comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paciebat᷑ &e qͦ fructu patieluc. Honst̃ con¬
digne passiones huiꝰ cẽporis ad fucurã głam
quȩ reuelabit᷑ in nob̾. Seuiat mundiis.
fremat mundus. increpet lingiuis. choris¬
cet armis. qͥc qͥd pocest faciat. Quid facet
ad id qđ accepturi sumꝰ: appendo qd̾ pacio.
cont᷑ id qđ sꝑo. Hoc sentio. illud credo. Et
facit. Non extinguit: sed accelerat. Quid
accelerat: Ipsum p̃miũ: ipsã dulcedinẽ.
Quȩ cũ uen̾it. sine fine erit. Opꝰ cũ fine.

Expanded text:
ur. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Saeviat mundus, fremat mundus, increpet linguis, coruscet armis, quidquid potest faciat: quid faciet ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior, contra id quod spero. Hoc sentio, illud credo. Et facit. Non exstinguit, sed accelerat. Quid accelerat? Ipsum praemium, ipsam dulcedinem; quae cum venerit, sine fine erit. Opus cum fine,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ tota. s omis dix̃. tanq si qͥs dicat. qm̃
solẽ om̃s homines uident qͥ sunt inco-¬
lumes. s ñ coti uident. qͥa cantũ ocłis
uident. Ita in homine omĩs creatura
Sed ñ tota creatura in ipso ẽ: quia sunt
p̃ter ipsũ &e angłi qͥ intelligant & uiuais.¬

Expanded text:
quis dicat, quod solem omnes homines vident qui sunt incolumes, sed non toti vident, quia tantum oculis vident: ita in homine omnis creatura sed non tota creatura in ipso est, quia sunt praeter ipsum et Angeli, qui intelligant et viva
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ filioꝵ dĩ. id ẽ expectat quando
appareat qd̾ uocatũ ẽ in ea gła ad quã
uocatũ est. Quia enĩ filiꝰ dĩ unigenitꝰ ñ
pocest appellari creatura. quando qͥdẽ ꝑ
ipsũ facta sunt omĩa. quȩcũq ds̃ fecit:
distincte etiã nos uocam̃ creatura ante
illi euidentiã głȩ & distincte uocam̃ filii
dĩ. quãuis hoc adoptione meream̃ Nã ille

Expanded text:
ndo appareat quod vocatum est in ea gloria, ad quam vocatum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quando quidem per ipsum facta sunt omnia quaecunque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte vocamur Filii Dei, quamvis hoc adoptione mereamur. Nam ille
Abbreviated transcription (Latin):
ex impio iustus fit Si eximpio iust
fit : quȩ sunt oꝑa impioꝵ: lactet¬
iam impius oꝑa sua. dicat. do paup¬
bus. nichil alicui aufero. ñ uxoren
alienam concupisco. ñ quenꝙͣ ꝯaida
nulli fraudẽ facio: depositũ apuo
me nullo teste rep̃sento: Heo omĩa
dicat: Quero utrũ pius sit: an impħ
Et quomͦ sum impius inquit ista
faciens: Quomͦ illis de quibꝰ dictũ
ẽ. & seruiet̾ creature pocius quã
creatori. qͥ ẽ benedictus insecula
Quomͦ ñ es impius: Quid si de oĩb
randum ẽ. s ñ ab illo aqͦ sperandũ
est: aut ħ speras qđ sperandũ ñ ẽ.
oeiam ab illo a qͦ ceerna uita speran¬
da ẽ.  bonis oꝑibꝰ speres tͥ cerrenam
quandã felicitatẽ: impius es Non
est ista merces fidĩ Cara res ẽ fides
Uili illam ad duxisti: Impius ergo
es Nulla s̃ ista oꝑa tua Quid si quod
te ad uitam eternam posse ꝑueni
re ꝑmiliciam celi. ꝑsolẽ & lunã:
ꝑpotestates aeris & maris. & terre

Expanded text:
ex impio fit justus: si ex impio justus fit, quae sunt opera impiorum? Jactet etiam impius opera sua, et dicat: Do pauperibus, nihil alicui aufero, non uxorem alienam concupisco, non quemquam occido, nulli fraudem facio, depositum apud me nullo teste repraesento; haec omnia dicat: quaero utrum pius sit, an impius. Et quomodo sum impius, inquit, ista faciens? Quomodo illi, de quibus dictum est: Et servierunt creaturae potiusquam Creatori, qui est benedictus in saecula . Quomodo es impius? Quid si de his omrandum est, sed non ab illo a quo sperandum est; aut hoc speras, quod sperandum non est, etiam ab illo a quo aeterna vita speranda est? Pro bonis operibus sperasti terrenam quamdam felicitatem, impius es. Non est ista merces fidei. Cara res est fides, vili illam addixisti. Impius ergo es, et nulla sunt ista opera tua. te ad vitam aeternam posse pervenire per militiam coeli, per solem et lunam, per potestates aeris, et maris, et terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ÷ hõc nisi qđ merces nr̃a gracia
nocatur : Sigrã ẽ: gratis datur: Qa
ẽ gratis datur : gratis constat. Nichil
bene fecisti: & dat̾ tͥ remissio pecca¬
toꝵ: Actendant᷑ oꝑa tua: ⁊ inueni¬
uncur omiã mala: Si qđ debetur

Expanded text:
Quid est hoc, nisi quod merces nostra gratia vocatur? Si gratia est, gratis datur. Quid est, gratis datur? Gratis constat. Nihil boni fecisti, et datur tibi remissio peccatorum. Attenduntur opera tua, et inveniuntur omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ accepisse fidĩ grãm Noli gͦ
p̃sumere de oꝑib ante fidẽ Noue¬
ris qr ce peccatorẽ fides inuenit:
Et si ce fides data fec̃ iustũ: impi¬
um inuenit quẽ faceret iustum:
Credenti inquit in eum qͥ ustificat
impium: depucatur fides eiꝰ ad
iusticiam Si iustificatur impius

Expanded text:
fidei gratiam. Noli ergo praesumere de operibus ante fidem. Noveris quia peccatorem te fides invenit, etsi te fides data fecit justum, impium invenit quem faceret justum. Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . Si justificatur impius
Abbreviated transcription (Latin):
B quant itaq cum illo etia nunc scĩeiꝰ
Autei quidem quam tunc regnabunt.
N ec tom̃ eun illo regnant zizania. quã
iiiz iuła cum tritico crescant. Reg¬
uiuũ etun illo qui faciunt qđ ato
apłs. Si refurrexistis cum xp̃o ꝗ̃ sursi
sunt sapite. ubi xp̃s : indexcerde dei sedi
quȩ sursum sunt querite. nouquȩ super
terram. dequalib itemdicit. qđ eoꝵ con¬
uersatio sit incelis. Postremo regnant
cum illo qui eomꝰ sunt in ilgno eł ut suo
etianripsi regnum es. Quo mͦ aut̃ suit
regnum xp̃i qui ut alia caccã quaue
ibi sint. donec colligant᷑ infue seli de
regno eiꝰ omĩa scandala tam ilie sud

Expanded text:
Regnant itaque cum illo etiam nunc sancti eius, aliter quidem, quam tunc regnabunt; nec tamen cum illo regnant zizania, quamuis in ecclesia cum tritico crescant. Regnant enim cum illo, qui faciunt quod ait apostolus: Si resurrexistis cum Chrisunt sapite, ubiChristus estin dexteraDeisedens; quae sursum sunt quaerite, non quae super terram; de qualibus item dicit, quod eorum conuersatio sit in caelis. Postremo regnant cum illo, qui eo modo sunt in regno eius, ut sint\' etiam ipsi regnum eius. Quo modo autem sunt regnum Christi, qui, ut alia taceam, quamuis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno eius omnia scandala, tamen illic sua
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ arbitror. Qui sapit. diem dño
sapit. Ds̃ enĩ udicat omẽm diẽ. Se¬
cundũ aut̃ p̃scientiã qua nouit quoᷤᷤ
p̃destinauerit ante mundi constituti¬
onem conformes fieri imagini filu
sui multi etiã qui aꝑte foris sunt. &
heretici appellant᷑ multis & bonis ca¬
tholicis meliores sunt. Qd enĩ sit ho¬
die uidemꝰ quid eras futuri sint igno¬
ramus. & ioõ quidẽ apuo quem sunt
euait duo non manducat.
d hoc qͥppe addidit & grãs agit dõ: ut
ostenderet᷑ quid eẽt dño facit. id÷ ineiꝰ
laudem facit. Tunc enim recte. tunc iu¬
ste. cunc pie fit cũ op̾ bonum ineiꝰ fit lau¬
dem. euiꝰ grã donat᷑. ut fat siue un¬

Expanded text:
apit diem, domino sapit; deus enim iudicat omnem diem. secundum eius autem praescientiam, qui nouit quos praedestinauerit ante mundi constitutionem conformes imaginis filii sui, multi etiam, qui aperte foris sunt et haeretici appellantur, multis et bonis catholicis meliores sunt; quid enim sint hodie uidemus, quid cras futuri sint ignoramus. et deo quidem, aput quem sunt domino non manducat. ad hoc quippe addidit: Et gratias agit deo, ut ostenderetur, quid esset: Domino facit, id est in eius laudem facit. tunc enim recte, tunc iuste, tunc pie fit, cum opus bonum in eius fit laudem, cuius gratia donatur, ut fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Quo sunt in quib cemerariũ iudiciũ
niere debemꝰ. Cum incertũ ÷ qͦ ani¬
mno quid que factum sit. uł cum incer
um: qualis futurꝰ sit qͥ nunc uł bonꝰ
malus apparet. Sigͦ qͥspiã uerbigrã
onquestus destomacho ieunare no.
At & tuid noncredens edacitatis
uanifestir eot¬

Expanded text:
utem in quibus temerarium judicium cavere debemus; cum incertum est quo animo quidque factum sit, vel cum incertum est qualis futurus sit qui nunc vel bonus vel malus apparet. Si ergo quispiam, verbi gratia, conquestus de stomacho jejunare noluit, et tu id non credens edacitatis manifestam e
Abbreviated transcription (Latin):
sic alimenta sumpturus accedam. Secdulas
quictam santatis et indengentiȩ ndestia
concupiscentiȩ. Ipse eñ cansitus uosuptais.
& ñ ⁊alius qui transeat᷑ quo ciansite coqt
necessitas. Et eum salussit catisa edendi ac̃
bibendi adtungit se tanquam pedissequa
peridalosa iocunditas. & plerunq preire
uonnatur: ut eiꝰ causa fiat qđ salutis causa me
fiaere uł dico uł uolo. Nec idem modꝰ indu¬
striu bst. Namqd saluti satis est. delec tati
purum ÷. & sepe inceptũ fit utrũ adhuc
ueceslaria corporis cura. subsidium petat.
an uoluptaria eupiditatis fallatia muistẽ¬
rium suppetat. Ad hoc incertum hilarescit
infelix anima: & ineo p̃parat excusationis
patrocinum. Gaudens non apparere qͥdsa-¬
cis sit moderationi ualitudinis: ut optem¬
ptusalutis. obumbret negocium uolupta¬
tis. his cemptationib cotidie conor re¬
sistere: & uiuoco dexteram tuam. Nemo

Expanded text:
sic alimenta sumpturus accedam. Sed dum ad quietem satietatis ex indigentiae molestia conc alius, qua transeatur quo transire cogit necessitas. et cum salus sit causa edendi ac bibendi, adiungit se tamquam pedisequa periculosa iucunditas et plerumque praeire conatur, ut eius causa fiat, quod salutis causa me facere uel dico uel uolo. nec idem modus utriusque est: nam quod saluti satis est, delectationi parum est, et saepe incertum fit, utrum adhuc necessaria corporis cura subsidium petat an uoluptaria cupiditatis fallacia ministerium suppetat. ad hoc incertum hilarescit infelix anima et in eo praeparat excusationis patrocinium gaudens non adparere, quod satis sit moderationi ualetudinis, ut obtentu salutis obumbret negotium uoluptatis. his temptationibus cotidie conor resistere et inuoco dexteram tuam et
Abbreviated transcription (Latin):
Serue nequã exore tuo te cendemi
Tu me dixisti homiui moleitiun. n¬
tere uͥ non seminaui. colligere uͥ ñ spar¬
si. Noueras gͦ auaritiã meam.Tudares
pecuniam meam numulariis. ego ueni¬
ens cumusuris exigerem. Nos gͦ quil
potumꝰ nͥ erogare pecuniã dĩcã. Ex¬
auctor ille erit. non tantum ipsiꝰ sed
omĩum nr̃m. Impleamꝰ gͦ officiũ p̃roga¬
querebatis. aliud disponebatis. aliud
inuenistis. Opꝰ dñi cominendamꝰ serui
conseruis. Plus in eo diligamꝰ qđ dr̃s¬

Expanded text:
« Serve nequam, ex ore tuo te condemno. « Serve nequam, ex ore tuo te condemno. Tu me dixisti hominem molestum, metere ubi non seminavi, colligere ubi non sparsi: » noveras ergo avaritiam meam. « Tu dares pecuniam meam nummulariis, ego veniens cum usuris exigerem » . Nos ergo non potuimus nisi erogare pecuniam dominicam. Exactor ille erit, non tantum ipsius, sed et omnium nostrum. Impleamus ergo officium praerogaquaerebatis, aliud disponebatis, aliud invenistis. Opus Domini commendamus, servi conservis. Plus in eo diligamus quod
Abbreviated transcription (Latin):
concessum nonest. Aplsdicit. Infirmum
aut̃ infide sirecipite ñ indiuidicationib
cogitationum. Non nob̃ usurpemꝰ diudica¬
re cogitationes alioꝵ. S dõ p̃beamꝰ cogi
lubitat aliquid nouitas ipsius.
A mauudantnu ibitant Amore
ir̃o eurate decoro: intirmi dubitationẽ.
orem faciei tudete: de qua gaudea
eũ deseri amalis suscipiat᷑ a nob̾. Plus ama¬
te hominẽ quã pͥus oderatis errorẽ. Sic
unam que perierat: & cum uiuenerit
gaudet de illa. Sic gaudet pat̾ m̃s de uno
penitente quã de nonaginta nouẽ ius¬
tis quib ñ ÷ opꝰ penitentia. Sic prorsus
uenit xp̃c egros sanare. sic se nouit de
uto un paner a pellere palsantẽ.
differre quereiae. De occultis cordis uelle
udicare. & uocem manifestam ñ accep¬
tare. nec consili fuit. nec ꝓpositi nr̃i. No¬
uimus enĩ quẽ admodum minetur mi¬
sericors illa dĩ auaricia undi¬
seruo iuaicare uolinti quł noni aenit. &
cura lucra collugenda am̃ impescenti.

Expanded text:
concessum non est. Apostolus dicit: Infirmum autem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum . Non nobis usurpemus dijudicare cogitationes aliorum: sed Deo praebeamus cogibitat aliquid novitas ipsius. Amate abundantius dubitantem: amore vestro curate de corde infirmi dubitationem. Interiorem faciem videte, de qua gaudeateum deseri a malis, suscipiatur a vobis. Plus amate hominem, quam prius oderatis errorem. Sic unam quae perierat, et cum invenerit gaudet de illa? Sic gaudet Pater meus de uno poenitente, quam de nonaginta novem justis, quibus non est opus poenitentia » . Sic prorsus venit Christus aegros sanare, sic se novit de torum repellere pulsantem, differre quaerentem. De occultis cordis velle judicare, et vocem manifestam non acceptare, nec consilii fuit, nec propositi nostri. Novimus enim quemadmodum minetur misericors illa Dei avaritia undiservo judicare volenti quod non videbat, et circa lucra colligenda Domini torpescenti:
Abbreviated transcription (Latin):
d facta quȩ dubium ÷ quo animo
fiaut in mnoliorem partẽ inter p̃tem
Q đ enun scriptum est. ex fructib cors
cognoscetis cos: de manifestis dictũ÷
quȩ non possunt bono anuno fieri
S ieuti sunt stupra. uł blasphemiȩ. uł
meta. ul ebriontas. & siqua sunt alia
dc quib nob udicare ꝑmittit᷑ dicen¬

Expanded text:
 facta, quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur. quod enim scriptum est: ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permittitur dicen
Abbreviated transcription (Latin):
mandata xp̃i facuint. Nlec omĩno ad ȩc
cłiã illam ꝑtinere udicandi sunt: quã
sic ipse mundat lauachro aquȩ in u̾bo
ut exhibeat sibi głosam ȩccłam. ñ haben-
ulau uuit rugam. aut aliquid

Expanded text:
mandata Christi faciunt, nec omnino ad illam ecclesiam pertinere iudicandi sunt, quam sic ipse mundat lauacro aquae in uerbo, ut exhibeat sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dita tenebrarum. & m anifestabit cogi¬
tationes cordis. & cunc laus erit unicuiq
adõ. Non potest inspicere cor noui xp̃i¬
ani. Qđ cor ueteris xp̃iani potes: Dic¬
turi estis exliecessitate credidit. Posset &
de illo dici. deqͦ paulo ante loquebamur.
ui pͥmo fuit blasphemus & ꝑsecutor. &
iniuriosus. & ipsi enĩ quȩdã necessitas
impacta ÷. celestiuoce ꝓstratus est. Uc
lumen haberet. lumen ꝑdidit. Minare
q uoluens &e quantum uolueris da cu

Expanded text:
ita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium; et tunc laus erit unicuique à Deo » . Non potes inspicere cor novi christiani. Quid, cor veteris christiani potes? Dicturi estis, Sed ex necessitate credidit. Posset et de illo dici, de quo paulo ante loquebamur, Qui prius fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Et ipsi enim quaedam necessitas impacta est: coelesti voce prostratus est; ut lumen haberet, lumen perdidit. Minare quod volueris, et quantum volueris da cu
Abbreviated transcription (Latin):
cere. quando ista uicia ñ inplebes.s
in nr̃o numero grauiora sunt: hor
aut̃ morborũ mat̾ suꝑbia ÷: & huina¬
ne laudis auiditas. quȩ etiã hy pocri¬
sin sepe generat. Huic non resistit᷑¬
p̃cedere. Q siquid inde necessarium retine¬
tur. id tocum adhumilitatem honorantiũ
salutemq conferre. Non enim frustra dic¬
tum ÷. Ds̃ confringet ossa homin
uiscera dilaniaret. sinon amor laudis eiꝰ¬
ossa confringeret. ¶ Et carnis curam ne
feceritis in desideriis.
rastinꝰ enim dies inquit sollicitꝰ erit
sibi ipse. Id⁊ ut cum oportuerit su¬
mascibum. uł potum. uł indumentum
cum ipsa scilicet necessitas urgere ceꝑit.
A derunt enim hȩc: quia nouit qđ horũ¬

Expanded text:
cere, quando ista uitia non in plebe, sed cere, quando ista uitia non in plebe, sed in nostro numero grauiora sunt? horum autem morborum mater superbia est et humanae laudis auiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitupraecidere et, si quid inde necessarium retinetur, id totum ad utilitatem honorantium salutemque conferre. non enim frustra dictum est: Deus confringet ossa hominibus o animae uiscera dilaniaret, si non amor laudis eiossa confringeret. Et carnis curam ne feceritis in desideriis. Crastinus enim dies, inquit, sollicitus erit sibi ipsi: id est ut cum oportuerit sumas cibum vel potum, vel indumentum, cum ipsa scilicet necessitas urgere coeperit. Aderunt enim haec, quia novit Pater
Abbreviated transcription (Latin):
incioꝵ. detestanda & uitanda uno in
loco posuerit. dequib inumerabili¬
um peccatorũ exsurgit seges: unum
pͥmun ceulcunum. colerabilia uiden¬
cur hominib. Atq ita paulatim fe¬
r potest. ut noc uncia iã putentitr
cissimoꝵ martxrum ñ solũ ꝑdies sol¬
lempnes. qđ ipsum quis in lugendum
iudeat. qui hȩc non carneis ocłis inspicit.
s etiam cotidie celebrent᷑. quȩ feditas si tan¬
tum flagitiosa & non etiã sacrilega ee̾t.
enintũq colerantiȩ uirib sustentãda
prcit mus. Quamquã ubi ÷ illud qđ
cũ milita uicia enunerasset. e apłs
inter quę posuit ebriosos ita conlusit.
ut diceret cum talib nec panẽ sumere:
feramus hȩc inluxi. & labe domesti¬
ca: & eoꝵ coniuoꝵ quȩ pͥuatis pari¬
etib continent᷑. Accipiamꝰq cum eis
corpꝰ xp̃i: cũ quib panem edere ꝓhibe¬
mur. Saltin descõꝵ corꝑum sepul¬
cris. saltim de locis sacramentoꝵ. dedo¬
mib orationum dedecus arceat᷑. De con

Expanded text:
itiorum detestanda et uitanda uno in loco posuerit, de quibus innumerabilium peccatorum exurrexit seges, unum primum et ultimum, tolerabilia uidentur hominibus atque ita paulatim fieri potest, ut nec uitia iam pissimorum martyrum non solum per dies sollemnes, quod ipsum quis non lugendum uideat, qui haec non carneis oculis inspicit, sed etiam cotidie celebrentur. quam foeditatem, si tantum flagitiosa et non etiam sacrilega esset, quibuscumque tolerantiae uiribus sustentandam putaremus. quamquam ubi est illud, quod cum multa uitia enumerasset idem apostolus, inter quae posuit ebriosos, + ita conclusit, ut diceret: cum talibus nec panem edere? sed feramus haec in luxu et labe domestica et eorum conuiuiorum, quae priuatis parietibus continentur, accipiamusque . cum eis corpus Christi, cum quibus panem edere prohibemur: saltem de sanctorum corporum sepulcris, saltem de locis sacramentorum, de domibus orationum tantum dedecus arceatur. quis
Abbreviated transcription (Latin):
quia possunt bono animo & simpli¬
ci corde sine uicio concupis centiȩ. qͥ¬
cunq humani cibi. indiferent̃ sumi
ꝓhibet idem apłs iudicari cos. qui
carnib uescebant᷑. & uinum bibebai
ab eis qui se ab huiꝰ modi alimentis
temperabant. Qui manducat ingͥt.
non manducantẽ non spernat. Ec
qui non manducat manducantẽ ñ¬
ñ udicet. Ibi etiã ait. Tu quis es qui
iudices alienum seruum: Dño suo
stat aut cadit. Decalib ertm rebii¬

Expanded text:
t bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifferenter sumi, prohibet idem apostolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non indicet. ibi etiam ait: tu quis es, ut iudices alienum seruum? suo domino aut stat aut cadit. de talibus enim reb
Abbreviated transcription (Latin):
sta udicate filii hominum. & ipse
dñs dicit. Nolite iudicare ꝑsonaliter:
s iustum ildicium iudicate. S illo
lo co iluetat iudicare: illud aomona
no d aon nemꝰ aliquẽ. cuiꝰ uł cogitatio

Expanded text:
ominum, et ipse dominus dicat: nolite iudicare personaliter, sed iustum iudicium iudicate. sed illo loco, ubi uetat iudicare, illud admonet, ne damnemus aliquem, cuius uel cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
inquam carnem suam odio habuit. sic̃
ipsẽ ttidem eicit. Hinc ÷ qđ etiã chimo¬
cheum nuniũ sicit apparet corporis
castigatorem ad monet ut modico uino
utat᷑ ppt̃ stomachum. & frequentes suas

Expanded text:
quam carnem suam odio habuit, sicut ipse itidem dicit. hinc est, quod et Timotheum nimium, sicut apparet, corporis castigatorem admonet, ut modico uino utatur propter stomachum et frequentes suas
Abbreviated transcription (Latin):
et te. Ut aut̃ ista feruescat. & excrorat᷑.
oratio quod nob̾ quantũ expediat. nul¬
lis ut opinor u̾b explicari potest. Difter¬
cur bonum qđ in ȩc̃uum dabit᷑: & mala
transitura crebrescuit. Et sepe amici
fidĩ p̃ueniat dm̃ donec uenia salus
illa. in cuiꝰ ñdũ re. s iam spe saui fac¬
ti suimis. eamq cum pacientia fidelit̃
ita fidelium que in hac carne atq
in hoc scło ducit᷑. in comparatione
uite infidelis atq impiȩ nonirratio¬
nabiliter lux &e dies appellat᷑. Dicente
apło. fiustis enim aliquando tenebrȩ:
nunc aut̃ lux indño. Q illud. abici

Expanded text:
 15. Ut autem ista fervescat et exerceatur oratio, quod nobis quantum expediat, nullis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt. Ideo sequifidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe salvi facti sumus, eamque cum patientia fideliter ita fidelium, quae in hac carne atque in hoc saeculo ducitur, in conparatione uitae infidelis atque inpiae non inrationabiliter lux et dies appellatur dicente apostolo: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, et illud: ab
Abbreviated transcription (Latin):
p sc ut idie honeste ambulemus.
G honeste uuentes. in comparatione uite
impiors indie sumus. S iste dies utȩ
fidelium nonsufficit. hic enĩ quanius¬
dies sit uita fidelium: temptatio ⁊ uita
hrumana suꝑ cerram. Nox & ilies. Dies
in comparatione infidelium. nox in
comparatione angłors: habent enun
dicin angłi: quem nos nondum habeniꝰ.
Iam nos habemꝰ: quem ñ habent insideles.
S nondũ habent fideles. queni angłi ha¬
bent. Tunc aut̃ habebiuit: cum erunt
equales angłis dĩ. qđ illis inresurite¬
tione ꝓmissum est.Non incomessa

Expanded text:
cis; sicut in die honeste ambulemus . Ergo honeste viventes, in comparatione vitae impiorum, in die sumus. Sed iste dies vitae fidelium non sufficit huic Idithundies sit vita fidelium, tentatio est vita humana super terram . Nox, et dies: dies in comparatione infidelium; nox in comparatione Angelorum. Habent enim diem Angeli quem nos nondum habemus: jam nos habemus quem non habent infideles; sed nondum habent fideles quem Angeli habent: tunc autem habebunt, cum erunt aequales Angelis Dei; quod illis in resurrectione promissum est . In ha
Abbreviated transcription (Latin):
consueuit. Uider̃ hec intelligentiores
grauioresq romani. S contra con¬
suetudinẽ ciuitatis quae daemonicis
ricib fuerat obligata. parũ ualebanł:
quia &e ipsi etiam si illa uana e̾e sen¬
tiebant. nature tam̃ rer̃ sub unius
ueri dĩ regimine atq imꝑio consti¬
ruea religiosũ cultũ qui dõ debet᷑.
exibendum putabant: seruientes
ut ait apłs creaturae pocius quã cre¬
atori. qui ẽ benedictus in scła Huiꝰ
dĩ ueri erat auxiliũ necessariũ. aqͦ
mitterent᷑ scĩ uiri & ueratit̾ pii: qui
ꝓuera religione morerentur. ut fal¬
se auiuentib tollerentur: Agamus¬

Expanded text:
cessitati. Viderunt haec intelligentiores gravioresque Romani; sed contra consuetudinem civitatis, quae daemoniacis ritibus fuerat obligata, parum valebant: quia et ipsi etiamsi illa vana esse sentiebant, naturae tamen rerum sub unius veri Dei regimine atque imperio constitutae, religiosum cultum, qui Deo debetur, exhibendum putabant: servientes, ut ait Apostolus, creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Hujus Dei veri erat auxilium necessarium, a quo mitterentur sancti viri et veraciter pii, qui pro vera religione morerentur, ut falsae a viventibus tollerentur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ista peccata ut criã pene sint pec¬
cacoꝵ : &iam his adiunxit. Et merce-¬
dem mutuam quã opportuit ertoris
sui insema ipsis recipientes. Llidete
quotiens uindicet: eademq uindicta
quȩ pariat. pullul&q peccata. ad¬
hunc ad cendite. Et sic̃ ñ ꝓbauerunt
inquit dm̃ hab̾e innoticiam. tradidie
illos ds̃ in reꝓbam mentẽ ut faciant
quȩ ñ cõueniunt. repletos om̃i iniqͥta

Expanded text:
esse ista peccata, ut etiam poenae sint pecesse ista peccata, ut etiam poenae sint peccatorum, etiam his adiunxit: et mercedem mutuam, quam oportuit, erroris i s sui in semet ipsis recipientes. uide quotiens uindicet eademque uindicta quae pariat pulluletque peccata. adhuc adtendite: et sicut non probauerunt, inquit, deum habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobam mentem, ut faciant quac n
Abbreviated transcription (Latin):
illos dĩ indesideria cardis illoꝵ in in¬
munditiam: Ecce quẽ ad modũ deus
grauius cõdamnauit: tradens illos in
desideria cordis illoꝵ. in inmundiciã:
Udete etiã ex hac poena quȩ facianł
It cõcumeliis inquit afficiant corpo¬
ra sua insema ipsis. Et quia poena
ẽ iniquitis. cũ sit & iniquitas: eui¬
dentius cõmendat dicens. Qui trans¬
mucauerunt ueritatẽ dĩ inmenda¬
tium. & coluerunt & seruierunt cre¬
ature potiꝰ quã creatori qͥ ẽ benedic¬
cus in scła Am̃: Propt̾ hoc inquit
cradidit illos ds̃ inpassiones ignomi¬
me: Ecce quotiens uindicat dĩ: & ex
eadẽ undicta plura ꝙ grauiora pec¬
cata consurgunt. Nam femine eoꝵ
mutauer̾ naturalẽ usũ ineũ usum
qui ẽ contra naturã. Similit̾ autẽ
ꝙ masculi relicto naturali usu femi¬
ne exarserunc in appeticũ suũ in
iuicẽ masculi inmasculos deformi¬
tatẽ oꝑantes. Atq ut ostenderar sic

Expanded text:
illos deus i n desideria cordis illorum, in inillos deus i n desideria cordis illorum, in inmunditiam. ecce quemadmodum deus grauius condemnauit tradens illos in desideria cordis illorum, in inmunditiam. uidete etiam ex hac poena quae faciant: ut contueliis, inquit, afficiant corpora sua in semet ipsis. et quia poena est ista iniquitatis, cum sit et iniquitas, cuidentius commendat dicens: qui transmutanerunt ueritatem dei in mendacium et coluerunt et seruierunt creaturae quam creatori, qui est benedictus in saecula amen. propter hoc, inquit, tradidit illos deus in passiones ignominiae. ecce quotiens uindicat deus et ex eadem uindicta plura et grauiora peccata consurgunt: nam feminae eorum mutauerunt naturalem usum in eum usum qui est contra naturam. similiter autem et masculi relicto naturali usu feminae exarserunt in appetitum suum i n . inuicem, masculi in masculos deformitatem operantes. atque ut ostenderet sic
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ꝑapłoꝵ p̃dicationẽ ꝑfidẽ mar¬
torum. ꝓueritate morientiũ. & cũ
ueritate uiuentiũ. ñ solũ incordibꝰ
religiosis. uerũ etiã in aedib suꝑstier¬
osis. lib̾a supꝵ̃ seruitute sub uertit¬
Breuis omiũ quae adu̾sus idolorum
cultores siue instatutores supͣ ab apło
dicta sunt recapiculatio¶ Quia
uerunt. aut grãs egerunt. s euanuer̾
incogitationib suis & obscuratũ est
insipiens cor eorum. Uciq ista obscu¬
ratio uindicta & poena iam fuit.:
quȩ fit deserente luce sapientia
uta & grauia peccata. lapsi sunt.
sientes enĩ se eẽ sapiences: stulti fac¬
a sunt. Grauis hȩc poena ẽ. si quis in¬
telligat. Exhac poena: uide qͦ ierunt.
ruptibł dĩ insimilitudinẽ imaginis
corruptibił hominis: & uolucrũ: et
quadrupedũ: & serpentiũ. Ista fecer̃
expectati pena. qua obscuratũ ẽ cor in¬
sipiens eorum: Et ꝓpt̃ hec tam̃ quia
lic& poenalia ꝙiam ipsa peccata st̃.
adiungit. ꝙ dicit: ꝓpterea tradidit

Expanded text:
dicationem, per fidem martyrum pro ueritate morientium et cum ueritate uiuentium non solum in cordibus religiosis, uerum etiam in aedibus superstitiosis libera suorum seruitute subuertitBrevis omnium quae adversus idolorum cultores, sive institutores supra ab apostolo dicta sunt, recapitulatio. Quia t gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis et obscuratum est insi sius cor corum? utique ista obscuratio uindicta et poena iam fuit; quae fit deserente luce sapientiae, in plura et grauia peccata conlapsi sunt; dicentes enim esse se sapientes stulti facti sunt. grauis haec poena est, si quis intellegat, et ex hac poena uide quo ierunt: ruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominiset uolucrum et quadrupedum et serpentium. ista fecerunt ex peccati poena, qua obscuratum est insipiens cor corum. et propter haec tamen, quia licet poenalia etiam ipsa peccata sunt, adiungit et dicit: propterea tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
intues simulachrũ qui ñ sic efficiat᷑.¬
ut abeo se exaudiri putar: abeo sibi
p̃stari qd̾ desiderat speret: Itaq ho¬
mines talqͣbus suꝑsticionibꝰ obligati:
plerumq ad ipsum solẽ dorsũ ponen¬
tes p̃ces fundunt stacuȩ quẽ solem
uocant. Et cũ sonitu maris atergo
feriantur neptum statuã quã ꝓ ip¬
so mari colunt. quasi sentiencẽ ge¬
mitib feriunt: Hoc enĩ facit & quo¬
dammͦ excorquet illa figura me¬
brorum. ut animꝰ uiuens insers
corporis magis arbitretur serͭ
corpus qđ suo corpori simillimum
uida: quã rocundũ solẽ undasq du¬
fusas: & quicquid ñ eiusdẽ liniamen

Expanded text:
intuens simulacrum, qui non sic afficitintuens simulacrum, qui non sic afficitut ab eo se exaudiri putet, ab eo sibi praestari quod desiderat speret? Itaque homines talibus superstitionibus obligati, plerumque ad ipsum solem dorsum ponunt, preces fundunt statuae quam solem vocant; et cum sonitu maris a tergo feriantur, Neptuni statuam quam pro ipso mari colunt, quasi sentientem gemitibus feriunt. Hoc enim facit et quodammodo extorquet illa figura membrorum, ut animus vivens in sensibus corporis, magis arbitretur sentire corpus quod suo corpori simillimum videt, quam rotundum solem undasque diffusas, et quidqui
Abbreviated transcription (Latin):
ca enumerare sufficimus. Dequibꝰ rur¬
sum cum exagitari ceperint qd̾ cor¬
pora colant. maximeq t̾ram & mare.
& aerem & ignẽ. quoꝵ nob̾ usus in prõp¬
tu ẽ: nã decaelestibꝰ quia nr̃o ea cor¬
pore contrectare ac contingere nisi
ocłoꝵ radiis ñ ualemꝰ. ñ ita erubescił:¬
audent respondere ñ se ipsa corpora
colere: s que ilł regendis p̃sident
numina. Itaq apłi una sententia pe¬
nam istoꝵ dampnationẽq testatur.
Qui transmutauer̃ inquit ueritatẽ
dĩ inmendacium. & coluerunt & ser¬
iuierunt creature pocius quã creato
prcore parte huius sentenciae simu¬
lachra dampnauic: posteriore autẽ
int̃pretacionẽ simulachrorũ. Effigies
enĩ fabre factas appellando nomini¬
bus earũ rerũ quas fabricauit deus
transmutant uericatem dĩ inmen¬
datium: res aut̃ ipsas ꝓdiis habendo.
& uenerando seruiunt creacure po¬
tus in scła. Quis aut̃ ad orat aut orat

Expanded text:
ta enumerare sufficimus. De quibus rurta enumerare sufficimus. De quibus rursus cum exagitari coeperint, quod corpora colant, maximeque terram, et mare, et aerem, et ignem, quorum nobis usus in promptu est nam de coelestibus quoniam nostro ea corpore contrectare atque contingere, nisi oculorum radiis non valemus, non ita erubescunt; respondere audent non se ipsa corpora colere, sed quae illis regendis praesident numina. Itaque Apostoli una sententia poenam istorum damnationemque testatur: «Qui transmutaverunt,» inquit, «veritatem Dei in mendacium, et coluerunt et servierunt creaturae, potius quam Creatpriore parte hujus sententiae simulacra damnavit; posteriore autem interpretationes simulacrorum. Effigies enim a fabro factas appellando nominibus earum rerum, quas fabricavit Deus, transmutant veritatem Dei in mendacium; res autem ipsas pro diis habendo et venerando serviunt crea. Quis autem adorat aut orat
Abbreviated transcription (Latin):
nequisquã dicat cũ irrisa fuerint
simulachra. ñ hoc uisibile colo: s num̃
qd̾ illic inuisibilit̾ habitat: Ipsa ergo
numina: in alio psalmo. eadẽ stripcu¬
ra sic damnac. Qm̃ dii gentiũ inqͥt
daemonia: dñs aut̃ caelos fecit. Dicit
hec apłs: ñ qd̾ idolũ sit aliquid. s qd̾
immolant gences. daemoniis immo¬
lant & ñ dõ. Nolo uos socios fieri dae¬
oris eẽ religionis: dͥdicunt. nec simu¬
lachrũ nec daemoniũ colo: si peffigi¬
em corporalẽ eiꝰ rei signũ intueor. qͣm
colere debeo. Itaq significant᷑ simu¬
lachra. ut alio dicant significari t̾rã:
unde templĩ solent appellare cellu¬
ris: alio mare. sic̃ neptuni simulacra:
alio aerẽ sic̃ unonis: alio ignẽ sicut
uulcani: alio luciferũ sic̃ ueneris:
alio solẽ: alio lunã: Quoꝵ simulacris
eadem nomina sic̃ telluris. inponuł:
alio illud. alio illud sidus: uel illã
aut illam creaturam. Neq enĩ cune¬

Expanded text:
ne quisquam dicat, cum irrisa fuerint ne quisquam dicat, cum irrisa fuerint simulacra: Non hoc visibile colo, sed numen quod illic invisibiliter habitat. Ipsa ergo numina in alio psalmo eadem Scriptura sic damnat: «Quoniam dii Gentium,» inquit, «daemonia; Dominus autem coelos fecit» . Dicit  aut quod idolum sit aliquid? Sed quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo autem vos socios fieri daeoris esse religionis, qui dicunt: Nec simulacrum, nec daemonium colo; sed effigiem corporalem ejus rei signum intueor, quam colere debeo. Itaque interpretantur simulacra, ut alio dicant significari terram, unde templum solent appellare Telluris; alio mare, sicut Neptuni simulacro; alio acrem, sicut Junonis, alio ignem, sicut Vulcani; alio luciferum, sicut Veneris; alio solem, alio lunam, quorum simulacris eadem nomina sicut Telluris imponunt; alio illud, alio illud sidus, vel illam vel illam creaturam: neque enim cunc
Abbreviated transcription (Latin):
lacris qd̾ possunt tamquã demones
possunt: uł quasi beneficia p̃stando
magis nocentes. quia magis decipr¬
entes: uł aꝑte male faciendo: nec
Species menbror̃ quã naturaliter
manimantib uiuentẽ uidere atq
i nob̾met ipsis sentire consueuimꝰ.
quamquã ut illi asser insigno ali¬
quo fabrefacto atq eminenti col¬
locata subgestu cum adorari atq
honorari a mulcicudine coeꝑit. parit
in uno quoq sordidissimũ erroris
affeccum: ut qm̃ in illo figm̃to ñ in¬
uenit uitalẽ motũ. credat numen
occulcum. Effigiem tam̃ iuuenti cor¬
pori similẽ seduccus forma. & cõmo¬
tus auctoritate quasi sapientium ur¬
sticucorũ. obsequentiũq turbarum:
sine uiuo aliquo habiratore eẽ ñ putaNđ.
Hinc &r mala demonia ad possiden¬
da gentiũ simulachra: tał hominũ
affectus inuitat: quorũ p̃sidentium
uaria fallatia. mortiferi seminancur.
& mulciplicant᷑ errores. Aliis itaq lo¬
cis. contra ista diuine lictere uigilaił:

Expanded text:
at ut quod possunt, tanquam daemones possint, vel quasi beneficia praestando magis nocentes, quia magis decipientes; vel aperte malefaciendo. Nec species membrorum, quam naturaliter in animantibus viventem videre, atque in nobismetipsis sentire consuevimus, quanquam, ut illi asserunt, in signum aliquod fabrefacta atque eminenti collocata suggestu, cum adorari atque honorari a multitudine coeperit, parit in unoquoque sordidissimum erroris affectum, ut quoniam in illo figmento non invenit vitalem motum, credat numen occultum; effigiem tamen viventi corpori similem, seductus forma et commotus auctoritate quasi sapientium institutorum obsequentiumque turbarum, sine vivo aliquo habitatore esse non putat? Hinc et mala daemonia ad possidenda Gentium simulacra talis hominum affectus invitat, quorum praesidentium varia fallacia mortiferi seminantur et multiplicantur errores. Aliis itaque locis et contra ista divinae Litterae vigilant,
Abbreviated transcription (Latin):
possidebatur ipse qͥ fecerat: quando
meorũ sotietatẽ colendo traduceba¬
cur. Societacẽ dico ñ idoloꝵ stolido¬
rum. s u̾sutorum daemonior̃. Nã
quid sunt idola nͥ qd̾ eadẽ scriptu¬
radicit. ocłos habent & ñ uidebuił.
& quic quid tale demateriis licet
a fabre effigiatis tam̃ uita sensuq
carentib dicendũ fuit: s inmũndi
sp̃c̃ eisdẽ simulacris arte illa nefaria
colligati: culcor̃ suor̾ animas insu-¬
am societatẽ redigendo miserabilic̃
captiuauerant. Unde dicit apłs.
Scimꝰ quia nichil ẽ idolũ: s quae imn¬
molant gentes. domoniis immolan¬

Expanded text:
possidebatur ipse qui fecerat, quando possidebatur ipse qui fecerat, quando in eorum societatem colendo traducebatur; societatem dico, non idolorum stolidorum, sed uersutorum daemoniorum. Nam quid sunt idola, nisi quod eadem scriptura dicit: Oculos habent, et non uidebunt, et quidquid tale de materiis licet adfabre effigiatis, tamen uita sensuque carentibus dicendum fuit. Sed inmundi spiritus eisdem simulacris arte illa nefaria conligati cultorum suorum animas in suam societatem redigendo miserabiliter captiuauerant. Unde dicit apostolus: Scimus quia nihil est idolum; sed quae immolant gentes, daemoniis immolan
Abbreviated transcription (Latin):
ui: Post multa enĩ: ad hoc ipsũ re¬
dit. ut iterum dicat dediis quos ho¬
mines fecerunt. ita loquens. Qm̃ gͦ
rationẽ increduli. & ñ animaduer¬
itentes ad culcũ religionẽq diui¬
nam inuener̃ arcẽ qua effigiarent
dõs. cui inuente ad iunxer̃ uirtutẽ
de mundi natura conuenientẽ: eãq
miscentes quoniã animas facere ñ
poterant. euocantes animas demon̾
uł angłoꝵ. eas indiderunt imagi¬
nibꝰ scĩs diuinisq misteriis. ꝑ quas
idola &e benefaciendi & male. uires
hab̾e potuissent. Conficetur atq¬
exprimit causas. quare ad ista per¬
uentũ sit: dicens ꝓauos suos mulco
errore & incredulitate & anmũ
ñ ad u̾tendo ad cultũ religionemq
diuinam inuenisse hanc artẽ qua
facerent dõs. Hos quid oporcor diere¬
usis quã insticuta sunt abs¬
ulit: Nam qd̾ insticuit mulcitu¬
do erroris. abstulit uia ueritatis.
Qđ insticuit incrudelitas. abstu¬
lit fides. Qđ insticuit aculcu diui¬
ne religionis au̾sio: abstulit ad uñ

Expanded text:
um. Post multa enim ad hoc ipsum redit, ut iterum dicat de dis, quos homines fecerunt, ita loquens: \'Sed rationem increduli et non animaduertentes ad cultum religionemque diuinam, inuenerunt artem qua efficerent deos. Cui inuentae adiunxerunt uirtutem de mundi natura conuenientem eamque miscentes, quoniam animas facere non poterant, euocantes animas daemonum uel angelorum eas indiderunt imaginibus sanctis diuinisque mysteriis, per quas idola et bene faciendi et male uires habere potuissent. Auus enim texprimit causas, quare ad ista perventum sit, dicens proavos suos multo errore et incredulitate, et animum non advertendo ad cultum religionemque divinam invenisse hanc artem qua facerent deos: nos quid oportet diccausis, quam instituta sunt, abstulit? Nam quod instituit multitudo erroris, abstulit uia ueritatis; quod instituit incredulitas, abstulit fides; quod instituit a cultu diuinae religionis auersio, abstulit ad unum
Abbreviated transcription (Latin):
poena. ẽ. obscuratio cordis S unde
contigit : Dicententes enĩ se ee sapi¬
ences: stulti facci sunt: Quia ase ha¬
bere se dicebant qđ adõ acceꝑant:
Aut si cognouerunt a quo accepant:
ñ eũ głificauerunt a quo se accepisse
deista sola loquamur. Obscuratio
cordis. excecatio mentis. parua est
pęna: Si quis furtum faciens. statĩ
ocłm perdidisset: om̃s dicerent dm̃
presentẽ uindicasse: Ołm cordis amr¬

Expanded text:
poena est obscuratio cordis. Sed unde contigit? Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Quia a se habere dicebant quod a Deo acceperant; aut si cognoverunt a quo acceperunt, non eum glorificaverunt a quo se accepisse de ista sola loquamur, obscuratio cordis, excaecatio mentis parva est poena? Si quis furtum faciens, statim oculum perdidisset, omnes dicerent Deum praesentem vindicasse. Oculum cordis ami
Abbreviated transcription (Latin):
qui duri sunt. & sine affectu Repre¬
hendens enĩ quosdam: ait: Sine affec¬
tu: sine miscdia: Ubi est enĩ effectus.
Sanitas. egritudinẽ ñ haba: s tam̃
quando cangicur. & molestat᷑. dolet
Scupor aut̃: ñ dolet: Amisit sensum
doloris Tanto insensibilior: quanco
peior: Rursus in mortalitas ñ dolet:
Absumpta ẽ enĩ omĩs corruptio Et
corruptibile hoc induar incorrupti¬
onem. & mortale hoc induae inmor¬
talitatẽ: Nullus ergo dolor incorpo¬
re inmortali: nullꝰ dolor. incorpore
stupido: Non se pucet stupidus iam
inmortalẽ: Uicinior ẽ in mortalicaci
sanitas dolentis: quã stupor ñ sencien¬
tis: Inuenimꝰ gͦ hominẽ suꝑbõ typo
arrogantissimo qͥ sibi ꝑsuaserit nichil
timere: Fortiorem putas illo qͥ ait.
foris pugne. uitꝰ timores : fortiorem
tristis est anima mea usq ad mortẽ:
indutus. s sensu exutus est: Tuuͦ habe¬
to animam non sine affectu: rep̾hen¬

Expanded text:
qui duri sunt et sine affectu. Reprequi duri sunt et sine affectu. Reprehendens enim quosdam, ait: Sine affectu, sine misericordia . Ubi est affectus, Sanitas aegritudinem non habet; sed tamen quando tangitur et molestatur, dolet. Stupor autem non dolet; amisit sensum doloris, tanto insensibilior, quanto pejor. Rursus immortalitas non dolet; absumpta est enim omnis corruptio, et corruptibile hoc induit incorruptionem, et mortale hoc induit immortalitatem . Nullus ergo dolor in corpore immortali, nullus dolor in corpore stupido. Non se putet stupidus jam immortalem: vicinior est immortalitati sanitas dolentis, quam stupor non sentientis. Invenis ergo hominem superbum typho arrogantissimo, qui sibi persuaserit nihil timere: fortiorem putas illo, qui ait, Foris pugnae, intus timores fortiorem Tristis est anima mea usque ad mortem indutus, sed sensu exutus est. Tu vero habeto animam non sine affectu, reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
nis eri corma: Etiam cũ rectas et
scđ̾m dmi habemiꝰ has affectiones. huiꝰ
uite sunt: ñ illiꝰ quã futurã speramꝰ:
Et sepe illis etiam inuiti cedimꝰ: Itaq
aliquando. quãuis ñ culpabili cupi¬
ditate. s laudabili caritace moue¬
amur: &iam dũ nolumꝰ flemꝰ: Ha¬
bemus gͦ eas ex humane conditionis
infirmirate: Sed dũ uice huius in-¬
firmitace gerimus. si eas omĩno nul¬
las habeamus. tcͥ pocius ñ recte uiui¬
mus Uituꝑabat enĩ & detestabatur
apłs quosdã: quos &iam e̾e dixit sine
affectione Culpauit &iam illos sacer
psalmꝰ : dequib ait. sustinui qͥ simul
concristaretur. & ñ fuit: Nam oĩno¬
ñ dolere. dum sumus in hoc loco mi¬
serie: ꝓfecto sic̃ quidã &iam apud
sdi huiꝰ licteratos sensit &dix̃: ñ sine
magna mercede contingit. imma¬
nicas in animo. stupor incorpore¬
Cum itaq animũ contingere omino
ĩ potest ullus affectus: quis hunc
stuporẽ ñ om̃ib uitiis iudicor ee

Expanded text:
 est, etiam cum rectas et secundum Deum habemus has affectiones, hujus vitae sunt, non illius quam futuram speramus, et saepe illis etiam inviti cedimus. Itaque aliquando, quamvis non culpabili cupiditate, sed laudabili charitate moveamur, etiam dum nolumus, flemus. Habemus ergo eas ex humanae conditionis potestate. sed dum uitae huius infirmitatem gerimus si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. uituperabat enim et detestabatur apostolus quosdam, quos etiam esse dixit sine affectione. culpauit etiam illos sacer psalmus; quibus ait: sustinui qui simul contristaretur, et non fuit. nam omnino non dolere dum sumus in hoc loco miseriae profecto, sicut quidam etiam apud saeculi huius litteratos sensit et dixit, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corporecum animum contingere omnino non potest ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse
Abbreviated transcription (Latin):
cura in excusabiles dicit: quos ñ latar
ueritas. & in eis ꝑseuerat iniquitas:
Reuelatur enim ira dĩ decaelo ait apłs:
suꝑ omnem impietatem & in iustitiã
hominũ. eorum qui ueritatẽ in iniqͥ¬
tate detinent. quia qd notũ ẽ dĩ mani¬
festum ẽ illis: Ds enim illis manifes¬
tauit. Inuisibilia enĩ illiꝰ a creatura

Expanded text:
tura inexcusabiles dicit, quos non latet ueritas et in eis perseuerat iniquitas. reuelatur enim ira dei de caelo, ait apostolus, super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum, qui ueritatem in iniquitate detinent, quia, quod notum est dei, manifestum est in illis: deus enim illis manifestauit. inuisibilia enim eius a c
Abbreviated transcription (Latin):
excusare uideant᷑. ñ ad mittit hanc
excusationem qͥ scit se fecisse hominẽ
reccum. eiq obȩdientiȩ dedisse p̃cep¬
cum: nec nisi eius quomale usus est.
libere uoluntatis arbitrio: &iam qd
transiret inposteros manasse pecca:¬
tum: Neq enĩ damnantur qui ntin
peccauerunt quando quidem illud

Expanded text:
excusare uideantur. non admittit hanc excusare uideantur. non admittit hanc excusationem, qui scit se fecisse hominem rectum eique oboedientiae dedisse praeceptum nec nisi eius, quo male usus est. libero uoluntatis arbitrio, etiam quod transiret in posteros. manasse peccatum. neque enim damnantur, qui non peccauerunt, quando quidem illud
Abbreviated transcription (Latin):
biles Si gͦ istos inercusabiles dicit.
qui inuisibilia illius ꝑ ea quȩ facta s̃:¬
intellecta conspicere potuer̃: nec
obedierunt tamen ueritati. s iniqui
& impii ꝑmanserunt: quantomagis
in excusabiles sunt. qui exlege eius
instructi. confidunt se ipsos duces
ẽe caecorum: & alios docentes se ipsos
ñ docent. qui p̃dicantes ñ furandũ
furantur. & caetera que de ipsis apłis
loquitur : eis quippe dicit: Propce¬
rea in excusabilis es o homo omĩs qͥ
uidicas: Inquo enĩ aliũ iudicas: te¬
met ip̃sum contempnas: Fadem
enim agis: que uidicas Humana qͥp
pe suꝑbia tamquam p̃sumens deui¬
rib liberi arbitrii: excusatã se pu¬
tat quando ignorantie ñ uolunca¬
tis uidetur ẽe quod peccat: Secdm¬
hanc excusationẽ in excusabiles dic̃
scriptura diuina. quoscumq scien¬
tes peccare conuincit: Ds̃ tam̃ uisto
iudicio nec illis parcit qͥ ñ audieruns.
Quicumq enim sine lege peccauer̾t
sine lege ꝑibunt: Et quamuis se ipsi

Expanded text:
excusabiles dicit, qui invisibilia ejus per ea quae facta sunintellecta conspicere potuerunt, nec obedierunt tamen veritati, sed iniqui et impii permanserunt, quanto magis inexcusabiles sunt, qui ex lege ejus instructi, confidunt seipsos duces esse caecorum, et alios docentes seipsos non docent, qui praedicant non furandum et furantur et cetera. quae de ipsis apostolus loquitur! eis quippe dicit: Propterea inexcusabilis es o homo omnis, qui iudicas; in quo enim alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis. quae ipe superbia tanquam praesumens de viribus liberi arbitrii excusatam se putat, quando ignorantiae, non voluntatis, videtur quod peccat. Sechanc excusationem inexcusabiles dicit scriptura diuina. quoscumque scientes peccare conuincit. dei tamen iustum iudicium nec illis parcit. qui non audierunt; quicumque enim sine lege peccauerunt, sine lege peribunt. et quamuis se ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
uit inpenis ee: Ham tradidit illos
ds̃ dix̃ inconcupiscentias cordis eorũ:
ut hȩc faciant quȩ ñ conueniunt:
Ut ad ult̃ sit: iampena ẽ: Ut men:¬
dax: ut auarus: ut fraudulentus:
ut homicida: iam poene sunt:
Cuius peccati. pene: Prioris apos¬
tasie illiꝰ suꝑe initium peccati. nomi¬
nis: apostare a ciõ: Ec iniciũ ortas pec¬
cati suꝑbia Propcerea ipsũ neccatũ
pͥus dixit: Qui cõ cognouissent deũ

Expanded text:
enis esse: nam tradidit illos Deus, dixit, in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt. Ut adulter sit, jam poena est; ut mendax, ut avarus, ut fraudulentus, ut homicida, jam poenae sunt. Cujus peccati poenae? Prioris apostasiae, illius superbiae: Initium peccati hominis apostatare a Deo; et initium omnis peccati superbia . Propterea ipsum peccatum prius
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. tradidit illos ds̃ inconcupiscen¬
tias cordis eorum ut fuuant quȩ ñ
conueniunt: ñ illi mali angłi. tamꝙͣ
in materia sui oꝑis uersantur ꝙ gau¬
dent: quibus iustissime subditaẽ
uitiositas humana. p̃ter eos qͦs lib̾at
apłs Qui eruit nos depocestade tene¬
brarum: & transtulit in regnũ filii
claritatis sue Cuiꝰ rei popłs iste
figiram gerebat. cum eẽ ereptꝰ de

Expanded text:
los Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste fig