comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i ergo inquiunt oporta ut nos extra ȩccłam & aduersus ȩccłãm
fuisse pęniteat ut salui esse possimus: quomͦ post istã pęnitentiã
Sed sibi hoc dicant. & multo maxime humiliter doleant. qui in tanta
morte prȩcisionis iacent : ut isto quodam uulnere matris catholicae
reuiuiscant. Cum eni prȩcisus ramus inseritur. fit aliud uulnus
in arbore. quo possit recipi ut uiuat. qui sine uita radicis peribat.
Ded cum receptus recipienti coaluerit. & uigor consequetur. & frue¬
tum. Si aut̃ non coaluerit. ille quidẽ arescit. sed uita arboris ꝑ ma¬
nebit. Est en̾i & tale inserendi genus. ut nullo preciso ramo qui
intus ẽ. ille qui foris. ẽ. inseratur: non tam̃ nullo sed uł benissimo
arboris uulnere. Ita gͦ & isti cum ad radicem catholicam ueniunt. nrc
eis quamuis post erroris sui penitentiã honor cdericatus aut episcopatꝰ
aufertur: fit quidem aliquid tamquã incortice arboris matris contra

Expanded text:
i ergo, inquiunt, oportet, ut nos extra ecclesiam et aduersus ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo modo post istam paenitentiam sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praecisus ramus inseritur, fit aliud uulnus in arbore, quo possit recipi, ut uiuat, qui sine uita radicis peribat; sed cum receptus recipienti coaluerit, et uigor consequetur et fructus, si autem non coaluerit, ille quidem arescit, sed uita arboris permanebit. est enim et tale inserendi genus, ut nullo praeciso ramo, qui intus est. ille. qui foris est, inseratur non tamen nullo sed uel leuissimo arboris uulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid tam quam in cortice arboris matris contra
Abbreviated transcription (Latin):
atq saperemꝰ. ñ dicereter dõ. da mihi intellectũ & discam mandata tua:
neq in euangelio scriptũ ess&: tunc aperuit illis fensum ut intellige

Expanded text:
atque saperemus. non diceretur deo: Da mihi intellectum, ut discam mandata tua, atque saperemus. non diceretur deo: Da mihi intellectum, ut discam mandata tua, neque in euangelio scriptum esset: Tunc aperuit illis sensum, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
¶auete gͦ qđ tantus apłs tam terribiliter dicit. & ubi sentitis non uos
in telligere. in terim credite diuinis eloquiis. Quia & liberũ hominis ẽ.
arbitrium. & grã dĩ sure cuiꝰ adutorio liberũ arbitrium nec conuerti
potest addm̃ nec ꝓficere indõ. Et quod pie creditis: ut &iam sapier¬
ter intelligatis orate. Et ad hoc ipsum eni id ÷ ut sapient᷑ intelligamus.
est utiq liberam arbitriũ. Nisi enim libero arbitrio intelligeremus atq
saperemus. ñ pręcipere tur dicente scriptura. Intelligite ergo qui in¬
sipientes estis in populo: & stulti aliquando sapite. Eo ipso quippe qͦ
prȩceptum & imperatũ est. ut intelligamus atq sapiamus. obedientiam
nr̃am requirit: quȩ nulla potest esse. sine libeto arbitrio. Sed si poss&
hoc ipsum sine ad utorio gr̃ȩ fieri ꝑ liberum arbitriũ ut intelligeremꝰ

Expanded text:
Cauete ergo, quod tantus apostolus tam terribiliter dicit, et, ubi sentitis non uos Cauete ergo, quod tantus apostolus tam terribiliter dicit, et, ubi sentitis non uos intellegere, interim credite diuinis eloquiis. quia et liberum hominis est arbitrium et gratia dei, sine cuius adiutorio liberum arbitrium nec conuerti potest ad deum nec proficere in deum, et, quod pie creditis, ut etiam sapienter intellegatis, orate. et ad hoc ipsum enim, id est ut sapienter intellegamus, est utique liberum arbitrium. nisi enim libero arbitrio intellegeremus atque saperemus, non nobis praeciperetur dicente scriptura: Intellegite ergo, qui insipientes estis populo, et stulti aliquando sapite. eo ipso quippe, quo praeceptum atque imperatum est. ut intellegamus atque sapiamus, oboedientiam nostram requirit, quae nulla potest esse sine libero arbitrio. sed si posset hoc ipsum sine adiutorio gratiae fieri per liberum arbitrium, ut intellegeremus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit. in dño głetur. Illi uõ heretici seipsos ascipsis iustos fieri putantes. quasi
hoc eis non ds̃ dederit. sed ipsi sibi : non utiq in dño. sed insema ipsis głant᷑.
Ialib eñi dicit apłs. Quis enim te disceruit. Quod ido dicit. quia de
massa illius ꝑditionis quae facta est ex adam non discernit hominem : ut
eum faciat uas in honorem non in contumeliam. nisi ds̃. Sed qm̃ homo
carnalis & in aniter inflatus. cum audiss& quis enum te discernit. poss&
respondere uł uoce uł cogitatione & dicete. discernit me fides mea dis¬
ctrnit me oratio mea. discernit me iusticia mea. mox apłs occurrit
cogitationib eius & dixit. Quid enim habes qđ ñ accepisti. Si autem
accepisti. quid głaris quasi non acceperis. Sic en̾i glantur quasi ñ acceꝑts
qui se aseipsis iustificari putant. ac ꝑhoc insemetipsis. non in dño głanturꝰ.

Expanded text:
inquit, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi inquit, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis non deus dederit sed ipsi sibi, non utique in domino sed in semet ipsis gloriantur. talibus dicit apostolus: Quis enim te discernit? quod ideo dicit, quia de massa illius perditionis, quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat uas in hcarnalis et inaniter inflatus cum audisset, Quis enim te discernit? posset respondere vel voce vel cogitatione, et dicere, Discernit me fides mea, discernit me oratio mea, discernit me justitia mea; mox Apostolus occurrit cogitationibus ejus, et dixit, Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Sic autem gloriantur quasi non acceperint, qui se a se ipsis justificari putant; ac per hoc in semetipsis, non in Domino gloriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur iudicare uiuos & mortuos. Sigͦ non ẽ. dĩ gr̃a. quomodo
saluat mundum: Et si ñ ẽ. liberũ arbitriũ. quomͦ iudicat mundũ
Proinde librũ uł epistolã meã quã secũ ad nos sup̃dicti ad tulerunt.
arbitrium sic defendatis: ut adĩ gr̃a separetis. tanquã sine illa uł
cogitare aliquid uł agere scđm dm̃ ulla ratione possimus: qđ omino
non possumus. Propter hoc enin dñs cum de fructu iusticiȩ loqueretur. ait
discipulis suis. Sint me nihil potestis facere. Unde supradictã epłam ad
sixtũ presbiterũ ȩccłae romanȩ contra nouos hereticos pelagianos noueritis
esse conscriptã : qui dicunt grãm dĩ secundũ merita nr̃a dari: ut qui głatur
non in dño. sed in se ipso glorietur: hoc est in homine. non in dño: Qđ pro¬
hiba apłs dicens. NNemo glorietur in homine. Et alio loco. Qui glatur

Expanded text:
confitetur, \'iudicare uiuos et mortuos\'. si ergo non est dei gratia, quo modo confitetur, \'iudicare uiuos et mortuos\'. si ergo non est dei gratia, quo modo saluat mundum? et si non est liberum arbitrium, quo modo iudicat mundum? proinde librum uel epistulam meam, quam secum ad nos supra dicti adtulerunt, arbitrium sic defendatis, ut a Dei gratia separetis, tanquam sine illa vel cogitare aliquid vel agere secundum Deum ulla ratione possimus, quod omnino non possumus. propter hoc enim dominus, cum de fructu iustitiae loqueretur, ait discipulis suis: Sine me nihil potestis facere. Unde supra dictam epistulam ad Sixtum presbyterum ecclesiae Romanae contra nouos haereticos Pelagianos noueritis esse conscriptam, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari, ut, qui gloriatur, non in domino sed in se ipso glorietur, hoc est in homine, non in domino. quod prohibet apostolus dicens: Nemo glorietur in homine et alio loco: Qui gloriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo & in xp̃i menbris honorando fratri ualentino
& fratrib qui tecũ sunt. Augustinus ui dño salutẽ. Q enerunt ad nos
duo iirenes cresconius & felix. de ur̃a congregatione se. eẽ dicentes.
qui nobis reculerunt monasteriũ urm̃ non nulla dissentione turbatũ.
eo quod quidã in uobis sic grãm p̾dicent. ut negent hominis eẽ liberũ
arbitriũ. & quod ẽ. grauius : dicant qđ in die iudicu ñ sit tedditurus
ñ ita sentiant. sed liberum arbitriũ adiuuari fateantur ꝑ dĩ gratiam.
ut tecta sapiamus atq faciamꝰ. ut cũ uenerit dñs reddere unicuiq¬
scđm oꝑa eiꝰ. inueniat oꝑa nr̃a bona. quȩ prȩparauit ds̃ ut in illis
ambulemus. Hoc qui seutiunt. beie sentiunt. Obsecro itaq uos fratres
ẽ. in euangłio iohanuis apłi. non uenit ut udicarae mundum. sed
ut saluxtur mundus ꝑ ipsum. Postea uͦ sicut scribit apłs paulus. iu¬
dicabit ds̃ mundũ quando uenturus ẽ: sicut tota eccłã in symbolo

Expanded text:
I MEMBRIS HONORANDO FRATRI VALENTINO ET FRATRIBUS, QVI TECUM SUNT, AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Venerunt ad nos duo iuuenes, Cresconius et Felix, de uestra congregatione se esse dicentes, qui nobis rettulerunt monasterium uestrum nonnulla dissensione turbatum eo, quod quidam in uobis sic gratiam praedicent, ut negent hominis esse liberum arbitrium et, quod est grauius, dicant, quod in die iudicii non sit redditurus non ita sentiant, sed liberum arbitrium adjuvari fateantur per Dei gratiam, ut recta sapiamus atque faciamus; ut cum venerit Dominus reddere unicuiqsecundum opera eius, inueniat opera nostra bona, quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. hoc qui sentiunt, bene sentiunt. Obsecro itaque uos, fratres, est in euangelio Iohannis apostoli, non uenit, ut iudicaret mundum. sed ut saluaretur mundus per ipsum; postea uero. sicut scribit apostolus Paulus, iudicabit deus mundum. quando \'uenturus est\', sicut tota ecclesia in symbolo
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia: sire mifericordia uidicetur. Et in hac quippe sententia: ad
hoc solum eadem meusura ẽ. ut quod ñ prestitit ñ ei pręstetur: atq
ita qđ ipse iudicat᷑ arternũ erit: quãuis quod iudicauit arternũ. eẽ.
nequiuerit. In eadem igit᷑ mensura quãuis ñ art̾nor mabefactorum
aeterna supplicia remetiuntur : ut qui aeternã uoluit habere pec¬
cati ꝑfunctionem. arternã inueniat uindictȩ seueritatẽ.

Expanded text:
sericordia, sine misericordia iudicetur. et in hac quippe sententia ad sericordia, sine misericordia iudicetur. et in hac quippe sententia ad hoc solum eadem mensura est, ut, quod non praestitit, non ei praestetur atque ita, quod ipse iudicatur, aeternum erit, quamuis, quod iudicauit, aeternum esse nequiuerit. in eadem igitur mensura quamuis non aeternorum malefactorum aeterna supplicia remetiuntur, ut, quia aeternam uoluit habere peccati perfruitionem, aeternam inueniat uindictae seueritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
spatus. sure recte facta sure peccata metimur Alioquin: maius peccatuõ
baberetur arborem deicere. quã hominẽ occidere. Illud enĩ fit louga
mora ictib multis. hoc uno ictu breuissimo tempore. Proquo tam̃ exigui
temporis tam grandi peccato si ꝑpetua deportatione homo puniretur.
&iam mitius cum illo actum quã dignus fuerat diceretur quãus in
spatio temporali longitudo penȩ cum breuitate facinoris nullo modo
conparanda sit Quid ergo contrarium est si erunt pariter longa uł & iã
pariter aeterna supplicia. sed aliis alia mitiora uł acriora. ut quib
tempus aequale ẽ. non sit arqualis asperitas propter mensurã & iam
peccatoꝵ: non in productione temporũ. sed in uoluntate peccantium
uoluntas quippe ipsa pimitur siue animi supplicio suie corporis. Ut quȩ
debectatur in peccatis. ipsa plectatur in pęnis. Et qui uidicat sure mi

Expanded text:
spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum haberetur arborem deicere quam hominem occidere; illud enim fit longa mora ictibus multis, hoc uno ictu breuissimo tempore. pro quo tamen exigui temporis tam grandi peccato si perpetua deportatione homo puniretur, etiam mitius cum illo actum, quam dignus fuerat, diceretur, quamuis in spatio temporali longitudo poenae cum breuitate facinoris nullo modo sit comparanda. quid ergo contrarium est, si erunt pariter longa uel etiam pariter aeterna suptempus aequale est, non sit aequalis asperitas, propter mensuram etiam peccatorum, non in productione temporum, sed in voluntate peccantum? 27. Voluntas quippe ipsa punitur, sive animi supplicio sive corporis; ut quae delectatur in pe
Abbreviated transcription (Latin):
Alia namq sunt manifesta tormenta quae post futura prȩparentur.
& iam ipsa ex eodem male uoluntatis cardine attracta. In ipso aute ani¬
mo ubi appetitus uoluntatis. humanorum om̃ium ẽ mensura factoꝵ.
continua pena sequitur culpam. plerũq maior: ñ sentientis cȩcitate
grauiore. Ideo cum dixisset in quo uidicio iudicaueritis iudicabimini.
sequutus adiunxit: Et qua mensura mensi fueritis. metietur uobis.
n uoluntate quippe propria me tietur bonus homo bona facta.
& in ea metiet᷑ ei beatitudo. Itẽq in uoluntate ꝓpria metiet᷑ malus
homo mala opera. & in ea metirtor ei miferia: qm̃ ubi quisq bonus ẽ. cum
brite uult: ibi & iam malus cum male uult. Ac per hoc illic &iam fit uł
btatus uł mifer: hoc est in ipso suȩ uoluntatis affectu: quȩ om̃ium factoꝵ
meritorũq mensura ẽ. Ex qualitatib quippe uoluntatũ non ex temporũ

Expanded text:
Alia namque sunt manifesta tormenta, quae post futura praeparantur, Alia namque sunt manifesta tormenta, quae post futura praeparantur, etiam ipsa ex eodem malae uoluntatis cardine adtracta; in ipso autem animo, ubi appetitus uoluntatis humanorum omnium est mensura factorum, continuo poena sequitur culpam plerumque maior non sentientis caecitate grauiore. ideo cum dixisset: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini, secutus adiunxit: Et qua mensura mensi fueritis, metietur uobis. in uoluntate quippe propria metietur bonus homo bona facta et in ea metietur ei beatitudo, itemque in uoluntate propria metietur malus homo mala opera et in ea metietur ei miseria, quoniam, ubi quisque bonus est, cum bene uult, ibi etiam malus, cum male uult. ac per hoc ibi etiam fit uel beatus uel miser, hoc est in ipso suae uoluntatis affectu, quae omnium factorum meritorumque mensura est. ex qualitatibus quippe uoluntatum non ex temporum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ei lex faciat. id est quia legem talia prohibentem de sua uita abstalit.
auferat etiam ipsa lex de hominum uita qua regit. ¶Unde aut̃ boc dixe¬
rit xp̃o. paulo superius satis eluca. Nolite inquit iudicare. ut ñ iudice¬
mini. In quo enĩ iudicio iudicaueritis iudicabimini. Numquid si iniquo
udicio iudicabunt. iniquo iudicabuntur.: Absit. Nulla quippe iniqͥtas
apud dm̃. Sed ita dictum ẽ: in quo uidicio iudicaueritis in eo iudicabimi¬
uelut siquispiam ad turpem concupiscentiã oculis utens exercari iube¬
retur. recte utiq audiro. In quib oculis peccasti. in eis supplicium
meruisti. Iudicio eñi quisq animi sui. seu bono seu malo utitur uł ad
bene facrendum uł ad peccandum. Unde non inttuiẽ. ut in quo iu¬
dicat in eo iuidicetur. hoc est ut in ipso animi sui iudicio penas luat.
cum ea mala patitur quȩ male iudicantẽ animũ consequuntur.

Expanded text:
hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua uita abstulit, hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua uita abstulit, auferat eum etiam ipsa lex de hominum uita, quam regit. item si dixrit Christus, paulo superius satis elucet: Nolite, inquit, iudicare, ut non iudicemini; in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabimini. numquid si iniquo iudicio iudicabunt, iniquo iudicabuntur? absit. nulla quippe iniquitas apud deum. sed ita dictum est: In quo iudicio iudicaueritis, in eo iudicabimiuelut, si quispiam ad turpem concupiscentiam oculis utens excaecari iuberetur, recte utique audiret: In quibus oculis peccasti, in eis supplicium meruisti\'. iudicio enim quisque animi sui seu bono seu malo utitur uel ad benefaciendum uel ad peccandum. unde non iniquum est, ut, in quo iudicat, in eo iudicetur, hoc est ut in ipso animi sui iudicio poenas luat, cum ea mala patitur, quae male iudicantem animum consequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
hendunt. Et si hoc non assequuntur. mensuram eius utiq non comp̃bendt̃
Nec idõ. nulla ẽ. quia homines eam nosse non possunt. Potest igitur
aliquid &. sempiteruum esse. & certã sui modi habere mensuram. Secun¬
dum ipsos enim de solis ęternitate loquutus sum. ut sua fententia coniun-¬
cantur atq concedant eẽ posse aliquid cum mensura sempiternum.
Ac sic non iđo putent non esse credendum de supplicio sempiterno qđ mi¬
uobis: & iam sic non omnino ad eandem rem ex om̃i parce necesse essit
referre sententiam. Possumus enim recte dicere Quod plantaueris. hoc
decerpes. Quãuis nemo plantet ponũ sed lignum. decerpat autẽ pomũ
magis quam lignum. Ped illud dicimus scđm arboris genus. quia non
ficum plantat unde nucem decerpat. Ita dici posset. quod feceris patiens
ut ñ si stuprũ fecerit. stuprum patiatur: sed qđ peccato isto fecit legi.

Expanded text:
hendunt et, si hoc non adsequuntur, mensuram eius utique non comprehendunt hendunt et, si hoc non adsequuntur, mensuram eius utique non comprehendunt nec ideo nulla est, quia homines eam nosse non possunt. potest igitur aliquid et sempiternum esse et certam sui modi habere mensuram. secundum ipsos enim de solis aeternitate locutus sum, ut sua sententia conuincantur atque concedant esse posse aliquid cum mensura sempiternum. ac sic non ideo putent non esse credendum de supplicio sempiterno, quod miuobis, etiam sic non omnino ad eandem rem ex omni parte necesse esset referre sententiam. possumus enim recte dicere: \'Quod plantaueris, hoc decerpes\', quamuis nemo plantet pomum sed lignum, decerpat autem pomum magis quam lignum; sed illud dicimus secundum arboris genus, quia non ficum plantat, nnde nucem decerpat. ita dici posset: \'Quod feceris, patieris,\' non ut, si stuprum fecerit, stuprum patiatur, sed quod peccato isto fecit legi,
Abbreviated transcription (Latin):
ridicule atq contrariȩ. Nam si ad mensuram redditurus ẽ. pęnam.
& om̃is mensura circum scripta ẽ. fine temporis. quid sibi uolunt
mine infiniti supplicu: Istam questionem aqualicũq phylosopho
esse subiectam atq propositam. difficile ẽ. credere: quippe qui ait.
Im̃is mensura circunscribitur tempore. quasi non soleat. nisi tempo¬
rum esse mensura. sicut horarũ & dierum & annorũ. uł sicut dici¬
mus breurm syllabam simplum habere temporis ad syllabam longam.
uto enim modios. & rabones urnas & amphotas. non temporũ eẽ men¬
suras. Quomͦ gͦ om̃is mensura circuniscribitur tempore. Nlonne
ipsi dicunt solem istum sempiternum esse. Qui tanen quantus st
ad terram mensuris geometricis ꝑscrutari audent: & renuntiare¬
quod siue possit siue nou possit : constat eum tam̃ propriam sui orbis habere
mensuram: quia & si comprehendunt quantus sit: mensurã eius comprę¬

Expanded text:
ridicule atque contrarie; nam si ad mensuram redditurus est poenam ridicule atque contrarie; nam si ad mensuram redditurus est poenam et omnis mensura circumscripta est fine temporis, quid sibi uolunt minae infiniti supplicii?\' Istam quaestionem a qualicumque philosopho esse obiectam atque propositam difficile est credere, quippe qui ait: <Omnia mensura circumscribitur tempore,1 quasi non soleat nisi temporum esse mensura sicut horarum et dierum et annorum. uel sicut dicimus breuem syllabam simplum habere temporis ad syllabam longam. puto enim modios et rabones, urnas et amphoras non temporum esse mensuras. quo modo ergo omnis mensura circumscribitur tempore? nonne ipsi dicunt solem istum sempiternum esse? qui tamen quantus sit ad terram, mensuris geometricis perscrutari audent et renuntiarequod siue possit siue non possit, constat eum tamen propriam sui orbis habere mensuram, quia et, si comprehendunt, quantus sit, mensuram eius compre
Abbreviated transcription (Latin):
tionib corporalium qualitatũ. & de p̾potenti ualentia inferiora corpora
corporum suꝑiorũ latius disputare. sed breuit̾ mͥ respondere ꝓpositũ
ẽ & talib ingeniis hoc scribitur quȩ ammonere suffecerit. Sciat
sane qui has proposuit quȩstiones. xp̃m post resurrectionem cicatrices
non uulnera demonstrasse dubitantib propter quos & iam cibum ac po¬
tum sumere uoluit: non semel sed sepius. ne illud non corpus sed sp̃m
esfe arbitrarentur. & sibi non deside fed imaginalit apparere. Tunc
aut̃ illȩ false cicatrices fuissent. si nulla uulnera prȩcessissent. Et tam̃
nec ipse essent : si eas esse noluiss&. Uoluit aut̃ certe dispensationis
gratia. ut eis quos edificabat in fide non ficta. non aliud ꝓalio. sed hoc
quod crucifixum uiderant resurrexisse monstrar&:¬
n qua mensura mensi fueritis. in ea remetietur uobis. Satis inquit

Expanded text:
tionibus corporalium qualitatum et de praepotenti ualentia in inferiora corpora tionibus corporalium qualitatum et de praepotenti ualentia in inferiora corpora corporum superiorum latius disputare; sed breuiter mihi respondere propositum est et talibus ingeniis hoc scribitur, quae admonere suffecerit. Sciat sane, qui has proposuit quaestiones, Christum post resurrectionem cicatrices, non uulnera demonstrasse dubitantibus, propter quos etiam cibum ac potum sumere uoluit non semel sed saepius, ne illud non corpus sed spiritum esse arbitrarentur et sibi non solide sed imaginaliter apparere. tunc autem illae falsae cicatrices fuissent, si nulla uulnera praecessissent; et tamen nec ipsae essent, si eas esse noluisset. uoluit autem certae dispensationis gratia, ut eis, quos aedificabat in fide non ficta, non aliud pro alio sed hoc, quod crucifixum uiderant, resurrexisse monstrarIn qua mensura mensi fueritis, in ea remetietur uobis, satis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Et noueris aliquando furem auertendis pecorib pabulum spargere:
& aliquando pastorem flagello ad gregẽ pecora errantia reuocare.
Nonne contumacem Ancillam data sibi potestate sara. potius affligebat: Et
utiq non tam quam superius beneficio suo matrem facerat crudeliter oderat.
sed in ea suꝑbiam salubriter edomabat. Ex Epła Sc̃I AUG̃. ADUEOORatIaS¬
uomodo aut̃ contrarium ẽ. & xp̃m post resurrectionem
cibatum. & in resurrectione quȩ promitutur cyborum
ligentiam non futuram. cum & angelos legamus eiusdem modi escas eo-¬
demq modo sumpsisse. non ficto phantasmate sed manifestissima ueritate :¬
nec tamen necessitata sta potestate.Aliter enim absorb& aquã terra
sitiens: aliter solis radius candins. Illa indigentia. iste potentia. Puturȩ
fͦ resurrectionis corpus inperfectȩ felicitatis erit. si cibos sumere noti
potuerit. Imperfectȩ felicitatis. si cibis eguerit. Iossim hic de comimuta¬

Expanded text:
et noueris alet noueris alet aliquando pastorem flagello ad gregem pecora errantia revocare. Nonne contumacem ancillam data sibi potestate Sara potius affligebat? Et utique non eam, quam superius beneficio suo matrem fecerat, crudeliter oderat, sed in ea superbiam salubriter edomabat. Idem: Quicquid ergo faciuo modo autem contrarium est et Christum post resurrectionem cibatum et in resurrectione, quae promittitur, ciborum indigentiam non futuram, cum et angelos legamus eiusdem modi escas eodemque modo sumpsisse non ficto phantasmate sed manifestissima ueritate nec tamen necessitate sed potestate? aliter enim absorbet aquam terra sitiens aliter solis radius candens, illa indigentia iste potentia. futurae ergo resurrectionis corpus inperfectae felicitatis erit, si cibos sumere non potuerit, inperfectae felicitatis, si cibis eguerit. possem hic de commuta
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sicut ista dona eiꝰ laudamus. ita & iam flagella ciꝰ in eos quos dligit
cogitemus. Iutas neminẽ cogi adiusticiam. cum legas patremfamilias
dixisfe seruis. quoscumq uniueneritis. cogite intrare. ¶um legas &ũ
ipsum primo saulum postea pauluni ad cognoscendã & tenendã ueritatẽ
magna uiolentia xp̃i cogentis esse compulsum: Iisi forte cariorẽ putas
hominib esse pecuniam uł qualemlib& possessionẽ. quã lucem istã quae
oculis capitur. Hanc ille cȩlesti uoce prostratus fubito amissam non re¬
cuperauit. nisi cun scẽ incorporaret᷑ ȩccłãe. Et putas nullã ui mn adhi¬
bendam ẽẽ homini ut ab erroris ꝑnitre liberetur. cum ipsũ dm̃ quo
nemo nos utilius diligit: certissimis exemplis hoc factre uideas. &. xp̃m
audias dicentem. nemo adme uenit nisi quem pater attraxerit.Q
fit in cordib om̃ium qui se adeum diuinȩ iracundiȩ timore conũtuos

Expanded text:
sed sicut ista dona eius laudamus, ita etiam flagella eius in eos, quos diligit, sed sicut ista dona eius laudamus, ita etiam flagella eius in eos, quos diligit, cogitemus. Putas neminem debere cogi ad iustitiam, cum legas patrem familias dixisse seruis: \'Quoscumque inueneritis, cogite intrare\', cum legas etiam ipsum primo Saulum postea Paulum ad cognoscendam et tenendam ueritatem magna uiolentia Christi cogentis esse compulsum, nisi forte cariorem putas hominibus esse pecuniam uel qualem libet possessionem quam lucem istam, quae oculis carpitur? hanc ille caelesti uoce prostratus subito amissam non recuperauit, nisi cum sanctae incorporaretur ecclesiae. et putas nullam uim adhibendam esse homini, ut ab erroris pernicie liberetur, cum ipsum deum, quo nemo nos utilius diligit, certissimis exemplis hoc facere uideas et Christum audias dicentem: Nemo ad me ueuit, nisi quem pater adtraxerit, quod fit in cordibus omnium, qui se ad eum diuinae iracundiae timore conuertunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rienti panis tollitur. si de cibo securus iusticiam neglegebatur. quã esurienti
panis frangitur. ut in iusticiȩ seductus adquiescat Et qui freneticum ligat.¬
& qui lethargicum excitat. ambobus molestus. ambos amat. Quis nos po¬
test amplius amare quã ds̃: Et tamen nos non solum docere suauiter.
uerum & iam salubriter terrere ñ cessat. fonentis lenib quib consolat᷑.
Sepe &iam mordacissimum medicamentũ tribulationis adiungens: exer¬
c& fame patriarchas. & iam pios & religiosos. Populũ contumacẽ. penis gra¬
uiorib agitat. Non aufere ab apło stimulum carnis tertio rogatus. ut
uiitutẽ inuirtute ꝑficiat. Diligamus & ĩa ininicos nr̃os. quia hoc
iustum ẽ. & hoc prȩcepit ds̃. ut simus filu patris nr̃i qui ui cęlis esꝰ: qui
solem suum facit oriri suꝑ bonos & malos. & pluit̾ suꝑ iustos & iniustos.

Expanded text:
rienti panis tollitur, si de cibo securus iustitiam neglegebat, quam esurienti rienti panis tollitur, si de cibo securus iustitiam neglegebat, quam esurienti panis frangitur, ut iniustitiae seductus adquiescat. et qui phreneticum ligat et qui lethargicum excitat, ambobus molestus ambos amat. quis nos potest amplius amare quam deus? et tamen nos non solum docere suauiter uerum etiam salubriter terrere non cessat. fomentis lenibus, quibus consolatur, saepe etiam mordacissimum medicamentum tribulationis adiungens exercet fame patriarchas etiam pios et religiosos, populum contumacem poenis grauioribus agitat, non aufert ab apostolo stimulum carnis tertio rogatus, ut uirtutem in infirmitate perficiat. diligamus etiam inimicos nostros, quia hoc iustum est et hoc praecepit deus, ut simus filii patris nostri, qui in caelis est, qui solem suum facit oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos.
Abbreviated transcription (Latin):
ixi uobis non declinetis in dextram neq in sinistrã. hoc est nec sic
defendatis liberũ arbitriũ ut ei bona oꝑa sine dĩ gr̃a tribuatis.
nec sic defendatis grãm. ut quasi de illa securi mala opera diligatis: quod¬
ipsa gratia dĩ auertat auobis. Talium quippe uerba sibi proponeus apłs ait
Quid gͦ dicemus: Permaitebimus in peccato ut gr̃a abund&: At his uer¬
bis hominum errantiũ & dĩ grãm ũ intelligentium respondit ut debuit
dicens. Absit. Si enim mortui sumus peccato quom uiuemus in eo Nihil
dici potuit breuius. & melius. Quid enim nobis gr̃a dĩ utilius confert in ho
presenti scło maligno. nisi ut moriamur peccato. Aut ꝑhoc ipsi gr̃ãt
inurnietur ingratus. qui propter illam uult uiuere in preccato. ꝑ quam
on om̃is qui parcit amicus est. nec om̃is qui uerberat inimicus.¬
Meliora sunt uulntra amici. quam uoluntaria oscula inimici. Mle¬
lius est cũ seueritate diligere. quã cum lenitate decipere. Utilius esu¬

Expanded text:
ixi: \'Non declinetis in dextram neque in sinistram\', hoc est nec sic defendatis liberum arbitrium, ut ei bona opera sine dei gratia tribuatis, nec sic defendatis gratiam, ut quasi de illa securi mala opera diligatis, quodipsa gratia dei auertat a uobis. talium quippe uerba sibi proponens apostolus ait: Quid ergo dicemus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? atque his uerbis hominum errantium et dei gratiam non intellegentium respondit, ut debuit, dicens: Absit; si enim mortui sumus peccato, quo modo "uiuemus in eo? nihil dici potuit breuius et melius. quid enim nobis gratia dei utilius confert in hoc praesenti saeculo maligno, nisi ut moriamur peccato? ac per hoc ipsi gratiae i inuenietur ingratus, qui propter illam uult uiuere in peccato, per quam on omnis, qui parcit, amicus est nec omnis, qui uerberat, inimicus.meliora sunt uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. melius est cum seueritate diligere quam cum lenitate decipere. utilius esu
Abbreviated transcription (Latin):
memꝰ & iam illos quos hic uuos inuenturus ẽ dñs. In ipso paruo spatio & passuros
mortẽ. & accepturos in mortalitatẽ. Ipse a płs nos uidetur urguere: ubi dicit in xp̃o
om̃s uiuificabunt᷑ cũ alio loco deipsaloquens resurrectione corporũ dicat tu qđ
Nemo cogit& cũ xpĩano loquendũ eẽ. ueritatẽ & cũ pagano m̃daciũ. Cũ ꝓximo tuo
umini & nolite peccare. Si propterea irasceris seruo tuo quia peccauit. necy pecces

Expanded text:
memus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros memus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urguere ubi dicit: in Christo omnes uiuificabuntur, cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: tu quod es, cum christiano loquendam veritatem et cum pagano mendacium. Cum proximo tuo mini; et nolite peccare. Si propterea irasceris servo tuo quia peccavit: ne et tu ipse pecces,
Abbreviated transcription (Latin):
ioscũq mortuos. & iam in uteris matrũ. Sed utrũ lib& de his quis sentiat. quo
le iã natis in fantib dixerimꝰ. hoc & iam de illis intelligendũ ÷ si resurgent
ise atq illos qui tunc secũ uiuebant transfigurabat apłs: nũquã omĩno moritin
int : an ipso tẽporis puncto. quo cũ resurgentib rapientur in nubib in obuiã epõ
inaera ad in mortalitatẽ ꝑ morcẽ mira celeritate transibunt. Neq enĩ dicendũ ẽ
eri non posse ut dũ ꝑ aera in sublime portant᷑: in illo spacio & moriant᷑ & reui¬
inscant. Quod enĩ ait. & ita semꝑ cũ dño erimꝰ nonsic accipiendũ ÷ tãquã in aere
siturꝰ ẽ. Ulenienti quippe itur obuam ñ manenti. Sedita cũ dño erimꝰ id÷ sic erimꝰ
habentes corpora sempit̾na. ubicũq cũ illo fuerimꝰ. Ad hunc autẽ sensũ quo ex isti¬

Expanded text:
quoscumque mortuos etiam in uteris matrum. Sed utrumlibet de his quisque sentiat., quod quoscumque mortuos etiam in uteris matrum. Sed utrumlibet de his quisque sentiat., quod de iam natis infantibus dixerimus, hoc etiam de illis intellegendum est, si resurgentersonam in se adque illos, qui tunc secum uiuebant, transfigurabat apostolus, numquam omnino morituri sint, an ipso temporis puncto, quo cum resurgentibus rapientur in nubibus in obuiam Christo in aera, ad inmortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. Neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. Quod enim ait: Et ita semper cum Domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere siturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti. sed ita cum domino erimus, id est sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existi
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ut neo infra. nec ultra uinenilis̃ formã resurgant corpora mortuorum.
sed in eiꝰ aetate. & robore. usq ad quã xpm̃ hic ꝑuenisse cognouim. Circa .xxx
quippe annos diffinier̃ eẽ . terminatã inde iã hominẽ indetrim̃ta uergere
auioris ac senilis aetatis & ideo ñ esse dictũ in iñsurã corporis uel in m̃surã staturȩ
bi sunt mortui resurrecturos. ut ad firmare. ita negare ñ audeo. quãius non uidea
omodo ad eos ñ ꝑtineat resurrectio mortuoꝵ : si ñ eximunt᷑ de numero mortuo
ut enĩ ñ oñs mortui resurgent & erunt aliquȩ humanȩ animȩ siue corporib
naeternũ quae corpora humana quãuis ittra uiscera mat̾na gestar. aut si om̃s ani¬
nȩ humanȩ recipient resurgentia sua corpora quȩ habuer̃ ubicũq iuuentia. &
norientia reliquer̃: ñ inuenio quẽ ad modũ dicã ad resurrectionẽ ñ ꝑtinere mortuoꝵ

Expanded text:
dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora mortuorum, dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora mortuorum, sed in eius aetate et robore, usque ad quam Christum hic peruenisse cognouimus — circa XXX quippe annos definierunt egrauioris ac senilis aetatis; et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae. ibi sunt mortui, resurrecturos ut adfirmare, ita negare non audeo; quamuis non uideam quo modo ad eos non pertineat resurrectio mortuorum, si non eximuntur de numero mortuorum. Aut enim non omnes mortui resurgent et erunt aliquae humanae animae sine corporibus in aeternum, quae corpora humana, quamuis intra uiscera materna, gestarunt; aut si omnes animae humanae recipient resurgentia sua corpora, quae habuerunt, ubicumque uiuentia et morientia reliquerunt, non inuenio quem ad modum dicam ad resurrectionem non pertinere mortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ paupum in słm scli. hoc ẽ. humiliũ caritate flagrantiũ. ñ sua quęrentiũ.
sed scõꝵ societate gaudentiũ. InVINŨ ꝑtectũ inõ euRã artatis. &cȩt̃. Ex lis̃. uecirit̃ õ
idixerimꝰ addominici corporis modũ & iam quorũq maiora corpora redigen¬
da ꝑibit de multoꝵ corporib plurimũ : cũ ipse nec capillũ ꝑiturũ eẽ. ꝓmiser
Restat gͦ ut suã recipiat quisq m̃surã: quã uel habuit iniuentute & iam si sen
sit mortuus. uel fuerat habiturꝰ & iam si ÷ ante defunctus atq illud qđ cõmemo¬
rauit apls de mensura aecatis plenitudinis xpĩ. aut ꝑpt̃ aliud. intelligamꝰ dictũ e
id ÷ ut illi capiti in populis xpĩanis. accedente omium ꝑfectione mebroꝵ. aeta¬
tis eiꝰ mensura cõpleat᷑. Aut si hoc de resurrectione corpoꝵ dictã ẽ sic accipiam

Expanded text:
torum pauperum in saeculum saeculi; hoc est humilium charitate flagrantium, non sua quaerentium, torum pauperum in saeculum saeculi; hoc est humilium charitate flagrantium, non sua quaerentium, sed sanctorum societadixerimus ad Dominici corporis modum etiam quorumcunque majora corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi, ant propter aliud intellegamus dictum esse, id est ut illi capiti in populis christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura compleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus
Abbreviated transcription (Latin):
Non frustra igit᷑ tale genus mortis elegit. nisi qđ in eo quoq latitudinis ꝓrats
IIhio & longitudinis & altitudinis. & ꝓfunditatis magister exister&. Nã latitudo
ẽ in eo ligno qđ transuersũ : desuꝑ figitur. hoo ad bona oꝑa ꝑtinet: quia ibi exten¬
duntur manus. Longitudo᷑ in eo ẽ qđ ab ipso ligno usq ad terrã conspicuum est
Ibi enĩ quodã modo statur. id ÷ ꝑsistitur. & ꝑseueratur. qđ longanimitate tribuitꝰ
Altitudo ẽ. inea ligni parte quȩ ab illo transuersa figitumꝰ sursũ uersus relinquitur
oc ẽ. ad caput crucifixi: quia bene sperantiũ suꝑna expectatio ẽ. Iã uͦ illud ex ligno
qđ ñ appar&. qđ fixum occultatur unde totũ illud exsurgit. ꝓfunditatẽ significan
gratuitȩ graẽ : in qua niultoꝵ ingenia conteruntꝰ: id nuestigare conantia ut ad
extremũ eis dicat᷑. Ohono tuquis es qui respondeas dõ: Uliuent gͦ corda satura¬

Expanded text:
Non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi ut in eo quoque latitudinis hujus et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. Nam latitudo est in eo ligno quod transversum desuper figitur, hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. Longitudo in eo quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est. Ibi enim quodammodo statur, id est, persistitur et perseveratur, sed et tribuitur. Altitudo est in ea ligni parte, quae ab illo quod transversum figitur sursum versus relinquitur, hoc est, ad caput crucifixi, quia bene sperantium superna exspectatio est. Jam vero illud ex ligno quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum gratuitae gratiae: in quo multorum ingenia conteruntur id investigare conantia, ut ad extremum eis dicatur, O homo tu quis es qui respondeas Deo ? 65. Vivent ergo corda satura
Abbreviated transcription (Latin):
Inde tͥ insultat impius. inde glorietur pius. Vnde insultat suꝑb: inde głaetur
Uxpĩanus. Noli erubescere de cruce xp̃i. ideo infronte tãquã in sede pudoris
signũ ipsũ accepisti. Recole frontẽ tuã ne linguã expauescas alienã. Signum
fronte. Ibi enĩ occultatio ẽ. hic reuelatio. Illud ẽ. sub uelamine: hoc in facie.
Iuupsa fronte hoc ẽ. inpudoris domicilio collo cauimus. Exlis̃ aꝓscesũ. et hylaaiũ¬

Expanded text:
nde tibi insultat impius, inde glorietur pius; unde insultat superbus, inde glorietur christianus. Noli erusbescere de cruce Christi: ideo in fronte tanquam in sede pudoris signum ipsum accepisti. Recole frontem tuam, ne linguam expavescas alienam. 6. Circfronte. Ibi enim occultatio est, hic revelatio: illud est sub velamine, hoc in facie.in ipsa fronte, hoc est, in pudoris domicilio collocavimus. Item ex Sermone de Pa
Abbreviated transcription (Latin):
mahel. & roboratus in malitia. sed ludens cũ puero isaac. seducebat isaac: & quasd.
fraudes ludendi cũ infirmo faciebat anĩ aduertit mater. lusũ illũ. eẽ. ꝑsequutionẽ
Si intelligit lusũ illũ. intelligit a ecdã lusũ illũ. Sara dixit. Eice ancillã & cȩtera¬
Lecclã dicit. Fice hereses & filios earũ. Non enĩ heredes erunt heretici. cũ catholic
Sed quare non erunt heredes. Nonne de semine abrahȩ nati : Et quomͦ baptismũ
aeccłȩ habent: baptisiũ habent qͥheredes facer& sem̃ abrabȩ nisi ab hereditate
suꝑbia excluder&. Eodẽ uerbo nasceris. eodẽ sacram̃to. sed ad eandẽ hereditatem
uitȩ aeternȩ non puenis. nisi ad aecdãm catholicã reuersus fueris. Exsemine
abrabȩ nasceris. sed filius ancillȩ foris propter suꝑbiam : LIT INã ABSCIDANT UR¬

Expanded text:
mael, et roboratus in malitia: sed ludens cum mael, et roboratus in malitia: sed ludens cum fraudes ludendi cum infirmo faciebat. Animadvertit mater lusum illum esse persecutionem. Si intelligit mater lusum illum, intelligit aecclesia lusum illum. Sara dixit: 'Eice ancillam etlesia dicit: Ejice haereses et filios earum: non enim haeredes erunt haeretici cum Catholicis. Sed quare non erunt haeredes? Nonne de semine Abrahae nati? Et quomodo Baptismum Ecclesiae habent? Baptismum habent: haeredem faceret semen Abrahae, nisi ab haereditate superbia excluderet. Eodem verbo nasceris, eodem Sacramento; sed ad eamdem haereditatem vitae aeternae non pervenis, nisi ad Ecclesiam catholicam reversus fueris. Ex semine Abrahae nasceris; sed filius ancillae foris propter superbiam. SERMO IV . De
Abbreviated transcription (Latin):
quia iuste fieri nullomodo posset: Sic & iob atq utinã possim me occidere
Sicut & ad loth dñs. Non potero inquit facere rẽ : donec tu illo introeas. Nom posse sẽ¬
dixit qđ sine dubio poterat ꝑpotentiã : sed ñ poterat ꝑ iustitiam E xocRu. oras aa et¬
ice ancillã & filiũ ei: non enĩ heres erit filius ancillȩ cũ filio liberae. Ihisoahẽ
Ergo ubi illuo dixit scriptura ibi quȩramus. Quid agit ingenesi : & factũ ẽ cũ
luder& ismahel & isaac. udit eos ludentes. Quis ꝑsequitus ẽ: Quẽ persequutꝰ ẽ:
Ludentes eos iudit sara. & ait. Eice ancillã & filiũ eiꝰ Quare : qͣa uidit eos ludentes.
Sedlusũ illũ paulus ꝑsequutionẽ uocat quia lusio illa illusio erat. Si inlusio
seductio & deceptio ẽ. Omĩs lusus pueroꝵ simulacrũ ẽ. negotu maioris &
quando maior ludit cũ minore. quasi ut seducatur icietis se habere negotia ali
quȩ intendit: & simulat quȩdã puero. id ÷ infirmo ludens cũ illo. Maior erat his.¬

Expanded text:
quia juste fieri nullo modo posset? Sic et dicimus: atque utinam possim me occidere! Sic et Dominus Loth: Non potero, inquit, facere rem, donec tu illuc introeas . Non posse dixit se, quia sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam. Augustinus in Eice ancillam et filium ejus: non enim haeres erit filius ancillae cum filio liberae . Ergo ubi illud dicit Scriptura, ibi quaeramus. Quid ait in Genesi? Et factum est, cum luderet Ismael et Isaac, vidit eos ludentes. Quis persecutus est? quem persecutus est? Ludentes eos vidit Sara, et ait: Ejice ancillam et filium ejus. Quare? Quia vidit eos ludentes. Sed lusum illum Paulus persecutionem vocat: quia lusio illa illusio erat. Si illusio, seductio et deceptio est. Omnis lusus puerorum simulacrum est negotii majoris: et quando major ludit cum minore, quasi ut seducatur, sciens se habere negotia alia quae intendit, et simulat quaedam puero, id est infirmo, ludens cum illo. Major erat Is
Abbreviated transcription (Latin):
animosior ingratus ae mulus. atq muidꝰ inuenit̾: & hȩc omĩa cũ habeat sine car¬
ne. quomodo sunt ista oꝑa carnis. nisi qͥa oꝑa sunt hominis quẽ sicut dixi nomine
carnis appellat: Non enĩ habendo carnẽ quã ñ hab& diabol sed iuendo scdm̃ seu¬
Seuocemur ad conscientiã de qua dicit apłs. Nã gła nrã hȩc ẽ : testimoniũ conscien¬
tiȩ nrãe. Reuocemur ad conscientiã. de qua item dicit. Opus autẽ suũ prob&
quisq trm̃ utrũ de uena caritatis eman et utrũ de radice dilectionis rami bonori
oꝑum pullulent. Opꝰautẽ suũ ꝓbet unusquisq ait & tunc in semetipso glam habebit
& non in altero: Nonquando illi ꝑhib& testimoniũ lingua aliena: sed quando ꝑhibet

Expanded text:
animosior, et magis aemulus atque invidus invenitur? Et haec omnia cum habeat sine caranimosior, et magis aemulus atque invidus invenitur? Et haec omnia cum habeat sine carne, quomodo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed vivendo secundum seitolus: Nam gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Revocemur ad conscientiam, de qua idem dicit: Opus autem suum probetusquisque nostrum, utrum de vena charitatis emanet, utrum de radice dilectionis rami bonorum operum pullulent. Opus autem suum probet unusquisque, ait, et tunc in semetipso gloriam habebit, et non in altero: non quando illi perhibet testimonium lingua aliena, sed quando perhibet
Abbreviated transcription (Latin):
habeat : ant quis ita loquat᷑. ut inimico suo uel quẽ putat inimicũ dicat. malã caro¬
ic̃ ac non potius malũ animũ habes aduersũ me: Cur gͦ haet omĩa & his similia doc
tor gentuꝰ infider & ueritate. oꝑa carnis appellit. nisi qđ eo locitionis modo quototũ
significat᷑ a parte. ipsũ hominẽ uult nomine carius intelligi: Quod siquisqua dictt
arnẽ suã causã ẽc̃. inmalis morib quorũcũq uitiorũ eoqđ anima carni contuncta
ris quae ad grauat animã. non peccati primi ẽ: causa sed poena: net caro corruptibi¬
lis peccatriet̃ animã sed anima peccatrix fecit eẽ. corruptibilẽ carnẽ . Ex qua cor¬
ruptione carnis lic& existant quȩdã incitam̃ta uitioꝵ & ipsa desideria uitiosa h̃
tam̃ omiã uitȩ iniquȩ uitia. tribuenda sunt carni: ne abhis om̃ib purgeniꝰ diabolũ

Expanded text:
habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnhabeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius: \'Malum animum habes aduersus me\'? Postremo sitor gentium in fide et veritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum significatur a parte, ipsum hominem vult nomine carnis intelligi? Quod si quisquam dicit carnem causam esse in malis moribus quorumcunque vitiorum, eo quod anima carne perfecta ris, quae adgrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. Ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum,
Abbreviated transcription (Latin):
otus iste eplãe locus consideratꝰ poterit hanc soluere quȩstionẽ. quid sit scdm̃
ainẽ uiuere Inopib nãq carnis quȩ manifesta eẽ. dixit. ea quȩ cõmemorata dip¬
naut : Non illa tantũ iuenimꝰ quae ad uoluptatẽ ꝑtinent carnis. sicutrẽ formca¬
ciones. inmunditie. luxuria. ebrictates cõmessationes uerũ &iam illa qus aninu
utn demonstiantier auoluptate carnis aliena. Quis enĩ seruititẽ quȩ idolis exbibet
uetie ficia oni muirntias. contentiones ȩmulationes animositates dissensiones. hereses.
netesas ĩ potius intelsigit animi uitia ẽe. quã carnis: quãuis quidẽ fieri potest
uit propt̃ idolitriã uel heresis alicuiꝰ errorẽ auoluptatib corporis tẽperetur. E&tam̃
&iam tunc homo quauis carnus libidines continere atq cohibere uideatur. sedm̃
arnẽ uiuere: hac apłica auctoritate conuincitur. ut in eo quod abstinet a uolupta¬
cib carius . dãpnabilia oꝑa carnis agere demonstretur. Quis in imieitias ñ in animo

Expanded text:
d sit secundum carnem uiuere. In operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit eaque commemorata damnauit, non illa tantum inuenimus, quae ad uoluptatem pertinent camis, sicuti sunt fornicationes, inmunditiae, luxuria, ebrietates, comisationes; uerum etiam illa, quibus animi uitia demonstrantur a uoluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et tamen etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi solus pat̾ & illud qđ script̃ ẽ tã ꝗ furẽ ueuire diem dñi. sati
aꝑte ostendit neminẽ sibi oportere abrogare scicntiã illius tẽporis.
cõ ptatione. aliqua annoꝵ. Si eñi post septẽ aunoꝵ milia ille dies
uenturus c̃. om̃is homo potest annis copitatis adirentũ eł addisecre
Obi gͦ ereo qđ nec filius hoc nouit: Qđ utq idõ dictuni ẽ. auisa per
Et d exsurge dñe. idẽ fac nos exsurgere. Etum qͦ ita dicit᷑ nescire
filius bẽ dicm ũ qd nesciat sed qđ nescire faciat cos quib hocui expedi
scureis idẽ. ñ eis boc ostendat quid sibi uult nescio que p̃sumptio qu
aiinis computatis certissimũ sperat post .uii. annori milia dici du
ister titulus uelit qui scribitor de octauo. Potest quidẽ &ia nuli
annorũ temeratia subputatione dies iudicu octauus intelligi¬

Expanded text:
e diem Domini , satis aperte ostendit neminem sibi oportere arrogare scientiam illius temporis, computatione aliqua annorum. Si enim post septem millia annorum ille dies venturus est, omnis homo potest annis computatis adventum ejus addiscere: ubi erit ergo, quod nec Filius hoc novit? Quod utique ideo dictum est, quia per vos; et, Exsurge, Domine , id est, fac nos exsurgere. Cum ergo ita dicatur nescire Filius hunc diem, non quod nesciat, sed quod nescire faciat eos quibus hoc non expedit scire, id est, non eis hoc ostendat; quid sibi vult nescio quae praesumptio, quae annis computatis certissimum sperat post septem annorum millia diem sibi iste titulus, qui scribitur De octavo. Potest quidem, etiam nulla annoru