comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ent apłs dicens. Mauent aũt fides. spes.
uodas. tria hec: maior aut̃ his est karitas.
pes ii laritate hoc est in dilectione conclu¬
antus duo illa precepta: maior tam̃ dicta ẽ
Qnon ola. De fide igit᷑ nobis quã multa
andata sunt: quã multa de spe. Quis po
Saneda colligere: Quis enumerando suffi¬
sas diligt: qui ñ credit. frustra quidem
Uañ prtest sperare ueniam qui ñ diligit:
ra uut̃ potest desꝑare qui diligit. Itaq u
ilito est: ibi necessario sides & spes. Et
nalectio ꝓxcimi: ĩbi necessario etiã dilecti
ili. Aui enĩ non diligit dm̃: quomͦ dili
s ꝑtimũ tanquã se ipsum. quando qͥdem¬
in diligit & se ipsum: E st quippe impius:
m̃ qͥcquid est aliud hic habemus. Discerni¬
ur quippe ista dilectio: ab ea dilectione qua
siuicem diligunt homines. sic̃ homines.
lm ut discerneretur: ad iunctũ est. sicut
ssxi uos. Ut quid enĩ nos dilexit xp̃e: nͥ
it possimus regnare cũ xp̃o: Ad hoc gͦ et
iis inucem diligamus: ut dilectionẽ nr̃am

Expanded text:
s dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec, major autem his est charitas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando suffinemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quando seipsum? Est quippe impius  quoniam quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudo quia nec minor fuerat sine nob ont
maior. ex nobis. Gaudium igtur eł de slit
cut nos: cepit esse in nobis quando uocaut
nos. Et hoc gaudiũ merito nostrum dicnus.
quo & nos beati futuri siuntis Sed hoc grisĩ
nr̃m crescit & ꝓficit: e ad suam ꝑfectionan ꝑe¬
uerando ꝑtendit. Ergo in coatur in fide rense¬
tium: implebitur in premio resurgentiũ. fa
tinde dictum existimo: hȩc locutꝰ sum ati
ut gaudiũ meũ in uobis sit. & gandiũ ͥi
impleatur. In uobis sit meũ: impleat᷑ uim.
Semꝑ enĩ erat meũ plenum: et ante quã un¬
remini. cũ uocandi a me p̾sciremin. Sedfi
&e in uobis: cũ hoc efficiemini qđ p̾sciui de us
Impleat᷑ aut̃ ur̃m : quia beati eritis qdđ nond̃
estis. sicut creati estis qui ñ fuistis. Hoc est n¬
quit preceptum meũ ut diligatis in uicem
sicut dilexi uos. Siue dicatur p̃ceptum. su
mandatũ. ex uno uerbo utrũq int̾pretar᷑ gͣda

Expanded text:
tres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit tres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. Gaudium igitur ejus de salute navit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos; et hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus: sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide rentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo: Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. In vobis sit meum, impleatur vestrum. Semper enim erat meum plenum, et antequam vocaremini, cum vocandi a me praesciremini. Sed sit et in vobis, cum hoc efficiemini quod praescivi de vobis. Impleatur autem vestrum, quia beati eritis, quod nondum estis, sicut creati estis qui non fuistis. Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandat
Abbreviated transcription (Latin):
sius. Hec locutus sum uob̾. ut gau¬
dium meũ in uob̾ sit : &e gauditum
ur̃m impleatur. Qđ est gaudiũ axp̃i
in nobis. nisi quo dignatur gaudẽ
de nobis: Et qd est gaudiũ nr̃m qđ dicit im¬
plendum: nisi eiꝰ habere consortium: Propter
qđ beato petro dixerat: si non lauero te non ha¬
bebis partem mecũ. Gaudium gͦ eiꝰ in nob̾. grã
est quã p̃stitit nobis: ipsa est et gauditim nr̃m.
Sed de hac ille etiã ex eternitate gaudebat. qnͣ do
nos elegit ante mundi constitutionẽ. Nec recte
possumus dicere: qđ gaudiũ eiꝰ plenũ non erat.
Non enĩ ds̃ in ꝑfecte aliquando gaudebat : sea
illud eius gaudium in nobis non erat: quia nec
nos ui quib esse posset iam etamuiso. na d¬
semꝑ erat: qti nos suos futuros ertismasa
p̃sciendo. &e p̃destinando gaudebat rsn
non fieret quod se facturũ ese p̃sciebat a
neq cũ facere cepit qđ se facturũ ẽt prelesto
gaudiũ eius quo beatus est creuit. Alo qunui
tior factus est quia nos fecit: Aust hec ta d

Expanded text:
ec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quod est gaudium Christi in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quod est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est ut gaudium nostrum; sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante mundi constitutionem . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat. Non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat; sed illud ejus gaudium in nobis non erat, quia nec nos, in quibus esse posset, jam eramus; nec qper erat, qui nos suos futuros certissimapraesciendo et praedestinando gaudebat: neqnon fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit. Absit hoc, fra
Abbreviated transcription (Latin):
licet bumanũ quo cernis bumana. si duriti
ad illũ nusquã parebit: qm̃ uderi non pxrot
quẽ ad modũ uidere tu potes. Parabit enĩ sũ
pennas sic̃ aquile: de uadet in domũ p̃postisi
unde ad nos utiq uenit: nec tales qualis uat
inuenit. Diligamus gͦ intucẽ. sic̃ & añ d¬

Expanded text:
t humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
bis ut diligatis inuicẽ sicut dilexi uos. ut eus
inuicem diligatis. Huius itaq mandat nptti¬
cio. cõmendatio est: nisi qđ ibi in andatum no¬
uum inquit do niob̾: hic aut̃. hoc est inquit
mandatũ meum. Ibi tanquã non fuerit anta
le manclatum: hic tanquã ñ sit aliud eꝰ moe¬
tum. Sed ibi dictum est nonũ. ne mus¬
N

Expanded text:
nobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos invicem diligatis . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est, nisi quod ibi mandatum novum, inquit, do vobis; hic autem, hoc est, inquit, mandatum meum. Ibi tanquam non fuerit antea tale mandatum, hic tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ capit tantum. Et bene qđ ista ꝓuerbioꝵ sen¬
tentia. cõmonetur: quȩ continuo subiungit &
dicit. Qđ si auidior es: noli concupiscere cibos
eius. Satius est enĩ ut nichil inde sumas: quã
ut tibi plus quam oportet assumas. Hec habent
do enĩ se sine peccato eẽ: iustum ñ potest exhib̾e
s fingere. Ideo dictũ est : hec enũ habent uitã
sallace ne. derras est solus: qui & carat̃ homi
babere &e peccatum potuit ñ haberee homr

Expanded text:
non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sennon capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, do enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Mer
Abbreviated transcription (Latin):
uolumus uiuimꝰ: & morunͣ᷑ etiã si nolumus.
Iile moriens. mox in se occidit mortẽ: nos eiꝰ mor¬
te. liberamtir a morte. Illius caro ñ uidit
ucorrruptionẽ: nr̃a post corruptionem.
in fine scłi ꝑ illum induetur in corruptione.
Ille nobis non indignit ut nos saluos faceret:
nos sine illo nichil possumus facere. Iile se nob̾¬
p̃buit palmitibus uitem: nos hab̾e preter ullã
nem. nullius sanguis martyris funditur. qđ
fecit ille ꝓ nob̾: neq in hoc qtuid unitaremur
s quid gratulem᷑ contulit nob̾. Quatenus ergo
martyres ꝓ frĩbus sanguinẽ suũ faderũt:
actenus talia exhibuerĩt. qualia de mensa
diũca ꝑceperunt. In ceteris aut̃ quȩ dixi. quã¬
uis nec omĩa dicere potui: martyr xp̃i longe
in par est ap̃o. Quod si quisquiã se non dico po¬
na se putando sanare: s suũ saltim nillum
habere peccatũ: etiam sic auidior est. quam
ratio salutis ex poscit. Multũ est ad illum:

Expanded text:
volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: ille se nobis palmitibus praebuet vitem; nos habere praeter illum issionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico pot alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium,
Abbreviated transcription (Latin):
est sic mittere manum ut scias qm̃ talia oportet
te p̃parare : nisi qđ iam dixi. qr sicut ꝓ nob̾¬
aepẽ ꝓ nob̾ passus est: nobis relinquens exem¬
plum ut sequam̃ uestigia eꝰ. ħ oc ẽ taba preꝑare
Hoc beati martẏres ardenti dilectione fecerunt:
quoꝵ si non inanit̃ memorias elebraenus. ata
in contiuio quo & ipsi saturati sunt ad mensã
luĩ iecedmus  omortet ut ouiẽ admo dnm uist
talia preparemus. Ideo quippe ad ipsam mensã
ñ sic eos cõmemoramus. quẽad modũ alios qui
in pace requiescunt. ut etiã ꝓ eis oremus: sed
impleuer̃ ipsi karitatẽ qua dñs dixit ẽẽ non
posse maiorẽ. Talia enĩ suis fr̃ib exhibuerñ.
qualia de dni mensa parit̃ acceꝑunt. Neq hoc
ita dictum sit. quasi ꝓpterea dño xp̃o pares eẽ¬
possimus: si ꝓ illo usq ad sanguinẽ. martyriũ
duxerimꝰ. Ille potestatẽ habuit ponendi aĩam
suã & tterũ sum̃di eam: nos aut̃ nec quantũ

Expanded text:
est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, quia sicut propro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit, quasi propterea Domino Chrisillo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum
Abbreviated transcription (Latin):
inuicẽ dilig̾e de bemus fratres kmi:
definiuit dñs dicens. Maiorem
hac dilectionẽ nemo habet: ut
ĩsinam suã ponat quis ꝓ amicis siuis. Quia
ergo suꝑius dixerat. hoc est mandatũ meum
ut diligatis in uicẽ sicut dilexi uos. quibus
uerbis addidit qđ nunc audistis. maiorẽ hac
dilextionẽ nemo habet ut animã suã ponat.
quis ꝓ amicis suis: fit ex hoc consequens qđ
idem iste eugłista ioħs in epła sua dicit: ut quẽ
nos debeamus animas ꝓ fratrib ponere: diligen¬
tes utiq inuicẽ sicut ipse dilexit nos. qui ꝓ nob̾
animam suã posuit. Niirũ hoc est: quod
legitur in ꝓuerbiis salomonis. Si sederis cena¬
re ad m̃sam potentis: considerans intellige quȩ
apponuntur tibi: & sic mitte manũ tuam sci¬
ens qm̃ talia oportet te preꝑare. Nam quȩ ẽ
quid est ad eam sedere: nisi humiltter accedẽ :
& quid ẽ considerare & intelligere quȩ apponunt᷑
tibi nisi digne tantam grãm cogitare s Et qͥd

Expanded text:
i, definivit Dominus dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemanos debeamus pro fratribus animas ponere ; diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi; et sic mitte manum tuam, sciens quia talia te oportet praeparare . Nam quae mensa quid est ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid
Abbreviated transcription (Latin):
ad illũ ductus est: s pͥus ad annã scd̃m ioħm
eius erat: & credendũ est scdm uoluntatẽ
cayphe id ẽẽ factũ: uel etiã domos eoꝵ ita
fuisse positas. ut non deberet annas a tran¬
geluta qđ eũ ligatũ miserit annas ad caypbã:
reuersus ẽ ad locũ narrationis ubi reliquerat
perrũ. ut explicaret qđ in domo annȩ de
trina eiꝰ negatione contigerat. Erat aut̃ in¬
quit symon petrus: stans et calefaciens se.
Hoc recapitulat qđ ante iã dixerat: deinde
quȩ secuta st̃ iungit. Dixerunt gͦ ei. Num¬
quid et tu ex discipłis eiꝰ es: Negauit ille:
& dixit. Non sum. Iam semel negauerat: ecce
ab scidit petrus auriculã. Nonne ego te ui¬
di in orto cũ illoe Iterũ gͦ negauit petrus:
& statun gall us cantauit. Ecce medici ẽ com¬
pleta p̃dictio: egroti conuicta p̃sumptio. ⁊̃
enĩ factũ est qđ iste p̃dixerat. animã meã ꝓ
te ponã: s factũ est qđ ille p̃dixerat terme

Expanded text:
ad eum ductus est: sed prius ad Aad eum ductus est: sed prius ad Aejus erat. Credendum est, secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel domos eorum ita positas, ut non deberet Annas a trangelista quod eum ligatum misit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis, ubi reliquerat Petrum, ut explicaret, quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simon Petrus stans et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante etiam dixerat. Deinde quae secuta sunt, jungit: Dixerunt ergo ei: Nunquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille et dixit: Non sum. Jam semel negaverat ad ancus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me
Abbreviated transcription (Latin):
quillo animo. fit paratus: Beatus est enĩ qͥ
in om̃ibus que in iuste ꝓ iusticia patit᷑. potest
ueracit̃ dicere: paratũ cor meũ ds̃. paratũ cor
meum. Hinc fit quippe qđ sequit᷑ cantabo o
psallam: qđ paulus et barnabas etiã in uin¬
culis durissimis facere potuerunt. Sed ad nar¬
rationis euangelice sequentia redeamꝰ. Et mi¬
sit eũ annas ligatũ: ad chayphã pontificem.
Ad illum enĩ sic̃ matħs dicit ab initio duce¬
batur: qm̃ ipse erat illiꝰ anni pͥnceps sacerdotũ.
Aiternos quippe intelligendi st̃ agere solere
annos. ambo pontifices. id est pͥncipes sacer¬
dotũ. qui erant illo tempore annas & cayphas:
quos lucas ȩuangłista cõmemorat narraus
enĩ dicit. Sub pͥncipibus sacerdotũ anna
& caypha. factũ est uerbũ dnĩ suꝑ ioħem
tacharie filiũ in deserto : & cętera. Pincle isti
ambo pontifices uicissim suos annos age¬
bant : & erat annus cayphȩ qnͣdo passus ẽ

Expanded text:
quillo animo fit paratus? Beatus est enim qui quillo animo fit paratus? Beatus est enim qui in omnibus quae injuste pro justitia patitur, potest veraciter dicere, Paratum cor meum, Deus, parmeum . Hinc fit quippe quod sequitur: Cantabo et psallam ; quod Paulus et Barnabas etiam in vinculis durissimis facere potuerunt . Sed ad narrationis evangelicae sequentia redeamus Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Ad illum enim, sicut Matthaeus dicit, ab initio ducebatur, quoniam ipse erat illius anni princeps sacerdotum . Alterius quippe intelligendi sunt agere solere annos ambo pontifices, id est, principes sacerdotum, qui erant illo tempore Annas et Caiphas, quos Lucas evangelista commemorat, narransenim dicit: Sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem Zachariae filium in deserto , et caetera. Proinde isti ambo pontifices vicissim suos annos agebant: et erat annus Caiphae quando passus est
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinẽ. et iusticiã. Si cogitemus
uis acceꝑit a lapam nõne uellemus eũ qui
rist. aut cȩlesti igne consuimi. aut terra
lliscente sorberi. aut correptũ lemomio
uolutari. aut aliqua huiꝰ modi qualibet pena. uel
etiã grauiore puniri: Quid enĩ hor ꝑ poten¬
tiam iubere ñ potuisset. ꝑ quẽ factus ẽ mun¬
dus: nͥ patientiã nos docere maluisset qua
uincitur mundus. Hic dicit aliquis. Cur
ñ fecit qđ ipse p̃cepit : Percutienti enĩ ñ sic
respondere: s maxillam debuit alterã pre¬
parare. Quid qđ & ueracit̃. mansuete. iusteq
respondit: & non solũ alterã maxillã iterũ
ꝑcussuro. s totũ corpus figendũ p̃parauit in
ligno: Et hinc potitis demonstrauit qđ de¬
monstrandũ fuit: sua scilicet magna illa
p̃cepta patientiȩ ñ ostentatione corporis sed
cordis p̃paratione facienda. Fieri enĩ potest.
tus. Quanto gͦ meltus placatus & respondit
uera placatus: et ad ꝑferenda grauiora tran¬

Expanded text:
mansuetudinem, et justitiam . Si cogitemus quis acceperit alapam, nonne vellemus eum qui percussit, aut coelesti igne consumi, aut terra dehiscente sorberi, aut correptum daemonio volutari, aut aliqua hujusmodi qualibet poena vel etiam graviore puniri? Quid enim horum per potentiam jubere non potuisset, per quem factus est mundus, nisi patientiam nos docere maluisset, qua vincitur mundus? Hic dicit aliquis: Cur non fecit quod ipse praecepit? Percutienti enim non sic respondere, sed maxillam debuit alteram praeparare . Quid? quod et veraciter, et mansuete, justeque respondit, et non solum alteram maxillam iterum percussuro, sed totum corpus figendum praeparavit in ligno? Et hinc potius demonstravit, quod demonstrandum fuit, sua scilicet magna illa praecepta patientiae non ostentatione corporis, sed cordis praeparatione facienda. Fieri enim potest utus. Quanto ergo melius et respondet vera placatus, et ad perferenda graviora tran
Abbreviated transcription (Latin):
indierunt. Ipsum aut̃ palam. modo quodam
sat palam: modo aut̃ quodã ñ erat palã. Palã
upe erat qr multi audiebant: & rursum non
ast palam qi ñ intelligebant. Et qđ seorsum
ascpłis loquebat᷑: ñ in occulto utiq loquebatur.
Luis nãꝙ in occulto loqͥtur. qui corã tot hõib
uquitur cũ scriptũ sit. in ore duoꝵ uel trium
iuim. stabit om̃e uerbũ: p̃sertim si hoc loqͥ¬
ar paucis qđ ꝑ eos uellet in notescere muttis. sic̃
sse dñs ait illis quos ad huc paucos habebat.
is dico uob̃ inrtenebris dicite in lumine. & qd
lcebatur in occulto: qr ñ ita dicebat᷑ ut ab eiꝰ
ilam simul et ñ palã. uel in occulto simul &
mocculto: quomͦ dictũ est ut uidentes non¬
udtant. et ñ uideant. Quomͦ enĩ uideant nͥ
spalam ñ in occulto: Et quomͦ rursus idem

Expanded text:
audierunt. Ipsum autem palam, modo quodam audierunt. Ipsum autem palam, modo quodam erat palam, modo autem quodam non erat palam. Palam quippe erat, quia multi audiebant; et rursum non erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur? cum scriptum sit: In ore duorum vel trium testium, stabit omne verbum , praesertim si hoc loquitur paucis, quod per eos velit innotescere multis, sicut ipse Dominus ait illis quod adhuc paucos habebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod e, quodammodo non dicebatur in occulto: quia non ita dicebatur, ut ab eis aliquid et palam simul et non palam, vel in occulto simul et non in occulto, quomodo dictum est, Ut videntes videant, et non videant . Quomodo enim videant, nisi quia palam, non in occulto; et
Abbreviated transcription (Latin):
hi sciunt quȩ dixerĩ ego. Non p̃tereunda nis¬
citur questio. quomͦ dixerit dñs iħc. ego pi¬
lam loctitus sũ mundo: & maxtme illud qł
ait. in occulto locutus sũ nichil. Non ne tnbas
ipso recentiore sermone quẽ post cenã disci.¬
płis est locutꝰ ait illis. hȩc in ꝓuerbiis locutus
sum uob̃ : uenit hora cũ iam ñ in ꝓuerbus lo
quar uob. s palam de patre meo annuntiabo
uobis: Si gͦ ipsis coniunctiorib discipłis¬
suis ñ loquebatur palam. s horã ꝓmittebat
qndo palam fuerat locitturus: quomͦ palã
locutus ẽ mundo: Deinde ipsis suis sient ilis¬
alioꝵ quoq euangłistarũ testat᷑ auctoritas.
in eoꝵ cõpatione qui discipłi eiꝰ non erant.
multo utiq manifestus loquebatur: qnͣdo
cũ eis erat remotus a turbis. Tunc enĩeis
& parabolas aꝑiebat: quas clausas proferi¬
bat ad alios. Quid ẽ gͦ in occulto locutus si
nichil: S uitelligendũ ẽ eta eũ dixisse. pusa
locutus sum mundo: ac si doxisset mula ul

Expanded text:
ereunda nascitur quaestio, quomodo dixerit Dominus Jesus, Ego palam locutus sum mundo; et maxime illud quod ait, In occulto locutus sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone, quem post coenam discipulis est locutus, ait illis: Haec in proverbiis locutus sum vobis: venit horaquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis ? Si ergo ipsis conjunctioribus discipulis non loquebatur palam , sed horam promittebat quando palam fuerat locuturus, quomodo palam locutus est mundo? Deinde illis ipsis, sicut aliorum quoque Evangelistarum testatur auctoritas, in eorum comparatione, qui discipuli multo utique manifestius loquebatur quando cum eis remotus erat a turbis. Tunc enim eis et parabolas aperiebat, quas clausas proferebat ad alios. Quid est ergo: In occulto locutus sum nihil? Sed intelligendum est ita eum dixisse: Palam locutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me
Abbreviated transcription (Latin):
ostea quã ꝑsecutores tradente uida
comp̃hensum dnm̃ ligauerunt. qͥ¬
nos dilexit et tradidit semet ipsc̃ĩ
pro nob̾. et cui pater ñ peꝑcit. s
ꝑ nob̾ omĩbus tradidit eũ ÷ ut intel¬
ligatur iudas ñ laudabilis utilitate traditio
ad duxerunt eũ sic̃ ioħs euangłista narrat.
ad annam primũ : nec tacet causam curita
factum sit. Erat aut̃ inqͥt socer c haiphe:
qui erat pontifex anni illius. Erat aut̃ in qͥt
chaiphas. qui consiliũ dederat uideis: quia
expedit unũ hominẽ mori ꝓ popło. Merito
et matħs cũ id breuius narrare uoluisset:
eũ ad chaipham ductũ ftusse cõmemorat:
quia et ad annam priꝰ ideo ductus ẽ. qđ socer
eiꝰ fuerit. tibi intelligendũ est hoc eundẽ chaiphan
fieri uoluisse. Sequebatur aut̃ inqͥt iħm symon
petrus: & altus discipłs. Quisnã sit iste disci¬
ptilus. non temere affirmandũ est: qr tacetur.
Solet aut̃ idem iob̃s se tta significare: & ad¬
dere quẽ diligebat iħe. Fortassis gͦ. et hic ipse est.

Expanded text:
osteaquam persecutores tradente Juda comprehensum Dominum ligaverunt, qui dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis , et cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionAdduxerunt eum, sicut Joannes evangelista narrat, ad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit: Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consiliexpedit unum hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer s fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discipulus, non temere affirmandum est, quia tacetur. Solet autem idem Joannes se ita significare, et addere: Quem diligebat Jesus. Fortassis ergo et hic ipse est.
Abbreviated transcription (Latin):
ministri ad prunas. qr frigus erat: &e calefio¬
bant. Non hyens erat. s tam̃ frigus erat:
quale solet etiã ȩquinoctio uerno aliquans
contingere. Erat aut̃ cũ eis et petrus stans
&e calefaciens se. Pontifex gͦ int̾ro gauit ibm
de discipłis eiꝰ: & de doctrina eius. Respon

Expanded text:
ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat, quale solet etiam aequinoctio verno aliquando contingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo interrogavit Jesum de discipulis ejus, e
Abbreviated transcription (Latin):
n et quotienscũq int̾rogando tẽptauerunt
omuenirent unde accusarent eũ: sic eis res¬
indit ut om̃s eor retunderent᷑ doli. & ca¬
up̃nie frustarent᷑. Ideo dicebat. Quid me in¬
nrogas: Int̾roga eos qui audierunt: quid
uuitus sũ ipsis. Ecce bii sciunt quȩ dixerĩ¬

Expanded text:
uotiescumque interrogando tentarunt, ut invenirent unde accusarent eum, sic eis respondit, ut omnes eorum retunderentur doli, et calumniae frustrarentur. Ideo dicebat, Quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt quid locutus sum ipsis: ecce hi sciunt quae dixeri
Abbreviated transcription (Latin):
pellarent᷑ hoc nomine : post ascensionẽ qͥpe
eiꝰ in antiochia primũ ceꝑunt appellari disci¬
płi cxp̃iani : iam tam̃ erat res ipsa. illo postea
uocabulo nuncupanda: iam erant discipłi
qui postea sunt appellati xpĩani : et hoc cõmu¬
ne nom̃ sic̃ cõmunem fidem etiã ad posteros
transmiser̃. Qui gͦ se xp̃i negauit ẽẽ disci¬
pulum: ipsam rem negaũ cuiꝰ nom̃ est
uocari xp̃ianũ. Quam multi postea ñ dico
senes et anus. inqͥbus huiꝰ uite sacietas faciliꝰ
potuit mortẽ ꝓ ap̃i confessione contẽꝑnere:
nec solũ uiuentus utriꝰꝙ sexus. de quaȩtate
conuenient̃ uidetur exigi fortitudo: s etia pien
puelleqs potuerunt i quoꝵ & in numerabu
societas scõꝵ martẏrũ. in regnũ celor bodailer¬

Expanded text:
pellarentur hoc nomine post ascensionem quippe pellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani, jam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen, sicut communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. Qui ergo se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelor
Abbreviated transcription (Latin):
tus pontifici. & dixit hostiariȩ: & introduxit
petrum. Dixit gͦ pertro ancilla hostiaria. Nũ¬
quid et tu ex discipłis es hominis istius: Di¬
cit ille. Non sum. Ecce est illa ꝓmittentis an¬
dacia: et de se plurimũ preficdentis. Ubi st̃
uerba illa quando ait ⁊ quare ñ possũ te sequi
modo: Animã meã ꝓ te ponam. Hoccine est
sequi magistrũ. se negare discipłm: Siccine
ꝑ dño anima ponitur ⁊ ut hoc ne fiat uox an¬
cille formid etur: S ed quid mirũ si ds̃ uera p̃¬
dixit: homo aut̃ falsa p̃sumpsit: Sane in
ista quȩ iam cepta est negatione apłi petri: de¬
bemus aduertere ñ solum ab eo negari xp̃m.
qui dicit eũ ñ esse acp̃m: s ab illo etiã qui
cũ sit. negat se eẽ xp̃ianum. Dñs eiũ non ait
petro. discipłm meũ te negabis: s me negabis.
Negauit gͦ ipsũ: cũ se negauit eiꝰ eẽ discipłm.
Quid aut̃ aliud isto mͦ. quã se negauit eẽ xp̃ia¬
nũ: Quamuis enĩ discipłi xp̃i nondum ap¬

Expanded text:
t Petrum. Dixit ergo Petro ancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum ap
Abbreviated transcription (Latin):
um dñs iħc cõmendasset Rarta¬
tem quã exhibuit nob̾ monendi
pro nobis. atq dixisset: maiot
hac dilectionẽ nemo habet it n¬
mam suã ponat quis ꝓ amics fir
uobis. Magna dignatio. Cum seruus bonus
esse non possit. nͥ p̃cepta dnĩ sui fecerit: binc
a micos suos stios uoluuit intelligi. unde boni
serui possunt ꝓbari. Sed ut diyxi ista dignan
est: ut dñs quos nouit seruos suos. dignttis
dicere a micos suos. Nam ut sciatis ad gies
ueltie Honne serno obeclienti ipse dieta.
si sip musta te constituã intra in gaudiã¬

Expanded text:
us Jesus commendasset charitatem quam exhibuit nobis moriendo pro nobis, atque dixisset, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: praecipio vobis. Magna dignatio! cum servus bonus esse non possit, nisi praecepta domini sui fecerit; hinc amicos suos voluit intelligi, unde servi boni possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servoostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturufuisti, super multa te constituam: intra in gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
ad timorem foras a haritate iiitendũ : de quo
alibi dicit. Seruus ñ manet in domo in ęt̾nũ:
filius manet aũt manet in eternũ. Qm̃ itaq
dedit nob̾ potestatẽ filios cdĩ fieri. ut non serui
s filii simus. ut miro quodã & in effabili s tam̃
uero modo serui. ñ serui esse possimus: scilicet serui
timore casto. ad quẽ ꝑtinet seruus intrans in dñi
sui gauditĩ. non serui aut̃ tunore foras miten¬
do. ad quẽ ꝑtinet seruus ñ manens in domo
in ȩternã: ut aut tales serui ñ serui simus:
dum̃ facere scimus Hoc seruus ille nescit. qui¬
nescit quid faciat dñs eiꝰ: & cũ aliquid boni fa¬
eit. sic extoslitur quasi hoc ipse faciat ñ dñs eiꝰ:¬
&e głatur in se. non indũo głatur: cũ se ipse
dñs faciat sciamus. Non solũ enĩ hoĩes. uerũ
etiã iustos ipse fac̃ nos: & ñ ipsi nos. Et ut
hoc sciamtis: quis nͥ ipse facit: Non eñi spm̃

Expanded text:
ad timorem foras a charitate mittendum, de quo ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut non servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc sernescit quid faciat Dominus ejus; et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non Dominus ejus; et in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Et ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Non enim spiri
Abbreviated transcription (Latin):
mad es a miciciam ꝑtinemꝰ. Sic̃ enĩ duo stint
inous. qui faciunt duo genera timentiũ: sic
do se eruratttes. oue facitint duo genera ser¬
uors. Est tumor. quẽ ꝑfecta karitas foras mittit:¬
& est alius tunor castus. ꝑmanens in scłm seculi.
Iuum timorẽ qui non ẽ in karitate. attendebat
apłs cum dicebat: non enĩ accepistis spm̃ sertu¬
tutis iterum intunore. Illum aut̃ timorẽ castũ.
attendebat: cum dicebat. Noli altum saꝑe: sed
time. In illo timore quẽ foras karitas mittit: est
etiam seruitus. simul foras cũ ipso tumoie mit¬
tenda. Utrumq enĩ uuixit apłs. hoc est & ser¬
uitutẽ et timorẽ: dicendo: non enĩ accepistis
sp̃m sertututis iterũ uiximore. Ad hanc seruitu¬
tem seruũ ꝑtinentem. intuebat᷑ & dñs: dicens.
Iam ñ dico uos seruos: qr seruus nescit quid
faciat dñs eius: ñ ille utiq seruus ad timorem
ꝑtinens castum. cui dicitur. euge bone serue.
intra ingaudiũ dnĩ tui. sed ille sertius ꝑtinens

Expanded text:
ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda: utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens, Jam non dico vos servos; quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non utiquepertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens
Abbreviated transcription (Latin):
us um non dico cios. seruos qr seruus nes¬
⁊ quo faciat dñs eras: Ita nom̃ constituit
si ut auferat serui: ñ ut in uno utrumqꝙ
et : s ut alterũ altero decedente succedat.
cis quando bom serui fuerimtis: Et quis
suł entradicere ueritati quȩ ait iam ñ dico

Expanded text:
on dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ sem̃ abrahȩ hoc est xp̃c ÷ quid aliud di¬
ctum est. qͥbus dictũ ẽ gͦ abrahȩ sem en
estis. nisi gͦ xp̃i estis: In de est quod
alio loco idem ipse a płs ait. Nunc
gatideo in passionibus ꝓ uobio: et adimploa
que desunt p̾ssurarũ xp̃i in carne mea l
dixit pressuraꝵ meaꝵ. s ocp̃i qr menbri

Expanded text:
Si ergo semen Abrahae, hoc est Christus, quid aliud diSi ergo semen Abrahae, hoc est Christus, quid aliud dictum est, quibus dictum est: Ergo Abrahae semen estis, nisi: Ergo Christi estis? Inde est quod alio loco idem ipse Apostolus ait: Nunc gaudeo in passionibus pro vobis, et adimpleo ea quae desunt pressurarum Christi, in carne mea . Non dixit pressu
Abbreviated transcription (Latin):
greco aũt sine ulla ua i rietate. & ibi & hic
logos est. Scĩficat itaq pat̾ in ueritate. idẽ
des. Sed nc̃ ad huc de apłis loqͥtur: nam se¬
cutus ad uingit. Sicut me misisti in mundũ:
& ego mitto eos in mundũ. Quos misit nͥ a
ds̃ filiũ suum. ñ in carne peccati. s insimili¬
tudine carnis peccati: & misit filius eiꝰ. eos qͦs
natos in carne peccati. scĩficauit a labe peccati.
xxp̃c iħc. factus ẽ caput eccłe. illi m̃bra sunt
eiꝰ: ideo ait qđ seqͥtur : & ꝓ eis ego scĩfico me¬
ipsum. Quid ẽ enĩ et ꝓ eis ego scĩfico me ipsũ:
nͥ eos in me ipso scĩfico. cũ et ipsi sint ego: Qm̃
de quib hoc ait. ut dixi menbra st̃ eiꝰ : & u¬
nus est xp̃e caput & corpus: docente a pło
atq dicente de semine abrahȩ. si aut̃ uos
xxp̃i. ergo abrahȩ semen estis: cũ dixisset
suꝑiꝰ ñ dixit ex seminib tanquã in multis:
s tanquã in uno. et semini tuo qđ est xp̃c:

Expanded text:
graeco autem sine ulla varietate, et ibi et hic graeco autem sine ulla varietate, et ibi et hic λόγος est. Sanctificat itaque Pater in veritate, id des. Sed nunc adhuc de apostolis loquitur, nam secutus ita adjungit: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Quos misit, nisiDeus Filium suum, non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos quos natos in carne peccati sanctificavit a labe peccati. Christus Jesus factus est caput Ecclesiae, illi membra sunt ejus; ideo ait quod sequitur: Et pro eis ego sanctifico meipsum. Quid est enim: Et pro eis ego sanctifico meipsum, nisi: Eos in meipso sanctifico? cum et ipsi sint ego, quoniam de quibus hoc ait, ut dixi, membra sunt ejus, et unus est Christus caput et corpus, docente Apostolo, atque dicente de semine Abrahae: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis , cum dixisset superius: Non dicit: Et seminibus, tanquam in multis, sed, tanquam in uno: Et semini tuo, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti: et cũ scĩficant᷑ in ueritate ittiq scĩficant᷑
in xp̃o qui ueracit̾ dixit. Ego sum uia: & ueri¬
tas et uita. Item quando ait. ueritas liberabit
uos.  paulopost exponens quid dixerit.
suos inquit filius liberauerit. tẽ uere
uberi eritis: ut ostenderet hoc se prius dixisse
ueritatem. qđ postmodũ filiũ. Quid gͦ aliud
& hoc loco dixit scĩfica eos in ueritate. nisi scĩfica
eos in me: Deniq sequitur. & hoc aꝑtius insi¬
nuare non desinit. Sermo tuus inquit: ue¬
ritas est. Quid aliud dixit. quã ego ueritas
sum: Grecũ quippe eugłm logos habet: qđ
etiam ibi legitur. ubi dictũ est. in pricipio
erat uerbũ ÷ & uerbũ erat apud dm̃ : et ds̃ e¬
rat uerbũ. Et itiq ipsum uerbũ. nouimꝰ
unigenitũ dĩ filium : qđ caro factũ est. & ha¬
bitauit in nob̃. Unde & hic poni potuit ⁊ et
inqͥbusdam codicibus positũ est. uerbũ tuũ
ueritas est : sic̃ inqͥbiis dam codicib etiã ibi
scriptũ est. in principio erat sermo: in

Expanded text:
ificantur in veritate, utique sanctificantur in Christo, qui veraciter dixit: Ego sum via, veritas, et vita . Item quando ait: Veritas liberabit vos , paulo post exponens quid dixerit: Si vos, inquit, Filius liberaverit, tunc vere iberi eritis . Ut ostenderet hoc prius dixisse Veritatem, quod postmodum Filium. Quid ergo aliud et hoc loco dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica eos in me? Denique sequitur, et hoc apertius insinuare non desinit. Sermo tuus, inquit, veritas est. Quid aliud dixit quam: Ego veritas sum? Graecum quippe Evangelium Λόγος habet, quod etiam ibi legitur ubi dictum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et utique ipsumunigenitum Dei Filium, quod caro factum est, et habitavit in nobis . Unde et hic poni potuit, et in quibusdam codicibus positum est, Verbum tuum veritas est; sicut in quibusdam codicibus etiam ibi scriptum est In principio erat sermo. In
Abbreviated transcription (Latin):
suo corpore pati oportebat: etiã ipse psuiro
eiꝰ ꝓ sua portione ad implebat. Quod itu
etiã loco certum sit: attende sequentia. Qi
enĩ dixisset. & ꝓ eis ego scĩfico me ipsũ.⁊ it in¬
telligeremꝰ hoc eũ dixisse. qđ eos scĩficaret¬

Expanded text:
o corpore pati oportebat, etiam ipse pressuras ejus pro sua portione adimplebat. Quod ut etiam hoc loco certum sit, attende sequentia. Cum enim dixisset, Et pro eis ego sanctifico meipsum, ut intelligeremus hoc eum dixisse, quod eos s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt: sic̃ & ego non sũ de mundo. Scĩfica
eos in ueritate. Sic enĩ seruant᷑ ex malo:
test. quomͦ. de mundo iam ñ erant: si scĩfi¬
cati inueritate nondũ erant: aut si iã erant.
cur poscat ut sint. an quia & scĩficati in eadẽ
proficiunt sc̃ĩtate. fiuntq sanctiores: neq hoc
sine ad uitorio gr̃ẽ dĩ: sed illo eoꝵ sanctificante
ꝓuectum. qui scĩficauit inceptũ. Unde & a¬
postolus dicit. Qui in uob̾ opus bonũ cepit:

Expanded text:
non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica non sunt, sicut et ego non sum de mundo. Sanctifica eos in veritate. Sic enim servantur ex malo, test quomodo de mundo jam non erant, si sanctificati in veritate nondum erant? aut si jam erant, cur poscat ut sint? An quia et sanctificati, in eadem proficiunt sanctitate, fiuntque sanctiores, neque hoc sine adjutorio gratiae Dei, sed illo eorum sanctificante profectum, qui sanctificavit incoeptum? Unde et Apostolus dicit: Qui in vobis opus bo
Abbreviated transcription (Latin):
oquens ad huc dñs ad patrẽ. & orans
pro eis discipulis suis: ait. Ego dedi eis sermo¬
nem tuũ: & mundus eos odio habuit. Nondũ
id ex ꝑti fuerant passionib suis. quȩ illos postea
sunt secute: si more suo dicit ista. uerbis pre¬
tertti temporis futura p̃nuntians: deinde cau¬
sam subiciens cur eos oderit mundus: quia
ñ sunt inqͥt de mundo. sic̃ & ego non sum de
mundo. Hoc eis regeneratione collatũ est. Nã
generatione de mundo erant. ꝓpter qđ iam eis
dixerat: ego uos de mundo elegi. D onatum ẽ
gͦ eis ut sic̃ ipse. nec ipsi essent de mundo: cos
ipso liberante de mundo. Ipse aut̃ de mundo
numquã fuit: quia etiã scđm formam
serui de spũ scõ ip se natus est. de quo illi
de mundo⁊ qr natus est de sp̃u scõ. Non rogo
inquit ut tollas eos de mundo: s ut serues
eos ex malo Adhuc eñĩ necessariũ habebant. quã¬
uis iam ñ eẽnt de mundo: ẽẽ tam̃ in mundo.
Repetit eandem sententiã. De mundo inquit

Expanded text:
oquens adhuc Dominus ad Patrem, et orans pro discipulis suis, dicit: Ego dedi eis sermonem tuum, et mundus odio eos habuit. Nondum id experti fuerant passionibus suis, quae illos postea sunt secutae; sed more suo dicit ista, verbis praeteriti temporis futura praenuntians. Deinde causam subjiciens cur eos odio habuit mundus: Quia non sunt, inquit, de mundo, sicut et ego non sum de mundo. Hoc eis regeneratione collatum est. Nam generatione de mundo erant: propter quod jam eis dixerat: Ego vos de mundo elegi. Donatum est ergo eis, ut sicut ipse, nec ipsi essent de mundo, eos ipso liberante de mundo. Ipse autem de mundo nunquam fuit, qui etiam secundum formam servi de Spiritu sancto ipse natus est, de quo illi de mundo, quia natus est de Spiritu sancto: Non rogo, inquit, ut tollas eos de mundo, sed ut serves eos ex malo. Adhuc enim necessarium habebant, quamvis jam non essent de mundo, esse tamen in mundo. Repetit eamdem sententiam. De mundo, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ &apse filius hominis sc̃ĩficatus ẽ abiiti
creationis suȩ. qnͣdo uerbũ factũ est cam q
una ꝑsona facta est. uerbũ et homo. Tune
gͦ scĩficauit se in se. hoc est hominẽ se. nurbo
hominẽ in uerbo. Propt̾ sua uͦ menbra. &e ꝑ
eis inqͥt ego id est qđ ꝓsit etiã ipsis qr & ipsi st̃
ego. sicut mͥ ꝓfuit in me qr homo sũ sine isri
& ego scĩfico me ipsũ : hoc ẽ ipsos in me an¬
quã me ipsum scĩfico ego: qm̃ in me etiã isi
sunt ego: ut sit et ipsi scĩficati in ueritate.
etiã de suis ceteris menbris incipit dicere:
qđ donante ipso. alio sermone tractaudũ est

Expanded text:
et ipse Filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro, quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est hominem se, in Verbo hominem in Verbo. Propter sua vero membra: Et pro eis, inquit, ego. Id est, quod promisi etiam ipsis, quia et ipsi sunt ego; sicut mihi profuit in me, quia homo sum sine ipsis,  ego sanctifico meipsum, hoc est, ipsos in me tanquam meipsum sanctifico ego, quoniam in me etiam ipsi sunt ego. Ut sint et ipsi sanctificati in veritate. etiam de suis caeteris membris incipit dicere: quod donante ipso, alio sermone tractandum est
Abbreviated transcription (Latin):
ra & nasci S sic̃ ad natiuitatẽ carnalẽ ualent
muliebria uiscera ad semel pariendũ: sic ad
natiuitatẽ sp̃alẽ ualent uiscera ȩccłs. ut semel
qͥsq baptiret᷑ Propterea neqͥs forte dicat. sed
iste in heresi natꝰ est. & iste inscismate natꝰ est.
ampritata st̃ omĩa. si meministis quȩ uobis
disputati st̃ detrib patrib nr̃is quoꝵ ds̃ di¬
ciuoluit: ñ quia soli erant. s qͥa in solis ex¬
pleta est integritas significandi ppłi futuri:
I n cienimꝰ tam̃ natũ de ancilla exheredatũ:
natũ de libera heredẽ Rursũ in uenimus
natũ de libera ex heredatũ: natũ de ancilla
heredem: Natus de ancilla ex herda

Expanded text:
ra, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent ra, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste in schismate natus est; amputata sunt omnia, si meministis, quae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de libera haeredem: rursum invenimus natum de libera exhaeredatum, natum de ancilla haeredem. Natus de ancilla exhaereda
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ur̃am: intelligimꝰ uos a lacriꝰ & nuime¬
rosuis conuenisse: S interĩ lectione eu¬
glic& ex ordine. sermonẽ debitũ reddamꝰ si pla¬
cet De inde audiet caritas ur̃a de pacȩ ȩcclẽ uł
qͥd egerimꝰ : cił qͥd ad huc agendũ speremꝰ: Nunc
gͦ tota intentio cordis ad etgłiũ ferat᷑: nemo a¬
lunde cogitet: Si enĩ qui totus ad est tux ca¬
pit: ille qui se ꝑcogitationes dit̾isas diui dit.
nonne & qd̾ ceperat fundit: Meminit aũt ca¬
ritas uĩa: dñĩco p̃terito quantũ dñs ad uiciare dig¬
natꝰ est. disseruisse nos de sp̃ali regeneratione:
ñ dicta st̃. in xp̃i nomine ad uiuantib oratio¬
nib ur̃is hodie impleamꝰ: Regeneratio sp̃alis
tina est: sic̃ generatio carnalis una est Et qd̵
nieo demꝰ dño ait. uerũ dixit: qͥa non potest
homo cũ sit senex redire rursũ in uterũ matͥs
suȩ & nasci: Iue quidẽ dixit. quia homo cũ
annosa iã etate: redire rursus in mat̾na uisce¬

Expanded text:
tram, intelligimus vos alacrius et numerosius convenisse: sed interim lectioni evangelicae ex ordine sermonem debitum reddamus, si placet; deinde audiet Charitas vestra de pace Ecclesiae vel quid egerimus, vel quid adhuc agendum speremus. Nunc ergo tota intentio cordis ad Evangelium feratur, nemo aliunde cogitet. Si enim qui totus adest, vix capit; qui se per cogitationes diversas dividit, nonne et quod ceperat fundit? Meminit autem Charitas vestra Dominico praeterito, quantum Dominus adjuvare dignatus est, disseruisse nos de spirituali regeneratione nomine adjuvantibus orationibus vestris impleamus. 2. Regeneratio spiritualis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo cum annosa jam aetate, redire rursum in materna visce
Abbreviated transcription (Latin):
in moderationis in reb concessis: facit ueri¬
uenit ad lucẽ in oꝑib bonis: Qm̃ minuta
peccata plura si negligant᷑. occidunt: Mi¬
nutȩ st̃ guttȩ : quȩ flumina implent. Mi¬
nuta st̃ grana hurene s si multa harena ĩ¬
ponatur. p̃mit atq ob prumit: Hoc facit sen¬
tina neglecta: qđ facit fluctꝰ irruens: Pau¬
latĩ ꝑ sentinã intrat:. s diu intrando & non
ex hauriendo mergit nauẽ: Quid est aũt̃
exaͥurire sentinã. nͥ bonis oꝑib agere. ne
obruant peccata gemendo. ieiuinando. tri¬
buendo. ignoscendo: Iter aut̃ huiꝰ scłi mo¬
lestũ est. plenũ est tẽptationib in rebus
ꝓsperis ne extollat. in rebus ad uersis ne fran¬
gat: Qui tibi dedit felicitatẽ huiꝰ scłi᷑ ad con¬
solati onẽ tuã dedit: ñ ad corruptionẽ: Rur¬
susq qui te flagellat in isto scło: ad emenda¬
tionẽ non ad dãpnationẽ facit: Ferto patrẽ

Expanded text:
immoderationis in rebus concessis, facit veriimmoderationis in rebus concessis, facit verivenit ad lucem in operibus bonis: quoniam minuta plura peccata si negligantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem