comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
albuta. tun pulchia. tam humuosa tam fiie
mocola et ruga. Honno ista est. qui iacebat
incene iniquitatum: Nonne isti est. que isce¬
bat in forricatione ydolorum: Nonne ista est
Que eist engo ista que ascendic de albata: Artende
qui sit ille qui ꝓea factus est non habens spe¬
ficm neq dosorem. et unelligis huuis claritaas
benorem. Si miraris alius humilitatom ꝓpter
hanc: noli iam iirari hiuis celsitudiuem
ꝓpter uluni. il uirte felicitatis est isti dealbatis
ut et cum eet ngri pulchrum ad se deponeret.
qui ꝑ impiis morerotur: Ergo indut se dnis ds̃
Ipsa enim eccłia: confessio et deeus. Ante cenfessio
postea decus Confessio peccitorum: dicus recte
fictoram. Confessionem et decereni iudnat: etr¬

Expanded text:
albata,» tam pulchra, tam luminosa, tam sine macula et ruga ? Nonne ista est quae jacebat in coeno iniquitatum? nonne ista est quae jacebat in fornicatione idolorum? nonne ista est «Quae est» ergo «ista quae ascendit dealbata?» Attende quis sit ille qui pro ea factus est non habens speciem neque decorem, et intelligis hujus claritatis honorem. Si miraris illius humilitatem propter hanc, noli jam mirari hujus celsitudinem propter illum. Quantae felicitatis est ista dealbata, ut et cum esset nigra, pulchrum ad se deponeret, qui pro impiis moreretur? Ergo induit se Dominus ipsa enim Ecclesia confessio et decor. Ante confessio, postea decor; confessio peccatorum, decor recte factorum:
Abbreviated transcription (Latin):
foris tectorium. intus lutuum. Non gna fie de n¬
bata: s de alhara illaminata: quia non ꝑs atł
Prius inquit fui blaspbemus. Et etem finmas en
et nos aliquando natura filu re. sicut it ceitri
A ecedit gra: illuminans et. deasbaus. Primo aigx
fuisti: si facta es alba ex gr̃a ipsĩas. fustis ereri
aliquardo goncbre: nun̾e aut̃ lux in dño. Diei᷑
ergo et dezo. Que est isti que astendu lerluti

Expanded text:
foris tectorium, intus lutum. Non ergo illa sic dealbata; sed dealbata, illuminata, quia non per se alba. «Prius,» inquit, «fui blasphemus» ; et item, «Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri» . Accedit gratia illuminans et dealbans: primo nigra fuisti, sed facta es alba ex gratia illius. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino.» Dicitur ergo et de te, «Quae est is
Abbreviated transcription (Latin):
forma pre filiis homing euin in forma di
eet. non rapinam arbia mrus est et uequalis des
Ibi udit quod dixit et alius. nos habentem speci¬
em neq decorem: Quia semet ipsum erinaniuit
formam serui accipiens: in similitudinem honu¬
num ftictus et habitu huientus ut hamo: Inmmu

Expanded text:
prae filiis hominum: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Ibi dixit, quod vidit et alius, non habentem speciem neque decorem: quia «semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus u
Abbreviated transcription (Latin):
Si filius dĩ est: descendat de cruce Si non habe¬
bat speciem noq decorem etiam sie. Oquib dis¬
plicet: quia non habelut speciem neq dezorẽ.
Oagitantes caput ante crucemi: et non figentes
caput in capite quod pendebat inctuce. Glerro
nutat uisultantium caput. donec u̾t cortm ca¬
put ille ipse cui insultabatur. Eoce teslunit deco¬
rem. et magnum decorem: cece quas cios
mimis est quam quod fecit. dicis tu. si filid e er.
cora ce̾ non potest. nisi confessa fuerit
feditatera ei qui semꝑ pulcher. et ꝓprer te adttn¬
pus non pulcher. Et sic ad tempus non pulcher in
forma serui: ut nunquam deficeret a pulchri¬
nudnie que est in forna cĩ E igo tu cicla habes

Expanded text:
habebat speciem neque decorem. Etiam sic, o quibus displicet, quia non habebat speciem neque decorem! O agitantes caput ante crucem, et non figentes caput in capite quod pendebat in cruce! Merito nutat insultantium caput, donec sit eorum caput ille ipse cui insultabatur. Ecce resumit decorem, et magnum decorem. Ecce quod dicis tu, minus est quam quod fecit. Dicis tu, «Si Filius Dei cora esse non potes, nisi confessa fueris foeditatem ei qui semper pulcher, et propter te ad tempus non pulcher; et sic ad tempus non pulcher in forma servi, ut nunquam defecerit a pulchritudine quae est in forma Dei. Ergo tu, Ecclesia, habes
Abbreviated transcription (Latin):
tus forima pre filis Rominum: S in ipso diuino
tliqua rutnis habeo: uidimus eam. et non habe¬
but speciem neq decorem. Speciosus forma: pre fi¬
lus hominum Uidimus eum: et non habebat
specim neq decorem. Non dixit non uidimus: et
idi nescaebamus utrum haberet speciem. uł deco¬
rem Eece uidimus: et non habebat speciem. neq
dicortri. Ubi ergo illum iudit: qui dixit. speciosꝰ
forma ꝓre filiis hominum: Et ubi illum uidit:
qui dixit. non habelut. Neciem neq decorem:
A ułi ubi eum udit qui cxit. speciosu forma pre¬
filiis hominum. Cum in forma adĩ ẽte non rapinã
arburatus est. eẽ aequalis dõ. Merito pre filiis
homiuum: quia aequalis dõ.Ecce accepi et agnoii.
ubi cum iderit qui dixit. speciosus forma pra filus
hominim. Respondis enu uobis. Ubi udetun
querise In forina di. Et unde iudisa informadie

Expanded text:
prae filiis hominum?» Sed in ipso divino eloquio rursus habeo, «Vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem» . «Speciosus forma prae filiis hominum: Vidimus eum, et non habebat speciem, neque decorem.» Non dixit, Non vidimus, et ideo nesciebamus utrum haberet speciem vel decorem: ecce «vidimus, et non habebat speciem, neque decorem.» Ubi ergo illum vidit qui dixit, «Speciosus forma prae filiis hominum?» et ubi illum vidit qui dixit, «Non habebat speciem, neque decorem?» Audi ubi eum vidit qui dixit, «Speciosus forma prae hominum. Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Merito «prae filiis hominum,» quia aequalis Deo: ecce accepi et agnovi ubi eum viderit qui dixit, «Speciosus forma prae filiis hominum.» Respondit enim nobis, Ubi viderim, q
Abbreviated transcription (Latin):
diton et has quti in seripturis inuenio. fedus fac¬
tus ist. Non ire in siec audians: nec in hoc uerbum
tomeri lapsis ssnti. Sic eium dixeram: amauit et
feduem ẜ on ant̃ quasi congruenter dixeram quib¬
dem illirat amantib cnisi mid testis precederet.
at dtei quod derit ipł. Uis nosse: qͣuod amauerit

Expanded text:
invenio foedus factus est. Non me in hoc audiatis, ne in hoc verbum temere lapsus sim. Sicut enim dixeram, Amavit et foedam; non autem quasi congruenter dixeram quibusdam illum amantibus, nisi mihi testis procederet; et dixi quod dixit Apostolus: vis nosse quod amar
Abbreviated transcription (Latin):
seut fit aput homines nomen tuum. Sẽm s
melul est mundum.muero causam. s. quiledam
corium inquitl menset conscientia Sr mcha si
eis mundum. nec ds⁊ uist forię putatis iecinu
uuderi di illis que ootidio ẜ laspheian seui.

Expanded text:
um sit apud homines nomen tuum. Sanctumnihil est mundum, quaero causam: «Sed eorum et mens et conscientia» . Sest mundum eis, nec Deus; nisi forte putatis mundum videri Deum illis, qui quotidie blasphemant eum.
Abbreviated transcription (Latin):
tam multis et magnis munerib garreus quę
cussa nebula carnalis cogitationis quantum pofftm
erecta menta. et quantum possumus directaiauo
et quantum possumus puro gło eordis nr̃i: quatu
non impedit presens uita. quantum non occupin
rerum presentium desideria. quantami non eres¬
cat cupiditas scłi. Erecti gͦ audituri suitilis maina
lia. et pulchra desideria: et plena iticie guidion¬
q munera eus: que iam ille qui concepat  n
psalmum iudebat animo: et ipsuis inepis
Hen utiq nisi ille laudandus est auctor. omĩtiu mag¬
nificoꝵ. Confessionem et decorem indiusti. odñe
ds meus. qui magnificatus es minis. Unde magni¬
ficatus es nimnis: Honne semꝑ magnu: Nonne sẽꝑ
magnificus. Nmquid ꝑfectus nonesut crescisi
Nunquid deficis t iliquande imuaris S qui
es quod oset iere es utiq uoien tiuum dixisti fiuir¬
lo tuo moisi. ego sum q̃ri sum: utiq inagnlis esi
et iiautudo sempiterua et see upit nec desi¬

Expanded text:
tam multis et magnis muneribus gratiarum eji, et excussa nebula carnalis cogitationis, quantum possumus erecta mente, et quantum possumus directa acie, et quantum possumus puro oculo cordis nostri, quantum non impedit praesens vita, quantum non occupant rerum praesentium desideria, quantum non excaecat cupiditas saeculi. Erecti ergo audituri sumus magna, laeta et pulchra, desiderabilia et plena laetitiae gaudiorumque munera ejus; quae jam ille qui conceperat istum psalmum, videbat animo, et ipsius visioninon utique nisi ille laudandus est auctor omnium magnificorum. «Confessionem et decorem induisti.» O Domine Deus meus, qui «magnificatus es nimis,» unde «magnificatus es nimis?» Nonne semper magnus? nonne semper magnificus? Numquid perfectus non es, ut crescas? numquid deficis, ut aliquando minuaris? Sed quia es quod es, et vere es, utique nomen tuum dixisti famulo tuo Moysi, «Ego sum qui sum» : utique magnus es, et magnitudo tua sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
ciano: quantum meminisse digna¬
mini:. habunclanter refecti estis S
quia nos etiam post longum sermo¬
nem̃ a iudissime dimisistas: non putauimus scĩtatẽ
aram hodierm diei debito fraudandam: ut hoc sit
de debito. illid de lucro. Psalmus qui lectus est
prepecetus figuris rerum iisterisq conteritur. et epꝰ
habet non solum nẽa si etiani ur̃a nem parus intentio

Expanded text:
tiano, quantum meminisse dignamini, abundanter refecti estis: sed quia nos etiam post longum sermonem avidissimi dimisistis, non putavimus Sanctitatem Vestram hodierni diei debito fraudandam; ut hoc sit de debito, illud de lucro. Psalmus qui lectus est, prope totus figuris rerum mysteriisque contexitur, et opus habet non solum nostra, sed etiam vestra n
Abbreviated transcription (Latin):
legimnus: medo tenditut Et eium postasedum pli¬
cabitur ut siber. Non fruitra fr̃s hicut pellis: ib
liber figuratur. sei quiddam nobis est quod i qui¬
nam sei pnuaui aitinet. et tenditur sermo
traamir quia illi mortui sunt. Nam post mortem.
m aiuerent. Propsus i uos sola uidea habuit.
pae tuos om̃s gentes. Cum enim uiuerent nendu
q̃ut ertensa pellis: nondum erat er tensum celi
ut trte bem terrirum. Ertendit ergo celuim

Expanded text:
legimus modo, cum tenditur. Etenim postea «coelum plilegimus modo, cum tenditur. Etenim postea «coelum plicabitur ut liber» . Non frustra, fratres, hic ut pellis, ibi ut liber; figuratum ibi quiddam nobis est. Quod ad divinam Scripturam attinet, extenditur sermo magis tenditur, quia illi mortui sunt. Nam post mortem pcum viverent: Prophetas vivos sola Judaea habuit, mortuos omnes gentes. Cum enim viverent, nondum erat extenta pellis, nondum erat extentum coelum, ut tegeret orbem terrarum. «Extendit» ergo «coelum
Abbreviated transcription (Latin):
i lacrs de ꝑstibuciari ꝑse ntionis saluos facere
cigdentes. E seit ds apotiam mortalia: elegit homi¬
nos mo tilis et me itiros. adhibita lingua mortali.
eihibit sonos portiles. adbibita disponsatione
me ralicm. adhib git instrumenta mortalium.
teres perbiun inmortale: et fieres tu quoq eiusdem
terbil ꝓrncipatione pninortalis. Uirit moyses et
mertuus est. Ait cexm illi ds. ascende in montem:
et morere a lortut. est iheremias: et tot ꝓpħe mor¬
ci sint Et inatucrum dicta quia non eorum.
s pereos illius erint qui. extendit celum sicut pellẽ.
imanent usq ad posteritatem nr̃am. Ecce apłs
selutus de hac uita: qui dixit. dissolui et eẽ cum
rp̃o multomagis ce optimum uiuit nimc
cum x. S ꝑ quid nebis dispensauit
id quod legimus: Periꝗ quod moritu¬
rum erat: ꝑ os. ꝑ linguam. dentes. manus. Omĩa
pous osfieu sunt si ibente anma cui iubebut dẽ.
Popterea extensum est celum sicut pellis Nos sub
celo tanquam suł pelle dunnarum seriꝑtips subi

Expanded text:
os facere credentes, elegit Deus quaedam mortalia, elegit homines mortales et morituros; adhibita lingua mortali exhibuit sonos mortales, adhibita dispensatione mortalium adhibuit instrumenta mortalia, eceres Verbum immortale, et fieres tu quoque ejusdem Verbim participatione immortalis. Vixit Moyses, et mortuus est: ait enim illi Deus, «Ascende in montem, et morere» . Mortuus est Jeremias, et tot Prophetae mortui sunt; et mortuorum dicta, quia non eorum, sed per eos illius erant, qui «extendit coelum, sicut pellem,» manent usque ad posteritatem nostram. Ecce Apostolus solutus de hac vita, qui dixit, dissolvi et esse cum Christo, multo magis esse optimum , vivit nunc  per quid nobis dispensavit id quod legimus? Per id quod moriturum erat, per os, per linguam, dentes, manus. Omnia iporis officia sunt, sed jubente anima cui jubebat Deus: propterea extentum est coelum sicut pellis. Nos sub coelo, tanquam sub pelle divinarum Scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
in hearitate sp̃s scĩ. Heȩ sunt aque dẽ quib dicitꝰ
in quadam scriptura: et in patẽis tuis discurrat
aquȩ tuȩ : nemo alienus cominunicet tibi. Alie¬
i eium sunt om̃is a uia ueritatis. siue pagani.
bonis et malis communia. s etiant besi is
ie cum qualib et quara multis eo lanuma. s t
cum cis quos nolis i̾itari ipeun inctnum ad¬
tum haibent: et pessimi honinios sollerten ar¬
tiuni indastriam habent: et curpissimi scenici
diuitias habent: et latrones coniugia. fillos er
multi ilii habent pulchra dona dĩ. Onria negiõ
netit .s. iude cum quib commim. R espice e¬
id muneta ipsiis accłie: munus sacrani ngor
in babtisine. in euharistia. inceteris sẽĩs sacra nĩ¬
tis quale munus ost. hec inunus ade tus est et
s non magus. łrepħi. euale munus est: lx

Expanded text:
in charitate Spiritus sancti. Hae sunt aquae, de quibus dicitur in charitate Spiritus sancti. Hae sunt aquae, de quibus dicitur in quadam Scriptura: «Et in plateis tuis discurrant aquae tuae; nemo alienus communicet tibi» . Alieni enim omnes a via veritatis, sive Pagani, tantum bonis et malis communia, sed etiam bestiis te cum qualibus et quam multis communia, et cum eis quos nolis imitari. Ipsum ingenium acutum habent et pessimi homines, solertem artium industriam habent et turpissimi scenici, divitias habent et latrones, conjugia, filios, multi mali habent. Pulchra dona Dei omnia, nemo negat; sed vide cum quibus communia. Respice ad munera ipsius Ecclesiae. Munus Sacramentorum in Baptismo, in Eucharistia, in caeteris sanctis Sacramentis, quale munus est? Hoc munus adeptus est et Simon magus . Prophetia quale
Abbreviated transcription (Latin):
xit et facta sunt: ipse maudiuit et ereata sumi.
Ergo explicatus est spũsus ad littio ł reteg it od
in aquis suꝑiora eius. Quid ad figntam: Qnrm
figuram accipimus pellem scĩm seriptutim. et
auctorntatem diuumni uerb dis ensitam nob ꝑ uu
tales: quib mortins. eiusdem dispensanonis fania
extenditur. Scđm hoc quonfedo ꝓtegit in aqui̾s
suꝑiora eius: suius suꝑioꝵi: Celi. Et̃ quid celum
Sca scriptura. Que sunt suꝑiora sc̃ę scripture:
inuenimus in scĩs seripturis suꝑius: Paulum in¬
terroga. Suꝑ eminentiorem inquit uiam uol is
demonstro. Quam dicit suꝑeminentiezem iuam.
S i linguis hominum loquar et anglortim. harita¬
tem aut̃ non habeam: factuł sum uelut eramen¬
tum sonans. aut cimbalum tinmens. Si ergo ni¬
chil suꝑeminentius in scriptura scã inueniri po¬
test quam haritas: suꝑiora cȩli quomodo aq
ꝓreguntur: si suꝑiora scriptinę p̃cepta harnatis

Expanded text:
xit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt» . Ergo explicatus est sensus ad litteram; «protegit» enim «in aquis superiora ejus.» Quid ad figuram? Quoniam in figura accepimus pellem Scripturam sanctam, et auctoritatem divini verbi dispensatam nobis per mortales, quibus mortuis ejusdem dispensationis fama extenditur; secundum hoc, quomodo «protegit in aquis superiora ejus?» Cujus superiora? Coeli. Et quid coelum? Sancta Scriptura. Quae sunt superiora sanctae Scripturae? quid invenimus in Scripturis sanctis superius? Paulum interroga: «Supereminentiorem,» inquit, «viam vobis demonstro» . Quam dicit supereminentiorem viam? «Si linguis hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum velut aeramendum sonans, aut cymbalum tinniens» . Si ergo nihil supereminentius in Scriptura sancta inveniri potest quam charitas; superiora coeli quomodo in aquis proteguntur, si superiora Scripturae praecepta charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
test quod adhuc ignoramus unde nos magis
docere debeat uidicium ueritatis. quã p̃uidici¬
um consuetudinis. Nunc tam̃ antequam hoc
ꝑdiscamus : ubicũq post numerũ psalmi siue
semel. siue bis conscriptum inuenimus alleliua.
scđin celeberrimam ȩccłiȩ consuetudinẽ ei psal¬
mo tribuimus qui eodem numero p̾̃notatur:
confitẽtes nos archana om̃iũ tituloꝵ qui sunt
in psalmis. ⁊ ordines eorundẽ psalmoꝵ. et mag¬
quartum ⁊ centesimũ quintũ ita int̾ se conuĩc¬
tos: ut in uno eoꝵ qui p̃cedit comiẽdet᷑ ppłs
dĩ in electis eius de quib nulla querela fit. qͦs
ego arbitror ibi fiuisse. in quib beneplacitum
ẽ.dõ: in isto aut̃ qui sequitur eos comiemoratos
qui in eodẽ popło amaricauerunt: nec tamen
etiam ipsis dĩ miscdiam defuisse. Dicunt᷑ aut̃ ista
ex eoꝵ ꝑsona qui ueniam conuersi precantur:
et exempla cominemorantur illoꝵ. in quos
etiam peccatores diues apparuit miscdia dĩ. Inci

Expanded text:
test, quod adhuc ignoramus, unde nos magis test, quod adhuc ignoramus, unde nos magis docere debeat judicium veritatis, quam praejudicium consuetudinis. Nunc tamen antequam hoc perdiscamus, ubicumque post numerum psalmi, sive semel, sive bis conscriptum invenimus Alleluia, secundum celeberrimam Ecclesiae consuetudinem, ei psalmo tribuimus, qui eodem numero praenotatur; confitentes nos arcana omnium titulorum qui sunt in Psalmis, et ordinis eorumdem Psalmorum, et magquartum et centesimum quintum ita inter se conjunctos, ut in uno eorum, qui praecedit, commendetur populus Dei in electis ejus, de quibus nulla querela fit, quos ego arbitror ibi fuisse in quibus beneplacitum est Deo : in isto autem qui sequitur, eos commemoratos qui in eodem populo amaricaverunt; nec tamen etiam ipsis Dei misericordiam defuisse. Dicuntur autem ista ex eorum persona qui veniam conversi precantur; et exempla commemorantur illorum in quos etiam peccatores dives apparuit misericordia Dei. Inci
Abbreviated transcription (Latin):
narratione laudationes dĩ totus psalmoꝵ lib̃
qui libris quinq constare ꝑhibeturꝰ nam ubi
seriptũ ẽ. fiat fiat. ibi fines libroꝵ eẽ dicunt.
post omĩa que cantata sunt ultimo alleliua
clauderetur: nec ꝓpt̾ finẽ centesimi et quinqͥ¬
gesimi psalmi necẽe eẽ uidõ. ut om̃s allelura¬
tici psalmi in finem habeant alleliua. Cum .n.
in capite psalmi gemuinatur alleliua: cur dñs
aliquando seinel. aliquando bis dicat amen:
Et quomodo nõ possit aliquando semel. aliqu̾ãdo
bis allelua dici nescio: presertim qr post num̾i
notam qd̾ psalmus inscribit᷑ quotus sit uelut
iste centesinus quintus: utrũq alleliua posi¬
tum ẽ. Debuit aut̃ unũ poni ante ipsum num̃¬
um si ad finem ꝑtinet suꝑioris. ⁊ post num̃uin
psalnu seribi alterũ allelua: quod ad psalmũ
ipsius nunieri ꝑtinet. S fortasse .⁊ in hoc im¬
ꝑita p̃ualuit consuetudo: ⁊ aliquid afferri po¬

Expanded text:
ratione laudationis Dei totus Psalmorum liber, ratione laudationis Dei totus Psalmorum liber, qui libris quinque constare perhibetur nam ubi scriptum est, «Fiat, fiat,» ibi fines librorum esse dicunt, post omnia quae cantata sunt, ultimo Alleluia clauderetur: nec propter finem centesimi et quinquagesimi psalmi necesse esse video, ut omnes Alleluiatici psalmi in fine habeant Alleluia. Cum vero in capite psalmi geminatur Alleluia, cur Dominus aliquando semel, aliquando bis dicit «Amen,» et eo modo non possit aliquando semel, aliquando bis «Alleluia» dici, nescio: praesertim quia post numeri notam, quo psalmus inscribitur quotus sit, veluti iste centesimus quintus, utrumque Alleluia positum est. Debuit autem unum poni ante ipsum numerum, si ad finem pertinet superioris; et post numerum Psalmi scribi alterum Alleluia, quod ad Psalmum ipsius numeri pertinet. Sed fortasse et in hoc imperita praevaluit consuetudo, et aliquid afferri po
Abbreviated transcription (Latin):
quintus etiam ipse p̾notatur
alleliua: et hoc dupliciter. S
quidam dicunt unum alleliua
ꝑtinere ad finem psalmi suꝑioris : alterum
ad huius principium: ⁊ hoc asserunt quod
om̃s alleliuatici psalmi habeant in finẽ alle¬
liua : nõ om̃s in capite. Unde quicũq psalmꝰ
non habet infinem alleliua. nec in capite eũ¬
uolunt habere: quod aut̃ in eius capite uide¬
tur eẽ. ad finem suꝑioris ꝑtinere. S nos quo¬
usq nobis aliquib certis documentis id uerũ
eẽ ꝑsuadeant. multoꝵ consuetudinẽ sequem᷑.
qui ubicunq legunt allelua. eidem psalmo
attribiuint in ciius hoc capite inueniunt.
Pancissimi enĩ codices sunt. Quod quidẽ in nul¬
lo grecoꝵ repꝑi quos iuspicere potui qui habe¬
ant alleluia in finem. p̃ter centesimi ⁊ quin¬
quagesum psalmi : post quẽ iam nullus ẽ. qui
adeundem canonem ꝑtinet. S neq hoc pos¬
set prescribere. consuetudini: etiam si om̃s codi¬
ces id haberent. Fieri enim potuit ut aliqua

Expanded text:
quintus etiam ipse praenotatur, «Alleluia:» et hoc dupliciter. Sed quidam dicunt unum Alleluia pertinere ad finem psalmi superioris, alterum ad hujus principium. Et hoc asserunt quod omnes Alleluiatici psalmi habeant in fine Alleluia, non omnes in capite: unde quicumque psalmus non habet in fine Alleluia, nec in capite volunt eum habere; quod autem in ejus capite videtur esse, ad finem superioris pertinere. Sed nos quousque nobis aliquibus certis documentis id verum esse persuadeant, multorum consuetudinem sequimur, qui ubicumque legunt Alleluia, eidem psalmo attribuunt, in cujus hoc capite inveniunt. Paucissimi enim codices sunt quod quidem in nullo graecorum reperi, quos inspicere potui, qui habeant Alleluia in fine centesimi et quinquagesimi psalmi; post quem jam nullus est qui ad eumdem canonem pertinet. Sed neque hoc posset praescribere consuetudini, etiamsi omnes codices id haberent. Fieri enim potuit ut aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse ẽ. quidẽ sponsus quẽ creditis. quẽ et nos credimꝰ:
s sponsa nõ est ipsa ȩccłia quã tenetis. & que ẽ. ila :
Pars donaiti. Et hoc ẽ. quod tu dicis. hoc tu dicis an
teneo. dictũ est ꝑ ꝓpħam. Cominemorabunt᷑ et cõ¬
uertent᷑ ad dñin: uniuersi fines terrȩ. Ecce iã teneo
testimoniũ legis: et testimoniũ ꝓpħarũ. Audiainus
et eũ qui sitrexit amortius: ostendit se sponsum.
tenemus eũ. Cõfirmauit demõstrando: exhibendo
testimonia. hoc eñĩ inoyses. hoc ꝓpħȩ : quia oporte¬
bat xp̃m pati. et resurgere c̾cia die. lã ergo quia
tenemꝰ ambo sponsũ ex ipsis uerbis: et puto quia
iã moipis mecũ credere. et his uerb̃ moysi et ꝓpħis
credamus. et ei qui resurreait a mortus: sequatur.
dicat. o dñe uideo iã sponsũ xp̃m: factũ ẽ. nequis
me auocet a m̃bris sponse tue: et nõ sis michi ca¬
pud. Si gͦ in m̃bris eius nõ fuero. dic michi et de

Expanded text:
Ipse est quidem sponsus quem creditis, quem et nos credimus: Ipse est quidem sponsus quem creditis, quem et nos credimus: sed sponsa non est ipsa Ecclesia quam tenetis. Et quae illa est? Pars Donati. Et hoc est quod tu dicis: hoc tu dicis, an eneo: dictum est per Prophetam, «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Ecce jam teneo testimonium Legis et testimonium Prophetarum; audiamus et eum qui surrexit a mortuis. Ostendit se sponsum, tenemus eum. Confirmavit demonstrando, exhibendo testimonia. Hoc enim Moyses, hoc Prophetae, «quia oportebat pati Christum, et resurgere tertia die.» Jam ergo quia tenemus ambo sponsum ex ipsis verbis, et puto quia jam incipis mecum credere et his verbis Moysi, et Prophetis; credamus et ei qui resurrexit a mortuis. Sequatur, et dicat. O Domine, video jam sponsum Christum; factum est: ne quis me avocet a membris sponsae tuae, et non sis mihi caput, si ego in membris ejus non fuero; dic mihi et de
Abbreviated transcription (Latin):
moysi et ꝓpħs. uerũ enũ erat qd̾ dixit abrahã.
si moysen et ꝓpħas nõ audient nec siquis a mor¬
tus refurrexerit credent: quia ergo credebat̃
moysi et ꝓpħis. et nõ erant de ipsis quos rep̃hendit
abraham. audierut̃ quod ait dñs. nõ sciebatis qr
oportebat impleri que scripta sut̃ in lege moy¬
si. et ꝓpħis. et psalmis de me. Scce qui credidert̃
moysi et ꝓpħis: uidete quẽadinodũ ex ipsorũ
testimonio credut̃ ei qui surrexit a mortuis.
Tũc aꝑuit illis sensũ ut intelligerẽt scripturas:
et dixit eis. Qm̃ sie scriptũ ẽ. et sic oportebat¬
habes iã sponsũ ȩccłiȩ. Et nõ hic tacuit moyses.
die: passurũ et resurrecturũ. descriptus ẽ. nob̾ spon¬
sus: nõ erromus. S uescio qui eaxistunt. et qr nõ er-¬
ramus in sponso. et ipsi uident᷑ ea que et nos credere
de sponso ut a m̃bris sponsi nos auocent: dicunt nob̃.

Expanded text:
Moysi et Prophetis: verum enim erat quod dixit Abraham, Moysi et Prophetis: verum enim erat quod dixit Abraham, «Si Moysen et Prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent:» quia ergo credebant Moysi et Prophetis, et non erant de ipsis quos reprehendit Abraham, audierunt quod ait Dominus, «Non sciebatis quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me?» Ecce qui crediderunt Moysi et Prophetis, videte quemadmodum ex ipsorum testimonio credunt ei qui surrexit a mortuis: «Tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas; et dixit eis, Quoniam sic scriptuHabes jam sponsum Ecclesiae. Et non hinc tacuit Moyses, die; passurum, resurrecturum. Descriptus est nobis sponsus, ut non erremus. Sed nescio qui existunt, et quia non erramus in sponso, et ipsi videntur ea quae et nos credere de sponso, ut a membris sponsi nos avocent, dicunt nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
cognosci. T̃enuit iusus discipłoꝵ suoꝵ. illoꝵ du¬
orum quos inuenit in uia colloquẽtes iã in des¬
ꝑatione: et dicentes. Nos aut̃ sꝑabamus: quia
ipse eẽt redempturus ifrł. Putauerut̃ hoo iã
nõ putabant : iã spes cum eis nõ erat: et cũ
eis xp̃c erat. S qui se reddidit. et sp̃e reduã:
postea ergo dixit. P ostea quã eum illi in frac¬
tione panis cognouerut̃. et obtulit se ali is dis¬
cipłis suis: cũ putarent sp̃m eẽ. palpate inquit¬
et iudete quia sp̃s carnẽ et ossa non habet: sic̃
me uidetis habentẽ. Et cũ adhuc p̃gaudio tre.¬
pidaret᷑: habetis hic ait quod maducet᷑: Accopit.
benedixit. mãducauit : dedit eis. Expressa ẽ.
ueritas corporis : ablata ẽ: omis suspicio falsitatis.
Quid deinde: Nõ sciebatis inquit: qr oportebat
implori omĩa que scripta sut̃ in lege moysi. et
ꝓpħis. et psalmis de me: Et quia illi oredebat᷑

Expanded text:
cognosci. Tenuit visus discipulorum suorum, illorum ducognosci. Tenuit visus discipulorum suorum, illorum duorum quos invenit in via colloquentes jam in desperatione, et dicentes: «Nos autem sperabamus quia ipse esset redempturus Israel.» Putaverant hoc, jam non putabant. Jam spes cum eis non erat, et Christus cum eis erat: sed qui se reddidit, et spem reduxit. Postea ergo dixit, posteaquam eum illi in panis fractione cognoverunt, et obtulit se aliis discipulis suis, cum putarent spiritum esse, «Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Et cum adhuc prae gaudio trepidarent: Habetis hic, ait, quod manducetur?» Accepit, benedixit, manducavit, et dedit eis. Expressa est veritas corporis, ablata est omnis suspicio falsitatis. Quid deinde? «Non sciebatis quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in Lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me?» Et quia illi credebant
Abbreviated transcription (Latin):
tius ostendit se dispłis suis: nuptiȩ ipsius. ipse spon¬
sus. ȩccłia sponsa. Ecce sponsus qui dicebatur mortu¬
us. assũptus. finitus. ecce integer resurrexit: ecce
ostenditur ocłis discipłoꝵ: ecce p̾betur contreotã¬
tib manib. Ecce tetigerunt cicatrices: qui dos¬
ꝑati sunt uulnera. Exbibuit se ocłis eoꝵ uidendũ.
manib contrectandũ: putant sp̃m eẽ despaue¬
runt enĩ de salute sua: ea hortatur eos. cõfirmat
in side. Palpate inquit et uidete quia sp̃s carne
et ossa nõ habet: sicut me uidetis habere. ł angt̃.
gaudent: trepidant. Et cũ adhuc trepidarent
p̃gaudio: sio habes scriptũ. Et sic certa sunt: qr
multũ leta sunt. Uia oreduntur. Dubitacio q̃¬
dam ueluti tardius credentis: condit uolunta¬
tẽ tenentis. Necesse est ut plus homo gaudeat.
cũ uenerit quod desꝑauerat. Nã ad ipsum gau¬
dium cõdiendũ et augendũ: noluit se statim

Expanded text:
tuis, ostendit se discipulis suis. Nuptiae ipsius; ipse spontuis, ostendit se discipulis suis. Nuptiae ipsius; ipse sponsus, Ecclesia sponsa. Ecce sponsus qui dicebatur mortuus, absumptus, finitus; ecce integer resurrexit, ecce ostenditur oculis discipulorum, ecce praebetur contrectantibus manibus, ecce tetigerunt cicatrices, quae desperatae sunt vulnera. Exhibuit se oculis eorum videndum, manibus contrectandum: putant spiritum esse; desperaverunt enim de salute sua. Exhortatur eos, confirmat in fide: «Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere.» Tangunt, gaudent, trepidant. «Et cum adhuc trepidarent prae gaudio;» sic habes scriptum. Etsi certa sunt, quae multum laeta sunt vix creduntur. Dubitatio quaedam veluti tardius credentis, condit voluntatem tenentis. Necesse est ut plus homo gaudeat, cum venerit quod desperaverat. Nam ad ipsum gaudium condiendum et augendum, noluit se statim
Abbreviated transcription (Latin):
se aliquis nõ quicũq s ueritas surreait ab inferis. qͥ
uerũ de inferis diceret. Et si ad inferos nõ ueniret ⁊
tam̃ ꝓpt̾ uoces imꝑitoꝵ maloꝵ. ecce ipse mortuls
ẽ: ecce surrexit ab inferis. Quid dicis heretice: qͥd
dicis: Modo te audiam: finitȩ sũt om̃s excusatioẽs
tuȩ : et si uerba diceres diuitis apud inferos constituti.
Surreait a mortius ap̃c: dignaris uł ipsũ audire :
Ecce qd̾ forte similis es diuiti mortuo: uuus desiderabas
surgere ab inferis. Non pat̾ tuus: nõ auus tuus: nõ illi
surrex erut̃ qui nescio quos nomine tradicionis infa¬
mauerut. S ecce nõ infamauerint: uerũ dixerut̃.
U is nosse quia nichil a me : Audiamus simul quid di¬
xerit: qui surrexit a mortius. Quid plurib immo¬
rer : Audiamus. lam aꝑitut eũgłm : legatur quod
factũ ẽ. tanquã fiat: ponant᷑ ante ocłos nr̃os gesta
pͣcita. ꝓpt̾ cauenda futura. Scce ap̃c surgensa mor¬

Expanded text:
se aliquis, non quicumque, sed Veritas surrexit ab inferis. Qui se aliquis, non quicumque, sed Veritas surrexit ab inferis. Qui verum de inferis diceret, etsi ad inferos non veniret; tamen propter voces imperitorum malorum, ecce ipse mortuus est, ecce resurrexit ab inferis. Quid dicis, haeretice? quid dicis? Modo te audiam, finitae sunt omnes excusationes tuae; etsi verba diceres divitis apud inferos constituti, surrexit a mortuis Christus: dignaris vel ipsum audire? Ecce quod forte similis diviti mortuo vivus desiderabas, surrexit ab inferis: non pater tuus, non avus tuus, non illi surrexerunt qui nescio quos nomine traditionis infamaverunt. Sed ecce non infamaverunt, verum dixerunt; vis nosse quam nihil ad me? Audiamus simul quid dixerit qui surrexit ab inferis. Quid pluribus immorer? Audiamus, jam aperiatur Evangelium, legatur quod factum est tanquam fiat: ponantur ante oculos nostros gesta praeterita, propter cavenda futura. Ecce Christus surgens a mor
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ audiendus sit moyses et ꝓpħȩ qui fidei suȩ
testunonia tanta exhibuerũt: cũ udeamus sic cur¬
rere res humanas. ut ab ipsis p̃dicte sut̃. Quid du¬
bitatis adhuc credere moysi et ꝓpħis : Quid dubita¬
tis audire: An forte queritis resurgentẽ a mortius:
utrũ ipsȩ uobis dicat de ȩccłia sua: Quesiuit hoc
diues apud inferos alique ex mortius mitti ad fr̃s suos
reprehensus ẽ. quia hoc quesiuit. Sufficere debuerut
fr̃ib eius: moyses et ꝓpħe. Ad huc ille frustra quesunt.
ut uos iã exemplo ammoniti. ne frustra et sero que¬
rontes sicut ille torq̃amini: audiatis moysen &e ꝓpħas.
Qͥd dixit moyses : In semine tuo benedicẽtur om̃s gnts.
Quid dixerunt ꝓpħȩ: Cõmemorabũt᷑ et conuertent᷑
ad diim: uniuersi fines terrȩ. At inichi dicturus es:
surgat aliquis a mortuis. Ego nõ credo: nisi aliquis
uoliusti mori. ut aliquis ab inferis surgeret. Et ip¬

Expanded text:
utrum audiendus sit Moyses et Prophetae, qui fidei suae utrum audiendus sit Moyses et Prophetae, qui fidei suae testimonia tanta exhibuerunt; cum videamus sic currere res humanas, ut ab ipsis praedictae sunt. Quid dubitatis adhuc credere Moysi et Prophetis? quid dubitatis audire? An forte quaeritis resurgentem a mortuis, utrum et ipse vobis dicat de Ecclesia sua? Quaesivit hoc dives apud inferos, aliquem mitti ex mortuis ad fratres suos: reprehensus est quia hoc quaesivit; sufficere debuerunt fratribus ejus Moyses et Prophetae. Ad hoc ille frustra quaesivit, ut vos jam exemplo admoniti, ne frustra et sero quaerentes, sicut ille torqueamini. Audiatis Moysen et Prophetas. Quid dixit Moyses? «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Quid dixerunt Prophetae? «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» Adhuc mihi dicturus es: Surgat aliquis ex mortuis; ego non credo, nisi aliquis rdiae tuae: voluisti mori, ut aliquis ab inferis surgeret; et ip
Abbreviated transcription (Latin):
resurrexerit credent. Sententia abrahȩ ẽ. Abra¬
hȩ sententia ubi et unde: De quodã excelso loco
et pleno quietis et felicitatis. quẽ uidat ille qui
cruciabat᷑ in flãma leuatis ocłis fius. quando in eus
gremio idest in eius secreto uidit pauꝑem felicit᷑
excultantẽ: inde ꝓlata est ista sententia. Uide de
quo tribunali. Ibi habitat ds̃: quia in scis habitat.
U nde optat apłs: et dicit. disoliu et eẽ cũ ap̃o.
multo̾ magis obtimũ. Et latroni ili dicitur: hodie
mecum eris in paradiso. Ergo dñs cũ abraham. et
m habraham manẽs dixit sententiã: habent ibi
inoysen et ꝓpħas: si ipsos nõ audiunt. neo siquis a
mortuis resurrexerit credent ei. Oheretioi: habetis
hic moysen et ꝓpħas. Auditis: ad huc potestis audi¬
re. Ad huc licet corrigi: animositatẽ frenare. ueri¬
tatem tenere adhuc conceditur. Disceptate uob̾eũ

Expanded text:
resurrexerit, credent.» Sententia Abrahae est. Abraresurrexerit, credent.» Sententia Abrahae est. Abrahae sententia ubi, et unde? De quodam excelso loco, et pleno quietis et felicitatis, quem vidit ille, qui cruciabatur in flamma, levatis oculis suis; quando in ejus gremio, id est in ejus secreto, vidit pauperem feliciter exsultantem: inde prolata est ista sententia. Vide de quo tribunali. Ibi enim habitat Deus, quia in sanctis habitat Deus. Unde optat Apostolus et dicit, «Dissolvi et esse cum Christo, multo magis optimum» : et latroni illi dicitur, «Hodie mecum eris in paradiso» . Ergo Dominus cum Abraham et in Abraham manens dixit istam sententiam: «Habent ibi Moysen et Prophetas; si» illos «non audiunt, neque si aliquis a mortuis resurrexerit, credent ei.» O haeretici, habetis hic Moysen et Prophetas: adhuc vivitis, adhuc potestis audire, adhuc licet corrigi, animositatem frenare; veritatem tenere ad huc conceditur: disceptate vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
de digito cõtempti ante ianuã suã pauꝑis. qm̃ ure¬
bat᷑ in flãma. Et cũ ei nõ daretur. quia iudiciumm
sine miscdia illi qui nõ facit miscdiam: cũ ei ergo
ñ daretur dixit ad abrahã. Pat̾ abraham mitte lata¬
rũ: habeo ibi quinq fr̃s. annuntiet eis que hic
pacior: ne et ipsi ueniant in hũc locũ torm̃toꝵ. Et
qͥd illi abraliam: Habent moysen et ꝓphuas. Et ille
Nõ pat̾ abraham: s siquis amortius resurrexerit illi
credent. Etabraham. Si moysen inqͥt et ꝓpħas nõ
audiut̃: nec siqͥs a mortuis resurrexerit credent.
De quib diait. habent ibi moysen et ꝓpħas: De his
utiq qui adhuc uiuebãt: quib adhuc tempꝰ correc¬
tionis largũ erat: qui nõdũ uenerat̃ in loca illa tor¬
mñtoꝵ. Habet̃ ibi inqͥt quos audiat̃ moysen et ꝓpłus:
nõ credũt his: s siquis amortuis resurrexerit credt̃.
Si moysen et ꝓpħas nõ audiunt: nec siqͥs a mortius

Expanded text:
de digito contempti ante januam suam pauperis, quoniam urede digito contempti ante januam suam pauperis, quoniam urebatur in flammis. Et cum ei non daretur, quia «judicium sinn daretur, dixit ad Abraham: «Pater Abraham, mitte Lazarum. Habeo ibi quinque fratres; annuntiet eis quae hic patior, ne et ipsi veniant in locum hunc tormentorum.» Et quid illi Abraham? «Habent illic Moysen et Prophetas.» Et ille: «Non, pater Abraham; sed si quis ex mortuis resurrexerit, credent.» Et Abraham: «Si Moysen,» inquit, «et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis resurrexerit, credent» . De quibus dixit, «Habent ibi Moysen et Prophetas?» De his utique qui adhuc vivebant, quibus adhuc tempus correctionis largum erat, qui nondum venerant in loca illa tormentorum. «Habent ibi,» inquit, «quos audiant, Moysen et Prophetas.» Non credunt his, «sed si quis a mortuis resurrexerit, credent. Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec si quis a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
patriȩ gñtiũ. Et uide iurgantẽ. uide us defendẽcẽ.
Qm̃ ipsius ẽ. regnũ: et ipse dñabitur gentiũ. Ipse qui
enut xp̃c: non qui apostatauit donatus. Adorabũt
recte: adorabut om̃s patrie gentiũ in conspectu enis.
qs numerat testimonia de ȩccłia toto orbe terrarũ
diffusa: quis numerat: Non sut̃ tot hereses contra
eccłiam: quot sut̃ testimonia legis pro eccł̃ia. Que
pagina nõ hoc sonat: qui uersus ñ hoc loquitur.
O mĩa clamant ꝓ unitate dñica: quia posuit sines ihe¬
rłm pacem. Tu contra ista latras heretice: unde
merito dr̃ in illa ciuitate quod scͥptum ẽ. in apoca¬
lipsi: cane foras. Tu contͣ ista latras. S unde uidicasti :¬
De orbe t̾rarum: ut dicere ceꝑam. Quo tribunalie
P resũptione uidelicet cordis tui. Altũ tribunal: s ru¬
inosũ. Dixit moyses. dixerut̃ ꝓpħȩ: et nondum
credũt qui se xp̃ianos uideri uolut̃. T̃orquebatur
quidã diues apud inferos: desiderauit aquę stillã

Expanded text:
gantem, vide jus defendentem: «Quoniam ipsius est regnum, et ipse dominabitur gentium» . Ipse qui emit Christus, non qui apostatavit Donatus. «Adorabunt:» recte, «adorabunt omnes patriae gentium in conspectu ejus.» Quis numerat testimonia de Ecclesia toto terrarum orbe diffusa? quis numerat? Non sunt tot haereses contra Ecclesiam, quot sunt testimonia Legis pro Ecclesia. Quae pagina non hoc sonat? quis versus non hoc loquitur? Omnia clamant pro unitate dominica, quia posuit fines Jerusalem pacem. Tu contra ista latras, haeretice! Unde merito dicitur in illa civitate, quod scriptum est in Apocalypsi, «Canes foras» . Tu contra ista latras. Unde judicasti de orbe terrarum, ut dicere coeperam? quo tribunali? Praesumptione videlicet cordis tui. Altum tribunal, sed ruinosum. Dixit hoc Moyses, dixerunt hoc Prophetae; et nondum credunt, qui se christianos videri volunt! 17. Torquebatur quidam dives apud inferos, desideravit aquae stillam
Abbreviated transcription (Latin):
et inseri oliuȩ. Remanebut̃ in siluosis ramis: steriles
et amari. Gaudeat iacob qui ẽ. supplantator. iaoob:
ĩ srł facta ẽ: ut plenitudo gentiũ intraret. de iacob fac¬
tus ẽ. ifrł. Quid ẽ. isrł:lam om̃s audiamꝰ om̃is isrt.
siue qui hic estis in m̃bris xp̃i. siue qui foris et nõ foris:
et ꝑ om̃s gentes ubiq foris. ubiq intus. Audiat ipse
ifrł. qui ea iacob factus ẽ isrł. Quid ẽ. isr ł: uidens dm̃.
U bi uidebit dm̃: In pace. In qua pace : Pace iherłm:
quia posuit inquit fines tuos pacẽ. Ibi laudabiinus
om̃s: unus in uno. Ad unũ erimus : quia de inceps
multi disꝑsi non erimus.

Expanded text:
et inseri olivae. Remanebunt in silvosis rami steriles et inseri olivae. Remanebunt in silvosis rami steriles et amari. Gaudeat Jacob. Quid est Jacob? lenitudo Gentium intraret» . De Jacob factus est Israel. Quid est Israel? Jam omnes audiamus, omnes Israel, sive qui hic estis in membris Christi, sive qui foris et non foris, et per omnes gentes ubique foris, ubique intus; audiat ipse Israel, qui ex Jacob factus est Israel. Quid est Israel? Videns Deum. Ubi videbit Deum? In pace. In qua pace? Pace Jerusalem; quia, «Posuit,» inquit, «fines tuos pacem.» Ibi laudabimus, omnes unus in uno ad unum erimus; quia deinceps multi dispersi non erimus.
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ uocatȩ sunt niues soluta cristallo: Quomodi
uocatȩ sut gentes iustificato paulo: Quomodo. nisi
ut eẽnt in iacob: Precisus ẽ.oleaster: ut insereretur
in oliuam. lã ad oliuã ꝑtinet: iã nõ debent dici ge̾tes.
s una gons in axp̃o: gens in iacob. gens in isrł. Quare
gens iacob. et gens isrł: Quia iacob de ysaac : ysaac
de abraham. Abrahȩ aut̃ quid dictũ ẽ: In semine
tuo benedicent᷑ om̃s gentes. hoc idẽ dictũ ẽ. ad ysaac:
hoc et ad iacob. Quia ꝑtinemus gͦ ad iacob. quia ꝑ¬
tinemus ad ysaac: ꝑtinemus ad abraham. Sem̃ enĩ
abrahȩ. nõ me.uł quolibet homine.s sco paulo int̾.¬
Si unũ sem̃. unus iacob. unus isrł. et om̃s gẽtes unus in
xp̃oꝰ ergo ad om̃s ꝑtinet gentes qđ reuelauit ipsi iacob
et ipsi ifrł: et illi soli in aliis gentib deputãdi sut. qui
nolentes credere in xp̃o nolunt recedere ab oleastro.

Expanded text:
quomodo vocatae sunt nives, soluto crystallo? quomodo quomodo vocatae sunt nives, soluto crystallo? quomodo vocatae sunt gentes, justificato Paulo? Quomodo, nisi ut essent in Jacob? Praecisus est oleaster, ut insereretur in olivam . Jam ad olivam pertinent; jam non debent dici gentes, sed una gens in Christo, gens Jacob, gens Israel. Quare gens Jacob et gens Israel? Quia Jacob de Isaac, Isaac de Abraham. Abrahae autem quid dictum est? «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Hoc idem dictum est ad Isaac, hoc et ad Jacob . Pertinemus ergo ad Jacob; quia pertinemus ad Isaac, pertinemus ad Abraham. Semen enim Abrahae, non me vel quolibet homine, sed ApostSi unum semen, unus Jacob, unus Israel, et omnes gentes unus in Christo. Ergo ad omnes pertinet gentes, quod revelavit ipsi Jacob et ipsi Israel; et illi soli in aliis gentibus deputandi sunt, qui nolentes credere in Christum, nolunt recedere ab oleastro
Abbreviated transcription (Latin):
eamus hinc. Ceteri om̃s merito suo. ꝓ uidicio dĩ &e
ꝓ iusticia que paciunt᷑. nõ sibi arrogent quasi passio¬
nẽ innocentie: qualis in axp̃o erat. Audi apłm petrũ
Tempꝰ ẽ. inquit: ut uidiciũ incipiat a domo dñi.
E xhortans mr̃s et testes dĩ ut om̃s minas frem̃tis scłi
pacientissime tolerent: ait illis. Tempꝰ ẽ. inchoatiois
iudicii ea domo dĩ. Si aut̃ iniciuĩ a nob̾.⁊ quis finis
illoꝵ qui nõ credũt dĩ eũgłio: Et si iustus iux saluus¬
alicui genti hoc udiciũ dĩ. quomodo patiantur et uisti
et inuisti : quomͦ ꝓ merito om̃s: quomͦ in grã dĩ nõ in
meritis sius liborent᷑ ipsi iusti. no annuntiatũ ẽ. hoc u¬
muersȩ genti: s soli iacob. soli isrł. Quid gͦ nos facimꝰ
si nõ annu̾tiauit hoc unuersȩ genti: s tantũ iacob
tantũ isrł: Ubi erimus nos: hni iacob et in istł: ludi¬
cia sua nõ manifestauit eis. Quib. Om̃ib gentib Et

Expanded text:
eamus hinc» . Caeteri omnes merito suo, judicio Dei, et eamus hinc» . Caeteri omnes merito suo, judicio Dei, et pro justitia qui patiuntur, non sibi arrogent, quasi passionem innocentiae, qualis in Christo erat. Audi apostolum Petrum: «Tempus est,» inquit, «ut judicium incipiat a domo Domini.» Exhortans martyres et testes Dei, ut omnes minas frementis saeculi patientissime tolerent, ait illis: Tempus est «inchoationis judicii ex domo Dei. Si autem initium a nobis, quis finis eorum qui non credualicui genti hoc judicium Dei, quomodo patiantur et justi et injusti: quo modo pro merito omnes; quomodo in gratia Dei, non in suis meritis liberentur ipsi justi. Non annuntiatum est hoc universae genti; sed soli Jacob, soli Israel. Quid ergo nos facimus, si non annuntiavit universae genti, sed tantum Jacob, tantum Israel? Ubi erimus nos? In Jacob et in Israel. «Judicia sua non manifestavit eis.» Quibus? Omnibus gentibus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nedicat᷑ ab eo. Quomͦ intelligebat cũ quo luctatus fu¬
erit: quẽ tenuerit: Quare uiolent̾ ẽ. luctatus. et temi¬
it: Quia regnũ celoꝵ uim patitur: et qui um facuit᷑.
diripiunt illud. Ergo quare luctatus: Quia oũ labore
Q uare uix tenemꝰ: quod facile ainisimus: Ne facile reci¬
piendo qd amisimus discamus ꝑdere qd̾ tenemꝰ. Laboret
homo ut teneat : tenebit ad firmitatẽ qd̾ tenuerit
post laborẽ. Eigo hec iudicia sua: ds̃ manifestauit a¬
cob et ifrł. Aꝑtius dicã. id est quia et iusti qui hic st̃.
causa hic passus sũ. quãuis idõ nõ sine causa. quia
ꝓpt̃ nos : qui solus potest dicere. que nõ rapu tunc
ea soluebã: qui solus dicere potuit. ecce uenit prin¬
ceps huius mũdi. et in me nichil inueniet. Et qua¬
si diceretur ei quare ergo pateris: sequit᷑ et dicit.
S ut sciant om̃s qr uoluntatẽ patris mei facio. surgite

Expanded text:
nedicatur ab eo . Quomodo intelligebat cum quo luctatus funedicatur ab eo . Quomodo intelligebat cum quo luctatus fuerat, quem tenuerit? Quare violenter est luctatus, et tenuit? Quia «regnum coelorum vim patitur, et qui vim faciunt, diripiunt illud» . Ergo quare luctatus? Quia cum labore. Quare vix tenemus quod facile amisimus? Ne facile recipiendo quod amisimus, discamus perdere quod tenemus. Laboret homo ut teneat; tenebit ad firmitatem quod tenuerit post laborem. Ergo haec judicia sua Deus manifestavit Jacob et Israel. Apertius dicam: id est, quia et justi qui hic sunt,causa hic se passum; quamvis ideo non sine causa, quia propter nos: qui solus potest dicere, «Quae non rapui, tunc exsolvebam» ; qui solus dicere potuit, «Ecce venit princeps hujus mundi, et in me nihil inveniet.» Et quasi diceretur ei, Quare ergo pateris? sequitur et dicit: «Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite,
Abbreviated transcription (Latin):
fons aqquȩ salientis in uitã ȩtniã. Annũcians uerbũ suũ
iacob: iustioias et uidicia sua isrł. Quas iusticias: Que
iudicia: Quia et quicqͥd hic humanũ genus añ ꝑpessi
ẽ. cũ eẽt nix et nebula. et cristallus: merito ꝑpessum ẽ.
suꝑbiȩ et elationis in diñ. Recurramꝰ ad originẽ casus
nr̃i : et uideamꝰ quia uerissime in psalino cãtat᷑. priusꝗ
humiharer ego deliqui.S qui dicit priꝰquã humilu¬
rer ego deliqui: ipse dicit. bonũ ẽ. michi qm̃ hummili¬
asti me. ut discam iustificationes tuas. Has gͦ ustificatioẽs
a dõ didic̃ iacob: qui fecit ipsũ iacob luctari cũ angło:
in cuius angłi ꝑsona ipse dñs erat luctaturus. Tenuit.
ium fecit ut teneret: inualuit ut teneret. Fecit se te¬
neri miscdia: nõ infirmitate. Luctatus ẽ. iacob. p̾ua¬
luit. tenuit: et quẽ uidebatur uicisse. rogat ut be¬

Expanded text:
fons fons Jacob, justitias et judicia sua Israel.» Quas justitias? quae judicia? Quia et quidquid hic humanum genus ante perpessum est, cum esset nix, et nebula, et crystallum, merito perpessum est superbiae et elationis in Deum. Recurramus ad originem casus nostri, et videamus quia verissime in psalmo cantatur: «Priusquam humiliarer, ego deliqui.» Sed qui dicit, «Priusquam humiliarer, ego deliqui;» ipse dicit, «Bonum mihi est quoniam humiliasti me, ut discam justificationes tuas» . Has ergo justificationes a Deo didicit Jacob, qui fecit ipsum Jacob luctari cum Angelo; in cujus Angeli persona ipse Dominus erat luctatus. Tenuit, vim fecit ut teneret, invaluit ut teneret: fecit se teneri misericordia, non infirmitate. Luctatus ergo Jacob praevaluit, tenuit; et quem videbatur vicisse, rogat ut be
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑsecutor: et inuriosus. S quare soluit oristal¬
lũ ds̃: he dese nia ipsa desꝑet. dit eñĩ. Idõ enum
omẽm longanimitatẽ: ad inforinationẽ eoꝵ qui
credituri sũt illi in uitã ȩt̾nã. Clamat ergo ds̃ ad
gentes. Solui cristallũ: uenite nues. Emittit
uerbũ suũ. et tabefaciet ea: spirauit sp̃s euis. et
ꝓfluent aquę. Ecce cristallus et niues resoluunt᷑.
eunt in aquas. Qui sicit̃: ueniat̃ et bibãt. Saulus
durus ut cristallus: stopħm ẽ. ꝑsecutus ad mortẽ.
P aulus iã in aqua uiua: gentes uocat ad fontẽ. Spira¬
uit sp̃s eius et ꝓfluent aque: sp̃s ferues: unde
dictũ ẽ. in alio psalmo. Conuertere dñe captiui¬
tẽ nr̃am: sicut torrẽs in austro. Captiuitas eñĩ
iherłm: tanquã congelauerat in babilonia. flit
aust̃. soluitur rigor captuutatis: et currit in diñ feruor
bearitatis. Spuauit sp̃s euis et ꝓfluent aquȩ. fiet in eo

Expanded text:
et persecutor, et injuriosus.» Sed quare solvit crystalet persecutor, et injuriosus.» Sed quare solvit crystallum Deus? Ne de se nix ipsa deomnem patientiam, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam» . Clamat ergo Deus ad gentes: Solvi crystallum, venite nives. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea; spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Ecce crystallum et nives resolvuntur, eunt in aquas; qui sitiunt, veniant et bibant. Saulus durus ut crystallum, Stephanum est persecutus ad mortem; Paulus jam in aqua viva gentes vocat ad fontem. «Spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Spiritus fervens: unde dictum est in alio psalmo, «Converte, Domine, captivitatem nostram, sicut torrens in austro» . Captiva enim Jerusalem tanquam congelaverat in Babylonia: flat auster, solvitur rigor captivitatis, et currit in Deum fervor charitatis. «Spirabit spiritus ejus, et fluent aquae.» Fiet in eos