comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃conia. & frequent cȩlestia factast̃ & fiunt miraculoꝵ signa. Quȩ iã
magis cernentiũ ore narrant᷑. quã dictantis stilo scribant᷑. Felix eqͥdẽ
atħrebatũ ciuitas tã excellenti munita patrono. & si muroꝵ ruinus
uilescat. illius tam̃ meritoꝵ nobilitate clarescit: Iotusq ꝓeius scitatis
int̾cessione gaudeat popłs. om̃i potentiq dõ ȩt̾̃nas referat laudes qͥ
ta clarũ illis ꝑdonauit doctorẽ cuius p̃dicatione uiã agnouit ueritatis
cunis p̃cib si infidĩ firmitate & uitȩ sc̃itate c̃sistit. ab onũ adũsitate
secura ꝑmanebit. & usq ad ꝑfectã beatituduus głam ꝑuenio p̃stante¬

Expanded text:
praeconia, et frequenter coelestia facta sunt et fiunt miraculorum signa, quae jam praeconia, et frequenter coelestia facta sunt et fiunt miraculorum signa, quae jam magis cernentium ore narrantur, quam dictantis stylo scribantur. Felix equidem Atrebatum civitas, tam excellenti munita patrono, etsi murorum ruinis vilescat, illius tamen meritorum nobilitaintercessione gaudeat populus omnipotentique Deo aeternas referat laudes qui tam clarum illis perdonauit doctorem. Cuius praedicatione uiam agnouit ueritatis, cuius precibus si in fidei firmitate et uitae sanctitate consistit, ab omni aduersitate secura pe
Abbreviated transcription (Latin):
latione ꝑhibet᷑ beatus audomarus luñ recepisse oculoꝵ: s ilicop̃eib
candẽ quã ultroneus ferebat re impetrasse cęcitatẽ. Piriuipen¬
debat qͥppe lum̃ carnaliũ oculoꝵ qͥlim̃ ciuiũ meruit suꝑnoꝵ.
Porro autẽ niracula que & tunc gesta ꝑhient᷑ & quȩ iã pannos
ferine centũ sexaginta ꝑmerita beati uedasti i atita st̃ nullo
st̃ stilo memoriȩ trauita excepe d uocio cantoꝵ huis modi
canit᷑ antiphona. hic ÷ beatus uedastus cui tẽplũ fieri ab angłis iussũ
÷ hominib. Est autẽ locus ipse ñ longe ab eadẽ urbe qͥ ꝓ nobilitate
siii nobiliacus pͥmo ÷ appellatus s ꝓcedente tẽꝑe tã iusignis effectus
ut urbis nomine quȩ iã ruinis crebriorib pene̾ obsoluerat uoerteia
Est nãq & largitione fideliũ sublimatus. & agmiine monachoꝵ oualioꝵ
dõ de uotox grege refertus: ubi incessant̃ cõtidie diuina cȩlebraut᷑¬

Expanded text:
latione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum sed illico precibus latione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parui pendebat quippe lumen carnalium oculorum qui lumen ciuium meruit supernorum. Porro autem miracula quae tunc et gesta perhibentur et quae iam per annos ferme centum sexaginta per merita beati Vedasti patrata sunt nullo sunt stilo memoriae tradita excepto quod uocibus cantorum huiusmodi canitur antiphona: «Hic est beatus Vedastus cui templum fieri ab angelis iussum est hominibus.» Est autem locus ipse non longe ab eadem urbe qui pro nobilitate sui Nobiliacus primo est appellatus sed procedente tempore tam insignis effectus ut urbis nomine quae iam ruinis crebrioribus paene obsoluerat uocitetur. Est namque et largitione fidelium sublimatus et agmine monachorum et aliorum Deo deuoto
Abbreviated transcription (Latin):
uaruũ p̃fulgidũ iurgã manũ tenentẽ basilicȩ locũ metiri. Qđ ille
cernens reuel uitẽ dõ uisionẽ cognouit angłicã. Ostensũq ÷ illibeatũ
liuc uedastũ annuenite xp̃o sinẽ dubio transferendũ. Qua reuela¬
tione certior factus. inuitauit ad tantũ opus beatũ audomarũ
qͥ ea tẽpestate taruennȩ morinoꝵ urbis ep̃c in dĩ reb magnificus ha¬
bebit᷑. Qui lica ĩ senio p̃ssus &. amissione luminũ uideret᷑ debilior
factus. animũ taĩ ut arcũ habens spũalistudio intentũ. ilico ꝓmptꝰ
xp̃o ꝗressus regente festinus ad uenerabilẽ ꝑuenit autb̾tũ: At il
qͥd animo gerera & qͥd sibi duuiutus eẽt ostensũ referets
pariuoto cõnumq c̃silio cũ inagno popłoꝵ gaudio qͥ undiq c̃fluxee
ađ locũ designatũ bearissimũ transtulerunt uedastũ. Inqua trans¬

Expanded text:
uirum praefulgidum uirgam manu tenentem basilicae locum metiri. Quod ille uirum praefulgidum uirgam manu tenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem cognouit angelicam ostensumque illi est beatum illuc Vedastum annuente Christo sine dubio transferendum. Qua reuelatione certior factus, inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gressus regente festinus ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto communique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua trans
Abbreviated transcription (Latin):
Ounc autẽ quid in eodẽ episcopio post eius excessũ uisũ ÷. dignũ memioriȩ
referat᷑. Suꝑ ueniente igit᷑ tẽꝑe domuncula in qua dõ dilectus diẽ
obiit. flãmis arrepta ardere cȩpit. Sed uidente quadã religiosi fenun
habita nomiine sc̃s adueniens uepartos flãmas adomo discussit & ita
in columis remansit cũ lectulo in quauir dñi scãm ad cęlestia regna
animã emisit : ut om̃s agnoscerent quanta illius ess& beatitudo incȩlis
cuius lectuli donuciliũ in t̾ris ardere ñ potuit: De tRarslatiorie
aciut autẽ in loco eodẽ usq. ad tẽpus beati autb̾ti. qͥ septimus ei in sede
pontificali successit ep̃c. Is autẽ ut inaiorũ relatione coguouunus. &
ut innumerabiliũ hominũ ore uersat᷑ & qđ oculis etiã factũ ꝓbamꝰ
dũ quadã die post yinnos matutinos in menianis c̃sistens. rubente aurora
orientẽ orsus intendera: uidit eminus transtluuiolũ qͥ crieͤntio uocat᷑

Expanded text:
id in eodem episcopo post ejus excessum visum est dignum memoriae, referatur. Superveniente igitur tempore, domuncula, in qua Deo dilectus diem obiit, flammis arrepta ardere coepit. Sed vidente quadam religiosa femina Abita nomine, sanctus adveniens Vedastus, flammas a domo discussit, et ita incolumis remansit cum lectulo, in quo vir Domini sanctam ad coelestia regna animam emisit: ut omnes agnoscerent quanta illius esset beatitudo in coelis, cujus lectuli domicilium in terris ardere non potuit. CAPUT V. Translatio acuit autem in loco eodem usque ad tempus beati Autberti qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem ut maiorum relatione cognouimus et ut in innumerabilium hominum ore uersatur et quod oculis etiam factum probamus dum quadam die post hymnos matutinos in menianis consistens rubente aurora orientem uersus intenderet uidit eminus trans fluuiolum qui Crientio uocatur
Abbreviated transcription (Latin):
fica us rreaDant indul gentiã principes criminosis serus ma¬
us indulgent dñi uidices aiã latronib pare unt. parescunt
ceres¬
& ineoto orbe hacdie adietitĩ festiuitatis exeunt qui se elauserunt. dolent¬
ꝑ ansteritate cuiparũ. defientes fiendo qđ ridendo ferto aut irassendo aut

Expanded text:
nt, pacificantur irati; dant indulgentiam principes criminosis; servis malis indulgent domini; judices etiam latronibus parcunt, patescunt carceres in toto orbe. Hac die ad laetitiam festivitatis exeunt qui se clauserunt, propter austeritatem culparum flendo, quod ridendo forte, aut irascendo
Abbreviated transcription (Latin):
nominiis : quã oppinionẽ nos qͦq ꝓbauimus. Nõ nulli & hȩx & alia ꝓut
uoliuitas tulit iactant sub traneos specus crinitũ calcaneotenus ho
m̃daciũ fuit. refellenda qͥdẽ sentelitia uidet᷑. Igit᷑ qr de anthomo
tã greco quã romanostilo diligent̾ memoriȩ tͣditũ ÷. pauca de paub
pͥncipio & fine scribere disposũ : magis qr res omissa erat quã fretus
ingenio. Quomꝰ aut̃ in mediocritatẽ uixerit. & quas sathanȩ ꝑtulers

Expanded text:
nos quoque probamus. Nonnulli haec et alia prout voluntas tulit, jactitant: subterraneo specu crinitum calcaneo tenus homendacium fuit, ne refellenda quidem sententia videtur. Igitur quia de Antonio tam Graeco quam Romano stylo diligenter memoriae traditum est, pauca de Pauli principio et fine scribere disposui: magis quia res omissa erat, quam fretus ingenio. Quomodo autem in media aetate vixerit, et quas Satanae pertulerit
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis tante sibi głȩ largitori sponsor apparera : festinauit seruoꝵe xp̃i
saera inibui p̃dicãtione: & sc̃ĩ baptisinatis ab lui sacramĩtis: Uenit ad tullũ
oppidũ ubi agnouit sc̃m uedastũ laudabili religione soli seriure dõ
& duleissimos contẽ platiuȩ intȩ carpere fructũs: Hunc uero ad sem¬

Expanded text:
fidelis tantae sibi gloriae largitori sponsor appareret, festinauit seruorum Christi fidelis tantae sibi gloriae largitori sponsor appareret, festinauit seruorum Christi sacra inbui praedicatione et sancti baptismatis ablui sacramentis. Venit ad Tullum oppidum ubi sanctum agnouit Vedastum laudabili religione soli seruire Deo et dulcissimos contemplatiuae uitae carpere fructus. Hunc uero ad s
Abbreviated transcription (Latin):
aurlnum ad equare debemus. quĩ ob unius momenti lacrimias. tam
eclebrt̃ uenturo suo seruo contulit triũphũ: nisi erechie regi qui
in angustia tribulationis una tantũ modo petitione promeruit
non sau ap̃senti uastatione ciuitatẽ suꝑna protectione defendi:
sed enã in eadem nocte: qua p̃ces indiuinas effuderat aures.centũ octo¬
gnita quinq milia hostiũ. letus .& liberatus occidi uiderat. Hec uero
inctoru dequi ante diximus. regi populoq. suo. causa fuit salutis et̃ nȩ:
& ne lucerna sẽs scilica ebagtus sub modio later& absconditus. sed
super candelabrũ positus. exẽplis uel p̃dicationib in domo dĩ lucens ab
iuolitriȩ errore & caliginẽ ignorantiȩ iniuam plurios educera ueri¬
tatis: Igitur superatis hostib & reb inpice cõpositis .&. alemanuis suȩ
subi ee tis ditioni. rex ouaus cũ laude triũphi patriam redut: Et ut

Expanded text:
adaequare auxilium debemus, qui ob unius momenti lacrymas tam adaequare auxilium debemus, qui ob unius momenti lacrymas tam celebrem venturo suo servo contulit triumphum; nisi Ezechiae regi, qui in angustia tribulationis una tantummodo petitione promeruit, non solum a praesenti vastatione civitatem superna protectione defendi, sed etiam in eadem nocte, qua preces in divinas effuderat aures, centum octoginta quinque millia hostium laetus et liberatus occidi viderat ? VII. Haec vero victoria, de qua ante diximus, regi populoque suo causa fuit salutis aeternae, et ne lucerna, sanctus videlicet Vedastus, sub modio lateret absconditus, sed supra candelabrum positus, exemplis vel praedicationibus in domo Dei lucens, aerrore idolatriae et caligine ignorantiae in uiam plurimos educeret ueritatis. Igitur superatis hostibus et rebus in pace conpositis et Alamannis suae subiectis dicioni, rex ouans cum laude triumphi patriam rediit. Et ut
Abbreviated transcription (Latin):
uiei: magis cȩpit desalute desperare. quara deructori sperare: Et si neg¬
dũ uolunt᷑ ite renitus essa in xp̃o: tamen necessitite cogente: ad ip̃i confugtt
auxilũ: Et quia regmani habuit religiosam. baptismiq̃. sacramentis in itiãtã.
a summe muestatis. quem regina colit Tothldis confitetur & adorat. con¬
cede michihodie de ininnois meis uictoriã : Nlam ex hac die tusolus michi
eris ds̃ : & ueneranda porestas Tu michi triumphũ presta: & ego tibi ser¬
uitniũ promitto sempit᷑mim: Mox diuina operante pretãte. terga
uerterunt alemanni: uictoriã cessit regi & francis:
nura om̃ipotentis dĩ clementia: o in esfabilis bonitas : qui sic exiutit.
rruinquam aderelinquit sperantes in se: Quanta fide. xp̃iam illius
inuocare miscđim debent : dum paginus rex ad uiius prȩcis effectũ
rautĩ promeruit uictoriã : Cui ex añtiquis. huus diumȩ pietatis

Expanded text:
uinci magis coepit de salute disperare quam de uictoria sperare. Etsi necuinci magis coepit de salute disperare quam de uictoria sperare. Etsi necdum uoluntate renatus esset in Christo, tamen necessitate cogente ad Christi confugit auxilium. Et quia reginam habuit religiosam baptismique sacramentis initiatam et summae majestatis, quem regina Clotildis colit, confitetur et adorat: concede mihi hodie de inimicis meis victoriam. Nam ex hac die tu solus mihi eris Deus, et veneranda potestas. Tu mihi triumphum praesta, et ego tibi servitium promitto sempiternum. Mox divina operante pietate, terga verterunt Alemanni, victoria cessit regi et Francis. O mira omnipotentis Dei clementia! O ineffabilis bonitas, qui sic exaudit et nunquam derelinquit sperantes in se! Quanta fide Christiani illius misericordiam invocare debent, dum paganus rex ad unius precis effectum tantam promeruit victoriam. Cui ex antiquis hujus divinae pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
spopulũ diabolica fraude deceptum & erroꝵ laqueis captiuũ in uiam
drigera salutis eterne: & uere quȩ in xp̃o ÷ libertati restitire nors¬
tempis acceptabile ecce nunc dies salutis: ds̃ ihe qui iuilt om̃s honunes
sauios fieri competentẽ suo famulo p̃uudebat causã: quomodo oportune
iministernuĩ uerbidĩ peruenire ualiuss&: Contigit uero p̃fitũ francoꝵ
regẽ hludoruũ. alemannis bella inferre : qui tunc̃ temporis regno
sũo pse poriti sunt Sed non eos ita offendit inparatos ut uoluit: Nani
fortissima colleeta manu regi circa ripas reni fluminis obuiauerunt. un animes
bellica uirtute patriam defendere: uel libera manii pro patria inori:
Et fortassime utrimq decertatũ ÷: hi ne triumphi gloriã. illi ne patrię
ꝑderent lbertatẽ: in mutuĩ corruentes cedem Igitur rex ninio tuolat᷑
terrore. dun ininucos uidit fortit̃ prgnire & suos pene ad int̾nitionẽ

Expanded text:
populum diabolica fraude deceptum et errorum laqueis captiuum in uiam populum diabolica fraude deceptum et errorum laqueis captiuum in uiam dirigeret salutis aeternae et uerae quae in Christo est libertati restitueret. Setempus acceptabile, ecce nunc dies salutis». Dominus Iesus qui uult omnes homines saluos fieri conpetentem suo famulo praeuidebat causam quomodo oportune ad ministerium uerbi Dei peruenire ualuisset. Contigit uero praefatum Francorum regem Hlodouium Alamannis bella inferre qui tunc temporis regno suo per se potiti sunt. Sed non eos ita offendit inparatos ut uoluit. Nam fortissima collecta manu regi circa ripas Reni fluminis obuiauerunt unanimes bellica uirtute patriam defendere uel libera manu pro patria mori. Et fortissime utrimque decertatum est, hi ne triumphi gloriam, illi ne patriae perderent libertatem in mutuam corruentes caedem. Igitur rex nimio turbatus terrore dum inimicos uidit fortiter pugnare et suos pene ad internicionem
Abbreviated transcription (Latin):
celis in hunc mundũ periurginalem uenerat uterũ.
a tora despensationis & nr̃e salutis per acta plenitudue.
Icũ triumpho głȩ ad sedem pateruę maiestitis reuersus:
Iut tetricis ign̾orantie tenebras. toto depeller&. orbe.
multa sc̃oꝵ lũmina doc toꝵ euuangłies predicatiorus luce
fulgentia. toto diuiserat minido: ut sicut celũ fulgentib
rnatur stellis. quȩ tamen onĩs ab uno inlustrantur sole. sic & lat̾a t̾rarũ
spatia scĩs splendescerent doctorib : qui tamen ab ęt̾no sole in lumurati.
quuia preueriente grã. cȩcas ignorunȩ tenebras. uerę fidei fulgore
A. glorioso xp̃i nominẽ inlustrarẽnt: ut eis ministrantib longa abrait
scdi guries eterne uite epuilis saturetur: Dequorum numero sẽsdi
sacerdos uedastus & p̃dicator egregnis. temporib fortissimi regis tuno
Iemporis francoꝵ hludoiũcianhas diuina dirigente. gr̃ã. ob multos
salutem ꝑuenit regiones. quatinus suꝑnę pietatis suffultus auxilio

Expanded text:
caelis in hunc mundum per uirginalem uenerat uterum et, tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae maiestatis reuersus, ut tetricas ignorantiae tenebras toto depelleret orbe, multa sanctorum lumina doctorum, euangelicae praedicationis luce fulgentia, toto diuiserat mundo ut, sicut caelum fulgentibus ornatur stellis, quae tamen omnes ab uno inlustrantur sole, sic et lata terrarum spatia sanctis splendescerent doctoribus, qui tamen ab aeterno sole inluminati, diuina praeueniente gratia, caecas ignorantiae tenebras uerae fidei fulgore et glorioso Christi nomine inlustrarent, ut, eis ministrantibus, longa ab initio saeculi esuries aeternae uitae epulis satiaretur. De quorum numero sanctus Dei sacerdos Vedastus et praedicator egregius temporibus fortissimi regis tunc temporis Francorum Hloduuii in has, diuina dirigente gratia, ob multorum salutem peruenit regiones, quatenus supernae pietatis suffultus auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
nes tuas fugiens in cauernis petrarũ cũ suis clertins latebura soeit
unc eũ adte au dureris istetibi pisc ma ditatis ostend&. in qua dũte
tercio merserti. omiste inualtudo desera leprȩ. Qđ aũ factu fu
pertotũ orbe̾ romanũ nunt eccłe restiurentur. Tu autete ipsũ
riis est adores & colas: & ad eius uoluntate attingas. Pa urgens
igitur a somno statim conuotans qui obseruabant palatiu siãm
ous isisteba t. Cũ ergosȩ amilitib conuentũ iudit eredidit se adg iar¬
cee nunt tempusa ceptabue uce nimc dies saltas: Qduequs teonris ut¬

Expanded text:
rsecutiones tuas fugiens, in cavernis petrarum cum suis clericis latebram fovet. Hunc cum ad te adduxeris, iste tibi pietatis piscinam ostendet, in quam dum te tertio merseris, omnis te valetudo ista deseret leprae. Quod dum factum fper totum orbem Romanum ecclesiae restaurentur, tu autem in hac  qui solus et verus est, adores et excolas, et ad ejus voluntatem attingas. Exsurgens itaque a somno, statim convocat eos qui observabant palatium, et secundum ibus insistebat. Ac ubi a militibus se conventum vidit, credidit se ad marEcce nunc tempus acceptab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsperitatis & salutis. ds̃ cuiusdã miriculi testificatione eius oriban
tefecit introntũ. Igitur in ipsa oiuitatis porta duos habuit sibi
obiuõ egenos & infirimos. cȩcũ scilicor & olaudũ miserab li auiro ÷¬
uoce stipendia postulantes. Mox sacerdos xp̃i illoꝵ ẽdolers luu¬
seriȩ secu tractins qͥd illis solatu p̃stare potuiss ai Et dũ apliens

Expanded text:
salutis Deus cuiusdam miraculi testificatione eius ciuibus patefecit introitum. Igitur in ipsa ciuitatis porta duos habuit obuiam sibi egenos et infirmos, caecum scilicet et claudum, miserabili a uiro uoce stipendia postulantes. Mox sacerdos Christi illorum condolens miseriae, secum tractans quid illis solacii praestare potuisset. Et dum apos
Abbreviated transcription (Latin):
I.dicera&. se:eã iussu theofili suscepisse: illo negante. isid¬
ep̃m Uerũ reuersus isidoruis. petri resporionẽ uerã esse firmauit dicens qua uuba
manichea. cũ epĩ fuiss&. iussione sus epta: Hine accensis theophilas : ambos expile dia
eius facta narrare : Hee iohannes agnascens. honorabat principio iuros. eoꝵ q frud¬
orationib. cõmunione uͦ sacra cũ eis ante eause cogniti. mẽ partiei are ñ uolut Ns
gestis: ꝑuenit ad theophilũ sermo falsus. quia si ia hannes illis cõmuniaas & & esfers
iuciliũ : paral itq ut ñ solũ de dios xro & isidoro sema ulcisceret᷑. sed tã iohamẽ ens¬
patu deponer& : Misit ergo ad singularũ epõs ciuitatũ epistolas : celaus intenonẽ siu
culpans tam̃ origenis libros: Deinde epiphaniũ eypri fecit amicũ. cũ prii sfuert no¬

Expanded text:
diceret se eam jussu Theophili suscepisse, illo negante, Isidt episcopum. Verum reversus Isidorus Petri responsionem veram esse firmavit, dicens quia mulier Manichaea cum episcopi fuisset jussione suscepta. Hinc accenejus facta narraret. Haec Joannes agnoscens, honorabat principio viros, corumque fruorationibus; communione vero sacra cum eis ante causae cognitionem participare non voluit. His ita gestis, pervenit ad Theophilum sermo falsus, quasi Joannes illis communicasset, et eis ferret auxilium. Parabatque ut non solum de Dioscoro et Isidoro semet ulcisceretur, sed etiam Joannem episcopatu deponeret. Misit ergo ad singularum episcopos civitatum epistolas, celans intentionem suam, culpans tamen Origenis libros. Deinde Epiphanium Cypri fecit amicum, cum prius e
Abbreviated transcription (Latin):
inreguo or os  Feto auter cum impendio urãm duritatẽ qui hes scmptau
regets s det mmecũ om̃ipotenti dõ grãs agatis: dñmq benedicatis qͥ michi¬
touit intellectũ. ut hȩc in notitiã & p̾sentiũ & absentiũ p̃sentis tẽpis & futuri
hominũ & uellẽ deferre & ualuissẽ: & mecũ ac ꝓme oreris ut allꝰ quona a
uri eũ qͥ ferme. annis x̾ł. dĩ dono absq amora ulla disserfione familiarit̃ ae del

Expanded text:
impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesentium et absentium praesentis temporis et futuri hominum, et vellem deferre, et valuissem; et mecum ac pro me oretis, ut illius quondam viri, cum quo ferme annis
Abbreviated transcription (Latin):
argertũ ñ ÷ inceũ: qđ autẽ habeo id ÷ caritatis offitia er pietatũ
orationis a dm̃. hoc nobis p̃stare ñ differo. Et in hęx uerba se uir
arerintimo cordis affectuꝓ illoꝵ lacrinias fudit miseris i co ciũ fidĩ
puritate opẽ. illis poscebat diuinã. uł ꝓ illoe corporali uł ꝓpopłi
p̃sentis spuali salute. Nec tã pie & tã neressarie p̃ces in efficacescee
poruerunt. seđ ab illo qͥ ꝑ isaiã inqͥt ꝓphetã tẽꝑe eportimio exandiui
po airidie saliitis aduiu̾te. mox ambo in e̾spectu multituddiis
optatã receperunt sanitatẽ: hiolumuns claritate ditatus ille pedũ
urdorrtate lȩxitus. anibo suꝑnȩ gras agentes pietati maiora quaci
sperauerunt miera portantes domũ reuersi st̃. Sed & hoc nuraculũ

Expanded text:
 est mecum. Quod autem habeo id est caritatis officia et pietatem orationis ad Deum hoc uobis praestare non differo». Et in haec uerba se uir Dei ex intimo cordis affectu pro illorum lacrimas fudit miseria et cum fidei puritate opem illis poscebat diuinam uel pro illorum corporali uel pro populi praesentis spiritali salute. Nec tam piae et tam necessariae preces inefficaces esse potuerunt. Sed ab illo qui per Isaiam inquit prophetam: «Tempore oportuno exaudiui te et in die salutis adiuui te» mox ambo in conspectu multitudinis optatam receperunt sanitatem, hic luminis claritate ditatus, ille pedum uelocitate laetatus, ambo supernae gratias agentes pietati, maiora quam sperauerunt munera portantes, domum reuersi sunt. Sed et hoc miraculum
Abbreviated transcription (Latin):
Aut igit᷑ ad loca muanita om̃s trauseant: aut qui habent remanendi necessitatĩ
ñ relinquant᷑ ab eis ꝑ quos illoꝵ ÷ ȩxcłastica supplenda necessitas sut aut parit̃
uiiant aut parit᷑ sufferant : qđ eos pat̾ familias uolae ꝑpeti. Qd si contigerit
ut siue alii manus. alii minus. siue om̃s ȩqualit̾ patiant᷑ qͥ eoꝵ sint qͥ ꝓ aluis pa¬
tiant᷑ apparae : illi scilica qͥ cũ se possent talib malis eripere fugiendo. ne
alio necessitatẽ descrerent manere maluerunt. Hinc maxinie ꝓbatur
ala caritas quã iohannes apłs cõm̃dat dicens: sicut xp̃e ꝓ nobis animam
suã posuit: sic & nos debemus animas ꝓ frĩb ponere. Nã qͥ fuguit. uł¬
suis deuincti necesstatib fugere ñ posst̃: si conp̃hensi patiant᷑. ipsis ñ fratrib¬

Expanded text:
aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa caritas, quam Iohannes apostolus commendat dicens: Sicut Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus ponere. nam qui fugiunt usuis deuincti necessitatibus fugere non possunt, si comprehensi patiantur, pro se i
Abbreviated transcription (Latin):
fieri uoliusse : ut necessario ministerio sine quo uiuere nequeunt. deserantur
greges : quos suo sanguine cõparauit : Nũ qͥd hoc fecit ipse. quando portantis:
parentib in egrptum paruulus fugit : qui ñdũ ȩccłas congregauerat. quas al
eo desertas fuisse dicamus : Nũqͥd quando apłs paulus. ne illũ cõphendera&
inimicus. ꝑ fenestrã insporta sub missus ÷ & effugit manus tius : deserta ÷
quȩ ibi erat excła necessario ministerio. & ñ ab aluis frib ibidẽ constitutis.
uerbi & sacram̃ti eius qđ p̃cepit siue ꝑmisit: fugiant omĩno de cuutate in
quȩrit᷑ ut ab aluis qͥ ñ ita reqͥrunt᷑ ñ deserat᷑ ȩccła: sed p̃beant cibaria conserius
suis quos alit iuuere ñ posse nouerunt. Cũ autẽ om̃iũ id ÷ ep̃oꝵ. & eleriaꝵ¬
& laicoꝵ. est cõmune periculũ : hi qͥ aliis indigent ñ descrant᷑ ab his qͥb indigent

Expanded text:
fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, uerbi et sacramenti eius. quod praecepit siue permisit. fugiant omnino de ciuitate in quaeritur, ut ab aliis, qui non ita requiruntur. non deseratur ecclesia, sed praebeant cibaria conseruis suis, quos aliter uiuere non posse nouerunt. cum autem omnium, id est epi laicorum est commune periculum, hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i &uoruuireo. nr̃o coep̃o scripsi. putabã me hoc onere caruisse. qđ mͥ inposiusti :
quȩrendo consiliũ. qͥd in his periculis quȩ tẽpora nr̃a inuenerunt. facere debeatis.
Quãus enĩ ȩpłam illã breuit̃ scripserĩ. nichi me. tam̃ p̃t̃ misisse. arbitror. qđ &x respon-¬
denti dicere. & quęrenti audire sufficera& : quando qͥdẽ dixi. nec eos eẽ ꝓhibendos.
quȩ in illa epła posui. Restat ergo in quã. ut nos quoꝵ ministeriũ. quantulecũq. plebi
diꝰ ubi sumus manenti. ita necessariũ ÷. ut sine hoc eã ñ oporteat remanere : dicomꝰ
dño esto nobis in dm̃ ꝓtectorẽ: & in locũ munitũ. Sed hoc consiliũ tͥ ꝓpterea
ñ sufficit ut seribis. ne contra dñi p̾ceptũ uł exẽplũ facere nitamur: ubi fug¬
endũ eẽ. de ciuitate in ciuitatẽ mon&. Recolamus autẽ uerba dicentis. Cũ in qͥt
psequentur uos in ciuitate ista : fugite in aliã. Qiuis autẽ credat. ita hoc dñ m

Expanded text:
ro coepiscopo scripsi, putabam me hoc onere caruisse quod mihi imposuisti, quaerendo consilium quid in his periculis quae tempora nostra invenerunt, facere debeatis. Quamvis enim epistolam illam breviter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere, et quaerenti audire sufficeret: quandoquidem quae in illa epistola posui: Restat ergo, inquam, ut nos quorum ministerium quantulaecumque plebi Dei ubi sumus manenti, ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus Domino, « Esto nobis in Deum protectorem, et in locum munitum » . Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra Domini praeceptum vel exemplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de civitate in civitatem monet. Recolimus enim verba dicentis, « Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum
Abbreviated transcription (Latin):
sed qđ multis ut salui funt : qͥ &iã ꝑseeutoris pͥncipis illius in damasco insidias
ñ fugiss&. nisi se aliis qͥb necessarius erat seruare uoluiss&. ꝓpt̃ qđ ait: conpellor
autẽ ex duob concupiscentiã habens dissolui & eẽ cũ xp̃o multo enĩ magis
optimũ : manere autẽ in carne. necessariũ ꝓpt̾ uos. Hic fortasse. qͥs dicat.
ideo debere fugere. dĩ ministros hostilib inminentib malis: ut se ꝓutilitate
eccłȩ. tẽporib tranqͥlliorib seruent. Recte hoc fit a qͥbdã. quando ñ desunt
alii ꝑ quos suppleat᷑ ȩccłasticũ ministeriũ ne ab om̃ib deserat᷑. qđ fecisse athanasiũ
supra diximus. Nã quantũ necessariũ fuerit eccłȩ. quantũq ꝓfuerit qđ ur
ille mansit in carne catholica fides nouit : quȩ aduersus arrianos hereticos
ore illius & amore defensa ÷. Sed quando ÷ cõmune periculũ. magis tũdũ÷¬

Expanded text:
sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris principis illius insidias sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus concupiscentiam habens dissolui et esse cum Christo, multo magis optimum; manere iere dei ministros fugere talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate ecclesiae temporibus tranquillioribus seruent. recte hoc fit a quibusdam. quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium supra diximus; nam quantum necessarium fuerit ecclesiae quantumque profuerit, quod uir ille mansit in carne, catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos haereticos ore illius et amore defensa est. sed quando est commune periculum magisqu
Abbreviated transcription (Latin):
minsterioꝵe es minsroꝵ : Uide qͥd faciot maloꝵ tẽporaiũ timor. & qͥta
in eo sit adqͥsitio maloꝵ et̾noꝵ. Si autẽ ministri adsint. ꝓ iuirib quas eis dñs
sub ministrat. om̃ib subuenit᷑: alii baptitant᷑ : alii reconciliant᷑: nuli dñici corpis
cõmunione fraudant᷑. onĩes consolant᷑: ȩdificant᷑ exhortant᷑ ut dm̃ rogent qͥ
potens ÷ omĩa quȩ tim̃tur auertere : parati ad utrũq ut si ñ potest ab eis calix
iste transire i fiat uoluntas eius. qͥ mali aliqͥd ñ potest uelle. Certe iã uides
qđ te scripseras ñ uidere. quantũ boni consequant᷑ popłi xp̃iani. si in p̃sentibus
malis ñ eis desit p̾sentia ministroꝵ xp̃i : quoꝵ uides & iã quantũ obsit absentia.
dũ sua quęrunt ñ quȩ xp̃i ihũ: nec habent illã de qua dictũ ÷ caritatẽ. non
quȩrit quȩ sua st̃ : nec imitant᷑ eũ qͥ dixit paulũ apłm ñ querens qđ mͥ utile ÷.

Expanded text:
ministeriorum et ministrorum! Vide quid faciat malorum temporalium timor, et quanta in eo sit acquisitio malorum aeternorum. Si autem ministri adsint, pro viribus quas eis Dominus subministrat, omnibus subvenitur: alii baptizantur, alii reconciliantur, nuone fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uides, quod te scripseras non mdere, quantum boni consequantur populi Christiani, si in praesentibus malis non eis desit praesentia ministrorum Christi. quorum uides etiam quantum obsit absentia, dum sua quaerunt, non quae Iesu Christi. nec habent illam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non quaerens, quod mihi utile est,
Abbreviated transcription (Latin):
buit febrib : & illa ultima exercebat᷑ egritudine. Nec suũ sane dñs famulũ. fruetu
suȩ p̃eis fraudauit : nam &. sibi & eiaẽ ciuitati qđ lacrimosis deposcerat prȩ

Expanded text:
buit febribus fatigatus, et illa ultima exercebatur aegritudine. Nec suum sane Dominus famulum fructu buit febribus fatigatus, et illa ultima exercebatur aegritudine. Nec suum sane Dominus famulum fructu suae precis fraudavit. Nam et sibi ipsi et eidem civitati, quod lacrymosis dep
Abbreviated transcription (Latin):
tune defensione constitutus comes quondã bonefatius. eũ gothoꝵ federatus exer¬
citus. Quã urbẽ . ferme quatuordecĩ m̃sib conclusã obsederunt : nã & litus illi
marinũ int̃clusione abstiderunt: qͦ &eiã ipsi nos de uicino. cũ aliis nr̃is coep̃is con¬
fugeramus: in eadẽq om̃i eius obsidionis. tẽpore fuimus unde nobis cũ sepissime
conlo quebam̃ & dĩ trem̃da iudicia p̃ oculis nr̃is posita considerabiamus: dicentes
iustus es dñe & rectũ iuditiũ tuũ : parit̃ q dolentes. gem̃tes. & flent̾es. orabanꝰ
miserationũ patrẽ. & dm̃ om̃is consolationis.: ut in eadẽ nos tribulatione
constitutis: & inde fabulantib nobis : dicer& ipse pius pat̾. Noueritis me hoc
tepore nr̃ȩ calamitatis id dm̃ rogare. ut aut hanc ciuitatẽ ab hostib errcũdat.
uderare dignet᷑: aut si alud ei iudet᷑. suos seruos ad ferendã suã uoluntatẽ
fortes faciat: aut certe ut ulũ de hoc scło ad se accipiat. Quȩ ile dicens. nosq:

Expanded text:
t defensione constitutus comes quondam Bonifacius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederunt: nam et littus illi marinum interclusione abstulerunt. Quo etiam ipsi nos de vicino cum aliis nostris coepiscopis confugeramus, in eademque omni ejus obsidionis tempore fuimus. Unde nobiscum saepissime colloquebamur, et Dei tremenda judicia prae oculis nostris posita considerabamus, dicentes: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Pariterque dolentes, gementes et flentes orabamus miserationum Patrem et Deum omnis consolationis , ut in eadem nos tribulatione constitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes faciat, aut certe ut me de hoc saeculo ad se accipiat. Quae ille dicens, nosque
Abbreviated transcription (Latin):
constuprent᷑ in carne : quia ꝑuiolentiã ñ uiolat᷑ pudicitia si m̃te seruat᷑ qm̃
nec in carne uiolat᷑: quando uoluntas patientis. sua turgit̾ carneiñ unden uu
reet sine consensione tolerat. q alius oꝑatur. MMagis timeamus. ne lapides uiui
ex inguam᷑ deserenti: nobis: quã ne. lapides & ligna t̾renoꝵ edifitioꝵ incendant᷑
p̃sentib nobis. clagis timeamuis. ne m̃bra corporis xp̃i. destituta spuritali uic tu
necent᷑: qua inbra corꝑis nr̃i. opp̾ssa hostui impetĩ torqueant᷑. Nec hoc dico¬
qcẽ ista ñ sint uitanda cũ posst̃. sed qr potius ferenda st̃ quando uitari sine
impietate ñ posst̃ : nisi forte qͥsquã contenderit ñ eẽ minstrũ impiũ qͥ tunc
subtrant ministeriũ pietati necessariũ : quando magis ÷ necessariũ. Cie nori
cogitamus. cũ sd istoꝵ periculoꝵ ꝑuenit᷑ extremã nec ⁊ potestas ulia fugiendi

Expanded text:
constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur, quando uoluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis; magis timeamus, ne membra corporis Christi destituta spiritali uictu necentur, quam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando uitari sine impietate non possunt, nisi forte quisquam contenderit non esse ministrum impium, qui tunc subtrahit ministerium pietati necessarium, quando magis est necessarium. An non cogitamus, cum ad istorum periculorum peruenitur extrema ne
Abbreviated transcription (Latin):
quaquã a cȩteris ministris deserta plebe. catholica. quȩ in alexindria cõmanebat.:
Cũ autẽ plebs man&. &. ministri fugiunt. ministeriũ q. sub trant᷑. qͥd erit nisi mer
poris defuit & periit infirnius in tua. ñ scientia sed ignorantia frat̃ : ꝓpt̃ quẽ xp̃s
superant᷑. quare ñ potius contra suũ timorẽ dño miserante. atq adiuuante fortit᷑
dinucant : ne in ala sine. conparatione grauiora. quȩ multo amplius st̃ trem̃da
contingant. fit hoc ubi dĩ caritas flagrat: ñ mundi eupiditas fumati Carrtas enĩ
diit Quus infirmat᷑ & ego ñ infirmor: Quis scandalirat᷑ & ego ñ uroreSed
caritas ex dõ ÷. Oreinũs ergo ut ab illo detͥ a quo iubet: & ꝑ hanc magistime¬
amus: ne oues xp̃i spualis nequitiȩ gladio in corde. quã ne ferro in corpore
trucident᷑: quȩ quandocũq quocũq mortis genere moriturist̃. Magis time¬
amus: ne sensu interiore corrupto. pereat castitas fidĩ. quã ne femine uolent᷑

Expanded text:
quaquam a ceteris ministris deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercporis defuit, et peribit infirmus in tua non scientia sed ignorantia frater, propter quem Chsuperantur, quare non potius contra suum timorem domino miserante atque adiuuante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione grauiora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? fit hoc, ubi dei caritas flagrat. non mundi cupiditas fumat. caritas enim dicit: Quis infirmatur et non ego infirmor? quis scandalizatur et non ego uror? sed caritas ex deo est oremus ergo, ut ab illo detur, a quo iubetur. et per hanc magis timeamus, ne oues Christi spiritalis nequitiae gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter
Abbreviated transcription (Latin):
fugit paulus apłs. cũ a ꝑserutore ipse ꝓpͥe quereret᷑. auis utiꝙ necessitatẽ similẽ¬

Expanded text:
fugit apostolus, cum a persecutore ipse proprie quaereretur, aliis utique necessitatem similefugit apostolus, cum a persecutore ipse proprie quaereretur, aliis utique necessitatem simile
Abbreviated transcription (Latin):
quos manerent. sub eoꝵdẽ periculoꝵ densitate manserunt : &. si aliqͥ deseruer̃t
plebes suas. hoo ÷ qđ dicimus fieri ñ debere. Neq enĩ tales sunt docti aucto¬
ritate diuina : sed humano uł errore decepti. uł timore st̃ uicti. Cur enĩsibi
putant indifferent̃ ob tẽperandũ ẽẽ p̃cepto. ubilegunt de. ciuitate in ciuitatẽ
ubi fuga sinit᷑. aut iubet᷑. alterã ibi arguit᷑ atq culpat᷑. sic intelligere. studenT̃.
ut int̾ se reperiant᷑ ñ eẽ contrarie. sicut ñ st̃: Et hoc quomͦ reperit᷑ : nisi
adtendat᷑ qđ iã superius disputaui. tunc de locis in qͥb sumus. p̃mente ꝑse¬
cutione fugiendũ eẽ xp̃i ministros : quando ibi aut plebs xp̃i ñ fuerit cui
ministret᷑: aut quando potest impleri ꝑ aliũ quẽ lib& nec essariũ ministe¬
riũ cui eadẽ ñ ÷ causa fugiendi : sicut insporta submissus qđ supramemo

Expanded text:
quos manerent, sub eorumdem periculorum densitate manserunt. Et si aliqui deseruerunt quos manerent, sub eorumdem periculorum densitate manserunt. Et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est quod dicimus fieri non debere: neque enim tales docti auctoritate divina, sed humano vel errore decepti, vel timore sunt victi. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de civitate in civitatem ubi fuga sinitur aut iubetur, alteram, ubi arguitur atque culpatur, sic intellegere student, ut inter se reperiantur non esse contrariae, sicut non sunt? et hoc quo modo reperitur, nisi adtendatur. quod iam superius disputaui, tunc de locis, in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit. cui ministretur, aut potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, sicut in sporta submissus. quod supra memoraui,
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsi torm̃tis defitiamus : cũ de nobis querit᷑ qđ ñ habemus. Potens ÷ qͥdẽ ds̃
audire p̃ces familiȩ suȩ : & hȩc quȩ formida int᷑ auertere. Nec idõ tamen
propt᷑ ista quȩ incerta st̃. deb& ẽẽ nr̃i offitii certa desertio. sine quo ⁊ plebi
certa ꝑnicies : ñ in reb uitȩ huius. sed alterius quȩ in cõparabilit̃ diligentius
sollicitiusq curanda ÷. Nã si certa essent ista mala quȩ timent᷑. ne in locis in
quib sumus forte contingant : prius inde fugerent om̃s. ꝓpt̃ quos ibi manendũ
est : & nos amanendi necessitate. lberos redderent. Non enĩ qͥsquã ÷. qͥ dicat
ministros manere oportere : ubi iã ñ fuerint. qͥb necesse sit ministrare. Ita
quidẽ fecerunt scĩ ep̃i qͥ de hispama ꝓfugerunt : prius plebib partĩ fuga lapsis

Expanded text:
nos ipsi in tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur quod non habemus. Potens est quidem Deus nos ipsi in tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur quod non habemus. Potens est quidem Deus audire preces familiae suae, et haec, quae formidantur, avertere; nec ideo tamen propter ista, quae incerta sunt, debet nostri officii esse certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies, non in rebus vitae hujus, sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. Nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis in quibus sumus, forte contingant, prius inde fugerent omnes propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent: non enim quisquam est qui dicat ministros manere oportere, ubi jam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. Ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt, prius plebibus partim fuga lapsis,
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio suas animas ꝓfr̃ib ponunt. Unde illud qđ ep̃m quendã dixisse
audiuimus. si dñs nobis imperauit fugã in eis ꝑsecutionib ubi potest fructus eẽ
martrrii. quanto magis debemus fugere steriles passiones. quando ÷ barbaricus
& hostilis incursus: uerũ ÷ qͥdẽ & acceptabile: sed his quos excłastici offitii non
tenent uincula. Nã qͥ clades hostiles idõ ñ fugit cũ possit effugere. ne deserat
ministeriũ xp̃i. sine quo ñ posst̃ homines uł fieri uł uiuere: xp̃iani: maiorẽ ca¬
ritatis inu̾enit fructũ. quã qͥ ñ ꝓpt̃ frẽs. sed ꝓpt̃ se ipsũ fugiens. atq conp̃hensus
ñ negauit xp̃m : suscepitq martrriũ. Quid est ergo. qđ in epła tua pͥore posuisti
Dicis enĩ. Si in excłiis ꝑsistendũ ÷: quid simus nobis. uł popło ꝓfuturi. ñ uideo:
nisi ut ante oculos nr̃os uiri cadant : femine constuprent᷑ : incendant᷑ eocłe

Expanded text:
sine dubio suas animas pro fratribus ponunt. Unde illud. quod episcopum quendam dixisse audiuimus: \'Si dominus nobis imperauit fugam in eis persecutionibus. ubi potest fructus esse martyrii, quanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt homines uel fieri uel uiuere Christiani, maiorem caritatis inuenit fructum, quam qui non propter fratres sed propter se ipsum fugiens atque comprehensus non negat Christum, suscipitque martyrium. Quid est ergo quod in epistola tua priore posuisti? dicis enim, Si in Ecclesiis persistendum est, quid simus nobis vel populo profuturi non video, nisi ut ante oculos nostros viri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
tũq in oratione iacrimas fundentẽ. am̃ rogasse : & demiones ab hominib recessisse.
ltẽq scio ađ ipsũ egrotantẽ & iecto iacentẽ. quendã cũ suo egroto uenisse. & roga¬
uisse ut eidẽ manus inponera quo sanus ẽẽ possa&: AuOuetINoq respondise si
aliqͥ inhac re possae. sibi hoc utiq pͥmitus p̃stitissor : illũq. dixisse. uisitatũ a dño se
suisse sibnq ꝑsoniũ dictũ cẽ. Uade ad aosostiagõ ep̃m. dep̃cans ut hiuic infirmo¬
tuo iudiuũ inponat: & saluus erit. Qđ dũ cõperise facere ñ distuit . & illũ infirmnũ
ciericis recedendũ essa : eiq rescriptis insinuasse. qͥd magis ab euersoras esset
metuendũ. Quã eius epłam. huic scripture inserere uolui. Est enĩ sacerdotũ

Expanded text:
cessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidem manum imponeret, quo sanus esse posset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum e salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, et illum infirmum el clericis recedendum esset, necne: eique rescriptis insinuasse quid magis ab illis Romaniae eversoribus esset metuendum. Quam ejus epistolam huic scripturae inserere volui: est enim sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ puters qđ cadunt ligna & iapides: & moriuntur mertul q̃¬
Hȩc ergo omĩa ille ut erat alte sapiens. cotidie ubertĩ plangebate ĩa el ereuaitas ee¬
rorib & iam̃tationib eius. ut &iã adhuc eo insuostatu consistente ad eandem

Expanded text:
magnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortalesmagnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortalesHaec ergo omnia ille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitque moeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu consisten
Abbreviated transcription (Latin):
uł ñ queri uł quȩrenti qͥ tradat ñ facile reperiri: in ipsis montiũ suuis. cauernusq
petrarũ & speluncis confugientes. uł ad quasq munitiones alios expugnatos
fuisse & int̃ceptos: alios ita necessariis sustentaculis euolutos. atq priuatos. ur
fame contabescerent : ipsosq ȩocłarũ p̃positos & dericos qͥ forte dĩ benefitio uł
cos iĩ incurrerant uł incurrentes euaserant: reb om̃ib: expoliatos atq nudatos
egentissimos m̃dicare : nec eis om̃ib ad onña qͥb fulciendi essent subueniri
posse ure tres suꝑstites ex innumeralib eccłiis. hoc ÷ carthaginiensẽ
ipponiensẽ & certensẽ : quȩ dĩ benefitio excise ñ st̃  & carũ ꝑmanentes
eiutates & diuino & humano fultas p̃sidio: lic& post eius obitũ urbs ptc¬
niensis in colis destitita. ab hostib fuerit concremata. Et se int̃ inȩc mal¬

Expanded text:
ernas ernas petrarum et speluncas confugientes, vel ad quasque munitiones, alios fuisse expugnatos et interfectos, alios ita necessariis sustentaculis evolutos atque privatos, ut fame contabescerent; ipsosque Ecclesiarum praepositos et clericos, qui forte Dei beneficio vel eos non incurrerant, vel incurrentes evaserant, rebus omnibus exspoliatos atque nudatos egentissimos mendicare, nec eis omnibus ad omnia quibus fulciendi essent subveniri posse: vix tres superstites ex innumerabilibus Ecclesias, hoc est, Carthaginensem, Hipponensem, et Cirtensem, quae Dei beneficio excisae non sunt, et earum permanent civitates, et divino et humano fultae praesidio; licet post ejus obitum urbs Hipponensis incolis destituta ab hostibus fuerit concremata. Et se inter haec ma
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ i. qͥ adponit scientiã ad ponit dolorẽ: & cor intelligens. tinea ÷ ossiberi
sueruntq. ei lacrime. sdie panes die ac nocte : amarissimãq & iugubrẽ. p ceteris
sue seneotutis iã pene extremã ducebat ac tolerabat uitã. Uidebat enĩ ille
homo dĩ ciuitates excidio ꝑditas: parit̃q cũ edifitiis. uillarũ habitatores . alios
nostui nece extinc̃tos: auos effugatos atq disꝑsos. ȩccłas sacerdotib ac ministris
destitutas : uirgines sacras & quosq continentes ubiq dissipatos & in hus alios
torm̃tis defecisse : alios gladio int̾emptos eẽ: alios in captiuitate. ꝑdita anime
& corꝑisi integritate: ac fider matomore & duro. hostib deseriuire : hrmnos dĩ
& laudes ab eccłiis deperisse: edifitia ecołarũ. quã plurimis locis ignib conerer¬
mata : solẽpnia quȩ dõ debent᷑ de ꝓpͥis iocis desisse sacrifitia : sacram̃ta diuindiso¬

Expanded text:
scriptum est, Qui apponit scientiam, apponit dolorem ; et, Cor intelligens, tinea ossibus  fuerunt ei lacrymae panes die ac nocte , amarissimamque et lugubrem prae caeteris suae senectutis jam pene extremam ducebat ac tolerabat vitam. Videbat enim ille homo Dei civitates excidio perditas, pariterque cum aedificiis villarum habitatores, alios hostili nece exstinctos, alios effugatos atque dispersos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris destitutas, virginesque sacras et quosque continentes ubique dissipatos; et in his alios tormentis defecisse, alios gladio interemptos esse, alios in captivitate, perdita animi et corporis integritate ac fidei, malo more ac duro hostibus deservire; hymnos Dei et laudes de ecclesiis deperisse, aedificia ecclesiarum quam plurimis locis ignibus concremata, solemnia quae Deo debentur de propriis locis desiisse sacrificia, sacramenta divin