comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnitas colitur. cuius tanta. ẽ.
uitȩ sublimitas ut quicquid illo sub-¬
limius. ẽ. Hoc iam hominis naturã
transcendere dubium non sit. Siqͥdẽ
chñs cum maiorem eo neminem in na-¬
tis mulierũ esse dixisset: mox subdi-¬
dit dicens Qui autem minor. ẽ. in
regno cȩlorũ : maior. ẽ. illo: Setp sum
uidelic& in sinuans: qui humana ra-¬¬
tiuitate posterior iohannȩ. sed cȩles-¬
tis regni essec apice prestantior..
Nec uacat amisterio quod iohannis ria-¬
cuutas. cũ cues decrescere: dni autẽ
cũ dies crescere in choech. facta memo
rat᷑. Huiꝰ & enĩ secrecũ distantiȩ.
reuelat ipse iohannes: Qui cum p̾ma¬
gnitudine uircutum xp̃s crederetur a
turbis Dñs autem ꝑ infirmitatem car-¬
nis a quibꝰcdam non xp̃c. sed esse ꝓpheca
putaretur: illum in quit oporce crescere.
me autem minui: E reuit quippe dñs
quia ꝑ totum orbem fidelibꝰ quod xp̃s
esset. qui ꝓpheta credebatur in nocuit.:

Expanded text:
solemnitas colitur, cujus tanta est solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere, Domini autem cum dies crescere incratur. Hujus etenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitate carnis a quibusdam non Christus, sed esse propheta putaretur, Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Crevit quippe Dominus, quia per totum orbem fidelibus quod Christus esset, qui propheta credebatur, innotuit.
Abbreviated transcription (Latin):
fidem et haritatem. interius illustran¬¬
do conuertere non desistit.. Hic
in spũ & uircute heliȩ p̃cessit ante il¬
lum: ut plebem eius aqua baptizans.
ad suscipiendum eum ubi appareret
docero esse ꝑfectum Nuic successit
ille in spũ & uirtite dei patris. ut
plebem suam spiritu scõ et igni bap¬¬
tigans. ad uidendam faciem patris
sui donarc esse ꝑfectam:. Iohanne na¬
to congratulabantur uicini & cognati
genitrici illius: quia magni ficauit
dñs muscdiam suam cũ illa. Dño
autem nato congratulabatur aeccłia.
quia uenit tempus miserendi eius.
S p̃c angelici qͥ sunt uicini eiꝰ & cogna¬
ti: ciues uidelic& eiusdẽ patriȩ cȩ-
lestis: quam & ipsa expectat. qui &¬
hymnũ głȩ dõ canando. quid illa
ꝑ orbem esset actura: priores ipsi
decęlis ammonebant: Recte igitur
Natiuitas celebrat᷑ illuis: qui talis
potentia magnitudinis dominicis ꝓ-¬
pinquabat historiis. Recte ortꝰ illius

Expanded text:
fidem et charitatem interius illustranfidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecclesiae, quia venit tempus miserandi ejus, spiritus angelici qui sunt vicini ejus et cognatectat  Al., ipsi exspectant qui hymnum gloriae Deo canendo quid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius
Abbreviated transcription (Latin):
iohannem: & erit in quit tibi &̃ exul.¬
uitate euis gaudebunt: Ent enĩ
magnus coram dño. Iure igitur
utriusq Natiuitas festa cũ deuotio¬
ne celebratur. sed illius. tamquã in
xpisti dñĩ. tamquam in saluatoris
mundi. tamquam infiliĩ dei onũ-¬
potentis. tamquã in solis iustitię
Natiuitatȩ omi populo gaudium
aeuangeli Satur. In huius autem
tamquam in p̃eursoris dni in serui
dei eximii. in lucerne ardentis &
se memorantur. Iste magnus corã
dño esse narratur. Deillo ꝓpheca
testatur. qmͣ magnus dñs & lauda-¬
bilis nimis. et magnitudinis eiꝰ non
.ẽ. finis. Iste peccatoꝵ consortia de-¬
uersatus. peccati om̃is in mimis ꝑ¬
mansit Nic adhuc exutero matris.
spñ scõ replecus. est In illo habitat
qui dono sui sp̃s. sedem sibi uteri
uirginalis. in quo carne̾ susciper&
ipse consecrauit Iste multos filioꝵ
isrł ad dnm suo tempore p̃dicando
conuercit : ille multos cotidiȩ deu-¬
niuersis ꝑ orbem nationib ad suã

Expanded text:
tibi et exsulvitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et  add. esse memorantur. Iste magnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia deversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat , quam  Al., qui dono sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam
Abbreviated transcription (Latin):
qui maior inter natos mulierum nemo
surrexit : maiore preceteris scĩs. ui
ipso mex ortu: iurtutum uibare cla-¬
resceret. Senes ac dui infecundi pa-¬
rentes. dono Nobilissimȩ ꝓlis exul-¬
tant : ipsi patri quem in credulitas
inutum reddiderat ad salutãdum
noue preconem grȩ & os et lingua re-¬
seratur. Non solum facultas dm̃
benedicendi restituitur. sed deeo. ȩci-¬
am ꝓphecandi uircus augetur.
Excitati fama facti. om̃s uicini ad¬
miratione ac metu precelluntur: om-¬
nium qui audiere circumquaq ad
aduentum Noui ꝓphecȩ corda p̃pa¬
rantur:. Unde merito scã ꝑ orbẽ
ȩccłia. que tot beatoꝵs martirum us¬
torias. quibꝰ in gressum regni celestis
meruere frequentat: huius tantum¬
modo post dñm E iam Niatiuitatis
diem celebrar .. Quod nullatenus si¬
ne ȩuangelica auctoritate. in consuecu¬
dine uenisse crodendum. ẽ sed ad¬
tentius animo recondendum: quia si¬
cut Nato dno pastoribꝰ apparens an¬

Expanded text:
er natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus apparens an
Abbreviated transcription (Latin):
in discipulis uisticȩ semina derelim
Ascendit gͦ ad patrem dñs. Memir¬
nit ergo sanctitas uestra quod aqui
le illi depsalterio cuius in nouatam
iuuentem legimus: conꝑauerim sal-¬¬
uatorem Est enim similitudo non
parua. Sicut enĩ aquila humiba
deserit alta petit. celorum uicina
con scendit. ita & saluator humilia
in ferm de seruit paradiss altiora pe¬¬
Ocut cȩlorum fastigia penetrauit:
&̾ fic̃ aquila relictis terrenis sordib
sub lime uolens purioris aeris salu¬
britate ꝑ fruitur: ita & dñs terreno¬
rum. fecem deserans peccatorum. in
Scĩs siuis tolitans purioris uite sim¬
plicitate lȩcecur Per omĩa igitur
aquilȩ com ꝑatio. con lieint saluato¬
ri. Sed quid facimꝰ quod aquila p̃¬
dam frequenter diripit: tollit fre¬
iiqlienteri alienum᷑. Nec in hoc tamen.
dissimilis. est saluator Predam e¬
tiiti quodam modo sustulit. cum¬
Di hontinem. quem suserpit in fern
raptum. failcib portauit. adcelum.

Expanded text:
in discipulis justitiae semina derelinquens. in discipulis justitiae semina derelinquens. Ascendit ergo ad Patrem Dominus. Meminit sanctitas vestra quod aquilae 189 illi de psalterio, cujus innovatam juventutem legimus, comparaverim Salvatorem; est enim similitudo non parva: sicut enim aquila humilia deserit, alta petit,  coelos vicina conscendit: ita et Salvator humilia inferni deseruit, paradisi altiora petiit ; coelorum fastigia penetravit: et sicut aquila, relictis terrenis sordibus, sublime volans, purioris aeris salubritate perfruitur; ita et Dominus terrenorum faecem deserens peccatorum, in sanctis suis volitans purioris vitae simplicitate laetatur. Per omnia igitur aquilae comparatio convenit Salvatori. Sed quid facimus, quod aquila praedam frequenter diripit, tollit frequenter alienum? Nec in hoc tamen dissimilis est Salvator: praedam enim quodammodo sustulit, cum hominem, quem suscepit, inferni raptum faucibus, portavit ad coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
in fructicem herba crescit in segetem.
uinea pubescit in palmitem:. Sugi-¬
cur cum reflorescit. xp̃i caro. omĩa
florib uestiuntur: necesse. ẽ. ut cũ
idem fructum affert. aeciam uniu̾sa
fructicent. Sic̃ ait ipse dñs. Nisi
granum frumenti cadens incerra mor-¬
tuum fuerit id ipsum man&. Cum
autem morcuum fuerit: multũ fruc :¬
tum affert Refloruit igitur do-¬
minus cum resurrex̃ ecumulo: fruc-¬¬
tificat cum ascendit ad caelum. Nlos
est cum deinferiorib cerre gignit᷑.
fructus est cum altissima sode condit᷑. : re
Q ranum est sicut ipse ait. cũ solus cru-¬
cem patitur. fructus. est cum pluri-¬
I ma apłoꝵ credulitate circumdat᷑.:
Nis enĩ post resurrectionem quadra¬
ginta dieb cũ discipulis conuersatꝰ
cota illos sapientia maturitatis edo-¬
cuit. & adbonam frugem eos omĩ
disciplinarum fęcunditate conuer-¬
tit. Deinde ascendit ad celum ad
patrem scilicet fructũ carnis ꝑ ferens.

Expanded text:
in fruticem, herba crescit in segetem, in fruticem, herba crescit in segetem, vinea pubescit in palmitem. Si igitur cum reflorescit Christi caro, omnia floribus vestiuntur: necesse est, et cum idem fructum affert, etiam universa fructificent, sicut ait idem Dominus: Nisi granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet; cum autem mortuum fuerit, multum fructum affert . Refloruit igitur Dominus, cum resurrexit e tumulo; fructificat, cum ascendit ad coelum. Flos est, cum de inferioribus terrae gignitur; fructus est, cum altissima sede reconditur. Granum est, sicut ipse ait, cum solus crucem patitur, fructus est, cum plurima apostolorum credulitate circumdatur. His enim post resurrectionem quadraginta diebus cum discipulis conversatus, tota illos sapientiae maturitate edocuit, et ad bonam frugem eos omni disciplinarum fecunditate convertit. Deinde ascendit ad coelum, ad Patrem scilicet fructum carnis praeferens,
Abbreviated transcription (Latin):
eS QUAM ELURES SICUTREII¬
necis fr̃s p̃dicatio nr̃a p̃cessit: in qua
descripsimꝰ q caro dñi rediuiuo ue-¬
luti nitore floris decumulo germina¬
rit. Quem tumulum sitũ in ortu¬
lo aeuangelista testatus. est. Nnde
non in congrue ꝓ secuti sumꝰ. Conue-¬
mens enĩ erat ut flos p̾ciosior inhor¬
culo gigneretur : & bone frugis cõ-¬
mendatũ: solo semen intra septa do¬
mestica & amena turentia salutem
om̃ium pullular&. Ap̃ĩ enĩ resur¬
rectio: cunctorꝵ est redempcio ppłoꝵs.
Ergo inorculo saluator redi uiuum
corpꝰ assumit: & inter florentes arbo-¬
res. & candentia lilia: carne iam mor-¬
tua reflorescit: & ita germinat dese-¬
pulero ut germinantia & intentia
cuncta repperiat:: Sic enim post hie-¬
maliᷤᷤ rigoris frigidam quodã modo
sepulturam pullulare omĩa festinar̾.
ut resurgente dño & ipsa consurge-¬
rent. Nam utiq ex resurrectione. xp̃i
aer salubrior est sol calidior: terra
fecundior: Exeo surculus iurescit

Expanded text:
es complures, sicut retinetis, fratres, praedicatio nostra processit, in qua descripsimus quod caro Domini rediviva velut in nitore floris de tumulo germinaverit; quem tumulum situm in hortulo evangelista testatus est: unde non incongrue prosecuti sumus. Conveniens enim erat ut flos pretiosior in hortulo gigneretur, et bonae frugis commendatum solo semen, intra septa domestica, tamen virentia salutem omnium pullularet. Christi enim resurrectio cunctorum est redemptio populorum. Ergo in hortulo Salvator redivivum corpus assumit, et inter florentes arbores et candentia lilia, carne jam mortua reflorescit, et ita germinat de sepulcro, ut germinantia et nitentia cuncta reperiat. Sic enim post hiemalis rigoris frigidam quo- dammodo sepulturam pullulare elementa 188 omnia festinarunt, ut, resurgente Domino, et ipsa consurgerent. Nam utique ex resurrectione Christi aer salubrior est, sol candidior, terra fecundior: ex eo surculus crescit
Abbreviated transcription (Latin):
trihumphum enam uictor semꝑ
dona largitur. & ꝓpͥo regno residens.
seruulor gaudia muneratur:: Sic̃
trihumphum residens ad dexteram
patris discipulis dona largitus est
Non auri calenta. non argenti metal¬¬
la: sed sp̃s scĩ cȩlestia mimera:
t inter cȩteras grãs apłi & iam lin¬¬
guis uariis loquerentur:. Hoc est
ut hebreȩ nationis homo: xpĩ głam
romane facundiȩ eloquentia ꝑtona¬
r&. & redemptionẽ generis huma-¬
ni peregrin& aures. quia auidȩa
p̃dicare lingua non caꝑent. ꝓpͥa
loquela cognoscerent.. Om̃is lingua
in p̃dicatione . xp̃i resoluitur. ut
maiestatẽ eius om̃is loquela fatea¬
cur:. Sicut ait sc̃s dauid. Non st̃
loquele Neq sermones: quorum non
audiantur uoces çor. Miremini au¬
tem q ad dexcerã patris residere di¬
ximus filium: addexceram enim re-¬
sidet: Non quia maior est patre:
sed minor pater esse credatur. sic̃
herecici blaᷤphemare con suerunt.

Expanded text:
triumphum enim victor semper triumphum enim victor semper dona largitur, et proprio regno residens servulorum gaudia muneratur. Sic triumphum residens ad dexteram Patris hodierna die discipulis dona largitus est, non auri talenta, non argenti metalla, sed Spiritus sancti coelestia munera, ut inter caeteras gratias Apostoli etiam linguis variis loquerentur; hoc est, ut Hebraeae nationis homo Christi gloriam Romanae facundiae eloquentia pertonaret, et redemptionem generis humani peregrinae aures, quia Judaea praedicante lingua non caperent, propria loquela cognoscerent. Omnis lingua in praedicatione Christi resolvitur, ut majestatem ejus omnis loquela fateatur, sicut ait S. David: Non sunt loquelae, neque sermones, quorum non audiantur voces eorum . Ne miremini autem quod ad dexteram Patris residere diximus Filium; ad dexteram enim residet, non quia major Patre, sed ne minor esse credatur; sicut haeretici blasphemare consueverunt;
Abbreviated transcription (Latin):
tai Ascendens maltuni captuã
duaxit captiuitatem dedit dona ho¬
minib Quȩ sentaentia utiq sic in¬
celligitur. eo qͥ aptiuitatem hominis
quem sibi diabolus captiuauerat.
illi eruendo sibi dñs coptiuare. &
ipsam sicutait captiuitatem captã.
adceloꝵs alta sustulerit.. Utraq
igitur capeuutas uno uocabulo noꝵ¬
cupatur sed non dequalis utraq
est. Liaboli eium captiuitas serui¬
cuti subicit. ap̃i autem captiuitas
restituit liberati. Ascendens in quit
in altum. captiuam du& captiuita-¬
tem. Quembene trihumphũ dñi
ꝓpheca describit Solebat sicut
dicunt regum trihum phantiũ cur¬
rus: captiuorum pompa p̾̃cedere.
Ecce dnm̃ euntem ad caelos. non p̃ce¬
dit sed commitatur gloriosa captia.¬
tas:: Non ante ueiculum ducitur:
sed ipsa uehit saluatorem.. Quo¬
dam enim misterio cdum filiꝰ dei
filium hominis sustulit adcelum.:
ipsa captiuitas portatur & porcat:
Quod autem ait dedie dona homini¬
b hoc uictoris in signe est.. Post

Expanded text:
Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit bona hominibus . Quae sententia utique sic intelligitur, eo quod captivitatem hominis, quem sibi diabolus captivaverat, illi eruendo sibi Dominus captivarit, et ipsam, sicut ait, captivitatem captam ad coelorum alta sustulerit. Utraque igitur captivitas uno vocabulo nuncupatur, sed non aequalis utraque est. Diaboli enim captivitas servituti subjicit, Christi autem captivitas restituit libertati. Ascendit, inquit, in altum; captivam duxit captivitatem. Quam bene triumphum Domini propheta describit. Solebat, 190 sicut dicunt, regnum triumphantium currus captivorum pompa praecedere: ecce Dominum euntem ad coelos non praecedit, sed comitatur gloriosa captivitas, non ante vehiculum ducitur, sed ipsa evehit Salvatorem. Quodam enim mysterio, dum Filius Dei filium hominis sustulit ad coelum, ipsa captivitas portatur et portat. Quod autem ait: Dedit dona hominibus, hoc victoris insigne est; post
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pecuniã dñi sui. num mularlis
fenerans cotidie incorde fideliũ cȩles-¬
tiũ diuitiarũ scam̃ conqͥrit usurã
Quid igit᷑ fr̃s. tanto speciosiꝰ iuro.
cuiꝰ haec .ẽ. Regula ⁊ mensura ser-¬
monis. ut inter uarios hominũ cau-¬
sas. motꝰq diuersos nunc affectione paqͥ¬
tris. nunc auctoritate doloris. consolet᷑
gentes arguat. increpat infideles:
doctrinam suam sub sequentibꝰ confis¬
marce operibꝰ. Dominicam illã sen-¬
tentiam tenens. qui docuerit ⁊ fece-¬
rit sic: magnꝰ uocabitur in regno cȩ¬
lorẜ. Quam magnus hic. quamq
precipuus in regno caeloꝵ e Quẽ
in omnem głam sermo ꝓpheticꝰ. ui¬
ta mirabilis ⁊ mors deo deuota sub¬¬
limat. Nec in merito fr̃s. tanto
cũ honore nominis eiꝰ memoria ꝑã-
plissima mundi spacia caelebratus
qr̾ ꝑ uniuersũ orbẽ ad firmamentũ
fidei Nrẽ ⁊ passio eiꝰ ⁊ doctrina ꝙꝓ¬

Expanded text:
qui pecuniam domini sui nummulariis fenerans quotidie in corde fidelium coelesti divitiarum sanctam conquirit usuram . Quid igitur, fratres, tanto speciosius viro, cujus haec est regula et mensura sermonis, ut inter varias hominum causas, motusque diversos, nunc affectione patris, nunc auctoritate doctoris consoletur gentes arguat, increpet infideles? doctrinam suam subsequentibus confirmaret operibus, dominicam illam sententiam tenens: Qui docuerit et fecerit, hic magnus vocabitur in regno caetorum . Quam magnus hic, quamque praecipuus in regno coelorum est, quem in omnem gloriam sermo propheticus, vita mirabilis, et mors Deo devota sublimat? Nec immerito, fratres, tanto cum honore nominis ejus memoria per amplissima mundi spatia celebratur; quia per universum orbem ad firmamentum fidei nostrae et passio ejus et doctrina pr
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ eiꝰ. Widece limi in quantũ
uenerabilis cy pͥanus etiam ꝓpheai¬
cam suꝑ gressus. ẽ laudẽ : cuiꝰ uiconf¬
pectu dñuĩ non solum mors sed ⁊ uta
extitit preciosa Moriendo namq
do Nichil ominus cohorcationem
forcissima in numeros caelo marcires
adquisiuit:. Quid hoc clarius sacer¬
doce qͥ inter hominũ turbas. gła cȩ-¬
lestis conuersationis emicuit atq
inter angłicos coetus. & sua factus
.ẽ. ⁊ aliorum uoluntate conspicuus:
Iustissime hic cum patriarcha dauid
cantabat domino suo dicens. Cor
meũ ⁊ caro mea exultauerunt in
dm̃ ui uũ. Ex ultauit itaq cor eiꝰ
in dõ uiuo: cum morientis ac mori-¬
turi scłi uanitate despecta totum
se diuinis mancipauit obseqͥis.. E&¬
ultauit ⁊ caro eiꝰ indõ. quȩ de hoc
mundo non miseri corruptione lan¬
guoris: sed piis ꝓ religione supplici¬
is consecrata migrauit. Hic est ille¬
a euangelicꝰ pater familias. ꝓ ferens
dethesauro suo noua ⁊ uecera: qͥue

Expanded text:
s . Videte, carissimi, in quantam venerabilis Cyprianus etiam propheticam ingressus est laudem, cujus in conspectu Domini non solum mors, sed et vita exstitit pretiosa; moriendo namquevivendo nihilominus cohortatione fortissima innumeros coelo martyres acquisivit. Quid hoc clarius sacerdote, qui inter hominum turbas gloria coelestis conversationis emicuit, atque inter angelicos coetus et sua factus est, et aliorum morte conspicuus? Justissime hic cum patriarcha David cantavit Domino Deo suo dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deo vivo . Exsultavit itaque cor ejus in Deo vivo, cum, morientis ac morituri saeculi vanitate despecta, totum se divinis mancipavit obsequiis; exsultavit et caro ejus in Deo, quae de hoc mundo non miseri corruptione languoris, sed piis pro religione suppliciis consecrata migravit. Hic est ille evangelicus paterfamilias proferens de thesauro suo nova et vetera ; qui
Abbreviated transcription (Latin):
imiuersa nobis cũ xp̃i exultat
Aectłia. quã in omẽ gaudium ⁊cȩles¬
tis aeruditione sermonis instruxit: ⁊¬
munere trihumphalis sangunis de¬
corauit: Fuit enuĩ meo sicut cõ ꝑtum
habenus ⁊ contra errores diaboli spi¬
Iritalis sapientiȩ plenitudo: ⁊ ad uersũ
ꝑ secutores mundi xpĩstiani poctoris
infatigata constantia. Quis non hiuius¬
modi uirum. quantis ual& p̃coniis ꝓ-¬
sequatur. cuiꝰ aeloquentia in spirata
diuinitꝰ ⁊ aeccłias docuit ⁊ scłm con¬
futauit. Uere hic mirabilis. atq om¬
niũ ubiq studus caelebrandꝰ: quẽ
scitas sacerdocẽ. peritia doctorem. fr¬
des martirem consecrauit. Preciosa¬

Expanded text:
ersa nobiscum Christi exsultat Ecclesia, quam in omne gaudium, et coelestis eruditione sermonis instruxit, et munere triumphalis sanguinis decoravit; fuit enim in eo, sicut compertum habemus, et contra errores diaboli spiritalis sapientiae plenitudo, et adversus persecutiones mundi Christiani pectoris infatigata constantia. Quis non hujusmodi virum quantis valet praeconiis prosequatur, cujus eloquentia inspirata divinitus et Ecclesias docuit, et saeculum confutavit? Vere hic mirabilis atque omnium ubique studiis celebrandus, quem sanctitas sacerdotem, peritia doctorem, fides mart
Abbreviated transcription (Latin):
Laturȩ quidem uinculis alligatus
ut uerbum dei molat dnm̃ caeli
quęrat : sed operte mentis cecitate
suffusus uultum animi erigere
addm̃ : cordis oculos leuare non pos¬
sit ad caelum Sed qm̃ molã asina-¬
riam sacũ. esse constat: uideamꝰ
si ⁊ pagane. talis. ẽ. mola. talis. ẽ.
plane: Saxa enim mola. ẽ. pagano¬
rũ : iuppiter herculesq lapideus
circa quos caecis oculis frequenti
errorȩ circum eunt:. Eoecos inquã
diere eoꝵ oculos qui putant
se uidere. qđ non uident. Aspici¬
entes enĩ saum : dm̃ se uidere con¬
fidunt:. At tamen qui molã uoluit
consumandi aliquando finem oꝑis
habet excuendi : spem gerit laboris..
Eui uero mola asmnaria adcollum
suspendit᷑ : portat lapidem qͥ porta¬
re debuerat iugũ dm̃. Asinus
gͦ ad molã. caecus ad lapidẽ. gencilis
Ad saxũ qͥ adorat eũ quẽ non ui¬
dec nec adgnoscit. Ds enim non
in manu factis habitat : nec in me-¬
tallo aut saxxo cognoscitur:. Hic gͦ

Expanded text:
naturae quidem vinculis alligatus, naturae quidem vinculis alligatus, ut verbum Dei molat, Dominum coeli quaerat, sed opertae mentis caecitate subfusus vultum animi erigere ad Deum, cordis oculos levare non possit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum talis est mola. Talis est plane; saxea enim mola est paganorum Jupiter, Herculesque lapideus, circa quos caecis oculis frequenti errore circumeunt. Caecos, inquam, dixerim eorum oculos qui putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videre confidunt. Attamen qui molam volvit, consummandi aliquando finem operis habet, exeundi spem gerit laboris: cui vera mola asinaria ad collum suspenditur, portat lapidem, qui portare debuerat jugum Christi. Asinus ergo ad molam, caecus ad lapidem, gentilis ad saxum, qui adorat eum quem non videt nec agnoscit. Deus enim non in manufactis habitat, nec in metallo aut saxo cognoscitur. Hic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
fecti sitis Qui sunt isti nigi
clerici idonei. ⁊ monachi religio¬
si uel laici : Quisquis igitur his
in reuerens aut contumeliosus ex¬
titerit acbeluin aplena plectitur
in formis. saxo religato illi ad col¬
lum p̾cipitet᷑ in mare: sed uide
amꝰ scandali antibꝰ xp̃ĩanos. is¬
ta plena decreta sit aut quid
sibi ipsa sententia : puto enĩ illã¬
aliqđ misterium continere: Quasi
enim non sufficeret in mare homi-¬
ni demergendo : saxxum quale cũq
non magnũ aut in ormȩ sed molȩ
a sinariȩ lapis ei religetur ad collum
ut perituro homine pereat resu-¬
sui necessaria: Sed puto hoc ma¬
gis esse qđ in scripturis asini fi¬
gura populus gentilium noncupa¬
tur: qui clausis oculis cirea igno¬
rantie molam. erroris sui grro ꝑ-¬
trahit᷑. ⁊ sine ulla cursus directio¬
ne uestigiis ui sepe redeuntibꝰ in¬
uitus usui laborat alieno. Nonne
enĩ tibi uidecur molã asinariam
in in peritiȩ suae labore uersatur.

Expanded text:
rfecti sitis . Qui sunt isti nisi rfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in mare. Sed videamus cur scandalizantibus Christianos ista poena decreta sit, aut quid sibi velit ipsa sententia; puto enim aliquod mysterium continere: quasi vero non sufficeret in mare homini demergendo saxum qualecumque non magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sed puto hoc magis esse, quod in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine ulla cursus directine vestigiis in se saepe redeuntibus invitus usui laborat alieno. Nonne enim tibi videtur molam asinariam 288 in imperitiae suae labore versatur?
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ esse qđ scĩ sunt.. Sic gͥ
& adã custodiens honestatis ange¬
licae dignitatẽ. Erat quidem nu-¬
dus mundans uestibꝰ sed in mor¬
talitatis erat splendore uestitus.
il prauum respiciebant eiꝰ occuli:
non cor eius turpe aliquid cogita¬
bat. Erat apud honestas mentas.
nuditas ipsa uestita Sicut enĩ
Apud nequã homines turpis cogi¬
tacio a concupiscentia uestibꝰ non
aretir. ta agul Sanetos uris
honestas simplicitas. ad concupiscen¬¬
dam nuditatem non trahitur. Sed
sicut uitiosis ad corruptelam nu-¬
da sunt omia: ita religiosis ad
Icastimoniã oꝑta sunt uniuersa.
Quid autem ait aeuangelica lectio:
qui scandalis auerit unum depul-¬
sillis isti s qui in me credunt: ex¬
pedit ei ut suspendatur mola a-¬
sinaria in collo eius: & mergat᷑
in ꝓ fundũ maris Puusillos hic
non aecate pueros: sed malitia par¬
uulos dicit. Sicut apłs ait. Ma-¬
litia paruuli estote : ut sensibꝰ ꝑ-¬

Expanded text:
videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur et Adam custodiens honestatis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respiciebant ejus oculi; non cor ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate pueros, sed malitia parvulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
minime intrare ꝑ mittit᷑. Na idõ
nudi in scło nascimur. nudi et
absurdũ. ẽ. ut quẽ nudum mat̾
genuit nudũ suscipit aeccłia
diues intrare uelit incaelum. ꝓp¬
terea adolescenti illi diuiti in ae-¬
ituangelio a saluatore dicit᷑. qͥ sibi
pauperibꝰ: Usq adeo enim nuda
iurtus apta caelo. ẽ. ut quiam uis
diuitias possidens. non possit. eẽ.
ꝑ fectus: Talem enim uolut ad¬
olescentem illum dñs ad paradi-¬
sum redire : qualis adam fuerat
deꝑadi si sublimitate deiectus.
Ludus enĩ adã incola paradisi fu¬
it : deniq post peccatum nuditatẽ
suam ꝑ uidens. folio pudenda con¬
texit Prnis enim quã peccaret.
honestatis erat calore uestitus:
atq idõ nuditatẽ in honestam nõ
natura in saituit. sed delicti reatꝰ
in uenit. Nam & scĩ angeli in
splendidissimo habitu constituti.
Numꝗd tonicis operiunt᷑ & palli-¬
is. Sedcum sit in illis natiuuta¬
tis sriae nuda sub stantia : uestiti

Expanded text:
minime intrare permittit. Nam ideo minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nascimur, nudi etiabsurdum est ut, quem nudum mater genuit, nudum suscipit Ecclesia, dives intrare velit in coelum? propterea adolescenti illi diviti in Evangelio a Salvatore dicitur: Si pauperibus. Usque adeo enim nuda virtus apta coelo est, ut, quamvis divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti
Abbreviated transcription (Latin):
pacientiã rependamꝰ. Qui gͦ fue¬
rit pacientior ad runam: potentior
constituet᷑ in regno.. Non enĩ ad
imperium caclors ꝑ uenit᷑ suꝑbia
deuitiis p̃ fectura : sed humilitate
pauperiȩ lenitate.. Arta enĩ ⁊ an-¬
gusta uia. ẽ. quȩ ducit ad regnum.
Quisqͥs gͦ honoribꝰ in flatus fuerit.¬
⁊ auri thesauris ditatus. tamqtiã
honustum ⁊ im peditũ animal ꝑan-¬
gustum regni iter transire non po-¬
terit:. Simul aeciam ut se aestimat
ꝑ uenisse sarcinã eiꝰ exigua por¬
ta non capiens. reꝑcusso limine
retrorsum redire cogetur. Tam enĩ
Angusta. ẽ. diuiti porta caelestis:
quã . ẽ. camelo acus foramen exigu¬
ũ.. Unde ait dñs: Faciliuis . ẽ. ca¬
melum ꝑ foramen acꝰ transire: quã
diuitẽ intͣre in regno caelors.. Sic̃
enĩ camelũ animal torcuosũ atq
de forme exigua cauerna p̾terire
non patitur: ita ⁊ diuitẽ auarum
atq mendacem. arta caeli ianua

Expanded text:
patientiam rependamus. Qui ergo fuepatientiam rependamus. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, potentior constituetur in regno; non enim ad imperium coelorum pervenitur superbia, divitiis, praefectura, sed humilitate, pauperie, lenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam onustum et impeditum animal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum . Sicut enim camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua
Abbreviated transcription (Latin):
IDILICONTER AUDIS¬
tis a euangelicã lectionẽ
incelligere potestis quae
ministris ac sacerdotibꝰ dĩ reue-¬
rentia debeatur Uel qua ipsos
teat p̃uenire. Ait enim dñs. ꝑ¬
cunctantibꝰ discipulis qͥs eoꝵ in re-¬
gno caelors maior esset futurꝰ: statu¬
to corã om̃ĩbꝰ puerulo. Quicũq
humiliauerit se sicut puer iste :
hic maior erit in regno caelorum:
Unde intelligimꝰ qđ humilitate ꝑ-¬
uenit᷑ ad regnũ : simplicitate pene¬
tratur ad caelũ Quisqͥs gͦ cupit
dininitatis tenere fastigia: humilita¬
tis ima sectetur:. Quicũq uult
fratrẽ p̃ uenire regnando : pͥuis il¬
lum p̃ueniat obsequendo. Sicut
ait apłs:. honore in uicẽ p̃ueni¬
entes Uieat eũ offiti is. tit possit
uincere sanctitate. Si enĩ te non le¬
sit frĩs obsequium: meret᷑ ut dili¬
gas. Qđ si forsitan lesit. magis
ob sequiũ meretur ut uincas Hȩc
enim nr̃a xp̃ianitatis sum ma.ẽ.
ut amantibꝰ uicissitudinẽ. lecdentibꝰ

Expanded text:
diligenter audistis evangelicam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Dei reverentia debeatur, vel quia ipsos teat praevenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincas. Haec enim nostrae Christianitatis summa est ut amantibus vicissitudinem, laedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine saluatorẽ : & infante̾ in
p̃sepio pofitum : cũ uigilantibꝰ pas-¬
toribꝰ moniti ab angelis adoremus
Exhibeamꝰ fidẽ urtutibꝰ : reueren¬
tiam scĩs testibꝰ prebeamꝰ. Et si¬
meoni cognoscenti. et annę dnm̃
confitenti : ⁊ iohanni baptizanta:
tri testimonium ꝑhibenti. et uir¬
gini ꝑ manenti: et stelle fulgen¬
ti: ⁊ columbe descendenti et ipsi
dño omnem tẽptationẽ superan¬
quia ꝑ ipsã ds̃ uerbũ ꝓ fudit secuł
lumen:: Facta. est maria scala celestis.
qr ꝑ ipsã deus descendit ad terras. ut
ascendere:. Ipsis enim licebit ascendere
illuc: qui deũ crediderant. ad t̾ram
ria restauratio feminarũ: quia ꝑ ip¬
sam euae pͥme maledictionis pro-¬
bant᷑ esse subtracdȩ.. Iria demiq ma-¬

Expanded text:
ine Salvatorem, et infantem in praesepio positum cum vigilantibus pastoribus moniti ab Angelis adoramus. Exhibeamus fidem virtutibus, reverentiam sanctis testibus praebeamus, et Simeoni cognoscenti, et Annae Dominum confitenti, et Joanni baptizanti, tri testimonium perhibenti, et virgini permanenti, et stellae fulgenti, et columbae descendenti, et ipsi Domino omnem tentationem diaquia per ipsam Deus verum fudit saeculis lumen. Facta est Maria scala coelestis; quia per ipsam Deus descendit ad terras, ut tur ad coelos: ipsis enim licebit ascendere illuc, qui Deum crediderint ad terras ria restauratio feminarum; quia per ipsam a ruina primae maledictionis probantur esse subtractae. Tria denique ma
Abbreviated transcription (Latin):
nis ad sumite. Expellite tristitiam
concipientis : gemitꝰ parcurientis
Abicite: ut solꝰ uobis iste filiꝰ uirgi¬
nis dominecur. Uenite iuirgines
Ad iuirginẽ. uenite concipientes ad
concipientẽ : uenite parientes ad
parientem: uenite matres admatrẽ.
sub ueniret.. Et sic restauraret
omne genus feminarũ ad se ue-¬
nientium. Noua eua seruando
uirginitate᷑ : sicut om̃e genus ui¬
roꝵ adam nouus recuꝑat. dt q̃s¬

Expanded text:
s assumite. Pellite tristitiam concipientis, gemitus parturientis abjicite, ut solus vobis iste virginis Filius dominetur. Venite, virgines, ad virginem; venite, concipientes, ad concipientem; venite, parientes, ad parientem; venite, matres, ad matremsubveniret: et sic restauraret omne genus feminarum ad se venientium nova Eva servando virginitatem; sicut omne genus virorum Adam novus recu
Abbreviated transcription (Latin):
gant femine quȩ mariã non se¬
cuntur. dolorib tristitie serui¬
tuti.: A aria autẽ econtrario:
quã preclarissimis tribꝰ bonis sub.¬
limetur: Ausculta salutacionis
angelicae. benedictionis diuinȩ
⁊ plenitudinis gra̾e Sic enim eã
angelꝰ : legitur salutasse. Aue
benedicta tu inter mulieres Cũ
didxit aue: salutacionẽ illi cȩles¬
tẽ exxibuit Cum diccit gr̃a ple¬
na: ostendit exx integro iram exclu¬
sam pͥme sententi e. et plene bene¬
dictionis gratiã restitutã. Cum
dixit benedicta tu inter mulieres:
uirginita:tis eius benadictũ fructr̃
ex pressit: ut exea benedicta dicat᷑
inter mulieres: quȩ cumq ꝑ seueraue¬
rit uirgo: Benedicta tu inter mu¬
lieres. Maledicta enĩ eua fue

Expanded text:
minae quae Mariam non sequuntur, dolori, tristitiae, servituti. Maria autem econtrario, quam praeclarissimis tribus bonis sublimetur, ausculta, salutationis angelicae, benedictionis divinae et plenitudinis gratiae. Sic enim eam angelus legitur salutasse: Ave, benedicta tu inter mulieres . Cum dixisset Ave, salutationem illi coelestem exhibuit: cum dixit, Gratia plena, ostendit ex integro iram exclusam primae sententiae, et plenam benedictionis gratiam restitutam: cum dixit, Benedicta tu inter mulieres, virginitatis ejus benedictum fructum expressit; ut ex eo benedicta dicatur inter mulieres, quaecumque perseveraverit virgo. Benedicta tu inter mulieres; maledicta enim Eva fue
Abbreviated transcription (Latin):
eni induere quẽ ad suam patris
imaginẽ figurauit. Unde libens
dei filius: uoluit hoc esse qđ fecit.
Nam ideo deus N& filium suum
misit adhominem liberandũ: ut cui
dixerat faciamꝰ hominem ipse ȩci¬
uirginẽ sic uoluit reformari ad ui-¬
tam. Ut quia ꝑmulierem mors¬
in hunc mundũ intrauerat: salus
ꝑ uirginẽ redderet᷑: Deniq et quan¬
do xp̃s tercia die ab in feris resur¬
rexit : prinu̾ mulieres ꝑ angł̃m
ad orantes occurrunt: Quibus idõ
iubecur resurrectionem apłis nun¬

Expanded text:
inem induere, quem ad suam Patrisque inem induere, quem ad suam Patrisque imaginem figuravit, unde libens Dei Filius voluit hoc esse quod fecit. Nam ideo Deus noster Filium suum misit ad hominem liberandum, ut cui dixerat, Faciamus hominem , ipse etiVirginem, nos sic voluit reformare ad vitam? Ut quia per mulierem in hunc mundum mors intravit, salus per Virginem redderetur. Denique et quando Christus tertia die ab inferis resurrexit, primum mulieres per angelum adorantes occurrunt: quibus ideo jubetur resurrectionem Apostolis nun
Abbreviated transcription (Latin):
essec effecit. sed accipiens t̾ram inde
hominẽ ut diuina quadã arte for-¬
mauit. Ergo situnc licuit hominẽ¬
ratus. est. ita & xp̃s exiurgine ria¬
tꝰ agnoscatur: Ibi tunc flatus dei
decerra uiuum hominẽ resurgere
fecit aduitã : hic mundꝰ ꝑ spiritum
scm̃ demaria uirgine xpm homi¬
nem figurauit: urquo deus ad repa-¬
rationem hominis habitar&:
Adam enĩ ibi tunc nascit᷑: hic reno-¬
aiatur &e resuscitatur in xp̃o.
Fuit ergo similis reparatio: quomodo
fuit ⁊ homi nis creatio: Deniq sicut
tunc in aluo terrae saluator ade
menbra cõposuit : sic eciam nunc in
uirginis aluo: xp̾c sua menbra cõ-¬
posint. O grandis pacientia saluato-¬
ris : expectat nasci sua menbra qui
ferit:. Sed ideo ille uoluit Nasci.
ut nos iterum uiueremꝰ. Ds late¬
bat in homine : humiliata. ẽ. uirtus.
ut piecas augeret᷑. Et qđ adlaudem
nominis eiꝰ ꝑtinet : iusa potestas mi-¬
mus uelle quã possit: Humilia

Expanded text:
esset effecit; sed accipiens terram, unde esset effecit; sed accipiens terram, unde hominem facit, divina quadam arte formaratus est, ita et Christus ex virgine natus agnoscitur. Ibi tunc flatus Dei de terra vivum hominem surgere fecit ad vitam: hic mundo Spiritus sanctus de Maria virgine Christum hominem figuravit, in quo Deus ad reparationem hominis habitaret. Adam enim ibi tunc nascitur; hic renovatur et resuscitatur in Christo. Fuit ergo similis reparatio, quomodo fuit et hominis creatio. Denique sicut tunc in alvo terrae Salvator Adae membra composuit; sic etiam nunc in virginis alvo Christus sua membra composuit. O grandis patientia Salvatoris; exspectat nasci sua membra quae fecit! Sed ideo ille voluit nasci, ut nos iterum viveremus. Deus latebat in homine: humiliata est virtus, ut pietas augeretur; et quod ad laudem nominis ejus pertinet, visa est potestas minus velle quam possit. Humiliav
Abbreviated transcription (Latin):
PEI secrnprm car¬
nem Uta a euangelista aꝑtissime
demonstrans ait. Ut ostenderer eũ
ex sp̃ũ sancto et maria uirgine
Natũ ꝓpt̾ haereciooꝵs astuciam
qui negabant dm̃ hominẽ suscepisse.
Sed ideo dñs nr̃ uirgineũ sibi raqͥ-¬
siuit ospicium habitandi: ut nobis
ostenderet in casto corꝑe dm̃ porta¬
re debere. Ad hoc enĩ ds hominem
suscepit in se: ut & nos dm̃ suscipi¬
amus in nobis. Sicut ipse dicit
Manete in me & ego in uob̾ O sacrũ
⁊ caeleste misteriũ : in riaciuitate
domini: Concepit uirgo: antequa
sponsum habeat. Parit antequã nu-¬
bat.: Ꝙ qđ adlaudẽ ꝑtinet nominis
dñi: & mat̾ et uirgo coepit esse
post partum: Uirgo enĩ conce¬
pit uirgo peperit : uirgo puit pa
inlibata ꝑ mansit.. Quem cũ periau
timuit: cum parer& ad orauit. Que
cũ peperisset: minor erat mater qua
na maiestas: In de figura pͣmisit.
Sicut enĩ dominus Nr̃ cum primũ
adã facere uell&: non ex coniunctio¬
ne uiri aut mulieris : hominẽ ut

Expanded text:
i secundum carnem ita Evangelista apertissime demonstravit, ut ostenderet eum ex Spiritu sancto et Maria virgine natum, propter haereticorum astutiam, qui negant Deum hominem suscepisse. Sed ideo Dominus noster virgineum sibi requisivit hospitium, ut nobis ostenderet in casto corpore Deum portari debere. Ad hoc enim Deus hominem suscepit in se, ut et nos Deum suscipiamus in nobis, sicut ipse dicit, Manete in me, et ego in vobis . O sacrum et coeleste mysterium in nativitate Domini! Concepit virgo antequam sponsum haberet, parit antequam nubat; et quod ad laudem pertinet nominis Domini, et mater et virgo coepit esse post partum. Virgo enim concepit, virgo peperit, virgo post partum illibata permansit. Quem cum portaret, timuit; cum pareret, adoravit: quem cum peperisset, minor erat mater quamna majestas in Adae figura praemisit. Sicut enim Deus noster cum primum Adam facere vellet, non ex conjunctione viri aut mulieris hominem ut
Abbreviated transcription (Latin):
Mulier enĩ quia prior gustauerat:
prior aeciam resurrestionem uidis¬
se monstratur Ut ne ꝑpecui reatꝰ
apud uiros obꝓbrium sustineret
quȩ culpã uobis trans fuderat : trans¬
adterras: ut ostenderet dm̃ castitatis
esse auctorem: Ergo sicuti d̾s̃ nrͣ
nos suscepit inse:: ita & nos dm̃ sus¬
cipiamꝰ in nob̾. Porcemꝰ gͦ et nos
dm̃ in casto corpore. quem uirgi¬
nis casta menbra porcauerun..
Ap̃s enim magister ẽ. castitatis. et
idõ qͥ castitatẽ non habet: portare
in corde nr̃o portare possimꝰ cas¬
tos hac puros nos exibeamꝰ ab
omni peccato: ut xp̃s habitare
possit in nobis.. Qui eñi xpͣm
Non habet in se: xpistianus nõ
potest dici. Nec eni ita se: ex¬
collere deb& unusqͥsq ut xp̃ianũ
se nomine dicat tantum & fac̾
uos qui deo seruitis ⁊ eius prȩ¬
cepta custoditis: potens ẽ. uobis
concedere uitã aeternã: Quici
patre ⁊ sp̃u scõ uiuit et regnat

Expanded text:
Mulier enim quia prior gustaverat, prior etiam resurrectionem vidisse monstratur, ut non perpetui reatus apud viros opprobrium sustineret; et quae culpam nobis transfuderat, transaesse auctorem. Ergo sicuti Deus noster nos suscepit in se, et nos suscipiamus Deum in nobis. Portemus ergo et nos Deum in casto corpore, quem virginis casta membra portaverunt. Christus enim magister est castitatis: et ideo qui castitatem non habet, portare in corde nostro portare possimus, castos ac puros nos exhibeamus ab omni peccato; ut Christus habitare possit in nobis. Qui enim Christum non habet in se, christianus non potest dici. Nec enim ita se extollere debet unusquisque, ut christianum se nomine dicat tantum, et factivos qui Deo servitis, et ejus praecepta custoditis, potens est vobis concedere vitam aeternam, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ noua ad-¬
suentus sui hodie luce ꝑfudit
Hodie deus decȩlo descendit adho-¬
minẽ : ut incelis homini prȩpa¬
raret ascensum. Nodie accepimꝰ
natũ dei uirginis filium: om̃ium
credentiũ saluatorẽ. Ds depatre:
homo dematre. Deus occultus. ho-¬
mo manifestus. Ꝙ qm̃ diabolus
uam ⁊ eius aures mundo intulit
tã effudit. Angłs sermonẽ eie-¬
cit.  xp̃m uirgo concepit. Ocor¬
splendore
concipit᷑ dei filiꝰ hac munditia genera-¬
cipienti: nulla tristitia parturienti.¬
enti. Qui enĩ uenerat triste laecifi¬
care scłm : uentris non contrista int
ũ inlesã fecit uirginem ꝑ manere.
Qui enĩ difrupta corꝑũ menbra
in aliis re integrare tangendo: quan-¬
to magis in sua matre qđ inuenit
in tegram. non potuit iuolare Nas
et uirginitas ampliata. ẽ. potius
quã fugata In angusti corꝑis men¬
bris sustinuit. quicquid sustineN
celi. Plena st̃ uiscera: ⁊ nulla
nouit uirginis conscientia Cum
eẽt gͣuida : salubri lenitate plau¬¬

Expanded text:
mundum nova adventus sui hodie luce perfudit. Hodie de coelo Deus descendit ad hominem; ut in coelis homini praepararet ascensum. Hodie accepimus natum Dei, virginis filium, omnium credentium Salvatorem, Deum de Patre, hominem de matre, Deum occultum, hominem manifestum. Et quoniam diabolus vae aures mundo intulit tam effudit, angelus sermonem ejecit, et Christum Virgo concepit. O consplendore concipitur Dei Filius, hac munditia generacipienti, nulla tristitia parenti: qui enim venerat triste laetificare saeculum, ventris non contristavit um illaesam fecit virginem permanere: qui enim disrupta corporum membra in aliis poterat redintegrare tangendo, quanto magis in sua matre quod invenit integrum, potuit non violare nascrevit, et virginitas ampliata est potius quam fugata. In angusti corporis membro sustinuit, quidquid sustinent coeli. Plena sunt viscera; et nullum novit Virginis conscientia. Cum esset gravida, salubri levitate plau
Abbreviated transcription (Latin):
ni pacẽ mittere. sed gladium.
Ueni enĩ separare hominẽ apatre
suo. & matrẽ afilia & nurũ aso¬
cru. et ini mici hominis domestici
cationem euangelii omnes affectus
contempserint atq diuitias et scłi
uoluptates. isti centũ plũ recipi-¬
ent. & uitã aeternã possidebunt.
Exoccasione huiꝰ sententiȩ quidã in¬
croducunt mille annos. post refur-¬
rectionẽ dicentes nobis cunc cen-¬
cuplum om̃ĩum rerũ quas dimi-¬
simꝰ. & uitã aet̾nam esse reddan-¬
dam: non in tellegentes qđ si in
cȩceris digna sit reꝓmissio. in uoco¬
ribꝰ appareat turpitudo: utiq ut¬
qui unã ꝓ dño dimiserit: centũ
recipiat in futuro. Sensus igit᷑
iste. est. Qui carnalia ꝓ saluato¬
re dimiserit spiritalia recipiec.
quȩ conꝑatione & merito sui ita
erunt quasi paruo numero. cen¬
tenariꝰ numerꝰ comparetur: Unde
dicit apłs.. Qui unã tantũ do¬
agros dimiserat : quasi nichil ha¬
bentes et om̃ia possidentes.

Expanded text:
ni pacem mittere, sed gladium, veni quippe separare hominem a patre suo et matrem a filia, et nurum a socru, et inimici hominis domestici cationem Evangelii omnes affectus contempserint, atque divitias et saeculi voluptates, isti centuplum recipient et vitam aeternam possidebunt. Ex occasione hujus sententiae quidam introducunt mille annos post resurrectionem dicentes, nobis tunc centuplum omnium rerum quas dimisimus et vitam aeternam esse reddendam, non intelligentes quod si in caeteris digna sit repromissio, in uxoribus appareat turpitudo, ut qui unam pro Domino dimiserit centum recipiat in futuro. Sensus igitur iste est: qui carnalia pro Salvatore dimiserit, spiritalia recipiet, quae comparatione et merito sui ita erunt, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. Unde dicit et Apostolus, qui unam tantum doagros dimiserat, quasi nihil habentes et omnia possidentes.
Abbreviated transcription (Latin):
israhel. Non dioẽ qui reliquistis
omĩa: hoc enĩ et socrates fecit
phylosophus. & multi alii diuiti-¬
as contempserunt. sed qui secuti
credentium. In regeneratione cũ
sederit filius hominis. in sede ma-¬
iestatis suȩ: quando ex mortuis
decorruptione ex surgent in cor-¬
rupti. sedebitis et uos in solis
uidicantiũ condempnentes .xxͦiiͬ.
tribꝰ ifrł: qr uobis credentibꝰ illi

Expanded text:
Qui reliquistis omnia: hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti t atque credentium. In regeneratione, cum sederit filius hominis in sede majestatis suae, quando et ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim trib