comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruus: s in forma etiã serui
dñs fuit: Qiuippe illa forma ser¬
uilis: s quãuis eẽt similitudo
carnis peccati. non erat caro peccati: lib̾tatẽ
ꝓmisit credentib in se Iudei uͦ tanquã de sua
libertate suꝑbientes. dedignati st̃ fieri libe¬
ri: cũ eẽnt serui peccati Ideo aũt se liberos
eis ad hȩc responderit dñs: hodierna lectio¬

Expanded text:
 in forma servi Dominus. Fuit quippe illa carnis forma servilis, sed quamvis esset similitudo carnis peccati, non erat caro peccati. Libertatem promisit credentibus in se; Judaei vero tanquam de sua libertate superbientes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos eis ad haec respondit Domin
Abbreviated transcription (Latin):
misita cdiscreuit. aut pret̃ suã animã & car¬
s aliquã naturã in hominib quȩ peccato
quiata ñ eẽt inuenit: s qm̃ prescierat qui
herant credituri. ipsos dixit ex dõ⁊ qͣm re¬
snetrationis ad optione nascerent᷑ ex dõ: Ad
us ꝑtinet: qui est ex dõ uerba dĩ audit :
Lus uͦ sequit᷑. ꝓpterea uos ñ auditis qͥa exdõ
istis: eis dictũ est qui ñ solũ peccato uitiosi
nit nã hoc malũ cõmune erat omĩb s etiã
iagnti qđ non fuerant credituri ea fide qͣ
posent sola. a peccatoꝵ obligatione liberari:
Quipt̃ ỹsciebat illos quib talia dicebat. in
sus pacatis atq impietate morituros. in qͦ
u similes erant: nec uenturos ad regeneratio
itiiqua essent filii dĩ: hoc est ex dõ nati.
iqu erant homines creati Scdm hanc pre¬
usmuationẽ locitus est dñs: non qđ aliquẽ
lminũ in uenerit. qui uel scdm regeneratio

Expanded text:
praeter suam animam et carnem, aliquam naturam in hominibus quae peccato vitiata non esset, invenit: sed quoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex Deo, quoniam regenerationis adoptione renascerentur ex Deo. Ad hos pertinet, Qui est ex Deo, verba Dei audit. Quod vero sequitur, Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; eis dictum est, qui non solum peccato vitiosi erant nam hoc malum commune erat omnibus, sed etiam praecogniti quod non fuerant credituri, ea fide qua sola possent a peccatorum obligatione liberari. Quapropter praesciebat illos quibus talia dicebat, in suis peccatis atque impietate morituros, in qua ei similes erant, nec venturos ad regenerationem, in qua essent filii Dei, hoc est ex Deo nati, a quo erant homines creati. Secundum hanc praedestinationem locutus est Dominus, non quod aliquem hominem invenerit, qui vel secundum regener
Abbreviated transcription (Latin):
ad nr̃am rursus infirmitatẽ suũ tempua
asfectũ e & ait unde lectio cepit hoduefuu
a nima mea turbata est Unde turimis
odit animã suã in hoc mundo: in uita tu
custodit eam Ergone anuna tua in bu ni¬
do amat᷑. ideo turbat᷑ ueniente hora quim
hoc mundo egrediat᷑: Quis hoc de annus
audeat affirmare: Sed nos in se transtilt
nos in se suscepit: Caprit nr̃m menbrois sre
suscepit affectũ: & ideo non ẽ ab aliquo turies
s sic de illo dictũ est cũ latart̃i suscitaret tuti¬
uit semet ipsũ. O portebat enĩ : ut unus mli¬
ad sũma. ita nob̾ cõpateret᷑ ad infima duci
suꝑuis dicentẽ. uenit hora ut clarificet᷑ filis
hominis. & si mortificatũ fuerit granũ milta
frtictũ affert ⁊ audio qui odit ammã fud in
hoc mundo. in urtã et̾nam custodit eam: ned
ꝑmittor tantũmͦ mirari. s ubeor untit

Expanded text:
ad nostram rursus infirmitatem suum temperavit affectum, et ait, unde lectio coepit hodierna, Nunc anima mea turbata est. Unde turbata odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo anima tua in hoc mundo amatur, ideo turbatur veniente hora qua ex hoc mundo egrediatur? Quis hoc de anima Domini audeat affirmare? Sed nos in se transtulit, nos in se suscepit caput nostrum, membrorum suorum suscepit affectum: et ideo non est ab aliquo turbatum; sed sicut de illo dictum est, cum Lazarum suscitaret, turbavit semetipsum . Oportebat enim ut unus mediad summa, ita nobiscum pateretur et infima . 2. Audio superius dicentem, Venit hora ut glorificetur Filius hominis: si mortificatum fuerit granum, multum fructum affert. Audio, Qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Nec permittor tantummodo mirari, sed jubeor imit
Abbreviated transcription (Latin):
iħo: & abiit et abscondit se ab eis : non ab eis qͥ
credere & diligere ceꝑant: non ab eis qui cũ
ramis palmaꝵ & laudibus obuiam uenerant:
s ab eis qui uidebant & inuidebant. qr nec
uidebant: s in lapidem illũ cecitate offen¬
debant: Cum aut̃ se absondit iħc ab eis qui
illum occidere cupiebant. qđ sepe ꝓpt̃ obli¬
uionẽ cõmonendi estis: nr̃e infirmitati con¬
suluit: non sue potestati derogauit:¬

Expanded text:
st Jesus, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui st Jesus, et abscondit se ab eis. Non ab eis qui credere et diligere coeperant; non ab eis qui cum ramis palmarum et laudibus obviam venerant; sed ab eis qui videbant et invidebant, quia nec videbant, sed in lapidem illum caecati  Aug., caecitate offendebant. Cum autem se abscondisset Jesus ab eis qui illum occidere cupiebant, quod saepe propter oblivionem commonendi estis, nostrae infirmitati consuluit, non suae potestati derogavit
Abbreviated transcription (Latin):
est qã intelligitis. quia xp̃c manet in ęt̾num:
Ergo ambulate dum lucem habetis: ut non tene¬
brȩ uos cõprehendant. Ambulate: accedite: to¬
tum intelligite. et moriturũ xp̃m et uicturum
in ȩternũ: & sanguinem fusurt̃ quo redimat:
& ascensurum in sublunia quo ꝑducat: Tene¬
brȩ aut̃ uos comp̃hendent: si eo modo credide¬
ritis xp̃i ȩternitatem. ut negetis in eo mortis
humilitatem: Et qui ambulat intenebris:
nescit quo uadat. Sic potest offendere in lapi¬
dem offensionis et petram scandali. qđ fuit dñs cȩ¬
cisiudȩis: sic̃ credentibus lapis quem reꝓbauer̃
ȩdificantes factus est in caput anguli: H inc
dedignati sunt credere in xp̃m: quia eor im¬
pietas contensꝑ sit mortuum. risit occisũ: Et¬
in ipsa erat mors grãm multiplicandi: et ex¬
altatio trabentis post se omĩa Dum lucẽ inqͥt
aliquid ueri auditum habetis. credite in uerita¬
tem: ut renascamini in ueritate: hȩc locutus ẽ¬

Expanded text:
s., intelligetis, quod Christus manet in aeternum. Ergo ambulate, dum lucem habetis, ut non vos tenebrae comprehendant. Ambulate, accedite, totum 587 intelligite, et moriturum Christum et victurum in aeternum; et sanguinem fusurum quo redimat, et ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat. Sic potest offendere in lapidem offensionis, et petram scandali, quod fuit Dominus caecis Judaeis ; sicut credentibus lapis quem reprobaverunt aedificantes, factus est in caput anguli . Hinc indignati sunt credere in Christum, quia eorum impietas contempsit mortuum, risit occisum: et ipsa erat mors grani multiplicandi, et exaltatio trahentis post se omnia. VERS. 36.-- Dum aliquid veri auditum habetis, credite in veritatem, ut renascamini in veritate. Haec locutus e
Abbreviated transcription (Latin):
moitem crucis in telligentes: quesierunt ab
illo & dixerunt: Nos auditumus ex lege:
qr xp̃c manet in ȩt̾̃num Et quomͦ tu dicis
oportet exaltari filum hominis: Si enim
xp̃c est inquiunt : manet in et̾̃num Si ma¬
net in eternũ: quomͦ exaltabitur a t̾ra. id ẽ
quomͦ crucis passione morietur.: Hoc enĩ
eum dixisse intelligebant: qđ facere cogitabant:¬
Non eis gͦ uerbors istor obscuritatẽ aꝑuit infu

Expanded text:
» mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab » mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo, et dixerunt: « Nos audivimus ex lege, quia Christus manet in aeternum. Quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? » Si enim Christus est, inquiunt, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra, id est quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabantgo eis verborum istorum obscurita
Abbreviated transcription (Latin):
inquit traham post me: ut sitcaput eors. & illa
menbra eiꝰ: Sed si exaltatus fuero a terra. hoc
est cũ exaltatus fuero ⁊ non enĩ dubitat futu¬
rum eẽ qđ uenit implere: hoc refertur ad il¬
lud qđ suꝑius ait. si aut̃ mortuũ fuerit gͣnũ.
multum fructũ affert: Nam exaltationem
suam quid alud cdixit. quã in cruce passionem e
Quod &e ipse eugłista non tacuit: Subunxit
enĩ et ait: Hoc aut̃ dicebat: significans qua
morte eẽt moriturus Respondit ei turba:
Nos audiuimus ex lege: quia xp̃c manet in
ȩt̾num. Et quomͦ tu dicis oportet ȩxaltari
filium hominis: Quis est iste filius homi¬
nis: Memorit̃ tenuer. qd̾ dñs dicebat assi¬
due filiũ se ẽẽ hominis: Nam hoc loco non
ait. si exaltatus fuerit a terra filius homi¬
qui eum uidere cupiebant: Uenit hora: ut
clarificetur filius hominis. Hoc itaq isti am¬
mo retinentes. & qd̾ nc̃ ait cum exaltatꝰ fuero a t̾ra

Expanded text:
inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa inquit, traham post me, ut sit caput eorum, et illa membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra, hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud, quo superius ait: Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert . Nam exaltationem suam quid aliud dixit, quam in cruce passionem? Quod et ipse evangelista non tacuit; subjunxit enim, et ait: Hoc autem dicebat, significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba: Nos audivimus ex lege, quiaaeternum. Quomodo tu dicis, Oportet exaltari Filium hominis? Quis est iste filius hominis? » Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue filium hominis se esse. Nam hoc loco non ait, si exaltatus fuerit a terra filius homiqui eum videre cupiebant: « Venit hora, ut clarificetur Filius hominis. » Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait, « Cum exaltatus fuero a terra,
Abbreviated transcription (Latin):
lis: Cum gͦ dixisset nc̃ princeps huiꝰ mun
lacetur foras: et ego inquit si exaltatꝰ fue
Naterra. omĩa traham post me Quȩ omĩa.
is eiqͥbus ille eicietur foras: Non aut̃ dixit
su uiumus. et illud quo uisibiles. & con¬
initabiles sumus Qtui enĩ dixit. capillus
se apite ur̃o non ꝑibit : omĩa trabit post se
Aut si omĩa ipsi homines intelligendi sunt. omĩa
p̃destinata ad salutem possumus dicere. exqͥb
omĩbus ait nichil ẽẽ ꝑiturum: cum supra de
suis ouibus loqueret᷑: Aut certe omĩa hominũ
genera. siue in linguis omĩbus: siue in ȩtatib
omnibus: siue in gradibus honor honinib:
siue in diuersitatib ingenior omĩbus: siue in
artium licitarum & utiliũ ꝓfessionib om̃ĩb:
et quicqͥd aliud dici potest scđm in numerabi¬
les differentias. quib uit̾ se p̃ter sola peccata
homines distant: ab excellentissimis usq ad
humillimos. a rege usq ad mendicum. omĩa

Expanded text:
 Cum ergo dixisset, Nunc princeps hujus mundi  Cum ergo dixisset, Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras; Et ego, inquit, si exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia, nisi ex quibus ille ejicitur foras? Non autem dixitquo vivimus, et illud quo visibiles et contrectabiles sumus. Qui enim dixit, Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus ait nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibusive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest, secundum innumerabiles differentias quibus inter se, praeter sola peccata, homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege usque ad mendicum: Omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
Ind ẽ oramꝰ cum dicimus. dimitee nobis debita
ras tuis it uulnera nr̃a sanentur: Et quida¬
uis pitimꝰ cum dicimꝰ ne nos inferas in temptatio¬
rmn e nusi ut ille qui insidiatur uel certat extrinse¬
as. nulla inrumpat ex parte: nulla nos fraude.¬
lcum cordis ubi fides habitat: eiectus est foras:
Ionisi dñs custodierit ciuitatẽ: in uanũ uigilat qͥ
astdit eam: Nolite gͦ de uob̾ ipsis p̃sumere:
inm uultis foras eiectũ diabolũ intro iterũ
mocare: Absit aut̃ ut diabolũ. mundi prin
qita dictũ existimemꝰ: uit eũ cęlo & terrȩ do¬
nuri posse credamus: Sed mundus appellatur
analis hominibus: qui toto terrarum orbȩ
asusi sunt: sicut apellat᷑ domus in his qͥbus
ubtatur: scdm qđ dicimꝰ. bona domus ẽ uel
uila domus est: non qn rep̃hendunis siue
iis malor hominũ qui habitant in mundo:
liellatur etiã mundus in bonis: qui similit̃
int ex quorꝑ cordib princeps mundi eicitur

Expanded text:
id enim oramus cum dicimus: Dimitte nobis debita nostra , nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Et ne nos inferas in tentationem? nisi, ne ille qui insidiatur, vel certe extrinsecus nullus irrumpat ex parte, vel nulla nos fraudelocum cordis, ubi fides habitat, ejectus est foras. Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilat qui custodit eam . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus; sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto terrarum orbe diffusi sunt, sicut appellatur domus in his a quibus inhabitatur, secundum quod dicimus, bona domus est, vel mala domus est, non quando reprehendimus sive ceps malorum hominum, qui habitant in mundo. Appellatur etiam mundus in bonis, qui similitersunt ex quorum cordibus princeps mundi ejicietur
Abbreviated transcription (Latin):
Et clarificaui. cũ de uirgine natus est. cum celo
dente spũ spetie colũbȩ de claratus est: cum
uoce de cęlo sonante monstratꝰ. cũ in monte
tranfiguratꝰ. cũ miracula multa fecit: cum
multos sanauit atq mundauit : cũ de pau¬
cissimis panib tantam multitudinẽ pauit:
cũ uentis & fluctib imꝑauit: cũ mortuos
suscitauit: et iterũ clarificabo: cũ resurget

Expanded text:
Et clarificavi, cum de Virgine natus est, cum virtuEt clarificavi, cum de Virgine natus est, cum virtudente Spiritu in specie columbae declaratus, cum voce de coelo sonante monstratus, cum in monte transfiguratus, cum miracula multa fecit, cum multos sanavit atque mundavit, cum de paucissimis panibus tantam multitudinem pavit, cum ventis et fluctibus imperavit, cum mortuos suscitavit: et iterum clari
Abbreviated transcription (Latin):
mitatẽ: ut doceat sic contristatũ & conturba¬
tũ. qđ seqͥtur dicere Ueruntam̃ non qđ ego
uolo: s qd̾ tu uis pater: Sic enĩ homo ab hui¬
manis in diuina dirigit᷑: cũ tioluntati bu¬
manȩ. uoluntas diuuna p̃ponitur: Quid est
aut̃ clarifica tuũ nom̃. nisi in sua passione
& resurrectione: Quid gͦ est aliud. nisi ut
pater clarificet filiũ. qui clarificat nom̃
suũ etiã in similibꝰ passionib sernoꝵ suors e
Unde scriptũ ẽ depetro. qd̾ ideo de illo dixerit
alter te cinget & feret quo tu non uis: qͥa
significare uoluit. qua i otte clarificaturꝰ
erat dm̃ Ergo & in illo ds̃ clarificabat¬
nom̃ suum: quia etiã sic in menbris eius
clarificat xp̃m suũ Uenit gͦ uox de celo.
Et clarificaui: & iterum clarificabo. Et cla¬
rificaui ante qͣm facerem mundũ: & iterũ
clarificabo eum resurget a mortuis et ascen¬
det in celum Et aliter in telligi potest:

Expanded text:
mitatem, ut doceat sic contristatum et conturbamitatem, ut doceat sic contristatum et conturbatum, quod sequitur dicere. Verumtamen, non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater . Sic enim homo ab humanis in divina dirigitur, cum voluntati humanae voluntas divina praeponitur. Quid est autem, clarifica tuum nomen, nisi in sua passione et resurrectione? Quid est ergo aliud, nisi ut Pater clarificet Filium, nomen etiam in similibus passionibus servorum suorum? Unde scriptum est de Petro, quod ideo de illo dixerit, Alter te cinget, et feret quo tu non vis; quia significare voluit, qua morte glorificaturus erat Deum etiam in membris suis clarificat Christum. 4. Venit ergo vox de coelo, Et clarificavi, et iterum clarificabo. Et clarificavi, antequam facerem mundum: et iterum clarificabo, cum resurget a mortuis, et ascendet in coelum. Et aliter intelligi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
n anma mea turbata est Et quid dicã
nquit: Pater saluifica me: ex hac hora
si ꝓpterea ueni in hanc horam: Pater cla¬
nsica tuũ nom̃: Docuit te qͥd cogites: do¬
ant quid dicas : qtiẽ inuoces. in quo sꝑes:
nuꝰ uoluntatẽ certã atq diuinã. tuȩ uolun¬
t humanȩ infirmeq p̃ponas: Non ideo
eudeat᷑ ex alto deficere. qͥa te uult ab i
uꝓficere: Nam et temptari dignatus est
idabolo: a quo utiq si nollet. ñ temptaret᷑:
qr̃admodũ si nollet ñ pateret᷑. & ea respon¬
it diabolo. quȩ tu in temptationibus debe¬
s respondere Et ille quidẽ temptatus est s
im ꝑilitatus. ut doceret te in temptatio
ꝑiditantẽ temptatori respondere: & post
emptatorẽ non ire: s de ꝑiculo tẽptatiõis
pare. Sic̃ aut̃ hic dixit nẽ anima mea tur
bia est ita etiã ubi dicit tristis est anima
nea usꝙ ad mortẽ. & pater si fieri po test
transeat a me calix iste. hominis suscepit infir¬

Expanded text:
Nunc anima mea turbata est. Et quid dicam, Nunc anima mea turbata est. Et quid dicam, inquit? Pater, salvifica me ex hac hora: sed propterea veni in hanc horam. Pater, clarifica nomen tuum. Docuit te quid cogites, docuit quid dicas, quem invoces, in quo speres, cujus voluntatem certam atque divinam tuae voluntati humanae infirmaeque praeponas. Non ideo tibi videatur ex alto deficere, quia te vult ab imo proficere. Nam et tentari dignatus est a diabolo, a quo utique si nollet non tentaretur, quemadmodum si nollet non pateretur: et ea respondit diabolo, quae tu in tentationibus debeas respondere . Et ille quidem tentatus est, sed non periclitatus; ut doceret te in tentatione periclitantem tentatori respondere, et post tentatorem non ire, sed de periculo tentationis exire. Sicut autem hic dixit, Nunc anima mebata est, ita etiam ibi dicit: Tristis est anima mea usque ad mortem. Et: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste. Hominis suscepit infir
Abbreviated transcription (Latin):
oui setitadins mee: audi in me uocẽ in fir¬
mttis tus: Uires suggero ut curras.ł nec
urrins qtꝰ acceleras: s transfero in me
diepudas : et substerno qͣ transeas O
qũ. mediator ds̃ supͣ nos. homo ꝓpt̾̃ nos:
quoseo niscciam tuiã. Nam qđ tu tantus.
us Raritatis uoluntate turbaris ⁊ multoᷤ
n copore tuo qui suȩ infirmitatis necessita¬
o tursuant᷑: ne desꝑando ꝑeant consolaris:
Siniqͥ homo qui sequi uult: audiat qua se¬
qant Accessit forte hoia: terribił ꝓponit᷑
tio: aut faciendȩ iniqͥtatis: aut subeun¬
de passionis Tubatur anima infirma:
tꝰ quã sponte turbata est anima in uicta
qone tuȩ uoluntati: uoluntatẽ dĩ: Attende
ĩ quid deinde sub uingat creator tuus et
nigster tuus. qui te fecit: et ut te docer&
aelis est & ipse qd fecit Homo enĩ factus
ił qui hominẽ fecit: s ds̃ incõmittabilis
mansit ⁊ & hominẽ in melius cõmutauit
andi gͦ quid deinde subiungat: cũ dixisset

Expanded text:
vocem fortitudinis meae, audi in me vocem infirmitatis tuae: vires suggero ut curras, nec reprimo quod acceleras; sed transfero in me quod trepidas, et substerno qua transeas. O Domine mediator, Deus supra nos, homo propter nos, agnosco misericordiam tuam! nam quod tu tantus tuae charitatis voluntate turbaris, multos in corpore tuo qui suae infirmitatis necessitate turbantur, ne desperando pereant consolaris. 3. Denique homo qui sequi vult, audiat qua sequatur. Accessit forte hora terribilis, proponitur optio aut faciendae iniquitatis, aut subeundae passionis; turbatur anima infirma, propter quam sponte turbata est anima invicta: praepone tuae voluntati voluntatem Dei. Attende enim quid deinde subjungat creator tuus et magister tuus, qui te fecit, et ut te doceret factus est et ipse quod fecit: homo enim factus est qui hominem fecit; sed Deus incommutabilis mansitAudi ergo quid inde subjungat, cum dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
glorificationẽ suam. ꝑ unuersum mundũ nui¬
tos popłos credituros: in quors cordibus diss.¬
lus intus erat: cui qͣn ex fide renuntiant. enꝰ
foras Sed dicit aliquis Numqͥd de conrduibus
patriarcharũ & ꝓpħarũ. ueterumq uistori
ñ est eiectus foras: Eiectus est plane: Auon
gͦ dictum est nc̃ eicietur foras: Quomꝰ pites
nisi qͥa tunc qđ in hominib paucissimis ficti¬

Expanded text:
glorificationem suam per universum mundum mulglorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicietur foras. Sed dicit aliquis: Nunquid de cordibus patriarcharum et prophetarum, veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominib
Abbreviated transcription (Latin):
huius mundi eiciet᷑ foras: Audiuimꝰ quale dixe¬
rit esse iudicium: Non gͦ illud quod in fine uen¬
turũ est. ubi uiui & mortui iudicandi sunt. aliis
ad sinistram. aliis ad dexterã separatis: s iudi
cium quo princeps huiꝰ mundi eicietur foras:
Quomͦ gͦ intus erat. et quomͦ dixit eiciendum eũ
foras.: Nũqtudnã in mundo erat. & extra mũ¬
dũ missus est foras: Si enĩ de illo iudicio dice¬
ret qd̾ in fine uenturũ est: posset aliqͥs opina¬
ri ȩt̾̃num ignẽ quo mittendus est diabolus cũ
angłis suis. & omĩbus qui sunt ex parte entis:
ñ natura s uitio: non quia creauit aut genti¬
it ⁊ s quia ꝑ suasit et tenuit: Posset gͦ aliqu
opinari illum ignẽ ȩt̾num extͣ mundũ s.
&e hoc eẽ dictum eicietur foras Quia uiat
nc̃ uidicium est mundi. & ex ponens quis ai¬
rit. nc̃ inquit princeps huus mundi ilat
foras: hoc intelligendum est qđ ntine sit.

Expanded text:
hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixehujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi et mortui judicandi sunt, aliis ad sinistram, cium quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat, et quo eum ejiciendum dixit foras? Numquidnam in mundo erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nunc, inquit, princeps hujus mundi ejicietur foras: hoc intelligendum est quod nunc fit,
Abbreviated transcription (Latin):
altitudo diuitiaꝵ sapientiȩ et scientie dĩ: quam
inscrutabilia sunt iudicia eiꝰ Ex quib iudiciis
etiam hoc est quod hic ait. dñs. nc̃ iudiciũ ẽ mun¬
di: sertiato illo in fine iudicio. ubi nouissime uui
& mortui udicandi sunt: Possidebat gͦ diabolus
genus humanũ: et reos suppliciors tenebat cyro¬
grapho peccators Dominabat᷑ in cordib infideliũ:
ad creaturã colendam deserto creatore deceptos cap
tiuosq trahebat: Exp̃i aut̃ fidem quȩ morte eius
& resurrectione firmata est. ꝑ eius sanguinem
qui in remissionẽ fusus est peccators: milia cre¬
dentiũ a dominatu diaboli liberant᷑. & xp̃i cor¬
pori coptilant᷑ : & sub tanto capite uno eiꝰ sp̃u
hanc discretionẽ : hanc a suis redemptis diaboli
expulsionem: Deniq attende quid dicat: Quasi
quereremꝰ quid eẽt quod ait. nc̃ iudiciũ est mun¬
di: secutus exposuit Ait enĩ Hunc princeps

Expanded text:
altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus ! Ex quibus judiciis etiam hoc est quod hic ait Dominus, Nunc judicium est mundi; servato illo judicio in fine, ubi novissime vivi et mortui judicandi sunt. Possidebat ergo diabolus genus humanum, et reos suppliciorum tenebat chirographo peccatorum; dominabatur in cordibus infidelium, ad creaturam colendam, deserto Crtivosque trahebat: per Christi autem fidem quae morte ejus et resurrectione firmata est, per ejus sanguinem qui in remissionem fusus est peccatorum, millia credentium a dominatu diaboli liberantur, Christi corpori copulantur, et sub tanto capite uno ejus spirhanc discretionem, hanc a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique attende, quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mundi, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat Tonitruũ factũ est Alii dicebant:
angłs ei locutus est Respondit iħe: & dixit.
ostendit illa uoce ñ sibi indicatũ qđ iã scie¬
bat: s eis inqͥbus indicari oportebat Siẽ
aũt̃ illa uox non ꝓpt̾ etĩ. sed ꝓpt̾ alios diui¬
nitate facta est: sic anima eiꝰ. ñ ꝓpt̾ eũ. sed¬
ꝓpt̃ alios uoluntate turbata est: Aitend te
cetera. Hunc inquid iudiciũ est mundi: Quid gͦ
expectandũ est in fine scłi: Sed in fine qd̃
expectatur udiciũ. erit iudicandoꝵ uiuoꝵ atq
mortuoꝵ : iudiciũ erit p̃miors pęnarũq ȩter¬
narum Quale gͦ nunc iudiciũ est. iam insuꝑio¬
ribus lectionib quantũ potui cõmontu kari¬
tatem ur̃am: dici etiã uidiciũ ñ dampnationis
s discrecionis: Unde scriptũ est Iudica me ds̃:
& discerne catisam meã de gente non scã. Multa
aut sunt iudicia dĩ: Unde dr̃ in psalmo: iudi
cia tua sic̃ multa abyssus: Dicit etiã a płs O

Expanded text:
 alii dicebant, angelus ei locutus est. Respondit Jesus et dixit: ostendit illa voce non sibi indicatum quod jam sciebat, sed eis quibus indicari oportebat. Sicut autem illa vox non propter eum, sed propter illos a divinitate facta est: sic anima ejus npropter alios voluntate turbata est. 6. Attende aetera. Nunc, inquit, judicium est mundi. Quid ergo exspectandum est in fine saeculi? Sed in fine quod exspectatur judicium, erit judicandorum vivorum et mortuorum, judicium erit praemiorum poenarumque aeternarum. Quale ergo nunc judicium est? Jam in superioribus lectionibus quantum potui, commonui Charitatem vestram, dici etiam judicium non damnationis, sed discretionis: unde scriptum est, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Multa autem sunt judicia Dei: s, O
Abbreviated transcription (Latin):
rat glorificatus: Potest similem habere qu¬
stionem: & similem solutionẽ: Non eñ imne
sp̃u scõ: fut ura p̃nuntiauer̃t ꝓpħe Aut non
etiam dñm infantẽ in spũ scõ symeon senȩx et
anna uidua cognouerunt. & tacharias e heli¬
sabeth. qui de illo nondũ nato s iam concepto
qua congregati linguis omĩum loquerentit.
ac sic in linguis omĩum gentiũ futura p̃nin¬
tiaretur ȩccła: qua grã spĩtali popłi congino¬
rentur: qua longe lateq peccata dimiternt᷑
et milia miliũ dõ reconciliarent᷑ Quid gͦat
quispiam. qͥa diabolus de credentiũ crdibus
eicitur foras. iam fideliũ neminẽ temptat:
Immo uͦ temptare non cessat: Sed aliud al
in trinsecus regnare: aliud forinsecus qpis¬
nare. Nam & munitissimã ciuitatẽ quidi
hostis opprgnat nec expugnat: et sill

Expanded text:
 nondum erat glorificatus , potest similem habere quaestionem et similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae; aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt; et Zacharias et Elisabeth, qui de illo nondum nato, sed jam concepto ritalis, qua congregati linguis omnium loquerentur, ac si in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia, qua gratia spiritali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. Quid ergo, ait quispiam, quia diejicitur foras? jam fidelium neminem tentat? Imo vero tentare non cessat, sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus opgnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
me sequat᷑. & ubi sũ ego ibi et mimbtna
erit. mundũ contempnere accendor: en
conspectu meo nichil est huiꝰ uite totis que¬
tũlibet fuerit ꝓlixus pauor. Pre anne
et̃nors. temporalia mͥ cuncta uilescunt.
& rursus ipsũ dñm meũ qui me ilis as¬
bis ab infirmitate mea rapuit ad infirta¬
tatẽ suã. audio dicentẽ Nunc amne
mea turbata est Quid est hoc: Auon
sequi iubes animã meã si turbari inds
animã tuam: Quomͦ sufferã qđ qas
tanta firmitas sentit: Quale funaris¬
tũ querã si petra succtibit: Seduads
mͥ aridire in cogitatione mea respnale

Expanded text:
me sequatur; et ubi sum ego, ibi et minister meus erit; mundum contemnere accendor, et in conspectu meo nihil est vitae hujus totus, quantumlibet fuerit prolixus, vapor; prae amore aeternorum temporalia mihi cuncta vilescunt: et rursus ipsum Dominum meum, qui me illis verbis ab infirmitate mea rapuit ad firmitatem suam, audio dicentem, Nunc anima mea turbata est. Quid est hoc? Quomodo sequi jubes animam meam, si turbari video animam tuam? quomodo sufferam quod grave tanta firmitas sentit? quale fundamentum quaeram, si petra succumbit? Sed videor mihi audire in cogitatione mea responde
Abbreviated transcription (Latin):
nis hesterne ministros suos
ut seipsum sequerentur
hortatus ẽ. cũ ita p̃dixisset
passionẽ suã qd̾ nisi granũ
frumenti cabens in teram mortuũ fuant s
manet. si aut mortuũ fuerit. mitũ fria
affert : ibi exeitauit eos qui eũ adregli a

Expanded text:
nis hesternae ministros suos ut seipsum sequerentur hortatus est, cum ita praedixisset passionem suam, quod nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert: ubi
Abbreviated transcription (Latin):
m Agiscrmo dĩ factus est ad homines ut
q quon non est as̃: Si ꝑ sermonẽ dĩ fiuint
us dii. si participando fiunt dis: unde
imapantur ñ est ds̃  Si lumina illumi¬
a an suit. lum̃ qd illuminat non est dõ
sut ulesiunt non est ds̃  aAccedis ad lumen.
suminaris: &e inter filios dĩ numeraris: Si
uendis a lumine obscuraris: & intenebris
aptaris Illud tam̃ lim̃ nec accedit ad se:
N non recedit a se: Si gͦ uos deos facit
sinctificauit filiũ suum: & misit in mun¬
dim: forte aliquis dicat: Si pater eũ san¬
aficauit: gͦ aliquando non erat sc̃s Sio
sinetisicauit: quomͦ genuit: Ut enĩ sc̃s
set gignendo ei dedit: quia scm̃ eũ genuit:
samsi quod scĩficatur antea non erat sc̃m̃:
quomꝰ dicimꝰ deo patri scĩficetur nom̃ tuum:

Expanded text:
mines ut quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii, si participando fiunt dii, unde participant non est Deus? Si lumina illuminata dii sunt, lumen quod illuminat non est Deusunde calefiunt non est Deus? Accedis ad lumen et illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater eum sanctificavit, ergo aliquando non erat sanctus? Sic sanctificavit, quomodo genuit. Ut enim sanctus esset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum; quomodo dicimus Deo Patri, Sanctificetur n
Abbreviated transcription (Latin):
ibi: & multi uenerunt ad eũ : & dicebant. qͥa
ioħs quidẽ signũ fecit nullũ: Meministis uob̾
dictũ de ioħe. quia lucerna erat: & diei testi¬
moniũ ꝑhibebat Quid gͦ isti apud se dixert̃.
ioħ̃s signũ fecit nullũ: Nullũ inquiunt
miraculũ ostendit ioħs: non demonia fuga¬
uit: non expulit febrem: ñ cecos illumina¬
uit: ñ mortuos suscitauit: ñ tot milia ho¬
minũ. de qͥnq uel septẽ panibus pauit: ñ

Expanded text:
lti venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum. Meministis vobis dictum de Joanne, quia lucerna erat, et diei testimonium perhibebat . Quid ergo isti apud se dixerunt, Joannes signum fecit nullum? Nullum, inquiunt, miraculum ostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus p
Abbreviated transcription (Latin):
responderunt qđ dixerat. ego & pater inin
sumus: Ecce iudei intellexerunt: qłartun
non intelligunt: Ideo enĩ irati st̃ qm ensĩt
equalitas est patris & filii: Dñs aĩt uatu
quid responderit trardis: Uidit eos nn fani
splendorr̃ ueritatis: & eũ temperauit murbs

Expanded text:
responderunt, quod dixerat: Ego et Pater unum sumus. Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam aequalitas est Patris et Filii. Dominus autem vide quid responderit pravis. Videt eos non ferre splendorem veritatis, e
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hic manũ patris ipsũ filiũ dietũ alpos
in cipiat carnalis cogitatio etiam ipsus s
querere filiũ. quẽ similiter credat in
Ergo nemo rapit de manu patris mai:ho
nemo rapit michi: Sed ne forte ad huc p
lapides: ut lapidarent eũ: D ñs qͥa nin
tiebatur qđ nolebat pati. & non est pasui
alloqͥtur Sustulerunt lapides uda: ei¬
pidarent illũ: Respondit eis iħs Muta
bona ostendi uob̾: ex patre meo Propter e¬

Expanded text:
cum hic manum Patris ipsum Filium dictum acceperimus, incipiat carnalis cogitatio etiam ipsius Filii quaerere Filium, quem similiter credat Christi manum. Ergo, Nemo rapit de manu Patris mei; hoc est, Nemo rapit mihi. 8. Sed ne forte adhuc titlapides, ut lapidarent eum. Dominus quia non patiebatur quod nolebat pati, et non est passus alloquitur. Sustulerunt Judaei lapides, ut lapidarent illum. Respondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo; propter
Abbreviated transcription (Latin):
Responderunt scđm opinionẽ suã: Dand bis
enĩ legerant: ħ hoc solũ tenebant: qͥa diuntit̃
eiꝰ legebant sed ñ intelligebant: Dñs aĩ it
eossuspenderet ad querendã eiꝰ diuintitu.
cuiꝰ contẽpnebant infirmitatẽ : respondt as
Quomͦ gͦ dauid in sp̃u dicit eũ dñm dicens

Expanded text:
Responderunt secundum opinationem suam: David. Sic enim legerant, et hoc solum tenebant: quia divinitatem ejus legebant, sed non intelligebant. Dominus autem ut eos suspenderet ad quaerendam ejus divinitatem, cujus contemnebant infirmitatem, respondit eis: Quomodo ergo David in
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ lacte nutriri. s solido
cibo uesci: Quis quis aut̃ ad
sum̃dũ solidũ cibum
uerbi dĩ. ad huc minus idoneus est: lacte fidei
nutriatur . & uerbũ qđ intelligere non potest.
credere non cunctetur: fides enĩ meritũ est:
in tellectus p̃miũ In ipso labore intentionis.
desudat acies mentis nr̃e : ut deponat sordicu¬
las mentis nebulȩ humane: & serenetur ad uer¬
bũ dĩ Non gͦ recusetur labor: si ad est amor
Nostis enĩ: qm̃ qui amat. non laborat: Omĩs
labor: non amantibus grauis est Si tantos
labores cũ auaris portat cupiditas ⁊ nob̃ cũ
non portat Raritas: E ugłm intendite: fac¬
ta st̃ aũt̃ encenia in iherosolimis E encenia
festiuitas erat dedicationis templi: G rece
enĩ cenon: dicitur nouum Quandocũq
nouum aliquid fuerit dedicatũ: encenia
uocantur Iuami &e usus habet hoc uerh̃. s.
ter celebrabant: Ipse dies festus age lelie
ea quȩ lecta st̃ locutus est dñs: h iens aet¬

Expanded text:
semper lacte nutriri, sed solido cibo vesci. Quisquis autem ad sumendum solidum cibum verbi Dei adhuc minus idoneus est, lacte fidei nutriatur, et verbum quod intelligere non potest, credere non cunctetur. Fides enim meritum est, intellectus praemium. In ipso labore intentionis desudat acies mentis nostrae, ut ponat sordiculas nebulae humanae, et serenetur ad Verbum Dei. Non ergo recusetur labor, si adest amor: nostis enim quoniam qui amat non laborat. Omnis enim labor non amantibus gravis est. Si tantos labores cum avaris portat cupiditas, nobiscum non portat charitas? 2. Evangelium intendite: Facta sunt autem Encaenia in Jerosolymis. Encaenia festivitas erat dedicationis templi. Graece enim καινὸν dicitur novum quandocumque novum aliquid fuerit dedicatum, Encaenia vocantur. Jam et usus habet hoc verbum: siniter celebrabant: ipse dies festus agebatur, cum ea quae lecta sunt, locutus est Dominus. 3. Hiems e
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ palam: N on ueritatẽ desideralant: so
lumpniã p̃parabant: Hiens erat & frigidca
ad illũ enĩ diuinũ ignem accedere pigr e
Sed accedere. est credere: Qui credit accar
qui negat recedit: Non moret᷑ anima peuislt
s affectibus: Friguerant a diligendi hart¬
& ardebant nocendi cupiditate. Longi aimt¬
& ibi erant: Non accedebant credendo. s pn¬
mebant ꝑ sequendo: Querebant audir. ils̃¬

Expanded text:
nobis palam. Non veritatem desiderabant, sed calumniam praeparabant. Hiems erat, et frigidi erant: ad illum enim divinum ignem accedere pigri erant. Sed accedere est credere: qui credit, accedit; qui negat, recedit. Non movetur anima pedibus, sed affectibus. Friguerant a diligendi charitate, et ardebant nocendi cupiditate. Longe aberant, et ibi erant: non accedebant credendo, et premebant persequendo. Quaerebant audire
Abbreviated transcription (Latin):
mss as i sc am qađ illi solũ sapiebant de semi¬
pilaus : alũpmiarent᷑ qđ sibi arrogaret de re¬
pu natestate. I uis est qd̃ eis respondit: Illi de
quduud uolebant calũpniari: ille filiũ dĩ
N isꝰ ispondit: Et quomͦ. audite: R espondit
possie: Loquor uob̃: & non creditis Opera
uł eqs ficio in nomine patris mei hec testimo¬
nĩ phibent de me: s uos ñ creditis. qͥa uos¬

Expanded text:
s, secundum quod illi solum sapiebant de semine David, calumniarentur quod sibi arrogaret regiam potestatem. Plus est quod eis respondit: illi de filio David volebant calumniari, ille Filium Dei se esse respondit. Et quomodo? Audite: Respondit eis Jesus: Loquor vobis, et non creditis; opera quae ego facio in nomine Patris mei, haec testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
cũq maleficos quos contra leges publicas fecisse
cognoscerent puniebant:ł quomͦ intelligendũ
est qd ait dñs. si de mundo essetis mundus qđ
suũ erat diligeret. neq enĩ quos punit diligit
mundus. quo uidemꝰ supra dicta scelerũ gene
ra plerũq puniri : nͥ quia mundus est in eis
aquib talia scelera puniunt᷑: mundꝰ & in eis
a quib talia scelera diligunt᷑: Mundus itaq il¬
le qui intelligitur in malis atq impiis. & odit
quod suũ est. ex ea parte hominũ qua sceleratis
nocet: & diligit qđ suũ ẽ. ex ea parte hominũ qua
eisdem ipsiꝰꝯ sceleratis fauet. Ergo hec omĩa faci¬
ent uob̾ ꝓpter nom̃ meũ. uel ita dictũ est ꝓpter
qđ uos patimini. uel ita ꝓpter qđ & ipsi faciunt:
q hoc in uob̃ dum ꝑsecunt᷑ oderunt. Et ad didit
quia nesciunt eũ qui me misit. Hoc scłm eam sci¬
entiam dictum intelligedũ est : de qua & alibi

Expanded text:
cumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum ra plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis cum consceleratis favet. Ergo haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
suam: Hȩc questio ita soluit᷑: si eo modo intelli¬
gamus clictũ. hȩc omĩa facient uob̃ ꝓpt̃ nom̃ meũ.
ut totum referatur ad iustos: tamquã dictũ sit.
hȩc omĩa patiemini ab eis ꝓpter nom̃ meũ : ut
hoc sit facient uob̾. qł est patiemini ab eis. Si
aut̃ ꝓpt̾ nom̃ meũ sic accipitur. tanquã diceret.
ꝓpter nom̃ meũ quod in uob̾ oderunt: ita potest
accipi. et ꝓpter iusticiã quam in nob̃ oderunt.
Ac ꝑ hoc & boni cũ ꝑsecutionẽ faciunt malis. pos¬
sunt recte dici & ꝓpt̾ iusticiã facere. quã diligen¬
do ꝑsecuntur malos: et ꝓpter iniqͥtatem quam
oderunt in ipsis malis. Ita gͦ & ipsi mali posst̃
dici pati. & ꝓpter iniqͥtatem quȩ in illis puniit᷑.
et ꝓpter iusticiã quȩ in eoꝵ pena exercetur. Item
queri potest si etiã mali faciunt ꝑsecutionẽ ma-¬
lis. sic̃ impii reges & uidices cũ essent ꝑsectitores
piorum. & utiq homicidas & ad ulteros. & qͦs¬

Expanded text:
suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen meum quod in vobis oderunt; ita potest accipi, et propter justitiam quam in vobis oderunt: ac per hoc boni cum persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, quam diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis: ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem quae in illis punitur, et propter justitiam quae in eorum poena exercetur. 4. Item quaeri potest, si etiam mali faciunt persecutionem malis; sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quos
Abbreviated transcription (Latin):
aites ostenclit quẽ admodum intelligere debea¬
nus qcꝰ suꝑius dicerat. iam ñ dicã uos seruos:
cue cm̃ seruos eos dicit. Nam quid ẽ aliud ñ est
lruus maior dño suo. si me ꝑsecuti st̃ ce uos ꝑ¬
aquentur: Manifestũ est igit᷑ illum sertiũ qui

Expanded text:
it quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? Manifestum est igitur illum servum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
licia &e scĩficatio & redemptio: ut quẽad modũ
soiptum est. qui głatur in dnõ głetur. facuiis
qupe ista mali malis. s ñ ꝓpter uisticiã: ce i deo
miseri utriq⁊ qͥ faciunt & qui patuntur. Faciunit
& boni malis: ubi et si facitint isti ꝓpter iusticiam:
non tam̃ illi ꝓpter iusticiã patiunt᷑. Sed dicet ali¬
quis. Si mali qͣndo ꝑsecuntur bonos ꝑpter nom̃
cxp̃i. ꝓpter iusticiã boni patiunt᷑: ꝓfecto ꝓpt̾ uisti¬
ciam hȩc eis mali faciunt. Qđ si ita est: gͦ & qͣndo
boni malos ꝓptir iusticiã ꝑ secunt᷑: ꝓpt̾̃ iusticiam
etiã mali patiunt᷑. Si enĩ possunt mali ꝑsecutio¬
nẽ facere bonis. ꝓpt̾ nom̃ cep̃i : cur ñ possuit mali
ꝑ secutionẽ pati a bonis ꝓpt̃ nom̃ xp̃i: Et quid ẽ¬

Expanded text:
itia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur bonos propter nomen Christi, propter justitiam boni patiuntur, profecto propter justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos propter justitiam persequuntur, propter justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutionem facere bonis propter nomen Christi, cur non possunt mali persecutionem pati a bonis propter nomen Christi; e
Abbreviated transcription (Latin):
ir: intra in gaudiũ dñi tui. Sed hec omĩa in¬
qn ficient uob̾ ꝓpt̾ nom̃ meũ: quia nesciunt eũ
mnnsit me. Quȩ omĩa facient nisi quȩ dixit.
alobabebunt scilicet. & ꝑsequentur sermonẽ
uł etiã si ocdissent. nec tam̃ ꝑsequerent᷑: non
onĩa facerent. Hec aut̃ omĩa facient uob̃ in¬
quit: ꝓꝑter nom̃ meũ. Qͥl est aliud dicere. qͣm
ne in uob̃ odio habebint. me in tiob ꝑsequent᷑.

Expanded text:
ni tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et persequentur sermonem vel etiam si odissent, nec tamen persequerentur, non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis, inquit, propter nomen meum. Quid est aliud dicere, quam, Me in vobis odio ha
Abbreviated transcription (Latin):
tos: uolentes carere dñis: qui nolunt care¬
re peccatis A liqͣndo aũt etiã inlicito iugo
& imꝓbo subiecti. fugiunt ad eccłam ⁊ quia
retinent᷑ ingenui ad seruitutẽ & int̾pellat᷑
nuitas opprimat᷑: im misericors de putatur
Ad xp̃m om̃s fugiamꝰ: ipsũ contͣ dñm pecca
cũ liberatorẽ int̾pellemus ⁊ uenales nos pe¬
tamꝰ: & eiꝰ sanguine redimam᷑: Dicit enĩ ds̃:
Gratis uenundati estis: & sine argento redi¬
dicit: Ipse enĩ p̃ciũ dedit: ñ argentũ s san¬
guinẽ suũ: nã nos & serui & egens remanse¬
ramꝰ: Liberat gͦ ab hac seruitute solus dñs:
Qui illam non habuit: ipse de illa liberat: So¬
lus enĩ in hac carne uenit sine peccato: Nam
quos uidetis in manib matrũ paruulos
ferri. ñdũ ambulant: & iam st̃ cõpediti:
qui uenit sine peccato: & factus est sacrisicui
peccato: Audistis enĩ: cũ apłs legeretur.¬

Expanded text:
tos: volentes carere dominis, qui nolunt caretos: volentes carere dominis, qui nolunt carere peccatis. Aliquando autem etiam illicito jugo et improbo subjecti fugiunt ad Ecclesiam, quia retinentur ingenui ad servitutem, et interpellanuitas opprimatur, immisericors deputatur. Ad Christum omnes fugiamus, contra peccatum Deum liberatorem interpellemus: venales nos petamus, ut ejus sanguine redimamur. Dicit enim Dominus, Gratis venumdati estis, et sine argento redidicit: ipse enim pretium dedit, non argentum, sed sanguinem suum. Nam nos et servi et egeni remanseramus. 5. Liberat ergo ab hac servitute solus Dominus: qui illam non habuit, ipse de illa liberat; solus enim in hac carne venit sine peccato. Nam quos videtis in manibus matrum parvulos ferri, nondum ambulant, et jam sunt compediti; qui venit sine peccato, et factus est sacrificium pro peccato. Audistis enim cum Apostolus legeretur
Abbreviated transcription (Latin):
diceret uerũ dico: mentiri omĩno ñ posset:
Tam̃ cõmendat ⁊ inculcat: dormi entes quo¬
dãmͦ excitat: intentos facit : contẽpni ñ uult:
Quid dicens: Am̃ am̃ dico uob̃: qͥa om̃is qui
facit peccatũ seruus est peccati: O miserabił
seruitꝰ: Plerumq hõies cũ dños malos pati¬
untur uenales se petunt: non querentes
dñm ñ hab̾e. s saltim mutare: Seriuis pec¬
aliqndo sui dñi duris imperiis fatigatus:
fugiendo requiescit: Seruus peccati quo fu¬
git: Secũ se trahit: quoc̃q fugerit: Hon
fugit se ipsam mala conscientiã: Non ẽ quo
eat: Sequit᷑ se: immo ñ recedit a se: Peccatũ
enĩ qd facit: intus est: Facit peccatũ : ut ali¬
quã corporalem carꝑet uoluptatẽ: Uolup¬
tas transit: peccatũ manet: Preterit quod
delectabat: remansit qđ pungat: Al a la
seruitus: Aliqͣndo fugunt hoĩes ad eccła:¬
& eos plerumq patim᷑ tanqmͣ in disciplina¬

Expanded text:
diceret, Verum dico, mentiri omnino non posset: diceret, Verum dico, mentiri omnino non posset: tamen commendat, inculcat; dormientes quodammodo excitat, intentos facit, contemni non vult. Quid dicens? Amen, amen dico vobis, quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati. O miserabilis servitus! Plerumque homines cum dominos malos patiuntur, venales se petunt; non quaerentes dominum non habere, sed saltem mutare; servus pecaliquando sui domini duris imperiis fatigatus, fugiendo requiescit: servus peccati quo fugit? Secum se trahit quocumque fugerit. Non fugit seipsam mala conscientia, non est quo eat, sequitur se; imo non recedit a se: peccatum enim quod facit, intus est. Fecit peccatum, ut aliquam corporalem caperet voluptatem: voluptas transit, peccatum manet; praeteriit quod delectabat, remansit quod pungat. Mala servitus! Aliquando fugiunt homines ad Ecclesiam, et plerumque eos patimur tanquam indisciplina