comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Queri enã potest.cur ñ sit dictũ. si dormiatis
in cleris.s int̾medios cleros. Ad sihoc ex p̃ssius¬
int̾medios cleros. Qd quidẽ si exp̃ssius transfer¬
retur ex greco. int̾mediũ deror. diceret᷑. qd̾ in
nullo int̾p̃tũ legi Ppterea credo qr tantũdẽ ua¬
let qd̾ dictũ ẽ int̾medios cleros. Hinc gͦ quid mͥ
uideatur ex ponã. Sepe hoc u̾bũ ad aliqua co¬
nectenda atq pacanda. ne int̾se dissideant po¬
ni solet. sic̃ testam̃tũ int̾se et popłm do consti¬
tuente hoc u̾bũ scͥtura ponit. Nam ꝓ eo quod est
in latino int̾me etuos: grecus habet int̾ medium
meũ et ur̃m. Sic designo circuntisionis cũ loqͥt᷑
d̾s adabrahã: dicit. Erit testam̃tũ ĩt̾me et te. et õe
sem̃ tuum: qd̾ grecꝰ habet. int̾ mediũ meũ et tuuĩ:
et int̾mediũ seminis tui. Itẽ cũ loqueret᷑ ad noe
de arcu innubib ad signũ constituendũ. hoc u¬

Expanded text:
19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si dormiatis 19. Quaeri etiam potest, cum non sit dictum, Si dormiatis in cleris, sed, inter medios cleros, quid sit hoc, inter medios cleros. Quod quidem si expressius transferretur ex graeco, inter medium clerorum diceretur; quod in nullo interpretum legi: propterea credo quia tantumdem valet quod dictum est, inter medios cleros. Hinc ergo quid mihi videatur exponam. Saepe hoc verbum ad aliqua connectenda atque pacanda, ne inter se dissideant, poni solet: sicut testamentum inter se et populum Deo constituente, hoc verbum Scriptura ponit; nam pro eo quod est in latino, inter me et vos, graecus habet, inter medium meum et vestrum. Sic et de signo circumcisionis cum loquitur Deus ad Abraham, dicit, Erit testamentum inter me et te, et omne semen tuum : quod Graecus habet, inter medium meum et tuum, et inter medium seminis tui. Item cum loqueretur ad Noe de arcu in nubibus ad signum constituendum , hoc v
Abbreviated transcription (Latin):
dem int̾ scapulas fortasse aliquomͦ ex ut᷑q par¬
te possit intelligi. et ante et post: ut scapulas ac¬
cipiamus. que in medo caput habent: et inhebre¬
o sit fortassis ambiguũ. qd̾ possit et hoc mͦ intel¬
bus significat. qd int̾ scapulas: utrũ ꝓpterea ibiẽ
uiriditas auri idẽ sapientia et caritas. qr ibi
sũł quodãmͦ radices alarũ: an qr ibi portatur
illa sarcina leuis. Quid enĩ sunt uel ipse ale nisi
duo p̃cepta caritatis. inquib tota lex pendet et
ꝓphete Quid ipsa sarcina leuis: nisi ipsa caritas
que inhis duob p̃cepts implet᷑: Quic qͥd enĩ
difficile. ẽ. inp̃cepto. leue ẽ amanti. nec obaliud¬
recte intelligitur dictũ. onꝰ meũ leue ẽ. nͥ qr dat¬
spm̃ scm̃ ꝑquem diffundit᷑ caritas incordib
nr̃is. utamando liberalit̾. faciamꝰ qd̾ timendo
qͥ facit seruilit᷑ facit.: nec ẽ amicꝰ recti. quando
mallet. si fieri posset id quod rectũ ẽ ñ uiberi

Expanded text:
idem inter scapulas fortasse aliquo modo ex utraque paridem inter scapulas fortasse aliquo modo ex utraque parte possit intelligi, et ante, et post; ut scapulas accipiamus quae in medio caput habent: et in hebraeo sit fortassis ambiguum, quod possit et hoc modo intelbus significat, quod est inter scapulas. Utrum propterea ibi est auri viriditas, id est sapientia et charitas, quia ibi sunt quodammodo radices alarum; an quia ibi portatur illa sarcina levis? Quid enim sunt vel ipsae alae, nisi duo praecepta caritatis, in quibus tota lex pendet, et prophetae ? Quid ipsa sarcina levis, nisi ipsa caritas, quae in istis duobus praeceptis impletur? Quicquid enim difficile est in praecepto, leve est amanti. Nec ob aliud intelligitur recte dictum, Onus meum leve est : m, per quem diffunditur charitas in cordibus nostris , ut amando liberaliter faciamus, quod timendo qui facit, serviliter facit: nec est amicus recti, quando mallet, si fieri posset, id quod rectum est non juberi.
Abbreviated transcription (Latin):
ut qñ aliquid exhis p̾batur. et ꝓͥfert᷑. om̃ĩs inten¬
tio parifica quiete finat᷑. Qd̾ siita ẽ. qͥd aliud ad¬
moneri uidentur euangłizantes uirtute mul¬
ta: nisi qr tunc eis dñs dabit uerbũ ut euange¬
lizare possint. sidormiant int̾medios cleros: Tc̃
enĩ eis u̾bũ ueritatis datur. si auctoritas ab eis
duũ testam̃toꝵ ñ relinquatur.: ut ipsi sint et pen
pars ẽ cuxa regionẽ cordis: apost̾i̾orib tam̃ id ẽ
adorso. Quã colũbe illiꝰ deargentate partẽ inuiri¬
ditate auri esse clicit: hoc ẽ inuigore sapientiȩ.
Quẽ uigorẽ melius ñ puto intelligi posse ꝗͣm ca¬
ritatẽ. S quare ad orso et ñ apectore: Quã quã
mirer quomͦ positũ sit hoc u̾bũ in alio psalmo
uͥdicitur int̾ scapulas suas obumbrabit tibi
et subalis eius sperabis. Eum subalis obũbrari
non possit nisi qd̃ apectore fuerit: et latine qͥ¬

Expanded text:
ut quando aliquid ex his profertur et probatur, omnis contenut quando aliquid ex his profertur et probatur, omnis contentio pacifica quiete finiatur. Quod si ita est, quid aliud admoneri videntur evangelizantes virtute multa, nisi quia tunc eis Dominus dabit verbum ut evangelizare possint, si dormiant inter medios cleros? Tunc enim eis verbum veritatis datur, si auctoritas ab eis duorum Testamentorum non relinquatur: ut ipsi sint et pennpars est circa regionem cordis, a posterioribus tamen, id est a dorso: quam columbae illius deargentatae partem in viriditate auri esse dicit, hoc est in vigore sapientiae; quem vigorem melius non puto intelligi posse quam charitatem. Sed quare a dorso, et non a pectore? Quanquam mirer quomodo positum sit hoc verbum in alio psalmo, ubi dicitur, Inter scapulas suas obumbrabit tibi, et sub alis ejus sperabis , cum sub alis obrumbrari non possit, nisi quod a pectore fuerit. Et latine qu
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ. Unde etiam de ipsa eccł̃ia dicitur
in canticã canticoꝵ. Que ẽ ista que ascendit de¬
albata: Pmissio quippe di tenet᷑ ꝑꝓphetã dicen¬
tis. Si fuerint peccata ur̃a ut pheniciũ: sic̃ niuẽ
dealbabo. Potest et sic intelligi. ut in eo qd̾ dictũ
ẽ penne columbe de argentate sub audiatur
erius. ut iste sit sensus. Ouos qui tanquã spolia spe¬
ciei domus diuidimini. si dormiatis int̾medios clems
penne columbe de argentate eritis: idẽ in altiora
eleuabimini. conpagini tam̃ eccłie coherentes.
Nullã quippe aliã melius hic intelligi puto colũbã
ba mea. De argentata ẽ autẽ q̃ diuinis eloquiis ẽ¬
erudita. Eloquia nanq dñi alio loco dicunt᷑ argen¬
tum igne examinatum: t̾re purgatũ septuplum
Magnũ itaq aliqd bonũ ẽ dormire int̾ medios
deros. que ñ nulli duo testam̃ta esse uoluert̃: ut
qͥescere. idẽ utͥusq testam̃ti testimoniis ad quiesce̾:

Expanded text:
peccatorum. Unde etiam de ipsa Ecclesia dicitur peccatorum. Unde etiam de ipsa Ecclesia dicitur in Cantico canticorum: Quae est ista quae ascendit dealbata ? Promissio quippe Dei tenetur, per Prophetam dicentis: Si fuerint peccata vestra tanquam phoenicium, sicut nivem dealbabo ? Potest et sic intelligi, ut in eo quod dictum est, pennae columbae deargentatae, subaudiatur, eritis; ut iste sit sensus: O vos qui tanquam spolia speciei dpennae columbae deargentatae eritis, id est, in altiora eleuabimini, conpagini tamen ecclesiae cohaerentes. nullam quippe aliam melius hic intest columba mea. Deargentata est autem, quia divinis eloquiis eerudita: eloquia namque Domini alio loco dicuntur argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum . Magnum itaque aliquod bonum est, dormire inter medios cleros: quae nonnulli duo Testamenta esse voluerunt; ut quiescere; id est, utriusque Testamenti testimoniis acquiescere,
Abbreviated transcription (Latin):
dormiatis int̾medios cleros ouos penne columbe
de argentate: anhis que secunt᷑ ut ordo sit. si dor¬
miatis int̾medios deros penne columbe deargen¬
tate niue de albabunt᷑ in selmon: id ẽ ipse penne
de albabunt᷑ si dormiatis int̾medios cleros: ut
illis hoc dicere intelligatur. qui spetiei domꝰ tan¬
quam spolia diuidunt᷑. id ẽ si dormiatis int̾me¬
dios cleros. ouos qui diuidimini spetiei domus
ꝑmanifestationẽ sp̃c ad utilitatẽ. ut alii quidẽ
det᷑ ꝑ spm̃ sermo sapientiȩ alii sermo scientiȩ.
scd̃m eundẽ sp̃m̃. alii fides. alii genera curationum
in eodẽ spũ etcetera: si gͦ uos dormiatis int̾medios
cleros. tunc penne columbe deargentate niue de¬
abbabunt᷑ in selmon. Potest et sic. Si uospentie
columbe deargentate dormiatis in t̾medios cle¬
ros nuie de albabunt᷑ inselmon: ut sub intelligan¬
tur homines qui ꝑ grãm remissionẽ accipiunt

Expanded text:
dormiatis inter medios cleros, o uos pennae columbae dormiatis inter medios cleros, o uos pennae columbae deargentatae, an his quae sequuntur, ut ordo sit: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae niue dealbabuntur in Selmon, id est, ipsae pennae dealbabuntur, si dormiatis inter medios cleros, ut illis hoc dicere intellegatur, qui speciei domus tamquam spolia diuiduntur, id est, si dormiatis inter medios cleros, o uos qui diuidimini speciei domus per manifestationem spiritus ad utilitatem, ut alii quidem detur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alii fides, alii genera curationum in eodem Spiritu, et caetera : si ergo vos dormiatis inter medios cleros, tunc pennae columbae deargentatae nive dealbabuntur in Selmon. Potest et sic: Si vos, pennae columbae deargentatae, dormiatis inter medios cleros, nive dealbabuntur in Selmon, ut subintelligantur homines, qui per gratiam remissionem accipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ oꝑat᷑ unus atq idem spẽ. diuidens ꝓpͥa uni¬
cuiq ꝓut uult. Et hec speties domꝰ cui spolia
diuiduntur. ut amator eꝰ hac pulcͥtudine ac¬
census exclamet: dnẽ dilexi decorẽ domus
tue. Iam in eo qd̾ sequit᷑. se ad ipsa m̃bra de qͥb
fit speties domꝰ alloquenda conutit dicens. Si
dormiatis int̾medios cleros penne columbe
de argentate: et int̾ scapulas eius in uiri¬
ditate auri. Prius hic querendꝰ ẽ ordo u̾boꝵ qͦ mͦ
finiat᷑ sententia. q̃ utiq pendet cũ dr̃ sidormia¬
tis. Deinde qd̾ ait penne columbe deargentate
utrũ singulari intelligendũ ẽ huiꝰ penne an
plurari he penne. S singularẽ numerũ gre
cus excludit. uͥ omĩno pluralit̾ hoc positũ legit᷑
S adhuc incertũ ẽ utrũ he penne. an ouos ꝓen¬
ne. utadipsas pennas loqui uideat᷑. Utrũ gͦ u̾b̾
que p̃cesserunt fsinit᷑ ista sententia. ut ordo sit dñs
dabit u̾bum euangłizantib uirtute multa. si

Expanded text:
aec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Et haec est species domus, cui spolia dividuntur; ut amator ejus hac pulchritudine accensus exclamet: Domine, dilexi decorem domus Jam in eo quod sequitur, se ad ipsa membra, de quibus fit species domus, alloquenda convertit, dicens: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae, et inter scapulas ejus in viriditate auri. Prius hic quaerendus est ordo verborum quomodo finiatur sententia; quae utique pendet, cum dicitur, Si dormiatis: deinde quod ait, pennae columbae deargentatae, utrum singulari numero intelligendum est, hujus pennae; an plurali, hae pencus excludit, ubi omnino pluraliter hoc positum legitur. sed adhuc} incertum est utrum hae pennae, an o uos pennae, ut ad ipsas pennas loqui uideatur. utrum ergo uerbis quae praecesserunt finiatur ista sententia, ut ordo sit: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, si
Abbreviated transcription (Latin):
captiuasti captiuitatẽ: accepisti dona in hoĩb
Nec moueat qd̾ apł̃s idẽ testimoniũ cõmemo¬
rans. ñ ait accepit dona in hominib: s dedit do¬
na hominib Ille quippe auctoritate apłaca se¬
cundũ hoc locutꝰ ẽ: qd̾ d̾s cum patre filiꝰ Scd̾m
hoc quippe dedit dona hominib mittens eis sp̃m¬

Expanded text:
ptivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Nec moveat quod Apostolus idem testimonium commemorans non ait, Accepisti dona in hominibus; sed, Dedit dona hominibus. Ille quippe auctoritate apostolica secundum hoc locutus est, quod Deus cum Patre Filius. Secundum hoc quippe dedit dona hominibus, mittens eis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tum grẽ cõm̃dat᷑. Qs enĩ saluus esset᷑. nisi ipse sana¬
ret.: S ne occurreret cogitationi. cur gͦ morim᷑
si ꝑ eius grãm salui facti sumus. continuo subie¬
cit. Etdñi exitus mortis. Tanquã diceret. quid
indignaris humana conditio. habere te exitũ
mortis: Et dñi tui exitꝰ. ñ aliꝰ quã mortis fuit.
Potiꝰ gͦ consolare quam in dignare. Nã et dñi exiꝰ
mortis. Spe enĩ salui facti sumꝰ. Si autẽ qd̾ ñ uidenꝰ
sꝑamus. ꝑ patientiã expectamus. Patient̃ gͦ etiã ipsã
mortẽ feramꝰ: illiꝰ exemplo qui licet nullo peccato
esset debitor mortis: et dñs esset a quo nemo ani¬
mã tolleret. s ipse eã asemet ipso ponieret: ẽtiã iplꝰ

Expanded text:
tum gratia commendatur. Quis enim salvus esset, nisi ipse sanatum gratia commendatur. Quis enim salvus esset, nisi ipse sanaret? Sed ne occurreret cogitationi, Cur ergo morimur, si per ejus gratiam salvi facti sumus? continuo subjecit, et Domini exitus mortis: tanquam diceret, Quid indignaris humana conditio habere te exitum mortis? Et Domini tui exitus non alius quam mortis fuit. Potius ergo consolare quam indignare; nam et Domini exitus mortis. Spe enim salvi facti sumus: si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Patienter ergo etiam ipsam mortem feramus, illius exemplo qui, licet nullo peccato esset debitor mortis, et Dmam tolleret, sed eam ipse a semetipso poneret, etiam ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
sunt alid̾ ñ credentes. nͥ qui ñ credunt᷑. Dequib
tiuasti captiuitatẽ accepisti dona inhominibus
ita subiũctũ ẽ. et enĩ qui ñ credunt in habitareide
non credentes ut in habitarent. Qd ẽ hoc: Deqͥs.
hoc dicit. e An illa captiuitas antequã trans¬
ret in bonã captiuitatẽ. unde fuerit mala capi¬
uitas ostendit. Non credendo enĩ possidebantur
abinimico qui oꝑabatur infiliis diffendentie in
quib et uos inquit fuistis aliquando. cũ uue¬
retis in illis. Donis gͦ grẽ suȩ qui accepit dom
in hominib captiuauit istã captiuitatẽ. Etas
ñ credentes erant. iit inhabitarent. Nam fides
eos inde liberauit. ut iã credentes inhabitent in
domo di: facti et ipsi domus dĩ. etcurrus cd̃i mi
tur die cotidie. Quã puto locutionẽ. hoc significa¬
re qd̾ dictũ ẽ: dedie indiẽ. Cotidie quippe hoc ait:
usq in finem captiuat captiuitatẽ. accipiens do

Expanded text:
sunt aliud non credentes, nisi qui non credunt? De quibus sunt aliud non credentes, nisi qui non credunt? De quibus tivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus; ita subjunctum est, Etenim qui non credunt inhabitare, id est, non credentes ut inhabitarent. Quid est hoc? de quibus hoc dicit? An illa captivitas antequam transiret in bonam captivitatem, unde fuerit mala captivitas ostendit? Non credendo enim possidebantur ab inimico, qui operatur in filiis diffidentiae; in quibus et vos, inquit, fuistis aliquando, cum viveretis in illis . Donis ergo gratiae suae, qui accepit dona in hominibus captivavit istam captivitatem. Etenim non credentes erant ut inhabitarent. Nam fides eos inde liberavit, ut jam credentes inhabitent in domo Dei, facti et ipsi domus Dei, et currus Dei miletur, die quotidie. Quam puto locutionem hoc significare quod dictum est, de die in diem. Quotidie quippe hoc agit usque in finem; captivat captivitatem, accipiens don
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quia capti: et capti qr subiugati. sub lene il¬
lud uigum missi iberati ergo apeccato cuius
serui erant: etiusticie serui facti cuiꝰ liberi erant:
Unde ipse m illis ẽ qui dedit dona hominibus
et accepit dona inhominib Ideoq in ista capti¬
uitate. in ista seruitute. inisto curru subisto iugo
ñ sũt militia plorantiũ: s milia lȩtantium. Dñs
quippe in illis. insina in scõ. Cui sensui congru¬
it etalia int̾p̃tatio. q̃ua int̾p̃tatur syna m̃sura
qd̾ sup᷑ commemoraui. Unicuiq autẽ nr̃m in¬
quit data ẽ grã scd̃m m̃surã donationis. xp̃i. Ac
deinde sequit᷑. qd̾ etiã hic sequit᷑ ꝑpt̃qd̾ dicit.
dona hominib qd̾ hic ẽ accepisti dona in hoĩb
Quid hoc et illa ueritate concordius. Quid ma¬
nifestius. S qued deinde adiungit. Etenĩ
qui ñ credunt in habitare. uł qd̾ ñ nulli codices
habent. et enĩ ñcredentes in habitare. N ã qͥd

Expanded text:
ergo, quia capti, et capti quia subjugati; sub lene ilergo, quia capti, et capti quia subjugati; sub lene illud jugum missi , liberati a peccato cujus servi erant, et justitiae servi facti cujus liberi erant . Unde et ipse in illis est, qui dedit dona hominibus, et accepit dona in hominibus. Ideoque in ista captivitate, in ista servitute, in isto curru, sub isto jugo non sunt millia plorantium, sed millia laetantium. Dominus quippe in illis, in Sina, in sancto. Cui sensui congruit et alia interpretatio, qua interpretatur Sina Mensura. quod supra commemoravi: Unicuique autem nostrum, inquit, data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Ac deinde sequitur quod etiam hic sequitur: Propter quod dicit, dona hominibus: quod hic est, accepisti dona in hominibus. Quid hac et illa veritate concordius? quid manifestius? 27. Sed quid deinde adjungit? Etenim qui non credunt inhabitare; vel quod nonnulli codices habent, Etenim non credentes inhabitare. Nam quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qd̾ et m̃bra sunt eius scĩ et fideles eius unde
eis dr̃. Uos autẽ estis corpꝰ xp̃i et m̃bra: ꝓculdu¬
esserr int̾ra: ñ inde clamasset saule saule quid me
ꝑ sequeris. Cum igitur idem ipse dicat. quando u¬
ni exminimis meis fecistis mͥ fecistis: qͥd dubitamꝰ
eũ accipere inm̃bris suis que dona m̃bra eius
accipiunt. S quid ẽ captiuasti captiuitatẽ: U¬
trum quia uicit mortẽ que captiuos tenebat in
quib regnabat: an ipsos homines appellauit cap¬
tiuitatẽ qui captiui subdiabolo tenebant᷑. Duius
rei mist̾iũ continet etiã titulꝰ illius psalmi. qñ
domꝰ edificabat᷑ post captiuitatẽ. idẽ eccłia post
gentilitatẽ Ipsos itaq homines qr captiui tene¬
bant᷑ appellans captiuitatẽ: sic̃ militia cum dr et
intelligunt᷑ qͥ militant: ẽandẽ captiuitatẽ a xp̃o
captiuatã dicit. Cur enim si sit captiuitas felix: si
adbonũ possunt homines capie Unde petro dic̃¬
tum ẽ: ex hoc iam homines eris capiens. Captiuati

Expanded text:
pter quod et membra ejus sunt sancti et fideles ejus; unde eis dicitur, Vos autem estis corpus Christi et membra : procul duesset in terris, non inde clamasset: Saule, Saule, quid me persequeris ? Cum igitur idem ipse dicat, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis ; quid dubitamus eum accipere in membris suis, quae dona membra ejus accipiunt? 26. Sed quid est, Captivasti captivitatem? Utrum quia vicit mortem, quae captivos tenebat in quibus regnabat? an ipsos homines appellavit captivitatem, qui captivi sub diabolo tenebantur? Cujus rei mysterium continet etiam titulus illius psalmi, Quando domus aedificabatur post captivitatem : id est, Ecclesia post gentilitatem. Ipsos itaque homines qui captivi tenebantur appellans captivitatem, sicut militia cum dicitur et intelliguntur qui militant, eamdem captivitatem a Christo captivatam dicit. Cur enim non sit captivitas felix, si et ad bonum homines possunt capi? Unde Petro dictum est: Ex hoc jam homines eris capiens . Captivati
Abbreviated transcription (Latin):
tioĩb ĩuenimꝰ syna ĩtp̃tari mandatũ et alia q̃dã ĩt̾p̃ta¬
tur: Sed hoc puto presenti loco aptius con¬
uenire. R eddens enĩ causã quare letarent᷑ illa mi¬
scm̃ ẽ sic̃ dicit apłs. Itaq lȩx quidẽ scã : et mandatũ
scm̃ et iustũ et honũ. Sed quid ꝓdesset manda¬
mandatum sine dnĩ adiutorio littera ẽ occidens
Lex enĩ sub intrauit ut habundaret delictum
S qm̃ plenitudo legis caritas ẽ: ideo ꝑ caritatem
ascendisti in altum. inquit captiuasti captiuita¬
tẽ: accepisti dona inhominib h oc apłs sic cõme¬
morat: sic ex ponit dednõ.xp̃o loquens. Unicui-¬
ꝙ autẽ nrm̃ inquit datur grã scd̾m m̃ surã do¬
nationis xp̃i: ꝓpt̾ quod dicit. Ascendit in altum.
captiuauit captiuitatẽ. dedit dona hominib Qd̃

Expanded text:
tionibus invenimus Sina interpretari Mandatum: et alia quaedam interpretatur; sed hoc puto praesenti loco aptius convenire. Reddens enim causam quare laetarentur illa misanctum est, sicut dicit Apostolus: Itaque Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et justum, et bonutate ? Nam mandatum sine Domini adjutorio littera est occidens . Lex enim subintravit, ut abundaret delictum . Sed quoniam plenitudo Legis charitas est , ideo per charitatem Ascendisti, inquit, in altum, captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus. Hoc Apostolus sic commemorat, sic exponit de Domino Christo loquens: Unicuique autem nostrum, inquit, datur gratia secundum mensuram donationis Christi: propter quod dicit, Ascendit in altum, captivavit captivitatem, de
Abbreviated transcription (Latin):
casus ingreco. utrũ sit noĩatiuus an accusatiuus.
qm̃ in ea lingua mons neutri generis ẽ ñ mascu¬
lini: i deo ñ nulli latini int̾p̃tati sunt ñ montẽ qi
s mons dĩ. Puto autẽ meliꝰ esse in selmon montẽ
cłi. hoc ẽ in montẽ d̾i qui uocat᷑ selmon: sciłm intel¬
lectũ quem sup̃ ut potuimus ex posuimus. Deñ
apłs ait. ut nos simꝰ iusticia dĩ in ipso. de quibus
montib et alio loco d̾r. Illuminans tu mirabili¬
t̃ amontib et̾nis. qr uita eis et̾na donata ẽ et¬

Expanded text:
in graeco casus, utrum sit nominativus, an accusativus; in graeco casus, utrum sit nominativus, an accusativus; quoniam in ea lingua mons neutri generis est, non masculini: ideo nonnulli Latini non interpretati sunt, montem Dei, sed mons Dei. Puto autem melius esse, in Selmon montem Dei, hoc est, in montem Dei qui vocatur Selmon: secundum intellectum quem supra, ut potuimus, exposuimus. 23. ; unde Apostolus ait, Ut nos simus justitia Dei in ipso . De quibus montibus et alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis ; quia vita eis aeterna donata est
Abbreviated transcription (Latin):
inparte diei festi. aut neomenie aut sabbaton. qd̾
c̃umbra futuroꝵ: s de quali scͥptũ ẽ. subumbra
alarum tuarũ ꝓtegeme. Bum gͦ discernit ille
suꝑ celestis reges suꝑ colũbã deargentatã ñ sua
merita extollant. ñ deppͥa uirtute confidant. Ni¬
ue quippe dealbabunt᷑ inselmon: grã candifica¬
bunt᷑ in ꝓtectione corporis. xp̃i. Hunc autẽ mon
uel montẽ pinguẽ Qd hic autẽ aluuo pinguẽ:
quã uberẽ diceret. Est enim et mons isto nomine
nuncupatꝰ. id ẽ selmon. Sed quẽ montẽ in telligere
Erit in nouissimis dieb manifestꝰ mons diũi ꝑatus
in cacumine montium: Ipse ẽ mons in casseatus
ꝓpt̾ paruulos. grã tanquã lacte nutͥendos. mons
urber ad roborandos atq ditandos donoꝵ excel¬
ientia. Nã et ipsũ. lac unde fit caseus:
mirom̃ significat gratia Manat quippe
ex abundantia uiscerũ mat̾noꝵ. ẽt miscd̃ia delecha¬
bili paruulis gratis infundit᷑ Ambiguus ẽ autem

Expanded text:
ut sabbatorum, quod est umbra futurorum ; sed de quali scriptum est, Sub umbra alarum tuarum protege me . Dum ergo discernit ille supercoelestis reges super columbam deargentatam, non sua merita extollant, non de propria virtute confidant: nive quippe dealbabuntur in Selmon; gratia candificabuntur in protectione corporis Christi. 22. vers. vel montem pinguem. Quid hic autem aliud pinguem, quam uberem diceret? Est enim et mons isto nomine nuncupatus, id est Selmon. Sed quem montem intelligere Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium ? Ipse est mons incaseatus, propter parvulos gratia tanquam lacte nutriendos; mons uber, ad roborandos atque ditandos donorum excellentia: nam et ipsum lac, unde fit caseus, miro modo significat gratiam; manat quippe ex abundantia viscerum maternorum, et misericordia delectabili parvulis gratis infunditur. Ambiguus est autem
Abbreviated transcription (Latin):
tam idẽ añs qm̃dis: etuoluntate ñ necessitate sed̾m
carnẽ mortiuis ẽ conquassauit capita inimicoꝵ.
suoꝵ ñ solũ eoꝵ. qui crucifiro illudentes. et mouen¬
tes capita sua. dicebant. si filius di ẽ descendat de
cruce: sed etiã omiũ extollentiũ se aduersus docꝰ¬
t̾nam eus. et tanquam mortẽ hoĩs uridentiũ. Idem
quippe ipse de quo dictũ ẽ alios saluos fec̃. se ipsum

Expanded text:
 necessitate, secundum carnem mortuus est, conquassabit capita inimicorum suorum; non solum eorum qui crucifixo illudentes et moventes capita dicebant, Si Filius Dei est, descendat de cruce; sed etiam omnium extollentium se adversus doctrinam ejus, et tanquam mortem hominis irridentium. Idem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
defuerunt qui eũ dicerent. alii ioħm baptistã alii
heliã. alii iheremiã. aut unũ ex ꝓpħis: conutit se
ad illos etait. Ut quid suspicamini montes in¬
caseatos. Montẽ in quit in quo placuit dõ habra¬
re ineo᷑. Ut quid suspicamini: Sic̃ enĩ lum̃ ill
qr et ipsis dictũ ẽ. Uos estis lum̃ mundi s alud
illud dictũ ẽ lum̃ uerum qd̾ illuminat omnẽ
hominẽ: sic montes illi. s. longe aliꝰ mons paratꝰ
in cacumine montiũ. Hontes itaq isti illũ mosi¬
tẽ portanda gloriosi sunt: quoꝵ ille unꝰ dicit.
Michi autẽ absit głari nisi in cruce dnĩ mei iħu¬

Expanded text:
efuerunt qui eum dicerent, alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex Prophetis ; convertit se ad illos, et ait: Utquid suspicamini montes incaseatos, montem, inquit, in quo placuit Deo inhabitare in eo? Utquid suspicamini? Sicut enim lumen illi, quia et ipsis dictum est, Vos estis lumen mundi ; sed aliud illud dictum est, Lumen verum, quod illuminat omnem hominem : sic, montes illi; sed longe alius mons paratus in cacumine montium. Montes itaque isti illum montem portando gloriosi sunt: quorum ille unus dicit, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã d̾o exhortante ꝑ nos: obsectamus ꝓxp̃ore
conciliari dõ. Non ergo de solis isrłitis unde apłi
electi. sunt: s etiã de ceteris gentib futuros p̃dica¬
tores x pĩane pacis. hoc mͦ mistice ꝓpħatũ ẽ. Qd
uero ait p̃ueniet manꝰ eiꝰ. hoc ait. p̃ueniet undic¬
tam euis conu̾sione scilicet adeũ: ut peccata di¬
mittant᷑. ne peccatores ꝑmanendo puniantur
Qd̃ etiã in alio psalmo dr. p̃ueniamꝰ faciẽ eiꝰ inc̃¬
fessione. Sic̃ ꝑmanꝰ uindictã ita ꝑ faciẽ reuelano¬

Expanded text:
tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo tanquam Deo exhortante per nos: obsecramus pro Christo reconciliari Deo . Non ergo de solis Israelitis, unde Apostoli electi sunt, sed etiam de caeteris gentibus futuros praedicatores christianae pacis, hoc modo mystice prophetatum est. Quod vero ait, Praeveniet manus ejus, hoc ait, praeveniet vindictam ejus; conversione scilicet ad eum, ut peccata dimittantur, ne peccatores permanendo puniantur. Quod etiam in alio psalmo dicitur: Praeveniamus faciem ejus in confessione . Sicut per manus vindictam, ita per faci
Abbreviated transcription (Latin):
uaccas popłoꝵ: ut excludantur. id ẽ utemineant
qui ꝓbati sunt argento. Ad hoc enĩ hereses sinun-¬
tur esse: ut ꝓbati manifesti fiant. Quanquã et
sic possit intelligi congregatio tauroꝵ. int̾ uaccas
popłoꝵ: uit ab eis uaccis excludant᷑ qui ꝓbau st̃
argento. Hanc enĩ habent intentionẽ heretici docꝰ¬
tores. ut ab tauris animarũ. quas seducere molum¬
tur. excludant eos. id ẽ separent eos qui ꝓbati sunt
argento: idẽ qui idonei sunt docere eloquia dnĩ
S siue ille his uerbis. siue iste sit sensus: seqͥt᷑
Disꝑge gentes que bella uolunt. Non enĩ correcti¬
oni. sc̃tentioni student. Hoc gͦ ꝓpħat ut ipsi po¬
tius disꝑgantur qui corrigi nolunt: qͥ gregẽ xp̃i
disꝑgere affectant. Gentes autẽ appellauit ñ ꝑpt
generationes familiarũ. s: ꝓpt̾ genera sectarũ:
ubi series successionis confirmat errorẽ. Uenient
tionis p̃dicatores. Pxp̃o inquit legatione fũgim

Expanded text:
vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant vaccas populorum, ut excludantur, id est, ut emineant qui probati sunt argento. Ad hoc enim haereses sinuntur esse, ut probati manifesti fiant. Quanquam et sic possit intelligi: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut ab eis vaccis excludantur qui probati sunt argento. Hanc enim habent intentionem haeretici doctores, ut ab auribus animarum, quas seducere moliuntur, excludant eos, id est, separent eos qui probati sunt argento, id est, qui idonei sunt docere eloquia Domini. Sed sive ille hujus verbi, sive iste sit sensus; sequitur: Disperge gentes quae bella volunt. Non enim correctioni, sed contentioni student. Hoc ergo prophetat, ut ipsi potius dispergantur qui corrigi nolunt, qui gregem Christi dispergere affectant. Gentes autem appellavit, non propter generationes familiarum, sed propter genera sectarum, ubi series successionis confirmat errorem. 40. vertionis praedicatores. Pro Christo, inquit, legatione fungimur,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ bonis insacram̃toꝵ eius focietate ñ obsint.
aduersus donatistas et luciferianos aliosq siqui
suntꝰ simili errore aueritate dissentiũnt. quam
multi contra ceteros hereticos qͦs enumerare uł
cõmemorare nimiᷤs longu̾ẽ. et p̃senti oꝑi ñ necessari¬
ũ: quoꝵ tam̃ sensuũ ꝓbati assertores aut ꝓrsus
laterent autñita eminerent. ut eos eminere fece¬
runt suꝑboꝵ. contͣdictiones: quos uelut tauros
id ẽ uigo discipline pacisico leniq ñ subditos
commemorat apłs. ubi talẽ dicit eligendũ ad
episcopatum utpotens sit ex hortari in
doctrina sana. et ẽ tradicentes redarguere St̃
enĩ multi ñ subditi ut sunt tauxi. el atione cer¬
uicis. impatientes aratͥ atq uncture: uaniloqͥ
et m̃tis seductores. h asm̃tes significauit iste psal¬
mus appellatione uaccarũ. Ad hanc gͦ utilitatẽ
ꝓuidentia diuina ꝑmittit tauros c̃gregari inter

Expanded text:
quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, quod bonis in sacramentorum ejus societate non obsint, adversus Donatistas et Luciferianos aliosque, si qui sunt, qui simili errore a veritate dissentiunt! quam multi contra caeteros haereticos, quos enumerare vel commemorare nimis longum est, et praesenti operi non necessarium! Quorum tamen sensuum probati assertores, aut prorsus laterent, aut non ita eminerent, ut eos eminere fecerunt superborum contradictiones, quos velut tauros, id est jugo disciplinae pacifico lenique non subditos, commemorat Apostolus, ubi talem dixit eligendum ad episcopatum, ut potens sit exhortari in doctrina sana, et contradicentes redarguere . Sunt enim multi non subditi; hi sunt tauri elatione cervicis impatientes aratri atque juncturae: vaniloqui, et mentium seductores; has mentes significavit iste psalmus appellatione vaccarum. Ad hanc ergo utilitatem, Providentia divina permittit tauros congregari inter
Abbreviated transcription (Latin):
gento id ẽ qͥ pbatist̾ eloqͥis dñi. Eloqͥa qͥpp̾e dñi eloqͥa
casta: argentũ igni ꝓbatũ t̾rȩ. Nam excludant᷑
dictum ẽ appareant. emineant. qd̾ ait ille ma¬
nifesti fiant. Unde et marte argentea ęxclu¬
sores uocantuꝵ: qͥ deconfusione masse nouert̃
formam uasis expͥmere. Multi enĩ sensus sc̃pt᷑a¬
rum scãrũ latent: et paucis intelligentiorib
noti sunt: nec asseruntur cõmodiꝰ et acceptabi¬
lius nisi cum respondendi hereucis cura com¬
pellit Tunc enĩ etiã qui negligunt studia doc̃¬
trine sopore discusso ad audiendi ȩxcitant᷑
diligentiã: ut aduersarii refellantur. Deniq
quam multi scͥpturarũ sensus scãrũ de xp̃o d̾o̾
asserti sunt contra fotinũ. quã multi de hoĩe
xp̃o contra manitheũ: quã multi de tͥnitate
contra sabelluĩ. quã multi de unitate tͥnitatis
aduersus arrianos. eunomianos. macedonia¬
nos. Quã multi de catholica eccłia toto orbe
diffusa. et maloꝵ commixtione usq infinẽ scłi.

Expanded text:
loquiis Domini. Eloquia quippe Domini, eloquia casta, argentum igne probatum terrae . Nam excludantur dictum est, appareant, emineant; quod ait ille, manifesti fiant. Unde et in arte argentaria exclusores vocantur, qui de confusione massae noverunt formam vasis exprimere. Multi enim sensus Scripturarum sanctarum latent, et paucis intelligentioribus noti sunt; nec asseruntur commodius et acceptablius, nisi cum respondendi haereticis cura compellit. Tunc enim etiam qui negligunt studia doctrinae, sopore discusso, ad audiendi excitantur diligentiam, ut adversarii refellantur. Denique quam multi Scripturarum sanctarum sensus de Christo Deo asserti sunt contra Photinum! quam multi de homine Christo contra Manichaeum! quam multi de Trinitate contra Sabellium! quam multi de unitate Trinitatis contra Arianos, Eunomianos, Macedonianos! quam multi de catholica Ecclesia toto orbe diffusa, et de malorum commixtione usque in finem saeculi,
Abbreviated transcription (Latin):
tutẽ hic dicat illã. qua euangłitantes mira¬
uirtutũ dilecti. Pat̾ gͦ rex ẽ uirtutũ filii. Dilec¬
tus enĩ quando ñ ponit quis dilectus. ꝑ antono¬
masiam filius unicꝰ intelligit᷑. An uirtutum
suarum rex ipse filius. Uirtutũ scilicet sibi
seruientiũ. qr uirtute multa euangłizantibus
dabit u̾bum rex uirtutũ. dequo dictũ ẽ dñs
urtutũ ipse ẽ rex głs. Qd̾ autẽ ñ dixit rexuirtu¬
tum suarũ. s rex uirtutũ dilecti. locutio ẽ insc̃p¬
turis usitatisima si quis aduertei qd ibi mari¬
me ubt apparet ubi etiã ꝓprium nom̃ ex p̾mit.
ut eũdẽ esse dequo dr dubitari omĩno ñ possit
qualis illa inpentatheuco multis locis inuenit᷑
Etfecit moy ses illud atq illito: sic̃ p̃cepit dñsio¬
ysi. N on dixit quod usitatũ ẽ in locutionib m̃i
et fecit moꝵ ses sic̃ p̃cepit ei dñs. s fecit moyses
sic̃ p̃cepit dñs moy si: quasi aliꝰ sit moy ses cui p̾se¬

Expanded text:
tutem hic dicat illam, qua evangelizantes miratutem hic dicat illam, qua evangelizantes miravirtutum Dilecti. Pater ergo est rex virtutum Filii. Dilectus enim, quando non ponitur quis dilectus, per antonomasiam Filius unicus intelligitur. An virtutum suarum rex ipse Filius; virtutum scilicet sibi servientium? quia virtute multa evangelizantibus dabit verbum rex virtutum, de quo dictum est, Dominus virtutum, ipse est rex gloriae . Quod autem non dixit, Rex virtutum suarum, sed, Rex virtutum Dilecti, locutio est in Scripturis usitatissima, si quis advertat: quod ibi maxime apparet, ubi etiam proprium nomen exprimitur, ut eumdem esse de quo dicitur, dubitari omnino non possit. Qualis et illa in Pentateucho multis locis invenitur: Et fecit Moyses illud atque illud, sicut praecepit Dominus Moysi . Non dixit quod usitatum est in locutionibus nostris, Et fecit Moyses sicut praecepit ei Dominus; sed, Fecit Moyses sicut praecepit Dominus Moysi; quasi alius sit Moyses cui praece
Abbreviated transcription (Latin):
tua in habitabunt inea. Tua ñ sua. Tibi sub¬
dita: ñ sibi libera. Adte egentia: ñ sibi susficien¬
tia. D eniq sequit᷑ Parasti intua suauitate egñ.
tid̾s. Intua suauitate: ñin illiꝰ facultate. Egens
est enĩ. qm̃ infirmatus ẽ ut ꝑficiatur: agnouit se
indigentẽ ut repleatur. Hec ẽ illa suauitas de q̃
alibi dr. Dñs dabit suauitatẽ. et t̾ra nrã dabit
fructum suũ St honum opꝰ fiat. ñ timore sed
amore: Non informidine pene. s delectatione
iusticie. Ipsa ẽ enĩ uera et sana lib̾tas: s dñs hoc
egenti ꝑauit. ñ abundanti. cui ꝓbro ẽ ista pauꝑ¬
tas. Degualib alibi dr Obꝓbrium his qui abũ¬
dant: et despectio suꝑbis. Hos enĩ dixit suꝑbos
baria scilicet animalid suis. que inhabitant mea
S quid oꝑabuntur hec animalia quib dabit
uerbum: Quid nisi qd̾ sequit᷑. E uangłitantib
uirtute multa. Qua uirtute: nisi fortitudine
illa. inqua educet cõpeditos. Fortasse etiã uir¬

Expanded text:
tua inhabitabunt in ea. Tua, non sua; tibi subdita, non sibi libera; ad te egentia, non sibi sufficientia. Denique sequitur: Parasti in tua suavitate egenti Deus. In tua suavitate, non illius facultate. Egens est enim, quoniam infirmatus est, ut perficiatur: agnovit se indigentem, ut repleatur. Haec est illa suavitas de qua alibi dicitur, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum : ut bonum opus fiat non timore, sed amore; non formidine poenae, sed delectatione justitiae. Ipsa est enim vera et sana libertas. Sed Dominus hoc egenti paravit, non abundanti, cui opprobrio est ista paupertas; de qualibus alibi dicitur: Opprobrium his qui abundant, et despectio superbis . Hos enim dixit superbos, s dabit verbum: cibaria scilicet animalibus suis quae inhabitabunt in ea. Sed quid operabuntur haec animalia, quibus dabit verbum? quid nisi quod sequitur? Evangelizantibus virtute multa. Qua virtute, nisi fortitudine illa in qua educit compeditos? Fortasse etiam vir
Abbreviated transcription (Latin):
tur autẽ illi reges. utiq a regendo. Et quid ma¬
gis quam carnis concupiscentias. ne regnet pecca¬
tum in eoꝵ mortali corpore. ad obediendũ desi¬
deriis eius. nec exhibeant m̃bra sua arma mni¬
quitatis peccato s exhibeant se deo tanquã ex
mortuis uiuentes: et m̃bra sua arma iusticie
d̾o: Sic enĩ erunt reges p̾mitꝰ discreti ab alie¬
niginis qr ñ sunt uigũ dłcentes cũ infidelib dis¬
om̃s dona habent curationũ: aut om̃s linguis
locuntur. aut om̃s int̾p̃tant᷑: omĩa autẽ oꝑat᷑

Expanded text:
tur etiam illi reges utique a regendo, et quid magis, quam carnis concupiscentias? ne regnet peccatum in eorum mortali corpore ad obediendum desideriis ejus: nec exhibeant 335 membra sua arma iniquitatis peccato, sed exhibeant se Deo tanquam ex mortuis viventes: et membra sua arma justitiae Deo . Sic enim erunt reges primitus discreti ab alienigenis, quia non sunt jugum ducentes cum infidelibusomnes dona habent curationum, aut omnes linguis loquuntur, aut omnes interpretantur. Omnia autem haec operatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ̃misit: de qua dicit apłs uirtutẽ resurrectioĩs
eius.: fortitudinẽ autẽ. qua inimica destruetur
mors. Qm̃ itaq ꝓlixum. et ad intelligendũ diffi¬
cilẽ psalmũ. tandẽ aliquando ipso ad uiuante

Expanded text:
praemisit, de qua dicit Apostolus: Virtutem resurrectionis praemisit, de qua dicit Apostolus: Virtutem resurrectionis ejus . Fortitudinem autem, qua inimica destruetur mors . Quoniam itaque prolixum, et ad intelligendum difficilem Psalmum tandem aliquando, ipso adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m carnẽ. Non autẽ qui silii carnis. hi filiĩ dĩ. s
filii ꝓmissionis de putant᷑ insemine. Tc̃ ergo qͣndo
erit sine ulla maloꝵ. commixtione popłs eius
tanquã massa uentilabro emundata tanquam
isrł in quo dolus ñ ẽ: tc̃ eminentissima erit suꝑ
isrł magnificentia eiꝰ. et uirtꝰ eiꝰ in nubib Non
enim solus ueniet adiudiciũ. s cũ seniorib popłi
aliud nubes intelligerentur: secutꝰ adiunxit. Mi¬
rabilis ds in scĩs suis. d̾s isrł. Tc̃ enĩ etnom̃ ipsũ ue¬
rissime ac plenissime implebit᷑ isrł. qd̾ ẽ uidens
dm̃. qm̃ uidebimus eũ siciti eũ. Ipse dabit uirtutẽ
et fortitudinẽ plebi sue. bñdictus d̾s. Nc̃ fragili et
infirme. habemus enĩ thesaurũ istũ muasis fictili¬
b: tc̃ uͦ etiã corpoꝵ. gloriosissima cominutatiõe
ipse dabit  uirtutẽ et fortitudinẽ plebi sue.
Seminat᷑ enĩ hoc corpꝰ in infirmitate: surget
inuiriute. Ipse gͦ dabit uirtutẽ. quã insua carne

Expanded text:
nem . Non autem qui filii carnis, hi filii Dei; sed filii promissionis deputantur in semine . Tunc ergo quando erit sine ulla malorum commixtione populus ejus, tanquam massa ventilabro emundata , tanquam Israel in quo dolus non est , tunc eminentissima erit super Israel magnificentia ejus et virtus ejus in nubibus. Non enim solus veniet ad judicium, sed cum senioribaliud nubes intelligerentur, secutus adjunxit: Mirabilis Deus in sanctis suis, Deus Israel. Tunc enim et nomen ipsum verissime ac plenissime implebitur Israel, quod est Videns Deum; quoniam videbimus eum sicuti est . Ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae benedictus Deus: nunc fragili et infirmae. Habemus enim thesaurum istum in vasis fictilibus . Tunc vero, etiam corporum gloriosissima commutatione, ipse dabit virtutem et fortitudinem plebi suae. Seminatur enim hoc corpus in infirmitate; surget in virtute . Ipse ergo dabit virtutem quam in sua carne
Abbreviated transcription (Latin):
duoͣꝵ. testam̃toꝵ. differentia clarius reuelata
ẽ. ipsi apłi. et beati marty res. ceteriq iusti tan¬
quam arietes. et arietum filii. usq ad hoc tempꝰ
dormierunt int̾ medios cleros. regni t̾reni felici¬
tatẽ iam contẽpnentes. et regni celoꝵ et̾nitatẽ
sꝑantes et ñdũ tenentes. Et qr tã bñ dormiert̃ eisue¬
lut pennis nũc uolitat et laudib exaltat᷑ eccłia
colũba scilicet deargentata: ut hac eon. fama.
adimitandũ posteris inuitatis. dũ sic etiã cete¬
ris dormiunt addant᷑ penne. quib usq infinẽ

Expanded text:
duorum Testamentorum differentia clarius revelata est, ipsi Apostoli et beati martyres caeterique justi, tanquam arietes et arietum filii usque ad hoc tempus dormierunt inter medios cleros; regni terreni felicitatem jam contemnentes, et regni coelorum aeternitatem sperantes, et nondum tenentes. Et quia tam bene dormierunt, eis velut pennis nunc volitat, et laudibus exaltatur Ecclesia, columba scilicet deargentata; ut hac eorum fama ad imitandum posteris invitatis, dum sic etiam caeteri dormiunt, addantur pennae quibus usque in finem
Abbreviated transcription (Latin):
celi distillauert̾ a facie di: magis mirem᷑. qd̾ mons
syna. id e qui pͥus ꝑ sequebatur hebreus exhebre¬
is: scd̾m legem phariseus. Quid autẽ mirem᷑e N
enĩ a se ipso. s qd̾ sequit᷑ a facie d̾i isrł De quo ipse¬

Expanded text:
coeli distillaverunt a facie Dei: magis miremur quod mons coeli distillaverunt a facie Dei: magis miremur quod mons Sina, id est, qui prius persequebatur, Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem pharisaeus . Quid autem miremur? Non enim a seipso, sed quod sequitur, a facie Dei Israel; de quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sũ eccłiam cdĩ. Erã autẽ dĩ sũ qd̾ sũ. Hec ẽ pluuia
uoluntaria. U oluntarie qͥppe genuit nos
uerbo ueritatis. Hec ẽ pluita uoluntaria. Inde a¬
libi dr. Scuto bone uoluntatis tue coronasti nos
Istam pluuiã cũ d̾s transiret indeserto. idẽ p̃dica¬
ret᷑ ingentib celi distillauerut̃: ñ tam̃ a se ipsis. s
a facie di: qm̃ et ipsi grã dĩ sunt qd̾ sunt: ẽtideo
mons syna qr et ipse qui plus omĩb illis labo¬
rauit. non ipse autẽ s grã dĩ cũ illo: ut abundantiꝰ
nuntiatus. ne suꝑ alienum fundam̃tũ edificaret.
Ipse inquã israhelita erat ex genere isrł tͥbu benia¬
min. Et ipse ergo inseruitutẽ generatꝰ erat. de
ihrłm t̾rena que seruit cum filiis suis. et id̾o ꝑse¬
sequebatur eccłiam. N ã quod ipse cõmonuit
sic̃ tũc qui scd̾m carnẽ generatꝰ ẽ. ꝑsequebatur
eũ qui scd̾m spm̃ ita et nc̃. s miscd̾iã consecutus ẽ.
quia ignorans fecit mnincredulitate. Miramͣ gͦ qd̾

Expanded text:
d sum . Haec est pluvia voluntaria. Voluntarie quippe genuit nos verbo veritatis . Haec pluvia voluntaria. Inde alibi dicitur: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos . Istam pluviam, cum Deus transiret in deserto, id est, praedicaretur in Gentibus, coeli distillaverunt: non tamen a seipsis, sed a facie Dei, quoniam et ipsi gratia Dei sunt id quod sunt. Et ideo mons Sina, quia et ipse qui plus omnibus illis laboravit, non ipse autem, sed gratia Dei cum illo , ut abundantius nuntiatus, ne super alienum fundamentum aedificaret ; ipse, inquam, Israelita erat ex genere Israel, de tribu Benjamin : et ipse ergo in servitutem generatus erat, de Jerusalem terrena quae servit cum filiis suis, et ideo persequebatur Ecsequebatur eum qui secundum spiritum; ita et nunc . Sed misericordiam consecutus est quia ignorans fecit in incredulitate . Miramur ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi huiꝰ rex uirtutũ dilecti. utꝰq mͦ intelligipo¬
test. Cũ itaꝙ dixisset dñs dabit u̾bũ euangłi⁊ anti¬
b uirtute multa. q ipsa uirtus ab eo regit᷑ eiq
militat a quo dat᷑. ipse inquit dñs. qui dabit ubũ
euangłizantib iuirtute multa rexẽ uirtutum
dilecdi. Deinde sequit᷑. Duecti. et speciei domus
dundere spolia. Repetiuo ꝑtinet ad cõm̃datio¬
nem. quamquã istã repetitionẽ. ñ om̃s codices ha¬
beant eteam diligentiores stella apposita. speciei¬

Expanded text:
 intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa; quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur, ipse, inquit, Dominus qui dabit verbum evangelizantibus virtute multa, rex est virtutum Dilecti. 16. Deinde sequitur: Dilecti, et speciei domus dividere spolia. Repetitio pertinet ad commendationem: quanquam istam repetitionem non omnes codices habeant, et eam diligentiores stella apposita prae
Abbreviated transcription (Latin):
muert̃ et inuocauerunt. ut ipso aduiuante imple¬
ret᷑. qd̾ ipso iubente ñ implebat᷑. Est et in his uerb̾
alius sensus. qui ꝓbabilior mͥ uidet᷑. Multo enim
congruentius intelligitur ipsa grã pluuia uolun¬
taria. q̃inullis p̃cedentib oꝑm meritis gratis dat᷑

Expanded text:
pleretur quod ipso jubente non implebatur. 12. Est in his verbis et alius sensus, qui probabilior mihi videtur. Multo enim congruentius intelligitur ipsa gratia pluvia voluntaria, quia nullis praecedentibus operum meritis gratis datur.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ipsa infirma sit. s quod infirmos facit. mi¬
nando penam. n aduiuando ꝑ gr̃ãm. Nam et
apłs ipso u̾bo usus ẽ ubi ait: quod enĩ in possibile
erat legis. in quo infirmabat᷑ ꝑ carnẽ: significa¬
re uolens quia ꝑ spm̃ scm̃ implet᷑. Tam̃ ipsam
dixit infirmã: cũ abinfirmis ñ possit impleri.
Infirmata uero ipsa hereditas. id ẽ ipse popłs.
data sibilege sine ulla ambiguitate intelligit᷑
Lex enĩ submtrauit: ut abundaret delictũ. Qd̾
autẽ sequit᷑. tu uero ꝑfecisti eã adlegẽ ita refert᷑. ⁊¬

Expanded text:
quod ipsa infirma sit, sed quod infirmos facit miquod ipsa infirma sit, sed quod infirmos facit minando poenam, nec adjuvando per gratiam. Nam et Apostolus ipso verbo usus est, ubi ait, Quod enim impossibile erat Legi, in quo infirmabatur per carnem; significare volens quia per spiritum impletur: tamen ipsam dixit infirmari, cum ab infirmis non possit impleri. Infirmata vero ipsa haereditas, id est ipse populus, data sibi Lege, sine ulla ambiguitate intelligitur. Lex enim subintravit, ut abundaret delictum. Quod autem sequitur, Tu vero
Abbreviated transcription (Latin):
diaore scͥpture eundẽ sensũ u̾bis aliis repeten¬
cis subsequent᷑ dictũ ẽ etoꝑa manuũ eiꝰ annunti¬
at firmam̃tũ. Prius dixit celi ñ celũ. et tam̃ pꝰ ea
ñ firmam̃ta. s firmam̃tũ. Uocauit gͦ ds firmam̃tũ
celum: sic̃ ingenesi scptum est Ita gͦ celi etcelum¬
etmontes et mons ñ aliud s hoc ipsum: sic̃ eccłie
multe etuna eccłia ñ aliud s hoc ipsũ. Gurgꝰ
mons sina qui inseruitute generat sic̃ dicit apłs.
Anforte lex ipsa intelligenda ẽ in monte syna qͣm
distilla uerunt celi a facie dĩ. ut t̾ra moueret᷑. Et
sequent̾ dic̃: pluuiã uoluntariã segregans ds he¬
reditati tue: qr ñ fec̃ sic ulligenti. etiudicia sua
ñ manifestauit eis. Segregauit itaq hanc plu¬
uiam uoluntariã ds hereditati suȩ qd̾ legẽ dedit:
et infirmata ẽ uł ipsa lex. uł ipsa hereditas. Lex
infirmata sic accipi potest. eo quod ñ impletur. ñ

Expanded text:
Dei; more Scripturae eumdem sensum verbis aliis repetenDei; more Scripturae eumdem sensum verbis aliis repetentis subsequenter dictum est, Et opera manuum ejus annuntiat firmamentum. Prius dixit, coeli; non coelum; et tata; sed, firmamentum. Vocavit enim Deus firmamentum, coelum , sicut in Genesi scriptum est. Ita ergo coeli et coelum, montes et mons, non aliud, sed hoc ipsum: sicut Ecclesiae multae et una Ecclesia, non aliud, sed hoc ipsum. Cur ergo, mons Sina qui in servitutem generat , sicut dicit Apostolus? An forte Lex ipsa intelligenda est in monte Sina, quam distillaverunt coeli a facie Dei, ut terra moveretur? esequenter dicit, Pluviam voluntariam segregans, Deus, haereditati tuae; quia non fecit sic ulli genti, et judicia sua non manifestavit eis . Segregavit itaque pluviam hanc voluntariam Deus haereditati suae, quod Legem dedit. Et infirmata est: vel ipsa Lex, vel ipsa haereditas. Lex infirmata sic accipi potest, eo quod non impleretur: non
Abbreviated transcription (Latin):
in montes. unde ueniet auxiliũ mͥ. Ettam̃ ne in
hominib spem posuisse uideretur: continuo
subiecit. Auxiliũ meũ adño: qui fecit celũ ett̾rã
Ei quippe alio loco dr. Illuminans tu mirabilit
amontib et̾nis. Quãuis a montib et̾nis: tam̃ il¬
luminans tu. Sic et hic celi distillauerunt. a
facie di. Et ipsi enim salui facti sunt ꝑfidem:
et hoc ñ ex se ipsis. s di donũ ẽ. ñ exoꝑib ne force
quis extollatur. Ipsius enĩ sumꝰ figm̃tũ. qui fac̃
uniꝰ modi habitare in domo.S quid ẽ qd̾ seqͥt᷑
mons syna a facie di isrł. Adsubaudiendum
ẽ distillauit: ut quod uocauit celoꝵ. nomine.
hoc uoluerit in telligi nomine etiã montis s¬
na. sicut diximꝰ eos uocari montes qui uocati sut̃
celi N ec in isto sensu mouere debet. qd̾ mons non
montes cum ibi sint dicti celi ñ celum q̃uia et in
auo ꝑsalmo. cum dictũ esset. celi enarrant głam

Expanded text:
ad montes, unde veniet auxilium mihi. Et tamen ne in ad montes, unde veniet auxilium mihi. Et tamen ne in hominibus spem posuisse videretur, continuo subjecit: Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram . Ei quippe alio loco dicitur, Illuminans tu admirabiliter, a montibus aeternis : quamvis a montibus aeternis, tamen illuminans tu. Sic et hic, coeli distillaverunt; sed, a facie Dei. Et ipsi enim salvi facti sunt per fidem, et hoc non ex seipsis; sed Dei donum est: non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum , qui facit unius modna a facie Dei Israel? An subaudiendum est, distillavit: ut quod vocavit coelorum nomine, hoc voluerit intelligi nomine etiam montis Sina; sicut diximus eos vocari montes, qui vocati sunt coeli? Nec in isto sensu movere debet quod ait, mons; non, montes; cum ibi dicti sint, coeli; non, coelum: quia et in alio psalmo cum dictum esset, Coeli enarrant gloriam