comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in domo patris ñ aliȩ s ipsȩ. & sine dubio sunt sũ
p̃dicat dm̃. qui fecit quȩ futura funt: Non enĩ
ait. qͥ facturus ẽ quȩ futura sunt. s qui fecit quȩ
futura sunt. Ergo q fecit ea. & facturus ẽ ea.
Ham neq facta sunt si ipse ñ fecit. neq futura
sunt. si ipse ñ faciet. fe̾cit gͦ ea p̃destinando.
facturus ẽ oꝑando. sic̃ discipłos quando elegert
satis indicat eugłm. turc utiq qͣndo eos uocauit.
& tam̃ ait apłs. elegit nos ante mundi consti¬
tutionẽ. predestinando utiq ñ uocando. quos
aut̃ predestinauit. illos q uocauit. Elegit p̾de¬
stinando ante mundi constitutionẽ. elegit uo¬
cando ante mundi consummationẽ. Sic q mas¬
siones & p̃parauit & p̃parat. nec alias. s quas p̃pa¬
raut has p̃parat. Qui fecit quȩ futura sunt.
quas p̃parauit p̃destinando. p̃parat oꝑando.
Iam gͦ sunt in p̃destinatione. si quo minus di¬

Expanded text:
in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt praedicat Deum, quia facit qait, Qui facturus est quae futura sunt, sed, Qui fecit quae futura sunt . Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam ergo sunt in praedestinatione: si quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
iamiamq eẽ reddendum
qͦd distuleramus agnoscimꝰ
quomͦ intelligi possint ñ
quod cum dixisset dñs. in do¬
mo patris mei mansiones multȩ sunt. si quo
minus dixissem uob̃ quia ualo parare uobis lo¬
cum. ubi satis ostendit idõ se hoc illis dixisse. qͥa
iam ibi sunt mansiones multȩ. ꝙ non ẽ opus
aliquam prȩparare. Rursus dicit. Et si abie¬
ro ꝙ p̃parauero nobis locum. iterum uenio ꝙ
accipiam uos ad meipsum. ut ubi sum ego &
uos sitis. Quomͦ uadit & parat locum. si iam
multe mansiones sunt: Si quominus dixisset
uado parare. aut si adhuc locus parandus est.
cur ñ merito dixisset. uado parare: An istȩ man¬
siones ꝙ sunt & parandȩ sunt: Si quo minus
enim eẽnt dixisset uado parare. & tam̃ quia ita
sunt ut parande sint. ñ eas uadit parare sicut
sunt. s si abierit & p̃parauerit sic̃ futurȩ sunt.
iterũ ueniens accipiet suos ad semetipsum. ut
ubi ẽ ipse. sint etiam ipsi. Quomͦ gͦ mansiones

Expanded text:
i, jamque esse reddendum quod distuleramus, agnoscimus, quomodo intelligi possint non quod cum dixisset Dominus, In domo Patris mei mansiones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; ubi satis ostendit ideo se hoc illis dixisse, quia jam ibi sunt mansiones multae, et non est opus aliquam praeparare: rursus dicit. Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad me ipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Quomodo vadit, et parat locum, si jam multae mansiones sunt? Si quo minus, dixisset, Vado parare. Aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint eti
Abbreviated transcription (Latin):
uideat quã sit absurdum. eis licere quenquã
erucifigere. quib ñ licet quenquam int̾ficere.
Quid. qͦd ipse dñs eandem mortẽ suam id ẽ mor¬
tem crucis etiam int̃fectionem uocat. sicut le¬
gimus apud marcũ ubi ait. ecce ascendimus
sherosolimã. & filius hominis tradetur pͥnci¬
ꝑib sacerdotum & seribis. & dampnabunt cũ
q int̾ficient eum. & tercia die resurget: Ni
telligi. s quod eum iudei fuissent gentib tradi¬
turi hoc ẽ romanis. Nam pylatus romanus
erat. eumq in udea romani p̾sidem miserat.
Ut gͦ iste sermo ihũ impleretur. id ẽ ut eum si¬
bi t̾raditum gentes int̾ficerent. quod ihc fucu-¬
rum ẽẽ precdixerat. ido pylatus qui romanus
iudex erat. cum uellet eum reddere uideis
ut scdm̃ legem suam iudicarent eũ. noluert̃
eum acciꝑe dicentes. nobis ñ licet interficere
quenquã. ac sic impletus sermo ihũ quem de
sua morte p̃dixit. ut eum a iudeis traditum

Expanded text:
videat quam sit absurdum eis licere quemquam videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etiam interfectionem vocat, sicut legimus apud Marcum, ubi ait: « Ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum et Scribis, et damnabunt eum et interficient eum, et tertia die resurget » ? telligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibturi, hoc est, Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eum qui in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum gentes interficerent, quod Jesus futurum esse praedixerat, ideo Pilatus, qui Romanus Judex erat, cum vellet eum reddere Judaeis, ut secundum suam legem judicarent eum, noluerunt eum accipere, dicentes, Nobis non licet interficere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum
Abbreviated transcription (Latin):
dotum ñ ꝑ seipsos s ꝑ eos quos miserunt ad¬
comp̃hendendum ih̃m quid aliud quã ipsi
in suȩ ussionis potestate uenerunt. sic om̃s qui
crucifigendum xp̃m impiis uocib clamaue¬
runt. ñ quidem ꝑ seipsos eum. s tam̃ ipsi ꝑ¬
illum qui eoꝵ clamore ad hoc nefas impulsus¬
ẽ. occiderunt. Quod uͦ iohannes euglista sub¬
iungit
ut sermo ihũ impleretur
quem dixit. significans qua morte eẽt mo¬
riturus. si mortem crucis hic uelimus acciꝑe
tanqͣm idõ dixerint uidei. nobis ñ licet int̾¬
ficere quenqͣm. quia int̾fici aliud ẽ. aliud
crucifigi. non uideo quomodo possit conse¬
quenter intelligi. cum hoc ad pylati uerba
responderint quib eis dixerat. accipite eum
uos. q scdm legem urãm iuidicate eum. Nun¬
quid gͦ non eum poterant acciꝑe & ipsi eum
crucifigere. si ꝑ tale genus supplicii int̾fectionẽ
cuiusquã uitare cupiebant: Quis aũt non

Expanded text:
non per seipsos; sed per eos quos miserunt anon per seipsos; sed per eos quos miserunt apprehendendum Christum, quid aliud quam ipsi in suae jussionis potestate venerunt? sic omnes qui crucifigendum eum impiis vocibus clamaverunt, non quidem per seipsos eum, sed tamen per illum qui eoest, occiderunt. 5. Quod vero Joannes evangelista subjungit, Ut sermo Jesu impleretur quem dixit, significans qua morte esset moriturus: si mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non
Abbreviated transcription (Latin):
impollutos eẽ credatis. quia eum fundendum
alteri traditis: Nunqͥd & pẏlatus illum qui
potestati eius a uobis ingeritur occidendus.
sus ẽ manib occisurus : Si ñ eum uoliustis
occidi. si ñ insidiati estis. si ñ uobis tradendum
pecunia comparastis. si ñ comprehendistis.
uinxistis. adduxistis. odistis. si ñ occidendum
ur̃is precedentib factis etiã erucifige crucifige
clamastis. audite qͦd contra uos etiam ꝓpheta
clamat. filii hominũ. dentes eoꝵ arma & sa¬
gittȩ. & lingua eoꝵ machera acuta. Eoce quib
armis. quib sagitis. qua machera uistum int̃.¬
fecistis. quando uobis int̃ficere quenquam ñ
licere dixistis. Hinc ẽ quod ad comp̃henden¬
dum ihm̃ cum sacerdotum ñ uenissent prin¬
cipes s misissent. lucas tam̃ eugłista in eodem
narrationis suȩ loco. dixit aũt inquit ih̃s
ad eos qui uenerant ad se pͥncipes sacerdotũ
& magistratus templi & seniores. quasi ad la

Expanded text:
impollutos esse credatis, quia eum fundendum impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri traditis? Numquid et Pilatus illum qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum pecunia comparastis, si non comprehendistis, vinxistis, adduxistis, odistis, si non occidendumvestris praecedentibus factis, etiam Crucifige, Crucifige, clamastis, audite quod contra vos etiam Propheta clamat, Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent; Lucas tamen evangelista in eodem narrationis suae loco ait: Dixit autem, inquit, Jesus ad eos qui venerant ad se, principes sacerdotum, et magistratus
Abbreviated transcription (Latin):
rati. languidi sanati. leꝓsi mundati. surdi au¬
dientes. muti loquentes. cȩci uidentes. mortui
resurgentes. ꝙ quod omnia suꝑat stulti sapi¬
entes. utrũ sit malefactor ihc̃. S ista dicebant
de quib ꝑ ꝓpħam iam ipse p̃dixerat. retribue¬
bant mͥ mala ꝓ bonis.
Dixit gͦ eis pylatus.
ccipite eum uos. & sccłm legem ur̃ãm uidica¬
te. Dixerunt gͦ uidei. Nobis ñ licet int̾ficere
quenquam. Quid ẽ quod loquitur insana cru¬
delitas : Anñ interficiebant. quem int̾siciendũ
offerebant: An forte crux ñ interfecit : Sic desi
nobis ñ licet interficere quenquam: Si malefa¬
ctor ẽ. eur nonlicet: Nonne lex eis precipit
ne malefactorib. presertim qualem istum pu¬
sabant a suo dõ seductorib parcant: S intel¬
ligendum ẽ eos dixisse. ñ sibi licere int̾ficere
taminari metuebant. Ita ne obduruistis falsi
israhelitȩ. itã ne omnẽ sensum numia malitia

Expanded text:
rati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi aurati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resurgentes, et quod omnia superat, stulti sapientes, utrum sit malefactor Jesus; sed ista dicebant de quibus prophetia jam ipse dixerat: Retribuebant mihi mala pro bonis . Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vestram te. Dixerunt ergo ei Judaei: Nobis non licet interficere quemquam. « Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiofferebant? An forte crux non interficit? Sic desipiNobis non licet interficere quemquam? Si malefactor est, cur non licet? Nonne Lex eis praecepit, ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficeretaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia
Abbreviated transcription (Latin):
cayphe. Cur aut̃ non introierint in p̾̃torium
exponens causam. ut contaminarentur in¬
quit. s manducarent pascha. Dies enĩ agere
ceꝑant azimoꝵ. quib dieb contaminatio illis
erat in alienigene habitaculum intrare. O
impia cęcitas. Timebant ne habitaculo uide¬
licet contaminarentur alieno. &. ñ contami¬
narentur scelere ꝓprio. Alienigenȩ iudicis
p̃torio contaminari timebant. & fr̃is in nocen¬
tis sanguine ñ timebant. ut hoc solum interĩ
dicam. ubi rea maloꝵ conscientia tenebatur.
Nam qͦd etiam dñs erat qui eoꝵ impietate duce¬
batur ad mortẽ. & uitȩ dator occidebatur. ñ
eoꝵ conscientiȩ s ignorantiȩ deputetur. Exiit
gͦ pylatus ad eos foras o dixit. Quam accu¬
sationem affertis aduersus hominẽ huno: Res¬
ponderunt & dixerunt. Si non eẽt hie malefa¬
ctor. non tibi tradidissemus eum. Int̾rogent᷑
atq respondeant ab immundis spiritib libe¬

Expanded text:
Caiphae; cur autem non introierint in praetorium Caiphae; cur autem non introierint in praetorium exponens causam: Ut non contaminarentur, inquit, sed manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant Azymorum, quibus diebus contaminatio illis, erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Timebant ne habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non contaminarentur scelere proprio. Alienigenae judicis praetorio contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant; ut hoc solum interim dicam, ubi rea malorum conscientia tenebatur. Nam quod etiam Dominus erat, qui eorum impietate ducebatur ad mortem, et vitae dator occidebatur, non eorum conscientiae, sed ignorantiae deputetur. Exiit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusationem affertis adversus hominem hunc? Responderunt et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Interrogentur atque respondeant ab immundis spiritibus libe
Abbreviated transcription (Latin):
pylatum p̃sidem facla snit̃.
quantũ iohannes eugłilla
indicat. deinde iuideamus:
Redit enun ad locum narra¬
tionis suȩ
ubi eam reliquerat. ut ex¬
plicaret petri
negationẽ. Iani qͥppe
erat. q misic eum annas ligatum
ad cayphan pontificeo. atq inde re¬
gressus ubi dimiserat petrum calefacientẽ se
ad ignem in atrio. postea qͣm totam ausnegaᷤ¬
tionẽ quȩ ter facta ẽ terminauit. adducunt.
Sphan qͥppe ab anna collega & socero eius dpçe
missum . s si ad eayphan. cur in p̃tonum. Led
nichil aliud uult intelligi. qͣm ubi p̃ses pylatĩ¬
habitabat. Aut gͥ aliqua urgente eausa de dͥ¬
mo annȩ quo ad audiendum ihm ambo con¬
uenerant. cay phas ꝑrexerat ad p̃torum pre¬
sidis. ꝙ socero suo ihm̃ reliquerat audiendum.
& tanta domus erat. ut seorsum habitantem
dñm suum. seorsum uidicẽ ferret. rat.
mane. Et ipsi id ẽ qui ducebant iħm non
introierunt in p̃torium. hoc ẽ in eam partẽ
doinus quã pylatus tenebat. si ipsa erat domus

Expanded text:
Pilatum praesidem gesta sint, quantum Joannes evangelista indicat, deinde videamus. Redit enim ad locum narrationis suae ubi eam reliquerat, ut explicaret Petri negationem. Jam quippe Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem : atque inde regressus ubi dimiserat Petrum calefacientem se ad ignem in atrio, posteaquam totam ejus negationem, quae ter facta est, terminavit, Adducunt ipham quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. Sed si ad Caipham, cur in praetorium? Quod nihil aliud vult intelligi, qhabitabat? Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quod ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum; t, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem Dominum suum, seorsum judicem ferret. Erat autem mane, et ipsi id est, qui ducebant Jesum non introierunt in praetorium. Hoc est, in eam partem domus quam Pilatus tenebat. Ipsa erat domus
Abbreviated transcription (Latin):
dubio ut mundare possit. consecratur &
baptismus. Xp̃e quippe nobiscum uitis. cum
pat agricola dilexit eccłiam: & semetipsum tra¬
didit ꝓ ea. Lege actus apłoꝵ. & uide quid ad¬
iungat. Ut eam scĩficaret inquit. mundans
eam lauachro aquȩ in uerbo. Mundatio gͥ ne-¬
quaqͣm fluxo & labili tribueretur elemento.
nisi adderetur in uerbo. Hoc uerbum fidei
tantũ ualet in eccłia dĩ. ut ꝑ ipsam credentẽ.
offerentẽ. benelicentem. tingentẽ. etiam tan¬
tillum mundet infantẽ. quamuis ñdum ua¬
lentem corde credere ad iusticiam. & ore confi¬
teri ad salutem. Totum hoc fit ꝑ uerbum
de quo dñs ait. iam uos mundi estis. ꝑ uerbũ
quod locutus sum uobis. Explicit sermo¬

Expanded text:
dubio, ut mundare possit, consecratur et dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis cum Patre agricola dilexit Ecclesiam, et se ipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat: Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsam credentem, offerentem, benedicentem, tingentem, etiam tantillum mundet infantem, quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait: Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto fuerint mundiores. Iam uos mundi
estis. ꝓpt̾ uerbum quod locutus sum uobis.
Quare ñ ait mundi estis ꝓpt̾ baptismum quo
abluti estis. s ait ꝓpt̾ uerbum quod locutꝰ
sum uobis. nͥ quia & in aqua uerbum mun¬
dat: Betrahe uerbum: q quid ẽ aqua nisi
aqua.: accedit uerbum ad elementum: q fit¬
sacram̃tum etiam ipsum tanqͣm uisibile uer¬
bum. Nam de hoc utiq dixerat. qͣndo pedes
discipłoꝵ lauit: qui lotus ẽ non indiget nisi¬
ut pedes lauet. s ẽ mundus totus. Unde
ista tanta uirtus aquȩ. ut corpus tangat &
cor abluat. nͥ faciente uerbo. ñ quia dicitur
s quia creditur : Nam &s inpso uerbo aliud
ẽ sonus transiens. aliud uirtus manens. Hoc
ẽ uerbum fidei quod p̾dicamus ait apłs.
quia si confessus fueris in ore tuo quia dñs
est iħs. o credideris incorde tuo quia ds illũ
suscitauit a mortus. saluus eris. Corde credi
Hoc ẽ uerbum fidei quod p̃dicamus. quo sine

Expanded text:
quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit. Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia credituest sonus transiens, aliud virtus manens, hoc est verbum fidei, quod praedicamus, ait Apostolus: « Quia si confessus fueris in ore tuo, quia Dominus est Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde credithoc est verbum fidei quod praedicamus, qua sine
Abbreviated transcription (Latin):
paulus.: Ministri ꝑ quos credit᷑is & uni¬
cuiq sicut dominus dedit. Ego plantaui:
dedit: ñ itaq de suo. Iam uͦ quod sequitur
s d̾s incrementum dedit: ñ ꝑ illos s ꝑ seipsũ
facit. Excedit hoc humanam humilitatem.
excedit angłicam sublimitatem. nec omnino
ꝑtinet. nͥ ad agricolam trinitatem. Iam uos
mundi estis mundi scilicet atq mundandi.
Neq enim nͥ mundi eẽnt. fructum ferre potu¬
issent. Et tam̃ qui fert fructum purgat agri¬
cola. ut fructum plus afferat. fert fructum qͥa
mundus ẽ. atq ut plus afferat purgatur ad¬
huc. Quis enimẽ in hacuita sic mundus. ut
ñ sit magis magisq mundandus. Ubi si dixe¬
rimus quia peccatum ñ habemus: nos ipsos
seducimus.o ueritas in nobis non ẽ. Si autem
confessi fuerimus pecata nr̃a. fidelis ẽ & iustꝰ
qui dimictat nobis peccata: & mundet nos
ab om̃i iniquitate. Mundet tͣtaq mundos.
hoc ẽ fructuosos: ut tanto sint fructuosiores.

Expanded text:
Paulus? Ministri per quos credidistis, et uniPaulus? Ministri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fqui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores,
Abbreviated transcription (Latin):
scdm aut̃ quod ait. ego o pat̾ unum sumus.
& ipse agricola ẽ nec talis quales sunt qui
extrinsecus oꝑando exhibent ministerium:
s talis ut det etiam intrinsecus incremen¬
tum. Nam neq qui plantat ẽ aliquid neq
qui rigat. s qui increm̃tum dat ds. Et utiq
as est xp̃s. quia cls erat uerbum: unde ipse
& pat̾ unum sunt. Et si uerbum caro fa¬
ctum ẽ quod ñ erat: manet qͦd erat. Deniq
cum de patre tanqͣm de agricola dixisset:
qͦd infructuosos palmites tollat. fructuosos
aut̃ purget ut plus afferant fructum. conti¬
nuo etiam seipsum mundatorẽ palmitũ
ostendens: iam uos inquit mundi estis. ꝓpt̾
sermonẽ quem locutus sum uobis. Eoce q
ipse mundator ẽ palmitum quod ẽ agri
colȩ. ñ uitis officium: qui etiam palmites
oꝑarios suos fecit. Nam &s si ñ dant incre¬
mentum: impendunt tam̃ aliquod adiu¬
mentum:. S ñ de suo. quia sine me inqͥt
fitentes. Quid aũt est apollo: Quid autẽ

Expanded text:
m id quod ait, Ego et Pater unum sumus , m id quod ait, Ego et Pater unum sumus , et ipse agricola est. Nec talis quales sunt, qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus. Sed utique Deus est Christus, quia Deus erat Verbum; unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum; continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendens, Jam tos, inquit, mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Ecce et icolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquifitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
mus qͥppe naturȩ sunt. uitis & palmites. Apt̃
quod cum eẽt ds̃ cuius naturȩ ñ sumus fact
ẽ homo ut in illo eẽt uitis humana natura:
cuius q nos homines palmites esse possemus:¬
Quid ergo est. ego sum uitis uera: Nunquid
ut adderet ueram. hoc ad eam uitẽ retulit:
unde ista similitudo translata est: Sic enim
dicitur uitis ꝑ similitudinẽ non ꝑ ꝓprieta¬
tem. quẽ admodum dicitur ouis. agnus. leo.
petra. lapis angularis. & cȩtera huuismodi.
quȩ magis ipsa sunt uera ex quib dicuntur
iste similitudines. ñ ꝑ ꝓprietates. S cũ dicit
ego sum uitis uera: ab illa se utiq discernit
cui dicitur: quomͦ conuersa es in amaritudinẽ
uitis aliena: Nam quo pacto ẽ uitis uera.
quȩ expectata ẽ ut faceret uuam. fecit autẽ
spinas: Ego sum inquit uitis uera
& pater Um̃s agricola ẽ. Omnem pal¬
mitem in me ñ ferentem fructum. tollet
eumꝰ & omnẽ qui fert fructum. purgabit¬
eum: ut fructum plus afferat. Numquid

Expanded text:
us quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus, cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemusquut adderet vera, hoc ad eam vitem retulit, unde ista similitudo translata est? Sic enim dicitur vitis per similitudinem, non per proprietatem, quemadmodum dicitur ovis, agnus, leo, aquila, petra, lapis angularis, et caetera hujusmodi, quae magis ipsa sunt vera, ex quibus dicuntur istae similitudines, non proprietates. Sed cum dicit, Ego sum vitis vera , ab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet eumeum, ut fructum plus afferat. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
s tantum mͦ innuendo. Innuit inqͥt & dicit.
utiq innuendo dicit. Si enĩ cogitando aliqͥd
dicitur sic̃ scriptura loquitur. dixerunt apud
semetipsos. qͣntomagis unuendo. ubi iã foras
qualib cunq signis ꝓmitur. qͦd fuerat corde
conceptum: Quid ergo dixit innuendo: Quid
nͥ quod sequitur: Quis est de quo dicit:
Hec uerba petrus innuit. quia ñ sono uocis s
motu corporis dixit. Itaq cum recubuisset
ille supra pectus ihũ. hic ẽ utiq pectoris sinus
sapientię secretũ. dicit ei. Dnẽ quis est: Respon¬
dit ih̃s. Ille ẽ cui intinctum panẽ porrexero.

Expanded text:
sed tantummodo innuendo. Innuit, inquit, et dicit. sed tantummodo innuendo. Innuit, inquit, et dicit. Utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur: Dixerunt apud semetipsos , quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscunque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? quid? nisi quod sequitur: Quid est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit, quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille super pectus Jesu: Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dicit ei, Domine, quis est? Respondit Jesus. Ille est cui intinctum panem porrexero
Abbreviated transcription (Latin):
recumbens in sinu ihũ. s ait. erat recumbens
unus ex discipłis. Nr̃oꝵ auctoꝵ consuetudinem
agnoscamus potius qͣm miremur. Quid enim
deꝑit ueritati. qͣndo & resipsa dicitur.ꝙ modo
quodam dicendi iactantia deuitatur. Hoc qͥp¬
pe narrabat. qͦd ad eius laudem maximã ꝑ¬
tinebat. Quid est aut̃ quem diligebat iħs.
quasi alios ñ diligeret. de quib idem ipse io¬
hannes suꝑuis ait. in finẽ dilexit eos. ꝙ ipse
dñs maiorem hac caritatẽ nemo habet. quam
ut animã suam ponat ꝓ amicis suis: Et quis
enumeret om̃ia diuinarũ testimonia paginaꝵ.
quib dñs ihs non illius nec eoꝵ qͥ tunc erant
tantum. s etiam post futuroꝵ m̃broꝵ suoꝵ et
totius eccłiȩ suȩ dilector ostenditur: S ꝓfecto
latet hic aliqͥd & ꝑtinet ad sinũ in quo recũbebat
qͣm secretum: Innuit gͦ sy mon petrus. ꝙ di¬
cit ei. Notanda locutio ẽ. dicialiqͥd ñ sonando

Expanded text:
recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulis; nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe narrabat quod ad ejus laudem maximam pertinebat. 5. Quid est autem, quem diligebat Jesus? Quasi alios non diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait, In finem dilexit eos . Et ipse Dominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis enumeret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus Dominus Jesus non illius, nec eorum qui tunc erant tantum, sed etiam post futurorum membrorum suorum, et totius Ecclesiae suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat ur aliud quam secretum. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda est locutio, dici aliquid non sonando,
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enim hȩc eoꝵ consuetudo qui sacras nobis litte
ras ministrarunt. ut qͣndo ab aliquo eoꝵ diuina
narrabatur hẏstoria. cũ ad seipsum ueniret. tan¬
qͣm de alio loqueretur. & sic se insereret ordini
narrationis suȩ: tanqͣm rerum gestarũ scriptor.
ñ tanquam sui ipsius p̃dicator. Nam & hos sc̃s
matheus fecit. Qui cũ in textu narrationis suȩ
uenisset ad seipsum. uidit inqͥt in theloneo seden¬
tem quendam publicanũ nomine matheum. &
ait illi. sequere me. Non dixit. uidit me &
dixit mͥ. Hoc fecit & beatus moyses. ita de seipso
tanqͣm de alio cuncta narrauit. Inusitatͥus apłs¬
paulus ñ in hystoria rcrũ gestarum suscipitur
explicanda narratio: s in epłã hoc fecit. Nam utiq
de scipso ait. Scio hominem in xp̃o ante annos
qͣtuordecim siue in corpore siue extra corpus ne-¬
scio ds̃ scit. raptũ huius modi in terciũ cȩlum.
Quo circa qͦd eniam hic beatus eugłista ñ ait. eram

Expanded text:
Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras Erat enim eorum haec consuetudo qui sacras Litteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fectanquam de alio cuncta narravit. Diligebat Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum hujusmodi usque in tertium coelum . Quocirca quod etiam hic beatus Evangelista non ait, Eram
Abbreviated transcription (Latin):
ex illis uidas. Alansisset utiq cũ illis. si eẽt ex
illis. Quid est gͦ qͦd unus ex uob̃ tradet me. nͥ
unus ex uobis exiturus ẽ qui tradet me: Quia
& ille qͥ ait. si fuissent ex nob̃ mansissent utiq
nob̾cum. iam dixerat. ex nob̾ exierunt. Ac ꝑ
hoc utrũq uerum ẽ. & ex nobis. & ñ ex nobis.
scd̃m aliud ex nob̃. sccłm aliud ñ ex nobis. sccl̃m
cõmunionem sacram̃toꝵ ex nobis. scłm suoꝵ
ꝓprietatẽ criminum ñ ex nobis. Aspiciebat
gͦ ad inuicem discipuli. hesitantes dẽ quo dice¬
ret. Sic qͥppe in eis erat erga magistrum suũ
pia caritas. ut tam̃ eos humana alterũ de
altero stimularet infirmitas. Nota qͥdem sibi
erat cuiusq conscientia. ueruntam̃ quia ꝓximi
erat ignota. tta sibi singłis quisq erat certus. ut
incerti eent cereris singulis. & singuli cȩteri.
rat gͦ recumbens unus ex discipłis eius in sinu. M¬
post paulo ait. ubi dicit suꝑ pectus ihũ. ipse est
iohannes ciuus ẽ hoc eugł̃m. sic̃ postea manifestit.

Expanded text:
 cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo: Unus ex vobis tradet me? nisi: Unus ex vobis exiturus est, qui tradet me? quia et ille qui ait: Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum: jam dixerat, ex nobis exierunt, ac per hoc utrumque verum est, ex nobis, et non ex nobis. Secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis. Secundum communionem sacramentorum ex nobis, secundum suorum proprietatem criminum non ex nobis. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi singulis quisque erat certus, ut incerti essent et caeteris singuli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jepectus Jesu. Ipse est Joannes cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat .
Abbreviated transcription (Latin):
sermone pͥstino ex occasi¬
one lectionis eugłicȩ locu
hunc potandum cũ dñs
&. int̾ficere cupiebant. nec ualebant. qͥa ille
nolebat. cum gͦ hȩc locutus eẽt. nata ẽ de illo
in turba dissensio. aliisputantib qͦd ipse eẽt
xp̃s. aliis dicentib qͥa de galylea ñ exurget
xp̃s. Qui uͦ missi fuerant ut eũ tenerent. re¬
dierunt immunes a crimine. & pleni ammi¬
ratione. Nam & testimoniũ ꝑhibuerunt diui¬
nȩ doctrinȩ cius. cũ dicerent a quib missi erait.
quare ñ adduxistis eũ. responderunt enim
nunqͣm se audisse hominẽ sic locutũ. Non enĩ
qͥsquam sic loquitur homo. ille aut̃ sic locutus
ẽ. quia ds erat & homo. Tam̃ pharisei testimo¬
nium eoꝵ repellentes. dixerunt eis. Hunqͥd
oe uos seducti estis: Widemus enĩ uos delecta
tos eẽ sermonib eius. Nunqͥd aliquis ex prin

Expanded text:
sermone pristino ex occasione lectionis evangelicae locuthunc potandum cum Dominet interficere cupiebant nec valebant, quia ille nolebat: cum ergo haec locutus esset, nata est deo, aliis putantibus quod ipse esset Christus, aliis dicentibus quia de Galilaea non exsurget Christus. Qui vero missi fuerant ut eum tenerent, redierunt immunes a crimine, et pleni signo admirationis. Nam et testimonium perhibuerunt divinae doctrinae ejus, cum dicerent a quibus missi erant: « Quare non adduxistis eum? Responderunt eis: Nunquam se audisse hominem sic locutum. » Non enim usquam sic loquitur homo. Ille autem sic locutus est, quia Deus erat et homo. Tamen Pharisaei testimonium eorum repellentes, dixerunt eis: « Nunquid et vos seducti estis? » Videmus enim delectatos vos esse sermonibus illius. « Nunquid al
Abbreviated transcription (Latin):
Eilluminato ille
qui natus ẽ cȩcus. sermo
est. Huic itaq lectio¬
ni. hodiernam cẽ con-¬
textam. scire debuit &
cõmoneri caritas ur̃a. Cũ
enim dñs dixisset. in iudicium enĩ ego in hunc

Expanded text:
illuminato illo qui natus est caecus, sermo est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ unde eẽt. scdm̃ dm̃ latebat impios & quere¬
bat pios. Ad hoc enĩ c& isti dixerunt. xp̃s cum
uenerit scit unde sit. quia hanc illis opinionẽ
generauerat qͦd ꝑ ysaiam dictum ẽ. generationẽ
eius qͥs enarrabit. Deniq & ipse dñs ad utrũq
respondit. & qͥa nouerant eum unde eẽt. & qͥa
ñ nouerant. ut attestetur ꝓphetiȩ scẽ quȩ de illo
ante p̃dicta ẽ. & scdm humanitatẽ infirmitatis.
ꝙ scdm̃ diuinitatẽ maiestatis. Nudite gͦ uer¬
bum dñi fr̃s. uidete quẽ admodum confirma uit¬

Expanded text:
rae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaererae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc enim et isti dixerunt, Christus cum venerit, nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrabit ? Denique et ipse Dominus ad utrumque respondit, et quia noverant eum unde esset, et quia non noverant; ut attestaretur prophetiae sanctae quae de illo ante praedicta est, et secundum humanitatem infirmitatis, et secundum divinitatem majestatis. 3. Audite ergo Verbum D
Abbreviated transcription (Latin):
nerit nemo scit unde sit. Hȩc opinio apud
iudeos. unde nata fuerit. quod xp̃s cum uenerit
nemo scit unde sit. ñ enim mnaniter nata ẽ. si
consideremus scripturas. Inuenimus fr̃s qm̃
cabitur. Ergo p̃dixerunt unde sit. Rursus
si locũ natiuitatis eius queramus. tanqͣm incde
sit ubi natus ẽ. nec hoc latebat udeos ꝓpt̃ scri¬
pturas quȩ ista p̾dixerant. Nam cũ eum uisa
stella magi quererent adorare. uenerunt ad he¬
rodem. & dixerunt qͥd quererent & qͥd uellent
Ille aũt conuocatis eis qͥ legem sciebant. quesuitt
ab eis ubi xp̃s nasceretur. Illi dixerunt in bech¬
leem uidȩ. ꝙ testimoniũ etiam ꝓpħicum ꝓtulert̃.¬
Si gͦ ꝓphe p̃dixerant & locũ unde erat origo car¬
nis eius. & locũ ubi peꝑit eum mat̾ eius. unde
nata ẽ ista opinio apud iudeos. quam mͦ audi¬
uimus. xp̃s aut̃ cum uenerit nemo scit unde sit.
nͥ quia utrunq p̃dicauerant & p̃nuntiauerat
scripturȩ: Scdm̃ hominẽ p̃dixerant scriptu¬

Expanded text:
nerit, nemo scit unde sit. Haec opinio apud Judaeos unde nata fuerit, quod Christus cum venerit, nemo scit unde sit non enim inaniter nata est; si consideremus Scripturas, invenimus, fratres,cabitur . Ergo praedixerunt unde sit. Rursus si locum nativitatis ejus quaeramus, tanquam inde sit ubi natus est; nec hoc latebat Judaeos, propter Scripturas quae ista praedixerant. Nam cum eum visa stella Magi quaererent adorare, venerunt ad Herodem, et dixerunt quid quaererent et quid vellent: ille autem convocatis eis qui Legem sciebant, quaesivit ab eis ubi Christus nasceretur: illi dixerunt, In Bethlehem Judae; et testimonium etiam propheticum protuler praedixerant et locum unde erat origo carnis ejus, et locum ubi eum peperit mater ejus; unde nata est ista opinio apud Judaeos, quam modo audivimus, Christus cum venerit, nemo scit unde sit, nisi quia utrumque praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae? Secundum hominem praedixerant Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ palam. uł in occulto simul ꝙ ñ in occulto.
quomͦ dictum ẽ. ut uidentes uideant & ñ uideat.
Quomͦ enim uideant. nͥ quia palam ñ in occulto.
rant s ñ intellexerant. talia erant ut ñ posseit
iuste ac ueracit criminari. &e qͦtiescunq int̾ro¬
gandum temptauerunt. ut inuenirent unde
accusarent eum. sic eis respondit. ut om̃s eoꝵ
retunderentur doli. & calumpniȩ frustraren¬
tur. Ido dicebat. quid me int̾rogas. interroga
eos qui audierunt. qͥd locutus sum ipsis. ecce
hui sciunt quȩ dixerim ego.

Expanded text:
et non palam, vel in occulto simul et non in occulto, et non palam, vel in occulto simul et non in occulto, quomodo dictum est, Ut videntes videant, et non videant . Quomodo enim videant, nisi quia palam, non in occulto; rant et non intellexerant, talia erant, ut non possent juste ac veraciter criminari: et quotiescumque interrogando tentarunt, ut invenirent unde accusarent eum, sic eis respondit, ut omnes eorum retunderentur doli, et calumniae frustrarentur. Ideo dicebat, Quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt quid locutus sum ipsis: ecce hi sciunt quae dixerim ego.
Abbreviated transcription (Latin):
palam locutus sum mundo. ac si dixisset mul¬
ti me audierunt. Ipsum aut̃ palam. modo quo¬
dam erat palam. moco aũt quodam ñ erat palã.
Palam quippe erat. quia multi audiebant. &
rursus ñ erat palam quia ñ intelligebant. &¬
quod seorsum discipłis loquebatur. ñ in occulto
utiq loquebatur. Quis namq in occulto lo¬
quitur. qui corã tot hominib loquitur: cum
scriptũ sit. in ore duoꝵ uł trium testium stabit
om̃e uerbum: Presertim si hoc loquitur paucis.
qͦd ꝑ eos uellet in notescere multis. sic̃ ipse dñs
ait illis. qͦs adhuc paucos habebat. qͦd dico uob̃
in tenebris dicite in lumine. & qͦd in aure auditis
p̃dicate suꝑ tecta. Ergo & hoc ipsum qͦd ab eo dici
uidebatur occulte. quodammꝰ ñ dicebatur in occul¬
to. quia ñ ita dicebatur ut ab eis quib dictum
fuerat taceretur. s ita potius ut usq quaq p̃dica¬
retur. Sic gͦ diei potest aliquid & palam simul

Expanded text:
Palam locutus sum mundo, ac si dixisset: MulPalam locutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me audierunt. Ipsum autem palam, modo quodam erat palam, modo autem quodam non erat palam. Palam quippe erat, quia multi audiebant; et rursum non erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur? cum scriptum sit: In ore duorum vel trium testium, stabit omne verbum , praesertim si hoc loquitur paucis, quod per eos velit innotescere multis, sicut ipse Dominus ait illis quod adhuc paucos habebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in ore auditis, praedicate super tecta ? Ergo et hoc ipsum quod ab ipso dici videbatur occulte, quodammodo non dicebatur in occulto: quia non ita dicebatur, ut ab eis quibus dictum fuerat, taceretur; sed ita potius, ut usquequaque praedicaretur. Sic ergo dici potest aliquid et palam simul
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾roga eos qui audierunt. quid locutus sum
eis. fcce hii sciunt. quȩ dixerim ego. No¬
Non
p̃tereunda nascitur questio. quomodo dixerit
dñs ihc. ego palam locutus sum mundo. ꝙ
maxime illud qͦd ait. in occulto locutus sum
nichil. Nonne in hoc ipso recentiore sermo¬
ne quẽ post cenam discipulis ẽ locutus ait illis.
hec in ꝓuerbus locutus sum uobis. uenit hora
cum iam ñ in ꝓuerbus loquar uobis. s palam
de patre meo annuntiabo uobis. Sigͦ ipsis con
iunctiorib discipłis suis ñ loquebatur palam.
s horam ꝓmutebat qͣndo palam fuerat locutu¬
rus. quomͦ palam locutus ẽ mnundo: Deinde
illis ipsis suis sic̃ alioꝵ quoq euglistarum testatur
auctoritas. in eoꝵ comparatione qui enis discipłi
ñ erant. multo utiq manifestius loquebatur.
quando cum eis erat remotus a turbis. Tunc
enim eis ꝙ parabolas aꝑiebat. quas clausas ꝓfe¬
rebat aclalios. Quid ẽ gͥ in occulto locutus sum
nichil: S intelligendum ẽ ita eum dixisse

Expanded text:
Interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. Non praetereunda nascitur quaestio, quomodo dixerit Dominus Jesus: Ego palam locutus sum mundo, et maxime illud quod ait: In occulto locutus sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone quem post coenam discipulis est locutus, ait illis: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Pjunctioribus discipulis non loquebatur palam , sed horam promittebat quando palam fuerat locuturus, quomodo palam locutus est mundo? Deinde illis ipsis, sicut aliorum quoque Evangelistarum testatur auctoritas, in eorum comparatione, qui discipuli ejus non erant, multum utique manifestius loquebatur, quando cum solis erat, remotus enim eis et parabolas aperiebat, quas clausas proferebat ad alios. Quid est ergo: In occulto locutus sum nihil? Sed intelligendum est ita eum dixisse:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ serui ce ministri ad primas quia frigus
erat. & calefaciebant se. Non hyemps erat s
tam̃ frigus erat. quale solet etiam equinoctio
uerno aliquando contingere. Erat aũt̃ cum
cis & petrus stans q calefaciens se. Pontifex gͦ
interrogauit ihm̃ de discipłis & de doctrina¬

Expanded text:
autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat, quale solet etiam aequinoctio verno aliquando contingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo interrogavit Jesum de discipulis e
Abbreviated transcription (Latin):
Non discessit ꝙ uidas.
Sed quare manebat dño iam apparebat. nobis post¬
ea manifestatũ est. Respondit petrus ꝓ om̃ibus
unus ꝓ multis. unitas ꝓ uniuer sis
Respon ax

Expanded text:
Non discessit nec Judas. Sed quare manebat, Domino jam apparebat; nobis postea manifestatus est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis: Respon
Abbreviated transcription (Latin):
dabit uobis. Iam dictũ
est in suꝑiorib huius dñal
sermonis partib ꝓpt̾ eos qui ñ nulla pecuns
a patre in xp̃i nomine nec accipiunt. nec pe¬
titur in nomine saluatoris. qͥcquid petitur
contra rationẽ salutis. Non enim sonum lite¬
rarum ac syllabarũ. s quod sonus ipse signi¬
ficat. & quod eo sono recte ac ueraciter intelli¬
gitur hoc accipienclum ẽ se dicere. cũ dint
in nomine meo. Unde qui hoc sentit de xp̃o
quod non ẽ de unico di filio sentiendum.
ñ petit in eius nomine: etiam si ñ taceat lit¬
tit. quẽ cogitat cum petit. Qui uͦ quod est

Expanded text:
dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in Christi nomine, nec accipiunt, non peti in nomine Salvatoris quidquid petitur contra rationem salutis . Non enim sonum litterarum ac syllabarum, sed quod sonus ipse significat, et quod eo sono recte ac veraciter intelligitur, hoc accipiendus est dicere cum dicit, in nomine meo. Unde qui hoc sentit de Christo quod non est de unico Dei Filio sentiendum, non petit in ejus nomine, etiamsi non taceat littit, quem cogitat cum petit. Qui vero quod est
Abbreviated transcription (Latin):
de illo sentiendum petit. ipse in eius nomine
petit. ꝙ accipit quod petit. si ñ contra suam
salutem petit sempit̾nam. accipit aut̃ quando
debet acciꝑe. Quȩdam enim ñ negantur. s
ut congruo dentur tempore differuntur. Ita
sane intelligendum ẽ quod ait. dabit uobis.
uc ea beneficia significata sciantur his uerbis.
s ad eos qui petunt ꝓprie ꝑtinent. Exaudiun¬
tur quippe om̃s scĩ ꝓ scipsis. Non aũt ꝓ om̃ib
exaudiuntur. uł amicis uł inimicis. uł quib¬
libet aliis. quia ñ utcunq dictum ẽ dabit. s

Expanded text:
ejus nomine petit; et accipit quod petit, si non contra suam salutem sempiternam petit. Accipit autem quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore differuntur. Ita sane intelligendum est quod ait, dabit vobis, ut ea beneficia significata sciantur his verbis, quae ad eos qui petunt proprie pertinent. Exaudiuntur quippe omnes sancti pro seipsis, non autem pro omnibus exaudiuntur vel amicis vel inimicis suis, vel quibuslibet aliis: quia non utcumque dictum est, da
Abbreviated transcription (Latin):
in cęlis gentes fuerant crediturȩ: unde p̃dictũ
ẽ. exaltare suꝑ cȩłos ds̃. & suꝑ omnẽ terrã gła
tua. Hec ẽ gentium plenitudo de qua dicit apls.
cȩcitas ex parte in isrł facta ẽ. donec plenitudo
gentiũ intraret. S altitudinẽ glificationis
oportuit ut p̾cederet humilitas passionis. ideo
secutus adunxit.
men am̃ dico uobis. nͥ lo

Expanded text:
in coelis, gentes fuerant crediturae. Unde praedictum in coelis, gentes fuerant crediturae. Unde praedictum est: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Haec est gentium plCaecitas ex parte in Israel facta est, donec plenitudo Gentium intraret. 9. Sed altitudinem glorificationis oportuit ut praecederet humilitas passionis: ideo secutus adjunxit, Amen, amen dico vobis, n
Abbreviated transcription (Latin):
cit andreȩ. Andreas rursus &. phylippus. dic̃t
ihũ. Audiamus qͥd dũs ad ista responderit.
Ecet uolunt eum uidei occidere: gentiles uidere.
s euam illi ex iudeis erant qͥ clamabant. bene¬
dictus qͥ uenit in nomine dñi rex isrł. Ecce illi
ex circũcisione. illi ex p̃putio uelut parietes duo¬
de diuerso uenientes: ꝙ in unã fidem xp̃i pacis
osculo concurrentes. Audiamiis gͦ uocẽ lapidis
angularis. Ih̃s aut̃ inquit respor¬
cens. Uenit hora. ut clarificetur filius hominis.
Hinc qͥsquam forsitan putat idõ se dixisse głifica¬
tum: qͥa gentiles eũ uolebant uidere. Non itaẽ.
s uidebat ipsos gentiles post passionẽ ꝙ resur¬
rectionẽ suam in om̃ib gentib credituros. qͥa
sic̃ dicit apłs. cęcitas ex parte in isrł facta ẽ. donec
plenitudo gentiũ intraret. Ex occasione gͥ istoꝵ
gentisiũ qui eũ uidere cupiebant: annuntiat
futurã plenitudinẽ gentium: & ꝓmictit iam¬
iamq acleẽ horam głificationis suȩ. qua facta

Expanded text:
cit Andraeae. Andreas rursus et Philippus dixerunt Jesu. Videamus quid Dominus ad ista responderit. Ecce voluerunt eum Judaei occidere, gentiles videre: sed etiam illi ex Judaeis erant, qui clamabant: Benedictus qui venit in nomine Domini rex Israel. Ecce illi ex circumcisione, illi ex praeputio, velut parietes de diverso venientes, et in unam fidem Christi pacis osculo concurrentes. Audiamus ergo vocem lapidis angularis. Jesus autem, inquit, respocens: Venit hora ut glorificetur Filius hominis. Hic quisquam forsitan putat ideo se dixisse glorificatum, quia Gentiles eum volebant videre. Non ita est. Sed videbat ipsos Gentiles post passionem et resurrectionem suam in omnibus gentibus credituros: quia, sicut dicit Apostolus, Caecitas ex parplenitudo gentium intraret . Ex occasione igitur istorum gentilium, qui eum videre cupiebant, annuntiat futuram plenitudinem gentium, et promittit jamjamque adesse horam glorificationis suae, qua facta
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est ds̃. sciretis quia ꝑ moysen p̃dicatus ẽ d̃.
Habetis enim dnm̃ dicentem. si crederetis moysi. cre¬
deretis & mͥ. de me enĩ ille scripsit. Ita ne sequi¬
mini seruũ. q dorsum ponetis contra dnm̃: S nec
seruũ sequimini. nam ꝑ illum addnm̃ duceremini.
Respondit ille homo & dixiteis. In hoc mirabile
ẽ quia uos nescitis unde sit. & aꝑuit ocłos meos.
Scimus aut̃. quia peccatores ds nonͤ audit. s siqͥs
łi cultor ẽ & uoluntatẽ euis facit. hc̃ exaudit.
Nahuc munctus loquitur. Namꝰ pecratores deus¬
exaudit. Si enĩ peccatores ds non exaudiret. fru¬
stra ille publicanus oculos int̾ram dimittens. &.
pectus suũ tundens diceret. dñe ꝓpitius esto mͥ pec¬
catori. Et ista confessio meruit iustificationẽ. quom̃
iste cecus illummationẽ. Ascło non ẽ au

Expanded text:
locutus est Deus; sciretis quia per Moysen praedicatus est Deus. Habetis enim Dominum dicentem, Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit . Itane sequimini servum, et dorsum ponitis contra Dominum? Sed nec servum sequimini; nam per illum ad Dominum duceremini. 13. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus non audit; sed si quis Dei cultor est, et voluntatem ejus facit, hunc exaudit. Adhuc inunctus loquitur. Nam et peccatores exaudit Deus. Si enim peccatores Deus non exaudiret, frustra ille Publicanus oculos in terram demittens et pectus suum percutiens diceret, Domine, propitius esto mihi peccatori. Et ista confessio meruit justificationem, quomodo iste caecus illuminationem. A saeculo non est au