comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arrept᷑ fuerit. explanat Confitetur culpa: seq obscelerũ enormitate
mmudis traditũ spiritib contrito corde & humili spũ proclama Grates
anoliberatori suo nee ñ int̾cessori beato benedicto refert: sieq in colu¬
ns ad propͥa remeat huic consuetus ab hinc tẽpore quo adu xit mos
ncidit: annis singulis redeunte tẽpore sanitatis ad eptę. cuuoto alli¬
mina sc̃ĩ confessoris xp̃i ꝓperare ato. oratione ꝑacta sua repetere
oc tali tantaq. dĩ el em̃tia arabre demonica liberato. alt uinetus diris
ligaminib: asuperiorib partib ligeris alueideducit: obsesus & hic
eruentissimo demone: Alligatur deniq ad colũpnã eccłr. Sanguinei
huic obtutus. pallidus color. macilenta facies. toruus aspectus. q̃uiq
mortalib plurimũ t̾roris incuter&: Illicitũ erat ei panẽ comere:

Expanded text:
 a daemonibus fuerit explanat, confitetur culpam, seque ob scelerum enormitatem  a daemonibus fuerit explanat, confitetur culpam, seque ob scelerum enormitatem immundis traditum spiritibus, contrito corde et humili spiritu proclamat: grates Domino liberatori suo, necnon intercessori B. Benedicto refert, sicque incolumis ad propria remeat. Huic consuetus abhinc tempore quo advixit, mos incidit, annis singulis redeunte tempore sanitatis adeptae cum voto ad limina sancti confessoris Christi properare, atque oratione peracta sua repetere. CAPUT XXXI. Item alius. Hoc tali tantaque Dei clementia a rabie daemoniaca liberato, alter vinctus diris ligaminibus a superioribus partibus Ligeris alvei deducitur, obsessus et hic a crudelissimo daemone. Alligatur denique ad columnam ecclesiae. Sanguinei huic obtutus, pallidus color, macilenta facies, torvus aspectus, quique mortalibus plurimum terroris incuteret. Illicitum ei erat panem comedere:
Abbreviated transcription (Latin):
crire rotore arcuata dorsi spina abõ ꝓtendere solcib ⁊naera
cilis atq ad colũpnã ȩccłe abea parte corporis quauestis em colosi¬
cutur infelio upissme constringitur Acceditur adeu a sacer dotbras
quiexorcismos acuncta quȩ erga energuminos agidebent imple uerant
urogatus. nom edicit: Legionẽ se nuncupari confitetur Uoluitur de¬
ũq diuerso circuitu colũpnarũ: & motib pessimis infelicissimũ detor¬
quens corpus. quid inse gerer & ostendebat: Iuctabant᷑ sifari liceat as¬
ura illa demonũ: cũint̃cessionib sc̃orũ ẜqiudem miser ille monitu
nt cessionẽ impellebant: solitus erat ueluti orationẽ ĩuitus fundens
aicere Ns liberame ab hoste antiquo qͥme obsid& Sc̃ȩ benedictes
tullũ punge Et hoc ñ certe uoluntarie. sed inmũdis agitatus fursus
peularit ut mnumera alia ꝓferebat: ud plura: Intuentu serenssimi
pattas diuina miseratione respectus. liberatꝰ adiaboli laqueis. & sospes ae

Expanded text:
crinem rotare, arcuata dorsi spina alvum protendere, saltibus in aera nculis, atque ad columnam ecclesiae ab ea parte corporis qua vestis cingulo sinuatur, infelix durissime constringitur. Acceditur ad eum a sacerdotibus, qui exorcismos ac cuncta quae erga energumenos agi debent, impleverant. Interrogatus nomen edicit, Legionem se nuncupari confitetur. Volvebatur denique diverso circuitu columnarum, et motibus pessimis infelicissimum detorquens corpus, quid in se gereret ostendebat. Luctabantur si fari liceat agmina illa daemonum cum intercessionibus sanctorum. Equidem miser ille monitu umque omnium intercessionem impellebant, solitus erat veluti orationem invitus fundens dicere: Deus, libera me ab hoste antiquo qui me obsidet. S. Benedicte, tu illum punge. Et hoc non certe voluntarie, sed immundis agitatus furiis, joculariter ut innumera alia proferebat. Quid plura? interventu serenissimi Patris, divina miseratione respectus liberatur a diaboli laqueis, et sospes ac
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ opatione. liquido cunctis patuit quia nr̃ benedictꝰ int̃ missarum
solẽpnia p̃sens fuit :
lothario obpęnitudinẽ qua patrẽ carcerali manoipauerat custodia monacbo
pro misccłia apud monasteriũ effecto. totuis pat̾ni imꝑii sũmã assequi
gratũ se cunctis & fauorabilem p̃bens. nonnullos francoꝵ insuȩ unani¬
minitatis allexerat augustalem sublimitatẽ. Sicq mirum ꝑfectum sese
nue exercebat deuotionẽ eor us ut neminẽ priscorũ regum qui regu
nominis claruerunt dignitate impar uisus sit in omĩ scã religione. Nam
nter cetera quȩ hiuc contulit loco munifica affluenti sua largtate sacerdo¬

Expanded text:
Dei operatione liquido cunctis patuit, quia noster Benedictus inter missarum Dei operatione liquido cunctis patuit, quia noster Benedictus inter missarum solemnia praesens fuit. Lothario, ob poenitudinem qua patrem carcerali mancipaverat custodia, monacho Prumiae apud monasterium effecto, totius paterni imperii summam assecutus, gratum se cunctis et favorabilem praebens, nonnullos Francorum in suae unanimitatis allexerat augustalem sublimitatem: sicque in virum perfectum sese nue exercebat devotionem, ut nemini priscorum regum qui regii nominis claruerunt dignitate, impar visus sit in omni sancta religione. Nam inter caetera quae huic loco contulit munifica, affluenti sua largitate sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
deꝓmit: & cuncta quȩ benedictꝰ pater
dicenda p̾ceperat eis pordinẽ retulit : Qui omi corpore tre deflexo ad¬
orantes. lȩtabundis animis laudes innumeras dõ & ꝓusori suo retules
unanimi deuotione .: ne quid inc̃gruũ aduenientis aspectꝰ offender&
quisq studuit se ꝓcurare Quãquã enĩ specialit̾ cum sui p̃sentiã fribus
modicũ quidem usq ab e̾et : tam̃ ad declarandã suȩ uirtutis potentiã
cõmunẽq cunctoꝵ lȩtitiã sese p̃sentẽ de monstranit ꝑ diuinȩ oꝑationi
efficatiam. Nam aliquid magni semꝑ uoluit uidere uel cognoseere
cuncti credentes. Accidit ut post recitationẽ scĩ eugłii om̃s quicumq aliqͦ
molestabantur in cõmodo quosq sacrȩ basilicȩ retentaba̾t limi na: cum
optatȩ sospitatis munere quisq repedar& ad ꝓpria: Sexaginta deniq utriꝰ
sexis & ȩtatis curati st̃ homines: om̃i magisicentia do laudes dõ grãs &
beatissimo patri benedicto in cõmune referentes. Tanta siquidẽ ꝑfecto

Expanded text:
mit, et cuncta quae Benedictus Pater dicenda praeceperat, eis per ordinem retulit. Qui omni corpore terrae deflexo adorantes, laetabundis animis laudes innumeras Deo et provisori suo retulerunt unanimi devotione: et ne quid incongruum advenientis aspectus ostenderet, quisque se studuit procurare. Quanquam enim specialiter cum sui praesentiam fratribus rtutis potentiam, communemque cunctorum laetitiam, sese praesentem demonstravit per divinae operationis efficaciam. Nam aliquid magni se vel videre vel cognoscere cunctis credentibus, accidit ut post recitationem sancti Evangelii, omnes quicunque aliquo molestabantur incommodo, quosque sacrae basilicae retentabant limina, cum optatae sospitatis munere quisque repedaret ad propria. Sexaginta denique utriusque sexus et aetatis curati sunt homines: omni magnificentia Deo laudes, Deo gratias et beatissimo P. Benedicto in communi referentes. Tanta si quidem perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
incelis ẽ. qͥ solẽ suũ oriri facit suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ iustos &iniustos. cõmu

Expanded text:
in coelis est: qui solem suum fain coelis est: qui solem suum fa
Abbreviated transcription (Latin):
grẽmq illius uuillelmũ comitẽ blesensiũ. theutonẽ deniq abbatẽ sci martim. uiudoũe
comitẽ cenomannensẽ. cũ multis aliis ãple opimionis uiris morte obpenisse. Quonun¬
no grauit̃ afflicti fr̃s. addũm ex orandũ ꝓtanta xp̃iani popłi cede se intentissi me
ꝓfert̃. lic& enĩ qͥdã illorũ qͥ tanto int̃fuere discrimini. nuniũ graui infortuniores
eccłȩ iori subditas ñdicã p̃merent. immopenitus gentili more auferrent: tam̃ hu¬
manȩ naturȩ affectu seruorũ dĩ cordapio dolor e c̃cussas: memoria recolentes.
quid animȩ ꝑseuerantes extrema subluce in malis apud inferos patiant᷑. qͥb cruti¬
atib torqueant᷑ : quoꝵ uitȩ finis exitiale stipendiũ meruit. Qã obrem p̃cepti diuini
memores dicentis. orate ꝓꝑsequentib & caluniantib uos ut sitis filii patris ur̃i qui

Expanded text:
fratremque illius Guillelmum comitem Blesensium, Teutonem denique abbatem S. Martini, Guidonem fratremque illius Guillelmum comitem Blesensium, Teutonem denique abbatem S. Martini, Guidonem comitem Cenomanensem cum multis aliis amplae opinionis viris mortem oppetiisse. Quo nuntio graviter afflicti fratres, ad Dominum exorandum pro tanta Christiani populi caede se intentissime conferunt. Licet enim quidam illorum, qui tanto interfuere discrimini, nimium gravi infortunio res Ecclesiae juri subditas, non dicam premerent, imo penitus gentili more auferrent; tamen humanae affectu naturae, servorum Dei corda prae dolore concussa sunt, memoria recolentes quid animae perseverantes extrema sub luce in malis apud inferos patiantur: quibus cruciatibus torqueantur, quorum vitae finis exitiale stipendium meruit. Quamobrem praecepti divini memores, dicentis: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri qui
Abbreviated transcription (Latin):
&bis ingemunat dicens. Quorsũ dñs m̃s sc̃s pat̃ benedietꝰ abitcꝰ Cognitorẽ om̃ũ
occutorũ dm̃ testor. modo hic eũ inspetie corporea ame uisũ mihiq locutũ
Nec mora ipse quoq prbt monasteriũ ueniens. po ib: eiusdẽ locicuntat uisu
cognouerat̃. monita deniq pussimi patris. nec ñ adghortationẽ eius sedule
gerert: Qua ruatione mesti rebeuati fr̃s. sem÷ inuce ada gendas dõ gr̃as
Portabantur : qui auxilio desertos humano. solito tuebant᷑ munimine Nec¬
dũ p romissi cursũ expleuerant soles. & ecce exatie castrensi quidam
clericus fuga lapsus cui nom̃ heirerdus postridie belli ex hausti hora fere
diei octaua monasteriũ ꝑuenit. diroq nuntio cęnobiũ om̃e ꝑculit Nuntiat nĩq
uis hinc inde contractis hac illacq fugȩ subsidio dilapsas Ductores belli odonẽ.

Expanded text:
et bis ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem omnium et bis ingeminat dicens: Quorsum Dominus meus S. P. Benedictus abiit? Cognitorem omnium occultorum Dominum testor, modo hic eum in specie corporea a me visum, mihique locutum. Nec mora, ipse quoque presbyter monasterium veniens, Patribus ejusdem loci cuncta quae visu cognoverat, monita denique piissimi Patris, necnon adhortationem ejus sedule refert. Qua relatione moesti relevati fratres, semet invicem ad agendas Deo gratias hortabantur, qui auxilio desertos humano, solito tuebatur munimine. Necdum promissi cursum expleverant soles, et ecce ex acie castrensi quidam clericus fuga lapsus, cui nomen Herrardus, postridie belli exacti hora fere diei octava monasterium pervenit, diroque nuntio coenobium omne perculit. Nuntiat namquliis hinc inde contractis hac illacque fugae subsidio dilapsas, ductores belli Odonem,
Abbreviated transcription (Latin):
in iuria ur̃a. scitote iã clem̃tissimi conditoris om̃iũ sententiã ꝓpitiã erga uos
effectã : eũq qͥ tirannidis adũsũ eecłam arma indigne corripuit . septimũ ne¬
qua quã transigere solẽ donec huius incurrat penitudinẽ : habete gͦ indno
fidutiã : & in illo confortamini : Dũ hȩc senior delectabilib: eder& uerbis prbi
quibuis poterot nutib puerũ sciscitabatur quȩ esset tantȩ uenerationis persona. Cui
prbt cũ re scissor beatissimũ patrẽ secũ muisu colloqͥ: coepit cunẽtis qͥaderant
uidentib ab eodẽ sese lectulo braebis extentis ꝓtrahere. acsi uestigia eius
quẽ cernebat astantẽ tepere poss&. simulq uoces cuisdã murmuris emitt᷑re
anxius quasnullatenus astantes intelliger poterant Tandẽ exꝑgefactus.
hac illacq obtutũ uertendo discurrens. suppliciaepene lacrimabili uoee seme

Expanded text:
injuria vestra, scitote jam clementissimi Conditoris omnium sententiam propitiam erga vos injuria vestra, scitote jam clementissimi Conditoris omnium sententiam propitiam erga vos effectam, eumque qui tyrannidis adversum Ecclesiam indigne arma corripuit, septimum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrat poenitudinem. Habete ergo in Domino fiduciam, et in illo confortamini. Dum haec senior delectabilibus ederet verbis, presbyter quibus poterat nutibus puerum sciscitabatur, quae esset tantae venerationis persona. Cui presbyter cum rescisset beatissimum Patrem secum in visu colloqui, coepit cunctis qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cernebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris emittere anxius, quas nullatenus astantes intelligere poterant. Tandem expergefactus, hac illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel
Abbreviated transcription (Latin):
uobis cunctisq notũ ẽ. quantũ nobis acfamiliȩ nr̃ȩ odo comes nec ñ popłs ei fauens
imperat mali ildõq iniunc tũ ex p̃cepto abbatis offitiũ cura ꝑuigili certatĩ ꝓuideo:
quatinꝰ nauali effugio familia nr̃a seruare araptorib: ualeat suppellec tilẽ suã. Grau¬
tus sõno in hoc me stramine proieci. At senior uerbis fauens prb̃i. talia refert.
Noui ueraesse quȩdicis : Sed antequã his quȩ dolendo quereris uerissima satis faciã
redarguant ignauiat : csi ego nullã uexationis edꝵ curã habeã: uelutq
p̃ceptis om̃ipotentis curã adhibueritis oboediendi. regulȩ quo ꝑ me ado uobis
traditȩ mandata ex secuti haud signit̃ fueritis: cuncta adũsa fient ꝓsperoe in imni¬
ci amici effitient᷑ gr̃amq suã fautor om̃iũ innullo negabit Behac uͦ quȩ nunc est

Expanded text:
vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon populus ei favens vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon populus ei favens inferat mali, ideoque injunctum praecepto abbatis officium cura pervigili certatim dum provideo, quatenus navali effugio familia nostra servare a raptoribus valeat supellectilem suam, gravatus somno in hoc me stramine projeci. At senior verbis favens presbyteri, talia refert: Novi vera esse quae dicis, sed antequam his quae dolendo quereris, verissima satisfaciam i culpam in me redarguant ignaviae, ac si ego nullam vexationis illorum curam habeam, velutque praeceptis omnipotentis curam adhibueritis obediendi, regulae quoque per me a Deo vobis traditae mandata exsecuti haud segniter fueritis, cuncta adversa fient prospera, inimici amici efficientur, gratiamque suam fautor omnium bonorum in nullo negabit. De hac vero quae nunc est
Abbreviated transcription (Latin):
norib pecorib seu cȩteris moͦlib consistentẽ. rebus nauib exceptã amnẽ ultra
trans fernent Si aut̃ ulteriorẽ uiã ꝑger&. uersauice id ipsũ ex supra dictis
agerent reb trans uehendo scilic& cuncta in hanc aluer partẽ pe ficitur hu¬
useemod negotio hercãb aldus prbt bonȩ uite & nominis. qui & uhoc rodẽ
cenobio uitã tenuit regulare̾ :eaq quȩscriber ꝓposui u̾iua uoce sub attes.¬
tacione ueritatis. cunctis ꝓfitebat᷑ cerossimose cognouisse uisu. Dũ et̃ per
uigiliarũ prbt. cirea crepusculũ t̃tiȩ noctis domũ properat: att instramine
cuusdã lectuli in patientia uiẽ tũs sonii se proiecit Moxq ut quippiam sõmicaꝑ
potuit c̃spicit inuisu astantẽ sibi ꝑsonã sub monastieo habitu baculũ manu gestantẽ
Quidẽ frecor modo hic talit̃ iaces : Qui ille uenerandi uultꝰ intueni ꝑsonã Dñe inqur

Expanded text:
noribusque pecoribus seu caeteris mobilibus consistentem rebus, navibus exceptam, amnem ultra noribusque pecoribus seu caeteris mobilibus consistentem rebus, navibus exceptam, amnem ultra transferrent. Si autem ulteriorem viam pergeret, versa vice idipsum ex supradictis agerent rebus, transvehendo scilicet cuncta in hanc alvei partem. Praeficitur hujusmodi negotio Hercambaldus presbyter bonae vitae et nominis, qui in hoc eodem coenobio vitam tenuit regularem, eaque quae scribere proposui, viva voce sub attestatione veritatis, cunctis profitebatur certissimo se cognovisse visu. Dum enim per vigiliarum presbyter, circa crepusculum tertiae noctis domum properat, atque in stramine cujusdam lecti impatientia victus somni se projicit, moxque ut quippiam somni capere potuit, conspicit in visu astantem sibi personam sub monastico habitu baculum manu gestantem,Quid est, frater, cur modo hic taliter jaces? Cui ille venerandi vultus intuens personam: Domine, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tiranide cũ pignorib sc̃oꝵ. om̃igena supplicantes p̃ce: netantũ in currat piaculũ.
nesacro ordini delegatas: adnefarios transferat usus. sed magis seruos dĩ res
sibi adño traditas: lie liceat ordinare̾ Quȩ petiuo. nulli apud eũualuit
matfridũ. sociosq eoꝵ in eͥustriȩ partib residentes: qui abimꝑatore aocharto¬
riũ defecerant Qui expeditiom: iusserat quoq int̃ ee ionã uenerabilẽ ep̃m
aurelianen sẽ: & bosonẽ abbatẽ scĩ benedicti: quoꝵ res in iuste sibi uendicauerat:
Intea auxiliares ex suꝑioni burgundia adid properantes hellũ utrãq ligeris
ripa tenentes: rapins cuncta uastabant: Quoꝵ uesaniȩ boso abbas oburando
ussit naues portu ita paratas ad eẽ. ut si popłs ex superiorib: aduentans partib::
citeriorẽ ripa tener&. naute omñe pecuñ familiȩ cȩ nobu ipsius inmaiorib mi¬

Expanded text:
tyrannide cum pignoribus sanctorum: omnigena supplicantes prece, ne tantum incurrat piaculum, tyrannide cum pignoribus sanctorum: omnigena supplicantes prece, ne tantum incurrat piaculum, neve res sacro ordini delegatas ad nefarios transferat usus sed magis servos Dei res sibi a Domino traditas libere liceat ordinare: quae petitio nulli apud eum valuitMatfridum sociosque eorum, Neustriae partibus residentes, qui ab imperatore ad Lotharium defecerant: cui expeditioni jusserat quoque interesse Jonam venerabilem episcopum Aurelianensem et Bosonem abbatem S. Benedicti, quorum res injuste sibi vindicaverat. Interea auxiliares ex superiori Burgundia ad id properantes bellum, utramque Ligeris ripam tenentes, rapinis cuncta vastabant: quorum vesaniae Boso abbas obviando, jussit naves portus ita paratas adesse, ut si populus ex superioribus adventans partibus citeriorem ripam teneret, nautae omnem pecuniam familiae coenobii ipsius in majoribus mi
Abbreviated transcription (Latin):
na orit᷑ conlisio. Dũq pat̃ ohos honorib: obmerita pͥuare alios cumulare opib: stud&
iad ipsũ uͦ filu adũsus patrẽ: deiectos ab illo: erigere. sublimatos deponere conant᷑:
tẽpestatis instar maritmȩ: subiectos hac illacq disꝑdunt. Qua causa res quarũq
xp̃i eccłarũ contigit grauissima pati dispendia: Int̃quas eccła aurelianensis cũ contigu¬
is scõs locis. quȩ subregimine dm̃coꝵ elericoꝵ siue monacoꝵ consistere uidebant᷑ mon
modica uexatione afflictaẽ Siqͥdẽ matfrido comite quondã aurelianensiiobeul¬
pã inertiȩ ꝓpris honorib priuato. odo in loco eius substituit᷑ Qui insolentia gra¬
uiꝰ contra sui naturã elatꝰ: cuncta quȩ iuri subiacebant eccłȩ aurelianensis matri¬
potestatẽ: Qđ mon achi cȩnobii sc̃i benedieti cȩrnentes. consilio inito: miscđȩ dñi

Expanded text:
na oritur collisio: dumque pater alios honoribus ob merita privare, alios cumulare opibus studet; na oritur collisio: dumque pater alios honoribus ob merita privare, alios cumulare opibus studet; idipsum vero filii adversus patrem, dejectos ab illo erigere, sublimatos deponere conantur, tempestatis instar maritimae, subjectos hac illacque dispergunt: qua causa res quarumque Christi ecclesiarum contigit gravissima pati dispendia. Inter quas Ecclesia Aurelianensis cum contiguis sanctorum locis, quae sub regimine Dominicorum clericorum sive monachorum consistere videbantur, non modica vexatione afflicta est. Siquidem Matfrido comite quondam Aurelianensi ob culpam inertiae propriis honoribus privato, Odo in ejus locum substituitur. Qui insolentia gravi contra sui naturam elatus, cuncta quae juri subjacebant ecclesiae Aurelianensis, matripotestatem. Quod monachi coenobii S. Benedicti cernentes, consilio inito, misericordiae Domini
Abbreviated transcription (Latin):
adũsũ pelagus fortĩt enatando ꝑuenit ad posterulã quȩ usq hodie scĩ benedieui
dr̃ : ibiq appulit: Concurrer̃ undiq aburbe populi in cognitũ cernere miraculũ
stupenteso: noces clamoris atq adhortationis ꝓferunt. Uidete ociues. contẽpla¬
mini qualit̃ nouus nauta dilectꝰ dñi benedictꝰ mortalisine remige nauĩ ꝓpͥa medi¬
is regit influctib ꝥ onfu sa deniq om̃is ꝓ curatorũ fisci audatia. inposterũ abhac
sese conpescuit scltitia Carolo augusto magno imꝑatore francorũ diem obeunte¬
Id douicus filius enuis imꝑũ gubna cula suscepit Cuius tẽpore tumultuationib uarus il¬
regno francorũ atrito: mnulto acgrauĩ turbine ꝑccłe uisuse concuri status Naꝙ fili
diuersa adũsus patrẽ molientib: quantũ ad totius spetiẽ regni adtin& intesti¬

Expanded text:
adversum pelagus fortiter enatando, pervenit ad Posterulam quae usque hodie S. Benedicti adversum pelagus fortiter enatando, pervenit ad Posterulam quae usque hodie S. Benedicti dicitur, ibique appulit. Concurrunt undique ab urbe populi incognitum cernere miraculum, stupentesque voces clamoris atque adhortationis proferunt. Videte, o cives, contemplamini qualiter novus nauta dilectus Domini Benedictus mortali sine remige navem propriam mediis regit in fluctibus. Confusa denique omnis procuratorum fisci audacia in posterum ab hac sese compescuit stultitiaLudovicus filius ejus imperii gubernacula suscepit, cujus tempore variis tumultuationibus regno Francorum attrito, multo ac gravi turbine Ecclesiae visus est concuti status. Namque filiis diversa adversus patrem molientibus, quantum ad totius regni specimen attinet, intesti
Abbreviated transcription (Latin):
grafũ concessũ fuerat :uti quator naues inmũnes abomi debito fiscii librune ꝑ
alueũ ligeris discurrerent. Cũitaq supra fati comitis tẽpore harũ una obsa¬
ls euectionẽ nãneticã urbẽ usq perueniss&r: atq in regrediendo tuta expeep¬
to regio om̃ si trrͣis portꝰ ciuitatesq ꝑtransir&. adurbẽ ꝑuenit aurelianã
a telonari ciuitatis detenta : rector nauis uectigalis gr̃a questioms subieitr
u ertatẽ regiã illo reclamante. contẽpta regali auctoritate exactor nauĩ onustã
sale fisco subicit : atq cũcȩteris nauib ꝓcuratori portꝰ cõmittit: Frat quando hȩc
agebant᷑ dies dominica: Sed circa horã fere diei t̃tiã cunctis missarũ celebratione
detentis. quȩ cũ cȩteris portu fiscali tenaebat subito absq humano remige apor¬
tu emota mediũ ligeris petit: quo fͦrtior uis aquȩ decurrq sol&. ibiq contra

Expanded text:
yngraphum concessum fuerat, uti quatuor naves immunes ab omni debito fisci liberrime per yngraphum concessum fuerat, uti quatuor naves immunes ab omni debito fisci liberrime per alveum Ligeris discurrerent. Cum itaque suprafati comitis tempore, harum una ob salis evectionem Namneticam usque ad urbem pervenisset, atque in regrediendo tuta ex praecepto regio omnes itineris portus civitatesque pertransiret, ad urbem pervenit Aurelianam, ibique a telonariis civitatis detenta rector navis vectigalis gratia quaestioni subjicitur. Liberalitatem regiam illo reclamante, contempta regali auctoritate exactor navem onustam sale fisco subjicit, atque cum caeteris navibus procuratori portus committit. Erat quando haec agebantur dies Dominica; sed circa horam fere diei tertiam, cunctis missarum celebratione detentis, navis quae cum caeteris in portu fiscali tenebatur, subito absque humano remige, a portu emota medium Ligerim petit, quo fortior vis aquae decurrere solet: ibique contra
Abbreviated transcription (Latin):
Uem uemꝰ: iã nunc morior: Cũq astantes t̃riti requirerent. quid causȩ esset cur
talia acsi m̃te captꝰ effunder& uerba: pallens actremens sciscitantib respon¬
dit: Quie sceͥti mͥ inlecto. sc̃s astitit benedictꝰ ueneranda decorꝰ canitie: quẽ se¬
quebat᷑ puerulus & ipse monacꝰ: cepitq ad ũsũme conqueri quã obrem
abbatẽ suũ int̃ficere uellẽ : Cũq ei responderẽ nullatenꝰ me abbatẽ suum
int̃ficere uoluisse : baculo qu   stabat caput meũ ualde ꝑcutiens. mortime
uicinũ reddidit: una &iã cõminans. citissime huius facti me inutilit̃ penitudinẽ
ꝑ acturũ: Hȩc dicens dolore interiora citius penetrante. nocte sequentimor¬
adima: At rodulfus abbas agnita eiꝰ ꝑ̃peti qͥdẽ sed serotina morte.: legatũ dir¬
centia: huic sacratissimo cȩnobio apriscis francoꝵ regib ꝓp̃cepti proprii c¬

Expanded text:
 Vae mihi, vae mihi, jam nunc morior. Cumque astantes territi requirerent, quid causae esset, cur  Vae mihi, vae mihi, jam nunc morior. Cumque astantes territi requirerent, quid causae esset, cur talia ac si mente captus effunderet verba, pallens ac tremens sciscitantibus respondit: Quiescenti mihi in lecto sanctus astitit Benedictus, veneranda decorus canitie, quem sequebatur puerulus et ipse monachus, coepitque adversum me conqueri, quamobrem abbatem suum interficere vellem. Cumque ei responderem nullatenus me abbatem suum interficere voluisse, baculo quod gestabat, caput meum valide percutiens, morti me vicinum reddidit; una etiam comminans, citissime hujus facti me inutiliter poenitudinem peracturum. Haec dicens, dolore interiora citius penetrante, nocte sequenti, morjaculatur ad ima. At Radulfus abbas agnita ejus praepeti quidem, sed serotina morte, legatum diricentia huic sacratissimo coenobio a priscis Francorum regibus per praecepti proprii s
Abbreviated transcription (Latin):
uehitur ripã : elerrimeq monasterio recipit᷑ : Interea ninlat᷑ comiti. ab batẽ mibi
affuisse rodulfũ: sedcinci eisseꝰ cernens eomes arrime se. abbate p̃uentum.
nec malitie sus̨ eefraudi locũ parh ullũ: nimio felle romoris. abalneo exiliens
unteo ol uoluitur. seseq in leciũ aliquantulũ requieturus proiecit. uesidente
adcaput eius deutheria concubinas Eo altiori sopore de presso. ostitit quida
senex monachi habitũ gerens: quẽ sequebat᷑ puer eiusdẽ habitus: talt̃q adrũ
negando responsũ ẽdder& nequa quã se abbatẽ suũ necare uoliisse: illa torui¬
uultu in eũ respitiens: simulq baculo qug estabat in curuo: caput eius ꝑcutiens.
inquit: Per caput hoc testor: pęnitudinẽ te huius factiinutilit̃ citissime acturũ
Qua ꝑcussione excitatꝰ: alecto exiliens. efferatꝰ animo. in uocẽ erupit dicens:

Expanded text:
vehitur ripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur comiti abbatem inibi vehitur ripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur comiti abbatem inibi affuisse Radulfum, sed concite rediisse. Cernens comes acerrime se ab abbate praeventum, nec malitiae suae ac fraudi locum patere ullum, nimio felle commotus, a balneo exsiliens linteo obvolvitur, seque in lectum aliquantulum requieturus projicit, residente ad caput ejus Deutheria concubina. Eo altiori sopore depresso, astitit in visu quidam senex monachi habitum gerens, quem sequebatur puer ejusdem habitus, taliterque ad eum negando responsum ederet, nequaquam se abbatem suum necare voluisse; ille torvultu in eum respiciens simulque baculo quod gestabat incurvo caput ejus percutiens, inquit: Per caput hoc testor poenitudinem te hujus facti inutiliter certissime acturum. Qua percussione excitatus, a lecto exsiliens, efferatus animo in vocem erupit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i benedicti excepto. qđ ab abbate tunc regebat᷑ rodulfo: consiliũ habuit. abbare in¬
quendã ex suis sat ellitib adregẽ dirigit: qͥmortuũ rodulfũ abbatẽ nuntiar & Statim
ac pene᷑ uestigio alterũ mttit : qͥ rodulfũ abbatẽ. ad colloqͥũ euoe ar& mutuũ: Sane
legatis. rigi directꝰ ccelerato itimeri. ꝓalatũ uenit. iussa exsequit᷑ nec dũq ꝑacto
negotio: a liquandiu palatio inmorat : At uero rodulfus abbas: conscensis ȩquis. cũpaua¬
cis ad eollobũ ꝓpera fallentis amici: Seddũ ille it ꝑager&r: comes balneũ ingres¬
siq curã corporis agebat: Dũq: ad huc inbalneũ residero: abbas monesteriũ sc̃i uin¬
tians: fug auxiliũ expeteri hortat᷑ yltaq abbas uerso gradu: calcarib equũ int¬
pellens: citato eursu ligeris alucũ repeti: Nauẽq c̃scendens inciteriorẽ trans¬

Expanded text:
S. Benedicti excepto quod ab abbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate inS. Benedicti excepto quod ab abbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate inquemdam e suis satellitibus ad regem dirigit, qui mortuum Radulfum abbatem nuntiaret, statimque ac pene evestigio alterum mittit, qui Radulfum abbatem ad colloquium evocaret mutuum. Sane legatus regi directus accelerato itinere palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto negotio aliquandiu palatio immoratur. At vero Radulfus abbas conscensis equis cum paucis ad colloquium properat fallentis amici. Sed dum ille iter perageret, comes balneum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuc in balneo resideret, abbas monasteriolum S. Guntians, fugae auxilium expetere hortatur. Itaque abbas verso gradu, calcaribus equum impellens, citato cursu Ligeris alveum repetit, navemque conscendens, in citeriorem trans
Abbreviated transcription (Latin):
Ampliata deniq satia potestate: necesse erat duces regno subiugateq gantiꝑficer
ducib:q: contigit palatiũ uacuare: eo qđ multos ex francorũ uobili genere filio contulerit:
ecũ eo regnũ nouit̃ suscestũ tuerent᷑ &regerent. hac igit᷑ oecasione utaliqͥb uide t᷑: ut plu¬
rimis uͦ eredibilet uisũ ẽ. ob francoꝵ suspectã fidẽ: quã semel in iuratione: dũbellũ inchoaret᷑
sixonicũ: expertus ẽ ilterũ aũt in c̃iuratione pipim naturalis filii: quibdã seruoꝵ suoꝵ fisei
debito subleuatis: curã traddit regni : atq in pͥiis rabonẽ aurelianensib comitẽ p̃sct :
biturigeisib: sturmigu. aruernis bertmũndũ. aluisq utei uisuẽ locisalios p̃posuit. Sed rabo
ot eius debitũ exposcebut nature: nimia in solescens astutia: cupiditate uͦcrudelior efstetꝰ
cũ u̾niũsa quȩ aurelianen siũ fines c̃tinere uidebant᷑: sibi subiecta cerner& cȩnobio ctaxat

Expanded text:
Ampliata denique regia potestate, necesse erat duces regno subjugataeque genti praeducibusque contigit palatium vacuari, eo quod multos ex Francorum nobili genere filio contulerit, qui cum eo regnum noviter susceptum tuerentur et regerent. Hac igitur occasione ut aliquibus videtur: ut plurimis vero credibile visum est, ob Francorum suspectam fidem, quam semel in conjuratione, dum bellum inchoaretur Saxonicum, expertus est; iterum autem in conjuratione Pippini naturalis filii, quibusdam servorum suorum fisci debito sublevatis curam tradidit regni, atque inprimis Ragonem Aurelianensibus comitem praefecit, Biturigensibus Sturminium, Arvernis Bertmundum, aliisque ut ei visum est locis alios praeposuit. Sed Raho ut ejus debitum exposcebat naturae, nimia insolescens astutia, cupiditate vero crudelior effectus, cum universa quae Aurelianensium fines continere videbantur sibi subjecta cerneret, coenobio duntaxat
Abbreviated transcription (Latin):
natib tenacit᷑ in heserant. quo nũquã anatiuitate gressuũ incessuns
runt senerui du contracti extendere. aridiq mectus uenaru
gumis infusione humectari: tali quoq natib ueheinterr albs. euor
latime se fabeis ab ungere Nec mora extenditur puerulus gur
corpose pauimto inher& ꝑ aulopost uͦ sanus exurirens quã qua
turios aigitatus aduenit. madalbtus hic upcabulo nuneu potisu

Expanded text:
natibus tenaciter inhaeserant, quod nunquam a nativitate gressuum incessum erunt se nervi diu contracti extendere, aridique meatus venarum sanguinis infusione humectari. Tali quoque natibus vehementer astricti, paulatim sese ab eis abjungere. Nec mora, extenditur puerulus, et toto corpore pavimento inhaeret: paulo post vero sanus exsurgens, quanquam furiisque agitatus advenit. Maldabertus hic vocabulo nuncupabatu
Abbreviated transcription (Latin):
trie rertestis miiserit: placuit illi haud dispara ꝑseroĩsuu eulesdus¬
simũ potrar mmracula :apud sacratissimã elem qua conduita e uscie
patris m̃bra seruant Mãꝙ delatꝰ aparentib puer par uulus acdine

Expanded text:
patriae coelestis immiserit; placuit illi, haud disparia per servum suum dilectispatriae coelestis immiserit; placuit illi, haud disparia per servum suum dilectissimum patrare miracula apud sacratissimam aedem qua condita ejusdem Patris membra servantur. Namque delatus a parentibus puer parvulus ad me
Abbreviated transcription (Latin):
pessimo lippidinis humore seu glaucõmate ad operti clarissimum
ici piebant uidendi uisum Debiles uero grauamine gresinu qui
niqua pedib incesserant facilitatẽ gradiendi sũma congaua. qu
tecin trabant Demones ab obsessis extrudebantur corporib luna¬
el iredelã assequebant᷑ optatã pretea quadam menbrorĩ quo¬
undã incendiũ male perpessi quod genus morbi ineurab dr
pedici diriuato nomine a cranero canceroma uocitant. sanitatĩ¬
perfectã se adeptos gaudebant: In numera ꝓinde sanitatu dona
ut p̃fati sumus ꝑbeatorũ memorias martyrũ dñs in tab naculo qꝰ tep
inpsenti seło mortalib deputato miraculis illustrando. Sedne ispar
dis pristione gloriosiores qui maxime apud dñm suspicar ent gxistn
martyrosesuisangiuims eẜfusione ꝓprii coronã sibi pararint feliem¬
tis ꝑpetue quã illũ qui abs martyru palma in paeeiani nũi cillers

Expanded text:
pessimo lippitudinis humore, seu glaucomate adoperti, clarissimum pessimo lippitudinis humore, seu glaucomate adoperti, clarissimum recipiebant videndi usum: debiles vero gravamine gressuum qui nunquam pedibus incesserant, facilitatem gradiendi summo cum gaudio recuperabant: daemones ab obsessis extrudebantur corporibus, lunatici medelam assequebantur optatam. Praeterea quidam membrorum quorumdam incendium male perpessi, quod genus morbi incurabile, medici derivato nomine a cancere cancerauma vocitant, sanitatperfectam a se adeptos gaudebant. Innumera proinde sanitatum dona ut praefati sumus per beatorum memorias martyrum Dominus in tabernaculo quo tempore in praesenti saeculo mortalibus deputato miraculis illustrando. CAPUT XXIX. dispensationem, gloriosiores quam maxime apud Dominum nos putarent existere martyres, qui sanguinis effusione proprii coronam sibi pararint felicitatis perpetuae, quam illum qui absque martyrii palma in pace animam sedibus
Abbreviated transcription (Latin):
excitati adtã uenerabibe unde cũci confluere spectaculũ Iunctisq
scibus uix extorquere quo quomodo ab abbate & fr̃ib potuert
itextra portã monasterii ad occidentalẽ plagã in loco nemorib
consito tentoriũ extendi iuber&. quo memoriȩ sc̃oꝵx certo tẽpore
bocẽ uigilia dñici diei deferrent᷑. manerentq subreuerendi uigilũ
nes plebiũ ñ solũ ex contiguis uerũ &iã procul positis locis medelam
animarũ & corporũ consecuture eo confuxere Oꝑabatur deniq
dñs ꝑclaris simos matires suos incredibilia uirtutũ dona. quȩ is.
quo parte expleri conspeximus. ut liquido patesceret & iam
uinc in his suis dilectissimis testib illud conpleri qđ olim eisqui in
eũ uera fide crediderunt repromisit ita inquiens Am̃ am̃dico uob
queredit in me ofera quȩ ego facio & ipse faci& & maiora hoꝵ
faciee Si quidẽ capti oculis quolib& scilic& corporis uitioseu

Expanded text:
excitati ad tam venerabile undecunque confluere spectaculum: junctisque excitati ad tam venerabile undecunque confluere spectaculum: junctisque precibus vix extorquere quoquomodo ab abbate et fratribus potuerunt, ut extra portam monasterii ad occidentalem plagam in loco nemoribus consito tentorium extendi juberet, quo memoriae sanctorum certo tempore, hoc est vigilia Dominici diei deferrentur, manerentque sub reverenti vigilum nes plebium non solum ex contiguis, verum procul positis locis, medelam animarum ac corporum consecuturae eo confluxere. Operabatur denique Dominus per clarissimos martyres suos incredibilia virtutum dona, quae ipsi quoque pueruli ex parte conspeximus: ut liquido patesceret etiam nunc in his suis dilectissimis testibus illud compleri, quod olim eis qui in eum vera fide crediderint repromisit, ita inquiens: Amen dico vobredit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet . Si quidem capti oculis, quolibet scilicet corporis vitio, seu
Abbreviated transcription (Latin):
rib: letus ad propria regreditur die uero aduentussui ad
monasteriũ. iussit directo misso ut cũ honore sc̃is condigno fr̃s
sibi occurrerent haud procul a monasterio. Iussis oberdientes
fr̃s excipiunt memorias sc̃orũ xp̃i martyrum cũ honore quanti
nortalib: concedit᷑ digno subdie .xi. kalendarũ iuliarũ. atq in ȩc¬
uraculorũ benefitia a dño perbeatos matyres patrata: porro quia
exantiqua aut oritate sanccitũ erat. feminas in fra inferiores portas
nonasterii haud quaquã transitũ introrsus habere. hii qui a longe
ne mortes sc̃orũ secuti fuerant ad p̃ces conũtunt᷑ ut ꝑmitterentur eis
poscentes causa orationis eccłam inqua sc̃orũ reliquie depositȩ
erant ingredi. uotaq sua ꝑsoluere. Q quia aduersũ erat relig¬
on monasticȩ. nullo om̃ino pacto impetrare ualuerunt᷑ Iuis uͦ in pce
perdurantib cȩpere &iam quiq nobiliores causa tanti rumoris

Expanded text:
ribus, laetus ad propria regreditur. Die vero adventus sui ad ribus, laetus ad propria regreditur. Die vero adventus sui ad monasterium, jussit directo misso, ut cum honore satis condigno fratres sibi occurrerent haud procul à monasterio. Jussis obedientes fratres excipiunt memorias sanctorum martyrum cum honore quantum mortalibus conceditur digno sub die undecimo Kalendarum Juliarum, atque in Eccmiraculorum beneficia a Domino per beatos martyres patrata. Porro quia ex antiqua auctoritate sancitum erat, feminas infra exteriores portas monasterii haudquaquam transitum introrsus habere; hi qui a longe memorias sanctorum secuti fuerant, ad preces convertuntur, ut permitteretur eis poscentibus causa orationis ecclesiam in qua sanctorum reliquiae depositae erant ingredi, votaque sua persolvere. Quod quia adversum erat religioni monasticae, nullo omnino pacto impetrare valuerunt. Illis vero in prece perdurantibus, coepere etiam quique nobiliores causa tanti rumoris
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ molitus fuerit BENE DIC TUM Imperii francoꝵ monarchiam¬
Iuduinco augusto ut p̃fatũestꝰ regente. uenerabilis abbas hildumꝰ
cȩ nobii sc̃i martyris dionisu romã legatos direxit. atq: ab eͥgeno
papa corpus beati sebastiani martyris impetrauit. quod delatũ.
in sc̃ĩ med ardi basilica iuxta corpus eius in loculo gestatorio ad
monasteri sc̃i confessoris benedicti palatiũ uocatus adierat
buit Proide diuertens ad p̃fatũ cȩnobiũ cũ hilduino re¬
uerendo abbate colloquiũ habuit familiare Int̾q familia¬
rictatis colloquia. reliquias abeo sc̃orũ martyrũ expetut
dionisi scilic&. rustici. & eleutherui. atq sebastian Cuius p̃¬
cibus nobilisimus abbas libent̃ annuens qđ petebat ir subea
conditione p̃stitit. ut singulis annis adueniente natlitio eoꝵ¬
dẽ martyrũ celebrima apudnos ipsoꝵ festiuitas more mona¬
stico haberetur Susceptis gratantissime boso abbas sc̃oꝵ pigne¬

Expanded text:
sanctum molitus fuerit Benedictumsanctum molitus fuerit BenedictumLudovico Augusto ut praefatum est gerente, venerabilis abbas Hilduinus coenobii S. martyris Dionysii legatos Romam direxit, atque ab Eugenio papa corpus S. Sebastiani martyris impetravit, quod delatum in S. Medardi basilica juxta corpus ejus in loculo gestatorio ad monasterii sancti confessoris Benedicti palatium evocatus adierat:buit. Proinde divertens ad praefatum coenobium cum Hilduino reverendo abbate colloquium habuit familiare, interque familiaritatis colloquia reliquias ab eo sanctorum martyrum expetiit, Dionysii scilicet, Rustici et Eleutherii, atque Sebastiani. Cujus precibus nobilissimus abbas libentissime annuens, quod petebatur sub ea conditione praestitit, ut quotannis adveniente natalitio eorumdem martyrum, celeberrima apud nos ipsorum festivitas more monastico haberetur. Susceptis gratantissime Boso abbas sanctorum pigno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperant. deducentes secũ illũ diuinitꝰ uinctũ latronẽ At ubi
basilicȩ ꝓximant: ꝓstrati ante ostiũ cũlacrimis confitent᷑. nec illũ
solũmodo reũ sceleris. sed oms unã conscios ẽẽ criminis edicunt
Postremo uotose obligant nũquã se ex familia sc̃ibenedicti aliqͥđ
molestiȩ illaturos. simodo grãm illius promereri ualerent. Cer¬
nentes interea custodes sacrȩ domus deuotionẽ uiroꝵ. totoq: incli¬
natos animo admiscđam pu uidicis impetrandã. humi prostratos
erigunt. deiectosq: animo corpore consolantes. eccłam introduc̃i
atq ad scm̃ tumulũ ꝑcducunt Oratione cõpleta miser resoluit᷑.
atq dño consociis grates ꝓposse aclibatori suo benedicto agens.
ad sua regreditur. aꝑte ubicũq p̃dicans diuinã huic loco p̃stanti¬
us in ẽe uirtutẽ. nulliq exsententiȩ cedere siquid praui adũsus

Expanded text:
properant, deducentes secum illum divinitus vinctum latronem. Et ubi properant, deducentes secum illum divinitus vinctum latronem. Et ubi basilicae proximant, prostrati ante ostium culpam cum lacrymis confitentur: nec illum solummodo reum sceleris, sed omnes una conscios esse criminis edicunt. Postremo voto se obligant, nunquam se cuiquam ex familia S. Benedicti aliquid molestiae illaturos, si modo gratiam illius promereri valerent. Cernentes interea custodes sacrae domus devotionem virorum, totoque inclinatos animo ad misericordiam pii judicis impetrandam, humi prostratos erigunt, dejectosque animo ac corpore consolantes, Ecclesiam introducunt, atque ad sanctum tumulum perducunt. Oratione completa, miser resolvitur, atque Domino cum sociis grates pro posse, ac liberatori suo Benedicto agens, ad sua regreditur, aperte ubique praedicans divinam huic loco praestantius inesse virtutem, nullique ex sententia cedere, si quid pravi adversus
Abbreviated transcription (Latin):
dicti: qđ si agerent eisimpune ñ cedere: illi indignantes. pinguiorẽ¬
iuuenca quã conspexerant a toto separatã grege iugulari p̃cipi¬
unt: Iua religata unus ex eis quiaudatior uidebat᷑ euaginato ense:
exertoqr brachio uaccã ꝑ cutere nitit᷑ Atuero in ipso conatu uinet᷑
ligatusq in ex tricabilib uinculis hesit. ita ut erexerat brachium
cuense retinens. nullaq in partẽ detͥeetere ualens Uideres mise¬
rum ad stare ipso suo conamine loris non patentib uinctũ. uirtutẽci
diuinã quã in suo dudũ sp̃uerat dilectore in se experiri Socu
uidentes celitus emissã uindictã in cõparẽ deseuire consternani
animo culpã confitentur. miscđam abeo quẽ superbe contẽpserant
sc̃o exposcunt benedito: Depositis deniq armis calceis quoq pedil
resoluris ⁊ra capitib aspergunt. sicq remediũ petituri monasteriũ

Expanded text:
dicti, quod si agerent, eis impune non cedere; illi indignantes, pinguiordicti, quod si agerent, eis impune non cedere; illi indignantes, pinguiorem quam conspexerant juvencam a toto separatam grege jugulari praecipiunt: qua religata, unus ex eis qui audacior videbatur, evaginato ense exertoque brachio vaccam percutere nititur. At vero in ipso conatu vinctus ligatusque inextricabilibus vinculis haesit, ita ut erexerat brachium cum ense retinens, nullamque in partem deflectere valens. Videres miserum astare ipso suo conanime loris non parentibus vinctum, virtutemque divinam quam in suo spreverat delicto, re ipsa in se experiri. Socii videntes emissam coelitus vindictam in comparem desaevire, consternati animo culpam confitentur, misericordiamque ab eo quem superbe contempserant, sancto scilicet exposcunt Benedicto. Depositis denique armis, calceis pedibus resolutis, terram capitibus aspergunt: sicque remedium petituri monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
baio arios. atq alemannos. eisq quos uirte francoꝵ pat̃ armis sube¬
gerat regni statũ in cõpositȩ cõmittit: Illud quo animo franci ex¬
ceperint in promtuẽ agnoscere Liberalitate igit᷑ transreni. acsi
obtutelã imꝑatoris adepta. uitus sese omnẽq subdiderȩ exer
dũ imꝑator ex peditionẽ infiliũ agens. aquitaniã uersus ligeri flu¬
uio ppinquar&. accidit quosdã supradictoꝵ popłoꝵ ducesuillulas
cenobii sc̃i benedicti uastando attingere Cũ uͦ grassante p̃doꝵ seui
qđ & in reliquis acturi locis: Erat haud longe amonasterio arm̃toꝵ
grex ñ paruus de pascens: qui continũis fr̃m necessitatib deputatus
ad seruendũ erat hunc p̃doꝵ ualida inuadens manus. minatur par¬
tim securi per cussos suis epulis p̃paͣre: partẽ sȩcũ sue par abducere.
uib cũ arm̃tarius dicer& ũ debere eos gregẽ scĩ contingere bene¬

Expanded text:
Bajoarios atque Alemannos: eisque quos virtute Francorum pater armis subeBajoarios atque Alemannos: eisque quos virtute Francorum pater armis subegerat, regni statum incomposite committit. Illud quo animo Franci exceperint, in promptu est agnoscere. Libertate igitur Transrhenani ac si ob tutelam imperatoris adepta, vitiis sese omnemque subdidere exercidum imperator expeditionem in filium agens, Aquitaniam versus Ligeri fluvio propinquaret; accidit quosdam supradictorum populorum duces, villulas coenobii S. Benedicti vastando attingere. Cum vero grassante praedonum squod et in reliquis acturi locis. Erat haud longe a monasterio armentorum grex non parvus depascens, qui continuis fratrum necessitatibus deputatus ad serviendum erat. Hunc praedonum valida invadens manus minatur partim securi percussum suis epulis praeparare, partim secum sibi apta abducere. Quibus cum armentarius diceret non debere eos gregem sancti contingere Bene
Abbreviated transcription (Latin):
dio gentis francorũ accidit multifariã rempublicã eiusdẽ regni
affligi Naq prauoꝵ hominũ consilus dũ consultato rei publice insu¬
ꝑbiã dominatũq se transformauit: primoribq magis sibi inuidere oblo
suspectiohes existere : quib ut ait crispus semꝑaliena uirius formi¬
dolosa ẽ atq in primis. genti contraria sentire: Quadere actumẽr
ut dũ imperator nobilitatẽ ueteranoꝵ deponendo insequitur: At hii
memores pͥstinę uirtutis defensare libtatẽ nitũntur: de fectionis
ab imperatore regniq magnũ pararunt exitiũ. Sed quia nr̃i haud¬
quaquã ꝓpositiẽ regũ actus stilo conp̃hendere: immo miranda oꝑa
per seruũ illius benedictũ patrata:litteris cõmittere: relictasq
mperator ut dictũ ẽ suspectos francoꝵ primores habens. germaniȩ
popłos aquitaniã profecturus euocat: saxones uidelic&. thuringos

Expanded text:
dio gentis Francorum accidit multifariam rempublicam ejusdem regni dio gentis Francorum accidit multifariam rempublicam ejusdem regni affligi. Namque pravorum hominum consiliis, dum consultatio reipublicae in superbiam dominatumque se transformavit, primoribusque magis sibi invicem invidesuspectiores exsistere, quibus ut ait Crispus semper aliena virtus formidolosa est; atque inprimis genti contraria sentire. Qua de re actum est, ut dum imperator nobilitatem veteranorum desponendo insequitur, ac hi memores pristinae virtutis, defensare libertatem nituntur defectionis ab imperatore, regnique magnum pararint exitium. Sed quia nostri haudquaquam propositi est, regum actus stylo comprehendere, imo miranda Dei opera per servum illius Benedictum patrata litteris committere, relictis quImperator ut dictum est suspectos Francorum primores habens, Germaniae populos Aquitaniam profecturus evocat, Saxones videlicet, Thoringos,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sciscitati ab eo quid ex armillis quas furto abstulerant egissen
responsũ accepit eas reconditas secũ haberi. Grauit̃ itaq redar¬
guens. a crit̃q in eos inuectꝰ quare tantũ nefas aggfedi ausi fuissem :
qđ dõ hominib execrabile for&: porro leges humanę absq ullo
miscđiȩ respectu uita eos carere suspendio iũberent: Postremo
helisei ꝓphetȩ exemplo qͥ regis siriȩ latrunculos: quos ase int̃ficiendum
direxeraticaptos oculissinmediũ dedux samarie: atq rege. reqͥrente
a propheta utrũ eos glaho ꝑ cuter&. ꝓhibuit. quinpotius pane. refo¬
cillatos & aquassuis remisit. misertus latronũ labori cibo potuq eos
refici usit. atq in columes ad ppͥa remeare: int̾dicens nequando ad
talia ꝓrũperei Domni augusti ludouici tẽporib cũ scđm euangeli¬
cũ dm̃i dictũ abundante iniqͥtate refrigesee caritas multorũ. disci¬

Expanded text:
qui sciscitatus ab eis quid ex armillis quas furto abstulerant egissent, qui sciscitatus ab eis quid ex armillis quas furto abstulerant egissent, responsum accepit, eas reconditas secum haberi. Graviter itaque redarguens acriterque in eos invectus, quare tantum nefas aggredi ausi fuissent, quod Deo hominibusque exsecrabile foret: porro leges humanae absque ullo misericordiae respectu vita eos carere, suspendio juberent; postremo Elisaei prophetae exemplo qui regis Syriae latrunculos, quos ad se interficiendum direxerat, captos oculis, in medium deduxit Samariae, atque rege Israel requirente a propheta, utrumne eos gladio percuteret, prohibuit, quin potius pane et aqua refocillatos suis remisit: misertus latronum labori, cibo potuque refici jussit, atque incolumes ad propria remeare, interdicens nequando adtemporibus, cum secundum Evangelicum Domini dictum, abundante iniquitate refrigesceret charitas multorum , dissi