comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
transgredientes legis nr̃e manda¬
ta: ut eamus alia uia. Et ut ces¬
sauit loqui uerba hec: accessit
quidã iudeus in omniũ oculis
sacrificare ydolis suꝑ aram in
ciuitate modin. secundũ iussũ
regis. Et uidit mathathias: et
doluit. Q contremuer̃ renes eius:
et accensus est furor eiꝰ sed̾m iudi¬
cium legis. Et insiliens: trucida¬
uit eum suꝑ aram. Sed ⁊ uirum
quẽ miserat rex antiochus. qui
cogebat immolari occidit in ip¬
so tempore: ⁊ aram destruxit. Et
zelatus est legẽ: sicut fecit finees
zambri filio salomi. E exclama-¬
uit mathathias uoce magna: di¬
cens. Omĩs qui zelum habet le¬
gis statuens testam̃tum: exeat
post me. Et fugit ipse ⁊ filii eiꝰ
in montes: ⁊ reliquerunt quecũq
habebant in ciuitate.
unc descenderunt multi que¬
rentes iudicium ⁊ iusticiam
in desertum: ut sederent ibi ip¬
si ⁊ filii eoꝵ. ⁊ mulieres eoꝵ. et
pecora eoꝵ : q̃m indurauerunt
suꝑ eos mala. Et renunciatũ est
uiris regis ⁊ exercitui qui erat

Expanded text:
dientes legis nostrae mandata ut eamus altera via et ut cessavit loqui verba haec accessit quidam Iudaeus in omnium oculis sacrificare idolis super aram in civitate Modin secundum iussum regis et vidit Matthathias et doluit et contremuerunt renes eius et ascendit furor eius secundum iudicium legis et insiliens trucidavit eum super aram sed et virum quem miserat rex Antiochus qui cogebat immolari occidit in ipso tempore et aram destruxit et zelatus est legem sicut fecit Finees Zambri filio Salomi et exclamavit Matthathias voce magna dicens omnis qui zelum habet legis statuens testamentum exeat post me et fugit ipse et filii eius in montes et reliquerunt quaecumque habebant in civitate tunc descenderunt multi quaerentes iudicium et iustitiam in desertum ut sederent ibi ipsi et filii eorum et mulieres eorum et pecora eorum quoniam induraverunt super eos mala et renuntiatum est viris regis et exercitui qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ post duos annos dierũ: misit
rex principem tributoꝵ in ciuita¬
tes iuda. Et uenit in ierlm cum
ei. Et irruit suꝑ ciuitatẽ repen¬
te : et ꝑcussit eam plaga: ⁊ ꝑdidit
ppłm multũ ex isrl̃. Et accepit
spolia ciuitatis: ⁊ succendit eam
igni. Q destruxit domos eius: et
muros eiꝰ in circuitu. Et capti¬
uas duxer̃ mulieres ⁊ natos: et
pecora possederunt. Et edificauer̃
ciuitatem dauid muris magnis
et firmis. ⁊ turribus firmis: et
facta est illis in arcem. R posuer̃
illic gentẽ peccatoꝵ uiros iniqͦs:
et conualuer̃ in ea. Et posueruis
arma ⁊ escas: ⁊ congregauerunt
spolia ierłm ⁊ repofuerunt illie:
et facti sunt in laqueũ magnum:
Et factum ẽ hoc ad insidias sanc¬
tificationi: ⁊ in diabolum malũ
in ifrł̃. ¶ Et effuderunt sangui¬
nem innocentẽ ꝑ circuitũ sancti¬
ficationis: ⁊ contaminauer̃ scĩfica¬

Expanded text:
 Post duos autem annos misit rex principem tributorum in civitates Juda, et venit Hierusalem, cum ei et inruit super civitatem repente et percussit eam plaga et perdidit populum multum ex Israhel et accepit spolia civitatis et succendit eam igni et destruxit domos eius et muros eius in circuitu et captivas duxerunt mulieres et natos et pecora possederunt et aedificaverunt civitatem David muro magno et firmo et turribus firmis et facta est illis in arcem et posuerunt illic gentem peccatorum viros iniquos et convaluerunt in ea et posuerunt arma et escas et congregaverunt spolia Hierusalem et reposuerunt illic et facti sunt in laqueum magnum et factum est hoc ad insidias sanctificationi et in diabolum malum in Israhel et effuderunt sanguinem innocentem per circuitum sanctificationis et contaminaver
Abbreviated transcription (Latin):
terre: et ꝓhiberent holocausta ⁊
sacrificia ⁊ placationes fieri in
templo dei: ⁊ ꝓhiberent celebra¬
ri sabbatum ⁊ dies sollemnes: et
et ydola: et immolari carnes fu¬
illas. ⁊ pecora communia: ⁊ re¬
linquere filios suos incircũcisos:
et coinquinari animas eoꝵ in om¬
nibus immundiciis ⁊ abomina¬
tionibꝰ: ita ut obliuiscerent᷑ legẽ:
et immutarent om̃s iustificatio

Expanded text:
terrae et prohiberent holocausta et sacrificia et placationes fieri in templo Dei et prohiberent celebrari sabbatum et dies sollemnes et cet templa et idola et immolari carnes suillas et pecora communia et relinquere filios suos incircumcisos et coinquinari animas eorum in omnibus inmundis et abominationibus ita ut obliviscerentur legem et inmutarent omnes iusti
Abbreviated transcription (Latin):
post quam ꝑcussit alexander phili-¬
ppi rex macedo qui primus regna¬
uit in grecia. egressus de terra ce-¬
thim. darium regẽ ꝑsarum ⁊ me
doꝵ: constituit prelia multa. Et
obtinuit omnium munitiones: et
interfecit reges terre. Et ꝑtransiit
usq ad fines terre: accepit spolia
multitudinis gentiũ: ⁊ siluit terra

Expanded text:
postquam percussisset Alexander Philippi Macedo, qui primus regnavit in Graecia, egressus de terra Cethim, Darium regem Persarum atque Medorum, constituit praelia multa, et obtinuit omnium munitiones et interfecit reges terrae et pertransiit usque ad fines terrae, et accepit spolia multitudinis gent
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Et edificauer̃ gimnasiũ in
ierusolimis secundũ legitima natio¬
nun: ⁊ fecerunt sibi p̃pucia. Et re¬
cesserunt a testamento sancto: et
iuncti sunt nationibꝰ: ⁊ uenundati
sunt ut facerent mala. ¶ Et para¬
tum est regnum in conspectu antio¬
chi. Et cepit regnare in terra egyp¬
ti: ut regnaret suꝑ duo regna. Et
intrauit in egyptum cum turba
graui: ⁊ in curribꝰ ⁊ elefantis. et
equitibꝰ ⁊ copiosa nauium multitu¬
dine. Q constituit bellum aduersus
ptolomeum regẽ egypti. Et ueritus
est ptolomeus a facie eiꝰ ⁊ fugit:⁊
ceciderunt uulnerati multi. Et
comprehendit cuutates munitas
in t̾ra egypti: ⁊ accepit spolia terre¬
antiochus post quã ꝑcussit egy-¬
ptum. in centesimo ⁊ quadragesimo
et tercio anno: et ascendit ad ifrl̃:
Et ascendit iertisolimã in multitu¬
dine graui: ⁊ intrauit in sanctifi¬
cationẽ cum suꝑbia. Et accepit

Expanded text:
gymnasium in Hierosolymis secundum leges nationum et fecerunt sibi praeputia et recesserunt a testamento sancto et iuncti sunt nationibus et venundati sunt ut facerent malum et paratum est regnum in conspectu Antiochi et coepit regnare in terra Aegypti ut regnaret super duo regna et intravit in Aegyptum in multitudine gravi in curribus et elefantis et equitibus et copiosa navium multitudine et constituit bellum adversus Ptolomeum regem Aegypti et veritus est Ptolomeus a facie eius et fugit et ceciderunt vulnerati multi et conprehendit civitates munitas in terra Aegypti et accepit spolia terraAntiochus postquam percussit Aegyptum in centesimo et quadragesimo et tertio anno et ascendit ad Israhel et ascendit Hierosolymis in multitudine gravi et intravit in sanctificationem cum
Abbreviated transcription (Latin):
templi coronis aureis. ⁊ scutulis:
et dedicauer̃ portas ⁊ pastoforia.
et imposuer̃ eis ianuas. Qfacta
est leticia in ppło magna ualde
et auersum est obꝓbrium gentiũ:
Et statuit iudas ⁊ fres eus et
uniuersa eccła isrl̃. ut agat᷑ dies
dedicationis altaris in temporibꝰ
sus. ab anno in annum ꝑ dies
octo: a quinta ⁊ uicesima die
mensis casleu. cum leticia ⁊ gau

Expanded text:
templi coronis aureis et scutulis templi coronis aureis et scutulis et dedicaverunt portas et pastoforia et inposuerunt eis ianuas et facta est laetitia in populo magna valde et aversum est obprobrium gentium et statuit Iudas et fratres eius et universa ecclesia Israhel ut agatur dies dedicationis alsuis, ab anno in annum per dies octo, a quinta, & vigesima die mensis Casleu, cum laetitia, & gau
Abbreviated transcription (Latin):
edificauerunt sc̃a.⁊ que intra do¬
num intrinsecus: ⁊ edem ⁊ atria
sc̃ĩficauerunt. Et fecerunt uasa
sca noua. Et intulerunt cadela¬
brum. ⁊ altare incensoꝵ. ⁊ mensã.
in templũ. Et incensum posuer̾t
suꝑ altare: ⁊ accenderunt lucer¬
nas que suꝑ candelabrũ erant.⁊
lucebant in templo. Posuerunt
suꝑ mensam panes: ⁊ appenderuis
uela: ⁊ consũmauerunt omnia
oꝑa que fecerant. Et ante matu¬
tinum surrexerunt quinta ⁊ ui¬
cesima die mensis nonr. Hie men¬
sis casleu centesimi quadragesi¬
m octaui anni: ⁊ obtulerunt
sacrificium scd̃m legem suꝑ alta¬
re holocaustoꝵ nouum quod fe¬
cerant. Secundũ tempus ⁊ sed̾m
diem in qua contaminauerunt
illud gentes. in ipsa renouatũ ẽ:
in canticis. ⁊ cytharis. ⁊cinaris.
et cymbalis. Et cecidit omĩs ppłs¬
dixerunt in celum eũ qui ꝓsꝑa¬
uit eis. ¶ Et fecer̃ dedicationem
altaris diebꝰ octo: ⁊ obtulerunt
holocausta cũ leticia ⁊ salutaria
laudis. Et ornauerunt faciem

Expanded text:
erunt sancta, et quae intra domus intrinsecus, et aedem, et atria sanctificaverunt. Et fecerunt vasa sacra nova, et intulerunt candelabrum et altare incensorum, et mensam in templo, et incensum posuerunt super altare, et accenderunt lucernas quae super candelabrum erant, et lucebant in templo. Et posuerunt super mensam panes et adpenderunt vela et consummaverunt omnia opera quae fecerunt et ante matutinum surrexerunt quinta et vicesima mensis noni hic mensis casleu centesimi quadragesimi octavi anni et obtulerunt sacrificium secundum legem super altare holocaustorum novum quod fecerunt secundum tempus et secundum diem in qua contaminaverunt illud gentes in ipsa renovatum est in canticis et citharis et cinyris et cymbalis et cecidit omnis populdixerunt in caelum ei qui prosperavit eis et fecerunt dedicationem altaris diebus octo et obtulerunt holocausta cum laetitia et salutaria laudis et ornaverunt faciem
Abbreviated transcription (Latin):
altos. ⁊ turres firmas: neqͣndo
uenirent gentes. ⁊ conculcarent
eum sicut antea fecerunt. Et̃ collo¬
cauit illic exercitum ut seruaress
eum. ⁊ muniuit ad eum custodi¬
endum bethfuram: ut haberet
ppłs munitionẽ contͣ faciẽ idumee:
factum ẽ ut audier̃ xxsu
gentes in circuitu. quia edifi

Expanded text:
os et turres firmas nequando venirent gentes et conculcarent eam sicut antea fecerunt et conlocavit illic exercitum ut servarent eam et munivit eam ad custodiendam Bethsuram ut haberet populus munitionem contra faciem Idumeae et factum est ut audierunt gentes in circuitu quia aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
illis regnũ suũ cũ adhuc iiueret. ⁊t¬
t regnauit alexander annis duo¬
decim: ⁊ mortuus ẽ. Et obtinu¬
erunt pueri eius regnũ: unusqͥsq
in loco suo. Et imposuer̃ sibi omnes
diademata post mortẽ eius: ⁊ filii
eoꝵ post illos annis multis. Et mul¬
tiplicata sunt mala in terra. exiit

Expanded text:
regnum suum cum adhuc viveret et regnavit Alexander annis duodecim et mortuus est et obtinuerunt pueri eius regnum unusquisque in loco suo et inposuerunt sibi omnes diademata post mortem eius et filii eorum post eos annis multis et multiplicata sunt mala in terra et exii
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ eos: ⁊ facta est habitatio exte¬
roꝵ. Et facta ẽ extera a semine
suo: ⁊ nati eiꝰ reliquerunt eam:
Sanctificatio eiꝰ desolata ẽ: sieut
solitudo. Dies festi eius. conuersi
sunt in luctũ. Sabbata eiꝰ in op¬
ꝓbrium. Honores eiꝰ in nichilun
Secundũ glãm eius: multiplica¬
ta est ignominia eius. Et subli¬
mitas eius conuersa ẽ in luctũ.
t scripsit rex antiochus
om̃i regno suo: ut ẽet omnis

Expanded text:
pter eos et facta est habitatio exterorum et facta est extera semini suo et nati eius reliquerunt eam sanctificatio eius desolata est sicut solitudo dies festi eius conversi sunt in luctum sabbata eius in obprobrium honores eius in nihilum secundum gloriam eius multiplicata est ignominia eius et sublimitas eius conversa est in luctum et scripsit rex Antiochus omni regno suo ut esset omnis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃am ut audacter loquar. feci
eum habere que amiserat. Igit᷑
et uos ⁊ unũquẽq lectorem so¬
lita p̃fatione commoneo: ⁊ in
pͥncipiis libroꝵ eadẽ semꝑ annec¬
tens rogo: ut ubicũq semꝑ p̃ce¬
dentes uirgulas uideritis: scia¬
tis ea que subiecta sunt. in he¬
braicis uoluminibꝰ non haberi
Porro ubi stelle imago p̃fulserit:
ex hebreo in nr̃o sermone addi¬
ta. Necnon ⁊ illa que haberi ui¬
debant᷑. ⁊ ita corrupta erant ut
sensum legentibꝰ tollerent: oran¬
tibꝰ uob̾ magno labore correxi:
magis utile ex ocio meo eccłiis

Expanded text:
nostra  audacter loquor feci nostra  audacter loquor feci eum habere quae amiserat. Igitur et vos, et unumquemque lectorem solita Praefatione commoneo, et in principiis librorum eadem semper annectens, rogo, ut ubicumque praecedentes virgulas ÷ videritis, sciatis ea quae subjecta sunt in Hebraeis voluminibus non haberi. Porro ubi stellae imago fulserit + ex Hebraeo in nostro sermone addita. Nec non et illa quae habere videbamur, et ita corrupta erant, ut sensum legentibus tollerent, orantibus vobis, magno labore correxi; magis utile quid ex otio meo Chris
Abbreviated transcription (Latin):
I aut fiscellam iunco
texerem aut palmaꝵ
folia complicarẽ: ut
in sudore uultus mei comederẽ
panẽ ⁊ uentris opus sollicita men¬
te tractarem: nullus morderet:
nemo rep̃henderet. Nunc autẽ
quia iuxta sententiã saluatoris
uolo oꝑari cibum qͥ non perit:
et antiquã diuinoꝵ uoluminũ
uiã. sentibꝰ uirgultisq purgare:
error mͥ genuinus infigit᷑: cor¬
rector uitioꝵ falsarius uocor: et
errores ñ auferre sed serere. Tan¬
ta est enĩ uetustatis consuetudo:
ut etiã confessa plerisq uitia
placeant: dũ magis pulchros
habere uolunt codices quã em̃¬
uinicũ nobilitatis ⁊ humilitatis
exemplar. ꝓ flabello. calathis.
sportellisq. munusculo monachoꝵ.
spiritalia hec ⁊ mansura dona
suscipite: ac beatũ iob qͥ adhuc
apud latinos iacebat in stercore.
et uermibꝰ scatẽbat ab errore in¬
tegrum immaculatumq ẽẽ gau¬
dete. Quomͦ enĩ post ꝓbationem
atq uictorrã dupplicia ei uniuer
sunt reddita: ita ego in linguã

Expanded text:
i aut fiscellam junco texerem, aut palmarum folia complicarem, ut in sudore vultus mei comederem panem, et ventris opus sollicita mente tractarem: nullus morderet, nemo reprehenderet. Nunc autem quia juxta sententiam Salvatoris volo operari cibum, qui non perit, et antiquam divinorum Voluminum viam, sentibus virgultisque purgare, mihi genuinus infigitur: corrector vitiorum falsarius vocor, et errores non auferre, sed serere. Tanta est enim vetustatis consuetudo, ut etiam confessa plerisque vitia placeant, dum magis pulchros habere malunt codices, quam emeunicum nobilitatis et humilitatis exemplar, pro flabello, calathis, sportellisque, munusculo monachorum, spiritualia haec et mansura dona suscipite: ac beatum Job qui adhuc apud Latinos jacebat in stercore, et vermibus scatebat errorum, integrum, immaculatumque gaudete. Quomodo enim probatione atque victoria dupliciter universa ei sunt reddita: ita ego in lingua
Abbreviated transcription (Latin):
mea: ⁊ in sermonibꝰ meis stimu¬
leris. ¶ Quis miserebit᷑ incanta¬
tori a serpente ꝑcusso: ⁊ om̃ibꝰ
qui appropiant bestiis: Sic et
qui comitat᷑ cum uiro iniquo:
et obuolutus ẽ in peccatis eius:
Una hora tecum ꝑmanebit: si
aut̃ declinaueris. ñ supportabit.
In labiis suis indulcat inimieꝰ
et in corde suo insidiat᷑. ut sub¬
uertat te in foueam. In oculis
fuis lacrimat᷑ in imicus: ⁊ si in¬
uenerit tempus ñ saciabit᷑ san
guine. Si incurrerint tibi ma¬
la: inuenies eum illic pͥorem:¬
In oculis suis lacrimat᷑ inimi¬
cus: ⁊ quasi aduiuans suffodi¬
et plantas tuas. Caput suum
mouebit: et plaudet manu:
et multa susurrans commuta¬
bit uultum suum:¬

Expanded text:
mea, et in sermonibus meis stimumea, et in sermonibus meis stimuleris. Quis miseribetur incantatori a serpente percusso, et omnibus qui appropiant bestiis? Sic qui comitatur cum uiro iniquo et obuolutus est in peccatis eius. una hora tecum permanebit: si autem declinaueris, non subportabit in labiis suis indulcat inimicus et in corde suo insidiatur, at subuertat te in foueam in oculis suis lacrimatur inimicus: et si inuenerit tempus, non satiabitur saguine. Si incurrerint tibi mala, invenies eum illic pin oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuuans suffodiet plantas tuas. caput suum mouebit et plaudebit manu, et multa. susurrans commutabit uultum suum
Abbreviated transcription (Latin):
tores: ⁊ misertus est penitentibꝰ.
Da misericordi: ⁊ ne suscipias
peccatorẽ. Impiis ⁊ peccatoribus
reddet undictam: custodiens eos
in die iundicte. Da bono: ⁊ non
receperis peccatorem. Bene fac
humili: ⁊ ñ dederis impio. Pro¬
hibe panes illi dari: ne in
ipsis potentior te sit. Nam du
plicia mala inuenies in om̃ibꝰ
bonis: quecũq feceris illi. Q̾m
et altissimus odio habet peccato¬
res: ⁊ impiis reddet uindictam:¬
on agnoscit᷑ in bonis x.¬
amicus: ⁊ non abscondit᷑ in
malis inunicus. In bonis iuri
inunici illius: in tristicia et in
malicia illius. amicus agnitꝰ
est. Non credas inimico tuo in
eternum. Sic̃ enim eramentũ:
eriiginat nequitia illiꝰ. Et si hu¬
miliatus uadat curuus: obfir¬
ma animum tuũ. ⁊ custodi te
ab illo. Non statuas illũ penes
te. nec sedeat ad dexterã tuam:
ne conuersus stet in loco tuo:
ne forte conuerfus in locũ tuũ
inquirat cathedram tuam: et
in nouissimo agnoscas uerba

Expanded text:
tores odio, et misertus est poenitentibus. tores odio, et misertus est poenitentibus. da misericordi et ne suscipias peccatorem et impiis et peccatoribus reddet vindictam custodiens eos in die vindictae da bono et non receperis peccatorem benefac humili et non dederis impio prohibe panes illi dare ne in ipsis potentior te sit naplicia mala invenies in omnibus bonis quaecunque feceris illi: quoniam et Altissimus odio habet peccatores, et impiis reddet vindictamnon agnoscetur in bonis amicus et non abscondetur in malis inimicus in bonis viri inimici illius in tristitia et in malitia illius amicus agnitus est non credas inimico tuo in aeternum sicut enim aeramentum eruginat nequitia illius et si humiliatus vadat curvus adice animum tuum et custodi te ab illo non statuas illum pete, nec sedeat ad dexteram tuam; ne conversus stet in loco tuo: ne forte conversus in locum tuum, inquirat cathedram tuam, et in novissimo agnoscas verba
Abbreviated transcription (Latin):
quã: q̃m in filiis sius agnoscit᷑
uir. Non omnẽ homine inducaᷤᷤ
in domũ tuam: multe enĩ insi¬
die sunt dolosi. Sicut enĩ erue¬
tuant p̃cordia fetantium: ⁊ siẽ
ꝑdix inducit᷑ in caueam. ⁊ cãprea
in laqueum: sic ⁊ cor suꝑboꝵ:
et sic̃ ꝓspector uidens casum ꝓxi-¬
mi sui. Bona enim in mala con
uertens insidiabit᷑: ⁊m electis
imponet maculam Ab scintilla
una auget᷑ ignis: ⁊ ab uno do¬
loso augetur sanguis. Homo uͦ
peccator sanguini insidiat᷑. Iiten¬
de ergo tibi a pestifero: fabricat
enum mala: ne forte indiicat
suꝑ te subsannationẽ in ꝑpetuũ:
Edmitte ad te alienigenã. ⁊ sub¬
uertet te in turbore: ⁊ abaliena¬
bit te a uiis ꝓpriis. xeit
i bene feceris. scito cui fece.¬
ris: ⁊ erit gr̃a in bonis tuis
multa. Bene fac iusto: ⁊ inueni¬
es retributionẽ magn̾ã. Et si ñ
ab ipso: certe a dño. Non ẽ enĩ
ei bene qui assiduus ẽ in malis:
et elemosinam non danti. Em̃
et altissimus odio habet pecca¬

Expanded text:
quoniam in filiis suis agnoscitur vir non omnem hominem inducas in domum tuam multae enim insidiae sunt dolosi sicut enim eructant praecordia fetantium sicut perdix inducitur in caveam et ut caprea in laqueum sic et cor superborum et sicut prospectator videns casum proximi sui bona enim in mala convertens insidiatur, et in electis imponet maculam. Ab scintilla una augetur ignis, et ab uno doloso augetur sanguis. Homo vero peccator sanguini insidiatur. Attende tibi a pestifero; fabricat enim mala: ne forte inducat super te subsannationem in perpetuum. Admitte ad te alienigenam, et subvertet te in torpore, et alienabit te a tuis propriis. XII. Si benefeceris, scito cui benefeceris, et erit gratia in bonis multa. Benefac justo, et invenies retributionem magnam; et si non ab ipso, certe a Domino. Non enim est ei bene qui assiduus est in malis, et eleemosynam non danti; quoniam et Altissimus habet pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Omne opus corruptibile in fi¬
ne deficiet: ⁊ qui illud oꝑat᷑.
ibit cum ipso. Et omne opus
electum iustificabit᷑: ⁊ qui
oꝑatur illud. honorabit᷑ in illo:
morabit᷑: ⁊ qui in iusticia me
ditabit᷑: ⁊ in sensu cogitabit
circumspectionẽ dei. Qui exco¬
gitat uias illius in suo corde:
et in absconsis illiꝰ intelligens:
uadens post illum quasi uesti¬
gator: ⁊ in uiis illuis consistenꝰ
Qui respicit ꝑ fenestras eiꝰ: et
in ranius illius audiens. Qi
requiescit iuxta domum illiꝰ:
et in parietibꝰ illius figens pa¬
lum. Statuet casulam suam
ad manus illiꝰ: ⁊ requiescent
in casula illius bona ꝑ euum:
Statuet filios suos sub tegmi¬
ne illius: ⁊ sub ramis illius
morabit᷑. Proteget᷑ sub tegmine
illiꝰ a feruore: et in głã eius re¬
quiescet. ¶ Qui timet deum
faciet illud: ⁊ qͥ continens ẽ
iusticie apprehendet illã. Et
obuiabit illi quasi mater ho¬
norificata: ⁊ quasi mulier a

Expanded text:
Omne opus corruptibile in fine deficiet, et qui illud operatur ibit cum ipso. Et omne opus electum iustificabitur, et qui operatur illud honorabitur in illo. morietur et qui in iustitia sua meditabitur et in sensu cogitabit circumspectionem Dei qui excogitat vias illius in suo corde et in absconsis illius intellegens vadens post illam quasi vestigator et in viis illius consistens qui respicit per fenein januam illius, audiens. Qui requiescit juxta domum illius, et in parietibus illius figens palum. Statuet casulam suam ad manus illius, et requiescent in casula illius bona per aevum. Statuet filios suos sub tegmine illius, et sub ramorabitur protegetur in subtegmine illius a fervore et in gloria eius requiescet qui timet Deum faciet illud et qui continens est iustitiae adprehendet illam et obviabit illi quasi mater honorificata
Abbreviated transcription (Latin):
lum. ¶ Homines stulti ñ app̃¬
hendent illam: ⁊ homines sen¬
sati oburabunt illi. Homines
stulti ñ uidebunt illam: lon¬
ge enĩ abest a suꝑbia ⁊ dolo.
Uiri mendaces non erunt illiꝰ
memores:: et uiri ueraces inue¬
ment᷑ in illa: ⁊ successum ha¬
bebunt usq ad inspectionẽ dei:
Non est speciosa laus in ore pec¬
catoris: q̃m a deo ꝓfecta ẽ sa¬
pientia. Sapientiae enim dei
astabit laus. ⁊ in ore fideli ab¬
undabit: et dñator dabit eam
illi. Non dixeris ꝑ dm̃ abest.
Que odit enim ne feceris. Non
dicas ille me implanauit: ñ
enĩ necessarii sunt illi homineᷤ
impii. Omne execramentũ erro¬
ris odit d̃s: ⁊ non erit amabile
timentibus illum. xlit¬

Expanded text:
us: Homines stulti non adprehendent illam, et homines sensati obuiabunt illi. homines stulti non uidebunt illam: longe enim abest a superbia et dolo. uiri mendaces non erunt illius memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successum habebunt usque aspectionem dei. non est speciosa laus in ore peccatoris, quoniam a deo profecta est sapientia. sapientiae enim dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest : quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit: non enim necessarii sunt illi homines impii. omne execramentum erroris odit deus, et non erit amabile timentibus illum.
Abbreviated transcription (Latin):
illius. Gł̃a diuitum honoratoꝵ
et pauꝑum: timor dei ẽ. Non des-¬
picere hominẽ iustum pauꝑem:¬
et non magnificare iurum pec-¬
catorem chiuitem. ¶ Magnus ẽ
iudex ⁊ potens est in honore: et
non ẽ maior illo qui timet d̃m
Seruo sensato liberi seruiẽnt:
et uir prudens ⁊ disciplinatus
non murmurabit correptus: et
inscius ñ honorabit᷑. Noli te ex¬
tollere in faciendo oꝑe tuo: et
noli cunctari in tempore angus¬
tie. Melior est qui oꝑat᷑ ⁊ abun¬
dat in omnibꝰ: quã qui głatur
et eget pane. Fili in mansuetudi¬
ne serua animã tuam: ⁊ da illi
honorem scd̃m meritum suum:
Peccantem in aĩam suam quis
iustificabit: Et quis honorifica¬
bit exhonorantẽ animã suam:
Pauꝑ głatur ꝑ disciplinam ⁊ ti¬
morem suum: ⁊ est homo qui ho

Expanded text:
illius. Gloria divitum, honoratorum illius. Gloria divitum, honoratorum et pauperum, timor Dei est. Noli despicere hominem justum pauet non magnificaveris virum peccatorem divitem. Magnus, et judex, et potens est in hnon est major illo qui timet Deum. Servo sensato liberi servient, et vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus, et inscius non honorabitur. Noli te extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus, quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam, et da illi honorem secundum meritum suum. Peccantem in animam suam quis justificabit? Et quis honorificabit exhonorantem animam suam? Pauper gloriatur per disciplinam et timorem suum: et est homo qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nitium suꝑbie xxiiii mes:¬
hominis apostatare a deo: q̃m
ab eo qui fecit illum recessit cor
eius. Qm initium om̃ĩs peccati
suꝑbia. Qui tenuerit illam ad¬
implebit᷑ maledictis. ⁊ subuer-¬
tet eum in finem. Propterea ex¬
honorauit dñs conuentus ma¬
loꝵ: ⁊ destruxit eos usq in finẽ :
Sedes ducum suꝑboꝵ destruxit
dñs: ⁊ sedere fecit mites ꝓ eis:
Radices gentium suꝑbaꝵ arefe¬
cit deus: ⁊ plantauit humiles
ex ipsis gentibꝰ. Terras gentium
euertit dñs: ⁊ ꝑdidit eas usq
ad fundam̃tum. Arefecit ex ipsis
et disꝑdidit illos: ⁊ cessare fecit
memoriam eoꝵ a terra. ¶ ꝑdidit
deus memoriam suꝑboꝵ: ⁊ reli¬
quit memoriam humiliũ sensu:
Non est creata hominibꝰ suꝑbia:
neq iracundia nationi mulierũ:
Semen hominum honorabitur
hoc quod timet dñm: sem̃ aut̃
hoc exhonorabit᷑ hominũ quod
preterit mandata dñi. In medio
fratrum rector illoꝵ in honore:
et qui timent dm̃ erunt in ocłis

Expanded text:
initium supeinitium supehominis, apostatare a Deo: quoniam ab eo, qui fecit illum, 308 recessit cor ejus: quoniam initium omnis peccati est superbia: qui tenuerit illam, adimplebitur maledictis, et subvertet eum in finem. Propterea exhonoravit Dominus convenius malorum, et destruxit eos usque in finem. Sedes ducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro eis. Radices gentium superbarum arefecit Deus, et plantavit humiles ex ipsis gentibus. Terras gentium evertit Dominus, et perdidit eas usque ad fundamentum. Arefecit ex ipsis, et disperdidit eos, et cessare fecit memoriam eorum de terra. Perdidit Deus memoriam superborum, et reliquit memoriam humilium sensu. Non est creata hominibus superbia, neque iracundia nationi mulierum. Semen hominum honorabitur hoc quod timet Deum; semen autem hoc exhonorabitur hominum quod praeterit mandata Domini. In medio fratrum, rector illorum in honore: et qui timent Dominum, erunt in oculis
Abbreviated transcription (Latin):
tores ciuitatis. tales ⁊ inhabi¬
tantes in ea. Rex infipiens ꝑdet
ppłm suum: ⁊ ciuitates inhabi¬
tabunt᷑ ꝑ sensum prudentium:
In manu dei potestas terre: et
exsecrabilis om̃is iniquitas gen-¬
tium: ⁊ utilem rectorem in tem¬
pus suscitabit suꝑ illam. In ma-¬
nu dei potestas hominum: et
suꝑ faciem seribe imponet ho¬
norem suum. Omnis iniurie ꝓ¬
xiiii ne memineris: ⁊ nichil
agas in oꝑibꝰ iniurie. Odibilis
coram deo ⁊ hominibꝰ suꝑbia:
et exsecrabilis omĩs iniquitas
gentium. Regnũ a gente in
gentem tranffert᷑: ꝓpt̃ iniustici-¬
as. ⁊ iniurias. ⁊ contumelias.
et diuersos dolos.xxiii
uaro nichil est scelestius. Qud
suꝑbit terra ⁊ cinis: Nichil
est iniquius quã amare pecu-¬
mam. Hic enim ⁊ animã suam
uenalem habet: q̃m in uita sua
ꝓiecit intima sua. Omĩs poten¬
languorem p̃cidit medicus. Sic
et rex hodie est: ⁊ cras moriet᷑:
Cum enĩ mortt᷑ homo: heredi¬
tabit serpentes. ⁊ bestias. ⁊ uer

Expanded text:
les et inhabitantes rex insipiens perdet populum suum et civitates inhabitabuntur per sensum prudentium in manu Dei potestas terrae et exclamabilis omnis iniquitas gentium et utilem rectorem in tempus suscitabit super illam in manu Dei potestas hominis et super faciem scribae inponet honorem suum omnis iniuriae proximi ne memineris et nihil agas in operibus iniuriae odibilis coram Deo et hominibus superbia et execrabilis omnis iniquitas gentium regnum a gente in gentem transfertur propter iniustitias et iniurias et contumelias et diversos dolos avaro autem nihil est scelestius quid superbit terra et cinis nihil est iniquius quam amare pecuniam hic enim et animam suam venalem habet quoniam in vita sua proiecit intima sua omnis potenaecidit medicus sic et rex hodie est et cras morietur cum enim moritur homo hereditabit serpentes et bestias et vermes
Abbreviated transcription (Latin):
honestare pauꝑem. benedictio
dei in mercedem iusti festinat:
et in honore ueloci ꝓcessus illiꝰ
fructificat. Ne dicas. Quid ẽ
michi opus: et que erunt mͥ¬
ex hoc bona: Ne dicas suffici¬
ens sum. ⁊ qͥd ex hoc pessimabor:¬
A die bonoꝵ immemor sis xxxui¬
maloꝵ: ⁊ in die maloꝵ ne im¬
memor sis bonoꝵ. Qm̃ facile ẽ
coram deo: in die obitus retri-¬
buere uniciuq scd̃m uias suas:
Malicia hore obliuionẽ facit
luxurie magne: ⁊ in fine homi¬
nis denudatio oꝑum illiꝰ. ⁊ Inte

Expanded text:
honestari paupertatem. Benedictio honestari paupertatem. Benedictio Dei in mercedem justi festinat, et in honore veloci processus illius justificat. Ne dicas: Quid est miex hoc bona? nec dicas: Sufficiens mihi sum, et quid ex hoc pessimabor die bonorum, ne immemor sis malorum, et in die malorum ne immemor sis bonorum; quoniam facile est coram Deo in die obitus retribuere unicuique secundum vias suas. Malitia horae oblivionem facit luxuriae magnae: et in fine hominis, de
Abbreviated transcription (Latin):
fueris non apprehendes: ⁊ non
effugies si p̃cucurreris. ¶ E st
homo laborans ⁊ festinans.⁊ do¬
lens impius: ⁊ tantomagis non
abundat. Est homo marcidus
egens recuꝑatione: plus defici-¬
ens uirtute. ⁊ abundans pauꝑ¬
tate: ⁊ oculus dei respexit illum
in bono: et erexit illum ab hu¬
militate ipsius. ⁊ exaltauit caput
eius: ⁊ mirati funt in illo multi.
et honorauerunt d̃m. Bona et
mala: uita ⁊ mors. pauꝑtas ⁊ ho¬
nestas: a deo sunt. Datio dei per¬
manet iustis: ⁊ ꝓfectus illiꝰ suc¬
cessus habebunt in eternũ. C. st
qui locupletat᷑ parce agendo: et
hec pars mercedis illius in eo qͦd
dicit. inueni requiem michi: et
nunc manducabo de bonis meis
solus: ⁊ nescit quod tempus p̃te¬
reat: et relinquet om̃ĩa aliis:¬
¶ Sta in testamento tuo: ⁊ in illo
colloquere: ⁊ in oꝑe mandatoꝵ
oꝑibꝰ peccatoꝵ: confide aut̃ in
deo. ⁊ mane in loco tuo. Facile
est enum in oculis dei: subito

Expanded text:
fueris non apprehendes, et non fueris non apprehendes, et non effugies si praecucurreris. Est homo laborans et festinans et dolens impius, et tanto magis non abundat. Est homo marcidus, egens recuperatione, plus deficiens virtute, et abundans paupertate: et oculus Dei respexin bono et erexit illum ab humilitate ipsius et exaltavit caput eius et mirati sunt in illo multi et honoraverunt Deum bona et mala vita et mors et paupertas et honestas a Deo sunt   datio Dei permanet iustis et profectus illius successus habebunt in aeternum est qui locupletatur parce agendo et haec pars mercedis illius in eo quod dicit inveni requiem mihi et nunc manducabo de bonis meis solus et nescit quod tempus praetereat et relinquet omnia aliis sta in testamento tuo et in illo conloquere et in opere mandatorum operibus peccatorum. Confide autem in Deo, et mane in loco tuo. Facile est enim in oculis Dei subito
Abbreviated transcription (Latin):
qui głatur in substantia: pauꝑ¬
tatem uereat᷑.
apientia humiliati exaltabit
caput illius: ⁊ in medio ma¬
gnatoꝵ consedere illum faciet:
Non laudes uirum in speciesua:
neq sꝑnas hominẽ in uisu suo:
breuis est in uolatilibꝰ apis: et
mitium dulcoris habet fructus
illius. In uestitu ne glẽris
unquam : nec in die honoris tuz
extollaris: q̃m mirabilia oꝑa al¬
tissimi solius: ⁊ glo̾sa. ⁊ abscon¬
sa.⁊ inuisa oꝑa illius. Multi ty¬
ranni sederunt in throno: ⁊ in¬
suspicabilis portauit diadema
¶Multi potentes oppressi sunt uã¬
lide: ⁊ glosi traditi sunt in ma
nus alteroꝵ. Prius quã int̾roges.
ne uituꝑes quemquã: ⁊ cum in¬
terrogaueris corripe iuste. Prius¬
quã audias ne respondeas uer¬
bum: ⁊ in medio senioꝵ ne adi¬
cias loqui. De ea re que te non
molestat ne certaueris: ⁊ in iu
dicio peccantium ne consistas. E
li ne in multis sint actus tui:
et si diues fueris ñ eris inmu¬
nis a delicto. Si enĩ sequutus

Expanded text:
in substantia paupertatem vereatur sapientia humiliati exaltabit caput illius et in medio magnatorum consedere illum faciet non laudes virum in specie sua neque spernas hominem in visu suo brevis in volatilibus est apis et initium dulcoris habet fructus illius in vestitu ne glorieris umquam nec in die honoris tui extollaris quoniam mirabilia opera Altissimi solius et gloriosa et absconsa et invisa opera illius multi tyranni sederunt in throno et insuspicabilis portavit diadema multi potentes pressi sunt valide et gloriosi traditi sunus alterorum. Priusquam interroges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste. Priusquam audias, nec respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui. De ea re quae te non molesdicio peccantium ne consistas. Fili mi, ne in multis sint actus tui, et si dives fueris non eris immunis a delicto. Si enim secutus
Abbreviated transcription (Latin):
suam. Nequam est oculus li¬
udi: et auertens faciem: et
despiciens animam suam. In¬
saciabilis oculus cupidi in
parte iniquitatis: ⁊ non saci¬
abit᷑ donec confumat arefaci-¬
ens anuam suã. Oculus ma¬
tus ad mala:: et non saciabit᷑
pane: indigens ⁊ in tristicia
erit suꝑ mensam suam. xli¬
ili si habes bene fac tecũ:
et deo dignas oblationes
offer. Memor esto q̃m mors ñ
tardat: et testamentũ inferoꝵ.
quia demonstratum est tibi:
Testamentũ enim huiꝰ mundi:
morte moriẽt᷑. Ante mortẽ be¬
ne fac amico tuo: ⁊ scd̃m ui¬
res tuas exporrigens da pau
ꝑi. Non defrauderis a die bo¬
na:. ⁊ particula boni doni nõ
te p̃tereat. Nonne aliis relin¬
ques labores ⁊ dolores tuos :
In diuisione sortis da ⁊ accipe:
et iustifica animã tuam. aInte
obitum tuum oꝑare iusticiã:
q̃m non ẽ apud inferos inue¬
nire cibum. Omĩs caro sicut
fenum ueterascet: ⁊ sic̃ folium
fructificans in arbore uiridi

Expanded text:
suam nequa est oculus lisuam nequa est oculus lividi et avertens faciem et despiciens animam suam insatiabilis oculus cupidi in parte iniquitatis non satiabitur donec consummet arefaciens animam suam oculus malus ad mala et non satiabitur pane et in tristitia erit super mensam suam fili si habes benefac tecum eoffer. Memor esto quoniam mors non tardat, et testamentum inferorum, quia demonstratum est tibi: testamentum enim hujus mundi morte morietur. Ante mortem benefac amico tuo, et secundum vires tuas expoperi. Non defrauderis in die bona: et particula boni doni non te pretereat. Nonne aliis relinques dolores et labores tuos. In divisione sortis: da et accipe: et justifica animam tuam: ante obitum tuum operare justiciam: quoniam non est apud inferos invenire cibum. Omnis caro sicut fenum veterascit: et sicut folium fructificans in arbore viridi.
Abbreviated transcription (Latin):
omnes tacuerunt: ⁊ uerbũ illiꝰ
usq ad nubes ꝑducent. Pauꝑ lo¬
quitus ẽ: ⁊ dicunt. Quis ẽ hic:
Et si offenderit: subuertent illũ:
Bona est substantia cui non est
peccatum in conscientia: ⁊ neqͥs¬
sima pauꝑtas in ore impii. Cor
hominis immiitat faciem illiꝰ.
siue in bona siue in mala. Quia¬
boni ⁊ faciem bonam difficile in¬
uenies: ⁊ cum labore.xł¬
eatus uir qui non ẽ lapsus
uerbo ex ore suo: ⁊ non est
stimulatus in tristicia delicti:
Felix qui non habuit animi sus
tristiciam : ⁊ non excidit ab spe
sua. Uiro cupido ⁊ tenaci: sine
ratione est substantia. Et homi¬
ni liuido ad quid aurumꝰ Qui
aceruat ex animo suo iniuste.
aliis congregat: ⁊ in bonis illiꝰ
alius luxuriabit᷑. Qui sibi ne¬
quam est. cui alii bonus erit:
Et non iocundeibit᷑ in bonis suis:¬
¶ Qui fibi inuidet. nichil ẽ illo.
nequius: et hec redditio ẽ mali¬
cie ipsius. Et si bene fecerit. ig¬
noranter et non uolens facit: et
in nouissimo manifestat maliciã

Expanded text:
erbum illius usque ad nubes perducent. Pauper locutus est, et dicunt: Quis est hic? Et si offenderit, subvertent illum. Bona est substantia cui non est peccatum in conscientia, et nequissima paupertas in ore impii. Cor hominis immutat faciem illius, sive in bona, sive in mala. boni et faciem bonam difficile invenies et cum labore beatus vir qui non est lapsus verbo ex ore suo et non est stimulatus in tristitia delicti felix qui non habuit animi sui tristitiam et non excidit ab spe sua viro cupido et tenaci sine ratione est substantia et homini livido ad quid aurum qui acervat ex animo suo iniuste aliis congregat et in bonis illius alius luxuriabitur qui sibi nequa est cui alii bonus erit et non iucundabitur in bonis suis qui sibi invidet nihil est illo nequius et haec redditio est malitiae illius et si bene fecerit ignoranter et non volens facit et in novissimo manifestat malitiam
Abbreviated transcription (Latin):
De zeles mulierem sinus tui:
ne ostendat fuꝑ te maliciã
doctrine nequam. Non des mu
lieri potestatem anime tue: ne
ingrediat᷑ in uirtutem tuam. et
lierem multiuolam. ne forte in-¬
cidas in laqueos illius. Cum sal¬
trice ne assiduus sis. nec audias
illam: ne forte ꝑeas in efficacia
illius. Uirginem ne conspicias:
ne forte scandalizeris in decore
illius. Ne des fornicariis aĩam
tuam in ullo: ne ꝑdas te ⁊ he¬
reditatem tuam. Noli circũspi-¬
cere in uicis ciuitatis: ne oberra¬
ueris in plateis illius. ¶ Quer¬
te faciem tuam a muliere comp
ta: et non circũspicias speciem
alienam. Propter speciem muli-¬
eris multi ꝑierunt: ⁊ ex hoc
concupiscentia quasi ignis exar¬
descit. Omĩs mulier que est for¬
icaria: quasi stercus in uia con¬
culcabit᷑. Speciem mulieris alie¬
ne multi admirati. reꝓbi facti
sunt: colloquiũ enim illius qͣsi
cumbas cum ea suꝑ cubitum:
Et non alterceris cũ ea m uino:
ne forte declinet cor tuũ in illã.

Expanded text:
 zeles mulierem sinus tui: ne ostendat super te maliciam doctrine nequalieri potestatem animae tuae, ne ingrediatur in virtutem tuam, et lierem multiuolam, ne forte incidas in laqueos eius. cum saltrice ne adsiduus sis nec audias illam ne forte pereas in efficacia illius vine forte scandalizeris in decore ejus. Non des fornicariis animam tuam in ullo, ne perdas te et haereditatem tuam. Noli circumspicere in vicis civitatis, nec oberraveris in plateis illius. Averte faciem tuam a mulita et non circumspicias speciem alienam propter speciem mulieris multi perierunt et ex hoc concupiscentia quasi ignis exardescit omnis mulier quae est fornicaria quasi stercus in via conculcatur speciem mulieris alienae multi admirati reprobi facti sunt conloquium enim illius quasi cumbas cum ea super cubitum et non alterceris cum ea in vino ne forte declinet cor tuum in illa
Abbreviated transcription (Latin):
Ne retineas ex equo loqui cum
illo: et ne creclas multis uerbiᷤ
illius. Ex multa enim loquela
tẽptabit te: et subridens inter
rogabit te de absconditis tius:
Immitis animus illiꝰ conserua¬
bit uerba tua: ⁊ non parcet de
malicia ⁊ de iunculis. ¶ Caue
tibi. et attende diligent̃ auditui
tuo: q̃m cum subuersione tua
ambulas. Iudiens uero illa qua¬
si in somnis uide: et uigilabis om¬
ni uita tira. Dilige d̃m: ⁊ inuoca
eum in salutem tuam. Omue ani¬
mal diligit simile sibi: sic ⁊ omĩs
homo ꝓximum sibi. Om̃is c̃aro
ad similem sibi coniungit᷑: ⁊ om¬
nis homo simili sibi sociabit᷑. ¶Si
communicauebit lupus agno ali¬
quando: sic peccator iusto. Que
communicatio homini sc̃o ad ca¬
nem: aut que pars bona diuiti
ad pauꝑem: Uenatio leonis
onager in heremo: sic pascua sui¬
diuitum pauꝑes. Et siẽ abomina¬
tio est suꝑbo humilitas: sic exe¬
cratio diuitis pauꝑ. Diues cõmo¬
tus confirmat᷑ ab amicis: humi¬

Expanded text:
Ne retineas ex aequo loqui cum Ne retineas ex aequo loqui cum illo, et ne credas multis verbis illius. Ex multa enim loquela tentabit te, et subridens introgabit te de absconditis tuis. Immitis animus illius conservabit verba tua, et non parcet de malitia, et de vinculis. Cave tibi, et attende diligenter auditui tuo, quoniam in subversione tua ambulas. Audiens vero illa quasi in somnis, vide et vigilabis. Omni vita tua dilige Deum, et invoca eum in salute tua. Omne animal diligit simile sibi, sic et omnis homo, proximum sibi. Omnis caro ad similem sibi conjungitur, et omnis homo simili sibi sociatur. Si communicabit lupus agno aliquando, sic peccator justo. Quae communicatio sancto homini ad canem? Aut quae pars bona diviti ad pauperem? Venatio leonis, onager in eremo; sic pascua divitum sunt pauperes. Et sicut abominatio est superbo humilitas, sic execratio diviti pauper. Dives commotus confirmatur ab amicis; humi
Abbreviated transcription (Latin):
Reliqui aut̃ qui erant in bethu¬
lia. ingressi sunt castra assyrioꝵ:
et predam quã fugientes assyrii
reliquerant abstulerunt: ⁊ onu-¬
stati sunt ualde. Hi uero qui
uictores reuersi sunt ad bethuli¬
am. omĩa que erant illoꝵ
abstulerunt secum: ita ut ñ eẽt
numerus in pecoribꝰ: in nim̾̃tis:
et in uniuersis mobilibꝰ eoꝵ: ita
ut a minimo usq ad magnũ
om̃s diuites fierent de preda¬
tionibus eoꝵ.xxi¬
eachim aut̃ summus pontifex
de ierłm uenit in bet̾uliam. cũ
uniuersis p̃soiteris suis: ut ui¬
deret iudith. Que cum exisset
ad illum : benedixerunt illam
om̃s una uoce dicentes. Eu głã
ierłm: tu leticia isrł. Cu hono¬
rificentia ppłi nr̃i: quia fecisti
uirilit̾. ⁊ confortatum ẽ cor tu¬
um. Eo quod castitatẽ amaue¬
ris. ⁊ post uirum tuũ alterum
non scieris: ideo ⁊ manus dñi
confortauit te: ⁊ ideo eris be¬
nedicta in eternũ. Edixit omĩs
ppłs. Fiat fiat.¬

Expanded text:
reliqui autem qui erant in Bethureliqui autem qui erant in Bethulia ingressi sunt castra Assyriorum et praedam quam fugientes Assyrii reliquerant abstulerunt et honestati sunt valde hii vero qui victores reversi sunt ad Bethuliam omnia quaeque erant illorum abstulerunt secum ita ut non esset numerus in pecoribus in iumentis et universis mobilibus eorum ut a minimo usque ad magnum omnes divites fierent de praedationibus eorum Ioachim autem summus pontifex de Hierusalem venit in Bethuliam cum universis presbyteris suis ut videret Iudith quae cum exisset ad illum benedixerunt illam omnes una voce dicentes tu gloria Hierusalem tu laetitia Israhel tu honorificentia populi nostri quia fecisti viriliter et confortatum est cor tuum eo quod castitatem amaveris et post virum tuum alterum non scieris ideo et manus Domini confortavit te et ideo eris benedicta in aeternum et dixit omnis populus fiat fiat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eos: et turbati sunt animi
eoꝵ ualde. Et factus est clamor
incomparabilis. in media castra
eoꝵ. Cumq omĩs exercitus de¬
collatum olofernem audissent:
fugit mens ⁊ consilium ab eisͤ
solo tremore ⁊ metu agitati. fu¬
ge p̃sidium sumunt: ita ut nul¬
lus loqueret᷑ cum ꝓximo suo:
sed inclinato capite relictis om̃i¬
bus euadere conarent᷑ hebreos.
quos armatos uenire suꝑ se
audierant: fugientes ꝑ uias cã¬
porum ⁊ semitas collium. xxxi¬
identes itaq filii isrł fugi¬
entes illos. descenderunt:
clangentes tubis. ⁊ ululantes
post ipsos. Et q̃m assyrii ñ adu¬
nati in fugam ibant p̃cipites.
filii isrł uno agmine ꝑsequentes:
debilitabant om̃s quos inuenire
potiussent. Misitq ozias nunci¬
os ꝑ om̃s euutates ⁊ regiones
isrł. Omnis itaq regio omnisq
urbs: electam iuuentutẽ misit
armat̾a post eos. ꝙ ꝑsequuti sunt
eos in ore gladii: quousq ꝑue¬
nirent ad extremitatẽ finiũ suaꝵ.

Expanded text:
super eos et turbati sunt animi super eos et turbati sunt animi eorum valde et factus est clamor inconparabilis in media castra eorum cumque omnis exercitus decollatum Holofernem audisset fugit mens et consilium ab eis et solo tremore et metu agitati fugae praesidium sumunt ita ut nullus loqueretur cum proximo suo sed inclinato capite relictis omnibus evadere Hebraeos quos armatos venire super se audierant fugientes per vias camporum et semitas collium videntes itaque filii Israhel fugientes illos descenderunt clangentes tubis et upost ipsos, et quoniam Assyrii non adunati in fugam ibant praecipites, filii autem Israhel uno agmine persequentes debilitabant omnes quos invenire potuissent misitque Ozias nuntios per omnes civitates et regiones Israhel omnis itaque regio omnisque urbs electam iuventutem misit armatam post eos et persecuti sunt eos in ore gladii quousque pervenirent ad extremitatem finium suarum
Abbreviated transcription (Latin):
et tribuni. ⁊ unuiersi maiores
exercitus assyrioꝵ : dixerunt eu¬
biculariis Intrate ⁊ excitate illũ:
q̃m egressi mures de cauernis
sius. ausi sunt ꝓuocare nos ad
p̃lium. ¶ Tunc ingressus uagao
cubiculum eius. stetit ante cor¬
tinam: ⁊ plausum fecit manibꝰ
suis. Suspicabat᷑ enim cũ iudith
dormire. Sed cum nullum mo¬
tum iacentis sensu auriũ cape¬
ret: accessit ꝓximans ad corti¬
nam. Et eleuans eam. uidensq
cadauer absq capite olofernis
in suo sanguine tabefactum ia¬
cere suꝑ terrã : exclamauit uo¬
ce magna cum fletu: ⁊ scidit
uestimenta sua. Et ingressus ta¬
bernaculum iudith. ñ inuenit
eam. Et exiliuit foras ad ppłm:
et dixit. Una mulier hebrea fe¬
cit confusionẽ in domo regis na¬
buchodonosor. Ecce enĩ olofernis
iacet in terra: ⁊ caput ipsius ñ
est in illo. Quod cum audissent
pͥncipes uirtutis assyrioꝵ. scide¬
runt om̃s uestimenta sua: ⁊ in¬
tolerabilis timor ⁊ tremor cecidit

Expanded text:
et tribuni et universi maiores et tribuni et universi maiores exercitus Assyriorum dixerunt cubiculariis intrate et excitate illum quoniam egressi mures de cavernis suis ausi sunt provocare ad oelium tunc ingressus Bagao cubiculum eius stetit ante cortinam et plausum fecit manibus suis suspicabatur enim illum cum Iudith dormire sed cum nullum motum iacentis sensu aurium caperet accessit proximans ad cortinam et elevans eam videns iacens cadaver absque capite Holofernis in suo sanguine tabefactum iacere super terram et clamavit voce magna cum fletu et scidit vestimenta sua et ingressus tabernaculum Iudith non invenit eam et exilivit foras ad populum et dixit una mulier hebraea fecit confusionem in domo regis Nabuchodonosor ecce enim Holofernis iacet in terra et caput ipsius non est in illo quod cum audissent principes virtutis Assyriorum sciderunt omnes vestimenta sua et intolerabilis timor et tremor cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
petum facientes. Tunc explora-¬
tores necesse erit: iit fugiant ad
principem suũ excitandum ad
pugnam. Cumq duces eoꝵ cu¬
currerint ad tabernaculum olo¬
fernis. ⁊ inuenerint eũ truncum
in suo sanguine uoluptatum:
decidet suꝑ eos timor. Cumq
cognoueritis fuigere illos: ite
post illos securi: q̃m̃ dñs conte¬
ret eos sub pedibꝰ ur̃is. xxx
unc achior uidens urtutem
quã fecit deus isrl. relicto gen
appositus est ad ppłm ifrł. ⁊ om
suspenderunt suꝑ muros ca¬
put olofernis. Accepitq unusqͥsq
uir arma sua: ⁊ egressi sunt cũ
grandi strepitu ⁊ ululatu. Quod
uidentes exploratores: ad taber
qui in tabernaculo erant uenien
tes. ⁊ ante ingressum cubiculi ꝑ-¬
strepentes: excitandi gr̃a inquie¬
tudinẽ arte moliebantur: ut nõ
ab excitantibꝰ sed a sonantibꝰ olo¬
fernis euigilaret. Nullus enuim
audebat cubiculũ uirtutis assy¬
rioꝵ. pulsando aut intrando aꝑi¬
re. Sed cum uenissent duces eiꝰ.

Expanded text:
petum facientes tunc explorapetum facientes tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum Holofernis et invenerint eum truncum in suo sanguine volutatum decidet super eos timor cumque cognoveritis fugere illos ite post illos securi quoniam Dominus conteret eos sub pedibus vestris tunc Achior videns virtutem quam fecit Deus Israppositus est ad populum Israel, et omnsuspenderunt super muros caput Holofernis, accepitque unusquisque vir arma sua, et egressi sunt cum grandi strepitu et ululatu. Quod videntes exploratores, ad tabernqui in tabetes et ante ingressum cubiculi perstrepentes excitandi gratia inquietudinem arte moliebantur ut non ab excitantibus sed a sonantibus Holofernis evigilaret nullus enim audebat cubiculum virtutis Assyriorum pulsando aut intrando aperire sed cum venissent duces eius