comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niitas. uel contra. aire sulle pureᷤ
stipuletur. tu sub condicione ꝓratitas
lanti tu respondeas presenti die spõdeo.
condicione spopondisse. Nec enĩm nec̃de
est in respondendo eadem omnia repe¬
ti. que stipulatorex presserti Itempau¬
tibis est stipuło siabeo stipliłi. qui iuiia
tuo subiectus. uel si is a tescipłetr Sed
seruus quid̃ nonsolum domino suoob¬
ligari ponpotest. sed nec alii quidem
iili. filiiuero familias aliis obligari
possinst. Hutum neq stipulari neꝙ ꝓ
tratere posse palam est. quod ⁊ insur¬
do receptum est quia ⁊ is qui scipładur
oba promutentis. ⁊ is qui ꝓmittiti u̾¬

Expanded text:
promittas, vel contra: aut si ille pure stipuletur, tu sub condicione promittaslanti tu respondeas: ‘ praesenti die spondeo ’condicionem spopondisse: nec enim necesse est in respondendo eadem omnia repeti quae stipulator expresserit. Item inutilis est stipulatio, si ab eo stipuleris, qui iuri tuo subiectus est, vel si is a te stipuletur. sed servus quidem non solum domino suo obligari non potest, sed ne alii quidem ulli: filii vero familias aliis obligari possunt. Mutum neque stipulari neque promittere posse palam est. quod et in surdo receptum est: quia et is qui stipulatur verba promittentis, et is qui promittit ver
Abbreviated transcription (Latin):
No co qi promttit solent alii obliga¬
ri. qui fideuisores appellantur. quos ho¬
mines acciꝑe solent. dumcurant: ut
diligertuũ sibi caudum sit lriommiubrns
autem obligationibus assumiꝰ possuñti
.i. siue re sine uerbis. siue ltteris. siue ꝯ¬
sensu contracte fuerint ac̃ neᷤ illud quid̾̃
uiderest utrum eiuilis. ad natmalis sit
obligatio. qi addiciatur fideuissor ad̾o
quidem ut prosuo quoꝙ obligetu si¬
ue extraneus sit qui fidenissior e a
seruo accipiat. siue ip̃e dominus ĩ id
tum reliaquit fidenissor ⁊ precedere obͥ¬

Expanded text:
o eo qui promittit solent alii obligari, qui fideiussores appellantur, quos homines accipere solent dum curant ut diligentius sibi cautum sit. In omnibus autem obligationibus adsumi possunt, id est sive re sive verbis sive litteris sive consensu contractae fuerint. ac ne illud quidem interest, utrum civilis an naturalis sit obligatio cui adiciatur fideiussor, adeo quidem ut pro servo quoque obligetur, sive extraneus sit qui fideiussorem a servo accipiat, sive ipse dominus in id tum relinquit. Fideiussor et praecedere ob
Abbreviated transcription (Latin):
inde mulacontrahitur obli gatio. ac si
aditecregatiim responsum nonẽet:
ueluti si horrinesticum a destipulatu ᷤ
quis fuerit. d de pamphilo sercasquem
sicum nocarrcredid̾is Qood exdurpi cã
ꝓmissum est. ueluti siqui homieidum
elsacͥ legnin se facturũ promttat. ñ
ualet sum quis suibaliqua condicione sue¬
rit stipulatus licet añ conditionem deceł¬
serit. p̾ea existente conditione heres eui ᷤᷤ
anuiuel mensis ñ recde petit. Si fundim

Expanded text:
erinde nulla contrahitur obligatio ac si erinde nulla contrahitur obligatio ac si ad interrogatum responsum non esset, veluti si hominem Stichum a te stipulatus quis fuerit, tu de Pamphilo senseris, quem Stichum vocari credmissum est veluti si quis homicidium vel sacrilegium se facturum promittat, non valet. Cum quis sub aliqua condicione fuerit stipulatus, licet ante condicionem decesserit, postea existente condicione heres eius aganni vel mensis non recte petet. Si fundum
Abbreviated transcription (Latin):
retur pene stipło. etiam ei cuiꝰ nicħinter¬
est. Pͥenari .it. cum stipulatur quis uon
illud ĩspicitur ꝙ inter sit eiuis. sed que
sit quantitas inconditione stppulationiᷤᷤ
Õrgo siquis supulctur ticio dari. nicħ̾ ap¬
it. sed si adddid̾it penam nisidederis. iot
aureos darespondes. t nnc cõmittitur sti¬
pło. S ed ⁊ siquis scipuletur alii cuni
eius indereẽt placuit stipuletionem uale̾.
Nantisi is qui pupillitudelam administra
re &perat cessit administrationem ꝯtuto¬
risuo: et stipulatus est rempupilli sal¬
uam fore. qm̃ uiter est stipulatoris fĩ ꝙ
stipulatus est. cum obligatus futurus
eẽt pupillosimale res gessit. ten obliga¬
tio. Grgo siquis ꝓcurari suo daristipu¬
latts sit. stipłs uires habebit. et si
creditori suo qd̾ sua niter est ne
forte
distrahautur que pignori daca erãt
liasee stipło uerł a uice qui aliura i¬
hsip enam ip̃e ꝑmssera Item nemoͣ

Expanded text:
etur poenae stipulatio etiam ei cuius nihil interetur poenae stipulatio etiam ei cuius nihil interest: poenam enim cum stipulatur quis, non illud inspicitur, quid intersit eius, sed quae sit quantitas in condicione stipulationis. ergo si quis stipuletur Titio dari, nihil agit, sed si addiderit de poena ‘nisi dederis, tot aureos dare spondes? ’ tunc committitur stipulatio. Sed si quis stipuletur alii, cum eius interesset, placuit stipulationem valere. nam si is qui pupilli tutelam administrare coeperat, cessit administratione contutori suo et stipulatus est, rem pupilli salvam fore, quoniam interest stipulatoris fieri quod stipulatus est, cum obligatus futurus esset pupillo si male res gesserit, tenet obligatio. ergo et si quis procuratori suo dari stipuatio vires habebit. et si creditori suo, quod sua interest, ne forte distrahantur quae pignori data erant, valet stipulatio. 2 Versa vice qui alium nisi poenam ipse promiserit. Item nemo r
Abbreviated transcription (Latin):
Item silqui i ta stipulatuserat si nauis ex
ana uenerit hodie darespondes. inuti¬
lis erat stipło. quia p̃post̾e conceptu est.
¶S cum leo inclite recordationis in doti¬
placuit ⁊ huic ꝑfecan nobs accomodare ait
nonsolum in dotibus sed etiam in omnibus.
uaieat huiusmodi conceptio stipłonus ita ait¬
dan concepta stppulatio. uelicti si ticius dieat
cum moriar dare spondes. uel cum morieri
Apd̾ ueceres uͣtilis erat ⁊ qñc ualet item
post mordem alterius rectͥe suipulamur
precedende tesponsii sit. ¶ Quociens
płes res una stipłatione cõ prehenduntur.
si quidem ꝓmissor simpliciter respondeat.
dare spondro p̃ꝑ otmes deuetut Si uẽrõ
uuam ex his uel̃ quasdam destitrunti iespo¬
pondecit obligatio in his proquibus spo¬
quitat qd̾ sua ĩter ẽ. cet̾m salii dedur. ini.¬
¶ chil inter est sapuiatoris plane siquis ne¬
lit hoc facere. penã sipulari conueniet. ił
nͥ ita factum sit ncõp̃heasum ẽ ꝯmitte¬

Expanded text:
Item si quis ita stipulatus erat: ‘ si navis ex Asia venerit, hodie dare spondes? ’ inutilis erat stipulatio, quia praepostere concepta est. sed cum Leo inclytae recordationis in dotiplacuit et huic perfectum robur accommodare, ut non solum in dotibus, sed etiam in omnibus valeat huiusmodi conceptio stipulationis. Ita autem concepta stipulatio, veluti si Titius dicat ‘ cum moriar, dare spondes? ’ vel ‘ cum morieris ’, et apud veteres utilis erat et nunc valet. Item post mortem alterius recte stipulamurpraecedente responsum sit. Quotiens plures res una stipulatione comprehenduntur, si quidem promissor simpliciter respondeat ‘ dare spondeo ’, propter omnes tenetur: si vero unam ex his vel quasdam daturum se spoponderit, obligatio in his pro quibus spoquirat quod sua interest: ceterum si alii detur, nihil interest stipulatoris. plane si quis velit hoc facere, poenam stipulari conveniet, ut, nisi ita factum sit, ut comprehensum esset, committ
Abbreviated transcription (Latin):
quotauot erunt aũo singiali insolidum te¬
nentur. itaꝙ lib̾um est creditori a quo
petere. Ieꝙ: siquis exfidenissoribus eotẽ
ant quam debet is proquo obligantur
Nam corum obligatio accessio est prm¬
cipalis obligationis. nec plus iaicessn sue
cẽ potest quanimprincipali re at exdiu̾s
ut minus debeant obligari possunt itaq
si reus . x. aureos peomiserit. sĩ deupsłor
in .u. recte obligatur. cont᷑ uͦ ñ pot᷑ obli¬
gari Itemsi ille pure ꝓmisserit. fidinissor
subconditione promntere podestcorͣtu᷑
honporest. N onsolum enim inquantitate
sed etaminterapore minus ⁊ plus intellgͣ.
Plus est enim stadim aliquid dareminut
post tempus dare. Siquis autem fiõi¬
siuissor ꝑreo soluerit. eiꝰ recuꝑandicaula ͥ ͤ¬
ht cum eo mandati uidiium. Grecefid̾i¬

Expanded text:
quotquot erunt numero, singuli in solidum tenentur. itaque liberum est creditori, a quo petere. ideoque si quis ex fideiussoribus eo temant, quam debet is pro quo obligantur: nam eorum obligatio accessio est principalis obligationis nec plus in accessione esse potest quam in principali re. at ex diverso, ut minus debeant, obligari possunt. itaque si reus decem aureos promiserit, fideiussor in quinque recta obligatur: contra vero non potest obligari. item si ille pure promiserit, fideiussor sub condicione promittere potest: contra vero non potest. non solum enim in quantitate, sed etiam in tempore minus et plus intellegitur. plus est enim statim aliquid dare, minus est post tempus dare. Si quid autem fideiussor ent cum eo mandati iudicium; e
Abbreviated transcription (Latin):
quam ouposiuuis tales scripturas. que
prestõ eẽ partes indicant ornimodo eẽ
credendas. isu p̃e qui talibus uatur ini¬
probis allegationibus maifestisimiũ peo.¬
bationib. uel ꝑ scͥpturam. uel ꝑestes ydo¬
neos approbauerit impsototoͭ die quocõ¬
siciebatur instrumentu. sese uel adu̾¬
sarium sium mali¶s locis ẽẽ. ost mor¬
ten suam da nbinemo stipulan poterat
quia pattis uoceuel domini loqui udet᷑.¬
¶ Ned ⁊ siquis itasipłetur p̾die quam mo¬
riar. uel peidie quam morieris darispon
dictum est: exconsensu contrahattinm
stppłones ualent. placuit uobit etamã
hunc uiris articulum necc̃iam uiduc̃e

Expanded text:
quam disposuimus, tales scripturas quae quam disposuimus, tales scripturas quae praesto esse partes indicant omnimodo esse credendas, nisi ipse qui talibus utitur improbis allegationibus manifestissimis probationibus vel per scripturam vel per testes idoneos approbaverit, in ipso toto die quo conficiebatur instrumentum sese vel adversarium suum in aliis locis esse. Post mortem suam dari sibi nemo stipulari poterat,quia patris vel domini voce loqui videtur. sed et si quis ita stipuletur, ‘ pridie quam moriar ’ vel ‘ pridie quam morieris dari? dictum est, ex consensu contrahentium stipulationes valent, placuit nobis etiam in hunc iuris articulum necessariam induc
Abbreviated transcription (Latin):
furiosus nullum nepocuum gerere põt.
¶Quia nonuitelligit quod agit pupillu̾
onne negotium decte genit. ut cam̃
sicubi tucoris anccoritas necia sit ad¬
hibeatur tudor uelutisu ip̃ẽ obligetur.
Nam alium sibi obligare etiam sine
tutoris auctoritate pocest. sed quod di¬
noumultum afuioso distat. quia huius
etatiꝰpupilli nullum intelleccum habẽt.
s proxiins iafancie ꝓpterutilitatem
eotum benigmor iuris interpietatõtr̃a
est ut idem iuris ħãt. quod pub̾tati pro¬
ximi. Sed qui inparentis podestate est
impubes. nec anctore quidempatre ob¬
ligatur. ¶ Iimposibilis condicio obli
natura impedimento. est. quo ioimis ex¬
tat. ueluti siquis ita dixerit. sidigito ce¬
lum attig̃o dare spondes. at suta sfipłet᷑.
si digito celum nontig̃o dare spondes. pu
rẽ. uel se. uel aduersarios suos contendẽ¬
tibꝰ. id̾onĩa consiantio ꝓptec cełitatem di¬
rimendaruml iiũ intrõducta est quam
ad sesarienses aduocatos serpsimus. per

Expanded text:
Furiosus nullum negotium gerere potest, quia non intellegit quid agit. Pupillus omne negotium recte gerit: ut tamen, sicubi tutoris auctoritas necessaria sit, adhibeatur tutor, veluti si ipse obligetur: nam alium sibi obligare etiam sine tutoris auctoritate potest. Sed quod dinon multum a furioso distant, quia huius aetatis pupilli nullum intellectum habent: sed in proximis infanti propter utilitatem eorum benignior iuris interpretatio facta est, ut idem iuris habeant, quod pubertati proximi. sed qui in parentis potestate est impubes nec auctore quidem patre obligatur. Si impossibilis condicio oblignatura impedimento est quo minus existat, veluti si quis ita dixerit : ‘ si digito caelum attigero, dare spondes? ’ at si ita stipuletur, ‘ si digito caelum non attigero, dare spondes? ’ pesse vel se vel adversarios suos contendentibus: ideo nostra constitutio propter celeritatem dirimendarum litium introducta est, quam ad Caesarienses advocatos scripsimus, per
Abbreviated transcription (Latin):
lutum ticum cuni seruus erit dare spõ
empea ioblig atiosiem deducinullo mͣ
possunt. Siquis alium daturum fac¬
turum ue quid spopond̾it non obliga¬
bitur. uelicti si spondat cicium .u. aure.¬
os daturum. quod si effectimim se ut ai¬
cius daret spopond̾it: obligatui Siqͥs
alii quaca cuins uiri subiectus stipuleᷤ¬
tur: nicħ agit. plane solutio etiam in
exdanea ꝑsonã conferri potest. uelira
siquis ita stipuletur Michi aut seio da¬
re spondes ut obligatio quidem stipu
uire contingnat. Sed ille aduersui senĩ¬

Expanded text:
Lucium Titium cum servus erit dare spondLucium Titium cum servus erit dare spondempta in obligationem deduci nullo modo possunt. Si quis alium daturum facturumve quid spoponderit, non obligabitur, veluti si spondeat Titium quinque aureos daturum. quodsi effecturum se ut Titius daret spoponderit, obligatur. Si quis alii, quam cuius iuri subiectus sit, stipuletur, nihil agit. plane solutio etiam in extranei personam conferri potest veluti si quis ita stipuletur ‘ mihi aut Seio dare spondes? ’, ut obligatio quidem stipuliure contingat, sed ille adversus Sei
Abbreviated transcription (Latin):
nostro subicitur. instipulatiorẽ dedici
podest. siue illa mobilis sit s̃nie soliit at
siquis rem que iurerumnatura. non est.
aut ẽẽ non potest daristipulatus fuerit.
ueluti. Sticum qui mortuns est. quem iiu̾e
credilat. aut ippocentauriim. quiꝰ ẽẽ non pꝰ¬
sid mutilis ent stipło ⁊ demuiris est si ran
sacram. aut religiosam quara humani iu¬
ris ẽẽ credebat uelpublicam queusibus
populi ꝑpctuo exponta sit. nͭ forum. nelche¬
attum. uel lib̾nm hominem quem serum
eẽ cualat. uel cuius cõmercium nonhust.
uel remsuaui dar quis stipuletur. nec in
penidenti erit stipło. obid qd̾ publica res
inprinatum deduci pocest. ⁊ xlibero s̾iuᷤ
fierpodent. ⁊ cõmercium adipisci stipu¬
lator podest. ⁊ res sua scpulatoris esse.
desinere podest. s protins inutił est It̃
contralicet suicio utiliter res instipula¬
tum deducta sit. si postea mearum causa
musoris deuenerit: ex dingnatur stipło ac̃
ne ͤ statim ab initio talis stipło ualebit.

Expanded text:
nostro subicitur, in stipulationem deduci potest, sive illa mobilis sive soli sit. At si quis rem, quae in rerum natura non est aut esse non potest, dari stipulatus fuerit, veluti Stichum, qui mortuus sit, quem vivere credebat, aut hippocentaurum, qui esse non possit, inutilis erit stipulatio. Idem iuris est, si rem sacram aut religiosam, quam humani iuris esse credebat, vel publicam, quae usibus populi perpetuo exposita sit, ut forum vel theatrum, vel liberum hominem, quem servum esse credebat, vel rem cuius commercium non habuit, vel rem suam, dari quis stipuletur. nec in pendenti erit stipulatio ob id quod publica res in privatum deduci et ex libero servus fieri potest et commercium adipisci stipulator potest et res stipulatoris esse desinere potest : sed protinus inutilis est. item contra, licet initio utiliter res in stipulatum deducta sit, si postea in earum quasoris devenerit, extinguitur stipulatio. ac ne statim ab initio talis stipulatio valebit ‘
Abbreviated transcription (Latin):
¶habeat mandati accionem. quodsi quis
Sibi ⁊ alii cmus urti subiectus nonsit. da
ei adquiri. ¶ Auero qui tuo iuri subiec¬
dis est si ilipulatus sis tibi ad quitił. qr
noxdua tanqnam si iisit sicut ⁊ silii noꝵ
dauquam dua ẽẽ indelligitiu inhis re¬
bus quetb ad quiri possinti Pretere.¬

Expanded text:
habeat mandati actionem. quodsi quis sibi et alii, cuius iuri subiectus non sit, deei adquiri. ei, qui tuo iuri subiectus est, si stipulatus sis, tibi adquiris, quia vox tua tamquam filii sit, sicuti filii vox tamquam tua intellegitur in his rebus qu
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝙ amisse tationem ẽe habendã
fuerit occuꝰ. nonsolum occisi sit esti¬
matio. sed eo amplius id ꝙͦ computa¬
dar. quanti dep̃ciati suit hi qui suꝑ¬
sunt slib̾um est arem eicuiseruus fu¬
erit ocsus expriuato idicio legis adͥ¬
lie dompnum ꝑseqiu. ⁊ capitalis cͥnimis
tum reũ fac̾e uapud secundum legis a¬
quilie inusu nonest.  apite tercio q¬
de omni cet̾o dampno cauetur. Itaꝙ si¬
pus seruum uel eam qua drupederi q̃
pecudum numero est uulnerlirit. siue
eam quadeupedem que pecudiati mi¬
nero non estꝰ uelica canem aut feram

Expanded text:
que amissae rationem esse habendam fuerit occisus: non solum occisi fit aestimatio, sed eo amplius id quoque computatur, quanto depretiati sunt qui supersunt. Liberum est autem ei, cuius servus fuerit occisus, et privato iudicio legis Aquiliae damnum persequi et capitalis criminis eum reum facere. Caput secundum legis Aquiliae in usu non est. Capite tertio de omni cetero damquis seruum uel eam quadrupedem, quae pecudum numero est, uulnerauerit siue eam quadrupedem, quae pecudum numero non est, uelut canem, aut feram
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuerit. siue cuiusbona quasi
rint: abeo qmitelligebat nichilenm
Gibi debere uel siquis adinfamiam
alicuuis libellum uel carmen scripserit.
composuerit. ediderit. doloue malofe¬
cent. quo quid eomum fieret. Siue anis
matrem familias. aut pretextatum.
precextamue aftectatus fueriti siue
cuius pudicitia artemptata eẽ dicit᷑.
et demꝙ aliis plurib modis admita
uriam manifestum est. atit᷑
rem suamad enim magis prenaliue sida¬
ꝙ sifilie alicuiꝰ que ticio nupta est niui¬
ram feccris nonsolum filienomine de¬
cumi ituriarum agipotest. sed et udliu
padeis quoꝙ. et mariti nomine. ĩ¬
ua autem siniro irauria facta sit.
ux deimũriarum agere nonpodest.
defendi emiinuxores auiris nõuiros
abiuxorib equimi est Sed et socer
nurus nomine cuius iuir in podestate
est. inuiriarum agere potess serius
autem ipsis quidem nulla inuria fĩ ĩ¬
desligiam: sed domino pereos fieri i¬
detur. nontamentꝰ isdem modis auib

Expanded text:
tum fuerit, sive cuius bona, quasi tum fuerit, sive cuius bona, quasi rint ab eo qui intellegebat nihil eum sibi debere, vel si quis ad infamiam alicuius libellum aut carmen scripserit, composuerit, ediderit, dolove malo fecerit quo quid eorum fieret; sive quis matremfamilias aut praetextatum praetextatamve adsectatus fuerit, sive cuius pudicitia attentata esse dicetur: et denique aliis pluribus modis admitti iniuriam manifestum est. Patituorem suam, id enim magis praevaluit. itaque si filiae alicuius, quae Titio nupta est, iniuriam feceris, non solum filiae nomine tecum iniuriarum agi potest, sed etiam patris quoque et mariti nomine. contra autem, si viro iniuria facta sit, uxor iniuriarum agere non potest: defendi enim uxores a viris, non viros ab uxoribus aequum est. sed et socer nurus nomine, cuius vir in potestate est, iniuriarum agere potest. Servis autem ipsis quidem nulla iniuria fieri intellegitur, sed domino per eos fieri videtur. non tamen iisdem modis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tantum exagitauerit: ut peecipitare᷑.
do aut moctius fuerit. nt aliqua parte
corporis lesus fueritutilis ineum accõ
datur sed siquis alienum seruum de
ponte. aut deripa influmine deiecerit.
etis suffocatus fuerit. eo quod ꝓiec̃it
corpore suo dampnum dedissẽ nondif¬
ficuit̃ inteligi poterit Iõꝙ ip̃alege
Aquilia tenetur. Sed si nondarap num
corpore fuerit datum. nex corpꝰ lesumi
fuerit. sed alio modo dampnimicorꝑe¬
fuerit datum alicui contiaguit cura
nonsussicit neꝙ oiecta neꝙ util aquilie
placint eum qui obnoxius fuerit in fac
nirefit speciatterauas. contumelia qae
acontempnendo dicta est quam greci.
Reia. apellant alias dictare culpaquan
greci. k̾ a. diciit. sicut in lege aquilia
dampnum iniuria accpitur. alias uͬa¬
tas et iniusaicia. quamgyeci. ałi ykan¬
h. uocant. um enim̃ pretor ueliũ¬
comictitur uon solumcum quis pugno.
puta. aut fustib cesus uel etiam u̾bera¬
tus erit. sed etiam si cui comuciura fac¬

Expanded text:
tantum exagitaverit ut praecipitareturtantum exagitaverit ut praecipitareturdo aut mortuus fuerit aut aliqua parte corporis laesus erit, utilis in eum actio datur. sed si quis alienum servum de ponte aut ripa in flumen deiecerit et is suffocatus fuerit, eo quod proiecerit corpore suo damnum dedisse non difficiliter intellegi poterit ideoque ipsa lege Aquilia tenetur. sed si non corpore damnum fuerit datum neque corpus laesum fuerit, sed alio modo damnum alicui contigit, cum non sufficit neque directa neque utilis Aquilia, placuit eum qui obnoxius fuerit in factiure fit specialiter alias contumelia, quae a contemnendo dicta est, quam Graeci ὕβριν appellant; alias culpa, quam Graeci ἀδἰχημα dicunt, sicut in lege Aquilia damnum iniuria accipitur; alias iniquitas et iniustitia, quam Graeci ἀδἰχιαν vocant. cum enim praetor vel iucommittitur non solum, cum quis pugno puta aut fustibus caesus vel etiam verberatus erit, sed etiam si cui convicium fac
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hac parte iogis enm teneri ilud palã
est sicut exprimo capite ita demum quisꝙ:
teneair. sidolo. aut culpa euis homo aut
quadeupes occisus occisane fuenit. ita ex
hoc capite exdoloant euspa deceto damp
no ꝙ̃ ꝙ teneri hoc tamen capite non qͣn
timeo anno. sed quanti uidiebus. xxx.
proximis retro res fuerit obligatar is
cu dampnum dederit ac ne plurimi qͥ¬
demuerbum adiciatur. sed sabino rec¬
de placuit ꝑiũ habendam ẽẽ estima¬
tumem. ac si etiami hac parte pluriau
u̾bura adiectum fusset. Nam plebẽ
romanam que aquilio tribuno tõganꝰ¬
te hane legem tulit contẽptam fuisse¬
constate quod prima ꝑde eo uerbo illa:
Tet̾um placiuit ita denim erhacloge
accionem ẽẽ directam. siquis precipile cpi
pore suo dampnum ded̾it. Iõ ꝙ ineum qͥ
alio mͦ dampnum ded̾it utales actiones oa¬
risolent. n eluti siquis hominem alienũ
aut pecus ita incluserit. ut fame neca¬
recur. aut iũmentum tam uehementer
egerit  ot rumperetur: aut pecns i

Expanded text:
ex hac parte legis eum teneri. Illud palam est, sicut ex primo capite ita demum quisque tenetur, si dolo aut culpa eius homo aut quadrupes occisus occisave fuerit, ita ex hoc capite ex dolo aut culpa de cetero damno quemque teneri. hoc tamen capite non quanti in eo anno, sed quanti in diebus triginta proximus res fuerit, obligatur is qui damnum dederit. Ac ne ‘ plurimi ’ quidem verbum adicitur. sed Sabino recte placuit, perinde habendam aestimationem ac si etiam hac parte ‘ plurimi ’ verbum adiectum fuisset: nam plebem Romanam, quae Aquilio tribuno rogante hanc legem tulit, contentam fuisse, quod prima parte eo verbo usa est. Ceterum placuit, ita demum ex hac lege actionem esse, si quis praecipue c. ideoque in eum qui alio modo damnum dederit, utiles actiones dari solent: veluti si quis hominem alienum aut pecus ita incluserit ut fame necaretur, aut iumentum tam vehementer egerit ut rumperetur, aut pecus in
Abbreviated transcription (Latin):
dum fuerit accio exhoc cpide constia¬
tu qͣm quam poderit sola rupti appel¬
latio monaes istas causas susficere rup¬
tum enim intelligitur. quod qͦ qraodo
corruptum est. ipade nonsolum usta aũ
fracta sed ⁊̃ sensa aut colisa et esfusa ⁊
qͦqͦ modo perempta. atiẜ ded̾iora facta
hoc uerbo contientur postiodumq
responsum estisiquis in alienum iu¬
num aut oleum id in miscuerit quo
naturalis bonitas nimuel olei ceemĩꝑet᷑.¬

Expanded text:
um fuerit, actio ex hoc capite constituitur: quamquam potuerit sola rupti appellatio in omnes istas causas sufficere: ‘ ruptum ’ enim intellegitur quoquo modo corruptum. unde non solum usta aut fracta, sed etiam scissa et collisa et effusa et quoquo modo perempta atque deteriora facta hoc verbo continentur: denique responsum est, si quis in alienum vinum aut oleum id immiserit quo naturalis bonitas vini vel olei corrumperetu
Abbreviated transcription (Latin):
ficcutõ introdutit᷑. ut uri ulustreᷤ
qͥq supͤeos siuti ⁊ perprocuratorẽ¬
eẽ posse acõuem mniutiarum crimi¬
nͣaliterł per seqͥuł suscipere secimb
enis ceuorem qd̾ ex ip̃a manifestius
apporet. Nõ solum Añ is iniuxiarum
het accõ dismulatione aboletur.⁊
ideo siquis minriam dereliqͥnerae᷑
hec est statms p̾ oius ad animum su¬
um non reuoca ueriti postea ex peni¬
tentia remissam muiriam nõ pot̾ĩt
recolere.

Expanded text:
tres quique supra eos sunt et per procuratores possint actionem iniuriaram criminaliter vel persequi vel suscipere, secundum eius tenorem qui ex ipsa manifestius apparet. Non solum autem is iniuriarum Haec actio dissimulatione aboletur: et ideo, si quis iniuriam dereliquerit, hoc est statim passus ad animum suum non revocaverit, postea ex poenitentia remissam iniuriam non poterit recolere.
Abbreviated transcription (Latin):
percusus git pram aut̃ ntfert utrũ qͥ¬
patrifamilias. anfilio fatuilias dał
inuitia facta fit. NIam ⁊ hec atror e¬
stimabitur Insimima sciend̾ est de
om̃i munia enm qm passiis est. poͤ
dem ciulit̾ agatur estimastione

Expanded text:
percussus sit. parvi autem refert, utrum patrifamilias an filiofamilias talis iniuria facta sit: nam et haec atrox aestimabitur. In summa sciendum est de omni inuria eum qui passus est posse dem ci
Abbreviated transcription (Latin):
tcibi iiuriat̃ ac̃o Id̾ eͦ est ⁊ in seruo
alieno tibi bona fide̾ sermente. Ut
narum act̾o queciens intuam contu¬
meliam iniuria ei fc̃a sit. Benaantẽ
miuriarum exlege.xii. tabłarum. pp̃
membrum quidem ruptum talioe¬
consficute. qͣsi mmagna ueter̃. paͣper¬
tate s postea pret dies ꝑ miccebant
ip̃is qui inuiram passi sunt eamesti¬
mare. ut iudex ł canti condempner qͣ
rum introducta est. indesuetudinem
abiit. Qm aut p̃tores introdierunt.
q̃ ⁊̃ honorar appellatut iniudiciis fre¬
qñtatur ⁊lam secund gͣdum dignita

Expanded text:
est et in servo alieno bona fide tibi serviente, ut uriarum actio, quotiens in tuam contumeliam iniuria ei facta sit. Poena autem iniuriarum ex lege duodecim tabularum propter membrum quidem ruptum talio ee quasi in magna veterum paupertate. sed postea praetores permittebant ipsis qui iniuriam passi sunt eam aestimare, ut iudex vel tanti condemnet, quarum introducta est in desuetudinem abiit: quam autem praetores introduxerunt, quae etiam honoraria appellatur, in iudiciis frequentatur. nam se
Abbreviated transcription (Latin):
at ueluta siquis alienum seruum u̾¬
berauerit. inhunc casum a ctoppõi¬
derAt siquis seruo coniuciũ
fecerit. uel pͥrigno eum ꝑcusserio.
nudia m̃eunti actio domino competit.
Dicõmimi seruo murria facta set eꝰ¬
quta est non ꝓea parte qua domuᷤ
quisq esp estimationẽ mune fieri. sex

Expanded text:
 veluti si quis alienum servum verberaverit; et in hunc casum actio proponitur. At, si quis servo convicium fecerit, vel pugno eum percusserit, nulla in eum actio domino competit. Si communi servo injuria facta sit, aequum est non pro ea parte qua dominus quisque est, aestimation
Abbreviated transcription (Latin):
est peraleni ẽẽ huuis legis attionem. ꝙ
nonsolum tanti ip̃e quisꝙꝑ obligatur. qͣli¬
t̾um dampni dederit. sed aliquando lon¬
ge pluris. Poꝙ constat inhedem eam ac¬
tionem nontransi re. que dausitura fu¬
isset siultea dampiatu nuinquam lis
estimaretur lnudnonexuerbis iegis
sed eximꝰptatione ꝑlacuid nonsolum ꝑ¬
emꝑti corporis estimationen habendã
ẽẽ. secundumi ea quediximus. sed es ã

Expanded text:
est, poenalem esse huius legis actionem, quia non solum tanti quisque obligatur quantum damni dederit, sed aliquando longe pluris: ideoque constat, in heredem eam actionem non transire, quae transitura fuisset si ultra damnum numquam lis aestimaretur. Illud non ex verbis legis, sed ex interpretatione placuit, non solum perempti corporis aestimationem habendam esse, secundum ea quae diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuus ꝑrimo capite cautum est. ut siq̾s
hominem alienum alienannie quader¬
pedem. que pecudiut iumero sit in iurla
oeioit. quant̃ ea res moo aniio plurimiꝑ
fuerat. tñ domino dare damꝑnetur ꝑ.
autem nonp̃cise dequadrmp̃e seo de eatm
que prie pasci dicuntur. quales suat
equi. ꝯuliassni. boues. oues. capre. de
sinbus quidem idem placiit. Nam et
sues pecudum applłatione continentur
quia ⁊ hii g̃gatim pascuntur. Sic deni¬
ꝙ et homerus modissia ait. sicut elus
marcianus ininstitutionib sius rest̃. a nł¬

Expanded text:
ius primo capite cautum est ut, si quis hominem alienum alienamve quadrupedem, quae pecudum numero sit, iniuria occiderit, quanti ea res in eo anno plurimi fuit, tantum domino dare damnetur. Quod autem non praecise de quadrupede, sed de ea tantum quae proprie pasci dicuntur, quales sunt equi, muli, asini, boves, oves, caprae. de suibus quoque idem placuit : nam et sues pecorum appellatione continentur, quia et hi gregatim pascuntur: sic denique et Homerus in Odyssea ait, sicut Aelius Marcianus in suis institutionibus refert :
Abbreviated transcription (Latin):
podeult cum alius firimor retinere potu¬
isset eque culpe tenetur. eadem placue¬
runt deco quoꝙ qui cum equo uehent᷑
impetumꝰ eius aut ꝑꝑter infirmitatem.
aut ꝓpter inꝑiciam suam retinere nõ
potuerit. ¶hił aiccem uerbis legis qͣnti
meo armno ea reᷤ plurima fuerit illa sũia
ex primitur. ut siquis homina dm
qui hodie claudus aut luscus aut man¬
cus erat occid̾it. qui in co auno integer it
peeciosus fuert nontana teneatur qͣn¬
ti is hodie erit. sed quantiieo anno¬
¶ plurimifnerit. qua tatione creditua.¬

Expanded text:
ui, cum alius firmior retinere potuisset, aeque culpae tenetur. eadem placuerunt de eo quoque, cum equo veheretur, impetum eius aut propter infirmitatem aut propter imperitiam suam retinere non potuerit. His autem verbis legis ‘ quanti id in eo anno plurimi fuerit ’ illa sententia exprimitur, ut si quis hominem tuum, qui hodie claudus aut luscus aut mancus erit, occiderit, qui in eo anno integer aut pretiosus fuerit, non tanti teneatur quanti is hodie erit, sed quanti in eo anno plurimi fuerit. qua ratione creditu
Abbreviated transcription (Latin):
tet uunria qutem oceidere intelligit᷑.
qui nuũlo iurt occicerit. Itaꝙ latronem
qui ocadit uontenetur icaiꝙ si aliterper¬
ĩculum effugere nonpotest ⁊criec n hac¬
dit. si modo culpa eus uulta inenitur.
Nam alioquin nouininus exdolo quam ex
culpa quisꝙ hac legeteneau Itaꝙ siquis
dim iaculis iudit uel et̾citatur craaseurtẽ
s̃erimm̃ transieẽit cuum distingiturt hã
sud amilite qui incampo euꝙ ubi solrcũ
est ex̃atari admissim est. pulla culpaeꝰ.
idelligatur sialins tale quid admuerit.
culpe reuis est. Iderti uris est deuailite si
is malio loco quam qui excercitandis mi¬
puplicam. aut uicinalem ⁊ d fcm̃ est:¬
ille cumauit cauere: extra culpam est pu
sum a uia forte. uł timediofundo cede¬
bat. lic⁊ ñ prectamauertt. qr eo loco cede¬
bat quo nulli extraneoiꝰ fuerat conuer¬
sandi preterea si medicus qui seruum
tinim secuit dereliquerit curationem. t¬
ꝙ ob id mortuus fucrit seruus: culpe reꝰ
est inꝑicia quoꝙ culpe anumeratura

Expanded text:
autem occidere intellegitur, qui nullo iure occidit. itaque qui latronem occidit, non tenetur, utique si aliter periculum effugere non potest. Ac ne is quidit, si modo culpa eius nulla invenitur: nam alioquin non minus quam ex dolo ex culpa quisque hac lege tenetur. Itaque si quis, dum iaculis ludit vel exercitatur, transeuntem servum tuum traiecerit, distinguitur. nam si id a milite quidem in Campo, locove ubi solitum est exercitari, admissum est, nulla culpa eius intellegitur: si alius tale quid admisit, culpae reus est. idem iuris est de milite, si is in alio loco quam qui exercitandis mipublicam aut vicinalem id factille curavit cavere, extra culpam est putsum a via forte, vel in medio fundo caedebat, licet non proclamaverit, quia eo loco nulli extraneo jus fuerat versandi. Praeterea si medicus, qui servum tuum secuit, dereliquerit curationem, atque ob id mortuus fuerit servus, culpae reus est. Imperitia quoque culpae adnumeratur,
Abbreviated transcription (Latin):
fiti accõ sie dupli sine quadruplitãtũ
adpene ꝑ secitõnem ꝑtinet. Nam ipsins
rei per teutionem extrinsetꝰ ht̃ dñs quam
aut uendicaudo aut condicũdo p aufre.
¶Aduendicatio quidem aduersus pꝰsessorẽ
est. sie fut ip̃e possidet. sine alnis quili

Expanded text:
ti actio sive dupli sive quadrupli tantum ad poenae persecutionem pertinet: nam ipsius rei persecutionem extrinsecus habet dominus, quam aut vindicando aut condicendo potest auferre. sed vindicatio quidem adversus possessorem est, sive fur ipse possidet sive alius quil
Abbreviated transcription (Latin):
nem tibari. supositum autem eẽ ei qui
peo re sibicõmodata domino saasfecit.
omnimodo lib̾arieum qui cõmodatam
rem accepit qdmcunꝙ cãrexitum domi¬
nus aduersum furem habũit. eidem dif¬
finitione obtinente si ne ipartem siue
iusolidum soluendo sit quirem cõmo
res depossita est custodiam ronprestat.¬
sed tantum m̃neo ob̾noxius est siud¬

Expanded text:
ne liberari, suppositum autem esse ei, qui pro re sibi commodata domino satisfecit, omnimodo liberari eum qui rem commodatam suscepit, quemcumque causae exitum dominus adversus furem habuerit: eadem definitione obtinente, sive in partem sive in solidum solvendo sit is qui rem commores deposita est, custodiam non praestat tantumque in eo obnoxius est, si
Abbreviated transcription (Latin):
deco quipãno ricpeo fugait arm̃tum.
sies si qud eorum ꝑlas cimar. ⁊ nondata
opera ut furtum adiitcereretur. fac¬
cum est infartnus actio det̃i debetat
ubi ope menii ticius furtum
fecerit amlo furti tenentie.
oꝑe et consilio euis quos fur¬
dum aduntti uidetur. qui scalas
forte fenestris subponit. aut ip̃as
feuesiras. uł ostium effringit ut aliꝰ

Expanded text:
de eo, qui panno rubro fugauit armentum; de eo, qui panno rubro fugauit armentum; sed si quid per lasciuiam et non data opera, ut furtum committeretur, factum est, in factum actio dari debet. at ubi ope Maevii Titius furtum fecerit, ambo furti tenentur. ope consilio eius quoque furtum admitti videtur, qui scalas forte fenestris supponit aut ipsas fenestras vel ostium effringit, ut alius
Abbreviated transcription (Latin):
anueutro. queritur. et cum nobis suꝑ hac
dubitatione suggestum est: et antiquorũ
peudentium super hoc alt̾cationes ꝑspexi¬
iuis quibusdam ueꝙ finti neꝙ secm cor¬
ruptiactionem prestantib quibuldam fur¬
a tandum modo. Nos huiꝰmodi calliditadi
obuam eundes. pernostram decisiorem
saucites. tonsolum fuiti actionem sed eaã
serui cueupti contra eum darilicet is ser¬
uus decerior a sollioccatore minsme facains
actio nposita. t anquara re ip̃a fiuisset
seruus corruptus. ne exhiuꝰmo di mpnni¬
tate et saanum seruum qui possit corũpi
tale facinꝰ aquibusdam ꝑpetretur Inderd̾
etiam lib̾orum homimum fintum ftc. uł¬
utisiquis słorim homtarira qui mpo
ieluti si debitor rem quam creditori pi¬
gnons causadedit subtiaxit. Interdum ⁊¬
furtitenctur ĩiui ĩpe furtum n onfecerit
asĩmos excusit ut alius eos raperet aul
obatderit tibi ait aliis rem tuam atiꝑet.
eos eiciꝑet. et hoc ueteres scripserunt

Expanded text:
tius, an neutro? et cum nobis super hac tius, an neutro? et cum nobis super hac dubitatione suggestum est et antiquorum prudentium super hoc altercationes perspeximus, quibusdam neque furti neque servi corrupti actionem praestantibus, quibusdam furti tantummodo: nos huiusmodi calliditati obviam euntes, per nostram decisionem sanximus, non solum furti actionem, sed etiam servi corrupti contra eum dari: licet enim is servus deterior a sollicitatore minime factus eactio imposita, tamquam re ipsa fuisset servus corruptus, ne ex huiusmodi impunitate et in alium servum, qui possit corrumpi, tale facinus a quibusdam pertentetur. Interdum etiam liberorum hominum furtum fit, veluti si quis liberorum nostroruum committit, ueluti si debitor rem, quam creditori pignoris causa dedit subtraxerit. Interdum furti tenetur, qui ipse furtum non fecerit:nummos excussit, ut alius eos raperet, aut obstitit tibi, ut alius rem tuam surriperet, eas exciperet. et hoc ueteres scripserunt
Abbreviated transcription (Latin):
Remalienam amonet. sed generalitex cum
quis ran alieram inuito domino ꝯtatat.
qtꝙ sine crediter pignore sue is apud q̃sa
res diposita est eare ntatin: suie is quirẽ
ucaidam accepit. ialium usum eandr̃as¬
ferat. quans iueum cuĩ gr̃a data est fur¬
dm cõmatait. helutisiqiuis utendum aug̃¬
tumi acceperit quasi amicos ad ceuamili¬
uitaiꝰ᷑. ⁊id peregre secum tuait. aũsiͥs
equum gestandi ca cõmodutum sibi. loꝰ¬
quis aliquo duxerit. quod ued̾es scipsãt
dres qui maciem eqam prodixisset Ia
aut ais tanien qui rebus cõmodatis alit̃
eimq siuntellexisset noupermissurum.
ac sĩperissurum ccedant ex crimen u¬
I deri ⁊ Optima sane distinccio est quiafu
cõm odatam sibicontractare: domiuo
Serium meuis sollicitauerit it quasdam res
domino surripiat. ⁊ ad eum ꝑferat. ⁊ sermiᷤ
id ad menium ꝑtisł̾it: Menius dum iuilt
ticium inipso delicto deprehend̾e ꝑmissit
seruo quasdam res ad eum perferte: utr̃u
furti anserm corrupti iudiciodeneatur acꝰ.¬

Expanded text:
aliter cum quis alienam rem invito domino contrectat. itaque sive creditor pignore, sive is apud quem res deposita est ea re utatur, sive is qui rem utendam accepit in alium usum eam transferat quam cuius gratia ei data est, furtum committit. veluti si quis argentum utendum acceperit quasi amicos ad cenam invitaturus et id peregre secum tulerit, aut si quis equum gestandi causa commodatum sibi longius aliquo duxerit, quod veteres scripserunt de eo qui in aciem equum perduxisset. Placuit tamen eos, qui rebus commodatis alitereumque, si intellexisset, non permissurum, ac si permissurum credant, extra crimen videri: optima sane distinctione, quia furcommodatam sibi contrectare, domino servum Maevii sollicitaverit, ut quasdam res domino subriperet et ad eum perferret, et servus id ad Maevium pertulerit, Maevius, dum vult Titium in ipso delicto deprehendere, permisit servo quasdam res ad eum perferre, utrum furti an servi corrupti iudicio teneatur Ti
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ accioneni. non dominus quia domini
nichil intereit eam tem nonperite. qun ni¬
dicio locati a fullone aut sarcinatore temi
suam persequi potest Ded bone fidei empto¬
ri subrepta Rx quam emeritꝰ qlłamius do¬
mimis nonsit: ornimodo compenit furti
Iaccio quemadmodura et creditori fulldn
uero et sarrmatori non aliter fuiti actioueta¬
competere placuit. quam si soluendo sint.
hoc est si domino cei estimationem solu̾e
possint. Namsi sotuendo non sunt: tunc qr
abeis suum dominus conseqm nõpossit:
ip̃i domino fuiti actio compedit.¬
saluam ẽe. Idem est et si iuꝑte
soluendo ᷑ suit fullo aut sarcmator.
uiodata res est transferenda uẽtes¬

Expanded text:
habet actionem, non dominus, quia domini habet actionem, non dominus, quia domini nihil interest eam rem non perisse, cum iudicio locati a fullone aut sarcinatore rem suam persequi potest. sed et bonae fidei emptori, subrepta re quam emerit, quamvis dominus non sit, omnimodo competit furti actio, quemadmodum et creditori. fulloni vero et sarcinatori non aliter furti competere placuit, quam si solvendo sint, hoc est si domino rei aestimationem solvere possint: nam si solvendo non sunt, tunc quia ab eis suum dominus consequi non possit, ipsi domino furti actio competitsalvam esse. idem est et si in parte solvendo sint fullo aut sarcinator.modata res est transferenda vete
Abbreviated transcription (Latin):
ferramenta ad effrĩgendum. aut scolas ut
cuuis gracia cõmodauerit ⁊ c̃te quinullam o¬
peram ad furtum faciendum adhbucq sed
cantum cousilium dedit atx hortatus est adfur¬
riprant. fu̾itum quidem illis faciunt. ⁊ res in
furtiuam cãm cadit. uec obid abullo usu eapi
potest antequam indomini potestatem reu̾ta¬
tur. sed furti actionon nasctͣ q net ex ilia ui¬
pe etconsilio alterius futtum factũ fuerat.
quia utiꝙ furtum comiititur. conuenien¬
ter ile furti tenetur. quia uermuest. ope et¬
Q̃ cõusilio eius furtum factum ẽẽ furti autem
actio ei competit cuius inter est rem saluã
ẽẽ. licet dominus nonsit itaq nec domi¬
uo aliter competit. quam si eius itter sit
pignore surrepto furti agere posse. etiã si
idoneum debitorem habeat. cuia expe
lius creditori competit actid fuiti Item si
fullo polienda curandaue. aut sarcinator
sarcienda uestimenta constituta mercede ẽ¬
ta acceꝑit. eaꝙ fuito amissenit: ip̃e fuidi

Expanded text:
ferramenta ad effringendum aut scalas, cuius gratia commodaverit. 12. certe qui nullam operam ad furtum faciendum adhibuit, sed tantum consilium dedit atque hortatus est ad furripiant, furtum quidem illis faciunt et res in furtivam causam cadit nec ob id ab ullo usucapi potest antequam in domini potestatem revertatur, sed furti actio non nascitur, quia nec ex alia ulro ope consilio alterius furtum factum fuerit, quia utique furtum committitur, convenienter ille furti tenetur, quia verum est, ope consilio eius furtum factum esse. 13 15. Furti autem actio ei competit, cuius interest rem salvam esse, licet dominus non sit: itaque nec domino aliter competit quam si eius intersit rpignore subrepto furti agere posse, etiamsi idoneum debitorem habeat, quia expednus creditori competat actio furti. 15 17. Item si fullo polienda curandave aut sarcinator sarcienda vestimenta mercede certa acceperit eaque furto amiserit, ipse furti
Abbreviated transcription (Latin):
etin quifurtiuam tem apud se quesitam
et inueatam nonehibuit sedhe actiones
furci a onexhibiti. indesuetudinem abieit
buti enum ressino rei furauie hodie secũ¬
dum ueterem obseruationeri nonsit. me¬
ito e consequentia eciam prefate acc̃õneᷤ
atusu cõmuinns recesseruit. Eum manifesis¬
sunum est quidem onmes quiscientes rei
fuituiaii susceperint et celauennt. fura
ñec manifesti einoxii sumt peuairaniss¬
ti furti quadrupli est tim exseriu ꝑaͣa¬

Expanded text:
eum qui furtivam rem apud se quaesitam eum qui furtivam rem apud se quaesitam et inventam non exhibuit. sed hae actiones, furti non exhibiti in desuetudinem abierunt. cum enim requisitio rei furtivae hodie secundum veterem observationem non fit: merito ex consequentia etiam praefatae actiones ab usu communi recesserunt, cum manifestissimum est quod omnes qui scientes rem furtivam susceperint et celaverint, furti nec manifesti obnoxii sunt. Poena manifesti furti quadrupli est tam ex servi
Abbreviated transcription (Latin):
sus fuerit siue ipublico.siue inprmato uł
ad omino uł ab alio antequam eo ꝑuen̾it
quoperferre ac deponere tem destinasset.
Sed si ꝑtulerit quo dessinauit: tñ et si de¬
prehendatur cum re furtua. nonest ma¬
nfestus fur Nec manifestum furtiun q¬
quid sit exhus que dixunus indelligiur.
Nam qͦd manifestum non est: id scił nec
mantfestum est conceptum furtum dict᷑.
cum apud aliquem testibus presentibus fͦ¬
tiua res quesida ⁊ inuenda sit. Nam iueũ
ꝓpria actio constituta ẽ: quamuis fur nõ
sit que appellaatr concepti.¶ Q blatuit
fu̾itum dicitur. clm res furtura ab aliqꝰ¬
tibi oblata sit: ea que quȩ apud te conaep¬
ta sit. uꝙ siea mente tibi datafuerit
utapud te potꝰ quam apud eum qui de¬
d̾it conciperetur NIani tibi apud quem
pelatur obiat. Est etiam prohibiti
furti actio aduersus eum qui fuatum q̃¬
reretdestib presentibis uoleutem prohi¬
bust peecerea pena constituitur edicto p̃¬
Storis ꝑeccionem furti nonexhibiti aduersꝰ

Expanded text:
sus fuerit sive in publico sive in privato vel a domino vel ab alio, antequam eo pervenerit quo perferre ac deponere rem destinasset, sed si pertulit quo destinavit, tametsi deprehendatur cum re furtiva, non est manifestus fur. nec manifestum furtum quid sit, ex his quae diximus intellegitur: nam quod manifestum non est, id scilicet nec manifestum est. Conceptum furtum dicitur, cum apud aliquem testibus praesentibus furtiva res quaesita et inventa sit: nam in eum propria actio constituta est, quamvis fur noncepti. oblatum furtum dicitur, cum res furtiva ab aliqtibi oblata sit eaque apud te concepta sit, utique si ea mente tibi data fuerit, ut apud te potius quam apud eum qui dederit, conciperetur: nam tibi, apud quem pellatur ablati. est etiam prohibiti furti actio adversus eum qui furtum quaerere testibus praesentibus volentem prohibuerit. praeterea poena constituitur edicto praetoris per actionem furti non exhibiti adversus
Abbreviated transcription (Latin):
umꝰ expossitũ sit᷑ superioie li¬
bro deobligationibus exgͣtai aut fiensi&
qͣsi ex contracai. sequit᷑ ut de obligatõ¬
ciamus. Bore quid̾ ut suo loco tͣdidutus.
generis st̃. Nam om̃s exreriiscunt᷑ .i. ex
ĩpso maleficio. ueluti exfurto. aut i.¬
lege naturali prihibitum est admit̾e.
st manifestum et nẽc manisessum. Nam ꝯ¬
ceptum et oblatimispẽs potuis accionis
sunt fuito coh̾entes: quam genera fur toꝵ.
sicut inferius apparebit. Manfestus fur ẽ. q̃¬
is aui impso furdo deprehenditur. sed ⁊̃
isqui impso loco deprehenditur᷑ fit. helu¬
tiqui in domo furdur fecit. ⁊ nondum e¬
gressus i anuam deprehensus. Etͣ qui moli

Expanded text:
um expositum sit superiore libro de obligationibus ex contractu et quasi ex contractu, sequitur, ut de obligaciamus. sed illae quidem, ut suo loco tradidimus, generis sunt, nam omnes ex re nascuntur, id est ex ipso maleficio, veluti ex furto aut ralege naturali prohibitum est admittere. nt, manifestum et nec manifestum. nam conceptum et oblatum species potius actionis sunt furto cohaerentes quam genera furtorum, sicut inferius apparebit. manifestus fur est, qis qui in ipso furto deprehenditur, sed etiam is qui eo loco deprehenditur quo fit, veluti qui in domo furtum fecit et, nondum egressus ianuam deprehensus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ram neuire actionem sed si quidem fu¬
rem elegerit. illumn qui ptendam rem¬
accepit p̾enitus liberan. Sĩ autem com¬
modator ueniat aduersus eutu qui rem
utendam accepit ip̃i qui demmillo mo¬
do competere posse aduersus faremfur¬
tiaccionem. Enn aut̃ qui ꝓre cõmoda¬
ta conrientur. posse aduersus farem fur¬
ti habere actionem. Ita tamense domi¬
nus scieus rem cẽ surrepttam aduersus
eum cui res cõmodata fuerit peruert.
Sui autem nesciꝰ et dubitans rem nonẽẽ
postea autem recõꝑãta uoluit remitt̃e

Expanded text:
ram venire actionem. sed si quidem furem elegerit, illum qui rem utendam accepit penitus liberari. sin autem commodator veniat adversus eum qui rem utendam accepit, ipsi quidem nullo modo competere posse adversus furem furti actionem, eum autem qui pro re commodata convenitur, posse adversus furem furti habere actionem, ita tamen si dominus, sciens rem esse subreptam, adversus eum cui res commodata fuit pervenit: sin autem nescius et dubitans rem non esse postea autem, re comperta, voluit remitte
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura obligatio que nominibus fieri
didebatur. que nomina hodre nonfuit ñu¬
su plaue siqͥs debere se scripserit quod eiii¬
meratum non est de pecinia mimimenume¬
rata pͥt niatmi tempͥous exceptionem oppo

Expanded text:
scriptura fiebat obligatio, quae nominibus fieri dicebatur, quae nomina hodie non sunt in usu. Plane si quis debere se scripserit quod numeratum ei non est, de pecunia minime numerata post multum temporis exceptionem oppo
Abbreviated transcription (Latin):
inhac exxeptione autea quidem ex prmncipali¬
bꝰ constautionibis̃ nsꝙ ad quinq̃niñ ꝓcede¬
bat. sed ͥ cͤre ditor es diutꝰ possint suis pecimus
forsitan defnuidari ꝑ ꝯstattionem postram
tempiis coaatatum est. ut u cribiennii me¬
tashuiusmodi exceptiominime exteudigtns

Expanded text:
in hac exceptione antea quidem ex principalibus constitutionibus usque ad quinquennium procedebat : sed ne creditores diutius possint suis pecuniis forsitan defraudari, per constitutionem nostram tempus coartatum est, ut ultra biennii metas huiusmodi exceptio minime extendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. si dominus ñsit accemus dantisꝑ ã¬
mõnuisse suffic̃ quem ad̾m singube res¬
uobis ad quiruntur. ⁊Iam legatorum
iuis quo ⁊ ipso iuuire singule res uobis ad¬
quiriustur. it̃ fid̾i cõtuissormũ rbi sin¬

Expanded text:
nem, si dominus non sit. Hactenus tantisper adnem, si dominus non sit. Hactenus tantisper admonuisse sufficiat, quemadmodum singulae res adquiruntur: nam legatorum ius, quo et ipso singulae res vobis adquiruntur: item fideicommissorum, ubi sin