comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pharaonis & egyptiorum duracorda
cesserunt mox que penituit. & cum
abscedentes hȩbrģos consequi conarent᷑
illis diui somaripersiccum transe untib
unda hincat quehinc inseredeunte coo¬
perti &oppressis quid de illis mira¬
culis dicam quȩcũ indeserto idẽ populus¬
ã ductar&ur stupenda diuinitate crebru¬
erunt : aquas qua ebibi non poterant
missolnea sicut ds̃ p̃ceperat ligno a ma¬
ritudine caruis se sitientesq satiasse
Mannae surientibus uenis sedecelo &
cum ess& colligentibus constituta men¬
sura quicquidam plius quisq college¬
rat exortis uermibus putruisse. Ante
diem uero sabbati duplum collectum
quia s abbato colligere non licebat nulla
putredine uiolatum. Desiderantibus
carne uesci quanto populo nulla suf¬
ficere posseuidebatur uolatilib castra
compl&a &cupiditatis ardorẽ fastidio
sati&atis extinctũ obuios hostes transi¬
tũq prohibentes atq proelicntes orante

Expanded text:
Pharaonis et Aegyptiorum dura corda Pharaonis et Aegyptiorum dura corda cesserunt. Moxque paenituit, et cum abscedentes Hebraeos consequi conarentur, illis diuiso mari per siccum transeuntibus unda hinc adque hinc in sese redeunte cooperti et obpressi sunt. Quid de illis miraculis dicam, quae, cum in deserto idem populus ductaretur, stupenda diuinitate crebuerunt: aquas, quae bibi non poterant, misso in eas, sicut Deus praeceperat, ligno amaritudine caruisse sitientesque satiasse; manna esurientibus uenisse de caelo et, cum esset colligentibus constituta mensura, quidquid amplius quisque collegerat, exortis uermibus putruisse, ante diem nero sabbati duplum collectum, quia sabbato colligere non licebat, nulla putredine uiolatum; desiderantibus carne uesci, quae tanto populo nulla sufficere posse uidebatur, uolatilibus castra conpleta et cupiditatis ardorem fastidio satietatis extinctum; obuios hostes transitumque prohibentes adque proeliantes orante
Abbreviated transcription (Latin):
hospitio susceperat & pereos de prole
uentura dĩ promissa tenuerat. ipsoque
imminentilã incendio mirandȩ sodomis
ꝑ eosdem angelos liberationẽ loth filii
fratris eius cuius uxor inuia r&rorespi¬
ciens atq insalem repente conuersa:
magno ammonuit sacramento neminem
inuia liberationis suae. p̃terita desiderare
debere. Illa uero quȩ & quanta s̃ quȩ lam
ꝑmossenp opulodĩ deiugo seruitutis
eruendo inaegipto mirabili tergestas
ubi magipharaonis hoc est regis egypti
apopulum illum dominatione deprime¬
bat adhoc facere quaedam mira permis¬
si sunt ut mirabilius uincerentur
Illienim faciebant ueneficus & incan¬
sses autẽ tanto potentius quanto istius
nomine qui fecit caelũ & terram ser¬
uientibus angelis eosfacile superauit.
Denique intertia plagadeficientibus
magis decemplagȩ permos sen magna
mr̃steriorum dispofitione conpl&ȩs
quibus addĩ populum dimittendum

Expanded text:
hospitio susceperat et per eos de prole hospitio susceperat et per eos de prole uentura Dei promissa tenuerat, ipsoque inminente iam incendio miram de Sodomis per eosdem angelos liberationem Loth filii fratris eius, cuius uxor in uia retro respiciens adque in salem repente conuersa magno admonuit sacramento neminem in uia liberationis suae praeterita desiderare debere? Illa uero quae et quanta sunt, quae iam per Moysen pro populo Dei de iugo seruitutis eruendo in Aegypto mirabiliter gesta sunt, ubi magi Pharaonis, hoc est regis Aegypti, qui populum illum dominatione deprimebat, ad hoc facere quaedam mira permissi sunt, ut mirabilius uincerentur! Illi enim faciebant ueneficiis et incanyses autem tanto potentius, quanto iustius, nomine Dei, qui fecit caelum et terram, seruientibus angelis eos facile superauit. Denique in tertia plaga deficientibus magis decem plagae per Moysen magna mysteriorum dispositione conpletae sunt, quibus ad Dei populum dimittendum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutabilis lex est : de illa suꝑna quedam
modo curiageritur una queibi curade nobis
ad nos ministrata perangelos scã illa
scriptura descendit ubilegitur sacrificans
dus eradicabitur nisi dño soli huicscrip¬
turȩ huic legi p̃ceptistalib tanta sunt
ad testata miraculał satis appareat cuinos
sacrificariuelint immortales acbeati
qui hoc nobis uolunt eẽ quod sibi Nam¬
nimis u&era si cõmemorẽ longius quam
satest reuoluere uidebor quaemiracula
facta sint at testantia promissisdĩ quib:
ante annorũ milia p̃dixit abrahȩ qđ
in semine eius om̃s gentes benedictionem
fuerant habiturȩ . qui seni non mir&ur
eidem abrahȩ filium peperisse coniugem
sterilem eotẽ poresenectutis quo parere
nec fecundalam poss& atq in eiusdem
abrahȩ sacrificio flammã cȩlitus factam
interdiui sas uictimas cucurrisse. eidemq
abrahȩ p̃dictũ ab angelis cȩleste incendiũ
sodomorum quos angelos hominibus similes

Expanded text:
incommutabilis lex est, de illa superna quodam incommutabilis lex est, de illa superna quodam modo curia geritur namque ibi cura de nobis ad nos ministrata per angelos sancta illa scriptura descendit, ubi legitur: Sacrificans dis eradicabitur, nisi Domino soli. Huic scripturae, huic legi, praeceptis talibus tanta sunt adtestata miracula, ut satis appareat, cui nos sacrificari uelint inmortales ac beati, qui hoc nobis uolunt esse quod sibinimis uetera si commemorem, longius quam satis est reuoluere uidebor, quae miracula facta sint adtestantia promissis Dei, quibus ante annorum milia praedicit Abrahae, quod in semine eius omnes gentes benedictionem fuerant habiturae. Quis enim non miretur eidem Abrahae filium peperisse coniugem sterilem eo tempore senectutis, quo parere nec fecunda iam posset, adque in eiusdem Abrahae sacrificio flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrisse, eidemque Abrahae praedictum ab angelis caeleste incendium Sodomorum, quos angelos hominibus similes
Abbreviated transcription (Latin):
mihi omnibus qui sunt in uobis nonplus
sapere quã o port& sapere. sed sapere
adtẽperantiam. Sicut unicuiq ds̃ parti¬
tus est mensurã fidei. sicutenĩ in uno
corpore multa mẽbrahabemus omnia
autem mebra non eosdẽ actds habent:
itamulti unũ corpus sumus inxp̃o sin¬
guli autẽ alter alterius mẽbra. haben¬
tes donadiuersa secundum gratiã quȩ
tat ecdesia ubiei demonstratur qđ in eare
quã offert ipsa offeratur: merito illi in¬
cȩlestibus sedibus constituti immortales
& beati qui creatoris sui participatione
congaudent cuius a &ernitatȩ firmi
cuius ueritate certi cuius munere scĩ sunt
qm̃ nos mortales & miseros ut in mortales
beatiq simus miseri cordit̃ diligunt no¬
lunt nos sibi sacrificari sed eicuius & ipsi
nobiscum sacrificiumesse nouer̃ Cũ ipsis
enĩ sumus unaciuitas dĩ cui dicitur in
illis opitulatur. Deilla qui ppe superna
ciuitate ubidi uoluntas intellegibilis in¬

Expanded text:
mihi, omnibus, qui sunt in uobis, non plus mihi, omnibus, qui sunt in uobis, non plus sapere, quam oportet sapere, sed sapereicuique Deus partitus est mensuram fidei. Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eosdem actus habent: ita multi unum corpus sumus in Christo; singuli autem alter alterius membra, habentes dona diuetat Ecclesia, ubi ei demonstratur, quod in ea re quam offert, ipsa offeratur. coelestibus sedibus constituti, immortales et beati, qui Creatoris sui participatione congaudent, cujus aeternitate firmi, cujus veritate certi, cujus munere sancti sunt; quoniam nos mortales et miseros, ut immortales beatique simus, misericorditer diligunt, nolunt nos sibi sacrinobiscum sacrificium se esse nouerunt. Cum ipsis enim sumus una ciuitas Dei, cui dicitur in illis opitulatur. De. illa quippe superna ciuitate, ubi Dei uoluntas intellegibilis ad
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc dict̃ simundũ a&ernum si neullo
initio &ideo necadõ factum uideri uolunt
nimis auersi sunt a ueritate & lo& ali
morbo impi&atis insaniunt. exceptis
enim proph&icis uocibus mundus ipse
ordinatissima suamutabilitate & mobi¬
litate &ui sibilium omnium pulcherrima
specie quodam modo tacitus & factum
torat proclamat. qui autem adõ quidẽ factũ¬
uroc i fatentur non tamen eum tẽporis uolunt
habere sed suae creationis in itium ut modo
quodamuix intellegibili semper sit
factus dicunt quidem aliquid unde
sibi dm̃ uidentur ueluta fortuita
temeritate defendere ne subito illi

Expanded text:
Qui hoc dicunt, si mundum aeternum sine ullo Qui hoc dicunt, si mundum aeternum sine ullo initio et ideo nec a Deo factum uideri uolunt, nimis auersi sunt a ueritate et letali morbo inpietatis insaniunt. Exceptis enim propheticis uocibus mundus ipse ordinatissima sua mutabilitate et mobilitate et uisibilium omnium pulcherrima specie quodam modo tacitus et factum  proclamat. Qui autem a Deo quidem factum fatentur, non tamen eum temporis uolunt habere sed suae creationis initium, ut modo quodam uix intellegibili semper sit factus, dicunt quidem aliquid, unde sibi Deum uidentur uelut a fortuita temeritate defendere, ne subito illi
Abbreviated transcription (Latin):
Sed mundumesse conspicimus. dm̃ ẽẽ
credimus. Quod autem ds̃ fecerit
mundum nullitutius credimus quam
ipsidõ ubi eum audiuimcs : Nusquam
interim nos melius quã inscripturisscis
ubi dixit proph&aeius. in principio
fecitds̃ caelum & terrã nũquid nam
ibi fuit iste proph&a quando fecitds̃
caelum & terram : non. sed ibi fuit sapien¬
tia quael nanimas &iam scãs se cransfert
Amicos dĩ & proph&as constituit eis quȩ
opera sua si nestrepitu intus en arrat.
loquuntur eis quoque angelidĩ qui semꝑ
uident faciem patris uolunta tẽq eius
quibus oport& adnuntiant. Exhis
unus erat iste proph&a quidixit & scrip¬
sit in principio fecitds̃ caelum & terrã.
Quitam idoneus testis est perquẽ dõ cre¬
dendũ sit ut eodem spũ dĩ quohaec sibi
reuelata cognouit &iam ipsam fidem
nram̃ futurã tanto ante p̃dixerit.
Sed quid placuit a&ernodo tunc facere
caelum & torram quaeante non feciss&.

Expanded text:
Sed mundum esse conspicimus, Deum esse Sed mundum esse conspicimus, Deum esse credimus. Quod autem Deus fecerit mundum, nulli tutius credimus quam ipsi Deo. Ubi eum audiuimus? Nusquam interim nos melius quam in scripturis sanctis, ubi dixit propheta eius: In principio fecit Deus caelum et terram. Numquidnam ibi fuit iste propheta, quando fecit Deus caelum et terram? Non; sed ibi fuit sapienia, quae in animas sanctas etiam se transferens amicos Dei et prophetas constituit eisque opera sua sine strepitu intus enarrat. Loquuntur eis quoque angeli Dei, qui semper uident faciem Patris uoluntatemque eius quibus oportet adnuntiant. Ex his unus erat iste propheta, qui dixit et scripsit: In principio fecit Deus caelum et terram. Qui tam idoneus testis est, per quem Deo credendum sit, ut eodem spiritu Dei, quo haec sibi reuelata cognouit, etiam ipsam fidem nostram futuram tanto ante praedixerit. Sed quid placuit aeterno Deo tunc facere caelum et terram, quae antea non fecisset?
Abbreviated transcription (Latin):
rebus quas ignorare non expedit nec ꝑnos
ipsos nosseidonei sumus. Namsiea sciriposs¬
testibus nobis quae romota non sunt
a sensibus nr̃is. siue interioribus siue
pemut uinitnbis exterioribus unde & praesentia nun¬
cupantur quodita ea dicimus eẽ prae
sensibus sicut praeoculis quae prȩsto sunt
scire non possumus dehis alios testes
requirimus eisq credimus a quorum
sensibus remotaesse uel fuisse noncre¬
dimus. Si cutergo de uisibilibus quae
nondum uidimus eisq credimus qui
uiderunt atq ita dec&eris quae ad suũ
quemq sensum corporis pertinent¬
Ita dehis quaeanimo acmente sentiun¬
tur quia & ipserectissime dicitur
sensus unde & sententia uocabulum
accepit hoc est de inui sibilibus quȩ a nr̃o
sensu interiore remota sunt. His nos
oport& credere quihaec in illo incor¬
poreo lumine disposita didicerunt
uel manentia contuentur. ui sibiliũ
omnium maximus mundus est. In ui¬
sibilium omnium maximus ds̃ est

Expanded text:
rebus, quas ignorare non expedit nec per nos rebus, quas ignorare non expedit nec per nos ipsos nosse idonei sumus. Nam si ea sciri posstestibus nobis, quae remota non sunt a sensibus nostris siue interioribus siue etiam exterioribus unde et praesentia nuncupantur, quod ita ea dicimus esse prae sensibus, sicut prae oculis quae praesto sunt scire non possumus, de his alios testes requirimus eisque credimus, a quorum sensibus remota esse uel fuisse non credimus. Sicut ergo de uisibilibus, quae non uidimus, eis credimus, qui uiderunt, adque ita de ceteris, quae ad suum quemque sensum corporis pertita de his, quae animo ac mente sentiuntur quia et ipse rectissime dicitur sensus, unde et sententia uocabulum accepit, hoc est de inuisibilibus quae a nostro sensu inoportet credere, qui hoc in illo lumine incorporeo disposita didicerunt, vel manentia contuentur. Visibilium omnium maximus mundus est invisibilium omnium maximus d
Abbreviated transcription (Latin):
propinquior superioridõ qua superat
inferioressuas quas &iam cũ pecorib¬
l communes hab&. Sed quia ipsccmens
cuiratio & intellegentia naturaliter
in est uitiis quibusdam tenebrosis &
u& eribus inualida est non solumad in
dedie indiem renouata atq sanata fiat
tanta felicitatis capax. fide primum
fuerat imbuenda atq purganda. in
quaut fidentius ambular& adueritatẽ
ipsa ueritas ds̃ dĩ filius homine ad sunsto
non dõ consumpto eandem constituit¬
& fundauit fidem ut ad homines ds̃ iter
perhocenim mediator. perquod homo
& illud quotendit uia media est spesẽ.
perueniendi si autẽ desitautignor&ur
qua eundũ sit quid prodest nosse quo
cundum sit : sola autẽ aduersusomnes
errores uia munitissima utidem ipsesit
postea pera postolos quantum satis esse
iudicauit locutus scripturam condidit
qua e ca nonica nominatur eminentis simȩ
auctoritatis. cui fidem habemus dehis

Expanded text:
propinquior superiori Deo, qua superat propinquior superiori Deo, qua superat inferiores suas, quas etiam cum pecoribus communes habet. Sed quia ipsa mens, cui ratio et intellegentia naturaliter inest, uitiis quibusdam tenebrosis et ueteribus inualida est, non solum ad inde die in diem renouata adque sanata fiat tantae felicitatis capax, fide primum fuerat inbuenda adque purganda. In qua ut fidentius ambularet ad ueritatem, ipsa ueritas, Deus Dei filius, homine adsumto, non Deo consumto, eandem constituit et fundauit fidem, ut ad hominis Deum iter Iesus. Per hoc enim mediator, per quod homo,et illud quo tendit uia media est, spes est perueniendi; si autem desit aut. ignoretur qua eundum sit, quid prodest nosse quo eundum sit? Sola est autem aduersus omnes errores uia munitissima, ut idem ipse sit postea per apostolos, quantum satis esse iudicauit, locutus etiam scripturam condidit, quae canonica nominatur, eminentissimae auctoritatis, cui fidem habemus de his
Abbreviated transcription (Latin):
& incorpoream consideratã compertãq
mutabilom intentione mentis excedere
dtq ad in commutabilemdĩ substantiam
peruenire & illic discere exipso quod
cunctam naturã quaen on est qđ ipse
non fecit nisi ipse. Si enĩ ds̃cum homine
non peraliquã creaturã loquitur corpo¬
ralem corporalibus instrepens auribus
ut inter sonantem & audientem aeria
spacia uerberentur neque pereius modi
spiritalemq corporum similitudinibus
siguratur sicut in somnis uel quo alio
talimodo Nã & sic uelut corporis aurib
locorum interuallo multum enim
similias taliauisa corporibus. Sedlo¬
quitur ipsaueritate siquissit idon eus
ad audiendummente non corpore. ad
illud enim hominis italoquitur quod
in homine p̃c&eris quibus homo constat
est melius & quo ipse ds̃ solus est melior
cum enĩ homo rectissime intellegatur uel
si hoc non potest saltem credatur factus
adimaginem dĩ. profecto ea suiparte est

Expanded text:
et incorpoream consideratam conpertamque et incorpoream consideratam conpertamque mutabilem intentione mentis excedere adque ad incommutabilem Dei substantiam peruenire et illic discere ex ipso, quod cunctam naturam, quae non est quod ipse, non fecit nisi ipse. Sic enim Deus cum homine non per aliquam creaturam loquitur corporalem, corporalibus instrepens auribus, ut inter sonantem et audientem aeria spatia uerberentur, neque per eius modi spiritalem, quae corporum similitudinibus figuratur, sicut in somnis uel quo alio tali modo nam et sic uelut corporis auribuslocorum interuallo; multum enim similia sunt talia uisa corporibus; sed loquitur ipsa ueritate, si quis sit idoneus ad audiendum mente, non corpore. Ad illud enim hominis ita loquitur, quod in homine ceteris, quibus homo constat, est melius, et quo ipse Deus solus est melior. Cum enim homo rectissime intellegatur uel, si hoc non potest, saltem credatur factus ad imaginem Dei: profecto ea sui parte est
Abbreviated transcription (Latin):
quielus in cõmutabili omnibus que
communiluce priuati & obhocadquan¬
dam egenam potestatẽ redacti suas
quodammodo priuatas potentias
consectantur honoresq diuinos ade¬
ceptis subditis quaerunt sed deorum
priorum atq scõrũ quipotius seipsos
uni subdere quam multossibi. potiusq
dm̃ colere quam prodõ delectantur coli
Sedhuius scaẽ ciuitatis in imicis decẽ
superioribus libris quantũ potuimus
dño & regenro adiuuante respondimus
Nunc uero quid ame expect&ur agnos¬
cens meiq non in memor debiti
deduarum ciuitatũ terrenȩ sclic&
& cael estis quas in hoc interim sđo
perplexas quodam modo diximus inuicẽq
permixtas exortu & excursu & debitis
finibus quantum ualuero disputare eĩ
ipsius dñi & regis nr̃i ubiq opitulatione
fr&us ad grediar. Primũq dicamquẽ
ad modum exordia duarum istarum
ciuitatum in angelorum diuersitate
rarum uniuersã creaturã corpoream

Expanded text:
qui eius incommutabili omnibusque qui eius incommutabili omnibusque communi luce priuati et ob hoc ad quandam egenam potestatem redacti suas quodam modo priuatas potentias consectantur honoresque diuinos a deceptis subditis quaerunt; sed deorum piorum adque sanctorum, qui potius se ipsos uni subdere quam multos sibi, potiusque Deum colere quam pro Deo coli delectantur. Sed huius sanctae ciuitatis inimicis decem superioribus libris, quantum potuimus, domino et rege nostro adiuuante respondimus. Nunc uero quid a me iam expectetur agnoscens meique non inmemor debiti de duarum ciuitatum, terrenae scilicet et caelestis, quas in hoc interim saeculo perplexas quodam modo diximus inuicemque permixtas, exortu et excursu et debitis finibus, quantum ualuero, disputare eius ipsius domini et regis nostri ubique opitulatione fretus adgrediar, primumque dicam, quem ad modum exordia duarum istarum ciuitatum in angelorum diuersitate rarum uniuersam creaturam corpoream
Abbreviated transcription (Latin):
iuitatem dĩ dicimus cuius ea scriptura
testis est qua e non fortuitis motibus
animorũ sed plane sum mȩ dispositione
prouidentiae superom̃s omniũ gentiũ
lit teras om̃a sibi genera in geniorum
humanorum diuina excellens auctori¬
tate subiecit. ibi quippe scriptum est
Cloriosadicta sunt d&e ciuitas dĩ. Et in
aliopsalmolegitur. Mlagnus dñs & lau¬
dabilis ualde inciuitatedĩ nostri in monte
scõ eius. Dilatans exultationẽ uniuersȩ
terrae & paulo post in eodem psalmo.
Itẽ in alio fluminis imp&us la&ificat
ciuitatem dĩ scĩ ficauit tabernaculum
suum altissimus ds̃ in medio eius non
commouebitur. His atq huius modi
testimoniis quȩ om̃a cõmemorare
nimis longum est didicimus eẽ quandã
ciuitatẽdĩ cuius ciues esse concupimus
illo amore que nobis eius conditor inspi¬
rauit. Huic conditori scaẽ ciuitatis
ciues terreneciuitatis deossuos p̃ferunt¬
pabit ignorantes eum essedm̃ deorũ non de orũ
falsorum hac est impiorum & suꝑborum

Expanded text:
Ciuitatem Dei dicimus, cuius ea scriptura testis est, quae non fortuitis motibus animorum, sed plane summae dispositione prouidentiae super omnes omnium gentium litteras omnia sibi genera ingeniorum humanorum diuina excellens auctoritate subiecit. Ibi quippe scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, ciuitas Dei; et in alio psalmo legitur: Magnus Dominus et laudabilis nimis in ciuitate Dei nostri, in monte sancto eius, dilatans exultationes uniuersae terrae; et paulo post in eodem psalmo: item in alio: Fluminis inpetus laetificat ciuitatem Dei, sanctificauit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio eius non commouebitur. His adque huius modi testimoniis, quae omnia commemorare nimis longum est, didicimus esse quandam ciuitatem Dei, cuius ciues esse concupiscimus illo amore, quem nobis illius conditor inspirauit. Huic conditori sanctae ciuitatis ciues terrenae ciuitatis deos suos praeferunt ignorantes eum esse Deum deorum, non deorum falsorum, hoc est inpiorum et superborum,
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus cos quicultum deorum propt̃
uitam quae post mortẽ futura est serui¬
endum existimant. De inceps itaque
ut in primolibro polliciti sumus dedua¬
rum ciuitatum quas in hoc scło ꝑplexas
diximus inuicemq permixtas exortu
& procursu & debitis finibus quod dicen¬
dum arbitror quantum diuinitus

Expanded text:
adversus eos qui cultum deorum propter adversus eos qui cultum deorum propter vitam, quae post mortem futura est, servandum existimant. Deinceps itaque, ut in primo libro polliciti sumus, de duarum civitatum, quas in hoc saeculo perplexas diximus invicemque permixtas, exortu et procursu et debitis finibus, quod dicendum arbitror, quantum divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
soci&atis impiorũ a&ernadam natio
regnumq a&ernum gloriosissimae
ciuitatis dĩ conspectueius immortalit̃
perfruentis in huius uiae scripturis
p̃dicta atque praemissa sunt. Quorum
tam multa impl&a conspicimus ut recte
pi&ate futuraesse c&era confidamus
Huius uiae rectitudinem usque addm̃
uidendum eique in&ernũ cohȩrendum
in scãrum scripturarum qua pradicatur
atq ad seritur ueritate quicũq non
credunt & obhoc nec intellegunt oppug¬
nare possunt sed expugnare non possunt
Qua propter indecem istis libris & siminus
quam̃ nullorum de nobis expectabat in
tentio tamen quorundam studio quantũ
uerus ds̃ & dñsadiuuare dignatus est.
satis fecimus refutando contradictio¬
nes impiorum. qui conditori scȩ̃ ciuitatis
dequa disputare instituimus deos suos
praefer. quorum decẽlibrorũ quinq
superiores aduersus eos conscripti sunt
qui propterbona uite huius deos colendos
putant. quinque autem posteriores

Expanded text:
societatis inpiorum aeterna damnatio societatis inpiorum aeterna damnatio regnumque aeternum gloriosissimae ciuitatis Dei conspectu eius inmortaliter perfruentis in huius uiae scripturis praedicta adque promissa sunt; quorum tam multa inpleta conspicimus, ut recta pietate futura esse cetera confidamus. Huius uiae rectitudinem usque ad Deum uidendum eique in aeternum cohaerendum in sanctarum scripturarum qua praedicatur adque adseritur ueritate quicumque non credunt et ob hoc nec intellegunt, obpugare possunt, sed expugnare non possunt. Quapropter in decem istis libris, etsi minus quam ntentio, tamen quorumdam studio, quantum verus Deus et Dominus adjuvare dignatus est, satisfecimus, refutando contradictiones impiorum, qui Conditori sanctae civitatis, de qua disputare instituimus, deos suos praeferunt. Quorum decem librorum quinque superiores adversus eos conscripti sunt, qui propter bona vitae hujus deos colendos putant; quinque autem posteriores
Abbreviated transcription (Latin):
congruentia facta ducendis quodãmado
sibi uindicant & in materia infirma
fragilitatis humanȩ. non talia sc̃i homi¬
nes in ista uniuersali animarũ libe¬
randarum uia gradientes tamquam
magna proph& arecurarunt quãuis
& ista eos non fugerint & ab cis sepe
p̃dicta sint adeorum fidem faciendam
quae morralium sensibus non poterant
intimari nec ad experimentũ celeri
facilitate perduci. Sedalia erant uere
magna atquediuina quaequantum
dabatur cognitadĩ uoluntate futura
nuntiabant. xp̃s quippe in carne
uenturus & quae in illo tamclara per¬
fecta sunt atque ineius nomine impl& a
paenitentia hominũ & addm̃ conuer¬
sio uoluntatũ remissio peccatorum
gratia iustitiae fides piorũ & perumi¬
uersum orbem inueram diuinitatem
multitudo credentium culture si mula¬
crorum daemonumq subuersio & a
tẽptationibus exercitatio proficientiũ
purgatio & liberatio ab omni malo
iudiciidies resurrectio mortuorum

Expanded text:
congruentia facta ducendis quodam modo congruentia facta ducendis quodam modo sibi uindicant, et in materia infima fragilitatis humanae. Non talia sancti homines in ista uniuersali animarum liberandarum uia gradientes tamquam magna prophetare curarunt, quamuis et ista eos non fugerint et ab eis saepe praedicta sint ad eorum fidem faciendam, quae mortalium sensibus non poterant intimari nec ad experimentum celeri facilitate perduci. Sed alia erant uere magna adque diuina, quae quantum dabatur cognita Dei uoluntate futura nuntiabant. Christus quippe in carne uenturus et quae in illo tam clara perfecta sunt adque in eius nomine inpleta, paenitentia hominum et ad Deum conuersio uoluntatum, remissio peccatorum, gratia iustitiae, fides piorum et per uniuersum orbem in ueram diuinitatem multitudo credentium, culturae simulacrorum daemonumque subuersio et a tentationibus exercitatio, proficientium purgatio et liberatio ab omni malo, iudicii dies, resurrectio mortuorum,
Abbreviated transcription (Latin):
notitiam historiali cognitionedicit
esseperlatam. quid hac historia uel
inlustrius inueniri potest quae uni¬
uersum orbem tanto apice auctori¬
tatis obtinuit. uel fidelius inquaita
narrantur pra&erita ut futura &iam
praedicentur quorum multa uidemus
impl&a ex quibus eaquaerestant si ne
dubio speremus implenda. Nonenim
potest porphrrius uelquicũq plato¬
nici &iam in hacuia quasi terrenarũ
rerum & aduitã istã mortalẽ perti¬
nentium diuinationẽ p̃dictionem que
contemnere quod merito in aliis uati¬
tinantibus & quorũ lib& modorum uel
artium diuinationibus faciunt. Ne¬
gant enim haec uel magnorũ hominũ
uel magnies sependenda & rectae:
Nam uel inferiorum fiunt p̃sensione
causarum sicutarte medicinae quib dã
antecedentibus signis plurima euen¬
tura ualitudini praeuidentur. uel
inmundidaemones sua disposita facta
praenuntiant . quorum ius & in men¬
tibus atq cupiditatibus iniquorũ adquȩq

Expanded text:
notitiam historiali cognitione dicit notitiam historiali cognitione dicit esse perlatam: quid hac historia uel inlustrius inueniri potest, quae uniuersum orbem tanto apice auctoritatis obtinuit, uel fidelius, in qua ita narrantur praeterita, ut futura etiam praedicantur, quorum multa uidemus inpleta, ex quibus ea quae restant sine dubio speremus inplenda? Non enim potest Porphyrius uel quicumque Platonici etiam in hac uia quasi terrenarum rerum et ad uitam istam mortalem pertinentium diuinationem praedictionemque contemnere, quod merito in aliis uaticinationibus et quorumlibet modorum uel artium diuinationibus faciunt. Negant enim haec uel magnorum hominum uel magni esse pendenda, et recte. Nam uel inferiorum fiunt praesensione causarum, sicut arte medicinae quibusdam antecedentibus signis plurima euentura ualetudine praeuidentur; uel inmundi daemones sua disposita facta praenuntiant, quorum ius et in mentibus adque cupiditatibus iniquorum ad quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
animalia terra rum & aquarum.
uolatilia caeli ligna elementa sidera
diuina iussa fecer̃ Inferna cesserunt
morti reuixerunt. exceptis saluatoris
propriis singularibusq miraculis
maxime natiuitatis & resurrectionis
quorum in unomaternȩ uirginitatis
tantum modo sacramentũ. in altero
autem &iam eorum qui in finere sur¬
recturi sunt de monstrauit exemplũ
haecuia to tũ hominem mundat &
immortalem ex omnibus quibus
constat partibus prae parat. Vt enim
non alia purgatio ei partiquaerer&ur
quam uocat intellectualem porphyrus
alia ei quam uocat spiritalem alia¬
quaeipsicorpori. propterea totum
suscepit ueracissimus potentissimusq
mundator atquesaluator. pr&er
hancuiam quae partim cum haec
futura praenuntiantur partim cum
facta nuntiantur. num quã generi
humanode fuit : Nemoliberatus est
nemoliberatur. nemoliberabitur
Quod autem porphrrius uniuersalem
uiam animȩ liberande nondũ in suam

Expanded text:
animalia terrarum et aquarum, animalia terrarum et aquarum, uolatilia caeli, ligna, elementa, sidera diuina iussa fecerunt, inferna cesserunt, mortui reuixerunt; exceptis ipsius Saluatoris propriis singularibusque miraculis, maxime natiuitatis et resurrectionis, quorum in uno maternae uirginitatis tantummodo sacramentum, in altero autem etiam eorum, qui in fine resurrecturi sunt, demonstrauit exemplum. Haec uia totum hominem mundat et inmortalitati mortalem ex omnibus quibus constat partibus praeparat. Ut enim non alia purgatio ei parti quaereretur, quam uocat intellectualem Porphyrius, alia ei, quam uocat spiritalem, aliaque ipsi corpori: propterea totum suscepit ueracissimus potentissimusque mundator adque saluator. Praeter hanc uiam, quae, partim cum haec futura praenuntiantur, partim cum facta nuntiantur, numquam generi humano defuit, nemo liberatus est, nemo liberatur, nemo liberabitur. Quod autem Porphyrius uniuersalem uiam animae liberandae nondum in suam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩgratiam reperientibus & maxime
in hebraea gente cuiuserat ipsa quo¬
dam modo sacrata res publica in pro¬
ph&ationem & prȩnuntiationem
ciuitatisdĩ ex omnibus gentibus con¬
gregandae & tabernaculo & tẽplo
& sacerdotio desacrificiis significa¬
uerunt & eloquiis quibusdam mani¬
festis plerisq mysticis praedixerunt
sresenti autem in carneiste mediator
& beati eius a postoli lam testamenti
noui gratiam reuelantes dpertius
indicarunt quae aliquanto occultius
superioribus sunt significata tẽporib
proa & atũ generis humani distribu¬
tione sicut eam dõ sapienti placuit
ordinare mirabilium operum diui¬
norum quorum superius pauca lam
posui contestantibus signis. Non enĩ
apparuerunt tantũ modo uisiones
angelicae & caelestium ministrorũ
sola uerba sonuerunt uerũ &iam
hominibus dĩ uerbo simplicis pi&atis
agentibus sp̃s in mundi de hominum
corporibus ac sensibus pulsi sunt uitia
corporis languoresq santati fera

Expanded text:
Dei gratiam reperientibus et maxime Dei gratiam reperientibus et maxime in Hebraea gente, cuius erat ipsa quodam modo sacrata res publica in prophetationem et praenuntiationem ciuitatis Dei ex omnibus gentibus congregandae, et tabernaculo et templo et sacerdotio et sacrificiis significauerunt et eloquiis quibusdam manifestis, plerisque mysticis praedixerunt: praesens autem in carne ipse Mediator et beati eius apostoli iam testamenti noui gratiam reuelantes apertius indicarunt, quae aliquanto occultius superioribus sunt significata temporibus, pro aetatum generis humani distributione, sicut eam Deo sapienti placuit ordinare, mirabilium operum diuinorum, quorum superius pauca iam posui, contestantibus signis. Non enim apparuerunt tantummodo uisiones angelicae et caelestium ministrorum sola uerba sonuerunt, uerum etiam hominibus Dei uerbo simplicis pietatis agentibus spiritus inmundi de hominum corporibus ac sensibus pulsi sunt, uitia corporis languoresque sanati, fera
Abbreviated transcription (Latin):
to post ex abrahȩ semine carne suscepta.
dequatanto ante proph&atũ est. Frit in no¬
gentes & ingredientur nationes multȩ
& dicent. uenite ascendamus in montem
dñi & indomũ dĩ lacob & ad nuntiabit no¬
bis uiam suam & ingrediemur in eam.
Exsionenim prodi&lex & uerbum dñi ab
hiesalem Via ergo ista non est unius gentis
sed uniuersarum gentium & lex uerbumq
dñi non insion & inhierusalẽ remansit
sed indeprocessit ut seper uniuersa diffun¬
der&. unde ipsemediator post
resurrectionem suam discipulis
trepidantibus dit. O portebat impleri
quae scripta sunt inlege & proph&is
& psalmis deme. Tuncaperuit illis
sensum ut intellegerent scripturas
Et dixit eis quia oportebat xp̃m pati
& resurgere a mortuis tertiadie & p̃dicari
in nomine elus penitentiam & remissionẽ
peccatorum perom nes gentes incipi¬
entibus abhierusalem haec est igit᷑
uni uersalis animȩ liberandȩ uia
quã scĩ angeli sc̃iq proph&ae prius
in paucis hominibus ubi potuerunt

Expanded text:
to post ex Abrahae semine carne suscepta dde qua tanto ante praedictum est: Erit in nogentes et ingredientur nationes multae et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini et in domum Dei Iacob; et adnuntiabit nobis uiam suam, et ingrediemur in eam. Ex Sion enim prodiet lex et uerbum Domini ab Hierusalem. Via ergo ista non est unius gentis, sed uniuersarum gentium; et lex uerbumque Domini non in Sion et Hierusalem remansit, sed inde processit, ut se per uniuersa diffunderet. Unde ipse Mediator post resurrectionem suam discipulis trepidantibus ait: Oportebat inpleri quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me. Tunc aperuit illis sensum, ut intellegerent scripturas, etet resurgere a mortuis tertio die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. Haec est igitur uniuersalis animae liberandae uia, quam sancti angeli sanctique prophetae prius in paucis hominibus ubi potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
operando qudixit & sacci sunt. uerbo
coruni quil&antur indomo. oiam sitm
cesdomus ipsa sed aliares aliqualeos faca
non solum coloquendi mololas cadicattu
quo signisicamus perid quod contine
hoc quod contin&ur siuit deat tapladon
prata mugiunt cumin illis homines
plaudant hi his boues mugiant si i&iã
illo quo significatur perefficientem
id quoderficitur sicut la&a epistora
dicitur signisicans eorum la&itiam
quos laitos efficitl&os. conuenientissime
itaciuo cinidm̃ requieuisie proph&ica
narrataucraritas. significatur requies
corum quiin illo requiescunt & quos

Expanded text:
operando, qui dixit et facta sunt uerbo eorum, qui laetantur in domo, etiamsi non eos domus ipsa, sed alia res aliqua laetos fanon solum eo loquendi modo laeta dicatur, quo significamus per id quod continet id quod continetur sicut theatra plaudunt, prata mugiunt, cum in illis homines plaudunt, in his boues mugiunt; sed etiam illo, quo significatur per efficientem id quod efficitur; sicut laeta epistula dicitur, significans eorum laetitiam, quos legentes efficit laetos. Conuenientissime itaque, cum Deum requieuisse prophetica narrat auctoritas, significatur requies eorum, qui in illo requiescunt et quos
Abbreviated transcription (Latin):
relinquicur Deniq scriptura cum illos dies
dinumerar& exordine nusqu a dnt̃ posiut
uocalulum noctis ponenĩ aio ducubi
iccaestnox sed factacst ues prra & factũc̃
ininediesunus hra diesiecindus &u&or¬
Eo porsecaturae in scpps idecolora¬
tore uticadicam quã cũ indi sapientia
egnor uelat in arteq afaet iesi. Iaco
ues poniqna nox congruentius dio pottar
qu amenu dixi cum adlaudandum
inundũ resertur creatore ierurrit
inmane. Ethoccum fact ineggnitiom su
psius ues unustcum lrcoenitiane
firmamoti quod ina niquas liferoros
superiorescaelum apeuti meaui¬

Expanded text:
relinquitur. Denique Scriptura cum illos dies dinumeraret ex ordine, nusquam interposuit 26 vocabulum noctis: non enim ait alicubi: Facta est nox, sed: Facta est vespera, et factum est mane dies unus, ita dies secundus decoloratior est, ut ita dicam, quam cum in Dei sapientia cognoscitur, uelut in arte qua facta est. Ideo uespera quam nox congruentius dici potest; quae tamen, ut dixi, cum ad laudandum et ad amandum refertur Creatorem, recurrit in mane. Et hoc cum facit in cognitione sui ipsius, dies unus est; cum in cognitione firmamenti, quod inter aquas inferiores et superi
Abbreviated transcription (Latin):
manteiequod futurũ est. nullũ autem
iussa esse pr&eritum quia nuiliscxr
re ura cuius nuitabilibus motibus
ago  cũ tẽtronautem facnus est
raniuas si in eia s condicione faci ost
&titm orm ille primorum uel septem
diereno uinauĩnus & in a ne & nespera
nonninantur dõ sucomnia quathis
dicuus ds̃ facit sexto perfia ans exra e

Expanded text:
ante id quod futurum est: nullum autem posset esse praeteritum; quia nulla erat creatura, cujus mutabilibus motibus ageretur. Cum tempore autem factus est mundus, si in ejus conditione factus est etiam ordo ille primorum sex vel septem dierum, in quibus et mane et vespera nominantur, donec omnia quae his diebus Deus fecit, sexto perficiantur die,
Abbreviated transcription (Latin):
sud & uidelic& doctos homines ex discipu¬
lisplatonis fieri discipulos xp̃i quipis¬
catorem suo spũdocuit sapere acdicere
In principio erat uerbum. & uerbum erat
apuddm̃ &ds̃ erat uerbum. hocerat in
principio apuddm̃ omnia peripsum

Expanded text:
est. Pudet uidelicet doctos homines ex discipuest. Pudet uidelicet doctos homines ex discipulis Platonis fieri discipulos Christi, qui piscatorem suo spiritu docuit sapere ac dicere: In principio erat Verbum, et Verbum erat aput Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio aput Deum. Omnia p
Abbreviated transcription (Latin):
ergo est quod cum uobis fides xpĩana
suad&ur tuncobliuiscimini dutignorare
uos fingitis quid disputare dut docere
soleatis : quid caus ae est cur propteropi¬
niones urãs quas uos ipsi oppugnatis
xp̃i aniesse nolitis nisi quia xp̃s humilit̃
uenit & uos superbi estis : qualia scõrũ
corpora in resurrectione futura sint
potestaliquanto scrupulosius inter xp̃i¬
andrum scripturarum doctissimos
on exp̃s de monstrauit exemplum. Sed
qualiacumq sint cum incorruptibilia
prorsus & in mortalia nihiloq animae
contẽplationem qualndõ figitur impe¬
dientia praedicentur. uosque &iam
dicatis esse in caelestibus immortalia
corpora immortali terbeatorũ quidẽ
quod utbeati simus omne corpus fugi¬
endum esse opinamini ut fidem xp̃i anã
quasi rationabiliter fugere uideam ini
nisi quia illud est quod iterumdico Ap̃sẽ
humilis uos superbi : an forte corrigi
pud& & hocuitium non nisi superborum

Expanded text:
ergo est, quod cum vobis fides christiana ergo est, quod cum vobis fides christiana suadetur, tunc obliviscimini, aut ignorare vos fingitis, quid disputare aut docere soleatis? Quid causae est cur, propter opiniones vestras, quas vos ipsi oppugnatis, christiani esse nolitis, nisi quia Christus humiliter venit, et vos superbi estis? Qualia sanctorum corpora in resurrectione futura sint, potest aliquando scrupulosius inter christianarum Scripturarum doctissimos one Christus demonstravit exemplum. Sed qualiacumque sint, cum incorruptibilia prorsus et immortalia, nihiloque animae contemplationem, qua in Deo figitur, impedientia praedicentur; vosque etiam dicatis esse in coelestibus immortalia corpora immortaquod, ut beati simus, omne corpus fugiendum esse opinamini, ut fidem Christianam quasi rationabiliter fugere uideamini, nisi quia illud est, quod iterum dico: Christus est humilis, uos superbi? An forte corrigi pudet? Et hoc uitium non nisi. superborum
Abbreviated transcription (Latin):
lam in corruptibile neque mortale
insuperna subuexit : hoc fortasse
credere recusatis intuentes porphr¬
rium in hisipsis libris exquibus multa
posui quos deregressu animaescripsit
Tamcrebro praecipere omne corpusesse
fugiendum ut anima possit beata per¬
manere cumdõ. Sed ipsepotius ista
sentiens corrigendus fuit praeser¬
tim cum de anima mundihuius uisi¬
bilis & tam ingentis corporeae molis
cũ illo tã incredibilia sapiatis. platone
quippeauctore animalesse dicitis
mundum & animalbeatissimũ quod
uultis esse &iam sem piternum. quo
modo ergonecunquã solu&ur a corpore
necum quã carebit beatitudine siut
beata sit anima corpus est omne fugien
dum: Solem quoque istum &c&era
sidera non solum in libris corpora esse
fatemini quod uobiscum omnes homines
& conspicere non cunctantur & dicere :
uerũ &iam altiore ut putatis peritia
haecesse animalia beatissi ma perhib&is¬
& cumhis corporibus sempiterna quid

Expanded text:
iam incorruptibile neque mortale iam incorruptibile neque mortale in superna subuexit, hoc fortasse credere recusatis intuentes Porphyrium in his ipsis libris, ex quibus multa posui, quos de regressu animae scripsit, tam crebro praecipere omne corpus esse fugiendum, ut anima possit beata permanere cum Deo? Sed ipse potius ista sentiens corrigendus fuit, praesertim cum de anima mundi huius uisibilis et tam ingentis corporeae molis cum illo tam incredibilia sapiatis. Platone quippe auctore animal esse dicitis mundum et animal beatissimum, quod uultis esse etiam sempiternum. Quo modo ergo nec umquam soluetur a corpore, nec umquam carebit beatitudine, si, ut beata sit anima, corpus sit omne fdum? Solem quoque istum et caetera sidera, non solum in libris vestris corpora esse fatemini, quod vobiscum omnes homines et conspicere non cunctantur, et dicere: verum etiam altiore, ut putatis, peritia, haec esse animalia beatissima perhibetist cum his corporibus sempiterna. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
corpus : uoscerte tantum tribuitis
animae intellectuali quaeanima
uti que humana est ut eam consubstan¬
tialem paterne illimenti quẽ dĩ filiũ
confitemini fieri possedicatis quid
ergo incredibileest si aliqua una.
intellectualis animamodo quodam
in effabili & singulari promultorum
salute suscepta est : Corpus uero animȩ
cohȩrere ut homototus & plenus sit
natura ipsa nrã teste cognoscimus:
quod nisi usi tatissimũ ess& hoc profecto
ess& incredibilius facilius quippe in
fidem recipiendum est & sihumanum
diuino & simutabilem in cõmutabili
tamenspum spiritui. aut uerbis utar
quac inusuhab&is incorporeum incorporeo
quam corpus incorporeo coherere an
force uos offendit inusitatus corporis
partus exuirgine : ne que hoc deb&
offendere immo potius ad pi&atem
suscipiendam deb& adducere quod
mirabilis mirabiliter natusẽ anuero
quod ipsum corpus morte depositum
& in melius resurrectione mutatum

Expanded text:
corpus? Vos certe tantum tribuitis corpus? Vos certe tantum tribuitis animae intellectuali, quae anima utique humana est, ut eam consubstantialem paternae illi menti, quem Dei Filium confitemini, fieri posse dicatis. Quid ergo incredibile est, si aliqua una intellectualis anima modo quodam ineffabili et singulari pro multorum salute suscepta est? Corpus uero animae cohaerere, ut homo totus et plenus sit, natura ipsa nostra teste cognoscimus. Quod nisi usitatissimum esset, hoc profecto esset incredibilius; facilius quippe in fidem recipiendum est, etsi humanum diuino, etsi mutabilem incommutabili, tamen spiritum spiritui, aut ut uerbis utar quae in usu habetis, incorporeum incorporeo, quam corpus incorporeo cohaerere. An forte uos offendit inusitatus corporis partus ex uirgine? Neque hoc debet offendere, immo potius ad pietatem suscipiendam debet adducere, quod mirabilis mirabiliter natus est. An uero quod ipsum corpus morte depositum et in melius resurrectione mutatum
Abbreviated transcription (Latin):
quas non debuistidiscere diligunt.
quos potius in tua compellatione
alloquor fortas se non frustra: gratia
dĩ non potuitgratius commendari
quam ut ipse unicus dĩ filius in se cõmu¬
tabiliter manens indu er&ur homi¬
nem & spemdilectionis suae dar& ho¬
minibus hominer medio qua ad illum
ab hominibus uenir&ur quitam longe
erat in mortalis a mortalibus in com¬
mutabilis a commutabi libus iustus
ab impiis beatus amiseris. & quia
naturaliter indidit nobis ut beati
immortalesq: esse cupiam us manens
beatus suscipiensq mortalem ut
nobis tribuer& quod amamus per¬
p&iendo docuit contemnere quod
timemus. sed huic ueritati ut posse¬
tis ad quiescere humilitate opuserat
quae ceruici urae difficilli me persu¬
aderi potest quid enim incredibile
dicitur. prȩsertim uobis quitalia sapi¬
tis quibus ad hoc credendum uos ipsos
ammonere debeatis : quid inquam
uobis incredibi ledicitur cũ dicitur
ds̃ ad sumsis sehumanam animam &

Expanded text:
quas non debuisti discere, diligunt, quas non debuisti discere, diligunt, quos potius in tua conpellatione adloquor, fortasse non frustra. Gratia Dei non potuit gratius commendari, quam ut ipse unicus Dei Filius in se incommutabiliter manens indueretur hominem et spem dilectionis suae daret hominibus homine medio, qua ad illum ab hominibus ueniretur, qui tam longe erat inmortalis a mortalibus, incommutabilis a commutabilibus, iustus ab inpiis, beatus a miseris. Et quia naturaliter indidit nobis, ut beati inmortalesque esse cupiamus, manens beatus suscipiensque mortalem, ut nobis tribueret quod amamus, perpetiendo docuit contemnere quod timemus. Sed huic ueritati ut possetis adquiescere, humilitate opus erat, quae ceruici uestrae difficillime persuaderi potest. Quid enim incredibile dicitur, praesertim uobis qui talia sapitis, quibus ad hoc credendum uos ipsos admonere debeatis; quid, inquam, uobis incredibile dicitur, cum dicitur Deus adsumsisse humanam animam et
Abbreviated transcription (Latin):
uid&is utcumq & side longinquo & sia¬
cie caligante patriam in quamanendũ ẽ
seduiam quaeundum est non ten&is.
Confiteris tamen gratiam : quando quidem
addm̃ ꝑ uirtutẽ intellegentiae ꝑuenire
paucis dicis esse concessum non enim
dicis paucis placuit uel pauciuoluerunt
sed cumdicis es se concessum. proculdu¬
bio dĩgratiam non hominis sufficientiã
confiteris uteris &iam hoc uerbo aper¬
tius ubiplatonis sententiam sequens
nec ipsedubitas in hac uita hominem
nullo modo adperfectionem sapien¬
tiae peruenire secundum intellectũ
tamen uiuentibus omne quod de est
prouidentiadĩ & gratia posthanc uitã
posse compleri. osi cogno uisses dĩ gra
mam corpusque suscepit : sum mum eẽ
exemplum gratia euidere potuisses :
sedquid faciam : sciome frustralo qui
mortuo sed quantum adteadtin&
quantum autemadeos quite magni¬
pendunt & teuel qualicumq amore
sapientiae uelcuriositate artiim

Expanded text:
uidetis utcumque, etsi de longinquo, etsi auidetis utcumque, etsi de longinquo, etsi acie caligante, patriam in qua manendum est. sed uiam qua eundum est non tenetis. Confiteris tamen gratiam, quando quidem ad Deum per uirtutem intellegentiae peruenire paucis dicis esse concessum. Non enim dicis: Paucis placuit, uel: Pauci uoluerunt; sed cum dicis esse concessum, procul dubio Dei gratiam, non hominis sufficientiam confiteris. Uteris etiam hoc uerbo apertius, ubi Platonis sententiam sequens nec ipse dubitas in hac uita hominem nullo modo ad perfectionem sapientiae peruenire, secundum intellectum tamen uiuentibus omne quod deest prouidentia Dei et gratia post hanc uitam posse conpleri.s o si cognouisses Dei gratmam corpusque suscepit, summum esse exemplum gratiae uidere potuisses. Sed quid faciam? Scio me frustra loqui mortuo, sed quantum ad te adtinet: quantum autem ad eos, qui te magnipendunt et te uel qualicumque amore sapientiae uel curiositate artium,
Abbreviated transcription (Latin):
facere credentes qm̃ quidem iudaci
signa p&unt & grecisapientiã quaer
nos autem inquit praedi camus xp̃m cru¬
cifixum iudaeis quidem scandalum
gentibus autem stultitiam Ipsi suero
uocatis iuda eis & grecis xp̃m dĩ uirtu¬
tem &dĩ sapientiam qm̃stultum dĩ
sapientius est hominibus & infirmũdi
fortius est hominibus. Hocquasi stultũ
& infirmumtamquam sua uirtute
sapientes fortesq contẽnunt. Sedhȩc est
gratia quae sanat in firmos. non su¬
perbeiactantes falsam beatitu dinem
suam sed humiliter potius ueram
miseriam confitentes praedicas patrẽ¬
& eius filium quẽ uocas paternum
intellectum seumentẽ & horũ mediũ
uro appellas tresdeos ubi& si uerbis
indisciplinatis utimini : uid&is tamen
qualiter cumque & quasi perquaedam
tenuis lmaginationis umbracula
quonitendum sit sed in carnationem
in cõmutabilis filuidĩ qua s aluamur
ut ad illa quaecredimus uel exquantula¬
cumque parte intellegimus uenire
possimus non uultis agnoscere Itaque

Expanded text:
facere credentes. Quoniam quidem Iudaei signa petunt et Graeci sapientiam quaerunt; nos autem, inquit, praedicamus Christum crucifixum, Iudaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam, ipsis uero uocatis Iudaeis et Graecis Christum Dei uirtutem et Dei sapientiam; quoniam stultum Dei sapientius est hominibus, et infirmum Dei fortius est hominibus. Hoc quasi stultum et infirmum tamquam sua uirtute sapientes fortesque contemnunt. Sed haec est gratia, quae sanat infirmos, non superbe iactantes falsam beatitudinem suam, sed humiliter potius ueram miseriam confitenteset eius Filium, quem uocas paternum intellectum seu mentem, et horum medium, , et more uestro appellas tres deos. Ubi, etsi uerbis indisciplinatis utimini, uidetis tamen qualitercumque et quasi per quaedam tenuis imaginationis umbracula, quo nitendum sit; sed incarnationem incommutabilis Filii Dei, qua saluamur, ut ad illa, quae credimus uel ex quantulacumque parte intellegimus, uenire possimus, non uultis agnoscere. Itaque