comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec uenio. credit᷑ ui uus dormire sub terra:
Quẽ tracdunt qđ etiã inqͥbusdã scripturis quã¬
uie apocriphis reperit᷑: qnͣdo sibi fieri uissit
sepulin colum̃ fuisse presentẽ: eoq effos¬
so. &tentissime preparato. ibi eũ se tam qͣm
in lecti lo collocasse: statĩq ẽẽ defunctũ. Ut
aut̃ isti putant qui hec uerba dnĩ sic intelli¬
gunt. ñ defunctũ s de functo similẽ cubuisse.
& cũ mortuus putaret᷑ sepultũ fuisse dormi¬
entẽ. & donecax p̃c ueniat sic manere: suãꝙ
uitã scaturigine pulueris indicare. qͥ puluis cre¬
dit᷑ ut ab imo ad suꝑficiem tumuli ascendat
flatu qͥescentis impelli: huic opinioni suꝑ¬
uacuũ existimo reluctari. Uiderint enĩ qui
locũ sciunt: utrũ hoc ibi faciat uel paciatur
terra qđ dicitur. Quia & reuera ñ aleiub
hominib idatdiuimꝰ : uterĩ cedamꝰ opinioni
quã certis docum̃tis refellere ñ ualemꝰ: ne rur¬

Expanded text:
nec venio, creditur vivus dormire sub terra? nec venio, creditur vivus dormire sub terra? Quem tradunt etiam quod in quibusdam Scripturis quamvis apocryphis reperitur, quando sibi fieri jussit sepulcrum, incolumem fuisse praesentem; eoque effosso et diligentissime praeparato, ibi se tanquam in lectulo collocasse, statimque eum esse defunctum: ut autem isti putant, qui haec verba Domini sic intelligunt, non defunctum, sed defuncto similem cubuisse; et cum mortuus putaretur, sepultum fuisse dormientem; et donec Christus veniat sic manere, suamque vitam scaturigine pulveris indicare: qui pulvis creditur, ut ab imo ad superficiem tumuli ascendat, flatu quiescentis impelli. Huic opinioni supervacaneum existimo reluctari. Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc ibi faciat vel patiatur terra quod dicitur; quia et revera non a levibus hominibus id audivimus. 3. Interim cedamus opinioni, quam certis documentis refellere non valemus, ne rur
Abbreviated transcription (Latin):
siue constant̃. suie ꝑtinacit̾ asseueret. Non enĩ
possunt de ẽẽ qui credant. si ñ desunt qͥ etiã
moysen asserant uiuere: qr seripũ ẽ eiꝰ sepul¬
chr̃u non inueniri: & apparuit cũ dño in mon¬
te ubi & helias fuit. quẽ mortuũ legimꝰ non ẽẽ
s raptũ ⁊ quasi moysi corpus ñ potuerit alicu¬
bi sic ab scondi ut ꝓrorsus homines lateret u¬
bi eẽt: atq inde ad horã diuinitꝰ excitari qndo
cũ xp̃o helias & ipse st̃ uisi: sic̃ ad horã mul¬
ta scõꝵ corpora surrexer̃ qnͣ do passus ẽ xp̃c:
& post eiꝰ resurrectionẽ apparuerunt multis
in scam sic̃ scriptũ est ciuitatẽ. Sed tam̃ ut
dicere ceperã si qͥdam moy sen mortuũ negatł.
quẽ scriptura ipsa ubi sepulchrũ eiꝰ nusquã
inuenri legimꝰ. mortuũ tam̃ eẽ sine ambigui¬
tate testat᷑: qntomagis ioħs ex istoꝵ occasione
uerboꝵ ubi dñs ait. sic eũ uolo manenere do¬

Expanded text:
sive constanter, sive pertinaciter, asseveret. Non enim sive constanter, sive pertinaciter, asseveret. Non enim possunt deesse qui credant, si non desunt qui etiam Moysen asserant vivere, quia scriptum est, ejus sepulcrum non inveniri , et apparuit cum Domino in monte ubi et Elias fuit , quem mortuum legimus non esse, sed raptum . Quasi Moysi corpus non potuerit alicubi sic abscondi; ut prorsus homines lateret ubi esset, atque inde ad horam divinitus excitari, quando cum Christo Elias et ipse sunt visi, sicut ad horam multa sanctorum corpora surreurrectionem apparuerunt multis in sancta, sicut scriptum est, civitate . Sed tamen, ut dicere coeperam, si quidam Moysen mortuum negant, quem Scriptura ipsa, ubi sepulcrum ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quanto magis Joannes ex istorum occasione verborum ubi Dominus ait, Sic eum volo manere do
Abbreviated transcription (Latin):
niri. Cur gͦ de ioħȩ dictũ est. sic eũ uolo mane¬
re donec ueniã quid ad te. & repecitũ est tu me
sequere: tamquã ille ideo ñ sequeretur. qm̃
cũ manere uoluit donec ueniat: Quis facile
aliud dictũ eẽ credat. quã qđ fr̃s crediderant
qui tẽ erant: eo qđ scilicet ñ eẽt discipłs ille
moriturꝰ. s donec iħc ueniret ista maneret in
uita: S ed hanc opinionẽ ioħs ipse ab stulit:
non hoc dixisse dnm̃ aꝑta contradicione de¬
clarans. Cur enĩ sub iungeret. ñ dixit iħc ñ
moritur: nͥ ne hominũ cordib qdđ falsũ fue¬
rat inhereret: S cui placet ad huc resistat.¬
& dicat uerũ eẽ qđ ait ioħs. ñ dixisse dñn
qđ discipłs ille ñ moritur ⁊ s hoc tam̃ signi¬
ficatũ eẽ talib uerbis. qualia eũ dixisse nar
sepulchro eiꝰ qd est apud ephesũ. dormire potiuis
eũ quã mortuũ iacere contendat: assumat in
argum̃tũ. qđ illic terra sensim scathere. & qͣsi
ebullire ꝑhibetur: atq hoc eiꝰ anhelitu fieri.

Expanded text:
niri. Cur ergo de Joanne dictum est, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? et repetitum est, Tu me sequere; tanquam ille ideo non sequeretur, quoniam eum manere voluit donec veniat? Quis facile aliud dictum esse credat, quam quod fratres crediderant qui tunc erant, eo quod scilicet non esset discipulus ille moriturus, sed donec Jesus veniret, ista maneret in vita? Sed hanc opinionem Joannes ipse abstulit, non hoc dixisse Dominum aperta contradictione declarans. Cur enim subjungeret, Non dixit Jesus, Non moritur, nisi ne hominum cordibus quod falsum fuerat inhaereret? 2.  ait Joannes, non dixisse Dominum quod discipulus ille non moritur, sed hoc tamen significatum esse talibus verbis, qualia eum dixisse narrsepulcro ejus quod est apud Ephesum, dormire potius eum, quam mortuum jacere contendat, assumatque in argumentum quod illic terra sensim scatere et quasi ebullire perhibetur, atque hoc ejus anhelitu fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
s sic eũ uolo manere donec ueniam quid
ad te: Ecce quo usq ĩ hoc eugłio ex¬
tenditur questio: quȩ sua ꝑ¬
funditate ñ medio erit̃ mentẽ scrutantis
exercet. Cur enĩ dr̃ petro sequere me. nec
dr̃ cȩteris qui simul ad erant: & ꝓfecto eũ
sic̃ magistrũ discipłi sequebant᷑: Sed si ad
passionẽ intelligendũ est. nũqͥd solus ꝓxp̃ia¬
na ueritate passus ẽ petrus: Nonne ibi e¬
rat in illis septẽ. alius filiꝰ zebedei fr̃ ioh̃is.
qui post eius ascensionẽ ab hero de ma.¬
ẽ petro sequere me: qui non solũ mortem

Expanded text:
 Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Ecce quousque in hoc Evangelio extenditur quaestio, quae sua profunditate non mediocriter mentem scrutantis exercet. Cur enim dicitur Petro, Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant? Et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantur. Sed si ad passionem intelligendum est, numquid solus pro christiana veritate passus est Petrus? Nonne ibi erat in illis septem alius filius Zebedaei frater Joannis, qui post ejus ascensionem, ab Herode maesse Petro, Sequere me, qui non solum mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
on parua questio ẽ cur apłõ petro
qͣndo se tercio manifestauit discei¬
płis suis dixerit dñs. sequere me:
questioni quantũ ipse donaurit.
siue ꝑ trar tande. siue soluendȩ: sermonẽ
nouissimũ oꝑis huiꝰ impendimꝰ. Cũ gͦ pi

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; quaestioni, quantum Dominus ipse donaverit, sive pertractandae, sive solvendae sermonem novissimum hu
Abbreviated transcription (Latin):
de ouibus: Q uare illi non est cura de ouibꝰ.:
quia mertennarius est: Quid est mercemia¬
rius est temporalẽ mercedẽ querit: in do¬
mo in eternũ non habitabit: Sunt hic ad¬
huc querenda. & discutienda nob̾eũ: sed ho¬
nerare uos non est consilii: Dñca enĩ ciba¬
ria conseruis ministramꝰ: in pascuis diũcis
oues pascimus. & simul pascimur: Sicut non ẽ
negandũ qđ necessariũ est: sic non est cor infir¬
mũ ꝑabuli multitudine p̃grauandũ. Non
sit gͦ molestũ karitati ur̃ẽ. quia omĩa quȩ
hie discutienda ad huc arbitror. hodie non
discutio: s i terit nob̃ in nonune dñi die¬
bus reddendi sermonis. eadem lectio recttabi¬
tur  & diligentius illo ad uuante tractabit᷑.¬

Expanded text:
de ovibus. Quare non est illi cura de ovibus? de ovibus. Quare non est illi cura de ovibus? Quia mercenarius est. Quid est, mercenarius est? Temporalem mercedem quaerit, in domo in aeternum non habitabit. Sunt hic adhuc quaerenda, et discutienda vobiscum, sed onerare vos non est consilii. Dominica enim cibaria conservis ministramus; in pascuis dominicis oves pascimus, et simul pascimur. Sicut non est negandum quod necessarium est, sic non est cor infirmum pabuli multitudine praegravandum. Non sit ergo molestum Charitati vestrae, quia omnia quae hic adhuc discutienda arbitror, hodie non discutio: sed iterum nobis in nomine Domini diebus reddendi sermonis eadem lectio recitabitur, et diligentius, illo adjuvante, tractabit
Abbreviated transcription (Latin):
grauiter peccauit: increpandus est. ex com¬
municandus est: sed ex cõmunicatꝰ. inimi¬
cus erit: insidiabitur ÷ nocebit cũ potuerit:
molestiam: tacet. non corripit: Ecce lupus
ouis guttur app̃hendit: diabolus fideli ad¬
ulteriũ ꝑsuasit: tu taces non increpas: O
mercennarii: lupũ uenientẽ uidisti ÷ & fugisti
Respondet forte : & dicit: Ecce hic sũ ñ fugi
Fugisti qͥa tacuisti: taciusti qͥa timuisti: Fu
fugisti. qd ille ñ faciebat qͥ dicebat E si corpore
fugiebat⁊ qui etiã corpore absens. fornea¬
tores litteris arguebat: Affectiones nr̃e.
motus animoꝵ sunt: Leticia animi diffri¬
sio: tristicia animi contractio ⁊ cupiditas.
ammi ꝓgressio: timor animi fuga est
Diffunderis enĩ anino cũ delectaris: eum¬
traberis animo. cũ molestaris : ꝓgrede¬
ris animo cũ appetis: fugis animo cũ¬
metius: Ecce unde ille mercenuarius uiso lu¬
po dicitur fugere: Quare: qͥa non est ei eura

Expanded text:
graviter peccavit; increpandus est, excomgraviter peccavit; increpandus est, excommunicandus est: sed excommunicatus, inimicus erit, insidiabitur, nocebit cum potuerit. molestiam, tacet, non corripit. Ecce lupus ovi guttur apprehendit: diabolus fideli adulterium persuasit; tu taces, non increpas: o mercenarie, lupum venientem vidisti, et fugisti. Respondet forte et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia tacuisti; tacuisti, quia timuisti. fugit. Quod ille non faciebat qui dicebat: Etsi corpore fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebat? Affectiones nostrae motus animorum sunt: laetitia, animi diffusio; tristitia, animi contractio; cupiditas, animi progressio; timor, animi fuga est. Diffunderis enim animo, cum delectaris; contraheris animo, cum molestaris; progrederis animo, cum appetis; fugis animo, cumetuis. Ecce unde mercenarius ille viso lupo dicitur fugere. Quare? Quia non est ei cura
Abbreviated transcription (Latin):
uride ouib quas lupo ueniente deserebat:
fu̾it plane ⁊ sed eas pastori in cęlo sedenti oratio¬
nib cõmendabat. se aut̃ utilitati eaꝵ fugi¬
endo seruabat sic̃ quodã loco ait Manere
in carne necessariũ: ꝓpt̃ uos: Ab ipso nãq
pastore: om̃s audierant: Si uos ꝑsecuti
fuerint in una cuuitate. fagite in aliam:
Hanc questionẽ nob̾ dñs dignet᷑ ex ponere
Dñẽ: tu dixisti eis quos fideles pastores eẽ
utiq uolebas: quos tua m̃bra eẽ formabas
Si uos ꝑsecuti fuerint: fugite: Iniuriã gͦ
illis facis. quando rep̃hendis mercenuarios.:
qui uident lupũ uenientẽ & fugiunt: Roga-¬
mus indices nob̾: quid habeat altitudo questio¬
nis Pulsemus: aderit qui aꝑiat se Ostiariꝰ¬
est ostii: qł est ipse: Quis est mercennariꝰ:
Qui uidet lupũ & fugit : qui sua querit
ñ quȩ iħu xxp̃i: qui peccantẽ non libere
audet arguere: Ecce nescio quis peccauit:

Expanded text:
fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? Fuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti orationibus commendabat: se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Hanc nobis quaestionem Dominus dignetur exponere. Domine, tu dixisti eis quos fideles pastores esse utique volebas, quos tua membra esse formabas, Si vos persecuti fuerint, fugite. Injuriam ergo illis facis, quando reprehendis mercenarios, qui vident lupum venientem et fugiunt. Rogamus indices nobis quid habeat altitudo quaestionis: pulsemus, aderit qui aperiat se ostiarius ostii, quod est ipse. 8. Quis est mercenarius, qui videt lupum venientem et fugit? Qui sua quaerit, non quae Jesu Christi: peccantem non libere audet arguere . Ecce nescio quis peccavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ras aintrcennaris oecasione annuntietur.
itus asilis ueritate annuntietur. filis eter
ũ lnditatẽ. patris patient᷑ ex pectant: mer¬
inis teporalẽ mercedẽ conducentis festi.¬
uet goptant A ichi humana gła. eui mer¬
aminos inuidere uideo minuatur: & tam̃
ã gła difimet᷑: cũ siue occasione siuie ue¬
ntats xp̃c annuntiet᷑ Uidimꝰ qui sit etiam
nrtennariꝰ: Quis est lupus: nͥ diabolus:
ł quid dictũ est de mercen nario: Cũ ui¬
urit lupũ uenientẽ fugit: qͥa ñ st̃ eiꝰ oues
prit. nec ei cura est de oruibꝰ Nũquid talis
im apłs paulus: Absit: Nũquid talis pe-¬
illi: plane pastores Et um̃ unꝰ pastor: iã
sri. Pastores: qͥa menbra pastoris: Illo capi¬
i gaudebant: sub illo capite concordabant:
nospũ in unius corporis cõpage uiuebant.:
uphoc om̃s ad unũ pastorẽ ꝑtinebant:
s pastores ñ mercennarii: quare fugie
ai ꝑ murũ insporta sũmissus est: ut ma¬
us ꝑsequentis euaderet: Non gͦ illi fuit

Expanded text:
as a mercenariis occasione annuntietur, veritas a filiis veritate annuntietur: filii aeternam haereditatem Patris patienter exspectant, mercenarii temporalem mercedem conducentis festinanter exoptant: mihi humana gloria, cui mercenarios invidergloria diffametur, cum sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. 7. Vidimus qui sit etiam mercenarius. Quis est lupus, nisi diabolus? Et quid dictum est de mercenario? Cum viderit lupum venientem, fugit; quia non sunt ejus oves propriae, nec ei cura est de ovibus. Numquid talis erat apostolus Paulus? Absit. Numquid talis Petilli? Plane pastores. Et unde unus pastor? Jam dixi, pastores, quia membra pastoris. Illo capite gaudebant, sub illo capite concordabant, uno spiritu in unius corporis compage vivebant: ac per hoc omnes ad unum pastorem pertinebant. Si ergo pastores, non mercenarii, quarr murum in sporta submissus est, ut manus persequentis evaderet . Non ergo illi cura
Abbreviated transcription (Latin):
ea pastoris audite S edendo oni cain
moysi ledẽ dĩ docent: Ergo as̃ ꝑlliso
cathedra cxp̃i: Inde ledit unde malfuit
unde bona dicit Botrũ carpe. spilau
spinã caue: cũ dñs dicat. nũqͥd colipt
de spinis uuã. aut de tribuilis ficas Unꝰ
trũ carpe. spinã caue: qͥa botrus alquund
de radice uitis exortus. pendet insar. Ciuset
palmes : inseritur spinis : & porat ueu
spina ñ suũ. Non enĩ spinã uitis atalit.
spinis palmes incubuit:. Noli int̾ngit
nisi radices: Quere radicẽ spine: etra pu¬
nies a uite Quere originẽ uuȩ: uitis lui
ꝓtulit ex radice Cathedra enĩ moysi utis
erat: phariseoꝵ mores spine erant : doctiu
uͦ ꝑ malos: palmes in sepe. botrus unt̃ huus
Caute lege.⁊ ne dũ queris fructũ laceres nu¬
nũ: & cũ audis bona dicentẽ. umniteris mall
facientẽ: Que dicunt facite : legite uiu
Quȩ aũt faciunt. facere. nolite: cauete spml
Etiã ꝑ mercennarios uocẽ audite pastoris:

Expanded text:
em pastoris audite? Sedendo enim cathedram Moysi legem Dei docent: ergo per illos Dcathedra Christi: inde laedit unde mala facit, non unde bona dicit. Botrum carpe, spinam spinam cave; cum Dominus dicat, Numquid colligunt de spinis uvam, aut de tribulitrum carpe, spinam cave. Quia botrus aliquando de radice vitis exortus, pendet in sepe, crescit palmes, inseritur spinis, et portat fructum spina non suum. Non enim spinam vitis attulit, sed spinis palmes incubuit. Noli interrogare nisi radices. Quaere radicem spinae, extra invenis a vite quaere originem uvae, vitis hanc protulit ex radice. Cathedra ergo Moysi vitis erat: Pharisaeorum mores spinae erant. Doctrina vera per malos, palmes in sepe, botrus inter spinas. Caute lege, ne dum quaeris fructum, laceres manum: et cum audis bona dicentem, ne imiteris mala facientem. Quae dicunt facite, legite uvas: quae autem faciunt, facere nolite, cavete spinas. Etiam per mercenarios vocem pastoris
Abbreviated transcription (Latin):
ex fructib eoꝵ cognoscetis eos Multos int̃¬
rogant tẽptationes: & tunc apparent cogita¬
tiones:. Multi aũt latent: Habet ouile dñi
p̃positos.: & filios & mercennarios: p̃ posit
aũt qui filii st̃: pastores st̃:  Si pastorese.

Expanded text:
Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Multos inteEx fructibus eorum cognoscetis eos . Multos interrogant tentationes, et tunc apparent cogitationes: multi autem latent. Habeat ovile Domini praepositos, et filios et mercenarios. Praepositi autem qui filii sunt, pastores sunt. Si p
Abbreviated transcription (Latin):
ro quȩ circa uos sunt: Neminẽ enĩ habeo¬
tam tinanimẽ: qui germane de uob̾ solli¬
citus sit Om̃s enĩ sua querunt: ñ que iħ̾u
xp̃i Int̾ mertennarios pastor ingemuit:.
quesiuut aliquẽ qͥ sincerit᷑ diligeret gre¬
gẽ xp̃i: & circa se in eis qui cũ illo eo tẽpo¬
re fuerant. ñ inuenit: Non enĩ in eccła xp̃i.
tunc p̃ter paulũ apłm & thimotheũ nemo
erat: qui germane de grege soliettus esset:
S contigerat ut illo tẽpore quo thimothetm
misit. cirea se aliũ de filiis non haberet. s
solimercennaris cĩullo essent: sia que¬
rentes ñ quȩ ib̾u acp̃i Et tam̃ ipse germa¬
ne de grege sollicitꝰ malat filiũ mittere.
&e int̾ mercennarios remanere Inuenimꝰ
& mercennarios: ñ eos discutit nͥ dñs Qui
cor inspicit. ipse discutit: tam̃ aliquando
in telligunt᷑ a nob̃ Non enĩ frui¬
stra dixit ipse dñs etiã de lupis:

Expanded text:
ro quae circa vos sint: neminem enim habeoro quae circa vos sint: neminem enim habeo unanimem, qui germane de vobis sollicit Inter mercenarios pastor ingemuit: Quaesivit aliquem qui sinceriter diligeret gregem Christi, et circa se in eis qui cum illo eo tempore fuerant, non invenit. Non enim in Ecclesia Christi tunc praeter Paulum apostolum et Timotheum nemo erat qui germane de grege sollicitus esset: sed contigerat ut eo tempore quo Timotheum misit, circa se alium de filiis non haberet; sed soli mercenarii cum illo essent, sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Et tamen ipse germane de grege sollicitus, maluit filium mittere, et inter mercenarios remanere. Invenimus et mercenarios, non eos discutit nisi Dominus; qui cor inspicit, ipse discutit: tamen aliquando intelliguntur a nobis. Non enim frustra dixit ipse Dominus etiam de lupis:
Abbreviated transcription (Latin):
& fugit: & lupus rapit & disꝑgit oues
Nonhic bonã ꝑsonã mercennariꝰ gerit: &
tam̃ in aliquo utilis ẽ: Nec mercennariꝰ
diceretur: nͥ acciꝑet a conducente merce¬
dem: Quis est gͦ iste mercennariꝰ & culpa¬
bilis &e necessariꝰ  Hic uͦ fr̃s luceat nob̾ ipse dñs.¬
ut & mercenaiarios intelligamꝰ: & mercen¬
naris non simꝰ: Quis est gͦ mercennarius:
Sunt in ȩccła quidã p̃positi : de quib pau¬
uis apłs dicit: sua querentes. ñ quȩ iħu xcp̃i.
Quid est sua querentes: Non xp̃m gratis
diligentes: ñ dm̃ ꝓpt̾ dm̃ querentes ⁊ tẽpo¬
ralia cõmoda consectantes: lucris in hiantesy
talis est mercennarius est: int̾ filios se ñ com¬
putet: De talibus enĩ dñs dicit: A m̃ dico
uob̾. ꝑpͣerunt mercedẽ suã Audi de thi¬
motheo scõ. quid dicat apłs paulus Spero
aut̃ in dño iħu: thimotheũ eito me mittere
uob̾: ut & ego bono animo sim. cũ cognoue¬

Expanded text:
et fugit; et lupus rapit, et dispergit oves. et fugit; et lupus rapit, et dispergit oves. Non hic bonam personam mercenarius gerit, et tamen in aliquo utilis est: nec mercenarius diceretur, nisi acciperet a conducente mercedem. Quis est ergo iste mercenarius, et culpabilis et necessarius? Hic vero, fratres, luceat nobis ipse Dominut et mercenarios intelligamus, et mercenarii non simus. Quis est ergo mercenarius? Sunt in Ecclesia quidam praepositi, de quibus Paulus apostolus dicit: Sua quaerentes, non quae Jesu Christi. Quid est, sua quaerentes? Non Christum gratis diligentes, non Deum propter Deum quaerentes; temporalia commoda consectantes, lucris inhiantes, talis est, mercenarius est; inter filios non se computet. De talibus enim dicitur, quia vobis, perceperunt mercedem suam . Audi de Timotheo sancto quid dicat apostolus Paulus: « Spero autem in Domino Jesu Timotheum cito mittere vobis, ut et ego bono animo sim, cum cognove
Abbreviated transcription (Latin):
sed res est Non gͦ pigeat nos fr̃s. scłm quas¬
dam similitudines ipsũ acciꝑe ostium: ipsũ
ostiariũ: Quid est enĩ ipsũ ostiũ : qua intra¬
mus: Quis est ostiarius: qui aperit: Quis
cͦ se aꝑit. nisi qui se ipsũ exponit : Ecce dñs
dixerat ostiũ non intellexeramꝰ: Quando ñ
intelleximꝰ: clausũ erat: Quia aꝑuit: ipse
est ostiarius: Nulla ẽ gͦ necessitas aliquid aliud
querere: nulla necessitas. sed fortasse uoluntas:
Si est uoluntas noli ex orbitare: noli a trinita¬
te discedere: Si aliam ꝑsonã queris ostia¬
rii sp̃c sc̃s occurrat: Non enĩ dedignabit᷑
Quid est xp̃c  ueritas Quis aꝑit ostiũ: nͥ
qui docet omnẽ ueritatẽ: De mercennario
quid dicimus: Non in bonis hic cõmemora-¬
tus est: P astor bonus ait: animã suã dat
ꝓ ouib suis Mlercennariꝰ & qui
est pastor. cuiꝰ non sunt oues pro¬
prie. uidet lcpũ uenientẽ & dimittit oues

Expanded text:
sed res est. 4. Non ergo pigeat nos, fratres, secundum quassed res est. 4. Non ergo pigeat nos, fratres, secundum quasdam similitudines ipsum accipere ostium, ipsum ostiarium. Quid est enim ostium? Qua intramus. Quis est ostiarius? Qui aperit. Quis ergo se aperit, nisi qui seipsum exponit? Ecce Dominus dixerat ostium, non intellexeramus; quando non intelleximus, clausum erat: qui aperuit, ipse est ostiarius. Nulla est ergo necessitas aliquid aliud quaerere, nulla necessitas: sed fortasse est voluntas. Si est voluntas, noli exorbitare, noli a Trinitate discedere. Si personam aliam quaeris ostiarii, Spiritus sanctus occurrat: non enim dedignabiturhristus? Veritas. Quis aperit ostium, nisi qui docet omnem veritatem? 5. De mercenario autem quid dicimus? Non in bonis hic commemoratus est. Pastor bonus, ait, animam suam dat pro ovibus. Mercenarius, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves,
Abbreviated transcription (Latin):
i estiũ est: non enĩ eũ faber fecit Si aũt
lbn aliquã similitudinẽ: & ostiũ & pastor
st audes dicere & oruis est. O uis nempe
iłt pastor: Ecce hic habes: Lege eugłm
Epsũ pastor bonus Ubi est ouis: in t̾roga
ꝓsum: Sicut oius ad immolandũ ductus
it. Int̾roga amicũ sponsi Ecce agnus dei :¬
re qͥ tollit peccatũ mundi Ad huc aliquid
lmistas similitudines mirabilius sũ dic¬
anis Et agnus enĩ & otus & pastor: inter
siamica sunt Contra leones aũt apastori¬
lis oues custodiri solent. & tam̃ de xp̃o cũ
uidere pastores sedere suꝑ petrã: & in de com¬
missa sibi peccora custodire. Utiq melior pastor
erat uerbũ: & uerbũ erat apud dm̃: & ds̃
erat uebũ: Si queras ad me ꝓprietatẽ: filius
gignenti ꝑ quẽ facta sunt omĩa cũ patre incõ¬
mutabilis: & accepta forma hominis ñ muta¬
tus ex in carnatione : homo filius homin is
&e filius dĩ Hoc totũ qđ dixi: non similitudo.

Expanded text:
cit: si autem secundum aliquam similitudinem, et ostium et pastor est; audeo dicere, et ovis est: ovis nempe est pastor? Ecce hic habes, lege Evangelium: Ego sum pastor bonus. Ubi est ovis? Interroga propnetam: Sicut ovis ad immolandum ductus est . Interroga amicum sponsi: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . Adhuc aliquid secundum istas similitudines mirabilius sum dicturus. Et agnus enim et ovis et pastor inter se amica sunt; contra leones autem a pastoribus oves custodiri solent: et tamen de Christo, cum videre pastores sedere supra petram, et inde commissa sibi pecora custodire: utique melior pastor erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Si quaeras a me proprietatem; Filius gignenti, per quem facta sunt omnia, cum Patre incommutabilis, et accepta forma hominis non mutatus, ex incarnatione homo, filius hominis et Filius Dei. Hoc totum quod dixi, non similitudo,
Abbreviated transcription (Latin):
& quot quot etiã post nos fuerint ouse
Nlon adderet bonus. nͥ eẽnt pastores mal s
pastores mali ipsi sunt fures & latronas
certe ut multũ mercennari: Om̃s ena
hic ꝑsonas quas posuit: reqͥrere. ditiugen
nosse debemꝰ: Aperuit enĩ iam duas risad¬
quas quas quodãmͦ clausas ꝓposuera. lan
seius qͥa ostiũ ipse est: scimꝰ qͥa pimuipsi
est Fures & latrones qui sint: inhetriu
lectione patefactũ est. Hodie aũt aiiumꝰ
mercennariũ. audiuimꝰ & lupũ: heri nomin¬
tus est & ostiariꝰ: In bonis gͦ. ostiũ est. ostiurea
pastor. & ouis: in malis. fures. latrones. niro¬
Et quid ait de ostiario: huic inqͥt ostiarias
aꝑit: Cui aꝑit : pastori: Quid aꝑit pabau
ostium Et qͥs est ipsũ ostiũ: Ipse palu¬

Expanded text:
 quotquot etiam post nos fuerint oves Non adderet, bonus, nisi essent pastores mall. Sed pastores mali, ipsi sunt fures et latrones: aut certe, ut multum, mercenarii. Omnes enim hic personas quas posuit, requirere, distinguere, nosse debemus. Aperuit enim jam duas res Dominus, quas quodammodo clausas proposuerat: jam scimus quia ostium ipse est, scimus quia pastor ipse est. Fures et latrones qui sint, in hesterna lectione patefactum est; hodie autem audivimus mercenarium, audivimus et lupum: heri nominatus est et ostiarius. In bonis ergo ostium est, ostiarius, pastor et oves: in malis fures et latrones, merceEt quid ait de ostiario? Huic, inquit, ostiarius aperit. Cui aperit? Pastori. Quid aperit pastori? Ostium. Et quis est ipsum ostium? Ipse pa
Abbreviated transcription (Latin):
dium paciunt᷑ ad reuocantẽ: & ñ intelligt̃
iugulantẽ Ueruntam̃ etiã cũ renitentes
uenerint quȩ oues sunt. agnoscunt uocem
pastoris: & se uenisse letant᷑. & errasse erubes¬
cunt Quando gͦ in illo errore tanquã in
ueritate głabant᷑. & utiq non audiebant
uocẽ pastoris. & alienũ ideo seqtiebant᷑: oueᷤ
erant an non erant: Si oues erant: quo¬
mͦ alienos oues non audiunt: Sio ues
ñ erant: quare ob iurgant᷑ illi quib dicit᷑.
errantẽ ouẽ non reuocastis: In ipsis etiam
iã factis catholicis xp̃ianis. bone spei fidelib
aliqͣndo mala contingunt: seducunt᷑ in
errorẽ: & post errorẽ reuocant᷑ Quando
seducti sunt in errorẽ. & rebaptizati sunt
aut post ouilis ouilis dñici. societatẽ rur¬
sus in errorẽ pristinũ. reuoluti st̃. oues e¬
rant. an non erante Utiq catholicierant:
Si catholiei sodeles erant.: oues crant: Siux
erant . quomͦ uocẽ alieni audii foduar

Expanded text:
dium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt dium patiuntur ad revocantem, et non intelligunt jugulantem; verumtamen etiam cum renitentes venerint quae oves sunt, agnoscunt vocem pastoris, et se venisse laetantur, et errasse erubescunt. Quando ergo in illo errore tanquam in veritate gloriabantur, et utique non audiebant vocem pastoris, et alienum ideo sequebantur, oves erant an non erant? Si oves erant, quomodo alienos oves non audiunt? si oves non erant, quare objurgantur illi quibus dicitur, Errantem ovem non revocastis? In ipsis etiam jam factis catholicis Christianis, bonae spei fidelibus, aliquando mala contingunt; seducuntur in errorem, et post errorem revocantur: quando seducti sunt in errorem, et rebaptizati sunt, aut post ovilis dominici societatem rursus in errorem pristinum revoluti sunt, oves erant an non erant? Utique catholici erant. Si catholici fideles erant, oves erant. Si oves erant, quomodo vocem alieni audire potuer
Abbreviated transcription (Latin):
pellat: Si quando errabant. oiuis erat: cuiꝰ
uocẽ ut erraret audiebat: ꝓculdubio enĩ
ñ erraret: si uocẽ pastoris audiret. Sed ĩo
errauit quia uocẽ audiuit alieni: uocem
furis & latronis audiuit: Certe latronũ uo¬
cẽ non audiunt oues Qui uenerunt inqͥt:
& intelligimꝰ p̃ter me. id est qui uenerunt
p̃ter me fures sunt & latrones: & ñ audier̃
eos oues D nẽ . si non audiunt eos oues.
quomͦ errant oues. si uoues non audiunt nisi
te: Tu aut̃ ueritas es Quisqͥs ueritatem
audit: non utiq errat: Illi aũt errant: &
oues appellant᷑: Nam si in errore ipso. oues
non appellarent᷑: ñ diceretur ꝑ iherechie¬
lem. errantẽ ouem ñ reuocastis: Quomͦ &
errat & ouis est: Nocẽ alieni audiuit. Cer¬
te non audier̃ eos oues Deinde multi mͦ
colligunt᷑ ad ouile xp̃i: & exhereticis fuint
catholici: A furib tollunt᷑. pastori red¬
duntur: & aliquando murmurant: Te¬

Expanded text:
pellat. Si quando errabat ovis erat, cujus pellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem furis et latronis audivit. Certe latronum vocem non audiunt oves: Qui venerunt, inquit, et intelligimus, Praeter me; id est, Qui venerunt praeter me, fures sunt et latrones, et non audierunt eos oves. Domine, si non audierunt eos oves, quomodo errant oves? Si oves non audiunt nisi te; tu autem veritas es: quisquis veritatem audit, non utique errat. Illi autem errant, et oves appellantur. Nam si in errore ipso oves non appellarentur, non diceretur per Ezechielem, Errantem ovem non revocastis. Quomodo et errat, et ovis est? Vocem alieni audivit? Certe non audierunt eos oves. Deinde modo multi colliguntur ad ovile Christi, et ex haereticis fiunt catholici; a furibus tolluntur, pastori redduntur: et aliquando murmurant, tae
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsos enĩ udebat inturba: quando dicebat
Cũ exaltaueritis filiũ hominis: tunc cognosce¬
tis quia ego sũ Quomͦ gͦ soluit᷑ ista questio.¬
audiunt non oues. & ñ audiunt oues. secunt᷑
uocẽ pastoris quidã lupi. & ei quedã contra¬
dicunt oues: postremo pastorẽ occidunt oues:
Soluitur questio Respondet enĩ aliquis: &
dicit Sed quando ñ audiebant. oues nondũ
erant: tunc lupi erant: Uox audita eos mu¬
tauit: & exlupis oues fecit: Quando gͦ facte
sunt oues. audierunt. & pastorẽ inuener̃t:
pastorẽq secutȩ sunt: & pastoris ꝓmissa sꝑa¬
uerunt. quia iussa fecerunt: Soluta est
cõminico uob̾cũ: ut quodãmͦ querens uo¬
biscũ. reuelante illo uob̾cũ merear in ue¬
nire: Quid gͦ me moueat: accipite: Per¬
ihezechielem ꝓpħam dñs obuirgat pastores:
& dicit int̾ cetera dequibusdã: ouẽ errantẽ
nõ reuocastis: Et errantẽ dicit: & ouẽ ap¬

Expanded text:
ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, ipsos enim videbat in turba, quando dicebat, Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum . Quomodo enim ista non oves, et non audiunt oves; sequuntur vocem pastoris quidam lupi, et ei quaedam contradicunt oves; postremo pastorem occidunt oves. Solvitur quaestio: respondet enim aliquis, et dicit, Sed quando non audiebant, oves nondum erant, tunc lupi erant; vox audita eos mutavit, et ex lupis oves fecit: quando ergo factae sunt oves, audierunt, et pastorem invenerunt, pastoremque secutae sunt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. PerEzechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem ap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ side manente. signa uariata: Ibi petra .xp̃c:
fuentẽ de petra: nos quid bibamꝰ norunt fi¬
aeles. Si spetiem uisibilem intendas. aliud
it. sintelligibilẽ significationẽ eundem
potũ spiritalẽ biberunt: Quot quot gͦ illo
tempore crediderunt. uel abrahȩ. uel ysaac.
uel iacob. uel moysi. uel aliis patriarchis.
audierunt: Iudex fuerat in p̃cone: qͥa &
quando udex loquit᷑ ꝑ p̃conẽ. exceptor ñ
facit: Preco dixit: sed uidex dixit: Alii sunt
gͦ quos non audierunt oues. in quib ñ erat
uox xp̃rẽrrantes : falsa dicentes: mnania
garrientes: uana fingentes: miseros sedu¬
centes: Quid ẽ gͦ qđ dixi. maior hec questio¬
est. Q uid habet obscurũ. & ad intelligen¬
dũ difficile: Audite obsecro Ecce dñs iħe
Si eni ꝑ ꝓphas uox pastoris erat: quantomagis
uocẽ pastoris ꝓferebat. lingua ipsa pastoris:
Non om̃s audierunt. Sed quid putamꝰ: Quia
audierunt oues erant: Ecce audiuit iudas:
& lupus erat: Sequebat᷑: s pelle ouina tectꝰ.

Expanded text:
 manente, signa variata. Ibi petra Christufluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis Patriarchis, audierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dixit; sed, Judex dixit. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes. 10. Quid est ergo quod dixi, Major haec est quaestio? Quid habet obscurum et ad intelligendum difficile? Audite, obsecro. Ecce Dominus iSi enim per Prophetas vox pastoris erat, quanto magis vocem pastoris proferebat lingua ipsa pastoris? Non omnes audierunt. Sed quid putamus? qui audierunt, oves erant? Ecce audivit Judas, et lupus erat: sequebatur, sed pelle ovina tectus
Abbreviated transcription (Latin):
eni auas tatendum est ne maior existime
eninisũ ostum qͥa ostiatiꝰ indomibus
i custodit ostiariũ: Non audeo dice
liuit ostio maiorẽ: Aulitu enĩ iam quid
piis. hon me latet ⁊ ñ sũ dimissus con
pnuĩ sentiat sic̃ scriptũ est: Sentite de dño
upi: Multo sunt enĩ int̾ se diuersa in
ans humanis pastor & ostiã. quã ostiari¬
is ceostiũ: & tam̃ dñs & pastorẽ se dixit &

Expanded text:
venerimus, cavendum est ne major existimetur quam ipsum ostium; quia ostiarius in domibus  non ostium custodit ostiarium. Non audeo dicere aliquem ostio majorem; audivi enim jam quid sit ostium: non me latet, non sum dimissus conjamen sentiat, sicut scriptum est, Sentite de Dominmus accipere. Multo sunt enim inter se diversa in rebus humanis pastor et ostium, quam ostiarius et ostium; et tamen Dominus et pastorem se dixit, et
Abbreviated transcription (Latin):
hominib oꝑari Unde & in psalmo legitur
Eociet homo ad opus suũ: & ipse dñs dicit. Lũ¬
ceant oꝑa ur̃a bona corã homnub: S plus me
delectat qđ ipsa ueritas tanquã pastor bontis
& ideo doctor bonus. quodãmͦ nos ammonuit.¬

Expanded text:
hominibus operari. Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit
Abbreviated transcription (Latin):
quã multe oues foris. quã multi lipuntꝰ:
& quã multe oues intꝰ. & multi lupifons.
Quid est qđ dixi. quã multe oues foris: Lua
multi mͦ luxuriant᷑. casti futuri: quam
quã multi se in ebriant. futuri sobrii: quã
multi rapiunt res alienas. donaturi suab
blasphematuri: casti sunt. fornicaturi: si¬
brii sobrii sunt. se uino postea sepulguni.
stant casuri: Non sunt oues De p̃ destiuatl¬
qui sunt eiꝰ: Et tam̃ ipsi quandiu recte sa¬
piunt: xp̃i uocẽ audiunt Ecce audiunt
ipsi: non audiunt illi: & tam̃ securi ñ sibi¬
p̃destinationẽ: Non oues isti: ouesilli e¬
a nuones questio: que mͥ interĩ nunc udetur

Expanded text:
quam multae oves foris, quam multi lupi intus; et quam multae oves intus, et quam multi lupi foris! Quid est quod dixi, quam multae oves foris? Quam multi modo luxuriantur, casti futuri; quam  Christum; quam multi se inebriant, futuri sobrii; quam multi rapiunt res alienas, donaturi suas!blasphematuri; casti sunt, fornicaturi; sobrii sunt, se vino postea sepulturi; stant, casuri! non sunt oves. Et tamqui sunt ejus ; » et tamen ipsi quandiu recte sapiunt, Christi vocem audiunt. Ecce audiunt ipsi, non audiunt illi, et tamen secundum praedestinationem non oves isti, et oves illi. Adhuc manet quaestio, quae mihi interi
Abbreviated transcription (Latin):
ego sũ & ipsi sint mecũ: Unde illuo qd̾ ait:
Ego sũ ostiũ: ꝑme siquis intrauerit salua¬
bitur. & ingredietur. & egredietur. & pascua
in ueniet: In hoc euident̾ ostendit: ñ solũ
pastorẽ sed etiã oues intrare ꝑ ostiũ: S qͥd
est ingredietur & egredietur & pascua inue¬
niet: Ingredi quippe in ȩccłam ꝑ ostium
ait iste ipse ioħs eugłista in epła sua. ex nob̾
exierunt ses non erant ex nob̾. ñ ẽ utiꝙ bonũ¬
Talis gͦ egresus non possit a bono pastore laudari:
ut diceret & ingrediet᷑ & egrediet᷑ & pascua in¬
ueniet: Est gͦ aliqͥs non solũ ingressus. uerũ
Sed quis est iste laudabilis & beatus egressus c
Possem quidẽ dicere. ingredi nos quando
interiꝰ aliquid cogitamꝰ: egredi aut̃ qnoo

Expanded text:
 ait: « Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur; et pascua inveniet. » In hoc evidenter ostendit, non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. 15. Sed quid est, ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet! Ingredi quippe in Ecclesiam per ostait iste ipse Joannes evangelista in Epistola sua, Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonuTalis diceret: « Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. » Est ergo aliquis non solum ingressus, verum hristus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possum quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tet & ꝑdat: Ego ueni ut uitã habeant: & ha¬
bundantiꝰ habeant: Uidetur mͥ dixisse ut ui¬
tam habeant ingredientes: & habundantiꝰ ha¬
uerit ad uitã temporalẽ: quȩ est infide I¬
deo att. ego ueni ut uttã habeant. hoc est fidem.
que ꝑ dilectionẽ oꝑatur. ꝑ quã fidem in otii¬
le ingrediunt᷑ ut uiuant: qͥa ustꝰ ex fide
uiuit: & habundantiꝰ habeant qui ꝑseue¬
rando usq infinẽ. ꝑ illud ostiũ id est ꝑ fidẽ
xp̃i egrediunt᷑. qm̃ ueri fideles moriuntitr.
& habund antiꝰ habeant uitã. ueniendo quo
pastor ille p̃cessit. ubi nũquã de ide mori¬
antur: Quamuis gͦ & hic in ipso ouili non
desunt pascua. qm̃ ad utrũq possumꝰ intel¬
ligere qđ dictũ est. & pascua inuenient id ẽ
et᷑ ad ingressũ & ad egressũ: tam̃ tunc uere
pascua inuenient. ubi saturentur qͥ esuri¬
unt & sitiunt iusticiã: qualia pascua

Expanded text:
tet et perdat. Ego veni ut vitam habeant et abundantius habeant. » Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredientes, et abundantius haverit ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait: ego veni ut vitam habeant: hoc est, fidem, quae per dilectionem operatur: per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant? quia justus ex fide vivit : et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem, per illud ostium, id est, per fidem Christi egrediuntur, quoniam veri fideles moriuntur; et abundantius habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua
Abbreviated transcription (Latin):
Alias erit: Hanc uocẽ non negligit ꝓpriꝰ:
o audit alienus Nam & ille hoc ei p̃dicat.
at ilam nescio quis & desipuit: refriguite
udiuit alienã: Si p̃destinatus est. ad tem¬
pis erauit: in et̾num non periit Redit
is iidiat qd̾ neglexit: faciat qđ audiuit
S imn ar his est qui p̃destinati sunt: & er¬
nt̃ ipsius ds̃ p̾sciuit: & conuersionẽ fu¬
aiã. Si ab errau̾it: redit ut audiat

Expanded text:
alvus erit . » Hanc vocem non negligit proprius, non audit alienus: nam et ille hoc ei praedicatat illam nescio quis, et desipuit, refriguit, audivit alienam: si praedestinatus est, ad tempus erravit, in aeternum non periit; redit ut audiat quod neglexit, faciat quod audivit. Si enim de his est qui praedestinati sunt, et errorem ipsius Deus praescivit, et conversionem futuram; si aberravit, redit ut a
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc omĩa: s ñdũ exponit Legamꝰ gͦ: quia
uenturus ad ea uerba. inquib nob̾ aliqua
quȩ dixit dignet᷑ exponere .:. ex quors exposi¬
tione. dabit nob̃ fortasse etiã illa quȩ non
exposuit intelligere: Pascit enĩ manifestis:
erereet obscuris: Qui non intrat ꝑ ostium
in ouile ouiũ. s ascendit aliuinde: ue misero. quia
casurus est: Sit gͦ humilis: ꝑ ostiũ intret: pla¬
no pede ueniat: & non offendit: Ille inquit fur
est & latro: Oues suas uult dicere oues alienas:
ad hoc suas. id est furt o ab latas : non ut saluet.
sed ut occidat Ergo fur est. qͥa qđ alienũ ẽ suũ
dicit: latro. qͥa & quod est furatus occidit: Qui
aut̃ intrat ꝑ ostium pastor. ouiũ est: Huic ostia¬
rius aꝑit: De ostiario isto tunc queramꝰ: quando
ab ipso dño audierimꝰ qđ sit ostiũ. & qui sit
pastor Et oues uocẽ eiꝰ audiunt: & ꝓprias o¬
ues uocat nominatĩ: Habet enĩ nomina eaꝵ

Expanded text:
haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habe
Abbreviated transcription (Latin):
rianus dicit: Aliud est pat̾: aliud filius Re¬
cte direret si diceret alius non aluid Quan¬
do enĩ dicit aliud: ei contradicit. a quo audit
ueritas dicit: Nom̃ habet: rem ñ habet. Ali¬
ciuus rei nom̃ est xp̃c Tene ipsam rem: siuis
ꝓdesse tibi nom̃. Alius nescio unde sic ponit:
X p̃c homo est inquid: ds non est. Nec ipse in
opus est multa ꝑ currere. & multa uana here¬
sum. enumerare: Hoc tenete: ouile xp̃i eẽ
ouile. ꝑ ostium intret: xp̃m uerũ predicet:
rat non suã: Nam multi querendo głam suã.
oues xp̃i sparserunt: potuis quã congrega¬
uerunt: Humilis est enĩ ianua: ap̃e dñs:
liet se: ut sano capite possit intrare Qui aut
ñ se humiliat s extollit: ꝑ mac eriã uult as¬
cendere Qui aut ꝑ mac eriã ascendit: i deo
exaltatur ut cadat: Tecte tam̃ ad huc loquit᷑
dñs iħc: nondũ intelligit᷑. Nominat ostiũ:
nominat ouile: nominat oues. cõmendat

Expanded text:
rius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Rerius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit,veritas dicit. Nomen habes, rem non habes. Alicujus rei nomen est Christus: tene ipsam rem, si vis prodesse tibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: Christus homo est, inquit; Deus non est. Nec ipse intopus est multa percurrere, et multa vana haeresum enumerare? Hoc tenete, ovile Christi eovile, per ostium intret, Christum verum praedicet. rat, non suam; nam multi quaerendo gloriam suam, oves Christi sparserunt potius quam congregaverunt. Humilis est enim ianua dominus nostliet se, ut sano capite possit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere. Qui autem exaltatur ut cadat. 6. Tecte tamen adhuc loquitur Dominus Jesus, nondum intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat
Abbreviated transcription (Latin):
dure auderent hominib. nos sequuriini. sec
in nrãm tenete. si uultis beate uiuere: s ñ
marant ꝑ ostiũ ꝑ dere uolebant: mactare
euadere. Quid de istis dicã: Ecce ipsi pha¬
sillegebãt : & in eo qd legebant xp̃m sona¬
uit.: uenturũ sperabant: & p̃sentẽ ñ ag¬
busalunt: Iactabanł se etiã ipsi int̾ uidentes.
ue t nter sapientes & negabant aepm̃t &e ñ
intrabant ꝑ ostiũ. Ergo & ipsi si quos forte seduce¬
rent: mactandos. & occidendos. ñ liberandos sedu¬
cerent. & hos dimittamꝰ: Uideamus illos. si forte
ipsi intrant ꝑ ostium: qui ipsuis xp̃i nomine
głantur: Innumerabiles enĩ sunt. qui se uiden¬
tes non solũ iactant: s a xp̃o illuminatos ui¬
deri uolunt: Sunt aut̃ heretici Forte ipsi
ꝑ ianuam intratierunt: Ab sit Sabelliꝰ dicit:
Qui filius ẽ ipse est pater: s filius non est pater.
Non intrat ꝑ ostium: qui filiũ dicit patrẽ: Ar¬

Expanded text:
dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabant se etiam ipsi inter videntes, hoc est inter sapientes, et negabant Christum, et non intrabant per ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filius, non est Pater. Non intrat per ostium, qui Filium dicit Patrem. A
Abbreviated transcription (Latin):
usus quẽqm testimoniũ ꝑ hibentes: & cetera
qus in lege mandata sunt. uelut obseruant.
aap̃ani ñ sunt. & plerunq se iactant quo mͦ
unt̃ faciunt: dñs de grege suo & de hostio qͦ
itratur ad ouile similitudinẽ ꝓposuit in ho¬
deria lectione: Dicant gͦ pagani: Bene ui¬
muiꝰdatur semꝑ uiuere:. quid ꝓdest bene ui¬
ure: Quia nec bene uiuere dicendi sunt.
quifiunẽ bene uiuendi. uel cecitate nesciunt:
u inflatione contempnunt: N on est aut̃
cuquã spes uera & certa semꝑ uiuendi⁊ nisi
iouile: Querunt gͦ plerunq tales homines
nã ꝑsuadere hominib ut bene uiuant : & xp̃ia¬
n non sint: Per aliam partẽ uolunt ascendere.
mxi& occidere: non ut pastor conseruare atq
lure: Fuerunt gͦ quidã philosophi de uir¬
sub & uitiis subtilia multa tractantes. diui¬
antis. definientes. ratio cinationes accutissi¬
nis concludentes. libros implentes. suã sapien¬
ũ buicis crepantib uentilenrilantes: qͥ etiã

Expanded text:
hibentes, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodoinaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vicui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi in ovile. 3. Quaerunt ergo plerumque tales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occidere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
unit: Mare rubrũi significat baptismũ:
I diductor ꝑ mare rubrũi. significat xp̃m
p płs transiens significat fideles: mors egỹp¬
un signisicat ab olicionẽ peccator: In signis
aiutrsis: eaddem fides: Sic insignis diuer-¬
ss. quomꝰ in uerbis diuersis: quia uerba
snos mutant ꝑ temporar & utiq nichil ali¬
id st̃ uerba quã signa: significando enĩ uer-¬
lusunt: Tolle significationẽ uerbo: stre¬
ptis maniᷤ est: Significata gͦ sunt omĩa
Nĩquid non eadẽ credebant. ꝑ quos hec signa
nustrabant᷑ . ꝑ quos ea quȩ credimꝰ ꝓpħata¬

Expanded text:
unt. Mare Rubrum significat Baptismum; Moyses ductor per mare Rubrum significat Christum; populus transiens significat fideles; mors Aegyptiorum significat abolitionem peccatorum. In signis diversis eadem fides: sic in signis diversis, quomodo in verbis diversis; quia verba sonos mutant per tempora, et utique nihil aliud sunt verba quam signa. Significando enim verba sunt: tolle significationem verbo, strepitus inanis est. Significata ergo sunt omnia. Numquid non eadem credebant, per quos haec signa ministrabantur, per quos eadem quae credim