comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ. Sic uidet᷑ se hab̾e etiã ordo ille pͥmoꝵ
sexł septẽ dierũ. in quib mane & uesꝑa
nominant᷑: donec om̃ia quȩ bis dieb: d̃s fe¬
cit. sȩxto ꝑficiant᷑ die. septinio q̃uie in mag¬
no misterio dĩ uacatio com̃det᷑. Qui dies
cuiꝰ modi sint: aut ꝑ difficile nob̾. aut etiã
impossibile ẽ. cogitare: quantomagis dice¬
ie: Uidemꝰ quippe istos dies notos ñ hab̾e
uesꝑam. nisi de solis occasu: nec mane. nͥ
de solis exortu. Illoꝵ aut̃ pͥores tres dies sine
sole ꝑacti st̃: qui die quarto factꝰ refert᷑.
Et pͥmitꝰ quid ẽ lux u̾bo dĩ facta. atq int̃
ipsã et tenebras deus seꝑasse narrat᷑: & ean¬
dẽ lucẽ uocasse diẽ tenebras autẽ noctem.
S quał illa sit lux & quo alt̾nante motii.
qualeq uesꝑam & mane fecerit: remotũ
÷ a sensib nr̃is: nec ita ut ÷ intelligi a nob̾
pot̃: qđ tam̃ sine ulla hesitatione creden¬
dii ÷. Nut enĩ aliqͦ lux corporea ÷ siue in

Expanded text:
ordo ille primorum sex vel septem dierum in quibus mane et vespere nominantur, donec omnia quae his diebus Deus fecit sexto perficiantur die, septimoque in magno mysterio Dei vacatio commendetur; qui dies cujusmodi sint, aut perdifficile nobis, aut etiam moossibile est cogitare, quanto magis dicere! Videmus quippe istos dies notos non habere vesperam nisi de solis occasu, nec mane nisi de solis exortu; illorum autem priores tres dies sine sole peracti sunt, qui die quarto factus refertur. Et primitus quidem lux verbo Dei facta, atque inter ipsam et tenebras Deus separasse narratur, et eamdem lucem vocasse diem, tenebras autem noctem. Sed qualis illa sit lux, et quo alternante motu, qualemque vesperam et mane fecerit, remotum est a sensibus nostris: nec ita ut est intelligi a nobis potest, quod tamen sine ulla haesitatione credendum est. Aut enim aliqua lux corporea est, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
Um gͥ unũ mundũ ingenti qͥdẽ
mole corporea finitũ tam̃ & lo¬
cõ suõ det̾minatũ. & oꝑante do factũ ẽẽ
dicunt: qđ respondent de insinitis
extra mundũ locis. cur in eis ab oꝑe
ds cesset. hoc sibi respondeant de infi¬¬
nitis ante mundũ tẽporib cur in eis ab
oꝑe ds̃ cessauerit. Et sic̃ ñ ÷ osequens.
ut fortuitu potiꝰ quã ratione diuina.
ds̃ ñ alio. s isto in quo ẽ. loco mundũ cõ¬
stituerit. cũ parit infinitis ubiq patẽ¬
tib nullo excellenciore merito posset &¬
hic eligi. quã uis eandẽ diuinã rationẽ
qua id factũ ẽ. nulla possit humana cõ¬
p̃hende nat᷑a: itañ ẽ. ꝯsequensait dõ ali¬
qͥd existimemꝰ accidisse fortuitũ qđ illo
potiꝰ. quã anteriore tẽpore ꝯdidit mun-¬
dũ. cũ equalit anteriora tẽꝑa ꝑ infinitũ
retro spatiũ p̃terissent᷑:. Nec fuisset ali¬
qͥ differentia. unde tẽpꝰ tẽpori eligendo
p̃poneret᷑. Qđ sidicunt in anes ẽẽ cogita¬

Expanded text:
ur unum mundum ingenti quidem mole corporea, finitum tamen, et loco suo determinatum, et operante Deo factum esse dicant, quod respondent de infinitis extra mundum locis, cur in eis ab opere Deus cesset, hoc sibi respondeant de infinitis ante mundum temporibus. Cur in eis ab opere Deus cessaverit, et sicut non est consequens ut fortuito potius quam ratione divina Deus non alio, sed isto in quo est loco mundum constituerit, cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito posset hic eligi, quamuis eandem diuinam rationem, qua id factum est, nulla possit humana conprehendere: ita non est consequens, ut Deo aliquid existimemus accidisse fortuitum, quod illo potius quam anteriore tempore condidit mundum, cum aequaliter anteriora tempora per infinitum retro spatium praeterissent nec fuisset aliqua differentia, unde tempus tempori eligendo praeponeretur. Quod si dicunt inanes esse hominum cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quis ñ uideat qđ tẽꝑa ñ fuissent. nͥcre¬
atura fieret. que aliquid aliqua motio¬
ne inutaret. Cuiꝰ motionis ⁊ mutatio¬
nis cũ aliud atq aliud que simul eẽ. ñ
possunt cedit. atq succedit. in buiorib
ł ꝓductiorib morarum intuallis tẽpꝰ se¬
queret᷑: Cum gͥ ds̃ incuiꝰ ȩc̃nitate nulla ẽ.
om̃ino mutatio. creator sit tẽpoꝵ.⁊ ordina¬
tor. q̃ mͦ dicat᷑ pꝰ cepor spatia mundum
creasse ñ uideo: nͥ dicat᷑ aute mundũ iã
aliꝗͣ fuisse creaturã cuiꝰ motib tẽꝑa cur¬
rerent. Porro siluterȩ sacre. maximeq ue¬
races ita dicunt in pͥncipio fecisse diñcę¬
lum & tram. ut nich il ancea fecisse intelli¬
gat᷑. quia hoc potiꝰ in pͥncipio fecisse dice¬
ret᷑ si qͥd fecisset ante cet̾a cuncta quȩ fe¬
cit: ꝓcul dubio ñ ẽ. mundꝰ factꝰ intẽpore
s cũ tẽpore. Qđ eni fit intẽpore: & pꝰ ali

Expanded text:
est: quis non uideat, quod tempora non fuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid aliqua motione mutaret, cuius motionis et mutationis cum aliud adque aliud, quae simul esse non possunt, cedit adque succedit, in breuioribus uel productioribus morarum interuallis tempus sequeretur? Cum igitur Deus, in cuius aeternitate nulla est omnino mutatio, creator sit temporum et ordinator: quo modo dicatur post temporum spatia mundum creasse non uideo, nisi dicatur ante mundum iam aliquam fuisse creaturam, cuius motibus tempora currerent. Porro si litterae sacrae maximeque ueraces ita dicunt, in principio fecisse Deum caelum et terram, ut nihil antea fecisse intellegatur, quia hoc potius in principio fecisse diceretur, si quid fecisset ante cetera cuncta quae fecit: procul dubio non est mundus factus in tempore, sed cum tempore. Quod enim fit in tempor
Abbreviated transcription (Latin):
tis baptizare. mendosi st̃: qui ex gretis
facillime conuincunt. Si aut̃ dicinus
aqͥ ñ fuisse baptizatos: metuendĩi e. ne
grauit in eis erremꝰ: ne demꝰ hominib
auctoritatẽ contennendi baptisinum:
quẽ usq ad eo ñ contemnendii ipsa apłi¬
ca disciplina om̃dat. ut corneliꝰ centurio
& hi qui cũ illo erant. etiã accepto sp̃u
scõ fuerint baptiratiS ic̃ antiqui iusti
si ñ cutuncident᷑ ñ erat eis peccatũ: pꝰea
uͦ quã uissit ds̃ ut cutũcidet᷑ abraham
sua sacram̃tũ noui testam̃ti ꝓcirtũci¬
sione carnis scm̃ baptismũ dedit & aꝑ¬
tissime dix. si quis ñ renatꝰ fuerit ex aqͣ

Expanded text:
tis baptizare, mendosi sunt: qui ex graecis tis baptizare, mendosi sunt: qui ex graecis facillime conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est, ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum, quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi qui cum illo erant etiam accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham sua sacramentum noui testamenti pro circumcisione carnis sanctum baptismum dedit et apertissime dixit: si quis non rena
Abbreviated transcription (Latin):
cor habeat: qui cũ apłos bapti¬
Catos dicat. petrũ baptiratũ negat. Qd
aut dr̃ petrꝰ egisse penitentiã: cauendũ
÷ ne ita putẽt egisse. qͦmͦ agunt in ecłia. qͥ
ꝓpͥe penitentes uocant᷑. & quis hoc fe-
numerandũ pritemꝰ: Penituit enĩ eum
Sic eni scriptũ ẽ. quia fleuit amare.
Nondũi enĩ fuerant resurrectione dnu
ꝯfirmati: & illo atuentu sp̃s scĩ qͥ appa¬
ruit die pentecostes. uł illa inspiratio¬
ne quã demonstrauit dñs pꝰ ea quã sur¬
rex amortius. cũ insufflauit in eoꝵ faci-
erant apłibaptizati. ñ tam̃ aqua. sed
spu scõ. Hoc eñ eis dix postea quã sur¬
tizauit aqua: uos aut baptizabimini
sp̃u scõ. quẽ accepttiri estis ñ pꝰ multos
hos dies usq ad pentecosten. Alii autẽ
codices habent. uos aut̃ sp̃u sc̃o incipie¬
tis baptitari s siue dicat᷑ baptizabimi
msiue dicat᷑ incipietis baptirarr᷑ad rẽ
nichil int̃ẽ. Nam in quib: cũq codici¬
b inueniunt᷑ baptizabitis aut incipie¬

Expanded text:
cor habeat qui, cum apostolos baptizatos dicat, Petrum baptizatum negat. quod autem dicitur Petrus egisse paenitentiam, cauendus est, ne ita putetur egisse, quomodo agunt in ecclesia qui proprie paenitentes uocantur. et quis hoc feranumerandum putemus? paenituit enim eum sic enim scriptum est, quia fleuit amare. nondum enim fuerant resurrectione domini confortati ex illo aduentu spiritus sancti, qui apparuit die pentecostes, uel illa inspiratione, quam demonstrauit dominus, post quam resurrexit a mortuis, cum exsufflauit erant Apostoli baptizati; non tamen aqua, sed Spiritu sancto. Hoc enim eis dixit postquam resurtizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto, quem accepturi estis non post multos hos dies usque ad pentecosten. alii autem codices habent: uos autem spiritu sancto incipietis baptizari. sed siue dicatur baptizabimini, siue dicatur incipietis baptizari, ad rem nihil interest; nam in quibuscumque codicibus inueniuntur baptizabitis aut incipie
Abbreviated transcription (Latin):
baptiratos intelligere debemꝰ. Nisi for¬
te qͦs angustia passionis inuenit᷑. & no¬
lentes negare xp̃m. anteqͣ baptizarent᷑
occisi st̃ . quib ipsa passio ꝓ haptismo
deputata ẽ. S nun qͥd hoc possumꝰ de
apłis dicere.qui usq ad̃olargũ tẽpꝰ ha¬
buer quo baptizarent᷑. ut alios etiã bap¬
tizauerins: S ñ omia quȩ facta st̃ etiã
scͥpta inueniunt᷑: uerũtam facta ẽẽ. ex
cet̾is docum̃tis ꝓbat᷑. Scͥptũ ẽ. em̃ qͣndo

Expanded text:
baptizatos intellegere debemus, nisi forte quos angustia passionis inuenit et nolentes negare Christum, antequam baptizarentur, occisi sunt; quibus ipsa passio pro baptismo deputata est. sed numquid hoc possumus de apostolis dicere, qui usque adeo largum tempus habuerunt, quo baptizarentur,. ut alios etiam baptizauerint? sed non omnia, quae facta sunt, etiam scripta inueniuntur, uerum tamen facta esse ex, ceteris documentis probatur. scriptum est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo iołis sic̃ mniulli arbitrant᷑. siue
qd magis credibile ẽ. baptismo xp̃i. Neq
eni minist̾rum baptitandi defugeret. ut
hab̾et baptiratos seruios ꝑ quos cet̾os bap¬
tizaret: qui ñ defiigit memorabił illiꝰ hu¬
militatis ministenũ qͣndo eis lauit pedes.
& petenti petro ue ñ tantũ pedes uerũ etiã
manꝰ & caput ei lauaret. respondit. Qui
lotꝰ ÷ ñ indiget insi ut pedes lauet: sed ÷
mnundꝰ totus. Ubi intelligit᷑: qđ iam petrꝰ
te peccantib utile sit cade in aliqđ aꝑtum
manifestũiq peccatũ. Ex lib̾ de ciuitate di.

Expanded text:
is, sicut nonnulli arbitrantur, siue. quod magis credibile est, baptismo Christi. neque enim ministerium baptizandi defugeret, ut haberet baptizatos seruos, per quos ceteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lauit pedes et petenti Petro. ut non tantum pedes uerum etiam manus et caput ei lauaret, resplotus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus; ubi intelligitur quod jam Petrte peccantibus utile sit cadere in aliquod apertum manifestumque peccatum; ex libro XIV de Civitate Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
alicuiꝰ amantis ẽ: & amore aliqͥd amãt
Ecce tria st̃: Amans. & qđ amat᷑. & amor.
Quid ÷ gͦ amor nͥ quedã uita duo aliqͦ
copulans. uł copulari appetens amantẽ
scilicet & qđ amat᷑: Et hoc etiã in extre¬
mis carnalibq amorib itaẽ. S ut aliqͥd
puriꝰ & liquidiꝰ hauriamꝰ: calcata car¬
ne ascendaniꝰ ad animũ. Quid amat
animꝰ in amico nͥ animit. Q illic gͥ tria
funt: amans. & qđ amat᷑. & amor. De nu¬

Expanded text:
amantis est et amore aliquid amatur. ecce tria sunt: amans et quod amatur et amor. et quid ergo amor nisi quaedam uita duo aliqua copulans uel copulari appetens, amantem scilicet et quod amatur? et hoc etiam in extremis carnalibusque amoribus ita est. sed ut aliquid purius et liquidius hauriamus, calcata carne ascendamus ad animum. quid amat animus in amico nisi animum? et illic igitur tria sunt: amans et quod amatur et amor.
Abbreviated transcription (Latin):
đ dicit scͥptura
tot aninias peꝑisse liamaił tot
aut tot animas exisse de femorib iacob:
uidendũẽ. quid hinc respondeat cis qui
hoc testimonio ꝯfirmare iitunt᷑ a parenti¬
b simul animas cũ corporib ꝓpagari:
Animas enĩ dictas ꝓ hominib a parte to¬
tũ sigcante locutione: nullꝰ ambigit. S
qͦ mͦ ipsam partẽ ex qua totũ omemoratũ:¬
ħ ÷ animã. cuiꝰ nomine totꝰ homo sig̾catꝰ
÷ alienemꝰ ab eo qđd dictũ ẽ exier de semo¬
rib eiꝰ ut carnes tantũ ex illo natas quãuis
sole anime nominent᷑ accipiamꝰ: Queren¬
disunt locutionũ modi. scđ̾m scͥpturas.
ciiii. Qđ ait iacob ad ioseph pone manũ
suꝑ femur meũ & facies in me miscłiam

Expanded text:
 dicit scriptura tot animas perperisse Liam uel tot aut tot animas exisse de femoribus Iacob, uidendum est quid hinc respondeatur eis qui o confirmare nituntur a parentibus simul animas cum corporibus propagari. animas enim dictas pro hominibus a parte totum significante locutione nullus ambigit. sed quomodo ipsam partem, ex . qua totum commemoratuest animam, cuius nomine totus homo significatus est, alienemus ab eo quod dictum est: exierunt de femoribus eius, ut carnes tantum ex illo natas, quamuis solae animae nominentur, accipiamus, quaerendi sunt locutionum modi secundum scripturas. LXXXVIIII QVOD AIT IAOOB AD JOSEPH: PONE MANVM SVB FEMVR r MEVM, ET FACIES IN ME MIS
Abbreviated transcription (Latin):
calielł ñ possit. Et quomͦ negabimus
posse eẽ. hominẽ sine peccato᷑ cu confite¬
ri necesse sit eum tam omĩa illa quȩ ue¬
tant᷑ posse cauere. quã que imꝑant᷑ effi¬
cere: H espondet᷑ multa ẽẽ inscͥpturiᷤᷤ
sc̃is diuina p̃cepta: que omĩa cõmeno¬
bꝰ p̃ceptis dix legẽ ꝓpħasq pende: ut in¬
telligeremꝰ qͥcqͥa aliud diuinitꝰ p̃cept̃s
÷ in his duobꝰ hab̾e finẽ. & adhec duo
ẽẽ referendũ. diliges dñm dm̃n tuũi ex
toto corde tuo & ex tota anima tua. &
ex cota m̃te tua. & diliges ꝓximũ tuũ
tanꝗͣ te ipsum. In his inquit duobus
ista opleamꝰ. Et forte generał ꝓhibitio
conformari huic scło: tussio aũt s re¬
formamim in nouitate mentis uie. Il¬
iud ꝑtinet adñ ꝯcupiscere: hoc addili¬
gere. Iuud ad continentiã: hoc ad ius¬
ticiã. Iuud ad declinandũa malo: hoc
ad faciendũ bonũi. Non concupiscendo
enĩ uetustate expoliamur: & nouita¬
te induum diligendo. S nec quisquã

Expanded text:
leri non posset, et quomodo negabimus posse esse hominem sine peccato, cum confiteri necesse sit eum tam omnia illa, quae uetantur, posse cauere quam quae imperantur efficere?" Respondetur multa esse in scripturis sanctis diuina praecepta, quae omnia commemobus praeceptis dixit legem prophetasque pendere, ut intellegeremus, quidquid aliud diuinitus praeceptum est, in his duobus habere finem et ad haec duo esse referendum: diliges dominum deum tuum ex totoex tota mente tua; et Diliges proximum tuum tanquam te ipsum. In his, inquit, duobusista compleamus. Et forte generalis prohibiconformari huic saeculo, iussio autem: sed reformamini in nouitate mentis uestrae. illud pertinet ad non concupiscere, hoc ad diligere; illud ad continentiam, hoc ad iustitiam; illud ad declinandum a malo, hoc ad faciendum bonum. non concupiscendo enim uetustate expoliamur et nouitate induimur diligendo. sed nec quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
credendo & inuocando ꝓficiunt: &
p̃terita obliuiscentes in ea que ante
sunt extendunt᷑. Ad hoc enĩ lex ista p̃¬
cipit: ut cum in his implendis hod efe¬
cerit. ñ se extollat suꝑbia tumidꝰ. s ad
gram ofugiat fatigat᷑ Ac sic eũ lex
terrendo ad xp̃mdiligendĩt pedagogi
xii. ꝓducat officio. Iterum querendiẽ. in¬
quit᷑. qͦ mͦ ñ pot̃ hõ ẽẽ sine peccato. Uo¬
linitate an nat᷑a: Si nat᷑a. peccatũ ñ
÷. Si uoluntate. ꝑ facile pot᷑ uolun.

Expanded text:
ocando proficiunt et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenduntur. ad hoc enim lex ista praecepit, ut cum in his implendis homo defecerit non se extollat superbia tumidus, sed ad gratiam confugiat fatigatus ac sic eum lex terrendo ad Christum diligendum paedagogi perducat officio. \'Iterum quaerendum est\\ inquit, \'quomodo non potest homo esse sine peccato: uoluntate an natura. si natura, peccatum non est; si uoluntate, perfacile potest uolun
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑtinere: nsi bonos. Le ꝑ hoc illud qd̾ dic
÷: ut nomine maioris meliorisq partis.
etiã illud oplecteret᷑ qđ ad ipsum nom ñ ꝑ
tinet. Hic modꝰ ÷ in hoc eodẽ libro: ubi em¬
mor ꝓfilio suo sichẽ ut acciꝑet dinam filia
ia cobexiit loqui cũ eodẽ iacob Et uener
etiã filii eiꝰ qui absentes erant: & ad om̃s
dicit emmor. Sichẽ filiꝰ m̃s elegit ammo
filiam ur̃am: date gͦ illi eam uxorẽ. Quia
gͦ pocior erat patͥs ꝑsona ꝑsinedochen filiã
uram dicens: eciã fr̃s tenuit hoc nomine
quoꝵ ñerat filia. Hincẽ. & illuo. Curre
ad oues: & accipe inde mͥduos hedos. Si¬
inul enĩ pascebant᷑ oues & hedi. Et qͥa
potiores sunt oues: earum nomine etiã
caprarũ pecus ꝯplexus ÷. Sic quia poti¬
or erat numerꝰ undecim filioꝵ iacob qui
nati fuerant in mesopotamia. ipsoꝵ cõ¬
memoratione scͥpt᷑a oplexaẽ etiã benia¬
nun. qui ñerat ibi natꝰ  dictiiẽ. hi st̃

Expanded text:
non pertinere nisi bonos; ac per hoc illud quod dicnon pertinere nisi bonos; ac per hoc illud quod dicest, ut nomine maioris meliorisque partis etiam illud complecteretur quod ad ipsum nomen non pertinet. hic modus est in hoc eodem libro, ubi Emmor pro filio suo Sychem, ut acciperet Dinam filiam Iacob, exiit loqui cum eodem Iacob, et uenerunt etiam filii eius, qui absentes erant, et ad omnes dicit Emmor: Sychem filius meus elegit animo filiam uestram; date ergo illi eam uxorem. quia enim potior erat patris persona, per synecdocen filiam uestram dicens etiam fratres tenuit hoc nomine, quorum non erat filia. hinc est et illud: curre ad oues et accipe mihi inde duos hedos; simul enim pascebantur oues et hedi, et quia potiores sunt oues, earum nomine etiam caprarum pecus complexus est. sic quia potior erat numerus undecim filiorum Iacob, qui nati fuerant in Mesopotamia, ipsorum commemoratione scriptura complexa est etiam Beniamin, qui non erat ibi natus, et dictum est: hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł qͥ natisc̃ in mesopotamia.
cũ beniamin longe postea natꝰ sit cũ iã
tͣnsisiẽt bethel. ⁊ adppinquarent bethlem:
quã ut ꝑsinecdochen accipiat᷑. Ubi enim
pars maiorẽ. aut potior. solet eiꝰ nomine
etiã illud cõp̃hendi qđ ad ipsum noñi ñ ꝑti¬
net. Sic̃ ad . xii. apłos iam ñ ꝑtinebat iu
das. qui etiã mortuus fuit cũ dñs resurrẽx
amortius: ⁊ tam̃ ipsiꝰ duodenarii numeri
apparuisse illis . xͦii. Cum articulo enim
Com locutionis puto ⁊ illud a dño dictũ.
Nonne ego uos .xii. elegi. ⁊ unꝰ ex uobdia¬
bolus ẽ: ut ñ ad electionẽ etiã ipse ꝑtinere
indeat᷑. Non enĩ facile inuenit᷑ electoꝵ no¬
m̃ in malo: nͥ quando mali eligunt amalis.
Qđ si putauenmꝰ ⁊ illũ electum ut ꝑ eiꝰ tra¬
ditionẽ dñi passio ꝯpleret᷑. id÷ malitiã eiꝰ ad
aliqͥd electã bene utente dõ etiã malis: illud
attendimꝰ ubi ait. Non de omibꝰ uob̾dico
ego scio quos elegi. Ubideclarat ad electionẽ

Expanded text:
filii Israhel, qui nati sunt in Mesopotamia, cum Beniamin postea longe natus sit, cum iam transissent Bethel et appropinquarent Bethlem. quam ut per synecdocen accipiatur. ubi enim pars maior est aut potior, solet eius nomine etiam illud comprehendi quod ad ipsum nomen non pertinet. sicut ad duodecim apostolos iam non pertinebadas, qui etiam mortuus fuit cum Dominus resurrexit a mortuis, et tamen ipsius duodenarii numeri apparuisse illis duodecim . Cum articulo enim Eo modo locutionis puto et illud a Domino dictum, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? ut non ad electionem etiam ipse pertinere videatur. Non enim facile invenitur electorum nomen in malo, nisi quando mali eliguntur a malis. Quod si putaverimus et illum electum, ut per ejus traditionem Domini passio compleretur, id est malitiam ealiquid electam, bene utente Deo etiam malis, illud attendamus ubi ait: Non de omnibus vobis dico: ego scio quos elegi . Ubi declarat ad electionem
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ efficim uicũq participes:. ita cũ in
se ipsa sit iusticia. etiã nob fit insticia cũ
ei coherendo iuste inuimꝰ. & tantomag̃
minꝰue iusti sumꝰ. qͥnto illi magis minꝰue
coheremꝰ. Unde scͥptũ ẽ. de unigenito
filio dĩ cũ sit utiq patͥs sapientia. atq
iusticia. & sẽꝑ in se ipsa sit: qđ factꝰ sit

Expanded text:
eius efficimur utcumque participes, ita, cum in eius efficimur utcumque participes, ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cohaerendo iuste uiuimus, et tanto magis minusue iusti sumus, quanto illi magis minusue cohaeremus. a unde scriptum est de unigenito filio dei, cum sit utique patris sapientia atque iustitia
Abbreviated transcription (Latin):
uita: neq enĩ alit̃ ex eis ponsent corꝑa
uiuere. nͥ qualicũq uita qua omĩno
animȩ carere ñ possunt. unde immor¬
tales merito uocant᷑. Ilontam̃ ob aliud
amissa iusticia dicuntur mortuę nifi
qr & animarũ licet immortalit uita qͥ¬
licũq uiuentiũ uerior & maior uita
iusticia ẽ. tãꝗͣ uita uitarũ. Quȩ cust̃
incorꝑib: etia ipsa corꝑa itiua st̃. que ꝑ
se ipsa iuuere nequeunt. Quappt̃ si
aĩe ñ posst̃ nͥ eniã inseipsis utcũq iue¬
re. qr ex eis uiuunt & corꝑa. a quibꝰ deser¬
ta moriunt᷑: quantomagis uera iustitia
etiã in se ipsa uiuere intelligenda ẽ. Ex
qua sic uiuunt aĩe ut hac amissa mor¬
tuȩ nuncupent᷑. Quauis quantula cũ-¬
q uita ñ desmant utuere᷑. Ca porro ius¬
ticia que uiuit inse ipsa. ꝓculdubio
õs ÷. atq incõmutabilit̃ uiuit. Sic̃ aũ
cũ sit inse ipsa uita. ctiã nob̾ fit uita cũ

Expanded text:
ita — neque enim aliter ex eis possent corpora ita — neque enim aliter ex eis possent corpora uiuere, nisi qualicumque uita, qua omnino animae carere non possunt, unde immortales merito uocantur — non tamen ob aliud amissa iustitia dicuntur mortuae, nisi quia et animarum licet inmortaliter uita qualicumque uiuentium uerior et maior uita iustitia est tamquam uita uitarum, quae cum sunt in corporibus, etiam ipsa corpora uiua sunt, quae per se ipsa uiuere nequeunt. quapropter si animae non possunt nisi etiam in se ipsis utcumque uiuere, quia ex eis uiuunt et corpora, a quibus deserta moriuntur, quanto magis uera iustitia etiam in se ipsa uiuere intellegenda est, ex qua sic uiuunt animae, ut hac amissa mortuae nuncupentur, quamuis quantulacumque uita non desinant uiuere! a Ea porro iustitia, quae uiuit in se ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uita, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rabili modo qm̃ in esfabił ẽ. spĩtał cor-¬
poris gr̃a. etiã corꝑe uid eamꝰ. ñ tam̃ ꝑ lo¬
cor int̃ ualla. nec in parte minorẽ in par
inẽẽ. iustitie idõq te ñ posse adhuc dm̃
id÷ uiuentẽ naturã iusticie similẽ cogi-¬
tare. quȩ iustitia sic̃ dicis ñ inse. s in nob
uunt. immo potiꝰ nos scđ̾m illã uiuimꝰ.
ipsa uͦ ꝑ se iusticia nequaꝗͣ uiuit: ad hoc
ut cͥ ipse respondeas. illud inttiere. utrõ
recte dici possit uitã ipsam ñ uiuere. qͣ
fic ut uiuat. qͥcqͥd ñ falsodicimꝰ uiuere.
Puto enim absurlũ tͥ uidrut ꝑ uitã uiua¬
turꝰ. & uita ñ uinat. E orro si uita ipsa p̃-¬
cipue uiuit. qͣuiuit om̃e qđ uiuit.: reco¬
le obsecro qͥs dicat scͥptura dituna aĩas
mortuas: ꝓfecto inuenies: iniustas. impi¬
as: infideles. Namlicet ꝑ illas uiuant cor¬
ꝑa impioꝵ de quib dictũ ẽ. qđ mortui
sepeliant mortuos suos. & ibi intelli-¬
gant᷑ etiã iniquȩ aie ñ eẽ. sine aliqua¬

Expanded text:
rabili modo, quoniam ineffabilis est spiritalis corporis gratia, etiam corpore uideamus, non tamen per locorum interualla nec in parte minorem, in partinesse iustitiae ideoque te non posse adhuc deum, id est uiuentem naturam iustitiae similem cogitare, nquiaquia iustitia" sicut dicis "non in se, sed in nobis uiuit, immo potius nos secundum illam uiuimus, ipsa uero per se iustitia nequaquam uiuit": ad hoc ut tibi ipse respondeas, illud intuere, utrum recte dici possit uitam ipsam non uiuere, qua fit, ut uiuat quidquid non falso dicimus uiuere. puto enim absurdum tibi uideri, ut per uitam uiuatur et uita non uiuat. porro si uita ipsa praecipue uiuit, qua uiuit omne quod uiuit, recole, obsecro, quas dicat scriptura diuina animas mortuas; profecto inuenies iniustas, impias, infideles. nam licet per illas uiuant corpora impiorum, de quibus dictum est, quod mortui sepeliunt mortuos suos, et ibi intellegantur etiam iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
em. unde sunt etiã uisiones quȩ uł in som¬
nis ł maliquo m̃tis excessu his quasi loca¬
lib quantitatib ingerunt᷑. teiũ ab utroq
discretum qđ neq sit corpꝰ. neq habeat ullã
similitudinẽ corꝑis. si cutiẽ. sapientia q̃
m̃te intellecta conspicit᷑. & in cuiꝰ luce
de his om̃ibꝰ ueracit indicat᷑. In quo istoꝵ
genere credendũ: ẽẽ istã quã nosse uolumꝰ
trinitatẽ: ꝓfecto aut in aliquo.aut in nullo.
Si in aliqͦ: eo utiq qđ e. aliis duobꝰ p̃stantiꝰ.
sic̃ ÷ sapientia. Qđ sidom̃ eiꝰ in nob ẽ. &
dĩsapientia t̃r: puto qđ ñ debemꝰ dono suo
inferiꝰ cogitare oonantẽ. Si aut aliquis splẽ¬

Expanded text:
emur; unde sunt etiam uisiones, quae uel in somemur; unde sunt etiam uisiones, quae uel in somnis uel in aliquo mentis excessu his quasi localibus quantitatibus ingeruntur; tertium ab utroque discretum, quod neque sit corpus neque habeat ullam similitudinem corporis, sicuti est sapientia, quae mente intellecta conspicitur et in cuius luce de his omnibus ueraciter iudicatur: in quo istorum genere credendum est esse istam quam nosse uolumus trinitatem ? profecto aut in aliquo aut in nullo. si in aliquo, eo utique quod est aliis duobus praestantius, sicut est sapientia. quod si donum eius in nobis est et Dei sapientia dicitur, puto quod non debemus dono suo inferius cogitare donantem. Si autem aliquis splen
Abbreviated transcription (Latin):
renda ẽ. Melius ẽ : qͣuauis ndũ insũ cre¬
de qđ uerũ ÷ quã putare te uerũ uidere
qđ falsũ ÷. Habet nãq fides ocłos suos:
quib quodãmͦ uidet uerũ eẽ. qđ ñ duni
uidet. & quib ceitissime uidet ñdũ se
uide qđ credit. Porro aut̃ qui uera ratio¬
ne iam qd̾ tantũm credebat intelligit.
ꝓfecto p̃ponentꝰ ÷ ei qui iclpit ad huc
intelligere qđ credit. Si aut̃ nec cupit.
& ea que intelligenda sunt credenda tantũ
mͦ existimant: cui rei fides ꝓsit ignorat.
Nampia fides: sine spe & sine caritate ẽẽ
ñ utilt. Sic gͥ hõ fideł debet crede qđ ñ¬
dũ uidet: ut & uisionẽ & sꝑet & amet.
& uisibiliũ quidẽ rerũ p̃titarũ quȩ tẽ¬
ꝑalit transier. sola fides ÷: qñi ñ adhuc ui¬

Expanded text:
renda est. melius est enim quamuis nondum uisum crerenda est. melius est enim quamuis nondum uisum credere quod uerum est, quam putare te uerum uidere quod falsum est. habet namque fides oculos suos, quibus quodam modo uidet uerum esse, quod nondum uidet, et quibus certissime uidet nondum se uidere, quod credit. porro autem qui uera ratione iam, quod tantum modo credebat, intellegit, profecto praeponendus est ei, qui cupit adhuc intellegere, quod credit; si autem nec cupit et ea, quae intellegenda sunt, credenda tantum modo existimat, cui rei fides prosit, ignorat; nam pia fides sine spe et sine caritate esse non uult. sic igitur homo fidelis debet credere, quod nondum uidet, ut uisionem et speret et amet. Et uisibilium quidem rerum praeteritarum, quae temporaliter transierunt, sola fides
Abbreviated transcription (Latin):
titio ueniȩ: nusꝗͣ imploratio medicine¬
Ex epła de trinitate ad consentiu. ccelii.¬
ogitationis carnał ꝯpositionẽ uany¬
q figm̃tũ tibi uera ratio labefae¬
ta renicipit: continuo intꝰ illo adiuuan¬
te atq illuminante. Quicũ talibꝰ dolis
in corde nr̃o habicare nuult.Ita ista con¬
fringere. atq a fide nr̃a quodãmͦ excritere
festinamꝰ. ut ne puluerẽ quidẽ ullũ
taliũ ꝑhantasinatũ illic renanere pati-¬
anir. Qua obrẽ nͥ rationẽ disputatio¬
ns qua forinsetꝰ admoniti ipsi intrinsecꝰ
ueritatt lucente hȩç falsa ẽẽ ꝑspicimiꝰ.
fides in nr̃o corde antecessisset. quȩ nos in¬
dueret pieratẽ. nonne in cassũ que uera
nebat fides egit: idõ subsequens ratio
aliquid eoꝵ quȩ inquirebat inuenit.
falsȩ itaq rationi ñ solũ ratio uera qͥ
id qđ credimꝰ intelligiiꝰ᷑ uerũ etiã fides ip¬
sa rerũ ñdũ intellectarũ sine dubio prefe¬

Expanded text:
titio veniae, nusquam imploratio medicinatitio veniae, nusquam imploratio medicinaEX EPISTVLA DE TRINITATE AD COKSENTIVM. Cogitationis carnalis compositionem uanumque figmentum ubi uera ratio labefactare incipiet, continuo intus illo adiuuante atque inluminante qui cum talibus idolis in corde nostro habitare non uult, ita ista confringere atque a fide nostra quodam modo excussare festinamus, ut ne puluerem quidem ullum talium phantasmatum illic manere patiamur. Quam ob rem nisi rationem disputationis, qua forinsecus admoniti ipsi intrinsecus ueritate lucente haec falsa esse perspicimus, fides in nostro corde antecessisset, quae nos indueret pietate, nonne incassum quae uera nebat fides egit, ideo subsequens ratio aliquid eorum quae inquirebat inuenit. falsae itaque rationi non solum ratio uera, qua id quod credimus intellegimus, uerum etiam fides ipsa rerum nondum intellectarum sine dubio praefe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iã ibi sit defectꝰ. quo ẽ. relictꝰ excelsus:
Quis aut̃ ruinã ẽẽ ñ uideat.: quando fit
mandati eudens atq indubitata trans¬
gresuo: P ropt̃ hoc õs illud ꝓhibuit: qđ cũ
eẽt aminissũ. nulla defendi posset ima-
ẽẽ utile cade in aliqd̾ aꝑtũ manifestũq
peccatũ. unde sibi displiceant. qui ĩa sibi
placendo ceciđrint. Salubriꝰ enĩ petrus
sibi displicuit. quando fleuit: quã sibi
placuit. qͣndo p̃sũpsit. Hoc dic̃ & sacer
psalmꝰ. Imple facies eoꝵ ignominia. &
querent nom̃ tuũ dñe. Id÷ ut et tu in eis
placeas querentib nom tuũ: qui sibi pla-¬
cuerant querendo suũ.S ÷ peior dam¬
nabiliorq suꝑbia. qua etiã in peccatis
manifestis suffugiũ excusationis inqͥ¬
rit᷑. Sic̃ illi pͥmi homines. quior & illa
dix̃ serpens sedux̃ me & manducauiꝰ. &
ille dix̃ muler quã dedisti mecũ. hec iͥ
dedit aligno & edi. Nusqͣn hic sonat pe-¬

Expanded text:
cum jam ibi sit defectus, quo relictus est excelsus? cum jam ibi sit defectus, quo relictus est excelsus? quis autem ruinam esse non videat, quando fit mandati evidens atque indubitata transgressio? Propter hoc Deus illud prohibuit, quod cum esset admissum, nulla defendi posset imagiesse utile cadere in aliquod apertum manifestumque peccatum, unde sibi displiceant, qui jam sibi placendo ceciderant. Salubrius enim Petrus sibi displicuit quando flevit, quam sibi placuit quando praesumpsit. Hoc dicit et sacer psalmus: Imple facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine; id est, ut tu eis placeas quaerentibus nomen tuum qui sibi placuerant quaerendo suum. Sed est pejor damnabiliorque superbia, qua etiam in peccatis manifestis suffugium excusationis inquiritur: sicut illi primi homines quorum et illa dixit, Serpens seduxit me, et manducavi; et ille dixit, Mulier quam dedisti mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi . Nusquam hic sonat pe
Abbreviated transcription (Latin):
a nifesto gͦ aꝑtoq peccato ubi factũ
÷ qđ ds̃ fieri ꝓhibuerat. diabolus
hominẽ ñcepisset: nisi iã sibi ille ipse pla¬
cerecepisset. Hinc enĩ & delectauit quod
dictũ ẽ. eritis sic̃ dii. Qd meliꝰ ẽẽ posset
sũmo ueroq pͥncipio coherendo ꝑobedi¬
entia. ñ suũ sibi existendo pͥncipiũ ꝑ suꝑ
bia. Dn em̃ creatrñ sua ueritate. s dei ue¬
ri participatione sunt dii. Plus aut̃ ap¬
petendo: minꝰ ÷. Qui dũ sibi fuffice dili¬
git: ab illo qui ei uere sufficit. de¬
ficit. Iuud itaq malii quo cũ sibi homo
placet tanꝗͣ sit & ille lunrau̾tit᷑ ab eo lu¬
mine. q̃ ei si placet & ipse fit lum Illud
inquã malũ p̃cesit ii abdito ut seque¬
÷ eñi qđ scriptũ ẽ. ante ruinã ex altat cor
& ante głam humiliat᷑. Illa ꝓrsus ruma
que fit in occulto. p̃cedit ruinã quȩ:
in manifesto: dum illa ruina ẽẽ ñ puta¬
tur. Quis enĩ exaltationẽ rumã putatꝰ.

Expanded text:
anifesto ergo apertoque peccato, ubi factum est quod Deus fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ille sibi ipsi placere coepisset. Hinc enim et delectauit quod dictum est: Eritis sicut di. Quod melius esse possent summo ueroque principio cohaerendo per oboedientiam, non serbiam. Dii enim creati non sua veritate, sed Dei veri participatione sunt dii. Plus autem homo appetendo minus est, qui dum sibi sufficere eligit, ab illo qui ei vere sufficit, deficit. Illud itaque malum, quo, cum sibi homo placet tanquam sit et ipse lumen, avertitur ab eo lumine, quod ei si placeat, et ipse fit lumen: illud, inquam, malum praecessit in abdito, ut sequeest enim quod scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor, et ante gloriam humiliatur. Illa prorsus ruina, quae fit in occulto, praecedit ruinam quae est in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. Quis enim exaltationem ruinam putat,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ quidẽ & ipse uidisti: addendo atq dicẽ¬
do. Nisi forte ñ hȩc humane aequitatis . s.
illa que ds: sola asserat᷑ ẽẽ iusticia. Est
plane ille summꝰ ds̃ uera iusticia. uł ille
uerꝰ ds̃ sumina iusticia: qͥm ꝓfecto
esurire ac sitire debemꝰ. Ca nr̃a ẽ. in hac
ꝑegͥnatione usticia. & qua pꝰea satura¬
ri ea nr̃a ẽ. in aet̾nitate plena iusticia.
Nongͦ dm̃ nr̃ȩ iusticie similẽ cogite¬
mꝰ. s cogitemꝰ nos potiꝰ canto similio¬
ies d̃oqͣnto ẽẽ. potuerimꝰ eiꝰ participa¬
tione iustiores. Si gͦ cauendũ ẽ. ne iꝰ¬
titiȩ t̃e similẽ putemꝰ dm̃. qm̃ lumen

Expanded text:
quidem et ipse uidisti addendo atque dicendo: "nisi forte non haec humanae aequitatis, sed illa quae deus est sola asseratur esse iustitia". est plane ille summus deus uera iustitia uel ille uerus deus summa iustitia, quam profecto esurire ac sitire, ea nostra est in hac peregrinatione iustitia, et qua postea saturari, ea nostra est in aeternitate plena iustitia. non ergo deum nostrae iustitiae similem cogitemus, sed cogitemus nos potius tanto similiores deo, quanto esse potuerimus eius participatione iustiores. Si ergo cauendum est, ne iustitiae nostrae similem putemus deum, quon
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. iusticia. intẽ dicimꝰ. seu nouimꝰ.s euuo¬
luniꝰ pulchrã. & scđm hanc pulchritu¬
dinẽ reformam᷑ ad imaginẽ oĩ. ꝓfec¬
to ipsiꝰ dĩ qui nos reformauit & refor¬
mat ad imaginẽ suã ñ in aliqͣ mole cor¬
porea suspicanda ẽ. pulchritudõeoq
iustoꝵ m̃tib credendꝰ ẽ. incõꝑabiliter
pulchrior. quo ẽ. incõparabilit iustior

Expanded text:
nouimus seu uolumus pulchram et secundum hanc pulchritudinem reformamur ad imaginem dei: profecto ipsius dei, qui nos reformauit et reformat ad imaginem suam, non in aliqua mole corporea suspicanda est pulchritudo, eoque iustorum mentibus credendus est incomparabiliter pulchrior, quo est incommutabiliter iustior
Abbreviated transcription (Latin):
decoloratiꝰ eũ ẽẽ credamꝰ. quã ẽ. nr̃a ius¬
titia: Quid ẽ. aut aliud iusticia cũ in
nobẽ. uł quelibet uuitꝰ. qua recte sapien¬
t̃q uiuit᷑. qͥm int̾ioris hominis pulchri¬
tudo. Et certe scđm hanc pulchritudi¬

Expanded text:
e credamus, quam est nostra justitia? Quid est autem aliud justitia cum in nobis est, vel quaelibet virtus qua recte sapienterque vivitur, quam interioris hominis pulchritudo? et certe secundum hanc pulchritudi
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicebat. Ocłi mei uideant aequitatẽ.
sẽpe gͦ multa uera uidisti: eaq discreui¬
sti ab illa buce qua tͥ lucente uidisti. Attol¬
le ocłos tuos ad ipsa lucẽ: & eos in ea fige
si potes. Siͨ enĩ uideb̾ quid distec natiui.¬
tas u̾bi dĩ a ꝓcessione doni dei: ꝓpt̃ qđ
filiꝰ tinigenitꝰ. ñ de patre genitũ. alio qͥn¬

Expanded text:
qui dicebat: oculi mei uideant aequitatem. qui dicebat: oculi mei uideant aequitatem. nempe ergo multa uera uidisti eaque discreuisti ab illa luce, qua tibi lucente uidisti. attolle oculos ad ipsam lucem et eos in ea fige, si potes. sic enim uidebis quid distet natiuitas uerbi dei a processione doni dei, propter quod filius unigenitus non de patre genitum — alioq
Abbreviated transcription (Latin):
cetis anmalib. meliꝰ etiã cetis aniȩ
sue partib habet. qđ ÷ ipsa mens: Cui
quidã rerũ inuisibiliũ tributꝰ ẽ uis.
re honorabilit p̃sidenti uidic andã oĩa
nuntiant etia corꝑis seniꝰ. & qua ñ ÷
sipior cui subdita regenda ẽ. nͥ d̃s. Ue¬
rũ int̾ hȩc quȩ multa iã dixi. & nichil
illiꝰ sũme trintatis in effabilitate dig¬
nũ me dixisse audeo ꝓfiteri. s confice¬
ri potiꝰ mirificatã scientiã eiꝰ ex me inua¬
luisse: nec potuisse me ad illamꝰ. Otu
anima mea ubite eẽ. sentis: Ubi iaces.
aut ubi stas. donec ab eo qui ꝓpitius
factꝰ ÷ omib iniquitatib tuis. sanent᷑
om̃s languores tin: Agnoscis ce certe in
illõ stabulo. ẽẽ quo samaritanꝰ ille ꝑdrix̃
eũ quẽ repꝑit multis alatronib inflic¬
tũ uilterib semiuiuũ: & tam̃ multa
uera uidisti. Non tam̃ his ocłis quib in¬
dent᷑ corꝑa colorata: s cis ꝓquib orabat

Expanded text:
caeteris animalibus, melius etiam caeteris animae caeteris animalibus, melius etiam caeteris animae suae partibus habet, quod est ipsa mens, cui quidam rerum invisibilium tributus est visre honorabiliter praesidenti, judicanda omnia nuntiant etiam corporis sensus; et qua non est superior cui subdita regenda est nisi Deus. Verum inter haec quae multa jam dixi, et nihil illius summae Trinitatis ineffabilitate dignum me dixisse audeo profiteri, sed confiteri potius mirificatam scientiam ejus ex me invaluisse, nec posse me ad illam ; o tu, anima mea, ubi te eaut ubi stas, donec ab eo qui propitius factus est omnibus iniquitatibus tuis sanentur omnes languores tui? agnoscis te certe in illo esse stabulo, quo Samaritanus ille perduxit eum quem repperit multis a latronibus inflictis uulneribus semiuiuum, et tamen multa uera uidisti non his oculis, quibus uidentur corpora colorata, sed eis pro quibus orabat
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s: qr̃ti si et ipse fuiꝰ diceret. amboꝵ
utiq filiꝰ diceret᷑: qdđ absurdissimii ẽ. filiꝰ
quippe nullus ẽ. eoꝵ duoꝵ: nisi patris
& matris. Absit aut ut int̃ uiñ patrẽ
& dm̃ filiũ tale aliquid suspicem᷑: qͥa
nec filiꝰ hominũ simul & ex patre & ex
matre ꝓcedit. S cũ in matrẽ ꝓcedit ex
patre. ñdũ ꝓcedit ex matre: Q cũ in
hanc lnce ꝓcedit ex matre. ñ tunc ꝓ ce¬

Expanded text:
s sanctus, quoniam, si et ipse filius diceretur, amborum utique filius diceretur: quod absurdissimum est. filius quippe nullus est duorum nisi patris et matris. absit autem, ut inter deum patrem et dei filium tale aliquid suspicemur, quia nec filius hominum simul ex patre et ex matre procedit, sed cum in matrem procedit ex patre, nondum procedit ex matre, et cum in hanc luce
Abbreviated transcription (Latin):
facit. Sepultura gͦ mortuoꝵ remissionẽ
sig̾cat peccatoꝵ: eo ꝑtinens qđ dictũ ẽ.
Beati quoꝵ remisse sunt in iquitates:
& quoꝵ tecta funt peccata. Ubi gͦ sepe¬
lienda erant hoc sigcantia cadauera pa-¬
triarcharũ nͥ in ea t̾ra ubi ille crucisixus
⁊cuiꝰ sanguine facta ẽ. remissio peccatoꝵ
Mortib enĩ patriartharui: peccata ho¬
minũ figurata sunt. Dicit᷑ aũt ab eo
loco qđ abramium uocat᷑ ubi funt ista
corpora. abẽẽ locꝰ ubi crucifixꝰ ÷ dñs. fere cri¬
ginta milib: ut etiã ipse numerꝰ eum
significare intelligat᷑. qui in baptisno¬
apparuit fere triginta annoꝵ. Et si qͥd
aliud de re tanta uł hoc mͦ uł subtiliꝰ
intelligi põt. dum tam ñ frustra arbi¬
trem tales ac tantos homines d̃ĩtantã
gessisse curã ꝓsepeliendis corporibꝰ su¬
is. Cum sit atq ẽẽ debeat fideliũ ista
securitas. qđ ubicũq corpora eoꝵ sepeli¬
ant᷑. ł isepulta ctia ꝑ iuiucoꝵ rabiem

Expanded text:
em significat peccatorum, eo pertinens quod dictum est: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadauera patriarcharum nisi in ea terra, ubi ille crucifixus est cuius sanguine facta est remissio peccatorum ? mortibus enim patriarcharum peccata hominum figurata sunt. dicitur autem ab eo loco, quod Abramium uocatur, ubi sunt ista corpora, abesse locum, ubi crucifixus est dominus, fere xxx milibus, ut etiam ipse numerus eum significare intellapparuit fere triginta annorum: et si quid aliud de re tanta, vel hoc modo vel sublimius intelligi potest, dum tamen non frustra arbitremur tales ac tantos homines Dei tantam gessisse curam pro sepeliendis corporibus suis; cum sit atque esse debeat fidelium ista securitas, quod ubicumque corpora eorum sepeliantur vel insepulta etiam per inimicorum rabiem
Abbreviated transcription (Latin):
tantȩ excellentie m̃tis ꝓpħicȩ. si hoc ex
hominũ ꝯsuetudine metiam᷑. Si aut in
his omib sacram̃ta querant᷑: maioris am¬
mirationis gaudiũ ipsi qui inuencrit
oriẽt. Cadauerib quippe mortuoꝵ peccata
significari in lege ñ dubiũ ẽ: cũ iubent᷑
homines pꝰ eoꝵ contrectationẽ siue qualẽ¬
cũq otactum. tãꝗͣ ab immundicia puri

Expanded text:
tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine metiamur. si autem in his omnibus sacramenta quaerantur, maioris admirationis gaudium ipsi qui inuenerit orietur. cadaueribus quippe mortuorum peccata significari in lege non dubium est, cum iubentur homines post eorum contrectationem siue qualemcumque contactum tamquam ab inmun
Abbreviated transcription (Latin):
oriturus iacobfilio suo iosephdic̃.
Si inueni grãm in conspectu trio:
subice manũ tuã sub femore meo̾:i facies¬
in me miscđiam ⁊ueritatẽ. Et ea filiũ iura¬
tione ostringit. qua seruũ ostrinx etat abra¬
ham. Ille mandans unde uxor aucat filio
suo: iste sepulturam oidans corporis sui.
Inutraq tañ causa nominata sunt duo
illa. que magni habenda atq petenda
sunt in scͥpturis om̃ĩb quecũq disꝑsim
legunt. Miscdia & iusticia: uł miscđia ⁊¬
dẽ qͣdã loco scͥptũ e. Uniu̾se uie dñi: mi¬
sccłia & ueritas. Ita hȩc duo multũ cõm̃¬
data: multu ꝯsid̾anda sunt. Seruus ant̃
abrahe dixerat. Si facitis in dñm meum
miscđiam ⁊ iusticiã. sic & iste filio suo dĩc
ut facias uime miscđiam ⁊ neritatem. Qⁱd
sibi aut uelit a tanto uiro tam sollicita cor¬
poris cõm̃datio. ut ñ in egypto sepeliat᷑
s int̾ra chanaan. iuxta patres suo& oi¬
rũ uidet᷑ & quasi absurdum nec oueniers

Expanded text:
oriturus Iacob filio suo Ioseph dicit: si inueni gratiam in conspectu tuo, subice manum tuam sub femoremeoetfaciesin me misericordiam et ueritatem. ea filium iuratione constringit, qua senium constrinxerat Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo, iste sepulturam commendans corporis sui. in utraque tamen causa nominata sunt duo illa, quae magni habenda atque pendenda sunt in scripturis omnibus. quacumque dispersim leguntur, misericordia et iustitia uel misericidem quodam loco scriptum est: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. ita haec duo multum commendata multum consideranda sunt. seruus autem Abrahae dixerat: si facitis in dominum meum misericordiam et iustitiam; sicut et iste filio suo dicit: ut facias in me misericordiam et ueritatem. quid sibi autem uelit tanto uiro tam sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanan iuxta patres suos, mirum uidetur et quasi absurdum nec conueniens
Abbreviated transcription (Latin):
de gra nom testam̃ti ad honoratum.
nnore itaq casto ꝑmanente in scłm
scłi: cimeat dnm omne sem̃ isrł. li¬
meant quẽ diligunt: ñ alta sapiendõsed
humilib consentiendo. Cũ timore & tremo¬

Expanded text:
um. Timore itaque casto permanenti in saeculum saeculi, timeat Deum omne semen Israel. Timeant quem diligunt, non alta sapiendo, sed humilibus consentiendo, cum timore et tremo
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ tenebras ext̾iores. addit etiã ibi erit plo¬
ratꝰ & stridordentiũ. ne talib oblectatio¬
nib qualib hic iniqui ꝑfruunt᷑ qͣndo m¬
ĩ fidelitate atq inuisticia tenebrescunt.
etiã in illo supplicio se usuros dementer
existiment. Quia enĩ uolentes iniuste
utunt᷑ bonis: iuste uolentes cruciabun¬
tur mał. Unde possunt etiã tenebre ex¬
t̾iores intelligi penȩ corꝑalea: Corpꝰ qͥppe
÷ anime exteriꝰ: ut sint animȩ malaqͥb
acaritatis lumine au̾sa in peccatis oblec¬
tat᷑ extere tenebre: Corꝑis aut̃ mala qͥb
et̾ius in fine torquebit᷑. ext̾iores ten ebrȩ. qͥs
solas timent qui seruili adhuc timore dea¬
nent᷑. Nam si cis liceret in illis exteris. quȩ
sunt in peccatis inprine sẽꝑ uoli & in uol¬
in: ꝓfecto nunꝗͣ uellent acced̾e addin & il¬
lumniarĩ. & inherere illi ꝑcaritatẽ: ubi ÷
timor castꝰ ꝑmanens in scłm scłi. Quitimor¬

Expanded text:
dicit: tenebras exteriores, addit etiam: ibi erit plodicit: tenebras exteriores, addit etiam: ibi erit ploratus et stridor dentium, ne talibus oblectationibus, qualibus hic iniqui perfruuntur, quando infidelitate etiam in illo supplicio se usuros dementer existiment. Quia enim volentes injuste utuntur bonis, juste nolentes cruciabuntur malis; unde possunt etiam tenebrae exteriores intellegi poenae corporales. corpus quippe est animae exterius, ut sint animae mala, quibus a caritatis lumine. auersa in peccatis oblectatur, exterae tenebrae, corporis autem mala, quibus aeternis in fine torquebitur, exteriores tenebrae, quas solas timent qui seruili adhuc timore detinentur. nam si eis liceret in illis exteris, quae sunt in peccatis, impune semper uolui et inuolui, profecto numquam uellent accedere ad deum et inluminari et inhaerere illi per caritatem, ubi eat timor castus, permanens in saec
Abbreviated transcription (Latin):
fastum obstinationẽq ꝓgressi st̃. Et qm̃
extremo iudicio dicturꝰ ÷ xp̃s eis quos
ad simstrã discernit. ite in ignẽ ętĩũ qͥ pa¬
ratꝰ ÷ diabolo & angłis eiꝰ: his malignis
sp̃itib conuingendos. simulq daminan¬
dos dicit ituros in tenebras ext̾iores. idest
insocietatẽ penalẽ diaboli & angłori eiꝰ.
huic pene contͣriii ÷ qđ bono seruo dr̃. intͣ
in gaudiũ dñi tui. Ut quanto sunt iste
tenebre ext̾iores. tanto sit lu in illut in te¬
riͦ. Non hec ꝑ locoꝵ int̾ualla inani phan¬
tasmate cogitanda sunt. Localia spatia
ñ occupant: insi corpoꝵ moles. Non est
Multominꝰ ds̃: omiũ benignissimꝰ condi¬
tor: & iustissimꝰ ordinator. Uoluntatib &
affectib: ista ł ꝓpinquare. uł longe fieri.
ł intrare. ł exire dicunt᷑. S qr malo oꝑe
id÷ tenebroso delectant᷑ facientes: secutura
÷ antẽ pena que torqueat: idõ dñs ubi

Expanded text:
fastum opstinationemque progressi sunt. et quoniam fastum opstinationemque progressi sunt. et quoniam extremo iudicio dicturus est Christus eis quos ad sinistram discernit: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius, his malignis spiritibus coniungendos simulque damnandos dicit ituros in tenebras exteriores, id est in societatem poenalem diaboli et angelorum eius. huic poenae contrarium est quod bono seruo dicitur: intra in gaudium domini tui, ut, quanto sunt istae tenebrae exteriores, tanto sit lumen illud interius. non haec per locorum interualla inani phantasmate cogitanda sunt. localia spatia non occupant nisi corporum moles. non est multo minus deus, omnium benignissimus conditor et iustissimus ordinator. uoluntatibus et affectibus ista uel propinquare uel longe fieri uel intrare uel exire dicuntur. Sed quia malo opere, id est tenebrose, delectantur facientes, secutura est autem poena, quae torqueat, ideo dominus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
phantasiã. quã uolutat animꝰ. haustã de sen¬
sib corꝑis. S que ammodũ inpsis corꝑibꝰ
ea quȩ inferiora sunt sic t̾ra. & aqua & ipse
aer meliora fiunt participatione melioris.
io: cũ luce illuminant᷑ & feniore uegetan¬
tur: sic incorporee creaturȩ rationales ip¬
sius creatoris fint participatione melio¬
res. cũ eicoherent purissima & scissima cari¬
tate. Qua om̃im si caruerint: tenebrescent¬
& obdurescent quodã mͦ. Proinde infideles
homines tenebre st̃: qui ꝑ fidẽ conuersi ad
dm̃. quatã p̃missa illuminatione lixftuts.
In qua ꝓficiendo. si ex fide ad speciẽ ꝑuene¬
rint. ut id qđ credunt. etiã ꝑspicere sicui
tantũ bonũ pot̃ ospici mereant᷑. ꝑfectã
retipient unaginẽ uĩ. Talib eni dicit
apłs. fuistis aliqͣndo tenebre: ne aut̃ lux
in dño. Porro diabolꝰ & angłi eiꝰ: tenebre
sunt infidelib homini bris exteriores.
Pius em̃ ab illa caritate au̾si: & in suum

Expanded text:
haustam de sensibus corporis. Sed quemadmodum in ipsis corporibus, ea quae inferiora sunt, sicut terra et aqua, et ipse aer, meliora fiunt participatione melioris, id est, cum luce illuminantur et fervore vegetantur, sic incorporeae creaturae rationales ipsius Creatoris fiunt participatione meliores, cum ei cohaerent purissima et sanctissima charitate, qua omnimodo si caruerint, tenebrescent et obdurescent quodammodo. Proinde infideles homines tenebrae sunt, qui per fidem conversi ad Deum, quadam praemissa illuminatione lux fiunt: in qua proficiendo si ex fide ad speciem pervenerint, ut id quod credunt etiam prospicere, sicut tantum bonum potest conspici, mereantur, perfectam recipient imaginem dei. talibus enim dicit apostolus: fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino. porro diabolus et angeli eius tenebrae sunt infidelibus hominibus exteriores. plus enim ab illa caritate auersi et in suum