comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mest aĩe pet eosdem corporis sensus quedam nõ
se oblectandi in carne s experiendi ꝑ carnem ui¬
na ⁊ curiosa cupiditas noĩe cognitionis ⁊ scĩe pal¬
liato. Que qr in appetitu noscendi est eculi ã sũt
ad noscendũ ĩ sensib principes cõcupiscentia cci¬
tius discernit᷑ quid uoluptatis quid curiosita¬
tis agatur ꝑ sensus: qd̾ uoluptas pulchra cano¬
ra ⁊ suauia sapida lenia sectat᷑ curiositas autẽ
etiã hiis cõtraria cã tẽptandi nõ ob subeundã
molestiã: s experiendi nocendiq libidine. Quid
enĩ uoluptatis ht uid̾e ĩ lamato cadau̾e qd̃ ex¬
horreas: Et tñ sicubi iacet currũt: ut cõtristent᷑
ut palleãt. Tunent ⁊̃ ne in sompnis hoc uideant:
critudinis forma alia ꝑsuaserit. Ita ⁊ ĩ cet̾is sẽ¬
sib: q̃ ꝑ sequi longũ est. Ex hoc morbo cupidita¬
tis. in spectaculis exhibent᷑ queq miracula.
oꝑata ꝓcedit᷑ q̃ scire nichil prodest ⁊ nicħ ali¬

Expanded text:
nest animae per eosdem sensus corporis quaedam non se oblectandi in carne, sed experiendi per carnem uana et curiosa cupiditas nomine cognitionis et scientiae palliata. quae quoniam in appetitu noscendi est, oculi autem sunt ad noscendum in sensibus principes, concupiscentia ocutius discernitur, quid uoluptatis, quid curiositatis agatur per sensus, quod uoluptas pulchra, canora, suauia, sapida, lenia sectatur, curiositas autem etiam his contraria temptandi causa non ad subeundam molestiam, sed experiendi noscendique libidine. quid autem uoluptatis habet uidere in laniato cadauere quod exhorreas? et tamen sicubi iaceat, concurrunt, ut contristentur, ut palleant. timent etiam, ne in somnis hoc uideant, lchritudinis ulla fama persuaserit. ita et in ceteris sensibus, quae persequi longum est. ex hoc morbo cupiditatis in spectaculis exhibentur quaeque miracula. ata proceditur, quae scire nihil prodest et nihil ali
Abbreviated transcription (Latin):
quis enumeret:Quotiẽs narrantes in ania. pͥ¬
mo. q. toleramꝰ ne offendamꝰ infirmos. Deinde
paulatim libent̾ adu̾timꝰ. Canem. curcentẽ post
leporẽ iam nõ specto. cũ ĩ cͥco fit. At uero ĩ agro
si casu transeam: au̾̃tit me fortasus ab aliqua
magna cogitatione atq ad se cõu̾tit illa uena¬
tio nõ deuiare cogens corꝑe iumenti: s cordis
mclinatione. Et nisi iam in demonstrata ĩ firmi¬
tate mea cito admoneas. aut ex ip̃a uisione ꝑ
aliq̃m cõsiderationẽ in te assurg̾e. aut totũ con¬
tempnere atq transire uauꝰ hebesco. Quid cum
me domi sedentẽ filo muscas captãs uł aranea
retib suis irruentes sepe intentum facit Nũ qr
ꝑua sunt animalia ido nõ res eadem geritur ꝑ¬
go inde ad laudandũ creatorem te mirificũ acͥq

Expanded text:
quis enumerat? Quoties narrantes inania, primo quasi toleramus ne offendamus infirmos, deinde paulatim libenter advertimus? Canem currentem post leporem jam non specto, cum in circo fit: at vero in agro, si casu transeam, avertit me fortassis et ab aliqua magna cogitatione, atque ad se convertit illa venatio; non deviare cogens corpore jumenti, sed cordis inclinatione. Et nisi jam mihi demonstrata infirmitate mea, cito admoneas, aut ex ipsa visione per aliquam considerationem in te assurgere, aut totum contemnere atque transire, vanus hebesco. Quid cum me domi sedentem stellio muscas captans, vel aranea retibus suis irruentes implicans, saepe intentum facit? Num quia parva sunt animalia, ideo non res eadem geritur? Pergo inde ad laudandum te, creatorem mirificum atque
Abbreviated transcription (Latin):
lo caligante altertrũ sibi p̃riꝑe loca: t̾minos
occupare. Porro caligiuis due sunt cause: ira ⁊
mollior affectus. Is iudicii censurã enuimerat:
nil intuetur suffusus fluxa quadã ⁊ mulie¬
bri mollicie rectũ nõ uidet. nõ eris ĩnccens
qui punendus est. In tribulationib quo qͣl
te ĩuer̾us nolo dissimiles s cõstantẽ ĩ tius: cõ¬
dolentẽ ĩ alienis gaude. Magnꝰ qui ĩcidẽs in¬
adu̾sa nõ ercidit. uł parũ a sapĩa nec minoꝵ
cui p̃sens felicitas se arrisit nõ irrisit. qͣmꝙͣ
facilius ĩueneris qui sap̃iam retinuerũt cõ¬
traria sibi fortuna qm qui ꝓpicia nõ ꝑdidẽt¬
scribi ĩ ocio cauendũ est tñ ⁊ ĩ ocio ociũ. fu¬
gienda est ociositas mat̾ nugaꝵ nou̾ca uirtu¬

Expanded text:
lo caligante alterutrum sibi praeripere loca, terminos occupare. Porro caliginis duae sunt causae, ira et mollior affectus. Is judicii censuram enervat, nil intuetur; suffusus fluxa quadam et muliebri mollitie animi rectum non videt. Non eris innocens, iendum. 21. In tribulationibus quoque qualem te inveneris nolo dissimules. Si constantem in tuis, condolentem in alienis gaude. Recti cordis cidit vel parum a sapientia: nec minor cui praesens felicitas si arrisit, non irrisit. Quanquam facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, quam qui propitia non perdidescribi in otio , cavendum et in otio otium est. Fugienda proinde otiositas, mater nugarum, noverca virtu
Abbreviated transcription (Latin):
referende nũqͣm. Consecrasti os tuũ euuan¬
gelio talib ia aꝑire illicitũ. assuescere sacri¬
legiũ est. Labia inquit sacerdotis custidiũt
scĩam ⁊ legem requirũt ex ore ens. ñ utiq
nugas ⁊ fabulas. U̾bum scurrile nõ sufficit
dũ est fede ad cachinnos moueris fediꝰ mo¬
ues. Porro detrahere uł detrahentẽ audire qͥd
hoꝵ dampnabiliꝰ sit nõ facile dixerim. Non¬
parui ã pcc̃i te reum existimes si facies pc̃corũ¬
ritoꝵ. Est ⁊ aliud uiciũ. cuiꝰ si te ĩmumẽ sentis.
int̾ õs quos noui ex hiis qui cathedras ascen¬
derũt. sedebis me iudice solitarius. qr singula

Expanded text:
edeant otiosis. Consecrasti os tuum Evangelio: talibus jam aperire illicitum, assuescere sacrilegium est. Labia sacerdotis, ait, custodiunt scientiam et legem requirunt de ore ejus : non nugas dum. Foede ad cachinnos moveris, foedius moves. Porro detrahere, aut detrahentem audire, quid horum damnabilius sit, non facile dixerim. parvi te reum peccati existimes, si facies peccatoruritorum. Est item vitium, cujus si te immunem sentis, inter omnes quos novi ex his qui cathedras ascenderunt, sedebis me judice solitarius: quia veraci
Abbreviated transcription (Latin):
pidani hpĩem incognitũ hñtes auaricie sue con-¬
sulentes domũ irrumpunt res dicipiũt: ip̃mq
om̃i suppellectili prinatum u̾bis et uerberibus
exire compellunt. At ille cõtumelias suas leuit̾
ferens. suoꝵ uero mediocrit̾ dolens: uia qͣuenit
redire cepit. Nec dũ ab oppido longe secesserat ⁊¬
ecce horrende uoces menia corripiunt. q̃ cinerem

Expanded text:
pidani hominem incognitum videntes, et avaritiae suae consulentes, in domum irrumpunt, res ejus diripiunt, eumque omni supellectili privatum verbis et verberibus exire compellunt. At ille injurias suas leniter ferens, suorum vero mediocriter dolens, via qua venit regreditur. Necdum ab oppido longe recesserat, et ecce horrendae voces moenia corripiunt, quae civibus et
Abbreviated transcription (Latin):
est nobis aduersatiꝰ extrinsecꝰ formidandꝰ: in
nobis ip̃is hostis inclusus est. Intestinũ nob̾
cotidie ĩgeritur bellũ deiicte eo oĩa q̃ forinsecꝰ
sũt reddent᷑ in firma: ac militi ip̃i unui̾sa paca¬
ta erunt et subdita.

Expanded text:
im nobis est aduersarius extrinsecus formidandus: in nobismet ipsis hostis inclusus est, intestinum nobis cotidie geritur bellum. deuicto eo omnia quae forinsecus sunt reddentur infirma ac militi Christi uniuersa pacata erunt et subdita.
Abbreviated transcription (Latin):
la arduũ longũq ieinũ. Nou̾it ĩmoderata
inedia ñ mͦ mentis labefectare cõstantiã: s ⁊̃ or̃o¬
nũ efficatiã redd̾e lassitudĩe corporis eneruatam
Iinpossibileq est extingni ignita corꝑis incẽ¬
tiua: prriusqmͣ detoꝵ quoq principaliũ uiciorũ
gule cõcupiscentia: ⁊ eo usq extenuanda mens
nõ solũ ieiuniis uerũetiã uigiliis. lectione quo¬
nib occupata parit̾ ac possessa. ip̃ius cibi refec¬
tionẽ nõ tam iocunditati cõcessis qͣm oneris ui¬
robore ꝯqͥsito grauiores pugnas neqͥciaꝵ celesti¬
ũ exꝑiri: si carnẽ fragilẽ resistẽtẽ sp̃ui nr̃o subiu¬

Expanded text:
la arduum longumque ieiunium. nouit inmoderata inedia non modo mentis labefactare constantiam, sed etiam orationum efficaciam reddere lassitudine corporis eneruatamInpossibile namque est extingui ignita corporis incentiua, priusquam ceterorum quoque principalium uitiorum  concupiscentia et eo usque extenuanda. mens non solum ieiuniis, uerum etiam uigiliis, lectione quonibus occupata pariter ac possessa ipsius cibi refectionem non tam iucunditati concessam quam oneris uirobore non quaesito grauiores pugnas nequitiarum caelestium experiri, qui carnem fragilem resistentem spiritui nostro subiu
Abbreviated transcription (Latin):
on qͣlitas sola s ⁊ qͣntitas escaꝵ aciem cor¬
dis obtundit: ac mente cũ carne parit̾ ĩ¬
pugnata noxiũ iticioꝵ fomitẽ igneũq succen¬
dit. Quib libet escis refectus uent̾: seminaria
Faciliꝰ uidemꝰ uiros qui ab escis corpulentiorib
õimodis temperarẽt: qmͣ moderate usos ꝓ ncc̃ita¬
fic̾e ad usum uiuendi temperantie discretio ri¬
gida iudicau̾it. nõ qͣntũ. desiderii appetitꝰ expos¬

Expanded text:
 qualitas sola, sed etiam quantitas escarum aciem cordis obtundit ac mente cum carne pariter inpinguata noxium uitiorum fomitem igneumque succendit. Quibuslibet escis refectus uenter seminaria facilius uidimus uiros qui ab escis corpulentioribus omnimodis!? temperarent, quam moderate usos pro necessitaficere ad vivendi usum temperantiae discretio rigida judicaverit, non quantum desiderii appetitus expos
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens ire cepit: angło dñi comitante ad eñ¬
dem ꝓbr̃m sub oñi celeritate ꝑuenit. ⁊ ꝑ nastã
solitudinẽ rectissimo tramite utriq ad iurũ dei
me mrgi gertrudi cũ aliis iurginib secũ cõmo¬
menta mitti: ad sepeliendũ corpꝰ suũ. Qd̃ ⁊ fc̃m¬

Expanded text:
niunctum. Sed, angelo Domini comitante, ad eundem presbiterum sub omni celeritate pervenit, et per vastam solitudinem rectissimo tramite utrique ad virum Dei mae Gertrudi cum aliis virginibus secum commomenta mitti ad sepeliendum corpus suum; quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fc̃m est. Tum nir dei magis ac magis ĩgenus¬
cens. iamq ad celestem prĩam hanelans mi¬
nistro sͥ parenti p̾cepit. ut sͥ lapidem afferret.
lapidẽ qui uix duoꝵ manib uehi poterat de
laudes dei dicendas assistebat. ip̃m humeris
portabat. S antiquꝰ hostis inuidẽs eiꝰ ꝓfectib¬

Expanded text:
ctum est. Tum vir Domini magis ac magis ingemiscens iamque caelestem patriam anhelans, ministro sibi parenti praecepit, ut lapidem sibi afferret. m, qui vix duorum manibus vehi poterat, delaudes Dei dicendas assisteret, ipsum humeris portabat. 11. Sed antiquus hostis humani generi
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. cͦ. xxxuii. siccitas tanta fuit ĩ fran¬
cia qͣntã nemo quitũc uiueret se iudisse uel
antecessorib suis audisse testaret᷑. ita ut fontes
et ꝑutei qͥdã fluuii ⁊̃ siccarent᷑. Comes picta
ueñ. guilłs ad sc̃m iacobũ ĩ galicia or̃onis cã
cobi moritur. ⁊ ante altare sepelitur. Qͥ mo¬
riturꝰ ꝓceres suos quos secũ habebat cõtestat᷑
ut filia sua maior alienordis ludouico iunio¬
ri francoꝵ regi cũ aquitanie ducatu itxor tra

Expanded text:
. 2. 9 Siccitas tanta fuit in Francia, quantam nemo, qui tunc viveret, se vidisse vel ab antecessoribus suis audisse testaretur, ita ut fontes et putei, quidam etiam fluvii siccarentur. Imperaus ad Sanctum Jacobum in Galatia orationis causa cobi moritur, et ante altare sepelitur. Qui moriturus proceres suos, quos secum habebat, contestatur, ut filia sua major Alienordis Ludovico juniori Francorum regi cum Aquitaniae ducatu uxor tra
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ crastinũ milites ep̃o referunt. Ad est ep̃c. iucto¬
riam stupet qmͣ ꝑ petrũ exertuit d̾s. clientes ꝓ¬
prios dirigit. qui recto retecto ⁊ fune dimisso g
Postqͣm autem eam petrus effocauit. ĩ cellula
tantus fetor ip̃m qui sacris illam armis ꝑe¬
merat. ⁊ astantes obsedit. ut nemini ambi¬

Expanded text:
in crastinum milites episcopo referunt. Adest episcopus, victoriam stupet quam per Petrum exercuit Deus, clientes proprios dirigit, qui tecto retecto, et fune demisso, Postquam autem eam Petrus offocavit in cellula, tantus fetor ipsum qui sacris illam armis peremerat et astantes obsedit ut nemini ambi
Abbreviated transcription (Latin):
cegitationib euagantes nec dolere norũt cũ abuł¬
lã cõtemplatiõe que singularis est distrahuntͣ
iec hñt qd̃ se doleant amisisse. Qe ca que ĩꝑfec

Expanded text:
cogitationibus euagantes nec dolere norunt, cum ab illa contemplatione quae singularis est distrahuntur, nec habent quod se doleant amisisse, quippe qui mentem
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ inimitꝰ seneritatem iudicis cõmouebit in¬
uidia q̃ntomagis cũ illi occultoꝵ oĩm cognito¬
ti pro ĩminenti perpetue mortis ꝑicło supplicamꝰ
p̾sertim cũ ediu̾so callidꝰ seductor pariter ⁊ cri¬
minator assistat intenta atq sollitita or̃one iu¬
dicantis pietas imploranda est: Nec leui põco as
.q. ab oculis nõ uidentis nec audientis cegitat̃o¬
nis ĩprobe uanitatẽ secutꝰ abscesserit. Iui a̾ qui
cculos cordis sui contegũt. crasso uelamine uicioꝵ¬

Expanded text:
simus inimicus seueritatem iudicis conmouebit insimus inimicus seueritatem iudicis conmouebit inuidia: quanto magis, cum illi occultorum omnium cognitori pro inminenti perpetuae mortis periculo supplicamus, praesertim cum e diuerso callidus seductor pariter et criminator adsistat, intenta atque sollicita oratione iudicantis pietas inploranda est! nec iniuste non soquasi ab oculis non uidentis nec audientis cogitationis inprobae uanitatem secutus abscedat. illi autem, qui oculos cordis sui contegunt crasso uelamine uitio
Abbreviated transcription (Latin):
auelli. Qd̃ .n. tam ꝑtinax scõꝵ studiũ qd̾ tam ar¬
duũ potest ẽẽ ꝓpositum cui nõ aliqñ ille u̾sutꝰ in¬
sidiator illudat: Qͥs ita solitudĩs secreta sectatꝰ¬
tam familiaris est do̾ tãꝙ cõiunctꝰ qui apłi cũ
illud ĩꝑiũ quo sine intermissione orare nos p̃cepit
uł uno die se gaudeat executũ: Que licet oĩa ñ¬
nullis que sunt grauiorib uiciis ĩuoluti leuia
atq a pcc̃i pena aliena uideant᷑. scientib tñ ꝑ fec¬
tionis bonũ ⁊ minimaꝵ rerũ multitudo grauissi¬
repserit. s uł psalmi qui dicendꝰ est recordatio or̃c¬
nis tp̃re intentionẽ supplicantis au̾tit. Sin. in¬
quiũt cũ a quolib sublimi hoĩe ñ dicã pro uita
mus totã ĩ eo mentis ⁊ corꝑis aciem defigentes
de nutu eiꝰ trepida expectatione pendemꝰ nõ medio¬
crit̾ formidãtes. ne qd̃ forte ĩeptũ aut ĩ congru¬
nus obrepserit qͣnta ĩꝑniciem nr̃am uigilantis¬

Expanded text:
u. Quod enim tam pertinax sanctorum studium, quod tam arduum potest esse propositum, cui non aliquid ille versutus insidiator illudat? Quis ita solitudinis sectattam familiaris Deo, tamque conjunctus, qui apostolicum illud imperium, quo sine intermissione orare nos praecipitur, vel uno die se gaudeat exsecutum? Quae licet omnia nonnullis, qui sunt crassioribus uitiis inuoluti, lenia atque a peccato paene aliena uideantur, scientibus tamen perfectionis bonum etiam minimarum rerum multitudo grauissirepserit, sed vel psalmi qui dicendus est recordatio orationis tempore intentionem supplicantis averterit: Si enim, inquiunt, cum sublimi homini non dicam pmus, totam in eum carnis et mentis aciem defigentes de nutu eius trepida expectatione pendemus, non mediocriter formidantes ne quod forte ineptum aut incongrunus obrepserit, quanta in perniciem nostram uigilantis
Abbreviated transcription (Latin):
lo ꝑ angelũ ut mitteret ualeritianas
⁊ diligentissĩe requiret ubi sc̃s saluius cum
discipło suo requiescet. Qd̃ ei dictum est per
tres noctes cõtinuas. ĩuentiq sũt ꝓdente eos
genardo ⁊ adductus est genardꝰ ⁊ submegardꝰ
iussit rex genardo ⁊ submegardo amputari ui¬
rilia ⁊ oculos erui. Winegardo ã seruo oculos
tm̃ erui. Et ĩposita sũt corpora scõꝵ suꝑ plan¬
stra ut adducerent᷑ ad ecc̃am sci uedasti ⁊ non
potuerũt moueri adducta multitudĩe boum.
Et relinquẽtes ĩ plaustro duos boues tm̃ ꝑ
miserũt illos ire quo uellent. Et cũ sũma te¬
stinatione ꝑducerũt illa duo boues ad ecc̃am
sc̃i marti. ⁊̃ qua sc̃s saluius orare cõsuerat
uixta ualentianas ⁊ ibi posita sũt. Et dedit
karolus scõ saluio tciam ꝑtẽ illiꝰ fisci. Eo tp̃re
uenerũt due sorores cuiꝰdam ducis francoꝵ
ad regẽ karolũ cõquirentes de fr̃e suo qd̾ he¬
reditatẽ eis auferret. Conuentꝰ suꝑ hoc a rege

Expanded text:
 Carolo, ut mitteret Valentianas, et diligentissime requireret ubi sanctus Salvius cum discipulo suo requiesceret. Quod ei dictum est per tres noctes continuas. Inventique sunt, prodente eos Genardo; et adductus est Genardus et Winegardujussit rex Genardo et Winegardo amputari virilia, et oculos erui, Winegario autem servo oculos tantum erui. Et imposita sunt corpora sanctorum super plaustra, ut adducerentur ad ecclesiam Sancti Vedasti, et non potuerunt moveri adducta multitudine boum. Et relinquentes in plaustro duos boves tantum, permiserunt illos ire quo vellent: et cum summa festinatione perduxerunt illa duo boves ad ecclesiam Sancti Martini, in qua sanctus Salvius orare consueverat, juxta Valentianas, et ibi posita sunt. Et dedit Carolus sancto Salvio tertiam partem illius fisci. Eo tempore venerunt duae sorores cujusdam ducis Francorum ad regem Carolum, conquerentes de fratre suo, quod haereditatem suam ejus auferret. Conventus super hoc a rege,
Abbreviated transcription (Latin):
saliio. subinegardꝰ ã filius eiꝰ cũ ueniss ad
ecc̃am ĩ qͣ sc̃s quiescebat et oraret sͥ dari ueni¬
am cõmota est tota ecc̃a. Q tremefc̃s et cõu̾¬
sus ĩ fugam. uenit ad monast̾iũ sc̃i aman¬
di ⁊ ibi ꝑmansit lugens et penitẽs omnib
dieb uite sue. Genardꝰ quo p̃r eiꝰ amissis cor¬
poralib ocuł spiritales recepit residens ĩ domo
sua ⁊ pnĩam agens. Winegatiꝰ ã secuus ue¬
nit ad sc̃m saluiũ ⁊ ꝓstratus añ corpus eiꝰ
cũ młto ymbre lacrimaꝵ recepit lumẽ ĩ uno

Expanded text:
Silvio. Winegardus autem filius ejus cum venisset ad ecclesiam, in qua sanctus quiescebat, et oraret sibi dari veniam, commota est tota ecclesia. Qui tremefactus et conversus in fugam, venit ad monasterium Sancti Amandi: et ibi permansit lugens et poenitens omnibus diebus vitae suae. Genardus quoque pater ejus, amissis corporalibus oculis, spirituales recepit, residens in domo sua, et poenitentiam agens. Winegarius autem servus venit ad sanctum Salvium, prostratus ante corpus ejus cum multo imbre lacrymarum, recepit lum
Abbreviated transcription (Latin):
cõciliare solebat nec inter penitẽtes ẽẽ ĩ ecc̃a mere¬
bat᷑. ecce angelus dñi media nocte apparuit ei di¬
cens: peccatũ eiꝰ eẽ dimissũ. p̾cepitq ei ut exiret ⁊
Qui cũ p̾numio t̾rore ixnde̾ uix poss. ait. Nõ pos¬
sum hinc egcedi qr dñs mens sc̃s remigiꝰ clauẽ
huiꝰ ostii serũ ht̃. ꝙ ⁊ sigillo suo signauit. Cui an¬
gelus. Ut stias metͥ a deo missũ sicut celũ aꝑtũ
est tͥ ua i hoc ostiũ patebit t̾. Et statim saluo sigil
lo ⁊ cera aꝑtum est. Tunc genebaudꝰ iactans se¬
ueniret ad me: nõ hinc egrediar nisi sc̃s remigiꝰ
huc uenerit qui hic me teclusit. Et statim ange

Expanded text:
conciliare solebat, nec inter penitentes in ecclesia esse mereconciliare solebat, nec inter penitentes in ecclesia esse merebatur, ecce, angelus domini media nocte apparuit ei dicens peccatum eius esse dimissum. Precepitque ei ut exiret etQui cum pre nimio terrore respondere non posset, ait: «Non possum hinc egredi, quia dominus meus sanctus Remigius clauem huius hostii secum habet, quod et sigillo suo signauit». Cui angelus: «Vt scias me tibi a deo missum, sicut celum apertum est tibi, ita et hoc hostium tibi patebit». Et statim saluo sigillo et cera hostium apertum est. Tunc Genebaudus se iactans ristus modo ueniret ad me, non hinc egrediar nisi sanctus Remigius huc uenerit, qui hic me reclusit». Et statim ange
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Candẽ ĩ se reu̾sus ep̃t: misit ad scm̃ remiguĩ
ut laudunũ ueniret. qr talis cã emerserat. quã
ip̃e ꝑ se emendare nõ poterat. Ueniẽs et deuote sus¬
ceptus: ep̃m int̾rogauit cur eũ uocauerat. Tũc ge¬
nebaudꝰ cũ magno fletu ⁊ eiulatu uolẽs tollere
stolã suã de collo suo ⁊ ꝓcidere ad pedes scĩ remigii:
cũ magna uirtute ab eo est recentus ne stolam
deponeret. Et postqͣm diu ambo fleuerũt. intellexit
let deponere: ux poterat ei genebaud̃ qd̾ fecerat
tũ et pene desperatũ blande cõfortauit eum dicẽs
qd̾ magis peccaret eo qd̾ desperabat: qmͣ de hoc
qd fecerat. Reclusit itaq eum ĩ parua cellula
septem annis ⁊ ip̃e intetim eiꝰ ecc̃am guberna¬
uit. Septimo a anno cũ idem genebandꝰ ĩ iugi¬
lia cene dñi ĩ or̃one ꝑ noctaret ⁊ se lacrimis affi¬
ceret de hoc ꝙ ip̃e qͥ alios penitentes feria .uͣ. dño re¬

Expanded text:
uit. Tandem ad se reuersus episcopus misit ad sanctum Remigium uit. Tandem ad se reuersus episcopus misit ad sanctum Remigium ut Laudunum ueniret quia talis causa emerserat quam ipse per se emendare non posset. Veniensque et deuote susceptus episcopum interrogauit cur eum uocauerat. Tunc Genebaudus cum maximo fletu et eiulatu uolens tollere stolam suam de collo suo et procidere ad pedes sancti Remigii, cum magna uirtute ab eo est retentus ne stolam deponeret. Et postquam diu ambo fleuerunt, intellexit let deponere: uix poterat ei Genebaudus pre lacrimis contritum et pene desperatum, blande confortauit eum dicens quod magis peccaret quia desperabat quam de hoc quod fecerat. Reclusit itaque eum in parua cellula septem annis et ipse interim eius ecclesiam gubernauit. Septimo anno cum idem Genebaudus in uigilia cene domini in oratione pernoctaret et se lacrimis afficeret, de hoc quod ipse qui alios penitentes feria quinta domino re
Abbreviated transcription (Latin):
ollatis a clodoueo rege multis p̃diis ecc̃e
remensi: sc̃s remigiꝰ multa eoꝵ ꝑte data
ecce laudunensi sedẽ ep̃atꝰ ibi ẽẽ cõstituit. Primũ¬
q illic ep̃m genebaudũ constituit. Ex gestis scĩ¬
remigii. Hic relicta uxore nepte .s. bĩ remigii
cũ ip̃o uuuere ceperat. Qͥ genebaudꝰ patũ atcen¬
dens uirtutẽ hoĩs contͣ ꝑccm suam uxorẽ elausã
cã instruendi frequent ad se ꝑmisit uenire. Ta̾¬
dem sicut gutta cauat lapidem: crebre frequen¬
tationes ⁊ blanda colloquia aĩm ep̃i ad peccatũ
traxerunt. Contipiẽs gͥ mulier: mandauit ei se¬
creto dicens quia filiũ masculũ genuisti. Qui
cõfusus: remandauit dicẽs. Puer generatꝰ est in
latrocinio. Uolo ut latro uecetur. At ne suspicio
inde preced̾et: uxorẽ suam sieut prius ad se uenire
ꝑmilit. Qui tñ iterũ post fletũ illiꝰ peccati: ad pec¬
catũ rediit. cõcepitq mulier et ut prius manda¬
uit ꝙ filiam gentierat. At ille eã uulpetulã noĩa¬

Expanded text:
ollatis a Ludowico rege multis prediis aecclesiae Femensi, Remigius, multa eorum parte data aecclesiae Laudunensi, sedem episcopatus ibi esse constituit; primumque illic episcopum Genebaudum contituit, et eundem iem, qui relicta uxore sua, nepte beati Remigii, cum ipso uiuere iam ceperat. Qui Genebaudus parum attendens uirtutem hominis contra peccatum, uxorem suam causa instruendi frequenter ad se uenire permisit. Tandem sicut gutta cauat lapidem crebre frequentationes et blanda colloquia animum episcopi ad peccatum traxerunt. Concipiens ergo mulier mandauit ei secreto dicens quia: «Filium masculum genuisti». Qui confusus remandauit dicens: «Puer generatus est in latrocinio. Volo ut Latro uocetur». At ne suspicio inde procederet, uxorem suam sicut prius ad se uenire permisit. Qui tamen iterum post fletum illius peccati ad peccatum rediit. Concepitque mulier et ut prius mandauit quod filiam generauit. At ille eam Vulpeculam nomina
Abbreviated transcription (Latin):
sca ꝯu̾satione ꝓfecit opinione clariit. rebus
sidi regis anglie cepit religio cistellensis. ꝑtin¬
autẽ ad głam anglie qd̾ talem uirũ genuit qui
huiꝰ religionis ⁊ auctor fuit et mediator. Is fuit
hardindus noie a pu̾o scireburne monachus po¬
stea pannos illos ꝑosus: scotiam mox franciam
contendit. ubi aliqͥuot annis studuit. Demde ro¬
mam cũ cłico cõsorte profectus est. qui eundo et
redeundo cotidie totũ ꝑsalteriũ cantitabant. Nein¬
de burgundiam regressus ĩ molismo nouo ⁊ mag¬
no monastio se recepit. Ibi cum ei q̃dam ꝓponeren¬
tur obseruanda q̃ nõ erant de regula. cepit r̃onem
eorum ĩquirere. et tam diu dequib dã suꝑfluis cũ
uno et alio dispitauit. ut alpem ip̃m ⁊ ãlios .xuii.
ĩ suam sñiam iduceret. Igit᷑ cistellas uenere. i ocũ
pus salmosũ et ibi steterunt suffragio archiep̃i
uiẽnensis qͥ nũc apłicus est. Abbas tandẽ qui cũ

Expanded text:
sancta conversatione profecit, opinione claruit, rebus sancta conversatione profecit, opinione claruit, rebus II, regis Angliae coepit religio Cistellensis. Pertinam Angliae, quod talem virum genuerit, qui hujus religionis auctor fuit et mediator. Is fuit Hardingus nomine, a puero Sorebarnae monachus. Postea pannos illos pertaesus, Scotiam, mox Franciam contendit: ubi aliquot annis studuit. Deinde Romam cum clerico consorte profectus est: qui eundo et redeundo quotidie totum Psalterium cantabant. Deinde Burgundiam regressus, Molismo novo et magno monasterio se totondit. Ibi cum ei quaedam proponerentur observanda, quae non erant de Regula, coepit eorum rationem inquirere, et tandiu de quibusdam superfluis cum uno et alio disputavit, ut abbatem ipsum et alios 22 in suam sententiam induceret. Igitur Cistellas venere, locum prius salinosum; et ibi steterunt suffragio archiepiscopi Viennensis, qui nunc apostolicus est. Abbas tandem qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
si iuri Walt̾i cabilonensis ep̃i necnon et ila¬
rissimi principis odonis brirgundie ducis. freti
cõsilio auctoritate roborati.inuentam hecemũ
ĩ abbatiam cõstruere ceperunt p̾fato albẽ ro¬
berto ab illius dyccesis ep̃o iudelicet cabilonen¬
se suscipiente curã uirgamq pastoralem cet̾is
sub ip̃o ĩ eodem leco furmantib stabilitatẽ. At
uͦ pt̃ nõ multũ tpr̃is fc̃m est ut idem albas rob̾¬
tus requirẽtib eum monachis molism̃sib ppͥ
utbam scd̾i uissu walt̾i cabilonensis ep̃i licẽ¬
tia ⁊ assensu molismũ reduceret᷑. ⁊ albericus
uir religiosus ⁊ sc̃s ĩ ip̃ius leco substitueret᷑. hoc
sane inter utramq ecc̃am seq̃stre pacis gr̃a re¬
tento ⁊ apłica auctoritate cõfirmato ut ex eo iã
tp̃re neutra illaꝵ utriuslib monachũ ad hĩtan¬
dum sñ cõmendatione regulari suscipetẽt. Qꝰ
fc̃o nouũ monast̾iũ noui pris sollicitudine et
industria ĩ breui non mediocrit̾ d̾o cooꝑante in

Expanded text:
si viri, Walterii Cabilonensis episcopi, nec non et clarissimi principis, Odonis Burgundie ducis, freti consilio, auctoritate roborati, inventam heremum in abbatiam constituere ceperunt, prefato abbate Roberto ab illius diocesis episcopo, videlicet Cabilonense, suscipiente curam virgamque pastoralem, ceteris sub ipso in eodem loco firmantibus stabilitatem. At vero post non multum temporis factum est, ut idem abbas Robertus, requirentibus eum monachis Molismensibus, pape Urbani secundi jussu, Walterii Cabilonensis episcopi licentia et assensu, Molismum reduceretur, et Albericus, vir religiosus et sanctus, in ipsius loco substitueretur; hoc sane inter utramque ecclesiam, sequestre pacis gratia retento et apostolica auctoritate confirmato, ut ex eo jam tempore neutra illarum utriuslibet monachum ad habitandum sine commendatione regulari susciperet. Quo facto, novum monasterium novi patris sollicitudine et industria in brevi, non mediocriter Deo cooperante, in
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾q wantũ dereliquit qui fere uniꝰ hore spa¬
cio pependit ĩ aere. Cũq alt̾m wantũ rex spi¬
nis impless ⁊ illud ep̃o tradere uoluiss idn
illũ pͥmũ pendere ĩ aere. Post hec cum flores
de wanto eicere cuꝑet cõuersi sunt ĩ mãna
⁊ hoc manna mͦ est apud sc̃m dyonisium. Qd̾̃¬
a multis putatur ẽe de illo manna antiquo
qd̾ pluit dñs ĩ desetto. Om̃s egri qui ibi aderãt
ad odorem floꝵ sami fc̃i sunt. Hiis iͣ gestis. ecce
turba infinita ec̃cam iuolenter int̾rans clama¬
re cepit. Uete hodie est rrnis dies. Nam odor de
forib exiens totã ciuitatem impleuerat et

Expanded text:
uterque uvantum dereliquit: qui fere unius horae spauterque uvantum dereliquit: qui fere unius horae spatio pependit in aere: cumque alterum uvantum rex spinis implesset, et illum episcopo tradere voluisset, vidit illum primum pendere in aere. Post haec cum flores de uvanto ejicere cuperet, conversi sunt in manna; et hoc manna modo est apud S. Dionysium: quod multi putant esse de illo manna antiquo, quod pluit Dominus in deserto. Omnes qui ibi aderant, ad odorem florum sani facti sunt. His ita gestis, ecce turba infinita ecclesiam violenter intrans, clamare coepit: « Vere hodie est resurrectionis dies. » Nam odor de floribus exiens totam civitatem impleverat et
Abbreviated transcription (Latin):
andem aduiratꝰ ⁊ coactus aliquod
munꝰ ꝓ amore dei acciꝑe petiuit de reli¬
Tertia die karolus peccata sua cõfessus ẽ ebror¬
no archiep̃o deinde utriq cleri psalmos cum
letania inchoant. Cũ a daniel neapolitanus
antistes aperiuss thecam ĩ qua spinea corona
erat tantus odor exinde exiit ut om̃s putarẽt
se ĩ paradyso ẽẽ. Tũc karolus ꝓstratꝰ ĩ pauimẽ¬
ĩfudit ⁊ ĩebriauit ⁊ flores enutt̾e cepit. Tanta¬
q lix cũ odore affuit. ut õs sua uestimenta
celestia ẽẽ putarent. Cũq damel adunca foi¬
cipe robur ip̃ius ligni secare inciꝑet tũc ma¬
gis ⁊ magis florere cepit. Tñc karolus ĩ ar¬
boreo pallio qd̃ ad hoc pͣparauerat. suscepit
de floribus ⁊ impleuit wantũ suũ dextrum
De hinc aliũ w̾antũ ad suscipiendas spinas
pparans. tradidit illũ cũ florib ebromo ar¬
chiep̃o. Cum utriusq oculi pre lacrinus im¬
pediti ẽent ille putans se accepisse ⁊ iste dedisse.

Expanded text:
andem adjuratus et coactus, aliquod munus pro amore Dei suscipere, petivit de relitertia die Carolus peccata sua confessus est Ebroino archiepiscopo, deinde utrique clerici psalmos cum litania inchoant. Cum autem Daniel Neapolitanus antistes aperuisset thecam, in qua spinea corona erat, tantus odor inde exiit, ut omnes putarent se in paradiso esse. Tunc Carolus prostratus in pavimeninfudit et inebriavit et flores emittere fecit; tantaque lux cum odore adfuit, ut omnes sua vestimenta coelestia esse putarent. Cumque Daniel adunca forcipe robur ipsius ligni secare inciperet, tunc magis et magis florere coepit. Tunc Carolus in arboreo pallio, quod ad hoc praeparaverat, suscepit de floribus et implevit uvantum suum dextrum, dehinc alium uvantum ad suscipiendas spinas praeparans, tradidit illum cum floribus Ebroino archiepiscopo: cumque utriusque oculi prae lacrymis impediti essent, ille putans se accepisse et iste dedisse,
Abbreviated transcription (Latin):
xxiii annos ⁊ menses tres hñs in infirmita¬
te sua cecus. mutus ⁊ surdus. Hic ĩ extracti¬
one spine corone uisũ recepit. ⁊ ĩ sectione au¬
ditũ. ⁊̃ emissione florũ loq̃lam. Post ħ p̃fatꝰ
danel dñicũ flauũ manib elatis regi tribuit
Q cũ de alabastro ĩ quo absconditꝰ erat extra¬
heret᷑ sanat᷑ est puer quidam sinistrã manũ
⁊ totũ latus simistrũ ab ut̾o m̃ris hñs aridũ ⁊
cucurrit ad ecc̃am dicẽs qd̾ circa horam nona
lecto iacens. ꝙ ĩ extasi positꝰ uide sͥ uisus ẽ quẽ¬
dam canutũ fabrũ adunca forcipe extrahere
ex sinist᷑ manu sua ⁊ sinistro pede similiter
arido. clauũ ⁊ a latere lanceam. Data sunt p̃¬
meonis. Que oĩa recondidit rex ĩ sacco de bul¬
banio t̾gore fc̃o ⁊ ad collũ suũ suspendit ad in
sedit karolus sex mensib ⁊ uno die. Ueniente
ã eo aqͥsgranũ. sanati sunt ceci ĩnumeri. febri¬

Expanded text:
 annos et menses tres habens in infirmitate sua, caecus, surdus et mutus. Hic in extractione spineae coronae visum recepit, in sectione auditum, in florum emissione loquelam. Post haec praefatus Daniel Dominicum clavum manibus elatis regi tribuit. Qui cum de alabastro, in quo reconditus erat, extraheretur, sanatus est puer quidam, sinistram manum et totum latus sinistrum ab utero habens aridum: et cucurrit ad ecclesiam, dicens, quod circa horam nonam lecto jacens, quasi in exstasi positus, videre sibi visus est quemdam canutum fabrum adunca forcipe extrahere ex sinistra manu sua, et sinistro pede similiter arido, clavum, et a latere lanceam. Data sunt prmeonis. Quae omnia rex recondidit in sacco de bulbanio tergore facto et ad collum suum suspendit ad inssedit Carolus sex mensibus, et uno die. Veniente autem eo Aquisgranum, sanati sunt caeci innumeri, febri
Abbreviated transcription (Latin):
iinu uenirẽt aquisgranũ iude reliquias qͣs de
ierłm ⁊ de cõstantinopoli aduererat. pͥus ꝓc̃ca
dictio ista reliquiaꝵ. In hoc consilio fuit leo ppͣ
⁊ tutpiñ archiep̃e ⁊ achilleus alexandrinus
ep̃c ⁊ theophilus antiochenꝰ ⁊ alii plurimi ep̃i

Expanded text:
enirent Aquisgranum, videre reliquias quas de Jerusalem et de Constantinopoli adduxerat, prius peccata dictio ista reliquiarum. In hoc concilio fuit Leo papa, et Turpinus archiepiscopus et Achilleus Alexandrinus episcopus et Theophilus Antiochenus et alii plurimi epi
Abbreviated transcription (Latin):
largitatis sue uiscera in expensis ecc̃e carnotẽ¬
sis effuderit. Huiꝰ cinitonis anno xrͦ mortuus
est robertꝰ rex francoꝵ hugonis filius uir ele¬
mosinis deditꝰ. ado ut festis dieb cum exueret
seuł indueret uestib regiis. si non aliud ad
manũ hr̃et. ip̃as uestes pauꝑib distribueret
nisi ex industria uestiarii egenos ĩ oportune
petentes arterent.

Expanded text:
largitatis suae viscera in expensis Ecclesiae Carnotenlargitatis suae viscera in expensis Ecclesiae Carnotensis effuderit. Hujus Cinitonis an. 15, mortuus est Robertus rex Francorum Hugonis filius; vir eleemosynis deditus, adeo ut festis diebus cum exueret se vel indueret vestibus regiis, si non aliud ad manum haberet, ipsas vestes pauperibus distribueret: nisi ex industria vestiarii egenos importune petentes arcerent.
Abbreviated transcription (Latin):
lantẽ subegit. Erat tunc in anglia uir sapien¬
tissimꝰ egernoldus archiep̃c cantuariensis. sed̃s
post liĩgũ p̃t elphegum mnrem t̾cius: ex deca¬
no assumptꝰ ĩ ep̃m. Qui sc̃m elphegum a lun¬
donia reuexit cantuariã. Qui roma rediẽs apd̃
papiam brachiũ sc̃i augustini doctoris magni.
centũ talentis argenti et talento auri cõpara¬
tum: apud cõuicturiam misit. Huuꝰ ⁊̃ monitu
cer cunto ad transmarinas ecc̃as pecumias mi¬
sit et maxime ad ecc̃am carnotensem: ubi tũc
qui fundamenta ecc̃e sc̃e dei genitricis iecit. et
eandẽ ꝑfecit miro lapideo tabulatu. Q ⁊̃ ab ea¬
dem dei genitrite in infirmitate sua uisitatus
fuisse dicitur: ⁊ de eius lacte sc̃issimo recreatꝰ
Hic enim multo amore ⁊ felicissimo. ĩ honorẽ
bẽ uirginis dei genitricis exarsit: qd̾ ostendũt
cantus de ea quos ille edidit celestia uota so¬
nantes. Int̾ cetera eius opuscula extat epłaꝵ
nolumẽ: ĩ quaꝵ una gras agit. cinitoni qd

Expanded text:
ir sapientissimus Egelnotus archiepiscopus Cantuariensis, secundus post Livingum, post Elfegum martyrem ex decano assumptus in episcopum; qui sanctum Elfegum a Londonia revexit Cantuariam. Qui Roma rediens, apud Papiam brachium sancti Augustini doctoris magni 100 talentis argenti, et talento auri comparatum, apud Conventuriam misit. Hujus etiam monitu rex Cinito ad transmarinas Ecclesias pecunias misit: et maxime ad Ecclesiam Carnotensem, ubi tunc qui fundamenta Ecclesiae sanctae Dei Genitricis fecit: et eamdem perfecit miro lapideo tabulatu: qui etiam ab eadem Dei Genitrice in infirmitate sua visitatus fuisse dicitur, et de ejus lacte sanctissimo recreatus. Hic enim multo amore et felicissimo in honorem beatae Virginis Dei Genitricis exarsit: quod ostendunt cantus de ea, quos ille edidit coelestia vota sonantes. Inter caetera ejus opuscula exstat Epistolarum volumen; in quarum una gratias agit Cinitoni, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bernardꝰ puerũ sͥ cum diuina claritate
astantem. et magna auctoritate sͥ p̃cipientem
ut fiducialit̾ leq̃retur quicqͥd ei suggeret᷑ ĩ aptio¬
qui loq̃ret᷑ in eo. Quidã fr̃ quem pro secreta culpa
abstinere p̃̾ceperat a cõmunione ĩ quadã p̃cipna
sollempnitate. erubescẽs ꝙ solus remaneret ĩcõicat᷑
iuit cũ aliis coĩtare. Quẽ uidẽs sc̃s cõmunionem
illi negare noluit. s tacite p̃catꝰ est ut d̾s aliquid
meliꝰ de tanta p̾sũptione ordinaret. Ille gͥ fr̃ sũp¬
tũ corpꝰ dñi nullo mͦ glutire potuit. Post sextam
uͦ traxit sc̃m ĩ partẽ cõfitens ei p̾sumptionẽ sua̾
torneamentũ iussit dari ceruisiam quã benedye¬
erat ad bibendũ. Qui statim cõu̾si sunt. Walter
de monte nurabili cũ ĩfantulus oblatꝰ eẽt ei a
m̃r̃e sua ad benedicendũ qr ĩ eiꝰ. domo hospitatus
etat: cũ int̾loqñdũ sc̃s aliquotiẽs manũ ꝓten¬
deret multotiẽs osculat᷑ est manũ eiꝰ trahens eã

Expanded text:
Bernardus puerum sibi cum divina claritate astantem, et magna auctoritate sibi praecipientem, ut fiducialiter loqueretur, quidquid ei suggereretur in apertioqui loqueretur in eo. Quidam frater, quem pro secreta culpa abstinere praeceperat a communione in quadam praecipua solemnitate, erubescens quod solus remaneret incommunicatus ivit cum aliis communicare. Quem videns sanctus communionem illi negare noluit; sed tacite precatus est, ut Deus aliquid melius de tanta praesumptione ordinaret. Ille ergo frater sumptum corpus Domini nullomodo glutire potuit. Post sextam vero traxit sanctum in partem, confitens ei praesumptionem suam: torneamentum jussit dari cervisiam quam benedixerat ad bibendum, qui statim conversi sunt. Valcherus de Monte mirabili, cum infantulus oblatus esset ei a matre sua ad benedicendum, quia in ejus domo hospitatus erat, cum inter loquendum sanctus aliquoties manus protenderet, multoties osculatus est manum ejus trahens eam
Abbreviated transcription (Latin):
et principes dedere karolo. ecc̃am bĩ iacobi tunc
ꝑtres annos ĩillis oris ꝯmorãs augmentauit
tiit. eãq ĩ tintinnabulis ⁊ palleis ⁊ libris decen¬
ter ornauit. De residuo auro ⁊ argento ĩmenso
qd̃ de hyspania acculit. fecit has ecc̃as. bẽ ma¬
rie uirginis aqͥsgram bĩ iacobi ĩ eadem uilla.
item bĩ iacobi apud urbẽ biterensẽ. itẽ bĩ iaco¬
bi apud tolosã. itẽbĩ iacobi ĩ gasconia. int̾ ur¬
bem aram. ⁊ sc̃m ioh̃em sordue uia iacobita. itẽ
iacobi apud parisius int̾ secanã ⁊ montẽ inrͣm.¬

Expanded text:
et principes tunc dedere Carolo, ecclesiam Beati Jacobi tunc et principes tunc dedere Carolo, ecclesiam Beati Jacobi tunc per tres annos ituit; eamque tintinnabulis, et palleis, et libris, decenter ornavit. De residuo auro et argento immenso, quod de Hispania attulit, fecit has ecclesias: Beatae Mariae virginis Aquisgrani; Beati Jacobi in eadem villa; item Beati Jacobi apud urbem Bituricensem; item Beati Jacobi apud Tolosam; item Beati Jacobi in Guasconia, inter urbem Axam et Sanctum Joannem Sordue via Jacobita; item Beati Jacobi apud Parisius inter Sequanam et Montem m
Abbreviated transcription (Latin):
tinet. qd̃ a nullo unquam frangi potuit. Cum
aliquis xp̃ianꝰ ad illd̃ appropinqt᷑ statim ꝑicli¬
tat᷑ s si aliqͥs sarracenꝰ causa adorandi uł dep̃can¬
di mahumet accedit recedit ĩ columis. Si forte st̃
illd̃ auis q̃libet se deposuerit. illico morit᷑. Est ã
lapis antiqꝰ ĩ margine maris oꝑe sarraceno op¬
time sculptus supra t̾cam sitꝰ. deorsũ latꝰ ⁊ qͣ¬
dratꝰ desursũ strictus ⁊ tante altitudĩs qnͣtum
solet uolare coruus ĩ sublue. Suꝑ quẽ eleua¬
ta est ymago illa de auricalco optimo ĩ effigie
hoĩs fusa suꝑ pedes suos erecta. Faciem hñs u̾¬
sus meridiem ⁊ clauẽ quãdã ĩgentem ĩ ma¬
nu dextera tenens. Que .s. clauis ut sarraceni
auint de manu eiꝰ cadet. anno quo rex ficturꝰ
ĩ gallia natꝰ fuit. qui totã hyspaniã xp̃ianis̃
legib ĩ nouissimis tp̃rib subiugabit. Mox ut
saitaceni iuderĩt clauẽ lapsam. garis suis in
terra repositis. om̃s fugient. Et auro qd̃ reges

Expanded text:
tinet, quod a nullo unquam frangi potuit. Cum aliquis Christianus ad illud appropinquat, statim periclitatur; sed cum aliquis Saracenus causa adorandi vel deprecandi Mahomet accedit, recedit incolumis. Si forte super illud avis quaelibet se deposuerit, illico moritur. Est autem lapis antiquus in margine maris opere Saracenico optime sculptus, supra terram situs, deorsum latus et quadratus, desursum strictus, et tantae altitudinis, quantum solet volare in sublime corvus. Super quem elevata est imago illa de aurichalco optimo in effigie hominis fusa, super pedes suas erecta, faciem habens versus meridiem, et clavem quamdam ingentem in manu dextera tenens. Quae scilicet clavis, ut Saraceni aiunt, de manu ejus cadet, anno quo rex futurus in Gallia natus fuerit, qui totam Hispaniam Christianis legibus in novissimis temporibus subjugabit. Mox ut Saraceni viderint clavem lapsam, gazis suis in terra repositis omnes fugient. Ex auro quod reges
Abbreviated transcription (Latin):
litatem. ⁊ ħ est cõpassio prudentie. Tria sunt
ꝑ q̃ probat᷑ uera cõpassio. s. octulta berieficia.
pauꝑtas et mors. Beneficiũ. n. si ĩpendat᷑
remouet spem retributionis. Cũ pro ꝓximo
mortẽ pati nõ rennuit. amorẽ mũdi nõ ꝓpo¬

Expanded text:
litatem, et haec est compassio prudentiae. Tria sunt litatem, et haec est compassio prudentiae. Tria sunt per quae probatur vera compassio, scilicet occulta beneficia, paupertas et mors. Beneficium enim si impendatur removet spem retributionis. Cum pro proximo mortem pati non renuit, amorem mundi non praepo
Abbreviated transcription (Latin):
de parentũ suoꝵ dignitate gloriant᷑ s occul¬
laboris ieumui et uigiliaꝵ ferre nõ ualeant.
qͥ ⁊̃ cibos exquisitos fastidiũt qͥ sͥ sũt oneri
qui calore solis dissoluti cito lassant᷑ et frigo¬
re statim torpescũt. Tales ⁊̃ quosdam de ppło.
natura plasmauit. Om̃ib hiis cõpatiens
est religio. Est a̾ nẽa et falsa cõpassio utra¬
ã nõ suctirrit egenti. ħ cõpassio sterilis est con¬
cepit. s nõ pepertit. De cõceptu .n. u̾e cõpassio¬
nis nasci solet elemosina. s tanqmͣ uenefica
mulier partũ iugulat auaricia. ne prodeat ĩ
alia q̃ multa tribuit. s ĩo ut laudet᷑. aut plus
ciuem. alii uero fr̃i suo s qr non hñt ude cõ¬
passionis opera cõpleant. platis quoꝵ est pro¬
uidere et ĩpend̾e nccͣria. qͣlis sit et quid possit
fr̃ ille diligent̾ intumant. Copatiunt᷑ ⁊ ma¬
gistro. ne qui p̾ite debeat deficiat ĩ uia. Unde
ne rigor p̾lationis frangat humanã fragi¬

Expanded text:
de parentum suorum dignitate gloriantur, sed occullaboris, jejunii et vigiliarum ferre non valeat, qui etiam cibos exquisitos fastidiunt, qui sunt oneri sibi, qui calore solis dissoluti, cito lassantur, et frigore statim torpescunt. Tales etiam quosdam de populo natura plasmavit. Omnibus his compatiens est religio. Est et vera, et falsa compassio, utraautem non succurrit egenti. Haec compassio sterilis concepit, sed non peperit. De conceptu enim verae compassionis solet nasci eleemosyna, sed tanquam venefica mulier avaritia jugulat partum, ne prodeat in alia, quae multa tribuit sed ideo ut laudetur, aut plus compati fratri suo; sed quia non habent unde compassionis opera compleant, praelatis quorum est providere et impendere necessaria qualis sit et quid possit frater ille, diligenter intimant. Compatiuntur et magistro, ne qui praeire debet, deficiat in via. Unde ne rigor praelationis frangat humanam fragi
Abbreviated transcription (Latin):
insudare talib reb. ⁊ pro talib: Deinde qñ ora¬
nius: Qñ docemus ppłos: Qñ edificamꝰ eccle¬
siam: Qñ meditantir ĩ lege: Et quidem coti¬
die ꝑstrepunt ĩ palatio leges. s ustuuam ñ
dñi. Iuste ne ⁊̃ istud: Tu uideris. Nam certe
lex domini ĩmaculata cõu̾tens aĩas. Hee a̾
ñ tam leges qͣm lites sũt ⁊ cauillationes sub¬
ũtentes iudiciũ. Tu uero pastor ⁊ ep̃e aĩaꝵ qͦ
mente. obsecro sustines coram te semꝑ silere
illam. garrire istas: Fallor si nõ mouet tibi
lat clamare ad dñm cũ ꝓph̃a. Narrauerũt
mͥ iniqui fabulationes. s nõ ut lextua. An
et te audes libetum confiteri sub tam graui
mole ĩcõuenientie huiꝰ ⁊ cui fas nõ sit cerui¬
cem subdrcere: Nam si potes ⁊ nõ uis. multo
magis seruus es htuꝰ ip̃ius tam ꝑu̾se uolũ¬

Expanded text:
 pro talibus? Denique quando oramus? quando docemus populos? quando aedificamus Ecclesiam? quando meditamur in lege? Et quidem quotidie perstrepunt in palatio leges, sed Justiniani, non Domini. Justene etiam istud? Tu videris. Nam certe lex Domini immaculata, convertens animas . Hae autem non tam leges, quam lites sunt et cavillationes, subvertentes judicium. Tu ergo pastor et episcopus mente, obsecro, sustines coram te semper silere illam, garrire istas? Fallor, si non movet tibi lat clamare ad Dominum cum propheta: Narraverunt mihi iniqui fabulationes, sed non ut lex tua . I ergo, et aude liberum profiteri sub tam gravi mole inconvenientiae hujus, et cui fas non sit cervicem subducere. Nam si potes et non vis, multo magis servus es hujus ipsius tam perversae volun
Abbreviated transcription (Latin):
est istud de mane usq ad uesperã liti¬
gare aut liigantes audire. ⁊ qͣi non suffic̾et
diei malicia sua. ñ sũt lib̾e noctes: Dies diei¬
na iirtus patĩe. s non hanc tͥ ad ista optaue¬
rim interdũ ĩpatientẽ ẽẽ ꝓbabilius. Tu ne ap¬
probes illoꝵ pacĩam qͥb paulus dicebat. libent̾
fertis ĩsipientes. cũ sitis ip̃i sapientes: Nisi fal¬
lor hyronia. erat. ⁊ nõ lans. Non bona patien
tia ut possis ẽẽ lib̾. seruũ te promit̾te fieri. No¬
lo dissimiles seruitutẽ ĩquam certe ĩ dies dũ
nescis redigeris. Hebetati cordis indiciũ ẽ ꝓpria
nõ sentire cõtinuã uexationẽ Uexatõdat in¬
tellectũ auditui. ait quidã. Uerũ est. s si ni¬
nua non fu̾it. Nam si sit nõ plane intellectũ
dat s cõtemptum. Deniq ip̃ius cũ uenerit¬

Expanded text:
est istud, de mane usque ad vesperam litigare, aut litigantes audire? Et utinam sufficeret diei malitia sua! non sunt liberae noctes. Vix rena virtus patientiae: sed non hanc tibi ad ista optaverim. Interdum impatientem esse, probabilius. Tune approbes illorum patientiam, quibus Paulus dicebat: Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes? Ni fallor, ironia erat, et non laus, tia, cum possis esse liber, servam te permittere fieri. Nolo dissimules servitutem, in quam certe in dies, dum nescis, redigeris. Hebetati cordis indicium est, propriam non sentire continuam vexationem. Vexatio dat intellectum auditui, ait quidam . Verum est; sed si nimia non fuerit. Nam si sit, non plane intellectum dat, sed contemptum. Denique impius cum
Abbreviated transcription (Latin):
inͥ apponas nc apłi uocem qͣ ait. Cũ eẽm liber
ex omnib. oĩm me seruũ feci. longe ẽ istud a
te. Nũqͥd hac ille seruitute hõib in seriuebat
ĩ acquisitione turpis questꝰ: Nũquid ad eum
de toto orbe cõfluebant ambiciosi. auari symo¬
mati. sacrilegi cõcubinarii. ĩcestuosi ⁊ queq
istiusmodi monstra hoĩm. ut ip̃ius apłica au¬
ctoritate uł optinerent honores ecc̃asticos uł

Expanded text:
 apponas nunc Apostoli vocem, qua ait: Cum essem liber ex omnibus, omnium servum me feci. Longe est istud a te. Numquid hac ille servitute hominibus inserviebat in acquisitione turpes quaestus? Numquid ad eum de toto orbe confluebant ambitiosi, avari, simoniaci, sacrilegi, concubinarii, incestuosi, et quaeque istiusmodi monstra hominum, ut ipsius apostolica auctoritate vel obtinerent honores ecclesiasticos, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ros edidit. Glesillam . s sr̃ cuiꝰ morte eam ro¬
quẽ ⁊̃ suꝑ obitu eiꝰ patuũ libellũ edidimꝰ ⁊
enstochiũ que ñc ĩ sc̃is locis uirginitatis et
ecc̃e monile p̃tiosũ est ⁊ rufinam q̃ ĩ ma¬
turo fun̾e ꝓiũ mr̃is animũ cõfirmauit ⁊
riens non illiꝰ uestib obuoluiꝰ est. quis clico¬
rũ nõ enis facultatib sustentar᷑ Quos en¬
tiosissime tota urbe ꝑquirens dampnũ pu¬
tabat. siquisqͣm debilis aut esuriens ccbo sus¬
tentaret᷑ alteriꝰ. Expoliabat filios: ⁊ int̾ obiur¬
gantes ꝓpinquos. maiorem se eis hereditatẽ
paulinũ antiochie ep̃m ĩ alia manente domo qͣi
ꝓpriũ humanitate possedit. Quoꝵ accensa uirtu¬
tib ꝑ monienta p̃riã deser̾e cogitauit. Quid plu¬

Expanded text:
ros edidisset—Blesillam, super cuius morte eam Roquem super obitu eius paruum libellum edidimus, Eustochimñ, quae nunc in sanctis locis uirginitatis et ecclesiae monile pretiosissimum est, Rufinam, quae inmaturo funere pium matris animum consternauit, riens, non illius vestimentis obvolutus est? quis clinicorum non ejus facultatibus sustentatus esosissime tota urbe perquirens, damnum putabat, et quisquam debilis et esuriens cibo sustentaretur alterius. Spoliabat filios, et inter objurgantes propinquos, majorem se eis haereditatemPaulinum in aliena manentem doma quasi proprium humanitate possedit. quorum accensa uirtutibus per momenta patriam deserere cogitabat. non
Abbreviated transcription (Latin):
b. ꝓuulus toxociꝰ supplices man̾ tendebat ĩ lito¬
re. Rufinã iam nubilis ut suas expectaret nup¬
tias. tacens fletib obsecrabat. Et tñ illa siccos
oculos tendebat ĩ celũ. pietatẽ ĩ filios superans pie¬
tate in deum. Nesciebat se mr̃em: ut xp̃i ꝓbaret

Expanded text:
uus Toxotius supplices manus tendebat in litore, Rufina iam nubilis, ut suas expectaret nuptias, tacens fletibus obsecrabat, et tamen siccos oculos tendebat ad caelum pietatem in filios pietate in deum superans. nesciebat matrem, ut Christ