comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. quotiens uolui congregare
filios tuos: om̃s retro ꝓpħas a se mis-¬
sos eẽ. testatur. Gallinȩ quoq simili¬
tudinẽ congregantis sub alas pul-¬
los suos: in cantico deutero nomii
legimꝰ. Sicut aquila ꝓteget nidũ
suũ. et suꝑ pullos suos desiderauit:
expandens alas suas suscepit eos :¬
et tulit suꝑ pennas suas. Ecce re¬
linquetur uobis domꝰ ur̃a. deserta.
Hoc ipsũ ex ꝑsona ieremiȩ ante iã¬
dixerat. Reliqui domũ meã: dimi¬
si hereditatẽ meã. Facta ẽ michi
hereditas mea: quasi spelunca hie¬
nȩ. Desertã iudeoꝵ domũ id ẽ. tẽ¬
plũ illud qđ ante fulgebat augu¬
stũ. oculis compbamꝰ: quia habi-¬
tatorẽ xp̃m ꝑdidit: et heredita.¬
tẽ preripere gestiens occidit here¬
tis a modo. donec dicatis. Benedi¬
ctus qui uenit in nomine dñi. Ad
ierusalẽ loquitur: et ad ppłm iu¬
deor. Uersiculũ autẽ istũ. quo &
paruuli atq lactentes in ingressu

Expanded text:
dicit: Quoties volui congregare dicit: Quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos esse testatur. Gallinae quoque similitudinem congregantis sub alas pullos suos, in cantico Deuteronomii legimus: Sicut aquila protegit nidum suum, et super pullos suos desideravit, expandens alas suas suscepit et tulit super pennas suas . 192 Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Hoc ipsum ex persona Jeremiae jam ante dixerat: Reliqui domum meam, dimisi haereditatem meam: facta est mihhaereditas mea quasi spelunca hyaenae . Desertam Judaeorum domum idem templum illud, quod ante fulgebat augustius oculis comprobamus, qui habitatorem Christum perdidit, et haereditatem praeripere gestiens, occidit haeretis amodo, donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini. Ad Jerusalem loquitur, et ad populum Judaeorum. Versiculum autem istum, quo et parvuli atque lactentes in ingressu
Abbreviated transcription (Latin):
surisunt in montẽ dñi descripsis¬
set. qui diuersis fuere ȩtatibꝰ: post¬
ea infert. Hȩc ẽ generatio queren-¬
dũ dñm: querentiũ faciẽ dei ia¬
cob. Et in alio loco de omnibꝰ scĩs.
Gereratio iustoꝵ benedicetur.
Ie. ulis uero: ut in presenti loco.¬
Et. generatio uiꝑarũ. Et. requiren¬
tur omnia a generatione ista. Et in
ie zechiel cũ peccata terrę descrip¬
sisset sermo ꝓpheticus adiecit. si noe.
iob et danihel ibi fuerint inuenti
non dimitti peccata terrȩ illi: om̃s
iustos qui similes forent uirtutibꝰ eoꝵ.
Ergo et isti quia similia cam & ioas
contra apłos gesserint: de una gene.¬
ratione esse referuntur. Le.xii.¬
erusalẽ ierusalẽ. quȩ occidis ꝓpħas.
et lapidas eos qui ad te missi sunt:
quotiens uolui congregare filios
sti. serusalẽ non saxa et ȩdificia ci¬
uitatis. sed habitatores uocat. Quã¬
fectu: sicut in alio loco legimꝰ. qđ
uidens eã fleuerit. In eo autẽ quod

Expanded text:
suri sunt in montem Domini, descripsissuri sunt in montem Domini, descripsisset, qui diversis fuere aetatibus, postea infert: Haec est generatio quaerentium Dominum, quaerentium faciem Dei Jacob. Et in alio loco de omnibus sanctis: Generatio justorum benedicetur . De malis vero, ut in praesenti loco: Generatio viperarum. Et Requirentur omnia a generatione ista. Et in Ezechiel, cum peccata terrae descripsisset, sermo propheticus adjecit: Si Noe, et Job, et Daniel, ibi fuerint inventi, non dimittam peccata terrae illi : Omnes justos qui similes forent virtutibus eoruErgo et isti qui similia Cain et Joas contra apostolos gesserint, de una generatione esse referuntur. Jerusalem, Jerusalem, quae occidis prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt: quotisti. Jerusalem non saxa et aedificia civitatis, sed habitatores vocat, fectu, sicut et in alio loco legimus quod videns eam fleverit. In eo autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
inter tẽplũ et altare: sicut regũ
narrat ystoria. Sed obseruandũ
qđ ille tacharias ñ sit filiꝰ barachi.¬
ȩ: sed filiꝰ ioiadȩ sacerdotis. Unde
et seripcura refert. Non fuit re¬
et occisionis consentiat locus
querimꝰ quare barachiȩ dicat᷑ filiꝰ.
e ñ ioiadę. Barachias. in lingua
nr̃a benedidꝰ dñi dicitur. Et sa¬
cerdotis ioiadȩ iustitia: ebreo
nomine demonstratur. In euange¬
ho quo utuntur natareni: ꝓ filio
barachiȩ filiũ ioiadȩ scriptũ rep¬
perimꝰ. Simpliciores fr̃s inter rui¬
nas tẽpli et altaris. siue in porta¬
rũ exitibꝰ quȩ siloam ducunt.
rubra saxa monstrantes: tachariȩ
sanguine putant. eẽ. pollũta. Non
condẽnamꝰ errorẽ. Qude odio iu¬
deors et fidei pietate descendit.
Dicamꝰ breuiter quare sanguis a-¬
bel iusti usq ad zachariã filium
barachiȩ ab illa generatione que¬
ratur: cũ neutrũ eoꝵ occiderit.
sumamꝰ exempla. Quis ascendet

Expanded text:
inter templum et altare, sicut Regum inter templum et altare, sicut Regum narrat historia. Sed observandum, quod ille Zacharias non sit filius Barachiae, sed filius Joiadae sacerdotis. Unde et Scriptura refert: Non fuit reet occisionis coquaerimus quare Barachiae dicitur filius, et non Joiadae. Barachia in lingua nostra benedictus Domini dicitur; et sacerdotis Joiadae justitia Hebraeo nomine demonstratur. In Evangelio quo utuntur Nazareni pro filio Barachiae filium Joiadae scriptum reperimus. Simpliciores fratres inter ruinas templi et altaris, sive in portarum exitibus, quae Siloam ducunt, rubra saxa monstrantes, Zachariae sanguine putant econdemnamus errorem, qui de odio Judaeorum, et fidei pietate descendit. Dicamus breviter quare sanguis Abel justi, usque ad Zachariam filium Barachiae ab illa generatione requiratur, cum neutrum eorum occiderit. sumamus exempla: Quis ascendet
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguitas: quin is sit. quẽ cain fra¬
ter occiderit. Iustus autẽ non solũ
ex dñi nunc sententia: sed ex gene¬
sis testimonio cõpbatur: ubi acce¬
pta eiꝰ a deo narrantur munera.
uerimꝰ quis sit iste Ec
tacharias filiꝰ barachiȩ: quia
multos legimꝰ tacharias. Et ne libe¬
ra nobis tribueretur erroris facul¬
tas: additũ ẽ. quẽ occidistis inter
tẽplũ & altare. In diuersis diuer-¬
sa legi: et debeo singuloꝵ opimo.¬
nes ponere. Alii zachariã filiũ
barachiȩ dicunt. qui in duodecĩ
ꝓpħis undecimꝰ. ẽ: patrisq in eo
sit inter tẽplũ et altare. scriptu¬
ra non loquitur: maxime cũ tẽ¬
poribꝰ eiꝰ uix ruinȩ tẽpli fuerint.
Alii zachariã patrẽ ioħ̃is intelli¬
gi uolunt: ex quibꝰdã apocrifoꝵ
somnus apꝓbantes. qđ ꝓpterea
occisus sit. quia saluatoris pre
scripturis non habet auctoritatẽ.
eadẽ facilitate contẽpnit᷑. qua
ꝓbatur: Alii istũ uolunt. eẽ ⁊ acha.¬
riã. qui occisus sit a ioas rege iudȩ.

Expanded text:
ambiguitas, quin is sit quem Cain frater ejus occiderit. Justus autem non solum ex Domini nunc sententia, sed ex Genesis testimonio comprobatur , ubi accepta ejus a Deo narrantur munera. Quaerimus quis iste sit Zacharias filius Barachiae, quia multos legimus Zacharias. Et ne libera nobis tribueretur erroris facultas, additum est: quem occidistis inter templum et altare. In diversis diversa legi, et debeo singulorum opiniones ponere. Alii Zachariam filium Barachiae dicunt, qui in duodecim prophetis undecimus est, patrisque in eo sit inter templum et altare Scriptura non loquitur: maxime cum temporibus ejus vix ruinae templi fuerint. Alii Zachariam patrem Joannis intelligi volunt, ex quibusdam apocryphorum somniis approbantes, quod propterea occisus sit, quia Salvatoris praeScripturis non habet auctoritatem, eadem facilitate contemnitur, qua probatur. Alii istum volunt Zachariam, qui occisus est a Joas rege Judae
Abbreviated transcription (Latin):
dedit er: et gustauit dẽ fructu
somniũ uiderunt huimodi: qua¬
si rex potens gemmatꝰ. in medio¬
uigilantes autẽ. dũ sibimet
narrarent quȩ uidissent: ec¬
ce thomas apparuit. eis dicens. Rex
is introduxit: ut benedictio mea
suꝑ uos fructificet. Habetis enim
integritatẽ: quȩ ẽ omniũ regina
uirtutũ : et fructus salutis ꝑpe¬
tas uictoria libidinũ: tropheũ fi¬
dei: uictoria de inimicis: & ȩter

Expanded text:
eique ad gustandum de fructu somnium viderunt. Nam quasi rex potens gemmatus viilantes autem, cum mutuo sibi narrarent quae vidissent, ecce Thomas apparuit eis, dicens: « Rsis introduxit, ut benedictio mea super vos fructificet. Habetis enim integritatem, quae est omnium regina virtutum et fructus salutis perpenitas victoria libidinum, tropeum fidei, victoria de inimicis et vitae
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃oꝵ ad ꝑsonã dñi ꝑtinere. eo
qđ occidendus esset ab eis: potest
et ad discipulos eiꝰ referri: de qͥbꝰ
Inunc dicit. Ecce ego mitto ad uos
ꝓpħas et sapientes et scribas. Et
ex illis occidetis & crucifigetis :
et flagellabitis in sinagogis ur̃is:
& ꝑsequemini de ciuitate in ciui¬
tatẽ: ut impleatis mensurã pa-¬
trũ ur̃oꝵ Simulq obserua: iuxta
apłm scribentẽ ad corintios. uaria

Expanded text:
um, ad personam Domini pertinere, eo quod occidendus esset ab eis, potest et ad discipulos ejus referri, de quibus nunc dicit: Ecce mitto ad vos prophetas, et sapientes, et scribas, et ex illis occidetis, et crucifigetis, et flagellabitis in synagogis vestris, et persequemini de civitate in civitatem, ut impleatis mensuram patrum vestrorum. Simulque observa juxta Apostolum scribentem ad Corinthios, varia
Abbreviated transcription (Latin):
in actibꝰ apłoꝵ discipuli. Et ꝑsecuti
eossunt de ciuitate in ciuitatẽ. ex-¬
pellentes de iudȩa: ut ad gentiũ
ppłm transmigrarent. Ut ueniat
suꝑ uos om̃is sanguis iustus. qui

Expanded text:
in Actibus Apostolorum discipuli, et persecuti eos sunt de civitate in civitatem, expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
de theodorus nomine puer fu¬
it: qui in monasterio frẽm suum
sequutus est. Cui nimirũ graue
erat: si quis ꝓ sua aliquid salute
loqueretur. Bona autẽ. non solũ
facere. sed etiam audire non pote-¬
rat. Nũquã se ad sc̃ẽ conuersatio¬
nis habitũ uentre : iurando. iras¬
cendo deridendo testabatur. In
hac autẽ pestilentia quã supra di¬
magna ex parte consumpsit. ꝑcus-¬
sus in inguine: ẽ ꝑductus ad mor¬
tẽ. Cũq extremũ spm̃ ageret: con¬
uenerunt cũ gregorio fr̃s.: ut egres¬
sũ illius orando ꝓtegerent. Iã cor¬
pus eiꝰ ab extrema fuerat parte pre¬
mortuũ: in solo tantũ pectore.
uitalis adhuc calor anhelabat.
runt enixits orare : quanto eũ
iam uidebant sub celeritate dis¬
cedere.¬

Expanded text:
de. Theodorus nomine, puer fuit, qui in monasterium meum, fratvoluntate secutus est. Cui nimirum grave erat si quis ei pro salute sua aliquid loqueretur. Bona enim non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo, testabatur. In hac autem pestilentia, quae nupmagna ex parte consumpsit, percussus in inguine, 1644 perductus est ad mortem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt cum Gregorio fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. runt enixius orare, quantum eum jam videbant sub celeritate discedere
Abbreviated transcription (Latin):
moyses ad duritiã cordis ur̃i
ꝑm̃isit uobis dimittere uxores ur̃as
Ab initio autẽ: non fuit sic. Quod
dicit: istiꝰ modi. ẽ. Tiũquid potest
ds̃ sibi esse contrariu:: ut aliud
ante iusserit. et sententiã suã no¬
uo frangat imꝑio: Non ita senci¬
endũ est. Sed moyses cũ uideret

Expanded text:
Moyses ad duritiam cordis vestri permisit vobis dimittere uxores vestras: ab initio autem non fuit sic. Quod dicit istiusmodi est: Nunquid potest Deus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat imperio? Non ita sentiendum est. Sed Moyses cum videret
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ. Ambȩ dño coheserunt: ambe
dño in carne presenti concorditer
seruierunt. Suscepit eũ marcha.
sicut solent suscipi peregrini: sed ta
cenduor.

Expanded text:
e; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamcendum.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i quȩ modo ex euangelio reci¬
tatasunt: admonent nos eẽ. unũ
aliquid quo tendamꝰ: quando in
huiꝰ scł̃i multitudine laboramus.
lendimꝰ autẽ adhuc ꝑegrinantes
nondũ manentes. Adhuc in uia
nondũ in patria. Adhic deside¬
rando nondũ fruendo. Lamen ten¬
uamnꝰ: et sine pigritia. et sine int̃¬
nissone tendamꝰ: ut aliquando
na: duȩ sorores erant. Ambe non
solũ carne: sed etiã religione germa

Expanded text:
 quae modo ex Evangelio recitata sunt, admonent nos, esse unum aliquid quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermissione tendamus, ut aliquando ria duae sorores erant, ambae non solum carne, sed etiam religione germa
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Ne forte xp̃iani eũ sibi mar.¬
tirẽ faciant. Tunc beatus sebastianꝰ.
apparuit in sompnis beatȩ lucinȩ
cuidã matronȩ religiosissimȩ cdicers.
Ineloaca quȩ ẽ. iuxta circũ: inueniꝰ¬
es corpus meũ. pendens in gumpho.
Hoc tudũ leuaueris. ꝑduces ad ca-¬
tacũbas: & sepelies in initio criptę
lucina ipsa ꝑ se cũ seruis suis medi¬
ca. posuit in pauone suo. et ꝑduxͣ
ad locũ ubi ipse imꝑauerat. & cũ
om̃i diligentia sepeliuit. Ipsa autẽ
so scõ non discessit. Post aliquantos au¬
tẽ annos: pax ȩccłiȩ reddita ẽ. Quȩ
statĩ ut ȩccłia głam pacis accepit: do
fecit ipsã ȩccłiam heredem in xp̃o:¬

Expanded text:
dicentes: ne forte Christiani eum sibi mardicentes: ne forte Christiani eum sibi martyrem faciant. Tunc B. Sebase cuidam matronae religiosissimae dicens: In cloaca illa, quae est juxta circum, invenies corpus meum pendens in gompho. Hoc tu dum levaveris perduces ad catacumbas et sepelies in initio cryptae unc B. Lucina ipsa per se cum servis suis mediposuit in pavone suo, et perduxit ad locum, ubi ipse imperaverat, et cum omni diligentia sepelivit. Ipsa autem cto ipso non discessit. 90. Post aliquantos autem annos pax Ecclesiae est reddita: quae statim ut Ecclesia gloriam pacis accepit, domfecit ipsam Ecclesiam haeredem in
Abbreviated transcription (Latin):
retarii nomine hirene. abiit
tolleret & sepelirec. Et inueniens
cũ inuentẽ: adduxit ad domuor
suã in excelsa scala ubi manebat
intra palatiũ: & ibi intra paucos
tabantur eũ abscedere. Ille autẽ ora¬
tione facta descendit: et stans supra
gradus eliogabali. uenientibꝰ imꝑa.¬
toribꝰ dixit. Iniquis subreptionibus
animos imꝑii ur̃i temploꝵ pontifi¬
ces obsident: suggerentes de xp̃ia¬
nis falsa cõmenta: dicentes eos rei¬
publicȩ aduersarios: quoꝵ oratio¬
onibꝰ ipsa respublica melioratur &
te romani exercitus orare ñ cessant.
Cũ hȩc et alia diceret: diocletianus
ait. Tune es sebastianus : quẽ nos
dudũ sagittis interfici iusseramꝰ :¬
Sc̃s sebastiamis dixit. Ad hoc me dñs¬
iniusto iudicio ꝑsecutionẽ urãm in¬
xp̃i famulos ebullire. Ttinc iussit
eũ in ipodromũ palatii duci: et
tamdiu fustigari : quã diu sp̃m exa¬
laret. Tunc tulerunt corpus eius
nocte: et in cloacã maximã misert̃

Expanded text:
ine Irene, abiit tolleret et sepeliret. Et inveniens eum viventem adduxit ad domum suam in scala excelsa ubi manebat ad palatium, et ibi intra paucos tabantur eum abscedere. Ille autem oratione facta descendit, et stans super gradus Heliogabali, venientibus imperatoribus dixit: Iniquis subreptionibus animos imperii vestri templorum pontifices obsident, suggerentes de Christianis falsa commenta, dicentes eos Reipubl. esse adversarios; quorum orationibus ipsa Respublica melioratur, ete Romani exercitus orare non cessant. Cum haec et talia diceret, Diocletianus adudum sagittis interfici iusseramus?». Sebastianus respondit: «Ad hoc me doiniuste Christi famulos ebullisse. 88. Tunc jussit eum in hippodromo palatii duci, et tam diu fustigari, quamdiu spiritum exhalaret. Tunc tulerunt corpus ejus nocte, et in cloacam Maximam miserunt
Abbreviated transcription (Latin):
ulti uenient in nomine
meo. dicentes ego sũ xp̃s:
et multos seducent. Quors unus
ẽ. symon samaritanus: quẽ in a¬
ctibꝰ apłoꝵ legimꝰ. Qui se magnã
ta dimittens. Ego sũ sermo dei :
ego sũ speciosus : ego paraclitus:
ego omnipotens: ego omnia dei.

Expanded text:
im venient in nomine meo, dicentes: Ego sum Christus, et multos seducent. Quorum unus est Simon Samaritanus, quem in Actibus apostolorum legimus, qui se magnam ta dimittens: Ego sum sermo Dei, ego sum speciosus, ego paracletus, ego omnipotens, ego omnia Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ: xp̃m occurrentẽ. In quibus
om̃ibꝰ miraculũ spectauimꝰ: miste¬
riũ requiramꝰ. Quando enĩ possu¬
mꝰ de diuinis oꝑibꝰ quȩ leguntur
ipso aspirante qui facit. intellectũ
alicuiꝰ mistice significationis scru¬
tari: quasi de abstrusis fauorũ
cellis mella ꝓducimꝰ: uel xp̃i dis¬
cipulos imitantes. spicas manibus
confricamꝰ : ut ad latentia gra¬
na ꝑueniamus.¬

Expanded text:
uibus omnibus miraculum exspectavimus; mysterium requiramus. Quando enim possumus de divinis operibus quae leguntur, ipso aspirante qui facit, intellectum alicujus mysticae significationis exsculpere, quasi de abstrusis favorum cellis mella producimus: vel Christi discipulos imitantes, spicas manibus confricamus ; ut ad latentia grana perveniamus
Abbreviated transcription (Latin):
aliud qd preceptis dm̃icis ex carto¬
te debetur obȩdientie. x
unimirũ et ꝓximũ diliqu
et tamen illa sublimia dle¬
ctionis suȩ p̾rȩmia non assequm
quia amorẽ suũ non sp̃ualt̃ so
carnalit̾ impendunt. Prornd¬

Expanded text:
d quod ex praeceptis Dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritualiter, sed carnaliter impendunt. Omn
Abbreviated transcription (Latin):
suriret: uoluit gustare. Parantibus
autẽ eis. cecidit suꝑ eũ mentis ex-¬
cessus: & indit celũ aꝑtũ: et des¬
cendens uas quoddã uelut linte¬
ũ magnũ. quatuor initiis submit¬
ti de cęlo in t̾rã: in quo erant omĩa
quadrupedia. et serpentia t̾rȩ. et
uolatilia cęli. Et facta ẽ. uox ad eũ
Surge petre: occide. & manduca.
Ait autẽ petrus. Absit dñe: quia
nũquã manducatii omne cõmune
et immundũ. Et uox iterũ scđo ad
eũ. Quȩ dĩ purificauit: tu cõmune¬
ne dixeris. Hoc autẽ factũ ẽ. ꝑ ter:¬

Expanded text:
ssuriret, voluit gustare. Parantibus ssuriret, voluit gustare. Parantibus autem eis, cecidit super eum mentis excessus: et vidit coelum apertum, et descendens vas quoddam, velut linteum magnum, quatuor initiis submitti de coelo in terram, in quo erant omnia quadrupedia, et serpentia terrae, et volatilia coeli. Et facta est vox ad eum: Surge Petre, occide, et manduca. Ait autem Petrus: Absit Domine, quia numquam manducavi omne commune, et immundum. Et vox iterum ad eum: Quae Deus purificavit, tu ne commune dixeris. Hoc autem factum est
Abbreviated transcription (Latin):
iR autẽ quidam erat in cȩsa¬
rea. nomine cornelius centu¬
rio cohortis quȩ dicitur italica.
religiosus. et timens dñm cũ omni
domo sua: faciens elemosinas mul¬
tas plebi. et deprecans dm̃ semper.
Uidit in uisu manifeste: quasi no¬
na hora diei. angelũ dei intrdeun-¬
tẽ ad se: et dicentem sibi. Corneli.
At ille intuens in eũ. timore cor¬
reptꝰ dixit. Quis es dñe : Dixit
autẽ illi. Orationes tuȩ et elemosi¬
ne tue: ascenderunt in memoriam
in conspectu dei. Et nunc mitte iui¬
ros in ioppen: et accersi simonẽ qui
cognominatur petrus. Hic hospita¬¬
tur apud simonẽ quendã coriari-¬
ũ: cuius est domus iuxta mare.
Et cũ discessisset angelus qui loque
batur illi: uocauit duos domesti¬
cos suos: et militẽ metuentẽ dno
ex his qui illi parebant. Quibꝰ cũ
narrasset omnia: misit illos in iop¬
os TẼR A autẽ elie iter illis
facientibꝰ et apppinquantibꝰ
ciuitati: ascendit petrus in suꝑiora:
ut oraret circa horã sextã. Et cũ e¬

Expanded text:
ir autem quidam erat in Caesarea nomine Cornelius, Centurio cohortis, quae dicitur Italica, religiosus, ac timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecans Deum semper: is vidit in visu manifeste, quasi hora diei nona, Angelum Dei introeuntem ad se, et dicentem sibi: Corneli. At ille intuens eum, timore correptus, dixit: Quid est, Domine? Dixit autem illi orationes tuae et elemosynae tuae ascenderunt in memoriam in conspectu Dei et nunc mitte viros in Ioppen et accersi Simonem quendam qui cognominatur Petrus hic hospitatur apud Simonem quendam coriarium cuius est domus iuxta mare et cum discebatur illi, vocavit duos domesticos suos, et militem metuentem Dominum, ex his qui illi parebant. Quibus cum narrasset omnia, misit illos in Jopstero autem die iter illis facientibus, et appropinquantibus civitati, 403 ascendit Petrus in superiora, ut oraret circa horam diei sextam. Et cum e
Abbreviated transcription (Latin):
quã uenistis: Qui dixerunt. Cor¬
nelius centurio. uir iustꝰ & timens
dm̃. & testimoniũ habens ab uniu̾¬
sa gente iudȩoꝵ. responsĩ accepit
ab angelo scõ: accersiri te in domõ
suã. & audire uerba ex te. Intro¬
dicens igitur eos. recepit hospitio
Sequenti autẽ die surgens. ꝓfectꝰ
ẽ cũ eis. Et quidã ex fribꝰ ab ioppe
comitatisunt eũ. Altera autẽ dic
intrount cęsareã. Cornelius uero
expectabat illos: conuocatis cogna

Expanded text:
quam venistis qui dixerunt Cornelius centurio vir iustus et timens Deum et testimonium habens ab universa gente Iudaeorum responsum accepit ab angelo sancto accersire te in domum suam et audire verba abs te introducens igitur eos recepit hospitio sequenti autem die surgens profectus est cum eis et quidam ex fratribus ab Ioppe comitati sunt eum altera autem die introivit Caesaream Cornelius vero expecta
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Petrus uero: eleuauit eũ dicens
Surge: & ego ipse homo fũ. Et lo¬
quens cũ illo intrauit: & inuenit
multos qui conuenerant. Dixitq add
illos. U̾os scitis quomodo abhomi¬
natũ sit uiro iudȩo: coniungi. aut
accedere ad alienigenã. Et michi
ostendit ds̃: neminẽ cõmunẽ aut
imundũ dicere hominẽ. Propt̃ quod
sine dubitatione ueni. accersitus.
Interrogo ergo: quã ob causã accer¬
sistisme. Cornelius ait. Anudius
quartana die usq ad hanc horã:
erans erã hora nona in domo mea.
st ecce uir stetit ante me in ueste
candida: & ait. Corneli. ex audita
ẽ oratiotua: & elemosinȩ tue. cõ¬
memoratȩsunt in conspectu dei.
Alitte ergo in ioppen. et accersi sy¬
monẽ qui cognominatur petrus:
hic hospitatur in domo simonis
coriarii iuxta mare. Confestim i¬
gitur misi ad te. & du bene fecisti
ueniendo. Nunc ergo om̃s nos in
conspectu tuo adsumꝰ: audire
omnia quȩcũq tibi precepta sur̃s

Expanded text:
rus vero elevavit eum, dicens: Surge, et ego ipse homo sum. Et loquens cum illo intravit, et invenit multos qui convenerant: dixitque ad illos: Vos scitis quomodo abominatum sit viro Judaeo, conjungi aut accedere ad alienigenam: sed mihi ostendit Deus neminem communem aut inmundum dicere hominem propter quod sine dubitatione veni accersitus interrogo ergo quam ob causam accersistis me et Cornelius ait a nudius quartana die usque in hanc horam orans eram hora nona in domo mea et ecce vir stetit ante me in veste candida et ait Corneli exaudita est oratio tua et elemosynae tuae commemoratae sunt in conspectu Dei mitte ergo in Ioppen et accersi Simonem qui cognominatur Petrus hic hospitatur in domo Simonis coriarii iuxta mare confestim igitur misi ad te et tu bene fecisti veniendo nunc ergo omnes nos in conspectu tuo adsumus audire omnia quaecumque tibi praecepta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
intra se hesitaret petrus ꝗtud nã esset
uisio qua uidisset: ecce uiri qͥ masi
erant a cornelio: inquirentes domũ
simonis adstiterunt ad ianuã. Et cũ
uocassent: introgabant. si simon qui
cognominatur petrus illic haberet
hospitiũ. Petro autẽ cogitante de ui¬
sione: dixit sp̃s ei. Ecce uiri tres
querunt te. Surge itaq & descen¬

Expanded text:
ret Petrus quidnam esset visio quam vidisset ecce viri qui missi erant a Cornelio inquirentes domum Simonis adstiterunt ad ianuam et cum vocassent interrogabant si Simon qui cognominatur Petrus illic haberet hospitium Petro autem cogitante de visione dixit Spiritus ei ecce viri tres quaerunt te surge itaq
Abbreviated transcription (Latin):
ua acinio: dicentis Eͥcce ego mis
tã piscatores multos Postouã a¬
dierunt petrus & andreas iacol̃ꝰ
& ioħ̃s filii zebedei. sequmum ne
et faciã uos piscatores homini
contex uerunt sibi ex ueceri et
nouo testamento sagenã euan¬
licoꝵ dogmatũ. & miserunt eat
in mare huiꝰ scł̃i. Quȩ usq hodie
in me lus fluctibꝰ cencitur cap¬
ens de salsis et amaris gurgitba
quicquid inciderit. id. ẽ bonr
homines .t malos optimos pl¬

Expanded text:
vaticinio docentis: Ecce ego mitto ad vos piscatores multos , postquam audierunt Petrus et Andreas, Jacob et Joannes, filii Zebedaei, sequimini me, et faciam vos piscatores hominum, contexuerunt sibi ex Veteri ac Novo Testamento sagenam evanlicorum dogmatum; et miserunt eam in mare hujus saeculi: quae usque hodie in mediis fluctibus tenditur, capiens de salsis et amaris gurgitibus quidquid inciderit, id est, et bonos homines et malos, et 99 optimos p
Abbreviated transcription (Latin):
didit omnia quȩ habuit. & emit
eã Aliis. erbis ẽ quod upra
dicitur. Honȩ margarite quas
querit institor: lex & ꝓpħe sunt
Audi marchion: audi manichee.
Sone margarite sunt: lex e ꝓpħe
& noticia ueteris instrumenti
Unũ aut̃ ẽ preciosissimũ narga¬
ritũ scientia saluatoris et sacra.¬
meritũ pesionis illiꝰ. et resurrecti.¬

Expanded text:
didit omnia quae habuit, et emit eam. Aliis verbis idipsum quod supra dicitur. Bonae margaritae, quas quaerit institor, Lex et prophetae sunt. Audi, Marcion; audi, Manichaee: bonae margaritae sunt Lex et prophetae, et notitia veteris Instrumenti. Unum autem est pretiosissimum margaritum, scientia Salvatoris, et sacramentum passionis illius, et resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
ũ autẽ uenerit consũmatio
&trabetur ad litus: tunc uerum
quetissimo portu. honi mitden¬
cur inuasa cȩlestiũ mansionũ:
malos autẽ torrendos et resic-¬
candos gehenriȩ flãma suscipiet.
& de illis dicitur. intellexistis
hec om̃ia. quos non uult audre
tantũ ut ppłm. sed intelligere ut
magistros fi turos. Ideo omis ser¬
ba doctus m regno cȩloꝵ. similis
ẽ homini patrifamilias qͥ ꝓfert
de thesauro suo noua & uetera
Instructi erant apłi. scribe et no-¬
tari saluatoris: qui uerba illiꝰ et
precepta signabant in tabulis cor¬
dis carnalibꝰ regnoꝵ celestium sa¬
cramentis. Et pollebant opibꝰ pa¬
tris familias. eicientes de thesauro
doctrinarũ suarũ noua & uete¬
ra: ut quicquid in euangelio pre¬
dicabant. legis et ꝓpħarũ uocibꝰ
cõꝓbarent. Unde & sponsa dicit
in cantico canticoꝵ. Noua cũ ue¬
teribꝰ fratruelis ms̃ seruaui tibi.

Expanded text:
um autem venerit consummatio extrahetur ad littus: tunc verum quietissimo portu, boni mittentur in vasa coelestium mansionum: malos autem torrendos et exsiccandos gehennae flamma suscipiet. ; et illis dicitur: Intellexistis haec omnia; Quos non vult audire tantum ut populum, sed intelligere ut magistros futuros. Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera. Instructi erant apostoli, Scribae et notarii Salvatoris, qui verba illius et praecepta signabant in tabulis cordis carnalibus, regnorum coelestium sacramentis, et pollebant opibus patrisfamiliae, ejicientes de thesauro doctrinarum suarum nova et vetera: ut quidquid in Evangelio praedicabant, legis et prophetarum vocibus comprobarent. Unde et sponsa dicit in Cantico canticorum: Nova et vetera, fratrueli
Abbreviated transcription (Latin):
nario numero petrus apłs remane.¬
re metuit. Om̃e enĩ peccatũ unde¬
nariũ ẽ: quia dũ ꝑuersa agit: pre-¬
cepta decalogi transit. Unde qui a
nulla nr̃a iustitia ꝑ se innocens ẽ.
tabernaculũ qđ archã dñi conti-¬
net intus: undecĩ uelis cilicinis
tenarii partes. ter enĩ quaterni de-¬
cus dipondius: grãm quã uerbo p̃-¬
dicabant. etiã numero seruarent.
Et qui mundo quadriformi fidẽ scẽ
trinitatis predicaturi erant. dño di-¬
cente:: ite docete om̃s gentes. bapti¬
tantes eos in nomine patris et filui

Expanded text:
nario numero Petrus apostolus remanere metuit. Omne enim peccatum undenarium est, quia dum perverse agit, praecepta Decalogi transit. Unde quia nulla nostra justitia per se innocens est, tabernaculum quod Arcam Domini continebat intus undecim velis cilicinis tenarii partes ter enim quaterni decus dipondium gratiam quam verbo praedicabant, et cum numero servarent, et qui mundo quadriformi fidem sanctae Trinitatis praedicaturi erant, Domino dicente: Ite, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii,
Abbreviated transcription (Latin):
ta altiorẽ autẽ intellectũ: dãpnũ
eccłiȩ qđ in falsis fr̃ibꝰ patit᷑ hacte¬
nꝰ ex parte maxima ꝑdurat incor-¬
rectũ. At cũ infine mundi ppłs
iudȩors qui dñm crucifixit recon¬
ciliandus eccłiȩ creditur: uelut
Iuinquagesimo die ꝓpinquante

Expanded text:
ta altiorem autem intellectum, damnum Ecclesiae quod in falsis fratribus patitur, hactenus ex parte maxima perdurat incorrectum. At cum in fine mundi populus Judaeorum qui Dominum crucifixit reconciliandus Ecclesiae creditur, velut quinquagesimo die propinquante,
Abbreviated transcription (Latin):
possidendã non sumꝰ liberi. pa¬
si omnibꝰ ꝓ nr̃a liberatione con¬
temptis. quȩ dẽporaliter possi¬
dentur. Uenditis enĩ rebꝰ nr̃is
nullũ magis earũ accipimꝰ pre¬
ciũ quã nos ipsos: quia talibꝰ
implicati nr̃i non eramꝰ: ut rur¬
sus nos ipsos ꝓ illa margarita
demꝰ. Non quia uel tanti ualet.
sed quia plus dare non possumꝰ.¬

Expanded text:
ndam non sumus liberi, nisi omnibus pro nostra liberatione contemptis, quae temporaliter possidentur. Venditis enim rebus nostris, nullum majus earum accipimus pretium, quam nos ipsos, quia talibus implicati, nostri non eramus, ut rursus nos ipsos pro illa margarita demus; non quia vel tanti valet, sed quia plus dare non possum
Abbreviated transcription (Latin):
ctus in regno cȩloꝵ: similis est
homini patri familias. qui ꝓfert
de thesauro suo noua & uetera
Non dixit uetera & noua. Quod
utiq dixisset: nisi maluisset
meritor ordinẽ seruare. quã

Expanded text:
tus in regno Dei similis est uiro patri familias proferenti de thesauro suo noua et uetera. Non dixit: \'Vetera et noua\', quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem seruare quam
Abbreviated transcription (Latin):
recipi. dicens. Cogita tecũ agatha.:
et pęnitere: ut possis euadere tor-¬
menta horrifica. quȩ de fortiter lani¬
abunt. Agatha dix̃. Tu minister sa
thanȩ tu pęnitere : ut possis euade-¬
re ȩt̾nã decollationẽ. Tunc iratus¬
quintianꝰ. iussit eã celerius trahi ad
carcerẽ: quia uoce eũ publica confu¬
tabat. Agatha autẽ letissime & glo-¬
rianter carcerẽ intrauit: & quasi
ad epulas inuitata: ita gaudens.

Expanded text:
recipi di| cens ad eam cogita tecum agathe . recipi di| cens ad eam cogita tecum agathe . et paenetere| ut possis euadere tormenta horrifica quae te for| titer laniabunt. Agathe respondit . tu minister es| satanae. tu paenetere ut possis euadere aeternam| decollationem. Tunc quintianus iussit eam celerius| tradi ad carcerem . quia uoce eum pu| blica confutabat. Agathe autem| laetissimam et glorianter carcerem intrauit . et quasi| ad aepulas inuitata ita gaudens
Abbreviated transcription (Latin):
UiNtianus dixit. Quidergo:
Nos ingenuitatẽ non habe¬¬
tantã captiuitatẽ ꝑuent: ut non
solũ peccati uosfecerit serlios: uerũ
etiã ligno et lapidi captiuarit ob¬
noxios. Quintianus dix̃. Quiequid
furioso ore blasphemaueris. penȩ
poterunt iuindicare: Dic tamen ante¬
quã ad tormenta uenias. eur deoꝵ
scã contempnas. Agatha dixit. Noli di¬
cere deorũ: sed dic dȩmonũ. Demonia
enĩ sunt isti: quoꝵ effigies in eramen¬
tũ conuercitis: quoꝵ marmoreas et
gipseas facies inauratis. Quuintianus di
quasi sapiens et nobilis. quod te na¬
tura dictauit. sacrifica dus ommipo¬
tas demonstrauit. Agatha dixit
Sit talis uxor tua. qualis dea tua
uenus fuit: et tu sis talis. qualis iu
piter deus tuus extitit. LC UII.¬
supplicuis faciã interire. Agatha di¬
xit. Si feras michi ꝓmittas: audito¬
xp̃i nomine mansuescunt. Si ignẽ
lo angeli ministrabunt. Si plagas et
ciã. Tunc quintianus agitans ca-¬
put: iussit eã in carcerẽ tenebrosũ

Expanded text:
uintianus dixit| quid ergo nos ingenuitatem non habetantam captiuitatem deuinit . ut non solum pec| cati  uos faciat seruos . uerum etiam lignum et lapedibus uos faciat obnoxios. Quintianus dixit quidquid furioso| ore blasphemaueris . poenae poterunt uindicare. Dic ta| men antequam ad tormenta uenias . cur deorum sancta contem| nis. Agathe dixit noli dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies in aeramento conuerti| tes quorum marmoreas et gypseas facies inauratis.| Quintianus dixquasi sapiens . et nobiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipoesse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua uenus fuit . et tu sis ta| lis ut ioues deus tuus extitit. Qsuppliciis faciam interire. Aga| the dixit si feras mihi promittas . audi christo nomine| mansuescunt. Si ignis angeli ministrabunt. Si plagas et ciam. Tunc quintianus agitans| caput . iussit eam in carcerem tenebrosum
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̃ hoc dimittet homo patrem
et matrẽ: et adherebit uxorisuȩ.
Signanter ait similit̾ uxori suȩ:
non uxoribꝰ. Eterunt duo in car¬
ne una. Itaq iam non sunt duo:
sed una caro. Prȩmiũ nuptiarũ
est: ex duobꝰ unã carnẽ fieri.¬
Nam castuas iuncta spiritui:
imis efficiture .xi.¬

Expanded text:
Propter hoc dimittet homo patrem Propter hoc dimittet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae. Signanter ait similiter, uxori suae, non uxoribus. Et erunt duo in carne una. Itaque jam non sunt duo, sed una caro. Praemium nuptiarum est ex duobus unam carnem fieri. Castitas juncta spiritui unus efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei: tẽptantes cũ et dicentes.
Silicet homini dimittere uxorem
sua quacũq ex causa : & Rł
N otanda mentiũ distantia: in
curbis et phariseis. Hȩ conueni¬
unt ut doceantur. et sui sanent᷑
rẽ ac doctorẽ ueritatis tẽptando
decipiant. Neq hoc miranduor
Nam has deuotio pietatis. illos
stimulus adduxit liuoris. Interro¬
gant gͦ eũ. utrũ liceat homit di¬
mittere uxorẽ suã qualibet ex¬
causa: ut quasi cornuto teneant
sillogismo: et quodcũq respon¬
derit captionẽ patiatur. Si di
sententiã scdȩ opponens: quȩ non
uoluntate dei. sed peccantiũ neces¬
sitate concessa est. Qui respondens
ait. Non legistis quia qui fecit ab
initio. masculũ et feminã fecit eos:
Hoc in exordio geneseos scriptũ ẽ.
Dicendo autẽ masculũ et feminã:
ostendit scdã uitanda coniugia.
Non enĩ ait masculũ et feminas.
quod ex priors repudio querebat᷑:
sed masculũ et feminã. ut uniꝰ con-¬
iugis consortia necterentur. Et dix̃.

Expanded text:
Pharisaei tentantes eum et dicentes: Si licet homini dimittere uxorem suam, quacunque ex causa? Et hic notanda mentium distantia in turbis et Pharisaeis: hae conveniunt ut doceantur, et sui sanenturrem ac doctorem veritatis tentando decipiant. Neque hoc mirandum; nam has devotio pietatis, illos stimulus adduxit livoris. Interrogant ergo eum utrum liceat homini dimittere uxorem suam qualibet causa, ut quasi cornuto teneant syllogismo, et quodcunque responderit captionem patiatur. Si disententiam secundae opponens; quae non voluntate Dei, sed peccantium necessitate concessa est. Qui respondens ait eis: Non legistis, quia qui fecit ab initio, masculum et feminam fecit eos? Hoc in exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem, masculum 145 et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia. Non enim ait, masculum et feminas, quod ex priorum repudio quaerebatur: sed masculum et feminam, ut unius conjugis consortia necterentur. Et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
iunxerat. quando ex consensu ꝓpt̃
seruitutẽ dei. eo quod tempus in
angusto sit. sic habemꝰ uxores qua¬
si non habentes. Dicunt illi. Quid
repudii. & dimittere: Apiunt
calũpniã: quã parauerant. Et
certe dñs non ꝓpriã sententiã ꝓ¬
tulerat: sed ueteris historie et
mandators dei fuerat recordatus.
it illis. Qm̃¬

Expanded text:
unxerat, quando ex consensu propter servitutem Dei eo quod tempus in arcto sit sic habemus uxores, quasi non habentes . Dicunt illi: Quid repudii, et dimittere? Aperiunt calumniam quam paraverant. Et certe Dominus non propriam sententiam protulerat, sed veteris historiae et mandatorum Dei fuerat recordatus. Ait illis: q
Abbreviated transcription (Latin):
malis ne extollatur in bonis: alte¬
ra tanta plenitudine grẽ caret om¬
ni malo : ut sine ulla tẽptatione
suꝑbiȩ. cohereat sũmo bono Una.
bona et mala discernit: altera. sola
quȩ bona sunt cernit. Figo una
bona ẽ. sed adhuc misera: altera me¬
lior et beata. Ista significata est ꝑ
apłm petrũ. illa ꝑ ioħm. Tota ista
plenda post huiꝰ scłi finẽ: sed in
futuro scło non habet finẽ. Ideo
dicitur huic. sequere me: de illo
autẽ sic eũ uolo manere donec
ueniam.¬

Expanded text:
malis, ne extollatur in bonis, altemalis, ne extollatur in bonis, altera tanta plenitudine gratiae caret omni malo, ut sine ulla tentatione superbiae cohaereat summo bono; una bona et mala discernit, altera quae sola bona sunt cernit: ergo una bona est, sed adhuc misera; altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa per Joannem. Tota plenda post hujus saeculi finem, sed in futuro saeculo non habet finem. Ideo dicitur huic, Sequere me: de illo autem, Sic eum volo manere donec veniam
Abbreviated transcription (Latin):
untas sibi diuinitus predicatas et
c̃mendatas: nouit excłia. Quarũ
ina ẽ infide: altera inspecie. Una
in tẽpore peregrinationis: altera
in ȩt̃nitate mansionis. Una in labo¬
re: altera in requie. Una in uia. al¬
tera in patria. Una in opere actio¬
nis: altera in mercede contẽplatio¬
nis. U̾na declinat a malo & facit
bonũ: altera nullũ habet a qũo
declinet malũ: & magnũ habet
quo fruatur bonũ. Una cũ hostẽ
pugnat: altera sine hoste regnat
Una fortis ẽ in aduersis: altera nil
sentit aduersi. Una carnales libidi¬
nes frenat: altera spũ alibꝰ delecta¬
tionibꝰ uacat. Una ẽ. uincendicu¬
ra sollicita: altera uictoriȩ pac se¬
cura. Una in demptationibꝰ adiu¬
uatur: altera sine ulla tẽptatione
in ipso adiutore letatur. Una sub¬
uenit indigenti al era ibi. ẽ ubi.
nullũ inuenit indigentẽ. Una ali¬
ena peccata. ut sua sibi ignoscan¬
tur. ignoscit: altera nec patitur
qđ ignoscat: nec facit quod sibi
poscat ignosci. Una flagellatur

Expanded text:
vitas sibi divinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia, quarum est una in fide, altera in specie; una in tempore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una in opere actionis, altera in mercede contemplationis; una declinat a malo et facit bonum, altera nullum habet a quo declinet malum, et magnum habet quo fruatur bonum; una cum hoste pugnat, altera sine hoste regnat; una fortis est in adversis, altera nihil sentit adversi; una carnales libidines frenat, altera spiritualibus delectationibus vacat; una est vincendi cura sollicita, altera victoriae pace secura; una in tentationibus adjuvatur, altera sine ulla tentatione in ipso adjutore laetatur; una subvenit indigenti, altera ibi est ubi nullum invenit indigentem; una aliena peccata ut sua sibi ignoscantur ignoscit, altera nec patitur quod ignoscat, nec facit quod sibi poscat ignosci; una flagellatur
Abbreviated transcription (Latin):
eamꝰ ⁊ ipsius terciȩ manifestati¬
onis dñi paulo suꝑiore lectio¬
ne quȩ istam precedit satis e¬
uidenter apparet: ubi interro¬
gans eũ dixit. Biligis me plus
his: Qd utiq sciebat: & tamen
it̃rogabat: ut etiã nos qui legimꝰ
uiangł̃m. amorẽ petri erga dñm. &
llo interrogante. & isto responden¬
d nossemꝰ. Sciebat igitur dñs. non
solũ qđ cdiligeret. uerũ etiã quod
plus illis diligeret eũ petrus. Et ta
diligit xp̃m: quis dubitabit res-
pondere. eũ qui plus diligit meli¬
ore: Itẽ si ꝓponamꝰ. quis duoꝵ sit
melior utrũ quẽ minꝰ an quem
plus diligit xp̃s: eũ qui plus diligi¬
cur a xp̃o. meliorẽ ꝓcul dubio
respondebimꝰ. In illa gͦ cõparatio¬
ne quã prius posui. petrus ioħi:
in hac uero altera. ioħs anteponi-¬
tur petro.

Expanded text:
eamus, ipsius tertiae manifestatieamus, ipsius tertiae manifestationis Domini paulo superiore lectione, quae istam praecedit, satis evidenter apparet, ubi interrogans eum, dixit, Diligis me plus his? Quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos qui legimus Evangelium, amorem Petri erga Dominum, et illo interrogante et isto respondente nossemus. solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus; et tamdiligit Christum, quis pondere eum qui plus diligit, esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior utrum quem minus, an quem plus diligit Christus, eum, qui plus diligitur a Christo, meliorem procul dubio respondebimus. In illa ergo comparatione quam prius posui, Petrus Joanni; in hac vero altera, Joannes anteponitur Petro.
Abbreviated transcription (Latin):
tro quando tercio manfestauit se¬
discipuilis dixerit dñs sequere me
de apło autẽ ioħe. sic eũ uolo ma¬
nere donec ueniã quid ad te
Huc questioni quantũ dñs ipse
don auerit. siue ꝑtractandȩ siue
et iohe quẽ non moueat ad que¬
rendũ: cur iohannẽ plus dilexe¬
rit dñs cũ ipsũ dñm plus dilexe¬
rit petrus: Ubicũq enĩ se cõme¬
morat ioħs: ut nomine suo tacito
ipse possit intelligi. hoc addit qã
eũ diligebat iħs quasi solũ dlige¬
ret: ut hoc signo discerneretur
a cȩteris quos om̃s utiq diligebat
Quid gͦ nisi se amplius dilectum
cũ hoc diceret uolebat intelligi
Qđ absit ut mendacit̾ diceret.
Qd autẽ maius dare potuit iħs
maioris erga eũ suȩ dilectionis in¬
ditiũ: quã ut homo cũ cęteris
condiscipulis suis socus tante sa¬
lutis solus discubuerit suꝑ pectus
ipsius saluatoris:: Porro qđ apłs
petrus plus aliis dilexerit xp̃m:
possunt quidẽ multa documen-
ta ꝓferri: sed ut longe in alia non

Expanded text:
tro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantum Dominus ipse donaverit, sive pertractandae, sive et Joanne quem non moveat ad quaerendum, cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? Ubicumque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, quos utique omnes diligebat: quid ergo, nisi amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suae dilectionis indicium, quam ut homo cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis, solus tamen discubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexit Christum, possunt quidem documenta multa proferri: sed ut longe in alia non
Abbreviated transcription (Latin):
ggrediar igitur in eiꝰ mani¬
festa miscdłia. cuiꝰ ẽ. occulta
in hoc corruptibili corpore qđ ag-¬
grauat animã. uita nos misera ui-¬
uere. Sed qui iam redẽpti ꝑ medi

Expanded text:
ggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, cujus est occulta in hoc corruptibili corpore quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uerso rusticana et ignobilis manꝰ: ꝓ
defensione deoꝵ qui sibi auxilii opẽ
ferre nequibant. obstinatissime resi.¬
stens armatur: Sed iulianꝰ imꝑtritis
su terribile. incinerẽ resoluit. sola
sc̃ẽ iussionis auctoritate. Ut uero m¬
sani ppłi cognoscerent. eui eatenꝰ cultu¬
rã deitatis exhibuissent: ex euersosi¬
mula chro. immanissimꝰ erupit draco:
qui facto impetu contra cultores ꝓpͥ¬
os flatu sulphureo et atrocis uerbe¬
re caudȩ: deuotoꝵ sibi phalanges.
in mortẽ cepit ardenter urgere At
illi eiꝰ contra dñ suũ petunt alixiliũ
quẽ paulo ante uociferantes malefi
aoxteri alracomi imꝑat: ut nullũ am¬
Quis ledens concitꝰ fugiat: & locahu-¬
nana eultura prorsis carentia petat.
ercer ꝓmissus non. ẽ seducendi. Tunc
unuersi eũ gaudio iã fiunt socii in
euatendo falsitatis fano: ac demũ
secõ penati lauachro: ꝑ manꝰ scĩ pon¬
cisicis dogmate beatificantur xp̃i¬
ano. Cunis facti fama uelex. om̃s

Expanded text:
verso rusticana et ignobilis manus pro defensione deorum, qui sibi auxilii opem ferre nequibant, obstinatissime resistens armatur. Sed Julianus imperterrvisu terribile in cinerem resolvit, sola sanctae jussionis auctoritate. 25. Ut vero insani populi cognoscerent, cui eatenus culturam deitatis exhibuissent, ex everso simulacro immanissimus erupit draco, qui facto impetu contra cultores proprios, flatu sulphureo et atrocis verbere caudae, devotorum sibi phalanges in mortem coepit ardenter urgere. At illi ejus contra Deum suum petunt auxilium, quem paulo ante vociferantes maleficdextera, draconi imperat, ut nullum amplius laedens, concitus fugiat, et loca humana cultura prorsus carentia petat. ercere permissus non est seducendi. Tunc universi cum gaudio jam fiunt socii in evertendo falsitatis fano, ac demum sancto renati lavacro per manus sancti pontificis dogmate beatificantur Christiano. 26. Cujus facti fama velox per omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Nuico autẽ cui artinas uocabulũe
templũ erat.: et in eo iouus simulaei
falsoꝵq innumera portenta deorũ
quȩ uario errore cdeltsa gentilitas pn¬
scis temporibꝰ erexerat: Ad suã seques¬
tiũq ꝑniciem ppłor. Ad quȩ destrui¬

Expanded text:
ico cui Artinas vocabulum est, templum erat, et in eo Jovis simulacrum falsorumque innumera portenta deorum, quae vario errore delusa gentilitas priscis temporibus erexerat ad suam et sequentium perniciem p
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ. ẽ. om̃s qui ad exemplli
apłoꝵ sua reliquerunt omina
et secutisunt. xp̃m udices cũ eo
uenturos: sicut etiã omne mor¬
taliũ geniis eẽ udicandũ. Quia
eñ duodenario sepe numero solet
in scripturis uniuersitas designa¬
qui iudicandi sunt ostenditur.
Unde notandũ: quod duo sunt
ordines electoꝵ in iudicio futuri.
Unꝰ iudicantiũ cũ dño: de quibꝰ
hoc in loco memoratur:: qui reli-¬
querunt omnia et secuti sunt illũ.
Alius iudicandus a dño: qui non
quidẽ omnia sua reliquerunt.⁊
sed de his tamen quȩ habebant.
quotidianas dare elemosinas pau-
risunt in uidicio. Uenite benedi¬
ctipatris mei : possidete paratũ
uobis regnũ a constitutione mun-¬

Expanded text:
e est omnes qui ad exemplum apostolorum sua reliquerunt omnia, et secuti sunt Christum, judices cum eo venturos, sicut etiam omne mortalium genus esse judicandum. Quia enim duodenario saepe numero solet in Scripturis universitas designaqui judicandi sunt ostenditur. Unde notandum quod duo sunt ordines electorum in judicio futuri: unus judicantium cum Domino, de quibus hoc loco memoratur, qui reliquerunt omnia, et secuti sunt illum: alius judicandorum a Domino, qui non quidem omnia sua paritesed de his tamen quae habebant quotidianas dare eleemosynas paupri sunt in judicio. Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mun
Abbreviated transcription (Latin):
ducare. Sitiui: et dedistis mͥ bibe¬
re. Et cȩtera quoꝵs in supioribus
principe quodã int̾rogante quid
boni faciendo uitã posset habere
ꝑpetuã : siuis inquit ad uitã in¬
gredi. serua mandata. Non homi¬
cidiũ facies: non adulterabis: non¬
ũ dices: honora patrẽ et matrẽ:

Expanded text:
 sitivi et dedistis mihi bibere , et caetera. Quorum et in superioribus principe quodam interrogante quid boni faciendo vitam posset habere perpetuam: Si vis, inquit, ad vitam ingredi, serva mandata. Non homicidium facies, non furtum, nonum dices, honora patrem et
Abbreviated transcription (Latin):
de episcopatu mathiȩ specialiter
et illud quod de iudeoꝵ in quor
numero etiam iudas erat abiecti.¬
one generaliter positũ erat. Quos
nescio quo primũ imperito eme¬
datore. centesimo octauo psalmi
additũ est. Qui cũ uideret hos
uersiculos pariter a beato petro
positos. suum psalteriũ pariter
non habuisse: putare cepit fal¬
satũ se habere codicẽ  et qđ non
habuerat adicere presumpsit.
Eodẽ modo tercio decimo psalma
de epła pauli ad romanos octo
uersus. quos ipse de diuersis psal¬
mis & isaia ꝓpħ̃a contexuerat
adiectisunt. Quoꝵs primus et.
sepulchrũ patens est guttur eoꝵꝰ

Expanded text:
d episcopatu Matthiae specialiter, d episcopatu Matthiae specialiter, et illud quod de Judaeorum, in quorum numero etiam Judas erat, abjectione generaliter positum erat. Quod nescio a quo primum imperito emendatore centesimo octavo psalmo additum est. Qui cum videret hos versiculos pariter a beato Petro positos, suum Psalterium pariter non habuisse, putare coepit falsatum se habere Codicem, et quod non habuerat, superadjicere praesumpsit. Eodem modo tertio decimo psalmo de Epistola Pauli ad Romanos, octo versus quos ipse de universis psalmis et Isaia propheta contexerat adjecti sunt. Quorum primus est: Sep