comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subiectos ut fĩs amplexat᷑. moderationis lini¬
tib claudit᷑. Sic et enĩ fr̃s diligit. qd̾ exrores eo¬
rũ medicinalit̾ corrigit: sic in eis caruẽ agnos¬
cit &e sanguinẽ: ut ea sp̃s subiciat dicioni.
Medicoꝵ utiq consuetudo est. ut morbos qͦs
fomentis &e leuiorib medicinis curare neque¬
unt: grauiorib adhibitis igne puta uel ferro
curent. Mec unquam utuntur grauib: nisi
cũ leuiũ beneficio desiderata sanitas desꝑatur.
Sic & pocestas cũ inferioꝵ uicia mansueta manu
curare ñ scifficit: penarũ acrimoniã dolens recte
uulnerib infundit᷑: & pia crudelitate. seuit in ma¬
tos: dũ bonorũ in columitas ꝓcuratur. Sed quis
sine dolore ꝓprii corporis membra ualuit amputare:
Dolet gͦ cũ exigentib culpis iundicta exposcitur.
eam tam̃ ꝑ agit inuita dextra. Sinistrã namq ñ
habet pͥnceps: & incruciatu mẽbroꝵ. corporis cuiꝰ
ipse caput est. legitristis & gemens famulatur.

Expanded text:
exatur, moderationis limitibus clauditur. Sic enim fratres diligit, quod errores eorum medicinaliter corrigit, sic in eis carnem agnoscit et sanguinem, ut ea spiritus subjiciat ditioni. Medicorum utique consuetudo est, ut morbos, quos fomentis et levioribus curare nequeunt, gravioribus adhibitis, igne puta vel ferro, curent. Nec unquam utuntur gravibus, nisi cum levium beneficio considerata sanitas desperatur: sic et potestas cum inferiorum vita mansueta manu curare non sufficit, poenarum acrimoniam dolens recte vulneribus infundit, et pia crudelitate saevit in malos, dum bonorum incolumitas procuratur. Sed quis sine dolore proprii corporis membra valuit amputare? Dolet ergo cum exigentibus culpis vindicta exposcitur, ea tamen peragit invita dextra. Sinistram namque non habet princeps, et in cruciatu membrorum corporis, cujus ipse caput est, legi tristis et gemens famulatur.
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑. Neq declinet in partẽ dextrã uel
sinistrã. Ad dextrã declinare ẽ: u̾ͥtutib
ipsis uehement̾ insistere. Ad dextrã de¬
clinare ẽ : in uirtutis oꝑib que in modo consistit:
modũ excedere. Om̃is uero uehe mentia salutis
mimica est. & excessus om̃is in culpa: bonarũq
rerũ consuetudo nuia: pessima ẽ. Uñ ethiicꝰ¬
Insani sapiens nomĩ feret. equus iniqui: ultra
ꝙͣ satis ẽ uirtutẽ si petit ipsam. Et philosophꝰ.
Gaue qd̾ ẽ nimiũ. quia si ħ ipsa cautela mode¬
stiam deserit: eo ipso atramite uirtutis in cau
te recedit. Salomon quoq. uoli inqͥt eẽ nimis
iustus. Qd gͦ numũ ꝓdest. si regina uirtutum
iusticia in su nimietate obestͤ Alibi quoq ni¬
mia humilitas: maxima pars suꝑbie ẽ. Ad si
qui in subiectoꝵ. culpis nimis ꝓnꝰ est adiundictã.
&& ad dexterã gressũ torquet. qui delinquentib
ex mansuetudine nimis indulget. Iter autem
utrũq deuiũ est: sed quod ad sinistram u̾git. ꝑui¬

Expanded text:
Neque declinet in partem dextram, vel sinistram . Ad dextram declinare est, virtutibus ipsis vehementer insistere. Ad dextram declinare est, in virtutis operibus quae in modo consistit, modum excedere. Omnis vero vehementia saluti inimica est, et excessus omnis in culpa; bonarumque rerum consuetudo nimia, pessima est. Unde ethicInsani sapiens nomen feret, aequus iniqui, Ultra quam satis est, virtutem si petat ipsam. Et philosophus: « Cave quod nimium est, quia si haec ipsa cautela modestiam deserit, eo ipso a vite recedit. » Salomon quoque: Noli, inquit, esse nimis justus . Quid ergo nimium prodest, si regina virtutum justitia, in sui nimietate obest? Alibi quoque: « Nimia humilitas, maxima pars superbiae est. » qui in subjectorum culpis nimis pronus est ad vindictam, et ad dextram gressum torquet, qui delinquentibus ex mansuetudine nimis indulget. Iter autem utrumque devium est, sed quod ad sinistram v
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui hac illusione laborat ab aliquo constan¬
ter & ex signis aliquib arguatur demonium
statim aut suꝑatur aut cedit. & ut dr̃ ex quo
quis in luce arguitur. cessant oꝑa tenebrarũ.
Huiꝰ autẽ pestis cura efficacissima est. ut fidem
quis amplexus his mendacus subtrahat mentis
auditũ: & nequaquã respiciat ad huiusmodi

Expanded text:
eorum qui hac illusione laborabat, ab aliquo constaneorum qui hac illusione laborabat, ab aliquo constanter, et ex signis aliquibus arguatur, daemonium statim aut superatur, aut cedit, et, ut dicitur, ex quo quis in luce arguitur, cessant opera tenebrarum. Hujus autem pestis cura efficacissima est, ut fidem quis amplexus, his mendaciis subtrahat mentis auditum, et nequaquam respiciat ad hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
tiem anime ꝓculdubio aut caro aut sp̃c malig¬
nus ĩmittit. Qui in quosdam exigentib cul¬
pis dño ꝑmittente tanta malicie sue licentia
debachatur.: ut qd̾ in spũ paciuntur. miserri¬
me & metidacissime credant in corporib eue¬
nire. Quale est qd̾ nocticulam quandam uł
herodiadem. uel p̃sidem noctis dñam. concilia
&e conuentus de nocte asserunt conuocare. ua¬
ria celebrari coniuuia. ministerioꝵ. sp̃es diu̾sis
occupationibus exerceri. &. nunc istos ad peuam
trahi ꝓmeritis. nunc illos ad głam sublimari. Ore¬
terea infantes exponi lamuis. & nunc frustatim
discerptos edaci ingliuue in uentrem traiectos con¬
geri: nunc presidentis miseratione reiectos incu¬
uas reponi. Quis uel cecus hoc ludificãti᷑ in demo¬
nũ non uideat esse nequitiam: Qd̾ uel ex eopa¬
tet. quod mulierculis & uiris simpliciorib &. in¬
firmiorib infide. ista ꝓueniunt. Si uero qͥsquã

Expanded text:
nem animae, procul dubio aut caro aut spiritus malignem animae, procul dubio aut caro aut spiritus malignus immittit. Qui in quosdam exigentibus culpis, Domino permittente, tanta malitiae suae licentia debacchatur, ut quod in spiritu patiuntur, miserrime et mendacissime credant in corporibus evenire. Quale est quod nocticulam quamdam vel Herodiadem, vel praesidem noctis dominam concilia et conventus de nocte asserunt convocare, varia celebrari convivia, ministeriorum species diversis occupationibus exerceri, et nunc istos ad poenam trahi pro meritis, nunc illos ad gloriam sublimari. Praeterea infantes exponi lamiis, et nunc frustratim discerptos, edaci ingluvie in ventrem trajectos congeri, nunc praesidentis miseratione rejectos in cunas reponi. Quis vel caecus hoc ludificantium daemonum non videat esse nequitiam? Quod vel ex eo patet, quod mulierculis et viris simplicioribus et infirmioribus in fide ista proveniunt. Si vero quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
coactus ẽ ꝓfiteri. se ultra gentiliũ libros nou̾
modo non lecturũ. sed nec etiam habiturum.
Ante si quidem ꝓfessionẽ interrogatꝰ. cumse
diceret xp̃ianũ: ei a uidice ꝓbrose obiectũ est.
qd̾ ñ suus erat. sed ciceronianus. Hoc tam̃ non
audacter affirmauerim somnii censendũ noĩe.
cũ idem ueracissimꝰ & prudentissimus doctor
umbrã somnu ñ fuisse. s rem secũ ueraciter
agi dño uisitantt. etiã uiris iurandi religione
confirmet. Et ut plenam assertionis sue faciat
fidẽ: liuorẽ uerberũ in cute. uuluerũ cicatri¬
ces. ex ꝑgefactus. ostendit in corpore. Sed cum
hec aspiritib circa homines fiant: eam solã
terũ imaginẽ fidelis anima non asperuatur:
que innocentiam relinquit in columem Quod
si materiam uicus afferat. libidinẽ forte acceñ¬
dens. aut auariciã aut dominandi ingerens
appetitũ. aut quicqͥd huiꝰmodi ẽ: ad subuersio¬

Expanded text:
coactus est profiteri se ultra gentilium libros non coactus est profiteri se ultra gentilium libros non modo non lecturum, sed nec etiam habiturum. Ante siquidem professionem interrogatus, cum se diceret Christianum, ei a judice probrose objectum est quod non suus erat, sed Ciceronianus. Hoc tamen non audacter somnii affirmaverim censendum nomine, cum idem veracissimus et prudentissimus doctor umbram somnii non fuisse, sed rem secum veraciter agi, Domino visitante, etiam jurisjurandi religione confirmet. Et ut plenam assertionis suae faciat fidem, livorem verberum in cute, vulnerum cicatrices expergefactus ostendit in corpore. Sed cum haec a spiritibus circa homines fiant, eam solam rerum imaginem fidelis anima non aspernatur, quae innocentiam relinquit incolumem. Quod si materiam vitiis afferat, libidinem forte accendens, aut avaritiam, aut dominandi ingerens appetitum, aut quidquid hujusmodi est ad subversio
Abbreviated transcription (Latin):
esse notam. magna instantia sibi postulabat ex¬
poni. Cũ uero alt̾ petentis desideriũ ꝓmissiomi¬
bus ꝓtraxisset. & uniꝰ instantia deluderetur
calliditatr atteriꝰ: accidit ut eadem nocte parit᷑
somniarent alter quod rem quesitam petenti
exponeret. alter qd̾ ei adoctiore diligentissime
exponeret᷑. factũq est. ut cũ umbra quietis
euanesceret: se. miraretur ille ad scientiam
ꝗdiuquesierat. sine doctioris beneficio. nullo¬
q sui exercicio ꝑuenisse. Deide cũ more solito
apud doctiorẽ ageret ut sibi ꝓmisũ solueret᷑:
iam inquit doctior. factũ ẽ qd̃ petisti. cum ea
nocte ut docerẽ accesserim. Quis huiꝰ facti ex pli¬
cet rationẽ. nisi qd̾ boni sp̃s uel maligni exigen¬
tibus hominũ meritis. eos erudiunt uel illud̃t.
Nouit enĩ hieronimo referente catholica mat̾
eccłia. quomͦ ad tribunal iudicis dei raptꝰ. eo qd̾
libris gentiliũ uehementiꝰ inhereret: ibidem

Expanded text:
esse notam, magna instantia sibi postulabat exesse notam, magna instantia sibi postulabat exponi. Cum vero alter petentis desiderium promissionibus protraxisset, et unius instantia deluderetur calliditate alterius, accidit ut eadem nocte pariter somniarent, alter quod rem quaesitam petenti exponeret, alter quod ei a doctiore diligentissime exponeretur. Factumque est ut, cum umbra quietis evanesceret, se miraretur ille ad scientiam, quam diu quaesierat, sine doctoris beneficio, nulloque sui exercitio pervenisse. Deinde cum more solito apud doctiorem ageret, ut sibi promissum solveretur, jam, inquit doctior, factum est quod petisti, cum ea nocte ut docerem accesserim. Quis hujus facti explicet rationem, nisi quod boni spiritus vel maligni exigentibus hominum meritis, eos erudiunt vel illudunt? Novit enim, Hieronymo referente, catholica mater Ecclesia, quomodo ad tribunal judicis Dei raptus, eo quod libris gentilium vehementius inhaereret, ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
bans p̃cogitaret agnouit. & meditationi uisa
connectens mysteriũ salutis qd umbra obnu¬
bilabat. & in fine scłoꝵ cõpletũ est. aut cõ¬
plendũ. prudent exposuit. Siccine solent con¬
iectores etiam cogitationes excutere. & umbraᷤᷤ
exinaniͣte. explicare in uolucra. & illustrare
tenebras figurarũ:. Siquis est qui pari gr̃e pͥui¬
legio gaudeat: aocedat ad danihelem & ioseph
ae similit̾ eis dño gratuletur. Quẽ uero ueri¬
tatis sps̃ ñ illustrat de arte somnolenta frust᷑
confidit: cũ ars om̃is habeat a natura originẽ.
abusii &e ratione ꝓcessã. Ratio uero in his tũ
defectũ patitur: ut quo se uertat. quid uidicet.
plerũq tmnino ñ habeat. Quod quidem cũ fre¬
quenter eueniat: facilline expaucis colligitur.
Sollicitus quidem nom̃ et enĩ a memoria excidit.
& si uarrationis auctorem magnũ teneam au¬
gustinũ inre dubia seusũ alteriꝰ cui rẽ nouerat

Expanded text:
bans praecogitaret agnovit, et meditationi visa bans praecogitaret agnovit, et meditationi visa connectens, mysterium salutis, quod umbra obnubilabat, et in fine saeculorum completum est, aut complendum, prudenter exposuit. Siccine solent conjectores etiam cogitationes excutere, et umbras exinanire, explicare involucra, et illustrare tenebras figurarum? Si quis est qui pari gratiae privilegio gaudeat, accedat ad Danielem, et Joseph, et similiter cum eis Domino gratuletur. Quem vero veritatis spiritus non illustrat, de arte somnolenta frustra confidit, cum ars omnis habeat a natura originem, ab usu et ratione processum. Ratio vero in his tantum defectum patitur, ut quo se vertat, quid judicet, plerumque omnino non habeat. Quod quidem cum frequenter eveniat, facillime ex paucis colligitur. Sollicitus quidam, nomen etenim a memoria excidit, etsi narrationis auctorem magnum teneam Augustinum, in re dubia sensum alterius cui rem noverat
Abbreviated transcription (Latin):
uit aut sp̃uit. cũ eam impietatis errorẽ decestatꝰ.
apopłodei exterminare curau̾it. Pret̾ea sẽs damel
disciplinã ce sapientiã didicit chaldeoꝵ qd̾ utiq
sc̃s uir ñ fecisset. si gentiliũ disciplinis instrui
credidisset peccatis ascribendũ. Habuitq erudi¬
tionis participes: quos leges & iusticie dei segau¬
debat habere consortes. Sĩmul et enĩ discebant
ananias. axarias. misaes. qͥcquid poterat docere
chadeus. simul amensa & a regalib epulis absti¬
nebant. qd̾ inspirabat deus. Acceptis legumini¬
bus pariter reficiebant᷑. eisdem contenti erant
milicie sue stipendiis. regi una famulabant᷑.
Sed ecce priuilegiũ qd̃ homo conferre ñpotu¬
it. singislatim catũ ẽ daniheli: ut in lucẽ ꝓd̾et
enigiata somnioꝵ. & dño dictante umbras
discuteret figurarũ. Ut uero familiaritas diui¬
ne gre euidentiꝰ illucescat. qͥd rex instrato cu¬

Expanded text:
vit aut sprevit, cum eam, impietatis errorem detestatus, vit aut sprevit, cum eam, impietatis errorem detestatus, a populo Dei exterminare curaverit. Praeterea sanctus Daniel disciplinas et sapientiam didicit Chaldaeorum; quod utique sanctus vir non fecisset, si gentilium disciplinis instrui, credidisset peccatis ascribendum. Habuitque eruditionis participes, quos legis et justitiae Dei se gaudebat habere consortes. Simul etenim discebant Ananias, Azarias, Misael, quidquid poterat docere Chaldaeus: simul a mensa et a regalibus epulis abstinebant, quod inspirabat Deus. Acceptis leguminibus pariter reficiebantur, eisdem contenti erant militiae suae stipendiis, regi una famulabantur. Sed ecce privilegium quod homo conferre non potuit, singillatim datum est Danieli, ut in lucem proderet aenigmata somniorum, et Domino dictante umbras discuteret figurarum. Ut vero familiaritas divinae gratiae evidentius illucescat, quid rex in strato cu
Abbreviated transcription (Latin):
nul̃. in angelũ lucis transfigurari. & ĩmissiones
fieri ꝑ angelos malos. Iosephquoq coniectandi gr̃a
egypti principatũ obtinuit. & quẽ fr̃s quaside in¬
uidia somnioꝵ uenditũ hismahelitis obnoxium
fecerant. seruituti. digitus dñi ñ minus iocundo
quã salubri misterio reuelata facie futuroꝵ. que
se regi quiescenti ingesserant. quasi quodam somni¬
oꝵ uehiculo de squalore carceris in regni fastigii
sublimauit: ut ñ modo liber de seruo: sed nobilium
& ꝓcerũ primꝰ. uno tantũ regni. scił solio p̃cederef.
a rege. Qutiq side humane sapĩe artificio contin¬
gere potusset. aliquẽ decessoꝵ suori aute eũ me¬
ruisse crediderim. uel scientiã ꝓmerendi. uirum
scm̃ &e pietatis affectu plenũ. si ñ humano get̾u
in cõmune qd̾tam̃ equntatis eẽt. fr̃ib et filus faci¬
le putauerim reqͥuisse. Ad hec moyses eruditus
in om̃i sapientia egyptioꝵ. hanc artẽ. aut nesci¬

Expanded text:
num, in angelum lucis transfigurari, et immissiones num, in angelum lucis transfigurari, et immissiones fieri per angelos malos. Joseph quoque conjectandi gratia Aegypti principatum obtinuit, et quem fratres quasi de invidia somniorum venditum Ismaelitis, obnoxium fecerant servituti, digitus Domini non minus jucundo, quam salubri mysterio, revelata facie futurorum, quae se regi quiescenti ingesserant, quasi quodam somniorum vehiculo, de squalore carceris in regni fastigium sublimavit, ut non modo liber de servo, sed nobilium et procerum primus, uno tantum regni scilicet solio praecederetur a rege. Quod utique si de humanae sapientiae artificaliquem decessorum suorum ante cum meruisse crediderim, vel scientiam promerendi virum sanctum, et pietatis affectu plenum, si non humano generi in commune, quod tamen aequitatis esset, fratribus et filiis facile putaverim reliquisse. Ad haec Moyses eruditus in omni sapientia Aegyptiorum hanc artem aut nesci
Abbreviated transcription (Latin):
sint significationes: ñne merito parũ doctus
uidebitur: quisqͥs exeo citra discussionẽ sensu¬
um sibi aliquid ꝑtinatiꝰ suadebit: ꝓfecto re¬
rũ omniũ ut pdictũ est: multiplex ẽ & uaria
significatio. Multipliciũ uero distinctio di¬
ligens habenda ẽne forte dũ unam diligen¬
tius sequieris. in alia detrriꝰ ꝓlabaris. Unde
patit coniector qͣui nomine damelis inscri¬
bitur. auctoritatis & ueritatis robore desti¬
tutũ: cũ res singulas singulis significatio¬
nib artetͤ. de quib ñ uidetur latius exeq̃n¬
dũ: cũ tota huimodi sit in epta traditio. et
uagus coniectoꝵ liber. ꝑcuriosoꝵ manus
impudent discurrat. Habuit sane danihel
gr̃am unterpretandi uisiones & somnia. quamei
dñs inspirabat: sed absit ut uanitatem hanc inar¬
tem redegerit iuir sc̃s qui lege moysi ꝓhibitum
esse nouerat. ne fideliũ quis sominia sequeretur.
sciens utiq satellitẽ sathane ad subuersionẽ homi¬

Expanded text:
sint significationes, nonne merito parum doctus sint significationes, nonne merito parum doctus videbitur, quisquis ex eo citra discussionem sensuum sibi aliquid pertinacius suadebit? Profecto rerum omnium, ut praedictum est, multiplex est, et varia significatio. Multiplicium vero distinctio diligens habenda est, ne forte dum unam diligentius sequeris, in aliam deterius prolabaris. Unde patet conjectorium, qui nomine Danielis inscribitur, auctoritatis et veritatis robore destitutum, cum res singulas singulis significationibus arcet. De quibus non videtur latius exsequendum, cum tota hujusmodi sit inepta traditio, et vagus conjectorum liber, per curiosorum manus impudenter discurrat. Habuit sane Daniel gratiam interpretandi visiones et somnia, quam ei Dominus inspirabat; sed absit, ut vanitatem hanc in artem redegerit vir sanctus, qui lege Moysi prohibitum esse noverat, ne fidelium quis somnia sequeretur! sciens utique satellitem Satanae, ad subversionem homi
Abbreviated transcription (Latin):
to ñ tam coniectoriã exequi queaut
nulla aut in anis ars est. quam dormitare ui¬
deamur. Quisqͥs enĩ sommoꝵ sequitur uani¬
tatẽ: parũ in lege dei uigulans est: & dũ fidei
facit dispendiũ. ꝑuitiosissime dormit. Ueri¬
tas siquidem ab eo longe facta ẽ. nec eam faci
lius pocest apprehendere. quã urionẽ expun¬
gere. uel puncto curare cartineam. qui ca¬
ligantib oculis in meridie palpat. Et licet
hec somnolentia ꝑfidie. sit fidei stimulis exci¬
tanda. & maleficii potiꝰ quã artificii impug¬
nanda illusio. diuine tam̃ gr̃e dispositionis
sue ñ obstruimꝰ uias: non precludimꝰ semitas
quin sp̃s uͥ uult spiret. & ꝓ arbitrio suo sub¬
iectis mentib infundat ueritatẽ. Uerũ quis¬
quis credulitatẽ suam significationib alligat
somnioꝵ: planũ est quia tam a sinceritate fi¬
dei quam atramite rationis ex orbitat. Plane
si sermo ꝓferatur ambiguus. & cuiꝰ multe

Expanded text:
to non tam conjectoriam exsequi quae aut to non tam conjectoriam exsequi quae aut nulla, aut inanis ars est, quam dormitare videamur. Quisquis enim somniorum sequitur vanitatem, parum in lege Dei vigilans est, et dum fidei facit dispendium, perniciosissime dormit. Veritas siquidem ab eo longe facta est, nec eam tam facile potest apprehendere, quam urionem expungere, vel puncto curare cartineam, quae caligantibus oculis in meridie palpat. Et licet haec somnolentia perfidiae sit fidei stimulis excitanda et maleficii potius, quam artificii impugnanda illusio, divinae tamen gratiae dispositionis suae non obstruimus vias, non praecludimus semitas, quin Spiritus ubi vult spiret, et pro arbitrio suo subjectis mentibus infundat veritatem. Verum quisquis credulitatem suam significationibus alligat somniorum, planum est, quia tam a sinceritate fidei, quam a tramite rationis exorbitat. Plane si sermo proferatur ambiguus, et cujus multae
Abbreviated transcription (Latin):
animũ: alias frequentior error inuoluit.
Augustus cesar cũ aduersus antonũ duni¬
caturus esset: egritudine graui laborans in
quiete mandatũ accepit. ut aduictoriã conseq̃n¬
dam. sequenti die prelio interesset. Paruit ita¬
q lectica deuectus in preliũ: & uicit. Socrates
sͥ exara ueneris que achademie erat. uidit of¬
ferre cignũ collum inserentẽ celo. rostro tangẽ¬
tem sydera: regionem que a plane dr̃ penetran¬
tem & transcendentẽ aspectꝰ omniũ: & tanta
uocis sonoritate & leticia canentẽ. ut totũ mul¬
ceret orbem. Sequenti die aristides abachademia
paruulũ filiũ platonẽ socrati obtulit. litteris
& morib imbuendũ. Quo uiso mentis uirib
ex corporis dispositionem conceptis: hic est inqͥt
cignus quẽ nr̃o apollini uenus achademica con¬
secrauit. Plato litterarũ quas ꝑsequebat᷑ causa
ꝓficiscens in egyptũ: se apiratis capi intere
traditiones exequimͣ: uereor ne meri¬

Expanded text:
animum, alias frequentior error involvit. animum, alias frequentior error involvit. Augustus Caesar, cum adversus Antonium dimicaturus esset, aegritudine gravi laborans, quiete mandatum accepit, ut ad victoriam consequenti die praelio interesset. Paruit itaque lectica devectus in praelium, et vicit. Socrates sibi ex ara Veneris, quae academiae erat, vidit offerri cygnum collum inserentem coelo, rostro tangentem sidera, regionem quae Aplane dicitur, penetrantem et transcendentem aspectus omnium, et tanta vocis sonoritate et laetitia canentem, ut totum mulceret orbem. Sequenti die, Aristides ab academia parvulum filium Platonem Socrati obtulit, litteris et moribus imbuendum. Quo viso, mentis viribus ex corporis dispositione conceptis: « Hic est, inquit, cygnus, quem nostro Apollini Venus academica consecravit. » Plato litterarum, quas persequebatur, causa proficiscens in Aegyptum, se a piratis capi inter etraditiones exsequimur, vereor ne meri
Abbreviated transcription (Latin):
itaq magnanimi uiri spes ad occupandũ impe¬
rium erecta est. Deniq ad spẽm
neqͥor
aut crudelior: quẽ decor
bersabee
ad ꝓditionẽ. homicidium
et adulteri¬
um inuitauit : Que qͥdẽ
om̃ia contra¬
cũ urias diabolꝰ.
dauid xp̃c. bersabee peccatoꝵ labe de formis ec¬
clesia figuret᷑. Frequens tam̃ & quasi regulare
ius est: ut a similib ad similia recurrat inter¬
pretatio. Uerũ hanc uisionũ quas quies indu¬
oit diuisionẽ ꝑ opposita ñ fieri certũ ẽ: cũ ead̃
ꝓ parte sit uisiualiuñ oraculũ: &. ꝓpter rerũ
figuras possit somniis aggregari & uniu̾sas
eoꝵ spẽs qñq contingat. qd̾ &e studiosis scriptu¬
rarum planũ est. Uisio affricami. apoc̾alipsis
apłi. danielis & eeechielis oracula somnia pha¬
raonis. & iosephi eoꝵ que dicta st̃ faciunt fi¬
dem. ꝑsonis quoq quibusdã ueritas frequen¬
tius illucescit. ut pote cõpositũ habentibus

Expanded text:
itaque magnanimi viri spes ad occupandum impeitaque magnanimi viri spes ad occupandum imperium erecta est. Denique ad specinequior aut crudelior, quem decor Bethsabeae ad proditionem, homicidium et adulterium invitavit. Quae quidem omnia contracum Urias diabolus, David Christus, Bethsabee peccatorum labe deformis, Ecclesia figuretur. Frequens tamen et quasi regulare jus est, ut a similibus ad similia recurrat interpretatio. Verum hanc visionum, quas quies inducit, divisionem per opposita non fieri certum est; cum eadem pro parte sit visio, aliunde oraculum, et propter rerum figuras possit somniis aggregari, et universas eorum species quandoque contingat: quod et studiosis Scripturarum planum est. Visio Africani, Apocalypsis apostoli, Danielis et Ezechielis oracula: somnia Pharaonis et Joseph, eorum quae dicta sunt faciunt fidem. Personis quoque quibusdam veritas frequentius illucescit, utpote compositum habentibus
Abbreviated transcription (Latin):
impune ꝑumbras actonut michi uisa uenus
Si enĩ ex reliquiis cogitationũ aut cereis bacꝑi¬
ue stimulis incitata uenus occurrat: in somni¬
oꝵ uanitati rectius applicabitur. que omĩa con¬
iectoꝵ disciplina quasi uana contemptut. aux¬
ta illud uiri sapientis. Somnia ne cures: nam
mens humana qd̾ optat. dũ uigilat sperat. per
somnũ cernit idipsum. Interdũ tamen et per
antithesim rerũ. sequenda sunt ueritatis ue¬
stigia: sicut cũ magno pompeio ruina immi¬
neret contraria uisis uaticinata quies. leticiãq:
urbis. populi trepudiantis p̃conia. plausumq
theatri sui. quasi re tociꝰ imꝑii bene gesta fortu¬
na ꝑituri ducis oculis ingerebat. Resquoq que
turpis & obscena ẽ insuꝑficie: honestissime ue
etate in somnis sibi uisus ẽ. matris incestare
cubicula s&e turpitudine soporis attonitꝰ cum
rem ad mathematicos retulisset. uniuersam
terrã dicioni eiꝰ subiciendã responderunt. Dic

Expanded text:
impune per umbras Attonitae mihi visa Venus. impune per umbras Attonitae mihi visa Venus. Si enim ex reliquiis cogitationum, aut Cereris Bacchive stimulis incitata Venus occurrat, insomniorum vanitati rectius applicabitur, quae omnia conjectorum disciplina, quasi vana contemnit, juxta illud viri sapientis: Somnia ne cures, nam mens humana, quod optat, Dum vigilat, sperat, per somnum cernit id ipsum. Interdum tamen et per antithesin rerum, sequenda sunt veritatis vestigia, sicut cum magno Pompeio ruina immineret, contraria visis vaticinata quies, laetitiamque urbis, populi tripudiantis praeconia, plausumque theatri sui, quasi re totius imperii bene gesta, fortuna perituri ducis oculis ingerebat. Res quoque quae turpis et obscena est in superficie, honestissimae veaetate in somnis sibi visus est matris incestare cubicula, et turpitudine soporis attonitus, cum rem ad mathematicos retulisset, universam terram ditioni ejus subjiciendam responderunt. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
motu oꝑis conformatur. Et hoc quidẽ modo po¬
test creatura creaturi ẽẽ consimilis: cũ tamen
nullo substantiali uel accidentali participent.
Cause quoq suus conformatur effectus. & re¬
ciꝑce causa sitam̃ minor ẽ. effectui suo dicit᷑
esse consimilis. Ceterũ similiũ rerũ sicut idẽ
iudiciũ: ita & eadem nota ẽ. Et quia signa fre¬
quent̾ eadẽ: in eo uel maxime ars coniectoris
apparet si sub identitate signoꝵ diuersitatẽ
rerũ cauta discretione distinguit.Hec quidẽ
generalia sunt. Que uero sunt sp̃alia singuloꝵ.
latiꝰ patent. Non tamen p̃tereundum est: signo¬
rũ uim ꝓ qualitate ꝑsonarũ seueriorẽ aut miti¬
orem esse. Pecunie siquidẽ contrectatio aliis letũ.
tristem auis euentũ denuntiat. Sic ex ñ apparẽ¬
tibus causis in opina ueneris p̾sentia a maritu¬
dinẽ fortune frequentius ingerit. Unde illudysi¬
philes archemoꝵ lugentis extinctũ. nunquam

Expanded text:
motu operis conformatur. Et hoc quidem modo pomotu operis conformatur. Et hoc quidem modo potest Creatori creatura esse consimilis, cum tamen nullo substantiali vel accidentali participent. Causae quoque suus conformatur effectus, et reciproce causa, si tamen minor est, effectui suo dicitur esse consimilis. Caeterum similium rerum sicut idem judicium, ita et eadem nota est. Et quia signa frequenter eadem, in eo vel maxime ars conjectoris apparet, si sub identitate signorum, diversitatem rerum cauta discretione distinguit. Haec quidem generalia sunt. Quae vero sunt specialia singulorum, latius patent. Non tamen praetereundum est, signorum vim, pro qualitate personarum, saeviorem aut mitiorem esse. Pecuniae siquidem contrectatio, aliis laetum, tristem aliis eventum denuntiat. Sic ex non apparentibus causis inopina Veneris praesentia amaritudinem fortunae frequentius ingerit. Unde illud Hypsipyles Archemorum lugentis exstinctum . . . . Nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
quã ad reuelationẽ eniginatũ & figura¬
rum sollerter attendenda rerũ signifi¬
catio: que tanto multiplicior est quã uocũ. qͣnto
ab operib nature oꝑa iuncuntur artificis imi¬
tantis naturam. Siquis enĩ sermo tres aut. uiͬi
ht̃ significationes: statim polixenus ẽ. idẽ multa¬
rũ significationũ. Om̃is uero res qͦt ht̃ aliarum
similitudines. tot gerit earundẽ significationes:
ita tam̃ ut maior nunquã minoris sit signũ.
Signa
siquidẽ semꝑ minora sunt. Inde
hominẽ substantia que ius
significat.
ut pote aliquid cõminune
cum om̃ib
habentẽ: qd̾ et in figura
reptiliũ petri
Aet in locis płib scritura¬
rũ manifestũ est. Porro quo similitudo exp̃ssior¬
est: eo magis cognata &e familiariorẽ significatio.
Similitudo uero aut substantialis ẽ. ut que ex
genere aut sp̃e: aut accidentalis ut ex quan¬
titate aut ex qualitate. aut uariis accidentiũ
formis. aut imitationis ẽ: ut cũ quis alii qͦuis

Expanded text:
quam ad revelationem aenigmatum et figurarum, solerter attendenda rerum significatio, quae tanto multiplicior est quam vocum, quanto ab operibus naturae, opera vincuntur artificis imitantis naturam. Si quis enim sermo tres aut quatuor habet significationes, statim πολύσημος est, id est multarum significationum. Omnis vero res, quot habet aliarum similitudines, tot gerit earumdem significationes; ita tamen, ut major nunquam minoris sit signum. Signa siquidem semper minora sunt. Inde est quod hominem substantia quaevis significat, utpote aliquid commune cum omnibus habentem, quod et in figura reptilium Petri, et in pluribus locis Scripturarum manifestum est. Porro, quo similitudo expressior, eo magis cognata et familiarior est significatio. Similitudo vero aut substantialis est, ut quae ex genere, aut specie: aut accidentalis, aut ex quantitate, aut qualitate, aut variis accidentium formis: aut imitationis est, ut cum quis alii quovis
Abbreviated transcription (Latin):
tor. & admiror. sciens quia quod stultũ ẽ dei. sapi¬
entius ẽ hominib. In multis et enĩ labi. humana
munit. Cometa si quidem apparente: cre¬
duntur imminere comitia. An ignoras terris
mutantẽ regna cometẽ: Italie quoq ĩminente
excidio que signa contigerant: non nescit qͥsqͥs
auiquatenus rerũ publicarũ historias attigit.
Historicoꝵ uolumina que de rebus memorabili¬
bus scribuntur: plena ꝓdigiis sunt et ostentis.
Deniq sub helia e heliseo multa fidei &e uirtu¬
tis signa p̃cessisse ñ ambigis. Niniuite quoq sig¬
norũ indiciis penitentiã egerunt in p̃dicatione
ione. Infidelitas namq signoꝵ argumentis eri¬
gitur:et fides tenera eisdem roboratur. Unde
ulud᷑ qd̾ signũ ostendis nobis: Et. iudei signa
erunt: greci sapientiam. xiiii.

Expanded text:
ror et admiror, sciens quia quod stultum est Dei, sapiror et admiror, sciens quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus. In multis etenim labi, humana munit. Cometa siquidem apparente, creduntur imminere comitia. An ignoras terris mutantem regna cometem? Italiae quoque imminente excidio, quae signa contigerint, non nescit quisquis aliquatenus rerum publicarum historias attigit. Historicorum volumina, quae de rebus memorabilibus scribuntur, prodigiis plena sunt et ostentis. Denique sub Elia et Eliseo multa fidei et virtutis signa praecessisse non ambigis. Ninivitae quoque signorum indiciis, poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae. Infidelitas namque signorum argumentis exigitur, et fides tenera eisdem roboratur. Unde illud: Quod signum ostendis nobis? Et: Judaei signa erunt, Graeci sapientiam .
Abbreviated transcription (Latin):
s quod occuttissimas habeant rationes. humor
siquidem de intinis terre uiscerib ab arborũ
ues uinearũ radicib appetitiua quadam uirtu¬
te actrahitur. deinde quadam distributione
nature digeritur ꝑ plantarũ membra. et cũ
sua decoctione ꝓfecerit. turgesoit insurculos:
et quo ad sustentationem scu non indiget. infolia
et fructus emictit: qui cũ maturuerint. in
musta despumant. et sic ꝑ interuaua tempoꝵ
consueto usu uina parturiunt. Si uero occulta
dispositione dei quibusdam nature cuniculis
digestus et maturatus humor absq temporis in¬
tersticio in opinatum uertatur in uinũ. Mira¬
culũ quidem est: quia altitudo diumne dispensa¬
tionis nr̃m transcendit intellectũ. Sed ut ait
sapiens. cedat inscicie nubilus error: cessant pro¬
fecto mira uideri. Non tamen mirabiliũ dei sidẽ.
uel auctoritatẽ infringo. sed altitudinẽ diuiciar̃
sapientie & scientie sue plena humilitate uene¬

Expanded text:
sed quod occultissimas habeant rationes. Humor sed quod occultissimas habeant rationes. Humor siquidem de intimis terrae visceribus, ab arborum vel vinearum radicibus, appetitiva quadam virtute attrahitur, deinde quadam distributione naturae, digeritur per plantarum membra, et cum de sua decoctione profecerit, turgescit in surculos, et quo ad sustentationem sui non indiget, in folia et fructus emittit, qui cum maturuerint, in musta despumant, et sic per intervalla temporum consueto usu vina parturiunt. Si vero occulta dispositione Dei, quibusdam naturae cuniculis, digestus et maturatus humor absque temporis interstitio, inopinatum vertatur in vinum, miraculum quidem est, quia altitudo divinae dispensationis nostrum transcendit intellectum. « Sed, ut ait Sapiens, cadat inscitiae nubilus error, cessent profecto mira videri. » Non tamen mirabilium Dei fidem vel auctoritatem infringo; sed altitudinem divitiarum sapientiae et scientiae suae, plena humilitate vene
Abbreviated transcription (Latin):
iuero platonem sequimur. qui asserit na¬
turam eẽ dei uoluntatem: ꝓfecto nichil
istorum euenit contra naturam. cum ille
omia quecunq uoluit fec̾it. Ille quidem dũ rerũ
causas exequitur: finem omniũ diuinam astru¬
it bonitatẽ. Optimus est inquit. Porro ab optuno
longe relegata est om̃is inuidia. Itaq consequent̾
cuncta suisimilia ꝓut natura cuiꝰq beatitudinis
capax esse poterat effici uoluit: quam quidẽ dei
uoluntatẽ certissimam rerũ originem esse siqͥs
ponat. recte eum putare consentiam. Et quidẽ
sapientia dei et bonitas que rebus om̃ib origi¬
nemprebet. natura rectissime appellatur:. con¬
tra quam utiq nichil fit. quia dispositionem
dei nichil euacuat: aut causas que in mente
illius qui fecit celos in intellectu. ab eternocon¬
stit᷑unt. suo priuat effectu. In st̃ itaq rebus
seminaleseũetum̃. cause & originarie rõnes:
que preordinato tempore insuos procedunt ef¬
fectus. ex eo quidem mirabiles: non quod nullas

Expanded text:
ero Platonem sequimur qui asserit naturam esse Dei voluntatem, profecto nihil istorum evenit contra naturam, cum ille omnia quaecunque voluit fecerit. Ille quidem dum rerum causas exsequitur, finem omnium divinam astruit bonitatem. « Optimus est, » inquit. Porro ab optimo longe relegata est omnis invidia. Itaque consequenter cuncta sui similia, prout natura cujusque beatitudinis capax esse poterat, effici voluit, quam quidem Dei voluntatem, certissimam rerum originem esse, si quis ponat, recte eum putare consentiam. Et quidem sapientia Dei et bonitas, quae rebus omnibus originem praebet, natura rectissime appellatur: contra quam utique nihil fit, quia dispositionem Dei nihil evacuat, aut causas quae in mente illius, qui fecit coelos intellectu, ab aeterno constiterunt, suo privat effectu. Insunt itaque rebus seminales eventuum causae et originariae rationes, quae praeordinato tempore in suos procedunt effectus, ex eo quidem mirabiles, non quod nullas,
Abbreviated transcription (Latin):
ic uero intelliguntur signa: quecũq
quouis indicio diuinam homini innu¬
unt uoluntatẽ. Signũ si quidẽ est. qd̾ se
ipsũ sensm: & preter se aliquid anumo ostendit.
Quedam tñ signa sunt que tulli corporalitum
sensuũ aliquid ostendunt: sed animo cuiuscñq
rei spẽ mediante. aut citra m̾edii difficultatem.
utrũ falsũue frequenter ingerunt. Signa
et enĩ interdũ uera interdum falsa sunt. quis
uescit somnior uarias esse significationes⁊ quas
usus approbat &e maiorũ confirmat auctori¬
tas: In eis utiq qm̃ sompnus ẽ. animales uir¬
tutes scił. sensus qui dicuntur corporis e sunt
anime. quiescunt: sed naturales intenduntur.
Contingit ĩterim ut animus corporis exercicio
releuatus in seipsũ liberus redeat. & ueritatẽ
nunc ꝑfiguras & eniginata nc̃ inmediata facie
licentius contempletur. Qd̾ et illũ ñ latuit.: qui
somni depingens. portas. alterã eburneã. alterã
corneã finxit᷑. Cũ & cormsit ꝑur ũ uisui qͥ

Expanded text:
ic vero intelliguntur signa, quaecunque quovis indicio divinam homini innuunt voluntatem. Signum siquidem est, quod se ipsum sensui, et praeter se aliquid animo ostendit. Quaedam tamen signa sunt, quae nulli corporalium sensuum aliquid ostendunt, sed animo cujuscunque rei specie mediante, aut citra medii difficultatem, verum falsumve frequenter ingerunt. Signa etenim interdum vera, interdum falsa sunt. Quis nescit somniorum varias esse significationes, quas et usus approbat, et majorum confirmat auctoritas? In eis utique quoniam somnus est, animales virtutes, scilicet sensus, qui dicuntur corporis et sunt animae, quiescunt; sed naturales intenduntur. Contingit interim ut animus corporis exercitio relevatus, in se ipsum liberius redeat, et veritatem nunc per figuras et aenigmata, nunc immediata facie licentius contempletur. Quod et illum non latuit, qui somni depingens portas, alteram eburneam, alteram corneam finxit. Cum et cornu sit pervium visui, qui
Abbreviated transcription (Latin):
das aut minuas: eo qd̾ te ante illa queau̾as
in u̾bo oris tui. Fit tñ ut ñ modo licitũ sit ꝓ¬
mitt̾e: s e conducibile. Et ut alioꝵ ad p̃seis
taceantur exempla: paraclitũ xp̃e ipse disci¬
pulis & ꝓmisit &e misit. Eisdemq qͥd futu¬
rũ esset illis qui om̃ia peo reliquerant in¬
terrogantib sedes in regeneratione ꝓmisit.
.&. iudiciariam quã cũ eo habituri st̃ potesta¬
tẽ. Ex quib constat qͥa causa ꝓpositũ opusq
cõmendat. ut liqueat ex his quia ñ necesse
est philosophi regulam iuciari.. xii.

Expanded text:
das, aut minuas; eo quod te ante illaqueaveris das, aut minuas; eo quod te ante illaqueaveris in verbo oris tui. » Fit tamen ut non modo licitum sit promittere, sed et conducibile. Et ut aliorum ad praesens taceantur exempla, Paracletum Christus ipse discipulis et promisit et misit. Eisdemque quid futurum esset illis, qui omnia pro eo reliquerant interrogantibus, sedes in regeneratione promisit, et judiciariam, quam cum eo habituri sunt, potestatem. Ex quibus constat, quod causa propositum, opusque commendat, ut liqueat ex his, quia non necesse est, philosophi regulam vitiari. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa iustificat. quis condempnat: Deuldubio
qui in illo timetur articulo: dñs ẽ. ubi & dies
contempnitur humanus. & conscientia quĩd
obloquat᷑ ñ inuenit. Si uero animam accusãt
oꝑa. & illi conscientia testis assistit. & causã
ueritas examinat equitatis: quis queso p̃tor
in ream obnoxiamq mendatio grauiꝰ uindica¬
bit : Sane p̃tor & si uiua uox iuris eẽ dicatur
sententiã eiꝰ ueritas plerũq retractat. S ue¬
ritatis sententia manet irretractabilis. Quia
iusticia eiꝰ iusticia in eternũ. & lex eiꝰ eqͥtas.
Econtra in p̃torio sepe sũmũ ius sũma inui¬
ria est. Quisqͥs ergo ꝓmittit debitor ẽ: & ue¬
ritatis urgente sententia. sponsionis fidem
cõpellitur ad implere. Porro. qd̾ necessitas
extorquet: gr̃am minuit. Unde illud philo¬
sophicũ quod p̃misi. ꝓmitcere ne festines:
ne cũ uolueris non possis: aut nolis ex t̾ta
causa cũ possis: aut cũ effeceris. grãm per¬

Expanded text:
ipsa justificat, quis condemnat? Procul dubio ipsa justificat, quis condemnat? Procul dubio qui in illo timetur articulo, Dominus est, ubi et dies contemnitur humanus, et conscientia quod obloquatur non invenit. Si vero animam accusant opera, et illi conscientia testis assistit, et causam veritas examinet aequitatis, quis, quaeso, praetor in ream, obnoxiamque mendacio gravius vindicabit? Sane, praetor, etsi viva vox juris esse dicatur, sententiam ejus veritas plerumque retractat. Sed veritatis sententia manet irretractabilis. Quia justitia ejus justitia in aeternum, et lex ejus aequitas. Econtra in praetorio saepe summum jus summa injuria est. Quisquis ergo promittit, debitor est, et veritatis urgente sententia, sponsionis fidem compellitur adimplere. Porro quod necessitas extorquet, gratiam minuit. Unde illud philosophicum quod praemisi: « Promittere ne festines, ne cum volueris non possis, aut nolis ex justa causa cum possis, aut cum effeceris gratiam per
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa soluenda. si forte aut accept᷑o dãpnosa
aut ꝑnitiosa sint ꝓmitenti. Et lex amicitie
illa p̾ualuit qͣ sola honesta peti licet ab amicis
aut fieri. ipsoq uire cautũ est. ut nulla pro¬
nussio que turpẽ aut t̾ristẽ habet exitũ. im¬
pleatur. Postremo antecedens ꝓmissio. conse¬
quentis beneficii grãm. aut extinguit acit
minuit. Et sicut iacula que p̃uident᷑ ferͥunt.
minus. & que omnino ñ precauentur magis
ledunt:ata &e in beneficus qd̾ exꝑmissione con¬
ceptũ est. minꝰ accipitur: & qd̾ exͣ in sꝑato ꝓue¬
nit. gratiꝰ acceptatur. Licet enim nuda pͥmissio
sor om̃is apud ueritatẽ ut dici solet pou̾icem
fixit: & iire ciili cessante. fidei naturalit̾
obligatur. d quis actor duriꝰ aget quã fides. si
ipsa ceꝑit accusare : Si agit conscientia. quiᷤ
ab soluet: Certe exemplo qd̾cũq ialo cõmit¬
titur. ipsi displicet auctori. Prima ẽ hec ultio
qd̾ se iudice. nemo nocens absoluitur. di uero

Expanded text:
missa solvenda; si forte aut accepturo damnosa, aut perniciosa sint promittenti. Et lex amicitiae illa praevaluit, qua sola honesta peti licet ab amicis aut fieri. Ipsoque jure cautum est, ut nulla promissio, quae turpem aut tristem habeat exitum, impleatur. Postremo antecedens promissio, consequentis beneficii gratiam aut exstinguit, aut minuit. Et sicut jacula, quae praevidentur feriunt minus, et quae omnino  in beneficiis quod ex promissione conceptum est, minus accipitur, et quod ex insperato provenit, gratius acceptatur. Licet enim nuda promissio sor omnis apud veritatem ut dici solet pollicem fixit, et jure civili cessante, fidei naturaliter obligatur. Sed quis actor durius aget, quam fides, si ipsa coeperit accusare? Si agit conscientia, quis absolvet? Certe: Exemplo quodcunque malo committitur, ipsi Displicet auctori, prima est haec ultio, quod se Judice, nemo nocens absolvitur, Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
ea que celestiũ prenuntiatit᷑ indicio sciri ab ho¬
mine. & homini inuicem indicariꝰ Signa siqͥ¬
dem hominib data st̃ ad eruditionẽ: ñ illis qui
celestiũ conscii secretoꝵ. nullis indigent signis.

Expanded text:
ea quae coelestium praenuntiantur indicio sciri ab hoea quae coelestium praenuntiantur indicio sciri ab homine et homini invicem indicari? Signa siquidem hominibus data sunt ad eruditionem, non illis, qui coelestium conscii secretorum nullis
Abbreviated transcription (Latin):
disposuit fucura sint ut p̃uidit. Quod forte
uapimiꝰ intellexit. cã diceret. Incipit ex alto
graue & inmutabile scĩs. pondus ad est u̾bis.
euocem fata sequunt᷑. Ab eo gͥ sua potestas at¬
tributa est singulis ereaturis. in quib ñ opor¬
tuit celestia locũ tenere nouissimũ. &e que dig¬
niora st̃ aliis. habere minimũ potestatis. Cis
itaq quantũ uoluit contulit. qui & si sibi re¬
tinuerit ꝯperis principatũ. signoꝵ illis ad mi¬
nus indixit. obsequiũ. Unde ce si ñ sepe faci¬
ant oꝑa. signoꝵ tam̃ auctore deo exhibent
ministeria. hinc forte illud. Celi enarrant gło¬
riam dei &e oꝑa manuũ eiꝰ ãnuntiat firmam̃
Nec mirũ. cũ & aues & alia płima institutione
dei. & nature beneficiõ. quedam futura signis
p̃ueniunt. Sugitur celestia signa st̃ rerum
que pculubio uenture st̃ necessario. cũ ecas
uniutabilis dispositio ordinauerit: qͥd ꝓhibet

Expanded text:
disposuit futura sint ut praevidit. Quod forte disposuit futura sint ut praevidit. Quod forte Papinius intellexit, cum diceret: Incipit ex alto, grave et immutabile sanctis Pondus adest verbis, et vocem facta sequuntur. Ab eo ergo sua potestas attributa est singulis creaturis, in quibus non oportuit coelestia locum tenere novissimum, et quae digniora sunt aliis, habere minimum potestatis. Eis itaque quantum voluit contulit, qui etsi sibi retinuerit operis principatum, signorum illis ad minus indixit obsequium. Unde etsi non saepe faciant opera signorum, tamen, auctore Deo, exhibent ministeria. Hinc forte illud: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Nec mirum, cum et aves, et alia plurima institutione Dei, et naturae beneficio, quaedam futura signis praeveniunt. Si igitur coelestia signa sunt rerum, quae procul dubio venturae sunt necessario, cum eas immutabilis dispositio ordinaverit, quid prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
maligni tamen sp̃s hanc esse fallatiam certis¬
simũ ẽ: qui ut minus caueat᷑. in nocentie uł
iusticie precepta plerũq uidet᷑ afferre. Hanc
quidem ydolatrie sp̃em esse fideliũ nullus
ignorat. Longe uero cõmodius in celũ ascendt̃
astrologi: qui a cademicor. more quicqͥd eis oc¬
currit ꝓbabile. suo uire defendunt. Itaq qui¬
dam eoꝵ motu quodam irrationabili planetas
aduersus aplanem niti contendunt: alu aue¬
tore aristotile eosdẽ cũ firmanento ferri ꝓfiten¬
tur. quoꝵ neutrũ teste mineio astroiogie re¬
gulis inuenitur adu̾sũ. At genelliaci dũ ad
diuinationẽ scientie celestiũ nimis insistunt:
tam ipsoꝵ celestiũ quã dei noticiam ꝑdidert̃.
Qui tam̃ inter eos suũ cõmodius excusare
iudentur errorem. cũ plotino auctoritatem
operum non detrahunt creatori. sed semel et
simul ab eo legem asserunt institutam. quam
millus uniquã conatus euacuat: cũ om̃ia q̃

Expanded text:
maligni tamen spiritus hanc esse fallaciam certismaligni tamen spiritus hanc esse fallaciam certissimum est, qui ut minus caveatur, innocentiae vel justitiae praecepta plerumque videtur afferre. Hanc quidem idololatriae speciem esse fidelium nullus ignorat. Longe vero commodius in coelum ascendunt astrologi, qui academicorum more, quidquid eis occurrerit probabile, suo jure defendunt. Itaque quidam eorum motu quodam irrationali, planetas adversus Aplanem niti contendunt; alii, auctore Aristotele, eosdem cum firmamento ferri profitentur, quorum neutrum teste Mineio astrologiae regulis invenitur adversum. At genethliaci dum ad divinationem scientiae coelestium nimis insistunt, tam ipsorum coelestium, quam Dei notitiam perdiderunt. Qui tamen inter eos suum commodius excusare videntur errorem, cum Plotino, auctoritatem operum non detrahunt Creatori, sed semel et simul ab eo legem asserunt institutam; quam nullus unquam conatus evacuat, cum omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
ris ꝓrumpunt iniuriam: & dũ celestia q̃ tr̃tant
ad sobrietatẽ ñ sapuint. uixta apłm strilti fruĩt.
Uide in quantã erroris abyssũ ab ipsi ᷤᷤ celestib
cadant. Constellationib suis ascribunt omnia.
Tu uideris an ei fiat inuiria: qui fecit celũ &
terrã & om̃ia que in eis sunt. Seinde eam constel¬
latio reb necessitatẽ indicit: ut arbitrii ꝑumnat
libertatẽ. An & hoc recte: tecũ delibera. Ad
cantam deniq quidam ꝑuenere uesaniã. ut
ex diuersis stellarũ positionibus. dicant imagĩ¬
nem ab homine posse formari: que si ꝑ inter¬
ualla tempoꝵ & quadã ratione ꝓportionum
in constellatione seruata formetur: stellarũ
nutu recipiet sp̃m uite. & consulentib occus¬
te ueritatis manifestabit archana. Et licet qũ¬
q que honesta uel recta st̃. ut se in loco mundo
uelle seruari. uł solũ deũ q̃n aliquid quertt᷑.
p̃cib & munerib inuocandũ precipiat. ⁊¬

Expanded text:
ris prorumpunt injuriam; et dum coelestia quae tractant ris prorumpunt injuriam; et dum coelestia quae tractant ad sobrietatem non sapiunt, juxta Apostolum stulti sunt. Vide in quantam erroris abyssum, ab ipsis coelestibus cadant. Constellationibus suis ascribunt omnia. Tu videris an fiat ei injuria, qui fecit coelum et terram et omnia quae in eis sunt. Deinde eam constellatio rebus necessitatem indicit, ut arbitrii perimat libertatem. An et hoc recte, tecum delibera. Ad tantam denique quidam pervenere vesaniam, ut ex diversis stellarum positionibus dicant imaginem ab homine posse formari, quae si per intervalla temporum, et quadam ratione proportionum in constellatione servata formetur, stellarum nutu recipiet spiritum vitae, et consulentibus occultae veritatis manifestabit arcana. Et licet quandoque, quae honesta vel recta sunt, ut se in loco mundo velle servari, vel solum Deum, quando aliquid quaeritur precibus, et muneribus invocandum praecipiat,