comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctione. Reges autẽ ungebant᷑ et sac̃ dotes Ille uerus
unctꝰẽ et rex et sac̃dos Rexpugnauit ꝓ nob sac̃dos
obtulit se ꝓ nob̾. Qndo ꝓ nob̾ pugnauit: qͣsi uictꝰ ẽ
Uere aucẽ uicit. Crucifixus eñ ẽ et de cruce sua inqͣ
sixuserat diabolũ occidit. Ee inde rex nr̃. Unde autẽ
sac̃dos: Qa se ꝓ nob̾ obrulit. Date sac̃doti qdđ offerit
Q dinueniret homo qđ daret mundũ: Uictonã Quã
uictimã: Qͥd mundũ potes offerre opeccator o imque
oimpie: Qeqͥd attuleris immandũ ẽ. et aliqͥd memn¬
dũ ꝓte offerendũ ẽ. Quere apud te qͥd offeras ñ inue¬
nies. Quere ex te qͥd offeras ñ delectat᷑ arietibꝰ nec
hircis nec cauris. Om̃ĩa ipsis. et si ñ offeras. Offer gͦ ei
muindũ sacrificis̃. Sed peccatores impiꝰ es inqͥnatã
conscientiã habes. Poteris forte aliqͥd mundũ offerre
purgatꝰ. Sedut purgeris aliqͥd ꝓte offerendũ ẽ. Qͥ a
gͦ ꝓte oblaturus es ut munderis si purgatꝰ poteris

Expanded text:
ctione. Reges autem ungebantur et sacerdotes : ille vero unctus est et Rex et Sacerdos. Rex pugnavit pro nobis, Sacerdos obtulit se pro nobis. Quando pro nobis pugnavit, quasi victus est; vere autem vicit. Crucifixus est enim, et de cruce sua, in qua erat fixus, diabolum occidit: et inde Rex noster. Unde autem Sacerdos? Quia se pro nobis obtulit. Date Sacerdoti quod offerat. Quid inveniret homo quod daret mundam victimam? Quam victimam? Quid mundum potest efferre peccator? O inique, o impie! quidquid attuleris immundum est, et aliquid mundum pro te offerendum est. Quaere apud te quid offeras; non invenies. Quaere ex te quod offeras; non delectatur arietibus, nec hircis, nec tauris. Omnia ipsius sunt, etsi non offeras. Offer ergo illi mundum sacrificium. Sed peccator es, impius es, sed inquinatam conscientiam habes. Poteris forte aliquid mundum offerre, purgatus; sed ut purgeris, aliquid pro te offerendum est. Quid ergo pro te oblaturus es, ut munderis? Si mundatus es, poteris
Abbreviated transcription (Latin):
ret dicere. ñ sic deberet exponere: Multomagis qͣndo
ipse exposuit qđ ipse ꝓposuit. qͥs audet contradicere
manifestȩ ueritati: Cũgͦ hanc parabolã dñs expo-¬
utiq demonstrans. Bonũ uͦ sem̃. filii s̃ regni. Ipsa. ẽ.
ȩccłia scõꝵ. Tirania autẽ. filii smaligni. Ager ẽ hic
triticũ. in parte titania : ꝑ totũ triticũ: et ꝑ totũ
tuania. Ager dñi mundꝰ ẽ ñ africa. Ñ qͦmꝰ t̾ra ista
getuliȩ affert sexagent̃ aut centenũ et numidia fert
denũ: sic ẽ. dõ ager suus. Ubiq illi fert᷑ fructꝰ. et cen-¬
tenꝰ et sexagenꝰ et tricenꝰ Tutantũ uide qͥd uelis eẽ:
si cogitas ad dñi fructũ ꝑtinere. Eccłia gͦ sc̃oꝵ ec

Expanded text:
ret dicere, non sic debere exponere? Multo magis, quando ret dicere, non sic debere exponere? Multo magis, quando ipse exposuit quod proposuit ipse, quis audet contradicere manifestae veritati? Cum ergo hanc parabolam Dominus expoutique demonstrans. «Bonum vero semen, filii sunt regni:» ipsa est Ecclesia sanctorum. «Zizania autem, filii sunt maligni. Ager est hic  Per totum triticum, et per totum zizania. Ager Domini mundus est, non Africa. Non quomodo terrae istae: Getulia fert sexagenum aut centenum, et Numidia fert denum: non sic est Deo ager suus. Ubique illi fertur fructus, et centenus, et sexagenus, et tricenus: tu tantum vide quid velis esse, si cogitas ad Domini fructum pertinere. Ergo Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ. eccłia frum̃toꝵ. toto t̾rarũ orbe diffusoꝵ ꝑ
agrũ dñi seminata. qđ ẽ hic mipidꝰ ipso dño ex¬
ponente cũ de semitiante diceret. qr homo semi¬
nauit bonũ sem̃ in agro suo. et uenit inimicus et
suꝑseminauit ritania. Et dixer̃ pueri patri fam¬
lias. Nonne bonũ sem̃ seminasti in agro tuo: Unde
hic s̃titana: Et respondit illis. Inimicus homo hoc
sec̃. Uoluer colligere ⁊ itania: et cõpescuit illos dicens.
Sinite utraq crescere usq ad messẽ. et intẽpore
messis dicã messoribꝰ. Colligite pͥmũ tirania: et alli¬
gate ea fasciculos ad cõburendũ. Triticũ aut̃ meũ:
reponite in horrea Postea int̾rogauer eũ discipuli:
dicentes. Harra nob̃ parabolã ⁊ ranioꝵ. Et ipse expo-¬
nit om̃ia: ut nullus homo cordi suo tribuat qđ ibi
intellexerit. sed magistro cęli exponenti. Nemo dicat:
exposuit sibi qͦmͦ uoluit. Si parabolã ꝓphȩ expone¬
ret dñs qͣndo ipse ꝑ eos loquebat᷑ qͥ dicebant: qͥs aude-¬

Expanded text:
sanctorum, Ecclesia frumentorum toto terrarum orbe diffusorum; per agrum Domini seminata, quod est hic mundus, ipso Domino exponente, cum de seminante diceret: Quia «homo seminavit bonum semen in agro suo, et venit inimicus, et superseminavit zizania; et dixerunt servi patrifamilias, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde hic sunt zizania? Respondit ille, Inimicus homo hoc fecit.» Voluerunt colligere zizania, et compescuit illos dicens: «Sinite utraque crescere usque ad messem; et in tempore messis dicam messoribus, Colligite primum zizania, et alligate fasciculos ad comburendum ea: triticum autem meum reponite in horreo.» Postea interrogaverunt eum discipuli dicentes: «Narra nobis parabolam zizaniorum.» Et ipse exponit omnia, ut nullus homo cordi suo tribuat quod ibi intellexerit, sed Magistro coeli exponenti. Nemo dicat: Exposuit sibi quomodo voluit. Si parabolam prophetae exponeret Dominus, quando ipse per eos loquebatur quod dicebant; quis aude
Abbreviated transcription (Latin):
nouus homo nouũ canticũ. Uetꝰ testam̃tũ uetꝰ canti-¬
cũ nouũ testam̃tũ nouũ canticũ. In ueteri testam̃to
ꝓmissiones s̃tẽporales. et t̾renȩ. Qͥsqͥs t̾rena diligit. uetꝰ
canticũ cantat. Qͥ uult cantare canticũ nouũ: dili¬
gat ȩc̃na. Ipsa dilectio: noua et ȩc̃na. Ideo sẽꝑ noua:
qr nũꝗ̃ ueterascit. Nã si bene considas. antiquũ ẽ.¬

Expanded text:
etus Testamentum, vetus canticum: Novum Testamentum, novum canticum. In Veteri Testamento promissiones sunt temporales et terrenae. Quisquis terrena diligit, vetus canticum cantat: qui vult cantare canticum novum, diligat aeterna. Ipsa dilectio nova est et aeterna: ideo semper nova, quia nunquam veterascit. Nam si bene consideres, antiquum e
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis. Uisioquȩ mͦ ẽ ꝑ fidẽ ẽ: usio quȩ futura ẽ
ꝑ speciẽ erit. Si credimꝰ uidemꝰ. Si amamꝰ: uidemꝰ.
caritas ẽ. Benedicamꝰ nom̃ ei scm̃. et gaudeamꝰ indõ.
suã et ibi uidet dm̃. Si caritasibi ñ habreat. ñ ibi ha¬
bitat ds̃ Si aut̃ caritas ibi habitat: dsibihabitat fõr.¬
te uult illũ uidere sedentẽ in cęlo. Habeat caritatẽ:
qͥ fec̃ nos. Lecet᷑ isrł in eo qͥ fec̃ eũ. In eo qͥ fec̃ eũ lecet᷑:

Expanded text:
temporis: visio quae modo est, per fidem est; visio quae futura est, per speciem erit. Si credimus, videmus; si amamus, videmus. charitas est» . Be ibi videt Deum. Si charitas ibi non habitat, non ibi habitat Deus: si autem charitas ibi habitat, Deus ibi habitat. Vult illum forte videre sedentem in coelo; habeat charitatem, qui fecit nos: «Laetetur Is
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ dm̃. Situlaudas dm̃ et egolaudo dm̃: qͣre in
discordia sumꝰ : Caritas laudat dm̃ discordiablas¬
phemat dm̃. Et uultis iã nosse. ubi cantetis canti-¬
cũ nouũi: Quȩ dicturꝰ ẽ in alio psalmo uidete
qͦmͦfiant. et ubi fiant: utrũ ꝑ om̃s gentes ista fi¬
ant. an in una aliqua parte t̾rarũ: et hinc pleniꝰ
intelligitis. ad quẽ ꝑtineat canticũ norũ. Iã qͥdẽ
manifestũ ẽ illud qđ de alio psalmo cõmemora¬¬
ui: cantate dño canticũ nouũ. Et ut ostenderet
in cantico nouo. eẽ. fructũ caritatis et unitatis:
addidit. Cantate dño om̃is t̾ra. Nemo se separet:
nemose disiungat. Triticũ es: ferto paleã. donec
uentilet᷑. De area uis excuti: et si triticũ esses foris
ab area inuenirent te uolatilia cȩli et colligerent te.
Adde. qr eoipso qͦ excedis et uolas: paleã te eẽ. in-¬
dicas. Sed qr leuis eras: uenit uentꝰ. et de sub pedi¬

Expanded text:
Dominum. Si tu laudas Dominum et ego laudo Dominum; quare in Dominum. Si tu laudas Dominum et ego laudo Dominum; quare in discordia sumus? Charitas laudat Dominum, discordia blasphemat Dominum. 3. Et vultis jam nosse ubi cantetis canticum novum? Quae dicturus est in ipso Psalmo, videte quomodo fiant, et ubi fiant; utrum per omnes gentes fiant ista, an in una aliqua parte terrarum: et hinc plenius intelligetis ad quem pertineat canticum novum. Jam quidem manifestum est illud quod de alio psalmo commemoravi, «Cantate Domino canticum novum:» Et ut ostenderet in cantico novo esse fructum charitatis et unitatis, addidit, «Cantate Domino, omnis terra.» Nemo se separet, nemo se disjungat: triticum es, ferto paleam quousque ventiletur. De arca vis excuti? Etsi triticum esses foris ab area, invenirent te volatitia, et colligerent te . Adde quia eo ipso quo discedis et volas, paleam te esse indicas: et quia levis eras, venit ventus, et de sub pedi
Abbreviated transcription (Latin):
et patefecit hominibꝰ qđ nouerat ds. Nem̃ fructꝰ
ostendit᷑ nsi infactis. Unde dictũ ẽ ex fructibꝰ eorũ
cognoscetis eos. Dix̃ eñ dñs ad qͦsdã qͥ ounũ uestituse
induunt: intꝰ autẽ s̃ lupirapaces. Et ne forte fragili¬
tas humana dinoscere ñ posset lupũ sub oiuna pel¬
le ait Exfructibꝰeoꝵ cognosoetis eos Querimꝰ fructꝰ
caritatis. inuenimꝰ spinas dissensionais. Ex fructibꝰ e¬
oꝵ cognoscetis eos. Ergo canticũ eoꝵ uetꝰ ẽ. Cantemꝰ
nos canticũ nouũ. Iã diximꝰ fr̃s: om̃is t̾ra cantat can-¬
ticũ nouũi. Qͥ cũ om̃i t̾ra ñ cantat canticũ nouũ:
dicat qđ uult linguis. sonet alleliua. dicat tota die.
dicat tota nocte. Nualde aures meȩ inclinant᷑ ad
uocẽ cantantis. sed quero mores oꝑantis. Int̾rogo e-¬
nĩ et dico. Qͥd ẽ. qđ cantas: Respondet. Alleluia.
Qͥd ẽ. allelua: Laudate dm̃. Ueni. simul laude-

Expanded text:
et patefecit hominibus quod noverat Deus. Non enim fructus et patefecit hominibus quod noverat Deus. Non enim fructus ostenditur nisi in factis. Unde dictum est: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos» . Dixit enim Dominus ad quosdam, qui ovium vestitu se induunt, intus autem sunt lupi rapaces; et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Quaerimus fructus charitatis, invenimus spinas dissensionis. «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Ergo canticum eorum vetus est: cantemus nos canticum novum. Jam diximus, fratres, omnis terra cantat canticum novum. Qui cum omni terra non cantat canticum novum, dicat quod vult, linguis sonet Alleluia, dicat tota die, dicat tota nocte; non valde aures meae inclinantur ad vocem cantantis, sed quaero mores operantis. Interrogo enim, et dico: Quid est quod cantas? Respondet: Alleluia. Quid est, Alleluia? Laudate Dominum. Veni, simul laudemus
Abbreviated transcription (Latin):
tate qͥd ẽ : Pax uinculũ sc̃ȩ societatis cõpago sp̃alis
ȩdificiũ de lapidibꝰ uiuis. Ubi ẽ hoc: Nin unoloco:
sedꝑ uniũsũ orbẽ trarũ. Audi hoc de aliopsalmo.
Sic dic̃. Cantate dño canticũ norũi. cantate dño
om̃is t̃ra. Ex hoc intelligit᷑: qr qͥ ñ cũ om̃i t̾ra cantat.
dant. Qͥd eñ attendo qͥd sonet. cũ uideo qͥd cogi.¬
tet : Ec tu inqͥs uides qͥd cogitet: facta indicant.
Nã ocłs in conscientia ñ penetrat. Attendo qͥd a.¬
gat: et incelligo qͥd cogitet. Neq enĩ si qͥsꝗ̃ uerbi
grã cõphenderit hominẽ in furto in homicidio.
in adulterio. cogitationes ipsiꝰ in corde uidet. sed
in factis s̃ quȩdã quȩ intꝰ latent. Sed s̃ et multa
quȩ ꝓcedunt in oꝑa: et manifesta fiunt etiã ho¬
minibꝰ. Cũ gͦ essent illi qͥ se a cõpage caritatis xp̃i¬
et a societate scẽ eccliȩ separar̃ maliintꝰ apud se.
ñ nouerat nisi ds̃. Uenit tẽptatio seꝑauit illos.

Expanded text:
compago spiritualis, aedificium de lapidibus vivis. Ubi est hoc? Non in uno loco, sed per universum orbem terrarum. Audi hoc de alio psalmo: sic dicit, «Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra» . Ex hoc intelligitur quia qui non cum omni terra cantat, dant. Quid enim attendo quid sonet, cum video quid cogitet? Et tu, inquis, vides quid cogitet? Facta indicant. Nam oculus in conscientiam non penetrat. Attendo quid agat, et ibi intelligo quid cogitet. Neque enim si quisque, verbi gratia, comprehenderit hominem in furto, in homicidio, in adulterio, cogitationes ipsius in corde videt, sed in factis. Sunt quaedam quae intus latent; sed sunt et multa quae procedunt in opera, et manifesta fiunt etiam hominibus. Cum ergo essent illi qui se a compage Christi charitatis et societate sanctae Ecclesiae separarunt, mali intus apud se, non noverat nisi Deus. Venit tentatio; separavit illos,
Abbreviated transcription (Latin):
lio qđ cõmemorauimꝰ ẽ. dimittite et dimittet᷑ uob̾
date et dabit᷑ uob̾: sic in isto arbitror ee. distincta.
suauis uir qͥ miseret᷑ et cõmodat. Ne pigri ad hȩc
simꝰ fr̃s. Głam querit qͥ desiderat uindicari: sed at-¬
tende qđ scriptũ ẽ. Melior ẽ. qͥ uinc̃ irã. quã qͥ ca-¬
pit cuutatẽ. Itẽ diuitias querit qͥ ñ uult dare pau-¬
ꝑibꝰ. Attende qdđ scriptũ ẽ: habebit᷑ thesaurũ in cȩ¬
lo. Non gͦ eris ingloriꝰ ignoscendo: qr de ira uicta lau¬
dabiliꝰ triũphat᷑. Non egenꝰ tribuendo.: q thesaurꝰ
cȩlestis certiꝰ possidet᷑ hc̃ u̾sũ parturibat ille suꝑior:
gła et cdiuitiȩ in domo eiꝰ Qui hȩc ita fac̃. Disponit¬

Expanded text:
io quod commemoravimus, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis;» sic in isto versu arbitror esse distincta, «Suavis vir qui miseretur et commodat.» Ne pigri ad haec simus, fratres. Gloriam quaerit qui desiderat vindicari se; sed attende quod scriptum est: «Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem» . Divitias quaerit qui non vult dare pauperibus; attende quod scriptum est: «Habebis thesaurum in coelo» . Non ergo eris inglorius ignoscendo; quia de ira victa laudabilius triumphatur: non egenus tribuendo; quia thesaurus coelestis certius possidetur. Hunc versum parturiebat ille superior, «Gloria et divitiae in domo ejus.» 5. Qui haec itaque facit, «Dis
Abbreviated transcription (Latin):
mebat. Sed ille thesaurũ seruabat in cęlo. qͥ esurire
et sitire in pauꝑibꝰ dignabat᷑ in t̾ra. Non mirũ ẽ igit᷑
si iustitia eiꝰ manet in scłm scłi. custode illo qͥ condidit
Cornu eiꝰ exaltabit᷑ in gła: cuiꝰ humilitas a su
illa scilicet atq infructuosa pęnitentia. Nã irascet᷑
cui magis quã sibi cũ dicet qͥd nob ꝓfuit suꝑbia. et
diuitiarũ iactatio qͥd contulit nob̾: uidens cornu
eiꝰ exaltari ingła. qͥ sparsit et dedit pauꝑibꝰ. Den¬
tibꝰsuis frendet et tabescet: qi illic erit ploratꝰ et stri¬
dordentiũ. Non enĩ frendet et reuirescet sic̃ fieret si
oportuno eũ tẽpore peniteret: sed tt̃ penitebit eũ cũ
desideriũ peccatoꝵ ꝑibit. nullo succedente solatio
Peribit desidiũ peccatoꝵ. cũ transient om̃ia tanquã
ũbra: cũ feno arescente flos decidet. Uerbũ aut̃ dñi
qđ manet in ȩt̾nũ: sic̃ falsoꝵ beatoꝵ uanitate deri¬

Expanded text:
mebat; sed ille thesaurum servabat in coelo, qui esurire mebat; sed ille thesaurum servabat in coelo, qui esurire et sitire in pauperibus dignabatur in terra. Non mirum est igitur si «Justitia ejus manet in saeculum saeculi:» custode illo qui condidit Cornu ejus exaltabitur in gloria:» cujus humilitas a supilla scilicet atque infructuosa poenitentia. Nam «irascetur» cui magis quam sibi, cum dicet: «Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactantia quid contulit nobis?» videns cornu ejus exaltari in gloria, qui sparsit et dedit pauperibus. «Dentibus suis frendet, et tabescet:» quia illic erit ploratus et stridor dentium. Non enim frondebit , et virescet, sicut fieret si opportuno eum tempore poeniteret; sed tunc poenitebit, cum «desiderium peccatorum peribit:» nullo succedente solatio. Peribit desiderium peccatorum, cum transient omnia tanquam umbra , cum feno arescente flos decidet. Verbum autem Domini quod manet in aeternum , sicut falsorum beatorum vanitate deri
Abbreviated transcription (Latin):
sua querit sed quȩ iħu xp̃i: labores patientissime
sustinet ꝓmissa fident̃ expectat. Paratũ ẽ. cor eius
sꝑare in dño: neq ullis tẽptationibꝰ frangit᷑. Con¬
firmatũ ẽ coreiꝰ. ñ cõmouebit᷑:. donec uideat suꝑ ini¬
micossuos. Inimici eiꝰ hic udere bona uoluer̃.: et cũ
eis inuisibilia ꝓmitterent᷑ dicebant. qͥs ostendit nob̃
hominũ intra morientiũ: noscredimꝰ uidere bona
dñi in t̾ra uiuentiũ. Sed magnũ ẽ. confirmatũ ha¬
bere cor et ñ cõmoueri.: cũ illi gaudent qͥ amant qđ
udent. et insultant ei qͥ qđ ñ uidet sꝑat. et ñ cõmo¬
uebit᷑ donec uideat et ipse. ñ deorsũ qđ in uiei eiꝰ sed
sursũ suꝑ inimicos suos: qđ ocułñ uidit. nec auris
audiuit nec in eor hominis ascendit quȩ p̃ꝑauit
ds̃ diligentibꝰ se. Quanti ualet hoc qđ ñ uidet᷑. et
emit᷑ canto qͣntũ qͥsq hab̾e potuerit. ꝓpt̃ hoc et
ille: Sparsit. dedit pauꝑibꝰ. Non uidebat. et e¬

Expanded text:
sua quaerit, sed quae Jesu Christi; labores patientissime sustinet, promissa fidenter exspectat: «Paratum» est «cor ejus sperare in Domino.» Neque ullis tentationibus frangitur: «Confirmatum est cor ejus, non commoInimici ejus hic videre bona voluerunt, et cum eis invisibilia promitterentur, dicebant: «Quis ostendet nobis hominum in terra morientium; nos credimus videre bona Domini in terra viventium . 7. Sed magnum est, confirmatum habere cor et non commoveri, cum illi gaudent qui amant quod vident, et insultant ei qui quod non videt sperat: et «non commovebitur donec videat» et ipse, non deorsum quod inimici ejus, sed sursum «super inimicos suos,» quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec ins diligentibus eum . Quanti valet hoc quod non videtur, et emitur tanti quantum quisque habere potuerit! Propter hoc et ille «sparsit, dedit pauperibus:» non videbat, et e
Abbreviated transcription (Latin):
uideret᷑. Sed qͥsqͥs corporalit̃ gestis oculũ cordis
infigit. neq inde in grãm spũalis intellectꝰ ex¬
tendit᷑: habitat cogitatione in lapidibꝰ tẽpli. qͥbꝰ
uisibił̃ fabrica manibꝰ hominũ instructa consurgit.
Nec ipse lapis uiuus efficit᷑ tẽplo illi ac comodat᷑
atq aptꝰ: qđ in suo corpore pͥmũ dñs figurauit
cũ ait. soluite tẽplũ hoc. et in triduo suscitabo
illud. Est enĩ corpꝰ dñi pleniꝰ ipsa scã ȩccłia. cuiꝰ
caput ascendit in cęlũ: qͥ ẽ. maxime lapis uius.
lapis angularis de qͦ beatꝰ petrus dic̃. Ad quẽ
accedimꝰ lapidẽ uiuũ. ab hominibꝰ reꝓbatũ a
deo autẽ electũ et honorificatũ. Et uos gͦtanꝗ

Expanded text:
quis corporaliter gestis oculum cordis infigit, neque inde in gratiam spiritualis intellectus extenditur, habitat cogitatione in lapidibus templi, quibus visibilis fabrica manibus hominum instructa consurgit; nec ipse lapis vivus efficitur, templo illi accommodatus atque aptus, quod in suo corpore primum Dominus figuravit, cum ait: «Solvite templum hoc, et triduo suscitabo illud» . Est enim corpus Domini plenius ipsa sancta Ecclesia, cujus caput ascendit in coelum, qui est maxime lapis vivus, lapis angularis, de quo beatus Petrus dicit: «Ad quem accedentes lapidem vivum, ab hominibus reprobatum, a Deo autem electum et h
Abbreviated transcription (Latin):
et manifestet cogitationes cordis: et cc̃ lauserit
unicuiq a deo. Uideat gͦ ille qͣntũ qͥsq ꝓficiat
in mandatis eiꝰ. tamen uolet nimis. qͥ pacẽ illius
coȩdificationis adamauerit. Nec iã desꝑare de¬
bet. qm̃ in mandatis eiꝰ uolet nimis: et pax in tr̃a
hominibꝰ bonȩ uoluntatis. Inde. Potens in t̾ra
erit sem̃ eiꝰ. Semen futurȩ messis oꝑa eẽ miscdiȩ¬

Expanded text:
cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Viderit ergo ille quantum quisque proficiat in mandatis ejus: tamen volet nimis qui pacem illius coaedificationis adamaverit; nec jam desperare debet, quoniam in mandatis ejus volet nimis, et pax in terra hominibus bonae veluntatis . 3. « Inde, Potens in terra erit semen ejus. Semen futurae messis, opera esse mise
Abbreviated transcription (Latin):
estis uos. Qͥ sqͥs gͥ se ad opꝰ huiꝰ coȩdificationis et
ad spẽ scẽ firmȩq cõpaginis tanꝗ̃ lapidẽ uiuũ
abhuiꝰ mundi runosa labe conũtit: incelligit
titulũ psalmi. intelligit conũsionẽ aggei et zacha-¬
rię. Cantet gͦ quȩ secunt᷑: ñ tã linguȩ uoce. quã
uitę. Erit enĩ ȩdificii ꝑfectio. ineffabił pax illa
sapientiȩ: cuiꝰ mitiũ ẽ. timor dñi. Inde gͦ inci¬
ꝑiat. quẽ coȩdificat ista conuersio.

Expanded text:
estis vos» . Quisquis igitur se ad opus hujus coaedificationis, et ad spem sanctae firmaeque compaginis, tanquam lapidem vivum ab hujus mundi ruinosa labe convertit; intelligit titulum Psalmi, intelligit conversionem Aggaei et Zachariae. Cantet ergo quae sequuntur, non tam linguae voce, quam vitae. Erit enim aedificii perfectio, ineffabilis pax illa sapientiae, cujus initium est timor Domini : inde ergo incipiat, quem coaedificat ista conversio.
Abbreviated transcription (Latin):
dide. et cũ presto sunt transeunt: et cũ ad finẽ
uenerint. aquȩ guttã ex digito stillante deside-¬
in dm̃ suũ. merito ambulant cũ deo suo recti.¬
p̃ponentes eiꝰ uoluntatẽ sibi: neq de sua qͥcquã
suꝑbe p̃sumentes. Meminer̃ enĩ fuisse se aliqͣn¬
do tenebras: nc̃ autẽ lux in dño. Misericors
et miserator et iustꝰ dñs ds̃. Delectat qđ miseri¬
dñm: et in mandatis eiꝰ uoles nimis. Esto suauis:
miserere et cõmoda. Ita enĩ iustꝰ ẽ dñs ds̃: ut udi¬
eũ euomit ds̃ ex ore suo: tanꝗ̃ insuauẽ. Dimita¬
te inqͥt et dimittet᷑ uob̃. date et dabit᷑ uob̾. In eo
qđ dimittis ut dimittat᷑ tͥ misereris: in eo qđ das
ut det᷑ tͥ cõmodas. Iuãuis enĩ generali nomine

Expanded text:
didae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad finem didae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae guttam ex digito stillante desidein Deum suum, merito ambulant recti cum Deo suo, praeponentes ejus voluntatem sibi; neque de sua quidquam superbe praesumentes. Meminerunt enim fuisse se aliquando tenebras, nunc autem lucem in Domino . «Misericors et miserator et justus Dominus Deus.» Delectat quod «miseriDominum et in mandatis ejus voles nimis: esto suavis, miserere et commoda. Ita enim justus est Dominus Deus, ut judieum emovet Deus ex ore suo, tanquam insuavem. «Dimittite,» inquit, «et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . In eo quod dimittis, ut dimittatur tibi, misereris; in eo quod das, ut detur tibi, commodas. Quamvis enim generali nomine
Abbreviated transcription (Latin):
cheus emat dimidio rerũ suarũ. sed et uidua
duobꝰ minutis. et tantũ dẽ ibi ut̃q possideat :
Qͥd potentiꝰ quã idẽ regnũ. et chesauris diuiti.
et calice aquȩ frigidȩ pauꝑi ualeat:: Sunt
autẽ qͥ ista faciant dũ t̾rena conqͥr̾: aut hic mer-¬
cedẽ sꝑantes a dño. aut hominibꝰ placere cupien-¬
tes. Sed Generatio rectoꝵ benedicet᷑. id ẽ oꝑa
eoꝵ quoꝵ bonꝰ ds̃ isrł. qi recto st̃ corde. Rectũ au¬
tẽ corẽ. ñ resistere patri emendanti: et crede pol¬
licenti. Non eoꝵ qͥbꝰ cõmouent᷑ pedes. et effundun-¬
t᷑ gressus atq labunt᷑ sic̃ in alio psalmo canit᷑: dũ
zelant in peccatoribꝰ pacẽ peccatoꝵ uidentes. et
tura. At iste uir qͥ timet dñm. et intẽplũ scm̃
dei conuersione recti cordis aptat᷑ nec głam ho¬
minũ querit. nec t̾renas diuitias concupiscit: et
tamen Gła et diuitiȩ indomo eiꝰ. Domꝰ enĩ eiꝰ
tis laqueatisq tectis: cũ timore mortis ȩt̃nȩ. huiꝰ

Expanded text:
eus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant, dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes: sed, «Generatio rectorum benedicetur,» id est opera eorum, quorum bonus Deus Israel, qui recto sunt corde; rectum autem cor est, non resistere Patri emendanti, et credere pollicenti: non eorum quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et tura . At iste vir qui timet Dominum, et in templum sanctum Dei conversione recti cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamen, «Gloria et divitiae in domo ejus.» Domus enim ejus, tis laqueatisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
oneseiꝰ exquirat. Proinde qđ ut faciamꝰ uibet᷑: ut
exqͥramꝰ orat᷑. Iuã longe ẽ adhuc a faciente. qui
exqͥrit. Non enĩ ẽ. consequens. ut qͥ exqͥrit inueniat:
aut qͥ inuenit faciat. Non potest autẽ nisi inue-¬
nerit facere: et nisi quesierit inuenire. Sed ma-¬
gnã spẽ dñs iħs dedit dicendo. querite et inuenie-¬
bonis dictũ ẽ: querite et inuenietis. Immo uͦ eis
dictũ ẽ: qͥbꝰ eodẽ loco paulo post. Sigͦ uos inquit
cũ sitis mali. nostis bona data dare filiis ur̃is. Quo¬
mͦ igit᷑ malis dr̃ querite et inuenietis. cũ rursũ dica¬
t᷑ querent me mali et ñ inuenient: An aliudeos
dñs quã sapientiã querere uolebat. qͣndo eos inuen-¬
turos si quererent ꝓorittebat: In ea qͥppe somĩa:
quȩ ab eis qui beati esse cupiunt inquirendasunt
Ibigͦ sunt et iustificationes dei. Quaꝓpt̃ restat ut
intelligamꝰ ñ om̃s malos ñ inuenire sapientiã si¬

Expanded text:
ones ejus exquirat. Proinde quod ut faciamus jubetur, ut ones ejus exquirat. Proinde quod ut faciamus jubetur, ut exquiramus oratur. Quam longe est adhuc a faciente qui exquirit? Non enim est consequens ut qui exquirit, inveniat; aut qui invenit, faciat: non potest autem nisi invenerit, facere; et nisi quaesierit, invenire. Sed magnam spem Dominus Jesus dedit dicendo: «Quaerite, et inveniebonis dictum est, «Quaerite, et invenietis.» Imo vero eis dictum est, quibus eodem loco paulo post, «Si ergo vos,» inquit, «cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris» . Quomodo igitur malis dicitur, «Quaerite, et invenietis;» cum rursus dicatur, «Quaerent me mali, et non invenient?» An aliud eos Dominus quam sapientiam quaerere volebat, quando eos inventuros si quaererent promittebat? In ea quippe sunt omnia, quae ab eis qui beati esse cupiunt, inquirenda sunt. Ibi ergo sunt et justificationes Dei. Quapropter restat ut intelligamus, non omnes malos non invenire sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
Et cetera. Clamor ad dñm qͥ fit ab oranti¬
bꝰ. si sonitu uocis corporalis fiat ñ intento
in dm̃ corde: quis dubitet in anit̃ fieri : Si autẽ
fiat corde : etiã si lente corporis uoce: aliũ quelibet
hominẽ latere potest. ñ dm̃. Siue gͦ cũ uoce car¬
nis quando id opꝰ ẽ: siue cũ silentio ad dm̃ cum
oramꝰ: corde clamandũ ẽ. Est autẽ clamor cordis:
magna cogitationis intentio. Iuȩ cũ ẽ in oratione:
magnũ expͥmit desid̾antis et petentis affectũ. ut
ñ desꝑet effectũ. Iunc porro intento corde clama¬
t᷑: quando aliunde ñ cogitat᷑. Tales orationes ra-¬
rȩ sunt multis: crebrȩ autẽ paucis. Om̃s uͦ utrũ
cuiquã nescio. Talẽ suã cõmemorat orationẽ qui
cantat hunc psalmũ: dicens. ¶lamaui in to
corde: exaudi me dñe. Cui autẽ rei suus clamor
ꝓficiat: adiunxit. Iustificationes tuas exquiram
Ad hoc gͦ clamauit in toto corde suo. et hoc sibi
desicdauit a dño exaudiente p̃stari: ut iustificati-¬

Expanded text:
 145 Clamor ad Dominum, qui fit ab orantibus, si sonitu corporalis vocis fiat, non intento in Deum corde; quis dubitet inaniter fieri? Si autem fiat corde, etiam silente corporis voce; alium quemlibet hominem potest latere, non Deum. Sive ergo cum voce carnis, quando id opus est, sive cum silentio, ad Deum, cum oramus, corde clamandum est. Est autem clamor cordis magna cogitationis intentio; quae cum est in oratione, magnum exprimit desiderantis et petentis affectum, ut non desperet effectum: Tunc porro in toto corde clamatur, quando aliunde non cogitatur. Tales orationes rarae sunt multis, crebrae autem paucis; omnes vero utrum cuiquam, nescio. Talem suam commemorat orationem, qui cantat hunc psalmum, dicens: «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine.» Cui autem rei suus clamor proficiat, adjunxit: «Justificationes tuas exquiram.» Ad hoc ergo clamavit in toto corde suo, et hoc sibi desideravit a Domino exaudiente praestari, ut justificati
Abbreviated transcription (Latin):
eã. Sic etenĩ dix̃. querent me mali. et ñ inuenient
Oder̃ enĩ sapientiã. Ideo gͦ ñ inueniunt: qr oderunt
se faciliꝰ pritant ꝑuenturos ꝑ ipsã: Multi sunt enĩ
qͥ dicta sapientiȩ studiosissime inqͥr̃: eãq in docꝰ¬
trina ñ in uita uolunt habere: ut ñ ꝑmores quos
iubet ipsa sapientia ꝑueniant ad deilucẽ qđ ẽ ip¬
sa sapientia. sed ꝑ sermones quos habet sapiencia
efficiunt᷑ extra ipsã. Iste autẽ hoc ipsũ poscens a
dño qđ eũ iubet facere dñs ut ipse in illo etiam
qđ imꝑat oꝑet᷑. dĩ. ẽ. enĩ qͥ oꝑat᷑ in nob̾ et uelle et
oꝑari ꝓ bona uoluntate: clamaui in qͥt in toto
corde. ex audi me dñe: iustificationes tuas exqͥrã.
Utiq faciendas. ñ tantũmͦ sciendas: ne similis fiat¬

Expanded text:
Sic enim et dixit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Ideo ergo non inveniunt, quia oderunt. se facilius putant perventuros per ipsam? Multi enim sunt qui dicta sapientiae studiosissime inquirunt, eamque in doctrina, non in vita volunt habere; ut non per mores quos jubet sapientia, perveniant ad Dei lucem, quod est ipsa sapientia, sed per sermones quos habet sapientia, efficiuntur extra ipsam. Iste autem hoc ipsum poscens a Domino, quod eum jubet facere Dominus, ut ipse in illo etiam quod imperat operetur; Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate : «Clamavi,» inquit, «in toto corde meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exquiram:» utique faciendas, non tantu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ de cȩlo descendit quẽ nullis meritis dedit. Etenĩ
xp̃s ꝓ impis mortuus ẽ. Nemo gͦ talẽ escã daret:
qui pignꝰ dedit.
ortitudinẽ oꝑũ suoꝵ annun¬
ciabit ppło suo. Hon contristent᷑ is rahelitȩ scĩ: qͥ
dimiser̃ omnia sua. et secutis eũ. Non contristent᷑
dicentes. qͥsnã poterit saluus fieri : faciliꝰ intrat
camelus ꝑforamen acus. quã diues in regnũ cęloꝵ.
Annunciabit enĩ eis fortitudinẽ oꝑũ suoꝵ: qm̃quȩ¬

Expanded text:
qui de coelo descendit , quem nullis meritis dedit. Etenim qui de coelo descendit , quem nullis meritis dedit. Etenim Christus pro impiis mortuus est . Nemo ergo talem escam daret, qui pignus dedit.ortitudinem operum suorum annuntiabit populo suo.» Non contristentur Israelitae sancti, qui dimiserunt omnia sua et secuti sunt eum; non contristentur dicentes: «Quisnam poterit salvus fieri?» Quia «facilius intrat camelus per foramen acus, quam dives in regnum coelorum» . Annuntiavit enim eis fortitudinem operum suorum; qu
Abbreviated transcription (Latin):
homo: nisi iustificatꝰ. Credens autẽ in eũ qͥ iustifi¬
cat impiũ afide incipit: ut bona oꝑa ñ p̃ceden-¬
habeat. nec in ipsa homo elete głeris: ut qͥ głat᷑¬
sola magnificentia qua iustificat᷑ impiꝰ. sed et con-¬
fessio et magnificentia opꝰ eiꝰ. Qͥd gͦ dicemꝰ: quia eui
uult miseret᷑ & quẽ uult obdirat. nũqͥd iniquitas
hunc exaltans memoriã fecit mirabiliũ suoꝵ reser¬
uans oportune inusitata ꝓdigia. quȩ infirmitas
hominis nouitati intenta meminerit: cũ sint eius
miracula qͦtidiana maiora. Tot ꝑ uniũsã t̾rã ar-¬
bores ereat. et nemo mirat᷑. Arefecit ũbo unã: et
stupefactas corda mortalia. Sed memoriã fecit
murabliũ suoꝵ hoc enĩ miraeulũ maxime atten¬
tis cordibꝰ inherebit: qd assiduitas ñ ule fecerit.
Qͥd autẽ ꝓ fuer̃ miracula. nisi ut timeretur: Quid
porro ꝓdesset timor nisi misericors et miserator dñs
escã daret timentibꝰ se : Escã quȩ ñ corrũpit᷑ panẽ

Expanded text:
ratur nisi justificatus: «credens autem in eum qui justificat impium» , a fide incipit; ut bona opera, non praecedenhabeat, nec in ipsa de te homo glorieris, «ut qui gsola magnificentia qua justificatur impius, sed et «confessio et magnificentia opus ejus. Quid ergo dicimus?» quia «cui vult miseretur, et quem vult obdurat; numquid ihunc exaltans. «Memoriam fecit mirabilium suorum:» reservans opportune inusitata prodigia, quae infirmitas hominis novitati intenta meminerit, cum sint ejus miracula quotidiana majora. Tot per universam terram arbores creat, et nemo miratur: arefecit verbo unam, et stupefacta sunt corda mortalium ; sed «memoriam fecit mirabilium suorum.» Hoc enim miraculum maxime attentis cordibus inhaerebit, quod assiduitas non vilefecerit. 5. Quid autem profuerunt miracula, nisi ut timeretur? Quid porro prodesset timor, nisi, «misericors et miserator Dominus escam» daret «timentibus se?» escam quae non corrumpitur, panem
Abbreviated transcription (Latin):
uix saluuserit. peccator et impiꝰ ubi parebunt:
fligat sibi homo qđ libet. Non sic constituta sunt
oꝑa dñi. ut creatura in arbitrio lib̾o constituta.
creatoris suꝑet uoluntatẽ: eciã si contra eiꝰ faciat
uoluntatẽ. Non uult ds̃ ut pecces: nã ꝓhibet. Lam̃
si peccaueris: ne putes hominẽ fecisse qđ uo-¬
luit. et deo accidisse qđ no. luit. Sic̃ enĩ uult
ut homo ñ peccet: ita uult peccanti parcere ut
reuertat᷑ ut uiuat. Ita uult postremo in peccato
ꝑseuerantẽ punire: ut iusticiȩ potentiã contumax
ñ euadat. Ita qͥcqͥd elegeris: om̃ipotenti ñ deerit
unde suã de te cõpleat uoluntatẽ. Magna enĩ
oꝑa dñi exquisita in om̃s uoluntates eiꝰ. Confes

Expanded text:
vix salvatur, peccator et impius ubi parebunt ? vix salvatur, peccator et impius ubi parebunt ? Eligat sibi homo quodlibet: non sic constituta sunt opera Domini, ut creatura in arbitrio libero constituta, Creatoris superet voluntatem, etiamsi contra ejus faciat voluntatem. Non vult Deus ut pecces; nam prohibet: tamen si peccaveris, ne putes hominem fecisse quod voluit, et Deo accidisse quod noluit. Sicut enim vult ut homo non peccet, ita vult peccanti parcere, ut revertatur et vivat; ita vult postremo in peccato perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Ita quidquid elegeris, Omnipotenti non deerit unde suam de te compleat voluntatem. «Magna» enim «opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ confessio peccatoꝵ ẽ. Sed et laus dei: deuotio¬
ne confessionis expͥmit᷑. Illa luget. hȩc gaudet. illa
medico uulnꝰ ostendit. hȩc de sanitate grãs agit
hec confessio quendã significat. ñsolũ ab om̃i malo
lib̾atũ: sed eciã a mał om̃ibꝰ separatũ. Et ideo ui¬
deamꝰ ubi confiteat᷑ dño. in toto corde. In consi¬
lio inqͥt rectoꝵ et congregatione. Credo qui sede
lerant᷑. Nullus simon magus baptirat᷑. spm̃ uolens
emere: dũ cogitat uendere. Hullus alexander exariꝰ
multa mala ostendens. nullus pelle ouina tectꝰ fal¬
sa fr̃nitate subrepit: int̾ quales nc̃ necesse ẽ ȩccłia
gemat. et quales tẽ oportet cũ om̃s iusti congitri¬
bunt᷑ excludat. hȩc sunt Magna oꝑa dñi enqͥ¬
sita in om̃s uoluntates eiꝰ ꝑ quas nullũ penitentẽ
deserit misccłia nulliꝰ ẽ. iniqͥtas impunita: qͣndo
flagellat etiã omnẽ filiũ quẽ recipit. Sed siuist

Expanded text:
semper confessio peccatorum est, sed et laus Dei devotiosemper confessio peccatorum est, sed et laus Dei devotione confessionis expromitur. Illa luget, haec gaudet; illa medico vulnus ostendit, haec de sanitate gratias agit. Haec confessio quemdam significat, non solum ab omni malo liberatum, sed etiam a malignis omnibus separatum. Et ideo videamus ubi confiteatur Domino in toto corde. «In consilio,» inquit, «rectorum, et congregatione:» credo, qui sedelerantur, nullus Simon magus baptizatur, Spiritum volens emere, dum cogitat vendere ; nullus Alexander aerarius multa mala ostendit , nullus ovina pelle tectus falsa fraternitate subrepit: inter quales nunc necesse est Ecclesia gemat, et quales tunc oportet, cum omnes justi congregabuntur, excludat. Haec sunt «magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus:» per quas nullum confitentem deserat misericordia, nullius sit iniquitas impunita; quando flagellat etiam omnem filium quem recipit . Sed si justus
Abbreviated transcription (Latin):
dui cupientes: a secularibꝰ delectationibꝰ tẽꝑemꝰ.
Et significat᷑ quadragenario numero: qͦ et moy¬
t̃ utrãq ꝑsonã mediꝰ saluatoreffulsit: ut ab
refrenemꝰ: quã diu ꝑfectio decalogi legis tanꝗ̃ psa¬
teriũ decẽ cordarũ ꝑ quatuor eiꝰdẽ mundi partes
id ẽ. toto orbe p̃dicat᷑: ut decẽ quat̃ clucta qͥdra¬
genariũ numerũ signent. Quinquagenario uero
numero pꝰresurrectionẽ dñi qͦ cantamꝰ alleliua: ñ
cuiꝰdã tẽporis finis et transitꝰ sed beata illa sigrafi¬
cat᷑ ȩt̃nitas. qr denariꝰ ad ditꝰ quadragenario. labo¬
rantibꝰ in hac uita fidelibꝰ merces illa ꝑsoluit᷑: quã
pͥmis et nouissimis pat̾ familias p̃parauit ȩqualẽ.
Audiamꝰ itaq plenũ diuina laude pectꝰ ppłi da
Ecce ꝑsona in hoc psalmo quendã exultantẽ felici
exultatione p̃figurat: et scaturientẽ corde in amo

Expanded text:
dui cupientes ; a saecularibus delectationibus temperemus: dui cupientes ; a saecularibus delectationibus temperemus: et significatur quadragenario numero, quo et Moyter utramque personam medius Salvator effulsit, ut ab refrenemus; quamdiu perfectio Decalogi Legis, tanquam psalterium decem chordarum, per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto orbe praedicatur, ut decem quater ducta quadragenarium numerum signent. Quinquagenario vero numero post resurrectionem Domini, quo cantamus Alleluia, non cujusdam temporis finis et transitus, sed beata illa significatur aeternitas; quia denarius additus quadragenario, laborantibus in hac vita fidelibus merces illa persolvitur, quam et primis et novissimis paterfamilias praeparavit aequalem. Audiamus itaque plenum divina laude pectus populi Dei. Ecce personat in hoc psalmo quemdam exsultantem felici exsultatione, praefigurat et scaturientem corde in amor
Abbreviated transcription (Latin):
endã ut dñs suggerit exhortationẽ
nrãm & nutriendã caritatẽ: qi nob̾
inherere deo bonũ ẽ. Adestote animo cantatores
boni: filii laudis & gle sempit̃nȩ. ueriet incorrupti
dei. Ad estote intenti. qͥ nostis cantare et psallere in
qͥ ñ uenit et ñ transit. qr nec hesterno preit᷑ ut ueni¬
at. nec crastino urget᷑ ut transeat. Ad quẽ sane
nos cũ uenerimꝰ: inherentes ei nec nos transibimꝰ. Et
sic̃ quodã loco canit᷑ deo: beati qͥ habitant in do¬
motua. in scła scłoꝵ laudabunt te. hoc erit otio¬
soꝵ negotiũ: hoc opꝰ uacantiũ. Hec actio quietoꝵ:
hȩc cura securoꝵ. Sic̃ enĩ dies isti p̃teritis diebꝰ qua¬
dragesimȩ qͥbꝰ ante resurrectionẽ dñici corporis ui-¬
te huiꝰ significat᷑ meror. sollennit᷑ grata hilaritate
succedunt: sic dies ille qͥ pꝰ resurrectionẽ dabit᷑
ut etiã cũ labore atq luctamine ingemiscentes
grauati. et habitaculũ nr̃m qđ de celo ẽ. suꝑ in¬

Expanded text:
 Dominus suggerit ad exhortationem nostram, et nutriendam charitatem, qua nobis inhaerere Deo bonum est. Adeste animo cantatores boni, filii laudis et gloriae sempiternae veri et incorrupti Dei. Adeste intenti, qui nostis cantare et psallere in qui non venit et transit, quia nec hesterno praeitur ut veniat, nec crastino urgetur ut transeat. Ad quem sane nos cum venerimus, inhaerentes ei nec nos transibimus: et sicut quodam loco canitur Deo, «Beati qui habitant in domo tua: in saecula saeculorum laudabunt te» ; hoc erit otiosorum negotium, hoc opus vacantium, haec actio quietorum, haec cura securorum. Sicut enim dies isti praeteritis diebus Quadragesimae, quibus ante resurrectionem Dominici corporis vitae hujus significatur moeror, solemniter grata hilaritate succedunt: sic dies ille qui post resurrectionem dabitur ut etiam cum labore atque luctamine ingemiscentes gravati, et habitaculum nostrum quod de coelo est superin
Abbreviated transcription (Latin):
do potes: immortaliũ delitiarũ matrẽ concupisce
sapientiã. Sed initiũ sapientiȩ cimor dñi. De¬
lectabit illa. et ineffabilit̾ ꝓculdubio delecta¬
bit. castis et ȩt̾nis ueritatis amplexibꝰ. Sed priꝰ tͥ
donanda sunt debita: quã p̃mia flagitanda.
Initiũ gͦ sapientiȩ. timor dñi. Honꝰ ẽ incellec-¬
tꝰ. Qͥs negat: Sed intelligere et ñ facere: ꝑiculo¬
sũ ẽ. Bonꝰ ẽ. gͦ facientibꝰ. Nec extollat mentẽ in
suꝑbiã. Cuiꝰ enĩ timor ẽ. initiũ sapientiȩ: laus
eiꝰ manet in scłm scłi. Et hoc erit p̃miũ: hic fi¬
nis. hȩc statio sedesq ꝑpetua. Illic inueniunt᷑
mandata fidelia: confirmata in scłm scłi. Ipsa
ẽ hereditas noui testam̃ti: mandata in ȩternũ.
Unã petii inqͥt a dño hanc reqͥrã: ut in habitẽ
in domo dñi ꝑ om̃s dies uitȩ meȩ. Beati enĩ qͥ

Expanded text:
do potes, immortalium deliciarum matrem concupisce do potes, immortalium deliciarum matrem concupisce sapientiam: sed, «Initium sapientiae, timor Domini.» Delectabit illa, et ineffabiliter procul dubio delectabit castis atque aeternis veritatis amplexibus: sed prius tibi donanda sunt debita, quam praemia flagitanda. «Initium» ergo «sapientiae timor Domini. Bonus est intellectus.» Quis negat? Sed intelligere et non facere, periculosum est. «Bonus» ergo «facientibus.» Nec extollat mentem in superbiam. Cujus enim timor est initium sapientiae, «Laus ejus manet in saeculum saeculi:» et hoc erit praemium, hic finis, haec statio sedesque perpetua. Illic inveniuntur mandata fidelia, confirmata in saeculum saeculi; ipsa est haereditas Novi Testamenti mandata in aeternum. «Unam petii,» inquit, «a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae me
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. facta in ueritate et iusticia. hoc ẽ. uerũ et iu¬
stũ ut hic laboret᷑ illic requescat᷑: quia Redẽ.¬
suis. Sed hoc uetꝰ testamentũ ẽ: ad ueterẽ homi-¬
nẽ ꝑtinet. Qui autẽ ibi figurã intellexer̃. here¬
des etiã tunc noui testamenti extiter̃. qm̃ quȩ sur-¬
Uetere autẽ illo: re ipsa ꝓbatũ ẽ transitoria ꝓmi-¬
sisse. Mandauit qͥppe in ȩc̾nũ testam̃tũ suũ.
Sed qd nisi nouũ: Cuiꝰ heres qͥsqͥs. eẽ. uolueris:
nolo te fallas. nec trã trahentẽ lac et mel carna¬
lit̃ cogites. Non amena predia. ñ ortos fructiferos
et opacos: ñ tale aliqͥd mediteris adipisci. quale
solet hic oculus auaritiȩ concupiscere: Cũ enĩ sit
radix om̃iũ maloꝵ cupicdtas: ꝑim̃da ẽ ut hic
consumat᷑. ñ differenda ẽ ut ibi satiet᷑ Primũ pę¬
nas fuge.gehennas deuita anteꝗ̃ uideas. Desidera¬
uł exꝑtꝰ es. uel augere uel multiplicare cogitan¬

Expanded text:
saeculi, facta in veritate et justitia.» Hoc est verum et jusaeculi, facta in veritate et justitia.» Hoc est verum et justum, ut hic laboretur, illic requiescatur: quia, «Redemsuis:» sed hoc Vetus Testamentum est, ad veterem hominem pertinens. Qui autem ibi figuram intellexerunt, haeredes etiam tunc Novi Testamenti exstiterunt; quVetere autem illo, reipsa probatum est transitoria promisisse: «Mandavit» quippe «in aeternum Testamentum suum.» Sed quod, nisi Novum? Cujus haeres quisquis esse volueris, nolo te fallas, nec terram trahentem lac et mel carnaliter cogites, non amoena praedia, non hortos fructiferos et opacos, non tale aliquid mediteris adipisci, quale solet hic oculus avaritiae concupiscere. Cum enim sit radix omnium malorum cupiditas , perimenda est ut hic consumatur, non differenda ut ibi satietur. Primo poenas fuge, gehennas devita: antequam desiderevel expertus es, vel augere ac multiplicare cogitan
Abbreviated transcription (Latin):
in incerto diuitiarũ: sed in deo uiuo. eui facile. ẽ.
qđ hominibꝰ difficile. ẽ. Sic enĩ multi uocatisunt.
sic occupata ẽ hereditas gentiũ: sic factũ ẽ ut eti¬
ã plurimi qͥ ñ dimiser̃ omnia sua in hac uita ut
sequerent᷑ eũ. uitã etiã ipsã ꝓnominis eiꝰ confessio¬
ne contẽpnerent: et tanquã cameli humiliantes
se ad portanda onera pressurarũ. intrarent etiam
sic̃ ꝑ foramen acus: ꝑ cõpungentes passionis angu¬
stias. Ipse fecit hȩc: cui omĩa possibilia st̃. Opera
manuũ eiꝰ ueritas et iudiciũ. Teneat᷑ ueritas: ab
iudiciũ ꝑducunt᷑. qͦ ñ solũ eos a qͥbꝰiudicati sunt.
sed etiã angłos udicent: adũsus qͦseis erat collucꝰ¬
tatio. etiã cũ ab hominibꝰ udicari uiderent᷑. Non
separet axp̃o tribulatio. angustia. fames nuditas.
gladiꝰ. Fidelia enĩ omnia mandata eiꝰ. Non fal¬
lit: exibet qđ ꝓmisit. Non camen hic expectandũ¬
ẽ. ñ hic sꝑandũ. Sed Confirmata st̃ in seculũ

Expanded text:
incerto divitiarum; sed in Deo vivo , cui facile est quod hominibus difficile est. Sic enim multi vocati sunt, sic occupata est haereditas Gentium, sic factum est ut etiam plurimi qui non dimiserunt omnia sua in hac vita ut sequerentur eum, vitam etiam ipsam pro nominis ejus confessione contemnerent; et tanquam cameli humiliantes se ad portanda onera pressurarum, intrarent etiam sicut per foramen acus, per compungentes passionis angustias. Ipse fecit haec, cui omnia possibilia sunt. 7. «Opera manuum ejus veritas et judicium.» Teneatur veritas ab judicium perducuntur, quo non solum eos a quibus judicati sunt, sed etiam angelos dijudicent, , adversus quos eis erat colluctatio, etiam cum ab hominibus judicari viderentur. Non separet a Christo tribulatio, angustia, fames, nuditas, gladius . «Fidelia» enim «omnia mandata ejus:» non fallit, exhibet quod promisit. Non tamen quandum; sed «confirmata sunt in saeculum
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ scalas descendit. et si ñ dicat᷑ ꝑ scalas aut piscinã
descendit. et si ñ dicat᷑ in piscinã. Et bene ait descen¬
der̃: humilitate scilicet penitendi. Ascender̃ enim:
quando ꝑ suꝑbiã contumacẽ erectifuerant et elati.
Sursũ enĩ sibi eẽ. uidebant᷑: quando ignorantes dei
iustitiã. constituere uolebant suã: in qua fitigati
et legis p̃uaricatione confuisi. ab illa elatione des¬
cender̃ flendo: ut iustitiã dei potiꝰ impetrarent
petendo. Sunt codices qͥ ñ habent descender: sead
transier̃. tanquã exaggeranter diceret transisse se
flendo fontes aquarũ: id ẽ ut hoc intelligamꝰ exitꝰ¬
aquarũ plus fuisse. quã manant aquȩ de sius exi-¬
tibꝰ. Cur autẽ ñ custodita lege sic flecur nisi ut im¬
petret᷑ grã quȩ penitentis delet iniquitatẽ. et cre¬
dentis adiuuat uoluntatẽ:¬

Expanded text:
dicitur, Scalas descendit, etsi non dicatur, per scalas; aut, Piscinam dicitur, Scalas descendit, etsi non dicatur, per scalas; aut, Piscinam descendit, etsi non dicatur, in piscinam. Et bene ait, «descenderunt,» humilitate scilicet poenitendi. Ascenderunt enim, quando per superbiam contumacem erecti fuerant et elati. Sursum enim sibi esse videbantur, quando ignorantes Dei justitiam, constituere volebant suam : in qua fatigati et legis praevaricatione confusi, ab illa elatione descenderunt flendo, ut justitiam Dei potius impetrarent poenitendo. Sunt codices qui non habent «descenderunt,» sed «transierunt,» tanquam exaggeranter diceret transisse se flendo fontes aquarum; ut hoc intelligamus «exit plus flevisse, quam manant aquae de suis exitibus. Cur autem non custodita lege sic fletur, nisi ut impetretur gratia, quae poenitentis delet iniquitatem, et credentis adjuvat voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
redemeris: int̾ ipsas calũpnias custodiã mandata
tua. Haciẽ tuã inquit illumina suꝑ seriũ tuũ.
Idẽ tuã manifesta subueniendo et opitulando p̃-¬
sentiã. Et doce me iustificationes tuas. Doce:
utiq ut faciã. Qd euidentius alibi legitur. Doce
me ut faciã uoluntatẽ tuã. Qui enĩ audiunt.
licet memoria teneant qdđ audiunt: neqͦquã diddi¬
cisse putandi sunt. si ñ faciunt. Ueritatis nãq ũbũ
ẽ. Om̃is qͥ audiuit a patre et didicit: uenit ad me
iste. dolorẽ penitentiȩ p̃uaricationis suȩ. Exitus
aquarũ inquit descender̃ oculi mei: qri ñ custodier̃
legẽ tuã. id ẽ. ipsi oculi mei. Nã in qͥbꝰdã codicibꝰ et
hoc legit᷑. qr ñ custodiui legẽ tuã. Descender̃ gͦ oritꝰ
aquarũ.: id ẽ. effusiones lacrimarũ. Et ea loquuti¬
one qua dicere potuit montes descenderunt pedes
mei. et si ñ diceret ꝑ montes uel in montes ea locutione

Expanded text:
redemeris; inter ipsas calumnias custodiam mandataredemeris; inter ipsas calumnias custodiam mandata Faciem tuam,» inquit, «illumina super servum tuum:» id est, tuam manifesta, subveniendo et opitulando, praesentiam. «Et doce me justificationes tuas.» Doce utique ut faciam: quod evidentius alibi legitur, «Doce me ut faciam voluntatem tuam» . Qui enim audiunt, licet memoria teneant quod audiunt, nequaquam didicisse putandi sunt, si non faciunt. Veritatis namque verbum est, «Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad meiste dolorem poenitentiae praevaricationis suae, «Exitus aquarum,» inquit, «descenderunt oculi mei, quia non custodierunt legem tuam:» id est, ipsi oculi mei. Nam in quibusdam codicibus et hoc legitur, «Quia non custodivi legem tuam. Descenderunt» ergo «exitus aquarum,» id est effusiones lacrymarum. Et ea locutione qua dicere potuit, Montes descenderunt pedes mei; etsi non diceret, per montes, vel, in montes: ea locutione