comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quã tu illuminandã tui uisi¬
tatione luminis iudicaueris.
latina interp̃tatione signifi¬
cat erraui. alia int̾pretatiõ
habet consũmauit.
uid ẽ errauit.  yicesima n sclła
litera ẽ: quȩ ẽ aput hebreos
qui doctrine moralis magisteriis
eruditus deponeret omnẽ inexerci¬
tate m̃tis infantiã: assumeret aut̃
ueterani consilii scientiam. & pru¬
dentiȩ senilis ȩtatẽ. N bi aut̃ error
finis. ut culpa sit. Sed quid ẽ. qd̃
int̾pretet᷑. E rraui inquit. Non er¬
rat: s erraui. Frasse p̾teriti ẽ tem¬
poris : errare p̾sentis. Qui eͬrauit. de¬
siuit errare: & ueterem condẽpnat
errorem. De eo enĩ dicit᷑ errauit: qͥ
in errore iã non sit. Nã his qͥ adhuc
in errore ꝑmanet: ñ errasse dicit᷑.
s errare. Errare enĩ ꝑmanentis in
uitio ẽ: errasse corrigentis ẽ lapsũ.
Deniq em̃dator morũ ait. Eramꝰ
enĩ aliquando insipientes incredu¬
li: errantes desideriis uoluptatib.

Expanded text:
nisi quam tu inluminandam tui uisinisi quam tu inluminandam tui uisitatione luminis iudicaueris, Latina interpretatione significat \'errauit\'; alia interpretatio habet \'consummauit\'. quid est \'errauit\'? uicesima et secunda littera est quae est apud Hebraeos qui doctrinae moralis magisteriis eruditus deponeret omnem inexercitatae mentis infantiam, adsumeret autem ueterani consilii scientiam et prudentiae senilis aetatem. ubi autem-> error finis, ut etiam culpae sit. Sed vide quid interpretetur. Erravit, inquit; non errat, sed erravit. Errasse, praeteriti est temporis: errare, praesentis. Qui erravit, desivit errare, et veterem condemnat errorem. De eo enim dicitur, erravit, qui in errore jam non sit; nam is qui adhuc in errore permaneat, non errasse dicitur, sed errare, errare enim permanentis in vitio est: errasse, corrigentis est lapsum. 2. Denique emendator morum ait: Eramus enim ali quando insipientes, increduli, errantes in desideriis et uoluptatibus.
Abbreviated transcription (Latin):
eatus qui potest dicere. om̃s
ue mee ante te: qui nolit
abscondere om̃s cogitationes suas.
om̃s actus suos. Abscondebat adã
uiã suã. abscondebat eua pꝰ culpã:
abscondebat cain necem fr̃is. In
affectu habemꝰ abscondere: non
in effectu. Plena abscondentis ꝑfi¬
dia: qr si aput dm̃ nulla sit latebra.
Ideo ȩccłia in canticis sua ei secre¬
ta monstrabat dicens. Assumã
te ꝙ inducã te in domũ matris
mee: & in secretũ eius quȩ conce¬
pit me. Nam ⁊ si d̾s omi̾a uideat
cordis occulta: bonũ tam̃ ẽ ut unꝰ¬
quisq anunã suam ei aperiat &
expandat. & tamqͣm lumini uł ca¬
lori eiꝰ occurrat. Nec imnmerito glo¬
rieͥtur ȩccłia dicens. ego eram in ocu¬
lis eiꝰ tamqͣm inueniens pacẽ: qm̃¬
iuias suas ꝓdere ñ tuebet. Iusti gͦ
ẽ ista uox: ocłi enĩ dnĩ suꝑ iustos.
bene hoc dicit᷑. ab his qͥ illam uerã
iuã fide. morib. actuq desiderart
conuenire: om̃s uȩ mee coram te
dñe. Nulla enĩ potest uia bona eẽ:

Expanded text:
eatus qui potest dicere: Omnes viae meae ante te: qui nolit abscondere omnes cogitationes suas, omnes actus suos: abscondebat Adam viam suam, abscondebat Eva post culpam, abscondebat Cain necem fratris. In affectu habemus abscondere, non in effectu. Plena abscondentis perfidia, etsi apud Deum nulla sit latebra. Ideo Ecclesia in Canticis sua ei secreta monstrabat, dicens: Assumam te, et inducam te in domum matris meae, et in secretum ejus quae concepit me . Nam etsi Deus omnia videat cordis occulta; bonum tamen est ut unusquisque animam suam ei aperiat et expandat, et tamquam lumini vel calori ejus occurrat. Nec immerito gloriatur Ecclesia, dicens: Ego eram in oculis ejus tamquam inveniens pacem ; quoniam uias suas prodere non timebat. iusti ergo est ista uox; oculi enim do mini super iustos. bene hoc dicitur ab his qui illam ueram uiam fide moribus actuque desiderant inuenire: omnes uiae meae coram te, domine. nulla enim potest uia bona esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit᷑ ad patrẽ qͥ ap̃ut patrem
sẽꝑ ẽ. Didicimꝰ qͥd sit appinqͣre orationẽ:¬
hoc ẽ eleuet᷑ actib nr̃is. Si eleuas
actus tuos: deuasti orationẽ tuam.
Qͥ nouit eleuare manꝰ suas. dirigit ora¬
tionẽ suã in c̾spectu d̾i: sic̃ infra le¬
gisti. Dirigat᷑ ot̾o mea sic̃ inc̃. ĩ. conͥ.¬

Expanded text:
ad patrem, qui apud patrem semper est. ia Didicimus quid sit adpropinquare orationehoc est \'eleuetur actibus nostris\'. si eleuas actus tuos, eleuasti orationem tuam. qui nouit leuare manus suas, dirigit orationem suam in conspectu dei, sicut infra legisti: dirigatur oratio mea sicut incensum in con
Abbreviated transcription (Latin):
situs ⁊ ꝓcessu ad consũmationem
uiandi uenerat: totus adsurgit.
&. orationẽ suã dirigit in cȩlestia.
Mutit eã in conspectu dñi salua¬
toris: dans illi flabra iusticiȩ. fla¬
nis ⁊ fidei: innocentiȩ puritatisq
subsidia. ꝓ eccato enĩ grauescit ora¬
tio: & longe a d̾o fit. Tanto enĩ plus
grauat᷑: quanto imꝑbior uita est
dep̾cantis. Innocentiũ aut̃ ascendit
oratio ⁊ gemitus cõpatientis affec¬
tus: si egẏptiũ lutũ oderunit. &.
oꝑari terrena declinent. Deniq sic
legisti qd̵ hebreoꝵ qͥ dura egẏptioꝵ.
imperia ferre ñ poterant. Q ut gra¬
uia ita ce. lutulenta oꝑa. indigna sui
nobilitate generis recusabant: ge¬
mitus ⁊ uox ascenderit ad dñm dm̃¬

Expanded text:
situs et processu consummato situs et processu consummato uiandi munere totus adsurgit et orationem suam dirigit in caelestia, mittit eam in conspectu domini saluatoris dans illi flabra iustitiae, sanis et fidei, innocentiae puritatisque subsidia; peccato enim grauescit oratio et longe a deo fit. tanto autem plus grauatur, quanto inprobior uita est deprecantis. innocentium autem ascendit oratio et gemitus conpatientis affectus, si Aegyptium lutum oderint et operari terrena declinent. denique sic legisti, quod Hebraeorum. qui dura Aegyptiorum imperia ferre non poterant et ut grauia, ita et lutulenta opera indigna sui nobilitate generis recusabant, generis et uox ascenderit ad dom
Abbreviated transcription (Latin):
in lauachri regeneratione deposi¬
tũ: nescit quomͦ possit induere.
Studio enĩ correctionis. inoleue¬
rat obliuio peccatoꝵ. Tota uis
consũmate em̾dationis ẽ: ut in
qͣndã redeat pueritiȩ spũalis ȩtatẽ.
quȩ uias erroris ignoret: crimen
etia̾ si uelit ñ possit admittere.
qͥa desueuerit usũ nosse peccandi.
Iam de huiꝰ littere int̾p̃tatione
satis dic̾tã arbitror: nc̃ cognosca¬
mus ex subditis. quȩ sit uiri con
A dꝓpinquet oratio mea in con
olare facit orationẽ bona
Quita : &. dat alas p̾cib spũa¬
les. qͥb sc̃oꝵ. ad d̾m euehatur
oratio. Sed n sp̃s qͥ oramꝰ alleuat
p̾cem iusti: maxime si corde con¬
tricto cõpatiens eñ cõmendet af¬
fectus. Consũmati aut̃ uiri ista
ẽ confidentia. Deniq ipse dauid
in suꝑiorib istiꝰ psalmi lucernã
siuis pedib reqͥrebat: ne in hoc
itinere terreno ambulans posset
errare. Hc̃ aut̃ quasi iã in fine po¬

Expanded text:
in lauacri regeneratione deposiin lauacri regeneratione depositum nescit quomodo possit induere; studio enim correctionis inoleuerat obliuio_A peccatorum. tanta uis consummatae emendationis est, ut in quandam redeat pueritiae spiritalis aetatem, quae uias erroris ignoret, crimen, etiamsi uelit, non possit admittere, quia desueuerit usum nosse peccandi. et iam de huius litterae interpretatione satis dictum arbitror. nunc cognoscamus ex subditis, quae sit uiri consdpropinquet oratio mea in consbue mihi uolare facit orationem bona uita et dat alas precibus spiritales, quibus sanctorum ad deum euehatur oratio. sed et spiritus quo oramus subleuat precem iusti, maxime si corde contrito compatiens eam commendet affectus. consummati autem uiri ista est confidentia. denique ipse Dauid in superioribus istius psalmi lucernam suis pedibus requirebat, ne in hoc itinere terreno ambulans posset errare. nunc autem quasi iam in fine po
Abbreviated transcription (Latin):
noscis utiq mysteriũ quomͦ ouis
lassa reficiat᷑. quia ñ potest hu
mana condicio lassa recreari. nͥ
sacram̃to diu̾ce passioĩs & sangui¬
meros eiꝰ. In illa ent̃ cruce in fir¬
mitates nr̃as portauit. ut ibi
om̃iũ peccata uacuaret. Merito
gaudent angłi. qͥa his qͥ errauit.
iam ñ errat: iã suũ oblitus ẽ er¬
rorẽ. Non error gͥ. s consũmatio ẽ:
ut altera decet int̾p̃tatio Consu̾ina¬
tio aut̃ ꝑfectio discipline ẽ. Unbe
& iheremias in suis threnis sub
hac lutera ait. Defecit iniquitas
tua. filia syon: non adiciet te ex¬
pellere. Adhuc uisitauit iniqͥtates
tuas filia edom: reuelauit suꝑ te
peccata tua. Aduertis qm̾ iqͥtas
ñ potuit sine d̾i uisitatione defi¬
cere. nec plena ẽẽ correctio per
grãm diũ saluatoris: Quom̃ auͦ
deficiat iniqͥtas: audi dicentem
induã eã. Laui pedes meos: qͦ mͦ
inqͥnabo eos: Ueteris gͥ houninis
uestum̃tũ uitiis erroris intextũ.

Expanded text:
noscis utique mysterium. quomodo ouis noscis utique mysterium. quomodo ouis lassa reficiatur, quia non potest aliter humana condicio lassa recreari nisi sacramento dominicae passionis et sanguimeros eius; in illa enim cruce infirmitates nostras portauit, ut ibi omnium peccata uacuaret. merito gaudent angeli, quia is qui errauit iam non errat, iam suum est oblitus errorem. Non error igitur, sed consummatio est, ut altera docet interpretatio; consummatio autem perfectio disciplinae est. unde et Hieremias in suis Threnis sub hac littera ait: defecit iniquitas tua, filia Sion, non adiciet te expellere adhuc. uisitauit iniquitates tuas, filia Edom, reuelauit super peccata tua. aduertis, quoniam iniquitas non potuit sine dei uisitatione deficere nec plena esse correctio nisi per gratiam domini saluatoris ? quomodo autem deficiat iniquitas, audi dicentem induam eam? laui pedes meos, quomodo inquinabo eos? ueteris igitur hominis uestimentum uitiis erroris intextum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lauachrũ regenerationis. ⁊ reno¬
uationis sp̃s sc̃ĩ. Ueteri gͥ errore de¬
posito ⁊ spũ scõ atq omĩ morum
em̾datione renouatus. dic̃. E ramus
enĩ aliquando errantes. Uides gͦ qr
errori renuntiasse: non uitii. sed
pfectus ẽ. Postremo ipse te doceat
du̾s iħc: si humanis consiliis uel
sententiis non putas ẽẽ credendũ.
Namq in eugłio suo ipse asseruit
qd pastor reliquit nonagunita &
nouẽ ouesc q unã requisuit que
errauit. Centesima ouis ẽ: quã dic̃
errasse. ꝑfecꝰtio ⁊ plenitudo nu¬
meri: ipsa te doceat ⁊ informet.
Non inmerito cȩteris antefertiur qͥa
plus ẽ a uitio se reuocasse. quã ꝓpe
uitia ipsa nescisse. Imbutos enum
uitiis animos exuere frenis cupi¬
cditatũ atq em̃dasse ñ solũ ꝑfecte
iurtutis. s etiã celestis ẽ gr̃ȩ. Emen¬
dareᷤ enĩ futura atentionis huma¬
ne ẽ: p̃terita donare. diuine ẽ po¬
testatis. Deniq inuentã pastor o¬
uem. humeris imponit suis ag¬

Expanded text:
generationis et renouationis spiritus sancti. ueteri igitur errore deposito et spiritu sancto atque omni morum emendatione renouatus dicit: eramus enim a aliquando errantes. uides ergo, quia errori renuntiasse non uitii, sed profectus est. Postremo ipse te doceat dominus Iesus, si humanis consiliis uel sententiis non putas esse credendum. namque in euangelio suo ipse adseruit. quod pastor reliquit nonaginta et nouem oues et unam requirit quae errauit. centesima ouis est quam dicit errasse; perfectio et plenitudo numeri ipsa te instruat et informet. non inmerito ceteris antefertur, quia plus est a uitio se reuocasse quam prope uitia Ipsa nescisse. inbutos enim uitiis animos exuere frenis cupiditatum atque emendasse non solum perfectae uirtutis, sed etiam caelestis est gratiae. emendare etenim futura attentionis humanae est. praeterita donare diuinae est potestatis. denique inuentam pastor ouem umeris inponit suis. ag
Abbreviated transcription (Latin):
ploret. ut diũ indinet fauorem.
Quid aut̃ rogat. Ut eruat᷑. ut li¬
beret᷑. eo qd iã diu aduersus neqͥ¬
tias sp̃uales. aduersus temptam̃ta
huiꝰ scłi p̾lietur: eo qđ̵ graue ẽ
satis longeuo cursu istiꝰ diutur¬
nã sustinere militiã. Deniq et
infra ait. hai me quia incolatꝰ
m̃s ꝓlongatꝰ ẽ. Ingemiscit enĩ qd̃
indefessas iugi labore tendat ex¬
cubias. id̾o petit a tot auersantib
lib̾ari: nec cũ terrenis hominib
uult habere consortiũ: Seqͥt᷑ u̾sus.¬

Expanded text:
ploret, ut domini inclinet fauorem. ploret, ut domini inclinet fauorem. Quid autem rogat ? ut eruatur, ut liberetur, eo quod iam diu aduersus nequitias spiritales, aduersus temptamenta huius saeculi proelietur, eo quod graue est satis longaeuo cursu istius uitae diuturnam sustinere militiam. denique et infra dicit: heu me quod incolatus meus prolongatus est! ingemescit enim, quod indefessas iugi labore tendat excubias; ideo petit a tot aduersantibus liberari nec cum terrenis hominibus uult habere consortium. Sequitur uersus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ dep̾catio: tam̃ hoc quoq
explanemꝰ ut possumꝰ. Nempe
cũ hominẽ rogas. regem dicis.
dicis ut contẽplationẽ habeat
honoris tui tangat eum tuȩ
contẽplatio dignitatis. ut aut
misereat᷑ si uenia postulanda
ẽ: aut deferat ꝓ ordine dignita¬
tis. & quid dicam: Rogans sic
unusqͥsq ingredit᷑: ut dignita¬
tib deferatur. Recte &. deuotus
d̾o dic̃. Intret dignitas mea
corã te. Habet ⁊ xp̃ianus digni¬
tatẽ suã: qͥ tanto imꝑatori mili¬
tat. St̾ maxime ⁊ uere fid̾i digni¬
tates: st̃ honorũ diuersi ⁊ aput
xp̃m ordines. Posuit d̾s in eccłia
S iste administrantiũ dignitates.
sunt etiã pͥuatoꝵ: ut ẽ pietas.
uisticia. sobrietas. castimonia. dis¬
disciplina. St̃ etiã orationis dig¬
nitates: si ꝓ udua roges. si roges
in tribulatione. roges cũ dolore:
si mesto ⁊ ipse qͥ rogas cõpatiariᷤᷤ
affectu. Intrat oratio tua di grãm
intrat domũ eiꝰ. si tecũ eccłia de¬
precet᷑. si popłs uniuersus im¬

Expanded text:
hoc est \'deprecatio\', tamen hoc quoque explanemus, ut possumus. nempe cum hominem rogas regem, dicis ut contemplationem habeat honoris tui, tangat eum tuae contemplatio dignitatis, ut aut misereatur, si uenia postulanda est, aut deferat pro ordine dignitatis. et quid dicam? rogans sic unusquisque ingreditur, ut dignitatibus deferatur. recte ergo et deuotus deo dicit: intret dignitas mea coram te. habet et christianus dignitatem suam, qui tanto imperatori militat. Sunt maximae et uerae fidei dignitates, sunt honorum diuersi et apud Christum ordines: posuit deus in ecclesia  istae administrantium dignitates. Sunt etiam privatorum, ut est pietas, justitia, sobrietas, castimonia, disciplina. Sunt etiam orationis dignitates: si pro vidua roges, si roges in tribusi maesto et ipse qui rogas compatiaris affectu. intrat oratio tua dei gratiam, intrat domum eius, si tecum ecclesia deprecetur, si populus uniuersus in
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Pulsa gͦ & tu regiam illã ce¬
lestẽ: pulsa ñ manu corporis. sed
quadã orationis tuȩ dextera. Non
solã manus corꝑis pulsat. pulsat
q. uox. Scriptũ ẽ enĩ. Nox fr̃is mei
pulsat ad ranuã. Pulsamꝰ n digito.
Deniq n thomas digito meruit ia¬
nuam resurrectionis aꝑire. E. tibi
dic̃ iłic. Infer digitũ tuũ huc. & mi¬
te in manꝰ meas ⁊⁊ latus meu̾: & noli
esse incredulus s fideł. Pulsa gͦ di¬
gito: si non potes tota manu. Pulsa
quis introierit saluabit᷑. Cũ hanc
gͥ ianuã pulsaueris. uide quomͦ in¬
grediaris: ne forte iã ingressus extra
conspectũ regis sis. Multi ingrebi¬
unt᷑ palatia. & ñ statun regẽ istũ
terre uident. s frequent̾ obseruait
ut aliqͣndo uidere mereant᷑. nec
p̾sumunt uidendi copiã. s uissi
rep̃sentant᷑. &. p̾cem fundunt. &¬
ut cũ beniuiolentia suscipiantur.
Primꝰ sui sermonis ingressus neqͥd
titubet: ne qͥd offendat. Quanto

Expanded text:
dat ? pulsa ergo et tu regiam illam caedat ? pulsa ergo et tu regiam illam caelestem, pulsa non manu corporis, sed quadam orationis tuae dextera. non sola manus corporis pulsat, pulsat et uox; scriptum est enim: uox fratris mei pulsat ad ianuam. pulsamus et digito; denique et Thomas digito meruit ianuam resurrectionis aperire. et tibi dicit Iesus: infer digitum tuum huc et mitte in manus meas et latus meum, et noli esse incredulus, sed fidelis. pulsa ergo digito. si non potes tota manu. pulsa quis introierit saluabitur. Cum hanc igitur ianuam pulsaueris, uide quomodo ingrediaris, ne forte iam ingressus extra conspectum regis sis. multi ingrediuntur palatia et non statim regem istum terrae uident, sed frequenter obseruant, ut aliquando uidere mereantur. nec praesumunt uidendi copiam, sed iussi repraesentantur et precem fundunt, ut cum beniuolentia suscipiantur, primus sui sermonis ingressus ne quid titubet, ne quid offendat. quanto
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m philosophos. ñ scd̃m causidicos.
ñ scd̃m mercatores huiꝰ scł̃i. ñ scdm
architectos domoꝵꝵ. s scd̃m uerbũ¬
tuũ qd ẽ uere sapientiȩ bonoꝵq ope¬
rũ fundam̃tũ: ut suꝑ illud consti¬
tuat ꝓpła atirũ cordis sui. argentũ
sermonis sui. lapides p̾ciosos oꝑatio¬
nũ suaꝵ: ut opus suũ labi ⁊ peri¬
re non possit. Sequit᷑ uersus scd̃s.
Intret postulatio mea corã
scđm uerbũ tuũ libera me.
ide ordinẽ. Primũ dixit apro¬
pinquet oratto mea. postea in¬
tellectũ poposcit scd̃m uerbũ: ter¬
cio ait. intret postulatio mea co¬
ram te. Nonne qͦdam du̾s nos in¬
uitat usu: & suscipere dignat᷑ af¬
fectu: Nonne cũ aliquẽ de pri¬
mariis iuiris desideras conuenire.
pͥmo ad eiꝰ domũ appinqͣs. postea
queris informari. atq instrur. ut
cognoscas mentẽ patris familias:
deinde ut eiꝰ domũ ingrediaris im¬
ploras. ne quis te habiciat & exclu¬

Expanded text:
secundum philosophos, non secundum causidicos, secundum philosophos, non secundum causidicos, non secundum mercatores huius saeculi, non secundum architectos domorum, sed secutuum, quod est verae sapientiae bonorumque operum fundamentum; ut super illud constituat propheta aurum cordis sui, argentum sermonis sui, lapides pretiosos operationum suarum; ut opus suum labi et perire non possit. 12. Sequitur versus secundus: Intret postulatio mea coram te: secundum uerbum tuum libera me. uide ordinem. primum dixit: ad propinquet oratio m e a, postea intellectum poposcit: secundum uerbum, tertio ait: intret postulatio mea coram te. nonne quodam dominus nos inuitat usu et suscipere dignatur affectu? nonne, cum aliquem de primariIs uins desideras conuemre, pnmo ad eius domum adpropinquas, postea quaeris informari atque instrui, ut cognoscas mentem patris familias, deinde ut eius domum ingrediaris inploras, ne quis te abiciat et exclu
Abbreviated transcription (Latin):
assertionẽ nr̃am ꝑ philosophiam
dep̾det᷑. Sic enĩ arrianos in ꝑfidiã
ruisse cognoiumꝰ. dũ xp̃i genera¬
tionẽ putant usu huiꝰ scłi colli¬
gendã. Reliquert̾ apłms secuntur
aristatilẽ. Reliquert̾ sapientiam.
que aput dm̃ ẽ: elegert̃ disputa¬
tiones. tendicula. & aucupia uer¬
boꝵ. cũ dialetica disciplina: cum
clamet apłs. Nequis uos depredet᷑
ꝑ philosophiã ⁊ inanem seductio¬
nẽ scd̃m tradiciones hominũ. scđm
elem̃ta huiꝰ mundi ꝙ non scdm¬
xp̃m Ntitiã possim imitari illã
stulticiã qua sim sapiens. illum
iurũ habentẽ amplas possessiones.
s neglegentẽ fructuũ. intentũ d̾o:
illũ uirũ qͥ honores etiã delatos
sibi respuat. doctrinã philosophiȩ
ñ reqͥrat. Etiam si ante cognouit.
tam̾ scire dissimulet: &. non requi¬
rendo dediscat. ñ querat quȩ sua st̃.
s aliis sua conferat: sibi adquirat
eterna. Hic potest dicere. scđm uerbũ
tuũ intellectũ tribue mͥ: id ẽ non

Expanded text:
adsertionem nostram per philosophiam depraedetur. sic enim Arnanos in perfidiam ruisse cognouimus, dum Christi generationem putant usu huius saeculi colligendam. reliquerunt apostolum, secuntur Aristotelem. reliquerunt sapientiam quae apud deum est, elegerunt disputationis tendiculas et aucupia uerborum secundum dialecticae disciplinam, cum clamet apostolus: ne quis uos depraedetur per philosophiam et inanem seductionem secundum traditiones hominum. secundum elementa huius mundi et non s Utinam possim imitari illam stultitiam qua sim sapiens. illum uirum habentem amplas possessiones, sed neglegentem fructuum, intentum deo illum uirum, qui honores etiam delatos sibi respuat, doctrinam philosophiae non requirat, etiamsi ante cognouit, tamen scire dissimulet et non requirendo dediscat, non quaerat quae sua sunt, sed aliis sua conferat, sibi adquirat aeterna! hic potest dicere: secundum uerbum tuum intellectum tribue mihi, id est non
Abbreviated transcription (Latin):
tis & cordis. Nã de hac ceriuice dic¬
tũ est. Nec si flectas ut circulum
collũ tuũ. Qͥ enĩ cor suũ fectit:
frustra ceruicẽ suã flxtitat. Uo¬
cet etiã hierenias ꝓpħa humilita¬
tẽ hac int̾pretatione signari. Ait
enĩ sub hac littera inthrenis. Itua
ñ repellet ineternũ dñs. ꝙ cum
humiliabit᷑. miserebtt᷑ scd̃m mul¬
titudinẽ miscd̃iȩ suȩ. Iuia non
humiliauit toto corde suo: neq
repulit filios hominũ bonũ gͦ
curuari. ut humiliem᷑ dño: et
dñs misereat᷑. Peniq & in suꝑiori¬
b sub hac littera itẽ hieremias
ꝓpħa ostendens gemitꝰ & humi¬
litatẽ plebis. ait. Om̃s popłi eiꝰ in¬
gemiscentes. quȩrentes panẽ: de¬
derunt desideria sua in escam:
ut reficiant animã. Nide dnẽ
& aspice: qr facta ẽ sine honore.
Ergo qui ammȩ suȩ querit refec¬
tionẽ. humilitate curuet᷑: quo
possit cuiꝰ ad dnĩ ꝑuenire mise

Expanded text:
tis et cordis. nam de hac ceruice dictis et cordis. nam de hac ceruice dictum est: nec si flectas u t circulum collum tuum; qui enim cor suum non flectit, frustra ceruicem suam flexerit. Docet etiam Hieremias propheta humilitatem hac interpretatione signari; ait enim sub hac littera in Threnis: quia non repellet in aeternum dominus, quia cum humiliauerit miserebitur secundum multitudinem misericordiae suae, quia non humiliauit toto corde suo neque reppulit filios hominum. bonum ergo curuari, ut humiliemur domino et dominus misereatur. denique et in superioribus sub hac littera idem Hieremias propheta ostendens gemitus et humilitatem plebis ait: omnis populus eius ingemescentes, quaerentes panem, dederunt desideria sua in escam, ut reficiant animam. uide, domine, et aspice, quia factaest sine honore. ergo qui animae suae quaerit refectionem, humilitate curuetur, quo possit citius ad domini peruenire mise
Abbreviated transcription (Latin):
aliena mentiti st̃ mͥ. Nã si alien
ñ fuissent: utiq ñ fefellissent. Ne¬
mo gͦ gloriet᷑ castũ se habere cor.
quẽ admodũ salomon dixit: s qui
gloroiat᷑ in dño głetur. qͦ scĩs suis
cor munclũ creare dignatꝰ ẽ: & in¬
maculatũ facere iustificationib
sius. Qẽ sint iustificationes: audi¬
sti clicentẽ. Dic iniquitates tuas:
ut iustificeris. Ergo qͥ iniquitates
dicit uistificat᷑. Qi aut̃ iustificat᷑
ñ confundit᷑. qr pudorẽ peccatoꝵ
natura confusione perimit ..
INcipit littera undecima.Caph.
que latina interpretatione sig¬
nificat curuati SUNT
onus int̃pretationis ipse
nos docet: qͥd sit curuari.
Ti enĩ inclinat᷑ in t̃rã: curuari
iucdet᷑. Incle ait ꝓpħa sub hac lit¬
tera. saulominꝰ consũmauerunt
me in t̾ra. Curuat᷑ aut̃ qͥ agit pe¬
nitentiã: eo qd̃ ceruicẽ suã curuat.
dũ humiliat᷑ ad dnm: & interiorẽ
magis ceruicẽ: idest ceruicẽ men¬

Expanded text:
alieni mentiti sunt mihi; nam si alieni alieni mentiti sunt mihi; nam si alieni non fuissent, utique non fefellissent. nemo ergo glorietur castum se habere cor, quemadmodum Salomon dixit, sed qui gloriatur in domino glorietur, qui sanctis suis cor mundum creare dignatus est et inmaculatum facere iustificationibus suis. quae sint iustificationes, audisti dicentem: dic iniquitates tuas, ut iustificeris. ergo qui iniquitates dicit iustificatur, qui autem iustificatur non confunditur, quia pudorem peccatorum matura coIncipit littera undecima \'Caph\', quae Latina interpretatione significat \'curuati sunt\'. sonus interpretationis ipse nos docet quid sit curuari; qui enim inclinatur in terram, curuari uidetur. unde ait propheta sub hac littera: paulo minus consummauagit paenitentiam, eo quod ceruicem suam curuat, dum humiliatur ad dominum, et interiorem magis ceruicem, id est ceruicem men
Abbreviated transcription (Latin):
In illo fonte. uł turbida aquañt¬
puritatis euomit᷑. uł sincera p̃i¬
etatis uncda ꝓrumpit. Didicisti
cor ẽẽ mundandũ: disce quẽ ad¬
mocdũ mundes. Nundat hunc
fontẽ iustificatio legitima: hoc
ẽtͥonfessio peccatoꝵ. Ieniq publi¬
cantis ille qͥ peccata ꝓpͣia fatebat᷑.
iustifedatꝰ magis de templo quã
phariͣseus exiuit: qr ieuinia sua
& munera phariseus atq ino¬
centiã p̃ferebat. Iuncda s̃ aquã
tuã. illã aquã de qua dic̾tũ ẽ. a¬
qua alta. consiliũ in corde uiri. Do¬
nam tͥ aquã natura dedit: nisi eã
cȩno tuo polluas. Ipsa te dibrit.
si pura. si simplex. si etiã natitra¬
lis sit: si nichil habeat sordidum
atq t̾renũ. Qͥd mali ẽ. si ea pollau¬
at aqua: quȩ muncdare debeat: s
ñ ẽ aqua tua: que te polluit. Ista
aqua aliena ẽ. Beniq dictũ ẽ tibi.
Ab aqua aliena: abstine te. Aliena
aqua mentit᷑ & fallit: & contrari¬
um nature ꝓfluit. lcło ait. filii

Expanded text:
in illo fonte uel turbida aqua inin illo fonte uel turbida aqua inpuritatis euomitur uel sincera pietatis unda prorumpit. Didicisti cor esse mundandum; disce quemadmodum mundes. mundat hunc fontem iustificatio legitima, hoc est confessio peccatorum. denique publicanus ille, qui peccata propria fatebatur, iustificatus magis de templo quam Pharisaeus exiuit, quia ieiunia sua et munera Pharisaeus atque innocentiam praeferebat. munda ergo aquam tuam, illam aquam de qua dictum est: aqua alta consilium in corde uiri. bonam tibi aquam natura dedit, nisi eam caeno tuo polluas; ipsa te diluit, si pura, si simplex, si etiam naturalis sit, si nihil habeat sordidum atque terrenum. quid mali est, si ea polluat aqua quae mundare debeat! sed non est aqua tua quae te polluit, ista aqua aliena est. denique dictum est tibi: ab aqua aliena abstine te. aliena aqua mentitur et fallit et contrarium naturae profluit. ideo ait: filii
Abbreviated transcription (Latin):
habere te mundũ. Manus tuas
lauas quasi possis crimen cuie¬
re. cũ mentẽ tuã uł nudis cogi¬
tationib inquinatã ñ possis.
lauare. s pilatꝰ manus lauit.
s cor suũ lauare ñ potuit. Alan¬
sit scelere pollutꝰ. quãuis manuᷤᷤ
suas aquȩ infusione lauisset. Au¬
di & qi cogitatio inquinat. Non
qd̃ intra in os coinqunat homi¬
nem: s qd̾ exit de ore. De corde
enĩ exeunt cogitationes malȩ:
homicictia. adulteria. fornicatio¬
nes. furta. falsa testimonia. bal¬
sphemiȩ. Hec sunt. quȩ couquinans
hominẽ. Si gͦ intꝰ coinquinaris:
munda pruis qd̵ intus ẽ. Si qd̃
intꝰ ẽ mundaueris: & exteriora.
muncdasti. It si aqua turbicda
influat frustra lacũ putes esse
mundancdũ. sĩ fons ꝓfluat cȩnu¬
lentꝰ Receptacula enĩ tͣsisse ni¬
chil ꝓderit cũ in fonte sit uiti¬
um. Ipse tibi ante purgandus est:
ut fluat omẽ qd̵ purũ ẽ. Cor tuũ.
cogitationũ tuarũ ẽ scaturigo.

Expanded text:
habere te mundum. manus habere te mundum. manus lauas. quasi possis crimen eluere, cum mentem tuam inmundis cogitationibus inquinatam lauare possis. et Pilatus manus lauit, sed cor suum lauare non potuit; mansit scelere pollutus, quamuis manus suas aquae infusione lauisset. audi, quia et cogitatio inqmnat: non quod intrat in os coinquinat hominem, sed quod exit de ore. de corde enim exeunt cogitationes maiae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae. haec sunt quae coinquinant hominem. si ergo intus coinquinaris, munda prius quod intus est. si quod intus est rnundaueris, et exteriora mundasti, ut si aqua turum fluat frustra lacum putes esse mundandum, si fons profluat caenulentus; receptacula enim tersisse nihil proderit, cum in fonte sit uitium. ipse tibi ante purgandus es, ut fluat omne quod purum est. cor tuum cogitationum tuarum est scaturrigo.
Abbreviated transcription (Latin):
uapto excelfior ests dar.¬
uł regni grã. tantomagis sequitur
humilitatẽ. & docet qͥd nos debea¬
mꝰ imitari: eo qd̵ ꝓpħa tantꝰ un¬
maculatũ fibi cor fieri deposcit.
supra. postulauit: cor mundum
crea in me ds. Non dixit fac s crea:
ut de integro cor eiꝰ instauret &
muncdet. Haior quicda in hoc ser¬
mone ambitꝰ ẽ. Grande enĩ cor
ẽ a dño creatũ.: qd recipiat uer¬
bũ de celestib uirtutib ac pote¬
statib. Grande corqd̃ recipiat ꝙ¬
sum dñm dicens. In habitabo in
illis & de ambulabo in ipsis Ht
hec gͥ recipiat. creatorẽ sibi cor¬
dis siu. ñ angłm fieri s ipsum
dnm̃ dep̃catur: qͥ cebũ creauit.
& t̾rã. Et bene ait inmaculatũ:
qr cor hominis ueluti indecen¬
trũ cogitationũ colluuionẽ ma¬
culat᷑. Si cogitatio ip̃sa polluit:
quanto etiã facta ipsa contami¬
nant. Noli extra ordinariif co¬
gitationib aduersa nerclirȩ con¬
minare penetralia: ne idoinqui¬
nam̃to graui polluas. qd puras

Expanded text:
uanto excelsior est propuel regni gratia, tanto magis sequitur humilitatem et docet quid nos debeamus imitari, eo quod propheta tantus inmaculatum cor fieri sibi deposcit. supra postulauit: cor mundum crea in me, deus. non dixit \'fac\', sed \'crea\', ut de integro cor eius instauret et mundet. maior quidam in hoc sermone ambitus est; grande enim cor est a domino creatum, quod recipiat uerbum de caelestibus uirtutibus ac potestatibus, grande cor, quod recipiat ipsum dominum dicentem: inhabitabo in illis et deambulabo in ipsis. ut haec igitur recipiat, creatorem sibi cordis sui non angelum fieri, sed ipsum dominum deprecatur, qui caelum creauit et terram. Et bene ait \'inmaculatum\', quia cor hominis ueluti indecentium cogitationum conluuione maculatur. si cogitatio ipsa polluit, quanto etiam facta ipsa contaminant! noli extraordinariis cogitationibus aduersa naturae contaminare penetralia, ne id inquinamento graui polluas quod putas
Abbreviated transcription (Latin):
suscepit eiꝰ infirmitatẽ ꝑsonã rep̃
sentat. et asfumit affectũ. Loqua t᷑
Q adam. adhesit pauim̃to anima
mea. qui ante beatissimꝰ. Eat ẜebrit
ethereã. curas uite huiꝰ et teclia ne¬
sciebat: is nunc sollicitudine mũ¬
di huiꝰ. luxurie stuclio. pecuniȩ
cupiditate curuat᷑: uulpis foueis
se inserit. latibulisq t̃restribus.
Merito adherebat pulueri. qͥ se le¬
uare ñpoterat: nͥ eũ supra crucẽ
suã. xp̃c leuasset. Merito adherebat
paiũto: qͥ se absconcdebat a xp̃o.
Non adheret pauimento eui dicit
ihc: sequere me. Non adheret paui.

Expanded text:
suscepit eius isuscepit eius isque adsumit adfectum. Loquatur ergo Adam: adhaesit pauimento anima ni e a. qui ante beatissimus auram carpebat aetheriam, curas uitae huius et taedia nesciebat, is nunc sollicitudine mundi huius, luxuriae studio pecuniaeque cupiditate curuatus ut uulpis foueis se inserit latibulisque terrestribus. merito adhaerebat pulueri qui se leuare non poterat, nisi eum supra crucem suam Christus leuasset, merito adhaerebat pauimento qui se abscondebat a Christo. non adhaeret pauimento cui dicit Iesus: sequere me. non a
Abbreviated transcription (Latin):
bum̃ tuum.
tum t̾rã
intellegimꝰ.
terrã materialia. secca¬
tori aut̃ dictũ ẽ. Terra es et in
t̾ram ibis: eo qđ diuinis mancda¬
tis in herendũ ñ putauerit s in
materialia corporalia deflere¬
rit. eui impressa fuerit uite hu¬
ius secularis delectatio. Ueniq
eiectꝰ de paridiso hoc ẽ ex illo su¬
bluni et cęlesti loco. ad quȩ rapt᷑
ẽ paulus siue in corpore siue ex¬
tra corpus nesciens: ex illo gͦ emi¬
nenti loco deiectus in t̃ra. deplo¬
rat adam clicens. adhesit paui¬
mento anima mea: sicut alibi
ait. Humiliata est in puluere a¬
nima mea. & adhesit int̾̃ra uen¬
uenter meus. Penitentiãe¬
rentis hec uox ẽ: qͥ meminiss et
adherentẽ se dõ nescisse uec potuisse
discernere qd̾ ñ discreuit. Et pau¬
lus utrũ in corpore eͥe̾t an extra
corpus. ita infirmitatẽ pigriciãq
corporis minime sentiebat: ctu dñi
adherebat presentia. Sp̃e gͥ prophe¬
ticus dolerẽ expressit: uł dñs qui

Expanded text:
um. ntum terram intellegimus, per terram materialia. peccatori autem dictum est: terra es et in terram ibis, eo quod diuinis mandatis inhaerendum non putauerit, sed in mate- rialia et corporalia deflexerit, cui inpressa fuerit uitae huius saecularis delectatio. denique eiectus de paradiso, hoc est ex illo sublimi et caelesti loco ad quem raptus est Paulus siue in corpore siue extra corpus nesciens, ex illo ergo eminenti loco deiectus in terram deplorat Adam dicens: adhaesit pauimento anima mea, sicut alibi ait: humiliata est in puluere anima mea i et adhaesit in terra uenter meus. paenitentiam gerentis haec uox est, qui meminisset adhaerentem se deo nescisse nec potuisse discernere quod non discreuit et Paulus, utrum in corpore esset an extra corpus: ita infirmitatem pigritiamque corporis minime sentiebat cui domini adhaerebat praesentia. spiritus ergo propheticus, qui dolorem expressit. uel dominus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Nisi enĩ putrefacta recidant᷑.
aut humor in utilis dequoquat᷑. fru
stra medicinȩ manus adhibentur ad
iuilnera. Id̾oq bonus medicus huiꝰ¬
modi egrũ legitime dicit ẽẽ curan¬
dun: ut possit medicina ꝓficere: Le¬
ge gͦ miseret᷑ qui cũ iusticia sapien¬
tiaq miseret᷑. ut ea dimittat quȩ
scit iure posse dimitti: ne cũ alte¬
rius miseret᷑. seipsũ legi faciat ob¬
noxiũ. Agag postquã miseratione
donatus ẽ. fecit peccare saul. feccauit
enĩ in ipsa miscda: et icło peccauit
post misccłam. Consideremꝰ etiam
ne et ipsũ deteriorẽ faciamꝰ. cuiꝰ
miserem᷑ iniuste.ferũq enĩ ñ co¬
hercere delinquentes: maioris au¬
ctoritatis ẽ: quã si ulciscaris. Tra¬
dunt enĩ in passionib ignominiȩ.
Qͥcũq aliqͥd inhonestũ cõmiserint
nullũ culpe pretiũ ferunt. Deniq
eos qͥ cognitorẽ dm scelerũ suoꝵ ñ
putabant & quasi sine iudice. & si¬

Expanded text:
tur. Nisi enim putrefacta recidantur, tur. Nisi enim putrefacta recidantur, aut humor inutilis decoquatur, fstra medicinae manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare Saul: peccauit enim in ipsa misericordia et ideo peccauit post misericordiam. 30 Consideremus etiam, ne et ipsum deteriorem faciamus, cuius miseremur iniuste: plerumque enim non cohercere delinquentes maioris austeritatis est quam si ulciscaris. traduntur enim in passiones ignominiae, quicumque aliquid inhonestum commiserint, nullumque culpae pretium ferunt. denique eos, qui cognitorem deum suorum scelerum non putabant et quasi sine iudice et si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uideatur. Quã dui enĩ excercemꝰ
aliquid imꝓbũ uia iniquitatis inte¬
ruis manet & ñ recedit a nob̾. idoq
stucdiose agamꝰ ut eã a nob̃ separemꝰ.
S q hereditariũ iniquitatis gluti¬
nũ mentib in hesit humanis: opus
ẽ liberantis auxiliũ precari. Et tu di¬
cito. Infelix ego homo: qͥs amouebit me
iniquitatis uiã. Grã di. ꝑ iħm xp̃m¬
dñm nrm. & pulchre uiã dixit
iniquitatis ñ iniquitatt̃. eo qd̵ ñ qͦsi
naturalis iniqͥtas sit in nob̾: s maio¬
rũ post peccata currentiũ adtrita
uestigiis. Meritoq qr uulnus grande
ac uetus ẽ diu serpens ꝑfectioris me¬
dicine remedia deposcit: obsecrans
ut diũ legituna miseratione cure¬
tur. Cito enĩ refrigat᷑ uulnus: quod
mo etiã feriorẽ curatio sentit ꝓfec¬
tum: idoq se uirus in interiora pro¬
serpit. medicamenta foris adposita
ñ sentit. Exigit gͦ medicine ratio:
ut aut sec̃tione. aut adustione cure¬

Expanded text:
esse uideatur. quamdiu enim exercemus esse uideatur. quamdiu enim exercemus aliquid inprobum, uia iniquitatis interius manet et non recedit a nobis; ideoque studiose agamus, ut eam a nobis separemus. sed quia hereditarium iniquitatis glutinum mentibus inhaesit humanis, opus est liberantis auxilio. precare et tu, dicito: \'infelix ego homo, quis amouebit a me iniquitatis uiam ? gratia dei p et pulchre uiam dixit iniquitatis, non iniquitatem, eo quod non quasi naturalis iniquitas sit in nobis, sed maiorum post peccata currentium sit adtrita uestigiis. Meritoque, quia uulnus grande ac uetus est, diu serpensdicinae remedia deposcit, obsecrans ut Domini legitima miseratione curetur. Cito enim refricatur vulnus, quod mo etiam seriorem curatio sentit profectum. Ideoque si virus in interiora proserpit, medicamenta foris apposita non sentit. Exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione, aut adustione cure
Abbreviated transcription (Latin):
ita nec maioꝵ gła ulla uestustate
corrũpit᷑. Laquearia nr̃a cupressi.
Genꝰ hoc arboris: numquã amittit
comã pascit nec diuerso colore mu¬
tatur. Solã hanc arborẽ uentus suo
numquã honore despoliat. sola num¬
quã ueteri amictũ exiitur. aut
nouo flore uestit᷑. Sic apłqca quoq
grã nescit defecꝰtũ. s uenustate sui
floret. Anima gͦ torrũpi nescit. quȩ
florentib menbris iuget semper
tũ patienti magnanimitate suste¬
ntat. & ido ñ defluit neq deficit:
qr nichil in ea rimosũ ẽ ac remissũ.
nichil mobile. nichil lubricũ. nichil
qd̃ uitio sermonis ex ea possit effim¬
di. Iłoq confumari se petit in uerb̾
sius ꝓpħra. ne moueantur pecles euis.
ne effuncdant᷑ gressus eiꝰ. Quȩ si quis
recto uigeat corde ñ patit᷑ s radicatꝰ
atq fundatꝰ aduersus om̃s passionũ flu¬
ctus. umobilis ꝑseuerat. Confirmatus
uẽ a me. quasi in nobis sit & nob̾ in¬

Expanded text:
ita nec maiorum gloria ulla uetustate ita nec maiorum gloria ulla uetustate corrumpitur. Lacunaria nostra cypressi. genus hoc arboris numquam amittit comam pascit nec diuerso colore mutatur. solam hanc arborem uentus suo numquam honore despoliat, sola numquam ueteri exuitur amictu aut nouo flore uestitur. sic apostolica quoque gratia nescit defectum et uenustate sui floret. anima ergo corrumpi nescit, quae florentibus membris uiget, semper culmina patienti magnanimitate sustentat et ideo non defluit neque deficit, quia nihil in ea rimosum est ac remissum. nihil mobile, nihil lubricum, nihil quod uitio sermonis ex ea possit effundi. ideoque confirmari se petit in uerbis suis propheta, ne moueantur pedes eius, ne effundantur gressus eius. quae, si quis recto uigeat corde, non patitur, sed radicatus atque fundatus aduersus omnes passionum fluctus inmobilis perseuerat. Conamove a me; quasi in nobis sit, et nobis in
Abbreviated transcription (Latin):
tas suas porcis: ne conculcari faciat
ernam̃ta preciosa. Non gͦ in taber¬
nacło loquacis & carruli. q ful¬
tiloquio peccatũ admittit᷑. sin
uiri serii qͥ sit parcus alloquii nec
sermonis intẽperans. & ueͬboꝵ so¬
brietate tenulentiã loquacitatis
& merito opacã significat adclina¬
tionẽ: qr in eccła constitutos uirtꝰ
obumbrat altissimi. Hac umbra
clauid ꝓtegi se postulabat: ne eum
ꝑ diem sol ureret uł lua ꝑ noc¬
tem Hanc umbrã spiritalis mẏnis¬
trat gr̃a: torrida scłi huiꝰ. & mun¬
eterna illa requies aspirat. In hac
eͦ requiescamus umbra: peccatorũ
nr̃oꝵ estib fatigati. Si qͦs ad ussit
libido. hos dni crux refrigeret: in
qua se reclinauit ut nr̃a delicta
susciꝑet. siqͦs culpa lapsauit. hos
iħc gremio suscipiat. & molli foi¬
ueat amplexu. Unde audeo dice¬
re. qd̃ caro xp̃i adclinatio fit ecclȩ.
Trabes domoꝵ nr̃arũ ceilri. Cedri spe
cie:. qui iusti fuerint maĩorũ gła

Expanded text:
tas suas porcis, ne conculcari faciat tas suas porcis, ne conculcari faciat ornamenta pretiosa. non ergo in tabernaculo loquacis et garruli, quia in multiloquio peccatum admittitur, sed in uiri serii, qui sit parcus alloquii nec sermonis intemperans et uerborum sobrietate temulentiam loquacitatis  merito opacam significat adclinationem, quia in ecclesia constitutos uirtus obumbrat altissimi. hac umbra Dauid protegi se postulabat, ne eum per diem sol ureret uel luna per noctem; hanc umbram spiritalis ministrat gratia torrida saeculi huius et mun dei paris aeterna illa requies adspirat. m hac ergo requiescamus umbra peccatorum nostrorum aestibus fatigati. si quos adussit libido, his domini crux refrigeret, in qua se reclinauit, ut nostra delicta susciperet: si quos culpa lassauit, hos Iesus gremio suscipiat et molli foueat amplexu. unde audeo dicere, quod caro Christi adclinatio sit ecclesiae. Trabes domorum nostrarum cedri. cedri specie maiorum qui iusti fuerunt gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Ceterũ is quicũq ẽ facilis in uer¬
bis. uelut plenus rimarũ hac atq
illac esfluens interiora euacuat
sua et exteriorib passionib in un¬
dattegere se nesciens nec tenere
uerbũ qd̾ acceꝑit: sicut scã ma¬
ria que conseruabat omnia uer¬
ba in corde suo. ne qd̃ ex eiꝰ corde
deflueret. Tali se munitã dote
uirtutũ ecclesia loquit᷑. ut dig¬
na uicdeat᷑ in ciuiꝰ inuitatꝰ sponsus
succeclat hospitiũ. Hinc pͥmũ se pre¬
sumit e̾ẽ placiturã: si bene tec̾tã &
fidam seruantẽ silentia. xp̃c as¬
piciat. Ecce es inquit formosus con¬
sobrinus meus. & quidẽ pulcher.
adclinatio nr̃a opaca: trabes domo¬
rũ nr̃arũ cedri. laquearia nr̃a cu¬
pressi. Laudat sponsi decorẽ ȩccłȩ
quẽ plus unꝰquisq tacito laudat
affectu. & fidus ministeriorũ int̃¬
pres tacendo plus p̃dicat. Nam qui
archana duulgat. imminuit xp̃i
decorẽ. Iło nemo mittat margari¬

Expanded text:
ceterum is, quicumque est facilis in uerceterum is, quicumque est facilis in uerbis, uelut plenus rimarum hac atque illac effluens interiora euacuat sua et exterioribus passionibus inundatur, tegere se nesciens nec tenere uerbum quod acceperit, sicut sancta Maria, quae conseruabat omnia uerba in corde suo, ne quid ex eius corde deflueret. Tali se munitam dote uirtutum ecclesia loquitur, ut digna uideatur in cuius inuitatus sponsus succedat hospitium; hinc primum se praesumit esse placituram, si bene tectam et fida seruantem silentia Christus aspiciat: ecce es, inquit, formosus, consobrinus meus, et quidem pulcher; adclinatio nostra opaca, trabes domorum nostrarum cedri, lacunaria nostra cypressi. laudat sponsi decorem ecclesia, quem plus unusquisque tacito laudat affectu et fidus mysteriorum interpres tacendo plus praedicat; nam qui arcana diuulgat, inminuit Christi decorem. ideo nemo mittat margari
Abbreviated transcription (Latin):
stillat: ut fastigia culminũ quȩ
bene tecta atq munita sunt. Ce¬
terũ inconposita cito stillant. In¬
de usurpatũ ẽ: stillicidia eiciũt
hominẽ in die hiemali de clomui
sua. in qͦ frigoris asꝑitate & fre¬
quenti aeris mutatione tempta¬
mur. Deniq docemur ꝓuidere.
ne fuga nra fiat hieme uł sabbo.
ꝓbratos enĩ iã nos dies debet repe¬
rire. uł iuidicii uł mortis: ne iudu¬
atos uiriditatib ꝓsperoꝵ & omĩ
spoliatos scd̃orũ flore successuũ. exi¬
tus mortis inueniat. Caueamꝰ gͦ ne
unusquisq nrm eiciatur de statũ
mentis sue et naturali quacdam
mansione si habeat foramina man¬
sionũ. equib fluenta stillicicdia
tamquã ex fundamentis subruãt
hominẽ nulla sapientię solidate
fundatũ. Iłoq ait ꝓpħa. fili: ne de¬
fluas. Confirmanda ẽ gͥ anima
nr̃a ne stillet. & induudua uir¬
tutũ conpage solidanda. ut pos¬
sit eterni regis seruare mysterrũ.

Expanded text:
stillat, ut fastigia culminum, quae stillat, ut fastigia culminum, quae bene tecta atque munita sunt, ceterum inconposita cito stillant. inde usurpatum est: stillicidia eiciunt hominem in die hiemali de domo sua, in quo frigoris asperitate et frequenti aeris mutatione temptamur. denique docemur prouidere, ne fuga nostra fiat hieme aut sabbato; probatos enim iam nos dies debet repperire uel iudicii uel mortis, ne uiduatos uiriditatibus prosperorum et omni spoliatos secundorum flore successuum exitus mortis inueniat. Caueamus ergo, ne unusquisque nostrum eiciatur de statu mentis suae et naturali quadam mansione, si habeat foramina mansionum, e quibus fluentia stillicidia tamquam ex fundamentis subruant hominem nulla sapientiae soliditate fundatum. ideoque ait propheta: fili, ne defluas. confirmanda est igitur anima nostra, ne stillet, et indiuidua uirtutum conpage solidanda, ut possit regis aeterni seruare mysterium.
Abbreviated transcription (Latin):
duab luteris dissonant. potuit
interyres uł antiquariꝰ scriptor
hic falli: enistazen dormire est.
tat qͥ duunis animũ intendit
mysteriis. Heniq ipse alibi dicit.
si dedero. somnũ oculis meis et
palpebris meis dormitationem.
s. uigilat semꝑ: & si caro dormit.
cor ugilat. Non gͦ dormiebat qui
templũ condere dño cogitabat. uer¬
borum celestiũ ex elificatione. ñ
lapidũ. Herbũ enĩ cłi repulsortũ
tediorũ ẽ: quo soninꝰ animȩ. sopor
mentis exclucdit᷑. Ex tristicia enĩ &
sollicitudine seculariũ. somnꝰ in¬
repit. qui aut̃ adheret cło. curarũ
fugitans uoluptatẽ capit cognitionis
ȩternȩ nullã illic unitationẽ rerũ
sicut scłariũ ꝑtimescens. Qͥ facilio¬
rib qͥ laborũ ututunt᷑ conpenctiᷤ
dormitauit accipiunt: s origeneᷤᷤ
qͥ multoꝵ. int̃pretationes diligen¬
ti disfussit indagine stillauit
secutꝰ ẽ. eo qd ꝑfecꝰti anima qͣsi¬
bene conposita & confirmata ñ

Expanded text:
duabus litteris dissonant. potuit duabus litteris dissonant. potuit interpres uel antiquarius scriptor hic falli: ἐνύσταξεν \'dormire\' est, tat, qui diuinis animum intendit mysteriis — denique ipse alibi dicit: si dedero somnum oculis meis aut palpebris meis dormitationem —, sed uigilat semper et, si caro dormit, cor uigilat. non ergo dormiebat, qui templum condere domino cogitabat uerborum caelestium exaedificatione, non lapidum. uerbum enim dei repulsorium taediorum est, quo somnus animae, sopor mentis excluditur; ex tristitia enim et sollicitudine saecularium somnus inrepit. qui autem adhaeret deo, curarum fugitans uoluptatem capit cognitionis aeternae, nullam illic mutationem rerum, sicut saecularium, pertimescens. Qui facilioribus igitur laborum utuntur conpendiis. dormitauit accipiunt; sed Origenes, qui multorum interpretationes diligenti discussit indagine, stillauit secutus est, eo quod perfecti anima quasibene conposita et confirmata non
Abbreviated transcription (Latin):
liutius exexcet ut roboret. Ita qͥ
exercet mentẽ suã in scripturif
duunis uel in consiliis: dutuis
exercere debet. Exuuit in campũ
tinus de ambulare uł exercere.
Rebecca ueniebat. typus in ea¬
p̃sigurabat᷑ ȩccle. farabant᷑ nuptiȩ¬
in quib sacramentũ foret magnũ.
Uidens patriarcha ista mysteria ex¬
iuuit in campũ diffundens acrimo¬
niã sue mentis. & de ambulans
in innocentia cordis sui. Iiuersis
itaq cogitationib exercebat ani¬
mũ. & in mirabilib mysteriis.
delectabat᷑. Cuiꝰ ut imitator eua¬
deret sc̃s ꝓpħa. doceri iustificati¬
ones cli. & uiã iusticiarũ celitus
cognoscere gestiebat: ut ñ dormi¬
ret anima eiꝰ scłi istiuis somino. nec
mundane captus uanitatis inlece¬
bris. a ꝑsequenda ueritatis inten¬
tione difflueret. Qua ratione gͥ
doceri uelit. subtexuit dicens.
IIIItillauit anunia mea p̃tetlio:
Confirma me in uerbis cuis.
Aliqui codices habent dormita¬

Expanded text:
diutius exercet, ut roboret, ita qui diutius exercet, ut roboret, ita qui exercet mentem suam in scripturis diuinis uel in consiliis, diutius exercere debet. Exiuit in campum tinus deambulare uel exercere. Rebecca ueniebat — typus in eapraefigurabaturecclesiae—, parabantur nuptiibus sacramentum foret magnum. uidens patriarcha ista mysteria exiuit in campum diffundens acrimoniam suae mentis et deambulans in innocentia cordis sui. diuersis utique cogitationibus exercebat animum et in mirabilibus mysteriis delectabatur. cuius ut imitator euaderet sanctus propheta, doceri iustificationes dei et uiam iustitiarum caelestium cognoscere gestiebat, ut non dormiret anima eius saeculi istius somno nec mundanae captus uanitatis inlecebris a persequenda ueritatis intentione difflueret. Qua ratione igitur doceri uelit, subtexuit dicens: s t i llauit anima mea prae taedio. confirma me in uerbis tuis. aliqui codices habent dormita
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. qd̵ dicit latinus a lucinabor.
In qͦ uidet᷑ ẽẽ aliqua sermonis offe¬
nsio. scd̃m uulgarẽ consuetudinẽ.
uł alucinari: plusquã oportet ali¬
qͥd loqui. & suꝑfluũ uideri qd̃ audi¬
enti fastidio ẽ: & iudetur ẽẽ preter
ordiunẽ. cum ordo rerũ uideatur
afferre fastidiũ: ut si causam uelis
enarrare aliquã & ordinẽ serues.
suꝑiora fastidit S ñ postest plene
instrui. nͥ qͥ ordine sui cuncta cog¬
nouerit. Inde ñ solũ factũ depre¬
henditur: s etiã facti pondus & fa¬
cienti affectus. Ideo dauid quasi
bonus sui uidex atq arbiter pro¬
pe usq ad fastidium uułt doceri.
et uł suꝑfluo. immorari tempore.
quã necessariũ ordinẽ p̃terire.
Molescesai enĩ uel alucinatio
uidet᷑ longua quęcła ẽẽ medita¬
tio & morosa quecła mentis inten¬
tio: a qͦ ñ longe abest exercitium
uel animi uł corporis. Nam ille
qͥ exercet menbra sua palestra:

Expanded text:
posuit, quod dicitLatinushalucinabor. posuit, quod dicitLatinushalucinabor. in quo uidetur esse aliqua sermonis offensio secundum uulgarem consuetudinem, uel halucinari uel plus quam oportet aliquid loqui et superfluum uideri, quod audienti fastidio est; et uidetur esse praeter ordinem, cum ordo rerum uideatur adferre fastidium, ut si causam uelis enarrare aliquam et ordinem serues,  superiora fastidit. sed non potest plene instrui nisi qui ordine sui cuncta cognouerit; inde non solum factum deprehenditur, sed etiam facti pondus et facientis affectus. ideoque Dauid quasi bonus sui iudex atque arbiter prope usque ad fastidium uult doceri et uel superfluo inmorari tempore quam necessarium ordinem praeterire. ἀδολεσχία enim uel halucinatio uidetur longa quaedam esse meditatio uel morosa quaedam mentis intentio: a quo non longe abest exercitium uel animi uel corporis. nam ut ille, qui exercet membra sua palaestra,