comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiue xitestatur dicens Sio l bgun¬
tas ubi sedes .ẽ. sathang. Ete us ionbe
pęne omnia ꝑcir¬
rendo cognos cinus ÷ quia bocus
non fuit. quẽ malorũ prautas ai borus¬
bauit. Et enim ita loquar. fers uoi inmae
nrãe nequaquam ꝑduttur ad sul alitu¬
tem Acuminis: si hoc non eraserit alienae
lima prauitatis. Terrere autem uosnon
debet: quod in ecclesia et multimaluor
pauci sunt honi. Quia arca in undis di¬
luiui quae huius ecclesiae tẏpumgesst:
et ampla in inferiorib et angusta in in¬
superioribus fuit. Quae in summitate
etiam sua. Ad unius mensuram cubiti ex.¬
creuit. Inferius quippe quadrupedia
atq reptilia. Superiusuero : aues
et homines habuisse credenda est.
bi lata extitit ubi bastias habute: ibi
angusta. ubi homines seruauit. Quia
nimirum scã ecclesia in carnalibus am¬
pla est: in spiritalibus angusta. Elbi
enim bestiales hominem mores tolerat:
illic latius sinũ laxat. Ubi autẽ eos
habet qui spiritali rationi suffultisunt:

Expanded text:
Ecclesiae attestatur, dicens: Scio ubi habitas, ubi sedes est Satanae, et tenes nomen pene omnia percurrendo cognoscimus quia bonus non fuit quem malorum pravitas non probavit. Ut enim ita loquar, ferrum animae nostrae nequaquam perducitur ad subtilitatem acuminis, si hoc non eraserit alienae lima pravitatis. 8. Terrere autem vos non debet quod in Ecclesia et multi mali et pauci sunt boni, quia arca in undis diluvii, quae hujus Ecclesiae typum gessit, et ampla in inferioribus, et angusta in superioribus fuit, quae in summitate etiam sua ad unius mensuram cubiti excrevit. Inferius quippe quadrupedia atque reptilia, superius vero aves et homines habuisse credenda est. Ibi lata exstitit, ubi bestias habuit; ibi angusta, ubi homines servavit, quia nimirum sancta Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritalibus angusta. Ubi enim bestiales hominum mores tolerat, illic latius sinum laxat. Ubi autem eos habet qui spiritali ratione suffulti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
excellentia corruit ad poenã. Et fr̃ hic
dequo ista narraui : ab ipso mortis arciculo
rediit ad aeternã uitã. Nemo ergo scit quid
dese in occultis dĩ iudicus agatur: quia
multi sunt uocati pauci uero electi. Quia
igitur dese certũ ẽ. electũ. ee: restat ut
omnes trepident. omnes desua actione for¬
mident : omnes in sola diuina misericoradia
giudent. Nullus desius uirib praesuniit.
st qui ꝑficiat fiduciam nram ille salleet
qui inse dignatus. ẽ. ad sumere naturã nrãm:

Expanded text:
excellentia corruit ad poenam, et frater hic, excellentia corruit ad poenam, et frater hic, de quo ista narravi, ab ipso mortis articulo rediit ad aeternam vitam. Nemo ergo scit quid de se in occultis Dei judiciis agatur; quia multi sunt vocati, pauci vero electi. Quia ergo nulli de se certum est electum se esse, restat ut omnes trepident, omnes de sua actione formident, omnes in sola divina misericordia gaudeant, nullus de suis viribus praesumat. Est qui perficiat fiduciam nostram, ille scilicet qui in se dignatus est assumere naturam nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
ut poterat dicens. Uolo me signare sed non
possum: quia adracone praemor. Cũ que
hoc fr̃s audirent : prostrati in terram cũ
lacrimis coeperunt pro ereptione illius ue¬
hemaitius orare. Et eece subito coepit meli¬
ornus aeger : quib ualebat uocibus exubare
dicis. Gratis dõ eece draco quime ad deuo¬
raidũ acceperat fugit : orationib ur̃is ex¬
pilsus. ẽ. stare non potuit. Pro peccatis meis
modo in tercedite quia conuerti pa¬
ratussum : et secularem uitã fundi¬
tus relinquere. Homo ergo quia sicut iam
dictũ.ẽ. ab extrema corporis fuerat parte
praemortuus : reseruatus ad uitã. toto ad
dm̃ corde conuersus ẽ. Longis et continuis
in con uersatione eadem flagellis eruditus:
atq ante paucos dies ex crescente corporis
molestia defunctus.ẽ. Qui iam draconem
moriens non uidit: quia illũ ꝑ cordis in¬
mutationẽ uicit. Ecce fr̃s mei gordiana
quã superius dixi: ascimonialis habitus

Expanded text:
ut poterat, dicens: Volo me signare, sed non ut poterat, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia a dracone premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementius orare. Et ecce subito coepit melioratus aeger quibus valebat vocibus exsultare, dicens: Gratias Deo, ecce draco qui me ad devorandum 1645 acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo, qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis fuerat parte praemortuus, reservatus ad vitam, toto ad Deum corde conversus est. Longis et continuis in conversatione eadem flagellis eruditus, atque ante paucos dies excrescente corporis molestia defunctus est. Qui jam moriens draconem non vidit, quia illum per cordis immutationem vicit. Ecce, fratres mei, Gordiana, quam superius dixi, a sanctimonialis habitus
Abbreviated transcription (Latin):
quaenuꝑ huius urbis populum magna ex
parte consũpsit: ꝑ cussus iunguine ẽ. per¬
duetus ad mortem. Cũq extremũ spm̃
ageret: conuenerunt frs ut egressũ illius
orando protegeirent. lam corpus eius ab extrema
fuerat pirte praemortuum: in solo tantũ modo
pectore uitalis ad huc calor anhelabat.
uncti autẽ fr̃s tanto proeo coeperunt enixius
orare: quanto eũ lam uidebant sub celerita¬
te discedere. Tũ repente coepit eisdem fr̃ib
adsistentib ad nisu quo poterat clamare : et
oritiones eorũ in terrũ pere dicens. Recedite
recedite : exce draconi ad deuorandũ datus
sũ. qui propter urãm presentiam deuorare
me Non potest. Caput meũ iam in suo ore
ab sorbuit: date locũ ut non me amplius
cruciet. sed faciat quod facturus ẽ. Si ei ad
deuorandũ datussum : quare propter ubs
moras patior:ꝰ Tunc fr̃s coeperunt ei di¬
cere. Quid. ẽ. quod loqueris fr̃: Signũ
tibi scãe crucis in prime. Respondebat ille

Expanded text:
quae nuper hujus urbis populum magna ex quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, percussus in inguine, 1644 perductus est ad mortem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema fuerat parte praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem fratres tanto pro eo coeperunt enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus adnisu quo poterat clamare, et orationes eorum interrumpere, dicens: Recedite, recedite, ecce draconi ad devorandum datus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit; date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille
Abbreviated transcription (Latin):
frater suus ad monasterium. non con¬
uersationis studio: sed carnali amore se¬
cutus . ẽ. ls autem qui ad conuersationem
uenerat : ualde fribus placebat. At
contra fr̃ illius : longe auita eius ac
moribus discrepabat. Uiuebat tamen in
monasterio : necessitate potius qua uoluntate.
Et cũ in cunctis actibus ꝑuersus existeret :
profratre suo ab omnib aequanimiter tole¬
rabatur. Erat enim leuis eloquio: prauus
actione. cultus uestib moribus in cultus.
Perre uero non poterat: si quisquã illi descĩ
habitus con uersatione loqueretur. Facta
autẽ fuerat uita illius cunctis fratribus
grauis : sed tamen ut dictũ. ẽ. pro fratris
sui gratia erat cunctis tolerabilis. Asperna¬
batur ualde : siquis sibi aliquid depraui¬
titis suae correptione loqueretur. Bona
non solum facere : sed etiam audire non po.¬
terat. Humquã se ad scãe conuersationis
habitũ uenire : urando. irascendo. deri¬
dendo. testabatur. In hac autẽ pestilentia

Expanded text:
frater suus ad monasterium non confrater suus ad monasterium non conversationis studio, sed carnali amore secutus est. Is autem qui ad conversationem venerat valde fratribus placebat; at contra, frater illius longe a vita ejus ac moribus discrepabat. Vivebat tamen in monasterio necessitate potius quam voluntate. Et cum in cunctis actibus perversus existeret, pro fratre suo ab omnibus aequanimiter tolerabatur. Erat enim levis eloquio, pravus actione, cultus vestibus, moribus incultus; ferre vero non poterat si quisquam illi de sancti habitus conversatione loqueretur. Facta autem fuerat vita illius cunctis fratribus visu gravis, sed tamen, ut dictum est, pro fratris sui gratia erat cunctis tolerabilis. Aspernabatur valde si quis sibi aliquid de pravitatis suae correctione loqueretur. Bona non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo, testabatur. In hac autem pestilentia,
Abbreviated transcription (Latin):
eon aucterema a grorũ suorũ. pestmnodũ mor¬
con ducterens cces omnes tres uno prius ardore
conuorsaesunt : sed non muno codem q: studo
conueserunt. Quia iuxta dominicã uocem.
mmuletsunt uocati paua uero electi. hace us¬
tur slan noquis in bono iam oͥpere pesttus
sbr uires toni operis tributt. nequis depro¬
pru ardoe confidt. Quia e si umino ut st
hodie qualis ste  adsiue cras quia fsturins si
hest. Nemo ergo desius iam operib securus
secirus guident quando ad huie in hiuus
uttrr in certitudme quise finis sequatir ig¬
norat  Sed quia rem retuli quȩ uos exdi¬
iuina districtione ꝑ terruit. aliud adhuc
emiano refero. quod ex diuina misericorlia
ꝑterrita ur̃a corda consoletur. Quod tanen
in sermone alio lamt dixisse memini
sed uos nequaqu̾ã ad fuistis.
nte biennium frater quidam in monasteri¬
um meum quod iuxta beatorũ martirũ
iohannis et pauli ecclesiam sitũ ẽ: gratia
conuersationis uenit. qui du regulariter
protractus : quandoq susceptus ẽ. Quem

Expanded text:
conductorem agrorum suorum postmodum maritum duxit. Ecce omnes tres uno prius ardore conversae sunt, sed non in uno eodemque studio permanserunt; quia, juxta Dominicam vocem, multi vocati, pauci vero electi. Haec igitur dixi, ne quis in bono jam opere positus sibi vires boni operis tribuat, ne quis de propria actione confidat; quia, etsi novit hodie qualis sit, adhuc cras quid futurus sit nescit. Nemo ergo de suis jam operibus securus gaudeat, quando adhuc in hujus vitae incertitudine quis se finis sequatnorat. Sed quia rem retuli quae vos ex divina districtione perterruit, aliud adhuc e vicino refero quod ex divina misericordia perterrita vestra corda consoletur; quod tamen in sermone alio jam me dixisse memini, sed vos nequaquam adfuistis. 16. Ante biennium frater quidam in monasterium meum, quod juxta beatorum martyrum Joannis et Pauli Ecclesiam situm est, gratia conversationis venit, qui diu regulariter protractus, quandoque susceptus est . Quem
Abbreviated transcription (Latin):
gregiuerunt omnes quos in uenerunt
malos et honos: et impletȩ sunt nuptiae
dis cumbentium. Ecce iam ipsa qualitate
conuiuantium aperte ostenditur. quia
phas regis nuptias. p̃sens ecclesiat de¬
signaturꝰ. in qua cũ bonis et mali conue¬
niunt. ꝑmixta quippe ẽ. diuersitafe
filiorũ. Quia sic omnes ad fidem gene¬
rat : ut tamen omnes ꝑ inmutationem
uitae ad libertatem spiritalis grãe cul¬
pis exigentibus non ꝑducat. Quo usq
nãq hic uiuimus : necesse ẽ. ut uitam
praesentis scłi ꝑmixti ꝑ agamus. Tunc
autẽ discernimur : cũ ꝑuenimus. Boni
enim soli nusquã sunt: nisi in caelo. Et
mali soli nus quã sunt. nisi in inferno.
Haec autẽ uita quae inter eaelum et infer¬
nũ sita ẽ : sicut in medio subsistit. ita
utrarũq partium ciues communiter
recipit. Quos tamen scã ecclesia et nunc
in discrete suscipit : et postmodũ in egres¬
sione discernit. Si igitur boni estis quã¬

Expanded text:
gregaverunt omnes, quos invenerunt, gregaverunt omnes, quos invenerunt, malos et bonos: et impletae sunt nuptiae discumbentium. CCXXIconvivantium aperte ostenditur quia per has regis nuptias praesens Ecclesia designatur, in qua cum bonis et mali conveniunt. Permista quippe est diversitate filiorum, quia sic omnes ad fidem generat, ut tamen omnes per immutationem vitae ad libertatem spiritalis gratiae culpis exigentibus non perducat. Quousque namque hic vivimus, necesse est ut viam praesentis saeculi permisti pergamus. Tunc autem discernimur, cum pervenimus. Boni enim soli nusquam sunt, nisi in coelo; et mali soli nusquam sunt, nisi in inferno. Haec autem vita quae inter coelum et infernum sita est, sicut in medio subsistit, ita utrarumque partium cives communiter recipit; quos tamen sancta Ecclesia et nunc indiscrete suscipit, 1638 et postmodum in egressione discernit. Si ergo boni estis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
electam uidetur uitã duecre: et tanen
hunc contingit. ad erroris nequitiam.
iuxta finem uitae declinare. Alius bo¬
nui bene in choat: melius con summat
Alius in malis actibus aprimeua aetate R
deiecit : et in eisdem oꝑib semꝑ se ipso deu¬
rior consumatur. Tanto ergo sibi unus quisq
sollicite metuat. quanto ignorat quod restas
Quia quod sepe dicendũ. ẽ. et sine obluuone
reanendũ: multisunt uocati. pauai uro des
te Socđ quia noninũ quã mentes audienta
plus exempla fidelium. quã decentium uer¬
bi aonuertunt: Aolo uobis aliquid deperim
ddicore . quodd corda urã tanto formidlosius
audiant : quanto eis hoc depropinquo snas
eq enim res ante longe gestas cdiamis. se
as dequib testes exsistunt. eis ꝙ intar fu¬
isse se referunt memoramus.
trepstre uargiues fuerunt. Quaruam
tarsilla alia gurdianac: Alia aemeline dͥ¬
cebantur. Uno omnes ardore conuerdatr

Expanded text:
electam vitam videtur ducere, et tamen electam vitam videtur ducere, et tamen hunc contingit ad erroris nequitiam juxta finem vitae declinare. Alius bonum bene inchoat, melius calius in malis actibus a primaeva aetate se dejicit, et in eisdem operibus semper seipso deterior consummatur. Tanto ergo sibi unusquisque sollicite metuat, quanto ignorat quod restat, quia, quod saepe dicendum est, et sine oblivione retinendum: Multi sunt vocati, pauci vero electi. 15. Sed quia nonnunquam mentes audientium plus exempla fidelium quam docentium verba convertunt, volo vobis aliquid de proximo dicere, quod corda vestra tanto formidolosius audiant, quanto eis hoc de propinquo sonat. Neque enim res longe ante gestas dicimus, sed eas de quibus testes existunt, eisque interfuisse se referunt, memoramus. tres sacrae virgines fuerunt: quarum una Tharsilla, alia Gordiana, alia Aemiliana dicebatur. Uno omnes ardore conversae,
Abbreviated transcription (Latin):
ut illic dentes feridernt. qui inose esueter
gaudebant. Illic eculi defleant : qui lit
ꝑinlicitas concupiscentias uersibint ati his¬
do. quatenus singula quaeq menbra hio¬
plicio sub iaceant: quae hic singulis qubus.
uitus sub iecta seruiebant. Ses repulouio
in quo uidelicet omne malorũ erpiser¬
primitur : generalis protinus setetia
sub infertur qua dicitur. Multi aute sunt
uocati. pauai uero electi. Tremendu. ualNe e
iam uocati ꝑ fidem ad caelestis regis nup¬
tias uenimus : in carnationis eius mysteriũ
et credimus et confitemur. Duum uerbi
acpulas sumimus: sed futuro die iudicu
rex intraturus ẽ. Quia uocati sumus noui¬
mus: si sumus electi nescimus. Tanto ergo
necesse ẽ. ut unus quisq nrm̃ in humiltate
se deprimat: quanto sisit electus ignorat.
nulli uero in bonis quae in aperint mini¬
me ꝑ sistunt. Alter pene totam uitam
ducere in prauitate conspiatur. sed iuta
finem uitae aprauitate sui ꝑ districtę
paenitenuae lamenta reuocatur. Alter

Expanded text:
ut illic dentes strideant, qui hic de edacitate gaudebant; illic oculi defleant, qui hic per illicitas concupiscentias versabantur; quatenus singula quaeque membra supplicio subjaceant quae hic singulis quibusque vitiis subjecta serviebant. 14. Sed repulso uno, in quo videlicet omne malorum corpus exprimitur, generalis protinus sententia subinfertur, qua dicitur: Multi enim sunt vocati, pauci vero electi. Tremendum valde esjam vocati per fidem ad coelestis regis nuptias venimus, incarnationis ejus mysterium et credimus et confitemur, divini Verbi epulas sumimus, sed futuro die judicii rex intraturus est. Quia vocati sumus, novimus; si sumus electi, nescimus. Tanto ergo necesse est ut unusquisque nostrum in humilitate se deprimat, quanto si sit electus ignorat. nulli vero in bonis quae inceperunt minime persistunt. Alter pene totam vitam ducere in pravitate conspicitur, sed juxta finem vitae a pravitate sua per districtae poenitentiae lamenta revocatur. Alter
Abbreviated transcription (Latin):
lapis non relinquitur: quia cũ adul¬
tionem suam anima duatur. omnis
ab illa cogrtationũ suarũ construetio
Arumai omnuipotens as imultis nodis
uistare consueuit. Ham assidue. hane
uisttat praecepto. aliquando arte Elagelo.
Miquando uero miraculo. Ee et uera quae
nesciebntꝰ audiat et tamen ad hue su¬
perbens atq contẽpnens. Nutt dolore con¬
puncta redeat: aut beneficiis deuictua
malum quod fecit erubescat. Sed quia
istattionis suae tempus minime cognos¬
eit illis in exetremo urtie inimicis traditur
cũ quib in aeterno iudicio damnationis
ppetuas societate colligitur. Sicut scrip.¬

Expanded text:
lapis non relinquetur, quia cum ad ullapis non relinquetur, quia cum ad ultionem suam anima ducitur, omnis ab illa cogitationum suarum constructio animam omnipotens deus modis multis visitare consuevit. Nam assidue hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero miraculo, ut et vera, quae nesciebat, audiat et tamen adhuc superbiens atque contempnens, aut dolore conpuncta redeat, aut beneficiis devicta malum, quod fecit, erubescat. Sed quia visitationis suae tempus minime cognovit, illis in extremo vitae inimicis tradetur, / cum quibus in aeterno iudicio damnationis perpetuae societate conligatur. Quae p
Abbreviated transcription (Latin):
Sed ecce insperie leprosi apparutt. Ps
qui est reuerendus suꝑ omtia. iudero
despectus infra omnia dedignatus non est.
Cur hoc nisi ut nos sensu tardiores admone¬
ret quatinus quisquis ei qui incaelo ẽ.
festinat ad sistere : humiliari interra
& compati &lam abiectis et despicabilib
Pracribus non recuset Loqui caritati
urae sub breuitate decreueram. Sed
quia non est in homine uia eius. decur.¬
reus sermo retineri non potest: quem
disponit ipse dequo loquimur. Qui iu¬
uit & regnat cũ patre inunitate spͥs¬

Expanded text:
Sed ecce in specie leprosi apparuit; et is Sed ecce in specie leprosi apparuit; et is qui est reverendus super omnia, videri despectus infra omnia dedignatus non est. Cur hoc, nisi ut sensu nos tardiores admoneret, quatenus quisquis ei qui in coelo est festinat assistere, humiliari in terra et compati etiam abjectis et despicabilibus fratribus non recuset? Loqui charitati vestrae sub brevitate decreveram; sed quia non est in homine via ejus , decurrens sermo retineri non potest, quem disponit ipse de quo loquimur, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
proximi & iam sub nosm& ipsos deponi¬
mus. In rebus corporalibus nemo alta
tangit: nisi qui tenditur. In rebus
uero spiritalibus certũ. ẽ. quia quan¬
to plus ꝑ compassionem ad trahimur.
tanto altis uerius propinquamus. Ecce
autẽ redemptori generis humani ad
aedificationem nram minime sufficit:
quod in extremo iudicio dicturũ se
esse ꝑhibuit. Quã diu fecistis uni de
his fratribus meis. mihi fecistis : nisi &
ante iudicium hoc inse ostender& quod
dixiss&. Ut uidelic& demonstrareto
quia quisquis nunc bona oꝑa indigen¬
tibus exhib&̃. ei haec specialiter in pen¬
dit : cuius haec amore exhibuerit
& tanto sẽplus quisque maiorem mercedem
recipit ÷ quanto nec eũ despicit. qui
amplius despiciendus indesur. Quid
enuim in humana carne sublimius carne
api. que est suꝑ angelos lebrattat carn
Et quid in humana carne ab iectius carne
leprosi. quȩ tumescentibus iuilneribus
sainditur. ex alantibus fecoribus impletur

Expanded text:
proximi etiam sub nosmetipsos deponiproximi etiam sub nosmetipsos deponimus. In rebus corporalibus nemo alta tangit, nisi qui tenditur; in rebus vero spiritalibus certum est quia quanto plus per compassionem attrahimur, tanto altis verius appropinquamus. Ecce autem Reaedificationem nostram minime sufficit quod in extremo judicio dicturum se esse perhibuit: Quandiu fecistis uni ex his fratribus meis, mihi fante judicium hoc in se ostenderet quod dixisset; ut videlicet demonstraret quia quisquis nunc bona opera indigentibus exhibet, ei haec specialiter impendit cujus haec amore exhibuerit. Et tanto plus quisque majorem mercedem recipit, quanto nec eum despicit qui amplius despiciendus videtur. Quid enim in humana carne sublimius carne Christi, quae est super angelos exaltata? Et quid in humana carne abjectius carne leprosi, quae tumescentibus vulneribus scinditur, et exhalantibus fetoribus impletur?
Abbreviated transcription (Latin):
soirttalis potier eiusdem monsterii magiis
monasterua ciius aperite: quia frater
mortrius uenit dnm portans. Statim
uero ut martprius ad monasterii aditum
ꝑuenit : is qui leprosus esse putabatur
decollo eis exiliens. & in ea specie appa¬
rens qua recognosci ab hominibus sol&
diit  eiq ascendens dixit. Martyri
tume non erubusti suꝑ terram: egote
non erubescam suꝑ caelos. Qui sc̃s uir
mox ut est monasterium in gressus.
ei pater monasterii dixit Frater mar.¬
trri ubi ẽ quẽ portabas: Cui ille res¬
pondit dicens. Ego si scissem quis ess&:
pedes illius tenuissem. Tunc isdem mar¬
tẏrius narrabat : quia cũ eum portas.¬
f&. pondus eius minime sensiss&. Hec
mirum. Quomodo enim pondus sentiri
porerat. qui portantem portabat .
Qua inre pensandũ nobis. ẽ. quantũ fra¬
terna con passio ualeat. quantũ nos om¬
nipotenti do misericordiae uscera con¬
iungant. Inde enim ei qui ẽ. suꝑ omnia
propinquamus : unde nos ꝑ compassionẽ

Expanded text:
spiritualis pater ejusdem monasterii magnis monasterii citius aperite, quia frater Martyrius venit Dominum portans. Statim vero ut Martyrius ad monasterii aditum pervenit, is qui leprosus esse putabatur, de collo ejus exsiliens, et in ea specie apparens qua recognosci ab hominibus soletdiit, eique ascendens dixit: Martyri, tu me non erubuisti super terram, ego te non erubescam super coelos. Qui sanctus vir mox ut est monasterium ingressus, ei pater monasterii dixit: Frater Martyri, ubi est quem portabas? Cui ille respondit, dicens: Ego si scivissem quis esset, pedes illius tenuissem. Tunc idem Martyrius narrabat quia cum eum portasset, pondus ejus minime sensisset. Nec mirum quomodo enim pondus sentire poterat, qui portantem portabat? Qua in re pensandum est nobis quantum fraterna compassio valeat, quantum nos omnipotenti Deo misericordiae viscera conjungant. Inde enim ei qui est super omnia propinquamus, unde nos per compassionem
Abbreviated transcription (Latin):
apud antiquos cotidie prandium fieret.
ipsum quoq prandium caena uocabatur.
S aepe autem iam dixxisse memini : quod ple¬
rumq in scõ euangelio regnũ caelorũ prae¬
sens ecclesia nominatur. Congregatio quip-¬
pe iustorũ: regnũ cuelorũ dicitur. Quia
sedis e sie fale mner. Ate Aot de lut hu

Expanded text:
apud antiquos quotidie prandium fieret, apud antiquos quotidie prandium fieret, ipsum quoque prandium coena vocabatur. 2. Saepe autem jam me dixisse memini quod plerumque in sancto Evangelio regnum coelorum praesens Ecclesia nominatur. Congregatio quippe justorum regnum coelorum dicitur. Quia s
Abbreviated transcription (Latin):
us uacari. Sed quaerendũ prius ẽ. an
sue apud matheum ipsa sit lectio : quae
apud lucam sub appellatione caene describi.¬
tur. Et quidem sunt non nulli quae sibi
dissona ẽẽ uideantur : quia hic prandium.
illic caena memoratur. Hic qui adnuptus
non digus uestib in trauit repulsus ẽ: illic
nullus qui intrasse dicitur. repulsus esse
ꝑhibetur. Qua exre recte colligitur. quod
aeternũ ultimũ conuiuium designatur.
Quia et hane non nulli exituri intrant. et
ad illud quisquis semel intrauerit: ulte.¬
rius non exibit. At siquis forte contendat.
hanc eandem ẽe lectionem: ego melius
puto salua fide alieno in tellectui cedere.
quã contentionibus deserudre. Qm̃ et in¬
telligi congrue forsitan potest: quia de
pro iecto eo qui cũ nuptiali ueste non uene.¬
rat. quod lucas tacuit. matheus dixit.
Quod uero ꝑ illũ caena : ꝑ hunc autẽ pran.¬
dium dicitur. nequaquã uel hoc nrãe in tel-¬
ligentiae obsistit: quia cũ ad horã nonã

Expanded text:
us vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod eaeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nuptiali veste non venerat quod Lucas tacuit Matthaeus dixit. Quod vero per illum coena, per hunc autem prandium dicitur, nequaquam vel hoc nostrae intelligentiae obsistit, quia cum ad horam nonam
Abbreviated transcription (Latin):
minet exultas. Unde et subditur.
Et quidem in hac die tua: quae ad pacem
tibi. Cũ enĩ carnis se uoluptatib dar&.¬
& uentura mala non prospiceret : in die
sua quae ad pacem ei esse poterant. habe-¬
bat. Cur uero bona praesentia ad pacem
habuerit: manifestatur cũ subditur.
Nunc autẽ absconditasunt ab oculis tuis
Si enĩ a cordis eiꝰ oculis. mala quae in mine¬
rent abscondita non essent: Laeta in prae-
sentib prosperis non fuisset. Cuius mox

Expanded text:
minet, exsultas. Unde et subditur: minet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis voluptatibus se daret, ventura mala non prospiceret, in die sua, quae ad pacem ei esse poterant, habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur, cum subditur: Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscosentibus prosperis non fuisset. Cujus mox
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ubi extra portã fuerat dñs crucis¬
rcus ÷ ꝑrior illa herusalem ilt dicidr
fundintus et eugria. Cle e ei a iculpa
euersionis suae poena fuerit iltatasi lus¬
iungitur. Eo quod non cognouas t e ful¬
uistationis tiuic. Creator quippe omĩũ
ꝑ incarnationis suae mrsteriũ hanc uisttare
dignatus ẽ : sed ipsa timoris et amoris
illius recordata non ẽ. Unde etiam ꝑ
proph&am in in crepatione cordis humani:
Aues caeli ad testimoniũ deducuntur
dũ dicitur. Miluus in caelo cognouit
tẽpus suũ. turtur et hirundo et ciconia.
custodierunt tẽpus ad uentus sui : popu.¬
lus Autẽ meus non cognouit iudiciũ dñi.
Sed quaerendũ prius ẽ. quid sit quod di.¬
atur : uidens ciuitatẽ fleuit suꝑ illam
dicens: quia si cognouisses et tu. Fleuit
et enĩ pius redẽptor runã ꝑfide ciuita¬
tis : quã ipsa ciuitas sibi non cognoscebat
ee uenturã. Cui aflente dño recte dici¬
tur: quia si cognouisses et tu: sub audis
fleres: Quaemodo quia nescis quod im¬

Expanded text:
at dominus crucifixus, prior illa Hierusalem, ut dicitur, funditus est eversa, cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata subjungitur. Eo quod non cognoveris, etc. Creator quippe omnium per incarnationis suae mysterium hanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris illius recordata non est, unde etiam per Prophetam in increpatione cordis humani aves coeli ad testimonium deducuntur, dum dicitur: Milvus in coelo cognovit tempus suum; turtur et hirundo et ciconia custodierunt tempus adventus sui, populus autem meus non cognovit judicium Domini . Sed quaerendum prius est quid sit quod dicitur: Videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognoetenim pius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses et tu, subaudis: fleveras quae modo, quia nescis quod im
Abbreviated transcription (Latin):
ECTIONEM breuem scĩ euangelii breui
si possũ uolo sermone ꝑcurrere : ut illis
inea prolixior detur intentio. qui sciunt
ex paucis multa cogitare. Quod flente
año illa hierosolimorũ sub uersio describa¬
tur. quac  auespasiano et tito romanis
principibus facta ẽ : nullus qui inistoriã
euersionis eius dem legit ignorat. Romani
enĩ principes denuntiantur. cũ dicitur.
Quia uienient dies inte : et circũ dabunt
te pumici tui uallo. et eircũ dabun⁊¬

Expanded text:
ectionem brevem sancti Evangelii, brevi, si possum, volo sermone percurrere, ut illis in ea prolixior detur intentio qui sciunt ex paucis multa cogitare. Quod flente Domino illa Jerosolymerum subversio describatur, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. Romani enim principes denuntiantur, cum dicitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo; et circumdabun
Abbreviated transcription (Latin):
INARTE NE
SPEC IACULUR
fortis athlata des.¬
cederit. hi qui in pa¬
res uirtutibus existunt
uicissim se eius
expugnati¬
oni subi¬
ciint: et uno uicto contra hune
protinus alter erigitur. ataque

Expanded text:
in arenae spectaculum fortis athleta descenderit, ii qui impares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque
Abbreviated transcription (Latin):
habere ẽ : mortuorũ uitã conspicere. et
nra uestigia apeceati uulnere custodire.
Tenentes haculos manibus. Quid lex ꝑ
baculum. nisi pastoralem custodiam de¬
signat. Et notandũ quoprius praecipi¬
mur renes accingere. post modũ bacu¬
los tenere. Quia illi debent curam
pastoralem suscipere : qui iam in suo
corpore sciunt fluxa luxuriae edomare.
Ut cũ aliis fortia praedicant: ipsi desi¬
deriis mollib eneruiter non succumbant.
Bene autẽ subditur. Et comedetis festi
toris caelestis patriae gaulia cũ festina¬
tione cognoscite : et praecepta uitae cũ
festinatione im plere curate. Quia enĩ
ad huc hodie licet bene agere scimus:
utrũ cras liceat ignoramus. Festinantes
ergo pascha comedite : id.ẽ. ad sollem¬
nitatẽ patriae cȩlestis anhelate. Hemo
in huius uitae itinere torpeat: ne in
patria locũ ꝑdat. Nemo moras ad ap¬
petenda studia in nectat : sed coepta
ꝑficiat. ne minime liceat implere:

Expanded text:
habere est mortuorum vitam conspicere, et habere est mortuorum vitam conspicere, et nostra vestigia a peccati vulnere custodire. Tenentes baculos in manibus . Quid lex per baculum nisi pastoralem custodiam designat? Et notandum quod prius praecipimur renes accingere, postmodum baculos 1537 tenere, quia illi debent curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non succumbant. Bene autem subditur: Et comedetis festintoris, coelestis patriae gaudia, cum festinatione cognoscite, et praecepta vitae cum festinatione implere curate. Quia enim adhuc hodie licet bene agere scimus, utrum cras liceat ignoramus. Festinantes ergo pascha comedite, id est ad solemnitatem patriae coelestis anhelate. Nemo in hujus vitae itinere torpeat, ne in patria locum perdat. Nemo moras ad appetenda studia innectat, sed coepta perficiat, ne minime liceat implere
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit. Deillo uoce dominica dicitur.
otestas eius in lumbis deuis. Qui ergo pascha
comedit : habere renes ac cinctos debet.
ut qui solemnitatem resurrectionis atq in cor.¬
ruptionis agit: corruptioni iam ꝑuitia
nulli sub iaceat. uoluptates edomet : curnẽ
aluxuria restringat. Neq et enĩ cognouit
quaesit solemnitas in corruptionis: qui ad huc
ꝑ in continentiam corruptioni subuact. Haec
quibus dam dura sunt : sed angusta porta est
quaeducit ad uttam. et habemus iam multa
exempla continentiũ. Elnde et bene ad huc
sub ditur. Calc amenta habebitis inpedib
Quid sunt et enui pedes nr̃i nisi opera.
Quid uero calciamenta : nisi pelles mortuorũ
anumalium. Calciamenta autẽ : pedes mu¬
niunt. Quae uero sunt mortua animalia
extiorũ pellib nr̃i munieuntur ppedes:
nisi antiqui patros qui nos ad aecernam
pttriam praccesserunt. Quorũ dũ ex¬
empla conspicimus : nr̃i operis pedes
munimus. Calciamenta ergo in pedibus

Expanded text:
valuit, de illo voce Doninica dicitur: valuit, de illo voce Doninica dicitur: Potestas ejus in lumbis ejus . Qui ergo pasccomedit, habere renes accinctos debet, ut qui solemnitatem resurrectionis atque incorruptionis agit, 1536 corruptioni jam per vitia nulli subjaceat, voluptates edomet, carnem a luxuria restringat. Neque enim cognovit quae sit solemnitas incorruptionis, qui adhuc per incontinentiam corruptioni subjacet. Haec quibusdam dura sunt, sed angusta porta est, quae ducit ad vitam . Et habemus jam multa exempla continentium. Unde et bene adhuc subditur: Calceamenta habebitis in pedibus . Quid sunt enim pedes nostri, nisi opera? Quid vero calceamenta, nisi pelles mortuorum animalium? Calceamenta autem pedes muniunt. Quae vero sunt mortua animalia, ex quorum pellibus nostri muniuntur pedes, nisi antiqui patres, qui nos ad aeternam patriam praecesserunt? Quorum dum exempla conspicimus, nostri operis pedes munimus. Calceamenta ergo in pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
telli gendo et operando penetrentur. Sed quia
ualde ẽ difficile ut omne sacrum eloquium
possit in telligi. et omne eius misteriũ penetra¬
re. recte sub iungtur. Siquid autẽ reman¬
serit. igne conburetis. Quod ex agno remanet
igne comburimus: quando hoc quod demyste¬
rio in carnationis eius intelligere et penetrare
non possumus. potestati sc̃ sp̃s humiliter reser¬
uamus. Ut non suꝑbe quis audete uł contẽp¬
nere. uel de nunciare quod non intellegit
Sed hoc igni tradat : cũ sc̃o spũi reseruat.
Quia igitur qualiter edendũ sit pascha cogno¬
iumus : Nunc aqualib edi debeat agioscamus.
Seaurior. Sic aut̃ comedeis illũ. Renes uros
accingetis. Quid in renib: : nisi delecatio
carnis accipitur. Unde et psalmista postulat
dicens. Ure renes meos. Sienim uoluptatẽ
libidinis in renib eẽ nesaret. eos uri mini¬
me petisset. Vnde quia potestas diaboli
in humano genere maxime ꝑ luxuriam prae¬

Expanded text:
telligendo, et operando penetrentur. Sed quia telligendo, et operando penetrentur. Sed quia valde est difficile, ut omne sacrum eloquium possit intelligi, et omne ejus mysterium penetrari, recte subjungitur: Si quid autem remanserit, igne comburetis. Quod ex agno remanet, igne comburimus; quando hoc, quod de mysterio incarnationis ejus intelligere, et penetrare non possumus, potestati sancti Spiritus humiliter reservamus; ut non superbe quis audeat vel contemnere vel denuntiare quod non intelligit, sed hoc igni tradit cum sancto Spiritui reservat. Quia igitur qualiter edendum sit pascha cognovimus, nunc a qualibus edi debeat, agnoscamus. Sequitur: Sic autem comeditis illum: renes vestros accingetis. Quid in renibus, nisi delectatio carnis accipitur? Unde et Psalmista postulat dicens: Ure renes meos . Si enim voluptatem libidinis in renibus esse nesciret, eos uri minime petiisset. Unde quia potestas diaboli in humano genere maxime per luxuriam prae
Abbreviated transcription (Latin):
pas on lust rũ nec aqui coquat. nec orudũ comedeta
t neq y suinass sipientiuam profunatatt m e car¬
nationas ullius penetrare appetat. neq ieun
tunqius in hoesminan purũ credit. Sed assasign
potnti anr sciat᷑. Dequo ad huc recte subiungitur.
aprti dũ pedib et intestinis uoribitis . Sua
uorare est  diuinitatem illius fide ꝑaipere.
Pedis uͦ agni uorare ẽ. uestigia humanitatis eius
amando et imitando ꝑ quirere. Quid uero sunt
intestina : nisi uerborũ eiis occulta et mysti¬
ca mandata. Quaetune uoramus cũ uerba
uitae cũ auiditate sumimus. In quo deuoratio¬
nis uerbo quid alud. quã pigritiae nrãe tor¬
por rep̃henditur. quia eius uerba atq miste¬
ria. et ꝑ nosmet ipsos non requirimus : et dicta
ab aliis audimus in uiti. Hon remanebit exeo
quic quã usq mane. Quia eius dicta magna
sunt sollicitu dine discutienda : quatenus pri¬
usquã dies resurrectionis appareat. in hac prax¬
sentis uitae nocte : onua mandata illius ix¬

Expanded text:
aqua coquat, nec crudum comedat, ut neque per humanam sapientiam profunditatem illius incarnationis penetrare appetat, neque in eum tanquam in hominem purum credat; sed assas igni piritus potentiam sciat. De quo adhuc recte subjungitur: Caput cum pedibus et intestinis vorabitis , quia vorare est divinitatem illius fide percipere. Pedes vero agni vorare est vestigia humanitatis ejus amando et imitando perquirere. Quid vero sunt intestina, nisi verborum illius occulta et mystica mandata? Quae tunc voramus, cum verba vitae cum aviditate sumimus. In quo devorationis verbo quid aliud quam pigritiae nostrae torpor reprehenditur? Qui ejus verba atque mysteria, et per nosmetipsos non requirimus, et dicta ab aliis inviti audimus. Non remanebit ex eo quidquam usque mane; quia ejus dicta magna sunt sollicitudine discutienda, quatenus priusquam dies resurrectionis appareat, in hac praesentis vitae nocte omnia mandata illius in
Abbreviated transcription (Latin):
ta cogitationis relictam illius humanita
quasi mente coquimus. Sed agni caro nec
cruda ecdenda est: nec aqua cocta. quia
redep̃tor nr̃ nec purus homo aestimandus
est. neq ꝑ humanã sipientiam qualiter
in carnari as̃ potuit. cogitandus. Omnis enĩ
qui redeptorem nrm̃ purum hominẽ credit.
quid iste aliud quã agni carnes crudas come¬
dit: Quas uidelicet coquere. ꝓdiuinitatis
cuis intelligentiam noluit. Omnis uͦ qui
in carnationis eius misteria iuxta humanam
saptentiam discutere oonatur carues agni anu
uil e eaquere la est dispensatinis ẽ mosteriũ

Expanded text:
tia cogitationis relictam illius humanitattia cogitationis relictam illius humanitatquasi mente coquimus. Sed agni caro nec cruda edenda est, nec aqua cocta, quia Redemptor noster nec purus homo aestimandus est, neque per humanam sapientiam qualiter incarnari Deus potuit cogitandus. Omnis enim qui Redemptorem nostrum purum hominem credit, quid iste aliud quam agni carnes crudas comedit, quas videlicet coquere per divinitatis ejus intelligentiam noluit? Omnis vero qui incarnationis ejus mysteria juxta humanam sapientiam discutere conatur, carnes agni aqua vult coquere, id est dispensationis ejus mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
thel : et impie agite. Att post pauca. Et sacrifi¬
cate de fermentato laudem. Defermentato
nãq laudem immolat. qui dõ sacrificium
derapina parat. Lactucę uero agrestes ualde
amarȩsunt. Carnes ergo agni cũ lactucis agrestib
sunt edendȩ. ut cũ corpus redẽp̃toris accipimꝰ:
nos propeccatis nr̃is in flecib affligamus. qua¬
tenus ipsa amaritudo poenitentiae abstergat
amentis stomacho ꝑuersae humorem uitae.
Ubi et subditur. Non comedetis exeo crudũ quid
nec coctũ aqua. Ecce iamnos ipsa uerba histori¬
ae ab in tellectu historico repellunt. Hũ
gipto constitutus. comedere agnũ crudũ consu¬
euerat : ut ei lex dicat. Non comedecis ex eo
erudũ quid Ubi et ad ditur. Heq coctũ
aqua. Sed quid im aqua. nisi humanam
scientiam designat. iuxta hoc quod ꝑsalomo¬
nem sub hereticorũ uoce dicitur Qquae no¬
furtiuae dulciores sunt. Quid crude agni
carnes : nisi in consideratam acsine reueren¬

Expanded text:
thel, et impie agite . Atque post pauca: Et sacrifithel, et impie agite . Atque post pauca: Et sacrificate de fermentato laudem . De fermentato namque laudem immolat, qui Deo sacrificium de rapina parat. Lactucae vero agrestes valde amarae sunt. Carnes ergo Agni cum lactucis agrestibus sunt edendae, ut cum corpus Redemptoris accipimus, nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatenus ipsa amaritudo poenitentiae abstergat a mentis stomacho perversae humorem vitae. Ubi et subditur: Non comedetis ex eo crudum quid, nec coctum aqua . Ecce jam nos ipsa verba historiae ab intellectu historico repellunt. Nunqgypto constitutus comedere agnum crudum consueverat, ut ei lex dicat: Non comedetis ex eo crudum quid? Ubi et additur: Nec coctum aqua. Sed quid aqua, nisi humanam scientiam designat, juxta hoc quod per Salomonem sub haereticorum voce dicitur: Aquae furtivae dulciores sunt . Quid crudae Agni carnes 1535 nisi inconsideratam ac sine reveren
Abbreviated transcription (Latin):
naluct: undclicet carnos illius ab igne duru¬
count undẽ eciam ꝑpsil mistam dicitur Ea¬
arut uelit test. iurtus mer. Quid nã ꝙ ẽ testa
ante igecn. iusi molle lutũ: sed ei exigne agitur
at solidetur. onrtus ergo humanitatis eius. ue¬
lut asta ex aruit. : qui abigne passionis. aduir¬
tute in corruptionis ereuit. Sed sola redẽptoris
nr̃i ꝑcepta sacramenta. ad uerã solemnitatem
mentis non sufficiunt. nisi eis quoq et bona opera
iungantur. Quid enĩ prod est corpus et sangui¬
nem illius ore ꝑcipere : et ei ꝑuersis moribus
contraire. : Vnde bene ad huc ad comedendũ
subditur. Et atimos panes cũ lactucis a grestibus.
Panes quippe sine fermento comedit. qui recta
oꝑa sine corruptione uanȩ głae exereet: qui
mandata misericordiae sine admixtione peccati
ex hbet. ne ꝑ uersae diripiat: quod quasi rec¬
tac dispensat. Hoc quoq peccati fermentum
bonȩ suae actioni miscuerant: quib prophetae
uoce ꝑ in crepationem dñs dicebat. Clenite ad be¬

Expanded text:
valuit, videlicet carnes illius ab igne duruerunt. Unde etiam per Psalmistam dicit: Exaruit velut testa virtus mea . Quid namque est testa ante ignem, nisi molle lutum? Sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ab igne passionis ad virtutem incorruptionis crevit. 8. Sed sola Redemptoris nostri percepta sacramenta ad veram solemnitatem mentis non sufficiunt, nisi eis quoque et bona opera jungantur. Quid enim prodest corpus et sanguinem illius ore percipere, et ei perversis moribus contraire? Unde bene adhuc ad comedendum subditur: Et azymos panes cum lactucis agrestibus . Panes quippe sine fermento comedit, qui recta opera sine corruptione vanae gloriae exercet, qui mandata misericordiae sine admistione peccati exhibet, ne perverse diripiat quod quasi recte dispensat. Hoc quoque peccati fermentum bonae suae actioni miscuerant, quibus prophetae voce per increpationem Dominus dicebat: Venite ad Be
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinem ponit. Uel certe domus nrae
ipla sunt corpora. in quib quo usq uuimus
habitamus. Et insuꝑ liminare domus agni
sin guinem ponimus. quia areẽ passiouso
aues infrinte portamus. Degio ad hue agio
abas tus At edent eurnes noete illai assas igui
ninoctt quippe agnũ comabius enuii sacra¬
mrte modor damuinicũ corpus accipimis : quan¬

Expanded text:
sanguinem ponit. Vel certe domus nostrae, sanguinem ponit. Vel certe domus nostrae, ipsa sunt corpora, in quibus quousque vivimus, habitamus. Et in superliminari domus agni sanguinem ponimus, quia crucem passionis illius in fronte portamus. De quo adhuc agno subditur: Et edent carnes nocte illa assas igni. In nocte quippe agnum comedimus, quia in sacramento modo Dominicum corpus accipimus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
in manibus: et comedetis festinantes. Quae ui¬
delicet cuncta. magnã nobis aedificationem
pariunt. si fuerint mystica interpraetatione
discussa. Quis nãq sit sanguis agni. non iam¬
audiendo : sed bibendo didicistis. Quisanguis
suꝑ utrumq postem ponitur: quando uon
solũ ore corporis sed etiam ore cordis hacoptir.
nutroq et enim poste agni sanguis ẽ positas.
quando sacrameritũ passionis illius eũ ore ad
redẽp̃tionem sumitur: ad imitationem quoq
intenta mente cogitatur. Nã qui sic redẽp¬
toris sui sanguinem accipit. ut imitari pas¬
sionem illius nec dũ ue. lit. in uno poste
sanguinem posuit: Qui etiam in suꝑ liminari¬
b domorũ ponendus est. Quid enĩ spiritalite
domus: nisi mentes nr̃as accipimus. in quibus
ꝑ cogitationem in habitamus: Cuius domus
suꝑ liminare est: ipsa intentio quae premi
net actioni. Qui igitur in tentionem cogta¬
tionis suae ad imitationẽm dominicae passio¬
nis dirigit : in suꝑ liminare domus. agni

Expanded text:
in manibus, et comedetis festinantes . Quae videlicet cuncta magnam nobis aedificatpariunt, si fuerint mystica interpretatione discussa. Quis namque sit sanguis agni, non audiendo sed bibendo didicimus. Qui sanguis super utrumque postem ponitur, quando non solum ore corporis, sed etiam ore cordis hauritur. In utroque etenim poste agni sanguis est positus quando sacramentum passionis illius cum ore ad redemptionem sumitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. Nam qui sic Redemptoris nostri sanguinem accipit, ut imitari passionem illius necdum velit, in uno poste sanguinem posuit. Qui etiam in superliminaribus domorum ponendus est. Quid enim spiritualiter domos, nisi mentes nostras accipimus, in quibus per cogitationem inhabitamus? Cujus domus superliminare, est ipsa intnet actioni. Qui igitur intentionem cogitationis suae ad imitationem dominicae passionis dirigit, in superliminare domus agni
Abbreviated transcription (Latin):
prior est multitudo gentiũ quã synagoga
aulo attestante qui ait. Cunia non prius
quod spiritale est : sed quod animale. Per
semorem ergo petrũ: significatur ecclesia
getaiũ. Per iuniorem ioh uimnem : synagoga
uidȩorũ. Cucurrerunt ambo simul. quia
ab ortus sui tempore user ad occasũ. pari et
cemmuns uia: et si non pari et cõmuni sensu.
genntilitas cũ synagog d cencurrit. Uenit
synagoga prior aamonuns rtdu. sed mimꝰ¬
mo in traurt quia logis quaidem mon¬
ait ax tert . prophetias de uicar notione
at p asient dominiea auduiteñ soli arferi
in moritus noluit. Oliate oni iobamnes
cpsta lartiaanus nagoga. et soripturae
sacra sacrmenta cognouit: et ramen
aafidem passioniss dominiere cretlendo
intrare distulit. Quẽ diu longeer pro¬
pherautt ÷ poracsentẽ uidit. et rennuit.
ominem esse despenit: dm̃ carne mor¬
ca leno staetũ credere noluit. Quid ergo
et. nisi quia et citius eucurride et

Expanded text:
prior est multitudo gentium quam Synagoga, prior est multitudo gentium quam Synagoga, Paulo attestante, qui ait: Quia non prius quod spiritale est, sed quod animale . Per seniorem ergo Petrum significatur Ecclesia gentium, per juniorem vero Joannem Synagoga Judaeorum. Cucurrerunt ambo simul, quia, ab ortus sui tempore usque ad occasum, pari et communi via, etsi non pari et communi sensu, gentilitas cum Synagoga cucurrit. 3. Venit Synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quidem mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes t Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis Dominicae credendo intrare distulit: quem diu longe lateque prophetavit, praesentem vidit et renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et
Abbreviated transcription (Latin):
in carne uiderat : mortiũ quaerebat in monu¬
mentũ. Et quia hunc minime in uenit: furatũ
eredidit. Ad huc ergo erant tenebrę : cũ uenit
ad monunentũ. Cu currit citius: discipulis
nunciauit. Sed ille praeceteris cucurrerunt.
qui praeceteris amauerunt. uidelicet petrus
& iohannes. Currebant autẽ duosimul. sed
uero posterior petrus. et in trauit. Quid fr̃s.
quid cursus iste significat. Nũquid nã¬
haec tam subtilis euangelistę descriptio.
amisteriis uacare credenda c̃  minime.
H eq enĩ se iolunnes et praeisse. et non intris¬
se diceret. si in ipsa sua trepidatione.
misteriũ defuisse credidisset. Quid ergo
ꝑ iohannẽ. nisi sẏnagoga . Quid ꝑpetr̃u.
nisi ecclesia designatur. Nec mirũ e̾e ui
deatur. quod ꝑ iuniorem sinagoga : ꝑseni¬
orem uero. ecclesia signari ꝑhibetur.
Qula & si addĩ cultũ prior est synagoga.
quã ecclesia gentiũ: ad usũ tamen seculi

Expanded text:
 carne viderat mortuum, quaerebat in monu carne viderat mortuum, quaerebat in monumento; et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulisque nuntiavit. Sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed vero posterior Petrus, Et intravit. Quid, fratres, quid cursus iste significat? Nunquid haec tam subtilis evangelistae descriptio a mysteriis vacare credenda est? Minime. Neque enim se Joannes et praeisse et non intrasse diceret, si in ipsa sua trepidatione mysterium defuisse credidisset. Quid ergo 1531 per Joannem nisi Synagoga, quid per Petrum nisi Ecatur quod per juniorem Synagoga, per seniorem vero Ecclesia signati perhibetur, quia etsi ad Dei cultum prior est Synagoga quam Ecclesia gentium, ad usum tamen saeculi