comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qn sensib cors ad t̾denda ⁊ p̾dicanda o¬
ꝑa tli: ⁊ nutendam caritatem ip̃ius uł ac¬
None uł cognitõe ad pacificandam natu¬
ram suam ⁊ cognoscendum tłm : intͣt
in gaudium dñi sui. Propt̾a talentum
qd̃ male auf̾tur utenti: illi datur qui
talentis qͥn bñ usus ÷. non qr tnͣffr̾i p̾¬
acum̃ intelligñie. S ĩ significatum est¬
ħ posse amitt̾e negligñtes. ⁊ impios inc¬
geniosos.⁊ ad eam ꝑuenire tligligentes
⁊ pios qͣmiis ingenio tardiores. None̾
datum ÷ illud talentum ei qui acceꝑat
auo. ht̃ enim ⁊ ħ qui iam in actõe et
cognitõe bñ uiuit: s ei qui acceperat
q̃n. Nonlum enini ht̃ ad et̾na contem

Expanded text:
oris ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius, vel actione vel cognitione ad pacificandam naturam suam et cognoscendum Deum, intrat in gaudium Domini sui; propterea talentum, quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est; non quia transferri ptum est posse hoc amittere negligentes et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo; habet enim et hoc, qui jam in actione et cognitione bene vivit: sed ei qui acceperat quinque. Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
manus ⁊ pedes .i. facilitas om̃is aufer¬
tur oꝑandi. Et qui scitire ⁊ esurire uo¬
lunt ⁊̃ in libidinem ardesce̾ ⁊ defatiga¬
pi : ut libenter edant ⁊ bibant ⁊ con¬
cumbant ⁊ dormiant: amant incligẽ¬
tiam qd ÷ initium sũmoꝵ doloꝵ. ꝑfi¬
cietur gͦ in eis qd amant: ut uͥ sint u̾¬
 ploratus ⁊ st̾ͥdor ientium. ¶Plures
enim sunt qui hec om̃ia initia simul di¬
ligunt. ⁊ quoꝵ uita ÷ spectare. contend̾e
manducare. bib̾e. concumb̾e. dormire. ⁊
in cogitatõe sua nicħ aliud qͣm fantasina¬

Expanded text:
manus et pedes , id est facilitas omnis aufermanus et pedes , id est facilitas omnis aufertur operandi; et qui sitire et esurire volunt, et in libidinem ardescere, et defatigari, ut libenter edant, et bibant, et concumbant, et dormiant, amant indigentiam, quod est initium summorum dolorum. Perficietur ergo id quod amant, ut ibi eis sit ploratus enim sunt, qui haec omnia initia simul diligunt, et quorum vita est spectare, contendere, manducare, bibere, concumbere, dormire, et in cogitatione sua ni
Abbreviated transcription (Latin):
qr ex magna ꝑte concortlanitis cũ ad¬
u̾sario dum cum illo suumus in uia. R
tota sanitas ⁊ ulła indigentia. ⁊ nlła
fatigatio aderit cõr. qr incorruptibile
hoc temꝑe atz ordine suo quo resurrec¬
tio tarnis futaͣ ÷ induerur incorruptõ¬
ne. Non mirum aũ si ħ dabr̃ hiis qui
in cognitõne solam amant u̾itateni. ⁊ in
acrusatõe solam pacem: ⁊ in corpore so¬
lam s acenitatem. l enim in eis ꝑficitur
post hnͣc uitam: qł in hc uita plus di¬
ligunt. ¶ Qui gͦ male utuntur tanto
mentis bono: ut exͣ eam uisibilia mag̃
appetant quib ad conspicienda ⁊ ili¬
gentla intelligibilia cominemorari e¬
buerunt. tlabunt᷑ eis ext̾iores tenebre.
Haꝵ quippe initium ÷ carnis pruden¬
tia: ⁊ sensitum corꝑeum imbecillitas.
& qui t̾caminib delectantur: aliena¬
bunt᷑ ꝯ pace. ⁊ summis tlifficultatib
implicabunt᷑. Initium eium sumine
difficultatis ÷ bellum at contentõ. Et
ħ significare arbitror ꝙ ligantur ei

Expanded text:
 ex magna parte concordamus cum adversario, dum cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit corpori: quia corruptibile hoc tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum autem si hoc dabitur his qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione solam pacem, et in corpore solam sanitatem: hoc in eis enim perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus diligunt. Qui ergo male utuntur tanto mentis bono ut extra eam visibilia magis appetant, quibus ad concupiscenda et diligenda intelligibilia commemorari debuerunt, dabuntur eis exteriores tenebrae; harum quippe initium est carnis prudentia, et sensuum corporeorum imbecillitas, et qui certaminibus delectantur, alienabuntur a pace, et summis difficultatibus implicabuntur: initium enim summae difficultatis est bellum atque contentio. Et hoc significare arbitror quod ligantur eis
Abbreviated transcription (Latin):
quib cognita uilescunt ⁊ nouitatibus¬
gnulent. libenturs liscunt qͣm norũt
tum cognitõ finis sit discendi: de qͥ¬
bus uilis ÷ facilitas actõis. libenturs
c̾cant qm uincunt cum uicdoria sit fi¬
tus cͥcandi. ⁊ quib ÷ uilts est cors salus
malunt uesci qm saciari. ⁊̃ malunt frui
genitalib menbris ⁊ qm nlłam talem cõ¬
motõem pati. Innẽiuntur t̾ qui malunt
dormire qͣm non dormitare. cum onĩis il
tire. ⁊ uon desitłare concubitum: ⁊ non
ẽẽ corꝑe fatigato. ¶ Quare qui fines ip¬
sos desicł̾ant: pͥus ciositate carent cognoᷤ¬
tentes eam ẽẽ cͥcam cognitõem que int̾:¬
⁊ ea ꝑfruentes qnͣtum in ht̃ uita q̃unt.
Deinte accipiunt actõis facilitatem ꝑui¬
catia posita. scientes maiorem eẽ facilio¬
sentiunt. Postremo ⁊̃ quietem tors ab¬
stinendo ab hiis reb sine quib agi ħ
uita potest. Ita gustant qͣm suaius est
dłis. nec erit dubium qͥd pt̾ hnͣc uitã
futm sit: ⁊ ꝑfectõis sue fide ꝑ caritatẽ

Expanded text:
itatibus libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi, et quibus vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit finis certandi, et quibus vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus membris, quam nullam talem commotionem pati: inveniuntur etiam qui malunt dormire quam non dormitare; cum omnis illitire, et non desiderare concubitum, et non esse corpore fatigato. Quare qui fines ipsos desiderant, prius curiositate carent, cognoscentes eam esse certam cognitionem quae int ea perfruentes quantum in hac vita queunt. Deinde accipiunt actionis facilitatem pervicacia posita, scientes majorem esse faciliosentiunt: postremo, etiam quietem corporis, abstinendo ab iis rebus sine quibus agi haec vita potest; ita gustant quam suavis est Dominus. Nec erit dubium quid post hanc vitam futurum sit; et perfectionis suae fide, spe, charitate
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm corꝰ: nich̾ ue ꝑ se animus ip̃e ꝯspi¬
tiet. aut qtł conspiciet potest ẽẽ nõ mr¬
to excellentius louge q p̾stantius: ĩ¬
mo u̾o commnemorati ab hiis que u¬
licamus intu̾i quid sit seculum qã
ciem mente contuebimur: cuiꝰ comꝑi¬
tione fetla suit que ip̃ius benignita¬
te sunt pulchra Iͥnuisibilia enim cdi̾ a
c̾atura mundi ꝑ ea que fc̃a sunt intel¬
lecta conspiciunt᷑. ⁊ sempit̾na eiꝰ uir¬
regressio: ⁊ ex uita uet̾is homitus ĩ
nouum hõĩem reforcio. ¶Quid ÷ aũ
unde homo cominemorari non possit
ad iltutes tapessendas: qñ de ip̃is ur¬
tiis potest: Quid enim appecitit cio
um. ¶ Quid appetir suꝑbẏa. nͥ põm¬

Expanded text:
quam corpus, nihilne per se animus ipse conspiciet, aut quod conspiciet potest esse, nisi multo excellentius longeque praestantius? Imo vero commemorati ab iis quae judicamus, intueri quid sit secundum quociem mente contuebimur, cujus comparatione foeda sunt quae ipsius benignitate sunt pulchra. Invisibilia enim Dei, a creatura mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, et sempiterna eregressio, et ex vita veteris hominis in novum hominem reformatio. Quid est autem unde homo commemorari non possit ad virtutes capessendas, quando de ipsis vitiis potest? Quid enim appetit curiosum? Quid appetit superbia nisi po
Abbreviated transcription (Latin):
e ⁊ scutum. ⁊ gladtus ⁊ cingulũ. ⁊ ce¬
tera talia. ¶Et qł maxime queren¬
dum : quid ꝓsic gn̾i humano ꝙ sic
nobiscum ꝑ ratõnalem ⁊ gentalem ⁊
cor̾lem c̾aturam s̃ ẜuientem ꝓuid ña
diuina loquta ÷: quo uno cognito oĩs
ab animis ꝓt̾uitas pi̾lis excludit᷑.
t̃ introducitur satroscã religio. ¶ Omi̾
poccicis diumnaꝵ scͥpturaꝵ consicła̾ti¬
one ⁊ t̃ctatõe pascamus aĩm: at pote¬
mus uane curiositatis fame ⁊ siti
fessum. ⁊ estuantem inanib fantas¬
matib tanqͣm piats epulis frustra
refici saturariq tuffpientem. H uere
liberqli ⁊ ingenuo ludo salubriter eru¬
⁊ pulthritudo delectat: illam desidẽ¬
mus uide̾ sap̃tam que ꝑtendit a fine
us ad finem fortiter ⁊ distinguit om̃i
suauiter. ¶ Quiad enim mirabiluis

Expanded text:
et scutum, et gladius, et cingulum, et caetera talia. Et quod maxime quaerendum est, quid prosit generi humano, quod sic nobiscum per rationalem, et genitalem, et corporalem creaturam sibi servientem divina providentia locuta est. Quo uno cognito, omnis ab animis protervitas puerilis excluditur, et introducitur sacrosancta religio. CAPUT poeticis, divinarum Scripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erum, et pulchritudo delectant, illam desideremus videre Sapientiam, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia s
Abbreviated transcription (Latin):
duni ẽẽ cepit. Eternitas aũ tm̃inodo est.
nec fuit trĩ iam non sit: nͨ erit qĩ ahuc
non sit. ¶Quare sola ip̃a u̾issime tlice
potuit humane m̃ti. Ego sum qui sum.
⁊ tle iꝰ u̾iss̃me tlici potuit. Misit me aa¬
uos qui est. Cui si nundum possumus
inh̾ere: obiurgemus saltem nr̃a fantaᷤᷤ¬
mata. ⁊ tam nugatorios ⁊ deceptorios
ludos ide speaculo nĩtis eitiamus. Uita¬
mur gͣdib quos nobis diuina ꝓuidñ¬
tia fabricare tdignata est. ¶ Cum enim
figm̃tis ludrids nimium delectati eua¬
nesc̾e̾mus in cogitatõib nr̃is: ⁊ totani
uitam in q̃dam uana sompnia u̾teremꝰ:
rõali catura ẜuiente legibus suis ꝑ so¬
nos ac lr̃as ignem. fumum. nubeii. co¬
lumpnan. qĩ quelam u̾ba uisibilia c̃
infantia nr̃a ꝑabolis ac siłitudinib qͦ¬
dammodo lucłe. ⁊ int̾iores oculos nr̃os
luto hꝰcemodi curare non asꝑnata est ĩ
dem clebeamus intelligñie. Qutel mande¬
mus memorie u̾m ẽẽ nescientes s tre-¬

Expanded text:
dum esse coepit: aeternitas autem, tantummodo est; nec fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi adhuc non sit. Quare sola ipsa verissime dicere potuit humanae menti, Ego sum qui sum; et de illa verissime dici potuit, Misit meuplex. 98. Cui si nondum possumus inhaerere, objurgemus saltem nostra phantasmata, et tam nugatorios et deceptorios ludos de spectaculo mentis ejiciamus. Utamur gradibus quos nobis divina providentia fabricare dignata est. Cum enim figmentis ludicris nimium delectati evanesceremus in cogitationibus nostris, et totam vitam in quaedam vana somnia verteremus; rationali creatura serviente legibus suis, per sonos ac litteras, ignem, fumum, nubem, columnam, quasi quaedam verba visibilia, cum infantia nostra parabolis ac similitudinibus quodammodo ludere, et interiores oculos nostros luto hujuscemodi curare non aspernata est idem debeamus intelligentiae, quid mandemus memoriae, verum esse nescientes. sed cre
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: ip̃a in itin̾e occͣrunt. ⁊ nos tnͣsi¬
re si sinunt. nullis uirib s magnis in¬
sidiis latrocinantia ñ inrelłigentib tͣ
late pateat quod dcm̃ est. Cauete a si mu¬
lachris. Ita alii ꝑ inumerabiles modõ
uaga cogitatone uolutati sunt. Alii clm̃¬
tlm̃ ẽẽ non posse nͥ cor igneuni eputaue¬
runt. Alii candorem lucis immense ꝑ
infinita spacia usq qͣ porrectum: ex u¬
na tam̃ ꝑte qiͣ nigro quotlam cuneo fis¬
sum. duo aau̾sa regna opinantes ⁊ ali¬
a reb constituentes pͥncipia: tum suis
fantasmatib fabulati st̃. qł si uitare co¬
gam utruni ħ eẽ u̾a sciant: fortasse nõ
audeant: s uitissim licant. ¶Tu igitir
ostende quid u̾m sit. Quib si nicħ s̾n¬
derem nͥ ut illam lucem querant qua eis
apparet. ⁊ cͥtum est aliua ẽẽ crelere: alii¬
ud intellig̾e̾. iurarent ⁊ ip̃i nec otulis ui¬
deri posse istam lucem: ni cum aliqͣ loco¬

Expanded text:
tatem, ipsa in itinere occurrunt, et nos transitatem, ipsa in itinere occurrunt, et nos transire non sinunt, nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris . 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga cogitatione volutati sunt. Alii Deum esse non posse, nisi corpus igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utrum haec vera esse sciant, fortasse non audeant, sed vicissim dicant: Tu igitur ostende quid verum sit. Quibus si nihil respondeam, nisi ut illam lucem quaerant, qua eis apparet et certum est aliud esse credere, aliud intelligere; jurarent et ipsi, nec oculis videri posse istam lucem, nec cum aliqua loco
Abbreviated transcription (Latin):
si eludunt᷑ qr sua non possunt: illius de¬
lectantur scĩa qui eos eludit. Nam ⁊ si t̃
nesciret quib causis fallant᷑ uituentes.ł
nescire trede̾tut ꝑiter erranti nłs plar¬
teret. ¶Siquis aũ ae populo unus cũ
dep̾hũderit. maiorem illo laudem se m̾e¬
ri putat. non ob aluid ñͥ qua lecipi fal¬
li q non potuit. Si aũ multis aꝑtus sit
non iͤ ludatui: s irridentur cet̾i qui ta¬
lia tlep̾hendere neq̃uut. Ita om̃is paltua
cognitõi datur ⁊ artificio ⁊ comp̾hensio¬
ni u̾itatis ad quam ulło modo ꝑuẽiunt:
qui foris eam querunt. Ita in tãtas nu¬
gas ⁊ turpitutines mersi sumus: ut c̃
introgati quid sit melius u̾m an falsũ:
re punimur alura ratõe ꝓbantes: aliud
uanitate sectantes. Tam diu aũ est ludicꝑt
ueri comꝑatõe rudeatur. S diligendo ta
pulchris inhiamus: ⁊ ab eis recetlẽtes
amplexamur nr̃a fautasinata. ¶N
redeuntib nob̾ ad inuestigandam ueri¬

Expanded text:
si eluduntur, quia sua non possunt, illius desi eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderet. Si quis autem de populo unus eum deprehenderit, majorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nullo modo perveniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut cum interrogati quid sit melius, verum an falsure punimur, aliud ratione approbantes, aliud vanitate sectantes. Tamdiu autem est ludicrum et veri comparatione rideatur. Sed diligendo talpulchris inhiamus, et ab eis recedentes amplexamur nostra phantasmata. Nam redeuntibus nobis ad investigandam veri
Abbreviated transcription (Latin):
non talem. s que eẽ ꝑfc̃a ⁊ sapiens põ.
qr nec se ip̃m d stultum dilige̾. Nam qͥ
se ailigit stultuni non ꝓficiet ad sapiẽ¬
tiam ñ fiet quisq qualts cupit ẽẽ: uisi
se ocłit qualis ÷. S lonec ad sap̃iam ꝓ¬
fectõem q uẽĩatur: eo aninio ferit stĩ¬
ticiam ꝓximi quo suani fe̾t si stultus &s¬
set ⁊ amiare sapĩam. ¶ Qua pp si ⁊ ip̃a
suꝑbya u̾e lib̾tatis ⁊ ueri regni umibra
benius ire correcti. Iam u̾o cuncta spedta¬
tula ⁊ om̃is ĩ que appellatur turiosttas:
quid aliud querit qͣm de rerum leciciã:¬
Quid gͦ admirabilius quid speciosius
ip̃a u̾itate ad quam spedator om̃is ꝑnẽi¬
re se cuꝑe confiterur: cum uigilantez ne
fallatur inuigilat: Et inde iactat se si¬
aͥd acutius cet̾is ⁊ uiuatiꝰ spectando cog¬
uoscit ⁊ iudicet. Ip̃m deni p̾stigiatorem
tith̾ aliud qͣm fallatiam ꝓf̾itenten diligẽ¬
ter intuentur: ⁊ cautissime obẜuant. R

Expanded text:
non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ipsum debet stultum diligere. nam qui se diligit stultum non proficit ad sapientiam; nec fiet quisque qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. sed donec ad sapientiam perfectionemque ueniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset et amaret sapientiam. quapropter si et ipsa superbia uerae libertatis et ueri regni umbra esbeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cQuid ergo admirabilius, quid speciosius ipsa veritate, ad quam omnis spectator pervenire se cupere confitetur, cum vehementer ne fallatur invigilat, et inde se jactat si quid acutius caeteris, et vivacius in spectando cognoscat et judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et
Abbreviated transcription (Latin):
datus ÷ nobis. Quis huic nocebit. e¬
Ruis hunc subiugabit: Homo
qui ꝓsꝑis reb ꝓficit. Asꝑis quid pro¬
fecerit aiscit. cum enim mutabiliũ bo¬
noꝵ adest copia: non eis confidit. secd
tum subtrahuntur: agnoscit utrume¬
um non ceꝑuit. qr pleꝵ q cum adsũt
nobis : putamus qł non ea diligamꝰ.
s cum abẽẽ ceꝑint: inueninius qͥd si¬
mus. Hoc enini sine amore nr̃o acthe¬
rat : qł sine dolore iliscedit. Uidetur
gͤ uinc̾e tum uincatur: tum suꝑando
ad id ꝑuenit qł cum dolore amissur
est. Et uincit cum uinti iideatur. qͥs¬
quis cedendo ad id ꝑuenit qtł non a¬
mittit inuitus. ¶ Queni gͦ delectat
lib̾tas ab amore mutabilium rerum
liber ẽẽ appetat. A quem regnare le¬
ledat: uni omnium regnatori cleo sub¬
ditus ħ̾eat: plus eum cdiligendo qͣm
se ip̃m. ⁊ ħ est ꝑfc̃a uisticia qua potiꝰ
potiora ⁊ minus minora diligimus.
Sapiouteni animam at ꝑfc̃am talemdi¬
ligat: qualem illam stult uidet. stultam

Expanded text:
datus est nobis. quis huic nocebit? quis hunc subiugabit? homo, qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet. cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperint, quia plerumque cum adsunt nobis putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligendo quam se ipsum. et haec est perfecta iustitia, qua potius potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem diligat qualem illam uidet, stultam
Abbreviated transcription (Latin):
pit tdm̃. ¶ Ille gͦ u̾issime at certissime
inuictus homo est qui thoh̾et doo : nõ
ut ab eo aͥd bont exͣ mereat᷑. s cui nicħ
aliud qͣm ip̃m h̾e̾re clo̾ bontm est. Hic
uir qͣm dui ÷ in htͣ uita utitur amico
ad repetendam gr̃am : utitur inimito
ad patientiam. utitur quib potest ad
ad bũficientiam. utitur ad oomib ad
beniuolentiam. Et qͣmqͣm tꝑalia nõ
diligat: ip̃e rec̾te ut itur tꝑalib. ⁊ peo
eoꝵ sorte hominib consulit: si equałr
non potest omnib. ¶Quare si aliꝙ̾
fam iliarium suoꝵ ꝓmitius qͣm quẽle¬
bet alloqͦͣr: non eum magis diligit s
ad eum maiorem ht̃ fiductam ⁊ aper¬
tiorem tꝑis ianuam. Tractat enem
temꝑi deditos tanto melius ⁊ quanto
ip̃e minus obligatus ÷ temꝑe. Cunsĩq
omnib quos pͥiter diligit : ꝓdẽe uon
possit: nisi comiunctorib prodõe malit¬

Expanded text:
pit deum. ille ergo uerissime atque certissime pit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non diligat, ipse recte utitur temporalibus et pro eorum sorte hominibus consulit, si aequaliter non potest omnibus. quare si aliquem familiarium suorum promtius quam quemlibet alloquitur, non eum magis diligit, sed ad eum habet maiorem fiduciam et apertiorem temporis ianuam. tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto ipse minus obligatus est tempore. cum itaque omnibus quos pariter diligit prodesse non possit, nisi coniunctioribus prode
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alius bñ cantau̾it. Qui gͦ inuidet be¬
ne cantanti: non amat bene cantãtenr
S rursus qui eo indiget: non bñ can¬
tat. ¶ Quod multo accomino datius de
bñ uiuente dici potest : qr ⁊ inuiclere
ulłi potest. Quo enum ꝑuentunt bene
uiuentes : tm̃dem ÷ omnib nec minus
fit tum plures hũerint. E potest ẽẽ tẽ¬
pus quo bonus cantor cantor tantare
non decenter queat: ⁊ indigeat uoce al¬
terius qua exhibeatur sibi quod dilt¬
git. tanqmͣ si alicu̾ coniuuaretur: ubi e¬
um cantare turpe sit: s deceat audire
non inuidet imitantib : s eis se prebet
libentissime atz humanissime ꝙ potest:
nec hiis tam̃ indiget. Nam quod in al
diligit: in se ip̃o ht̃ totum at ꝑfcm̃. Ita
cum diligit ꝓximum tanqͣm se ipsium:
non iniudet ei. qr nec sibi ip̃i. Prestat
sͥ quod potest : qr ⁊ sͥ ip̃i. Non eo indi¬
get. qr nec se ip̃o. Tantum tlo̾ iudiget:
cui aclheno pectus ℥. Nemo añ illi eri¬

Expanded text:
et alius bene cantaverit. Qui ergo invidet beet alius bene cantaverit. Qui ergo invidet bene cantanti, non amat bene cantantem: sed rursus qui eo indiget, non bene cantat. Quod multo accommodatius de bene vivente dici potest, quia invidere nulli potest: quo enim perveniunt bene viventes, tantumdem est omnibus, nec minus fit cum plures habuerint. Et potest esse tempus quo bonus cantator cantare non decenter queat, et indigeat voce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tanquam si alicubi convivetur, ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire non invidet imitantibus, sed et his se praebet libentissime atque humanissime quantum potest; nec tamen eis indiget. Nam quod in illis diligit, in seipso habet totum atque perfectum. Ita cum diligit proximum tanquam seipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eri
Abbreviated transcription (Latin):
mo aluicd diligit qͣm sĩbi ip̃e est: non
eum diligit tanqͣm se ip̃m. Ip̃a gͥ hũua
natura sine tarnali conditõe diligenda
est. seu sit ꝑficienda. seu ꝑfcã ¶ Dc̃s
sub uno deo patre cognati sunt quie¬
um diligunt ⁊ facuint uoluntatem ipꝑ¬
sius. ⁊ inuicem sͥ sunt ⁊ patres tum s
consulunt. ⁊ filii cum sͥ obtẽꝑtant. et
fratres maxime. q eos uuus pat̾ testa¬
mento suo ad unam hr̃ditadem uocat.
Qua p̃p cur iste non sit inuictus homi¬
neni diligtudo: cum in eo nicħ preter¬
hominem deligat .i. c̾aturam dĩ ad eiꝰ
ymaginem fcãm. Nec ei possit ꝑfc̃a na
enim u̾bi gr̃a. Si quisquam diligã
bñ cantantem non hunc. aut illum. s
tm̃ bene cantantem quemlib cum sit
cantator ꝑfcus ip̃e. Ita uult om̃s tales
bñ cantat. Nam si cuiqͣm inuidet bũ can¬
tanti. non iam illud diligit s laudem.
aut aͥd aliud quo bñ catitando uult ꝑ¬
uenire : ⁊ potest et minni uł auferri si

Expanded text:
mo aliud diligit quam sibi ipse est, non mo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tamquam se ipsum. ipsa igitur natura humana sine carnali condicione diligenda est, siue sit perficienda siue perfecta. omnes sub uno deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus pater testamento suo ad unam hereditatem uocat. Quapropter cur iste non sit inuictus hominem dilighominem diligat, id est creaturam Dei ad ejus imaginem factam, nec ei possit deesse peenim, verbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, non hunc aut illum, sed tantum bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse perfectus; ita vult omnes tales bene cantat. Nam si cuiquam invidet bene cantanti, non jam illud diligit, sed aut laudem, aut aliquid aliud, quo bene cantando vult pervenire; et potest ei minui vel auferri, si
Abbreviated transcription (Latin):
istas carnales c nr̃nitudines oclerit. ne¬
q hoc tuiqͣm in hunum uideri tlecet :
Magis enim ÷ inhumanum non amare
in homine quod homo ÷ ⁊ sed amare qd̾
filius est. Hoc est enim non in eo ama
rum si ad regnum non ꝑueniat : qui
non commimem s p̾uatam rem lili¬
git: Inmo utrumq ait quispiam. Im¬
mo illud unum dicit dñs. Dicit enĩ ue¬
rissime u̾itas. Nemo potest duobus
tlñis ẜuire. Nemo enim potest ꝑfecte
dilig̾e quo uocamur: n oderit unde
te uocamur. ¶Uocamur aũ ad ꝑ fec¬
tam naturam humanam. qualem añ
Quare oderimus o. unde ⁊ lib̾emtur
optamus. Ocł̾itnus gͦ tꝑales nc̃t̃itudi¬
nes: si et̾nitatis caritat̾c flagramus.
Diligat homo ꝓrimum tanqͣm se ip¬
sum. Certe enim sibi nemo est pater
tanqͣm se ip̃m. ħ in co d ilig̾e quod
sibi ip̃e est. Corͣ u̾o non st̃ quod nos su¬
mus. Non gͦ in homine corꝰ expeten¬
rem ꝓximi tui. Quapp̃ quisqͥs in ꝓxi-¬

Expanded text:
istas carnales necessitudines oderit . Neistas carnales necessitudines oderit . Neque hoc cuiquam inhumanum videri debet. Magis enim est inhumanum, non amare in homine quod homo est, sed amare quod filius est: hoc est enim non in eo amarrum si ad regnum non pervenit, qui non communem, sed privatam rem diligit? Imo utrumque, ait quispiam: Imo illud unum, dicit Deus. Dicit enim verissime Veritas: Nemo potest duobus dominis servire . Nemo enim potest perfecte diligere quo vocamur, nisi oderit unde revocamur. Vocamur autem ad perfectam naturam hQuare oderimus oportet unde ut liberemur optamus. Oderimus ergo temporales necessitudines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipse nemo est pater, tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus, non ergo in homine corpus est expetenrem
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt aufr̾i non potest: que resu¬
na mitic̃tos facit ⁊ ꝑfcõs uiros. Nam si
ul ip̃m hominem homo dilex̾it non
tanqͣm se ip̃m: s tanqͣm iuñtun asi
balneas. aut auiculam pretm. uł gar
aut cominodi capiat: ẜuiat nc̃c̃e ÷ ñ
homini. s qđ ÷ tur pius tam fecdo ⁊ detes¬
tabili uicio quo non amat hominem si¬
tut homo amandus est. quo uitio clñan¬
te us ad ex̾mam uitam uł potius mor¬
tem ꝑclucitur. ¶ D ne sic quidem ab
homine homo diligendus ÷. ut diligũ¬
tur carnales fr̃es: uł filis. ul couiuges uł
quiq cognati. aut affines. aut ciues. Nã
⁊ ista dilectio tꝑalis ÷. Non enim tales¬
do ⁊ moriendo contingunt. si natura
nr̃a in preceptis ⁊ in ymagine det ma¬
nens: in istam corruptõem non religa¬
retur. Ita ad pͥstinam ꝑfc̃am q natu¬
ram nos ip̃a u̾itas uocans p̾cepit. lit cr¬
nali consuetudini resistamus. Docens
neminem aptum eẽ regno dĩ: qui non

Expanded text:
diligunt auferri non potest; quae res udiligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum aut balneas aut auiculam pictam uel garaut commodi capiat, seruiat necesse est non homini, sed, quod est turpius, tam foedo et detestabili uitio, quo non amat hominem sicut homo amandus est. quo uitio dominante usque ad extremam uitam uel potius mortem perducitur. sed ne sic quidem ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut affines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. itaqdo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis, et imagine Dei manens, in istam corruptionem non relegaretur. Itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa Veritas vocans, praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno Dei, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
uncitur nͥ is cui erip̃r adu̾satio qł
amat. Qui gͦ id amat solum qcł amã¬
ti eript non potest. Ille indubitanter
inuictus ÷: qui nec ulla cruciatur in¬
iudia. Id enim diligit: qđ ad diligen¬
dum ⁊ ꝑcipiendum qͣnto plẽs uene¬
rint: tanto eis ub̾ius gratulatur.¬
¶ Diligit enim d̾m ex toto corde. ⁊ ex to¬
ta anima. ⁊ ex totamente. ⁊ diligit ꝓr¬
imum tanqͣm se ip̃m. Non gͦ ulli inuid
test: nec potest amitt̾e̾ ꝓximum quẽ
diligit tanꝙͣ se ip̃m. qr nec in se ip̃o ea
diligit que oculis subiacent: aut iallis
⁊ illi uelit. que accide sibi maia nõ ułt᷑:¬
⁊ illi nolit. Hñc gͥ uoluntatem erga õs
homines ẜuat. flam erga nemiiem o¬
panditu ÷ malum: ⁊ dilectio ꝓximi u¬
malum non oꝑatur. Diligaꝯus gͦ at
ti cẽ nolumus. Non enim ꝑ se ip̃m qͥs¬
qͣm hominum innictus ÷: s ꝑ alam in¬
comenitabilem legem tui quicon ẜui¬
unt soli sunt lib̾i ¶ Sic enim eis q al

Expanded text:
uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diligit proximum tamquam se ipsum. non illi test. nec potest amittere proximum, quem diligit tamquam se ipsum, quia neque in se ipso ea diligit quae oculis subiacent aut ullis et illi uelit, quae accidere sibi mala non uult et illi nolit. hanc uoluntatem erga omnes homines seruat; nam erga neminem operandum est malum et dilectio proximi malum non operatur. diligamus ergo, ut lumus. non enim per se ipsum quisquam hominum inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi; sic enim eis quod
Abbreviated transcription (Latin):
mitaretur ẜm p̾cepta eius uiuendo
hr̃ec ꝑ eum subtlita cet̾a. nec ad tanꝰ¬
tani deformitatem uẽiret: ut bestio¬
lani timeat que uult hominib im¬
appetitum un itatis ⁊ om̃i poteutie.
s in rr tꝑalutm p̾ncipatu que om̃i¬
a tnͣseunt tanqͣm umbra. Inusati ẽẽ
uolumus: ⁊ recte. Ht̃ enim hoc aĩ¬
mi nr̃i natura post dm̃: a quo ad eiꝰ
nos uinc̾et. Nunc u̾o dum ip̃a ꝰ uer¬
bis turpit̾ conseusimus dampnae᷑
dolore ꝑiendi: ⁊ nos in t̾ra labora¬
mus. ⁊ cum magno dedecore supera¬
mur ab om̃ib que nos commouere
ac ꝑturbare potu̾int. ¶Ita nolumꝰ
ab hominib iunci: ⁊ iram non pos¬
sumus uinc̾e. Qua t̾pitudine quidex¬
ecrabilius dici potest: Fatemut hõi
nem hoc eẽ qđ nos sumus: qui tñ et
uicium. ¶ Quis añ dubitet ⁊̃ mnane
uicium ẽẽ inuidẽtiam qua nc̃c̃e ÷ tor¬
queatur ⁊ subiciatur: qui non uult
bet aliud uitium. s nec ab hõie uinci
potest: qui uitia sua uic̾i̾t. Non enun

Expanded text:
secundum praecepta ejus vivendo, per eum haberet subdita caetera, nec ad tantam deformitatem veniret, ut bestiolam timeret, qui vult hominibus imappetitum unitatis et omnipotentiae; sed in rerum temporalium principatu, quae omnia transeunt tanquam umbra. 85. Invicti esse volumus, et recte; habet enim hoc animi nostri natura post Deum a quo ad ejusnos vinceret. Nunc vero, dum ipsa cujus verbis turpiter consensimus, domatur dolore pariendi, et nos in terra laboramus, et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commovere ac perturbare potuerint. Itaque nolumus ab hominibus vinci, et iram non possumus vincere. Qua turpitudine quid exsecrabilius dinem hoc esse quod nos sumus, qui tametsiuitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult bet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dñs est uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ. non cu¬
iusqͣm miseri miser est : qr nec tuiꝰqͣm
iniusticia fit iniustus. Ut nemo enĩ¬
illi auft̾ iusticiam ⁊ dm̃ : sic nemo aus¬
fe̾t bĩtudinen. Et si qñ forte alicuius
ꝑs itulo uł errore uł dolore commoue¬
tur us ad illius auxilium aut corr¬
tionem aut consolatõem non us aqͥ su¬
am subu̾sionen ualere patitur. In oi¬
b aũ officiosis laborib fiture quigis
certa exspetatõe non fuͣgitur. ¶ Ea
enim ei nocebit: qui bñ uti ⁊̾ inimi¬
co potest : Eius enim presidio atq
munitñto inimicitias non ꝑtimes¬
tit. tuius p̾cepto ⁊ dono diligit ñimi¬
tos. Huc u̾o paruum est in tribula

Expanded text:
us est et uiuorum et mortuorum. non cuiusquam miseria miser est, quia nec cuiusquam iniustitia fit iniustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic nemo aufert beatitudinem. et si quando forte alicuius periculo uel errore uel dolore commouetur, usque ad illius auxilium aut correctionem aut consolationem, non usque ad suam subuersionem ualere patitur. in omnibus autem officiosis laboribus futurae quietis certa expectatione non frangitur. quid enim ei nocebit qui bene uti etiam inimico potest? eius enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cuius praecepto et dono diligit inimicos. huic uiro in tribula
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nlłis molestiis int̾peslientib ꝑfruũ¬
tur. s magis eos cdiligimus. tp̃m ⁊ nos ta¬
le aͥd fꝑare a cominuut cleo iussi sumus.
Quare honoramꝰ eos caritate non ẜuitute:
nec eis templa constitiumus. Nolunt eͥ
se sic honorari a nobis: qr nos ip̃os tũ
bom sumus templa sumuit ẽẽ nouer̃t¬
¶ Recte ita scribi᷑. hominem ab augelo pro¬
hibitun ne se adocaret: s unum dm̃ sub
miles sunt suꝑbis hominib quib si lice¬
at simiłr coli uolunt: s istos homines ꝑ¬

Expanded text:
is interpedientibus perfruuntur: sed magis eos diligimus, quoniam et nos tale aliquid sperare a communi Domino jussi sumus. Quare honoramus eos charitate, non servitute. Nec eis templa construimus: nolunt enim se sic honorari a nobis; quia nos ipsos cum boni sumus, templa summi Dei esse noverunt. Recte itaque scribitur, hominem ab angelo prohibitum ne se adoraret, sed unum Dominum sub qmiles sunt superbis hominibus, quibus si liceat, similiter coli volunt: sed istos homines p
Abbreviated transcription (Latin):
totum est uoluntatis regnum: ⁊ y-¬
ma pulchritudo subracet enum cor¬
ruptioni. Quod sinon ẽẽt: summa
putaretur. S adest diuina ꝓuiden¬
tia que hñic ostendat ⁊ non malam. pp̃
tam manifesta uestigia primorum
numeroꝵ in quib sapĩe dei non ÷ nu¬
merns ⁊ eytrenam tam̃ eẽ miscens e¬
⁊ dolores ⁊ morbos ⁊ distortõnes m̃bro

Expanded text:
totum est voluptatis regnum, et itotum est voluptatis regnum, et ima pulchritudo; subjacet enim corruptioni: quod si non esset, summa putaretur. 75. Sed adest divina providentia, quae hanc ostendat et non malam, propter tam manifesta vestigia primorum numerorum, in quibus sapientiae Dei non est numerus; et extremam tamen esse, miscens ei dolores et morbos et distortion
Abbreviated transcription (Latin):
structam huiꝰ uisibilis pulchri que ap-
ta: assumantur. Non aꝑta u̾o ꝑ congͥ¬
os incatus eitiantur. ¶ Quoꝵ aliua
feculentissimum redlitur t̾re ad ali
formas assumendas. Aliud ꝑ totum
corꝰ exalat. Aliud tocius ałi̾s latentes
numeros accipit ⁊ inchoatur in ꝓlemi
⁊ seu conuenientia duoꝵ corpoꝵ. sen ta¬
li aliquo fautusmate cominotum ꝑ ge¬
nitales uias ab ip̃o uertice defluit ĩ
int̾una uoluptate. ¶ Iam u̾o in matre
ꝑ ctos numeros tempoꝵ in locoꝵ nu-¬
merum coaptatur. ut suas regiões
queq menbra occupent : ⁊ si modã
parilitatis ẜuau̾int luce coloris ad¬
iuncta nasatut torꝰ qd formosum uo¬
tatur. ⁊ a suis dilectorib amatur a-¬
cerrime. Non tam̃ in eo plus placet for¬
ma que mo uetur: qm uita que mo¬
uet. Nam illud animal si nos amet:
allicit uiolentius ⁊ si ocłit aũ: succeti¬
semus. ⁊ fre non possumus ⁊ si
forͣm ĩpsam prebeat fruenti. ¶H

Expanded text:
structuram hujus visibilis pulchri quae apta structuram hujus visibilis pulchri quae apta sunt assumantur, non apta vero per congruos meatus ejiciantur. Quorum aliud faeculentissimum redditur terrae ad alias formas assumendas, aliud per totum corpus exhalat, aliud totius animalis latentes numeros accipit, et inchoatur in prolem, et sive convenientia duorum corporum, sive tali aliquo phantasmate commotum, per genitales vias ab ipso vertice defluit in infima voluptate. Jamvero in matre per certos numeros temporum in locorum numerum coaptatur, ut suas regiones quaeque membra occupent; et si modum parilitatis servaverint, luce coloris adjuncta, nascitur corpus quod formosum vocatur, et a suis dilectoribus amatur acerrime: non tamen in eo plus placet forma quae movetur, quam vita quae movet. Nam illud animal si nos amet, allicit violentius: si oderit autem, succensemus, et ferre non possumus, etiamsi formam ipsam praebeat fruenti. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uiles conspice hoc modo. om̃is qui se
clubitantem intelligit: u̾m intelligit
⁊ ile hc re quam intelligit c̾tus est. de
nero gͥ certus 3. Omnis gͦ qui utrĩ
sit iubitat: u̾itas in se ip̃o ht̃ ueruro¬
tate ilubitare eum qui potuit unde¬
tonz alubitare. Ubi uiclentur ħ. ibi
est lumen site spacio locoꝵ ⁊ tꝑrum
⁊ sine ullo spacioꝵ talium faitasmate.
¶Nunquid ista ex aliqua ꝑte corrumpi
possunt ⁊ si om̃is rationator intereat:
aut apud carnales info̾s ueterascat. Nõ
enim rõcinatio talia facit: sed inuenit.
Ergo ante qͣm inueniantur: manent
rumpitur de die in diem. S inteuior
ext̾iorem respicit. ⁊ in sua comꝑatione
fedum uidet: in ꝓprio tam̃ gn̾e pul¬
thrum ⁊ corꝑm conuenientia letantẽ
⁊ corrumpentem qđ in bonum suum
conu̾tit. ¶ Alimienta silicet carues q̃
tamen corrupta .i. admitenda forniã
suam in menbroꝵ istoꝵ fab̾tam migñt.
iudicantur quodam modo: ut ex eis in

Expanded text:
vides, concipe hoc modo: Omnis qui se vides, concipe hoc modo: Omnis qui se dubitantem intelligit, verum intelligit, et de hac re quam intelligit certus est: de vero igitur certus est. Omnis igitur qui utrum sit veritas dubitat, in seipso habetate dubitare, qui potuit undecumque dubitare. Ubi videntur haec, ibi est lumen sine spatio locorum et temporum, et sine ullo spatiorum talium phantasmate. Numquid ista ex aliqua parte corrumpi possunt, etiamsi omnis ratiocinator intereat, aut apud carnales inferos veterascat? Non enim ratiocinatio talia facit, sed invenit. Ergo antequam inveniantur, in se rumpitur de die in diem . Sed interior exteriorem respicit, et in sua comparatione foedum videt; in proprio tamen genere pulchrum et corporum convenientia laetantem, et corrumpentem quod in bonum suum convertit, alimenta scilicet carnis: quae tamen corrupta, id est amittentia formam suam, in membrorum istorum fabricam migrant, judicantur quodammodo, ut ex eis in
Abbreviated transcription (Latin):
te non eẽ ꝙ ip̃a est. Si quidem se ipsa
non querit. Tu aũ ad eam querendo
uenisti. non locoꝵ spacio : s mentis af¬
fectu. ut ipse int̾ior homo cum suo uu¬
hĩtatore non infima ⁊ carnali. s sũma
⁊ sꝑuali uoluntate conueniat. ¶Aut
si non cernis que dico. ⁊ an u̾a sint du¬
bitas. Cerne saltem utrum te le hiis
dubitare non dubites. Et si c̾cum est
te ẽẽ dubitantem: quere unde sit cer¬
tum. Non illic t̾ omnimodo solis huiꝰ
lumen occurret. S lumen u̾m quod
illuminat omnem hominem uẽien¬
tem in hunc mundum. qd̃ hiis ocli̾s
uideri non potest. Nec illis qui fãtas¬
mata cogitantur ꝑ coslem oculos aĩ¬
me impacta: s illis quib fantasiati¬
bus dicitur. Non estis uos quod ego
quero : n illud estis unde ego uos or¬
dino. ⁊ qd̃ mͥ inter uos fedum otir¬
sum magis approbo ⁊ non solum uob̾:
sed illis omnib cor̾b unde uos hausi
añ te pono. ¶ Deincle u̾m ip̃am qͥm

Expanded text:
te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa te non esse quod ipsa est: siquidem se ipsa non quaerit; tu autem ad ipsam quaerendo venisti, non locorum spatio, sed mentis affectu, ut ipse interior homo cum suo inhabitatore, non infima et carnali, sed summa et spirituali voluptate conveniat. 73. Aut si non cernis quae dico, et an vera sint dubitas, cerne saltem utrum te de iis dubitare non dubites; et si certum est te esse dubitantem, quaere unde sit certum: non illic tibi, non omnino solis hujus lumen occurret, sed lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod his oculis videri non potest; nec illis quibus phantasmata cogitantur, per eosdem oculos animae impacta; sed illis quibus ipsis phantasmatibus dicitur: Non estis vos quod ego quaero, neque illud estis unde ego vos ordino; et quod mihi inter vos foedum occursum magis approbo, et non solum vobis, sed illis omnibus corporibus unde vos hausi, antepono. Deinde regulam ipsam quam
Abbreviated transcription (Latin):
tat : unde unde non possit auima recor¬
dari pͥme pulchr itutlinis quam reliqͥt:
tũ de ipsis suis potest : ¶ Ita enim sa¬
pientia tłi ꝑtendit a fine us ad finẽ
fortiter. Ita ꝑ hnͣc suninius ille artifex
oꝑa sua in unum finem detoris ortlĩa¬
ta contexut. Ita illa botutas a sũmo
us ad extreium. nulli pulchritudini
que ab ip̃o solo eẽ posset inuidit: ut ne¬
mo ab ip̃a u̾itate deiciatur. qui non ex¬
cipiatur ab aliqua effigie u̾itatis ¶ Q̾¬
re in corꝑis uoluptate quid teneat: qi¬
chil alued inuentes qͣm conuentintiã.
Nami si resistentia paruĩt aoloreur: cõ¬
uenientia paruint uoluptatem. Retog¬
uosce gͥ que sit summa conuenientia.¬
Noli foras ire: in te ipsum redi. In inte
unde sꝑit lumen rõis accenditur. Quo
enum ꝑuenit omnis bonus rationator
nͥ ad ueritatem : tum ad se ipsam ueri¬
tiam qua suꝑior qua suꝑior eẽ non po᷑¬
sit : ⁊ ip̃e conueni cum ea. Confitere

Expanded text:
tat, unde non possit anima recortat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam reliquit, quando de ipsis suis vitiis potest? Ita enim Sapientia Dei pertendit a fine usque ad finem fortiter . Ita per hanc summus ille artifex opera sua in unum finem decoris ordinata contexuit. Ita illa bonitas a summo usque ad extremum nulli pulchritudini, quae ab ipso solo esse posset, invidit; ut nemo ab ipsa veritate dejiciatur, qui non excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quaere in corporis voluptate quid teneat, nihil aliud invenies quam convenientiam: nam si resistentia pariant dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia.Noli foras ire, in teipsum redi; in interunde ipsum lumen rationis accenditur. Quo enim pervenit omnis bonus ratiocinator, nisi ad veritatem? cum ad seipsam veritiam qua superior esse non possit, et ipse conveni cum ea. Confitere
Abbreviated transcription (Latin):
decipi pod̾at: qui carnis uoluntate non
potuit. Omina gͦ mundi regna mon¬
strata sunt. ⁊ dictum est. Omuia tibi
tlabo: si ꝓstratus alorau̾is me. Cui sen¬
sum est. Dominum dm̃ tuum adorabis
⁊ illi soli ẜuies. Ita calcata est suꝑbya.
Subiecta ÷ aũ ⁊̾ extrema tur iositatis
illecebra. Non enim ut se de fastigio tẽ¬
pli p̾cipitaret urgebat : uͥ cã tantum
aliquid ex ꝑiendi. M n hic uictus est
⁊ iõ sic senilit: ut intellig̾e̾mus non o¬
pus eẽ ad cognoscendum d̾m temptati¬
onib uisibiłt diumna explorare moliẽ¬
um tuum. Q obrem quisquis u̾bo tłi¬
intus passitur non querit in ista here¬
mo uoluntatem. Qui uni deo tm̃ sub¬
iectus ÷: non querit in monte .i. in ter¬
reua elatõne iactantiam. Quisquis ẽt̃¬
no spectaculo in cominutabilis uerituti
aclherescit. non ꝑ faitignim huiꝰ corpo¬
ris .i. ꝑ hos oculos precipitatur : ut
tꝑalia ⁊ inf̾iora cognoscat. Quid gͥ res¬

Expanded text:
decipi poterat, qui carnis voluptate non decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt, et dictum est: Omnia tibi dabo, si prostratus adoraveris me. Cui responsum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Ita calcata est superbia. Subjecta est autem extrema etiam curiositatis illecebra: non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat, nisi causa tantum aliquid experiendi. Sed neque hic victus est, et ideo sic respondit, ut intelligeremus non opus esse ad cognoscendum Deum, tentationibus visibiliter divina explorare molienum tuum . Quamobrem quisquis intus verbo Dei pascitur, non quaerit in ista eremo voluptatem. Qui uni Deo tantum subjectus est, non quaerit in monte, id est in terrena elatione jactantiam. Quisquis aeterno speadhaerescit, non per fastigium hujus corporis, id est, per hos oculos praecipitatur, ut temporalia et inferiora cognoscat. CAPUT XX
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt aũ auf̾r̾e ista. ⁊ scurtilla ignis ⁊
aliqua parua bestiola. ꝑostremo ut om̃¬
tam innimĩabiles adu̾sitates tempus ip¬
sum aufãt ncce ÷ omnia tnͣseuntia. Ita
tum omnia tꝑalia mundus iste conclu
a putant nicħ coleudum ẽẽ ne serurant.
Nerumptam̃ qniquam in hac rerum ex¬
tremitate miseri iaccant ÷ ut uitia sua
stadio uite humane licet ets congredi et
uincere si pͥus credant qł intellig̾e nui¬
clum ualent ⁊ non diligant mundum:
qm̃ omne quod in mundo est: concupis¬
⁊ ambitio seculi. ¶ Hoc modo illa tria
notata sunt. Nam concupiscentia carniᷤ
uoluntates infime amatores significat.
contupicentia oculoꝵ turiosos: ambitio
seculi suꝑbos. Triplex ⁊̃ temptatio in
homine quem u̾itas ip̃a suscepit tauẽ¬
da monstrata est. Dic inquit tempta¬
tor lapidib istis: ut panes fiant. At
elitatem uoluntatis ut nec fanit t̾elen¬
cdum sit : s forte dñationis tꝑalis fasto

Expanded text:
Possunt autem auferre ista, et scintilla ignis et Possunt autem auferre ista, et scintilla ignis et aliqua parva bestiola. Postremo, ut omittam innumerabiles adversitates, tempus ipsum auferat necesse est omnia transeuntia. Itaque um omnia temporalia mundus iste concluda putant nihil colendum esse ne seruiant. uerum tamen quamquam in hac rerum extremitate miseri iaceant ut uitia sua stadio uitae humanae, licet eis congredi et uincere, si prius credant quod intellegere nondum ualent et non diligant mundum; quoniam omne quod in mundo est, sicut det ambitio saeculi . Hoc modo tria illa sunt notata: nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat; concupiscentia oculorum, curiosos; ambitio saeculi, superbos. 71. Triplex etiam tentatio in homine, quem Veritas ipsa suscepit, cavenda monstrata est. Dic, inquit tentator, lapidibus istis, ut panes fiant. At ditatem voluptatis, ut nec fami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu
Abbreviated transcription (Latin):
det̾ior ⁊ infi̾or tultus simulathroꝵ. quos
fantasmata sua colunt. ⁊ quidquid aĩo
errante tum suꝑbya uel tumore cogitan¬
do ymaginati fu̾int religionis nomĩe
obẜuant. tdonec fiat in anima nicħ om¬
nino colemlum ẽẽ. ⁊ errare homines qͥ
suꝑstitione se inuoluunt ⁊ misera ĩpli¬
cant ẜuitute: sed frustra hoc sentiunt.
Non enini efficiunt ut non ẜuiant. Rema¬
nent quippe ip̃a uicia quib ut illa colẽda
opinarentur: attracti sunt. Seruiunt eͥ
cupiditati triplici. uel uoluntatis. uel ex¬
cellentie. uel spec̾taculi. Nego ẽẽ quemꝙ̃
istoꝵ qui nich̾ colendum existimant: qui
non aut carnalib gaudiis subditus sit
aut podentiam uanam foueat : aut aliqͦ
spectaculo lelectatus insaniat. Ita nesciẽ¬
tes liligunt tꝑalia ut inde bĩtudinem
exspectent. ¶ Siis aũ reb quib quis
bcatus uult effici: ẜ uiat ncc̃e est uelit no¬
lit. Nam quocon: dux̾int sequitur: ⁊ qͥs¬
quis ea uisus fu̾it: aufr̾e posse metuitur.

Expanded text:
deterior et inferior cultus simulacrorum, quo phantasmata sua colunt, et quidquid animo errante cum superbia vel tumore cogitando imaginati fuerint, religionis nomine observant, donec fiat in anima nihil omnino colendum esse, et errare homines qui superstitioni se involvunt, et misera se implicant servitute. Sed frustra hoc sentiunt: non enim efficiunt ut non serviant; remanent quippe ipsa vitia, quibus ut ipsa colenda opinarentur attracti sunt. Serviunt enim cupiditati triplici, vel voluptatis, vel excellentiae, vel spectaculi. Nego esse quemquam istorum qui nihil colendum existimant, qui non aut carnalibus gaudiis subditus sit, aut potentiam vanam foveat, aut aliquo spectaculo delectatus insaniat. Ita nescientes diligunt temporalia, ut inde beatitudinem exspectent. His autem rebus quibus quisque beatus vult effici, serviat necesse est, velit nolit. Nam quocumque duxerint, sequitur; et quisquis ea visus fuerit auferre posse, metuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate in uenimus unde comnione¬
mur eam contempu̾e: non qr malum:
natura cors: s qr in ext̾mi boni clilecti¬
one turpiter uolutatur: tui pͥmis in
riga. ⁊ sue tem̾itatis dat penas quid
illud est quo utebatur: accusat. ¶S
imploret auxilium. iubeat dñs rerum.
obsistatur equis alia iam spectacula de
alius precipitatõne facientib. ⁊ nͥ sub¬
ueniatur de morte facturis: testituat᷑
in locum. suꝑ rotas collocetur: habena¬
rum tura redlantur. regat tautiꝰ ob¬
temꝑantes. ⁊ domitas bestias tunt sẽ¬
tiet: qm̃ bene currus ⁊ tota iꝰ iunctio
fabricata sit ÷ que ruina eiꝰ ⁊ ip̃m af¬
flix̾at. ⁊ cursum decentissime modea¬
toĩs amiserat: qr ⁊ huic cor inbecillita¬
tem peꝑit auime male utentis auiditas.
in ꝑadyso risur pans uetitum cẏbum:
cius medici lisciplinam qua sempit̾ua
continetur salus. ¶Si gͦ in ista ipsa
uisibilis carnis imbecillitate uͥ bata u̾go¬
uita eẽ non potest inuenitur admõi

Expanded text:
voluptate invenimus unde commoneamur eam contemnere; non quia malum est natura corporis, sed quia in extremi boni dilectione turpiter volutatur, cui primis inriga, et suae temeritatis dat poenas, quidquid illud est quo utebatur, accusat: sed imploret auxilium, jubeat Dominus rerum, obsistatur equis, alia jam spectacula de illius praecipitatione facientibus, et nisi subveniatur de morte facturis, restituatur in locum, super rotas collocetur, habenarum jura reddantur, regat cautius obtemperantes, et edomitas bestias; tunc sentiet quam bene currus, et tota illa junctio fabricata sit, quae ruina ejus, et ipsum affligebat, et cursum decentissimae moderationis amiserat: quia et huic corpori imbecillitatem peperit animae male utentis aviditas in paradiso, usurpans vetitum cibum contra medici disciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista ipsa visibilis carnis imbecillitate, ubi beata vita esse non potest, invenitur admonit