comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
munus tuum ante altare: et
uade prius reconciliari fratritu¬
o: et tunc ueniens offeres mu¬
bystorialiter sit teuendum: spi¬
ritu aliter tamen semꝑ a nobi
est complendum. Spiritua¬
liter aũt templum nr̃m inte¬
rior homo n̾r est: altare fides
nr̃a est. Munus: ꝓphetica.
doctrina. oratio. ynimis. ⁊ psal¬
mus est. Qd̃ si p̾sens fuerit fra¬
ter qui aliquid habet adu̾sum
nos: poterimus eum nõ simu¬
lato s sincero animo lenire:
atq ad gram. ueniam postulã¬
do. reuocare: sitamen hoc corã
deo nõ pigro motu corporis. s
celerrimo dilectionis affectu
fecerimus. De hoc capitulo: sic
et apostolus paulusait. Sub¬
portantes mincem incaritate:
et donantes uobismet ip̃is. si
quis adu̾sus aliquem habet q̃¬
relam: sicut et dñs donauit no¬
bis. Hortatur aũt nos aposto¬
lus ut simus subportantes ĩui¬
cem. idest ut mores. actus. et
et omĩa honera nr̃a portemus
muicem. ꝓ amore fr̃no: quia qͥ
frẽm sicut seinet ip̃m diligit:

Expanded text:
 et vade prius reconciliari fratri tuo, et tunc veniens, offeres muhistorialiter sit tenendum, spiritualiter tamen semper a nobis est complendum. Spiritualiter autem templum nostrum interior homo noster est: Altare, fides nostra est; munus, prophetia, doctrina, oratio, hymnus et psalmus est. Quia si praesens fuerit frater qui aliquid habet adversum nos, poterimus eum non simulato, sed sincero animo lenire, atque ad gratiam veniam postulando, revocare: si tamen hoc coram Deo non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu fecerimus. De hoc capitulo sic et apostolus Paulus ait: Supportantes invicem in charitate, et donantes vobismetipsis, si quis adversus aliquem habet querelam, sicut et Dominus donavit nobis . Hortatur autem nos Apostolus ut simus supportantes invicem, id est, ut mores, actus et et omnia onera nostra portemus invicem pro amore fraterno: quia qui fratrem sicut semetipsum diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
tis faciet uobis: si ñ remiẜitis
unusquisq fratri suo de cordibꝰ
ur̃is. Ne dicas in lingua ignoᷤ¬
co: et corde differas. Conscienci¬
am enĩ tuam deus inspicit. Uis
eñ ut tibideus omma debita
dimiitat: dimitte et tu debito¬
rituo. Hanc igitur regulam
poms: hoc pacto et placito cũ
deo obligaris cum dicis. Di
alio loco dñs ait. Uiittite et
dimittetur uobis: date et dabi¬
tur uobis. Int̾oͬgatus est senex.
Quid est humilitas: Et ille
respondit. S i peccanti in te frĩ
ignoueris. anteꝙͣ apudte peni¬
tenciam agat: et bene facias
his qui tibi male faciint. Dix̃
afbas antomꝰ: quia de ꝓximo
ẽ inta et mors. Si enĩ lucremꝰ
frẽm: lucrabimũs dm̃. Si aũt
uerbum aũt malicie et nequi¬
cie. non diuhabitet incorde tuo.
adu̾sus frẽm cuũ : ut possis di-¬
cere. dimtte nob̾ debita nr̃a:
sicut et nos dimittimus debito¬
ribus nr̃is. De hoc capitulo:
et alibi scriptum est. Ut sitis
sine querela: et simplices sicut

Expanded text:
tis faciet vobis: si non remiseritis, unusquisque fratri suo de cordibus vestris . Nec dicas in lingua, Ignosco, et corde differas. Conscientiam enim tuam Deus inspicit. Vis ergo ut tibi Deus omnia debita dimittat? Dimitte et tu omnia debitori tuo. Hanc ergo regulam ponis, hoc pacto et placito cum Deo obligaris, cum dicis: Dimalio loco Dominus ait: Dimittite et dimittetur vobis, date et dabitur vobis . Interrogatus est senex, Quid est humilitas? Et ille respondit: Si peccanti in te fratri ignoveris, antequam apud te poenitentiam agat, et benefacias iis qui tibi malefaciunt. Dixit abbas Antonius: Quia de proximo est mors et vita. Si enim lucremur fratrem, lucrabimur Deum; si autem Verbum autem malitiae et nequitiae non habeas in corde tuo adversus fratrem tuum, ut possis dicere: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . De hoc capitulo et alibi scriptum est: Ut sitis sine querela, et simplices sicut
Abbreviated transcription (Latin):
na. mensura est. quam quidã
quartariumdicunt. urna. aũt
ꝓpe nas est. que pro condendis
defunctor um cineribus ad hi¬
bensolet. De quo poeta. celo¬

Expanded text:
na mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet. De quo poeta L
Abbreviated transcription (Latin):
Uindum. et humidum itadis
extrinsecus aliquid habet hu¬
moris. uindum uero quod in¬
trinsecus. unde ona siue nue
dicte sunt. Uulneratur. ingu

Expanded text:
uidum et humidum. extrinsecus aliquid habet humoris, uuidum uero quod intrinsecus; unde et uuae dictae sunt. Inter gu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dedicatum est in sanguine xp̃i.
et siue mcampo. siue in silua. uel
in palude. uel quo ins loco sepeliã
ecclesie confouentur. que per lati¬
tudinem terre diffunditur. D
Confert eis aliquidi qd̾ in sanctiᷤ
locis tumulantur: Mer quos¬
dam iuistos loca sacrantur. in qui¬
bus tumulantur. Qui aũt in
penis sunt. in hoc prodest. ꝙ eorum
precibus adiuuantur. quibus ꝑ se¬
pulturam sociantur. Et ihore¬
conueniunt de monumentis ad mo¬
dunt. U Prodest ualde malis.
si etiam sacro loco sepeliantur. M
Immo multum obest. si eis per sepul¬
turam iunguntur: aquibus longe¬
permeritum disiunguntur. Unde
⁊ multi leguntur sepe per demones
effoᷤsi. ⁊ ex sacris locis longius proiec
ULonge faciat te deus bone
dector a malis cunbus eternis. societꝰ
te xpistus etiam astrie. AQi

Expanded text:
d dedicatum est sanguine Christi; d dedicatum est sanguine Christi; et sive in campo, sive in sylva, vel in palude, vel in quovis loco sepeliantEcclesiae confoventur, quae per latitudinem terrae diffunditur. D. Confert justis aliquid, quod in sacratis locis tumulantur?--M. Per quosdam justos loca sacrantur, in quibus tumulantur. Qui autem in poenis sunt, in eo prodest quod eorumprecibus adjuvantur quibus per sepulturam sociantur. Et in hoc eum ibi conveniunt, de monumentis admodunt. D. Prodest malis, si in loco sacro sepeliantur? --M. Imo obest multum, si eis per sepulturam junguntur, a quibus per meritum longe disjunguntur: unde et multi leguntur saepe per daemones effossi, et a sacris locis longius projecti. D. Longe te faciat Deus, bone Doctor, a malis, et Civibus aethereis societ te Christus in astris. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum. Qui ergo de gratia sp̃s
cti diffidit ⁊ non penitet: hic bla¬
phemat spiritum sanctum: ⁊ hoc ẽ
arremissibile peccatum. U Nocet¬
na. Siue ergo ferro trucidentur.
seua bestiis dilaccrentur. aut flãmis
uelundis minergantur. aut suspẽ¬
tur. uel in rota frangantur. uł
olibet infortumo moriantur. sẽ¬
uer est preciosa inconspectu dm̃
nors sanctorum eius. ut dicitur.
Q uacumq morte nistus moriatur:
iusticiaenis non auferetur ab eo.
Et talis mors non obest. imo
multum eis prodest. quia siquid
contraxerunt peceati per humanã
fragilitatem: relaxatur per mortis
acerbitatem. U Hrodest malis si
diudecubant in lectis anteꝙͣ mori¬
antur. MNichil. Quacumq
enim morte moriuntur. mala et
subita morte morunntur. qui ĩ do¬
mino non moriuntur. Et qui se¬
numꝙͣ cogitauerunt morituros.
iteo semper mors illorum est pes¬
sima.D Obest iustis aliquid. si
incimiterio ecclesie nõ seꝑeli.antur:¬
M. Nichil prorsus. Cotus
namq mundus templum est d̾i.¬

Expanded text:
peccatorum: qui igitur de gratia Spiritus sancti diffidit et non poenitet, hic blasphemat in Spiritum sanctum; et hoc est irremissibile peccatum. 32. Deos. Sive ergo ferro immolentur, sive a bestiis dilacerentur, aut flammis vel undis immergantur, aut suspendantur, vel in rota frangantur, vel quolibet infortunio moriantur; semper pretiosa est in conspectu Domini mors sanctorum ejus, ut dicitur: « Quacunque morte justus moriatur, justitia ejus non auferetur ab eo. » Et talis mors non obest, imo multum eis prodest; quia si quid peccati contraxerunt per humanam fragilitatem, relaxatur per mortis acerbitatem. D. Prodest malis, si diu decumbant in lectis antequam moriantur?--M. Nihil. Quacunque enim morte moriantur, mala et subita morte moriuntur, qui in Domino non moriuntur, et qui nunquam cogitaverunt se morituros; et ideo semper mors peccatorum est pessima. D. Obest justis aliquid si in coemeterio Ecclesiae non sepeliantur?--M. Nihil prorsus. Totus enim mundus est templum Dei, quo
Abbreviated transcription (Latin):
eratias referant: cunis gracia tam
uoritas penas enaserunt.Nuã
fantibus ꝙ de illicito conugio
ulicet deadulterio. uel cognatis.
scutur:M Nich il omnino
⁊nocet. si furatum per furem
rit seminatum. URocent
peccata parentum faiis. uel filioꝵ
parentibus. D Scriptum est. pa¬
ter nõ portabit inquitatem fi¬
lii: et filnis non portabit inqͥta¬
tem patriᷤ. Si filu parentibus ĩ
malis non consenserunt. Aut
parentes filios ab hisprohibere
nõ poteruint. nichil nocebunt pec¬
oita alterutrorum alterutris. sicut
nec iosue nocint ꝙ praium patrẽ
habuit. ⁊ risum nõ obfint ꝙ neꝙͣ
filium genint. Si aũt parentes

Expanded text:
grates referant, cujus gratia tam meritas poenas evaserunt. D. Quam infantibus, quod de illicito conjugio, scilicet de adulterio, vel cognatis, nascuntur?--M. Nihil omnino, nocet, si furatum per furem fuerit seminatum. D. Nocent peccata parentum filiis, vel filiorum parentibus?--M. Scriptum est: Pater non portabit iniquitatem filii, nec filius portabit iniquitatem patris . Si filii parentibus in malis non consenserint, aut parentes filios suos ab his prohibere non potuerint, nihil nocebunt peccata alterutrorum alterutris; sicut nec Josue nocuit quod pravum patrem habuit, et rursum non obfuit quod nequam filium genuit. Si autem parentes
Abbreviated transcription (Latin):
ammas iugiter ad uicia illisciunt.
⁊ mala hominrum suo pͥncipi cum
magno cachĩno referunt. Siquis
tamen illorum ab aliquo nstorum
pugnando unicitur: mox ab. augelo¬
custode eius mabissum retrudetur.
nec amplius cum aliquo sanctorũ
congredi permititur. ꝙͣ us alius apͥn¬
cipe demonum in loco eius subroget᷑.
Sicut homo adiabolo est uictus mox
a paradiso est ciectus. Ita cum aliqͥs
demonum a sanctis superatur. con¬
festim confusus intartara dampna¬
tur .hii: corpus sepuis de crasso aere
sumunt ĩpalpabile: quo magis pos¬
re nõ potuerunt. nsi permissumdi.
sibi ad penam. Malorum autem
animas semper obsident. intedum
etiam corpora uexant. Potest¬

Expanded text:
animas jugiter ad vitia illiciunt, animas jugiter ad vitia illiciunt, et mala hominum suo principi cum magno cachinno referunt. Si quis tamen illorum ab aliquo justorum pugnans vincitur, mox ab acustode ejus in abyssum retruditur, nec amplius cum aliquo justorum congredi permittitur, quamvis alius a principe daemonum in locum ejus surrogetur. Sicut enim a diabolo homo victus mox de paradiso est ejectus; ita cum quis daemonum a sanctis superatur, confestim confusus in tartara damnatur: hi saepius corpus de crasso aere sumunt palpabile, quo magis posare non potuerunt nisi permissi, sibi ad poenam; malorum autem animas semper obsident, interdum etiam corpora vexant. Co
Abbreviated transcription (Latin):
rentur. D Habent homines cus¬
legis iustͦs mores dispensant et
ordinant. Unaqueq etiam am¬
ma dum incorpus remittitur.
angelo cõmititur. qui eam semꝑ
ad bonum inuitet. ⁊ bona opera
erus deo ⁊ angelis eius incelo refe¬
rat. uCum deus omnia sciat. et
sancti angeli meo cuncta c̃nant.
quid potest eis referri ꝙ nesciant:
M Angelum actus nostros deo
iccun gelis narrare. nõ est aliud
ꝙͣ de nostro prouectu indeo gratu¬
lariut dicitur. Gaudiumest in¬
ccłis angelis dei super uno peccato¬
re penitenciam agente. sic̃ econtra
illorum contristari est. itͥa de nostͥs
unt: M̾Cum opus fuerit in au¬
xilium ueniunt: maxime cum pre¬
mora ueniendi. cum in momento
ad celos relabi possunt. quia cum
ad nos descendunt. gloria intima
non fraudantur. qui a semꝑ uidẽt
faciem patris. quocumq mitant᷑.
his solum modo quibus se uolũt
demonstrare. Dsunt demones¬
hominibus insidiantes:  uincu
iq incio p̾sunt demones: qui sub se
habent inmimierabiles. alios qui

Expanded text:
us. D. Habent homines cusleges, mores juste dispensant et ordinant. Unaquaeque etiam anima, dum in corpus mittitur, angelo committitur, qui eam semper ad bonum incitet, et omnia opera ejus Deo et angelis in coelis referat. D. Cum Deus omnia sciat, et sancti angeli in eo cuncta cernant, quid potest eis referri quod nesciant? --M. Angelos actus nostros Deo et angelis narrare, non est aliud quam de nostro provectu in Deo congratulari, ut dicitur: Gaudium erit angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente ; sicut e contra illorum contristari, est de nostris unt? --M. Cum opus fuerit, in auxilium veniunt, maxime cum premora veniendi, cum in momento ad coelum relabi possint. Qui cum ad nos descendunt, gloria intima non fraudantur, quia semper vident faciem Patris, quocunque mittantuhis solummodo quibus se volunt demonstrare. 29. De daemonibus insidiantibuique vitio praesunt daemones, qui sub se habent innumerabiles satellites, qui
Abbreviated transcription (Latin):
cirni. concupiscenciam ab catrait.
Duas aũt uires anime meẽ nultꝰ
dubitat. Una quecorpus iui¬
ficat. altera que inuisibilia consi¬
natur. Illa aũt que muisibilia
contemplatur: spiritus uel mens
uel intellectus muncupatur. In¬
ferior eigo pars anime que amina¬
litas uocatur: a corpore quo corrũ¬
pitur aggranatur. ⁊ sensibus carmᷤ
tualia oblunsciratur. tantum in
terrenis delectatur. ⁊ contra spiritũ¬

Expanded text:
, concupiscentiam ab ea trahit. , concupiscentiam ab ea trahit. Duas autem vires animae inesse nullus dubitat, unam qua corpus vivificat: alteram qua invisibilia consinatur. Illa autem quae invisibilia contemplatur, spiritus, vel mens, vel intellectus nuncupatur. Inferior ergo pars animae quae animalitas nominatur, a corpore quod corrumpitur, aggravatur, et sensibus carnis tualia obliviscitur, tantum in terrenis delectatur. Et idcir
Abbreviated transcription (Latin):
exquiritur. Porro anime ⁊ corpo
hoc debitum ade cxigitur. et quiam
iinquitatibus concipitur. in inius¬
tici.i nascitur. reus nisto iudici sta¬
tintur. D Quomoto miquitate
concipitur: M hnconcupiscencia.
Omns namq homo debuit sine
concupiscencia generari. sicut manꝰ
manu iungitur absq delectatio¬
ne. Or quia primus homo ainsti¬
cia naturali recessit ⁊ lignum ĩter¬
dictum concupunt: mox concu
⁊ ip̃m qͥ posteros suos in concupis¬
cencia generarecorgit. Igitur om̃is
qͥin concupiscencia concipitur. in¬
nistus nasci conuincitur. ⁊ iõ siabs¬
q baptismate est mortuus. in celũ¬
angelis cocquandiis nõ assumitur.
Nullus quippe angelis equabit᷑.
nisi ille cun nusla iniusticia si estnec
ipsis dominabitur. Nemo autem
et: cinfortiter meret. Quis¬
m: DC ũ caro insensibilis sit.
per se nichil facere possit: nulla
ꝗtione indeo qualiter ad uersus
biritum concupiscere dicatur. et
Cum uero annma iuncta fucrit¬

Expanded text:
exquiriexquirihoc debitum Adae juste exigitur, et quia in iniquitatibus concipitur, in injustitia nascitur, reus justo judici statuitur. D. Quomodo in iniquitate concipitur?--M. In concupiscentia: omnis namque homo debuit sine concupiscentia generare, sicut manus manui jungitur sine delectatione. Sed quia primus homo a justitia naturali recessit, et interdictum concupivit: mox concupt ipsum omnesque posteros suos in concupiscentia generare coegit. Igitur omnis qui in concupiscentia concipitur, injustus nasci convincitur; et ideo si absque baptismate, angelis coaequandus non assumitur. Nullus quippe angelis aequabitur, nisi cui nulla injustitia, sicut nec ipsis, dominabitur. Nemo autem tenet, cui fortiter inhaeret.--M. Quisnam? D. Cum caro insensibilis sit, ac per se nihil facere possit, nulla ratione video qualiter adversus spiritum concupiscere dicatur, et Cum vero anima carni juncta fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
iustis penis adeo subicitur. Quia¬
⁊ quartam generationẽ peccata uis¬
te ulciscitur. Nil magis cupis audi
neratione pecrata retribuit. dum pec¬
cantes pro naturali lege per diluin¬
In tercia generatione peccantes mulꝰ¬
tauit. dumeos pro transgressa sc̃p
ta lege bellis exterminauit᷑. In qͣrta
generatione peccata nidicabit: dũ
pro despecto euangelio. contempit¬
res ad extremum ignis deuorabit
Cum ip̃i propeccatis parentum si¬
lii sua minsticia iuste: ut hic ⁊ ibi¬
pumantur. Quatuor quoq sũ
genera peccandi: cogitatio. loquno
operatio. in malis per seuerancia.
Intercia ergo ⁊ quarta generatione
deus peccatum retribuit: dum pro
factis in malis perdurantes purit.
U Cum caro tm̃ ade assumatur¬
atur. mirum est quomodo niste ab
amina exigatur. qd̾ per carnem
contrahitur. MNon puto te ita
decipere: ut arbitreris carnem absq
animam hominem ẽẽ. Anima
quippe ad hocdatur: ut caro minfi
a carne exigitur:. nec ab anima ante
conunctionem carius quicqua

Expanded text:
ustis poenae a Deo subjicitur, quiet quartam generationem peccata juste ulciscitur. D. Nihil magis cupio audirneratione peccata retribuit, cum peccantes pro naturali lege spreta diluvIn tertia generatione peccantes multavit, dum eos pro transgressa lege scripta bello exterminavit. In quarta generatione peccata vindicabit, dum pro despecto Evangelio contemptorem extremus ignis devorabit. Quamvis saepe pro peccatis parentum filii in sua injustitia juste puniantur. Quatuor quoque genera sunt peccandi, cogitatio, locutio, operatio, in malis perseveratio. In tertia ergo et quarta generatione, Deus peccatum retribuit, dum pro factis in malis perdurantes punit. D. Cum caro tantum ab Adam assumaturatur; mirum est quomodo juste ab anima exigitur quod per carnem contrahitur.-- M. Non puto te ita desipere, ut arbitreris carnem absque anima hominem esse: anima quippe ad hoc datur, ut caro vivifica carne exigitur; nec ab anima ante conjunctionem carnis quidquam
Abbreviated transcription (Latin):
hominis in baptismate templum
spiritiusancto. oleo ⁊ crismate dedi¬
catur. unde dicitur. Templum dei
sanctum est. quod estis uos. Igitur
hoc templum seiper. aut spiritus scẽ.
aut minundus spiritus in abitat.¬
sa ⁊ non iterata. per hanc unctionẽ
relaxantur. ut dicitur. ⁊ si in peccatiᷤᷤ
sunt. dimituntur eis. ꝙ si de peccatis
penitenciam nõ egerunt. ista unctio
non solum nil prodest er sctiam mul¬
tum obest.U Prodest penitencia in
extremis: MQin peccata sua nsq¬
ad mortem peintere differunt: nor
ip̃i peccata sna s cos peccata de seri¬

Expanded text:
hominis in baptismate ut templum Spiritui sancto oleo et chrismate dedicatur, ut dicitur: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Igitur hoc templum semper aut Spiritus sanctus, aut immundus spiritus inhabitat.sa, et non iterata, vel quotidiana per hanc unctionem relaxantur, ut dicitur: « Et si in peccatis est, dimittentur ei . » Si de peccatis poenitentiam non egerit, ista unctio non solum ei nihil prodest, sed et multum obest. D. Prodest poenitentia in extremis?--M. Qui peccata sua usqad mortem poenitere differunt, non ipsi peccata, sed peccata e
Abbreviated transcription (Latin):
sionem coadunata perrexerint.
qui filium coram patre suo im¬
fuisse. s ihero solimis bene uixisse
laudandumest. Illa expetenda
est ciuitas. ñ que occidit prophetas
⁊ xpisti sanguinem fidit. s ꝙͣ flu¬
minis impetus letificat. que in
monte sita celari non potest. quã
matrem sanctorum apostolus la¬
mitat. inqua mancipatum pop¬

Expanded text:
sionem coacervata perrexerint, sionem coacervata perrexerint, t is qui filium coram patre suo imfuisse, sed Hierosolymis bene uixisse laudandum est. illa, illa expetenda est ciuitas, non quae occidit prophetas et Christi sanguinem fudit, sed quam fluminis impetus laetificat, quae in monte sita celari non potest, quam matrem sanctorum apostolus clamitat, in qua se municipatum
Abbreviated transcription (Latin):
ludificabant. U ubi fint babel:¬
M In loco quo minc est babiloni¬
ne construxit se mira mis regina:
ut lat̾es igni. ⁊ bitiñ aque resiste¬
rent. Cunis longitudinem mncͥ¬
diorum extendisse dicitur. muri
ex truxisse fertur. In hac crntate
Debabilonia colub̾ exibit. qui
totum mundum deuorabit
Hrodest ilxrosolimam petere. uł
alia sacra loca ĩuisere:MMelius
est peccumam cumqua ituri sũt
in paperes expendere. Si qui amo.
peccunia de propria hereditate uel
proprio sutore acquisita ierint: et
se untinere aput congregationes
sanctorum orationibus commen¬
dauerint: de rebus sins ipĩs uela¬
lus pauperibus imꝑciuntur. lau¬
dandi sunt. quia ⁊ elena ⁊eudari¬
a laudantur que hec fecerunt. si
qui uerd propte cimiositatem uł
lautoem ad sacra loca discurrunt.
hoc in mercedem accipiunt quod
amͦna loca aut decora edificiaui¬
derunt. uel laudem quamama
a perlucrum aut per fraudem.
aut per rapinam. aut per oppres¬

Expanded text:
ludificabant. D. Ubi fuit Babel?ludificabant. D. Ubi fuit Babel?--M. In loco in quo nunc est magna Babylonine construxit Semiramis regina, ut lateres igni, bitumen aquae resisterent. Cujus longitudinem et lliaria extendisse dicitur, muri exstruxisse fertur. In hac civitateDe Babylone coluber exibit, qui totum mundum devorabitrodest Hierosolymam petere, aut alia loca sacra invisere?--M. Melius est pecuniam, cum qua ituri sunt, in pauperes expendere. Si qui autemcunia de propria haereditate vel proprio sudore acquisita ierint, et se in itinere apud congregationes sanctorum orationibus commendaverint, de rebus suis ipsis vel aliis pauperibus impertierint, laudandi sunt quia et Helena et Eudoxia laudantur, quae haec fecerunt. Si qui vero propter curiositatem vel laudem humanam ad sacra loca discurrunt, hoc in mercede accipiunt, quod amoena loca, aut decora aedificia viderint, vel laudem quam amam pecunia per lucrum, aut per fraudem, aut per rapinam, aut per oppres
Abbreviated transcription (Latin):
deus nideis legalia sacrificia. cum
non aufferrẽt peccata:M Nõne
ydolis immolarant. quem rituz
megypto positi didic̾ant: Ideo et
tanto tempore circuduxit eos per
heremum. ut lic morem oblunc¬
cerentur: et propter aliud. Sicut
idaicus populus erat figura im¬
mo unbra xpistiam populi. ita
inca debut pcedere umbra ueri sa¬
cri ficii. ut in paschali agno. uel ra
ferret peccata. se ip̃m offerens ins¬
titut. D Cum homines nõ co¬
lerent insiunum deum ab micio.
Uñ cepit idolorum cultura ⁊ suꝑ¬
sticio: MAput babel turris gigĩ¬
tum exorsa fuisse legitur. Cimis
maginem faciens: ciues sibi sub¬
nigatos eam adorare ꝯpulit. ꝙͣ
post alii animtati. suis caris ⁊ pre¬
potentib regibus mortius y̾dola
fecerunt. ⁊ uulgus colere itola com¬
pulerunt. ut ctẽses suo regi ioui. ⁊
a tenienses cicropi. latimiiano.ro¬
mani romulo. unde dicitur. Timor
mones uero formulas intrabant
⁊ populum per responsa se ducente

Expanded text:
Deus Judaeis legalia sacrificia, cum Deus Judaeis legalia sacrificia, cum non auferrent peccata?--M. Ne idolis immolarent, quem ritum in Aegypto positi didicerant. Ideo etiam tanto tempore circumduxit eos per eremum, ut hunc morem obliviscerentur; et propter aliud: sicut Judaïcus populus erat in figura, imo umbra Christiani populi; ita in eodem debuit praecedere umbra veri sacrificii, ut in paschali agno, vel ruft peccata, seipsum offerens instituit. D. Cum homines non colerent nisi unum Deum ab initio, unde coepit idolorum culturae superstitio? --M. Apud Babel turris gigantum exorta legitur, cuius maginem faciens, cunctos sibi subjugatos eam adorare imperavit, quem post alii imitati charis suis, aut praepotentibus regibus, mortuis idola fecerunt, quae vulgus colere compulerunt: ut Cretenses suo regi Jovi, et Athenienses Cecropi, Latini Jano, Romani Romulo; unde dicitur: Primusones vero formulas intrabant, et populum per responsa seducentes
Abbreviated transcription (Latin):
periculo sicut dampnatio incerta
est. sic remissio dubia.Quid
baptisimis. Sicut enĩ inbaptis¬
mate originalia: ita inconfessio¬
ne rennituntur peccata actualia.B
Est etiam aliud iudicium: M
Duo sunt iudiciadei. Uniuhͥ
per confessionem: aliud in ultimo
die per examinationem. In quo
cerdos xpisti incarnis uitex.homo
⁊ accusator ⁊ reus. Heintencia
est sentencia. qui hͥ iudicatur. nõ
ibi accusatur. ut dicitur. Non
iudicat deus bisi idip̃m. Et ali
menta non ualent ad sanãdum
uulnus ꝙͣ diu ferrum fuerit infi¬
xum. isi ferrum extrabatur: ita
omina bena facta non proderunt
nisi peccata relinquantur. qui fa¬
nemo potest alienum ẜuum face
mnatis: M Pro omnibus que fe¬
corunt bonis. recipient homines
ributionem. siue inhac inta.si¬
e nfutura. In hac intaut de di
dicitur. recepisti bona ĩ inta
ua. Infutura uero: ut dicitur. cẽ¬
taplum accipietis. Itaeco ntra de
ultum. nichil umꝙͣ remanebit
multum. Igitur aut ip̃e homo p¬
uint se penitendo: aut deus puni

Expanded text:
periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui baptismus; sicut enim in baptismo originalia, ita in confessione remittuntur peccata actualia. D. Et etiam judicium?--M. Duo sunt judicia Dei: unum hic per confessionem; aliud in ultimo die per examinationem; in quo cerdos, Christi vicarius, judex; homo et accusator et reus: poenitentia est sententia. Qui hic judicatur, non ibi accusatur, ut dicitur: Non judicat Deus bis in idipsum ; et alibmenta non valent ad sanandum vulnus, quamdiu ferrum fuerit infixum, nisi ferrum extrahatur: ita omnia benefacta non proderunt, nisi peccatum relinquatur, ut dinemo potest alienum servum facmalis?--M. Pro omnibus bonis quae fecerunt, recipient homines retributionem, sive in hac vita, sive in futura. In hac vita, ut dicitur de divite: Recepisti bona in vita tua . In futura vero, ut dicitur: Centuplum accipietis . Ita e contra de vultum nihil unquam transit inultum. Igitur aut ipse homo punit poenitendo, aut Deus vindi
Abbreviated transcription (Latin):
mercennarius prains moribus
potest efficere. ut nõ solum mero¬
de priuetur: uerum etiam ante
condictum tempus expeslatur
Dproba. MDens couxit filu
ifrahel de egypto. ut daret eister¬
ram repromissionis ꝙͣ propter
peccata non sunt adepti. s añꝙͣ
illuc peruenirent: sunt indeẜto
punit. M Inmo peccat si non
punit. uidex enĩ est ire dei: in hoc
ip̃o constitutris. B Peccant mi¬
instri. qui aiidicib missi damp¬
natis mortis supplicium infer̃:¬
M Minune. S potius lauant
manus suas: in sanguine pecca¬
toris.U. Qui incriminibus fue¬
rint deprerensi ⁊ anidicibus ade¬
quulcum uel adaliuo suppliciũ
dampnati.⁊ imp̃o mortis articu¬
lo pentuerint. est aliqua spes de
istis: M Magna. Quidam enĩ
per ip̃m supplicium purgantur.
⁊ut latro incruce saluantur. quidã
orationibus sanctorum de penis
liberantur. QQue causa ẽ ꝙ pue
Q uia anima adhuc in ip̃is est no¬
ua.⁊ ad inuersa est curiosa. In
sembus uero quotidiano usu

Expanded text:
mercenarius pravis moribus mercenarius pravis moribus potest efficere ut non solum mercede privetur, verum etiam ante conditum tempus expellatur. D. Proba.--M. Deus eduxit filios Israel de Aegypto, ut daret eis terram repromissionis, quam propter peccata non sunt adepti; sed antequam illuc venirent, sunt in deserto punit?--M. Imo peccat, si non punit: vindex est enim irae Dei in hoc ipsum constitutus. D. Peccant ministri, qui a judicibus jussi damnatis mortis supplicium inferunt?--M. Minime; sed potius lavant manus suas in sanguine peccatoris. D. Qui in criminibus fuerunt deprehensi, et a judicibus ad equuleum vel ad aliud supplicium damnati, et in ipso mortis articulo poenituerint, est spes aliqua de eis?--M. Magna: Quidam enim per illud supplicium purgantur, et ut latro in cruce salvantur; quidam orationibus sanctorum de poenis liberantur. D. Quae causa est quod puerQuia anima adhuc in ipsis est nova, et ad universa curiosa. In senibus vero quotidiano usu,
Abbreviated transcription (Latin):
consessit homini ut sumpto cibo
dincͣsaltem per septimanam pos¬
set carere illo: M Eames est unͣ
de penis peccati. homo namq sic
creatus erat. ut si uellet. sine la bo¬
cecidit: nõ nisi per laborem redire
potiit. Qui si famẽ uel sitim uł¬
frigus ⁊ cetera incomoda nõ susti¬
neret. laborare noslet. ⁊ sic semꝑ
extorris a regno maneret. Indi¬
dit ergo ei deus fam̃: ut hac neces¬
sitate coactus laboraret. ⁊ .ad et̾nã
patriam hac etiam occasione re¬
dire queat. Et hoc tantum de elec¬
tis accipe. Nam reprobis omnia
ad penam sunt.D Est omnis ter¬
minus inte prescitus. ita ut possis
hunc excedere uiuendo. uel preue¬
ire moriendo: M uicinq est
statutum ado ꝙͣ diu uniere debe¬
at in hoc seculo. ultra quen termi
num nõ potest homo uiuere uno¬
momento. ut dicitur. Cõstituist
terminos cius. qui preteriri no
pot̾unt. Hotest aũt multis in¬
dis ante uenire. siue marma is¬
uel inbestias ruendo. siue uenent
uel laqueo intam extorquendo

Expanded text:
concessit homini ut sumpto cibo saltem per septimanam posset carere illo?--M. Fames est una de poenis peccati. Homo sic creatus erat, ut, si vellet, sine labocecidit, non nisi per laborem redire potuit. Qui si famem, vel frigus, vel caetera incommoda non sustineret, laborare nollet; et sic semper extorris a regno maneret. Indidit ergo ei famem Deus, ut hac necessitate coactus laboret, et etiam hac occasione redire queat. Et hoc tantum de electis accipe, nam reprobis omnia ad poenam faciunt. D. Est homini terminus vitae praestitutus; et si potest hunc excedere vivendo, vel praevenire moriendo? --M. Unicuique statutum est a Deo quamdiu vivere debeat in hoc saeculo: ultra quem terminum homo non potest uisti terminos ejus, qui praeteriri non poterunt . Potest autem multis modis antevenire, sive in arma vel in bestias ruendo, seu veneno vel laqueo vitam extorquendo,
Abbreviated transcription (Latin):
ta: sequaces erpositiombus depĩxe¬
runt. S ⁊ sacra scriptura nõ est
isi filiis dei fcripta: quibus mat̾
ecclesia per clanes daiid aperit oĩa
tantum foris indent. ⁊ nõ intellig¬
unt: quia nec amant nec credũt.¬
D Cur non possunt iusti sign᷑
s tempore facere. sicut olim fecerũt :¬
fecit aliquod signum. ẜ deus per
propter incredulos insibilia sig¬
na per iustos fecerat: dum corpo¬
ra langinda sanabat. nunc maio¬
ra uel spiritualia per eos per petͣt.
dum ammas uarus modis lan¬
est etiam exteriora signa per suos
agere. Interdum ⁊ per reprobos:
s tamen propter electos mirabi¬

Expanded text:
tem sequaces expositionibus depinxerunt. Sed sacra Scriptura non est nisi filiis Dei scripta, quibus mater Ecclesia per clavem David aperit omnia tantum foris vident, et non intelligent, quia nec amant, nec creduD. Cur non possunt justi signa facere hoc tempore sicut olim fecerunt?-fecit aliquod signum, sed Deus per propter incredulos visibilia signa per justos fecerat, dum corpora languida sanaverat; nunc majora, scilicet spiritualia per eos perpetrat, dum animas variis modis lanest, exteriora signa per suos agit, interdum etiam per reprobos; sed tamen propter electos mir
Abbreviated transcription (Latin):
moderati. tristicia mordaces. ĩinceᷤᷤ¬
su intemperati. scł modo tardi. mͦ
Si in morte xp̃i peccata sunt dimis¬
sa. cur baptiz amur. M Heccata
pe: mortem xp̃i relaxantur. si infide
mortis xp̃i baptizamur.QQuot
modis relaxantur peccata:MSep¬
tem. U. Quibus:  Primo
per baptisinum DSecundo per mar¬
tirium. Tercio per confessionem
⁊ penitenciam ait dicitur. Confite¬
bor in nisticiam meam dño. ⁊ tu remi¬
fisti impietatem meam. Quarto
per lacrimas. ut dicitur. Beati qui
lugent: quonam ipsi consolabunt᷑.
Q uinto: per elemosinam. ait dicit᷑.
Sicut aqua ex tingͣit ignem. ita he¬
lemosina extinguit peccatum. Sex¬
to. per indulgenciam in nobis pec¬
cantibus. ut dicitur. Si remifitiꝰ¬
hominb: ⁊ pater meus dunitet

Expanded text:
moderati, tristitia mordaces, in ingresmoderati, tristitia mordaces, in ingressu intemperati, scilicet modo tardi, modSi in morte Christi peccata sunt remissa, cur baptizamur?--M. Peccata per mortem Christi relaxantur, si in fide mortis Christi baptizantur. D. Quot modis relaxantur peccata?--M. Septem. D. Quibus?--M. Primo, per baptismum; secundo, per martyrium; tertio, per confessionem et poenitentiam, ut dicitur: Confitebor injustitiam meam Domino, et tu remisisti iniquitatem meam ; quarto, per lacrymas, ut dicitur: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur ; quinto, per eleemosynam, ut dicitur: Sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna exstinguit peccatum ; sexto, per indulgentiam in nos peccantibus, ut dicitur: Si dimiserihominibus, et Pater meus dimit
Abbreviated transcription (Latin):
sius dixit: nõ pro illis de quibus dix̃
os nõ estis de ombus meis. Y̾
iterum. Pater prohis rogo. non
pro mundo. Et item. Dilexisti eos.
ante constitutionem mundi. De
hisdicitur. Hic est sangis qui
ctiam pro ip̃is mortinis est. Om̃s
enĩ iniqui. ab uncio mundi cõsen¬
serunt innecem xpisti: ut dicitur.
Dlement hec omma supergener¬
ationem istam. scł malorum. B
iiẜicors. qui se cognoscunt miẜoᷤ.
Impii aũt putant se iustos: iõ non
uorat eos dñs. ut dicitur. Non ut¬
mmiẜrãberis omibus qui operantur
inquitatem. Et cum ip̃e sit ipsa
nisticia. si super membra diaboli si
tos ⁊ iiustos: ⁊ pluit super eoc et
Hossunt. Iustinamq sibibñ
conscii ⁊ de futura spe certisunt nul¬
tu ilares. oculieorum quadam gr̃i
micantes. mincessu modestide abũ¬
dancia cordis dulces iuerbis. Ma¬
li aũt dampnata consciencia ⁊ cor¬
dis amarititoine sunt uultu nebu¬
losi. uerbis ⁊ factiistabiles. risu in¬

Expanded text:
suis dixit, non pro illis de quibus dixit - suis dixit, non pro illis de quibus dixit - Vos non estis de ovibus meis . Inde habes: Pro eis rogo, non pro mundo ; et iterum: Dilexisti eos ante constitutionem mundi ; de his dicitur: Hic est sanguis quietiam pro ipsis mortuus est. Omnes enim iniqui ab initio mundi consenserunt in necem Christi, unde dicitur: Venient haec omnia super generationem istam , scilicet malorum. D. misericors, qui se cognoscunt miseros; impii autem putant se justos, ideo non vocat eos Dominus, ut dicitur: Non miserearis omnibus qui operantur iniquitatem . Et cum ipse sit ipsa justitia, si super membra diaboli flenos et malos , et pluit super eos, et Possunt. Justi namque sibi bene conscii, et de futura spe certi, sunt vultu hilares; oculi eorum quadam gratia micantes, in incessu modesti, de abundantia cordis dulces in verbis. Mali autem de prava conscientia et cordis amaritudine sunt vultu nebuloso, et verbis et factis instabiles; risu im
Abbreviated transcription (Latin):
cant beati sunt. U Quid de paru¬
ulis: M Qui non sunt loquenteᷤᷤ
ut sunt triẽnes. dum taxat baptis¬
ma consecuti. saluantur. ut dicitur.
Talium est regnum celorum. qͥ
uero quinquennes sunt ⁊ supra.
quidam saluantur: quidam per¬
ci sunt qui saluantur. Arcta est
columba grana pura eligit. ua
generibus latenter colligit. quit
quosdam de genere latronum ass¬
unnt. Nouit enĩ dñs qui sunt
enis: pro quibo ⁊ sanguinem fud.
Cum scriptum sit. pro ĩpiis xpistus
mortuus est. ⁊ gracia deipro omĩbꝰ
fuit mors eius impiis: M d̾pistus
pro solis electis mortinis est. qui tũc
erant impii. quia minficelitate po¬
siti. Pro ommnib aũt dicit. scł de õi¬
bus gentibus ⁊ de ommibus lĩguis.
⁊ nõ solum pro omnib huiis tera
ferm claustris. Ut dicitur. Non
sum missus insioues que perier ãt
domus ifrabel. Domus isralxl est
electi. quos uenit xpistus sua mor¬
te reclimere. Ut dicitur. Animͣ
meã pono pro oinbus meis. Pro

Expanded text:
cant, beati sunt . D. Quid de parvcant, beati sunt . D. Quid de parvulis?--M. Quotquot non loquentes, ut sunt triennes, duntaxat baptisma consecuti, salvantur, ut dicitur: Talium est enim regnum coelorum . Qui vero quinquennes sunt, et supra, quidam pereunt, quidam ci sunt qui salvantur.-- M. Arctacolumba grana pura eligit, ita generibus latentes colligit; qui etiam quosdam de genere latronum assumit. Novit enim qui sunt ejus, pro quibus etiam sanguinem fudit. D. Cum scriptum sit: Christus pro impiis mortuus est , et gratia Dei pro omnibus fuitne mors ejus impiis? --M. Christus pro solis electis mortuus est, qui tunc erunt impii; quia in infidelitate positi: pro omnibus autem dicit, scilicet, de omnibus gentibus, et de omnibus linguis,  non solum pro omnibus hominibus, ferni claustris, ut dicitur: Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Domus Israel est electi, quos venit Christus sua morte redimere, ut dicitur: Animam meam pono pro ovibus meis ; pro
Abbreviated transcription (Latin):
ebre. ⁊ nõ est umbra mortis iit
tondatur hisqui operantur ĩ¬
utatem. U Habent sꝑem io¬
itencione. siuit ministri sata
Schis dicitur. Deum non
gnouerunt: ideo deus spreuit cõ.
minus subsannabit cos. qr
sores deritentur. D Qind dicis
glublice penitentibo.doNoli di¬
re penitentib. s irritentib. De¬
in ⁊ enim irrident. Se ip̃õs deci¬
piunt qui letantur cum malefece¬
rint. ⁊ erultant in tebus pessimi.
Cum homines occiderint. cantãt.
Cum adulterauerint. exultant.
Cum ꝑurant aut sacrilegiumꝑ
petrant: cahĩnantur. In penitenci¬
a constituti. diue: sa fercula quert.
uarns poculis mebriari gestiunt.
⁊ omnibus deliciis plusꝙͣ alii dif¬
fluunt. Dehisdicitur. Dabit do
mimis incarnem eorum uermez
W Inter pueros reputantur. Meliꝰ
enĩ facere nesciunt. ⁊ ideo saluant᷑.
BQ uid de agricolis: MExmag¬
na parte saluantur. quia simpli¬
citer innuunt. ⁊ populum dei suo
sudore pascunt. ut dicitur. Laboreᷤᷤ
manuum suarum qui mandu¬

Expanded text:
ebrae, et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi qui operantur iniquitatem . D. Habent spem jointentione sunt ministri Satanae, de his dicitur: Deum non cognoverunt; ideo Deus sprevit eos, et Dominus subsannabit eos , quia derisores deridentur. D. Quid dicis de publice poenitentibus?--M. Noli dicere poenitentibus, sed Deum irridentibus: Deum etenim irrident, et seipsos decipiunt, qui laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis: cum homines occiderint, cantant; cum adulteraverint, exsultant; cum perjurant, aut sacrilegium perpetrant, cachinnant. In poenitentia constituti diversa fercula quaerunt, variis poculis inebriari gestiunt, et omnibus deliciis plus quam alii diffluunt: de his dicitur: Dabit Dominus in carnes eorum vermes icis?--M. Inter pueros reputantur; melius enim facere nesciunt; et ideo salvantur. D. Quid de agricolis dicis?--M. Ex magna parte salvantur, quia simpliciter vivunt, et populum Dei suo sudore pascunt, ut dicitur. Labores manuum suarum qui mandu
Abbreviated transcription (Latin):
ficant. elemosinas multas dant::¬
M Nec omma ideo faciunt ut deu
eis ressuas augeat. ⁊ habitas cꝰto¬
diat. ⁊ per hec recipiunt mercedẽ
suam. de hisdicitur. qui confidũt
in multitudine diuiciarum suar.
sicut oues ininferno ponentur.
mors depascet eos. QQuid ua

Expanded text:
ificant, eleemosynas multas dant?-ificant, eleemosynas multas dant?--M. Haec omnia ideo faciunt, ut Deus eis res suas augeat, et habitas custodiat, et per haec recipiunt mercedem suam; de his dicitur: Qui confidunt in multitudine divitiarum suarum , sicut oves in inferno deponentur, et mors depascet
Abbreviated transcription (Latin):
iguis. qui ardent ⁊ nõ lucent. Si
bene docuerint. ⁊ male uixeri
sunt candele ardentes que alii
lucent. ⁊ fibimet ceraliques ce
defi̾c̾iunt. uelut campana que ali
dulcissaͦna reditur. ⁊ ip̃a assiduo
ulsu atteritur. Siaũt nec bene.
uunt nec bene docent. sunt fu
qui ignem obfuscat.⁊ acies occul¬
rum reuerberat. De his dicitim
S telle nõ luxerunt. ideo de cele
derunt. U Quid dicis de mun
do impleuerint: cum dño nidices
erunt. Sin aũt. misabiliores sũt¬
omnibus hominib. quia nõ ha¬
bent nec scłm nec deum. De his
dicitur. Descendent ininfernum
uiuunt. de rapina se uestiunt. ñ
possesiones coemunt. ex inde bene¬
ficia redimunt. de his dicitur. De¬
fecerunt inuanitate dies corum.
⁊ anni eorum cum festinatione.
ira dei ascendet supereos. QQuã
spem habent mercatores: M Par¬
uam. Nam fraudibus perniriis:
lucri omne pene quod habent ad¬
quirunt.D Nonne sacraloca fit¬
quenter uisitant. libenter deo sacͥ¬

Expanded text:
ignis, qui ardent et non lucent. Si ignis, qui ardent et non lucent. Si bene docuerint et male vixerint, sunt ardens candela, quae aliis lucet, et sibimet cera liquescente deficit, vel campana, de qua aliis dulcis sonus redditur, et ipsa assiduo pulsu atteritur. Si autem nec bene vivunt nec docent, sunt fumus qui ignem obfuscat, et aciem oculorum reverberat; de his dicitur: Stellae non luxerunt ; ideo de coelo occiderunt. D. Quid dicis de munddo impleverint, cum Domino judices erunt; sin autem, miserabiliores omnibus hominibus sunt, quia non habent nec saeculum, nec Deum; de his dicitur: Descendant in infernumvivunt, de rapina se vestiunt, inde possessiones emunt, et exinde beneficia redimunt; de his dicitur: Defecerunt in vanitate dies eorum, et anni eorum cum festinatione; ideo ira Dei ascendit super eos . D. Quam spem habent mercatores?--M. Parvam: nam fraudibus, perjuriis, lucris omne pene quod habent acquirunt. D. Nonne sacra loca frequenter visitant, libenter Deo sacr
Abbreviated transcription (Latin):
conunxit: ita debet femina ẽẽ ex ali¬
a parentela ꝙͣ uir in matrimoni
cuntur. ⁊ indignum iudicatur. ut
de spirituali ad carnale descendat᷑.
U Licet plus ꝙͣ unam uxorem du¬
holice um ccclesie copulatur. Ita
lege diuina uir unre nõ nisium
mulieri asociatur. Unĩ ⁊ prnmipa
rentes nupcias repetisse nõ legun¬
tur. Quodaũt inter xpistianos
una mortua alra ducitur. nõ est
diuinum iussum s aplĩcum per¬
missum: ob incontinencie medi¬
camentum. ne in forncationis
ꝓlabatur abissum. porro ꝙ tercio
omna que de siderasti contigit te
audire. Eia nunc nobilis doctor
pocula spiritus sancti abunde tibi¬
infusa. conẜius largitereructa et
quia michi iamde prelatis dixisti.
de reliquis ecclesie ministris qͥd
sencias insinua. M Primo er¬
go sacerdotes si bene iuxerint. exẽ¬
plo sunt lux mundi. si recte docu
sciencie. splerdet his qui sunt inte¬
nebris ignorantie. Si bene ixe¬
rint ⁊ nõ docuerint: sunt euboneᷤ¬

Expanded text:
conjunxit, ita debet femina esse ex aliconjunxit, ita debet femina esse ex aliena parentela, quam vir in matrimoniucuntur; et indignum judicatur ut de spirituali ad carnale descendatur. D. Licet plus quam unam uxorem duholicae Ecclesiae copulatur, sic lege divina vir jure non nisi uni mulieri associatur; unde primi patres nuptias repetisse non leguntur. Quod autem inter Christianos una mortua alia ducitur, non est divinum jussum, sed apostolicum permissum ob incontinentiae medicamentum, ne in fornicationis prolabantur abyssum. Porro, quod tertio omnia quae desiderasti contigit te audire. Eia nunc, nobilis doctor, pocula Spiritus sancti tibi abunde infusa conversis largiter eructa, et qui jam de praelatis dixisti, de reliquis Ecclesiae ministris quid sentias, insinua?-- M. Primo igitur sacerdotes, si bene vixerint, exemplo sunt lux mundi; si recte docuescientiae splendet his qui sunt in tenebris ignorantiae: quod si bene vixerint et non docuerint, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tres uel filiolas ducere. M Hoc sic̃¬
superius ẜm naturam nõ est pecca¬
cum. s ẜm sacramentum. sicuti u¬
xor tuaest filii tin mater incarna
ligenoratione. sic illa que eum sus¬
cipit defonte fit enuis mater ĩspiri¬
tuali generatione. ⁊ fit tua cõma¬
sorror tue filie. Similiter si tu alt̾iꝰ
filiam leuaneris. compater .i. frat̾
sue matris eris. et nõ licet ulliduaᷤ
sorrores aut nulli duos fratres ac¬
cipere. igitur per sacramentum ta¬
le conugium est penitus illicitu.
B Propter qͦd sacramentum: M
Percarnale cõmibium: significa¬
tur xpisti ⁊ ecclesie coniugium. Sic̃
enĩ uir mulieri cõmixtus uum
cum ea efficitur: ita ecclesia per cõ¬
mixtionem corporis xp̃i: unum cu
ip̃o.⁊ ip̃e per assumptionem huma¬
ne nature. ⁊ unum cum ea effici dici¬
tur. Ut scribitur. Erunt duo ĩ
carne una. Ego. aũt dico in xpisto
⁊ in ecclesia. Sicut ergo una natu¬
ra aypisto erat aliena. quam sibi

Expanded text:
tres vel filiolas ducere.--M. Hoc tres vel filiolas ducere.--M. Hoc secundum naturam non est peccatum, sed secundum sacramentum. Sicuti enim uxor tua est filii tui mater in generatione, sic illa, quae eum suscipit de fonte, fit ejus mater in spirituali regeneratione, et ita fit tua commasoror filiae tuae. Similiter si tu alterius filiam levaveris, compater, id est frater sui patris eris, et non licet illi duas sorores, aut mulieri duos fratres accipere. Igitur per sacramentum tale conjugium est penitus illicitum. D. Propter quod sacramentum?--M. Per carnale connubium significatur Christi et Ecclesiae sacramentum. Sicut enim vir mulieri commixtus, unum cum ea efficitur: ita Ecclesia per commixtionem corporis Christi, unum cum ipso; et ipse per assumptionem humanae naturae, unum cum ea efficitur, ut dicitur: Erunt duo in carne una; ego autem dico in Christo, et in Ecclesia . Sicut ergo humana natura a Christo erat aliena, quam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
D Est graue peccatum ducere
hoc prokis. M Nulsum fuit pec¬
catum. comedere pomum. s cõtͣ¬
dei preceptum comedere: fuit i¬
sancti patres duxerunt suas ꝯ¬
sangumeas: MCaritas aput
illos non extendit se lacius ꝙͣ
ad amicos ut dicitur. Uiliges
ainicum tuum. ⁊ hodio habebis
inimicum tinm. Uebuerũt
eigo coguatarum filias accipere:
quib possent amorem infuntere.
apid nos extendit se Cantas etiã
ad inimicos. ut dicitur. Diligi¬
nos cogit cognatos diligere. statint
ecclesiaper spratum sanctum alic¬
norum filias ducere. ut uxor inter
nos ⁊ extrancos sit dilectionis uin¬
micos se dilacet per omne gemis
humanum. QQuomodo probaᷤᷤ
nõ eẽ peccatum cognatam ducere:
licet duobus fratriboduas sorro¬
res ducere. Mlicet. Gorror uxori
me fit mea cognata per enis san¬
gumem. Rursus mens frater
cognatus efficitur uxoris mee per
icum sanguinem. Si igitur ẜm
meam et suam cognatam: igitur
piaculum. U. Non possum intelli¬
gere quo modo sit illicitum cõma¬

Expanded text:
 Est grave peccatum, ducere hoc probas?--M. Nullum fuit peccatum comedere pomum; sed contra praeceptum Dei comedere, fuit msancti patres duxerunt suas consanguineas? --M. Charitas apud illos non extendit se latius quam ad amicos, ut dicitur? Diliges amicum, et odio habebis inimicum . Debuerunt ergo cognatorum filias accipere, quibus possent amorem impendere. Apud nos autem extendit se charitas etiam ad inimicos, ut dicitur: Diliginos cogit cognatos diligere; statuit Ecclesia per Spiritum sanctum, alienorum filias ducere, ut uxor inter nos et extraneos sit dilectionis vinse dilatet per omne genus humanum. D. Quomodo probas non esse peccatum cognatam ducere?--M. Licet duobus fratribus duas sorores ducere? D. Licet.--M. Soror uxoris meae fit mea cognata per ejus sanguinem. Rursus meus frater cognatus efficitur uxoris meae per meum sanguinem. Si igitur secundum meam et suam cognatam? Igitur piaculum. D. Non possum intelligere quomodo sit illicitum comma
Abbreviated transcription (Latin):
mitantur.⁊ cum mors sit pena pe.¬
cati. cur permititur post baptisma
electis dominari: M Dt possint ꝑ
xpisto pati. ⁊ magis coronari. est etiã
alio. Simmortalitas corporum
in baptismo daretur. non prodeo s
pro hac in mortalitate ad baptisma
ab omnibus festinaretur. ⁊ sic mil¬
lus ad celeste regnum reuerteretur.
Heccatum ergo deus inbaptismo di¬
misit. s penam peccati nõ dimisit.
ut iustiper fidem ambulent. per opa¬
tionem se excerceant. donec mors ain¬
ta ab sorbeatur. U imittuntur
Dimittuntur. S cum ip̃i post ĩ
cadem peccata relabuntur: que di
tibi. ⁊ mox subditur. Tradidit eũ
tortoribus. donec rederet unu̾sum
debitum. U Cur permittit eos ad
baptismum uel adalia sacramenta
accedere. cum sciat eos ab his deferit̾e¬
de ficere: M Propter electos ut die¬
tum est: ut trahant eos adintam ue¬
blasphemia spiritus. que nõ remite¬
tur neq in hoc seculo. neq infuturo:

Expanded text:
tantur, et cum mors sit poena peccati, cur permittitur post baptisma etiam electis dominari?--M. Ut possint pro Christo pati, et magis coronari. Est et aliud. Si immortalitas corporum in baptismate daretur, non pro Deo, sed pro hac immortalitate ad baptisma ab omnibus festinaretur; et sic nullus ad regnum reverteretur. Peccatum ergo Deus in baptismo dimisit, poenas autem peccati non remisit, ut justi per fidem ambulent, et per operationem se exerceant, donec mors a vita absorbeatur. 31. De reditu --M. Dimittuntur; sed cum ipsi post in eadem peccata relabuntur, quae dimtibi , et mox subditur: Tradidit eum tortoribus, donec redderet univercum debitum D. Cur permittit eos Deus ad baptisma vel ad alia sacramenta accedere, cum eos sciat ab his deficere? --M. Propter electos, ut dictum est, ut trahant eos eblasphemia Spiritus sancti, quae non remittetur neque in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo spiritus ab amma su¬
peratur: MSicut adam ab eua
S piritus itaq imꝑet uxori sue
ꝑ rationem. earo obediat marito
sum mali indinauerit. ⁊ ip̃e cumca
per ancillam peccatum per petrau̾it.

Expanded text:
Quomodo potest spiritus ab anima superari? --M. Sicut Adam ab Eva:iritus itaque imperet uxori suae per rationem: anima obediat marito sum mali inclinaverit, et ipse cum ea per ancillam peccatum perpetravit;