comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re presente etiam priore. ⁊ cetera quie ad
cantorem ⁊ sacͥstam ꝑtinent cum necesse fuit
emendare. In claustro temꝑe lectionis. ⁊ in capło
ad int̾ualla. ut frẽs se ordinate habeant. sollici¬
ubi ei constitutum fuerit. Quando prior ad re¬
fectionem seruierit. ad nolam sedere. ad gratias
solus posterior ire. in choro superior stare ⁊ abse¬
te abbate etiam ad mandatum sedere. S post
mandatum ante eum inclinante cum sociis suis
priore. paulisꝑ cedat. Egresso priore de monastio
Supprior nec loqͣtur. nec quicqͣm faciat de officio
currat. ut est tenere capłm si defuit albas. pailsa¬
re tabulam ad lãborem. pullare signũ ante refedi¬
onem. uel nolam ad biberes Siprior extra mona

Expanded text:
re, praesente etiam priore, et caetera quae ad cantorem et sacristam pertinent, cum necesse fuerit, emendare. In claustro tempore lectionis, et in capitulo ad intervalla, ut fratres se ordinate habeant, solliciubi ei constitutum fuerit. Quando prior ad refectionem servierit, ad nolam sedere: ad gratias solus posterior ire: in choro superior stare, et absente abbate etiam ad mandatum sedere. Sed post mandatum inclinante ante eum cum sociis suis priore, paulisper cedat. Egresso priore de monasterio, subprior nec loquatur, nec quidquam faciat de officio currat: ut est tenere capitulum, si defuerit abbas: pulsare tabulam ad laborem: pulsare signum ad refectionem, vel nolam ad biberes. In absentia vero
Abbreviated transcription (Latin):
rohibemꝰ nequis ałbas
grangias suas. uel aliꝗͣ
eaꝵ alicui monacho ꝯmͣtat
nisi celłario. qui secundum
regule auctoritatẽ. ad uolũ¬
tatem abbatis curam gerat
de omnib:⁊ei ꝑut necesse
fui̾t. solatia amministrent᷑.
Aquib in hiis que adiuum¬

Expanded text:
rohibemus ne quis abbas grangias suas vel aliquam earum alicui monacho committat, nisi cellerario qui secundum Regulae auctoritatem, ad voluntatem abbatis curam gerat de omnibus, et ei prout necesse fuerit, solatia administrentur, a quibus in his quae agen
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. feminaꝵ cohĩtatio
nob̾ ⁊ conu̾sis nostris omĩo¬
est interdc̃a: ⁊ ideo nec intͣ
curtes grangiaꝵ. hospitari:
nec monasterii portam in¬

Expanded text:
tatis, feminarum cohabitatio nobis et conversis nostris omnino interdicta est. Ideo nec intus curtes grangiarum hospitari, nec monasterii portam in
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod si infirmo datum reicit᷑
prout diligentius potĩt. susci¬
uino sumatur. si integrum sumi
non potest. eo qd̃ alterius ore ꝑ¬
iectum est. Illud autem quod¬

Expanded text:
. id primo datum rejicitur, prout diligentius poterit recilice sumatur; sed integrum sumi non potest, eo quod ore alterius projectum est. 25. Reus autem hu
Abbreviated transcription (Latin):
nachoꝵ euocare liceat. Ce¬
terum ꝑ curiam uel infir¬
mitorium aut extͣ t̾mi¬
nos. sine albatis licentia
ues prioris si albas defin̾t
monachum duce̾. except̃
ut diximꝰ iusitatorily nlłi
liceat Dum autem ałbas
duobus loquit᷑. Si t̾cius
suꝑuenit. stando breuiter
si necesse sit loqui poterit
S consedere etiam rogatus
non presumat. Infumus¬

Expanded text:
nachorum evocare liceat. Caeterum per curiam vel infirmitorium aut extra terminos sine abbatis licentia vel prioris, si abbas defuerit, monachum ducere, exceptis, ut diximus, visitatoribus, nulli liceat. Dum autem abbas cum duobus loquitur, si tertius supervenerit, stando breviter, si necesse sit, loqui poterit; sed consedere etiam rogatus non praesumat. CAP. LX
Abbreviated transcription (Latin):
ltarium linteami .x.¬
na. ministroꝵ indu¬
menta. sine serico sint. p̾¬
ter stolam ⁊ mamipłm.
Casula uero. nõ nͥ unicolor
habeatur. Omnia mona¬
sterii ornamenta. uasa u¬
tensilia sine auro ⁊argen¬
to. geminis. pret̾ calicem
⁊ fistulam. Que quid̾e duo
sola.argentea ⁊ deaurata
S aurea neqͣquam hẽre

Expanded text:
ltarium linteamina, ministrorum indumenta, sine serico sint, praeter stolam et manipulum. Casula vero nonnisi unicolor habeatur. Omnia monasterii ornamenta, vasa utensilia, sine auro et argento, praeter calicem et fistulam: quae quidem duo sola argentea et deaurata, sed aurea nequaquam habe
Abbreviated transcription (Latin):
int̾mittatur: sed post uersum in repetitione idẽ alła
cum suo neumate integre canatur. Cum uero duo
uel plura alła. in una missa dicantur. cum sius neu¬
maiitibus integre sinc repetitione ditantur: excep¬
to eo quod proximum est euͣngło quia repetitur
Ꝙ notandim quod in uigilia pasche ⁊ pentheco¬
stes. unum solum alła dicitur. sed non repetitur
ad fiiem uero cantus. Ante euͣngłm reducant frẽs
facies suas ad altare. ⁊ signent se cum dixerint gła
tibi domine. Quod sicredo in inum dm̃ dicendum
fuerit.cantore subiungente patrem omnipotentẽ
uertat se chorus contra corum.⁊cum uenerint ad
homo factus est. petant ueniam sicut in festis die¬
bus. Et cum dixerint. adoratur. inclinent se: erigẽtes
se ad conglorificanur. & cum dixerint ⁊ uitam futuri
seculi: reducant uultus ad altare Cantore autem
incipiente offerendam.conuertant se stantes situt e¬
rant ante. Qua cantata. u̾tant se iterum ad altare. do¬

Expanded text:
intermittatur, sed post versum in repetitione idem Alleluia intermittatur, sed post versum in repetitione idem Alleluia cum suo neumate integro cantatur. Cum vero duo vel plura Alleluia in una missa dicuntur, cum suis neumatibus integre sine repetitione canantur, excepto eo quod proximum est Evangelio, quia repetitur. Et notandum quod in Vigilia Paschae et Pentecostes, unum solum Alleluia dicitur sed non repetitur. Ad finem vero cantus ante Evangelium, reducant fratres facies suas ad altare, et signent se cum dixerint Gloria tibi, Domine: quod si Credo in unum Deum dicendum est, cantore subjungente, Patrem omnipotentem, vertat se chorus contra chorum. Et cum venerint ad Homo factus est, petant veniam sicut in festis diebus. Et cum dixerint Adoratur, inclinent se, erigentes se ad Et conglorificatur. Et cum dixerint Et vitam futuri saeculi, reducant facies ad altare. Cantore autem incipiente Offerendam, convertant se stantes sicut ante erant. Qua cantata, vertant se iterum ad altare, do
Abbreviated transcription (Latin):
mnibus diebus quib due misse celebrande
sunt. in secunda missa kyrieleison incipiat
in ilło choro. in quo est inuitatorium. Inpͥmauo̾
missa ĩchoet᷑ ĩ alio In uatiuitate domini ad missã
denocte. in choro inuitatorii incipiatur. Quo
finito conu̾tant se ad altare. Si sac̾dos dixerit
głoria in exceasis deo. dum cantor incipit ⁊ int̾
dixint ad oramus te: incuruent se. erigentes se
ad glorificamꝰ te. E similiter inclinent. ad su
ieclment se suꝑ misericordias donet iichoetur
epła ⁊ tunt surgentes stent. uid ad eungłm sic̃
stabant dum cantabant introitum. Interumm
si uo lui̾nt Admissam uero matutinalem post pͥ¬
mum dominus uobiscum usq ad eungłm sede¬
ãt qui uoluint.⁊post sanctus usque ad finem
misse preter agnus dei. In omiub precipus festi¬
uitatibus sicut ⁊ ceteris diebus. Responsorium ⁊
que contingunt. Sciendum etiam quia quotiens
unum solum alła siue ditatur responsorium siue
non. ad missam dicitur: primum neuma de alła

Expanded text:
ibus duae missae celebrandae sunt, in secunda missa Kyrie eleison incipiatur in illo choro in quo est Invitatorium: in prima vero missa inchoetur in altero. In Nativitate Domini ad missam de nocte in choro Invitatorii incipiatur. Quo finito, convertant se ad altare. Si sacerdos dixerit Gloria in excelsis Deo, dum cantor incipit, Et in dixerint Adoramus te, incurvent se, erigentes se ad Glorificamus te, et similiter inclinent ad Susreclinent se super misericordias donec inchoetur Epistola. Et tunc surgentes stent usque ad Evangelium sicut stabant dum cantabant Introitum. Interim tl si voluerint. Ad missam vero matutinalem post primum Dominus vobiscum usque ad Evangelium, sedeat qui voluerit, et post Sanctus usque ad finem missae, praeter Agnus Dei. In omnibus praecipuis festivitatibus, sicuti et caeteris diebus, Responsoria et evitandas. Sciendum etiam quia quoties unum solum Alleluia, sive dicatur Responsorium sive non, ad missam dicitur: primum neuma de Alleluia
Abbreviated transcription (Latin):
deinde in uas conu̾soꝵ Dicta autem t̾ciã tam do¬
minicis diebus quam sollemnitatib quibus nõ
laboramus omni temꝑe ⁊ festis quibus laboramꝰ
in estate. mox cantor incipiat introitum. etiam
pulsante tunc tabula pro mortuo Similit̾ pͥua
sa que pro presente defuncto debeat dimitti Qu¬

Expanded text:
deinde in vas conversorum. Dicta autem Tertia tam Dodeinde in vas conversorum. Dicta autem Tertia tam Dominicis diebus, quam solemnitatibus quibus non laboramus omni tempore et festis quibus laboramus in aestate, mox cantor incipiat Introitum, etiam pulsante tunc tabula pro mortuo. Similiter facsa, quae pro praesenti defuncto debeat int
Abbreviated transcription (Latin):
teros accerlentes. a suꝑiori ꝑte chori int̾ formas
⁊ sedilia. sicut ea hora stant in choro. Qui reu̾¬
tentes deorsum. ꝑ medium chorum. ascendat
unusqͥsq ad locum suum. ⁊ nouitii qui ante
formas existunt asꝑsi aqua reuertant᷑ ibidem
Qui uõ extra chorum uel mietio chorum fue¬
ruit. tam monachi qmͣ nouitii. ueniant ꝑsuꝑi¬
orem intpoitum chori: ⁊ ꝑ medium chorum re¬
u̾tant᷑. De conu̾sis uero. uinaqueq eccł̃ia faciãt
secundum posicõnem ipsius oratorii. fĩnita
antiphona. sac̾dos int̾mittens asꝑsionis officiũ
uersus ad altare dicat cołł. Pxaudino ĩ loco qͥstat
Et incepta t̾cia. post głia pr̃i. ceꝑtamib̾seqͣtur
asꝑsionem. Que si forte ad głam pͥmi psalmi
nondum ꝑacta fu̾it: presbiter stans in eodem
loco. usq post głã patriasꝑsionem int̾mi¬
tat. Qua ꝑacta redeat in locum suum. oe
sedeat cum ministris. Deinle secretariꝰ

Expanded text:
teros accedentes a superiori parte chori inter formas teros accedentes a superiori parte chori inter formas et sedilia, sicut ea hora stant in choro. Qui revertentes deorsum per medium chorum ascendat unusquisque ad locum suum: et novitii qui ante formas consistunt aspersi aqua revertentur ibidem. Qui vero extra chorum vel in retro chorum fuerint, tam monachi quam novitii, veniant per superiorem introitum chori, et per medium chorum revertantur. De conversis vero unaquaeque ecclesia faciat secundum positionem ipsius oratorii. Finita Antiphona sacerdos intermittens aspersionis officium, versus ad altare dicat Collectam, Exaudi nos, in loco quo stat. Et incoepta Tertia post Gloria Patri, coeptam subsequatur aspersionem. Quae si forte ad Gloria primi psalmi nondum peracta fuerit, presbyter stans in eodem loco usque post Gloria Patri aspersionem intermittat: qua peracta, redeat in locum suum et sedeat cum ministris. Deinde secretarius
Abbreviated transcription (Latin):
tore gͥ imponente antiphonam. sumat sacͥ¬
dos sparsorium: quod intingens in aqua ascẽ¬
dat ad altare: incliuans ad gradum ĩpius
altaris. Deiile asꝑgat ante ip̃m altare aꝙͣ¬
⁊ incipiens a dexita ꝑte cutumeat illud asꝑ̾¬
gendo: quousq ꝑueniat in anteriorem. ubt.
inclinans asꝑgat presbiterium hiuc ⁊ inde
Interim uero minister recipiat aquam in qͦ¬
lib uase deurteolo. inquo est aqua benedicta
e. habens sꝑsorium aliud. claustrum asꝑgat.
Cosficinas. scilicet capitulum: auditorũ
dormitorium ⁊ dormitorii neccessara sa¬
lefactorium refectorium coquinam
cellarium. Rediens autem de officinis
.si quid suꝑ est ei deipsa aqua. infũdat
in receptaculum qd̃ est ad introitum ecclesie
ad hoc deputatum. Uas autem quod tenet ⁊¬
aspersorium. reponat inuestiario. Sac̾dos ue¬
ro stans suꝑ gradum presbiterii. asꝑgat pͥus
abbatem: postea se ip̃m: deinde minutros. ⁊ ce¬

Expanded text:
tore igitur imponente Antiphonam, sumat sacertore igitur imponente Antiphonam, sumat sacerdos sparsorium, qui intigens in aqua ascendat ad altare inclinans ad gradum ipsius altaris. Deinde aspergat aquam ante ipsum altare, et incipiens a dextra parte circumeat illud aspergendo quousque perveniat in anteriorem: ubi inclinans aspergat presbyterium hinc et inde Interim vero minister recipiat aquam in quolibet vase de urceolo in quo est aqua benedicta, et habens sparsorium aliud claustrum aspergat, et officinas scilicet capitulum, auditorium, dormitorium et dormitorii necessaria, calefactorium, refectorium, coquinam, cellarium. Rediens autem de officinis si quid superest ei de ipsa aqua, infundat in receptaculum quod est ad introitum Ecclesiae ad hoc deputatum. Vas autem quod tenet et aspersorium reponat in vestiario. Sacerdos vero stans supra gradum presbyterii aspergat prius abbatem, postea seipsum, deinde ministros et cae
Abbreviated transcription (Latin):
uentu uirga pastoralis. ⁊ ui purificatione. be
marie. ad oblationem candelaꝵ Quo ordine.Iu
ominico die pulsato signo aute t̾ciamꝰ ser¬
uitor eccl̃ie. preꝑata formula sitpͣ gradum
presbit̾ii.ꝑonat sal ⁊ aquam desuꝑ cum spar¬
sorio: ⁊ indutis ministris ⁊ sac̾dote pparato Al ꝙͣ¬
tari sicut supͣ diximus. iterum pulsetur sig¬
num. ad conuocandum conuentum. Qui
uenientes ordinentur sicut ad missam Qd̾
sẽꝑfatãt ad iiiͣ. cum mox sb̃secutura est missa
⁊ dimisso signo ad sonitum prioris fiat oraco.
Quta completa accedat sac̾dos ante gradum
presbiterii tenens collectaneum. Quicum ibi
aduenit. inclinet ad altare. Deinde benedicat
sal. ⁊ aquam similit̾. sicut in collectaneo ha¬
betur: tenens manum desuꝑ. dum exorcis¬
mum dixerit. E misso in modum crucis sa¬
le in aqua exorcismoq ꝑdicto. redlat librũ
subdiacono: qui ⁊ auferat salinum. ponens
illud scorsum suꝑ gradum presbiterii. Can¬

Expanded text:
bbati virga pastoralis, et in Purificatione beatae bbati virga pastoralis, et in Purificatione beatae Mariae ad oblationem candelarum. Dominico die pulsato signo ad Tertiam, servitor ecclesiae praeparata formula super gradum presbyterii, ponat sal et aquam desuper cum sparsorio, et indutis ministris et sacerdote, praeparatoque altari sicut supra diximus, iterum pulsetur signum ad convocandum conventum. Qui venientes ordinentur sicut ad missam. Quod semper faciant ad Tertiam cum mox secutura est missa. Et dimisso signo ad sonitum prioris fiat oratio. Qua completa, accedat sacerdos ante gradum presbyterii tenens collectaneum. Qui cum ibi advenerit inclinet ad altare. Deinde benedicat sal et aquam similiter: sicut in collectaneo habetur; tenens manum desuper dum exorcismum dixerit. Et misso in modum crucis sale in aqua exorcismoque perdicto, reddat librum subdiacono, qui et auferat salinum, ponens illud seorsum super gradum presbyterii. Can
Abbreviated transcription (Latin):
Credo inunum deum si dicendum fui̾t. ⁊ mox se¬
cedat ab tlextium cornualtaris: ibidem dicturus
dominus uobiscum. Qnͣdo uero credo in unũthm̃
ñdn dicitur. ibi dicat dñs uobistum ubi legit enͣn
Sciendum uero ꝙ omnib diebus quib conueritus
comunicat possunt ubi necesse fuit. ad mis¬
sam matutinalem plures hostie consecrari
⁊ suꝑ patenam cõmunicaturis distribui. Et
tunc miuist̾ si fieri potest diaconus sit: ille
scilicet qui precedenti ebdomada euͣngłio fuit
ascriptus. Nam ceteris tam priuatis qmͣ festi¬
uis diebus. ad om̃es nussas unatm̃ hostia con¬
secreturꝰ cuius t̾ciam ꝑtem sac̾dos suꝑ⁊ calitem.
tenens. cõmñicaturis distribuat: ⁊ postea san¬
guinem eo modo quo diaconem facere su¬
ꝑius diximus. nisi diaconus affui̾t Esciendũ
qd̃ mnui qͣm osculatur manus abbatis uel sac̾¬
dotis nisi ad missam. ⁊ hoc tantum in locis
supra t̾minatis: ⁊ quando datur abbati in cõ¬

Expanded text:
Credo in unum Deum, si dicendum fuerit. Et mox seCredo in unum Deum, si dicendum fuerit. Et mox secedat ad dextrum cornu altaris ibidem dicturus, Dominus vobiscum. Quando vero Credo in unum Deum non dicitur, ibi dicat Dominus vobiscum, ubi legit Evangelium. Sciendum vero quod omnibus diebus quibus conventus communicat, possunt ubi necesse fuerit, ad missam matutinalem plures hostiae consecrari, et super patenam communicaturis distribui, et tunc minister si fieri potest diaconus sit, ille scilicet qui praecedenti hebdomada Evangelio fuerat ascriptus. Nam caeteris tam privatis quam festivis diebus ad omnes missas una tantum hostia consecretur, cujus tertiam partem sacerdos super calicem tenens communicaturis distribuat, et postea sanguinem, eo modo quo diaconum facere superius diximus, nisi diaconus adfuerit. Et sciendum quod nunquam osculatur manus abbatis vel sacerdotis nisi ad missam, et hoc tantum in locis supra determinatis, et quando datur in conventu a
Abbreviated transcription (Latin):
ad quam t̾git sac̾dos ante secretas. Qui postquam cõ¬
municatus sanguine de calice sumpto ad sinstrũ
cornu secessĩt. ille qui sac̾dotem adiuuit ad incluendũ
accedat cum fistula aute ꝑp̃ata adiuuans eum in
omnib sicut subdiaconus facere solet. Siautem sb̃¬
diaconus fui̾t: eundo ad altare precedens sac̾dotẽ
diu̾tat ad dexteram. supplicans sac̾ooti. Ad confessio¬
nem. stet ad dexteram. Missale in dextro cornu alta¬
ris textum in suustro ponat: quod post euͣngelium
auferat Post epłam manus lauet. ubi ⁊ diacõnus
panem ⁊ uinum ministret. Patenam ⁊ calicem offe¬
rat. Casulam trahat: pacem ⁊ communionẽ semꝑ
accipiat excepta missa de functoꝵ. inqua nec pacem
sumere nec communicare licet. Lecturus epystolan
ferat epłare in eccłiam ante qmͣ induat᷑ ⁊ post mis¬
ẜam inde referat. Sacerdos uero ad legendum euͣn¬
gelium petat benedictionem ab abbate. nontamẽ

Expanded text:
ad quam tergit sacerdos ante Secretas. Quis priusquam comad quam tergit sacerdos ante Secretas. Quis priusquam communicatus sanguine de calice sumpto ad sinistrum cornu secesserit: ille qui sacerdotem adjuvit ad induendum, accedat cum fistula ante praeparata, adjuvans eum in omnibus sicut subdiaconus facere solet. Si autem subdiaconus fuerit, eundo ad altare praecedens sacerdotem divertat ad dexteram supplicans sacerdoti. Ad confessionem stet ad dexteram. Missale in dextro cornu altaris, Textum in sinistro ponat, quod post Evangelium auferat. Post Epistolam manus lavet, ubi et diaconus. Panem et vinum ministret, et patenam et calicem offerat. Casulam trahat, pacem et communionem semper accipiat, excepta missa defunctorum, in qua nec pacem sumere, nec communicare licet. Lecturus Epistolam ferat Epistolare in ecclesiam antequam induatur, et post missam inde referat. Sacerdos vero ad legendum Evangelium petat benedictionem ab abbate, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
solus. sine diacono. Qua facta erigat se. ⁊ osculans
altare signet se. Quod si dominicͦ dies fuerit: Det
benedictionem lectori mense. que in libro conti¬
netur. Deinde inclinans recedat casula demissa:
qmͣ aute missam tulit in brachiis subleuatam.
ad altare. Si diaconus ⁊ subdiaconus iam compli¬
uerint que complenda erant. precedant eum eo
ordine quo ad altare uenerunt ad introitũ misse
S̾ ac̾eos autem exutus sac̾dotalibus indumentis
ueniat ad gradum ubi legitur epystola ⁊ perat
ueniam sicut in festis diebus. Pruiatis uero dieb
flectat genua mox recedens De missis quibus
tm̃ minist̾ fuit sac̾dos indutus stola ⁊ manipu¬
lo cum ministro. eat ꝑꝑare altare. Quod si minist̾
diaconus fu̾it officium altaris compleat quantũ
ab se ⁊ subdiaconum ꝑtinet ꝑlecta tamen epyitola
non egrediatur de choro seo ip̃emet infundat sibi
aquam de ampulla in pestumͥ ⁊ t̾gat ad mappulam

Expanded text:
solus sine diacono. Qua facta erigat se, et osculans solus sine diacono. Qua facta erigat se, et osculans altare signet se. Quod si Dominicus dies fuerit, det benedictionem lectori mensae, quae in libro continetur. Deinde inclinans recedat casula demissa, quam ante missam tulit in brachiis sublevatam ad altare. Si diaconus et subdiaconus jam compleverint quae complenda erant: praecedent eum eo ordine quo ad altare venerunt ad introitum missae. Sacerdos autem exutus sacerdotalibus indumentis veniat ad gradum ubi legitur Epistola, et petat veniam sicut in festis diebus. Privatis vero diebus flectat genua mox recedens . CAPUT LIV. De merit, sacerdos indutus stola, et manipulo cum ministro eat praeparare altare. Quod si minister diaconus fuerit, officium altaris compleat, quantum ad se et ad subdiaconum pertinet. Perlecta tamen Epistola non egrediatur de choro, sed ipsemet infundat sibi aquam de ampulla in pelvim, et tergat ad mapulam
Abbreviated transcription (Latin):
postcõmunionem referat missale. Ad dextium
cornu altaris. Cum aũt sac̾dos inceꝑit collectã¬
post dñs uob̾ciun trahens et casulam incuruet
se usq ꝑ omnia secła seculoꝵ. Tunc enigens se ⁊
dicto benedicamus domino. uel ite nussa est in¬
cliuet. Deinde iens ad altare tranferat inde cali¬
cem. ⁊ patenam suꝑ muustium sumens ibilin¬
gua sua siquid de corpore domini est. remansit̾
suꝑ patenam ⁊ poitea accipiens fistulam ablu¬
at eam uino. ⁊ postea patenam. Quod bibens in¬
fundat aliud uinum cutumliniens ip̃m calicẽ
ntus: quod itm ꝑcipiat. Terio infundat uinum
eo moto circunliniens. Quod ꝑcipiat subdiaco¬
nus.⁊ ad huc etiam alia uice infundat si ne¬
cesse fuerit. Quibus lotis ⁊ detersis ad linteum qͦ
sac̾dos pauloante digitos suos detͥsit: recondat.
ea. ⁊ corporalia cum calicib finita missa sac̾dos ĩ¬
curuet se ante medium altaris. faciens orõnem

Expanded text:
post communionem, referat Missale ad dextrum post communionem, referat Missale ad dextrum cornu altaris. Cum autem sacerdos Collectasulam incurvet se usque ad Per omnia saecula saeculorum. Tunc erigens se et dicto Benedicamus Domino, vel Ite missa est, inclinet. Deinde iens ad altare transferat inde calicem et patenam super ministerium, sumens ibi lingua sua si quid de corpore Domini remanserit super patenam. Et postea accipiens fistulam abluat eam vino, et postea patenam; quod bibens infundat aliud vinum circumliniens ipsum calicem intus, quod iterum percipiat. Tertio infundat vinum eo modo circumliniens, quod percipiat subdiaconus. Et adhuc etiam alia vice infundat si necesse fuerit. Quibus lotis et detersis ad linteum, quo sacerdos paulo ante digitos suos detersit, recondat ea et corporalia cum calicibus. Finita missa sacerdos incurvet se ante medium altaris, faciens orationem
Abbreviated transcription (Latin):
guine domini euacuet: ⁊ calicem reddat sad̾doti
non osculans ei manum. Subdiaconus iterote¬
nens fistulam. contra faciem suam intrans̾s
eat ad sacerdotem ꝑ reiro altare iinistrarer
ei uinum in calice. Sacerdos autem anteqmͣ reci¬
piãt calicem si que hostie fuerint integre suꝑsue¬
rint cominunicatis. reponat in uasculo Qui recep¬
to calice. resꝑgat digitos suos in ip̃o calice Quem
ponens suꝑ altare : eat ad piscinam abluere ip̃os
digitos aqua Quib t̾sis ad mediumlinteum ad
hoc ibi ꝑp̃atum redeat ad altare sumere uinum
quod dimisit in calite. Nͦ sumpto: Iterum asꝑgai
calicem uino. Quo hausto. ponat illum iuxta¬
altare. nec reclinatum. iuxta patenam. Similit̾
nec ad priuatas missas reclinetur. Ex hinc subdi¬
aconus. tenens futulam assistat altari: habens fa¬
ciem in parena usq ad finem colłe. Interim dia¬
couus complicet corꝑale suꝑ altare: ⁊ uertensab

Expanded text:
guine Domini evacuet, et calicem reddat sacerdoti: guine Domini evacuet, et calicem reddat sacerdoti: non osculans ei manum. Subdiaconus vero tenens fistulam contra faciem suam in transverso, eat ad sacerdotem per retro altare ministrare ei vinum in calice. Sacerdos autem antequam recipiat calicem, si quae hostiae integrae superfuerint communicatis, reponat in vasculo. Qui, recepto calice, respergat digitos suos in ipso calice: quem ponens super altare eat ad piscinam abluere in ipso digitos aqua. Quibus tersis ad medium linteum ad hoc ipsi praeparatum, redeat ad altare sumere vinum quod dimisit in calice. Quo sumpto, iterum aspergat calicem vino. Quo hausto, ponat illum non reclinatum super altare juxta patenam. Similiter nec ad privatas missas reclinetur. Ex hinc subdiaconus tenens fistulam, assistat altari, habens faciem in patena usque ad finem Collectae. Interim diaconus complicet corporale super altare, et vertens ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepturt sunt.diaconi uel subdiacont sinistra ma¬
nu pedem calicis tenentes. ad os suum sicut sibi
uiderint expedire coaptent. Quod si plures fuerint:
diaconus ꝑcepto sanguine ibidem ponat calicem sr̃
sinistrum cornu altaris tenens illum. subdiacono
sibi aisistente arq adiuutante hoc modo scilicet ut
dextram manum teneat expansam iuxta labium
calicis deforis. sinistra uero teneat pedem ip̃ius ca¬
licis. Siaconus autem tencat utraq manit ĩ calice
fistulam. a subbiacono antea pp̾atam. Qui subdia¬
conus ꝑcipiat sanguinem cum fistula priusꝙͣ
se componat ad tenendum dalicem eo modo qͣ
diximus. Dum autem fratres ꝑcipiunt sanguiñe
infundatur uinum in calice. adiacono cum opͦ
fuit de ampulla a subdiacono ante p̾pata iuxta
Siquid autem residuum fuit de ip̃o sanguine
bibat illud cum calice. postqm fistitlam reddidit
subdiacono. Quam fistulam anteqm reddat in¬
quantum potui̾t ab utraq ꝑte suggendo a san¬

Expanded text:
percepturi sunt diaconi vel subdiaconi sinistra mapercepturi sunt diaconi vel subdiaconi sinistra manu pedem calicis tenentes, ad os suum sicut sibi viderint expedire coaptent. Quod si plures fuerint, diaconus percepto sanguine, Ibidem ponat calicem super sinistrum cornu altaris, tenens illum, subdiacono sibi assistente, atque adjuvante hoc modo, scilicet ut dextram manum teneat expansam juxta labium calicis deforis: sinistra vero teneat pedem ipsius calicis; diaconus autem teneat utraque manu in calice fistulam a subdiacono antea praeparatam. Qui subdiaconus percipiat sanguinem cum fistula priusquam se componat ad tenendum calicem eo modo quo diximus. Dum autem fratres percipiunt sanguinem, infundatur vinum in calice a diacono cum opus fuerit de ampulla a subdiacono ante praeparata juxta altare. Si quid autem residuum fuerit de ipso sanguine, bibat illud cum calice postquam fistulam reddiderit subdiacono. Quam fistulam antequam reddat inquantum potuerit ab utraque parte sugendo a san
Abbreviated transcription (Latin):
altare dimittat᷑: usq post missam. Quo fc̃o sac̾dos
cominimicet diaconum ⁊ subdiatonum de tertia¬
ꝑte hostie: deinde de aliis hostiis ceteros qui cominu¬
nicãturi sunt. proiuideat autem qͣntum potuerit
ne aliqua pars dominici corꝑis remancat diaconꝰ
itero accedens ad cominunionem. nõ ostulans ma¬
num sac̾dotis. subleuet albam. ab auteriori parte
flectens genua iuxta altare. ⁊ resupinato capitẽ
milit̾ ⁊ subdiaconus. Quod post quam fecit sumẽs
futulam. si tunc necessaria est. eatad sinistram ꝑtẽ
ꝑretro altare. Quod si tunc neccesaria non fui̾t se¬
quatur diaconem. Qui diaconus ueniens ante
tangat eam manit. donet. uino abluat᷑ Quod
sim̃mus uel duo tm̃ poit eum cõmunicaturi sũt
ministret eis sanguinan eadem ꝑte dalicis qua
ip̃e recepit. Ita ut ip̃e manu dextra calicem tenens
sinistram mento illius uł illoꝵ supponat. Qui uero

Expanded text:
altare dimittatur usque post missam. Quo facto, sacerdos altare dimittatur usque post missam. Quo facto, sacerdos communicet diaconum et subdiaconum de tertia parte. Deinde de aliis hostiis caeteros qui communicaturi sunt. Provideat autem quantum poterit, ne aliqua pars Dominici corporis remaneat. Diaconus vero accedens ad communionem, non osculans manum sacerdotis, sublevet albam ab anteriori parte, flectens genua juxta altare, et resupinato capite militer et subdiaconus quod postquam fecerit sumens fistulam, si tunc necessaria est, eat ad sinistram per retro altare. Quod si tunc necessaria non fuerit, sequatur diaconum. Qui diaconus veniens ante cerdos: nec tangat eam manu donec vino abluatur, quod si unus vel duo tantum post eum communicaturi sunt, ministret eis sanguinem eadem parte calicis qua ipse recepit, ita ut ipse dextera manu calicem tenens, sinistram mento illorum supponat. Qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
uobistum. Et postqmͣ ter dixit agnus dĩ ⁊ dimisit̾
incalicem illam ꝑtem dominici corꝑis. quam tenet
in dextra manu. Dicens hec sacrosancta commixtio
totam oronem sub silentio. diuertat os suum ad di¬
aconem. osculans illum.⁊diaconus subdiaconum si¬
br inuicem supplicando: ⁊ subdiaconus similiter aliũ
si pacem quesierit eundo ad gradum. Sac̾dos aũt
data pace diacono. eam ꝑtem hostie de qua ministri
communicandi sunt. suꝑ pateliam ponat Quaposi¬
ta. dicat orationẽ. tlomine ihũ xp̃e. qua dicta statim
sumens corpus domini cum calice utraq mani ap¬
plicet ad se: ⁊ sic percipiat corpus domini. suꝑ calicẽ
deide sanguiũem. Itaq deposito calice suꝑ corporale
non cooꝑto. uertat se ad dextrum cornu altans: et
posita ibi patena cum hostiis sumat hostiam de uascło
p̃parato sibi ⁊ aꝑto adiacono: quam ponat suꝑ patenã
⁊ unam uel plures. ubi necesse fuit. ex illis que ibist̾

Expanded text:
Vobiscum. Et postquam ter dixerit Agnus Dei, et dimiserit Vobiscum. Et postquam ter dixerit Agnus Dei, et dimiserit in calicem illam partem Dominici corporis quam tenet in dextera manu dicens Haec sacrosancta commistio, totam orationem sub silentio: divertat os suum ad diaconum osculans illum, et diaconus subdiaconum sibi invicem supplicando, et subdiaconus similiter alium, si pacem quaesierit eundo ad gradum. Sacerdos autem, data pace diacono, eam partem hostiae de qua ministri communicandi sunt, super patenam ponat: qua posita dicat orationem Domine Jesu Christe; qua dicta statim sumens corpus Domini cum calice utraque manu applicet ad se, et sic percipiat corpus Domini super calicem, deinde sanguinem. Itaque, deposito calice super corporale non cooperto, vertat se ad dextrum cornu altaris, et, posita ibi patena cum hostiis, sumat hostiam de vasculo praeparato a diacono, quam ponat super patenam: et unam vel plures, ubi necesse fuerit, ex illis quae ibi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
aconus parum. usq post dcm Oremus. Tunc depo¬
natur. ⁊ itm cooꝑiat᷑ ab utroq hinc ⁊ inde: ⁊ sic di¬
aconus incliuans ante aram recedat ubi stabat Ꝙ
cum sac̾oos dixerit panem nostrum cotidianum
accedens subdiaconus. ad diaconum. offerat ei
patenam distooꝑtam. osculans ei manum. Quao
blata. ueniat in locumubi stetit ante prefationem
reddens offertorium subdiacono. subdiaconus uero re¬
condat illud plicatum. quo recondito. reuertatur
post diaconem. Sacertlos autem accipiens patenam
ponat eam sub corporali Quod si talis missa fu̾i̾t in
qua conuentus uadit ad pacem. ponat eam super
corporale. Et clicto. libera nos q̃ł domine. priusqmͣ
dicat ꝑ eundem dñm nrm ponat corpus domini su¬
per patenam. ammouens eam parumꝑ indextra
corpus domini suꝑ calicem in tres partes. ⁊ dicto. ꝑ
omnia secusa scłorum. faciat ad pax domini intra
calicem. unam crucem. aliam ad sit semꝑ. t̾ciam ad

Expanded text:
aconus parum usque post dictum, Oremus: tunc depoaconus parum usque post dictum, Oremus: tunc deponatur et iterum cooperiatur ab utroque hinc et inde. Et sic diaconus inclinans ante aram, recedat ubi stabat. Et cum sacerdos dixerit, Panem nostrum quotidianum, accedens subdiaconus ad diaconum offerat ei patenam discoopertam osculans blata, veniat in locum, ubi stetit ante Praefationem, reddens Offertorium subdiacono. Subdiaconus vero recondat illud plicatum. Quo recondito, revertatur post diaconum. Sacerdos autem accipiens patenam ponat eam sub corporali. Quod si talis missa fuerit, in qua conventus vadit ad pacem, ponat eam super corporale. Et dicto Libera nos quaesumus, Domine, priusquam dicat per eumdem Dominum nostrum, ponat corpus Domini super patenam, amovens eam parumper in dextcorpus Domini super calicem in tres partes, et dicto, Per omnia saecula saeculorum, faciat ad Pax Domini intra calicem unam crucem, aliam ad Sit semper, tertiam ad
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet dixerit. omnibenedictione. Et qnͣdo dixerit
nobis quoq pccorib. pectus tundat semelleniter
uationem. calicem sig̃nare. scilic qͣnͣdo dixi̾t. sancti¬
ficas uiuificał. accedat ad dexteram sacerdotis.et
osculans prius altare componat se honeste ad dis¬
cooꝑiendum calicem a dextra parte dextra manu.sa¬
certlote tam̃ incipiente a sinistra paite sinstra manu.
Porro ip̃e diaconus sinistra manu supposita brachio
suo.ad constrigendam manicam albe ne contin¬
gat corporale. supponat digitos dext̾e sue digitis
sac̾dotis ad tenendum calicem. dum sac̾dos tres
cruces fetĩt. suꝑ calitem discooꝑtum dicens. ꝑ iꝑsum
⁊ cum ip̃o. ⁊ in ip̃o: ⁊ quartam ante oram ip̃ius ca¬
licis. dum dixit. est tͥ d̾o. cum uero dixi̾t omĩs honor
⁊ gloria : tencat utraq manu corpus domini suꝑ.
calicem. Quo incipiente cunctis aubientibus per
omnia secula seculoꝵ: subleuent calicem ip̃e ꝙ di¬

Expanded text:
videlicet dixerit, Omni benedictione. Et quando dixerit, videlicet dixerit, Omni benedictione. Et quando dixerit, Nobis quoque peccatoribus, tundat semel leviterrvationem calicem signare, scilicet quando dixerit, Sanctificas, accedat ad dexteram sacerdotis. Et osculans prius altare, componat se honeste ad discooperiendum calicem a dextera parte, dextera manu, sacerdote tamen incipiente a sinistra parte, sinistra manu. Porro ipse diaconus sinistra manu posita sub brachio suo ad constringendam manicam albae ne contingat corporale, supponat digitos dexterae suae digitis Sacerdotis ad tenendum calicem dum sacerdos tres cruces fecerit super calicem discoopertum dicens, Per ipsum, et cum ipso, et in ipso: et quartam ante oram ipsius calicis dum dixerit, Est tibi Deo. Cum autem dixerit, Omnis honor et gloria, teneat utraque manu corpus Domini super calicem. Quo incipiente cunctis audientibus, Per omnia saecula saeculorum, sublevent calicem ipse et di
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ pateretur.fumat hostiam: ⁊ eleuans ante calicem
paulo altius int̾ illos dignos quos ad hoc cõscruauit
benedicat eam Si uero plures fui̾ntͥ nõ deponẽs ipãm
qͣm tenet simul om̃es benedicat: ⁊ ĩt̾m utͣq mau eã te¬
neat usqueqͦ dicat. hoc eit enim corpus meum. Et tc̃
remittat eam iu locum suum. Cum autẽ dixit. stini¬
li modo postqm cenatum est. Accipiat calicem strin¬
gens calicemi cum corꝑale interutuamq manum ⁊
sic eleuet eum paululum usq ad signum faciendũ:
⁊ tunc deponat faciens signum crucis desuꝑ. Quod
postꝙͣ feci̾tꝰ eleuet sutut suꝑius donet dirat In mei
memoriamfacietis ⁊ tunt dimircat. Incipiens autẽ
Supplices te rogamus omp̃c deus incͤuet se ante alta¬
re donet dicat. ex hac altaris ꝑticipatione ⁊ tunc e¬
rigat se osculans labium altaris ante calicem. sig¬
nans se post signatum corpus ⁊ sanguinem. quando

Expanded text:
quam pateretur, sumat hostiam, et elevans ante calicem quam pateretur, sumat hostiam, et elevans ante calicem paulo altius inter alios digitos quos ad hoc conservavit benedicat eam. Si vero plures fuerint, non deponens ipsam quam tenet simul omnes benedicat, et iterum utraque manu eam teneat usquequo dicat, Hoc est enim corpus meum: et tunc remittet eam in loco suo. Cum autem dixerit, Simili modo postquam coenatum est, accipiat calicem stringens corporale cum calice inter utramque manum, et sic elevet eum paululum usque ad signum faciendum, et tunc deponat faciens signum crucis desuper. Quod postquam fecerit, elevet sicut superius donec dicat, In mei memoriam facietis: et tunc dimittat. Incipiens autem, Supplices te rogamus omnipotens Deus: incurvet se ante altare donec dicat, Ex hac altaris participatione: et tunc erigat se osculans labium altaris ante calicem signans se, post signatum corpus et sanguinem: quando
Abbreviated transcription (Latin):
se signauerit. Ut autem finierit secretas. retrahat
se contra medium altaris dicens. ꝑom̃ia ꝑ omnia
secula seculoꝵ: s non eleuans manus usq ad sur¬
sum corda. Diaconus autem auiliens ꝑ omĩa. scła se¬
culoꝵ: ueniat post ipm sac̾dotem supplicans ad alia¬
re. ⁊ stet habens facieni ad sac̾dotem usq ad pater
nost᷑. Subdiaconus eadem hora accipieus patenam
offertorio cooꝑtam: ueniat post dtatonũ. sipplicaus
tontia altare. Deuide engens se supponat manum¬
sinistram brachio dextro: ut leuius ferat ip̃ampa¬
tenam. Qui sb̾diaconus signet se ad scs̃. sc̃s. sts̃. de
ip̃a patena. Diaconus similit̾ signet se. manens cͣ¬
uus dum ip̃e dixerit. Sauctus. sc̃s. sts̃. breuit̾ subsi¬
lentio. finita uero prefatione.sacerdos inclinet se
nox incipiat. te gͥ clementissime pat̾. usqueqͦ dic̃at
uti accepta habeas. ⁊ tunc se erigat ꝑcurrens canonẽ
sicut hẽtur in libro. Qui cum ꝑuenerit ad qui pͥdie

Expanded text:
se signaverit. Ut autem finierit Secretas, retrahat se signaverit. Ut autem finierit Secretas, retrahat se contra medium altaris dicens Per omnia saecula saeculorum, sed non elevans manus usque ad sursum corda. Diaconus autem audiens Per omnia saecula saeculorum, veniat post ipsum sacerdotem supplicans ad altare, et stet habens faciem ad sacerdotem usque ad Pater noster. Subdiaconus eadem hora accipiat patenam offertorio coopertam, et veniat post diaconum supplicans circa altare. Deinde erigens se, supponat sinistram manum brachio dextro, ut levius ferat ipsam patenam. Qui subdiaconus signet se ad Sanctus de ipsa patena. Diaconus similiter signet se, manens curvus dum ipse dixerit Sanctus, sanctus, sanctus, breviter sub silentio. Finita vero Praefatione, sacerdos inclinet se  signans se, mox incipiat Te igitur clementissime Pater usquequo dicat, Uti accepta habeas: et tunc se erigat percurrens Canonem sicut habetur in libro. Qui cum pervenerit ad Qui pridie
Abbreviated transcription (Latin):
ter ⁊ ciucem. Deinde reddat thuribulum sb̃diaco¬
yno
qui ponat illud ubi poni solet. Ip̃e uero redeat sb̃
gradu altaris in dextra paire: ut consac̾dos se u̾tit
ad chorum. dicens. orate frẽsͥ trahat ei deorsum me¬
dium casule. Deinde supplicans ei secedat inlo¬
cum suum: ubi stet donet sac̾dos dicat ꝑ omnia
secula seculoꝵ. Qui sac̾dos dicto. Orate fratres. me¬
diocriter. ut possit audiri: redutat uultum ad al¬
tare ea ꝑte qua se uertit ad chorum. Postea trahat
se ad librum. qui est in sinistro cornu. dicens sb̾ silen¬
tio oremus ad primam secretam: ⁊ ad secundam si
una uel plures secunt᷑ Interim autem minister.
ille qui tͥuribulum obtulit sac̾doti deferat diaco¬
no aquam. ad lauandum manus: suas. Sac̾dos uero
prouideat ne disiuuigat illos digitos. quibus debet
tractare corpus domini. postqͣm eos aqua abluerit
uisi dum feti̾t cruces suꝑhostiam ⁊ calicem. ⁊ qͣndo

Expanded text:
ter et crucem. Deinde reddat thuribulum subdiacoter et crucem. Deinde reddat thuribulum subdiacono qui ponat illud ubi poni solet. Ipse autem retro redeat sub gradu altaris in dextra parte, ut cum sacerdos se verterit ad chorum dicens: Orate, fratres, pro me, trahat ei deorsum medium casulae. Deinde supplicans ei secedat in locum suum, ubi stet donec sacerdos dicat Per omnia saecula saeculorum. Qui sacerdos dicto Orate, fratres, mediocriter, ut possit audiri, reducat vultum ad altare eadem parte qua se vertit ad chorum. Postea trahat se ad librum qui est in sinistro cornu dicens sub silentio Oremus, ad primam Secra tam et ad secundam si una vel plures sequuntur. Interim autem minister ille qui thuribulum obtulit sacerdoti, deferat diacono et subdiacono aquam ad lavandum manus suas. Sacerdos vero provideat ne disjungat illos digitos quibus debet tractare corpus Domini, postquam eos aqua abluerit, nisi dum fecerit cruces super hostiam et calicem vel quando
Abbreviated transcription (Latin):
ante sac̾dotem si abbas deest: subdiacono incensum
tenente. Posito itaq incenso in thuribulo: qui thuri¬
bulum tenet offerat illud sac̾doti osculans ei ma¬
nun. Quod sac̾dos accipiens thurificet caliiem isto
modo. Semel uoluat illuo cirta calicemꝰ semel thu¬
rificet dextram ꝑtem altaris desuꝑ. semel ⁊ sinistͣm
Semel quoqi ant̾iorem. Quod dum feci̾t diaconus
ponat manum suam sub assella illius. teneus ei
casulam. ut expeditius possit agere. Quo fc̃o reddat
thuribulum diacono Deinde absutis digitis aqua
Sibi a sb̾diacono de ampulla tlata ⁊ in pelui ad hoc
p̃ꝑata recepta ⁊ tersis ad linteum ad hoc deputa¬
tum. incͣuus aute altare faciat orationem Diã¬
conus autem thurificet priũs dextram partem
ip̃ius bis deforis. Deuide eleuans manum thͣific¬
bis dextram ꝑtem crucis. ⁊ inde transiens ꝑ retro
altare ad sinistram ꝑtem thurificet eam simili¬

Expanded text:
ante sacerdotem si abbas deest, subdiacono incensum ante sacerdotem si abbas deest, subdiacono incensum tenente. Posito itaque incenso in thuribulo, qui thuribulum tenet offerat illud sacerdoti osculans ei manum. Quod sacerdos accipiens, thurificet calicem isto modo. Semel volvat illud circa calicem, semel thurificet dexteram partem altaris desuper, semel et sinistram, semel quoque anteriorem. Quod dum fecerit, diaconus ponat manum suam sub asella ipsius tenens ei casulam ut expeditius possit agere. Quo facto, reddat thuribulum diacono. Deinde ablutis digitis aqua, sibi a subdiacono de ampulla data, et in pelvi ad hoc praeparata recepta, et tersis ad linteum ad hoc deputatum, incurvus ante altare faciat orationem. Diaconus autem thurificet prius dexteram partem ipsius altaris bis deforis; deinde elevans manum thurificet bis crucem, et inde transiens per retro altare ad sinistram partem thurificet eam, simili
Abbreviated transcription (Latin):
catus in latum ⁊ qͣtuor in longum. medium
latitidiuis ponens in medio altarisͥ ⁊ statim
post oremus oꝑtis manib de offertorio tenens
sinistra manu pedem calicis. dextra autem pa¬
tenam. offerat sac̾doti utrumq simal mauũ eiꝰ
semel osculans. Sac̾cos simul assumens utiũq
deponat iuxta corporale ad dextram ꝑtem re¬
linquens ea diacono p̾paranba. ⁊ post ea trahat
se ad sinistrũ cornualtaris.ibidem consistens do¬
nec recipiat thuribulum ad thiͦficandũ calicẽ.
Diãconus u̾o̾ posito offertorio suꝑ altareᷤ ponat.
calicem suꝑ corporale. in scd̃o plicatu anterioris ⁊ sini¬
stre dextreq ꝑtis. ⁊ panem ante calicem: reuoluens
suꝑ eum corꝑale. Quod si plures hostie fuint. unam
seꝑatim. Alias in simul mittat. De inde reportet pate¬
nam ⁊ offertorium suꝑ minist̾ium Interim dum ħ
aguntur a sac̾dote ⁊ diacono. unus ministroꝵ cuius
officium est teneat thuribulum ante albatem uł

Expanded text:
catus in latum et quatuor in longum, medium catus in latum et quatuor in longum, medium latitudinis ponens in medio altaris. Et statim post Oremus, opertis manibus de offertorio tenens sinistra manu pedem calicis, dextra autem patenam offerat sacerdoti simul utrumque, manum ejus semel osculans. Sacerdos simul utrumque assumens, deponat juxta corporale ad dexteram partem, relinquens ea diacono praeparanda, et postea trahat se ad sinistrum cornu altaris, ibidem consistens donec recipiat thuribulum ad thurificandum calicem. Diaconus vero posito offertorio super altare ponat calicem super corporale in secundo plicatu anterioris, et sinistrae dextraeque partis, et panem ante calicem, revolvens super eum corporale. Quod si plures hostiae fuerint, unam separatim, alias insimul mittat: deinde reportet patenam et offertorium super ministerium. Interim dum haec aguntur a sacerdote et diacono, unus ministrorum cujus officium est, teneat thuribulum ante abbatem vel
Abbreviated transcription (Latin):
gelium. stans cum tremore. Diaconus uero ac¬
cepta benedictione. uertat se ab librum. Quicũ
dixent sequentia sancti eisngłii. signet se sicut
alis se siguant qnͣdo dicitur gloria tibi domine
Plecto autem eungelio. si forte errauit in ip̃o uer¬
tat se ad orientem satiffaciens eo modo quo subdi¬
aconus. Beinde inclinet se uersus orientem. Post¬
ea ferat librum aꝑtum sac̾doti ad osculandum:
ostendens ei digito initium enͣgłii quod legit
quem ⁊ ipse osculetur. post sac̾dotem: ⁊ clausũ¬
in armario reponat. Sac̾dos uero post finem eun¬
gelii referens uultum ad altare. ibidem incipi¬
at dominus uobiscum. uel credo in unum deum
Int̾im uero dum credo in unum dm̃ dicit᷑ acõuẽ¬
tu. stet in eodem loco donet illo cantato. dicat do¬
minus uobiscum. ⁊ oremus. Beinte sumens li¬
brum ponat ad sinistrum cornu. Diaconus aũ
post eunͣgeliũ. displicet corꝑale. habens tres pli¬

Expanded text:
gelium stans cum tremore. Diaconus vero, acgelium stans cum tremore. Diaconus vero, accepta benedictione, vertat se ad librum. Qui cum dixerit, Sequentia sancti Evangelii, signet se sicut alii se signant quando dicitur Gloria tibi, Domine. Perlecto autem Evangelio, si forte erraverit in ipso, vertat se ad orientem satisfaciens eo modo quo subdiaconus. Deinde inclinet se versus orientem. Postea ferat librum apertum sacerdoti ad osculandum, ostendens ei digito initium Evangelii quod legit: quem et ipsum osculetur post sacerdotem, et clausualla reponat. Sacerdos vero post finem Evangelii referens vultum ad altare, ibidem incipiat Dominus vobiscum, vel Credo in unum Deum. Interim vero dum Credo in unum Deum dicitur a conventu, stet in eodem loco donec illo cantato dicat Dominus vobiscum, et Oremus. Deinde sumens librum ponat ad sinistrum cornu. Diaconus autem post Evangelium displicet corporale habens tres pli
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm priitatis. Interim sac̾dos usq ad eungelium
sedere ⁊ in missali legere potest: ⁊ diaconus adnu¬
tum eius sedere. ⁊ in textu legere siuoliu̾t. Plecta
rum cantare cum alus sinecesse fuit. Quod si sac̾¬
dos non sedit. ⁊ diaconus preuidere eungłm uolu¬
exit : suꝑ analogicim ꝑuideat Cum autem fuit
horalegendi. eungłm. surgant. ⁊ sarerdos rebeat
ad dextrum cornu altaris suꝑꝑonens missale Dia¬
conus autem ponens textum suꝑ analogium
uertat se ad abbatem humiliter petens bene¬
dictionem. sub silentio dicens clomne iube be¬
nedicere. siue ad sac̾dotem si abbas defu̾t. Adque
sac̾cos conuersus. dicat hanc benedictionem do¬
minus sit incorde tuo ⁊ in ore tuo. ut digne
annunties esc̃ngelium xp̃i Qua data reducat
uultum suum. ad altare sicut erat prius. itase
habens usq post głia tibi domine. Quod dum
dicitur. signet se. ⁊ conu̾tat faciem suam ad enͣn¬

Expanded text:
quam privatis. Interim sacerdos usque ad Evangelium quam privatis. Interim sacerdos usque ad Evangelium sedere et in Missali legere potest, et diaconus ad nutum ejus sedere, et in textu legere si voluerit. Perlerum cantare cum aliis si necesse fuerit: quod si sacerdos sederit, et diaconus praevidere Evangelium voluerit, super analogium praevideat. Cum autem fuerit hora legendi Evangelium surgant, et sacerdos redeat ad dextrum cornu altaris superponens Missale. Diaconus vero ponens textum super analogium vertat se ad abbatem, humiliter petens benedictionem sub silentio dicens, Domne jube benedicere, sive ad sacerdotem si abbas defuerit; ad quem sacerdos conversus, dicat hanc benedictionem: Dominus sit in corde et in ore tuo, ut digne annunties Evangelium Christi. Qua data, reducat vultum suum ad altare sicut erat prius, ita se habens usque post Gloria tibi, Domine. Quod dum dicitur signet, et convertat faciem suam ad Evan
Abbreviated transcription (Latin):
mectent oblationem Quod si sac̾dos dumdiaco¬
nus ministraui̾t dixit gloria in excelsis deo. uł
dominus uobiscum int̾mtitens ministrare eat
post sac̾cotem. Quod sigła in excelsis dr᷑ dicto il
lo breuit̾ inclinet. ⁊ sic reuertatur ministrare
Post dominus uobiscum trahat ei reue̾nt̾ deorsum
medium casule. ⁊ tunc diu̾tens in locums suum
indinet se: ⁊subdiaconus post eum Qd si restãt
alie colłe. redeant ad ministnͣdum qd̾ restat.
Oͦ completo reu̾tant᷑ ubt prius steterant. nõ
tam̃ indinantes nͥ ad pͥmam colłam. Slaũt uussa
colła suꝑfui̾t. Subdiaconus destendat leg̾e epłam
ante grabum pb̃rii cont᷑ medium altaris uersa
facie ad ip̃m altare. inclinans pͥusꝙͣ incipiãt le¬
gere ⁊ postꝙͣ legit. Qui si forte in ip̃a epła erranut¬
ꝑlecta epła sat̾fatiat ibi prius tam̃ posito libiost̃.
formam: ponens manꝰ ad t̾ram sub gradu super
albam. sine flexione genuum tam festis diebus

Expanded text:
extera parte. Quod si sacerdos dum diaconus ministraverit dixerit Gloria in excelsis Deo, vel Dominus vobiscum, intermittens ministrare eat post sacerdotem: quod si Gloria in excelsis Deo dicitur, dicto illo breviter inclinet et sic revertatur ministrare. Post Dominus vobiscum, trahat ei reverenter deorsum medium casulae: et tunc divertens in locum suum inclinet se, et subdiaconus post eum. Quod si restant aliae Collectae, redeant ad ministrandum quod restat. Quo completo, revertantur ubi prius steterant, non tamen inclinantes, nisi ad primam Collectam: si autem nulla Collecta superfuerit, subdiaconus descendat legere Epistolam ante gradum presbyterii contra medium altaris, versa facie ad ipsum altare, inclinans priusquam incipiat legere, et postquam legerit. Qui si forte in ipsa Epistola erralecta Epistola satisfaciat ibidem: prius tamen posito libro super formam, ponens manus ad terram sub gradu super albam sine flexione genuum, tam festis diebus