comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anmi gressib quasi a cliuosis atq asperis
itinerib delabunt᷑. flienũ est scilicet qͦd uide¬
ri appetunt: &e iccuco eiꝰ ymagimi dui inhere¬
re nequaqͣm possunt. Graue pondus estimãt
cũ eã saltẽ specietenus portant ⁊ ce quousq
hanc abiciant ium quandã in corde ꝑatunt᷑:
quia uidelicet elationis usui male dommnã¬
ti deseruiunt ⁊ atq eiꝰ imperio semet ipsos
quales sint ꝓdere compellunt᷑. ne dui possint
uideri qͦd ñ sunt. Uñ helui qͦ postqͣm deerrore
doceri se petiir. postqͣm iniquitatẽ ñ se ultra
locuturum ꝓmistt: subito ab humilitatiꝰ sp̃e
ad uerba ⁊umude causationis exiliute. sã sub¬
plicuit tͥ: Ac si diceret. Ego corã deo rationes
positurus sũ. Cur mͦ iniquitas mea a te rep̃¬
hencditur: que constat qͥo inuidicio ate non
requiratur: Recti uiti cũ inuste ab homini¬
b impetuntur: ad suꝑnũ iudiciũ recurrt̃.¬

Expanded text:
animi gressibus quasi a clivosis atque asperis animi gressibus quasi a clivosis atque asperis itineribus dilabuntur. Alienum est scilicet quod videri appetunt, et idcirco ejus imagini diu inhaerere nequaquam possunt. Grave pondus aestimant, cum eam saltem specie tenus portant, et quousque 812 hanc abjiciant, vim quamdam in corde patiuntur, quia videlicet elationis usui male dominanti deserviunt, atque ejus imperio semetipsos quales sint prodere compelluntur, ne diu possint videri quod non sunt. Unde Eliu quoque postquam de errore doceri se petiit, postquam iniquitatem non se ultra locuturum promisit, subito ab humilitatis specie ad verba tumidae causationis exsilivit. Nam subli.---Ac si diceret: Ego coram Domino rationes positurus sum cur modo iniquitas mea a te reprehenditur, quae constat quod in judicio a te non requiratur. Recti viri cum injuste ab hominibus impetuntur, ad supernum judicium recurr
Abbreviated transcription (Latin):
loquant᷑ & malir multa helui fortia paulo
suꝑiꝰ se dixisse memmerat: &e securꝰ iocirco ne
fortasse errauerit requirebat. Neq enĩ reqͥre¬
ret: si se errasse credidisset. Est nãq ut dixi
ꝓpria arrogantiũ fraus: ut tc̃ de errore requi¬
rere studeant. qñ se nouerint ñ errasse. Qui
rursũ requirere uel argui de trrore despicuunt.
siqñ se errasse ueraciter recognoscunt. slon em̃
esse s uideri humiles appetunt: & tẽ reqͥrendo
speciẽ humilitatis assumunt. quando de ip̃a
magis requisitione laudent᷑. S quia om̃ino
difficile est. ut elatioque regnat in corde non
erũpat in uoce: auditores arrogantiũ. si eoꝵ
dicta paulisꝑ taciti expectant atq osiderant.
cttiꝰ corda illoꝵ subsequentia uerha manites¬
tant. Dui quippe morari ñ possunt in ip̃a hu¬
militatis ymagine: quã specietenꝰ sumunt.
Suꝑbis enim mentib humilitas alta est: &e
cũ eius formã conscendere am̃biunt. lassatĩ

Expanded text:
loquantur et mali, multa Eliu fortia paulo superius se dixisse meminerat, et securus idcirco ne fortasse erraverit requirebat. Neque enim requireret, si se errasse credidisset. Est namque, ut dixi, propria arrogantium fraus ut tunc de errore requirere studeant, quando se noverint non errasse. Qui rursum requirere vel argui de errore despiciunt, si quando se errasse veraciter praecognoscunt. Non enim esse, sed videri humiles appetunt; et tunc requirendo speciem humilitatis assumunt, quando de ipsa magis requisitione laudantur. Sed quia omnino difficile est ut elatio quae regnat in corde non erumpat in voce; auditores arrogantium si eorum dicta paulisper taciti exspectant atque considerant, citius corda illorum subsequentia verba manifestant. Diu quippe morari non possunt in ipsa humilitatis imagine, quam specie tenus sumunt. Superbis enim mentibus humilitas alta est, et cum ejus formam conscendere ambiunt, lassatis
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ÷ quanto & caput suũ talia tolerasse cog¬
noscit. De illo quippe scriptũ est: & cũ iniqͥs
deputatꝰ est. De illo rursũ clr. Languores nr̃o ᷤᷤ
ip̃e tulit: & dolores nr̃os ip̃e portauit. Eant gͦ
arrogantes & estimatione prauoꝵ uitã mor¬
deant innocentũ: scit electoꝵ eccłia & illoꝵ fac¬
ta. & hoꝵ uerba tolerare: scit prauoꝵ m̃tes
tolerando duertere: qui &e si conuerti ne¬
quiuerint. eoꝵ tam̃ ignominiã eqͣnratt̃
suffert. ꝑpendit quippe quia ad duplex eiꝰ
p̃miũ ꝓficit: quod ex eoꝵ foras meritis despi¬
s ait. nͨ multitudo locoꝵ inclinet te. Om̃is
enĩ qui temporalit excollit᷑. eo ip̃o qͦ extolli¬
tur inclinatur: quia cũ se exteriꝰ erigit. intꝰ
cadit. Helu itaq casũ cordis in elatione in¬
tuens ait. nͨ multitudo locoꝵ inclinet te: ac
si uoce arrogantiũ sc̃e eccłie diceret. Caue
ne si uniuersitatis ueneratione extolle

Expanded text:
tuit quanto et caput suum talia tolerasse cogtuit quanto et caput suum talia tolerasse cognoscit. De illo quippe scriptum est: Et cum iniquis deputatus est . De illo rursum dicitur: Languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit . Eant ergo arrogantes, et aestimatione pravorum vitam mordeant innocentum. Scit electorum Ecclesia et illorum facta, et horum verba tolerare, scit pravorum mentes tolerando convertere. Qui etsi converti nequiverint, eorum tamen ignominiam aequanimiter suffert. Perpendit quippe quia ad duplex ejus praemium proficit quod ex eorum meritis foris despised ait: Nec multitudo locorum inclinet te. Omnis enim qui temporaliter extollitur eo ipso quo extollitur inclinatur, quia cum se exterius erigit, intus cadit. Eliu itaque casum cordis in elatione intuens, ait: Nec multitudo locorum inclinet te. Ac si voce arrogantium sanctae Ecclesiae diceretur: Cave ne, si universita
Abbreviated transcription (Latin):
coleris:caue ne eiusclẽ reuerentie fastib ex¬
tollaris. Quosdã quippe ospiciunt qͥa subre¬
ligionis obtentu. uttio elationis intimescunt:
&̾ quod in quibdã uire reprehendunt : hoc
iiuste ad crimen omniũ ꝑtrahunt. neqͣquã
uidelicet ꝑpendentes quod sint in ea qui &e deᷤ¬
picientes nouerint ꝑfecte temporalia regere:
&e amantes eterna plenis desideriis expectare:
&e dispensationẽ podestatis accepte ꝑagere ⁊ c
humilitatis insite ministeriũ custodire: ut nͦ
humilitatis causa. curã suscepti regiminis
negligant. nec rursũ occasione reguminis.
meis humilitas intumescat ⁊ & si quidẽ for¬
tasse intra ipsam sunt. qui ñ dei s sue glorie
sub religionis p̃textu deseruiunt. studet tam̃
eos aut si ualet districte corrigere. aut siñ ua¬
let equanuuit̾ tolerare: ce uel corrigendo illoᷤ
qͣsi filios amplectit᷑: uel tolerando quasi ab ho¬
tam alieni crimins sustinere tantominꝰ me¬

Expanded text:
coleris, cave ne ejusdem reverentiae fascibus excoleris, cave ne ejusdem reverentiae fascibus extollaris. Quosdam quippe conspiciunt qui sub religionis obtentu vitio elationis intumescunt, et quod in quibusdam jure reprehendunt, hoc injuste ad crimen omnium pertrahunt: nequaquam videlicet perpendentes quod sint in ea qui et despicientes noverint perfecte temporalia regere, et amantes aeterna plenis desideriis exspectare; et dispensationem potestatis acceptae peragere, et humilitatis insitae ministerium custodire, ut nec humilitatis causa curam suscepti regiminis negligant, nec rursum occasione regiminis in eis humilitas intumescat. Etsi quidam fortasse intra ipsam sunt qui non Dei sed suae gloriae sub religionis praetextu deserviunt, studet tamen eos, aut, si valet, districte corrigere, aut, si non valet, aequanimiter tolerare; et vel corrigendo illos quasi filios amplectitur, vel tolerando quasi ab hotam alieni criminis sustinere tanto minus me
Abbreviated transcription (Latin):
ab eccłia districte prauos corrigi. quasi quecũ¬
tur inuiste ianocentes affligi: & nitorẽ clis¬
cipline eius cõmutant appellatione neqͥtie.
Unde helui figurã arrogantiũ seruans: bea¬
tũ iob quasi ammonens ait. Non te gͦ suꝑet
motũ deputant. quioqͥd a sc̃a eccl̃ia gerit᷑ cen¬
sura discipline: ce quia humane laudis ap¬
petitu benigni student semꝑ apparere. nulloᷤ
censent districtionis seueritate corrigendos.
Uñ cẽ a bonis rectorib sicut superiꝰ dictum est
opprimi estimant: qͦs rnuitos cernunta uiciis
coerceri. Auctore autẽ dño. qͥa in cunclismim¬
di partib sc̃a eccł̃ia culmine religionis excre¬
uit: hanc ipsam temporalẽ potentiã. qua qͥdẽ
bene utit᷑ obtrectando in utaũ elationis in¬
tudo locoꝵ rnclinet de: ac si eidẽ sc̃e eccl̃ie hu¬
militatẽ magis in ꝓspera ꝯseruanti arrogan¬
tiũ uoce dicatur. Qͣmia ubiq fidei reuerentia

Expanded text:
ab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi querunab Ecclesia districte pravos corrigi, quasi queruntur injuste innocentes affligi, et nitorem disciplinae ejus commutant appellatione nequitiae. Unde Eliu figuram 846 arrogantium servans, beatum Job quasi admonens, ait: Non te ergo superet motui deputant, quidquid a sancta Ecclesia geritur censura disciplinae, et quia humanae laudis appetitu benigni student semper apparere, nullos censent districtionis severitate corrigendos. Unde a bonis rectoribus, sicut superius dictum est, opprimi aestimant, quos invitos cernunt a vitiis coerceri. Auctore autem Domino quia in cunctis mundi partibus sancta Ecclesia culmine religionis excrevit, hanc ipsam temporalem potentiam, quia quidem bene utitur, obtrectando in vitium elationis intudo locorum inclinet te. Ac si eidem sanctae Ecclesiae humilitatem magis in prosperis conservanti arrogantium voce dicatur: Quia ubique fidei reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
dicib donoꝵ: in paucis uͦ s antiquiorib. locoꝵ
inuenimꝰ. S quia expositione ñ indiget si dica¬
tur. nec multitudo dõnoꝵ inclraet te: hoc magiᷤᷤ
exponi placuit. qͦd cũ difficultate aliquantula
uidetur aperiri. Hec aute quante elationis uer¬
ba sunt: ipse qui eas formauit tumor osten¬
dit. S quia &e helui arrogantiũ. ce beatũ iob
tenere typũ diximꝰ electoꝵ: si ea subtiliꝰ discer¬
nimꝰ. etiã nunc intra eccłiã quomͦ arroganti¬
b ogruant demonstremꝰ. Sc̃i uiri aliena oꝑa
etiã parua mirant᷑. sua u etiã magna despici-¬
unt. At contra arrogantes aliena etiã magna
despiciunt. sua uel que parua st̃ ãmirantur:
Et plerũq de sius malis bona estuant: de
alienis autẽ bonis. mala sentire ñ cessant. Nã
dũ propriã głam querunt. ꝑnitiose student
ut quicqͥd uurtutis ab aliis agit᷑. iniquitatis
nota laceretur: & bone pondus actionis uer¬
tunt in maculã criminis. Sepe enĩ cũ udent

Expanded text:
dicibus, donorum; in paucis vero, sed antiquioribus, locorum invenimus. Sed quia expositione non indiget si dicatur: Nec multitudo donorum inclinet te, hoc magis exponi placuit quod cum difficultate aliquantula videtur aperiri. Haec autem quantae elationis verba sint, ipse qui ea formavit tumor ostendit. Sed quia Eliu arrogantium et beatum Job tenere typum diximus electorum, si ea subtilius discernimus, etiam nunc intra Ecclesiam quomodo arrogantibus congruant demonstramus. Sancti viri aliena opera etiam parva mirantur, sua vero etiam magna despiciunt. At contra, arrogantes aliena etiam magna despiciunt, sua vel quae parva sunt admirantur; et plerumque de suis malis bona aestimant, de alienis autem bonis mala sentire non cessant. Nam dum propriam gloriam quaerunt, perniciose student ut quidquid virtutis ab aliis agitur iniquitatis nota laceretur, et bonae pondus actionis vertunt in maculam criminis. Saepe enim cum vident
Abbreviated transcription (Latin):
eligat᷑ occulte: s nullus iniuste. Hoc ergo qͦd in
maxinus fieri cernimꝰ. etiã in nobis singulis
caute trmeamꝰ. Sic enĩ intendunt᷑ diuina uidi¬
cia suꝑ unã animã: sicut suꝑ unã urbẽ. Sic suꝑ
unã urbẽ: sic̃ suꝑ unã gentẽ. Sic suꝑ unã gen¬
tẽ: sic̃ suꝑ uniu̾sam generis humani multitu¬
dinẽ: quia cẽ sic indendit dñs singulis ac si ua¬
cet a cunctis ⁊ & sic simul intendit om̃ib. ac si
uacet a singulis. Q enĩ omĩa administrando
implet. regit implendo: nec uniũsis deest. cũ
cdisponit unũ ⁊ nec uni deest cũ disponit untũ¬
sũ. Cuncta scilicet. nature sue potentia quietꝰ
oꝑatur. Quid gͦ mirũ: quia ñ angustat᷑ inten¬
tus. qui oꝑatur quietꝰ: Dicatur itaꝙ quia hoc
subtile iudiciũ exercet: &e suꝑ gentẽ & suꝑ om̃s
homines. Quia gͥ de sp̃e transiuit ad genꝰ. ñc

Expanded text:
eligatur occulte, sed nullus injuste. Hoc ergo quod in eligatur occulte, sed nullus injuste. Hoc ergo quod in maximis fieri cernimus, etiam in nobis singulis caute timeamus. Sic enim intenduntur divina judicia super unam animam, sicut super unam urbem, sicut unam urbem, sicut super unam gentem; sic super unam gentem, sicut super universam generis humani multitudinem; quia et sic intendit Dominus singulis, ac si vacet a cunctis; et sic simul intendit omnibus, ac si vacet a singulis. Qui enim omnia administrando implet, regit implendo; nec universis deest, cum disponit unum; nec uni deest, cum disponit universos, cuncta scilicet naturae suae potentia quietus operatur. Quid ergo mirum quia non angustatur intentus, qui operatur quietus? Dicatur itaque quia hoc subtile judicium exercet et super gentem, et super omnes homines.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mox rationẽ redlidit. s sic deo placitũ dixit:
hoc uidelicet ostendens quia inuistũ ẽẽ ñ potest
quod placuit iusto. Uñ ce in uineã. mercedem
laborantib reddens cũ quosdã oꝑarios ieqͣles
in oꝑe. equaret in premio:ce plꝰ in mercede que¬
reret᷑ qui labori amplius insudasset: ait. Nonne
ex denario duenisti mecũ: Nolo autẽ &e huic no¬
uissimo dare: sicut &e tͥ. Aut ñ licet m qͦd uolo
facere: In cunctis gͦ que exteriꝰ exponunt᷑: aꝑta
causa rationis est. occulte iusticia uoluntatis.
Dicat᷑ itaꝙ. Ip̃o enĩ ꝯcedente pacẽ qͥs est
qui ddempnet: Ex quo absconderit uultũ
ma sicut maxima. sic singula d̾s uidicat sic̃
om̃s homines. Ac si aperte admoneam᷑ inten¬
dere: quia hoc iudiciũ quod suꝑ unã gentẽ des¬
cribitur. etiã suꝑ om̃s homines inuisibili exa¬
inmatione celebrat᷑: ut alius repellatur. alius

Expanded text:
n mox rationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit. n mox rationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit. Hoc, videlicet, ostendens, quia injustum esse non potest quod placuit justo. Unde et in vinea mercedem laborantibus reddens, cum quosdam operarios inaequales in opere aequaret in praemio, et plus in mercede quaereret, qui labori amplius insudasset, ait: Nonne ex denario convenisti mecum? Volo autem et huic novissimo dare sicut et tibi; an non licet mihi quod volo facere ? In cunctis ergo quae exterius disponuntur, aperta causa rationis est occultae justitia voluntatis. Dicatur itaque: Ipso enim concedente pacem, quis est qui condemnema sicut maxima, sic singula Deus judicat sicut omnes homines. - Ac si aperte admoneantur attendere, quia hoc judicium quod super unam gentem describitur, etiam super omnes homines invisibili examinatione celebratur, ut alius repellatur, alius
Abbreviated transcription (Latin):
co popło dudũ in infidelitate gentilttas iacuit.
&e cur ad fidẽ gentilitate surgente. uidaicũ po¬
płm infidelitatis culpa prostrauit. Nemo dis¬
cutiat cur alius trahatur ex dono: aliꝰ repellt̃
ex merito. Si enĩ gentilitatẽ miraris assumptã.
ip̃o deedente pacem quis est qui odempnet:Si
iudeã obstupescis ꝑditã: ex quo absconderit uul¬
tũ suũ qͥs est qui contẽpletur eũ: Itaq dsiliũ
sũme ce occulte uirtutis: satisfactio sit aꝑte ra
tionis. Uñ &e in euͣngelio dñs cũ de huius rei
causa loqueretur: ait. Confiteor tͥ pater dñe ce
li &e terre: qui absconclisti hec a sapientib et
Mprudentib ce reuelasti ea pariuilis. Ita pater:
atq mox tanquã rationem quandam abscon¬
sionis ac reuelationis aduingens. ait: quia sic
fuit placitũ ante te. Quib nimirũ uerbis exẽ¬
pla humilitatis accipimus: ne temere discute¬
re suꝑna ꝯsilia de alioꝵ uocatione. alioꝵ ue re¬
pulsione p̃sumamꝰ. Cũ enĩ intulisset utrũꝙ¬

Expanded text:
 in infidelitate gentilitas jacuit, et cur ad fidem gentilitate surgente Judaicum populum in infidelitatis culpa prostravit. Nemo discutiat cur alius trahatur ex dono, alius repellatur ex merito. Si enim gentilitatem miraris assumptam, ipso concedente pacem quis est qui condemnet? Si Judaeam obstupescis perditam, ex quo absconderit vultum suum, quis est qui contempletur eum? Itaque consilium summae et occulttionis. Unde in Evangelio Dominus cum de hujus rei causa loqueretur, ait: « Confiteor tibi, Domineli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Ita, pater . Atque mox tanquam rationem quamdam absconsionis ac revelationis adjungens, ait: Quia sic fuit placitum ante te. Quibus nimirum verbis exempla humilitatis accipimus, ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione, aliorum vero repulsione praesumamus. Cum enim intulisset utru
Abbreviated transcription (Latin):
eñi lapsi: nichil extͣ dm̃ nisi quo affligerem᷑ in¬
uenimꝰ. Et quia ꝑoculoꝵ insũ carñe secuti su¬
mꝰ: de ip̃a carne qmͣ in p̃ceptis dei p̃posiumꝰ. fla¬
gellam᷑. In ip̃a quippe cotidie gemitũ. in ipsa
cruciatũ. in ip̃a interitũ patim᷑lut hoc nobis
plicii. nisi unde fuerat causa pec̃crait eiꝰ carnis
amaritudine homo erudiret᷑ ad uitã: cm oblec¬
tatione suꝑbie. ꝑuenit ad mortẽ. Quia g̾ ĩni¬
meris humaniĩ genꝰ carnalis uite suppliciis p̃

Expanded text:
enim lapsi, nihil extra Deum, nisi quo affligeremur, inenim lapsi, nihil extra Deum, nisi quo affligeremur, invenimus, et quia per oculorum visum carnem secuti sumus, de ipsa carne, quam praeceptis Dei praeposuimus flagellamur. In ipsa quippe quotidie gemitum, in ipsa cruciatum, in ipsa interitum patimur, ut hoc nobis plicii, nisi unde fuerat causa peccati, ut ejus carnis amaritudine homo erudiretur ad vitam, cujus oblectatione superbiae pervenit ad mortem. Quia igitur innumeris humanum genus carnali
Abbreviated transcription (Latin):
culos suos ñ au̾tit. aculpa. Quia uͭ nillꝰ erat cuiꝰ
m̾itis nobis dñs ꝓpiciari debuiss: unigenitꝰ pa¬
tris formã infirmitatis nr̃e suscipiens. soł iust̾
apparuit ꝓ pec̃corib int̾redens: Et bene ꝓ redẽp¬
minũ dicat. Quia nulłꝰ hominũ fuit qui corã
deo int̾cessor iustꝰ ꝓ hominib appareret᷑ memet¬
ip̃m ad ꝓpiciandũ hominib hominẽ feci᷑ ⁊ dũ
me hominẽ exhibui. in quo iusto homine ho
minib ꝓpiciarer inueni Et quia ĩfirmitatẽ
suscipiens dñs. dum penã nr̃am moriendo to¬
lerauit. corruptionẽ nr̃am resurgendo muta¬
uit: bene iste angłs mortalitatis nr̃e flagella
subuigit. eoꝵ q miseret᷑ dicens. Consum pta¬
ẽ caro a suppliciis: reu̾tat᷑ ad dies adolescentie
sue: In illo quippe pͥmo homine a dño recedente
repu̾lsi a ꝑadysi gaudiis ĩ hac mortalis uite¬
erũna cecidimꝰ: ⁊ qmͣ grauẽ culp̃a serpentis su¬
asione cõmisimꝰ. pene nr̃e ultione sentimꝰ Huc

Expanded text:
ulos suos non avertit ad culpam. Quia vero nullus erat, cujus meritis nobis Dominus propitiari debuisset, Unigenitus Patris formam infirmitatis nostrae suscipiens solus justus apparuit pro peccatoribus intercedens. Et bene pro redeei et hominum dicat: Quia nullus hominum fuit qui coram Deo intercessor justus pro hominibus appareret, memetipsum ad propitiandum hominibus hominem feci, et dum me hominem exhibui, in quo juste hominibus propitiarer inveni. Et quia infirmitatem suscipiens Dominus, dum poenam nostram moriendo toleravit, corruptionem nostram resurgendo mutavit, bene iste angelus mortalitatis nostrae flagella subjungit, eorumque miseretur, dicens: CAPUT ciis, revertatur ad dies adolescentiae suae. » In illo quippe primo homine a Domino recedente repulsi a paradisi gaudiis, in hac vitae mortalis aerumna cecidimus, et quam gravem culpam serpentis suasione commisimus, poenae nostrae ultione sentimus. Huc
Abbreviated transcription (Latin):
delicet agit᷑ dispositione suꝑiꝰ ordinata. s ĩfe¬
rius miquitate ꝯfusa: ut ce prececlens culpa
sit causa subsequentis ÷ rursũ culpa subse¬
quens sit pena p̃cedentis. Quod bene in infi¬
delib &e lubricis. paulus quasi quodlã sem̃
erroris aspexerat: cũ dicebat. Qui cũ cognouis¬
sent dm̃. ñ sicut deũ glificauert̃ aut grãs ege¬
runt: s euanuer̃t in cogitationib suis. S quid

Expanded text:
delicet agitur dispositione superius ordinata, sed infedelicet agitur dispositione superius ordinata, sed inferius iniquitate confusa, ut et praecedens culpa sit causa subsequentis, et rursum culpa subsequens sit poena praecedentis. Quod bene in infidelibus et lubricis Paulus quasi quoddam semen erroris aspexerat, cum dicebat: Qui cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed eva
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯteritur. cũ pecc̃oꝵ precedentiũ confusione dãp¬
natus ueritatis lumen ñ inuenit: & qͥd dem¬
ceps agere debeat ñ agnoscit. Om̃e quippe pec¬
catũ quod tam̃ citiꝰ penitendo ñ tergitur. aut
peccatũ est & causa peccati : aut pecca¬
tum & pena peccati. Peccatũ nãq quod peni¬
tentia ñ diluit: ip̃o suo pondere inox ad aliud
trahit. Unde fit ut ñ solũ peccatũ sit: s peccatũ
ce causa peccati. Ex illo quippe uitio culpa su¬
sequens oritur: ex quo cecata mens ducitur.
ut peius &e alio ligetur. d pecc̃m quod ex pec¬
cacto oritur: ñ iam peccatũ tantũm. s peccatũ
est or pena peccati: quia iusto iudicio omp̃c d̾s
cor peccantis obnubilat. ut precedentis pecc̃i
merito etiã in aliis cadat. Quẽ enĩ liberare
noluit: deserendo ꝑcussit. Non gͦ ĩmerito pe¬
na peccati dr: qͦd iusta desuꝑ irrogata cecttate
ex precedentis peccati ultione ꝑpetrat᷑. Qͦd ui¬

Expanded text:
conteritur, cum peccatorum praecedentium confusione damconteritur, cum peccatorum praecedentium confusione damnatus, veritatis lumen non invenit, et quid deinceps agere debeat non agnoscit. Omne quippe peccatum quod tamen citius poenitendo non tegitur, aut peccatum est et causa peccati, aut peccatum et poena peccati. Peccatum namque quod poenitentia non diluit, ipso suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit, ut non solum peccatum sit, sed peccatum et causa peccati. Ex illo quippe vitio culpa subsequens oritur, ex quo caecata mens ducitur ad pejus et alio ligetur. Sed peccatum quod ex peccato oritur, non jam peccatum tantummodo, sed peccatum est et poena peccati, quia justo judicio omnipotens Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito etiam in aliis cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo percussit. Non ergo immerito poena peccati dicitur, quod justa desuper irrogata caecitate, ex praecedentis peccati ultione perpetratur. Quod vi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ eidẽ eccłie dr̾. Ad cdexterã enĩ &e ad leuã dila¬
taberis: & semen tuũ gentes hereditabit. In
tanta quippe mustitudine gentiũ ad dexte¬
ram extenditur: clũ quosdã iustificando sus¬
cipit. Ad leuã quoꝙ dilatatur: dũ quoddam
etiã in iniquitate ꝑmansuros admiitit. ꝓpt̾
hanc multitudinẽ que extra electoꝵ numerũ
iacet. in euangłio dñs dicit: multi uocati.
pauci uͦ electi. d quia hoc qͦd electis aliis. alii
oteruntur. de merito patientis est. ñ de iniqͥ¬
tate punientis : ñ enĩ miquus d̾̃s qͥ infert
moꝑe est. quod iniquus quisꝙ duob modis
in nocde conteritur: nł cũ exterioris iudicii tri¬
bulatione ꝑcutit᷑. uel cũ occulta sententia inte¬
rnis cecat᷑. In nocte corruit: cũ ꝑ extremũ iudi¬
ciũ uiuendi lumen in ꝑpetuũ anuitit. Unde
scriptũ est. Ligate ei manus &e pedes: & mittite
eum in tenebras exteriores. Tunc enĩ coactꝰ in
tenebras exteriores mutit᷑: quia nunc exͣteriori¬

Expanded text:
que eidem Ecclesiae dicitur: Ad dexteram enim et ad laevam dilataberis, et semen tuum gentes haereditabit . In tanta quippe multitudine gentium ad dexteram 799 extenditur, dum quosdam justificandos suscipit. Ad laevam quoque dilatatur, dum ad se quosdam etiam in iniquitate permansuros admittit. Propter hanc multitudinem, quae extra electorum numerum jacet, in Evangelio Dominus dicit: Multi sunt vocati, pauci vero electi . Sed quia hoc quod electis aliis alii conteruntur, de merito patientis est, non de iniquitate punientis: Non enim iniquus Deus, qui infert mopere est quod iniquus quisque duobus modis in nocte conteritur, vel cum exterioris poenae tribulatione percutitur, vel cum occulta sententia interius caecatur. In nocte corruit, cum per extremum judicium vivendi lumen in perpetuum amittit. Unde scriptum est: Ligate ei manus et pedes, et mittite eum in tenebras exteriores . Tunc enim coactus in tenebras exteriores mittitur, quia nunc in interiori
Abbreviated transcription (Latin):
eterna perclidert̃. Indicat qͥd sententia occł¬
ta decernitut:ne ĩmoderate a nobis hec pu¬
blica cogitent᷑. Dicit quid suꝑ nos agatur de
nobis: ut ab hoc publico temporalitatis colliga¬
mus oculũ cordis ad secretum interne dispo
maloꝵ. subito infertur occultũ iudiciũ. quod
pie suꝑ nos iusteq disponitur: quomͦ alii per¬
dunt quod tenere uidebant᷑. & alii accipiunt
quod alii ex meritis perdunt. Ait enĩ. Conteret

Expanded text:
aeterna perdiderunt. Indicat quid sententia occuaeterna perdiderunt. Indicat quid sententia occulta decernitur, ne immoderate a nobis haec publica cogitentur. Dicit quid super nos agatur de nobis, ut ab hoc publico temporalitatis colligamus oculum cordis ad secretum internae dispomalorum, subito infertur occultum judicium, quod pie super nos justeque disponitur, quomodo alii perdunt quod tenere videbantur, et alii accipiunt quod alii ex meritis perdunt. Ait enim: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
istis nanq uisibilib que intuet᷑. cornr̃m extͣ
se spargitur: & quid de se intrinsecus agatur
obliuiscit᷑ dũ extrinsecus occuꝑatur. Diui¬
na autẽ uox terribilib sententiis suis qͣsi
quibdã clauis illud pungit ut eingilet:
&e homo occulta suꝑ se inclicia que pressus
torpore dissimulat. terrore saltẽ pulsatꝰ expa¬
uescat. Ut enĩ suꝑiꝰ diximꝰ. ip̃o usu uite ueteriᷤᷤ
mens male adsueta deprimit᷑: & in hec que
expectat exteriꝰ quasi dormiens sopit᷑: quia
postquam semel se ad appetenda iusibilia
foras fudit a ꝯdemplandis inuisibilib in¬
tus euanuit. Unde nc̃ necesse est ut que
ꝑ uisibilia spargiur: de ininsibilib iudi¬
ciis feriat᷑. Et quia in his se exteriorib male
delectata ꝓstrauit: saltẽ ꝑcussa requirat qͦd
deseruit᷑. Ecce autẽ scriptura sacra t̾rore
quodã torpentia corda transsigit: ne in his
inhereant que exteriꝰ defluunt: s que interiꝰ

Expanded text:
istis namque visibilibus quae intuetur cor nostrum extra istis namque visibilibus quae intuetur cor nostrum extra se spargitur, et quid de se intrinsecus agatur obliviscitur dum extrinsecus occupatur. Divina autem vox terribilibus sententiis suis quasi quibusdam clavis illud pungit ut evigilet, ut homo occulta super se judicia quae pressus torpore dissimulat, terrore saltem pulsatus expavescat. Ut enim superius diximus, ipso usu vitae veteris mens male assueta deprimitur, et in haec quae spectat exterius quasi dormiens sopitur: quae postquam semel se ad appetenda visibilia foras fudit, a contemplandis invisibilibus intus evanuit. Unde nunc necesse est ut quae per visibilia spargitur de invisibilibus judiciis feriatur; et quia in iis se exterioribus male delectata prostravit, saltem percussa requirat quod deseruit. Ecce autem Scriptura sacra terrore quodam torpentia corda transfigit, ne in his inhaereant quae exterius defluunt, sed quae interius
Abbreviated transcription (Latin):
intuentes exitũ ꝯuersationis. imitamini
fidẽ. Superius uidelicet dũ spirttualia pre¬
cepta loqueret᷑. quasi funes miserat: post¬
modũ uͦ memorans exempla maioꝵ quasi
ueteres pannos adħibebat. Excitati gͦ tot
uocib p̃ceptoꝵ. adiuti tot comparationib ex¬
emploꝵ: ad corda nr̃a recleamꝰ. Discutiamꝰ
omine qͦd agimꝰ. &e quicqͥd in nobis cdiui¬
ne rectitudinis regulã offendit accusemꝰ.
ut apd̃ districtũ iudicẽ ip̃a nos accusatio ex¬
cuset. In hoc enĩ mentis nr̃e iudicio. tanto
citiꝰ absolium. qͣnto nos districtiꝰ reos tene¬
mus:nec ad hec agenda ꝑdenda sunt tẽpora.
quib uacat. quia ad hec agenda post huius
uite tẽpora ñ uacat. Uacue quippe ñ cłr.
neq enim ultra in hominis potestate est
ut ueniat ad deũ iniudiciũ. Iocuro namq
memoramur qͦd tunc ñ possumꝰ: ne n̾c quod
possumus negligamꝰ. S ecce negocia occu¬
pant: que nobis incessanter apposita. a dside¬

Expanded text:
intuentes exitum conversationis imitamini fidem . Superius videlicet dum spiritualia praecepta loqueretur, quasi funes miserat; postmodum vero memorans exempla majorum, quasi veteres pannos adhibebat. Excitati ergo tot vocibus praeceptorum, adjuti tot comparationibus exemplorum, ad corda nostra redeamus, discutiamus omne quod agimus: et quidquid in nobis divinae rectitudinis regulam offendit accusemus, ut apud districtum judicem ipsa nos accusatio excuset. Hoc enim mentis nostrae judicio tanto citius absolvimur, quanto nos districtiu reos tenemus. Nec ad haec agenda perdenda sunt tempora, quibus vacat, quia ad haec agenda post hujus vitae tempora non vacat. Vacue quippe non dicitur, neque enim ultra in hominis potestate est, ut veniat ad Deum in judicium. Idcirco namque memoramur, quod tunc non possumus, ne nunc, quod possumus negligamus. Sed ecce negotia occupant, quae nobis incessantur apposita a conside
Abbreviated transcription (Latin):
iste assiduus nr̃aꝵ mentiũ lapsus incresceret:
ꝑ propham scił ñ elamaret. Auferte malũ cogi¬
tationũ ur̃aꝵ ab ocłis meis. Hec minirũ dicenᷤ
ium oooꝑte no stre malicie quasi ferre se
ñ posse testatur. que cooperta illieẽ ñ potest. qͥa
uidelicet ĩportune eiꝰ ꝯspectui ingerit᷑ quiqqͥd
a nobis illicitũ occulte cogitat᷑. Omĩa enĩ sicut
scriptũ est nota ce aperta sunt ocłis eiꝰ. Unde hic
quoq apte subuingit᷑. Non sunt tenebre & ñ est
ꝑ umbram moetis. nisi obliuonẽ studuit desig¬
nare: De quoꝵdã quippe ignorantia cłr. tenebs
obscuratũ habentes intellectũ: & pursũ de obli¬
uuone que in morte ꝯtingit scriptũ ẽ. in illa die

Expanded text:
iste assiduus nostrarum mentium lapsus incresceret, iste assiduus nostrarum mentium lapsus incresceret, per prophetam scilicet non clamaret: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Haec nimirum dicens, vim coopertae nostrae malitiae quasi ferre se non posse testatur. Quae cooperta illi esse non potest, quia videlicet importune ejus conspectui ingeritur quidquid a nobis illicitum occulte cogitatur Omnia enim, sicut scriptum est, nuda et aperta sunt oculis ejus . Unde hic quoque aper umbram mortis, nisi oblivionem studuit designare? De quorumdam quippe ignorantia dicitur: Tenebris obscuratum habentes intellectum . Et rursum de oblivione quae in morte contingit script
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquamiꝰ ad deũ enĩ quasi tot gressib menᷤ
accedit. qͦt bonis motib ꝓficit: & rursũ tot
gressib longe fit qͦt malis cogitationib de¬
crescit. Unde plerumq contingit. ut necdũ
ꝓcedat inopere motus mentis. & tam̃ ꝑfec¬
ta iamculꝑa sit. ex ip̃o reatu cogitationis: sic̃
scriptũ est. Manus in manu. ñ erit innocens
manꝰ. Manus enĩ manui iungi solet. quando
quiescit in otio: & nullus eã usꝰ laboris exer¬
cet. Manus gͦ in manu ñ erit innocens manꝰ:
ac si diceret. Et cũ manus cessat ab iniqͦ oꝑe:
manꝰ tam̃ ñ est innocens ꝑ cogitationẽ. Qͥa
gͦ nouimꝰ quod districte omĩa ñ solũ facta.
s saltẽ cogitata pensant᷑ ⁊ qͥd faciemꝰ de incessu
mali oꝑis si sic subtiliter d̾s iudicat gressus¬
cordis: Ecce occulta m̃tis nr̃e itinera nullus
hominũ uidet: & tam̃ ante dei ocłos tot gressus
gitationis pede claudicamꝰ. Nisi enĩ in dspectueiꝰ

Expanded text:
propinquamus. Ad Deum enim quasi tot gressibus mens propinquamus. Ad Deum enim quasi tot gressibus mens accedit, quot bonis motibus proficit. Et rursum tot gressibus longe fit, quot malis cogitationibus deterescit. Unde plerumque contingit ut necdum procedat in opere motus mentis, et tamen perfecta jam culpa sit ex ipso reatu cogitationis, sicut scriptum malus. --Manus enim manui jungi solet, quando quiescit in otio, et nullus eam in usus laboris exercet. Manus ergo in manu non erit innocens malus. Ac si diceret: Et cum manus cessat ab iniquo opere, malus tamen non est innocens per cogitationem. Quia ergo novimus quod districte omnia non solum facta, sed etiam cogitata pensentur, quid faciemus de incessu mali ocordis? Ecce occulta mentis nostrae itinera nullus hominum videt, et tamen ante Dei oculos tot gressus gitationis pede claudicamus. Nisi enim in conspectu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uiderit. ꝓ cunctoꝵ retributione dampnari. ẽc
in pena sua oculos aperit: qͦs dii denint clan¬
sos in culpa. Tc ꝯsiderasse omĩa uerũ iudicem
sentit: qñ maloꝵ suoꝵ meritũ. iã euadere sen¬
tiendo ñ possit. Iniquus gͦ qui dii expectatꝰ est.¬
iccuro est repente sublatus. qi ocłi dm̃i suꝑ iaᷤᷤ
hominũ & om̃s gressus eoꝵ ꝯsiderat. Ac si di¬
ceret. Quia ea que du patient᷑ ospicit: qñq
multa ñ deserit. Nã ecce subito uiolentum ta¬
puit: & mala eiꝰ que expectando ꝑtulit:ani¬
maduercendo resecauit. Nemo gͥ dicat hu¬
mana facta deũ non cernere: cũ iniquum
quẽpiã miquitates suas libere ꝓspicit eu¬
mulare. Subito enĩ tollitur: qui dui tole¬
rat᷑. Gressus uͦ hominũ uocat. uel singulas o¬
ꝑationes quib innitim᷑: uel alternantes motꝰ
intime cogitationis. quib quasi passib uel
longe a domino recedimus. uel ꝑie ad dñm

Expanded text:
viderit pro cūctorū retributione dānari. Tunc viderit pro cūctorū retributione dānari. Tunc in pœna sua oculos aperit quos diu tenuit clausos in culpa. Tunc considerare omnia verum iudicem sentit, quādo malorum suorum meritum iā euadere sentiendo nidcirco est repente sublatus, quia oculi Domini super vias hominum, et omnes gressus eorum considerat. Ac si diceret: Quia ea quae diu patienter conspicit, quandoque inulta non deserit. Nam ecce subito violentum rapuit, et mala ejus quae exspectando pertulit animadvertendo resecavit. Nemo igitur dicat humana facta Deum non cernere, cum iniquum quempiam iniquitates suas libere prospicit cumulare. Subito enim tollitur, qui diu toleratur. 7. Gressus hominis quos perationes quibus innitimur, vel alternantes motus intimae cogitationis quibus quasi passibus, vel longe a Domino recedimus, vel pie Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc enĩ nequaqͣm osiderare credebat᷑: quando
uolentus iste om̃e malũ qͦd poterat multe ꝑpe¬
trabat. Estimabat᷑ ds̃ iniusti acta ñ cernere. qua
differebat iuste dampnare: &e magna eiꝰ patien¬
tia. quasi quedã negligentia putabat᷑. Iniqud
quoꝙ ip̃e totiens se inpeccatis siris ñ uideri a do
credidit: quotiens multe peccauit. Cui ꝑ quen¬
dam sapientẽ dt̃. Ne dicas peccaui. & quid acci¬
dit michi triste: Emendare ñ uult nequiciã:
ꝓqua dignã non ꝑtulit penã. Quo ꝑie expecta¬
tus est. eo est ad pecrandũ nequiter instigatus:
&e patientiã suꝑne longamimitatis desꝑiciens
unde corrigere culpã suã debuit. inde cumula¬
nam quã meret᷑ repente ñ suscipit: hoc ipsum
deo ñ estumat displicere qͦd fecit. Eat itaq nunc:
piat. innocentũ oppressione satiet᷑. ce quia nͣct̃
quod peiꝰ est approbari. Ueniet ꝓfecto. ueniet et̾¬
na & repentina ꝑcussio: & tc̃ cognoscit cunc¬
ta a deo conspici. quando se inprouiso exitu

Expanded text:
Tunc enim nequaquam considerare credebatur, quando violentus iste omne malum quod poterat inulte perpetrabat. Aestimabatur Deus injusti acta non cernere, quia differebat juste damnare; et magna ejus patientia quasi quaedam negligentia putabatur. Iniquus quoque ipse toties se in peccatis suis non videri a Deo credidit, quoties inulte peccavit. Cui per quemdam sapientem dicitur: Ne dicas, peccavi, et quid accidit mihi triste ? Emendare non vult nequitiam, pro qua dignam non pertulit poenam; et quo pie exspectatus est, eo est ad peccandum nequiter instigatus; et patientiae supernae longanimitatem despiciens, unde corrigere culpam suam debuit, inde cumulanam quam meretur, repente non suscipit, hoc ipsum Deo non aestimat displicere quod facit. Eat ita nunc, piat, innocentum oppressione satietur, et quia necdum quod peius est, approbari. Veniet profecto, veniet æterna & repentina percussio, & tunc cognoscet cuncta a Deo prospici, quando se improuiso exitu
Abbreviated transcription (Latin):
meritoꝵ : &e sepe inde plus punit. unde hic
maiora ad ministeriũ ꝯtulit: ueritate attes¬
tante qui ait. Cui multũ datũ est: multũ que¬
ritur ab eo. Unde bene n̾e ꝑ hehu dictt᷑. Qui ñ
nũ cũ disceptaret ⁊tͣ pauperẽ. Potest autẽ ꝑ
principẽ uel tyrannum quisq suꝑbus in¬
telligi: ꝑ pauperẽ uͦ humilis designari. Ti¬
rannũ ergo disceptantẽ contra pauperẽ non
miliũ depͥmentes. in iudicio nescire se perhi
bet dicens. nescio uos unde suis. Et quia sic
potenter cũ uult destruit. sic̃ cũ uoluit potent̾
creauit: apte ratiocinando subuigi᷑. opꝰ enĩ¬

Expanded text:
meritorum; et saepe inde plus punit, unde hic meritorum; et saepe inde plus punit, unde hic majora ad ministerium contulit, Veritate attestante, quae ait: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo . Unde bene nunc per Eliu dicitur: num, cum disceptaret contra pauperem. - Potest autem per principem vel tyrannum quisque superbus intelligi, per pauperes vero humiles designari. Tyrannum ergo disceptantem contra pauperem non milium deprimentes, in judbet, dicens: Nescio vos unde sitis . Et quia sic potenter cum vult destruit, sicut cum voluit potenter creavit, apte ratiocinando subjungitur: I
Abbreviated transcription (Latin):
ad uidiciũ salubriter leuis sit. unde nc̃ ad mi¬
insteriũ patienter grauis innotescit. Iuci
pitxxb ͫͫ capłm aut librũ.
psa humane dditionis qualitas indicat: quã
longe reb ceteris homo p̃stat. Nam conlata ho¬
minis ratio asserit quantũ omĩa que uel ui¬
ta uel sensu. uel ratione carent: natura rati¬
onalis autecedit: & tamen quia ab internis
atq inuisibilib oculos clausimꝰ & iuisibilib
paiscimur. plerũꝙ hominẽ ñ ex eo qͦd ip̃e est. s
ex his que circa ip̃m sunt ueneramur. Cumq
ñ inituem᷑ quid ip̃e sit s qͥd possit ⁊ in acceptionẽ
ꝑsonarũ. ñ ex ꝑsonis s ex reb adiacentib duci¬
mur: sicꝙ fit ut is quoꝙ apud nos intꝰ in des¬
petionẽ ueniat qui foris honorat᷑: qͥa dũ ꝓ
his que erga illũ sunt honorabilis habet᷑:
reb suis in examine nr̃o postponit᷑. S om̃pe
d̃s uitam hominũ ex sola qualitate int̾rogat

Expanded text:
ad judicium salubriter levis sit, unde nunc ad miad judicium salubriter levis sit, unde nunc ad ministerium patienter gravis innotescit. LI. Ipsa humanae conditionis qualitas indicat quam longe rebus caeteris praestat. Nam collata homini ratio asserit quantum omnia, quae vel vita, vel sensu, vel ratione carent, natura rationalis antecedit. Et tamen quia ab internis atque invisibilibus oculos claudimus, atque visibilibus pascimur, plerumque hominem non ex quod ipse est, sed ex his quae circa ipsum sunt, veneramur. Cumque non intuemur quod ipse sit, sed quid possit, in acceptione personarum non ex personis, sed ex rebus adjacentibus ducimur, sicque fit ut is quoque apud nos intus in disceptatione veniat, qui foris honoratur, quia dum pro his quae erga illum sunt honorabilis habetur, rebus suis in examine nDeus vitam hominum ex sola qualitate interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
due mentem excoquit. omnẽ superbie tumorẽ
p̃mit: & rector ꝓuidus. tanto iam neq rex apo¬
stata. neꝙ dux impius uocabitur: qͣnto ei cogi¬
tatione sollicita potestas que accepta est. ñ ho¬
nor s onꝰ estimatur. Nam cui ẽẽ nunc iudicẽ
libet: huic uidere tunc iudicẽ ñ libet. Nume¬
rari enĩ culpe nequeunt: que habende potes¬
tatis amore ꝑpetrant᷑. Tc̾ solũ uͦ potestas bene
gerit᷑: cũ non amando s tumendo retinet᷑. Que¬
ut ministrari recte ualeat: oportet primũ ut
hanc ñ cupiditas s necessitas ĩponat. ꝑcepta
aũt nec ꝓ formidine debet deseri. nec ex libidi¬
ne amplecti. ne aut peiꝰ qͥs qͣsi ex humilitate su¬
ꝑbiat sidiuine dispensationis ordinẽ fugien¬
do dtẽpnat. aut eo iugũ suꝑm rectoris abiciat.¬
quo eũ suꝑ ceteros priuatum regim delectat.
Potestas ergo cũ ꝑciptt᷑. ñ ex libidine amanda
est. s ex longanimitate toleranda: ut inde tc̃

Expanded text:
due mentem excoquit, omnem superbiae tumorem due mentem excoquit, omnem superbiae tumorem premit. Et rector providus tanto jam neque rex apostata, neque dux impius vocabitur, quanto ei cogitatione sollicita potestas quae accepta est, non honor, sed onus aestimatur. Nam cui esse nunc judiciem libet, huic videre tunc judicem non libet. Numerari enim culpae nequeunt, quae habendae potestatis amore perpetrantur. Tunc solum vero 787 potestas bene geritur, cum non amando, sed tut ministrari recte valeat, oportet primum, ut hanc non cupiditas, sed necessitas imponat. Percepta autem nec per formidinem debet deseri nec ex libidine amplecti. Ne autem quis peius quasi ex humilitate superbiat, si divinae dispensationis ordinem fugiendo contempnat, aut eo iugum suquo eum super caeteros privatum regimen delectat. Potestas ergo cum percipitur, non ex libidine amanda est, sed ex longanimitate toleranda, ut inde tunc
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit: qm̃ iuidiciũ durissimũ his qui
presunt fiet. Quia ergo plerumq ꝑ potesta¬
tẽ regrmnis ad culpam ꝓrumpitur elatio¬
nis. atq apud districtũ uidicẽ ipsa elatio un¬
pietas estimatur: bene de cdño ꝑ hehu dicit̃
qui uocat duces impios. De ip̃o quippe du¬
catu dũ suꝑbiunt exemplo suo subditos ad
impietatẽ trahunt. Unde magnoꝑe curandũ ẽ:
ut qui regendis hominib prefectur. apud se
intra secretariũ mentis in cathedra p̃sideat hu¬
militatis. Cũq udicanti ei a ceteris foris assi¬
stitur. uigilanti ocło incessant̾ aspiciat cui qͣn¬
doq iudici ip̃e de his iudicandus assistat: ut
dat. tanto eũ cũ uiderit securior cernat. Penset
gͦ qui ad satisfaciendũ districto iudici de sua
taritũm᷑ anima fortasse uix sufficit: & quot
regendis subditis presto est. reddende apud
eũ rationis tempore. ut ita dicam tot solus
animas habet. Que nimirũ cogitatio si assi¬

Expanded text:
apparebit, quoniam judicium durissimum his qui apparebit, quoniam judicium durissimum his qui praesunt fiet . Quia ergo plerumque per potestatem regiminis ad culpam prorumpitur elationis, atque apud districtum judicem ipsa elatio impietas aestimatur, bene de Domino per Eliu dicitur: Qui vocat duces impios. De ipso quippe ducatu dum superbiunt, exemplo suo subditos ad impietatem trahunut qui regendis hominibus praefertur, apud se intra secretarium mentis in cathedra praesideat humilitatis, cumque judicanti ei a caeteris foris assistitur, vigilanti oculo incessanter aspiciat, cui quandoque judici ipse de his judicandus assistat, ut dat, tanto eum cum viderit securior cernat. Penset ergo quia qui ad satisfaciendum districto judici de sua tantummodo anima fortasse vix sufficit, quot regendis subditis praeest, reddendae apud eum rationis tempore, ut ita dicam, tot solus animas habet. Quae nimirum cogitatio si assi
Abbreviated transcription (Latin):
magis intuentiũ corda ꝑuertat: ne ut dictũ
est impietatis dux ꝑ officiũ pietatis existat.
Non autẽ debet hominũ ducatũ suscipere.
qui nescit homines bene uiuendo preire:ne
qui ad hoc eligitur ut alioꝵ culpas corrigat.
quod resecare debuit ip̃e cõmittat. Hinc inde
ditis uiuant: ut bonũ quod faciuint & int᷑
sinũ mentis abscondant. & tam̃ ex eo ad pro¬
fectum sequentiũ exempla recte operationiᷤᷤ
impertiant. ut subditoꝵ culpas animadu̾ten¬
tes corrigant nec tamen ꝑuim eiusdẽ ant¬
maduersionis intumescant: ut quedã lenite
correpta tolerent. nec tamen discipline uincła
eadem lenitate dissoluant. ut quedã toleran¬
do dissimulent: nec tam̃ ea crescere dissimu¬
lando ꝑmittant. Laboriosa sunt ista: & nisi
diuina gratia fulciat. ad custodiendũ diffi¬
cilia. Recte uero de aduentu districti iudi¬
cis ꝑ sapientie librũ dicit᷑. horrende ce cito

Expanded text:
magis intuentium corda pervertat, ne ut dictum magis intuentium corda pervertat, ne ut dictum est, impietatis dux per officium pietatis existat. Non autem debet hominum ducatum suscipere, qui nescit homines bene vivendo praeire, ne qui ad hoc eligitur ut aliorum culpas corrigat, quod resecare debuit ipse committat. Hinc inde ditis vivant, ut bonum quod faciunt, et intra sinum mentis abscondant, et eo ad provectum sequentium exempla rectae operationis impertiant, ut subditorum culpas animadvertentes corrigant, nec tamen per vim ejusdem animadversionis intumescant, ut quaedam leniter correpta tolerent, nec tamen disciplinae vincula eadem lenitate dissolvant, ut quaedam tolerando dissimulent, nec tamen ea crescere dissimulando permittant. Laboriosa sunt ista, et nisi divina gratia fulciat, ad custodiendum difficilia. Recte ergo de adventu judicis per Sapientiae librum dicitur: Horrende et cito
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis exorbitat: &e dũ ip̃e in preceps ruit. ad
abrupta sequentes inuitat. Dux est impiꝰ. qͥ
ꝑ turoris exempla uiã ostendit erroris. Pan¬
lus dux imꝑiꝰ eẽ metuebat. cũ potestatis sue
celsitudinẽ reprimebat dicens. nec querentes
ab hominib gloriam. neq a uobis. neq ab
aliis cũ possemus oneri ẽẽ ut xp̃i apłi. s fci
medio eoꝵ factus fuerat: quia timebat ne
uiter discipulos si honorẽ sue celsitudinis
uindicaret: exempla elationis ostenderet. Ti
mebat nimirũ. ne dũ sibi potestatẽ pastoraliᷤᷤ
sequeretur. &e ad impietatẽ sequentes duceret
qui pietatis officiũ suscepisset. Unde necesse
est ut is qui preest que exempla subditis prȩ¬
beat sollerter adtendat: & tantis se sciat uiu̾e
quantis preesse: ac uigilanter inspiciat. ne
in eo quod prelatus est intumescat. ne ia
Mdebite potestatis ĩmoderatiꝰ exigat. ne discipli
ꝑuersitate subditos restringere poterat. inde

Expanded text:
ritatis exorbitat, et dum ipse in praeceps ruit, ad ritatis exorbitat, et dum ipse in praeceps ruit, ad abrupta sequentes invitat. Dux est impius, qui per tumoris exempla viam ostendit erroris. Paulus dux impius esse metuebat, cum potestatis suae celsitudinem reprimebat dicens: « Non quaerentes ab hominibus gloriam neque a vobis, neque ab aliis, cum possemus oneri esse ut Christi apostoli, medio eorum factus fuerat, quia timebat ne si inter discipulos honorem suae celsitudinis vindicaret, exempla elationis ostmebat nimirum ne dum sibi ipse potestatem pastoralis sequeretur, et ad impietatem sequentes duceret, qui pietatis officium suscepisset. Unde necesse est ut is qui praeest, quae exempla subditis praebeat solerter attendat, et tantis se sciat vivere, quantis praeesse, ac vigilanter inspiciat ne in eo quod praelatus est intumescat, ne jura debitae potestatis immoderatius exigat, ne disciplin a perversitate subditos restringere poterat, inde
Abbreviated transcription (Latin):
dilabitur. quotiens preesse hominib de¬
lectatur: ce honoris sui singularitate leta¬
tur. Sub quo enĩ sit ñ dsiderat: ce qͦd eqͣli¬
b quasi ñ sit equalis exultat. Unde aũt
hec uitioꝵ radix pullulat in corde regentiũ.
nisi ex imitatione illius. qui despectis ange¬
loꝵ societatib dixit. ascendã suꝑ altitudinem
nbiũ &e similis ero altissimo: Quia ergo u¬
nusquisꝙ rector quotiens excollitur in eo qͦd
ceteros regit. totiens ꝑ lapsũ suꝑbie a summi
rectoris seruitio separatur ⁊ & cum equales
sibi subditos despicit eiꝰ suꝑ se dominũ sub
quo om̃s equales sunt ñ agnoscit: recte dicit᷑
qui dicit regi apostata. Quia uͦ dũ dommnan
do presunt. exemplo sue suꝑbie subditos ad
impietatẽ trahunt: apte subiungit᷑. qͥ uocat.
duces ĩpios. Ad uiã nanq pietatis ducerent:
si subditoꝵ oculis humilit̾atis exempla mon¬
strarent. Dux autẽ est ĩpiꝰ qui a tramite ue¬

Expanded text:
dilabitur, quoties, praeesse hominibus dedilabitur, quoties, praeesse hominibus delectatus, honoris sui singularitate laetatur. Sub quo enim sit non considerat, et quod aequalibus quasi non sit aequalis exsultat. Unde autem haec vitiorum radix pullulat in corde regentium, nisi ex imitatione illius qui, despectis angelorum societatibus, dixit: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo ? Quia ergo unusquisque rector quoties extollitur in eo quod caeteros regit, toties per lapsum superbiae a summi rectoris servitio separatur; et cum aequales sibi subditos despicit, ejus super se dominium sub quo omnes aequales sunt non agnoscit, recte dicitur: Qui dicit do praesunt, exemplo suae superbiae subditos ad impietatem trahunt, apte subjungitur. Qui vocat duces impios. Ad viam namque pietatis ducerent, si subditostrarent. Dux quippe est impius, qui a tramite ve