comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd quicqͥd ĩ t̾i̾us et ext̾ius delinqͥt᷑: in capitulo ꝑ cc̃sesfi¬
onẽ relaxat᷑. Hec ẽ domꝰ uicina paradyso. Te domoem̃ cõ¬
fessioms: fit ttansitꝰ ad beatitudinẽ et̾ne pacis. Tres st̃
itaq domꝰ ĩ qͣb hospitam᷑ egressi de cartere antiqͥ hostis.
ti. Prima domꝰ remĩciantib pec̃o. asfiis ẽ egyrto
se d̾idomꝰ ꝓficientib ĩ bono. ꝓxima ẽ deserto. c̃c̾ia dele¬
t antib ĩ dño. cõiuncta ẽ ꝑadyso. Esto gͥ umilis. ut
sis ꝑadyso subłimis. soli queso ẽẽ in capit̾ulo sicut sa¬
tha ĩ celo: ⁊ ił sic̃ adam ĩ ꝑadiso bnꝰ em̃ desꝑat: alter ex¬
cusdit. T. into aũt sathan decior: quãto desꝑatior An
nescis sathan expulsũ a capitulo celi: adm a capitulo
ꝑadẏsi. uidam a capitulo xp̃i ͦ Prn̾uũ capitulũ fuit

Expanded text:
quod quidquid intus et exterius delinquitur, in capitulo per confessionem relaxatur. Haec est domus vicina paradiso. De domo etenim confessionis fit transitus ad beatitudinem aeternae pacis. Tres sunt itaque domus, in quibus hospitamur egressi de carcere antiqui hostis,ti. Prima domus, renuntiantibus peccato affinis est Aegypto. Secunda domus, proficientibus in bono proxima est deserto. Tertia delectantibus in Domino conjuncta est paradiso. Esto igitur humilis, ut sis in paradiso sublimis. Noli quaeso, esse in capitulo, sicut Satan in coelo, vel sicut Adam in paradiso. Unus enim desperat, alter excusat. Tanto autem Satan deterior, quanto desperatior. An nescis Satan expulsum a capitulo coeli; Adam a capitulo paradisi; Judam a capitulo Christi? Primum capitulum fu
Abbreviated transcription (Latin):
g et scd̾e crucis mẽsuras diligens loctor assignare
pot̾it cũ uoluerit. Nos aũt reu̾tam᷑ adea q̃ cepimꝰ.
uͭ sacnficiũ dignũ deo offerre ualeamꝰ T riasũt aũt
sacrificii genera ꝰ Unũ dĩnci corꝑis. alterũ cõtnti
cordis: ⁊̾ciũ mortificate carnis. Oportet gͦ p̾cedere
sacrificiũ hurmlitatis ĩ mẽte. afflictõis ĩ carne. ut deuoti¬

Expanded text:
 et secundae crucis mensuras diligens lector assignare potest cum voluerit. Nos autem revertamur ad ea, quae coepimus, ut sacrificium dignum Deo offerre valeamus. Tria sunt autem sacrificii genera. Unum Dominici corporis, alterum contriti cordis, tertium mortificatae carnis. Oportet igitur praecedere sacrificium humilitatis in mente, afflictionis in carne, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tio  torꝑe maior ẽ: et ideo a t̾ra ñ potest eleua¬
. Qui enĩ tͤrena sapiũt. et t̾reris inhiãt. carnis
desideno solent aggrauari. Unde ueritas dicit.
hi sãt qui ueniũt ad uos ĩ uestim̃cis ouiũ: intus
aũt sũt lupi rapaces. Exterius em̃ cõcegoragni
uellere. intꝰ seuio lupi cupiditate. Coramdño cõsi¬
sto ad altare extensis manib qͣi cruci affixus:. cru¬
dem sinulans ñ taniẽ portans. Cuius crucẽͭ For¬
sitan latromis: s utmã illius cui dictũ ẽ hodie me¬
cum eris in ꝑadyso. Tres sũt siqͥdem crncis. Pri¬
ma latronis desperatitis: scd̾a orantis et dicentis. ox
mus meruit crucẽ. s ñ profuit ei ad salutem. scds¬

Expanded text:
or est, et ideo a terra non potest elevari. Qui enim terrena sapiunt, et terrenis inhiant, carnis desiderio solent aggravari. Unde et Veritas dicit: Hi sunt, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Exterius autem contegor ovis vellere, intus autem saevio cupiditate. Coram Domino consisto ad altare extensis manibus quasi crucifixus, crucem simulans, et tamen non portans. Cujus crucem? forsitan latronis, sed utinam illius, cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso . Tres sunt siquidem cruces: prima latronis desperantis, secunda orantis et dicentis: Memutem Christi. Primus meruit crucem, sed non profuit ei ad salutem. S
Abbreviated transcription (Latin):
tent. Wñt añt et alii qͥ mortificant caruẽ. et ꝓdest
pectati. millis criminib ĩplicati. subtrahentes
se a ꝑn̾so oꝑe ab ocioso sermone. ab ⁊̃ mũda cogitatõ¬
ne imi quoꝵ mainb labor ẽ assiduus. oratio ĩ lĩguã.
puritas ĩ mẽte. portantes aliena pct̃a qͣi sua. hi sũt

Expanded text:
tent. Sunt autem et alii, qui mortificant carnem, et prodest peccati, nullis criminibus implicati, subtrahentes se a perverso opere, ab otioso sermone, ab immunda cogitatione, in quorum manibus labor est assiduus, oratio in lingua, puritas in mente, portantes aliena peccata quasi sua; hi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
possis mensuras utriusq crucis. Dñce crucis pro¬
fundũ habet beatꝰ iob. altitudinẽ dauid: latitudinem
paulꝰ. longitudinẽ naboth. De ꝓfundo timoris dicit᷑.
Erat iob rectus uir: et timẽs deñ. De altitudime
spei: dicit dauid. Inte dñe sꝑani. ñ cõfũdar ĩet̾tium
Paaulus nͦ ostendit nobis latitudinẽ caritatis dicẽs
Ante om̃ia nuituã ĩ uobis caritatẽ cõtiuuã habẽtes:
qr caritas oꝑit młtitudinẽ pet̃oꝵ. Audis latitudi¬
nẽ cũ dicit. oꝑit młtitudinẽ pcc̃oꝵ. Hoc ẽ etiã latũ
mandatũ: uͭ qui diligit deũ diligat et frẽm siũ. De
longitudine uͦ scrptũ est. Dum achab rex isrlł. uine¬
am naboth uertere uellet in ortũ. qd̾ ille moralit̾ ĩ¬
telligẽs. mori maluit quã cõsentiret. uͭ labor exco¬
lende carnis uerteret ᷑ ⁊ ociũ noluptatis: uoluit ẽẽ
in bono ꝑseuerantie. mensurã longitudinist̾uiiũ¬

Expanded text:
possis mensuras utriusque crucis? Dominicae crucis propossis mensuras utriusque crucis? Dominicae crucis profundum habet beatus Job, altitudinem David, latitudinem Petrus, longitudinem Naboth. De profundo timoris dicitur: Erat vir rectus, et timens Deum . De altitudine spei dicit David: In te, Domine, speravi, non confundar in aeternum . Petrus vero ostendit nobis latitudinem charitatis dicens: Ante omnia mutuam in vobis charitatem continuam habentes, quia charitas operit m etiam latum mandatum, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum . De longitudine vero scriptum est. Cum Achab rex Israel vineam Naboth vertere vellet in hortum , quod ille moraliter intelligens mori maluit quam consentire, ut labor excolendae carnis verteretur in hortum voluptatis, voluit esse in bono perseverantiae mensuram longitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
malicie. scd̾a penitẽtie: t̾cia iusticie. In imaquaq
altitudo qua extollitur suꝑ om̃e qd̾ colit᷑. ꝓfũdum
desꝑatio de qua pcc̃or cũ in ꝓfũdũ uenerit cõtemp¬
nit. latitudo ĩ carnalib qui latã et spaciosam ui¬
am secunt᷑. longitudo uͦ ꝑtinatia. In creite uͦ iusti
ꝓfudũ ẽ humilicasi longitudo ẽ assiduitas labo¬
ris: altitudo cõtẽplatõis. latit udo orationis. q̃ nõ
tm̃ latitudine sua cõpletitur anncũ s etiã iuimi¬
cum. Crux etiã ep̃i habet ꝓfũdũ timoris alticudinẽ¬
specis spei: latitudinẽ caritatis. lõgitudinẽ ꝑseuerã¬
tie. In pͥma cruce crutior. ad scd̾am tendo: ꝓt̾cia suspi¬
ro Porimã timeo. scd̾am quero: t̾ciã desidero. In prima
pena tm̃. in scd̾a pena cũ uenia: ĩ cc̾ia głia. Ad crucem
malicie ꝑtinet pena. ad crucẽ penitentie ꝑtinet ne¬
ma: ad crucẽ nͦ iusticie głia. Tmieo gͥ penã. quero
ueniam: desidero głiam s forsitan q̃ris. utrũ reꝑire

Expanded text:
da poenitentiae, tertia justitiae. In unaquaque altitudo, qua « extollitur super omne quod colitur, » profundum, desperatio de qua « peccator cum in profundum malorum veiosam viam sequuntur. Longitudo vero pertinacia. In cruce vero justi profundum est humilitas, longitudo assiduitas laboris; altitudo contemplatio; latitudo oratio quae non tantum latitudine sua complectitur amicum, sed etiam inimicum. Crux autem Christi habet profundum timoris, altitudinem spei, latitudinem charitatis, longitudinem perseverantiae. In prima cruce crucior, ad secundam tendo, pro tertia suspiro. Primam timeo, secundam quaero, tertiam desidero. In prima poena tantum, in secunda poena cum venia, in tertia gloria. Ad crucem malitiae pertinet poena, ad crucem poenitentiae pertinet venia, ad crucem vero justitiae gloria. Timeo igitur poenam, quaero veniam, desidero gloriam. Sed forsitan quaeris, utrum reperire
Abbreviated transcription (Latin):
uit rdolorẽ. Qalis ad altare potest accedere:. quicũ
occurtent merula uoluptatis. curat humilis ad
asperitatẽ correctionis. Ego aũt qͦmͦ accedã qͥ porto
plumã sttucionis in habiti religioris:  ñ placeã
morib si uestib : Quasi em̃ strucio uolatũ smuls.¬
ħtã tedil tͥram tango. Ualito habitu. ẜ tango a f.¬
fectu ꝓena siqͥdem contẽplatãs ac̾renis ñ elenito
quem corpulentia carnee fragilitatis pondere suo
grauat. DInde beatꝰ iob. penna ĩquit strucionid. si¬
imilis ẽ pẽnis herodii et accipitris. Dicit᷑ eẽ similis
pẽnastructõis penne horodii et accipitris: cũ aliqͥs
habitusmulat uitam cuius libet antiqui pattis.¬

Expanded text:
xit in dolorem. » Talis ad altare potest accedere, cui cum xit in dolorem. » Talis ad altare potest accedere, cui cum occurrerit merula voluptatis, currit humilis ad asperitatem correptionis. Ego autem quomodo accedam? qui porto plumam struthionis in habitu religionis, ut placeam non moribus, sed vestibus. Quasi enim struthio volatum simul pedibus terram tango: volito habitu, sed terram tango affectu. Penna siquidem contemplationis a terrenis non elevat, quam corpulentia carneae fragilitatis pondere suo gravat. Unde B. Job: Penna, inquit, struthionis similis est pennis Herodii et accipitris . Dicitur esse similis penna struthionis pennae herodii et accipitris, cum aliquis habitu simulat quod vitam alicujus antiqui patris
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ strucio in deserto: nisi simulatio ĩ comuerso ͤ
Adhuc mecũ habeo siliquas. cibũ scilic porcoꝵ:
quia adhuc ĩ ore meo resonãt seculares fabule q̃
sũt qͣi cib sp̃uum iminũdoꝵ. Siliqua sic̾ scriptuni
repperi genꝰ est legiimis. follib maximũ et sono¬
rimi᷑ s granoꝵ pancitate stenile et pene uacuum:
Ideoq ꝑ siliquas designãtur fabule seculares: steri¬
ħ suauitate resonãtes. Cũ gͥ scła̾ria narro stultos cõ¬
g rego et sicut porci siliquas. secũtꝰ ĩ mũdi migas:
hen quam sepe occurnit mͥ merula tẽptationis: et
tam tndus circro ad uepres et uxticas correctio¬
mis. Cum añt bentã benedictũ nͭ ant beatꝰ grego¬
rus urgeret tẽptario emie. cospicieos i. du iem
et ue priũ mxta densa suctrescere frictecta: muidũ sem
illis spmnia aculeis et urtica ĩcendiis ꝓiecrt.et x
ulunera cutis. eduxit iubaꝰ m̃tis qr uoluptatẽ tra¬

Expanded text:
quid est struthio in deserto, nisi simulatio in converso? quid est struthio in deserto, nisi simulatio in converso? Adhuc mecum habeo siliquas cibum, scilicet porcorum, quia adhuc in ore meo resonant saeculares fabulae, quae sunt quasi cibus spirituum immundorum. Siliqua, sicut scriptum reperi, genus est leguminis, follibus maximum et sonorum, sed granorum paucitate sterile et pene vacuum. Ideoque per siliquas designantur fabulae saeculares sterili suavitate resonantes. Cum igitur saecularia narro, stultos congrego, et sicut porci siliquas, sequuntur immundi nugas. Heu! quam saepe occurrit mihi merula tentationis, et tam tardus curro ad vepres et urticas correptionis. « Cum autem beatum Benedictum, ut ait B. Gregous, urgeret tentatio carnis, conspiciens urticarum et veprium juxta densa succrescere fruticeta, nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit, et per vulnera cutis eduxit vulnus mentis, quia voluptatem tra
Abbreviated transcription (Latin):
nib. gr̃as agens benedixit in templo. U̾onũ est
saluatorem puerũ portare in manib: et fructũ ha¬
bere salutis in operib. Qui em̃ portat puerũ ĩ ma¬
ib. id est puritatẽ in oꝑib. cum orat exaudit᷑. ut
in pace dimittat᷑. Cũ offerebant᷑ ĩ tẽplo pueri: offem
solebant in hac purificatione agnus turtures aut
columbe. Ego aũt quid offeram: cũ nullũ istoꝵhabe¬
re quaam ͦ Offeram ne porcũ de his quos tã diu pa¬
ui ͤ Offeram ne merulani beati benedicti: que toci¬
stru̾cionẽ. quẽ nitiiui post cõuersioriẽ  Offenam
forsitan porcũ immũdicie ꝓ agno ĩnocentie. metu¬
lam uoluptatis. ꝓ turture castitatis: strucionemsi¬
inilationis. ꝓ colũba sim plicitatis. Quid ẽ em̃ mo¬
ralit̾ porcꝰ uertens se ĩ uolutabro luti: nͥ peccator
reu̾tens ad ĩmũdiciam peti ͤ Et quid ẽ merula uo¬
litans:l uoluptas per suggestionẽ tẽpt̃as : Uel

Expanded text:
nibus gratias agens benedixit in templo . Bonum est nibus gratias agens benedixit in templo . Bonum est Salvatorem puerum portare in manibus et fructum salutis habere in operibus. Qui enim portat puerum in manibus, id est puritatem in operibus, cum orat exauditur, ut in pace dimittatur. Cum offerebantur in templo pueri, offerri solebant in hac purificatione agnus, turtures et columbae. Ego autem quid offeram, cum nullum istorum habere queam? Offeram ne porcum de his, quos tandiu pavi? Offeram ne merulam beati Benedicti, quae totii post conversionem? Offeram fortassis porcum immunditiae pro agno innocentiae, merulam voluptatis pro turture castitatis, struthionem simulationis pro columba simplicitatis. Quid est enim moraliter porcus vertens se in volutabro luti, nisi peccator revertens ad immunditiam peccati? Et quid est merula volitans nisi voluptas per suggestionem tentans? Vel
Abbreviated transcription (Latin):
ltiniam de duodecim abusionib clanstri habẽs
in manib. ad eam discutiendam pauca dictn¬
rus accedo qui me solumi ĩter ceteros in hac parte
negligentiorẽ reperio. Qui licet ablutis matabus.
lota facie. albis uestib ĩdutus accedam ad alcaro ta¬
men ꝑuersus oꝑe.ore pollutꝰ. ĩ mũdus corde. xp̃i cor
ad humilem. iratꝰ ad mitem. crudelis ad miscd̾em: et
tñ pacit᷑ humilis elatũ. mitis iratũ. crudelen mise¬
ricors. Actedo seruus ad dñm. ñ amore s timore: ñ
deuotione s usir. Accedo ad dñm cuius ꝑcussi seruũ:
ad patrem accedo. cuiꝰ occidi filiũ. ꝑcussi uerbo. octi¬
di exemplo. nͨ tñ ꝑtimesco dnm. nec reuereor patrẽ.
Manens ĩ turba frm̃: curbans aliquos. et ab aliquo
turbatꝰ. qñq accedo ad pacificum. Appropinqͦ etiã
talis ad osculum pacis: qui prius reconciliatꝰ ac¬
cedere debuissem. ad osculum tarbati fr̃is. In altani
illũ eundem cõspicio: quem sr̃meon suscipiens ĩ ma¬

Expanded text:
ltimam de duodecim abusionibus claustri habens in manibus, ad eam discutiendam pauca dicturus accedo, qui me solum inter caeteros in hac parte negligentiorem reperio. Qui licet ablutis manibus, lota facie, albis vestibus indutus accedam ad altare, tamen perversus opere, ore pollutus, immundus corde, Christi corpad humilem elatus, iratus ad mitem, crudelis ad misericordem: et tamen patitur humilis elatum, mitis iratum, crudelem misericors. Accedo servus ad Dominum, non amore, sed timore; non devotione, sed usu. Accedo ad Dominum, cujus percussi servum; ad Patrem accedo, cujus occidi Filium. Percussi verbo, occidi exemplo, nec tamen pertimesco Dominum, nec revereor Patrem. Manens in turba fratrum, turbans aliquos, et ab aliquo turbatus, quandoque accedo ad pacificum. Appropinquo etiam talis ad osculum pacis, qui prius reconciliatus accedere debuissem ad osculum turbati fratris. In altari illum eumdem conspicio, quem Simeon suscipiens ma
Abbreviated transcription (Latin):
musica siqͥdem xp̃i sex sũt uoces. int̾ se cõsone et cõ¬
cordes. Prima cõcordie uox. est humilitas cordis:
sedamortificatio carnis. t̾cia cõpassio. quarta conso¬
latio. quĩta oratio. sexta deuotio. Nota gͦ cõcordiã mo
cordet humilitas mortificationi. inortificatio cõpas¬
sioni. cc̃passio consolationi. consolatio oratiom: ora¬
tio deuotioni. Nota it̾m in descensu qͦmͦ ꝑtineat deuo¬
tio ad orationẽ. oratio ad cõsolationẽ. cõsolato ad com¬
passionẽ. cõpassio ad mortificationẽ: mortificatio ad
humilitatem. In sex nocib his. cantat᷑ canticũ nouũ:
canticũ caritatis. In his auditur iubilus uuntatis.
consonũ melos deuotionis: dulcedo cõtemplatõms.¬

Expanded text:
musica siquidem Christi sex sunt voces inter se consonae et conmusica siquidem Christi sex sunt voces inter se consonae et concordes. Prima concordiae vox est humilitas cordis, secunda mortificatio carnis, tertia compassio, quarta consolatio, quinta oratio, sexta devotio. Nota ergo quomodo in ccordet humilitas mortificationi, mortificatio compassioni, compassio consolationi, consolatio orationi, oratio devotioni. Nota iterum in descensus quomodo pertineat devotio ad orationem, oratio ad consolationem, consolatio ad compassionem, compassio ad mortificationem, mortificatio ad humilitatem. In his sex vocibus cantatur canticum novum, canticum charitatis. In his auditur jubilum unitatis, consonum melos devotionis, contemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
ma nox ẽ elatõnis. scd̾a suggestionis: t̾cia desperatõis:
similit̾ et in cantu pͥmi hoĩs. pͥma uox ẽ delectatio scta̾ᷤ
consensus. tc̾ia excusatio. Ex his sex uocib. cõstat dis¬
cordie cantꝰ. Musica dyaboli: ab altiori uoce cantan ce¬
pit. Inchoauit em̃ ĩ celo anti phonã elatõis dicẽs : po¬
nam sedẽ meã ad aqͥlonẽ et ero sinilis altissimo. Altiꝰ
gͥ ĩchoauit quãdebuit. Si em̃ ñ excederet regulam
subiectionis: cantaret cũ aliis angelis cãticũ perpe¬
tue felicitatis. Descendens uͦ de celo ĩchoauit anti¬
phonã suggestionis ĩ paradysõ. desꝑationis ĩ infero
Differt itaq musica xp̃ra musica dyaboli: Illa em̃
ĩcipit a uoce subliori. hec aũt ab humiliori. Audi
g̾ doctorẽ de musica spuali. doctorẽ doctrinã nobis fa¬
cientẽ. Discite ĩquit a me qr mitis sũ et humilis
corde: et ĩuenietes reqͥem animab ur̃is. Uides ne
qͦmͦ musica sp̃italis ̃cipiat auoce humilitatis:. In

Expanded text:
ia desperationis. Similiter et in cantu primi hominis prima vox est delectatio, secunda consensus, tertia excusatio. Ex his sex vocibus constat discordiae cantus. Musica diaboli ab altiori voce cantare coepit; inchoavit enim in coelo antiphonam elationis, dicens: Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . Altius igitur inchoavit quam debuit. Si enim non excederet regulam subjectionis cantaret cum aliis angelis canticum perpetuae felicitatis. Descendens vero de coelo inchoavit antiphonam suggestionis in paradiso, desperationis in inferno. Differt itaque musica Christi a musica diaboli: illa enim incipit a voce sublimiori, haec autem ab humiliori. Audi igitur doctorem de musica spirituali doctrinam nobis facientem: Discite, inquit, a me quia mitis sum et humilis corde, et i musica incipit a voce humilitatis? In
Abbreviated transcription (Latin):
frangis et eleuas uocẽ: sic ꝑͣcensus et descẽsus uirtu¬
tum. frũgas et eleues m̃tẽi frãgas descendens ad cõ¬
passionẽ ꝓximi eleues ascendens ad cõtẽplationem dei.
Noli cãtare cũ lucifero ĩ celo. sen cũ pͥmo homine ĩ ꝑa¬
dẏso. s cantes ĩ tẽplo cũ xp̃o. eiciens emẽtes et uẽdẽtes

Expanded text:
frangis et elevas vocem, sic per ascensus et descensus virtutum frangas et eleves mentem. Frangas descendens ad compassionem proximi, eleves ascendens ad contemplationem Dei. Noli cantare cum Lucifero in coelo, seu cum primo homine in paradiso, sed cantes in templo cum Christo, ejici
Abbreviated transcription (Latin):
ad uocẽ caatꝰ Abgaim potest hec cõsonãtiasonoꝵ cõcte¬
die moꝵ. si referat᷑ ad pulsũ cychare. manuũ operatio
ad flatũ organi. mẽtis deuotto. ad cantũ uocis sermonis
exhortatio. ꝑcute gͥ cordas cythare manu bone opati¬
oms. uͭ concordes proximo ꝑ exem plũ mortificate car¬
nis: uͭ reddas deo dulcẽ sonũ pie deuotionis. Ut it̾m
cõcordes magr̃o. canta cãticũ nouũ: canticũ obediẽtie¬

Expanded text:
ocem cantus. Assignari potest haec consonantia sonorum, concordiae morum: si referatur ad pulsum citharae, manuum operatio; ad flatum organi, mentis devotio; ad cantum vocis sermonis exhortatio. Percute igitur chordas citharae manu bonae operationis, ut concordes proximo per exemplum mortificatae carspirationis, ut reddas Deo dulcem sonum piae devotionis. Ut iterum concordes magistro, canta canticum novum, canticum obedienti
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ obsernctur: ne qͥ ĩ eccłia ante cõpectũ dei cõuenimꝰ. ibi¬
dem det̾iores simꝰ. Sũt em̃ qͥdam qͥ mente uagi. oculis
acconiti. habitu dissoluti. ple̾na panetũ ꝓspiciẽtes ꝑlu¬
strant: aliud cãtant. et aliud cogitant. In choro sũt cor¬
ꝑe. s ĩ foro mẽte. nũc ĩtꝰ sut. nũc foris exeũt. nͨ tm̃i
intꝰ gissoluti. s etiã cũ exierint foras curiosi psalmo¬
die u̾ba ꝓferũt: s psalmodie sensũ ñ attendũt. Undeb̾s
gregoriꝰ. Uox ĩquit psalmodie cũ ꝑ ĩtẽtõem cordis agi¬
tur. ꝑ hane om̃i potẽti deo ad coriter parat᷑. iͭ ĩtente

Expanded text:
nte conspectum Dei convenimus, ne ibidem deteriores simus. Sunt enim quidam, qui mente vagi, attoniti oculis, habitu dissoluti, plana parietum prospicientes perlustrant, aliud cantant, et aliud cogitant. In choro sunt corpore, sed in foro mente; nunc intus sunt, nunc foras exeunt; nec tantum intus dissoluti, sed etiam cum exierint foras curiosi. Psalmodiae verba proferunt, sed psalmodiae sensum non attendunt. Unde beatus Gregorius. « Vox, inquit, psalmodiae cum per intentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti Deo ad cor iter paratur, ut intentae
Abbreviated transcription (Latin):
uat pacẽ claustraliũ. uł nõ nicrepat culpaᷤᷤ
iuinstrantiũ: ibi nͭ marcha cõpescit᷑ nͨ marie
silentiũ custodit᷑. Lego questũ marthe: s ñ lego res
In respõsione siqͥdem xp̃r docere possũt p̾lati. Hor¬
tatur em̃ martham. laudat mariã. illã ne desistaͭ
a bona operatõne. istã uͭ ꝑseueret ĩ cõtẽplatione.
Pulcher ordo recte uiuẽtiũ: ut in capitulo tur¬
bato fr̃i ñ respõdeat nͥ qͥ scit et quid debeat et
quid deceat. In his trib ꝑsonis designan potest
forma ꝑfecte religionis In martha minstñtiũ¬

Expanded text:
vat pacem claustralium, vel non increpat culpas vat pacem claustralium, vel non increpat culpas ministrantium, ibi nec Martha compescitur, nec Mariae silentium custoditur. Lego questum Marthae, sed non lego respIn responsione siquidem Christi doceri possunt praelati. Hortatur enim Martham, laudat Mariam. Illam, ne desistat a bona operatione; istam, ut perseveret in contemplatione. Pulcher ordo recte viventium, ut in capitulo turbato fratri non respondeat, nisi qui scit quid debet et quid deceat. In his tribus personis designari potest forma perfectae religionis. In Martha ministrantiu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba malicies iusticie: iustꝰ em̃ ĩ mitio accusattu
ẽsui. Cuid ẽ qd̾ celare uelis illi quẽ latere nichil
potest: ci i omme cor patet. qͥ uidet ĩ abscõso. qui
nouit cogi ratões homimĩ  Abscondit se adam
ĩ ꝑadyso post culpłm: s abscondi ñ potuit qr nu¬
dus fuit. Oculis em̃ om̃pis dei mida et aꝑta fũt
ont̃ia. Solent etiã qñq ex nimia sĩplicitate plato¬
tum. uł ex ꝑu̾sitate subditoꝵ. ⁊̃ capitulo lites młtipli¬
cari: qr uibi deest seueritas discipline. oriũt᷑ iur ga.
crescũt riee. Locũt᷑ de exteniorib negotiis in
domo cõfessionis: adducũt oues et bones in ca¬
pitulo uͭ nbi debet haben sermo de aminabus.
habeat᷑ cura de bub. Cõmonẽt᷑. int̾ hummodi uer¬
bastm plitiores frẽs: turbant᷑ ĩ discreti. habẽt na¬
ciradi locũ. ꝑu̾si tẽpus loquẽdi. Cõquent᷑ mar¬
cha respondet maria: qr nõ ẽ qͥrespõdeat ꝑto
ea. Pbi em̃ nimia simplicitas platoꝵ ñ ser¬

Expanded text:
us enim in initio accusator est sui . Quid est quod clare vis illi, quem nihil latet, cui omne cor patet, qui videt in abscondito, qui novit cogitationes hominum? Abscondit se Adam in paradiso post culpam, sed abscondi non potuit, qui nudus fuit . Oculis enim omnipotentis Dei nuda et aperta sunt omnia . Solent etiam ex nimia simplicitate praelatorum, vel perversitate subditorum, in capitulo lites multiplicari, quia ubi deest severitas disciplinae, oriuntur jurgia, crescunt rixae. Loquuntur de exterioribus negotiis in domo confessionis, adducunt oves et boves in capitulum, ut ubi haberi deberet sermo de animabus, habeatur cura de bobus. Commoventur inter hujusmodi verba simpliciores fratres, turbantur discreti, habent iracundi locum, perversi tempus loquendi. Conqueritur Martha, respondet Maria, quia non est qui respondeat pro ea. Ubi enim nimia simplicitas praelatorum non ser
Abbreviated transcription (Latin):
imli atẽ: qisẽ nouerat int̾ discipłos dec̾ioremꝰ Quo
digredior Quo ascendo ͤ Alcioris ẽ em̃ hoc opis et
subtilioris. S̾cio tñ qr si uenisset sachan ad captulũ
cõfessionis᷑ ⁊ petrarc posset᷑ ĩdulgẽtiã reinissionis
Si nedes peraret homo. cũ audiret angłim tãte dicori¬
catis desperasse. hominẽ tante potestatis peccasse.
discipuluĩ tante famiharitatis apostatasse: ostendit
nobis deus exemipla quordã qui poccauerũt nͨ des¬
ꝑauenĩt. s amici dei fcĩ sũt. An ignoras petri ne¬
gatõnẽ: an nescis chome dubitatõnẽ  Nonue post
culpam dilexit mariã. Amat xp̃c cõfitẽtiũ hu

Expanded text:
ibi, quem noverat inter discipulos deteriorem? Quo digredior? Quo ascendo? Altioris est enim hoc operis et subtilioris. Scio tamen quod si veniret Satanas ad capitulum confessionis, impetrare posset indulgentiam remissionis. Sed ne desperaret homo, cum audiret angelum tantae dignitatis desperasse, hominem tantae potestatis peccasse; discipulum tantae familiaritatis apostatasse, ostendit nobis Deus exempla quorumdam, qui peccaverunt, nec desperaverunt, sed amici Dei facti sunt. An ignoras Petri negationem? An nescis Thomae dubitationem? Nonne post culpam dilexit Mariam? Amat Christus confitentium hu
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ discreci p̃ualet auctoritas prelati. nemo nisi
uissus loqͣtur: nͥ uł clamet aliquẽ uł ordinẽ q̃rat. uel
culpã su milruilit̾ cõsiteat᷑. In his siqͥdem seruãdis
sũmꝰ ẽ medicꝰ. et ꝑfecta medicina seuerꝰ magr̃ ñ crude
lis. et rationabilis disciplina. Si enĩ aliqͥs emẽdateri¬
am uindictã ferre recusauerit. nͨ cm̃ ft̃es s etiã ma¬
gr̃m clamosus et ĩpudens cõtẽpserit: etiam si ñ absces¬
serit de ur̃a societate ꝓiciat᷑. Non em̃ uͭ ait b̾s augusti¬
nꝰ : Hoc fit crudelit̾ s miscd̾iter: ne cõtagione pestife
in om̃ib motib nr̃is ncħ̾ fut qd cuiusqͣm of¬
fendat aspectũ: cõgruũ mͥ uidet᷑. ut maxime ĩ ecclia

Expanded text:
in quo discreti praevalet auctoritas praelati, nemo nisi jussus loquatur, nisi vel proclamet aliquem, vel de ordine quaerat, vel culpam suam humiliter confiteatur. In his siquidem servandis summus est medicus s disciplina. Si enim aliquis emendatoriam vindictam ferre recusaverit, nec tantum fratres sed etiam magistrum clamosus et impudens contempserit, etiam si non abscesserit, de vestra societate projiciatur. « Non enim, ut ait beatus Augustinus, hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestiferin omnibus motibus nihil fiat, quod cujusquam offendat aspectum, congruum mi
Abbreviated transcription (Latin):
rium opens. et honorari uolunt de ymagiesan¬
ditatis. Moud est igitur cum tales ad altare acce¬
dunt: qui nichil nisi temporalia querunt. Et q̃
maior aut grauior abusio in claustro. uel in seculo
potest esse: quam quod ad sacrificium dominicicer¬
poris accedas sine reuerentia. et sine deuotione ͤ
possunt ea que diximus anium legentis instru¬
ere si caueantur que noxia sunt. si teneantur utilia:
ut prelati subiectos diligenter custodiant: subdit
prelatis benigne obediant. deuoti sint senes. labori¬
osi iuuenes: sit honestas in habitu. medioctitas in
uictu. in claiustro assidui. ad curiam rari. ut non
sint curiales sed claustrales: sint intenti psalms
non causis: in claustro nou sit rumor sed lectio. in
capitulo non lites sed confessio. sit in choro seue¬
ra sim plicitas: curea altare reuerentie honestas.
Ex his igitur obseruantie mandatis: pendet
suinima totius religionis Amer

Expanded text:
rium operis, et honorari volunt de imagine sanrium operis, et honorari volunt de imagine sanctitatis. Quid est igitur cum tales ad altare accedunt, qui nihil aliud nisi temporalia quaerunt? et quae major aut gravior abusio in claustro vel in saeculo potest esse, quam quod ad sacrificium Dominici corporis accedas sine reverentia ac sine devotione? Possunt ea, quae diximus, animum legentis instruere, si caveantur quae noxia sunt, si teneantur utilia, ut praelati subditos diligenter custodiant, subditi praelatis benigne obediant, devoti sint senes, laboriosi juvenes, sit honestas in habitu, mediocritas in victu, in claustro assidui, ad curiam rari; ut non sint curiales, sed claustrales; sint intenti psalmis, non causis; in claustro non sit rumor, sed lectio; in capitulo non lites, sed confessio; sit in choro severa simplicitas, circa altare reverentiae honestas. Ex his igitur observantiae mandatis pendet summa totius religionis. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
extraneis et scli actionbus occupari. S qd̾ grauius
eͥst. et ideo disꝑsi deplorantur quasi lapides sc̃uatii
in capite om̃ntti plateaꝵ: quiadum ꝑ uitã et exõ¬
nem nitus ẽẽ incõtẽplatione dei semꝑ debuerant.
ꝑ uitam reꝓbam foris passim uacant. Ecce iã pere
nulla est scłaris uite actio. quã sacerdotes xp̃i ñ
administrẽt. nuilla mũdi negotia ĩ qͥb ministri
altaris se nõ occupent. nulla rerum ĩprobitas
qua monachicꝰ ordo se ñ implicet. pene nulla
illecebris uite blandiçies. qua se castitas. scĩmo¬
maliũ ñ cõmaculet. Scũarii gͦ lapides dispersi
sunt in placeis. cũ religiosi quiq lata mũdi iti¬
nera sectantur: et nõ soluu ni plateis s in capi¬
te plateaꝵ disꝑguntur. dũ ꝑ defideriũ huiꝰ mũdi
oꝑa peragunt. et tamen de religioso habitu cul
men honoris uel laudis querunt. In capite pla¬
tearum dispersi sunt: quia et iacent per minste¬

Expanded text:
extraneis et saeculi actibus occupari. Sed, quod gravius extraneis et saeculi actibus occupari. Sed, quod gravius est, ideo dispersi deplorantur quasi lapides sanctuarii in capite omnium platearum, qui dum per vitam et orationem intus esse in contemplatione Dei semper debuerant, per vitam reprobam foris passim vacant. Ecce jam pene nulla est saecularis vitae actio, quam sacerdotes Christi non administrent; nulla mundi negotia, in quibus ministri altaris se non occupent; nulla rerum improbitas, qua monachicus ordo se non implicet; pene nulla illecebrae vitae blandities, qua se castitas sanctimonialium non commaculet. Sanctuarii ergo lapides dispersi sunt in plateis, cum religiosi quique lata munera sectantur, et non solum in plateis, sed in capite platearum disperguntur, dum per desiderium, hujus mundi opera peragunt; et tamen de religimen honoris vel laudis quaerunt. In capite ergo platearum dispersi sunt quia et jacent per ministe
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes. Libentiꝰ porrigunt panẽ cani: quã pauꝑi
Plures seruiunt eis ad mensã: ad missam nullus.
¶Famulos et fa̾nulas habere secũ uolũt: sed clericos
habere ñ possunt quia nolunt. Hi sunt quorini cha¬
cafala casula pulcrior: camisia delicatior alba. Ec¬
ce quomͦ obscuratum est aurum mutatus est color
optimus: dispersi sunt lapides scũarii in capite om¬
niũ platearu. Obscuratum est aurum fuligie pcc̃o¬
rum: ⁊ nuitatus est color optimꝰ decoris et scĩtatis.
infe dititem uicioꝵ. Qui sunt ergo isti lapides sc̃.¬
rii dispersi in capite omnium platearum. msi ut
quidam sapiens dicit. sicerdotes xp̃i et ministrisa¬
cri altaris et canonicoꝵ sancta et deo consecrata soc¬
etas. nnõ et uirgiũ et sc̃ionialium ĩnumerosi¬
casꝰ qui semꝑ apparcre debent ĩ secreto. dei conspeti¬
bus. quos nũquam neçesse ẽ foris conspici. nũquã

Expanded text:
pauperes; libentius porrigunt panem cani, quam pauperi; pauperes; libentius porrigunt panem cani, quam pauperi; plures serviunt eis ad mensam, ad missam nullus; famulas aut famulos habere secum volunt, sed clericos habere non possunt, quia nolunt. Hi sunt, quorum tha casula pulchrior; camisia delicatior alba. Ecce quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum . Obscuratum est aurum fuligine peccatorum, mutatus est color decoris et sanctitatis in foeditatem vitiorum. Qui sunt isti lapides sanctuarii dispersi in capite omnium platearum, nisi, ut quidam sapiens dicit, sacerdotes Christi et ministri sacri altaris, et canonicorum sancta et Deo consecrata societas, nec non et virginum et sanctimonialium numerositas, qui semper apparere debent in secreto Dei conspectibus, quos nunquam necesse est foris conspici, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ mortificate carnis. Actedo gͥ ad altare uanꝰ.
curiosus. uoluptati subditꝰ. Sunt eciã mlt̾i. alii in scło
.sui ñ tñi uant curiosi et uoluptuosi. s etiã cũ abitõne
ñcũ deuotõne accedunt ad mẽsam xp̃i: qͥ ñ accederẽt
nͥ seip̃os aliquid rocepturos sꝑarent. Accessit ad ih̾m
et milites crucifigentes. Accedũt et cotidie ad corpꝰ
xp̃i religiosi: accedũt et ꝑu̾si sacerdotes quiea q̃ of¬
ferunt᷑ ad mẽsam xp̃i. offerũt ĩ mensa dyaboli: ip̃aẽ
alea fati. In illa deũ ĩuocãt. in ista ꝑuirant: nori eñ
orõni uacãt. s lusibus exultant. Legem dei nͨ sciunt
ñ discunt. uacantes ocio. comessationib et ebreta¬
tib student: t̾renis iliãt. t̾rena sapiunt. assidui
n plateis. ĩ eccłia rari. tardi ad ĩuestigandam culpã
pct̃oris: parati ad inquirẽda uestigia loporis. Ne¬
lociores ad cõgregandos canes: quam ad cõuocandes

Expanded text:
sacrificium mortificatae carnis. Accedo igitur ad altare vanus, sacrificium mortificatae carnis. Accedo igitur ad altare vanus, curiosus, voluptati subditus. Sunt etiam multi alii in saeculo, qui non tantum vani, curiosi et voluptuosi, sed etiam cum ambitione, non cum devotione accedunt ad mensam Christi, qui non accederent, nisi seipsos aliquid accepturos sperarent. Accessit ad Jesum t milites crucifigentes . Accedunt quotidie ad corpus Christi religiosi, accedunt et perversi sacerdotes, qui ea, quae offeruntur ad mensam Christi, offerunt in mensa diaboli. Ipsa est alea fati, in illa Deum invocant, in ista perjurant, non enim orationi vacant, sed lusibus exsultant, legem Dei nec sciunt, nec discunt, vacantes otio, comessationibus et ebrietatibus student, terrenis inhiant, terrena sapiunt; assidui in plateis, in ecclesia rari, tardi ad investigandam culpam peccatoris, parati ad inquirenda vestigia leporis, velociores ad congregandos canes, quam ad convocandos
Abbreviated transcription (Latin):
portune scilic cogitationes: q̃ in p̃o nr̃e oratõis sacti¬
ficio qñq se ingerũt. et qd̾ ĩ nobis deo ĩmolamꝰ. hoc in¬
pere uł cõmaculare uolũt. S abralam abigente dif¬
fugiũt uolucres: qr manu sc̃e discretõis. intꝰ fugat
lunt. qd̾ graue ẽ animal. sensualitas. ꝑ capram que
altũ petit. et clarũ habet uisũ. ĩ tellectualitas: ꝑ arie¬
tem qui ceruicosũ ẽ ammal. carnalis ymaginatio sig¬
nat᷑. q̃ cornib suꝑbie sp̃ui reluctat᷑. Hec triũ annoꝵ
dicinit᷑ eẽ: ut ĩdiuidue trutatis imbuant᷑ amore. Ego
aũt ñ tm̃ grauor accessu uolucrũ. s etiã ĩquietor im¬
portuntate muscar: que uenientes ex egypto adhuc
secunt᷑ sacrificantes in deserto. In illis tuneo rapinã:
in his maculam. T̃res sũt aũt musce egypti: id est
uanitas. curiositas. et uoluptas. Musca uanitatis
ĩquietat et maculat sacrificiũ himuliati cordis. mnu¬
s cacuriositatis. sacrificiũ orõnis: nus ca uoluptatis.

Expanded text:
portunae scilicet cogitationes, quae in ipso nostrae orationis sacrificio quandoque se ingerunt, et quod in nobis Deo immolamus, hoc rapere, vel commaculare volunt. Sed Abraham abigente diffugiunt volucres, quia manus sanctae discretionis intus fugat lunt, quae grave est animal, sensualitas; per capram, quae altum petit, et clarum habet visum, intellectualitas; per arietem, qui cervicosum est animal, carnalis imaginatio signatur, quae cornibus superbiae spiritui reluctatur: haec trium annorum dicuntur esse, ut individuae Trinitatis imbuantur amore. Ego autem non tantum gravor accessu volucrum, sed etiam inquietor importunitate muscarum, quae venientes ex Aegypto adhuc sequuntur sacrificantes in deserto. In illis timeo rapinam, in his maculam. Tres sunt autem muscae Aegypti, id est vanitas, curiositas et voluptas. Musca vanitatis inquietat, et maculat sacrificium humiliati cordis; musca curiositatis, sacrificium orationis; musca voluptatis
Abbreviated transcription (Latin):
sit unitas: deest sanitas. Qui gͥ amãt litẽ tͤestruũt
uantatẽ. Incolerabilis ẽ gͥ hec abusiõ uͭ ĩbilitiges. ubi
teip̃m accusare debes ut ibi augeat᷑ ulpa. ubi deleri
sum uidero frẽs mo decenores. accusatõnes
coꝵ pati nolo Cũ dicis frẽs teip̃o deteriores d̃e
militib ĩ t̾ra flagellatũ: T̃ulit xp̃c erucẽ ꝓ pcc̃is
ñis ñ ꝑ suis: et tu uirgam t᷑enius: Flagellari ñ
erubuit corã ppło̾: et tu dedignaris spoliari cõ
b. ut dn nobis exemplũ patientie accusaris.
et turet licigas. ut sis exem plũ fr̾ib ꝑu̾sitatis
sistũt. qͥ obdurata mẽte penitere nolũt. qui ueritati
cocradicũt: et humilitatẽ cõfessionis sꝑũt. Sr i hoc
mittet ᷑ ei ĩ hoc sdo̾ neq ĩ futuro. Quare gͦ ĩ loco re.¬
imissionis ⁊̃ ducis litem cõtraditõnis: Hic ẽ locꝰ drabo¬
lo preceteris odiosus: Hic amittit qͦs alias adqͥsint.
hic c̃em̃ locꝰ s̃ p̃ui sc̃o cõsecratꝰ. Ubiq pat̾. uibiq filius.

Expanded text:
sit unitas, deest sanitas. Qui igitur amant litem, destruunt unitatem. Intolerabilis igitur haec abusio, ut ibi litiges, ubi te ipsum accusare debes; ut ibi augeatur culpa, ubi deleri cum video fratres meipso deteriores, accusationes eorum pati nolo. Cum dicis fratres teipso deteriores, detmilitibus in terra flagellatum? Tulit Chrisn pro suis, et tu virgam renuis? Flagellari non erubuit coram populo, et tu dedignaris spoliari corabus, ut daret nobis exemplum patientiae; accusaris et tu, et litigas, ut sis exemplum fratribus perversitatis ancto resistunt, qui obdurata mente poenitere nolunt, qui veritati contradicunt, et humilitatem confessionis spernunt. Si in hoc i neque in hoc saeculo, neque in futuro . Quare ergo in loco remissionis inducis litem contradictionis? Hic est locus diabolo prae caeteris odiosus, hic amittit quos alibi acquisivit: hic est enim locus Spiritui sancto consecratus. Ubique Pater, ubique Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝓposuerat. si peniteat habere remissionẽ. Uidet
regnia saba sapientiã ueri solomonis: quã ostẽdit no¬
bis ꝑ humilitatẽ filii. Uidet et domũ eccłie. quã coti¬
die edificat ꝑ grãm sp̃c scĩ. Uidet et cibos mẽse et ha
bitacula seruorñd ẽ ĩtellectꝰ diuine scrpture et con¬
gregatões religiosoꝵ. Uidet ordinẽ ministiãturid
ẽ statuta recte niuẽtiũ. Considerat etiã uestes. marti¬
rũ scilic et cõfessoꝵ carnes. has purpureas rubore
ꝓprii sangnins illas uͦ nigras exercirio laboris. seri
pallidas mortificatõne carnis. Uid et pĩcemas: qͥ
cũ cibo p̃dicatõnis: ꝓpmãt uiuũ cõpũctionis Atten¬
dit etiã holocausta: q̃ offerũt᷑ i ara cordis cõtribulati.

Expanded text:
posuerat, si poeniteat, habere remissionem. Videt regina Saba sapientiam veri Salomonis, quam ostendit nobis per humilitatem filii; videt domum Ecclesiae, quam quotidie bitacula servorum, id est intellectus diversos Scripturae, et congregationes religiosorum, videt ordinem ministrantium, id est statuta recte viventium. Considerat etiam vestes, martyrum scilicet et confessorum carnes, has purpureas rubore proprii sanguinis, illas vero nigras exercitio laboris, seu pallidas mortificatione carnis. Videt princernas, qui cum cibo praedicationis propinant vinum compunctionis. Accendit et
Abbreviated transcription (Latin):
ũso et actẽso audire p̃dicatõnẽ: nͥ ueniat ꝑ affectũ i¬
dere ꝑ cognitõnẽ nͥ ꝓbet ꝑ effectũ. sum em̃ uidet in
domo cõu̾sionis bona cõtẽpltõis. et recogitat ea ĩ se
actendit ꝑ cõtẽplationẽ future uite p̾ma ubient
uistis et̾na bonitas. felex et̾mtas. gaudiũ sñ dolore. qͥes
fñ labore. Cũ aũt hec u̾idet dicit. Media pars mĩtia
ta ni nõ fuerat. ẽb nesc is qr meliorẽ pntẽ mania
clegit: q̃ ñ auferet ᷑ ab ea: Quãto meliorẽ et lõgionẽ:
tanto mꝯiorẽ. In actiua si quidem iuita fims ẽ ĩ labore.
⁊eccłis ĩstituit tͥa. scilic medicos. loca. et remedia.
hec tria designãt᷑. ꝑ samaritanũ. ꝑ stabulũ ꝑ uinũ
ꝑoleñ. Medici sũt pͣlati. loca capitula: modi peni¬

Expanded text:
censo audire praedicationem, nisi veniat per affectum, videre per cognitionem, nisi probet per effectum. Cum enim videt in domo conversionis bona contemplationis, et recogitat in se ea, attendit per contemplationem, futurae vitae praemia, ubi erit justis aeterna bonitas, felix aeternitas, gaudium sine dolore, quies sine labore, cum, inquam, haec videt, dicit: Media pars mihi nuntiata non fuerat. An nescis, quia Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea? Quanto meliorem et longiorem, tanto majorem. In activa siquidem vita finis est in labore, in Ecclesiis instituit tria, scilicet medicos, loca, remedia. Haec tria designantur per Samaritanum, per stabulum, per vinum et oleum. Medici sunt praelati; loca, capitula; modi poeni
Abbreviated transcription (Latin):
quã edificauerat salomon. et cibos mense eiꝰ et habitacła
seruoꝵ. et ordinẽ munstͣnͣtir et uestes eoꝵ et p̃ĩcernas
et holoc austa q̃ offerebãt ᷑ ⁊ domo dĩn : uerꝰ i qt ent sermo

Expanded text:
quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et habitacula quam aedificaverat, et cibos mensae ejus, et habitacula servorum, et ordinem ministrantium vestesque eorum et pincernas, et holocausta quae offerebat in domo Domini, ultra no
Abbreviated transcription (Latin):
sus post t̾gã suũ. nidensq me uocauit: cũq respõdissẽ
assum. dixit ih. Qmis nã es cu: Et aio ad eũ. Amalechi¬
tes egosum. Sta ĩqͥt suꝑ meꝰ ei ĩcfice me. Scansq suꝑ¬
eñ octidi eũ. Hi st̾ rumores ruminãdi claustralib. C̃
em̃ reu̾teret᷑ dauid a cede amalech. uenit ad eũ homo de
net mentes alioꝵ. aduos em̃ saul nͥ suꝑbos ĩ eccłia pla¬
tos significat: qui ab himero et sursum eninieresͥ ui
carnis desideria mẽs fluxa decurrit. Suꝑ saul uͭ eum
tuis. idẽ spũi pure discretõis uͭ ĩt̾ficiat ĩ te amalechi
tam. qͥ ausus ẽ manũ iittere etiã nũc cotidie ĩ xp̃m¬
dm̃. Nec emã młtũ nocẽt platis: amor scilic ꝓpͥe excellẽ¬
tie. et uoluptas carnis. Audire forsitã uelles km̃e
rumores pacis ñ belli: cõcordie ñ discordie. Regina
saba nouit rumores hiuꝰmodi. que audita fama salomo¬
nis ĩ gressa iherłm locuta ẽ ci uniũsa q̃ habebat ĩ corde

Expanded text:
 suum, vidensque me vocavit. Cumque respondissem: Adsum, dixit: Quisnam es tu? Et aio ad eum: Amalechites ego sum. Sta, inquit, super me, et interfice me; et interfeci eum . Hi sunt rumores ruminandi claustralibus. Cum enim reverteretur David a caede Amalech, venit ad eum homo de net mentes aliorum. Quos enim Saul, nisi superbos in Ecclesia praelatos significat? qui ab humero et sursum eminere sibi vcarnis desideria mens fluxa decurrit. Super Saul ut eum tuis, id est spiritui purae discretionis, ut interficiat in te Amalechitam istum, qui ausus est manum mittere etiam nunc quotidie in . Haec enim multum nocent praelatis, amor scilicet propriae excellentiae, et voluptas carnis. Audire forsitan velles, charissime, rumores pacis non belli, concordiae non discordiae. Regina Saba novit rumores hujusmodi, quae, audita fama Salomonis, ingressa Jerusalem, locuta est ei universa quae habebat in corde
Abbreviated transcription (Latin):
circũstãtie labus meis Estiũ dixit᷑. ñ murũ. Si em̃
nnitꝰ poneret᷑. loquẽdi licẽtiã om̃ino negare uideie¬
tur: s ostiũ ponit᷑ qd̾ tẽpore et loco clandit᷑ et ꝯperi¬
tur. Est tẽpus et locꝰ tacẽdi et loquẽdi. Apent᷑ itaq
ostiũ ĩ claustro hora cõstituta lectõm. ĩ capitulo cõfessi¬
om. ⁊̃ eccłi̾a orõm. Claudit ͦ terũ ĩ claustro cõfabulatõ¬
ni. ⁊̃ capitulo excusatõm: ĩ eccłia uane modulatõm.

Expanded text:
murum. Si enim murus poneretur, loquendi licentia omnino negari videretur. Sed ostium ponitur, quod tempore et loco clauditur et aperitur. Est tempus et locus loquendi et tacendi. Aperitur itaque ostium in claustro hora constituta lectioni, in capitulo confessioni, in ecclesia orationi. Clauditur iterum in claustro confabulationi, in cap
Abbreviated transcription (Latin):
nã ordinis. seu ad edificationẽ m̃tis pͥotest hoc osti¬
ni appellari licentia loquẽdi. q̃ aꝑitꝰ uut clauditꝰ cũ
dat᷑ aut negat᷑. ꝑ ho̾ostiũ sepe ĩtioeũt qͥ ostiũ mẽ¬
tis fragũt. festmatõ eñ nugacitatis seducit cor.
Cauẽdũ ẽ tñ ne hoc ostiũ pateat uẽto uenienti are¬
gione deserti: ne domꝰ quatuor angulis cõcussa sub¬
u̾tat᷑ et filii iob opp̾ssi moriant᷑. Deserti regio est
tranquillitate cõscientiã subuertit. Domꝰ nͥ mẽ¬
tis. q̃ quatuor angulis. id ẽ prudentia. tẽperantia.
fortitudine et iusticia cõstituit ᷑ . qñq uẽto cẽpta¬
tionis. seu turbine u̾boꝵ quassata turbat Sepe
etem ꝑ ignauiã prudentia. ꝑ delectatõnẽ tẽperan¬
cia. fortitudo ꝑtimorẽ. iusticia ꝑ amorẽ ftãg iit᷑.

Expanded text:
inam ordinis, seu ad aedificationem mentis. Potest hoc ostium appellari licentia loquendi, quae aperitur, aut clauditur, cum datur aut negatur. Per hoc ostium saepe introeunt, qui ostium mentis frangunt, fascinatio enim nugacitatis seducit cor. Cavendum est tamen, ne hoc ostium pateat vento venienti a regione deserti, ne domus quatuor angulis concussa subvertatur, et filii Job oppressi moriantur . Deserti regio, esttranquillitate conscientiam subvertit. Domus vero mentis, quae quatuor angulis, id est prudentia, temperantia, fortitudine et justitia constituitur, quandoque vento tentationis, seu turbine verborum quassata turbatur. Saepe etenim per ignaviam prudentia, per delectationem temperantia, fortitudo per timorem, justitia per amo
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ẽ: qd̾ estis nos. In hoc tẽplo uasa sũt corda: qͥne
tũc st̃ uasa tẽpli dm̃. cũ plena uirtutib placẽt di¬
uine uolũtati. ¶ũt aũt uasa palatii. qñ placere
desiderãt crlibet humane potestati. Fint etiã uasa
codͥne: dũcor q̃ pri seruierat sobrietati. posteaseruit
gũle Unde iheremias. Qui nutͥebãt᷑ ĩ quit ĩ croce¬
is: ãplerati sũt stertora. Crocus ĩ oriẽte nascit᷑ico¬

Expanded text:
t corda, quae tunc sunt vasa templi Domini, cum plena virtutibus placent divinae voluntati, fiunt autem vasa palatii, quando placere desiderant cuilibet humanae potestati. Fiunt etiam vasa coquinae, dum cor, quod prius sobrietati servierat, postea servit gulae. Unde Jeremias: Qui nutriebantur, inquit, in croceis, amplexati sunt stercora . Crocus in Oriente nascitur, et co
Abbreviated transcription (Latin):
lentia deleetat᷑ ꝑ simlitudinẽ ꝗ deo uẽt̾ assimulat᷑:
dñ eiꝰ tanta denotõne ꝑ om̃ia seruit᷑. Habet itaq mo¬
nachos: canonitos. cõn̾sos. qͥ ei obnixius seruiũt. eos
audiũt᷑ singultꝰ et suspiria cõpũcte m̃tis. s risus et
cachinnatõnes et ruictatꝰ ĩgurgitatiuẽtris. Nisera¬
biliorĩt̾ alias abusiones hec abufio: uͭ delicatiꝰ ĩ eccłia
quã ĩ domo ꝓpna uixisse cõuincaris et dicat᷑ de te.
pbanit stenlẽ qͣ ñ parit: et uidue bñ ñ fecit. Sterili

Expanded text:
assimilatur, dum ei tanta devotione per omnia serviatur. Habet itaque monachus canonicos et conversos, qui ei obnixius serviant, eos audiuntur singultus et suspiria compunctae mentis, sed risus et cachinnationes, et ructus ingurgitati ventris. Miserabilior inter alias abusiones haec abusio, ut delicatius in ecclesia quam in domo propria vixisse convincaris, et dicatur de te: Parit sterilem, quae non parit, et viduae bene non fecit . Sterilis
Abbreviated transcription (Latin):
templa cõstrui. altaria engi. iiunstri ad seruiẽdũ
ordinan. ĩ molari pecudes. tura creinari. Deo siqͥ¬
dem uẽtri tẽplũ ẽ coqͥnaaltare mẽsa. ninistricocu
ĩmolate pecudes. parate carnes. Fumꝰ ĩcesoꝵ. odor̾
detus uẽt̾ ẽ. et głia eoꝵ ĩ cõfusione. Ip̃e ẽ em̃ pñceps¬

Expanded text:
templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor Deus venter est, et g
Abbreviated transcription (Latin):
dum pͥualẽt. dñ uocis madulatione placẽt. dñ ⁊̃ quali¬
bet artiũ ceteros frẽs precellũt. elatõis sedẽ petuit:
et qͥ ex dono canti muneris himbores c̃ẽ deberẽt. cc̃tͣ
debiliores et illiteratos suꝑbitumẽt. Nostis etiam
dñ e reatori siio obedie cõtẽpfit. creature cniꝰ p positꝰ
erat: sũbditꝰ fuit. Sre qͥdam qñq ex data potestate
de subiectõ in pocestate.ͦ Unde turbatio in famila¬
ritate¬
ꝯnte  nde itin malũ mangelo: cũ nͨ p̃cessisset ñtũc
c̃t ᷑ Unde pecm̃ ĩ pͥmo homine: cũ meliꝰ deberetess¬
dere precepto creatoris. quã sugegestionib antiꝗ hosuisᷤ

Expanded text:
 pollent dum voce modulationis placent, dum in qualibet artium caeteros fratres praecellunt, elationis sedem petunt et qui ex dono tanti muneris humiliores esse deberent, contra debiliores et illitteratos superbi tument. Nostis etiam dum suo Creatori obedire contempsit, creaturae, cui praepositus erat subditus fuit. Sic quidam ex de subjectio in potestate; unde turbatio in familiaritate? Unde iterum malum in angelo, cum nec praecessisset, nec tunc esset? Unde peccatum in primo homine, cum melius deberet credere praecepto Creatoris, quam suggestionibus antiqui hostis?