comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
item se dixit eẽ dñs ib̾e. & discipłos
suos palmites: & agricolã patrem
Unde iam pridem sic̃ potumus
disputatũ est. In hac aut̃ lectione
cum ad huc de se ipso qui est uitis.
manete inquit in me & ego in uob̾. Non quomͦ
illi in ipso sic ipse in illis utrũq enĩ ꝓdest non
ipsi. sed illis. Ita sunt quippe in uite palmites:
ut uiti ñ conferant: s inde accipiant unde tu¬
m̃tum subministret eis ñ sumat ab eis. Ac ꝑ hoc
& manentẽ in se habere xp̃m. & manere in .xp̃o:
discipłis ꝓdest utrũq iñ cp̃o. Nam p̾ciso palmi¬
te. potest de uiua radice alius pullulare: qui
aut p̃cisus est. sine radice non potest uiuere.
Deniq ad uingit &e dicit. Sic̃ palmes ñ potest
ferre fructum a semet ipso nͥ manserit in uite:
sic nec tios nͥ in me maseritis. Magna gr̃e cõm̃¬
datio fr̃s mei corda instruit humiliũ: ora obstrai¬
it suꝑboꝵ. Ecce cuui si audent respondeant: qui
ignorantes aĩ iusticiã & suã uolentes constituere.

Expanded text:
item se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi mansersic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere,
Abbreviated transcription (Latin):
ondetem : homini nato qđ inuenit᷑ tempus
qisd oriendũ non sit ydoneus. qͣnͣdlo quidem
ais et in corpore corruptibili hominũ sors. ut ñ
nca facilior uita quã mors: Non igit᷑ ad huc
enus ydonei erant sequi dñm ad mortẽ: s mi¬
is pcionei erant sequi dnm̃ ad uitam. quȩ non
uit mortem. Iuo quippe ibat dñs. ut resurgens
catuis iam ñ moreretur: et mors illi ultra non
ĩtur. Moriturũ qͥppe dñm ꝓ iusticia quomͦ
alerant secuturi ad huc martyrio ñ maturis
Ia urũ dñm ad immortalitatẽ carnis. quomͦ
insurant sequaturi. quandolibet morituri: s
nsłi fiue resurrecturi : Aut iturũ dñm ad sinũ
is nec relicturũ eos. unde nec recessit cũ ue-¬
sit ad eos quomͦ iam fuerant secuturi : cũ ẽẽ
ino posit in illa felicitate. nisi ꝑfectus in Rari¬
ta: Ideoq docens quomͦ ydonei ẽẽ possent per¬
qr quo ille antecedebat: mandatũ nouum

Expanded text:
ad mortem, homini nato quod invenitur tempus ad mortem, homini nato quod invenitur tempus quo ad moriendum non sit idoneus, quandoquidem talis est in corpore corruptibili hominum sors, ut non sit ea facilior vita quam mors? Non igitur adhuc minus idonei erant sequi Dominum ad mortenus idonei erant sequi Dominum ad vitam quae non habet mortem. Illo quippe ibat Dominus, ut surgens a mortuis jam non moreretur, et mors ei ultra non dominaretur . Moriturum quippe Dominum pro justitia quomodo jam fuerant secuturi, adhuc martyrio non maturi? Aut iturum Dominum ad immortalitatem carnis, quomodo jam fuerant secuturi, quandolibet morituri, sed in saeculi fine resurrecturi? Aut iturum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum eos, unde nec recessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi; cum esse nemo possit in illa felicitate nisi perfectus in charitate? Ideoque docens quomodo idonei esse possint pergere quo ille antecedebat, Mandatum, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tangentib. colloquentibus. Quid est gͦ cũ ad li
essem uob̾cum. nisi cũ ad huc eẽm in carne mira
li in qua estis et uos: Tunc enĩ in eadem cuni
qͥdem resuscitata erat: s cum illis in eadenan¬
talitate iam non erat. Qua ꝓpt̾ sicut ibi iansi
mortalitate carnis inditus ueracit̾. ait cũ aba
essem nob̾cum : ubi nichil aliud intelligere pl¬
sumus. nisi eũ ad huc essem in carnis mortaltal
uob̾cum: ĩta et hic non absurde dixisse urtilis¬
tur. ad huc modicũ uob̾ct̃ sum. tanquã dieti
ad huc modicũ sicut uos estis mortalis sum. Et¬
go sequentia uideamus. Queretis me: & sicus
dixi iudeis. quo ego uado uos non potestis usis
tens ucnite tunc quo ille ibat.: s poterant¬
Camem̃ dixisset ille. dñẽ quo uadis: res¬
idt ei.  uo ego uado: ñ potes me mͦ sequi.
sguers aut postea. Sed boc quid sit ñ negligen.¬
ar id s̃tereundũ. Quo enĩ sequi tunc ñ poteraẽ

Expanded text:
tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo, cum adhuc tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo, cum adhuc essem vobiscum, nisi, cum adhuc essem li, in qua estis et vos? Tunc enim in eadem carne quidem resuscitata, erat, sed cum illis in eadem mortalitate jam non erat. Quapropter sicut ibi jam in mortalitate carnis veraciter ait: Cum aessem vobiscum; ubi nihil aliud intelligere possumus, nisi, cum adhuc essem in carnis mortalitate vobiscum: ita et hic non absurde dixisse intelligitur, Adhuc modicum vobiscum sum, tanquam diceret, adhuc modicum sicut vos estis, mortalis sum ego. Ergo sequentia videamus. 4. Quaeretis me, et sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potesti non poterant venire tunc quo ille ibat, sed poterantsset ille: Domine, quo vadis? respondit ei: Quo ego vado, non potes me modo sequi, sequeris autem postea. Sed hoc quid sit non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant
Abbreviated transcription (Latin):
uado uos ñ potestis uenire. Nũquid post ensi¬
mationẽ scłi. quo ipse uadit uenire ñ potemi
Et ubi est qđ aliquanto post in hoc ipso searmi
dicturus est. pat̾ uolo ut ubi ego sũ. &insis
mecũ : Non gͦ de illa sua cũ suis p̃sentia qua
illis est usq ad consũmationẽ scłi nunc locitis
ubi ait ad huc modicũ uobiscũ sũ: s uel dnsi¬
mitate mortali qua cũ illis erat usq ad pasimꝰ
suam. aut de p̃sentia corporali qua cũ ilis fiti
erat usq ad ascensionem fuam. Quodlibet ho
quis eligat cũ fide non litigat. Necui ait̾ ra¬
tur ab horrere iste sensus a uero. qł dicimus im̃
mortalis carnis cõmunionẽ. in qua cũ disersa is
ad passionẽ fuit. significare potuisse dicendo. a¬
huc modicũ uob̾cũ sum: apud alium quoꝙ egĩ¬
stam post resurrectionẽ eiꝰ uerba attendat ubi ant.
hȩc locutus sum uob̾ cũ ad huc essem uob̃cum: qͥsi
tunc non erat cũ ipsis simul assistentib uidentis

Expanded text:
ire. Nunquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt, et ubi est, quod aliquanto post in hoc ipso sermone dicturus est: Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum ? Non ergo de illa sua cum suis praesentia, qua cum illis est usque ad consummationem saeculi, nunc locutus est ubi ait: Adhuc modicum vobiscum sum; sed vel de infirmitate mortali, qua cum illis erat usque ad passionem suam; aut de praesentia corporali, qua cum illis futurus erat usque ad ascensionem suam. Quodlibet horum quis eligat, cum fide non litigat. Ne cui autem videatur abhorrere iste sensus a vero, quod dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum; apud alium quoque evangelistam post resurrectionem verba ejus attendat, ubi ait, Haec locutus sum vobis, cum adhuc essem vobiscum : quasi tunc non erat cum ipsis simul assistentibus, videntibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ult filiꝰ: s ipsos pat̃ qͦs filiꝰ: q oĩa ꝑ ipsũ facta st̃. Sic̃
ñ pat᷑ suscitat mortuos. & uiuificat: sic
sslius qͦs uult uiuificat De resurrectio
inimarũ dictũ est hoc: Quid de resur¬
ntione corpors: Redit & dicit Neq enĩ
setr udicat quẽquã: s omẽ uidictũ de¬
tfilio: Resurrectio animarũ fit ꝑ sub¬
liiã patris & filii ȩt̾̃nã & in cõmutabilẽ:
esirrectio uero corpor fit ꝑ dispensatio¬
uĩ bumantatis fili tẽporalẽ. ñ patri coȩt̃¬
nam: Ideo cũ cõmemoraret iudiciũ ubi fie¬
ret resurrectio corpoꝵ: non enĩ pat̾ inquit
iudicat quẽquã⁊ s omẽ udiciũ dedit filio:
De resurrectione aut̃ anunarũ: sic̃ pat̾ sus¬
citat mortuos & uiuficat ⁊⁊ sic & filius quos
uult uiuificat: Illud gͦ simul pat̾ & filius.

Expanded text:
ia omnia per ipsum facta sunt. Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. De resurrectione animarum dictum est hoc: quid de resurrectione corporum? Redit, et dicit, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Resurrectio animarum fit per substantiam Patris et Filii aeternam et incommutabilem: resurrectio vero corpornem humanitatis Filii temporalem, non Patri coaeternam. Ideo cum commemoraret judicium, ubi fieret resurrectio corporum, Non enim Pater, inquit, judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: de resurrectione autem animarum, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivifica
Abbreviated transcription (Latin):
derent: scriptũ est enĩ ut nos audiremꝰ. Al̃
in illis oculi ualuerunt: hoc in nob̾ fids: i¬
nimus quippe animo qđ oculis ñ potiuns
dei ꝑuenire potiumꝰ: Deniq homines il
qͥ uiderunt hoc. quid putauiert̃: Ili ii
homines cũ uidissent qđ fecerat sigiũ dui¬

Expanded text:
viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuerunt, hoc in nobis fides. Cernimus quippe animo quod oculis non potuimus, rdei pervenire potuimus. Denique homines illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, dic
Abbreviated transcription (Latin):
intellectorẽ requirunt: Nam & ipse nume¬
rus pasti popłi: popłm significabat sub
lege constitutũ Cur enĩ quinq milia erãt
nisi qr sublege erant. quȩ lex qͥnq libris
moysi explicatur: Unde &s qͥnq illis por¬
ticib languidi ꝓdebant᷑: non sanabant᷑:
Iue aut̃ ibi curauit languidũ: qui & hie qrt¬
bas de quinq panib pauit: Nam & sups
fęnũ discũbebant. Carnalit̾ gͦ sapielurt.
& in carnalib quiescebant: O mĩs eni es
gͦ quedã secretiora intelligentiȩ: que mi¬
titudo ñ potest caꝑe: Quid gͦ restat. nͥits
creciora intelligentiȩ.quȩ ñ potest caꝑe mas¬
tudo. illis credantur qui idonei st̃ & aliosa.¬
cere. sic̃ erant apłi : Unde duodecĩ cophiu
impleti sunt: factũ est hoc & muabilit̃. qui
magnũ factũ est: & utiliter qr sp̃alit̾ facũ
est Qui tunc uider̃ ad mirati sunt: nost̃
ñ miramꝰ cũ audimꝰ: Factũ enĩ est ut illiu

Expanded text:
intellectorem requirunt. Nam et ipse numeintellectorem requirunt. Nam et ipse numerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub lege erant, quae lex quinque libris Moysi explicatur? Unde de quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille enim ibi curavit languidum, qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant. Carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim carergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum; factum est et utiliter, quia spiritualiter factum est. Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos enim nunc miramur cum audimus. Factum est autem ut illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ paleam uͦ hordei occultabat᷑ Uenit ipse u¬
nus: utrãq ꝑsonã in se portans. sacerdotis &
regis : sacerdotis. ꝑ uictimã quã se ipsũ obtu¬
lit ꝓ nobis dõ: regis qr regimur ab eo Et
aꝑunt᷑ quȩ clausa portabant᷑ Grãs illi: im¬
pleuit ꝑse. qđ ꝑ uetus testam̃tũ ꝓmittebat᷑:
& frangi uissit panes: Frangendo: multiplica¬
ti sunt Nichil uerus Quinq enĩ illi li¬
bri moysi: quã multos libros cã exponunt᷑
tanquã frangendo. id est disserendo fecert̃:
gebat᷑. de quo pͥmo ppło dictũ est. qͣndiu le¬
gitur moyses. uelam̃ supra corda eorꝓ posi¬
tũ est: nondũ enĩ ablatũ erat uelam̃ quia
nondũ uenerat xp̃c÷ nondũ uelũ tẽpli
fuerat illo in cruce pendente concissũ: Quia
gͦ ignorantia p̃opłi erat in lege: ꝓpterea tẽp¬
tatio illa dni. ignorantiã discipłi demonstra¬
bat: Nichil gͥ uacat: Omĩa innuunt: s

Expanded text:
per paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse uper paleam vero hordei occultabatur. Venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis: sacerdotis per victimam, quam seipsum obtulit pro nobis Deo; regis, quia regimur ab eo: et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi; implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et frangi jussit panes: frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim illi libri Moysi, quam multos libros, cum exponuntur, tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt? gebatur, de quo primo populo dictum est: Quandiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est . Nondum enim velamen ablatum erat, quia nondum venerat Christus, nondum velum templi fuerat illo in cruce pendente conscissum. Quia ergo ignorantia populi erat in lege, propterea tentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Nihil ergo vacat. Omnia eminent, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qr ad uetus testam̃tũ ꝑtinent: Nostis aut̃
hordeum ita creatũ: ut ad medullã eiꝰ uix ꝑue¬
niatur: Uestit᷑ enĩ eadem medulla tegmine palcȩ
& ipsa palea teuax est & in herens. ut cũ labore
exuat᷑ T alis est littera ueteris testam̃ti uestita
tegminib carnaliũ sacram̃tor: s si ad eiꝰ me¬
dullã ꝑueniatur.⁊ pascit & saciat: Ferebat gͦ
puer quidã quinq panes: & duos pisces: Si
queramꝰ qͥs fuerit puer iste: forte ppłs isrł erat:
sensus puerilis Portabat: nec manducabat:
Illa enĩ quȩ portabat. clausa onerabant: aꝑta
pascebant Duo aũt pisces. uident᷑ nob̾ signifi¬
care duas illas in ueteri testam̃to sublimes ꝑ¬
sonas. quȩ ungebant᷑ ad popłm scĩficandũ & re¬
gendũ: sacerdotis & regis Et ipse in misterio
uenit aliquando. qͥ ꝑ illa significabat᷑. uenit
aliqnͣdo qui ꝑ medul lã ordei ostendebatur.

Expanded text:
quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum, ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum: sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit et satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem pisces, videntur nobis significare duas illas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdotis et regis. Et ipse in mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur: venit aliquando qui per medullam hordei ostendebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ habet quinq panes ordeacios: & duos pis¬
ces: S hȩc qͥd sunt int̾ tantos: Cũ dixisset
philyppus int̾rogatꝰ. ducentoꝵ. denariors
panes ñ sufficere quib tanta illa turba refi¬
ceret᷑: erat ibi qͥdam puer portans quinq
panes ordeatios. & duos pisces Et ait ihe:
facite homines discãbere Erat aũt̃ ibi mul¬
tũ fenũ: Et discubuert̃ ferme quinq milia
hominũ Acepit aut̃ dñs iħc panes: grãs egit:
Iussit. fracti st̃ panes: positi ante discũbentes:
non iam quinq panes. s qđ adiecerat qui
creauerat qđ actũ erat: & de piscib quantũ
sufficiebat: Parũ est turbã illã fuisse sacia¬
tã : etiã fracm̃ta resederunt: & ipsa colligi
uissa st̃ ne ꝑirent: Et impleuerunt duo¬
decĩ cophinos fracm̃tor: B reuit̃ ut cur¬
ramus ⁊i quinq panes intelligunt᷑ quinq
libri moysi. merito ñ triticei. s ordeacii:

Expanded text:
qui habet quinque panes, et duos pisqui habet quinque panes, et duos pisces; sed haec quid sunt ad tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus, ducentorum denariorum panes non sufficere, quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat autem ibi fenum multum, et discubuerunt ferme quinque millia hominum. Accepit autem Dominus Jesus panes, gratias egit, jussit, fracti sunt panes, positi ante discumbentes. Non jam quinque panes, sed quod adjecerat, qui creaverat quod auctum erat. Et de piscibus quantum sufficiebat. Parum est turbam illam fuisse satiatam, etiam fragmenta resederunt: et ipsa colligi jussa sunt, ne perirent; et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. 5. Breviter ut curramus, quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi: merito non triticei, sed hordeacei;
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet philyppũ quẽ int̾rogauerat: Ipse enĩ
sciebat: quid eẽt facturus: Cui gͦ bono tẽp¬
tabat . nͥ qͥa ignorantiã discipłĩ demonstrabat:
Et forte in demonstratione ignorantiȩ discipłi.
aliquid significauit: Apparebit gͦ: cũ ipsũ sa¬
cram̃tũ de quinq panib ceꝑit nob̾ loqui. &
quid significet in dicare: Ibi enĩ uidebimus:
quare dñs in hoc facto ignorantiã discipłi uo¬
luit int̾rogando qđ sciebat ostendere: Nam
int̾rogamꝰ aliqnͣdo qd nescimꝰ : audire uolen¬
tes ut discamus: aliqnͣdo int̾rogamꝰ qđ scimꝰ.⁊
scire uolentes utrũ & ille sciat quẽ int̾rogamꝰ.
Utrũq hoc nouerat dñs: & qđ int̾rogabat scie¬
bat: Quid enĩ eẽt facturus ipse nouerat: & hoc
nescire philẏppũ sciebat similit̃: Quare itaq
int̾rogabat: nisi qr illiꝰ ignorantiã demonstra¬
bat: Et hoc quare fecerit: ut dixi. post in¬
telligemꝰ: Andreas ait: Est qͥdam puer hic.

Expanded text:
scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim scilicet Philippum, quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid esset facturus. Cui ergo bono tentabat, nisi quia ignorantiam discipuli demonstrabat? Et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo, cum ipsum sacramentum de quinque panibus coeperit nobis loqui, et quid significet indicare: ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat, ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus; aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus: utrumque hoc noverat Dominus; et quod interrogabat sciebat, quid enim esset facturus ipse noverat; et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. 4. Andreas ait: Est hic puer quidam
Abbreviated transcription (Latin):
lt apices uidetis: S ñ similit̃ signa cognos¬
anis Tu gͦ uides & laudas: ille uidet & lau¬
dit:legit & intelligit: Quia gͦ uidimꝰ. qr
ludauimꝰ: legamus & intelligamꝰ: Dñs in
nonte: Multomagis intelligamꝰ: qr dñs in
monte uerbũ est in alto: Sinde ñ quasi hu¬
nilt᷑ iacet qd in monte factũ est: nec transe¬
nt᷑ p̃tereundũ est s suspiciendũ: Turbas
t. esurientes agnouit: mise ricorditer
sut : ñ solũ ꝓbonitate. uerũ etiã ꝓ potesta
Quid enĩ sola ꝓ desset bonitas ubi ñ erat
pius unde turba esuriens pasceret᷑: Nisi
nitati ad esset potestas: i eiuna illa turba
lisuriens remaneret: Deniq & discipłi qͥ
uiit cũ dnõ in fame. & ipsi turbas uolebãt
pascere. ut ñ remanerent uianes: s unde pasce¬
rent ñ habebant: Int̾rogauit dñs: unde eme¬
rentur panes ad turbas pascendas: Et ait scrip¬
tura: Hoc aut̃ dicebat tẽptans eũ: discipłm

Expanded text:
liter apices videtis? Sed non similiter signa cognosliter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laudas: ille videt, laudat, legit et intelligit. Quia ergo vidimus, quia laudavimus, legamus et intelligamus. 3. Dominus in monte: multo magis intelligamus quia Dominus in monte Verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est; nec transeunter praetereundum est, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit: non solum pro bonitate, verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in fame, et ipsi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, discipulum
Abbreviated transcription (Latin):
itus: hoc qđ miram᷑ foris. Uidimus expecta¬
o diuunũ. qđ fieri nͥ adõ ñ possit: laudaui¬
iꝰ de facto factorẽ: S quẽ ad modũ si litteras
pulehras alicubi inspiceremꝰ. ñ nob̾ sufficeret
landare seriptoris articłm. qm̃ eas pariles. ȩ¬
quales. decoras fecit: nͥ etiã legeremꝰ quid no¬
bis ꝑ illas indicauerit: ita factũ hoc qͥ tan¬
t̃ inspicit. delectat᷑ pulc̾ritudine facti. ut ã¬
nirt᷑ artificẽ: Qui aut̃ intelligit: qͣsi legit:
Ainnt enĩ uidet᷑ pictura: alit̃ uident᷑ littere
sicturã cũ uideris: hoc ẽ totũ uidisse. lau¬
disse Litteras cũ uideris: ñ hoc est totum:
qm̃ cõmoneris & legere: Et enĩ dicis: Cũ u¬
nideris litteras: si forte ñ eas nosti legere Qͥd
pntumꝰ eẽ qđ hic scriptũ est: Int̾rogas quid sit.
cĩ um uideas: aliqu̾ed aliud tibi demonstra¬
turus est a quo queris agnoscere. qđ udisti:
Alos ille oculos habet : alios tu Nonne simi¬

Expanded text:
ramur foris. Vidimus, spectao divinum, quod fieri nisi a Deo non possit: laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufficeret laudare scriptoris articulum, quoniam eas pariles, aequales decorasque fecit, nisi etiam legeremus quid nobis per illas indicaverit: ita factum hoc qui tantum inspicit, defectatur pulchritudine facti ut admiretur artificem; qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est totum vidisse, laudasse: litteras cum videris, non hoc est totum; quoniam commoneris et legere. Etenim dicis, cum videris litteras, si forte non eas nosti legere, Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne simi
Abbreviated transcription (Latin):
monstrauit: E iusdẽ aut̃ substantiȩ st̃: & quȩ
demonstrauit. & cui demonstrauit: S carcha¬
ginẽ ut haberet memoria tua: ꝑ oculos hau¬
sta ẽ imago hȩc Uidisti enĩ qđ memoria re¬
conderes Sic arborẽ quã meministi uidisti:
sic montẽ. sic fluuiim. sic amici faciem. sie
ni. sic litterarũ in eo codice scripturarũ. sic
ipsius codicis. sic huiꝰ basilicȩ: Omĩa ista ui¬
disti: & uisa qr iã erant. memoriȩ cõmen¬
dasti: & tanquã posuisti illic quȩ uideres
cogitando cũ uelles. etiã cũ ab istis cepas
oculis defuissent: Uilisti enĩ carthaginꝰ
cũ esses cartbagini: accepit speciem potislse
anima tua: Hec speties recondita est inmai¬
ria tua: & seruasti aliquid intus homo apis
carthaginẽ constitutꝰ: qđ posses uidere ip¬
te. etiã cũ ibi ñ esses Hec omĩa forinsecusa

Expanded text:
monstravit. Ejusdem autem substantiae est, et quae monstravit. Ejusdem autem substantiae est, et quae demonstravit, et cui demonstravit. Sed Carthaginem ut haberet memoria tua, per oculos hausta est imago haec: vidisti enim quod in memoria reconderes. Sic arborem quam meministi vidisti, sic montem, sic fluvium, sic amici faciem, sic ilii, vicini; sic litterarum in codice conscriptarum, sic ipsius codicis, sic hujus basilicae: omnia ista vidisti, et visa quia jam erant, memoriae commendasti; et tanquam posuisti illic quae videres cogitando cum velles, etiam cum ab istis corporis oculis abfuissent. Vidisti enim Carthaginem cum esses Carthagini, accepit speciem per oculos anima tua; haec species recondita est in memoria tua, et servasti aliquid intus homo apud Carthaginem constitutus, quod posses apud te videre etiam cum ibi non esses. Haec omnia forinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
meo. tacte st̃ aures ur̃ȩ ÷ tactus est sensus ani¬
mȩ ꝑ corpus: & ab alia intentionẽ reflexus ẽ
animus ad id qđ ibi erat. & uidit cartha¬
ginẽ Nũquid tunc ibi ẽ carchago facta:
Iam ibi erat: s latebat: Quare latebat: qͥa
animus tuus in aliud attendebat: Cũ uͦ re¬
flexa ẽ cogitatio ad id qđ erat in memoria:
in de formata est. & uisio quedã animi fac¬
ta est Anteꝰ ñ erat uisio: s erat memoria:
Reflexa cogitatiõe ad memoriã: facta ẽ uisio
Demonstrauit gͦ memoria tua cogitationi tuȩ
carthaginẽ: & quod in illa erat ante quã iitẽ¬
deres. conu̾se ad se uitentioni cogitationis osten¬
dit: Ecce facta est memoria demonstratio:
facta est in cogitatione uisior & nulla uerba
in medio cucurrerunt: Nullũ ex corpore sig¬
nũ datũ est: nec in niusti. nec scripsisti. nec so¬
niusti n & tam̃ cogitatio uidit qđ memoria de¬

Expanded text:
meo, tactae sunt aures vestrae, tactus est sensus animeo, tactae sunt aures vestrae, tactus est sensus animae per corpus, et ab alia intentione reflexus est animus ad id quod ibi erat, et vidit Carthaginem. Numquid tunc est ibi Carthago facta? Jam ibi erat, sed latebat. Quare ibi latebat? Quia animus tuus in aliud attendebat: cum vero reflexa est cogitatio tua ad id quod erat in memoria, inde formata est, et visio quaedam animi facta est. Antea non erat visio, sed erat memoria: reflexa cogitatione ad memoriam, facta est visio. Demonstravit ergo memoria tua cogitationi tuae Carthaginem, et quod in illa erat antequam intenderes, conversae ad se intentioni cogitationis ostendit. Ecce facta est a memoria demonstratio, facta est in cogitatione visio; et nulla verba in medio cucurrerunt, nullum ex corpore signum datum est; nec innuisti, nec scripsisti, nec sonuisti; et tamen cogitatio vidit quod memoria de
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ut serues ibi pietatẽ quã uolo a te seruari
Et p̃ciptie moneo: id est ut si non uales com¬
p̃hendere ds̃ quid sit parũne tibi potest eẽ.
scire quid ñ sit: Ecce in mente tua uideo a¬
liqua duo⁊ memoriã tuã. & cogitationem
tuam: id est quasi atiem. quandã. & obtu¬
tũ animȩ tuȩ. Uides aliquid: & ꝑ oculos
ꝑcipis & cõmendas memorie: Ibi est intus qđ
memoriȩ cõmendasti: in abdito reconditũ qͣsi
in horreo: quasi inthesauro: quasi insecretario
quodã. & penetrali interiore Cogitas aliun¬
de: intentio tua alibi est: Iilud qđ iudisti
in memoria tua est. & ñ uidetur a te: qr cogi¬
tatio tua in aliud intendit᷑ Modo probo
Scientib loquor: carthaginẽ nomino Om̃s
mͦ intus quicũq eam nostis: uidistis carcha¬
ginẽ: Nũquid tot st̃ carthagines quot ani¬
mȩ ur̃ȩ: O m̃s uidistis ꝑ nom̃ hoc: P quatu¬
or has sillabas notas tiob̃. erũpentes ex ore

Expanded text:
esse, ut serves ibi pietatem, quam volo a te servari, esse, ut serves ibi pietatem, quam volo a te servari, et praecipue moneo: id est, ut si non vales comprehendere Deus quid sit, parum non tibi putes esse scire quid non sit. 11. Ecce in mente tua video aliqua duo, memoriam tuam et cogitationem tuam, id est, quasi aciem quamdam et obtutum animae tuae. Vides aliquid, et per oculos rcipis, et commendas memoriae: ibi est intus quod memoriae commendasti, in abdito reconditum quasi in horreo, quasi in thesauro, quasi in secretario quodam et penetrali interiore. Cogitas aliunde, intentio tua alibi est; illud quod vidisti in memoria tua est, et non videtur a te, quia cogitatio tua in aliud intenditur. Modo probo, scientibus loquor: Carthaginem nomino, omnes modo intus quicumque eam nostis, vidistis Carthaginem. Numquid tot sunt Carthagines quot animae vestrae? Omnes vidistis per nomen hoc: per quatuor has syllabas notas vobis, erumpentes ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
S aliud est in te. intus: aliud inte tanquã in
ueste tua S relinq foris & uestẽ tuã & carnẽ
tuã: descende ad te ad secretariũ tuũ mentẽ
tuã. ⁊ ibi uide qđ uolo dicere si potueris: Si
enĩ tu ipse a te longe es. dõ ꝓpinquare unde
potes: Dicebã de dõ: & intellecturũ te arbi¬
trabaris: De anima dico: de te dico Intellige:
I bi te ꝓbabo: Non enĩ ualde longe ꝑgo in exẽ¬
pla: quando de mente tua uolo aliquã si¬
militudinẽ dare ad dm̃ tuũ : qr utiq ñ in cor¬
pore s in ipsa mente factus est homo ad imaginẽ
d̃ In similitudie sua dm̃ queramꝰ ⁊ inima¬
gine sua creatorẽ creatorẽ agnoscamꝰ: ibi ibi
intus. si potuerimꝰ in ueniamus hoc qđ dici¬
mus. quomͦ demonstret pater filio: & filius
uideat qđ demonstrat pat̾: ante quã fiat
aliquid apate. ꝑ filiũ: S cũ dixero & intel¬
lexeris : nec sic putes iam illud aliquid tale

Expanded text:
sed aliud est in te intus, aliud in te tanquam in sed aliud est in te intus, aliud in te tanquam in veste tua. Sed relinque foris et vestem tuam et carnem tuam, descende in te, adi secretarium tuum, mentem tuam, et ibi vide quod volo dicere, si potueris. Si enim tu ipse a te longe es, Deo propinquare unde potes? Dicebam de Deo; et intellecturum te arbitrabaris: de anima dico, de te dico; intellige, ibi te probabo. Non enim valde longe pergo in exempla, quando de mente tua volo aliquam similitudinem dare ad Deum tuum; quia utique non in corpore, sed in ipsa mente factus est homo ad imaginem Dei. In similitudine sua Deum quaeramus, in imagine sua Creatorem agnoscamus. Ibi intus, si potuerimus, inveniamus hoc quod dicimus; quomodo demonstret Pater Filio, et Filius videat quod demonstrat Pater, antequam fiat aliquid a Patre per Filium. Sed cum dixero et intellexeris, nec sic putes jam illud aliquid tale
Abbreviated transcription (Latin):
ler̃. Mortui enĩ estis: & uita ur̃a ab sondita
st auĩ e p̃o in dõ: Mori nos uult ut uiuamꝰ:
quia uiximꝰ ut morerem᷑: Quicqͥd gͦ & a meliore
in deterius. & a deteriore in melius moritur. ñ
est hoc ds̃: qͥa neq in meliꝰ ire potest sũma bo¬
nitas: neq incleteriꝰ uera et̾̃nitas: Uera autem
ȩt̾nitas est: ubi tẽporale nichil est. Erat aut̃
modo hoc : & modo illud Iam tẽpuᷤᷤ admissũ ẽ:
ȩt̾̃num ñ est: Nam ut noueritis qr ñ sit ds̃.
quomͦ anima: certe im mortalis est anma:
Quid gͦ est qd̵ ait a płs de dõ. qͥ solus habet im¬
mortalitatẽ: nͥ qr hoc aꝑte dixit. solus ha¬
bet in cõmutabilitatẽ. qr solus habet uerã ęt̃nita¬
tẽ: Ergo ibi nulla mutabilitas: Agnosce in
te aliquid qđ uolo dicere: intus intus inte:
Non inte quasi in corpore tuo: nã & ibi potest
dici in te: In te est enĩ sanitas: inte quelibet
ȩtas s scdm corpus: in te ẽ manus. pes tuus:

Expanded text:
abscondita est cum Christo in Deo . Mori nos vult ut vivamus, quia viximus ut moreremur. Quidquid ergo et a meliore in deterius, et a deteriore in melius moritur, non est hoc Deus: quia neque in melius ire potest summa bonitas, neque in deterius vera aeternitas. Vera enim aeternitas est, ubi temporis nihil est. Erat autem modo hoc, et modo illud? jam tempus admissum est, aeternum non est. Nam ut noveritis quia non sic Deus quomodo anima: certe immortalis est anima; quid ergo est quod ait Apostolus de Deo, Qui solus habet immortalitatem ; nisi quia hoc aperte dixit, Solus habet incommutabilitatem, quia solus habet veram aeternitatem? Ergo ibi nulla mutabilitas. 10. Agnosce in te aliquid, quod volo dicere, intus, intus in te; non in te quasi in corpore tuo, nam et ibi potest dici in te. In te est enim sanitas, in te quaelibet aetas, sed secundum corpus; in te est manus, pes tuus:
Abbreviated transcription (Latin):
aliud eiꝰ demonstrationẽ: nec aliuo filiu. Al¬
ud eiꝰ uisionẽ: S si uix hoc cepimꝰ. up s
plicare potuimꝰ. quomͦ memoria qđ ceps
extrinsecus ostendat cogitationi: qͣnͣtone
capere aut explicare poterimꝰ. qͦmͦ pat es
demonstrat filio. qđ ñ habet aliunde uel
qđ non est aliud quã ipse: Paruili suss
Lo quor uob̾ qͥd non sit ds̃: ñ ostendo qus
Ergo ut capiamꝰ qͥd sit. qͥd faciemꝰ: Nãq ul
a me. nũqͥd ꝑ me poteritis: Dicã hos pil
puls.: qr paruulus es Siparuulus es: nutrien¬
usis. Nutritus grandis eris. & qđ pariuu
uss pͥoteras grandis uidebis S ut nitria¬
is. lacta in dm̃ curam tuã: & ipse te enutriet
Mao qg̃ ꝑͥ curramus breuit̃ quȩ restant: & uide
ohis quȩ cõmendaui quomͦ ds̃ in sinuet:
ats diligit filiũ: & omĩa demonstrat ei qͦ

Expanded text:
aliud ejus demonstrationem; nec aliud Filium, alaliud ejus demonstrationem; nec aliud Filium, aliud ejus visionem. Sed si vix hoc cepimus, vix explicare potuimus, quomodo memoria quod cepit extrinsecus, ostendat cogitationi; quanto minus capere aut explicare poterimus, quomodo Pater Deus demonstrat Filio quod non habet aliunde, vel quod non est aliud quam ipse? Parvuli sumus; loquor vobis quid non sit Deus, non ostendo quid sit: ergo ut capiamus quid sit, quid faciemus? Numquid a me, numquid per me poteritis? Dicam hoc parvo homo, quia parvulus es: si parvulus es, nutriendus es: nutritus, grandis eris; et quod parvulus non poteras, grandis videbis: sed ut nutriaris, Jacta in Dominum curam tuam, et ipse te enutriet 12. Modo ergo percurramus breviter quae restant, et videte hic quae commendavi, quomodo Dominus insinuet. Pater diligit Filium, et omnia dem
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ: Creatura omĩs: a dõ facta ẽ: Ante qn
fieret ñ erat: Non gͦ facta uisa est. & reten
memorit̃. ut eam pat̾ filio tanquã memons
cogitationi monstraret: s faciendã pat̾ nn¬
strauit: faciendã filiꝰ uidit: & eam pater ai¬
monstrando fecit i qr ꝑ filiũ uidentẽ fecit:
Et ideo mouere ñ debet qr dictũ est. nͥ qđ ui¬
derit patrẽ facientẽ : ñ dictũ est demonstu¬
tem: Per hoc enĩ significatũ ẽ id eẽ parii
cere qđ est demonstrare: ut ex hoc inteligi
ꝑfiliũ uidentẽ omĩa facere: Nec illa deiui¬
stratio. nec illa uisio: tẽporalis est: Quiad
ꝑ filiũ fiunt omĩa tẽpora: non utiq alio ti¬
pore possint ei demonstrari facienda: Su
aũt demonstratio patris. filii uisionẽ qigie
quẽ ad modũ pater filiũ gignit: Demonin¬
tio quippe generat uisionẽ: ñ uisio demonsa¬
tionẽ  &̾ si purius & ꝑfectius intueri ual¬
remus: fortasse in ueniremꝰ. nec aliud ẽ pat̃¬

Expanded text:
omnis a Deo facta est; antequam fieret non erat. Non ergo facta visa est et retenta memoriter, ut eam Pater Filio tanquam memoria cogitationi monstraret: sed faciendam Pater monstravit, faciendam Filius vidit, et eam Pater demonstrando fecit, quia per Filium videntem fecit. Et ideo movere non debet, quia dictum est, nisi quod viderit Patrem facientem: non dictum est, demonstrantem. Per hoc enim significatum est, id esse Patri facere, quod est demonstrare; ut ex hoc intelligatur per Filium videntem omnia facere. Nec illa demonstratio, nec illa visio temporalis est. Quia enim per Filium fiunt omnia tempora, non utique aliquo tempore possent ei demonstrari facienda. Sic autem demonstratio Patris Filii visionem gignit, quemadmodum Pater Filium gignit. Demonstratio quippe generat visionem, non visio demonstrationem. Quod si purius et perfectius intueri valeremus, fortasse in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ horrentib inimicis: & ubi uincuatil
mͣmurantib ⁊ ubi p̃ualent seuientibꝰ
est religio oxpĩana ut colat᷑ unus ds nol
multi dii: qr ñ facit animã beatã h uis
ds̃ Pa rticipatione dĩ fit beata: Nonpl¬
ticipatione scẽ animȩ. fit beata in fitma
anima: nec participatione angĩ su e
nent unde beata sit scã anima: Non enĩ bea-
lfsicoris ex angło tu. s unde angłs inde co

Expanded text:
dum, horrentibus inimicis; et ubi vincuntur, murmurantibus; ubi praevalent, saevientibus. Haec est religio christiana, ut colatur unus Deus, non multi dii; quia non facit animam beatam nisi unus Deus. Participatione Dei fit beata. Non participatione sanctae animae fit beata infirma anima, nec participatione angeli fit quaerat unde beata sit sancta anima. Non enim beatus efficeris ex angelo tu; sed unde an
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat filio: s demonstrando facit ꝑfiliũ
Ui det enĩ filiꝰ patrẽ demonstrantẽ. antequam
aliquid fiat: & ex demonstratione patris. et
uisione filii. fit qđ fit a patre ꝑfiliũ: Sic a¬
nimȩ suscitant᷑ si potuerint uidere istã uni¬
tatis conuinctionẽ. patrẽ demonstrantẽ. filiũ¬

Expanded text:
monstrat Filio, sed demonstrando facit per Filium. monstrat Filio, sed demonstrando facit per Filium. Videt enim Filius Patrem demonstrantem antequam aliquid fiat, et ex demonstratione Patris et visione Filii fit quod fit a Patre per Filium. Sic animae suscitantur, si potuerint videre istam unitatis conjunctione
Abbreviated transcription (Latin):
ille fee̾rit: hȩc & filiꝰ similit̾ facit: cęlũ. tr̃am.
mare. quȩ in cęlo quȩ in tra. que in mari.
uisibilia. in uisibilia. animalia in terris.
frutecta in agris. natantia in aquis. in aera
uolantia. in cęlo lucentia. p̃ter hȩc omĩa.
angłos. uirtutes. sedes. dominationes. pͥn¬
cipatus. potestates Omĩa ꝑ ipsũ facta st̃:
facta filio. ut & ipse faceret alterũ mun¬
dũ his om̃ib plenũ : hon utiq S quid:
quecũ enĩ ille fecerit: hȩc non alia s hȩc
& filius. nec dissimilit̃ s similiter facit:
Pater enĩ diligit filiũ : & omĩa demonstrat
ei quȩ ipse facit: Demonstrat pat̾ filio ut
animȩ suscitentur: qͥa ꝑ patrẽ & filium
animȩ suscitant᷑ i nec possint uiuere ani¬
mȩ. nͥ earum uita sit os̃ Si gͦ ñ possunt
uiuere animȩ. nͥ earũ uita sit ds̃. sic̃ ipsȩ sunt
uita corporũ: qđ demonstrat pat̃ filio. id est
qđ facit: ꝑfiliũ facit N on enĩ faciendo de¬

Expanded text:
Filius similiter facit. Coelum, terram, mare, quae in coelo, quae in terra, quae in mari, visibilia, invisibilia, animalia in terris, fruteta in agris, natantia in aquis, in aere volantia, in coelo lucentia; praeter haec omnia, Angelos, Virtutes, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates: omnia per ipsum fafacta Filio, ut et ipse faceret alterum mundum his omnibus plenum? Non utique. Sed quid? Quaecumque enim ille fecerit, haec, non alia, sed haec et Filius, nec dissimiliter, sed similiter facit. Pater enim diligit Filium, et omnia demonstrat ei quae ipse facit. Demonstrat Pater Filio ut animae suscitentur, quia per Patrem et Filium animae suscitantur: nec possunt vivere animae, nisi earum vita sit Deus. Si ivere animae, nisi earum vita sit Deus, sicut ipsae sunt vita corporum; quod demonstrat Pater Filio, id est quod facit, per Filium facit. Non enim faciendo de
Abbreviated transcription (Latin):
nes: Potestas enĩ erat in manib xp̃i Pas
aut̃ illi qͥnq quasi semina erant: ñ qual
terrȩ mandata. s ab eo qͥ t̾ram fecit mill¬
plicata: Hoc gͦ ammotũ est sensib qͦ ti¬
ret᷑ mens. & exhibitũ oculis ubi ȩxertentis
in tellectus: ut in uisibilẽ dm̃ ꝑ usibilias
pera mirarem᷑ ⁊ & erecti ad fidẽ & purgall
fidem. etiã ipsũ ĩ uisibilit̃ uidere cuperimꝰ
quẽ de rebus ci sibilib in uisibilẽ nosenu
Hec tam̃ sufficit hȩc intueri in muraclio essi
aeapo:. Habent enĩ si intelligant᷑ linguã suã:

Expanded text:
nes. Potestas enim erat in manibus Christi: panes autem illi quinque quasi semina erant, non quidem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem, et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilec tamen sufficit haec intueri in miraculis Chride Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
am antea tractauimꝰ: nec ĩmorari debeniꝰ:
Mior est enĩ resurrectio corporis in ȩt̾nũ: qͣm
he quȩ ad tẽpus facta est in illo languido
sinttas corporis: Et maiora his demonstra¬
nt ei oꝑa: ut uos miremini: Demonstͣbit
qusi tẽporalit̾: Ergo quasi homini facto
int̃pore Quia uerbũ dĩ non ẽ factũ ꝑ quẽ¬
stabit ei oꝑa maiora. id est resurrectionẽ
orpoꝵ: ut uos miremini factã ꝑ filiũ re-¬
sirrectionẽ corpor: Deinde redit ad illam
rsurrectionẽ animarũ: Sic̃ enĩ pat̾ susci¬
tt mortuos & uiuificat: sic & filius qͦs uult
uuificat: Mortuos. s scdm sp̃m iuuificat

Expanded text:
tractavimus , nec immorari debemus. Major est enim resurrectio corporis in aeternum, quam haec quae ad tempus facta est in illo languido sanitas corporis. Et majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Demonstrabit, quasi temporaliter: ergo quasi homini facto in tempore, quia Verbum Deus non est factus, pestrabit ei opera majora, id est, resurrectionem corporum, ut vos miremini factam per Filium resurrectionem corporum. 13. Deinde redit ad illam resurrectionem animarum: Sicut enim Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivifica
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificat: Am̃ am̃ dico uob̾: qͥa uenit hora qͣnͣ¬
do mortui audient uocẽ filii dĩ & qui audie¬
rint uitient: Hic ñ dixit credent ei qui me¬
misit & ideo uiuent: s audiendo uocẽ filii dĩ
Qui audierint: hoc est qui obȩdierint filio dĩ:
uiuent Ergo & ex patre uiuent. cũ credent
patri : & ex filio uiuent cũ audient uocẽ filii
dei: Quare & ex patre uiuent. & ex filio ui¬
uent: Sic̃ enĩ habet pat̾ uitã in semet ipso.
sic dedit & filio uitã habere in semet ipso: Im

Expanded text:
dico vobis, quia venit hora, quando mortui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Hic non dixit, Credent ei qui misit me, et ideo vivent; sed audiendo vocem Filii Dei, qui audierint, hoc est obaudierint Filio Dei, vivent. Ergo et ex Patre vivent, cum credent Patri; et ex Filio vivent, cum audient vocem Filii Dei. Quare et ex Patre vivent et ex Filio vivent? Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic dedit Fili
Abbreviated transcription (Latin):
sinuare uolens intentis. & infũdere capachi
in capaces aut̃ excitare ad studiũ ut ñ iiteli¬
gentes bene iuiuencdo capaces fiant: insinua¬
uit bonis animã humanã & mentẽ rationis
quȩ in est homini. non in est peccori: ñ uege¬
tari. ñ beatificari. ñ illuminari. nͥ ab ipsa sib¬
stantia dĩ : eamq animã facere aliqͥd ꝑcrpͥ
ce de corpore. atq habere subiectũ corpus &
ꝑ corporalia mulceri posse sensus corporis u
offendi : & ꝓpt̾ hoc. id est ꝓpt̾ consortiũ qds
animȩ & corporis in hac utta atq cõplexũ
lertari animã lenitis. uel contristari offen
corporis sensib ⁊ beatitudinẽ tam̃ eiꝰ qua ft
beata ipsa anima. ñ fieri nͥ participatione
substantiȩ quȩ ds̃ est.: ut quomͦ anima que

Expanded text:
insinuare volens intentis, et infundere capacibus, incapaces autem excitare ad studium, ut nondum intelligentes bene vivendo capaces fiant, insinuavit nobis animam humanam et mentem rationalem, quae inest homini, non inest pecori, non vegetari, non beatificari, non illuminari, nisi ab ipsa substantia Dei: eamque animam facere aliquid per corpus et de corpore, atque habere subjectum corpus, et per corporalia mulceri posse sensus corporis vel offendi, et propter hoc, id est propter consortium quoddam animae et corporis in hac vita atque complexu, delectari animam lenitis, vel contristari offensis corporis sensibus; beatitudinem tamen ejus qua fit beata ipsa anima, non fieri nisi participatione substantiae, quae D
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ iudiciũ filio pat̾ dedit. & ñ iudicat quẽ¬
quam: Ego in qͥt facio: S quomͦ facis:
Non possũ a me facere quicquã Sic̃ audio
iudico: & iudicit̃ meũ iustũ ẽ: Cũ ageret᷑
de surrectione animarũ: ñ dicebat atidio
s iudico: Audio enĩ tanquã p̃cipientis pa¬
tris imperiũ: Iam gͦ sic̃ homo. sic̃ quo nu
est pat̾. iam ex forma serui. ñ ex forma di. s
audio iudico: & iudiciũ meũ ustũ est u
ẽ iudiciũ iustũ hominis: Fr̃s mei attenamo¬

Expanded text:
omne judicium Filio Pater dedit, et non judicat quemomne judicium Filio Pater dedit, et non judicat quemquam? Ego, inquit, facio. Sed quomodo facis? Non possum a me facere quidquam: sicut audio judico, et judicium meum justum est. Cum ageretur de resurrectionsed judico. Audio enim, tanquam praecipientis Patris imperium. Jam ergo sicut homo, sicut quo major est Pater; jam ex forma servi, non ex forma Dei. Sicut audio, judico, et judicium meum justum est. Unde est judicium justum hominis?
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ dedit ei & iudiciũ facere : non solun
animas ꝑ fidem & sapientiã suscitare: s & ni¬
diciũ facere: Quare aut̃ hec: Quia filiꝰ homi¬
nis est: Facit gͦ aliquid pat̾ ꝑfiliũ hominis.
qd non facit ex substantia sua. cui equalis ẽ
filius: sic̃ ipsũ nasci. sic̃ crucifigi. sic̃ ipsum
mori. sic̃ ipsũ resurgere: Non enĩ aliqͥd hoꝵ
patri contigit: Sic & resurrectionẽ corpors
Nam resurrectionẽ animarũ: ex substantia
Animȩ qͥppe fiunt participes illiꝰ in cõmutabi
diciũ facere qͥa filiꝰ hominis est: scdm illud
qđ supra dixit. neq enĩ pat̾ uidicat quẽqͣm
Et ut ostendat qr de resurrectione corpori. hoc
dixit: nolite mirari hoc qr ueniet hora: Ñ
nunc est. s ueniet hora in qua om̃s qui in
tissi me audistis. audient uocẽ eiꝰ & ꝓcedent:
Et ubi: in iudicit̃ Qui bene fecerunt in re¬
surrectionẽ uitȩ: qui male egerunt in resur¬
rectionẽ iudicii Et tu hoc facis solus. quia

Expanded text:
atem dedit ei et judicium facere: non solum animas per fidem et sapientiam suscitare, sed et judicium facere. Quare autem haec? Quia filius hominis est. Facit ergo aliquid Pater per Filium hominis, quod non facit ex substantia sua cui aequalis est Filius; sicut ipsum nasci, sicut ipsum crucifigi, sicut ipsum mori, sicut ipsum resurgere: non enim aliquid horum Patri contigit. Sic et resuscitationem corporum. Nam resuscitationem animarum ex substantia animae quippe fiunt participes illius incommutabildicium facere, quia filius hominis est: secundum illud quod supra dixit, Neque enim Pater judicat quemquam. Et ut ostendat quia de resurrectione corporum hoc dixit: Nolite mirari hoc, quia venit hora. Non nunc est, sed venit hora, in qua omnes qui in tis sunt , audient vocem ejus et procedent. Et ubi? In judicium: Qui bene fecerunt, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii. Et tu hoc facis solus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
lonẽ humanã: Quia utrumq mortuũ
erat enĩ & in xp̃o anima huma. na tota a¬
nima: ñ irrationale tantũ animȩ. s etiã
rationale qđ mens dicit᷑ fuerunt enĩ qui¬
dã heretici & pulsi sunt ab eccła: qui pu¬
tarent ñ habere m̃tẽ rationalẽ corpus ap̃i:
Es quasi animã beluinã Excepta quippe
rationali mentẽ: uita beluina ẽ: S quia
expulsi sunt. & ueritate expulsi st̃: accipe
totũ xp̃m. uerbũ. mentẽ rationalẽ & carnẽ
Hoc totũ ap̃c est Resurgat anima tua ab
iniquitate. ꝑ id qđ ds̃ est: resurgat corpus
tuũ a corruptione. ꝑ id qđ homo est ꝓuide

Expanded text:
niquitate. Quia utrumque mortuum Erat enim et in Christo anima humana, tota anima: non irrationale tantum animae, sed etiam rationale quod mens dicitur. Fuerunt enim quidam haeretici, et pulsi sunt ab Ecclesia, qui putarent non habere mentem rationalem corpus Christi, sed quasi animam belluinam: excepta quippe rationali mente, vita belluina est. Sed quia expulsi sunt, et veritate expulsi sunt; accipe totum Christum, Verbum, mentem rationalem, et carnem. Hoc totum Christus est. Resurgat anima tua ab iniquitate per id quod Deus est, resurgat corpus tuum a corruptione per id quod homo est. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
nori ficant patrẽ Animarũ enĩ resurrectio¬
nẽ sic oꝑatur filius quomͦ pat̾: sic uiuificat
filius quomͦ pat̾: Ergo in animarũ resur¬
rectionẽ om̃s honorificent filiũ: sic̃ honori¬
ficant patrẽ: Q uid de honorificatiõe ꝓpt̾
resurrectionẽ corporis: Qui ñ honorificat
filiũ: ñ honorificat patrẽ qui misit illum
Non dixit sic: s honorificat & honorificat:
Quare: qr scd̾m hoc dixit. pat̾ maior me est:
Quando aut̃ honorificat᷑ filiꝰ sic̃ honorificat᷑
pater: Cũ in pͥncipio erat. uerbũ. & uerbũ
apud dm̃: & omĩa ꝑ ipsũ facta st̃ Et ideo
in hac honorificatione scda qua ait. qui ñ
honorificat filiũ. ñ honorificat patrẽ qͥ misit
eũ: ñ est missus filius nͥ qr factus ẽ homo:
Am̃ am̃ dico uob̾ Iterũ redit ad resurrectio¬
nẽ animarũ: ut assidue dicentẽ capiamus:
qr uelut uolantẽ sermonẽ sequi ñ poteramꝰ:
Ecce immoratur nob̃cũ sermo dĩ: ecce quasi

Expanded text:
atrem. Animarum enim resurrectionem sic operatur Filius, quomodo Pater: sic vivificat Filius, quomodo Pater. Ergo in animarum resurrectione omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Quid de honorificatione propter resurrectionem corporis? Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Non dixit, sicut; sed, honorificat, et honorificat. Quare? Quia secundum hoc dixit, Pater major me est . Quando autem honorificatur Filius, sicut honorificatur Pater? Cum in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et omnia per ipsum facta sunt . Et ideo in hac honorificatione secunda quid ait? Qui non honorificat Filium, nec honorificat Patrem qui misit illum. Non est missus Filius, nisi quia factus est homo. 14. Amen, amen dico vobis. Iterum redit ad resurrectionem animarum, ut assidue dicentem capiamus: quia velut volantem sermonem sequi non poteramus; ecce immoratur nobiscum sermo Dei, ecce quasi