comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cepit crede: cepit ce timere. s qui ad huc timet.
nondum habet filutiam in die iudicii. nondũ ẽ
ñ timeret. ꝑfecta enim caritas. facẽt ꝑfectã
ĩusticiam. & ñ haberet quare timeret:. immo
haberet quare desidaret. ur transeat iniquitas
& ueniat regnumd̃i gͦ timor nonẽ incaritate.
S inqua caritate: Non ininchoata. In qͣ gͦ
in ꝑfecta. ꝑfecta inquit caritas: foras mittit
cimorem: gͦ incipiat timor: quia mnitium sa¬
pientie timor domini: timor: quasi locũ p̃pat
caritati. Cum autem ceꝑit caritas habitare:
pellitur timor. qui ei p̃parauit locum. Qnͣtum
enim illa crescit: ie decrescit: & qͣntũ illa fit
int̾ĩor: timor pellitur foras:. maior caritas. mi¬
nor timoꝵ. mmor caritas. maiortimor. Si aũ
nullusẽ timor. nonẽ quaiitret caritas. Sic̃
uidemus ꝑsetam introduci linum. qnͣdo ali¬
quid suitur: seta prius intrat. nisi exeat non
succedit linum. Sic timor pͥmo occupat m̃tẽ:
ñ aũibi remanet timor: quia id̃o intrauit

Expanded text:
coepit credere, coepit et timere. Sed quia adhuc timet, nondum habet fiduciam in die judicii; nondum estnon timeret. Perfecta enim charitas faceret perfectam justitiam, et non haberet quare timeret: imo haberet quare desideraret ut transeat iniquitas, et veniat regnum Dei. Ergo timor non est in charitate. Sed in qua chariIn perfecta, perfecta ergo charitas foras mittit timorem; ergo incipiat timor, quia initium sapientiae, timor Domini. Timor enim quasi locum praeparat charitati. Cum autem coeperit charitas habitare, pellitur timor qui ei praeparavit locum. Quantum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras; major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus est timor, non est qua intret charitas, sicut videmus per setam introduci linum quando aliquid suitur; seta prius intrat, et nisi exeat non succedit linum. Sic timor primo occupat mentem; non autem ibi remanet timor, quia ideo intravit,
Abbreviated transcription (Latin):
questionib q̃ de hac re moueri assolent satis¬
facẽ ñ ualeo: resurrecturã tam̃ catñe om̃iũ
quicũq nati st̃ atq nascent᷑ & mortui sunt
att: morientur. nullatenus ambigere de¬
bet xp̃ianus. Ait enim ysaias. Resurgent.
mortui: ce resurgent quierunt insepulcris.

Expanded text:
quaestionibus quae de hac re moveri solent satisfacere non valeo: resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt atque nascentur, et mortui sunt et morientur, nullatenus ambigere debet Christianus . Ait enim Isaias, c. 26: Resurgent mortui, et resurgent qui erunt in sepulcris.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ. uł plurium angłoꝵ. Eademq d̃r tuba. qr
erit manifesta idẽ nouissima: quia post eã
factus ẽ. ecce sponsus uenit exite obuã ei.
Tube nomine: aliquod euidens & p̃clarum
signũ intelligit᷑. qd̾ uox archangłi & tuba dĩ
ab apłõ dr: & in euangłio uox fuii d̃i & cla¬

Expanded text:
cujus, vel plurium angelorum. Eademque dicitur tuba, quia erit manifesta et novissima, quia post eam factus est, ecce sponsus venit, exite obviam ei. Tubae nomine aliquod evidens et praeclarum signum intelligitur. Quod vox Archangeli et tuba Dei ab Apostolo dicitur, in Evangelio vox Filii Dei et cla
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc autem. magnum ẽ. sacram̃tũ. Ego
autem dico in xp̃o & in eccłia. Ut enim
int̾ coniuges coniunctio ẽ. scđm consen¬
sum animoꝵ. & scd̃m ꝑmixtionem corpoꝵ :
sic eccłia xp̃o copulatur uoluntate & natu¬
ra: quia idem uult cum eo. & ipse formam
assumpsit de natura hominis. Copulataẽ
ac nature conformitate. Huiꝰ utriusq co¬
pule figura ẽ inconiugio: consensus enĩ
illam signat q̃ fit ꝑ nature conformitatẽ.
Qualit̃ intelligendũ sit illud. mulier illa

Expanded text:
Hoc autem, ait, magnum sacramentum est; ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Ut enim inter conjugatos conjunctio est secundum consensum animorum et secundum permistionem corporum, sic Ecclesia Christo copulatur voluntate et natura, quia idem vult cum eo, et ipse formam assumpsit de natura hominis. Copulata esac naturae conformitate. Hujus ergo utriusque copulae figura est in conjugio. Consensus enim illam significat, quae fit per naturae conformitatem. 7. Qualiter intelligendum sit illud: Mulier illa
Abbreviated transcription (Latin):
sis modis accipitur: scił. ꝓconcessione. ꝓ re¬
missione ꝓ ꝑmissione: & est ꝑmissio in no¬
uo testam̃to de minorib bonis. & demino¬
rib malis. De minorib bonis ẽ ouigium
qd̾̃ ñ meret᷑ palmam: s ẽ in remedium: de
minorib malis idẽ. de uenialb est coitus qͥ
fit cã incontinentie. Illud: dest conuigiũ.
indulgetur. idẽ concedit᷑. Iuud uͦ. idẽ conus
talis. ꝑmitaitur idest toleratur ita qd̾
uerunt ante ñ nuli ħeticinuptias
detestãtes: qui tatiam appellatist̃.
hii nuptias omnino dampnant: ac
pares formeationib aliisq corruptiõib
faciunt: nec recipiunt insuoꝵ numero.
coniugio utentem marem. uł femin̾ã.
Od̃ autẽ res bona sit coniugiũ. ñ mͦ ex eo
ꝓbatur quod dominus legitur comugi¬
um instituisse int̃ pͥmos parentes: s etiã
quod inchana galilee nuptiis int̾fuit
xp̃c. easq miraculo cõm̃odauit: aq̃ in¬
uinum conu̾sa. Qui etiant postea uirũ
urorem dimitt̃e ꝓhibuit: nͥ causa for¬

Expanded text:
sis modis accipitur, scilicet, pro concessione, pro remissione, pro permissione. Et est permissio in novo Testamento, de minoribus bonis, et de minoribus malis. De minoribus bonis est conjugium, quod non meretur palmam, sed est in remedium. De minoribus malis, id est, de venialibus, est coitus qui fit causa incontinentiae, illud scilicet conjugium indulgetur, id est, conceditur. Illud vero, id est, coitus talis, permittitur, id est, toleratur, ita quod uerunt autem nonnulli haeretici nuptias detestantes, qui Tatiani appellati sunt. Hi nuptias omnino damnant, ac pares fornicationibus aliisque corruptionibus faciunt, nec recipiunt in suorum numero conjugio utentem marem vel feminam. Quod autem res bona sit conjugium, non modo ex eo probatur, quod Dominus legitur conjugium instituisse inter primos parentes, sed etiam quod in Cana Galilaeae nuptiis interfuit Christus, easque miraculo coetiam postea virum uxorem dimittere prohibuit, nisi causa for
Abbreviated transcription (Latin):
qua spũalia &e et̃na bona sꝑant᷑: idẽ cum
fidutia expectantur. Est enim spes certa ex pae¬
tatio future beatitudinis: ueniens ex digiã ae
ex meritis p̃cedentib uł ipsam spem. qũa nat̃a
p̃it caritas. ut rem sꝑatam. idẽ beatitudinem
et̃nam. Sine meritis enim aliquid sꝑare. ñ spes
s p̃sumptio dici pot̃¬

Expanded text:
qua spiritualia et aeterna bona sperantur, id est, cum fiducia expectantur. Est enim spes certa expectatio futurae beatitudinis, veniens ex Dei gratia et meritis praecedentibus, vel ipsam spem, quam natura praeit charitas, vel rem speratam, id est, beatitudinem aeternam. Sine meritis enim aliquid sperare, non spes, sed praesumptio dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
tñ dic̃ uolu̾tates qͥa uoluntas di uariis modis
ac ꝓ diu̾sis accipitur: ut dictum ẽ. Item etiam
pluralit̃ dicit. Miscd̃ias dñi in et̾num canta¬
bo. Et aubi. Iusticie dñi recte letificantes cor-¬
eademq sit miscł̃ia q̃ iusticia. scił diuina usia

Expanded text:
n dicit voluntates, quia voluntas Dei variis modis ac pro diversis accipitur, ut dictum est. Ita etiam pluraliter dicit: Misericordias Domini in aeternum cantabo . Et alibi: Justitiae Domini rectae, laetificantes coreademque sit misericordia quae justitia. Ideo autem
Abbreviated transcription (Latin):
ic consid̾andũ ẽ utrum insubstantia
spũali. & sapĩa rationali. & lib̾tate arbi¬
trũ q̃ om̃ib merant. om̃s equales fuerint:
ut sit pͥma consid̾atio de substantia. Scd̃a de
forma. Tercia de potestate. ꝑ sona quippe
substantia ẽ. sapĩa forma. arbitrium potes
tas: & ad substantiam quide ꝑtinet nature
subtulitas. ad formam uͦ intelligentie ꝑspicaci¬
erant. naturaq simplices. acuita immorta¬
les. differentem eẽntie tenuitatem ce differen¬
tem sapientie ꝑspicacitatem. atq differentẽ
tur: sicut in corpib ñ nulia disferentia ẽ scõm
eẽntiam. ac formam & pondꝰ. Quedam eñĩalis
meliorem ac digniorem eẽntiam & formam
hñt & alia aliis leuiora atq agiliora sunt. Ad
hunc gͥ modum. credendum ẽ illas spiritualeᷤ
naturas conuemientes sue puritati &e excellen

Expanded text:
ua substantia spirituali et sapientia rationali et libertate arbitrii quae omnibus inerant, omnes aequales fuerint; ut sit prima consideratio de substantia; secunda de forma; tertia de potestate. Persona quippe substantia est; sapientia forma; arbitrium pottas. Ad substantiam quidem pertinet naturae subtilitas; ad formam autem intelligentiae clarierant, naturaque simplices, et vita immortales, differentem essentiae tenuitatem, et differentem sapientiae perspicacitatem, atque differentemtur: sicut in corporibus nonnulla differentia est secundum essentiam ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc ergo modum credendum est illas spirituales naturas convenientes suae puritati et excellen
Abbreviated transcription (Latin):
ponimus: similit cum dr. d̃s dedo. lum̃ de
lumine. In aliis quoq locutionib sepe rep¬
ꝑiuntur nomina eẽntie. ad significationẽ
psonaꝵ deducta. Ut cum ds d̾r natus. d̃s
mortuus. d̃s passus: ubi filius tantũ signi¬
ficatur. Ita ce de solo filio intelligitur. cum
d̾r d̃s de d̃o: &e huus modi. Nñ auoꝰ. querenꝰ
quomodo huiusmodi dicantur. in .ui. libro
de t̾uit̃. ait. Ouomodo ds dedeo. lum̃ delu¬
mine dr: Non enim simul ambo d̃s dedo.
s solus filius de dõ. scił patre: nec ambo sumł
lum̃ de lumine: s solus filius de lumine pa

Expanded text:
ponimus. Similiter cum dicitur: Deus de Deo, lumen de lumine. In aliis quoque locutionibus saepe reperiuntur nomina essentiae ad significationem personarum deducta; ut cum dicitur: Deus natus, Deus mortuus, Deus passus, ubi Filius tantum significatur. Ita et de solo Filio intelligitur, cum dicitur: Deus de Deo, et hujusmodi. Unde August., quaerens quomodo hujusmodi dicantur, in lib. 6 de Trin., c. 2, ait: Quomodo de Deo lumen de lumine dicitur? Non enim simul ambo Deus de Deo, sed solus Filius de Deo, scilicet, Patre, nec ambo simul lumen de lumine, sed solus Filius de lumine Pa
Abbreviated transcription (Latin):
habitat. Quis porro audeat opinarinsi m¬
separabilitatem trinitatis penitꝰ ignoret.
quod inauquo possit habitare pat̾ aut fi¬
lius inquo non habitet sp̃c sc̃s: aut in aliquo
sp̃c sc̃s. in quo ñ babuet pat̃ & filius. fãten¬
dumẽ. igitur ubiq eẽ dm̃ ꝑ diuinitatis p̃sen¬
tiam: s ñ ubiq ꝑ inhabitationis grãm. ꝓ pt̃
qui es ubiq. cum et boc uerum sit: s quies¬

Expanded text:
inus Quis porro audeat opinari, nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod inlius, in quo non habitet Spiritus sanctus, aut in aliquo Spiritus sanctus, in quo non habitet Pater et Filius? Fatendum est ubique esse deum per diuinitatis praesentiam sed non ubique per habitationis gratiam. propter qui es ubique\', cum et hoc uerum sit, se
Abbreviated transcription (Latin):
inducat prb̃ros eccłie. & orent suꝑ eũ:
unguentes eum oleo in nomine dñi. &
alleuiabit eum dñs: & si in peccĩs sit
dimittentur ei. In quo ostenditur du¬
plici ex causa sacram̃tũ hoc institu¬
tum scit. ad pecc̃oꝵ remissionẽ. & ad
corꝑalis infirmitatis alleuiationem.
Unde constat eum qui hanc unctio¬
nem fideliter deuoteq ꝑcipit. & in cor¬
pore & in anima alleuiari sitam̃ expe¬
dit ut inutroq alleuietur. Ouod sifor¬
te corꝑis ualitudinẽ illi habere ñ expe¬
diet. illam que est amme sanitatẽ. in
hoc sacram̃to acquirit et sic̃ in alus sa¬
cram̃tis: ita & in isto aliud ẽ sacram̃tũ
aliud res sacram̃ti. Sacram̃tum ẽ. ip̃a
unctio extĩor res sacram̃ti. unctio intĩor
que peccatorum remissione & uirtutũ
ampliatione ꝑficiturq si ex contẽptu
uł negligentia hoc sacram̃tũ p̃t̃mittr̃

Expanded text:
orent super eum, ungentes eum oleo in nomine Domini, et alleviabit eum Dominus; et si in peccatis fuerit, dimittentur ei. In quo ostenditur duplici ex causa sacramentum hoc institutum, scilicet, ad peccatorum remissionem, et ad corporalis infirmitatis alleviationem. Unde constat eum qui hanc Unctionem fideliter devoteque percipit, et in corpore et in anima alleviari, si tamen expetit ut in utroque allevietur. Quod si forte corporis valetudinem illi habere non expedit, illam quae est animae sanitatem in hoc sacramento acquirit. Et sicut in aliis sacramentis, ita et in isto, aliud est sacramentum, aliud res sacramenti. Sacramentum est ipsa Unctio exterior; res sacramenti, unctio interior, quae peccatorum remissione et virtutum ampliatione perficitur. Et si ex contemptu vel negligentia
Abbreviated transcription (Latin):
& hominem dm̃. Cum gͦ illa susceptio ꝑ mortẽ
non defecĩt. s d̾s homini ce homo dõ. sic̃ ante
unitus erat: llere e tc̃ d̃s erat homo & econ¬
u̾̃so. quia unttꝰ anime & carnx & homo mortu¬
us erat. quia anima a carnediuisa erat ꝓpt̾
separationẽ anime a carne mortiuis. s ꝓpter
utriusq secum unionem. homo. Non autẽ
sic erat homo. ut exanima &e carne simul
iunctis subsifteret:. Ex quaratione draliqͥs
alius. homo: de ipse forte ante mortem hoc
etiam modo erat homo. & post resurrectionẽ
fuit. In morte uͦ homo erat. tantum ꝓpt̾ anime
&e carnis secum unionem: & mortuus ꝓpter
inter illa duo diuisionem. Si xp̃c inmorte erat

Expanded text:
et hominem Deum. Cum ergo illa susceptio per mortem et hominem Deum. Cum ergo illa susceptio per mortem non defecerit, sed Deus homini, et homo Deo sicut ante unitus erat vere, et tunc Deus erat homo, et e converso, quia unitus animae et carni; et homo mortuus erat, quia anima a carne divisa erat. Propter separationem animae a carne mortuus, sed propter utriusque semper secum unionem homo. Non autem sic erat homo, ut ex anima et carne simul junctis subsisteret. Ex qua ratione dicitur aliquis alius homo, et ipse forte ante mortem, hoc etiam modo erat homo; et post resurrectionem fuit. In morte vero homo erat tantum propter animae et carnis secum unionem, et mortuus propter inter illa duo divisionem. 2. Si Christus in morte erat
Abbreviated transcription (Latin):
gebat a non resurgebat. Resurgebat scd̃m
ic queritur utrum in illo tridus ap̃. lxui.¬
o mortis. xp̃c fuerit homo quod ñ uidet᷑
quibusdam: quia mortuus erat: & hõ mortuus
nonest homo. Addunt etiam.situncerat homo:
uł mortalis uł immortalis s mortalis ñ. quia
mortuus: nec immortalis: quia tantum post
resurrectionem. Quib respondemus. quia li¬
cet homo mortuus fuĩt. erat tam̃ in morte qs
homo:. nec mortalis quidem. nec immortaliꝰ.
cr tam̃ uere erat homo. Ille enim & huiusmo¬
di argutie. increaturis locum habent. s fid̃i
In ipsis ginnasiis suis iamdialectica taceat.
piscatorib creditur ñ dialecticis. Dicimus gͦ
inmorte xp̃i dm̃ uere fuisse hominem. & tam̃
mortuum: ae hominem quidem nec mortalẽ.
nec immortalem: quia unitus erat anime &
carni seiunctis. Alia enim ratione dr deus
homo. uł homo d̃s: quam martinus uł ioħs.
lis erat illa susceptio que dm̃ hominẽ faceret

Expanded text:
gebat, et non resurgebat. Resurgebat secundgebat, et non resurgebat. Resurgebat secundHic quaeritur, utrum in illo triduo mortis Christus fuerit homo, quod non videtur quibusdam, quia mortuus erat, et homo mortuus non est homo. Addunt etiam quod si tunc erat homo: vel mortalis, vel immortalis; sed mortalis non, quia mortuus; nec immortalis, quia tantum post resurrectionem. Quibus respondemus quia licet homo mortuus fuerit, erat tamen in morte Deus homo, nec mortalis quidem, nec immortalis; et tamen vere erat homo. Illae enim et hujusmodi argutiae in creaturis locum habent, sed fidei In ipsis gymnasiis suis jam dialectica taceat; piscatoribus creditur, non dialecticis. Dicimus ergo, in morte Christi Deum vere fuisse hominem, et tamen mortuum; et hominem quidem nec mortalem, nec immortalem, quia unitus erat animae et carni sejunctus. Alia enim ratione dicitur Deus homo, vel homo Deus, quam Martinus vel Joannes. faceret,
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s erat homo: quomͦ ñ potes dicere. ñ te passũ
iniuriam. si uestis tua conscindatur. quamuis
uestis tua non sis tu. Multomagis gͦ quicqͥd
patitur caro untta ũbo. debet dici patid̃s licet
ũbum. nec mori nec corrumpi. nec mutari potue¬
ne ũbum. inse ꝓ corꝑis assumptione referebat:
ut patidiceret᷑. quia caro patiebatur. sic̃ scͥptũ ẽ
d̃s uł dĩ fuius passus uł mortuus d̃r: ñ quia
mortem senserit inquantum ds ẽ .s: quia caro
ex qua intelligentia sum̃da est. aꝑiensin
eodem subdit. Siquis dixerit qd inpassione
dolorem sentiebat. fuius dĩ d̃s. & ñ caro tantũ
cum anima quam sibi acceꝑat: anathema sit.
sane gͥ dici potest qd̾ mortuus ẽ d̃s &e ñ mor¬
tiuis. passus ẽ di filius. & ñ passus: passa est
scãm alteram impassibilis. Unde ambie. Ge¬
unus sit consors duuintatis & corꝑis. Idem gͦ¬
patiebatur & ñ patiebat᷑ moriebat᷑ & non mo¬
riebatur sepeliebatur & ñ sepeliebatur. resur¬

Expanded text:
s erat homo. Quomodo non potes dicere te non passum injuriam, si vestis tua conscindatur, quamvis vestis tua non sit tu? Multo magis ergo quidquid patitur caro unita Verbo, debet dici Deus pati, licet Verbum nec mori, nec corrumpi, nec mutari potuene Verbum in se pro corporis assumptione referebat, ut pati diceretur, quia caro patiebatur; sicut scriptum eDeus vel Dei Filius passus vel mortuus dicitur: non quia mortem senserit in quantum Deus est, sed quia caro ex qua intelligentia sumenda sit, aperiens in eodem subdit: Si quis dixerit quod in passione dolorem sentiebat Filius Dei Deus, et non caro tantum cum anima quam sibi acceperat, anathema sit. Sane ergo dici potest quod mortuus est Deus, et non mortuus; passus est Dei Filius, et non passus; passa est m passus est, secundum alteram impassibilis. Unde Ambunus sit consors divinitatis et corporis: patiebatur, et non patiebatur; moriebatur, et non moriebatur; sepeliebatur, et non sepeliebatur; resur
Abbreviated transcription (Latin):
unitam ũbo. que mortua ẽ. dr d̃s mortuus : ce¬
ꝓpt̾ carnem & animam q̃ utraq dolorem sensit.
dicitur ds passus: cum diuinitas omĩs doloris
exsors exsteret. Inde ausꝰ. Uerbum caro factũ ẽ:
ut ꝑcarnem panis celestis ad infantes tͣnsiret.
& scđm hoc. ipsum ũ̾bum crucifirum ẽ. s ñ est
mutatum in hominem: homo in illo mutatus

Expanded text:
unitam Verbo, quae mortua est, dicitur Deus mortuus, et prunitam Verbo, quae mortua est, dicitur Deus mortuus, et propter carnem et animam quae utraque dolorem sensit, dicitur Deus passus, cum divinitas omnis doloris exors existeret. Unde August.: Verbum caro factum est, ut per carnem panis coelestis ad infantes transiret; et secundum hoc ipsum Verbum crucifixum est, sed non est mutatum in hominem; homo in illo mutatus
Abbreviated transcription (Latin):
fectus que sponte susceꝑat: ñ nature sue ꝑdidit
potentiam. ꝑ quam cuncta uiuificat. Sic inse-¬
pulchro carnẽ suã cõmoriendo ñ deseruit. sic̃
inutero uirginis cõnascendo formauit. Mortu
us ẽgͦ ñ discedente uita: sicut passus ẽ. ñ ꝑeunte
potentia. nemo tollit animam eius ab eo qͥa
potestatem habet ponendi & sumendi . Ecce c
hic habes xp̃m non deseruisse carnem in morte.
& uitam non discessisse amortuo. & quod spos¬
te tradidit sp̃m. ñ alius extorsit. Vndde ambꝵ¬
Em̃isit xp̃c sp̃m: de tam̃ quasi arbit̃ eruendi
pendebat incruce & omnia cominouebat. Sed
unde emisit: Ex carne. Ouo emisit: Ad patre.¬
ecedente uͦ amma. mortua ẽ xͥ caro: ce qͥa
caro mortua est. mortuus ẽ. xp̃c. Sicut e¬
nim mortuus dr d̃s. quando mortuus ẽ. homo:
ita mortuus dr homo. quando mortua ẽ. caro:
separatio anime mors carnis fuit. ꝓpt̃ carnẽ gͦ

Expanded text:
fectus, quem sponte susceperat; non naturae suae perdidit fectus, quem sponte susceperat; non naturae suae perdidit potentiam, per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro Christus carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero virginis connascendo formavit. Mortuus est ergo non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo tollit animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi et sumendi. Ecce et hic habes, Christum non deseruisse carnem in morte, et vitam non discessisse a mortuo; et quod sponte tradidit spiritum, non alius extorsit. Unde Ambiritum, et tamen quasi arbiter exuendi pendebat in cruce, et omnia commovebat. Sed unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad Patreecedente vero anima mortua est Christi caro; et quia caro mortua est, mortuus est Christus. Sicut enim mortuus dicitur Deus, quando mortuus est homo; ita mortuus homo dicitur, quando mortua est caro. Separatio animae mors carnis fuit. Propter carnem ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tans illud d̃ni u̾bum. Ego pono animam
meã ut iterum sumam eam: nemo toulit eã ame.
s ego pono eam ame ipso: potestatem habeo po.¬
nendi eam. & iterum sumendi eam. Hic anim̃a
dicit emissam. A quo emissa ẽ a se ipsa ñ est e¬
missa. quia seipsa ñ posuit. nec ũbũ ammã po¬
suit uł carnem. Caro gͦ animam posuit s pote¬
state inse manentis d̃itatis. Potentiagͦ d̃itatis a¬
nima diuisa ẽ acarne s neutrum aũbo dĩ. Unde
& animam. numquam deposuit animã. ut cẽt
expirauit: quaredeunte surrexit. Mors gͦ ad tẽpꝰ
carnẽ &e animam separauit: s neutrum aũbo d̃ĩ.
Carogͦ ponit &e sumit animam. ñ potestate sua: s
potestate inhabitantis carnem d̃itatis. Hic
euident̃ traditur. nec animam nec carnẽ aũbo
unio. Unde auoꝰ. contra felicianum. Absit ut xͦ
sic senserit mortem: ut quantum in se ẽ. uita ui¬
tam ꝑdidit. Si enim hoc ita eẽt: uite fons aruis-¬
set. Sensit gͥ mortem participatione humani af¬

Expanded text:
tans illud Domini verbum: Ego pono animam meam, ut iterum sumam eam; nemo tollit eam a me, sed ego pono eam; a meipso potestatem habeo ponendi eam, et iterum sumendi eam; hic animam dicit emissam. A quo emissa est? A seipsa non est emissa, quia seipsam non posuit; nec Verbum animam posuit, nec carnem. Caro ergo animam posuit, sed potestate in se manentis deitatis. Potentia ergo deitatis anima divisa est a carne, sed neutrum a Verbo Dei; unde et animam, nunquam deposuit animam ut esset expiravit, qua redeunte resurrexit. Mors ergo ad tempus carnem et animam separavit, sed neutrum a Verbo Dei. Caro ergo ponit et sumit animam, non potestate sua, sed potestate inhabitantis carnem deitatis. Hic evidenter traditur nec animam nec carnem a Verbunio. Unde Aug. contra Felicianum: Absit ut Christus sic senserit mortem, ut quantum in se est, vita vitam perdiderit! si enim hoc ita esset, vitae fons aruisset. Sensit ergo mortem participatione humani af
Abbreviated transcription (Latin):
le segetum aut arborum. Solus d̃s idest tri¬
nitas est creator. fãcta ẽ gͦ femina ado: etiã
si costa ministrata sit ꝑ angłos
.Utrũ scd̾m
suꝑiores anscdm inferiores causas ita facta
sit mulieridẽ anxõ seminalis Id haberet. ut
ita fieret. antm̃ ut ita fieri posset s ut sic fieret
indeo tantũ eẽt causa. abꝰ suꝑ genesim.

Expanded text:
lae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trilae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo, etiam si costa ministrata sit per angelos. 6. Utrum secundum superiores, an secundum inferiores causas ita facta sit mulier; id est, an ratio seminalis id haberet ut ita fieret, an tantum ut ita fieri posset, sed ut sic fieret in Deo tantum esset causa. Sed quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
utrum decosta illa sine ad iectione rei ex¬
trinsece facta sit mulier: quod quibꝰdam non
placuit. Ceterum si ad ꝑficiendum corpus
mulieris ds extrinsecum augm̃tum addidis¬
set: maius illud eẽt quam ipsa costa. Id̃oq po¬
tius de illo quam de costa mulier facta debe¬
ret dici: de quo plures accepisset substantie
partes. Restat igitur ut de sola ipsius coste
substantia sine omni extrinseco additam̃to
ꝑdiuinam potentiam insemetipsa multipli¬
cata. mulieris corpus factum dicatur: eo sane
miraculo quo postea de quinq panib iħu
celesti benedictione multiplicatis. quinq ho
minũ milia saciata st̃. Iluid etiam sciri opor¬
tet qd̃ cum angłoꝵ ministĩo. facta sit mulie¬
ris formatio: non est eis tam̃ tribuenda crea¬
tionis potentia. Angłi enim nullam posst̃
creare naturam: gͦ nec formare costam in
mulierem. nec carnis supplem̃tum in locum
coste. ñ qd̃ nichil agant ut aliquid creetur
s non ideo creatores sunt: sicut nec agrico¬

Expanded text:
utrum de illa costa sine adjectione rei extrinsecae facta sit mulier; quod quibusdam non placuit. Caeterum si ad perficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum addidisset, majus illud esset quam ipsa costa; ideoque potius de illo addito quam de ipsa costa mulier facta deberet dici, de quo plures accepisset substantiae partes. Restat ergo ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum dicatur: eo sane miraculo quo postea de quinque panibus a Jesu coelesti benedictione multiplicatis, quinque millia hominum satiata sunt. Illud etiam scire oportet, quod cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agrico
Abbreviated transcription (Latin):
ta queritur cumomna dicant᷑ ẽẽ ind̾o
ñ ꝑ eẽntiam nature s ꝑ cognitionẽ scientie &
d̃s sciat bona et mala: utrum concedendum
sit simplicit̾. mala eẽ indeo. siue eẽ in do ꝑ
cognitionẽ. Scit enim d̃s. & sciuit semper
omnia. tam bona quã mala. etiam anteꝙͣ
fierent: & p̃scunt ab ȩtño ea futura. Id̃oq eũ
omnia bona dixerimꝰ ẽẽ indeo. ꝓpt̃ p̃sentiã
cognitionis: eadem ratione uidet᷑ dicendum
omnia mala ẽẽ in eo: cum ea semꝑ nouerit. ꝙ
ꝑ cognitionẽ ei p̃sentia fuerint. Precognouit
enim ds ab ec̾no quosdam futuros malos: et
inteluigendũ ẽ. ea includi in illa gñalitate lo¬
cutionis. qua dic̃ apłs omnia ẽẽ in do: Ex
ipso inquit. & ꝑ ipsum. & in ipso st̃ om̃ia. S
quis nisi insanus dixerit mala ẽt̃ indeo: Iua
enim ẽẽ indeo intelligunt᷑ q̃ ex ipso & ꝑipsũ

Expanded text:
ta, quaeritur, cum omnia esse dicantur in Deo non per essentiam naturae sed per cognitionem scientiae, et Deus sciat bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem? Scit enim Deus et scivit semper omnia tam bona quam mala antequam fierent et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona diximus esse in Deo per praescientiam cognitionis, eadem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper noverit, et per cognitionem ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futuros malos, et intelligendum est, ea includi in illa generalitate locutionis, qua dicit Apostolus omnia esse in Deo? Ex ipso, inquit, et per ipsum et in ipso sunt omnia . Sed quis, nisi insanus, dixerit mala esse in Deo? Illa enim esse in Deo intelliguntur, quae ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
dum est quod ineodem att scilicet in
nr̃a potestate ẽẽ. ut uel inseri bonitate dei.
uł excidi eius seueritate mereamur: Quia
inpotestate nr̃a non est. nisi quod nrãm seqͥt᷑
uoluntatem. Que cum p̃paratur. ad omino.
facile fit opus pietatis: etiam quod impos
quedam auoꝰ. int̾serit: que uidentur huic
doctrine gr̃e adu̾sari. Ait enim: qđ credimꝰ
nr̃m est. QO uod audem bonum oꝑamur: ⁊ uiꝰ
est qui credentib dat sp̃m sc̃m. Et paulo post
nr̃m̃ est credere. & uelle: illius autemdare
credentib ce uolentib facultatem bene o-¬
beant: auoꝰ in libro retractationum aꝑit dicess.
Uerum est quidem adeo eẽ. quod oꝑamur
bonum: s eadem regula utriusq est. & uo-¬
lendi scilicet. & faciendi: & utrumq ipsiꝰ est.
quia ipse p̃parat uoluntatẽ ce utrũq nr̃m q
ñ fit nͥ uolñtibꝰ nobis Iua itaq ꝓfecto non
dixissem: siiam scirem etiam ipsam fidem int̃
sp̃c scĩ munera reppiri
Ad huc addit aliud qd̃

Expanded text:
dum est quod in eodem ait, scilicet in nostra potestate esse ut vel inseri bonitate Dei, vel excidi ejus severitate mereamur: quia in potestate nostra non est nisi quod nostram sequitur voluntatem; quae cum praeparatur a Domino, facile fit opus pietatis, etiam quod impossquaedam August. interserit, quae videntur huic doctrinae gratiae adversari. Ait enim: Quod credimus nostrum est; quod autem bonum operamur, illius est qui credentibus dat Spiritum sanctum. Et paulonim est credere et velle, illius autem dare credentibus et volentibus facultatem bene obeant August. in libro Retract. aperit dicens: Verum est quidem a Deo esse quod operamur bonum: sed eadem regula utriusque est, et volendi scilicet et faciendi; et utrumque ipsius est, quia ipse praeparat voluntatem; et utrumqn fit nisi volentibus nobis; illa itaque profecto non dixissem, si jam scirem etiam ipsam fidem inter Spiritus sancti munera reperiri. 7. Adhuc addit aliud q
Abbreviated transcription (Latin):
lii originem ẽẽ ab initio: a&e ñ ẽẽ ipsum ab ini¬
cio. s ab iniciabili. hoc utiq subdens deter¬
minauit quomodo accepit inicium inqͥenᷤ
originem filii eẽ. abinicio. ac si diceret. Non
ita intelligas originem fulii ẽẽ ab initio qͣsi
ipse filius habeat initium: s quia ipse est
abinitiabili. idest apatre a quosunt omnia.
Nam licet fuius sit pͥncipiũ Aꝑit ex quo¬
de principio. non ẽ tam̃ conce sensu illa¬
dendum. qd̃ filius habeat pͥn dixerit.¬
cipium. Cumq filius sit pͥncipium de pͥn¬
cipio. et pat̾ pͥncipium ñ de pͥncipio. Non
est principium de principio pͥncipiũ sine
principio: sicut filius non ẽ pat̾. neq duo
tam̃ pͥncipia. s unum: sicut pat̾ &e filius ñ
duo creatores s unus creator
filiuis sint unum pͥncipium sp̃c sc̃i: querit᷑
an i eadem notione. Capitulum. cxxu.

Expanded text:
i originem esse ab initio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed quia ipse est ab initiabili, id est, a Patre a quo sunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat principium. Cumque Filius sit principium de principio, et Pater principium non de principio, non est principium de principio principium sine principio; sicut Filius non est Pater, neque tamen duo principia, sed unum; sicut Pater et Filius non duo creatores, sed unus Creator. Filius sint unum principium Spiritus sancti, quaeritur an eadem notione.
Abbreviated transcription (Latin):
substantia rationalis. que ante ñ fuerat: &
illa substantia cepit ẽẽ ds: & hoc grã ñ natu¬
ra uł mĩtis habuit. Unde recte dicit᷑ xp̃c in
quantum homo. p̃destinatus cẽ fuius d̃ĩ. huic
autem sententie opponitur. Siilla substantia
cepit eẽ ds. & ds̃ illa: Ouedam igit᷑ substantia
est d̾s. que noz semꝑ fuit ds̃: & quedam sub̃a ẽ
d̾s. que non ẽ. diuina substantia: & d̃s ẽ alqͥd.
quod ñ semꝑ fuit. Od̃ & illi concedunt orige¬
nis testimonio innitentes: qui ait. fãctus est
sine dubio io quod prius ñ erat: s addidit:
scd̃m carnem: scd̃m d̾m uero erat prius. &e ñ
erat quando ñ erãt. Alis quoq plurib mo-¬
dis illi sententie pot̃ oppone quib suꝑsede¬
mus exercitationis studium lectori relinquen¬
tes: & ad alia ꝓpantes.
hic explanat scdam sen¬
tentiam & earumdem locutionum sensus.

Expanded text:
tantia rationalis, quae ante non fuerat: et illa substantia coepit esse Deus, et hoc gratia, non natura vel meritis habuit. Unde recte dicitur Christus, in quantum homo, praedestinatus esse Filius Dei. Huic autem sententiae opponitur: Si illa substantia coepit esse Deus, et Deus illa, quaedam ergo substantia est Deus, quae non semper fuit Deus; et quaedam sus, quae non est divina substantia; et Deus est aliquid, quod non semper fuit. Quod et illi concedunt, Origenis testimonio innitentes, qui ait: Factus est sine dubio id quod prius non erat: sed addidit, secundum carnem. Secundum Deum vero erat prius, et non erat quando non erat. Aliis quoque pluribus modis illi sententiae potest opponi: quibus supersedemus, exercitationis studium lectori relinquentes, et ad alia properantes. 2. Hic explanat secundam sententiam, et earumdem locutionum sensus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia licet ulud peccatum humanã na¬
turã mutauerit innecessitatem mortis. &e in
totum genꝰ pumanum reatũ diffudit. ñ est
tam̃ putandum grauius fuisse peccato inspi¬
ritũ scm. quod neq hic neꝙ infuturo ut ue
ritas ait dimittitur. Qd̃ uͦ totã humanã na¬
turam corrupit ñ ideo est quia grauius fũt
cunctis auis peccatis: S quia ab homine cõ¬
missum est. quando in uno homine tota hu-¬
mana natura consistebat: &e ideo tota meo
corrupta est. Maioremq effectum mali intu¬
lit. quantum ad multiplices defectꝰ qui ex eo
manauerunt: s ñ quantum ad penã et̾nã.
quam grauiorem ñ meruit. quam plures pos¬
tea meruerint ꝑalia peccata: immo alios
grauiorem ꝓmeruisse credimus iram. quam
adam meruerit.

Expanded text:
quia, licet illud peccatum humanam naturam mutaverit in necessitatem mortis, et in totum genus humanum reatum diffuderit, non est tamen putandum gravius fuisse peccato in Spiritum sanctum, quod neque hic, neque in futur 12, dimittitur. Quod vero totam humanam naturam corrupit, non ideo est quia gravius fuerit cunctis aliis peccatis; sed quia ab homine commissum est, quando in uno homine tota humana natura consistebat, et ideo tota in eo corrupta est; majoremque effectum mali intulit quantum ad multiplices defectus qui ex eo manaverunt, sed non quantum ad poenam aeternam, quam graviorem non meruit, quam plures postea meruerunt per alia peccata; imo alios graviorem promeruisse credimus iram, quam Adam meruerit.
Abbreviated transcription (Latin):
testatem. in habitu assumpte humili¬
tatis exercens. Ecce hic aꝑte dicit et na¬
turam genuisse. ce naturam genitam. et
naturam. assumpsisse naturam: quod a
plerisq negatur. Item in eodem. Numqͥd
unigenito deo contumelia est patrem sibi
innascibilem deum ẽẽ cum ex innascibili
dõ natiuitas unigenita ĩ nat᷑am unigentt̃a
subsistat Ecce& ħ dic̃ unigenitã nat᷑am. O
modo sis intelligenda sint p̾missa u̾ba hyla

Expanded text:
testatem in habitu assumptae humanitatis exercens. Ecce hic aperte dicit, et naturam genuisse, et naturam genitam, et naturam assumpsisse naturam, quod a plerisque negatur. Item in eodem: Numquid unigenito Deo contumelia est, Patrem sibi innascibilem Deum esse, cum ex innascibili Deo nativitas unigenita in naturam unigenitam subsistat. Ecce et hic dicit unigenitam naturam. 8. Quomodo sint intelligenda praemissa verba Hila
Abbreviated transcription (Latin):
ed ut supradiximus duplicit̃ dr res¬
ẽẽ localis uł circum sc̃ptibilis. scilicet
uł quia dim̃sionẽ recipit et distantiam facit.
uł quia loci t̃mino diffinitur: quoꝵ utrũq con¬
uenit corpeᷤ creature. aiterum uͦ tantum sp̃ua¬
li. nam ut supradiximus corꝑalis creatura
ita est localis uł circumscͥptibilis: quod t̾mi¬
natur diffinitione loci. & quod dim̃sionẽ re¬
cipiens. distantiam facit. Spũalis uͦ tantũ
diffinitione loci concluditur. cumita sit ali¬
cubi. qd ñ alibr̾. s nec dim̃sionẽ recipit. ne
distantiam in loco facit: quia si multi sp̃c eẽnt
b contineret. Idoq asꝰ. attribuit mutatioñe
loci: corpori ñ spĩ: quia licet sp̃c tnͣseat de lo¬
coad locum. ñ tam̃ ita. ut dim̃sionib cͥcũ scͥptꝰ
int̾positione sui faciat distantiam circũstan¬
tum. sicut corpus.
Conclusio ex p̃dictis qd̃ sp̃o
creati st̃ locales. & circũ scͥptibiles quod̾amodo.¬

Expanded text:
ed, ut supra diximus, dupliciter dicitur esse res localis vel circumscriptibilis: scilicet vel quia dimensionem recipit et distantiam facit, vel quia loci termino definitur: quorum utrumque convenit corporeae creaturae, alterum vero tantum spirituali. Nam, ut supra diximus, corporalis creatura ita est localis vel circumscriptibilis, quod determinatur definitione loci, et quod dimensionem recipiens distantiam facit; spiritualis vero tantum definitione loci concluditur, cum ita sit alicubi, quod non alibi, sed nec dimensionem recipit, nec distantiam in loco facit, quia si multi essent spirbus contineret. Ideoque Aug. attribuit mutationem loci corpori, non spiritui, quia licet spiritus transeat de loco ad locum, non tamen ita ut dimensionibus circumscriptus, interpositione sui faciat distantiam, sicut corpus. 13. Conclusio ex praedictis, quod spiritus creati sunt locales et circumscriptibiles quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
homines saluos fieri. Cum enim ñ om̃s saiii
fiant s plures damnent᷑ Uidet᷑ utiq ñ fieri.
qd̃ ds̃ uilt fieri: humana scilicet uoluntate
impediente uoluntatem dĩ. Dñs quoq in eu¬
angłio impiam ciuitatem compellans. qͦti
luisti. Ita hec dicuntur. tamꝙͣ dĩ uoluntas su¬
ꝑata sit hominũ uoluntate: de infirmissimis
nolendo impedientib. ñ potuerit fac̾ẽ poten¬
tissimus qd̃ uolebat. Ubi gͦ ẽ. illa om̃ipoten¬
tia qua incelo & interra scđm ꝓpħam omnia¬
eiꝰ scd̃m apłm nichil resistit. si collig̾e filios
ierłm uoluit. & ñ fecit: hec enĩ p̃dictis pluri
Solutio quomͦ intelui

Expanded text:
homines salvos fieri. Cum enim non omnes salvi fiant, sed plures damnentur, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate impediente voluntatem Dei. Dominus quoque in Evangelio impiam civitatem compellans, Matthluisti? Ita etiam haec dicuntur tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere Potentissimus quod volebat. Ubi est ergo illa omnipotentia, qua in coelo et in terra, secundum ProApostolum, nihil resistit, si colligere filios Hierusalem voluit, et non fecit? Haec enim praedictis plurim 2. Solutio, quomodo intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ateam᷑ itaq diuinã naturã ꝓ imm̃sita¬
loco. s afine usq ad finem attingere: ñ tam̃
spaciosa magnitudine. nec locali motu. s im
gnitudine opinemur dm̃ ꝑcuncta diffundi.
sicut humus aut lux ista diffundituris
inminore. nec minor inuno quam induobus:
ita d̾s sine labore. regens & continens mun¬
dum. incelo totus ẽ. int̾ra totus. & inutroq
totus. & nullo contentꝰ loco. s inseipso ubiq

Expanded text:
ateamur itaque divinam naturam pro immensitaloco. sed a fine usque ad finem attingere, non tamen spatiosa magnitudine nec locali motu, sed imgnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut fumus aut lux ista diffunditur, sed minor in uno quam in duobus Ita Deus sine labore regens et continens mundum, in coelo totus est, in terra totus, et in utroque totus, et nullo contentus loco, sed in seipso ubique
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem fortit. ñ tam̃ motu locali. s immobili¬
tate sui. uelut si moles aliqua saxea impleat
locum auquẽ. dicitur quod attingit afine u¬
lius loci. usq ad finem: cum tam̃ alterũ ñ de¬
serat alterum occupando. Nongͦ ht̃ localem
biq ꝑ eẽntiam. qd̾ nec spatiosa magnitudine
dissundit᷑. nec uno deseito loco aiiũ occupat.
&e localem cutumscͥptionẽ. pote dicit omnia
ẽẽ in illo. quam ipsum es̃ alicubr nec tam̃ ip¬
sum ẽẽ locum. quiñ ẽ. in loco. in lib ocdogin¬
ta.iuii questionũ ita inquiens. Ds̃ ñ alicubi
ẽ. quod alicubi ẽ. continetur. continetur lo¬
co quod continetur loco corpꝰ ẽ. ds autẽnest
corpus: ñ gͥ alicubi ẽ: & tam̃ quia ẽ & in locoñ
est. millo sunt potius omnia. quam ipseali¬
cubi: nec tam̃ ita in illo. ut ipse sit locꝰ. Locꝰ enĩ
inspacio est quod longitudine &e latitudine ce
altitudine corꝑi̾ occupat᷑. nͨ d̃s tale aliqͥd ẽ. Et oĩa

Expanded text:
nem fortiter , nec tamen locali motu, sed immobilitate sui, velut si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occupando. Non ergo habet motbique per essentiam, quod nec spatiosa magnitudine diffunditur, nec uno deserto loco alium occupat, et localem circumscriptionem, potius dicit omnia esse in illo quam ipsum esse alicubi, nec tamen ipsum esse locum, qui non est in loco; in lib. 83 Quaest., q. 20, ita inquiens: Deus non alicubi est; quod alicubi est continetur loco; quod continetur loco, corpus. Deus autem non est corpus; non ergo alicubi est, et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia quam ille alicubi; nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus. Locus enim in spatio est quod longitudine, et latitudine, et altitudine corporis occupatur: nec Deus tale aliquid est; et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
bet. Ad hoc autẽ solet opponi sic. Cotidie fi¬
unt creature que añ ñ erant. & in eis d̃s est:
cũ añ ñ eẽt ineis. Est gͦ ubi ante ñ erat. Ideo¬
q mutabilis uidetur. S licet cotidie incipi¬
at eẽ increaturis inquib ante ñ erat quia il¬
le non erant.: Hoc tam̃ fit sine sui mutatioe:
qualit̾ in mundo cep̃ eẽ. quem fecit tam̃ sine
mutabilitate. S imilit̃ & desinit eẽ. in quibꝰ
ante erat sine sui mutatione. nec tc̃ ipse de¬
serit locum. s locus desut eẽ.
Epilogꝰ ubi

Expanded text:
. Ad hoc autem solet opponi sic quotidie: Fiunt creaturae quae ante non erant, et in eis Deus est, cum ante non esset in eis; est ergo ubi non erat, ideoque mutabilis esse videtur. Sed licet quotidie incipiat esse in creaturis, in quibus ante non erat, quia illae non erant, hoc tamen fit sine sui mutatione, qualiter in mundo coepit esse quem fecit, tamen sine sui mutabilitate, et similiter desinit esse in quibus ante erat sine sui mutatione; nec tamen ipse deserit locum, sed locus desinit esse. 16. Epilogus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
haberent. Diabolus enim de iniuria d̃i con¬
uinceretur: quia sertium eiꝰ. scił. hominem ce
fiaudulent̃ abduxit. & iuolent̃ tenuit: homo
mala inferendo lesit. Iniuste gͥ diabolus qntũ
ad se. tenebat hominem. s homo iuste tenebat᷑
quia diabolus numquam meruit potestatẽ
habere suꝑ hominem: s homo meruit ꝑculp̃a
pati diaboli tyrannidem. Sigͥ ds quiutriq p̃-¬
erat. potentia hominem lib̾are ueliet. sola uis
sionis uirtute hominẽ potãt reclissime lib̾a.¬

Expanded text:
t non haberent. Diabolus enim de injuria Dei convinceretur, quia servum ejus, id est hominem, et fraudulenter abduxit, et violenter tenuit. Homo mala inferendo, nocuit. Injuste igitur diabolus quantum ad se tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si igitur Deus, qui utique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola suae jussionis virtute hominem poterat justissime libera
Abbreviated transcription (Latin):
dixit eis post resurrectionem. p̃cipiens eis de
uocatione gentium: quos ante passionẽ binos¬
ce binos miserat ad p̃dicandũ in iudea. &e ad
irabant simul&e p̾dicabant. De forma inqua¬
baꝑtizauert̃ apli aute xp̃i passionẽ.

Expanded text:
dixit eis post resurrectionem, praecipiens eis de vocatione gentium, quos ante passionem binos miserat ad praedicandum in Judaea et ad izabant simul et praedicabant. 7. De forma inbaptizaverunt apostoli ante p
Abbreviated transcription (Latin):
Dolet autem querrutrum ꝓhibitum sit õe
m̃daciũ. Quidam dicunt illud tantum
ꝓhideri: quod obest. c&e non ꝓdest ei. cui dicitur.
Tale enimnon est adũsus ꝓximum: ut idõ ui¬
deatur hoc addidisse scriptura.S: de m̃dacio
magna questio est: nec cito explicari potest.

Expanded text:
olet autem quaeri utrum prohibitum sit omne mendacium? Quidam dicunt illud tantumprohiberi quod obest et non prodest ei cui dicitur. Tale enim non est adversus proximum; ut ideo videatur hoc addidisse Scriptura. Sed de mendacio magna quaestio est, quae nec cito explicari potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ceneat: que tͥnitas in quolibet hortum nominum
intelligitur. Si autẽ aliqͥs ꝑũse credens. & errorẽ
inducere intendens. unum de trib tantũ nuncu¬
pet: ñ impleuit myffĩum. Dõ uͦait. nominatis
trib uacuum eẽ mystium. si baptizans minuat
tiat de potentia alicuiꝰ hoꝵ. ñ credens unã poten¬
tiam trium: intelligendum ẽ hoc suꝑ eum. qͣnon
intendit nec credit baptizare: qui ñ tantũ caret
fide: s etiam intentionẽ baptizandi non habet.
Oui gͦ baptizat in nomine xp̃ibaptizat innoĩe
trinitatis: quando ibi intelligitur. Tutiꝰ ẽ tam̃.
tres ꝑsonas ibi nominare: ut dicatur ĩ noĩe pat̾s
ibi operet᷑ ꝑ se: sic̃ extra uisibilit̃ ꝑministrum.
Si autẽ dicatur in nominib ñ ẽ. ibi sacm̃tum.:
quia ñ seruat᷑ form.¬
institutione baptismi qñdo Cap̃ .xx.

Expanded text:
teneat, quae Trinitas in quolibet horum nominum intelligitur. Si autem aliquis perverse credens, et errorem inducere intendens, unum de tribus tantum nuncupet, non complet mysterium. Quod vero ait, nominatis tribus vacuum esse mysterium, si baptizans minuat tiat de potentia alicujus horum, non credens unam potentiam trium, intelligendum est hoc super eum qui non intendit nec credit baptizare; qui non tantum caret fide, sed etiam intentionem baptizandi non habet. Qui ergo baptizat in nomine Christi, baptizat in nomine Trinitatis, quae ibi intelligitur. Tutius est tamen tres personas ibi nominare, ut dicatur: In nomine Patribi operetur per se, sicut extra visibiliter per ministerium. Si autem dicatur in nominibus, non est ibi sacramentum, quia non servatur formnstitutione Baptismi. D
Abbreviated transcription (Latin):
illud uoluerit. quia mulier de eo sumpta
manam naturã. cũ tñ mulier ante uirum
peccauerit quia ꝑ mulierem intrauit de-
uro factam. Uł potiꝰ id̃o ꝑ hominẽ dicie᷑
intrasse quia etiam peccante muliere. si uir
ñ peccasset humanum genus minime pec¬
catis corruptum ꝑiret. Minus gͦ peccauit
uir quam mulier.
Obiectio contra id quod

Expanded text:
illud voluerit, quia mulier de eo sumpta manam naturam, cum tamen mulier ante virum peccaverit, quia per mulierem intraverit de viro factam. Vel potius ideo per hominem dicitur intrasse, quia etiam peccante muliere si vir non peccasset, humanum genus minime peccatis corruptum periret. Minus ergo peccavit vir quam mulier. 8. Objectio contra id quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hominem:. non duo fuii. d̃s ae homo. s uiꝰ
di fuius. ds sine initio. homo acerto initio. Ñ
in eodem. Qu̾uid natura humana inxp̃o ho¬
mine meruit: ut inunitatem ꝑsone unici fi¬
lii łi. singularit assumpta eẽt: Oue bona us¬
luntas. Que bona oꝑa pcesserunt quib mere¬
quid antea fuit homo: ce hoc ei singulare be¬
neficium p̃stitum est ut singularit᷑ ꝓmereet
deum: Nempe ex quo homo cepit ẽt̃ ñ auid
cepit eẽ homo. quam dĩ fuius ae hoc uncus.

Expanded text:
pter hominem: non duo filii Deus et homo, sed unus Dei Filius . Deus sine initio, homo a certo initio. Idem in eodem, c. 36: Quid natura humana in Christo homine meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter assumpta esset? Quae bona voum, quae bona opera praecesserunt, quibus merequid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, ut singulariter promereretur Deum? Nempe ex quo esse homo coepit, non aliud coepit esse homo quam Dei Filius, et hoc unicus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona inincarnatione facta ẽ etiam hominis
ꝑsona: non ut due eeñt ꝑsone. s ut una et
cadem eẽt ꝑsona dĩ &e hominis. ꝑsonagͣ que
prius erat simplex. & inuna &e eadem tantum
natura existens induab & exduab subsisit
naturis: & ꝑsona que tantum ds erat facta
est etiam uerus homo subsistens ñ tantum ex
anima. ce carne s etiam ex diuinitate: nec ta¬
men ꝑsona illa debet dici facta ꝑsona. quamuis
dicatur facta ꝑsona hominis. facta ẽ gͥ illa ꝑ¬
sona ut quibꝰdam placet. quid̾a subsistens ex¬
composita est in quantũ autẽ ũbum ẽ sim¬
plex est.¬
c est. Auctoritates etiam ponit q̃ hanc ꝓbant

Expanded text:
persona, in incarnatione facta est etiam hominis persona, in incarnatione facta est etiam hominis persona; non ut duae essent personae, sed ut una et eadem esset persona Dei et hominis. Persona ergo quae prius erat simplex, et in una tantum natura existens, in duabus et ex duabus subsistit naturis; et persona quae tantum Deus erat, facta est etiam verus homo subsistens non tantum ex anima et carne, sed etiam ex divinitate; nec tamen persona illa debet dici facta persona, quamvis dicatur facta persona hominis. Facta est igitur illa persona ut quibcomposita est; in quantum autem Verbum est, simplex est. 5. Auctoritates etiam ponit, quae hanc probant