comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
artificiosa subtilitas: q̃ callidis ob¬
iectionib retia tendit Ita enim uer¬
sutis assertionib prauoꝵ innodat᷑
disputatio: ut recta ẽẽ simulent:
q̃ ꝑuersa ꝑsuacdent: Lectio memorie
auxilio eget. Qd̾ si fuerit naturalit̾
tardior: frequenti tamen mecdita¬
tione acuit᷑: ac legendi assiduita¬
te colligit᷑. Sepe ꝓlixa lectio. lon¬
gitudinis causa memoriam legen¬
tis oblitterat: Qd̃ si breuis sit. sub¬
motoq libro sententia retractet᷑
ianimo: tunc sine labore legit᷑:
et ea q̃lecta sunt recolendo. memo¬
riaminime exciclunt: Acceptabi¬
lior ẽ sensib lectio tacita. qm aꝑta:
Amplius enim intellectus instru¬
it᷑. qͣndo uox legentis quiescit: et
sub silentio lingua mouet᷑: Nam
dare legendo et corpus lassat᷑: et
uocis acimien obtunditur.xi
De contemplatione & actione.

Expanded text:
artificiosa subtilitas, quae callidis obartificiosa subtilitas, quae callidis objectionibus retia tendit; ita enim versutis assertionibus pravorum disputatio innodatur, ut recta esse simulent quae perversa persuadent. 7. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. 8. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis obtergit. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractetur in animo, tunc sine labore legitur, et ea quae lecta sunt recolendo a memoria minime excidunt. 9. Acceptabilior est sensibus lectio tacita quam aperta; amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo et corpus lassatur, et vocis acumen obtunditur. CAPUT XV. De contemplatione et actione.
Abbreviated transcription (Latin):
ad instruendum lectio. adhi¬
bita autem collatione maiorem in.¬
telligentiam prebet: Melius ẽ enĩ
conferre: qm legere: Collatio clo¬
cibilitatẽ facit: Nam ꝓpositis in¬
terrogationib cunctatio rerum
enim obscurum ẽ aut dubium:
conferendo cito ꝑspicit᷑: Multum
ꝓsunt incollatione figure: Res
enim q̃ minus ꝑ se aduertunt᷑: ꝑ
comparationem rerum facile capi¬
untur: Nam sepe sub specie alia
spĩtales causas scripture diuine
insinuant: et nisi ꝓaliqua euicden¬
ti ostensione uix apparent. occulta
legis misteria: Sĩc instruere solet
collatio: ita contentio clestruit: Hec
enĩ relicto sensu ueritatis lites ge¬
nerat: et pugnando uerbis etiam
incl̾m blasphemiam: Inde hereses
& scismata: quib subuertit᷑ ficles ⁊
ueritas corrumpit᷑: scindit᷑ caritas:
appetitu laudis certatur: tantaq
ẽ in eis ꝑu̾sitas: ut u̾itati cedere
nesciant: ipsãq rectam cloctrinam
euacuare contenclant: Indisputatõ¬
ne fidelium cauenda ẽ ꝓpositionum

Expanded text:
ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Nam propositis interrogationibus cunctatio rerum enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. prosunt in collatione figurae. Res enim quae minus per se advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. Nam saepe sub specie alia spirituales causas Scripturae divinae insinuant; et, nisi per aliquam evidentem ostensionem, vix apparent occulta legis mysteria. 4. Scollacio, ita contencio destruere; hec enim relicto sensu veritatis lites generat et pugnando verbis eciam deo blasphemat. Inde hereses et scismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur caritas et appetitu laudis, certat; tantaque est in his perversitas, ut veritati cedere nesciant, ipsamque rectam doctrinam evacuare contendant. 300 6. In disputatione fidelium cavenda est propositionum
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxii: minima peccata frĩb ñ
dimittunt: Sepe que aduersa in
aliis iudicamus: in nobis nociua
cere: s quid mali gessit ꝑscru¬
tamur. Erit autẽ ille apud de¬
um condempnatus: qui adu̾sus
innocentẽ falsum testimonium.
iudices opponunt falsos testes:
Ns.lxxii. De mansue

Expanded text:
obnoxii, minima peccata fratribus non obnoxii, minima peccata fratribus non dimittunt. Saepe adversa in aliis indicamus, quae in nobis nociva cere, sed quid mali gesserit perscrutamur. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium judices opponunt falsos testes. CAPUT LXX. De mansue
Abbreviated transcription (Latin):
quis peccata sua que nosse & de
se aliena considerat:. Quod si mo¬
res suos ad seipsum conuersus as¬
piciat: ñ requiret qd̃ in aliis ip̃e
specialiter reprehendat.: s in se.¬
ipso qõ lugeat: Oregoriꝰ dĩe:
Nos gͦ tanto muꝰ debemus alie¬
na corda audact̾ rep̃hendere: qnͣto¬
ne cogitationis tenebras illustra¬
re: Nec ꝓfecto diluere aliena de¬
licta ualet: quẽ adhuc ꝓpria cleuaᷤᷤ¬
tant. Hẏsidorus dĩc: De malo
alieno: os tuum ñ coinquines:
Hitia tua: ñ aliena attende: De
tua gͥ correptione esto sollicitꝰ: de
tua salute & emendatiore esto in¬
tentus: Quod adte quoq ñ ꝑti¬
net: noli inquirere:. Qõ ut̾ se
loquunt᷑ h̾mi nes: cognoscere
nunqͣm desicdes: Noli querere.
qͥd quisq dicat: uł quid faciat:
Euita cubiositatẽ Omitte cirã¬
curam: que ad causam tuam ñ ꝑ¬
tinet Curiositas: ꝑiculosa p̾sũp¬
tio ẽ: Multi alioꝵ uicia discer¬
nunt. sua ñ aspiciunt: & cum
ipsi maximis criminib teneant᷑

Expanded text:
quis peccata sua quae cognoscit se aliena considerat. Quod si mores suos ad seipsum conversus aspiciat, non requirit quod in aliis ipse specialiter reprehendat, sed de seipso quod lugeat. GREGORIUS. Nos ergo tantum minus debemus aliena corda audaciter reprehendere, quannae cogitationis tenebras illustrare. Nec profecto diluere aliena delicta valet, quem adhuc propria devastant. ISIDORUS. De malo alieno os tuum non coinquines. Vitia tua, non aliena attende. De tua igitur correctione esto sollicitus. De tua igitur salute et emendatione esto attentus. Quod ad te non pertinet, noli inquirere. Quod inter se loquuntur homines, cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicat vel faciat. Evita curiositatem, omitte curam quae ad causam tuam non pertinet. Curiositas periculosa praesumptio est. Multi aliorum vitia discernunt, sua non aspiciunt: et cum ipsi maximis criminibus teneantur
Abbreviated transcription (Latin):
Oqͣm in reprehensibiles eẽ pote¬
ramꝰ: si tam cdiligenter nr̃a ui¬
tia caueremꝰ: qͣm scrutamur alie¬
na: Sed hoc ẽ cõ nr̃a obliuiscim᷑:
dum aliena curamꝰ: Iieroni¬
mus dic̃: Qui ꝓficere studet:
ñ consideret qd̾ malum alii fa¬
ciunt: s qd̃ bonum ille facere
tere: que reprehendere uult. Suf¬
gitare: Quid necesse ẽ sensum ad
incerta & futura extendere: que
aut consequi ñ possumus ⁊ aut ci¬

Expanded text:
quam irreprehensibiles esse poteramus, si tam diligenter nostra vitia caveremus, sicut scrutamur aliena. Sed hinc est quod nostra obliviscimur, dum aliena scrutamur. HIERONYMUS. Qui proficere studet, non consideret quod malum alii faciant, sed quod bonum ille facere veat, qui reprehendere vult. Sufgitare; quid necesse est sensum ad incerta et futura extendere, quae aut consequi non possumus aut forsitan ci
Abbreviated transcription (Latin):
Neminẽ concutiatis: neq
calumpniam faciatis. In deut̾o¬
nomium dr̃. Non stabit testis unꝰ
contra aliquem. quiqͥd illud pec¬
cati & facinoris fuerit: s inore
duoꝵ aut trium testium stet
omne uerbum: Salomon dic
Qui autẽ inuestigator maloꝵ ẽ:
suꝑuacuiss rebus: noli scrutari

Expanded text:
Neminem concutiatis, neque calumniam faciatis . Non stabit testis unus contra aliquem, quidquid illud peccati et facinoris fuerit . Sed in ore duorum aut trium testium, stabit omne verbum . SALOMON. Qui autem investigator malorum est, pervacuis rebus noli scrutari
Abbreviated transcription (Latin):
amalo: deinde exercendum bo¬
num: Hoc enĩ inclicat ꝓpħacũ
dicit: Quiescite agere ꝑuerse:
discite benefacere: Prius uitia
extirpanda st̃ in homine: de¬
inde inserende uͥtutes: Nam co¬
herere et coniungi ñ pot̾ ueri¬
tas cũmenclatio:⁊ pudor cum
petulantia: ficles cum ꝑficlia:
castitas cum lirxuria: Quelã¬

Expanded text:
a malo, deinde exercendum boa malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat propheta, cum dicit: Quiescite agere perverse, discite bene facere . 239 6. Prius vitia exstirpanda sinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidia, castitas cum luxuria. Lu
Abbreviated transcription (Latin):
medie: fides. spes. caritas: sũ¬
me uͥtutes st̃. Nam aquib
habent᷑: utiq ueracit̾ habent᷑:
Alie uͦ uͥtutes mecdie st̃: qͥa et
adutilitatẽ et ad ꝑniciem pos¬
sunt haberi: si de eis arrogan¬
ter eͥsq intumuerit: ut puta
cdoctrina. ieiunium. castitas. scien¬
tia. siue temporales diuitie de qͥb
scilicet et bene oꝑarz possumus
et male: Quisqͥs ex deteriore iam
melior eẽ cepit: caueat de acceptis
extolli uͥtutib: ne grauiꝰ ꝑ uir¬
tutes corruat: quam pruis ex
lapsu uitiorũ iacebat: Quem ds
iustificat. ne iterum se de uͥtutib
erigat. quedam illi uirtutum do¬
na tribuit: quedam retrahit: ut
cdum mens de hoc qd̾ habet erigit᷑:
iterum de hoc qd̾ neqͣqͣm habere
cognoscit᷑ humiliet᷑: Quisqͥs do¬
no celestis grẽ inspiratus aduir¬
tutes erigitur: si forte mocleran¬
tis dei manu aliqua aduersitate
repͥmit᷑. ne de acceptis uͥtutib ex¬
tollat᷑ frangi ñ debet: qͥa ad hoc
ipsum. qd̾ plagis humiliat᷑ :

Expanded text:
itas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plag
Abbreviated transcription (French):
nus. S tephanꝰ. Cormosus. B one¬
faciꝰ. S tephanꝰ. Nomanꝰ. T. heo¬
dorus. ohes. sz enedictꝰ. Leo.
Epd̃forus. Sergiꝰ. Anastasius. Lando.
¶ohes. Leo. Stephanꝰ. Ioħes. Leo.
Stephanꝰ. Mariꝰ. Agapitꝰ. Ioħes.

Expanded text:
nus, Stephanus, Formosus, Bonifacius, Stephanus, Romanus, Theodorus, Joannes, Benedictus, Leo, Christophorus, Sergius, Anastasius, Lando, Joannes, Leo, Stephanus, Joannes, Leo, Stephanus, Marinus, Agapitus,
Abbreviated transcription (Latin):
eloquentissi mꝰ in diuinis scriptu¬
ris sufficient̾ instructꝰ greca lati¬
naq lingua eruditꝰ. cantilena ac
melodia p̾cipuus ac ineaꝵ sensi¬
b subtilissima exercita tatione li¬
exhortator omĩum bonorũ oꝑum.¬

Expanded text:
eloquentissimus. in divinis Scripturis sufficienter institutus, graeca latinaque lingua eruditus, cantilena ac psalmodia praecipuus, et in earum sensibus subtilissima exercita polita, exhortator omnium bonorum o
Abbreviated transcription (Latin):
d .x. hic ordinat᷑ absq iussione pͥnci¬
pis eo qd̃ longobardi obsicdent ciui¬
tatẽ. Eõdem tẽpore tante pluiie
fuerunt. ut om̃s dicerent qd̃ aque
diluuii suꝑ inundauerint & tanta
clacles qualem a scło nullus memi¬

Expanded text:
 X. Hic ordinatur absque jussione principis, eo quod Longobardi obsiderent civi. Eodem tempore tantae pluviae fuerunt, ut omnes dicerent quia aquae diluvii superinundarent, et talis cladis, qualis a saeculo nullus memi
Abbreviated transcription (Latin):
constituit ut .uii. ebdomaclas ante
pascha ieiunium celebraret᷑ & na
tale dñi noctu misse celebrarentur.
cursum. nullus presumeret missas
celebrare qua hora dñs nr̃ ascendit
crucem. ꝙ ante sacrificiũ ymnus
martyrio coronat᷑ ꝙ cessauit ep̃atꝰ¬

Expanded text:
constituit: ut per septem hebdomadas ante Paschnativitate Domini noctu misse celebrentur cursum nullus praesumeret missam celebrare, qua hora Dominus noster ascendit crucem, et ante sacrificium hymnus Martyrio coronatus est. Qui sepult
Abbreviated transcription (Latin):
Opt̾ speciem enim mulieris
concupiscentias tuas ñ eas: &
a uoluntatib tus auertere:
Qui tenet mulierem inficdelẽ:
quasi qui app̾hendit scorpio¬
nem: Sĩc̃ sol oriens in altissi¬
mis dei: sic mulieris bone spe¬
cies in ornamento domus eiꝰ:
Nequitia mulieris immutat
faciem eiꝰ: & obcecat suum uul
tum tanqͣm ursus: fornicatõ
mulieris in extollentia ẽ o¬
culoꝵ: & in palpebris illius
agnoscitur. Augustinꝰ dic̃:
uirgo es: formcatio in te
mortua ẽ Hieronimꝰ diẽ:¬
He illi qui tunc habuerit
terminũ luxurie: qnͣdo finẽ¬
uite Luxuria inimica ẽ dõ:
dic. Inter epulas & illecebraᷤᷤ
uoluptatum: etiam ferreas
mentes libido domat: Itẽ dic̃:¬
Difficile enĩ inter diuitias ser¬
uatͤ pudicitia: Nidens cutis¬
sorclidum ostendit animum:
&. in serioo & in pannis librdo

Expanded text:
opter speciem enim mulier imconcupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere . Qui tenet mulierem nequam, quasi qui apprehendit scorpionem . Sicut sol oriens mundo in altissimis Dei, sic mulieris bonae species in ornamentum domus ejus . Nequitia mulieris immutat faciem ejus, et obcaecavit vultum ejus tanquam ursus . Fornicatio mulieris in excellentia oculorum, et in palpebris illius agnoscitur . AUGUSTINUS. vit, fornicatio in te mortua est. HIERONYMUS. Vae illis qui tunc habuerunt terminum luxuriae, quando vitae. Luxuria inimica Deo, . Inter epulas et illecebras voluptatum etiam ferreas mentes libido domat. Difficile enim inter delicias servatur pudicitia. Nisordidum ostendit animum; et in sericis et in pannis libido
Abbreviated transcription (Latin):
Sint lumbi ur̃i precinc¬
ti: & lucerne arclentes in mani¬
luxuriantes: oculos habentes
plenos ad ulterio: & incessabili
delicto. Paulus apłs dic̃: fugi¬
te fornicationẽ: Omne peccatũ
qd̃ cumq fecerit homo: extra
corpus ẽ. Qui autẽ fornicatur:¬

Expanded text:
Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in maniluxuriantes, oculos habentes plenos adulterio, et incessabili delicto . PAULUS. Fugite fornicationem, fratres: omne peccatum quodcunque fecerit homo, extra corpus e
Abbreviated transcription (Latin):
uiri discretio sollerter ꝓspicit:
nebonum intemꝑander agat: &
cle uirtute ad uitium transeat:
bono oꝑe inserit se: Lapis miᷤ¬
sus ñ ꝑgit ad celum : & oratio
hominis sͥ placentis. ñ ascendit
ad clm. Noli publicare secretã
abstinentiam: neq ostenclas eã
quasi in lumine testib multis:
ut pader qui uidet in absconso.
Non ꝑclas laborem ꝓpder uanã¬

Expanded text:
viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat bono inserit se. Lapis emissus non pergit ad coelum, et oratio hominis sibi placentis non ascendit ad coelum. Noli applicare secretam abstinentiam, neque ostendas eam quasi in lumine, testibus multis: ut qui videt in absconso Pater, Non perdas labores pr
Abbreviated transcription (Latin):
nidorem gle querunt: quasi
oleum uendunt. Impinguat¬
gͦ caput oleum peccatoris: cũ
clemulcet mentẽ fauor adu¬
elemosinam uane głe causa
imꝑtitur: ex uircude uitiũ
facit: Qui aliqd̃ donum di
qd̾ meruit in sua laude con¬
uertit: ꝓculdubio uirtutem
in uitium transfert: Non
declinat ad dexteram: qͥ ñ gͥ
s do tribuit bona que agit:¬
It̾um dic̃.: Inde se ñ nulłi esse
iustos conficlunt: uncle maxime
repbantur: Amator uane glorie:
unde possit semꝑ laucdari age¬
re ñ quiescit: Itẽ dic̃. Ille autem
debet publicare bonum qd̃ agit:
qui ꝑfecta humilitate fundatur:¬
& nulla elatione contingit᷑: Cũ
enĩ causa iactantie pauꝑ pascit᷑:

Expanded text:
nitorem gloriae offerunt, quasi nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. Impinguat caput oleo peccatoris, cum demulcet mentem favor adueleemosynam vanae gloriae ex causa impertit, ex virtute vitium facit. Qui aliquod donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert. Non declinat ad dexteram qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit. Inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. Amator vanae gloriae, unde semper possit laudari, agere non quiescit. Ille autem debet publicare bonum quod agit, qui perfecta humilitate fundatus, nulla elatione contingitur. Cum enim causa jactantiae pau
Abbreviated transcription (Latin):
de bono nomine: Hoc enĩ ma¬
gis pmanebit tͥ: qͣm mille cheᷤ¬
Sone uite numerus dierum:
bonum nomen ꝑmanebit in
euum. Hieronimꝰ lic̃: Nõ
queras głam: & ñ dolebis
Qui laudem ñ appetit: nec
contumeliam sentit: Non
icleo de bonum existimes:
Nemo magis scire pot̃ qͥd
sis sic̃ tu: qui conseius tͥ es:
Quid enĩ ꝓdest dum malus
fensus dñi oꝑe popłoꝵ lau¬
Scĩ ñ solum głam supra mo¬
dum suum omnino ñ appe¬
tunt: s etiã: hoc ipsum re¬
futant qd̃ se habere sciunt:¬
agit homo bonum ẽ: qͣndo
etiam illi placere concupiscit
a quo ẽ. Qui bona agere ui¬
det᷑: & ꝑ hoc ñ dõ s hominibꝰ
quisq esse stucleat: s tamen
aliquomodo esse se nesciat: ne
dum sͥ magnitudinem arro¬
gander tribuit. amittat: So¬
no oꝑi dum laus humana ob¬
qd̾ intus agimus: laudem ex¬
terius ñ queramus: Sic aut̃
sit opus inpublico: quatinꝰ
intentio maneat in occulto:¬
Itẽ lic̃: Qui enĩ accepta quã¬
libet grã uanis suis laudib

Expanded text:
nomine, hoc enim magis proderit tibi, quam mille thesBonae vitae numerus dierum, bonum autem nomen permanebit in aeternum. HIERONYMUS. Non quaeras gloriam, et non dolebis Qui laudari non appetit, nec contumeliam sentit. Non ideo te bonum aestimes, Nemo magis scire potest qui sis, sicut tu qui conscius tibi es. Quid enim tibi prodest dum malus fensus Deo, populorum launcti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum refugiunt quod se habere sciunagit homo bonum est, quando ei placere concupiscit a quo est. Qui bonum agere videtur, et per hoc non Deo, sed hominibus squisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum si sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Bono operi dum laus humana obquod agimus, laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico, quatenus in tentatione maneat in occulto. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ne głeris in crastinum: igno¬
rans quid suꝑ uentura pariat di¬
& ñ os tuum: extraneus. ꝙ ñ la¬
li te extollere in faciendo oꝑe
tuo: & noli querere abhomine
ducatum: neq arege cathedrã
honoris: Itẽ diẽ: Non laudes
uirum inspecie sua: neq sꝑ
titu ne głeris umqͣm: nec in
die honoris tui. extollaris: An¬
te mortẽ ne laudes hominem
quemqͣm: qm̃ in filiis suis ag¬
noscit᷑ uir: In uanitate apprchẽ¬
Ante sermonẽ ñ collaudes in¬
rum. Hec enĩ temptatio ẽ ho

Expanded text:
Ne glorieris in crastinum ignorans, quid superuentura pariat diet non os tuum, extraneus et non lali te extollere in faciendo opere tuo . Nolite quaerere ab homine ducatum, neque a rege cathedram honoris . Non laudes virum in specie sua, neque sptitu ne glorieris unquam, nec in die honoris tui extollaris . Ante mortem non laudes nominem quemquam, quoniam in filiis suis agnoscitur vir . In vanitate apprehenAnte sermonem non laudes virum . Haec enim tentatio est ho
Abbreviated transcription (Latin):
Nirides herbe ꝓpe a qͣm nascunt᷑:
& uitium libidins ẽ in uisi¬
tatione mulieris: Magis ad¬
ꝓxima. igni arclenti: qͣm mu¬
lieri iuuemi. cum & ipse iuue
nis sis: Nichil enĩ ualet eũ
mundum ẽẽ corpore: qͥ pol¬
lutꝰ ẽ mente: Non enĩ estus
corporis declinabit: nisi qui
anime motꝰ ante comp̾sserit:¬

Expanded text:
Viridis herba prope aquam nascens, Viridis herba prope aquam nascens, et vitium libidinis in visitationibus mulierum. Magis approxima igni ardenti quam mulieri juveni, cum et ipse sis juvenis. Nihil enim valet eum mundum esse corpore, qui pollutus est mente. Non enim aestus hominis declinabit, nisi qui animae motus ante comprehender
Abbreviated transcription (Latin):
nat iustitia Omĩs in munda
pollutio: fornicatio drͣ: Ex delec¬
tatione enĩ fornicand. uaria
gignunt᷑ flagitia: quib regnũ
clei clauditur. ꝙ homo a deo¬
separat᷑: Fornicatio maximi
ẽ sceleris: qͥa ꝑcarnis in mun¬
diciam templum dei uiolat: ꝙ
tollens membra xp̃i facit m̃bͣ
meretricis: Luxuriosa namq
uita carnem debilitat: fractãq
celeriter ducit ad senectutem:¬
Alibi dĩc: Omĩb peccatis forni
uersa antecedit mala: Meliꝰ est
lius ẽ enĩ mori: qͣm libidine ma¬
infernum hominẽ mergit: In¬
urit: quem ociosum inuenerit:
Corpꝰ enĩ labore fatigatum: minꝰ
delectat᷑ flagitio: Ocioss enĩ de¬
ditos: cito luxuria subripit: Ha¬
cantes: luxuria cito p̾occupat:
Cesariꝰ dic̃ Contra reliqͣ uitia:
oportet nos omĩ uirtute resiste¬
re Contra libiclinẽ uͦ: ñ expe¬
dit repugnare s fugere: In ui¬
tas patrum dr: Castitatẽ gignit
abstinentia: Castrimargia aut̃:

Expanded text:
nat justitia. Omnis immunda nat justitia. Omnis immunda pollutio, fornicatio dicitur: ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo separatur a Deo. Fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutemato puta, omnibus peccatis fornicversa antecedit mala. Fornicatiolius est mori quam libidine mainfernum hominem mergit. Liburit quem occisum invenerit. Corpus enim labore fatigatum minus delectatur flagitio. Otio enim dedito, cito luxuria subrepit. Vacans cito luxuria praeoccupatur. CAESARIUS. Contra reliqua vitia oportet nos omni virtute resistere: contra libidinem vero non expedit repugnare, sed fugere. EX VITIS PATRUM. Castitas gignit abstinentiam, gastrimargia autem
Abbreviated transcription (Latin):
uens mortuus ẽz O qui ine¬
briat᷑: uiuens mortuus ẽ & se¬
sacietate uenter extendit᷑: a¬
culei libidinis excitant᷑: Hy¬
sidorus dicit: fornicatio car¬
nis adulterium ẽ: fornica¬
tio anime. seruitus ydoloꝵ¬
ẽ: Luxuria uͦ carnis. ideo no
mentis: salua ẽ castitas carnis:¬
Itẽ dic̃ Principaliter his duo¬
b uitiis diabolũ humano ge¬
neri dñatur: id ẽ ꝑ suꝑbiam
mentis: & ꝑ luxuriam carnis:
bolus humanũ possidet genus:
uł dum m̃tem in suꝑbiam eri¬
git: uł dum ꝑ luxuriam carnẽ
corrumpit: Prima fornicationiᷤ
qͥ ñ capit᷑ oculis: pot̃ uerbis re¬
sistere. Qui delectionem car¬
nalem libidinose suggestionis¬
refrenat: ñ transit ad consensũ
libilinis: Cito enĩ resistit ma¬
mũ ñ accõmodat delectationi:
Si plus oblectat mentẽ dilectio
fornicationis. qͣm amor castita¬
tis: ad huc in homine regnat pec¬
catum: Certe si ampliꝰ delectat
pulchritudo intime castitatis:
iam ñ regnant peccata s reg¬

Expanded text:
vus, mortuus est: ergo qui inebriatur mortuus et sesatietate venter extenditur, inde aculei libidinis excitantur. ISIDORUS. Fornicatio carnis adulterium est. Fornicatio animae servitus idolorum. Luxuria vero carnis ideo notmentis salvabitur castitas carnis. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. bolus humanum genus possidet, dum mentem in superbiam erigit, vel per luxuriam carnem corrumpit. Prima fornicationis qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Qui delectationem refrenat libidinosae suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit oensum non accommodat delectationi. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed reg
Abbreviated transcription (Latin):
He uobis qui ridetis: qm̃ fle¬
bitis: Qui ad hoc conuersionẽ
scĩtatis pretendit. ut aliis qͣn¬
doq pre eẽ desideret⁊ iste ñ est
honore portare studet crucem
.xx. De humilitate mo
monachi humilitas: sum

Expanded text:
e vobis qui ridetis, quoniam flebitis . 3. Qui ad hoc conversionem sanctitatis praetendit, ut aliis quandoque praeesse desideret, iste non dishonore portare studet crucis X. De humilitate monumma virtus monachi humilitas, sum
Abbreviated transcription (Latin):
intentione monachi ꝓfessi¬
onem sectant᷑: qnͣto suꝑni amo¬
ris ꝓpositum dissolute appetunt:
tanto ꝑcliuius ad mundi amo¬
rem denuo reducunt᷑: Nam ꝓ¬
fessio ñ ꝑfecta. uite p̾sentis repe¬
tit desideria: in quib et si ñdũ
se monachus illiget oꝑe ⁊ iam
tamen alligat cogitationis amo¬
re: Longe quippe a deo ẽ animꝰ:
cui hec adhuc uita dulcis ẽ. Iste
enum quid de suꝑnis appetat:
quid de infimis fugiat nescit:
Nam sicut scriptum est: qui
apponit scientiam: apponit do
lorem: Quantum enim quiꝰq
potuerit suꝑna scire q̃ appetat:
tanto de infimis acrius quib
inheret dolere debet: ꝓpter
hoc enim et iacobus apłs dicit:
Miseri estote. lugete et plora¬
te: risus ur̃ in luctum conu̾ta¬
tur. ⁊ et gaudium in merorem:
Hinc etiam dñs: Beati quilu¬

Expanded text:
intentione monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget opere, jam tamen alligat cogitationis amore. Longe quippe a Deo est animus, cui haec adhuc vita dulcis est. Iste enim quid de supernis appetat, quid de infimis fugiat, nescit. Nam sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem. . 2. Quantum enim quisque potuerit superna scire, quae appetat, tanto de infimis acrius quibus inhaeret dolere debet. Propter hoc enim et Jacobus apostolus dicit: Miseri estote, lugete, et plorate, risus vester in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Hinc etiam Dominus: Beati, i
Abbreviated transcription (Latin):
iniuuente luxur iose uiuentes. S
in senectute continentes fieri de¬
lectant᷑: & tunc eligunt castita¬
ti seruire: qnͣdo eos libido seruoᷤᷤ
habe contẽpsit: Tales enĩ ñ habẽt
p̾mium: qͥ ñ habuert̃ laboris cer¬
tamen Eõs enĩ expectat gła: in
quib fueriit laboriosa certami¬
tinentie dedicant: cum feminuis
habitare ñ p̾sumant: Itẽ dic̃: Ge¬
minum bonum uirginitas: qͥa¬
& in hoc mundo sollicitudinẽ¬
scłarem a mittit: & in futuro et̾¬
num castitatis p̾mium ꝑcipit:¬
uirgines: angłis dei efficiunt᷑
tus suauitatis ẽ Castitas securitaᷤᷤ
mentis ẽ: & sanitas corporis: Hir¬
ginitas autẽ si labit᷑ : nullatenꝰ re¬
part᷑. Nam qͣmuis penitudo ue
nie fructũ recipiat: incorruptio¬
nem tamen nullatenꝰ recipit pris¬
tinam. Ipse dic̃. Nirgo carne ñ m̃te:
nullum p̾mium habet in reꝓ¬

Expanded text:
in juventute luxuriose viventes, et in juventute luxuriose viventes, et in senectute continentes fieri delectantur; et tunc eligunt castitati servire, quando eos libido servos habere contempsit. Tales non habebunt praemium, qui non habuerunt laboris certamina. Eos enim spectat gloria, in quibus fuerunt laboriosa certamitinentiae dedicant, cum feminis habitare non praesumant. Geminum est bonum virginitatis: quia in hoc saeculo sollicitudineculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium recipitvirgines, angelis Dei efficiuntur tus suavitatis est Castitas securitas mentis, sanitas corporis. Virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in rep
Abbreviated transcription (Latin):
mo iungit uirginẽ suam: bñ
facit: Et qͥ ñ iungit: meliꝰ fac̃.
uirginitas corporis: ubi oꝑat᷑ cor¬
occisus inimic᷑. ñ tͥ facit iniiriã:
sic mortificata caro ñ conturbat
aĩam tuam. Itẽ dic̃: Tales enĩ cdm
decet habere ministros: qͥ un nul¬
lo carnis contagione corrũpant᷑:
s potiꝰ continentia castitatis res¬
plendeant. Hierorumꝰ dic̃: Multũ
distat inter puritatẽ uirginalis
anime. nulla contagione pollute:
& sorcles eiꝰ que multoꝵ libidim
subracuit. Itẽ dic̃ Centenariꝰ nu¬
na uirgiuib deputat᷑. Sexagena¬
rius sccłs gradus: ꝓpt̾ continentie¬
ẽ locꝰ nuptiaꝵ federa ipsa digitoꝵ
coniunctione testant᷑: ac si uidua
feminis. fama pudicidie ẽ: ꝙͥ. qͣsi
flos pulcherrimus cito ad leuem
marcescit auram. leuiq flatu cor¬
rũpit᷑ maxime ubi etas consen¬
tit ad uitium: & maritalis de est
lum ocłos tuos castos seruare: s
carnem seruare uirginem: si ñte
qͥs nupserit. Hysidorus dic̃. Qͥdã

Expanded text:
t virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit . virginitas corporis ubi operatur coroccisus inimicus tibi non facit injuriam, sic mortificata caro non turbabit animam tuam. Tales enim decet Domino habere ministros, qui nullo carnis contagio corrumpantur, sed potius continentia castitatis splendeant. HIERONYMUS. Multum distat inter puritatem virginalis animae nulla contagione pollutae, et sordes ejus quae multorum libidini subjacuit. Centenarius nuSexagenarius, secundus gradus pro continenti locus nuptiarum foedera ipsa dictorum conjunctione testatur: ac si viduaefeminis fama pudicitiae est, et quasi flos pulcherrimus, cito ad levem auram marcescit. Aurae levi quae fluctu corrumpitur, maxime viri aetas consentit, si maritalis deest lum oculos tuos castos servare, sed carnem habere virginem, si mente quis nupserit. ISIDORUS. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
dore ꝑire: Continentia: ho¬
minem cło ꝓximum facit:
Ubi ista manserit: ibi &. cłs
ocłos capit᷑. Castitas. hominẽ
ad celum coniungit. Castitas:
hominẽ ad celum ꝑtrahit: e¬
sariꝰ dic̃: Nichil ꝓdest uirgi¬
uitatẽ integritate corporis custo¬
dire: si oculoꝵ concupiscentias
ga castitas pꝰ peccatum: inuta¬
Non gͦ caruis indegritas serua¬
tur: ubi animꝰ suꝑbie tumore
nitas in corpore nicħ ꝓdest: si
caritas aut humilitas a corde
humilis coniugalitas: qm suꝑ¬
ba uirginitas:

Expanded text:
one. Continentia hominis Deo proximum facit: ubi ista manserit, ibi et Deus oculos capitur. Castitas hominem ad coelos conjungit. Castitas hominem ad coelos pertrahit. CAESARIUS. Nihil prodest virginitatem et integritatem corporis custodire, si coelorum concupiscentias ga castitas post peccatum, imitaenim carnis integritas servatur, ubi animus superbiae tumore nitas in corpore nihil proderit, si charitas aut humilitas a corde humilis conjugalitas, quam superba virginitas.
Abbreviated transcription (Latin):
sua cłs cdona ñ retrahit: ut ad spẽ
diuiue ꝓpitiationis mens huma¬
na consurgat: Nam ñ uult con¬
uersũ sꝑnere quẽ peccantẽ suis
Confessionẽ hominis. ñ eẽ huma

Expanded text:
sua Deus dona non retrahit, ut ad spem divinae propitiationis mens humana consurgat. Nam non potest conversum spernere, quem peccantem suis Confessionem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ꝑeas tui ẽ meriti: ut salueris
mei ẽ auxilii: hominis meritũ
suꝑna grã ñ ut ueniat inuenit:
s pꝰ quã uenerit facit: atri ad in¬
dignam mentẽ ueniens facit in ea
meritũ qd̾ remuneret: q̃ solum ĩ¬
uenerat qd̾ piiret: Quid enĩ ex se
ille latro meruit. qͥde faucib ini¬
mici crucẽ ascendit: cde cruce para¬
disũ adiit: Reus quidẽ ille & fr̾̃no
sangͥne uenit cruentꝰ: s cdiuina grã
incruce mutatꝰ Sciendũ qd̾ & nr̃a
sit iusticia in his que recte agimꝰ:
& dĩ grã eo qd̃ eam meream᷑: Hec
enĩ & dantis cłi & accipientis ẽ ho¬
minis: sic̃ & panẽ nr̃m dicimꝰ. quẽ

Expanded text:
 merito; ut salveris, meo auxilio. 5. Hominis meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit facit; atque ad indignam mentem veniens, facit in ea meritum, quod remuneret qui solum invenerat quod puniret. Quid enim ex se ille latro meruit, qui de faucibus diaboli crucem ascendit, de cruce paradisum adiit? Reus quidem ille, et fraterno sanguine venit cruentus, sed divina gratia in cruce est mutatus. Sciendum quod et nostra sit justitia in his quae recte agimus; et Dei gratia, eo quod eam mereamur. Haec enim et dantis Dei, et accipientis est hominis. Sicut et panem nostrum dicimus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
laudẽ. s ad suam uanitatem.
utunt᷑. Bonis male utuntur:
ĩmalos usus assumunt. sĩc in¬
geniũ. sic̃ & cet̾a dei dona: Mul¬
ta di dona habere gaudemꝰ: que
nos ab eo ꝑcepisse cognoscimus:
Nam qd̾ sapientes sumus: qd̾ di¬
uites: qd̃ potentes existimꝰ: ñ al¬
teriꝰ s poti diuino munere sumꝰ:
Ute  Soptime diuinis bñfi¬
cdedisse. ũ nob̾ accepisse sit uti
le. Auferre ds dt᷑ homini do¬
nũ aliqd̾ qd̾ ħo ñ habuit: id
ẽ qd̃ accipe ñ meruit: Sic &. ob¬
ciendo duriciã: s ñ auferendo
eam quã sͥ ipse nutͥuit: Non

Expanded text:
laudem, sed ad suam vanitatem laudem, sed ad suam vanitatem utuntur. Bonis male utuntur in malos usus assumunt, sicut ingenium, sicut et caetera Dei dona. 12. Multis Dei donis gaudemus, quae nos ab eo percepisse cognoscimus. Nam quod sapientes sumus, quod potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. amur ergo optime divinis benefidedisse, et nobis accepisse sit utile. 13. Auferre Deus dicitur homini donum aliquod, quod homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. Sicut et obciendo duritiam, sed non auferendo eam quam sibi ipse nutrivit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
niũ: quãlicet & si plurimi susci¬
piant: opus tamen fidei ñ consequ¬
unt᷑. Indiuisione donorũ diu̾si ꝑ¬
cipiunt diuersa dei munera: ñ ta¬
men concedunt᷑ omĩb omĩa: ut
sit ꝓhumilitatis studio. qd̾. alter
ad miret᷑ in altero: Nam qd̾ in ie¬
dechiele animaliũ ale alt̾a ad alt̾ã
mutuo sese affectu ꝓuocantium:
atty alterno exemplo inuicem sese
alii uͦ donant᷑ illa: Nlec clant᷑ ita
habere uni: ut ñ egeat alt̾uis.
Posse fieri dubium ñ ẽ. ut hii qͦs
quidam uirtutũ excellentia ante¬
cedunt. dei repentina p̾ueniente
gr̃a. quosclam compendio scĩtatis
p̾ueniant: et clũ sint conu̾sione
postremi: subito efficuat᷑ uͥtutis
culmine pͥmi: Dum qͥsq aliqd̃
tat amplius quam qd̾ meruit:
ne lum alterius membri offici¬
um arriꝑe temptat.⁊ id qd̾ me¬
ruit ꝑdat: Conturbat enĩ corpo¬
ris ordinem totum: qui ñ suo
contentꝰ officio subripit alienũ:
Mali dona ileo ad dampnatio¬
nẽ accipiunt: qͥa illis ñ ad de

Expanded text:
quam quidem etsi plurimi suscipiunt, opus tamen fidei non consequuntur. 7. In divisione donorum diversi percipiunt diversa Dei munera; non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro humilitatis studio quod alter admiretur in altero. Nam quod in Ezechiele animalium alae altera ad alteram mutuo sese affectu provocantium atque alterno exemplo invicem sese alii vero donantur illa. Nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. 197 9. Posse fieri non est dubium ut hi quos quidam virtutum excellentia antecedunt, Dei repentina praeventi gratia, quosdam compendio sanctitatis praeveniant; et dum sint conversione postremi, subito efficiuntur virtutis culmine primi. 10. Dum quisque aliquod tat amplius quam quod meruit, ne, dum alterius membri officium arripere tentat, id quod meruit perdat. Conturbat enim corporis ordinem totum, qui non suo contentus officio subripit alienum. 11. Mali dona ideo ad damnationem accipiunt, quia non ad Dei
Abbreviated transcription (Latin):
on omnib una
eademq doctrina ẽ ad hiben¬
cla: s ꝓ qualitate morum diu̾sa¬
erit exortatio doctoꝵ: Nam quos¬
dam increpatio clura: quos clam
uero exortatio corrigit blancla:
Siẽt ꝑiti medici aduarios corporiᷤ
morbos diuerso medicamine ser

Expanded text:
on omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam 330 increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. 2. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine ser
Abbreviated transcription (Latin):
& interni testis oculos ñ time¬
sona in iudicio consideranda :
s causa: Plus uenerant᷑ homi¬
nes in hoc scło ꝓtẽporali poten¬
tia: qͣm ꝓ reuerentia scĩtatis:
Suscipiunt enĩ qõ magis st̃ diui¬
tes: & qõ homines sunt omnino

Expanded text:
interni testis oculos non timeersona in judicio consideranda, sed causa. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites:
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ impio iustus es: maledicẽt
eum popłi : & de testabunt᷑ eũ
trib: & qui arguunt laudabt̃¬
eum: & suꝑ ipsos ueniet bene¬
dictio: Qui cognoscit in uidi¬
cio faciem: ñ facit bene. ħs
filiꝰ sirach dic̃: Non accipies
ꝑsonam ut deliquas: Noli
resistere contra faciem potentis:
Sic̃ abhominatio ẽ suꝑbo humi¬
litas: sic execratio diuiti pau

Expanded text:
ledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus: et qui arguunt eum laudabuntur, et super ipsos veniet benedictio . Qui cognoscit in judicio faciem, non facit bene . JESUS SIRACH. Non accipias personam ut delinquas . Non resiste contra faciem potentis . Sicut abominatio est superbo humilitas, sic exsecratio d
Abbreviated transcription (Latin):
tis a laudib eoꝵ quos salubrit̾
obiurgatos corrigere cupit: siẽ
a płs. ad coruithios facit. quos alau¬
cdib inchoat: et in crepationib ꝓ¬
bat. S erant apud corinthios qͥ et
laucle & increpatione digni essent:

Expanded text:
re a laudibus eorum quos salubriter re a laudibus eorum quos salubriter objurgatos corripere cupit, sicut Apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios qui et laude et increpatione digni essent
Abbreviated transcription (Latin):
paterno colore nigressarte: & sic
illos frequenti cibo reficiat: Ita &
eccłie doctor stremius nͥ eos quos
docet uicderit ad suam similitu¬
dinem penitentie confessione ni¬
grescere⁊ et nitore scłari de posi¬
to lamentationis habitum cle
peccati recordatione induere : iit
pote adhuc exterriorib hoc ẽ car¬
nalib ñ aꝑit intelligentie spiri¬
talis ꝓfundiora misteria: ne dum
auclita ñ capiunt: prius incipiant
contempnere. qͣm uenerari mans¬
cdata celestia. Aliter est agendũ
cum his qui nobis cõmissi ñ st̃
Qui si iusti st̃: uenerandi st̃:
Si uͦ delinquunt: ꝓ sola carita¬
te ut locus ẽ corripiendi st̃: ñ
tamen cum seueritate sic̃ hii qͥ
nobis regendi cõmissi st̃: Prius
cdocencli sunt seniores plebis: ut
ꝑ eos infra positi facilius doce¬
antur. Uncle & apłs: Hec inqͥt
cõmenda fidelib omnib qͥ ido¬
nei sint & alios locere:. Inge¬
nium boni doctoris ẽ incipien¬

Expanded text:
paterno colore nigrescant, et sic paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria: ne, dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. Aliter est agendum cum his qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi sunt commissi. Prius docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus: Haec, inquit, commenda fidelibus hominibus, qui idonei sunt et alios docere . Ingenium boni doctoris est incipe
Abbreviated transcription (Latin):
uiunt.⁊ ita ut iuxta uulnerum ue¬
uarietates medicina diuersa sit:
sic et cdoctores eccł̃ie singłis quib¬
q congruum doctrine remediũ
adhibent.:⁊ & qͥd cuiq oporteat ꝑ
etate . ꝓ sexu: ac ꝓfessione. ⁊ an¬
nuntiant: Non omnib ea que¬
discrete manifestent᷑ : aut de tra¬
hunt aut negligunt: Prima qͥp¬
pe prudentie uirtus ẽ: eam qͣm
docere oporteat existimare ꝑso¬
nam: Rudib popłis seu carna¬
lib plena atq cõmunia. ñ sũma
atq arcdua predicanda st̃: ne
inmensitate cloctrine oppͥmant᷑
potius qͣm erucliant᷑. Inde &
paulus apłs ait: Non potui uo¬
bis loqui quasi spũalib s qͣsi
carnalib: tamqͣm paruulis in
xp̃o lac uobis potum dedi ñ es¬
cam: Carnalib quippe animis
nec alta numis de celestib nec
terrena cũuenit preclicare: s
mediocriter ut in itia eoꝵ moreᷤᷤ¬
q desiderant edoceri: Coruus
dum suos pullos uiclerit albi
coloris: nullis eos cibis alit: s
tandumdem ad tendit donec

Expanded text:
iunt, ita ut juxta vulnerum varietates medicina diversa sit, sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat, pro aetate, pro sexu ac professione annuntiabit. 3. Non omnibus ea qudiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat, existimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua, praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potpotui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare: sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edoceri. Corvus dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit: sed tantumdem attendit, donec
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ ado orcdinari: s bonã
ꝓpitio⁊ inalam irato: Reges qͣn
Quando uͦ mali: sceleris eẽ ppłi.
Sccl̃m meritum enĩ plebium cdis̃¬
ponit᷑ uita rectoꝵ: testante iob
Qui regnare facit hominẽ ỹpo¬
critam: ꝓpt̾ peccata popłi: Iras¬
cente enim cdo. talem rectorem
ppłi suscipiunt: qualem ꝑpe̾c
cato merent᷑: Non numquam ꝓ
malicia plebis etiam reges mu¬
tant᷑: et qui ante uidebant᷑ eẽ
boni: accepto regno fiunt iniqͥ:¬

Expanded text:
potestatem a Deo ordinari, sed bonam potestatem a Deo ordinari, sed bonam propitio, malam irato. Reges quando quando vero mali, sceleris esse populi. Secundum meritum enim plebeium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo talem rectorem populi suscipiunt qualem pcato merentur. Nonnunquam pro malitia plebis, etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniq
Abbreviated transcription (Latin):
iectos. bene regendo mocdificare
nouerunt: Quiclam ipsum nom̃
regiminis adimmanitatẽ trasfe.¬
runt crudelitatis: dumq ad cul¬
men potestatis uenerint. in apos¬
tasiam confestim labunt᷑: tantoc
se tumore cordis ex collunt:⁊ ut¬
cunctos subclitos in sui compara¬
tione despiciant: eosq quib p̾¬
ẽẽ contigit ũ agnoscant: Quib
congrue ꝑ ecclasten dicit᷑: Ducem
te constituert̃. noli extolli: Dum
sentiant: mortales tamen se eẽ ag¬
noscant: nec regni głam qͣ in scło
sublimant᷑ aspiciant: s opꝰ qd̃
secum ad inferos de portent uiden¬
cdant: Si gͦ carebunt huiꝰ tempo¬
ris gła: illa agant que pꝰ finem si¬
ne fine possideant: Dum apłs dli
cat: ñ est potestas nͥ a deo: quomͦ
tatib dicit: ipsi regnauert̃ s ñ ex
me: Quasi dieeret: Non me ꝓ pi¬
tio: s me irato ncle in feriꝰ ꝑꝰ eun¬
clem ꝓph̃am dicit: Dabo inquit tͥ
regem in furore meo: Quo mani¬
festus elucet. bonam malamq

Expanded text:
jectos, bene regendo modificare jectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis excunctos subditos in sui comparatione despiciant, eosque quibus praeesse contigit, non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiasten dicitur: Ducem te constitui, noli extolli. Dum sentiunt, mortales tamen se esse cognoscant: nec regni gloriam, qui in seculo sublimantur, aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportant, intendant. Si ergo carebunt hujus temporis gloria, illa agant, quae post finem sine fine possideant. Dum Apostolus dicat: Non est potestas, nisi a Deo. Quomodo tatibus dicitur: Ipsi rme? Quasi diceret: Non me propitio, sed me irato. Unde inferius per eumdem prophetam dicit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo . Quo manifestius elucet, bonam malamque
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: s cunc uere ẽ utile. si bene
gerat᷑: Tunc autẽ bene gerit᷑: qͣn¬
do subiectus ꝓclest. quib terreni
honores preferunt᷑. Potestas bo¬
na ẽ que a deo clonante ẽ ut ma¬
lum timore coherceat: ñ ut malũ¬
temere cõmittat: Nichil autẽ
peiꝰ. qmͣ ꝑ potestatem peccandi
habere libertatem: nichilq in¬
felicius male agendi felicitate.
Qui intra scłm bene temporalit̾
imꝑat sine fine in ꝑpetuum
nam transmeat głam: Qui uͦ
praue regnum exercent: pꝰ ues¬
tem fulgendem. et lumina la¬
pilloꝵ: nudi et miseri ad in¬
ferna torquendi descendunt:¬
a recte ageuclo uocati st̃:
Icleoq recte faciendo regis uo
men tenet᷑: peccando amittitur.
Nam et uiros scõs ꝓincle reges
in sacris eloquiis uocari legimꝰ:
eo qd̃ recte agant: sensusq ꝓpri¬
os bene regant: et motꝰ resisten¬
tes sͥ rationabili discretione cõ¬
ponant: Recte gͥ illi reges uo¬
cantur: qͥ tamsemet ipsos qͣm sub¬

Expanded text:
igne, sed tunc vere est utile, si bene igne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi facultate. 6. Qui intra saeculum bene temporaliter imperat, sine fine in perpetuum nam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunta recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos proinde reges vocari in sacris eloquiis invenimus, eo quod recte agant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges vocantur, qui tam semetipsos, quam sub
Abbreviated transcription (Latin):
ir iustus aut omni potestate
scłari exuit᷑: aut si aliqua
cingit᷑. ñ illa curuat᷑ ut suꝑb tume¬
at: s etiam sͥ subicit ut humilit̾
innotescat: ꝓbat᷑ autẽ hoc apłico
exemplo: qui sͥ data potestate eti¬
am nec ad hoc usus ẽ qd̾ licebat:⁊
s dum possit uti licitis ab nuit:
seseq ut paruulum in meclio eoꝵ
qͥb preerat ostendit: Qui in ap¬
labore: & hic & in futuro uacuus
inuenit᷑ a requie: tantoq sarci¬
nis peccatoꝵ grauatꝰ⁊ qnͣto abo¬
amplius scłaris honoris dignita¬
te sublunat᷑: tanto grauiꝰ curaꝵ
ponderib aggrauatur: eisq ma¬
gis mente et cogitatione subicit᷑.
quib sublimitatis gradu p̾ponit᷑:
Nam ut quiclam patrum ait:
omne qd̃ suꝑ eminet plus mero¬
rib afficit᷑ : qͣm honorib gauclet
Quanto qͥsq curis muncli maioribꝰ
occupat᷑ : tanto graniorib uitiis
p̾̃mit᷑. Si enĩ uix ualet peccata ii
tare quietꝰ animus: qnͣtomagis
occupatione scłari defixus: Nõ

Expanded text:
ir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in aplabore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a boamplius saecularis honoris dignitate sublimatur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupatione saeculari devinctus? 5. Non
Abbreviated transcription (Latin):
nam una iimemoria fiunt utraq. si¬
ue uigilantil. siue dormientib nob̾:
Tali enum arimi monitione. horribi¬
li pauore etiani ꝑ quietem concutim.
et qm graua sunt que cõmisimus.
et qͣm clura quae ꝑtimescimescimus:
mentis aspectu etiam in sompnis con¬
templamur: Non eẽ peccatum qnͣdo
nolentes imaginib nocturnis illu¬
cdimur: s tunc eẽ peccatum. si ante¬
qqm illuclam᷑. cogitationes affectib p̾¬
uenim᷑: Luxurie qͥppe imagines. qͣs
inueritate gessimus: sepe clormien¬
tib manimo aparent: s innoxie
si ñ concupiscendo occurrunt: Qui
nocturna illusione polluit᷑. qͣmius
et si extra memoriam turpium cogi¬
tationũ sese ꝑsentiat in quinatum:
tamen hoc ut temptaret᷑ culpe sue
tribuat: suamq immundiciam sta¬
tim fletib tergat:
UII. De oratõne.

Expanded text:
Nam una VI memoriae fiunt utraque, siNam una VI memoriae fiunt utraque, sive vigilantibus, sive dormientibus nobis. 12. Tali enim animi motione horribili pavore etiam per quietem concutimur; et quam gravia sunt quae commisimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in animo apparent, sed innoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immunditiam statim fletibus tergat. CAPUT VII. De oratione.