comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ nos fallit cuiꝰ tale pignus tenemꝰ: Non con¬
fundent᷑ intempore malo: Et indiebꝰ famis
saturabunt᷑ Est hic enĩ quedã saturitas eoꝵ.
nã dies famis uitȩ huiꝰ sunt. Aliis esurientib
aliis satiatis. Nã unde ille głaretur dicens.
perit tribulari foris: Nichil habet: ablata
sunt omia: inconscientia nullũ solatiũ est.
ñ est quo exeat. quia dura sunt. ñ ẽ qͦ intret qi
mala ft̃ Merito ei fit qd̃ seqͥt᷑: quia peccatores
ꝑibunt. Quibꝰ enĩ locus nusquã est. quomͦ ñ
ꝑibunt  Consolatio ñ est in externis:. non ẽ in.
internis. Extra enĩ sunt anobis st̃. de quib
consolatio nulla ẽ. Et uniuersi qui dm non
habent. pecuniȩ: amiciciȩ. glȩ facultatib
mundi seruiunt. Et quecũq bona sunt cor¬
poralia. ñ possunt consolari intrinsecꝰ. quo.¬
mͦ consolabat᷑ ille plenꝰ sagina interiore. &
de ipsa sagina ructans. dñs dedit. dñs abstu.¬
lit sic̃ dño placuit ita factũ est: sit nomen

Expanded text:
modo nos fallit cujus tale pignus tenemus? Non confundentur in tempore malo: et in diebus famis saturabuntur. Est enim quaedam hic saturitas eorum. Nam dies famis, vitae hujus sunt: aliis esurientibus, illi saturantur. Nam ille unde gloriaretur dicens, perit tribulari? Foris nihil habet, ablata sunt omnia, in conscientia nullum solatium est: non est quo exeat, quia dura sunt; non est quo intret, quia mala sunt. Merito ei fit quod sequitur: Quoniam peccatores peribunt. Quibus enim locus nusquam est, quomodo non peribunt? Consolatio non est in externis, non est in internis. Extra sunt enim a nobis, de quibus consolatio nulla est. Et universi qui Deum non habent, pecuniae, amicitiae, gloriae, facultatibus mundi serviunt, et quaecumque bona sunt corporalia, non possunt consolari intrinsecus, quomodo consolabatur ille plenus sagina interiore, et de ipsa sagina ructans: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
pore malo: In die tribulationis. indie angusti.¬
arũ. non confundent᷑ sic̃ confunditur quẽ fal-¬
lit spes. Quis ẽ qui confundit᷑: Qui dicit.
ego qd sperabã ñ inueni. Non ĩmerito. Spe¬
rabas enĩ de te:aut sperabas de hoĩe amico. Male perabas¬
dictꝰ aũt qui spẽ suã ponit inhomine. Con.¬
funderis. quia fefellit te spes. fefellit spes
posita inmendacio: Om̃is enĩ homomendax
Si aut̃ ponas spẽ tuã ind̾o tuo. ñ confunders:
quia ille in quo spẽ posuisti. falli ñ ãmo
potest. uide ⁊ illũ qͦd paulo ante com¬
memoraui iustũ confirmatĩ positꝰ in tempore
malo indie tͥbulationis. Quia ñ confunde.

Expanded text:
pore malo? In die tribulationis, in die angustipore malo? In die tribulationis, in die angustiarum non confundentur: sicut confunditur quem fallit spes. Quis est qui confunditur? Qui dicit: Ego quod sperabam non inveni. Non immerito: sperabas enim de te, aut sperabas de homine amico: maledictus autem qui spem suam ponit in homine . Confunderis, quia fefellit te spes, fefellit spes posita in mendacio: omnis enim homo mendax . Si autem ponas spem tuam in Deo tuo, non confunderis; quia ille in quo spem posuisti, falli non potest. Unde et ille quem paulo ante commemoravi, justus confirmatus, positus in tempore malo
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ innobis. Quȩ erit fut᷑a gła nr̃a: nisi equari¬
angłis. & uidere dm:ͦ Quantũ prestat ceco qͥ
illi ocłos sanauerit ut uideat hanc lucẽ : Cũ sanꝰ sinau̾it
factꝰ fuerit ille. ñ inuenit qͥd digne repen-¬
dat sanatori suo. Quantũlib& enĩ illi det. qͥd
dabit tale quale ille p̃stitit᷑: Ut plurimũ det.
aurũ dabit. & multũ aurũ dabit: &. ille lucẽ
prestitit. Ut nouerit ille qͥa nichil dat iude-¬
at intenebris. qͦd dat. Qͥd gͦ dabimꝰ medico il¬
li oculos nr̃os interiores sananti: ad uidendum
quandã lucẽ eternã q̃d ipse ẽ : Qa illi dabimꝰ:
Queramꝰ. inueniamꝰ si possumꝰ: & in angustiis
inquisitionis nr̃ȩ exclamemꝰ. Qͥd retͥbuã dño
ꝓom̃ib quȩ retribuit michi. Et qͥd inue¬
nit: Calicẽ salutaris accipiã: & nom̃ dñi inuo¬
cabo. Potestis inqͥt bibere calicẽ. quẽ egobibitu¬
rus sũ: Inde petro. amas me : Pasce oues meas:

Expanded text:
bitur in nobisbitur in nobisAngelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimum det, aurum dabit, et multum aurum dabit: ille lucem praestitit. Ut noverit ille quia nihil dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus nos medico illi, oculos interiores nostros sananti, ad videndam quamdam lucem aeternam, quod est ipse? quid illi dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quid invenit? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Potestis, inquit, bibere calicem quem ego bibiturus sum ? Inde Petro: Amas me? Pasce oves meas :
Abbreviated transcription (Latin):
cere. quando uel equati angłis erimꝰ. Non enĩ tã¬
nobis manifesta erunt quȩ er̃t manifesta: quã
sunt manifesta illi. qui nec cõmutari potest
Tam̃ et de nobis quid dictum ẽ. Dilectissimi
filii di sumꝰ. & ñ dũ apparuit qͦd erimꝰ. Scimꝰ
qͥa cũ apparuerit. similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ
cũ sicuti ẽ Seruat᷑ gͦ nobis nescio qͦd dulce. spe¬
ctaculũ omĩno. Et si cogitari exaliqua paret
in enigiate & ꝑspeculũ potest. dici tam̃ nul
lomꝰ potest pulchritudo illiꝰ dulcedinis quã ser¬
uat ad̃s timentib se ꝑficit aut̃ sperantibꝰ inse.
Illuc parant᷑ corda nr̃a. in om̃ib uitȩ huiꝰ tribu-¬
lationib & tẽptationibꝰ. Noli mirari qͥa in labo¬
rib pararis: ad magnũ aliqͥd pararis. Unde uor
illa usti. confirmati: ñ sunt condignȩ passio.¬
nes huiꝰ temporis: ad futurã gl̃am quȩ reuela-¬

Expanded text:
cere, cum vel aequati Angelis erimus. Non enim cere, cum vel aequati Angelis erimus. Non enim nobis tam manifesta erunt, quae erunt manifesta, quam sunt manifesta illi qui nec commutari potest. Tamen et de nobis quid dictum est? Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Servatur ergo nobis nescio quod dulce spectaculum omnino: et si cogitari ex aliqua parte in aenigmate et per speculum potest, dici tamen nullo modo potest pulchritudo illius dulcedinis, quam servat Deus timentibus se, perficit autem sperantibus in se . Illuc parantur corda nostra in omnibus vitae hujus tribulationibus et tentationibus. Noli mirari, quia in laboribus pararis: ad magnum aliquid pararis. Unde vox illa justi confirmati: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revel
Abbreviated transcription (Latin):
Non facio animã meã p̃ciosã michi: Quia iã dirx¬
rat eis quos parturierat in eugłio: & ipse inpen¬
dar ꝓanimab ur̃is. Ego enĩ inqͥt non solũ alligari
abhis qui ñ norunt uidere uias ĩmaculatoꝵ. Iule
qui eas nouit scit ꝑ quã rectãi ducat mansuetos
suos. Unde dicit in alio psalmo. Diriget mites
inuidicio: docebit mansuetos uias suas. Quom
putatis detestatos homines transeuntes ulcero
forte obductis naribus conspuebant ħ ouerat aut̃
dñs illi seruare paradysũ. Quomͦ aut̃ sibi opta¬
bant uitã illiꝰ qui induebat᷑ purpura. & bỹsso:
& epulabat᷑ cottidie splendide. Dñs aut̃ qui ꝓ¬
spiciebat dies illiꝰ nouerat eiꝰ futura tormenta:
& sine fine tormenta. Ergo nouit dñs uias inma¬
culatoꝵ. Et hereditas eoꝵ ineternũ erit. Noc in
fide habemꝰ. Dñs nũquid infide: Ds̃ nouit illas
intanta manifestatione. inquanta ñ possumꝰ di¬

Expanded text:
Non facio animam meam pretiosam mihi. Quia jam dixeNon facio animam meam pretiosam mihi. Quia jam dixerat eis quos parturierat in Evangelio: Et ipse impendar pro animabus vestris . Ego enim, inquit, non solum alligari,ab his qui non noverunt videre vias immaculatorum. Ille qui eas novit, scit per quam rectum ducat mansuetos suos. Unde dixit in alio psalmo: Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Quomodo putatis detestatos homines transeuntes ulcerosforte hunc occlusis naribus conspuebant? Noverat autem Dominus illi servare paradisum. Quomodo autem sibi optabat vitam illius qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide? Dominus autem qui prospiciebat dies illius, noverat ejus futura tormenta, et sine fine tormenta. Ergo, Novit Dominus vias immaculatorum. 8. Et haereditas eorum in aeternum erit. Hoc in fide habemus: Dominus numquid in fide? Dominus novit illa in tanta manifestatione, in quanta non possumus di
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ qui datus ẽ nobis. Bene. plane iã ust᷑ ĩam
confirmatꝰ Quomͦ gͦ isti iã confirmato nichil
nocebant qui illũ insectabant᷑ sic nec ipse illis qͦs
alias uoces confirmati uisti. Quis nos separabit
a caritate xp̃iᷤ Tribulatio. an angustia. anfames.
an nuditas. anꝑsecutio. Quomͦ herebat: qui rebꝰ
talib ñ separabat᷑  Confirmat aut̃ ustos dñs.
Descender̃ quidã ꝓpħȩ de iherosolima. & ĩpleti
scõ sp̃u ꝓphetauer̃ eidẽ paulo qͦd multa passur
ta rona alligaret se quẽad modũ solet fieri: ut
his indicis rerũ futurarũ demonstraret ꝓpħa
dicens: sic̃ alligatũ me uidetis. sic oportet alliga¬
ri hominẽ istũ in ierosoliis. fr̃s aut̃ responso
admonitũ saulũ iã paulũ ne se tantis ꝑiculis
cõmuteret ceper̃ det̾rere: & monendo & rogan¬
do reuocare. ne iret inierosolimã. Ile aut̃ qͥ iã
ineoꝵ numero erat de quib dictũ ẽ confirmat
aut̃ iustos dñs: qͥd inqͥt constringitis cor meũ:

Expanded text:
m, qui datus est nobis . Bene; plane jam justus, jam confirmatus. Quomodo ergo isti jam confirmato nihil nocebant qui illum insectabantur, sic nec ipse illis quosalias voces confirmati justi. Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio, an angustia, an fames, an nuditas, an persecutio . Quomodo haerebat, qui rebus talibus non separabatur? Confirmat autem justos Dominus. Descenderant quidam prophetae de Jerosolyma, et implo prophetaverunt eidem Paulo quod multa passuruta zona alligaret se, quemadmodum solet fieri, ut his indiciis rerum futura demonstraret propheta, dicens: Sicut alligatum me videtis, sic oportet alligari hominem hunc in Jerosolymis. Fratres autem responso admonitum Saulum, jam Paulum, ne se tantis periculis committeret, coeperunt deterrere, et monendo et rogando revocare ne iret in Jerosolymam. Ille autem qui jam in eorum numero erat de quibus dictum est, Confirmat autem justos Dominus; Quid, inquit, confringitis cor meum?
Abbreviated transcription (Latin):
pore malo: & indiebꝰ famis saturabunt᷑ qm̃ pecca¬
tores ꝑibunt. Inimici aut̃ dñi statĩ ut głabunt᷑
& exaltabunt᷑ deficientes sicut sumꝰ deficient.
Ex ipsa similitudine: rẽ quã insinuauit agnosei-¬
te. F umꝰ aloco ignis erumpens inalta extollitur:
& ipsa elatione inglobũ magnũ intumescit: s
quanto fuerit globꝰ ille grandior tãto fit uanior. st¬
ab illa enĩ magnitudine non fundata & solidata
sed pendente et inflata. euanescit inauras atq
dilabit᷑. ut uideas ipsã ei obfuisse magnitudinẽ.
Quanto enĩ plꝰ erectus ẽ. quanto extensus. quan.¬
to diffusus undiq in uaniorẽ abitũ: tnto fit exilior
et deficiens. & ñ apparens. Inimici aut̃ dñi statĩ
ut głabunt᷑ & exaltabunt᷑: deficientes sic̃ fumꝰ de.¬
ficient. De talibꝰ dictũ est. Sic̃ iamnes & mambres
restiter̃ moy si sic & isti resistunt ueritatr.łlo.¬
mines mente corrupti. reprobi circa fidc̃. Unde
aut̃ resistunt ueritati. nisi inflatione tumoris.

Expanded text:
m peccatores peribunt. 12. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. Ex ipsa similitudine rem quam insinuavit, agnoscite. Fumus a loco ignis erumpens in altum extollitur, et ipsa elatione in globum magnum intumescit: sed quanto fuerit globus ille grandior, tanto fit vanior; ab illa enim magnitudine non fundata et solidata, sed pendente et inflata, it in auras atque dilabitur, ut videas ipsam ei obfuisse magnitudinem. Quanto enim plus erectus est, quanto extentus, quanto diffusus undique in majorem ambitum, tanto fit exilior, et deficiens, et non apparens. Inimici autem Domini statim ut gloriabuntur et exaltabuntur, deficientes sicut fumus deficient. De talibus dictum est: Sicut Jannes et Mambres restiterunt Moysi, sic et isti resistunt veritati: homines mente corrupti, reprobi circa fidem. Unde autem resistunt veritati, nisi inflatione tumoris
Abbreviated transcription (Latin):
qui de te poterant uidicare. Attende nunc cecili¬
anũ. Tu tibi seruasti numidiã: ille orbẽ terrarũ.
Sedualere us aduersus illũ sententias tc̃ donatis¬
tarũ: ualeant aduersꝰte sententiȩ maximianistarũ
Fp̃i illũ dãpnauer̃: ep̃i et te. Quare postea egisti
causã tuã & obtiniusti ibi marimianistas. sic̃ ille
postea egit causã suã & obtinuit ibi donatistas:.
Qd gͦ tunc factũ ẽ uidet᷑ ante oculos miro & ma¬
nifesto ordine eremplo reuolutũ: talia marimia¬
nistas conqueri de pͥmiano: qualia om̃s isti con-¬
questi sunt de ceciliano. Mirũ est fr̃s quomͦ mo.¬
uece. quomͦ do grãs ago: qͥa uere miscđia di ad
istos si sapiant illuminandos formauit exem¬
inmanꝰ dedit: audite consiliũ marimianistarũ.¬
ft cũ tractaret: id ẽ recitauit consiliũ maximi¬
anistarũ: scĩssimis fr̃ib atq collegis. ꝑ unuersã
ꝑaffricã. Sed hic cũ illis ẽ catholica: in aliis aut̃

Expanded text:
qui de te poterant judicare. Attente nunc Caeciliqui de te poterant judicare. Attente nunc Caecilianum: tu tibi servasti Numidiam, ille orbem terrarum. Sed si valere vis adversus illum sententias tunc Donatistarum, valeant nunc adversus te sententiae Maximianistarum: episcopi illum damnaverunt; episcopi et te. Quare postea egisti causam tuam, et obtinuisti ibi Maximianistas; sicut ille postea egit causam suam, et obtinuit ibi Donatistas? Quod ergo tunc factum est, videtur ante oculos miro et manifesto exemplo revolutum, talia Maximianistas conqueri de Primiano, qualia omnes isti conquesti sunt de Caeciliano. Mirum est, fratres, quomodo moveor, quomodo Deo gratias ago: quia vere misericordia Dei ad istos, si sapiant, illuminandos formavit exem nobis Deus in manus dedit, audite concilium Maximianistaruximianistarum . 20. Sanctissimis fratribus atque collegis per universam per Africam. Sed hic cum illis est Catholica: in aliis autem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ magna pars donati ubi se posset purgare
pͥmianus: ꝓptẽa ad illos quiiã factione conspi¬
rauerant exire noluit. Uides quomꝰ laudemꝰ
consiliũ tuũ aduersus marimianistas : Bene:
attende & causã ceciliani: si ñ uis ut fr᷑ quomͦ
extrane᷑ uidicã: Noliusti exire. quid tibi diceis
isti: factione conspirauer̃ contra salutẽ meã.
corrupti funt aduersũs me. Si me illis cõmise¬
ro. facio p̃iudiciũ causȩ meȩ ñ ad eos exibo:
seruet᷑ causa mea melioribꝰ & auctoritate graui¬
oribꝰ. S̾ onũ confiliũ. Qdsi hoc dix̃ eccilianus.
Quãquã laborabis ut ostendas qus̃a aduersus te
istos alia lucilla corruperit &̃ forte ñ inuenturͦ.
qͦd ille tunc usꝙ ad eo nouerat ut postea gestis ape¬
riret. Sed uidisti nescio qͥd occultũ: renunciatũ ẽ
tibi aliqͥd metuendũ. concedẽ timori tuo eau
istã: Recte fecisti. ad tales ñ ꝓcedere. e̾rant enĩ alii

Expanded text:
enim magna pars Donati, ubi se posset purgare enim magna pars Donati, ubi se posset purgare Primianus: propterea ad illos qui jam factione conspiraverant, exire noluit. Vides quomodo laudamus consilium tuum adversus Maximianistas, bene attende et causam Caeciliani: non vis ut frater; quomodo extraneus, sic judica. Noluisti exire, quid tibi dicens? Isti factione conspiraverunt contra salutem meam, corrupti sunt adversum me: si me illis commisero, facio praejudicium causae meae: non ad eos exibo, servetur causa mea melioribus et auctoritate gravioribus. Bonum consilium. Quid si hoc dixit Caecilianus? Quanquam laborabis tu, ut ostendas quae adversus te istos alia Lucilla corruperit, et forte non inventurus; quod ille tunc usque adeo noverat, ut postea Gestis aperiretur. Sed vidisti nescio quid occultum, renuntiatum est tibi aliquid metuendum. Concedo timori tuo cautelam istam: recte fecisti, ad tales non procedere; erant enim alii
Abbreviated transcription (Latin):
maioꝵ suoꝵ ipsi imitati sunt. Sic enĩ erexer̃
maximianũ aduers primianũ. quomͦ illi erer¬
erunt maiorinũ aduersꝰ cecilianũ. Et sic que¬
sti sunt isti de pͥmiano: quomͦ illi de ceciliano
Nã si meministis hoc dixerunt illi qͦd ad eos
noluerit exire cecilianꝰ memor conscientiȩ sue.
Ille aut̃ nouerat factionẽ eoꝵ: Sed et isti conque.¬
runt᷑ qͥa noluit ad eos erire pͥmianꝰ. Quare pͥ¬
miano concedit᷑ nosse factionẽ maximianis¬
tarũ: & ceciliano ñ concedit᷑ nosse factionẽ do-¬
natistarũ: Non dũ erat ordinatꝰ marimianus.
crimina dicebant᷑ de pͥmiano. Uener̃ ep̃i. uo¬
luerunt ut adeos exiret: ñ est egress. sicut eoꝵ
indicat tractatoria. actis inserta. Non ẽ egres.¬
sus. ñ inꝓbo mimo & laudo. Si aliquã factio¬
nẽ uidistĩ ñ debiusti adfactiosos ꝓcedẽ. ẜ. seruare
causã tuã meliori uidicio partis tuȩ. Restabat

Expanded text:
majorum suorum ipsi imitati sunt. Sic enim erexerunt majorum suorum ipsi imitati sunt. Sic enim erexerunt Maximianum adversus Primianum, quomodo illi erexerunt Majorinum adversus Caecilianum; et sic questi sunt isti de Primiano, quomodo illi de Caeciliano. Nam si meministis, hoc dixerunt illi, quod ad eos exire noluerit Caecilianus, memor conscientiae suae; ille autem noverat factionem eorum: sic et isti conqueruntur, quia noluit ad illos exire Primianus. Quare Primiano conceditur, nosse factionem Maximianistarum, et Caeciliano non conceditur nosse factionem Donatistarum? Nondum erat ordinatus Maximianus, crimina dicebantur de Primiano: venerunt episcopi, voluerunt ut ad eos exiret: non est egressus, sicut eorum indicat Tractatoria Actis inserta. Non est egressus: non improbo, imo et laudo. Si aliquam factionem vidisti, non debuisti ad factiosos procedere, sed servare causam tuam meliori judicio partis tuae. Restabat
Abbreviated transcription (Latin):
rent de domo cũ ꝓcuratiore ipsius qͥ preter.¬
mittit. ablatã gͦ primũ tractatoriã de illo
miserunt conquerentes qͥa noluit ad eos ex¬
ire.Noc enĩ marime conquesti sunt. Uide quo¬
mͦ illis ds̃ reddidit qͦd de ceciliano dixerunt.
Oira similitudo. Uoluit ds pꝰ tot annoᷤ reuolue¬
re illis infaciẽ qͦd gestũ ẽ iit om̃ino unde dissi¬
mulent & qͣ effu giant ñ inueniant. Oblitos
se dicerent quȩ gesta sunt ante: ñ eos sunt ds̃
obluusei: atq utinã ualeat ad salutẽ Nã mise¬
ricordia sua fecit hoc ds: si considerent qͥd sit
factũ. Ponite enĩ uobis ante oculos fr̃s unita¬
tem tunc orbis terrarũ. unde se isti diuiser̃
aduersꝰ eecilianũ: ponite & mͦ partẽ donati.
unde se maximianistȩ diuiser̃ aduersus pri.¬
mianũ. Qd̃ tẽ ille̾ ceciliano. hoc nunc isti fe¬
cerunt pͥmiano. Propt̾ea se et ueriores dona-¬
tistis dicũt maximianistȩ qͥa reuera facta

Expanded text:
rent de domo cum procuratore illius qui praeterrent de domo cum procuratore illius qui praetermittit ablata. Ergo primo Tractatoriam de illo miserunt, conquerentes quia noluit ad illos exire: hoc enim maxime conquesti sunt. Vide quomodo illis Deus reddidit quod de Caeciliano dixerunt. Mira similitudo: voluit Deus post tot annos revolvere illis in faciem quod gestum est, ut omnino unde dissimulent et qua effugiant non inveniant. Oblitos se dicerent quae gesta sunt ante; non eos Deus sinit oblivisci: atque utinam valeat eis ad salutem! Nam misericordia sua fecit hoc Deus, si considerent quid sit factum. Ponite ergo vobis ante oculos, fratres, unitatem tunc orbis terrarum, unde se isti diviserunt adversus Caecilianum: ponite modo et partem Donati, unde se Maximianistae diviserunt adversus Primianum. Quod tunc illi Caeciliano, hoc nunc isti fecerunt Primiano. Propterea se et veriores Donatistis dicunt Maximianistae, quia revera facta
Abbreviated transcription (Latin):
mus cugłia: recito tot uissiones iudicũ quibꝰ
ate diuisos ꝑsecutus es: Recito p̃ees ad aposta.¬
tam imꝑatorẽ: eui dixisti quia sola iusticia
apud eũ habet locũ. An forte apostasia uilia.¬
ni pars eugłii tibi uidetur: Ecce mendaeẽ
te teneo: qui de me dixisti. qͦd credi debeat.
Etiã si hoc non inuenirẽ. unde ostenderẽ te¬
falsũ dicere: Sufficit ut ostendã te mendacẽ
esse. qui dicis. qualis tu tales & ceteri. Nam
merito talia uerba om̃ib misisti. abundare
uoluisti societatẽ mendacũ: ne tu solꝰ erube¬
sceres de mendacio. Sed ualeat inqͥt inceci¬
lianũ. iudiciũ patrũ nr̃oꝵ. Quare ualebit:
Qiua ep̃i iudicauer̃. Ualeat & inte. qͦd maxi.¬
mianistȩ udicauer̃. Priꝰ enĩ cͤredo uos nosse
ep̃i consentientes cũ marimiano ad huc dia¬
cono ipsiꝰ uener̾ ad cartaginẽ sic̃ se habet tra¬
ctatoria quã etiã gestis alligauer̃ cũ litiga.¬

Expanded text:
imus Evangelia: recito tot jussiones judicum, quibus imus Evangelia: recito tot jussiones judicum, quibus a te divisos persecutus es: recito Preces ad Apostatam imperatorem, cui dixisti, quia sola justitia apud eum habet locum. An forte apostasia Juliani, pars Evangelii tibi videtur? Ecce mendacem te teneo. Quid de me dixisti quod credi debeat? Etiamsi non invenirem unde ostenderem falsum te dicere, sufficit ut ostendam te mendacem esse. Quid dicis? Qualis tu, tales et caeteri. Nam merito talia verba omnibus misisti: abundare voluisti societate mendacium, ne tu solus erubesceres de mendacio. 19. Sed valeat, inquit, in Caecilianum judicium patrum nostrorum. Quare valebit? Quia episcopi judicaverunt. Valeat et in te, quod Maximianistae judicaverunt. Prius, enim quod credo vos nosse, episcopi consentientes cum Maximiano adhuc diacono ipsius, venerunt ad Carthaginem, sicut se habet Tractatoria, quam etiam Gestis alligaverunt, cum litiga
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & isti filii eoꝵ usq nc̃ sic̃ meministis. & p̃t¬
mittendũ exoccasione ñ est. tanto inagis
enĩ debemꝰ cõmemorare uanitatẽ eorũ.
quantomagis querimꝰ salutẽ eoꝵ. Cẽce corpꝰ
xp̃i patit᷑ falsos testes: sustinet corpus qͦd
p̃cessit incapite. Non mirũ est. ã mͦ ñ desunt
corpori xp̃i diffuso ꝑ totũ orbẽ terrarũ qui
dicant ꝓgenies traditoꝵ. falsũ testimoniũ di¬
cis. Ibȩ te conuineo falsũ testem: secutꝰ pauca
uerba. Tu mͥ dicis traditor es: ego tibi dico. men.¬
dax es. Sed tu traditionẽ meã nusquã & nũꝗͣ
ꝓbas: ego mendaciũ tuũ hic in istis ipsis uer¬
bis tuis modo ꝓbo. Certe ibi dixisti. qͥa nos
aciumꝰ gladios nr̃os. recito gesta tua̾rũ cir.¬
cũcellionũ. Certe ibi dixisti quia p̃termutis
ablata. recito gesta. Ubi ꝓcurationẽ ad exi.¬
genda fecisti: terte ibi dixisti. Nos sola offe-¬

Expanded text:
Sic et isti filii eorum, sicut meministis, et praetSic et isti filii eorum, sicut meministis, et praetermittendum ex occasione non est. Tanto magis enim debemus commemorare vanitatem eorum, quanto magis quaerimus salutem eorum. Ecce corpus Christi patitur falsos testes, sustinet corpus quod praecessit in capite. Non mirum est, et modo non desunt corpori Christi diffuso per totum orbem terrarum qui dicant: Progenies traditorum. Falsum testimonium dicis. Ibi te convinco falsum testem, secutus pauca verba. Tu mihi dicis: Traditor es. Ego tibi dico: Mendax es. Sed tu traditionem meam nusquam et nunquam probas: ego mendacium tuum hic in istis ipsis verbis tuis modo probo. Certe ibi dixisti, quia nos acuimus gladios nostros: recito gesta tuorum Circumcellionum. Certe ibi dixisti, quia praetermittis ablata: recito Gesta, ubi procurationem ad exigenda fecisti. Certe ibi dixisti: Nos sola offer
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra ꝓdidit dñm resurgentẽ. Erat illic & t̾ra
custodiens terram: sed t̾ra durior mutari ñ
potuit. nunciauit uera: sed seducta ẽ afalsa.
Dixerunt enĩ custodes. iudeis que uderant:
& qͥd factum sit. acceperunt pecuniã. & di¬
ctũ est illis dicite qd̃ uobis dormientib ue¬
nerunt discipłĩ eus& abstulerunt eũ. Cece
falsi testes & contra resurgentẽ. Quanta aut̃
cecitas infalsis testib quanta cecitas fr̃s:. So.¬
lent enĩ hoc pati falsi testes. ut excecent᷑. &
contra se dicant nescientes. unde appareat.
qͥa falsi sunt testes. Quid enĩ illi contra se di-¬
rerunt : Cũ dormiremꝰ uenert̃ discipłi eiꝰ & ab¬
stulerunt eũ. Quid hoc est  Quis ẽ qui diẽ
testimoniũ.: Qui dormiebat. Talibꝰ gͦ nar:¬
rantib ego ñ crederẽ: nec si somnia sua mͥ
indicarent. Stulta insania Si uigilabas:
quare ꝑmisisti : Si dormiebas. unde scisti:

Expanded text:
terra prodidit Dominum resurgentem. Erat illic et terra terra prodidit Dominum resurgentem. Erat illic et terra custodiens terram; sed terra durior mutari non potuit. Nuntiavit vera, sed seducta est a falsa. Dixerunt enim illi custodes Judaeis quae viderint, et quid factum sit: acceperunt pecuniam, et dictum est eis: Dicite quod vobis dormientibus venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum . Ecce falsi testes, et contra resurgentem. Quanta autem caecitas in falsis testibus, quanta caecitas, fratres! Solent hoc enim pati falsi testes, ut excaecentur, et contra se dicant nescientes unde appareat quia falsi sunt testes. Quid enim illi contra se dixerunt? Cum dormiremus, venerunt discipuli ejus, et abstulerunt eum Quid est hoc? Quis est qui dicit testimonium? Qui dormiebat. Talibus ego narrantibus non crederem, nec si somnia sua mihi indicarent. Stulta insania! si vigilabas, quare permisisti? si dormiebas, unde scisti? 18.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquam exhonorationẽ. aliquã contumeliã.
aliquã afflictionẽ. aliqua dampna. & cetera
quecũꝙ abundant inuita ista generi huma.¬
nõ : Proponit sibi dñm suũ. quanta genera
passionũ passus ẽ: Et ñ conturbabit᷑ eũ ceci¬
derit: quia dñs confirmat manũ eiꝰ. qͥa pͥor
passus est. Qa enĩ timebis ohomo: euiꝰ dire-¬
cti sunt gressus ut uelles uiã dñi: Ed timebis:
Dolores: E lagellatꝰ est xp̃e. Contumelias time-¬
bis : audiuit demoniũ habes: qui demonia
excludebat. Forte factionẽ & conspirationẽ
maloꝵ : Conspiratũ est aduersus illũ. Non po¬
tes ostendere forte conscientiã tuã bonã in ali¬
qua accusatione: & iũ pateris. qd aduersus
te falsi testes audiunt᷑. Contra ipsũ primũ
falsũ testimoniũ dixerunt: ñ solũ ante mor¬
tem: sed etiã post resurrectionẽ. Inducti fal-
si testes. sunt ut aiudicib dampnaret᷑. acces¬
serunt falsi testes. custodes ad sepulchrum.
resurrexit ille cũ multo miracło: commnota

Expanded text:
onorationem, aliquam contumeliam, aliquam afflictionem, aliqua damna, et caetera quaecumque abundant in vita ista generi humano: proponit sibi Dominum suum, quanta genera tentationum passus est: et non conturbabitur cum ceciderit, quia Dominus confirmat manum ejus; quia prior passus est. Quid enim timebis, o homo, cujus directi sunt gressus, ut velles viam Domini? Quid timebis? Dolores? Flagellatus est Christus . Contumelias timebis? Audivit, Daemonium habes, qui daemonia excludebat . Forte factionem et conspirationem malorum? Conspiratum est adversus illum . Non potes ostendere forte conscientiam tuam bonam in aliqua accusatione, et vim pateris quod adversus te falsi testes audiuntur. Contra ipsum primum falsum testimonium dixerunt, non solum ante mortem, sed etiam post resurrectionem. Inducti sunt falsi testes, ut a judicibus damnaretur : accesserunt falsi testes custodes ad sepulcrum. Resurrexit ille cum tanto miraculo; commota
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ itinera. quȩ frigora. quos soles. quantas
necessitates. quȩ uulnera. quȩ ꝑicula : &. ñ
attendunt patientes hec om̃ia nisi paucos
dies illos quietos senectutis: ad qͦs utrũ ꝑue.¬
niant nesciunt. Ergo adño gressus hominis
dirigent᷑ & uiã eius uolet. Nie dicere cepe.

Expanded text:
quae itinera, quae frigora, quos soles, quantas quae itinera, quae frigora, quos soles, quantas necessitates, quae vulnera, quae pericula! Et non attendunt patientes haec omnia, nisi paucos dies quietos illos senectutis, ad quos utrum perveniam nesciunt. Ergo a Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. Hinc dicere
Abbreviated transcription (Latin):
milia miliũ quȩ finẽ habent: cũ et̃nitate
cõparari ñ possunt Nuc accedit. qͥa ñ solum
temporalẽ d̃s uoluit laborẽ tuũ: sed etiã breuẽ
P aueor dierũ ẽ tota uita hominis. etiã si du¬
ris leta ñ miscerent᷑ quȩ plura ⁊ longiora suis
certe quã dura: & id̾o breuiora & pauciora sug
dura ut durare possemꝰ. Si gͦ ꝑtotã uitã suã
homo inlaborib & erumnis esset indoloribꝰ in
hominis. Quo labore transacto. ueniet regnũ
eternũ: ueniet sine fine felicitas: ueniet equa¬
litas angłoꝵ: ueniet hereditas xp̃i: ueniet cohe.¬
res xp̃s. ꝓ quanto labore qͥuantã mercedẽ re¬
cipiemꝰ:: Ueterani homines qui laborant in
milicia & uersant᷑ int̾ uulnera tot annos. in.¬
cipuint militare auiuentute. exeunt senes.
& ut habeant paueos dies quietos senectutis
suȩ quando eos iam ipsa etas incipit grauare
quos bella ñ grauant. quanta dura tolerant.

Expanded text:
millia millium, quae finem habent, cum aeternitate millia millium, quae finem habent, cum aeternitate comparari non possunt. Huc accedit, quia non solum temporalem voluit laborem tuum Deus, sed etiam brevem. Paucorum dierum est tota vita hominis, etiamsi laeta duris non miscerentur, quae plura et longiora sunt certe, quam dura; et ideo breviora et pauciora sunt dura, ut durare possimus. Si ergo per totam vitam suam homo in laboribus et in aerumnis esset, in doloribus, in hominis: quo labore transacto, veniet regnum aeternum, veniet sine fine felicitas, veniet aequalitas Angelorum, veniet haereditas Christi, veniet cohaeres Christus. Pro quanto labore quantam mercedem accipimus! Veterani homines qui laborant in militia, et versantur inter vulnera tot annos, incipiunt militare a juventute, exeunt senes; et ut habeant paucos dies quietos senectutis suae, quando eos jam ipsa aetas incipit gravare quos bella non gravant, quanta dura tolerant;
Abbreviated transcription (Latin):
stinere laborẽ attende mercedẽ. Nã & opera¬
riꝰ inuinea deficeret.: nisi attenderet qͥd accep.¬
turus esset. Cũ aũt attenderis qͥd sis accepturꝰ:
om̃ia tibi erunt uilia quȩ pateris. nec digna¬
estimabis ꝓ quib illud accipias. Miraberistan.
requie labor eternus subeundꝰ erat: & eternã
felicitatẽ accepturꝰ eternas passiones sustine.¬
re debei. Sed si eternũ sustineres laborẽ. qͣndo
uenires ad et̾nam felicitatẽ: Ita fit ut neces¬
sario temporalis sit tͥbulatio tua: qua finita.
uenias ad felicitatẽ infinitã. Sed tam̃ fr̃s pos¬
set ẽẽ longa tribulatio ꝓ et̃na felicitate. uerbi
gr̃a. ut qm felicitas nr̃a finẽ non habebit. mi¬
seria nr̃a & labor nr̃ & tbulationes nr̃ȩ diutur.¬
ne essent Nã & si mille annoꝵ essent appende
mille annos contra eternitatẽ. Qd appendis
cũ infinito: quantũcũq finitũ : Decẽ milia
annoꝵ. decres centena milia. si dicendũ ẽ &

Expanded text:
stinere laborem, attende mercedem. Nam et operastinere laborem, attende mercedem. Nam et operarius in vinea deficeret, nisi attenderet quid accepturus esset. Cum autem attenderis quid sis accepturus, omnia tibi erunt vilia quae pateris, nec digna aestimabis pro quibus illud accipias. Miraberis tantrequie labor aeternus subeundus erat; et aeternam felicitatem accepturus, aeternas passiones sustinere deberes: sed si aeternum sustineres laborem, quando venires ad aeternam felicitatem? Ita fit, ut necessario temporalis sit tribulatio tua, qua finita venias ad felicitatem infinitam. Sed tamen, fratres, posset esse longa tribulatio pro aeterna felicitate. Verbi gratia, ut quoniam felicitas nostra finem non habebit, miseria nostra et labor noster et tribulationes nostrae diuturnae essent. Nam et si mille annorum essent, appende mille annos contra aeternitatem: quid appendis cum infinito quantumcumque finitum? Decem millia annorum, decies centena millia, si dicendum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
cius uolet. Ipse homo ut uelit uiã dñi. ab ipso
dño dirigent᷑ gressus eiꝰ hã si dñs ñ diriger&
gressus hominis. tã praui erant. ut semꝑ ꝑ
praua irent. e semitas curuas sequendo redire
ñ possent. Uenit aut̃ ille & uocauit. & redemit:
& sanguinẽ fudit. Noc preciũ dedit hec bona
fecit & mala passus ẽ. attende quȩ fecerit. ds̃
est. Attende quȩ passus sit. homo est. Quis iste:
as homo. Si tu ohomo ñ dimitteres dm: ñ fie¬
ret ꝓte d̾s homo. Parũ tibi enĩ erat adremu-¬
nerationẽ uel ad donũ eius. qͥa & hominẽ te
fecit: nisi & homo ꝓte fieret. Ipse ẽ gͦ qui dire¬
xit gressus nr̃os: ut uiã eiꝰ uellemꝰ. adño gress
hominis dirigent᷑ & uiã eus uolet. Iã cũ se.¬
queris uiã xp̃i: non tibi scłi ꝓsperitates ꝓ¬
mittas. ꝑ dura ambulauit. sed magna ꝓmi¬
sit: sequere: noli tantũ attendere qu a iturꝰ.
sed et quo uenturꝰ sis. Tolerabis dura tempo-¬
ralia: sed ad leta ꝑuenies sempit̾na. Si uis su-¬

Expanded text:
elit viam Domini, ab ipso Domino diriguntur gressus ejus. Nam si Dominus non dirigeret gressus hominis, tam pravi erant, ut semper per prava irent, et semitas curvas sequendo redire non possent. Venit autem ille, et vocavit, et redemit, et sanguinem fudit: hoc pretium dedit, haec bona fecit, et mala passus est. Attende quae fecerit; Deus est: attende quae passus sit; homo est. Quis iste Deus homo? Si tu, o homo, non dimitteres Deum, non fieret pro te Deus homo. Parum enim tibi erat ad remunerationem vel ad donum ejus, quia et hominem te fecit, nisi et homo pro te fieret? Ipse est enim qui direxit gressus nostros, ut viam ejus vellemus. A Domino gressus hominis dirigentur, et viam ejus volet. 16. Jam cum sequeris viam Christi, non tibi saeculi prosperitates promittas. Per dura ambulavit, sed magna promisit. Sequere. Noli tantum attendere qua iturus, sed et quo venturus sis. Tolerabis dura temporalia, sed ad laeta pervenies sempiterna. Si vis su
Abbreviated transcription (Latin):
teris uadit. ut ubicũq inuenerit inuocantes
nom̃ tuũ trahat ac liget: & ad pontifices adducat.
Et dñs cont᷑. Sine inqͥt: ego illi ostendã que illũ opor¬
teat pati ꝓnoĩe meo. Reddã inqͥt & iundicabo me de
auarꝰ eractor cũ usuris recepit qͦd dederat. Sed
tude utrũ uillo impletũ sit q̃uõmͦ psalmꝰ dicit
confirmat aut̃ iustos dñs. Non solũ inqͥt iden

Expanded text:
teris vadit, ut ubicumque invenerit invocantes teris vadit, ut ubicumque invenerit invocantes nomen tuum, trahat et liget, et ad pontifices adducat. Et contra Dominus: Sine, inquit, ego illi ostendam quae illum oporteat pati pro nomine meo . Reddam illi, inquit, vindicabo me de avarus exactor cum usuris recepit quod dederat. 6. Sed vide utrum in illo impletum sit quod modo Psalmus dicit, Confirmat autem justos Dominus. N
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores. confirmat uistos dñs. Quicqͥd accide¬
rit uisto. uoluntati diuinȩ deputet. ñ potestati
inmici. Seuire ille potest. ferire si ille nolue¬
rit ñ potest. Et si ille uoluerit ut feriat nouit
suũ quẽ admodũ excipiat. Quẽ enĩ diligit dñs
corripit: flagellat aut̃ omnẽ filiũ quẽ recipit.
Qͥa sibi gͦ plaudit miquꝰ qͥa flagellũ sibi de illo
fecit pat̃ nĩs. Iilũ assumit ad ministeriũ. me eru¬
dit ad patrimoniũ. Nec attendere debemꝰ quan¬
tũ ꝑmittat iniustis. sed quantũ seruet uistis.
Sed debemꝰ optare etiã illis ꝑ quos flagellam᷑ ut
conuertant᷑ et flagellent᷑ Sic enĩ suos fidele̾ eru¬
diebat qui de saulo sibi flagellũ fecerat᷑: sed pꝰea
conuerrit & saulũ. Et cũ ananiȩ sẽo aquo bapti¬
ratus ẽ saułꝰ. diceret dñs illũ suscipiendũ ẽẽ sau¬
lũ. qͥa uas electionis eẽt: respondit ananias. timẽs
et exhorrens audita fama sauli ꝑsecutoris. Dnẽ

Expanded text:
confirmat justos Dominus. Quidquid acciderit justo, voluntati divinae deputet, non potestati inimici. Saevire ille potest: ferire, si ille noluerit, non potest. Et si ille voluerit ut feriat, novit suum quemadmodum excipiat: Quem enim diligit Dominus, corripit: flagellat autem omnem filium quem recipit . Quid sibi ergo plaudit iniquus, quia flagellum sibi de illo fecit Pater meus? Illum assumit ad ministerium, me erudit ad patrimonium. Nec attendere debemus quantum permittat injustis, sed quantum servet justis. 5. Sed debemus optare etiam illis per quos flagellamur, ut convertantur, et flagellentur. Sic enim suos fideles erudiebat, qui de Saulo flagellum sibi fecerat, sed postea convertit et Saulum. Et cum Ananiae sancto, a quo baptizatus est Saulus, diceret Dominus, illum suscipiendum esse Saulum, quia vas esset electionis; respondit Ananias, timens et exhorrescens audita fama Sauli persecutoris; Dom
Abbreviated transcription (Latin):
forte aliud uob̾ dicat. Nã subdiaconꝰ eoꝵ qͥcũ ei
nulla questio moueret᷑ ibi. elegit catholicã pa-¬
cem & unitatẽ & illis dimissis uenit: uenit reũa
sic̃ eligens qd bonũ ẽ: non sic̃ repudiatꝰ amalis.
sic acceptͦ ẽ. ut de cius conuersione gaudeamꝰ:
& cũ ur̃is orationib cõmendem᷑. Potens ẽ enĩ
dñs. qui illũ faciat. etiã atq etiã meliorẽ. Cete

Expanded text:
forte aliud vobis dicat. Nam subdiaconus eorum, qui, cum ei forte aliud vobis dicat. Nam subdiaconus eorum, qui, cum ei nulla quaestio cem et unitatem, et illis dimissis venit, venit revera sicut eligens quod bonum est, non sicut repudiatus a malis: sic acceptus est, ut de ejus conversione gaudeamus, et eum vestris orationibus commendemus. Potens est enim Deus, qui eum faciat etiam atque etiam me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeat. Ergo iste ñ collegerat uerbũ di: suꝑuenit
hiemps. ñ hic inuenit qͦd querebat: consolari nͥ indra
inde non poterat. De uerbo aut̃ d̃i nullomͦ int᷑
apud se. nichil habebat foris: qͦd querebat ñ inue-¬
niebat. Ardebat indignationũ & doloꝵ facibꝰ: agi¬
tabat᷑ mens eiꝰ uiolent: & tã du occulte. donec
etiã erũperet inquosdã gemit᷑ꝰ. ita ut int̃ fr̃s
sonaret. & se audiri nesciret. Uidebamꝰ & dole-¬
bamꝰ uehement̃. Ds̃ scit. tantã penã animȩ. tan-¬
tas cruces. tantas gehennas. tanta tormenta. Qd
pluribꝰ : Impatiens loci humilis. eui si saperet
posset eẽ locus salubris: talis apparuit ut etiã
ꝓiceret᷑. Neq hinc desperare debemꝰ fr̃s de aliis
qui forte elegerint ueritatẽ . ñ secuti fuerint
necessitatẽ. Usq ad̾o enĩ deceteris desperandũ
ñ est: ut nec de isto desperẽ quã dui uiuit. De
nullo enĩ uiuente desperandũ ẽ. Noc gͦ fr̃s ex
occasione hac scire debuit caritas ur̃a: ne qͥs

Expanded text:
e ergo sibi non collegerat verbum Dei, supervenit hiems, non hic invenit quod quaerebat, consolari nisi inde non poterat, de verbo autem Dei nullo modo. Intus apud se nihil habebat, foris quod quaerebat non inveniebat: ardebat indignationum et dolorum facibus, agitabatur mens ejus violenter, et tamdiu occulte, donec etiam erumperet in quosdam gemitus, ita ut inter fratres sonaret, et se audiri nesciret. Videbamus, et dolebamus vehementer, Deus scit, tantam poenam animae, tantas cruces, tantas gehennas, tanta tormenta. Quid pluribus? Impatiens loci humilis, cui si saperet, posset esse locus salubris, talis apparuit, ut etiam projiceretur. Neque hinc desperare debemus, fratres, de aliis, qui forte elegerint veritatem, non secuti fuerint necessitatem. Usque adeo enim de caeteris desperandum non est, ut nec de isto desperem, quamdiu vivit. De nullo enim vivente desperandum est. Hoc ergo, fratres, ex occasione hac scire debuit Charitas Vestra, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
Ego egenꝰ & pauꝑ. Ego aut̃ ñ diues. qͥa ñ sũ suꝑb.
Diues erat ille qui dicebat. Gr̃as tibi ago dñe: qͥa ñ
ructabat. ille de fame plorabat. fgenꝰ & pauꝑ sũ.
Et qͥd facturꝰ es oegene: & pauꝑ & mendice : ante
ianuã di pulsa: & aꝑietur tibi. Ego aut egenꝰ &
pauꝑ sũ. dñs curã haba mei. Iacta indñm curã
tuã & spera ineũ & ipse faci&. Qͥd tibi curaturꝰ es:
Qͥd tibi ꝓuisurꝰ : Nabeat curã tui qͥ fecit te. Qui
habuit tui curã ante quã esses: quomͦ ñ habebit
curã cũ iãh̾es qd̾ uoluit ut esses Iã enĩ fidelis es
iã ambulas inuia uisticie curã tui ñ hab&:. Qui
facit solẽ suũ oriri suꝑ bonos & malos. & pluit¬

Expanded text:
 dives, quia non sum superbus. Dives erat ille qui dicebat, Gratias tibi ago, Domine, quia non ructabat, ille de fame plorabat. Egenus et pauper sum. Et quid facturus es, o egene et pauper? Mendica ante januam Dei; pulsa, et apauper sum: Dominus curam habebit mei. Jacta in Dominum curam tuam, et spera in eum, et ipse faciet . Quid tibi curaturus es? quid tibi provisurus? Habeat tui curam qui fecit te. Qui habuit tui curam antequam esses, quomodo non habebit curam cum jam hoc es quod voluit ut esses? Jam enim fidelis es, jam ambulas in via justitiae. Curam tui non habebit, qui facit solem suum oriri su
Abbreviated transcription (Latin):
neglig&. deser&. dimitt& Inmo uero & hic fo¬
uas & hic ad uiuat: & hic necessaria subministrat.
& naria resecat. Dando consolat᷑ ut ꝑmaneas. au¬
ferendo corripit ne ꝑeas. Dñs curã habebit tui.
securꝰ esto: ile te portat qui te fecit: abartificiᷤ
tui manu noli cadere Si cecideris iã amanu ar.¬
tificis. frangeris. Ut aut̃ ꝑmaneas inmanu artifi¬
cis. bona uoluntas facit. Dic ds m̃s uolui: & por-¬
tabit ipse: tenebit ipse: iacta te millũ: Noli pu-¬
tare inane ẽe. ut quasi p̃cipiteris. hon ita tibi
& terrãego ĩpleo. Nusqmͣt̾ deẽ. luillinoli deesse:
tutibi noli deesse: dõminꝰ curam habet mei.
aduitor m̃s & ꝓtector m̃s tu es ds m̃s ne tarda¬
ueris. Inuocat implorat Tim& ne deficiat. Ne
tardaueris. Qd ẽ ne tardaueris: Nisi breuiati

Expanded text:
negliget, deseret, dimittet? Imo vero et hic fovet, et hic adjuvat, et hic necessaria subministrat, et noxia resecat. Dando consolatur ut permaneas, auferendo corripit ne pereas. Dominus curam habet tui, securus esto. Ille portat qui te fecit: ab artificis tui manu noli cadere: si cecideris a manu artificis, frangeris. Ut autem permaneas in manu artificis, bona voluntas facit. Dic, Deus meus voluit, et portabit ipse, et tenebit ipse. Jacta te in illum; noli putare inane esse, ut quasi praecipiteris: non ita tibi t terram ego impleo . Nusquam tibi deest: tu illi noli deesse, tu tibi noli deesse, Dominus curam habet mei. Adjutor meus et protector meus tu es: Deus meus, ne tardaveris. Invocat, implorat, timet ne deficiat: Ne tardaveris. Quid est, Ne tardaveris? Nisi breviati
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o indo. Ñ enĩ appar& qͦd uobis ꝓmissũ ẽ:
& iã paratũ ẽ. S ñ uides. ĩpregnariuis. hinc
impregnare. Ipsa sit spes tua. Certꝰ erit partꝰ tun
ñ erit abortuuis. ñ temporalis. Amplecteris
qͦd peꝑeris in et̾nũ. Sic enĩ ꝑ isayam dicit᷑. Con¬
cepimꝰ & parturuumꝰ sp̃m salutis. frgo retro
qͥs illa num̾at scd̾m scriptiuras: Ibiscriptũ ẽ de
regnũ. ⁊ uidr̃ Ibi scͥptũ ẽ de hereticis q futuri
erant. ⁊ uidĩ. Ibi scͥptũ ẽ ⁊ de die udicii. ibisꝙͥ¬
fidele inuenimꝰ inultimo deficiet ⁊ fallet. Qñs¬
I curã
habebit mei. aduitor nĩs & ꝓtector m̃s tu es: ds ms̃
ne tardaueris. Nisi minorarent᷑ dies illi nulla ca-¬
ro ꝑdurar&: Sed ꝓpt̾ electos breuiabunt᷑. Illi diẽ
ert̃ tͥbulationis. sed ñ tã longͥe quã sperant᷑. Cito
illi transibunt requies ueniens ñ transibit: ꝙͣqͣm
longũ ferri debuit maliĩ ꝓ infinito bono.

Expanded text:
. Non enim apparet quod vobis promissum est: et jam paratum est, sed non videtis. Impraegnari vis, hinc impraegnare; ipsa sit spes tua: certus erit partus tuus, non erit abortivus, non temporalis: amplecteris quod pepereris in aeternum. Sic enim per Isaiam dicitur: Concepimus et parturivimus spiritum salutis . Ergo retro quis illa numerat secundum Scripturas? Ibi scriptum est de regnum, et videtur, ibi scriptum est de haereticis, quia futuri erant, et videtur: ibi scriptum est et de die judicii; ibi scrfidelem invenimus; in ultimo deficiet et fallet? Dominus curam habebit mei. Adjutor meus et protector meus tu es: Deus meus, ne tardaveris. Nisi minorarentur dies illi, nulla caro perduraret: sed propter electos breviabuntur . Dies illi erunt tribulationis, sed non tam longi quam sperantur. Cito illi transibunt; requies veniens non transibit. Quanquam longum, ferri debuit malum pro infinito bono.
Abbreviated transcription (Latin):
Est corrigendi locꝰ Non dũ facta ẽ illa disiuinc.¬
tio. alioꝵ ad dexterã. alioꝵ ad sinistrã. N dũ ap̃
inferos sumꝰ ubi fuit diues ille sitiens. a gut¬
tã desid̾ans. Audiamꝰ cũ uiuimꝰ. corrigam᷑. Non
speremꝰ res alienas. ut inpregnati tͣmeamꝰ ne ᷤ¬
ꝑueniamꝰ ad illas: & eas ad ipiscendo tãquã fi¬
lios osculem᷑. Ue enĩ pregnantib & mãmantib
indieb illis. Mutandũ est cor. Leuandũ ẽ cor
ñ hic habitandũ corde. Nec fidei. mala religio
ẽ: Sufficiat qͦd adhuc carne hic e̾e necẽe ẽ ad̾
ñ est necesse ñ fiat. Sufficiat diei malicia sua.
Sursũ corde habitemꝰ. Si resurrexistis cũ xp̃o
dicit᷑ fidelibꝰ corpꝰ & sanguinẽ. xp̃i accipientibꝰ.

Expanded text:
et corrigendi locus. Nondum facta est illa disjunctio aliorum ad dexteram, aliorum ad sinistram ; nondum apud inferos sumus, ubi est dives ille sitiens, et stillam desiderans . Audiamus dum vivimus, corrigamur: nonsperemus res alienas, et impraegnati tumeamus: nec perveniamus ad illas, et eas adipiscendo tanquam filios osculemur. Vae enim praegnantibus et mammantibus illis diebus. Mutandum est cor, levandum est cor, non hic habitandum corde: mala regio est. Sufficiat quod adhuc carne hic esse necesse est; quod non est necesse, non fiat: sufficiat diei malitia sua ; sursum corde habitemus. Si surrexistis cum Christo, dicit fidelibus, corpus et sanguinem Domini accipientibus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ sitñ de illiꝰ fundo aliqͥd sperandũ. Nichil spe.¬
rans. ñ concipit ñ est pregnans anima. Si uͦ
uixta uicinꝰ sit sit pauꝑ qui uel in necessita¬
te positꝰ ẽ ut possit uendere. uel p̃mi potest
ut cogat᷑ uendert micit᷑ ocub. sperat᷑ ulla
Inpregnata ẽ
anima: sperat se posse adi¬
pisci uillulã aut possessionẽ incini pauꝑis. Scũ pa¬
tit᷑ pauꝑ iste necessitatẽ uenit ad ditiorẽ uicinũ
suũ cui forte obsequi sol&. cui deferre. cui ueni¬
enti assurgere: quẽ inclinato capite salutare
Damͥ rogo te. Patior necessitatẽ uirgeor acreditore.
Eille. si habeo in manib mͦ. Uelit nolit uendere

Expanded text:
dum sit, non de illius fundo aliquid sperandum: nihil sperans non concipit, non est praegnans anima. Si vero juxta vicinus sit pauper, qui vel in necessitate positus est, ut possit vendere, vel premi potest, ut cogatur vendere, injicitur oculus, speratur villa: impraegnata est anima, sperat se posse adipisci villulam et possessionem vicini pauperis. Et cum patitur iste pauper necessitatem, venit ad ditiorem vicinum suum, cui forte obsequi solet, cui deferre, cui venienti assurgere, quem inclinato capite salutare: Da mihi, rogo te; patior necessitatem, urgeor a creditore. Et ille: Non habeo modo in manibus. Si vellet vendere,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa est iusticia eiꝰ. Credit exfide uiuit hon
abscondit incorde suo iusticiã suã. Non dixit
ap̃ se. Credo quidẽ uixp̃m: sed huic ꝑsecitori meo
seuienti & minanti ñ dicã qͦd credidi. Nouit
ds intꝰ incorde meo qͥa credo. Ipse scit q̃a ñ illi re-
ñtio. Ecce ħdiciste iitꝰ habere incorde. In labiisqͥd:
N sũ xp̃ianꝰ. Contra cor tuũ testimoniũ dict̃ labia tua.
Iusticiã meã non abscondi incorde meo. ueritatẽ
tuã & salutare tuũ dixi. Xp̃m tuũ dixi. hoc est

Expanded text:
Ipsa est justitia ejus: credidit, ex fide vivit. Non abscondit in corde suo justitiam suam. Non dixit apud se: Credo quidem in Christum, sed huic persecutori meo saevienti et minanti non dicam quod credidi: novit Deus meus intus in corde meo quia credo, ipse scit quia illi non renuntio. Ecce hoc dicis te intus habere in corde: in labiis quid? Non sum christianus? Contra cor tuum testimonium dicunt labia tua. Justitiam meam non abscondi in corde meo. 18. Veritatem tuam et salutare
Abbreviated transcription (Latin):
dit nemo de se p̃sumit. hũqͥd comp̃hendit corde
egrotũ latebat: sed medico patebat. Qͦd de illo¬
iatebat. ħ ꝓnuntiatũ ẽ. hĩpletũ ÷. Nou̾at in illods̃.
qd̃inse ipse ñ nouerat. qͥa eor eiꝰ dereliq̃rat eũ. cor
eiꝰ eũ latebat. Et cor meũ dereliqͥt me. Qͥd gͦ: aͥd
clamamꝰ : Qd dicimꝰ : Placeat tibi dñe erue me
Taquã dicer&. Si uis. potesme mundare. Placeat
Respice m̃bra penitentiȩ. m̃bra indoloribꝰ posita. m̃.¬
brasubserram̃tis medici clamantia. s sperantia:

Expanded text:
dit, nemo de se praesumat. Numquid comprehendit corde dit, nemo de se praesumat. Numquid comprehendit corde aegrotum latebat, sed medico patebat. Quod de illo pronuntiatum est, hoc impletum est. Noverat in illo Deus quod in se ipse non noverat; quia cor ejus dereliquerat eum, cor ejus latebat cor ejus. Et cor meum dereliquit me. Quid ergo? quid clamamus? quid dicimus? Placeat tibi, Domine, eruere me: tanquam diceret, Si vis, potes me mundare . Placeat respice. Membra poenitentia, membra in doloribus posita, membra sub ferramentis medici clamantia, sed sperantia.