comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cõplexus ÷ dns. exduab uoluntatib unã
factã in homine̾ quẽ portabat prefigurans
incorꝑe suo id ÷ mȩccłia sua futuros qͦsdã
qui uoluntate̾ suã uellent facere. s sequeren¬
tͣ postea dĩ: qui infirmos qͦsdã ostendit qđ
adipsũ ꝑtineant. & eos pͦstgurauit in se.
Iam ideo & toto corꝑe sarguinẽ sudauit:
qi in corꝑe suo id ÷ meccłia sua martirũ san¬
guine̾ ostendit. Toto corꝑe sanguis exiebat:
ita ȩccłia eiꝰ hab& martires ꝑtotũ corpꝰ eiꝰ
fusus ÷ sanguis. Quosdã enũ infirmos ins
patiens ilł: ait. Pater sificri potest: transeat ca
lix iste ame. Ostendit hominis uoluntatem.

Expanded text:
autem complexus est Dominus ex duabus voluntatibus unam factam in homine quem portabat? Praefigurans in corpore suo, id est in Ecclesia sua, futuros quosdam qui voluntatem suam vellent facere, sed sequerentur postea Dei; quia infirmos quosdam ostendit se. Nam ideo et toto corpore sanguinem sudavit , quia in corpore suo, id est in Ecclesia sua, martyrum sanguinem ostendit. Toto corpore sanguis exibat: ita Ecclesia ejus habet martyres; per totum corpus ejus fusus est sanguis. Quosdam ergo infirmos in se patiens illis, ait: «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ostendit hominis voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
catẽ di uelis corquere aduoluntatẽ tuam:
s tuã corrtge. aduoluntatẽ dĩ. Uoluntas
di sic ÷: qͦm᷑ regula. ł cce puta torsisti regu¬
la: unde habes corrigi: Illa aut̃ integra
man&. Regula ÷ enĩ: in cõmutabilis. Quã¬
dui eniꝰ integra ÷ regula: habes quo te con¬
uertas. & corrigas pͤaruitatẽ tuã. Habes unde.
corrigas : qđ inte tortũ ÷. Quid aut̃ uolunt
homines: Paruꝰ÷ qr uoluntate̾ fuã tortuosam
habent. & uolunt uoluntatẽ dĩ tortã facere:
scł̾m cor suũ: ut hoc faciat ds qđ ipsi uolunt.

Expanded text:
is torquere ad voluntatem tuam, sed tuam corrige ad voluntatem Dei. Voluntas Dei sic est quomodo regula: ecce, puta, torsisti regulam; unde habes corrigi? Illa autem integra manet: regula est enim incommutabilis. Quamdiu integra est regula, habes quo te convertas et corrigas pravitatem tuam, habes unde corrigas quod in te tortum est. Quid autem volunt homines? Parum est, quia voluntatem suam tortuosam habent; etiam volunt voluntatem Dei tortam facere secundum cor suum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
homines infilus fuis facere illud. Aliqͣndo iã
desꝑatos filios suos dimittunt uiuere: qͦmͦ uo
lunt eos qͥ spẽ habent flagellant. Ilios uͦ qͦs omĩ¬
no uiderint sine spe: & indomitos. et̃. dimittunt.
ut faciant qđ uolunt. Iam quẽ dimittit facere
qđ uult: ñ uult ꝑmittere adhereditatẽ suam.
Fũ aut̃ flagellat filium: cui ipsã hereditatẽ ser¬
uat. Cũ aut̃ flagellat ds̃ filiũ: currat subma¬
nu patris flagellantis. Qi flagellat: adheredi¬
tatẽ erudit. Abhereditate ñ repellit filiũ suũ:
quẽ castigat: s idõ flagellat ut recipiat. Non
sit ta uano sensu & puerili ut dicat: plus amat
pat̃ m̃s fre̾m meũ. cui ꝑmitcit facere qͥcquid
uult. Ego si me mouem contra iusfionẽ patris
mei. flagella muenio. Tirgaude sub flagellis:
qr tͥ seruat᷑ hereditas. qr ñ repellit ds plebẽ suã.
Adtẽpꝰ emendat: nͨ met̾nu̾ dãpnat. Illis aut̃ ad¬

Expanded text:
homines in filiis suis facere illud: aliquando jam homines in filiis suis facere illud: aliquando jam desperatos filios suos dimittunt vivere quomodo volunt; eos qui spem habent, flagellant; illos quos omnino viderint sine spe et indomitos esse, dimittunt ut faciant quod volunt. Jam quem dimittit facere quod vult, non vult admittere ad haereditatem suam: eum autem flagellat filium cui ipsam haereditatem servat. Cum autem flagellat Deus filium, currat sub manu Patris flagellantis; quia qui flagellat, ad haereditatem erudit: ab haereditate non repellit filium suum quem castigat; sed ideo flagellat, ut recipiat. Non sit tam vano sensu et puerili, ut dicat: Plus amat pater meus fratrem meum, cui permittit facere quidquid vult; ego si me movero contra jussionem patris mei, flagella invenio. Tu gaude sub flagellis; quia tibi servatur haereditas, «Quia non repellet Dominus plebem suam.» Ad tempus emendat, non in aeternum damnat
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & malio psalmo sic ait: deiecisti eos cũ ex¬
tollerent᷑. Non doxit deiecisti eos qr elati sunt:
aut deiecisti eos postea quã elati sunt: ut altud
sit t̾epꝰ elationis eoꝵ. aliud tẽpꝰ deiectionis s
meo ipso quo extollebant᷑: ibi deiciebant᷑.
Qͣnͣtũ enĩ suꝑbũ ÷ cor hominis: tantũ recedit a
deo. Et si recedit adeo: in ꝓfundũ id. Nam¬
contra cor humile de celo adducit dm̃: ut ꝓod¬
gas adillũ excelsũ: Nolo te rũpas extenden¬
do te. Altud consilium tͥ do: ne mista exten¬
d. Quomͦ illis fõdit᷑ & quare illis fodit᷑ foual
on ÷ tuũ cognoscere. s ex lege mea disce te sapiesl
te. cẽ debere: donec fodiat᷑ peccatori fouea. Et
quid de me inqͥs. qͥlabom. & labom int̾ ipsos pec¬
dicit alio loco scriptã s Qm̃ quẽ diligit ds corri¬
pit: flagellat aut̃ omnẽ filiũ quẽ recipit. Iue
fagellatũ recipit: tu dicis qr repellit: Nidemꝰ

Expanded text:
Nam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum exNam in alio psalmo sic ait: «Dejecisti eos, dum extollerentur» . Non dixit, Dejecisti eos, quia elati sunt; aut, Dejecisti eos, posteaquam elati sunt; ut aliud sit tempus elationis eorum, aliud tempus dejectionis: sed in eo ipso quo extollebantur, ibi dejiciebantur. Quantum enim superbum cor hominis, tantum recedit a Deo; et si recedit a Deo, in profundum it. Contra, cor humile de coelo adducit Deum, ut proxgas ad illum excelsum? Nolo te rumpas extendendo te; aliud consilium tibi do, ne in ista extenDeus: Quomodo illis foditur, et quare illis foditur fovea, non est tuum cognoscere; sed ex lege mea disce patientem te esse debere, «donec fodiatur peccatori fovea.» Et quid de me, inquis, qui laboro, et laboro inter ipsos pecScriptura? «Quoniam quem diligit Deus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit» . Ille flagellatum recipit, tu dicis quia repellit? Videmus
Abbreviated transcription (Latin):
& d̃s hoc fossã uocat. fossa adima tendit: non
adcȩliũ. Peccatores autẽ suꝑbi quasi incęlu eunt.
& intr̃am mergunt᷑. Contra humiles quasi in
tr̃am se deprimũ: & incęlũ ascencdunt. Mitesce
gͦ qͥsqͥs es fidelis: si eruditꝰ es ex lege cdi̾: ut sit cor¬
tuũ infirmam̃to cęli. Qr ds̃ fecit luminaria qͣno
istȩ. Quom uides luminaria cũ tota patientia di¬
rigere gressus suos: & ñ curare quȩ inse dicant ho¬
mines: sic & tu ñcures qͥcqͥd tibi fecerit caro. Om̃is
enĩ homo: caro & sartguis est. Non eniꝰ uilis es in
cõꝑatione alteriꝰ carnis: aqua uideris premi. Qi
parcit. s illi ñ corrigunt᷑. Nouit illȩ: qͦmͦ de illis
iudic& Inuitis ÷ aute̾ homo. cũ uult contradice¬
re aut bonitati dnĩ. aut patientie. aut potestati.
aut iusticiȩ uidicis. łrigit᷑ suꝑb indm̃: megit
illũ ac̃. Et meo ipso mergit᷑: qͦ erigit᷑ in dmꝰ

Expanded text:
et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non et Deus hoc fossam vocat. Fossa ad ima tendit, non ad coelum: peccatores autem superbi quasi in coelum eunt, et in terram merguntur. Contra, humiles quasi in terram se deprimunt, et in coelum ascendunt. Mitesce ergo, quisquis es fidelis, si eruditus es ex lege Dei, ut sit cortuum in firmamento coeli: quia Deus fecit luminaria quarto  percepit. Quomodo vides luminaria cum tota patientia dirigere cursus suos, et non curare quae in se dicant homines; sic et tu non cures quidquid tibi fecerit caro. Omnis enim homo caro et sanguis est. Non enim vilis es in comparatione alterius carnis, a qua videris premi; quiparcit, sed illi non corriguntur: novit ille quomodo de illis judicet. Immitis est autem homo, cum vult contradicere aut bonitati Domini, aut patientiae, aut potestati, aut justitiae judicis. Erigitur superbus in Deum, mergit illum Deus; et in eo ipso mergitur, quo erigitur in Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
nistoꝵ flagelluᷤ patris :: & felicitas peccatoꝵ
fouea ipsoꝵ :. quia enĩ mitegat uos ds adie¬
b malignis. donec fõdiat᷑ percatori fõriea: ñ
cogitetis qr mͦ maliqͦ loco stant. argłi cuͦ ui¬
cdentib & fodiunt istã fõueam magnã. quȩ
possit cape omẽ genꝰ iniquoꝵ. Et qr uidetis
muttos. eẽ. iniqͦs. & dicatis uob̃ carnalit̃ reue¬
ra tantã multitudinẽ iniquoꝵ. tantã tur¬
bã peccantium. quȩ fouea potest capere: qnͣdo
fodit᷑ talis quȩ om̃s capiat: Qͣndo exhaurit᷑:
I dõ parcit ds̃. ħon÷ hoc. fõssã peccatoꝵ: ipsa feli¬
citas pereatoꝵ :. Inillã enĩ cadet: tamꝗͣ in foue.¬
am. Intendite fr̃s. qr magna res : ut fouea dicat᷑:
donec fodiat᷑ peccatori fouea. Parc& eni illi ds̃ quẽ
nouit peccatore. & impiũ occulta iusticia sua: et
hoc ipsũ qđ parcit ei ds̃. ꝑ impunitat̾ẽ facit eum
elatu. lile se altũ putat: & cadit. In eo ipso cadit:
qđ se altũ putat. Hoc sȩ illȩ putat sublimit᷑ uy.

Expanded text:
eccatorum fovea ipsorum est. Quia enim mitigat vos Deus a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea; non cogitetis quia modo in aliquo loco stant Angeli cum bidentibus, et fodiunt istam foveam magnam quae possit capere omne genus iniquorum; et quia videtis multos esse iniquos, et dicatis vobis carnaliter: Revera tantam multitudinem iniquorum, tantam turbam peccantium quae fovea potest capere? quando foditur talis quae omnes capiat, quando exhauritur? ideo parcit Deus. Non est hoc: fossa peccatorum, ipsa felicitas peccatorum est; in illam enim cadent tanquam in foveam. Intendite, fratres, quia magna r«Donec fodiatur peccatori fovea.» Parcit enim illi Deus, quem novit peccatorem et impium, occulta justitia sua; et hoc ipsum quod ei parcit Deus, per impunitatem facit eum elatum. Ille se altum putat, et cadit: in eo ipso cadit, quo se altum putat. Hoc se ille putat sublimiter ire,
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ erat qͣndo dormiuit. xp̃c inmare: illo
dormiente tepestas orta ÷. & ceꝑunt periclita.¬
ri. Ergo incorde xp̃iano & tranqͥllitas erit.
&pax: s quãduu uigilat fides nr̃a. Si aut̃
dormit fides nr̃a: ꝑielitam᷑. S qͦmͦ illa na

Expanded text:
enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo enim erat, quando dormivit Christus in mari: illo dormiente tempestas orta est, et coeperunt periclitari. Ergo in corde christiano et tranquillitas erit, et pax; sed quamdiu vigilat fides nostra: si autem dorm
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta incredibilẽ mocdũ ⁊ in incredibilẽ modũ
damꝰ quodã mͦ imnã siliquã. ad accipiendos thes¬
auros sẽpit̃ños. Siliquã laboris adrequiem
es adtẽpꝰ. noli desꝑare. Non te corrupat felicitas:
& ñ frangat aduersitas. Neforte dicas mani¬
mo cuo ñ potest fieri ut d̃s admatat ad se mi¬
qͦs. qͥ iuistos ipsos emendat ut saluae: qui
ideo emendat ut erudiat. Si ustꝰ uox salius
fiet peccator & impiꝰ ubi parebt̾: Nũqͥd ad¬
hene tͥ sedes miquitatis. id÷ nũqͥd adher&¬
sedes impioꝵ qui firgis dolorẽ in precepto:
Qui & istos filios sic uoliusti exercere. & erudire.
sic uoliusti eis p̃cepta dare. ut ñ. eent. sine
timore. ne amarent aliqͥd altud & ob liuis¬
cerent᷑ te uerũ bonũ suum: Donꝰ ÷ ds. Si
cessar& ds̃ & ñ mis ne amaritudines felicitati¬
bꝰ huiꝰ scłi: obliuisceremͣ eum. S ubi arguo¬
res molestiarũ faciunt fluctꝰ anime.: fides
illa quȩ ilia dormiebat excitat᷑. Tranqͥllũ

Expanded text:
em modum, damus, quodam modo unam siliquam ad accipiendos thesauros sempiternos: siliquam laboris ad requiem es ad tempus; noli desperare. Non te corrumpat felicitas, et non frangat adversitas: ne forte dicas in animo tuo, Non potest fieri, ut Deus admittat ad se iniquos, qui justos ipsos emendat, ut salvet; qui ideo emendat, ut erudiat. «Si Justus vix salvis» «fiet; peccator et impius ubi parebunt? Numquid adhaeret tibi sedes iniquitatis?» id sedes impiorum; «qui fingis dolorem in praecepto,» qui et istos filios sic voluisti exercere et erudire, sic voluisti eis praecepta dare, ut non essent sine timore, ne amarent aliquid aliud, et obliviscerentur te verum bonum suum? Bonus est Deus: si cessaret Deus, et non misceret amaritudines felicitatibus saeculi, oblivisceremur eum. 25. Sed ubi angores molestiarum faciunt fluctus animae, fides illa quae ibi dormiebat, excitetur. Tranquillum
Abbreviated transcription (Latin):
adusq iusticia inqͥt conuertat᷑ iniudictum: et
qui habent eam om̃s recto sunt corde. Adtende
mͦ & habe iusticiam: qr uidicium nondũ potes
habere. Priꝰ ÷ ut habeas iusticiam: s ipsa iusticia
cua conuertet᷑ inuidicium. Habueit̾ hic iusticiã¬

Expanded text:
convertatur in judicium et qui habent eam omnes recto sunt corde.» Attende modo, et habe justitiam; quia judicium nondum potes habere. Prius est ut habeas justitiam; sed ipsa justitia tua convertetur in judicium. Habuerunt hic justitia
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ est homo: ipsa ÷ humilitas quȩ difplic&
paganis. Unde nob̾ insultant. qualẽ dm̃ coli¬
xp̃iano siplac& imitare. Si mitatꝰ fueris nꝰ
laborabis. qr ipse dix̃. uenite adme om̃s qui
laboratis & honerati estis: & discite ame qr mi
tis sũ & humilis corde. Hȩc ÷ gͦ disciplitia xp̃i¬
ana: nemo facit aliqͥd bene. nisi grã ipsiꝰ Qd
facit homo male: ipsiꝰ : hominis. Qđ facit.
bene: de beneficio di facit. Cũ ceꝑit facere be¬
ne: ñ sibi tribuat. Cũ ñ sibi tribuerit: grãs
agat ei aquo acceꝑit. Cũ aut̃ bene facit: non
insult& illi. qui illud ñ facit: aut excollat
se suꝑ eum. Nonenĩ millo finita ÷ grã cłi:
ut acdalium ñ ꝑueniat. Ut mittges eum a
dieb malignis: donec fodiat᷑ peccatori fo

Expanded text:
factus est homo. Ipsa est humilitas quae displicet Paganis; unde nobis insultant: Qualem Deum colibi autem christiano si placet, imitare. Si imitatus fueris, non laborabis; quia ipse dixit, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde» . Haec est ergo disciplina christiana: nemo facit aliquid bene, nisi gratia ipsius. Quod facit homo male, ipsius est hominis: quod facit bene, de beneficio Dei facit. Cum coeperit facere bene, non sibi tribuat: cum non sibi tribuerit, gratias agat ei a quo acceperit. Cum autem bene facit, non insultet illi qui illud non facit, aut extollat se super eum: non enim in illo finita est gratia Dei, ut ad alium non perveniat. 16. «Ut mitiges eum a d
Abbreviated transcription (Latin):
faciem ꝑcutiebat pectꝰ iuĩ dicens: ds̃ ꝓpitiꝰ
esto mͥ peccatori. Ilȩ suꝑbꝰ erat inbonis factis:
ille humilis inmalis factis. Nidete fr̃s. Placuit
d̃o humilitas in malis factis: quã suꝑbia in
bonis factis. Sic odit ds suꝑbos: & idõ sic con¬
cdudit. Am̃ dico uob̃: descendit iustificatꝰ pub¬
licanꝰ. magis quã phariscus. Et dicit quare.

Expanded text:
facie, percutiebat pectus suum, dicens: «Deus, propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in bonis factis, ille humilis in malis factis. Videte, fratres, placuit Deo magis humilitas in malis factis, quam superbia in bonis factis: sic odit Deus superbos. Et ideo sic conclusit: «Amen dico vobis, descendit justificatus Publicanus magis quam Pha
Abbreviated transcription (Latin):
teꝗͣ opareris. & adeo exigis anteꝗͣ opereris: Et sta
tolerantia adopꝰ tuũ ꝑtin&: et hoc admeredõ
ꝑtin&. Minꝰ ius facere inumea: qui ñ uis tolera¬
re. qr & ipsa tolerantia ad ipsã oꝑationẽ ꝑtin&e
ut iuenias mercedẽ. Qđ si dolosus es: uide ne
ñ soluͦ ñ accipias mercedẽ. s & penã inuenias: ꝙ
uoliusti ẽẽ. oꝑariꝰ dolosus. Ft quidẽ oꝑariꝰ do¬
losus ut incipiat ñ bene facere: occłos patris¬
familias adtendit. Ad illiĩ aspicit qͥ conduxtꝰ
inuineam. ut cũ ille auerterit ocłõs cess&̃̾ et ñ

Expanded text:
tequam operareris, et a Deo exigis antequam opereris? Et ista tequam operareris, et a Deo exigis antequam opereris? Et ista tolerantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit oculos, cesset, et n
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ero tͥsimilis. Quid ÷ qđ emo tibi similis: Lu¬
tas qr id̾o facta tua placent mͥ. qr ñ uindico. ab
est uox iniquoꝵ. qr nec adtendit ista ds nee
auertit ut sciat: quẽ admodũ uiuã nͨ me curat
ds. Ergo int̾ aliqͣ me cõputat ds̃. aut uere me.
numerat ds. aut ipsos homines numerat: Infe¬
lix hõ ut ees curaiit. ut bene iuuas ñ curat ẽ¬
insipientes estis in ppło: & stutti aliqͣndo sapite.
Popłm suũ erudit: cuiꝰ possunt cõmoueri pedes
Qͣndo felicitates iniquoꝵ uid& homo. iã bene unuens
in ninmero sc̃oꝵ di: id ÷ innumero filioꝵ eccłiȩ ui¬
d& qr florent mali & factunt iniquitate̾. &e
mulat᷑ eos & adduct᷑ ut initet᷑ facta ipsoꝵ. qr
uid& quasi nichil sibi ꝓdeẽ. qđ bene uiuat
humilis hic sꝑans inmercedẽ. Nam si illã sꝑ&
futirã. ñ illã ꝑd&: qr ñdũ uenit tempꝰ ut acci¬
piat eam. Inuinea oꝑaris: fac opꝰ tii. & acei¬
pies mercedẽ tuã. Apatre familias ñ extgeres au¬

Expanded text:
ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses curavit; ut bene vivas non curat? Iinsipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctorum Dei, id est in numero filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imitetur facta iat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam speret futuram, non illam perdit; quia nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies mercedem tuam. A patrefamilias non exigeres an
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianꝰ sũ: ut repellas istos. nescio qͦs. S aduersa¬
suffõcat. xp̃ianos. Sudat᷑. estuat᷑ tribulat᷑
antia xpͣiana. uincere hab& tam̃. S nũqͥd
dese e Ideo ude qͥdidicat. respond& emĩ. Quid

Expanded text:
Christianus sum, ut repellas istos nescio quos: sed adversaChristianus sum, ut repellas istos nescio quos: sed adversasuffocat christianos. Sudatur, aestuatur; tribulatur anima christiana: vincere habet tamen; sed numquid de se? Ideo vide quid dicat. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
Et postea nidicante dnõ tuo. ñ solũ ñ expauesces ma¬
la: s etiam głaberis de corona. Tunc uides quomͦ
ꝓfecerit patientia dĩ: uł adilloꝵ penã. uł adtuã
coronã. Dodo nontũ uides: crede qđ nonduꝰ uides.
ne erubescas ctĩ uideris. Quoadusq iusticia con¬
uertat᷑ in uidicium: & qui habent eam om̃s rec
ti sunt corde. Quis exsurgd& mͥ aduersus ma¬
lignantes. aut quis consist& mͥ aduersus oꝑan¬
tes iniquitate  ꝑ suadent multi multa mala:
fusurrare serpens nͣ desinit. ut facias iniquita¬
te̾. Quacũq te conuerteris: forte si ꝓfecisti. q̃ris
cũ quo e utuere: & uix iuenis. Multi malite
curu̾dant: qi pauca grana. multa palea. ł la¬
b& gͦ hȩc area grana sua pauca: s adhuc la¬
borant. Separata gͦ apalea. tota massa gran¬
dis erit: pauca grana sunt. s inco̾ꝑatione.
palearũ. multa aut̃ in se. Ergo cũ undiq mali.
pices consulis sicut & alii. & cu signas te & dicis

Expanded text:
et postea judicante Domino tuo, non solum non expavesces mala, sed etiam gloriaberis de corona. Tunc videbis quomodo profecerit patientia Dei, vel ad illorum poenam, vel ad tuam coronam: modo non vides; crede quod nondum vides, ne erubescas cum videris. «Quousque justitia convertatur in judicium: et qui habe Quis exsurget mihi adversus malignantes? aut quis consistet mihi adversus operantes iniquitatem?» Persuadent multi multa mala, susurrare serpens non desinit, ut facias iniquitatem: quacumque te converteris, forte si profecisti, quaeris cum aliquo bene vivere, et vix invenis; multi mali te circumdant, quia pauca grana, multa palea. Habet haec area grana sua, sed adhuc laborant. Separata ergo a palea tota massa grandis erit: pauca grana sunt, sed in comparatione palearum; multa autem in se. Ergo cum undique mali pices consulis, sicut et alii? et tu signas te, et dicis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtotũ orbe̾ tr̃aru p̃dicat᷑ ubiq uerbu dĩ. Ubi
ñ dicit᷑ hominib relinquite. miquitates ur̃as
priores. conuertite uos aditinera recta : Ideo
parcit ut uos corrigatis: id̾o heri ñ uindicauit.
ut hodie bene uiuatis. Frudit gentes. Nongͦ
argu&e Non auditurꝰ est qͦs erucdit: Non ui¬
dicaturꝰ est quib sermone̾ premisit. ⁊ pre semi¬
nauit: Inscola si esses. acciꝑes & ñ redderes: Uti¬
q qͣndo accipis. amagistro erudiris. Cõmittit
tibi magister qđ prebet: & ñ extgis qͣndo reddis:
Aut cũ ceꝑis reddere. sine metu eris plagarũ: Mo¬
do gͦ accipimꝰ postea statuim᷑ ante magistrum.
ut reddamꝰ om̃s p̃teritas nr̃as. id ÷ ut rationẽ red¬
damꝰ dehis omĩb quȩ nob̾ mͦ erogant᷑. Audi

Expanded text:
totum orbem terrarum praedicatur ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, acciperes, et non redderes? Utique quando accipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante magistrum, ut reddamus omnes praeteritas nostras, id est, ut rationem reddamus de his omnibus quae nobis modo erogantur. Audi
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ñ contẽpsert̾ miscłiam: tuus aut̾e thesaur
mira inueniet᷑. Et qđ ponis cotidie ꝑ mo¬
dicũ: postea massam inuenturꝰ es. Mmu¬
tatim ponis: s cumulũ inuenies. Noli ad ten¬
dere minuta peccata tua cotidiana. De mi¬
nutissimis guitis: flumina implent᷑.¬

Expanded text:
qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis guttis flumina implent
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ cui forte adt̾epꝰ inflagello ñ parcat. & in
finẽ parcat inuidicio. Ds ultionũ dñs: ds
rat & carne mortali indutꝰ erat & mori uene¬
rat. ñ facere qđ peccatores. s pati qđ peccatoris
qr ꝓptẽa uenerat cũ fident̃ egiss& et illi ferre
ñ possent fiduciã eiꝰ inuerbo: quid fecerunt:
Tenuert̾ flagellauert᷑. illuseit̾. colaphir auert̾
sputis inliniert̾. spinis cornauert̾. incruce.
leuauert̾. postremo occidert̃. S qͥd sequit᷑
qđ fident᷑ egerit. Exaltare qui uidicas
trã. Puta qr tenuert̾ humilẽ. tenebunt exel¬
sũe Puta qr iudicauert̾ mortalẽ. nonne ab
ĩmortali uidicabunt᷑᷑ Quidgͦ ait: Exalta¬
t̃ egisti. & fiduciam uerbi tui ñ sunt passi
iniqui: & putauert̾ se aliquid̃ egisse. qr te
cõprehendentes crucifpcert̾. Qui te deberent
fide cõprehendere: cõprehendert̾ ꝑsecutione.
Tugͦ qui fident̃ egisti int̾ iniqͦs & neminẽ ci¬

Expanded text:
bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine parcat in judicio. «Deus ultionum Dominus, Deus mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo aitter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem ti
Abbreviated transcription (Latin):
mirabant᷑ turbe suꝑ doctrinã eiꝰ. Erat eniͦ
docens eos taꝗͣ potestatẽ habens. ñ quasi
scribȩ eoꝵ & pharisei. Qnͣta gͦ ille dequo
dictum ÷ erat docens eos tãꝗͣ potestatẽ ha¬
bens. qͣnͣta dox̃ ue uob̃ scribe & pharisei hy¬
pocritȩ: qͣnta millos corã infacie neminẽ
timuit. Quare: Qe d̾s uttionũ ÷. ldo̾ n
parcebat in uerbo: ut. eẽnt. postea quib
placer& inuidicio. Quia si nollent acciꝑe
uerbi medicinaᷤ: incursuri erant utiq &
muenturi uidicis sententiam. Quare: Qͥa
dixit. D̾s ultionũ dñs. ds ultionũ fident̃
egit: id÷ nulli peꝑcit in uerbo. Qui iuerbo
ñ peꝑcit passurꝰ parc& insententia uidicaturꝰ.
Qui neminẽ timuit in humiliate. timebit quẽꝗͣ
inclaritate: Exeo qđ iã fident̃ egit. cogita
qͦmͦ sit acturꝰ infinẽ scłi. Noli gͦ murmitrare
aduersus dm̃. qui quasi parcit malis: s esto

Expanded text:
mirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim mirabantur turbae super doctrina ejus. Erat enim docens eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» id est, nulli pepercit in verbo. Qui in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto
Abbreviated transcription (Latin):
cȩloꝵ. lbi beati dictisunt qui psecutionẽ pati¬
unt᷑ ꝓpt̃ iusticiam. iipso sermone dixit.
qr ipsoꝵ ÷ regnũ celoꝵ. Et ut facer& illos
luminaria id ÷ patient̃ coletantes omĩa
ista miqͣ que transeunt: beati eritis inqͥt
cũ uos ꝑsecuti fuerint & dixerint ome ma¬
lũ aduersũ uos: gaudete & exultate. qi
merces urã multa ÷ incęlis. Demde inꝓgres¬
su sermoras cũ docere iaper&. ꝗͣuis eum
turba circũdar&: dix̃ talia discipłis suis.
uł uideri se arbitrabant᷑ & ad quoꝵ pͥmatũ
plebis obsequiũ uidebat᷑ obteꝑare. ñ peꝑcit
& dix̃. Qnͣdo oratis neritis sicut hypocrte¬
tristes. qui amant insinagogis & mangulis
platearũ stantes orare. ut uideant᷑ abho¬
minib: & cȩtera talia. letigit homines: nͦ
timuit aliquẽ. Et cũ terminassae ipsũ ser¬
monẽ: conclusit deillo script᷑ã exiangłu. Sic

Expanded text:
coelorum.» Ibi «beati» dicti sunt «qui persecutionem paticoelorum.» Ibi «beati» dicti sunt «qui persecutionem patiuntur propter justitiam:» in ipso sermone dixit, «Quia ipsorum est regnum coelorum.» Et ut faceret illos luminaria, id est, patienter tolerantes omnia ista iniqua, quae transeunt: «Beati eritis,» inquit, «cum vos persecuti fuerint, et dixerint omne malum adversum vos: gaudete et exsultate, quia merces vestra magna est in coelis» . Deinde in progressu sermonis cum docere inciperet, quamvis eum turba circumdaret, dixit talia discipulis suis, vel videri se arbitrabantur, et ad quorum primatum plebis obsequium videbatur obtemperare: non pepercit, et dixit, «Quando oratis, non eritis sicut hypocritae, qui amant in synagogis et angulis platearum stantes orare, ut videantur ab hominibus» ; et caetera talia. Tetigit omnes, non timuit aliquem. Et cum terminasset ipsum sermonem, conclusit de illo scriptura Evangelii sic:
Abbreviated transcription (Latin):
cinere. Sunt aut̃ & alt̃ qui opulenti funt..
&e honorib sccłm cepꝰ humanis fulciunt᷑: &
tam̃ nec inpecuniã suã spẽ ponunt. neo
infundis suis spẽ ponunt. nec infamilia sua
spẽ ponunt. noc inclaritate transitorie dig¬
nitatis. s tota̾ spẽ iillo ponunt: cui ñ succe¬
ditͣ qui mori ñ potest. qͥ falli & fallere ñ pot̃.
Tales & sintutta: uident᷑ habere in scło: bene
tam̃ ea grib̾nant adrefectionẽ. indegentiuᷤ:
int̃ pauꝑ es dr̃ numerant᷑. Uident enĩ ꝑi¬
cłõse se iuuere in hac uita: sentiunt se esse
ꝑegrinos. sic deuersant᷑ inopulentia diuiti¬
arũ suaru̾. qͦmͦ uiator instabulo transiturꝰ
ñ possessurꝰ Figo qͥd dñs: cłpt̃ maseriam
mopũ & gemitũ pauꝑum nc̃ exurga dic̃ dn̾s.
ponã insalutari. Salutaris nr̃: saluator nr̃
est. In illo uoluit ponere fpẽ omĩum iopũ:
⁊ concupiscentiis hominũ. Uere medicꝰ fidelis
medicinali fetro sermonis instructꝰ. secuit omĩa

Expanded text:
cinere. Sunt autem alii qui opulenti sunt, et honoribus secundum tempus humanis fulciuntur; et tamen nec in pecunia sua spem ponunt, nec in fundis suis spem ponunt, nec in familia sua spem ponunt, nec in claritate transitoriae dignitatis; sed totam spem in illo ponunt, cui non succeditur, qui mori non potest, qui falli et qui fallere non potest: tales etsi multa videntur habere refectionem indigentium; inter pauperes Domini numerantur. Vident enim periculose se vivere in hac vita, sentiunt se esse peregrinos: sic diversantur in opulentia divitiarum suarum, quomodo viator in stabulo, transiturus, non possessurus. Ergo quid Dominus? «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus: ponam in salutari.» Salutaris noster, Salvator noster est: in illo voluit ponere spem omnium inopum et et concupiscentiis hominum. Vere medicus fidelis, medicinali ferro sermonis instructus, secuit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
plantauit aurẽ ñ audi&: Non hab& unde audiat.
qui tibi fecit unde audias: Qui plantauit au-¬
rem ñ audi&. Aut qui finxit ocłm ñ considerat.
qui erudit gentes ñ argu&: Adtendite hoc mag¬
noꝑe fr̾s mes: qui erudit gentes nꝰ argu&. Hoc
mͦ facit ds. ł rudit gentes. ldo misit uerbũ siuui

Expanded text:
plantavit aurem, non audiet?» Non habet unde audiat, qui tibi fecit unde audias? «Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, non arguet?» Attendite hoc magnopere, fratres mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum suum
Abbreviated transcription (Latin):
Namtu nescis cogitationes dĩ. qm̃ iuste sunt: Illȩ
scit cogitationes hominũ. qmͣ uanȩ sunt. Et ho¬
mines sciert̾ cogitationes dĩ. S quib ia̾ amicꝰ
factꝰ : ꝓdit consilium suuͦ. Et uos fr̃s mei: nolite
uos contẽpnere. Sicuͭ fide acceditis ad dnm: audi¬
tis cogitationes dĩ. łas mͦ discitis. Hoc uob̾ dr̃:
& adhoc instruimini. Quare pareat mͦ ds̃ ma¬
lis ne murmuretis aduersus dm̃. qͥ doc& homi¬
ne᷑ scientiam. Dñs scit cogitationes hominũ :
qm̃ uane sunt. Relinquite gͦ cogitationes
hominuᷤ qm᷑ uanę sunt. ut cõprehendatis co¬
gitationes dl. quȩ sapientes sunt. S quis ÷
qui cõprehendit cogitationes di : Qui ponit᷑ in
firmam̃to cȩli. Iam hoc cantauimꝰ: iam hoc di¬
dnẽ: & delege tua docueris eũ. Uł mittges
cũ adieb malignis: dona fodiat᷑ peccatori fo¬
uea. ł ere habes consilium łi: quare parcat.
malis. fodit᷑ fouea peccatori: tu iã uis illũ
sepelirs. Adhuc fouea illi fodit᷑. noli festina¬

Expanded text:
tu nescis cogitationes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogitationes Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, jam hoc diex lege tua docueris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festina
Abbreviated transcription (Latin):
cipũ uideoꝵ. Qnͣta in illos dicit: & qͦmͦ
dictũ :: Here infiducia. qr scriptuᷤ : inpsal¬
mis deillo. łpt̃ miseriam mopu᷑ & gemitũ
pauꝑum. nc̃ exurg̾a dicit dñs. Qui sunt.
pauꝑes : Qui sunt mopes: Qui spẽ ñ ha¬
bent nͥ nullo solo. in quo solo spes ñ fallit᷑.
Adtendite fr̃s qui sunt mopes & pauꝑes. nͨ
omĩno pauꝑes qui nichil habent. uident᷑
dici abscript᷑a: qͣndo laudant᷑ pauꝑes Inuenis

Expanded text:
cipum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo cipum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia: quia scriptum est in Psalmis de illo, «Propter miseriam inopum et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus.» Qui sunt pauperes? qui sunt inopes? Qui spem non habent nisi in illo solo, in quo solo spes non fallitur. Attendite, fratres, qui sunt pauperes et inopes. Non omnino pauperes qui nihil habent, videntur di
Abbreviated transcription (Latin):
& murmuras aduersus dm̃ qr fur n morit᷑.
Appende instatera equitatis fure & blasphemũ.¬
lam dicis qr fur ñ es: s munmurando ad eier¬
sus dłm blasphemꝰ es. Illȩ captat sop̃nuꝰ hominis
ut aliquid inuol&: et tu dicis qi dormit d̃s̃.
& hommẽ ñ uid&e. Ergo uis ille ut corrigat
manũ: prior tu linguã corrige. Uis ut illȩ
corrigat cor aduersus hominẽ. tu corrige.
cor aduersus dm̃. ne forte. cuꝰ optas undic¬
ta dĩ: si uenerit. te prioreᷤ inueniat. Nam
illȩ uenia. Ueni& et uidicabit ꝑ seuerantes
inequitia sua: ingratos progationi m¬
sccłiȩ ipsiꝰ lngiatos patientie ipsiꝰ thesauri¬
tantes sibi uã in die ire. & reuelationis tusti
iudicũ dĩ: qui redd& unicuiq scđm oꝑa
sua. Quia ds̃ ultionũ dñs. ds̃ uttionũ idõ
fident egit. Nulli enĩ peꝑcit: qͣndo hic lo¬
cutꝰ ÷ Ipse dns̃ erat incarnis infirmitate:
s in unrtute sermonis ñaccepit ꝑsonas pͥn¬

Expanded text:
 murmuras adversus Deum, quia fur non moritur.  murmuras adversus Deum, quia fur non moritur. Appende in statera aequitatis furem et blasphemumjam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manum, prior tu linguam corrige: vis ille ut corrigat cor adversus hominem, tu corrige cor adversus Deum; ne forte cum optas vindictam Dei, si venerit, te priorem inveniat. Nam ille veniet, veniet et judicabit perseverantes in nequitia sua, ingratos praerogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua : quia «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum,» ideo «fidenter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas prin
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ ulxionuᷤ dñs ds̃ ultionũ fiden¬
ter egit. Tu putas qr ñ uindicat:
uindicat a̾s ultionũ. Quid ÷ ds
ultionũ: Ds uindictarũ. Ido certe murmuras:
qr ñ uindicat᷑ in malos: Ne murmures. nem
ter illos sis: in qͦs uindicat᷑: facit illȩ furtũ &
uiuit: tu murmuras aduersus dm̃. qr ñ mori¬
tͣ qͥ cibi fintũ fecit. Si iã ñ facis furtũ: uide.
Si enĩ iã ñ facis: uide ne aliqͣndo fecisti. Si iam
dies es: recole nocte̾ tuam. Si iã incelo fixus es:
recole trã tuã. Inuenis t furẽ fuisse aliqͣndo: &
aliquẽ alium forte stomachatũ. qr & tu fuitũ fa¬
ciens uixisti: & ñ es mortuus. Quomͦ aut̃ tu qnͣ¬
do faciebas idõ uicisti. ut postea ñ faceres : Ho
listu transisti uelle misccłiȩ dĩ pontẽ subuertere.
Nescis illuc multos transituros: qr & tu tratisisti.
Esses mͦ qui murmurares. si aduersus te audiret᷑.
qui prior de temurmurauit. Et tam̾ & nunc
optas uindicta di inmalos. qr fur nͦ morit᷑:¬

Expanded text:
s ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter egit.» Tu putas quia non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» Quid est, «Deus ultionum?» Deus vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et vivit: tu murmuras adversus Deum, quia non moritur qui tibi furtum fecit. Si jam non facis furtum, vide: si enim jam non facis, vide ne aliquando fecisti. Si jam dies es, recole noctem tuam: si jam fixus in coelo es, recole terram tuam. Invenis te furem forte fuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos, ut fur moriatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
Qui egert̾ penitentiam humiles fuertꝰ: ñgͦ illis
redditu ÷ qr uide qͥd dicat psalmꝰ iste. Exal¬
tare qui uidicas tr̃am: redde retribitionẽ su¬
ꝑbis. Abillo gͦ numero excepti erant illi: millis
ualuit uox illa dm̃ pendentis incruce & dicentis:
pat̃ ignosce illis qr nesciunt qͥd facunt. Exal

Expanded text:
Qui egerunt poenitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est. Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. salubris penitentia. que ualeat ad ar¬
rigendũ hominẽ: ñ adirridendũ dm̃. Cũ
autẽ post penitentiam bene uiuere ceꝑit:
hab& adhuc qđ cogit&e ne sibi tribuat qđ bene
facit. s illi agat gras ciuꝰ gra fadum÷ ut bene
debst illi aliqͥd. Quid illi de est: Ut ñ suꝑ¬
biat suꝑ eos: qui nec dũ sic uiuunt. qͦmͦ ipsȩ
uiuit. Qui talis fuerit securꝰ sit ñ illi reddit᷑
retributio: dequa dictũ ÷ redde retributio¬
nẽ suꝑbis. N on t int̾ illos: quib fodit᷑ fouea.
L am iudere ilũ quidicebat. gras tibi ago. qi

Expanded text:
torum, salubris poenitentia quae valeat ad cortorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc quod cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videte illum q
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑboꝵ. Iameni p̃misit: redde retributionẽ
suꝑbis. Nam & illȩ peccator fuit publicanꝰ. qui
ocłõs eliserat int̾ram : & ꝑcutiebat pectꝰ suuͦ
dicens. ds̃ ꝓpitiꝰ esto mͥ paratori. S qr non
suꝑb erat. ds̃ aut̃ redd& retributione̾ suꝑ¬
bis: ñ illi s talib fodit᷑ fouea. donec reddat
retributionẽ suꝑbis. Ergo qđ ait donec fo¬
diat᷑ peccatori fouea: suꝑbos intellige. Quis
est suꝑb: Qui inconfessione peccatoꝵ ñ agit.
penitentiam: ut sanari ꝑ humilitate᷑ possit:.
Quis ÷ suꝑbͦ: Qui illa ipsa pauca quȩ udet᷑ bona
habere sibi uult erogare: & derogat misodie
di. Qtus ÷ suꝑbꝰ: qui eciam si dõ cribuat
bona quȩ facit. insultat tam̃ his qui illa ñ
cio. Dehis quȩ faciebat: gras dõ agebat. Sen¬
tiebat gͦ & bene se facere: & ab illo se facere.
Unde gͦ imꝓbatꝰ ÷: quia insultabat publica¬
no. Ut ꝑficiamini: adtendite pͥmo. Precedere
deb& siue uiru᷑ siue femmã: confessio pecra¬

Expanded text:
um; jam enim praemisit, «Redde retributionem superbis.» Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat in terram, et percutiebat pectus suum, dicens, «Deus, propitius esto mihi peccatori:» sed quia non superbus erat, Deus autem reddet retributionem superbis; non illi, sed talibus foditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatorum agit poenitentiam, ut sanari per humilitatem possit. Quis est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur habere bona, sibi vult arrogare, et derogat misericordiae Dei. Quis est superbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa noncio. De his quae faciebat, gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio pecca
Abbreviated transcription (Latin):
morior : Et ille fecit mursticiam: & mortu
us÷. Quare mortinuis ÷: fgo feci iniquita.¬
tẽ. quare me ñ abstulit ds̃ : Ecce illȩ fecit¬
in iusticiam. & quare sic in illuꝰ uindicauit
Quare illȩ sic laborat: Respondent. Hoc res¬
pondent. qr habent qđ dicant. Quia par¬
cit᷑ illis: depatientia dĩ mueniunt argu¬
mentũ responsionis suȩ. Parcit illȩ ꝓpt̾ ali¬
ud. respondent illi ꝓpt̾ altud: qr uuuunt.
Quare enĩ parcat ille dicat apłs. exponat.
consilium patientiȩ di. Existimas in qͥt
qui talia agis. qr tu effugies iudiuum
dĩ : Andiuitias benignitatis & longuanimi¬
tatis eiꝰ contẽpius: Ignoras qr patientia dĩ¬

Expanded text:
morior? Ille fecit justitiam, et mortuus morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignora
Abbreviated transcription (Latin):
tacui: cũ dixit hȩc fecisti & tacui. suspicatꝰ es
miquitatẽ qđ ero tibi similis. Et ñtacuit.
Cũ enĩ nos loquimͣ: illȩ ñtac&. Cũ enĩ lector
legit: illȩ ñ tac&. Cũ psalmꝰ ista cantat: illȩ
ñ tac&. Et iste om̃s uoces dĩ: ꝑ orbẽ tr̃arũ
fiunt. Quomͦ gͦ tac& qͦmͦ ñ tac&: Non tac&¬
fecisti & tacui: Hȩc fecisti. & ñ uindicaui.
Suspicatꝰ es iniquitatẽ. qđ ero tibi similis.
Deipsa undicta & taciturnitate id ÷ decessa¬
cione iundicte. alio loco dicit. Iacui. nuquid
semꝑ tacebo: Usqueqͦ peccatores dnẽ usqueqͦ
pecatores głabunt᷑: Respondent & loquen¬
t᷑ inquitate. loquent᷑ onis qui oꝑant᷑ iniꝰtici¬
am. Et dicit omia oꝑa. Respondent & lo-¬
quent᷑ miquitat̾e̾. Quid÷ respondent: Con¬
tra ustũ habert qđ respondeant. Uenit itꝰ
aliqͥs: & dicit noli facere miquitatẽ. Quare:
Ne moriaris. Ecce feci miquitate. Quare nͦ

Expanded text:
«tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet; cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terrarum fiunt. Quomodo ergo tacet, quomodo non tacfecisti, et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non
Abbreviated transcription (Latin):
cionariꝰ scir& tener& illos: & idõ uitant ocłõs
stationarii. ne statim teneant᷑. Oclos enim
dĩ uitare nemo potest: qr ñ solũ incubicłõ
uident. s & intima cordis tui. Cogitant &
ipsi qr nicħ potest latere dm̃. & qi faciunt.
& sciunt qđ fecert̃. & uident se uiuere sciente.
cłõ. qui ñ uiuerent sciente stacionario: di¬
cunt sibi ista placent dõ. Et̃ reuera sulli
displicerent facta nra qͦmͦ difplicent iudicibꝰ.
qͦmͦ displicent regibꝰ. qͦmꝰ displicent imꝑatoribꝰ.
&ȩ qͦm displicent cõmentariensib. nũquid
qͦmͦ illoꝵ ocłos uitamꝰ uitare possumꝰ ocłos
cdi: Trgo placent ista dõ. Ido malio psalmo
peccatori dr̃. hec fecisti & tacui: suspicatꝰ es
miquitate̾. qđ ero tibi similis. Quid̃ ÷ ero
tibi similis : Ut qͦmͦ tibi placoe factũ tuum
malũ: sic putes qr & mͥ plac&. Et minat᷑ in
posterũ. arguam te. Ergo ñ tac&e qui dixit.

Expanded text:
tionarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos tionarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum; et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent facta nostra, quomodo displicent judicibus, quomodo displicent regibus, quomodo displicent imperatoribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitur, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «ero tibi similis?» Ut quomodo tibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
umphant & exultant mali. blasphemant ma¬
li omia mala faciunt. Mou& te: cũ pietate
quere. ñ cũ suꝑbia rep̃hende. Mou& te cũ patit᷑
tibi. & psalm̃ quenit ocũ. Nonq nescit . s ides qͣtt.
tecũ qđ srit: ut in illo inuenias qđ nesciebas. Quomͦ
qui uult aliquẽ consolari. nͥ condoleat cũ illo ñ
illũ ertgit. Priꝰ cũ illo dol&: & sic eũ reficit
sermoni consolatorio. Si aut̃ intr& adillũ
ridens luctũ eiꝰ. ñ facit qđ mͦ lectũ ÷ dicente.
apło. Gaudere cũ gaudentibꝰ: flere cũ flen¬
tib łrgo ut gaudeat tecũ priꝰ fles cũ illo:
contristaris cũ illo. ut reficias eũ. Sic &
psalmꝰ & spc̃ dĩ utiq omĩa sciens. quęrit tecũ
quasi uerba tua dicit. Esque quo pecca¬
tores dnẽ. usqueqͦ peccatores głabunt᷑: Hes¬
pondent & loquent᷑ miquitatẽ: loquent᷑ om̃s
qui oꝑant᷑ iniusticiam. Quid loquent᷑ nͥ
Quia cnĩ uiuunt. putant dm̃ nescire qđ fa¬
ciunt. Uide qͥd illis continguat. Quia si sta¬

Expanded text:
umphant, et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tecum, non quia nescit; sed ideo tecum quaerit quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret aens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usqueuequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Quid loquentur, nQuia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si sta
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicerent a se factu. eẽ. qđ illȩ in ipsis faciebat.
illi mirabart᷑. innomine fierent eiꝰ quẽ illi cru¬
cifixert̾. Et fadi sunt humiles: cõpũcti sunt
corde. conturbati sunt confitentes peccatcĩ siũ.
Et consilium quesiert̾ dicentes. Quid gͦ facie.¬
mꝰ ÷ Non desꝑant desalute: s quȩrt̾ medicinã.¬

Expanded text:
ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non des