comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et apte subditur Et habe
surgit : quanto pro illo quisque
grauiora ꝑtulerit quia nequa¬
quã retributionis gaudium dex
ternitate colligitur : quod non
hic prius pia tribulatione semi¬
natur. Hinic enim ꝑpsalmistam
dicitur : Cuntes ibant et flebant:
matentes semina sua Uenien¬
tes autem uenient in exultatio¬
ne. portantes manipulos suos
Hinc paulus ait : Sicon morimur.
et conuiuemus: si sustinemus et
con regnabimus Hinc discipulos
ammonet dicens: Permultas tri¬
bulationes: oportet nos in troire
in regnũ dĩ Hinc scõrũ gloriam¬
in iohanne angelus in dicansait:
Hi sunt qui uenerunt detribulati¬
one magna: et lauerunt stolas
suas. et candidas eas fecerunt. in
sangiune agni : Quia igitur nunc
pertribulationem seritur. ut
post gaudii fructus metatur.
tanto maior fiducia mentem
roborat. quanto hanc fortior pro
ueritate afflictio angustat Ubi¬
fossus securus dormies: Sicut
enim malis praesens securitas la¬

Expanded text:
Unde et apte subditur: CAPUT XIUnde et apte subditur: CAPUT XIsurgit, quanto pro illo quisque graviora pertulerit, quia nequaquam retributionis gaudium de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione seminatur. 356 Hinc enim per Psalmistam dicitur: Euntes, ibant et flebant, mittentes semina sua; venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Hinc Paulus ait: Si commorimur, et convivemus; si sustinemus, et conregnabimus . Hinc discipulos admonet, dicens: Per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei . Hinc sanctorum gloriam Joanni angelus indicans, ait: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et candidas eas fecerunt in sanguine Agni . Quia igitur nunc per tribulationem seritur, ut post gaudii fructus metatur, tanto majoroborat, quanto hanc fortior pro veritate afflictio angustat. fossus securus dormies. - Sicenim malis praesens securitas la
Abbreviated transcription (Latin):
in nouatur Et quo magis exte¬
rius aduersa tolerat. eo ueriu̾
uirtutũ lumine interius corus¬
cat ⁊ P aulo at testante qui ait:
Sed licet his qui foris est nr̃ homo
corrumpitur. tamen is qui intusẽ:
renouatur dedie in diem Id enim
quod in prȩsenti est : momentane¬
um et leue tribulationis nrãe.
supra modũ in sublimitate aeter¬
nũ. gła pondus operatur in no¬
bis: Et notandũ quod nequa¬
quã cum consummatus fueris
sed cumte consumptũ putaueris
dicit : quia et quod ui demus in
dubi etate est. et quod speramus
in certitudine Unde et hisdem
paulus non se consumptũ nouerat.
sed putabat . qui et in ad uersa
tribulationũ corruens ut luci¬
fer resplendebat dicens Quasi
morientes: et ecce uiuimus: qua¬
si tristes: semꝑ autẽ gaudentes
Dicut xgentes multos aut̃ loci¬
pletantes.: Sciendũ quoque est¬
quod bonorũ mens quo duriora
pro ueritate tolerat. eo aeterni¬
tatis praemia certius sperat

Expanded text:
innovatur; et quo magis exteinnovatur; et quo magis exterius adversa tolerat, eo uberius virtutum lumine interius coruscat, Paulo attestante, qui ait: Sed licet is qui foris est noster homo corrumpitur, tamen is qui intus est renovatur de die in diem. Id enim quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis . Et notandum quod nequaquam cum consumptus fueris, sed cum te consumptum putaveris dicit, quia et quod videmus in dubietate est, et quod speramus in certitudine. Unde et isdem Paulus non se consumptum noverat, sed putabat, qui et in adversa tribulationum corruens ut lucifer resplendebat, dimorientes, et ecce vivimus, quasi tristes, semper autem gaudentes; sicut egentes, multos autem locupletantes . Sciendum quod bonorum mens quo duriora pro veritate tolerat, eo aeternitatis praemia certius sperat.
Abbreviated transcription (Latin):
ex temptatione spiritalium ad¬
uersitate discussimus : Iuxta
exteriora quoque mala nil
obstat intelligi Sc̃i et enim
uiri quia summa medullitus
diligunt : in infimis dura pati¬
untur Sed in fine gaudii lu¬
men inueniunt : qđ habere in
hoc spatio percurrentis uitae con¬
tempnunt Unde nunc ꝑsophar
dicitur: et quasi meridianus
fulgor consurget tibi ad uesperũ.
Peccatoris enim lumen in die est :¬
obscuritas in uespere Quia in
praesenti uita felicitate attol¬
litur : sed ad uersitatis tenebris
in fine deuoratur: Iusto aut̃
meridianus fulgor ad uesperũ
surgit : quia quanta sibi elari¬
tas maneat. cũ iam occumbere
coeperit agnoscit: Hinc namque
scriptum est Timenti dm̃ bene
erit in extremis Hinc ꝑpsalmis¬
tam dicitur: Cum dederit dilee¬
tis suis somnũ: haec est hereditas
dñ Qui in huius quoque uitae
aa huc certamine positus cum sẽ
consumtũ putauerit. ut lucifer
oritur ÷ quia foris cadens in tus

Expanded text:
ex tentationum spiritalium adex tentationum spiritalium adversitate discussimus, juxta exteriora quoque mala nil obstat intelligi. Sancti etenim viri quia summa medullitus diligunt, in infimis dura patiuntur; sed in fine gaudii lumen inveniunt, quod habere in hoc spatio percurrentis vitae contemnunt. Unde nunc per Sophar dicitur: Et quasi meridianus fulgor consurget tibi ad vesperum. Peccatoris enim lumen in die est obscuritas in vespere, quia in praesenti vita felicitate attollitur, sed adversitatis tenebris in fine devoratur. Justo autem meridianus fulgor ad vesperum surgit, quia quanta sibi claritas maneat cum jam occumbere coeperit agnoscit. Hinc namque scriptum est: Timenti Deum bene erit in extremis . Hinc per Psalmistam dicitur: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est haereditas Domini . Qui in hujus quoque vitae adhuc certamine positus, cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia foris cadens, intus
Abbreviated transcription (Latin):
tollitur : quae in ter temptatnenta
peius cadere ex dssperatione cogeli¬
tur Sine cogitationes certamine
praesentia despicit : sine dubita¬
tionis obstaculo de uentura retri¬
butione confidit: Iustus ergo cũ
se consumptũ putauerit ut luci¬
fer oritur : quia mox ut tenebrs¬
cere temptationũ caligine coeperit.
ad lucem gr̃ae reformamtur:
Q̾ in se ipso monstrat diem iustitiȩ:
qui casurus paulo ante timuit.
noc tem culpa Recti autem lu
lem quippe pracurrens :  Iuci
fer nuntiat & quid nobis sc̃orũ
in nocentia : nisi sequentis iudi¬
cis clarititem clamat In eorũ
namque ad miratione conspicimꝰ :
quid de maiestate ueriluminis
aestimemus Nec dum redemp¬
toris nr̃i potentiam uidemus:
sed tamen uirtutem illius in e¬
lectorũ suorũ moribus ad mira¬
mur Quia igitur bonorum
uita in consideratione sua oculis
nr̃is uim ueritatis obicit : clarus
ad nos lucifer ante solem uenit¬
Sciendũ uero est quod haec quae

Expanded text:
attollitur, quae inter tentamenta attollitur, quae inter tentamenta pejus cadere ex desperatione cogebatur. Sine cogitationis certamine praesentia despicit, sine dubitationis obstaculo de ventura retributione confidit. Justus ergo cum se consumptum putaverit, ut lucifer oritur, quia mox ut tenebrescere tentationum caligine coeperit, ad lucem gratiae reformatur, et in se ipso monstrat diem justitiae, qui casurus paulo ante timuit noctem culpae. Recte autem luclem quippe praecurrens lucifer, diem nuntiat. Et quid nobis sanctorum innocentia nisi sequentis judicis claritatem clamat? In eorum namque admiratione conspicimus quid de majestate veri luminis aestimemus. Necdum Redemptoris nostri potentiam videmus, sed tamen virtutem illius in electorum suorum moribus admiramur. Quia igitur bonorum vita in consideratione sua oculis nostris vim veritatis objicit, clarus ad nos lucifer ante solem venitSciendum vero est quod haec quae
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ numerosttas poene psanos
desperationis in clinet. Qndepsi¬
rum quȩ mens in tedium uleretur
uix ipsi uirtutis suae danna con¬
siderat : et tota dolens. sed quasi
iam et asensu doloris alienafran¬
gitur. et enumerare non ualet
quanto cogitationũ tumultu uas¬
tatur: Quiturã se ꝑmomenta cons¬
picit: ei que ne arma repugnati¬
onis arripiat. grauius meror ipse
contradicit : Circum ductas quo¬
libet oculos: obscuritas obsidet.
Et cum uisum tenebra semper im¬
peant : mesta mens nil aliud quã
tenebras uidet Sed apud mise.¬
ricordem iudicem saepe haec ipsa
quȩ ad nisum quoque orationis
ad grauat : pronobis subtilius tris¬
titia ex orat Nam meroris nr̃i
caliginem conspicit. et subtracta
luminis radios refundit. Ita ut
erecta protinus ꝑ dona mens uigett.
quã paulo ante decertan tiand ui¬
tia suꝑbiae calce de primebant:
Mox torporis pondus discutit: atq
ad contemplationis lumex post¬
ꝑ turbationis suae tenebras erum¬
pit. Mox in gaudio profectus at

Expanded text:
erositas pene ad lapsum desperationis inclinet. Unde plerumque cum mens in taedium vertitur, vix ipsa virtutis suae damna considerat; et tota dolens, sed quasi jam et a sensu doloris aliena, frangitur, et enumerare non valet quanto cogitationum tumultu vastatur. Ruituram se per momenta conspicit, eique ne arma repugnationis arripiat gravius moeror ipse contradicit. Circumductos quolibet oculos obscuritas obsidet, et cum visum tenebrae semper impediant, moesta mens nihil aliud quam tenebras videt. Sed apud misericordem judicem saepe haec ipsa, quae adnisum quoque orationis aggravat, pro nobis subtilius tristitia exorat. Nam tunc moeroris nostri caliginem conditor conspicit, et subtracti luminis radios refundit, ita ut erecta protinus per dona mens vigeat, quam paulo ante decertantia vitia superbiae calce deprimebant. Mox torporis pondus discutit, atque ad contemplationis lumen post turbationis suae tenebras erumpit. Mox in gaudium profectus 355
Abbreviated transcription (Latin):
indicat : quod dese hii qui sibi
longesunt impares discant Ut
dũ sponte in flectitur sapientia
quae eminet: Nequaquã se contra
iures erigat scientia quae iacet
Quos bene mox ad xqualitatis sen¬
sum reuocat. qui tumere eos¬
ualde quasi desingularitate mag¬
nitudinis pensat. cũ sub sequenter
nostis ignorat Acsi aperte dicat:
Cum cunctis sint nota quaedicitis.
dedictorũ scientia singulariter:
curtumetis: Quia igiturl arro¬
gantiam ad aqualitatis communio¬
nem reuocans ꝑfecte correptionẽ
redarguit. ad doctrinae nunc sen¬
tentias erumpit. ut amici eius
humilitate prius discerent uerita¬
tis pondera. quã reuerenter au¬

Expanded text:
indicat quod de se hi qui sibi indicat quod de se hi qui sibi longe sunt impares discant, ut dum sponte inflectitur sapientia quae eminet, nequaquam se contra vires erigat scientia quae jacet. Quos bene mox ad aequalitatis sensum revocat, quia tumere valde quasi de singularitate magnitudinis pensat, cum subsequenter anostis ignorat? 46. OstCum cunctis sint nota quae dicitis, de dictorum scientia singulariter cur tumetis? Quia igitur elationem arrogantium ad aequalitatis communionem revocans, perfecta correptione redarguit, ad doctrinae nunc sententias erumpit, ut amici ejus humiliati, prius discerent veritatis pondera, quam reverenter au
Abbreviated transcription (Latin):
cia: Quisquis se praeire omnes
rationes ex afstimat: quid iste
aliud quã solum se esse hominẽ
exultat. : Et saepe contingit:
ut cum ꝑtumorem mens in altũ
ducitur : in despectu omnium.
et sui admiratione sub leuetur:
n cogitatione et enim proprii
fauores oriuntur. sibi que de
singularitate sapientiae blan¬
diuntur: ipsa fatuitas pensat ea
que audierit. ac uerba qua e
profert : & miratur sua. ridet
aliena Qui ergo solum sapere
aestimat. quid aliud quã hanc
eandem secum oriri sapientiam
putat. Num quã ad ẽẽ aliis
abnuit : soli sibi hanc tribuens
profecto intra tempora suae bre¬
uitatis claudit Pensandum
uero est uir sc̃s quanta discre¬
tione utitur : ut amicorũ suꝑ¬
bientium arrogantia conprimat᷑.
nesciat quantũ beati iob uita atq
scientia amicorũ eius scientiam
exceditt: sed ut eorũ suꝑbiam
corrigat. eẽ se inferiorem negat :¬
& nesiue humilitatis limitem
transeat. eẽ se superiorem tacet:
Nec preferendo se. sed conferendo

Expanded text:
Quisquis se praeire omnes ratione existimat, quid iste aliud quam solum se esse hominem exsultat? Et saepe contingit ut cum per tumorem mens in altum ducitur, in despectum omnium et sui admirationem sublevetur. In cogitatione etenim proprii favores oriuntur, sibique de singularitate sapientiae blanditur ipsa fatuitas. Pensat ea quae audierit, ac verba quae profert; et miratur sua, ridet aliena. Qui ergo solum se sapere aestimat, quid aliud quam hanc eamdem secum mori sapientiam putat? Nam quam adesse aliis abnuit, soli sibi hanc tribuens, profecto intra tempora suae brevitatis claudit. Pensandum vero est vir sanctus quanta discretione utitur, ut amicorum superbientium arrogantia comprimatur,nesciat quantum beati Job vita atque scientia amicorum ejus scientiam excedat? Sed ut eorum superbiam corrigat, esse se inferiorem negat; et ne suae humilitatis limitem transeat, esse se superiorem tacet: nec preferendo se, sed conferendo,
Abbreviated transcription (Latin):
deridetur ab amico suo sicut ggo:
in uocabit dm̃ et exaudiet eum.
Quia bonorũ menti dũ praui ex¬
probrant : ostendunt quẽ suorũ
ac tiũ testem quaerant Quae
dũ cõpuncta sese imprecibus
accingit : in de in trase suꝑnae
exauditioni iungitur. unde ex¬
trase ab human& laude separa
uide inter poni tur. sicut ego
Quia sunt nmn nulli quos et hu¬
manae in risiones de primunt.
et tamen diuinis auribus exau.¬
dibil&s non sunt. Nam cũ deri¬
sio contra culpam nascitur : pre¬
fecto nullum uirtutis meritum
inderisione generatur. Ba al et¬
enim sacerdotess elamosis hunc
uocibus in plorantes: dersi ab
helia fuerant cum dicdit: Cla¬
mate uoce maiore: deus enim est:
et forsitan loquitur ut indi¬
uersorio est. Sed haec eis in risio
ad uirtutis usum non fuit : quia
ꝑ culpae meritum uenit: Proui¬
de ergo nunc dicitur: qui deri¬
detur ab amico suo sicut ego. in¬
uocabit dm̃ et exaudiet eum.
Quia illum facit humana derisio

Expanded text:
deridetur ab amico suo sicut ego, deridetur ab amico suo sicut ego, invocabit Deum, et exaudiet eum, quia bonorum menti dum pravi exprobrant, ostendunt quem suorum actuum testem quaerant. Quae dum compuncta sese in precibus accingit, inde intra se supernae exauditioni jungitur, unde extra se ab humana laude separat vero quam provide interponitur Sicut ego, quia sunt nonnulli quos et humanae irrisiones deprimunt, et tamen divinis auribus exaudibiles non sunt. Nam cum derisio contra culpam nascitur, profecto nullum virtutis meritum in derisione generatur. Baal etenim sacerdotes clamosis hunc vocibus implorantes, derisi ab Elia fuerant, cum dicebat: Clamate voce majori, Deus enim est, et forsitan loquitur, aut in diversorio est . Sed haec eis irrisio ad virtutis usum non fuit, quia per culpae meritum venit. Provide ergo nunc dicitur: Qui deridetur ab amico suo, sicut ego, invocabit Deum, et exaudiet eum, quia illum facit humana derisio
Abbreviated transcription (Latin):
firma mens cum debonis actibus
aura humani fauoris excipitur:
adgaudia exteriora deriuatur.
ut post ponat quod intus appetit:
et in hoc libenter resoluta iaceat.
quod foras audit. Ita ut beatam
nontam fieri quã dici se gaudeat
Cumque laudis su& uocibus in ho¬
at : quod eẽ coeperat relinquetur:
Inde ergo adõ disiungitur: unde
indõ luid aonda uidebetur. Non¬
numquã uero recto ope Mimis
constanter in nititur : e onuenus¬
manis in risionibus urgetu. I¬
randa agit et obprobria reciptt.
et qui exire. foras ꝑ laudes potui¬
it : repulsus contumeliis adsemet¬
ipsum redit Et eo se ipsum ro¬
bustius in dõ solidat : quo fors
non inuenit quo requiescat:
Tota et enim spes in auctore figi¬
tur: et in ter in risionũ conuitia
solus interior testis im ploratur.
Atque ad flicti animus fit do
tanto proximus : quanto et
a grã humani fauoris cilienus:
n precem protinus funditur: et
pressus exterius ad penetranda
quae intus sunt mundus liquatur:
Dene itaque nunc dicitur Qui

Expanded text:
firma mens, cum de bonis actibus aura humani favoris excipitur, ad gaudia exteriora derivatur, ut postponat quod intus appetit, et in hoc libenter resoluta jaceat, quod foris audit; ita ut beatam non tam fieri quam dici se gaudeat. Cumque laudis suae vocibus inhiat, quod esse coeperat relinquit. Inde ergo a Deo disjungitur, unde in Deo laudanda videbatur. Nonnunquam vero recto operi animus constanter innititur, et tamen humanis irrisionibus urgetur: miranda agit, et opprobria recipit; et qui exire foras per laudes potuit, repulsus contumeliis, ad semetipsum redit; et eo se intus robustius in Deo solidat, quo foris non invenit quo requiescat. Tota etenim spes in auctore figitur, et inter irrisionum convicia solus interior testis imploratur; atque afflicti animus fit Deo tanto proximus, quanto 360 et a gratia humani favoris alienus: in precem protinus funditur, et pressus exterius, ad penetranda quae intus sunt mundius liquatur. Bene itaque nunc dicitur: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
suae pondere uicta lassatur:
Illa quippe tanto firmius durat:
quanto ad uicina se erga utili¬
tatem proximi dilatat Haec
tanto celerius labitur: quanto
et carnis claustra trans grediens.
super semet ipsam ire conatur:
Ille perplana se dirigit: et id¬
circo pedem operis robustius figit:
Haec autem quo superse alta appe

Expanded text:
suae pondere victa lassatur. suae pondere victa lassatur. Illa quippe tanto firmius durat, quanto ad vicina se erga utilitatem proximi dilatat; haec tanto celerius labitur, quanto et carnis claustra transgrediens, super semetipsam ire conatur. Illa per plana se dirigit, et idcirco pedem operis robustius figit; haec autem quo super se alta appe
Abbreviated transcription (Latin):
timus: hoc primũ cum proximo
con uersi faciamus: Tanc ergo
mittimus. nec ea quȩ in nobis
commissasunt ex proprio relo
retinemus Graui nam que mens
nr̃a orationis suae tempore con¬
fusione de primitur: si hanc aut
sua ad huc operatio in quinat.
Aut alienae malitiae seruatus do¬
lor accusat Quae duo quisque
dum terserit : ad ea quae subni¬
xasunt protinus liber ex surgit Seͥtꝰ¬
et eris stabilis et nontimebis Qua
nimirũ tantominus ad uidicem¬
trepidat : quanto in bonis actib
solidius stat Timorem quippe
superat : qui stabilitatem seruas
Quia dũ sollicitius studet ꝑagere
quod mansuete conditor impe¬
rat : securus cogitat. etiam
quod terribiliter in tendat :
Scien dũ praxterea est qm̃ non¬
nulla bonasunt ad quae in de¬
fessi ꝑsistimus : et rursum tion¬
nulla sunt a quibus continue de¬
ficientes labimur. atque ad
haec magnis conatibus ꝑ inter
fectu mens figitur : a contem¬
platiua autem in firmitatis

Expanded text:
timus, hoc primum cum proximo timus, hoc primum cum proximo conversi faciamus. Tunc ergo mittimus, nec ea quae in nos commissa sunt ex proprio zelo retinemus. Gravi namque mens nostra orationis suae tempore confusione deprimitur, si hanc aut sua adhuc operatio inquinat, aut alienae malitiae servatus dolor accusat. Quae duo quisque dum terserit, ad ea quae subnexa sunt protinus liber exsurgit. Et eris stabilis, et non timebis; quia nimirum tanto minus jutrepidat, quanto in bonis actibus solidius stat. Timorem quippe superat, qui stabilitatem servat, quia dum sollicitus studet peragere quod mansuete conditor imperat, securus cogitat etiam quod terribiliter intendat. Sciendum praeterea est quod nonnulla bona sunt ad quae indefessi persistimus, et rursum nonnulla sunt a quibus continue deficientes labimur, atque ad haec magnis conatibus per intefectu mens figitur, a contemplativa autem infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tem non in quinat sed necat:
Uitam quippe animae quaelib&
culpa polluit. seruatus uero
contra proximũ dolor occidit:
Menti namque ut gladius figitur.
et mucrone illius ipsa uiscerũ
occulta ꝑforantur Quiscilic&
atransfixo corde si prius non edu¬
citur : nichil in precibus diuinae
opis obtinetur: quia et uulne¬
ratis membris in poni salutis
medicamina nequeunt : nisi
ferrũ aunilreu ante sib trahtur
Hinc est enin quod pensontet is¬
sam ueritas dictt: Nisi renise¬
ritis hominibus peccata. necie¬
ter uester qui est in ecielis pe¬
mittet uobis peccata ur̃a  Hie
ad monet dicens Cum stabitis
ad orandum.: dimittite siquid
habetis ad uersus alterum. Hine
rursum ait: Date. ẽt dabitur uo¬
bis Dimittite: et climittetur uo¬
bis: Hinc constitutione postula.¬
tionis: conditionem posuit pieca¬
tis dicens: Dimitte nobis debita
nr̃a: sicut & nos dimittimus de¬
bitoribus nr̃is: Ut profecto
bonũ quod adõ conpuncti pe¬

Expanded text:
tem non inquinat, sed necat? tem non inquinat, sed necat? Vitam quippe animae quaelibet culpa polluit, servatus vero contra proximum dolor occidit. Menti namque ut gladius figitur, et mucrone illius ipsa viscerum occulta perforantur. Qui scilicet a transfixo corde, si prius non educitur, nihil in precibus divinae opis obtinetur, quia et vulneratis membris imponi salutis medicamina 353 nequeunt, nisi ferrum a vulnere ante subtrahatur. Hinc est enim, quod per semetipsam veritas dicit: Nisi remiseritis hominibus, nec pater vester, qui est in cęlis, remittet vobis peccata vestra. Hinc admonet, dicens: Cum stabitis ad orandum, dimittite, si quid habetis adversus alterum! Hinc rursum ait: Date, et dabitur vobis: dimittite, et dimittetur vobis . Hinc constitutioni postulationis conditionem posuit pietatis, dicens: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Ut profecto bonum quod a Deo compuncti pe
Abbreviated transcription (Latin):
quasi iam faciem anima ad dmñ
leuare non sufficit : quia inse
nimirum in quinata mente macu¬
las pollutȩ cogititionis erubescit:
Sepe curis mundi libenter occupa¬
mur: cũ que post haee studio ora¬
tionis in tendimus. nequa quam
se mens ad celestia erigit : quia
pondus hanc terrenae sollicitudi.¬
nis in profundis mersit: & in prece
facies munda non ostenditur.
quia cogitationis infime luto ma
acunctis excutimus : & in licitis
motibus etiam cum aprece uacat
obtamus: Sed tamen quianos
culpas rarius committimus: ali¬
ena pigrius delicta relaxamus:
Et quo pec care nr̃ animus sollici¬
tius metuitẽo districtius hoc qđ
inse abalio delinquitur. ab hor¬
rescit: Vn de fit ut in ueniatur
quis que tardus ad ueniam : quo
proficiendo factus est cautus ad
culpam Et quo ipse excidere in
alterũ metuit : hoc quod inse
exciditur: punire durius exqui¬
rit: Sed quid hac doloris ma¬
cula repperiri deterius potest.
quae in conspectu iudicis carita¬

Expanded text:
quasi jam faciem anima ad Deum quasi jam faciem anima ad Deum levare non sufficit, quia in se nimirum inquinata mente maculas pollutae cogitationis erubescit. Saepe curis mundi libenter occupamur. Cumque post haec studio orationis intendimus, nequaquam se mens ad coelestia erigit, quia pondus hanc terrenae sollicitudinis in profundum mersit; et in prece facies munda non ostenditur, quia cogitationis infimae luto maca cunctis excutimus, et illicitis motibus, etiam cum a prece vacat, obviamus; sed tamen quia nos culpas rarius committimus, aliena pigrius delicta relaxamus; et quo peccare noster animus sollicitius metuit, eo districtius hoc quod in se ab alio delinquitur abhorrescit. Unde fit ut eo inveniatur quisque tardus ad veniam, quo proficiendo factus est cautus ad culpam; et quo ipse excedere in alterum metuit, hoc quod in se exceditur punire durius exquirit. Sed quid hac doloris macula reperiri deterius potest, quae in conspectu judicis charita
Abbreviated transcription (Latin):
curandũ nimis est. nec ad hoc rur¬
sus proruat: quod se mundasse
fletibus exultat Neplorata iterũ
culpa committitur: in conspectu
iudicis iusti. ipsa etiam lamenta
leuigentur Sollerter quippe de¬
bemus meminisse qđ dicitur Ne
iteres uerbũ in tua oratione:
Quo uidelicet dicto. uir sapiens: ne¬
quaquã nos prohibet saepe ueniã
petere. sed cul pas iterare: Acsi
aꝑte dicat Cum male gesta defle¬
ueris : nequaquã rursum facias.
quod in precibus iterũ plangas.
leuetur : ante orationis semper
tempora debet sollicite conspici :
quicquid potest in oratione repro¬
bari Talem quippe semens et cũ
ab oratione cessat. ex hibere festi¬
net: qualis apparere iudici. in
ipso orationis tempore ex obtat
Sxpe namque in munda qualam
uel in licita in animo uertimus.
cum se mens ad studia orationis
erẽxerit : earũ rerum imagines
reuerberata patitur. quibus liben¬
ter prius otiosa premebatur Et

Expanded text:
curandum nimis est ne ad hoc rurcurandum nimis est ne ad hoc rursus proruat quod se mundasse fletibus exsultat, ne dum deplorata iterum culpa committitur, in conspectu justi judicis ipsa etiam lamenta levigentur. Solerter quippe debemus meminisse quod dicitur: Ne iteres verbum in oratione tua . Quo videlicet dicto vir sapiens nequaquam nos prohibet saepe veniam petere, sed culpas iterare. Ac si aperte dicat: Cum male gesta defleveris, nequaquam rursus facias, quod in precibus iterum plangas. levetur, ante orationis semper tquidquid potest in oratione reprobari. Talem quippe se mens, et cum ab oratione cessat, exhibere festinet, qualis apparere judici in ipso orationis tempore exoptat. Saepe namque immunda quaedam vel illicita in animo vertimus cum se mens ad studia oratioerexerit, earum rerum imagines reverberata patitur, quibus libenter prius otiosa premebatur; et
Abbreviated transcription (Latin):
tenta precibus necdum deuictae
culpae memoria mordetur: Dif¬
fidit nam que accipere se posse
quod appetit : quae profecto re¬
miniscitur nolle se ad huc facere
quod diuinitus audiuit Hinc
ꝑ iohannem dicitur Sicor nr̃m
non rep̾henderit nos fiduciam
habemus ad dm̃: Et quid quid
petierimus ab eo accipiemus Hinc
salomomon ait Qui auertit aurẽ
suam neaudiat legem : oratio eiꝰ
erit execrabilis Cor quippe nos
in peticione repraehendit: cum re¬
sistere se praeceptis eius quem pos¬
tulat meminit Et oratio fit ex¬
ecrabilis: cum acensura auertitur.
legis Quia dignũ profecto est.
ut ab eius beneficiis sit quisque
ex traneus: cuius nimarum iussi¬
onibus nonuult esse subiectus:
Qua inre hoc est salubre remedium:
ut eũ se mens exmemoria culpe
repraehendit. hoc prius in oratione
deflent qđ errauit: Quatenus
erroris macula cum fletibus ter¬
gitur: inpeitione sua cordis facies
ab auc tore munda uideatur. Sed

Expanded text:
tenta precibus necdum devictae tenta precibus necdum devictae culpae memoria mordetur. Diffidit namque accipere se posse quod appetit, quae profecto reminiscitur nolle se adhuc facere quod divinitus audivit. 352 Hinc per Joannem dicitur: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus apud Deum, et quidquid petierimus ab eo accipiemus . Hinc Salomon ait: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Cor quippe nos in petitione reprehendit cum resistere se praeceptis ejus quem postulat meminit, et oratio fit exsecrabilis cum a censura avertitur legis, quia dignum profeut ab eius beneticiis sit quisque extraneus, cuius nimirum iussionibus non vult esse subiectus. Qut cum se mens ex memoria culpae reprehendit, hoc prius in oratione defleat, quod erravit; quatenus erroris macula cum fletibus tergitur, in petitione sua cordis facies ab auctore munda videatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Sed post quam fieri imperata coepe.¬
rint: ipsis suis exercitata accioni¬
bus discit. cum imperare bona in¬
choauerit. quantum minus uidebat:
Foris ergo ager ex colitur. ut dom̃
post modũ c onstruatur. Quia
plerumque ab exteriore opere
sumimus. quantam subalitatem
rectituidinis in corde teneamus
Quẽ bene sophar seruare er dinem
studuit: cumprius auseri unqui¬
tatem a manibus. & post ataber¬
naculo in iustitiam dixt : Quia
nequaquã plene animus in cogi¬
tatione erigitur: quando ad huc
abeo ex trinserus in opere erratur
Quaesi ꝑfectat duo haec tergimus
ad dm̃ statim sine macula faciem
leuamus: In terna quippe facies
hominis mens est: in qua nimi¬
rum recognoscimus. ut ab aue¬
tore nr̃o diligamur Quã scili¬
cet faciem leuare est: animũ ꝑ
studia orationis ad tollere Sed
eleuatã faciem macula inquinat.
sun tendentem mentẽ reatus sui
conscientia accusat: quia abspei
fiducia protinus frangitur. si in¬

Expanded text:
sed postquam fieri imperata coepesed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit, cum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plene animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo extrinsecus in opere erraturQuae si perfecte duo haec tergimus, ad Deum statim sine macula faciem levamus. Interna quippe facies hominis mens est, in qua nimirum recognoscimur, ut ab auctore nostro dirigamur. Quam scilicet faciem levare est in Deo animum per studia orationis attollere. Sed elevatam faciem macula inquinat, si intendentem mentem reatus sui conscientia accusat, quia a spei fiducia protinus frangitur, si in
Abbreviated transcription (Latin):
abscidi: quia quisquis iñ pdua¬
ase opera ex terius resecat: adesse
profecto est uut ad semet ipsum
rediens. sollenter sese in mettis in¬
tentione discernat. ne culpa qũ
iam in actione non habet adhuc
in cogitatione ꝑduret Vnde bene
etiã ꝑ salomonem dicitur Prapiri
foris opus tuum. et diligenter &x¬
erce agrum tuũ: ut postea adifieqs
domũ tuam Quid nam que est
praparato opere agrum diligent̃
exterius exercere. Nisi euulsis ini¬
quitatis sentibus. actionem nr̃am
ad frugem retributionis ex coler
Et quid est post agri exercitium
ad aelificium domus redire. Nisi
quod plerum que ex bonis oꝑibus
discimus quantam uit& munditiã¬
et in cogitatione construamus :
Poene cuncta nam que bona opera:
ex cogitatione prodeunt Sed sunt
non nulla cogitationis acumina:
quae ex oꝑatione nascuntur Nam
sicut ab animo opus sumitur: ita
rursus ab opere animus eruditur.
Mens quippe di uini amoris ex ordia
capiens: imperat bona quae fiant:

Expanded text:
abscidi, quia quisquis jam pabscidi, quia quisquis jam pa se opera exterius resecat, necesse profecto est, ut ad semetipsum rediens solerter in mentis intentione sese discernat, ne culpa quam jam in actione nin cogitatione perduret. Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce agrum tuum, ut postea aedifices domum tuam . Quid namque est praeparato opere agrum diligenter exterius exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant;
Abbreviated transcription (Latin):
ris accusent Unde et ea bona quae
exterius fiunt nequaquã bona esse
iam censeant. qux quasi perstudium
turgidȩ cogitationis ex hibentur : qui
sepe humilta tumentes in crepant.
& qđ dictis suis semet ipsos feriunt
ignor ant Sed quia iustum uirum
sophar actenus repraehendendo corri¬
puit. Nunc uelut docendo subiun
Tabstuleris ate. et non manserit
in tabernaculo tuo in iusticia: tunc
leuare poteris faciem tuam absque
macula. et eris stabilis et non time¬
tione commnittitur : aut cogitatione
simul et opere perpetratur In iqui¬
tas in manu est: culpa in opere In¬
iustitia uͦ an tabernaculo: iniquitus
inmente: Mens quippe nr̃a taber¬
naculũ non in tongrue uocatur
in qua apud nosmet ipsos abscondim᷑.
cũ foris in opere non uidemur.
Sop har itaque quia iusti uiri ami¬
cus est : Nouit qđ dicat: Sed quia
iustũ in crepat: hereticorum tenens
speciem. pro ferre recte etiam quae
atabernaculo ammonet inusitũ

Expanded text:
ris accusent. Unde et ea bona quae ris accusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum virum Sophar hactenus reprehendendo corripuit, nunc velut docendo subjungtua abstuleris a te, et non manserit in tabernaculo tuo injustitia, tunc levare poteris faciem tuam absque macula, et eris stabilis, et non timetione committitur, aut cogitatione simul et opere perpetratur. Iniquitas ergo in manu est culpa in opere, injustitia vero in tabernaculo iniquitas in mente. Mens quippe nostra tabernaculum non incongrue vocatur, in qua apud nosmetipsos abscondimur, cum foris in opere non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae a tabernaculo admonet injustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
qui districtionis in time considera¬
tionȩ se subicit : ex euis protinus
timore mollescit Cum que sagit¬
ta diuinae formidinis penetrat᷑:
quia infirma uiscera perhumi¬
litatem gestat Quis quis autem
ꝑtinatia in sensibilitatis obdu¬
rescit: quasi corfirmat. Ne hoc
iacula timoris suꝑni confodiant
nde quibus dam ꝑ prophetam dietꝰ¬
tur dñs miseri cor diter dicit Tol
Permanus uero ut iam crebro docu.¬
imus: opera designantur: Cum
culpa igitur manus addm̃ teuare est.¬
ex pandere est: conmi largitoris grim
de uirtite operũ siꝑbire Qui eni
in conspectu diuni iudicis loquens.
sibi bona queficit tribuit : ad dm̃
manũ suꝑbiens tendit Sic profec¬
to contra dectos reprobi. sic contra
catholicos heretici semꝑ effrenantur.
ut cũ obiurgare facta nequeunt.
honos reprxhendere de factorũ suerũ¬
dectione moliantur: Quatenus eos
quos redarguere ex infirmitate acti¬
onis non ualent. ex crimine tumo¬

Expanded text:
qui districtionis intimae consideraqui districtionis intimae considerationi se subjicit, ex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis autem pertinacia insensibilitatis obdurescit, quasi cor firmat, ne hoc jacula timoris superni confodiant. Unde quibusdam per prophetam Dominus misericorditer dicit: TollPer manus vero, ut jam crebro docuimus, opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non valent, ex crimine tumo
Abbreviated transcription (Latin):
ant . et uitae praesentis itinera ad
nutũ praesidentis ꝑ agant Quib
bene loris ligatũ se nouerat.: qui
dicebat: Ut iumentũ factus sũ
apudit: & ogo semꝑtecũ. Vnde
& saciuis ille persecutor ab agro
ꝑfide uoluptatis ad domũ fidei
deductus : rectoris sui calcaribus
punctus audiebat: Durum tibia¬
est contra stimulũ caleitrare
Restatꝰ ergo ut si eẽ iam similes pul.¬
lo on agri nolumus in cuncas
quae appetimus notũ prius uitimȩ
dispensationis exquiramus: ut
mens nr̃a in omne quod nititur
suꝑni regiminis loro teneatur:
Et in de magis uota sua ad uitam
impleat : unde uite suae studia.
et contra propriam uoluntatem
caleat Multa sophair fortia pro¬
tulit: sed quod meliori se hoc loqui¬
tur nescit Unde ad huc in crepan¬
do subiungit Tu autem firmasti
cor tuũ: & expandisti ad eũ manus
tuas Firmari cor non hoc loco per
uirtutem dicitur : sed ꝑ in sensibili¬
tatem Omnis namque animus

Expanded text:
ant, et vitae praesentis itinera ad ant, et vitae praesentis itinera ad nutum praesidentis pergant. Quibus bene loris ligatum se noverat, qui dicebat: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Unde et saevus ille persecutor ab agro perfidae voluptatis ad domum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus, audiebat: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Restat ergo ut si esse jam similes pullo onagri nolumus, in cunctis quae appetimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, ut mens nostra in omne quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam impleat, unde vitae suae studia et contra propriam voluntatem calcat. Multa Sophar fortia protulit, sed quod meliori se haec loquitur nescit. Unde adhuc increpando subjungit: cor tuum, et expandisti ad eum manus tuas. - Firmasti cor non hoc per virtutem dicitur, sed per insensibilitatem. Omnis namque a intus
Abbreviated transcription (Latin):
lassantur Et quãuis in sensatis
animalibus homo longesit meli.¬
or: hoc tamen plerum que homini
Nnon licet quod brutis animalib
licet. Quae enim ad aliud mini¬
me seruantur: eorum motus pro¬
culdubio nequaquã sub disciplina
restringitur Homo aut̃ qui ad se¬
quentem uitam ducitur. Necesse
profecto est ut in cunctis suis mo¬
tibus sub disciplinae dispositione re¬
ligetur: & quasi domesticum ani¬
mal loris uinctũ seruiat atquae
aeternis dispositionibus restrictũ
uiuat Qui ergo implere cunc¬
ta quae desiderat ꝑ effrenatam
libertatẽ quaerit. quid aliud
quã pullo onagri esse similis
concupiseit : ut disciplinae hunc
lora non teneant. sed audenter
uagus persiluam desideriorum
nem inli cite libertatis conspicit.
obiectione prospere ad uersitatis
frangit: qua tenus xelisi discant.
quã reproba erectione tumuerant.
ut iam flagelli experimentis edo¬
miti quasi iumenta domestica pre¬
ceptorũ loris mentis colla subici¬

Expanded text:
lassantur. Et quamvis insensatis lassantur. Et quamvis insensatis animalibus homo longe sit melior; hoc tamen plerumque homini non licet quod brutis animalibus licet. Quae enim ad aliud minime servantur, eorum motus procul dubio nequaquam sub disciplina restringitur. Homo autem qui ad sequentem vitam ducitur, necesse profecto est ut in cunctis suis motibus 350 sub disciplinae dispositione religetur, et quasi domesticum animal loris vinctum serviat, atque aeternis dispositionibus restrictum vivat. Qui ergo implere cuncta quae desiderat per effrenatam libertatem quaerit, quid aliud quam pullo onagri esse similis concupiscit, ut disciplinae hunc lora non teneant, sed audenter vagus per silvam desideriorum nem illicitae libertatis conspicit, objectione properae adversitatis frangit, quatenus elisi discant quam reproba erectione tumuerant; ut jam flagelli experimentis edomiti, quasi jumenta domestica praeceptorum loris mentis colla subjici
Abbreviated transcription (Latin):
bilat. iniquitas cecat Quae ni¬
mirũ mens amisso mox lumne
tanto se altius ꝑ tumorem erigit:
quanto et iniquitatis capta laqueis
aueritate longius recedit Unde
apte quoque quo uanitas cũ iniqui¬
tate ꝑtrahat: exprimit. ecũ re¬
pente subiungit Cir uanus:¬
quippe finis est: ut cũ peccato
mentem sauciat. hanc exculpa
audacem redlat Quatenus sui
reatus oblita qua amisssse s in no¬
centiam non dolet. iusto ex ce¬
cata iudicio. simul et humilitatẽ
ꝑdat: Et fit plerum que ut pra¬
uis desideriis seruiens aiugo se
diuini timoris excutiat. et quasi
in malorũ ꝑpetrationem iamlibe.¬
ra. omne quod uoluptas suggerit
implere contendat Unde cum
uir uanus se erigerẽ in suꝑbiam
natũ putat. Perpullum quippe
onagri. omne a grestium genus
ex primitur: quod natur& dimis¬
sum motibus. loris dominatium
non tenetur Agri namque ani¬
malia in libertate habent: et irae
quo appetunt et qui escere cum

Expanded text:
bilat, iniquitas caecat. Quae nibilat, iniquitas caecat. Quae nimirum mens, amisso mox lumine, tanto se altius per tumorem erigit, quanto et iniquitatis capta laqueis a veritate longius recedit. Unde et apte quoque quo vanitas cum iniquitate pertrahat, exprimit, cum repente subjungit: CAPUquippe finis est, ut cum peccato mentem sauciat, hanc ex culpa audacem reddat; quatenus, sui reatus oblita, quae amisisse se innocentiam non dolet, justo excaecata judicio, simul et humilitatem perdat. Et fit plerumque ut, pravis desideriis serviens, a jugo se divini timoris excutiat, et, quasi in malorum perpetrationem jam libera, omne quod voluptas suggerit implere contendat. Unde cum vir vanus se erigere in superbiam natum putat. 23. Per pullum quippe onagri omne agrestium genus exprimitur, quod, naturae dimissum motibus, loris dominantium non tenetur. Agri namque animalia in libertate habent et ire quo appetunt, et quiescere cum
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: Cũ que mens subigere delec¬
tationem carnis rennuit. Plerumque
et ad ꝑfidi&e uoraginem ruit Vnde
bene paulus plebis israheliticae dam¬
na conspiciens: ut inminentia ab
auditoribus mala conpesceret. cura¬
uit ex ordine trans acta narrare
dicens Neque idolatre efficiamixi
sicut quidam: qũẽ ad modũ scriptũ
est: Sedit populus manducare et
bibere : et surrexerunt ludere
Csus quippe potis que adlusum im¬
pulit . lusus adidolatriam tra¬
xit: Quia si uanitatis culpa ne¬
quaquã caute compescitur. ab
quiait: Qui modica e utescont¬
latim decidit: Sienm dur pin
parua noglegimus in sensibiliter
seducti audenter etuam sillox
perpetranus:. Et notanioum qud
non uideri sed considerari in lau¬
tas dicitur: Studiosius qupbor
conspicimus quaȩ consideramus.
D s̃ itaque hominũ uanitetemi sout
iniquitatem considerat: quiaout
minora delicta inulta adurano
& ad maiora ferienda se in tener aciet¬

Expanded text:
ditur; cumque mens subigere delecditur; cumque mens subigere delectationem carnis renuit, plerumque et ad perfidiae voraginem ruit. Unde bene Paulus plebis Israeliticae damna conspiciens, ut imminentia ab auditoribus mala compesceret, curavit ex ordine transacta narrare, dicens: Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam eorum, quemadmodum scriptum est : Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Esus quippe potusque ad lusum impulit, lusus ad idololatriam traxit, quia si vanitatis culpa nequaquam caute compescitur, ab qui ait: Qui modica spernit, paulatim decidit . Si enim curare parva negligimus, insensibiliter seducti, audenter etiam majora perpetramus. Et notandum quod non videri, sed considerari iniquitas dicitur. Studiosius quippe conspicimus quae consideramus. Deus itaque hominum vanitatem novit, iniquitatem considerat, quia nec minora delicta inulta deserit, et ad majora ferienda sese intent
Abbreviated transcription (Latin):
libus dum exaliis ad alia semꝑ
impellitur : sub orientibus culpis
nitas culpa intellegi: et iniquitatis
nomine reatus grauior demons¬
trari Sienim aliquando uanitas
culpa non eẽt: psilmistit non di¬
ceret Quam quã inimagine dĩ
ambulet homo: tamen uane con¬
turbabitur Tes aurizat : & ignorat
cui congregat ea: Quia quã uis
trinitatis imaginem innatura
seruemus : tauanis tamen delec¬
tationis motibus ꝑturbati. In con¬
uersitione nr̃a de linquimus : ut
modis nos semꝑ alternantibus cu¬
pido concutiatꝰ. mens frangat.
laeticia mulceat: dolor affli.¬
gat: Exuanitate ergo & ut su¬
perius dictum est. ad iniquitatem
ducimur: cum prius per leuia de¬
lieta defluimus. ut usu cuncta
leuigante. nequaquã post cõmit¬
tere etiam grauiora timeamus
Nam dũ moderari lingaia otiosa
uerli neglegit: more in olitȩ re¬
missonis capta. audax ad noxia
prorumpit: Dumgulȩ in cũbitur:
ad leuititis protinus in sainum pro¬

Expanded text:
libus, dum ex aliis ad alia semper libus, dum ex aliis ad alia semper impellitur, suborientibus culpis t tamen et vanitas culpa intelligi, et iniquia is nomine reatus gravior demonstrari. Si enim aliquando vanitas culpa non esset, Psalmista non diceret: Quanquam in imagine Dei ambulet homo, tamen vane conturbatur; thesaurizat, et ignorat cui congreget ea ; quia quamvis Trinitatis imaginem in natura servemus, vanis tamen delectationis motibus 349 perturbati, in conversatione nostra delinquimus; ut modis nos semper alternantibus cupido concutiat, metus frangat, laetitia mulceat, dolor affligat. Ex vanitate ergo, ut et superius dictum est, ad iniquitatem ducimur cum prius per levia delicta defluimus, ut, usu cuncta levigante, nequaquam post committere etiam graviora timeamus. Nam dum moderari lingua otiosa verba negligit, more inolitae remissionis capta, audax ad noxia prorumpit; dum gulae incumbitur, ad levitatis protinus insaniam pro
Abbreviated transcription (Latin):
tolerando succrescere uitia cons¬
pictt nudicindo dona confuneser
Rectus uero in descriptione ordoser¬
uaturi cum prius nosci uanitas.
et post considerari iniquitas per¬
hibetur minis quippe iniquitas
uanitas. Non tamen omnis uanitus
eẽ iniquitas solet: Uana namque
agimus quotiens transitoria cogi¬
tamus : Vn de et euanescere dici¬
tur: quod repente ab in tuentium
oculis aufertur: Hinc psilmista
quidem uanitas dicitur Sed ne¬
quaquã recte etiam iniquitas ap¬
pellatur : quia et si de poena
est culpx quod deficit. Non tamen
hoc ipsum culpa est quod auita
ꝑcurrit Vana sunt itaque quae
transeunt: Unde et persalomonẽ
dicitur. Omnia uanitas Apte
tas sub infertur : quia dũ ꝑ quae¬
dam transitoriae ducimur. in
quibusdam noxie ligamur: Cũ¬
que mens in cõmutabilitatis sta¬
tum non tenet : asemet ipsa de¬
fluens aduitia prorumpit Ua¬
nitate ergo ad iniquitatem labi¬
tur. quae ad sueta rebus mutabi¬

Expanded text:
tolerando succrescere vitia constolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitas perhibetur. Omnis quippe iniquitas, vanitas, non tamen omnis vanitas esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et evanescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aufertur. Hinc Psalmista quidem vanitas dicitur, sed nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit, non tamen hoc ipsum culpa est, quod a vita percurrit. Vana sunt itaque, quae transeunt. Unde et per Salomonem dicitur: Omnia vanitas . tas subinfertur, quia dum per quaedam transitoria ducimur, in quibusdam noxie ligamur; cumque mens incommutabilitatis statum non tenet, a semetipsa defluens, ad vitia prorumpit. Vanitate ergo ad iniquitatem labitur, quae assueta rebus mutabi
Abbreviated transcription (Latin):
anen occulta fieri dispensitio¬
ne ꝑmittitur. ut cum mens iam
surgere adrectitudinem coeperit
prauitatis suae reliqui is in pugne¬
tur: Quatenus ipsa haec inpugna¬
tio aut resistentem exerceat. aut
delectationibus seductam frangat:
Recte itaque nunc dicitur. Sisub¬
uerterit omnia uel in unũ coar¬
tauerit. quis contradicet ei uel
quis dicere ei potest. cur ita facis:
Quia nimirum diuinum udiciũ
nec aduersitate ualet in minui.
nec in quisictione cognosci: cũ uel
uirtutes quas tribuerat sub trahit.
uel has omnino non adimens uiti¬
orum cori cuti in pugnationibus¬
ꝑmittit Sxepe namque in ela.¬
tione cor tollitur : cũ laetis
successibus in uirtute roboratur:
Sed dũ latentes motus audatiae
in cogitatione conditur. conspicit.
se sibi hominem ostendendo dere¬
linquid: ut eius mens derelicta
quid sit in ueniat. quae male in
se secura guidebat Unde cum
subuerti omnia uel inunũ coar¬
tari dicerentur. protinꝰ additur:
endo sub iungeret dicens. Qana

Expanded text:
tamen occulta fieri dispensatione permittitur, ut cum mens jam surgere ad rectitudinem coeperit, pravitatis suae reliquiis impugnetur; quatenus haec ipsa impugnatio, aut resistentem exerceat, aut delectationibus seductam frangat. Recte itaque nunc dicitur: Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inquisitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vitiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationem cor tollitur cum laetis successibus in virtute roboratur, sed dum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominem ostendendo derelinquit, ut ejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaudebat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, protinus additur:endo subjungeret, dicens: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
nathan et contra pecc antem
regem in auctoritate libere
in crepationis sustulit. et cũ re¬
gis culpa de esset: in peticione
humiltter strauit Ha ec ꝑssaiã
nuditatem carnis in predicatio¬
ne non erubuit. & sub ducto
carnali uelamine mysteria
sipna penerutt. Hes heliramn

Expanded text:
Nathan et contra peccantem Nathan et contra peccantem regem in auctoritate liberae increpationis sustulit, et cum regis culpa deesset in petitionem humiliter stravit . Haec per Isaiam nuditatem carnis in praedicatione non erubuit, et subducto carnali velamine mysteria superna penetravit. Haec Eliam,