comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lemosinam querebant. Cũ
uir beatissimus austregisi¬
lus dormunt n domino. ¶l¬
statoru tibi sanctum cor¬
pus illius frrebatur. Paup
ille scquebatur ad basilicãq
ubisppł̃tus est: penicuit iacẽ
ante scpulcium eius. Eadem
bris que crant arida officiũ

Expanded text:
lemosinam querebat. Cum vir beatissimus Austrigisilus dormivit in Domino, gestatorium, ubi sanctum corpus illius ferebatur, pauper ille sequebatur et ad baselicam ubi sepultus est pervenit, iacens ante sepulchrum eius eadem bris, que erant arida, officium
Abbreviated transcription (Latin):
corporis et sanguuus cõ
socraret. Ut colcretur iugi¬
giter per mmisterium: quod
scincl offerebatur in prcci¬
um. Ut quia cotidiana
et indeffessa currebat pro
hominũ salute redemptio:
perpetua esset redempciomiꝰ
oblacio et perhempnns ic¬
tuna illa iuueret in me¬
moria. et semper presens
isset in gracia. Uere uni¬
sa et pcrfccta hostia. fide cri¬
stimanda nonspecie: noqz
extcriori censẽda iusu. sco
intcriori affectu .N. Unde
merito celestis confirmat
auctoritas. quia caro inca
uere est cibus: et sanguis
meus uere est potus. Rece¬
dat crgo omne infidlita¬
tis ambiguum. quoniã¬
quidem qui auctor munc

Expanded text:
corporis et sanguinis sui consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium, quod semel offerebatur in pretium, ut quia quotidiana, et indefessa currebat pro hominum salute redemtio, perpetua esset etiam redemtionis oblatio, et perennis victima illa viveret in memoria, et semper praesens esset in gratia vere unica et perfecta hostia, fide aestimanda, non specie, nec exteriori censenda visu, sed interiori affectu. Unde merito coelestis confirmat auctoritas, quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. § 1. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor
Abbreviated transcription (Latin):
mire cterm: mori est. An¬
te sompnum dormitare; ãte
morte a salutt lãguesc̾e. Q
per pondus egrtudinis:
peruenitur ad sompnum
te clamor factus est. ecce spõ¬
sus uenit: exite obuiam
ci. De aduentu sponsi cla¬
mor media nocte sit: quia
sic dies indicii subripit.
ut preuiden non ualeat
quando uenit. Unde scrip¬
tum est. dies domini si c̃

Expanded text:
mire etenim mori est, ante somnum vero dormitare, est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis, pervenitur ad somnum clamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. 3. De adventu sponsi clamor in media nocte fit, quia sic dies judicii subrepit, ut praevideri non valeat quando venit. Unde scriptum est: Dies Domini sicut
Abbreviated transcription (Latin):
francorum uiro clarissimo
erchinoaldo: qui tunc pa
cepta. In cuius ministeri
o ipsa adolescens ita decen¬
tissime conuersata est:nt
et admirabilis condicio
tam principi qmͣ et omni¬
bus cius ministris cõpla¬
ceret. Erat enim benigna
animo: et morib omnib

Expanded text:
Francorum viroque clarissimo Herchinoaldo, qui tunc palcepta, in cuius mio ipsa adolescens honestissime conversata est, ita et admirabilis complaceret tam principi quam et hominibus ejus ministris. Erat enim benigna animo et moribus omnib
Abbreviated transcription (Latin):
insensibili materia quod
adoraret creauit de quibz
canitur in psalmo. Si¬
mulachra gentium argẽ¬
tum ctaurum: opera ma¬
nuum hominum. Os ha¬
bent et non loquentur: et¬
cetera. Notet autem dilecci
our̃a quam miranda di¬
stinctione sit factum: ut
cum de utraq ciusdem do¬
mini et saluatoris nostri
natura ab ipso domino.
et a fideli ens discipulo es¬
set proferenda sentencia:
dominus ipse humili¬
tatem assumpte humani¬
tatis profitetur: discipu¬
lus excellenciam diuine
de se quod factus cst. prop¬
ter nos: discipulus decla¬
rat de domino: qued ipse

Expanded text:
insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distincum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura, ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ne: menichil in graciam.
nichiluore laudancium:
sed quod dicturus sum ꝓ
testimonio dicere: et minꝰ
cius esse. meritis quam
totus orbis caint. sacerdo¬
tes mrantur uirginum
chori desiderant. monacho¬
nun et pauperum turba
deplangit. Uult lector bre¬
uit ciꝰ scire uirtutes: Omneᷤ
nos pauperes: pauperior
ipsa dimisis. Nec mirum
de proximis et familiosa
quamn iutroqz sexu de ser¬
uis et ãcill̃ ĩ fr̃es sorores q
mutauerat: ista referre cũ
custochium uirgiem et
deuotam xp̃o filiam ĩ cuiꝰ
consolacione libellus hic
cuditur: procul a nobili
genere sola fide et gracia
diuitem dereliquerit.

Expanded text:
e, me nihil in gratia, nihil more laudantium, sed, quidquid dicturus sum, pro testimonio dicere et minus eius esse meritis, quam totus orbis canit, sacerdotes mirantur, uirginum chori desiderant, monachorum et pauperum turba deplangit. uult lector bremter eius scire uirtutes ? omnes suos pauperes pauperior ipsa dimisit. nec mirum de proximis et familiola, quam in utroque sexu de seruis et ancillis in fratres sororesque mutauerat, ista proferre, cum Eustochium, uirginem et deuotam Christo filiam, in cuius consolationem libellus hic cuditur, procul a nobili genere sola fide et gratia diuitem reliquerit.
Abbreviated transcription (Latin):
. Iep̃i miliccm tegebat abscon¬
ditum. ut xp̃ianorum a¬
nimos quos inter tormen¬
ta uidebat deficere conforta¬
ret: et deo redderet ammas
quas dyabolus conabat

Expanded text:
isti militem agebat absconditum, ut Christianorum animos, quos inter tormenta videbat deficere, confortaret, et Deo redderet animas quas diabolus conabatur
Abbreviated transcription (Latin):
odie fratres kiñi na¬
talem illorum ĩfã¬
aum colimus: quos ab
herode crudelissimo rege in¬
terfectos esse cuuangelii
tertus loquitur. Et ideo cũ
summa crultacione gau¬
deat terra celestium militũ.
et tantaium parens fecũ¬
da uirtutum. Leccio. nͣ

Expanded text:
odie, fratres charissimi, Natalem illorum infantium colimus quos ab Herode crudelissimo rege interfectos esse euangelii textus loquitur. ideo cum summa exultatione gaudeat terra nostra caelestium militum et tantarum parens fecunda uirtutum. ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tis infirmitacem illicocũ
lini amentis solidare. Cui
cum discipuli dicirent. o¬
portunum domme tempᷤ
cepectetur: ut facilius ac soli
dius cncudetur: ille respon¬
dit. Sinite huc usq filioli
quomain si modo nonc
mendatur mciam super¬
stite in corpore non cinẽ¬
dabitur. Ex quo uerbo cũc¬
ti penc tabefacti. atq m an¬
gorem uersi: ceperunt mu¬
tuo suspirantes diccre. Nõ
contigat dominc famu¬
lis cuis hec uidere que loque¬
ns: sz magis annis mul¬
tis ad ornatum celesie suc
dominus pauperumqz pre¬
sidium beaticudincm tuã
hic uernare ymittat . sc .iii.

Expanded text:
tis infirmitatem illico cum liniamentis solidare. Cui cum discipuli dicerent: Opportunum, domine, tempus exspectetur, ut fdius emendetur', ille respondit: 'Sinite huc usque, filioli, quoniam si modo non emendatur, me iam superstite in corpore non emendabitur'. Ex quo verbo cuncti paene tabefacti atque in angorem versi, coeperunt mutuo suspirantes dicere: 'Non contingat, domine, famulis tuis haec videre quae loqueris, sed magis annis multis ad ornatum ecclesiae suae Dominus pauperumque praesidium beatitudinem tuam bic vernare permittat'. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
austregisilus ĩ amo¬
sire et dileccione dei attencius
in bonis openbus profie.
et clericatus onus inhiãter
desiderare: ac per hoc regem
petere dubitat, erat tunc in

Expanded text:
Austrigisilus in amore et dilectione Dei attencius in bonis operibus proficere et in clericati honus inianter desiderare; per quem hoc regi petere, dubitabat. Erat tunc in
Abbreviated transcription (Latin):
fiumus: et amici uocaniꝰ:
Quanta est dignitas homi¬
num esse amicos dei: sz au¬
distis gloriam dignitatis
audite et laboren certami¬
nis. Si fec̾itis que ego pre¬
cipio nobis amici mci estiᷤ
si ca que precipio nobis faci¬
atis. Ac si aperte dicat. Gau¬
detis de culimnine: pensate
quibus laborib uenitur

Expanded text:
umus, et amici vocamur. Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur
Abbreviated transcription (Latin):
que locutus es u dict̃s. Nõ
au ferctur de te uircoram
me. qui sedeat super thro¬
num israel: ita tamen si
custodicrint filii tui mã
suant: ut ambulent co¬
ram me: sicut ambulasti
in conspectumco. Et nũc
dominc deus isracl: firmẽ¬
tur uerba tua que locutuᷤ¬

Expanded text:
quae locutus es ei, dicens: Non auferetur de te vir coram me, qui sedeat super thronum Israel, ita tamen si custodierint filii tui viam suam, ut ambulent coram me sicut ambulasti in conspectu meo. Et nunc, Domine Deus Israel, firmentur verba tua quae locutu
Abbreviated transcription (Latin):
stib anmius nichil in
terrenis libet. Deforme cõ¬
spicitur quicquid de terre¬
ne rei placebat specie: qui¬
a sole preaose margarite
claricas fulget in mente.
E cuius diseccione: recte
per salomonei dicitur.

Expanded text:
stibus animus, nil in terrenis libet; deforme conspicitur quidquid de terrena placebat specie: quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente; de cujus dilectione recte per Salomonem dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sit uero dictum est: cum de
iudicio ad regnum redit.
uel certe dominus nobis
post iudicium transit: qr
ad humanitatis forma
in diumnitatis sue contem¬
placionem nos eleuat. Et
transire cius est: in clarita¬
tis sue speculacionem nos
ducere. cum cum quem ĩ
humanitate in iudicio cer¬
nunus: eciam in diuinita¬
te post indicium uidemuᷤ.

Expanded text:
sit vero dictum est, de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, qu a ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus.
Abbreviated transcription (Latin):
conscendit et contra con¬
suctudinem suam tor¬
menta personis adhiberi¬
iussit. Quod cum faceret
populus nichilominus
acclamabat. peccatum
tuum super nos. tunc il¬

Expanded text:
conscendit: tunc contra consuetudinem suam tormenta jussit personis adhiberi. Quod cum faceret, populus nihilominus acclamabat: Peccatum tuum super nos. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
lum sapientis corde. aure
et oculo premitteret: mox
de se ac de sins similibus
qui gencralem humani¬
tatis scienciam transcen¬
derant adiccit. Robis au¬
tem renclauit deus: perspi¬
ritum suum. leccio non a.¬

Expanded text:
lum sapientibus corde, aure et oculo, praemitteret, mox de se ac de sui similibus, quae generalem humanitatis sententiam transcenderent, adjecit: Nobis autem revelavit Deus per Spiritum suum . Cui
Abbreviated transcription (Latin):
Quincianus dixit. Elige
uolueris consilium: aut
diuersis penis in tormẽtis¬
quasi sapiens esto nobis¬
cum quod te natura dic¬
tauit. et sacrifica dris om¬
mpotentibus: quos uera
duinitas esse demonstras.
Sancta agatha dixit. Sit
talis uxortua qualis uc¬

Expanded text:
Quintianus dixit . eligae umque uo| lueris consilium ut+ diuersus poenus inter toquasi sapiens . et nobiles quod te| natura ditauit . sacrifica diis omnipotentibus·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua quali
Abbreviated transcription (Latin):
pro futura recenter. S uir
beatissimus nichil horum
suscipiens benedictione sr̃
cum tradita. ominq doi¬
mo eius in fide xp̃i corrobõ¬
rata festinabat ad propria.
Cumq iam portai a des

Expanded text:
profutura retentet. Sed vir beatissimus nihil horum suscipiens, benedictione super cum tradita, omnique domo ejus in fide Christi corroborata festinabat ad propria. 28. Cumque jam portam a De
Abbreviated transcription (Latin):
principis penieniss
summo eccipitur
gaudio sit concuisus oĩs
ctatis: omnisq sexus ad
iudendum tantum uirũ.
Cuius nomen famaq uͥ¬
tutum tanto iubare choru¬
scarit. ut cciam quosq re¬
motissimos cum indendi
desidenio succendere posset sb̾
lutis remedium flagitan¬
tes abco. At ille muccato
fugauit. et cos uerbo predi¬
cacionis illuminatos: pro¬
prio restitiit creatori. Diẽ
illã felici erornantes leti¬
cia inter ipsa sacre mense

Expanded text:
principis pervenisset, summo excipitur gaudio, fit concursus omnis aetatis omnisque sexus ad videndum tantum virum, cujus nomen famaque virtutum tanto jubare coruscaret, ut etiam quosque remotissimos eum videndi desiderio succendere posset. Sublutis remedium flagitantes ab eo. At ille invocato fugavit, et eos verbo praedicationis illuminatos proprio restituit Creatori. Diem ergo illam felici exornantes laetitia, inter ipsa sacrae mens
Abbreviated transcription (Latin):
qui in xp̃o es regencratus
interroga. Oudum alicñ
a uita. peregiius a mĩa.¬
ct a salutis uia extrinsccuˢ
mortuus erulabas: subi¬
to miciatus xp̃i legibus.
et salutaribus ministan
mnouatus. incorpus ec¬
clesic non uidendo. scd cre¬
dendo transilisti: et de filio

Expanded text:
egeneratus, interroga. Dudum alienus a vita, peregrinus a misericordia, a salutis via intrinsecus mortuus exsulabas; subito initiatus Christi legibus, et salutaribus mysteriis innovatus, in corpus ecclesiae non videndo, sed credendo transsiluisti, et de filio
Abbreviated transcription (Latin):
diebus sancte quadrage¬
sime nec tunca nec cucul¬
la nisi solummodo sacco¬
tum uicibus in cbdomada
paruissimum pocius pre¬
gustare qm sumere cibũ.

Expanded text:
utem sanctae Quadragesimae nec tunica nec cuculla, nisi solummodo sacrotur: et bis in hebdomada parvissimum cibum potius praegustabat quam sumebat.
Abbreviated transcription (Latin):
am: qui totum diem in
dei laudibus sa crisqz col¬
loquiis ducentes: incum¬
bentibus iam noctis tenc¬
bris simul accepenunt ci¬
bos. Cumq adhuc ad mẽ¬
sã sederunt: et inter sacͣ
alloquia tardior se hora
protraheret. cadem sancti

Expanded text:
r: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ne in capite cius coronain
de la pide precioso. Et cettra q̃
sequntur. Iam ex tunc confir¬
mata est in ipso spes fidei de
domuini uocacione. cepitq
obnoxius in bomis opcrib
proficere: et de nupciis ultra
cessauit cogitare quid ageret.
Tunc tocius malicie artifex
it inuidus callidusq hosti
human genieris. cum ind̾ẽt
cum ingenti ardore beatam
to dei famulum inhibere
rat tunc in palacio

Expanded text:
 in capite eius coronam de lapide precioso, et cetera quae secuntur. Iam extunc confirmata est in ipso spes fidei de Domini vocatione; coepit enixius in bonis operibus proficere et de nuptiis ultra cessavit cogitare quid ageret. 4. Tunc tocius malitiae artifex et invidus callidusque hostis humani generis, cum videret eum ingenti ardore beatam to Dei famulum inhibere rat tunc in palatio
Abbreviated transcription (Latin):
ganimen premi¬
sit iustum: ut quem iuidẽ
peccata delinquenciũ diu
pacienter ferre: scias hunc
quandoqz eciam districte
iudicare. Hinc per quẽdã
sapientem dicitur. Altissi
tor dicitur: quia peccata ho¬
minum patitur et reddit.
Nain quos di ut conuer¬
tantur tolerat: conuersos
durius dampnat. Ad excu¬
ciendam uero mentis nr̃e
desidiam cciam exteriora
dampna per similitudi¬
nem ad medium deducũ¬
tur: ut per hec anumus ad
suam custodiam suscitetꝰ.
Nam dicitur. Hec autem
scitote quia si sciret pater

Expanded text:
ganimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimtor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ignis includere: quare ĩ
animam suam flãmã
iracundie non timet accẽ¬
dere: Sz quare hoc fiat ma¬
nifeste et cuidenter agnosci¬
mus. Ideo enim in archã
ignem non mittimus:
quia diliginius uestem
nr̃am. flaminam uero
iracundie non extingui¬
mus: quia non solum
diligimus scd cciam odio
habemus: animam nr̃am
secundum illud quodscͥ¬
tum est. Qui diligit mi¬
quitatem: odit animai
erempla ista attencius co¬
gitantes arcellas intcrio¬
res: idest consciencias no¬
stras quantum possumꝰ

Expanded text:
ignis includere, quare in anima sua flammam iracundiae non timet accendere? Sed quare hoc fiat, manifeste et evidenter cognoscimus. Ideo enim in arcam ignem non mittimus, quia diligimus vestem nostram: flammam vero iracundiae ideo non exstinguimus, quia non solum non diligimus, sed etiam odio habemus animam nostram, secundum id quod scriptum est, Qui diligit iniquitatem, odit animam exempla ista attentius cogitantes, arcellas interiores, id est, conscientias nostras, quantum possum
Abbreviated transcription (Latin):
menti figura preces¬
sit. quandomanna pluit¬
de celo deus patribus in de¬
scito: qui cotidianocclipaͤ¬
cebantur alim. euto. Unde¬
dictum est. Dancm ange¬
lorum manducauit hõ.
Sed tamen panem illum
qui manducauenunt. õs
in descrto mortui sunt. Ista
autcin csea quam accipiti.
iste panis uiuus qui de es-¬
lo descendit: uite ccerne sub
stanciam monstrat. Et qͥ¬
ducaucrit. non morictur
incternum: quia corpus
nunc prestancior sit panis
angdorum. an caro xp̃i:
que utiqz est corpuᷤ uite.
Manna illud de celo. hoc su¬
percelum. Iludccli. hoc do¬
mini celorum. Illud corrup¬
cioni obuorium siin die
alterum scruarctur. hoc alic¬
num ab omni corrupcio
ne. Quicumq religiose
gustaucrit. cormipcion ein
sentire non poterit. Illis aqͣ

Expanded text:
Cujus figura praecessit, quando manna pluit Deus patribus in deserto, qui quotidiano coeli pascebantur alimedictum est: Panem angelorum manducavit homo ; sed tamen panem illum qui manducaverunt, omnes in deserto mortui sunt . Ista autem esca quam accipis, iste panis vivus, qui de coelo descendit , vitae aeternae substantiam subministrat, et quducaverit, non morietur in aeternum, quia corpus utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc super coelum; illud coeli, hoc Domini coelorum; illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corruptione, quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem sentire non poterit. Illis aq
Abbreviated transcription (Latin):
alibi diuert̾e noluit. s scd̾
qb̃ salomõait. meliꝰ ẽ ie ad
domũ luctꝰ ꝙͣ ad domũ cõ¬
iiiiii. gaudiũ salutis la¬
turꝰ lugẽtib ad domũ in
qua ĩfantulꝰ iacebat as¬
te mansionem accepit.
iubet ergo ante se inferri
defunctum corpus. et pr̃e
et matre cunctisq remo¬
tis arbitris: paucis dũtaxat
sanctitatis sue comitibus
ibidem remanentibus.
Oraturus se in pauimen¬
tum prosternit. noctemq
peruigilem ducens tanta
instancia precum celi pr¬
pulsauit secretum. ut pa-¬
riter surgerent: et pontifex
a puluere. et infãs a mor¬

Expanded text:
ivertere noluit, sed secundum quod Salomon ait: Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii, gaudium salutis laturus lugentibus, ad domum, in qua infantulus jacebat, acte mansionem accepit. Jubet ergo ante se inferri defunctum corpus, et patre et matre cunctisque remotis arbitris, paucis duntaxat sanctitatis suae comitibus ibidem remanentibus oraturus se in pavimentum prosternit, noctemque pervigilem ducens, tanta instantia precum coeli pulsavit secretum, ut pariter surgerent, et pontifex a pulvere, et infans a mor
Abbreviated transcription (Latin):
sa scriptum nomen inueni¬
at. cuis filiam petere deberet:
transacta una nocte absq
degustacionc sompuirad¬
ferre non posset sompni tor¬
porem flexo genu nicubuit
formule et obdormiuit. Et
ecce in iusu astiterunt ⁊ duo
uiri ante altare senes et doco¬
n uultu. et ait unus ad al

Expanded text:
so scriptum nomen inveniret, eius filiam petere deberet. Transacta una nocte absque digestione somnii, adferre non posset somni torporem, flexo genu, incubuit formulae et obdormivit. Et ecce! in visu adstiterunt ei duo viri ante altare senes et decori vultu. Et ait unus ad al
Abbreviated transcription (Latin):
obsemaculo ad ecclesiam
confugerunt. Quanti pau¬
peres iudue orphani. sua s¬
lcmosina sucestitati sunt.
eestis est deus. et sancti an¬
gli enis: et illi qui underũt.
Sed iam propter numiam
prolixitacem torminus huiꝰ
opens cedule nam plenus
dicrum in bona confeslio¬
ad dominum: terra ferre
redita est cunis incritis qͦ

Expanded text:
obseraculo ad ecclesiam confugerunt. Quanti pauperes, vidue, orphani sua elemosina sustentati sunt, testis est Deus et sancti angeli et illi qui viderunt. Sed iam propter nimiam prolixitatem terminus sit huius operis scedule. Plenus dierum in bona confessioad Dominum, terrae terra reddita est. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
sed corpore inflatus: quasi
oracionis studio perrerit. ꝑ¬
uenit ad locum ubi ip̃e beat
a fidelibus xpĩanis miro de¬
core i acebat humatus: aspi

Expanded text:
sed corpore inflatus, quasi orationis studio perrexit. Pervenit ad locum, ubi ipse beatus a fidelibus christianis miro decore iacebat humatus; aspi
Abbreviated transcription (Latin):
sam: dilatans se crudelita
furit. Fremit dolositas se de¬
ceptam: et in se fraus rcu̾¬
sa colliditur. Uerodes stridet:
cadens ipse in laqueum
quem tetendit. Hirc iniq̃¬
tatem quai considerat e¬
uagiat: de fide perfidie su¬
mit arma. ẽcrreno querit
furors: quem natum celit̾
non credit. Ad sinum ma¬
trum militum cogit castͣ.
inter ubera arcem pictatis
oppugnat: in tencris ube¬
ribus ferrum durat. Lac
fundit anteqm̃ sanguinẽ:
dat ante mortem sentire

Expanded text:
sam, dilatans se crudelitas furit. Fremit dolositas se deceptam, et in se fraus reversa colliditur. Herodes stridet cadens ipse in laqueum quem tetendit, hinc iniquitatem quam considerat, evaginat. De fide perfidiae sumit arma, terreno quaerit furore, quem natum coelitus non credit; ad sinus matrum militum cogit castra, inter ubera arcem pietatis oppugnat, in teneris uberibus ferrum durat, lac fundit antequam sanguinem, dat ante mortem sentire
Abbreviated transcription (Latin):
rat. deuota tollerancia ad¬
dampnacionis: sed graciã
purgacionis causãq saluti
etficeret. interea castra me¬
tantur uuandalorum ag

Expanded text:
atis devota tolerantia,damnationis, sed gratiam purgationis, causamque salutis efficeret. Interea castrametantur agmina Wandalorum
Abbreviated transcription (Latin):
at seriule. si continguat
ca babere. Corum ucro sũ¬
ma in .xli. mansos colli¬
gitur utrobiqz coaduna¬
ta. Incer hec prudencem
paucis monemus lectorẽ
ne abhorcat ista legendo
qͣĩ suꝑflua. asserens in car¬
tis cõrum donacionis et
polipticis de eisdem editis
sacis superqz inuenienda:
sed admiretur hunc uur
dai quomodo hec pruden¬
tissime et prissime dispo¬
suerit inter cetera que pos¬
scdit: et qualiter paupes
xp̃i suorum beredes fore
delegerit. Qui sccundum
illud amangelii. beatus
est: quia hi non habent
retubuere ci. Retribuetur
crum illi in resurreccione
iustorum. ucrumptamẽ
cius beatitudis seduli
interressores ocistunt pro¬
ut queunt; et si aliqnͣdo
semper clamabit. queãd¬
modum scriptura dicit.
Condude clemosmam in

Expanded text:
at servile, si contingat ea habere. Eorum vero summa in XLI mansis colligitur utrobique coadunata. Inter haec prudentem paucis monemus lectorem, ne abhorreat ista legendo quasi superflua, asserens in cartis eorum donationis et polipticis de eisdem editis satis superque invenienda; sed admiretur hunc virum Dei, quomodo haec prudentissime et piissime disposuerit inter cetera quae possedit, et qualiter pauperes Christi suorum heredes fore delegerit, qui secundum illud euangelii beatus est, quia hi non habent retribuere ei: retribuetur enim illi in resurrectione iustorum; verumtamen eius beatitudinis seduli intercessores existunt, prout queunt, et si aliquando semper clamabit, quemadmodum Scriptura dicit: Conclude elemosinam in
Abbreviated transcription (Latin):
bilis nir extra urbẽ
panio contectus hospicio.
die noctuq in sancto psta¬
bat proposito. Uix ullam
curam habens corpous:
totum se corum impendc̃s
saluti. quos demonico ni¬
tebatur subdrcere crrori.
Sanc cum iam młti mi¬
raculorum dulcedine de¬
liuiti a luce fidci radiati.
cius sancto contubernio
inbererent esset q Seis
de conuchende aque penu¬
ria non modica querimo¬
nia: uir dei ad locum quẽ
aptum credidit accedens.
cuspidem baculi quem
manu gestabat humi
diffigens cunctis audic̃te¬
bus dicit dominus deuᷤ
ñr qui sicienti populotu¬
o: in heremo de dura silice
potum tribuisti: a desto ⁊
nobis famulis tuis. ⁊ ape¬
ri thesaurum tue pictati
et iube nobis de duricia

Expanded text:
bilis vir extra urbem parvo tectus hospitio diu noctuque in sancto perstabat proposito, vix ullam sui curam habens corporis, totum se eorum impendens saluti, quos daemonico nitebatur subducere errori. 12. Sane cum jam miraculorum dulcedine deliniti, et luce Dei radiati, ejus sancto conturbernio inhaererent, essetque de convehendae aquae penuria non modica quaerimonia, vir Dei ad locum, quem aptum credidit, accedens, cuspidem baculi, quem manu gestabat, humi defigens, cunctis audientibus dixit: Domine Deus noster, qui sitienti populo tuo in eremo de dura silice potum tribuisti, adesto et nobis famulis tuis, et aperi thesaurum tuae pietatis, et jube nobis de duritia
Abbreviated transcription (Latin):
ontiniio reuerten¬
tes claustrum mo-¬
nachorum: inupcrunt ami
multa armacorum sequa¬
lia. t ipsi armati. iam pre¬
cesserat cos presulcum mo

Expanded text:
ontinuoque revertentes, claustrum monachorum irruperunt cum multa armatorum sequela et ipsi armati. Jam praecesserat eos praesul cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
sellã incuruatam ad ipĩ
altare iacentem et dicentem
sibi. Sancte austregisili ad¬
iua me. At ille dñi pictas
et potestas te saluare potest. il¬
le manns eculosqz tollens
ad celum dixit. Extende mi¬
chi manum tuam. At illa

Expanded text:
sellam incurvatam ad ipsum altare iacentem et dicentem sibi: 'Sancte Austrigisile, adiuva me'. At ille: ' Domini pietas et potestas te salvare potest'. Ille mauus oculosque tollens ad celum, dixit: 'Extende', inquid, 'manum tuam'. At illa
Abbreviated transcription (Latin):
nuias dominus
uenerat: et tamẽ positure
se amuriam pro amicis di¬
cebat. ut proficto nobis ostẽ¬
deret quia cũ diligendo lu¬
crum facere de municis pos¬
sumus: cciam ipsi amici
sunt qui persecuntur. Sed
cecc nos usqz ad mortem ne¬
mo persequitur. Nnde crgo
probare possumus an dilt¬
gunus amicos. Sz est quod
in pace sancte ceclesic ficri de¬
brat unde clarescat: si perse¬
cucionis tempore mori ꝓ
dileccione ualcamus. Cer¬
te idem iohannes dicit. Qui
habuerit substanciam mũ
di. et inderit fratrem suum
necesse habere et clauserit uis

Expanded text:
is Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem suum necessitatem habere, et clau
Abbreviated transcription (Latin):
lis reuerteritur: a prefecti
urbis filio adamatur. Cu¬
ius parentes dum requisĩ¬
set et mucnisset. cepit offer¬
re plurima et ampliora

Expanded text:
lis reuerteretur a praefectis urbis filio ada| matur. Cuius parantis ipse dum requisisset et inuenis| set . coepit offerre plurima et pluriora
Abbreviated transcription (Latin):
mundandam. sz sicuts
domimis ac saluatorm̃
qui diuinicatis legein de¬
dit apparens in homine fi¬
er uoluit sublege: ut cos
qui sub lege erant redie¬
ret. utadopcõnẽ filioꝵ recipe¬
remus: ita eciam beata g¬
genitux illius que sĩgu¬
lari priuilegio supra legẽ
fit: proostendendo tamẽ
humilitatis exemplo le¬
galibus subdi non refu-¬
git institutis: iuxta illud
niri sapientis. Quanto

Expanded text:
mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto
Abbreviated transcription (Latin):
uinitate fratres
ns ecclesie celebramus:
debemus congruere sollẽ¬
nitati quam̃ colimus.
ut sicut ornatis studio¬
sius ausdem coclesie pari¬
ctibus plurums accensis
luminaribus: ãplificato
nuincro lectionum addi¬
ta ꝓsalmorium inlodia.
lctis noctem iugiliis ex
more transegimus. ita
cciam penctralia cordiũ
nr̃orum semper necessari¬
is bonorum operum deco-¬
raus oriatibus. Sẽper
in nobis flamina diuine
panter et fraterne caritatiᷤ
augescat: semper in sanc¬
tuano corporis nr̃i. celesti¬
um menioria preccptoꝵ.
ct angelice don acioms dl̾¬
fructus bone arboris: hic
bonus tresaurus cordis.
hec fundamenta sapicr¬
tis architecti. que nobis
hedicrua sancti cunãgeli
leccio commendat: non
nos formain solummo¬

Expanded text:
initate, fratres nis ecclesiae celebramus, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus, ut sicut, ornatis studiosius ejusdem ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminaribus, amplificato numero lectionum, addita psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus, ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum, et angelicae modulationis dulfructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat. Non nos formam solummo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianc adopcionis. Cũdẽ
ergo uicum cum cunctis
sessor sancto pontifici hu¬
militer largitur: et ut ibi
ecclesiam construeret deuo

Expanded text:
ianae adoptionis. Eumdem ergo vicum cum cunctis sessor sancto pontifici humiliter largitur, et ut ibi ecclesiam construere de
Abbreviated transcription (Latin):
alios scribas in lege doctissi¬
mos. cr quibus lapidatus
est stiphanus. paulus occi¬
sus. crucifrcus petrus. fla¬
gellati in accibus apłorũ
discipuli: et persecuti sunt
cos de cuicate in ciuitatem:
ocpellentes de iudea ut ad
gentium populum trans¬
migrarent. Ut ueniat su¬
per uos omns sanguis
iustus qui effusus est suꝑ
terrain a sangume abel iu¬
sti. usq ad sanguinem : a

Expanded text:
alios scribas in Lege doctissimos, ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, crucifixus Petrus, flagellati in Actibus apostolorum discipuli: et persecuti eos sunt de civitate in civitatem; expellentes de Judaea, ut ad gentium populum transmigrarent. Ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
tis id est diliges dũm deũ¬
tuum ct diliges proxumũ¬
tuum: quasi duobus spi¬
ritalibus pedibus. si pen
niam uere caritatis uolu¬
istis pedibus currebat apo¬
stolus paulus: quando di¬
cebat. Ego autem sic curro:
non quasi in incertum. E
in co impletur: quod dñs
dicit. Diligite municos ue¬
stros: ut sitis filii patris ne¬
stri qui in cclis est. leccio. uii.¬

Expanded text:
tis, id est, diligendo Deum et diligendo proximum, quasi duobus spiritualibus pedibus per viam verae charitatis valebiIstis pedibus currebat apostolus Paulus, quando dicebat, Ego autem sic curro, non quasi in incertum . in eo impletum erit quod Dominus dixit, Diligite inimicos vestros, ut sitis filii Patris vestri qui in coelis est. Elige
Abbreviated transcription (Latin):
mundo: in uitam eternã
custodit eam. Magna mi
ra sentencia quemadino¬
dum homnis in amma
sua amior percat: ednmn
ne pereat. Si male amane¬
ueris: tunc odisti. Si be¬
ne oderis: tunc amasti. Fe¬
lices qui ederunt custodiẽ¬
do: ne perdant hic auiãdo.
hicanune nomine iuta
presens designatur: uel
ntiani buius uite delecta¬
sia q̃ie predenda est ut fe¬
liciter muciias nolũtatẽ
tuam in regnodei: quã
fortiter incisti in hoc scł̃o.

Expanded text:
mundo, in vita aeterna custodit eam. Magna et mira sententia! quemadmodum hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat? Si male amaveris, tunc odisti, si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant hic amando. Hic animae nomine vita praesens designatur, vel etiam hujus vitae delectatio, quae perdenda est, ut feliciter invenias voluntatem tuam in regno Dei, quam fortiter vicisti in hoc saeculo.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus inmedio positũ
non crat ut caro ardens:s
tainqmͣ si aunum autar¬
gentum in fornace cande¬
sccret. Tunc preterea cdorẽ
naribus cicumstantes
hauscrunt: taiqmͣ thu¬
ris incensi uel preciosissi¬
mi fragrantis unguenti
At ultimum uidentes sce¬
leris ministri corpus igni
non posse consui: nisse¬
runt proprius accedere cõ¬
fectores. et corpus cui igͥs
cesserat iuerone tranffo¬
dere. Quofacto tam largꝰ
profusus est sanguis ut
restingueret rogum: ppłs
autem miraculi stupore

Expanded text:
corpus in medio positum, non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tum praeterea odorem naribus suis circumstantes hauserunt tanquam thuris incensi, vel pretiosissimi flagrantis unguenti. Ad ultimum, videntes sceleris ministri corpus igne non posse consumi, jusserunt propius accedere confectores, et ccesserat, mucrone transfodere. Quo facto, tam largus profusus est sanguis, ut restingueret rogum. Populus autem cum miraculi stupore
Abbreviated transcription (Latin):
argenti monilib circunde¬
tur. quibuslibet preciosis
uestibus induatur care
quid est aliud isi oaroe
solite ergo attendere qũd
habetis: sed quid estis. Ed
dicens. ucrt fenum est ppłs.
Si em finum populus
non est:ubi sunt illi qui

Expanded text:
ri molibus circumdetur; quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro; quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere, quid habetis, sed quid estis. Vuldicens: Vere fenum est populus ; si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes: cam ad celsitudi¬
nem eterm regis ad premi¬
i coronam cicius remune¬
quantocius e corpore esse
migraturam: et illuc ubi

Expanded text:
itas eam ad celsitudinem aeterni regis et ad praemii coronam citius exaltquantocius e corpore esse migraturam, et illuc ubi
Abbreviated transcription (Latin):
apprchendi. et de illo pane
m os cius mtti preccpit.
Quem ille penitus accipere
rccusabat. sed tamen mitte
et coacte apperto ore inges¬
serunt de ipso pane in aus
fancibus. post hec nec mo¬
ra euomuit omnem ama¬
ritudine qua uexabatur:
et sams effectus hodie offici¬
um suum facere uidetur.
Quidam molendinanus
co tempore nomine monul¬
phus dic donunico tencra¬
rio spiritu: uoleus iuxta
sui industriam mollam
emendare accepto ancipiti
ferro. quod uulgus scoctã
uocat. Cepit cerere mollaii.
ex quo peccato adhesit ma¬
nus cius manubrio ferru
liuis ꝙ nullus poterat de
man cius auferre et tan¬
ta districcione artatus est:
ut inter digitos illius iam
sanguis prorumperet. et a¬
spicientibus obfectorem fe¬
stidium faccret. Penitq ad
prefatum dei hominci. at¬
ille postulans dei auxiliĩ
Accepit manum ubi adbe¬
rerat. mallansq digitos
primum extendens. Tulit
istud ferrum. et manum
illius a trectauit: et omnẽ
doloris atrocitatem expulit.

Expanded text:
adprehendi et de illo pane in os eius mitti precepit; quod ille poenitus accipere recusabat. Sed tamen invitum et quoactum, aperto hore, ingesserunt de ipso pane in eius faucibus. Post haec nec mora evomuit omnem amaritudinem qua vexabatur, et sanus effectus hodieque officium suum facere videtur. 13. Quidam molendinarius eo tempore nomine Monulfus, die dominico temerario spiritu volens iuxta sui industriam molam emendare, accepto ancipite ferro, quod vulgo Scotam vocant, coepit terere molam. Ex quo peccato adhesit manus eius manubrio ferri illius, quod nullus poterat de manu eius auferre. Et tanta districtione artatus, ut inter digitos illius iam coeperat sanguis prorumpere et aspicientibus ob fetorem fastidium facere, venit ad prefatum Dei hominem. Ille postulans Dei auxilium, coepit manum, ubi adeserat malleus; digitos primum extendens, tulit illum ferrum et manum illius adtrectavit et omnem dolorum atrocitatem expulit
Abbreviated transcription (Latin):
scd alus est pater in ꝑsona.
alius filius in ysona: alũ
spiritus sancius in ysona
nccio. Unum omnes ĩ sub¬
stancia. et issencia: onmpo¬

Expanded text:
Sed alius est Pater in persona, alius Filius in persona, alius Spiritus sanctus in persona.sque connexio. Unum omnes in substantia et essentia, omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
pũs panis est. de qꝰ¬
qui manducat: ui¬
met dicit. Et panis quem
cgo dabo caro mca est:pro
quomobo sit panis non
solum sccundum uocbx̃
secundum camen assũp¬
tam pro mundi inta: hu¬
mana ciim caro que erat

Expanded text:
us panis est, de ququi manducat vimet dicit: Et panis, quem ego dabo, caro mea est, pro quomodo sit panis, non solum secundum verbum, secundum carnem assumtam pro mundi vita. Humana enim caro, quae erat
Abbreviated transcription (Latin):
eruus qui gerun¬
nata talenta retu¬
lit a domino laudatur: at¬
q ad cternam remunera¬
cionen perducitur. cum
ci uoce dominica dicitur.

Expanded text:
ervus qui geminata talenta retulit, a domino laudatur atque ad aeternam remunerationem perducitur cum ei voce dominica dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
equenti deinceps
tempore per cum
smule huic miraculo. ad
laudem et glorian nomi¬
ius sui: xp̃s operar digna¬
tus est. Nam cum idẽ rur
bratissimus ab urbe disgre¬
diens. ut lucrum xp̃o de pa¬
rentibus faceret diccesis
sue partes rusitarit: ecce de¬
functus  efferebatur ma¬
tante adolescens cuiusdã
magnifici mri filius qui
iussit deponi defunctum
corpus et manu silencio
impato clara uoce ad patrẽ
adolescentis ait. Ioniane
xp̃c quem predico: homo
pro hominibus factus
mortuos suscitauit. demo¬
na uerbo fugauit. et ad oftẽ¬
dendam deitatie sue potẽ¬
ciam quicquid uoluit ĩ¬
ter homines operatus est.
Hunc tu si relicta uanita¬
te ydolorum deum ex toto
corde credideris et purifica¬
n te. permiseris fonte bap¬
tismatis et tua salute: et
filii tui resiureccione gau¬

Expanded text:
equenti deinceps tempore per eum simile huic miraculo ad laudem et gloriam nominis sui Christus operari dignatus est. Nam cum idem vir beatissimus ab urbe digrediens, ut lucrum Christo de pereuntibus faceret, dioecesis suae partes visitaret, ecce defunctus efferebatur, materva, adolescens cujusdam magnifici viri filius, qui jussit deponi defunctum corpus, et manu silentio imperato, clara voce ad patrem adolescentis ait: Joviniane, Christus quem praedico, homo pro hominibus factus, mortuos suscitavit, daemones verbo fugavit, et ad ostendendam Deitatis suae potentiam, quidquid voluit inter homines operatus est. Hunc tu si relicta vanitate idolorum Deum ex toto corde credideris, et purificari te permiseris fonte baptismatis, et tua salute et filii tui resurrectione gau
Abbreviated transcription (Latin):
adorande. colende. tremen¬
de. pater domini nostri ilx
su xp̃i benedico te: quia
per filium tuum euasi
minas hominum impi¬
orum. et spurcicias dyabo¬
li impolluto calle transiui
rore ce lesti pcrfusa ignis
iuxta me moritur. flam¬
ma diuiditur: et ardor in¬
cendii huis ad cos a qui¬
bus ministratur refundi¬
tur. Benedico ie pater pre¬
dicande qui et inter flãmaᷤ
intrepidam me ad te uem¬
ie permittis. Ecce iam quod
credidi uideo. quod speraui
iam tenco: quod concupi¬
ui complector. Te confitcor
labiis: te corde et totis iusce¬
ribus concupisco. Ecte ad
te uenio. summum et ue¬
rum deum: qui cum dño¬
nr̃o ibesu xp̃o filio tuo. et cũ
spintu sancto uiuis et. re-¬
gnas modo ct semper: et in¬
cuncta sccula scculorũ amẽ¬

Expanded text:
adorande, colende, tremende Pater Domini mei Jesu Christi, benedico te, quia per Filium tuum evasi minas hominum impiorum, et spurcitias diaboli impolluto calle transivi. rore coelesti perfusa, resuxta me ignis, flamma dividitur, et ardor incendii hujus ad eos a quibus ministratur, effunditur. Benedico te, Pater praedicande, qui etiam inter flammas intrepidam me ad te venire permittis. Ecce jam quod credidi, video: quod speravi, jam teneo: quod concupivi, complector. Te confiteor labiis et corde, et totis visceribus concupisco. Ecce ad te venio vivum et verum Deum, qui cum Domino Jesu Christo Filio tuo, et cum Spiritu sancto vivis et regnas modo et semper infinita saecula saeculorum, ame
Abbreviated transcription (Latin):
filium ee spiricum sanctum
unum esse naturaliter dcũ:
neq tamicr ipsum patitin
elle. qui filius est. nec ip̃m
filium esse qui patir est: nec
spiritum ipsum esse. qui pa¬
ter est aut filius. Una est cm̃
pr̃ĩs et filu et spiritus sãcti
esscucia. in qua non est ali

Expanded text:
Filium, et Spiritum sanctum, unum esse naturaliter Deum: neque tamen ipsum Patrem esse qui Filius est, nec Filium ipsum esse qui Pater est, nec Spiritum sanctum ipsum esse qui Pater aut Filius est. Una est enim Patris, et Filii, et Spiritus sancti essentia
Abbreviated transcription (Latin):
ngobartus a sede contra ca¬
nones deiectus et expulsus
fuit sinc ullo crmine. et si¬
nc ullo epõrum iudicio. ⁊
sine ullo apłice sedis consẽ¬
su. uel interrogatione: sed
solummodo quia antea ñ
consen sit in parte illius qͥ
postea partem de illo regno
in sua potestate accepit: ĩ
qua parte remensis ciui¬
tas est: et donatus atqz ma¬
gister usurpatus contra

Expanded text:
Rigobertus a sede contra caRigobertus a sede contra canones deiectus et expulsus fuit sine ullo crimine et sine utto episcoporum iuditio et sine ullo apostolicae sedis consensu vel interrogatione, sed solummodo quia antea non consensit in parte illius, qui postea partem de illo regno in sua potestate accepit, in qua parte Remensis civitas est; et donatus atque magis usurpatus contra
Abbreviated transcription (Latin):
omsi. et summum capel¬
la num regis pipini adse
uocauit: tisq talia dicens.
in signum dedit ut ad se¬
pulchrum cius irent. et si
corpus illius ibidem nõ
mepenssent: ca que dicebat
uera esse concrederent Ipsi
autem pergentes ad predic¬
tum monasterium ubi
corpus ipsius karoli hu¬
macum fuerat. scpulchrũ¬
q illius aperientes. usus
est subito erisse dracho: ⁊ to¬
tum illud scpulchrum ĩ¬
terius iuentum est deni¬
gratum: ac si fuisset ceu¬
stum. Et cctra. Que ideo
hic inscrumus. ut omni¬
bus hoc legentibus nota
ficret istuis iusta damp¬
nacio: per quem facta est
huius rerum ccelesiastica¬
rum inusta ablacio. hi
huius uero hautdubiũ
quin beati rigoberti. et ad̾¬
anus apostolice sedis pon¬
tifer maninit in cla sua
felicis memorie tilpino
huius successori directa in
qua et multiplicem facit
super co quasi queremoni¬
am: scribens in hunc mo¬
dum. ẽua frateinitas no¬
bis retulit. quia faciente
discordia inter francos. ar¬
chiepe. remensis nomine

Expanded text:
sii et summum capellanum regis Pipini ad se vocavit eisque talia dicens in signum dedit, ut ad sepulchrum illius irent et, si corpus eius ibidem non repperissent, ea quae dicebat vera esse concrederent. Ipsi autem pergentes ad predictum monasterium, ubi corpus ipsius Karli humatum fuerat, sepulchrumque illius aperientes, visus est subito exisse draco, et totum illud sepulchrum interius inventum est denigratum, acsi fuisset exustum, et cetera. Quae ideo hic inseruimus, ut omnibus haec legentibus nota fieret istius iusta dampnatio, per quem facta est huius rerum ecclesiasticarum iniusta ablatio. 14. Huius vero – haud dubium, quin beati Rigoberti, – et Adrianus apostolicae sedis pontifex meminit in epistola sua felicis memoriae Tilpino huius successori directa, in qua et multiplicem facit super eo quasi querimoniam, scribens in hunc modum: Tua fraternitas nobis retulit, quia, faciente discordia inter Francos, archiepiscopus Remensis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
quemiq fidelium corporiᷤ
et sangnus dominici
tunc esse participcni. qnͣdo
ri ab illius pains calicis¬
qz consorcio. eciam si ante¬
qmͣ pancin illum come¬
dat caliccmq bibat de boc

Expanded text:
quemque fidelium corporis et sanguinis Dominici tunc esse participem, cum in ri ab illius panis calicisque consortio, et si, antequam panem illum comedat calicemque bibat, de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
magnus es: humilia te
in omnibus. Et ut darc̃t
inquit hostiam secundũ
quod dictum est in lege
domini: par turturum.
aut duos pullos colum¬
barum. hostia hec paupe¬
rum erat. Precepit quippe
domimis in lege: ut qui
possent agnum pro filio
uel filia sumul. et turture
siue columbani offerrẽt.
Qui uero non sufficeret
ad offerendum agnum:
duos iam turtuns uel
ftrrct. Ergodominus nr̃e
per omma meior salu¬
tis. non solum homo fic
ricum deus esset. sed cciam
cum diues esset pauper fi¬
cri dignatus est pro nob̾:
ut nos sua paupertate si¬
mul et humanitate diui¬
ciarim. et diuinitatis su¬
e douaret esse participes.

Expanded text:
magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darent, inquit, hostiam secundum quod dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel ferret. Ergo Dominus nostrae per omnia memor salutis, non ri cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate simul et humanitate, divitiarum et divinitatis suae donaret esse participes.
Abbreviated transcription (Latin):
orte dicis. Quomo¬
doucra caro. quomo¬
do ucrus sangus quia si¬
militudinem non iudco
carns. nec uideo sanguĩs
ueritatem. Primo omniũ
dicitibi. de scrmone xpisti
qui operatur. ut possit mu¬
tare et conuertere genera et
instituta nature: deinde u
bi non tulerunt sermonẽ
xp̃i discipulicius. S au¬
dientes ꝙ carnen suam
daret manducare. et sãgui¬
uem suum ad bibendum:
recedebant. Solus tamen
petrus dixic. Uerba uite et̾

Expanded text:
orte dicas? Quomodo vera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem? Primo omnium dixi tibi de sermone Christi, qui operatur ut possit mutare, et convertere genera et instituta naturae. bi non tulerunt sermonem Christi discipuli eius, sed audientes, quod carnem suam daret manducare et sanguinem suum daret bibendum, recedebant, solus tamen Petrus dixit: Verba vitae aet
Abbreviated transcription (Latin):
no amorem filii pretulis¬
sent; delegit alios quicꝙͥ
hii neglẽcerant sagaciter
implerent. Rursum illi
similia paciuntur: et re¬
gressi camdem rem itera¬
to ingemmnant. Sed nec
si anmositas regis defer¬
buit: et quod ꝑ ministros
nequinerat. per se imple¬
re contendit. Leccio tercia.

Expanded text:
o amorem filii praetulissent, delegit alios qui quod hi neglexerant sagaciter implerent. Rursum illi similia patiuntur, et regressi eamdem rem iterato ingeminant. Sed nec sic animositas regis deferbuit, et quod per ministros nequiverat, per se implere contendit. CAP. IX.
Abbreviated transcription (Latin):
carnic ꝙͣ spiritu. Quẽ fra¬
trem habebat germanitate
et sanguine: uoluit hab̾e
et fide germanum. Et dicit
ci. mucnimus messiam.
Scino inuenit nsi qui q̃¬
rit. iste qui mucnisse se di

Expanded text:
am spiritu. Quem fratrem habebat germanitate et sanguine, voluit habere et fide germanum; et dicit ei: Invenimus Messiam. Nemo invenit, nisi qui quaerit. Iste qui invenisse di
Abbreviated transcription (Latin):
tart gaudemus in terris:
intercessionis auxilium
habere mercamur meclis.
quatinus sicut per te dei fi

Expanded text:
tare gaudemus in terris, tuae intercessionis auxilium habere mereamur in coelis; quatenus sicut per te Dei Fi