comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ francia: & uere dulcis Dulcis inqͣm
ut iã cdiximꝰ: & adhuc iterare urget
amor. dulcis. Dulcis reuera ꝓp̾t fructuũ
grãm. ꝓpt̾ aeris clem̃tiam: s uere dulq̾.
Q ad huc dulcior. ꝓpt̾ eximiã gentis hu¬
manitatẽ. & molitam principiũ t̾re
benignitatẽ: dulcissimauͦ ꝓpt̃ celitu̾
datam regib t̾re mansuetudinem.
testate mansuetudo tanta. Siqͥdem
francoꝵ reges. ut ex gestis habet᷑. in¬
tiqͥs. uixi semꝑ fuert̾ bellicosi. tyranni
uͦ iuix. aut nunqͣm. Duleis itiq: fran¬
cia. ducior & dulcissima est. De cuiꝰ dul¬
cecline qͥa nos gustauimꝰ. unmo plene
inebriati sumus: it briati de ip̃sa nẽ
cũ tempꝰ est. ñ eructuare ñ possumus.
Et qͥdem ad laucdem & głiam gentis il¬
lius. de ipsiꝰ dulcectine pleuiꝰ nunc eru¬
ctuassem: nͥ qͥa am tempꝰ ẽ. & hystoria
exigit ut intermissum supͣ bystorie
ordinem retexamꝰ Ad supͣ missos itaq
romipetas nrõs reuertendũ. Dero¬

Expanded text:
que Francia et vere dulcis; dulcis, inquam, que Francia et vere dulcis; dulcis, inquam, ut jam diximus, et adhuc iterare urget amor, dulcis. Dulcis revera propter fructuum gratiam, propter aeris clementiam: sed vere dulcis et adhuc dulcior propter eximiam gentis humanitatem et inolitam principum terrae benignitatem. Dulcissima vero propter coelitus datam regibus terrae mansuetudinem.  tanta potestate mansuetudo tanta. Siquidem Francorum reges, ut ex gestis habetur antiquis, viri semper fuerunt bellicosi, tyranni vero vix aut nunquam. Dulcis itaque Francia dulcior et dulcissima est. De cujus dulcedine quia nos gustavimus, imo plene inebriati sumus, inebriati de ipsa nunc, cum tempus est non eructuare non possumus. Et quidem ad laudem et gloriam gentis illius, de ipsius dulcedine plenius nunc eructuassem, nisi quia amodo tempus est et historia exigit, ut intermissum supra historiae ordinem retexamus. Ad supra missos itaque Romipetas nostros revertendum. 22. DE ROM
Abbreviated transcription (Latin):
simis & eloquentissuis habund auerit:
ita & illi uet̾i. hoc noue hystorie copula¬
mꝰ nune: addentes qd̾ uiris munificen¬
tissimis & honoratissimis abundanti¬
sima sit ad illos maxime tales se semꝑ
exhibentes. qͥ aduene st̃ & opp̾ssi Quod
uidimꝰ qd̾ aucliuimꝰ qd̃ etiã nos ipsisen¬
simꝰ: hoc testam de francis. Uñ et m̾̃ito
ab antiquo. dulcis francia clicta est.
Dulcis c̃te ꝓpt̾ t̾re fructus qͥ p̾cellentissi¬
mi st̃: cduleis etiã ꝓpt̾ aerem qͥ ibi clem̃tĩ¬
simꝰ est. s ueriꝰ dulcis ꝓpt̾ t̾rigenarum
ingenuos mores. suaues. & iocundos. &
locunda ꝯsortia. Et si gͥ forte ex alia cau¬
sactulcis cdicta sit: nos tñ in p̾sentiarũ
ex ea causa cdulcẽ p̃dicamꝰ. qͥa eiꝰ dulce¬
dinem sensimꝰ: adeo. ut ꝑegrini nos an
nos calice meroris. calice amaritudin
epotauit: s ista uenientes ad se calice
sue dulcedinis nos in ebriauit: adeo.
ut p̃dulcetine ꝓpinate priꝰ amaritu.¬
diis ñ recordarem maloꝵ. Buleis ita¬

Expanded text:
s et eloquentissimis abundaverit, ita et illi veteri hoc novae historiae copulamus nunc, addentes quod viris munificentissimis et honoratissimis abundantissima sit, ad illos maxime tales se semper exhibentes qui advenae sunt et oppressi. Quod vidimus, quod audivimus, quod etiam nos ipsi sensimus, hoc testamur de Francis, unde et merito ab antiquo dulcis Francia dicta est. Dulcis certe propter terrae fructus, qui praecellentissimi sunt, dulcis etiam propter aerem, qui ibi clementissimus est, sed verius dulcis propter terrigenarum ingenuos mores, suaves et jucundos, et jucunda consortia. Etsi igitur forte ex alia causa dulcis dicta sit, nos tamen inpraesentiarum et ea causa dulcem praedicamus, qua ejus dulcedinem sensimus, adeo ut peregrini nos angnos calice moeroris, calice amaritudinis epotavit, sed ista venientes ad se calice suae dulcedinis nos inebriavit: adeo ut prae dulcedine propinatae prius amaritudinis non recordaremur malorum. Dulcis ita
Abbreviated transcription (Latin):
sulcircũuentꝰ & secluctꝰ. assensũ illis p̃¬
buerit. Uñ sinulla in specie uł in ge¬
nere ꝯsuetuclinum habita m̃tione.
cũ rege componeret: pͥorẽ illũ de ꝯsu¬
etudinib assensũ. ratũ habere uide¬
ret᷑. & que ꝑperamgesta ꝯfirmare.¬

Expanded text:
sul circumventus et seductus assensum illis praebuerit. Unde si, nulla vel in specie vel in genere consuetudinum habita mentione, cum rege componeret, priorem illum de consuetudinibus assensum ratum habere videretur, et quae perperam gesta confirmare
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria ꝑcipientes amplissime. Rex
uͦ om̃i tp̃r quo ad ciuitatẽ ueniret:
sicut ubiq moris sui erat. pͥmo qͥdem
ad eccliam. & ꝯfestun nͥ maior causade¬
tineret ad archip̃sulem uisencłu acce¬
lexare ꝯsueuerat. Cuiꝰ tunc ꝓlixiori e¬
loqͥo. & in magnis. ꝯsilio. tanquã uiri
exercitati & exꝑti negotia regia. frue¬
bat᷑. S qͥdͦ Suscepti iã afrancis. & de
ipsiꝰ regis m̾sa iã. eramꝰ unter ipsos ñ
ut exules. sciues: ñ qͣsi aduene s in¬
digene. Et etiã plusquã ipsis indige¬
nis. nobibib et generosis nobis amag¬
natibus &e pͥncipib t̾re. honor amplior
ipẽdebat᷑. ita ut obluoni date essent an¬
gustie ur̃e pͥores: ñ eẽnt ĩa pͥoraĩmemona

Expanded text:
necessaria percipientes amplissime. Rex necessaria percipientes amplissime. Rex vero omni tempore quo ad civitatem veniret, sicut ubique moris sui erat, primo quidem ad ecclesiam et confestim, nisi major causa detineret, ad archipraesulem visendum accelerare consueverat. Cujus tunc prolixiori eloquio et in magnis consilio, tanquam viri exercitati et experti negotia regia, fruebatur. Sed quid? Suscepti jam a Francis, et de ipsius regis mensa jam eramus, inter ipsos non ut exsules sed cives, non quasi advenae sed indigenae; et etiam plus quam ipsis indigenis nobilibus et generosis, nobis a magnatibus et principibus terrae honor amplior impendebatur, ita ut oblivioni datae essent augustiae nostrae priores, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dictus abbas hic erat. Uisionem itaq
duob his alb̃ib retulit: ut ita ipso
eomodo qͦ ex reuelatione p̃munitũ
fuerat. de hoc mundo sublato. inore du¬
oꝵ staret u̾bum reuelationis hoc. Qt̃
qͥdẽ ut eiscdẽ abb̃ib dixit. nemini su¬
oꝵ uidicare uoluit. ne forte passio¬
mundo tͣnsit: quẽ admodũ sequẽs
hystorie ordo declarabit. In hoc & uni
scõꝵ similis: qͥ similit̾ dep̃s entis cur¬
sus sui fine. reuelationẽ accepit. Cui
nocte uisum: qd̃ ipse totus igne crema¬
ret᷑. Et ipseqͥdem postea ita igne eͤma¬
tꝰ. & ꝑ ignẽ tͣnsiens. in refrigeriũ ẽ edu¬
ctus. Ni fallor. beat᷑ policarpꝰ hic erat.
Dicti uͦ alb̃es relatam sibi archip̃suli̾
senonis a francis sit exceptꝰ .xxxu¬
rofecti itaq: a poutiniaco.senonis
uenimꝰ apie memorie hugone se¬
nouense tune archiep̃o. & aclero. & appło
ciuitatis in om̃i gaudio & alacritate
suscepti: de fisco regis. adusum nrm

Expanded text:
dictus abbas hic erat. Visionem itaque dictus abbas hic erat. Visionem itaque duobus his abbatibus retulit, ut ita ipso eo modo quo ex revelatione praemunitus fuerat de hoc mundo sublato, in ore duorum staret verbum revelationis hoc. Quod quidem, ut eisdem abbatibus dixit, nemini suorum indicare voluit, ne forte passiomundo transivit, quemadmodum sequens historiae ordo declarabit. In hoc et uni sanctorum similis qui similiter de praesentis cursus sui fine revelationem accepit; cui nocte visum quod ipse totus igne cremaretur; et ipse quidem postea ita igne crematus et per ignem transiens in refrigerium est eductus. Ni fallor, beatus Polycarpus hic erat. Dicti vero abbates relatam sibi archipraesuliSENONIS A FRANCIS SIT EXCEPTUS. Profecti itaque a Pontiniaco Senonis venimus, a piae memoriae Hugone Senonensi tunc archiepiscopo et a clero et a populo civitatis, in omni gaudio et alacritate suscepti, de fisco ad usum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
papa parti mee fauente s carclina¬
lib adu̾santib ꝓ rege ꝯtͣ me: cũ ecce
subito qͣtuor suꝑuenert᷑ milites. qͥ
mox rapientes me ab auditorio. ĩ eã¬
dẽ eccłia. capitis mei sũmitatẽ uͥ co¬
rone mee locus ẽ. excoriauert̃: adeo
ut iudebat᷑ mͥ angustiat᷑ : qd̾ uidebar
mͥi defecisse. se exreuelatione hac sci
somniũ: ꝯturbor sic ⁊ ꝯtͥstor. Non qͥ¬
dem ꝓpt̾ reuelationẽ ꝓ qua potiꝰ altͤ¬
simo quantas ualeo gr̃as ago. qͥpar¬
uitati mee aꝑire dignat᷑ est de hoc
mundo mei exitꝰ modũ: s ꝓpt̾ eos
maxume doleo. qͥsecuti sunt me et
rot & tanta sustinuerunt ꝓpt̾ me.
Q certissime scio. me ꝑcusso disꝑgen¬
t̃. qͣsi oues ũ hñtes pastorem. Hãc ean¬
dem uisionem. paucis post dieb ex¬
actis. & cuidam alb̃i ordinis cist̾cien¬
si amico itidem suo & familiari pa¬
cto simili. ne uiclł eã cuiqͣm donec
uisionis uiclẽt exitũ. reuelaret. se¬
creto similit̾ retulit. De uallelucente

Expanded text:
e favente, sed cardinalibus adversantibus pro rege contra me, cum ecce subito quatuor supervenerunt milites, qui mox rapientes me ab auditorio, in eadem ecclesia capitis mei summitatem, ubi coronae meae locus est, excoriaverunt, adeo ut mihi videbatur angustiatus quod videbar mihi desomnium, conturbor sic et contristor: non quidem propter revelationem, pro qua potius Altissimo quantas valeo gratias ago, qui parvitati meae aperire dignatus est de hoc mundo mei exitus modum, sed propter eos maxime doleo, qui secuti sunt me et tot et tanta sustinuerunt propter me. Qui certissime scio quod me percusso dispergentur, quasi oves non habentes pastorem. » Hanc eamdem visionem paucis post diebus exactis et cuidam alii abbati ordinis Cisterciensis, amico itidem suo et familiari, pacto simili ne videlicet eam cuiquam, donec visionis videret exitum, revelaret, secreto similiter retulit: de Valle Lucente
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥens. nec mirum si animo meot᷑¬
bato. uultꝰ m̃s sic ꝯciderit. Ueruntñ
causam. & si familiaris m̃s scis. ũ priꝰ
edisseram: nͥ eo pacto ut secreto eam
teneas. qͦad uixero ego. Et abb̃s mox
pepigit se factũ sie. Et ipse. Dñe abb̃s

Expanded text:
» inquiens, « nec mirum, si animo meo tu» inquiens, « nec mirum, si animo meo turbato vultus meus sic conciderit: verumtamen causam, et si familiaris meus sis, non prius edisseram nisi eo pacto, ut secreto eam teneas quoad vixero ego. » Et abbas mox pepigit se facturum sic. Et ipse: « Domine abbas
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ordinatꝰ irregłaris. & mordinat᷑
hoꝵ incessiᷤ & excessus hic: ad quẽ
eximie caritatis uiolentia impulit.
In hacitaq frm̃ pace & dilectione:
apontiniaco discessumꝰ. De sonnic. ar¬
chip̃suł. in recessu. a pontiniaco .xxx.iii¬
erum die recessus nr̃i inter itiue¬
rancdũ archip̃sul qͥm uia maxi¬
me solebat esse comes facundissĩm
& iocundissimꝰ. cepit admodũ tͥstis
& mestus esse ꝯtͣ morem suum. ne¬
minẽ suoꝵ in uia alloquens: nec iꝑ¬
sũ suoꝵ aliqͥs Nobis iuie sociis oꝑmnan¬
tib ipsum tͥstari sic: eo qd̃ afr̃ib tam
diligentib. & tam dilectis recessiss.
Albs uͦ nr̃ pontiniacensis. comes tune
probate uiclens sic & compatiens. ac¬
cessit ppiꝰ. sciscitans ab eo secretiꝰ qͣre
sic uultꝰ ipsiꝰ ꝯcidiss Et hoc ipsũ itm̃
Q itͣ̃m sciscitabat᷑: donec sibi archip̃¬
sul aꝑiret causam ad amicam un¬
portunitatem sciscitantis. Dñe alb̃s

Expanded text:
quam ordinatus, irregularis et inordinatus quam ordinatus, irregularis et inordinatus horum incessus et excessus hic, ad quem eximiae charitatis violentia impulit. In hac itaque fratrum pace et dilectione a Pontiniaco discessimus. De somnio archipraesulis in recessu a Pontiniaco. Verum die recessus nostri inter itinerandum archipraesul, qui in via maxime solebat esse comes facundissimus et jucundissimus, coepit admodum tristis et moestus esse contra morem suum, neminem suorum in via alloquens, nec ipsum suorum aliquis; nobis viae sociis opinantibus ipsum tristari sic eo quod a fratribus tam diligentibus et tam dilectis recessisset. Abbas vero noster Pontiniacensis, comes tunc probatae, videns sic et compatiens, accessit propius sciscitans ab eo secretius quare sic vultus ipsius concidisset. Et hoc ipsum iterum et iterum sciscitabatur, donec sibi archipraesul aperiret causam ad amicam importunitatem sciscitantis. « Domine abbas,
Abbreviated transcription (Latin):
tumultꝰ faciliꝰ euitandos decliuare
statuit. Qñiqͥdem & mox ut p̃fato illi
xp̃ianissimo regi in notuit: & regi ẽ¬
placuit sie
Siennio gͥ iã ꝑegͥnationis nr̃e ponti¬
niaci expleto: apontiniaco disce duꝰ
Die uͦ recessus nr̃i uideres fr̃s mestos.
& eiulantes. post archip̾sulem curre¬
re discurrere. festinare salutantes.
& resalutantes: & benedictionem tte¬
rũ & iterũ postulantes. &itm̃ & trĩniu
dere & alloqͥ cupientes recedentem.
deseris: aut cui nos desolatos relinqͥs:
Ego aũ uidens sic: uerissima fore iuisti
m̃tes. ita discurrebant. ita se inuicem
p̃uenire ꝯtendebant: ut uł modicum
uicderent adhuc & letarent᷑. Nec qͥdem
p̃ceptum alb̃is nec hora regłaris ipsõ
reuocare poterat: archipsule e suos
dui & longe extͣ monast̾ii portam
ꝓsequentes. Adeo qͥsq aliũ absq om̃i
ordine p̾uenire ꝯtendentes: salutan¬
onẽ ultimã. & ultimã benedictionẽ
ꝯtendebant eriꝑe. S qͣm piuᷤ certe

Expanded text:
tumultus facilius evitandos, declinare statuit. Quod quidem et mox, ut praefato illi Christianissimo regi innotuit et regi complacuit sic. Biennio igitur jam peregrinationis nostrae Pontiniaci expleto a Pontiniaco discedimus. Die vero recessus nostri videres fratres moestos et ejulantes, post archipraesulem currere, discurrere, festinare, salutantes et resalutantes et benedictionem iterum et iterum postulantes, et iteruntes: deseris, aut cui desolatos nos relinquis? » Ego autem videns sic verissima fore justi mentes ita discurrebant, ita se invicem praevenire contendebant, ut vel modicum viderent adhuc et laetarentur. Nec quidem praeceptum abbatis nec hora regularis ipsos revocare poterat, archipraesulem et suos diu et longe extra monasterii portam prosequentes: adeo quisque alium absque omni ordine praevenire contendens, salutationem ultimam et ultimam benedictionem alii contendebat eripere. Sed quam pius certe,
Abbreviated transcription (Latin):
tamina demũ euicit. patͥam optinuit:
& post modicũ in ipsa ihrłm palme sue
coronam accepit im marcescibilem.
Uñ nec gła uultꝰ eiꝰ euacuata: nec fła¬
ma claritatis extincta. s ad aquas ꝯ¬
tͣdictionis ꝓbata. potiꝰ quã extincta᷑
ut pote inter pplos frementes. & fren
sequens. rerũ exitꝰ plane. & dño pr̃ante
fructuose edocebit.
tans aũ archip̃sul in sedili suo ep̃a¬
li. singłos fr̃m in oscło pacis recepit: in

Expanded text:
tamina demum evicit, patriam obtinuit, tamina demum evicit, patriam obtinuit, et post modicum in ipsa Jerusalem palmae suae coronam accepit immarcescibilem. Unde nec gloria vultus ejus evacuata nec flamma claritatis exstincta, sed ad aquas contradictionis probata potius quam exstincta, utpote inter populos frementes et frendsequens rerum exitus plane, et Domino praestante fructuose edocebit. Stans autem archipraesul in sedili suo episcopali singulos fratrum in osculo pacis recepit in
Abbreviated transcription (Latin):
Oqualem uideres tune in pͥmo ebcłie
ingressu hominis faciẽ: qd̾ ñ nulli uidẽ¬
tes notauer̾t. & nurabant᷑. Sicut igni¬
tũ cor: ignita & facies uictebat᷑. Faciere¬
uera exhilarata in oleo: omĩb̾gta om̃ib gͣ¬
hosa. Et ut pładdã adhuc: ego qͥdẽ ar¬
bitror resplendiusse exteriꝰ faciẽ corpo¬
ris exint̾iori abundantia cordis: immo
claritatis in corde tantã flaminã in
se ꝯtinere ñ ualente. qͥn erũꝑet. Et ni
fallor hec in ip̃o eccł̃ie saluatoris ing̃s¬
su tanta faciei gr̃a roseo sic subito ꝑfu¬
sa. & uenustata colore: in ipsa saluato¬
ris eccłia mĩrii mox ꝯsũmandi qͣsi qͦddã
celestis oracłi p̾sagiũ fuit. Discipłs uͦ
qͥ scͥpsit hec. fide osclata cernens sic. &
ad uisa notando stupens. & stupendo
notans: moysi mox recordat᷑ est. Cuiuꝰ
tũ gła uultus euacuata: & in aqͥs ꝯtra¬
dictionis extincta. Uñ nec repmissã
patͥam intͣre meruit: extͣ in exilio mor¬
tuus. Qd̃ iste minime qͥ post multa cer¬

Expanded text:
qualem videres tunc in primo ecclesiae ingressu hominis faciem, quod nonnulli videntes notaverunt et mirabantur, sicut ignitum cor, ignita et facies videbatur: facie revera exhilarata in oleo, omnibus grata, omnibus gratiosa, et ut plus addam adhuc, ego quidem arbitror resplenduisse exterius faciem corporis ex interiori abundantia cordis, imo claritatis in corde tantam flammam in se continere non valente, quin erumperet. Et, ni fallor, haec in ipso Ecclesiae Salvatoris ingressu tanta faciei gratia roseo sic subito perfusa et venustata colore, in ipsa Salvatoris ecclesia martyrii mox consummandi, quasi quoddam coelestis oraculi praesagium fuit. Discipulus vero qui scripsit haec, fide oculata cernens sic et ad visa notando stupens et stupendo notans, Moysis mox recordatus est. Cujus tamen gloria vultus evacuata, et in aquis contradictionis exstincta: unde nec repromissam patriam intrare meruit, extra in exsilio mortuus. Quod iste minime, qui post multa cer
Abbreviated transcription (Latin):
de se nec ꝑse qͥa nou potest. nec per
aliũ qͥa negligit. aut ꝯtempnit.s
solũ quid ipsi dicat᷑ atcendens.
erũ electus nr̃ necdũ ep̃c epis
copale̾ tñ iã formam indueis.
iuix ad huc etiã electus. mox elegit
sue curam iniungeret. Moti gͥ lon¬
douia ubi electio. cantuariã uenmi¬
mꝰ: inqua tanqͣm metͦpoli scd̃m
morẽ. & canonũ formã metpolita¬
ui ꝯsecͣtio celebranda. Ad qͣm iã ꝯse¬
cͣtinem. ob ꝯsec̃ndi reuerentiã. totũ
fere regnũ ꝯfluxerat. Clerꝰ qͥdem ut
ex debito: ꝓceres uͦ regni & magna¬
tes. ut regi cui opꝰ ãdeo cũ placuerat.
parit̾ & electo qui de aula ꝓdierat.
honoris impenderent gr̾atiã & ob¬
seqͥum. Igit᷑ in sac̃mentali illo tẽpo¬
re in illis tã mire qͣm mirifice un¬
ctionis dieb in ebdomada pente¬
costes. ĩ ebdomade salbato. temporĩ
C ordinis ut mox claruit ꝯsonanti¬
b sac̾mentis. archileuita eccłie ele¬

Expanded text:
de se, nec per se, quia non potest, nec per alium, quia negligit aut contemnit, sed solum quid ipsi dicatur attendens.erum electus noster, necdum episcopus, episcopalem tamen jam formam induens: vix adhuc etiam electus, mox elegit suae curam injungeret. Moti ergo Londonia, ubi electio, Cantuariam venimus, in qua tanquam metropoli secundum morem et canonum formam metropolitani consecratio celebranda. Ad quam jam consecrationem ob consecrandi reverentiam totum fere regnum confluxerat. Clerus quidem ut ex debito, proceres vero regni et magnates ut regi, cui opus adeo complacebat, pariter et electo, qui de aula prodierat, honoris impenderent gratiam et obsequium. Igitur in sacramentali illo tempore in illis tam mirae quam mirificae unctionis diebus in hebdomada Pentecostes, in hebdomadae Sabbato, temporis et ordinis ut mox claruit consonantibus sacramentis, archilevita Ecclesiae ele
Abbreviated transcription (Latin):
terfuerant: ipso nifallor qͥ ꝯsec̾ba¬
tur archip̃sule. qͥnto decimo. Et
electi qͥdem nr̃i in archipresulem
ꝯsecͣtio. sic erat: ipso tunc circiter
qͣdragesimũ qͣrtum. ut supra
D iiii etatisisue num agente.
Ini uer axfelicis memorie
alsũ terciã romane sedis põ¬
Tm. ꝯfestua directi sunt: qͥ de
ubuo ꝓpt̾ scisina qd̾ in romana t̾e
eccłra erat. apud mentem pessula¬
num applicuerat. & ibidem ꝑ aliqd̃
tempꝰ morã secerat. Q uo missi sue¬
rant. uiri religiosi. littetam e hone

Expanded text:
terfuerunt, ipso, ni fallor, qui consecrabaterfuerunt, ipso, ni fallor, qui consecrabat archipraesule quinto decimo. Et electi quidem nostri in archipraesulem consecratio sic erat, ipso tunc circiter quadragesimum quartum, ut supra diximus, aetatis suae annum agente. Nuntii vero ad felicis memoriae exandrum tertium Romanae sedis pontificem confestim directi sunt, qui de novo propter schisma quod in Romana tunc Ecclesia erat, apud Montem Pessulanum applicuerat et ibidem per aliquod tempus moram fecerat. Qui vero missi fuerant, viri religiosi litterati et hone
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe episcopali sede. ad qͣm id ꝑti¬
nere dinoscit᷑. tũe uac̾ate. winto¬
niens sqͥ abs. entis ait ñ suꝑsti¬
tis londoniensis. inces in ꝓuincia
gerit. id ad se omĩmodis ꝑtinere
asserebat. At econtͣ rophẽsis o
qd̃ ab ecłie sue fundatione. et iu¬
re specialis & peculiaris archip̃¬
sulis capellanꝰ sit. idsuũ esse. qñ
alteriꝰ ꝯtendebat. Tandẽ uͦ obque¬
dã que ĩp̾sentiarũ hic ĩterserere pͥter¬
nutto. saluo ĩ hac parte iure rophensiᷤ
eccłie de rophensis ꝯsensu uen̾abili uiro
sicut generositate. ita & sc̃itate
p̃claro henrico wintomensi epi¬
scopo. archip̃sulis ꝯsecͣtio est de¬
lata. & in crastino. du̾co diẽ iñ
octauis pentecostes. festiue supͣ
modũ & magnifice sĩc futurum
tantũ decebat antistitẽ. ꝯsũma¬
rũ &̃ nobiliũ regni tanquam tur¬
bam innumeram. qͥb C egregĩ
adhuc puer henricus regis filiꝰ.
& regni heres preminebat. qͣtuor¬
decim cõprouinciales episcopi in¬

Expanded text:
quippe episcopali sede, ad quam id pertinere dignoscitur, tunc vacante, Wintoniensis, qui absentis aut non superstitis Londoniensis vices in provincia gerit, id ad se omnimodis pertinere asserebat. At econtra Rophensis eo quod ab ecclesiae suae fundatione et jure specialiter peculiari archipraesulis capellanus sit, id suum esse et non alterius contendebat. Tandem vero ob quaedam quae inpraesentiarum hic interserere praetermitto, salvo in hac parte jure Rophensis ecclesiae, de Rophensis consensu venerabili viro sicut generositate ita et sanctitate praeclaro Henrico Wintoniensi episcopo archipraesulis consecratio est delata, et in crastino Dominoco die in octavis Pentecostes festivae supra modum et magnifice sicut futurum tantum decebat antistitem consummarum et nobilium regni tanquam turbam innumeram, quibus et egregius ille adhuc puer Henricus regis filius et regni haeres praeminebat, quatuordecim comprovinciales episcopi in
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipso. Nam ut cle aliis uẽ p̃tere¬
am.ipsiꝰ regis auertentis se & corde
toto & corpore ad archip̃sulem suũ
in fine reuersi: huic de qͦ uẽ agit᷑ pre¬
senti decreti cyrog̃pho renunciauit
renuit. & uim eiꝰ omnẽ. & auctoritatẽ
uuqͥs statutis illis ꝑ regnũ obserua¬
ri adhue. breiuit respondeo cl certis¬
sime regem ipsis ut liximus renũ¬
tiasse: & xp̃i sponsam eccłiam. in san¬
guine margris xp̃i tͥumphali eiucis¬
se.Sirex penitens & renuntians ꝑse¬
uerauerit:cls nouit d̾s uelit. rex ip¬
se uiderit. Et si ut mͥ obicis funesti
illiꝰ cyrog̃phi ꝯsuetudines alique
ium habent. & tanq̃m de stirꝑe nox¬
ia de nocuus amputatis. ñ nulla
quasispuria uitulamina male exeͤs¬
cant alhiic: sꝑandũ qd̾ ad archipsu¬
lum mẽis successoꝵ instantiã ꝑregũ¬
lum clem̃tiam. cũ crebro mr̃is. et

Expanded text:
semetipso. Nam ut de aliis nunc praeteresemetipso. Nam ut de aliis nunc praeteream, ipsius regis advertentis se et corde toto et corpore ad archipraesulem suum in fine reversi, huic de quo nunc agitur praesenti decreti chirographo renuntiavit, renuit et vim ejus omnem et auctoritatem iniquis statutis illis per regnum observari adhuc, breviter respondeo et certissime regem ipsis, ut diximus, renuntiasse et Christi sponsam Ecclesiam in sanguine martyris Christi triumphali evicisse. Si rex poenitens et renuntians perseveraverit, Deus novit, Deus velit, rex ipse viderit. Et si, ut mihi objicis, funesti illius chirographi consuetudines aliquae vim habent, et tanquam de stirpe noxia de nocuis amputatis nonnulla quasi spuria vitulamina male excrescant, adhuc sperandum quod ad archipraesulum martyris successorum instantiam, per regum clementiam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ti cyrogͣpho inserta. forme q sanc¬
iam exp̃ssimꝰ. & alia ñ nulla simili¬
a. his. uumero ui fallor. qͣsi decreta.
capitulatim distincta sedecim. p̃¬
fato inserta cyrog̃pho. plena iã era¬
nt int regẽ & archip̃sulem dissensio¬
nus materia. Et hoc decreti cyro¬
gͣphum ad ipso originali mutuatũ
fauente clno in historici huiꝰ uolu¬
minis fine integre post ponemus:
ut cunctis mris huiꝰ hystorie lecto¬
rib liqͥdo pateat etiã p̃ter ea queiã
posita ꝙͣ clara qͣm aꝑta. qͣm ꝑspicua.
pͥuo exi lii. &̾ p̾tea mͣrii fuerit archi¬
p̃suł causa. dño qͥdem omĩum iudi¬
ce mirabilit̃ qͥdẽ. s eqͥssime dispo¬
nerte. ut cuiꝰ fuerant odio intͦclucte
& qͥb semet ipsum accusans. uideba¬
in ꝓpͥo ip̃iꝰ cruore sint abolite: deleu̾
sic qͦd adũsum nos erat dec̃ti cyrog̃¬
phũ. qͦd erat ꝯtͣriũ nobis: palam etiã
tͥumphans pͥncipat᷑ &̃ potestates in

Expanded text:
ti chirographo inserta formae et sancti chirographo inserta formae et sancjam expressimus et alia nonnulla similia his, numero, ni fallor, quasi decreta capitulatim distincta sexdecim, praefato inserta chirographo, plena jam erant inter regem et archipraesulem dissensionis materia. Et hoc decreti chirographum, ab ipso originali mutuatum, favente Domino, in historici hujus voluminis fine integre postponemus ut cunctis martyris hujus historiae lectoribus liquido pateat, etiam praeter ea quae jam posita, quam clara, quam aperta, quam perspicua primo exsilii et postea martyrii fuerit archipraesulis causa. Domino quidem omnium judice mirabiliter quidem, sed aequissime disponente, ut cujus fuerant odio introductae et quibus semetipsum accusans videbain proprio ipsius cruore sint abolitae, delens sic hoc, quod adversum nos erat decreti per chirographum quod erat contrarium nobis, palam etiam triumphans principatus et potestates in
Abbreviated transcription (Latin):
aut fieret. aut ꝯfirmaret᷑ electio.
Idiciebat etiã lecere minime ut
eccłiastiei pͥncipes. ꝑsone tã celebres.
tã magnifice. quib tot ppłoꝵ regim̃.
tot aĩarum eura. & tot eccłiarum
sollicitudo creclita est: in taliõ. p̃ser
etiam reguum deputata sunt obse¬
qͥis aut eligant᷑. aut ꝯfirmẽt᷑ electi.
Et obiectis sibi mox respondit. qͥa
& si in hoc angloꝵ regno ab aliquoꝵ
regũ retͦ tẽporib sit factum sie: ma¬
gis hoc tyrannice usurpatũ. quam
constitutũ legitue¬
Ex istis itaq: ꝯstitutis funestis que
iã expressimꝰ. odio archip̃suł ad eccłi.¬
astice libertatis opp̃ssionẽ. ab eccłie
inunicis fabricatis sic: qͥsq mox ui¬
dere potest. qͣm manifesta. qͣm iusta
archip̾sulis nr̃i pͥmo exilii. E demũ
martirii causa fuerit Qd alicuius
martiriũ causa iustior fuerit. aut
aꝑtior. ego nec audiui nec legr: qͥpo¬
test doceat.Cum tñ & de illis pleraq
alia restent adhucͥ. funesto illiꝰ decre¬

Expanded text:
aut fieret aut confirmaretur electio. Adjiciebat etiam decere minime ut ecclesiastici principes, personae tam celebres, tam magnificae, quibus tot populorum regimen, tot animarum cura, et tot Ecclesiarum sollicitudo credita est, in talibus et taletiam regum deputata sunt obsequiis aut eligantur aut confirmentur electi. Et objectis sibi mox respondit, quia etsi in hoc Anglorum regno ab aliquorum regum retro temporibus sit factum sic, magis hoc tyrannice usurpatum quam constitutum legitEx istis itaque constitutis funestis, quae jam expressimus, odio archipraesulis ad ecclesiasticae libertatis oppressionem ab Ecclesiae inimicis fabricatis, sic quisque mox videre potest quam manifesta, quam justa archipraesulis nostri primo exsilii et demum martyrii causa fuerit. Quod alicujus martyrum causa justior fuerit aut apertior, ego nec audivi, nec legi: qui potest doceat, cum tamen et de illis pleraque alia restent adhuc funesto illi decre
Abbreviated transcription (Latin):
strenue in manu militari aeqͥsie¬
rit et hec et alia multa ipsiusĩ can¬
cellaria. oꝑa strenua que mundꝰ
nouit: hic ꝑtranseo Ut igit᷑ omissis
his ad ipsuis adhuc reuertar mag¬
nificentiã. ipse certe suscepti offien

Expanded text:
strenue in manu militari acquisivestrenue in manu militari acquisiverit, et haec et alia multa ipsius et cancellaria opera strenua quae mundus novit hic pertranseo. Ut ergo, omissis his, ad ipsius adhuc revertar magnificentiam, ipse certe supra suscepti offi
Abbreviated transcription (Latin):
tantum qd̾ om̃iũ iudicio. etia ꝗt¬
qͦt ante ipsũ uenert̃ pͥmi. factist̃
qͣa trenua ipsiꝰ in cancellaria
oꝑa. hic enumerare iux sufficerẽ:
qualit̾ uidelicet et quã in dustrie
munitiones qͥnq munitissimas
infrancie et normantue sitas ꝯfi¬
nio dño suo regi. ad cuiꝰ tñ ius ab an¬
tiqͦ spectare dinoscebant᷑. a rege
francoꝵ ꝑ matͥmoniũ. sine ferro.
sine gladio. ahsꝙ: lancea. absq pug¬
na in om̃i regũ dilectione et pace
reuocauerit: giortiũ indelicet
castrũ munitissimũ: et alia qͣtuor.
Et qd̃ maiꝰ adhuc. qͣm audent̾. qͣm
strenue. ultͣ guasconiã in partib
paucis fident̾ remanserit: dũosuo
rege ob causas tolose obsidionẽ que
ut asserebat om̃i iure debebat sibi
esse subieẽta. differente tũe. Quã
ꝑbeati exuperii patͦeina. semꝑ ere¬
dibile est defensari. Uerũ rege obsi
in t̾ra illa rebelli relictꝰ est. qͥarege
captas i̾t̾ra munitiones ꝯseruaret.
Uerũ qͣlit̾ illas ꝯseruauerit et alias

Expanded text:
dicio etiam quotquot ante ipsum venerunt primi facti uotquot enim strenua ipsius in cancellaria opera hic enumerare vix sufficerem; qualiter videlicet et quam industrie munitiones quinque munitissimas, in Franciae et Normanniae sitas confinio, domino suo regi, ad cujus tamen jus ab antiquo spectare dignoscebantur, a rege Francorum per matrimonium sine ferro, sine gladio, absque lancea, absque pugna, in omni regum dilectione et pace revocaverit, Gizortium scilicet castrum munitissimum et alia quatuor. Et quod majus adhuc, quam audacter, quam strenue ultra Guasconiam in partibus itari fidenter remanserit, domino suo rege ob causas Tolosae obsidionem, quae ut asserebat omni jure debebat sibi esse subjecta, differente tunc. Quam per beati Exuperii patrocinia semper credibile est defensari. Verum rege obsidpost illum in terra illa rebelli relictus est qui a rege captas in terra munitiones conservaret. Verum qualiter illas conservaverit et alias
Abbreviated transcription (Latin):
conutes fuer̾t indiuidui Igit᷑ si uobis
bonũ uidet᷑ sic: necessariũ in pͥmis &
uidet᷑ ꝯsultꝰ ad uirũ apłicũ mittere:
ne qͥeqͥd acciderit. ipsiꝰ uideam᷑ ꝯtẽpsisse
ꝯsiliũ. Et ut ipsius auctoritate ꝯscientia
si forte clñs sic ꝓuiderit. & ꝑmiserit
reu̾tam᷑. & regrediamͣ in t̾ram. licentia
priꝰapłica ⁊ & benedictione. & absolu¬
tione accepta: passuri ꝑ ecclia qͥ eqͥd
cdñs ibi nos passuros decreuerit. Et do¬
nuinꝰ qͥdẽ sic. introitũ nrm̃ meliꝰ custo¬
diet et securuis.
tiidem archip̾sul ad suossic. Nlos autẽ
qui p̃̾locuti. audientes iurũ ꝓcausaiꝰti¬
cie pro eccłia. de excessu suo tã fortiter.
tã ꝯstanter loquentẽ & ut uidebatur
absq: omĩ suasione ꝓuisticia si oporte¬
ret. añqͣm celeret. etiã ad mortẽ para¬
tissimũ: ñ modicũ moti sumꝰ. & cõpassi.
Etpleriq nr̃m intacitas qͦͥs uolebant.
s ñ ualebant repͥmere lacͥmas. erupe¬
ruit. Et ipsiꝰ sermouẽ. & deinittendo

Expanded text:
vobis bonum videtur sic, necessarium in primis et videtur consultius ad virum apostolicum mittere, ne quidquid acciderit ipsius videamur contempsisse consilium, et ut ipsius auctoritate et conscientia, si forte Dominus sic providerit et permiserit, revertamur et regrediamur in terram, licentia prius apostolica et benedictione et absolutione accepta, pasuri pro Ecclesia, quidquid Dominus ibi nos passuros decreverit. Et Dominus quidem sic introitum nostrum melius custodiet et securius. » Et quidem archipraesul ad nos sic. Nos autem, qui praelocuti, audientes virum pro causa justitiae, pro Ecclesia, de excessu suo tam fortiter, tam constanter loquentem, et ut videbatur absque omni suasione pro justitia, si oporteret, antequam cederet, etiam ad mortem paratissimum, non modicum moti sumus et compassi. Et plerique nostrum in tacitas, quas volebant sed non valebant reprimere, lacrymas eruperunt: et ipsius sermonem et de mittendo
Abbreviated transcription (Latin):
me prudenti eloqͥo ur̃o animastis: nec
eccłiam pacifice mͥ oblatã respuã: nec ꝑi¬
clitantiũ ut dicitis salutẽ animarum
ꝯtemnã. Qͥn potiꝰ priusquã elara deo
& mundo iusticie causa quã agunꝰ de¬
formet᷑: auẽtore dn̾o ꝑat᷑ ero ut uos su¬
adetis. & in carcerẽ. & in mortẽ ire. Alio¬
qͥn. manis labor nr̃ & riclieulus: si dem¬
ceps daremꝰ maclãm in głiam nram.

Expanded text:
me prudenti eloquio vestro animastis, nec me prudenti eloquio vestro animastis, nec ecclesiam pacifice mihi oblatam respuam nec periclitantium, ut dicitis, salutem animarum contemnam. Quin potius priusquam clara Deo et mundo justitiae causa quam agimus deformetur, auctore Domino paratus ero, ut vos suadetis, et in carcerem et in mortem ire. Alioquin inanis labor noster et ridiculus, si deinceps daremus maculam in gloriam nostram.
Abbreviated transcription (Latin):
les sermones hos. diligenter audi¬
ens & attente: mox respondit. Et ad
suos sermonẽ clirigens uos inqͥt tanqͣ
uiri eruditi. locuti estis: qͥb ẽ & cũ ꝯsilii
spũ sapientia & scientia sc̃oꝵ collata.
Et responderẽ ad singła: nͥ qͥa approbo
uniu̾sa. Unũ uͦ sciatis qͦd pacẽ arege
sic oblatam ñ renuissem. nͥ qͥa uiri a¬
płici secut᷑ sũ ꝯsiliũ Alioqͥn: pax ꝓoscło
negato ũ stetiss. Uerũ qͥa nẽ adeo ꝓces¬
sũ est. in negotio qđ simplicit̾. absꝙ: ꝯdi¬
tione & obligatione onũ. pax nobis offer¬
ri ũ potest qͥ ad pacis firmitatẽ postułã¬
dum pacis consuluit oscłm: in p̃senti¬
arũ mͥ uisũ est. nesciosi &e uobis. ut ad ip¬
sũ papã. de cuiꝰ singłari pͥmatu tanquã
de capite membra. tota dependet eccłi¬
a. totũ qd̾ gestũ est referat᷑: uicdł quãte¬
gociũ stet: p̃sertimcũ iã in arto simu̾
intuto minime pace sic ꝯcessa s signo
pacis negato. ꝑ quo tñ negato. ut uos

Expanded text:
les sermones hos diligenter audiens et attente mox respondit. Et ad suos sermonem dirigens: « Vos, inquit, tanquam viri eruditi locuti estis quibus est et cum consilii spiritu sapientia et scientia sanctorum collata. Et responderem ad singula, nisi quod approbo universa. Unum vero sciatis quod pacem a rege sic oblatam non renuissem, nisi quia viri apostolici secutus sum consilium. Alioquin pax pro osculo negato non stetisset. Verum quia nunc adeo processum est in negotio, quod simpliciter absque conditione et obligatione omni pax nobis offerri non potest, qui ad pacis firmitatem postulandum pacis consuluit osculum, in praesentiarum mihi visum est, nescio si et vobis, ut ad ipsum papam, de cujus singulari primatu, tanquam de capite membra tota, dependet Ecclesia, totum quod gestum est referatur, videlicet quategotium stet, praesertim cum jam in arcto simus, in tuto minime, pace sic concessa, sed signo pacis negato, pro quo tamen negato ut vos
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa est incorruptionem. carnis fuit ñ
tie biformisq nat᷑e: sicut in aliis etiam
& in coronis suo mͦ conformis sequela. &¬
ꝯsimilis. Sicut imꝑator suus gygas. ge¬
minã sub̃am: & iste duplicẽ ꝑsonam ge¬
rens: ꝯfessoris unã: mr̃is alt̾am. S hec
que de coronis imꝑatoris & militis iam¬

Expanded text:
versa nunc in corruptionem carnis fuit nonversa nunc in corruptionem carnis fuit nontiae biformisque naturae sicut in aliis, etiam et in coronis, suo mconsimilis! Sicut imperator suus gigas geminam substantiam, et iste duplicem personam gerens, confessoris unam, martyris alteram. Sed haec quae de coronis imperatoris et militis i
Abbreviated transcription (Latin):
tã. Rememoremur suꝑiorem hystorie
ꝑiccopen hanc. Ecce thomas quẽ uidi¬
mꝰ hoĩem passibilem. nr̃i similem. nr̃i
cõportitorem om̃s & nr̃e cõparticipẽ
infremitatis. qͣm magnꝰ tͥumphator ñe
duplicem coronam gestans: ut confes¬
sor unã ut m̃r alt̾am: ut ita ꝯgruat
militi. qd̃ & imꝑatori. Et quẽ admodũ
supͣ de tercia corona imꝑatoris: sic ꝑ¬
tͣnsimus nẽ ce cde t̾tia militis. Illã uͦ
nũc dico militis coronã tertiã. quã a
capite abscisam in agone mĩri ꝑdidit:
ꝑ quam tñ miles ꝑmarti  ẜalmã. duas.
quas ostendimꝰ acqͥsiuit.Ita iste ꝑsuam
carnis corruptibilem & infirmã. optine¬
us coronam duplicẽ:sicut & imꝑator
humanitati sue ꝑsuam ꝯtemptibilem.
& ludicrã coronã spineã. Ueruntũ sicut
supͣde illa ludicra ĩꝑatoris: ita dehac
infirma corona militis ꝑtͣnseo nũe. Nic¬
bil qͥppe mͦ corone illi. & militi tͥumpha¬
torr. uitpote que sicut umarcessibilis

Expanded text:
tam. Rememoremur superiorem historiae tam. Rememoremur superiorem historiae pericopen hanc. Ecce Thomas quem vidimus hominem passibilem, nostri similem, nostri comportorem oneris, et nostrae comparticipem infirmitatis, quam magnus triumphator nunc, duplicem coronam gestans, ut confessor unam, ut martyr alteram, ut ita congruat militi quod et imperatori; et quemadmodum supra de tertia corona imperatoris sic pertransimus, nunc et de tertia militis. Illam vero nunc dico militis coronam tertiam, quam a capite abscisam in agone martyrii perdidit, per quam tamen miles per martyrii palmam duas quas ostendimus acquisivit. Ita iste per suam carnis coronam corruptibilem et infirmam obtinens coronam duplicem, sicut et imperator humanitati suae per suam contemptibilem et ludibricam coronam spineam. Verumtamen, sicut supra de illa ludibrica imperatoris, ita de hac infirma corona militis, pertranseo nunc. Nihil quippe modo coronae illi et militi triumphatori, utpote quae sicut marcescibilis
Abbreviated transcription (Latin):
debet᷑ & illi. Una ꝯfessori sac̾doti: alt̾a uͦ
neomr̃i militi. Quas & iã scio redditã.
a retͥbutore cito & iusto debitore. ut sit
suꝑ cõmunẽ aureã ꝯfessoꝵ : & al̃ta coro¬
na aureola mr̃m. iuxta ipsiꝰ in lege for¬
mã exemplarem. a sũmo omniũ auri¬
fice & ipsiꝰ largitore fabricata: karisma¬
tũ uidł uarietate multiplici. int̾rasilis
& distincta: & quatuor p̾sertim exp̃s¬
sis & imp̃ssis uirtutib principalibus:
qͣsi quatuor ipsiꝰ sp̃e scĩ fabricatoris digi¬
tis alta Aursola qͥdẽ dicta ũ ꝓparuitate
aut diminutione corone: s potiꝰ ꝓ per¬
fectoꝵ qͥb solis danda est paucitate. Hec
duplex militis triũphatoris corona. illa
ni fallor mire magnitudinis corona est
qͣm sicut supͣ in hystoria interseruimꝰ
fr̃ ierosolumitanꝰ post mortem angłoꝵ
conciuis effectus. capiti mr̃is dilacera¬
to & ꝯuulso. ab ipso dño uidit imposi¬

Expanded text:
debetur et illi: una confessori, sacerdoti, altera vero debetur et illi: una confessori, sacerdoti, altera vero neomartyri militi. Quas et jam scio redditas a retributore cito et justo debitore. Ut sit super communem auream confessorum et altera corona aureola martyrum juxta ipsius in lege formam exemplarem a summo omnium aurifice et ipsius largitore fabricata. Charismatum videlicet varietate multiplici in terra silis et distincta et quatuor praesertim expressis et impressis virtutibus principalibus, quasi quatuor ipsius Spiritus sancti fabricatoris digitis alta. Aureola quidem dicta non pro parvitate aut diminutione coronae, sed potius pro perfectorum quibus solis danda est paucitate. Haec duplex militis triumphatoris corona illa, ni fallor, mirae magnitudinis corona est, quam sicut supra in historia interseruimus, frater Hierosolymitanus post mortem angelorum concivis effectus, capiti martyris dilacerato et convulso ab ipso Domino vidit imposi
Abbreviated transcription (Latin):
nec species ei nec decor. Nec enĩ decoris.
s potiꝰ dedecoris corona hec̃. Uñ post istã.
sic exaltato imꝑatore. nichil mͦ imꝑato¬
ri ce corone illi sicut nec illis qͥ imꝑato¬
rem tũc suũ nunc nr̃m coronauerunt
sic. De duplici corona nulitis xxiii.
ece qͥa iam audiuimꝰ qd̾ duplex sit
corona un ꝑatoris. Similit̾ ẽ & duplex
militis. Buplex certe corona: qͥa duplex
rauictoria. Inpremisso siqͥdẽ de milite
hẏstorico eantieo. sireuocemꝰ nunc. nec
euim arbitror excidisse hoc nͥsi forte to¬
tũ canticũ tam cito ĩa amemoria exci¬
derit: reuocemꝰ inqͣm nẽ qd supͣ canta¬
tum. nũc tangimꝰ de ac militis uic̃toria
duplici. Saus siqͥdẽ supͣ & cantatũ & re¬
cantatũ qͣ̃nta fũt tolerantis uirtus in
exilio: & itm q̃nta fuerit pugnantis
constantia in mrĩo. Et sic miles hic. priꝰ
uicit ꝑ exilui. & hec est palma confes¬
nxͣis. Uñ & corona debet᷑ palme huie:

Expanded text:
nec species ei nec decor. Nec enim decoris nec species ei nec decor. Nec enim decoris sed potius dedecoris corona haec. Unde post istam sic exaltato imperatore nihil modo imperatori et coronae illi, sicut nec illis qui imperatorem tunc suum nunc nostrum coronaverunt sic. DE DUPLICI CORONA MILITIS. Ecce quia jam audivimus quod duplex sit corona imperatoris. Similiter est et duplex militis. Duplex certe corona, quia duplex victoria. In praemisso siquidem de milite historico cantico, si revocemus nunc, nec enim arbitror excidisse hoc, nisi forte totum canticum tam cito jam a memoria exciderit; revocemus, inquam, nunc quod supra cantatum, nunc tangimus de hac militis victoria duplici. Satis siquidem supra et cantatum et recantatum, quanta fuerit tolerantis virtus in exsilio. Et iterum quanta fuerit pugnantis constantia in martyrio. Et sic miles hic prius vicit per exsilium et haec est palma confesmartyris. Unde et corona debetur palmae huic;
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ sacco obuolutũ uidimꝰ in qͦ qͣsi ab¬
scondit᷑ uult̃ eiꝰ & despectus ũn nec
reputauimꝰ eum: ecce inqͣm magnus
imp̃r hic. duplicẽ coronam gestans.
tanquã gygas gemine sub̃e. biformis¬
q nat᷑e ex prima sui & et̾na nat᷑a sccdm̃
quã patrem ħt. & ñ matrẽ gestans coro¬
nam om̃ipotentie. Secłm alt̾am uͦ sui
trem: scdm illam gestans coronã głe.
Taceo nẽ det̾tia imꝑatoris nr̃i corona.
corona uiclłilla spinea qua post pa¬
trẽ suũ &e matrẽ. coronauit eũ noũca
sua synagoga. De illa inquam taceo. ut¬
pote que nẽ areliqͥsimꝑatoris duabus
ooronis qͣsi absorta. nec potentie fuit co¬
rona nec gle. s ignominie: ꝑ quã tñ se¬
cunde illius quã amatre hũit aeqͥsiuit
głiam palme. In pͥma coroua imꝑatoris
nr̃i maiestas est in cõprehensibilis: in
secdã. ipsiꝰ gła admirabilis: sicut in ĩtia.
ipsiꝰ fuerat humilitas despicabilis. inqͦ

Expanded text:
quem sacco obvolutum vidimus, in quo quasi abquem sacco obvolutum vidimus, in quo quasi absconditus vultus ejus et despectus; unde reputavimus eum, ecce, inquam, magnus imperator hic duplicem coronam gestans, tanquam gigas geminae substantiae biformisque naturae, ex prima sui et aeterna natura secundum quam patrem habet et non matrem gestans coronam omnipotentiae: secundam alteram vero sui trem, secundum illam gestans coronam gloriae. Taceo nunc de tertia imperatoris nostri corona, corona videlicet illa spinea qua post patrem suum et matrem coronavit eum noverca sua Synagoga. De illa, inquam, taceo utpote quae nunc a reliquis imperatoris duabus coronis quasi absorpta nec potentiae fuit corona, nec gloriae, sed ignominiae, per quam tamen secundae illius quam a matre habuit acquisivit gloriam palmae. In prima corona imperatoris nostri majestas est incomprehensibilis. In secunda ipsius gloria admirabilis, sicut in tertia ipsius fuerat humilitas despicabilis, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
nace ꝑ ignem passionis examinata.
& om̃i sic uetustatis excoeta rubigine
tota resplenduit. qͥa totꝰ homo reflo¬
ruit: & ut iudeei potest inquadam
uelut sanguinis tinctura p̃sso ce calca¬
to sacco. & in soccum ꝯuerso. Uñ ꝓpħ̃a.
Qͥs est iste qͥuenit de edooy tinctis ue¬
stib debosraᷤ Iste formosus in stola su¬
a: gͣdiens in multitudine fortitudimꝰ
sue. Etiã in hac matͥs sue corona adeo
głosus formosus. & fortis.ut quẽ pau¬
loaũ uidimꝰ ab angłis minoratum.
cernamꝰ nũc adorari ab angłis: super
angelos & suꝑ omnẽ creaturam exal¬
tatum. Uñ et magist̾ gentiũ. Eũ qui
modico qͣm angłi minorat᷑ est:uidem̃
ih̃m ꝓpter passionem mortis. gła &eho¬
nore corouatũ. Ecce duplex coronau
ꝑatoris. Prima qua pater suus ipsum
coronauit: & hec ẽ corona om̃ipoten¬
tie. Scd̃a qua mat̾sua ipsum magis
coronauit. qͣmidu̾it: & hec est coro¬
ua gle sacco sic in soccũ ꝯu̾so. Ecce enĩ

Expanded text:
nace per ignem passionis examinata nace per ignem passionis examinata et omni sic vetustatis excocta rubigine tota resplenduit, quia totus homo refloruit. Et ut videri potest in quadam velut sanguinis tinctura presso et calcato sacco et in soccum converso. Unde propheta: Quis est iste qui venit de Edom tinctis vestibus de Bosra? Iste formosus in stola sua, gradiens in multitudine fortitudinis suae . Etiam in hac matris suae corona adeo gloriosus, formosus et fortis ut quem paulo ante vidimus angelis minoratum cernamus nunc adorari ab angelis super angelos et super omnem creaturam exaltatum; unde et Magister: Eum qui modico quam angeli minoratus est videmus Jesum propter passionem mortis gloria et honore coronatum . Ecce duplex corona imperatoris: prima qua pater suus ipsum coronavit, et haec est corona omnipotentiae; secunda qua mater sua ipsum magis coronavit quam induerit: et haec est corona gloriae sacco sic in soccum converso. Ecce enim
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ dicendum exp̃ssius.
mp̾e patͥs sui sieut uicus ce pͥmogeni¬
tus quẽadmodũ apatre suo pͥmã eter¬
ne deitatis sue coronam. ab eteruo ha¬
buit:sic & a matre sua uirgine. ĩ tp̃r
humanitatis nr̃e coronã assumpsit.
hec ꝓfecto corona diadema illud est:
qͦrex sapiens imꝑatorẽ hunc amatre
sua coronatũ p̾conirauit. Egredimi¬
ni inqͥens filie syon: & uidete regem
salomonẽ in diademate qͦ corouauit
eu̾ mat̾ sua. Et ecce salomon bie: im¬
mo etiã plus qͣm salomon hic. Et ecce
salomonis corona hec. qua benedieitur
mat̾ sua ipsum coronasse: potiusꝙͣ in¬
diusse. In hac qͥppe nr̃e humanitatis de
humilitatis carne iudemꝰ eũ nune siẽ
terrenas & aerias potestates tͥumphas¬
se. Nã obedientie nũto. qua factus est
obediens patͥ usq: ad mortem mortẽaũ
crucis pater hanc filii sui corouã exal¬
tauit. qͣndo caro eiꝰ refloruit. & sic de¬
uicta morte. de hostib tͥum phauit.
Et ita corona hec in cruce tanqͣm infor¬

Expanded text:
nc dicendum expressius. Imperator patris sui sicut unicus et primogenitus quemadmodum a Patre suo primam aeternae Deitatis suae coronam ab aeterno habuit, sic et a matre sua Virgine in tempore humanitatis nostrae coronam assumpsit. Haec profecto corona, diadema illud est quo rex sapiens imperatorem hunc a matre sua coronatum praeconizavit: Egredimini, inquiens, filiae Sion, et videte regem Salomonem in diademate quo coronavit eum mater sua . Et ecce Salomon hic, imo etiam plus quam Salomon hic. Et ecce Salomonis corona haec, qua benedicitur mater sua ipsum coronasse potius quam induisse. In hac quippe nostrae humanitatis et humilitatis carne videmus eum nunc sicut terrenas et aerias potestates triumphasse. Nam obedientiae merito, qua factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis, Pater hanc Filii sui coronam exaltavit, quin caro ejus refloruit, et sic devicta morte de nostibus triumphavit. Et ita corona haec in cruce tanquam in for
Abbreviated transcription (Latin):
Redime me acalũniis hominũ: ut
custodiam mandatatua. Siqͥdem do¬
minꝰ meus post ipsiꝰ de mundo excelłũ.
cito mͥ in uisione apparens: istuis uer¬
sicłi. tanqͣm cuiusdam antidoti ꝯtra
toxicatas calumniantiũ linguas in lun¬
xit inemoriã iug̃e : adiciens etiã inter
psalmogͣpbi uersus. hunc p̃cellere. O¬
ro gͥ & itm̃ oro ut redimat me dñs aca¬
lumniis hominũ ut custodiã man

Expanded text:
Redime me a calumniis hominum, ut Redime me a calumniis hominum, ut custodiam mandata tua . Siquidem dominus meus post ipsius de mundo excessum, cito mihi in visione apparens istius versiculi tanquam cujusdam antidoti contra toxicatas calumniantium linguas injunxit memoriam jugem. Adjiciens etiam inter psalmigraphi versus hunc praecellere. Oro igitur et iterum oro ut redimat me Dominus a calumniis hominum, ut custodiam man
Abbreviated transcription (Latin):
tuosa d̃s nouit: ipsi ud uiderint. Big¬
niꝰ certe uideret᷑. & deuotiꝰ: ut ꝑuulũa
mortui corporis. suꝑ patͦni sui uiuas
adhuc reliqͥas effunderent iuscera hec
miserationis. Ueruntñ de duob iã clns
mei in secde metͦpolitana successoribus
qͦs ipse uidi dũ adhuc mr̃is hystoriã
seriberem: nulla mͥ questio. querimoni¬
a uulla. Qͥb dũtaxat tanqͣm matͥs mee.
sc̃e cantuariensis eccłe sponsis. debeo re¬
uerentiam: ñ questionẽ ulła mouere.
uł querimoniam. Qd cleceat norunt
ipsi. & qͥd fecerint ipsi uiderint. Ut ue¬
rum fatear. ꝯtẽptus bic mͥ qͥdẽ ꝓmini¬
mo. abhis. ułab illis: seu abhumano die.
Mea qͥ ppe gla. si dño meo ce magistro.
mͥ sublato. &currũ suũ igneum scan¬
denti ego discipłs ꝑegͥnans adhuc. ad¬
impleam ea que desunt passionũ euiꝰ
in me:cantans illud cũ ꝓph̃a. Pariur¬
lus sum ego & ꝯtemptus: iustificati¬
tiones tuas ũ sum oblitꝰ. Et itẽ illud.

Expanded text:
tuosa, Deus novit, ipsi viderint. Digtuosa, Deus novit, ipsi viderint. Dignius certe videretur et devotius, ut per vulnera mortui corporis super patroni sui vivas adhuc reliquias effunderentur viscera suae miserationis. Verumtamen de duobus jam domini mei in sede metropolitana successoribus quos ipse vidi, dum adhuc martyris historiam scriberem, nulla mihi nunc quaestio, querimonia nulla. Quibus duntaxat tanquam matris meae sanctae Cantuariensis Ecclesiae sponsis debeo reverentiam, non quaestionem ullam movere vel querimoniam. Quid deceat norunt ipsi, et quid fecerint ipsi viderint. Ut verum fatear, contemptus hic mihi quidem pro minimo ab his vel illis seu ab humano die. Mea quippe gloria si domino meo et magistro mihi sublato et currum suum ignitum scandente, ego discipulus peregrinans adhuc adimpleam ea quae desunt passionum ejus in me; cantans illud cum Propheta: Parvulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . Et item illud: