comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es. cutiuit inic domũ .i. multi parie¬
tes denasui siue densatum est ꝓriu
su peneciibile nõ ess. t ebult art te¬
nue. spissum u̾o ꝙ non estiurre⁊
Et compatur crebuor. crelertimꝰ. Et¬

Expanded text:
es circuit hanc domum’, idest multi parietes; densum sive densetum est quod visu penetrabile non est, ut ebur licet tenue; spissum est quod non est tenue; et comparatur crebrior creberrim
Abbreviated transcription (Latin):
auaricia siquidẽ iuscerib pietatis caret
pcrritia esait rerm ignorat fidem es
aertires non custodit. propinquo eł
proxtiuo non miseretur. S propinoͥs
uesut oraneos abiicit. dicente scisone
Benefaicit anime sue uit misericors. et¬

Expanded text:
Avaritia enim visceribus pietatis caret, patrem nescit, matrem ignorat, fidem et amicitiam non custodit, proximo vel propinquo non miseretur, sed propinquos velut extraneos efficit, dicente Salomone: « Bene facit animae suae vir misericors,
Abbreviated transcription (Latin):
componit᷑ a cũcelenos qd̾ est lucens. ⁊
d᷑ pancelenos. quo nole dr ᷑ luna ĩ ple¬
intudĩe qiͣ tota lucens
pantorpũ .pi. genus spectacłi uñ solet fi
eri ab hus qui cũ bestiis ferocissimis cõ¬
gredumtur

Expanded text:
m; et cum selenos, quod est lucens, et dicitur panselenos, quo nomine dicitur luna in plenilunio, quasi tota lucenspancorpum, genus spectaculi, ut fieri solet ab his qui cum bestiis ferocissimis congrediuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ĩomimnũ alticuc prophã amplexans in¬
erit uacitur amplexatio. uł ꝙ in certa¬
men cum deo congredr̃ amplexantis.i.
luctantis sortitur uocabłm. Nullus enĩ
tam audaci uoce ausus est deum ad dis¬
ceptationẽ iusticie prouocare cur in re¬
b huͣanis ⁊ mũdi istius pompã tanta
Reꝵ u̾setur iniquitas

Expanded text:
 amplexansfuit, vocatur amplexatio, vel quod in certamine cum Deo congreditur amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebus humanis et mundi istius tanta rerum versetur iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
in tabnaculo dei offert unusquisq ꝙ po¬
test. alii aurũ ⁊ argentũ ⁊ lapides pretio¬
sos. alii byssum ⁊ purꝑuram ⁊ coctũ offe¬
runt ⁊ iacuctum. ¶Nobiscũ bene agitur
si obtulerimus pelles ⁊ caprarũ pilos. Et
tũ apłus. contemptibliora nr̃a magis
nocͣia indicat. uñ ⁊ tota illa tab̾nauli
pulcritudo. ⁊ per singulas species ecclesie
p̾sentis future q discuictio. pellib tegit᷑.
⁊ cilicus ardoremqz solis ⁊ iniurian imbri¬
um ea que uliora sunt prohibent. ¶ Rubri

Expanded text:
In tabernaculo Dei offert unusquisque quod potest. Alii aurum et argentum et lapides pretiosos, alii byssum et purpuram et coccum offerunt et hyacinthum. Nobiscum bene agitur, si obtulerimus pelles et caprarum pilos. Et tamen Apostolus contemptibiliora nostra magis necessaria judicat . Unde et tota pulcritudo et per singulas species Ecclesie presentis futureque distinctio pellibus tegitur et cilitiis, ardoremque solis et iniuriam ymbrium ea que viliora sunt prohibent». Similia
Abbreviated transcription (Latin):
nil aliud agit nͥ ꝙ foras lustrat¬
in fine quĩqueniui. solebant lustrare
cuutatem. ⁊ purgare faciendo in cucui¬
tu eius. amburbale similiter facielãt
di᷑ lupanar meretricũ. Et in utraq sig¬
nificatione dr a lustro. stras ꝑ contra¬
feraꝵ. ⁊ sunt lustra m̾etcicũ. lustra fe¬
raꝵ sunt earũ obscura latibula uł cu¬
bicła in silius. lustra meretricũ simi
inpanaria in ciitatib uł suburbus.¬

Expanded text:
 fora lustratin fine quinquennii solebant lustrare civitatem et purgare, faciendo in circuitu civitatis amburbale: similiter faciebant dicitur lupanar meretricum et in utraque significatione dicitur a lustro -as per contraferarum et sunt lustra meretricum: lustra ferarum sunt earum obscura latibula vel cubilia in silvis, lustra meretricum sunt lupanaria in civitatibus vel suburb
Abbreviated transcription (Latin):
pallidus. obscurus. tenebrosus. sordidus
s proprie luridus color dr̃ color mortui.
uł dr̃ luridus a loro. qr hiꝰ habeat cutẽ.
di .i. qui uespere nil uidet. Et inde hec lus¬
citio scionis. ip̃m oculoꝵ uicũ
Luscus. lusca. luscũ. qui tm̃ habet unũ
oculum. ⁊ altero caret. Et compo᷑ a luce
⁊ carens. qr luscus parum lucis ht̃. uel
qr careat luce ⁊ nõ lucib. uł componit᷑
a luce ⁊ custos. Inde dr̃ luscus qiͣ lucis cu¬
stos .s. oculi nõ cculoꝵ uł compoĩtur a
luce ⁊ sciens qr lucem sciat ⁊ ñ lucet¬

Expanded text:
pallidus, obscurus, tenebrosus, sordidus; sed proprie luridus color dicitur color mortui, vel dicitur luridus a loro quia huiusmodi habeat cutem, idest qui vespere nil videt, et inde hec luscitio -nis, ipsum oculorum luscus -a -um, qui tantum habet unum oculum et altero caret, et componitur a luce et carens quia luscus parum lucis habet vel quia careat luce et non lucibus; vel componitur a luce et custos, unde dicitur luscus quasi lucis custos oculi, non oculorum; vel componitur a luce et sciens quia lucem sciat et non luce
Abbreviated transcription (Latin):
extrahit. ¶Ambrosius
dicit lupus si prior hoiem uiderit uocem en¬
pit ⁊ despicit eum tanqͣm uctor uocis ab¬
late. Idem si se preuisum sensit deponit fe¬
lupus petram caꝑe ⁊ fugit. petra tua xp̃c
est. si ad xp̃m confugias fugit lupus. nͨ
terrere te poterit

Expanded text:
extrahit. Item a lupus  lupus si prior hominem uiderit, uocem eripit et despicit eum tamquam uictor uocis ablatae: idem si se praeuisum senserit, deponit felupus, petram cape et fugit. petra tua Christus est. si ad Christum confugias, fugit lupus nec terrere te poterit
Abbreviated transcription (Latin):
dam genus asꝑoꝵ frenoꝵ factũ ad mo¬
dũ dentiũ lupoꝵ qui inequales sunt.
Siiliter ⁊ lupatum mequale est ⁊ tuc
grauius mordet. alii dñt ꝙ lupatũ ẽ
molinellum ip̃ius freni. et prod̾ pa.
Et dĩ lupcus qiͣ lupos ardens a pecorib
qr pan est deus pastoꝵ. ⁊ lupos arcet. uͦ¬

Expanded text:
dam genus asperorum frenorum factum ad modum dentium luporum, qui inequales sunt: similiter et lupatum inequale est et tunc gravius mordet; alii dicunt quod lupatum est molinellum ipsius freni. Invenitur et dicitur Lupercus quasi lupos arcens a pecoribus, quia Pan deus est pastorum et lupos arcet
Abbreviated transcription (Latin):
terlunũ spacium qd̾ eso int̾ defectũ
lune ⁊ crementũ eiusdem. ħ plemlu¬
niũ. tempus qn̈do luria est plena. hoc
noiluniũ tempus qn̈do luna est no¬
na .i. cum incipit illũari a sole. ¶Et
nota ꝙ luma corpus est obscurut ⁊ ꝑ se
Itẽ. lima est serta pars t̾re Terra est o¬
taua pars solis. unde colligitur ꝙ luna
est quadragesima octaua ꝑs solis. est
ergo sol aties maior qm term. t̾ra seri¬
es maior qm luna. uñ colligitur qd̃
sol est quadragesies aties maior ꝙͣ lu

Expanded text:
terlunium, spatium quod est inter defectum lune et crementum eiusdem; hoc plenilunium, tempus quando luna est plena; hoc novilunium, tempus quando luna est nova, idest cum incipit illuminari a sole; et nota quod luna corpus est obscurum et lumeItem luna est VI pars terre, terra est VIII pars solis, unde colligitur quod luna est quadragesima VIII pars solis; est ergo sol octies maior quam terra, terra sexies maior quam luna: unde colligitur quod sol est quadragies octies maior qu
Abbreviated transcription (Latin):
tur calludo. dis .i. illudere uł consonare.
congniere concordare. ut ħ alludit ad hy¬
storiam. abludo. dis .i. discrepare. dissona¬
diu̾sis modis ludere. uł in du̾isis partib
ludere. eludo. dis .i. deridere. decipere. Illu¬

Expanded text:
tur alludo -is, idest illudere vel consonare, congruere, concordare, ut ‘hoc alludit ad ystoriam ‘; abludo -is, discrepare, dissonadiversis modis ludere vel in diversas partes ludere; eludo -is, deridere, decipere; illu
Abbreviated transcription (Latin):
ludis thect. Cum enĩ egrediebantur
de ludi ꝓstibulo. iuuenes harũ uelaniẽ¬
to tegerant caput ⁊ faciem ne coguos¬
cerentur. qr solet erubescere qui lupanair
intrautN¬

Expanded text:
ludis theatri: cum enim egrediebantur de ludi prostibulo , iuvenes harum velamento tegebant caput et faciem ne cognoscerentur, quia solet erubescere qui lupanar intra
Abbreviated transcription (Latin):
die .i. hyrcia laus uł hyrcinus cantus.
.i. fecidus. Est enĩ de crudelissimis reb. sic̃
tur hyrcus .s. aĩal feridũ. non ꝙ nõ haberet
aliud dignũ premĩ. s ad ferorem mat̾ie
designand̾. Et inde tragedus. da. dũ. ⁊ ħ
tragedus. di. penłt ꝓd̾ tragedie scriptor. Et
hinc tragedicus ca̾. cũ. Itẽ a tragedia tra
dia. qr comedia priuatoꝵ hoĩm continet
fc̃a tragedia regum ⁊ maguatũ. Icẽ come¬
dia humili stuo describ. tragedia alto.
Itẽ. comedia a tristib incipit. s cum lecis
desut. tragedia e qͣrio. uñ in salucatõne

Expanded text:
-e, idest hyrcina laus vel hyrcinus cantus, idest fetidus: est enim de crudelissimis rebus, sicutur hyrcus, scilicet animal fetidum, non quod non haberent aliud dignum premium, sed ad fetorem materie designandum. Et inde tragedus -a -um et hic tragedus -di, tragedie scriptor, et hinc tragedicus -a -um. Item a tragedia tragdia quia comedia privatorum hominum continet facta, tragedia regum et magnatum. Item comedia humili stilo describitur, tragedia alto. Item comedia a tristibus incipit sed cum letis desinit, tragedia e contrario. Unde in salutatione
Abbreviated transcription (Latin):
qr per telam trahatur. Est enĩ filum int̾
scamen discurrens. Trama dĩ ĩ quoddã
cia .cie. quedam arbuscula qr trahat
errorem. Nam in quibusdã locis ea ter
traho. qr trahat de publica ua. uł dr᷑ a
tͣnsmito itis qr tͣnsmittat usq ad aliã
partem agri. uł dr᷑ a tnͣsuto. qr per tnͣs¬

Expanded text:
quia per telam trahatur, et est filum inter stamen discurrens; trama etiam dicitur quoddam cia -e, quedam arbuscula, quia trahat errorem, nam in quibusdam locis ea tertrames quia trahat de publica via, vel a transmitto, quia transmittat usque ad aliam partem agri, vel a transverto, quia per trans
Abbreviated transcription (Latin):
res que nec uera est. nec dissimilis. Et ẽ
illa fabula uera que nichil ueritatis ha¬
bet in se. ⁊ illa falsci que aliquid uitatis
nise conimet adrantũ. sicut enĩest in a¬
more. modꝰ non habuisse modũ. sic eti¬
am est in fabula u̾itas non habuisse ue¬
ritatẽ. Et d fabula a fando. qr in solo fa¬
tu consistat ¶Item. fabula qͣndo dr
hystoria simuliter a fando. qr eam fam᷑.

Expanded text:
res que nec vera est nec verisimilis; et est illa fabula vera que nichil veritatis habet in se et illa falsa que aliquid veritatis in se continet admixtum: sicut enim est in amore modus non habuisse modum sic est in fabula veritas non habuisse veritatem; et dicitur fabula a fando quia in solo fatu consistat. Item fabula quandoque dicitur ystoria, similiter a fando quia eam famur,
Abbreviated transcription (Latin):
a laciendo ferium. qͥi faciens ferrum. hinc¬
etiam postea ħ uͥbum traductum est ad a¬
liarũ rerum airifices. s cum adiectione
ut faberlignarius. fabercarpẽtarius. unde
hic fabertulus. li. dimi. ⁊ hec fabrissa uxor
fabri. uñ hec fabrilla. lle. ⁊ fabricula. le.

Expanded text:
 faciendo ferrum; hinc postea hoc nomen transductum est ad alios artifices, sed cum adiectione, ut faber lignarius, idest carpentarius; unde hic faberculus -li diminutivum et hec fabrissa -se, uxor fabri et hec fabrica -ce, unde hec fabrilla -e
Abbreviated transcription (Latin):
uuũ. qui libenter facit streuã .s. largꝰ
fortis. Et comꝑatur per suppletionem
strenus magis strenuus strenuissi¬
mus. uñ strenuitas. et strenicꝰ.ca. cum
.i. strenis uł strenaꝵ cupidus

Expanded text:
-um, qui libenter facit strenam, scilicet citus, et comparatur per suppletionem: strenuus, magis strenuus, strenuissimus; unde hec strenuitas, et strenicus -a -um, id est strenuus vel strenarum cupidus.
Abbreviated transcription (Latin):
dis. quoddam genus pallii cutũtextũ
et coutinens multos intercextos cidos
et hec cidas. dis. dr̃ insula que cũ qui¬
busdam aliis in cilo disposita est. Ci¬
lades enim fuerũt .liii. insule cica de¬
lum in orbe site. Et idõ sic dc̃e sunt. uł iõ¬
su dc̃e sunt. non qr in orbe sunt diges¬
te. s propter scopulos qui contͣ easdem

Expanded text:
-dis, quoddam genus pallii circumtextum et continens multos ciclos intertextos. Et hec Ciclas -dis dicitur insula que cum quibusdam aliis in ciclo disposita est. Cyclades enim fuerunt LX tres insule circa Delum in orbem site. Vel ideo dicte sunt sic non quia in orbem sunt digeste, sed propter scopulos qui circa easdem
Abbreviated transcription (Latin):
cum .i. crebro cadens. caducus .ca. cũ.
dĩ etiam id qd̃ cadere facit. ut caducus
morbus qui ⁊̃ cõmicialis dr̃. Et hec ca¬
ducũ. ci .i. illa hereditas que contingit
alicui ex morte alicuius carents łre
uñ inc caducarius. uł n caducaria. n¬
le uł illa cui ħ contingit .s. qui accipit
cadum. Caduca etia dñr folia maloꝵ¬
uł flores quos greci qͥntinas uocant.¬

Expanded text:
-um, idest crebo cadens; caducus -a -um dicitur etiam id quod cadere facit, ut caducus morbus qui et comitialis dicitur, et hoc caducum -ci, idest illa hereditas que contingit alicui ex morte alicuius carentis herede, unde hic caducarius et hec caducaria, ille vel illa cui hoc contingit, scilicet qui accipit caducum; caduca etiam dicuntur malorum flores quos Greci quitinas dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in aspello. dr̃ie causa. ne si appor¬
to ⁊ appello diceremus ab. ad. composi¬
ta excimenturi¬

Expanded text:
sicut et aspello, differentiae causa, ne, si apporto et appello dicamus, ab ad composita existimentur
Abbreviated transcription (Latin):
ponitur cum anti ꝙ est contra. Et dici᷑
ie aantigraphus phi .i. cancellarius
qui ⁊ archigraphus dr̃ qr rescribit lit¬
teris muissis ad dñm sium. uñ ħ an¬
tigraphia. phie. ⁊ hec archigraphia
plre eus dignitas .s. cancellaria. Et¬
uani uł suꝑ libanum que occidentalem
partem respicit. qiͣ contra libanũ. Et cõ

Expanded text:
ponitur cum anti-, quod est contra, et dicitur hic antigraphus, idest cancellarius, qui et archigraphus dicitur, quia rescribit litteris missis ad dominum suum, unde hec antigraphia -e et hec archigraphia, idest eius dignitas, scilicet cancellaria; bani vel super Libanum que orientalem plagam respicit quasi contra Libanum. Item
Abbreviated transcription (Latin):
quit sane qui tunc futuri sunt scõꝵ acq
fidelium comꝑatione quid nos sumius
¶Endo quidẽ adillos probandos tantus sol¬
uetur nunucus. cum quo nos ligato tã¬
tis periculis dinicamus. ¶Quomo¬

Expanded text:
um sane, qui tunc futuri sunt, sanctorum adque fidelium conparatione quid sumus? Quando quidem ad illos probandos tantus soluetur inimicus, cum quo nos ligato tantis periculis dimicamus. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
anti. ꝙ est contra. et dr̃ autestor. antesta
us .i. contra testari .i. testimoniũ ꝑhibere
Et est ab solutũ. ut si dicatur. iste negat se
har fecisse. Et ego autestor. Si u̾o dicatur au
descor illum. idẽ est ꝙ illum tesdem contradi¬
co uł componitur ab ante. ⁊ dr̃ antestor
ancestaris .i. ante iudices stare proteste uł

Expanded text:
anti, quod est contra, et dicitur antestor -aris, idest contra testari, idest testimonium perhibere, et est absolutum, ut si dicatur ‘ille negat se hoc fecisse et ego antestor’, si vero dicatur ‘ego antestor illum’ idem est quod ‘illum testem contradico’; vel componitur ab ante et dicitur antestari, idest ante iudice
Abbreviated transcription (Latin):
occisum. et post mortem resurcexisse. Tã
to homme. ut ad deludendos anmmos ꝑ¬
uuloꝵ mutatione ueri capitis ip̃i se di
cuĩ dñs ihc int̾fecerit eum potentia ui¬
sionis sue. siue michael interfec̾it cum¬
illum uirtute dñi ihũ occidetur. nõ uir¬
tute michaelis. Occidetur aũt sicut doto
dicit. In monte oliueti in papilione et
qr non statim ueniet dñs ad iudicum
ubi fuerit ancixp̃x int̾fectus. S sicut in
libro dañ .C.xii. Intelligunus pꝰ mor¬
tem illius concedentur electis ad peni

Expanded text:
occisum, et post mortem resurrexisse. Undeto homine, ut ad deludendos animos parvulorum, imitatione veri capitis Christi, Dominus Jesus interfecerit illum potentia jussionis suae, sive Michael interfecerit eum, virtute Domini Jesu occidetur, non virtute Michaelis. Oimus , in monte Oliveti in papilione in quia non statim veniet Dominus ad judicium, ubi fuerit Antichristus interfectus, sed sicut ex libro Danielis intelligimus post mortem illius concedentur electis ad poeni
Abbreviated transcription (Latin):
ites. ab ance d̃ hii. autes antiũ. lapi¬
des ⁊ macerie que claudunt uincas. eo q
aute stant. uñ ⁊ antes dñr qndoq extre¬
mi ordines uineaꝵ. qr aute stent. Et ur᷑ eẽ
compoitum ab aute. ⁊stoor¬

Expanded text:
Item ab ante hii antes, horum antium, lapides et macerie que claudunt vineas, eo quod ante stent, unde et antes dicuntur quandoque extremi ordines vinearum, quia ante stent, et videtur esse compositum ab ante et
Abbreviated transcription (Latin):
nent iosolimam cirtũcidens se dicet uideis
Egd sum xp̃c uobis promissus. Tunc con¬
fiuent ad eum om̃s iudei. ⁊ rredificaibunt
templũ qd̾ est destructũ a romanis. Sede¬
bicq ibi dicens se esse deum. Et int̾ficiet e

Expanded text:
nerit Hierosolymam, circumcidet se, dicens Judaeis: Ego sum Christus vobis promissus; tunc confluent ad eum omnes Judaei, et reaedificabunt templum, quod est destructum a Romanis, sedebitque ibi, dicens se esse Christum. Vel e
Abbreviated transcription (Latin):
dyacones uocantur quos nos subdyacones
dnĩs. Qͥ ideo sic appellantur qr subiacent pre¬
ceptis ⁊ officus leuitarũ. oblationes enim
pouendas altarib deferunt. Hu apud hebre¬
deferre ⁊ leuitis tradere. eis q ministrare.
urceolũ quoq ⁊ aqͣm manile ⁊ manutergi

Expanded text:
diacones Graece, quos nos subdiaconos dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subiacent praeceptis et officiis levitarum. Oblationes enim ponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraedeferre, et Levitis tradere, eisque administrare; urceolum quoque, et aquamanilem, et manutergi
Abbreviated transcription (Latin):
co in latinũ adiurantes uł increpantes
uorrntur. Inuocant enĩ super cachecumi¬
nos ⁊ suꝑ eos qui hñt sp̃m immũdum.
nomẽ dñi adiurantes per eũ ut egre¬
diatur ab eis Ad exorcistam ꝑtinet exorcis¬
mos memoriter recine manus q suꝑ in
uergunimos ⁊ cathecummos exorçirãdo
impone. debet aũt sp̃m mũdum hr̃e qui¬
pellere de corde suo ꝙ̃ erpellit de corpore ali¬
eno ne medicina qͣm alii facit sibi nõ pro¬
sit. ⁊ dicatur ei medice cura te ip̃m. hi cũ¬

Expanded text:
pantes vocantur. Invocant enim super catechumenos, et super eos qui habent spiritum immundum, nomen Domini, adjurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. Debet aut expellere de corde suo, quem expellit de corpore alieno; ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura teipsum, Lu
Abbreviated transcription (Latin):
nist̾um spirituale eligendi sunt derici.
qui digne possint dñica sacramẽta trac¬
tare. Melius est eni sac̾doti dm̃ paucos
habe̾ ministros qui possint digne opꝰ dei
excere qm multos mutiles qui ordina¬
tori onus inducant. In sacͣmento autẽ
stici. s. hostiarii. lectores. exorciste. acho¬
liti. sub dyacomi. dyaconi. sacerdotes.

Expanded text:
nisterium spirituale eligendi sunt clerici, qui digne possint dominica sacramenta tractare. Melius est enim episcopo paucos habere ministros qui possint digne opus Dei exercere, quam multos inutiles, qui ordinatori grave onus inducant. Tales stici, scilicet: ostiarii, lectores, exorcistae, acolyti, diaconi, subdiaconi, sacerdotes;
Abbreviated transcription (Latin):
tionib ponere in altan qnͣtũ susfic̾e pos¬
sit ppło. Nec nõ corporales ⁊ pallas ⁊ substͣ¬
toria lauare. hii cum ordinant᷑ accipiũt
ab archidyacono u̾o urpeolĩ cum aqua¬
do sertũ tenet locum propt senarii ꝑfeci¬
onẽ. ħ ordo in uet̾i testamiẽto a tribu leui

Expanded text:
cionibus ponere in altari, quantum sufficere possit populo, necnon corporales, pallas et substratoria lavare. Hii cum ordinantur, accipiunab archidyacono vero urceolum cum aquado sextum tenet locum, propter senarii perfectionem. Hic ordo in veteri Testamento a tribu Levi
Abbreviated transcription (Latin):
Acrendat quid indicatiue. quid int̾rogati¬
uesit legend̾. ubi sit in or̃one facienda di¬
seuictio ħ enĩ male seruata intelłamn cõ
turlant. ⁊ alios ad risũ prouocant. ⁊ auri¬
b ⁊ cordi consule debet uor lectoris. ¶E¬

Expanded text:
Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris.
Abbreviated transcription (Latin):
examĩe uisti uidicis mutat merta ordiũ.
qualitas actionũ. Quis enĩ consideratis
ipĩs rer ymagnub nesciat ꝙ in nͣa gẽ¬
marũ carbũculus p̾fertur iacincto. S tñ
ceuilei coloris iacinctꝰ p̾ferar pallenti car¬
bũculo. qr ⁊ ilui qd ordo nature subtrahio
spẽs tecoris adiungit. Et hũc ꝙ̃ nalis ordo
pretulerat coloris qualitas fedat. Sic ergo
i hũano gen̾e ⁊ quidã imeliori ordĩe de¬
t̾iores furt. ⁊ quitã in detiori meliores
q usti sortẽ extrenu hĩtus lene uinẽdo dis¬
cerdi Qilli suꝑioris leci mitũ moulrã

Expanded text:
amque recti judicis mutat merita ordinum, qualitas actionum. Quis enim consideratis ipsis rerum imaginibus, nesciat quod in natura gemmarum carbunculus praeferatur hyacintho? Sed tamen caerulei coloris hyacinthus praefertur pallenti carbunculo; quia et illi quod naturae ordo subtrahit, species decoris adjungit; et hunc quem naturalis ordo praetulerat, coloris qualitas foedat. Sic ergo in humano genere et quidam in meliori ordine deteriores sunt, et quidam in deteriori meliores, quia et isti sortem extremi habitus bene vivendo transcend
Abbreviated transcription (Latin):
cientia. Si quis inquit nõ hũs caritatem
que ꝑtinet ad imitatẽ sp̃t ⁊ unculũ pacis
quo eccłia cõnectitur in aliquo scismate cõ¬
saitutus. ne xp̃m neget patitur tribłones
uł ip̃am crucẽ timore iehenne nullo mõ¬
culpanda sunt ista. ĩmo ⁊ per ħ laudanda ẽ¬
pẽitentia. Non enĩ dr̃e possumꝰ melius ei fu¬
isse ut xp̃m negando nicħ eoꝵ pateret᷑ que
passus est cõfitendo. s extimand̾ est fortas¬
se tolerabilius ei futum iudcm̃ qͣmͣ si xp̃m¬

Expanded text:
centem: Si quis non habens caritatem, que pertinet ad unitatem spiritus et vinculum pacis, quo ecclesia connectitur, in aliquo sciscmate constitutus, ne Cristum neget, patitur tribulaciones, l ipsam crucem timore gehenne, nullomoculpanda sunt, immo uero et hic laudanda patientia est. non enim dicere poterimus melius ei fuisse, ut Christum negando nihil eorum pateretur, quae passus est confitendo, sed existimandum est fortasse tolerabilius ei futurum iudicium, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
cũdus est gradus lectorũ. lectores a le¬
gendo. sicut psalnuste a psalnus canẽ¬
dis uocati sũt. illi enĩ predicant popuł
quid seqũtur. Isti carũt ut excitent ad
compũctionẽ aiõs audientiũ. licet qui¬
dam dotores ita muserauter ꝓnũtient
ut quosdam ad luctũ lamẽtationes q com¬
pellant. Idẽ ⁊ pronũtiatores uocãtur ꝙ por¬

Expanded text:
cundus est gradus lectorum. Lectores a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis, vocati sunt. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad compunctionem animos audientium, licet quidam lectores ita miseranter pronuntient, ut quosdam ad luctum lamentationemque compellant. Idem etiam pronuntiatores vocantur, quia por
Abbreviated transcription (Latin):
collimmo nas. delimino. nas .i. ualde
liminare. uł deorsum lunen auferre.
elimĩo. nas. idẽ ⁊ elmũare exͣ lnnen
foras proicere. uł portare. publicare. u¬
limino. nas. lnuen numuttere. uel
intra limen ĩmittere. sublimĩo. nas
subtus liminare uł sub limẽ poriere uł
infodere. limino.nas. cum om̃ib sius
compõitis est neutrum. pret̾ illiũo
⁊ elimino. ⁊ sublimino. que in quibus¬
dam sius significatõnib sunt actĩa.

Expanded text:
liminare, delimino -as, valde liminare vel deorsum, vel limen auferre, elimino -as, idem, et eliminare, extra limen foras proicere vel portare, publicare; illimino -as, limen immittere vel intra limen mittere, sublimino -as, subtus liminare vel sub limine ponere vel infodere. Limino -as cum omnibus suis compositis est neutrum preter elimino et illimino et sublimino que in quibusdam suis significationibus sunt activa.
Abbreviated transcription (Latin):
iminiscus. sci. ma .ge. uirgula inter
eodem sensu. S diu̾isis sermonibus
transtulerunt¬
.i. captiuitas. exilium. expulsio. exͣ li¬
exilio ad iura que amiserat. uł ius qd̾
quis uendicat sibi suꝑ rebus sius post

Expanded text:
iminiscus -sci, idest virgula inter eodem sensu sed diversis sermonibus transtuleruntest captivitas, exilium, espulsio extra liexilio ad iura que amiserat, vel ius quod quis vindicat sibi super rebus suis post
Abbreviated transcription (Latin):
cum .i. importunus in petendo. uñ et
xuriari. lascuue am̃i dare. In petulãs¬
tis uingũtur insania ut plus uelit pe¬
tulaus temeritate lascuius ludo. Et cõ¬
patur. tior. mus. uñ petulãter. tius. me¬

Expanded text:
-um, importunus in petendo, unde etxuriari, lascivie animum dare; inde petulanstis iunguntur insania ut plus velint; petulans temeritate, lascivus ludo; et comparatur -or -mus, unde petulanter -tius
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui nobisim ip̃is per totũ annũ uxi¬
nius auctori nr̃o nos in eius decimus ꝑ
aibstmentia mortificemus. uñ frẽs ka¬
nssimu. sicus offerre in lege iubemini de¬
cumas reꝵ. Ita ei offerre contendite et

Expanded text:
ut qui nobismetipsis per acceptum annum viximus, auctori nostro nos in ejus decimis per abstinentiam mortificemus. Unde, fratres charissimi, sicut offerre in lege jubemini decimas rerum , ita ei offerre contendite et
Abbreviated transcription (Latin):
herba qr g̾minet sicut robur omius
ligni cutis ⁊ species. qr sit fumissima
specialiter tũ est quedam herba que na¬
scitur ex humauo sanguine. Et quedã
alia ħl que ĩ mortua recenti henu
reuascitur. ⁊ uulgo ita nocatur. xdx

Expanded text:
germinet, sicut robur omnis ligni cutis et species, quia sit firmissima. Specialiter tamen est quedam herba que nascitur ex humano sanguine, et quedam alia herba que etiam mortua recenti herba renascitur et vulgo ita vocatur; et
Abbreviated transcription (Latin):
grãma qd̾ est littera. dr̃ hec grãmatica
tice. qiͣ litteralis scientia. non a pͥma
ꝑte sui. qr primo tractat de litteris. sed
per effectum qr efficit litt̾utum. uñ et
sic describr. Grãmatica est scientia rec¬
te scribendi. recte pronũtiandi. recte con¬
struendi. gnata. Docet enm ħ ars recte scͤ¬
bere. sine quo non est habere ꝑfectionem
scribendi scientiam. Oportet enim ut sciat
figuras cegnoscere. ⁊ qualiter debeant
fien. ⁊ que cui sit ul que non sit prepo¬
nenda uł suppouenda. ⁊ om̃mo figuras
sibi eleganter ⁊ artificiose coaptare. Et
hoc quidem neccessarium est. S non suf¬
ficiens. sicut nec alia duo que restant q̃
ad huius aitis quoq ꝑfectionem exigũ¬
tur. scil recte scire pronuntiare. ⁊ recte
construere. Et quib om̃ib qiͣ integͣ¬

Expanded text:
test, et hec gramatica -ce, quasi litteralis scientia, non a prima parte sui, quia primo tractet de litteris, sed per effectum, quia efficit litteratum. Unde et sic describitur: gramatica est scientia recte scribendi, recte pronuntiandi et recte construendi gnara; docet enim hec ars recte scribere, sine quo non est habere perfectioneotius scribendi scientiam: est enim opus ut sciat figuras cognoscere, et qualiter debeant fieri, et que cui sit vel non sit preponenda vel supponenda, et omnino figuras sibi eleganter et artificiose coaptare; et hoc quidem necessarium est, sed non sufficiens, sicut nec alia duo que restant, que ad huius artis quoque perfectionem exiguntur, scilicet scire pronuntiare et recte construere, ex quibus omnibus quasi integ
Abbreviated transcription (Latin):
guamnina colligere. uł gramiine nuple¬
re. Et componitur congranuno. nas.
⁊ degramimo. uas. gramina euellere¬
Itẽ. ingramino. uas. gramine imple.
Et sint neutra omnia. Et a gramino.¬
uł fieri graminosum. Et hinc gramie¬

Expanded text:
olligere vel gramine implere, et componitur congramino -as et degramino -as, idest gramina evellere; ingramino -as, gramine implere; et sunt neutra omnia. Et a graminovel fieri graminosum, et hinc gramine
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi grandis data. uł grando d̾iuatur a
granũ .iii. propter simulitudinem. Et
inde grandineus. nea. neum. Et gran¬
dinosus. sa. sum ⁊ grandino. nas .i.¬
gnͣdinem emitt̾e. uł grandine pcut̾e.

Expanded text:
quasi grandis data, vel grando derivatur a grano propter similitudinem, et inde grandineus -a -um et grandinosus -a -um et grandino -as, grandinem emittere vel grandine percutere
Abbreviated transcription (Latin):
Darbarus. a barba dr̃ barbarus .ua. rĩ.
ciudelis. incultus. austerus. stolidus.
Et est nomen crudelitatis ⁊ austeritatis
uñ olim gentes om̃es dite sunt larba¬
re preter grecos ⁊ lamios uñ barbaricꝰ.
.ca. cum. ⁊ barbaritinus. na .nũ. in eo¬

Expanded text:
arbatus. Item a barba barbarus -a -um, crudelis, incultus, stolidus, et est nomen crudelitatis et austeritatis, unde olim gentes omnes dicte sunt barbare preter Grecos et Latinos, unde barbaricus -a -um, et barbaricinus -a -um in eo
Abbreviated transcription (Latin):
struiũ dr qiͣ pilistrinũ. a pilo qr pilo antea
uet̾es non molitores dicebantur. s pisto
res qi puisores a pisendis granis fru¬
rat. s granũ ibi pilo findebant. Et huic¬
tractũ est ut dicatur pistrmũ. pena ẜulis
qr serui inpistrinũ mittebantur ligati ⁊
ibi ad modũ uinẽtoꝵ molam tralebãt
Et scd̾m ħ uide pistrinũ magis ꝓprie dici
molendinũ qͣm furnus. usus tñ habet
ut pistrinũ uł pistalla dicatur furuꝰ poci¬
us a pnisendo qͣm a pilo. Et prod̾ penłt pi¬

Expanded text:
strinum quasi pilitrinum, quia pilo antea veteres non molitores, sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsandis granis frurat, sed granum pilo findebant: utractum est ut dicatur pistrinum pena servilis, quia servi in pistrinum mittebantur ligati et ibi ad modum iumentorum molam trahebantet secundum hoc videtur pistrinum magis proprie dici molendinum quam furnus, usus tamen noster habet ut pistrinum vel pistrilla dicatur furnus, potius a pinsendo quam a pilo. Item a pi
Abbreviated transcription (Latin):
dem ppłi sũt dcĩ a uacca estate hyspanie
uixͣ pireneũ montem. a qua huerũt prĩ¬
cipium uł ꝙ̃ olim possedunt. Et dnͣt uas
scones qiͣ uaccones .e. mutata m . si uñ
ħ uasconia. me. regio eoꝵ. Et hinc uasco

Expanded text:
iidem populi sunt dicti a Vacca civitate Hyspanie iuxta Pireneum montem, a qua habuere principium vel quam olim possederunt, et dicuntur Vascones quasi Vaccones, c mutata in s, unde hec Vasconia -e, regio eorum, et hinc vasco
Abbreviated transcription (French):
exilerantia. abinidãtia affluencia. Inob¬
o. ras .i. ialde ubertue. Et est ubero neitũ
cũ suis compõitis It ubero ras potest di¬
dare ⁊ m eruleraire. ab ubere segregare. ⁊
conpo. ħi heruberis. ⁊ ħ. ie ⁊ sububis te

Expanded text:
exuberantia, abundantia, affluentia; inubero -as, idest valde uberare. Et est ubero neutrum cum suis compositis. Item ubero -as potest deride exuberare ab ubere segregare; et compo
Abbreviated transcription (Latin):
que de ligno inseritur foramen ad mo¬
dum claui. uñ cauillo. llas .i. cauillis
config̾e. uł confirmare. Inuenit᷑ etiã
Cauillo. a caluo. ius. cauillo. llas ꝙ
⁊ cauillor. llaris inuenitur. ⁊ est diu¬
nutim. Et deberet dici a caluillo. sed sub¬
rũ scienter impugnant. uł falsum sci¬
enter affumant. Itẽ. cauillare inueni¬
tur pro deridere. uł contempnere. uel cõ¬
a enim uocant aulas receptada an̾i¬
maliũ. Et inde caula adoita .c. caula
etiam dr̃ cancellus añ uidicem u̾ sit
uocati. uel ingressus. Caule etia dñr

Expanded text:
que de ligno inseritur foramini ad modum clavi, unde cavillo -as idest cavillis configere vel firmare. Invenitur etiam  cavillo -as, quod et cavillor -aris invenitur, et est diminutivum, et deberet dici calvillo -as, sed subrum scienter impugnant vel falsum scienter affirmant. Item cavillare invenitur pro deridere vel contendere vel coneci enim vocant aulas receptacula animalium, et inde caula addita c; caula etiam dicitur cancellus ante iudicem ubi sunt vocati, vel ingressus. C 117 CECO -as
Abbreviated transcription (Latin):
hic caulis. lis. ⁊ est caulis gen̾aliter
herbaꝵ uł oleꝵ medius fructer q̃ uul¬
go tirsus dr᷑. qr a t̾ra sursum conscẽdat
ex quo tractum est ut specialiter quos¬
dam genus olerũ caulis dicetur. quia
tiesus ip̃ius amplius cet̾is olenba c¬

Expanded text:
hic caulis -lis: et est caulis generaliter herbarum vel olerum medius frutex, qui vulgo tirsus dicitur, quia a terra sursum conscendat, ex quo tractum est, ut specialiter quoddam genus olerum caulis diceretur, quia tirsus ipsius amplius ceteris oleribus c
Abbreviated transcription (Latin):
Asia. quedam femma fuit que olum
tenuit imperiũ orientis. a qua doai est
asia. regio illa. uñ asianus. na. nũ
⁊ asiaticus.ca. cum. uł alia int̾pretatꝰ
elatio. uł cleuatio. Et ideo dicta est tͥ¬
in illa sic. qr illa pars mũdi sit elatior
Inuenitur etiã hec asia pro qͣdam pei¬
lude prima producta. que in nomine
regionis breuiatur. uñ luc ui euro¬

Expanded text:
ASIA quedam femina fuit, que olim tenuit imperium Orientis, a qua dicta est Asia regio illa, unde asianus -a -um et asiaticus -a -um; vel Asia interpretatur elatio vel elevatio, et ideo dicta est terra illa sic, quia illa pars mundi est elatior; invenitur etiam Asia pro quadam palude prima producta, que in nomine regionis breviatur. A 388 ASBE
Abbreviated transcription (Latin):
cito aret. Et proprie dĩ folium dependẽs
s sepe simpliciter ponitur pro canna
uñ arundineus. nea. neũ. Et hoc armm¬
dinetum .ti. locus ubi crescunt arũdi¬
iusti ⁊ tanqͣm scintille in arundieto di

Expanded text:
cito aret et proprie dicitur folium dependens, sed sepe simpliciter pro canna ponitur, unde arundineus -a -um, et hoc arundinetum -ti locus ubi arundines crescuiusti et tamquam sint
Abbreviated transcription (Latin):
qmus sapientes ⁊ eruditi sint cõueni¬
ret ut audiant pocius magrõs qͣm do¬
cere desident se uana ostentatõne non
iactent. int̾rrgabat inꝙͣ magr̃os non
ut aliqͥd addiceret. s ut int̾rogans erudi¬
res. Ex uno quippe datrine fonte manat
⁊ int̾rogire ⁊ responde sapienter. eiusdem

Expanded text:
quamvis sapientes et eruditi sint, conveniret, ut audiant potius magistros, quam docere desiderent, et se vana ostentatione non jactent. Interrogabat, inquam, magistros, non ut aliquid disceret, sed ut interrogans erudiret. Ex uno quippe doctrinae fonte manat et interrogare et respondere sapienter: et ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
naculũ. ⁊ ħ retrimentũ .ti. qͣi retnumen¬
tũ. retrimenta sunt ea icca in quib dig̾¬
untur sterrora uł que retinent capita ue¬
naꝵ. Ambroꝰ. laxant uicula quib retͥ¬
menta usq ad digestionis oportumita¬
tẽ continebantur. Et itum muscłi qi

Expanded text:
naculum, et hoc retrimentum, quasi retinimentum: retrimenta sunt ea loca in quibus digeruntur stercora vel que retinent capita venarum; Ambrosius ‘laxant vincula quibus retrimenta usque ad digestionis opportunitatem continebantur’ e
Abbreviated transcription (Latin):
resolutoriciniũ. cinui .i. acus pectoralis
.s. fumaculũ quo camisia super pectus
firmatur uel quo palliũ astringitur.
uł instrumentũ quo crines discernũtꝰ
Et tũc compo a resoluo ⁊ crcino qd est
capillus. Marcialis en ierula resoluto¬
ricio qr flẽtinarũ instar. Quidam
ricimũ si quis consideret copłacionis
uini et ordinem

Expanded text:
resolutoricinium, idest acus pectoralis, scilicet firmaculum quo camisia super pectus firmatur vel quo pallium astringitur vel instrumentum quo crines discernuntur, et tunc componitur a resolvo et cincinno, quod est capillus. Martianus ‘interula resolutoricinioque flammarum instar’; quidam ricinio’, si quis consideret copulationis vim et ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Et differt a bonitate. benigni¬
tas enim uitus sponte est ad unta¬
ciendũ. exposita. lenis. blanda. dul¬
as. alloquio. ⁊ sua cunctos inuitãs
tur parata est tñ non nouit sua¬
uis esse consortio. et sua cunctos ni¬
uitaire dulcedine. Et inde benignus
⁊ bonus uidentur distare. s non mr¬
tum. qr uterq est ad bñfaciendum
eppositus. s in hoc drñt ꝙ potest bonꝰ¬
consortio. S benignus sua nouit cũ¬
ctos inuitare dulcedine. et dulcis es¬
se alloquio b

Expanded text:
-tis, et differt a bonitate; benignitas enim est virtus sponte ad benefaciendum exposita lenis, blanda, dulcis alloquio et sua cunctos invitans tur parata est, non tamen nouit suauis esse consortio et sua cunctos inuitare duet bonus videntur distare sed non multum, quia uterque est ad benefaciendum expositus, sed in hoc differt, quia potest consortio, sed benignus sua cunctos novit invitare dulcedine et dulcis esse alloquio;
Abbreviated transcription (Latin):
dam sp̃es cesure que producit᷑ silła nã¬
turalit̾ breuis. post heptimemer.
i. in pͥncipio quinti pedis sicut per hepti¬
menierim in pͥncipio qͣtti. ut hic. Que
par longa remiserar arma. bona re¬

Expanded text:
a species cesure, qua producitur sillaba naturaliter brevis post heptimemerim, idest in principio quinti pedis, sicut per heptimemerim in principio quarti, ut hic ‘que pax longa remiserat arma bona re
Abbreviated transcription (Latin):
nus ⁊ corda nescimus. S si familiari ei
loqutione coniũgimiur usu collequii e
oꝵ ⁊ cogitatõnes indaganur. Ita cũ in
sacro eloquio sola hystoria aspicit᷑ nicħ
aliud qͣm facies uidetur. s si huie assi¬
duousu cõungimi᷑. cius nimitũ men¬
tẽ qiͣ ex colloqutionis familiaritate pe¬
netramus. Dũ enĩ alia ex aliis colligi¬
mus facile in eius u̾bis cognoscimꝰ ali¬
ud cẽ ꝙ intimãt aliud qd̾ ionãt. tãto
aũt quisq noticie illius exͣneus reddit᷑

Expanded text:
mus, et corda nescimus, sed si familiari eis locutione conjungimur, usu colloquii eorum etiam cogitationes indagamus; ita cum in sacro eloquio sola historia aspicitur, nihil aliud quam facies videtur; sed si huic assiduo usu conjungimur, ejus nimirum mentem quasi ex collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colligimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aliud esse quod intimant, aliud quod sonant. Tanto autem quisque notitiae illius ex
Abbreviated transcription (Latin):
nimenta qr nr̃m laborem uł onus suo
aduitorio subuectando ⁊ arando iuiuent
Nam carpenta trahit bos ⁊ durissimas
terre glelus uomere eũtit. Equus asinꝰ
portant honera. ⁊ hõmi in gradiendo la
mentarius .ri. ⁊ hec iumentaria id est
custos iumenti

Expanded text:
iumenta, quia nostrum laborem vel onus suo adiutorio, subvectando vel arando, iuvent. Nam carpenta trahit bos et durissimas terre glebas vomere evertit; equus et asinus portant onera et hominum in gradiendo labmentarius et hec iumentaria, idest custos iumenti
Abbreviated transcription (Latin):
estoriam quidam heretici dci sunt a
nestorio epõ constantinopolitano qui
beatam uirgmẽ non dei s hominus tm̃¬
modo genitricẽ asseruit. ut aliam ꝑm
carius. alianit fateret deitatis nec u¬
nũ ip̃m in u̾to dei ⁊ carne credidit. s
separatim ⁊ seiũctim alterũ filium dei
alterũ filiũ hõĩs predicauit.

Expanded text:
ESTORIANI quidam heretici dicti sunt a Nestorio, episcopo constantinopolitano, qui beatam virginem Mariam non Dei sed hominis ttummodo matrem asseruit, ut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis, nec unum Christum in verbo Dei et carne credidit, sed separatim atque sejunctim alterum Filium Dei, alterum hominis praedicavit.
Abbreviated transcription (Latin):
digitũ tuum huc. Et inferre .i. contra fer¬
re. irrogare. ⁊ ꝑtinet ad malum. mala
tica inferre .i. concludere. illatio. conclu¬
sio. Cum enĩ aliquid concludr᷑ infertur
fertur. uñ coniunctio que est signum
conclusionis dr᷑ illatiua qiͣ contra porta¬

Expanded text:
digitum tuum huc’; et inferre idest contra ferre, irrogare, et pertinet ad malum: mala tica inferre idest concludere; illatio, conclusio, quia cum aliquid concluditur infertur, fertur, unde coniunctio que est signum conclusionis dicitur illativa, quasi contraporta
Abbreviated transcription (Latin):
tis. omis. ge .i. non loquens. Et cõpa¬
tur infancior. ssimus. uñ prudentius
ni libro hymnoꝵ. largire michi ororniẽ
nesciat .i. loqui non possit cum non ha¬
brat adhuc bene ordinatos dentes. nec
ideo dĩ infans qr loqui nõ potest usq ad
septẽuum. s qr noni potest loqui expedi¬
te ⁊ distincte usq ad illud tempus. uel
qr in ip̃a prima peurte illius temporis lo¬
qui non potest. Uñ hec infancia. infãtie¬

Expanded text:
s -tis, idest non loquens, et comparatur -tior -simus, unde Prudentius in libro Ymnorum ‘largire michi carmen nesciat, idest loqui non possit, cum non habeat adhuc dentes bene ordinatos; nec ideo dicitur infans quia loqui non possit usque ad septennium, sed quia non potest loqui expedite et distincte usque ad illud tempus, vel quia in prima parte illius temporis loqui non potest. Et inde hic infant
Abbreviated transcription (Latin):
di. ⁊ post ire gregalib aĩantib ꝙ solum
hoc aĩal conũsctione deneget iura na¬
ture tͣnsgrediens rationis compos inti¬
ons expti a morib ⁊ affectib mutat᷑
Cõuincitur ergo ie post greges homo ⁊
nũc quidem deprauatione nature post¬
modũ ante ⁊ extrenutate pene. ħ unar¬

Expanded text:
di, et post ire gregalibus animantibus, quod solum di, et post ire gregalibus animantibus, quod solum hoc animal conversatione degeneri jura naturae transgrediens, rationis compos rationis expertia moribus et affectibus imitatur. Convincitur ergo ire post greges homo, et nunc quidem depravatione naturae, postmodum autem et extremitate poenae
Abbreviated transcription (Latin):
illud hieremie. ca ͦ .xx ͦ. Maledicta dies ĩ
mone tractans illud canticoꝵ. Si igno¬
ras te o pulcra inter mulieres egrẽde es
abi post greges sodalium tuoꝵ hommes
quidem mento ignorantie ignorati .i.
reprobati. ⁊ ad tremendũ illud iudiciũ.
stare ⁊ igni perpetuo tradi hñt non aũt¬
⁊ pecudes. Nec dubiũ pecudes fore det̾ius
hus qui sic erunt. qͣm hiis qui omino
non erunt. melius fuerat ei inquit si
natus non fuisset homo ille. nam utiq
si natus non nõ fuisset oĩo dampnatus
non fuisset homo ille. S u̾bi gr̃a. aut
pecus aut alia q̃ piam creatura q̃ qm
uidicium non haberet. qm̃ ad iudiciũ
non ueniret. ac per hoc nec ad suppliciũ¬
modo bestiali q eẽ homo iucione iugẽs
⁊ rntione non uiuens. Nam pecus quid̃
si se ratione nõ regat. excusationem ha¬
bet a natura. a qua ħ ei penitus mimꝰ
negatum est hͣnc non habet homo cui
ab ip̃a spetiali prergatiua donatum ẽ
merito ꝓuide eo ip̃o censetur homo egre¬

Expanded text:
id Ieremie c. 20: " Maledicta dies in  Sermone tractans id Canticorum: " Si ignoras te, o pulchra inter mulieres, egredere et abi post greges tuorum sodaliumquidem merito ignorantiae ignorati, id est reprobati, et ad tremendum illud judicium stare, et igni perpetuo tradi habent, non autem et pecudes. Nec dubium fore deterius his qui sic erunt, quam his qui omnino non erunt. Melius ei fuerat, inquit, si natus non fuisset homo ille . Non utique si natus non fuisset omnino, sed si natus non fuisset homo; sed, verbi gratia, aut pecus, aut alia quaepiam creatura: quae quoniam judicium non haberet, ad judicium non veniret, ac per hoc nec ad suppliciumodo bestialior esse homo ratione vigens, et ratione non vivens? Nam pecus quidem si se ratione non regat, excusationem habet a natura, a qua ei hoc penitus munus negatum est. Non habet homo, cui ab ipsa speciali praerogativa donatum est. Merito proin eo ipso censetur homo egre
Abbreviated transcription (Latin):
infernus ab infin. qr sub terra dr᷑ esse
Sicut enum cor est in medio hoĩs. ita et
infernus in medio terre credr᷑ esse. uł in¬
fernus dr᷑ abinfero. infers. qr aime
reoꝵ illuc inferantur. Uñ hic ⁊ hec nnfer¬

Expanded text:
infernus ab infra, quia sub terra dicitur esse, sicut enim cor hominis est in medio, ita et infernus in medio terre perhibetur esse. Vel infernus dicitur ab infero, quia anime reorum illuc inferantur; unde hic et hec infer
Abbreviated transcription (Latin):
faicere. non eẽ factum. contend̾e .i. ne¬
gͣare. ⁊ pioprie qd uerũ est qi non fat̾i
factum. s contra ueritatem menditio
niti. Et est proprie inficiari rem debitũ
abiuracio .i. rei credite abnegatio. unde¬

Expanded text:
ctum, contendere, idest negare, et proprie quod verum est, quasi non fateri factum, sed contra veritatem mendacio niti; et est proprie inficiari rem debitam abiuratio, idest rei credite abnegatio, et p
Abbreviated transcription (Latin):
tum. qualis fuit in leetna palude ꝓum¬
Nam constat ydram locum fuisse uomẽ¬
tem aquas uastantes ciuutatem uicmã
in qua uno meaitu clauso. młta enmre¬
bat. Qd̾ hertules uidens loca illa cõbus

Expanded text:
tum, qualis fuit in Lerna palude proNam constat ydram locum fuisse evomentem aquas vastantes vicinam civitatem in quo uno meatu clauso multi erumpeb
Abbreviated transcription (Latin):
tiutina ⁊ statera regitur. ⁊ lances eqͣntur
dercitoꝵ. uñ ⁊ examen dr᷑ iudicumi. discre¬
tio probritio. inquisicio. Examen etiam di᷑
apum congregntio. ⁊ per tͣnsiationem hõi¬
equaliter iudicare. uł discutere. ⁊ diligent̾
inquirere inuestigare
silłam deficere predcõꝵ ratione. nec alirer
posse exaniussim tractari. nisi posita sit
In dictione

Expanded text:
trutina et statera regitur et lances equantur, deratorum, unde et examen dicitur iudicium, discretio, probatio, inquisitio; examen etiam dicitur apium congregatio et per translationem homiequaliter iudicare vel discutere et diligenter inquirere, investigaresyllabam deficere praedictorum ratione nec aliter posse examussim tractari, nisi posita sit in dictione
Abbreviated transcription (Latin):
arrabas int̾pretatur filius magi¬
sa eoꝵ. abar ꝙ est filius. ⁊ rabi qd̃
est magister. ⁊ ab .is. pronoĩe. uł a
greco ei equipollenti. Uñ barralas
.i. filius magitri eoꝵ procul dubio
iudeoꝵ magistri. qui est dẏabolus
homitidioꝵ auctor qui usq hodie re¬

Expanded text:
ARRABAS interpretatur filius magistri eorum, a bar quod est filius et rabi quod est magister et ab ‘is’ pronomine, vel a greco ei equipollenti; inde Barrabas idest filius magistri eorum, procul dubio Iudeorum, magistri, qui est diabolus homicidiorum auctor, qui usque hodie re
Abbreviated transcription (Latin):
los ꝙ est sũmitas. ⁊ moys ꝙ est aqua
dr̃ barcholomeus ẜi unam int̾preca¬
tionem filius suspendentis aguas.i.
dei qui mentes dactoꝵ sursum eleuat.
uñ inferius aquas distillat. uel inter¬
pretatur filius suspendentis me. Eo
est syrum nomen non hebreũ. per pri¬

Expanded text:
uod est summitas, et moys, quod est aqua, dicitur Bartholomeus, secundum interpretationem filius suspendentis aquas, idest Dei, qui mentes doctorum sursum elevat, unde inferius aquas distillat. Vel interpretatur filius suspendentis me; et est syrum nomen et non hebreum. B
Abbreviated transcription (Latin):
mbonis diutntatẽ hẽbunt mali ĩma¬
lis nũqm fine carebũt. probi multa sa¬
pic̃tia erunt proditi. improbi ãt sua nsi¬
pientia confundãtur ut miseri. amici
dissensione discordes miseri. iusti hebũt
regiam potestatẽ precipiendi. Inuisti ca
rebũt potestate se quo mouendi. sc̃ĩ dei
honore magno sublimabũtur. dãpua¬
ti uo multo dedecore opprimẽtur. securi
timore mali cruciabũtur qui om̃i fine

Expanded text:
bonis diuturnitatem habebunt: mali in malis nunquam fine carebunt. Probi maxima sapientia erunt praediti: improbi autem sua insipientia confundentur ut miseri. Amici dissensione dissordes. Justi habebunt regiam potestatem praecipiendi: injusti quoque carebunt potestate sese quoquam movendi. Sancti Dei honore magno sublimabuntur: damnati vero multo dedecore opprimentur. Securi timore mali cruciabuntur, qui omni fine
Abbreviated transcription (Latin):
bus q̃ scirr uoluerũt. Omia qunpe poetã¬
t. pͥsentia. ⁊ futura scient. nec aliqs eoꝵ
noticie subtrahetur. q̃ ereator scienda crea¬
uit neo indigentia erit. ut quisꝙͣ it̾ro¬
get. quis eius procuius fuerit. ⁊ de cuius
stupe ꝓdient. uł quis ille. uł ille sit. onu¬

Expanded text:
bus quae scire voluerint: omnia quippe praeterita, praesentia et futura scient, nec aliquid eorum notitiae subtrahetur, quae creator scienda creavit; nec indigentia erit ut quisquam interroget, quis ejus proavus fuerit et de cujus stirpe prodierit, et quis ille vel ille sit. O
Abbreviated transcription (Latin):
uide ruborem aliqius hebit si mlr̃ uita
deo per pũam satiffecit. uñ gͥ habeas
unĩ conditori tuo nõ solũ prote sed etiã
pro illis qui tecũ crumt. gratiosus sem¬
per existas pre ocuł. de qrta nuseria nos
extraxit. hẽbis nõ qui dũ ad confusionẽ
s ad maiorẽ leticie glorificatione¬
dend̾ puto ꝙ ip̃i erunt turpissim. sanci

Expanded text:
inde ruborem aliquis habebit, si in hac vita Deo per poenitentiam satisfecit. Ut igitur habeas unde conditori tuo non solum pro te, sed etiam pro illis qui tecum erunt, gratiosus semper existas, prae oculis de quanta miseria nos extraxerit habebis, non quidem ad confusionem, sed ad majorem laetitiae glorificationedendum puto quod ipsi erunt turpissimi