comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posiposponiem & glae ficationem suam peruniuer ium mundũ multos populos
esediruros inquerum cordibusdi abola sintuserat cuiquondo ex fide renuntiant
eiciatit foris. sed dicita liquis: ntumquid detor dibus patrrarcharum & prophi&aru
ierunq iustorum nom.ẽ. eiefiusforos : eiettus ẽ plane : Quomod oergo distumes
nunceiciur forars : Quom odo pirtamusnisi quiatuno quod in hominibus paucissimis
ficatus potes smilem habere quae fuonern essimilem soliaidinem: ponenim sine

Expanded text:
passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicietur foras. Sed dicit aliquis: Nunquid de cordibus patriarcharum et prophetarum, veterumque justorum non est ejectus foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, Nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis ficatus , potest similem habere quaestionem et similem solutionem. Non enim sine
Abbreviated transcription (Latin):
unde a libi striptum ẽ. pluit dnis a dño: sed uerba eiu smelius nrmdirigunt intelladtum
quiait : E gouenii momine patrismei & non susce pistiume aliusuem & in nominesuo
hunciuscipr&is Humilitatis enimmagister e xps. qui hũ miliauit e m&i psum ta
fastu faboediens usq ad mostem mor temalitem erucis: nonitaq a mitut diuinitatẽ
quandonoidoc& humilieatem. Inilla: patriei aequali sinhas. nobii similis
i quod patriẽ aequalis nosut e semusoreauit : perquod nobis ẽ similis ne pi

Expanded text:
Unde alibi scriptum est: Pluit Dominus a Domino. Verba ejus melius nostrum dirigunt intellectum qui ait: Ego veni in nomine Patris mei et non suscepistis me; alius veniet in nomine suo, hunc suscipietis . Humilitatis enim magister est Christus, qui humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Non itaque amittit divinitatem, quando nos docet humilitatem. In illa Patri est aequalis, in hac nobis similis. Per quod Patri est aequalis, nos ut essemus creavit. Per quod nobis est similis, ne p
Abbreviated transcription (Latin):
sine pauperibus me non semper habebitis . quid sibi uult̃ quo modo intellegendum .e.
neautem non semper habebitis noliexpauesceres iudae dictum e : quare ergi
non dixit habes sed habebitis quia nonunus e iudas : unusmalus corpusma lorum
significat : quo modo pacrus corpus bonorum corpuseclesi aeit Immocorpusetdeia¬
sed inbonis: namsiim pronon e& ec clesiae sacramentum non eidicer& dns. tibitrado
tur interra soluantur incaelo quia cum ex communicat eolesia incaelo ligatur
Ex communicatus c̃umre conciliatur ab ecclesia in caelo soluitur reconciliatus. Si hoc

Expanded text:
sine pauperibus? Me autem non semper habebitis, quid sibi vult? Quomodo intelligendum est, sine pauperibus? Me autem non semper habebitis, quid sibi vult? Quomodo intelligendum est, Me autem non semper habebitis? Nolite expavescere; Judae dictum est. Quare ergo non dixit, habebis; sed, habebitis? Quia non unus est Judas. Unus malus corpus malorum significat; quomodo Petrus corpus bonorum, imo corpus Ecclesiae, sed in bonis. Nam si in Petro non esset Ecclesiae sacramentum, non ei diceret Dominus, Tibi dabo ur, et quae solvuntur in terra, solvantur in coelo: quia cum excommunicat Ecclesia, in coelo ligatur excommunicatus; cum reconciliatur ab Ecclesia, in coelo solvitur reconciliatus: si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
in poenamm alorum. Exemplum dii accipite conuersantis interra: quarehabuit loculos
cuiange liminis tracuerunt. nisi quia ecclesia ipsius loculossuos habitunterat : Quare
furemadmisit nisiut eius et desia fures patienter toler&: Sed illequi consue ue
deloculos pecuniam tollere non dubi tauitaccepta pecunia ipsum dnm̃ uende re
Vide amus quida dista dns respondeat . Cid&e fr̃s. nonilliait propter fustatua dicisista:
uremnouenit : nec prodebat sed potius colenebat & adperferendos malos in ecd
nobis exemplum patientiae demonstrabat. Dixitergo eiihs : Sineilla mut indie
sepultunte meae seru&illud: Moriturum sede nuitiauit: sed quid ẽ qued sequitur
aupere senim semper habebitis uobiscum meautem non semper habebitis. Intel¬
gimus quidem pauperessemper habebitis. Quod dixit uerum est quando ecdesia

Expanded text:
in poenam malorum. 11. Exemplum Domini accipite conversantis in terra. Quare habuit loculos in poenam malorum. 11. Exemplum Domini accipite conversantis in terra. Quare habuit loculos cui Angeli ministraverunt, nisi quia Ecclesia ipsius loculos suos habitura erat? Quare furem admisit, nisi ut ejus Ecclesia fures patienter toleret? Sed ille qui consueverat de loculis pecuniam tollere, non dubitavit accepta pecunia ipsum Dominum vendere. Videamus quid ad ista Dominus respondeat. Videte, fratres: non illi ait, Propter furta tua dicis ista. Furem noverat, nec prodebat; sed potius tolerabat, et ad perferendos malos in Ecclesia nobis exemplum patientiae demonstrabat. Dixit ergo ei Jesus: Sine illam, ut in diem sepulturae meae servet illud. Moriturum se denuntiavit. 12. Sed quid est quod sequitur? Pauperes enim semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Intelligimus quidem, Pauperes semper habebitis: quod dixit, verum est. Quando Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
diuidamus. Ecce interscos ẽ iuda seccefur ẽ iudas : & ne contemnas fur & sacrilegus
onqualiscumq fur. furloculorum sed dominicorum loculorũ sed sacrorũ Si c rimina dis¬
cenuntur in foro qualiscumq fusti& peculatus. peculatu senimdicitur. fustũ derepublica
et non sic iudicatur fustum reipriuate : quomodo publicae : Quanto uehementiu s iudican
dus ẽ sacrilegus fur qui ausus fuit nonundecumq: tollere deeclesi atollere : quia liquid
intrabat exiebat: ad ipsam caenam dominicã pariter accessit: conuersaricumeis potuiti in¬
minfidele: p&ru senimaccepit aduitam ĩudas ad mostem : quomodo enim ille o dorbon
sicille cibus bonus Sicutergoodor bonusita &cibus bonus. bonosuiui ficat malos mostificat
qui enimmandu cauerit indigne. iudicium sibi manducat &bibit: iudicium sibi nonitibi gi
dicium sibi nontibi coleramalum bonus utuenia sad pnremia bonorum nemittaris

Expanded text:
dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur sacrilegus, dividamus? Ecce inter sanctos est Judas, ecce fur est Judas, et, ne contemnas, fur sacrilegus, non qualiscunque fur, fur loculorum, sed dominicorum; loculorucernuntur in foro qualiscumque furti et peculatus peculatus enim dicitur furtum de re publica, et non sic idus est sacrilegus fur, qui ausus fuit non undecunque tollere, sed de ecclesia tollere; qui aliquid dintrabat, exicum infideli? Petrus enim accepit ad vitam, Judas ad mortem. Quomodo enim ille odor bonus, sic ille cibus bonus. Sicut ergo odor bonus, ita et cibus bonus, bonos vivificat, malos mortificat. Qui enim manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit : judicium sibi, non tibi. Si judicium sibi, non tibi; tolera malum bonus, ut venias ad praemia bonorum, ne mittaris
Abbreviated transcription (Latin):
Postea quam hocfecit religiosa maria ad dni obsequiunt continuounus exdiscipuliseius
dasscariohes qui eumerat tradituru sdixit: quare hocunguentũ nonuen ii
trecentis denariis &d atum ẽ egenis ua dubimi ser: bonusodor teoccidit quare enĩ
hoc dixetit euange lista scsaperuit: puta remus autem & nossimensipsius nobis per
euangelium non proder&ur. pauperumcurax hocillumdicere potuisse nonita tt
ietd quid audi testemuentcem : Dixitautem hoc nonquia deegenis pestinebagtadillũ
sed quia furenit eiloculos habens & ea quaemuttebantur postabat: Postabat
anex postabat᷑ sedministerio postabat fusto ex postabat: Ecceaudite quiaiudas
enimincuriosi euangeli existimant tuncperis se iuidam quando accepit aiuda eis
peruniã  dnm̃ treder& nontuncperut lam fulent ȩdnm̃ perditus sequebatur
unumperditum interduodecim habere uoluit : nisi ut malos toleremus necorpus xp̃i

Expanded text:
Posteaquam hoc fecit religiosa Maria ad Domini obsequium, continuo unus ex discipulis ejus, Posteaquam hoc fecit religiosa Maria ad Domini obsequium, continuo unus ex discipulis ejus, Judas Iscariotes, qui eum erat traditurus, dixit: Quare hoc unguentum non veniit trecentis denariis, et datum est egenis? Vae tibi, miser! bonus odor occidit te. Quare enim hoc dixerit, Evangelista sanctus aperuit. Putaremus autem et nos, si mens ipsius nobis per Evangelium non proderetur, pauperum cura hoc illum dicere potuisse. Non ita est. Sed quid? Audi testem veracem: Dixit autem hoc, non quia de egenis pertinebat ad illum; sed quia fur erat, et loculos habens, et ea quae mittebantur portabat. Portabat, an exportabat? Sed ministerio portabat, furto exportabat . 10. Ecce audite quia Judas enim incuriosi Evangelii, existimant tunc periisse Judam, quando accepit a Judaeis pecuniam ut Dominum traderet. Non tunc periit, jam fur erat, et Dominum perditus sequebatur;unum perditum inter duodecim habere vol
Abbreviated transcription (Latin):
potest pen&rur tamen quousq penantrepotui uobis nondeb& denegari: paulũ
a postolum bene a gentem beneuiuentem iustitiam uerbo prcedicantẽ : opere demon¬
strantem dostoremmirabilem. fidelem dispensatorem famausq: quaq dissemina¬
bat quidam diligebant quid a minuidebant: namipse quodam loco ait dequib: dam
iod non caste sed perinuidiam xp̃ma dnuntiarent. existimante s inquittribul¬
nem suscitari uinculis meis sed quida it siue occasione siue ueritate xp̃s ad nunti&ur
adnuntiant qui meamant. ad nuntiant quimihi inuident. Illibonoodore uiuunt
odoreoptimomundus impleatur: amastibenea gentem . uixistibonoodore: inuidist
beneagenti : mortiuis es bonoodore numquid quiamori uoluistii deoodore millum
malumesse fecist: Nolunuidere. & nonte occid& bonusodor. Deniq audi & hic
exunguento sto quomodo aliis enitodor bonus inuitã: ali sodorbonu sinmostem

Expanded text:
potest penetrari; tamen quo usque penetrare potui, vobis non debet denegari. Paulum apostolum bene agentem, bene viventem, justitiam verbo praedicantem, opere demonstrantem, doctorem mirabilem, fidelem dispensatorem, fama usquequaque disseminabat: quidam diligebant, quidam invidebant. Nam ipse quodam loco ait de quibusdam, quod non caste, sed per invidiam Christum annuntiarent; existimantes, inquit, tribulationem suscitare vinculis meis. Sed quid ait? Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur . Annuntiant qui me amant, annuntiant qui mihi invident; illi bono odore vivunt, et ietur, odore optimo mundus impleatur. Amasti bene agentem, vixisti bono odore: invidisti bene agenti, mortuus es bono odore. Numquid quia mori voluisti, ideo odorem illum malum esse fecisti? Noli invidere, et non te occidet bonus odor. 9. Denique audi et hic ex unguento isto, quomodo aliis erat odor bonus in vitam, aliis odor bonus in mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
uquendo sa scendit in caclum & nonesthic: ibi estenim: sed & addextenem patris:
hicest: noneninitecei sit presentia maiestatis : Ailrter: secundum pntesentia
ma ostatis sempor habemus xpͥm : secundumpncesentia mrrnis restedistuma es
dicipulis: meautem non semper habebitis: Habuitenimillt mecebesia secundum
itetentiam barnis paucis diebus. modo fideten& non ocuilis didesꝰ: Orgosiueita
diseumec meautemnansemper habebitis. Quaesto si cute rbitroriam nulla esti
uenerunt & uiderunt: Aud ite mirbile consilium uanitatis: insola tarore suscitato.
quia tantum mincculum dni tantaeret euidentia dirfamatum tanta manifesta
decla macum ut nom posient uel occultare quod faltum e ued negare quodinuener
uidece : Cogita uerunta ut emprincipes sacerdotum ut elata ruminterficerent

Expanded text:
quendo, ascendit in coelum , et non est hic. Ibi est enim, sedet ad dexteram Patris: quendo, ascendit in coelum , et non est hic. Ibi est enim, sedet ad dexteram Patris: et hic est, non enim recessit praesentia majestatis. Aliter: secundum praesentiam majestatis semper habemus Christum; secundum praesentiam carnis, recte dictum est discipulis, Me autem non semper habebitis. Habuit enim illum Ecclesia secundum praesentiam carnis paucis diebus: modo fide tenet, oculis non videt. Ergo sive ita dictum est, Me autem non semper habebitis, quaestio sicut arbitror jam nulla est, venerunt, et viderunt. Audite mirabile consilium vanitatis. Viso Lazaro resuscitato, quia tantum miraculum Domini tanta erat evidentia diffamatum, tanta manifestatione declaratum, ut non possent vel occultare quod factum est, vel negare, quid invenerunt videte. Cogit
Abbreviated transcription (Latin):
iapnde seirti perfademm cinpitae senti persi gnum inprecesenti pbaptismatis sacnamentaum.
in pncesentipenralttris cibum & portum: habeixpmiti pnre serti sed habeb issemperis quia
habe s xpms edmaleuiuendo non semperhabebis: porest & si cintellegiꝰ pauperesu
mperhab &is cobiscum meautem non semper habebitis accipiantia hocboni so
non sint solliati łioquebaturenim deprresentia corporis sui namsecundum maiestatem
sum secundum prouidentiam secundumineffabilem &i tiuimbilem gratia mimplacur
abeodietum e ec ceego uobi scum sumusq in consummationem saeculi: Secundum
leat ne muero qđuerbum adsumpsit. recundumid quod deuirginenatuse secundum
id quoda udaeis prenscis ẽ. quod ligno confixus quod de eruce depositus. qu od linte is
inuclutus : quod in sepulchr a cenditus quo dinre surrestione manifestatus. Noni
semper habebitis uobiscun: quarȩ cq̃nin conuersitus et secbindum corparis prece¬
sent am quachirgͥinta dichus cum discipulisnuir iec eis deducentibus uidendo non se¬

Expanded text:
in praesenti per Baptismatis sacramentum, in praesenti per altaris cibum et potum. Habes Christum in praesenti, sed habebis semper; quia habes Christum, sed male vivendo non semper habebis. 13. Potest et sic intelligi: Pauperes semper habebitis vobiscum, me autem non semper habebitis. Accipiant hoc et boni, sed non sint solliciti: loquebatur enim de praesentia corporis sui. Nam secundum majestatem suam, secundum providentiam, secundum ineffabilem et invisibilem gratiam, impletur quod ab eo dictum est, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Secundum carnem vero quam Verbum assumpsit, secundum id quod de Virgine natus est, secundum id quod a Judaeis prehensus est, quod ligno confixus, quod de cruce depositus, quod linteis involutus, quod in sepulcro conditus, quod in resurrectione manifestatus, non semper habebitis vobiscum. Quare? Quoniam conversatus est secundum corporis praesentiam quadraginta diebus cum discipulis suis, et eis deducentibus videndo non se
Abbreviated transcription (Latin):
qui ẽ. aliis aduitam aliis ad mottem : Postea quam discubuit indomo cumine cumbente
taro quifuenat mortuus suscitatus postunguentum diffusum suꝑpedeseius unde
domusodore compl&a ẽ . Postea quamtia naur fa euitiam estultis uimum & demeñtis si¬
mum scelusiuda ci&iam deocciden dola tare conrdeperdito coneperunt equibus
nnibus ut potuimus quod dusdedit superioribus sermonibus locua sumus

Expanded text:
qui est aliis ad vitam, aliis ad mortem ; posteaquam discubuit in domo cum recumbente Lazaro, qui fuerat mortuus suscitatus, post unguentum effusum super pedes ejus, unde domus odore completa est; posteaquam vanam saevitiam, et stultissimum et dementissimum scelus Judaei etiam de occidendo Lazaro corde perdito conceperunt; de quibus nibus ut potuimus, quod Dominus dedit, superioribus sermonibus locuti sumus:
Abbreviated transcription (Latin):
pracescium futurorumper proph&a pncedixisse infidelitatem iudacorum prce¬
dixisse camennon fecisse: None mm propterea qniriquã ds̃ aiꝑec candũ cogie

Expanded text:
praescium futurorum per prophetam praedixisse infidelitatem Judaeorum, praedixisse tamen, non fecisse. Non enim propterea quemquam Deus cogi
Abbreviated transcription (Latin):
utglorific&ur filius hominis: hocitaq: istianimordinentes & quo d nuncait r um
exaltatus fueroateri moste merucis intellegentes quaesierun tabillo &dicẽr :
osaudiuimus exlege quia xp̃s man& in aernum & quomocoͥ tudicisopost& exanl
in a &ernum siman& in acernum quomodo exaltabitur aterindẽ quo modo rucs
passione mori&ur : hocenim eum dixisse intelle gebant quod facere cogita
Nonergo eis uerborumistorum obscuritate maperuit in fusasa pienitia sed stimiulata
conscientia: Dixi tergo eisihs : Adhuc modicum lumen inuobis e hincbst quod in¬

Expanded text:
ut glorificetur Filius hominis. Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait: Cum ut glorificetur Filius hominis. Hoc itaque isti animo retinentes, et quod nunc ait: Cum exaltatus fuero a terra, mortem crucis intelligentes, quaesierunt ab illo et dixerunt: Nos audivimus ex lege quia Christus manet in aeternum; et quomodo tu dicis: Oportet exal, manet in aeternum: si manet in aeternum, quomodo exaltabitur a terra, id est quomodo crucis passione morietur? Hoc enim eum dixisse intelligebant, quod facere cogitabant. Non ergo eis verborum istorum obscuritatem aperuit infusa sapientia, sed stimulata conscientia. « Dixit ergo eis Jesus: Adhuc modicum lumen in vobis est. » Hinc est quod in
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mendicum omnia in quit arahampostine iut siteaputeorũ &xilla membrae
ed si exaltatus inquit fuero nterra hoc .e. cumȩ icalatus fuero :nonenim dibite
futund̾m eẽ quoduenit implere : hoereferdur adillud quod superius ait sairo
mostiuim fuerit gnanum mubum frueuim ad fest: Name caltatione ntam riq
aliud dixie quamin crucepassionemꝰ quod &ipi f euangelista nontacuit. subiunie
enimaait. Hoc autem dicebat significans qua moste ex morteuras repondit
ei turba ro sauduimus exlege qui axpsmaneintae diernum. & quomocdotudiiso poa¬
exaltari filum hominis & quis e iste filius hominis : memoriter tenueunp o¬
quod dnsdicebat adndiae filium sees se hominis: pam hoclo com onarto sietultatus
fueritater filius hominis. sed superius dixerit quod he ste nodie lestuim aeque łal¬
nastatum ẽ. quando nuntiati sunt gentiles illi qui eim uidere cupieliant renitho

Expanded text:
usque ad mendicum; omnia, inquit, traham post me: ut sit caput eorum, et illi membra ejus. usque ad mendicum; omnia, inquit, traham post me: ut sit caput eorum, et illi membra ejus. Sed si exaltatus, inquit, fuero a terra; hoc est, cum exaltatus fuero: non enim dubitat futurum esse quod venit implere. Hoc refertur ad illud quod superius ait, Si autem mortuum fuerit granum, multum fructum affert. Nam exalaliud dixit, quam in cruce passionem? quod et ipse evangelista non tacuit. Subjunxit enim, et ait: Hoc autem dicebat significans qua morte esset moriturus. Respondit ei turba: Nosexaltari Filium hominis? Et quis est iste Filius hominis? Memoriter tenuerunt quod Dominus dicebat assidue se esse Filium hominis. Nam hoc loco non ait, Si exaltatus fuerit a terra Filius hominis: sed superius dixerat, quod hesterno die lectum atque tractatum est, quando nuntiati sunt Gen
Abbreviated transcription (Latin):
er turforas. Oumergo dixi s& nun eprinceos huius mundi ẽicitturfore
edo inqluit si exaltatus fuero aternt omnia tidiam postmȩ quacominia ninex quib
ille eici&ur fontis Non alitemdixit omne sredomnia nonenim omniume se fede
nonitaq: hocad uniuersitatem hominumredilit. seda deteaetume integritate dẽ¬
quo uisbiles & contrestabiles sumus ÷ Quiemmdixit capilla s captaustiri nonpctibi
omnia trahit postse : Aut si omnia ipsiomhia ipsihomine sintellegendi s̃ omnia ptedi¬
stinata adialutem possumus dicere : ex quibu sominibu s ait mhil. ee periturum
cums upraedest uisdiibus loquerour : autceste omnia hominumgener asiuebintuis
omnibus siue in a&atibu s omnibus siu e ingnadib honerũ oninibus siue in diuer p¬
sitatibus ingeniorum omnibus siuein artium licitarum &uttilium prof tsso ribr orim
& quiequid a liud dici potest secunduminnume nabile sidifferentias quib. unte se
prt&ersola peccata hominis distant abexcel iis simi susq: adhumillimos atege

Expanded text:
rgo dixisset, Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras; Et ego, inquit, si exaltatus fuero a terra, omnia traham post me. Quae omnia, nisi ex quibus ille ejicitur foras? Non autem dixit, omnes, sed, omnia: non enim omnium est fides . Non itaque hoc ad universitatem hominum retulit, sed ad creaturae integritatequo visibiles et contractabiles sumus. Qui enim dixit: Capillus capitis vestri non peribit , omnia trahit post se. Aut si omnia ipsi homines intelligendi sunt, omnia praedestinata ad salutem possumus dicere: ex quibus omnibus, ait, nihil esse periturum, cum supra de suis ovibus loqueretur . Aut certe omnia hominum genera, sive in linguis omnibus, sive in aetatibus omnibus, sive in gradibus honorum omnibus, sive in diversitatibus ingeniorum omnibus, sive in artium licitarum et utilium professionibus omnibus, et quidquid aliud dici potest secundum innumerabiles differentias quibus inter se praeter sola peccata homines distant, ab excelsissimis usque ad humillimos, a rege
Abbreviated transcription (Latin):
buat ini s annabenedictus quiuednit in nomine dniexisrł: Rami palmarũ l auden
intsignifidante suict oria h uui aerit dns moste mnmoriendo superaturus &ttop
crucis dediabolo marts principe tinium phaturus u. Vox aute mobsecrands ei
osanna: ficut nen nulli dicunt qui hebream linguamnoueruntu magisas fetũ
nditans o quamrem a liquam significans : si atsuntun lingua latina quas
intemiesti presuocant uelut cuindolentes dicimus heu uelcundelestamul dicimus¬
uati uel cumminamurdicimus oremimagnam: Tuncenimonihil significat. nisi
mitntis affcetum quodideo eredendum est ita esse qua neque grecus nequei
latinus hocinterpresaripotnt. sicutillud quidixerit fratrisuontcha pdã eebleo
uiteriestioeise perhib&ur affetumin dignati sostendens. Benedistus autem

Expanded text:
nomine Domini, rex Israel. Rami palmarum laudes sunt, significantes victoriam; quia erat Dominus mortem moriendo superaturus, et tropaeo crucis de diabolo mortis principe triumphaturus. Vox autem obsecrantis est, Hosanna, sicut nonnulli dicunt qui hebraeam linguam noverunt, magis affectum indicans, quam rem aliquam significans: sicut sunt in lingua latina quas interjectiones vocant, velut cum dolentes dicimus, Heu! vel cum delectamur, Vah! dicimus; vel cum miramur, dicimus, O rem magnam! tunc enim, O, nihil significat, nisi mirantis affectum. Quod ideo credendum est ita esse, quia neque Graecus, neque Latinus hoc interpretari potuit: sicut illud, Qui dixerit fratri suo, Racha . Nam et haec interjectio esse perhibetur, affectum
Abbreviated transcription (Latin):
sint consummati inunum atq: ita subnexuitVt credat mundus
quiatum emisisti hic uero ut sint inquit consum mat in unũ. Accede¬
inde non addidit ut credat mundus sed ut cognos cat mundus quia
tumemisisti Quam diuenim credimus quod non uidemus nondum
sumus ita consum matiquemad modum erimus tum i eniicrimus uidere
quod credimusrestissime igitur ibi ut credat mundus ine cognoseat
mundusTamen &ibi & hic quiatu memi ut nouerimus quantũ
quod tendimus credendo cos¬

Expanded text:
sint consummati in unum, atque ita subnexuit: Ut credat mundus, sint consummati in unum, atque ita subnexuit: Ut credat mundus, quia tu me misisti. Hic vero: Ut sint, inquit, consummati in unum; ac deinde non addidit ut credat mundus, sed ut cognoscat mundus quia tu me misisti. Quandiu enim credimus quod non videmus, nondum sumus ita consummati, quemadmodum erimus cum meruerimus videre quod credimus. Rectissime igitur ibi ait: Ut credat mundus; hic: Ut cognoscat mundus. Tamen et ibi et hic, quia tu me misisti, ut noverimus quantum quo tendimus credendo co
Abbreviated transcription (Latin):
ait Ego in eis & tuinme : ita distum .ẽ expersona mediatoris : Sicutillud
mati in unum : ostendit eo perduci reconciliationem quae fit permedia¬
torem ut perfestabeatitudinem cui nihil nossit adici perfruamur: u¬
de id quod sequitur Vt cognarat mundus quatume misisti. Non
sic accipiendum p̃utotam quamiterum dixerit ut credat mundus
iliquando enim & cognoscere proeo quod est credere ponitur. ut ẽ
quodait aliquan o superius. & cognouerunt uere quia ate exii.
& crediderunt quiatumeinisi st. Hoc dixit posterius crediderunt
quod prius dixerat cognouerunt. Sed hic quandoquidem de consũ¬
mationeloquitur. talis est intellegenda cognitio qualis erit perspeciem non
qualis nunc est perfidem Nam uid&ur ordo esse seruatus in eo qđ paulo
intedixit. ut credat mundus hie autem ut cognoscat mundus. ibieru
quamuis dixerit ut omnes unũ sint & in nobis unũ sint. Non ait tamen

Expanded text:
ait: Ego in eis, et tu in me, ita dictum est ex persona Mediatoris, sicut illud ait: Ego in eis, et tu in me, ita dictum est ex persona Mediatoris, sicut illud mati in unum, ostendit eo perduci reconciliationem, quae fit per Mediatorem, ut perfecta beatitudine, cui nihil jam possit adjici, perfruamur. Unde id quod sequitur: Ut cognoscat mundus, quia tu me misisti, non sic accipiendum puto, tanquam iterum dixerit: Ut credat mundus. Aliquando enim et cognoscere pro eo quod est credere ponitur, ut est quod ait aliquanto superius: Et cognoverunt vere quia a te exii, et crediderunt quia tu me misisti. Hoc dixit posterius crediderunt, quod prius dixerat cognoverunt. Sed hic, quandoquidem de consummatione loquitur, talis est intelligenda cognitio, qualis erit per speciem, non qualis nunc est per fidem. Nam videtur ordo esse servatus in eo quod paulo ante dixit: Ut credat mundus; hic autem: Ut cognoscat mundus. Ibi enim quamvis dixerit ut omnes unum sint, et in nobis unum sint, non ait tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quam dedistimihi quia & ipsededit eamsibi nec patrefecit alionu abopere
suo quamuis dixerit dedieis quia & paterillã dediteis: in separabiba naq
sunt opera non solum patris & filit̃ uerum &iam sp̃s sc̃i Sicut autem exes
quod patrem prosus omnibus rogauit. hoc fieri uoluit ut omnes unũ sim
Ita ex hoc &iain suo beneficio quodait. claritatem quã de distimihi dedieis.
id fierinihilominus uoluit : INam continuo subiunxit: ut sint unũ sicut nos
unum sumus: Deinde addidit: Ego in eis & tuinme : ut sint consumaqn
unum ubi se mediatoremin ter dm̃ & homines breuiter intimauit : Neo s̃
hoc ita distum ẽ. tam quam pater non sit in nobis aut nos in patrenonsimus
um & alio locodixerit :Veniemus ad eum & mansionẽ apud eum faciemu
& hicpaulo ante non dixerit Ego in eis & tuinmne. quod dixit modo aut
ipsi inme &egointe : sedtu in me & ego inte & ipsi in nobis : quod ergonuno

Expanded text:
quam dedisti mihi, quia et ipse dedit eam sibi. Nec Patrem fecit alienum ab opere suo, quamvis dixerit dedi eis, quia et Pater illam dedit eis. Inseparabilia namque sunt opera non solum Patris et Filii, verum etiam Spiritus sancti. Sicut autem ex eo quod Patrem pro suis omnibus rogavit, hoc fieri voluit, ut omnes unum sint; ita ex hoc etiam suo beneficio quod ait: Claritatem quam dedisti mihi, dedi eis, id fieri nihilominus voluit. Nam continuo subjunxit: Ut sint unum, sicut nos unum sumus; deinde addidit: Ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Ubi se mediatorem inter Deum et homines breviter intimavit. Neque enim hoc ita dictum est, tanquam Pater non sit in nobis, aut nos in Patre non simus, cum et alio loco dixerit: Veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus ; et hic paulo ante non dixerit: Ego in eis, et tu in me, quod dixit modo: Aut ipsi in me, et ego in te, sed tu in me, et ego in te, et ipsi in nobis. Quod ergo nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ergo reconciliati sumus dõ permostẽ filii eius non sic audiatur.
nonsie acuipiatur quasi ideonos reconcilia uerit ei filius utiã inci¬
& amare quos oderat ssconciliatur in imicus inimico ut de inde

Expanded text:
Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, Quod ergo reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, non sic audiatur, non sic accipiatur, quasi ideo nos reconciliaverit ei Filius, ut jam inciperet amare quos oderat; sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde
Abbreviated transcription (Latin):
misieos ita &hocloco Dilexistns inquit sicut medilexisti. qđ aliud
nihił aliud est quam chilexisti eos qm& medilexisti. Non enim menbna
silii nondiliger& quidiligit filium aut alia causa ẽ diligendi menb
eius nisi quia diligit eũ sed diligit filiũ secundũ diuinita tẽquia genuit
illũ aequalõ sibi Diligit eũ &iam secundũ id quod homo ẽ Qui a
psum unigenitũ uerbum caro factum ẽ & propter uerbum ẽ
ei cara uerbi caro: Nos autem diligit qum sumus eius menbra quẽ
diligit Et hoc ut essemus propterhocnos dilexit antequã essemꝰ.
qua propter in conprehensibilis ẽ dilestio quadiligit ds̃ neq mutabi¬
lis Non enim ex quo ei reconciuati sumus persanguinẽ filii eius
nos coepit diligere sed antemundi constitutionẽ dilexit nos ut cũ eius
unigenito &iamnos filii eius essemus prius quã omnino aliquidessemꝰ.

Expanded text:
misi eos. Ita et hoc loco: Dilexisti eos, inquit, sicut et me dilexisti, quod aliud misi eos. Ita et hoc loco: Dilexisti eos, inquit, sicut et me dilexisti, quod aliud nihil est quam dilexisti eos, quoniam et me dilexisti. Non enim membra Filii non diligeret: qui diligit Filium. Aut alia causa est diligendi membra ejus, nisi quia diligit eum. Sed diligit Filium secundum divinitatem, quia genuit illum aequalem sibi. Diligit eum etiam secundum id quod homo est, quia ipsum unigenitum Verbum caro factum est, et propter Verbum est ei chara Verbi caro: nos autem diligit, quoniam sumus ejus membra quem diligit; et hoc ut essemus, propter hoc nos dilexit antequam essemus. 6. Quapropter incomprehensibilis est dilectio qua diligit Deus, neque mutabilis. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii ejus, non coepit diligere; sed ante mundi constitutionem dilexit nos, ut cum ejus Unigenito etiam nos filii ejus essemus, priusquam omnino aliquid essemus.
Abbreviated transcription (Latin):
a tum me mundũ reconcilians tibi perme propterea sequitur &iam
lluid quodait & dilexistieos sicut & medilexisti. Infilio quippenos
pat̃ diligit quia in ipsonos elegit ante mundi constittionẽ : Quienim
diligit unigenitũ ꝓfesto diligit &menbra eius q: ad optauit in eũ ꝑeũ
necideo paressumus unigenito filio perquem creati & recreatisumus
Iadictũ est Dilexistieos sicut & me neque enimsemꝑ aequalita¬
tem̃ significat quidicit sicut illud ita & illud. sed aliquando tantũ
quia est illud ẽ & illud. aut quia ẽ. illud. ut sit & illud. Qui senĩ dixe¬
rt eoprorsus modo in mundũ axp̃o a postolos missos quo modo ẽ ip
se missus a patre. ut enim alias taceã differentias quas cõmemora
longũ est. Missi sunt ceste illi cũ iam homines essent. Missus ẽ
autem ipse ut homo ess&. & tamen superius ait. Sicut memisit
inmundũ & ego iisi eos inmundũ. Tam quã dicer&. qui amisistime

Expanded text:
et tu in me, mundum reconcilians tibi per me. Propterea sequitur etiam illud quod ait: Et dilexisti eos, sicut et me dilexisti. In Filio quippe nos Pater diligit, quia in ipso nos elegit ante mundi constitutionem. Qui enim diligit unigenitum, profecto diligit et membra ejus, quae adoptavit in eum per eum. Nec ideo pares sumus unigenito Filio, per quem creati et recreati sumus, quia dictum est: Dilexisti eos, sicut et me. Neque enim semper aequalitatem significat, qui dicit: Sicut illud, ita et illud; sed aliquando tantum, quia est illud, est et illud; aut quia est illud, ut sit et illud. Quis enim dixerit eo prorsus modo in mundum a Christo apostolos missos, quo modo ipse est missus a Patre? Ut enim alias taceam differentias, quas commemorare longum est, missi sunt certe illi cum jam homines essent, missus est autem ipse, ut homo esset; et tamen superius ait: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum, tanquam diceret: Quia misisti me,
Abbreviated transcription (Latin):
uidebantur ad eorumnum erum pertinuisse : proquibus orauit dicens:
onprohis autem rogotantum sedc pro eis qui credituri sunt peruer
eorum inme : Sedrestat nobis adistam questionem adhuc soluendam
beatus a postolus & latro ille crudelis inscelere fidel sincruce : Paulus
quippe apostolus non abhominibus neque perhominem sed peribm̃ xp̃m se
modo igitur erit in eis dequib: dictum ẽ. credituri sunt peruerbu
corum in me : Latro uero ille cunc credidit quando in ipsis dostorib:
fides quae fuerat qualiscumq defecit : Nec ipse ita: pereorũ uerbũ
Consiter&ur non solũ resurreturum. uerũ &iam regnaturũ dicendo
memento mei cũ ueneris in regnũtuum: proinde relinquitur ut sit
dñs ihs hacoratione prosuis omnib: quicũque in hacuitaquȩ tẽptatio e
supesterram uel tunc erant uel futuri erant orasse credenduse ore
intellegamus quod distũ .e. peruerbũ eorũ ut ipsũ uerbum fidei quod pre¬

Expanded text:
idebantur ad eorum numerum pertinuisse pro quibus oravit, dicens: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me. Sed restat nobis ad istam quaestionem adhuc solvendam beatus apostolus Paulus, et latro ille crudelis in scelere, fidelis in cruce. Paulus quippe Apostolus non ab hominibus, neque per hominem, sed per Jesum Christum, se isti . Quomodo igitur erit in eis, de quibus dictum est: Credituri sunt per verbum eorum in me? Latro vero ille tunc credidit, quando in ipsis doctoribus fides quae fuerat qualiscunque defecit. Nec ipse itaque per eorum verbconfiteretur non solum resurrecturum, verum etiam regnaturum, dicendo: Memento mei cum veneris in regnum tuum . Proinde relinquitur, ut si Dominus Jesus hac oratione pro suis omnibus quicumque in hac vita, quae tentatio est super terram , vel tunc erant, vel futuri erant, orasse credendus est, sic intelligamus quod dictum est, per verbum eorum, ut ipsum verbum fidei quod prae
Abbreviated transcription (Latin):
tum est uerbum eorum cuod est uerbũ fidei: per quod omnes in xpm
undecum que id audierint crediderint: uel audituri & creditũri sunt:
rgo illa oratione proomnibus quos redemit siui tunc in carne uiuer¬
tes siue poste a futuros redemptor noster orauit : cum rogans pro
apostolis quicum illo tuncerant adiunxit &iamillos quipereorum
um in eum fuerant credituri: Quid autem adiunetis illis
adiunxisse suos alios dicens. Non prohis rogo tantum sed
& proeis quicredituri sunt per uerbum eorum inme: uelut
quaereremus quiduelquare proillis rogar& continuo subintulit

Expanded text:
tum est verbum eorum, quod est verbum fidei, per quod omnes in Christum, tum est verbum eorum, quod est verbum fidei, per quod omnes in Christum, undecumque id audierint, crediderunt, vel audituri et credituri sunt. Ergo illa oratione pro omnibus quos redemit, sive tunc in carne viventes, sive postea futuros, Redemptor noster oravit, cum rogans pro Apostolis qui cum illo tunc erant, adjunxit etiam illos qui per eorum verbum in eum fuerant credituri. Quid autem adjunctis illis adjunxisset suos alios, dicens, Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me; velut quaereremus, quid vel quare pro illis rogaret, continuo subintulit,
Abbreviated transcription (Latin):
de tus   uodlimxpo ds definierit fidem omnib: susertans euri amortn
Tocuerbumn fidei quia principaliter acprimttus perapostalos quierco¬
heserint ptaedicatum est : ideo uerbum eorum dictũ est: Nequeenĩ
omapos tolus thes saloni censes excepisse a senonut uerbũ hooninũ
emape est in quiduere uerbumdĩ : Ideo er godĩ quiads̃ id donauit
Corum uero uerbum dietum est quiabio pre dieandũ ilos es priiitus
ocpr ueoue commendaurt: Ac perhor eia ille latrto in fidesua
uep heupeorum habebat: Quodeorũ propterea dictum etat
nen pimi di candum adeorũ officium primitus ac precipue r tgnebat :
Senque cum mur factum esse deministerio mensata auiduis
grecorum antequam paulus credidiss& in xp̃o : responderunt
apostoli quidno ante coheserant : Non estbonũ nosrelinque reuerbũ
dĩ & ministraremens es : tunc ordinandos diaconos prouiderunt.
ipsi a predicandi uerbi auocarentur officio: Vn de merito dic¬

Expanded text:
d in Christo Deus definierit fidem omnibus, suscitans eum a mortuis . Hoc verbum fidei, quia principaliter ac primitus per Apostolos, qui ei cohaeserant, praedicatum est, ideo verbum eorum dictum est. Neque enimicat idem apostolus Thessalonicenses excepisse a se, non ut verbum hominum, sed, sicut est, vere verbum Dei . Ideo ergo Dei, quia Deus id donavit; eorum vero verbum dictum est, quia hoc praedicandum illis Deus primitus ac praecipue commendavit. Ac per hoc etiam ille latro in sua fide verbum eorum habebat: quod eorum propterea dictum erat, quoniam praedicandum ad eorum officium primitus ac praecipue pertinebat. Denique cum murmur factum esset de ministerio mensarum a viduis Graecorum, antequam Paulus credidisset in Christum; responderunt Apostoli, qui Domino ante cohaeserant: Non est bonum nos relinquere verbum Dei, et ministrare mensis . Tunc ordinandos diaconos providerunt, ne ipsi a praedicandi verbi avocarentur officio. Unde merito dic
Abbreviated transcription (Latin):
hocnum quid nam̃ tunc crediturus . ẽ mundus. quando in patre & filio
num omnes erimus: Nonne ista est paxilla perp&ua. & potius
fidei merces. quam fedes : Vnum enim erimus: non ut credamus. sed
quia credidimus: Sed & sinhacuita propter ipsam communem
idem omnes quiinunum credimus unum sumus. luxtaillud a posti
Omnes enimuos unum estis in xp̃oihũ : &iam sic non ut credamus
sed qui a credimus unum sũmus: Quidestergo omnes unum sint ut
nundus credat : Ipsi quippe omnes mundus est credens: Neque
enim alii sunt qui unumerunt & alius est mundus ꝓpterea credituris
quia illi unumerunt : Cum procul dubio dehis dicat ut omnes unũs int.
equibus dixerat : Non prohis autemrogotantum sed& ꝓeis quicre¬
dituri sunt peruerbum eorum inme: Continuo subiungens ut omnes
unum sint : Isti autem omnes quideftnsimundus : uon hostilisutiq :

Expanded text:
hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio hoc? Numquidnam tunc crediturus est mundus, quando in Patre et Filio unum omnes erimus? Nonne ista est pax illa perpetua, et potius fidei merces quam fides? Unum enim erimus, non ut credamus, sed quia credidimus. Sed etsi in hac vita propter ipsam communem fidem, omnes qui in unum credimus, unum sumus, juxta illud Apostoli, Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu ; etiam sic non ut credamus, sed quia credimus, unum sumus. Quid est ergo, Omnes unum sint, ut mundus credat? Ipsi quippe omnes mundus est credens. Neque enim alii sunt qui unum erunt, et alius est mundus propterea crediturus, quia illi unum erunt; cum procul dubio de his dicat, Ut omnes unum sint, de quibus dixerat, Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, continuo subjungens, Ut omnes unum sint. Isti autem omnes quid est, nisi mundus, non hostilis utique,
Abbreviated transcription (Latin):
& ego ura saibirtellegtur ununsumus. Quo dlapestius deitur posea
Quia & prius dixerat dediscipulis quicum illo erant ut sintunu poste
&nos inquam obrem itaest paterinfilio & filius in patrerut unum
sint quiaunius substantiae sunt: Nosuero esse quidem in eis possu¬
mus unum tamencumeis esse non possumus quia unius substantiae
nos &lipsi non sumus in quantum filius cumpatrie ds̃ est : Naminquan¬
tum homo est eius dem substantiae est cuius c̃i nos sumusa se uniunas
illud potius uolui commendare quod a liolo coan Ego& patenum
sumus inbi e andem patris & suam sienifica uitessenature  ⁊openbo¬
putar enature unius essenobiscum: Sicitaque suntinnos eos
uel nos in illis ut illiunum sint innatura sua nosunum in nosti sunt
uippe ipsi in nobis tamquam ds̃ intemplosuo : Sumus autem nosinill
tã quam creatura increatoresuo: De indecum dixiss& ut ipsi in nobis
unum sint : adiunxit : Vt mundus credat quiatu memisisti : Quid ẽ

Expanded text:
te, subintelligitur unum sumus. Quod aptius dicitur postea, quia et prius dixerat de discipulis qui cum illo erant ut sint unum, sicut et nos. Quamobrem ita est Pater in Filio, et Filius in Patre, ut unum sint, quia unius substantiae sunt. Nos vero esse quidem in eis possumus, unum tamen cum eis esse non possumus, quia unius substantiae nos et ipsi non sumus, in quantum Filius cum Patre Deus est. Nam in quantum homo est, ejusdem substantiae est cujus et nos sumus. Sed nunc illud potius voluit commmendare, quod alio loco ait: Ego et Pater unum sumus. Ubi eamdem Patris et suam significavit esse naturam, ac per hoputare naturae unius esse nobiscum. Sic itaque sunt in nobis, vel nos in illis, ut illi unum sint in natura sua, nos unum in nostra. Sunt quippe ipsi in nobis, tanquam Deus in templo suo: sumus autem nos in illis, tanquam creatura in Creatore suo. 2. Deinde cum dixisset, Ut et ipsi in nobis unum sint, adjunxit, Ut mundus credat quia tu me misisti. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
sibi a patredatam dicit : &iam sesibi de disse intellegendus est : & si non dic̃:
Ideo quippe sepius solum patrem faceredicit quod & ipse facit ut cum patre:
uic quidest eitribuat de quo est: sed aliquando &iam tacito patre se
dicit facer
dicit facert cum patre : ut intellegamus ita filium non essea pa
pr do se tacitopatrẽ dicit aliquid operari quȩ
admodum

Expanded text:
sibi a Patre datam dicit, etiam sibi ipse dedisse intelligendus est, etsi non dicit. sibi a Patre datam dicit, etiam sibi ipse dedisse intelligendus est, etsi non dicit. Ideo quippe saepius solum Patrem facere dicit quod et ipse facit, ut cum Patre quidquid est, ei tribuat de quo est. Sed aliquando etiam tacito Patre se dicit facere, quod facit cum Patre, ut intelligamus ita Filium non esse a Paeparandum quando se tacito Patrem dicit aliquid operari, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
rogando patrem sehominem demonstrabat nunc demonstrans & seipsũ.
qũm cum patre ds̃ eit facere quod rogit : & ego inquit claritatem quã
de distimihi deduillis: quam claritatem . nisiimmostalitatẽ quã natura
iumana in illo fuerat acceptura : Namnec inse adhuc acceperat eã
sed moresuo propter immobilitatem praedestinationsis pra& eriti tẽporis
uierbis. futura significat: Quodnunc clarificandus hoc est suscitandus ap¬
tre : & ipsenos ad eam claritatẽ suscitaturu sinsinem : Simile ẽ hoc ei qđ
alibi dicit: Sicut pater suscitat mostuo e uiiuificat: sic filius quosuult
uiuificat: & quos. nisi eosdem quas pater: quaetumq enim pater facit.
on alia sed haec & filius : nec aliter sed simuliter facit : Ac per hoc susci¬
tauit & seipsum &iam ipse : Namunde estsoluite templum hoc in
quit & triduo resuscitabo illud proinde in mostalitatis claritatẽ quam

Expanded text:
rogando Patrem, se hominem demonstrabat. Nunc demonstrans et seipsum, rogando Patrem, se hominem demonstrabat. Nunc demonstrans et seipsum, quoniam cum Patre Deus est, facere quod rogat: Et ego, inquit, claritatem quam dedisti mihi, dedi eis. Quam claritatem, nisi immortalitatem, quam natura humana in illo fuerat acceptura? Nam nec ipse adhuc acceperat eam, sed more suo propter immobilitatem praedestinationis, praeteriti temporis verbis futurum significat, quod nunc clarificandus, hoc est suscitandus a Patre, et ipse sit nos ad eam claritatem suscitaturus in finem. Simile est hoc ei quod alibi dicit: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Et quos, nisi eosdem quos Pater? Quaecunque enim Pater facit, non alia, sed haec et Filius, nec aliter, sed similiter facit; ac per hoc suscitavit et seipsum etiam ipse. Nam unde est: Solvite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud? Proinde immortalitatis claritatem quam
Abbreviated transcription (Latin):
quo deos esse unum uid& cumipse mundus sint Omnes. qui credendo
num fiunt: sed orando dixit ut mundus credat: sicut orando dixit
ut omnes unum sint: Orando dixit ut & ipsi in nobis unũ sint: hoc est
enim omnes unum sint : quod est mundus credat: qñm credendo unum
unt : perfecte unum: qui cum natura essent unũ dissentiendo ab unõnon
antunũ: Deni que si uerbum quod ait rogo testio subaudiamus uel potus
qtiod plenius fiat ubiq ponamus : erit huius expositio sententiae manifes¬
dos rogo ut omnes unum sint: sicut tupater in me & ego inte : rogo ut
&ipsĩ in nobis unum sint : rogo ut mundus credat quia tume missti
deo quippe addidit quod dixit in nobis. ut quod unum efficimur fidelis si¬
ma caritate : gratia e dĩ nouerimus tribuendum esse non nobis: sicut
apostolus cum dixiss&: Fuistis enim aliquando tenebre nunc autem
luixinquit : & nesibi hoc tribuerent : adiecit indño: Deinde saluator m̃

Expanded text:
quod eos esse unum videt; cum ipse mundus sint omnes, qui credendo unum fiunt: sed orando dixit, Ut mundus credat; sicut orando dixit, Ut omnes unum sint; orando dixit, Ut et ipsi in nobis unum sint? Hoc est enim omnes unum sint, quod est mundus credat: quoniam credendo unum fiunt; perfecte unum, qui cum natura essent unum, dissentiendo ab uno non erant unum. Denique si verbum quod ait, rogo, tertio subaudiamus, vel potius quo plenius fiat, ubique ponamus; erit hujus expositio sententiae manifestior: Rogo ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te: rogo ut et ipsi in nobis unum sint: rogo ut mundus credat quia tu me misistiIdeo quippe addidit quod dixit, In nobis, ut quod unum efficimur fidelissima charitate, gratiae Dei noverimus tribuendum esse, non nobis, sicut Apostolus cum dixisset: Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux, inquit ; et ne sibi hoc tribuerent, adjecit in Domino . Deinde Salvator noster
Abbreviated transcription (Latin):
sas sub uestit : & hisqui columbas uendebant dix̃ : Aufeste istahinc : & nolite facere
domũ patris mer domũ negotationis : quid audiuimus fr̃s : Ecce templum ill
figura adhucerat : &inde ei ecit dnsomnes quisua quaerebant . qui adnundinas
uenerant & quaeibiuendebant illi itopus habebant homines in sacrificiis illius
tẽporis. Noui tenim carita surao : quod sacrificia illipopolo proeius carnalitate
ccorde adhiclapideo taliadata sunt quibus tener&ur peinidola defluer&
nimmola hantibi facrificia boues oues. & columbas: nostis q̃uia legistis : nonergo
magu peccatum si hocuendebant intemplo quode mebatur ut offer&ur In
templaeamenei ecit indeillos: quid sibi ebriosos inuenir& quae facer& dñs.
uendentes ea quaelicita sunt & contraiustitiam non sunt: quae enim hon
emuntur non inlicite uenduntur. expulittamen : & non ẽ passus domum
orationis ficridomum negotiationis :  sin egotiationis domus non deb& fieri

Expanded text:
his qui columbas vendebant, dixit, Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. » Quid audivimus, fratres? Ecce templum illud figura adhuc erat, et ejicit inde Dominus omnes qui sua quaerebant, qui ad nundinas venerant. Et quae ibi vendebant illi? Quae opus habebant homines in sacrificiis illius temporis. Novit enim Charitas vestra quod sacrificia illi populo pro ejus carnalitate et corde adhuc lapideo talia data sunt, quibus teneretur ne in idola deflueret; et immolabant ibi sacrificia, boves, oves et columbas: nostis, quia legistis. Non ergo magnum peccatum, si hoc vendebant in templo, quod emebatur ut offerretur in templo; et tamen ejecit inde illos. Quid, si ibi ebriosos inveniret, quid faceret Dominus; si vendentes ea quae licita sunt, et contra justitiam non sunt quae enim honeste emuntur, non illicite venduntur, expulit tamen, et non est passus domum orationis fieri domum negotiationis? Si negotiationis domus non debet fieri
Abbreviated transcription (Latin):
uoluissent eum de uesticemontis pececipitare : discessit ab eis inlȩsus:
& quando uenerunt ad eum conprecehendendum. lamuenditum aiudatraditore
cumille putare in potestate sehabere turdere magistrum & dñm suum :

Expanded text:
voluissent eum de vertice montis praecipitare, discessit ab eis illaesus . voluissent eum de vertice montis praecipitare, discessit ab eis illaesus . Et quando venerunt ad eum comprehendendum, jam venditum a Juda traditore, cum ille putaret in potestate se habere, tradere magistrum et Dominum