comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cernitur. Uerũtamen. quid horũ ue¬
rius censeatur ambigimꝰ. Melius ta¬
men deo totũ cui nichil est impossi¬
bile cõmutimꝰ: quã aliud temere defi¬
nire uelimꝰ auctoritate nr̃a. quod non
obamus. Sicuti et de his qͦs cũ dño
teste euangelio resurrexisse credimꝰ:
sed utrũ redierint in trȩ puluerẽ cer¬
tũ non habemꝰ: nisi quod legimꝰ qua
multa corpora scõꝵ qui dormerant
surrexerunt: ac uenerunt in scãm
ciuitatẽ scilicet ierusalem. et appa¬
ruerunt multis.
runt. etiã & in suis reliquerunt ser¬
ta resurrectio. fatentur enĩ quod ue¬
ri testes non essent: nisi & uera esset
eors resurrectio. Unde & beatus pe¬
trus dixisse legitur: cũ de dauid lo¬
queretur in testimoniũ. Et sepulehrũ

Expanded text:
cernitur. Verumtamen quid horum vecernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambiguum est. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam aliud temere diffinire velimus auctoritate nostra, quod non probamus sicut et de his quos cum Domino, teste Evangelio, resurrexisse credimus . Sed utrum redierint in terrae pulverem, certum non habemus, nisi quod legimus, quia multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt, et venerunt in sanctam civitatem Hierusalem, et apparuerunt multis. runt etiampleta resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et vera esset eorum resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quod hodierna die gloriosa mi-
ad presens: in uallis iosaphat medio.
Quȩ uallis est inter montẽ sion &
montẽ oliueti posita. Quã & tu o pau.¬
la oculis aspexisti. Ubi in eiꝰ honore
fabricata est eccłia miro lapideo tabu¬
latu: in qua sepulta fuisse ut scire
potestis ab omnibꝰ ibidẽ predicatur.
Sed nunc uacuũ esse cernentibus
ostenditur hȩc ideuro dixerim: quia
multi nr̃oꝵs ddubitant. utrũ assumpta
fuerit simul cũ corpore: an obierit
relicto corpore. Quomodo autẽ uel
quo tẽpore. aut a quibꝰ ꝑsonis scĩssi¬
mũ corpus eiꝰ inde ablatũ fuerit. uł
ubi transpositũ: utrũue resurrexerit
nescitur: quãuis nonnulli astruere
uelint eã iam resuscitatã: et beata
cũ xp̃o immortalitate in cęlestibꝰ uesti¬
ri. Quod et de beato ioħe euangeli-¬
sta. eiꝰ ministro cui uirgini a xp̃o uir-¬
go cõmissa ẽ pluri mi asseuerant: qr
in sepulchro eius ut fertur non nisi
manna inuenitur: quod & scaturire

Expanded text:
nisi quod hodinisi quod hodiusque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti posita, ubi la, oculis aspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut scire potestis ab omnibus ibidem praedicatur: sed nunc vacuum esse mausoleum cernentibus ostenditur. Haec idcirco dixerim, quia multi nostrorum dubitant, utrum assumpta fuerit simul cum corpore, an abierit relicto corpore. Quomodo autem, vel quo tempore, aut a quibus personis sanctissimum corpus ejus inde ablatum fuerit, vel ubi transpositum: utrumne resurrexerit, nescitur: quamvis nonnulli astruere velint eam jam resuscitatam, et beata cum Christo immortalitate in coelestibus vestiri. Quod et de beato Joanne Evangelista ejus ministro, cui virgini a Christo Virgo commissa est, plurimi assevein sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur, quod et scaturire
Abbreviated transcription (Latin):
os igitur o filiȩ pulsate ma¬
trẽ precibꝰ: pulsate ad ostiũ¬
amici inuitantis: si quo modo tandẽ
uobis aperiantur. quȩ reserata sunt
matri. Uerũtamen de his quid plu-¬
ra dicã: Omnia saluatoris gesta.
et beatȩ Marif obsequia. nec non
actus uitę: ex euangelio didicistis.
Et nunc quid suꝑest. ut ab aliquo
doctorũ requiratis : De assumptione
id deposcit intentio: presentia ab¬
sens uobis scribere curati quȩ absen¬
tia presens deuotus obtuli: ut habe¬
at scm̃ collegiũ ur̃m in die tante
sollennitatis. munꝰ latini sermonis:
in quo discat tenera infantia lactis
experiri dulcedinẽ. & de exigius
eximia cogitare: qualiter fauente
deo ꝑ singulos annos tota hȩc dies
expendatur in laudẽ. & cũ gaudi¬
o celebretur:: ne forte si uenerit
transitu eiusdẽ uirginis. dubia ꝓ cer¬
tis recipiatis quod multi latinoes pi.
etatis amore studioq legendi carius
amplectuntur: presertim cũ ex his
nichil aliud experiri potest ꝓcerto

Expanded text:
s, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? II. De Assumptione id deposcit oratio, praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis reetatis amore, studio legendi charius amplectuntur, praesertim ex his cum nihil aliud experiri potest pro certo,
Abbreviated transcription (Latin):
pmansit. Quã sane angłs gabrihel
aesi celestis paranimphus. intactam
ille scoꝵ chorus apłoꝵ eã deserue-
nt: inter quos post resurrectionẽ
utra is et exiens familiarius contu¬
lit de xp̃i incarnatione: tanto siqͥ¬
dẽ uerius. quanto ab initio plenius
spexerat oculis uniuersa: licet &
nouerint: et in omnẽ edocti ꝑue¬
nerint ueritatẽ. Quã sane beatã
uirginẽ et si om̃s ueneratisunt dis¬
cipuli. eiq famulabantur officio
dilectionis: ioħs tamen amplius ac
specialius usq ad finẽ uitȩ: qui sibi
cõmissa accepit insua. quasi ma-¬
trẽ filius. Cuii benignꝰ magister de
cruce. mulier inquit ecce filius tuus:
ad discipulũ autẽ ecce mat̾ tua:
ut uirgo uirgini cohereret: ac deser-¬
uiret officiosissime cura adoptio.

Expanded text:
permansit: quam sane angelus Gabriel, permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius erat, et perspexerat oculis universa: licet etnoverint, et in omnem edocti pervenerint veritatem. Quam sane beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosi
Abbreviated transcription (Latin):
cęceris scĩs: et ideo uacuũ remal¬
se monumentũ : uti nunc beate o¬
RIE cernitur. Q od sane factũ et
de aliis quibꝰlibet locis scripturarũ
firmare conantur: qđ hii iam eno
xp̃o regnent. resuscitati in ęterna
societate. Quod quia deo nichil ẽ.
impossibile nec nos de beata marla
telã. salua fide. pio magis desiderio
opinari oporteat quã inconsulte
definire: qđ sine periculo nescitur.
Unde de his ex quibꝰ certi sumꝰ can-¬
tisꝑ loquamur o ex hortationeo
uram qualicũq serm ine ad ȩdisi¬
cationẽ & laudẽ nominis dei: ut &
rligio conseruetur ꝓ famulatu. et
diuiotio aligeatur ꝓ affectu. L.UI.¬
m̃ hec ẽ. uirgo que sola inter¬
emit uniuersã hereticã pra¬
uitatem : sola sit post dm̃. quȩ nos
confirmet in omni ueritate: suisq
comendet meritis & precibꝰ auxilie¬
tur: ut & ipsi digni inueniamur in
o laudibꝰ. Qđ si queritur. post ascen¬
sionẽ dñi quid egerit: unũ ꝓcerto
ẽ quia uirgo scã corpore ac mente

Expanded text:
caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria telam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio conservetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente
Abbreviated transcription (Latin):
UITUIR UITEUENERABI¬
Lis: grã benedictus & nomi¬
nẽ.ab ipso pueritiȩ sue tempo¬
re. cor gerens senile. Etatẽ quippe
moribus transiens: nudli animii
luptati dedit. Sed dũ in haeab.
adhuc esset: quo temporaliter li¬
re uti potuisset. despexit iã ua¬
si aridũ mundũ cũ floribꝰ Qla
liberiori genere. ex ꝓuincia nur

Expanded text:
enerabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori gene
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰagnoui. Constantino seilicet
reuerentissimo ualde uiro. quie
in monasterii regimine successit.
Ualentimano quoq: qui annis
multis lateranensi monasteriorre¬
fuit. Simplicio: qui congregatio¬
nẽ illiꝰ. post eũ tereius rexit. hono¬
rato etiã. qui nunc adhuc celle
in qua prius conuersatus fuerat.
preest.

Expanded text:
ntino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest.
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant. Nouimꝰ qui sis: iħs filius
dei. Quid uenisti ante tempus
corquere nos: Et ideo cognoue-
runt uenisse: quia precognitũ
habebant esse uenturũ. Princi-¬
pes autẽ scłi non cognouisse.
eni cognouissent: nũquã dñmi
maiesfatis crucifixissent. Demo-¬
nũ enĩ malitia. facile etiã occul-¬
ta deprehendit. At uero qui se¬
cularibꝰ uanitatibꝰ occupantur:¬

Expanded text:
dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dei. quid uenisti ante tempus torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cognouisse, enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent? daemonum enim malitia facile etiam occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur
Abbreviated transcription (Latin):
on mediocris quoq causaẽ
ut uirginitas MaRaȩ fallenrt
principẽ mundi. Qui cũ despon¬
satã uiro cerneret: parcũ non po¬
tuit habere suspectũ. Fallendi ai¬
tẽ principis mundi fuisse consili.¬
ũ ipsius dñi uerba declarant. eũ
apłi iubentur tacere de xp̃o: eĩ
sanati ꝓhibentur głari de reme-¬
dio:: cũ demones precipiuntur si¬
lere de dei filio. Fallendi autẽ ut
dixi principis mundi fuisse coni¬
liũ. etiã apłs declarauit: dicens
Sed loquimur dei sapientiam It
misterio absconditã: quã nemo
principũ huiꝰ scłi cognouit. Sicu
cognouissent: nũquã dñm glore
crucifixissent.: hoc ẽ. nũquã me
redimi dñi morte fecissent. Efellt
gͦ ꝓ nobis: fefellit ut uinceret
fefellit diabolũ cũ temptartur.
retur: sed tamen magis fefellit
ncipẽ scłi. Diabolus eñ et sial¬
quando dubitauit cũ diceret. si
qldei es mitte te deorsũ: tamen
ser cognorit: et discessit ab eo
Cognouerunt et demones: qui

Expanded text:
on mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret principem mundi, qui cum desponsatam uiro cerneret, partum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse consilium ipsius domini uerba declarant, cum apostoli iubentur tacere de Christo, cum sanati prohibentur gloriari de remedio, cum daemones praecipiuntur silere de dei filio. fallendi, ut dixi, principis mundi fuisse consilium etiam apostolus declarauit dicens: sed loquimur dei sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo principium istius saeculi cognouit. si enim cognouissecrucifixissent, hoc est: numquam me redimi domini morte fecissent. fefellit ergo pro nobis, fefellit ut ufefellit diabolum, cum tentaretur, retur. Sed tamen magis fefellit ncipem saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitauit, cum diceret: si filius dei es, mitte te deorsum, tamen uel sero cognouit et discessit ab eo. cognouerunt et daemones, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑseuerabat: qui prius fuerat. Fadẽ
in corde eiꝰ humilitas: eadẽ in ue¬
stitu uilitas erat. Atq plenꝰ aucto¬
ritatis & grẽ. implebat ep̃i digni-¬
tatẽ: ut tamen ꝓpositũ monachi
uirtutẽq non desereret. Aliquan-¬
dui ergo adherenti ad eccłiã cel¬
lula usus est. Dem cũ inquietudi¬
nẽ frequentantiũ ferre ñ posset :
duobꝰ fere extra ciuitatẽ milibꝰ si¬
bi monasteriũ statuit. Qui locus
tam secretus & remotus erat : ut
heremi solitudinẽ non desideraret.
Ex uno enĩ latere precisa montis
excelsa rupe ambiebatur: reliquã
planitiẽ liger fluuius reducto
paululũ simi clauserat. Una eadẽ¬
q arta ad modũ uia adiri poterat.

Expanded text:
perseverabat qui prius fuerat. Eadem perseverabat qui prius fuerat. Eadem in corde humilitas, eadem in vestitu ejus vilitas erat: atque ita, plenus auctoritatis et gratiae, implebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi virtutemque desereret. Aliquamdiu ergo adhaerente ad Ecclesiam cellula usus est; deinde cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra civitatem millibus monasterium sibi statuit. Qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret: ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur; reliquam planitiem Liger fluvius reducto paululum sinu clauserat. Una tantum eademque arcta admodum via adiri poterat.
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uituperare cupiunt predica¬
bant. Nec uero eis aliud facer
licuit: quã qđ populus dño
uolente cogebat. Lc .iii.¬
aiter episdopos tamen qui affue¬
rant. precipue defensor quidao¬
nomine dicitur restitisse. Unde
eo die officiũ erat. interclusus a
ppło defuisset: turbatis minitri
dũ expectatur qui ñ aderat. un
e circũstantibꝰ sumpto psalterio.
quẽ primũ uersũ inuenit arripu¬
it. Psalmꝰ autẽ hic erat. Ex ore in¬
fantiũ et lactentiũ ꝑfecisti laudẽ
ꝓpt̃̾ inunicos tuos: ut destruas
inimicũ et defensorẽ. Quo lecto.
clamor ppłi extollitur: pars di¬
uersa confunditur. Atq ita ha¬
bitũ est. diuino nutu psalmuo
hunc lectũ fuisse: ut testimonis¬
sin operis defensor audiret: quia
ex ore infantiũ & lactentiũ in mar¬
dno dñi laude ꝑfecta: & ostensus
poriter & destructꝰ est inimicus.
episcopatui. qualẽ se quantumq
prestiterit: non. ẽ. nr̃e facultatis
euoluere. Idem enĩ constantissime

Expanded text:
dum uituperare cupiunt praedicadum uituperare cupiunt praedicabant. nec uero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino uolente cogitabat. inter episcopos tamen qui adfuerant praecipue Defensor quidam dicitur restitisse: unde eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum expectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum uersum inuenit, arripuit. psalmus autem hic erat: ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruainimicum et defensorem . Quo lecto clamor populi tollitur, pars diversa confunditur. Atque ita habitum est, divino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui defensor audiret; quia, ex ore infantium atque lactentium in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus est inimicus. X. episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis evolvere. Idem enim constantissime
Abbreviated transcription (Latin):
Martinus ad episcopa¬
tũ turonicȩ ȩcclesie
petebatur. Sed
cũ erui de monasterio suo facile¬
non posset: Ruricius quidã unꝰ
e ciuibꝰ uxoris languore simula¬
to: ad genua eiꝰ ꝓuolutus. ut e¬
grederetur obtinuit. Ita disposi-¬
tis iã in itinere ciuiũ turbis: sub
quadã custodia ad ciuitatẽ usq
deducitꝰ Mirũ in modũ in credi-¬
bilis multitudo. non solũ ex illo
oppido. sed etiã ex uicinis urbibꝰ
ad suffragia ferenda conuenerant.
Una omniũ uoluntas: eadẽ uo-¬
ta : eadẽq sententia: martinũ. ẽẽ.¬
episcopatu dignissimũ: felicẽ fo-¬
re tali ȩccłiam sacerdote. Le¬
auei tamen et non nuilli er
episcopis qui ad constituen¬
dũ antistitem fuerant euocati.
impie repugnabant: dicentes se¬
licet. contemptibilem esse ꝑsoni.
indignũ esse episcopatu hominẽ
uultu despicabilem: ueste sor¬
dũ: crine deformẽ. Ita a ppło
sententiȩ samoris. hȩc illoꝵ irri
dementia est. Nam illustrẽ uiri

Expanded text:
mpus ad episcopatum Turonicae ecclesiae petebatur: sed cum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fre tali ecclesiam sacerdote. pauci tamen et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant euocati, impie repugnabant, dicentes scilicet, contemptibilem esse personam, indignum esse episcopatu hominem uultu despicabilem, ueste sordidum, crine deformem. ita a populo sententiae sanioris haec illorum inrisa dementia est, qui inlustrem uirum
Abbreviated transcription (Latin):
cęsare prefectus fescenni¬
nus sisinnius. tradita sibi
tu: ut sc̃m senẽ nominatissimũq
doctrina uirũ. et uirtutũ insignibꝰ
cũq reperiri potuisset ꝑquirens: aut
decreto principis idolis thurificare
compelleret: aut tormentis lacera¬
tũ immensis. et penis exquisitissimis
tormentatũ: inter cętera eciã scdm
leges romanas iit pote eũ qͥ prestan-¬
tissima nobilitate terrena floruerat:
et contra senatus. ac rei publicȩ pro¬
mulgationes. contraq imperiũ ege-¬
rat: nudũ publice uirgis cesũ. se¬
curi ꝑcuteret¬
taq cũ predictus fescenninus sisin¬
nius. suiq cõmanipulares preceptũ
principis suscepissent: ꝓ oracharii
BIONISII inquisitione galliarũ pene¬
trant fines. Quibꝰ adhuc ꝓcul posi¬
tis: seĩ uiri celebre nomen innotuit
Unde amplius efferati: cursi uelocio¬
mis parisius adierunt ubi beatuo
DIORNSIŨC InCredulos dimican
exhortantẽ. Cũ guo etiã beatũ i¬
rũ.R. icũ archicubiteruo. et

Expanded text:
de praefectus Fescennius Sisinnius, tradita sibi tum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum insignibus cunque reperire potuisset, perquirens, aut decreto principis idolis thurificare compelleret, aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque imperium egerat, nudum, publice virgis caesum, securi percuteretItaque cum praedictus Fescennius Sisinnius suique commanipulares praeceptum principis suscepissent, pro Macarii Dionysii inquisitione Galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis, sancti viri celebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, cursu velociomis, Parisius adiere: ubi beatum Dionysium contra incredulos dimicantexhortantem. Cum quo etiam beatum virum Rusticum archipresbyterum, et
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis. cũ non nisi unꝰ int̾rogaret᷑ red¬
didere responsũ: ac si uniꝰ hominis ore
sermo ꝓcederet. In hoc inquiunt ma¬
nifestũ est nos eẽ uerissimos xp̃ianos.
cũ corde credamꝰ. ore confideam᷑ & o¬
nitate ꝑfecta. et plenitudo sit diumi¬
tatis: & unitas potestatis. Dñm au
nitate ꝑsonã. dm̃ ante tẽpora secula
ne tempors factũ : passũ. mortuuor
sepultũ. & ab inferis resuscitatũ. se¬

Expanded text:
verbis, cum non nisi unus interrogaretur, redverbis, cum non nisi unus interrogaretur, reddidere responsum, ac si unius hominis ore sermo procederet. In hoc, inquiunt, manifestum est nos esse verissimos Christianos, cum corde credamus, ore confiteamur, et onitate perfecta, et plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. Dominunitate personam, Deum ante tempora saecularne temporum factum, passum, mortuum et sepultum, et ab inferis resuscitatum, se
Abbreviated transcription (Latin):
rio archidiacono suo prefecti pre¬
sentiȩ sistitur¬
UEo cũ nimia seueritate pre¬
fectꝰ alloquitur: dicens. Tu ne
es ille infandissimus
senex. qui diceris DIONISIUE IOnICVS
it agnominaris oracharius: qui etiã
deoꝵ nr̃oꝵ culturã eliacuas. et in¬
uictissimi principis statuta condem¬
pnis: Cui beatꝰ Dionisius ait. Senex
quidẽ sũ corpore. sed feruore deuo¬
tionis et fidei atq salutari confessio
nũ predicationis meȩ infantes. qͦs
illi sons sacri baptismatis parturit
rationabili lacte sine dolo pascere
non cesso. Sed et illiꝰ principis sci¬
ta. qͥ uere ẽ. inuictissimꝰ: innocenti
oꝑe et mundo corde conseruo.
Cui prefectꝰ. Dic gͦ cuiꝰ numinis de
ꝓfiteris ce̾. cultorẽ.: & cuiꝰ condatis.¬
nis te asseris. Iunc hu tras beatissim
uiri MIONISIUS. Rusticus et eleuthe¬
rius. ita dono sc̃ĩ sp̃s inspirati. et relo
fidei inflãmati. sono uniꝰ uocis eisdẽq

Expanded text:
rio archidiacono suo, praefecti praerio archidiacono suo, praefecti praesentiae sistiturem cum nimia severitate praefectus alloquitur, dicens: Tune es ille infandissimus senex, qui diceris Dionysius Ionicus, et agnominaris Macarius, qui etiam deorum nostrorum culturam evacuas, et invictissimi principis statuta contemnis? Cui beatus Dionysius ait: Senex quidem sum corpore, sed fervore devotionis et fidei atque salutari confessionrium praedicationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. Sed et illius principis scita, qui vere est invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo. Cui praefectus: Dic ergo cujus numinis te profiteris esse cultorem, et cujus conditionis te asseris. Tunc hi tres beatissimi viri, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, ita dono sancti Spiritus inspirati, et zelo fidei inflammati, sono unius vocis eisdemque
Abbreviated transcription (Latin):
otisii nũquã sustinuerunt ab esse
presentia: auos diuina dignatio ȩ.¬
terni regni ã prescubat ẽẽ. consor¬
tes: quosq ab inucẽ ignitȩ tẽpesta
luit.¬
eniq aduentus prefecti fescen¬
nini sisinnii cũ romanoꝵ mi¬
litũ apparitione. in urbe parisioꝵ
et ꝑ ominẽ regionẽ subito ꝑsonatur
et a primoribꝰ eiuitatũ galliarũ ei
occurritur. Imꝑialis iussio. urgens
suꝑ captura sc̃i pontificis oracharii
dionisii cũ omni imꝑio diuulgatur.
sem scĩssimo sudores certaminũ suo:
decreuerat ꝓprii sanguinis fonte
abluere. quo posset liberius carnis
sarcina liberatꝰ. et suꝑ niuẽ dealbatꝰ.
presentiȩ illiꝰ ad stare : et qui semet ip¬
sũ holocaustũ odoriferũ offerebat.
sacrisiciũ laudis iugiter immolare:
ab innumerabili pene caterua de¬
monicors uirorũ curritur: et sc̃s¬
deridetur. illuditur: loris durissimis
erudelissime ligatꝰ trahitur: & unã
cũ scõ Rustico archiprb̃o. & eleuthe¬

Expanded text:
i nunquam sustinuere abesse praesentia: quos divina dignatio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatluit.e adventus praefecti Fescennii Sisinnii, cum Romanorum militum apparitione, in urbe Parisiorum, et per omnem regionem subito personatur, et a primoribus civitatum Galliarum ei occurritur imperialis jussio urgens super captura sancti pontificis Macarii Dionysii, cum omni imperio divulgatur.seni sanctissimo, sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius astare, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemonicorum virorum cernitur, et situr, illuditur, loris durissimis crudelissime ligatur, trahitur, et una cum sancto Rustico archipresbytero, et Eleuthe
Abbreviated transcription (Latin):
uatur. Quo dũ fugiens ꝑgeret.
monachus quidã &omanus no-¬
mine hunc euntẽ reperit: quo
tenderet requisiuit. Cuiꝰ cũ de¬
sideriũ cognouisset: & secretuor
tenuit. et adiutoriũ impendit.
Eiq sc̃ẽ conuersationis habitũ
tiadidit: et in quantũ licuit
ministrauit.

Expanded text:
vatur. Quo dum fugiens pergeret, vatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit.
Abbreviated transcription (Latin):
EeDICTUS autẽ religiosus
et pius puer cũ nutricem
suam flere conspiceret: eius do¬
lori compassus. ablatis secũ utris¬
q fracti capisterii parcibꝰ. se se
cũ lacrimis in orationẽ dedit
Qui ab oratione surgens. ita iux¬
ta se uas sanũ reperit: ut in eo
potuissent. Mox autẽ nutricẽ
suã blande consolatꝰ ei sanuo
capisteriũ redlidit. quod fractũ
culerat. Quȩ res in loco eodẽ
a cunctis ẽ. agnita: atq in tan¬
ta admiratione habita: ut hoc
ipsũ capisteriũ. eiꝰ loci incolȩ in
eccłie ingressu suspenderent.
quatenꝰ et presentes et secuturi
om̃s agnoscerent : benedictus
puer conuersionis grãm a quan
⁊ ꝑfectione cepisset
tolli: nutricẽ suã occulte fugi¬
ens. deserti loci secessũ petut÷
cuii sublacus uocabulũ ẽ Qui
a romana urbe quadraginta
fere milibꝰ distans frigidas atq
ꝑspicuas emanat aquas. Que il¬
lic uidelicet aquarũ abundanti¬
a in extenso prius lacu colligitur.
ad postremũ uero in amnẽ diri¬

Expanded text:
edictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanum reperit ut in eo iotuissent Mox autem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, tolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem deri
Abbreviated transcription (Latin):
mitis tortuosis. mollis planities im¬
ꝑatur. Strata in hominũ corda. fi¬
dei preco cõponit: et humana mor¬
talitas ex pauescit. Ocarnalis infir¬
mitas quid factura es in aduentu

Expanded text:
mitis tortuosis rectitudo et planities imperatur. In hominum corda fidei praeco componitur, et humana mortalitas deterretur. O carnalis infirmitas, quid factura es in adventu
Abbreviated transcription (Latin):
entis. corde. aure. et oculo premitte¬
ret: mox de se ac de suis similibꝰ qui
generalẽ humanitatis scientiã trans¬
cenderant adiecit. Nobis autẽ reue
quẽ eũ dicerent. eẽ. homines: et illi
diuersas diuersoꝵ opimones premi¬
sissent: dicit illis. Uos autẽ quẽ me
eẽ. dicitis: Quasi ab hominũ gene-¬
ralitate illos sequestrans: ac deos et
dei filios ꝑ adoptionẽ iam factos
insinuans.¬

Expanded text:
entis corde, aure et oculo praemitteret, mox de se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenderant, adjecit: Nobis autem revelquem eum dicerent homines esse, et illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans
Abbreviated transcription (Latin):
dat sapientes: et qui ea quȩ non
sunt destruit. ut quȩ sunt possis
adipisci. Beati eritis cũ uos ode¬
rint homines. Habes fortitudine
sed eã quȩ non odiũ mereatua
ex crimine: sed ꝑsecutionẽ pata¬
tur ex fide. Sic eñi ad passionis ꝑ¬
uenitur coronã: si grãm hominũ
negligas. diuinã sequaris. Item¬

Expanded text:
dat sapientes et qui ea quae ndat sapientes et qui ea quae nsunt destruat, ut quae sunt, possit adipisci. 67. Beati eritis cum vos oderint homines. Habes fortitudinem, sed eam quae non odium mercatur ex crimine; sed persecutionem patiatur ex fide; sic enim ad passionis pervenitur coronam, si gratiam hominum negligas, divinam sequaris. De
Abbreviated transcription (Latin):
uberius ẽ premiũ. Quanta hospi¬
talitas in abraham: quanta humi-¬
litas. Quanta sanctitas ut fr̃ĩs fi¬
liũ ab hoste reseruaret: & quanta
abstinentia ut nichil de preda
quereret. Sed quia fide prestitit.
fidei premio pre ceteris meruit
principatũ. Ergo unicuiq plura
premia: quia plura incentiua uir¬
tutũ. Sed qđ in aliquo merito co¬
piosius: hoc etiã in premio redun
Beati qui nunc esuritis. Qui enim
esurit: esurienti cõpatitur: cõpa¬
tiendo largitur: largiendo fit iu-¬
stus: quia iustitia eius manet in
et̃nũ. Ende in matheo famem et
sitĩ intelligimꝰ spũalẽ: qua cibꝰ et
uirtus: quasi materia quędã uirtu¬
cũ est. Et iustus. ȩqualẽ se inferio.¬
ribꝰ prestec: dolũ excludat: ueri.¬
tatem requirat. Beati qui nunc
flecis: quia ridebitis Habes pruden.¬
tiã: cuiꝰ. ẽ. flere occidua et eterna
cõpugnent: dm̃ pacis in quirere.
qui stulta mundi elegit ut corfur¬

Expanded text:
uberius est praemium. Quanta hospiuberius est praemium. Quanta hospitalitas in Abraham! quanta humilitas ! quanta sanctitas, ut fratris filium ab hoste servaret ! et quanta abstinentia, ut nihil de praeda quaereret ! Sed quia fide praestitit, fidei prae caeteris meruit principatum . Ergo unicuique plura praemia, quia plura incentiva virtutum; sed quod in aliquo merito copiosius, hoc etiam in praemio redundbeati qui esuriunt et sitiunt; qui .\\ enim esurit esurienti conpatitur, conpatiendo largitur, largiendo fit iustus, quia iustitia eius manet in aeternum. unde in Matthaeo sitim et famem intellegimus spiritalem, qua cibus uirtus quasi materia quaedam uirtutum est, ut iustus aequalem se inferioribus praestet, dolum excludat, ueritatem requirat. beati qui nunc fletis, quia ridebitis. habes prudentiam, cuius est flere occidua et ea quaeconpugnent, deum pacis inquirere, qui stulta mundi elegit, ut confun
Abbreviated transcription (Latin):
eati inquit pauꝑes. Non om̃s
beati pauꝑes. Pauꝑtas enĩ: in-¬
edia ẽ Possunt et boni eẽ. & mali
pauꝑes. Nisi forte ille intelligendus
pauꝑ beatꝰ: quẽ ꝓpħa descripsit
dicens. Quia melior pauꝑ iustus.
quã diues mendax. Beatus pauꝑ:
qui clamauit et dñs exaudiuit᷑
eũ. Pauꝑ a crimine: pauꝑ auitus.
pauꝑ in quo mundi princeps nichil
inuenit. Pauꝑ illiꝰ emulus pauperis:
qui cũ diues esset. ꝓpt̾ nos pauꝑ fa¬
nedictiones sit octo cõplexus. Et i¬
quidẽ scimꝰ uirtutes esse quatuor
cardinales: temꝑantiã iustitiam.
prudentiã fortitudinẽ. Qui pauꝑ
ẽ spũ auarus ñ est. Quiflet: ñ su¬
ꝑbit. sed mitis ẽ. et pacatus. Qui
luget: humiliatur. Qui iustus. ẽ: ñ
de suo. Qui suũ donat: ñ querit
alienũ: nec doĩi ꝓximo instruit.
onexe igitur sibi sunt L.xii¬
concathenateq uurtutes: ut
qui unã habeat. plures habere ui-¬
deatur. Et sc̃is una quȩq cõpetit
uirtus: sed eiꝰ quȩ fuerit uberior.

Expanded text:
eati inquit pauperes. non omnes beati pauperes; paupertas enim media est. possunt et boni esse et mali pauperes, nisi forte ille intellegendus pauper beatus, quem propheta descripsit dicens quia melior pauper iustus quam diues mendax. beatus pauper qui clamauit, et dominus exaudiuit eum, pauper a crimine, pauper a uitiis, pauper in quo mundi princeps nihil inuenit, pauper illius aemulus pauperis, qui cum diues esset, propter nos pauper fanedictiones sit octo complexus. Et quidem scimus virtutes esse quatuor cardinales, temperantiam, justitiam, prudentiam, fortitudinem. Qui pauper est spiritu, avarus non est. Qui flet, non superbit; sed mitis est et pacatus. Qui luget, humiliatur. Qui justus est, nonde suo. Qui suum donat, non quaerit alienum, nec dolum proximo struit. nnexae igitur sibi sunt concatenataeque virtutes; ut qui unam habet, plures habere videatur: 1371 et sanctis una competit virtus, sed ejus quae fuerit uberior,
Abbreviated transcription (Latin):
etri & Ał Electurus apłos
aris in montana subut: turbas
uero docturus ad cãpestria redi¬
it. quia non nisi in humili xp̃m
turbȩ uidere sufficiunt. Nã hec
e norma : quã secutꝰ apłs ait. Non
potui uobis loqui quasi spũalibꝰ
sed quasi carnalibꝰ Quasi paruu¬
non escã. Nondũ enĩ poteratis:
sidnec nunc quidẽ potestis. Apłi
autẽ ipsi sccłm matheũ quasi ꝑfe-¬
ctiores: et in monte. et aꝑto salua¬
coris ore docti esse narrantur.
iquis diligentius¬
utrũq uelit euangelistã ꝑ¬
srutari: potest intelligi. cũ in
monte duodecĩ discipulos elegit
e pluribꝰ. quos & apłos nominauit
quod matheus pret̃misit: tunc
slũ habuisse sermonẽ quẽ mathe-¬
us int̾posint. et lucas tacuit. hoc
ẽ in monte: ac deinde cũ descen¬
disset in loco campestri habuisse
alterũ similẽ de quo matheus
tacet. lucas non tacet: et utrũq
sermonẽ eodẽ modo eẽ. conclusũ.

Expanded text:
ebis. Electurus apostolos Dominus in montana subiit, turbas vero docturus ad campestria redit, quia nonnisi in humili Christum turbae videre sufficiunt. Nam haec est norma qua secutus Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Quasi parvuescam. Nondum enim poteratis, sed ne nunc quidem potestis . Apostoli autem ipsi secundum Matthaeum quasi perfectiores, et in monte et aperto Salvatoris ore docti esse narrantur. Ubi si quis diligentiusutrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit e pluribus, quos et apostolos nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte. Ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum.
Abbreviated transcription (Latin):
accusator sui: uulgato se nomine
minat: thomas inquit et matheus
publicanꝰ: quatinus maiorẽ ꝑ hoc
publicanis et peccatoribꝰ adipiscen¬
dȩ salutis confidentiam prebeat.
Quã docendi formulã paulus qͦq
secutus: ait. Quia xp̃s ibs uenit in
hunc mundũ peccatores saluos fa-¬
cere: quoꝵs primꝰ ego sũ. Sed ideo
primo ostenderet xp̃s aħs omnẽ pa-¬
tientiã ad exemplũ eoꝵ qui creditu¬
risunt illi in uitã eternã. Widit
ergo publicanũ. Et quia miseran-¬
do atq eligendo uidit: ait illi.
Sequere me. Sequere autẽ dixit
imitare. Sequere me dix̃ non tã
incessu pedũ. quã ex secutione
morũ. Qui enĩ dic̃it se in xp̃o
manere: debet sicut ille ambula¬
uit. et ipse ambulare

Expanded text:
avit eum, vulgato se nomine minat. Thomas, inquit, et Matthaeus publicanus, quatenus majorem per hoc publicanis et peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. Quam docendi formulam Paulus quoque secutus, ait: Quia Christus Jesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Sed ideo omnem patientiam, ad exemplum eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam . Vidit ergo Jesus publicanum, et quia miserando atque eligendo vidit, ait illi, Sequere me. Sequere autem dixit imitare. Sequere dixit non tam incessu pedum, quam executione morum. Qui enim dicit se in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare
Abbreviated transcription (Latin):
enarius quidẽ ille ȩqualis ẽ
om̃ibꝰ: quẽ pater familias eis
qui oꝑatisunt in uinea. iubet di¬
ri omnibꝰ : non in eo discernens qu
minus. aut qui amplius laborarust
Quo utiq denario uita significa.¬
tur ętña: ubi amplius alio nemo
in et̾ritate mensurã. Sei naul¬
te mensiones: diuer sas meritorũ
in una uita et̾na significant dig¬
nitates. Au̾a eñ głiã solis. alia
gla lue: alia głã stellaꝵ. Stella
em̃ astella differt in glã. Sit et
resurrectio mortuoꝵ. tam quã ffelle
sc̃i diu̾sas mensiones: diuerse dla¬
ritates tamquã in ceło sorciñtur in

Expanded text:
enarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alio nemo in aeternitate mensura. Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna significant dignitates. Alia est enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim ab stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum. Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ ubi edificacionem hab̾emus
ex deo. dom̃ non maini factam e¬
ternam in celis Nomie ista est
domus de qua cantamus deo.
Beati qui habi¬
tant in domo tua. in scła scłors lau.¬
dabunt te : Ergone uos non domũ
cuiꝰcũq baptizati fr̃is sed domũ ipsiꝰ
dei patris. cui om̃s fr̃s dicimꝰ. pat nr
qui es in cęlis a regno cęlor separare
aut eã sic diuidere audebitis: ut ali¬
quȩ mansiones eiꝰ sint in regnocȩloꝵs.
aliquȩ autẽ extra regnũ cęlorum:
Absit. absit. ut qui uolunt habita¬
re in regno celoꝵ: in hac stultitia
uelint habitare uobiscũ. Absit in¬
quã ut cũ omnis domus regnantiũ
filiorũ non sit alibi nisi in regno:
ipsius regiȩ domus pars aliqua non

Expanded text:
domus ubi aedificationem habemus domus ubi aedificationem habemus ex Deo, domum non manufactam, aeternam in coelis ? Nonne ista est domus de qua cantamus Domino, Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te ? Ergone vos non domum cujusque baptizati fratris, sed domum ipsius Dei Patris, cui omnes fratres dicimus, Pater noster, qui es in coelis , a regno separare coelorum, aut eam sic dividere audebitis, ut aliquae mansiones ejus sint in regno coelorum, aliquae autem extra regnum coelorum? Absit, absit ut qui volunt habitare in regno coelorum, in hac stultitia velint habitare vobiscum: absit, inquam, ut cum omnis domus regnantium filiorum non sit alibi nisi in regno, ipsius regiae domus pars aliqua non
Abbreviated transcription (Latin):
caisẽ ꝑ caritatẽ fiat. ut qđ habent
sigusi. cõmune sit omnibꝰ. Sic eñĩ
qusq etiã ipse habet: cũ amat
in altero quod ipse non habet.
Non erit itaq aliqua inuidia im-¬
paris claritatis: qm̃ regnabit in om¬
nisbꝰ unitas caritatis.
espuendi sunt ergo a corde
xp̃iano: qui putant ideo di-¬
ctił multas ee. mansiones: quia
exetra regnũ cȩloꝵ erit aliquid ubi
beati maneant innocentes qͥ sine
haptismo ex hac uita migrauerunt:
quia sine illo in regnũ cęloꝵ intra-¬
re non potuerunt. Hȩc fides. non ẽ
fides. qm̃ non ẽ. uera et catholica
fides. Itane tandẽ stulti honrnes et
camnalibꝰ agitacionib exequati.
cum repbandi essetis si mansione m
uõ dico petri. ⁊ pauli uel cunꝰ libet
ran. a reguo celoꝵ separetis: nõ
nos putatis esse reꝓbandos. qui do¬
mum dei patris inde separrtis.
lon em̃ ait dñs in uniu̾so mũdo.
aut in inuusa creatura aut in uita
aut in beatitudine sempit̾na: mã
siones multe sunt. Nonne ista est

Expanded text:
er charitatem facit, ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero, quod ipse non Non erat itaque alia invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. respuendi sunt a corde Christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid ubi beate maneant innocentes, qui sine baptismo ex hac vita emigraverunt, quia sine illo in regnum coelorum ingredi non potuerunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholfides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet zati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine semsiones multae sunt. Nonne ista est
Abbreviated transcription (Latin):
acsi patrẽ uenerabantur: hunc
uniuersi qui preerant palatio. caris.¬
simo uenerabantur affectu. Erat enĩ
uerus dei eutor: & necesse erat. ut
quẽ dei ꝑfuderat grã. ab om̃ibꝰ amare¬
tur. Xpõ igitur cotidie sedulũ exhibe¬
bat officiũ: secd agebat quatenus hoc
sacrilegis regibꝰ esset occultũ. Non pas-¬
sionis timore ꝑterritus : nec patri¬
monii sui amore constrictus. sed ad
hoc tantũ sub clamide t̃rem imperii
xp̃i militẽ gerebat absconditũ.: ut
xp̃ianoꝵ animos quos in tormentis
uidebat deficere confortaret: et deo
redderet animas. quas diabolus cona-¬
bat.r auferre.

Expanded text:
ac si patrem venerabantur; hunc universi, qui praeerant palatio, charissimo venerabantur affectu: erat enim verus Dei cultor, et necesse erat ut, quem Dei perfuderat gratia, ab omnibus amaretur. 2. Christo igitur quotidie sedulum exhibebat officium, sed agebat quatenus hoc sacrilegis regibus esset occultum, non passionis timore perterritus, nec patrimonii sui amore constrictus, sed ad hoc tantum sub chlamyde terreni imperii Christi militem agebat absconditum, ut Christianorum animos, quos inter tormenta videbat deficere, confortaret, et Deo redderet animas quas diabolus conabatur auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ. Tunc et enĩ scripturis sc̃is ueli¬
ter animũ intendimꝰ: cũ non solas
in cis uirtutes ac pręmia ustoꝵ: ue¬
rũ etiã uitia. uindictãq reꝓborũ
ad incitamentũ nobis bene agendi
ꝓponimꝰ. Hoc siquidẽ et ipsi dm̃
docemur exemplo: qui ut humane
suꝑbiȩ ceruicẽ frangat. ac sublime
nobis humilitatis iugũ imponat:
non suȩ tantũ. humilitatis formã
quã sequamur insinuat. dicens
discite a me quia mitis sũ et humi¬
lis corde: sed etiã angelicȩ suꝑbiȩ
deiectionẽ quã caueamꝰ ad mema¬
riã nobis reuocat. dicens: iudebã
satanan quasi fulgur de cȩlo ca-

Expanded text:
. Tunc etenim Scripturis sanctis utiliter animum intendimus, cum non solum in eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vindictamque reproborum ad incitamentum nobis bene agendi proponimus. Hoc siquidem et ipsius Domini docemur exemplo, qui ut humanae superbiae cervicem frangat, ac sublime nobis humilitatis jugum imponat, non suae tantum humilitatis formam quam sequamur, insinuat dicens: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde , sed etiam angelicae superbiae dejectionem, quam caveamus ad memoriam nobis revocat, dicens: Videbam Satanam
Abbreviated transcription (Latin):
Tolle famẽ: cui frangis panẽ: Tol¬
le ꝑegrinationẽ: cui exhibes hospi¬
talitatẽ : Iolle nudit̾atẽ: cui pre¬
paras uestẽ: Non sit egritudo.:
quẽ uisitas: Non sit captiuitas :
quẽ redimis: Non sit rixa: quẽ
concordas: Non sit mors: quẽ
sepelis: In illo scło futuro: non
erunt ista mala. Eigo nec ista mi¬
nisteria. Bene gͦ marcha circa cor¬
poralẽ dñi. quid dicã necessitatẽ
an uoluntatẽ : Ministrabat carni
mortali. Sed quis erat in carne
mortali : In principio erat uerbũ:
et uerbũ erat apud dm̃ et dserat
uerbũ. Ecce qđ maria audiebat.
Uerbũ caro factũ ẽ: et habitauit
in nobis. Ecce cui marcha ministra¬
bat. Ergo maria meliorẽ partẽ ele-¬
git: quȩ non auferetur ab ea. Hoc
enĩ elegit: quod semꝑ manebit¬
Ideo non auferetur ab ea. In natł¬

Expanded text:
tolle famem; cui frangis panem? Toltolle famem; cui frangis panem? Tolle peregrinationem; cui exhibes hospitalitatem? Tolle nuditatem; cui praeparas vestem? Non sit aegritudo; quem visitas? Non sit captivitas; quem redimis? Non sit rixa; quem concordas? Non sit mors; quem sepelis? In illo saeculo futuro non erunt ista mala: ergo nec ista ministeria. Bene ergo Martha circa corporalem Domini, quid dicam, necessitatem an voluntatem? ministrabat carni mortali. Sed quis erat in carne mortali? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: ecce quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ecce Martha cui ministrabat. Ergo, Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea. Hoc enim elegit, quod semper manebit: non auferetur ab ea. Circa
Abbreviated transcription (Latin):
imelior pars. ẽ. cur non om̃s
hoc faciunt. quando ipsumr
añm in hac causa patronũ habemꝰ:
Non enĩ timemꝰ in hac re ne offen
sed sicut dix̃ dñs ita ẽ. Quomodo
intelligis non ẽ. Est autẽ quomodo
intelligere debes. Ecce aduerte. Circa
multa es occupata: quando unuor
ẽ necessariũ. Maria meliorẽ partẽ
elegit. Non tu malã. sed ista meliorẽ.
Sed unde melior. ẽ: Quia tu circa
multa. illa circa unũ. Preponitur
unũ multis. Non enĩ a multis unũ
sed multa ab uno. Multa sunt
quȩ facta sunt: unꝰ qui fecit. Cȩlũ¬
et terra. mare. & omnia quȩ in eis
sunt: quã multa sunt. Quis ista nu¬
meret: Quis hors multitudinem
cogitet: Quis hȩc fecit: Is omnia.
to melior ille qui fecit. Attendamꝰ
igitur occupationes nr̃as circa mul¬
ta. Necessariũ ẽ ministeriũ. corpo¬
ra refecturis. Quare hoc: Quia
esuritur: quia sicitur. Misccłia mi¬
seris necessaria ẽ. frangis panẽ esu-¬
rienti: quia inuenisti esurientem.

Expanded text:
melior pars est, cur non omnes hoc faciunt, quando ipsum Dominum in hac causa patronum habemus? Non enim timemus in hac re, ne offensed sicut dixit Dominus, ita est. Quomodo intelligis, non est: est autem quomodo intelligere debes. Ecce adverte: Circa multa es occupata, quando unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit. Non tu malam: sed illa meliorem. Sed unde meliorem? Quia tu circa multa, illa circa unum. Praeponitur unum multis. Non enim a multis unum, sed multa ab uno. Multa sunt quae facta sunt, unus est qui fecit. Coelum, terra, mare, et omnia quae in eis sunt, quam multa sunt! Quis ista enumeret? quis horum multitudinem cogitet? Quis haec fecit? Deus omnia. fecit: quanto melior ille qui fecit? Attendamus igitur occupationes nostras circa multa. Necessarium est ministerium corpora refecturis. Quare hoc? Quia esuritur, quia sititur. Misericordia miseris necessaria est. Frangis panem esurienti; quia invenisti esurientem:
Abbreviated transcription (Latin):
mpletũ uidemꝰ in iohanne : qdđ
de illo angłs ⁊achariȩ priusquã
nasceretur ait: quia precederet an¬
te dnm in spũ et uirtute heliȩ.
Ambo namq continenter uiuen-¬
tes ambo habitu inculti: ambo
in solitudine degentes: ambo pre-¬
cones ueritatis: ambo regis et regi¬
Ne ꝑsecutionẽ ꝓpt̃ iustitiã ꝑpessi
suñt Ile ahab et iezabel: iste he¬
poddis et herodiadis. Ille ne ab im¬
pus occideretur. igneo curru ẽ ra¬
ut in celũ: iste ne ab impiis uince¬
retur ꝑfecto martirii certamine.
spũ celestia regna petiuit: angłoꝵ
utiq subuectus auxilio: de quibꝰ
scriptũ ẽ. Currus dei. decẽ milia
multiplex. milia lȩtantiũ. dñs in
illis. et iterũ. Qui facit angelos.
suos sp̃s: et ministros suos ignem
urentem.¬

Expanded text:
mpletum videmus in Joanne quod de illo angelus Zachariae priusquam nasceretur, praedixit: quia praecederet ante Dominum in spiritu et virtute Eliae. Ambo namque continenter viventes, ambo habitu inculti, ambo in solitudine degentes, ambo praecones veritatis, ambo regis et reginae persecutionem propter justitiam perpessi sunt: ille Achab et Jezabel, iste Herodis et Herodiadis. Ille ne ab impiis occideretur, igneo curru est raptus in coelum; iste ne ab impiis vinceretur, perfecto martyrii certamine spiritu coelestia regna petivit, angelorum utique subvectus auxilio, de quibus scriptum est: Currus Dei decem millia multiplex millia laetantium, Dominus in illis . Et iterum: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem