comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secontiner e non possunt scam uirginitatẽ merito potiorel
distare quantum distant abonis meliora ab humilib celsa
aterrenis celestia ab eatis beatiora: a scis sanctora aui
mundis mundiora : amortal conubio immorta le conubiũ.
a carne sp̃s: ab infirmitate uirtus a foetu transitoriae¬
prolis ꝑmansuri germinis fructus : A tribulatione secu¬
ritas : a perturbatione tranquillitas : ab ono qđ est cum
angustia momentaneũ melius qđ est cũ lȩtitia sempi ternũ¬
Nec dubitamus dicere tantũ a scã uirginitate carnis &
sp̃r. fidelium coniugatorũ licet adõ concessum infirmae
mortalisq carnis huius distar concubitũ. quantũ simili¬
tudo pecorũ ab imitatione discernitur angelorũ : In uno
quippe ad terrãsp̃s terrenaecarnis uoluptate deprimitur
in altero autẽ terrena caro cȩlesti delectationesps ad cȩ¬
lestia subleuat᷑ : Ad placendũ quippecarnali coniugio sepe

Expanded text:
se continere non possunt, sanctam virginitatem merito potiore se continere non possunt, sanctam virginitatem merito potiore distare, quantum distant a bonis meliora, ab humilibus celsa, a terrenis coelestia, a beatis beatiora, a sanctis sanctiora, a mundis mundiora, a mortali connubio immortale connubium, a carne spiritus, ab infirmitate virtus, a fetu transituraeprolis permansuri germinis fructus; a tribulatione securitas, a perturbatione tranquillitas, a bono quod est cum angustia momentaneum melius quod est cum laetitia sempiternuNec dubitamus dicere, tantum a sancta virginitate carnis et spiritus fidelium conjugatorum licet a Deo concessum infirmae mortalisque carnis hujus distare concubitum, quantum similitudo pecorum ab imitatione discernitur angelorum. In uno quippe, ad terram spiritus terrena carnis voluptate deprimitur; in altero autem, terrena caro coelesti delectatione spiritus ad coelestia sublevatur. Ad placendum quippe carnali conjugio, saepe
Abbreviated transcription (Latin):
enim & adulteros iudicabit dr̃: fatem᷑ enim ado eenuptia¬
rũ fidem coniugum caritatem: naturȩ fecunditatẽ: sedqr
unus quisq propriũ habet donũ adõ. alius quidem sic
alius autẽ sic nos quoq sic utriusq doni gradũ discernim
ut utrumq donũ adõ tribui fidelib: non negemus: N
igit᷑ in ferius donũdi deuocamus inculpã : cum potioris do¬
ni prȩferimus gratiã Nec cũ primũ pudicitia edonum p̃¬
ponimus : secundum tertium uedam namus : Nec in eo quod
integritatis uirginalis agnoscimus culmen pudicitiae con¬
iugalis asserimus crimen : Neq sic uirginitatẽ frumentis
asscribimus ut coniugiũ interilania deputemus : Non
est coniugiũ noct urni seminis fructus. quia hoc in agro
dominico non sator inuidus suꝑ seminauit. sed dñs bonus
instituit : uerum tamen utrius q: rei congrua discretione mo¬
menta pensantes tantũ dicimus ascisnuptur ubi nubunt qui

Expanded text:
enim et adulteros judicabit Deus . Fatemur enim a Deo esse nuptiaenim et adulteros judicabit Deus . Fatemur enim a Deo esse nuptiarum fidem, conjugum caritatem, naturae fecunditatem; sed quia unusquisque proprium habet donum a Deo, alius quidem sic, alius autem sic , nos quoque sic utriusque doni gradum discernimus, ut utrumque donum a Deo tribui fidelibus non negemus. Non igitur inferius donum Dei devocamus in culpam, cum potioris doni praeferimus gratiam; nec cum primum pudicitiae donum praeponimus, secundum tertiumve damnamus; nec in eo quod integritatis virginalis agnoscimus culmen, pudicitiae conjugalis asserimus crimen; neque sic virginitatem frumentis ascribimus, ut conjugium inter zizania deputemus. Non est conjugium nocturni seminis fructus, quia hoc in agro dominico non sator invidus superseminavit , sed Dominus bonus instituit. 15. Verumtamen utriusque rei congrua discretione momenta pensantes, tantum dicimus a sanctis nuptiis, ubi nubunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
ixorem diligit scipsum diligit : Nemo enimumquam
carnem sua odio habuit sed nutrit & fouet eam sicut &
xus ecclestam quia membra sumuscorporis eius decarne
fideles scãs non ambigit appellane dicens : secenim al¬
qu ando muliers scae sperantes indõ ornabant sesubie¬
uaeuiris suis sicut sarra obsequebat᷑ abraha dostisub iet
uocais : Nonergo a płs paulus a scificitione corponina
sps fideles coniugatar separat sed hoc eus cogitandicit
ubi earum cogitatione amplius tenericognoscit : Quis enim
nesciat scarum uirginum cogitationẽ magis ad spitalia
recurrere. & s carum coniugatarũ cogitationem magis
coniugal nec essitati seruire : Scimus er gonuptias nen ee
peccatũ sed di opus &didonum quas ipsedñs conexut fide
uinculo gratificauit benedictionis dono. multiplicauit
propagationis augmento nouimus honorabi leconubium
in omnib: &thorum immaculatũ. Nouimus adõ non coniu¬
gia sed fornicationes & adulteria iudicanda: fornicatores

Expanded text:
uxorem diligit se ipsum diligit nemo enim umquam carnem suam odio habuit sed nutrit et fovet eam sicut et Christus ecclesiam quia membra sumus corporis eius de carne fideles, sanctas non ambigit appellare, dicens: Sic enim aliquando mulieres sanctae, sperantes in Deo, ornabant se, subjectae viris suis: sicut Sara obsequebatur Abrahae, dominum eum vocans . Non ergo apostolus Paulus a sanctificatione corporis et spiritus fideles conjugatas separat, sed hoc eas cogitare dicit, ubi earum cogitationem amplius teneri cognoscit. Quis enim nesciat sanctarum virginum cogitationem magis ad spiritalia recurrere, et sanctarum conjugatarum cogitationem magis conjugali necessitati servire? peccatum, sed Dei opus et Dei donum: quas ipse Dominus connexuit fidei vinculo, gratificavit benedictionis dono, multiplicavit propagationis augmento. Novimus honorabile connubium in omnibus, et thorum immaculatum ; novimus a Deo, non conjugia, sed fornicationes et adulteria judicanda: Fornicatores
Abbreviated transcription (Latin):
euis mundat nos ab omni peccato: Patrem quem lucemdixit Inlu¬
nisilumen uerum quod inluminat omnem hominem ueniente in hune
mundu : Ostensum estigit patrem eẽ lumen sicut est filius lumen
demonstratur &iam filius dies sicut & pater est dies ꝓpheta dicor¬
teren angdiz ate diem ex dic salutare eius : Qua propteragnoscat᷑
pater eeinfilio lumine & filius in patrelumine ipso deselutuo sr
protestante ego in patre & pater in me: tamquam dicent. ego in
lumine & lumenlume : & ubi non inuenitur diuersitas lumn adica
non negetur aeq ualitas ditatis : nadum di lixx eẽa postolicapdicatiors
Dorant io Nnsimus su ꝑfluas rationes quacfasti dium non fucr¬
rent auditorib: & adhoc responsum est quod sententialn uunes¬
dor̃ dict qquest rebqu s est: alius est qui testim qnuun perbiu

Expanded text:
ejus mundat nos ab omni peccaro . Patrem, quem lucem dixit, in luejus mundat nos ab omni peccaro . Patrem, quem lucem dixit, in lunisi lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum ? Ostensum est igitur Patrem esse lumen, sicut est Filius lumen; demonstratur etiam Filius dies sicut et Pater est dies, propheta dicente: Evangelizate de die in diem salutare ejus . Quapropter agnoscatur Pater esse in Filio lumine, et Filius in Patre lumine, ipso de se lumine protestante: Ego in Patre, et Pater in me ; tanquam diceret: Ego in lumine, et lumen in me. Et ubi non invenitur diversitas luminis, non negetur aequalitas deitatis: ne dum Deus lux esse apostolica praedicatione tio 7. Omisimus superfluas rationes, quae fastidium non facerent 62 auditoribus, tor dicit, qui credendus est: Alius est qui testimonium perhibet
Abbreviated transcription (Latin):
filios appellauit dicens ita : uos autem frs non estis intenebris ut
uos dies illetam quam fur comp̃hendat : omnes enim uos filii lucis
cstis & filii die : & filius ad discipulos : ut sitis filii patris uri qui
incaelis est : Ipsum uero filium lucem ee nullus poterit ab negare. de
quo euangelistadicit: erat lux uera quacin luminat omnem home¬
nem uenientem in huncmundum : &rursus : & uita erat lux ho¬
minum & lux in tenebris lucet & tenebrae eam non cõpiehendert̃:
Ipsequoq filius lucen se eẽ propria uocetestatur : Ego sum in¬
quiens lix mundi : ut autem agnoscatur pater in filio. lumen in lu¬
mine esse in iohannis cestimonio ꝑdocetur quiait : dr lux est.
& tenebrae in eo non sunt ullae: atqͣ. subiunxit: Si in lumine am¬
bidemus sicut & ipse est in lumine: societatem habemus adiniucam
Ouodut sedepatre dexis semonstraret. adiurixit : & sanguis ihũ filii

Expanded text:
filios appellavit, ita dicens: Vos autem fratres non estis in tenebris, ut filios appellavit, ita dicens: Vos autem fratres non estis in tenebris, ut vos dies ille, tanquam fur, comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei . Et Filius ad discipulos: Ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Ipsum vero Filium lucem esse nullus poterit abnegare, de quo evangelista dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Et rursus: Et vita erat lux hominum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . Ipse quoque Filius lucem se esse propria voce testatur: Ego sum inquiens lux mundi . Ut autem agnoscatur Pater in Filio, lumen in lumine esse, in Joannis testimonio perdocetur, qui ait: Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae: atque subjunxit: Si in lumine ambulemus, sicut et ipse est in lumine, societatem habemus ad invicem . Quod ut se de Patre dixisse monstraret, adjunxit: Et sanguis Jesu Filii
Abbreviated transcription (Latin):
denter ostendant : S ed ipsi nouerunt quomodo possint aut lucem
quaeds non sit aut alteram lucem prȩtersapientiã quaedo coȩterna
sit inuenire : Cognoscatur ergo lux ee paterluminis. ut saltim sic
filius patri non dubitetur uel negetur equalis : Vnoiam testimonio
dm̃ patrem lucem eẽdocumus melius estsi idipsum a postolica quoq
prȩdicatione monstremus : Beatus paulus filios dinos eẽtestatur dice
Quicumq spũdĩ agunt᷑ hi filii suntdi : Nonenim accepistis spm serui¬
tutis iterum intimore. sed accepistis spmadoptionis filiorum in quo
clamamus abbapater : ipsesps testimonicm reddit spiũ nr̃o qđ sumus
filii dĩ: lohannes &iam euangelistadicit : Quot quot autẽ credidert
in eum dedit eis potestatem filios dĩ fieri : Vt igitur beatus paulus
dm̃ cuius filii sumus lucem eẽ monstraret : eosdem filios lucis quoq

Expanded text:
denter ostendant. Sed ipsi noverint quomodo possint, aut lucem denter ostendant. Sed ipsi noverint quomodo possint, aut lucem quae Deus non sit, aut alteram lucem, praeter Sapientiam, quae Deo coaeterna sit, invenire. Cognoscatur ergo lux esse Pater luminis, ut saltem sic Filius Patri non dubitetur vel negetur aequalis. Uno jam testimonio Deum Patrem lucem esse docuimus, melius est si id ipsum apostolica quoque praedicatione monstremus. Beatus Paulus filios Dei nos testatur, dicens: Quicunque Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei: non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod simus filii Dei . Joannes etiam evangelista dicit: Quotquot autem crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Ut igitur Paulus Deum, cujus filii sumus, lucem esse monstraret, eosdem filios lucis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dum solus filius lumendicitur ds̃ pater intolerabiliter blas phemetur:
Ac neputemus patrem coniectura magis quamueritate lucem dici.
neces sehabemus boc quoq testimoniis approbae: In scis eloquus
desapientia dicitur : Omnium mobilitatium mobilior est sapientia
at tingit autemubiq propter suam munditia uapor est autem uir¬
tutis di & manatio quaedam claritatis omnipotentis dĩ sinceris
& ideo nihil inquinamenti in illam incurrit : Candor est enim lucis
aeternae & speculum sinemacula di maiestatis & i mago bonitatis
illius : Candor lucis aeternae sapientia dicitur. quam lucan ȩternã
patrem esse unuuers axp̃ianitas profitetur : Quod si forte aliqui pu¬
tant istam lucem eternam cuius sapientia candor est patrem accipi
non debere: necesse est utdumdm̃ patrem lucem & ternam denegant.
aliam lucem ȩternam quȩrant. cuius eecandorem sapientiam eui¬

Expanded text:
dum Filius lumen dicitur, Deus Pater intolerabiliter blasphemetur. dum Filius lumen dicitur, Deus Pater intolerabiliter blasphemetur. Ac ne putemus Patrem conjectura magis quam veritate lucem dicere, necesse habemus hoc quoque testimoniis approbare. In sanctis eloquiis de Sapientia dicitur: Omnium mobilitantium mobilior est Sapientia: attingit autem ubique propter suam munditiam; vapor est 61 autem virtutis Dei, et manatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera. Et ideo nihil inquinamenti in illam incurrit, candor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius. Candor lucis aeternae Sapientia dicitur, quam lucem aeternam Patrem esse universa Christianitas profitetur. Quod si forte aliqui putant istam lucem aeternam, cujus Sapientia candor est, Patrem accipi non debere, necesse est ut, dum Deum Patrem lucem aeternam denegant, aliam lucem aeternam quaerant, cujus esse candorem Sapientiam evi
Abbreviated transcription (Latin):
henderunt : Idcir codebet aduerti quid lex mandet uel instru¬
at mente hominum : quia inter illum a uctorem luminis &
istud lumen intenebris lucens quod inluminat omnem homi¬
nemuenientem in hunc mundum. proquo uita factus est filins
& lux est ostensus hominum. illo qui ostenditur factus non
es se pater a equalis eõ non posse: RESEONSIΟ Huesenꝑ
patris & filii demonstrat a equalitas. ut quicquid fuerit de¬
pogationis uel honorificentiae : simulsit utriq cõmunei
quo fit utdum contra fudei normam filius a patris aqualitate
discernitur  mnagis patri quamfilio decrahatur: Quod huias
locimanifestius demonstrat assertio quadum filius solus
lumen appellari creditur. ipsi pairi quilumen genuit nop̃
luminis ab negatur : qui auten non substanti aliterposidet
nomenluminis : non potest haber substantialiter uocabu¬
Quarelumen ex lumine credendus est filius quia dedo natus est ds̃ ne

Expanded text:
henderunt. Idcirco debet adverti quid lex mandat vel instruhenderunt. Idcirco debet adverti quid lex mandat vel instruit mentes hominum, quia inter illum auctorem luminis et istud lumen in tenebris lucens, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum, per quod vita factus est Filius, et lux est ostensus hominum, illo quod ostenditur factus, non est Pater, et aequalis esse non potest. Responsio. Hoc semper Patris et Filii demonstrat aequalitas, ut quidquid fuerit derogationis vel honorificentiae simul sit utrique commune. Quo fit ut, dum contra fidei normam Filius a Patris aequalitate discernitur, magis Patri quam Filio detrahatur. Quod hujus loci manifestius demonstrat assertio, qua dum Filius solus lumen appellari creditur, ipsi Patri, qui lumen genuit, nomen luminis abnegatur. Qui autem non substantialiter possidet nomen luminis, non potest habere substantialiter vocabuquare lumen ex lumine credendus est Filius, quia de Deo natus est Deus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
& omni potenti a egenitoris : Hanc aequalitatem in se ipse
uerus filius p̃dicans & demonstrans ait: ego & pater unum
sumus: & alio loco : omniaquaepater facit eadem & filius
facit similiter : Idem ipsedicit. Pater clarifica filiumtuum ut
filius tuus clarificette : & alio loco : ut omnes honorificent si¬
liumtuũ sicut honorificant patrem : & alia multa quaȩ ꝓlixitatẽ
uitantes omisimus : Aequalem scitaq dõꝑ professionen paterni
nominis facere unum cum patre esse. omnia quaepater facit
eadem similiter facere. clarificatus &ipseclarificare aequali¬
tatem sibi paterni honoris exigere sicut minori non competunt
sic acqualem remoco scrupulo dubitationis ostindunt : uII¬
OBIECTIO : Intera dum deluminedicitur non intelligunt qđ
scriptũ est quia alius est paterluminis. & alius est quilume
est appellatus. & lucet intenebris & tenebrae eum non copre¬

Expanded text:
et omnipotentiae genitoris. Hanc aequalitatem in se ipse et omnipotentiae genitoris. Hanc aequalitatem in se ipse verus Filius praedicans et demonstrans ait: Ego et Pater unum sumus . Et alio loco, Omnia quae Pater facit, eadem et Filius facit similiter . Idem ipse dicit: Pater, clarifica Filium tuum, ut et Filius clarificet te . Et alio loco: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem . Et alia multa, quae prolixitatem vitantes omisimus. Aequalem se itaque Deo per professionem paterni nominis facere, unum cum Patre esse, omnia quae Pater facit, eadem similiter facere, clarificatus, et ipse clarificare, aequalitatem sibi paterni honoris exigere, sicut minori non competunt, sic aequalem, remoto scrupulo dubitationis, ostendunt. Objectio 6. Interea dum de lumine dicitur, non intelligunt quod scriptum est, quia alius est Pater luminis, et alius est qui lumen est appellatus, et lucet in tenebris, et tenebrae eum non compre
Abbreviated transcription (Latin):
& pater ȩternus & ꝑfectus coaecernũ ꝑfectumq filiũm genu¬
it  propterea filius ueram quam habec ex uero patre substar¬
tiam nec minorem habere potuit nec diuersam : Contumedia
est quippediuina enaturae si pater filium generans non potus
eẽ in filio quantus ꝑmanet inscipso & genitori quod nefas eb
potentia naturalis adimatur. si filio pater nae substantiae
a equalitas ab negetur. cum hanc a postolica doctrina non
taceat euange lista iohannedicente. Propterea uolebant
eum iudȩ interficere quia non solum soluebat sabbatum sed
& patrem suum diceb atdm̃ aequalem sefaciens do : quam
aequalitatem non mali uola iudȩorũ aduersitas sicut qui¬
bus uidetur obiecit sed euangdista e ueridica prorsus a uc¬
toritas declarauit : Qui sicut ueredixit ihm soluis ses abba¬
tum uere &iam patrem suum dixis̃ sedm̃ ita ueredixit per
ꝓfessionem paterni nominis aequalem se fecis sedĩuinitati

Expanded text:
et Pater aeternus et perfectus coaeternum perfectumque Filium genuet Pater aeternus et perfectus coaeternum perfectumque Filium genuit, propterea Filius veram quam habet ex vero Patre substantiam, nec minorem habere potuit, nec diversam. Contumelia est quippe divinae naturae, si Pater Filium generans non potuit esse in Filio quantus permanet in seipso, et genitori quod nefas est potentia naturalis adimitur, si Filio paternae substantiae aequalitas abnegetur, cum hanc apostolica doctrina non taceat, evangelista Joanne dicente: Propterea volebant eum Judaei interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Quam aequalitatem non malevola Judaeorum adversitas sicut quibusdam videtur objecit, sed evangelistae veridica prorsus auctoritas declaravit. Qui sicut vere dixit Jesum solvisse sabbatum, vere etiam Patrem suum dixisse Deum, ita vere dixit per professionem paterni nominis aequalem se fecisse divinitati
Abbreviated transcription (Latin):
uult fraude decipere. quam quidm exigit̃ illis hoc dici qui pa¬
trem & filium a equales asserunt esse: RESPONSIO¬
Perturbant quidem mentes aut ignauas aut inscias. qui uoluo¬
rint patrem & filiũ ingenitor dicere. sed non hoc faciunt qui
cognoscuntur aquales patrem & filium p̃dicare : Induob: en
ingenitis diuersa diuinitas inuenitur. in uno autem unigenta
ex uno ingenito naturalis unitas demonstratur : Duo quippo
ingeniti non possunt unam haberenaturam ubi nec unus in
uno ueram ex segenerationem inuenit . nec unus ex uno uere
in se substañtiam natiuitatis agnoscit : Nos autem patrem & fili
nec duos ingenitos dicimus nec duos genitos appellamus. nec
por sonaliter confundimus nec substanti aliter separamus. &
ideo aquales sine ambiguita tedicimus: quia diuersos a se
nullatenus inuenimus : unus unum genuit. unus deuno natus
est & quia de in cõmutabili patre in cõmutabilis filius extito

Expanded text:
vult fraude decipere, quae quidem exigit illis hoc dici qui Pavult fraude decipere, quae quidem exigit illis hoc dici qui Patrem et Filium aequales asserunt esse. ResponsioPerturbant quidem mentes, aut ignavas, aut inscias, qui voluerint Patrem et Filium ingenitos dicere; sed non hoc faciunt qui cognoscuntur aequales Patrem et Filium praedicare. In duobus enim ingenitis diversa Divinitas invenitur. In uno autem genito , ex uno ingenito, naturalis unitas demonstratur. Duo quippe ingeniti non possunt unam habere naturam, ubi nec unus in uno veram ex se generationem invenit, nec unus ex uno vere in se substantiam nativitatis agnoscit. Nos autem Patrem et Filium, nec duos ingenitos dicimus, nec duos genitos appellamus, nec personaliter confundimus, nec substantialiter separamus. Et ideo aequales sine ambiguitate dicimus, quia diversos a se nullatenus invenimus: unus unum genuit, unus de uno natus 60 est. Et quia de incommutabili Patre incommutabilis Filius exstitit,
Abbreviated transcription (Latin):
nec cuiquam fas est xp̃o unigenito dĩfilio non sicut uero do
seruire: nam eum qui seruit xp̃o placeredõ
peatus paulus his quinaturã non sunt dii seruiendũ int̃ dixerat:
sed iustitia & pax & gaudium inspũ sco : Quienim in hoc seruit
xp̃o placetdõ : Quo circa cognoscentes xp̃m uerum dmn ee. non
iudemus ab aequalitate paternac substantiae separare : uerus
enimdi est  qui natura dr̃ est : Natura autem ds̃ est quiditatẽ
exȩternitate uera enatiuitatis habuit. nonexgratia dona¬
uonis possedit : Quod enim nascitur conexum estgenere : qđ
uero adoptatur sola ꝓuchitur largitate :: UI. OBIECTIO:
Der turbationes mentium qua sineratione dicuntur cum hor¬
tantur aduerti : ueritas non uidetur abes comprehendi nec
ꝓfiteri ob hoc quod absurdũ sit dicere uel credere patiem
& filiũ ingenitos esse : qui sibi suadet ista ex cogitare ipse se

Expanded text:
nec cuiquam fas est, Christo unigenito Dei Filio, non sicut vero Deo nec cuiquam fas est, Christo unigenito Dei Filio, non sicut vero Deo servire. Nam eum qui servit Christo, placere Deo beatus Paulus, qui diis , qui natura non sunt dii, serviendum interdixerat, sed justitia et pax, et gaudium in Spiritu sancto: Qui enim in hoc servit Christo, placet Deo . Quocirca cognoscentes Christum verum Deum esse, non audeamus eum ab aequalitate paternae substantiae separare: verus enim Deus est qui natura Deus est; natura autem Deus est qui deitatem ex aeternitate verae nativitatis habuit, non ex gratia donationis possedit. Quod enim nascitur, connexum est genere; quod vero adoptatur, sola provehitur largitate. Objectio 5. Perturbationes mentium, quae sine ratione dicuntur, cum hortantur adverti, veritas non videtur ab eis comprehendi, nec profiteri; ob hoc quod absurdum sit dicere vel credere Patrem et Filium ingenitos esse. Qui sibi suadet ista excogitare, ipse se
Abbreviated transcription (Latin):
uel natura : Si autẽ aliunde filius dicitur natus. aut exnihilo
eius origo asseritur aut sicut superius dictum est
excepto dõ semper aliquid fuis se : contra segulam
uerae fide prȩdicatur : Beatus quippe apostolus sciens filium
domin is deserure. dño xp̃o sicut uerodõ prȩcepit seruiendum
quem a equaliter cum patie nouerathonorandum. Ipsod ñodicen¬
e. ut omnes honorificent filiũ sicut honorificant patremꝰ. Quen
uerum dm̃ iohannes apłs ipso in sed ñoloquente testatur dicens:
ut simus inuero filio eiusihũ xp̃o. hic est uerus ds̃ &ita eterna:
uocirca uerae fidei tenenda est regula. quadĩ filius depatris
substantia hoc est dehoc quodipse est in effabiliter sineinitiona¬
tus creditur &unus dr cum patrecolitur & timetur. Quia nec
xp̃ianis licitum est ei qui natura non estds sicut uero dõ seruire :

Expanded text:
vel natura. Si autem aliunde Filius dicitur natus, aut ex nihilo vel natura. Si autem aliunde Filius dicitur natus, aut ex nihilo ejus origo asseritur, aut sicut superius dictum est excepto Deo, semper aliquid fuisse contra regulam verae fidei praedicatur. Beatus quippe Apostolus sciens Filium dominis deservire, Domino Christo sicut vero Deo praecepit serviendum, quem aequaliter cum Patre noverat honorandum, ipso Domino dicente: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem . Quem verum Deum Joannes apostolus, ipso in se Domino loquente, testatur dicens: Ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo; hic est verus Deus et vita aeterna . Quocirca verae fidei tenenda est regula, qua Dei Filius de Patris substantia, hoc est, de eo quod ipse est, ineffabiliter sine initio natus creditur, et verus Deus cum Patre colitur, et tenetur . Quia nec Christianis licitum est, ei qui natura non est Deus, sicut vero Deo servire;
Abbreviated transcription (Latin):
tit: creatura dicendus est non creator: Si autem dealiquo dica¬
tur sic &uam idipsum dp̃ fecit undefiliũ genuit. anforte coȩter¬
num dicitur aliquid habus se unde posset filium genrare : Si
coȩternum aliquid estimatur unde genitus filius dicitur:
manicheorum bac assertione firmatur : si autem non fuit ali¬
quid undegea eraretur filius. nec tamen de substantia patris di¬
citur natus. hoc super est ut eiudenter exnihilodĩ filium ex¬
tisse fateantur qui eum indiuinitate minorm predicare comn¬
tendunt : Sed forsitandicitur ex uoluntate patris natu eẽfiliũ
dicatur ergo utrum ex se an aliunde pater filium genuit : Si eni
ex se ipsogenuit: non potuit uoluntas generationem precede
quia nefas est credere indm̃ aliquid quod non semꝑ fuit nouite
accidisse. unde cognoscitur ꝗm̃ ds omnem quiden creaturã
denihilo condidit uoluntatesua: filium uero substantia geni

Expanded text:
tit, creatura dicendus est, non creator. Si autem de aliquo dicatit, creatura dicendus est, non creator. Si autem de aliquo dicatur, sic etiam id ipsum Deus fecit, unde Filium genuit. An forte coaeternum dicitur aliquid habuisse unde posset Filium generare? Si coaeternum aliquid aestimatur unde genitus Filius creditur, Manichaeorum error hac assertione firmatur. Si autem non fuit aliquid unde generaretur Filius, nec tamen de substantia Patris dicitur natus, hoc superest, ut evidenter ex nihilo Dei Filium exstitisse fateantur qui eum in divinitate minorem praedicare contendunt. Sed forsitan dicitur ex voluntate Patris natum esse Filium: dicatur ergo utrum ex se an aliunde Pater Filium genuit? Si enim ex se ipso genuit, non potuit voluntas 59 generationem praecedere, quia nefas est credere in Deum aliquid quod non semper fuit noviter accidisse. Unde cognoscitur quoniam Deus omnem quidem creaturam de nihilo condidit voluntate sua, Filium vero substantia genuit
Abbreviated transcription (Latin):
tuum preparatũ panem decelo prestitist es sine labore
omnedelectamentũ in schabente. &omne suauitatis¬
saporem : Substantiam enim tuã & dulcedinemtuã quam infilios
habes ostendebas : Panem decedo datum. substantia & dulcedino
di eẽ scriptura testatur : Panem uero decadodatum. filiumdi cẽ
ipsius filii uerbis ostenditur quiait : ego sum panis uiuus qui
decelo descendi : De quo dauid ait : Panem anglorũ manducaui
homo : Eccede substantia patris extitisse filium non solum ratior¬
biliter credimus : uerum &iam testimonus approbamus. scriptu¬
ra dicente qui diligit genitorem: diligit eum qui natus est exeo:
ꝗm̃ fides uera quod credit non nescit. &i amsi nondum potet ui¬
dere quodsperat & credit : Hiuero qui filium depatris substan¬
tia natum denegant : debent utiq dicere unde arbitrentur di
filium extiusse : utrum denihilo an exaliquo: Si denihilo exti¬

Expanded text:
tuum, praeparatum panem de coelo praestitisti eis, sine labore, tuum, praeparatum panem de coelo praestitisti eis, sine labore, omne delectamentum in se habentem, et omnem suavitatissaporem: substantiam enim tuam et dulcedinem tuam, quam in filios habes, ostendebas . Panem de coelo datum substantiam et dulcedinem Dei esse Scriptura testatur: panem vero de coelo datum Filium Dei esse, ipsius Filii verbis ostenditur, qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . De quo David ait: Panem angelorum manducavit homo . Ecce de substantia Patris exstitisse Filium, non solum rationabiliter credimus, verum etiam testimoniis approbamus, Scriptura dicente: Qui diligit genitorem, diligit eum qui natus est ex eo ; quoniam fides vera quod credit, non nescit, etiamsi nondum potest videre quod sperat et credit. Hi vero qui Filium de Patris substantia natum denegant, debent utique dicere, unde arbitrentur Dei Filium exstitisse: utrum de nihilo, an ex aliquo? Si de nihilo exsti
Abbreviated transcription (Latin):
eum omnes fines terrae : Cui sententiae beatus concordat apłr.
quicum quodam loco dixisset unus dr̃ pater ex quo om̃a & nos
indiem redemptionis : cum sedixisse meminis sec ex patreꝑfiliũ
in spũsco. ut hanctrinitatem unum dm̃ eẽ monstrant alio loco
ait : ꝗm̃ exipso & peripsum & in ipso sunt om̃a : & qđ singularit̃
ntulit ipsi gloria in sȩcula seculorum: Ex substantia autem pa¬
tris natum filium & fides xpiana rectẽ prȩdicat & sc̃ascriptu¬
ra cõmemorat : Paulus a postolus defiliodi dicit : Qui cum sit
plendor gloriae & figura substantiae eius : Dns denuodicit
adhieremiam : suꝑ montes accipeplanctũ & suꝑ semitas deser
ti luctum quia defecerunt ex eo quod non sunt homines. N
audierunt uocen substantiaemeae. a uolatilib: cȩlusq ad
pecora: filium autem patris eẽ substantiã sapientia diber
euidenter ostendit dicens : esca angelorum nutristipopulũ

Expanded text:
et metuant eum omnes fines terrae . Cui sententiae beatus concordat Apostolus, et metuant eum omnes fines terrae . Cui sententiae beatus concordat Apostolus, qui cum quodam loco dixisset: Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos s in diem redemptionis . Cum se dixisse meminisset ex Patre per Filium in Spiritu sancto, ut hanc Trinitatem unum Deum esse monstraret, alio loco ait: Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Et quod singulariter intulit: ipsi gloria in saecula saeculorum . Ex substantia Patris natum Filium, et fides Christiana recte praedicat, et sancta Scriptura commemorat. Paulus apostolus de Filio Dei dicit, Qui cum sit splendor gloriae, et figura substantiae ejus . Dominus denuo dicit ad Jeremiam: Super monti luctum, quia defecerunt, eo quod non sint homines: non audierunt uocem substantiae a uolatilibus pecora . Filium autem Patris esse substantiam, Sapientiae liber evidenter ostendit, dicens: Esca angelorum nutristi populum
Abbreviated transcription (Latin):
rectam credulitatem non solum ꝓphecica sed & apostolica nob
insinuat inueritatedoctrina : Nam ȩsaiae cũ dĩ uisione digni
efficitur : huius fide cyedulitas intimatur. duob: seraphym
sabaoth: quid est quod tertio scs dicitur si non trina est in
diuinitate ꝑsona : uelcur semel dns ds̃ dicitur. si non una est indi¬
uinitate substantia : Dñs quoq: ꝑ moysen uolens benedicerpo¬
pulum: hoc benedicendum tenore mandauit: Sic inquiens be¬
nedices populũ meum. & egobenedi cam eos: B enedicat tedñs
& custodiatte. In luminet diis faciem suã suꝑte &misereatur tu
Attollat diis faciem suã superte & dec tibi pacem : Ter dñis di¬
citur. & unus semper dñs nominatur intrinitate quaeuerus est
dis ne confundatur ꝓprietas ꝑsonarũ. nec substantialis unitas
denegetur : Dauid quoq doper om̃a placitus. subhac credulita¬
te populo fideli diuinaeb enedictionis gratiã his uerbis exoptat

Expanded text:
rectam credulitatem, non solum prophetica, sed et apostolica nobis rectam credulitatem, non solum prophetica, sed et apostolica nobis insinuat in veritate doctrina. Nam Isaiae , cum Dei visione dignus efficitur, hujus fidei credulitas intimatur, duobus seraphin Sabaoth. Quid est quod tertio Sanctus dicitur, si non trina est in Divinitate persona? Cur semel Dominus Deus dicitur, si non una est in Divinitate substantia? Dominus quoque per Moysen volens benedicere populum, hoc benedicendum tenore mandavit: Sic inquiensnedices populum meum, et ego benedicam illos: benedicat te dominus et custodiat te: inluminet dominus faciem suam super te et misereatur tui: adtollat dominus faciem suam super te et det tibi pacem. mper Dominus nominatur, ut in Trinitate, quae verus est Deus, nec confundatur proprietas personarum, nec substantialis unitas denegetur. David quoque Deo per omnia placitus, sub hac credulitate populo fideli divinae benedictionis gratiam his verbis exoptat
Abbreviated transcription (Latin):
ratio nabiliter dicere depatris substantia natum eẽfilium : do¬
ceant perscripturas tamen quomodo non sit erroris falsa pro¬
fessio quicumdicit in enarrabilem ee generationem eius. asse¬
rat eum depatris essenatũ substantia : RESPONSIO
ssertionis defectus agnoscitur. quando quis ita fidei alterius
d estruerenititur regulam ut credulitatis suȩ firmamnolit prȩ¬
ferre sententiã : Nos idcirco filiumdĩ depatris substantia
natum hoc est dehoc quod pater est credimus & fatemur: qm̃
quicquid substantia di non est : non possumus ut dmn uel ado¬
rare uel colere prȩceptum legis sollicitius obseruantes quodi
colimus & timemus nec unione personali contrahitur. nec sub¬
stantiali diuersitate disiungitur. ne aut deos gentiliter cola
diuersas colendo substantias. aut filium & sp̃mcũ sabellio
denegemus Non seruantes intrinitate personas : Huius fide

Expanded text:
rationabiliter dicere de Patris substantia natum esse Filium, dorationabiliter dicere de Patris substantia natum esse Filium, doceant per Scripturas tamen quomodo non sit erroris falsa professio, qui cum dicit inenarrabilem esse generationem ejus, asserat eum de Patris esse natum substantia. Responsio. Assertionis defectus agnoscitur, quando quis ita fidei alterius destruere nititur regulam, ut credulitatis suae firmam nolit proferre sententiam. Nos idcirco Filium Dei de Patris substantia natum, hoc est, de eo quod Pater est, credimus et fatemur. Quoniam quidquid substantia Dei non est, non possumus ut Deum vel adorare, vel colere, praeceptum legis sollicitius observantes quo dicolimus, et timemus, nec unione personali contrahitur, nec substantiali diversitate disjungitur: ne aut deos gentiliter colamus diversas colendo substantias, aut Filium et Spiritum cum Sabellio denegemus, non servantes in Trinitate personas. Hujus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
secundum id apostolus ostendit adfilium dictum. secundum quod
a mortuis prȩdicat suscitatũ : Attendatur ergo quae a mortuis
in xp̃onatura surrexit & intelligetur secundum quid xp̃s hodie
genitus terminos terrae possidendos accepit: agnos catur itaq
inxp̃o proprietas utriusq naturae : ut sine errore possit intel¬
ligi & creatus & fundatus &genitus : genitus quippe est & funda¬
tus secundum quod dedño in enarrabiliter natus estdns. Creatus aut¬
sec undum humanam generationem qua deancilla natus est seruus.
ut quem anteoma solum pater genuit ex natura ꝓnra salute ge¬
neraret ex gratia : Quo circa utramq debemus in dñox p̃onaturã
agnoscere ut nec aduersuscreatorem uideamur superbi nec bene¬
ficis nr̃i saluatoris existamus ingrati. neapud saluatorem ipi
sibi deneget quam quaerit salutem. quicratoris dedõpatreue¬
ram denegat ditatem : U. OBIECTIO: Sed qui praesumunt in¬

Expanded text:
secundum id Apostolus ostendit ad Filium dictum, secundum quod secundum id Apostolus ostendit ad Filium dictum, secundum quod a mortuis praedicat suscitatum. Attendatur ergo quae a mortuis in Christo natura surrexit, et intelligetur secundum quid Christus hodie genitus terminos terrae possidendos accepit. Agnoscatur itaque in Christo proprietas utriusque naturae, ut sine errore possit intelligi, et creatus, et fundatus, et genitus: genitus quippe est et fundatus secundum quod de Domino inenarrabiliter natus est Dominus; creatus autsecundum humanam generationem qua de ancilla natus est servus, ut quem ante omnia solum Pater genuit ex natura, pro nostra salute generaret ex gratia. Quocirca utramque debemus in Christo Domino naturam agnoscere, ut nec adversus creatorem videamur superbi, nec beneficii nostri Salvatoris existamus ingrati, ne apud Salvatorem ipse sibi deneget quam quaerit salutem, qui Creatoris de Deo Patre veram denegat deitatem. Objectio 4. Sed qui praesumunt ir
Abbreviated transcription (Latin):
peteret cũ regnum cȩlorum quod maius est suis fidelib: ꝓmittat¬
& donet : illeergo qui ꝑmanens informadĩ ꝓsaluteseruorum
factus est seruus secundum seruilem formam ut accipent gento
hereditatem & possessionem terra e terminos posto lauit : Qiu se¬
cundum diuinam naturam sicut uniuersa quae incelo sunt & in
terra uisibilia & inuisibilia cumpatrefecit : ita cum patre semꝑ
uniuersa possedit : Hanc generatione quam psalmus secundus
insinuat ad incarnationis mysterium pertinge liber actuum
a postolorum paulo insynagoga loquente testatur. Cuuis uox
adudeos huius cemodireperitur : &nos uobis annuntiamus
eã quaeadpatres nrosrepromissio facta est qm̃ hancdr̃ adimple¬
uit filus nr̃is resuscitans ihm sicut &inpsalmo secundo scriptũ
est. filius meus es tu ego hodiegenuite : Hocigit᷑ qđ psalmus dixi

Expanded text:
peteret, cum regnum coelorum, quod majus est, suis fidelibus promittat etpeteret, cum regnum coelorum, quod majus est, suis fidelibus promittat et donet? Ille ergo qui permanens in forma Dei pro salute servorum factus est servus, secundum servilem formam, ut acciperet gentes haereditatem et possessionem, terrae terminos postulavit, qui secundum divinam naturam sicut universa, quae in 57 coelo sunt et in terra, visibilia et invisibilia cum Patre fecit, ita cum Patre semper universa possedit. Hanc generationem quam psalmus secundus insinuat ad Incarnationis mysterium pertinere, liber Actuum apostolorum Paulo in synagoga loquente, testatur; cujus vox ad Judaeos hujuscemodi reperitur: Et nos vobis annuntiamus eam quae ad patres nostros repromissio facta est, quoniam hanc Deus adimplevit filiis nostris, resuscitans Jesum; sicut et in psalmo secundo scriptum est: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Hoc igitur quod psalmus dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
mortius ostenditur. cum dici non possent mortui qui nec¬
dum fuerant uel creati : Vnigenitum ergo xp̃m cognoscimus
ex patre : primo genitum ꝓfiteur ex uirgine : in illa quippe
natiuitate uere est unigenitus : In quasi nelnitio desolo dõsolus
natus estdr̃ : in hac autem natiuitate primo genitus et totius
creaturae: id est eorum quos infratres sibi ꝑfide dignatus est ad¬
optare : Quot quot enim receperunt eum dedit eis potestatem
filios dĩ fierihis qui credunt in nomine eius : Haec generatio in
secundo quoq psalmo cognoscitur p̃dicata ub ixp̃s exꝑsona
suscepti hominis dicit : dnis dixit ad mefilius meus estu ego
hodiegenui te: Quod ut secundum in carnationis futurȩ myste¬
rium dictũ ee monstrart: adiunxit : Postolaame &dabo
tibi gentes hereditatentuã & possessionem tua terminos terrae :
Quomodo enim secundum formamdi terminos terre possidendo

Expanded text:
mortuis ostenditur? cum dici non possent mortui, qui necmortuis ostenditur? cum dici non possent mortui, qui necdum fuerant vel creati. Unigenitum ergo Christum cognoscimus ex Patre, Primogenitum profiteamur ex virgine: in illa quippe nativitate vere est Unigenitus, in qua sine initio de solo Deo solus natus est Deus: in hac autem nativitate Primogenitus est totius creaturae , id est eorum quos in fratres sibi per fidem dignatus est adoptare. Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus . Haec generatio in secundo quoque psalmo cognoscitur praedicata, ubi Christus ex persona suscepti hominis dicit: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Quod ut secundum Incarnationis futurae mysterium, dictum esse monstraret, adjunxit: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam et possessionem tuam terminos terrae. Quomodo enim secundum formam Dei terminos terrae possidendos
Abbreviated transcription (Latin):
est primogenitus exmortuis. nisi primus expeccatorib:
autem est non sic̃ expeccatorib: peccator sicut ex homi¬
nibus homo sed natus esthomo susceptus ado sine ullo
peccato ut peccatores homines ⁊ econciliantdõ libera¬
tos ab omni peccato : Talem quippehominem oportuit ado
suscipi. per quem pos sent homines gratuita iustificatione con¬
uingi. Primogenitus igitur est totius creaturae: illus pro¬
fecto dequabeatũ a postolũ iacobum audiuimus paulo ante
dixisse. uoluntari egenuit nos uerbo ueritatis ut simus ini¬
tium aliquod creaturae qus : Dehac creatura dicit &iambi¬
atus paulus apostolus : Si qua ergo inxp̃o nouacreatura:
Dequa &iam dauid prȩdixerat : emittes pm̃cuũ & creabuntur
& ienouabis faciem terrae. Alio quinsi secundum diuinam
natiuitatem xp̃r primogenitus totius creaturȩ accipitur:
quibus testimoniis ante omnem creaturã primogenitus ex

Expanded text:
est Primogenitus ex mortuis, nisi primus ex peccatoribusest Primogenitus ex mortuis, nisi primus ex peccatoribusautem est, non sic ex peccatoribus peccator, sicut ex hominibus homo, sed natus est homo, susceptus a Deo sine ullo peccato, ut peccatores homines reconciliaret Deo, liberatos ab omni peccato. Talem quippe hominem oportuit a Deo suscipi, per quem possent homines Deo gratuita justificatione conjungi. Primogenitus igitur est totius creaturae , illius profecto de qua beatum apostolum Jacobum audivimus paulo ante dixisse: Voluntarie genuit nos verbo veritatis, ut simus initium aliquod creaturae ejus . De hac creatura dicit etiam Paulus apostolus: Si qua ergo in Christo nova creatura . De qua etiam David praedixerat: Emitte Spiritum tuum et creabuntur, et renovabis faciem terrae . Alioquin, si secundum divinam nativitatem Christus Primogenitus creaturae totius accipitur, quibus testimoniis ante omnem creaturam Primogenitus ex
Abbreviated transcription (Latin):
ipse & temptatus : potens est his qui temptant᷑ auxiliari: Audimꝰ
xpm habente fratres audimus semen abrahae. audimus per
mortem eum quihabebat mortis imperium deseruentem. audi¬
mus temptatũ audimus passum & dubitamus xpm prao¬
genitũ totius creaturae secundum in carnationis ꝓfiteri mysto¬
rium  cum denuo beatus a postolus in quo eum primo genitũ
debeamus accipere testimonio sua e p̃dicationis ostendat. Scimus
inquiens qm̃ diligentibus dm̃ om̃a cooperant᷑ inbonũ his
qui secundum ꝓpositũ uocati sunt scĩ : Nam quos presci¬
uit & prȩdistinauit conformes fueriimaginis filii erus. ut
sit ipseprimogenitus in multis fratribus : Qui ergo secundũ
dĩtaten semper unigenitus fuit sine fratribus factus
est secundum hominem primogenitus in multis fratrib:
Quod euidentius illorur sus a postoli testimonio ꝑdocet᷑
ubi primogenitus ex mortuis nominatur : Quid enim

Expanded text:
ipse et tentatus, potens est his qui tentantur auxiliari . Audimus ipse et tentatus, potens est his qui tentantur auxiliari . Audimus Christum habentem fratres, audimus semen Abrahae; audimus per mortem eum qui habebat mortis imperium destruentem; audimus tentatum; audimus passum, et dubitamus Christum Primogenitum totius creaturae secundum Incarnationis profiteri mysterium? Cum denuo beatus Apostolus, in quo eum Primogenitum debemus accipere testimonio suae praedicationis ostendat: Scimus, inquiens, quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt sancti. Nam quos praescivit et praedestinavit conformes fieri imaginis Filii ejus, ut sit ipse Primogenitus in multis fratribus . Qui ergo secundum deitatem semper Unigenitus fuit sine fratribus, factus est secundum hominem Primogenitus in multis fratribus. Quod evidentius illo rursus Apostoli testimonio perdocetur: ubi Primogenitus ex mortuis nominatur . Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
dixit hic adño sed a patre : Quod autem eum primogenitum
totius creaturȩ dicit apostolus: creatura utiq intelligitur
reparata non condita. creatura filiorũ di qua ex seruis eius
acti sunt fratres eius. Quos secundum a postoli dictũ non con¬
funditur fraties uocare dicens : narrabo nomentiui fratrib:
meis. in medio ecclesiae laudabo te. &iterũ : ego ero fidens in eũ :
xiterum : ecce ego & pueriquos mihidedit ds̃ : ꝗmergo & pue¬
ricõmunicauerunt sanguini & carni similiter &ipseparticipa¬
uit hisdem ut ꝑ mortem destrueret eũ quihabebat mortis lmpe¬
rium id est diabolum ut liberaret eos qui timore mortis ꝑ totã
uitam obnoxii erant seruituti. Nus quam enim angelos ad pre
hendit sed semen abrahae ad prehendit: undedebuae ꝑ omnia
fratribus similare ut miscricors figet & fidelis pontifex ad
dm̃ ut repropitiaret delicta populi : In eo enim quo passus est

Expanded text:
dixit hic, a Domino, sed a Patre. Quod autem eum Primogenitum dixit hic, a Domino, sed a Patre. Quod autem eum Primogenitum totius creaturae dicit Apostolus, creatura utique intelligitur reparata, non condita: creatura filiorum Dei, qua ex servis ejus facti sunt fratres ejus qui nos, secundum Apostoli dictum, non confunditur fratres vocare, dicens: Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio Ecclesiae laudabo te. Et iterum: Ego ero fidens in eum. Et iterum: Ecce ego et pueri, quos mihi dedit Deus: quoniam ergo et pueri communicaverunt sanguini et carni, similiter et ipse participavit iisdem; ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imperium, 56 id est diabolum; ut liberaret eos qui timore mortis per totam vitam obnoxii erant servituti. Nusqhendit, sed semen Abrahae apprehendit. Unde debuit per omnis fratribus similari, ut misericors fieret, 260 et fidelis pontifex ad Deum, ut repropitiaret delicta p
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarum non fuerint liberati. dicantur heredes futurae
beatitudinis qui fadem non recipiants aluatoris : si autẽ
quoduerum est aliud est creari aliud generari discernat᷑
genitus prȩdicetur : nam & ipse scriptura elocus perfacile
quaerentib: monstrat in qua creatus natura dicendus est
xp̃s In ea scilicet in quad um nominat ut ueritatem in se
formaeseruilis ostendat . Sicut & in psalmo loquit᷑ dicens : odñ
ego seruustuus ego seruustuus & filius ancillaetuae: ex
ancilla ergonatus est seruus : qui ex patregeneratus est dñs:
Propter formam igit serui dixit dns creauit me Nonse a pa¬
tre dicit creatum sed adño: Nam ubi secundum diuinitatem genitus
dicitur : pater continuo nominatur. sicut uerei psedixit : ego
a patreprodii &ueni: & beatus euangelistade eo : & uidimus
gloriam eius gloriam quasi unigeniti a patre: Vides quia non

Expanded text:
tenebrarum non fuerint liberati: dicantur haeredes futurae tenebrarum non fuerint liberati: dicantur haeredes futurae beatitudinis, qui fidem non recipiunt Salvatoris. Si autem, quod verum est, aliud est creari, aliud generari, discernatugenitus praedicetur: nam et ipse Scripturae locus perfacile quaerentibus monstrat, in qua creatus natura dicendus est Christus. In ea scilicet in qua Dominum nominat, ut veritatem in se formae servilis ostendat, sicut et in psalmo loquitur, dicens: O Domine, ego servus tuus; ego servus tuus et filius ancillae tuae . Ex ancilla ergo natus est servus, qui ex Patre generatus est Dominus. Propter formam igitur servi dixit: Dominus creavit me, non se a Patre dicit creatum, sed a Domino. Nam ubi secundum divinitatem genitus dicitur, Pater continuo nominatur, sicut vere ipse dixit: Ego a Patre prodii, et veni ; et B. evangelista de eo: Et vidimus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre . Vides, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eius si neinitio cognoscatur .: debet attendi qđ sequit̃
Prius quam terram faceret prius quam abyssos consttue¬
ret prius quam ꝓcederent fontes aquarum prius quã mon¬
tes stabilirentur. anteons autem colles genuit me: istud ante
cum dicitur : omne prorsus initiũ prȩuenitur : quo conside¬
randum est quia ubicuq illa diuina & ȩterna demonstrat᷑
filic natiuitas non dicitur quando natus sit : sed ante semꝑ
ponitur ut quicquid homo infinitatis ȩternitatisq. cogi¬
tare uoluerit. ante omnequod cogitatione concipitur filii
semꝑ natiuitas cogitetur. Ac sic natiuitas filii dĩ sineinitio
cognoscatur: in qua non aliud quam ante positũ iugater in¬
uenitur : uelimus autem nobis responderi ut rum hoc sit ge¬
nitum quod creatũ: Quodsi unum putatur utrumq : dicat
ergo adõgenitus mundus. a quo generari non potest & cratus
Dicantur &am in creduli homines filudi. qui depotestate

Expanded text:
tatis ejus sine initio cognoscatur, debet attendi quod sequitur: tatis ejus sine initio cognoscatur, debet attendi quod sequitur: Priusquam terram faceret, priusquam abyssos constitueret, priusquam procederent fontes aquarum, priusquam montes stabilirentur, ante omnes autem colles genuit me Istud ante, cum dicitur, omne prorsus initium praevenitur. Quod considerandum est, quia ubicunque illa divina et aeterna demonstratur Filii nativitas, non dicitur quando natus sit, sed ante semper ponitur, ut quidquid homo infinitatis aeternitatisque cogitare voluerit, ante omne quod cogitatione concipitur, Filii semper nativitas cogitetur: ac sic, nativitas Filii Dei sine initio cognoscatur, in qua non aliud quam ante positum jugiter invenitur. Vellemus autem nobis responderi, utrum hoc sit genitum, quod creatum? quod si unum putatur utrumque, dicatur ergo a Deo genitus mundus, a quo generari non potest, et creatus. Dicantur etiam increduli homines filii Dei, qui de potestate