comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relinquet urgã peccatoꝵ suꝑ sortẽ iustoꝵ: ut ñ ex.¬
tendant iusti ad iniqͥtatẽ manꝰ suas. Modo qͥdẽ iu¬
sti aliqͣntũ laborant: et mͦ aliqͣndo inuisti dñant᷑
iustis. Quibꝰ modis: Aliqͦͥndo inusti ꝑueniunt ad
stati. Ordinauit enĩ sic ds ȩccłiam suã. ut om̃s pote¬
sas onlinata in scło habeat honorẽ et aliquando
a melioribꝰ. Sed exẽpli grã: unã rẽ dico hinc conicite
gracdꝰ om̃iũ potestatũ. Prima et qͦtidiana potestas
hominis in hominẽ : dñi ẽ. inserũi. Prope om̃s domꝰ
habent huiꝰmodi pocestatẽ. Sunt dñi: s̃et serui.
Diũsa snomina: sed homines et homines paria no
scd̃m spm̃. Ille. ẽ. uerus dñs et ȩt̃nꝰ: isti autẽ tẽpora.¬
les. scđm tẽpꝰ. lu cũ ambulas in uia. cũ uuis hac
in uita: ñ uult te facere suꝑbũ xp̃s. Contigit tͥ
ut xp̃ianꝰ efficereris: et haberes dñm hominẽ. Non
ideo xp̃ianꝰ effectꝰ es: ut dedigneris seruire. Cũ enĩ

Expanded text:
 super sortem justorum, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas.» Modo quidem justi aliquantum laborant, et modo aliquando injusti dominantur justis. Quibus mobis? Aliquando injusti perveniunt ad stati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmodi potestatem. Sunt domini, sunt et servi; diversa sunt nomina: sed homines et homines paria suns et aeternus; isti autem temporales secundum tempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te facere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
on ñ moueberis in ȩc̃nũ et ñ transmigtabisin mon¬
tes sic̃ passer. Nũqͥd ibi sic nominauit montes. ut
de dño diceret : Sed montes talesama: in qͥbꝰ dñs ẽ.
Tunc autẽ te amant ipsi montes: si ñ in illis spẽ posu-¬
eris. Uidete fr̃s. quales s̃ montes dei. Nã inde sic no-¬
minatis in alio loco. Iustitia tua sic̃ montes dei. Non
iustitia ipsoꝵ: sediustitia tua. Audi talẽ montẽ apł̃m.
Ut inueniar in illo inqͥt. ñ habens iustitiã meã quȩ

Expanded text:
non commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in monnon commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,» inquit, «non habens justitiam meam quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicturi tͥ. Magnꝰ ille uir: et magnꝰ ille homo. Quał
fuit ille donatꝰ. Qualis ẽ. maximianꝰ. Et nescio qͥs
fotinꝰ quał fuit. & ille arriꝰ qualis fuit. Om̃s istos
montes nominaui: sed naufragosos. Uidetis qr lu-¬
cet de illis aliqͦ flãma sermonis: et aliqͥs ignis de il¬
lis accendit᷑. Si nauigatis in ligno. et noctẽ patimi¬
ni id. ẽ. caliginẽ huiꝰ uitȩ: ñ uos fallant. nec diri.¬
fiunt. Cũ gͦ tͥ laudati fuerint isti montes. et cȩpe-¬
rint tͥ suadere ut uenias ad ipsos montes quasi ad
auxiliũ. et ibi requiescas: responde. In dño confido.
Quomꝰ dicitis animȩ meȩ transiigra in montẽ sic̃
passer: Bonũ enĩ tͥ ẽ ut in illos montes leues odos.
unde tͥ auxiliũ a dño sit: ut euadas sic̃ passer de
muscipula uenantiũ ñ transmigres in montes. Pas¬
serem̃ instabilis res ẽ. Cito mouet᷑ cito uolat hinc
et inde. Sedtu confide in dño. et erissic̃ mons sy

Expanded text:
dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis fuit ille Donatus! qualis est Maximianus ! et nescio quis Photinus, qualis fuit! et ille Arius qualis fuit! Omnes istos montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirifiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu confide in Domino, et eris sicut mons Sion;
Abbreviated transcription (Latin):
secdtu dix̃ Illuminans tu mirabilit̃: a montibꝰ ȩt̃¬
nis. ltẽ hoc loco cũ dixisset montes in circuitu eiꝰ
ne tu rursũ remaneres in montibꝰ. statĩ subiunxit.
et dñs in circuitu pleb̾suȩ: ut spes tua ñ sit in mon-¬
tibꝰ sedin illo qͥ iluminat montes. Cũ er̃ ille habi-¬
tat in montibꝰ id ẽ in scĩs: ipse ẽ incireuitu plebis
suȩ. et ipse murauit plebẽ suã munam̃to spũali ne
moueat᷑ in ec̃nũ. At uero de illis montibꝰ malis
qͣndo loquit᷑ seriptura: ñ eis addit dnim. Iales mon-¬
tes ut iã sepe diximꝰ uob̾. significant magnas qͦsdã
animas: sed malas. Non enĩ putetis fr̃s: qr potuer̃
fieri hereses ꝑ aliquas paruas animas. Non fecer̃ he¬¬
reses nisi magni homines. Sed qͣntũ magni: tantũ
malimontes. Hon enĩ tales montes erant qͥ suscipe
montes caue ne fugias. Uenturi enĩ s homines: et

Expanded text:
sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aetesed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tales qui suscipermontes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et
Abbreviated transcription (Latin):
dño sit. qͥ fec̃ cęlũ et t̾rã. Rursũ illos montes cõme-¬
morans sp̃s sc̃s: hoc ait. Illuminans tumirabiliter:
amontibꝰ ȩt̃ñis. Non dix̃ illuminant montes. sed il-¬
luminans tu a montibꝰ ȩt̃nis. Per montes istos quos
ȩtños eẽ uoliusti. p̃dicans euangeliũ.: tu illuminas.
ñ montes. Iales gͦ montes: in cireuitu ierłm. Et ut no-¬
ueritis quales sint montes in cireuitu eiꝰ: ubi cõme¬
morauit montes bonos scriptura ualde raro et df¬
ficile aut forte nunꝗͣ ñ statĩ ibi ñ nominat dñm.
aut simul significat: ne spesremaneat in montibꝰ.
Ecce uidete quã multa cõmemoraui Leuauocdes
mes in montes unde uemet apxiliũ mͥ Et ne ibi
remaneas auxiliũ meũ inqͥt a dño. qͥ fec̃ celũ et
t̾rã Rursũ suscipiant montes pacẽ ppło tuo.
Cũ dx̃ suscipiant: ostendit aliũ ẽe fontẽ pacis.
unde illisuscipiunt. Rursũ a montibꝰ illuminans

Expanded text:
a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commea Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans Spiritus sanctus hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus aeternis:» per montes istos quos aeternos esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu illuminans», non montes. Tales ergo «montes in circuitu» Jerusalem. 5. Et ut noveritis quales sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» et ne ibi rterram.» Rursus, «Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus illuminans:»
Abbreviated transcription (Latin):
nec spes nra debet. eẽ in montibꝰ ne maledicti simꝰ qͥ
spẽ in homine ponimꝰ: cũ dixisset leuaui oculos me¬
os in montes unde ueniet auxiliũ mͥ: auxiliũmeũ
dic̃ Suscipiant montes pacẽ ppło tuo. et colles uifa¬
ciã. Montes magni s̃ colles minores s. Montes gͦ ui-¬
dent: colles credunt. Qui uident pacẽ susceper̃:
et attuler̃ ad eos qͥ credunt. Iui enĩ credunt susci¬
piunt iustitiã: qr iustꝰ ex fide uiuit. Angłi uident
Annunciant qđ uident: et credimꝰ nos Ioħs ille.
in pͥncipio erat u̾bũ et ũbũ erat apud dm̃. et dĩ
erat ũbũ uidebat. Predicauit nob̾: ut crederemus.
Et monte suscipiente pacẽ. susceper̃ colles iusticiã:
qr de ipsis montibꝰ qͥd ait : ñ dix̃ a se habent pacẽ.
uel instituunt pacẽ uel generant pacẽ: sed suscipi¬
unt pacẽ. Unde suscipiunt pacẽ: dñs ẽ. Sic gͦleua
oculos tuos ad montes ꝓpt̃ pacẽ: ut auxiliũ cuũ a

Expanded text:
nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homine ponimus ; jam dixerat, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi; Auxilium,» Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident, colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt justitiam; quia justus ex fide vivit . Angeli vident, annuntiant quod vident, et credimus nos. Joannes ille: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : videbat, praedicavit nobis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate. quã curcũdeder̃ montes. Ipsa ẽ. tota felicitas
nr̃a: q habebimꝰ ciuitatẽ quã cucũ deder̃ montes.
Non enĩ ñ nouimꝰ montes. Aut qͥd s̃ montes. nisi tu¬
mores t̾rarũ : Alii gͦ s̃ montes amabiles. montes ex-
celsi. p̃dicatores ueritatis: siue angeli. siue apłi. siue
murũ illi faciunt. De his montibꝰ amabilibꝰ et delecta¬
bilibꝰ: assidue scriptura loquit᷑. Adũtite cũ auditis
uel legitis Pluribꝰ locis inuentis montes deledbiles
quanq̃ et nos possumꝰ cõmemorare. Uerũ tam̃ qͥtũ
dñs suggerit delectat nos de his montibꝰ multa det¬
re: et diuna cestimonia de litteris scĩs occirr̃ nobs
Ipsis montes qͥ illummant᷑ a deo Et pͥmit ilimnuart᷑
ut ab ipsis lum̃ descendat ad ualles uel ad colles qr
oculos meos in montes unde ueniet auxiliũ mͥ qr
de seripturis seĩs in hac uita habemꝰ aupxiliũ. Sed q
ipsi montes ñ a se ꝓtegunt᷑ nec a seipsis nob consulue

Expanded text:
s? Ipsa est tota felicitas nostra, quia habebimus civitatem quam circumdederunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes amabiles, montes excelsi, praedicatores veritatis, sive Angeli, sive Apostoli, smurum illi faciunt. De his montibus amabilibus et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum auditis vel legitis; pluribus locis invenitis montes delectabiles, quam nos possumus commemorare. Verumtamen quantum Dominus suggerit, delectat nos de his montibus multa dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis occurrerunt nobis. Ipsi sunt montes qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel ad colles; quoculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi;» quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium. Sed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seipsis nobis consulunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ualles s. Et qr habent capacitatẽ pietatis suscipiunt
abundantiã pacis: et inundatione. transmictunt
ad colles. Modo tam̃ tuuide quos montes ames.
Siuis amari abonis montibꝰ: noli spẽ ponere nec in
bonis montibꝰ. Nã qualis mons erat paulus: qͣndo
Tantȩ gr̃ȩ qͥsꝗͣ potest facile inueniri: Et tam̃ time¬
bat ne passer in illo poneret spẽ. Et qͥd ait: Nũqͥd
paulus ꝓ uob̾ crucifixus. ẽ: Sed leuate oculos in

Expanded text:
alles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quando uam potest facile inveniri? Et tamen timebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate oculos in
Abbreviated transcription (Latin):
lis imꝑator exticit a postata iniquus icolata oi¬
lites xp̃iani seruier imꝑatori infideli. Ubi uene¬
bat ad causã xp̃i. ñ agnoscebant nisiillũ qͥmedo
erat. Si qͣndo uolebat ut idola colerent. ut thur.¬
ficarent. p̃ponebant illi dm̃. Quando autẽ dice¬
bat ꝓducite aciẽ. ite contra illã gentẽ. statĩ obt̃pi¬
bant. Distinguebant dñm ȩt̃nũ a dño t̃porali¬
Non sic erit. Uidete enĩ qͥd dicat iste psalmꝰ. Quia

Expanded text:
 nonne exstitit apostata, iniquus idololatra? Milites Christiani servierunt imperatori infideli. Ubi veniebatur ad causam Christi non agnoscebant, nisi illum qui in coelo erat. Quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent, praeponebant illi Deum. Quando autem dicebat: Producite aciem, ite contra illam gentem, statim obtemperabant. Distinguebant Dominum aeternum a doNon sic erit. Videte enim quid dicat iste psalmus: «Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ȩdificat᷑ ut ciuitas. cuiꝰ parcicipatio eiꝰ in idipsũ.
Qui gͦ ibi habitant: ñ mouebunt᷑ in et̃nũ. ui autẽ
habitarunt in ista ierłm: motis pͥmo corde. postea
exilio. Quando motis corde et cecider̃ : tunc regẽ
et ipsũ regẽ foras excludebant. Eiecer̃ enĩ eũ extra
ciuitatẽ suã et crucifixer̃ : et ipse eiecit illos extra

Expanded text:
t civitas; cujus participatio ejus in idipsum» . Qui ergo ibi habitant «non movebuntur in aeternum.» Qui autem habitarunt in ista Jerusalem, moti sunt; primo corde, postea exsilio. Quando moti sunt corde et ceciderunt, tunc Regemet ipsum Regem foras excludebant. Ejecerunt enim illum extra civitatem suam, et foris crucifixerunt . Et ipse ejecit illos extra
Abbreviated transcription (Latin):
suos. et pene effusos gressus lapsua deo ad runã:
qi intuitꝰ ẽ. et inspex felicitatẽ peccatoꝵ. et uidit
eos habere pacẽ. se autẽ laborẽ. Harrauit autem
hoc cũ iã euasisset: cũ iã correcto corde deo in hesis¬
set. Harrauit p̃tita ꝑicula sua. Ergo bonꝰ ds̃ isrł.
Sed qͥbꝰ: Rectis corde. Qui srecti corde: Qͥ ñ rep̃¬
hendunt dm̃. Iui s̃ recti corde: Qui uoluntatem¬

Expanded text:
suos et pene effusos gressus, lapsu ad ruinam a Deo, suos et pene effusos gressus, lapsu ad ruinam a Deo, quia intuitus est et inspexit felicitatem peccatorum, et vidit eos habere pacem, se autem laborem. Narravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam correcto corde Deo inhaesisset, narravit praeterita pericula sua. Ergo, «Bonus Deus Israel:» sed quibus? «Rectis corde.» Qui sunt recti corde? Qui non reprehendunt Deum. Qui sunt recti corde
Abbreviated transcription (Latin):
iustificaui cor meũ. et laui int̃ in nocentes in anꝰ
meas: Nũqͥd forte uanꝰ fui. qͥ uolui iuste uiue¬
re. et innocent̃ int̾ homines coruãsari quando
scio eos qͥ nolunt seruare in nocentiã habere tan¬
tã felicitatẽ et insultare iustis ꝑ iniqͥtates felices:
Sed qͥs illud dix̃ ibi in psalmo: Cuiꝰ ñdũ erat cor¬
rectũ. Sic enĩ cȩpit ip̃se psalmꝰ: de qͦ mͦ destimoniũ
dedimꝰ. Non iste quẽ considerandũ et tractandũ mͦ
suscepimꝰ: sed ubi dictũ ẽ. qͦmͦ sciuit ds̃ et si ẽ scien¬
tia in altissimo. Ecce ipsi peccatores et abundantes
cor meũ et laui int̾ innocentes manꝰ meas: Ille gͦ
psalmꝰ ubi uidetis qr ꝑiclitat᷑ anima. ubi iudetis qi
nutant pedes: sic cȩpit. Quã bonꝰ ds̃ isrł. rectis cor.¬
de. Mei autẽ inqͥt pene cõmotis pedes: paulo minꝰ
effusis gressus mei. Quare: qr telaui in peccatoribꝰ:
pacẽ peccatoꝵ intuens. Inde gͦ dix̃ cõmotos pedes

Expanded text:
ustificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas?» Numquid forte vanus fui, qui volui juste vivere, et innocenter inter homines conversari, quando scio eos qui nolunt servare innocentiam, habere tantam felicitatem, et insultare justis per iniquitatem felicesi in psalmo? Cujus nondum erat rectum cor. Sic enim coepit iste psalmus de quo modo testimonium dedimus, non iste quem considerandum et tractandum modo suscepimus, sed ubi dictum est, «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in Altissimo? Ecce ipsi peccatores et abundantes  et lavi in innocentibus manus meas?» ille ergo psalmus, ubi videtis quia periclitatur anima, ubi videtis quia nutant pedes, sic coepit: «Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem,» inquit, «pene commoti sunt pedes, paulo minus effusi sunt gressus mei.» Quare? «Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum intuens» . Inde ergo dixit commotos pedes
Abbreviated transcription (Latin):
et disputant. qͦmͦ debuit facere ds̃: ñ laudando
qđ fec̃. sed rep̃hendendo corrigere illũ uolentes.
Parũ ẽ. qr corrigi ab eonolunt: et dicunt. Non de¬
buit dĩ facere pauꝑes: sed soli diuites ee debuer̃.
et ipsi soli uiuerent. Ut qͥd factꝰ ẽ pauꝑ: ut qͥd ui-¬

Expanded text:
et disputant quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi soli viverent. Utquid factus est pau
Abbreviated transcription (Latin):
et transitoriã. diuitias autẽ spũales ita sibi uentu¬
ras ut nullo pacto possint p̃tire: et habere in diui¬
tus cordis fidẽ. si ñ ei contigit aurũ habere in archa:
qr si aurũ in archa haberet. furẽ timeret: et aurũ
de archa etiã nolens ꝑderet. Fidẽ autẽ de corde
ñ ꝑdet: si ipse eã ñ inde expulerit. Cito autẽ lm̃i

Expanded text:
enturas, ut nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, furem timeret, et aurum de arca etiam nolens perderet; fidem autem de corde non perderet, si ipse illam inde non expelleret. Cito
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s thesauri sapientiȩ et scientiȩ abscondit.
Inde et iste ait se iocundatũ uł delectatũ in hac
uia: qͣsi in om̃ibꝰ diuitiis. Testimonia qͥppe dei s̃
qͥbꝰ qͣntũ nos diligat. nob̃ ꝓbare dignat᷑. Cõm̃¬
dat autẽ suã caritatẽ ds̃ in nob̾.: qm̃ cũ adhuc
gͦ ipse dicat ego sũ uia. et humilitas eiꝰ carnał
natiuitatis atq passionis eiudentia sint testim.¬
nia diuinȩ erga nos dilectionis: ꝓculdubio uia
testimonioꝵ dei xp̃s ẽ. Per hȩc qͥppe testimonia
que in illo uidemꝰ impleta: etiã futura erga nos

Expanded text:
omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Inde et iste ait se jucundatum vel delectatum in hac via, «quasi in omnibus divitiis.» Testimonia quippe Dei sunt, quibus quantum nos diligat, nobis probare dignatur. Commendat autem suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc ergo ipse dicat, «Ego sum via» , et humilitas ejus carnalis nativitatis atque passionis, evidentia sint testimonia divinae erga nos dilectionis; procul dubio via testimoniorum Dei Christus est. Per haec quippe testimonia quae in illo videmus i
Abbreviated transcription (Latin):
discere uelle intelligat᷑ faciendo. ñ memoria
retinendo atq loquendo. Et id a dño demon¬
strauit debere nos petere: sine qͦ nichil possumꝰ
uimꝰ. Nc̃ uͦ qͦmͦ se dixerit omĩa iudicia oris dei
in labissuis enunciasse. cũ dicta sint inscruta¬
bilia. et de quoꝵ ꝓfunditate alibi scriptũ ẽ. iu¬
dicia tua abissus multa: qͣntũ dñs donat tra-¬
ctare suscepimꝰ. Qͥd gͦ hic intelligamꝰ: attendite
Nũqͥd iudicia dĩ nescit ȩccłia : Scit plane. Nã
seit utiq qͣlibꝰ dicturꝰ sit iudex uiuoꝵ et mor¬
tuoꝵ. uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnũ:

Expanded text:
discere velle intelligatur faciendo, non memoria discere velle intelligatur faciendo, non memoria retinendo et loquendo; et id a Domino demonstravit debere nos petere, sine quo nihil possumus us: nunc vero quomodo se dixerit omnia judicia oris Dei in labiis suis enuntiasse, cum dicta sint inscrutabilia, et de quorum profunditate alibi scriptum est, «Judicia tua abyssus multa» ; quantum Deus donat, tractare suscepimus. 2. Quid ergo hic intelligamus, attendite. Numquid judicia Dei nescit Ecclesia? Scit plane. Nam scit utique qualibus dicturus sit judex vivorum et mortuorum, «Venite, benedicti Patris mei, percipite regn
Abbreviated transcription (Latin):
et in fine scłi iudicat᷑. Sed cũ eloqͥis dei omĩa con-¬
tineant᷑. et iustificationes uidelicet & iudicia:
curquerit iustificationes discere: qͥ eloqͥa dei se
abscondisse dic̃ in corde: ait enĩ. In corde meo
abscondi eloqͥa tua: ut ñ peccẽ t̾ͥ. Tũ secutꝰ ad¬
iunx̃. Benedictꝰ es dñe. doce me iustificationes
tuas. Ac deinde. in labiis meis in qͥt enunciaui om¬
ma iudicia oris tui. Uident᷑ qͥdẽ duo ista int̾ se ñ
ẽẽ contraria. immo potiꝰ amica atq coniuncta:
ut qm̃ in corde suo abscondit eloqͥa dĩ. in labi
is uidicia eiꝰ enunciet. Corde enĩ credit᷑ ad ui¬
stitiã: ore autẽ confessio fit ad salutẽ. Sed qđ
int̾ hȩc duo mediũ posuit. benedictꝰ es dñe do¬
ce me iustificationes tuas: qͦmͦ conueniat homi¬
ni cuiꝰ in corde iã s̃ eloqͥa dei. et qͥlabiis suis e¬
nunciauit omĩa iudicia dĩ. ut adhuc uelit
discere iustificationes dei ñ inuenit᷑ : nisi ut eas

Expanded text:
et in fine saeculi judicatur. Sed cum eloquiis Dei omnia contineantur, et justificationes videlicet et judicia; cur quaerit adhuc justificationes discere, qui eloquia Dei se abscondisse in corde dicit? Ait enim, «In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi:» tum secutus adjunxit, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas;» ac deinde, «In labiis meis,» inquit, «enuntiavi omnia judicia oris tui.» Videntur quidem duo ista inter se non esse contraria, imo esse potius amica atque conjuncta, ut quoniam in corde suo abscondit eloquia Dei, in labiis suis judicia ejus enuntiet; «Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem» : sed quod inter haec duo medium posuit, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas,» quomodo conveniat homini cujus in corde jam sunt eloquia Dei, et qui labiis suis enuntiavit omnia judicia Dei, ut adhuc velit discere justificationes Dei, non invenitur, nisi ut eas
Abbreviated transcription (Latin):
corpore: habet tam̃ unde dicat ȩccłia hoc ẽ
ppłs acqͥsitionis. et ueracit̾ dicat. in labiis mes
enunciaui omĩa iudicia oris tui: id ẽ. nichil
iudicioꝵ tuoꝵ tacui. quȩ mͥ ꝑ eloqͥa tua imo
tescere uoluisti: sed omĩa ꝓrsus in labiis mes x¬
se qđ ñ ait om̃ia iudicia tua. sed om̃ia udicia
oris tui. id.ẽ. quȩ mͥ dixisti: ut ꝑ os eiꝰ eloqͥũ eiꝰ
intelligamꝰ. qđ fec̃ ad nos in reuelationibꝰ scõrũ

Expanded text:
corpore: habet tamen unde dicat Ecclesia, hoc est corpore: habet tamen unde dicat Ecclesia, hoc est populus acquisitionis, et veraciter dicat, «In labiis meis enuntiavi omnia judicia oris tui;» id est, nihil judiciorum tuorum tacui, quae mihi per eloquia tua itescere voluisti, sed omnia prorsus in labiis meis ea non ait, omnia judicia tua, sed omnia judicia oris tui, id est, quae mihi dixisti: ut per os ejus eloquium ejus intelligamus. Quod factum nos
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. in labus meis ꝓnunciaui omĩa iudicia oris
tui: et ille hoc diẽ. qͥ paulo ante suꝑiore ũsu ꝓxi¬
mo dixerat. doce me iustificationes tuas. Eͦ pacto
gͥ enunciauit omĩa iudicia oris eiꝰ qͥ uult adhuc
discere iustificationes eiꝰ : aniudicia qͥdẽ cuncta
iã nouerat. iustificationes autẽ adhuc discere
cupiebat: hoc uͦ ẽ mirabiliꝰ. si iã sciebat inscruta¬
bilia dei. et ea quȩ hominibꝰ p̃cepit facienda
nesciebat. Iustificationes eñs̃ ñ dicta sed facta
iusta: oꝑa scilicet iustoꝵ. quȩ imꝑat ds̃. Ideo autẽ
dei dicunt᷑. ꝗͣuis a nob̾ fiant: qr nisi ipso donante

Expanded text:
dicit, «In labiis meis enuntiavi omnia judicia oris tui?» Et ille hoc dicit, qui paulo ante superiore versu proximo dixerat, «Doce me justificationes tuas.» Quo pacto igitur enuntiavit omnia judicia oris ejus, qui vult adhuc discere justificationes ejus? An judicia quidem cuncta jam noverat, justificationes autem adhuc discere cupiebat? Hoc vero est mirabilius, si jam sciebat inscrutabilia Dei, et ea quae hominibus praecepit facienda nesciebat. Justificationes enim sunt, non dicta, sed facta justitiae, opera scilicet justorum, quae imperat Deus. Ideo autem Dei dicuntur, quamvis a nobis fiant, quia nis
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ: fit etiã qđ adiungit. In iustificationibꝰ
tius meditabor: ñ obliuiscar ũboꝵ tuoꝵ. Ideo
utiq meditabor: ut ñ obliuiscar. Unde beatꝰ il¬
le in pͥmo psalmo. in lege dñi meditabit᷑ die et
nocte. In his om̃ibꝰ quȩ ut potuimꝰ disputauimꝰ:
loqͥa dñi. et enunciat in labiis om̃ia iudicia o-¬
ris eiꝰ. et in uia testimonioꝵ eiꝰ delectat᷑ in om̃i¬
bꝰ diuitiis et garriens uł sese exercens in manda¬
tis eiꝰ consid̾at uias eiꝰ: et meditat᷑ in iustificatio¬
lege dĩ atq doctrina instructꝰ apparet: tamen
orare et dicere. benedictꝰ es dñe: doce me iusti.¬
ficationes tuas. Sibi nichil aliud intelligit᷑ pos¬
cere. nisi adiutoriũ grẽ: ut qđ iã nouit sermo¬
ne. discat et oꝑe¬

Expanded text:
 fit etiam quod adjungit: «In justificationibus tuis meditabor, non obliviscar verborum tuorum.» Ideo utique «meditabor,» ut «non obliviscar.» Unde beatus ille in primo psalmo, in lege Domini meditabitur die ac nocte . 5. In his omnibus quae, ut potuimus, disputavimus, loquia Domini, et enuntiat in labiis suis omnia judicia oris ejus, et in via testimoniorum ejus delectatur sicut in omnibus divitiis, et garriens vel sese exercens in mandatis ejus, considerat vias ejus, et meditatur in justificatiolege Dei atque doctrina instructus apparet; orare tamen et dicere, «Benedictus es, Domine; doce me justificationes tuas.» Ubi nihil aliud intelligitur poscere, nisi adjutorium gratiae, ut quod jam novit sermone, discat et o
Abbreviated transcription (Latin):
s̃. quȩ duo int̾̃ se uident᷑ eẽ. diũsa. Sed si exer¬
citatio intelligat᷑ ingenii cũ qͦdã delectatione
disputationis: utrũq coniungit᷑. et qͦsi ex utroq
unũ aliqͥd tẽꝑat᷑: ut ñ sit aliena ab huiꝰmodi
exercitatione garrulitas. Solent enĩ garruli
uocari loquaces. Sic autẽ se in mandatis dei¬
exercet ȩccłia adũsus om̃s inimicos fidei xp̃iane
atq catholicȩ. copiosis doctoꝵ disputationibꝰ
garrula: quȩ t̃c̃ fructuosȩ s̃ disputationes. si ñ

Expanded text:
si exercitatio intelligatur ingenii, cum quadam delectatione disputationis, utrumque conjungitur, et quasi ex utroque unum aliquid temperatur, ut non sit aliena ab hujusmodi exercitatione garrulitas. Solent enim garruli vocari loquaces. Sic autem se in Dei mandatis exercet Ecclesia, adversus omnes inimicos fidei christianae atque catholicae copiosis doctorum disputationibus garrula: quae tunc fructuosae sunt disputantibus, si non
Abbreviated transcription (Latin):
a t̾ra. Seuire uidet᷑. O scã anima quȩ hic cantat et ge-¬
mit: utinã cũ ipsa anima sit anima nr̃a. utinã copu¬
letur ei et societ᷑ et coniungat᷑ ei: uidebit etiã misedi¬
am seuientis. Quis enĩ capit hoc. nisi qͥ impletꝰ fuerit
caritate : Deficiant peccatores a t̾ra. Contremisce.
qr maledicit. Et qͥs maledicit : sc̃s. Sine dubio exau¬
ditur. Sed dictũ ẽ. scĩs: benedicite. et nolite maledi-¬
cere. Id ẽ. gͦ qđ dicit. deficiant peccatores a terra:
Deficiant peccatores a t̾ra. Et iniqͥ ita ut ñ sint.
Qͥd ñ sint. nisi iniqui : Figo ius ficent᷑: ut ñ sint ini¬
qui. Uidit hoc et impletꝰ ẽ gaudio: et reuocat ũsũ
tatẽ et sermonẽ nob̾: et uob̃ intentionẽ et studiũ.
Unꝰqͥsq ut potest recordet᷑ qđ audiuit. Collocutio¬
nẽ nr̃am inuicẽ ructate. saginã urãm ruminate:
qđ accepistis ñ eat in uiscera obliuionis uĩȩ. Inesau-¬
rus desiderabilis requiescat in ore ur̃o. Magno labo¬

Expanded text:
a terra.» Saevire videtur. O sancta anima, quae hic cantat et gemit! Utinam cum ipsa anima sit anima nostra! utinam copuletur ei, et societur, et conjungatur ei! videbit etiam misericordiam saevientis. Quis enim capit hoc, nisi qui impletus fuerit charitate? «Deficiant peccatores» «a terra.» Contremiscis, quia maledicit. Et quis maledicit? Sanctus. Sine dubio exauditur. Sed dictum est sanctis: «Benedicite, et nolite maledicere» . Quid est ergo quod dicit, «Deficiant peccatores a terra?» «Deficiant peccatores a terra, et iniqui, ita ut non sint.» Quid non sint, nisi iniqui? Ergo justificentur, ut non sint iniqui. Vidit hoc, et impletus est gaudio, et revocat versumtatem et sermonem nobis, et vobis intentionem et studium. Unusquisque ut potest recordetur quod audivit; collocutione invicem ructate saginam vestram, ruminate quod accepistis, non eat in viscera oblivionis vestrae. Thesaurus desiderabilis requiescat in ore vestro . Magno labo
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ra: Si t̾rena ñ sapias. Audi apłm: ut ñ sis cerra.
Nã corpꝰ qđ geris t̾ra ẽ: sed tunoli eẽ t̾ra. Qͥd ẽ hoc :¬
Si resurrexistis inqͥt cũ xp̃o: quȩ sursũ st̾ sapite.¬
manducaberis a serpente. cui cibꝰ data ẽ t̾ra. Cibũ
suũ dat ds̃ serpenti: qͣndo uult. quẽ uult. Bene
autẽ uidicat. falli ñ potest: ñ ei dat aurũ ꝓt̾ra.
Om̃ia a te expectant. ut des illis cibũ in tempore
oportuno. Cũ dederiseis colligent. Ante illos

Expanded text:
terra? Si terrena non sapias. Audi Apostolum, ut non sis terra. terra? Si terrena non sapias. Audi Apostolum, ut non sis terra. Nam corpus quod geris terra est, sed tu noli esse terra. Quid est hoc? «Si resurrexistis,» inquit, «cum Christo, quae sursum sunt quaeritemanducaris a serpente, cui cibus data est terra. Cibum suum dat Deus serpenti, quando vult, quem vult: bene autem judicat, falli non potest, non ei dat aurum pro terra. «Omnia a te exspectant, Domine, ut de illis cibum in tempore opportuno. Cum dederis eis, colligent.
Abbreviated transcription (Latin):
habe caput xp̃m. repelle caput draconis. Suggestio¬
ni eiꝰ noli consentire: a tua uia noli labi. Dracohicquẽ
omissus: Omĩa a te expectant. ut desillis cibũ¬
in tẽpore oportuno. Et iste draco manducare uult:
sed ñ manducat quẽ uult. Omĩa a te expectant. ut
desilliscibũ in tẽpore oportuno. Omĩa et repentia
quoꝵ ñ ẽ. numerꝰ et animalia pusilla et magna. et
ipse draco. et om̃is creatura tua qͣ implesti t̾rã. omĩa
a te expectant. ut des illis cibũ in tẽpore oporcuno:
cuiq cibũ suũ. Sibene uixeris. cibũ xp̃m habebis.
sti cibũ draconis. Nonuis ut det te ds̃ manducandũ
draconi: noli. eẽ. cibꝰ draconis. id. ẽ. noli relinquere
ũbũ dei. Ubi enĩdictũ ẽ draconi t̾rã manducab̾:
ibi iã dictũ erat p̃uaricatori. tra es. et in t̾rã ibis.¬
Cibꝰ serpentis. eẽ. ñ ius: noli ee̾. t̾ra. qͦmͦ inqͥs ñ ero

Expanded text:
habe caput Christum; repelle caput draconis, suggestiohabe caput Christum; repelle caput draconis, suggestioni ejus noli consentire, a via tua noli labi. «Draco hic quem inquit, «a te exspectant, Domine, ut des illis cibun tempore opportuno.» Et iste draco manducare vult, sed non manducat quem vult. «Omnia a te exspectant, Domine, ut des illis cibum in tempore opportuno. Omnia:» et repentia quorum non est numerus, et animalia pusilla et magna, et ipse draco, et omnis creatura tua, qua implesti terram; «Omnia a te exspectant ut des illis cibum in tempore opportunoco cibum suum. Si bene vixeris, cibum Christum habebis; sti cibum draconis. Non vis ut det te Deus manducandum draconi; noli esse cibus draconis, id est, noli relinquere verbum Dei. Ubi enim dictum est draconi, «Terram manducabis;» ibi jam dictum erat Cibus serpentis esse non vis? noli esse terra. Quomodo, inquis, non ero
Abbreviated transcription (Latin):
ariꝰ ille de qͦ dixi ad similitudinẽ domꝰ magnę huiꝰ ter-¬
renȩ. potest aliqͥd facere nesciente dño suo: et curbare
aliquẽ illo ñ iubente. Iste autẽ: nec ad illã ianuã po¬
intrat᷑ in hoc scłm: ianua quȩdã mortalitatis. circa
ista infirma carnis huiꝰ detrimenta et supplementa.
Ad istã ianuã. qͣsi qͥdã hostiariꝰ ẽ. Hic habet potestatẽ
in isto mari qͦ naues cõmeant: sed ñ tantũ ut faciat
dicat. ꝑdidit qͥdẽ ille magnã pocestatẽ suꝑioꝵ appa¬
ratuũ: sed ego in his infimis sũ. hic me pocest habere
in pocestate. opꝰ ẽ. ut seruiã illi. Holi falli. nouit te dñs
tuus. Et sic te nouit: ut capillos tuos habeat nume¬¬
ratos. Qͥ d gͦ times: Tẽptaturꝰ ẽ forte carnẽ tuã. fagel¬
lũ ẽ. dñitui. ñ potestas tẽptatoris tui. Wt nocere sa¬
luti quȩ ꝓmictit᷑. sed ñ ꝑmittit᷑. Ut autẽ ñ ꝑmittat ᷑:

Expanded text:
arius ille de quo dixi, ad similitudinem domus magnae hujus terarius ille de quo dixi, ad similitudinem domus magnae hujus terrenae, potest aliquid facere nesciente domino suo, et turbare aliquem illo non jubente: iste autem nec ad illam januam pointratur in hoc saeculum, janua quaedam mortalitatis: circa ista infirmae carnis hujus detrimenta et supplementa, ad istam januam quasi quidam ostiarius est; hic habet potestatem in isto mari, qua naves commeant, sed non tantam ut faciat paratuum; sed ego in his infimis sum, hic me potest habere in potestate, opus est ut serviam illi. Noli falli; novit te Dominus tuus, et sic te novit, ut capillos tuos habeat numeratos . Quid ergo times? Tentaturus est forte carnem tuam: flagellum est Domini tui, non potestas tentatoris tui. Vult nocere saluti quae promittitur; sed non permittitur: ut autem non permittatur,
Abbreviated transcription (Latin):
sententia firma. ẽ: ñ . ẽ. potestas nisi a deo. qͥd gͦ times:
In aqͥs draco. in marisit draco: illac transiturꝰes. Sic est
fictꝰ ut illudat᷑ hic. Ad hunc locũ ordinatꝰ ẽ: in hissedi-¬
bꝰ deputatꝰ ẽ. Magnũ aliqͥd illi putas eẽ has sedes: qr ñ
magnũ aliqͥd ẽ. hoc nosse et intelligere. Domũ magnã
aliꝗͣ: puta cotã istã administrationẽ creaturȩ. Dom ista
magna habet dñm. habet seruos: et in ipsis serus habet
ministeriis. ita subditis sibi potestatibꝰ. ut qͦsdã habeat
et ad mundandas cloacas. A sũmis ꝓeuratoribꝰ usq ad
extrema ista et infima ministeria. quã multi st̃ gradus:
Sigͦ aliqͥs magnꝰ ꝓcurator offendat. et pena dñi sui uer¬
bi grã fiat hostiariꝰ in aliqͦ loco extremo. si exercens da-
tã potestatẽ uolentes intrare uł exire ꝑturbet scđm
modũ potestatis quã accepit a dño. illi autẽ nesciant

Expanded text:
sententia firma est: «Non est potestas, nisi a Deo» . Quid ergo times? sententia firma est: «Non est potestas, nisi a Deo» . Quid ergo times? In aquis sit draco, in mari sit draco; illac transiturus es. Sic est fictus ut illudatur, hic ad hunc locum ordinatus est, in his sedibus deputatus est. Magnum aliquid illi putas esse has sedes, quia non magnum aliquid est hoc nosse et intelligere. Domum magnam aliquam putate totam istam administrationem creaturae: domus ista magna habet dominum, habet servos, et in ipsis servis habet ministeriis, ita subditis sibi potestatibus, ut quosdam habeat et ad mundandas cloacas: a summis procuratoribus usque ad extrema ista et infima ministeria quam multi sunt gradus. Si ergo aliquis magnus procurator offendat, et poena domini sui, verbi gratia, fiat ostiarius in aliquo loco extremo; si exercens sibi datam potestatem, volentes intrare vel exire perturbet, secundum modum potestatis quem accepit a domino, illi autem nesciant
Abbreviated transcription (Latin):
ad illudendũ qͦmͦ: ¶s illi illudit. an tradidit eũ il
nisi scriptura iob soluisset questionẽ. Ibi enĩ dictũ ẽ. ad
illudendũ ei ab angłis meis. Uis illudere draconi: Esto
sunt angłi qͥ illudant dracom. ne tͥ noceat. Prepositi enĩ
st̾ angłi cȩloꝵ suꝑ pocestates aereas: et inde ꝓcedit ũbũ
qđ fit hic. Intuent᷑ legẽ fixã. legẽ ȩc̃nã iubentẽ sine seri¬
ptura. sine sillabis. sine strepitu. fixã et sẽꝑ stantẽ: intu¬
ent᷑ angeli corde mundo. et ex illa faciunt qͥcqͥd hic fit:
et potestates ex illa ordinant᷑ a sũmis. usq in ima. Et si
potestates sũmoꝵ cȩloꝵ regunt᷑ uerbo dei. qͦntomagis in-¬
feriores atq trenȩ: Remanet gͦ in malis. sola nocendi cu¬
piditas. Hanc habet homo in potestate cupiditatẽ: nocen¬¬
di uoluntatẽ ad ꝑnitiẽ. Si autẽ ciuꝗͣ nocere potuerit:
ñ głet᷑. Nonipse nocuit: data ẽ. potestas. Semel dictũ ẽ.

Expanded text:
si ad illudendum, quomodo Deus illi illudit? An tradidit eum illsi ad illudendum, quomodo Deus illi illudit? An tradidit eum illnisi Scriptura Job solvisset quaestionem; ibi enim dictum est: «Ad illudendum ei ab Angelis meis.» Vis illudere draconi? Esto sunt angeli qui illudant draconi, ne tibi noceat. Praepositi enim sunt Angeli coelorum super potestates aereas, et inde procedit verbum quod fit hic. Intuentur enim legem fixam, legem aeternam, jubentem sine scriptura, sine syllabis, sine strepitu, fixam semper et stantem; intuentur Angeli corde mundo, et ex illa faciunt quidquid hic fit, et potestates ex illa ordinantur a summis usque in ima. Et si potestates summorum coelorum reguntur verbo Dei, quanto magis inferiores atque terrenae? Remanet ergo in malis sola nocendi cupiditas. Hanc habet homo in potestate cupiditatem nocendi, voluntatem ad perniciem. Si autem cuiquam nocere potuerit, non glorietur; non ipse nocuit, data est ei potestas. Semel dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
dei: obseruab̾ caput eiꝰ. Fuitato capite securus eris: nec
ille lapsũtuũ tenebit. nec de tua ruina gaudebit
Nemo autẽ dicat ut dixi. magnã habet potestatẽ. Ui¬
dent eñ homines qͣsi qͣntũ acceꝑit potestatis: qͥd ꝑdi-¬
derit ñ uident. Ipse autẽ sc̃s iob in uerbissuis misticis
et alte secretis. dicens de ista potestate quȩ dr̾ diaboli:
et describens illũ multis modis infiguris. similitudinẽ
exponens qͥd ille sit uel qͥd ualeat: hoc qͦq ait. Non .ẽ.
qͥcquã simile ei factũ suꝑ t̾rã: ad illudendũ ab angelis¬
suꝑ t̾rã: ad illudendũ ab angłis meis. Om̃e altũ uidet:
et ipse rex om̃iũ quȩ in aqͥs st̃. Cui testimonio congru-¬
it hoc in psalmo. Cũ enĩ diceret de mari magno et
spatioso. ubi animalia pusilla et magna. ubi repen¬¬
tia quoꝵ ñ .ẽ. numerus. ubi naues nauigant ligno
cutȩ: ait. Draco iste quẽ finxisti ad illudendũ ei. Sed

Expanded text:
Dei, observabis caput ejus. Evitato capite, securus eris; nec Dei, observabis caput ejus. Evitato capite, securus eris; nec ille lapsum tuum tenebit, nec de tua ruina gaudebit. Nemo autem dicat, ut dixi: Magnam habet potestatem. Vident enim homines quasi quantum acceperit potestatis; quid perdiderit, non vident. Ipse autem sanctus Job in verbis suis mysticis et alte secretis, dicens de ista potestate quam dicitur diabolus habere, et describens illum multis modis in figuris similitudinum, exponens quid ille sit, vel quid valeat, hoc quoque ait: «Non est quidquam simile ei factum suum, ad illudendum ei ab Angelis meis. Omne altum videt; et ipse rex omnium quae in aquis sunt» . Cui testimonio congruit hoc in Psalmo. Cum enim diceret de mari magno et spatioso, ubi animalia pusilla et magna, ubi repentia quorum non est numerus, ubi naves navigant ligno tutae, ait: «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Sed
Abbreviated transcription (Latin):
dicens homo sine querela uerax dei cultor. dix hoc dis
dixit et ante tẽptationẽ illiꝰ. Ne qͥs autẽ in illis uerbis
forte male intelligens scandalitaret᷑. et putaret iustũ
qͥdẽ uirũ fuisse ante tẽptationẽ. in tẽptatione autem
graui defecisse. ec lapsũ e̾e̾ in sacrilegã blasphemiam:
finitis om̃ibꝰ sermonibꝰ ipsiꝰ i ob. et amicoꝵ eiꝰ a qͥbꝰ ei conso¬
latio reddebat᷑: dic̃ ds̃ cestimoniũ illos ñ uerũ locutos.
sic̃ seruus eiꝰ iob. Nonenĩ loquuti estis inqͥt corã me ue¬
rũ qͥcꝗͣ: sic̃ seruus m̃s iob. Deinde iubet ut ille ꝓ eis
offerat hostias: qͥbꝰ eoꝵ peccata soluant᷑. heia fr̃s mei qͥ
uule obseruare caput serpentis et securus transire hoc
mare. qr necesse ẽ. habitet hic serpens iste. et ut dicere cȩ-
re scłi et acupiditate scl̃i. Hinc enĩ suggerit aliqͥd: aut
unde times aut unde cupis. Aut amorẽ tuũ tẽptat:
aut timorẽ. Tusi timueris gehennas. amaueris regnum

Expanded text:
icens: «Homo sine querela, verax Dei cultor» . Dixit hoc Deus, dixit hoc ante tentationem illius. Ne quis autem in illis verbis forte male intelligens scandalizaretur, et putaret justum quidem virum fuisse Job ante tentationem, in tentatione autem gravi defecisse, et lapsum esse in sacrilegam blasphemiam; finitis omnibus sermonibus, et ipsius Job, et amicorum ejus a quibus ei consolatio reddebatur, dicit Dominus testimonium, illos non verum locutos, sicut servum ejus Job. «Non enim locuti estis,» inquit, «coram me verum quidquam, sicut servus meus Job.» Deinde jubet ut ille pro eis offerat hostias, quibus eorum peccata solvantur . 9. Eia, fratres mei, qui vult observare caput serpentis, et securus transire hoc mare; quia necesse est habitet hic serpens iste, et, ut dicere coepre saeculi, et a cupiditate saeculi. Hinc enim suggerit aliquid, aut unde times, aut unde cupis; aut amorem tuum tentat, aut timorem. Tu si timueris gehennas, amaveris regnum
Abbreviated transcription (Latin):
iustificate uiduã: et uenite disputemꝰ dic̃ dñs. Quid. ẽ.
disputare cũ deo: Te illi indica scienti: ut indicet se tͥ
nescienti. Suauis sit ei disputatio mea. Ecce hoc. ẽ.
dño suaue disputatio tua. sacrificiũ humilitatis
tuȩ. concribulatio cordis tui. holocaustũ uite tuȩ:
hoc suaue ẽ. dño. Tibi autẽ qͥd ẽ. suaue: Ego au¬
tẽ iocundabor in dño. Ipsa ẽ. mutua disputatio quã
dixi. Te ei indica scienti: et indicat se tͥ nescienti.
Suauis sit ei confessio tua: suauis tͥ grã ipsi. Dixit

Expanded text:
justificate viduam, et venite, disputemus, dicit Dominus» . Quid est justificate viduam, et venite, disputemus, dicit Dominus» . Quid est disputare cum Deo? Te illi indica scienti, ut indicet se tibi nescienti. «Suavis sit ei disputatio mea.» Ecce hoc est Domino suave, disputatio tua; sacrificium humilitatis tuae, contribulatio cordis tui, holocaustum vitae tuae, hoc est suave Deo. Tibi autem quid est suave? «Ego autem jucundabor in Domino.» Ipsa est mutua disputatio quam dixi: indica te ei scienti, et indica se tibi nescienti. Suavis est ei confessio tua, suavis est tibi
Abbreviated transcription (Latin):
cȩꝑit fumigare:. dabit deo precẽ: tanꝗͥ sacrificium
cordis. fumigat ad dm̃. deinde tundit pectꝰ. incipit
uitȩ mortalis: spes ẽ: uitȩ immortalis. Cantabo dño
in uita mea. Psallã deo meo quã diusũ: Qm̃ in
illo sine fine sũ. Quãdiu sũ psallã deo meo. ne forte
cũ ceꝑimꝰ psallere deo in illa ciuitate. putemꝰ nos
aliqͥd acturos. Tota uita nr̃a erit psallere deo. Si ue-¬
niet infastidiũ qđ laudamꝰ: pocest uenire in fastidi-¬
ũ et nr̃a laudatio. Si sẽꝑ ille cantat᷑. sẽꝑ a nob̾ lau-¬
putatio mea. Quȩ. ẽ. disputatio hominis ad dm̃. ni-¬
si confessio peccatoꝵ: Conficere deo qđ es: disputa-¬
sticũ illo. Disputa cũ illo. fac bona oꝑa. et disputa.
Lauamini mundi estote esaias dicit: auferte neqͥcias
ab animis ur̃is. a conspectu oculoꝵ meoꝵ. cessate a
neqͥtus ur̃is. discite bene facere iudicate pupillo. et

Expanded text:
coeperit fumigare, dabit Deo precem, tanquam sacrificium coeperit fumigare, dabit Deo precem, tanquam sacrificium cordis. Fumigat ad Deum, deinde tundit pectus: incipit vitae mortalis, spes est vitae immortalis. «Cantabo Domino in vita mea; psallam Deo meo, quamdiu sum.» Quoniam in illo sine fine sum, quamdiu sum, psallam Deo meo. Ne forte cum coeperimus psallere Deo in illa civitate, putemus nos aliquid aliud acturos: tota vita nostra erit psallere Deo. Si veniet in fastidium quod laudamus, potest venire in fastidium et nostra laudatio. Si semper ille amatur, semper a nobis lauputatio mea:» quae est disputatio hominis ad Deum, nisi confessio peccatorum? Confitere Deo quod es, et disputasti cum illo. Disputa cum illo, fac bona opera, et disputa. «Lavamini, mundi estote,» Isaias dicit, «auferte nequitias ab animis vestris, a conspectu oculorum meorum; cessate a nequitiis vestris, discite benefacere, judicate pupillo, et
Abbreviated transcription (Latin):
tremore oꝑab̃is. Nã si ñ tremueris eũ: auferet qđ dedit.
Cũ tremore gͦ oꝑare. Uide aliũ psalmũ. Seruite dño
in tumore: et exultate ei cũ tremore. Si cũ tremore
exultandũ ẽ. ds̃ aspex̃. fic tr̃ȩ motꝰ aspiciente deo. tre-¬
mant corda nr̃a: tunc ibi requiescet ds̃. Audi illũ a-¬
lioloco. Suꝑ quẽ requiescet sp̃s m̃s: Suꝑ humilẽ et
quietũ. et trementẽ ũba mea. Qui aspicit t̾rã et fa-
cit eã tremere: qͥ tangit montes et fumigabt̾. Montes
suꝑbi erant. iactabant se. ñ eos tecigerat ds̃. Tangit
illos. et fumigabunt. Id. ẽ. fumigare montes: Precẽ
gabant dm̃ se rogari uolebant: suꝑiorẽ ñ rogabant.
Qͥsenĩ potens et tumidus et suꝑbꝰ in t̾ra. qͥ dignetur
humilit̃ rogare dm̃: De impiis loquor: ñ de cedris
libani qͦs plantauit dñs. Impiꝰ qͥlibet. infelix anima.
rogare dm̃ nescit: et uult se rogari ab hominibus.
Mons ẽ: opꝰ ẽ ut tangat illũ ds̃. et fumiget. Quando

Expanded text:
ret quod dedit. Cum tremore ergo operare. Vide alium psalmum: «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore» . Si cum tremore exsultandum est, Deus aspicit, fit terrae motus: aspiciente Deo, tremant corda nostra; tunc ibi requiescet Deus. Audi illum alio loco: «Super quem requiescet spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementecit eam tremere; qui tangit montes, et fumigabunt.» Montes superbi erant, jactabant se, non eos tetigerat Deus: tangit illos, et fumigabunt. Quid est fumigare montes? Precem gabant Deum: se rogari volebant, et superiorem non rogabant. Quis enim potens, et tumidus, et superbus in terra, qui dignetur humiliter rogare Deum? De impiis loquor, non de cedris Libani quas plantavit Dominus. Impius quilibet, infelix anima, rogare Deum nescit, et vult se rogari ab hominibus. Mons est, opus est ut tangat illum Deus, et fumiget: quando
Abbreviated transcription (Latin):
trã et facit eã tremere: qͥ tangit montes et fuinigabt̾.
Ot̾ra. exultabas de bonitate tua: tibi tribuebas uires
opulentiȩ tuȩ.Fece respicit dñs: et facit te tremere.
Respiciat: et faciat tremere. Melior ẽ tremor humili-¬
tatis: quã confidentia suꝑbiȩ. Uidete qͦmͦ aspiciat
ds̃t̾rã: et faciat eã tremere. Ad t̾rã quasi p̃fidentẽ si-¬

Expanded text:
terram, et facit eam tremere; qui tangit montes, et fumigabunt.» O terra, exsultabas de bonitate tua, tibi tribuebas vires opulentiae tuae; ecce respicit Dominus, et facit te tremere. Respiciat te, et faciat te tremere: melior est enim tremor humilitatis, quam confidentia superbiae. Videte quomodo aspiciat Deus terram, et faciat eam tremere. Ad terram quasi praefidentem si
Abbreviated transcription (Latin):
ficient. Fonitte sp̃m tuũ et creabunt᷑. Et innoua¬
bis faciẽ tĩx̧. Id ẽ nouis hominibꝰ confitentibꝰ se iusti¬
ficatos. eẽ. ñ a se iustos: ut grã dei sit in illis. Uide
quales sint. qͥbꝰ innouata ẽ facies t̃rȩ. Paulus dic̃. plus
om̃ibꝰ laboraui. Iuid. ẽ paule: Attende si tu sis
sp̃s tuus. Non ego inqͥt: sed grã dei mecũ. qͥd gͦ¬

Expanded text:
untur; et innovabis faciem terrae:» id est, novis hominibus, confitentibus se justificatos esse, non a se justos, ut gratia Dei sit in illis. Vide quales sint quibus innovata est facies terrae. Paulus dicit: «Plus omnibus illis laboravi.» Quid est, Paule? Attende si tu, si spiritus tuus. «Non ego,» inquit, «sed gratia Dei mecum» .
Abbreviated transcription (Latin):
aũtis faciẽ ut curbent᷑: Auferes spm̃ eoꝵ et
tribuunt. seipsos iustificant. Auerte gͦ faciẽ tuã
et turbent᷑: aufer spm eoꝵ et deficient. Clamens
ad te.Cito exaudi me dñe. defecit sp̃s m̃s: ne aũ¬
tas faciẽ tuã ame. Auferes spm eoꝵ et deficient
Et in puluerẽ suũ conũtent᷑. Inuenit se homo
penitens de peccato suo. qr ñ habebat iures exse
et conficet᷑ deo dicens se. eẽ. t̾rã et cinerẽ. O suꝑbe
uere fact es: et aũtente faciẽ suã dño intuũ pul¬
uerẽ recidisti. Rogagͦ. confitere puluerẽ tuũ et in-

Expanded text:
avertis faciem tuam, ut turbentur? «Auferes spiritum eorum, et tribuunt, seipsos justificant. A verte ergo faciem tuam, ut turbentur: aufer spiritum eorum, et deficiant; clament ad te, «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus. Ne avertas faciem tuam a me» . «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur.» Invenit se homo poenitens de peccato suo, quia non habebat vires ex se; et confitetur Deo, dicens se esse terram et cinerem. O superbe, vere factus es, et avertente faciem suam Domino, in tuum pulverem reci