comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quã natura ualet. dũ quibdã necessaria non quia ho¬
mines sed qr noti sunt largiunt᷑. bene nc̃ ꝑ beatumiob¬
dicit᷑. Si despexi p̃tereuntẽ eo qd̵ non habuerit indu¬
mentũ. Ignoto enĩ ꝓximo misertũ se indicat. quẽ prȩ¬
tereuntẽ uocat: quia uidelicet apud piã m̃tẽ plus
natura ualet quã noticia. Nã & unꝰquisq qui indi¬
get. eo ipso quo homo est : ei iã incognitꝰ ñ ẽ. Sequit᷑¬
Si leuaui suꝑ pupillũ manũ meam: cũ uidem. me in
porta suꝑiorẽ. Mos apud ueceres fuit. ut ad portã
seniores sedent. qui certantiũ uirgia iudiciaria exa¬
minatione discingerent. quatinus urbẽ in qua con¬
cordit᷑ o porteret uiuere. discordes minime intrarent.
Unde & ꝑ ꝓpħetam dñs dicit. Consticuite inporta ui¬
diciũ. Hoc itaq loco quid portȩ nomine expͥmitim
nisi id quod agebatur in porca:Sicut enĩ pagnare

Expanded text:
quam natura valet, dum quibusdam necessaria, non quia hoquam natura valet, dum quibusdam necessaria, non quia homines sunt, sed quia noti sunt, largiuntur. Sed unusquidicitur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum. Ignoto enim proximo misertum se indicat, quem praetereuntem vocat, quia videlicet apud piam mentem plus natura valet quam notitia. Nam et unusquisque qui indiget, eo ipso quo homo est, ei jam incognitus non est. SequitSi levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem. - Mos apud veteres fuit, ut ad portam seniores sederent, qui certantium jurgia judiciaria examinatione distinguerent, quatenus urbem, in qua concorditer oportebat vivere, discordes minime intrarent. Unde et per prophetam Dominus dicit: « Constituite in porta judicium . » Hoc itaque loco quid portae nomine exprimitur, nisi id quod agebatur in porta? Sicut enim pugnare
Abbreviated transcription (Latin):
bescint. Atq auditis suis p̃coniis extollunt᷑: sed tamen
ussq adelationis uerba ñ exeunt. oe gaude se intalib ñ
ostendunt: Unde beatus iob qr nouerte arrogantẽ sẽ
n solui nsillom in uerbis. seo etiã in cogitacione ꝙͣ tacita

Expanded text:
bescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen bescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non ostendunt. Unde beatus Job, quia noverat arrogantem se non solum nullo modo in verbis, sed etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
lacerari ꝑmiitiour : ut cũ nos uax laudantis eleuat: lingua
dechinentis humiliet: qr & arbor sepe quȩ uniꝰ uoriti inpulsu
ita impellit᷑ ut pene iã erui posse uideatur. alteriꝰ ecdũlso
uenientis. flatu erigit᷑: & quȩ hae ex parce inflexionẽ ꝑ¬
tulit. ab alia ad statũ redit. Unde ce illa arbor. altera. dica¬
ta quasi int̃ adũsantes uentos fixiꝰ steterat quȩ dicebat
ꝑgłam & ignobilitatẽ ꝑ infamiã & bonã famã. Sepe aut̃
baus bene agentis. Auxib insolent̃ amota dũ foris sermonil
pstrepit. intus qu̾adã menti ꝑtacitã elationis. tẽpestatem
diguit : foct̃y ut hoo quod animꝰ de humanis fatiorib
uaudet: non facile exceriꝰ ostendat. sed tam̃ corruptionis
iuim ñ tenuiter interiꝰ sentiat. Et sut nonnulli quos
lce laus inflat. ut usq ad uerba elationis ꝑtrahat. Quidã
ueso ut p̃diximꝰ hoc ipsũ patefacere quod eleuant᷑ eru¬

Expanded text:
lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impellitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam . Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur eru
Abbreviated transcription (Latin):
tudine dũ fauor laudantiũ. sequit᷑ : atq ab statu suo bene
oꝑantis anintĩ euercit. linguarũ uentos apbor ꝓtulta
& om̃e quod in ea robustũ creuerat tẽpestas fame paqdi¬
citꝰ euulsit. Quo enĩ arbor. alciꝰ ad suꝑiora surrexit aeo uear¬
torũ uim uehem̃tiꝰ sentit: quia quo plus quisq in bona oꝑa
atcollit᷑. eo ãpliori abore laudantiũ flatu fatigat᷑. dliap
abhuo arbor in semine est : metuendũ ẽ ne ipsa sciencia
topnitione pͥutrefiat. Suã ad uirgultũ ꝓdiit: curandũ ẽ ne hãc
manꝰ elationis tangat: atq a uiniditate suȩ actionis. arefa¬
ciat. Si aut̃ ualenti robore iã ad alta se subleuat: ualde for¬
midandũ ẽ ne hanc amotȩ laudis uentꝰ grauior radicitus
eueslat. Ded int̾ hȩc sciendũ ẽ qi ne inmodatis laudiberu¬
amur. plerũq miro rectoris nr̃i modamine etiã decractiõib

Expanded text:
tudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene tudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos arbor pertulit, et omne quod in ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit. Quo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia quo plus quisque in bonis operibus attollitur, eo ampliori ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in semine est, metuendum est ne ipsa scientiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est, ne hanc admotae laudis ventus gravior radicituses.---Sed inter haec sciendum est quia ne immoderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus
Abbreviated transcription (Latin):
dia dissoliuint᷑. Hipfecto ce si fulgentẽ solẽ ude noluerunt
linã tam̃ olare incedentẽ respiciunt: qr int hiii uies dene¬
bras dũ in opinionis suȩ claritate animũ defigd. humilidati
grãm quasi ex nocturno lumine amitcunt: ce urcuentes
limam se non uident. qr semecipsos nescire incipiunt. dũ
m̃tis oculos intransitoriũ fauorẽ desigunt. Sic aut̃ ꝓfeciꝰ.e.
hominũ. sicut increm̃ta eẽ conspicimꝰ arbustoꝵ.Iis quupe
futurȩ arboris priꝰ in semine. ẽ. postmodũ inortu. acꝙ adex¬
tremũ ꝓducit᷑ in ramis. Sio nimiptĩ sic uniꝰciiꝰq stdisue
dinẽ. Sed cũ quẽ libet sua itelligentia extollit uarbor qut
oriri poterat in semine putruit. Cũ uero post oꝑationẽ. bonã
elationis peste corrũpitur: quasi iã orta siccad. Cũ aute neꝙ
ucelligentia neq oꝑatio corrũpit. sed exerescente magni¬

Expanded text:
dia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, dia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quibras, dum in opinionis suae claritate animum defigunt, humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt, et intuentes lunam se non vident, quia semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium favorem figunt. Qui vero hominum, sicut incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic uniusdinem. Sed cum quemlibet sua intelligentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit, sed excrescente magni
Abbreviated transcription (Latin):
die non corrũpit. de multis diuitus gaudere despexit.
Quia uero eum magnitudo oꝑis non inflauit. solẽ
fulgentẽ non uidit. Quia aut̃ illũ nec fama laudabilii
extulit. clare uicedentẽ limã minime atcendit. St
esũ nonuulli qui eo inelationẽ corriuunt: quo ꝑsubti¬
le incelligentiã uel quȩ non faciunt bona cognosct̃.
Hii nimirũ suꝑ multis diuitiis. lȩcant᷑: cũ quȩlibo
suma roelligendo repꝑiunt. atq in elatione ipsis iu¬
uentis corrũpunt᷑. St uero m̃ulli quos intelligentia qͥd̾e
ñ elenat: Ted ex hibica oꝑatio exaltat. Qui dũ acli¬
ones suas respiciunt apud m̃tẽ suam sibi cȩteros dedignando
postponunt. Hi uidelicet & si in multis diuitiis ñ gaudent. so¬
lem tam̃ fulgentẽ uident. Et sc̃ nonnulli quos nec oꝑatio ip¬
pria excollit: sed cũ laudari ab hominib ꝑ hac eadẽ bona oꝑa¬
tione cȩꝑint. ipsis hominũ fauorib deuicti. quasi magnos
se quosda in sua cogitacione conspiciunt. atq & cordis eresto¬

Expanded text:
tiae non corrupit, de multis divitiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, clare incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem tamen fulgentem vident quia opria extollit; sed cum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custo
Abbreviated transcription (Latin):
inehoare nos cotidie eredamꝰ. Nec abhorret a rationis qͣd
aum dicimnꝰ ingeniũ designari: q sicut in ornam̃to aurũ
supponit᷑. ut gẽmarũ desuꝑ ordo disponat᷑. ⁊ta clara scoꝵ¬
inigenia diuinis munerib humilit̃ substernunt᷑. q distuict
suꝑ se gratiarũ dona ꝑcipiunt. E nisi quid simile aurũ
eu sapientia haberet: quidã sapiens minime dixisset. Sa¬
pientia a bsconsa & thesaurꝰ inuisus. quȩ utilitas inut̾sq¬

Expanded text:
inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod inchoare nos quotidie credamus. Nec abhorret a rationis ordine quod auro dicimus ingenium designari, quia sicut in ornamento aurum supponitur, ut gemmarum desuingenia divinis muneribus humiliter substernuntur, et distincta super se gratiarum dona percipiunt, et nisi quid simile aurum cum sapientia haberet, quidam sapiens minime dixisset: « Sapientia absconsa et thesaurus invisus, quae utilitas in utrisq
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. dliẽ hominis non concupiui. hoc de semecipso beatꝰ
uob uerbis aliis asserit. quia fulgentẽ solẽ &e lunã incedentẽ
clare non uiderit. atq ex his in cordis abditis lȩtatus non sis
quuia ninipũ gaude non poterat de his quȩ ꝑ delectaciõis
desspstedium non udebat. Si uero cuncta hȩo quȩ pixta hifto¬
temur. quid hoc in loco aurũ accipimꝰ nisi p̃clari intellec¬
tus ingeniũ. Quid obrizum nisi mentẽ. quȩ dũ igne
amoris excoquit᷑ semꝑ in se seruat claritatẽ pulchritu¬
dinis. ootidiana innouatione feruoris.: Llescit enĩ mens
ꝑ eorpus ueterascere. quȩ studet ꝑ desidium semꝑ in cho¬
are. Hiic nãq ꝑ paulũ dicit᷑. Renouamini sꝑu mentis
ure. Hinc ꝓsalmista qui ad ꝑfectionis iam culmen ꝑuene¬
rate guasi uichoans dicebat. Dixi nc̃ exꝑi. Quia iudelicet si
lasesere abinchoatis bonis nolumꝰ : ualde necesse e ut

Expanded text:
dicitur: Diem hominis non concupivi, tu scis, hoc de semetipso beatus dicitur: Diem hominis non concupivi, tu scis, hoc de semetipso beatus Job verbis aliis asserit, quia fulgentem solem et lunam incedentem clare non viderit, atque ex his in cordis abditis laetatus non sit, quia nimirum gaudere non poterat de his quae per delectationis desiderium non videbat. temur, quid hoc in loco aurum accipimus, nisi praeclari intellectus ingenium; quid obryzum, nisi mentem? quae dum igne amoris excoquitur, semper in se servat claritatem pulchritudinis quotidiana innovatione fervoris. Nescit enim mens per torporem veterascere, quae studet per desiderium semper inchoare. Hinc namque per Paulum dicitur: Renovamini spiritu mentis vestrae . Hinc Psalmista, qui ad perfectionis jam culmen pervenerat, quasi inchoans dicebat: Dixi, nunc coepi , quia videlicet si lassescere ab inchoatis bonis nolumus, valde necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
corporea. delectatus non sum : Sc̃i et̾nĩ uiri postꝗͣ omĩa
pͣsentis uite oblectam̃ta despiciunt: p̃ illꝰ lucis iut̾nȩ. dul¬
cedine: ab hao exteriori luce animã quasi a tenebris. aũ¬
tunt: multũq se cũ intͥnsec̾ contenduntt. ne huiꝰ lucis quȩ
fulget ex tͥnsecus delectacione rapiant᷑. Lux quippe uisi¬
bilis si incaute diligit᷑. a luce inuisibili cor eȩcatur: quia
quanto extra se manis animꝰ fundit᷑. tanto ãpliꝰ in urẽnis ob¬
tutib reũb̾atur. Unde sollerter quiq ne corporeis sensib
nimis adexteriora relabant᷑ continuo studio int᷑ m̾tẽ suã
occulta disciplina. custodiȩ se colligunt: ut cantomagis
inueniant᷑ interiꝰ integri quãtominꝰ st̃ exceriꝰ fusi. Hoo
ecenĩ uigore discipline intra mentis suȩ archana constri¬
acerat: qui exterioris uitȩ appecitũ fugiens dicebat. Biem
hominis non concupiui tu scis. Quod gͦ apud ꝓpħam

Expanded text:
corporea delectatus non sum? Sancti etenim viri postquam omnia corporea delectatus non sum? Sancti etenim viri postquam omnia praesentis vitae oblectamenta despiciunt, prae illius lucis internae dulcedine, ab hac exteriori animum luce quasi a tenebris avertunt: multumque secum intrinsecus contendunt, ne hujus lucis, quae fulget extrinsecus, delectatione rapiantur. Lux quippe visibilis si incaute diligitur, a luce invisibili cor caecatur, quia quanto extra se inhians animus funditur, tanto amplius in internis obtutibus reverberatur. Unde solertes quique ne corporeis sensibus nimis ad exteriora dilabantur, continuo studio intra mentem suam occulta custodiae disciplina se colligunt, ut tanto magis inveniantur interius integri, quanto minus sunt exterius fusi. Hoc enim vigore disciplinae intra mentis suae se arcana constrinxerat, qui exterioris vitae appetitum fugiens, dicebat: Diem hominis non concupivi, tu scis . Quod ergo apud prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
in auro ñ habuisse fiduciã. nec in multis diuiciis lȩtatũ se fuisse
testatur. adhuc ad sublimiora ducit᷑. ut tanto nos mag̃ erudia
quanto de se aliqua subtiliꝰ narrat. Ait enĩ. Siuidi solẽ cũ
fulgeret. & limã incedentẽ clare: & lȩtatũ ẽ in abscondito
cor meũ. Quid hoc loco uideri dicit᷑ nisi desid̾ant̃ intueri:
nde oe psalmista ait. Iniquitatẽ si conspexi. in corde meo:
ñ ex audiat deus. Que nimirũ iniquitas inore expͥmi expͥ¬
mi non posset: si non conspiceret᷑ incorde. Sed aliud ẽ ui¬
dere ꝑ udicium: aliud ꝑ appecitum. Beatꝰ gͦ iob fulgentẽ
solẽ & clare incedentẽ lunã. neqͥquã uidisse se ꝑhibet: ut
se demonstret p̃sentis lucis speciẽ non appetisse. Aesi post
despeccũ terrenȩ suȩ habundantiȩ patent̃ insinuet. Nuid
dicam quia neqiquã in auro lȩtatus sum: qui in ipsa ꝙͦ luce

Expanded text:
in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse in auro non habuisse fiduciam, nec in multis divitiis laetatum se fuisse testatur, adhuc ad sublimiora ducitur, ut tanto nos magis erudiat quanto de se aliqua subtilius narrat. Ait enim: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est in abscondito cor meum. Quid hoc in loco videre dicitur, nisi desideranter intueri? Unde Psalmista ait: Iniquitatem si conspexi in corde meo, non exaudiat Deus . Quae nimirum iniquitas in ore exprimi non posset, si non conspiceretur in corde. Sed aliud est videre per judicium, aliud per appetitum. Beatus ergo Job fulgentem solem, et clare incedentem lunam nequaquam vidisse se perhibet, ut se demonstret praesentis lucis speciem non appetisse. Ac si post despectum terrenae suae abundantiae patenter insinuet: Quid dicam, quia nequaquam in auro laetatus sum, qui in ipsa quoque luce
Abbreviated transcription (Latin):
cor meũ: de ocdatus sum manũ meam ore meo: que ẽ ini¬
quidas maxima & negatio contͣ dm̃ altissimũ. Incertũ ñ est
quod utraq hȩo luminaria humanis ministeriis deputata
celi miliciȩ uocant᷑ : in quoꝵ cultu multos nouinꝰ scͥptura
ceste cecidisse: sicut scriptũ.ẽ. Adorauert uniũsa miliciã
yli. be q sol & lua aliter uident᷑ ad usũ alit̾ aduenerttio¬
ne eo more quo a cultorib sius uenerari solent. solẽ & limã
beatus iob nequaq uidisse se ꝑhibet: nec lȩcatũ fuisse cor
sue. nec oscłatum manũ ore suo. Inqua uidelicet osculati.¬
one quid aliud quã grã uenerationis expͥmit᷑.  Quo dsi
fecisset umꝙ hoc: iniquitatẽ maximã ce dei negationẽ
pirat. sed postq de se tanta locis suꝑiorib uirtutũ cu¬
mina uarrauit. quid nc̃ mirũ memorat. si solẽ ac limã
ñ se adorasse manifestat. Pinde pensandũ. ẽ. quod postq

Expanded text:
cor meum, et osculatus sum manum meam ore meo, quae est inicor meum, et osculatus sum manum meam ore meo, quae est iniquitas maxima ei negatio contra Deum altissimum. - Incertum non est quod utraque haec luminaria humanis ministeriis deputata coeli militiae vocantur, in quorum cultum multos novimus, Scriptura teste, cecidisse, sicut scriptum est: « Adoraverunt universam militiam coeli . » Et quia sol et luna aliter videntur ad usum, aliter ad venerationem, eo more quo a cultoribus suis venerari solent, solem et lunam beatus Job nequaquam vidisse se perhibet, nec laetatum fuisse cor suum, nec osculatum ore suo. In qua videlicet osculatione quid aliud quam gratiarum venerationem exprimit? Quod si fecisset unquam, iniquitatem maximam, et Dei negationem vocaret. Sed postquam tanta de se locis superioribus virtutum culmina narravit, quid nunc mirum memorat, si solem ac lunam non se adorasse manifestat? Unde pensandum est, quod postquam
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ ꝑegrinationis erĩma. qm̃ eã quã appetunt adhu
creatoris sui speciẽ contẽplari minime sinunt᷑: omns̃ p̾sen¬
tis uitȩ copiam inopiã deꝑutant: quia uidelicet nil extra
dm̃ sufficit m̃ti. quȩ ueracit̃ dm̃ querit. Et plerũq eis ipsa
sua habundantia fit uehem̃ter onerosa: qr hoo ipsum gra¬
uit̃ tolerant. quod festiuantes ad patriã in itinere multa
portant. Unde fit ut hȩo cum indigentib ꝑximis deuote
partiant᷑: quatinus dũ sumit iste qd non habet. deponit
ille qd̃ ampliꝰ habebat : nec conuiator uacuus ãbulet. nec
eũ quẽ retardare in uia poterat nimiũ onus grauet. flec
tigͦ de multa habundantia minime lȩtantur: quã ui¬
delicet ꝓ amore clestis patrimonii autꝰ largiendo disꝑ¬
gunt. aut despiciendo deserunt. Sequit. Si uidi solẽ cũ¬
fulgeret. & lunã incedentẽ clare. & lȩcatum ẽ in abscondito

Expanded text:
in hujus peregrinationis aerumna, quoniam eam quam appetunt adhuc in hujus peregrinationis aerumna, quoniam eam quam appetunt adhuc creatoris sui speciem contemplari minime sinuntur, omnem praesentis vitae copiam inopiam deputant, quia videlicet nil extra Deum sufficit menti quae veraciter Deum quaerit; et plerumque eis ipsa sua abundantia fit vehementer onerosa, quia hoc ipsum graviter tolerant, quod festinantes ad patriam in itinere multa portant. Unde fit ut haec cum indigentibus proximis devote partiantur, quatenus dum sumit iste quod non habet, deponat ille quod amplius habebat; nec conviator vacuus ambulet, nec eum quem retardare in via poterat nimium onus gravet. Electi ergo de multa abundantia minime 699 laetantur, quam videlicet pro amore coelestis patrimonii aut largiendo dispergunt, aut despiciendo deserunt. Sequitur: CAPUT fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est in abscondito
Abbreviated transcription (Latin):
heret: illuc uidelicet trabit᷑. qͦ tendit qd tenet:. Priꝰ itaq
curandum ẽ ne quisq temporalia diligat : ac deuide
ne in eisde temporalib quȩ non ad delectationẽ sibi sed
ad usũ retinet fiduciã ponat: qm̃ conunctꝰ decurren¬
tib mox statum suũ animꝰ ꝑdit. Nã uitȩ p̃sentis fluctus
trahit quẽ leuat: & ualde demens ẽ qui in ungͥam uol.¬
uitur. & plantã figere conat᷑. Sed sunt pleriq qui &¬
si in reb transeuntib fiduciã neqͣquã ponunti cũ tam̃si¬
bumet ad usus necessarios abunde ad sunt mñte sac rals
litant᷑. Qua inre dubiũ non est quia tanto quisq miniꝰ
dolet quod ddesint ȩc̃na. quãtomag̃ gaudet qd ad sint
tĩporalia : ce. qui minꝰ. dolet qd desunt tẽporalia. cerci
exspectat ut adsint ȩt̃na. Hoc itaq de terrenis reb
gaudium beatus iob non se habuisse testificans i sub¬

Expanded text:
haeret, illo videlicet trahitur, quo tendit quod tenet. Prius itaque haeret, illo videlicet trahitur, quo tendit quod tenet. Prius itaque curandum est ne quis temporalia diligat, ac deinde ne in eisdem temporalibus quae non ad delectationem sibi, sed ad usum retinet, fiduciam ponat, quoniam conjunctus decurrentibus mox statum suum animus perdit. Nam vitae praesentis fluctus trahit quem levat, et valde demens est qui in unda volvitur, et plantam figere conatur. Sed sunt plerique qui etsi in rebus transeuntibus fiduciam nequaquam ponunt, cum tamen sibimet ad usus necessarios abunde adsunt, mente tacita laetantur. Qua in re dubium non est, quia tanto quisque minus dolet quod desint aeterna, quanto magis gaudet quod adsint temporalia; et qui minus dolet quod desint temporalia, certius exspectat ut adsint aeterna. Hoc itaque de terrenis rebus gaudium beatus Job non se habuisse testificans, sub
Abbreviated transcription (Latin):
nos plurimos: requiesce. comede: bibe: epulare
Sed hõ suꝑna uax increpat dicens. Stulte hac
nocte animã tuam repetunt ate : quȩ aut parasti
cinus erunt: Eadẽ enim noddi sublatas ẽ: qui iretũ sibi
habundantia multa tẽpoꝵ fucrat p̾stolatꝰ: ut scilicet qui
in longum sibi subsidia colligendo ꝓspiceret. subsequentẽ
diem uel unũ minime uidet. Quasi in aquis enm deflu¬
entib fundam̃tũ ponere ẽ: in reb labentib spei fiduciã
uelle solidare. Stante enĩ in ꝑꝑetuum deo : transeunt oĩa.
Quid gͦ nisi ab stante fugere est: transeuntib reb in he¬
rere: Quis namq umꝗͣ decurrentiũ fluminũ. tumi¬
dis uerticib raptus: manere ipse fixꝰ potuit deorsũ
unda defluente:Quisquis gͦ defluere deuitat. suꝑẽ
ut qd̃ defluit fugiat : ne ꝑ hoc quod amat. in hoc
cogat᷑ ꝑuenire qd deuitat. Qui enim beb labentib in¬

Expanded text:
nos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. nos plurimos, requiesce, comede, bibe, epulare. Sed hunc superna vox increpat, dicens: Stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te; quae autem parasti, cujus erunt ? Eadem enim nocte sublatus est, qui in rerum sibi abundantia multa tempora fuerat praestolatus, ut scilicet qui in longum sibi subsidia colligendo prospiceret, subsequentem diem vel unum minime videret. Quasi in aquis enim defluentibus fundamentum ponere est in rebus labentibus spei fiduciam velle solidare. Stante enim in perpetuum Deo, transeunt omnia. Quid ergo a stante fugere est, nisi transeuntibus rebus inhaerere? Quis namque unquam decurrentium fluminum tumidis vorticibus raptus manere ipse fixus potuit, deorsum unda defluente? Quisquis ergo defluere devitat, superest ut quod defluit fugiat, ne per hoc quod amat in hoc cogatur pervenire quod vitat. Qui enim rebus labentibus in
Abbreviated transcription (Latin):
descendẽ paulo suꝑiꝰ premisit dicens. si ambulaui in
uanitate & festinauit in dolo pes meus: Atq ut mon¬
stret᷑ quam fuerit ad cuncta pauidus ad omĩa cuc¬
spectus inferius. asserit dicons: semꝑ enĩ quasi timĩ¬
tes suꝑ me fluctꝰ timui dm̃. Qui scilicet in ꝓsꝑis po¬
situs atq habundantia rerũ fultus si spẽ aut in sius
actib aut in circfluentib reb poneret: ꝓfecto iustꝰ
non ẽẽt. Sed quando iste uir scs i s pẽ suam posuit:
qui aꝑte dicit. ecce non est auxiliũ mͥ inme: Quio
aurũ. Sc̃s gͦ uir nec aurũ robur. nec sibi eẽ obrizam
io t̃ pudẽ auri molem fiduciam credidit: qr spẽ atq
delectationẽ suam in solius grã conditoris figens.
nerp de quantitate auri neq de specie peccauit.
De cpatore quippe desꝑasse fuerat: si spẽ in creata
posuisset. In reb aut̃ dubiis spẽ fixerat diues ille
qu dicebat. Anima habes multa bona posita in an¬

Expanded text:
descendere, paulo superius praemisit, dicens: Si ambulavi in descendere, paulo superius praemisit, dicens: Si ambulavi in vanitate, et festinavit in dolo pes meus . Atque ut monstraretur quam fuerit ad cuncta pavidus, et ad omnia circumspectus inferius asserit, dicens: Semper enim quasi tumentes super me fluctus timui Dominum . Qui scilicet in prosperis positus, atque abundantia rerum fultus, si spem aut in suis actibus aut in circumfluentibus rebus poneret, profecto justus non esset. Sed quando iste vir sanctus in se spem posuit, qui aperte dicit: Ecce non est auxilium mihi in me ? aurum. Sanctus ergo vir nec aurum robur, nec sibi esse obryzum, id est rudis auri molem fiduciam credidit, quia spem atque delectationem suam in solius gratia conditoris figens, neque de quantitate auri, neque de specie peccavit. De creatore quippe desperasse fuerat, spem in creatura posuisse. In rebus autem dubiis spem fixerat dives ille, qui dicebat: Anima, habes multa bona reposita in an
Abbreviated transcription (Latin):
uisumẽ. de pͥmis quatuor uircutib loquar: prudentiatẽ¬
ꝑantia. fortituo. atq iusticia. tanto ꝑfectȩ sunt singulȩ.
quanto uicissim sibimet coniuntce. Disrunctȩ aut̃ ꝑfeccȩ
ex̃. nequaꝙ possunt: qi nec prude ntia uera ẽ. que uista tẽ¬
ꝑans & fortis non ẽ : nec ꝑfecta tẽꝑantia. quȩ foitis iusta
o prudens non ẽ: nec forcitudo integra. quȩ pyndens tẽ¬
ꝑans & uusta non ẽ: neo uera iusticia. quȩ prudens fortis
sed coniucdas inse uirtutes habuerit enumerando sin¬
gulas innotescit. Nã hona pudicitiȩ insinuans dicitt.¬
Si deceptũ ẽ cor meũ suꝑ mulierẽ. Atq ut eidẽ pudicitiȩ
demonstraret humilitatis gram nullatenꝰ defuisse: post
çtã subiungit. Si contẽpsi iudiciũ subire cũ seruo me
Qui ut humilitati suȩ ostendẽt miscłiam fuisse con¬
uinctam paulo post dicit. si negaui qd uolebant pau

Expanded text:
visum est, de primis quatuor virtutibus loquar, prudentia, temvisum est, de primis quatuor virtutibus loquar, prudentia, temperantia, fortitudine, atque justitia; tanto perfectae sunt singulae, quanto vicissim sibimet conjunctae. Disjunctae autem perfectae esse nequaquam possunt, quia nec prudentia vera est quae justa, temperans et fortis non est, nec perfecta temperantia quae fortis, justa et prudens non est, nec fortitudo integra quae prudens, temperans et justa non est, nec vera justitia quae prudens, fortis sed conjunctas in se virtutes habuerit, enumerando singulas innotescit. Nam bona pudicitiae insinuans, dicitSi deceptum est cor meum super mulierem . Atque ut eidem pudicitiae demonstraret humilitatis gratiam nullatenus defuisse, post caetera subjungit: Si contempsi subire judicium cum servo meo . Qui ut humilitati suae ostenderet misericordiam fuisse conjunctam, paulo post dicit: Si negavi quod volebant pa
Abbreviated transcription (Latin):
quasi mĩscłes. sed nequaquã iustos. quosda uͦ quasi iustoss
in se potiꝰ quã in dño confidentes. Et certũ ẽ quia neo castitas
in eiꝰ corde uera ẽ. cui humilitas deest: quippe quia suꝑbia
se intͥnsecꝰ corrũpente. fornicatur semetipsũ diligens. a diumo
amore. Nec humilitas uera ẽ cui miscłia iuncta non ẽ : quia
nec debet humilitas dici. quȩ ad conpassionẽ fr̃ns miseriȩ
nescit inclinari. Nec miscłia uera ẽ quȩ a rectitudine iusti¬
ciȩ existit aliena: quia quȩ potest ꝑ iniusticiã pollui. nec̾it
ꝓculdubio sibimetipsi misereri. Nec iusticia uera ẽ quȩ fidu¬
ciã suam non inconditore om̃ĩũ. sed inse fortasse aut in reb
conditis ponit: qr dũ & creatore spẽ subtrahit. ipse sibi pͥn¬
cipalis iusticiȩ ordinẽ ꝑuertit. Ilna itaq uircꝰ sine aliis aut
omĩno nulla ẽ: aut inꝑfecta. Alt enĩ sicut sic̃ quib dam

Expanded text:
quasi misericordes, sed nequaquam justos; quosdam vero quasi justos, sed quasi misericordes, sed nequaquam justos; quosdam vero quasi justos, sed in se potius quam in Domino confidentes. Et certum est quia nec castitas in ejus corde vera est, cui humilitas deest, quippe quia superbia se intrinsecus corrumpente fornicatur, si semetipsum diligens, a divino recedit amore. Nec humilitas vera est cui misericordia juncta non est, quia nec debet humilitas dici, quae ad compassionem fraternae miseriae nescit inclinari. Nec misericordia vera est quae a rectitudine justitiae existit aliena, quia quae potest per injustitiam pollui, nescit procul dubio sibimetipsi misereri. Nec justitia vera est quae fiduciam suam non in conditore omnium, sed in se fortasse, aut in rebus conditis ponit, quia dum a creatore spem subtrahit, ipse sibi principalis justitiae ordinem pervertit. Una itaque virtus sine aliis, aut omnino nulla est, aut imperfecta. Ut enim, sicut quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
iccuro gestas uircutes narnit
qr int cͣrepationis uerba. & ꝑ¬
cussionis uerba dephensus. ab spei fiducia m̃te suamla¬
befactari considerat. M ułta quippe egisse se mala abi¬
crepantib amicis audierat: ce ne uerbis parit᷑ & fla¬
galis pressa indesꝑatione mens corruat. hanc ꝑsuarũ
nitutũ inemoriã ad spẽ reformat: ut nequaq sede.¬
beat in calamitate deicere: quȩ tranquillitatis sue cẽ¬
pore se memienat tã sublimia egisse. Quia g in¬
tentionis eiꝰ causã diximus : restat ut auditas u̾irtu¬
tes illł subtilit᷑ ꝑ pendamus. Hoc aut̃ pͥmũ sciendũ¬
t̃ quia quisquis uirtute aliquar pollere creditur:
tẽ ueracit᷑ pollet cũ uiciis ex als parte non subiacet. Nã si ex
alio uicis subdit᷑: neo hoc est solidũ ubi stare putabat᷑.
inaqueq enim uirtꝰ tanto sola minor ẽ: quanto desunt rȩtei
lã sepe quosdã pudicos quid̃s̃ uidisse nos contigit: sed non
humiles. quosd̾a uero quasi humiles: sed non miscdes. quosd̾a

Expanded text:
stas virtutes narrat, quia inter increpationis verba et percussionis verbera deprehensus, a spei fiducia mentem suam labefactari considerat. Multa quippe et egisse se mala ab increpantibus amicis audierat, et ne verbis pariter et flagellis pressa in desperationem mens corruat, hanc per suarum virtutum memoriam ad spem reformat, ut nequaquam se debeat in calamitate dejicere, quae tranquillitatis suae tempore se meminerat tam sublimia egisse. Quia igitur intentionis ejus 697 causam diximus, restat ut auditas virtutes illius subtiliter perpendamus. 2. Una virtus sinest, quia quisquis virtute aliqua pollere creditur, tunc veraciter pollet, cum vitiis ex alia parte non subjacet. Nam si ex alio vitiis subditur, nec hoc est solidum, ubi stare putabatur. Unaquaeque enim virtus tanto minor est, quanto desunt caeterae: Nam saepe quosdam pudicos quidem vidisse nos contigit, sed non humiles; quosdam vero quasi humiles, sed non misericordes; quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa concinens ait. Ego dixi in excessu mĩtis mee oĩs
homo m̃dax. Cui respondi potest. Siom̃ĩs. & tu. fals¬
qͦue iam erit sententia quã mendax ipse ꝓtulisti.
Si uero ipse non m̃dax uera iã sententia ñ erit quia
dũ tu uerax es non omĩs homo cognoscit᷑ mendax.
Sed notandũ qd̵ p̃mitcitur ego dixi in excessu m̃tis
mee. P ex cossimi gͦ mentis etiã semecipsũ transũt
cũ de hominis qualitate defiuent. Ac si patent̃
dicat. De falsitate om̃iũ hominũ inde uerã sententiã ꝓtuli: un¬
de ego ipse suꝑ hoĩem fui. Intantũ uero & ipse mendax in quã¬
tũ homo. in tantũ aut̃ omĩno non m̃dax in quantũ ꝑ excessũ
m̃tis suꝑ hominẽ. Sic itaq sio ꝑfecti om̃s quãuis adhuc aliqͥd
turbulentũ de infirmitate carnis tolerent iã tamen intͥn¬
secus tranquillissimo secreto ꝑfruunt᷑. ꝑ contẽplationẽ m̃tis:

Expanded text:
propheta concinens, ait: Ego dixi in excessu mentis meae: Omnis propheta concinens, ait: Ego dixi in excessu mentis meae: Omnis homo mendax . Cui responderi potest: Si omnis homo, et tu, falsaque jam erit sententia quam mendax ipse protulisti. Si vero ipse non es mendax, vera jam sententia non erit, quia dum tu verax es, non omSed notandum quod praemittitur: Ego dixi in excessu mentis meae. Per excessum ergo mentis etiam semetipsum transiit, cum de hominis qualitate deicue dicat: De falsitate omnium hominum inde veram sententiam protuli, unde ego ipse super hominem fui. In tantum vero et ipse mendax, in quantum homo. In tantum autem omnino non mendax, in quantum per excessum mentis super hominem. Sic itaque, sic perfecti omnes, quamvis adhuc aliquid turbulentum de infirmitate carnis tolerent; jam tamen intrinsecus tranquillissimo secreto perfruuntur per contemplationem mentis,
Abbreviated transcription (Latin):
inimaginẽ dei ãbulet homo tam̃ uane contͣbabitur:
plerũq agit᷑ ut & turbet᷑ exteriꝰ & in ꝑturbabilis
duret interiꝰ. & qd uane conturbari potͥest de infir¬
mitate carnis sit: quãuis qd̃ iniagine dei ãbuilat
de uirtute mentis. quatinꝰ & roboret᷑ uitꝰ diino ad¬
uitorio & tam̃ ad huo foris sarcina p̃mat᷑ humana.
nde bene abacuc tterũ unã sententiã ꝓtulit adutͣq
seruientẽ. Ait enĩ. Et intͦunt tromor inossamea. &
subtꝰ me turbata ẽ. uirtꝰ mea. Ac si diceret. Non mea
uirtꝰ est in quasu ꝑiꝰ raptꝰ in ꝑtͣbabilis maneo : & mea
uirtꝰ.ẽ. inqua infemꝰ turbor. Ipse gͦ suꝑ se in ꝑtͣbabilis
ipse subse ꝑturbabilis: qr suꝑ se ascend̾at in quãcũ
rapiebatur ad sũma: & sub semecipso erat in quãtũ
ad huo reliquias trahebat in infima. Ipse suꝑ se inꝑtͣ¬
babilis quia indei iam contẽplatione transierat:
ipse sub se ꝑturbabilis. quia sub semecipso ad huo
infirmus homo remanebat. Huic sententiȩ dauid

Expanded text:
gine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur , plerumque agitur, ut et turbetur exterius, et imperturbabilis perduret interius; et quod vane conturbari potest, de infirmitate carnis sit, quamvis quod in imagine Dei ambulat, de virtute mentis, quatenus et roboretur intus divino adjutorio, et tamen adhuc foris sarcina prematur humana. Unde bene Habacuc iterum unam sententiam protulit ad utraque servientem. Ait enim: Et introivit tremor in ossa mea, et subtus me turbata est virtus mea . Ac si diceret: Non mea virtus est in qua superius raptus imperturbabilis maneo, et mea virtus est in qua inferius turbor. Ipse ergo super se imperturbabilis est, ipse sub se perturbabilis, quia super se ascenderat, in quantum rapiebatur ad summa; et sub semetipso erat, in quantum adhuc reliquias trahebat in infima. Ipse super se imperturbabilis est, quia in Dei jam contemplationem transierat; ipse sub se perturbabilis, quia sub semetipso adhuc infirmus homo remanebat. Huic sententiae David
Abbreviated transcription (Latin):
remͣ. Quȩ ninirũ sententia potest qͦ ꝑ misteriũ ex uoce
redẽp̃toris intelligi. Luri quippe eiꝰ tab̾naculi de carnib illi
saturari cupiert̃: uel uidei scilicet ꝑsequentes uel gentiles
credentes: qr & illi molici st̃ corpꝰ illiꝰ quasi consum̃do extm¬
guere. & isti esurientẽ mentẽ suam desid̾ant ꝑ cotidianũ u¬
molationis sacrificiũ de eiꝰ carnib satiare. Sed nc̃ soliꝰ istoriȩ
uirtutẽ sequentes pensemus quanta fortitudine scĩ uri aĩmꝰ
extͣ intraq sollicitꝰ ad omĩa parcit᷑. Quis iniuste agentib aut
umꝙ ꝑ silentiũ cȩdẽt. aut ꝑ rectitudinẽ non contiret : ꝓfcc¬
to aduersarios non habuisset. Sed ineo qd̃ uias uitȩ. tenuit
exoptatores suȩ mortis inuenit: foris patentes adũsarios ꝑtu¬
lit untꝰ latentes. Muor ẽ aut̃ iurtꝰ certaminis foras quẽpiã
udere mala quȩ suꝑot. ce intꝰ qd̾ toleret ñ hab̾e. ꝑfectȩ aut̃

Expanded text:
 Quae nimirum sententia potest quoque per mysterium ex voce Redemptoris intelligi. Viri quippe ejus tabernaculi, de carnibus illius saturari cupierunt, vel Judaei scilicet persequentes, vel gentiles credentes. Quia et illi moliti sunt corpus illius consumendo exstinguere, et isti esurientem mentem suam desiderant per quotidianum immolationis sacrificium de ejus carnibus satiare. Sed nunc solius historiae virtutem sequentes, pensemus quanta fortitudine sancti animus extra intraque sollicitus ad omnia patitur, qui si injuste agentibus, aut unquam per silentium cederet, aut per rectitudinem non contrairet, profecto adversarios non habuisset. Sed in eo quod vias vitae tenuit, exoptatores suae mortis invenit. Foris patentes adversarios pertulit, intus latentes. Minor est autem virtus certaminis foris quempiam videre mala quae superet, et intus quod toleret non habere. Perfectae autem
Abbreviated transcription (Latin):
pondus dei poterit ferre qui despicit. si hoc &. ille in uer¬
bere ꝑtulit qui ꝑ timorẽ p̃uidit. Ynde siñnoꝑe formi¬
dandũ nob̃ est : illud tantȩ distͥccionis examen. Constat
aut̃ quia in hac uita cũ ꝑcutit. si ꝑcussionẽ correctio se¬
quit᷑. disciplina patͥs ẽ. non ira iudicis. Amor corrigentis
ẽ s non distͥctio punientis. Ex ipso gͦ p̃senti uerb̾s. iu¬
dicia ȩc̃na pensanda st̃. Hino enim ꝑpendẽ. hino sũmo¬
ꝑe debemus: quomͦ feratur illa quȩ repbat: si ferri mͦ
uix ualet eius ira que purgat Explic̃ lib̃. xxiͦ.¬

Expanded text:
pondus Dei poterit ferre qui despicit, si hoc et ille in verpondus Dei poterit ferre qui despicit, si hoc et ille in verbere pertulit qui per timorem praevidit? Unde summopere formidandum nobis est illud tantae districtionis examen. Constat autem quia in hac vita cum percutit, si percussionem correctio sequitur, disciplina patris est, non ira judicis; amor corrigentis est, non districtio punientis. Ex ipso ergo praesenti verbere judicia aeterna pensanda sunt. Hinc etenim perpendere summopere debemus quomodo feratur illa quae reprobat, si ferri modo vix valet ejus ira quae purgat. LIBER VI
Abbreviated transcription (Latin):
Bene aut̃ stibdittu Et pondus eiꝰ ferre non ꝑotut. Qm̃ qui
extremi iudicũ aduentũ intenta m̃te considerat. ꝓfecto ui¬
det quia tantꝰ pauor inminet. quantũ non solũ dc̃ ude
sed se etiã nc̃ preuidẽ ꝑtimescat. Consideratione nãq tanti
terroris mecu animus palpitat: & intentionis sus oculos
decliuans. intueri quod p̃uidet recusat. Bene gͦ dicitur.
q pondus eius serre non potui : quia cũ suꝑne maiesta¬
tis uĩ adiudiciũ uenientis terrorẽq tanti examinis con¬
sidando animꝰ conatur exquirere. mox ad semetipsum
refugiens. sese expauescit inuenisse. Sed int̃ hȩc pen¬
sandũ est. quia beatus iob ista de se loquit᷑ laudatus.
&e flagellatus. Si gͥ saltĩ ad meritoꝵs ꝓuectũ ita ꝑcus ẽ:
qui sic timuit: quomͦ ferienllus ẽ qui contẽpuit: Quom̃
dep̃ssura st̃ dei iudicia eos qui se eleuant. siq illos adtem p̾
depͥmunt qui hȩc semꝑ in hunlitate formidant. Qtom̾

Expanded text:
 Et pondus ejus ferre non potui, quoniam qui extremi judicii adventum intenta mente considerat, profecto videt quia tantus pavor imminet, quantum non solum tunc videre, sed se etiam nunc praevidere pertimescat. Consideratione namque tanti terroris metu animus palpitat, et intentionis suae oculos declinans, intueri quod praevidet recusat. Bene ergo dicitur: Et pondus ejus ferre non potui, quia cum supernae majestatis vim ad judicium venientis terroremque tanti examinis considerando animus conatur exquirere, mox ad semetipsum refugiens, sese expavescit invenisse. Sed inter haec pensandum est quia beatus Job ista de se loquitur laudatus et flagellatus. Si igitur saltem ad meritorum profectum ita percussus est qui sic timuit, quomodo feriendus est qui contemnit? Quomodo depressura sunt Dei judicia eos qui se elevant, si et illos ad tempus deprimunt qui haec semper in humilitate formidant? Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ securitas cordis. iul concupiscentiȩ h abe secularis.
Nã si ad terrena adipiscenda cor inhiat securũ tum¬
quillũq eẽ. nullatenus potest: qr aut ñ habita
concupiscit ut habeat. aut adepta mecuit ne amit
ũsa. huc illucq quasi quibdã fluctib uoluit᷑. ac ꝑmodoᷤ
uarios rerũ alt̃nantiũ mutabilitate uersat᷑. Sin nͦ semel

Expanded text:
na est securitas cordis, nil concupiscentiae habere saecularis. Nam si ad terrena adipiscenda cor inhiat, securum tranquillumque esse nullatenus potest, quia aut non habita concupiscit ut habeat, aut adepta metuit ne amittormidat adversa, huc illucque quasi quibusdam fluctibus volvitur, ac per modos varios rerum alternantium mutabilitate versatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. Humerꝰ m̃s a iunctura sua cadat: quia tumirũ
qui patientiã seruare contẽp̃nit. socialẽ iutã citiꝰ ꝑ inpa¬
tientiã deserit. A iunctura ecenĩ humerꝰ cadit. cũ ad¬
uersitatis aliquid animꝰ ferre non ualens frat̃nam concor¬
diam relinquit: & quasi menbrũ separat᷑ a corpore.
tũ uł qui oꝑari bona poterat: a bonoꝵs omĩũ abscidũ
tiniũsicate Heq enĩ umꝙ seruari concordia nisi ꝑso
lã pacienciã ualet. Crebro namq in humana actione
nascit᷑uur unde mentes hominũ uicissim a suauirate
ac dilectione seꝑͣent᷑: & nisi ad adũsa toleranda se ani¬
mꝰ preparet ꝓculdubio humerus corpori ñ inheret.
Hinc etenĩ pꝰaulus ait. Inuicẽ onera urã portate:  sic
adimplebitis legẽ xp̃i. Hinc ꝑ semetipsã uerccas dicit¬

Expanded text:
jungit: Humerus meus a junctura sua cadat. Quia nimirum jungit: Humerus meus a junctura sua cadat. Quia nimirum qui patientiam servare contemnit socialem vitam citius per impatientiam deserit. A junctura etenim humerus cadit, cum adversitatis aliquid ferre animus non valens, fraternam concordiam relinquit; et quasi membrum separatur a corpore, cum is qui operari bona poterat a bonorum omnium abscinditur universitate. Neque enim unquam servari concordia nisi per solam patientiam valet. Crebro namque in humana actione nascitur, unde mentes hominum vicissim a sua unitate ac dilectione separentur; et nisi ad adversa toleranda se animus praeparet, procul dubio humerus corpori non inhaeret. Hinc etenim Paulus ait: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Hinc per semetipsam Ver
Abbreviated transcription (Latin):
teratur. Quia oꝑatio corporea ꝑ humerũ ac brachiũ
agitur. bona quȩ ore ꝓtulit si oꝑe ñ impleuit
cadere sibi hunerũ cẽ conteri brachiũ exoptat.
Ac si aꝑte dicat. Si ea quȩ dexi oꝑari renui: ipsũ
qd̃ mͥ ad oꝑandũ datũ est̾ corporis m̃brũ ꝑdam:
ut uidelicet cadat a corpore. quod exercere nolui ad
utilitatẽ. Si uero hȩc maledicti sententia ad sꝑitalẽ ẽ intel¬
ligentiã referenda. liquet ꝓfecto quod brachium corpori ꝑ
humerũ uigitur: & sicut ꝑ brachiũ bona oꝑatio ita ꝑ hu¬
merũ socialis uite coniunctio designat᷑. Unde ꝓpħa qͦ intuens
scos uniu̾salis eccłlȩ populos deo concordit̃ seruituros: ait.
Eo seruient ei humero uno. In eo gͦ quod dicit si leuaui suꝑ
pupillum manũ meam eũ uiderẽ me in porta suꝑiorẽ
mirã uircutẽ patientiȩ seruasse se asserit. qui grauari se
a ꝑsonis minimis nec contͣ hoc quod sibi iuste compecere
poterait declinauit. Quod tamen si minime fecerit ad¬

Expanded text:
test.---Quia operatio corporea per humerum ac brachium agitur, bona quae ore protulit, si opere non implevit, cadere sibi humerum et conteri brachium exoptat. Ac si aperte dicat: Si ea quae dixi operari renui, ipsum quod mihi ad operandum datum est corporis membrum perdam, ut videlicet cadat a corpore, quod exercere nolui ad utilitatem. Si vero haec maledicti sententia ad spiritualem est intelligentiam referenda, liquet profecto quod brachium corpori per humerum jungitur. Et sicut per brachium bona operatio, ita per humerum socialis vitae conjunctio designasanctos universalis Ecclesiae populos Deo concorditer servituros, ait: « Et servient in humero uno . » In eo ergo quod dicit: « Si levavi super pupillum manum meam, etiam cum viderem me in porta superiorem, miram virtutem patientiae servasse se asserit, qui gravari se a personis minimis, nec contra hoc quod sibi juste competere poterat, declinavit. Quod tamen si minime fecerit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
contenitur: quia nimirũ cuncta nr̃a oꝑatio cũ quiblibe
indẽatũr. ẽẽ. uircutib soluit᷑. nisi ꝑ caritatis iunculum
patientia conseruetur. Sua enĩ bona ꝑdet oꝑari.: qui
aliecia mala renuit ppeti. feruors qͣrppe iracũdi sꝑc
lesus quisq a dilectione resilit: & cũ se exceriꝰ grauari
non tolerat itꝰ se ꝑ amissũ lum̃ caritatis obscurat:
nec uidet iam quo tendat pedem boni oꝑis. qui oculi
ꝑdidit dilectionis. Sed scĩ uiri humerꝰ a iuinctura sua
non cadit : quia udelicet eius dilectio a socialis
uitȩ concordia ꝑ impatientiã non recedit: eiusq bra¬
ohium minime frangitur. quia om̃is eiꝰ oꝑatio in
coniunctione humeri id ẽ in caritatis conexione cu¬
stoditur. Sed quia consid̾atione bona hȩc tanta ege¬
rit atq a malis om̃ib sese abstinuerit: adiungit

Expanded text:
uia nimirum cuncta nostra operatio, cum quibuslibet videatur esse virtutibus, solvitur, nisi per charitatis vinculum patientia conservetur. Sua enim bona perdit operari qui aliena mala renuit perpeti. Fervore quippe iracundi spiritus laesus quisque a dilectione resilit, et cum se exterius gravari non tolerat, intus se per amissum lumen charitatis obscurat; nec videt jam quo tendat pedem boni operis, qui oculum perdidit dilectionis. Sed sancti viri humerus a junctura sua non cadit, quia videlicet ejus dilectio a socialis vitae concordia per impatientiam non recedit. Ejusque brachium minime frangitur, quia omnis ejus operatio in conjunctione humeri, id est in charitatis connexione custoditur, Sed qua consideratione bona haec tanta egerit, atque a malis omnibus sese abstinuerit, adjungit
Abbreviated transcription (Latin):
aut de his inqnib laudat᷑ & ñ sunt. maiꝰ dei iudicium
inueniat : aut de his in quib laudat᷑ & sunt conpetens p̾miũ
ꝑdat. Ynde plerũq fit ut sic̃ inuistꝰ ex laude sua polluit᷑
ita uir iustꝰ audita sua laude purget᷑. Nã dũ bona quȩ egio
ab hominib ꝑferri cognoscit. subtile contͣ se ut dictũ ẽ
extremi uidicii examen metuit. ac trepidus ad coñscientuã
sua innocuisse formidat. sibcilitatẽ securi examinis ꝑtimescens.
Ꝙ qua in se mala occulta st̃ ãputat. Pauet nãq si saltẽ talis dĩ
non ostendit̃. qualis ab hominib putat᷑. & neq contentꝰ est
ut in quid potuit in nocescere in hoc debeat remanere. Iã enĩ
de bonis sus. quasi retͥbutionẽ sibi factã. estimnat: uisi ersꝙ
alia quȩ ab hominib nesciunt᷑ adungat. Unde bene ꝑsalo

Expanded text:
aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus ad conscientiam rsua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hom
Abbreviated transcription (Latin):
statione laudamur: occulta pulsatione requirim. quid denob¬
ipsis sentiamꝰ. Suꝑba etenĩ mens eciã eũ de se falsa hona
dicunt᷑ exultat: qi non apud deum qualit uiuat. secd ap̃
homines qualit in notescat excogitat. ludiciũ de se etenĩ omĩ¬
potentis dei despiciens. & solũ mͦ hominũ querens. ind̾ aulita
laudes accollitur: quȩ hoo solum quesierat quasi de praus¬
oꝑis fauore lȩcatur. At contͣ si cor ueracit̃ humile. ẽ. bona
quȩ de se audit ut minime recognosett. o quia falsa dli¬
cunt᷑ metuit: aut cerce si adeẽ ea sibi ueracit᷑ scre. eo ipso
formidat. ne ab ec̃na dei retͥbutione sint ꝑdita. quo hȩo
considerat hominib deuulgata : pauet ꝙ uehem̃ter ne
spos futuri mimeris in mercede ꝑmutes transitorii fauoer
ne crucies: atq ab omi torporis sui pubigine merore eo¬
uitacionis excoquat᷑. Cauta enĩ considatione crepidat ne

Expanded text:
statione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobstatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus divulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem permutetur transitorii favorisne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne