comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ec uera dicat. et iniusta non faciat: cognoscamus bea¬
tum iob et uxta aliquid frustra. et rursum uixta
aliquid non frustra ꝑcussum. Quia enim iustus
et uerax hec desemet ipso asserit: ostendamus et ue¬
rum extitisse quod dixit. et rectum fuisse quod
fecit. Necesse quippe erat ut et sc̃s uir dõ soli sibiq
cognitus. quanta uirtute polleret: ad imitandũ
cunctis innotesceret. Aꝑte nanq aliis uirtutis ex¬
empla non daret: si ipse sine temptatione. rema¬
neret. Actum gͦ est ut uires eius cunctis imitan¬
das ipsa uis ꝑcussionis ostenderet: et flagella ꝓde¬
rent. quod intranquillitate latuisset. Sed eisdem
flagellis creuit uirtus patientiȩ. atq exdolore
uerberis: aucta est gła remunerationis. Ut gͦ in
dicto dñi ueritas. rectitudo aut̃ teneatur infacto.
beatus iob et non frustra ꝑcu citur cui augetur
meritum. et tamen frustra ꝑeuatur eut auge¬
nullum punitur admissum. Prustra enim ꝑcus-¬

Expanded text:
et vera dicat, et injusta non faciat; cognoscamus beaet vera dicat, et injusta non faciat; cognoscamus beatum Job et juxta aliquid frustra, et rursum juxta aliquid non frustra percussum. Quia enim justus et verax haec de semetipso asserit, ostendamus et verum exstitisse quod dixit, et rectum fuisse quod fecit. Necesse quippe erat, ut sanctus vir Deo soli sibique cognitus, quanta virtute polleret, ad imitandum cunctis innotesceret. Aperte namque aliis virtutis exempla non daret, si ipse sine tentatione remaneret. Actum ergo est ut et vires ejus cunctis imitandas ipsa vis percussionis ostenderet, et flagella proderent quod in tranquillitate latuisset. Sed eisdem flagellis crevit virtus patientiae, atque ex dolore verberis aucta est gloria remunerationis. Ut ergo in dicto Domini veritas, rectitudo autem teneatur in facto, beatus Job et non frustra percutitur, quia augetur meritum; et tamen frustra percunullum punitur 75 admissum. Frustra enim percus
Abbreviated transcription (Latin):
quo relaratus fuerat: uictus redit. et unde uenit
requiritur: qui unde ueniat scitur. quid aliud
qu̾a infirmitas suꝑbiȩ eius increpatur: Acsi ei
aꝑte diuina uox dicat. Ecce ab uno ec in infirma
carne posito homine uinceris: qui te contra me
auctorem om̃ium erigere conaris. Unde max
dñs cum beati iob bona sicut prius diceret. hȩc
cum uictoria et triumphis enumerans adiungit.¬
Tu quidem ȩxerciusti malitiam. sed ille in nocentiã¬
non amisit. Et unde te estimasti ꝓuectum eius in mi¬
nuere: inde compulsus es. eius ꝓuectui deseruire.
Quia mentis innocentiam quam gloriose tenuit iN
tranquillitate: gloriosius seruauit in uerbere:
dĩ uerax et iustus. ualde quęrendum est quomodo
beatum iob frustra afflixisse se indicat. Quia enim
iustus est. frustra affligere non potuit. Sed rursum
quia uerax est. aliter non potuit dixisse quam fecit.
Ut gͦ uisto et ueraci utraq conueniant. quatinus

Expanded text:
quo relaxatus fuerat victus redit; et unde venit quo relaxatus fuerat victus redit; et unde venit requiritur, qui unde veniat scitur; quid aliud quam infirmitas superbiae ejus increpatur? ac si ei aperte divina vox dicat: Ecce ab uno et in infirma carne posito homine vinceris, qui te contra me auctorem omnium erigere conaris. Unde mox Dominus cum beati Job bona, sicut prius diceret, haec cum victoriae triumphis enumerans adjungitTu quidem exercuisti malitiam, sed ille innocentianon amisit; et unde te aestimasti provectum ejus imminuere, inde compulsus es ejus provectui deservire, quia mentis innocentiam, quam gloriose tenuit in tranquillitate, gloriosius servavit in verbere. Deus justus et verax, valde quaerendum est quomodo beatum Job frustra afflixisse se indicat. Quia enim justus est, frustra affligere non potuit; sed rursum quia verax est, aliter non potuit dixisse quam fecit. Ut ergo justo et veraci utraque conveniant, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
DEM PEUITUS
.in. Tenpta¬
TIONE
ad bitam
CREUIT̃
Ex uerbere¬
ET ANIIQUUS HOSTIS UNDE SEBONA TUISTIMAURI
extinguere: inde doluit multiplicasse. Sed quia
primo certamine se succubuisse considerat: ad alia
se temptationum bella restaurat. Et de sc̃o uiro
mala adhuc impudenter sperat: quia bona malus
credere non potest uel exꝑta. Ea autem quȩ in pri¬
ma eius ꝑcussione pręmissa sunt: iterum subne¬
dño. uenissetq sa than inter eos et staret in cori¬
spectii eius. ut diceret dñs ad sathan. Unde ue¬
nis: Qui respondens ait. Circũiui terram et per¬
ambulaui eam. Et dixit dñs ad sathan. Nunquid
considerasti seruum meum iob quod nonsit ei
similis suꝑ terram: Homo simpler et rectus. ac
supra disseruimus: melius silendo prȩterimu. Ne
dum sepius discussa repetimus: tardiuis ad iais¬
cussa ueniamus. Qu̾a uis hoc quod uoce dñi ad
sathan dicitur. unde uenis: nequaqu̾a estimo qd̃
ei ut prius dicatur. Cum enĩ abeo artamine in

Expanded text:
tem petitus in tentatione, ad vitam crevit ex verbereet antiquus hostis unde se bona ejus aestimavit exstinguere, inde doluit multiplicasse. Sed quia in primo certamine se succubuisse considerat, ad alia se tentationum bella restaurat, et de sancto viro mala adhuc impudenter sperat; quia bona malus credere non potest, vel experta. Ea autem quae in prima ejus percussione praemissa sunt, iterum subneDomino, venissetque Satan inter eos, et staret in conspectu ejus, ut diceret Dominus ad Satan: Unde venis? Qui respondens, ait: Circuivi terram, et perambulavi eam. Et dixit Dominus ad Satan: Nunquid considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis super terram, homo simplex et rectus, timsupra disseruimus, melius silendo praeterimus: ne, dum saepius discussa repetimus, tardius ad indiscussa veniamus. Quamvis hoc, quod voce Domini ad Satan dicitur: Unde venis? nequaquam aestimo quod ei, ut prius, dicatur. Cum enim ab eo certamine in
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. Neq enim intemptationem dñs inducit:
qui semꝑ a temptatione subditos misericorditer ꝓce¬
git. Sed tameri in temptationem quasi eius inducere
est. atemptationis nos illecebra non munire. Et tunc
nos intemptationis laqueum non inducit.: cum tẽ¬
ptari nos ultra qu̾a possumus non ꝑmittit. Sicut
gͦ ds̃ in ducere nos intemptationem dicitur. si nos
ab aduersario induci patiatur: ita aduersarius serua¬
re animam dicitur. cum hanc temptando superare
ꝓhibetur. Heauitur. Egressus igitur sachaN

Expanded text:
tionem. Neque enim in tentationem Dominus inducit, qui semper a tentatione subditos misericorditer protegit. Sed tamen in tentationem quasi ejus inducere est a tentationis nos illecebra non munire. Et tunc nos in tentationis laqueum non inducit cum tetari nos ultra quam possumus non permittit. Sicut ergo Deus inducere nos in tentationem dicitur, si nos ab adversario induci patiatur; ita adversarius servare animam dicitur cum hanc tentando superare prohibetur. VERS. 7.-- Egressus
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce iterum ꝑmissionem uerberis comitatur cu¬
stodia ꝑtectionis: et electum suum diuina dispen¬
satio custodiendo deserit. deserendo custodit. Alu
illius ꝓdit. alia ꝓtegit. Si eñ totum iob deserert
in manu tanti aduersarii homo quid essec: In ips
gͦ iusticia ꝑmissionis. ꝑmiscetur quędam libra pie¬
tatis. Quat̾inus in uno eodemq certamine. et ser¬
uus humilis exoppressione ꝑficiat: et hostis suꝑbi¬
ens. exꝑmissione succumbat. Manui itaq aduer¬
sarii sẽs uir traditur: sed tamen in intimis. ad iu¬
toris sui manu retinetur: De illis quippe ouib fu
de quib ineuangelio ueritas dicit. Non rapiec ea
quisquam de manu mea. Et tamen expetenti holl
dicitur. ecce inmanu tua est. Idem gͦ in manũ dĩ
idem est inmanu diaboli. Nam dicens in manu tuo
est. cum ꝓtinus adiungit. ueruntamen animã
illius serua: patenter puis aditor innotuit: q
tenuit qu̾e concessit: et dando non dedit. que ad¬
uersarii sui iaculis eiciens abscondit. Qtud est aut

Expanded text:
Ecce iterum permissionem verberis comitatur custodia protectionis, et electum suum divina dispensatio custodiendo deserit, deserendo custodit, alia illius prodit, alia protegit. Si enim totum Job desereret in manu tanti adversarii, homo quid esset? In ipsa ergo justitia permissionis miscetur quaedam libra pietatis, quatenus in uno eodemque certamine et servus humilis ex oppressione proficiat, et hostis superbiens ex permissione succumbat. Manui itaque adversarii sanctus vir traditur, sed tamen in intimis adjutoris sui manu retinetur. De illis quippe ovibus fuit, de quibus in Evangelio ipsa Veritas dicit: Non rapiet eas quisquam de manu mea ; et tamen expetenti hosti dicitur: Ecce in manu tua est. Isdem ergo in manu Dei, isdem in manu est diaboli. Nam dicens: In manu tua est; cum protinus adjungit: Verumtamen animam illius serva; patenter pius adjutor innotuit, quia tenuit quem concessit, et dando non dedit, quem adversarii sui 76 jaculis ejiciens abscondit.  Vet.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Unde et bene isoem beatus iob post multa cer¬
tamina hostiam pro amicis ĩmolat. Quos enim ꝑ
contentionẽ dñi hostes pertulit. qu̾os uer lacrificinm
ciues reddit. quia dum interiosas quasq cogitatões
subigendo i uirtutes uertimus. temptationũ adu̾sa
studia. per intentionis hostiam quasi ad aunca corda
ꝑmutamus. Hec nos in trib uolumĩb tripliciter
disseruisse sufficiat. In ipso nanq operis huiꝰ exordio
uelut ĩmolem nascitur arboris lingue radicem fixi¬
mus: ut expositionis ramos postiodũ ꝓut singula
appetunt loca producanius.

Expanded text:
tur. Unde et bene isdem beatus Job post multa certamina hostiam pro amicis immolat. Quos enim per contentionem diu hostes pertulit, quandoque per sacrificium cives reddit; quia dum vitiosas quasque cogitationes subigendo in virtutes vertimus, tentationum adversa studia per intentionis hostiam, quasi ad amica corda permutamus. Haec nos in tribus voluminibus tripliciter disseruisse sufficiat. In ipso namque operis hujus exordio velut in molem nasciturae arboris, linguae radicem fiximus, ut expositionis ramos postmodum, prout singula expetunt loca, producamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tractatoribus infruduose loquacitatis leuitas stu¬
diose compescitur. dum in templo dei nemus
plantari prohibetur. Et cuncti proculdubio
scimus. quia quotiens in foliis male lete segetis
culim proficiunt: minori plenitudine. spicarũ
graua turgescunt. Unde et ipsam loquendi aitẽ
quam magisterra discipline exterioris nisiuant.
seruare despexi. Nam sicut huius quoq episto¬
le tenor enunciat: non metasmi collisionem
fugio. non barbarismi confusionem deuito.
situs motus q etiam propositionum casus
seruare contenino. Quia indignum uehe¬
menter existimo: ut uerba celestis oracult
restringam sub regulis donati. Neq emm
hoc ab nullis interpretibus in scripture sa¬
cre auctoritate seruata sunt. Ex qua nim¬
rum quia nostra expositio oritur: dignum
profecto est ut quasi edita soboles speciem
sue matris inutetur. Nouam uero trans¬
lationem dissero: sed cum probationis cau¬
sa exigit. nunc nouam nunc ueterem Per

Expanded text:
tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas stutractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in tplantari prohibetur. Et cuncti proculdubio scimus quia, quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem quam magisteria disciplinae exterioris insinuant servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metafugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque et praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim haec ab ulus interpretibus, in Scripturae sacrae auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per
Abbreviated transcription (Latin):
diuine prouidentie consilium fint. ut percus¬
sum iob percussus exponerem: et flagellati mẽ¬
tem melius per flagella sentirem. Sed tamẽ
non mod̾ica laboris mei studii. in hoc molestia
corporalis obsistit. quod carnis uirtus cum locu¬
tionis ministerium exhibere uix sufficit: mẽs
digne non potest intimare quod sentit. Quid
nanq est officium corpori: insi organum cordis:
Et quidem quam libet peritus cantandi arti¬
fex. explere artem non ualet: nisi ad hanc sibi et mi¬
insteria exteriora concordent. Quia nimirum can¬
ticum quod docta manus imperat: quassata orga¬
na proprie non resultant. Nec artem flatus expri¬
mit. si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaq gra¬
uius expositionis mee qualitas premitur. in qua
dicendi gratiam sic fractura organi dissipat: ut
hanc pericie ars nulla componat: Queso autẽ
ut huius operis dicta percurrens: in his uerboꝵ
folia non requiras. Quia per sacra eloquia ab eoꝵ

Expanded text:
divinae providentiae consilium fuit, ut percusdivinae providentiae consilium fuit, ut percussum Job percussus exponerem, et flagellati mentem melius per flagella sentirem.  Vet. et non modica laboris mei studiis in hoc molestia corporalis obsistit, quod carnis virtus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest intimare quod sentit. Quid namque est officium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi artifex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: quia nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum
Abbreviated transcription (Latin):
stulat: ita se per studium ordo expositionis ĩnu¬
tat. Quatinus tanto uerius sensum dume lo¬
cutionis muemiat: quanto ut res queque exege¬
rit. per causarum species alternat. Quam uide
licet expositionem recensandam tue beatitudim
non quia uelut dignam debui: sed quia te petente
memini promisisse transmisi. In qua qͥcquid tua
sanctitas cepidum incultum q repperit: tanto
michi celerrime indulgeat. quanto me egrum
dicere non ignorat. Nam dum molestia corpus
atteritur: afflicta mente. etiam dicendi studia
languescunt. Nulta quippe annorum iam
curricula deuoluuntur: ꝙ crebris iuscerum do¬
loribus crũcior horis momentisq omnibus
fracta stõmachi uirtute lassesco. lentis quidem
si tamen continiuis febribus anhelo. Inter hec
que dum sollicitus penso. quia scriptura teste
omnis filius qui a deo recipitur flagellatur. quo
malis presentibus durius deprimor: eo de eterna
cercius p̾resumptione respiro. Et fortasse hoc

Expanded text:
stulat, ita se per studium ordo expositionis immustulat, ita se per studium ordo expositionis immutat; quatenus tanto verius sensum divinae locutionis inveniat, quanto, ut res quaeque exegerit, per causarum species alternat. Pelicet expositionem recensendam tuae beatitudini, non quia velut dignam debui, sed quia te petente memini promisisse, transmisi. In qua quidquid tua sanctitas tepidum incultumque repererit, tanto mihi celerrime indulgeat, quanto hoc me aegrum dicere non ignorat. Nam dum molestia corpus atteritur, affecta mente etiam dicendi studia languescunt. Multa quippe annorum jam curricula devolvuntur, quod crebris viscerum doloribus crucior, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassesco, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit. Cumqz laboriose iuenire in eis aliud
intrinsecus appetit: Hoc quod foris sine difficul¬
tate assequi poterat amittit. Sanctus nanq
uir dicit. Si negaui quod uolebant pauperi¬
bus: et oculos udue expectare feci. Si comedi
bucellam meam solus: et non comedit pupil¬
lus ex ea. Si despexi pretereuntem eo ꝙ nõ ha¬
buerit indumentum: et absq operimẽto pau¬
perem. Si non benedixerunt me latera eius:
et de uelleribus ouium mearum cale factuses
Que uidelicet. si ad allegorie sensum molent
inflectimus: cuncta eius miscricordie facta
uacuamus. Diuinus etenim sermo licut
misteriis prudentes exercet: sic plerumq suꝑ¬
ficie simplices refouet. Habet in publico un¬
de paruulos nutriat: seruat in secreto. unde mentes
sullimium in admiratione suspendit. Quasi qui¬
dam quippe est flumus ut ita dixerim planus
et altus: in quo et agnus ambulet. et elefans na¬
tet. Dt ergo unius cuiusq loci oportunitas po¬

Expanded text:
abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud abscondit; cumque laboriose invenire in eis aliud intrinsecus appetit, hoc quod foris sine difficultate assequi poterat, amittit. Sanctus namque vir dicit: Si negavi quod volebant pauperibus, et oculos viduae exspectare feci; si comedi buccellam meam solus, et non comedit pupillus ex ea; si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum, et absque operimento pauperem; si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Quae videlicet si ad allegoriae sensum violenter inflectimus, cuncta ejus misericordiae facta vacuamus. Divinus etenim sermo sicut mysteriis prudentes exercet, sic plerumque superficie simplices refode parvulos nutriat, servat in secreto unde mentes sublimium in admiratione suspendat. Quasi quidam quippe est fluvius, ut ita dixerim, planus et altus, in quo et agnus ambulet et elephas natet. Ut ergo uniuscujusque loci opportunitas po
Abbreviated transcription (Latin):
gustia cibi mei sunt. Q is areteni nesciat sabaiau
dacilius posse glutiri. qm̃ cibim: Qui it aq se si nr̃e
cibumi deuunciat incredibile us x en quo ordine degla¬
tire posse salniam negat. Atq er inti dicit. Peccaui
Cro faciam tibi ocustos hona nũ: Nel certe consu¬
mere me uis peccatis adolestentu mee. Ec tauen
merr esponsio ne subiungit. Neq enmi iepreherdit
me cor ineuni in omin yita uiea. Quo igitur pa¬
cto ⁊ corde suo minime in omni uita reprehenditur.
qui peccasse se publica uoce testatur. Neq enim sił
unquam conueniunt culpa operis et irreprehensi¬
bilitas cordis. Sed iniuirum uerba littere dum col¬
lata sibi conuenire nequeunt: aliud in se aliquid
quod queratur ostendunt. Ac si quibusdam uocib
dicant. Dum nostra nos conspicitis superficie de¬
strui: hoc in nobis querite. quod ordinatum sibi¬
q congruens apud nos ualeat intus inueniri.
litterami negligit: oblatum sibi ueritatis lumen

Expanded text:
gustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam gustia cibi mei sunt . Quis autem nesciat salivam facilius posse glutiri quam cibum? Qui itaque se sumere cibum denuntiat, incredibile est valde quo ordine glutire posse salivam negat. Atque iterum dicit: Peccavi, quid faciam tibi, o custos hominum ? vel certe: Consumere me vis peccatis adolescentiae meae ? Et tamen alia responsione subjungit: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea . Quo igitur pacto a corde suo minime in omni vita reprehenditur, qui peccasse se publica voce testatur? Neque enim simul unquam conveniunt culpa operis, et irreprehensibilitas cordis. Sed nimirum verba litterae, dum collata sibi convenire nequeunt, aliud in se aliquid quod quaeratur ostendunt, ac si quibusdam vocibus dicant: Dum nostra nos conspicitis superficie destrui, hoc in nobis quaerite, quod ordinatum sibique congruens apud nos valeat intus inveniri. litteram negligit, oblatum sibi veritatis lumen
Abbreviated transcription (Latin):
tasse intelligi iuxta litteram debrant. ⁊psa le u̾ba
utere impugnant. Ait nanq. Pereat dies ĩ q̃uec
natus sum: et nox in qua dictum eu conceptus
est homo. Et paulo post subicit. Olcupat eñ
caligo et inuoluatur amaritudine atq ĩ eiant
noctis maledictione subiungit. Sit nox illa so¬
litaria. Quia munam natuntatis dies. ipso
Elaplus quippe iam ion erat. Et famen a mri
rum natura subsisteret sentire a maritudinem ne¬
quaquam posset. Constit ergo ꝙ nullomodo de die
nisensibi dicitur: qui seisu percuti ⁊ maritndius
optatur. Et si conceptions nox reliqius nostibue
comundta discesserat: qui pacto hanc fieri solita¬
riam erorat. que uti a lapu temporis sigi. uon po¬
tuit. ita etiam nec a relicrarum noctinm coniũ¬
ctione separari: Qui rusum dic.t. Osquequo
non partis michi nec dimitis me ut glatiam sa¬
lura meam:. Et ranien pailo post super us dixa
Que prius tangere nolebat amua mea nunc pre an¬

Expanded text:
tasse intelligi juxta litteram debeant, ipsa se verba tasse intelligi juxta litteram debeant, ipsa se verba litterae impugnant. Ait namque: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo . Et paulo post subjicit: Occupet eam caligo, et involvatur amaritudine . Atque in ejusdem noctis maledictione subjungit: Sit nox illa solitaria . Qui nimirum nativitatis dies, ipso Elapsus quippe, jam non erat; et tamen si in rerum natura subsisteret, sentire amaritudinem nequaquam posset. Constat ergo quod nullo modo de die insensibili dicitur, qui sensu percuti amaritudinis optatur. Et si conceptionis nox reliquis noctibus conjuncta discesserat, quo pacto hanc fieri solitariam exoptat? Quae ut a lapsu temporis figi non potuit, ita etiam nec a reliquarum noctium conjunctione separari. Qui rursum dicit: Usquequo non parcis mihi, nec dimittis me, ut glutiam salivam meam ? Et tamen paulo se prius tangere nolebat anima mea, nunc prae an
Abbreviated transcription (Latin):
citer disserendo. ferculum ort offermus. uit nuutal
lectoris quasi conuiue nostri fastidium repellmꝰ
Qui dum sibi oblata multa considerat: quod
elegantius decerint assumit. Aliquando uero
exponere aperta hystorie uerba neglegimus. ii
tardius ad obscuriora uenianius. Aliquando
autem intelligi iuxta littẽam nequeunt: quia
superficietenus accepta. nequaquam instructi¬
uem legentibus sed errorem gignunt. Ecce erĩ
dicitur. Sub quo curuantur: qui portant orbe
Et de tanto uiro quis nescrat ꝙ nequa. quam ua¬
nas poctarum fabulas sequitur. ut inuadi ind¬
lem subuehi giganteo sudore suspicetur: Qui tur¬
sum pressus persecutionibus dicit. E legit suspen¬
dium aunia mea. et mortem ossa mea. Et quis
rectum sapiens credat uirum tanti preconii: quẽ
uidelicet constat ab interno udice mrentia pro pa¬
cientie uirtute recipere. decreuisse inter uertet a
suspendio uitam finire: Aliquando euam ne foy¬

Expanded text:
citer disserendo, ferculum oris offerimus; ut invitati citer disserendo, ferculum oris offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus? qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus; aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt, quia superficietenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudore suspicetur? Qui rursum pressus percussionibus dicit: Elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea . Et quis rectum sapiens credat virum tanti praeconii, quem videlicet constat ab interno judice praemia pro patientiae virtute recipere, decrevisse inter verbera suspendio vitam finire? Aliquando etiam, ne for
Abbreviated transcription (Latin):
bi esse tractator debet. Dt cum de qualibet re disse¬
tit. si fortasse iuxta positam occasionem congrue
edificationis inuenerit: quasi ad uicinam uallẽ
lingue undas intorqueat. et cum subiuncte ĩstru¬
ctionis campum sufficienter infuderit. Ad sermo¬
nis propositi alueum recurrat. Sciendum uero¬
est ꝙ quedam hystoria expositione transcurrimꝰ.
et per allegoriam quedam typica in uestigatione per¬
scrutamur. quedam per sola allegorice moralitatis
instrumenta discutimus. non nulla autem per erm¬
cta simul sollicicius exquirentes: tripliciter indaga
mus. Nam primum quidem fundamenta hysto¬
rie pomius. dem per significationem typicam
in arcem fidei. fabricam mentis erigiius: ad ertre¬
mum quoq per mor alitatis gratiam quasi super¬
ducto edificium colore uestimus. Del certe quid ue¬
ritatis dicta: nsi reficiende mentis alimenta cre
denda sunt: Que modis alternantibus multipli¬

Expanded text:
bi esse tractator debet, ut cum de qualibet re dissebi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem linguae undas intorqueat. Et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum recurrat. Sancti virait: Quedam ystorica expositione transcurrimus, et per allegoriam quedam typica investigatione perscrutamur. Quedam per sola allegorice moralitatis instrumenta discurrimus, nonnulla autem per cuncta simul sollicitius exquirentes, triplmus. Nam primum quidem fundamenta historiae ponimus; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erigimus; ad extremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, ndenda sunt, quae modis alternantibus multipli
Abbreviated transcription (Latin):
ad alia pertrahunt. hanc subtilius emendari uolu¬
erunt. Quibus niirum multa iubentibus dum
parere modo per expositionis mnisterium: modo per
contemplatioms ascensum. modo per mor alitatis
instrumentum uolui: hoc opus per triginta et qͥnz
uolumina extensum. in sex codicibus expleui. Un¬
de et in eo sepe quasi postponere ordinem expositio¬
is inuemor: et paulo ducius contemplationis
latitudim ac inor alitatis insudo. Sed tamen
quisquis de deo loquitur. curet necesse est ut quicqͥd
audientium mores instrinit rimetur. et hunc re-¬
ctum loquendi ordinem deputet. si cum oportum¬
tas edificationis exigit ab eo quod se loqui ceperat
utiliter deriuet. Sacri enim tractator eloquii morẽ
fluminis debet imuitari. Flumus quippe dum per
aluenni defluit: si ualles concauas ex latere contĩ¬
git. in eas protinus sui impetus cursum diuertit.
Cumq illas sufficienter impleuerit: repente se
in alneum refundit. Sic inmirum sic dunni uer¬

Expanded text:
ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contemplationis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen qaudientium mores instruit rimetur; et hunc rectum loquendo ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloquii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente se in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini ver
Abbreviated transcription (Latin):
fontem tante profunditatis excitam. Et quãuis
eorum quibus exponere compellebar. longe me
uita transcederet inuitiosum tamen esse non cre¬
didi. si fluenta usibus hominum plumbi fistula
ministraret: unde mox eisdem coram positis fratrib
priora libri sub oculis dixi. et quia tempus paulo
Cum q michi spacia largior suppeterent: multa
augens pauca suptrahens. atq ita ut inuenta sunt
nonnulla derelinquens: ea que me loquente excepta
sub oculis fuerant. per libros emendando composui.
Quia et cum postrema dictarem: quo prima stilo di¬
xeram sollicite attendi. Egi ergo ut ea que locutussumi
studiosa emendatione transcurrens quasi ad simili¬
tudinem dictatus erigerem: et ea que dictaueram.
non longe a colloquentis sermone discreparent. qua¬
tinus dum hoc attenditur illud actrahitur. edita
modo dissimili res non dissimilis formaretur: quã¬
uis tertiam huius operis partem ut colloquendo
protuli pene ita dereliaqui. quia tamen me fratres

Expanded text:
rofunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloquentis sermone discreparent; quatenus dum hoc tenditur, illud attrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur; quamvis tertiam hujus operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres
Abbreviated transcription (Latin):
li. Et postquam sum de siderio afflatus seculari ha¬
bitu contegi melius putaui. Aperiebatur enim mi
chi de eternitatis Amore quid quererem: sed̾ molita
ne corsuetudo deunixerat. ne exteriorem cultum
mugirem. Cumq adhuc me cogeret ammus p̾¬
senti mundo quasi specietenus deseruire ceperunt
nuulta contr me. ex eiusdem mundi cura succres

Expanded text:
desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa con
Abbreviated transcription (Latin):
rahe inunꝰum. Qiod tanto nunc durius tole¬
do. quantome ei impirem sentiens in nulla fidu¬
ere consilatione ie lro. Quia enim mundi iam
einpera matis i bescentibus termino appropi¬
quante turbata sira ipli nos qui internis miste¬
tiro deserire crediu  curis interioribus impli¬
auure. Sicut es quoq tempore quo ad mineste

Expanded text:
um. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad mi
Abbreviated transcription (Latin):
quod post longã patientiã quando uindictã peccatoris
exequitur.his qui insemet ipso tranquillus ẽ. pereuntib
turbulentus uidetur. Mens quippe reꝓba quia aduer¬
sũ sius actib iudicẽ conspicit. quasi cõmotꝰ ei ostendit᷑ qr
inconspectu illiꝰ reatu suo ipsa turbat᷑. Sed postqu̾a qͣsi¬

Expanded text:
quo post longam patientiam, quando vindictam peccatoris quo post longam patientiam, quando vindictam peccatoris exsequitur, is qui in semetipso tranquillus est, pereuntibus turbulentus videtur. Mens quippe reproba, quia adversum suis actibus judicem conspicit, quasi commotus ei ostenditur, quia in conspectu illi
Abbreviated transcription (Latin):
aerẽ abexteriorib causis introrsus iudicii consiliũ con¬
cipit. et ab interno consilio extrorsus sententiã emittit.
Quasi flante dõ abexteriorib sp̃s aliquid introrsus
trabitur: quando foris mala nr̃a conspicit. et intus
iudiciũ disponit. Etrursũ quasi flante dõ ab interio¬
rib sp̃s extrorsus emittitur: quand̃o abinterno con¬
ceptu consilii. exterius iudicium damnationis infer¬
tur. Bene itaq dicit᷑. quod qui dolores seminant. flan¬
te dõ pereunt: quia unde foris ꝑuersa faciunt. inde
abintimis recte feriuntur. Uel certe cum flare ds̃ dicit᷑.
qr et statim ire eiꝰ sp̃s subinfertur: appellatione flatus
illius potest ipsa eiꝰ animaduersio designari. Nos quippe
cũ irascimur: flatu furoris inflamur. Utgͦ uindictã cogi¬
tans dñs demonstretur: flare irascendo dicitur. non qđ
ipse innatura sua mutabilitatis uicissitudinẽ recipit. sed

Expanded text:
ab exterioribus causis introrsus judicii consilium conab exterioribus causis introrsus judicii consilium concipit, et ab interno consilio extrorsus sententiam emittit. Quasi flante Deo, ab exterioribus aliquid introrsus trahitur, quando foras mala nostra conspicit, et intus judicium disponit. Et rursum, quasi flante Deo, ab interioribus spiritus extrorsus emittitur, quando ab interno conceptu consilii, exterius judicium damnationis infertur. Bene itaque dicitur quod qui dolores seminant, flante Deo pereunt; quia unde foris perversa faciunt, inde ab intimis recte feriuntur. Vel certe cum flare Deus dicitur, quia et statim irae ejus spiritus subinfertur, appellatione flatus illius potest ipsa ejus animadversio designari. Nos quippe cum irascimur, flatu furoris inflammamur. Ut ergo vindictam cogitans Dominus demonstretur, flare irascendo dicitur; non quo ipse in natura sua mutabilitatis vicissitudinem recipiat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnunqu̾a gͦ iniquos ferit. ut ostendat quia iulta
mala non deserit. Non nunqua uͦ iniquos diu tolerat.
ut considerantib insinuet. ad quod eos iudiciũ reseruat
p̾sentis scłi de cunctis generaliter dicit᷑. ex magna parte
ꝓculdubio ueritatis uirtute uacuatur. Sed tunc uera
erit: cũ iã iniquitatis dilatio non erit. Quȩ hoc fortasse
modo intelligi rectius potest. qm̃ nec innocens perit.
nec rectꝰ deletur : qr et si carne hic atteritur. in conspe¬
ctu ȩcerni iudicis: uera salute reparatur. Et qui semi¬
nant dolores et metunt. flante dõ pereunt: qr quanto
hic altiꝰ ꝑuerse agendo ꝓficiunt: tanto duriꝰ subsequen¬
ti damnatione feriuntur. Sed cũ eidẽ sententiȩ p̾mit¬
ditur recordare: uidelicet patet qr transacta res adm̃t
ceret: sihȩc de iniquis generaliter fieri. extrema ani¬
miduersione credidisset. Sed hoc quod flare ds̃ dicitur

Expanded text:
Nonnunquam ergo 155 iniquos ferit, ut ostendat quia inulta Nonnunquam ergo 155 iniquos ferit, ut ostendat quia inulta mala non deserit. Nonnunquam vero iniquos diu tolerat, ut considerantibus insinuet, ad quod eos judicium reservet.praesentis saeculi de cunctis generaliter dicitur, ex magna parte procul dubio veritatis virtute evacuatur. Sed tunc vera erit, cum jam iniquitatis dilatio non erit. Quae hoc fortasse modo intelligi rectius potest, quoniam nec innocens perit, nec rectus deletur; quia etsi carne hic atteritur, in conspectu aeterni judicis vera salute reparatur. Et qui seminant dolores et metunt, flante Deo pereunt; quia quanto hic altius perverse agendo proficiunt, tanto durius subsequenti damnatione feriuntur. Sed cum eidem sententiae praemittitur, Recordare, videlicet patet quia transacta res ad meniphaz verius diceret, si haec de iniquis generaliter fieri extrema animadversione credidisset. 37. Flare Deus apte dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sublingua eiꝰ labor et dolor. Dolores itaq seminat
cũ ꝑuersa agit. dolores metit cũ exeisdẽ ꝑuersitatib
tẽporaliter excrescit:Quomodo gͦ flante dõ pereunt.
qui plerunq diu hic subsistere et iustis felicius ꝑmit¬
tuntur: hinc nanq de illis iterũ ꝑpsalmistã dicit᷑. Inla¬
borib hominũ non sunt: et cũ hominib non flagella¬
buntur. Hinc ieremias ait. Quare uia impiorũ ꝓsperat᷑:
Quia enĩ sic̃ scriptũ ẽ. dñs patiens redditor ẽ: sepe diu
tolerat. quos in ꝑpetuũ damnat. Nonnunqu̾a uͦ conci¬
te ꝑcutit: quia pusillanimitati innocentiũ consulendo
titur: ut iustorũ mundiꝰ uita purgetur. Aliquando uͦ in¬
iustos celeriter trucidat: eoru̾q interitu innocentiũ cor¬
da confirmat. Si enĩ nunc om̃s male agentes ꝑcuteret.
eitremum iam iudiciũ quib exhiberet: Si autẽ nullũ
om̃ino ꝑcuteret: quis dm̃ res humanas curare credidisset:

Expanded text:
tur: Sub lingua ejus labor et dolor . Dolores itaque seminat, tur: Sub lingua ejus labor et dolor . Dolores itaque seminat, cum perversa agit; dolores metit, cum ex eisdem perversitatibus temporaliter excrescit. Quomodo ergo flante Deo pereunt, qui plerumque diu hic subsistere, et justis felicius, permittuntur? Hinc namque de illis iterum per Psalmistam dicitur: In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur . Hinc Jeremias ait: Quare via impiorum prosperatur . Quia enim, sicut scriptum est, Dominus patiens redditor est , saepe diu tolerat quos in perpetuum damnat; nonnunquam vero concite percutit, qui pusillanimitati innocentium consolando titur, ut justorum mundius vita purgetur. Aliquando vero injustos celeriter trucidat, eorumque interitu innocentium corda confirmat. Si enim nunc omnes male agentes percuteret, extremum jam judicium quibus exhiberet? Si autem nullum omnino percuteret, quis Deum res humanas curare credidisset?
Abbreviated transcription (Latin):
quos querunt. Et docere pͥsumentes cum terrenam
securitate pdicant: cunctis sius laborib ostendunt
qui op ait̃ iniquitatẽ et seminant dolores et metuno
autẽ metere ẽ: dicendo p̾ualere. Uel certe dolores seminant
qui ꝑuersa ꝑagunt. dolores metunt. cum de eadẽ ꝑuer¬
sitate puniuntur. Fructus quippe est doloris. retribu¬
tio damnationis. Sedcum ꝓtinus subinfertur. quia qͥ
dolores seminant et metunt flante deo pereunt. & irȩ
ciꝰ sp̃u consumuntur : hoc loco doloris messio non
ia poena sed adhuc ꝑfectio iniquitatis ostenditur: qr
exdiuine irȩ sp̃u. eiusdẽ messionis poena subrogatur.
Seminant gͦ hic dolores et metunt: quia iniqua sunt
quȩ faciunt. et inipsa iniquitate ꝓsperantur: sicut de
iniquo ꝑpsalmistam dicit᷑. Polluuntur uiȩ eiꝰ in om̃i tẽ¬
pore. auferuntur iudicia tua a faciȩ eiꝰ. om̃ium inimi¬
corum suorum dominabitur: Dequo paulo post stibdi¬

Expanded text:
quod quaerunt; et docere praesumentes, cum terrenam quod quaerunt; et docere praesumentes, cum terrenam securitatem praedicant, cunctis suis laboribus ostendunt qui operantur iniquitatem, et seminant dolores, et metuntautem metere, est dicendo praevalere. Vel certe dolores seminant, qui perversa agunt; dolores metunt, cum de eadem perversitate puniuntur. Fructus quippe doloris est retributio damnationis. Sed cum protinus subinfertur quia qui dolores seminant et metunt, flante Deo pereunt, et irae ejus spiritu consumuntur, hoc loco doloris messio, non jam poena, sed adhuc perfectio iniquitatis ostenditur, quia ex divinae irae spiritu, ejusdem messionis poena subrogatur. Seminant ergo hic dolores et metunt, quia iniqua sunt quae faciunt, et in ipsa iniquitate prosperantur; sicut de iniquo per Psalmistam dicitur: Polluuntur viae ejus in omni tempore; auferuntur judicia tua a facie ejus, omnium inimicorum suorum dominabitur . De quo paulo post subdi
Abbreviated transcription (Latin):
Aiimꝰ. seu ꝑuersi quilibet. qua inordinate redargu¬
hensibiliter exhortant᷑. Ait nãꝙ. Qius unqua in no¬
cens periit: aut quando recti deleti sunt. Sepe qup¬
pr hic et innocentes pereunt. et recti funditꝰ delentur
ed tam̃ ad ec̃na głam pereundo seruant᷑. Si enim
Nullꝰ in nocens periret: ꝓpħa non diceret Iustꝰ perit ret
nemo ẽ qui recogitet. Sirectos ds̃ ꝓtudendo non rapet:
nequaqua de usto sapientia dixisec. Raptꝰ est ne mali¬
cia mutaret intellectũ illiꝰ. Si ustos animaduersio nul¬
lapcuteret: Recrus minime ꝓnuntiaret dicens Temꝑꝰ
e. ut incipiat uiditiũ dedomo dĩ. Iligͦ ueraciter resai
sunt: qui amore suꝑnȩ patriȩ. ad cuncta p̃sentis uitȩ
aduer sa pͥparant᷑. Nam qui ꝓȩt̾nis bonis mala hic ꝑ¬
petimea uunt . iudelicet recti non sunt Sed eliphas
uel deleri rectos. uel in nocentes hic perire non esti¬
mat quia sepe ii qui non spe celestis głȩ sed ꝓterre¬
na dõretributione deseruiunt. ipsi sibimet fingurt.

Expanded text:
 perversi quilibet, quam inordinate redarguhensibiliter exhortantur. Ait namque: Quis unquam innocens periit, aut quando recti deleti sunt? Saepe quippe hic et innocentes pereunt, et recti funditus delentur; sed tamen ad aeternam gloriam pereundo servantur. Si enim nullus innocens periret, Propheta non diceret: Justus periit, et nemo est qui recogitet . Si rectos Deus providendo non raperet, nequaquam de justo Sapientia dixisset: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Si justos animadversio nulla percuteret, Petrus minime praenuntiaret, dicens: Tempus est ut incipiat judicium de domo Dei . Illi ergo veraciter recti sunt, qui amore supernae patriae ad cuncta praesentis vitae adversa praeparantur. Nam qui pro aeternis bonis mala hic perpeti metuunt, videlicet recti non sunt. Sed Eliphaz vel deleri rectos, vel innocentes hic perire non aestimat, quia saepe hi qui non spe coelestis gloriae, sed pro terrena Deo retributione deserviunt, ipsi sibimet fingunt
Abbreviated transcription (Latin):
restringit. Qui gͦ luioris peste plene carere deside¬
rat: illam hȩreditatẽ diligat. qũa coheredũ numer
non angustat. quȩ et om̃ib una est et singulis toca
Que tanto largior ostenditur. quanto ad hane ꝑel¬
pientiũ multitudo dilatatur. Imminutio ergolus¬
ris ẽ. affectus surgens internȩ dulcedinis. et plera¬
ẽ mors eiꝰ. ꝑfectus amor ȩternitatis. Nam cũ meis
ab cius rei appetitu retraitur. quȩ accipientiũ nume¬
ro partitur: tantomagis ꝓorimum diligit. quanto
minas ex ꝓuectu illiuis sua dampna ꝑtimescit. Quȩ
si ꝑfecte inamorem cȩlestis patriȩ rapitur. plene etã
inpeimi dilectione solidatur. Quia cu nulla terrena
desiderat. nichil est quod eius erga ꝓximu̾ caritati
contradicat. Quȩ nimirũ caritas quid ÷ aliud. qu̾a
oculus mentis: Qui si terreni amoris puluere tan¬
gitur: abinternȩ lucis mox intuitu lesus reuerbe

Expanded text:
restringit. Qui ergo livoris feste plene carere desiderestringit. Qui ergo livoris feste plene carere desiderat, illam hereditatem diligat, quam coheredum numerus non angustat. Quae et omnibus una est et singulis tota, quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multitudo dilatatur. Inminutio ergo livoris est affectus surgens internę dulcedinis, et plena mors eius est perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab eius rei appetitu retrahitur, quae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit, quanto minus ex profectu illius sua damna pertimescit. Quae si perfecte in amore cęlestis patriae rapitur, plene etiam in proximi dilectione solidatur, quia cum nulla terrena desiderat, nihil est, quod eius erga proximum caritati contradicat. Quae nimirum caritas, quid est aliud quam oculus mentis, / qui si terreni amoris pulvere tangitur, ab intern
Abbreviated transcription (Latin):
quidam cum uera cordis innocentia in non nullis suo
actib infirmi uideantur. quidam uͦ iam quȩdam an¬
te oculos humanos robusta exerceant. sed tamen alio¬
rum bona. intus inuidiȩ pestilentia tabescant. Bene
gͦ dicitur. uita carniũ sanitas cordis: qr si mentis iu¬
nocentia custoditur. etiam siqua foris infirma sunt.
quandoq roborantur. Et recte subditur. putredo a¬
suum intudia: qr ꝑliuoris uitium. ante dĩ oculos pe-¬
reunt etiam fortia acta uirtutum. Ossa quippe ꝑu
uidiam putrescere ẽ. quȩdam etiã robusta deperiti
Sed cur hȩc de inuidia dicimus. si non etiã qualite
eruatur intimemus: Difficile nanq ẽ. ut hoc alttri
non inuideat: quod adipisci alter exoptat. Quia qũ¬
quid temporaliter ꝑcipitur: tanto minus fit insi¬
gulis: quanto diuiditur inmultis. Et iccirco desde¬
rantẽ mentẽ liuor excruciat. qr hoc quod appeti.
aut funditus alter accipiens adiinit. aut aquantitas

Expanded text:
quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero iam quidam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: vita carnium sanitas cordis, quia si mentis innocentia custoditur, etiamsi qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: putredo ossuum invidia, quia per livoris vitium ante dei oculos pereunt etiam fortia acta virtutum. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Sed cur haec de invidia dicimus, si non etiam, qualiter eruatur, intimemus? Difficile namque est, ut hoc/ alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat, quia quicquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis. Et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc, quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
oculi deprimuntur. mens accenditur. et mẽnbra fri¬
gescunt. fĩt incogitatione rabies. indentib stridor.
Cumq inlatebris cordis: crescens absconditur odiũ.
dolore çȩco terebrat conscientiã uulnus inlusũ. Nil
lȩcum de ꝓpriis libet: qi tabescentẽ mentẽ sua poe¬
na sauciat. qu̾a felicitas torquet aliena. Quantoq ex¬
tranei oꝑis in altũ fabrica ducitur: tanto fundamen¬
tum mentis liuidȩ ꝓfundius suffoditur. Ut quo alii
admeliora ꝓperant: eo ipsa deterius ruat. Qua riuna
uidelicet etiã illud destruitur: quod in aliis actib ꝑ¬
fecto oꝑe surrexisse putabatur. Nam inuidia cum
mentẽ tabe fecerit: cuncta quȩ inuenerit bene ge¬
sta consumit. Unde bene ꝑsalomonẽ dicitur. Uita
carnium sanitas cordis: putredo ossuũ inuidia. &b
enim ꝑcarnes nisi infirma quȩdã ac tenera. quid ꝑosi
nisi fortia acta signantur: Et plerunq contingit ut

Expanded text:
oculi deprimuntur, mens accenditur, et membra frioculi deprimuntur, mens accenditur, et membra frigescunt, fit in cogitatione rabies, in dentibus stridor; cumque in latebris cordis crescens absconditur odium, dolore caeco terebrat conscientiam vulnus inclusum. Nil laetum de propriis libet, quia tabescentem mentem sua poena sauciat, quam felicitas torquet aliena; quantoque extranei operis in altum fabrica ducitur, tanto fundamentum mentis lividae profundius suffoditur; ut quo alii ad meliora properant, eo ipse deterius ruat; qua ruina videlicet etiam illud destruitur, quod in aliis actibus perfecto opere surrexisse putabatur. Nam invidia cum mentem tabefecerit, cuncta quae invenerit bene gesta consumit. Unde bene per Salomonem dicitur: Vita carnium, sanitas cordis; putredo ossium invidia . Quid enim per carnes, nisi infirma quaedam ac tenera; et quid per ossa, nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
lenticulȩ ipse uendiderat: minorẽ se eo qu̾e nascendo
prȩibat ingemuit. Hinc ioseph fr̃s sui ismaelitis tran¬
seuntib uendiderunt. qr cognito reuelationis mi¬
sterio. ne se melior fieret: eius ꝓuectib obuiare cona¬
ti sc̃. Hinc saul dauid subditũ: lanceam intorquendo
ꝑsequitur. quia qu̾e magnis cotidie augeri uirtutũ
successib sensit. ultra se excrescere ex pauit. Paruulus
itaq ẽ. qui inuidia occiditur: quia nisi ipse inferior
existeret. debono alterius non doleret. Sed inter
humano cordi antiqui hostis uirus infunditur. inhac
tamen nequitia: tota sua uiscera serpens concutu. et in¬
primendȩ maliciȩ pestem uomit. Dequo nunirũ seri¬
ptum ẽ. Inuidia diaboli. mors intrauit in orbem terra¬
rũ. Nam cũ de uictũ cor. liuoris putredo corruꝑit.
ipsa quoq exteriora indicant. qũa grauiter animũ
uesama instigat. Color quippe pallore afficitur:

Expanded text:
lenticulae ipse vendiderat, minorem se ei, 179 quem nascendo lenticulae ipse vendiderat, minorem se ei, 179 quem nascendo praeibat, ingemuit. Hinc Joseph fratres sui Ismaelitis transeuntibus vendiderunt , quia cognito revelationis mysterio, ne se melior fieret, ejus provectibus obviare conati sunt. Hinc Saul David subditum, lanceam intorquendo, persequitur , quia quem magnis quotidie augeri virtutum successibus sensit, ultra se excrescere expavit. Parvulus itaque est qui invidia occiditur, quia nisi ipse inferior existeret, de bono althumano cordi antiqui hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tota sua viscera serpens concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit . De quo nimirum scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Nam cum devictum cor livoris putredo corruperit, ipsa quoque exteriora indicant, quam graviter animum vesania instigat. Color quippe pallore afficitur,