comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one surgit. que ex laudis am¬
miratione ꝓcedit. Yultis nos¬
se aptius que sit uox ex¬
ultationis & confessionis qm
nouit iudas solus uł oeteris
nunc animum aliquem nimi¬
um amantem: & nimio amo¬
re feruentem. Attende quid sẽ¬
tiat. quid secum loquatur de
eo quem multum amat: quẽ
ualde mirat᷑. Quid gͣ dicit:
Quid secum tacitꝰ loquit᷑: O
inquit qm bonus qmͣ benig¬
nus. o qmͣ suaiuis qmͣ dulcis.
o qm amandus qntum ample¬
ctendus. qmͣ totus ad mirabił.
qm totus desiderabilis. O bea¬
tum quem amat. o felicem q̃
suo amore dignum uidicat. Me
felicem si eo frui liceat: me be¬
atum si eum possidere contin¬
gat. Hec ni fallor ẽ illa uox exul¬
tatiomis & confessionis: que
semꝑ ex ore iude resonat in au¬
rib diuine pietatis. Quid tu
dicis lẏa: Quid tu ꝓclamas
ꝓuda: Quid tu reddis dño.
quid retribuis ꝓ tali puero:
Nunc inquid cõnfitebor dño.
Confitebor inqͥt dño nimis in
ore meo. Uere utiq & absq du¬

Expanded text:
one surgit, quae ex laudis adone surgit, quae ex laudis admiratione procedit. Vultis nosse apertius quae sit vox exsultationis et confessionis quae novit Judas nunc animum aliquem nimium amantem; et nimio amore ferventem. Attende quid sentiat, quid secum loquatur de eo quem multum amat, quem valde miratur. Quid ergo dicit? Quid secum tacitus loquitur? O, inquit, quam bonus, quam benignus, o quam suavis, quam dulcis, o quam amandus, quantum amplectendus, quam totus admirabilis, quam totus desiderabilis! O beatum quem amat! o felicem, quem suo amore dignum judicat! Me felicem, si eo frui liceat; me beatum, si eum possidere contingat! Haec, nisi fallor, est illa vox exsultationis et confessionis qui semper ex ore Judae resonat in auribus divinae pietatis. Quid tu dicis, Lia? Quid tu proclamas pro Juda? Quid tu reddis Domino? Quid retribuis pro tali puero? Nunc, inquit, confitebor Domino: Confitebor, inquit, Domino nimis in ore meo . Vere utique et absque du
Abbreviated transcription (Latin):
erus anime sponsus. cłs
est. Quem tune ueracit᷑
sibi nos ille conuectit: quando
nos quibzdam int̾nis commer¬
tiis ad suum amorem accendit
et arnus astringit. Quod ẽ enĩ
cor tam durum tam ferreum.
quod diuuna pietas sua p̾sen¬
tia ñ emolliat: & sua dulcedine
non alliciat: Unde fit ut quẽ
pͥus consueuerat multum for¬
midare: incipiat postmodum̃
ardent̾ amare. Uides iam ut ar¬
bitror q̃d quemadmnodũ post
crescentem cotidie timorem ne¬
cessario subortus ẽ dolor: sic u¬
tiq post spem natam. & ꝑ coti¬
diana inerem̃ta ꝓficientẽ nas¬
eitur amor. Hic itaq est ille fi¬
liorum iacob qui quarto loco
nascitur: & uidas id est confitẽs
in scriptura nominat᷑. Cuius
nominis si rationẽ querimus:
citius inuenimus. Scimus nãq
quia quisq qd approbat hoc
amat: & quo plus amat tanto
amplius approbat. Et quid ẽ
aꝓpbare nisi laudare: Illa illa
utiq ẽ uera laudatio. illa ẽ ꝑu¬
ra confessio: que ex casta dilecti¬

Expanded text:
erus animae sponsus Deus est, quem tunc veraciter sibi nos ille connectit, quando nos quibusdam interius commerciis ad suum amorem accendit, et arctius astringit. Quod est enim cor tam durum et tam ferreum, quod divina pietas sua praesentia non emolliat, et sua dulcedine non alliciat? Unde fit ut quem prius consueverat multum formidare, incipiat postmodum ardenter amare. Vides jam, ut arbitror, quod quemadmodum post crescentem quotidie timorem, necessario subortus est dolor, sic utique post spem natam, et per quotidiana incrementa proficientem nascitur amor. Hic itaque est ille filiorum Jacob, qui quarto loco nascitur, et Judas, id est confitens, in Scriptura nominatur. Cujus nominis, si rationem quaerimus, citius inveniemus. Scimus namque quia quisque quod approbat, hoc amat, et quo plus amat, tanto amplius approbat. Et quid est approbare, nisi laudare? Illa, illa utique est vera laudatio, illa est pura confessio, quae ex casta dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
Q sp̃e aduersus carnẽ: non
potest rex ille qui & sꝑitali¬
bus & carnalib concupiseen¬
tiis p̃sidere ⁊ p̃cipere debet
inuenire plenam pacem. ꝑpe¬
tuãq securitatẽ. Hinc est
quod ille pͥnceps popłoꝵ lib̾
uidelicet animi consensus.
inuenit i regno suo tot con¬
nes. tot disceptationes. tot¬
cogitationes cogitationib
contradicunt ⁊ affectionib
affectiones resistunt. ⁊ contͣ¬
rii motus. contrariis motib
occurrunt. & surgit gens
contra gentem. ⁊ regnum
aduersus reguum: & insur¬
mali contra malos: & di¬
uidiuit᷑ contra semetipsos.
& facit dñs concurrere e¬
Gyptios aduersus egyptioss.
inmo quod his omnib est
mirabiliꝰ boni insurgunt
contra bonos. ⁊ pugnat
uir aduersus frẽm suum.
Quir contra amicũ sum:
ciuitas aduersus ciuitatim.¬
& regnum aduersus regnũ.
& unusquisq carnem bra¬
chii sui uorat effraim ma¬
nassem. & manasses effraĩ:
simul ipsi contra iudam.
uis uesciat quam gra¬
uis sepe contentio. et

Expanded text:
tus adversus carnem, non potest rex ille qui et spiritualibus et carnalibus concupiscentiis praesidere et praecipere debet, invenire plenam pacem perpetuamque securitatem. Hinc est quod ille princeps populorum liber videlicet animi consensus invenit in regno suo tot connes, tot disceptationes, cogitationes cogitationibus contradicunt, et affectiones affectionibus resistunt, et contrarii motus contrariis motibus occurrunt, et surgit gens contra gentem, et regnum adversus regnum, et insuri contra malos, dividuntur contra semetipsos, et facit Dominus concurrere Aegyptios adversus Aegyptios: imo, quod his omnibus est mirabilius, boni insurgunt contra bonos, et pugnat vir adversus fratrem suum, et vir contra amicum suum, civitas adversus civitatgnum adversus regnum, et unusquisque carnem brachii sui vorabit, Ephraim Manassen, et Manasses Ephraim, simul ipsi contra Judam. uis nesciat quam gravis saepe contentio et
Abbreviated transcription (Latin):
uelit. Unde statim ad spirita¬
lem intelligentiam recurrit:
et quid ibi mysticum conti¬
neatur exquirit. Uides ne qͦ¬
modo hec talis futuroꝵ descͥp¬
tio ad neptalim tm̃ ꝑtinere
uideatur. ubi sine intelligen¬
tia sola imaginatio sufficere
non posse minime ignorat᷑:
Recte gͦ dictum ẽ qd ad clan
specialiter ꝑtineat considera¬
tio futuroꝵ maloꝵ: ad nep¬
talim aut̃ maxime specu¬
latio futuroꝵ bonoꝵ. Mul

Expanded text:
velit? Unde statim ad spirituavelit? Unde statim ad spiritualem intelligentiam recurrit, et quid ibi mysticum contineatur, inquirit. Videsne quomodo haec talis futurorum descriptio ad Nephtalim tantum pertinere videatur, ubi sine intelligentia, sola imaginatio sufficere non posse minime ignoratur. Recte ergo dictum est quod ad Dan specialiter pertineat consideratio futurorum malorum, ad Nephtalim autem maxime speculatio futurorum bonorum. Mul
Abbreviated transcription (Latin):
mota ẽẽ non dubitamus: quia
ubi itł qualia sint uidere non
possumus: s tam̃ hec quotiens
uolumus ꝑ minist̾ium dan p̾
oculis cordis habemus. Nemo
fidelium cum infernum. flã¬
mam gehenne. tenebras exteri¬
ores. in scripturis scĩs legit:
hec figuralit̾ dicta credit: sed
ista ueraciter & corꝑalite alicu¬
bi ẽẽ non diffidit. Unde fit ni-¬
mirum ut qmius hec qͥs¬
piam ante oculos cordis ꝑ
maginationẽ ponat. ñ statĩ
eorum significationẽ ꝑ spirita¬
lem intelligentiã querat: qͥa
hec ñ tam figuraliter qmͣ hy¬
storialiter dicta ñ dubitat. Re¬
cte gͦ horũ consid̾ationem ad
dan specialit̾ ꝑtinere iam di¬
ximus. ubi sola imaginatio¬
ne opꝰ habemꝰ: qmͣius eam ĩ
tali negocio ñ sine rationis
dispositione tractemus. Sed
eum t̾ram lacte & melle ma¬
nantem. celestis ierłm muros
ex lapidib p̾ciosis. portas ex
margaritis. plateas ex auro
legerit: quis sani sensus ho¬
mo hec iuxta litteram acciꝑe

Expanded text:
mota non dubitamus, quia mota non dubitamus, quia ubi vel qualia sint videre non possumus, sed tamen haec quoties volumus, per ministerium Dan prae oculis cordis habemus. Nemo fidelium cum infernum, flammam gehennae, tenebras exteriores in Scripturis sanctis legit, haec figuraliter dicta credit, sed ista veraciter et corporaliter alicubi esse non diffidit. Unde fit nimirum ut, quamvis quispiam haec ante oculos cordis per imaginationem ponat, non statim eorum significationem per spiritalem intelligentiam quaerat, quia haec non tam figuraliter quam historialiter dicta, non dubitat. Recte ergo considerationem ad Dan specialiter pertinere jam diximus, ubi sola imaginatione opus habemus, quamvis eam in tali negotio non sine rationis dispositione tractamus. Sed cum terram lacte et melle manantem, coelestis Hierusalem muros ex lapidibus pretiosis, portas ex margaritis, plateas ex auro legerit, quis sani sensus homo haec juxta litteram accipere
Abbreviated transcription (Latin):
rachel ꝑtinere uideat᷑: & que
rationalis ñ est eius adopti¬
one ꝓrsus indigna iudicat᷑.
S rationalis imaginatio a¬
lia est ꝑ rationem disposita:
alia intelligentie ꝑmixta.
Illa utimur qñ sccłm uisibi¬
lium rerum cognitam spẽm
uisibile aliud aliquid mente
disponimꝰ: nec tam̃ ex eo inui¬
sibile aliquid cogitamus. Ista
uͦ tunc utimur: qnͣdo ꝑ uĩsibi¬
lium rerum spem. ad inuisibi¬
lium cognitionẽ ascende uitimͣ
In illa ẽ imaginatio ñ sine rati¬
one: in ista ĩtelligentia ñ absq
imaginatione. Isti sunt duo fi¬
lii bale: quoꝵ primogenitus
dan dicitur. posterior neptalum
nominat᷑. Ad dan itaq speciali¬
ter ꝑtinet consideratio futuro¬
rum maloꝵ: ad neptalim aut̃
speculatio futuroꝵ bonorum.
Dan nichil nouit nisi corꝑalia:
s ea tam̃ rimat᷑ que longe sũt
a sensu corporeo remota. Nepta¬
lim ꝑ rerum uisibilium formã:
surgit ad rerum inuisibilium
intelligentiam. Infernalia tor¬
menta longe a sensu corꝑeo re¬

Expanded text:
tinere videatur, et quae rationalis non est, ejus adoptione prorsus indigna judicatur. Sed rationalis imaginatio alia est per rationem disposita, alia intelligentiae permista. Illa utimur, quando secundum visibilium rerum cognitam speciem visibile aliud aliquid mente disponimus, nec tamen ex eo invisibile aliquid cogitamus. Ista vero tunc utimur, quando per visibilium rerum speciem ad invisibilium cognitionem ascendere nitimur. In illa est imaginatio non sine ratione, in ista intelligentia non absque imaginatione. Isti sunt duo filii Balae, quorum primogenitus Dan dicitur, posterior Nephtalim nominatur. Ad Dan itaque specialiter pertinet consideratio futurorum malorum: ad Nephtalim autem speculatio futurorum bonorum. Dan nihil novit nisi corporalia, sed ea tamen rimatur quae longe sunt a sensu corporeo remota. Nephtalim per rerum visibilium formam surgit ad rerum invisibilium intelligentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corporeo re
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate illius quoa ẽ ad reatũ
legitur. Quod enim nolo malũ.
hoc ago. Ex his itaq trib rerũ.
generib que distiuximꝰ. alia po¬
tes habere in potestate alia in
libertatt: alia in uoluntate.
alia in necessitate. Illua in po¬
testate ẽ: quod arbitrio uolun¬
tatis fieri uel p̃t̾mitti potest.
Illud in libertate habemus ad
quod ulla uolentia cogi non
possumus. In uoluutate ẽ aut̃
quod fieri uelis: etiamsi id effi¬
cere non possis. In necissitate uͦ
habes: cui etiam cum uolueris.
resistere non uales. Possemus
adhuc hos quatuor differentiaꝵ
gradus. ad inuicem conferre.
alt̾natimq coniungere: & ilid
unt̾ioris hominis nr̃i corpus. ꝑ
multa m̃bra distinguere: et
ab uo pedis sursum. uel a sũ¬
mo capitis deorsum. considera¬
tionis nr̃e modum ordinare. S
ne in his nimis iminoremur:
illud quod hic de huiusmodi cor¬
pore dr. & quod p̃teriri non debet
uitu eamur. Aplanta inquit
pelis usq ad uertiet non ist

Expanded text:
cessitate illius quod est ad reatum cessitate illius quod est ad reatum legitur: Quod enim nolo malum id ago . Ex his itaque tribus rerum generibus quae distinximus, alia potes habere in potestate, alia in libertate, alia in voluntate, alia in necessitate. Illud in potestate est, quod pro arbitrio voluntatis fieri vel praetermitti potest. Illud in libertate habemus ad quod aliena violentia cogi non possumus. In voluntate autem est quod fieri velis, etiamsi id efficere non possis, in necessitate vero habes cui etiam cum volueris resistere non vales. Possemus adhuc hos quatuor differentiarum gradus ad invicem conferre, alternatimque conjungere, et illud interioris hominis nostri corpus per multa membra distinguere, et ab imo pedis sursum, vel a summo capitis deorsum considerationis nostrae modum ordinare. Sed, ne in his nimis immoremur, illud quod hic de hujusmodi corpore dicitur, et quod praeteriri non debet intueamur: A planta, inquit, pedis usque ad verticem non est
Abbreviated transcription (Latin):
est ad meritũ. & ẽ quodaã
quod ẽ ad reatum: & ẽ quoddã
quod neq ẽ ad iueritũ neq ad
reatum. S illud quod ẽ ad re¬
atum. rectius dicit᷑ malũ quã
bonũ: quanuus abhis qui li¬
bent̃ cõmittunt malũ. dicat᷑
& diligat᷑ quasi bonũ. Bonũ
autẽ quod uon ẽ ad meritum
sicut nec ad reatum: melius
dicimus cõmodum. Huiꝰmodi
autẽ multa babet homo non
solum in libertate. uerum etiã
multociens in potestate: siẽ
e eoꝵ qui quȩ sunt ad reatum.
multa habet sepe non solũ iu
uoluntate: s etiam in necessi¬
tate. Eoꝵ autẽ que sunt ad me¬
ritum. nichil habet uilibero ar¬
bitrio: nisi ex diuino adiutorio.
De difficultate illius quod est
ad meritũ. dicitur sine me mehil
potestis facere: de difficultate il¬
lius quod nou ẽ ad merittm:
uec tam̃ adreatum dicit᷑. Si enĩ
uos eum sttis mali nostis bona
bra dare fius uris quanto¬
magis pater nr̃ celestis. dabit
sp̃m bonũ petentib se: De ue¬

Expanded text:
 quoddam quod est ad reatum, et est quoddam quod neque est ad meritum, neque ad reatum. Sed illud quod est ad reatum, rectius dicitur malum quam bonum, quamvis ab his qui libenter committunt malum dicatur, et diligatur quasi bonum. Bonum autem quod non est ad meritum, sicut nec ad reatum, melius dicimus commodum. Hujusmodi autem multa habet homo, non solum in libertate, verum etiam multoties in potestate, sicut, et eorum quae sunt ad reatum multa habet saepe non solum in voluntate, sed etiam in necessitate. Eorum autem quae sunt ad meritum, nihil habet in libero arbitrio nisi ex divino adjutorio. De difficultate illius quod est ad meritum, dicitur: Sine me nihil potestis facere , de facultate illius quod non est ad meritum, nec tamen ad reatum dicitur: Si enim vos cum sitis mali nostis bona data dare fis Pater vester coelestis dabit spiritum bonum petentibus se? De ne
Abbreviated transcription (Latin):
eusdem facilitatis. p̃sentis
uitȩ ordinem dispone̾. & futu¬
re głam estimare. m̾itoꝵ quali¬
in t̾ra sunt difficile estimabimꝰ
&e que in ꝓspectu sunt inuenie¬
mus cum labore. que aut̃ in ce¬
lis sunt. quis potit inuestiga¬
re᷑ Inuenire itaq que in t̾ra
sunt difficile est: inuestigare
autẽ que in celis sunt impos¬
sibile est. Hinc est quod apłs
monet. Noli inquit altum sa¬
post hebreoꝵ introitum in
illam ꝓmissionis t̾ram intro¬
duciturꝰ ut qͦ. nr̃a intelligen¬
tia ꝑserutationis sue passibꝰ
irrumꝑe ñ sinitur. diuinȩ re¬
uelationis manuductione in¬
tͦmittatur. Nec tamen negamꝰ
de fut᷑ȩ uitȩ qualitate nonnul¬
la imino multa ce magna eẽ.
que possumus ce inuestigan¬
do querere. ce ratiocinando in¬
uenire: & argum̃ tando astrue¬
re. Inuisibilia enim d̾i. a crea¬
tura mundi ꝑ ea que facta
sunt intellec̾ta conspiciunt᷑.
Nequa ꝗͣ gͦ negligenda sunt
que per inuestigationẽ mue¬
niri possunt. sicut &e illa ex

Expanded text:
ejusdem facilitatis praesentis vitae ordinem disponere, et futurae gloriam aestimare, meritorum qualiin terra sunt difficile aestimabimus, et quae in prospectu sunt inveniemus cum labore; quae in coelis sunt autem quis poterit investigare? Invenire itaque quae in terra sunt, difficile, investigare autem quae in coelis sunt, impossibile. Hinc est quod Apostolus monet: Noli, inquit, altum sapost Hebraeorum introitum in illam promissionis terram introducitur, ut quo nostra intelligentia perscrutationis suae passibus irrumpere non sinitur, divinae revelationis manuductione intromittatur. Nec tamen negamus de futurae vitae qualitate nonnulla, imo multa et magna esse quae possumus et investigando quaerere, et ratiocinando invenire et argumentando construere. Invisibilia enim Dei a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. Nequaquam ergo negligenda sunt quae per investigationem inveniri possunt, sicut et illa ex
Abbreviated transcription (Latin):
tatione inquirerer ista debemꝰ
ex diuina reuelatione humi¬
lit̾ expectare. Illa ꝑtinent ad
meditationẽt ista ad contẽpla¬
tionẽ. Numꝗͣ. animus ad et̾¬
noꝵ bonoꝵ desid̾um plene
accenditur: nͥ qualia uel quan¬
ta sint. studiose p̃meditetur.
Exͣ siẽ numquã sine ingenti
desidi̾o ad eoꝵ contẽplationẽ
subleuari meretur: ita sane
in et̾noꝵ concupiscentias sine
uehem̃ti studio ꝑfecte non
inflaminat᷑. Hinc ẽ qd̃ antẽ
introitũ isrł in ꝓmissũ regnũ
exploratores p̾mittunt᷑: et
tam̃ nisi post turbe ingressũ
archa ñ intͦducitur. Quid est
enĩ exploratores ante introi¬
tũ suũ p̾mittere. et illiꝰ terre
in quã festinamus introire
qualitatẽ sagaci ꝑserutatip̃e
uelle prenosse: nisi mentis suȩ
cogitationes celestium bonoꝵ
exploratͥces. in inuisibilurm
ꝑscrutimũ dĩgẽ. &e meditatio¬
nes suas in id oꝑis destinare:
nt ꝑ inuestigationem inueni¬
at. uͥnde possit affectionum
cundosꝙ pꝰ pͥmos. Quociens

Expanded text:
 inquirere, ista debemus ex divina revelatione humiliter exspectare. Illa pertinent ad meditationem, ista ad contemplationem. Nunquam animus ad aeternorum bonorum desiderium plene accenditur, nisi qualia vel quanta sit studiose praemeditetur. Et, sicut nunquam sine ingenti desiderio ad eorum contemplationem sublevari meretur, ita sane in aeternorum concupiscentias sine vehementi studio perfecte non inflammatur. Hinc est quod ante introitum Israel in promissum regnum, exploratores praemittuntur, et tamen nisi post turbae ingressum arca non introducitur. Quid est enim exploratores ante introitum suum praemittere, et illius terrae in quam festinamus introire qualitatem sagaci perscrutatione velle praenosse, nisi mentis suae cogitationes coelestium bonorum exploratrices in invisibilium perscrutinium dirigere, et meditationes suas in id operis destinare, ut per investigationem inveniat unde possit affectionum cundosque post primos. Quoties
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus: magis quid ex ip¬
so sit quam quid ipsum sit
quod ponit᷑ ꝑ expositionem
uel diffinitionẽ querere debe¬
mus. Scd̃m hane itaq con¬
siderationẽ. quid aliud est me¬
ror uisi lacrimaꝵ effusio. ui¬
susq hebetatio.⁊ Assidua e¬
ium lacrunaꝵ effusio. aciem
oculoꝵ corrumpit: & citius
caligare facit. Recte ergo
dicitur quia omne cor meret:
quia ad omne consiliũ ratio¬
uis acumen hebet. Hinc est
illud sapientis p̃ceptum: uel
documentũ. Noli inniti pru¬
dentie tue. Ignorat eiũ homo
quid conducat. sibi in uita
sua numero dierum ꝑegri¬
nationis sue: & tempore qͦd
uelut umbra p̃terit: Nisi
num interior ille ocłs caliga¬
ret: tociens ꝓculdubio uiue¬
ritatis iudicio minime erra¬
ret. Unde queso contraria
consilia tam sepe. tamq di¬
uerse sententie. non dicam
de diuersis. sed uno eodemq
corde & pene sub eodem tem¬
pore. unde inquam uisi de cor¬
dis caligine & ueritatis ambi

Expanded text:
venimus, magis quid ex ipvenimus, magis quid ex ipso sit, quam quid ipsum sit, quod ponitur per expositionem vel diffinitionem quaerere debemus. Secundum hanc itaque considerationem, quid aliud est moeror, nisi lacrymarum effusio, visusque hebetatio? Assidua enim lacrymarum effusio aciem oculorum corrumpit, et citius caligare facit. Recte ergo dicitur, quia omne cor moeret, quia ad omne consilium rationis acumen habet. Hinc est illud Sapientis praeceptum, vel documentum: Noli inniti prudentiae tuae . Ignorat enim homo quid conducat sibi in vita sua numero dierum peregrinationis suae, et tempore quod velut umbra praeterit. Nisi enim interior ille oculus caligaret, toties procul dubio in veritatis judicio minime erraret. Unde, quaeso, contraria consilia tam saepe, tamque diversae sententiae, non dicam de diversis, sed de uno eodemque corde, et pene sub eodem tempore? Unde, inquam, nisi de cordis caligine, et veritatis ambi
Abbreviated transcription (Latin):
omini consilio destituti sumꝰ:
tantum malũ dissimulare. nec
possumus. nec debemꝰ. Si enĩ
ꝑ cor ut dictum ẽ consiliũ recte
ĩtelligi debet. qui huiusmodi
cor habet. dolore carere non ua¬
let: quia malũ quod inse ui¬
det sine dolore non sustinet.
mino quanto meliꝰ. quanto con¬
sultius agit. tanto ampliꝰ plan¬
git. Qui enim apponit scienti¬
am: apponit & dolorem. Debet
autẽ dolor nr̃ & acrius nos ur¬
gere intus. & apparere exteriꝰ.
intus ad remedium foris ad ex¬
emplum. Nam iam dictũ est
meror est. dolor intꝰ acrius se¬
uiens: & ꝑ lacrunas foras e¬
rumpens. Sigͦ columba se¬
ducta & non habens cor. omni¬
no non sumꝰ. si sine consilio
& sine prudentia non existimꝰ:
ꝓbemus ioꝑere quam uere
dolemus in corde. & appareat
exterius. quid patiamur in
sentio: ĩ his uͥ bis causam pro
eo enum quod dicit᷑ omine cor
meret: effectus ex causa ut ar¬
bitror tacite inuuit᷑. S cum
causam ꝓ effectu positam in¬

Expanded text:
omni consilio destituti simus, omni consilio destituti simus, tantum malum dissimulare nec possumus, nec debemus. Si enim per cor, ut dictum est, consilium recte intelligi debet, qui hujusmodi cor habet, dolore carere non valet, quia malum quod in se videt, sine dolore non sustinet, imo quanto melius agnoscit, quanto consultius agit, tanto amplius plangit. Qui enim apponit scientiam, apponit et dolorem. Debet autem dolor noster et acrius nos urgere intus, et apparere exterius. Intus ad remedium, foris ad exemplum. Nam, uti jam dictum est, moeror est dolor intus acrius saeviens, et per lacrymas foras erumpens. Si ergo columba seducta et non habens cor omnino non sumus, si absque consilio et sine prudentia non existimus, probemus in opere quam vere dolemus in corde, et appareat exterius quid patiamur intsentio, in his verbis causam pro eo enim quod dicitur omne cor moeret, effectus ex causa, ut arbitror, tacite innuitur. Sed cum causam pro effectu positam in
Abbreviated transcription (Latin):
luntas que suꝑat᷑. S in his
omnib manet libertatis ĩ¬
tegritas. quia semꝑ trium¬
phat uoluntas. Hec itaq
arbiti libertas. nec ui bonis
maior nec in malis est minor.
que nec ꝑ peccatũ in uiuit᷑ nͨ
ꝑ meritum augetur. Que enĩ
in omnib suminũ gradũ op¬
tinet: sicut nec crescere sie nec
decrescere habet. S sicut est
miranda arbitͥi libertas ab
alio cogi non posse: sie mise¬
randa ꝓrsus infirmitas inse¬
ipso ad omne bonũ torpere.
Quia igit᷑ i homine illo in¬
teriori. int̾ natubalia bona
nichil hac liberte dignuiꝰ nichil
sublumiꝰ. inuenit᷑ recte ꝑ cap̃
designat᷑. Et quia cum assig¬
nata infirmitate oinis ho¬
mo uiuit & morit᷑ congrue
sane languori comꝑatur.
De ignorantia boni & mali:
languidum. & omne cor
mereus. Et iuste quide quam¬
diui caput languet: omne eti¬
capitis: est susticiens causa do¬
loris. Si igitur cor habemꝰ. si oĩ¬
no excordes non existimꝰ. nisi

Expanded text:
luntas quae superatur. Sed in his luntas quae superatur. Sed in his omnibus manet libertatis integritas quia semper triumphat voluntas. Haec itaque arbitrii libertas nec in bonis major, nec in malis est minor, quae nec per peccatum minuitur, nec per meritum augetur. Quae enim in omnibus summum gradum obtinet, sicut nec crescere, sic nec decrescere habet. Sed, sicut est miranda arbitrii dignitas est, ab ullo cogi non posse; sic miseranda infirmitas, in seipso ad omne opus Quia igitur in homine illo interiori inter naturalia bona nihil hac libertate dignius, nihil sublimius invenitur, recte per caput designatur. Et quia, cum assignata infirmitate omnis homo vivit et moritur, congrue sane languori comparatur.boni et mali. languidum, et omne cor moerens. Et juste quidem; quandiu caput omne languet, omne eticapitis est sufficiens causa doloris. Si igitur cor habemus, si omnino excordes non existimus, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ed si diligent̃ attendimꝰ:
puto inueuimus homi¬
uem. uon modo libertate u̾
carere: s iagnam unmo
summã libertatẽ possidere.
Primus siquide libertatis
gradus est. nulli coactioni
subiacere sed̾s autẽ nulli sub¬
ici debere ÷ tercius uero & ip̃e
suminus. nulli penitꝰ subiei
posse. Quomodo ergo arbit¬
um hominis uere inmo sum¬
me liberum non ẽ. quod sua
libertate nulla iii. nulla po¬
testate pͥuari potest: namhoc
uec creatura ualet. nec creato¬
rem decet: S quomͦ uel cre¬
ator hoc potest.÷ qui nichil
quod non decet facere potestꝰ
Si igit᷑ nulla uiolentia arbi¬
tͥum potest sua pͥnari liber¬
tate. constat illud sũmam
libertatẽ habere. Nichilomi¬
nus tam̃ ut suꝑius mon¬
stratum ẽ uoluntas uolunta¬
ti contradicit: & uoluntas uo¬
luntati resistit. & alia ab ali¬
a impugnat᷑. & nunc hec n̾e
illa captiuatur. S in huiuis
congressionis certamine. sic̃
uoluntas ÷ que opugnat
& uoluntal que oppugnatur.
sie uoluntas que suꝑat & uo¬

Expanded text:
ttendimus, puto quia inveniemus hominem non modom libertate non carere, sed magnam imo summam libertatem possidere. Primus siquidem libertatis gradus est nulli coactioni subjacere. Secundus autem nulli subjici debere. Tertius vero et ipse summus nulli penitus subjici posse. Quomodo ergo arbitrium hominis vere imo summe liberum non est, quod sua libertate nulla vi, nulla potestate privari potest. Nam hoc, nec creatura valet, nec Creatorem decet. Sed quomodo vel Creator hoc potest qui nihil quod non decet facere potest? Si igitur nulla violentia arbitrium potest sua privare libertate, constat illud summam libertatem habere. Nihilominus tamen, ut superius monstratum est, voluntas voluntati contradicit, et voluntas voluntati resistit, et alia ab alia impugnatur, et nunc haec, nunc illa captivatur. Sed in hujus congressionis certamine, sicut voluntas est quae oppugnat et voluntas quae oppugnatur, sic voluntas est quae superat et vo
Abbreviated transcription (Latin):
platio ꝑͣtiner ad archȩ eue¬
ctionem: sic̃ med itatio ad ex¬
plorationẽ. Aliud ẽ contẽplã¬
tionis. aliud meditatiõis. Me¬
ditatio sst ꝑscrutari occulta
Otemplationis est admirari ꝑ¬
spicua. Siquidẽ meditatio est
occulte u̾itatis studiosa mue¬
stigatio. contemplatio est ꝑ¬
spicue u̾itatis iocunda admi¬
ratio. Que enĩ occulta sunt
solent ad manifestationẽ ꝑdi¬
re: modo ex ꝓpria meditatione:
modo ex diuina reuelatiõe.
Ubigͦ reuelationis grãm pre¬
sentem habemus: meditatio¬
nis officio ñ egemus. Ubiaũ
duuina reuelatio defuerit:
mens humana. nec mirum
ad meditationis studurm re
ad exploratoꝵ officia. refugit.
Sed quicqͥd mens humana
de moꝵ instruc̃tione pot̾it me¬
ditationum ex ploratione cog¬
nosce̾. debet interim rncontẽ¬
plationem adduce: ce in eoꝵ e̾ti

Expanded text:
platio pertinet ad arcae evectionem, sicut meditatio ad explorationem. Aliud est contemplationis, aliud est meditationis. Meditationis est perscrutari occulta, contemplationis est admirari perspicua. Siquidem meditatio est occultae veritatis studiosa investigatio. Contemplatio est perspicuae veritatis jucunda admiratio. Quae autem occulta sunt, solent ad manifestationem prodire, modo ex propria meditatione, modo ex divina revelatione. Ubi ergo revelationis gratiam praesentem habemus, meditationis officio non egemus. Ubi autem divina revelatio defuerit, mens humana, nec mirum, ad meditationis studium ex ad exploratorum officia refugit. Sed quidquid mens humana de morum instructione poterit meditationum exploratione cognoscere, debet iterum in contemplationem adducere, et in eo
Abbreviated transcription (Latin):
pecẽi macula: qͣi pellis inueterata. Peccm ꝑtinet ad ue¬
eccła: quȩ in p̃senti ñ potest ẽẽ sine macula et. ruga. ꝑ
carnem enĩ plebs uniu̾sa quȩ in eorꝑe xp̃i ÷ qͣi mollis et
Nec d̾m fecisse dicit: qͥa iusto iudicio ꝑmisitꝰ.¬
statem plangit: et ñ pelles s pellem uetustate infectã
gemit: qua pͥmi homines a paradyso expulsi st̃ induti.
Dec una multoꝵ ÷ pellis uetustate fuscata: quȩ ꝑ primi
hõis p̃uaricationẽ mortalitate et pecc̃i horrore om̃s ue
nde. Ut edant carnes meas. scilicet affectus carnaleᷤ.:
ad quos qͣiͣ ad ꝓximos. diabolꝰ appropiat: ut eos in
quib sunt. quasi carnem in corpꝰ suũ trahiciat.
his finitis carnib. erimꝰ sp̃c : et nicħ qͦd edat reppi
municꝰ. Contriuit omĩa ossa mea: aĩe scilieet
iurtutes. Ossa enĩ sunt firmam̃tum corꝑis et uir¬
tutes mentis quibus confractis ꝓ oblectam̃tis
uł torm̃tis uł dolis antiqui hostis. recte anima
plangit ossa contrita.

Expanded text:
peccati macula quasi pellis inveterata. Peccatum pertinet ad vein praesenti non potest esse sine macula et ruga. Per carnem plebs universa in corpore Christi quasi mollis et Haec Deum fecisse dicit, quia justo judicio permistatem plangit; et non pelles, sed pellem vetustate infectam gemit, qua primi homines a paradiso expulsi, sunt induti. Haec una multorum est pellis vetustate fuscata, quae per primi hominis praevaricationem mortalitate, et peccati horrore omnes veur. Ut edant, inquit, carnes meas , id est affectus carnales, ad quos quasi primos diabolus appropiat, ut eos, in quibus sunt, quasi carnem in corpus suum trajiciat. His finitis carnibus, erimus spiritus, et nil quod laedat reperiet inimicus. Contrivit ossa mea, animae scilicet virtutes. Ossa enim sunt firmamentum corporis, et virtutes mentis, quibus confractis vel oblectamentis, vel tormentis, vel dolis antiqui hostis, recte anima plangit ossa sua contrita.
Abbreviated transcription (Latin):
nauit ⁊ c̃. qr om̃ĩs anima cũ irarũ dĩ recordat᷑. et terrorẽ iu¬
dicii discutit. et facta sua añ oculos suos qͣi in mortis
articulo ponit: merorib se infectam in teneb̾s uersari
uidet: dum meritoꝵ suoꝵ pauꝑtatẽ agnoscit. in uirga
indignatioĩs d̃i. Uñ bñ dicit. Me minauit ⁊ adduxit ⁊cͣ.
tenebras plangit. Talis anima dũ uirgã discussionis di
miscit᷑. dũ se sub uirga indignationis uersari ñ ambig̃.
et se ad hoc minatũ et adductũ intelligit. Hec ÷ dctͥna
quȩ ꝑ aleph sigc̃atur: ut anima semꝑ inspiciat ⁊ oĩa
sua retexat. et lugeat. donec illustret eam oriens ex
alto. qui uenit illuminare his qui in tenebͥs st̃ ⁊ ir m

Expanded text:
as, etc., quia omnis anima, cum iram Dei recordatur, et terrorem judicii discutit, et facta sua ante oculos suos quasi in mortis articulo ponit, moeroribus se infectam in tenebris versari videt; dum meritorum suorum paupertatem agnoscit in virga indignationis Dei. Unde bene dicit: Me minavit, et adduxit in tenebras plangit. Talis anima, dum virga discussionis Dei miscit, dum se sub virga indignationis versari non ambigit, et se ad hoc minatam et adductam intelligit. Haec est doctrina quae per aleph significatur, ut anima sese semper inspiciat, et omnia sua retexat, et lugeat, donec illustret eam Oriens ex alto, qui venit illuminare his qui in tenebris et umbra m
Abbreviated transcription (Latin):
gat ds om̃em filiũ quẽ recipit: Plemsis in hoc loco .i. p̃sũp¬
tio rerũ dicendarũ notat᷑. p̃ponit enĩ eius. cũ ñ dixerit
ad qͦd referat᷑ qͦd notũ ẽẽ nõ ambigit.: qͦd pat̃ filium
passionis uirga ꝑcusserit. Non gͦ mirũ si m̃bra eiꝰ uir-¬
ga indignationis ad correctionem ꝑcutrunt᷑: ut sit u¬
na uox. unꝰ gemitꝰ ploratꝰ in ualle lacͥmarũ. Un̾. me¬

Expanded text:
gat Deus omnem filium, quem recipit . Prolepsis in hoc loco praesumptio rerum dicendarum notatur. Praeponit ejus, cum nondum dixerit ad quid referatur, quia notum esse non ambigit quod Pater Filium virga passionis percusserit. Non ergo mirum si membra ejus virga indignationis ad correctionem percutiuntur, ut sit una vox, unus gemitus, unus ploratus in valle lacrymarum. M
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i fuerint imitati.: qnͣtũ in iurũ ꝑfectũ fide et oꝑe
collecti. Uñ sequit᷑. In iurga indignatioĩs eꝰ. Aha est
ni. Est enĩ uirga ferrea qua cont̃unt᷑ uasa testea. in
ira furoris: alia. qua in ȩquitate regunt᷑ seĩ. ut diri¬
gant᷑ ad brauiũ suꝑnę uocationis. Est uirga indigna¬
tionis de qua ad ierusałe dr. In indignatione mea
ꝑeussi te: et in reconciliatione mea misertus sũ tui
Hac eiũ iurga ꝑcutit ut misereat᷑. Nac uirga xͦ ꝑcuss̾ꝰ¬

Expanded text:
 fuerint imitati, in quantum in virum perfectum fide et opere collecti. Unde sequitur: In virga indignationis ejus. Alia est ni; est etiam virga ferrea, qua conteruntur vasa testea in ira furoris, alia qua in aequitate reguntur sancti, ut dirigantur ad bravium supernae vocationis. Est virga indignationis, de qua ad Jerusalem dicitur: In indignatione mea percussi te, et in reconciliatione mea misertus sum tui . Hac enim virga percutit, ut misereatur; hac virga Chris
Abbreviated transcription (Latin):
tit. E ccłam uͦ tam de uideis qͣm de gentib: multis discipli¬
narum affligit angorib. Manũ ad castigandũ uercit. qr
flagellat omẽm filiũ quẽ recipit. et clem̃ter ꝯuertit ut mi¬
sereat᷑. Manũ aũ conu̾timꝰ. cũ a feriendo retͣhumnꝰ. Conu̾tit gͦ
ppͥis iuncturarũ locis aptent᷑ int̾ius. Unde dicit᷑ uertit
manũ suam omĩa scił limando. dolando planando.
cũ iustificatos ꝓpͥis deputat mansionib et ordinibus.
Quoꝵ gͦ structura bona ÷ una m̃broꝵ compages. eoꝵ
una uox .÷. unus ploratus: er uox xp̃i et eccłȩ. sic unit᷑
ut integer xp̃c inueniatur

Expanded text:
ltis disciplinarum angoribus affligit. Manum ad castigandum vertit, quia flagellat omnem filium, quem recipit ; et clementer convertit, ut misereatur. Manum namque convertimus, cum a feriendo retrahimus. Convertit ergo opriis juncturarum locis aptentur interius. Unde dicitur: Vertit manum suam, moenia scilicet limando, dolando, planando, cum justificatos propriis deputat mansionibus et ordinibus. Quorum ergo una structura est, et una membrorum compages, eorum una vox est, unus ploratus; et vox Christi, et Ecclesiae sic unitur, ut integer Christus inveniatur
Abbreviated transcription (Latin):
Go uir uidens ⁊c̃. Licet hoc om̃ib¬
conuenire uideat᷑. excellentiꝰ tam̃ de xp̃o intelligit᷑. in qͦ
sicut excellunt omĩa. ita et uisio ista. Qͥd enĩ mirũ si pau¬
ꝑtatem suam quilib uideat. qua pene om̃is opp̃ssus labo¬
rat. S sicut ÷ głosior pauꝑtas xp̃i et mirabilior om̃ib diui¬
tiis scłi. qͥ ñ rapinã arbitratꝰ ÷ ẽẽ se eqͣlem do̾ s s ip.e. f .s. a.
pauꝑtas cõmimis eẽt. sensu discerni posset. nec soli intellec̾¬
sit pauꝑtas. quȩ a paucis intelligit᷑. tantomag̃ gͦ illa ꝙͣ¬
et angłi mirant᷑ et de qua intellecta. beatitudo nascit᷑.
telligit᷑: quȩ a sco sp̃u reserat᷑. ꝓt̾ea tͥum uersuũ pͥnci¬
Multa eiũ doct̾na eget ħ sensus de quo summꝰ auctor
głatur: et qͣi singłaris sit qui uideat et intelligat: ait. Eigo

Expanded text:
c. Licet omnibuconvenire, excellentius tamen de Christo intelligitur, in quo sicut excellunt omnia, ita et visio ista. Quid enim mirum si paupertatem suam quilibet videat, qua pene omnis oppressus laborat? Sed sicut est gloriosior paupertas Christi, et mirabilior omnibus divitiis saeculi, qui non rapinam arbitratus paupertas communis esset, sensu discerni posset nec soli intellecsit paupertas , quae a paucis intelligitur, quanto magis ergo illa quam angeli imitantur, et de qua intellecta beatitudo nascitur.telligitur quae a sancto Spiritu reseratur. Propterea trium versuum princiMulta enim doctrina eget hic sensus de quo summus auctor gloriatur, et quasi singularis qui videat et intelligat, ait: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
siuis ñ meruit. ¶ I n uirga indignatiõis exꝰ. Ob indig
ut liuore eius sanem᷑ huiꝰ pauꝑtatis myst̾ium. aut
nulli scõꝵ aut pauci uident ad plenũ. qͣnta. bonitas
dĩ. qͣnta dilectio suꝑ filios irȩ: qnͣta mised̾ia in filios re¬
conciliationis: et ideo qiͣ solus uideat dicit. Pgo uir ⁊cͣ.¬

Expanded text:
quod dicit: In virga indignationis ejus. Ob indignut livore ejus sanaremur . Hujus paupertatis mysterium aut nulli sanctorum, aut pauci vident ad plenum. Quanta bonitas Dei, quantaque dilectio super filios irae! quanta misericordia in filios reconciliationis! Ideo quasi solus videat, dicit: Ego vir
Abbreviated transcription (Latin):
terata corrumpunt᷑. qui communit̃ deplorat ⁊ caput
et corpꝰ. Unde dauid. Inuet̾aui int̾ om̃s inimicos i.
Habet uir iste qui uidet pauꝑtatẽ suã. pellem et
carnem uetustam: habet pelles arietũ rub̾catas ad
oꝑiendũ tab̾naculũ et iacentinas ad decorem pauꝑ
in his qui uetustate afficiunt᷑. diues in ilł qui ad
decorem nõis eius ꝓpͥo sanguine rubͥcant᷑ .i. corpora
euehit ad cęlum: ubi neq nubent neq nubent᷑.
s sunt sicut angłi in cęlo. Inde in tab̾naculo ꝓxnniores
sunt celo sicut pelles salomonis. id ÷ xp̃i. cuius pelles st̃
om̃s scĩ: qui se cum xp̃o erucifigentes mortificauerunt.
quib tegunt᷑ uitalia. corꝑis menbra. ut possint imitari
xp̃i passionem. Cũius quicũq fuerit pellis: in recessibus
regis Sed uarius ÷ pellis effectus: in aliis pulcͥtudo lau¬
datur. in aliis ꝓfunditaᷤᷤ myst̾ioꝵi tegit᷑: in aliis eccła defen¬

Expanded text:
aput et corpus. Unde David: Inveteravi inter omnes inimicos meos . Habet vir iste, qui videt paupertatem suam, pellem et carnem vetustam; habet pelles arietum rubricatas ad operiendum tabernaculum, et hyacinthinas ad decorem . Pauper in his, quae vetustate afficiuntur; dives in illis, quae ad decorem nominis ejus proprio sanguine rubricantur, id est corpora evehit ad coelum, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli in coelo . Inde in tabernaculo proximiores sunt coelo; sicut etiam pelles Salomonis, id est Christi, cujus pelles sunt omnes sancti, qui se cum Christo mortificaverunt, quibus teguntur vitalia corporis membra, ut possint imitari Christi passionem. Cujus quicunque pellis fuerit, in recessibus nebitur. Sed quia varius est pellis effectus, in aliis pulchritudo laudatur, in aliis vero profunditas mysteriorum tegitur, in aliis Ecclesia defen
Abbreviated transcription (Latin):
Moralĩt. Ego uir ⁊c̃. Solus sp̃c hõis scit que stͣ hõis. Dui qͦtiens
diumno tangit᷑ sp̃u: pauꝑtatẽ suã intelligens afficttur fletib di
in flet̾ib afficit᷑ nicħ se esse cognoscit: cui nulla ÷ oꝑatio iuir¬
tutis qͣm de se p̃sumere possit. Nemo enĩ bñ głatur castũ se
hr̃e cor. ideo humił lacͥmosus confitet᷑. Ego uir ui .p. Nõ enĩ¬

Expanded text:
ur. Solus spiritus hominis scit quae sunt hominis , qui quoties divino tangitur spiritu, paupertatem suam intelligens afficitur fletibus, dcum fletibus afficitur, se nihil esse cognoscit, cui nulla operatio virtutis est, ne de se praesumere possit. Nemo enim bene gloriatur castum se habere cor . Ideo humilis lacrymosus confitetur: Ego vir viden
Abbreviated transcription (Latin):
aust̾itate abstinentie.
eptimum lapidem dixi¬
mus ẽẽ aust̾itatem absti¬
nentiȩ. In hac petra pat̾ san¬
isrł. Puduit sane eum tandẽ
aliquando. dui pauidde st̾ilẽ.
& que non parit. & ult̾ius
noluit: sic̃ nec debuit debi¬
tor esse carnis. ut scd̃m car¬
nem uiu̾et: s castigans corpꝰ
suum ce in seruitutem redi¬
gens hedinasq carnes in ab¬
stinentie petra immolans.
iusꝙ carniũ cum carnibus
ip̃is accepto celitus igne con¬
sumens. Nuxa ꝙ corpis restͥn¬
gens. noluit de cet̾o ire ad con¬
cupiscentias suas. Sic ꝙ impe¬
tu carnis edomito. impetum
sp̃c roborauit. qui carnis in¬
firmitate fit fortior.
De robore pacientie.
ost hos lapides sequitur

Expanded text:
austeritate abstinentiae. Septimum lapidem diximus esse austeritatem abstinentiae. In hac petra pater SamIsrael . Puduit sane eum tandem aliquandiu pavisse sterilem, et quae non parit, et ulterius noluit, sicut nec debuit, debitor esse carnis, ut secundum carnem viveret, sed castigans corpus suum, et in servitutem redigens, haedinasque carnes in abstinentiae petra immolans, jusque carnium cum carnibus ipsis accepto coelitus igne consumens, fluxasque corporis restringens noluit de caetero ire post concupiscentias suas. Sicque, impetu carnis edomito, impetum spiritus roboravit, qui carnis infirmitate fit fortior. CAPUT XIV. De robore patientiae. Post hos lapides sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ens inordinatum aliquid agimꝰ:
statim nos rep̾hensibiles ẽẽ mini¬
me ignoramus. S numqͥd eque
om̃s reprehensione dignos se eẽ
iũdicant. qnͣdo aliquid mutile rł
inordinatum cogitant :¬
ultorum ẽ seipsos rep̾hendẽ
luntate: pauci sunt qui seipsos di¬
udicent de inordinata cogitatio¬
ne. S quia ꝑfecti uiri hoc faciũt
et facere eos oportet qui ꝑfecti eẽ
uolunt: iccirco iacob predieit itł
precipit dicens. Dan iuidi cabit po¬
pulum suum: sicut alia trib in
cte custodiat. si iudicium suũ
diligenter exerceat: fiet ut in

Expanded text:
es inordinatum aliquid agimus, es inordinatum aliquid agimus, statim nos reprehensibiles esse minime ignoramus. Sed nunquid aeque omnes reprehensione dignos se esse judicant, quando aliquid inutile vel inordinatum cogitant? Multorum est se ipsos reprehendere luntate; pauci sunt qui seipsos dijudicent de inordinata cogitatione. Sed, quia perfecti viri hoc faciunt, et facere eos oportet qui perfecti esse volunt, idcirco Jacob praedicit vel praecipit, dicens: Dan judicabit populum suum sicut alia tribus in cte custodiat, si judicium suum diligenter exerceat, fiet ut in
Abbreviated transcription (Latin):
et de his que sentimꝰ ui nobis¬
ses aufert se ab his etiam que
sunt sine intellectu: Sepe fit
ut in oratione constituti quasclã
cogitationũ phantasias cũ in¬
portunitate magna se ingerentes
cordi toleremus. S numquid eas
sine nr̃a reprehensione neglige¬
re debemus: Nonne magis eas
oportet acriter arguere. & ut di¬
ctum ẽ ꝑ representationem pene
repͥmere irritationẽ culpe. & co¬
gitationes cogitationib castiga¬
re: Unde scriptum ẽ. Dan iudica¬
bit ppłm suum: sicut alia trib
in isrł. Ad filios quippe zelphe
ꝑtinet disciplina oꝑum: ad filios
sye dispositio uoluntatum. Ad fi¬
lios rachel sententia assertionum:
ad filios uͦ bale mod̾atio cogitatio¬
num. Quelibet gͦ cognatio quasi
in sua tribu uidicatur. qnͣdo om̃e
erratum ꝑ suum simile corrigit᷑.
qnͣdo uoluntas uoluntate emenda¬
tur: qndo opꝰ oꝑe castigat᷑: assertio
assertione corrigitur. Quotiens gͦ
falsum aliquid sentimus: quoti¬
ens iniustum aliqͥd uolum᷑: qͦti¬

Expanded text:
et de his quae sentimus non situs sanctus aufert se ab his etiam quae sunt sine intellectu? Saepe fit ut in oratione constituti, quasdam cogitationum phantasias cum importunitate se magna ingerentes corde toleremus. Sed nunquid eas sine nostra reprehensione negligere debemus? Nonne magis eas oportet acriter arguere, et, ut dictum est, per repraesentationem poenae reprimere irritationem culpae et cogitationibus castigare? Unde scriptum est: Dan judicabit populum suum sicut alia tribus in Israel . Ad filios quippe Zelphae pertinet disciplina operum, ad filios Liae dispositio voluntatum: ad filios Rachel sententia assertionum, ad filios vero Balae moderatio cogitationum. Quaelibet ergo cogitatio quasi in sua tribu judicatur, quando omne erratum per suum simile corrigitur, quando voluntas voluntate emendatur, quando opus opere castigatur, assertio assertione corrigitur. Quoties ergo falsum aliquid sentimus, quoties injustum aliquid volumus, quoti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt s qualia fingere notut
figurando describit. Ynde for¬
tassis hic talis filius dan idẽ
iudiciũ uocat᷑: quia in tali re¬
presentatione ñ exꝑientiȩ do¬
cumentum s sue discretioĩs
sequitur arbitrium. Nam qͦ¬
niam dan futurarũ rerum re¬
presentationẽ in euiusq m̃te
ex ꝓprio iudicio format: recte
quis ut arbitror artificem ta
ratio: quȩ forte qnͣto subtilior
tanto eẽ inuenit᷑ utilior. Seĩ
etenim uiri quotiens se senti¬
unt turpib cogitationib pul¬
sari. & ad illicitam delectatio¬
nem incitari: tociens solent eti¬
am in ipso temptationis adi¬
tu futura torm̃ta aute mentis
oculos ponere. & ex tali consi¬
deratione quieqͥd mens illieitũ
suggerit ante tupem delectatio¬
nem extinguere. Hoc gͥ modo
in se statim ꝑ considerationem
pene: ulciscunt᷑ & dampnant
blandimenta culpe. Quia gͦ ꝑ
offitium dan illicitas cogitatio¬
nes deprehendimꝰ. argium᷑. dãp¬
namus. castigamꝰ: recte eum dan

Expanded text:
sunt, sed qualia fingere novit, sunt, sed qualia fingere novit, figurando describit. Unde fortassis hic talis filius Dan, id est judicium, vocatur, quia in tali repraesentatione non experientiae documentum, sed suae discretionis sequitur arbitrium. Nam, quoniam Dan futurarum rerum repraesentationem in cujusque mente ex proprio judicio format, recte quis, ut arbitror, artificem talratio, quae forte quanto subtilior, tanto etiam invenitur et utilior: sancti etenim viri quoties se sentiunt turpibus cogitationibus pulsari, et ad illicitam delectationem incitari, toties solent in ipso etiam tentationis aditu futura tormenta ante mentis oculos ponere, et ex tali consideratione, quidquid mens illicitum suggerit, ante turpem delectationem exstinguere. Hoc igitur modo in se statim, per considerationem poenae ulciscuntur, et damnant blandimenta culpae. Quia ergo per officium Dan illecebrosae cogitationes deprehendimus, arguimus, damnamus, castigamus, recte eum Dan,
Abbreviated transcription (Latin):
ta tam̃ & que de torm̃tis ma¬
lorum seripta sunt mystice
accipienda: & multa simili¬
ter de future uite bonis qmͣ¬
ius corꝑalia deseribantur.
simpliciter sunt intelligen¬
test: quia illa consideratio
meditanti facilius occurrit.
que in sola imaginatione
consistit. Nam illa que cũ
sola intelligentia ꝑmiscet᷑.
qnͣto subtilior tanto diffici¬
lius inuenit᷑. Unde est qd̾
dan pͥor. neptalim uͦ poste¬
rior naseitur. Hoc aut̃ in
hac gemina consideratiõe
ualde notabile: q̃d clan se
imaginationẽ ueram rep̃¬
sentat rerum futurarum
imaginationẽ fictam. nep¬
talim uͦ sepe ꝑ descripte rei
imaginationẽ fictam. sur¬
git ad intelligentiam ue¬
ram. Neq enim licet de fu¬
turis & inuisibilib bonis
ꝑ sp̃alem intelligentiam aliqͥd
falsum fingere: qmͣuis absq
culpa tormenta maloꝵ multo
aliter qm sunt sit ꝑ iagina¬
tionem cernere. Quis enim ea
omĩno put sunt in hac uita
contemplari sufficiat: S qͥsq
ea ꝓ arbitrio mentis ñ qualia

Expanded text:
ta tamen, et quae de tormentis malorum scripta sunt, mystice accipienda sunt, et multa similiter de futurae vitae bonis quamvis corporalia describantur simpliciter intelligentest, quia illa consideratio meditanti facilius occurrit, quae in sola imaginatione consistit. Nam illa, quae cum sola intelligentia permiscetur, quanto subtilior, tanto difficilius invenitur. Unde est quod Dan prior, Nephtalim vero posterior nascitur. Hoc autem in hac gemina consideratione valde notabile, quod Dan sciimaginationem veram repraesentat rerum futurarum imaginationem fictam. Nephtalim vero saepe per descriptae rei imaginationem fictam surgit ad intelligentiam veram. Neque enim licet de futuris et invisibilibus bonis per spiritualem intelligentiam aliquid falsum fingere, quamvis absque culpa sit, tormenta malorum multo aliter quam sunt per imaginationem cernere. Quis enim ea omnino prout sunt in hac vita contemplari sufficiat? Sed quisque ea pro arbitrio mentis non qualia
Abbreviated transcription (Latin):
ta in ur̃a estimatione falli¬
mur: & ruptis equitatis lo¬
ris. add ur̃a desideria estreua¬
mur. Nusquam modus.
nusquã certa mensura ser¬
uatur: duni arrinius semꝑ
ex carnis appetitu turbinis
more huc illucq impellit᷑
uerticẽ: non ẽ in eo sanitas.
felix tempus. & expectabilis
hora. ubi iam uitius nulla
cogitatio in sua examinati¬
one fallit᷑ ubi nulla affectio
ĩsuo desid̾io estrenat᷑ Hãc cogita¬
tioĩs ĩtegͥtatẽ uirtutis q ꝑfectionẽ

Expanded text:
ta in nostra aestimatione fallita in nostra aestimatione fallimur, et ruptis aequitatis loris ad nostra desideria effrenamur. Nusquam modus; nusquam certa mensura servatur, dum animus semper ex carnis impetu turbinis more huc illucque impellitur. verticem non est in eo sanitas. Felix tempus et exspectabilis hora, ubi jam ulterius nulla cogitatio in sua examinatione fallitur, ubi nulla affectio in suo desiderio effrenatur. Hanc cognitionis integritatem virtutisque perfectionem