comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Septuaginta. Uos autẽ sacerdo¬
tes dñi uocabimini: ministri dĩ nr̃i
fortitudinẽ gentiũ comedetis: ꝙ in
dinitiis earum eritis admirabiles.
dic t̃ram scđo posfidebunt: & gaudi¬
um semꝑ it̃num erit suꝑ caput eo¬
rum. Ego enĩ sum dñs. qui diligo ui¬
sticiam: & odi rapinas de inquita¬
te. Edificatores urbiũ desertarũ.
& pastores gregum qͥ ipsi ft̃ aratores
& iinitores. hoc ẽ filii peregrinor:
ipsi quoq ft̃ sacerdotes dĩ ad quos
mini sacerdotes dni: & miistri dĩ
nr̃i dicet᷑ uobis Haud dubitm qͥn
eccłiarum pncipes significet. Uel
certe de apłis intelligendum ẽ. ut
fit ordo. Cum cementarii. pastores.
erint eccłiis p̃posia: uos de quibꝰ di¬
ctum ẽ.reliqui e saluę fient. &. nͥ dñs
sabaoth reliquisset noħ sem̃. quasi so¬
doma ẽẽmꝰ. & similes gomorre fuisse¬
mꝰ uocabimim sac̾dotes & ministri dei.
qͣles erañ & filii dauid: de quibꝰ dicit scͥp
tura. filii autẽ dauid erant sacerdo¬

Expanded text:
s autem sacerdotes Domini vocabimini, ministri Dei nostri. Fortitudinem gentium comedetis, et in divitias earum eritis admirabiles. Sic terram secundo possidebunt, et gaudium sempiternum erit super caput eorum. Ego enim sum Dominus, qui diligo justitiam: et odi rapinas ex iniquitate. Aedificatores urbium desertarum et pastores gregum, qui ipsi sunt aratores et vinitores, hoc est, filii peregrinorum, ipsi quoque sunt sacerdotes Dei, ad quos mini sacerdotes Domini, et ministri Dei nostri, dicetur vobis: haud dubium quin Ecclesiarum principes significet. Vel certe de Apostolis intelligendum est, ut sit ordo: Cum caementarii, pastores, erint Ecclesiis praepositi, vos de quibus dictum est: Reliquiae salvae fient . Et: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma essemus, et similes Gomorrhae fuissemus , vocabimini sacerdotes, et ministri Dei quales erant et filii David. De quibus Scriptura dicit: Filii autem David erant sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiaret pauꝑibꝰ siue mansue¬
celorũ. Et. Beati mites. qm ipfi pos¬
sidebunt t̃ram. Et missus est ad
sanandos eos qui corde contriti
ft̃. & dicunt. Cor contritũ & hu¬
miliatum ds̃ ñ despicit: srue trix¬
ta simmachũ & theodotionẽ. al
liganda uulnera peccatorũ. Pre

Expanded text:
annuntiaret pauperibus, sive mansuecoelorum . Et: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Et missus est ad sanandos eos, qui corde contriti sunt , et dicunt: Cor contritum et humiliatum Deus non despicit . Sive juxta Symmachum et Theodotionem, ad alliganda vulnera pec
Abbreviated transcription (Latin):
ascender: ꝙ reqͥescet suꝑ eũ sp̃c dñi. sp̃c sapi¬
entiȩ s intellectꝰ. sp̃c ꝯsilii & fortitudinis. sp̃c
scientiȩ ꝙ pietatis. Unde & saluator cũ uenis¬
set in narareth in qͣ nutͥtꝰ erat. pꝰqͣm bap¬
tiratus ẽ in iordane. ingressus ẽ
tuxta consuetudinẽ in die sabbati
sinagogã eoꝵ. Ct̃iq furrexisset ad
legendum: datus ẽ ei liber isaiȩ ꝓ¬
phetȩ. Quo aꝑto inuenit scͥptum: Sp̃s¬
dm̃i fuꝑ me ꝓpter qͦd unxit me. eũ¬
głirare paũꝑibꝰ misit me. p̃ dicare
captinis remissionẽ. & cecis tusum.
dimittere fractos in lib̾tatẽ. p̃di¬
care annũ dñi acceptum: Qndo
conuolutũ librum reddidit mi¬
nistro. & sedit:. Et om̃ium oculi qͥ e¬
rant in synagoga. attendebant
eũ: ceptiq ad eos dicere. hodie cõ¬
pleta ẽ scriptura hȩc in auribꝰ
ur̃is. Et om̃s testimoniũ prebe¬
bant ei: & mirabant᷑ suꝑ sermo

Expanded text:
pientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis . Unde et Salvator cum venisset in Nazareth, in quo nutritus erat postquam baptizatus est in Jordane, ingressus est juxta consuetudinem in die sabbati synagogam eorum. Cumque surrexisset ad legendum, datus est ei liber Isaiae prophetae, quo aperto, invenit scriptum: Sppter quod unxit me: evangelizare pauperibus misit me: praedicare captivis remissionem, et caecis visum: dimittere fractos in libertatem, praedicare annum Domini acceptum. Quando convolutum librum reddidit ministro, et sedit; et omnium oculi qui erant in synagoga, attendebant eum, coepitque ad eos dicere: Hodie completa est Scriptura haec in auribus vestris, et omnes testimonium prabebant ei, et mirabantur super
Abbreviated transcription (Latin):
tabilem dno. & diem recributionis:
consolari om̃s lugentes. dare lugen
tibꝰ syon. dare eis głam ꝑ einere. un
rat ego dñs in tẽpore congregabo
eos. siue uixta hebraicũ ego dñs
in tepore eiꝰ subito faciã istuid: lo¬
quitur consequent̃ sp̃s dm̃ super¬
dm̃: s qđ iuxta dispensationẽ car¬
isassũptȩ. dicat ea quȩ humilia
sunt. ad quẽ psalmista iam dixerat.
dilexisti iusticiam. & odisti iniqui¬
tat̾ẽ: ꝓpterea unxit te ds̃ ds̃ tins
Qndo enĩ consortes nominant᷑. na¬
tura carnis intellige: qr ds̃ consortes
substantie sue ñ habet. Et qr erat
unctio spũalis. & nequaquã huma¬
i corporis ut in sacerdotibꝰ iudeoꝵ:

Expanded text:
acceptum, diem retributionis: consolari omnes tibus Sion: dare eis gloriam pro cinere, uncrat: Ego Dominus in tempore congregabo eos, sive juxta Hebraicum: Ego Dominus in tempore ejus, subito faciam istud, loquitur consequenter, SDeum, sed quod juxta dispensationem carnis assumptae dicat ea quae humilia sunt. Ad quem Psalmista jam dixerat: Dilexisti justitiam et odisti iniquitatem, propterea unxit te Deus, Deus tuus, ndo enim consortes nominantur, naturam carnis intellige, quia Deus consortes substantiae suae non habet. Et quia erat unctio spiritualis, et nequaquam humani corporis, ut fuit in sacerdotibus Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
de bona plantadione. ꝑ ieremiam
loquit᷑ ds. E goplantaui uineã bonã
totã ueram. Quȩ in isaia appellat᷑
uinea sorech. et qr paulꝰ conscien¬
tia uirtutũ loquentism se xp̃i di
cere poterat. initatores mei estote.
siẽ et ego xp̃i: ido ad corinthios loq̃¬
batur. Ego plantam. apollo rigauit.
ds auitemꝰ inerem̃tum dedit. Plan¬
tati enĩ in domo dñi in atriis eiꝰ ef¬
florescent. Tc̃ qui paruulꝰ fuit .e¬
rit in milia. audiens a dño. esto ha¬
bens potestatẽ suꝑ quinq uł decẽ
ciuitates: ita ut appellet᷑ chiliarchꝰ.
Et qui cũ apło dixerat. mn minimo
pͥnceps erit magne gentis in cęle

Expanded text:
De bona plantatione per Jeremiam loquitur Deus: Ego plantavi te vineam bonam, totam veram, quae in Isaia appellatur vinea Sorec . Et quia Paulus conscientia virtutum loquentis in se Christi, dicere poterat: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi , ideo ad Corinthios loquebatur: Ego plantavi, Apollo rigavit, Dominus autem incrementum dedit . Plantati enim in domo Domini, in atriis ejus efflorescent . Tunc qui parvulus fuit, erit in millia, audiens a Domino: Esto habens potestatem super quinque vel decem civitates ; ita ut appelletur χιλίαρχος Et qui cum Apostolo dixerat: Mihi minimo , princeps erit
Abbreviated transcription (Latin):
stus cõpleti. qͣndo tristicia u̾tet᷑ in
gaudiũ: popłs sion erit om̃is iustꝰ.
ñ ad breue tẽpꝰ. s in ꝑpetuum: Et qͥa
iustus ẽ. t̾ram mitium possidebit.
Nec mirandũ. si ad recipienda ꝓmis¬
si õĩs bona. t̾rã mansuetoꝵ dene̾at atq
uiuentiũ. quã ꝓpħa suspirat dicens.
Credo uide bona dñi mñtra uiuentrũ:

Expanded text:
ue completis, quando tristitia vertetur in gaudium, populus Sion erit omnis justus, non ad breve tempus, sed in perpetuum, et quia justus est, terram mitium possidebit. Nec mirandum si ad recipienda promissionis bona, terram mansuetorum teneat atque viventium, quam Propheta suspirat, dicens: Credo
Abbreviated transcription (Latin):
tatio dñi ad glorificandũ. Ut cũ
glorificati fuerint. uł ipsi glo¬
rificauerint dnm̃: ȩdificent de¬
sertas a scło ciuitates. & rumas
antiquas suscitent tam popłi uide¬
orum qͣm cunctatũ gentium. Qe
ñ solum edificandi & instaurandi
urbes habebunt scientiã: s & eit
pastores optimi. Ut expulsis antiqͥs
pastoribꝰ. quibꝰ ꝑ ierechielẽ dixerat
dẽ.õ pastores ifrł. nũquid pascunt
semet ipsos pastores. & ñ magis oues.
audiant cũ apło petro. pasce oties
meas. Mirũq in modum. de cem̃ta¬
riis atq pastoribꝰ transibunt in agͥ¬
colas. id ẽ in aratores. & uinitores:
ut possint cũ apło dicere: dĩ edifi¬
catio. dĩ agricultura sumꝰ. Deniq
seribas & phariseos. uinitores ꝙ
agricolas iudeorum. saluator int̃ro¬
gͣat. o d faciet uinitoribꝰ. & agrico

Expanded text:
tatio Domini ad glorificandum: ut cum glorificati fuerint, vel ipsi glorificaverint Dominum, aedificent desertas a saeculo civitates, et ruinas antiquas suscitent, tam populi Judaeorum, quam cunctarum gentium, qui non solum aedificandi et instaurandi urbes habebunt scientiam; sed et pastores erunt optimi, ut repulsis antiquis pastoribus, quibus per Ezechielem dixerat Deus: O pastores Israel, numquid pascunt semetipsos pastores, et non magis oves ? Audiant cum apostolo Petro: Pasce oves meas . Mirumque in modum de caementariis atque pastoribus transibunt in agricolas, id est, in aratores et vinitores ut possint cum Apostolo dicere: Dei aedificatio, Dei agricultura sumus . Denique Scribas et Pharisaeos, vinitores et agricolas Judaeorum, Salvator interrogat, quid faciat vin
Abbreviated transcription (Latin):
te in lucẽ gentim̃: aꝑire ocłos ce¬
cors. educere de uinculis alliga¬
tos. & de domo carceris sedentes
in tenebris. annum autẽ accepta¬
bilẽ & diem retributionis om̃e p̃-¬
dicationis eiꝰ quo in carne u̾satus
ẽ tempꝰ. intellige. Qͦd & paulus
apłs inpͥmo saluatoris int̃pretat᷑
aduentu dicens. Eccenẽ tempꝰ accep¬
tabile: ecce nẽdies salutis: de quo
supra pleniꝰ diximꝰ. Sin autẽ retri¬
bucio ñ in meritis bonoꝵ. s tn pe¬
nis acciptt᷑ peccator. tuxta qͦd di¬
cit᷑ dies ultionis: de iudaieo popło
sentiendum ẽ. in qũe pꝰ passionẽ
eiꝰ statim tra di ꝑuenit. Consola
gentibꝰ sion. & daret eis głam: corotiã¬
q ꝓ cmnere. de quibꝰ fuit & apłs pau¬
lus: qui lugebat sion atq dicebat.
Tristioa enĩ m ẽ. & dolor continuus.
Et iterum. Optabã ego anathema
ta carnẽ. qͥ st̃ isrłite. Et̃ ꝓpterea
lugentes atq plangentes. ꝓ cmnere
oleum gaudii susce̾ꝑtuit: iudentes
de iudeis plurimos credidisse. ⁊ sto¬

Expanded text:
lucem gentium, aperire oculos caecorum, educere de vinculis alligatos, et de domo carceris sedentes in tenebris . Annum autem acceptabilem, et diem retributionis, omne praedicationis ejus quo in carne versatus est, tempus intellige. Quod et Apostolus Paulus in primo Salvatoris interpretatur adventu, dicens: Ecce nunc tempus acceptabile: ecce nunc dies salutis . De quo supra plenius diximus . Sin autem retributio non in meritis bonorum, sed in poenis accipitur peccatorum, juxta quod dies dicitur ultionis, de Judaico populo sentiendum est, in quem post passionem ejus, statim Dei ira pervenit. Consolatgentibus Sion et daret eis gloriam coronamque pro cinere. De quibus fuit et apostolus Paulus qui lugebat Sion atque dicebat: Tristitia enim est mihi et dolor continuus : Et iterum: Optabam ego anathemata carnem qui sunt Israelitae . Et propterea lugentes atque plangentes, pro cinere oleum gaudii susceperunt, videntes de Judaeis plurimos credidisse, et sto
Abbreviated transcription (Latin):
& frons tua enea. Predixi tͥ ex tẽ:
antequã uenirent indicaui tͥ. ne
forte diceres. ydola mea fecer̃t hȩc.
⁊ sculptilia mea. ⁊ conflatilia man¬
dauerunt ista: Audisti uide omĩa.
Uos aut̃ẽ ñ annuntiastis. Audita
feci tͥ noua ext̃c. & conseruata q̃
nescis. Modo creata ft̃. ⁊ ñ ext̃c. et
Sante diẽ. ⁊ ñ audisti ea: ne forte di¬
cas. ecce cognoui ea. Neq audisti. ne¬
q cognoiusti: neq ext̃c aꝑta ẽ auris
Stua. Scio enĩ qr preuaricans p̃ua
caui te. Propter nom̃ meũ longe
faciã furorem meũ: & laude mẽa
infrenabo te. ne intereas. Ecce exco
Ixi te: s ñ quasi argentũ. Elegi te
ciam ut ñ blaspbemer: & głam meã
ra adhuc annuntiaui. ⁊ de ore meo
egressa st̃: & auditũ factũ ẽ. Subito
feci ⁊ uenerunt. Scio qr durus es.
⁊ neruus tus ferreus collũ tuũ.
⁊ frons tua enea. ⁊ annuntiaui
ł olim anteqͣm uenitent suꝑ te.¬

Expanded text:
. Praedixi tibi ex tunc: antequam venirent, indicavi tibi, ne forte diceres: idola mea fecerunt haec, et sculptilia mea, conflatilia mandaverunt ista. Quae audisti, vide omnia: vos autem non annuntiastis. Audita feci tibi nova ex tunc: et conservata quae nescis: modo creata sunt, et non ex tunc: et ante diem, et non audisti ea, ne forte dicas: ecce cognovi ea. Neque audisti, neque cognovisti, neque ex tunc aperta est auris tua: scio enim, quia praevaricans pcavi te. Propter nomen meum longe faciam furorem meum: et laude mea infrenabo te, ne intereas. Ecce excoxi te, sed non quasi argentum, elegi te ciam, ut non blasphemer: et gloriam meam ra adhuc annuntiavi: et de ore meo egressa sunt: et auditum factum est: subito feci, et venerunt, scio quia durus es: et nervus ferreus collum tuum, et frons tua aenea: et annuntiavi tibi olim antequam veni
Abbreviated transcription (Latin):
tians recta. Cong̃gamini ⁊ uenite.⁊
Saccedite simul qui saluati estis ex gen¬
tib. Nescier̃t qͥ leuant signum sculptu¬
re sue. ⁊ rogant dm̃ ñ saluantẽ. annun¬
Itiate ⁊ uenite : ⁊ confiliamini simul.¬
I Quis auditũ fecit hoc ab inttio. Ex
S t̃e p̃dixit illud᷑. Nũquid ñ ego dñs. ⁊ ñ
ẽ ultra ds̃ absq me. ds̃ iustus ⁊ sal¬
uans ñ ẽ pret̾ me. Conu̾timini ad me
⁊ salui eritis om̃s fines t̃re: qr ego dĩs
I⁊ ñ ẽ alius. In memet ipso uiraui egre¬
I dietur de ore meo iustitie u̾bũ ⁊ ñ
Ireũtetur. qr mͥ curuabt̃ omĩa genua
I urabit om̃is lingua. Ergo in dño
dicent: mee st̃ iusticie ⁊ imꝑium. Ad
Ieũ uenient:⁊ confundent᷑ om̃s qui re¬
pugnant ei. In dño iustificabit᷑: et¬

Expanded text:
tians recta. Congregamini, et venite, et tians recta. Congregamini, et venite, et accedite simul, qui salvati estis ex gentibus: Nescierunt qui levant lignum sculpturae suae, et rogant Deum non salvantem. Annuntiate, et venite, et consiliamini simul: Quis auditum fecit hoc ab initio, ex tunc praedixit illud? Numquid non ego Dominus, et non est ultra Deus absque me Deus justus, et salvans non est praeter me. Convertiminiet salvi eritis omnes fines terrae: quia ego Dominus et non est alius. In memetipsum iurabi et egredietur de ore meo iustitie verbum et non revertetur: quia mici curbabunt omnia genu et iurabit omnis lingua. Ergo in Domino dicent mee sunt iustitie, et imperium ad eum veniet: et confundantur omnes qui repugnant ei. In domino iustificabit
Abbreviated transcription (Latin):
innouamini ad me insulȩ. sic expone¬
re possrimꝰ. ut dicamꝰ eccłias de gentib
cong̃gatas innouari in xp̃o. Et appella¬
ri insulas. qͦd ꝑsecutoꝵ rabiem ꝓcellasq
suistineant:⁊ fundatȩ supͣ petr̃a. nulla
turbinũ mole quatiant᷑ Hebrei stulta
contentione nitunt᷑ asserere. tisq ad
cũ locũ ubi legitur. tantũ inte ẽ ds̃ ⁊
cẏrum dici: Hoc autẽ qͦd sequit᷑ uere
tu es ds̃ absconditus. d̾s isrł saluator.
subito ad om̃ipotentẽ dm̃ apostropbã
fieri cũ etiã stultis ꝑspicuũ sit. unũ
contextũ ẽẽ sermonis. nec posse sensũ
diuidi qͥ ipso narrationis ordine ⁊ ra¬
tione comunctus ẽ. Quia hec dicit
dñs creans cȩlos: ipse ds̃ formans trã.
n faciens eã: ipse plastes eiꝰ Non in
uacim̃i creauit eã ut habitet᷑ for¬
mauit illã. Ego dñs. ⁊ ñ ẽ aliꝰ non
in abscondito locutꝰ sũ. in loco t̃¬
re tenebroso. Non dixi semini
Slacob frustia querite me: ego
dñs loquens iustitiã. annun¬

Expanded text:
Innovamini ad me, insulae, sic exponere possumus, ut dicamus 541 Ecclesias de gentibus congregatas innovari in Christo, appellari insulas, quod persecutorum rabiem procellasque sustineant, et fundatae supra petram, nulla turbinum mole quatiantur. Hebraei stulta contentione nituntur asserere, usque ad eum locum ubi legitur: Tantum in te est, DeuCyrum dici. Hoc autem quod sequitur: Vere tu es Deus absconditus, Deus Israel salvator, subito ad omnipotentem Deum apostropham fieri, cum etiam stultis perspicuum sit, unum contextum esse sermonis, nec posse sensum dividi qui in ipso narrationis ordine et ratione conjunctus est. Quia haec dicit Dominus, creaet faciens eam: ipse plastes eius. Non in vanum creabit eam: sed ut habitaretur formabit eam. Ego Dominus et non est alius: non in abscondito locutus sum in loco terrae tenebroso: Non dixi semini Jacob: Frustra quaerite me. Ego Dominus loquens justitiam, annun
Abbreviated transcription (Latin):
facturus sũ. ne meã iuidear iactare
potentiã. s qͦd dandꝰ sit ei sp̃s. ñ dĩ s
adu̾sariꝰ. Auditõq nuntio reu̾tetur
ad t̃ram suã: ⁊ corruet in ea gladio
Ut duo parit̾ et echias q̃ optabat au
ddiret: se obsidione ⁊ ꝑiculo libandũ
⁊ inimicũ iratũq regẽ. in sua t̃ra ẽẽ
moriturũ. Siquis querit cur in libro
ꝓpħiȩ hystoria q̃ in regũ ⁊ dierũ uo¬
luminib seͥpta ẽ mixta uideat᷑: con¬
sid̾et qͦd hystoria ꝓpħiȩ sit copulata
tam de libatione urbis. qͣm de assy¬
rii interitu ⁊ de reu̾sione solis hora¬
rũ .x. ⁊ qͥndec̃ĩ annors spaciis ꝓtelatis

Expanded text:
sim facturus, ne meam videar jactare sim facturus, ne meam videar jactare potentiam; sed quod dandus sit ei spiritus non Dei, sed adversarius. Auditoque nuntio, revertatur ad terram suam, et corruat in ea gladio, ut duo pariter quae optabat Ezechias, audiret, se obsidione et periculo liberandum, et inimicum iratumque regem in sua terra esse moriturum. Si quis quaerat cur in  historia quae in Regum et Dierum voluminibus scripta est, mixta videatur, consideret quod historiae prophetia sit copulata, tam de liberatione urbis, quam de Assyrii interitu, et de reversione solis horarum decem, et quindecim annorum spatiis protelatis
Abbreviated transcription (Latin):
oms. ⁊ blasphemiȩ dies hȩc. Tribulati¬
onis nr̃e : correptionis di: blasphemiȩ
hostũi. Ponitq similitudiñe parturien¬
tis mulieris ⁊ dolentis. qͦd ad partum
usq ꝑuen̾it. ⁊ generate ñ possit: nec di
Si quo m audiat dñs d̃s tuus u̾ba
petimͣ: s tuũ dicimꝰ dñm. & hauc ha¬
bemꝰ ultionis fidutiã: qm̃ uiuens ds
blasphemat᷑ a cultore mortuor ydo¬
lor . Et exꝓbrauer̃t sermonib quos
audiuit dñs ds tuus. Leua gͦ ora
tionẽ nr̃am iacent̾e. ñ ꝓ cuncto po¬
pło qͥ iã periit. s ꝓ reliquiis q̃ obsidnt᷑.
Cumq uenissent serui regis exechiȩ
ad ysaiam. Rursũ nom̃ ꝓpbȩ tacuit.
noscebat. ⁊̃ absentẽ regẽ audierat: et
dicit qͥd renuntiare deberent dño
suo. humilitati mixta fidutia consei¬
entiȩ. Dicite inquit dño ur̃o. qͥ ũr ẽ¬
añs. Ms̃ enĩ hec dicit dñs. Noli tim̾e
ũ̾ba. quib ñ tu. s ego sum blasphema¬
tus. Nlec dico unu̾isa q̃ regi assyrior

Expanded text:
e dies haec: tribulationis nostrae, correptionis Dei, blasphemiae hostium. Ponitque similitudinem parturientis mulieris et dolentis, quod ad partum usque pervenerit, et generare non possit, nec dicSi quomodo audiat Dominus Deus tuus verba erpetimur; sed tuum dicimus Dominum. Et hanc habemus ultionis fiduciam: quoniam vivens Deus blasphematur a cultore idolorum mortuorum. Et exprobraverunt sermonibus, quos audivit  cuncto populo qui jam periit, sed pro reliquiis, quae obsidentur, cumque venissent servi regis Ezechiae ad Isaiam: rursum nomen Prophetae tacuit, noscebat, etiam absentem regem audierat: et dicit quid respondere deberent Domino suo, humiliati in ista fiducia conscientiae. Dicite, inquit, Domino vestrnus; meus enim haec dicit Dominus: Noli timere verba quibus non tu, sed ego sum blasphematus. Nec dico universa quae regi Assyriorum
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse tharachã regẽ ethyopum
in auxiliũ. ⁊ una nocte iuxta hie¬
rusalem centũ octoginta quinq
milia exercitus assyrii pestilentia
corruisse. narrat herodotus plenis¬
sime. ⁊ berosus caldaicȩ scͥptor hy¬
storiȩ: quors fides de ꝓpͥis libris
petenda ẽ. Et tulit et echias li¬
bros demanũ nuntiorp. ⁊ legit e¬
Ios. Et ascendit in domũ dñi. ⁊ ex
Ipandit eos coram dño. ⁊ orauit
Iad dñm dicens. Dñe exercituũ ds̃
isrł. qͥ sedes suꝑ cherubin. tu es ds̃
solus regnoꝵs omĩum t̃re: tu fecisti¬

Expanded text:
venisse Thracam regem Aethiopum venisse Thracam regem Aethiopum in auxilium: et una nocte juxta Hierusalem centum octoginta quinque millia exercitus Assyrii, pestilecorruisse narrat Herodotus, et plenissime Berosus Chaldaicae scriptor historiae, quorum fides de propriis libris petenda est. Et tulit Ezechias libros de manu nuntiorum et legit eos, et ascendit in domum Domini et expandit eos coram Domino, et oravit Dominum dicens: Domine exercituum Deus Israel, qui sedes super cherubim, tu es Deus solus
Abbreviated transcription (Latin):
anm̃ suũ quẽ uł deserta uł capta la¬
chis. ad oppugnandã lobna ire cog¬
nouerat. Ipse quoq sennacherib
audiens tharachã regẽ ethyopũ
inferre sibi bellũ. occurrit uenienti
⁊ nichilominꝰ mittit nuntios ad
etechiã ⁊ epłas: ut qͦs necdũ uirib
ceꝑat. sermone t̾reret. Et qͦmodo
popło dixerat. ñ te decipiat eze¬
chias: eadẽ blasphemia loquit᷑ ad
regem. ñ te decipiat ds̃ tuus. Po¬
nitq exempla maiors.: qͥd quom̃
cet̾as t̾ras ñ potuerant lib̃are dii sui de
manib eors: sic nec hierłm libaretur.
In enumeratione autẽ cec̾arum genti¬
um. ponit ana ⁊ aua: quas lxx. miscu¬
er̃t dicentes. a naeagaua conunctio¬
nẽq .i. id ẽ .u. int duas gentes ana ⁊
aua. lingua posuere hebrea: ut igno¬
rantib una gens uideat᷑ aut quitas.
Manifesta transcurrimꝰ: ut in du¬
biis immorem᷑. Pugnasse autẽ sen¬
nacherib regem assyriors contra e
gyptios. ⁊ obsedisse pelusium ĩaq
extructis aggerib urbe capienda.

Expanded text:
ominum suum, quem, vel deserta, vel capta Lachis, ad oppugnandam Lobnam ire cognoverat. Ipse quoque Sennacherib audiens Taracham regem Aethiopum inferre sibi bellum, occurit venienti, et nihilominus mittit nuntios ad Ezechiam et epistolas, ut quos necdum viribus ceperat, sermone terreret, et quomodo populo dixerat: Non te decipiat Ezechias, eadem blregem: Non te decipiat Deus tuus . Ponitque exempla majorum, quod quomodo caeteras terras non potuerint liberare dii sui de manibus eorum: sic nec Jerusalem liberetur. In enumeratione autem gentium caeterarum ponit ANA et AVA , quas LXX miscuerunt dicentes, anavegava, conjunctionemque, et, id est, vau inter duas gentes Ana et Ava, lingua posuere Hebraea, ut ignorantibus una gens videatur aut civitas. Manifesta transcurrimus, ut in dubiis immoremur. Pugnasse autem Sennacgyptios, et obsedisse Pelusium, jamque extructis aggeribus urbe capienda,
Abbreviated transcription (Latin):
storiȩ. ipsum scribit ꝓpħam. Qͦd qͥdẽ
⁊ de matheo eugłista legimꝰ. qͦd ipse
matheus se dixerit publicamum: Alii
nͦ eugłistȩ nom̃ publicani tacuer̃t.
⁊ apłicã tantũ posuer̃t dignitatẽ:
qͦd in conuinctionib apłoꝵ apud¬

Expanded text:
storiae, ipsum scribit Prophetam. Quod quidem et de Matthaeo Evangelista legimus, quod ipse Matthaeus se dixerit publicanum : alii vero Evangelistae nomen publicani tacuerint, et Apostolicam tantum posuerint dignitatem; et quod in conjunctionibus Ap
Abbreviated transcription (Latin):
dictionẽ ur̃am ꝓficiat. Siue hoc dicit.
Benedicite regi assyrior. ⁊ laudate
eũ. ⁊ dñm confitemini: ut p̃mia coi¬
sequamini. E donec reu̾tar de egyp¬
to siue capta lobna redeã: habitate
in urbe ur̃a. ⁊ reb tir̃is fruimini. Po¬
stea autẽ ueniã. ⁊ tͥnsferam uos in
t̾ram. q̃ similis ẽ t̾re ur̃ȩ. frum̃ti et
uini ⁊ olearũ. Nec dicit nom̃ regio

Expanded text:
dictionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: dictionem vestram proficiat. Sive hoc dicit: Benedicite regi Assyrio, et laudate eum, et Dominum confitemini, ut praemia consequamini, et donec revertar de Aegypto, sive capta Lobna, redeam, habitate in urbe vestra; et rebus vestris fruimini. Postea autem veniam, et transferam vos in terram quae similis est terrae vestrae, frumenti, vini et olearum. Nec d
Abbreviated transcription (Latin):
puli. qui ẽ suꝑ murũ: hunc sensũ
habet. Qͥd necesse ẽ popłm falsis t̾¬
rorib cõmoueri: ⁊ uanã iactare
uirtutẽ: Loquere linguã
quã popłs ñ intelligit. Siquidem
nos habemꝰ lingue tuȩ scientiã: no¬
uimꝰq sermoñe sẏrum. qͥ utrisq com¬
munis ẽ. Ad quos rabsaces arrogant̃.
nũ ait ad dũm tuũ. ⁊ ad te misit
me dñs m̃s. ⁊ ñ potius ad uiros qui
sedent in muro: Rursumq agens¬
cũ cõminatione t̾rorẽ: ut comedant
inqͥt stercora sua ⁊ bibant urinã pecu¬
dũ suarũ uobiscũ. ꝑ quȩ ostendit cos
faine. ⁊ penuria. sitiq ẽẽ capiendos.
Simulq illecebr̃a iungit fortitudi¬
ni: ut quos t̃roie ñ uĩcerat. reꝓmis¬
sionib ⁊ ꝑsuasione decipiat. dicens
ex sermone regis assyriors. facite
mecũ benedictionẽ: ⁊ egredimini ad
facite mecũ qđ utile ẽ. ⁊ egredimi¬
ni ad me. Ergo sensꝰ ẽ iste uł idem.
facite inquit᷑ qͦd uob̃ ꝓsit: ⁊ in bene¬

Expanded text:
urum, hunc sensum habet: Quid necesse est populum falsis terroribus commoveri, et vanam jactare virtutem? loquere linguam quam populus non intelligit. Si quidem nos habemus linguae tuae scientiam: novimusque sermonem Syrum, qui utrisque communis est. Ad quod Rabsaces arroganter: Num, ait, ad Dominum tuum, et ad te misit me Dominus meus, et non potius ad viros qui sedent in muro? Rursumque augens comminatione terrorem, ut comedant, inquit, stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? per quae ostendit fame eos et penuria, sitique esse capiendos. Simulque illecebram jungit formidini: ut quos terrore non vicerat, repromissionibus et persuasione decipiat, dicens ex sermone regis Assyriorum. Facite mecum benedictionem, et egredimini ad Facite mecum quod est utile, et egredimini ad me . Ergo sensus idem est. Facite, inquit, quod vobis prosit, et in bene
Abbreviated transcription (Latin):
tium. ⁊ reu̾tet᷑ ad t̾ram suã: ⁊ corrue.¬
re eũ faciã gladio in t̾ra sua. Perspi¬
cua relinquentes: ea tantũ in quib la¬
tens sensꝰ ẽ disseramꝰ. Scindunt uestes.
dñm talia sit locitus. Unde ⁊ ponti¬
fex qͥ saluatorẽ blasphemare credebat.
scidit uestim̃ta sua: & paulꝰ ⁊ barnabas
deferentib sibi cultum dĩ lychaonib
scidunt uestim̃ta sua. Pro regio gͦ eui¬
tu obuolutus ẽ sacco: ⁊ de palatio ad
templũ gͣdiens. heliachim pontificẽ.¬
sobnam scribã. ⁊ seniores de sac̾doti¬
b misit ad ysaiam filiũ amos ꝓphege.
In quo regis considanda humilitas. atq
prudentia. Ipse ꝑgit ad templũ: pͥncipes
popłi. et senes sacerdotũ ñ stolis sacer
dotalib ẜ ciliciis cooꝑtos mittit ad y¬
saiam filium amos ꝓphetȩ. Pro quo in
regum uolumine legitur. Ipse cooꝑtus
ẽ sacco. ⁊ ingressus est domũ dñi. Helia¬
chim autẽ p̃positum domꝰ. ⁊ sobnã seͥ¬

Expanded text:
tium, et revertetur ad terram suam, et corruere eum faciam gladio in terra sua. Perspicua relinquentes, ea tantum in quibus latens sensus est, disseramus. Scindunt vestes, Dominum talia sit locutus. Unde pontifex quia Salvatorem blasphemasse credebat, scidit vestimenta sua : et Paulus ac Barnabas, deferentibus sibi Dei cultum Lycaonibus, sciderunt vestimenta sua . Pro regio ergo cultu obvolutus est sacco; et de palatio ad Templum gSobnam scribam; et seniores de Sacerdotibus misit ad Isaiam filium Amos Prophetam. In quo regis consideranda est humilitas atque prudentia. Ipse pergit ad templum, principes populi, et senes sacerdotum dotalibus, sed ciliciis opertos misit ad Isaiam filium Amos prophetae. Pro quo in Regum volumine legitur: Ipse coopertus est socco, et ingressus domum Domini, Eliacim praepositum domus, et Sobnam scr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ parienti. Si quomͦ audiat dñs ds̃
tuus u̾ba rabsacis. quẽ misit rex as¬
sẏrioꝵ dñs suus ad blaspheman¬
dũ dm̃ uiuentẽ. ⁊ exꝓbrandũ ser¬
monib quos audiuit dñs d̾s tuus.¬

Expanded text:
Al. parienti. Si quomodo audiat Dominus Deus tuus verba Rabsacis, quem misit rex Assyriorum dominus suus ad blasphemandum Deum viventem, et exprobrandum sermonibus, quos audi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ad dñm tuũ ⁊ ad te misit me dñs
m̃s. ut loquerer omĩa u̾ba ista ⁊ ñ
potiꝰ ad iuros qͥ sedent in muro. ut co¬
medant stercora sua. ⁊ bibant urinã
pecudũ suarũ uobiscum. E stecit
rabsaces: et clamauit uoce magna
iudaice. ⁊ dixit. Audite u̾ba regis
magni. regis assyrior. Hec dicit rex
Non seducat uos ezechias. qͥa ñ pote¬
Irit eruere uos: ⁊ ñ uobis tribuat fi¬
dutiã exechias suꝑ dño dicens. eru

Expanded text:
d ad domimum tuum et ad te misit me dominus meus, ut loquerer omnia verba ista; et non potius ad viros, qui sedent in muro, ut comedant stercora sua, et bibant urinam pedum suorum vobiscum? Et stetit Rabsaces, et clamavit voce magna Judaice, et dixit: Audite verba regis magni regis Assyriorum. Haec dicit rex: Non seducat vos Ezechias, quia non poterit eruere vos. Et non vobis tribuat fiduciam Ezechias super Domi
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾t samariã de manu mea Quis
ẽ ex om̃ib diis t̾rarũ istarum. qͥ erue¬
rit t̾ram suã de manu mea̾ ut eruat
dñs hierłm de manu mea. et silue.¬
rt̃. ⁊ ñ respondunt ei u̾bum. Manda¬
uerat enĩ eis rex dicens: ne responde¬
Satis ei. Accnsatio rabsacis. exechiȩ¬
testimonium ẽ: qͦd captis cunctis iu¬
deȩ urbib confisus in dñosit. dixe¬
ritq ad popłm. Nolite timere. nec
paueatis regẽ assẏrioꝵ. ⁊ uniu̾sam
multitudinẽ q̃ est cũ eo. Multo em̃

Expanded text:
is est ex omnibus diis terrarum istarum, qui eruerit terram suam de manu mea, ut eruat Dominus Jerusalem de manu mea? Et siluerunt, et non responderunt ei verbum. Mandaverat enim eis rex dicens: Ne respondeatis ei. Hoctestimonium est, quod captis cunctis Judaeae urbibus, confisus in Domino sit, dixeritque ad populum: . Nolite timere, nec paveatis regem Assyriorum, et universam multitudinem, quae est cum eo: m
Abbreviated transcription (Latin):
qui auxiliator ẽ ñr. pugnatq ꝓ nob
& confortatus ẽ inquit popłs huiꝰ¬
cemodi u̾bis. ezechie regis uida. Un¬
de rabsaces destruere uult. qͦd ille
construxerat: ⁊ loquit᷑ ad popłm.
Non seducat uos ezechias.⁊ ñ uobis
tribuat fidutiã suꝑ dño đo. OEd au¬
tẽ heliachim. ⁊ sobna. ⁊ iohȩ humi

Expanded text:
iliator est noster, pugnatque pro nobis. Et confortatus est, inquit, populus hujuscemodi verbis Ezechiae regis Judae. Unde Rabsaces destruere vult, quod ille construxerat; et loquitur ad populum, Non seducat vos Ezechias: et non vobis tribuat fiduciam super Domino Deo. Quod autem Eliacim et Sobna, et Joahe hu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ostendit qͦd om̃ib his diis sa¬
maria seriuerit.⁊ ic. circo capta sit.
Sin autẽ ait. tantis diis p̃sidentib x.
tribꝰ facile suꝑauimꝰ: qͣntomagis uos
ĩmo solam hierłm. uno do p̃sule. uince¬
mꝰ faciliꝰ : E tacuit omĩs popłs: ⁊ ñ
respondit ei quicqͣm. Siquidẽ p̃ciptõ
regis acceꝑant. ut ñ responderent. Ue¬
re iustus ez echias agens cuncta fide¬
lit̾: uniu̾sa cũ consilio. Ido enĩ usse¬
rat blasphemanti assyrio ñ responderi:
ne eñ ad maiores blasphemias ꝓuoca¬
ret. Unde scͥptum ẽ. Ne succendas car¬
bones peccatori. & in psalmo legimꝰ
Cũ consisteret adu̾sum me peccator:
obinatui ⁊ humiliatus sũ ⁊ tacui a
bonis. & iterũ. Pone dñe custodiã ori

Expanded text:
Hoc ostendit quod omnibus his diis Samaria servierit, et idcirco capta sit. Sin autem, ait, tantis diis praesidentibus, decem tribus facile superavimus, quanto magis vos, immo solam Jerusalem, uno Deo praesule, vincemus facrespondit ei quidquam. Siquidem praeceptum regis acceperant, ut non responderent ei. Vere justus Ezechias, agens cuncta fideliter universaque consilio. Ideo autem jusserat blasphemanti Assyrio non responderi, ne eum ad majores blasphemias provocaret. Unde scriptum est: Ne succendas carbones peccatoris ; et in psalmo legimus: Cum consisteret adversum me peccator, obmutui, et humiliatus sum, et tacui de b
Abbreviated transcription (Latin):
deã custodes miserit: sextum senna¬
cherib qͥ sub etechia rege pidȩ. capta
lachis ⁊ cęt̾is uide urbib. obsederit hie¬
rusalem. Alii autẽ unũ atq eundem
multis putant appellari nominibus.¬
ad rabsacen. Loquere ad seruos tuos

Expanded text:
udaeam custodes miserit . Sextum Sennaudaeam custodes miserit . Sextum Sennacherib qui sub Ezechia rege Judae, capta Lachis et caeteris Judaeae urbibus, obsederit Jerusalem . Alii autem unum atque eumdem multis putant nominibusad Rabsacen: Loquere ad servos tuos
Abbreviated transcription (Latin):
uũ sennacherib. qͥ sũ minimꝰ famui¬
lor eiꝰ. ñ uales fustinere: quomͦ tan¬
tã regis potentiã sustinebis Ad id
autem qͦd dixerat. si respondis mͥ
in dño do confidimꝰ. callide prudn¬
t̾q respondit. ñ se sua uoluntate
s dñi uenisse p̃ceptis. Dñs dixit ad
me ascende suꝑ t̾ram istã. ⁊ disꝑde
luntate di huc uenire ñ poterã. Cũ
autẽ uenerim ⁊ multas ceꝑim ciuitates
⁊ pars hierłm maneat intacta: mani¬
festum ẽ me eiꝰ uoluntate uenisse. Legi
incuiꝰdã cõmentario. eundẽ ẽẽ senna¬
cherib qͥ samariã ceꝑit. Qd omĩno fal¬
sum ẽ. Sacra enĩ narrat hẏstoria. pͥ¬
mũ phul regem assyriors sub manaen
rege ifrł. uastasse decẽ tribus: sed̾m
telgethphalneser sub facee filio rome¬
lie rege isrł uenisse samariã: t̃ciũ sal¬
manassar sub osee rege isrł totã cepis¬
se samariã: quartũ fuisse sergon qͥ
expugnauit arotũ: quintũ asserados
qͥ tñslato ifrł. samaritanos in t̾ram i¬

Expanded text:
um Sennacherib, qui sum minimus famulorum ejus, non vales sustinere, quomodo tantam regis potentiam sustinebis? Ad id autem quod dixerat: Si responderis mihi in Domino Deo confidimus, callide prudenterque respondit, se non sua voluntate, sed Domini venisse praeceptis. Dominus dixit ad me: Ascende super terram luntate huc venire non poteram. Cum autem venerim et multas ceperim civitates, et pars Jerusalem maneat intacta, manifestum est me ejus voluntate venisse. Legi in cujusdam Commentario eumdem esse Sennacherib qui et Samariam ceperit, quod omnino falsum est. Sacra enim narrat Historia primum Phul regem Assyriorum, sub Manahen rege Israel, vastasse decem tribus. Secundum Theglathphalasar sub Phacee filio Romeliae Israel venisse Samariam. Tertium Salmanasar sub Osee rege Israel totam cepisse Samariam . Quartum fuisse Sargon, qui expugnavit Azotum . Quintum Asaraddon qui translato Israel, Samaritanos in terram J
Abbreviated transcription (Latin):
cendit sennacherib rex as¬
syrioꝵ suꝑ om̃s ciuitates
iuda munitas: ⁊ cepit eas.
Et misit rex assẏriors rab¬
sacen de lachis in hierłm
Iad regemꝰ etechiam in manu graui:
I⁊ stetit inaquȩ q̃uetu piscinȩ suꝑioris
in uia agri fullonis. Et egressus ẽ ad
eũ heliachim filiꝰ helchiȩ qͥ erat suꝑ
domum. ⁊ somnas scͥba. ⁊ ioahe filius
a sãph a cõmentariis. Et dixit ad eos
rabsaces. Dicite ezechiȩ. hȩc dicit rex
magnꝰ tex assytior. Quȩ ẽ ista fiduci¬
a qua confidis: aut qͦ consilio. ⁊ qua for¬
titudine rebellare disponis: Suꝑ quẽ
habes fiduciã: quia recessisti a me: ec
Ice confidis suꝑ bac̾ulũ istũ harundine¬
Iũ. confractũ. suꝑ egẏptũ: cui si innisus
fuerit homo. intrabit manũ eiꝰ. ⁊ ꝑfo¬
rabit eã. Sic pharao rex egẏpti. om̃ib
Iqui confidunt in eo. Qͥd si respondis
Imichi in dño dõ nr̃o confidimꝰ n̾on ne
Iipse ẽ cuiꝰ abstulit etechias excelsa. ⁊ al

Expanded text:
erib rex Assyriorum super omnes civitates Iuda munitas et cepit eas et misit rex Assyriorum Rabsacen de Lachis in Hierusalem ad regem Ezechiam in manu gravi et stetit in aquaeductu piscinae superioris in via agri Fullonis et egressus est ad eum Eliacim filius Helciae, qui erat super domum: et Sobna scriba, et Joahe filius Asaph a commentariis, et dixit ad eos Rabsaces: Dicite Ezechiae: Haec dicit rex magnus, rex Assyriorum: Quae est ista fiducia qua confidis? aut quo consilio et fortitudine rebellare disponis? super quem habes fiduciam, quia recessisti ace confidis super baculum harundineum confractum istum super Aegyptum cui si innisus fuerit homo intrabit in manu eius et perforabit eam sic Pharao rex Aegypti omnibus qui confidunt in eo quod si responderis mihi in Domino Deo nostro confidimus nonne ipse est cuius abstulit Ezechias excels
Abbreviated transcription (Latin):
paueitatẽ obsessor uolens ostende.
equos duo milia pollicet᷑. qͦrũ etechi¬
as ascensores p̃b̃e ñ possit: ñ de imbe¬
cillitate uenit popłi iudȩorꝓ. qui
equitandi carebat scientia: s de obser¬
uatione mandator qi. qͥ ꝑ moysen

Expanded text:
paucitatem obsessorum volens ostendere, equorum duo millia pollicetur, quorum Ezechias ascensores praebere non posset, non de imbecillitate venit populi Judaeorum, qui equitandi carebat scientia, sed de observatione mandatorum Dei, qui per Moysen
Abbreviated transcription (Latin):
sus ẽ autẽ ad eos heliachim filius
helchiȩ p̃positus domꝰ ⁊ sobuas scͥba.
⁊ ioahe filius asaph a cõmentariis.
Dixitq ad eos rabsaces. Loquimim e¬
rechiȩ. Hec dicit rex magnꝰ rex assy¬
riorp. ⁊ cȩt̾a quȩ in hystoria continent᷑
In quo arrogantia considanda ẽ rabsa¬
cis qͦd uelut quedã ꝯtraria fortitu¬
do imitat᷑ consuetudinẽ ꝓpħarum:
ut qͦd illi solent in ꝓlogis pon̾e. Hec
dicit dñs quo auctoritatẽ ⁊ magnitu¬
dmẽ loquentis ostendant: iste nẽ dixe¬
rit. Hec dicit rex magnꝰ assẏriors. E¬
gressus ÷ aut̃ ad eũ heliachim filius

Expanded text:
im filius Helciae praepositus domus, et Sobna scriba, et Joahe filius Asaph, a commentariis; dixitque ad eos Rabsaces: Loquimini Ezechiae: Haec dixit rex magnus, rex Assyriorum, et caetera quae in historia continentur. In quo arrogantia consideranda Rabsacis, quod velut quaedam contraria fortitudo, imitatur consuetudinem Prophetarum, ut quod illi solent in prologis ponere: Haec dicit Dominus, quo auctoritatem et magnitudinem loquentis ostendat, iste nunc dixerit: Haec dicit rex magnus, rex Assyriorum. Egressus est autem ad eum Eliacim filius
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ scriptum ẽ uisione. Uade ing̃¬
dere adeum qͥ habitat intabnacło.
ad sobuam p̃positum tẽpli. Qũe tra¬
dunt hebrei rabsacis cõminatione
ꝑterritũ. tradidisse manꝰ assyriis.
n inferiorẽ partẽ hierłm aduisariis
ꝓdidisse: exceptaq arce syon. ⁊ tẽplo.
nichil aliud remansisse qͦd ñ tenu¬
erit assyriꝰ Unde errant. qui sobnã
qͥ nc cũ heliachim ⁊ ioahe ad rabsa¬
cen egreditur. eundẽ putant quẽ
⁊ supra. Ibi enĩ sobnas p̃positus tẽpli
ponit᷑. qͥ ab assyriis dr ẽẽ capiendꝰ
Hic autẽ sobnas scͥba. hoc ẽ ĩpamare¬

Expanded text:
visione: Vade et ingredere ad eum qui habitat in tabernaculo, ad Sobnam praepositum Templi , quem tradunt Hebraei Rabsacis comminatione perterritum tradidisse manus Assyriis, et inferiorem partem Jerusalem adversariis prodidisse, exceptaque arce Sion et Templo, nihil aliud remansisse quod non tenuerit Assyrius. Unde errant qui Sobnam, qui nunc cum Eliacim, et Joahe ad Rabsacen egreditur, eumdem putant quem et supra. Ibi enim Sobna praepositus Templi ponitur, qui ab Assyriis dicitur esse capiendus: hic autem Sobna scriba, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ hebrea lingua locutus sit. filium
ipse ꝓditor fu̾it. relictumq filiũ y¬
lingua relictum sonat. Porro alii arbi
trant᷑. eũ fuisse samariten: ⁊iccirco he¬
braicũ eũ scisse sermonẽ. ⁊ tã audact̾
impie dnm̃ blasphemare. Consi demꝰ
gͦ u̾ba rabsacis. acpͥmum qͦd dicit. con¬
fidis suꝑ baculũ harundin eũ. confra¬
Ctũ istum. suꝑ egyptum: falsum est.
Nulla enĩ narrat hystoria. qͦd ezechi¬
as ad egẏptios miserit. ⁊ pharaonis
auxiliũ postularit. Qdq infert. si
responłis mͥ in dño do nr̃o confidimꝰ:
uerum ẽ. S rursum iungit m̃daciũ
u̾itati: qͦd abstulerit ez echias excelsa
errore destructo. iuberet dm̃ adora¬
ti in hierłm. ubi erat eiꝰ templũ. Quã¬

Expanded text:
qui Hebraice locutus est filium ipse proditor fuerat. Relictumque filium Itine, relictum sonat. Alii autem trantur eum fuisse Samariten, et idcirco Hebraicum scisse sermonem, et tam audacter et impie Dominum blasphemare. Consideremus ergo verba Rabsacis; ac primum quod dicit: Confidis super baculum arundineum confractum istum, super Aegyptum, falsum est: nulla enim narrat historia quod Ezechias ad Aegyptios miserit, et Pharaonis auxilium postularit. Quodque infert: Si responderis mihi, in Domino Deo nostro confidimus, verum est. Sed rursum jungit mendacium veritati, quod aberrore destructo, juberet Dominum adorari in Hierusalem, ubi erat templum
Abbreviated transcription (Latin):
cum eo. ⁊ incunctis ad que ꝓcedebat
sapient̃ se agebat. Rebellauit aut̃eꝰ
tra regẽ assẏrioꝵ: ⁊ ñ seruiuit ei In
cuiꝰ sexto anno imꝑii salmanasar rex at¬
sẏriors. cepit samariam. ⁊ dec̃e tribꝰ
q̃ appellabant᷑ isrł ⁊ tͣnstulit eas inas¬
syrios: collocauitq in halam ⁊ habor
fluuiis goram in ciuitatib medor.
Post annos autẽ septem. id ẽ quarto
decuno anno exechiȩ: rex assy riorꝑ sen¬
nacherib ingressus iudeam. obsedit ci¬
uitates eiꝰ munitas. uolens eas capere.
sũq obsideret lachis misit ad eũ ex echi¬
as nuntios dicens. Peccaui. recede ame:
⁊ om̃e qͦd imposueris mͥ feram. Cũq
trecenta talenta argentr ⁊ triginta
auri. ad regis imꝑium ꝑsoluisset. fra¬
ctis ianuis in templi dñi ⁊ lãminis
eiꝰ detractis quas ipse affixerat: misit
rex assyriors tharthan ⁊ rabsacen de
lachis ad regem etechiam cũ manu
ualida hierłm. Ꝙ cũ ascendissent

Expanded text:
ad quae procedebat, sapienter se agebat . Rebellavit autem contra regem Assyriorum, et non servivit ei: in cujus sexto anno imperii, Salmanasar rex Assyriorum cepit Samariam, et decem tribus quae appellabantur Israel; et transtulit eas in Assyrios, collocavitque in Hala et Habor fluviis Gozan, in civitatibus Medorum . Post annos autem septem, id est, quarto decimo anno Ezechiae, rex Assyriorum Sennacherib ingressus Judaeam, obsedit civitates ejus munitas, volens eas capere. Cumque obsideret Lachis, misit ad eum Ezechias nuntios, dicens: Peccavi, recede a me, et omne quod imposueris mihi, feram. Cumque trecenta talenta argenti, et triginta auri ad regis imperium persolvisset, fractis januis Templi Domini, et laminis ejus detractis, quas ipse affixerat, misit rex Assyriorum Thartan et Rabsacen de Lachis ad regem Ezechiam cum manu valida Jerusalem: qui cum ascendis
Abbreviated transcription (Latin):
cmiatrai. carnalit̾ asserunt ẽẽ cõplen¬
da. nos sp̃ualit̾ futura credamꝰ. in
qualitate ꝓmissionũ ñ in tẽpore
discrepantes. Quibꝰ breuit̃ respon¬
dendum ẽ. quod pseudo ꝓpħis ⁊ pec¬
catoribꝰ sol occidit meridie. & econtͣrio
tim̃tibꝰ dnm̃ semꝑ orit᷑ sol iusticiȩ. Qre

Expanded text:
 carnaliter asserunt esse complenda, nos spiritualiter futura esse credamus, in qualitate promissionum, non in tempore discrepantes. Quibus breviter respondendum est, quod si pseudoprophetis et peccatoribus sol occidit meridie, et e contrario timentibus Dominum oritur sol justitiae: q
Abbreviated transcription (Latin):
qr ego dñs saluans te: & redẽptor tuus
fortis iacob. Septuaginta. Pro eo qͦd
fuisti derelicta. & odio habita. & ñ
erat qui auxiliaret᷑: ponã te exulta¬
tionẽ ȩtnam: & gaudiũ generatio¬
nũ ingenerationes. Et suges lac gen¬
tium: & diuitias regum comedẽs.
Et scies qr ego dñs qͥ de saluã feci: & qͥ
eru te ds̃ iacob. Que priꝰfueras
derelicta. & odio habĩta. fractis in
te ramis qr fructum ñ atculerant.
qui idͤcirco fracti st̃ qr nullꝰ erat qͥ ꝑ
te transiret. & tͥ preberet auxilium.
sue in exultationẽ & gaudiũ dua¬
tum generationũ: ꝓ pristinis ramis
aliis insertis de oleastro nationũ. qͥ cos¬
tra naturã inserti afferant fruetꝰ.
ñ prioris a maritudinis. s dulceduns
quã ex radice sũpser̃t. Suges quoq lac
gentiũ: & mãmilla regũ lactaberis.
Qͥ locꝰ quẽ sensum habeat. supͣ pleniꝰ
exposiumꝰ. disserentes illũ u̾ficulũ:
filii tui de longe uenient. & filie
tue in latere sugent. Siue uixta

Expanded text:
ns te, et redemptor tuus fortis Jacob. LXX: Pro eo quod fuisti derelicta, et odio habita, et non erat qui auxiliaretur: ponam te exsultationem aeternam, gaudium generationum in generationes. Et suges lac gentium, et divitias regum comedes. Et scies quia ego Dominus qui salvam te feci, et qui erui te, Deus Jacob. Quae prius fuerat derelicta, et odio habita, fractis in te ramis, quia fructum non attulerant: qui idcirco fracti sunt, quia nullus erat qui pertransiret, et ibi praeberet auxilium: sive in exsultationem et gaudium duarum generationum: pro pristinis ramis, aliis insertis de oleastro nationum, qui contra naturam exempli afferent fructus, non prioris amaritudinis, sed dulcedinis, quam de radice sumpserunt. Suges quoque lac gentium, et mamilla regum lactaberis. Qui locus quem sensum habeat, super plenius exposuimus, disserentes illum versiculum, Filii tui de longe venient, et filiae tuae in latere sugent. Sive juxta
Abbreviated transcription (Latin):
gnitatis in iusticia: ut nequaqͣm ꝑso¬
nam accipiant in iudicio. nec audi¬
at᷑ quippiam iniquũ in t̾ra eccłie.
neq contricio ⁊ infelicitas in t̃minis
eiꝰ Ibicũq eni iniquitas ẽ ⁊ iusti¬
cia ñ reseruat᷑ & pax ꝑditur: hec oĩa
pabit salus muros tuos. siue salua¬
tor qui in hebraico dicit᷑ iħs: qͦd ꝓ¬
prie nom̃ dñi sonat. Ipse ẽ enĩ for¬
titudo muroꝵ eccłie: q̃ habet por¬
tas in laude dñi: ut qui ingrediun¬
tur eã. primũ discant laudare dñoi.
& nom̃ illiꝰ confiteri. Qͦd autẽ .lxx.¬
ꝓ laude int̃pretati st̃ zayo ma. id
ẽ sculpturã. hoc possumꝰ dicere qͦd por¬
te eccłiȩ cunctis debeant celatȩ ẽẽ
turtutibꝰ ꝑ quas ingredim᷑ ad eam.
Non erit tibi ampliꝰ sol ad lucendũ ꝑ
diem: nec splendor lunȩ illumina¬
bit te. S erit tͥ dñs in lucẽ sempit̃

Expanded text:
gnitatis in justitia: ut nequaqgnitatis in justitia: ut nequaquam accipiant personam in judicio, nec audiatur quidpiam iniquum in terra Ecclesiae, neque contritio et infelicitas in terminis ejus. Ubicumque enim iniquitas est, et justitiapabit salus muros tuos, sive salvator, qui in Hebraico legitur JESUS, quod proprie nomen Domini sonat. Ipse enim fortitudo murorum Ecclesiae, quae habet portas in laude Domini: ut qui ingrediuntur eam, primum discant laudare Dominum, et nomen illius confiteri. Quod autem  laude interpretati sunt γλύμμα, id est, sculpturam, hoc possumus dicere, quod portae Ecclesiae cunctis debeant caelatae esse virtutibus, per quas ingrediamur ad eam. Non erit tibi amplius sol ad lucendum per diem, nec splendor lunae illuminabit te: sed erit tibi Dominus in luc
Abbreviated transcription (Latin):
ponã exempla cõmunia. quȩ pos¬
sint simplic̃s lectorem instruere.
filiꝰ m̃s qui ad me species ẽ. ⁊ ex me
habet genꝰ filio suo genꝰ ẽ. Dicã &
res ad inũ Ergo ad instaurationẽ
sp̃ualis ierłm. ligna u̾tent᷑ in es.
& lapides mutabunt᷑ in ferrum:
id ẽ bruti quondã & insensibiles
homines. in eas materias mutabunt᷑.
q̃ utilitatẽ aliquã p̃beant ciuitati.
Ipsumq es & ferrum. ꝑ augmenta
nirtutũ in aurũ argentũq muta¬
bunt᷑: ut nequaqͣm utilitatis speciẽ.
s p̃ciũ quoq habeant ac decorem.
de auro argentoq qͥd significent
in scripturis sc̃is. sepius diximꝰ. Po¬
nã inquit pͥncipes tuos in pace: &
ep̃os tuos iniusticia. Pro quo in he¬
braico scriptum ẽ. Ronã iusitati¬
onẽ tuã pacem: & p̃positos tuos
iusticiam. In quo scripturȩ sce admi¬
randa maiestas. qͦd pͥncipes futuros
eccłie ep̃os nominauit: quorũ om̃is
uisitatio in pace ẽ. & uocabulũ di¬

Expanded text:
ponam exempla communia, quae posponam exempla communia, quae possint simplicem lectorem instruere. Filius meus, qui ad me species est, et me habet genus, filio suo genus est. Dicam et res ad unum. Ergo in instauratione spiritualis Jerusalem, ligna vertentur in aes, et lapides mutabuntur in ferrum, id est, bruti quondam et insensibiles homines, in eas materias mutabuntur, quae utilitatem aliquam praebeant civitati. Ipsumque aes et ferrum per augmenta virtutum, in aurum argentumque mutabuntur: ut nequaquam utilitatis speciem, sed pretium quoque habeant ac decorem. De auro et argento, quid significent in Scripturis sanctis, saepius diximus. Ponam, inquit, principes tuos in pacem, et episcopos tuos in justitiam. Pro quo in Hebraico scriptum est: Ponam visitationem tuam pacem, et praepositos tuos in justitiam. In quo Scripturae sanctae admiranda majestas, quod principes futuros Ecclesiae, episcopos nominavit, quorum omnis visitatio in pace est, et vocabulum di
Abbreviated transcription (Latin):
tium in xp̃o erudit᷑ & nutritur in¬
fantia. Que cũ suxeris. & ꝑuene¬
ris ad solidũ cibũ ut diuitias quoq¬
regũ huiꝰcemodi comedas: tc̃ scies
qͦd ego sũ saluator tius. qui redemi
te sanguine meo. ds̃ siue fortis ia
cob. Pro ere afferam aurũ: ꝓfer¬
ro afferam argentũ: & ꝓlignis es
& ꝓ lapidibꝰ ferrum. Et ponã uifi¬
tationẽ tuã pacem: & p̃positos tuos
iusticiam. Non audiet᷑ ultra iniqͥtas
in t̾ra tua: uastitas & contritio in
t̾minis tuis. Et occupabit salꝰ mu¬
ros tuos & portas tuas laudatio.
lignis tribuã tͥ es. & ꝓ lapidibꝰ ferrũ.
Et dabo tͥ pͥncipes tuos in pace: et
ep̃os tuos iniusticia. Et ñ audietur
ultra iniquitas in t̾ra tua: neq coy¬
tricio & miseria in fimnibꝰtuis. Sed
uocabunt᷑ salutares muri tui: et
portȩ tue sculpturȩ. E adem res
ꝑ locoꝵ qualitate. alteri genꝰ alt̾i
species ẽ. Et ne artibꝰ rethorice. ac
dlalecticȩ. dicere quippiã uideam᷑ :¬

Expanded text:
in Christo eruditur et nutritur infantia. Quae cum suxeris et perveneris ad solidum cibum, ut divitias quoque hujuscemodi regum comedas: tunc scies quod ego sum Salvator tuus, qui redemi te sanguine meo, sive Deus forcob. Pro ere adferam aurum et pro ferro adferam argentum et pro ligno es et pro lapidibus ferrum, et ponam visitationem tuam pacem et prepositos tuos in justitiam. Non audietur ultra iniquitas in terra tua, vastitas et contritio in terminis tuis, et occupabit salus muros tuos, et portas tuas laudatio. lignis tribuam tibi aes, et pro lapidibus ferrum. Et dabo principes tuos in pace, et episcopos tuos in justitia, et non audietur ultra iniquitas in terra tua, neque contritio et miseria in finibus tuis: sed vocabuntur salutare muri tui, et portae tuae sculptura. Eadem res pro locorum qualitate, alteri genus, alteri species. Et ne de artibus, rhetorica ac dialectica dicere quidpiam videar,