comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aulicis cłicis sic: parit̾ & delaicis auli¬
cis. & obcausas uarias. Quosdam qͥa in¬
uasores: qͦs dã tanqͣm rerũ eccłiastica¬
rũ uolentos deten. tores: qͦscła qͥa
tp̃e ꝑegͥnationis sue. p̃dia cantuarien¬
sis eccłie. ñ ab ipso. s arege acceperant.
Om̃s cleniq qͥ p̃dia. & possessiones ar
ad custodienctũ susceperant: anathe¬
mate ꝑcussit. Et ũ solum exhis ce illiᷤ
s & aliqͦs etiã de ipsis epĩs ꝓpt̃ inobe¬
dientiã manifestam. & maxime quia
iit̾ regem & ipsũ totiꝰ dissensionis in¬
centores extitissent: qͣm & fouere in
clies ũ desisterent. De anathematirati
sie: sillebert᷑ cognom̃to folloth. ep̃clõ
doniensis uuꝰ erat. Et hii qͥdẽ auathe¬
mati zati ex aulieis: de magis fami¬
liarib & ꝯsiliarif regis. Uñ ce fere iã
qͦtqͦt ui aula. aut noĩatiue excũmu¬
nicatisic. aut saltẽ excũmunicati: de¬
noĩatiue excũmunicatoꝵ participi¬
o. qͦs euitare nec poterant. nec lice¬

Expanded text:
aulicis clericis sic; pariter et de aulicis laicis et ob causas varias: quosdam, quia invasores, quosdam tanquam rerum ecclesiasticarum violentos detentatores, quosdam quia tempore peregrinationis suae praedia Cantuariensis Ecclesiae, non ab ipso, sed a rege acceperant. Omnes denique qui praedia et possessiones arcad custodiendum susceperant anathemate percussit. Et non solum ex his et illis, sed et aliquos etiam de ipsis episcopis propter inobedientiam manifestam, et maxime quia inter regem et ipsum totius dissensionis incentores exstitissent, quam et fovere in dies non desisterent. De anathematizatis sic Gilbertus cognomento Folioth episcopus Londoniensis unus erat. Et hi quidem anathematizati ex aulicis de magis familiaribus et consiliariis regis. Unde et fere jam quotquot in aula aut nominative excommunicati sic, aut saltem excommunicati denominative excommunicatorum participio, quos evitare nec poterant nec lice
Abbreviated transcription (Latin):
ne dicam opus seqͥ uł ꝯsensum: s ra¬
ra & sepiꝰ nulla spũ acarne moueat᷑¬
sentis ur̃i tͥclimi pͥncipe. in tͥcluo hoc
qͣm magnifieus. in m̾̃sa hac qͣm ĩmen¬
sus. q̃m erudite circumspectus. quam
curialit̾ eruditꝰ quam magnificediᷤ¬
cumbens. qͣm gͣtiose distribuens: &ꝙͣ
cuulit̾ sobriꝰ. qd̾ ad scłm. & q̃m religio¬
se qd̃ ad deum. In utͣq reuera m̃sa.
magnꝰ & imm̃sus. Magnus in m̃sad̾r:
maguꝰ in m̃sa scłi. In altari sacerdos
deuotissimꝰ: intͥclinio pat̃ familias ꝑ¬
uidissimꝰ E si adhuc adiciamꝰ tertiũ.
qd̾ sup̃ posuimꝰ medium: udex ĩtri¬
bunali eqͥssimꝰ. Uerum. om̃ib quem̃¬
se st celebrit̾ iam &̃ festiue expletis: tẽ¬
pus est ut surgamiꝰ dem̃sa.Siqͥdem
hymno dicto: pontifex eum eruditis
sius exit iam. & ingredit᷑ thalamũ. sẽ
ut qd̾ semel dicendum est. semel hic
sufficiat dictum: cum ꝑhystoriã hane
archip̃sułe̾ cum eruditis suis hoc uł

Expanded text:
ne dicam opus sequi vel consensum, sed rane dicam opus sequi vel consensum, sed rara et saepius nulla spiritui a carne moveatsentis nostri triclinii principe, in triclinio hoc quam magnificus, in mensa hac quam immensus, quam erudite circumspectus, quam curialiter eruditus, quam magnifice discumbens, quam gratiose distribuens, et quam civiliter sobrius quod ad saeculum, et quam religiose quod ad Deum. In utraque revera mensa magnus et immensus: magnus in mensa Dei, magnus in mensa saeculi. In altari sacerdos devotissimus, in triclinio paterfamilias providissi supra posuimus medium, judex in tribunali aequissimus. Verum omnibus quae mensae sunt celebriter jam et festive expletis, tempus est ut surgamus de mensa. Si quidem hymno dicto pontifex cum eruditis suis exit jam et ingreditur thalamum. Et ut quod semel dicendum est, semel hic sufficiat dictum, cum per historiam hanc archipraesulem cum eruditis suis hoc vel
Abbreviated transcription (Latin):
Unde. & ipsaeiꝰ abstinentia: deo gͣta. gra¬
uis nulli. Que ut diximꝰ ꝓpt̾ simł discũ¬
bentes. ciuili quadam dissimulatione
uelata: iux etiam notari ualiuss. Hu¬
iꝰ itaq nẽi pͥnceps tͥelinii quia gros¬
siora ñ poterat. ut pote minume enu¬
tritꝰ ui his: deliciosa qͥdem. s parce ad¬
modum sumebat & sobrie. Sicut aũ¬
aute m̾sam Q in m̾sa. & post m̃sam. ita
semꝑ eq̃lis: ut nec in facie. nec in lingua
an sitibundꝰ foret. anpotatꝰ potiuss di¬
scerni. Q ad huc qd̾ et miracło acce¬
dit &̃ gaudio: sicut ex secreta ꝯfessio¬
ne qͥdam religiosi ipsiꝰ familiares. id
nouert̃ secretiꝰ ñ magis cibat᷑. qͣm ie¬
iunꝰ nec post uina. plusqͣm ante. ull̾a
uix sentiens carnis rebellionem. Re¬
uera miracłosum hoc. & singulare pͥ¬
uilegium gr̃e: int̾ uina & epulas. & ĩ
carne ꝯcupiscentie nec dum mat᷑io¬
ris etatis exhauste beneficio tante
Qtam angłice uiuere puritatis: ut

Expanded text:
Verum et ipsa ejus abstinentia Deo grata, graVerum et ipsa ejus abstinentia Deo grata, gravis nulli; quae, ut diximus, propter simul discumbentes civili quadam dissimulatione velata vix etiam notari valuisset. jus itaque nostri princeps triclinii, quia grossiora non poterat utpote minime enutritus in his, deliciosa quidem sed parce admodum sumebat et sobrie. Nam juante mensam et in mensa et post mensam ita semper aequalis ut nec in facie nec in lingua, an sitibundus foret an potus, potuisset discerni. Et adhuc quod et miraculo accedit et gaudio, sicut ex secreta confessione quidam religiosi ipsius familiares id noverunt secretius, non magis cibatus quam jejunus, nec post vina plus quam ante ullam, vix sentiens carnis rebellionem. Revera, miraculosum hoc et singulare privilegium gratiae inter vina et epulas et in carne concupiscentiae nec dum maturioris aetatis exhauste beneficio tantae et tam angelicae vivere puritatis ut
Abbreviated transcription (Latin):
te effundas suꝑ omnẽ escam. In tanta
gͥ affluentia: n lłatenꝰ ipsiꝰ in ulla epła¬
tionis auiditate. uł modieꝰ poterat de¬
notari excessus. Vnde q cum in om̃ib
sobriꝰ. iurtuti etiam sobrietatis qͣdam
ciuilitate adiucta: ipsam sobrietatis
uirtutẽ coborabat: non solum religi¬
ose qd̾ ad łm. s etiam qd̾ ad scłm cuuli¬
huc & illuc. ferculoꝵ exeniis. n̾e inter¬
cisa quadam descripturis cum erudi¬
tis siuis. qͥ a dextͥs eiꝰ discumbebant colla¬
tione: ñ quid̾̃e tecliosa. s moderata ꝓ tp̃r.
Iuhac qͥppe m̃sa.ñ audiunt᷑ tubicines.
ñ cornicines. ñ lyra. ñ uitula ñ cythare¬
dus. ñ coraula. Sic gͦ comes sobrietatis
abstinentia uelabat᷑. ñc ad hos. nc ad
illos erebris ut diximꝰ ferculoꝵ exeni¬
is. nc collatione int̾posita descripturꝰs
S suꝑ om̃ia placido uultu. & facie hy¬
lari totam abstiuentiam obumbra¬
bat: qͦ  totum iocundabat discubitũ.

Expanded text:
te effundas super omnem escam . In tanta te effundas super omnem escam . In tanta igitur affluentia nullatenus ipsius in ulla epulationis aviditate vel modicus poterat denotari excessus. Unde et cum in omnibus sobrius, virtuti etiam sobrietatis quadam civilitate adjuncta, ipsam sobrietatis virtutem colorabat, non solum religiose quod ad Deum, sed etiam quod ad saeculum civilihuc et illuc ferculorum exeniis, nunc interserta quadam de Scripturis cum eruditis suis, qui a dextris ejus discumbebant, collatione non quidem taediosa sed moderata pro tempore. In hac quippe mensa non audiuntur tibicines, non cornicines, non lyra, non fistula, non citharoedus, non choraula, quod abstinentia relevatur nunc ad hos, nunc ad illos, crebris ut diximus ferculorum exeniis nunc collatione interposita de Scripturis. Sed super omnia placido vultu et facie hilari totam abstinentiam obumbrabat quo et totum jucundabat discubitum.
Abbreviated transcription (Latin):
us nunq̃m nͥ qͥa ex inde plus suuˢ totũ.
Talem qͥppe decet esse pontificem qͥñ¬
quã suus sit. nunꝙͣ sibi uiuat: s sciat
iste: multoꝵ oculoꝵ aĩal & młtarum
facierum ꝑsona. factꝰ oĩa oĩb Modo ẽ
cilicio. in discubitu ministrans pau¬
perib: mͦ cum orario. in altari mini¬
strans fidelib: mͦ cum lorica iusticie.
u tͥbunali finem imponens litib tn
cum temꝑantia in ꝯuiuio ꝯgauden᷑
epulantib. De sobrietate pontificis xui.
erum cum qua temꝑantia. qd̾ ñ¬
dum dictum dicendum est: ut q̃¬
adinodum iam de habitu. parit̃ & in
hac tanta m̃se opulentia. int̾ tot epu¬
lantes. & tantas epularum delicias. de
polliciti cognoscamꝰ. Reuera int̃ tot¬
& tantas delicias. in nullo penitꝰ sar¬
danapallum: s solum episcopũ sapi¬
ebat. Hulliꝰ ut notari poss auidus: uec
suꝑ ullam omnino escam se effunden᷑:
uxta qd̾ ille sapiens & urbanꝰ. Nolum
qͥt auidus esse in om̃i epulatione: & ñ

Expanded text:
us nunquam, nisi quia exinde plus suus totus. Talem quippe decet esse pontificem, qui nunquam suus sit, nunquam sibi vivat, sed sciat iste multorum oculorum animal et multarum facierum persona, factus omnia omnibus, modo cum cilicio in discubitu ministrans pauperibus, modo cum orario in altari ministrans fidelibus; modo cum lorica justitiae in tribunali finem imponens litibus, modo cum temperantia in convivio congaudens epulantibus. 11. DE SOBRIETATE PONTIFICIS. Verum cum qua temperantia, quod nondum dictum, dicendum est, ut quemadmodum jam de habitu, pariter et in hac tanta mensae opulentia, inter tot epulantes et tantas epularum delicias, de polliciti, cognoscamus. Revera inter tot et tantas delicias in nullo penitus Sardanapalum sed solum episcopum sapiebat, nullius ut notari posset avidus, nec super ullam omnino escam se effundens. Juxta quod ille sapiens et urbanus: Noli, inquit, avidus esse in omni epulatione et non
Abbreviated transcription (Latin):
malleum & in cudẽ erat positꝰ aut re¬
gi. aut archip̃suli maleficdus. aut saltẽ
tam Itaq finito m̾se hymuo. ut diximꝰ
pontifex cum eruditis suis am̃sa sur¬
gens. thalamũ ingredit᷑: ubi aut in
scripturarũ collatione est aut in agẽ¬
doꝵ ꝯsilus. Et qͥdem cotidie sic: nͥ forte
ꝓtempore modico somno indulgeat.
Ulos autem inuitati pontifices qui se¬
distis ad m̃sam: scitote uos similia debe

Expanded text:
malleum et incudem erat positus, aut remalleum et incudem erat positus, aut regi aut archipraesuli male fidus aut saltem tamur. Itaque finito mensae hymno, ut diximus, pontifex cum eruditis suis a mensa surgens, thalamum ingreditur, ubi aut in Scripturarum collatione est aut in agendorum consiliis. Et quidem quotidie sic, nisi forte pro tempore modico somno indulgeat; vos autem invitati pontifices qui sedistis ad mensam, scitote et vos similia debe
Abbreviated transcription (Latin):
Non adittebat᷑ inꝙͣ uit̾ eruditos ĩ
discubitu qͥs. nͥ forte is ess quẽ archip̃¬
sul ex noĩe uocans. młtum honorare
cii merito Et obidmaxime. hoc: ne
in m̾sa inq̃ archipresul ipse int̾ eru¬
ditos suosd sc̃umbebat iliqͦd forte
uerbum sicut tũc solet elaberet᷑. ep̃¬
sertem eoram ext̾neo. qd̾ tacuisse me¬
liꝰ. Sic admodũ suos honoransĩm̃sa:
Qsibi ꝓspiciebat. & suis. Et ut memo¬
ratoꝵ gr̃a adclam adhuic: antiquus
decessoꝵ suoꝵ mox fuit & sic ipse ppo¬
suerat patres sequens. ut in domo sua
ñ retineret clericum. & maximeqͥ ꝯsi¬
liis interess. quem nossent regib hõĩo.
seu fidelitatis uiram̃to obuoxium &
ob id ut ab ipso archipresule accepi.
scõꝵ decessoꝵ suoꝵ uetꝰ mos hic. qd̾ sole¬
at & hoc iam ab antiqͦ inter reges ce
archi p̃sulesꝓphananimis crebro subon¬
ri diss. entio. Unde & archip̃sulis de
domo & familia clericꝰ regi obligatꝰ
ut diximꝰ: dissensionis tẽpore qͣsi int̃

Expanded text:
Non admittebatur, inquam, inter eruditos in discubitu quis, nisi forte is esset quem archipraesul ex nomine vocans multum honorare cii merito. Et ob id maxime hoc, ne in mensa in qua archipraesul ipse inter eruditos suos discumbebat, aliquod forte verbum, sicut tunc solet, elaberetur et praesertim coram extraneo quod tacuisse melius. Sic admodum suos honorans in mensa et sibi prospiciebat et suis. Et ut memoratorum gratia addam adhuc, antiquus decessorum suorum mos fuit, et sic ipse proposuerat patres sequens, ut in domo sua non retineret clericum et maxime qui consiliis interesset, quem nosset regibus hominio seu fidelitatis juramento obnoxium. Et ob id, ut ab ipso arhipraesule accepi, sanctorum decessorum suorum vetus mos hic, quod soleat ab hoc jam ab antiquo inter reges et archipraesules profana nimis crebro suboriri dissensio; verum et archipraesulis de domo et familia clericus regi obligatus, ut diximus, dissensionis tempore quasi inter
Abbreviated transcription (Latin):
bere cepimꝰ. potiꝰ augustr. qͣm xp̃i. uł
xp̃i dñi. S qͥsqͥs es qͥsic cogitas. sta hic. ne
ꝓcedas. ne iudices: s uide & admirare.
& unittare si potes. multoꝵ oculoꝵ a
uimal & multarũ facierum ꝑsonam.
Uicle discipulum ad magistri formã.
om̃ib omĩa factum: gaudentem eum
gaudentib. fleutẽ cum flentib. Red¬
dentẽ que sunt scłi scło: & que sunt dĩ

Expanded text:
bere coepimus, pbere coepimus, pini. Sed quisquis et qui sic cogitas, sta hic, ne procedas, ne judices, sed vide et admirare et imitare, si potes, multorum oculorum animal et multarum facierum personam. Vide discipulum ad magistri formam omnibus omnia factum; gaudentem cum gaudentibus, flentem cum flentibus, reddentem quae sunt saeculi saeculo et quae sunt Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Nichil hinc tͥclimo. & furtiuo illi
de nocte mandato: in qͦ ut supͣ mon¬
strauiraꝰ pauꝑib discumbentib põ¬
tifex incilicio mninistrabat Longe qͥdẽ
distant opulentia hec:  ab:ectio illa.
Sed qͦrsum ista. Q tendit apparatꝰ hic
tam magnificꝰ: Q tam augustalis m̃se
descriptio. Mensa hec. iudet᷑ potiꝰ m̃sa
cesaris qͣm pontificis. Et talis  tante:
ad pauꝑis xp̃i m̃sam nulla penitꝰ uide¬
tur cõmunicatio. Nichil apparatui hu¬
ic & spicis ilł qͣs discipłi uellicantes. &
manib ꝯfricantes edebant: seuetiam
ꝯuiuiis ilł euangłicis ubi pisces tantũ
& ordeum. seu uͥ parspiscis. & fauus mel¬
li. Cp̃e etiam iam resurgens amortu¬
is querit diuntaxat pulmentariũ. ñ
leopham. ũ aprum. ñ capream. ñ cap̃o¬
lum. ũ dãmulam. ñ ceruum. ñ phasi¬
des aues. ũ galliuaciũ. s solum. hoc est.
qͦd sicut querit uidet᷑ & appet̾e. pulm̃¬
tariuum. Unde uidet᷑ m̃sa hec qͣm descri¬

Expanded text:
oculis. Nihil huic triclinio et furtivo illi oculis. Nihil huic triclinio et furtivo illi de noctemandato, in quo ut supra monstravimus, pauperibus discumbentibus pontifex in cilicio ministrabat: longe quidem distant opulentia haec et abjectio illa. Sed quorsum haec? quo tendit apparatus hic tam magnificus, et tam augustalis mensae descriptio? Mensa haec videtur potius mensa Caesaris quam pontificis. Et talis et tantae ad pauperis Christi mensam nulla penitus videtur communicatio. Nihil apparatui huic et spicis illis quas discipuli vellicantes et manibus confricantes edebant, seu etiam conviviis illis evangelicis, ubi pisces tantum et hordeum, seu ubi pars piscis et favus mellis. Christus etiam jam resurgens a mortuis quaerit duntaxat pulmentarium non leopham, non aprum, non capream, non capreolum, non damulam, non cervum, non phasides aves, non gallinacium, sed solum hoc est quod sicut quaerit videtur et appetere pulmentarium: verum videtur mensa haec, quam descri
Abbreviated transcription (Latin):
rem exhib̾e ñ cessabat. ita ut &̃ poss si¬
bi iuderi ipsi pͥmꝰ: qͥ in discubitu se no¬
uissimũ fecerat. Aut etiam si quis a¬
liꝰ quem honorare uoluiss. forte uł ad
thalamum. uł ad aliquem domatis
angułu. eõ qd̃ ut aliis cecleret. uł qd̾
ũ ess ei in tͥclinio locꝰ. diuertiss & hoc
qͥdem aduertebat citissime. Qł istum
tanqͣm si int̾ tot discumbentes ꝑme
dios iugit̾ intueret᷑ parietes: crebris
ferculoꝵ iusitationib honorabat.Ita
ꝓfecto ocłis qͦs auatura amplos habu¬
it & clarissimos: totũ qͣsi penetrans. il¬
lustrans. & amẽnaus discubitũ. Nichil
mͦ istis & illis ocłis: qͦs supͣ dixunꝰ. lacri¬
marum exitꝰ deduxisse Alia qͥppem̃¬
sa hec: illa alia. Illa m̾̃sa clĩ: hec men¬
sa scłi. Ibi alimonia sp̃uum. s hie cor¬
porum epule appouunt᷑: int̾ quas
ingerere lacrimas. sicut importunũ
& in cuule. Hichil gͦmͦ hic: istis & ilłoc

Expanded text:
rem exhibere non cessabat, ita ut et posset sirem exhibere non cessabat, ita ut et posset sibi ipsi videri primus qui in discubitu se novissimum fecerat. Aut etiam si quivis alius quem honorare voluisset forte vel ad thalamum vel ad aliquem domatis angulum, eo quod ut aliis cederet vel quod non esset ei in triclinio locus, divertisset, et hoc quidem advertebat citissime: et istum tanquam si inter tot discumbentes per medios jugiter intueretur parietes crebris ferculorum visitationibus honorabat. Ita profecto oculis quos a natura amplos habuit et clarissimos totum quasi penetrans, illustrans, et amoenans discubitum. Nihil modo istis et illis oculis, quos supra diximus lacrymarum exitus deduxisse, alia quippe mensa haec illa alia; illa mensa Dei haec mensa saeculi: ibi alimonia spirituum sed hic corporum epulae apponuntur, inter quas ingerere lacrymas sicut importunum et incivile. Nihil ergo modo hic istis et illis
Abbreviated transcription (Latin):
piebat᷑ ucurius. Ueruntam̃ ministes
nomi huiꝰ nr̃i patͥs familias in m̾sa mo¬
rem cotidianũ exꝑti: qͥsq pro officiosu¬
oerat circa ministeriũ sollicitior. Inm̃¬
sa qͥppe suꝑ uniũsos qͥ discumbebant.
ꝙͦ suꝑ singulos & suꝑ dispensatores ip.¬
sos & ministros. ita ꝓuide. ita circum¬
specte spargebat ocłos: ut diceres hõ
solum m̃se ocłos. ad soliꝰ corporalis m̾¬
se ciuiłe qͦndam & domesticam eusto¬
diã deputatos. Qd side eruditis sius
forte aliqͥs deforet & suo exaliqͥ causa
nuitato inĩferiori loco discumberet:
mox ꝓuidꝰ & urbanꝰ nouus hie n̾r pa¬
ter familias hoc adu̾tebat uixta qd̾
saulrex insciꝰ in hoc tñ urbane edo¬
ctꝰ cum in m̃sa sedens. locum dauid
uacuũ adũteret. eur in qͥdñ uenit fi¬
liꝰ ysai. nec heri. nec hodie ad uescendũ:
parit̾ & hoc nr̃ pat̾familias mox desu¬
is adu̾tebat: etiam & sciscitari solitus
ꝓabsente. Cui qͥdem loco suo mutato
sic: mutendo & remittendo. ipsi hono¬

Expanded text:
rius. Verumtamen ministri novi hujus nostri patrisfamilias in mensa morem quotidianum experti quisque pro officio suo erat circa ministerium sollicitior. In mensa quippe super universos qui discumbebant et super singulos et super dispensatores ipsos et ministros ita provide, ita circumspecte spargebat oculos ut diceres hos solum mensae oculos ad solius corporalis mensae civilem quamdam et domesticam custodiam deputatos, quod si de eruditis suis forte aliquis deforet, et suo ex aliqua causa mutato in inferiori loco discumberet, mox providus et urbanus novus hic noster paterfamilias hoc advertebat. Juxta quod et Saul rex inscius in hoc tamen urbane edoctus cum in mensa sedens locum David vacuum adverteret: Cur, inquit, non venit filius Isai nec heri nec hodie ad vescendum? Pariter et hoc noster paterfamilias mox de suis advertebat etiam et sciscitari solitus pro absente. Cui quidem loco suo mutato, sic mittendo et remittendo ipsi hono
Abbreviated transcription (Latin):
exhylarabat qͥd. sicut m̃se opulentia.
Smnde & ipse semꝑindiscubitu. ereber¬
rime suꝑ totas m̃sas ocłos ꝯsueuerat cir¬
cumducere. ita ut & parapsidi ꝓprie.
poss uideri fore intentꝰ: etiam ut & hic
ocłatum animal se ꝓbaret. Non qͥdem
notabili. s modesto qͦdam mͦ. & cluilit̾
erudito: nec uagi more uł attoniti. s
circũspecte ocłos circũducens ꝑtotũ:
ut uderet discũbentium ordinem:
exhiberet cui honorem. honorem ał
si forte int̾ tot nouissimũ teneret lo¬
cum qͥ presidere debuss huie ꝓfecto
t̾̃e honoratiorẽ locum erebris calicis
ꝓpͥi ee ferculoꝵ exeniis recompensans:
uderet parit̾ & notaret qͣlit̃ qͥ mini¬
st̃iis p̾erant. qͥsq prosuo gͣdu &̃ officio
ministraret. Qd̃ si forte ꝑperam: acri

Expanded text:
rabat quid sicut mensae opulentia. Unde et ipse semper in discubitu creberrime super totas mensas oculos consueverat circumducere. Ita ut et paropsidi propriae posset videri minus fore intentus. Etiam ut hic oculatum animal se probaret, non quidem notabili sed modesto quodam modo et civiliter erudito nec vagi more vel attoniti sed circumspecte oculos circumducens per totum ut videret discumbentium ordinem, et exhiberet cui honorem honorem. Et si forte inter tot novissimum teneret locum qui praesidere debuisset, huic profecto tunc honoratiorem locum crebris calicis proprii et ferculorum exeniis recompensans, videret pariter et notaret qualiter qui ministeriis praeerant quisque pro suo gradu et officio minis
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo certe sicut .n. pͥor ii.ceiꝰ¬
rii magnificentia. et anii aͥ s p
ãbitiore puritas: ita et ĩ hoc ꝑsp¬
cue uidere possumꝰ ꝯstantẽ re
grãm. et regie magnificentu głi

Expanded text:
In quo certe, sicut in priori cancellarii magnificentia et animi absque ambitione puritas, ita et in hoc perspicue videre possimus constantem regis gratiam et rege magnificenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑappetebat ornatus cũ tĩ nae.¬
ster scurrilitatẽ qu ad rencir: er̃¬
tinet uhibeat.iens moneat.
in habitu nonq  ͣ głiandi⁊ qui
quanto inibi osior: tantomagis
quens sp̃ĩm: nͨ magistri eurabat
nandat nes sapientis sequebat᷑
uiuenis ãplexus. p̾honesto tñ casti¬
tatis semꝑ amator uehemĩtssimus
fuit:in hoc iam uni scoꝵ simmilis. de
quo legit᷑ qd̾ et si suꝑb et uanꝰ. castꝰ
tñ habebatur in corpore. Preterea la¬
bia m̃dacia.et linguã semper de¬
testabat᷑ detͣhentem. Et profecto
grande tñ in hoĩe spei datur in sig¬
ne. si quẽ uiderimꝰ interdũ labi ꝑa¬
liqua oblectam̃ta culpe: retentũ
tũne ruat inꝑfundũ ꝑaliqua ad¬
uitoria gr̃e: dño supponente manũ.
et erigente elisũ. Talis gͥ thomas hie¬

Expanded text:
appetebat ornatus: cum tamen magister scurrilitatem quae ad rem non pertinet inhibeat, et sapiens moneat in habitu nunquam gloriandum, qui quanto ambitiosior tanto magis quens spiritum, nec magistri curabat mandatum nec sapientis sequebaturjuvenis amplexus prae honesto tamen, castitatis semper amator vehementissimus fuit, in hoc jam uni sanctorum similis de quo legitur quod, etsi superbus et vanus, castus tamen habebatur in corpore. Praeterea labia mendacia et linguam semper detestabatur detrahentem, nam et grande tamen in homine spei datur insigne, si quem videremus interdum labi per aliqua oblectamenta culpae, retentum tamen ne ruat in profundum per aliqua adjutoria gratiae Domino supponente manum et erigente elisum. Talis ergo Thomas hi
Abbreviated transcription (Latin):
sationẽ ꝯũsationis  unt¬
acuriis secłariũ. ad aliquẽ xra ndẽ
uirũ eccłiasticũ se transferre Et
dũo sic inspirante et coꝯyant
cogitationẽ ꝯfirmante: ad sc̃e recoꝵ¬
dationis patris theobaldi. uenera¬
bilis cunc archip̾sulis cantuarien¬
sis obseqͥũ se tͣnstulit. De gr̃a quam

Expanded text:
sationi conta curiis saecularium ad aliquem grandem virum ecclesiasticum se transferre. Et Domino sic inspirante et cooperante et cogitationem confirmante ad sanctae recordationis Patris Theobaldi venerabilis tunc archipraesulis Cantuariensis obsequium se transtulit. 5. DE GRATIA QUAM
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uuienis adhͣ minꝰ cautꝰ. uide¬
ret᷑ iufectꝰ: nec tñ penitꝰ onũ uirtu¬
tũ gr̾a fuit destitut᷑.Castitatis ama¬
torut diximꝰ. ueritatis emulus: fidẽ
etiã que t̾renis debet᷑ dñis. sũma sẽꝑ
colens deuctione. Ne sclaril. qͥbꝰ ob¬

Expanded text:
sicut juvenis adhuc minus cautus videretur infectus, nec tamen penitus omni virtutum gratia fuit destitutus. Castitatis amator, ut diximus, veritatis aemulus, fidem etiam quae terrenis debetur dominis summa semper colens devotione. 3. DE SAECULARIBUS QUIBUS OB
Abbreviated transcription (Latin):
stes suos occultos euitare ñ ualent.
tollerent: etiã si uideant sͥ ꝑ ipsos u¬
& ypocͥtam pͥncipem qͥ & leo & draco ẽ.
cẽ int bonũ pastorem: ꝑiel̃osa qͥdem sẽꝑ
s uictoriosa ꝯditio. Seiat qͥppe ille
siue fallat: semꝑ ꝑatꝰ sit pastor bonus
ꝓ ouib suis aiãm ponere. Q& si forte
auiolento. ñtũ est qd̾ adracone.
qd̾ ab y pocͥta uiclł tueri se
possit iuxra qd̾ uulgo dr᷑. neminẽ
posse se a ꝓditone tuerr: quandoqui¬
mei paruitate iuidet᷑ nc̃: ut deucep
sicut priꝰ denorhãtune. sccla cõpetat
fuga. nec etiã aliqͣtenꝰ te subtͣhere: qd̃
ꝑ uide tan tanqͣm fugere est. Non sub¬
tͣctio inquã ñ fuga competens esset si¬
cut pͥmo. nͨ excusabilis. Suꝑ te quip¬
pe iam septem mutata st̾ tempora. Et¬
ce enĩ qͥa sex auni iam exacti. & septimꝰ
hic aunus est ꝑ egrinationis nr̃e. septi

Expanded text:
stes suos occultos evitare non valent stes suos occultos evitare non valent tolerent, etiamsi videant sibi per ipsos vet hypocritam principem, qui et leo et draco est, et inter bonum pastorem periculosa quidem semper sed victoriosa conditio. Saeviat quippe ille sive fallat, semper paratus sit pastor bonus pro ovibus suis animam ponere. Qui etsi forte a violento, non tamen est quod a dracone, quod ab hypocrita videlicet tueri se possit. Juxta quod vulgo dicitur neminem posse se a proditione tueri, quandoquimei parvitate videtur, nunc ut deinceps, sicut prius de Norhamtune, secunda competat fuga, nec etiam anquatenus te subtrahere, quod provide tanquam fugere est. Non subtractio, inquam, non fuga competens esset, sicut primo, nec excusabilis. Super te quippe jam septem mutata sunt tempora. Ecce enim quia sex anni jam exacti, et septimus hic annus est peregrinationis nostrae, septi
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ draconis ñe euitare fraudulen¬
tiam difficillimũ. Omĩs qͥppe potestã
magis metuenda cũ fallit: quã cũ seuit.
Uude & ꝓmagno. illud de saluatore
p̃conatũ. Et ꝯculcabis in qͥt leonem et
draconem: leonis udeł ium. draconis
dolũ. Que erit in nouissimis cliebus.
nouissima eccłie ꝑsecutõ. quã abeo gͣns
ũ p̃cessit: uidł ex ui & fraude composi¬
ta. Ogͥ quã felix. quã głiosa exilii nr̃i ꝯ
sũmatio. si nouissima ꝑsecutio hec qua
in fine scłoꝵ ꝓbabunt᷑ iusti. anobis in
quos fines scłoꝵ deuenert̃ inchoau̾it
Qm felix dñe in exiliũ: sipost exilium
daret᷑ desuꝑ. ut ñ solum mrͣ s̃ & nouiͦ
sunoꝵmẽm pͥmitie fieres. In qͦ etiam
potissimũ dñi tui regis erucifixi mor¬
tis titulũ humilit̾ recognosce: ꝓditi¬
one forte moriturꝰ sicut & ipse ꝓditu̾.
ꝓ eccłia mortuus est In qͦ pastor ille pa¬
stoꝵ pastorib formã ledit: ut si ho¬

Expanded text:
verum draconis nunc evitare fraudulenverum draconis nunc evitare fraudulentiam difficillimum. Omnis quippe potestas magis metuenda cum fallit quam cum saevit. Unde et pro magno illud de Salvatore praeconizatum: Et conculcabis, inquit, leonem et draconem , leonis videlicet vim, draconis dolum: quae erit in novissimis diebus novissima Ecclesiae persecutio, quam adeo gravis non praecessit, videlicet ex vi et fraude composita. O igitur quam felix, quam gloriosa exsilii nostri consummatio, si novissima persecutio haec, qua in fine saeculorum probabuntur justi, a nobis in quos fines saeculorum devenerunt inchoaverit. Quam felix, domine, exsilium, si post exsilium daretur desuper ut non solumum primitiae fieres. In quo etiam potissimum Domini tui regis crucifixi mortis titulum humiliter recognosce, proditione forte moriturus, sicut et ipse proditus pro Ecclesia mortuus est. In quo pastor ille pastorum pastoribus formam dedit, ut si ho
Abbreviated transcription (Latin):
lltione iã ꝑcepta:. t̾ra etiã ꝑegruatio¬
iis nr̃e salutata: & pace publice ꝯcessa
& accepta. Igit aut regrediendũ tur¬
pit: aut ꝓcedendum audacter & agen¬
dũ uiriliter. Alioqͥn ꝓfecto dicet᷑ ecce
qͥa cantuariensis qui pͥmo anorhan¬
tune. uc̃ etiam scd̃o aũquã climicet
fugit: qͥtũ tam ꝯstant̾ firmauerat qd̾
ꝓeccłia tã fortit̾ staret tã iurilit̾ ageret.
Et erimꝰ de meticłosis ilł filiis: qͥ intenclen¬
tes & mittentes arcũ ꝯu̾si sunt in die
belli. Unũ tñ est. qd̾ si in hac pace ur̃a
dolus est qd̃ qͥdẽ suspicabile. & multias¬
sert sie: gͣue certe ꝑiclm hoc & ieuita¬
bile. cũ uis & dolus ꝯsociata cooꝑent᷑:
& malicia conatꝰ suoꝰ ꝑpotentz¬
am ꝑficere podest. qͣn do iam ẽ
potestas maliciosa. & malicia potens.
Cui pesti nil obuiare pot iuil resistere.
Malicia qͥppe suggerit: potentia soci¬
a & cooꝑans efficit. Et nos qͥdem potu¬
mꝰ priꝰ leonẽ ut cumq euitare seiuentẽ:

Expanded text:
lutione jam percepta; terra etiam peregrinationis nostrae salutata et pace publice concessa et accepta. Igitur aut regrediendum turpiter aut procedendum audacter et agendum viriliter. Alioquin profecto dicetur: Ecce quia Cantuariensis qui primo a Norhamtune, nunc etiam secundo antequam dimicet fugit, qui tamen tam constanter firmaverat quod pro Ecclesia tam fortiter staret, tam viriliter ageret! Et erimus de meticulosis illis filiis, qui intendentes et mittentes arcum conversi sunt in die belli. Unum tamen est, quod si in hac pace nostra dolus est, quod quidem suspicabile et multi asserunt, sic grave certe periculum hoc et inevitabile, cum vis et dolus consociata cooperentur et malitia conatus suos per potentiam perficere potest, quando jam est potestas malitiosa et malitia potens. Cui pesti nil obviare potest, nil resistere. Malitia quippe suggerit, potentia socia et cooperans efficit. Et nos quidem potuimus prius leonem utcunque evitare saevientem,
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptã. Uñ & qͥa septimꝰ hic an¬
nꝰ reqͥetionis ẽ: ñ est de cet̾o luna uece̾¬
saria parata iam corona. Non scalpro
opꝰ: pelle ꝓpelle data. Nonscelte opũ
uł incisorio lapide: tanto tẽp̃r ceso.
iam effigiato & exciso. Non ignis for¬
nax necessaria: auro iam ꝓbato infor¬
nace in qua uet̾is hois ossa sieut cre¬
miũ aruert᷑: a deo ut uetꝰ homo in te
penitꝰ debilitatꝰ: uł potiꝰ plene extine¬
tus uicdeat᷑ Uiro gͥ sic ꝓbato qͥd hesi¬
tandũ: qͥd metuendũ. uerendũ. ue:¬
qd̾ũ aucdeat: Terram gͥ quam nc ui¬
des. eccłiam tuam fidutialiter ĩtres:
illiꝰ sequax si necesse sic. qͥ corpsuũ dedit.
ꝑcutientib & genas suas uellentib In¬
tremꝰ in quã fiducialiter & potenter:
Iutremꝰ in quã: ne nobis nẽ desuꝑ dato.
ex ꝓbret᷑ forte alias qͥa cũ potustis nolu¬
istis. cũ uolueritis. ñ poteritis. Et qͥdẽ
moysi tanto dei amico de t̾ra ꝓmissa
dictũ: uidebis & ñ intͣbis. Caueamus

Expanded text:
ncorruptam. Unde et quia septimus hic annus requietionis est, non est de caetero lima necessaria, jam parata corona. Non scalpro opus, pelle pro pelle data. Non scelte opus vel incisorio, lapide tanto tempore caeso et jam effigiato et exciso. Non ignis fornax necessaria auro jam probato in fornace, in qua et veteris hominis ossa sicut cremium aruerunt. Adeo ut vetus homo in te penitus debilitatus vel potius plene exstinctus videatur. Viro igitur sic probato, quid haesitandum, quid metuenduquod non audeat? Terram igitur tuam nunc vides, ecclesiam tuam fiducialiter intres, illius sequax si necesse sic, qui corpus suum dedit percutientibus et genas suas vellentibus. Intremus, inquam, fiducialiter et potentes, Intremus, inquam, ne nobis hoc nunc desuper dato exprobretur forte alias quia cum potuistis noluistis, cum volueritis non poteritis. Et quidem Moysi tanto Dei amico de terra promissa dictum videbis et non intrabis. Caveamus
Abbreviated transcription (Latin):
gis suspendiss. & excõmunicass. Et
adicientes cõminabant᷑ mox cũ inno¬
tesc̾et. regis fut᷑am turbationẽ ñ modi
cã: unde iã regnũ turbatũ ess & sacer
pondit. regem ñ offensurũ. obid. nec
se ex hoc qͥcquã uł ꝯtͣ regẽ. fecisse. uel
regnum: s absq regis & regni iniuria.
de ipsiꝰ regis ꝑmissione sic factũ: ut ita
iniuria qͣm sibi & eccłie sue in corona¬
tione filii regis ep̃i fecerant. impunita
ñ remaneret: ne tantausurpatio dem
ceps traheret᷑ ad ꝯsequentiã.
Quo gͥ audirẽt regẽ dͤ fco laudari au

Expanded text:
gis suspendisset, excommunicasset. Et gis suspendisset, excommunicasset. Et adjicientes comminabantur mox cum innotesceret regis futuram turbationem non modicam, unde jam regnum turbatum esset et sacepondit regem non offensurum ob id, nec se ex hoc quidquam vel contra regem fecisse vel regnum, sed absque regis et regni injuria, de ipsius regis permissione sic factum, ita injuria, quam sibi et ecclesiae suae in coronatione filii regis episcopi fecerant, impunita non remaneret, ne tanta usurpatio de caetero traheretur ad consequentiam. igitur audirent regem de facto laudari au
Abbreviated transcription (Latin):
mines supͣsinũ illũ maris habitanẽ
ꝓpriũ dñm archip̃sulem huu̾nt: uit¬
pote de ꝓpͥo cantuariensis ecclie feo¬
do. Innauiuͦ archip̾sulis uexillo erucis ẽ
adlitꝰ appropinqͣret erecto qd̾ archip̃su¬
les cantuariẽses. tanqͣm totiꝰ anglie pͥma¬
tes coiã se sẽꝑ baiulare ꝯsueuert᷑: hoc ĩqͣm
signo erecto per qd̾ archip̾sulis naus ab
alliis discerni poterat uideres mox pau¬
ꝑũ turbã que ꝯuenerat ĩ occͤsũ. Hos suocĩc¬
tos ut preuenirent & patrem suum
applicantẽ exciꝑent. & benedictionem
p̃rip̾ent: alios uͦ humi sehumilit̾ ꝓster¬
uentes.eiulantes hos. plorantes illos
p̃ gaudio. & om̃s ꝯclamantes benedictꝰ
dex uduarũ. Et pauꝑes qͥdẽ sic. De
sus que ĩ ĩitio ingressus ei itra geltast̃¬
erum milites qͥ ut suꝑͣ diximꝰ
Am alio maris suni nos applicaturõ
uix salutato archip̃sule animo se sei¬
scitabant᷑ quare in pͥmo suo aduentu
pacis. mox etiã nec dũ ing̾ssus. ep̃os re¬

Expanded text:
sinum illum maris habitantes, proprium dominum archipraesulem habuerint utpote de proprio Cantuariensis Ecclesiae feodo. In nave vero archipraesulis vexillo crucis, cum ad littus appropinquaret, erecto, quod archipraesules Cantuarienses, tanquam totius Angliae primates, coram se semper bajulare consueverunt, hoc, inquam, signo erecto, per quod archipraesulis navis ab aliis discerni poterat, videres mox pauperum turbam quae convenerat in occursum, hos succinctos ut praevenirent et patrem suum applicantem exciperent, et benedictionem praeriperent, alios vero humi se humiliter prosternentes, ejulantes hos, plorantes illos prae gaudio, et omnes conclamantes: Benedictus dex viduarum! Et pauperes quidem sic. 7. DE HIS QUAE IN INITIO INGRESSUS EJUS IN TERRAM GESTA. Verum milites, qui, ut supra diximus, in alio maris sinu nos applicaturos celerantes, vix salutato archipraesule, animose sciscitabantur quare in primo adventu pacis, mox etiam necdum ingressus episcopos re
Abbreviated transcription (Latin):
nuni ad petrũ rememorat᷑ sũ. Uade
post me sathaua scandalũ es mͥ: quia
ñ sapis ea que dei sunt.s que hominũ
Et post hec iã in noctis crepuscło. ad
hospitia reuertum
apłi scdõ t̾tio ue die. in lñi aduentu.
noctu mare intͣuimꝰ: & ad uotũ aura
ꝓsꝑa ꝓpter insidiarũ. que nobis sicut
audiuimꝰ iã ꝑabant᷑ suspicionẽ non
ĩsinu maris dorobernie ut putabat᷑

Expanded text:
Vade post me, Satana, scandalum es mihi, quia non sapis ea quae Dei sunt, sed ea quae hominum . Et post haec jam in noctis crepusculo ad hospitia revertimuapostoli secundo tertiove die, in Domini adventu, noctu mare intravimus et ad votum aura prospera propter insidiarum, quae nobis, sicut audivimus, jam parabantur, suspicionem, non in sinu maris Doroberniae, ut putabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
lum uͭ uocans archip̃su lem
aturba seorsum: dixi secretius. Sic
& sic mͥ locutꝰ est. naius huiꝰ. que nẽ
applic uit gubernator. Et cũ dñs ar¬
chip̃sul & ego ꝯferremꝰ de his: de soci¬
is nrĩs ingessit se inꝰ. bone memorie
guithasiꝰ uoĩe homo simplex e tunen᷑
deum. Quicum audiss suꝑ quo ꝯtu¬
lissemꝰ: ũ reqͥsiniꝰ mox dixit satiꝰ fore &
ꝯsultiꝰ subͣthere se adhue donee ꝓcel
qͥclerit cũ rex audierit: Et dissuasit
in angliã tune reuerti Responsum
discipłi ꝯsult  magistro.u
t archip̃sul cito post dirigens uer¬
bũ ad discipłm̃ qͥscͥpsit hec qͥ eaqͤ
audierat. a ꝓreta. p̃narrauerat: et
tudo: paruitatis mee excecdit men¬
surã. Et ꝯsiliũ magis anceps: eo pre¬
sertim quod eruditi tui nẽ absunt:
p̃missis. Ueruntũ clicã si placet. te iubẽ¬
te qͦd sentio. In pͥmis qͥdẽ uidet᷑ mͥhoc qd̾
sii flaudriam. seu in ꝑegemationis
nr̃e terram regredun: uertet᷑id nobiꝰ

Expanded text:
lum vero vocans archipraesulem a turba seorsum dixi ei secretius: « Sic et sic mihi locutus est navis hujus quae nunc applicuit gubernator. » Et cum dominus archipraesul et ego conferremus de his, de sociis nostris ingessit se unus, bonae memoriae Gunterius nomine, homo simplex et timens Dominum. Qui cum audisset super quo contulissemus, non requisitus mox dixit satius fore et consultius subtrahere se adhuc donec procequid erit cum rex audierit. » Et dissuasit in Angliam tunc reverti. Responsum discipuli consulti a magistro. Et archipraesul cito post dirigens verbum ad discipulum qui scripsit haec, qui ea quae audierat a proreta praenarraverat: « Etudo parvitatis meae excedit mensuram; et consilium magis anceps, eo praesertim quod eruditi tui nunc absint,praemissis. Verumtamen dicam, si placet, te jubente, quod sentio. In primis quidem videtur mihi hoc, quod si in Flandriam seu in peregrinationis nostrae terram regredimur, vertetur id nobis
Abbreviated transcription (Latin):
cognoᷤcamus ex nomine. Thomas
est nomen euis. Iste certe ille tho¬
mas. qui quondam cantuarioꝵ an¬
tistes: sed nunc iam non urbis. s

Expanded text:
cognoscamus ex nomine: Thomas est nomen ejus. Iste certe ille Thomas qui quondam Cantuariorum antistes, sed nunc jam non urbis s
Abbreviated transcription (Latin):
ibi que archip̃sulis essent. Etin ꝯsu¬
etudinib & in aliis regi tanqͣm regi
suo deferret: necusur paret. que ec

Expanded text:
ibi quae archipraesulis essent, et in consuetudinibus et in aliis regi tanquam regi suo deferret, nec usurparet prae
Abbreviated transcription (Latin):
ost hunc ihões cognomento de salẽ
ptarat: sermone sapientie. & sermo¬
ne scientie abunde sibi dato ꝑ sp̃m.
hic cũ neomr̃e nr̃o intemptationibus
ipsiꝰ strenue & urilit̾ ad finẽ usq per¬
mansit. Cob p̃clara ñ ut reputabat¬
sua s potiꝰ neomĩtis nr̃i m̾ita głosa. ei¬
do post d̃m̃ nr̃i mr̃ium. a pata sua dei
uocatione euocatus: in senonensi ꝓ¬
ost hunc robert᷑ cognom̃to folioth.
natione anglus. tune archileurta
ex enefordensis: in gͣtiis & uirtutibus
multarũ facierum ꝑsona. Cuiꝰ si actu̾
& uitam cerneres: in duab sororib
sibi maritalit̾ copłatis. alt̾m laban
socerũ iudicares. Ueruntñ hie patrẽ
suũ de t̾ra egredientẽ & ꝑegrinantẽ
ob quasdam causas secutus ñ est: ut
ñ sequeret᷑ pat̾na pat̾na prius licen¬
tia & benedictione accepta. Hic poste¬
a obp̃clara ipsiꝰ m̾ita: in herefordensẽ¬

Expanded text:
s dictus cognomento de Saresbptarat, sermone sapientiae et sermone scientiae abunde sibi dato, per spiritum. Hic cum neomartyre nostro in tentationibus ipsius strenue et viriliter ad finem usque permansit. sua, sed potius neomartyris nostri merita gloriosa, cito post domini nostri martyrium a patria sua Dei vocatione evocatus in Senonensi pmotus est. 4. Post hunc Robertus, cognomento Folioth, natione Anglus, tunc archilevita Oxenefordensis, in gratiis et virtutibus multarum facierum persona. Cujus si vitam et actus cerneres, in duabus sororibus sibi maritaliter copulatis alterum Laban socerum judicares. Verumtamen hic patrem suum de terra egredientem et peregrinantem ob quasdam causas secutus non est, ut non sequeretur paterna prius licentia et benedictione accepta. Hic postea, ob praeclara ipsius merita, in Herefordense
Abbreviated transcription (Latin):
pariter et adolescentie eius anno᷑
in presentiarum pertranseo: solũ
ea de uiro hoc pro testimomio re

Expanded text:
pariter et adolescentiae ejus annos inpraesentiarum pertranseo; solum ea de viro hoc pro testimonio re
Abbreviated transcription (Latin):
li supplicauimꝰ monuimꝰ consulumꝰ:
ut sola regis ꝑsona adhuc remane¬
ret intacta. Qualit̃ aichipsul multo
de aulicis auathemaniz auit .xxxix.¬
gct᷑ archip̃sulsciens aꝓph̃a maledictũ
qͥ gladiũ suũ asanguine ꝓhibuerit
& qͥ dei opꝰ negligent᷑ facit accinxit
se. Et in primis quosclam de aulicis
clericis. qui ratione ordins. seubene¬
ficii eccłiastici obligati sibi fuerant se obe¬
dientiã exhibere tenebant᷑ cdistruti¬
sime citauit. ut ad ipsum uenire ñ p̾pone¬
rent. nec clifferrent. Quibusclã etiã in
uirtute obedientie. sub ordinis sui
& beneficii ꝑicło. ñ nulla p̃cepit: snec
uenert̃ hii. nec paruer̃t illi. Uñ et archi¬
p̃sul appellationi ñ deferens: ipsosgla¬

Expanded text:
li supplicavimus, monuimus, consuluimus ut sola regis persona adhuc remaneret intacta. 23. QUALITER ARCHIPRAESUL MULTOS DE AULICIS ANATHEMATIZAVIT. Igitur archipraesul, sciens a propheta maledictum qui gladium suum a sanguine prohibuerit et qui Dei opus negligenter facit, accinxit se. Et in clericis, qui ratione ordinis seu beneficii eccdientiam exhibere tenebantur, districtissime citavit, ut ad ipsum venire non postponerent nec differrent. Quibusdam etiam in virtute obedientiae, sub ordinis sui et beneficii periculo, nonnulla praecepit, at nec venerunt hi nec paruerunt illi. Unde et archipraesul appellationi non deferens, ipsos gla
Abbreviated transcription (Latin):
cłie pace infecta. ad comanã reuertũ¬
t᷑ eccłiami. Nos uͦ de sccła appellatione
hac au ei deferencłu: mox inqͥrere ce¬
punꝰ. Quãqͣm enĩ ius inclistincte loqͦ
t᷑. & dicat. appellatione int̾posita. suie
recepta sit. sine ñ nichil innouandũ.
ne uidł cognitionali deliberationi
esse. de appellatione cognoscere ad qͦ
appellatũ fuerit. eruditi tñ nr̃i nequa¬
quam hoc passim. & sine distinctione.
uerum prudenter & erudite tanq
uiri exercitati in his. docuerunt. mł¬
ta inducentes ad docendum. qͦm ĩtel¬
ligencłu sit ius. qͦd de appellationelo¬
qͥt᷑ sic Aquib tunc inductis hie eau¬
sabreuitatis suꝑsedemꝰ. Nos itaꝙ ap

Expanded text:
clesiae pace infecta, ad Romanam revertunclesiae pace infecta, ad Romanam revertuntur Ecclesiam. Nos vero de secunda appellatione hac an ei deferendum, mox inquirere coepimus. Quanquam enim jus indistincte loquatur et dicat, appellatione interposita, sive recepta sit sive non, nihil innovandum, ne videlicet cognitionali deliberationi esse de appellatione cognoscere, ad quem appellatum fuerit; eruditi tamen nostri nequaquam hoc passim et sine distinctione, verum prudenter et erudite, tanquam viri exercitati in his docuerunt, multa inducentes ad docendum, quomodo intelligendum sit jus, quod de appellatione loquitur sic. A quibus tunc inductis hic causa brevitatis supersedemus, p
Abbreviated transcription (Latin):
te maiora petebamꝰ: & talia que cert¬
sune sciebamꝰ ꝑ ipsos apud regem im¬
pleri ñ posse: quia ꝑ quosdam aulicos
amicos nr̃os. s occultos. secreto p̃mu¬
uiti eramꝰ. & nos dep̃henduꝰ sie: quod
nec etiã hoc ipsũ qd nobis offerebant.
ĩpe tͣssent a rege. Iam enun rex certis¬
sime ꝓposuerat  etiã publice ura¬
uerat: archip̃sulem ipso regnante.
ut ita qͦqͦmodo regẽ excusarent: qͣ¬
si ꝑipsũ ñ staret qͦminꝰ pax feret: q
ut iã diximꝰ. ne ipsi frustra uenise. &
nichil egisse uiderent᷑. Uñ & in fecta
pace. ummo etiã absq om̃ispe pacis. ꝑ
ipsos faciende. discessimꝰ ab eis sic: ip¬
Ncenomannia uͦ inciuitate ipsa ce¬
nomannis: ñ nulle regni ꝑsone iã ꝯ¬
uenerant. Et uidentes sic pacem neqͣ¬
qͣu ꝑ carclinales posse fieri: in audien¬
tia carctiualiũ. suas appellationes re¬
pellantes. Post aliqͣntułu uͦ temporĩ
carclinales. multũ arege honorati
ambitiosis ou̾ati exeniis: nr̃a & ec¬

Expanded text:
te majora petebamus et talia quae certissime sciebamus per ipsos apud regem impleri non posse, quia per quosdam aulicos amicos nostros sed occultos secreto praemuniti eramus, et nos deprehendimus sic, quod nec etiam hoc ipsum quod nobis offerebant impetrassent a rege. Jam enim rex certissime proposuerat et etiam publice juraverat, archipraesulem ipso regnante aut ita quoquo modo regem excusarent, quasi per ipsum non staret quo minus pax fieret, et, ut jam diximus, ne ipsi frustra venisse et nihil egisse viderentur. Unde et infecta pace, imo etiam absque omni spe pacis per ipsos tentibus. In Cenomannia vero in civitate ipsa Cenomannis nonnullae regni personae jam convenerant; et videntes sic pacem nequaquam per cardinales posse fieri, in audientia cardinalium suas appellationes repellantes. Post aliquantulum vero temporis cardinales, multum a rege honorati, et ambitiosis onerati exeniis, nostra et Ec
Abbreviated transcription (Latin):
Hosuͦ ediuerso exp̃ssam petebamus
consuetuclinũ abolitionẽ: & ut exp̃ssi
illud de qͦsatis supͣdictũ cyrogͣphum
decreti euacuaret᷑. Alioqͥn minimem
tuto fore nr̃am uł ecclĩe pacẽ uͥ totius
tͣbationis & dissensionis pͥma &e sũma¬

Expanded text:
o e diverso expressam petebamus consuetudinum abolitionem, et ut expressum illud de quo satis supradictum chirographum decreti evacuaretur. Alioquin minime in tuto fore nostram vel Ecclesiae pacem, nisi totius turbationis et dissensionis p
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ. ob quarũ ꝯtͣlictionẽ & nosꝑe¬
grinabam᷑: archip̃sul ad suã reu̾t̾etur
eccłiam: si tñ ce hoc arege posset opti¬
neri uł sic. Dicebant & enĩ qͦd nocerent
exp̃ssa: & pacis ꝓcessui fieret sie offendi¬
cł̃m. Nam sicut adiciebant turpe esse
regi & inclecens. ita manifeste & exp̃s
ꝑtinere. & ad coronã suam spectare.
recoguitũ est. Si uͦ rex pacẽ ut aiebant
uobis ꝯresserit. cde ꝯsuetudinib siue
tenendis. suie abolendis nulla habi¬
ta m̃tione. eo ipso euacuate intelligũ¬
t᷑ & abolite. p̃sertun eũ suꝑhis int̾ uos
& regẽ tã cdura questio mota. & tota sint

Expanded text:
diximus, ob quarum contradictionem et nos peregrinabamur, archipraesul ad suam reverteretur ecclesiam, si tamen et hoc a rege posset obtineri vel sic. Dicebant etenim quod nocerent expressa et pacis processui fieret sic offendiculum. Nam sicut adjiciebant, turpe esset regi et indecens, ita manifeste et exprepertinere, et ad coronam suam spectare recognitum est. « Si vero rex pacem, ut aiebant, vobis concesserit de consuetudinibus sive tenendis sive abolendis nulla habita mentione, eo ipso evacuatae intelliguntur et abolitae; praesertim cum super his inter vos et regem tam dura quaestio mota,
Abbreviated transcription (Latin):
nerent. Ipsi uͦ sic ad regẽ ꝓfecti in nor¬
manniam. erat qͥppe rextransmnarinsꝰ
extͣ regnũ tunc: ũ rege morã fecert̃.
ñ modicã ad nos nec reu̾tentes. nec
nuitiantes qͥd. Hoc qͥppe solũ quere
& si uelle se simulans. Ueruntũ car¬
diuales ne frustra uenisse uiderent᷑:
sepe & sepiꝰ regẽ cde pace ꝯuenerunt:
sedulo & attente cde pace tͣctantes: pa¬
cẽ inqͥrentes. s uiã pacis ñ inuenerun.
Uerũ ne frustra uenisse. & uichil egis¬
se uiderent᷑: demiꝙ nos ad colloqum
uocant. Fuit aũ colloqͥũ int̾ nos c ip¬
sos. in ꝯfinio francie & normaniue:
uit̾ duo illa castra trie uidłdesiors¬
De scdo archip̃sulis ionio. xx.uiii.¬
sul uiclit sõniũ. sicut ipse nobis
aureo. Et qͥdẽ accidit sic. Alt̾ qͥppecar
elegantis eloquii. & u̾ba hũs ꝑsuasibi¬
lia: pacis qͥdẽ suaues & blandos fermo¬
nes nobis obtulit. Et uidebant᷑ insu¬
ꝑficie bona u̾ba ce pacifica:que tũsi

Expanded text:
nerent. Ipsi vero, sic ad regem profecti in Nornerent. Ipsi vero, sic ad regem profecti in Normanniam, erat quippe rex in transmarinis extra regnum tunc, cum rege moram fecerunt non modicam, ad nos nec revertentes nec nuntiantes quid. Hoc quippe solum quaerebetsi velle se simulans. Verumtamen cardinales, ne frustra venisse viderentur, saepe et saepius regem de pace convenerunt, sedulo et attente de pace tractantes, pacem inquirentes, sed viam pacis non invenerunt. Verum ne frustra venisse et nihil egisse viderentur, denique nos ad colloquium vocant. Fuit autem colloquium inter nos et ipsos in confinio Franciae et Normanniae inter duo illa castra Trie videliDe secundo archipraesulis somnio. Naesul vidit somnium, sicut ipse nobis aureo. Et quidem accidit sic. Alter quippe celegantis eloquii, et verba habens persuasibilia pacis quidem suaves et blandos sermones nobis obtulit. Et videbantur in superficie bona verba et pacifica, quae tamen si
Abbreviated transcription (Latin):
ipetis archip̾sulis. & de aduentu
multos dies senonis fecimus. eum
ecce romipete nr̃i reu̾tunt᷑: nuntiã¬
tes. qd̾ cłns pp cardinales alat̾e suoĩ
breui missurꝰ foret. qͥ int̾ regẽ. & archi¬
p̃sulem. de pace tͣctarent & reforma¬
rent ꝓposse. Int̾im uͦ omĩa debere
esse in suspenso. nec aliqͥd eccłiastice
sius archip̾suli mandãte &̃ ꝯsulen¬
te sic. Sedimꝰ itaq: ꝑdies plurimos:
aduentũ cardinaliũ p̃stolantes. Q
tancłe uenientes. senonis ꝑ nos pͥmo
uenerunt.Ideo priꝰ ad nos qͣm adre¬
gem: qͥa uie ipsoꝵ ductus sic se habuit.
fuerunt aũ qͥmissi uen̾ant qd̾ ad ip¬
sos. pacis reconciliatores icdoner. utpo¬
te uiri multum pectoris. & multũ o¬
ris habentes. Quoꝵ unꝰ clictus ẽ wil¬
les. Isti itaꝙ pͥmo uenientes ad nos:
causam nobis sui exposuerunt ad¬
uentꝰ. Et nobis qͥdem placi. it & de¬
uote. ut ad deihonorẽ. & salua eccłie
libertate int̾ cdñm regem ce noscõpo¬

Expanded text:
IPETIS ARCHIPRAESULIS REVERSIS ET IPETIS ARCHIPRAESULIS REVERSIS ET multos dies Senonis fecimus, cum ecce Romipetae nostri revertuntur, nuntiantes quod dominus papa, cardinales a latere suo in brevi missurus foret, qui inter regem et archipraesulem de pace tractarent et reformarent pro posse: interim vero omnia debere esse in suspenso, nec aliquid ecclesiastisuis archipraesuli mandante et consulente sic. Sedimus itaque per dies plurimos adventum cardinalium praestolantes. Qui tandem venientes Senonis, per nos primo venerunt; ideo prius ad nos quam ad regem, quia viae ipsorum ductus sic se habuit. Fuerunt autem qui missi venerant, quod ad ipsos, pacis reconciliatores idonei, utpote viri multum pectoris et multum oris habentes. Quorum unus dictus est Willes. Isti itaque primo venientes ad nos, causam nobis sui exposuerunt adventus. Et nobis quidem placuit et devote ut ad Dei honorem et salva Ecclesiae libertate inter dominum regem et nos compo