comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reliquum este ut et qui habent uxores
tam quam non habentes sunit. Et qui utunt᷑¬
hoc mundo. tam quam non  tantur.
Preterit enim figura huuis mundr et
sicut fur dies dñiꝰ. ueniet. Itaq o anima
quecumq audis et legis. consilium teiu¬
uat scissimi daniclis dicentis. Consiliũ
meum acciperex. & peccita tua elemosi nis
redime. Quod consilium si neglexeris. ad
caelum sine causa pulsas. Oanima que intra
carnis fragiles parietes habitas. Uigila inqͥit
et pulsa. pete et roga pulsanti tibi &p&¬
& petenti aperintur dicit dñs. Et si tran¬
sieris per ignem tecum sum. Flamma te non
comburet. Quem orando siquesi eris. uiuenies.
frater desine mundi putas restare. uel tuũ
tibi considera finem. Sriptum est. Nudus
exiui de utero matris meȩ̨. nudus etiam
ibo sub terram. Ego frater nihil tecum at¬
tulisti. quando ingressus es mundum. Audite¬

Expanded text:
reliquum est, ut et qui habent uxores, tanquam non habentes sint; et qui utuntur mundo, tanquam non utantur: praeterit enim figura hujus mundi , et sicut fur, dies Domini ita veniet. Itaque, o anima quaecumque audis et legis, consilium te juvet sanctissimi Danielis dicentis: Consilium meum accipe, et peccata tua eleemosynis redime . Quod consilium si neglexeris, ad coelum sine causa pulsas. O anima quae intra carnis parietes fragiles habitas, vigila, inquit, et pulsa, pete et roga: pulsanti tibi et petenti aperietur, dicit Dominus. Et si transieris per ignem, tecum sum, et flamma non comburet te: quae orando si quaesieris, invenies; frater, de fine mundi putas tibi restare aliquid, vel tuum tibi considera finem. Scriptum est: Nudus exivi de utero matris meae, nudus etiam ibo sub terram . Ergo, frater, nihil tecum attulisti quando ingressus es mundum; ni
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ descripu. & ideo non est tibi opuss ut per
hales materiam legendi. scrutandi docendi.
descriptos. Et priorem atq secun dum
aduͫ tum dñi ibi repperies ꝓpheta um.
mruatignem quoq ac passionenrri sur¬
rertionemq at atq ascensionem dominicã.
Et omnem uirtutem diuinorum dictorum in
psalmis inuenies. siintima mente per soruteris.
Xad medullam intimi intellectus per dĩ gram

Expanded text:
. Et ideo non est tibi opus, ut per . Et ideo non est tibi opus, ut per e tuae habes materiam legendi, scrutandi, docendi; descriptos, et priorem atque secundum adventum Domini ibi reperies prophetatos. Incarnationem quoque et passionem, resurrectionemque, atque ascensionem Dominicam, et omnem virtutem divinorum dictorum in psalmis invenies, si intima mente perscruteris, et ad medullam intimi intellectus per Dei gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
per scruteris dominici uerbi incarnationẽ.
passionemiq et resur rectionem atq ascensi¬
onem In psalmis inuenies tam intimam ori¬
tionem si intenta mente ꝑ sruteris: sicut
non potes ullatenus perte ipsum ex cogitare.
In psalmis inuenies intimam confessionem
peccatorum tuorum. & inte gram de pͣcatio¬
nem diuinȩ̨ atque dominicȩ misericordiȩ:
In psalmo quoq inuemes omnium rerũ
quę tibi accidunt intimam gram actionum.
In psalmo confiteris insir mitatom tuam
atq miseriam. & per idipsum misericordi¬
am d̃ adi pronntas. Oñs et tiun uitt¬
tes in psalmis inuenies. si ade merueris. ut
tibi reuelet secręta psalmorum. Etiam¬
diuinis laudibus ac preceptis: & mandatis
huius psalmi uirtutem contem pleris
atq scruteris. numquam ꝑfecte illum
ut puto intel legere poteris: In quo nullus
uer sus est in quo non sit uel uia di. uellex.
ł mandatum. seu preceptum diꝰ ł uerba.
aut iustificationes: uel iidicia/ aut sermones¬

Expanded text:
perveneris, Domini Verbi incarnationem, passionemque, et resurrectionem, atque ascensionem. In psalmis invenies tam intimam orationem, si intenta mente perscruteris, quantum non potes per teipsum ullatenus excogitare. In psalmis invenies intimam confessionem peccatorum tuorum, et integram deprecationem divinae atque Dominicae misericordiae. In psalmis quoque invenies omnium rerum, quae tibi accidunt, intimam gratiarum actionem. In psalmis confiteris infirmitatem tuam atque miseriam, et per id ipsum misericordiam Dei ad te provocas. Omnes enim virtutes in psalmis invenies, si a Deo merueris, ut tibi revelet secreta psalmorum Primdivinis laudibus ac praeceptis, et mandatis hujus psalmi virtutem contempleris atque scruteris, nunquam perfecte illum, ut puto, intelligere poteris. In quo nullus versus est, quin insit vel via Dei, vel lex, vel mandatum, seu praeceptum Dei, vel verba, aut justificationes, vel judicia, aut sermones
Abbreviated transcription (Latin):
tenex quidam s debat inheremo
haurire aquam defecit et dixit.
Quid necelse est ut hunc laborem
paciar Uenio & habito circab anc¬
aqu̾a. Harc cum dixisset. conuersus
uidit sequentem sẽ & numerantem
uestigia sua. Interrogauit autem eũ
dicenis. Quis estu: Etͦ ille dexit. An¬
gelus diũsuni. et missus sum numerare uesti¬
giatua et dare tibi mnerceden tuã. Qđcũ
audissec senex. forti animo factus est.¬
ac ꝓpͣtior. & ad huc longius posuit cellã sũã

Expanded text:
Senex quidam sedebat in eremo, haurire aquam, defecit, et dixit: Quid necesse est ut hunc laborem patiar? Venio et habito circa aquam hanc. Et cum hoc dixisset, conversus vidit quemdam sequentem se et numerantem vestigia sua: interrogavit autem eum, dicens: Quis es tu? Et ille dixit: Angelus Domini sum, et missus sum numerare vestigia tua, et dare tibi mercedem. Quod cum audisset senex, forti animo factus promptior, et adhuc longius posuit cellam suam
Abbreviated transcription (Latin):
Re quenter diximus sẽꝑ
xp̃i. ani ꝑesecutione paciantur. Mundus
inmaligno positus est. Aduersarius nrͣ diabolus
regnatꝰ inmundo & nos putainus. qđ ñ patiamur
per secutionẽ. Que enum res ñ perseqͥtur . xp̃i¬
anum: Miramur sinos per frcuntur alii. s
parentes nr̃i nas persecuntur. Qui cũq dissimiliꝰ
nr̃i est. persiquitur mos & odio nos habet.¬
& mira mur si aliiꝰ nos per sȩcuntur. Ipsum
corpus nrͣm. nos per sequitur. Si comedero paululũ
Ecsus ulum robustum surit. sanitis corpo¬
imei persequitur animã meĩ. Quȩ cũ ÷ meuex¬
tero. persecutio est. Siuidero midierẽ oculus
meus me per se quitur. cupit int licer aninamrã.
Si uidero diuicus. siaurum si rgentum. si posses¬
siones. que cũ  uidero & deside riuero hocper¬
sequitur animaͣ meã. Ne on putemus in effusio¬
ne sanguinis tantũ esse martxriũ. st̃ ptr ergo

Expanded text:
requenter diximus quod Christiani persecutionem patiuntur. Mundus iste in maligno positus est . Adversarius noster diabolus regnat in mundum, et nos putamus quod non patiamur persecutionem. Quae enim res non persequitur Christianum? Miramur, si nos persequuntur alii, si parentes nostri nos persequuntur. Quicunque dissimilis est nostri, persequitur nos et odio nos habet: et miramur, si alii nos persequuntur, cum ipsum corpus nostrum nos persequatur? Si comedero paululum, corpusculum robustum fuerit, sanitas corporis mei persequitur animam. Quacunque me vertero, persecutio mihi est. Si videro mulierem, oculus meus me persequitur, cupit interficere animam meam. Si videro divitias, si aurum, si argentum, si possessiones: quaecunque videro et desideravero, hoc persequitur animam meam. Non putemus effusionem sanguinis tantum esse martyrium, semper enim
Abbreviated transcription (Latin):
pris untua potestite suit ꝓromit tre
romis isti neus eẽ cõpisti. menolo dinuitas.
Nontibi lic& ea licentia dimit tere quia
mecũ habes ciulam. ꝓmittere tuum fuit:
Simitere non est tuum. Si di miseris i ñ teͤ
habeo mn illo gradu inquo te prius habui.
mi nistris inris. Iamen eras de familica
mea. nͣtamen eras mec̃ii sed tamen faetura
mea eras. Ex quo mihi militare egt᷑ pisti
si recesseriss ñte habeo defamil.a mea. sed
cirtu fugitiuum et pͣuarica ietorem
Non eium inuenies. ubi ine gossis fugere.
Ideo hoc totũ diea. im puira eͣ potestate

Expanded text:
testate promittere. Promisisti, et meus esse coepisti: meum nolo dimittas, non tibi libet dimittere quia mecum habes causam. Promittere, tuum fuit; dimittere, non est tuum. Si dimiseris, non te habeo in illo gradu in quo te prius habui. ministris meis, tamen eras de familia mea; non eras mecum, sed tamen creatura mea eras. Ex quo militare coepisti, si recesseris, non te habeo de familia, sed certe fugitivum et praevaricatorem. Non enim invenies ubi me possis fugere. Ideo hoc totum dico, quia in nostra
Abbreviated transcription (Latin):
gasse eas egentibus. ꝑ di disse tempus peniten¬
tie & ñ correxisse dies suos. ut ñ incider&
intalibus paenis. Eac pectat gͦ eũ resurreo¬
no magna. ut tradat eũ peiori uidicio.
Ibi enm eũ oͥtur babtͣ angłi in ꝓperantes
denegat᷑. Gebenna ardens eũ eacpectat. qui¬
eã in pauperibus cũ uiueret ñ ex tingint᷑
Uentrẽ eius ꝑ petui uermes cͣsument. qui
esurientẽ paupert̃ ñ refecit. Oquantum

Expanded text:
gasse egentibus; perdidisse se tempus poenitentiae, et non correxisse dies suos, ut non incideret in talibus poenis. Exspectat ergo eum resurrectio magna, ut tradat eum pejori judicio. Ibi enim eum conturbabunt Angeli, improperantes denegatur; gehenna ardens eum exspectat, quia in pauperibus cum viveret non exstinxit; ventrem ejus perpetui vermes consument, qui esurientem pauperem non refecit. O quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ude oportet ut quã potest ꝓ carne ꝓximi
cunra gerat cum ille recesserit qui regelut & sihȩ
faciunt qui sarnis resurrectionc̃ ñ credunt. quan¬
tomagis debers facere qͥcredunt ut corpori mor¬
tuo. sedtam̃ resurre turo. & inęt̾nitate mansu¬
ro inpensũ eiusmodi offitiũ sit & iã qđ am modo
ciusdẽ sid̾ei testimonium. Qũod uͦ quisꝙꝓ apto
Nemoriã martirũ sc̃pelitur. hoc tantũ udet᷑
patrocinio asfect ꝓillo supplicationis augeat᷑.
abes adea quȩ ame putasti ec̃ quȩrenda qualẽ
potui reddere responsionẽ mcã. Que si ultͣ quã
satest ꝓlita :. daueniã. Id enĩ factũ ÷ amo¬
re diutius loquendi tecũ. Hunc gͦ librũ quem¬
amodũ acceperit uenerabilis dilectio tua re¬
scriptis tius nouerĩ quẽ tͥ ꝑlator es fatiet sine
inuitꝰꝙ dimisi. Multũ enĩ nos in caritate
tanta distendunt. ut nisi ipso adsidue com¬
monente. non sineret obluusq ꝓfecto in¬

Expanded text:
unde oportet ut quam potest pro carne proximi unde oportet ut quam potest pro carne proximi curam gerat. cum ille inde recesserit qui gerebat. et si haec faciunt, qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt, ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo et in aeternitate mansuro inpensum eius modi officium sit etiam quodam modo eiusdem fidei testimonium! quod uero quisque apud memorias martyrum sepelitur, hoc tantum mihi upatrocinio affectus pro illo supplicationis augeatur. Habes ad ea, qupotui reddere responsionem meam: quae si ultra quam satis est prolixa est, da veniam; id enim factum est amore diutius loquendi tecum. Hunc ergo librum quemadmodum acceperit uenerabilis dilectio tua, rescriptis tuis nouerim, quem tibi perlator eius faciet sine inuitusque dimisi. multum enim nos in caritate tanta distendunt, ut, nisi ipso assidue commonente me non sineret obliuisci, profecto in
Abbreviated transcription (Latin):
dñs illa cogita semꝑ. id &iã gratant̃ acciperẽ:
ñ enĩ paruus : fruc tꝰ sialiqͣ obscura & incer trio
quȩ cõp̃hendere ñualemus. clar salte cultuꝙ
sceri pitans ꝓdesse si sciat: discttm̃ obellen
nesciat Quecũ ita sint ñexistimemꝰ admor¬
tuos ꝙ quib curam gerimus ꝑuenire. nisi q̃d¬
ꝓ eis siuie altaris siue orationũ. siue elemosi¬
narũ sacrificiis sollempnut̃ supplicamꝰ. quã¬
dũ uiuunt cõparant᷑ ut ꝑsint: sed qr ñ discer¬
nimꝰ qͥsint. oportet ea ꝓheneratis om̃ib facere.
ut nullus eoꝵ p̃termittatur ad quos hȩc benefi¬
tia possint & debeant ꝑuenire. Melius enĩ
suꝑerunt ista eis qͥb nec obsunt nec ꝓsũnt.
quã eis deerunt quib ꝓsunt. Diligentius tam̃
facit hȩc quisq̃ ꝓnecessarus siuis quod ꝓillo
fiat similit̃ asuit. Gorpori aut̃ huma¬
no quicquid impenditur. ñ ÷ p̃sidiũ salu¬
tis sedhumanitatis offitiũ. scđm affec tũ
qͦnemoumquã carnc̃ suã odio habo&

Expanded text:
id etiam gratanter acciperem. non enim paruus est fructus, si aliqua obscura et incerta, quae conprehendere non ualemus, clarum saltem certumque scere putans prodesse si sciat, discat non obesse, si nesciat. Quae cum ita sint, non existimemus ad mortuos, pro quibus curam gerimuspro eis siue altaris siue orationum siue elemosynarum sacrificiis sollemniter supplicamus, quamdum uiuunt conparatur, ut prosint. sed quia non discernimus, qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum praetermittatur, ad quos haec beneficia possint et debeant peruenire. melius enim supererunt ista eis, quibus nec obsunt nec prosunt, quam eis deerunt, quibus prosunt. diligentius tamen facit haec quisque pro necessariis suis, quo pro illo fiat similiter a suis. corpori autem humando quidquid inpenditur, non est praesidium salutis, sed humanitatis officium secundum affectum, quo nemo umquam carnem suam odio habet
Abbreviated transcription (Latin):
Aincdꝑectu senis. & satis fecit edicens Eusent
miultos codices legi &talem eruditiones num quã
Iuidiui. Et multu ꝓfitie s exiit. Exhis enim
uerbis obeatissime fr̃ lucide demonstratur. qđ
beita illa ÷ anima: que taciturnitatis ꝑfecte ht
uir tliteqd. Dilige hanc uirtutẽ. posside hoc de¬
nũ. c̃serua hoc margaritam. Umandũ : gͦ si¬
lentiũ quia ꝑ illu humilitas itutritur. lacrimȩ
generantur. ad extremũ multa mala ꝑ illu
dedinantur.
Ociet deniq beatitas tua oscĩssime fr̃. quod
D& inuestutis sit continentia ualde nedes¬
saria. Sunt enĩ multi qui putant qđ appenitꝰ¬

Expanded text:
in conspectu senis, et satisfecit ei dicens: Crede mihi, multos codices legi, et talem eruditionem nunquam inveni. Et multum proficiens exivit. Ex his enim verbis, o sanctissima mater, lucide demonstratur; beata est illa anima, quae taciturnitatis perfectae habet virtutem. Dilige hanc virtutem, posside hoc donum, conserva hanc margaritam. Amandum est ergo silentium, quia per id humilitas nutritur, lacrymae gloriantur, ad extremum multa mala per illud declinantur.Sciat denique beatitudo tua, o sanctissima mater, quod in vestimentis sit continentia valde necessaria. Sunt etiam multi, qui putant, quod appetit
Abbreviated transcription (Latin):
custodias. nulli detrahas. nemini maledicas.
nulli risum mouentia uerba ꝓferas. Cogita
quã breuis sit hȩc uita & quã misera in cõpara¬
tione ȩtnȩ uitȩ. Hec cogitando & linguã tuã
refrenando imitando eoꝵ ac tũ quoꝵ superi¬
us facta ÷ mentio. sine dubio adeoꝵ ẽ sortiũ¬

Expanded text:
custodias, nulli detrahas, nemini maledicas, custodias, nulli detrahas, nemini maledicas, nulla risum moventia verba proferas: cogita quam brevis sit ista vita, et quam misera in comparatione aeternae vitae. Haec cogitando et linguam tuam refrenando, imitando eorum actum, quorum superius facta est mentio, sine dubio ad eorum consortiu
Abbreviated transcription (Latin):
se tacitur iuutitẽ. Porro amonẽ anullo homutꝰ
uisularascentẽ. aut lurantẽ. au mentierti aut
uanũ aliquẽ ł asperum ud infirmũ ꝓtulisse ser¬
monẽ.  Urũ &iam temporib fuit helias monacli
insolitudine. & usq ad hanc etatẽ ie iunando
multũq silendo & uirilit̃ c̃uersando peruenit.
Hȩc miracula hortor ut frequent̃ legas. ut scias
quã cautũ in loquendo te ẽẽ oporteat. Audisti
taciturnitatẽ. Hortor igitur. ut quia nobis
assiduȩ tacere ñ licet ł &iam libet. id placeat
ussẽdorais respexit incelum &dixit. Letare¬
letr fili nacharia. quia aꝑte sunt. tibi ia¬
nuę regni eloꝵ. Alides o scĩssime fr̃ quod la¬
charie ꝓ taciturnitatis maxima uir tute apti¬
sint ianuac celi: Ut igitur tibi aperiantur
ama tacere. delecta silere. Legi enĩ de qͦdã
seruodi quod ut taciturnitatẽ disceret. ꝑplu¬
res annos lapidẽ in ore suo portauerit. Aa¬
moneo uͦ atq iterum ad moneo ut linguã tua

Expanded text:
nullo hominum visum irascentem, aut jurantem, aut mentientem, aut vanum aliquod, vel asperum, vel infirmum protulisse sermonem. Horum temporibus fuit etiam Helias monachusin solitudine, et usque ad hanc aetatem jejunando, multumque silendo et viriliter conversando pervenit. Haec miracula hortor ut frequenter legas, ut scias, quam cautam in loquendo te esse oporteat. Audisti taciturnitatem; hortor igitur, quia nobis assidue tacere non licet, vel etiam libet, id placeat,Isidorus respexit in coelum et dixit: Laetare, fili Zacharia, quia apertae sunt tibi januae regni coelorum. Vides, o sanctissima mater, quod Zachariae pro taciturnitatis maxima virtute apertae januae coeli. Ut ergo et tibi aperiantur, ama tacere, dilige silere. Legi enim de quodam servo Dei, quod, ut taciturnitatem disceret, per plures annos lapidem in ore suo portaverit. Admoneo itaque, admoneo iterum, ut linguam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
tris tatꝰ ÷ & dixit. Si quidẽ
b. grauaris. sedsime paruulũ audire uolu¬
ris. cito inuenies requiem. Sume paruulũ cibu
intempr̃ suo. & recolligens uires tuas. fac aliquan¬
tulũ opus di. &iasta indño cogitatũ tuũ qunt
quia tuis laberbaslu

Expanded text:
ixit: Siquidem bus gravaris; sed si me parvulum audire volueris, cito invenies requiem. Sume parvum cibum in tempore suo, et recolligens vires tuas fac aliquantulum opus Dei, et jacta in Deum cogitatum tuum, quod tuis laboribu
Abbreviated transcription (Latin):
letrict om linguã nrtn Non dettahanus ꝑ¬
xuno. quẽ inbeniur diligere sicut nos mer ahs
ditu uerbo ocioso quod locuti fuerint homines.
reddent rationẽ indie iuditii. Otiosus serino uͦ
c̃. qui nec ad illius qͥ illũ dicit nec ad illius qͥ illũ
audit ꝑtinet ꝓfectũ. Noli gͦ ꝓferre ũba quę
risum ł eachinnũ moueant. sed magisquȩ ad c̃¬
pure niõnem & lacruas  it

Expanded text:
a detractione linguam nostram; non detrahemus proximo, quem jubemur diligere sicut nosmetipsos.omni verbo otioso, quod locuti fuerint homines, reddent rationem in die judicii . Otiosus vero sermo est, qui non ad illius, qui illum dicit, nec ad illius, qui eum audit, pertinet profectum. Noli ergo proferre verba, quae risum vel cachinnum moveant, sed magis ad compunctionem et lacrymas, et
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi. ut aꝑte sciret quoda tincresa eiam a
ussa set necessaria. Audistĩ itͦ nuniqual in cau¬
tus iste sc̃s monachius fuit. quia nec inobrdien
fuit p̃ceptis senioꝵ. qui illu adsorerem suam ire
usserunt. nec ipsã uidit uisus abilla no contra
suũ uotũ facerer uideretur: Rua ꝓpt̃ hortor
curc uidendi ꝓpinquos ⁊uos ł amicos quos uo
scło rdiquisti. & ꝑilloꝵ curam tua oratio ⁊ueis
lacrimȩ non minuantur nesfu uxore loth retro
respiciendo iusalis conuertaris. statuã. Recole

Expanded text:
scripsi, ut perfecte scires, quod continentia etiam in visu sit necessaria. Audisti vero nunc, quam cautus iste sanctus monachus fuit, qui nec inobediens fuit praeceptis seniorum, qui illum ad sororem suam ire jusserant, nec vidit ipsam visus ab illa, ne contra votum suum facere videretur. Quapropter hortor cura videndi tuos propinquos vel amicos, quos in saeculo reliquisti, et per illorum curam tua oratio, tuaeque lacrymae non minuantur, ne cum uxore Loth retro respiciendo in salis convertaris statuam. Recole
Abbreviated transcription (Latin):
etno uissit. ñ cissabat donee cum inspieeret. Qua da
quendã frm uenit ad patriam. Cumq ante domus
sue ianuas accessisset. & suum nuntiasset aduentu
Ueniente germana clausis oculis. dixit. Ecceego
pioꝵ quantũ ius aspectu saciare: Tunc illa gratifi
inuenit amaram. caq usus: usꝙ adultimũ uitȩ diẽ:
Post cuius obitũ. nullus illic halitare prenaluit.
Ego aut̃ rcor quia ꝑ orationẽ eam adsuos usus se¬
cerit dulcem. dũ etiã alibi ñ extantẽ oratione
meruerit emanare. Nam cũ mox ses et eius
monachi puteũ aliquando foderentne
uenã aliquã reperirent. nec ampluis las

Expanded text:
cognovisset, non cessabat donec eum inspiceret. Quam duquemdam, venit ad patriam. Cumque ante januas domus suae accessisset, et suum nuntiasset adventum, veniente germana, clausis oculis dixit: Ecce ego sum Pior, quantum vis aspectu satiare. Tunc illa gratificinvenit amaram, eaque usus est usque ad ultimum vitae diem. Post cujus obitum nullus illic habitare praevaluit. Ego autem reor quia per orationem, eum ad suos usus fecit dulcem, dum etiam alibi non exstantem oratione meruerit emanare. Nam cum Moyses et ejus monachi puteum aliquando foderent, et nec venam aliquam reperirent, nec amplius jam
Abbreviated transcription (Latin):
siliceat: melius est enim conferre. quã legeri .
Quod enim obscurum est aut dubium. conse¬
Diuinui. inquo narratur et t̃dicatũr uita futura.
Historia. inqua narrantur gesta rerũ Numer.
PIemo renuntiaturius scło. bene patest idere
qu̨ R remosit ut uidereͭ: quic quid insũp
de tuo tuleriplucgo conputa. Antiquun
Etum est: auaro tin de est quod habet. quã
qđ non haba. Cre denti totus mundus di¬
uamu quasi iuhil ha bentes. ⁊ omĩi possidentẽ.
Ulictus atq uestitui: diuitię xp̃ianorũ sunt:
Si babes in potestatem rem tuam uende. sinon
habes ꝑice. Tollenti tunic̃a et palliũ relinquen¬
dũ est. Scilicet nisi tusem pͥer crastinas & diem
dedie trahens caute & pede temptim tuas
possessiunculas uendideris. non habet x p̃sunde
alat pauperes suos. Lotumse dedit. quise obtulit.
⁊postoli. nauim tantum et retia reliquerunt.
Vidua duo aera misit ingazo filatium: et
prefertur ercesi diuitiis. Facile contemꝑiit om̃a.¬
Icce duo iuiri stete runt in matheo. NIAI¬

Expanded text:
et. Melius est enim conferre quam legere. Quod enim obscurum est aut dubium, confedivinus, in quo narratur et praedicatur vita futura; historia, in qua narrantur gesta rerum; numeruemo renuntiaturus saeculo bene potest uendere, quae contempsit, ut uenderet. quidquid in sumptus de tuo tuleris, pro lucro conputa. antiquum dictum est: auaro tam deest, quod habet, quam quodnonhabet-credenti totus mundus di omnia possidentes. uictus atque uestitus diuitiae Christianorum. si habes in potestate rem tuam, uende; si non habes, proice. tollenti tunicam et pallium relinquendum est. scilicet, nisi tu semper recrastinans et diem de die trahens caute et pedetemptim tuas possessiunculas uendideris, non habet Christus, unde alat pauperes suos. totum deo dedit, qui se obtulit. apostoli tantum nauem et retia reliquerunt: uidua duo aera mittit in gazophylacium et praefertur Croesi diuitiis. facile contemnit omecce duo viri steterunt, in Matthaeo
Abbreviated transcription (Latin):
parandum. Uerum inhac bona hominis
& bene abono condita institutaq natura
nunc bellum ẽ. qm̃ Salus nondũ est.
anguor sanetur. pax est. Languore aut
istum culpa meruit. natura habuit. Quã
sane culpa ꝑlauachrũ regenerationis di gra
fidelibus iam remisit. sed sub eiusdẽ medici
manib adhuc natura cum suo languore
confligit. Intali aut̃ pugna sanitas erit tora
inctoria. nec temporalis sanitas sed ȩtna:
ubi nonsolum nonfiniatur hic languor. uer
&iam de inceps nullus oriatur. ꝓpt̃ quod
adloquitur animam suam iustꝰ & dicit.
Benedic anima mea dño & noli obluusci om̃s
retributiones esꝰ. Qui ꝓpitius fit om̃ibus¬

Expanded text:
parandum. uerum in hac bona hominis parandum. uerum in hac bona hominis et bene a bono condita institutaque natura nunc bellum est, quoniam salus nondum est. languor sanetur, pax est. languorem autem istum culpa meruit, natura non habuit. quam sane culpam per lauacrum regenerationis dei gratia fidelibus iam remisit; sed sub eiusdem medici manibus adhuc natura cum suo languore confligit. in tali autem pugna sanitas erit tota uictoria: nec temporaria sanitas, sed aeterna, ubi non solum finiatur hic languor, uerum etiam deinceps nullus oriatur. propter quod adloquitur iustus animam suam et dicit: benedic, anima mea, dominum, et noli obliuisci omnes retributiones eius, qui p
Abbreviated transcription (Latin):
lisq natura. nec mali aliꝗd facit.¬
e . nec mali aliquid patitur. aq
:omne bonũ quod &iam minui potest.¬
& qui suo bono quod ipse .e. omnino mi¬
nui ñ potest. Cum audimus apłm dicen¬
tem spũ ambulate & concupiscentias carnis
ne ꝑfeceritis. caro enĩ concupiscit aduersus
spm sp̃s aut̃ aduersus carnem. Hȩc enĩ in¬
uicẽ aduersantur ut ñ ea quȩ uultis illa¬
faciatis. absit uttredamus quod manicheoꝵ
credit insania. que duas hic demonstrat
ẽẽ naturas excontrariis int̾ se principiis con¬
fligentes. unã mali. alteram boni. Prorsus
ista duo ambo sunt bona. & sp̃s bonũ est¬
& caro bonum est. & homo qui exutroꝙ
constat uno imperante alio seruiente ut iꝙ
bonum ÷. sed mutabile bonũ quod tam̃
fieri non posse nisi ab incomutabili bono.
aquo .ẽ. omne bonum creatũ siue paruũ siue
magnum. Sed quamlibet paruum amag¬
no tamen factũ. & quamlibet magnũ nul¬
lomodo tamen factoris magnitudini com¬

Expanded text:
lisque natura nec mali aliquid facitlisque natura nec mali aliquid facit nec mali aliquid patitur, a quo est omne bonum, quod etiam minui potest, et qui suo bono quod ipse est omnino minui non potest, cum audimus apostolum dicentem: spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. caro enim concupiscit aduersus spiritus autem aduersus carnem; haec enim inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis, absit, ut credamus, quod Manichaeorum credit insania, duas hic demonstratas esse naturas ex contrariis inter se principiis confligentes, unam mali, alteram boni. prorsus ista duo ambo sunt bona: et spiritus bonum est et caro bonum. et homo, qui ex utroque constat, uno imperante, alio seruiente, utique bonum est, sed mutabile bonum: quod tamen fieri non posse nisi ab incommutabili bono, a quo est omne bonum creatum, siue paruum siue magnum; sed quamlibet paruum, a magno tamen factum; et quamlibet magnum, nullo modo tamen factoris magnitudini com
Abbreviated transcription (Latin):
Quo aut fine ista faciamꝰ. mox addidit dicens:
Quere pacẽ. & sequere eã lax enĩ ꝑfecta tunc
erit nob̵. qnͣdo natura nr̃a creatori suo inse¬
parabilit̃ coherente. nihil nobis sepugnabit
ex nobis. Hloc & ipse saluator uoluit quantõ
mihi uidõ intellegi ubi ait. Sint lũbi uri
p̃cincti. & lucernȩ ardentes. Quid sit lumbos
accingere : libidines cohercere qđ ÷ conti¬
nentiȩ. Lucernas uͦ ardentes habere. bonis
oꝑib lucere atq feruere qđ ÷ iustitiȩ. Neq
hic tacuit qͦ fine ista faciamꝰ. addendo atq
dicendo. Et uossimiles hominib expectan¬
tib dñm suũ. qͣndo uenit ad nuptias. Cũ enĩ
uenerit nos remunerabit. qͥ continuimꝰ nos
abhis qͦ cupiditas. & ea qͦ imperauit caritas
fecimꝰ. in eiꝰ ꝑfecta & sempit̃na pace sine
ulla mali contentione. & cũ suma boni de¬
lectatione regnemꝰ. Om̃s gͦ qͥ credimꝰ dm̃
uiuũ & uerũ cuiꝰ sũmȩ bona immutabi¬

Expanded text:
quo autem fine ista faciamus, mox addidit dicens: quo autem fine ista faciamus, mox addidit dicens: quaere pacem et sequere eam. pax enim perfecta tunc erit nobis, quando natura nostra creatori suo inseparabiliter cohaerente nihil nobis repugnabit ex nobis. hoc et ipse saluator uoluit, quantum mihi uidetur, intellegi, ubi ait: sint lumbi uestri praecincti et lucernae ardentes. quid est lumbos praecingere? libidines cohercere, quod est continentiae; lucernas uero ardentes habere bonis operibus lucere atque feruere, quod est iustitiae. neque hic tacuit, quo fine ista faciamus, addendo atque dicendo: et uos similes hominibus expectantibus dominum suum, quando ueniat a nuptiis. cum enim uenerit, nos remunerabit, qui continuimus nos ab his quae cupiditas et ea quae imperauit caritas fecimus, ut in eius perfecta et sempiterna pace sine ulla mali contentione et cum summa boni delectatione regnemus. Omnes ergo, qui credimus in deum uiuum et uerum, cuius summe bona inmutabi
Abbreviated transcription (Latin):
nullo eoꝵ ne peccando fiat diabolus formi¬
damꝰ. qđ de nemine homine iusto in huiꝰ uitȩ
mortalitate p̃sumimꝰ. tales aut̃ om̃s futuros
dabit bona cũ liberauerit ab om̃ib malis:
Multa debono usu mali copiosius possunt & sub¬
tilius disputari. sed neq hoc isto sermone sus¬
cepimus. & eiꝰ nimia uitanda ẽ longitudo.
Nunc ergo ad illud ꝓpter qđ ista diximꝰ redeamꝰ¬
ontinentia nobis . ẽ. opus. & eã diuinũ ẽẽ mu¬
ns cognoscimꝰ ne declin& cornr̃m in uer¬
ba maligna ad excusandas excusationes in
peccatis Cui aut̃ peccato colbendo ñ habemꝰ
necessariã continentiã ne cõmittat᷑. qͣndo
choc ipsa cohib& ne cõmissũ si fuerit ne fa¬
ria suꝑbia de fendat᷑. Uniuersalit̃ gͦ conti¬
nentia nobis opꝰ.ẽ ut declinemꝰ amalo. Ut
aũt faciamꝰ bonũ: ad aliã uid&̃ uir tutẽ
hoc ÷ adiustitiã ꝑtinere. Hoc nos admon& sacte
psalmꝰ. ubi legim de clina amalo & fac bonũ

Expanded text:
nullo eorum ne peccando fiat diabolus forminullo eorum ne peccando fiat diabolus formidemus: quod de nemine homine iusto in huius uitae mortalitate praesumimus. tales autem omnes futuros dabit bona, cum liberauerit ab omnibus malis? multa de bono usu mali copiosius possunt et subtilius disputari; sed neque hoc isto sermone suscepimus et eius nimia uitanda est longitudo. Nunc ergo ad illud, propter quod diximus istacontinentia nobis opus est, et eam diuinum esse munus cognoscimus, ne declinetur cor nostrum in uerba maligna ad excusandas excusationes in peccatis. cui autem peccato cohibendo non habemus necessariam continentiam, ne committatur, quando et hoc ipsa cohibet, ne commissum si fuerit nefaria superbia defendatur? uniuersaliter ergo continentia nobis opus est, ut declinemus a malo. ut autem faciamus bonum, ad aliam uidetur uirtutem, hoc est ad iustitiam pertinere. hoc nos admonet sacer psalmus, ubi legimus: declina a malo et fac bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotentius eo qui cũ mali nihil fatiat. bene
&iam de malis facit: Glamant adeũ qui
mala fecerunt. dimitte nobis debita nr̃a.
exaudit. ignoscit. Nocuerunt sua mala pec¬
cantib subuenit eoꝵ. medeturꝙ languorib
Seuiunt eoꝵ hostes. de illoꝵ seuitia facit mar¬
tires. Pos tremo &iam condemnat eos. quos
dampnatione uidicat dignos. sua licet illa
mala patiantur facit tam̃ ille quod bonũe.
Non potest enĩ non eẽ quod iustum est. Et
non aut̃ potestas dõ defuit tale facere homi¬
nem qui peccare non posset. sed maluit eum
talẽ facere cui adiacẽret peccare siuellet. non
peccare si nollet. hoc ꝓhibens. illud p̃cipiens.
ut prius illi eẽt bonum meritũ ñ peccare. et
pos tea iustum p̃mium non posse peccare.
Nactiã tales scõs suos infine facturꝰ ẽ. qui om¬
nino peccare ñ possint. tales hab& quippe etiã
nunc angłos suos quos in illo sic amamꝰ ut de

Expanded text:
omnipotentius eo, qui cum mali nihil faciat, bene omnipotentius eo, qui cum mali nihil faciat, bene etiam de malis facit? clamant ad eum qui male fecerunt: dimitte nobis debita nostra: exaudit, ignoscit. nocuerunt sua mala peccantibus: subuenit eorum medeturque languoribus. saeuiunt suorum hostes: de illorum saeuitia facit martyres. postremo etiam condemnat eos, quos damnatione iudicat dignos: sua licet illi mala patiantur, facit tamen ille quod bonum est. non potest enim bonum non esse, quod iustum est; et Non autem potestas deo defuit talem facere hominem, qui peccare non posset; sed maluit eum talem facere, cui adiaceret peccare, si uellet, non peccare, si nollet, hoc prohibens, illud praecipiens: ut prius illi esset bonum meritum non peccare et postea iustum praemium non posse peccare. nam etiam tales sanctos suos in fine facturus est, qui omnino peccare non possint. tales habet quippe etiam nunc angelos suos, quos in illo sic amamus, ut de
Abbreviated transcription (Latin):
aut cęcitate ñ doleat. Sicut gͦ tu dicis cur
ꝑmittit ista si displicent. ita ego dicocur pu¬
nit ista si placent. Ne ꝑhoc sicut ego c̃fitco
quod omnino ista ñfierent nisi abom̃i po¬
tente ꝑmitterentur. ita tu confitere facien¬
da non eẽ quȩ a uisto puniantur. ut ñ fatien¬
do quę punit mercamur abeo discere. cur
ꝑmittit cẽ quę puniat. Perfectoꝵ ÷ enim
sicut scriptũ ÷ solidus cib in quo hii qui bene
ꝓfecerunt iam intellegunt ad om̃i potenti¬
amdi potius idẽ ꝑtinuisse ut exlibero arbi¬
trio uoluntatis uenientia. mala eẽ per¬
mitteret Tam quippe ÷ om̃i potens bo¬
nitas eiꝰ ut &iam demalis facere possit bona
siue ignoscendo. siue sanando. siue adutilitaiđ
pioꝵ coaptando atque uertendo. siue &ia iustis¬
sime iudicando. Om̃ia namq ista bona sunt
& do bono atq om̃i potente dignissima. nec ta¬
men fiunt de malis. Quid igitur melius ꝗd

Expanded text:
aut caecitate non doleat. sicut ergo tu dicis: cur aut caecitate non doleat. sicut ergo tu dicis: cur permittit ista, si displicent? ita ego dico: cur punit ista, si placent? ac per hoc sicut ego confiteor, quod omnino ista non fierent, nisi ab omnipotente permitterentur, ita tu confitere facienda non esse. quae a iusto puniantur, ut non faciendo quae punit mereamur ab eo discere cur permittit esse quae puniat. perfectorum est enim, sicut scriptum est, solidus cibus, in quo hi, qui bene profecerunt, iam intellegunt ad omnipotentiam dei potius id pertinuisse, ut ex libero arbitrio uoluntatis uenientia mala esse permitteret. tam quippe est omnipotens bonitas eius, ut etiam de malis possit facere bona, siue ignoscendo siue sanando siue ad utilitates piorum coaptando atque uertendo siue etiam iustissime uindicando. omnia namque ista bona sunt et deo bono atque omnipotente dignissima nec tamen fiunt nisi de malis. quid igitur melius, quid
Abbreviated transcription (Latin):
naturã in contaminabilẽ atq incorrup¬
tibilẽ confitę tur. Quid aut̃ flagiciosȩ
c̃ taminationis & corruptionis de istis
merito ñcreditur. a quib ds summe atqꝙ
incõparabilit̃ bonus contaminabilis & cor¬
ruptibilis creditur. Sunt & hni qui eomͦ
inexcusatione peccatoꝵ suoꝵ accusant
dm̃ ut dicant ei placere peccata. Nam
si displicerent inquiunt. nullomodo ea
fieri om̃i potentissima utiꝙ potestate ꝑ¬
mitteret. Quasi uͦ inpunita peccata
eẽ ꝑmiserit. &iam in eis quos a supplicio¬
sẽmpitno remissio liberat peccatoꝵ¬
quippe debitȩ̨ grauioris penę accipit ueniã.
nisi qualẽ cumꝙ & si longe minorẽ quã de¬
beat. soluerit pęnã atqita inꝑtitur largi¬
tas miscđĩę. Ut non relinquatur &iã iustici¬
a disciplinȩ. Nam et peccatũ quod inultũ
uidetur habet pedissequã pęnã suã ut ne¬
mo de amisso usi aut amaritudine doleat.

Expanded text:
naturam incontaminabilem atque incorrupnaturam incontaminabilem atque incorruptibilem con- fitetur. quid autem flagitiosae contaminationis et corruptionis de istis merito non creditur, a quibus deus, qui summe atque incomparabiliter bonus est, contaminabilis et corruptibilis creditur? Sunt et hi, qui eo modo in excusatione peccatorum suorum accusant deum, ut dicant ei placere peccata. nam si displicerent, inquiunt, nullo modo ea fieri omnipotentissima utique potestate permitteret. quasi uero inpunita peccata esse permiserit etiam in eis, quos a suppliciosempiterno remissione liberat peccatoquippe debitae grauioris poenae accipit ueniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debebat, soluerit poenam; atque ita inpertitur largitas misericordiae, ut non relinquatur etiam iustitia disciplinae. nam et peccatum, quod inultum uidetur, habet pedisequam poenam suam, ut nemo de admisso nisi aut amaritudine doleat
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad seuerare contendunt. Qualisgͦ dem̃¬
tia ẽ disputa ciones suas rationi tribuere et
actiones suas casibus subiugare: Alii totũ
quod male fatiunt indiabolum referunt.
nec uolunt cum illo habere uel partẽ cũ illũ
sibi occultis sugestionib sua. sisse suspicari pos¬
sint. se aut̃ illi sugestionib unde cũque
fuerint consensissẽ dubitare ñ possint. Suñ
&iã qui excusationẽ suã extendunt in ac¬
cusationem di. diuino iuditio miseri. suo aũt
furore blasphemi. Eit enĩ aduersus eũ ex con¬
trario principio inducunt mali substantiã
rebellantẽ. cui non potuisse resistere nisi sub¬
stantię naturȩq suȩ partem eidẽ rebellandi.
c̃taminandã corrũpendãq miscuisse. & tunc
peccare dicunt qđo natura mala p̃ualet na¬
ture dĩ. Hȩc manicheoꝵ ÷ in mundissima
insania. quoꝵ machinam̃ta diabolica facil¬
lime ueritas indubitata sub uertit quę dĩ

Expanded text:
atque asseuerare contendunt. qualis ergo demeatque asseuerare contendunt. qualis ergo dementia est disputationes suas rationi tribuere et actiones suas casibus subiugare? alii totum, quod male faciunt, in diabolum referunt nec uolunt cum illo habere uel partem, cum illum sibi occultis suggestionibus mala suasisse suspicari possint, se autem illis suggestionibus, undecumque fuerint, consensisse dubitare non possint. sunt etiam, qui excusationem suam extendunt in accusationem dei, diuino iudicio miseri, suo autem furore blasphemi. etenim aduersus eum ex contrario principio inducunt mali substantiam rebellantem, cui non potuisset resistere, nisi substantiae naturaeque suae partem eidem rebellanti contaminandam corrumpendamque miscuisset tunc peccare dicunt, quando natura mali praeualet naturae dei. haec Manichaeorum est inmundissima insania, quorum machinamenta diabolica facillime ueritas indubitata subuertit, quae dei
Abbreviated transcription (Latin):
malus malũ senẽget. &iam de opere malo e¬
iuctꝰ quod negare ñualeat. Et qm̃ factũ
ñ potest tegere nec bene factũ potest dicere
& a se factum uidet patere. quęrit in aliũ
referre quod fecit. tamquã inde possit aufer.¬
re quod ineruit nolensse eẽ reum addit
potius ad reatũ. & sua excusando ñ accusan¬
do peccagti. ignorat ñ se pęnã remouere
sed ueniam. Apud homines enĩ iudices¬
qm̃ falli possunt quacumq uelut purgare fal¬
latia quod ꝑperã factum est. ꝓdessẽ aliquid
uidetur ad tempus. Apud dm̃ aut qui falli
non potest non ÷ adhibenda fallax defensio.
seduera confessio peccatoꝵ. Et alii quidem
qui sua consueuerunt excusare peccata
fatisse ad peccandũ quęruntur inpelli. tã¬
quã hoc decreuerunt sydera. & cęlũ prius
malunt inputare quod peccant. qm̃ forti¬
itis casib agitari putant. nec tam̃ hoc se for¬
tuita temeritate. sed ꝑfecta ratione sapere

Expanded text:
malus malum se neget, etiam de opere malo cmalus malum se neget, etiam de opere malo conuictus quod negare non ualeat? et quoniam factum non potest tegere nec bene factum potest dicere et a se factum uidet patere, quaerit in alium referre quod fecit, tamquam inde posset auferre quod meruit. nolens se esse reum addit potius ad reatum et sua excusando non accusando peccata ignorat non se poenam remouere, sed ueniam. apud homines enim iudicem falli possunt, quacumque uelut purgare fallacia quod perperam factum est prodesse aliquid uidetur ad tempus; apud deum autem, qui falli non potest, non est adhibenda fallax defensio, sed uerax confessio peccatorum. Et alii quidem, qui sua consueuerunt excusare peccata, fato se ad peccandum queruntur inpelli, tamquam hoc decreuerint sidera et caelum prius malunt inputare, quod peccant: qui omnia fortuitis casibus agitari putant nec tamen hoc se fortuita temeritate, sed perspecta ratione sapere
Abbreviated transcription (Latin):
ne ualeant aliquid mortifere sugestiones erꝰ.
quib instigat insuꝑ peccatorẽ adsua excu¬
sanda potius quã accusanda peccata. ac
sic illa uulnera ñ modo non sanentur. uer
&iam & simortifera ñ erant. grauit᷑ &
lȩtalit᷑ infligantur. Et hic gͦꝰ cautiore
opus ÷ continentia. qua cohibeatur suꝑb honu¬
nis adpetitꝰ quo placet sibi & ñ uult culpabilis
inueniri: dedignaturq cumpeccat conuinei qd
ipse peccauerit. ñ salubri humilitate suscipi¬
ens accusationẽ sui. sed excusationẽ potuisru¬
inosa elatione coñquirens. Adhanc suꝑbiã
cohercendã continentiã petiuit adnõ ille
cuuis superius uerba iam posui. & sicut potui
com mendaui. Namq cd̃ dixisset. pone dñe
custodiam ori meo & ostium continentiae
circũ labia mea. ne declines cormeũ inuer¬
ba maligna. unde hoc diceret euidentius
explicans. ad excisandas excusationes in pec¬
catis. Quid eni malignius his uerbis quib

Expanded text:
ne aliquid ualeant mortiferae suggestiones eius, ne aliquid ualeant mortiferae suggestiones eius, quibus instigat insuper peccatorem ad sua excusanda potius quam accusanda peccata, ac sic illa uulnera non modo non sanentur, uerum etiam, etsi mortifera non erant, grauiter et letaliter infligantur. et hic ergo cautiore opus est continentia, qua cohibeatur superbus hominis adpetitus, quo placet sibi et non uult culpabilis inueniri dedignaturque, cum peccat, conuinci quod ipse peccauerit, non salubri humilitate suscipiens accusationem sui, sed excusationem potius ruinosa elatione conquirens. ad hanc superbiam cohercendam continentiam petiuit a domino ille, cuius superius uerba iam posui et, sicut potui, commendaui. namque cum dixisset: pone, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea. ne declines cor meum in uerba maligna, unde hoc diceret euidentius explicans, ad excusandas excusationes, inquit, in peccatis. quid enim malignius his uerbis, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Irã itaq facit. ut percatum tibi non domi¬
netur. Noli gͦ de te fidere. ne multo am¬
plius inde tibi dominetur. Et cũ audi¬
mus si spe acciones carnis mortificaue¬
ritis uiuetis. non hoc tantũ bonũ spũi
Nam ne istum carnalẽ sensum spũ mortuo
potius quã mortificante saperemus. Illico ad¬
didit. Quot quot enĩ spũ di aguntur
hi filii sunt dĩ. Itaque ut sp̃ũ nr̃o opera car¬
nis mor tificemus spũ di agimur. qui dat con¬
tinentiã qua frenęmus. domenius. uincamu
concupiscentiã. In hoc tam magno prelio in
quo uiuit homo subgr̃a. & cum bene puguat
ad uitꝰ exultat indño cũ tremore. Non de¬
sunt tam̃ &iam strenuis bellatoribus et
opera carnis quãius inuictis mortificato¬
ribus aliqua uulnera peccatoꝵ. quȩ sanan¬
da cortidie ueracit̃ dicant dimit te nobis
debita nr̃a. Contra cadem uitia & contra
diabolum principem regemq uitioꝵ multo
iugilatius & acrius ipsa oratione certantes

Expanded text:
gratia itaque facit, ut peccatum tibi non domigratia itaque facit, ut peccatum tibi non dominetur. noli ergo de te fidere, ne multo amplius inde tibi dominetur. et cum audimus: si spiritu actiones carnis mortificaueritis, uiuetis, non hoc tantum bonum spiritnam ne istum carnalem sensum spiritu mortuo potius quam mortificante saperemus, ilico addidit: quotquot enim spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei. itaque ut spiritu nostro opera carnis mortificemus, spiritu dei agimur, qui dat continentiam, qua frenemus, domemus, uincamus concupiscentiam. In hoc tam magno proelio, in quo uiuit homo sub gratia et, cum bene pugnat adiutus, exultat in domino cum tremore, non desunt tamen etiam strenuis bellatoribus et operum carnis quamuis inuictis mortificatoribus aliqua uulnera peccatorum, propter quae sananda cotidie ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, contra eadem uitia et contra diabolum principem regemque uitiorum multo uigilantius et acrius ipsa oratione certantes,
Abbreviated transcription (Latin):
qad ergo iuuere sedm̃ te ipsum o homo
inde perieras sed quęsitus es: Noli inquã
uiuere scđm te ipsum. siperieras inuentꝰ
es ÷ noli carnis accusare naturã qͣndo au¬
dis si Sedm̃ carnem uixeritis moriemi¬
nII: Sienĩ diq potuit & uerissime
potuit si scđm uos uixeritis moriemini. Nlau
diabolus non habet carnem & tamen quia
scdm̃ seipsũ uiuere uoluit. inueritate non
stetit: Quid gͦ. serumt si scdm̃ se ipsũ ui¬
uens : c̃u loquitur mendatium. de suo loqui¬
tus: quod uerũ. de illo ueritas dicit.
Cum gͦ audis peccatũ uobis non dominabi¬
tur noli de te fidere ut peccatũ non do¬
minetur. Sed de illo cui dicit orans qui¬
dam sc̃s. Iteͥnera mea dirige scđm̃ uer¬
bum tuum. & ndominetur mihi onis
iniquitas. Et enĩ ne fortasse cũ audis¬
semus peccatũ uobis non domina tur nos
ipsos extolleremus & iurib nr̃is hoc tri¬
bueremuftatim hoc uidit apłs atq
sub iecit non enim estis sub lege. sed sub grã

Expanded text:
 ergo uiuere secundum te ipsum, o homo; inde perieras, sed quaesitus es. noli, inquam, uiuere secundum te ipsum; si perieras, inuentus es. noli carnis accusare naturam, quando audis: si secundum carnem uixeritis, moriemini. sic enim dici potuit et uerissime potuit: si secundum uos uixeritis, moriemini. nam diabolus non habet carnem et tamen, quia secundum se ipsum uiuere uoluit, in ueritate non stetit. quid ergo mirum, si secundum se ipsum uiuens, cum loquitur mendacium, de suo loquitur? quod uerum de illo ueritas dixit. Cum ergo audis: peccatum uobis non dominabitur, noli de te fidere, ut peccatum non dominetur, sed de illo, cui dicit orans quidam sanctus: itinera mea dirige secundum uerbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas. etenim ne fortasse, cum audissemus: peccatum nobis non dominabitur, nos ipsos extolleremus et uiribus nostris hoc tribueremus, statim hoc uidit apostolus atque subiecit: non enim estis sub lege, sed sub gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
ista p̃dixerat. & ꝓpt̃ ipsum nec illius qͥeũ
seduxerat sepultura uiolata est. Affecto
namq illo qua nemo umquã carnẽ suã
odio habet. ꝓuiderat cadaueri suo qͥ
occiderat mendatio animã suam. Erxh
igitur qđ carnẽ suã quisq naturalit̃ dili¬
git. & illi pena fuit addiscere ñ eũ futu¬
rũ in sȩpulebro patrũ suoꝵ & huic cura
ꝓspicere ꝓspicere ut parceretur ossib suis
si iuxta eũ laceret cuius sepulchrũ nemo
uiolaret. Hunc affectũ martires xp̃i cer¬
runt quod non fuerant ꝑacta morte
sensuri qui ñpotuerunt eis quos uiuentes

Expanded text:
ista praedixerat; et propter ipsum nec illius, qui eum ista praedixerat; et propter ipsum nec illius, qui eum seduxerat, sepultura uiolata est. affectu namque illo, quo nemo umquam carnem suam odio habet, prouiderat cadaueri suo. qui occiderat mendacio animam suam. ex hoc igitur, quod carnem suam quisque naturaliter diligit, et illi poena fuit addiscere non eum futurum in sepulcro patrum suorum et huic cura prospicere, ut parceretur ossibus suis, si iuxta eum iaceret, cuius sepulcrum nemo uiolaret. Hunc affectum martyres Christi cercontempserunt, quod non fuerant peracta morte sensuri, qui non potuerunt eis, quos uiuentes
Abbreviated transcription (Latin):
morsu bestiȩ ut adsupplitiũ tartareũ eiꝰ
deinde anima raperetur. uod quidem
ipsum esꝰ corpus idem leo qui occiderat
custodiuit. Iumento &iam quod uebatur
in leso & simul cum illa inmanifera intrepi¬
da p̾sentia adsua domini funus adstante
Quo mirabili signo apparet. hominẽ dĩ
rasset infirmitates mortesq multoꝵ. Sienĩ
nos ipsos inquiđ̃ iudicaremus. a dnõ ñ uidi¬
caremur. Cum iudicamur aut̃ ad no coꝵ¬
ripimur. ne cum mundo dampnemur
Cũ sane ipse qui deceperat in monumento
ꝓprio satis honorifice sepeliuit seque sẽpe¬
liendũ uixta eiꝰ curauit ossa: ita sperans par
eI quoq ossib suis cũ ueniret tempꝰ quan.¬
do scdm̃ illius hominis dĩ ꝓph&iam Iosias
rex uida in illa t̾ra multoꝵ eruit ossa mor¬
tuoꝵ. cisdemq ossib sacrilega altaria quȩ
scułtilib c̃stituta fuerat funestauit.
eꝑcit quippe illi monumento ubi iacebat
ꝓphoca qui ante annos ampluis quã cc̃c.

Expanded text:
morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius deinde anima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodiuit iumento etiam, quo uehebatur, inlaeso et simul cum illa inmani fera intrepida praesentia ad sui domini funus adstante. quo mirabili signo adparet hominem dei crasset infirmitates mortesque multorum, si enim nos ipsos, inquit, iudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum mundo damnemur. eum sane ipse qui deceperat in monumento proprio satis honorifice sepeliuit seque sepeliendum iuxta eius ossa curauit, ita sperans parci posse quoque ossibus suis, cum ueniret tempus, quando secundum illius hominis dei prophetiam Iosias rex Iuda in illa terra multorum eruit ossa mortuorum eisdemque ossibus sacrilega altaria, quae sculptilibus constituta fuerant, funestauit. pepercit quippe illi monumento, ubi iacebat propheta, qui ante annos amplius quam trecentos