comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerum incunis furtĩ p̃do¬
nes supripiunt. Moriunt᷑
ip̃i: puero suꝑstite. Is adolescñs
effectus: nulla iuenit patͥe sue
indicia. S neq mat satis quid
de nato actum sit inuestigans:
qͥppiã uel suspitionis audit. for¬
te ambo munũ ꝯueniunt. fere e¬
ex auctoritate eccł̃ie: ꝯigium
ineunt. nuptias celebrant. mat̃
se nec illam cuipiam nubere. nͨ
illũ qͣmlibet duce oportuit.
uñ dubitare potuissent: aut
hic de matre. aut illa de sobo¬
le. fiat. S iam factam ꝯiuugii
copulam qͥsrũpet. cum id nũ¬
qͣm agat suspicio. s solum
certa atq ꝓbata cognitoᷤ. S
qũe mat̾ a se ꝓiectum latent̃
exposuit. uir ia factus quid
aget: Continens esse ñ pot̃.
meliusq est nubere qͣm uri.¬

Expanded text:
uerum in cunis furtim praedones subripiunt, moriuntur ipsi, puero superstite. Is adolescens effectus, nulla invenit patriae suae indicia, sed neque mater fatis quid de nato actum sit investigans, quidpiam vel suspicionis audit. Forte ambo in unum conveniunt, ex auctoritate Ecclesiae conjugium ineunt, nuptias celebrant mater se nec illam cuipiam nubere, nec illum quamlibet ducere oportuit, unde dubitare potuissent, aut hic de matre, aut illa sobole, fiat. Sed jam factam conjugii copulam quis rumpet, cum id nunquam agat suspicio, sed solum certa atque probata cognitio? Sed quem mater a se projectum latenter exposuit, vir jam factus quid aget? continens esse non potest: Meliusque est nubere quam uri
Abbreviated transcription (Latin):
capiat. Quid gͥ: Nullam¬
ne enis eratis ducet. ũn mat̃
ne sua sit dubitet: S ea rõ¬
ne:omñe caueat etatẽ maio¬
rem natu ne ducat. ne sua
mat᷑ nel mat̃tera sit. Par sibi
sue minor: ip̃a s̾ soror ẽẽ põt.
Sic nullam deniq ducat. Nam
saltem ne de sua cognatione sit:

Expanded text:
i : Quid igitur? nullamne ejus aetatis ducet, unde mater ne sua sit dubitet? Sed ea ratione omnem caveat aetatem, majorem natu aetatem ne ducat, ne sua mater vel matertera sit: par sibi, sive minor ipsa sibi, soror esse potest. Sic nullam denique ducat, nam saltem, ne de sua cognatione sit
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Hac in copła comugii quos¬
dam predicatio xp̃i inuenit.
nec ab ea:s inea adfidem uo¬
cauit. Math̾s a theloneo. petrꝰ
inpiscandi officio: uocatus ẽ.
Nñ ad piscationem que absq
malo agi. ad theloneum qd̃
legittime tractari nũqͣm aut
uix ualet: redire ꝑmissus alt̃
est.⁊alter non est.Sic afornica¬
tione: ommoꝵ inquinamito.
In conugio autem omniq q̃
recte administret᷑ uiuencdiꝯ
ditione:fides xp̃i homines
uocat. Infidelitatem namq ñ
oditionem. uiciũ non etiam
officium: tollere aduenit. Iñ
apl̃s ⁊ illos qui ad fidem xͥ in
conuigio nocan sunt:monet
a conugib non disceclere. nͥ
infideles nolu̾int cohabitare.
Nam si infidelis discedit: fi¬
delis qͦ discedat. qui ab infi-¬
deli etiam cohabitare uolen
S habere consulitur. ut ingi
ammonitione: scĩficetur infide¬
lis ꝑfidelem. Qd̃ si contig̾it: lex
matrimonii ab infidelib contͣc

Expanded text:
ti. Hac in copula conjugii quosdam praedicatio Christi invenit, nec ab ea, sed in ea ad fidem vocavit. Matthaeus a telonio, Petrus in piscandi officio vocatus est, unde ad piscationem quae absque malo agi, ad telonium, quod legitime tractari nunquam aut vix valet, redire permissus alter est, et alter non est. Sic a fornicatione omnique inquinamento. In conjugio autem omnique quae recte administretur vivendi conditione, fides Christi homines vocat. Infidelitatem namque, non conditionem, vitium non etiam officium, tollere advenit. Unde Apostolus illos qui ad fidem Christi in conjugio vocati sunt, monet a conjugibus non discedere, nisi infideles noluerint cohabitare. Nam si infidelis discedit, fidelis quoque discedat, qui ab infideli etiam cohabitare volentsed habitare consulitur, ut jugi admonitione sanctificetur infidelis per fidelem. Quod si contigerit, lex matrimonii ab infidelibus cont
Abbreviated transcription (Latin):
multo magis credit eũ qͥsũma p̃¬
minet potestate militantib sͥ
angłis posse imꝑare eoꝵq mini¬
st̾io puerum suũ absente cura¬
re.mandando langori ut eat:
sanitatiut ueniat. Decet enim
usib nr̃is accomoda ꝓprio nõie
honoratur: cum reliquis qͦq
duob archangłis archangłm
ẽẽ. ut qm̃ in numera est multi¬
tudo languentim: habundet

Expanded text:
multo magis credit eum qui summa praeeminet potestate militantibus sibi angelis posse imperare, eorumque ministerio puerum suum absentem curare, mandando languori ut eat, sanitati ut veniat. Decet enim usibus nostris accommoda proprio nomine honoratur, cum reliquis quoque duobus archangelis archangelum esse, ut quoniam innumera est multitudo languentium, abundet
Abbreviated transcription (Latin):
gͣre ad celestem. Ip̃i enim dataẽ
potestas suꝑ animas scõꝵ. ure¬
as ꝑducat in paradisum exulta¬
tionis. Ip̃m quoꝙ cũ suis. ac pre¬
cipue ꝓprium cuiꝰq angl̃m: ꝓpͥas
cuiꝰꝙ preces puto ꝑreferre ante
tͥbunal udicis. ñ qd̃ absq eoꝵ
minist̾io scõꝵ desidia ignoraret:
uerũ qd̃ obsequi gaudent auc¬
tori. ꝓdesse homini. dum p̃ces
nr̃as celicolis annuntiant: ac
pro nobis apud dm̃ int̾pellanł.
Nñ or̃onẽ qͣm ꝓ captiuitate
ppłi sui damel orauit. angelus
euis utriusq ad dñm ꝑtulit.
adiutorẽq michaelem inibi
ꝑsarum: sibi obstitisse q̃stus ẽ.
Qui dum ꝓ sͥ cõmissis facit:
ab eoꝵ seruitute ndũ isrłem
soluendum putat. cuiꝰ peccata
qͣre sub iugo captiuitatis detine¬
atur: apd̃ iudic̃e accusat. S uin¬
cit pars damelis. Om̃s angłi ꝓ

Expanded text:
re ad coelestem. Ipsi enim data est potestas super animas sanctorum, ut eas perducat in paradisum exsultationis. Ipsum quoque cum suis, ac praecipue proprium cujusque angelum, proprias cujusque preces puto perferre ante tribunal judicis; non quod absque eorum ministerio sanctorum desideria ignoraret; verum quod obsequi gaudent auctori, prodesse homini, dum preces 196 nostras coelicolis annuntiant, ac pro nobis apud Deum interpellant. Unde orationem quam pro captivitate populi sui Daniel oravit, angelus ejus utriusque ad Dominum pertulit, adjutoremque Michaelem inibi pem regni Persarum sibi obstitisse questus est, qui dum pro sibi commissis facit, ab eorum servitute nondum Israelem solvendum putat, cujus peccata, quare sub jugo captivitatis detineatur, apud judicem accusat. Sed vincit pars Danielis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
cubuus utebantur patriarche.
que in lege prohibite sunt:ita.
Nlon me chaberis. ꝑ partẽ eram:
totum insinuatur. dum ꝑ me¬
chiam omnis carnalis cõmxco
excepto federe matͥmonii prohi¬
betur. Hunc usum loq̃nch do¬
mulierem ad concupiscendã
eam: mechatus est incorde suo.
Pelices gͦ añ legem patriarchis
quacumq ex causa sunt ꝯcesse:
postea autẽ ꝓhibite. Uñ inde¬
uteronomo prohibetur. ne
qua sit mẽtrix in ppło isrł: ne
quis scortator. More gͥ antiqͦ
nullam hr̃e ꝯcubinam sub le¬
ge licebat. uxores aut̃e plus u¬

Expanded text:
cubinis utebantur patriarchae cubinis utebantur patriarchae quae in lege prohibitae sunt ita: Non moechaberis : per partem enim totum insinuatur, dum per moechiam omnis carnalis commistio, excepto foedere matrimonii, prohibetur. Hunc usum loquendi Domulierem ad concupiscendum eam, moechatus est in corde suo . Pellices ergo ante legem patriarchis quacunque ex causa sunt concessae; postea autem prohibitae. Unde in Deuteronomio prohibetur ne qua sit meretrix in populo Israel, ne quis scortator: More igitur antiquo nullam habere concubinam sub lege licebat, uxores autem plus u
Abbreviated transcription (Latin):
sepissima de uideis facta: ita exi¬
gebat ⁊ in reliquis. sicut signifi¬
catio must̾ii in patriarchis: uxoꝵ
multiplicitatem. ꝑꝑ filioꝵ fecun¬
ditatem. fiebat gͦ penes unum
uirum multiplicatio uxorum.
ut multiplicatio conceptu: ho¬
minum consequeretur restau
uir unus in multis pot̾ muli¬
erib gn̾are. Uni gͦ uiro: tunc
licebat uxores hr̃e płes. Nec cri¬
men esse poterat: qd̃ in ppło suo
fieri d̾̃s ꝑmutebat. Uxorem uir
maxime de cognatione sua ne
confusio ulla tribuum foret:
acciꝑe debebat. Alienigenas
tñ ⁊ ydolatras nec ducere. nec
ductas retine licebat. ne consor¬
tia gentilitatis causa fierent
infidelitatis. Lege coniunctos:
lege qͦ disiungi opus erat. hie
est libellus repudiz. quo uir u¬
xorem repudiatam dimittebat.
multis quidem de causis: quoti¬
ens uidelicet ꝑꝑ aliquam fedita¬
tem displicebat. Obduriciã cerui¬
cis id illa in gñte concessum est.
ne si odiosas cogentur tenere. mal¬
lent interficere. Ante legemicon¬

Expanded text:
epissima de Judaeis facta ita exigebat et in reliquis, sicut significatio mysterii in patriarchis, uxorum multiplicitatem propter filiorum fecunditatem. Fiebat ergo penes unum virum multiplicatio uxorum, ut multiplicato conceptu, hominum consequeretur restaurpere, sicut vir unus in multis potest mulieribus generare. Uni ergo viro tunc licebat uxores habere plures, nec crimen esse poterat, 243 quod in populo suo fieri Deus permittebat. Uxorem vir maxime de cognatione sua, ne confusio ulla tribuum foret, accipere debebat; alienigenas tamen et idololatras nec ducere, nec ductas retinere licebat, ne consortia gentilitatis causa fierent infidelitatis. Lege conjunctos, lege quoque disjungi opus erat. Hic est libellus repudii, quo vir uxorem repudiatam dimittebat multis quidem de causis; quoties videlicet propter aliquam foeditatem displicebat. Ob duritiem cervicis in illa gente concessum est, ne si odiosas cogerentur tenere, mallent interficere. Ante legem con
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. Nam celum antea clansũ:
ascñsio dñi reclusit. Ad inferos gͦ
descenłunt. Quale gͦ baptisma
est: qd̃ uirtute sua clausũ celum
non aꝑit: Aut quomͦ circũcisio¬
ni preualet. dum qui baptirat᷑
sicut qui circũciditur ad inferos
descendit: S tempora diuisa st̃.
cͥcumcisionis: atq baptismatis. Tẽ¬
pus namq circũcisionis sic̃ ⁊ legis:
usq ad passionem dñi. Qm̃ ĩmi¬
nente passione ait. Non bibam a

Expanded text:
ti sunt: nam coelum antea clausum, Ascensio Domini reclusit. Ad inferos ergo descenderunt. Quale ergo baptisma est, quod virtute sua cassum coelos non aperit? aut quomodo circumcisioni praevalet, dum qui baptizatur, sicut qui circumciditur ad inferos descendit? Sed tempora divisa sunt circumcisionis atque baptismatis. Tempus namque circumcisionis sicut et legis usque ad passionem Domini, quoniam imminente
Abbreviated transcription (Latin):
baoth: omus isrł est.Genimen:
fructus ẽ obseruationĩ. hic gͦ sen¬
sus est. De hoc genimine nichil
bibam. s totũ respitã amͦ .i. ex tẽ¬
pore passionis. Exmn autẽ bibam
.i. iocunde accipiam genim̃ non
hoc: s nouum. nec solus s nob̃¬
cum. Nemo gͦ ex quo passus est
dñs: iudaicis se subdat institutis.
que omnia apłs reputat ut st̾co¬
ra. q̃m qui ea tractant: fedi feri¬
diq fiunt. Tm̃ ea que ꝑfiguras
signant᷑: tanqͣm noua nouusqͥsꝙ
reuerent arripiat. nullum nouẽ
legis recusans decretum. Tempus

Expanded text:
baoth domus Israel est ; genimen fructus est observationum. Hic ergo sensus est, de hoc genimine nihil bibam, sed totum respuam amodo, id est ex tempore passionis. Ex modo autem bibam, id est jucunde accipiam genimen non hoc, sed novum, nec solus sed vobiscum. Nemo ergo ex quo passus est Dominus Judaicis se subdat institutis, quae omnia Apostolus reputat ut stercora , quoniam qui ea tractante fedi, fetidique fiunt. Tantum ea quae per figuras signantur, tanquam nova novus quisque reverenter arripiat, nullum novae legis recusans decretum. Tempus
Abbreviated transcription (Latin):
scõram udicabuntur quom
omnes indicabunt iuycta illud.
Iudicabunt scĩ nationes et illud.
Dominabuntur eoꝵ iustimma.

Expanded text:
orum judicabuntur, quomodo omnes judicabunt, juxta illud. Judicabunt sancti nationes, et illud: Dominabuntur eorum justi
Abbreviated transcription (Latin):
dex transibit: cum a cognitio¬
ne humanitatis que in iudi¬
tio uidebitur ad cognitionẽ
diuinitatis post iudicium
suos eleuabit. qͣm futuram
ut auint claritatem: uideb̃t
iusti. prius sublatis impiis. Gͣ
scłm eos transitus erit mini¬
strantis. quasi a ferculo infer¬
culi minist̾ium transeuntis.
Nimirum ferculum piiserit
magnum. głose reuelatio hu¬
manitatis. Maximum głosis¬
sime manifestatio diuinitans.
Illud fiet inudicio. istud post
ginon ministii transitus:s
loci. cdum de rudicio ad regnũ
rediens: sua claritate fideles
qd̾ etiam dici solet saciabit.
De aere gͦ in celum tͣnsitꝰ erit.
S tͣnsiens ꝙͦ siuis miustrare
ñ cessabit. Et in qͦñ in eterne
beatitudinis epuloᷤ. In iudicio

Expanded text:
dex transibit, cum a cognitione humanitatis quae in judicio videbitur, ad cognitionem divinitatis post judicium suos elevabit; quam futuram, ut aiunt, claritatem videbunt justi, prius sublatis impiis. Ergo secundum eos transitus erit ministrantis, quasi a ferculo in ferculi ministerium transeuntis. Nimirum ferculum piis erit magnum gloriosae revelatio humanitatis; maximum, gloriosissimae manifestatio divinitatis. Illud fiet in judicio; istud post gi non ministerii transitus, sed loci; dum de judicio ad regnum rediens sua claritate fideles, quod etiam dici solet, satiabit. De aere ergo in coelum transitus erit, sed transiens quoque suis ministrare non cessabit. Et in quo nisi in aeternae beatitudinis epulo? In judicio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbia laborantes. aut muida estu¬
autes. omnes p̃t̾ se parit̾ ꝯtẽp¬
nunt. bñ ⁊̃ gesta sinistre accipi¬
unt. Quidam pietatis specie de¬
cepti: excessus fr̃m reprehñdere
non audent. s qd̃ longe intole¬
rabiluis est: aliq̃n ⁊ fouent. ig¬
norantes: qd̃ qui cum possit
corriꝑe non corripit: ip̃e qͦ con¬
sentit. Et apłs ñ solum faciemi¬
b. s etiã consentientib reatũ
centem. Omnis anima. potesta¬
tib sublimiorib subdita sit.
Anima: ut non solum corꝑe.
setiam uoluntate supponat᷑
n̾m his que contra rectum: s
tm̃ in dño. Nosse enim homo
debet. nulli se obeclientiã deb̾e¬
potestates instituit non contͣ
se: s ad se. Itaq omins anima
subdita sit potestatib ñ qͣ libet
mͦ: s sublimiorib .i. in his in qui

Expanded text:
perbia laborantes, aut invidia aestuperbia laborantes, aut invidia aestuantes, omnes praeter se, pariter contemnunt; bene etiam gesta sinistre accipiunt. Quidam pietatis specie decepti, excessus fratrum reprehendere non audent; sed quod longe intolerabilius est, aliquando et fovent ignorantes, quos qui cum possit corripere non corripit, ipse quoque consentit. Et Apostolus non solum facientibus, sed etiam consentientibus reatum Apostolum dicentem: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Anima ita non solum corpore, sed etiam voluntate supponatur, non in his quae contra rectum, sed tantum in Domino. Nosse enim homo debet nulli se debere obedientiam potestates instituit non contra se, sed ad se. Itaque omnis anima subdita sit potestatibus, non quolibet modo, sed sublimioribus, id est, in his in qui
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum circa exordium arcta
est uia que ducit ad uitam. in
progressu aũ iugum xp̃i suaue
est et onus leue: at tñ quia mi¬
plenda ꝑꝑ uerba labioꝵ cli custo¬
dit iuas duras. dum sp̃s prõptꝰ
est caro autem infirma: utiq
is non longe est acontemplatio¬
ne. q̃m et locum quiecis adiit.
et bonis actib insistit. Huiusmo¬
di aũt magnoꝑe caueant. ne in
uestimentis ouiũ apparentes:
intͥnsecus sint lupi rapaces. opꝰ
extra obtencdentes bonum. cor
iustissimi: in secreto autẽ actu
qͦ nefandi. Quidam enĩ que¬
rentes que sua sunt ñ que iħ̾u
xp̃i: usur patiue. aut soluari¬
am uitam ingredunit᷑. aut
ingressam seruant. fessi ple¬
rumq scł̃o: carn satisfacere
querunt. in claustro. Qui m
conuersatione scl̃i diffidit ex¬
altari: religionis habitum ñ¬
nũqͣm inuadit. suꝑsticiose¬
agens: ut possit sublimañ. Alius
noꝙ frigidus neq calidii. pecu¬
dum more: consuetudine seqñs:
omnia negligent facit. Alii su¬

Expanded text:
nimirum circa exordium: Arcta est via quae ducit ad vitam , in progressu autem, jugum Christi suave est et onus leve ; attamen quia plenda verba labiorum Dei, custodit vias duras, dum spiritus promptus est, caro autem infirma ; utique is non longe est a contemplatione, quoniam et locum quietis adiit, et bonis actibus insistit. Hujusmodi autem magnopere caveant ne in vestimentis ovium apparentes, intrinsecus sint lupi rapaces; opus extra obtendentes bonum, cor justissimi, in secreto autem quoque actu nefandi. Quidam enim quaerentes quae sua sunt non quae Jesu Christi; usurpative aut solitariam vitam ingrediuntur, aut ingressam servant; fessi plerumque saeculo, carni satisfacere quaerunt in claustro. Qui in conversatione saeculi diffidit exaltari, religionis habitum nonnunquam invadit, superstitioseagens ut possit sublimari. Alius neque frigidus, neque calidus, pecudum more consuetudinem sequens, omnia negligenter facit. Alii su
Abbreviated transcription (Latin):
niunt ꝑꝑea m̾ito trinitatem in
alii licet boni: expectabuntut
aiunt donec de rudicio ad celũ
transiens: ministrabit eis. S
iam oĩo purgati et resurrectio¬
nis gła honorati. cum xp̃o głi¬
ficato glorificati: apparebunt
in iudicio. Qd̃ designabat głi¬
ficatõ xp̃i moysi et helye: ad
horam ostensa intͣnsfigatõne.
Qruppe moyses mortuus: iam
mortuos. helyas uinus: adhuc
uiios designant. ueniente in¬
dicio reꝑiendos. Ambo nͥcum
insinuant: iudenoli sunt cũ
uidice in głificatione. Quib
autem głificatio cura aliis
cõmimicatur. qr uisio cħ si¬
mul cum aliis non datur: S
dices celebratam in monte tns
designasse głosam in celo coniun¬
ctionem. fiat. S non negabis

Expanded text:
terea merito Trinitatem in unt. Verum alii, licet boni, exspectabunt, ut aiunt, donec de judicio ad coelum transiens ministrabit eis. Sed jam omnino purgati et resurrectionis gloria honorati, cum Christo glorificato glorificati apparebunt in judicio. Quod designabat glorificatio Christi, Moysi et Eliae ad horam ostensa in Transfiguratione. Quippe Moyses mortuus jam mortuos, Elias vivus adhuc vivos designant veniente judicio reperiendos. Ambo visi sinsinuant, videndi sunt cum judice in glorificatione. Quibus autem glorificatio cum aliis communicatur, quare visio Dei simul cum aliis non datur. 285 Sed dices: Celebratam in monte Trant sanctorum designasse gloriosam in coelo conjunctionem; fiat. Sed non negabis
Abbreviated transcription (Latin):
facta: utͣq etiam nocere certũ ẽ.
Quotiens gͦ bona oiugii euanes¬
cunt: uoluptas thori nullate¬
nus excusatur. nisi qd̃ leuior
dampnatõ subsequit᷑. qm̃ ita
peccatur: ut eccłia ñ scandalire¬
tur. S de illo quid dicam ꝯi¬
gio. nͥ equidem lex d̃ĩ attendit᷑.
s nicħ̾ominꝰ subseq̃nt᷑ tñ carna¬
lis impletõ uoluntatis affectat᷑:
Huiꝰmi nec dãpnandũ iudicare
nec apena audeo absolũe edifi¬
cantem suꝑ fundamentu. lig¬
num. fenum. stipulam. Qua
enum rõne illum dampnabo.
qͥ qͣntum pot̃ d̾m queret. tam¬
⁊ si fragilitas trahit̾. Trahit: ñ
nt aliquatenꝰ forncari. s ut
in ꝯuigio delectari desideret.
Qd̃ ⁊̃ abhorreret. nͥ d̾s infirmis
ꝑmisisset. Trahit ñ ut mundi
rem aut honorem contempto cł̃o: s
sicut concessum est infirmis: exop

Expanded text:
facta, utraque etiam nocere certum est. Quoties ergo bona conjugii evanescunt, voluptas tori nullatenus excusatur, nisi quod levior damnatio subsequitur; quoniam ita peccatur, ut Ecclesia non scandalizetur. Sed de illo dicam conjugio, ubi equidem lex Dei attenditur, sed nihilominus subsequenter tamen carnalis impletio voluntatis affectatur; hujusmodi nec damnandum judicare, nec a poena audeo absolvere, aedificantem super fundamentum, lignum, fenum, stipulam. Qua enim ratione illum damnabo, qui quantum potest, Deum quaerit, tametsi fragilitas trahit, non ut aliquatenus fornicari, sed ut conjugio delectari desideret; quod etiam abhorreret, nisi Deus infirmis permisisset; trahit non ut mundi rem aut honorem, contempto Deo; sed sicut concessum est infirmis exop
Abbreviated transcription (Latin):
uel sic conuenire: qm scandalo es¬
cł̾ie passim stupꝰ inseruire. S qͥ
ita conueniunt. nũ bono ꝯuigii
a uoluntaie thori excusantur:
Utiq qu statutũ xͥ seq̃ns⁊ uxo¬
rem ducit. ne contͣ diꝓhibitum
fornicet᷑: aut si ta accidit ut so¬
boles ꝑꝑ dm̃ educet᷑ tali mente.
num ꝯiugir a malo thori lib̾an¬
tur. ĩmo qm̃ ne offendat dmet
uxorem ducit ⁊ dimitt̾e ñ q̃rit:
ñ ꝯsulens carnẽ s di uoluntatẽ:
ꝓculdubio premiũ adipiscit᷑.
Is sicum uxore dormit ut filios
ꝓcreet. ut fornicarionẽ einter.
aut ut socie debiuũ reddat: u̾e
dñi promituse h̃t. malũ ardoris
qui bonum ꝓpositi ꝓsequit᷑ oĩo
condonat᷑. Sin uͦ uir talis. ut
nr̃a est fragilitasad amplexus.¬

Expanded text:
el sic convenire, quam scandalo Ecclesiae passim stupro inservire. Sed qui ita conveniunt, num bono conjugii à voluptate tori excusantur? Utique qui statutum Christi sequens uxorem ducit, ne contra Dei prohibitum fornicetur; aut si ita acciderit ut soboles propter Deum educetur tali mente, num conjugii a malo tori liberatur: imo quoniam ne offendat Deum, et uxorem 252 ducit, et dimittere non quaerit, non consulens carnem, sed Dei voluntatem, procul dubio praemium adipiscitur. Is, si cum uxore dormit ut filios procreet, ut fornicationem evitet, aut ut sociae debitum reddat; vere Domini pro nutu se habet, malum ardoris qui bonum propositi prosequitur omnino condonatur. Sin vero vir talis ut nostra est fragilitas ad amplexus
Abbreviated transcription (Latin):
łmuxorem tenet ⁊ suscipit. ꝑꝑ
uoluptatem thori ꝑit. Formcatores
enim ⁊ adult̾os ulicabit d̾s. Nam
etiam uir bonus. fragilitate pre¬
uentus. uoluptate ñ nũqͣm tͣhit᷑
sic̃ ad cibum: ita qͦ ad coitũ. S no¬
lit d̾s. ut ꝑꝑ inuicibilia dampne¬
tur peccã: uir toto ꝓposito bonus.
Nerum: qui bonis coniugii ꝓpt̃
sua desicdia cdi p̃t̾imissa uolunta¬
te consentit. qm̃ uere bona non
sunt. qͦmͦ effectus suos hr̃e possi̾.
ut apd̃ dm premium adqͥrant
exse.aut ueniam de ardore:Ne¬
niam. aut oĩo ꝯdonet᷑ aut ne id̾o
anima dãpnetur: qͦͣm id falsa
bona efficerent. aut qd̃ ueriꝰ ẽ
mala: Nonne mala sunt. q̃ ñ
id̾o fiunt ut satis fiat rationi.
s libidini: Maxuna eccł̃ie bo¬
na. sic̃ est fides. baptismꝰ. ꝯfessio.
ieiuniũ. atq elemosina. si alr
qͣm ratio exigit sehñt: parum
cent. Uñ uidet᷑ ꝙ quacũq cã
uxorem duxeris. dũad id qd dõ
placeat ñ intencłis: bona ꝯngii

Expanded text:
tenet et suscipit, propter voluptatem tori perit: Fornicatores enim et adulteros judicabit Deus . Nam vir etiam bonus fragilitate praeventus, voluptate nonnunquam trahitur, sicut ad cibum, ita quoque ad coitum; sed nolit Deus ut propter invincibilia damnetur peccata vir toto proposito bonus. Verum qui bonis conjugii propter sua desideria, Dei praetermissa voluntate, consentit; quoniam vere bona non sunt, quo modo effectus suos habere possunt, ut apud Deum praemium acquirant ex se, aut veniam de ardore? Veniam aut omnino condonet, aut ne ideo anima damnetur quomodo id falsa bona efficerent, aut, quod verius est, mala? Nonne mala, sunt quae non ideo fiunt ut satisfiat rationi, sed libidini? Maxima Ecclesiae bona, sicut est fides, baptismus, confessio, jejunium atque eleemosyna, si aliter quam ratio exigit se habent, parum cent. Unde videtur quod quacunque causa uxorem duxeris, dum ad id quod Deo placeat non intendis, bona conjugii
Abbreviated transcription (Latin):
tio euttetur. Et cum nec his mod̾.
conubi usus culpam ꝓrsus eua¬
dat: longe tñ mehꝰ est ita culpã
incurcere: qͣm se abuxore subtra¬
here. ita quidem. ut libidine exu¬
ratur: aut uxor debito fraudetur:
aut ne soboles nascantur: Meliꝰ
est gͦ. illum in malũ cũ a deo ñ ĩ¬
putet᷑ incidere. ut aduracta non
dimittant᷑ bona: atq necessarta:
qͣm leue illud effugẽ. gͣuesq in¬
uenire offensas. Qui uero ꝑꝑex
sat᷑andam libiclinem. murius se
fouent amplexib. aut muici¬
bili carnalitate trahunt᷑ ⁊ est
longegͣuiꝰ qm illud prius: ueni¬
ale tn: aut fedo appetitu ꝯtami

Expanded text:
tio evitetur: et cum nec his modis tio evitetur: et cum nec his modis connubii usus culpam prorsus evadat; longe tamen melius est ita culpam incurrere, quam se ab uxore subtrahere, ita quidem ne libidine exuratur, aut uxor debito fraudetur, aut ne soboles non nascatur. Melius est ergo illud in malum, cum a Deo non imputatur, incidere, ut adjuncta non dimittantur bona atque necessaria, quam leve illud effugere, gravesque invenire offensas. Qui vero propter exsaturandam libidinem mutuis se fovent amplexibus, aut invincibili carnalitate trahuntur, et est longe gravius quam illud prius, veniale tamen; aut foedo appetitu contami
Abbreviated transcription (Latin):
muliebri competunt ꝑsone. In a¬
liis uir preest. in reddendo debito:
ut̃q par est. Alt̾utrum gͦ sͥ debi¬
ta reddant. nisi forte pariosensu:
Debitum enĩ thori reddere exign¬
ti: peccatum nũqͣm est. Negare
aũt inqͥrenti: bonum eẽ ñ potest.
Mandat namq apłs uicorem
iuro: uirum q uycori debita red¬
dere:propter inꝯtrentiam. ne for¬
te temptet eos sathanas: ruantq
nilaqueum diaboli fornicatione.
Ergo nisi m continentia alusdco¬
geret:ab oꝑe nuptiarum cessare.
pari tn ꝯsensu: longe melius foret.
q̃m et ip̃a castitatis puritas retri¬
britionẽ ht: et opꝰ nupnarũ. cul¬
pa omnino ñ caret. Uñ apłs uolũs
omnes esse sicut se: ꝑꝑ infirmita¬
te tn nuptiarũ indulget usum. ꝑ¬
mttit malum condonabile: ne
fiat dampnabile coitũ matͥmonii:
ne cottus fiat stupri. Conus au¬
tem matͥmonii. fere culpañ puta¬
tur: qm̃ ñ imputatur. qd̾ ẽ. cũ
causa soboł cort. aut ut debitũ
reddatur. aut tandem ut formca¬

Expanded text:
muliebri competunt personae. In aliis vir praeest, in reddendo debito uterque par est. Alterutrum ergo sibi debitum reddant, nisi forte ad tempus pant. Debitum enim tori reddere exigenti. peccatum nunquam est; negare autem inquirenti bonum esse non potest. Mandat namque Apostolus uxorem viro virumque uxori debita reddere propter incontinentiam , ne forte tentet eos Satanas, ruantque in laqueum diaboli fornicatione. Ergo nisi incontinentia aliud cogeret, ab opere nuptiarum cessare pari cum consensu, longe melius foret; quoniam et ipsa castitatis puritas retributionem habet, et opus nuptiarum culpa omnino non caret. Unde Apostolus, volens omnes esse sicut se, propter infirmitatem tamen, nuptiarum indulget usum; permittit malum condonabile, ne fiat damnabile; coitum matrimonii, ne coetus fiat stupri. Coitus autem matrimonii fere culpa non putatur, quoniam non imputatur. Quod cum causa sobolis coitur, aut ut debitum reddatur, aut tandem ut fornica
Abbreviated transcription (Latin):
iudeus usq ad eo: ut collatiõem
int̾ ambos facta: gentilis pecca¬
tũ ñ h̾at. ⁊ pecc̃m iudeus habe¬
at: S ꝙ. malũ sciri neqͥt atq
ideo ꝯtra ꝯscĩam non fit: cũ ex
corde exeant furta. homicidia.
qͣ rõne arguit᷑. Nũet hocratõ
ht. sinter occulta filii latet.
Num sicut om̃i tp̃r alias exau¬
ditu. alias exinstinctu miseri¬
cordit᷑ illustrat fide: fideiq
m̾to. data noticia ualentiũ
ad salutẽ. ualentiũ ad damp¬
nationẽ. spoliat prauo.ornat
honesto. inom̃ib gr̃a preue¬
niente. lib̾o arbitrio cooꝑante:
ita qͦq q̃r. occulto utens iudi
cat. aut ut ñcredat. aut eti¬
ã si credidit ut in discretone
boni mali ue desipiat. modo
autem in discussis uͥtutem
bñ agñd negat: Quare aũt
hiic miseret᷑. illum uͦ indurat: ñ

Expanded text:
Judaeus, usque adeo ut, collatione facta Judaeus, usque adeo ut, collatione facta inter ambos, gentilis peccatum non habeat, et peccatum Judaeus habeat? Sed quod malum sciri nequit, atque ideo contra conscientiam non fit cum ex corde exeant furta, homicidia, qua ratione arguitur? num et hoc ratio habet, sed inter occulta Filii latet? num sicut omni tempore alias ex auditu, alias ex instinctu misericorditer illustrat fide, fideique merito data notitia valentium ad salutem, valentium ad damnationem, spoliat pravo, ornat honesto, in omnibus gratia praeveniente, libero arbitrio cooperante; ita quoque occulto utens judiccat, aut ut non credat, aut etiamsi crediderit, ut indiscretione boni malive desipiat, modo autem in discussis virtutem bene agendi negat? quare autem huic miseretur, illum vero indurat
Abbreviated transcription (Latin):
se hr̃e ignorantiam qua nͨ xꝑe
credit᷑: nec debitis modis ho¬
noratur:alit̃ illam qͣcͥmina
admittunt᷑. ut altera ñ credñ¬
tem defendat: altera delinq̃n¬
tem decipiat. S qui ita dicit.
cur ita dicat: rõne ostendat:
aut hac aut alia. Sensũ hu¬
manũ si depͣuari non ꝯtigis¬
set id oĩo caꝑet: qd̃ religioni
conueniret. Atq ido uirib
destitutus. dum sordes coacer¬
uat: m̾ito redarguit᷑. Uerũp¬
tam̃ et si primariã ꝓponas reu̾¬
ti puritatem ñ tn mist̾ium ab¬
sconditũ a scł̃is absq reuelati¬
one ualebit cõprehendẽ. Atq
ideo fides incarnationis sine
culpa ignorat᷑: dũ nicħ ĩn au¬
ditur. Aut demũ pare utͥmq
statu et rationẽ. ut hint igno¬
rans ignoretur: iñ qͥ ñ credit
iam uidicatus sit. S quomͦ
tunc pre iudeis excusat᷑ genti¬
lis: Nũ id est excusari qd̃ culp̃ã
minꝰ imputari. ut quia ñ credit
dãpnetur paganus. ampliꝰ uͦ

Expanded text:
se habere ignorantiam, qua nec Christus se habere ignorantiam, qua nec Christus creditur, nec debitis modis honoratur. Aliter illam qua crimina admittuntur, ut altera non credentem defendat, altera delinquentem decipiat. Sed qui ita dicit, cur ita dicat ratione ostendat, aut hac aut alia. Sensum humanum si depravari non contigisset, id omnino caperet quod religioni conveniret, atque ideo viribus destitutus, dum sordes coacervat, merito redarguitur. Verumtamen etsi primariam proponas reverti puritatem, non tamen mysterium absconditum a saeculis , absque revelatione valebit comprehendere; atque ideo fides incarnationis sine culpa ignoratur, dum nihil inde auditur. Aut demum parem utrinque statuet rationem, ut hinc ignorans ignoretur, inde qui non credit, jam judicatus sit. Sed quomodo tunc prae Judaeis excusatur gentilis? num id est excusari quod culpam minus imputari, ut quia non credit damnetur paganus, amplius vero
Abbreviated transcription (Latin):
hec ẽ iuictoria que nincit mun¬
dum: fides nr̃a. Igit᷑ ñ placnt
qͥa iusti non sunt: s displiceñ
quia peccauerunt. ñ fortasse
quia in xp̃m non crecłt. Nlui¬
rum licet sine fide contingat
displicere. pot᷑ tam̃ id ñ iñ fi¬
eri. s aliunde. Gͤsi iconiugatꝰ
prat: nũ similiter quispiã qui
est sine fide do minime placet.
male uiuit: Qd si in xp̃m ñ
credere nulla culpa est: qͥbz de
eo nich̃ intimatum est. qd̃ id ꝑ
culpa eo mͦ mͦ ignorat᷑. ac ꝑhoc
minime eiutatur: nũ reatus
faciendo contrahit: Sic qui
xp̃m absq culpa ignorat. que
culpa est si debitis obsequiis
ñ honorat: Siccine gͥ huius¬
modi imꝑitos: et apud gñtes
ab ydolatrie. ⁊ apud omnes
qͣnteuis a reatu macule absol¬
flagitia nequaqͣm imputen¬
tur: quociens ea nec alio inti¬
mante norunt. nec ꝑ se qͥppe
iudicium subituri: Hoc siquis
affirmaiũt: non tam abhuma¬
no sensu.qͣm asententia consu¬
eta cdiscorlabit. Quam siquis
tenere malu̾it: aut dicet aliter

Expanded text:
ncit mundum fides nostra . Igitur non placent quia justi non sunt, et displicent quia peccaverunt; non fortasse quia in Christum non credunt. Nimirum licet sine fide contingat displicere, potest tamen id non eri, sed aliunde. Ergo si inconjugatus, prat; num similiter quispiam qui est sine fide, Deo minime placet; male vivit. Quod si in Christum non credere nulla culpa est, quibus de eo nihil intimatum est, quoniam iculpa eo modo ignoratur, ac per hoc minime evitatur, num reatus faciendo contrahitur? Sic qui Christum absque culpa ignorat, quae culpa est si debitis obsequiis non honorat? Siccine igitur hujusmodi imperitos, et apud gentes ab idololatria, et apud omnes quantaevis a reatu maculae absolflagitia nequaquam imputentur, quoties ea, nec alio intimante norunt, nec per se quippe judicium subituri? Hoc si quis affirmaverit, non tam ab humano sensu, quam a sententia consueta discordabit, quam si quis tenere maluerit, aut dicet aliter
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo: Nonne tandem cui aliqua
inre nichil datum est.eadem de
re nicħ queret᷑ abeo. si tñ sua cul¬
pa non est: qd̃ sibi nicħ datũ est:
Itaꝙ certa res uidet᷑. eũ minime ac¬
cus andñ: cui pecunia data ñ est:
qd̃ eam non dedit. cui salus u̾tusq
corporis exhibita non ẽ: qd̃ more
sani robustiq uri magone non
contendit. Cui gͦ auctor ꝑ om̃ia
sensum negauit. nũ requiret
qd̃ morem sensati excessit: Ant
qui aliquo in negotio consiliũ
prouidentie naturalit᷑ destitu¬
itur.nr̃i qm̃ sibi minime preca¬
uet:precipue xͥanus tanquam
quo in xp̃m non credunt. quia
ad eos uentr. Ergo gentiles hñt
quib de eo nichil annunciatũ
est. S quomͦ excusationẽ hñt:
Num qd̃ in xp̃m ñ credunt: pecc̃m
est eis quom̃ ⁊ uideis: s in pecc̃o
risolent. ut ñ imputent᷑. S uͥ
nullum est remediũ presertim
in tenebris gentium. q̃d uere
delinquitur: quom excusat᷑.
Nũ apud fideles remedia cul¬
pam excusant. apud infideles

Expanded text:
ab eo? Nonne tandem cui aliqua in re nihil datum est, eadem de re nihil quaeretur ab eo? Si tamen sua culpa non est, quod sibi nihil datum est? Itaque certa res videtur eum minime accusandum cui pecunia data non est, quod eam non dederit; cui salus virtusque corporis exhibita non est, quod more sani robustique viri in agone non contenderit. Cui ergo auctor per omnia sensum negavit, num requiret quod morem sensati excessit? aut qui aliquo in negotio, consilio providentiae naturaliter destituitur, num quoniam sibi minime praecavet, praecipue Christianus, tanquam quo in Christum non credunt, quia ad eos venit: ergo gentiles habent, quibus de eo nihil annuntiatum est. Sed quomodo excusationem habent? Num quod in Christum non credunt peccatum est eis, quomodo et Judaeis, sed in peccato ri solent, ut non imputentur. Sed ubi nullum est remedium, praesertim in tenebris gentium, quod vere delinquitur, quomodo excusatur? num apud fideles remedia culpam excusant, apud infideles
Abbreviated transcription (Latin):
ut si opus fu̾it pro patͥa
decertent. aut ext̾as nationes ꝓ¬
pulsando: aut in testina bella
reprimendo. Ut enim reges huic
sufficiant negotio: cõmunit ab oĩb
tributa soluunt᷑. Debent gͦ subdi¬
ti dm̃is sius tributa. Dm̃ uero sub¬
ditis: hostium contͣ incursum:
tutelam. Ille enim inuiriose tri¬
buta exigit. qui abiniuria tͥbu¬
tarios pro posse non defendit.
Qui tribrtis seruiunt. ĩmo et
omnes qui sub dño sunt: salua
fide xꝑi. fideles se dñis suis exhi¬
beant. Pari qͦ modo m dm̃ subdi¬
tis se obnoxios nouint.Namet
qui alii qd̃ uire ꝯditionis debet
subtrahit: et qu ꝑꝑ conditõnẽ
qd̃ deo debet deliquit: uĩq ab¬
hominabił ẽ apud d̃m. Qr hõ
ita homini faueat:nt ex fauore
dm̃ minime offendat. Agͥcola
insaciabłitatem: m̃cator caueat

Expanded text:
ut si opus fuerit pro patria decertent, aut exteras nationes propulsando, aut intestina bella reprimendo; ut enim reges huic sufficiant negotio, communiter ab omnibus tributa solvuntur. Debent ergo subditi dominis suis tributa; domini vero subditis hostium contra incursum tutelam. Ille enim injuriose tributa exigit, qui ab injuria tributarios pro posse non defendit. Qui tributis serviunt, imo et omnes qui sub domino sunt, salva fide Christi, fideles se dominis suis exhibeant. Pari quoque modo domini subditis se obnoxios noverint. Nam et qui alii, quod jure conditionis debet, subtrahit; et qui propter conditionem, quod Deo debet, derelinquit, uterque abominabilis est apud Deum. Quare homo ita homini faveat, ut ex favore Deum minime offendat. Agricola insatiabilitatem, mercator caveat
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitatore choruscat: ita cũ
sp̃s effugit fictum. mente caligat
Dicis deo in psalmo. Amandatis
tius intellexi. Qmppe siuis in¬
telligere legem: serua mañdata.
Nñ exopposito apparet. q̃d qͥ legẽ
ñ custodit: legem ñ intelligit.
Contingit tam̃ plerumꝙ tranᷤ¬
gressorẽ in multis intelligere
legẽ s qͣi nicb̃ est intelligñtia
preuaricantis: cõꝑatione eiꝰdem
obedientis. Ignorantiã gͦ sic̃
⁊ infirmitate qͣm exadã susce¬
pimus. in qͣntũ delinquimus:
in tantum ⁊ cumulamꝰ. Quas
simadam ñ peccata s penas ui¬
dicamꝰ. cur ñ eandem ⁊ in nob̃
rõnem teneamꝰ: ut sine deo qͥs¬
q sordeat tam origialit qͣm
actualiter. ex deo quisq ꝓpt̃
sordes exuratur. tam natͦuralit
qͣm accidentalit̾: Nimirum et¬
ex patrum traditione didisci¬
mus: et ecꝑpti sentim̃. q̃d sic̃¬

Expanded text:
inhabitatore corruscat, ita cum Spiritus effugit fictum, mente caligat. Dicis Deo in Psalmo: A mandatis tuis intellexi . Quippe si vis intelligere legem, serva mandata. Unde ex opposito apparet, quod qui legem non custodit, legem non intelligit. Contingit tamen plerumque transgressorem in multis intelligere legem. Sed quasi nihil est intelligentia praevaricantis comparatione ejusdem obedientis. Ignorantiam ergo sicut et infirmitatem, quam ex Adam suscepimus, in quantum delinquimus, in tantum et cumulamus. Quas si in Adam non peccata, sed poenas judicamus, cur non eamdem et in nobis rationem teneamus? ut sine Deo quisque sordeat tam originaliter quam actualiter, ex Deo quisque propter sordes exuratur tam originaliter quam accidentaliter Nimirum ex Patrum traditione didicimus, et experti sentim
Abbreviated transcription (Latin):
moles ex peccĩs nata. et pꝰ peccĩ ab¬
cessum unctis inm̃dicitate ⁊ fer¬
ro molesta: succurrente dño se¬
datur: aut tercio: dum qͣm mu̾it
culpa. cessat disciplina.S pͥma
dimissio idefficit: ut ñ sit ad dãp¬
nationem culpa. scd̃a uͦ cũ t̾cia:
ut peccĩ discedat pena. Qd discipli-¬

Expanded text:
moles ex peccatis nata, et post peccati abmoles ex peccatis nata, et post peccati abscessum vinctis in mendicitate et ferro molesta, succurrente Domino, sedatur; aut tertio dum quam meruit culpa, cessat disciplina. Sed prima dimissio id efficit, ut non sit ad damnationem culpa, secunda vero cum tertia ut a peccati discedat poena. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e ueniam. donec pꝰ mortẽ ad se
rediens. aut ꝯmunit aut qd ueriꝰ
esse arbitror. singlarit̃ ꝯsid̾atis ex¬
cessib ingemiscat. Nñ nr̃oꝵ tradi¬
tio est doctoꝵ q̃d pret̃ illam quem
presenti fit pecc̃õꝵ remissione: al¬
tera detur in alt̾o scło. s ñ nͥ de le¬
uibz. Nam que grauia sunt si ñ
in hoc seculo ꝯdonant᷑. frustra pñ
postmodũ uenia expectat᷑. Si eñi
de illo qd̃ peccatis debet᷑ flagello a¬
geretur:frustra int grauia leua¬
ꝙ distinctio fieret. cum indiffen¬
ter et in hoc seculo ⁊ infut᷑o expia¬
tione cõpleta: amboꝵ pena relaxe¬
tur. Sc̃a gͦ et salubris ẽ cogitatõ
pro defunctis exorare: ut a peccis
soluantur. Duplicit. Aut ur si
quas humane fragilitatis ma¬
culas ꝯtraxerunt deleant᷑: aut
suam uniuersa delicta in uita
dimissa sunt: ut a penis q̃ deben¬
tur dimissis lib̾entur.Tripharia
namq participatione qͥlibet a
pecc̃is absoluitur. aut dum ip̃a
corde comto indulgent᷑ aut dũ

Expanded text:
re veniam, donec post mortem ad se rediens, aut communiter, aut quod verius esse arbitror, singulariter consideratis excessibus ingemiscat. Unde nostrorum traditio est doctorum, quod praeter illam quae in praesenti fit peccatorum remissionem, altera detur in altero saeculo sed nonnisi de levibus. Nam quae gravia sunt nisi in hoc saeculo condonantur, frustra in postmodum veniam exspectatur. Si enim de illo quod peccatis debetur flagello ageretur, frustra inter gravia leviaque distinctio fieret, cum indifferenter, et in hoc saeculo et in futuro expiatione completa amborum poena relaxetur. Sancta ergo et salubris est cogitatio pro defunctis exorare ut a peccatis solvantur . Dupliciter, aut ut si quas humanae fragilitatis maculas contraxerit deleantur, aut si jam universa delicta in vita dimissa sunt, ut a poenis quae debentur dimissis liberentur. Trifaria namque participatione quilibet a peccatis absolvitur: aut dum ipsa corde contrito indulgentur; aut dum
Abbreviated transcription (Latin):
elationem: ip̃os pꝰ lapsum et he¬
betudine repressit ⁊ egritudine:
adhuc enum ex tantillo commo¬
di quod restabat: uano tumore
erectos atq iło sccla ꝑsecutione
humiliandos: ita post diluui¬
um etatis atq stature qͣntitate
ĩminuit. uires quoq tam aĩꝗͣ
corꝑis indies contrunt. Dum
gͦ corpus aggrauat aiam plus
minꝰ ue. sine scđm nat᷑am sue
complexionis. siue qd̃ det̾ius ẽ
scdm qd eius desidiis ip̃a se im¬
plicat: ex huiusm̾i corꝑis ag¬
grauatione placet do infun¬
di amme aliter atq alit̃ hebe¬
tudinẽ atq langorẽ. nͥ cũ gr̃a
creatoris int̾iorem ꝯfortat ho¬
minem: contͣ ext̾ioris inuecti¬
onem.S si hebetudo uniu̾sa
solummͦ pena est: quid dicemꝰ:
Nũ ignorare bonum qd̃ opus
est fieri atq malũ q̾o opꝰ est
dimitti. nũ tandem ignorare
xp̃m. ñ solum ex uicio uelm
digentia nature uerũ ⁊ ex ma¬
licia uite. io peccaium atq culpa

Expanded text:
elationem, ipsos post lapsum et hebetudine repressit, et aegritudine adhuc enim ex tantillo commodi quod restabat, vano tumore erectos, atque ideo secunda persecutione humiliandos ita post diluvium aetatis atque staturae quantitatem imminuit, vires quoque tam animi quam corporis in dies contrivit. Dum ergo corpus aggravat animam plus minusve, sive secundum naturam suae complexionis, sive, quod deterius est, secundum quod ejus desideriis ipsa se implicat, ex hujusmodi corporis aggravatione, placet Deo infundi animae, aliter atque aliter hebetudinem atque languorem, nisi cum gratia Creatoris interiorem confortat hominem, contra exterioris invectionem. Sed si hebetudo universa solummodo poena est, quid dicemus? num ignorare bonum quod opus est fieri, atque malum quod opus est dimitti? num tandem ignorare Christum, non solum ex vitio vel indigentia naturae, verum etiam ex malitia vitae, id peccatum atque culpa
Abbreviated transcription (Latin):
ec relictis uideis nos custodit.
S est dubitandum de ipso.
qm qui michael .i. quis ut ds
nuncupat᷑. m̾ito ad illos ꝑtinet.
ũt qui deus reformato ꝑ gr̃am
ad uultũ di int̾iori homine. as
ꝑ hoc dii ⁊ filii excelsi: effecti st̃.
Nec absurdum est credi illos
quos in custodia uidaici ppłisͥ
subditos michael optinuit: se¬
cum migrasse. Tradidit. nãq
iosephꝰ angelos templi presides
conclamasse. fugiamꝰ ex his se¬
dib. Sicut michael ad custõdiã
regn dĩsͥ famulantẽ h̃t exer¬
citum: ita singulos angłos
singulis mundi regni ꝑ̃fectos:
pͥmatũ optin̾e credibile est:
suꝑ eos omnes. qui sub sua
potestate singłis hñt proui¬
dere. S cum int̃ uirũ ⁊ uirũ
siue gn̾tem ⁊ gͣntem certatur:
est in re conflictum prauum
aduersus bonũ. S angłs dñ
astat suo. ñne obstat adu̾sa¬
rio: Se forte sue parti conat᷑
prodesse. non alli nocere. Io
namq offici ht̃. non quidẽ ut
iurum bonum offendat: uerũ

Expanded text:
 relictis Judaeis, nos custodit. ec est dubitandum de ipso, quoniam qui Michael, id est, Qui ut Deus nuncupatur, merito ad illos pertinet, qui ut Deus reformato per gratiam ad vultum Dei interiori homine, ac per hoc dii et filii excelsi effecti sunt. Nec absurdum est credi illos, quos in custodia Judaici populi sibi subditos Michael obtinuit, secum migrasse. Tradidit namque Josephus angelos templi praesides conclamasse. Fugiamus ex his sedibus. Sicut Michael ad custodiam regni Dei sibi famulantem habet exercitum, ita singulos angelos singulis mundi regnis praefectos primatum obtinere credibile est super eos omnes, qui sub sua potestate singulis habent providere. Sed cum inter virum et virum sive gentem et gentem certatur, est inire conflictum pravum adversus bonum. Sed angelus Domini astat suo, nonne obstat adversario? Sed forte suae parti conatur prodesse, non alteri nocere: id namque officii habet, non quidem ut virum bonum offendat, verum
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo sicut penitentes aut hic aut¬
in futuro a peccis .i. a pecc̃oꝵ urn¬
culis absoluunt᷑: ita econtͣ im¬
penitentes neq ħ neq infuturo
absoluentur. S fortasse cõmodiꝰ
dñi sententia. ip̃o de peccõ qͣmde
eius pena intelligatur. Nimirũ
offense quedam ueniam meren¬
tur in presenti. qđ de omnib
in quib grauit errat᷑: si ad ue¬
niam ueniunt: intelligendũ
puto. Nam que uenialit admit¬
tunt᷑ ea fortasse non etiã alia
pꝰ mortem ueniam ꝯsequunt᷑.
Accidit enim ñ numqͣm ut uir
iustus uenialit delinquat. et
p̃occupatus morte: sꝑaciũ in de
cogitand non hãt. Is pꝰ culpam
qͣm nullam de errato cordis pe¬
nitentia accipit mesticiam. ñ ab¬
surde creditur nullam in delicto

Expanded text:
Ergo, sicut poenitentes aut iErgo, sicut poenitentes aut in futuro a peccatis, id est a peccatorum vinculis absolvuntur; ita econtra impoenitentes, neque hic, neque in futuro absolventur. Sed fortasse commodius Domini sententia ipso de peccato, quam de ejus poena intelligatur. Nimirum offensae quaedam veniam merentur in presenti, quod de omnibus in quibus graviter erratur, si ad veniam veniunt, intelligendum puto. Nam quae venialiter admittuntur, ea fortasse, non etiam alia, post mortem veniam consequuntur. Accidit enim nonnunquam ut vir justus venialiter delinquat et praeoccupatus morte, spatium inde cogitandi non habeat: is post culpam, quoniam nullam de errato cordis poenitentia accipit moestitiam, non absurde creditur nullam 219 in delicto
Abbreviated transcription (Latin):
penam. Primo gen̾e uitia ꝯdonan¬
tur. qͣm cito cor ꝯpunctione ꝯt̾itur.
Iuxta illud. In quacumq hora in¬
gemu̾it peccator: omniũ miqͥta¬
tũ eius ñ recordabor. Et illud. Di
xi confitebor aduersum me inui
dũ ꝯpunctione conuerso: ñ repu¬
tat ꝑtine ad gehennã. Idem ill
qui se apud sacerdotem accusare
mͦ ⁊ si qua similia sunt: aliis qͦ
genib deliquit. Cuicũq ħ re¬
missio fit: in hacuita fit. Nam
frustra in fut᷑o delictiuenia sꝑe¬
tur. siquis abhinc absq uenia
tollatur. S a. delicti pena qͥ¬
dam mͦ. quidã soluunt᷑ in futu¬
ro. Himͦ: qu satisfactionẽ ꝑfi¬
quoꝵ expiatõ ñ ꝯsũmatur nͥ
pꝰ mortem.: Ad hanc pene abso¬
lutionem: illud nec absurde apta¬
ripotest. qd in euangłio millum
dñs ait. qui peccau̾it in sp̃m sc̃m:
quia neq in hoc seculo neq remit¬
tetur ei in futo. Pena quippe huius
peccati aliq̃n in hac uita differtur.
petius exigetur tormentis. Qr:
Qm̃ impenitens in uita ꝑmansit.

Expanded text:
enam. Primo genere vitia condonantur, quam cito cor compunctione conteritur, juxta illud: In quacunque hora ingemuerit peccator, omnium iniquitatum ejus non recordabor . Et illud: Dixi: Confitebor adversum me injusdum compunctione conversos non reputat pertinere ad gehennam. Idem illi qui se apud sacerdotem accusare do, et si quae similia sunt aliis quotquot generibus deliquit. Cuicunque haec remissio fit, in hac vita fit; nam frustra in futuro delicti venia speretur, si quis ab hinc absque venia tollatur. Sed a delicti poena quidam modo, quidam solvuntur in futuro; ii modo, qui satisfactionem perfiquorum expiatio non consummatur nisi post mortem. Ad hanc poenae absolutionem illud nec absurde aptari potest quod in Evangelio in illum Dominus ait, qui peccaverit in Spiritum sanctum, quia neque in hoc saeculo, neque remittetur ei in futuro ; poena quippe hujus peccati, aliquando in hac vita differtur, ostea perpetuis exigetur tormentis. Quare? Quoniam impoenitens in vita permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
languoꝵ qͣi ligamentis.⁊ ꝑ hoc
palpitantia: iã gͣdu lib̾o: liberi¬
ore inꝓgressu futuro. acie rõnis
ꝑ omnia ducatũ p̃bente. ioffen¬
sum uite callem suoqd̃q mͦ in¬
cedant. Impedimenta huiꝰmodi
infert int̾itus. quisq suo in ge¬
nere precipuus. Uita rediens
dum illa luctatur euince: pro¬
ficit quidem s parũ. donec ad¬
uita confessionisq. confessione
oꝑe: uires recipiat:⁊ augeat.
quib se expediat. ⁊ crescat. Sit
gͦ omnis homo uelox ad confi¬
tendum. qm̃ sic promptꝰ fiet ad
bñ agendum. Quisquis uero
pꝰ confessionẽ penitentie fruc¬
tib intendit. qd̃ iam pot̃ ea
que in confessione fit absolu¬
tione roboratus: is usq ad ꝑac¬
tos obligat᷑ pene. Penam aũt
pecc̃i. quo ad ꝓtelari oporteat.
qñ ue t̾minari: ille nouit. cui
satis fit ꝑ penam. Quisqͥsgͦ sce¬
lerum obligationes satisfacien¬
do euasisse estimat ⁊ gaudet:
ispregculis semꝑ hãt qͣm dif¬

Expanded text:
languorum quasi ligamentis, et per hoc languorum quasi ligamentis, et per hoc palpitantia, jam gradu libero, liberiore in progressu futuro, acie rationis per omnia ducatum praebente, inoffensum vitae callem suo quaeque modo incedant. Impedimenta hujusmodi infert interitus, quisque suo in genere praecipuus; vita rediens dum illa luctatur evincere, proficit quidem, sed parum, 216 donec adjuta confessione confessionisque opere, vires recipiat et augeat, quibus se expediat et crescat. Sit ergo omnis homo velox ad confitendum , quoniam sic promptus fiet ad bene agendum. Quisquis vero per confessionem poenitentiae fructibus intendit quod jam potest ea quae in confessione fit absolutione roboratus is usque ad peractos, obligatur poenae. Poenam autem peccati quoad protelari oporteat, quandove terminari, ille novit cui satisfit per poenam. Quisquis ergo scelerum obligationes satisfaciendo evasisse existimat et gaudet, is prae oculis semper habeat quam dif