comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentum dicitur a dictis factisq ma¬
iorum. quando testimonii pondꝰ gra¬
uissima patrum auctoritate firmat᷑.¬
Manus tua gentes disꝑdidit & plantasti
eos. afflixisti ppłos & reppulisti cos
Hinc enumeratio decora ꝓcedit. qͥnta
isrłitico ppło uirtꝰ diuina p̾stiterit.
cescant. Per manum sicut sepe dictũ c̃
significat᷑ potestas. quia ꝑ tropologũ
manu dñi gentes referunt᷑ afflicte.
ꝑ quam nos maxime solemꝰ oꝑari.
Exeuntib enim amorreis uel cethe¬
is de ꝓpriis terris. hebrei in eoꝵ sedib
legunt᷑. ẽẽ. plantati. Plantati plane.
qͥ ꝓcessu dierum munere dñi crem̃¬
tis uigib augebant᷑. Afflixit autem
ppłos aduersarios. cum sacerdotum
tubis canentib muri ihericho con¬
fragose uocis sonitu corruerunt. qͦs
de ciuitate constat expulsos. quando
tantis miraculis obsistere neqͥuert̃
Non enim in gladio suo possederunt
terram. & brachium eoꝵ ñ saluauit
cos. Ne putarent hebrei triumpha¬

Expanded text:
mentum dicitur A dictis factisque mamentum dicitur A dictis factisque majorum, quando testimonii pondus gravissima patrum auctoritate firmatManus tua gentes disperdidit, et plantasti eos: afflixisti populos, et repulisti eos. Hinc enumeratio decora procedit, quanta Israelitico populo virtus divina praestiterit; cescant. Per manum sicut saepe dictum est significatur potestas; quia per tropologiam manu Domini gentes referuntur afflictae, per quam nos maxime solemus operari. Exeuntibus enim Amorrhaeis, vel caeteris de propriis terris, Hebraei in eorum sedibus leguntur esse plantati. Plantati plane, qui processu dierum munere Domini crementis jugibus augebantur. Afflixit autem populos adversarios, cum sacerdotum tubis canentibus muri Jericho confragosae vocis sonitu corruerunt ; quos de civitate constat expulsos, quando tantis miraculis obsistere nequiverunt. Vers. 3. Non enim in gladio suo possederunt terram, et brachium eorum non salvavit eos. Ne putarent Hebraei triumpha
Abbreviated transcription (Latin):
s auribꝰ nr̃is auduumꝰ patres
nri adnuntiauerunt nobis.
diebus antiqͥs. Primo posuit ds. qd̾
mitium aut letꝰ homo facit. aut
afflictione nimia sauciatꝰ. S dicturi
erant ne putarentur ambigua. au¬
disse se ꝓpriis aurib dicunt. ut maior
fides rei potuisset adquiri. Et con¬
sidera quia non iuuenes neq ado¬
lescentes sibi dicunt retulisse que fac̃¬
ta sunt. s patres qͥ consid̾atione sui no
ritatis. Subiunctum est nr̃i. qui
sius om̃ino certissima diccre potuis¬
sent. Annuntiauerunt nobis. id ẽ
retulerunt beneficia. quȩ suis poste¬
ris ad laudem añi uoluerunt. ẽẽ. ma¬
nifesta. S licet dĩ cotidiana sit oꝑa
mundũ suis beneficiis contineri.
ut om̃ia constituta lege decurrant.
aliquod signum nouitatis ostenderit
Patres gͥ suos retulisse testantur. opꝰ
popłm illesum ꝑ maris rubri fluenta
transduxit. & hostium suoꝵ sine labo¬
re ꝓprio fecit. ẽẽ. uictores. Hoc argu¬

Expanded text:
ris audivimus, patres ris audivimus, patres nostri annuntiaverunt nobis diebus antiquis. Primo posuit, Deus, quod initium aut laetus homo facit, aut afflictione nimia sauciatus. Sed quae dicturi erant, ne putarentur ambigua, audiisse se propriis auribus dicunt, ut major fides rei potuisset acquiri. Et considera quia non juvenes neque adolescentes sibi dicunt retulisse quae facta sunt; sed patres qui copietatis. Subjunctum est, nostri, qui suis omnino certissima dicere potuissent. Annuntiaverunt nobis: id est retulerunt beneficia quae suis posteris ad laudem Domini voluerunt esse manifesta. Sed licet Dei quotidiana sit opera mundum suis beneficiis continere, ut omnia constituta lege decurrant; aliquod signum novitatis ostenderit. Patres ergo suos retulisse testantur opus,populum illaesum per maris Rubri fluenta traduxit, et hostium suorum sine labore proprio fecit esse victores. Hoc argu
Abbreviated transcription (Latin):
sa sunt. qui sub gr̃a. ẽẽ. noscuntur.
Quappt̾ iste intellectꝰ querendꝰ est:
ista gr̃a contuenda. qm̃ quę nunc fi¬
unt ab auctore rerum ꝓ salute cunc̾¬
torum. occultis plerumq motibꝰ
mirabili constructione formatum.
In pͥma parte dicunt audisse patres
suos dñi fauore collato. ꝑ inniune¬
ras gentes uisualit̃ egisse uictorias.
Se autem ꝓfitentur in dñi iudica¬
tione uenturã de inimicis suis com¬
petentem uidere uindictam. ubi ñ
arcu aut gladio inimicꝰ uincitur.
s dñi sola disceptatione suꝑat᷑. Sic
distincte genera beneficioꝵ utraq
referunt᷑. que seruis suis dñs prestare
dignatur. Scdõ loco. diuersarum
necessitatum que in isto seculo paci¬
unt᷑ tormenta dinumerant. nec
tam̃ mandata diuina se ꝓfitentur
oblitos. qͥ minꝰ in uirtute pacientie
ꝑseuerent. Tercio p̾cant᷑ auxilium.
ut hic grauit᷑ afflictis resurrectionis
temporẽ debeat subueniri.

Expanded text:
sa sunt, qui sub gratia esse noscuntur. sa sunt, qui sub gratia esse noscuntur. Quapropter iste intellectus quaerendus est, ista gratia contuenda; quoniam quae nunc fiunt ab Auctore rerum pro salute cunctorum, occultis plerumque motibumirabili constructione formatum. In prima parte dicunt audiisse patres suos, Domini favore collato, per innumeras gentes visualiter egisse victorias; se autem profitentur in Domini judicatione venturam de inimicis suis competenter videre vindictam: ubi non arcu, aut gladio inimicus vincitur, sed sola Domini disceptatione superatur. Sic distincte genera beneficiorum utraque referuntur, quae servis suis Dominus praestare dignatur. Secundo loco diversarum necessitatum, quae in isto saeculo patiuntur, tormenta dinumerant; nec tamen se mandata divina profitentur oblitos, quominus in virtute patientiae perseverent. Tertio precantur auxilium, ut hic graviter afflictis resurrectionis tempore debeat subveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
roxime in quadragesimo lectum.¬
pͥmo psalmo quid significent filii
chore sufficient̾ edictũ ẽ. nunc autem
ad intellectum nouo quidẽ ordine
s non otiose uidetur adiunctũ. ideo
ut commnemoraret hc̃ psalmum dili¬
gentiꝰ inquirendum. Audituri sumꝰ
martyres siue confessores id ẽ filios
crucis edicere. dum patres nr̃i sine
aliqua difficultate inimicos suos ha¬
bueruit do p̾stante subiectos. se per
grauissimas martyrii penas diumo
munere conquisisse uictorias. S hic
opꝰ est altior intellectꝰ. ut facta dñi
ad głosa consilia referamus. Primo
enim maris rubri miracula & diuer¬
sarum gentium inelaborate uictorie
contigerunt. ut tam insigne miracu¬
lum ad credulitatem diuin̾e potentie
rudes popłos inuitaret. Deinde illis
terra chanaan ꝓmissa est. qui erant
utiq sub lege. Nunc autem crescen¬
te fide martyrib ꝓsꝑitas mundana
subtracta est. ne uenturi scłi bona
tepidius imbecillitas humana ꝑqui¬
reret. Istis enim cȩlestia regna ꝓmis¬

Expanded text:
roxime in quadragesimo primo psalmo quid significent filii Core sufficienter edictum est. Nunc autem ad intellectum novo quidem ordine, sed non otiose videtur adjectum; ideo ut commemoraret hunc psalmum diligentius inquirendum. Audituri sumus martyres, sive confessores, id est filios crucis edicere, dum patres nostri sine aliqua difficultate inimicos suos habuerunt Deo praestante subjectos, se per gravissimas martyrii poenas divino munere conquisisse victorias. Sed hic opus est altior intellectus, ut facta Domini ad gloriosa consilia referamus. Primo enim maris Rubri miracula, et diversarum gentium inelaboratae victoriae contigerunt; ut tam insigne miraculum ad credulitatem divinae potentiae rudes populos invitaret. Deinde illis terra Chanaan promissa est, qui erant utique sub lege. Nunc autem crescente fide martyribus prosperitas mundana subtracta est: ne venturi saeculi bona tepidius imbecillitas humana perquireret. Istis enim coelestia regna promis
Abbreviated transcription (Latin):
eis non liceat de innocentium fatiga¬
tione gaudere. qd in isto certe scło ge¬
neralit̾ non potest ꝓuenire. Confun¬
dunt᷑ etiam qͥ beatos oderunt. qͣndo
illi etͣna ultione dampnant᷑. Iustos
autem: çeloꝵ regna recipiunt. In
laudabimur. in futuro se ꝓfitentur
esse p̾dicandos. S sine arrogantia de¬
signant głam suam. qui se in d̾o testa¬
ntur. eẽ. Iaudandos. Tota die. ꝑpetuũ
tempꝰ ostendit. qd̃ non habet noctem.
quod in illa etͣnitate ꝓueniet. ubi
iuige p̃conium cognoscit᷑. eẽ. beatoꝵ.
S ne crederes ociosos futuros qui se
in do dixerunt. ẽẽ. laudandos. ꝓfiten¬
tur se qͦ p̾conia dñi iugit̾ ꝑsonare.
qm̾ ipsa est beatitudo iustoꝵ dñm
laudare. Per petua sacietas. que nũ¬
quam nouit habere fastidiũ. fames:
que de abstinentia matre ñ nascit᷑.¬

Expanded text:
eis non liceat de innocentium fatigaeis non liceat de innocentium fatigatione gaudere; quod in isto certe saeculo generaliter non potest provenire. Confunduntur etiam qui beatos oderunt; quando illi aeterna ultione damnantur, justos autem coelorum regna recipiunt. Verla. Qui dicunt, laudabimur, in futuro se profitentur esse praedicandos; sed sine arrogantia designant gloriam suam, qui se in Deo testantur esse laudandos. Tota die perpetuum tempus ostendit, quod non habet noctem, quod in illa aeternitate proveniet, ubi juge praeconium cognoscitur esse beatorum. Sed ne crederes otiosos futuros, qui se in Deo dixerunt esse laudandos, profitentur se quoque praeconia Domini jugiter personare: quoniam ipsa est beatitudo justorum Dominum laudare perpetue; satietas quae nunquam novit habere fastidium; fames quae de abstinentia matre non nascit
Abbreviated transcription (Latin):
ad istud ꝑtinet tempꝰ. Hoc uͦ qd̾ uenti¬
landi sunt uunici. qd̾ hostis contẽpnen¬
dus antiquus. ꝑtinet ad iudiciũ futurũ.
ubi talis est uictoria facienda. ut om̃ia
ꝓbent᷑ subruisse certamina. Hon it
bit me. Fide & humulitate consueta
dicit multitudo sc̃oꝵ. in armis se noN
sꝑaturam. ẽẽ. terrenis. Arcus enim est
p̃sidium bellatoris. in qͦ mens humana
confidit. Preliatores autem mundani
de gladio plꝰ p̾sumunt. Sagita enim
in cassum mittit᷑. ensis uͦ certissime
mortis oꝑatur effectum. Quappt̃ nec
ipsum sibi auxilium ferre dicit. qd̃
in bello credunt homines ad p̾sidrum
ꝓ p̾teritis dicunt. qm̃ apud eos non ẽ
dubium. qd̾ absolute norunt. eẽ. uen¬
turum. Liberandos gͥ se dicunt i
scdo aduentu dñi a ꝑsecutione spiri¬
tuum pessimoꝵ. qͥ eos hic multiplicib
insidiis affligere non desistunt:. Tunc
enim plane liberandi sunt. quando
ab eoꝵ potestate tollentur. ut ulteriꝰ

Expanded text:
ad istud pertinet tempus. Hoc autem quod ventiad istud pertinet tempus. Hoc autem quod ventilandi sunt inimici, quod hostis contemnendus antiquus, pertinet ad judicium futurum, ubi talis est victoria facienda, ut omnia probentur subruisse certamina. Vers. 7bit me. Fide et humilitate consueta dicit multitudo sanctorum in armis se non speraturam esse terrenis. Arcus enim est praesidium bellatoris, in quo mens humana confidit. Praeliatores autem mundani plus de gladio praesumunt. Sagitta enim plerumque incassum mittitur; ensis vero certissimae mortis operatur effectum. Quapropter nec ipsum sibi auxilium ferre dicit, quod in bello credunt homines ad praesidiupro praeteritis dicunt, quoniam apud eos non est dubium, quod absolute norunt esse venturum. Liberandos ergo se dicunt in secundo adventu Domini a persecutione spirituum pessimorum, qui eos hic multiplicibus insidiis affligere non desistunt. Tunc enim plane liberandi sunt, quando ab eorum potestate tollentur, ut ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis arbitrium. ñ ꝑ nos s per
aliam consueuimꝰ mandare ꝑsonam.
IN te iimicos nr̃os uentilabimꝰ. & in
nomine tuo sꝑnemꝰ insurgentes in nos
Uenerunt martyres ad illud genus
liberationis eximium. qd̃ iudicii tem¬
pore constat fidelibꝰ concedendũ. Ham
qui nimia fuerunt afflictione confec̃¬
li. resumunt animũ. & futuris se
ꝓsꝑis consolantur dicentes. In te ini¬
micos nr̃os uentilabimꝰ. Inimici uen¬
tilandi sunt diuino iudicio. quando
aream suam uentilabro disceptationis
saluator nr̃ excutiens paleas sequestrat
a frugib Sequitur. & in nomine tuo
sꝑnemꝰ insurgentes in nos. Tunc con¬
temnunt᷑ insurgentes. id est sp̃s inmun¬
di. quando ledere non ualebunt. Modo
enim illi despiciunt. qͦs postea iusti
sꝑnendos. ẽẽ. iudicabunt. Illud enim
qd̃ manꝰ dñi gentes disꝑsit. qd̾̃ hebreos
in sedib eoꝵ plantauit. qd̃ eis donauit
inimicos sine aliquo labore suꝑare.

Expanded text:
voluntatis 147 arbitrium, non per nos, sed per voluntatis 147 arbitrium, non per nos, sed per aliam consuevimus mandare personam.In te inimicos nostros ventilabimus; et in nomine tuo spernemus insurgentes in nos. Venerunt martyres ad illud genus liberationis eximium, quod judicii tempore constat fidelibus concedendum. Nam qui nimia fuerant afflictione confecti, resumunt animum, et futuris se prosperis consolantur dicentes: In te inimicos nostros ventilabimus. Inimici ventilandi sunt divino judicio, quando aream suam ventilabro disceptationis Salvator noster excutiens, paleas sequestrat a frugibus. Sequitur, et in nomine tuo spernemus insurgentes in nos. Tunc contemnuntur insurgentes, id est spiritus immundi, quando laedere non valebunt. Modo enim illi despiciunt quos postea justi spernendos esse judicabunt. Illud enim quod manus Domini gentes dispersit, quod Hebraeos in sedibus eorum plantavit, quod eis donavit inimicos sine aliquo labore superare,
Abbreviated transcription (Latin):
it tͥ in illis. S dextera tua & brachiũ
tuum & illuminatio uultꝰ tui. cõmu¬
nit̾ reddendum est. saluauit eos. Dex¬
tera enim significat ꝓsꝑam partem.
brachium fortitudinem. illuminatio
consiliũ. que dñs preliantib confert.
quando uictoriam donare dignatur.
S ne diceretur patres urͣi suo merito
placuert̃. id̾o tanta sunt a dño conse¬
cuti. intulit ñ meritis datum. s quia
ita do sit placitum. cuiꝰ ẽ gratuitum
om̃e qd̾̃ p̃stat. Complacuit etiam in
illis. quando de toto mundo sola gens
electa est. de qua saluator dñs adueni
issent filii chore hoc ẽ ppłs beatoꝵ. tu
es ipse rex mĩs id ẽ dñs & saluator cui
nomen regis manifestum est conueni¬
re. addidit & d̃s m̃s. ne dubitares dñm
iãm xpͣm. qui & patͥ nr̃o iacob salutẽ
ꝓpiciꝰ transinisit. quando eum fecit
cum angło głosa concertatione luctari.
Plandauit enim illi salutem. qͣndo
audiuit ꝑ angłm. lam non uocaberis
iacob. s isrł. Nam qd̾libet illud ñrȩ

Expanded text:
 in illis. Sed dextera tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui, communiter reddendum est, salvavit eos. Dextera enim significat prosperam partem, brachium fortitudinem, illuminatio consilium, quae Dominus praeliantibus confert, quando victoriam donare dignatur. Sed ne diceretur: Patres vestri suo merito placuerunt, ideo sunt tanta a Domino consecuti; intulit non meritis datum, sed quia ita Deo sit placitum, cujus est gratuitum omne quod praestat. Complacuit etiam in illis, quando de toto mundo sola gens electa est, de qua Salvator Dominus adveissent filii Core, hoc est populus beatorum: Tu es ipse Rex meus, id est Dominus et Salvator, cui nomen regis manifestum est convenire; Addidit, et Deus meus; ne dubitares Domistum qui et patri nostro Jacob salutem propitius transmisit, quando eum fecit cum angelo gloriosa concertatione luctari. Mandavit enim illi salutem, quando audivit per angelum: Jam non diceris Jacob, sed Israel . Nam quodlibet illud nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
racta sunt psalmi huiꝰ sacro scã
mẏsteria. ubi sic missarum ordo
completꝰ ẽ. ut cum conscriptũ putes tem¬
porib xp̃ianis. Hic enĩ & hymnorum
ordo decursꝰ ẽ. Hic ad cõmunionẽ deuotꝰ
ppłs iubetur accedẽ. hic inuitant᷑ uenire
qui pͥma fidĩ rudim̃ta suscipiunt. ut
nichil tantȩ rei deeẽ. sentias: cũ tamen
nulloꝵ hoꝵ tunc ꝓuenisse cognoscas.
Hic etiã genꝰ humanũ & iustoꝵ bonis
inuitat᷑. & maloꝵ ultione terret᷑. Hoc
est qd̃ titulꝰ ille pͣcinuit. quando dauid
ante abimelech uultũ mutauit. ut &.
nos nr̃am uoluntatem utilit̾ cõmutan¬
tes. ad tutissimam dñi eccłiam catholicã
confugere debeamꝰ. Est etiam calculꝰ
iste qua dñs etate ꝑpessꝰ ẽ. in qua & nos
lectione patrum resurgere credimus.
De qua pat̾ augustinꝰ in enchiridion
libro suo multiplicit᷑ ut solet diligen¬
terq tractauit. ut nulli sit dubium
psalmũ tantis uirtutib consecratum.
memoriȩ nr̃e sacculis uelud thesaurũ

Expanded text:
racta sunt psalmi hujus sacrosancta mysteria, ubi sic missarum ordo completus est, ut eum conscriptum putes temporibus Christianis. Hic enim et hymnorum ordo decursus est; hic ad communionem devotus populus jubetur accedere; hic invitantur venire qui prima fidei rudimenta suscipiunt, ut nihil tantae rei deesse sentias, cum tamen nullum horum tunc provenisse cognoscas. Hic etiam genus humanum, et justorum bonis invitatur, et malorum ultione terretur. Hoc est quod titulus ille praecinuit, quando David ante Abimelech vultum mutavit; ut et nostram voluptatem utiliter commutantes, ad tutissimam Domini Ecclesiam catholicam confugere debeamus. Est etiam calculus iste, qua Dominus aetate passus est, in qua et nos lectione Patrum resurgere credimur. De qua pater Augustinus in Enchiridion libro suo multipliciter, ut solet, diligenterque tractavit; ut nulli sit dubium psalmum tantis virtutibus consecratum, memoriae nostrae sacculis velut thesaurum
Abbreviated transcription (Latin):
expositionib om̃ino iam nota suit:
memoria pociꝰ de his quam nr̃ sermo
requiratur. In titulis aut̃ iuste finis
frequent̾ repetit᷑. ut semꝑ ad om̃poten¬
tem xp̃m audicntis animꝰ erigat᷑. Sed
finis iste sicut dictum ẽ. uarũs signisi¬
cationib sensum nr̃m transmitut ad
dũm. nunc tribulantiũ confessione. nc̃
exultatione letantium. nc̃ docentis affec

Expanded text:
expositionibus omnino jam nota sint, memoria potius de his quam sermo noster requiratur. In titulis autem juste finis frequenter repetitur, ut semper ad omnipotentem Christum audientis animus erigatur. Sed finis iste, sicut dictum est, variis significationibus sensum nostrum transmittit ad Dominum: nunc tribulantium confessione, nunc exsultatione laetantium, nunc docentis affec
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi & quorũdã qui subsecunt᷑ neqͥꝙͣ.
potuimꝰ calculoꝵ singularẽ repperire ra-¬
tionẽ. scilicet qualis creatura ugesimo sex¬
to aut uigesimo septimo aut iugesimo
octauo numero legatur aptata. S studio¬
sis relinquimꝰ. ut scd̾m exempla quȩ dic̃¬
ta st̃ quando ñ inueniunt rationem iN
numero singłari. tc̃ aliqͥs similitudines
in partito calculo siue bis siue tercio debe¬
ant indagare. Uerbi gr̃a. Uiginti sex :¬
parciantur in uicenario & senario nume¬
ro: & it̾um uginti septẽ int᷑ nouẽ. tunc
faciliꝰ calculis diuisis fortasse competes
racio poterit inueniri. Quid enĩ int̾ ẽ
si binas aut ternas metretas capiant ins
psalmoꝵ. Si uͦ nec ibi aliquid conuem¬
ent̾ agnouerit. crede conuenit celi t̾req
creatorem oꝑationes & dicta sua ꝑ diu̾soꝵ
calculoꝵ distribuisse sine ambiguitate

Expanded text:
psalmi, et quorumdam qui subsequuntur, nequaquam psalmi, et quorumdam qui subsequuntur, nequaquam potuimus calculorum singularem reperire rationem; scilicet qualis creatura vigesimo sexto, aut vigesimo septimo, aut vigesimo octavo numero legatur aptata. Sed studiosis relinquimus, ut secundum exempla quae dicta sunt, quando non inveniunt rationem in numero singulari, tunc aliquas similitudines in partito calculo, sive bis, sive tertio debeant indagare. Verbi gratia, ut viginti sex partiantur in vigesimum et senarium numerum, et Iterum viginti septem in ter novem. Tunc facilius calculis divisis, fortasse competens ratio poterit inveniri. Quid enim interest si binas aut ternas metretas capiant vasa psalmorum? Si vero nec ibi aliquid convenienter agnoveris, credere 91 convenit coeli terraeque Creatorem, operationes et dicta sua per diversorum cal
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ suꝑiore uersu crediderat uidere se
bona dñi. nc̃ dicit quemadmo dũ uid̾e
possit. Hoc autẽ uerbũ uirilit̾. ñ solũ
iuris s & feminas credamꝰ. ẽẽ. mandatũ.
Nam & uiri cum mollescunt. animo
femineo sunt. & mulieres uiriles effici¬
untur. cum in bono ꝓposito mentis robo¬
re ꝑscuerant. Sequitur. Et confortet᷑
cor tuũ. Ne quasi lassꝰ mmpnurmures.
& tedio fatigante desperes. s confidenti
animo atq securo dicit expecta dñm. qui
nescit subducere quę ꝓnuttit. Sustine
uͦ & expcta. ꝑfecto dicitur xp̃iano: ac si
ammoneret. Sustine qd̾ pateris. & qd̾
credis expecta. Conclusio.
Nt̃ multiplices & seuientes angustias qͥd
specialit̃ desid̾emꝰ. reuerentissimꝰ ꝓpħa
patefecit. ut in habitare. xp̃i ęccłiam modis
om̃ib appetamꝰ. Noc patulis auribus
audientes. assidua supplicatione dep̾̃cem᷑.
quia nec breuiꝰ quicꝗͣ. potuit dici. nec
latiꝰ impetrari. In numero aut̃ p̾sentis

Expanded text:
m superiori versu crediderat videre se bona Domini, nunc dicit quemadmodum videre possit. Hoc autem verbum, viriliter, non solum viris, sed et feminis credamus esse mandatum. Nam et viri cum mollescunt, animo femineo sunt; et mulieres viriles efficiuntur, cum in bono proposito mentis robore perseverant. Sequitur, et confortetur cor tuum, ne quasi lassus immurmures, et taedio fatigante desperes. Sed confidenti animo atque securo dicit: Exspecta Dominum, qui nescit subducere quae promittit. Sustine vero et exspecta, perfecto dicitur Christiano: ac si admoneret, sustine quod pateris, et quod credis exspecta. Conclusio psalmi. Inter multiplices et saevientes angustias, quid specialiter desideremus reverendissimus propheta patefecit, ut inhabitare Christi Ecclesiam modis omnibus appetamus. Hoc patulis auribus audientes, assidua supplicatione deprecemur; quia nec brevius quidquam potuit dici, nec latius impetrari. In numero autem praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalib constat. ẽẽ. liberatũ. Caput
meũ. bene mentis ocłm uidem᷑ accipere.
qui reuera caput nr̃m xp̃c ẽ. qͦ uegetante
possumꝰ contineri. Nã plerumq illud
dicimꝰ caput. qd̾ cminere monstratur.
Su ꝑ inimicos. uiciosos significat appetitꝰ.
supͣ qͦs mens nr̃a decent̾ erigitur. quando
diuino beneficio pura seruat᷑. Circui¬
bo & immolabo in tab̾naculo eiꝰ hostiã
iubilationis. cautabo & psalmũ dicã dño.¬
Decursis beneficiis quȩ & de futuro &
in p̾senti se cognouerat accepisse. nẽ gau¬
dium suũ mirabili narratione describit
Circuibo dicit. hoc ẽ animo ꝑscrutabor
qua potentia cęlos fecerit. stellas funda¬
uerit. maria det̾minauerit. t̾rã stabili¬
uerit. totũq mundũ naria uirtutum
laude compleuerit. Et cũ hec om̃ia aĩo

Expanded text:
spiritualibus constat esse liberatum. Caput spiritualibus constat esse liberatum. Caput meum, bene mentis oculum videmur accipere, qui revera caput nostrum est, quo vegetante possumus contueri. Nam plerumque illud dicimus caput, quod eminere monstratur. Super inimicos, vitiosos significat appetitus, supra quos mens nostra decenter erigitur, quando divino beneficio pura servatur. Verbo et immolabo in tabernaculo ejus hostiam jubitationis; cantabo et psalmum dicam DominDecursis beneficiis quae et de futuro et in praesenti se cognoverat accepisse, nunc gaudium suum mirabili narratione describit. Circumibo dicit, hoc est animo perscrutabor qua potentia coelos fecerit, stellas fundaverit, maria determinaverit, terram stabiliverit, totumque mundum varia virtutum laude compleverit. Et cum haec omni
Abbreviated transcription (Latin):
tius ꝑscrutemur: Ait itaq Qm̃ abscon¬
dit me in tab̾naculo suo in die maloꝵ.
significans illud tempꝰ. quando saule ꝑse¬
quente multis locis ꝑsqualentes speluncas
& montiũ secreta latitabat. Qd̾̃ illi reuera
tab̾naculũ fuit. quia mens ipsiꝰ nusquã
a religionis pietate discessit. Sequit᷑. Pro¬
texit me in abscondito tab̾naculi sui. Suꝑiꝰ
dixit abscondit. nc̃ dicit ꝓtexit. Abscondi
ẽ. querentiũ ocłis ñ p̃beri. Protegi autem.
ab om̃i metu ꝑiculoq lib̾ari. In abscondi¬
to tab̾naculi sui dixit. id ẽ in diuinitatis
secreto. d qd̾ semꝑ deuoti animꝰ festina¬
bat. dum ibi sibi. ẽẽ. uidebat᷑. ubi en inten¬
tio ꝑdurabat. Quod aut̃ dicit in petra
exaltauit me. ad incarnationẽ dñi ꝑti
lapis adinans popłos angularis. N c̃
meos. Postq̃. dixit p̾mia que de dñi erant
incarnatione uentura. nc̃ dicit p̃sentia.
cũ eũ ab inimicis suis siue carnalib siue

Expanded text:
tius perscrutemur. Ait enim: Quoniam abscontius perscrutemur. Ait enim: Quoniam abscondit me in tabernaculo suo in die malorum, significans illud tempus quando Saule persequente multis locis per squalentes speluncas et montium secreta latitabat. Quod illi revera tabernaculum fuit, quia mens ipsius nunquam a religionis pietate discessit. Sequitur, protexit me in abscondito tabernaculi sui. Superius dixit, abscondit; nunc dicit, protexit. Abscondi est quaerentium oculis non praeberi; protegi autem, ab omni metu periculoque liberari. In abscondito tabernaculi sui, dicit, id est in Divinitatis secreto, ad quod semper devotus animus festinabat, dum ibi sibi esse videbatur, ubi ejus intentio perdurabat. Quod autem dicit: In petra exaltavit me, ad incarnationem Domini pelapis adunans populos angularis. Vers.meos. Postquam dixit praemia quae de Domini erant incarnatione ventura, nunc dicit praesentia, cum eum ab inimicis suis, sive carnalibus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
irꝑis petunt. cũ diuicias dep̃cantur.
cum inimicoꝵ deiectiones expostulant.
petendo fatigant᷑. & int̾dum peritura
dñi om̃ib dieb uite mee. ut uideã uo¬
luntatem dñi. & ꝓtegar a templo sc̃õ eiꝰ.
Ic est una suppicatio. quam suꝑiꝰ expe¬
alut. Et uide quia nulla castra nullũ
plium metuere debuit. qui tali se muni¬
cone uallauit. Quȩ sunt cuutates simi¬
ls qui st̃ exercitꝰ fõrtiores. quam habita¬
t in domo dñi. ubi nichil humanum.
nchil diabolicum certum ẽ ꝑtimesci.
Et hoc ñ paruo tempore. s om̃ib dieb
uite meȩ. Quando rogo metuat cui om̃is
uta secura est. Uidet etiam uoluntatẽ
dñ. qͥ p̃cepta eiꝰ intelligit. qui puritati
ipsiꝰ tota se mente subdiderit. Propħa
aum postulat ꝓtegi se a xp̃i corꝑis tẽplo.
unde & firmam̃tũ fidĩ & inuictũ robur
defensionis accipitur. Ad illud enim
ꝑuenerat animi uirtute. qd̾ adhuc non

Expanded text:
corporis petunt, cum divitias precantur, corporis petunt, cum divitias precantur, cum inimicorum dejectiones expostulant, petendo fatigantur, et interdum peritura Domini omnibus diebus vitae meae: ut videam voluntatem Domini, et protegar a templo sancto ejus. Haec est una supplicatio, quam superius expetebat. Et vide quia nulla castra, nullum praelium metuere debuit, quitali se munitione vallavit. Quae sunt enim civitates similes, qui sunt exercitus fortiores, quam habitare in domo Domini, ubi nihil humanum, nihil diabolicum certum est pertimesci? Et hoc non parvo tempore, sed omnibus diebus vitae suae. Quando, rogo, metuat, cui omnis vita secura est? Videt etiam voluntatem Domini, qui praecepta ejus intelligit, qui puritati ipsius tota se mente subdiderit. Propheta enim postulat protegi a corporis Christi templo, unde et firmamentum fidei, et invictum robur defensionis accipitur. Ad illud enim pervenerat animi virtute, quod adhuc non
Abbreviated transcription (Latin):
castra consistere. &. in prelia ñ coire. d
nẽ ipsum seuũ certam̃ adicit. ut nichl
eoꝵ metuere uideret᷑. que terribilia pl¬
tat humanitas. Si exurgat. idẽ si sils
in me concertatio quasi feruens ꝓcella ꝓsi¬
unt. in eo potiꝰ sꝑabo uictoriam. In p̾liis
nĩ concitatis. gła uincentis semꝑ apparet
Uam uirtꝰ ꝓbat᷑ latere. quȩ ñ fuerit ex¬
plorata certamine. sicut suꝑiꝰ dixit. In
ribulationib dilatasti mͥ. Et respicien¬
dum qd̾ & iste uersꝰ sic habet in capite.
sicut & ille pͥor. Quȩ figura dr̃ anapho¬
n. quociens unum uerbũ ꝑ comatum
pͥncipia repetit᷑. qd̃ & in capite psalmi
S uideamꝰ.si unã & ñ magis om̃ia. Cal¬
culo quidẽ singłaris ẽ. s rerũ utilitate
numerosa. angusta p̾catio. latum p̃miñ.
Breuit̃ querit᷑. s grandit̾ impetrat᷑. Bo¬
noꝵ gͦ mos est domũ dñi solam expetere.
in qua bona om̃ia continent᷑. Mali aut̃
terrena uoluntate discissi. dũ sanitatem

Expanded text:
n coire. Sed nunc ipsum saevum certamen adjicit, ut nihil eorum metuere videretur quae terribilia putat humanitas. Si exsurgat, id est si subita in me concertatio, quasi fervens procella prosiliat, in eo potius sperabo victoriam. In praeliis enim concitatis gloria vincentis semper apparet. Nam virtus probatur latere, quae non fuerit explorata certamine, sicut superius dixit: In tribulationibus dilatasti mihi . Et respiciendum quod et iste versus sic habet in capite, 89 sicut ille prior. Quae figura dicitur anaphora, quoties unum verbum per commatum principia repetitur; quod et in capite psalmi Sed videamus si unam, et non magis omnia. Calculo quidem singularis est, sed rerum utilitate numerosa; angusta precatio, latum praemium; breviter quaeritur, sed granditer impetratur. Bonorum ergo mos est domum Domini solam expetere, in qua Bona omnia continentur. Mali autem terrena voluntate discissi, dum sanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
legitur dictum. Mortui sunt qͥ quere¬
bant animã pueri. Uel moysi de pharaone
ꝓnuntiatũ ẽ. quia mortui st̃ qͥ querebant
tis modis dñm dep̾catꝰ ẽ ne ꝑsequentib
traderetur. ad confidentie sue redit auxi¬
lium. sibiq ipsẽ ꝓmuttit qd̾ bona uideat
in terra uiuentiũ. idẽ in futura uita. ubi
bona sunt sempit̾na. Et ꝓprie dictum est
terrã illam. eẽ. uiuentiũ. qm̃ ista morien¬
num ẽ. Qui statꝰ apud oratores dicit᷑ collec̃¬
tuus. quando ex scripto colligit᷑ id qd̾ scrip¬
fuisset. Ita & hic futura p̃mia ex antecedentib
beneficiis sibi credit. ẽẽ. uentura. Terram
aut̃ uiuentiũ ꝓp̾e scriptura commemorat
diuina. Additum ẽ expecta dñm. sciliscet
qui ꝓmittendo ñ fallit. qͥ p̾stando noN
imputat. sicut iacob apłs dicit. Quidat
om̃ib affluent̃. & ñ imꝑperat. Uirilit̾¬

Expanded text:
legitur dictum: Mortui sunt qui quaerelegitur dictum: Mortui sunt qui quaerebant animam pueri ; vel Moysi de Pharaone pronuntiatum est: Quia mortui sunt qui quaerebant tis modis Dominum deprecatus est ne persequentibus traderetur, ad confidentiae suae redit auxilium, sibique ipsi promittit quod bona videat in terra viventium, id est in futura vita, ubi bona sunt sempiterna. Et proprie dictum est terram illam esse viventium, quoniam ista morientum est. Qui status apud oratores dicitur collectivus, quando ex scripto colligitur id quod scripfuisset. Ita et hic futura praemia ex antecedentibus beneficiis sibi credit esse ventura. Terram autem viventium, proprie Scriptura commemorat divina. Additum est: Exspecta Dominum, scilicet qui promittendo non fallit, qui praestando non imputat, sicut Jacobus apostolus ait: Qui dat omnibus affluenter, et non improperat . Ver
Abbreviated transcription (Latin):
insurrexerunt in mȩ testes iniqui. &m̃ti¬
t ẽ iniquitas sibi. Ecd̾m hẏstoriam po¬
tst intelligi de saule. qui eũ acerrimo
ello ꝑsequebatur. S qm̃ rex erat. nec
poterat solꝰ agere quod iubebat. apte
numerꝰ pluralis hic positꝰ ẽ. Simili mͦ
cum doec idumcus cũ ꝓdidisse legatur.
plurali numero posuit testes iniqui. Fieri
enim potuit. ut quando eum regi accusa¬
uit. ꝑ testes alios dicta sua plure uoluisset.
tantum ñ facile poterat accusarr Testes
gͦ iniqui fuerunt docch idumeus & eiꝰ suni
fuisse susceptũ. & gladiũ illi sumptꝰq datos
qd̾ rex sacerdotis atq filioꝵ eiꝰ morte rese¬
cauit. Mentiti sunt enĩ dicentes contra
regem saulem dauid consilia fuisse data.
dm̃q ꝓeo fuisse dep̃catum. Qd latiꝰ regũ
textꝰ eloquitur. Pulcherrime autẽ sibi
dixit. quia m̃daciĩ sui penas recepit. qui
falsum testimoniũ ꝓferre contendit. siue
ut alii dicunt. idioma ẽ scripture diuinȩ.
ut ꝓsingłari pluralis numerꝰ apponatur.¬

Expanded text:
insurrexerunt in me testes iniqui, et mentita est iniquitas sibi. Secundum historiam potest intelligi de Saule, qui eum acerrimo odio persequebatur. Sed quoniam rex erat, nec poterat solus agere quod jubebat, apte numerus pluralis hic positus est. Simili modo cum Doech Idumaeus eum prodidisse legatur, plurali numero posuit, testes iniqui. Fieri enim potuit ut quando eum regi accusavit, per testes alios dicta sua probare voluisset. tantum non poterat facile accusari. Testes ergo iniqui fuerunt Doech Idumaeus, ejusque sfuisse susceptum, et gladium illi sumptusque datos; quod rex sacerdotis atque filiorum ejus morte reseravit. Mentiti sunt enim dicentes contra regem Saulem David consilia fuisse data, Deumque pro eo fuisse deprecatum; quod latius Regum textus eloquitur . Pulcherrime autem dixit sibi, quia mendacii sui poenas recipit qui falsum testimonium proferre contendit. Sive, ut alii dicunt, idioma est Scripturae divinae, ut pro singulari pluralis numerus inveniatur
Abbreviated transcription (Latin):
uanslati sunt. quãuis istud de eiꝰ genitorib
possit intelligi. quia domũ patris sui ma¬
trisq tunc dereliquid. quando a popłis
hebreis ad regni culm̃ euectꝰ ẽ. Sequit᷑.
Dñs aut̃ assumpsit me. In loco scilicet
ueri parentis. Pat̃ ẽ: quia condidit. quia
regit. mat̾ ẽ quia fouet. quia infirmos
&e paruulos lactat. Assumpsit uͦ dixit.
hoc ẽ de pͥuata condicione in regno posuit
Legem sibi statui illam pocrꝰ dñi dep̃cat᷑
saluatoris. qua debitores noscit᷑ lib̾asse ꝑ
gãm. Noysi enĩ lex illo tempore iã dicta
irat. dñi aut̃ sꝑabatur. eẽ. uentura. quã
sibi postulat debere constitui. In uia tua
in xp̃o tuo. qͥ est uia. ueritas. & uita. Illo
eium ueniente. iuste p̃sumebat. qui eã
& docere poterat: & implere posse pr̃abat.
Semitã uͦ. im diximꝰ ad scripturarum
intelligentiam ꝑtinere. Precat᷑ gͦ ꝓpħa
ut ueteris testam̃ti recte libros intelligat.

Expanded text:
translati sunt. Quamvis istud de ejus genitoribus translati sunt. Quamvis istud de ejus genitoribus possit intelligi: quia domum patris sui matrisque tunc dereliquit, quando a populis Hebraeis ad regni culmen evectus est. Sequitur, Dominus autem assumpsit me, in loco scilicet veri parentis. Pater est quia condidit, quia regit; mater quia fovet, quia infirmos et parvulos lactat. Assumpsit vero dixit, hoc est, de privata conditione in regno posuit.Legem sibi statui illam potius Domini deprecatur Salvatoris, qua debitores noscitur liberasse per gratiam. Moysi enim lex illo tempore jam data erat; Domini autem sperabatur esse ventura, quam sibi postulat debere constitui. In viaveritas, et vita . Illo enim veniente juste praesumebat, quia eam et docere poterat, et impleri posse praestabat. Semitam vero jam diximus ad Scripturarum intelligentiam pertinere. Precatur ergo propheta ut Veteris Testamenti recte libros intelligat,
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ irã poni iudicii tempꝰ. cũ discernet
malos abonis. Illis enim irasci creditur
qͥ infelici segregatione dampnandi sire
Rogat gͦ nẽ tunc ab ipso declinet dñs
quando sc̃ĩs uultũ suę maiestatis indis¬
get. Homo carnalis dm̃ timet. ne pe¬
catis ingrauantib aut substantiã ꝑdit
aut filios amittat. aut copia auri arrtu¬
tiq minuat᷑. Sc̃s autẽ iuir hoc tantum
metuit. ne a uultu dñi reddat᷑ alienus
Adiitor m̃s esto dñe ne derelinquas me.
neq despicias me ds̃ salutaris ms. Ubi
sunt qui humanis meritis dicunt ali¬
a dño. Scit enĩ quia si ille reliquerit.
nulla se potestas regere p̃ualebit. Ne
semel ei petisse sufficit. nisi hoc ipsum
sub repetitione geminaret. Despici eñ
semꝑ addicti ẽ. nec securꝰ reddi potit̃.
pͥmum hominẽ dicit. matrẽ uxorem eiꝰ
euam. unde generatio humana descendit.
Isti gͦ reliquerunt condicione mortali. nec
enutrire ualuerunt. quando de hac luce

Expanded text:
ximus iram poni judicii tempus, cum discernet ximus iram poni judicii tempus, cum discernet malos a bonis. Illis enim irasci creditur, qui infelici segregatione damnandi sunt. Rogat ergo ne tunc ab ipso dectinet Dominus, quando sanctis vultum suae majestatis indulserit. Homo carnalis Deum timet, ne peccatis ingravantibus aut substantiam perdat, aut filios amittat, 90 aut copia auri argentique minuatur: sanctus autem vir hoc tantum metuit, ne a vultu Domini reddatur alienusAdjutor meus esto, ne derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus. Ubi sunt qui humanis meritis dicunt alia Domino. Scit enim quia si ille reliquerit, nulla se potestas regere praevalebit. Nec semel ei petiisse sufficit, nisi hoc ipsum sub repetitione geminaret. Despici enim semper addicti est, nec securus reddi potest, primum hominem dicit, matrem uxorem ejus Evam, unde generatio humana descendit. Isti ergo reliquerunt conditione mortali, nec enutrire valuerunt, quando de hac luce
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dixit cor meũ quesiui uultũ tuum.
uultũ tuũ dñe requiram. Cor desid̾iũ
tacitum ꝓdit. qd plꝰ audit diuinitas
quã popłoꝵ tonantissimas uoces. sic̃
moysi dr̃. Quid clamas ad me. cũ locutꝰ
aliquid ñ legatur. Fidelis itaq uir cor
suum dixit ad dñm loqui. qm̃ hoc uide¬
batur qd̾ cogitabat offerre. Uultum aut̃
dñi querit. qͥ se scã conuersatione tractar¬
rit. De qͥb dictum ẽ. Beati mundiꝰ cor&e
qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Geminat qͦ qo
dictum ẽ. uultũ tuũ dñe requirã. Uni
quidẽ res. s frequentata p̾catio. Sciebat n
quã p̃ciosum erat. qd̾ ardenti studio tocis
pe uersu ꝓfessꝰ ẽ uultũ dñi sẽ desidanter
exquirere. Et qm̃ ñ ẽ in potestate homi¬
nis suũ optinere desid̾ium. p̃cat᷑ ne au̾ta
faciem suam dñs. quam ille magnope
postulabat. Ipsis enĩ muneris est. se pr¬
stare fidelissimis contuendũ. Sequitur
Heq declines in ira a seruo tuo. Sepe di¬

Expanded text:
tum tuum; vultum tuum, Domine, requiram. Cor desiderium tacitum prodit, quod plus audit Divinitas quam populorum tonantissimas voces; sicut Moysi dicitur: Quid clamas ad me ? cum locutus aliquid non legatur. Fidelis itaque vir cor suum dixit ad Dominum loqui, quoniam hoc videbatur quod cogitabat offerre. Vultum autem Domini quaerit, qui se sancta conversatione tractaverit; de quibus dictum est: Beatimundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Geminat quoque quod dictum est, vultum tuum, Domine, requiram. Una quidem res, sed frequentata precatio; sciebat enim quam pretiosum est, quod ardenti studio toties pe versu professus est vultum Domini se desideranter exquirere; et quoniam non est in potestate hominis suum obtinere desiderium, precatur ne avertat faciem suam Dominus, quam ille magnopere postulabat. Ipsius enim muneris est, se praestare fidelissimis contuendum. Sequitur: Neque declines in ira a servo tuo. Saepe di
Abbreviated transcription (Latin):
numerabiles ñ sunt: & apud illũ ñ ꝯstar
ẽẽ. sub numeroꝰ. Nam & si nobis ꝓbant᷑
occulta. diuine sunt tam̃ nota potentiȩ.
R.estat ut illud qd̾ dictũ ẽ. definitione
maioꝵ credẽ debeamꝰ. innumeris posi¬
tis. atq definitis u̾tutes om̃iũ conuenir
psalmoꝵ¬

Expanded text:
s non est, apud illum non constat esse sub numero. Nam etsi nobis probantur occulta, divinae sunt tamen nota potentiae. Restat ut illud quod dictum est definitione majorum credere debeamus, in numeris positis atque definitis virtutes omnium convenire psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
carnes cupiunt crudelit̾ deuorare. Et
icłõ inimicoꝵ tanta feritas ꝓdit᷑. ut lib̾atio¬
nis gra duplicet᷑. Adiecit. Qui tribulant
me mimici mei. ipsi infirmati st̃ & cceidert
Uersꝰ iste pendet de suꝑiori sententia. Pri¬
batio est enĩ. qͦmͦ nullum timere debuissit
Nam si ꝑsecutores qui formidari poterant
subruerunt. qͥs rogo timor erit. quando
pociꝰ illi cadunt. qui inpugnare uidelus
Consequent̃ aut̃ uerba sunt posita. Pri
fuit infirmare. pꝰ cadere. Et intuere q̃m
hic fidelium beneficia breuit̾ exponuit᷑.
ut ñ illi qui passionib p̾munt᷑. s illi ma¬
gis corruant. qͥ innocentũ sanguinem
deuorare festinant. Si consistant al¬
uersii me castra. ñ tunebit cor incũ. Sli¬
tari ꝓbatione completa. ꝓpħa letꝰ exultat.
decoram emphasim. id ẽ exaggerationem
faciens. ut si aduersꝰ ipsum solum castroꝵ
coeat multitudo. stabilitas m̃tis eiꝰ ñ dede¬
at commoueri. dum soleant homines

Expanded text:
carnes cupiunt crudeliter devorare. Et carnes cupiunt crudeliter devorare. Et ideo inimicorum tanta feritas proditur, ut liberationis gratia duplicetur. Adjecit: Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt et ceciderunt. Versus iste pendet de superiore sententia; probatio est enim quomodo nullum timere debuisset. Nam si persecutores qui formidari poterant, subruerunt, quis, rogo, timor erit, quando potius illi cadunt, qui impugnare videbantur? Consequenter autem verba sunt posita; prius fuit infirmari, post cadere. Et intuere quoniam hic fidelium beneficia breviter exponuntur, ut non illi qui passionibus premuntur, sed illi magis corruant qui innocentium sanguinem devorare festinant. Vers. 4. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum. Salutari probatione completa, propheta laetus exsultat, decoram emphasim, id est exaggerationem faciens, ut si adversus ipsum solum castrorum coeat multitudo, stabilitas mentis ejus non debeat commoveri, dum soleant homines
Abbreviated transcription (Latin):
re tenebras suas. quando contͣ eas ponit᷑
illuminatio suꝑna. Sequit᷑. & salꝰ mea.
In quo uerbo cuncta concludit. & ualitudi¬
nem corꝑis. & anime sospitatem. Utraq
enĩ indigua st̃ salutis. quando sustinent
uidelicet grauissimas passiones. Quem
timebo id ẽ nullũ hominũ formidabo.
Tumor enĩ fecerat dñi. ne quemꝙͣ. alium
timere potuisset. Sequit᷑. Dñs defensor
uite mee. ã quo trepidabo. Multi per
actꝰ iniqͦs accepta dñi munera ꝑdidert̃.
Quoꝵ aut̃ defensor fuit drĩs. nullatemꝰ
aliquid amiserunt. A quo trepidabo. s¬
Interrogatiue ꝓnuntiandũ ẽ. id ẽ a nullo
sicut & suꝑiꝰ posuit. quem timebo  Ti¬
les quippe interrogationes ꝓ ab negationis
accipiendas. eẽ. ñ dubiuim ẽ. Addidit.
Dum appropiant suꝑ me nocentes. ut
edant carnes meas. Iruculentiũ inimicoꝵ
hic uota panduntur. qͥ ñ solum extinguer
s etiã aiuditate furoris. ipsas qͦ humanas

Expanded text:
re tenebras suas, quando contra eam ponitur re tenebras suas, quando contra eam ponitur illuminatio superna. Sequitur, et salus mea. In quo verbo cuncta concludit, et valetudinem corporis, et animae sospitatem. Utraque enim sunt indicia salutis, quando sustinent videlicet gravissimas passiones. Quem timebo? id est nullum hominum formidabo. Timor enim fecerat Domini, ne quemquam alium timere potuisset. Sequitur: Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo? Multi per actus iniquos accepta Dei munera perdiderunt. Quorum autem defensor fuit Dominus, nullatenus aliquid amiserunt. A quo trepidabo? Interrogative pronuntiandum est, id est a nullo, sicut et superius posuit, quem timebo? Tales quippe interrogationes pro abnegationibus accipiendas esse non dubium est. Addidit: Dum appropiant super me nocentes, ut edant carnes meas. Truculentium inimicorum hic vota panduntur, qui non solum exstinguere, sed etiam aviditate furoris, ipsas quoque humanas
Abbreviated transcription (Latin):
me inimici mei. ipsi infirmati st̃ & ceci¬
detunt. Hos.iii. uersꝰ paulo sollicitiꝰ
audiamꝰ. Sunt enĩ magne argum̃tatio¬
nis formula comp̃hensi. quã greci epiche¬
rema. latini executiones uel ap̃robationes
uocare maluerunt. Hoc argum̃to utim᷑.
quocies rem de qua agit᷑ ꝑ exemplum
aliquid ꝓbare contendimꝰ. Causa autẽ
hic ꝓposita ẽ in uno semis uersiculo.
Dixit enĩ. Dñs illuminatio mea. &
salꝰ mea quẽ timebo. Dñs defensor ui¬
tȩ meȩ. a quo trepidabo.In alio semis
& uno uersicło subiunxit exemplũ. quia
minime trepidare debuisset. quando
illi magis cadunt. qͥ ꝑsequi ꝓbabantur.
Ait enim. Dum appropiant suꝑ me no¬
centes ut edant carnes meas. qͥ tribulant
me imici mei. ipsi infirmati sunt &
ceciderunt. Sic istiꝰ epicheramatis breuit᷑
forma ꝑfecta ẽ. Hunc ad exponenda u̾ba
redeamꝰ. Propħa gͥ dicit exultans se quẽꝙ̃.
hominũ ñ timere. qm̃ a dõ fuerat illu¬
minatꝰ. ostendens formidinẽ semꝑ habe¬

Expanded text:
infirmati sunt et ceciderunt. Hos tres versus paulo sollicitius audiamus, sunt enim magnae argumentationis formula comprehensi, quam Graeci epichirema, Latini exsecutiones vel approbationes vocare maluerunt. Hoc argumento utimur quoties rem de qua agitur per exemplum aliquod probare contendimus. Causa enim hic proposita est in uno et semi versiculo. Dixit enim: Dominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae meae, a quo trepidabo? In alio semis et uno versiculo subjunxit exemplum, quia minime trepidare debuisset, quando illi magis cadunt qui persequi probabantur. Ait enim: Dum appropiant super me nocentes, ut edant carnes meas. Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt et ceciforma perfecta est. Nunc ad exponenda verba redeamus. Propheta ergo dicit exsultans, se quemquam hominum non timere, quoniam a Deo fuerat illuminatus, ostendens formidinem semper habe
Abbreviated transcription (Latin):
naculo eiꝰ hostiam iubilationis. id est in
eccłia eiꝰ offerre sacrificiũ laudis. Iubila¬
tionẽ quippe dicimꝰ. ex eo qd̃ nos uiuat
laudare. quando delectantes cum suma
iocunditate grãs referre contendimus.
Diximꝰ suꝑiꝰ. aliud ẽ cantare. aliud
psalmũ dicere. Qantare ẽ. sola uoce lau¬
des canere. Pfalmum dicere. bonis oꝑib
mum dicere: ipsa hostia ẽ iubilationis.

Expanded text:
nis, id est in Ecclesia ejus offerre sacrificium laudis. Jubilationem quippe dicimus ex eo quod nos juvat laudare: quando delectantes cum summa jucunditate gratias referre contendimus. Diximus superius aliud esse cantare, aliud psalmum dicere. Cantare est sola voce laudes canere; psalmum dicere, bonis operibmum dicere, ipsa est hostia jubilationis.
Abbreviated transcription (Latin):
& miserere mei & exaudi me. Uenit ad
scdam positionem. in qua ꝑ gr̃aꝵ actionẽ
psalmodie munꝰ qd̾ ꝓmiserat exhiberet.
p̾sentia suꝑiorib iungens. Clamauit it
cum diceret. ut in habitem in domo
dixerit hostiã se iubilationis offerre. qr
diuersa sit munera consecutꝰ. nc̃ iterum
rogat. ut exaudiat᷑. nec desidĩo suo ad huc
satis facit. nisi hoc frequenti supplicatione
rogauerit. scilicet quia diuinaꝵ rerum
nulla sacietas ẽ. S: quando gustat᷑ dñs.¬

Expanded text:
 miserere mei et exaudi me. Venit ad secundam positionem, in qua per gratiarum actionem psalmodiae munus, quod promiserat, exhiberet, praesentia superioribus jungens. Clamavit enim, cum diceret: Ut inhabitem in domo dixerit, hostiam se jubilationis offerre, quia diversa sit munera consecutus, nunc iterum rogat ut exaudiatur. Nec desiderio suo adhuc satisfacit, nisi hoc frequenti supplicatione rogaverit, scilicet quia divinarum rerum nulla satietas est: sed quanto gustatur D
Abbreviated transcription (Latin):
ono. de quinq faria diuisione.
Decimo. de unita inscriptione ntuloꝵ¬
Undecimo qͥd sit diapsalma.
XII¬
uodecimo. utrũ in qͥnq uoluminib .
psalmoꝵ sit secanda contextio. an certe
unꝰ liber debeat nuncupari.
XIII

Expanded text:
. De quinquefaria divisione. X. De unica inscriptione titulorum. XI. Quid sit diapsalma. XII. Utrum in quinque voluminibus psalmorum sit secanda contextio, an certe unus liber debeat nuncupari. XIII
Abbreviated transcription (Latin):
regat. ne carnalia concupiscant. ne uias
p̃uas eligant. s ipsiꝰ regimine illuini¬
nati. nescrant collegium habere cũ pes¬
simis. Aadidit extolle eos. ut in intel¬
lectu scripturarũ & in oꝑe scõ laudabili
intentione ꝓficiant. quatinꝰ a terrenis
uiciis purgati. ad ęt̃na p̃mia ꝑducant᷑
euecti. Et hoc pecũt debere fieri usq
in scłm. scilicet ꝑ totũ hc̃ mundũ ubi
scła sunt. usq illud scłm et̾nũ. cui nullũ
aliud ꝓ sua ꝑhennitate succedet Concł.
Rogauit ꝓ nob̾. qui orat᷑ ab angłis.
udex om̃ium creaturarũ aduocatꝰ ẽ nr̃.¬
ut & a morte potiussemꝰ cripi. ipse ma¬
gis elegit occidi. Impleta est & in hoc p̃s
predicta regula dnice passionis. Orauit
ante tradicionẽ suam de crucifixione ꝓpͥa.
& de resurrectione locutꝰ est. Postremo
ꝓ fidelib exorauit. ut qr meruerunt crede̾.
ꝓpetua debeant benedictione gaudere:

Expanded text:
regat, ne carnalia concupiscant, ne vias regat, ne carnalia concupiscant, ne vias pravas eligant; sed ipsius regimine illuminati, nesciant collegium habere cum pessimis. Addidit, extolle eos, ut in intellectu Scripturarum, et in opere sancto, laudabili intentione proficiant; quatenus a terrenis vitiis purgati, ad aeterna praemia perducantur evecti. Et hoc petiit debere fieri usque in saeculum, scilicet per totum hunc mundum, ubi saecula sunt usque ad illud saeculum aeternum cui nullum aliud pro sua perennitate succedit. ConcluRogavit pro nobis, qui oratur ab angelis. Judex omnium creaturarum advocatus est nut a morte potuissemus eripi, ipse magis elegit occidi. Impleta est in hoc psalmo 93 praedicta regula Dominicae passionis. Oravit ante traditionem suam: de crucifixione propria, et de resurrectione locutus est; postremo o fidelibus exoravit, ut qui ei meruerunt credere, perpetua debeant benedictione gaudere.