comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliud uero inimicũ ꝑpeti. Nam
sunt pleriq inimici. qui ñ sunt
impii: & sunt nonnulli impii. qͥ
nobis specialit̾ non uident᷑ inimici
Humana autẽ mens. omnẽ quem
inimicũ tolerat: etiã impium &
inimicũ putat: quia eiꝰ culpas a¬
pud cogitatione suam liuor accu¬
sator exaggerat. Quibislib& uͦ
flagitiis premat᷑᷑ minꝰ iniquus
credit᷑: si aduersariꝰ minime sen¬
titur. Qua in re discernendũ. ẽ:
aliud esse ꝗđ nobis: aliud uͦ qđ
sibi & cȩteris. noster inimicꝰ noc&
Nam si aliis bonus. ẽ: sine nr̃a for¬
sitan culpa esse non potest nobis
malus: nec omnino iam de eiꝰ rui¬
na gaudendũ est: cuiꝰ nos solos
certũ. ẽ. aduersa tolerasse. Cumuͦ
nr ac multoꝵ hostis ꝑimit᷑: de
ereptione ꝓximoꝵ potiꝰ quã de
inimici interitu. necesse. ẽ. ut
animus letet᷑. Oport& nãq ut
ꝑeunte aduersario. subtiliter
pensare debeamꝰ: & quid debeamꝰ
ruinȩ peccatoris: & qͥd iusticiȩ

Expanded text:
aliud vero inimicum perpeti. Nam aliud vero inimicum perpeti. Nam sunt plerique inimici qui non sunt impii, et sunt nonnulli impii qui nobis specialiter non videntur inimici. Humana autem mens omnem quem inimicum tolerat etiam impium et iniquum putat, quia ejus culpas apud cogitationem livor accusator exaggerat. Quibuslibet vero flagitiis prematur, minus iniquus creditur si adversarius minime sentitur. Qua in re discernendum est, aliud esse quod nobis, aliud vero quod sibi et caeteris noster inimicus nocet. Nam si aliis bonus est, sine nostra forsitan culpa non potest esse nobis malus, nec omnino jam de ejus ruina gaudendum est cujus nos solos certum est adversa tolerasse. Cum vero noster ac multorum hostis punitur, de ereptione proximorum potius quam de inimici interitu necesse est ut animus laetetur. Oportet namque ut pereunte adversario, subtilitpensare debeamus, et quid debemus ruinae peccatoris, et quid justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
entis letat᷑ constat quia ñ amat.
quẽ non uult esse meliore̾: eũq
etiã stantẽ uoto ꝑsequit᷑: quem
cecidisse gratulatur. Sed inter
hȩc sciendum. ẽ: quia euenire ple-¬
rũq sol&. ut non amissa caritate
& inimici nos ruina letific&: &
rursum eius głã sine inuidiȩcul.
pa contristae. cũ &e ruente eo. qͦs¬
dam bene erigi credimꝰ: & ꝓfici-¬
ente illo. plerosq iniuste oppri.¬
mi formidamꝰ. Qua in re mentẽ
nrãm nec eius iam defectus eri-¬
git. nec eius ꝓfectus addicit: si
recta nr̃a cogitatio non quid in
ipso. sed quid de ipso circa alios
agat᷑ at tendit. Sed ad hȩc seruan¬¬
da. ualde. ẽ. necessariũ subtilissi¬
mȩ discretionis examen: ne cum
nr̃a odia exequim᷑ : fallamur sub
specie ut ilitatis alienȩ. Si autem
de inimici morte gaudendũ om̃ino
non ess&: psalmista non dicer&:
letãbit᷑ iustus cũ uiderit uindic¬
tam impioꝵ. Sed aliud. ẽ. ĩpiũ:

Expanded text:
entis laetatur, constat quia non amat entis laetatur, constat quia non amat quem non vult esse meliorem se, eumque etiam stantem voto persequitur quem recidisse gratulatur. Sed inter haec sciendum est quia evenire plerumque solet , inimici nos ruina letificet, et rursum eius gloria sine invidie culpa nos contristet; ut cum, ruente eo, quosdam bene erigi credimus et proficiente illo plerosque iniuste opprimi formidamus. nostram, nec ejus jam defectus erigit, nec ejus profectus addicit, si recta nostra cogitatio non quid in ipso, sed quid de ipso circa alios agatur attendit. Sed ad haec servanda valde est necessarium subtilissimae discretionis examen, ne cum nostra odia exsequimur, fallamur sub specie utilitatis alienae. Si autem de inimici morte gaudendum omnino non esset, Psalmista non diceret: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum . Sed aliud est impium,
Abbreviated transcription (Latin):
dei nos esse discipulos. sola custo.¬
dia caritatis ꝓbat Hinc. ẽ. enĩ
quod ꝑ sem& ipsam ueritas dicit
In hoc cognoscent om̃s quia mei
discipuli estis si dilectionẽ ha¬
bueritis adinuicẽ. Quȩ nimirũ
dilectio si cor nr̃m ueracit̾ replae.
duobus modis ostendi solae: scili.¬
c& si & amicos in dõ. & inimicos
diligimꝰ ꝓpt̾ deũ. Sed sciendum
est. quia inimici dilectio tc̃ uera¬
cit̾ custodit᷑: cũ nec de ꝓfectu
ad dicim᷑: nec de ruina illiꝰ leta¬
mur. Nam sȩpe in dilectionis ima¬
gine. erga inimicũ animꝰ fallit᷑:
seq hunc diligere ȩstimat᷑: si eiꝰ
uitȩ contrarius non existat. Sed
dilectionis uim: occulte & uera¬
cit᷑ aut ꝓfectus inimici. aut ca-¬
sus interrogat. Hac & enĩde re
ad plenũ sem&e ipsam mens homi¬
nis nescit: nisi eum quẽ sibi aduer¬
sariũ credidit. in defectu uel ꝓ.¬
fectu. mutasse modum sui status
inuenerit. Si enĩ de ꝓsperitate
addicit᷑. & de calamitate se odi

Expanded text:
Dei nos esse discipulos, sola custodia charitatis probat. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: In hoc cognoscent omnes, quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad invicem . Quae nimirum dilectio si cor nostrum veraciter replet, duobus modis ostendi solet, scilicet si et amicos in Deo, et inimicos diligimus propter Deum. Sed sciendum est quia inimici dilectio tunc veraciter custoditur, cum nec de profectu addicimur, nec de ruina illius laetamur. Nam saepe in dilectionis imagine erga inimicum animus fallitur, seque hunc diligere aestimat, si ejus vitae contrarius non existat. Sed dilectionis vim occulte et veraciter aut profectus inimici, aut casus interrogat. Hac etenim de re ad plenum semetipsam mens hominis nescit, nisi eum quem sibi adversarium credit in defectu vel profectu mutasse modum sui status invenerit. Si enim de prosperitate addicitur, et de cal
Abbreviated transcription (Latin):
um trepidationis sustin&: inde
clarius fulg&. Beatus gͥ iob qͥa
nequaquam de oꝑatione se p̃tu¬
lit: fident᷑ dicit. Si uidi solem
cũ fulgerae. Quia uͦ hc̃ a iudi.¬
cis interioris intuitu. fama lau-¬
dabilis non diuertit: adiungitꝰ:
& lunã incedentẽ clare. Quia
opinionis suȩ gr̃ã animũ deuin.

Expanded text:
um trepidationis sustinet, inde um trepidationis sustinet, inde clarius fulget. Beatus igitur Job, quia nequaquam de operatione se praetulit, fidenter dicit: Si vidi solem cum fulgeret. Quia vero hunc a judicii interioris intuitu fama laudabilis non divertit, adjungit: Et lunam incedentem clare. Quia autem opinionis suae gratia animum devi
Abbreviated transcription (Latin):
putat᷑. Et neq contentus. ẽ. ut
in quoꝰ potuit in notescere: in
hoc debeat remanere. Iam enĩ de
bonis suis quasi retributione̾
sibi factã estimat: nisi eis & alia
quȩ ab hominibus nesciunt᷑ ad¬
iungat. Unde bene ꝑ salomonẽ
dicit᷑. Sicut ꝓbatur in conflatõ¬
rio argentum: & in fornace au¬
rũ: ita ꝓbat᷑ homo ore laudan¬
tis. Argentũ quippe uel aurũ
si reꝓbum. ẽ. igne consumitur:
si ꝓ̾bũ uero: igne declarat᷑. Sic
nimiru est & sensus oꝑantis. Nã
qualis sit: in eo qđ laudat᷑ osten.¬
ditur. Si eñĩ se de auditis suis
laudibus extollit: quid iste ali¬
ud quã aurũ uel argentũ repro-¬
bũ fuit. quẽ uidelic& fornax lin¬
guȩ consumpsit: Si autẽ fauo¬
res suos audiens ad suꝑni iudicii
considerationẽ redit. ac ne de
his apud occultũ arbitr̃e graue.¬
tur mȩtuit: quasi expurgatio.¬
nis igne. ad magnitudin̾e clari.¬
tatis excrescit : & unde incendi¬

Expanded text:
putatur, et neque contentus est ut putatur, et neque contentus est ut in quo potuit innotescere, in hoc debeat remanere. Jam enim de bonis suis quasi retributionem sibi factam aestimat, nisi eis et alia quae ab hominibus nesciuntur adjungat. Unde bene per Salomonem dicitur: Sicut probatur in conflatorio argentum, et in fornace aurum, ita probatur homo ore laudantis . Argentum quippe vel aurum, si reprobum est, igne consumitur; si probum vero, igne declaratur. Sic nimirum est et sensus operantis. Nam qualis sit, in eo quod laudatur ostenditur. Si enim se auditis suis laudibus extollit, quid iste aliud quam aurum vel argentum reprobum fuit, quem videlicet fornax linguae consumpsit? Si autem favores suos audiens, ad superni judicii considerationem redit, ac ne de his apud occultum arbitrum gravetur metuit, quasi expurgationis igne ad magnitudinem claritatis excrescit, et unde incendi
Abbreviated transcription (Latin):
uulgata. Pauaeq uehement᷑: ne
spes futuri muneris: in mercedẽ
ex re agit᷑: ut electoꝵ animus
magno laudum suarũ igne cru-¬
cietur: atq ab om̃i torporis sui
rubigine. merore cogitationis
excoquat᷑. Cauta enim conside.¬
ratione trepidat: ne aut de his
in quibus laudat᷑ & non sunt.
maius dei iudiciũ inueniat: aut
de his in quibus laudat᷑ & sunt.
competens p̾miũ ꝑdat. Unde
plerũq fit : ut sicut in iustus ex
laude sua pollutt᷑ ita uir iustꝰ
audita sua laude purget᷑. Nã
dum bona quȩ egit ab hominibꝰ
ꝓferri cognoscit: subtile contra
se ut dictũ. ẽ. extremi iudicii
examen mȩtuit: ac trepidꝰ ad¬
conscientiã recurrit: & qͥcqͥd
illic in est reprehensibile. corri¬
git. Dum enim bona sua innotu¬
isse formidat: subtilitat̾e secutu¬
ri examinis ꝑtimescens: siqua in
se mala occulta sunt amputat:
Pau& nãq: si saltẽ talis dõ non
ostenditur: qualis ab hominibꝰ

Expanded text:
vulgata, 707 pavetque vehementer ne vulgata, 707 pavetque vehementer ne spes futuri muneris in mercedem ex re agitur ut electorum animus magno laudum suarum igne crucietur, atque ab omni torporis sui rubigine moerore cogitationis excoquatur. Cauta enim consideratione trepidat, ne aut de his in quibus laudatur et non sunt majus Dei judicium inveniat, aut de his in quibus laudatur et sunt competens praemium perdat. Unde plerumque fit ut sicut injustus ex laude sua polluitur, ita vir justus audita sua laude purgetur. Nam dum bona quae egit ab hominibus proferri cognoscit, subtile contra se, ut dictum est, extremi judicii examen metuit, ac trepidus adconscientiam recurrit, et quidquid illic inest reprehensibile corrigit. Dum enim bona sua innotuisse formidat, subtilitatem secuturi examinis pertimescens, si qua in se mala occulta sunt amputat. Pavet namque si saltem talis Deo non ostenditur qualis ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
tilitate: quia aliud est fauores
querere: & aliud de ꝓuectibus
exultare. Qua in re necesse. ẽ.
ut cũ audientiũ utilitati non ꝓ¬
feit: mentẽ nr̃ãm fama laudãbi.¬
lis non eleu& sed fatig&. Cum
enĩ humanȩ linguȩ at testatione
laudamur: occulta pulsat ione
requirim᷑. quid de nobis ipsi sen.¬
tiamꝰ. Suꝑba & enĩ mens. etiã cũ
de se falsa bona dic unt᷑ exultat:
quia non apud dm̃ qualit᷑ uiuat᷑.
sed apud homines qualit̾ in notes¬
cat excogitat. Iudiciũ & enĩ de
se omnipotentis dei despiciens:
& solummꝰ hominũ querens: int̾
auditas laudes attollit᷑ꝰ & quȩ
hoc solum quesierat. quasi de
brauio oꝑis letat᷑. At contra
si cor ueracit᷑ humile. ẽ: bona q̃
de se audit aut minime recognos¬
cit. & quasi falsa dicant᷑ metuit:
aut certe si adesse ea sibi ueracit᷑
scit: eo ipso formidat. ne ab et̾.¬
na dei retributione sint ꝑdita:
quo hȩc considerat hominibꝰ di¬

Expanded text:
tilitate quia aliud est favores tilitate quia aliud est favores quaerere, et aliud de profectibus exsultare. Qua in re necesse est ut cum audientium utilitati non proficit, mentem nostram fama laudabilis non elevet, sed fatiget. Cum enim humanae linguae attestatione laudamur, occulta pulsatione requirimur quid de nobisipsis sentiamus. Superba etenim mens etiam cum de se falsa bona dicuntur exsultat, quia non apud Deum qualiter vivat, sed apud homines qualiter innotescat, excogitat. Judicium enim de se omnipotentis Dei despiciens, et solummodo hominum quaerens, inter auditas laudes extollitur, et quae hoc solum quaesierat, quasi de bravio operis laetatur. At contra, si cor veraciter humile est, bona quae de se audit, aut minime recognoscit, et quia falsa dicuntur metuit; aut certe si adesse ea sibi veraciter scit, eo ipso formidat ne ab aeterna Dei retributione sint perdita, quo haec considerat hominibus di
Abbreviated transcription (Latin):
rat arrogant̾e se non solum nul¬¬
lomodo in uerbis. sed etiã in co-¬
gtatione quoq tacita minime
fuisse: postquã dix̃ si uidi solem
cum fulger& & lunã incedentẽ
clare: ilico subdidit Et lȩta-
Qua uidelic& atcestatione qͥd
nobis innuit᷑: nisi quod magno
mȩtu & circũspectione opus. ẽ.
ne mens nr̃a unquã de suis lau.¬
dibus uel tacita letetur: Quis¬
quis enĩ quasi claritatẽ lunȩ. fa-¬
mȩ suȩ magnit udinẽ conspicit.
sibiq in occulto mentis gaudiũ
facitꝰ cui iste nisi auctori se pre¬
tulit. cuiꝰ dono ut bene operet᷑
icipit: & tam̃ in eius munere de
gr̃a suȩ laudis hilarescit: Despe.¬
cto enĩ honore conditoris: sem&¬
ipsum plus amare conuincitur:
cuius p̃coniis letat᷑. Quãuis ñ¬
nũquã &iã scĩ uiri de bona sua
opinione gaudeant: sed cum ꝑ
hanc ad meliora ꝓficere audien¬¬
tes pensant: nec iam de opinione
sua. sed de ꝓximoꝵ gaudent u¬

Expanded text:
rat arrogantem se non solum nulrat arrogantem se non solum nullo modo in verbis, sed etiam in cogitatione quoque tacita minime fuisse, postquam dixit: Si vidi solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, illico subdidit: CAPUT Qua videlicet attestatione quid nobis innuitur, nisi quod magno metu et circumspectione opus est, ne mens nostra unquam de suis laudibus vel tacita laetetur? Quisquis enim quasi claritatem lunae famae suae magnitudinem conspicit, sibique in occulto mentis gaudium facit, cui iste nisi auctori se praetulit, cujus dono ut bene operaretur percepit, et tamen in ejus munere de gratia suae laudis hilarescit? Despecto enim honore conditoris, semetipsum plus amare convincitur, cujus praeconiis laetatur. Quamvis nonnunquam etiam sancti viri de bona sua opinione gaudeant; sed cum per hanc ad meliora proficere audientes pensant, non jam de opinione sua, sed de proximorum gaudent u
Abbreviated transcription (Latin):
litur. ut pęne iam erui posse ui-¬
deat᷑: alteriꝰ ediuerso uenientis
flatu erigit᷑: & quȩ hac ex par-¬
te inflexionẽ ꝑtulit: ab alia ad
statũ redit. Unde & illa arbor
alte radicata. quasi inter aduer.¬
santes uentos fixa steterat: que
dicebat. ꝑ głam & ignobilitatĩ
ꝑ infamiam & bonam fama. Sȩ¬
pe enĩ laus bene agentis auribꝰ
insolent᷑ ad mota. dũ foris sermo.¬
nibus ꝑstrepit: intus quandã
menti ꝑ tacitã elationis tẽpe¬
state̾ gignit: fitq ut hoc quod
animus de humanis fauoribus
gaud&. non facile exteriꝰ osten.¬
dat᷑ secdtam̃ corruptionis uim
ñ tenuit᷑ interiꝰ sentiat. Et sus
nonnulli quos ita laus inflat:
it usq ad uerba elationis ꝑtra¬
hit. Quidam uͦ ut p̃diximus hoc
psum patefacere quod eleuant᷑
erubescunt: atq auditis suis p̃.¬
coniis extollunt᷑: sed tam̃ usq
ad elationis uerba non exeunt:
& gaudere se in talibus ñ osten.¬
dunt. Unde beatus iob qͥa nõue¬

Expanded text:
litur, ut pene jam erui posse vilitur, ut pene jam erui posse videatur, alterius e diverso venientis flatu erigitur, et quae hac ex parte inflexionem pertulit, ab alia ad statum redit. Unde et illa arbor alte radicata quasi inter adversantes ventos fixa steterat, quae dicebat: Per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam . Saepe enim laus bene agentis auribus insolenter admota, dum foris sermonibus perstrepit, intus quamdam menti per tacitum, elationis tempestatem gignit: fitque ut hoc, quod animus de humanis favoribus gaudet, non facile exterius ostendat, sed tamen corruptionis vim non tenuiter interius sentiat. Et sunt nonnulli quos ita laus inflat, ut usque ad verba elationis pertrahat. Quidam vero, ut praediximus, hoc ipsum patefacere quod elevantur erubescunt, atque auditis suis praeconiis extolluntur; sed tamen usque ad elationis verba non exeunt, et gaudere se in talibus non ostendunt. Unde beatus Job, quia nove
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit: & om̃e quod in ea robu-¬
stũ creuerat. tempestas famȩ ra-¬
dicitus euulsit. Quo enĩ arboral¬
tius ad suꝑiora surrexit: eõ uen.¬
toꝵ uim uehementius sentit: qͥa
quo plus quisq in bona oꝑa at.
tollit᷑: eo ampliori ab ore lau.¬
dantiũ flatu fatigat᷑. Si itaq
adhuc arbor in semine. ẽ: mȩtu.¬
endũ. ẽ. ne ipsa scientia cognitio.¬
ne putrefiat Si iam ad uirgul.¬
tũ ꝓdiit: curandum. ẽ. ne hanc
manus elationis tangat: atq a
uiriditate suȩ actionis arefacuat
Si autẽ ualenti robore iam ad
alta se subleuat: ualde formidan.¬
dum. ẽ. ne hanc ad motȩ laudis
uentus grauior radicitꝰ euellat.
Sed inter hȩc sciendum. ẽ. quia
ne ĩmoderatis laudibus eruam:
plerũq miro rectoris nr̃i mode.¬
ramine. etiã detractionibꝰ lace¬
rari ꝑmitcim᷑: ut cũ nos uox lau¬
dantis eleuat: lingua detrahen.¬
tis humili&: quia & arbor sȩpe
quȩ uniꝰ uenti impulsu tta ĩpel.¬

Expanded text:
pertulit, et omne quod in ea robupertulit, et omne quod in ea robustum creverat tempestas famae radicitus evulsit. Quo enim arbor altius ad superiora surrexerit, eo ventorum vim vehementius sentit, quia quo plus quisque in bonis operibus attollitur, eo ampliori ab ore laudantium flatu fatigatur. Si itaque adhuc arbor in semine est, metuendum est ne ipsa scientiae cognitione putrefiat. Si jam ad virgultum prodiit, curandum est ne hanc manus elationis tangat, atque a viriditate suae actionis arefaciat. Si autem valenti robore jam ad alta se sublevat, valde formidandum est, ne hanc admotae laudis ventus gravior radicitus evellat.Sed inter haec sciendum est quia ne immoderatis laudibus eruamur, plerumque miro rectoris nostri moderamine etiam detractionibus lacerari permittimur, ut cum nos vox laudantis elevat, lingua detrahentis humiliet, quia et arbor saepe quae unius venti impulsu ita impel
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ uitȩ tenebras. dum in opini¬¬
onis suȩ claritate animũ defigua:
humilitatis grãm quasi ex noc-¬
turno lumine amittunt. Et
intuentes lunã. se non uident:
quia sem& ipsos nescire incipiuñ:
dum mentis oculos in transitoriỹ
ctus. ẽ. hominu: sicut incremͣta
esse conspicimus arbustoꝵ. Uis
quippe fut urȩ arboris. priꝰ in
semine. ẽ: postmodũ in ortu᷑ atq
ad extremum ꝓducit᷑ in ramis:
Sic nimirũ sic uniuscuiꝰq uirtꝰ
succrescit oꝑantis. Seminatur
nãq in intelligentia: oritur in
oꝑatione: atq ad ultimu̾ con-¬
gentia extollit: arbor quȩ oriri
p̾oterat. in semine putruit Cũ
uͦ post oꝑationẽ honã. elationis
peste corrumpit᷑ : quasi iam orta
siccatur. Cũ autẽ neq intelligen¬
tia neq operatio corrũpit. s ex¬
crescente magnitudine dum fa-¬
uor laudantium sequit᷑: atq ab
statu suo bene operantis animũ
euercit: linguarũ uentos arbor

Expanded text:
hujus vitae tenebras dum in opinihujus vitae tenebras dum in opinionis suae claritate animum defigunt, humilitatis gratiam quasi ex nocturno lumine amittunt; et intuentes lunam, se non vident, qui semetipsos nescire incipiunt, dum mentis oculos in transitorium ctus est hominum, sicut incrementa esse conspicimus arbustorum. Vis quippe futurae arboris prius in semine est, postmodum in ortu, atque ad extremum producitur in ramos. Sic nimirum sic uniuscujusque virtus succrescit operantis. Seminatur namque in intelligentia, oritur in operatione, atque ad ultimum convgentia extollit, arbor quae oriri poterat in semine putrescit. Cum autem post operationem bonam elationis peste corrumpitur, quasi jam orta siccatur. Cum vero neque intelligentia, neque operatio corrumpit, sed excrescente magnitudine, dum favor laudantium sequitur, atque a statu suo bene operantis animum evertit, linguarum ventos arbor
Abbreviated transcription (Latin):
re incedentẽ lunã minime at ten-¬
dit. Sunt enĩ nonnulli. qui eo in
elationẽ corruunt: quo ꝑ subti¬
lem intelligentiã uel quȩ ñ faci¬
unt bona cognoscunt. Hinimi¬
rũ suꝑ multis diuitiis letant᷑
cũ quęlib& summa intelligendo
repperiunt: atq in elationẽ ip.¬
sis inuentionibus corrũpuntur
Sunt uͦ nonnulli. quos intelligen.¬
tia qͥdem non eleuat: sed exhibi¬
ta oꝑatio exaltat: qui dũ actio¬
nes suas respiciunt: apud mentẽ
suam sibi cȩteros dedignando post.¬
ponunt. Hi uidelic& & si in mul-¬
tis diuitiis ñ gaudent: solẽ tam̃
quos nec oꝑitio ꝓpͥa extollit: sed¬
cũ laudari ab hominibus ꝓ hac ea-¬
dem bona oꝑatione cȩperint: ip-¬
sis hominũ fauoribus deuicti.
quasi magnos se quoscdã in sua
cogitatione conspiciunt : atq
a cordis custodia dissoluuntur:
Hi ꝓfecto & si fulgentẽ solẽ ui-¬
dere noluer̃: lunam tam̃ clare
incedent̾ẽ respiciunt: quia inter

Expanded text:
re incedentem lunam minime attenre incedentem lunam minime attendit. Sunt enim nonnulli qui eo in elationem corruunt, quo per subtilem intelligentiam vel quae non faciunt bona cognoscunt. Hi nimirum super multis divitiis laetantur, cum quaelibet summa intelligendo reperiunt, atque in elatione ipsis inventionibus corrumpuntur. Sunt vero nonnulli quos intelligentia quidem non elevat, sed exhibita operatio exaltat. Qui dum actiones suas respiciunt, apud mentem suam sibi caeteros dedignando postponunt. Hi videlicet etsi in multis divitiis non gaudent, solem tamenquos nec operatio propria extollit; sedcum laudari ab hominibus pro hac eadem bona operatione coeperint, ipsis hominum favoribus devicti, quasi magnos se quosdam in sua cogitatione conspiciunt, atque a cordis custodia dissolvuntur. Hi profecto etsi fulgentem solem videre noluerunt, lunam tamen clare incedentem respiciunt, quia inter
Abbreviated transcription (Latin):
accendim᷑ : quasi ꝑ igne̾ solis a
uicioꝵ humore siccam᷑: eũ uero
quẽ ad opus bonũ. laudis amor
ꝓuocat. concupita fama quasi
luna at tingit: quia uidelico&e
eius animu ce accendit & resol¬
uit: accendit scilic& ad exerci.¬
tiũ oꝑis: resoluit uͦ ad concu-¬
piscentiã fauoris. Plerũq tam̃
al exercenda bona oꝑa. aliena
nos utilit̾ exempla ꝑsuadent :¬
& cũ mente hiimili opinionis
alienȩ bona suscipimꝰ: nr̃a uel
ad melius bona ꝓducimꝰ: uel ad
bonũ mala ꝑmutamꝰ. Cũq nos
de uita ꝓximi. famȩ splendor
irradiat: mens nr̃a ut p̾diximꝰ.
quȩ ad optinendũ uirtitis iter
se dirigit: quasi in lunȩ lumine
gressus ponit. Sed sicut ex alie
extrinsecus haberi considerat᷑:
illud obliuiscitur ad qđ introrsꝰ
rupit: de multis diuitiis gaudẽ¬
re despexit. Quia uͦ eu̾ magnitu¬¬
do operis non inflauit: solem ful¬
gentẽ non uidit. Quia autẽ illũ
nec fama laudabilis extulit: cla-¬

Expanded text:
accendimur, quasi per ignem solis a accendimur, quasi per ignem solis a vitiorum humore siccamur. Eum vero quem ad opus bonum laudis amor provocat, concupita fama, quasi luna, attingit, quia videlicet ejus animum et accendit et resolvit. Accendit scilicet ad exercitium operis, resolvit vero ad concupiscentiam favoris. Plerumque tamen ad exercenda bona opera aliena nos utiliter exempla persuadent. Et cum mente humili opinionis alienae bona suscipimus, nostra vel ad melius bona producimus, vel ad bonum mala permutamus. Cumque nos de vita proximi famae splendor irradiat, mens nostra, ut praediximus, quae ad obtinendum virtutis iter se dirigit, quasi in lunae lumine gressus ponit. Sed sicut ex alienextrinsecus haberi considerat, illud obliviscitur ad quod introrsus rupit, de multis divitiis gaudere despexit. Quia vero eum magnitudo operis non inflavit, solem fulgentem non vidit. Quia autem illum nec fama laudis extulit, cla
Abbreviated transcription (Latin):
ispgit. E st aliud in luna: qđ ꝑ
similitudinẽ. bona spargenti
famȩ conueniat. Lux nanq eiꝰ
etiã in tenebrarũ tempore. iter
ambulantibus ostendit: quia &
dum de aliena uita lux laudis
emicat: alios ad exercitiũ boni
oꝑis illustrat. Cumq illiꝰ opinio
clara cognoscit᷑: huic quasi ꝑ-¬
genti in itinere. exempli lum̃
prebetur. Sed nonnũquã opus
quod ab aliena opinione sumit᷑:
minus mundo desidĩo in animo
format᷑. Nam infirmȩ mentes
cum bona de aliis audiunt: ali¬
quando se ad oꝑationẽ rectã
non amore uirtiitis. sed delec¬
tatione laudis accendunt. Et
ꝓfecto liquet. qͥa sicut naturȩ
solis ẽ. ut queq at tigerit accen-¬
dat & sicc&: ita lunaris ignis
est ꝓpriũ. ut quicqͥd contigerit.
exurat qͥdem: sed exurendo hu-¬
midũ reddat. Ad uitã gͥ bonã
alios ꝑ amorẽ dei effectus recti
oꝑis: alios uͦ amor laudis inflã¬
mat. Sed cũ recti oꝑis affectu

Expanded text:
aspergit. Est et aliud in luna quod per aspergit. Est et aliud in luna quod per similitudinem bona spargenti famae conveniat. Lux namque ejus etiam in tenebrarum tempore iter ambulantibus ostendit, quia et dum de aliena vita lux laudis emicat, alios ad exercitium boni operis illustrat; cumque illius opinio clara cognoscitur, huic quasi pergenti in itinere exempli lumen praebetur. Sed nonnunquam opus quod ab aliena opinione sumitur minus mundo desiderio in animo formatur. Nam infirmae mentes cum bona de aliis audiunt, aliquando se ad operationem rectam non amore virtutis, sed delectatione laudis accendunt. Et profecto liquet quia sicut natura solis est ut quaeque attigerit accendat et siccet, ita lunaris ignis est proprium ut quidquid contigerit exurat quidem, sed exurendo humidum reddat. Ad vitam igitur bonam alios pro amore Dei affectus recti operis, alios vero amor laudis inflammat. Sed cum recti operis affectu
Abbreviated transcription (Latin):
dir&: considerationis oculum
non in uirtut ibus suis. sed in
infirmitatibus fixerat. Habeq̃
na quidem quȩ agunt uidean:
&tam̃ cũ ꝑegerint. ab eoꝵ me¬
moria. oculos auertant. Unde
recte ꝑ beatũ iobdicit᷑. Si uidi
solem cũ fulger&. Ac si aꝑte
dicer&. Opus meum etiã cũ alis
exemploꝵ lucem tribuer&. ad
p̾sumptionis grãm ñ attendi:
quia dum de eo extolli timui:
ab intueundo eo oculos auer-¬
clare. Post p̾missum solem. apte
quoq incedentẽ clare lunã subdi.¬
dit : quia uidelicae post opus bo.¬
nũ fama laudabilis sequit᷑: per
quã celebre nomen in hac p̃sentis
uitȩ nocte possidet᷑. Si enĩ ue¬
rũ. ẽ. quod qͥdam putant. illu:¬
strationem lunã ꝑ occultũ cir¬
culum a radio solis acciꝑe᷑ ut
possit lucẽ nocturnis cur sibus
exhibere: ab huiꝰ significationl
oidine. hȩc quoq suspicio non
abhorrae. Fama quippe a bono
opere uires accipit: & fauoris
grãm quasi claritatẽ luminis

Expanded text:
diret, considerationis oculum diret, considerationis oculum non in virtutibus suis, sed in infirmitatibus fixerat. Habent na quidem quae agunt videant; et tamen cum peregerint, ab eorum memoria oculos avertant. Unde recte per beatum Job dicitur: Si vidi solem cum fulgeret. Ac si aperte diceret: Opus meum etiam cum aliis exemplorum, lucem tribueret, ad praesumptionis gratiam non attendi, quia dum de eo extolli timui, ab intuendo eo oculos avera.---Post praemissum solem, apte quoque incedentem clare lunam subdidit, quia videlicet post opus bonum, fama laudabilis sequitur, per quam celebre nomen in hac praesentis vitae nocte possidetur. Si autem verum est quod quidam putant, illustrationem lunam per occultum circulum a radio solis accipere, ut possit lucem nocturnis cursibus exhibere, ab hujus significationis ordine haec quoque suspicio non abhorret. Fama quippe a bono opere vires accipit, et favoris gratiam quasi claritatem luminis
Abbreviated transcription (Latin):
uaui: intuendum sũmopere. ẽ:
quia eo illud tempore intulit:
quo iã ex corpore discessur um
se esse cognouit. Ibi qͥppe p̃mi¬
sit dicens. Ego enĩ iam delibor:
& tempus meȩ resolutionis in¬
stat. Tunc gͦ ad memoriã ꝑfec¬
ctionẽ reduxit oꝑis: cum iã p̃¬¬
uidit ad largitatis spaciũ. mi.¬
nime subesse tempꝰ oꝑationis
Sicut enĩ dum uiuimus. debe¬
mus bona nr̃a a memoria repel¬
lere ne extollant: ita apꝓpin.¬
quante exitu. plerũq ea ad
memoriam iuste reuocamus.
ut uidelic& fidiiciã p̃beant᷑ &
desperatũ timorem p̃mant. Qui
& si cͥorinthiis bona sua enume.¬
rando narrauit: illos confirmare
studuit: non se ostendere. Nam
quia eadem bona non in se atten.¬
dere: pate facta tribulatione
ꝓpriȩ temptationis edocuit:
qua expressa. subiunx᷑. Propt̾
quod placeo mͥ: in infirmitatibꝰ
meis. U̾t ergo discipulos instru¬
er&: de se summa referebat:
ut uero se in humilitate custo.¬

Expanded text:
vavi , intuendum summopere est vavi , intuendum summopere est quoniam illud eo tempore intulit quo jam ex corpore dise esse cognovit. Ibi quippe praemisit dicens: Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat . Tunc ergo ad memoriam perfectionem reduxit operis, cum jam praevidit ad largitatis spatium minime subesse tempus operationis. Sicut enim, dum vivimus, debemus bona nostra a memoria repellere, ne extollant, ita appropinquante exitu, plerumque ea ad memoriam iterum revocamus, ut videlicet fiduciam praebeant, et desperatum timorem premant. Qui etsi Corinthiis bona sua enumerando narravit, 704 illos confirmare studuit, non se ostendere. Nam quia eadem bona non in se attenderet, patefacta tribulatione propriae tentationis edocuit qua expressa subjunxit: Propter quod placeo mihi in infirmitatibus meis . Ut ergo discipulos instrueret, de se summa referebat; ut vero se in humilitate custo
Abbreviated transcription (Latin):
sed quȩ dampna de neglectis
patitur nescit. Plerunq enim
hoc uicio temptant᷑ etiã electi:
plerũq eoꝵ cordi suggerit᷑. ut
bona quȩ fȩcerint ad animũ re.¬
uocent: & securitatis iam leti¬
cia exultent. Sed si uere elec¬
ti sunt: ab eo in quo sibi places
mentis oculos deuertunt: om¬
nẽ in se de ꝑactis bonis leticiã
deprimunt: & de his quȩ se mi-¬
nus egisse intelligunt. tristiciã
requirunt. Indignos se estimañ :¬
& pene soli bona sua non uideq̃:
quȩ in se uidenda om̃ibus ad ex¬
emplũ p̃bent Hinc. ẽ. qđ paulꝰ
dum expleta in se bona postpo-¬
ner&: & sola adhuc reliqua quȩ
essent explenda cogitar&: dicit
disse. Hinc. ẽ. quod ut posset
se de bonis quȩ agebat humili.¬
are: studebat ad animũ p̃terita
mala redũcere dicens. Qui priꝰ
fui blasphemꝰ: & ꝑsecutor & con-¬
tumeliosus. Qui & si aliquando
dix̃ bonũ certamen certaui:
cursum consũmaui: fidem ser¬¬

Expanded text:
sed quae damna de neglectis sed quae damna de neglectis patitur nescit. Plerumque enim hoc vitio tentantur etiam electi. Plerumque eorum cordi suggeritur ut bona quaeque quae fecerunt ad animum revocent, et securitatis jam laetitia exsultent. Sed si vere electi smentis oculos divertunt: omnem in se de peractis bonis laetitiam deprimunt, et de his quae se minus egisse intelligunt tristitiam requirunt. Indignos se aestimant, et pene soli bona sua non vident quae in se videnda omnibus ad exemplum praebent. Hinc est quod Paulus dum expleta in se bona postponeret, et sola adhuc reliqua quae essent explenda cogitaret, dixit:disse. Hinc est quod ut posset se de bonis quae agebat humiliare, studebat ad animum praeterita mala reducere, dicens: Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus . Qui etsi aliquando dixit: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem ser
Abbreviated transcription (Latin):
Neq ad quęlib& destinata loca
ꝑgentibus. inchoando ꝓdest lon¬
gum iter carpere: si non etiã to.¬
tum ualeant consũmare. Qui gͦ
ȩt̾nam uitã querimꝰ: quid aliud
quã quȩdam itinera agimꝰ. ꝑ quȩ
ad patriam festinamus: Sed qͥd
ꝓdest qđ carpimꝰ multa: si ea quȩ
ad ꝑueniendum restant negligi.¬
iam iter egimꝰ: sed quantũ suꝑẽ
ut ꝑagamus: ut paulisꝑ fiat prę-¬
teritum: quod indesinent᷑ & tiꝰ¬
mide adhuc attendit᷑ futurum
Amplius gͦ debemus inspicere
quȩ bona necdum fȩcimus: quã
ea q̃iã nos fȩcisse gaudemꝰ. Sed
hab& hoc humana infirmitas ꝓ¬
priũ: ut plus ei intueri libeat᷑
quod sibi in se plac&e: quã quod
sibi in se displic&e. Eger quippe
oculus cordis. dũ laborare in con.¬
sideratione sua mȩtuit: quasi
quoddam stratũ delectationis in
animo ubi mollit̾ iaceat requirit :
atq iccirco quȩ cõmoda de ꝑac-¬
tis bonis sit assecutus intelligit:

Expanded text:
Nec ad quaelibet destinata loca Nec ad quaelibet destinata loca pergentibus inchoando prodest longum iter carpere, si non etiam totum valeant consummare. Qui ergo aeternam vitam quaerimus, qui aliud quam quaedam itinera agimus, per quae ad patriam festinamus? Sed quid prodest quod carpimus tam multa, si ea quae ad perveniendum restant, negligijam iter egimus, sed quantum superest ut peragamus, ut paulisper fiat praeteritum quod indesinenter et timide adhuc attenditur futurum. Amplius igitur debemus inspicere quae bona necdum fecimus, quam ea quae jam nos fecisse gaudemus. Sed habet hoc humana infirmitas proprium, ut plus ei intueri libeat quod sibi in se placet quam quod sibi in se displicet. Aeger quippe oculus cordis, dum laborare in consideratione sua metuit, quasi quoddam stratum delectationis in animo, ubi molliter jaceat, requirit; atque idcirco quae commoda de peractis bonis sit assecutus intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtitum spiritalium culm̃.
mentis oculum reuocans. ꝑfe¬
nit: & lucem exemploꝵ quã
de se aliis tribuit. solem uo
cũ bona aliqua faciunt. iniqui.¬
tatũ suarum dãpna ꝓtinus
obliuiscunt᷑ & cordis᷑ oculuĩ
in consideratione bonorum
oꝑũ quȩ exhibent figunt: atq
ed̾ se iam scõs existimant᷑: quo
inter bona quȩ agunt. maloꝵ
suoꝵ in qͥbus & fortasse adhuc
implicati sunt. memoriam de¬
linant Qui scilioe si distric.¬
tionẽ iudicis uigilant᷑ atten.¬
derent: plus de malis suis me¬¬
tuerent. quã de imꝑfectis bo¬
nis exultarent: plus inspice¬
rent quod de his quȩ adhuceis
agenda sunt debitores tenent᷑÷
quã quod operantes qͥdam iam
debiti partem soluunt. Neq e.¬
nĩ absolutus. ẽ. debitor. qͥ mul¬
ta reddit: sed qui om̃ia. Nec ad
brauiũ uictoriȩ ꝑuenit᷑. qui in
magna parte spectaculũ uelocit̃
currit: si iuxta metas ueniens.
in hoc quod. ẽ. reliquũ deficit

Expanded text:
virtutum spiritalium culmen virtutum spiritalium culmen mentis oculum revocans, perfet lucem exemplorum, quam de se aliis tribuit, solem vocnulli qui cum bona aliqua faciunt, iniquitatum suarum protinus obliviscuntur, et cordis oculum in consideratione bonorum operum quae exhibent figunt; atque eo se jam sanctos existimant, quo inter bona quae agunt malorum suorum, in quibus et fortasse adhuc implicati sunt, memoriam declinant. Qui scilicet si districtionem judicis vigilanter attenderent, plus de malis suis metuerent quam de imperfectis bonis exsultarent, 703 plus inspicerent quod de his quae adhuc eis agenda sunt debitores tenentur, quam quod operantes quaedam jam debiti partem solvunt. Neque enim absolutus est debitor qui multa reddit, sed qui omnia; nec ad bravium victoriae pervenit qui in magna parte spectaculi velociter currit, si juxta metas veniens in hoc quod est reliquum deficit.
Abbreviated transcription (Latin):
ceat lux ur̃a corã hominibꝰ: ut
uideant oꝑa ur̃a bona: & glorifi.¬
cent patre̾ ur̃m qui in cęlis est:
Et rursum. Sint lumbi uri p̾¬
cincti: & lucernȩ ardentes:
Auod enĩ hoc in loco. ful-¬
genti sole: id in eugłio lucer¬
nis ardentibus designat᷑. Bo¬
nũ quippe opus cu in medio
pfidoꝵ luc&: lucerna ardet
in nocte. Tum uͦ in ȩccła res¬
plend&: sol fulg& in die. Bo¬
nu opus si adhũc tale. ẽ. quod
soli mali mirent᷑: lucerna ui.¬
delic& in nocte. ẽ. Si autẽ ita
ꝓficit. ut mirari a bonis ac ꝑ¬
fectioribus possit: nimirum
sol.ẽ. in die. Bonu̾ opus cũ ꝑ
actiuã uitã corporis lucet :
quasi lucernȩ more. lumen ex
testa resplend&. Cum uͦ ꝑ so¬
lam uirtitẽ mentis. in contẽ¬
platione attollit᷑: quasi more
solis de cęlo ueniens lux uidet᷑
Quia gͥ multa beatus iob hos¬
pitalitatis ac miscdĩȩ de sebo¬
na narrauerat. quȩ ꝓfecto tan¬
to adhuc minima quanto &
corporalit̾ nouerat gesta᷑ ad

Expanded text:
lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Et rursum: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes . Quod enim hoc in loco fulgente sole, id in Evangelio lucernis ardentibus designatur. Bonum quippe opus cum in medio perfidorum lucet, lucerna ardet in nocte; cum vero in Ecclesia resplendet, sol fulget in die. Bonum opus si adhuc tale est, quod soli mali mirantur, lucerna videlicet in nocte est; si autem ita proficit, ut mirari a bonis ac perfectioribus possit, nimirum sol est in die. Bonum opus cum per activam vitam corporis lucet, quasi lucernae more, lumen ex testa resplendet. Cum vero per solam virtutem mentis in contemplatione attollitur, quasi more solis de coelo veniens lux videtur. Quia igitur multa beatus Job hospitalitatis ac misericordiae de se bona narraverat, quae profecto tanto adhuc minima, quanto et corporaliter noverat gesta, ad
Abbreviated transcription (Latin):
citem᷑ in corde: cũ uidelic& mor¬
tuo dr̃. ueni foras: ut nimir ũ
homo in peccato suo mortuus.
& ꝑ molem malȩ consuet udinis
iam sepultus: quia intra consci¬
entiã suam absconsus lac& ꝑ ne.
quiciã: a seipso foras exeat ꝑ con¬
fessionẽ. Mortuo enĩ ueni foras
dicit᷑: ut ab excusatione atq
occultatione peccati. ad accu¬
sationẽ suam ore ꝓprio exire
ꝓuocetur. Unde dauid ꝓpħa ab
illa tanti morte facinoris reui.¬
uiscens: ad uocem dñi quasi foras
exit : dũ ꝑ nathan correptꝰ. qđ
occultationis culpa in humano
genere uehementer excreuit:
b̾ene beat us iob dum dicere. si
abscondi peccatũ meũ int̾po¬
suit quasi homo. Hominis qͥp¬
pe esse ꝓpriũ conspicit: qđ ex
parentis ueteris imitatione des¬
cendit. U̾bi apte subdit᷑. Et ce.¬
laui in sinu meo iniquitatem

Expanded text:
citemur in corde, cum videlicet morcitemur in corde, cum videlicet mortuo dicitur: Veni foras, ut nimirum homo in peccato suo mortuus, et per molem malae consuetudinis jam sepultus, quia intra conscientiam suam absconsus jacet per nequitiam, a semetipso foras exeat per confessionem. Mortuo enim Veni foras dicitur, ut ab excusatione atque occultatione peccati ad accusationem suam ore proprio exire provocetur. Unde David propheta, ab illa tanti morte facinoris reviviscens, ad vocem Domini quasi foras exiit, dum, per Nathan correptus, quod occultationis culpa in humano genere vehementer excrevit, bene beatus Job cum diceret: Si abscondi peccatum meum, interposuit: quasi homo. Hominis quippe esse proprium conspicit, quod ex parentis veteris imitatione descendit. Ubi apte subditur: Et celavi in sinu meo iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
de nẽ quoq humani generis ra¬
mi . ex hac adhuc radice. ama¬
ritudine̾ trahunt: & cũ de uicio
suo quisq argutt᷑: sub defensio¬
nũ. uerba. quasi sub quȩdã se ar.¬
boꝵ folia abscondit: & uelut ad
quȩdam excusationis suȩ opaca.
secretã faciẽ cognitoris fugit:
dũ non uult cognosci qđ fęcit
In qua uidelicetꝰ occultatione:
non se dño. sed dñm abscondit si¬
bi. Agit quippe. ne om̃ia uiden-¬
tem uideat: non autẽ ne ipse ui.¬
deatur. Quo contra cuiq pec.¬
catori iam exordiũ illuminatio¬
nis est. humilitas confessionis:
quia sibimae ipsi iam parcere¬
renuit: qui malum ñ erubes-¬
cit confiteri quod fecit: & qͥ
defendendo excusare potuit:
accusando se celerrime defen-¬¬
dit. Unde & mortuo lazaro
qui mole magna p̃mebat᷑. ne¬
quaquã dr̃ reuiuisce: sed ueni
foras. Ex qua scilic&e resurrec¬
tione quȩ gesta in illius. ẽ. cor
pore. signatur qualit̾ nos resus-¬

Expanded text:
de nunc quoque humani generis rade nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, et cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionum verba quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibi. Agit quippe ne omnia videntem videat, non autem ne ipse videatur. Quo contra cuique peccatori jam exordium illuminationis est humilitas confessionis, quia sibimetipsi jam parcererenuit, qui malum non erubescit confiteri quod fecit, et qui defendendo accusare potuit, accusando se celerrime defendit. Unde et mortuo Lazaro qui mole magna premebatur, nequaquam dicitur, revivisce, sed, Veni foras . Ex qua scilicet resurrectione, quae gesta in illius est copore, signatur qualiter nos resus
Abbreviated transcription (Latin):
Inde & serpens ille ꝑsuasor qͥ ñ e¬
rat reuocandus ad ueniã: ñ. ẽ.
de culpa reqͥsitus. Int̾rogatus
itaq homo. ẽ. ubi essce: ut ꝑ¬
petratã culpã respicer&e: et
cofitendo cognoscer&. quam
longe a conditoris sui facie ab.¬
essoe. Sed adhibere sibim& utriq
defensionis solatia. quã confes¬
sionis eleger̃. Cumq excusare
peccatum uoluit uir ꝑ mulierẽ.
mulier ꝑ serpentẽ: auxerunt
culpã quam tueri conati sunt :
oblique adam dñm tangens. qđ
ipse peccati eoꝵ auctor extite¬
rit. qui mulierem fȩcit᷑: & eua
culpam ad dnm referens. qͥ ser¬
pentẽ in paracdyso posuissoe. Qui
enĩ ore diaboli fallentis audie.¬
rant eritis sicut dii: quia dõ. ẽẽ.
similes in diuinitate neqͥuert᷑
ad erroris sui ciimulu̾. dm̃ sibi
facere similem in culpa conati
sunt. Sic ergo reatũ suũ dũ de
fendere moliunt᷑. ad diderunt:
ut culpa eoꝵ atrocior. discussa
fier&. quã fuerat ꝑpetrata Un-¬

Expanded text:
Unde et serpens ille persuasor, qui non eUnde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itaque homo est ubi esset, ut perpetratam culpam respiceret, et confitendo cognosceret quam longe a conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique defensionis solatia quam confessionis elegerunt. Cumque excusare peccatum voluit vir per mulierem, mulier per serpentem, auxerunt culpam, quam tueri conati sunt: oblique Adam Dominum tangens, quod ipse peccati eorum auctor exstiterit, qui mulierem fecit; et Eva culpam ad Dominum referens, qui serpentem in paradiso posuisset. Qui enim ore diaboli fallentis audierant: Eritis sicut dii , quia Deo esse similes in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumulum Deum sibi facere similem in culpa conati sufendere moliuntur addiderunt, ut culpa eorum atrocior discussa fieret quam fuerat perpetrata. Un
Abbreviated transcription (Latin):
nanq uerȩ humilitatis testi-¬
monia: & iniquitate̾ suã quẽq
cognoscere: & cognitã. uoce con¬
fessionis aꝑire. At contra usi.¬
tatũ humani generis uiciũ. ẽ:
& labendo peccatũ cõmittere:
& cõmissum negando abscon¬
dere: & conuictum defenden¬
do multiplicare. Ex illo qͥppe
lapsu pͥmi hominis. hȩc augm̃ta
nequiciȩ ducimꝰ: ex quo ip̃sam
radicẽ traximꝰ culpȩ. Sic nãq
ille dum lignũ uetitũ conti¬
giss&e: abscondit se a facie dñi.
inter ligna paradysi. In qua
absconsione uidelic& quia dm̃
latere non poterat: non laten-¬
di effectus describit᷑: sed affec¬
tus notatur. Qui cũ arguere.¬
tur a dño quod de ligno ueti¬
to contigiss&e: ilico respondit
Muilier quã dedisti sociã mͥ:
ipsa mͥ dedit de ligno: & come¬
di. Ipsa qͦq mulier inqͥsita respon-
.dit. Serpens decepit me: & come¬
di. Ad hoc qͥppe reqͥsiti fuerañ:
ut peccatũ qđ tͣnsgrediendo cõ¬
miserant. confitendo delerent:

Expanded text:
humilitatis testimonia, et iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, usitatum humani generis vitium est, et latendo peccatum committere, et commissum negando abscondere, et convictum defendendo multiplicare. Ex illo quippe lapsu primi hominis haec augmenta nequitiae ducimus, ex quo ipsam radicem traximus culpae. Sic namque ille dum lignum vetitum contigisset, abscondit se a facie Domini inter ligna paradisi. In qua absconsione, scilicet quia Deum latere non poterat, non latendi effectus describitur, sed affectus notatur. Qui cum argueretur a Domino, quod de ligno vetito contigisset, illico respondit: Mulier quam dedisti mihi sociam ipsa mihi dedit de ligno, et comedi . Ipsa quoque mulier inquisita respondit, dicens: Serpens decepit me, et comedi . Ad hoc quippe requisiti fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant confitendo delerent.
Abbreviated transcription (Latin):
querunt: ne peccatores esse ui.¬
deant᷑. Qui. si tc̃ cũ id sponte di¬
cunt. peccatores se. eẽ. ueraci hu.¬
militate cognoscerent: cumar.¬
guunt᷑ ab aliis: esse se quod con.¬
fessi fuerant non negarent. Qua
in re indicia uerȩ confessionis
sunt: si cũ quisq se peccatorẽ
dicit: id de sedicenti alteri etiã
non contradicit. Nam qͥa scri¬
ptũ. ẽ. iustus in principio accu¬
sator ẽ. sui: non magis peccator
sed iustus uideri ap̃petit: cum
peccatorẽ se quisq nullo argu¬
ente confitetur. Sed confessions
ueritatẽ ꝓbat : cũ alt̃ malũ qđ
fecimꝰ increpat. Quod si suꝑbe
defendimꝰ: liqu& qͥa peccatores
nos ex nob̃ ficte dicebamꝰ. Unde
sũmopere curandum. ẽ. ut ma-¬
la quȩ fȩcimus sponte fateam᷑ :
& hȩc aliis arguentibus non
negẽmꝰ. Suꝑbiȩ quippe uiciũ
ẽ: ut quod de se fateri quisq
quasi sua sponte dignat᷑: hoc
sibi ab aliis dici dedignet᷑. Beatꝰ¬

Expanded text:
quaerunt, ne peccatores esse viquaerunt, ne peccatores esse videantur. Qui si tunc cum id sponte dicunt peccatores se esse veraci humilitate cognoscerent, cum arguuntur ab aliis, esse se quod confessi fuerant non negarent. Qua in re indicia verae confessionis sunt, si cum quisque se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Nam quia scriptum est: Justus in principio accusator est sui , non magis peccator, sed justus videri appetit, cum peccatorem 714 se quisque nullo arguente confitetur, sed confessionis veritatem probat, cum alter malum quod fecimus increpat. Quod si superbe defendimus, liquet quia peccatores nos ex nobis ficte dicebamus. Unde summopere curandum est ut mala quae fecimus, et sponte fateamur, et haec aliis arguentibus non negemus. Superbiae quippe vitium est ut quod de se fateri quisque quasi sua sponte dignatur, hoc sibi dici ab aliis dedignetur
Abbreviated transcription (Latin):
tura coniuncti sunt. sed uita
disiuncti: ꝑ psalmistã dicitur:
Redde uicinis nr̃is septuplum.
in sinu eoꝵ. Ac si aꝑte diceret᷑.
In mente sua recipiant hoc. qd̾
in nr̃is corporibus sȩuientes ope.¬
rant᷑: ut dum nos exteriꝰ ex par.¬
te puniunt: ipsi interiꝰ perfecte
puniant᷑. Quia gͥ sinus secrẽtp̃
mentis accipitur: in sinu iniqͥ.¬
taatẽ celare. ẽ. hanc in conscien¬
tiȩ lat̾ibulis occultare: nec ꝑ
confessionẽ detegere: sed ꝑ de¬
fensionẽ uelare. Quo contra
iacobus dicit. Confitemini al.¬
terutrũ peccata ur̃a: & orate
ꝓ inuice̾ ut saluemini. Salomon
quoq ait. Qui abscondit scele¬
ra sua non diriget᷑: qui autem
confessus fuerit &e dereliquerit
ea: miscđiam consequet᷑. S int̾
hȩc sciendum. ẽ: quod plerũq
homines & culpas confitent᷑: &
humiles non sunt. Nã multos
nouimꝰ. qͥ arguente nullo pec.¬
catores se esse confitent᷑: cum uͦ
de culpa sua fuerint fortasse cor¬
repti: defensionis patrociniũ

Expanded text:
sed vita disjuncti, per Psalmistam dicitur: Redde vicinis nostris septuplum in sinu eorum . Ac si aperte diceret: In mente sua recipiant hoc quod in nostris corporibus saevientes operantur, ut dum nos exterius ex parte puniunt, ipsi interius perfecte puniantur. Quia igitur sinus secretum mentis accipitur, in sinu iniquitatem celare est hanc in conscientiae latibulis occultare, nec per confessionem detegere, sed per defensionem velare. Quo contra Jacobus dicit: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini . Salomon quoque ait: Qui abscondit scelera sua, non dirigetur; qui autem confessus fuerit, et dereliquerit ea, misericordiam consequehaec sciendum est quod plerumque homines et culpas confitentur, et humiles non sunt. Nam multos novimus qui arguente nullo peccatores se esse confitentur; cum vero de culpa sua fuerint fortasse correpti, defensionis patrocinium
Abbreviated transcription (Latin):
tot sublimia gesta uirtutũ:
Scio enĩ quia ꝑ infirmitatis ue¬
recundiam. plerũq grauioris
est certaminis. cõmissa peccata
ꝓdereꝰ quã non admissa uitare:
& unuquodq malũ quãuis ro.¬
bustius uitetur: tamen humilꝰ
ꝓdit᷑. Beatus gͦ iob qui tot ma-¬
gnis oꝑibus fultus. confitericul¬
pam non erubuit: ostendit. in
uirtiitibus suis quã humilis
fuit. Sed quia ex humilitate
uera. secura semꝑ auctoritas
nascitur: ut tanto foris nil mę¬
tuat. quantõ ad rerũ culmina.
animus ꝑ elationis desideriũ ñ
anhelat: expressa confessione
peccati. recte subiungit᷑. Si ex¬

Expanded text:
tot sublimia gesta virtutum. tot sublimia gesta virtutum. Scio enim quod per infirmitatis verecundiam plerumque gravioris est certaminis commissa peccata prodere quam non admissa vitare, et unumquodque malum quamvis robustius vitetur, tamen humilius proditur. Beatus ergo Job, qui, tot magnis operibus fultus, confiteri culpam non erubuit, ostendit in virtutibus quam humilis fuit. Sed quia ex humilitate vera secura semper auctoritas nascitur, ut tanto foris nil metuat, quanto ad rerum culmina animus per elationis desiderium non anhelat, expressa confessione peccati, recte subjungitur: