comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶filii dadan fuerunt asurim. & latusin
saba. & enoch. & abida. & aledea. Om̃s
hi filii cethurȩ. Et dedit abrahã uniu̾sa
quȩ habuit ysaac: filiis aut̃ concubina¬
rum quas habuit dedit munera. et
diuisit eos ab ysaac filio suo cũ adhuc
uiueret. in orientẽ ad t̾ram orientalẽ.
Cechura hebreo sermone copulata int̾¬
pretat᷑ aut iuncta. Quã ob causã suspi¬
cant᷑ hebrei mutato noĩe eandem esse
agar: quȩ sara mortua. de concubina
tͣnsierit in uxorẽ. Et uidet᷑ decrepiti iam
abrahe excusari etas:ne senex post mor¬
tem uxoris suȩ uetulȩ nouis arguatur
nuptiis lasciuisse. Nos qđ incertũ est
relinqͣntes hoc dicimꝰ qd̃ decet̾o nati
filii abraham iuxta hystoricos hebreoꝵ
rubri t̃minos. Dicit᷑ aut̃ unus ex poste¬
ris abrahȩ qͥ appellat᷑ afer duxisse ad¬
uersus lybiã exercitũ: & ibi deuictis
hostib consedisse: eiꝰq posteros ex nomine
ataui africã nuncupasse. Nuiꝰ rei testes.
alexander qͥ dicit᷑ polyhistor. & cleodemꝰ

Expanded text:
uerunt Asurim, et Latusim, pher, et Enoch, et Abida, et Aledea. Omnes hi filii Ceturae. Et dedit Abraham universa quae habuit Isaac. Filiis autem concubinarum, quas habuit, dedit munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo, cum adhuc viveret in Oriente, ad terram orientalem. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur, aut juncta . Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar, quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris suae vetulae, novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham, 344 juxta historicos Hebraeorum Rubri terminos. Dicitur autem unus ex posteris Abrahae, qui appellabatur Apher, duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi, victis hostibus, consedisse: ejusque posteros ex nomine atavi Aphricam nuncupasse. Hujus rei testis est Alexander, qui dicitur Polyhistor, et Cleodemus
Abbreviated transcription (Latin):
habitandu habuit. De symeo uͦ in libro ĩu
consecutꝰ: s de tͥbu uida qͥdd̃a acceꝑit. In
paralipomenon aut̃ manifestiꝰ scribit᷑. qđ
cũ multiplicatꝰ fuisset. & ñ haberet possessio¬
nis locũ: exierit in desertũ. Quidã ꝓpbice¬

Expanded text:
u cceperit, sed de tribu Juda quiddam acceperit. In Paralipomenon autem manifestius scribitur quod, cum multiplicatus fuisset et non haberet possessionis locum, exierit in desertum. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
iuda conffesio siue laus int̃ptat᷑. conseq̃nt̃
scribit᷑. Iuda. tͥ confitebunt᷑ frẽs tur: uł. te
laudabt̃ frẽs tui. Adorabunt te filii patris
tui. Catulus leonis iuda. Ex germine fili mi
adorent eũ om̃s tͥbus. Non enĩ ait filii ma¬
tͥs tuȩ: s filii patͥs tui. Et qđ seqͥt᷑ ex ger¬
mine fili mi ascendisti: in hebreo ht̃. a cap¬
diuitate fili mi ascendisti: ut ostenderet eũ
captiuos ppłos ẽẽ ducturũ: & iuxta intelli¬
gentiã sacratiorẽ. ascendisse in altũ. & caꝑ¬
tiuã duxisse captiuitatẽ: siue qđ melius
puto. captiuitas passionẽ. ascensus resur-¬
rectionẽ significat Alligans ad uitem
pullũ suũ: & ad sunicłm pullũ asine. In
hebreo ita ht̃. Alligans ad uitẽ pullũ suũ:¬

Expanded text:
io, sive laus interpretatur, consequenter scribitur: Juda, tibi confitebuntur fratres tui, vel te laudabunt fratres tui. Adorabunt te filii patris tui. Catulus leonis Juda, ex germine, fili mi, adorent eum omnes tribus. Non enim ait, filii mas tuae, sed filii patris tui. Et quod sequitur: Ex germine, fili mi, in Hebraeo habet: De captivitate, fili mi, ascendisti, ut ostenderet eum captivos populos esse ducturum. Et juxta intelligentiam sacratiorem, ascendisse in altum, captivitatem duxisse captivam , sive, quod melius puto, captivitas passionem, ascensus resurrectionem significat. Alligans ad vitem pullum suum, et funiculum pullo asinae, in Hebraeo ita habet: Alligans ad vitem pullum suu
Abbreviated transcription (Latin):
m. scbit᷑ gesem. qł mͥ neq̃qͣm placet: t̾ram
segnificat cõplutã. Gesem enĩ in ymbrem
ũitit᷑. Dix̃ aut̃ pharao ad ioseph. Dic frĩb
tiuis. Hoc facite. Ornate uehicula ur̃a: &
ite in t̾ram chanaan. Pro uehiculis que lxx.
in uia. U̾bum seda. qd hic õs ore consono
p̃tati st̃: in psalt̾io qͦq habet᷑. Ubi enĩ nr̃i
legunt. uiduã eiꝰ bñdicens bñdicã. licet in
ñnulli legunt oypani. in hebreo ht̃ seda.
id ẽ cybaria eiꝰ bñdicens bñdicã. Porro
oĩp. nationẽ magis potest sonare. q̃ frugeᷤᷤ.
tã& si moris sit egyptioꝵ tħepan. etiã far
uocare: qd nc̃ corrupte ãthertm̃ nuncti¬

Expanded text:
m scribitur Gosen, quod mihi nequaquam placet, terram m scribitur Gosen, quod mihi nequaquam placet, terram significat complutam; uitur: Dixit autem Pharao ad Joseph: Dic fratribus tuis, Hoc facite, onerate vehicula vestra, et ite in terram Chanaan. Pro vehiculis, quae Sepin via. Verbum zeda, quod hic omnes ore consono rpretati sunt, in Psalterio quoque habetur; ubi enim nostri legunt, Viduam ejus benedicens benedicam, licet in nonnulli legunt θήραν, in Hebraeo habet zeda, id est cibaria ejus benedicens benedicam. Porro θήραν venationem magis potest sonare quam fruges, tametsi moris sit Aegyptiorum θήραν etiam far vocare, quod nunc corrupte atheram voc
Abbreviated transcription (Latin):
buit. manasse & effraim: manasse uocanᷤᷤ
ab eo qł sit oblitꝰ laboꝵ suoꝵ. ita enĩ uocat᷑
bebraice. obliuio: effraim uͦ. qd auxerit eũ
ds̾: ex hoc enĩ uocabulo in linguã nr̃am tͣnͤ
aliqͥa resine & mellis. thumniama & stacten.
& therebintũ. & nuces: siue ut aquila et
sẏminachꝰ t̃nstulerunt. amigdala. Iterrco
hoc capitulũ posuimꝰ: ut sciamꝰ uͥ in nr̃is
chota: qł aqͥla storacẽ tͣnstulit. Ex qͦ domꝰ
hebree. ut ebrietatẽ ꝓsatietate ponat: sic̃
pone argentũ uniꝰcuiꝰq in ore sacculi: et
condi meũ argenteũ mitte in saccũ iumort.
Psacculo. peronẽ uł follẽ in hebreo ht̃. Pro
condi. idẽ. poculo. qđ etiã in ysaia legimꝰ:
aqͥla sciphũ. fyminachꝰ fialam tͣnstulerunt.
Descende gͦ adme ne steteris: & habitabis
in t̾ra gesen arabie. hic arabie additũ est.
In hebreis enĩ uoluminib ñ habet᷑. Unde
& error increbruit qđ t̃ragesen in arabia
sit. Porro si ut in nr̃is codicib ẽ. ꝑ extremũ

Expanded text:
im. Manasse vocans ab eo, quod sit oblitus laborum suorum; ita enim Hebraice vocatur oblivio Ephraim, eo quod auxerit eum Deus: ex hoc enim vocabulo in linguam nostram traaliquid resinae, et mellis, et thymiama, et stacten, et terebinthum, et nuces: sive, ut Aquila et Symmachus transtulerunt, amygdala. Idcirco hoc capitulum posuimus, ut sciamus ubi in nostris chota, quod Aquila storacem transtulit: ex quo domuae Hebraeae, ut ebrietatem pro satietate ponat, sicut pone argentum uniuscujusque in ore sacculi, et condy meum argenteum mitte in sacculum junioris. Pro sacculo peronem vel follem in Hebraeo habet, pro condy, id est, poculo, quod etiam in Isaia legimus: Aquila scyphum, Symmachus phialam transtulerunt. Descende ergo ad me, ne steteris et habitabis in terra Gosen Arabiae. Hic Arabiae additum est: in Hebraeis enim voluminibus non habetur. Unde et error increbuit quod terra Gosen in Arabia sit. Porro si, ut in nostris codicibus est, per extremum
Abbreviated transcription (Latin):
o ds̃ ipsum eẽ xp̃m filiũ tuũ. Uerũ qi mor¬
tuus ẽ. & ñ resurrex̃. & rursũ captiuus
ductꝰ ẽ ifrł: alius mͥ saluator mundi. & mei
eũ. & ipse latrocinabit᷑ plantã. Iuxta he¬
breũ int̃p̾tati sumꝰ. S uͥ nos latrunculu
posuimꝰ ibi scriptũ ẽ gebud. ut ad gad no¬
men alludet: qͥ significantiꝰ ẽitu Noc. id ẽ
accinctꝰ siue expeditꝰ expͥmi potest. Totũ
aut̃ illud ẽ qd añ ruben d dimidiã tͥbũ
manasse. ad filios qͦs tͣns iordanen in pos¬
sessionẽ dimiserat. post .xiii. annos reuer¬
tens. p̃liũ adu̾sus eos gentiũ uicinaꝵ gͣnde
reꝑerit: & uictis hostib. fortit̾ dimicarit.

Expanded text:
verum quia mortuus est, et non resurrexit, et rursum captivus ductus est Israel, alius mihi Salvator mundi, et mei eum, et ipse latrocinabitur plantam. Juxta Hebraeum interpretati sumus. Sed ubi nos latrunculum posuimus, ibi scriptum est GEDUD  , ut ad GAD nomen alluderet, qui significantius εὔζωνος, id est, accinctus, sive expeditus exprimi potest. Totum autem illud est, quod Ruben, et dimidiam tribum Manasse, ad filios, quos trans Jordanem in possessionem dimiserat, post quatuordecim annos revertens, praelium adversus eos gentium vicinarum grande repererit, et victis hostibus fortiter dimicaverit.
Abbreviated transcription (Latin):
de merito eoꝵ: cũ etiã ille rep̃hendatur
occulte. qͥ inuitꝰ acceꝑit. Et posuit seri
manũ suã sub femore abrahȩ. dñi sui: &
iurauit ei. Suꝑ uerbo hoc tradunt iudei
qd̃ in scĩficatione eiꝰ. hoc ẽ. in circũcisione
iurau̾it. Nos aut̃ dicimꝰ urasse eũ in semi
ne abrahȩ: hoc ẽ in xp̃o. qͥ erat ex illo nasci
liber generationis iñu xp̃i filii dauid fili

Expanded text:
de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte, qui invitus acceperit. Et posuit servus manum suam sub femore Abrahae domini sui, et juravit ei super verbo hoc. Tradunt Hebraei, quod in sanctificatione ejus, hoc est, in circumcisione juraverit. Nos autem dicimus, jurasse eum ine Abrahae, hoc est, in Christo, qui ex illo nascitLiber generationis Jesu Christi filii David, filii
Abbreviated transcription (Latin):
se. Arboc enĩ nichil omnino significat.
Sed dicit᷑ arbe. hoc ẽ qͣtuor: qr ibi abrahã.¬
& ysaac & iacob conditꝰ ẽ. & ipse pͥnceps
humani generis adam: ut in ihu libro
a deo tu es nob̃: in electo sepulchro nr̃o
sepeli mortuũ tuũ. Prege: pͥncipẽ hab&.
siue ducẽ. Nasim qͥpꝑe. ñ rex. s dux dicit᷑.¬
abrahã efran argentũ qd locutꝰ est in
aurib filioꝵ hech. In hebreo sicut hic
posuimꝰ pͥmũ nom̃ eiꝰ scribit᷑ efron: se¬
cundu efran. Postqͣ enĩ p̃cio uictus est.¬
ut sepulchrũ uenderet. & argentum
acciꝑet. licet cogente abrahã: uay. lit¬
tera. q̃ apud illos ꝓ .o. legit᷑. ablata de eiꝰ
noĩe est. & ꝓ efron. appellatꝰ est efran:
significante seriptura ñ eum fuisse con¬
summate ꝑfecteq uͥtutis: qͥ potuerit¬
qͥ sepulchra uenditant. & ñ cogunt᷑ ut
accipiant p̾ciũ. s a nolentib qͦq extor¬
quent ĩmutari nom̃ suum. & ꝑire qͥd̃

Expanded text:
se. Arboc enim nihil omnino significat, se. Arboc enim nihil omnino significat, sed dicitur Arbec, hoc est quatuor, quia ibi Abraham, Isaac et Jacob conditi sunt, et ipse princeps humani generis Adam, ut in Jesu libroa Deo tu es nobis, in electo sepulcro nostro sepeli mortuum tuum. Pro rege principem habet sive ducem. Nasin quippe non rex, sed dux dicituAbraham Ephron argentum, quod locutus est in auribus filiorum Het. In Hebraeo sicut hic posuimus, primum nomen ejus scribitur Ephron, secunduut sepulcrum venderet, et accepit argentum, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro au f. o legitur, ablata de ejus nomine est, et pro Efron appellatus est Efran: significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potueritqui sepulcra 341 venditant, et non coguntur, ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid
Abbreviated transcription (Latin):
estimant iob de genere ẽẽ esau. Siqͥde
illud qđ in fine libri ipsiꝰ habet᷑. eo qđ de
syro sermone tͣnslatũ est. & quartꝰ sit
ab esau. & reliqͣ quȩ ibi continent᷑: in he¬
breis uoluminib ñ habent᷑. Scd̃s natꝰ ẽ
ille diuinꝰ. ut hebrei tdunt. qͥ in libro iob
postea ꝑ mobedientiã & desideriũ mune¬
ris. dum isrł̃ maledicere cupit. diuini
uocabulo nuncupat᷑: dicit᷑q in eodem
libro. E iratꝰ helui filiꝰ barachel burites.
de huiꝰ uidelicet buzi radice descendens.
Chamuel uͦ pat̾ ẽ damasci. Ipsa enĩ uocat᷑
aran. q̃ hic ꝓ syria scripta est: & in ipso
nõie legit᷑ in ysaia. Chasech qͦq quartꝰ ẽ.
a qͦ chasdei. id est chaldei. postea uocatist̃.¬
Et mortua ẽ sara in ciuitate arboc. q̃ est
in ualle: hec ẽ ebron. in t̾ra chanaan. Hoc
qđ hic positũ ẽ. quȩ ẽ in ualle: in auten¬
ticis codicib ñ habet᷑. Nom̃ uͦ eiuitatis

Expanded text:
aestimant Job de genere esse Esau; siquidem aestimant Job de genere esse Esau; siquidem illud quod in fine libri ipsius habetur, eo quod de Syro sermone translatum est, et quartus sit ab Esau, et reliqua quae ibi continentur, in Hebraeis voluminibus non hille divinus, ut Hebraei tradunt, qui in libro Job postea per inobedientiam et desiderium munerum, dum Israel maledicere cupit, divino vocabulo nuncupatus. Diciturque in eodem libro: Et iratus Heliu filius Barachiel Buzites. De hujus videlicet Buzi radice descendens Cham vel pater ejus Damasci. Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est et ipso nomine legitur in Isaia. Caseth quoque quartus est, a quo Casiadei, id est Chaldaei, postea vocati inquit, Sara in civitate Arboc, quae est in valle, haec est Hebron in terra Chanaan. Hoc autem quod hic positum est, in valle, in authenticis Codicibus non habetur. Nomen quoque civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
aquila posuit & symmachꝰ. ꝑ sin. littam
seribit᷑: hic uͦ samech litt̾a posita ẽ. Ex
q̃ manifestũ ẽ. ñ int̾p̾tationẽ stirpium
condensarũ & in modũ retis int̃ se uir¬
gulta contexta u̾bum sabech. s nomen
sonare uirgulti: qđ ita hebraice dicitur.
Ego uͦ diligent̃ inquirens. eỹneina. per
samech litt̾am scribi crebro repperi. E t
uocauit abrahã nom̃ loci illiꝰ dñs uidit.¬
sint. & dñi oꝑtent auxilio subleuari: di¬
cant. In monte dñs uidebit: hocẽ. sicut
abrahȩ misertꝰ est: & miserebit᷑ nr̃i. Un¬
& in signũ dati arietis: solent etiã cornu
clangere Et nuntiauert̃ abrahã di¬
centes. Ecce peꝑit melcha & ipsa filios
nachor fr̃i tuo: hus pͥmogenitũ eiꝰ. & biir
chasech de melcha uxore eiꝰ filia aram.
natꝰ ẽ. De cuiꝰ iob stirpe descendit: sicut
scriptũ est in exordio uoluminis eiꝰ. Uir
fuit in t̾ra huis: iob nom̃ eiꝰ. Male gͥ qͥda

Expanded text:
Aquila posuit, et Symmachus per sin litteram Aquila posuit, et Symmachus per sin litteram scribit, hic vero Samech litteram positam, ex quo manifestum esse non interpretationem stirpium condensarum, et in modum retis inter se virgulta contexta verbum Sabech, sed nomen sonare virgulti, quod ita Hebraice dicitur. Ego vero diligenter inquirens, συχνεὼν per samech litteram scribi crebro reperi. Sequitur: Et vocavit Abraham nomen loci illius, Dominus vidit.sunt, et Domini optant auxilio sublevari, dicant: In monte Dominus videbitur, hoc est, sicut Abrahae misertus est, miserebitur et nostri. Unde et signum dati arietis solent etiam clangere. Et nuntiaverunt Abraham, dicentes: Ecce peperit Melcha et ipsa filios Nachor fratri tuo: Us primogenitum ejus, et Buz Cased. natus est, Huz de cujus Job stirpe descendit: sicut scriptum est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Huz, Job nomen ejus . Male igitur quidam
Abbreviated transcription (Latin):
consequent illuc die t̾cio ꝑuenisse dicat᷑
Male gͥ quidã abrahã putant illo tempore
ad quercũ habitasse mambre: cũ inde usꝙ
ad montẽ moria uix uniꝰ diei it̾ sit plenũ.
Et eleuauit abrahã ocłos suos: & eoce aries
post tergũ eiꝰ tenebat᷑ in uirgulto sabeth
cornib suis. Ridiculã rem in hoc loco emis
senus eusebiꝰ est locutꝰ. sabeth inquiens
dicit᷑ hyrcus: qͥ rectis cornib ad carpen¬
das arboris frondes sublimi atcollitur.
Rursus aqͥla ẽyxre uona int̾p̃tatꝰ ẽ. quem
nos ueprẽ possumꝰ dicere. uł spinetũ: & ut
u̾bi uim int̾p̾tem̃: condensa int̾ se ĩplexa
uirgulta. Unde & syminachꝰ in eandem
ductꝰ opinionẽ: & apparuit ait aries post
hoc retentꝰ in rete cornib suis. Uerũ qͥb cã¬
in hoc dũtaxat loco meliꝰ uident᷑ int̃ptati
esse. & lxx. & theodotion. qͥ ipsũ nomen
sabeth posuert̃ dicentes. In uirgulto sabech
cornib suis. & enĩ eỹneim̃. siue rete qđ

Expanded text:
consequenter illuc die tertio pervenisse dicatur. Male igitur quidam Abraham putant illo tempore ad quercum habitasse Mambre, cum inde usque ad montem Moria, vix unius diei iter plenum sit. Et elevavit Abraham oculos suos: et ecce aries post tergum ejus tenebatur in virgulto Sabech cornibus suis. Ridiculam rem in hoc loco Emissenus Eusebius est locutus: Sabech, inquiens, dicitur hircus, qui rectis cornibus, et ad carpendas arboris frondes sublimis attollitur. Rursus Aquila συχνεὼν interpretatus est, quem nos vepretum possumus dicere, vel spinetum, et ut verbi vim interpretemur condensa et inter se implexa virgulta. Unde et Symmachus in eamdem ductus opinionem: Et apparuit, ait, aries, post hoc retentin hoc duntaxat loco melius videntur interpretati esse Septuaginta et Theodotion, qui ipsum nomen sabech posuerunt dicentes: In virgulta Sabech cornibus suis. Etenim συχνεῶν sive rete quod
Abbreviated transcription (Latin):
Et respondit ioseph pharaoni dicens. Sine
d̾o ñ respondebit᷑ salutare pharaoni. In
hebreo habet alit̃. Sine me ds respondebit
pacẽ pharaoni. Deniq syminachꝰ more
ent abundantiȩ magnȩ. in oĩ t̃ra egypti.
Miror qͣm u̾bũ hebraicũ sabee. qđ nos supͣa
bundantiã siue satietatẽ. in ꝑuteo quem
foderunt extiemũ serui ysaac int̃ptati
sumꝰ. nc̃.lxx. rectissime tͥnsferentes. ibi ui¬
ramentũ int̃pretati ft̃: cũ & iuramentũe
septẽ. & satietas. & abundantia. ꝓut loc̾ et
ordo flagitauerit. possit intelligi. S et in
conseqͤntib uͥcumq abundantia legit᷑. ipẽ¬

Expanded text:
Et respondit Joseph Pharaoni, dicens: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni. In Hebraeo aliter habet: Sine me Deus respondebit pacem Pharaoni. Denique Symmachus more ent abundantiae magnae in omni terra Aegypti. Miror quomodo verbum Hebraicum Saba, quod nos supra, abundantiam sive satietatem, in puteo quem foderunt extremuntes, ibi juramentum interpretati sunt, cum et juramentum, et septem, et satietas, et abundantia, prout locus et ordo flagitaverit, possit intelligi. Sed et in consequentibus ubicunque abundantia legitur i
Abbreviated transcription (Latin):
do sequit᷑. Post hec exiit fr̃ eiꝰ in cuius
manu erat coccinũ: & uocauit nom̃ eiꝰ
sti ex eo nati st̃. ut in libro paraliponie¬
non continet᷑: ⁊ ara. id ẽ oriens appellatꝰ ẽ.
Post hec u̾ba peccauit pͥnceps uinarioꝵ
regis egẏpti. Ubi nos posuimꝰ pͥncipẽ
uinarioꝵ. in hebreo scriptũ ẽ. masech. illd̾
u̾bum qd in noĩe serui abrahã dudum
legimꝰ: quẽ nos possumꝰ more uulgi uocare
pincernã. Nec uile putet᷑ officiũ: cũ apud
reges barbaros usq hodie maximȩ digni¬
tatis sit: regi poculũ porrexisse: Poete qͦq
de cathamito & ioue scͥptitent qđ ama¬
siũ suũ huic officio manciparit. Et ecce
uitis in conspectu meo: & in uite tres fun¬
di: & ipsa germinans. Tres fundos. tria
flagella. & tres ramos uł ꝓpagines hebreo
sermone significat: que ab illis uocant᷑
sariagim. Et uidebar mͥ tria canistra
portare conditoꝵ in capite meo. Pro trib
canistris conditoꝵ: tres cophinos farmȩ

Expanded text:
ur. Post hoc exiit frater ejus, in cujus manu erat coccinum; et vocavit nomen ejus od plurimi justi ex eo nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, ZARA  , id est, oriens appellatus est. Post verba haec, peccavit princeps vinariorum regis Aegypti. Ubi nos posuimus, principem vinariorum, in Hebraeo scriptum habet MASEC  , illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sit, regi poculum porrexisse: Poetae quoque de Catamitho et Jove scriptitent, quod amasium suum huic officio manciparit. Et ecce vitis in conspectu meo, et in vite tres fundi, et ipsa germinans tres fundos. Tria flagella, et tres ramos, sive propagines, Hebraeus sermo significat, quae ab illis vocantur SARIGIM  . Et videbar mchondritorum portare in capite meo. Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae
Abbreviated transcription (Latin):
cñ ihrłm. in qua regnauit melchisedech
dee locis possumꝰ inuenire. ut idẽ urbis¬
&e loci nom̃ in alia atq alia tribu sit:
aut certe istã salem qͥ nẽ ꝓ sichem noĩat᷑
dicimꝰ hic int̾p̾tari consũmatã atq ꝑfec¬
tam: & illã q̃ postea ierłm dicta ẽ. paci¬
ficã nr̃o sermone tͣnsferri. Utrũq enim
accentu paululũ declinato: hoc uocabulo
sonat. Tradunt hebrei qd̃ claudicantis
femur iacob ibi conualuerit. & sanatũ
sit: ꝓpt̾ea eand̾e ciuitatẽ curati atq ꝑfe¬
cti uocabłm consecutã Et uenit enimor¬

Expanded text:
cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, aeae locis possumus inet loci nomen in alia atque alia tribu sit. Aut certe ista salem, quae nunc pro Sichem nominatur, dicimus hi interpretari consummatam atque perfectam, et illam quae postea Jerficam nostro sermone transferri. Utrumque enim, accentu paululum declinato, hoc vocabulum sonat. Tradunt Hebraei quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit et sanatum sit, propterea eamdem civitatem curati atque perfecti vocabulum consecutam. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ qđ postea sequit᷑. & bñdixit eũ ibi. et
uocauit iacob nom̃ loci illiꝰ facies di. uidͥi
enĩ cdm facie ad faciẽ. & salua facta est
anima mea. in hebreo dicit᷑ phanu̾el. ut
phanuhel. legit᷑ in greco Et diuisit pue¬
ros suꝑ lyam & suꝑ rachel. & suꝑ duas
ancillas. & posuit ancillas & filios eax
pͥmos: lẏam uͦ & pueros eiꝰ nouissimos.
& rachel & ioseph nouissime: & ipse
tͣnsiuit añ eos. Non ut pleriq estimant
ts turmas fecit. s duas. Deniq uͥ nos ha¬
idẽ. dumdiauit: ut unũ cuneũ faceret
ancillarũ cũ paruulis suis. & aliũ hi
& rachel q̃ libere erant cũ filiis earum
pͥmasq ire faceret ancillas. scd̾as libera
illiꝰ tabernacła. Ubi nos tabernacula
hodie ciuitas trans iordanẽ. hoc uoca¬
bulo. int̃ prata scithopoleos: de qͥ mli¬
bro locoꝵ seripsimꝰ. Et uenit racob sales̃
ciuutatẽ sichem in t̾ra chanaan: cũ ue¬
nisset de mesopotamia syriȩ. Error ob¬
orit᷑ qͥm̃ salem sichem ciuitas appellat᷑

Expanded text:
ibi, et vocavit Jacob 358 nomen loci illius, Facies Dei: vidi enim Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea; in Hebraeo dicitur PHANUEL  , Phanuel legitur in Graeco. Et divisit pueros super Liam et super Rachel, et super duas ancillas, et posuit ancillas et filios earum primos: Liam vero et pueros ejus novissimos, et Rachel et Joseph novissimos, et ipse transitres turmas fecit, sed duas. Denique ubi nos haid est, dimidiavit, ut unum cuneum faceret ancillarum cum parvulis suis, et alium Liae, et Rachel, quae liberae erant, cum filiis earum: primasque ire faceret ancillas, secundas liberas: illius Tabernacula. Ubi nos tabernacula hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo in parte Scythopoleos, de qua in libro Locorum scripsimus. Et venit Jacob Salem civitatem Sichem in terram Chanaan, cum venisset de Mesopotamia Syriae. Error oboritur, quomodo Salem, Sichem civitas appelletur,
Abbreviated transcription (Latin):
ces. Non itaq ut pleriq audico ꝓ nomine
male legunt estimandũ ẽ ita scriptũ esse
qd̃ ẽ merces: s totũ nom̃ int̾p̾tatur. est
merces. Is quippe dicit᷑ est. & sachar. merceᷤ.
Hoc aut̃ ideo. qr mandragoris filii ruben
int̾itum qͥ racheli debebat᷑ ad se uiri emetat
Sequit᷑. Et concepit adhuc lya: & peꝑit filiũ
sextũ iacob. Et dix̃ lya. Dotauit me ds dote
bona: in hoc tempore habitabit uir meus
mecũ: qͥa peꝑi ei sex filios. Et uocauit no¬
men eiꝰ ⁊ abulon. Ubi nos posuimꝰ habita
sex filios generaui iacob. ꝓpt̾ea iã secura

Expanded text:
ces. Non utique, ut plerique addito pronomine ces. Non utique, ut plerique addito pronomine male legunt, aestimandum est ita scriptum esse, quod est merces, sed totum nomen interpretatur, est merces. Is quippe dicitur est, , et SACHAR  , merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum, qui Racheli debebatur, ad se viri emerat. Sequitur: Et concepit adhuc Lia, et peperit filium sextum Jacob, et dixit Lia, Dotavit me Deus dote bona: In homeus, quia peperi ei sex filios. Et vocavit nomen ejus Zabulon. Ubi nos posuimus, habitsex filios genui Jacob, propterea jam secura
Abbreviated transcription (Latin):
euentꝰ dici: in hebreo ht̃ gadad. qđ aqͥla
int̾pcat᷑ uenit accinctio: nos aut̃ dicere
possumꝰ in ꝓcinctu. Lya enĩ potest ex ĩposi¬
tione sonare en. & uenit: ab euentu siue
ꝓcinctu. qͥ gad dicit᷑. Telphȩ filiꝰ gab uo¬
catus est. Sequit᷑. Et peꝑit zelpha ancilla
lye sołm filiũ iacob: & dix̃. lya. Beata ego
sum: qr beatificant me mulieres. Et uo¬
cauit nom̃ eiꝰ aser. id est diuitiȩ. Male
mologia noĩs aser. scripturȩ auctoritate
pandat᷑. dicentis beata sum ego. & beatifi¬
cant me mulieres: & ab eo qđ beata uoca-¬
bat᷑ ab hominib: filiũ suũ beatũ uocau̾it.
Nser g̃ ñ diuitiȩ. s beatꝰ dicit᷑. dumtaxat
inp̾senti loco. Nlam in aliis scd̾m ambi¬
guitatẽ uerbi: possunt & diuitiȩ sic uocari.
Et audiuit ds lyam. o concepit & peperit
filiũ qͥntum: & dix̃. lẏa. Dedit dñs mercedẽ
meã: quia dedi ancillã meã iuro meo. Et
uocauit nom̃ eiꝰ ysachar. Echimologiam

Expanded text:
eventus dici, in Hebraeo habet bagad, , quod Aquila interpretatur venit accinctio, nos autem dicere possumus in procinctu. Ba. enim potest et praepositione sonare in, et venit. Ab eventu ergo sive procinctu, qui gad dicitur, Gad Zelphae filius vocatus est. Sequitur: Et pe dixit Lia: Beata ergo quia beatificant me mulieres, et vocavit nomen ejus Aser divitiae . Male mologia nominis Aser Scripturae auctoritate pandatur dicentis: Beata sum ego, et beatificant me mulieres. Et ab eo quod beata dicatur ad omnibus, filium suum beatum vocaveritergo non divitiae, sed beatus dicitur, dumtaxat in praesenti loco. Nam in aliis secundum ambiguitatem verbi possunt et divitiae sic vocari. Et audivit Deus Liam, et concepit, et peperit Jacob filium quintum, et dixit Lia: Dedit Deus mercedem meam mihi, quia dedi ancillam meam viro meo: et vocavit nomen ejus Issachar. Etymologiam
Abbreviated transcription (Latin):
tales nuptias lege ꝓhibitas. Et uidit
ñ ht̃ in hebreo. Uuplicit itaq hoc ab he¬
breis exponit᷑. Siue qđ idola luto fec̾it.
iuxta illud qđ scriptũ ẽ. sedit populus
manducare & bibere & surrexert̃ ludere:
siue qd adu̾sũ ysaac qͣsi maioris etatis lo¬
co sibi uł ludo pͥmogenita uendicaret.
Qd̃ qͥdem sara audiens tulit. &̾ hoc ex p̾s¬
sius approbat᷑ sermone dicentis. Eice
ancillã hanc & filiũ eiꝰ. Non enĩ exit
heres filiꝰ ancille: cũ filio meo ysaac. Et
sumpsit pane & utrẽ aquȩ. & dedit
agar. ponens suꝑ humerũ eiꝰ: & paruti¬
lum. & dimisit eã. Quando ysaac natꝰ¬
ẽ.xiii. annoꝵ erat ismahel: & post ablacta¬
tionẽ eiꝰ iste cũ matre domo pellit᷑. Int̾
hebreos aut̃ uaria opinio ẽ: asserentib
aliis qͥnto anno ablactationis tempꝰ
statutum: & aliis duodecimo anno
uendicantib. Nos gͥ ut breuiorẽ eligamꝰ
etatẽ: post .xuiii. annos ismael supputa¬

Expanded text:
tales nuptias lege prohibitas. Et vidit tales nuptias lege prohibitas. Et vidit non habetur in Hebraeo. Dupliciter itaque hoc ab Hebraeis exponitur: sive quod idola ludo fecerit, juxta illudcomedere et bibere, et surrexerunt ludere; sive quod adversum Isaac quasi majoris aetatis, loco sibi et ludo primogenita vindicaret. Quod quidem Sara audiens non tulit, et hoc ex ipsius approbatur sermone dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Et sumpsit panes, et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac natecim annorum erat Ismael. Et post ablactationem ejus, iste cum matre expellitur domo. Inter Hebraeos autem varia opinio est, asserentibus aliis, quinto anno ablactationis tempus statutum, aliis duodecimum annum vendicantibus. Nos igitur ut breviorem eligamus aetatem, post decem et octo annos Ismael supputa
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ surrexisset ab ea. apponunt desuꝑ
qͣsi incredibile. & qđ rerũ natura non
capiat. coire quẽpiã nescientẽ. Et con¬
ceꝑunt duȩ filiȩ loch de patre suo: et
genuit pͥmogenita filiũ: & uocauit no¬
men eiꝰ moab. Iste ẽ pat̾ moabitarum
usq in hanc diẽ. & minor & ipsa peꝑit
filiũ: & uocauit nom̃ eiꝰ ammon: id
filiꝰ ppłi mei. Iste est pat̾ filioꝵ ammon.
Moab int̃ptat᷑ de patre: & totũ nom̃ echi¬
minis reddit᷑ filiꝰ generis mei. siue ut me¬
lius ẽ in hebreo. filiꝰ ppłi mei. sic diriuat᷑.
ut ex parte sensus nõis: ex patre ipse sit
sermo. Amini enĩ a qͦ dicti sunt ãmonite
uocat᷑ ppłs m̃s. E tenĩ uere soror mea:
de patre. s ñ de matre: id est fr̃is eiꝰ aram
filia. ñ sororis. S qr in hebreo ht̃. uere soror
mea ẽ. filia patͥs mei. & ñ filia matͥs meȩ.
& magis sonat qd soror abrahȩ fuerit:
in excusationẽ eiꝰ. dicimꝰ necdũ illo tẽꝑe

Expanded text:
et cum surrexisset ab eo, appungunt desuper, et cum surrexisset ab eo, appungunt desuper, quasi incredibile, et quod rerum natura non capiat, coire quempiam nescientem. Et conceperunt duae filiae Lot de patre suo, et genuit primogenita filium, et 335 vocavit nomen ejus Moab. Iste est pater Moabitarum usque in hanc diem. Et minor, et ipsa peperit filium, et vocavit nomen ejus Ammon id est, filius populi mei. Ipse est pater filiorum Ammon. Moab interpretatur, ex patre: et totum nomen etyminis redditur, filius generis mei, sive ut melius est in Hebraeo  , filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo: AMMI enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Etenim vere soror mea est de patre, sed non ex matlia, non sororis. Sed quia in Hebraeo habet: vere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae: et magis sonat, quod soror Abrahae fuerit, in excusationem ejus dicimus, necdum illo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ in hebreo. Eoce ascendebat ctiop̃. qͣsi
scendit loch de segor. & sedit in monte:
& duiȩ filiȩ eiꝰ cum eo. Timuit enĩ sedere
in segor. Querit᷑ quare cũ pͥmum fuge
montis segor p̃tulerit. eãq in habita¬
cłm suũ uoluerit liberariꝰ nc̃ de segor
uerã ẽẽ illam hebreoꝵ comecturã de segor:
qd̃ frequenti t̾re motu subruta. bale
pͥmũ. postea salisa appellata sit. timue¬
rit q loth dicens. si cum cet̾e urbes ad huc
starent. ista sepe subu̾sa ẽ. q̃ntomagis nc̃
in cõmuni ruina ñ pot̾it liberari: et
hanc occasionẽ infidelitatis etiam in
filias coitꝰ dedisse pͥncipiũ. Qͥ enĩ cet̾as
uiderat subrui ciuitates. & hanc stare.
seq di auxilio erutũ: utiq de eo quod
sibi concessũ audierat. ambigere non
debuit. Illud gͥ qd in excusatione dicit᷑
filiarũ. eo qđ putauerint defecisse hu¬
manũ genus. & ideo cũ patre concubue¬
rint: ñ excusat patrẽ. Deniq hebrei qđ
sequit᷑. & nesciuit cũ dormiret cum ea.

Expanded text:
o: Ecce ascendebat CITOR  , quscendit Lot de Segor, et sedit in monte: et duae filiae ejus cum eo. Timuit enim sedere in Segor. Quaeritur quare cum primum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari, nunc de Segor veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terrae motu subruta, Bale primum, et postea Salisa appellata sit: timueritque Lot, dicens, Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et ob hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras viderat subrui civitates, et hanc stare, seque Dei auxilio erutum: utique de eo, quod sibi concessum audierat, ambigere non debuit. Illud igitur, quod pro excusatione dicitur filiarum, eo quod putaverint defecisse humanum gentis, et ideo cum patre concubuerint, non excusat patrem. Denique Hebraei, quod sequitur: Et nescivit cum dormisset cum eo,
Abbreviated transcription (Latin):
qmi etenticiñ transtulert̃. id ẽ. adu̾sum
atq contrariũ: in hebreo ht̃ sathanan.
Ex qͥ intelligimꝰ sathanan. cont̾rium int̾¬
pretari Et foderunt puteũ aliũ: & ñ
litigauerunt cũ eis. Et uocauit nom̃ eiꝰ
latitudo. Pro latitudine in hebreo ht̃
moboth: ad ꝓbandũ i¶td qͥd sup dixim̃.
ipse edificauit niniuen ciuitatẽ. & rooboch

Expanded text:
id est, adversum atque contrarium, in Hebraeo habet satana. Ex quo intelligimus Satanam contrarium interpretari. Et foderunt puteum alterum, et non litigaverunt cum eis, et vocavit nomen ejus latitudo . Pro latitudine in Hebraeo habet Rohoboth, ad probandum illud quod supra diximus: Ipse aedificavit Niniven civitatem et Rohob
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti ꝓ seruo tuo. Pro eo qđ posuimꝰ minor
sum: aluid nescio qͥd qd sensũ turbet
in grecis & latinis codicib continet᷑ Et
dixit ei. Qd nom̃ ẽ tibi: Qui ait. Iacob.
Dixit aut̃ ei Iã ñ uocabit᷑ iacob nom̃ tuũ:¬
deo. & cũ hõib ualebis. Iosephus in pͥmo
antiqͥtatũ libro. isrł ido appellatũ putat.
qd adu̾sum angłmn steterit. Qd̃ ego diligen¬
ter excutiens: in hebreo penitꝰ inuenire ñ
potui. & qͥd me necesse ẽ. opiniones q̃rere
singłoꝵ. cũ ethimologiã nõis exponat ipse
qͥ posuit: Non uocabit᷑ inqͥt nom̃ tuum
iacob: s isrł erit nom̃ tuũ. Quare int̃p̾ta¬

Expanded text:
fecisti pro servo tuo. Pro eo quod nos posuimus, minor sum, aliud nescio quid, quod sensum turbet, in Graecis et Latinis codicibus continetur. Et dixit ei: Quod nomen tibi? Qui ait, Jacob. Dixit autem ei: Jam non vocabitur Jacob nomen tuuDeo, et cum hominibus valebis . Josephus, in primo Antiquitatum libro, Israel ideo appelatum putat, quod adversus angelum steterit; quod ego diligenter excutiens, in Hebraeo penitus invenire non potui. Et quid me necesse est opiniones quaerere singulorum, cum etymologiam nominis exponat ipse qui posuit. Non vocabitur, inquit, nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum. Quare interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hodieq romȩ omnes filii. paruuli
uocent᷑. Posuit gͦ abrahã panes & utrẽ
aque suꝑ humerũ agar. & hoc facto
dedit mat̾ puerũ: hoc ẽ. in manu eius
tradidit eũ. & cõmendauit: & ita emi¬
sit e domo. Qd̃ aut̃ sequit᷑ & ꝓiecit
puerũ subter abietẽ. & abiens sedit
de contͣ longe qͣsi iactu sagittȩ. dix̃. enĩ.
ñ uidebo mortẽ paruuli mei. & sedit
contͣ eum: & statim subiungit᷑. & excla¬
mauit puer & fleuit. & audiuit d̃s
uocẽ pueri de loco uͥ erat. & dix̃ angłs
dm̃i ad agar de eelo. & reliqua: nullũ
moueat. In hebreo enĩ post hoc quod
seriptũ est.ñ uidebo mortẽ paruuli ma
ita legit᷑. qdđ ipsa agar sederit contͣ pue¬
rum. & leuauerit uocẽ suã & fleuerit.¬
& exaudierit ds̃ uocẽ paruuli. flente
enĩ mat̾. & mortẽ filii lacrimabilit̾ p̃sto¬
lante: ds exaudiuit puerũ. de qͦ pollicitꝰ
fuerat abrahȩ dicens. s & filiũ ancillȩ tis¬

Expanded text:
dieque Romae omnes filii vocentur infantes. Posuit ergo Abraham panes et utrem super humerum Agar. Et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manu ejus eum tradidit, commendavit, et ita emisit e domo. Quod autem sequitur: Et projecit puerum subter abietem, et abiens sedit de contra longe quasi jactu sagittae. Dixit enim, Non videbo mortem parvuli mei; et sedit contra eum; et statim jungitur: Et clamavit puer, et flevit, et audivit Deus vocem pueri de loco ubi erat, et dixit angelus Dei Agar de coelo; et reliqua: nullum moveat; in Hebraeo enim post hoc, quod scriptum est: Non videbo mortem pueri mei, ita legitur, quod ipsa Agar sederit contra puerum, et levaverit vocem suam, et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli: flente enim matre et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum, de quo pollicitus fuerat Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
Sabatha. a q̃ sabatheni qͥñc astabarii nun¬
cupant᷑. Rehema uͦ & sabathacha. paula
bit᷑ sup̃ uͦ ꝑ samech: a quo diximꝰ appelli¬
tos sabeos. Int̾ptat᷑ uͦ nunc saba. arabia.
Nã in lx̃x.ĩ. psalmo. uͥ nos habemꝰ reges
arabum & saba munera offerunt: in he
scđm ꝑ samech. Dadan. gens ẽ ethiopiȩ in
occidentali plaga Et chus genuit nem¬
roth. de qͦ iã suꝑiꝰ mentionẽ fecimꝰ. Iste ce¬
pit potens ẽẽ in t̾ra. &s post paululũ. Et

Expanded text:
Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nunSabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nuncupantur. Regma vero et Sabatacha paulatbitur; supra vero per samech, a quo diximus appellatos Sabaeos, interpretatur vero nunc Saba Arabia. Nam in LXXI psalmo, ubi nos habemus: Reges Arabum et Saba munera offerent, in Hebsecundum per samech. Dadan gens est Aethiopiae in occidentali plaga, et Chus genuit Nemrod, de quo jam superius mentionem fecimus. Iste coepit esse potens in terra: et post paululum: E
Abbreviated transcription (Latin):
sus appellat᷑. paulo aplo gloriosa. Cethim
& syrii captionis capitoris. & grecum
flegontam. cet̾os q eruditissimos uiros
accolis occupatas. q̃ ut supͣ diximꝰ ab
amauo & tauro montib omĩa mari¬
tima loca usq ad occeanũ possedere
britannicũ. Filii cham. chus. & mes¬
raim & fut. & chanaain. Chususq ho¬
uie ab hebreis ethiopia nuncupatur.
Mesraim. egyptꝰ: fut libies: A qͦ & maurita¬
mȩ fluuiꝰ usq in p̃sens fut dicit᷑. õĩs q¬
circa eũ regio futensis. Multi scͥptores
tã greci q̃ latimi. huiꝰ rei destes st. Quare
autem in una tm̃ cłimatis parte antigdã
lybie nom̃ resederit. & reliq̃ terra affrica
sit uocata disserere. ñ huiꝰ loci ẽ nͥ tẽpons
Porro chanaan obtinuit terrã quã demanpꝰ
iudei possedert̃. eiectis chananeis. Eilis
cbus. saba. & einla. sabatha. rehema. saba¬
sabeo chure calent are. Fuila. getuli. in por¬
te remotioris affricȩ heremo coherentes

Expanded text:
sus appellatur. Paulo apostolo gloriosa. Cethim sus appellatur. Paulo apostolo gloriosa. Cethim , et Sinii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque eruditissimos virosaccolis occupatas, qui, ut supra diximus, ab Amano et Tauro montibus omnia maritima loca usque ad Oceanum possederunt Britannicum. Filii Cham, Chus et Mesraim, Futh et Chanaan. Chus hodie ab Hebraeis Mesraim, Aegyptus, Fut Libyes, a quo et Mauritaniae fluvius usque in praesens Fut dicitur. Porro circa eum regio Phutensis. Multi scriptores tam Graeci quam Latini, hujus rei testes sunt. Quare autem in una tantum climatis parte, antiquum yae resederit, et reliqua terra vocata sit Africa, disserere non hujus loci nec temporis est. Porro Chanaan obtinuit terram quam Judaei deinceps possederunt ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, Hevila, Sabatha, Regma, SabaSabaeo Thure calent arae. Hevila, Gethuli, in parte remotioris Africae, eremo cohaerentes.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ uocabulũ. Scio qͤnda. gog & magog
tam de p̾senti loco ꝗͣ de iezechielis. ad go¬
thor nuꝑ in t̾ra nr̃a uagantiũ hystoriam
retulisse. Qđ utrũ uerũ sit p̃lii ipsiue
fine monstrat᷑. Et certe gothos om̃s ret᷑
eruditi magis getas ꝗͣ gog & magog
appellare consuener̃t. He itaq septẽ
gentes qͣs de iafech. uenire stirpe memo¬
raui: ad aqͥlonis partẽ habitant. Fili
gomer: asceneth. rifath. & thogorma.
A sceneth. greci reginos uocant. rifath.
flagonas. thogorma. frigas. E ilii iauan:
elisa & tharsis. cethim. & dadanim. Ab
his diuisȩ st̃ insulȩ nationũ in t̾ris suis:
uir sod̾m linguã suã & cognationẽ suã
& gentẽ suã. De yonib id est de grecis
nascunt᷑ elisei. qui uocant᷑ eolides. un¬
& lingua qͥnta linguȩ greciȩ eolis appel¬
arbitrat᷑: chi aspirationis litt̾am. uitio¬
se a posteris. in tau. dicens fuisse corrup¬
tam. Unde & metͦpolis eoꝵ ciuitas thar¬

Expanded text:
tum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco, quam de Ezechiel, ad Gotthorum nuper in terra nostra bacchantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstratur. Et certe Gotthos omnes retro eruditi, magis Getas, quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japheth venire stirpe memoravi, aquilonis partem inhabitant. Filii Gomer, Aschenez, et Riphath, et Thogarma. Aschenez Graeci Reginos vocant: Riphath, Paphlagones, Thogarma, Phrygas. Filii Javan, Elisa, et Tharsis, Cethim et Dodanim. Ab his divisae sunt insulae nationum in terris suis. Vir secundum linguam suam et cognationem suam, et gentem suanascuntur Elisaei, qui vocantur Aeolides. Unde et quinta lingua Graeciae, Aeolis appelarbitratur: θ aspirationis litteram, vitiose a posteris in τ dicens fuisse corruptam. Unde et metropolis eorum civitas Tar
Abbreviated transcription (Latin):
sem. De sem hebrei. de iafeth ppłs gentiũ
nascit᷑. Quia gͥ lata ẽ multitudo creden¬
tiũ a latitudine quȩ iafech dicit᷑: latitu¬
do nom̃ accepit. Quod aut̃ ait. & habi¬
tet in tabernacłis sem. de nob̾ ꝓphatur:
qͥ in eruditione & scientia seͥpturarum
dies noe nongenti .l. anni. Ecce post di
ꝑspicuũ ẽ centũ xx. annos genationi illi
magog. & maday. & iauan. & tubal. et
mosoch. & tyras. Iafech filio noe. nati
st̾ septẽ filii. qͥ possederunt in asia ab
amauo & tauro syriȩ celes & ciciliȩ mon¬
tib: usq ad fluuũi tanam. In europa¬
uͦ usq ad gadiram. nõia locis & gentib
relinq̾ntes: e qͥb postea ĩmutata st̃ plu¬
rima: cet̾a ꝑmanent ut fuert̃. Sunt aut̃
gomer galathȩ: magog scithȩ: madai
medi: iauan iones. qͥ & greci. unde ioni¬
um mare: tubal hiberi. qui & hispani.
a quib celtiberi. licet quidã italos suspi¬
cent᷑: mosoch capadoces: unde urbs usq
trant᷑. Tiras traces: quoꝵ ñ satis ĩmuta¬

Expanded text:
et populus gentium nascitur. Quia igitur lata est multitudo credentium, a latitudine quae Japhet dicitur, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in eruditione et scientia Scripturarum, dies Noe nongenti quinquaginta anni. Ecce post dilperspicuum est, centum viginti annos generationi illi,Magog et Madai, et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe, nati sunt septem filii, qui possederunt Amano et Tauro Syriae Cheles et Ciliciae montibus usque ad flumen Thanaim. In Europa usque ad Gadira, nomina locis et gentibus relinquentes: e quibus postea immutata sunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. Sunt autem Gomer, Galatae: Magog, Scythae: Madai, Medi: Javan, Iones, qui et Graeci: unde et mare Ionium. Thubal Iberi, qui et Hispani, a quibus Celtiberi, licet quidam Italos suspieentur. Mosoch, Cappadoces: unde et urbs ustrantur: Thiras, Thraces, quorum non satis immuta
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ antea dicebat᷑ pͥnceps mea. uniꝰ tantũ¬
modo domꝰ materfamiliȩ. Postea uͦ dicit᷑
absolute pͥnceps: id ẽ. apsoica. Seqͥt᷑ enĩ.¬
ñ ut in greco legimꝰ. dixit ds ad abrahã.
h̃t ñ uocabis nom̃ eiꝰ sarai. id ẽ. ñ dices ei
pͥnceps mea es. Omniũ qͥppe gentiũ fu¬
tura iã pͥnceps ẽ. Quidã pessime suspican¬
t᷑ ante eã leprã fuisse uocatã. & postea
principẽ. cum lepra. sarath. dicat᷑: quȩ in
sara scribit᷑ discrepare manifestũ ẽ Et
cecidit abrahã suꝑ faciẽ suã & risit: &
dixit in corde suo. Si centenario nascet᷑
filiꝰ: & sara non agenaria pariet: d̾s post
opinio. s. una ẽ ethimologia. quare appel¬
latꝰ sit ysaac. Int̾ptat᷑ enĩ ysaac risus ali
dicunt qđ sara riserit. ideo eũ risũ uoca¬

Expanded text:
quod antea dicebatur, princeps mea, unius tantuquod antea dicebatur, princeps mea, unius tantum domus materfamiliae. Postea vero dicitur absolute, princeps, id est, ἄρχουσα. Sequitur eninon ut in Graeco legimus: Dixit Deus ad Abraam. habetur: non vocabis nomen ejus Sarai, id est, non dices ei, princeps mea es: omnium quippe gentium futura jam princeps est. Quidam pessime suspicantur, ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem: cum lepra SARATH   dicatur, quae in Sara scribitur, discrepare manifestum est. Et cecidit Abraham super faciem suam, et risit, et dixit in corde suo: Si centenario nascetur filius? et si Sara nonagenaria pariet? et quia post opinio, sed una etymologia, quare appellatus sit Isaac: interpretatur enim Isaac risus. Alii dicunt quia Sara riserit, ideo eum vocatum ri
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ abrahã. qͥd tͣnsfert᷑. pat̾ multarũ
Nã qd̾ sequit᷑. gentiũ. ñ habet᷑ in nomine:
s subaudit᷑. Nlec mirandũ quare. cum
apud grecos & nos.a. lit̾̃a uideatur
addita: he. litt̾am abrahã additã dixeri¬
mus. Idioma enĩ linguȩ illiꝰ est.ꝑ. he. qͥ dẽ
scribere. s ꝑ a. legere: sicut e contͣ̾rio . a.
lict̾am sepe ꝑ .e. ꝓnuntiant. Et dix̃ dñs
ad abraham. Sarai uxorẽ tuã. ñ uocabis
eã sarai: s sara erit nom̃ eiꝰ. Errant qui
putant pͥmum sarã ꝑ unũ .r. scͥptũ fuis
se: & postea alt̾m .r. additũ. Et qr .i. apud
grecos centenariꝰ numerꝰ est: multas suꝑ¬
noĩe eiꝰ ineptias suspicant᷑. cũ utiq utcũ¬
q uelint ei uocabulũ cõmutatũ. ñ grecã
s hebreã debeat habere rationẽ: cũ ipsũ
nom̃ hebreũ sit. Nemo aut̃ alt̾a lingua
quẽpiam uocans. ethimologiã uocabuli
addita ẽ .e. lict̾a. que ꝑ .a. legit᷑: & uocata
ẽ. sara. Causa aut̃ nominis mutati hec ẽ:

Expanded text:
nsfertur pater multarum: nam quod sequitur gentium, non habetur in nomine, sed subauditur. Nec mirandum, quare cum apud Graecos et nos Α littera videatur addita: nos HE litteram Hebraeam additam dixerimus; idioma enim linguae illius est, per HE   quidem scribere, sed per A   legere: sicut e contrario A litteram saepe per HE pronuntiant. Et dixit Deus ad Abraam: Sarai uxorem tuam non vocabis eam Sarai, sed Sara erit nomen eputant primum Sarram, per unum r scriptum, et postea alterum r additum; et quia r apud Graecos centenarius numernomine ejus ineptias suspicantur: cum utique utcumque volunt ei vocabulum commulatum, non Graecam, sed Hebraeam debeat habere rationem, cum ipsum nomen Hebraicum sit. Nemo autem in altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli addita est HE littera, quae per A legitur: et vocata est SARA  . Causa autem ita nominis immutati, haec est,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiͣ dixero da mͥ bibere paululũ aquȩ de
ydria tua: & cet̾a. Qđ in hebreo scriptũẽ.
Eoce ego stans uixta fontẽ aquȩ. Et erit.
adolescentula q̃ egdiet᷑ ad hauriendum.
& dixero ei. da mͥ bibere paululũ aquȩ de
ydria tua. ⁊ cet᷑a. Pro adolescentula quoq
greco sermone. neanis dicit᷑. uͥ legimus
eoloco uͥ in nr̃is codicib seriptũ est. ecce
uirgo concipiet & pariet filiũ: aquila
tͣnstulit. eoce adolescentula. concipiet &¬
pariet. In hebreo legit᷑. Eoce alma concipiet¬
& pariet. Notandũ uͦ qđ uerbũ alma nũ¬
quã nͥ de uirgine seribit᷑: & ht̃ ethimolo¬
est siquidẽ in iob & sapientia ũn inue¬
netur. & quis locus intellectus: Abscon¬
det᷑ ab ocłis omnis uiuentis. Ubi nunc
diximꝰ abscondet᷑: in bebreo ꝓpt̾ declina¬
tionẽ u̾bi. alit̾ figuratũ est: nam alma
dicit᷑. Nuic qͥd simile. licet masculmo ge¬
nere declinet᷑: & in regnoꝵ libris scriptũ
est. ex ꝑsona helysei loquentis ad gieri..

Expanded text:
cui ego dixero, da mihi bibere paululum aquae de hydria tua, etc. In Hebraeo scriptum est: Ecce ego stans juxta fontem aquae, et erit adolescentula, quae egredietur ad hauriendum: et dixero ei, da mihi bibere paululum aquae de hydria tua, et caetera. Pro adolescentula quoque, quae Graeco sermone νεανὶς dicitur, ibi legimus  in nostris codicibus scriptum est: Ecce virgo concipiet, et pariet , Aquila transtulit: Ecce adolescentula concipiet, et pariet. In Hebraeo legitur: Ecce alma concipiet, et pariet. Notandum ergo, quod verbum alma, numquam nisi de virgine scribitur, et habet etymoloest siquidem in Job, Et sapientia unde invenitur, et quis locus intelligentiae, et absconditur ab oculis omnis viventis. Ubi nunc diximus, Absconditur, in Hebraeo, propter declinationem verbi aliter figuratum est, Naalma dicitur huic quid simile, licet masculino genere declinetur. Et in Regnorum libris scriptum est ex persona Elisei loquentis ad Giezi:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ fontib qͥ haut ꝓcul a se distant. in
unũ riuulum federatis: deinceps iorda¬
ꝓtulit. panẽ & uinũ: & ipse sacerdos di
excelsi: & bñdix̃. ei. Qͥa semel opuscłm
inferamꝰ. Aiunt hc esse sem. filiũ noe¬
aaron. fuisse pontifices. Porro salem
ierłm dicit᷑: quȩ priꝰ salem appellaba¬
tur. Melcbisedech aut̃. beatꝰ apostolꝰ
ad hebreos sine patre sine matre cõ¬
ad gentiũ eccłiam. Om̃is enĩ eapicis
gła refert̃ ad membra: eo qd̵ p̃pticiũ
habens. abrahȩ bñdixerit cirtũciso.
& in abrahã leui. & ꝑ leui aaron: de
qͦ postea ẽ sacerdotiũ. Ex qͦ colligi
uult sacerdotiũ eccłiȩ habentis p̃pi¬
ciũ: bñdixisse circumciso sacerdotio
synagoge. Qd̃ aut̃ ait. tu es saceł¬
dos in ȩt̃num scdm ordinẽ melchi¬
sedech. mysteriũ nr̃m in uerbo or¬
dinis significat᷑ nequaꝗͣ ꝓ aaron it¬
rationabilib uictimis. s oblato¬
nri. Dñe ds qͥd dabis mͥ: & ego uado

Expanded text:
 fontibus, qui non procul a se distant, in  fontibus, qui non procul a se distant, in unum rivulum foederatis, Jordaprotulit panem et vinum, et ipse Sacerdos Dei excelsi, et benedixit ei. Quia semel opusculuinferamus. Aiunt hAaron, fuisse pontifices. Porro Salem rex Hierusalem dicitur, quae prius Salem appellabatur. Melchisedech autem beatus Apostolus ad Hebraeos sine patre et matre comad gentium Ecclesiam; omnis enim capitis gloria refertur ad membra, eo quod praeputium habens, Abrahae benedixerit circumciso,  in Abraham Levi, et per Levi Aaron: de quo postea sacerdotium. Ex quo colligi vult, sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium, benedixisse circumciso sacerdotio Synagogae. Quod autem ait: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech : mysterium nostrum in verbo ordinis significatur: nequaquam per Aaron irrationalibus victimis immolane Deus, quid dabis mihi? Et ego vado