comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Repudiatis gͥ longeq reiectis omnibus
opinionib impioꝵ quib aut stultiei¬
a est crux xp̃i aut scandalum. exultet
rectarum mentiũ ndes: et uerũ unũq
di filium . ñ solum scdm deitatem
qua a patre genitus. s etiã sec undũ
ħumanitate qua de matre uirgine ẽ
natus. intelligat. Ipse ẽ enĩ ĩ humilita.¬
te nr̃a. qui ẽ in maiestate diuina: uerꝰ
homo et uerus ds̃. Sempiternus ĩ suis
temporał in nr̃is. Unum cum patre ⁊̃
substantia. quȩ numꝙͣ fuit minor pat᷑.:
unum cum mat̾ incorpore qđ creauit.
nassũptione enĩ nature nr̃e: nob̃ factus
est gradus. qͦ ad ipsũ ꝑ ipsũ possimus
ascendere. Nam illa essentia quȩ sẽꝑ
ubiq tota est. locali descensione non
eguit: et tam ei ꝓpriuim fuit totam
homini inseri quã ei ꝓpriũ ẽ totam
a patre non diuidi. Manet gͦ qđ ĩ pͥn¬
cipio erat uerbum. et ñ ei accidens. ut
quod est aliquando non fuerit. Sem¬
piterne enim̃ filius. filius est. et sem.¬

Expanded text:
Repudiatis igitur longeque rejectis omnibus opinionibus impiorum, quibus aut stultitia est crux Christi, aut scandalum, exsultet rectarum mentium fides, et verum unumque Dei Filium non solum secundum deitatem, qua a Patre genitus, sed etiam secundum humanitatem, qua de matre virgine est natus, intelligat. Ipse est in humilitate nostra, qui est in majestate divina, verus homo et verus Deus; sempiternus in suis, temporalis in nostris; unum cum Patre in substantia, quae numquam fuit minor Patre, unum cum matre in corpore quod creavit. In assumptione enim naturae nostrae nobis factus est gradus quo ad ipsum per ipsum possimus ascendere. Nam illa essentia quae semper ubique tota est, locali descensione non eguit, et tam ei proprium fuit totam homini inseri, quam ei proprium est totam a Patre non dividi. Manet ergo, quod in principio erat Verbum , et non est ei accidens ut quod est aliquando non fuerit. Sempiterne enim Filius, Filius est; et sem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaliter. et estis repleti ĩ illo. Non dixit
spiritalit̾. s corporalit̾. ut uerã ĩ telliga.¬
mus substantiam carnis. ubi est pleni.¬
tudinis diuinitatis inhabitatio corpo¬
ralis: qua utiq etiã tota replet᷑ ęccłia
quȩ inherens capiti corpus ẽ. xp̃i: qui
uiuit et regnat cũ patre et spũ sane.¬

Expanded text:
poraliter, et estis repleti in illo . Non dixit poraliter, et estis repleti in illo . Non dixit 102 spiritaliter, sed corporaliter, ut veram intelligamus substantiam carnis, ubi est plenitudinis Divinitatis inhabitatio corporalis ; qua utique tota etiam repletur Ecclesia, quae inhaerens capiti, corpus est Christi : qui vivit et regnat cum Patre et Spiritu san
Abbreviated transcription (Latin):
et interrã ibis. eide in xp̃o lr. sede a.¬
dextris meis. Scd̾m illam naturam
fuit unigenitus sublimitate genitoriᷤ.
in uirtute. Et in ysaya. Domine qͥs
credidit auditui nr̃o: ⁊ brachiũ dñi
cui reuelatum est: Assũptus gͥ homo
infilium di. sic inunitatẽ ꝑsone. xp̃i. ab.
ipsis corporalib ẽ receptꝰ exordiis. ut nec
sine deitate conceptꝰ sit. nec sine ditate
etditus. nec sine cłitate nutritus. Idem e¬
rat in miraculis: ide incontumeliis. Per
humanã infirmitate crucifixus. mortuns.
et sepultus: ꝑ diuinã uirtutẽ die tercia.
suscitatus ascendit ad cȩlos. sedet ad dex¬
terã patris. Et in natura hominis acce.¬
ditantes. apłici semꝑ memores estote p̃¬
cepti: qui uniu̾sos admonet dicens.Ui.¬
dete nẽ quis uos decipiat ꝑ philosophi¬
am et inanẽ fallatiã. scđm traditionẽ
hominũ. et non scđm xp̃m: quia ĩ ipso
habitat omĩs plenitudo diuinitatis cor¬

Expanded text:
et in terram ibis , eidem in Chriset in terram ibis , eidem in Chrisdextris meis . Secundum illam naturam,fuit unigenitus sublimitate genitoris; in virtute ; et in Isaia: Domine, quis credidit auditui nostro? et brachium Domini cui revelatum est ? Assumptus igitur homo in Filium Dei, sic in unitatem personae Christi ab ipsis corporalibus est receptus exordiis, ut nec sine Deitate conceptus sit, nec sine Deitate editus, nec sine Deitate nutritus. Idem erat in miraculis, idem in contumeliis; per humanam infirmitatem crucifixus mortuus et sepultus; per divinam virtutem die tertia resuscitatus, ascendit ad coelos, consedit ad dexteram Dei Patris, et in natura hominis acceditantes, apostolici semper memores estote praecepti, qui universos admonet dicens: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam, secundum traditionem hominuinhabitat omnis plenitudo Divinitatis cor
Abbreviated transcription (Latin):
neret. nullatenus alterius existente
substantia: quȩ utiq finiri nͥ aut ẽ¬
sumꝑtione aut separatione ñ posset.
Hȩc uͦ tam inimnica sunt sane fiddei: ut
nequeant recipi sine excidio nominiᷤ
xp̃iani. Si enim uerbi incarnatio ñ¬
unitio est diuinȩ humaneq nat᷑ȩ.
s hoc ipso concursu qd̾ erat᷑ gemi¬
num. factum ẽ singulare. sola diui¬
nitas utero uirginis nata ẽ: et ꝑ lu.¬
dificatoriã speciẽ sola subiit nutrim̃¬
ta et incrementa corporea. Utꝙ om̃s
mutabilitates humane cõditionis
la diuinitas est sepulta: ut iã scđm
talia sentientes. sperandȩ resurrectio.¬
nis nula sit ratio. nec sit pͥmo geni¬
tus ex mortius xp̃e: quia ñ fuit qui
deberet resuscitari. si ñ fuit qui pos
tissimi. diabolicarũ inspirationium
uirulenta mendatia. Et scientes qd̾
sempiterna filii deitas nullo apud pa¬
trẽ creuit augmento: prucdent̃ ad uer¬
tite. qd̾ cui naturȩ inada dictũ ẽ. fraes

Expanded text:
neret, nullatenus alterius existento neret, nullatenus alterius existento substantia, quae utique finiri, nisi aut consumptione, aut separatione non posset. Haec vero tam inimica sunt sanae fidei, ut nequeant recipi sine excidio nominis Christiani. Si enim Verbi incarnatio unitio est divinae humanaeque naturae, sed hoc ipso concursu 101 quod erat geminum, factum est singulare; sola Divinitas ex utero Virginis nata est, et per ludificatoriam speciem sola subiit nutrimenta et incrementa corporea; utque omnes mutabilitates humanae conditionis la Divinitas est sepulta; ut jam secundum talia sentientes sperandae resurrectionis nulla sit ratio, nec sit primogenitus ex mortuis Christus : quia non fuit qui deberet resuscitari, si non fuisset qui possstris, dilectissimi, diabolicarum inspirationum virulenta mendacia, et scientes quod sempiterna Filii Deitas nullo apud Patrem crevit augmento, prudenter advertite quod cui naturae in Adam dictum est, Terra es,
Abbreviated transcription (Latin):
miarum cognatione conexȩ. de his po¬
tissimum errorib declinandis obser¬
ulantiã ur̃e deuotionis ammoneo : qͦꝵ
unus dudum nestorio auctore consur¬
gere non impune temptauit: alius
nuꝑ pari execratione dammanctꝰ. e¬
utice assertore ꝓrupit. Nam ille bea¬
tam mariã uirginẽ hominis tantum¬
mͦ ausus est p̃dicare genitricẽ. iit in
c̃ceptu eius et partu nulla uerbi et
carnis facta unitio crederet᷑: quia dĩ
filiꝰ ñ ipse factus ẽ hominis filius.
s creato homini sola se dignatione
sociauit. Quod catholicȩ aures nequa¬
quã tolerare potuerunt. que sic eiui¬
angłio ueritatis imbutȩ sunt. ut fir¬
missime nouerint nullã e̾e̾ huma.¬
no generi spem salutis: nisi ipse eẽt
fauis uirginis qui creator est matris.
ic autem recentioris sacrilegii ꝓphanus
assertor. unitionẽ in xp̃o quidẽ duarũ
confessus est naturarũ: s ipsa unitione
id dixit effectũ. ut ex duab una rema¬

Expanded text:
miarum cognatione connexae, de his pomiarum cognatione connexae, de his potissimum erroribus declinandis observantiam vestrae devotionis admoneo; quorum unus dudum Nestorio auctore consurgere non impune tentavit, alius nuper pari exsecratione damnandus, Eutyche assertore prorupit. Nam ille beatam Mariam Virginem hominis tantummodo ausus est praedicare genitricem, ut in conceptu ejus et partu nulla Verbi et carnis facta unitio crederetur: quia Dei Filius non ipse factus sit hominis filius, sed creato homini sola se dignatione sociaverit. Quod catholicae aures nequaquam tolerare potuerunt, quae sic Evangelio veritatis imbutae sunt, ut firmissime noverint nullam esse humano generi spem salutis, nisi ipse esset filius Virginis, qui creator est matris. Hic autem recentioris sacrilegii profanus assertor, unitionem quidem in Christo duarum confessus est naturarum, sed ipsa unitione id dixit effectum, ut ex duabus una rema
Abbreviated transcription (Latin):
possint. qm̃ quicqͥd d̾o minus ẽ. d̾s
ñ est. Alii cognoscentes patͥs u filii nul¬
lam e̾ẽ distantiã. quia ñ poterant u¬
nitatẽ dĩtatis intelligere nisi ĩ unita¬
te ꝑsonȩ. eundẽ asserunt eẽ patrem
quem filiũ. ut nasci. ⁊ nutriri. pati.
et mori. sepeliri et resurgere ad eun¬
dem ꝑtineret. qui ꝑ omĩa ⁊ hominis per¬
sonam impleret et uerbi. Quicła puta
dam autẽ estimauerunt incarne xp̃i
humanã anumã ñ fuisse: sed partes
anunȩ ipsã uerbi implesse deitatem.
Quoꝵ inprudentia in hoc transiit. ut
animã quidẽ fuisse indũo faterentur.
s eandem dicerent mente caruisse. qͥa
sufficeret homini sua deitas ad om̃ia
rationis officia. Postremo ide asserere
p̃sũpserunt. partẽ quanda uerbi in car¬
nẽ fuisse conu̾sam: ut in unius dogma¬
tis uarietate multiplici. non carnis
auditus. S ꝑ diuersas impietates quȩ
sibi inuicẽ sunt multiformiũ blasphe¬

Expanded text:
possit: quoniam quidquid Deo minus est, Deus possit: quoniam quidquid Deo minus est, Deus non est. Alii cognoscentes Patris et Filii nullam esse distantiam, quia non poterant unitatem Deitatis intelligere nisi in unitate personae, eumdem asseruerunt esse Patrem quem Filium; ut nasci et nutriri, pati et mori, sepeliri et resurgere, ad eumdem pertineret, qui per omnia et hominis personam impleret et Verbi. Quidam puta dam autem aestimaverunt in carne Christi humanam animam non fuisse, sed partes animae ipsam Verbi implesse Deitatem. Quorum imprudentia in hoc transiit, ut animam quidem fuisse in Domino faterentur, sed eamdem dicerent mente caruisse, quia sufficeret homini sola Deitas ad omnia rationis officia. Postremo iidem asserere praesumpserunt, partem quamdam Verbi in carnem fuisse conversam, ut in unius dogmatis varietate multiplici, non carnis auditus. Sed post diversas impietates, quae sibi invicem sunt multiformium blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
orta sine uicio. ĩ unã ꝑsonã gemina
uera humilitas ad tolerantiã passio
oblatrantium hereticoꝵ sꝑnat errorẽ.
qui mundanȩ sapientiȩ uanitate de¬
cepti a ueritatis euuangłio recessert̃:
n ĩ carnationẽ uerbi intelligere nõ
ualentes de causa uluminationis fe¬
cerunt sibi materiã cecitatis. Nam
omuiũ fere falsa credentiũ opinio¬
nib quȩ etiam ĩ scĩ sp̃c negationem
ꝓriuint retractatis. neminẽ pene de¬
uiasse cognoscimꝰ. nͥ qui duarũ ĩ xp̃o
naturarũ ueritatẽ sub uniꝰ ꝑsone
fessione non credidit. Alii et enim
dño solã humanitatẽ: alii solã ascͥp.¬
sere deitatẽ. Alii uerã quidẽ in ipso
diuinitatẽ : s carnẽ dixerunt fuisse
simulatã. Alii ꝓfessi sunt ueram
eum suscepisse carnem: s d̃ĩ patris
ñ habuisse naturam. Et deitati eius
quȩ erant humanȩ substantiȩ depu.¬
tantes. maiorẽ s dm minorẽq fuixert̃:
cum gradus ĩ uera duunitate et̾ nõ

Expanded text:
orta sine vitio, in unam personam gemina orta sine vitio, in unam personam gemina vera humanitas ad tolerantiam passionoblatrantium haereticorum spernat errores, qui mundanae sapientiae vanitate decepti, a veritatis Evangelio recesserunt, et incarnationem Verbi intelligere non valentes, de causa illuminationis fecerunt sibi materiam caecitatis. Nam omnium fere falsa credentium opinionibus, quae etiam in sancti Spiritus negationem proruunt, retractatis, neminem pene deviasse cognoscimus, nisi qui duarum in Christo naturarum veritatem sub unius personae confessione non credidit. Alii etenim Domino solam humanitatem, alii solam ascripsere Deitatem. Alii veram quidem in ipso Divinitatem, sed carnem dixerunt fuisse simulatam. Alii professi sunt veram eum suscepisse carnem, sed Dei Patris non habuisse naturam; et Deitati ejus, quae erant humanae substantiae, deputantes, majorem sibi Deum minoremque finxerunt, cum gradus in vera Diivinitate esse non
Abbreviated transcription (Latin):
patri uestiens se humilitate seruili.
nec metuebat minui. nec indigebat au¬
geri. Ipsumq effectum miscđiȩ suȩ
quẽ restitutioni impendebat humanȩ.
sola exequi poterat uirtute deitatis:
ut creaturã ad imaginẽ di cõditam. ã
uigo dirȩ dominationis erueret. Sed
quia ñ ita in primũ hominẽ diabo.¬
lus uiolentꝰ extiterat. ut eũ ĩ partes suaᷤ
sine arbitrii consensione tranfferret:
sic destruendũ peccatũ fuit uolunta.¬
rium. et hostis consiliũ. ut dono grẽ
ñ ol ee̾t norma iusticiȩ. In tocius gͥ hu.
mani geueris strage cõmuni. unum
solũ fuit remediũ sub diuinȩ ratiõis
occulto: quod posset subuenire ꝓstratis.
si aliquis filiori adã originał p̃uari.¬
çationis alienus atq in nocens nasce̾t᷑.
nec poterat uiciatȩ radicis sine semine
potest facere mundum de ĩ mundo cõ¬
ceptum semine. non ne tu solus es: do.¬
minus dauid. factus ẽ filius daiuid.
t de ꝓmissi generis fructu proles est

Expanded text:
Patri, vestiens se humilitate servili, nec metuebat minui, nec indigebat augeri; ipsumque effectum misericordiae suae, quem restitutioni impendebat humanae, sola exsequi poterat virtute Deitatis; ut creaturam ad imaginem Dei conditam a jugo diri dominatoris erueret. Sed quia non ita in primum hominem diabolus violentus exstiterat, ut eum in partes suas sine liberi arbitrii consensione transferret, sic destruendum peccatum fuerat voluntarium et hostile consilium, ut dono gratiae non obesset norma justitiae. In totius igitur humani generis strage communi, unum solum erat remedium sub divinae rationis occulto, quod posset subvenire prostratis, si aliquis filiorum Adam originalis praevaricationis alienus atque innocens nascereturnec poterat vitiatae radicis propago essepotest facere mundum de immundo conceptum semine? Nonne tu, qui solus es ? Dominus David factus est filius David, et de promissi germinis fructu proles est
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam suam. et ysaia similiter p̃dr¬
cante. populus qui sedebat ĩ tenebris ui¬
dit lucem magnã. qui habitabant in
regione umbrę mortis lux orta ẽ eis: et
iterum. gentes que te nõ nouerunt ĩ uo.¬
cabunt te. et populi qui te nesciunt ad
te confugient. exultemus indie salutis
nrȩ : et ꝑ nouum testam̃tum in cõsortium
eius assũpti cui dicit᷑ apatre. fauis meus¬

Expanded text:
justitiam suam ; et Isaia similiter praedijustitiam suam ; et Isaia similiter praedicante: Populus qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam; qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis ; et iterum: Gentes quae te non noverunt invocabunt te, et populi qui te nescierunt ad te confugient : exsultemus in die salutis nostrae, et per novum Testamentum in consortium ejus assumpti, cui dicitur a Patre per prop
Abbreviated transcription (Latin):
mur. quia quẽ ex ꝓgenie dauid hoĩem
nouimus natum. eundẽ scd̃m qd̾ u̾bũ
caro factum ẽ dm dõ patͥ credimus
coȩternum. Unde si teneres o isrł tui no¬
muus dignitatẽ. et ꝓpħicas denuntia.¬
tiones non obcecato corde ꝑ curreres :¬
saias tibi eiuiangłicã panderet ueritatẽ.
et non surdus audires diuina ĩ spiratioe
dicentẽ. Ecce uirgo in utero accipiet et pa¬
riet filiũ. et uocabt̃ nom̃ eiꝰ eminanuel:
qd̃ est int̃p̾tatum nob̾cum d̾s. Quẽ si ĩ
tanta ꝓpͥetate sacri nominis ñ uidebas.
indauitica saltẽ uoce didicisses: ne cõ¬
tra testificationẽ noui et ueteris testa¬
menti iħm xp̃m dauid filiũ denegares.
quẽ dd̃ dominũ non fateris. Qua ꝓpter¬
dilectissimi qm̃ ꝑ ineffabilẽ gr̃am dei
eccłia fideliũ gentiũ consecuta est qđ
carnalium iudeoꝵ sinagoga ñ meruit.
dicente dd. notum fecit dñs salutare
suum. in conspectu gentium reuelauit

Expanded text:
mur, quia quem ex progenie David hominem mur, quia quem ex progenie David hominem novimus natum, eumdem, secundum quod Verbum caro factum est , Deum Deo Patri credimus coaeternum. Unde si teneres, o Israel, tui nominis dignitatem, et propheticas denuntiationes non obcaecato corde percurreres, Isaias tibi evangelicam panderet veritatem, et non surdus audires divina inspiratione dicentem: Ecce Virgo 105 accipiet in riet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus . Quem si in tanta proprietate sacri nominis non videbas, in Davidica saltem voce didicisses, ne contra testificationem novi et veteris Testamenti Jesum Christum David filium denegares, quem David Dominum non fateris. CAPm per ineffabilem gratiam Dei Ecclesia fidelium gentium consecuta est, quod carnalium Judaeorum Synagoga non meruit, dicente David: Notum fecit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit
Abbreviated transcription (Latin):
et dominus ẽẽt et filius. Ipse enim
no sic̃ euuangłium refert. confuta¬
ta est impietas uideoꝵ Nã cũ iħu
int̾rogante iudeos cuius filiũ dic̾ent
xp̃m. respondissent dauid: confestun
dominus cecitatẽ illoꝵ arguens ait. Qͦ¬
modo gͦ dauid inspũ uocat eũ domi¬
num dicens. dixit dominus dño meo
sede a dextris meis : Interclusistis nob̃
uidei intelligentiȩ uiã. ⁊ dum solam
naturam carnis aspicitis. tota uos uerita¬
tis lice priuastis. Expectantes enĩ scatm
uiẽ ꝑsuasionis fabulosa figmenta. da¬
uid filiũ de sola stirpe corporea. dum
spẽ urãm inhomine tantũ cõstitiustis.
dłin cti filiũ rebulistis: ut quod nobit
confiteri głosum est. uob̾ ꝓ desse ñ possit.
xp̃c. uoce apłi confitemur qd̾ eactus ÷
exsemine dauid scđm carnẽ: ⁊⁊ de ipso
initio eiuiangłice p̃dicationis t̃strum᷑.
legentes. liber generationis iħu xp̃i filii
dauid. S ido a ur̃a impietate discerui¬

Expanded text:
et Dominus esset et filius. Ipse enim et Dominus esset et filius. Ipse enim nio, sicut Evangelium refert, confutata est impietas Judaeorum. Nam cum Jesu interrogante Judaeos, cujus filium dicerent Christum? respondissent, David, confestim Dominus caecitatem illorum arguens ait: Quomodo ergo David in spiritu vocat eum Dominum, dicens: Dixit Dominus Domino meo: Sede a dextris meis ? Interclusistis vobis, o Judaei, intelligentiae viam, et dum solam naturam carnis aspicitis, tota vos veritatis luce privastis. Exspectantes enim, secundum vestrae persuasionis fabulosa figmenta, David filium de sola stirpe corporea, dum spem vestram in homine tantum constituistis, Deum Dei Filium repulistis: ut quod nobis profiteri gloriosum est, vobis prodesse tus, voce Apostoli confitemur quod factus est ex semine David secundum carnem ; et de ipso initio evangelicae praedicationis instruimur, legentes: Liber generationis Jesu Christi, filii David . Sed ideo a vestra impietate discerni
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ utero nascit᷑ xp̃ianus: cui uera pax
est a łi uoluitate non diuidi. ⁊ his
tes. qui exom̃ib p̃teritori temporum
dieb electus ẽ. licet dispensatio ac¬
tionum corporalium sicut ȩterno cõ¬
silio fuerat p̾ordinata transierit. to¬
taq redemptoris humilitas ĩ gloriã
paternę maiestatis euecta sit. ut in
nomine iħu omne genu flectatur
celestium. terrestraum et ĩ fernorũ.
xp̃c ingłia est dei patris: in desiuen¬
T tamen ipsũ partũ salutifere uir¬
gius ad oramus. et illã uerbi n car¬
nis indissolubilẽ copulã non minꝰ
suscipimus inpresepi iacentẽ: quam
inthrono paternȩ altitudinuis conse¬
dent̃e. In mutabilis enĩ deitas quãius
intra semet ipsã et claritatẽ suam
et potentiã cõtineret: non tamen idõ
non erat couserta nascenti. quia hu¬
mano aspectui ñ patebat: ut ꝑ ueri
hominis ⁊̃usitata pͥmordia ile ag¬
nosceretur genitus. qui regis dauid

Expanded text:
Ecclesiae utero renascitur Christianus, cui vera pax Ecclesiae utero renascitur Christianus, cui vera pax est, a Dei voluntate non dividi, et in his ni celebrantes, qui ex omnibus praeteritorum temporum diebus electus est, licet dispensatio actionum corporalium, sicut aeterno consilio fuerat praeordinata, transierit, totaque Redemptoris humilitas in gloriam paternae majestatis evecta sit, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, tegloria 104 est Dei Patris , indesinenter tamen ipsum partum salutiferae Virginis adoramus, et illam Verbi et carnis indissolubilem copulam non minus suspicimus in praesepe jacentem, quam in throno paternae altitudinis considentem. Immutabilis enim Deitas, quamvis intra semetipsam et claritatem suam et potentiam contineret, non ideo tamen non erat inserta nascenti, quia humano aspectui non patebat: ut per veri hominis inusitata primordia ille agnosceretur genitus, qui regis David
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerba diuinitꝰ edita. cordis aure
seruamꝰ : tanquã et in hodierna festuir¬
num qd erit onũ popło: quia natus est
uob̾ hodie saluator qͥ est xp̃c dominus.
in ciuitate dauid. Cuiꝰ p̃dicationis sũmi¬
tati exultatio innumerabiliũ iungitur
angłoꝵ: ut excellentius fieret testimo.¬
nium cui miliciȩ celestis multitudo cõ¬
cineret: in honorẽ di una benedictione
dicentiũ. gła in excelsis dõ. et in terra
pax hominib bone uoluntatis. Dei gͦ
głia est exĩurgine ĩnatre xp̃i nascen.
tis infantia: et reparatio humani g̾nis
merito in laude sui refert᷑ auctoris: qͥa
et ipse beatȩ mariȩ missus ado gabri.¬
el angłs dixerat. Sp̃c sc̃s suꝑ ueniet
inte: et uirtus altissim obumbrabit
t. Ideoq et quod nascet᷑ exte sc̃m. uoca¬
bitur filius dei. Ingerra aut̃ illa pax
conditur. que homines efficit bonȩ
uoluntatis. Quo enĩ sp̃u de intemerate
matris iuscerib nascit᷑. xp̃c. hoc de sc̃ȩ

Expanded text:
quia verba divinitus edita cordis aure quia verba divinitus edita cordis aure servamus, tamquam et in hodierna festiviatus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus, in civitate David . Cujus praedicationis summitati exsultatio innumerabilium jungitur angelorum ut excellentius fieret testimonium, cui militiae coelestis multitudo concineret in honorem Dei una benedictione dicentium: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Dei ergo gloria est etis infantia, et reparatio humani generis merito in laudem sui refertur auctoris: quia et ipse beatae Mariae missus a Deo Gabriel angelus dixerat: Spiritus sanctirtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . In terra autem illa pax conceditur, quae homines efficit bonae voluntatis. Quo enim Spiritu de intemeratae matris visceribus nascitur Christus, hoc de sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
xcedit quidem dilectissimi
multumq suꝑeminet huma¬
ui eloquii facultatẽ: diuini
oꝑis magnitudo. Et inde orit᷑ difficul.¬
tas faudi. unde ad est ratio ñ tacendi:
quia in xp̃o iħ̃u filio dĩ ñ solum ad di¬
iuinã ę̾e̾ntiã sed etiã adhumanam spec
sub stantiã in unã ꝑuenisse ꝑsonã : ni.¬
si fides credat. sermo ñ explicat. Et
ideo numquã materia deficit laudis:
quia nũquã sufficit copia laudatoris.
Gaudeamus gͥ quod ad loquendũ tante
miscłiȩ sacramentũ impares sumusr
uincimur. Nemo enĩ ad cognitionẽ ue.¬
ritatis magis ꝓpinquat. quã qͥ ĩtelli
qui se ad id quo tendit ꝑ uenisse p̃su.¬
mit: non quesita repꝑit.s in inqͥsitione
defecit. Ne autẽ infirmitatis nr̃e ꝑ
cendimur ⁊ docem᷑. ut nob̾ natiuitatẽ
domini. qua uerbum caro factum est.
non tã p̃teritã recolere. quã p̾sentem
indeamur inspicere. Quod enĩ pastoribꝰ
pro gregũ suoꝵ custodia ingilantibus
ditum: et ido domucis ouib p̃sumus.

Expanded text:
xcedit quidem, dilectissimi, multumque supereminet humani eloquii facultatem divini operis magnitudo; et inde oritur difficultas fandi, unde adest ratio non tacendi: quia in Christo Jesu Filio Dei non solum ad divinam essentiam, sed etiam ad humanam spectsubstantiam in unam convenisse personam, nisi fides credat, sermo non explicat; et ideo numquam materia deficit laudis, quia numquam sufficit copia laudatoris. Gaudeamus igitur quod ad eloquendum tantum misericordiae sacramentum impares sumus, vincimur. Nemo enim ad cognitionem veritatis magis propinquat, quam qui intelliqui sed ad id in quod tendit pervenisse praesumit, non quaesita reperit, sed in inquisitione defecit. Ne autem infirmitatis nostraecendimur et docemur, ut nobis Nativitatem Domini, qua Verbum caro factum est , non tam praeteritam recolere, quam praesentem videamur inspicere. Quod enim pastoribus pro gregum suorum custodia vigilantibus ditum; et ideo Dominicis ovibus praesumus,
Abbreviated transcription (Latin):
fiãt luminaria infirmam̃to celi. et
luceant suꝑ t̾ram. et diuidant in¬
ter diemn et noctẽ. et siit ĩ signa
et tempora. et indies et annos: et
naturȩ. Recordare te factũ ad imaginem
dei: quȩ & si in adam corrupta. in xp̃o tñ
est reformata. Utere quomͦ utendũ est
iusibilib creaturis. sicut uteris terra.
mari. celo. aere. fontib atq flumini.¬
b. n quicqͥd ineis pulcrũ atq mirabi¬
le ẽ. refer ad laudẽ ⁊ głiam conditoris.
Noli ẽẽ deditus illi lumini. quo uolu¬
cres ⁊ serpentes. qͦ bestiȩ et pecudes:
quo muscȩ delectantur et uermes.
Lucem corporeã sensu tange corporeo:
et toto mentis affectu illud uerum
lumem amplect̾e. qđ illuminat om¬
nẽ hominẽ uenientẽ ĩ hunc mundũ:
et de qͦ dicit ꝓpħa. accedite ad elim.

Expanded text:
Fiant luminaria in firmamento coeli, et Fiant luminaria in firmamento coeli, et luceant super terram, et dividant inter diem et noctem, et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, et naturae. Recordare te factum ad imaginem Dei ; quae, etsi in Adam corrupta; in Christo tamen est reformata. Utere quomodo utendum est visibilibus creaturis, sicut uteris terra, mari, coelo, aere, fontibus atque fluminibus; et quidquid in eis pulchrum atque mirabile est, refer ad laudem et gloriam Conditoris. Noli esse deditus illi lumini quo volucres et serpentes, quo bestiae et pecudes, quo muscae delectantur et vermes. Lucem corpoream sensu tange corporeo, et toto mentis affectu illud verum lumen amplectere quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , et de
Abbreviated transcription (Latin):
omni re mala. nũquid uidi inquit
sołẽ cum fulgeret et lunã ĩ. cedentem
clare et letatũ ẽ cor meũ in abscõdito.
et osculatus sũ manũ meã que est
iniquitas maxima. et negatio contra
dm altissimũ: quid aut̃ ẽ sol uel qͥd
ẽ luna. nisi uisibilis creature ⁊ cor¬
poreȩ lucis elementa: quoꝵ unum
est maioris claritatis. aliud minoris
ẽ luminis: Sicut enĩ alia diurna a¬
lia noctͤna sunt tempora. ita diu̾sã
in luminaribus qualitatẽ creator ĩ¬
stituit : cum tamen pͥusquã hȩc fie¬
rent. et dies sine solis officio. et noc¬
tes sine lunȩ ministerio p̃cessissent.
condebant᷑ ista ad faciendi boĩs
utilitatẽ. ut rationale animal nec
indistinctione mensĩ. nec ĩ recursu
annor. nec ĩ dinumeratione tempor
falleret᷑. cũ ꝑ inequaliũ horarum
impares moras et dissimiliũ ortuũ
signa manifesta. et anuos sol cõclude¬
ret. et menses luna renouaret. Quar-¬
to namq ut legunus die dix̃ đs.

Expanded text:
omni re mala , Numquid vidi, inquit, omni re mala , Numquid vidi, inquit, solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est cor meum in abscondito, et osculatus sum manum meam: quae est iniquitas maxima, et negatio contra Deum altissimum ? Quid autem est sol, vel quid est luna, nisi visibilis creaturae et corporeae lucis elementa? quorum unum est majoris claritatis, et aliud minoris est luminis. Sicut enim alia diurna, alia nocturna sunt tempora, ita diversam in luminaribus qualitatem Creator instituit, cum tamen priusquam haec fierent, et dies sine solis officio, et noctes sine lunae ministerio praecessissent. Sed condebantur ista ad faciendi hominis utilitatem, ut rationale animal nec in distinctione mensium, nec in recursu annorum, nec in dinumeratione 96 temporum falleretur: cum per inaequalium horarum impares moras, et dissimilium ortuum signa manifesta, et annos sol concluderet, et menses luna renovaret. Quarto namque, ut legimus, die, dixit Deus:
Abbreviated transcription (Latin):
petri apłi basilicã que uni deo ui¬
uo ⁊ uero est dedicata ꝑueniant.
suꝑatis gradib quib ad suggestum
are suꝑioris ascenditur. conuerso cor¬
pore ad nascentẽ se solẽ reflectant:
⁊ curuatis ceruicib in honorẽ se
splendidi orbis inclinent. Quod fieri
partim ignorantię uitio. partĩ paga¬
nitatis spũ. multũ tabescimꝰ ⁊ dole.¬
mus: quia et si quida forte creato.¬
rem potius pulc̾ri luminis quã ip¬
sum liunen qd̾ ẽ creatura ueuerant.
abstinendũ tam̃ est ab ipsa specie huiꝰ
officii. quam cum ĩ nr̃is inuenit. qͥ
deoꝵ cultum reliquit: non ne hanc
secĩ partẽ opinionis uetuste tanꝗͣ
ꝓbabilẽ retentabit. quã xp̃ianis et
da ꝑuersitas: nec hotior uni dõ debitꝰ.
eoꝵ ritib qui creaturis seruiint mi¬
sceatur. Dicit enĩ scriptura duuna.
Dñm dm̃ tuũ ad orabis: et illi soli ser¬
uies. Et beatus iob homo siue quere¬
la. ut ait dominus. et continens se ab.

Expanded text:
Petri apostoli basilicam, quae uni Deo viPetri apostoli basilicam, quae uni Deo vivo et vero est dedicata, perveniant, superatis gradibus quibus ad suggestum areae superioris ascenditur, converso corpore ad nascentem se solem reflectant, et curvatis cervicibus, in honorem se splendidi orbis inclinent. 95 Quod fieri partim ignorantiae vitio, partim paganitatis spiritu, multum tabescimus et dolemus: quia etsi quidam forte Creatorem potius pulchri luminis quam ipsum lumen, quod est creatura, venerantur, abstinendum tamen est ab ipsa specie hujus officii, quam cum in nostris invenit, qui deorum cultum reliquit, nonne hanc secum partem opinionis vetustae tamquam probabilem retentabit, quam Christianis et da perversitas, nec honor uni Deo debitus, eorum ritibus qui creaturis deserviunt, misceatur. Dicit enim Scriptura divina: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Et beatus Job, homo sine querela, ut ait Dominus, et continens se ab
Abbreviated transcription (Latin):
quos tenacius obligauit. aptos arti.¬
bus suis: quoꝵ ad alios decipiendos.
⁊ ingeniis utatur et linguis. ꝑ istos
remedia egritudinum. inditia futuroꝵ
placationes demonũ: et depulsiones ꝓ.¬
mittunt᷑ umbrarum. Addunt᷑ ⁊ illi
qui totã humane uite conditionem
de stellarum pendere effectib menti¬
untur : et qd est aut diuinȩ uolun¬
tatis aut nr̃e. indeclinabiliũ dicũt
eẽ fator. Quȩ tam̃. ut cumulatuis no¬
ceant: spondent posse mutari. si illis
que aduersant᷑ sẏderib supplicetur.
Unde cõmentum impiũ sua ratione
destruit᷑. quia si p̃dicta ñ ꝑmanent.
non facta metuenda: si ꝑ manent. ñ
sunt astra ueneranda. De talib ĩstitu¬
tis etiã generat᷑ impietas: ut sol in
in choatione diurne lucis exurgens.
a quibuda insipientiorib de locis
eminentiorib ad oretur. Quod ñ nul.¬
li etiam xp̃iani ãdeo se religiose fa¬
cere putant. ut priusquã ad beati

Expanded text:
quos tenacius obligavit, aptos artiquos tenacius obligavit, aptos artibus suis, quorum ad alios decipiendos et ingeniis utatur et linguis. Per istos remedia aegritudinum, indicia futurorum, placationes daemonum, et depulsiones promittuntur umbrarum. Addunt se et illi, qui totam humanae vitae conditionem de stellarum pendere effectibus mentiuntur, et quod est aut divinae voluntatis, aut nostrae, indeclinabilium dicunt esse fatorum. Quae tamen, ut cumulatius noceant, spondent posse mutari, si illis quae adversantur sideribus supplicetur. Unde commentum impium sua ratione destruitur, quia si praedicta non permanent, non sunt fata metuenda; si permanent, non sunt astra veneranda. CAP. IV. De talibus institutis etiam illa generatur impietas, ut sol in inchoatione diurnae lucis exsurgens a quibusdam insipientioribus de locis eminentioribus adoretur; quod nonnulli etiam Christiani adeo se religiose facere putant, ut priusquam ad B.
Abbreviated transcription (Latin):
in cõtinentib casti: de terrenis ĩcipuit
ee̾ celestes. Quȩ aut̃ est ista mutatio. nisi
qͣue inseruit sibi: ut dĩ ad humatia
descensio. fieret hominis ad duuna ꝓ
re non ualemus. multa sollicitudine
p̾cauendum est xp̃ianis: ne diabolicis
iterum capiant᷑ insidiis. et eiscdẽ rur.¬
sus cui renuntia uert̃ errorib implicen.¬
t. Non enĩ desunit hostis antiquus
transfigurans se in angłm lucis. de¬
ceptionum laqueos ubiq pretendere:
et ut quoquo mͦ fidẽ credentiũ corrum.¬
pat instarẽ. Nouit cui adhibeat estus
cupiditatis. cui illecebras gulȩ ĩgerat:
cui opponat incitamenta luxurię. cui
infundat uirus inuidiȩ. Nouit qũe mero¬
re conturbet. quẽ gaudio fallat. que i pprimat:
quẽ am̾miratione seducat. Omĩum dis¬
cutit cõsuetudinẽ: uentilat curas. scir¬
tatur affectus: Et ibi causas querit
nocendi: ubi quẽq uiderit studiosuis
occupari. Habet et enĩ multos ex eis

Expanded text:
incontinentibus casti, de terrenis incipiunt incontinentibus casti, de terrenis incipiunt esse coelestes. Quae autem est ista mutatio, nisi que inseruit sibi, ut Dei ad humana descensio, fieret hominis ad divina pre non possumus, multa sollicitudine praecavendum est Christianis ne diabolicis iterum capiantur insidiis, et eisdem rursus, quibus renuntiaverunt, erroribus implicentur. Non enim desinit hostis antiquus, transfigurans se in angelum lucis , deceptionum laqueos ubique praetendere, et ut quoquo modo fidem credentium corrumpat, instare. Novit cui adhibeat aestus cupiditatis, cui illecebras gulae ingerat, cui apponat 94 incitamenta luxuriae, cui infundat virus invidiae; novit quem moerore conturbet, quem gaudio fallat, quem metu opprimat, quem admiratione seducat; omnium discutit consuetudines, ventilat curas, scrutatur affectus; et ibi causas quaerit nocendi, ubi quemque viderit studiosius occupari. Habet etenim multos ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ ꝑsone sit caro suscepta: ĩ cuiꝰ
nomine homo totus accipit᷑. cum quo ĩ¬
tra uirginis uiscera sc̃o spũ fecundata.
et nũꝗͣm uirginitate caritura. tã inse¬
parabilit di filius ẽ unitꝰ: ut qͥ erat in¬
temꝑan dit̾ de essentia patris genitus.
ipse sit temꝑaliter de utero uirginis
possemus absolui: nͥ ĩ nr̃is fieret hu.
in ortus sui forma dedit humano ge¬
neri spiritale pͥncipiũ: ut ad carnat᷑
generationis abolenda contagia. eẽt
regenerandis origo sine semine crimi¬
nis. De quib dicit᷑. Qui ñ exsangui¬
nibus neq ex uoluntate uri. neq exuo.¬
luntate carnis. s exłõ nati sunt. Quȩ
hoc sacram̃tum mens cõphendere. quȩ
hanc gr̃am ualeat lingua narrare:
Redit ĩ in nocentiã iniquitas: et ĩ nouita.¬
tẽ uetustas. In adoptionẽ uenuint aliem:
et in hereditatẽ ingrediunt᷑ extranei.
De impiis iusti. de auaris benigni. de

Expanded text:
unitatem personae sit caro suscepta; in cujus utique unitatem personae sit caro suscepta; in cujus utique nomine homo totus accipitur, cum quo intra Virginis viscera sancto Spiritu fecundata, et numquam virginitate caritura, tam inseparabiliter Dei Filius est unitus, ut qui erat intemporaliter de essentia Patris genitus, ipse sit temporaliter de utero Virginis possemus absolvi, nisi in nostris fieret humiin ortus sui forma dedit humano generi spiritale principium, ut ad carnalis generationis abolenda contagia, esset regenerandis origo sine semine criminis, de quibus dicitur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Quae hoc sacramentum mens comprehendere, quae hanc gratiam valeat lingua narrare? Redit in innocentiam iniquitas, et in novitatem vetustas; in adoptionem veniunt alieni, et in haereditatem ingrediuntur extranei. De impiis justi, de avaris benigni, de
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ idẽ p̃dicator ad iecit. uerbũ caro
factum est. et habitauit in nob̃: Et
iudimus głiam eiꝰ. głiã quasi unige¬
niti a patre. In utraq gͦ nat᷑a. ide̾ est
di filius: nr̃a suscipĩens. et ꝓpria nõ
amittens. In homine hominẽ renouãs:
in se ĩ cõmutabilis ꝑ seuerans. Deitas
enum quȩ illi cum patre cõmunis÷.
nullum detrunentum omnipotentiȩ
subiit. nec łi formã serui forma uio¬
lauit: quia summa ⁊ sempit̃na essen¬
tia. quȩ se ad humani generis incli¬
nauit salutẽ. nos quide insuã głiã
transtulit: s quod erat. ẽẽ ñ destitit.
Unde cum unigenitꝰ dĩ. minorẽ se pat᷑
confitetur cui se dicit ȩqualẽ: uerita.¬
tẽ use formȩ utriusq demonstrat: ut
et humanã ꝓbet imparilitas: et diui¬
nam declaret ȩqualitas. Maiestati gͥ
cõmutabilis. nec minu potuit nec
augeri. Quod enĩ uerbũ caro factũ
ẽ. non hoc significat qd̾ incarnẽ dĩ
sit nat᷑a mutata. s quod ã uerbo in

Expanded text:
or adjecit: Verbum caro factum est et habitavit in nobis; et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre . In utraque ergo natura idem est Dei Filius nostra suscipiens, et propria non amittens; in homine hominem renovans, in se incommutabilis perseverans. Deitas enim, quae illi cum Patre communis est, nullum detrimentum omnipotentiae subiit, nec Dei formam servi forma violavit, quia summa et sempiterna essentia, quae se ad humani generis inclinavit salutem, nos quidem in suam gloriam transtulit, sed quod erat esse non destitit. Unde cum Unigenitus Dei minorem se Patre confitetur , cui se dicit aequalem , veritatem in se formae utriusque demonstrat: ut et humanam probet imparilitas, et divinam declaret aequalitas. CAP. II. Majecommutabilis nec minui potuit, nec augeri. Quod enim Verbum caro factum est, non hoc significat, quod in carnem sit Dei natura mutata, sed quod a Verbo in
Abbreviated transcription (Latin):
iterum in timore: s accepistis sp̃m̃ ad op.¬
tionis filioꝵ inquo clamamꝰ abba pat᷑.
Dignum ẽ enĩ atq ꝯueniens. ut testantiᷤ
patris uoluntas ab ad optiuis filiis im¬
pleat᷑: et dicente apło si cõpatimur & con¬
głi ficabunur: sint humilitatis xp̃i com¬
participes. qui sunt futuri future gle
coheredes honoret᷑ in infantia sua dũs.
nec ad ditatis referantur in uiriã exor¬
dia et incrementa corporea: qm̃ nat᷑e
incõmutabili nec addit aliquid nat᷑a
nr̃a. nec minuit᷑. sed qui ĩ simmilitudinem
carnis peccati dignatus est hominib cͥe
conformis. in unitate deitatis pat̾ ꝑ ma¬
net ȩqualis: cum quo et cũ spũ sco ui¬

Expanded text:
in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Dignum est enim atque conveniens, ut testantis Patris voluntas ab adoptionis filiis impleatur; et dicente Apostolo, Si compatimur, et conglorificabimur , sint humilitatis Christi comparticipes, qui sunt futuri gloriae cohaeredes . Honoretur in infantia sua Dominus, nec ad Deitatis referantur injuriam exordia et incrementa corporea: quoniam naturae incommutabili nec addidit aliquid nostra natura, nec minuit; sed qui in similitudine carnis peccati dignatus est hominibus esse conformis, in unitate Deitatis Patri permanet aequalis; eum quo et Spiritu sancto vi
Abbreviated transcription (Latin):
bescent. Si eiũ templũ dĩ sumus. et
sp̃c łi habitat in nob̾ : plus ẽ qd fide¬
lis quisq in sua habet anima. quã
quod mirat᷑ in cȩlo. Non itaq uobis
dilectissimi hoc aut ĩdicimus aut
suademus. ut despiciatis oꝑa dĩ aut
contrariũ aliquid fidei ur̃e inhis quȩ
bonis bona condidit. estimetis: s ut
omni creat᷑e speciȩ et uniu̾so mundi
huius ornatu. rationabilĩt et temꝑa.¬
nter utamini. Que enĩ uidentur
sic̃ ait apłs. temꝑalia sunt : que aũt
ñ uidentur ȩterna. Unde quia ad
p̃sentia sumus nati. ad futura aut̃
renati. ñ temꝑalib bonis dediti.
sed ȩcernis simus intenti. Et ut spem
nr̃am possimus ꝓpus intueri: ĩ ipso
sacramento natalis domini cogitemꝰ.
quid nat᷑ȩ nr̃e grã diuina contule¬
rit. Audiamus apłm cdicentẽ. Mortui
eiuĩ estis: et uita urã ab scondita est

Expanded text:
s, et spiritus Dei habitat in nobis; plus est quod fidelis quisque in suo habet animo, quam quod miratur in coelo. Non itaque vobis, dilectissimi, hoc aut indicimus, aut suademus, ut despiciatis opera Dei, aut contrarium aliquid fidei vestrae in his quae Deus bonus bona condidit aestimetis; sed ut omni creaturarum specie et universo mundi hujus ornatu rationabiliter et temperanter utamini. Quae enim videntur, sicut ait Apostolus, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna sunt. Unde quia ad praesentia sumus nati, ad futura autem renati; non temporalibus bonis dediti, sed aeternis simus intenti. Et ut spem nostram possimus propius intueri, in ipso sacramento natalis Domini cogitemus quid naturae nostrae gratia divina contulerit. Audiamus Apostolum dicentem: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi nullo tẽꝑ̃is puncto de fuisse ere.¬
damus. nec prius formatũ atq ani.¬
matum templũ corporis. xp̃i. quod sͦ
supueniens uendicaret habitatoꝵ sȩd
ipsum in ipso. nouo homini datũ ẽẽ
pͥncipium. ut ĩ uno dĩ atq hominis
fiuio et sine matre deitas. et sine pat᷑
stigio edidit et sui generis sobolem:
et suȩ styrpis auctorẽ. Unde idẽ dñs
sicut euuangłista cõinemorat. quesuut
a uideis cuius filiũ xp̃m. scͥpturarum

Expanded text:
Verbi nullo temporis puncto defuisse creVerbi nullo temporis puncto defuisse credamus, nec prius formatum atque animatum templum corporis Christi, quod sibi superveniens vindicaret habitator, sed per ipsum et in ipso, novo homini datum esse principium: ut in uno Dei atque hominis filio, et sine matre Deitas, et sine patre stigio edidit et sui generis sobolem, et suae stirpis auctorem. Unde et idem Dominus, sicut evangelista commemorat, quaesivit a Judaeis cujus filium
Abbreviated transcription (Latin):
nos dilectissimi gaudere in
domino omĩa duuna ȩloqͥa
cohortentur: hodie ꝓculdubio adspĩri¬
talem leticiã copisius incitamur. nati¬
uitatis nob̃ dominicȩ sacram̃to clarius
choruscante. ut recurrentes ad illam
diuinȩ miscdiȩ ineffabilẽ ĩclinationẽ.
qua creator hominũ homo fieri dig̃¬
natus est. in ipsius nos inuenia mur na¬
tura. quẽ ad oramus interra. D̾s enim
di filius de sempit̃no et ingenito patͣ
unigenitus. sempiternus manens ĩ for.¬
ma d̃i. et incõmutabilit atq ĩ temꝑa¬
liter habens non aliud ẽẽ q̃uã pater
formã serui sine suȩ detruuento maie¬
statis accepit. ut insua nos ꝓueheret.
ñ in nr̃a deficeret. Unde utriq nat᷑e
ĩ sius ꝓprietatib ꝑ manenti. tanta ẽ
unitatis facta communio: ut quicqͥd
ibi ẽ dei. ñ sit abhumanitate disiuĩc¬
tum: quicquid autẽ ẽ hominis. ñ sit
tum beatȩ uirginis integre cogitemꝰ:
ut carni animeq conceptȩ uirtutem

Expanded text:
nos, dilectissimi, gaudere in Domino, omnia divina eloquia exhortentur, hodie procul dubio ad spiritalem laetitiam copiosius incitamur, Nativitatis Dominicae sacramento nobis clarius coruscante: ut recurrentes ad illam divinae misericordiae ineffabilem inclinationem, qua Creator hominum homo fieri dignatus est, in ipsius nos inveniamur natura, quem adoramus in nostra. Deus enim Dei Filius, de sempiterno et ingenito Patre unigenitus, sempiternus manens in forma Dei, et incommutabiliter atque intemporaliter habens non aliud esse quam Pater est, formam servi sine suae detrimento majestatis 98 accepit, ut in sua nos proveheret, non se in nostra dejiceret. Unde utrique naturae in suis proprietatibus permanenti, tanta est unitatis facta communio, ut quidquid ibi est Dei, non sit ab humanitate disjunctum; quidquid autem est hominis, non sit tum beatae Virginis integre cogitemus, ut carni animaeque conceptae virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
filii sunt dei. qui regnat cũ filio
estiuitatis hodierne dilec¬
tissimi uerus uenerator ẽ
et puus cultor: qͥ nec de
inicarnatione dm̃ aliquid falsum :
nec de ditate aliquid sentit in¬
dignum. Paris enĩ ꝑiculi malũ
ẽ. si illi aut naturȩ nr̃e ueritas.
aut pat̾nȩ głiȩ negatur ȩqualitas.
um gͦ ad intelligendũ sacramen.¬
tum natiuitatis xp̃i. qua de matͤ
iurgine ẽ ortus. accedimus: abigat᷑ ꝓcul
terrenarum caligo rationũ: & ab illu.¬
minatȩ fidei oculo. mundane sapientie
fumus abscedat. Diuina est enĩ aucto¬
ritas. cui credimus: diuina ẽ doctrina
quã sequim᷑. Qm̃ siue legis testificati.¬
oni. suie oraculis ꝓpħarum. siue euuan¬

Expanded text:
filii sunt Dei , qui regnat cum Filio, filii sunt Dei , qui regnat cum Filio, tivitatis hodiernae dilectissimi, verus venerator est et pius cultor qui 92 nec de incarnatione Domini aliquid falsum, nec de Deitate aliquid sentit indignum: paris enim periculi malum est, si illi aut naturae nostrae veritas, aut paternae gloriae negatur aequalitas. Cum ergo ad intelligendum sacramentum Nativitatis Christi, qua de matre Virgine est ortus, accedimus, abigatur procul terrenarum caligo rationum, et ab illuminatae fidei oculis mundanae sapientiae fumus abscedat; divina est enim auctoritas cui credimus, divina est doctrina quam sequimur. Quoniam sive legis testificationi, sive oraculis prophetarum, sive e
Abbreviated transcription (Latin):
unt etiã in uiciis pares animi: et
similitudo desidioꝵ equalitatẽ gig¬
nit affectiuim. Ac si quidã forsitan
reꝑiant᷑. quib praua & inhonesta ñ placent.
quiq illicitas cõsensiones a feđe suȩ
caritatis excludant: tamen etiam
tales si uel uidei sunt. uł heretici.⁊
pagani. ñ de amicicia dei. s de pa-¬
ce sunt mundi. Pax aut̃ spiritaliũ
et catholicor a suꝑnis ueniens et ad
suꝑna ꝑducens. cum amatorib mun¬
di nulla nos uult cõmunione misce¬
ri: s om̃ib obstaculis resistere. ⁊ ad
uera gaudia a ꝑniciosis delectatio.¬
nib euolare: dicente dño. ubi fue¬
rit thesaurus tuus. ibi erit & cor tu¬
umꝰ hoc ẽ si deorsum sunt quȩ a¬
mas. ad ima descendes: si sursum
sunt que diligis. ad sũma ꝑuenies.
uo nos unum uolentes. unũ senti¬
entes. et in fide ac spe ⁊ caritate
ꝯcordes. sp̃c pacis agat atq ꝑducat.
qm̃ quicũq sp̃u dei aguntur. hi

Expanded text:
Sunt etiam in vitiis pares animi, et Sunt etiam in vitiis pares animi, et similitudo desider orum aequalitatem gignit affectuum. Et si quidam forsitan reperiantur quibus prava et inhonesta non placeant, quique illicitas consensiones a foedere suae charitatis excludant, tamen etiam tales, si vel Judaei sint, vel haeretici, vel pagani, non de amicitia Dei, sed de pace sunt mundi. Pax autem spiritalium et catholicorum, a supernis veniens, et ad superna perducens, cum amatoribus mundi nulla nos vult communione misceri, sed omnibus obstaculis resistere, et ad vera gaudia a perniciosis delectationibus evolare, dicente Domino: Ubi fuerit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum : hoc est, si deorsum sunt quae amas, ad ima descendes; si sursum sunt quae diligis, ad summa pervenies: quo nos unum volentes, unum sentientes, et in fide ac spe et in charitate concordes, Spiritus pacis agat atque perducat: quoniam quicumque Spiritu Dei aguntur, ii
Abbreviated transcription (Latin):
buntate carnis. s exdo nati sunt:
offerant patͥ pacisicoꝵ concordiam
filioꝵ. et ĩ primogenitũ nouȩ crea¬
turȩ qͥ uenit ñ suã sed mutentis
facere uoluntatem. uniuersa ad op.¬
tionis menbra concurrant. qm̃ gr̃a
patris ñ discordes neq dissimiles. s
unũ sentientes unumq amantes ad¬
optauit heredes. Ad unã reformatos
imaginẽ: oportet animũ habere cõ¬
formẽ. Natalis domini: natał ẽ pa¬
cis. Sicut enĩ ait apłs. ipse ẽ pax
nrã qui fecit utraq unum: qm̃ si¬
ue uideus . sue gentilis. ꝑ ipsum
habemus accessum in uno spũ ad
patrẽ. qui ante passionis diẽ uolun¬
taria dispositione p̃electũ. discipu¬
los suos hac p̾cipue doctrina infor¬
mauit. ut diceret pacẽ meã do uob̃.
pacẽ relinquo uobis. Et ne sub no¬
mine generali pacis suȩ qualitas
lateret: ad iecit. Nõ quẽadmodũ mũ¬
dus dat: ego do uobis. Non habet
inquit mundus amicitias ueras: et
multos facit ꝑ uerso amore cõcordes.

Expanded text:
luntate viri, sed ex Deo nati sunt , offerant Patri pacificorum concordiam filiorum, et in primogenitum novae creaturae, qui venit non suam, sed mittentis facere voluntatem, universa adoptionis membra concurrant: quoniam gratia Patris non discordes neque dissimiles, sed unum sentientes unumque amantes, adoptavit haeredes. Ad unam reformatos imaginem oportet animam habere conformem. Natalis Domini natalis est pacis: sic enim ait Apostolus: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum ; quoniam sive Judaeus, sive gentilis, per ipsum habemus accessum in uno Spiritu ad Patrem ; 91 qui ante passionis diem voluntaria dispositione praelectum, discipulos suos hac praecipue doctrina informavit, ut diceret: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Et ne sub nomine generali pacis suae qualitas lateret, adjecit: Non quemadmodum mundus dat ego do vobis. Habet, inquit, mundus amicitias suas, et multos facit perverso amore concordes.