comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
el cut dominus:
cid me cõuertere
Si ciostulcris offendicu¬
la ci facie meci: nõ cõmo¬
uercris. Et iurcibis. uiuit
dominus in ueritate et ĩ
uidicio et in iustitia: ⁊ be¬
nedicent eũ gentes: ip̃m¬
que laudabunt. Hec enĩ¬
dicit dominus uiro iudai
et hicrusalem. Nouate
uobis nouale: et nolite
serere super spinas. Cie¬
cuncidimini domino: ⁊
auferte preputia cordiũ
restroiũ uiri uida ⁊ habi¬
tatoies hieruscileui: ne¬
forte egrediatur ut iguis
indignatio mea: et succẽ¬
datur et non sit qui extin¬
guat: propter malitiam
cogitationũ uestrarum.
Arnũtiate in iuda et in
hierusalem auditũ faci¬
te: loquimuu et cauite
tuba in terra: clamcite
fortiter et dicite. Congre¬
gamini et ingrediamur
ciuitates mũnitas: leuci¬
te signũ in sion. Confor¬
tamini: nolite stare: qͥa
malũ ego aiduoco ab ci¬
quilont et contritionem
magnam

Expanded text:
t dominus, ad me conuertere. si abstuleris offendicula tua a facie mea, non commoueberis. et iurabis: uiuit dominus! in ueritate et in iudicio et in iustitia: et benedicent eum gentes ipsumque laudabunt. Et dicit dominus uiro Iuda et Hierusalem: nouate uobis bis nonale et nolite serere su per spinas; circumcidimini domino et auferte praeputia cordium uestrorum, uiri Iuda et habitatores Hierusaleforte ingrediatur ut ignis indignatio mea et succedatur, et non sit qui exstinguat proptecogitationum vestrarum. Annuntiate in Juda, et in Jerusalem auditum facite: loquimini, et canite tuba in terra: Clamate fortiter, dicite: Congregamini, et ingrediamur civitates munitas, Levate signum in Sion. Confortamini, nolite stare, quia malum ego adduco ab aquilone et contritionem magnam
Abbreviated transcription (Latin):
Tabanit cuitem in
conspectu statue quã po¬
suercit nabuchodonosor
rex: et preco clcuncibat uci¬
lenter. Uobis dicitur po¬
pulis tribubus ⁊ lĩguis.
In hora qua cuidieritis
soiutũ tube et fistule et ci¬
thare. sambuce ⁊ psalterii
et symphonie et uiiuersi
generis musicorũ: cciden¬
tes aidoicite statuã aureã
quã constituit ncibucho¬
donosor reo. Si quis cui¬
tẽ non prostratus aidorci¬
uerit: ccidem hora mĩtte¬
tur in fornacẽ iquis ar¬
dentis. Post hec igitur
statun ut cuidierunt õ¬
nes populi sonitũ tube
fistule et cithare. sambu¬
ce et psalterii. symphoni¬
e et omnis generis musi¬
coiũ: ccidentes omnes po¬
puli tribus et lirigne cid¬
orciuerunt itatuã aureã
quã cõstituerat ncibucho¬
donosor rex. Lc̃o iii.

Expanded text:
tabant autem in conspectu statue quam posuerat Nabuchodonosor Rex: et preco clamabat valenter. Vobis dicitur populis tribus 186 et linguis: in hora qua audieritis sonitum tube et fistule et cithare: sambuce: et psalterii: et simphonie: et universi generis musicorum: cadentes adorate statuam auream: quam constituit Nabuchodonosor Rex. Si quis autem non prostratus adoraverit: eadem hora mittetur in fornacem ignis ardentis. Post hec igitur statim ut audierunt omnes populi sonitum tube: fistule: et cithare: sambuce: et psalterii: et simphonie: et omnis generis musicorum: cadentes omnes populi et tribus et lingue adoraverunt statuam auream: quam constituit Nabuchodonosor Rex.
Abbreviated transcription (Latin):
Tabant cuitem in
conspectu statue quã po¬
suerat naibuchodonosor
rex: et preco clcuncibat uci¬
lenter. Uobis dicitur po¬
pulis tribubus ⁊ lĩguis.
In hora qua cuidieritis
soiutũ tube et fistule et ci¬
thare. sambuce ⁊ ꝑsalterii
et symphonie et uniuersi
generis musicorũ: cciden¬
tes aidoicite statuã aureã
quã constituit ncioucho¬
donosor reo. Si guis cui

Expanded text:
tabant autem in conspectu statue quam posuerat Nabuchodonosor Rex: et preco clamabat valenter. Vobis dicitur populis tribus 186 et linguis: in hora qua audieritis sonitum tube et fistule et cithare: sambuce: et psalterii: et simphonie: et universi generis musicorum: cadentes adorate statuam auream: quam constituit Nabuchodonosor Rex.
Abbreviated transcription (Latin):
filias eorũ. Doriicmus
in confusione nr̃a: et oꝑe¬
riet nos ignominĩa nĩa.
quoniã domino deo nr̃o
peccauimus nos et pres
nostri ab cidolescentia no¬
stra uique ad diem hint
et nõ audiuimus uocem¬
dñi dei nostri. Lĩo pͥ̾ma.

Expanded text:
filias eorum. Dormiemus in confusione nostra, et operiet nos ignominia nostra: quoniam Domino Deo nostro peccavimus nos, et patres nostri, ab adolescentia nostra usque ad hanc diem: et non audivimus vocem Dei nostri . Si
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: ccidem hora mũtte¬
tur in fornacẽ iquis ar¬
dentis. Post hec igitur
statu ut ciudierunt õ¬
nes populi sonitũ tube
fistule et cithare. sambu¬
ce et psalterii. symphoni¬
e et omnis generis musi¬
coiũ: ccidentes omines po¬
puli tribus et liurgue cid¬
orciuerunt itatuã aurec̃
quã cõstituerat ncibucho

Expanded text:
erit eadem hora mittetur in fornacem ignis ardentis post haec igitur statim ut audierunt omnes populi sonitum tubae fistulae et citharae sambucae et psalterii et symphoniae et omnis generis musicorum cadentes omnes populi et tribus et linguae adoraverunt statuam auream quam c
Abbreviated transcription (Latin):
scendit leo de cubili
luo: et piedo gc̃tiũ
Ie leuauit; egressũs est de¬
loco suo ut poncit terrã
tuã in solitudinẽ. Cii¬
tatis tuc uastabuntur:
remanentes absque ha
bitatore. Super hoc ciccĩ¬
gite uos cilicus⁊ plangi¬
te et ululate: quici non
est auersa ira furons do¬
mini a nobis. Et erit in
die illa dicit domunus. pe¬
ribit cor regis et cor pun¬
cipum: et obstupescẽt sa¬
cerdotes: et prophete cõster¬
nabuntur. Et dixi. Heu
heu heu domine deus: er¬
gonc decepisti populum
istũ et hucrusalem dicẽs
pas erit uobis: Et ecce
peruenit gladius usque
cid cuumiã. In tempore
illo dicctur populo huic
et hierusalem. Uentus
urens in uiis que sunt ĩ
deserto uie filic ppl̃i inci-
non cid uentilandum et
ad purgandũ. Spiritꝰ
plenus ex his ueruct mi¬
chi: et nũc ego loquar
iudicia meci cũ cis.L.iii
E

Expanded text:
scendit leo de cubili suo et praedo ge ntium se leuauit; egressus est loco suo, ut ponat terram tuam insolitudinem; ciuitates tuae uastabuntur remanenbitatore. Super hoc accingite vos ciliciis, plangite et ululate: quia non est aversa ira furoris Domini a nobis. Et erit in die illa, dicit Dominus: Peribit cor regis, et cor principum: et obstupescent sacerdotes, et prophetae consternabuntur. Et dixi: Heu, heu, heu, Domine Deus, Ergone decepisti populum istum et Hierusalem dicens pax erit vobis et ecce pervenit gladius usque ad animam in tempore illo dicetur populo huic et Hierusalem ventus urens in viis quae sunt in deserto viae filiae populi mei non ad ventilandum et ad purgandum spiritus plenus ex his veniet mihi et nunc ego sed loquar iudicia mea cum eis e
Abbreviated transcription (Latin):
it dare super cuntatts il¬
da uocem sucĩ. Quasi
custodes agrorũ facti iũt
iuper ecim̃ in gyro: quici
me ad ircicundic̃ prouo¬
cauit dicit dñs. Uie tue
et cogitationes tue: fece¬
runt hec tibi. Ista mcili¬
tia tua quici cimara:
quia tetigit coi tuum.
Entrẽ meũ. Uen¬
trem meũ doleo:
sensus cordis mei turbati
sunt in me. Non tacebo:

Expanded text:
t dare super civitates Iuda vocem suam quasi custodes agrorum facti sunt super eam in gyro quia me ad iracundiam provocavit ait Dominus viae tuae et cogitationes tuae fecerunt haec tibi ista malitia tua quia amara quia tetigit cor tuum ntrem meum ventrem meum doleo sensus cordis mei turbati sunt in me no
Abbreviated transcription (Latin):
el cut dominus.
cid me cõuertere.
Si ciostulcris offendicu¬
la ci facie meci: nõ cõmo¬
uercris. Et iurcibis. uiuit
dominus in ueritate et ĩ
uidicio et in iustitia: ⁊ se¬
uedicent cũ gentes: ip̃m¬
que laudabunt. Hec enĩ¬
dicit dominus uiro iũda
uobis noucile: et nolite
serere super spincis. Cix¬

Expanded text:
t dominus, ad me conuertere. si abstuleris offendicula tua a facie mea, non commoueberis. et iurabis: uiuit dominus! in ueritate et in iudicio et in iustitia: et benedicent eum gentes ipsumque laudabunt. Et dicit dominus uiro Iuda, uobis nouale, et nolite serere super spinas.
Abbreviated transcription (Latin):
menta corũ; filios eoĩ ⁊
filias eorũ. Douinienus
in confusione nr̃a: et oꝑe¬
riet nos ignominĩa nr̃a:
quoniã domino deo nr̃o
peccauimus nos et prẽs
nostri ab cidolescentia no¬
stra uique ad diem hant
et nõ cuduumus uoccmi
dñi dei postri.

Expanded text:
menta eorum filios eorum: et filias eorum. Dormiemus in confusione nostra: et operiet nos ignominia nostra. Quoniam Domino Deo nostro peccavimus nos et patres nostri ab adolescentia nostra usque ad diem hanc: et non audivimus vocem Domini Dei nostri.
Abbreviated transcription (Latin):
et dent ceteris. Panis an¬
gelicus fit parus ho¬
minũ dat panis celicus
figuris terminũ o res
mirabilis mãducat

Expanded text:
et dent caeteris. Panis Angelicus fit panis hominum, Dat panis coelitus figuris terminum: O res mirabilis! manducat
Abbreviated transcription (Latin):
canta bat di cens fiat oo mine cor me¬
um et cor pus me um immaculatum
ut non con fun dar. s Diduanis ac
triduanis ieiuniis o rans suam domino
pudicitiam cominen dabat dicens. fiat.
Que du os fratres
conuer tisti al ma¬
chium iudicem

Expanded text:
Fiat, Domine, cor meum, et corpus meum immaculatum, ut non confundar. Vers. Biduanis ac triduanis jejuniis orans suam Domino pudicitiam commendabat. Fiat. Resp. e duos fratres convertisti, Almachium judicem
Abbreviated transcription (Latin):
nomi ne ab ipso pueritie¬
tempo re cor gerens se ni le Etatem quip¬
pe moribus transiens nulli amimum

Expanded text:
nomine, ab ipso pueritiatempore cor gerens senile, aetatem quippe moribus transiens, nulli 811 animum
Abbreviated transcription (Latin):
qui sequuti sunt dominum erat andre¬
as frater symonis petri alleliuuia euouae¬
pistus me misit ad istam prouin¬
ciam ubi non paruum populum ac¬

Expanded text:
qui secuti sunt Dominum, erat Andreas frater Simonis Petri, alleluia. Ant. Christus me misit ad istam provinciam, ubi non parvum populum ac
Abbreviated transcription (Latin):
re uoce mus tercio decimo etatis sue an¬
No mortem perdi dit et uitam in ue¬
dile xit au¬
cto rem .x. Infantia quidem computa¬
batur in annis sed erat senectus men tis im

Expanded text:
rum, tertiodecimo aetatis suae anno mortem perdidit, et vitam invedilexit Auctorem. Infantia quidem computabatur in annis, sed erat senectus mentis i
Abbreviated transcription (Latin):
Nglorum regi scripsit scola to¬
ta salerni: Si uis ĩcolumem si
uis te reddere sanũ: Curas toll¬
le graues. irasci crede ꝓphanũ

Expanded text:
nglorum Regi scribit Schola tota Salerni, Si vis incolumem, si vis te vivere sanum: Curas tolle graves, irasci crede profanu
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m. Uł sic. Qsi tu dicas.
Uiam consid̾o. id ÷ humilitatem.
fructũ desido ueritatẽ. S quid
si tantꝰ ẽ labor uiȩ: ut ad optatũ
lucrũ ñ possĩ ꝑuenire: Respon¬
dit. Ego sũ uita: id ÷ uiaticũ qͦ¬
qͦ sustenteris inuia. Clamat gͥ
errantib ⁊ uiã ignorantib: ego
sũ uia. Pubitantib ⁊ ñ credentib
ego sũ ueritas. Iam ascendentib

Expanded text:
si tu dicas: Viam considero, id est humilitatem: fructum desidero, veritatem. Sed quid si tantus est labor viae, ut ad optatum lucrum non possim pervenire? Respondet: Ego sum via, id est viaticum, quo sustenteris in via. Clamat igitur errantibus, et viam ignorantibus, Ego sum via: dubitantibus, et non credentibus, Ego sum verita
Abbreviated transcription (Latin):
tutari me solũ portu silentii. Si¬
mul fiduciã habens siqͥd forte quod
apꝓbes dixerĩ. tuis p̃cib posse ñ suꝑ¬
bire: sin aũ qd̾ magis puto nil tuo
studio dignũ effecerĩ: de nichilo suꝑ¬
bire non posse.
o cuturus gͦ de gͣdib humilitat̃.
quos beatꝰ benedictus ñ numeran¬
dos s ascendendos ꝓponit: pͥꝰ ostendo
si possũ qͦ ꝑ illos ꝑueniendũ sit: ut
audito fructu ꝑuentionis. minus
gͣuet labor ascensionis. Proponat
itaq dñs nobis uiȩ laborem. labori
mercedem. Ego sũ inqͥt uia: ueritas
Muita. Uiã dic̃ humilitatẽ: que
duẽ ad ueritatẽ. Alt̾a labor: alter
fructꝰ laboris ẽ. Unde sciam in&̾
qd̾ ibi de humilitate locutꝰ sit. ci
indet̾̃minate dixerit. ego sũ uia:
Audi aꝑtius. Discite a me qͥa mitis
sũ: & humilis corde. Se gͦ ꝓponit
humilitatis exemplũ: mansuctu¬
dinis formã. Si imitaris eũ non

Expanded text:
tutari me solum portu silentii: situtari me solum portu silentii: simul fiduciam habens, si quid forte, quod approbes, dixerim, tuis precibus posse me non superbire; sin autem quod magis puto nihil tuo studio dignum effecerim, de nihilo superbire non posse.ocuturus ergo de gradibus humilitatis, quos beatus Benedictus non numerandos, sed ascendendos proponit , prius ostendo, si possum, quo per illos perveniendum sit, ut audito fructu perventionis, minus gravet labor ascensionis. Proponit itaque Dominus nobis viae laborem, laboris mercedem Ego sum, inquit, via, veritas, et vita . Viam dicit humilitatem, quae ducit ad veritatem. Altera labor, altera fructus laboris est. Unde sciam, inquis, quod ibi de humilitate locutus sit, cum indeterminate dixerit: Ego sum via? Audi apertius: Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Se ergo proponit humilitatis exemplum, mansuetudinis formam. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ ea quȩ de gͣdib
humilitatis. corã fr̃ĩb¬
locutꝰ fuerã: pleniori
tibi tͤctatu dissererem.
Cui tue petitioni digne
ut dignũ erat. ⁊ uoleis
satisfacere. & timens ñ posse. euan¬
gelici consilii memor. ñ pͥus fate¬
or inciꝑe ausus sũ. ꝗͣ sedens cõpu¬
taui si sufficerent sũptꝰ ad ꝑficien¬
dum. Cũ aũ caritas foras hu̾nc mi¬
sisset timorem. qͦ mͥ timebã illudi
de oꝑe ñ ꝯsũmando. subintͣuit aliꝰ
timor decontͣrio: qͦ cepi timere guiꝰ
ꝑiculũ de gła si ꝑfecissẽ: ꝗͣ de igno¬
minia si defecissem. Unde int̃ hunc
timorem ⁊ caritatẽ uelud ĩ qͦdã bi¬
uio positꝰ. diu hesitaui cui uiarũ
tuto me crederẽ: metuens aut lo¬
quendo utilit̾ de humilitate ipse
humilis ñ inueniri : aut tacendo
humilit̃ ĩ ritilis fieri. Cũq neutrã
tutã. alterutrã tam̃ m̾ tenendã ẽe
conspicerẽ. elegi pociꝰ tͥ si quẽ possẽ
cõmunicare fructũ sermonis. quã

Expanded text:
t ea quae de gradibus humilitatis coram fratribulocutus fueram, pleniori tibi tractatu dissererem. Cui tuae petitioni digne, ut dignum erat, et volens satisfacere, et timens non posse, evangelici consilii memor, non prius, fateor, incipere ausus sum, quam sedens computavi, si sufficerent sumptus ad perficiendum . Cum autem charitas hunc foras misisset timorem, quo mihi timebam illudi de opere non consummando, subintravit alius timor de contrario, quo coepi timere gravius periculum de gloria si perfecissem, quam de ignominia si defecissem. Unde inter hunc timorem et charitatem, velut in quodam bivio positus, diu haesitavi, cui viarum tuto me crederem; metuens aut loquendo utiliter de humilitate, ipse humilis non inveniri; aut tacendo humiliter, inutilis fieri. Cumque neutram viam tutam, alterutram tamen mihi tenendam esse conspicerem; elegi potius tibi, si quem possem, communicare fructum sermonis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ut reor ostensũ ẽ. ex ꝓposito ea¬
pitulo eugłii. cognitionẽ ueri¬
tatis. fructũ ẽẽ humilitatis. Ac¬
cipe ⁊ aliud. Confiteor tibi pat̾
pientib ⁊ prudentib id÷ a suꝑo¬

Expanded text:
sum est ex proposito capitulo Evangelii, 560 cognitionem veritatis fructum esse humilitatis. Accipe et aliud. Confiteor tibi, Patepientibus et prudentibus, id es
Abbreviated transcription (Latin):
nde nunc quoq cum
fidelium numerositã
excreuit. intra sanctam
eccl̃iam multi sunt qui
uitam uirtutum tenent.
et signa uirtutum ñ hñt
quia frustra foris mira¬
culum ostenditur. si deest
quod intus operetur.

Expanded text:
nde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt qui vitam virtutum tenent, sed signa virtutum non habent, quia frustra miraculum foris ostenditur, si deest quod intus operetur.
Abbreviated transcription (Latin):
de aurata uocatire. ibi ꝓ signo
nirum tuũ ꝓ cuiꝰ incolumitatis.
statu solicita est obuũ habebis
scito qd ea q̃ ãmunitio sñ dubio
complẽda ec̃c̃ Igit᷑ iuxta ange
dũo humiliũ exaltatori gr̃as
egerũt. Itaq adorato dño domũ
regressi. diuinũ ꝓmissũ c̾ti et
ulares expectabant. Cõcepit
ergo anna et reꝑit filiam. ⁊ iux¬

Expanded text:
deaurata est, vocatur: ibi pro signo, virum tuum, pro cujus incolumitatis statu sollicita es, obvium habebis. scito quod quae annuntio, sine dubio complenda sunt. VI. Igitur juxta angelDomino, humilium exaltatori , gratias egerunt. Itaque adorato Domino, domum regressi, divinum promissum certi et hilares expectabant. Concepit ergo Anna, et peperit filiam; et jux
Abbreviated transcription (Latin):
paralytici huius p̾s.
anime post diuturnain
i̾llecebre carnalis inerciam
subleuent et xp̃o afferant.
idest bonis doctorib qͥ spem
caluationis opemq inter¬
cessionis suggerant inli¬
t non inuenientes
qͣua parte slum in¬
ferrent pͥ turba: ascender̃t
sup̃ testum. ꝑtegislas de¬
siderant paralyticum xͦ
offerre: sed turba int̾posi¬
ta ab omni parte secludũ¬
tur: quia sepe anima post
infimi torporis desidiam
ad dominum respiciens.
suꝑneq gr̃e remetlio cupi¬
ens innonari. pͥsce consu¬
etuclinis obstaculo retar¬
grationes secrete dul¬
cedinis. et quasi suaue
cum domino loquitur:
turba cogitationum int̾¬
ueniens aciem mentis ne

Expanded text:
paralytici hujus, animae post diuturnam illecebrae carnalis inertiam sublevent, et Christo afferant, id est, bonis doctoribus, qui spem sanationis, opemque intercessionis suggerant in lit non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra lectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita, ab omni parte recluduntur: quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens renovari, priscae consuetudinis obstaculo retarorationes secretae dulcedinis, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens, aciem mentis; ne
Abbreviated transcription (Latin):
arma ꝑant classes aptãt. ut eõ
adeuntes a data sͥ dinuntus
patuia expellant. Hoc experto rex
prudentissimus guillmus lel-¬
ritatem inquirat. At ille uir
sagacis ad modum ingenii:stre¬
quitur. Quo fidelit̾ ꝑacto: memo-

Expanded text:
arma parant, classem aptant, ut eos adeuntes a data sibi divinitus patria expellant. Hoc comperto, prudentissimus Guillelritatem. At ille, ut vir sagacis ingenii, strequitur. Quo fideliter peracto, ad
Abbreviated transcription (Latin):
uir. aut̾. Postulaii patrem
in herecditatem alła. pͥs. Qua¬
re fremuerunt gentes. ant̾.
Ego dormiui et sompnum cepi
et ecurrexi quia dominus su¬
Resurrexit dominus. Sicut.¬

Expanded text:
lavi Patrem in haereditatem, alleluia. Psal. Quare fremuerunt. Ant. Ego dormivi et somnum cepi, et resurrexi, quoniam Dominus suResurrexit Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum qui sum.
et consilium menm non ẽ cum
impiis sedin lege domini uolũ¬
tas mea est alla. p̾s. Deatus
uir. ant̾. Postulaui patrem
in hereditatem atła. Ps. Qua¬
re fremuerunt gentes. ant̾.¬

Expanded text:
Ego sum qui sum, et consilium meum 784 non est cum impiis, sed in lege Domini voluntas mea est, alleluia. Psal. Beatus vir. Ant. Postulavi Patrem in haereditatem, alleluia. Psal. Quare fremuerunt. Ant
Abbreviated transcription (Latin):
hospes discadans Ianua egradi uoluerit hũã¬
liat sa ad dũ co modo q ad ingressũ dixnnꝰ
¶ Ee si de uicima uel notis aliquis ad portã
uenerit postꝙͣ quid uelit cognouerit extra
porca aũ demorari faciat sonec a porcora
qug a eo agatur agnoscat. Si autã talis

Expanded text:
scedens januam egredi voluerit, humiliet se ad eum, eo modo quo ad ingressum diximus. Quod si de vicinis vel notis aliquis ad portam venerit, postquam quid velit cognoverit, extra portam eum demorari faciat, donec ab abbate quid de eo agatur agnoscat. Si autem talis
Abbreviated transcription (French):
Tout afforche contre son cuer
Moult ꝑ a grãi fam urẽ suer
De uous ueoir une quĩsane
Gardes q̃ sauue y soit mepaie
Oy pues mon seignõ le Roy
Que uenir uous laisse quec may
Ne cuit que uiens luy doie nuite
qu uoꝰ laisse uenir dediure
A uostre serour ꝑdela
Tant me dist onc ne le chela
QuẽIou de luy le cõgie pris
Que ses sires ne ses amio
Iamais a nuliour ne seroye
De se serour ne luy menoye
Et cerceo iou uauroye mieulx
astre foible chanus et uieulx
Quelle me fesist laide chiece
Or si priies manne chiere
Ur̃ẽ pere q̃ si luy plaist
Auec moy uenie uoꝰ en laist

Expanded text:
Tout a force, contre son cuer. Tout a force, contre son cuer. Moult par a grant fain vostre suer De vous veoir une quinzeine. Gardez que sauve i soit ma peine, Si priez mon seignor le roy Que venir vous lesse oveuc moi. Ne cuit que riens li doie nuire S'il vous lesse venir deduire A vostre serour par de la. Tant me dist, onc ne le cela, Quant je de lui le congié pris, Que ses sires ne ses amis Ja mais a nul jor ne seroie Se sa serour ne li menoie ; Et certes je vaudroie mieux Estre foibles, chanus et vieux Qu'ele me feïst laide chiere. Or si priez, m'amie chiere, Vostre pere que, s'il li plaist, Aveuc moi venir vous en laist.
Abbreviated transcription (French):
Establi quil feissent tuit
Tor uolente et lor deduit
Tel loy lor auoit chil esc̾pce
Que quãquil plait ne delite
ppooit chũn faire sans cͥme
I. tel loy ceuoit payennime
Puut ceͬ peust cil deffendre
Dil fust qui len uaulsist reprẽdie
De ce qui luy plaisoit a faire
e deuoit nuls a mal retraire
Mais or laissons lor loy ester
Qui polroit amour ꝯtrester
Que trestout son uoloir ne face
Mar issi therens de trache
poͬ aler philomena q̃rre
Quamours ẽuers luy p̾se ot g̾re
Sest engignies et malliulli
Quau cuer luy est li feu saille
Qui delegier art et esprent
Ii pucelle entre ses bras prẽt
Et si luy dist ma douche anne
uostre suer uous salue et prie
Quẽ uous uengnies dedurce oluy
Iou meisme uous en pry
De me priere y peut aidier
S estre peust pour dieu proier
Piechi que uous fuissies en tis
Ql nest orer q̃ progne face
Fois quelle uous puisse teme
Uee luy laissasse uenie
Elle fust cha a uous uenue
Mais) e lay dela Recenue

Expanded text:
Establi qu'il feïssent tuit Lor volenté et lor deduit. Tel loy lor avoit cil escripte Que quan que li plaist et delite Pooit chascuns faire sans crime. Itel loy tenoit paienime. Pour ce se peüst cil deffendre S'il fust qui l'en vausist reprendre ; De ce qu'il li plesoit a faire, Ne devoit nulz a mal retraire. Mes or lessons lor loi ester. Qui porroit Amours contrester, Que trestout son voloir ne face ? Mar issi Thereüs de Trace Pour aler Philomena querre, Qu'Amours a vers lui prise guerre ; S'est engigniez et malbaillis, Qu'au cuer li est li feulz saillis Qui de legier art et esprent. La pucele entre ses bras prent  Et si li dit :« Ma douce amie, Vostre suer vous salue et prie Que vous veigniez deduire o li, Et je meïsmes vous em pri Se ma priere i puet aidier. S'estre peüst pour Dieu proier, Pieç'a que vous fussiez en Trace, Qu'il n'est orer que Progné face Fors qu'ele vous puisse tenir. Se je l'i lessasse venir, Elle fust ça a vous venue, Mes je l'ai de la retenue
Abbreviated transcription (French):
De uous en gardies au droit
Uous deuries prier anchois
Tels est la coustume aux frã
N̾ chil qui ueielt le chose lauoir
Til atant proesce et sauoit
Del auoir se pane et t̾uaille
Et sil auient q̃il y faille
Quesploitier ne puisse ꝑ luy
Iors doit faire prier aultrus
Iemoiselle uoir aues dit
Et ne pourꝙ̃t ung seul petit

Expanded text:
droit, Vos devrïez prier ançois. Teulz est la coustume aus François Que cilz qui veult la chose avoir, S'il a tant proesce et savoir, De l'avoir se paine et travaille ; Et s'il avient que il i faille N'esploitier ne puisse par lui, Lors doit fere prïer autrui. — Damoisele, voir avez dit, Et nepourquant .I. seul petit
Abbreviated transcription (French):
pechies le met en esperanche
De maluestie et de folie
Amours uilamemẽt le lie
Ullamemẽt, uoire sãs faille
De uilone se tuaille
Quãt il son cuer ueult acorner
q le serour se fẽme amer
pour ce selle est se suer g̾maine
Nestoit mie lamoͬ uilaine
Gar un lor dieu q̃ il auoient
Selonc le loy q̃ il tenoient

Expanded text:
Pechiez le met en esperance De mauvestié et de folie ; Amours vilainement le lie. Vilainement ? — Voire, sans faille, De vilonie se travaille, Quant il son cuer veult atorner A la serour sa feme amer. Pour ce, s'ele iert sa suer germaine, N'estoit mie l'amour vilaine, Quar un lor dieu que il avoient, Selonc la loi que il tenoient
Abbreviated transcription (Latin):
repeiit infinem. qͥa exaudiet precẽ ꝓauꝑis. et ut̃s
me miserum representabit aspectui. Suggero sane
et om̃imoda supplicatione deposco ut librum echy¬
molegiarum qu̾e iam fauente tlño audiuim̃. con¬
summatũ ꝓmissionis ut̃e memores seruo uestro
dirigere iubeatis: quia ut michi sum conscius
magna ibi ex ꝑte serui tui postulanone sudasti¬
singulas formas aptissimas facit. et ob: id sta¬
tua honoratus est. De pehibiis. Uii.

Expanded text:
repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro me miserum repraesentabit aspectui. Suggero sane, et omnimoda supplicatione deposco, ut librum Etymologiarum, quem jam, favente Domino, audivimus consummatum, promissionis vestrae memores, servo vestro dirigere jubeatis, quia, ut mihi sum conscius, magna ibi ex parte servi tui postulatione sudastisingulas formas aptissimas fecit, et ob id statua honoratus est. CAPUT XVII.
Abbreviated transcription (Latin):
epoꝵ summo braulio inutilis seruorui dei.
Opie ddñe et uiroꝵ prestantissime. sera est inquisitio
et tarde data mͥ scribendi optio: quia pectatis meis
ingruentib non modo sterilitatis uel mopie malo
uerumetiam luis et hostilitatis quo minus inqui¬
rerem. horxibili sum p̾peditus incursu. Es unc au¬
tem et si mille uecessitatib. mille curis atiritus ptꝰ
longum miserie tempus ueluti ab imꝑrobi soporis
ut ita dicermi grauitutline suscitatus. istius mee
suggestionis affatib dependere presumo salutis ob¬
sequium: et cordis et corꝑis humilitate ꝓstratus. im¬
precor excellentissimam tue bearitudinis potestatem.
ut petuliarem famulum quem pio illo sacre digna¬
tionis intuitu semꝑ habiusti susceptũ. usꝙꝑ in fine
habere iubeas cõmendatũ. Nlam ego xp̃c nouit¬
graui dolore cliserutio quod enienso temꝑe tam pro¬
lico uel nunc ur̃m non mereor uidere conspestum.
Sed fpero in illum qui non obliuiscitur misereri nͥ

Expanded text:
 summo, Braulio servus inutilis sanctorum Dei. 1. O pie domine, et virorum praestantissime, sera est inquisitio et tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum etiam luis et hostilitatis, quominus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. 2. Nunc autem etsi mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita 575 dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem famulum, quem pio illo sacrae dignationis intuitu semper habuisti susceptum, usque in finem habere jubeas commendatum. 3. Nam et gravi dolore discrucior, quod, emenso tempore tam prolixo, vel nunc vestrum non mereor videre conspectum, sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec
Abbreviated transcription (Latin):
latinum uertitur conuoca¬
tio. ꝓpt̾ qd om̃s ad se uocet.
Catholica. uniu̾salis.
tum. Non enim sicut conuenticula here¬
ticoꝵ aliquib regionum partibus coartat᷑.
s ꝑ totum orbem terrarum dilatata diffum¬
ditur. quam etiam apłs approbat ad roma¬
tur. siue inuii ab ineundo passim cũ ani¬
bendo .i. stuprando. Sepe enim imꝓbi euã¬
cubitum. Quos demones gallidusios appel¬
lant. quia assidue pagunt immunditiam
Quem autẽ uulgus incubonem uocant
hunc romani faunũ ficarium dicunt. Ad
quem oranus dicit. Faune nimpharum
fugentium amator ꝑ meos fĩnes & appica ru
ra lenis incedas
Explicit liber octauus.

Expanded text:
ertitur convocatio, propter quod omnes ad se vocet. Catholica, universalis, tum. Non enim sicut conventicula haereticorum in aliquibus regionum partibus coartatur, sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus adprobat ad Romatur sive invii ab ineundo passim cum anibendo icubitum, quos daemones Galli Dusios nuncupant, quia assidue hanc peragunt immunditiam. 104. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum Ficarium dicunt, ad quem Horatius dicit: Faune Nympharum fugra lenis incedas. Explicit prologus.
Abbreviated transcription (Latin):
uel cetera superstitiosa que se ad cognitionem
siderum coniungunt. id ẽ ad noticiam fatoñi¬
que fidei nostre sine dubitatione contraria sũt.
sic ignorari debent. a xp̃ianis ut nec scripta eẽ
uideantur. Sed non nulli siderum pulchritu¬
dine et claritate pelledi in lapsus siderum ce¬
tatis mentib corruerunt. ita ut ꝑ supputatiẽs
noxias que mathesis dicuntur. euentus rerũ
prescire posse conentur. Q uos non solum xp̃i¬
ane religionis doctores sed etiam gentilium
plato. aristotiles q atꝙ alii rerum ueritate cõ¬
moti concordi sententia dampnauerunt: dicen¬
tes confusionem rerum pocius de tali persuasi¬
one generari. Nam si genus humanum ad
uarios actus nascendi necessitate premeretur
cur aut laudem mereantur boni. aut mali. le¬
gum percipiant ultionem: Et qiuamuis ip¬
si non fuerint celesti sapientie dediti ueritatis
tamen testimonio errores eoꝵ merito pereule¬
runt. Erdo autem iste septem secularium dis¬

Expanded text:
vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec scripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate conmoti concordi sententia damnaverunt, dicentes confusionem rerum potius de tali persuasione generari. Nam sicut genus humanum ad varios actus nascendi necessitate premerentur, cur aut laudem mereantur boni aut mali legum percipiant ultionem? Et quamvis ipsi non fuerint caelesti sapientiae dediti, veritatis tamen testimonio errores eorum merito perculerunt. Ordo autem iste septem saecularium dis
Abbreviated transcription (Latin):
nominib non erubescerent. Aurigam etiam
erictonium inter celi astra collocauerunt. ꝓpt̾
quod iudissent. eum primum quadrigas iun¬
xisse. O irati sunt enim ingenium eius adi¬
mitationem solis accessisse. et ꝓpter hoc nomen
eius post mortem intet sidera posuerunt. Sicͤ
calisto licaonis regis filia dum a ioue compres¬
sa et fabulose ab iuone in urse fuisset speci¬
em uersa. que grece arctos appellatur. post
interfectionem ipsius nomen eius iouis cum
filio in stellis septentrionalib transtulit. eãq
arctum. filium autem eius arctofilax appella¬
uit. Sicq lira pro mercurio in celum locata.
Sic centaurus kiron. ꝓpter quod nutrierit
esculapium et achillem inter astra dinumera¬
tus est. Sed quolibet modo superstitionis. hec
ab hominib nuncupentur. sunt tamen sidera
que deud in mundi principio condidit. ac cer¬
to motu distingure tempora ordinauit. Hoꝵ
igitur signorum obseruationes. uel geneses

Expanded text:
nominibus non erubescerent. Aurigam etiam nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septentrionalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilaxo appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses,
Abbreviated transcription (Latin):
contempnenda non est. In multis enĩ
sanctarum scripturaꝵ locis quantum
misteridm habent elucet ⁊ son enim frustra in
laudib dei didtum est. Omĩa in mensura et nu¬
ra finxerunt ꝓpter capream iouis nutricem.
Cuius posteriorem partem corporis i neffigiem
piscis ideo formauerunt ut pluuias eiusdem
temporis designarent quas solet idem mensis
plerumq in extremis habere. Porro aquari¬
um et piscem ab ymbrib tempoꝵ uocauerũt
quod hieme quando in his signis sol uertitur
maiores pluuie profunduntur. et miranda
gentilium dementia. qui non solum pisces. sed
etiam arietes. et hyrcos. et tauros. ursos. et ca¬
nes. et cancros. et scorpiones. in celum transtu¬
lerunt. Nam et aquilam et cignum ꝓpter io¬
uis fabulas inter celi sidera eius memorie cau¬
sa collocauerunt. Perseum quoq et uxorem
eius andromedam postea quam sunt mortui
in celum receptos ẽẽ crediderunt. ita ut mmagi¬
nes eorum stellis designarent eoꝵc appellare

Expanded text:
contemnenda non est; in multis enim sanctarum Scripturarum locis quantum mysterium habeant elucet. Non enim frustra in laudibus Dei dictum est: Omnia in mensura, et nura finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eorum stellis designarent, eorumque appellare
Abbreviated transcription (Latin):
nomine plura unguentoꝵ genera ferentem
casu prolapsum esse. et maiorem excõmixtione
odorem creasse. Unde nunc optima unguenta
amaricina dicuntur. Sunt autẽ ex genere
florum. Item alia que a materie sue qualita¬
te dicuntur. ut rosacium a rosa. ciperinum
a flore cipri. q̃ proinde ꝓprie materie odorem
referunt. Ex his quedam simplicia unguen¬
ta sunt. que ex rina tantum specie existunt
Unde et sui nominis referunt odozatum ut a¬
neticum. Est enim sincerum ex oleo et a neco
tantum. Composita autem sunt que pluri¬
b admixtis fiunt. unde et nominis sui o¬
dorem non habent. quia obtinentib aliis que
admiscentur incertum odorem ducunt. ut
cerotum. calesticum. martiatum explic̃ liber

Expanded text:
nomine complura unguentorum genera ferentem nomine complura unguentorum genera ferentem casu prolapsum esse, et maiorem ex commixtione odorem creasse. Unde nunc optima unguenta amaracina dicuntur: sunt autem ex genere florum. Item alia quae a materiae suae qualitate dicuntur, ut rosaceum a rosa, quiprinum a flore quipro; unde et propriae materiae odorem referunt. Ex his quaedam simplicia unguenta sunt, quae ex una tantum specie existunt, unde et sui nominis referunt odoratum, ut anetinum: etantum. Composita autem sunt, quae pluribus admistis fiunt; unde et nominis sui odorem non habent; quia obtinentibus aliis quae admiscentur, incertum odorem ducunt. 11. Cerotum . . . . Chalasticum . . . . Martiatum . .
Abbreviated transcription (Latin):
Edicina est que corporis uel
cuetur. uel restaurat salutem
cuius materia uersatur in
morbis et uulnerib. ad hanc
itaq pertinent non ea tantũ
que ars eorum exhibet qui ꝓprie medici nomi¬
n̾antur. sed etiam cibus et potus. tegnien. et
tegumen. defensio deniq omnis ates munitio
qua nostrum corpus aduersus externos ictus
casus tp seruatur. de nomine medicine .ii.
remo et astronomiam notam habebit per quã
contempletur rationem astroꝵ et mutationẽ
tempoꝵ. Nam sicut ait quidam medicoꝵ cum
ip̃oꝵ qualitatib et nostra corpora cõmutant᷑
hinc est quod medicina sciła philosophia dicit᷑.
Utraq enim disciplina totum hominem sibi
undicat. Nam sicut per illam anima. ita ꝑ
Dam clicuntur a locis. ut telinum. cuiꝰ iulius ce¬
sar meminit dicens. Corpus suaui telino un¬
gimus. hoc conficiebatur in insula telo. que
est una ex cicladib. Sunt quedam ab inuen¬
torum nomine. ut amaracinum. nam quid̃a
tradunt regium quendam puerum amaracũ

Expanded text:
. Medicina est quae corporis vel tuetur vel restaurat salutem: cuius materia versatur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio denique omnis atque munitio, qua sanum nostrum corpus adversus externos ictus casusque servatur. De nomine eius . remo et Astronomiam notam habebit, per quam contempletur rationem astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per dam dicuntur a locis, ut telinum, cuius Iulius Caesar meminit, dicens: Corpusque suavi telino unguimus. Hoc conficiebatur in insula Telo, quae est una ex Cycladibus. Sunt et quaedam ab inventorum nomine, ut amaracinum. Nam quidam tradunt regium quendam puerum Amaracum
Abbreviated transcription (Latin):
singłis. Actus apłoꝵ. & apocalipsis iob̃is. Sũ¬
ma autẽ utriusq testamenti trifarie cliftingui¬
tur. id ÷ in historia in morib. in allegoria. Rur¬
sus ista tria multifarie liuidunt᷑. id ÷ qͥd a d̾o.
qͥd ab angelis ł hominib gestum clictum q sit.

Expanded text:
singulis, Actus Apostolorum, et Apocalypsin Iohannis. Sumsingulis, Actus Apostolorum, et Apocalypsin Iohannis. Summa autem utriusque Testamenti trifarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab hominibus gestum dictumque sit;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ uno accipunt᷑. Tercius est ordo agiograplo¬
rum. id ẽ sc̃a scribentium. In quo sunt libri
qd̃ ẽ ꝓuerbia salomonis. Quartus celeth. qd̵ ẽ
ecclesiastes. Quintꝰ siraserim qd̃ ẽ cantica can¬
ticoꝵ. Sextus daniel. Septimus bebreiamim.
qd̾ ẽ uerba cuierum. hoc est paralipomenon: qͥ ⁊
chronicon. Octauus ẽ esoras qͥ in luos libros
diuiditur apuo grecos & latĩnos. Nouus hester
sieus siperius cõprebensi suit. Quida aufe
ruht. & cinoth. qd̵ latine drͣ lamentatio hiere¬
seniores qui ante conspectum dñi assistunt.
Quartus ẽ apd̃ nos ordo ueteris testamenti emr
librorum qui in canone hebraico non sunt.
Quoꝵ primus sapientie liber est. Scd̾s ecclesi¬
asticus. t̾cius tobi. Quartus iudith. Quintus.
& sextus machabeoꝵ. Quos licet iudei int̾ apo¬
bros & honorat & p̃dicat: In nouo autẽ testa¬
mento luo sunt ordines. Primus ewangelicus.
in quo sunt matheus. Marcus. lucas. ioħes. Scd̃s

Expanded text:
pro uno accipiuntur. Tertius hagiographopro uno accipiuntur. Tertius hagiographorum, id est sancta scribentium, in quo quod est Proverbia Salomonis. Quartus Caeleth, quod est Ecclesiastes. Quintus Syrasirim, quod Canticum Canticorum. Sextus Danihel. 431 Septimus Dabreiamin, quod est Verba dierum, hoc Chronicon. Octavus est Esdras, qui in duos libros dividitur apud Graecos et Latinos. Nonus Hester. sicut superius comprehensi sunt. Quidam autem Ruth et Cinoth, qui Latine dicitur Lamentatio Jereatuor seniores, qui ante conspectum Dei assistunt. Quartus est apud nos ordo Veteris Testamenti eorum librorum, qui in canone Hebraico non sunt: quorum primus Sapientiae liber est; secundus, Ecclesiasticus; tertius, Tobias; quartus, Judith; quintus et sextus, Machabaeorum: quos licet Judaei intra apobros honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines: primus, evangelicus, in quo sunt: Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes; s
Abbreviated transcription (Latin):
minit dicens. Uetera transie¬
runt. & ecce om̃a facta sunt
noua. Cestamentũ aute nouũ ideo nuncupa¬
tur qi innouat. Non enim illud discunt nͥ
homines renouati ex uetustate ꝑ gram. et
ꝑtinentes ĩam acl testamentum nouum. qd̵
est regnum celoꝵ. Hebrei aute uetus testam̃e¬
tum hesdra auctore iuxta numerum litteraꝵ
eos intres ordines legis. scilicet ꝓphetaꝵ.⁊ ag
lographoꝵ. Primus ordo legis in quince li¬
qd est genesis. Scd̃s hellesmoth. qd̵ est exodus.
Tercus uagecra. quod est leuiticus. Buartus
uagedaber. qͥd est numerus. Duuitus aellada¬
barin. qd̃ est deuteronomium. Hii sunt. qͥnq:
libri moysi. quos hebrei thorat. latini legem
appellant. Proprie autẽ lex appellatur que per
continentur libri .uiii. Paiorum primus io¬
sue bennum. qui lanne ih̃u naue dlitit᷑. Sed̾s
soptim. qd̃ est iudicum. Tertuis sainuel. qui ẽ
regum primus. Quartus malachim. qͥ ẽ sẽds.
Duii libri quia sibi ꝓ breuitate adiuncti sũt

Expanded text:
ra transierunt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum autem Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regnum caelorum. Hebraei autem Vetus Testamentum, Esdra auctore, iuxta numerum litterarueos in tres ordines: Legis scilicet, Prophetarum et Hagiographorum. Primus ordo Legis in quinquod est Genesis; secundus Elesmod, quod est Exodus; tertius Vaiecra, quod est Leviticus; quartus Vagedaber, quod est Numerus; quintus Heliadabarim, quod est Deuteronomius. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebrei Thorat, Latini Legem appellant, et haec proprie lex appellatur, quae per continentur libri octo, quorum primus Iosuae Benun: qui latine Iesu Nave dicitur; secundus Sophtim, quod est Iudicum; tertius Samuel, qui est Regum primus; quartuophetarum; qui libri, quia sibi pro brevitate adjuncti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diuine historie cosmographiã in .u. uolumi¬
nib etudit. qd̃ pentatencũ nominatur. Pen¬
tateucus autẽ aquinꝙ uoluminib dr᷑. p̾en
uocatur. Senesis liber inde appellatur. eo qd
exorlium mundi. & generatio secłi in eo conti¬
neatur. Fxodus uͦ exitum ab egipto ł egressũ
ꝓpłi iseł cligerit. et ex ea causa nomen accepit.
Leuiticus appellatus eo qd leuitarum minis¬
teria. & cdiuersitatẽ uictimarurũ exequitur.
totusꝙ in eo ordo leuiticus annotat᷑. Nume¬
roꝵ liber uocatur eo qd̵ in eo egresse cle egup¬
to tribus dinumerant᷑: & quaclraginta luaꝵ¬

Expanded text:
divinae historiae cosmographiam in quinque voluminibus edidit, quod Pentatichum nominatur. Pentateuchus autem a quinque voluminibus dicitur; vocatur. Genesis liber inde appellatur, eo quod exordium mundi et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum ab Aegypto, vel egressum populi Israelis digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatus eo quod Levitarum ministeria et diversitatem victimarum exequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber vocatur eo quod in eo egressae de Aegypto tribus dinumerantur, et quadraginta dua
Abbreviated transcription (Latin):
ad eadem loca siderum redit. Annus
Unde anulus quasi annuus idz circulus. qõ
cabatur ante inuentas litteras picto dracone
caudam suã mordente qi in se returrit. Nlii
idẽ ab innouatione. Renouat᷑ enim semꝑ. Tna
sunr autẽ tẽpora annoꝵ. Aut enim lunatis
annus. xpx. dierum. aut solstitialis. qͥ xiii icon¬
tinet m̃ses. aut maguus omnib planetis in
eundem locum recurrentib. qͥ fit post annos
solstitiales plurimos. Aera singuloꝵ annoꝵ est
constituta a cesare augusto. quando pͥmum cen¬
su exagitat romanũ orbem descripsit. Picta au¬
teui era ex eo qđ om̃is orbis es recidere ꝓfessias est
rei ꝑublite.
ce. De olimpiadib ⁊ lustris & iube.

Expanded text:
ad eadem loca siderum redit. Inter.Unde et annulus, quasi annuus, id est, circulus, quod cabatur ante inventas litteras, picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii id est ab innovatione; renovatur enim semper. Tria sunt autem genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere professus est reipublicae. § 37 De olympiadib
Abbreviated transcription (Latin):
Rithinetica est disciplina
cas ideo primam ẽẽ uoluerũt
qm ipsa ut sit nulla alia indiget disciplina
Musica autem et geometrica et astronomia que
sequuntur ut sint atcy subsistant illius egent
auxilio. de auctoribus eis.pi
umeri disciplinam apud grecos primũ
phitagoram nuncupant cotiscripsisse
ac deinde a nichomacho diffusius ẽẽ dis¬
positam. Quam apud latinos prinus apuleius
deinde boetius transtulerunt.¬

Expanded text:
rithmetica est disciplina cas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit, nulla alia indicat disciplina. Musica autem et geometria et astronomia quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilium. De auctoribus eius . Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus Apuleius, deinde Boetius transtulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hieronimus uir eruditissimꝰ.
& multarum linguarum pe¬
ritus. hebreoꝵ nõminum ĩ¬
terp̃tationem primus in lati-¬
nam linguam conuertit. Ex
quib ꝓbreuitate p̃t̾missis multis. quedam hu¬
ic operi adiectis int̾p̃tationib interponenda
studui Uocabuloꝵ enim expositio satis in¬
dicat ciuid uolint intosuoi¬

Expanded text:
Hieronymus, vir eruditissimus et multarum linguarum peritus, Hebraeorum nominum interpretationem primus in Latinam linguam convertit. Ex quibus pro brevitate praetermissis multis quaedam huic operi adiectis interpretationibus interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis idicat quid velit int
Abbreviated transcription (Latin):
Triginta. quod a ternario et denario gignant᷑
a centro. quod est circulus. Ducenti. a duocentũ¬
Sic et reliqui usq ad mille. ¶Sille aut̃e a mul¬
titudine. unde et militia quasi multitia. Inde et
milia que greci mutata littera miriades uocant.
Quid p̃stent numeri.

Expanded text:
Triginta, quod a ternario denario gignantur: Triginta, quod a ternario denario gignantur: a cantsic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia; inde et milia, quae Graeci mutata littera μυρία vocant. Quid praestent numeri.
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo ex unitatib constituta. Nã
unum semen numeri ẽẽ non numerũ
umero nummus Unde numini dicti
nomen delit. et a sui frequentatione
uorabulum indidit. Unus a greco nomen trahit
Greci enim unum ena dicunt. Sic duo et tres.
quos illi dia. et tria appellant. Quatuor uero
a figura quadrata nomen sumpserunt. Quin¬
q autem non seiundũ naturam sed scd̃m placi¬
tum uoluntatis uccabulum acceperunt ab eo
qui numeris nomina indidit. Sex autem et
septem a greco ueniunt. In multis enim no¬
minib que in greco aspuationem habent. uos
pro aspiratione ponimꝰ.s. Iude est ꝑto hexa sex.
pro hepta septem. sicut proherpillo herba ser¬
pillum. Ecto uero per translationem sicut illi¬
ogda. et nos octo: ita illi noea. nos nouem. Illi
deca. nos decem. Dicti autẽ decem a greca ethimo¬
logia eo quod lingent et coniungant infra ia¬
centes numeros. Nam desmos coniungere uel li¬
gare apud eos licitur. porro. uiginti. dicti. qͦd
sint decem bis geniti .i. pro .b. littera posita.

Expanded text:
multitudo ex unitatibus constituta. Nam unum semen numeri esse, non numerum. Numero nummus nomen dedinomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus a Graeco nomen trahit; Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quattuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspiratione S ponimus. Inde est pro ἑξ sex, et pro ἑπτά septem, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita.