comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceret᷑ qͥd est fr̃. sacrũ & annuale ieuiiũ est. & ñ est licitũ
alicui ctiã scłari bis reficere. ł ciulibet paruulo lactis
& casei abstinentiã frãgere. ille toruo uultu & lupura
rabie respondebat. Nunqͥd uult ds̃ hominẽ mori sub¬
trahendo illi qͦcumq tempore qͥcqͥd adusus ipsius crea¬
uit. & necessitatis hora ad ꝑcipiendñ. Quid plura. Aberat
ferte ñ consueuerant. multimoctis supplicationib hoc tand̾e
ab eo impetrauert̃. ut bis & quantũ ubllet cibũ quadragesi¬
małe comecłet. timentes ne illud improperiũ exiret. qd̾
tã arta & subita religio ł scłariũ consuetudinẽ in suis
conuersis ñ seruaret. Cũ gͦ transessent quadragesimales
dies. & ad celebrancdũ pascła homo dei reuerteretrir pre¬
mostratũ ad fr̃s suos: ad introitũ ipsuis uallis horror. nrimꝰ
inuasit eũ. & uent̾ turbinis circitmuallauit eũ. quasi

Expanded text:
ceretur: Quid est, frater? Sacrum et annuale jejunium est, et non est licitum ceretur: Quid est, frater? Sacrum et annuale jejunium est, et non est licitum alicui, etiam saeculari, bis reficere, vel cuilibet parvulo, lactis et casei abstinentiam frangere. Ille, torvo vultu et lupina rabie, respondebat: « Nunquid vult Deus hominem mori, subtrahendo illi quocunque tempore, quidquid ad usus ipsius creavit et necessitatis hora ad percipiendum? » Quid plura? Aberat ferre non consueverant, multimodis supplicationibus hoc tandem ab eo impetrarunt, ut et bis et quantum vellet cibum quadragesimalem comederet, timentes ne illud improperium exiret, quod tam arcta et subita religio, vel saecularium consuetudinem in suis conversis non servaret. 43. Cum ergo transissent Quadragesimales dies, et ad celebrandum Pascha homo Dei reverteretur Praemonstratum ad fratres suos, ad introitum ipsius vallis horror nimius invasit eum, et ventus turbinis circumvallavit eum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
recessit post axe ad eumcłe reu̾surus. Erat quidẽ fr̃ ille ad obe¬
dienciã ꝓmptus. in oratione deuotꝰ. in ieuinio assidiuis: ita ut
ꝑ totũ annũ ieuinaret. tam estate quã hyeme: & a nullo cogi
poterat. nͥ in dñicis dieb ut alt̾am indie ꝑciꝑet refectionem:
S tẽ crudũ aliqͥd sumebat. & tion aliquã coctionẽ. S cũ suꝑ eo om̃s
mirarent᷑. & tanta eiꝰ abstinentie & continentie uirtꝰ ubiq in la¬
ude ipsius p̃dicaret᷑. adfuit iterũ sathan occulte ponens insi¬
dias. ut nouũ militẽ ꝓsterneret. uiuenis qͥdem erat. & in¬
dignari potuit. qd̾ aliquando ei restitisset. Nam quarta feria
incapite ieuinii eũ deuotiomi cunctoꝵ fideliũ abstinentia
quadragesimalis indicitur. tanta fames. & gule uoracitas eũ
inuasit: ut diceret se nullo modo posse ieunare. & extoto¬
se mori. si etiã a lacte & caseo cogeret᷑ abstinere. Cui cum di¬

Expanded text:
recessit, posthac ad eumdem reversurus. 42. Erat quidem frater ille ad oberecessit, posthac ad eumdem reversurus. 42. Erat quidem frater ille ad obedientiam promptus, in oratione devotus, in jejunio assiduus, ita ut per totum annum jejunaret, tam aestate quam hieme, et a nullo cogi poterat, nisi in Dominicis diebus, ut alteram in die perciperet refectionem; et tunc crudum quid sumebat, et non aliquam coctionem. Sed cum super eo omnes mirarentur, et tanta ejus abstinentiae et continentiae virtus ubique in laude ipsius praedicaretur, adfuit iterum Satan, occulte ponens insidias, ut novum militem prosterneret; juvenis siquidem erat, et indignari potuit quod aliquando ei restitisset. Nam quarta feria in capite jejunii, cum devotioni cunctorum fidelium abstinentia Quadragesimalis indicitur, tanta fames et gulae voracitas eum invasit, ut diceret se nullo modo posse jejunare, et ex toto mori, si etiam a lacte et caseo cogeretur abstinere. Cui cum di
Abbreviated transcription (Latin):
ti ad matutinas & contemplanti & de illa glosa & ineffabili
trinitate cogitanti. ut ille antiquus aduersarius uisibilit᷑
astaret & diceret. O quã felix es. o quã in tuo bono ꝓposito lau¬
dabilis: qͥ & bene cepisti. & te ꝑseueraturũ uitanta afflictione
deliberas: idcirco trinitatẽ scãm ad quã toto mentis affectu su¬
piras. uidere mereberis. Et his dictis apparuit tria gestans capita:
trinitatẽ se ẽẽ contestans. At ille expauescens. & plurimũ anmi¬
rans. paululũ tam̃ p̃meditatꝰ. cum ñ sibilũ aure lenis. s uentũ
curbinis fetidum sentiret dixit. O miser & infelix. & omnib
creaturis deterior. tu uiquã qͥ signacłm similitudinis dĩ su¬
tum p̃sumis te scire trinitatẽ. s ipsam temetipsũ ẽẽ. qͥ te scire
uelle arimͦ potestatẽ ñ accepisti: Recede inquit recede: & me tui¬
is fraudulentiis ñ obedientẽ. ult̾iꝰ ñ p̃sumas inquietare. Statĩq

Expanded text:
m ad matutinas stanti et contemplanti, et de illa gloriosa et ineffabili m ad matutinas stanti et contemplanti, et de illa gloriosa et ineffabili Trinitate cogitanti, ut ille antiquus adversarius visibiliter astaret et diceret: « O quam felix es, et quam in tuo bono proposito laudabilis! qui et bene coepisti, et te perseveraturum in tanta afflictione deliberas! Idcirco Trinitatem sanctam, ad quam toto mentis affectu suspiras, videre mereberis: et, his dictis, apparuit tria gestans capita, Trinitatem se esse contestans. » At ille expavescens, et plurimum admirans, paululum tamen praemeditatus, cum non « sibilum aurae lenis , » sed ventum turbinis fetidum sentiret, dixit: « O miser et infelix, et omnibus creaturis deterior! Tu, inquam, qui signaculum similitudinis Dei futum scire te Trinitatem, sed ipsam temetipsum esse, qui te velle scire amodo potestatem non accepisti. Recede, inquit, recede, et me tuis fraudulentiis non obedientem ulterius non praesumas inquietare. » Statim
Abbreviated transcription (Latin):
positũ est qd̵ est xꝑc iłic: paulatim de uiuis & bene sectis. & politis lapi¬
dib crescebat edificiũ. & domꝰ dĩ ampliabat᷑. ad suscipiendos pere¬
grinos. spontaneã ad euntes ꝑegrinationẽ. & ad iherłm celestẽ festi¬
nantes: s ñ desuere taemptantis inimnici & aduersantis hostis
insidiȩ. qͥ plantata eradicare. fundam̃ta euellere. congregata
disꝑgere. disꝑsa morti tradere. multiformi dolosytate. & multi¬
moda calliditate laboraret. Nam in singulis singłas & propͥas
considerans affectiones: ut inquibd̃a sumine contẽplationis as¬
fectũ. in aliis qͥb libet idiotis maioris sapiencie desiderium:
in aliis iciunia. in aliis remissionẽ inimicoꝵ. omnimoclis se op¬
ponebat: & quod usurpatiue ẽẽ uoluit. scilicet altissimo similis
formare ñ metuebat. Itaq ut de his quã plurimis aurib audi¬
re uolentiũ quedã disserant᷑. contigit quadã nocꝰtȩ cuicła stan¬

Expanded text:
stus Jesus , paulatim de vivis et bene sectis et politis lapidibus crescebat aedificium, et domus Dei ampliabatur, ad suscipiendos peregrinos, spontaneam adeuntes peregrinationem, et ad Jerusalem coelestem festinantes. Sed non defuere tentantis inimici et adversantis hostis insidiae, qui plantata eradicare, fundata evellere, congregata dispergere, dispersa morti tradere, multiformi dolositate et multimoda calliditate laboraret. Nam in singulis singulas et proprias considerans affectiones ut in quibusdam summae contemplationis affectum, in aliis quibuslibet idiotis majoris sapientiae desiderium, in aliis jejunia, in aliis remissionem inimicorum omnimodis se opponebat; et quod usurpative esse voluit, scilicet ut similis formare non metuebat. Itaque ut de his quamplurimis, auribus audire volentium, quaedam disserantur, contigit quadam nocte, cuida
Abbreviated transcription (Latin):
liquũ fuit magnifice a elero & ppłs repositũ ẽ. Assũptis ñ pꝰ multum
reliquiis collectoq frm tã clericoꝵ quã laicoꝵ collegio. qͦs ło pu̾
bũ pdicatioĩs genuerat redeundi it aggressi ẽ. Qͥ uͥq in ere ł is
e c̃gregatiõib cũ ꝓcessione magnfice suscipiebat. Audieis aut̃
tusitũ ei matna quecła nobił. etm̃ sendlis noĩe nanuuicensis e¬
mitissa uelocit̃ occurrit ei: obnixe dep̃cans. ut ad ĩponendos fr̃s
& religionẽ. quãdła ecclesiolã suã in uillã foreffir uellet suscuꝑ
sa mulieris deuotionẽ : espexit eã: & suscepit qd̾ pete bat & ibidẽ
alto reliquiarũ uacło depelicto festinauit p̃mons tratu. ent¬

Expanded text:
st: quod reliquum fuit, magnifice a clero et populo repositum est. Assumptis non post multum reliquiis, collectoque fratrum tam clericorum quam laicorum collegio, quos Deo per verbum praedicationis genuerat, redeundi iter aggressus est; qui ubique in ecclesiis et congregationibus cum processione magnifice suscipiebatur. Audiens autem transitum ejus matrona quaedam nobilis, Ermensendis nomine, Namurcensis comitissa, velociter occurrit ei; obnixe deprecans, ut ad imponendos fratres et religionem, quondam ecclesiolam suam in villa Floreffiae vellet suscipere. sam mulieris devotionem, respexit eam, et suscepit quod petebat. Et ibidem altero reliquiarum vasculo de
Abbreviated transcription (Latin):
altis uocib melamantes. eia cia u̾timini ⁊ resistitite. belligerantes fortit᷑
alioqͥn turpissima morte moriemini. si a mͦ nos adire. ⁊ minas ⁊ mortem
inferre p̃sũpseritis. At pꝰquã in se reu̾si pͥlã ex ipsis. delusos se eẽ cognos¬
et̾. fortit᷑ ex inde ꝑsistunt. qͥ fortit̃ uicert̾: quidã uͦ ignominã tante ir¬
risionis ferre ñ ualentes. ⁊ de ꝑseuerantia desꝑantes. aculeo caudȩ demonis
sorbeat mare. s ⁊ totũ iordanẽ sorbe̾ nitit᷑: qͥ manifeste ad integrum
seducẽ ñ potuit. it̾m occultiores p̾sũptuose sumens insidias. redire ñ
metuit. Conue̾rat siqͥdẽ in eadẽ pauꝑtate iã multitudo de diu̾sis natioĩ¬
b n diu̾so genẽ. nobiles ⁊ ignobiles. diuites ⁊ pauꝑes maioris minorisq s¬
tatis. sapientes. simplices. ⁊ idiodẽ. sic̃ uir ille reciꝑe ꝯsueuerat: m ħ gu

Expanded text:
altis vocibus inclamantes: « Eia, eia; vertimini et resistite, belligerantes fortiter; altis vocibus inclamantes: « Eia, eia; vertimini et resistite, belligerantes fortiter; alioquin turpissima morte moriemini, si amodo nos adire, et minas et mortem inferre praesumpseritis. » At postquam in se reversi, quidam ex ipsis delusos se esse agnoscunt, fortiter exinde persistunt, qui fortiter vicerunt. Quidam vero ignominiam tantae irrisionis ferre non valentes, et de perseverantia desperantes, aculeo caudae daemonis sorbeat mare, sed et Jordanem totum sorbere nititur; qui manifeste ad integrum seducere non potuit, iterum occultiores insidias praesumptuose sumens, redire non metuit. Convenerat siquidem in eadem paupertate multitudo de diversis nationibus et diverso genere, nobiles et ignobiles, divites, pauperes, majoris minorisque aetatis,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ sius satellib se p̃sentabat. Illi uͦ t̾riti. uenientib inspecit̃ armati ȩxerci¬
tͦ. ⁊ ponpe armoꝵ ⁊ fremitꝰ equoꝵ. qͥbꝰcũq pot̾ant modis se opponebant.
ita ut eũ fugerent uelocit᷑ raptis fustib ⁊ saxis. inuolutis ⁊ brachiis ali¬
quib ammicuł. ł tunica. resistere festinarent. S qđͣ marũ ⁊ incredibi¬
le uidet᷑ alicui. acrit̾ adeo pugnabat᷑. ut estimarent iacła mitti ⁊ mitte¬
re. feriri ⁊ ferire: uuln̾ari ⁊ uulnerare: int̾fici ⁊ int̾ficere. Adqͦs cũ multi
fr̃s alii cͥcurrerẽt redarguentes eos cur sic insanirent. ñqͥd ñ aspicitis ai¬
unt. qđ ab immicis nr̃is oppͥmim᷑. ⁊ iã in frusta fere concisi. ad obpbrium
eẽ. aquã bñdicꝰtã spargt̃. signũ erucis faciunt: ⁊ recedente malignoꝵ
spĩũ turba. illiqͣsi. hostib deuictis. ⁊ in fugã u̾sis. ꝯcito cursu insequebant᷑.

Expanded text:
cum suis satellitibus se praesentabat. Illi vero territi, venientibus in speciem armati exercicum suis satellitibus se praesentabat. Illi vero territi, venientibus in speciem armati exercitus, et pompae armorum et fremitus equorum, quibuscunque poterant modis, se opponebant, ita ut cum fugerent, velociter raptis fustibus et saxis, involutis etiam brachiis, aliquibus adminiculis vel tunica resistere festinarent. Sed, quod mirum et incredibile videtur alicui, adeo acriter pugnabatur, ut aestimarent jacula mitti et mittere, feriri et ferire, vulnerari et vulnerare, interfici et interficere. Ad quos cum multi fratres alii concurrerent, redarguentes eos, cur sic insanirent: « Nunquid non aspicitis, aiunt, quod ab inimicis nostris opprimimur, et jam in frustra fere concisi ad opprobrium esse, aquam benedictam spargunt, signum crucis faciunt; et recedente malignorum spirituum turba, illi quasi hostibus victis et in fugam versis, concito cursu insequebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
xiuit deniq hõ ad p̃dicandũ. exiuit it̾m seminare sem̃ ñ suũ s sem̃diũ sem̾¬
Icũ. relictis qͥ p̃ee̾nt cepto oꝑi. relictis qͥ p̃eent aliis reb oĩb. ⁊ oĩa integra ꝯ¬
seruarent. ⁊ qͥ p̃ee̾nt tã clericoꝵ quã laicoꝵ ꝯuentui binos ⁊ binos in singut
ponens officiis. qͦs ad ultimũ uale de pace n unanimitate docebat dicens
nũꝗͣ posse exorbitare c̃g̾gatã aliꝗͣ multitudinẽ. ꝗͣ. p̃latoꝵ ꝯcordia p̃cesserit.
d recedente pastore. rabido lupꝰ ore ouib molit᷑ insidias. Insidias uere
dix̾im: qr ex adu̾so caulas eaꝵ effodiens latent̾ ingdit᷑. ut pͥus t̾rorẽ in¬
cutiat. t̾ritas malleo caude suȩ deiciat: deiecͥtas matẽt. mactatas postea
hẏato ore deuoret ⁊ ꝑdat. Quia uͦ maior ẽ eiꝰ arrogantia ꝗ̃. fortitudo.
bñ pͥmo t̾rore incutiebat: qr qͥbꝰdã uelut e̾e̾nt mortalis odii inimi¬
ci. qͦs in scł̃o reliqͥrant. armata manu qͣsi ad ꝑmm̃dũ etiã in luce diei

Expanded text:
xivit denique homo ad praedicandum, exivit iterum seminare semen, non suum, sed semen Dominicum; relictis qui praeessent coepto operi, relictis qui praeessent aliis rebus omnibus, et omnia integra conservarent, et qui praeessent tam clericorum quam laicorum conventui; binos et binos in singulis ponens officiis, quos ad ultimum vale, de pace et unanimitate docebat, dicens nunquam posse exorbitare congregatam aliquam multitudinem, quam praelatorum concordia praecesserit. Sed recedente pastore, rabido lupus ore ovibus molitur insidias. Insidias vere dixerim, quia ex adverso caulas earum effodiens, latenter ingreditur: ut prius terrorem incutiat, territas malleo caudae suae dejiciat, dejectas mactet, mactatas postea hiante ore devoret et perdat. Quia vero major est ejus arrogantia quam fortitudo, bene primo terrorem incutiebat: quia quibusdam, velut essent mortalis odii inimici, quos in saeculo reliquerant, armata manu quasi ad perimendum, etiam in luce diei,
Abbreviated transcription (Latin):
rante. ⁊ qͣsi spectacłm ꝯsiderante.  intͣ se admuieẽ dicente. Qͥs pu¬
tas ẽ hõ iste: cuiꝰ fidi. qͥ nulla utit᷑ ratione: putas ne. stabile sit hoc
opꝰ qđ in tanta solitudine locat᷑. ⁊ cuiꝰ fundam̃tũ ñ in petra. ñ supra
firmã petrã iacit᷑. s in palude: Tanta enĩ ibi palꝰ erat. qd̵ uix sor¬
beri pot̾at. cũ ⁊ multa lapidũ congeries ꝓiceret᷑. S ñ debuit titu¬
bare nec potuit eradicari: qr plantatio ꝗͣ. plantat celestis pat̾. ñ
eradicabit᷑. Porro pars cem̃tarioꝵ teotoniei erãt. ꝯdurerat enĩeos
colomenses qͥdã amici hõis dĩ. pars nr̃ates. annei iã p̃monstraten

Expanded text:
pectaculum considerante, et intra se ad invicem dicente: « Quis putas est homo iste? cujus fidei, qui nulla utitur ratione? Putasne stabile sit hoc opus, quod in tanta solitudine locatur? et cujus fundamentum non in petra, non supra firmam terram jacitur, sed in palude? » Tanta namque ibi palus erat, quod vix sorberi poterat, cum etiam multa lapidum congeries projiceretur. Sed non debuit titubare, nec potuit eradicari, quia plantatio quam plantat Pater coelestis, non eradicabitur . Porro pars caementariorum Teutonici erant conduxerant enim eos Colonienses quidam, amici hominis Dei pars nostrates, amici
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sa misceri solent in eadẽ die ꝯseerationis. qͦddã infortunium
accidit. Nã eũ multitudo innumera que ẽuenerat ad festũ de re¬
motis partib certatim ad oblationẽ ⁊ ad cireuitũ altaris ut fieri so¬
let currerent. motũ ẽ altare maiꝰ ⁊ lapis dissolutꝰ : c̃secratioq cassa¬
ta ẽ. ut p̃cip̃ aucꝰtoritas: ⁊ totꝰ labor in nichilũ redacꝰt᷑. Ex pauit hõ

Expanded text:
adversa misceri solent, in eadem die consecrationis quoddam infortunium accidit. Nam cum multitudo innumera, quae convenerat ad festum de remotis partibus, certatim ad oblationem et ad circuitum altaris, ut fieri solet, currerent; motum est altare majus, et lapis dissolutus, consecratioque cassata est, ut praecipit auctoritas, et totus labor in nihilum redactus. Expavit
Abbreviated transcription (Latin):
uia uͦ edificiũ ⁊ templũ spũale bñ dispositũ ⁊ cõpositũ fuerat.
⁊ ad mat̾iale necessariũ erat laborẽ adhib̾e. ut cuncta cũ bñ¬
Edictione fierent. ep̃o bartholomeo aduocato. effosso fundam̃to ⁊⁊ ꝯse¬
crato. de conseeratis lapidib fundari fec̃ ȩccłiam: astante choma dño
de coci. qͥ hoĩem dĩ metuelut ⁊ reuerebat᷑ ꝓpt̃ dm̃. sciens eũ uirum

Expanded text:
uia vero aedificium et templum spirituale bene dispositam et compositum fuerat, et ad materiale necessarium erat laborem adhibere, ut cuncta cum benedictione fierent, episcopo Bartholomaeo advocato, effosso fundamento et consecrato, de consecratis lapidibus fundari fecit ecclesiam, astante domino Thoma de Couci, qui hominem Dei metuebat, et rever
Abbreviated transcription (Latin):
in obedientia anglicus enĩ erat: quid ẽ inqͥt fr̃ quid ẽ qd gestas
in corde : ex pone qđ latet. si dm̃ queris. ñ ẽ ulla ereatura corai
nitim̃: nec ⁊ ulla ueritatis cũ falsitate. conuentio. nec al qͦ fidelis cũ
nifideli participatio. Cui ille cap̃ agitando. ⁊ leuitatẽ u̾hoꝵ. ꝓ feren¬

Expanded text:
issolutum Anglicus enim erat, « Quid est, inquit, frater, quid est quod gestas issolutum Anglicus enim erat, « Quid est, inquit, frater, quid est quod gestas in corde? Expone quid latet. Si Deum quaeris, non est ulla creatura coram nitimur; nec est ulla veritatis cum falsitate conventio, nec aliqua fidelis cum infideli participatio. » Cui ille caput agitando, et levitatem verborum praeferen
Abbreviated transcription (Latin):
ũ quibusdã socus suis ⁊ duob nouitiis. quos de scło tra
deo suo meditantes: uox quędã de nube aurib eoꝵ in he mo¬
dũ insonuit hec ẽ inquit frĩs norb̾ti societas. Aͥd quã. uox alte¬
ra ex altere lat̾e respondit. slon ẽ de his clnob nouitiis. alt̃ eoꝵ
de societate &t̾oꝵ hoc audiebat hõ ⁊ alii qͥ cõmitabant᷑ eũ. et
rẽ taciti consicłabant. nicħ mali suspicantes: s tñ quid nã fieri de¬
b̃et hesitabant. At pat̾ norb̃tus cui maior incũbebat sollicitucdo.
sciens ñ suꝑuacuũ ẽẽ qđ ex ꝑmissione diuina hec uoces audiren¬
t: ꝑquirebat a dõ om̃i oratioñ instantia. quorsũ darent refporisi.
mores ⁊ actꝰ eoꝵ considerans de die in diẽ de quib fuerant ꝓlarȩ.
Cũq considerasset alt̾m eoꝵ minꝰ deuotũ in confessione. leuẽ in u̾bis.
inquietũ eorꝑe: maonstantẽ morib. tepidũ in orõe. neglegente.⁊

Expanded text:
uibusdam sociis suis et duobus novitiis, quos de saeculo suibusdam sociis suis et duobus novitiis, quos de saeculo sDeo suo meditantes, vox quaedam de nube auribus eorum in hunc modum insonuit: « Haec est, inquit, fratris Norberti societas; » ad quam vox altera ex altero latere respondit: « Non est de his duobus novitiis alter eorum de societate caeterorum. » Hoc audiebat homo ille et alii qui comitabantur illum, et rem taciti considerabant, nihil mali suspicantes: sed tamen quidnam fieri deberet haesitabant. At Pater Norbertus, cui major incumbebat sollicitudo, sciens non supervacuum esse, quod ex permissione divina hae voces audirentur, perquirebat omni orationum instantia quorsum darent responsum, mores et actus eorum considerans de die in diem, de quibus fuerant prolatae. Cumque considerasset alterum eorum, minus devotum in confessione, levem in verbis, inquietum corpore, inconstantem moribus, tepidum in
Abbreviated transcription (Latin):
posito carebat. Laneis ad carnem. laneis ad laborẽ
uti. & absq ulla tincꝰtura precepit. licet asperri¬
mo clicio assidue uestirenir. In sanctuario uero
et ubicuanq diuina sacramenta tracꝰtanda fue¬
rant uel celebranda. propter munditiam et mul¬
timodam honestatem lineis et uti uoluit. et om¬
na tempore utenda disposuit. Sed non sant pre¬
termittenda tria quȩ precipue commendabat.
sepuis dde die in diem hec tenenda ingeminans:
scilicet circa altare & diuina mysteria mundi¬
tiam. excessuum et negligentiarum in capitulo et
ubiq emendationem. pauperum cram et hospi¬
talitatem. Constanter enim asserebat aliquam do¬
mum numquam posse egere. supra id quod pos¬
sit sustinere: quȩ hȩc tria sollicite studuerit ob¬
seruare. Uerbis enim & factis clamabat se nichil
in omnib actib suis precedentem rationem at¬
tendens. ut cum fulciretur ratione et auctoritate
firmaretur. stare posset.:

Expanded text:
proposito his carebat! Laneis ad carnem, laneis ad laborem proposito his carebat! Laneis ad carnem, laneis ad laborem uti, et absque ulla tinctura praecepit; licet asperrimo cilicio assidue vestiretur. In sanctuario vero, et ubi divina sacramenta tractanda fuerant, vel celebranda, propter munditiam et multimodam honestatem, lineis uti voluit, et omni tempore utenda disposuit. Sed non praetermittenda tria, quae praecipue commendabat, saepius de die in diem haec tenenda ingeminans, scilicet circa altare et divina mysteria munditiam; excessuum et negligentiarum in capitulo et ubique emendationem, pauperum curam et hospitalitatem. In altari mum nunquam posse egere, supra id quod possit sustinere, quae haec tria sollicite studuerit observare. Verbis enim et factis clamabat se nihil in omnibus actionibus suis praecedentem rationem attendens, ut cum fulciretur ratione, et auctoritate firmaretur, stare posset.
Abbreviated transcription (Latin):
tabantur. licet confertissimis populoꝵ turbis ammixti. iux u¬
ium uerbũ al eoꝵ ore posset extorqueri. Quod si quemlibet coꝵ
de quantulocumq commisso culparet: ibidem ad pedes proru¬
ens. latisfacturus. neq uisum hemmũ circunistaitiũ crubes¬
cebat. Qd si amaritudinem actione. uerbis.&. uultu. etrã
male facientib aliquis suorũ responderet: ibidem
statim satisfacꝰtionis pena reddebatur. Uoluit ut
omni tempore ieuinarent. una uice contenti in
die: uoluit etiã ut asellis circum uectarentur.
usq ad quatuor uel quinq leugas: s ob sistente car¬
nis infirmitate obseruari ñ potuit. femunalibus
semꝑ uti frat᷑ib suis precepit: quia semꝑ exorruit
uirile robur animi. effeminata mollicie lentesce¬
re: non tamen hoc respecꝰtu hec statuta precio¬
siora ante oculos interni uidicis approbaus quã
erat ille ordo religiosus. qui ex sua regula &

Expanded text:
tabantur, licet confertissimis populorum turbis admisti, vix utabantur, licet confertissimis populorum turbis admisti, vix unum verbum ab eorum ore posset extorqueri. Quod si quemlibet eorum de quantulocunque commisso culparet, ibidem ad pedes corruens satisfacturus, neque visum hominum circumstantium erubescebat. Quod si amaritudinem actione, verbis et vultu, etiam male facientibus, aliquis suorum responderet, ibidem statim satisfactionis poena reddebatur. 54. Voluit ut omni tempore jejunarent, una vice contenti in die. Voluit etiam ut asellis circumvectarentur usque ad quatuor vel quinque leucas; sed obsistente carnis infirmitate, observari non potuit. Feminalibus semper uti fratribus suis praecepit; quia semper exhorruit virile robur animi effeminata mollitie lentescere: non tamen hoc respectu stamina pretiosiora ante oculos interni Judicis approbans. Quam erat ille ordo religiosus, qui ex sua regula et
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s in eis locũ melius inueniret. Et gr̃ã dei ñ. le¬
erat. quȩ quãlibet dissolutis & remissis & quãtumlibet marcidis
cordib uigorem diuimi solatii mnistrabat. De corporalib cura
e sollicitudo iux aliqua erat. uniuersũ uͦ studium ad spiritu¬
alia contulerant scripturas diuinas sequi. & xp̃m ducẽ habere.
Nam d hoc attendit spũalis ille pater. qd̵ nuimquã exorbitare
Hoc uicdit. & has ꝓfessiones ut p̃missum e̾ hoc mͦ fieri censuit.
Eraͭ gͦ mens eor qui ab inicio collecti st̃ sic affecta: ut pocuis
denctũ quã sit uilis scłi pompa: ad repͥmendã suꝑbiã. pannoᷤᷤ
eres nouis super consuerent. Nullũ opus erat tam uile. quol
respuerent. Obedientia ad eo prompta: ut si clibanus ardens
proponeret᷑ eis uł quelibet mors se offerret. magis timerent
liperantem quam mortem. Iuge silentium in omni loco in
ii tempore in omni statu ita etiã ut hii qui illum comi¬

Expanded text:
sanctus in eis melius locum inveniret. Et gratia Dei non desanctus in eis melius locum inveniret. Et gratia Dei non deerat, quae, quamlibet dissolutis et remissis, et quantumlibet marcidis cordibus, vigorem divini solatii ministrabat. De corporalibus cura et sollicitudo vix aliqua erat; universum vero studium ad spiritualia contulerant, Scripturas divinas sequi et Christum ducem habere. Nam et hoc attendit spiritualis ille Pater, quod nunquam exorbitare Hoc vidit, et has professiones, ut praemissum est, hoc modo fieri censuit. Erat ergo mens eorum, qui ab initio collecti sunt, sic affecta, ut potius dendum quam sit vilis saeculi pompa, ad reprimendam superbiam, pannos veteres novis superconsuerent. Nullum opus erat tam vile quod respuerent. Obedientia adeo prompta, ut si clibanus ardens proponeretur eis, vel quaelibet mors se offerret, magis timerent imperantem quam mortem. Juge silentium in omni loco, in omni tempore, in omni statu; ita etiam ut hi qui illum comi
Abbreviated transcription (Latin):
de ei qłi &. płor institutione. uͥ albedo. niredo. subtilitas uł gros
sit ado. describatur. & erit eis credendũ. Unũ est tamen quos testes
resurrectionis angłi in albis apparusse leguntur. auctoritar⁊ uͦ
ri testamento exibant ad popłm. in scũario uͦ exprecpto uti
confuenerant lineis. Iuia uero scõrũ patruĩ a p̃decessorũ nos¬
troꝵ decet expositio. scĩs predicatorib & canoniee ꝓfessionĩ
ntentib horum angeloni intipo geuere. de albis uestibus
scandalũ ñ geuerent. & si sunt penitentes. & si eos ad popu¬
litm siuĩ exure eogat officiũ. laneas ñ abhorreant qdod
si ad scũariũ dei ingressuri sunt lineas ñ pretermtant. Non docebat
hoc uir iustus. ut alia patrũ instituta q̃ quã plurima st̃ dero¬
garet. qͥ erat om̃ib omĩa factus ut om̃s lucrifaceret.
DRat enĩ seuerus incensura: & cũ multi ad eũ iaͦ
hauriebat. ut spũ suꝑbie euaciato. idem spiritꝰ

Expanded text:
 et apostolorum institutione, ubi albedo, nigredo, subtilitas vel grossitudo, praeceptum dando, describatur, et erit eis credendum. Unum est tamen, quod testes resurrectionis angeli in albis apparuisse leguntur; auctoritate verri Testamento exibant ad populum, in sanctuario vero, ex praecepto uti consueverant lineis. Quia vero sanctorum Patrum et praedecessorum nostrorum docet expositio, sanctis praedicatoribus et canonicae professionis utentibus, horum angelorum in typo vicem gerere, de albis vestibus scandalum non generent: et si sunt poenitentes, et si eos ad populum exire suum cogat officium, laneas non abhorreant; quod si ad sanctuarium Dei ingressuri sunt, lineas non praetermittant. Non docebat hoc vir justus, ut aliis Patrum institutis, quae quamplurima sunt, derogaret; qui erat omnibus omnia factus, ut omnes lucrifaceret.rat enim severus in censura, et cum multi ad eum jam hauriebat; ut, spiritu superbiae evacuato, idem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ tẽpore. ⁊ de sicco paludũ. usq in p̃senti impleri dinoscit᷑. Ibi ꝯ¬
secierat hõ dĩ. una cũ par uula societate sua. spei anchorã inc̃cusse
fidĩ adiungens. ⁊ cũ patͥarc ha nr̃o abrahã spẽ c̃tra spe ponens:
intantũ qđ etiã os fere religiosi testarent᷑ ⁊ ppłs c̃elamaret sta¬
re ñ posse qđ ceꝑat hõ. ⁊ obas ꝑitatẽ minie pauꝑtatis ⁊ uicꝰtꝰ. potiꝰ
ꝑ aliqͦd annos expecꝰtarent fugã. quã alicuiꝰ stabilitatis fundam̃t ũ
S qͥd ageret humana ratione: ⁊ rationali destitutꝰ auxilio. Sci¬
ens qr firmauit faciẽ suã iħe ut iret in ilrłm. firmaurt ⁊ ipse

Expanded text:
tantum tempore, et de succo paludum usque in praesenti impleri dignoscitur. Ibi ctantum tempore, et de succo paludum usque in praesenti impleri dignoscitur. Ibi consederat homo Dei una cum parvula societate sua, spei anchoram inconcussae fidei adjungens, et cum patriarcha nostro Abraham spem contra spem ponens; in tantum, quod etiam omnes fere religiosi testarentur, et populus conclamaret stare non posse quod coeperat homo, et ob asperitatem nimiae paupertatis et victus, potius per aliquot annos exspectarent fugam, quam alicujus stabilitatis fundamentum. Sed quid ageret humana ratione, et rationali destitutus auxilio? Sciens quia firmavit faciem suam Jesus ut iret in Jerusalem , firmavit et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
alta cognoscit alonge. pauca de loco p̃monstratensi. ⁊ situ eiꝰ disseren¬
da uident᷑: ut sit laus ꝑ oĩa oĩ tẽꝑe. abõĩb audientib. ei qͥ ab et̾no ⁊ aũ
oꝑa tẽpora. soli suȩ p̃scientiȩ cognita. manifestaũ in tẽpore notussimo.
Ia tẽ deniq ut ordo rei ꝓsequat᷑. płimi in disciplinatu sepe fati uri.⁊
iuta ⁊ ꝓposito relictis oĩb se conferebant. ⁊ qr iã turba erant. diffinito
ꝯsilio querebat᷑. uͥ in codẽ deserto certũ ad cõmanendũ. ⁊ ad edificandũ
idoneũ locũ p̃pararent: e rat siquidiẽ locꝰ ille asꝑtimꝰ. ⁊ omĩmodis in¬
cultꝰ. arbustis ⁊ paludib ⁊ cet̾is incõmoditatib occupatͦ: nec qͥcquã
patebat habile ad cõmorandũ. p̃t̃ capellulã. ⁊ iuxta illã pomerium
⁊ stagnũ qͦddã paruulũ. qđ de aquis montiũ cadentib. pluuiarum

Expanded text:
alta cognoscit a longe , pauca de loco Praemonstratensi et situ ejus disserenalta cognoscit a longe , pauca de loco Praemonstratensi et situ ejus disserenda videntur; ut sit laus per omnia omni tempore, ab omnibus audientibus, ei qui ab aeterno et ante omnia tempora, soli suae praescientiae cognita, manifestavit in tempore novissimo. 57. Jam tunc denique, ut ordo rei prosequatur, plurimi in disciplinatu saepefati viri et vita et proposito, relictis omnibus, se conferebant. Et quia jam turba erat, diffinito consilio quaerebatur ubi in eodem deserto, certum ad commanendum, et ad aedificandum idoneum locum praepararent. Erat siquidem locus ille asperrimus et omnimodis incultus, arbustis et paludibus et caeteris incommoditatibus occupatus, nec quidquam patebat habile ad commorandum, praeter capellulam, et juxta illam pomerium et stagnum quoddam parvulum, quod de aquis montium cadentibus pluviarum
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ uenerat.⁊ cũ pariuila substantia sua aliqͥnculũ argenti deulerat:
nd retͦ altare pauꝑis oratorii qd tẽ solũ habelunt᷑ ꝓiecꝰtũ iacebat.
N orte uͦ qͣdã anglicus ille horã s̃ p̃uidens ꝯpetent᷑ẽ. argentũ ipsũ
rapiens arifugit. Sic gͥ deceptor ille plenꝰ fraude ⁊ minist᷑ diaboli
pauꝑes eos in corde iuidicans. pauꝑib xͥ nich̃ deceptionis suspicantib¬
rari possent uniꝰ diei. Qͥogͦ: ẜbandi erant pͥmo alim̃tis corꝑis: qͥ reg¬
ni celoꝵ possessores audierant cẽ eos. quos ꝯstaret pauꝑes fieri ñ reb ⁊
diuituss. s spũ pauꝑtatis. ꝓbandi erant in minorib: ut discerẽt stare
in ꝓcellis ⁊ tumultib. qͥb agg̾diendi fuerant: ut series docebit in sub¬
git᷑ ad insinuandũ opꝰ diuinũ qd magnũ ⁊ exquisitũ ẽ. in quo sec̾to
sue dispositioĩs ꝯsilio. magna oꝑat᷑ in minimis. qͥ humilia respiciens.

Expanded text:
i detulerat: quod retro altare pauperis oratorii, quod tunc solum habebant, projectum jacebat. Nocte vero quadam Anglicus ille, horam sibi praevidens competentem, argentum ipsum rapiens, aufugit. Sic igitur deceptor ille, plenus fraude et minister diaboli, pauperes eos in corde judicans, pauperibus Christi nihil suspicantibrari possent unius diei. Quid ergo? Probandi erant primo alimentis corporis, qui regni coelorum possessores audierant esse eos, quos constaret pauperes fieri, non rebus et divitiis, sed spiritu paupertatis. Probandi erant in minoribus ut discerent stare in procellis et tumultibus, quibus aggrediendi fuerant, ut series docebit in gitur ad insinuandum opus divinum, quod magnum et exquisitum est, in quo, secreto suae dispositionis consilio, magna operatur in minimis, qui humilia respiciens,
Abbreviated transcription (Latin):
nendas p̃lioꝵ acies. ad diu̾sas nationes recedunt. Amari usq ad
mare tuba sonuit : ñ ipsoꝵ audita ẽ uox in qua ⁊ oꝑa di mani¬
festa st̃ ⁊ ex quisita. in om̃s uoluntates eiꝰ. Grãs ei: qͥ sꝑantes in se

Expanded text:
nendas praeliorum acies, ad diversas nationes recedunt. A mari usque ad nendas praeliorum acies, ad diversas nationes recedunt. A mari usque ad mare turba sonuit, et ipsorum audita est vox, in qua et opera Dei manifesta sunt, et « exquisita in om
Abbreviated transcription (Latin):
dib eiꝰ dato oscło. quasi ꝑ licentiã recessuri reu̾tebant᷑. Qđ eũ uiro
dĩ celatũ fuisset. grãs egit dño dõ suo. qͥ serius suis se in u̾i̾tate
querentib. ⁊ in fide ⁊ iustitia obsequentib. ⁊ de p̃teritis dat fidu¬
ciã. ⁊ de futuris secreta reuelatione notitiã. Et post hec exhilara¬
ta facie. assũpta fidutia. eia inqͥt eia fr̃s dilectissimi. accingimi¬
ni ⁊ estote uiri fortes. uob.bis płima belloꝵ gn̾a p̃parant᷑: q̃
ab hostib tã uisibilib quã musibilib futura sunt: s qui uenert̃
noui tirones ꝑ uisionẽ uisibilit̾ ueti st̃. ⁊ accepro p̃cepit n obdientia.
beo qͥ patͥ fu̾it ohecuens. uobeũ st̃ usq ad c̃ sumina tioem bellaturi.
qđ subsecuta actio cotidie insinuat. in his qui relictis om̃ib
ut ꝑegrim ueniunt. ⁊ ꝓfessione qͣsi oscło dato facta. ad obti¬

Expanded text:
dibus ejus dato osculo, quasi per licentiam recessuri revertebantur. Quod cum viro dibus ejus dato osculo, quasi per licentiam recessuri revertebantur. Quod cum viro Dei relatum fuisset, gratias egit Domino Deo suo, qui servis suis, se in veritate quaerentibus, et in fide et justitia obsequentibus, et de praeteritis dat fiduciam, et de futuris secreta revelatione notitiam. Et post haec, exhilarata facie, assumpta fiducia, « Eia, inquit, eia, fratres dilectissimi, accingimini et estote viri fortes: vobis plurima bellorum genera praeparantur, quae ab hostibus tam visibilibus quamt; et accepto praecepto et obedientia ab eo qui Patri fuit obediens, vobiscum sunt usque ad consummationem bellaturi. dem fuit, quod subsecuta actio quotidie insinuat in his, qui relictis omnibus ut peregrini veniunt, et professione quasi osculo dato facta, ad obti
Abbreviated transcription (Latin):
ne grex pusillus desꝑaret. ⁊ amicoꝵ suoꝵ ñ rei exitũ. s statũ expec¬
tantiũ corda letificaret. ⁊ derogandi emulis occasionẽ subtͣheret.
habilitatẽ ut eũq in tali loco poterat ẽẽ. ⁊ ipse circiure ⁊ c̃sidãre
cepit. ⁊ aliis ꝯsiderare p̃cep̃: addens quatinꝰ ad omĩpotentẽ dm̃ as¬
sidua fieret ⁊ intenta oronũ supplicatio. ad ostendendũ locũ in qͦ
assidius p̃cib dño c̃siliũ ħ cõm̃darent. obnixe sue bñplacitũ uolun¬
tatis nimia afflictione. ieiunio ⁊ or̃oib ex quirentes. apparuit ciuidam
q̃dã reuelatio manifesta satis ⁊ eiuidens. euident᷑ locũ ⁊ q̃ in loco ⁊
de loco erant uentura aꝑta significatione deñtians. lã ibidẽ uͥ p̃sens
mirabilis claritatis fulgebat. ⁊ a quatuor partib sic̃ in quatuor intro¬
itꝰ loci illiͦ eẽ dinoscit᷑ in modũ crucis. multitudo magna ꝑegrinoꝵ
cũ ꝑis ⁊ bacłis ꝓperabat: ⁊ flexis genib adorato suo redẽptore. ⁊ pe¬

Expanded text:
illus desperaret, et amicorum suorum, non rei exitum, sed statum exspectantium corda laetificaret, et derogandi aemulis occasionem subtraheret; habilitatem, utcunque in tali loco poterat esse, et ipse circuire et considerare coepit, et aliis considerare praecepit: addens, quatenus ad omnipotentem Deum assidua fieret et intenta orationum supplicatio, ad ostendendum locum, in quo assiduis precibus Domino consilium hoc commendarent, obnixe suae beneplacitum voluntatis nimia afflictione, jejunio et orationibus exquirentes; apparuit cuidam quaedam revelatio, manifesta satis et evidens, evidenter locum, et quae in loco, et de loco erant ventura, aperta significatione denuntians. Nam ibidem, ubi praesens mirabilis claritatis fulgebant; et a quatuor partibus, sicut in quatuor, introitus loci illius esse dignoscitur in modum crucis, multitudo magna peregrinorum cum peris et baculis properabat, et flexis genibus adorato suo Redemptore, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
de deinde yroximꝰ. Negium dei non oatu sola institutio. Quotas
e de abstinentia esce. & ieruno. de uestitu eria de silentio. de ole¬
dientia. & quod iniuer m preueniri honore delcant. et patren
suñ honorare eiudenter hec regula deter minat. quid est qo
ammptiuis alicu regulai uim ad salutem optinendam sxpeliat
Quod si de colore uel grossitate & sul tilitate uestium fiat Ai¬

Expanded text:
 deinde proximus. Regnum Dei non operatur sola institutio, sed veret de abstinentia escae et jejunio, de vestitu etiam, de silentio, de obedientia, et quod invicem honore praevenire debeant, et Patrem suum honorare, evidenter haec regula determinat. Quid est quod amplius alicui regularium ad salutem obtinendam expediat? Quod si de colore vel grossitate et subtilitate vestium fiat ali
Abbreviated transcription (Latin):
la conferens. ut sapiens uelex & reseruat i posterũ: tancdẽ ne ꝓfes¬
sion canonice cui a ipse u inot qͦt cũ eo uinere uobebuit atritu¬
lati fuerant abinfantia inuiriã inferee uideret᷑ regłam quã
leatꝰ augustinꝰ suis instituit. afferri p̃cepit. Apłica enĩ uita quã
in p̃dicatioẽ susceꝑit. iã optabat uiuere: quã siqͥłe ab eołe beato
iuro pꝰ apłos audierat orcbinatã & renouatã fuisse.Quã cũ al¬
latã diligent inspexisset inpaucis cõpositã. in mulras tñ bene dis¬
positã. stañ in die natalis dnĩ q̃ mitabat. adiusterr dnice deseri¬
ptionis suł cade & sabibtatis inbieo. & ꝓfessio ul gta adilla bi

Expanded text:
reservat in posterum; tandem ne professioni canonicae, cui et ipse et quotquot cum ipso vivere volebant attitulati fuerant ab infantia, injuriam inferre videretur, regulam, quam B. Augustinus suis instituit, afferri praecepit; apostolica enim vita, quam in praedicatione susceperat, jam optabat vivere, quam siquidem ab eodem beato viro, post apostolos, audierat ordinatam et renovatam fuisse. Quam cum allatam diligenter inspexisset, in paucis compositam, in multis tamen bene dispositam, statim in die Natalis Domini, quae instabat, ad instar Dominicae descriptionis, sub eadem et stabilitati
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis in ipsa oratione sua cepit agere demonẽ & torquerer
dt ille coactus & tortus ꝑ os puelle exclamat. uolo erurs. uolo eri¬
munttris nullas patiens moras. ferentissime urine feda xelui¬
quens uestigia. aufugit. uasq possessũ reliquit. Ila uͦ desfitinta
a suo toitore. collapsi & languida delata est in domũ parernã.
& paulo pꝰ accepto cibo ex integro incolumis & compos sti. & ꝑste¬
te sanata apparuit. ec ita puouce factũ est teste ouru poylo.
qͥdi laudes in cõmuni p̃dicabat. & patre noeb̾tũ. uere aplici uiri fatebat̾.¬

Expanded text:
virtutis, in ipsa oratione sua coepit agere daemonem et torquere. virtutis, in ipsa oratione sua coepit agere daemonem et torquere. At ille coactus et tortus, per os puellae exclamat: « En ardeo, eiritus immundus nullas patiens moras, fetentissimae urinae foeda relinquens vestigia, aufugit, vasque possessum reliquit. Illa vero destituta a suo tortore, collapsa et languida delata est in domum paternam; et paulo post accepto cibo, ex integro incolumis, et compos sui, et perfecte sanata apparuit. Hoc ita publice factum est, teste omni populo, qui Dei laudes in commune praedicabat, et Patrem Norbertum vere apostolicum virum fatebat
Abbreviated transcription (Latin):
& icrastinũ iterũ ad missã adcluci. Ipse u cepi se expoliare¬
e alisi uestimentis induere. Cũ gͣł oc uidisset imipitis demon ee¬
pit in fultandio plaudere manib & dicere. Abia. he. in bene fa¬
cis. ꝓ hodie ñ fegisti opas. ꝙ mͥ sic placeret. & hodie consump sasti
dẽ s nacħ ꝓfecisti. ad hes stomachando pat̃ noibertꝰ a incdlis¬
uans. contulit se ad hospiciũ. s obfirmauuit in anporo sau
ñ gstare eibs̃i. donee illa sanaretur. Et ita transegit di
em & noctẽ sine cibo. lã crastina dies aduenerat.&. idei sa¬
cerdos parat se ad celebranda misse misteria. &. item puella aadui¬
ers. d ptmi fit multiplex conceursus popłi. ut uiderent agonẽ sacer¬
uentũ est ad eugłium. & illa applicata ad altare. plurima euglia
suꝑ eaput eiꝰ lecͥta st̃. Et demon uterũ derisionẽ cepit replicares
q ħ uiusmocdi liras frequent᷑ auclierat. Cũ s̃ uentũ est ad locum
qs heretiei negant. uc̃ nͦ sacerdos cũ in horrint. Et concepto spreitu

Expanded text:
epit se exspoliare alba et aliis indumentis. Cum ergo hoc vidisset impius daemon, coepit insultando plaudere manibus, et dicere: « Ha, ha, he, modo bene facis; et hodie non fecisti opus quod mihi sic placeret, et hodie consumpsisti diem, et nihil profecisti! » Ad haec stomachando Pater Norbertus et indignans, contulit se ad hospitium, et obfirmavit in animo suo non gustare cibum, donec illa sanaretur, et ita transegit diem illam et noctem sine cibo. Jam crastina dies advenerat, et Dei sacerdos parat se ad celebranda missae mysteria, et iterum puella adducitur; et iterum multiplex fit concursus populi, ut videreventum est ad Evangelium, et illa applicata ad altare, plurima Evangelia super caput ejus lecta sunt. Et daemon iterum derisionem coepit replicare quia hujusmodi liras frequenter audierat. Cum ergo ventum est ad locum quod haeretici negant. Tunc vero sacerdos Dei inhorruit; et concepto spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
magde. tus e dit̃ue pascue desideria in om̃ĩb obsequunt᷑.. ꝓpter
magis metuebat ho ne gregi pusillo e insimplicitate dñi ex toto
erde uerenti. miꝰ qd adsalutẽ ꝑtineat ostencderet. ñ ꝙ diuisas re¬
gulas & sãꝵ patrũ statuta ignoraret. s qr multi riligiosi. tam ep̃i
quã abba tes. diu̾sa consilia dabant. aliꝰ heremiticã. alꝰ ani¬
choritarũ ux̧tã. aliꝰ cisterciensiũ ordinẽ assu ñtes sualatites. S ille

Expanded text:
aeternae pascuae desideria in omnibus obsequuntur. 51. Quapropter magis metuebat homo, ne gregi pusillo et in simplicitate Deum ex toto corde quaerenti, minus quod ad salutem pertineat ostenderet; non quia diversas regulas et sanctorum Patrum instituta ignoraret, sed quia multi religiosi, tam episcopi quam abbates, diversa consilia dabant, alius eremiticam, alius anachoreticam vitam, alius Cisterciensium ordinem assumendum suadentes. Sed i
Abbreviated transcription (Latin):
perat. quantũ ad humanũ specta  examen. radices & fundam̃¬
tum fuere. future multitudinis. que subsequuta est. Uei enum
dispositioni relinquit᷑ qd pre nimia altitudine sapientie et
scientie ipsuis occultũ ab humanis. oculis ignoratur. In hoc u¬
bi collegerit. uł qͦmꝰ socios alios deus illi contulerit. ñ est un¬
morandum: scitur tam̃ qd infra quadragesimã illa tot ha¬
buit. qd in septimana passionis dñ ante pascha cũ tredecim
reuersus p̃nominatũ locũ. p̃monstratũ idelicet possedit.

Expanded text:
perat, quantum ad humanum spectat examen, radices et fundamenperat, quantum ad humanum spectat examen, radices et fundamentum fuere futurae multitudinis quae subsecuta est. Dei enim dispositioni relinquitur, quod, prae nimia altitudine sapientiae et scientiae ipsius, occultum ab humanis oculis ignoratur. In hoc, ubi collegerit, vel quomodo socios alios Deus illi contulerit, non est immorandum. Scitur tamen quod intra Quadragesimam illam tot habuit, quod in septimana Passionis Domini ante Pascha, cum tredecim reversus, praenominatum locum, Praemonstratum videlicet, possedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens. factoq sermone ad popłm. cecidit sem̃ in t̃ram bonam sai¬
licet in uiuenẽ Euermodũ nomine. qͥ tanto rore sp̃c scĩ ꝑfusus ex
dnm dm̃ suũ in eocłẽ loco. & in eisdẽ passib ubi dĩ hominẽ sta¬
re diligent̃ consilerauerat in faciendo sermone. Qͥd gͥ puer spũ¬
scõ edoctꝰ in uerbo. nͥ eundẽ uerbũ qd̾ caro facꝰtũ est ẽẽ credidit.
qͥ ubi stetert̃ pedes eiꝰ adorauit. Nec moras intulit: s starim re¬
lictis omnib sequurꝰ est eũ. Qͥ tanto intimi amoris uinculo ei
alligatꝰ est: ut omui tempore uirȩ suȩ sp̃c iuri d̃ĩ in eo requi¬
em caꝑet: & post discessum suum. locum sepulture suȩ ei com¬
mendaret. dans hoc p̃ceptum. ut nunquã nͥ reuersurꝰ. ab eo re¬
cederet. Perueniens aut̃ Niuigellã. aliũ iuiuenẽ antoniũ nomi¬
ne a ło sibi datũ recepit. Hii duo. & tercius quẽ superius susce¬

Expanded text:
veniens; factoque sermone ad populum, cecidit semen in terram bonam, sciveniens; factoque sermone ad populum, cecidit semen in terram bonam, scilicet in juvenem Evermodum nomine. Qui tanto rore Spiritus sancti perfDominum Deum suum, in eodem loco, et in eisdem passibus, ubi hominem Dei stare diligenter consideraverat in faciendo sermone. Quid igitur puoctus in verbo, nisi eumdem Verbum, quod caro factum est, esse credidit, qui, ubi steterunt pedes ejus, adoravit? Nec moras intulit; sed statim, relictis omnibus, secutus est eum. Qui tanto amoris intimi vinculo ei alligatus est, ut omni tempore vitae suae spiritus viri Dei in eo requiem caperet, et post discessum suum, locum sepulturae suae ei commendaret, dans hoc praeceptum, ut nunquam, nisi reversurus, ab eo recederet. Perveniens autem Nivigellam, alium juvenem, Antonium nomine, a Deo sibi datum, recepit. Hi duo, et tertius quem prius susce
Abbreviated transcription (Latin):
ter ñ poterat suitinere. Interea ep̃c attenuata & dissoluta ieui¬
nio & frigore hospitis sui m̃bra nitebat᷑ reficere. s ipse cotridie
ab hospite suo reficiebat᷑. spũali & melliflua : uerbi dĩ refecꝰti¬
one. O hanc causam amore nimio & caritatis igne ineo accensus al¬
sidue hortabrit᷑ eũ. p̃cib qͥb cũ poterat adiunctis. quatinꝰ in episco¬
patu suo uellet remanere. cottidie circunducens eũ & ostendens
siqua sit eccła. q̃ ei placeat. si q̃ solituclines. siqua deserta. siq̃ t̃ra.
culta uł inculta ad edificandũ. & cominandũ. Uictꝰ tande ipsuis.
et multoꝵ tam religiosoꝵ. quã alioꝵ nobiliũ precib elegit locũ ual¬
de desertũ & solitariũ: qui ab incolis antiquitꝰ p̃monstratũ uoca¬
batur: in quo si quando claret ei ds colligere socios. se mansurũ syopo
tute duuni solacii accinctꝰ. ad precticanttũ exiit: & solus cameracũ

Expanded text:
ter non poterat sustinere. Interea episcopus, attenuata et dissoluta jejuter non poterat sustinere. Interea episcopus, attenuata et dissoluta jejunio et frigore hospitis sui membra nitebatur reficere; sed ipse quotidie ab hospite suo reficiebatur spirituali et melliflua verbi Dei refectione. Ob hanc causam amore nimio et charitatis igne in eo accensus, assidue hortabatur eum, precibus quibuscunque poterat adjunctis, quatenus in episcopatu suo vellet remanere, quotidie circumducens eum et ostendens, si qua sit ecclesia quae ei placeat, si quae solitudines, si quae deserta, si quae terra culta vel inculta, ad aedificandum et commanendum. Victus tandem ipsius et multorum, tam religiosorum quam aliorum nobilium, precibus, elegit locum valde desertum et solitarium, qui ab incolis antiquitus Praemonstratum vocabatur; in quo si quando daret ei Deus colligere socios, se mansurum spopontute divini solatii accinctus, ad praedicandum exiit; solus Cameracum
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ inutatores xp̃i & contemptores mundi eẽ deberent. qͦmͦ uoliuita¬
rii pauꝑes. qͦmͦ ad opprobria. ad contumelias. ad irrisiones. ad famen
et situn. &. nuditatẽ. & cet̾a huiꝰmodi patientes. qͦmͦ p̃ceptis & regulis
scõꝵ. patrũ obedientes: illi statim ꝑt̾riti aduerbũ & aspec̾tũ illiuis.¬
clixert̃. Nolumꝰ hunc suꝑ nos: qr talẽ magistrũ nr̃a ñ nouit nec pre¬
decessoꝵ nr̃oꝵ consuetudo. Liceat nos sic iuiuere. castigare quidẽ uult
ds. ñ mortificare. Sic homo & obediuit. & ab obetlientia solutꝰ ab ipsa
ñ recessit. Mansit itaq ibidẽ: socius uͦ suus deqͦ suꝑius m̃tio facta
est: cũ cameracensi ep̃o burchardo ꝑrexerat. habebat enĩ ipse de
reb suis quas nouit̾ reliquerat indiscussas. quecła disponere. quȩ
qr alias diripiebant᷑ quã uellet. nouitiꝰ quide erat. equani mi¬

Expanded text:
omodo imitatores Christi, contemptores mundi esse deberent, quomodo voluntaomodo imitatores Christi, contemptores mundi esse deberent, quomodo voluntarii pauperes, quomodo ad opprobria, ad contumelias, ad irrisiones, ad famem, ad sitim, et nuditatem, et caetera hujusmodi patientes, quomodo praeceptis et regulis sanctorum Patrum obedientes, illi statim, ad verbum et aspectum illiusixerunt. « Nolumus hunc super nos, quia talem magistrum nostra non novit nec praedecessorum nostrorum consuetudo; liceat nos sic vivere. » Castigare quidem Deus vult, sed non mortificare, sic homo et obedivit, et ab obedientia solutus, ab ea non recessit. Mansit itaque ibidem; socius vero suus, de quo superius mentio facta est, cum Cameracensi episcopo Burchardo perrexerat; habebat enim ipse de rebus suis, quas noviter reliquerat indiscussas, quaedam disponere. Quae quia aliter diripiebantur quam vellet novitius quidem erat aequanimi