comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirat: uerũ putat e̾ẽ & tam̃ falsũẽ.
Non ex animo iste ꝑuirat. s fallit᷑:
hoc ꝓ uero ht̃ quod falsũ ẽ: ñ pro
falsa re sciens uirationẽ int̾ponit.
Da aliũ qui scit falsũ eẽ & dicit ue¬
rũ eẽ: & iurat tanꝗͣ uerũ sit qͦd
scit falsũ. Uidetis ꝗͣ ista detestan¬
da sit belua. Sac aliũ qui putat
falsũ ẽẽ & uirat tanꝗͣ uerum sit.
& forte uerũ ẽ : u̾bi gr̃a ut intelli¬
gatis. Pluit in illo loco: int̾rogas
hominẽ & dicit pluisse: & tunc
pluit ibi s putat ñ putat non
pluisse: ꝑiurus ẽ. Int̾est quẽ ad¬
modũ u̾bũ ꝓcedat ex animo.
Ream linguã ñ facit nͥ rea mens.
Hic euident̃ tradit᷑ qđ tripliciter
peierat homo ut supͣ diximꝰ: dũ
uel sciens falsũ urat. ł putans
falsũ qͦd uerũ est iurat: ł existi¬
mans uerũ qͦd falsũ est uirat.
S hoc extremũ si uidet᷑ eẽ ꝑuiriũ.

Expanded text:
urat, verum putat esse, et tamen falsum est; non ex animo iste pejerat, sed fallitur. Hoc pro vero habet quod falsum est, non pro falsa re sciens jurationem interponit. Da alium qui scit falsum esse, et jurat tanquam verum sit quod scit falsum esse. Videtis quam ista detestanda sit bellua. Fac alium qui putat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: Pluit in illo loco; interrogas hominem, et dicit pluisse; et tunc pluit ibi, sed putat non pluisse, perjurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, nisi rea mens sit. His evidenter traditur quod tripliciter pejerat homo, ut supra diximus: dum vel sciens falsum jurat, vel putans falsum quod verum est jurat, vel aestimans verum quod falsum est jurat. Sed hoc extremum non videtur
Abbreviated transcription (Latin):
bera nos a malo. Ideo q non dixit.
qͦd ampliꝰ est malũ ẽ. T enĩ ñ faciᷤᷤ
malũ qui bn uteris uiratione: s
a malo ẽ illiꝰ qui aliter ñ credit:. icł
ab infirmitate quȩ aliq̃n pena est.
aliq̃n pena & culpa. Ibi gͦ dñs ꝓ¬
hibuit malũ. suasit bonũ: indul¬
sit necessariũ. De iuram̃to qͦd fit

Expanded text:
dixit, quod amplius est, malum est. Tu enim non facis malum, qui bene uteris juratione; sed a malo est illius qui aliter non credit, id est, ab infirmitate, quae aliquando poena est, aliquando poena et culpa. Ibi ergo Dominus prohibuit malum, suasit bonum, indulsit necessarium. 4. De juramento quod
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłio. ego dico uob̾ ñ uirare
omnino. ita intelligit᷑ p̃cepisse
ne quisꝗͣ sicut bonũ appetat iura¬
mentũ: & assiduitate urandi la
ẽ & appetendũ. Quod aũ ampliꝰ ẽ
a malo ẽ: id÷ si uirare cogeris. sciaᷤ
de necessitate uenire infirmitatiᷤᷤ
eoꝵ quib aliqͥd suades: quȩ infir¬
mitas utiq malũ ẽ: unde nos co

Expanded text:
ngelio: Ego dico vobis, non jurare omnino, ita intelligitur praecepisse ne quisquam sicut bonum appetat juramentum, et assiduitate jurandi labest et appetendum. Quod autem amplius est, a malo est: id est, si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades; quae infirmitas utique malum est. Un
Abbreviated transcription (Latin):
eripiens & sua faciens. fudit amari¬
tudinẽ. & impleuit dulcedine: ꝑ
mortẽ suã apeccatis redimens. &
adoptionẽ głȩ filioꝵ largiens. Cur

Expanded text:
eripiens et sua faciens, fudit amaritudinem, et implevit dulcedine, per mortem suam a peccatis redimens, et adoptionem gloriae filiorum largiens, R
Abbreviated transcription (Latin):
utriq parit̾ tuitionẽ ualere signi¬
nec minꝰ sub alt̾a tm̃ sumit᷑. Eadẽ
dicit᷑. Qui plus collegerat ñ ha¬
buit ampliꝰ: nec qͥminꝰ parau̾at
habuit minꝰ. Ꝙ licet sub utraq
tam̃ ñ fit conu̾sio panis nisi in
carnẽ. nec uini nisi in sanguinẽ
Nec debent dici duo sacram̃ta. s
unũ: quia sub utͣq specie idem
aliis ñ potest consecrari corpꝰ xp̃i
uel sanguis. Qͣre aqua misceat᷑.

Expanded text:
utriusque pariter tuitionem valere signinec minus sub altera tantum sumitur. Eadem d. 16: Qui plus collegerat, non habuit amplius; nec qui minus paraverat habuit minus. Et licet sub utraque tamen non fit conversio panis nisi in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem aliis non potest consecrari corpus Christi vel sanguis. 7. Quare aqua admisceat
Abbreviated transcription (Latin):
ub alia autẽ specie tribus de
causis carnẽ & sanguinẽ tradi¬
dit xp̃c. & deinceps sum̃dũ insti¬
tuit: ut fides scił haberet meritũ
quȩ ẽ de eis quȩ ñ uident᷑: qr fides
ñ bt̃ meritũ cui humana ratio
prebet exꝑimentũ: & ideo etiã ne
abborreret animꝰ qͦd cerneret ocłs:
in my sterio carnẽ & sanguinem
nob cõmendauit: & etiã ideo ne
ab incredulis religioni insultaret᷑
ut sanguinis similitudinẽ sumamꝰ:
ut ita & ueritas ñ desit. & ridicu¬
lũ nullũ fiat a paganis qđ eruorẽ
occisi hoĩs bibamꝰ. Ne gͥ hoc fieret

Expanded text:
ub alia autem specie tribus de causis carnem et sanguinem tradidit Christus, et deinceps sumendum instituit, ut fides, scilicet, haberet meritum, quae est de his quae non videntur, quia fides non habet meritum, ubi humana ratio praebet experimentum. Et ideo etiam, ne abhorreret animus quod cerneret oculus, in mysterio carnem et sanguinem nobis commendavit. Et etiam ideo, ne ab incredulis religioni christianae ut sanguinis similitudinem sumamus; ut et ita veritas non desit, et ridiculum nullum fiat a paganis, quod cruorem occisi ho
Abbreviated transcription (Latin):
ris: in similitudinẽ accipis sacram̃¬
tũ. Ex p̃missis iã liquet quare
sub alia specie & quare subista
hoc sacram̃tũ dñs celebrauit. & ce¬
lebrari a nob̃ instituit. Qͣre sub du¬
sub duplici specie sumitur: cũ
sub alterutra totꝰ sit xp̃e: Ut osten¬
deretur totã humanã naturam as¬
sũpsisse. ut totã redimeret. Panis
enĩ ad carnẽ refertur. uinum ad
animã: qr uinũ oꝑatur sanguinẽ
in qͦ sedes animȩ a physicis ẽe dicit᷑.
Ideo gͦ in duab specieb celebratur.
ut animȩ & carnis susceptio in xp̃o
& utriꝰq liberatio in nob significet᷑.
quod ꝑcipimꝰ: quia caro xp̃i pro

Expanded text:
 in similitudinem accipimus sacramentum. Ex praemissis jam liquet, quare sub alia specie, et quare sub ista hoc sacramentum Dominus celebraverit, et celebrari a nobis instituerit. 6. Quare sub sub duplici specie sumitur, cum sub alterutra totus sit Christus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur, ut animae et carnis susceptio in Christo, et utriusque liberatio in nobis significetur. quod p
Abbreviated transcription (Latin):
naret implere: Non enĩ conuenit ̃¬
ut pati nolit qͦd pati uelit: & cũ
pati eũ uelle cognosc̃es religiosiꝰ
fuerat hoc confiteri: ꝗͣ ad id impiȩ
stultitiȩ ꝓrumꝑe ut eũ assereres
ne pateret᷑ orasse. quẽ pati uelle co¬
gnosceres. Non gͦ sibi tͥstis: neq sibi
orat tͣnsire calicẽ. s discipłis. ne in
eos calix passionis incũbat: quem
a se tͣnsire orat. ne in his scił maneat.
Non enĩ rogat ne secũ sit: s ut a se
tudinis significans consortiũ: s ñ
discernens sententiã sibi cõmuniᷤᷤ
cũ patre uoluntatis. ꝓ hõib gͦ
uult tͣnsire calicẽ. ꝑ quẽ om̃s temꝑ
rogat᷑ ne deficiat fides eiꝰ. Scienᷤ gͥ
hec omnia pꝰ mortẽ suã defutura.
usq ad mortẽ tristis ẽ: & scit hunc
calicẽ ñ posse tͣnsire nisi biberit. Id̾o
nͥ bibã illũ. fiat uoluntas tua: sciens
in se consũmata passione metũ ca¬
licis tͣnsiturũ. qui nisi eũ bibisset
tͣnsire ñ posset. nec finis t̾roris nisi

Expanded text:
naret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognosceres. Non ergo sibi tristis fuit, neque sibi orat transire calicem, sed discipulis; ne in eos calix passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut a se tudinis significans consortium, sed non discernens sententiam sibi communis cum Patre voluntatis. Pro hominibus ergo vult transire calicem, per quem omnes t, ne deficiat fides ejus. Sciens ergo haec omnia post mortem suam desitura, usque ad mortem tristis est; et scit hunc calicem non posse transire, nisi biberit, ideo nisi bibam illum, fiat voluntas tua; sciens in se consummata passione metum calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi
Abbreviated transcription (Latin):
obuiã xp̃o. De qͣlitate luminarir̃
eniente aũ ad iudiciũ dño
in fortitudine & potestate
magna. sol & luna dicunt᷑ obscu¬
rari. ñ sui luminis pͥuatione. s
suꝑueniente maioris luminis cla¬
ritate. Uirtutes qͦq cȩloꝵ id est
angłi dicunt᷑ moueri. ñ metu¬

Expanded text:
e luminarium, eniente autem ad judicium Domino in fortitudine et potestate magna, sol et luna dicuntur obscurari, non sui luminis privatione, sed superveniente majoris luminis claritate. Virtutes quoque coelorum, id est, angeli, dicuntur mo
Abbreviated transcription (Latin):
aũ factũ fuerit celũ nouũ & t̾ra
noua. tc̃ erit lux lune sic̃ lux solis
testante ysaia. & lux solis septẽpli¬
cit̾. id ÷ sicut lux septẽ dierũ:
qr quantũ luxit sol in pͥma condi¬
tione septẽ dierũ ante pecc̾m pͥmi
hoĩs: tantũ lucebit post iudiciũ.
Minorata enĩ fuit lux solis ⁊ lunȩ
S tẽ recipiet sol mercedẽ sui laboris.
qr septẽplicit̾ lucebit : & tc̃ ñ erit
iucissitudo diei & noctis. s tm̃ die ᷤ.
ñ ⁊acharias. E erit dies una q̃
nota ẽ dño. ñ dies neq nox. & in

Expanded text:
autem factum fuerit coelum novum, et terra nova, tunc erit lux lunae sicut lux solis, testante Isaia, c. 30: Et lux solis septempliciter, id est, sicut lux septem dierum; quia quantum luxit sol in prima conditione septem dierum ante peccatum primi hominis, tantum lucebit post judicium. Minorata enim fuit lux solis et lunae, sed tunc recipiet sol mercedem sui laboris, quia septempliciter lucebit; et tunc non erit vicissitudo diei et noctis, sed tantum dies. Unde Zacharias, c. 14: Et erit dies una quae nota est Domino, non dies neque nox; et in
Abbreviated transcription (Latin):
ualle quȩ in lat̾e montis oliuieti ẽ¬
descensurꝰ sit dñs. ad udicium.
Qd friuolũ ẽ: qr ñ in t̾ra s in spa¬
cio huiꝰ aeris sedebit. contͣ locũ
montis oliueti ex qͦ ascendit: &
sic̃ ioħes crisostomꝰ dic̃. angłi defe¬
rent an eũ signũ crucis. Uñ in

Expanded text:
ontis Oliveti descensurus sit Dominus ad judicium, quod frivolum est, quia non in terra, sed in spatio hujus aeris sedebit contra locum montis Oliveti, ex quo ascendit. Et sicut Joannes Chrysostomus dicit: Angeli deferent ante eum signum crucis; unde in
Abbreviated transcription (Latin):
ad lucendũ ꝑ diẽ : nec splendor
lune illuminabit te: s erit tibi᷑
dñs in lucẽ sempit̾nã. S in his
u̾bis ñ negat solẽ & lunã t̃c luce¬
re: s significat his qͥ erunt ĩ et̾na
beatitudine nullũ lucis usum

Expanded text:
diem, nec splendor lunae illuminabit te; sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam. Sed his verbis non negat solem et lunam tunc lucere, sed significat his qui tunc erunt in aeterna beatitudine, nullum lucis usum
Abbreviated transcription (Latin):
liũ hoĩs fit corpoꝵ resurrectio.
Item. Iudicat & suscitat corpora
n pat̃ s filiꝰ scđm dispensationẽ
humanitatis. in qua minor est
eo qđ filiꝰ hominis. iudex. Ecce
scđm formã humanitatis dr̃ su
scitaturꝰ corpora & iudicaturus:
uidicaturꝰ aũ. quia illa forma
cunctis in iudicio apparebit: &
suscitaturꝰ. qr in eadẽ forma me¬
ritũ & causã nr̃e resurrectionis

Expanded text:
lium hominis, fit corporum resurrectio. Item: Judicat et suscitat corpora non Pater, sed Filius secundum dispensationem humanitatis, in qua minor Patreo quod est filius hominis, judex. Ecce secundum formam humanitatis dicitur suscitaturus corpora, et judicaturus. Judicaturus autem, quia illa forma cunctis in judicio apparebit; et suscitaturus, quia in eadem forma meritum et causam resurrectionis
Abbreviated transcription (Latin):
tã sapientiȩ: s anima quȩ illu¬
minat᷑ a lumine ȩt̾no. Licet gͥ
xp̃c potentia ditatis uiuificet
animas & suscitet corpora & ui¬
dicet: ñ ociose tam̃ & p̾t̾ ratio¬
nẽ ei scđm formã di tribuitur
iustificatio animarũ. & scđm
formã serui iudiciũ & resuscitatio¬
utant quidã dnm descensti

Expanded text:
ntiae, sed anima quae illuminatur a lumine aeterno. Licet ergo Christus potentia divinitatis vivificet animas, et suscitet corpora, et judicet, non otiose tamen et praeter rationem ei secundum formam Dei tribuitur vivificatio animarum, et secundum formam servi judicium et resuscitatioPutant quidam
Abbreviated transcription (Latin):
corporalẽ s & sp̃ualẽ: de qua
xia suꝑstitio. fornicatio ẽ. Dñs
dedit apło locũ monendi. ut
qͥ uolunt ñ dimittant. Potest
tam̃ licite dimitt̾e. Si enĩ forni¬
catio carnis detestanda ẽ in con¬
iuge÷ qͣntomagis fornicatio m̃tiᷤ

Expanded text:
oralem, sed et spiritualem, de qua xia superstitio, fornicatio est. Domidedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit non dimittat: potest tamen licite dimittere. Si enim fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornicatio mentis,
Abbreviated transcription (Latin):
De officiis sepulturȩ. cc luii.¬
e pompis uero exequiarũ:
dñi. Pompa funeris. agmina
exequiarũ. sũptuosa diligentia
p̃ciosa: oberit pio uilis. uł nulla.
Dreclaras exequias in conspectu
hominũ purpurato illi diuiti
exhibuit turba famuloꝵ: sed
multo clariores in ꝯspectu dm̃
ulceroso illi pauꝑi ministerũ
exhibuit angłoꝵ. qͥ eũ extulert̃
ñ in marmoreũ tumulũ. sed in
abrahȩ gremiũ. Sit tam̃ cura
mortuos sepeliendi & sepulchra
ꝯstruendi: qr hec in scripturis sc̃is
int̾ bona oꝑa deputata st̃. ñ solũ
in corporib patͥarcharũ alioꝵq
scõꝵ: s etiã in ipsiꝰ dñi corpore
qͥ ista fecerunt laudati st̃. Imple¬
ant gͥ hec homines erga suos of¬
ficia postremi muneris. & sui
humani lenim̾̃ta meroris: uerũ
illa que adiuuant sp̃s defunc̾¬

Expanded text:
De officiis sepulturae. DDe officiis sepulturae. De pompis vero exequiarum, cit: Pompa funeris, agmina exequiarum, sumptuosa diligentia pretiosa, oberit pio vilis, vel nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diviti exhibuit turba famulorum; sed multo clariores in conspectu Domini, ulceroso illi pauperi ministerium exhibuit angelorum, qui eum extulerunt non in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium. Sit tamen cura mortuos sepeliendi, et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt; nec solum insed etiam in ipsius Domini corpore qui ista fecerunt, laudati sunt. Impleant igitur homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus defunc
Abbreviated transcription (Latin):
ante mortẽ ut possint eis hec
utilia eẽ post mortẽ. Nã qͥ sine
fide oꝑante ꝑ dilectionẽ eiꝰ q
sacram̃tis de corpore exierunt.
frustͣ illis a suis huiꝰmodi pieta¬
tis officia ĩpendunt᷑: cuiꝰ dũ hic
e̾ent pignore caruert̾. ñ misccłi¬
am sibi thesaurizantes. s iram.
Non gͥ mortuis noua merita cõ¬
parant᷑. cũ ꝓeis aliqͥd boni ope-¬
rant᷑ sui : s eoꝵ p̾cedentib con¬
seq̃ntia ista reddunt᷑. Nã istam
quisq finiens uitã: nisi qͦd in ea
meruerit ñ pot̾it habere post eã.
Ecce quib & qualit̾ ꝓsint illa.
quȩ ꝓ defunctis freq̃ntat eccłia.
Mediocrit̾ malis suffragant᷑ ad
penȩ mitigationẽ: mediocriter
bonis ad plenã absolutionẽ: qui
ñ hñt tantȩ ꝑfectionis merita
ut ñ indigeant iuiuari ꝑ pauꝑes
quoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. qͦs sibi fecert̃
amicos de mãmona iniquitatis.
Crundã tanta ẽ ꝑfectio ut his
adiutoriis ñ indigeant: quales
cõm̾dari. ꝓ aliis defunctis orat᷑.

Expanded text:
nt eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide operante per dilectionem, ejusque sacramentis, de corpore exierunt, frustra illis a suis hujusmodi pietatis officia impenduntur; cujus, dum hic essent, pignore, caruerunt, non misericordiam sibi thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis aliquid boni operantur sui, sed eorum praecedentibus consequentia ista redduntur. Nam istam quisque fimens vitam, nisi quod in ea meruerit, non poterit habere post eam. Ecce quibus et qualiter prosunt illa quae pro defunctis frequentat Ecclesia. Mediocriter malis suffragantur ad poenae mitigationem; mediocriter bonis ad plenam absolutionem; qui non habent tantae perfectionis merita, ut non indigeant juvari per pauperes quorum est regnum coelorum, quos sibi fecerunt amicos de mammona iniquitatis; quorum tanta est perfectio, ut his adjutoriis non indigeant: quales commendari; pro aliis autem defunctis oratur. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
postea possent ꝓdesse meruerui.
Est enĩ quidã uiuendi modꝰ. nec
tã bonꝰ ut ñ requirat ista post
mortẽ: nec tam malus ut ei ñ
in bono ut ista ñ requirat: & est
rursus talis in malo ut nec his
ualeat cũ ex hac uita tͣnsierit
adiuuari. Q circa omne meritũ
cũ obierit apud dm̃ promereri.
Non gͥ ista quȩ ꝓidefunctis com¬
indandis freq̃ntat eccłia. illi apłi¬
cȩ sunt adu̾sa sententiȩ qua di¬
c̃tũ ẽ. om̃s astabimꝰ ante tͥbunal

Expanded text:
sint prodesse meruerunt. Est enim quidam vivendi modus nec tam bonus ut non requirat ista post mortem; nec tam malus ut ei ista in bono ut haec non requirat; et est rursus talis in malo ut nec habens valeat cum ab hac vita transierit adjuvari. Quocirca omne meritum cum obierit apud Deum prNon igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia illi apostolicae sunt adversa sententiae qua dictum est: Omnes enim astabimus ante tribunal
Abbreviated transcription (Latin):
gentib putaret aquã sñ spũ sco
ad salutẽ posse sufficere. De hoc
cũ baptizatos se dicerent iohanniᷤᷤ
baptismo: qͥ in aduenientis mu
ñ in suo baptizauit nomine. Isti
gͦ qui nec in xp̃i nomine nec eũ
fide sp̃s sci baptizati fuerant: ñ
potuerunt acciꝑe baptismi sacra

Expanded text:
gentibus putaret aquam sine Spiritu sancto ad salutem posse sufficere. De hoc cum baptizatos se dicerent baptismo Joannis, qui in advenientis Jesu, non in suo baptizavit nomine. Isti ergo, quia nec in Christi nomine, neque cum fide Spiritus sancti baptizati fuerant, non potuerunt accipere Baptismi s
Abbreviated transcription (Latin):
erat exteriꝰ lauantis: ñ inuisibilis
gr̃a dei interiꝰ oꝑantis. S tam̃ &
illa ioħis oꝑatio a do erat: & bap¬
bat᷑ quod ñ ag̾et homo. Si fuit¬
satis potest concedi ex eo sen¬
su quo legalia signa dicunt᷑ sacra¬
m̃ta. Signabat enĩ baptismꝰ ioħis
rem sacrã. scił baptismũ xp̃i: qui
non tantum est penitentiȩ. s
& remissionis peccatoꝵ. De for¬
ma baptismi iohannis. xui.¬

Expanded text:
erat exterius lavantis, non invisibilis gratia Dei interius operantis. Sed tamen et illa Joannis operatio a Deo erat, et bapbatur quod non ageret homo. Si satis potest concedi, ex eo sensu quo legalia signa dicuntur sacramenta. Significabat enim baptismus Joannis rem sacram, scilicet Baptismum Christi, qui non tantum est poenitentiae, sed et remissionis peccatorum. 6. De forma baptismi Joannis,
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ cognou̾it quod yeccatũ ẽ:
cito inueniat dm̃ ꝓpiciũ. In cog¬
noscendo augm̃tũ peccati. inue¬
niat cuiꝰ etatis fuerit: cuiꝰ sapien¬
tiȩ & ordinis. Immoret᷑ in singłis
istis: & sentiat modũ criminis
purgans lacrimis omnẽ qualitatẽ
uicii: defleat uirtutẽ qua interĩ
caruit. Dolendũ ẽ enĩ. ñ solũ qđ
peccauit: s quia se uirtute priua¬
uit. Defleat etiã. qm̃ offendens
in uno factꝰ ẽ omniũ reus. Ingratꝰ
enĩ extitit: qͥ plenꝰ uirtutib dm̃
omnino ñ timuit. In hoc enim
peccator quisq fit culpabilior.
qͦ est cdo acceptior. Ideo etiã adam
plus peccauit: qr om̃i bono abun¬
in uno factꝰ ẽ omniũ reus: qr oĩs
uirtꝰ patit᷑ detrim̃tũ ab uno uicio.
Donat se omnino in iuidicio & po¬
testate sacerdotis. nichil sui reser¬
uans sibi: ut omnia eo iubente
paratꝰ sit fac̾e ꝓ recipienda uita
animȩ. quȩ faceret ꝓ euitanda
corporis morte: & hoc cũ desid̾io

Expanded text:
ut cum cognoverit quod peccatum est, ut cum cognoverit quod peccatum est, cito inveniat Deum sibi propitium. In cognoscendo augmentum peccati, inveniat cujus aetatis fuerit, cujus sapientiae et ordinis. Immoretur in singulis istis, et sentiat modum criminis, purgans lacrymis omnem qualitatem vitii; defleat virtutem qua interim caruit. Dolendum est enim non solum quod peccavit, sed quia virtute se privavit. Defleat etiam quoniam offendens , factus est omnium reus. Ingratus enim exstitit, qui plenus virtutibus Deum omnino non timuit. In hoc enim quisque peccator fit culpabilior, quo est Deo acceptior. Ideo enim Adam plus peccavit, quia omni bono abunin uno factus est omnium reus, quia omnis virtus patitur detrimentum ab uno vitio. Ponat se omnino in judicio et potestate sacerdotis, nihil sui reservans sibi, ut omnia eo jubente paratus sit facere pro recipienda vita animae, quae faceret pro vitanda corporis morte; et hoc cum desiderio,
Abbreviated transcription (Latin):
titatẽ culpe sit qualitas & qͣnti¬
tas pene. Non enĩ par debet esse
fructꝰ boni oꝑis eiꝰ qui nichil uel
minꝰ peccauit: & eiꝰ qui grauiꝰ ceci¬
dit. Ideo discretio penitenti ual¬
de necessaria ẽ. ut illa agat quȩ¬
Consideret qualitatẽ cͥminis in
loco. in tẽpore. in ꝑseuerantia. in
uarietate ꝑsonȩ. & quali hoc fe¬
cerit tẽptatione. & in ipsiꝰ ueii
multiplici executione. Oportet
enĩ penitere fornicantẽ scđm ex¬
cellentiã sui status uel officii. uel
sodm modũ meretͥcis. & in modũ
oꝑis sui. & qualit̾ turpitudinẽ
egit: si in loco sacrato. si in tẽpore
orationi constituto ut st̃ festiui¬
tates & tẽpora ieunii. Consider&
rant̾. & qͣnta uictꝰ fuerit impug¬
natione. Sunt enĩ qui ñ solũ ñ
uincunt᷑. s ultͦ peccato se offertł
nec expectant tẽptationes. s pre¬
ueniunt uoluptatẽ: & ꝑtractet
secũ qͣ multiplici actione uicii
delectabilit̾ peccau̾it. Omnis ista
uarietas confitenda ẽ & deflenda.

Expanded text:
titatem culpae, sit qualitas et quantitas poenae. Non enim par debet esse fructus boni operis ejus qui nihil vel minus peccavit, et ejus qui gravius cecidit. Ideo discretio poenitenti valde necessaria est, ut illa gerat quConsideret qualitatem criminis, in loco, in tempore, in perseverantia, an varietate personae; et quali hoc fecerit tentatione, et in ipsius vitii multiplici executione. Oportet enim poenitere fornicantem secundum excellentiam sui status vel officii, et secundum modum meretricis, et in modum operis sui; et qualiter turpitudinem egerit, si in loco sacrato, si in tempore orationi constituto, ut sunt festivitates et tempora jejunii. Consideret t quanta victus fuerit impugnatione. Sunt enim qui non solum non vincuntur, sed ultro se peccato offerunt; nec expectant tentationem, sed praeveniunt voluptatem. Et pertractet secum quam multiplici actione vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Tunc enĩ accendunt᷑ luminara
& deportant᷑ ab eis: ñ ad effugan¬
das aeris tenebras. cũ sol eo tẽpore
rutilet: s ad signũ letitiȩ demon¬
strandũ: ut sub typo luminis cor¬
poralis illa lux ostendat᷑ de qua
dr̃. Erat lux uera: quȩ illuminat
omnẽ hominẽ uenientẽ in hune
mundũ. Ad acolitũ ꝑtinet ũpa¬
ratio luminariũ in sacrario. Ipse
cereũ portat: ipse urceolũ cũ uino
& aqua subgesta ꝓ eucharistia sub¬
aiaconis p̃parat. Ni cũ ordinant᷑.
cũ edocti fuerint ab ep̃o qualiter
in officio suo agere debeant: ab
archidiacono accipiunt candela¬
brũ cũ cereo & urceolũ uacuum.
Hoc officiũ dñs se habere testatur
dicens. Ego sũ lux mundi: qui se¬
quit᷑ me ñ ambulat intenebris.
Huiꝰ officii formã illi gerebant in
uet̾i testam̃to. qͥ lucernas candela¬
bri cõponebant: & accendebant
igne celesti ad illuminandas tene¬
bras aqͥlonares. De subdiaconib

Expanded text:
dum. Tunc enim accenduntur luminaria, et deportantur ab eis; non ad effugandas aeris tenebras, cum sol eo tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum: ut sub typo luminis corporalis illa lux ostendatur, de qua Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse urceolum cum vino et aqua suggesta, pro Eucharistia, subdiaconis praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urceolum vacuum. Hoc officium Dominus se habere testatur cum dicit: Ego sum lux mundi. Qui sequitur me, non ambulat in tenebris. Huius officii formam illi gerebant in Veteri testamento, qui lucernas candelabri componebant et accendebant igne celesti ad illuminandas tenebras aquilonares. Subdyaconi
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dñi: adiurantes ꝑ eũ ut egre¬
diat᷑ ab eis. fd exorcistã pertinet
exorcismos memorit̾ retinere: ma¬
nusq suꝑ inerguminos & cathe¬
cuminos in exorcizando ĩponere.
ex pellere de corde suo quẽ expellit
de corpore alleno: ne medicina
quã alii facit sibi ñ ꝓsit: & dicat᷑
ei. medice cura te ipsũ. Hi cum
ordinant᷑. accipiunt de manu ey
librũ exorcismoꝵ: & dr̃ eis. Fcciptr.¬
& babetote potestatẽ imponendi
manꝰ suꝑ merguminos ł cathecu¬
minos. Hoc officio usus ẽ dñs qñ
saliua sua tetigit aures & lingua
debere apire aures p̃cordioꝵ homi¬
nũ ad intelligendũ: & ora ad con¬
fitendũ: ut pulso demone. sp̃s sc̃s
uas suũ recipiat. Hoc etiã officio
usus ẽ dñs: cũ demoniacos multos
sanauit. Hic ordo a salomone uide¬
tur descendisse: qui quendã modlũ
exorcizandi inuenit. qͦ demones
adiurati ex obsessis corporib pelle¬
bant᷑. Huic officio mancipati exor
Si ego in beelzebub eicio demoniaᷤ

Expanded text:
nomen Domini, adjurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. ; et malignum expellere de corde suo, quem expellit de corpore alieno; ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura teipsum, Luc. 4. Hi, cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exorciset habetote potestatem imponendi manus super energumenos, vel catechumenos. Hoc officio usus est Dominus, quando saliva sua tetigit aures et linguam debere aperire aures praecordiorum hominum ad intelligendum, et ora ad confitendum, ut, pulso daemone, Spiritus sanctum vas suum recipiat. Hoc etiam officio usus est Christus, cum daemoniacos multos sanavit. Hic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur; huic officio mancipati exorcSi ego in Beelzebub ejicio daemonia,
Abbreviated transcription (Latin):
oratione facienda distinctio. Hec
enĩ male seruata intellectũ tur¬
bant : & alios ad risus ꝓuocant.
Aurib & cordi: consulere debet
uox lectoris. Hoc officiũ xp̃c im
aliis u̾bũ dei annuntiant. Hic
ordo formã & iniciũ a ꝓphetis
accspisse uidet᷑: qͥb dicit᷑. clama

Expanded text:
oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris. Hoc officium implevitaliis verbum Dei annuntiant. Hic ordo formam et initium a prophetis accepisse videtur; quibus dicitur Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ etiã ex parte ẽ ut sepe sci
docent. qr ex parte diligimꝰ nc̃ : &
ideo ipsa euacuabit᷑ in quantũ ex
parte ẽ. quia tollet᷑ imꝑfectio &
addet᷑ ꝑfectio: remanebit q ipsa
aucta & actus eiꝰ & modꝰ diligendi.
penitꝰ euacuabunt᷑: scĩa uͦ scđm¬
actum & modũ suũ qui nc̃ est. ñ
scdm sui ee̾ntiam tollet᷑. Ipsa enĩ
uirtꝰ scientiȩ remanebit: s alium
tenebit usũ & modũ. Si xp̃c ordinẽ¬

Expanded text:
te est, ut saepe sancti docent, quia ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex parte est, quia tolletur imperfectio et addetur perfectio. Remanebitque ipsa aucta, et actus ejus, et modus diligendi, penitus evacuabuntur. Scientia actum et modum suum, qui nunc est, non secundum sui essentiam tolletur. Ipsa enim virtus scientiae remanebit, sed alium tenebit usum et modum. 4. Si Chri
Abbreviated transcription (Latin):
aug̾ ostend̾ inquiens. Quia radix
eẽ ñ possunt: nisi una radicitus
euulsa fuerit. alia plantari ñ po¬
test: sine causa conat᷑ aliqͥs ramos
incidere si radicẽ ñ contendit euel¬
lere. Qͣre fides. spes scĩa dicunt᷑ eua¬
euari & ñ caritas. cũ & ipsa ex par

Expanded text:
Augustinus ostendit inquiens: Quia radixAugustinus ostendit inquiens: Quia radixe non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest. Sine causa conatur aliquis ramos incidere, si radicem non contendit evellere. 3. Quare fides et spes et scientia dicuntur evacuari, et non charitas, cum et ea ex par
Abbreviated transcription (Latin):
scłm quod dicunt᷑ scribi in libro
uite. & deleri. Det̾minatio autori¬
tatũ p̃dictarũ. Quod uͦ apłs ait
caritas nũꝗͣ excidit: nullatenꝰ pro
illis facit. Dignitatẽ enĩ caritatis
ostendens. dicit eam ñ excidere
qr hic & in futuro erit: s fides &
spes euacuabunt᷑. & scientia. Item
seri potest. ñ ad e̾entiã caritatis
refertur. s ad efficientiã: quia ñ
efficit caritas quȩ deserit᷑ hoĩem
uere beatũ nec ꝑducit ad uerũ
bonũ. Huic etiã fonti alieni. id ÷
damnandi ñ cõmunicant. scił
in fine: quia ñ ꝑseuerant. Pocest
tam̃ hoc & cet̾a que de caritate
dicta st̃ de ꝑfecta intelligi quã
soli ꝑfecti habent: quȩ semel ha¬
bita ñ amittit᷑. Exordia uͦ carita¬
sem̃ in t̾ra. & dormiat: & exurgat
sem̃ & germinet & crescat. & cet̾a.
Usi gͦ ꝑfecta caritas sic radicata ẽ
ut amitti nequeat. uł incipiens
tam̃ & ꝓuecta amitti pot̾. & sepe
amittit᷑: s dũ habet᷑ non sunt
habentẽ criminalit̾ peccare: quȩ

Expanded text:
scribi in libro vitae et deleri. 2. Determinatio auctoritatum praedictarum. Quod vero Apostolus ait: Charitas nunquam excidit, nullatenus pro illis facit. Dignitatem enim charitatis ostendens, dicit eam non excidere, quia hic et in futuro erit; sed fides et spes evacuabuntur, et scientia. Item deseri potest, non ad essentiam charitatis refertur, sed ad eefficit charitas quae deseritur, hominem vere beatum, nec perducit ad verum bonum. Huic etiam fonti alieni, id est, damandi non communicant, scilicet in fine, quia non perseverant. Potest tamen hoc et caetera quae de charitate dicta sunt, de perfecta intelligi, quam soli perfecti habent, quae semel habita non amittitur. Exordia vero charitasemen in terra et dormiat, et exurgat semen et germinet, et crescat, etc. Si ergo perfecta charitas sic radicata est, ut amitti nequeat, incipiens tamen et provecta amitti potest, et saepe amittitur; sed dum habetur, non sinit habentem criminaliter peccare. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
in his uͦ ꝑ quas scĩtatis uirtꝰ osten¬
ditur. ut exhibitione miraculoꝵ
aliq̃n adest. aliqñ se subtͣhit. Item
dent᷑: qđ caritas semel habita ñ
amittat᷑. Ideo quidã in p̾taxatã
ꝓsiliunt audaciã. dicentes caritatẽ
a ddamnandis ñ haberi: nͨ a quoꝗͣ
habitã posse amitti: qͦs ratio uin¬
cit & autoritas. Quidã enĩ adtẽpꝰ
st̃ boni qui postea funt mali: &
e conuiso. Unde qͥrundã nomina
xp̃c dicit scripta in libro uite. qui
tam̃ postea abierunt retro: s scͥpta

Expanded text:
In his vero per quas sanctitatis virtus ostenIn his vero per quas sanctitatis virtus ostenditur, ut in exhibitione miraculorum, aliquando adest, aliquando se subtrahit. Item dentur quod charitas semel habita non amittatur. Ideo quidam in praetaxatam prosilierunt audaciam, dicentes charitatem a damnandis non haberi, nec a quoquam habitam posse amitti; quos ratio vincit et auctoritas. Quidam enim ad tempus sunt boni, qui postea fiunt maliet e converso. Unde quorumdam nomina Christus dicit scripta in libro vitae, qui tamen postea
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut mors dilectio. Uirtuti enĩ mor¬
tis dilectio cõparat᷑: quia nimirũ
m̃tẽ quã semel ceꝑit. a dilec̃tione
mundi funditꝰ occidit. Itẽ aug̃ suꝑ¬
epłam ioħ̃is. Unctio inuisibilis ca
dix illi erit: que ardente sole are¬
scere ñ potest: nutrit᷑ calore solis
agnoscendi signũ fuerit: qđ suꝑ
eũ descenderit & manserit sp̃s.
Quid magni ẽ filio cłi. qđ in ipso ma¬
nere sp̃s astruit᷑ : Notandũ q qdđ
secedat. Manet enĩ apud eos. ut
bonis infistant actib: recedit uͦ
ad tempꝰ. ne semꝑ infirmos curandi.
mortuos suscitandi. demones eici¬
endi uł etiã ꝓphetandi habeant
facultatẽ. Manet gͦ semꝑ ut pos¬
sint habere uirtutes. ut mirabilit̾
ipsi uiuant: uenit ad tempꝰ ut etiã
aliis ꝑ miraculoꝵ signa qualeᷤᷤ sint
intꝰ effulgeant. Item gͥg̃ sr̃ iezecħ.
In scoꝵ cordib scãm quasciã uirtuteᷤᷤ
semꝑ manet sp̃s: scđm quasdã re¬
cessurꝰ uenit. & uenturꝰ recedit. In

Expanded text:
 ut mors dilectio . Virtuti enim mortis dilectio comparatur, quia sine dubio mentem, quam semel coeperit, a dilectione mundi funditus occidit. Tales nobis. Unctio invisibilis chadix illi erit, quamvis ardente sole arescere agnoscendi signum fuerit, quod super eum descenderit et manserit Spiritus. Quid magni est Filio Dei quod in ipso manere Spiritus astruatur? Notandum quod secedat. Manet autem apud eos, ut bonis insistant actibus; recedit vero ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuos suscitandi, daemones ejiciendi, vel etiam prophetizandi habeant facultatem. Manet ergo semper, ut possint habere virtutes, ut mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Item Gregor.In sanctorum cordibus secundum quasdam virtutes semper manet Spiritus, secundum quasdam recessurus venit, et venturus recedit. In
Abbreviated transcription (Latin):
qͦͥ quidẽ se debet omnis fidelis ex¬
tendere & humanũ animũ ad hc̃
affectũ orando dnm secũ q agendo
luctando q ꝑduc̃e: tam̃ qr hoc tã¬
magnũ bonũ bonũ tantȩ multitu¬
dinis ñ ẽ quantã credimꝰ ex audiri
sponsionis huiꝰ implent᷑ si homo qͥ
ñdũ ita ꝓfecit ut etiã diligat ini¬
micũ. tam̃ qñ rogatur ab homine
qͥ peccauit in eũ ut ei dimittat. di¬
mittit ex corde. qͥ etiã sibi roganti
rogat hominẽ in quẽ peccauit. si
pecco suo mouet᷑ ut roget. non est
adhuc deputandꝰ inimicꝰ: ut eũ di¬
lig̾e sit difficile sicut erat qñ exerce¬

Expanded text:
 quo se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum orando Deum et secum agendo luctandoque perducere; tamen quia hoc magnum bonum tantae multitudinis non est quantum nos creamus exaudiri sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit ut etiam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum ut ei dimittat, dimittit ex corde, qui etiam sibi roganti uicumque vero rogat hominem in quem peccavit, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut erat qua
Abbreviated transcription (Latin):
ic solet queri qͥd potiꝰ sit pluriᷤᷤ¬
q meriti: dilig̾e amicos. an dilige
inimicos. S hec cõparatio ĩplicita
ẽ. Si enĩ conferat᷑ dilectio amicoꝵ
tantũ. dilectioni amicoꝵ & inimi
amicũ & inimicũ. quid hoꝵ potiꝰ
sit. querat᷑. obscura ẽ responsio:
qr de motu m̃itis agit᷑. de qͦ ñ ẽ nob
facile udiciũ an unus & idẽ motꝰ
sit erga amicũ & inimicũ. s erga
amicũ intensior: an duo. unꝰ erga
inimicũ. qui dr̃ difficilior. alt̾ erga
amicũ qͥ uidet᷑ feruentior: nec in¬
congrue putat᷑ melior ille qͥ est
feruentior: uł si unꝰ idẽ q est. ibi
potior ubi ẽ ardentior. ñ imꝓbe

Expanded text:
ic solet quaeri quid potius sit plurisque meriti, diligere amicos, an diligere inimicos. Sed haec comparatio implicita est. Si enim conferatur dilectio amicorum tantum dilectioni amicorum et etiamicum et inimicum, quid horum prius sit quaeratur, obscura est responsio, quia de motu mentis agitur, de quo non est nobis facile judicium, an unus et idem motus sit erga amicum et inimicum, sed erga amicum intensior; an duo, unus erga inimicum, qui dicitur difficilior, alter erga amicum, qui videtur ferventior; nec incongrue putatur melior qui est ferventior. Vel si unus idemque est, idem potior ubi est ardentior, non improbe
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ sponsionẽ dicit a multis ĩpleri:
qͥ nondũ diligunt inimicos. Ait
enĩ sic. Magnũ ẽ erga eũ qui tibi
ficũ: illud multo grandiꝰ & mag¬
nificentissimȩ bonitatis ẽ. ut tuũ
qͦq inimicũ diligas: & ei qͥ tͥ malũ
uult. & si potest. facit. tu semper
bonũ uelis facias q qͦd possis. au¬

Expanded text:
enim sponsionem dicit a multis impleri, qui nondum diligunt inimicos. Ait enim sic: Magnum est, erga eum qui tibi eficum; illud multo grandinificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu semper bonum velis faciasque quod possis, au
Abbreviated transcription (Latin):
me positũ de ꝑfecta caritate dic̃¬
tũ intelligit᷑. quȩ tm̃ est ꝑfectoꝵ:
qui ñ solũ amicos s etiã in imicos
ꝑfecte diligunt. eis q bñ faciunt.
Quȩ ꝑfectio dilectionis ñ ẽ tante
multitudinis qͣnta exaudit᷑ in
or̃one dñica: & hoc reuera grande
ẽ & eximiȩ bonitatis. scił ꝑfecte
diligere inumnicũ. Ita & cum dicit
ĩpleri u̾ba illiꝰ sponsionis ab hoĩe
qui ñ ita ꝓfecit ut diligat inimi¬
cũ: de dilectione ꝑfecta accipien¬
dũ qͥđ quidã asserunt caritatem
semel habitã ab aliquo ñ posse ex¬
cidere. nullũ q cdamnandũ hanc
aliqñ habentẽ: qͥ hanc tͣditionem
subditis muniunt testimoniis.
Aug̃ etiã inqͥt. Caritas quȩ deseri
potest. nũquã uera fuit. Itẽ. Cari¬
tas ẽ fons ꝓpriꝰ & singulariᷤ bonoꝵ
cui ñ cõmunicat alienꝰ. Aliem st̃
om̃s: qͥ audituri st̃ ñ noui uos. De
cõmunicet tͥ. Si aũ alieni sunt qͥ

Expanded text:
me positum, de perfecta charitate dicme positum, de perfecta charitate dictum intelligitur, quae tantum est perfectorum; qui non solum amicos, sed etiam iniaciunt. Quae perfectio dilectionis non est tantae multitudinis, quanta exauditur in oratione Dominica, et hoc revera grande est et eximiae bonitatis, perfecte diligere inimicum. Ita et cum dicit impleri verba illius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiendum, quod quidam asserunt charitatem semel habitam ab aliquo non posse excidere, nullumque damnandum hanc aliquando habere; qui hanc traditionem subditis muniunt testimoniis. August. etiam inquit: Charitas quae deseri potest, nunquam vera fuit. Item: Charitas est fons proprius et singularis bonorum, cui non communicat alienus. Alieni sunt omnes qui audituri sunt: Non novi vos . De communicet tibi. Si autem alieni sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi qđ alicui a do dimittunt᷑
pecc̃a ñ diligenti inimicũ: si tam̃
fr̃i roganti qͥ in se peccauit dimittit.
S cũ pec̃ca ñ dimittant᷑ alicui adul¬
to nͥ caritatẽ habeat: sequit᷑ ut
caritatẽ habeat qͥ ñ diligit ini¬
micũ. Qͦmͦ gͦ nomine ꝓximi oĩs
hõ intelligit᷑ in illo mandato:
omnis homo ꝓcimꝰ ẽ: tc̃ etiã inimi¬
cus. Precipim᷑ gͦ & inimicos dilig̾e
U quia illud p̃ceptũ generale est:
om̃ib p̃cipit᷑ om̃s homines dilig̾e
etiã inimicos. Quidã qͦd hic dicit᷑
simplicit̾ tenere uolentes illud p̃¬
ceptũ det̾minant. dicentes illic
ꝑfectis dari in p̃ceptũ diligere
omnẽ hominẽ. & inimicũ: in io¬
rib uͦ in consiliũ: in p̃ceptũ uͦ
eos dilig̾e qui nichil mali fecert̃
eis. & inimicos ñ odire. S meliꝰ ẽ
ut intelligat᷑ omnib illo man-¬
inimicos: cui sensui attestantur
suꝑiꝰ posite autoritates & aliȩ
multe. Illud uͦ augustini nouussi¬

Expanded text:
intelligi quod alicui a Deo dimittuntur peccata non diligenti inimicum, si tamen fratri roganti qui in se peccavit, dimittit. Sed cum peccata non dimittantur alicui adulto, nisi charitatem habeat, sequitur ut charitatem habeat qui non diligit inimicum. Quomodo ergo nomine proximi omnis homo intelligitur in illo momnis homo proximus est, tunc et inimicus; praecipimur ergo et inimicos diligere. Et quia illud praeceptum generale est omnibus, praecipitur omnes homines diligere, etiam inimicos. Quidam quod hic dicitur simpliciter tenere volentes, illud praeceptum determinant, dicentes illic perfectis dari in praeceptum diligere omnem hominem, etiam inimicum; minoribus vero in consilium. In praeceptum vero, eos diligere qui nihil mali fece inimicos non odire. Sed melius est ut intelligatur omnibus illo maninimicos; cui sensui attestantur superius positae auctoritates, et aliae multae. Illud vero August. novissi
Abbreviated transcription (Latin):
scił maioris uirtutis ẽẽ dilig̾e mi¬
micũ & bñfacere ei: ꝗͣ illũ qͥ nichil
mali nob̃ fecit. uel amicũ. Quod
si qͥs concedere simplicit̾ uoluerit.
dicens. intensiꝰ diligit᷑ amicꝰ ꝗͣ mi¬
micꝰ. & ideo illud potiꝰ isto. det̾mi¬
net ista scđm p̃missã intelligentiã
dicens ibi cõparationẽ factã inter
dilectionẽ qua tm̃ diligit᷑ amicꝰ. &¬

Expanded text:
e diligere inimicum et benefacere ei, quam illum qui nihil mali fecit nobis, vel amicum. Quod si quis concedere simpliciter noluerit, dicens: Intensius diligitur amicus quam inimicus, et ideo illud potius isto, determinet ista secundum praemissam intelligentiam, dicens ibi comparationem factam inter dilectionem qua diligitur
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. ut tͥ exꝓbret: dicito do qui
curat ea. Nec enĩ si ñ dixeris igno¬
rat ea. Cũ faciebas ea presto erat:
cũ admitt̾es ea cognou̾at. Nũqͥd¬
a te uult ea cognoscere : Peccare
enĩ ñ erubuisti: & confiteri erube¬
scis : Dicito in hac uita: ut in alia
requiẽ habeas. Dicito ingemiscenᷤ
& lacͥmans. In codice scripta sunt
pecc̃a tua. Spongia peccatoꝵ tuoꝵ
quoꝵ peccata humanã notitiam
latent ñ ab ipsis confessa nec ab
aliis publicata. si ea confiteri uel
em̃dare noluerint: dm̃ quẽ hñt
testẽ ipsũ & habituri st̃ punitorẽ.¬

Expanded text:
tuo, ut tibi exprobret. Dicito Deo, qui tuo, ut tibi exprobret. Dicito Deo, qui curat ea. Nec enim si illi non dixeris, ignorat ea: cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres ea, cognoverat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua. Spongia peccatorum quorum peccata humanam notitiam latent, nec ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata, si ea confiteri aut emendare noluerint, Deum, quem habent testem, ipsum habituri sunt et ultorem.
Abbreviated transcription (Latin):
Si sufficit soli d̾o ꝯfiteri. xciii.¬
am secundũ questionis articulũ
inspiciamꝰ. scił utrũ sufficiat pec¬
cata confiteri soli do: an oporteat
confiteri sac̾doti. Quibusdã uisũ
ẽ sufficere si soli d̾o fiat confessio
ei Non inuenio qͥd dix̾it: inuenio¬
qd fleuerit. Lacrimas eiꝰ lego: sa¬
ñ potest: abliu pot̾. Lauant lacri¬
me delictũ: qͦd uoce pudor ẽ con¬
fiteri. & ueniȩ fletꝰ consulit & ue¬
recundiȩ. Hoc idẽ etiã maximꝰ
in publicũ. neq apud alios te
accuses: s obedire te uolo ꝓphetȩ
dicenti. Reuela uiã tuã ante dm̃.
Ergo tua confitere pecc̃a apud
uerũ iudicẽ cũ oratione: delicta
tua ꝓnuntia ñ lingua s conscĩȩ
tuȩ memoria: & tũ demũ spera te
cata tua in m̃te continue: nũquã
malũ adũsus ꝓximũ in corde tene¬
bis. Idem. Peccata tua dicito: ut
deleas illa. S si confunderis alicuz
dicere: dicito ea cotidie in aĩa tua.
Non dico ut confitearis ea conseruo

Expanded text:
Si sufficit soli Deo confiteri. Jam secundum quaestionis articulum inspiciamus, scilicet, utrum sufficiat peccata confiteri soli Deo, an oporteat confiteri sacerdoti. Quibusdam visum est sufficere, si soli Deo fiat confessio ei; non invenio quid dixquod fleuerit. lacrimas eius lego, san potest ablui potest. lauent lacrimae delictum. quod uoce pudor est confiteri. et ueniae fletus consulunt et uerein publicum, neque apud alios te accuses; sed obedire te volo Prophetae dicenti: Revela Deo vitam tuam. Ante Deum ergo tua confitere peccata, apud verum judicem cum oratione delicta tua pronuntia, non lingua, sed conscientiae tuae memoria; et tunc demum spera te cata tua in mente continue, nunquam malum adversus proximum in corde tuo tenebis. Idem: Peccata tua quotidie dicito, ut deleas illa. Sed si confunderis alicui dicere, dicito ea quotidie in animo tuo; non dico ut confitearis ea conservo
Abbreviated transcription (Latin):
sexu ꝑmittimꝰ ex ꝓpinqͥtate sui
sanguinis ł uxoris usq in septim̃
gen̾ationis gradũ uxorẽ ducere
ł incesti macula copulari: qr sic̃
carnis unitatẽ. Item gg̃. De af¬
finitete ꝯsanguinitatis ꝑ gradꝰ
cognationis placuit usq ad .xiiͣ.
gen̾ationẽ obseruare. Nam &
hereditas rerũ ꝑ legales instrum̃¬
toꝵ diffinitiones sanccita: usq
ad septimũ gradũ heredũ ꝓten¬
dit successionẽ. Non enĩ eis succe¬
derent: nisi de ꝓpagine cognati¬
onis deberet᷑. His autorib insimi¬
atur & quȩ sit affinitas: & usq
ad quẽ gradũ sit obseruanda:
scił usq ad septimũ. De uariis tra-¬
ed aliĩ uident᷑ concedere in
qͥnta gen̾atione int̾ affines
si contͣctũ fuerit ñ separari. Ait

Expanded text:
sexu permittimus ex propinquitate sui sexu permittimus ex propinquitate sui sanguinis vel uxoris, usque septimum generis gradum, uxorem ducere vel incesti macula copulari. Praeterecarnis unitatem. SEXTUM. Efinitate consanguinitatis per gradus cognationis placuit usque ad septimam generationem observare. Nam et haereditas rerum per legales instrumentorum definitiones sancita, usque ad septimum gradum haeredum protendit successionem. Non enim eis succederent, nisi de propagine cognationis deberetur. His auctoritatibus insinuatur, et quae sit affinitas, et usque ad quem gradum sit observanda, scilicet usque ad septimum. 2. Variae traed alii videntur concedere in quinta generatione inter affines si contractum fuerit, non separari. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
unc de affinitate ccxxuiii.
Porro de affinitate quã dicitis
þarentelã ẽẽ. quȩ ad uirum ex
parte uxoris seu quȩ ex parte
uiri ad uxorẽ ꝑtinet. manifesta
ratio ẽ: qr si scđm diuinã senten¬
tiã ego & uxor mea sumꝰ una caro.
ꝓfecto mͥ & illi mea suaq paret¬
tela ꝓpinquitas una efficitur.
Qcirca ego & soror uxoris meȩ in
uͦ tercio: id q utrimq in cȩt̾is
agendũ ẽ successionib. Uxorẽ uͦ
ꝓpinqui cuiꝰcũq gradꝰ sit ita me
oportet attendere: quẽ ad modũ
ipsiꝰ qͦq gradus aliqua femina
ꝓprie ꝓpinqͥtatis sit. Qͦd nimirũ
uxori meȩ de ꝓpinqͥtate uiri sui
in cunctis cognationis gradib
ꝯuenit obseruare. Qͥu aliorsũ
sentiunt: antixp̃i st̃. Itẽ uiliꝰ p̃p
Equalit̾ uir diungat᷑ ꝯsanguine¬
is ꝓpriis. & osanguineis uxoris.
Itẽ ysidorꝰ. Sane ꝯsangunitas y sid̾.¬
quȩ in ꝓprio uiro conseruanda ẽ
etiã in uxoris parentela de lege
tela. Itẽ uiliꝰ p̃p. Nullũ in utroq

Expanded text:
unc de affinitate videndum e: Porro, de affinitate, quam dicitis parentelam esse, quae ad virum ex parte uxoris, seu quae ex parte viri ad uxorem pertinet, manifesta ratio est: quia si secundum divinam sententiam ego et uxor mea sumus una caro, profecto mihi et illi mea suaque parentela propinquitas una efficitur. Quocirca ego et soror uxoris meae, in in tertio. Idque utrinque in caeteris agendum est successionibus. Uxorem vero propinqui cujuscumque gradus sit, ita me oportet attendere, quemadmodum ipsius quoque gradus aliqua femina propriae propinquitatis sit. Quod nimirum uxori meae de propinquitate viri sui in cunctis cognationis gradibus convenit observare. Qui vero aliorsum sentiunt, antichristi sunt. Item Julius papequaliter vir conjungatur consanguineis propriis et consanguineis uxoris; item Isidorus: « Sane consanguinitas, quae in proprio viro conservanda est, etiam in uxoris parentela de lege tela. » Item Julius papa: « Nullam ex utroque
Abbreviated transcription (Latin):
mere querit. Ubi uͦ suꝑbia regnat
ł ypocrisis: humilitas locũ ñ ht̃.
Sine humilitate uͦ: alicui ueniã
sꝑare ñ licet. Ubi gͦ ẽ taciturnita
confessionis: ñ ẽ fpanda uenia
criminis. Iam certissime liquet
ꝗͣ sit detestabile peccati silentiũ:

Expanded text:
imere quaerit. Ubi ergo superbia regnat imere quaerit. Ubi ergo superbia regnat et hypocrisis, humilitas locum non habet. Sine humilitate vero alicui veniam sperare non licet. Ubi est ergo taciturnitas confessionis, non est speranda venia cquam sit detestabile peccati silentium,