comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rabile qͥddã inferã. Lignũ missũ in pa¬
nem eius: panẽ fecit meliorẽ. Exem¬
plum accipe de lege moysi. Sicut lig¬
nũ qd missũ est in amarã aquã fecit
dulcem: sic lignũ passionis iħu xp̃i
missũ in doctrinã eiꝰ. fecit panẽ illius
dulciorẽ. Ante enĩ quã mitteret᷑ lig¬
num in panẽ eiꝰ. quomͦ tantũmͦ panis
erat et ñ erat lignũ: in uniuersã t̾rã
ñ exierat sonus eiꝰ. Postea uͦ quã assũp¬
sit fortitudinẽ ꝑ lignũ: tunc in uniuer¬
sum orbem terrȩ. passionis eiꝰ dissemina-¬
tus ẽ sermo. In cuius figura. & aqua in
ueteri testam̃to. ad tactũ ligni dulcis
effecta ẽ. Ego quippe aio legẽ ñ intel¬
lectã. amarã aquã esse. Cum autem
uenerit lignũ iħu xp̃i. et sermo sal¬
uatoris mei descenderit in eam: tunc
dulcorat᷑. & fit suauissimi saporis. in¬
tellecta. parit̾ & lecta lex moysi dicet᷑.
Igit᷑ uenite mittamꝰ lignũ in panẽ eiꝰ¬
Etiam hoc addunt. & conteramꝰ eum

Expanded text:
rabile quiddam inferam. Lignum missum in panem ejus, panem fecit meliorem. Exemplum accipe de lege Moysi. Sicut lignum, quod missum est in amaram aquam, fecit dulcem: sic lignum passionis Christi missum in doctrinam ejus, fecit panem illius dulciorem. Ante enim quam immitteretur lignum in panem ejus, quando tantummodo panis erat, et non erat lignum, in universam terram non exierat sonus ejus: postea vero quam assumpsit fortitudinem per lignum, tunc in universum orbem passionis ejus disseminatus est sermo. In cujus figura et aqua in Veteri Testamento ad tactum ligni dulcis effecta est. Ego quippe aio, Legem non intellectam, amaram aquam esse. Cum autem venerit lignum Jesu Christi, et sermo Salvatoris mei descenderit in eam, tunc dulcoratur, et fit suavissimi saporis, intellecta pariter et lecta lex Moysi. Dicentes igitur: Venite, mittamus lignum in panem ejetiam hoc addunt, et conteramus eum
Abbreviated transcription (Latin):
uarbitrũ et seniorẽ. & quinquage¬
pariũ. et ad mirabilem consiliatorẽ.
ꝓ sapientẽ architectũ. & intelligen¬
tem auditorẽ. Iam non ẽ apud eos
possit dicere. Quasi sapiens archi-¬
atus fundam̃tũ posui. Migraue-¬
nunt ab eis architecti: uenerunt ad
ucłiam : posuerunt fundam̃tũ iħm
rp̃m. Huic suꝑ edificant. quicũq pꝰ
os credidert̃. In fame gͦ ille ppłs de¬
relictus ẽ. Adducã quippe mala suꝑ
in habitantes anathot : in anno uisi¬
ationis eoꝵ. Iustus es dñe. qͥa excu¬
ubo me apud te : ueruntam̃ iudi-¬
ia loquar ad te. Quid ẽ. qd uia pec

Expanded text:
arbitrum, et seniorem, et quinquagenarium, et admirabilem consiliarium, et sapientem architectum, et intelligentem auditorem. » Jam non est apud eos qui possit dicere, « Quasi sapiens architectus, fundamentum posui . » Migraverunt ab eis architecti, venerunt ad ecclesiam, posuerunt fundamentumm. Huic superaedificant quicumque post eos crediderunt. In fame ergo ille populus derelictus est: Adducam quippe mala super inhabitantes Anathoth, in anno visitationis eorum. Justus es, Domine, quia excusabo me apud te. Verumtamen judicia loquar ad te. Quid est, quod via pec
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in eos. Non fames panis. neqs
tis aquȩ: s fames audiendi sermono
dĩ. Iam quippe apud eos. ultra ñ dis
ꝓpħicȩ uocis cessantis in eis. S qd lo¬
quar de ꝓpħis: Neq magistri neqli
ctores in iudȩa aliqui remansere.si
licet sint in numerabiles qui sibil
nentiã uendicent: non ẽ. iam sermo
m̃i in eis. Completũ est enĩ illud ua¬
auiniũ. Auferet dñs ab iudȩa & ab

Expanded text:
enit in eos, non fames panis, neque sitis aquae, sed fames audiendi sermonem Dei. Jam quippe apud eos ultra non diciest prophetiae cessantis in eis. Sed quid loquar de Prophetis? Neque magistri, neque doctores in Judaea aliqui remanserunt: et licet sint innumerabiles, qui sibi sapientiam vendicent, non est jam sermo Dei in eis. Completum est enim illud vaticinium: Auferet Dominus a Judaea, et ab
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Non enĩ dixit. ñ cognoui mala.
ñ cognoui bona. ñ cognoui peccatũ
sue iusticiã: uerũ simplicit̾. ñ cogno¬
I. Tibi gͥ dereliquit. ut queras quȩ
nescierit. Lege apłm. Qui cũ peccatũ
l cognouisset. ꝓnob̃ peccatũ fecit. Pec¬
atũ quippe nosse. peccare ẽ: ut iusti¬
lam nosse. iuste ẽ. agere. Ex quo ma¬
nifestũ est. eum qui iusticiã predicet
e ñ agat iuste. nescire iusticiã. Ad¬
uersum me cogitauert̃ consiliũ dicen-¬
tes. Uenite mittamus lignũ in panem
eiꝰ. Crucifixũ esse aiudeis dñm: nulli
dubium ẽ. & hoc cũ tota libertate pre¬
dicamus. Quomͦ uͦ aptabimꝰ ei qd̃ dicit᷑.
aduersũ me cogitauert̃ consiliũ dicen¬
tes hoc qd̾ infertur: uenite mittamꝰ
lignũ in panẽ eius: Nimiȩ difficulta¬
tis ẽ. Panis iħu quo nutrim̃: sermo eiꝰ
interp̃tatur. Quia gͥ docente eo uolue¬
runt quidã scandalũ ponere eiꝰ doctͥnȩ:

Expanded text:
mala, non cognovi bona, non cognovi peccatum, sive injustitiam; 815 verum simpliciter, non cognovi. Tibi igitur dereliquit, ut quaeras, quod nescierit. Lege Apostolum: Qui cum peccatum non cognovisset, pro nobis peccatum fecit . Peccatum quippe nosse, peccare est: ut justitiam nosse, juste est agere. Ex quo manifestum est, eum qui justitiam praedicat, et non agit juste, nescire justitiam. Adversum me cogitas lignum in panem ejus. Crucifixum esse a Judaeis Dominum, nulli dubium est: et cum hoc tota libertate praedicamus, quomodo aptabimus ei, quod dicitur: Adversum me cogitaverunt consilium dicentes: hoc quod inferunt: Venite, mittamus lignum in panem ejus, nimiae difficultatis est. Panis Jesu quo nutrimur, sermo ejus interpretatur. Quia igitur docente eo, voluerunt quidam scandalum ponere doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
tura sit. bestiȩ rapidȩ et feracis mor¬
tuor cadaueribus uiuentis. quȩ sẽp
sepulchris & ossibus incubat. Nũqͥd
spelunca hyenȩ hereditas mea mͥ. ait
spelunca incircuitu eiꝰ: Qm̃ tales st̃
imꝑo uob̃ angłi. ut eatis & congrage¬
tis bestias & tradatis eos ad dilacemn¬
dos. Ite. congregate om̃s bestias agi.
ueniant & manducent ea. Uenerust
bestiȩ agri: deuorant ppłm uideoꝵs¬
Uide ex esa corda omniũ a fortitudi¬
nibus contrariis. Si illis d̃s̃ ñ peꝑcit.
s ait. ite congregate bestias: quano
magis nob̾ ñ parcet si ñ fecerimꝰ le¬
gem eius. si sermonẽ euangłii negl¬
xerimus: Rursũ dicit. Ite congral¬
te bestias: & tradite eam. S nos en¬
fidamus in dño: & in oratione dicasl.
ne tradas bestiis animã confitentem
t. Agamꝰ pęnitentiã suꝑ peccatis iuib
ñ tradem᷑: quin potius angłi uenies
qͥ nos in sinu suo gestantes. de terress
uis ad cȩlestia transferant: &. de presen-

Expanded text:
tura sit, bestiae rabidae et ferocis, mortura sit, bestiae rabidae et ferocis, mortuorum cadaveribus viventis, quae semper sepulcris et ossibus incubat. Numquid spelunca hyaenae haereditas mea mihi, aut spelunca in circuitu ejus? Quoniam tales sunt, impero vobis, angeli, ut eatis, et congregetis bestias, et tradatis eos ad dilacerandum. Ite, congregate omnes bestias agri, veniant, et manducent eos. Venerunt bestiae agri, devoraide exesa corda omnium a fortitudinibus contrariis. Si illis Deus non pepercit, sed ait: « Ite et congregate bestias, » quanto magis nobis non parcet? Si non fecerimus legem ejus, si sermonem Evangelii neglexerimus, rursum dicet: « ite et congregate bestias et tradite eam: » sed nos confidamus in Domino, et in oratione dicamus, « Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . » Agamus poenitentiam super peccatisnon trademur: quin potius angeli venient, qui nos in sinu suo gestantes de terrenis locis ad coelestia transferunt, de praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
lectã animã meã in manibꝰ inimicors
meoꝵ. Tradidit animã suã in manibꝰ
inimicoꝵ suors. in manus uidȩoꝵ in¬
terficientiũ eum: in manus pͥncipũ
congregatoꝵ aduersũ se: in manus
regũ quando adstitert̃ reges t̾rȩ et
pͥncipes conuenert̃ in unum aduer¬
sus dñm & aduersus xp̃m eiꝰ. F acta ẽ.¬
hereditas mea mͥ. sicut leo in silua:
Ista quȩ suꝑ terrã erat hereditas eius
quã sibi elegerat in possessionẽ. quę
pars eiꝰ fuerat. efferata ẽ aduersus eũ:
& facta ẽ hereditas eiꝰ id est uidei quas
leo in silua. Nec mirandũ est si dunc
truci beluȩ cõparata sit. usq ad pre¬
sentẽ diem. Leones in silua st̃. anathe¬
matizantes dnm iħm. & blaspheman¬
tes illũ: & in sidiantes credentibꝰ nom¬
ni eiꝰ. Facta ẽ hereditas mea mͥ sicut
leo in silua: dedit suꝑ me uocẽ suã:
ideo odiui eã. Hunqͥd spelunca ẽ hye¬
nȩ hereditas mea mͥ: De sua heredita¬
te ꝓnuntiat. qd̾ spelunca hyenȩ fu¬

Expanded text:
 inimicorum meorum. Tradidit animam suam in manus inimicorum suorum, in manus Judaeorum interficientium eum, in manus principum congregatorum adversum se, in manus regum, quoniam: Astiterunt Reges terrae, et principes convenerunt in unum adversus Dominum, et adversus Chrihaereditas mea mihi, sicut leo in silva . Ista quae super terram erat haereditas ejus quam sibi 820 elegerat in possessionem, quae pars ejus fuerat, efferata est adversus eum, et facta est haereditas ejus, id est, Judaei quasi leo in silva. Nec mirandum est si tam  Al. tunc truci belluae comparata sit: usque ad praesentem diem leones sunt in silva, anathematizantes Dominum Jesum, et blasphemantes illum, et insidiantes credentibni ejus. Facta est haereditas mea mihi sicut leo in silva. Dedit super me vocem suam, ideo odivi eam. Numquid spelunca est hyaenae haereditas mea mihi ? De sua haereditate praenuntiat, quod spelunca hyaenae fu
Abbreviated transcription (Latin):
i dei eloquia sunt in lege
oportet discipłm dĩ. diui¬
noꝵ sermonũ magistrum
dm̃ ascribere. Qui enĩ docet homi¬
nem scientiã. scd̃m psalmistã: ds̃ ẽ
Saluator quoq ꝑhibet testimonul.
nullũ debere suꝑ terras magistrũ

Expanded text:
i Dei eloquia sunt in lege oportet discipulum Dei divinorum sermonum, magistrum Deum ascribere. « Qui enim docet hominem scientiam , » secundum psalmistam Deus est. Salvator quoque perhibet testimonium nullum d
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Trecenti et enĩ sunt. qui tercio cente¬
na multiplicant: & ꝑfectȩ trinitatis nu¬
merũ ferunt. Sub quo numero om̃is xp̃i
censetur exercitus: in quo optemus ut etiã
nos meream᷑ ascribi. Quomͦ tamen isti pug

Expanded text:
sent. Trecenti etenim sunt, qui tertio centesent. Trecenti etenim sunt, qui tertio centena multiplicant, et perfectae Trinitatis numerum ferunt, sub quo numero omnis Christi censetur exercitus, in quo obtinemus, ut etiam nos mereamur ascribi. Cum trecentis G
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝓbabilis. ille electus ẽ: qui postea quã
ad aquas baptismi uentũ est. et flecti ad
necessitates terrenas & corporeas nescit:
qͥ uiciis ñ indulget. neq ob peccati sitim
sternitur ꝓnus. S et qd dicit eos manu
uel lingua aquã lambere. ñ absq sacra-¬
menti quadã significantia hoc mͥ uidetur¬
scriptũ. scilicet qd̾ manu. lingua operari
debent milites xp̃i. hoc est oꝑe et uerbo:
qͥa qui docet et facit. hic magnus uocabit᷑
in regno cȩloꝵ. Quod aut̃ etiã similitudi¬
nem canis lambentis scriptura posuit: ui¬
detur mͥ istud animal hoc in loco ꝓpterea
nominatũ. qd̾ supra om̃ia cetera animalia
amorem dicit᷑ ꝓprii dñi seruare: nec tp̃r
nec in iuriis oblitterari in eo fertur affectꝰ.
Trecenti gͦ soli sunt qui sacram̃ti huiꝰ ima¬
ginem preformabant: isti electi. isti ꝓba¬
ti. isti ad uictoriam consecrati: qͥ et ipso nu¬
meri sacram̃to obtinere aduersarios pos¬

Expanded text:
ergo probabilis, ille electus est, qui posteaquam ergo probabilis, ille electus est, qui posteaquam ad aquas baptismi ventum est, flecti ad necessitates terrenas et corporeas nescit, qui vitiis non indulget, neque ob peccati sitim sternitur pronus. Sed et quod dicit eos manu vel lingua aquam lambere, non absque sacramenti quadam significantia hoc mihi videtur: innuit scilicet, quod et manu et lingua operari debent milites Christi, hoc est, opere et verbo; quia qui docet et facit, hic magnus vocabitur in regno coelorum. Quod autem etiam similitudinem canis lambentis Scriptura posuit, videtur mihi istud animal hoc in loco propterea nominatum, quod supra omnia caetera animalia amorem dicitur proprii domini servare, nec tempore nec injuriis oblitterare in eo fertur affectus. Trecenti ergo soli, qui sacramenti hujus imaginem praeformabant, isti electi, isti probati, isti ad victoriam consecrati: qui et ipso numeri sacramento obtinere adversarios pos
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit dñs ad gedeon. In trecentis istis¬
uiris qui lambuerunt saluos uos faciam:
et tradam madian in manũ tuã. In om̃ibꝰ
pene ueterũ gestis misteria designant᷑
ingentia. sicut etiam in hoc loco fieri ui¬
demur: quia hii qui descendunt adaquã
Dest qͥ ad baptism gr̃am ueniunt. non
debent ꝓcidere interrã nec flectere genua.
et cedere temptationibus uenturis: s stare
fortiter et constanter sicut et ꝓpħa dicebat:
demissas manus et dissoluta genua erigi-¬
te. et gressũ rectũ facite semitis ur̃is. Ue¬
nisti ad aquã baptismi: illud ẽ certaminis
et pugnȩ sp̃alis initium. Hinc tͥ aduersus
diabolũ nascitur pugnȩ principiũ: si remi¬
ssior fueris. Si flecti facile potueris: qmͦ
pugnabis: Quomͦ stabis aduersus astutiaᷤᷤ
diaboli: ꝓpt̾ea et apłs clamat. State gͦ: &
nolite iterũ iugo seruitutis herere. Et
iterũ dicit. State in dño. Et tercio dicit.
Qm̃ tunc uiuimus: si uos statis in dño. Ille

Expanded text:
it Dominus ad Gedeon: In trecentis viris qui lambuerunt aquas, liberabo vos, et tradam Madian in manu tua: omnis pene veterum gestis mysteria designantur ingentia, sicut etiam in hoc loco fieri videmus: quia hi qui descendunt ad aquam, id est, qui ad baptismi gratiam conveniunt, non debent procidere in terram, nec flectere genua sua, et cedere tentationibus ventris, sed stare fortiter et constanter, sicut et Apostolus dicebat: Remissas manus, et dissoluta genua erigite, et gressum rectum facite semitis vestris . Venisti ad aquam baptismi; istud est certaminis et pugnae spiritalis initium. Hinc tibi adversum diabolum nascitur pugnae principium; si remissior fueris, si flecti facile potueris, quomodo pugnabis, quomodo stabis adversum astutias diaboli? Propterea et Apostolus clamat: State ergo, et nolite iterum jugo servitutis haerere . Et iterum dicit: State in Domino . Et tertio dicit: Quomodo tunc vivimus, si vos statis in Domino . Ille
Abbreviated transcription (Latin):
de cęlestibus loquitur. qͥ de sp̃alibꝰ disserit.
qͥ misteria regni cęloꝵ reuelat. ille buccina
concinit: ille de tuba loquit᷑. qͥ de magnis
et maximis loquit᷑. qui scientiã xp̃i huma¬
nis auribus pandit. S cur et cornea dr̃
buccina: Quia et de scõ dicit᷑: cornu eiꝰ
exaltabit᷑ in gła. Unde et unius cuiusq
dicit᷑ buccina cornea. in eo qd̵ multiplicẽ
scientiam xp̃i. et crucis eiꝰ quȩ in cornu
designat᷑. disserit sacram̃ta. Cum hac gͦ
buccina militantes. et cũ hac pugnan¬
tes uincimus alienigenas. et hostes in
fugam uertimus: etiã si fuerit multitu¬
do eoꝵ sicut locustȩ. Locustis enĩ compa-¬
rata ẽ demonũ multitudo: quibꝰ neq in
cęlo neq in terris ẽ sedes. Precedat gͦ ꝙ nos
hoc bello oꝑum lux. scientiȩ uirtus. qi¬
uini uerbi predicatio: pugnemus o i
in hymnis et psalmis. et canticis sp̃al
concinentes & clamantes ad dm̃. ut a
ipso uictoriã consequi meream᷑. in xp̃i¬

Expanded text:
de coelestibus loquitur, qui de spiritalibus disserit, qui mysteria regni coelorum revelat, ille buccina concinit. Ille de tuba loquitur, qui de magnis et maximis loquitur, qui scientiam Christi humanis auribus pandit. Sed cur et cornea dicitur buccina? Quia et de sancto dicitur: Cornu ejus exaltabitur in gloria . Unde et uniuscujusque buccina dicitur cornea, in eo quod multiplicem scientiam Christi, et crucis ejus, quae in cornu designatur, disserit sacramenta. Cum hac ergo buccina militantes et cum hac pugnantes vincimus alienigenas, et hostes in fugam vertimus, etiamsi fuerit multitudo sicut locustae: locustis enim comparata est daemonum multitudo, quibus neque in coelo, neque in terris est sedes. Praecedat ergo et nos hoc bello operum lux scientiae, virtus, divini verbi praedicatio; pugnemus et nos in hymnis et psalmis et canticis spiritalibus concinentes et clamantes ad Deum, ut ab ipso victoriam consequi mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
in adolescente uicio. etiã antequã uideat
mala sola cogitatione terret᷑. gelidam per
membra formidinẽ uoluens: ita ut ñ tam
conspectu maloꝵ quã ipso auditu expecta¬
tione soluat᷑: & ideo ad didit formidolosos
corde. In corde enĩ iam hoc et in interioribꝰ

Expanded text:
i adolescente vitio antequam videat mala, sola cogitatione terretur, gelidam per membra formidinem volvens, ut non tam conspectu malorum quam auditu et exspectatione solvatur. Ideo, juxta LXX, formidolosus corde dicitur, in corde enim
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem eius ꝑuidemus: quod cũ¬
in transfiguratione uultus moysi.
om̃is filioꝵ isrł hebetaret aspectus:
nec aliquis posset intueri faciem
uultus eius: iħs non solũ faciem
intuetur: uerũ etiam in interioribꝰ
tabernaculi misterioꝵ conscius per¬
seuerat. Quo gͥ nob̾ hȩc cuncta ꝓspi¬
ciunt: Nempe eo quod liber hic ñ
tam gesta nob̾ filii naue indicet:
quã iħu dñi nr̃i nob̾ sacramenta
depingat. Ipse est enĩ qui post mor
tem moysi suscepit imꝑium: ipse ẽ
qui ducit exercitũ et confligit cũ
amalech. E quod ibi ad umbratur
in monte manibus extensis: affigit
cruci suę triumphans pͥncipatus
et potestates in semet ipso. Defunctus
est gͥ moyses. Cessauit enĩ lex: qm̃
lex et ꝓpħȩ usq ad ioħem. Uis autẽ¬
ut de scripturis ꝓferam docum̃ta.
quod lex moyses appellatur: Audi
quid dicit᷑ in euangłio. Habent mo¬
ysen et ꝓpħas. audiant illos: moysen
efunctus est gͦ moyses. famulus dĩ.

Expanded text:
tudinem ejus pervideamus. Quod cutudinem ejus pervideamus. Quod cum transfigurationem vultus Moysi omnis filiorum Israel hebetaret aspectus, nec aliquis posset intueri faciem vultus ejus, Jesus non solum faciem contuetur, verum etiam in interioribus tabernaculi mysteriorum conscius perseverat. Quo igitur nutu haec cuncta perspiciunt? Nempe eo quod liber hic non tam gesta filii Nave indicet quam Domini Jesu nobis sacramenta depingat. Ipse enim qui post mortem Moysi suscepit imperium; ipse est qui ducit exercitum, et confligit adversus Amalec: et quod ibi adumbratur in monte manibus cruci suae, triumphans principatus et potestates in semetipso. Defunctus est Moyses, cessavit enim lex, quoniam « lex et prophetae usque ad Joannem . » Vis autem de Scripturis proferam documenta quod lex Moyses appellatur? Audi quid dicit in Evangelio: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Moysen Defunctus est ergo Moyses famulus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
dei non sunt subiecti. demissȩ sun
manus moysi: inualuit incredulit
uincit᷑ ppłs: s et nadab. et ab uth
et eleazar. relinquunt᷑ in castris.i
iudicent ppłm. Derelinquit᷑ etiã il
quia adsistebat moysi. Quomͦ ad siste¬
bat: Non ut scds: non ut inferior:
s ut adiutor et ꝓtegens. S et illud
quale est. quod cum pͥmo nominatꝰ
est. non ẽ indicatũ nomen patris
eiꝰ: neq inscdo neq in tercio: Cum uͦ
pater eius nominat᷑ naue: tunc ipse
exploratũ missi sunt: nom̃ eiꝰ auses
scribitur. Et fortassis ut mͥ uidetur
ꝓ exploratoris officio non iħs. s auses
dictus ẽ: & naue filius nominatur
Cum uero redit oꝑe expleto. et per¬
territis omĩbus solus subleuat lap¬
sos. desꝑationẽq popłi solus erigit. tẽ
a moyseo iħs nominatus est: nec na¬
ue filius dicit᷑ : s ille ad quẽ dixerat
moyses: educ exercitũ. et conflige cũ
amalech. Illud etiã intuentes magni-¬

Expanded text:
Dei non sunt subjecti; demissae sunt Dei non sunt subjecti; demissae sunt manus Moysi, invaluit incredulitas, vincitur populus. Sed et Nadab, et Abiud, et Eleazar et Ithamar relinquuntur in castris, ut judicent populum. Derelinquitur etiam et quia assistebat Moysi. Quomodo assistebat? Non ut secundus, non ut inferior, sed ut adjutor et protegens. Sed et illud quale est, quod cum primum nominatus est Jesus, non est indicatum nomen patris ejus, neque in secundo, neque in tertio; cum vero pater ejus nominatur Nave, tunc ipse exploratores missi sunt, nomen ejus Auses scribitur. Sed fortassis mihi videtur pro exploratoris officio non Jesus, sed Auses dictus est, et Nave filius nominatur. Cum vero redit opere expleto, et perterritis omnibus, solus sublevat lapsos desperationemque populi solus erigit, tunc a Moyse Jesus nominatur, nec Nave filius dicitur, sed ille ad quem dicit Moyses: « Educ exercitum et conflige cum Amalec. » Illud enim intuens, magni
Abbreviated transcription (Latin):
potentes ex omĩbus filiis isrł: & egre¬
dere et conflige cũ amalech crastino
Moyses confitetur ñ posse exercitũ
ducere: confitetuiz se non posse obi¬
re. quãuis eum de terra egipti elu¬
rit. Ꝙ ideo inquit uocauit iħm: a
sum amalech. In hoc primũ nom
discimus iħu. ubi eum uidemus
cem exercitus: ñ cui moyses inui
Non potest moyses eligere uiros
nuo etiã misterii uideo sacramem
Ducit enĩ exercitũ iħs. Et factũ
cum extolleret moyses manus sua
inualescebat isrł: cũ autem deicen
manus suas. inualescebat amalec
Tunc gͦ inualescit iħs magis. & t
uincit: quando moyses erigit m
suas. Uictus ẽ. aut̃ ppłs ille ab an¬
lech: qm̃ iam non erigebat moysa
Illi sunt enĩ quibꝰ dr̃. si crederet
moysi crederetis utiq et mͥ: & eu
me uultis occidere qui legem nor
facitis. Cessante namq lege apudi
los et oꝑibus legis: qui dũ suam
iusticiam querunt statiiere. iustia

Expanded text:
potentes ex omnibus filiis Israel, et egrepotentes ex omnibus filiis Israel, et egredere, et conflige cum Amalec crastino » . Moyses confitetur non posse se exercitum ducere, confitetur se non posse obtinere, quamvis eum de terra Aegypti eduxerit; et ideo, inquit, vocavit Jesum, et rsus Amalec. In hoc primo nomen discimus Jesu, ubi eum videmus ducem exercitus. Non cui Moyses injun in primatum. Non potest Moyses eligere viros tinuo etiam mysterii video sacramentum: ducit enim exercitum Jesus. « Et factum est cum extolleret Moyses manus suas, invalescebat Israel; cum autem dejiceret manus suas, invalescebat Amalec . » Tunc ergo invalescit Jesus magis, et tunc vincit, quando Moyses erigit manus suas. Victus est autem populus ille ab Amalec, quando non erigebat manus Illi sunt enim quibus dicitur: « Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, et ecce me vultis occidere, qui legem non facitlege et operibus legis, qui dum suam justitiam quaerunt statuere, justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
genu flectit᷑. cȩlestiũ & t̾restriũ ꝙ infernoꝵ.
om̃e nomen: iccirco multis generatio¬
nibus a nullo cognominatũ est. Scrip¬
sit moyses librum genesis in quo legi¬
mus abraham. et eos qui ex eo gene¬
rati sunt. in quibꝰ sunt iusti quã plu-¬
rimi: s nullus ex ipsis iħs meruit no¬
minari: neq abel iħs dictus ẽ. neq
ille qui cȩpit inuocare nomen dñi:
neq ille qui placuit dño & translatꝰ
ille qui in generatione sua solus iustꝰ
inuentus est apud dm̃ noe. Sed nec
ipse qͥdem qui reꝓmissiones acceꝑat
testamenti abraham. nec ille qͥ ex eo
natus est ysaac: s nec supplantator
iacob. nec quisquã ex filiis eiꝰ. Moyses
fidelis erat in om̃i domo: & nondum
tam̃ uocatus ẽ iħs. Sed iħu nomen
primo inuenio in exodo: & uolo intu¬¬
eri quando primũ nomen iħu cogno¬
minatur. Uenit inquit amalech: ꝙ. ex¬
pugnabat isrł. Et dixit moyses ad iħm
in raphidym. Hȩc est pͥma appellatio
nominis iħu. Elige inquit tibi uiros

Expanded text:
tium, terrestrium et infernorum. omne nomen, idcirco in multis generationibus a nullo cognominatum est. Scripsit Moyses librum Genesis, in quo legimus Abraham et eos qui ex eo generati sunt, in quibus sunt isti quamplurimi, sed nullus ex ipsis Jesus meruit nominari. Neque Abel dictus est Jesus, neque ille qui coepit invocare nomen Domini Dei, neque ille qui placuit Deo et translatusrs: neque ille qui in generatione sua solus justus inventus est apud Deum Noe. Sed nec ipse quidem qui repromissiones acceperat testamenti Abraham, nec ille qui de eo natus est Isaac; sed nec supplantator Jacob, nec quisquam ex filiis ejus. Moyses fidelis erat in omni domo sua, necdum tamen vocatus Jesus. Sed Jesum nomen primum invenio in Exodo; et volo intueri quando primum nomen Jesu cognominatur. « Venit, inquit, Amalec, et expugnabat Israel: et dixit Moyses ad Jesum in Raphidim . » Haec est prima appellatio nominis Jesu. « Elige, inquit, tibi viros
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Iħs gͦ meus solem stare fecit.
non tunc solum: s et multo magis
mͦ in aduentu suo. Dum nos bellũ
colluctamur aduersũ pͥncipes & potesta¬
tes et rectores tenebrarũ harum. ad¬
uersum sp̃alia nequitiȩ incęlestibus.
sol nob̃ iusticie in desinenter adsistit:
nec deserit nos umquã. nec festinat oc¬
cumbere: quia ipse dixit. ecce ego uob̃¬
cum sum om̃ibus diebus. Non solum¬

Expanded text:
noster solem stare fecit non tunc solum, sed multo magis modo in adventu suo, dum nos bellum colluctamur adversus principes et potestates, et rectores harum tenebrarum, adversus spiritales nequitias in coelestibus . Sol nobis justitiae indesinenter assistit, nec deserit nos unquam, nec festinat occumbere, quia ipse dixit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usqu
Abbreviated transcription (Latin):
tibi es suꝑ edificasse te ligna. fenũ sti-¬
pulam: cũ tali edificatione si igni ap¬
ꝓximaueris consumeris. Beati igitur
Hut ignis eos illuminet. non adurat:
Saluabitur tam̃ et isrł: s longe po¬
situs saluabit᷑: & iter agit non sua
uirtute : s amminiculis & ꝓuidentia
transitũ iordanis: Notaui enĩ et hoc.¬
ñ sine causa ẽẽ signatũ: ut et tẽpus¬
distingueret᷑. Decima inquit die: m̃sis
pͥmi. Ista ipsa est dies: in qua et agni
misterium precipiebat᷑ in egipto:¬
Decima die inquit mensis primi: hȩc
celebrant᷑ in egipto. Decima die m̃sis
pͥmi: terrã reꝓmissionis incedunt. Qi¬

Expanded text:
tibi es superaedificasse te ligna, fenum, stitibi es superaedificasse te ligna, fenum, stipulam ; cum tali aedificatione si igni approximaveris, consumeris. Beati igitur ut ignis eos illuminet et non adurat. Salvabitur tamen et Israel, sed longe positus salvabitur; et iter agit, non sua virtute, sed adminiculis et providentia dine accensam lucernam posuerit sub modio, et non super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt, videat quid sibi agendum sit, cum Dominus lucis coeperit reddere rationem pro his qui nihil illuminationis a sacerdotibus capientes, in tenebris ambulant et peccatorum obscuritate caecantur. « Jordanis
Abbreviated transcription (Latin):
illecebras libidinũ tradunt. et cũ aua-¬
riciȩ salsũ poculũ bibunt: in ea aqͣꝵ
parte formentur. quȩ in mare ꝓfluit. atq
in salsis fluctibus defluit. Pars uͦ illa
quȩ cũ stabilitate ꝑmanet. et dulcedi¬
nem suã seruat: designet eos qͥ accep¬
tum dei munus indeclinabilit tenens:
Et recte una pars ẽ. eoꝵ qͥ saluant᷑:
quia et panis unus ẽ. qͥ de cęlo des¬
cendit. & dat huic mundo uitã: et
fides una est. et unum baptisma. &
unus sp̃s. quo om̃s potantur in bap¬
tismo: & unus: ds̃ pater om̃ium. In
dicitur. Populus inquit ut longe sit¬
ab archa testamenti. duo milia cubi-¬
tos: sacerdotes uͦ et leuitȩ ꝓximi. et
satis ꝓximi: ita ut humeris ipsors
archa dñi. et legislatio diuina por¬
tetur. Beati qui merent᷑ ꝓximi eẽ
rum uel argentũ fueris. et igni app¬
ximaueris: multo ꝑ ignem splendidior
et rutilantior effulgebis. Si uero supra
fundamentũ inte fidei positũ. conscius

Expanded text:
illecebras libidinum tradunt, et cum availlecebras libidinum tradunt, et cum avaritiae salsum poculum bibunt, in ea aquarum parte formantur quae in mare profluit, atque in salsis fluctibus deperit; pars vero illa quae cum stabilitate pormanet, et dulcedinem suam servat, designat eos qui acceptum Dei munus indeclinabiliter tenent. Et recte una pars est eorum qui salvantur, quia et panis unus est qui de coelo descendit, et dat huic mundo vitam; et fides una est, unum baptismum, et unus spiritus quo omnes potantur in baptismo, et unus Deus Pater omnium. dicitur de eis: Populus, inquit, ab arca testamenti duo millia cubita, sacerdotes vero et levitae proximi, et satis proximi; ita ut in humeris eorum arca Domini et legislatio divina portetur. Beati qui merentur proximi erum aut argentum fueris, et igni approximaveris, multo per ignem splendidior et rutilantior refulges. Si vero super fundamentum tantae fidei positum, conscius
Abbreviated transcription (Latin):
Ueruntam̃ ꝑ sacerdotes deducit᷑ popłs:
et iter agit ad terrã reꝓmissionis. ma-¬
dine mereat᷑ ascribi: Si enĩ sit aliquis
talis: cedent ei fluenta iordanis. ꝙ ipsa
elementa uerebunt᷑: pars aquarum
fluminis retrorsum resiliet: ac post ter-¬
gum frenabitur. Pars uͦ in mare sal-¬
sum: rapido lapsu diffugiet. Qđ tam̃
nec ipsum absq misterii ratione arbi-¬
tror scriptũ. quod pars aquarũ iordaniꝰ.
mergatur in mare. atq in amaritudi¬
nem ꝓfluat : pars uero indulcedinem
ꝑseueret. Si enĩ om̃s qui baptizantur.
acceptȩ cȩlestis gr̃ȩ dulcedinem custo-¬
dirent. ut nullus in peccatoꝵ a mari-¬
tudine conuerteret᷑: non utiq eẽt scͥp-¬
tum quia pars fluminis salsi maris
gurgitibus fuisset immersa. Et ideo
illa michi uidetur in his uerbis bap¬
tiratoꝵ uarietas designari: quã ipsi noᷤ.
qdđ cũ dolore cõmemoro. sepe uidemus
accidere: ut hi qui scm baptisma conse¬
quunt᷑. cũ se rursũ ad negotia scłi. et

Expanded text:
er sacerdotes deducitur populus, et iter agit ad terram repromissionis. Madine mereatur ascribi. Si enim sit aliquis talis, ut quiescant ei fluenta Jordanis, et ipsa elementa verebuntur: pars aquarum fluminum retrorsum resiliet, et post tergum frenabitur: pars vero in mare salsum rapido lapsu deficiet. Quod tamen nec ipsum absque mysterii ratione arbitror scriptum, quod pars aquarum Jordanis demergatur in mare, atque in amaritudine profluat, pars vero in dulcedine perseveret. Si omnes qui baptizantur acceptam coelestis gratiae dulcedinem custodirent, et nullus in peccatorum amaritudinem verteretur, non utique esset scriptum quia pars fluminis salsi maris gurgitibus fuisset immersa. Et ideo illa mihi videtur in his verbis baptizatorum varietas designari, quam ipsi nos quod cum dolore commemoro saepe videamus accidere, ut hi qui sanctum baptisma consequuntur, cum seipsos rursus ad negotia saecularia et
Abbreviated transcription (Latin):
rubrũ pedibus transitũ est: manna
de cęlo datum ẽ. fontes in heremo di¬
rupti st̃. lex ꝑ moysen data ẽ. signa
et ꝓdigia multa in heremo gesta st̃
& nusquã dr̃ exaltatus ẽẽ iħs. Ubi
uͦ iordanis transitur: ibi dr̃ ad iħm
in hac die incipio exaltare te in con-¬
spectu ppłi. Neq enĩ ante mysterium
baptismi exaltatur iħs: s exaltatio eiꝰ.¬
et exaltatio in conspectu ppłi. inde su¬
mit exordium. Si enĩ om̃s qui bapti-
mors aut̃ iħu in crucis exaltatione
cõpletur: merito gͦ unicuiq fidelium
tunc pͥmo iħs exaltatur. cũ ad miste-¬
rium baptismi ꝑuenitur : qͥa sic scͥp-¬
tum ẽ. quod exaltauit illum ds̃. & do¬
nauit illi nomen quod ẽ. suꝑ om̃e nom̃:

Expanded text:
a de coelo data est, fontes in eremo disrupti sunt, lex per Moysen data est, signa et prodigia multa in eremo gesta sunt, et nusquam dicitur exaltatus esse Jesus. Ubi vero Jordanis transitur, ibi dicitur ad Jesum: In hac die incipio te exaltare in conspectu populi. Neque enim ante mysterium baptismi exaltatur Jesus, sed exaltationis ejus in conspectu populi inde sumit exordium. Si enim omnes qui baptizmors autem Jesu in crucis exaltatione completur, merito unicuique fidelium tunc primum Jesus exaltatur, cum ad mysterium baptismi pervenitur, quia scriptum est « quod exaltavit illum Deus, et donavit il
Abbreviated transcription (Latin):
cęlum eos impugnabat :⁊ aer ipse impu-¬
gnabat: fluuius eos impugnabat. Iusto
uero etiam quȩ in accessibilia uidentur:
plana efficiunt᷑ et ꝓcliua. Mare rubrũ:
iustus tanquã ꝑ aridam transit. Egip-¬
tius uero si transire uoluerit. sub mer¬
gitur: nec fiet ei aqua murus dextra

Expanded text:
terra eos impugnabat, aer ipse impugnabat, coelum eos impugnabat. Justis vero, etiam quae inaccessibilia videntur, plana efficiuntur et proclivia. Mare Rubrum justus tanquam per aridam transit, Aegyptius vero, si pertransire voluerit, submergitur, nec fiet ei murus dextra
Abbreviated transcription (Latin):
estimes quod hȩc qͥdem inprioribus
gesta sunt. in te uero qui auditor hoꝵ
es. nichil tale geratur: omĩa cõplen¬
tur in te. sed̾m misticam rationem.
Et enim tu qui nuꝑ cupis idolatriȩ
tenebris derelictis ad audientiam
diuinȩ legis accedere: nunc pͥmun
egiptũ derelinquis cũ cathecuminoꝵ
aggregatus es numero. et preceptis
eccłiasticis parere cepisti. digressus
mare rubrum: et indeserti stationib
positus. ad audiendam dñi legem. et
intuendũ moysei uultũ ꝑ głam dñ
reuelatũ. cotidie uacas. Si uero iam
et consistente sacerdotali et leuitico
ordine. iniciatus fueris uenerandis
illis magnificisq sacram̃tis. quȩ no¬
runt illi quos nosse fas est: tunc etu
sacerdotũ ministeriis iordane trans¬
gresso. terrã reꝓmissionis intrabis:
in qua te post moysen suscipit iħs:
et ipse efficitur tibi noui itineris dui¬

Expanded text:
is quod haec quae in prioribus gesta sunt, in te vero qui nunc auditor horum es, nihil tale geratur, omnia complentur in te secundum mysticam rationem. Etenim tu, qui, nuper idololatriae tenebris derelictis, cupis ad audientiam divinae legis accedere, nunc primum Aegyptum derelinquis, cum catechumenorum aggregatus es numero, et praeceptis ecclesiasticis parere coepisti. mare Rubrum, et in desertis stationibus positus, ad audiendam legem Dei, et intuendum Moysi vultum per gloriam Dei revelatum, quotidie vacas. Si vero etiam et consistente sacerdotali et Levitico ordine, initiatus fueris et venerandis illis magnificisque sacramentis norunt illi quos nosse fas est, tunc cum sacerdotum ministeriis, Jordane digresso, terram repromissionis intrabis: in qua te post Moysen suscipit Jesus, et ipse tibi efficitur novi itineris du
Abbreviated transcription (Latin):
git. Scio te cuꝑe ut om̃e genꝰ trans¬
ferã dictionis: premisi causã cur fa¬
cere ñ possim. Hoc tam̃ spondeo qͥa
si orante te iħs reddiderit sanitatẽ. ñ
dicã cuncta qͥa hoc dixisse temerari-¬
um ẽ: s ꝑ multa sim translaturus.
ea lege qua tͥ sepe constitui. ut ego
uocẽ prebeã. tu notarium:

Expanded text:
git. Scio te cupere, ut omne genus transgit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dictionis: praemisi causam, cur facere non possim. Hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium est, sed permulta sum translaturus, ea lege qua tibi saepe constitui, ut ego vocem praebeam, tu notarium.
Abbreviated transcription (Latin):
las. ut origenẽ faciam lati¬
nũ: et hominẽ iuxta didi¬
ni uidentis sententiã. alterũ post
płm eccłiarũ magistrũ. etiã roma¬
nuis auribꝰ donem. S ocłoꝵ ut ipse
nosti dolore cruciatꝰ quẽ nimia im¬
paciens lectione contraxi. & notari¬
orum penuria. qͥa tenuitas hoc qͦ
ubsidium abstulit: qd̾ recte cupis.
tã ardenter ut cupis implere non
ualeo. Itaq post duodecĩ omelias in
heremiã quas iam pͥdem confuso or-¬
laret: om̃i rethoricȩ artis splendo¬
te contẽpto. Res quippe uolumꝰ. ñ
uerba laudari. Et illud breuit̾ ad¬
monens. ut scias origenis opuscula. in
omnẽ scͥpturã esse triplia. Primũ eius
opus excerpta st̃. quȩ grece scholya
nuncupant᷑: in qͥbꝰ ea quȩ sibi uideban¬
tur obscura. aut quȩ habere aliquid
difficultatis. sũmatim breuit̃ ꝑstrinx̃:
scͥpsit thomos. nos uolumina possumꝰ
nuncupare. In quo oꝑe.tota ingenii
sui uela spirantibꝰ uentis dedit: & re¬
cedens a terra in mediũ pelagus aufu¬

Expanded text:
las, ut Origenem faciam Latinum, et hominem juxta Didymi videntis sententiam, alterum post Apostolos Ecclesiarum magistrum etiam Romanis auribus donem. » Et nosti, dolore cruciatus, quem nimia impatiens lectione contraxi, et notariorum penuria, quia tenuitas hoc quoque subsidium abstulit, quod recte cupis, tam ardenter ut cupis, implere non valeo. Itaque post quatuordecim homilias in Jeremiam, quas jampridem confuso orvaret, omni rhetoricae artis splendore contempto: res quippe volumus, non verba laudare; et illud breviter admonens, ut scias Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opus Excerpta, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, atque habere aliquid difficultatis, summatim breviterque perstrscripsit Τόμους nos volumina possumus nuncupare, in quo opere tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit, et recedens a terra in medium pelagus aufu
Abbreviated transcription (Latin):
non ne cor nr̃m ardens erat in nos: ut aufe¬
rantur iniquitates nr̃ȩ atq peccata: et
mundi effecti mundo ore mundoq corde.
et munda tota conscientia gr̃as agamus
omĩpotenti dõ in xp̃o iħu: cui est. gła et

Expanded text:
Nonne cor nostrum ardens erat in nobis? ut aufeNonne cor nostrum ardens erat in nobis? ut auferantur iniquitates nostrae, atque peccata, et mundi effecti mundo ore, mundoque corde, et munda tota conscientia, gratias agamus omnipotenti Deo in Christo Jesu, cui est gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Et missus est ad me unus de seraphin: et
in manu eius habebat carbonẽ quẽ forfice
acceꝑat de altari. Non quocũq simplicit̾
et fortuito ꝓpħa igne tactus ẽ: s qui ẽ de
altario dĩ. Si purgatus ñ fueris altaris ig
talis ignis altaris. Om̃s igni tradendi st̃: s ñ om̃s
uni igni. Alios de altario ignis expectat: altos
bia m̃tis & animȩ nr̃ȩ sermo corripiens: ut & noᷤ
dicamꝰ. & tetigit os meũ. Si mundauero os meũ ut
nichil ociosũ. nichil fatuũ. nichil turpe. nichil
scurrile. ut om̃a semel nominẽ. nichil eoꝵ qͦ inter¬
dicta st̃ loquar: tc̃ possũ dicere. tetigit os meum:
Porro quã dui ĩmunda labia habeo. & ĩmundas
res gero. ꝓpt̾ uerba peccati ñ tangit me ignis de
altario: neq mittit᷑ ad me unꝰ de seraphin. & dix̃:
Ecce tetigi hoc labia tua: et abstulit¬
iniquitates tuas. & peccata tua circum¬
purgauit. Mordeat nos sermo diuinus:
exurat animas nr̃as. Dicamus audientes.

Expanded text:
Et missus est ad me unus de Seraphim, et Et missus est ad me unus de Seraphim, et in manu ejus habebat carbonem, quem acceperat forcipe de altari. Non quocumque simpliciter et fortuito Propheta igne purgatur, sed qui est de altari Dei. Si purgatus non fueris altaris igntalis ignis de altari. Omnes igni tradendi sunt, sed non omnes uni igni, alios de altari ignis exspectat, alios bia mentis et animae nostrae sermo corripiens, ut et nos dicamus: et tetigit os meum. Si mundavero os meum, ut nihil otiosum, nihil fatuum, nihil turpe, nihil scurrile ut omnia semel nominem, nihil eorum, quae interdicta sunt, loquar, tunc possumus dicere: tetigit os meum. Porro quamdiu immunda labia habeo, et 1120 immundas res gero propter verba peccati, non tangit os meum ignis de altari, neque mittitur ad me unus de Seraphim. VI. Et dixit: Ecce tetigi labia tua, et abstuliiniquitates tuas, et peccata tua circumpurgavi. Mordeat nos sermo divinus, exurat animas nostras. Dicamus audientes:
Abbreviated transcription (Latin):
qua cũ sim homo & immunda labia ha¬
btam. in medio qͦq ppłi immunda labia
limonibꝰ erant: ꝓpter qd ait. qͥa cũ homo
lui & immunda labia habeam. Erat aut̃
tt płs. immunda labia habens. Non decuit
imacusare ppłm &e dicere plura peccata
cogitauerimꝰ. cũ adhuc simus peccatores: et
nos dicamus quȩ nunc dicit ꝓpħa. & misus ẽ.
ad me unus de seraphin. Quã bonus ds̃. qͥa
inquit audio confitentẽ isaiam. dixit enĩ o
miser ego. qͥa audio penitentẽ. ait quippe cõ¬
dicens. cũ sim homo et immunda labia habe¬
am. in medio quoq ppłi immunda labia ha¬
bentis habitẽ: & ego adhuc loquente eo dico
ecce adsũ. Et missus est. ad me unus de sera¬
phin: & in manu eiꝰ habebat carbonẽ. Carbo
defertur ad ꝓpħam: ut ꝑ ignis exustionem
purgent᷑ labia eiꝰ. quȩ aliquando peccauerañ:
Quis ẽ. iste unus de seraphin: Dñs m̃s iħs xp̃s.
bens in manu sua carbonẽ & dicens. ignem
ueni mittere suꝑ terrã: & utinã iam ardeat:

Expanded text:
quia cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque populi immunda labia sermonibus erant. Propter quod ait: Quia cum homo sim, et immunda labia habeam. Erat autem et populus immunda labia habens. Non decuit eum accusare populum, et dicere plura peccata cogitaverimus, cum adhuc sumus peccatores, et nos dicamus, quae nunc dicit Propheta: Et missus est de me unus de Seraphim. Quam bonus Deus! Quia, inquit, audio confitentem Isaiam, dixit enim: O miser ego, quoniam audio poenitentem, ait quippe: Com cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque populi immunda labia habentis habitem ! Ecce adsum. Et missus est ad me unus de Seraphim, et in manu sua habebat carbonem. Carbo defertur ad Prophetam, ut per ignis ustionem purgentur labia ejus, quae aliquando peccaverant. Quis est iste unus de Seraphim? Dominus meus Jesus bens in manu sua carbonem, et dicens: Ignem veni mittere super terram. V. Et utinam jam ardeat!
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. ecce ego uobiscũ sũ omĩbus
diebus usq ad consũmationẽ scłi. oꝑe
manifestauit. Erat quippe cũ moyse.
cũ ysaia: cũ om̃ibus scĩs. Quomͦ enĩ
poterant effari sermonẽ dĩ. sine ipsius
sermonis aduentu: hȩc autẽ nos qui
eccłiastici sumus. magis debemus ad¬
uertere. qui uolumus eundẽ dm̃ esse
legis et euangłii. ipsũ dnm et antiqͥtꝰ
qͥdam qui opinione sua ueterem diui¬
nitatẽ ab ea quȩ axp̃o annuntiat᷑ di¬
suꝑ dorsa inimicoꝵ tuoꝵ. Te laudant.
Non illũ iudam filiũ iacob. fr̃s sui lau¬
uerunt. Ait quippe iste iudas. Nar

Expanded text:
dictum est: Ecce ego vobiscum sum omnibus dictum est: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi , opere manifestavit. Erat quippe cum Moyse, cum Isaia, cum omnibus sanctis. Quomodo enim poterant effari sermonem Dsermonis adventu? Haec autem nos qui Ecclesiastici sumus, magis debemus advertere, qui volumus eumdem Deum esse legis, et Evangelii, ipsum Deum et antiquitus, Amen. Sunt quidam qui opinione sua veterem divinitatem ab ea quae in Christo annuntiatur, disuper dorsum inimicorum tuorum . Te laudant. Non illum Judam filium Jacob fratres sui laus sui. Ait quippe iste
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur conuersi sunt ad iniquita¬
tes patrum suor:
uxta historiȩ qͥdem ueritatẽ non ne
xisse. quando uerbũ caro factũ est. &
habitauit in nob̃. Oportet autẽ nosse
qm̃ et antequam corpus assumeret
sentiã corporalem ad cȩlos uictor ascen¬
dens rursus ad nos ueniat. Siuis huiꝰ
rei capere argumentũ: ausculta qd̾
enĩ est hic sermo qͥ factus ẽ adño. siue
ad iheremiã. siue ad ysaiam. siue ad
quemlibet ꝓpħarũ : An ille ẽ qͥ erat
apͥncipio apud dm̃ : Ego nescio aliud
uerbũ dñi preter eũ. de quo dicit
euangłista. In pͥncipio erat uerbum.¬
et uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat
uerbũ. Hoc aut̃ scire debemus. qͥa
hȩc sit utilitas credentiũ. si sermo
ad singulos quosq fiat. Qdmͥ enim
ꝓdest si descendat inmundũ et ego eũ
ñ habeam: ediuerso aut̃ si aduniuer¬
sũ mundũ non ueniat. et ego si fuero
quia ad moysen & ad iheremiã & ad ysa¬
meauerit: & illud qd̾ a dño discipulis

Expanded text:
dicitur: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum . 801 Juxta historiae quidem veritatem non negxisse, quando Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Oportet autem nosse, quoniam et antequam corpus assumeret sentiam corporalem ad coelos victor ascendens, rursus ad nos veniet. Si vis hujus rei capere argumentum, ausculta quodenim est hic sermo qui factus est a Domino, sive ad Jeremiam, sive ad Isaiam, sive ad quemlibet prophetarum? An ille est qui erat in principio apud Deum? Ego nescio aliud verbum Domini praeter ipsum, de quo dicit Evangelista: In principio erat Verbumet Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc autem scire debemus, quia haec sit utilitas credentium, si sermo ad singulos quosque fiat. Quid mihi enim dest si descendat in mundum, et ego ipsum non habeam? E diverso autem etiam si ad universum mundum non veniat, et ego similis fuero quia et ad Moysen, et ad Jeremiam, et ad Isameaverit: et illud quod a Domino discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
se largitus ẽ. quomͦ patriarchȩ illi
ad quẽ dixit. Ego ds̃ tuus. & rursũ
alii ero ds̃. ero ds̃ tuus. nec non de aliiͦ.
ero quid: Deus eoꝵ. Putasne aliquan¬
do consequim᷑ id qd̾ ꝑsingulos dico. ut
ds̃ om̃iũ sit ds̃ nr̃: Si aut̃ uis plenius
discere. quoꝵ sit ds̃. & qͥbus uocabu¬
lum sui nominis largiat᷑: ego inquit
Idq ipse saluator exponens ait. Deus
autẽ non ẽ mortuoꝵ: s uiuoꝵ. Quis
ẽ mortuus: Utiq peccator qͥ ñ habet
dicentẽ. egosũ uita: qͥ habet mortua
oꝑa: qͥ necdũ penitentiã egit ab oꝑi¬
mortuoꝵ s uiuentiũ. & scimus eum
esse uiuentẽ. qui conuersat᷑ in xp̃o.
mortuis. ut pollicitationẽ suã in no¬
bis cõpleat dicens. & ero uob̃ in dm̃:¬

Expanded text:
se largitus est, quomodo patriarchae illi se largitus est, quomodo patriarchae illi ad quem dicit: Ego sum Deus tuus : et rursum alii: Ego Deus ero Deus tuus : necnon de aliis: Ero, inquit, Deus eorum. Putasne aliquando consequimur id quod per singulos dico, ut Deus omnium fiat Deus noster. Si autem vis plenius discere, quorum sit Deus, et quibus vocabulum sui nominis largiatur: Ego, inquit, idque ipsum exponens Salvator ait: Deus autem non est mortuorum, sed vivorum . Quis est mortuus? Utique peccator, dicentem: « Ego sum vita. » Qui habet mortua opera? qui nec dum poenitentiam egit ab operimortuorum, sed viventium, et seimus eum esse viventem, qui conversatur juxta Chmortuis, ut pollicitationem suam in nobis compleat, dicens: « et ero vobis in D
Abbreviated transcription (Latin):
płs m̃s. Et rursũ. Iste ppłs. uocatus
t ñ ppłs. Ipsi enĩ emulati sunt inqͥt
ne. suꝑ ñdeo. De illis dicit. Irritaue¬
tunt me in idolis suis: & ego emulabor
Usuꝑ ñgentẽ: in gentẽ autẽ insipi¬
fatisumus: & annunciat᷑ iusticia a¬
pso qͥ nascit᷑ de gentibꝰ. Iste eñi ppłs
ibito nascit᷑: & in ꝓpħa scͥptũ est. Si
lita ẽ gens in semel. Iuando saluator
scendit ad cȩlos. & credidert̃ unadie
sunq milia & alia addita st̃ tria
illa: uere tunc fuit cernere ppłm
in semel natũ sermone dĩ: & repente
sterilem parturientẽ ad quã dicitur:
Letare sterilis quȩ ñ paris: erumpe &
clama quȩ ñ parturis: qͥa plures filii
deserte. magis quã eius quȩ habet ui¬
rum. Deserta eccłia alege: deserta erat
a deo. Habens aut̃ uirũ sinagoga legẽ:
habebat et dm̃. Quid gͦ pollicet᷑ ds
Eritis mͥ in ppłm: & ego ero uob̃ in dm̃.
Non ẽ om̃ium ds̃: s eoꝵ tantũ qͥbus

Expanded text:
 » et rursum iste populus vocatus est non populus. « Ipsi enim aemulati sunt, inquit, me super non Deum. » De illis dicit: « Irritaverunt me in idolis suis, et ego aemulabor eos super non gentem: in gentem enim insipifacti sumus, et annuntiatur justitia populo, qui nascetur de gentibus. Iste enim populus subito nascitur: et in propheta scriptum est: Si nata est gens in semel. Quando Salvator ascendit ad coelos, et crediderunt una die quinque millia , et alia die addita sunt tria millia: vere tunc fuit cernere populum in semel natum sermone Dei, et repente sterilem, parturientem, ad quam dicitur: Laetare, sterilis, quae non paris; erumpe et clama quae non parturis: quia plures fdesertae magis quam ejus quae habet virum . » Deserta Ecclesia a Lege, deserta erat et a Deo, habens autem virum Synagoga Legem, habebat et Deum. Quid ergo pollicetur Deus? Eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. Non est omnium Deus, sed eorum tantum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Inuenta ẽ colligatio in uiris uida.
et in habitantibꝰ ierłm. Cum in eccłia
dei tales sunt in quibꝰ repꝑiat᷑ laqueus
iniquitatis & uincula peccati. in tan¬
tũ ut id qd̾ de peccatore dr̃ eis ualeat
conuenire. uinculis autẽ peccatoꝵ suoꝵ
unus quisq constringit᷑: tunc dicit ds̃
Inuenta ẽ.colligatio inuiris iuda. Ue¬
rũ non inueniet᷑ colligatio in nobis
Quomͦ autẽ non inueniet᷑ colligatio
in nob̾: si usq ad hanc horã colligatio
in qͥbusdã est: S solue om̃e uinculũ
iniquitatis: dissolue obligationes ui¬
olentarũ commutationũ: omnẽ con¬

Expanded text:
dicitur: Inventa est colligatio in viris Juda, et in habitantibus Jerusalem . Cum in Ecclesia Dei tales sunt in quibus reperiatur laqueus iniquitatis, et vincula peccati, in tantum ut id quod de peccatore dicitur, eis valeat convenire: Vinculis peccatorum suorum unusquisque constringitur , tunc dicit Deus: Inventa est colligatio in viris Juda. Verum non invenietur colligatio in nobis. Quomodo autem non invenietur colligatio in nobis, si usque ad hanc horam colligatio in quibusdam est. Sed: Solve omne vinculum iniquitatis, dissolve obligationes violentarum commutationu
Abbreviated transcription (Latin):
Quis magis audit uerba testam̃ti hia¬
qd̾ mandauit ds̃ patribꝰ nr̃is: nosq
in xp̃o credimus. an illi qͥ nec moy
credidert̃. dũ in xp̃o ñ credunt a
quos saluator ait. si crederetis mo
crederetis utiq et mͥ. de me eñ al
scͥpsit: si aut̃ litteris eiꝰ ñ creditiss¬

Expanded text:
Quis magis audit verba testamenti, quod mandavit Deus patribus? Nos qui in Christo credimus, an illi qui nec Moysi crediderunt, dum in Christo non credunt? ad quos Salvator ait: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit: Si autem litteris illius non creditis