comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apud om̃s incolas. ita etiã apud eandẽ barba¬
rã gentẽ eiꝰ celebre nom̃ haberet᷑. nullusq ultͣ
p̾sumeret eiꝰ cellulã nͥ humilis intͣre. Sepe uͦ ex
uicina silua uenientes ursi apes eiꝰ comedere co¬
nabant᷑ Es ille dep̾hensos. ferula quã portare c̃sue¬
uerat cedebat. Ante cuiꝰ uerbera ĩmanissimȩ bestie
rugiebant ⁊ fugiebant. Et qͥ gladios formidare uix
poterant. ex eiꝰ manu ictus ferulȩ ꝑtimescebant.
huiꝰ studiũ fuit. nil in hoc mundo habere. nilque¬
rere: om̃s qͥ ad se caritatis causa ueniebant. ad et̾nȩ
uitȩ desideria accendere. Si qͣndo aut̃ quoꝵ libet
culpas agnosceret. nũꝗͣ ab increpatiõe parceret.
s amoris igne succensus. studebat in eis uehem̃t᷑ ꝑ lin¬
guã seiure. Consuetudinẽ uͦ iucini delonge posici
eiꝰdẽ loci accolȩ fecerant. ut dieb singłis ꝑ ebdomadã
unꝰ qͥsq ei oblationes suas tͣnsmiteret. ut ẽẽt qd̃ ad

Expanded text:
am apud eamdem barbaram gentem ejus celebre nomen haberetur, nullusque ultra praesumeret ejus cellulam nisi humilis intrare. Saepe vero vicina silva venientes ursi, apes ejus comedere conabantur: quos ille deprehensos, ferula, quam portare manu consueverat, caedebat. Ante cujus verbera immanissimae bestiae rugiebant, et fugiebant; et quae gladios formidare vix poterant, ex ejus manu ictus ferulae pertimescebant. Hujus studium fuit nihil in hoc mundo habere, nihil quaerere; omnes qui ad se charitatis causa veniebant, ad aeternae vitae desideria accendere. Si quando autem quorumlibet culpas agnosceret, nunquam ab increpatione parcere, sed, amoris igne succensus, studebat in eis vehementer per linguam saevire. Consuetudinem vero vicini vel longe positi ejusdem loci accolae fecerant ut diebus singulis per hebdomadam unusquisque ei oblationes suas transmitteret, ut esset quod ipse ad
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ talib tantisq uiris. qͦꝵ suꝑiꝰ memoriã feci. cur
dicamꝰ qr si ꝑsequutionis tẽpꝰ existeret. martyres
ẽẽ potuissent. qͥ occulti hostis insidias tolerantes.
suos mundo aduersarios diligentes. cunctsꝰ carnalib
desideriis resistentes. ꝑ hoc qd se om̃ipotenti dõ
in corde mactauerunt. etiã pacis tempore marty¬
res fuert̃. dũ nr̃is mͦ temporib uiles qͦq ⁊ scłari
uitȩ ꝑsonas de qͥb nil cęlestis głȩ p̾sumi posse¬

Expanded text:
ur dicamus quia si persecutionis tempus exstitisset, martyres esse potuissent, qui occulti hostis insidias tolerantes, suosque in hoc mundo adversarios diligentes, cunctis carnalibus desideriis resistentes, per hoc quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres fuerunt, dum nostris modo temporibus viles quoque et saecularis vitae personas, de quibus nil coelestis g
Abbreviated transcription (Latin):
re conam᷑. ab om̃iũ iã ꝓculdubio narratiõe c̾ti¬
cescimꝰ. Unde necesse ẽ ut ad modestos patres qͦꝵ
uita ꝑ italiȩ ꝓuncias claruit. narratio se nr̃a retor¬
queat.
randus uir menas nõie solitariã uitã ducebat.
qͥ nr̃oꝵ multis cognitꝰ ante hoc fere decenniũ
ꝓuinciã nouert̃. Hic itaq nicħ ad usũ suũ aliud
nͥ iapiũ uascula possidebat. huic cũ longobard̃
qͥdã in eiꝰdẽ apib rapinã uoluisset ingerere pͥ
ab eodẽ uiro uerbo correctꝰ ẽ ⁊ mox ꝑ malignũ

Expanded text:
re conamur, ab omnium jam proculdubio narratione contire conamur, ab omnium jam proculdubio narratione conticescimus. Unde necesse est ut ad modernos Patres, quorum vita per Italiae provincias claruit, narratio se nostra retorqueat.rabilis vir, Menas nomine, solitariam vitam ducebat, qui nostrorum multis cognitus, ante hoc fere decennium provinciam noverunt. Hic itaque nihil ad usum suum aliud, nisi pauca apum vascula possidebat. Huic cum Langobardus quidam in eisdem apibus rapinam voluisset ingerere, prius ab eodem viro verbo correptus
Abbreviated transcription (Latin):
uiens ut isclem beatus petrus apłs signis ⁊ ꝓdi¬
giis ostenderet. quã de illo haberet estimationẽ
Nam eũ quedã puella paralitica in eiꝰ ȩcełia ꝑma
ri mereret᷑ nocte qͣdam ei ꝑ uisionẽ astitit. ⁊ dix̃.
Uade ad ẽtium mansionariũ ⁊ roga illũ atq ipse te
saluti restituet sũq illa de tanta uisiõe certa eẽt
s qͥs eẽt ac̃tius ignoraret cepit huc illucq ꝑ ȩccłiȩ¬
loca se tͣhere. ut qͥs ẽẽt ac̃tius inuestigaret. Cui re¬
pente ipse factus ẽ obuiꝰ quẽ querebat. eiq dixit.
Rogo te pat̾ indica mͥ qͥs ẽ ac̃tius custos. Qui ille res
petrꝰ apłs ad te me misit ut ab infirmitate ista
libare me debeas. Cui ille respondit: surge. Ciuisq¬
manũ tenuit: ⁊ in statu suo ꝓtinꝰ erexit. Sicq ex
illa om̃s in eiꝰ corpore nerui ac menbra solidata s.
ut solutionis eiꝰ signa ulteriꝰ nulla remanerent. S
si cuncta quȩ in eiꝰ ȩccłia gesta cognouimꝰ euolue¬

Expanded text:
m beatus Petrus apostolus signis ostenderet quam de illo haberet aestimationem. Nam cum quaedam puella paralytica, in ejus ecclesia permanri mereretur, nocte quadam ei per visionem astitit, et dixit: Vade ad Acontium mansionarium, et roga illum, et ipse te saluti restituet. Cumque illa de tanta visione certa esset, sed quis esset Acontius 336 ignoraret, coepit huc illucque per ecclesialoca se trahere, ut quis esset Acontius investigaret. Cui repente ipse factus est obvius, quem quaerebat, eique dixit: Rogo te, Pater, indica mihi quis est Acontius custos? Cui ille respbeatus Petrus apostolus ad te me misit, ut ab infirmitate ista liberare me debeas. Cui ille respondit: Si ab ipsejus tenuit, et eam in statum suum protinus erexit. Sicque ex illa hora omnes in ejus corpore nervi ac membra solidata sunt, ut solutionis illius signa ulterius nulla remanerent. Sed si cuncta quae in ejus ecclesia gesta cognovimus, evolve
Abbreviated transcription (Latin):
ur erat laicus s religiosus. qͥnt serui di oracione
peipeti ⁊ gerimanũ frem uideret. annis suiglis de loco
q̃ suindos in itinere portabat cibos. Cũq iam tardior¬
hora excreuisset ois Ueni fr̃. sumaniꝰ cibu ue⁊ assene
hȩc auqntuiũ itineris spaciũ egissent rur suis emomaut
iter longi agerent: ⁊ eos tardior hora facigaree ambre¬
lantes inuenerunt in itinere pͣtũ foncẽei quedꝙ pate¬
rant ad reficiendũ corpꝰ delectabilia iuderi. ⁊ ce oulato
uant cee aqua. ecce pͣtũ. ecce amenꝰ locus i oꝰs possaunꝰ
refici ⁊̃ parũ qͥescere ut ualeamꝰ it̃ nem post nodĩ
blandirent᷑ hac t̾cia amonicione ꝑsuasus. consensit
a comedit Uesptina uͦ hora ꝑuenit ad cellam. fresentat᷑
aut uenerabili benedicto patri. Sibi oracionẽ peciit.

Expanded text:
r erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum blandirentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit:
Abbreviated transcription (Latin):
flexit:i eos qͦs fantastico repꝑit igne deludi. uocauit
fr̃s. ut oculos suos signarent monuit. ⁊ sanũ illud co¬
qͥnȩ ȩdificiũ assistere ceruerent: ⁊ flãmas qͣs antiquu
hostis finxerat ñ uiderent. cap̃ .xi.

Expanded text:
flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finx
Abbreviated transcription (Latin):
ui medio iacebat. quẽ in edificiũ leuare decreuerunt.
Cũq eũ duo uł tres leuar eͤ ñ possent plures adiunctis.¬
dr ita ĩ mobilis mansit. ac si radicitꝰ in t̾ra teneret᷑ ut palã
daret᷑ intelligi qd̃ suꝑ eũ ipse ꝑ se antiquus hostis sede¬
ret. quẽ tantoꝵ uiroꝵ manꝰ mouere ñ possent. Difficul¬
tate gͥ facta. ad uirũ dĩ missũ ẽ ut ueniret orando hosti
repelleret: ut lapidẽ leuare pocuissent. Emex uenit ora¬
cionẽ faciens benedictionẽ dedit i tanta. lapis celericate le¬
uatꝰ ẽ. ac si nullũ pͥus pondꝰ habuisset. capiculum.x.
yne in ẽspectu uiri dĩ placuit. ut in loco eodẽ t̾rã fode¬
rent. Quã dũ fodiendo altiꝰ penetͣrent: ẽreũ illic idolum
fr̃s inuener̃. Ead horam casu in coqͥnã piecto. exire ig
do aquã. ⁊ ignẽ qͣli extinguendo ꝑstreperent pulsatus
eodẽ tumultu uir dm̃i aduenit. Qͥ cundẽ ignẽ in oculiᷤ
fr̃m eẽ. in suis uͦ ñ eẽ c̾siderans. caput ꝓtinꝰ in oracionẽ

Expanded text:
in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sused ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus habuisset. CAPUT X.nc in conspectu viri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire igndo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem
Abbreviated transcription (Latin):
cõpulsi s̃ hora demorari. qui manere iuxta religiosã
feminã nouerant. cuiꝰ ingressi habitaculũ sũpserunt
cibũ. Cũq iã cardiꝰ ad cellam redissent. benebictionẽ patͥs
ex more petierunt: quos ille ꝓtinꝰ ꝑcunctatꝰ ẽ diceus. Sbi
comedistis: Q responderunt dicentes. Nusquã. Eb ille
ait. Q re ica mentimini: Nũqͥd illiꝰ feminȩ habitaculũ
ñ int̾stis: Nũ qͥd hos atq illos cibos ñ accepistis. Nũqͥd
cot calices ñ bibistis: Cũq eis uenerabitis ꝑuotori
piciũ mulicris ⁊ genera ciboꝵ. ⁊ numerũ potionu
bicerct recognoscentes cuncta quȩ egerant alose pe¬
des ttemefagtis ceciderunt se deliqͥlle ⁊̃tele nihose aut

Expanded text:
compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
parietẽ qͥ edificabat᷑ euertit. atq unũ puerulũ mona¬
cũ. cuiꝰdam curialis filiũ. oppͥmens ruina ẽtriuit. Con¬
tristati om̃s ac uehem̃t᷑ afflicti. ñ dãpno parietis. s c̃tri¬
cione fr̃iss uenerabili benedicto patͥ. studuerunt celerit
cũ gͣui luctu nunciare. Eunc isdẽ pat̾ ad se dilaceratũ
puerũ deferri iubet. Quẽ portare ñ nͥ in sago potuer un.
qr c̃lapsa saxa parietis. ciꝰ ñ solum menbra. s etiã ossa c̃¬
sit: qͥ orationi instanciꝰ quã c̾sueuerat incubiuit. Mira res.
hora eadem hunc incolum̃. atq ut pͥus ualentẽ ad eundẽ
iterũ laborem misit.: ut ipse qͦq parietẽ cũ fr̃ib ꝑficeret.
de cuiꝰ se interitu malignꝰ hostis benedicto insultare
nunciare. Mos ienĩ cellȩ fuit. ut quociens ad responsũ
aliquod egrederent᷑ fr̃s. cibũ potũq extra cellam mi¬
nime sumerent. Cũq hoc de usu regulȩ sollicite ser¬
uaret᷑ qͣdã die ad responsũ fr̃s egressi s̃. in qͦ tardiori

Expanded text:
parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa cosit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s etiã in illo montis cacumine aqͣm ꝓducere. ut uob̾ la¬
borẽ tanti itineris dignit᷑ auferre. Q cunces. rupẽ monti
qͣm benedictus p̃dixerat. iã sudantẽ inuener. Cũq in ea

Expanded text:
Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laDeus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea
Abbreviated transcription (Latin):
Ix his aut̃ monasteriis quȩ in eodẽ loco c̃stru. ub.C.u.¬
lrerat. tria sursũ in rupib montis erant. ⁊ ualde erat
fr̃ib laboriosũ semꝑ ad lacũ descendere. ut aquã hau¬
rire debuissent: maxime qr ex deuexo montis latere
erat gͣue descendentib in cimore ꝑicłm. Tẽ collecti
fr̃s ex ͤisdẽ tͥb monasteriis. ad dĩ famulũ benedictũ
uener̃ dicentes. Laboriosũ nob̃ ẽ ꝓpt̾ aquã coctidie ad¬
usq ad lacũ descendere. ⁊ iccirco necesse ẽ ex eodem
loco monasteria mutari. Qs blande c̾solatus dimisit.
⁊ nocte eadẽ cũ paruo puerulo nomine placido ciuꝰ
suꝑiꝰ memoriã feci eiꝰdem montis ascendit rupẽ. ibiq
duiciꝰ orauit. ⁊ oracione cõpleta. tres petras in eodẽ loce
ꝓ signo posuit. atq ad suũ cunctis illic nescientib mo
fr̃s redissent. dix. lte ⁊ rupem illam in qͣ tres suꝑ inuicẽ
positas petras uuenieti in modico cauate. Ualet enĩ ompe

Expanded text:
x his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus mofratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
totilȩ i romanȩ urbis ꝑdicione colloqͥum haberet.
dixit ꝑ hunc regem ciuitas ista destruet᷑ ut iã am¬
pliꝰ ñ habitet᷑ Cui uir dñi respondit. Roma a gentib
ñ exc̾minabit᷑ s cẽpestatib. choruscis. ⁊ turbinib. ac
tie mysteria. nob̃ iã facta s̃ luce dariora qͥ in hac ur¬
be disoluta menia. euersas domos. destructas ȩccłias
tͥbine cernimꝰ eiꝰq edificia longo senio lassata. q rui¬
nis erebrescentib ꝓsternant᷑ uidemꝰ: qͣmuis hoc hono¬
ratꝰ eiꝰ discipulus cuiꝰ mͥ relacione cõꝑtũ ẽ neqͣꝗͣ ex
ore eiꝰ audisse se ꝑhibet s qr hoc dixerit dictũ sibi a¬

Expanded text:
Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Domini respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus coruscis, et turbinibus, ac ophetiae mysteria nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus, ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videmus. Quamvis hoc Honoratus ejus discipulus, cujus mihi relatione compertum est; nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dix
Abbreviated transcription (Latin):
si. nunciauer̃ trepidi in qͣnta uelocitate fuerant dep̃¬
hensi. Tunc ꝑ se isdẽ totila ad dĩ hominẽ accessit: quẽ
acced̾e ad regẽ ꝓstͣtum. Quẽ de t̾ra leuauit. de suis ac¬
tib increpauit: atq ui paucis sermonib cuncta quȩ erant¬
illi uentura p̾nunciauit dicens. Multa mala facis.
multa mala fecisti. iã aliqͣndo ab iniqͥtate cõpescere.
⁊ qͥdem romã ingressurus es. mare tͣnsiturus. nouẽ
annis regnatur. decimo moriturus. Qb auditis rex.
uehem̃ter t̾ritꝰ. oratione petita recessit: atq ex illo iã
tẽpore minꝰ crudelis fuit. Cũ ñ multo post romã adiit.
ad siciliã ꝑrexit. uno aut̃ regni sui decimo. om̃ipo¬
tentis dĩ iudicio regnũ cũ uita ꝑdidit.
reterea ancistes canusinȩ ȩccłiȩ. ad eundẽ dĩ famulũ¬
uenire c̃sueueratꝰ quẽ uir dĩ ꝓ uitȩ suȩ merito ual¬
de diligebat. Is itaq dum cum illo de ingressu regis

Expanded text:
si, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant deprsi, nuntiaverunt trepidi, in quanta velocitate fuerant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem actibus increpavit, atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura praenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquando ab iniquitate compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum vita perdidit. Praeterea Canusinae antistes Ecclesiae ad eumdem Dei famuluvenire consueverat, quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis
Abbreviated transcription (Latin):
tars riggo dicebat᷑. Cui calciamenta p̾buit. eũꝙ in¬
dui regalib uestib fecit. quẽ qͣsi in ꝑsona sua ꝑgere
ad dĩ hominẽ p̃cepit. In cuiꝰ obseqͥo eos qui sibi ꝑcete¬
ris adherere c̃sueuerant comites misit scilicet. uult
rudric. ⁊ blidu: ut ance serui dĩ oculos ipsũ ẽẽ regẽ
seqͥa atq spacarios p̾̃buit: uit tã ex eisdẽ obsequiss ꝗͣ
ex purpureis uestib rex ẽẽ putaret᷑. Cũq ex eisdẽ
rigo decoratꝰ uestib obsequenciũ frequencia comi¬
tatus monasteriũ fuisset ingressus: uir dĩ eminꝰ
sedebat. Quẽ uenientẽ c̾spiciens: cũ ab eo audiri po¬
tuisset. clamauit dicens. Pone fili pone: hoc qd̵ portas
ñ ẽ tuũ. Q riggo ꝓtunꝰ ui t̾ram cetidit. ⁊ qr tanco ui¬
ro illudere p̾sũpsisset expauit: om̃sq qͥ cũ eo ad dĩ¬
hominẽ ueniebant. t̾rȩ c̾sternati s̃. Surgentes aut̃. ad
eũ minime ꝓpinqͣre p̾sũpserunt: s ad suũ rege̾ reuer¬

Expanded text:
eius spatharius Riggo dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueveraRuderic, et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum regem Totilsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere praesumpsisset, expavit: omnesque qui cum eo ad hominem Dei veniebant, terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad e minime praesumpserunt, sed ad suum regem rever
Abbreviated transcription (Latin):
rent. acq inherendo uł sacrę scrip̾turȩ eloqͥis. uł
occultis reuelacionib in qͣntũ accipiunt agnoscuns
ciunt. quȩ d̾s loqͥt᷑ sciunt. Unde ⁊ dauid ꝓpħa eũ dĩxis¬
set in labiis meis ꝓnunciaui omĩa iudicia. ꝓtuii ad di¬
dit oris tui. Ac si aꝑte dicat. Illa ego udicia ⁊ nosse ⁊ ꝓ¬
nunciasse potui: quȩ te dixisse cognoui. Nã ea quȩ pp¬
se ñ loqueris: nr̃is ꝓculdubio cogitationib abscondis.¬

Expanded text:
rent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus inquantum accipiunt agnoscunt,ciunt, quae Deus loquitur sciunt. Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia , protinus addidit, oris tui, ac si aperte dicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, n
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdã aqͥnensis ȩccłiȩ clericus demonio uexabat᷑. qͥ a
uenerabili uiro c̃stancio ȩccłiȩ eiꝰ ancistite. ꝑ multa
ftferat mr̃m loca tͣnsmissus ut sanari pocuisset. S
sc̃i martyres noluerunt ei sanitatis donũ tͥbuere
ut qͣnta eẽt in benedicto gr̃a demonstͣrent. Ductus
ꝓtinꝰ expulit. Cui sanato p̾cepit dicens. Uade ⁊ post
hȩc carnẽ ñ comedas ad sacrũ uͦ ordinẽ nũquã ac¬
cedere p̃sumas. Q cũq aut̃ die sacrũ ordinẽ temera¬
re p̾sũpseris: statĩ uire diaboli iterũ manciparis.
Discessit gͥ dericus sanꝰ: ⁊ sic̃ t̾rere solet animũ pena
recens. ea quȩ uir dĩ p̃ceꝑat interĩ custodiuit. Cuͦ uͦ post
annos multos om̃s pͥores illiꝰ de hac luce migrassent.
⁊ minores suos sibimet suꝑponi in sacris ordinib cer¬
neret uerba uiri dĩ qͣsi ex longo cẽpore oblitus postpo¬
suit: atq ad sacrũ ordinẽ accessit. Quẽ mox is qͥ relique¬

Expanded text:
emonio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio Ecclesiae ejus anstistite per multa fuit martyrum loca transmissus, ut sanari posset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus protinus expulit. Cui sanato praecepit dicens: Vade, et post haec carnem non comedas, et ad sacrum ordinem nunquam accedere praesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui relique
Abbreviated transcription (Latin):
dd̃ ꝓpħa loquit᷑ dicens. In labiis meis ꝓnunciaui om̃ĩa
iudicia oris tui. Et̃ cũ minꝰ sit nosse quã etiã ꝓnuncia¬
re: qͥd ͤ qd̾ paulus in cõp̃hensibilia ẽẽ dĩ iudicia asserit.
dauid aut̃ hȩc se om̃ia ñ solũ nosse. s etiã in labiis ꝓ¬
nunciasse testat᷑ Gregorius AAdut᷑q hȩc tͥ suꝑiꝰ sub
breuitate respondi. dicens. qd̾ sc̃i uiri in qͣntũ cũ dño
unũ s. sensũ dñi ñ ignorant. Om̃s enĩ qͥ deuote dñm
sequunt᷑ i iam de uocioẽ cũ dõ s̃. ⁊ ad huc carnis cor¬
dicia in qͣntũ c̃iuncti s̃ sciunt. in qͣntũ disiuincti s̃ nes

Expanded text:
Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibilia esse DeiDavid autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatur? Gregor. Ad utraque haec tibi superius sub brevitate respondi, dicens, quod sancti viri inquantum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis cordicia inquantum conjuncti sunt, sciun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoc qd̾ loqueris  Signa cor tuũ. uocatisq statim
fr̃ib p̾cepit ei lucernã de manib tolli. ipsũ uͦ iussit
a mninisterio recedere. ⁊ sibi hora eadẽ qͥetũ sedere.
Qͥ reqͥsitꝰ a fr̃ib qͥd habuerit in corde: ꝑ ordinẽ nar¬
dĩ uerba ꝑ cogitationẽ tacitus dicebat. Tunc liqͥdo
om̃ib patuit. qd̾ uenerabilẽ benedictũ latere nil
lio gͥ tẽpore in eadem campaniȩ regione.
deerat. Panes uͦ pene om̃s c̃sũpti fuerant ut ñ plus
ꝗͣ qͥnq ad refectionis horã frĩb inueniri possent.
Cũq eos uenerabilis pat̾ c̃tristatos cerneret: eoꝵ
pusillanimitatẽ studuit modesta increpacione cor¬
rigere. ⁊ rursũ ꝓmissione subleuare dicens. Ere de
pariis inopia ur᷑ animꝰ c̃tristat᷑: Hodie qͥdem muiꝰ ẽ¬

Expanded text:
est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narDei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem Benedictum latere nil oque tempore in eadem Campaniae regione riticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristat
Abbreviated transcription (Latin):
rat monachus. post ãmonicionẽ factã. a sc̃is monialib
feminis rogatꝰ mapulas accepit. sibiq eas in sinu ab
scondit. Q mox ut reuersus ẽ. eũ uir dĩ uehemen¬
tissima amaritudine cepit increpare dicens. Qmͦ
ingressa ẽ iniqͥtas in sinu tuo. at ille obstupuit
⁊ quid egisset oblitus. unde corripiebat᷑ ignorabat.
Cui ait. Nũqͥd ñ illic p̾sens erã. qͣndo ab ancillis dĩ
mapulas accepisti. tͥq eas in sinũ misisti. Q mox eiꝰ
uestigiis ꝓuolutꝰ. stuite se egisse penituit. ⁊ eas qͦs in
sinu absconderat mapulas ꝓiecit. Cap̃ .xxiiii.
Quadã qͦq die dũ uenerabilis pat̃ uesptina iã hora
corporis alimenta ꝑciperet. eiꝰ monachus qͥ cuiꝰdã
defensoris filiꝰ fuerat. ei ante m̃sã lucernã tenebat.
uoluere. ⁊ ꝑ cogitationẽ dicere. Qs ẽ hic cui mandu¬
canti assisto. lucernã teneo. seruitiũ ĩpendo. Qͥs sũ

Expanded text:
rat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus rat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappulas projecit. CAPUT XX.Quadam quoque die dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriũ uino plena duo lignea uascula quȩ uul¬
go flascones uocant᷑ deferret. Qunũ detulit: alterũ
uͦ ꝑgens in itinere abscondit. Uir aut̃ dñi quẽ facta
absentia latere ñ pocerant unũ cũ grãrũ actione
suscepit: ⁊ discedentẽ puerũ monuit dicens. Uide
fili de illo flascone quem abscondisti iam ñ bibas. s
inclina illũ caute. ⁊ inuenies qͥd intus habet. Qc̃fu¬
ꝓtuꝰ serpens egressus ẽ. Tunc p̾dictus exhilaratꝰ puer.
ꝑ hoc qd̃ in uino repꝑit expauit malũ qd̃ fecit. cap̃¬
on longe aut̃ a monasterio uicus erat. in qͦ ñ xri
minua multitudo hominũ ad fidẽ dĩ ab idoloꝵ cul¬
tu benedicti fuerat exoracione c̃uersa. Ibi qͦq quedã
sc̃imoniales feminȩ iuerant: ⁊ crebro illuc ꝓ exortan¬
dis animab fr̃s suos mittere benedictꝰ dĩ famulus
curabat. Qdã uͦ die misit ex more. s is qͥ missus fue¬

Expanded text:
nasterium vino plena duo lignea vascula quae vulnasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confuprotinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum quod fecit. CAPon longe autem a monasterio vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fue
Abbreviated transcription (Latin):
merito magnã apud eũ familiaritatis fiduciam habe¬
bat. hic cũ quadam die eiꝰde cellulam fuisset ingres¬
sus. hunc amarissime flentẽ repꝑit. Cũq dui subsisteret.
eiꝰq finire lacrinas uideret. nec tam̃ ut uir dĩ cͤsue¬
uerat orando plangeret. s merendo: que nã causa
tanti luctus ẽẽt inqͥsiuit. Cui uir dĩ ilico respondit.
Om̃e hoc monasteriũ qđ construxi. ⁊ cuncta quȩ fr̃ib¬
p̃paraui om̃ipotententis dĩ iudicio gentib tͦdita sunt.
Uix autẽ obtinere potui ut mͥ ex hoc loco animȩ ce¬
derent᷑. Cuiꝰ uocẽ tunc teoꝓb audiuit: uos aut̃ destrue¬
piniserat: ut si rȩs gentib tͣderet. animas custodiret.
Qm re pauli / uideo tenuisse benedictũ. cuiꝰ dũ ua¬
uis rerũ om̃iũ iacturam ꝑtulit. ipse in c̾solatione
uitã om̃iũ qͥ secũ comitabant᷑ accepit. sap̃ .xuii.¬
uodam qͦq tempore exhilaratꝰ nr̃. quẽ ipse c̾uersũ
nosti. tͣnsinissus a dño suo fuerat: ut di uiro in mo¬

Expanded text:
merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die eius cellulam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem repperit. Cumque diu subsisteret eiusque finiri lacrimas non videret, nec tamen vir Domini ut consueverat orando plangeret, sed moerenclo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui vir Dei ilico respondit: 'Omne hoc monasterium quod construcxi et cuncta quae frpraeparavi, omnipotentis Dei judicio gentibus tradita sunt. Vix autem obtinere potui ut mihi ex hoc loco animae concederentur. Cujus vocem tunc Theoprobus audivit, nos autepromiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur, accepit. CAPUT XVIIuodam quoque tempore Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in mo
Abbreviated transcription (Latin):
re uidebat᷑. Iã uͦ quȩ diceret audiebant om̃s. Pus enĩ hunc
uocabat ex noĩe. Cui cũ uir di minime responderet.
ad eiꝰ mor c̃tumelias.erũpebat. Nã cũ clamaret dicens.
benedicte. benedicte. ⁊ eũ nullo mͦ sibi respondere c̃spice¬
ret ꝓcinꝰ aduingebat. maledicte ñ uenedicte. qͥd mecũ
habes. qͥd me ꝑsequeris: S nc̃ expectanda s̃ c̃t᷑ dĩ famulũ.

Expanded text:
re videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc re videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum
Abbreviated transcription (Latin):
mũ fanũ fuit. in qͦ ex antiquoꝵ genciliũ ab stulto rusticoꝵ
popło apollo colebat᷑. Circũ qͣq etiã in cultu demonũ luci
succreuerant. in qͥb adhuc eodẽ tẽpore infideliũ insana
multitudo sacͥficiis sacͥlegis insudabat. Ibi itaq uir dĩ ꝑ¬
ueniens. c̃t̾uit idolũ. subuertit arã. succendit lucos. acq
in ipso cẽplo apollinis oraculũ beati martini ẽstrurit.
ad fidẽ uocabat. S hȩc antiquus hostis tacite nͥ ferens.
ñ occulte. uł ꝑ somniũ. s aꝑta uisione eiꝰdẽ patͥs se oculi
ingerebat. ⁊ magni clamorib uim se ꝑpeti c̃querebat᷑.
ita ut uoces illiꝰ etiã fr̃s audirent. qͣmus unaginẽ mi¬
nime cernerent. Ut enĩ discipłis uencrabilis pat̾ dice¬
bat. corporalib eiꝰ oculis iscdẽ antiquus hostis tet̾rimꝰ ⁊
succensus apparebat. qͥ in cũ ore oculisq flãmantib seui¬

Expanded text:
mum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum mum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevi
Abbreviated transcription (Latin):
nat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. Et de qͦ
rursũ scriptũ ẽ. De plenitudine eiꝰ nos om̃s accepiꝰ. Nã
sc̃i dĩ homines potuer̃ a dño uirtutes habere. nͨ etiã aliis
tͣdere. Ille aut̃ signa uirtutis dedit subditis. qͥ se daturũ
signũ ione ꝓmisit inimicis. ut corã suꝑbis mori digna¬
ret᷑. corã humilib resurgere qͣtinꝰ ⁊ illi uiderent qd̾ c̃cẽp¬
nerent. ⁊ isti qd̃ ueracit̾ amare debuissent. Ex qͦ mysterio
actũ ẽ. ut dũ suꝑbi aspiciunt. despectũ mortis. humiles
c̃tͣ mortẽ acciꝑent głam pocesta tis. ꝑ etrus.
to post gͣuiora p̾lia ꝑtulit. qͣnto c̃tͣ se aꝑte pugnantẽ ip¬
sũ magistrũ maliciȩ inuenit. Castrũ naͣq qđ cassinũ dr᷑.
in excelsi montis latere sitũ ẽ. Quidelicet mons disten¬
so sinu. hoc idem castrũ recipit. s ꝑ tria milia se in altr̃
subrigens. uelut ad aera cacum̃ tendit. Ybi uetustissi¬

Expanded text:
em in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. to post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequebat᷑ extinctꝰ ẽ. Qd̃ uir dĩ benedictꝰ audiens. sese
inimici morte discipłs exulcauit. Q de re factũ ẽ ut eidẽ
qͦq discipło pęnitentiã indiceret. qd̵ mandans talia gau
tũ stupenda quȩ dicis. Nã in aqͣ ex petͣ ꝓducta moysen.
in ferro uͦ qd̃ ex ꝓfundo aquȩ rediit heliseũ. in aquȩ
itinere. petrũ. in corui obediencia. helyam. in luctu aut̃
mortis inimici. dađ̃ uideo. Ut ꝑpendo uir iste sp̃u ustoꝵ
omiũ plenꝰ fuit. Gregoriꝰ  ur dñi benedictꝰ petre

Expanded text:
rsequebatur, exstinctus est. Quod vir Dei Benedictus audiens, sese buit, vel quia de inimici morte discipulus exsultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gautum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici, David video . Ut perpendo, vir iste spiritu justorum omnium plenus fuit. Gregor. Vir Dei Benedictus, Petre,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi nr̃i iħu xp̃i longe lateq feruescerent. scł̃arẽ uitã
inulti relinquerent. ⁊ sub leni redemptoris iugo. cerui¬
cẽ cordis edomarent. sic̃ mos pͣuoꝵ ẽ inuidere alioꝵ uirtu¬
tib. bonũ qd ipsi habere ñ appetunt
uicinȩ eccłiȩ pbr. florenciꝰ nomine. huiꝰ nr̃i subdiaconi
fiorencii auus anciqͥ hostis malicia ꝑcussus. sci uiri studiis
cepit inuidere. eiꝰ qͦq c̃uersacioni derogare qͦsq etiã pos¬
set. ab illiꝰ uisitatione cõpescere. & ũq se iã ẽspiceret eiꝰ ꝓfec¬
tib obiuare ñ posse. ⁊ c̃uersacionis eiꝰ opinionẽ crescere.
desiuent᷑ uocari. inuidiȩ facib magis magisq succensus.
deterior fiebat: qi c̃uersacionis eiꝰ habere appetebat laudẽ.¬

Expanded text:
Jesu Christi longe lateque fervescerent, saecularem vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, desinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habe
Abbreviated transcription (Latin):
de cella c̃spiciens. lapsũq ad huc teneriorib discipulis ꝑti
tis p̃positis adiunctis fr̃ib ordinauit. ⁊ paucis secũ mona¬
chis ablatis. habitationẽ mutauit loci. Moxq ut uir dĩ
stabat solariũ cecidit. ⁊ benedicti hoste̾ c̃terens ex¬

Expanded text:
de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimde cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimtis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei stabat, Solarium cecidit et Benedicti hostem conterens ex
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri. Tc̃ coruus aꝑto ore. expansis alis. circa eundẽ pa¬
nẽ cepit discurrere. atq crocitare ac si aꝑte diceret. ⁊ obe¬
dire se uelle. ⁊ tam̃ uissa ĩplere ñ posse. Cui uir dĩ.iterũ.
atq iterũ p̃cipiebat dicens. Leua leua securꝰ atq ibi pice¬
uͥ inueniri ñ possit. Quẽ dui demoratꝰ. qͣndoq coruus mo¬
mordit. leuauit. ⁊ recessit. Post triũ uͦ horarũ spaciũ. abiecto
pane rediit. ⁊ de manu hominis dĩ annonã quã c̃sueuerat
accepit. Uenerabilis aut̃ pat̃ c̃tͣ uitã suã in ardescere sacer¬
docis animũ uidens. illi magis quã sibi doluit. S p̾dictꝰ flo¬
renciꝰ qr magistri corpꝰ necare ñ pocuit. se ad extinguendaᷤᷤ
discipłoꝵ animas accendit. ita ut in orto cellȩ cui benedic¬
tus uierat. ante eoꝵ oculos nudas septẽ puellas micteret.
quȩ corã eis manꝰ inuicẽ sibi tenentes. ⁊ diutiꝰ ludentes.
illoꝵ m̃tẽ ad ꝑuersitatẽ libidinis inflãmarent. Qd̃ sc̃s uir

Expanded text:
 inveniri, primum aperto ore, expansis alis, circa eundem panem coepit discurrere atque crocitare, ac si diceret, et obedire se velle, et iussa implere non posse. Cui cum vir iterum et iterubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
aquã egressus ẽ. Quas qd̃ tenuerat in aquã incaute submit¬
tens. ipse qͦq cadendo sequutꝰ ẽ. Quẽ mox unda rapuit. ⁊ pe¬
ne in uniꝰ sagittȩ cursũ. a t̾ra introrsus trax̾. Uir aut̃ dĩ intͣ
cellã positꝰ. hoc ꝓtinꝰ agnouit. ⁊ maurũ festine uocauit di¬
cens. fr̃ maure curre qr puer ille qͥ ad hauriendã aquã dis.¬
ꝑrexerat. in lacũ cecidit. iãq eũ longiꝰ unda tͣhit. Res mira.
ꝑcepta. ad patͥs sui ĩꝑiũ c̃citꝰ ꝑrexit. maurꝰ. atq usq ad
eũ locũ qͦ ab unda ducebat᷑ puer. ꝑ t̾rã ire se existimans.
suꝑ aquã cucurrit. eũq ꝑ capillos tenuit. rapido qͦq
curfu rediit. Q mox ut t̾rã tetigit. ad se reuersus post
terga respexit. ⁊ qr suꝑ aqͣs cucurrisset agnouit. ⁊ qd̾ p̃¬
sumere ñ potiusset ut fieret. miratꝰ extremuit factũ .
Reuersus ad patrẽ. rẽ gestã retulit. Uir aut̃ uenerabilis

Expanded text:
aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submitaquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis
Abbreviated transcription (Latin):
lio qͦq tẽpore gothus qͥdã pauꝑ sp̃u ad c̃uersionẽ uenit.
Qͣ uir dñi benedictꝰ libentissime suscepit. Qdã uͦ die ci da¬
re ferram̃tũ uissit. qd̃ ad falcis similitudinẽ falcastrũ ap¬
pellauit ut de loco qͦdã uepres abscideret qͣtinꝰ illic fieri
ortꝰ deberet. Locꝰ aut̃ ipse quẽ mundandũ gochus suscepit.
suꝑ ipsã laci ripã ia̾cebat. Cũq iłdẽ densitatẽ uepͥũ tociꝰ
uirtutiꝰ adnisu succideret ferrũ de manubrio psiliens.
in lacũ cecidit. uͥ scilicet tanta erat aqͣrũ ꝓfuditas. ut spes
nunciauit. ⁊ reatꝰ sui egit pęnicentiã. Qd̾ maurꝰ qͦq monacͥ
mox benedicto dĩ famulo curauit indicare. Uir gͥ dñi be¬
nedictꝰ hec audiens. accessit ad lacũ. Tulit de manu gothi
cens. Ecce labora. ⁊ noli c̃tristari. GREGoriys. Cap̃. uii.
Sadã uͦ die dũ iscdẽ uenerabilis benedictꝰ in cella c̃sisteret.
p̃dictꝰ placidus puer sc̃i uiri monachus. ad hauriendã de laci

Expanded text:
sionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi cens: Ecce labora, et noli contristari. CAPUT VII.adam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii patre quẽ c̃stituerat nunciatũ fuisset. dix̃
Ego uenio. eũq ꝑ memetipsũ em̃do. Cũq uir dĩ uenisset.
in eodẽ monasterio. ⁊ c̃stituta hora expleta psalmodia. sese
fr̃s in oracionẽ dedissent. aspexit qd eundẽ monachũ qͥ
manere in oracione ñ poterat. qͥdam niger puerulus
ꝑ uestim̃ti fimbriã foras tͣhebat. Tunc eidẽ patri mo¬
nasterii põpeiano nomine. ⁊ mauro dĩ famulo secreto
monachus uidit. põpeianꝰ aut̃ eiꝰdẽ monasterii pat̾ iu¬
dere ñ potuit. Die gͥ alia expleta oracione. uir dĩ ora¬
toriũ ingressus. stantẽ foris monachũ repꝑit. quẽ ꝓ
cecitate cordis sui uirga ꝑcussit. Q ex illo die nil ꝑsua¬
sionis ulteriꝰ a nigro puerulo ꝑtulit. s ad oracionis stu¬
diũ ĩmobilis ꝑmansit sicq antiquus hostis dñari ũ

Expanded text:
uisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis domi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃struxerat. qͥdã monachus erat qͥ ad oracionẽ stare ñ po¬
cerat s mox ut se fr̃s ad studiũ oracionis inclinassent.
ipse egrediebat᷑ foras: ⁊ m̃te uaga t̾rena aliqͣ atq tnsito¬
ria agebat. Cũq ab abb̾e suo sepiꝰ fuisset admonitꝰ. ad ui¬
rũ dĩ deductus ẽ. Qipse qͦq eiꝰ stuititiã uebem̃t᷑ incre¬

Expanded text:
t, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam e
Abbreviated transcription (Latin):
secũ fuit: unde ad se rediit: hunc gͦ uenerabilẽ uirũ
secũ habitasse dixerim. qr in sua sẽꝑ custodia circũspectꝰ
ante oculos cͥditoris se semꝑ aspiciens. se sẽꝑ examinans.
extͣ se m̃tis suȩ oculũ ñ deuulgauit. PetRus

Expanded text:
secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum fuit, unde ad se rediit? Hunc ergo venerabilem virum secum habitasse dixerim, quia in sua semper custodia circumspectus, ante oculos Conditoris se semper aspiciens, se semper examinans, extra se mentis suae oculum non divulgavit. Petr.
Abbreviated transcription (Latin):
moialut secdiec Minꝰ patent᷑ incelligo qͥd nã
sit habitaniĩt secit Gilesoriꝰ Si sẽs uir cͣtͦ se unani¬
mit cͥspieaices. suȩd Euersacioni longe dissimiles. eoae¬
tos dui sub se tenerẽ poriuset fortase sui uigoris usũ
ad modũ tͣnqͥllitatis excederet. atq a c̃tẽplationis lumi
ne mentis suȩ oculũ delinasset. Dũq coctidie illoꝵ in¬
correptione fatigatus. minꝰ curaret sua. ⁊ se forsitau re¬
linqueret. ⁊ illos ñ inueniret. nã quotiens ꝑ cogitation
motũ nimie extͣ nos ducim᷑. ⁊ nos sumꝰ ⁊ nob̃cũ ñ sumꝰ.
qr nosmetipsos minime uidentes ꝑ alia uagamꝰ. An illũ
secũ fuisse dicimꝰ. qͥ in longuiquã regionẽ abiit. portionẽ
quã acceꝑat c̃sumpsit. uni in ea ciuiũ adhesit. porcos pa¬
uit. qͦs ⁊ manducare siliqͣs uideret. ⁊ esuriret: qͥ tam̃ cũ
postinodũ cepit cogitare bona quȩ ꝑdidit. scriptũ de
illo ẽ in se reuersus dix̃. Qnti mercennarii in domo pa¬

Expanded text:
igo, quidnam sit, Habitavit secum. Gregor. Si sanctus vir contra se unanimiter conspirantes, suaeque conversationi longe dissimiles, coactos diu sub se tenere voluisset, fortassis sui vigoris usum et modum tranquillitatis excederet, atque a contemplationis lumine suae mentis oculum declinasset. Dumque quotidie illorum incorrectione fatigatus minus curaret sua, et se forsitan relinqueret, et illos non inveniret. Nam quoties per cogitationis motum nimium extra nos n sumus, quia nosmetipsos minime videntes, per alia vagamur. An illum secum fuisse dicimus qui in longinquam regionem abiit, portionem quam acceperat consumpsit, uni in ea civium adhaesit, porcos pavit, quos cum manducare siliquas videret, et has esuriret? Tamen cum postmodum coepit cogitare bona quae perdidit, scriptum de illo est: In se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo pa