comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fiat que tn memorte: ip̃a tam̃ acies nõ
inde ex istit s erat ante istam. Conseqñs
est añ. ut si uon ÷ illa n̾a pareus : nͨ ista
sit u̾a proles. S illa qͣi parens: et. uta
qͣi proles aliqͥd insinuant unde int̾iora
at u̾iora exc̾citatius t̾ͥcuis q uideantur.
PSifficilius iam plane discn̾itur. utrũ
Uoluntas que memorie copulat uisionẽ.
tãs. Neq enim foris fatile disc̾nebatur
formatus sensus a sensibili corꝑe ⁊ uo¬
pra disseruimus: ĩ ⁊ hic potest. Qͣuis
enini hec tͥnitas de qua nũc queritur
forinsecus inuecta est animio. uitus tam̃
agitur : ⁊ nou eit quidq̃m eius preter ip̃i¬
us animi nat᷑am. Quo gͥ pacto demonit¬
ri potest uoluntatem uͦ qͣi pareuten nec
qĩ prolem ẽẽ sine torꝑee suilitudiuis q̃
menioria continetur: siue eiꝰ que inde cũ

Expanded text:
fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non inde existit, sed erat ante istam. Consequens est autem, ut si non est illa vera parens, nec ista vera sit proles. Sed et illa quasi parens, et ista quasi proles aliquid insinuant, unde interiora atque veriora exercitatius certiusque videantur. 12. Difficilius jam plane discernitur, utrum voluntas quae memoriae copulat visionem, tas. Neque enim, sicut foris facile discernebatur formatus sensus a sensibili corpore, et vopra disseruimus, ita et hic potest. Quamvis enim haec trinitas, de qua nunc quaeritur, forinsecus invecta est animo; intus tamen agitur, et non est quidquam ejus praeter ipsius animi naturam. Quo igitur pacto demonstrari potest, voluntatem nec quasi parentem, nec quasi prolem esse, sive corporeae similitudinis quae memoria co
Abbreviated transcription (Latin):
animi. tum in ip̃a memoria spẽs inhese¬
rit cors qd formsecus sensimus ⁊ illam
spẽm que menioria est. qiͣ parentem idi¬
timus eiꝰ que fit in phantasia cogitãtis
Erat enimi in memoria ⁊ pͥusqͣm cogitare¬
tur a nobis: sicut erat corꝰ in loco ⁊ prius¬
qͣui sentiretur: ut uisio fieret. S cum
cogitat᷑ ex illa quam memoria tenet expͥ¬
mitur in acie cogitantis ⁊ reminiscẽdo
formatur ea species qrue qiͣ ꝓles est enis
quam menioria tenet: s n illa uera pa¬
rens est n ista u̾a ꝓles est. ¶Aties tͥp¬
pe animi que formatur ex memoria: tũ
recordando aliquud cogitamus. non ex ea
sp̃e ꝓcedit quam meminimus uisam qͣ¬
quidem enis meminisse non possemus:a
uidissemus. Acies añ animi que remĩs¬
cendo formatur ⁊ erat ⁊̾ pruesqͣm corꝰ qrd̃
memininiꝰ uideremus. Qͣtomagis pͥusꝙͣ
id momorie mandaremus. Qͣquani ita¬
q forma que fit in acie recordantes ex ea

Expanded text:
animi, cum in ipsa memoria species inhaeseanimi, cum in ipsa memoria species inhaeserit corporis quod forinsecus sensimus, illam speciem quae in memoria est, quasi parentem dicimus ejus quae fit in phantasia cogitantis. Erat enim in memoria et priusquam cogitaretur a nobis, sicut erat corpus in loco et priusquam sentiretur, ut visio fieret. Sed cum cogitatur, ex illa quam memoria tenet, exprimitur in acie cogitantis, et reminiscendo formatur ea species, quae quasi proles est ejus quam memoria tenet. Sed neque illa vera parens, neque ista vera proles est. Acies quippe animi quae formatur ex memoria cum recordando aliquid cogitamus, non ex ea specie procedit quam meminimus visam; quandoquidem eorum meminisse non possemus, nisi vidissemus: acies autem animi quae reminiscendo formatur, erat etiam priusquam corpus quod meminimus videremus; quanto magis priusquam id memoriae mandaremus? Quanquam itaque forma quae fit in acie recordantis, ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
illa quo tuncte refm̾itut. Si aũ praua ẽ:
prane sunt om̃s. R iõ rectaꝵ uoluntatũ
cornexio : it̾ est quoillam ascendentium
ad beatitudinem qd̾ tertis uelut passib
tum implicatõ uintulimi ÷ quo alligabr᷑
qui hoc agit ⁊ ut ꝓiciat᷑ in tenebras ext̾i¬
ores. Beati gͦ qui fcĩo ⁊ morib tautant
canticum gͣduum: ⁊ ue hiis qui tͣhũt
pcc̃a sicut restem longam. Sic est aũ re¬
qiues uoluntatis quem diquius fineni:
si odhuc rest̾ur ad altud quemadmodũ
possumus dicere reqͥem pelis eẽ in ani¬
bulando: cum ponitur unde aliꝰ innitat᷑
qno passib ꝑgitur. Si aũ aliqͥd ita plac.
nt in eo cum aliqua delectatõne uolintas
adquiestat: nundum est taneu quo tentdr᷑.
S ail hoc ref̾t̾ur ad aluid: ut ileputetur
non tanqͣm patris tiuis: s tantrm refec¬
ctio uł etiam mansio iatoris.
est ista in sensibilib et in sensib: s tamẽ
que inde concepta est tũ iam ñ ex corpore
sensus coe̾s: s ex memoria formatur acies

Expanded text:
tur: si autem prava est, pravae sunt omnes. Et ideo rectarum voluntatum connexio iter est quoddam ascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibustum implicatio, vinculum est quo alligabitur qui hoc agit, ut projiciatur in tenebras exteriores . Beati ergo qui factis et moribus cantant canticum graduum: et vae iis qui trahunt peccata, sicut restem longam . Sic est autem requies voluntatis quem dicimus finem, si adhuc refertur ad aliud, quemadmodum possumus dicere requiem pedis esse in ambulando, cum ponitur unde alius innitatur quo passibus pergitur. Si autem aliquid ita placet, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat; nondum est tamen illud quo tenditur, sed et hoc refertur ad aliud, ut deputetur non tanquam patria civis; sed tanquam refectio, vel etiam mansio viatoris. est ista in sensibilibus et sensibus, sed tamen quae inde concepta est, cum jam non ex corpore sensus corporis, sed ex memoria formatur acies
Abbreviated transcription (Latin):
tur .i. ex copulatõe rei cuiꝰdam quam re¬
cortlati sumus: ⁊ uisionis que inde facta
est in atie cogitantis cum recorlati sumꝰ.
S ip̃a que utrumq copulat uoluntiro
requir itur ⁊ aliua quod giͣ uicinum est
at contiguum recordãti. Tot gͥ huius ge¬
n̾s tͥnitates quot recordatões: qr ulła:¬

Expanded text:
t, ex copulatione rei cujusdam quam recordati sumus, et visionis quae inde facta est in acie cogitantis cum recordati sumus. Sed ipsa quae utrumque copulat voluntas, requirit et aliud quod quasi vicinum est atque contiguum recordanti. Tot igitur hujus generis trinitates, quot recordationes, quia
Abbreviated transcription (Latin):
singularit̾ appareat: ⁊ disc̾ni uͥ rõne non
possit.ntq illud p̾mum uidendum:
non cẽ posse uoluntatem reminiscendi: nͥ
uł totum uł aliqͥa rei eiꝰ quam reministi
uoluntus: in penetͣbilib memorie teneas¬
nitis. Quod enim om̃imotdo ⁊ om̃i ex ꝑte
obliti fu̾imus: nͦ reminiscendi uoluntas
exoritur. Qm̃i quidqd recordari uolunꝰ:
recordati iam sumꝰ in memoria nr̃a eẽ uł
fuisse. Uerbi grã si recordari uolumꝰ uolo
quid eri cenauim : aut recordatus iaisi
cenasse me. aut si ⁊ hoc nuntlum c̾te cira
ip̃m tempus aliquid recordatus sum: si
cius eam ꝑtem qua cenari sol: ⁊ quil sit
tenare. Nam si nich̃ tale recordatuts esseur
quid eri tenau̾int recortlari uelle nr̃ pos¬
sem. ¶ Unde intelligi potest uoliuitatẽ
rem iniscendi ab hiis quid̾ reb que me¬
moria continent᷑ ꝓ cedere. adiunctis simil¬

Expanded text:
riter appareat, et discerni nisi ratione non possit? Atque illud primum videndum est, non esse posse voluntatem reminiscendi, nisi vel totum, vel aliquid rei ejus quam reminisci volumus, in penetralibus memoriae teneamus. Quod enim omni modo et omni ex parte obliti fuerimus, nec reminiscendi voluntas exoritur: quoniam quidquid recordari volumus, recordati jam sumus in memoria nostra esse vel fuisse. Verbi gratia, si recordari volo quid heri coenaverim, aut recordatus jam sum coenasse me, aut si et hoc nondum, certe circa ipsum tempus aliquid recordatus sum, si ejus eam partem qua coenari solet, et quid sit coenare. Nam si nihil tale recordatus essem, quid heri coenaverim, recordari velle non possem. Unde intelligi potest, voluntatem reminiscendi ab iis quidem rebus quae memoria continentur procedere, ad
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾m unum int̾im uoluntas uidendi fuẽ
non lit̃ nisi uisionem: siue id refu̾t ad ali¬
ud siue non refa̾t. Si enim non reft̾ ad aͥ¬
ił nisionent: s tm̃ uoluit ut uidẽt. non
est disputandũ quomiꝰ ostendatur finem
uoluntatis ẽẽ uisionem. ¶ Manifestum ÷
enim si aũ refert atl aliud: uult utiq a¬
uil. Nec iam uidendi uoluntas trat : aut si
Tanqͣm si uelit quis udere ticattenriit iñ
doceat uulnus fuisse. aut si uelit tudere fe
nes hñt: qui refu̾ntur ad finem illius u̾i¬
uoluntatis. qr uolumꝰ beate uiu̾e ⁊ ad eam
ꝑuenire uitam que non refa̾tur ad ali¬
luntas hnͣc rem uidendi: fiuem ht̃ luiꝰ
rei uistonem. Uoluntas ita uidetidi ticał¬
cem: finem snum expetit: hoc est insionẽ
ticat̾tis : ⁊ ad eam ultra ñ ꝑtin. Uolũtas
enim ꝓbaudi uulnus fuisse: alia uolũtas
est. qͣmuis ex illa religetur. tuiꝰ item fi¬
nis est ꝓb̾o uulneris. E uoluntas uiden¬
ili fenestram ÷ finem ht̃ fenestre uisionẽ.

Expanded text:
 unum interim voluntas videndi finem non habet nisi visionem, sive id referat ad aliud, sive non referat. Si enim non refert ad aliud visionem, sed tantum voluit ut videret; non est disputandum quomodo ostendatur finem voluntatis esse visionem: manifestum est enim. Si autem refert ad aliud, vult utique aliud, nec jam videndi voluntas erit: aut si Tanquam si velit quisque videre cicatricem, ut inde doceat vulnus fuisse; aut si velit videre fennes habent, qui referuntur ad finem illius voluntatis qua volumus beate vivere, et ad eam pervenire vitam quae non referatur ad aliluntas hanc rem videndi, finem habet hujus rei visionem. Voluntas itaque videndi cicatricem, finem suum expetit, hoc est visionem cicatricis, et ad eam ultra non pertinet: voluntas enim probandi vulnus fuisse, alia voluntas est, quamvis ex illa religetur, cujus item finis est probatio vulneris. Et voluntas videndi fenestram, finem habet fenestrae visionem:
Abbreviated transcription (Latin):
tata : nͣ orignalia nͨ ex humana uita
ꝯgruent̾ ab hoĩb sum̾etur qđ pro
eis offr̾etur: qͣm humana care. Et
quid tam aptum huic inmolationi:
qrm caro mortalis: D̾ qͥd tam mund̾¬
cdum ꝓ mundandis uitiis mortaliũ:
trͣm sine ulla otagione carnalis ocup̃ie
taro nata in ut̾o ⁊ ex ut̾o u̾ginali: Et
qͥd tam gte offerri ⁊ suscipi poss: ꝙͣ
caro satͥficii nr̃i corꝰ effcm sac̾dotis nr̃t.¬
qutib offn̾tur. ¶ Idem ip̃e unus uerꝰ¬
q mediator ꝑ satficium pacis recõsi
qui offerebat
et quod offerebatꝰ¬

Expanded text:
x humana vita congruenter ab omnibus sumeretur quod pro eis offerretur quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi quam caro mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium quam sine ulla contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex utero virginali? Et quid tam grate offerri, et suscipi posset quam caro sacrificii nostri corpus effquid offeratur. Idem ipse unus verus mediator per sacrificium pacis reconcilqui offerebat et quod offerebat
Abbreviated transcription (Latin):
ałm in illo mors u̾a fc̃a ÷. sic in nobiᷤ
remissio pcc̃oꝵ. et que matłm in illo ue¬
ra resur rectõ: ita in nobis u̾a uistifica¬
tio. ¶ Ait enim. Quid gͦ dicemus:
ꝑmanebimus in pc̃c̃o ut gr̃a habund:
Dix̾at eium suꝑius. Ubi enim hũnda¬
onem sibi ip̃e ꝓposuit. Utrum pp̃ habũ
atq subiecit. Si mortui sumus pcco quo¬
modo uiuemus in illos Dem̃ ut osten¬
det mortuos nos ẽẽ pcc̃o: an ignoratia
inqͥt. Qm̃ quicon baptitati sumus in
in morte xꝑi baptirati sumus : ꝓfc̃o et
ꝑuuli qui baptitantur in xꝑo ꝓcõo mo¬
riuntur: qr in morte ip̃ius baptirant᷑
Nullo eñu excepto dc̃m ÷. Quiconz bap¬

Expanded text:
m in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, Ubi, enim abundaonem sibi ipse proposuit, utrum propter abatque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inqin morte Christi baptizati sumus, profecto et parvuli, qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est: Quicun
Abbreviated transcription (Latin):
istimate uosinetip̃os mortuos quidem
eĩm ꝓbare ceꝑat non ẽẽ nobis ꝑmanen¬
dum in pcc̃o ut gr̃a hũndaret ⁊ dix̾at.
Si mortui sumus pcto: quomodo uiue¬
mus in eo: Atq ut ostent̾et mortuos cẽ
nos pcco. subiecat. An ignoratis. Quoui¬
am quiconz baptizati sumus in xꝑo
ihu in morte ip̃ius baptitati sumud.
sit ita torum istum locũ clausit: ut ce
nͥ carnis in qua erat non pcc̃n s simi¬
litudo ꝑcc̃i. ⁊ iõ nomine applłabat pc̃cr¬
¶ Daptizatis ita in mocte xꝑt in qua
non solum maiores: u̾m ⁊̃ matores par¬
uili baptirantur. Ait. Sic ⁊ uos. Ilest

Expanded text:
te mortuos quidem enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coenisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic et vos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo eꝰfficiatur ⁊ unde in usum religio¬
nis assumatur. Et si nunqͣm discant ex¬
ꝑ imĩto uł suo uł alioꝵ: ⁊ nunqͣm illam spe¬
tiem rr̃ indeant nͥ int̾ celebratõem sacram̃¬

Expanded text:
quomodo conficiatur, unde in usum religioquomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunquam discant experimento vel suo vel aliorum, et nunquam illam speciem rerum videant, nisi inter celebrationes Sacram
Abbreviated transcription (Latin):
serpentes magoꝵ. Nam sicut unctio lapielis
xꝑm in carne in qua unctus ÷ oleo exultatõ¬
nis pre ꝑtictuibus sius: ĩ u̾ga moysi ou̾sa
filium hõis. Ut om̃is qui tͥclit in eum ñ ꝑeat:
s hc̃at uitam et̾nam. sic̃ intuentes illum
serpentem exaltatum ii h̾emo ẜpentum
morsib sĩ ꝑibant. ¶ Uetus enim homo nr̃
a ẜpente in ꝑacdyso: modo loqutoĩs ꝑ effi¬
cientem tl td̾ efficitur tlemonstite. gͦ u̾¬
ga in serpentem ⁊ xꝑc in mortem. Et
ne temꝑis erit : quem ẜpentis cauda sigͥfi¬
cat. quam moyses tenuit: ut retiret in u̾¬
gam. Serpentes añ magoꝵ tanqͣm mortui
seculi nͥ credentes in xꝑm tanqͣm leuora¬
ti in corꝰ eiꝰ intrau̾nt: resurg̾e̾ aũ in illo ñ¬
ñ pot̾u̾int. ¶Lapis gͦ iacob ut tlixi me¬
lius aͥd sig̾ficauit : qͣm ẜpentes magoꝵ. at
eͥ̃ fcm̃ magoꝵ in ulto inirabiltus. Uerumli
Sic̃ infantes ñ uorunt qd in altari poniꝰ
⁊ ꝑacta pietatis celebratõe osumr᷑: unde ł

Expanded text:
etera: « Nam sicut unctio lapidis, Christum in carne in qua unctus est oleo exsultationis prae participibus suis, ita virga Moysi conversa Filium hominis, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Sicut intuentes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster n paradiso , modo locutionis per efficientem id quod efficitur demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in mortem: et ne temporis erit, quem serpentis cauda significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi credentes in Christum tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi, melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum sicut infantes non noverunt quod in altari ponitur et peracta pietatis celebratione consumitur, unde vel
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exemplis doc̾i potest si ñ ÷ in ħ liutuis
immorandum. ¶Illud enim mouet
quomodo tltm̃ sit. Natus de sꝑu scõ: tũ
filius ullo modo sit sꝑt scĩ. Neq enim
qr mundum istum fecit ds. Aici eum
fas ÷ cli filium. aut cũ natum de tleo.
s fcm uł c̾atum uł conditum uł institu
tus: explicare idifficile ÷. ꝓcul dubio
quippe non sic de illo ut de patre: sit̃
autem de illa ut tle matre uatus est
nuo eiusdem rei filium nuncupantlĩt
ut eĩm omittam alia. ałr de homine fi
lium nasci. alĩ capillum. pediculum lũ¬
bricum. quoꝵ nicħ ÷ filius. Ut gͦ hec
omittam qm̃ tante rei deformiter cõ¬
ꝑantur. ¶ Certe qui nascunt᷑ ex aqua
⁊ sꝑu scõ: non aq̃ fllios eos rite tlixerit
quispiam : s plane dnͣr filii cł̾i patris.
filius clĩ patris : non sꝑc sc̃i. Nam illd̾̃
quod capello ⁊ de cet̾is diximus: ad hoc
tm̃ ualet: ut ammoneamur non omne
qd̃ aliquo nascitur ẽẽ filium eius ⁊̃ de qͦ

Expanded text:
et exemplis doceri potest. Sed non est in hoc diutius immorandum. Illud enim movet quomodo dictum sit, Natus de Spiritu sancto, cum filius nullo modo sit Spiritus sancti. Neque enim quia mundum istum fecit Deus, dici eum fas est Dei filium, aut eum natum de Deo; sed factum, vel creatum, vel conditum, vel instituttus, explicare difficile est. Procul dubio quippe non sic de illo ut de patre, sic a continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius: ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur; certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos rite dixerit quispiam: sed plane dicuntur filii Dei Patris Filius Dei Patris, non Spiritus sancti. Nam illud quod de capillo et caeteris diximus, ad hoc tantum valet, ut admoneamur non omne quod de aliquo nascitur, etiam filium ejus de quo
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Factus est ex semine ilł scd̾m carnem.
¶ Secd cum illam c̾aturam quam uͥgo cou¬
cepit .⁊ peꝑit: qͣmius ad solam ꝑsonatu
filii ꝑtinentem tota tͥnitas fet̾it. n eĩm
seꝑabilia st̾ oꝑa tͥnitatis: cur in ea facien¬

Expanded text:
it: Factus est ex semine David secundum carnem . Sed cum illam creaturam quam Virgo concepit et peperit, quamvis ad solam personam Filii pertinentem, tota Trinitas fecerit; neque enim separabilia sunt opera Trinitatis; cur in ea facien
Abbreviated transcription (Latin):
st̃s tanqm pr̃ eiꝰ de mr̃e u̾gine gemus¬
set: quis ħ dr̃e audebat : nec opus est
ostemłe disputando. Qnͣta alia seqͣn¬
tur ab surda tum ħ̃ ip̃m iam ita sit ab¬
sur dumi: ut ulłe fideles aures id ualeãt
sustini̾e. ¶Puide sicut confitemur dñs¬

Expanded text:
tus tanquam pater ejus de matre virgine genuisset? Quis hoc dicere audebit? Nec opus est ostendere disputando quanta alia sequantur absurda, cum hoc ipsum jam ita sit absurdum, ut nullae fideles aures id valeant sustinere. Proinde, sicut confitemur, D
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝑ iudicium quem uult obluret
nec iniq aliquid facit: nec nisi uolẽs
quilquam facit: et omnia quecon

Expanded text:
sive per judicium quem vult obduret, nec inique aliquid facit, nec nisi volens quidquam facit, et omnia quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
sigͥficantes sonos lingue editos. nͨ signa
lr̃arum constͥpta pelliculis: corꝰ xꝑi ⁊ san
rite sumimꝰ ad sałm spiritalem in memo¬
riam ꝓ nobis dñice passionis. qł cum per
manus hõim ad illam uisibilem sp̃ẽm ꝑ¬
ducitur : ñ scĩficatur ut sit tam magnũ
sacram̃tum nͥ oꝑante inuisibili sꝑu di. cũ
hec om̃ia que ꝑ corͣles motus in illo opere
frunt: d̾s oꝑetur. mou̾is p̾ͥmitus inuisi¬
bilia ministroꝵ siue amias hõim siue

Expanded text:
significantes sonos lingua editos, nec signa litterarum conscripta pelliculis, corpus Christi rite sumimus ad salutem spiritualem in memoriam pro nobis Dominicae passionis: quod cum per manus hominum ad illam visibilem speciem perducatur, non sanctificatur ut sit tam magnum Sacramentum, nisi operante invisibiliter Spiritu Dei, cum haec omnia quae per corporales motus in illo opere fiunt, Deus operetur, movens primitus invisibilia ministrorum, sive animas hominum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
I gͦ apls̃ paulus qͣmuis aclhuc por¬
taret sarcinam cor̾s qd corrumpr᷑
⁊ aggͣuat aĩam: qͣmuis adhuc ex parte
at in enigmate uideret: eptans dissolui
optõem exiptans redemptõem co̾rs suipo
tuit tñ sigͥficando p̾dicare dñm ihm xͫa¬

Expanded text:
s Paulus, quamvis adhuc portaret sarcinam corporis, quod corrumpitur et aggravat animam , quamvis adhuc ex parte atque in aenigmate videret , optans dissolvi optionem exspectans redemptionem corporis sui , potuit tamen significando praedicare Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eius gr̃am siue malis ꝑ ꝓp̾am uolunta¬
tem. ¶S quemałm cor crassiora ⁊ infĩ¬
ora ꝑ subtiliora ⁊ potentiora quodam or¬
deum. ac si uniu̾sa c̾atura ꝑ t̾atorem sumy
ex quo ⁊ ꝑ quem ⁊ in quo ⁊̾ conlita atq
tustituta :. At per l uoluntas tłi ÷ pͥma

Expanded text:
 ejus gratiam, sive malis per propriam voluntatem Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora, et potentiora quodam orDeum, ac sic universa creatura per Creatorem suum, ex quo, et per quem, et in quo etiam condita atque constituta est. Ac per
Abbreviated transcription (Latin):
uiter uestit nͥ łs : Uerum cũ floruit u̾ga
sac̾dotis alron: colloquta÷ quodaminodo
tum dubitante hnͣnitate tliuinitas. Et lin
nendis at forͣndis commiis ÷ terrena
mat̾ies. ¶ Et quis ea facit nͥ trui tdix̃. Ut
hec t̾r̾a ꝓduc̾et: ⁊ in eotlem u̾bo suo que c̾a¬
uit regit at agit: S tũ eandem materi¬
am ex u̾ga moysi in carnem ẜpentis ꝓxi¬
me ac uelocit̾ u̾ͥtit: miratulum fuit rei
qͥdem mutabilis: s tñ iuusitata inutatõ.
Quis aũ animat q̃ uiua nascentia: nͥ qͥ
⁊ illum serpentem ad horam sic̃ opus fuit
anunauit

Expanded text:
iter uestit nisi deus? uerum cum floruit uirga iter uestit nisi deus? uerum cum floruit uirga sacerdotis Aaron, conlocuta est quodam modo cum dubitante humanitate diuinitas. et lignnendis atque formandis communis est terrena materies, et quis ea facit nisi qui dixit, ut haec terra produceret, et in eodem uerbo suo quae creauit regit atque agit? sed cum eandem materiam ex uirga Moysi in carnem serpentis proxime ac uelociter uertit, miraculum fuit rei quidem mutabilis, sed tamen inusitata mutatio. quis autem animat quaeque uiua nascentia nisi qui et illum serpentem ad horam, sicut opus fuerat, animauit
Abbreviated transcription (Latin):
enim diuina totam spiritalem coͣr¬
lem q administnͣte c̾aturam onini¬
um annoꝵ c̾cis dieb aduocantur aque
maris: ⁊ effunduntur sr̃ faciem t̾re .s
serat tam continua ⁊ tam longa serenitaᷤ.
ut fame defice̾nt hõĩes. nͨ ea hora qua ł
dei ẜuus orauit. Aer ip̃a aliqͣ humida fa¬
cie mox fute᷑ pluuie signa precułat: con¬
sequtis tantis ⁊ tam uelociter ymbrib
apparuit uis diuina quib illud dabatur
dispensabat᷑ q miratulũ : ita ds oꝑatur
sollempnia fulga̾ at tonitrua. S qr ini
monte sẏna inusitato mͦ fiebant uocesq
ille tĩ strepitu confuso edebant᷑ : s eis que¬
dam sigͣ dari c̾cissimis indiciis apparebat:
miracula erant. ¶ Quis atͣtͣhit humor̃e
ꝑ radicem uitis adbotrum ⁊ uinum fu¬
tit nͥ ds qui ⁊ hõte plantante ⁊ rigãte
increntum dat: S cum ad nutum dñi
aqua in uinuni inusitata celeritate ou̾sa
est: t̾ stultis fatentib uis diuina declara¬
taz. Quis arbusta fronde ac flore sollemp¬

Expanded text:
enim divina totam spiritualem corporalemque administrante creaturam, omnium annorum certis diebus advocantur aquae maris, et effunduntur super faciem terrae. Sed serat tam continua et tam longa serenitas, ut deficerent fame homines, nec ea hora qua ille Dei servus oravit, aer ipse aliqua humida facie mox futurae pluviae signa praetulerat, consecutis tantis et tam velociter imbribus apparuit vis divina, quibus illud dabatur dispensabaturque miraculum . Ita Deus operatur solemnia fulgura atque tonitrua: sed quia in monte Sina inusitato modo fiebant, vocesque illae non strepitu confuso edebantur, sed eis quaedam signa dari certissimis indiciis apparebat, miracula erant . Quis attrahit humorem per radicem vitis ad botrum, et vinum facit, nisi Deus, qui et homine plantante et rigante incrementum dat ? Sed cum ad nutum Domini aqua in vinum inusitata celeritate conversa est, etiam stultis fatentibest. quis arbusta fronde ac flore sollemn
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib in illo oꝑe u̾santib corb siue aĩatis
siue maĩatis quetonq mou̾entur : atce¬
rentur. reꝑarentur. ext̾minarentur.
reforͣrentur. Alio at alio mͦ locis ⁊ tem¬
ꝑ ib affcãta mutarent᷑. nan alia eẽt isto
sedem sapĩe cũnctis utens ⁊ malis et
irratõabilib animis : ⁊ post̾mo corlib
siue que illis infpirarent᷑ ⁊ aĩarentur
siue om̃i sensu carentib cum pͥmitus

Expanded text:
 versantibus corporibus, sive animatis sive inanimatis, quaecumque moverentur, attererentur, repararentur, exterminarentur, reformarentur, alio atque alio modo locis et temporibus affecta mutarentur: num alia esset istorsedem Sapientiae, cunctis utens, et malis et irrationalibus animis, et postremo corporibus, sive quae illis inspirarentur et animarentur, sive omni sensu care
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat: ita ñ nͥ clĩ uoluntas cã p̾ͥtua illius eg̾¬
tudĩs u̾acissime reꝑtretur. Iam u̾o sine
in labore officioso ⁊ pio adhibuisset ille
sapiens ministros colaborantes secũ in
oꝑe bono: nͨ tñ eadem uolũtate tleo seru¬
entes : s ad carnalium cupiditatum su¬
aꝵ m̾cedem ꝑuenire cupientes uł incõ¬
moda carnalia deuitantes. adhibuiss iu¬

Expanded text:
perat: ita nonnisi Dei voluntas causa prima illius aegrperat: ita nonnisi Dei voluntas causa prima illius aegritudinis veracissime reperiretur. Jam vero si in labore officioso et pio adhibuisset ille sapiens ministros collaborantes secum in opere bono, nec tamen eadem voluntate Deo servientes, sed ad carnalium cupiditatum suarum mercedem pervenire cupientes, vel incommoda carnalia devitantes; adhibuiss
Abbreviated transcription (Latin):
tui cantat᷑ alio loco. Mutabis ea ⁊ mut a
buntur ⁊ tu aũ idem ip̃e es ͤ capłm̾
aĩo tuius anima rõalis iam sit par¬
ticeps incomnutabilis et̾ne q u̾itatio:
quam de om̃ib scĩs actõib suis consulat.
nec aͥd om̃ino faciat qd non in ea cogno¬
uerit eẽ facienduni: ut ei stibilitus ei q̃¬
obtemꝑans recte faciat. Iste si consulta simĩ
rõe liuine iusticie quam in secreto audir¬
ret aure cordis sui : ea q sͥ iubente in ali¬
tem. Ab alio aũ humoris inmoderatõem.
Unnus eoꝵ u̾am tãm lic̾eret : alter erraret.
mintiaret. At si illiꝰ sictitatis cã quere̾tur
⁊ inueniret᷑ uolũtarius labor: iam uentun
eẽt ad srĩorem tãm que ab aĩa ꝓficisce̾tur
ad afficiendum torꝰ quod regit. s nͨ ip̃a pͥ¬
ma eẽt illa enim ꝓcul clubio sr̃ior erat in
ip̃a incominutabili sap̃ia cui hõis sapiẽtis
anima in caritate ẜuiens : ⁊ ineffabiłr tu¬
benti obediens uoluntariũ laborem suste¬

Expanded text:
Cui cantatur alio loco: Mutabis ea, et mutabuntur; tu vero idem ipse es . CAPUT Im, cujus anima rationalis jam sit particeps incommutabilis aeternaeque veritatis, quam de omnibus suis actionibus consulat, nec aliquid omnino faciat, quod non in ea cognoverit esse faciendum, ut ei subditus eiqobtemperans recte faciat. Iste si consulta summa ratione divinae justitiae, quam in secreto audiret aure cordis sui, eaque sibi jubente, in alitem, ab alio autem humoris immoderationem: unus eorum veram causam diceret, alter erraret, poralibus pronuntiaret. At si illius siccitatis causa quaereretur, et inveniretur voluntarius labor; jam ventum esset ad superiorem causam, quae ab anima proficisceretur ad afficiendum corpus quod regit: sed nec ipsa prima esset; illa enim procul dubio superior erat in ipsa incommutabili Sapientia, cui hominis sapientis anima in charitate serviens, et ineffabiliter jubenti obediens, voluntarium laborem susce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ uires mansuetudinis ⁊ patientie ĩ fla¬
gellis erudiri: ut illam ip̃am sr̃nam atq
celestem unde ꝑegͥnamur pr̃iam cogitemꝰ.
Illic enum tłi uoluntas qui facit angłos su¬
os sꝑc: ⁊ ministros suos ignem urentem.
In spiritib sumͣ pace at amiciria copula¬
tis : ⁊ in unam uoluntatem quodam spiti¬
tali caritatis igne conflatis. tanqͣm in exel¬
celsa ⁊ scã secreta sede p̾sidens uelut ĩ do¬
mo sua ⁊ in templo suo : inde se quib dam
oeiliuatissimis c̾ãture motib pͥmo sꝑudͥ¬

Expanded text:
 vires mansuetudinis et patientiae in flagellis erudiri, illam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo s
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ de uno sapiente qm̃uis alhuc corꝰ morta¬
le gestante ⁊ qmͣuis ex ꝑte uidente possumꝰ
exempli gr̃a. hoc de aliqͣ domo uͥ aliquoꝵ
taliũ societas ÷: hoc de cruitate uel ⁊̾ de &¬
be t̾rarum licet cogitare. Si penes sapren¬
tes scẽ q ac ꝑfcẽ deo subditos sit pncipatus
⁊ regim̃ rerun humanaꝵ.

Expanded text:
go de uno sapiente, quamvis adhuc mortale corpus gestante, quamvis ex parte vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum talium societas est, hoc de civitate vel etiam de orbe terrarum licet cogitare, si penes sapientes sancteque ac perfecte Deo subditos sit principatus, et regimen rerum humanarum.
Abbreviated transcription (Latin):
excendr᷑ in tornam̃tũ adu̾ sum inistos: ⁊
lenior sit ad bñfaciendũ hiis qui in te cõ¬
fidunt. Propt̾ hoc ⁊ tc̃ in om̃ia se tnͣsfi¬
gurans : om̃im nutͥti gr̃e tue defuiebat ad
uolũtatem hoꝵ qui te desiderabãt. ꝑuenit
enim poͣ uolũtatis dĩ ꝑ c̾aturam spirita¬
lem : us ad effc̃us uisibiles at sensibiles
c̾ature corͣlis. Ubi enim ñ oꝑatur qł ułt

Expanded text:
extenditur in tormentum adversum injustos, et lenior fit ad benefaciendum iis qui in te confidunt. Propter hoc et tunc in omnia se transfigurans, omnium nutrici gratiae tuae deserviebat ad voluntatem horum qui te desiderabant . Pervenit enim potentia voluntatis Dei per creaturam spiritualem usque ad effectus visibiles atque sensibiles creaturae corporalis.
Abbreviated transcription (Latin):
Uel falsis. ⁊̃ ne ab ip̃a quidem ꝑuestigatõ¬
ne corꝑalium tr at motõnum: s a sua
suspitõe ⁊ errore ꝓlatis. ¶ Dicam si po¬
tero qͥdlam exempli gr̃a quo ħ aꝑtiora sit̃.
Est c̾ce in corꝑe humano q̃dam moles car¬
corꝰ inspirata aĩa regit eademq rõnalis:

Expanded text:
 ne ab ipsa quidem pervestigatione corporalium rerum atque motionum, sed a sua suspicione et errore prolatis. 8. Dicam si potero quiddam, exempli gratia, quo haec apertiora sint. Est certe in corpore humano quaedam moles carcorpus inspirata anima
Abbreviated transcription (Latin):
riq mutant᷑: siue nascẽtib siue occñtib
reb: siue alias alr̾ at alr apparentibus.
AAlia u̾o qͣm ex ip̃o ordie uenientia: tam̃
pp̃ longiora intͥualla tempoꝵ minus usita¬
ta. Q̾ lic multi stupeant: ab inquisitorib
hꝰ seculi comp̾hensa sunt. ⁊ ꝓgressu gn̾ati¬
onum quo sepius repetita ⁊ a płib cogͥta:
co minus mira st̃: sicuti st̃ defc̃s luminaꝵ.¬
riuni. ⁊ raro ex istentes quedam spẽs sy¬
derum: ⁊ t̾re motus. ⁊ monstruosi partꝰ

Expanded text:
nascentibus, sive occidentibus rebus, sive alias aliter atque aliter apparentibus: alia vero quamvis ex ipso ordine venientia, tamen propter longiora intervalla temporum minus usitata. Quae licet multi stupeant, ab inquisitoribus hujus saeculi comprehensa sunt, et progressu generationum quo saepius repetita, et a pluribus cognita, eo minus mira sunt. Sicuti sunt defectus luminarium, et raro existentes quaedam species siderum, et terrae motus, et monstruosi partus
Abbreviated transcription (Latin):
situt angłi que ħ agunt: ⁊ magis norunt
qrm̃ ego noui. qͣtinus mutet᷑ corꝰ meũ in afpͤ¬
tu uoluntatis mee : siue qđ in me siue tid̾ ex
aliis exꝑtus sim. Quid hoꝵ tñ ex diuinaꝵ
septurarum auctoritatib credam. Nunc ñ
opus ÷ dice̾ : ne cogar probare. ⁊ fiat ẜmo
longior de re qua si intliget presens q̃stio.
Unc illua uitdendum÷. Utrũ angeli
tc̃ agebant ⁊ illas corpoꝵ spẽs appa¬
rentes oculis hõmi : ⁊ illas uoces aurib¬
insonantes : cum ip̃a sensibilis ca̾titra ad
nutum ẜuens conditoris in qđ opꝰ erat

Expanded text:
 norunt quam ego novi, quatenus mutetur corpus meum in affectu voluntatis meae, sive quod in me, sive quod ex aliis expertus sum: quid horum tamen ex divinarum Scripturarum auctoritatibus credam, nunc non opus est dicere, ne cogar probare, et fiat sermo longior de re qua non indiget praesens quaestio. 6. Illud nunc videndum est, utrum Angeli tunc agebant et illas corporum species apparentes oculis hominum, et illas voces insonantes auribus, cum ipsa sensibilis creatura ad nutum serviens Conditori, in q
Abbreviated transcription (Latin):
Ed fateor excetłe uires uitentõis mee: u¬
trum angłi manente spiritali sui cors qͣ¬
litate ꝑ hnͣc occultius oꝑantes assumant ex
tum qͣiͣ aliqͣm uestem mutent ⁊ u̾tant in qͣs¬
lib sp̃es corles ⁊̃ ip̃as u̾s. sic̃ aqua u̾a in¬

Expanded text:
ed fateor excedere vires intentionis meae utrum angeli, manente spirituali sui corporis qualitate, per hanc occultius operantes, assumant ex tum quasi aliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales et ipsas veras, sicut aqua vera in
Abbreviated transcription (Latin):
itlem sꝑc: cliuidens ꝓpria unitq pro u
uult utiq sic̃ ds̾. Quis enim tanta illi
deus ÷. ¶ Unum gͦ pͥncipium ad c̾atur¬
ram drͣ łs̾. non duo uel tria pͥncipia.
D se aũ inuicem
in tͥnitate si gignens ad ul quod
gignitur pͥncipium ÷ p̃r ad filium pͥn
gignit aut facit: s ⁊̾ ei quam dat. Wbi
⁊ illud elucessit. ut pͣ qd̾ solet multos mo
enini ñ quomodo natus: s quomoto da¬

Expanded text:
itus, dividens propria unicuique prout vult , utique sicut Deus. Quis enim tanta illa Deus est. Unum ergo principium ad creaturam dicitur Deus, non duo vel tria principia.d se autem invicem in Trinitate, si gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium pringignit aut facit, sed etiam ei quam dat. Ubi et illud elucescit, ut potest, quod solet multos movenim, non quomodo natus, sed quomodo da
Abbreviated transcription (Latin):
ad seruum. ⁊ iõ cum dicimꝰ ⁊ patrem
pͥncipiũ ⁊ filium pͥncipium: ñ duo pͥn¬
cipia c̾ature dicimus qr ⁊ p̃r ⁊ filius
simul ad c̾aturam unum pͥncipiũ est.
sic̃ unus c̾ator: sic unus ds ¶ Si aut̃
quidid in se man ⁊ gignit aliquid uł
oꝑatur: pͥncipium ÷ et rei quam gignit
uel ei quam oꝑatur. Non possumus ne¬
qr si eum sꝑamus ab appellõe c̾a̾toris.
Et scͥptum ÷ de illo trd oꝑetur: ⁊ utiq
in se manens oꝑatur. Non eͥ in adͥ eoꝵ¬

Expanded text:
o cum dicimus et Patrem principium, et Filium principium, non duo principia creaturae dicimus, quia et Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus creator, sicut unus Deus. Si autem quidquid in se manet, et gignit aliquid vel operatur, principium est ei rei quam gignit, vel ei quam operatur, non possumus nenon eum separamus ab appellatione Creatoris: et scriptum est de illo, quod operatur, et utique in se manens operatur. Non enim in ali
Abbreviated transcription (Latin):
in die sepulture in matrem om̃im ut etiã
paruulos uideamus ptꝰ lauacrum regñõ¬
nis diu̾soꝵ maloꝵ afflictõe truciari ut in¬
telligamus totum qł salutarib agr sacra¬
mentis magis ad spem uent᷑oꝵ bonorum
quem ad retentonem uł nd optõem p̾senti¬
um ꝑtinere. ¶ Multa ⁊̾ hic unͣr ignos¬
ci ⁊ nullis suppliciis uinclicari: s eox pene
reseruantur in posteꝵ. n enim frustra
ꝓsc̃o in futuro seculo non nocebunt. p̃p̃e¬
a de quib ilam tꝑalib penis que in hc̃
uita p̾cantib irrogantur eis quoꝵ pcc̃a
delentur ne ẜuentur in finem. Ait apłs¬

Expanded text:
lturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. Neque enim frustra profecto in futuro saeculo non nocebunt. Propterea de quibusdam temporalibus poenis, quae in hac vita peccantibus irrogantur, eis quorum peccata delentur, ne reserventur in finem, ait Apos
Abbreviated transcription (Latin):
mortua est in seizip̃a. Qui rursus ait.
Si fidem dicat quis se hr̃e: oꝑa aũ nõ
hẽat : nunqͥd pot̾it fides saluare euins
Porro aũ si homo sceleratus p̃p̃ solam
fiden ꝑ ignem saluabr᷑. ⁊ sic est acci¬
piendum qł ait apłs paulus. ipse aũ¬

Expanded text:
mortua est in semetipsa qui rursum ait: Si fidem dicat quis se habere, opera autem non habeat, nunquid poterit fides salvare eum? Porro autem si homo sceleratus propter solam fidem per ignem salvatur, et si sic est accipiendum quod ait beatus Paulus apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
. a quibdam ⁊̃ hii qui
nomeir xꝑi non relinquit ⁊ eius
lauacro in ecc̃a baptizant᷑ nec ab ea ullo
scisiate uł hr̃si p̾cidunt᷑ in qͣntislibet
scelerib uiuant ÷ que nec aliluant pe¬
nitendo. nec ełis redimant. s in ets us
ad ħꝰ uite ultimum diem ꝑtinacissiẽ
tudine facinoꝵ flagitioꝵ qr duiturno
non tamen et̾no igne punirr. s qr hoc
tredunt ⁊ tam̃ catholiti sunt humana
quadam beniuolentia mͥ falli unͣr. Nam
stͥptura diuiua aliud consulta responil.
Librum aũ de hcͣ q̃stione conscͥpsi cuius
tieulus est. De fide ⁊ oꝑib. ubi sccł̃m sc̃ͥp¬
turas scãs qnͣtum ideo acliuuante potui:
demonstͣui eam fidem saluos fac̾e̾ quã
saris euidenter exp̾ssit paulus apostolꝰ
licens. In xꝑo enim iħ̃n n c̾contisio qͥil¬

Expanded text:
 a quibusdam, etiam hi qui nomen Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime tudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit Paulus apostolus, dicens: In Christo enim
Abbreviated transcription (Latin):
quo mutetur ⁊ ut ea sunt acc̃ntia rełã
que cũ aliqua mutatõe rr̃ de quibus
tlnit accidunt : sit̃ ainicus relatiue drͣ.
Neq enim ẽẽ incipit: sͥ cum amare cepe¬
rit. Fit gͦ aliqͣ mutatõ uoluntatis ut a¬
micus tlicatur. Numinꝰ aũ cũ dr᷑ preti¬

Expanded text:
quo mutetur, ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicitur, accidunt. Sicut amicus relative dicitur, neque enim esse incipit nisi cum amare coeperit: fit ergo aliqua mutatio voluntatis ut amicus dicatur. Nummus autem cum dicitur preti
Abbreviated transcription (Latin):
qnto facilius de illa incõmutabili adĩ sub¬
stantia debenius acciꝑe : ut ita dicatur
intelligat᷑. s alli c̾ature ad quam tlicit̃¬
Dñc inqͥt refugium ft̃s es nobis. srefugi¬
um gͦ nr̃m łs relatiue drͣ: ad nos enĩ
refertur. ⁊ tunc refugium nr̃m fit cũ
ad eũ refugimꝰ. Nunqͥd tt̃ fit aͥd in eiꝰ¬
na. qł antetͣm ad eũ refug̾emus non
erat: In nob̾ gͦ fit aliqͣ mutatõ. Det̾io¬
res enim fuimꝰ anteqͣm ad eũ refug̾e̾¬
mus: ⁊ effitim᷑ atd eũ refugiendo meli¬

Expanded text:
onis fiat; quanto facilius de illa incommutabili Dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur intelligatur, sed illi creaturae ad quam dicituDomine, inquit, refugium factus es nobis ; refugium ergo nostrum Deus relative dicitur, ad nos enim refertur: Et tunc refugium nostrum fit, cum ad eum refugimus: Nunquid tunc fit aliqui antequam ad eum refugeremus non erat? In nobis ergo fit aliqua mutatio; deteriores enim fuimus antequam ad eum refugeremus, et efficimur ad eum refugiendo meli
Abbreviated transcription (Latin):
Ed ailectõne stanlum ⁊ al illud et
in ħendum illi: ut p̾sente ꝑfruam᷑
a quo sumꝰ: quo ab seute uͨ ẽẽ possumus
cum enim ꝑ fidem adhuc ambulamꝰ: nõ ꝑ
facie adl faciem quemi tñ nͥ ñc iam diliga¬
mus: nunqͣm uidebimus. S qͥs ililigit
cdiligi aũ quod nescitur quero utꝵ possit:
qr si ñ potest: nenio idiligit łm anteqͣm sci

Expanded text:
ed dilectione standum est ad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo d
Abbreviated transcription (Latin):
fuit latarus. ñ bethaniam ñ scͤpulchrũ
lapitlem q illun quem remou̾i uissit c̃
eum resuscitaret uidimus. ñ monumen¬
tum nouum extisum in pet᷑ unde ip̃e re¬
sut rexit. ñ montem oliueti unde ascẽdit
in celum. Neq om̃io scimus quio ista
nĩ uidimus an ita sint. ut ea cogitaius
Imino u̾o ꝓbabilius existimamꝰ iti non
eẽ. Nam cũ alicuiꝰ facies uł loci uł homi¬
nis uł cuiꝰlib cors eaddem octrerit oculis
nr̃is trae occ̾rebat aĩo cum eam pͥusq̃m
uide̾mus: cogitabamus. Non parico nui¬
raculo mouemur. ita raro ⁊ pene nun
ne que suatuia uocabatur. Quitd sit autẽ
uͥgo ⁊ quid sit nasti ⁊ qund sit nom̃ ꝓpͥum
ñ credimts: s puorsus nouimꝰ. ¶Ntrum
aũ illa facics maruie fu̾it que oct̃rit atii¬
mo tũ ista loquiur aut retordaniꝰ: nec no¬
uimus omĩno nec tredimus. Ita ħ salua
fide licet dit̾e ⁊ forte talem hẽbat faciem
forte ũ talem. Forte aũ de Utrgine ua

Expanded text:
fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero probabilius existimamus non esse ita. Namque cum alicujus facies vel loci vel hominis vel cujuslibet corporis eadem occurrerit oculis nostris, quae occurrebat animo, cum eam priusquam videremus cogitabamus, non parvo miraculo movemur; ita raro et pene nunne quae Maria vocabatur. Quid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed prorsus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine na
Abbreviated transcription (Latin):
sut yꝑo hẽmus. Illud salubre ÷ quod sibi
animus fiugit: longe fortasse ali̾ qͣm se
aspicimus: statim hominem esse cognos¬
titups uel hominis formam. capłmt. u
Sis dm hominem fc̃m ad humilitatis ex¬
emplum. ⁊ ad leitionstñdam erga nos di¬
iectõem di. Hoc enim nobis ꝓdest credere.
⁊ fm̾um at incõcussum cord̾e retin̾e. ẜ m¬
hummilitatem qua natus ÷ ex femina : ⁊ a
mortalib ꝑ tanitas ꝯtumelias ꝑ iluctus
ad mortem. sũmuni eẽ medicamentum
quo sr̃bye nr̃e sanaretur tumor ⁊ aliud
sacram̃tum truo pcc̃i uinculũ solu̾etur.
Sic ⁊ uͥtutem miratuloꝵ ⁊ ip̃ius resur¬
rectõis. qm̃ nouimus qͥi sit om̃i potentia¬
de om̃ipotente cleo credimuo: ⁊ stł̾m spe¬
cies ⁊ gn̾a reꝵ uł nata insita uł exꝑiẽ¬
tia tollõa de frĩs huiuscemd̃i cogitamus
ut non ficta sit ficles nr̃a. Neq enim noui¬
mus faciem u̾ginis saarrie ex qua ale est
intacta n in ip̃o partu corrupta mirabi¬

Expanded text:
sto habemus, illud salubre est quod sibi animus fingit, longe fortasse aliter quam aspicimus, statim hominem esse cognoscimus vel hominis formam. CAPUT V. bis Deum hominem factum, ad humilitatis exemplum, et ad demonstrandam erga nos dilectionem Dei. Hoc enim nobis prodest credere, et firmum atque inconcussum corde retinere, humilitatem qua natus est Deus ex femina et a mortalibus per tantas contumelias perductus ad mortem, summum esse medicamentum quo superbiae nostrae sanaretur tumor, et altum sacramentum quo peccati vinculum solveretur. Sic et virtutem miraculorum ipsius et resurrectioniste Deo credimus, et secundum species et genera rerum vel natura insita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
mori ⁊ quid sit uiu̾e itiq scimus. qr ⁊ ui
uimus: ⁊ mortuos at morientes aliqͣndo
uidimus. at exꝑti sumus. Quid ÷ aũ
aliud resurgere qm̃ reuiusce itdͥ est ex
morte ad uitam redire. Cum gͦ ilicunus et
tredimus eẽ tͥnitatem: nouimus qͥi sit
tͥuitas. qr nouimus qurl sint tͥa: s ñ hoc
diligimus. Nam il iͥ uolumus facile hẽ¬
mus ut alia omitraui: ł micaudo dligi¬
tis trib. an u̾o cliligiisus ñ op om̃is tͥ¬
nitas: s qł trinitas d̾s . Hoc gͦ diligi¬
mus in tͥnitate tuł ds ÷. S d̾m nullũ¬

Expanded text:
 utique scimus: quia et vivimus et mortuos ac morientes aliquando vidimus et experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? Cum ergo dicimus et credimus esse Trinitatem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, sed quod Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trinitate, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ młte sint tales t̾nitates: quaꝵ ali¬
quao exꝑti sumus ut ꝑ regłam similitudi¬
lens noticiam. illam quo talem ẽẽ tredamꝰ
ait itarem quam tredimꝰ ⁊ nundem no¬
uimus. ex par ilitate rei quam nouimus
tbiligamus. Quoel utiq ũ ita÷. An quem¬

Expanded text:
liquas experti sumus, ut per regulam similitudilem notitiam, illam quoque talem esse credamus; atque ita rem quam credimus et nondum novimus, ex parilitate rei quam novimus diligamus? Quod utique non ita est. An quem
Abbreviated transcription (Latin):
teni ⁊ equalitatem ⁊ unitatem tpͣtum
dat᷑ intellig̾e citpimus: pͥus aũ qmͣ tutł¬
ligamꝰ trede debemus. uigilandum qr
nobis ÷ ne ficta sit fides nr̃a. ¶ Eadem
tem quam ñ nouimus t̾dento diligamus:
an ẜm specialem gn̾alem ue noticiam se¬
cuntdium quam diligimus apłm paulums
Qui ⁊ͥ si non en facie fuit qrue nobis oct᷑¬
bit de illo cogttantib. ⁊ hoc penirus i¬
noramus: nouimus tñ quid sit homo
uirixsse manifestum÷ ¶ Hoc gͦ de illo
tredimus ql inuenimus in nob̾ iuxͣ spe¬
tiem uł genus quo humana om̃is nat᷑a¬

Expanded text:
aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere cupimus, prius autem quam intelligamus credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem tem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod invenimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis nat
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim corꝰ ÷ ut carneis oculis inq̾ratim
aptum ⁊ ydoneũ. ¶ Ubi st̃ enim slla
tria p̃p que in aĩo eclificanda ominum
liuinoꝵ libroꝵ machinam̃ta osurgunt.
files. spes. taritas. nͥ i aĩo tredente¬

Expanded text:
Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente
Abbreviated transcription (Latin):
Ossunt aũ ⁊ petora ⁊ sentire per
cors sensus extͥusecus coͣrlia : ⁊ ea
memorie fixa reminiscratz in eis appet̾e
tonducibilia fug̾e incominoda. S ea no¬
tare ac non solum naͣliter apta: s ⁊̃ de
inclust̾a memorie commendata retin̾e.
⁊ in obliuonem iam iamz labentia re¬
cordando at cogitando rursus in prim̾e.
Ut quematłm ex eo qd̾ gerit memor ia
cogitatio formatur : sic ⁊ hoc ip̃m tcł
in memoria est cogitatõe firmet᷑. fictas
⁊̾ uisiones. Hinc at inde recortlata q̃li¬
bet sumendo: ⁊ qĩ assuendo componere.
inspic̾e. quemadm in hoc rerum genere
que ueri similia sunt ilisc̾nantur au̾s. nõ

Expanded text:
ossunt autem et pecora et sentire per corporis sensus extrinsecus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac non solum naturaliter rapta, sed etiam de industria memoriae commendata retinere, et in oblivionem jamjamque labentia recordando atque cogitando rursus imprimere; ut quemadmodum ex eo quod gerit memoria cogitatio formatur, sic et hoc ipsum quod in memoria est cogitatione firmetur: fictas etiam visiones, hinc atque inde recordata quaelibet sumendo et quasi assuendo, componere, inspicere, quemadmodum in hoc rerum genere quae verisimilia sunt discernantur a veris, non