comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferentur : Ego ñ tibi imputo meretricũ
exercitus. exoletoꝵ greges. effusionẽ sangin¬
nis. ⁊ instarsius in oĩ ceno libidinũ uolu¬
tabra: & tu mͥolim mortuã de sepulcͥro
uxor uculam ꝓtrahis. quã ideo accepi
ne facerẽ quod fecisti: Audiant ethnici
messes eccłiȩ. de quib co tidie horrea nr̃a
cõplentur. audiant cathecumini qͥ sunt
fideicandidati. ne uxores ducant ante
baptisma. ne honesta uingant mat̾mo
publica platonis ꝓmiscuas uxores. com¬
munes liberos habeant. immo caueant
qualecũq uocabulõ conuigis. ne postq̃ͣ
in xp̃m crediderint. noceat eis quod aliquas¬
do ñ concubinas. nec meretrices. s uxores
habuerint. Recolat unquisq conscientiã sx¬
am. ⁊ totiꝰ uulnera pingat etatis. Cũq ue¬
rũ uidicem prioꝵ se exibuerit delictoꝵ.
audiat increpantẽ iħm. Hypocrita eice pri¬
mum trabem de oculo tuo: ⁊ tunc uidebis
eicere festucã de oculo fris tui. Uere scriba¬

Expanded text:
ferentur? ego tibi non inputo meretricum ferentur? ego tibi non inputo meretricum exercitus, exoletorum greges, effusionem sanguinis et ad instar suis in omni caeno libidinum uolutabra: et tu mihi olim mortuam de sepulchro uxorculam protrahis, quam ideo accepi, ne facerem, quod fecisti? audiant ethnici, messis ecclesiae, de quibus cotidie horrea nostra conplentur; audiant catechumeni, qui sunt fidei candidati, ne uxores ducant ante baptisma, ne honesta iungant matrimopublica Platonis promiscuas uxores, communes liberos habeant; immo caueant qualecumque uocabulum coniugis, ne, postquam in Christo crediderint, noceat eis, quod aliquando non concubinas nec meretrices, sed uxores habuerint! Recolat unusquisque conscientiam suam et totius uulnera plangat aetatis, cumque uerum iudicem priorum se exhibueritcrepantem Iesum: hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui. uere scriba
Abbreviated transcription (Latin):
non uinolentũ. non ꝑcussorem. ñ turpis lu¬
chri cupidum. s hospitalem. benuiolum.
prudentẽ. iustũ. sc̃m. continentem. obti¬
nentem eũ qui scdm doctrinã est fidelem
sermonem. ut possit exhortari in doctri¬
na sana. ⁊ contradicentes reiuincere: In utͣ
ueteres idem ep̃i ⁊ pbri fuerint. quia illd̃
nom dignitatis est. hoc etatis: iubentor mo¬
nogami in cleriũ alligi. Certe de baptizatis
ordinando. licet ea ante baptisma ñ habue¬
rit. queritur enĩ quid sit ⁊ ñ quid fuerit
quare solũ nom̃ uxoris impediat quod solũ
peccatũ ñ fuit : Dicis qr peccatũ ñ fuit: ie¬
circo ñ est dimissũ in baptismate. Rem no¬
uam audio. Quia peccatũ ñ fuit: in pecca¬
tum reputabitur. Om̃ia sõrta. ⁊ publicȩ col¬
liuuonis sordes. impietas in deũ. parricidi¬
um. ⁊ incestu in parentes. atq in extraor¬
dinarias uoluptates utriusq sexus muta¬
ta natura xp̃i fonte purgantur: uxoris
inherebt macolȩ: ⁊ lupanaria thalamis p̾¬

Expanded text:
um, non percussorem, non turpis lucri cupidum, sed hospitalem, benevolum, prudentem, justum, sanctum, continentem, obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem; ut possit exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere. in utraueteres idem episcopi et presbyteri fuerint, quia illud nomen dignitatis est, hoc aetatis - iubentur monogami in clerum adlegi. certe de baptizatis  non praeiudicant ordinando, licet ea ante baptisma non habuerit — quaeritur enim, quid sit, et non, quid fuerit — quare solum nomen uxoris inpediat, quod solum peccatum non fuit? dicis: \'quia peccatum non fuit, idcirco non est dimissum in baptismate.\' rem nouam audio: quia peccatum non fuit, in peccatum reputabitur. omnia scorta, publicae conluuionis sordes, inpietas in deum, parricidium et incestum in parentes atque in extraordinarias uoluptates utrinsque sexus mutata natura Christi fonte purgantur: uxoris inhaerebunt maculae et lupanaria thalamis prae
Abbreviated transcription (Latin):
nesciret. tacere non potuit.Sudare
tñ frons. pallere genȩ. tremere labia.
herere lingua. saluia siccari.: ⁊ plus
timore quam etate contrahi. Erupit
aliquando. Nonne legisti ab apło uniꝰ
uxoris uirũ assumi in sacerdotiũ: ⁊ r̃e
non tempora definiri : Quia me syllo¬
gismis ꝓuocauerat. ⁊ uidebam tedere
hominem ad int̾rogatiunculas tortu¬
osas: sua contra illũ tela iaciebam.
an cathecuminos: Respondere nolebat.
Ego id ipsum ingerere: ⁊ scd̾o ac t̾cio scisci¬
Nichil int̾ est o boni iudices aduersariũ ui¬
gilantem an dormientẽ ligem: nisi quod
faciluis est quiescenti quam reluctanti
uincula innectere. Si apłs non cathemi¬
nos in clerũ allegit. s fideles: fidelis autẽ
est qui ep̃c ordinatur: uicia cathecumi¬
ni non imputabuntur fideli. Intorque¬
bam istius modi spicula. ⁊ iubrantes ha¬
stas. in letargicũ dirigebam. Oscitabat
tantum: ⁊ quasi ꝑ mentis crapulam ru¬
ctans. ⁊ naussans euomebat. Apłs dix

Expanded text:
nesciret, tacere non potuit. sudare nesciret, tacere non potuit. sudare tamen frons, pallere genae, tremere labia, haerere lingua, saliua siccari et plus timore quam aetate contrahi. erupit aliquando: \'nonne legisti ab apostolo unius uxoris uirum adsumi in sacerdotium et rem, non tempora, definiri?\' quia me syllogismis prouocauerat et uidebam tendere hominem ad interrogatiunculas tortuosas, sua contra illum tela iaciebam. an catechumenos?\' respondere "nolebat. ego tamen id ipsud ingerere et secundo ac tertio scisci\'nihil interest, o boni iudices, aduersarium uigilantem an dormientem ligem, nisi quod facilius est quiescenti quam reluctanti uincula innectere. si apostolus non catechumenos in clerum adlegit, sed fideles, fidelis autem est, qui episcopus 1 ordinatur, uitia catechumeni non inputabuntur fideli.\' torquebam istius modi spicula et uibrantes hastas in lethargicum dirigebam. oscitabat tantum et quasi per mentis crapulam ructans et nausians euomebat: \'apostol
Abbreviated transcription (Latin):
latari. Si inquit uxorem ducere ñ est pec¬
catum: baptismum autẽ peccata dimit¬
tit: quicquid non dimutitur reseruatur.
Ilico michi quasi a fortissimo pugili ꝑcus¬
sus essem. ante oculos caligo obuersari ce¬
pit. statimq recordatus crisy ppei sophiᷤ¬
matis. si m̃tiris. ⁊ quȩ uerum dicis men¬
tiris. ⁊ in memet reuersus : conuerti in ad¬
uersariũ propositionis stropham. Que¬
so inquam te ut respondeas. Baptismũ
hominem facit nouum an non: Uixde¬
dit quod nouũi faceret. Gradatĩ intuii.
Ex toto nouum facit an ex parte : Re¬
spondit ex toto. Beinceps int̾rogaui.
Nichil gͦ ueteris hõis in baptismate re¬
seruatur: Mouit caput. c̾epi ꝓtinꝰ texe¬
re. Si baptismu nouum hominẽ facit.¬
⁊ ex toto nouum creat. nichilq in eo
ueteris hõis reseruatur : non potest no¬
uo imputari. quod in ueteri quondã
fuit. Primũ spinosulus ñr obmutuit:
postea uero pisoniano iuicio cũ loqui

Expanded text:
latari. \'si,\' inquit, \'uxorem ducere non est peclatari. \'si,\' inquit, \'uxorem ducere non est peccatum, baptismum autem peccata dimittit, quidquid non dimittitur, reseruatur.\' ilico mihi, quasi a fortissimo pugili percussus essem, ante oculos caligo obuersari coepit, statimque recordatus Chrysippei sophismatis: si mentiris idque uerum dicis, mentiris\' et in memet reuersus conuerti in aduersarium propositionis stropham. \'quaeso\', inquam, \'te, ut respondeas: baptismum nouum hominem facit an non?\' uix dedit, quod nouum faceret. gradatim intuli: \'ex toto nonum facit an ex parte?\' respondit: \'ex toto.\' deinceps interrogaui: \'nihil ergo ueteris hominis in baptismate reseruatur?\' mouit caput. coepi protinus texere: si baptismum nonum hominem facit et ex toto nouum creat nihilque in eo ueteris hominis reseruatur, non potest nouo inputari, quod in ueteri quondam fnit.\' primum spinosulus noster obmutuit; postea uero Pisoniano uitio, cum loqui
Abbreviated transcription (Latin):
nuis uxoris uirũ preceperit ordinand̾ui᷑
Miror enim te unũ ꝓtraxisse in mediũ:
cum om̃is mundꝰ his ordinationib plenꝰ
sit. Non dico de pbris: non de inferior
gradu: ad ep̃os uenio. Quos si sĩgillati
uoluero nominare : tantus numerus
congregabitur. ut ariminensis synodi
multitudo superecur. S ⁊ in decens est
sic unum tueri ut plures accusare ui¬
dearis: ⁊ quẽ ratione ñ possis. societate
peccantium defendas. Sustinui romȩ
a uiro eloquentissimo cornuatũ ut dr
syllogismum: ut quocũq me uerterem
strictius retinerer. Uxorem inquit duce
peccatũ est an non: Ego sun¬
plex. ⁊ qui in sidias uitare nescirem: di¬
xi non esse peccatũ. Rursum aliud ꝓpo¬
suit. In baptismate bona opera dimittun¬
tur an mala: Et in hoc eadem simplicita¬
te respondi peccata dimitti. Cum me secu¬
rum putarem. ceperunt mͥ hinc inde cor¬
nua crescere: ⁊ abscondita prius acies di¬

Expanded text:
unius uxoris uirum praece- perit ordinandum. unius uxoris uirum praece- perit ordinandum. miror autem te unum protraxisse in medium, cum omnis mundus his ordinationibus plenus sit. non dico de presbyteris, non de inferiori gradu: ad episcopos uenio, quos si singillatim uoluero nominare, tantus numerus congregabitur, ut Ariminensis synodi multitudo superetur. sed indecens est sic unum tueri, ut plures accusare uidearis et, quem ratione non possis, peccantium societate defendas. sustinui Romae a uiro eloquentissimo cornuatum, ut dicitur, syllogismum, ut, quocumque me uerterem, strictus tenerer. \'uxorem\', inquit, \'ducere peccatum est an non?\' ego,plex et qui insidias uitare nescirem, dedi non esse peccatum. rursum aliud proposuit: \'in baptismate bona opera dimittuntur an mala?\' et in hoc eadem simplicitate respondi peccata dimitti. cum me securum putarem, coeperunt mihi hinc inde cornua increscere et abscondita prius acies di
Abbreviated transcription (Latin):
baptista ⁊ digito xp̃m ⁊ uoce demonstrans.
ecce agnus dei. qui tollit peccata mundi: si
tulerit. Aut enĩ ostendendi sunt ñ esse de
mundo. quos xp̃i ignoret indulgentia:
aut si de mundo sunt: eligendũ est e du¬
obus alterũ. Liberati a peccatis. xp̃i poten¬
tiã. adhuc rei imbecillitatẽ probant. S
absit de om̃ipotente credere: quod in ali¬
quo impotens sit. Om̃ia quȩ pat̾ facit:
⁊ filius facit similit̾. In firmitas filii: re¬
dundat ad patre. Cuncta ouicule meni¬
ciam sonant. Et ne parum uderetur sim¬
plex gr̃ȩ nuncupatio: gr̃a inquit uobis¬
⁊ pax multiplicetur. Multiplicatio pro¬
mittitur: ⁊ a nobis paucitas affirmat᷑:
Luoꝵ sint ista nõsti ꝓblemata. Carterus
hispaniȩ ep̃c. homo ⁊ etate uetus ⁊ sacer¬
dotio: unam anteqũa baptizaret᷑. altera
post lauachrum. priore mortua duxit uxo¬
rem. Et arbitraris eũ contra apłi factũ sen¬
tentiã qui in cathalogo uirtutũ. ep̃m u

Expanded text:
Baptista et digito Christum et uoce demonstrans: Baptista et digito Christum et uoce demonstrans: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, si tulerit. aut enim ostendendi sunt non esse de mundo, quos Christi ignoret indulgentia, aut, si de mundo sunt, eligendum e duobus alterum: liberati a peccatis Christi potentiam, absit hoc de Omnipotente credere, quod in aliquo impotens sit. Omnia quae Pater facit, et Filius facit similiter . Infirmitas Filii redundat ad Patrem. Cuncta oviculae memristi gratiam sonant. Et ne parum videretur simplex gratiae nuncupatio: Griplicetur. multiplicatio promittitur et a nobis paucitas adfirmatur? Quorsum ista? nosti problema tuum: Carterius, Hispaniae episcopus, homo et aetate uetus et sacerdotio, unam, antequam baptizaretur, alteram post lauacrum priore mortua duxit uxorem; \'et arbitraris eum contra apostoli factum sententiam, qui in catalogo uirtutum episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
Um quã fili oceane fore pu¬
tabam ut indulgentia prin¬
cipis calũ niam sustineret re¬
orum: ⁊ de carcerib exeuntes post sorbeᷤ
ac uestigia cathenarum. dolerent auos
relaxatos In eugłio audit inuidꝰ salut ĩ
aliene. Amice si ego bonꝰ: quare oculus
tuus neqũa: sonclusit deus om̃ia s ib
peccato: ut om̃ib misereatur. Ubi ha¬
bundauit peccatũ suꝑ habundau t
gr̃a. Cesa sunt egypti primo genita. et
ne uim̃tũ quidem israheliticũ in egẏpto
derelictũ ẽ. Et consurgit michi camana
heresis: atq olim emortua uipera con¬
tritũ caput leuat. que non ex parte
ut antea consueuerat. s totũ xp̃i sub¬
ruit sacram̃tũ. Dicit enĩ esse aliqua q̃
xp̃c non possit purgare sanguine suo.
⁊ tã ꝓ fundas scelerum pristinoꝵ inu¬
ri corporib atq animis cicatrices ut
medicina illiꝰ attenuari non queant.
Quid aliud agit: nisi ut xͦ frustra mor¬
tiuis sit: Frustra aũ mor tuus. ẽ: si ali¬
quos non potest uiuificare. Mentitur iohes

Expanded text:
umquam, fili Oceane, fore putabam, ut indulgentia principis calumniam sustineret reorum et de carceribus exeuntes post sordes ac uestigia catenarum dolerent alios relaxatos. in euangelio audit inuidus salutis alienae: amice, si egobonus, quare oculus tuus nequam? conclusit deus omnia sub peccato, ut omnibus misereatur. ubi abundauit peccatum, superabundauit gratia. caesa sunt Aegypti primogenita et ne iumentum quidem Israheliticum in Aegypto derelictum est. et consurgit mihi Caina heresis atque olim emortua uipera contritum caput leuat, quae non ex parte, ut ante consueuerat, sed totum Christi subruit sacramentum. dicendo enim esse aliqua, quae Christus non possit purgare sanguine suo, et tam profundas scelerum pristinorum inuri corporibus atque animis cicatrices, ut medicina illius adtenuari non queant, quid aliud agit, nisi ut Christus frustra mortuus sit? frustra autem mortuus est, si aliquos non potest uiuificare. mentitur Iohannes
Abbreviated transcription (Latin):
s noua creatura. Unde ⁊ cantamꝰ canti¬
cum nouum: ⁊ ueteri hõie deposito. nos
ambulamꝰ in uetustate litterȩ. s in no¬
uitate sp̃c. Hic est calculus nouus. cui no¬
men nouum inscribitur: quod nemo scit
legere nͥ qui illd̾ acceperit. Quot quot eñi

Expanded text:
canticum novum: et vetere homine deposito, non ambulamus in vetustate litterae sed in novitate spiritus . Hic est calculus novus, cui novum nomen inscribitur; quod nemo scit legere, nisi qui illud acceperit . « Quotquot enim
Abbreviated transcription (Latin):
hospitalem. doctorẽ: non uinolentum.
non ꝑcussorem. s modestũ: non litigiosũ.
non auarũ. domũ suã bene regentem.
filios habentẽ subditos cũ õĩ castitate.
Si quis autem domui suȩ bene preesse
nescit. quomodo xcłie dei diligentiã
adhibebit: Non neophitũ. ne in suꝑ¬
biam elatus. in uid cĩ incidat diaboli.
Oportet autem eũ testimoniũ habere

Expanded text:
em, doctorem, non uinolentem, non percussorem, sed modestum, non litigiosum, nonauarum, domum suam bene regentem, filios habentem subditos cum omni castitate — si quis autem domui suae praeesse nescit, quomodo ecclesiae dei diligentiam adhibebit? —, non neophytum, ne in superbiam elatus in indicium incidat diaboli. oportet autem eum et testimonium habere
Abbreviated transcription (Latin):
ribus ⁊ a sc̃o ꝓposito tuo. ut hoc facraᷤ
uoluntate ledendi: culpans inme ali¬
quid dente maledico. quod mente ueri¬
dica scis non ẽe culpandũ. Ac ꝑhoc aut
beniuolo corde arguas: etiã si caret de
fieri ut tibi uideat᷑ aliud quã ueritas
habet. dum tñ aliud abste ñ fiat qua
caritas deb habet. Nam ⁊ ego amicissi¬
mam rep̾hensionem tuã qũa gratissi¬
me accipiam. etiã si rep̾hendi ñ meruit
quod recte defendi potest:aut agnosc̃a
simul ⁊ beniuolentiã tuã ⁊ culpã meã:
⁊ qͣntũ dñs donat ĩ alio gͣtꝰ ĩ alio em̃datꝰ¬

Expanded text:
ribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias ribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias voluntate laedendi, culpans in me aliquid dente maledico, quod mente veridica scis non esse culpandum. Ac per hoc aut benevolo corde arguas, etiam si caret delFIERI, ut tibi videatur aliud, quam veritas habet, dum tamen aliud, abs te non fiat, quam caritas habet. Nam et ego amicissimam reprehensionem tuam gratissime accipiam, etiamsi reprehendi non meruit, quod recte defendi potest. Aut agnoscam simul et benevolentiam tuam, et culpam meam: et quantum Dominus donat, in alio gratus, in alio em
Abbreviated transcription (Latin):
plaribus. etiam cum stilum meum nos¬
ses credere temere noluist.Si enim nos
immerito iudisti me iuste expostulatu¬
rum fuisse si temere crederes fuisse lit¬
teras meas quȩ non essent meȩ: quanto
iustius expostularem meipsum teme¬
re putatum talem. qualem me non
nosset qui putauisset᷑. Nequaquam er
go ita prolabereris ut te non rescriben¬
te quo lederer: me tamen existimares
re me scribendo disponeres: si certo docu¬
mento meas ẽẽ ullas litteras nosses.
Atq ita qr Non credo quod inuiste¬
quod iniuste me ledendũ putares: su¬
perest ut agnoscam peccatũ meũ. quod
prior te illis litteris leserĩ. quas meas ẽe
negare non possum. Cur itaq conor con¬
tra fluminis tractũ: ac non potius ue¬
niam peto: Obsecro gͦ ꝑͣ mansuetudinem
Ledes autem me : li michi tacueris erro¬
rem meum.quem forte inueneris iN
factis uel dictis meis. Nam si ea in me
reprehendis quȩ rep̾hendenda non stͥ

Expanded text:
plaribus etiam, cum stilum meum nosplaribus etiam, cum stilum meum nosses, temere credere noluisti. si enim non inmerito uidisti me iuste expostulaturum fuisse, si temere crederes esse litteras meas, quae non essent meae, quanto iustius expostularem me ipsum temere putatum talem, qualem me non nosset, qui putauisset! nego ita prolabereris, ut te non rescribente, quo laederer, me tamen existimares r, ut laedere me rescribendo disponeres, si certo documento meas esse illas litteras nosses. Atque ita, quia non credo quod injuste me laedendum putares, superest ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litteris laeserim, quas meas esse negare non possum. Cur itaque conor contra fluminis tractum, ac non potius veniam peto? Obsecro ergo te per mansuetudinem laedes autem me, si mihi tacueris errorem meum, quem forte inueneris in factis uel dreprehenderis, quae reprehendenda non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dere: Nisi enim rescribendo lesisses: ego
uiste expostulare non possem. Proude ẽ
ita rescribis ut ledas: quis locus nobis re¬
linquitur in disputatione. sine ullo rai¬
core uersandi : Ego quidem absit ut
ledar: si michi certa ratione uolue¬
ris ⁊ potueris demonstrare illud ex epi¬
stola apostoli. uel quid aliud seriptu¬
rarum sanctarum te uerus intellex¬
isse quam me. Immo uero absit. ut
non cum gratiarum actione luchris¬
meis depũtem si fuero te docente in¬
structus. aut emendante correctus.
te putares lesum scriptis meis: noti
me putares ledi posse rescriptis tuis.
Nullo enim modo id de te opinatus
fuero. quod te non arbitreris lesum:
si tamen rescribis ut ledas. Aut si te
non sic rescribente: ego propter numiam
stultitiam meam ledi posse putatus sũ:
hoc ipso lesisti plane. quod de me ita sen¬
sisti. Sed nullomodo tu me quem num¬
quam talem expertus es. temere talem
crederes: qui litterarum mearum exẽ¬

Expanded text:
dere? nisi enim rescribendo laesisses, ego dere? nisi enim rescribendo laesisses, ego uste expostulare non possem. proinde, cum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et potueris demonstrare illud ex epistula apostoli uel quid aliud scripturarum sanctarum te uerius intellexisse quam me; immo uero absit, ut non cum gratiarum actione lucmeis deputem, SI FUERO TE docente instructus, aut emendante correctus. te putares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis tuis. Nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod te non arbitraris laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exem
Abbreviated transcription (Latin):
memorasti. unde iam me arbitror rescͥp¬
tis tius uelut entellinis quibusdam¬
glandibus. atq acribus cestibus tam¬
quam audacem dareta cepisse pulsari
atq puls uersari: nc̃ tamen eis ipsis re
spondebo litteris tuis quas michi per
comperi. tue beniuolentissime carita¬
tis: ⁊ rursus quedam non nulliuis a me
tuȩ offensionis indicia. Itaq ubi mul¬
cebar legens. ibi continuo feriebar: hoc
sane uel maxime admirans. quod cũ
te dicas exemplaribus litterarum me¬
arum ideo noi temere non putasse cre¬
dendum. ne forte te respondente lesus
iuste expostularem. quod probare an¬
te debuisses meum ẽẽ sermonem n sic
rescribere: postea uibeas si mea est epła
aperte scribere. aut mittere exemplaria
ueriora. ut absq ullo rancore stomac̾i
in scripturarum disputatione u̾semͣ.
Quo pacto enim possumꝰ in hac disputa¬
tione sine rancore uersari: si me ledere
paras: Aut si non paras: quomodo gͦ te

Expanded text:
memorasti — unde iam me arbitror rescripmemorasti — unde iam me arbitror rescriptis tuis uelut Entellinis grandibus atque acribus caestibus tamquam audacem Dareta coepisse pulsari atque uersari —, nunc tamen eis ipsis rspondebo litteris tuis, quas mihi per comperi tuae benevolentissimae caritatis, et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. Itaque ubi mulcebar legens, ibi continuo feriebar: hoc sane vel maxime admirans, quod cum te dicas exemplaribus litterarum mearum ideo non temere putavisse credendum, ne forte, te respondente, laesus juste expostularem, quod probare ante debuisses, meum esse sermonem, et sic rescribere; postea jubeas, si mea est epistola, aperte me scribere aut mittere exemplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione uersemur. quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore uersari, si me laedere paras? aut, si non paras, quomodo ego te
Abbreviated transcription (Latin):
N ad presidium.. xui.¬
omino beatissimo ⁊ merito ue¬
nerando fr̃i ⁊ consacerdoti presi¬
dio: augustinꝰ in dño salutẽ. Sicut
presens rogaui sinceritatẽ tuã: nunc
graueris. Ut autẽ nouerit caritas
tua quemadmodũ etiam tu illi pro
mea causa scribere debeas: misi exem¬
plaria litterarum: ⁊ mearũ ad ipsum:
⁊ ad me ipsius. Quib lectis ꝓ tua sc̃a
prudentia facile uidebis: ⁊ modum
meũ quẽ seruandũ putaui: ⁊ motũ
eius quẽ non frustra timui. Aut si
ego quod non debui. aliquid scripsi :
non ad illũ de me. s ad meipsũ potius
frat̾ͥna dilectione mitte sermonem:
quo correctus petã ut ignoscat. si me¬
am culꝑam ipse eogno uero.
omino uenerando ⁊ desiderantis¬
gustinus in dño salutem. Quam¬
uis existimem antequam istas sume¬
res. uenisse in manus tuas litteras me¬
as quas per dei seruum filium nr̃m
ciprianum diaconum misi: quibus cer¬
tissime agnosceres meam esse epistolam
cuius exemplaria illuc peruenisse com¬

Expanded text:
NI AD PRAESIDIUM. Domino beatissimo et merito uenerando fratri et consacerdoti Praesidio Augustinus in domino salutem. Sicut praesens rogaui sinceritatem tuam, nunc graueris. ut autem nouerit caritas tua, quem ad modum etiam tu illi pro mea causa scribere debeas, misi exemplaria litterarum et mearum ad ipsum et ad me ipsius. quibus lectis pro tua sancta prudentia facile uidebis et modum meum, quem seruandum putaui, et motum eius, quem non frustra timui. aut si ego, quod non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione mitte sermonem, quo correctus petam ut ignoscat, si meam culpam ipse cognovero. omino uenerando et desiderantisAugustinus in domino salutem. Quamuis existimem, antequam istas sumeres, uenisse in manus tuas litteras meas, quas per dei seruum, filium nostrum 4 Cyprianum diaconum misi quibus certissime agnosceres meam esse epistulam, cuius exemplaria illuc peruenisse com
Abbreviated transcription (Latin):
sit non solum oculos castos seruare: s et
tur. i ce aliadomꝰ ꝑ te nouerit.Ypocrates
adiurat discipulos anteqũa doceat: ⁊ in
uerbũ suis uirare cõpellit. Extorquet sa¬
cramento silentiũ: sermonẽ. incessum. mas¬
suetudinẽ. habitũ. moresq describit. Qn¬
tomagis nos quib animarũ medicina

Expanded text:
sit non ssit non sus alia per te noverit. Hippocrates adjurat discipulos suos, antequam doceat, et in verba sua jurare compellit: extorquet sacramento silentium, sermonem, incessum, habitum, moresque praescribit. Quanto magis nos, quibus animarum
Abbreviated transcription (Latin):
arguã te ⁊ statuã contra faciẽ tuã. sub¬
auditur sermones tuos: ⁊ cuncta quȩ
aliis es locutꝰ. Parce a detractione lingue¬
custodi sermones tuos: ⁊ scito qr cuncta
quȩ de alus loqueris. tua sententia uidi¬
caris: ⁊ in his ipse dep̾hendendus eris q̃
in aliis arguebas. Neq uero illa iusta¬
est excusacio. Referentib aliis: iniuri¬
am facere non possum. Nemo inuito
auditori libenter refert. Saguta in lapi¬
dem numqũa figitur. Interdũ resilieis:
ꝑcutit dirigentem. Biscat detractor dũ
te uidet non libent̾ audire: non facile de¬
trahere. Cum detractorib ait salomon.
ne cõmiscearis: qm repente ueniet ꝑ di¬
tio eorũ. Et ruinam utrusq quis nouit.
tam uidelicet eius qui detrahit. quã qui
aurem accõmodat dẽthenti : Officii ergo¬
tui est uisitare languentes: nosse domoᷤ
matronarũ ac liberos earũ: ⁊ nobilium
uiroꝵ ñ ignorare secreta. Officii ergo tui

Expanded text:
arguam te et statuam contra faciem tuam. subarguam te et statuam contra faciem tuam. subauditur: \'sermones tuos et cuncta, quae de aliis es locutcustodi sermones tuos, et scito quia cuncta quae de aliis loqueris, tua sententia judicaris: et in his ipse deprehendendus eris, quae in aliis arguebas. Neqest excusatio: \'referentibus aliis iniuriam facere non possum\'. nemo inuito auditori libenter refert. sagitta in lapide numquam figitur, interdum resiliens percutit dirigentem. discat detractor, dum te uiderit non libenter audire, non facile detrahere: cum detractoribus, ait Salomon, ne miscearis, quoniam repente ueniet perditio eorum, etruinam utriusque quis nouit? tam uidelicet eius, qui detrahit, quam illius, qui aurem adcommodat detrahenti. Officii tui est uisitare languentes, nosse domos, matronas ac liberos earum et nobilium uirorum non ignorare secreta. officii ergo tui
Abbreviated transcription (Latin):
precũ tuarum frangat aura popula¬
ris. Nolo te dilatare fimbrias ⁊ osten¬
tiu habere filateria: ⁊ conscientia repus¬
nante pharisaica ambitione circundari.
Inde pendet eugłium: inde erux ⁊ ꝓphete
F idelis mecũ lector intelligis. quid tace¬
am: ⁊ quid magis tacendo loquar. Tot
gestare. dñm habere fautore. non aspec¬
tum hominũ. Uis scire quales querat¬
temperantiã. fortitudinẽ. his celi plagiꝰ
includere: hec te quadriga uelut auri¬
gam xp̃i ad metã concitum ferat. Nichi
hoc monili p̾ciosiꝰ: nichil hac gemmarõ
uarietate distinctuis. Ex õi parte deco¬
raris : cingeris ⁊ ꝓtegeris. & ornam̃to
tibi sunt: ⁊ munimini. Gemmȩ uerton¬
tur in scuta. Caue quoq ne aut lin¬
guam aut aures habeas prurientes:
idest ne aut ipse alis detrahas: aut ali¬
os audias detrahentes. Sedens inquit
aduersus fr̃em tuũ loquebaris detra¬
hendo: ⁊ aduersus filium matris tue
Existimasti inique quod exo tui similis:

Expanded text:
precum tuarum frangat aura populaprecum tuarum frangat aura popularis. Nolo te dilatare fimbrias, et ostentui habere phylacteria, et conscientia repugnante, pharisaica ambitione circumdari. Inde pendet Evangelium, inde lex et prophetae. Fidelis mecum lector intelligis quid taceam et quid magis tacendo loquar. Tot gestare? Deum habere fautorem, non aspectus hominum? Vis scire quales temperantiam, fortitudinem. his plagis  caeli includere, haec te quadriga uelut aurigam Christi ad metam concitum ferat. nihil hoc monili pretiosius, nihil hac gemmarum uarietate distinctius. ex omni parte decoraris, cingeris atque protegeIis; et ornamento tibi sunt et tutamini: gemmae uertuntur in scuta. Caue quoque, ne aut linguam aut aures habeas prurientid est, ne aut ipse aliis detrahat, aut alios audiat detrahentes. Sedens, inquit, adversus fratrem tuum loquebaris detrahendo, et adversus filium matris tuae existimasti iniquitatem, quo.d ero tibi similis;
Abbreviated transcription (Latin):
tot hortorũ cultura uexatur. ut cibario
non uescamur pane.Audio preterea
quosdam contra rerũ hominũq nato¬
ram: aquam non bibere. nec uesci pa¬
ne: s sorbitiunculas delicatas. ⁊ con¬
trita holera. betarumq sucũ. non
calue sorbere s conca. Propudor non
erubescimꝰ istiusmodi ineptus. nec te¬
det suꝑstitionis: insuꝑ etiam fam̃a abst¬
nentiȩ in delicus querimꝰ. Fortissimũ ie
habet. ⁊ om̃ pane ⁊ aqua uiximꝰ: quasi
publicum ⁊ cõmune. ieuiniũ non putat᷑.
Caue ne hominũ rumusculos aucuperi:
ne offensam dei populoꝵ laude commy¬
minib: ⁊ xp̃i factꝰ est seruus. Per bonã
⁊ malam fam̃a. a dextris ⁊ a sinistris: xp̃i¬
miles graditur. Hec laude extollitur.
nec uituperatione frangit᷑. Non diiti¬
is tumet: non contrahitur pauꝑtate:
⁊ leta contẽ nit ⁊ tristia. ꝑ diẽ sol non
urit eũ: neq luna ꝑ noctẽ. Nolo te ora¬
re in angulis platearũ: ne rectũ tter

Expanded text:
tota hortorum cultura nexatur, ut cibario tota hortorum cultura nexatur, ut cibario nou uescamur pane. audio praeterea quosdam contra rerum hominumque naturam aquam non bibere nec uesci pane, sed sorbitiunculas delicatas et contrita holera betarumque sucum non calice sorbere, sed conca. pro pudor, non erubescimus istiusmodi ineptiis nec taedet superstitionis! insuper etiam famam abstinentiae in deliciis quaerhabet et omnes pane et aqua uiuimus, quasi publicum et commune ieiunium non putatur. Caue, ne hominum rumusculos aucuperis, ne offensam dei populorum laude commuminibus et seruus factus est Christi. per bonam et malam famam a. dextris et a sinistris miles graditur: nec laude extollitur, nec vituperatione frangitur: non divitiis tumet, non contrahitur paupertate: et laeta contemnit et tristia. Per diem sol non urit eum, neque luna per noctem. Nolo te orare in angulis platearum, ne rectum iter
Abbreviated transcription (Latin):
citur. suie pomoꝵ suco: aut faui deco¬
quuntur in dulcẽ ⁊ barbarã potionẽ.
aut palmarũ fructꝰ exprimunt᷑ in liqͦ¬
rem. coctisq frugib aqua pinguior
coloratur. Quicquid inxebriat ⁊ statu
mentis euertit: fuge similit̾ ut uinũ.
dampnetur: siquidem ⁊ dñs uini po¬
tator est appellatꝰ. ⁊ timotheo dolenti
stomacum. modica uini sorbitio rela¬
xata ẽ : s modum etatis ⁊ ualitudi¬
nis ꝓ corporum qualitate exigimus
in potando. Quod si absq uino ardeo¬
& adolescentis inflammor calore ⁊ tenu¬
ato sanguine. suculento ualidoq sũ
corpore: libent̾ cauebo poculũ. in quo
suspicio ueneni est. Pulchre d̾r apud g̾¬
cos: s nescio utrũ apud nos eque reso¬
net. Pingius uent̾. non gignit sensum
tenuem. Tantũ tibi ieuinioꝵ impone:
quantũ ferre potes. Sint tibi ieuinia.
pura. casta. simplicia. moderata. ⁊ nos
rum querere: Caricas.piper. nuces.
palmarum fructꝰ. similam mel pistatia:

Expanded text:
citur, sive pomorum succo, aut cum favi decocitur, sive pomorum succo, aut cum favi decoquuntur in dulcem et barbaram potionem, aut palmarum fructus exprimuntur in liquorem, coctisque frugibus, atque pinguior coloratur. Quidquid inebriat, et statum mentis evertit, fuge similiter ut vinum. damnetur. Si quidem et Dominus vini potator est appellatus : et Timotheo dolenti stomachum vini modica sorbitio relaxata est . Sed modum pro aetatis et valetudinis, et corporum qualitate exigimus in potando. Quod si absque vino ardeo adolescentia, et inflammor calore sanguinis, et succulento validoque sum corpore, libenter carebo poculo, in quo suspicio veneni est. Pulchre dicitur apud Graecos, sed nescio utrum apud nos aeque resonet: Pinguis venter non gignit sensum tenuem. Tantum tibi jejuniorum impone, quantum ferre potes. Sint tibi jejunia pura, casta, sirum quaerere? caricae, piper, nuces, palmarum fructus, simila, mei, pistatia,
Abbreviated transcription (Latin):
peris. & qui cibo quoq uescebatur alie¬
no. lictores consulũ. ⁊ milites excubare.
Iudicem q ꝓiuncie. melius uis apud te
prandere qͦua in palatio. Quod si obt̃e
deris facere te hec ut roges ꝓmiseris at¬
q subiectis: uidex scłi plus deferet cle¬
ret clerico continenti quã diuiti. ⁊ ma¬
gis sc̃itatẽ tuam uenerat᷑ quã opes.
Aut si talis est qui ñ audiat clericos nͥ
inter fialas: libent̾ carebo huiuscemo¬
di beneficio. ⁊ xp̃m rogabo ꝓ uidice qui
magis potest citiꝰ subuenire. Meliꝰ est
enim confidere in dño qua confidere in
hõie: meliꝰ est sperare in dño. qua spera¬
re in principib. Num quã uinũ redo¬
leas: ne audias illud philosophi. Hoc nos
tos sacerdotes ⁊ apłs dampnat: ⁊ uetꝰ
lex ꝓhibet. Qui altario seruiunt: uinũ
⁊ siceram ñ bibant. Sicera hebreo sermo¬
ne. om̃is potio nuncupat᷑. quȩ inhebria¬
re potest: siue illa quȩ fermento confi¬

Expanded text:
peris et qui cibo quoque vescebatur alieperis et qui cibo quoque vescebatur alieno lictores consulum et milites excubare iudicemque provinciae melius apud te prandere quam in palatio. Quodsi obtederis facere te haec, ut roges pro miseris atque subjectis, judex saeculi plus defert clerico continenti quam diviti, et magis sanctitatem tuam venerabitur quam opes. Aut si talis est qui non audiat clericos nisi inter phialas, libenter carebo hujuscemodi beneficio, et Christum rogabo pro judice, qui magis potest et citius subvenire. Melius est enim confidere in Domino quam confidere in homine. Melius est sperare in Domino quam sperare in principibus. Nunquam vinum redoleas, ne audias illud philosophi: Hoc non tos sacerdotes et Apostolus damnat , et vetus lex prohibet. Qui altario serviunt, vinum et siceram non bibant . Sicera, Hebraeo sermone, omnis potio nuncupatur quae inebriare potest, sive illa quae frumento confi
Abbreviated transcription (Latin):
gines. quauis bonȩ mentis sit qui cicat᷑¬
cem habuerit & deformis ẽ. priuetur sa¬
cerdocio. lepra corporis animȩ uiciis p̾fe¬
ratur: crescamꝰ ⁊ multiplicemur ⁊ reple¬
amus t̾ram: nec immolemꝰ agnũ. nec my¬
sticũ pascha celebremꝰ. qr hȩc absq tẽplo
fieri lege ꝓhibentur. figamꝰ septimo m̃se
tabernacłm. ⁊ sollẽpne ieuiniũ bucina
concrepemꝰ. Quod si hȩc om̃ia sp̃italibuᷤ
sp̃italia cõparantes. scientesq cũ paulo
quod lex sp̃italis ẽ ⁊ dauid uerba cantas¬
tes. reuela oculos meos. ⁊ considerabo mi¬
rabilia de lege tua. sic intelligamꝰ ut
sabbatũ aut aurũ repudiemꝰ. cũ cete¬
ris suꝑsicionib uideoꝵ. Aut si aurum¬
placet placeant ⁊ uidei: quos cũ auro ayt
ꝓbare nobis necesse est aut dãpnare. Con¬
iuuia tibi uitanda st̃ secularis: ⁊ maxi¬
me hoꝵ qui honorib tument. Turpe ẽ
ante fores dñi sacerdotis crucifixi ⁊ pau¬

Expanded text:
gines; quamuis bonae mentis sit, qui cicatrgines; quamuis bonae mentis sit, qui cicatricem habuerit et deformis est, priuetur sacerdotio; lepra. corporis animae uitiis praeferatur; crescamus et multiplicemur et repleamus terram; nec immolemus agnum nec mysticum pascha celebremus, quia haec absque templo fieri lege prohibentur; figamus septimo mense tabernaculum et sollemne ieiunium bucina concrepemus. quodsi haec omnia spiritalibus spiritalia conparantes scientesque cum Paulo, quod lex spiritalis est, et Dauid uerba cantantes: reuela oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua sic intellegamus, ut sabbatum, aut aurum repudiemus cum ceteris superstitionibus Iudaeorum aut, si aurumplacet, placeant et Iudaei, quos cum auro aut probare nobis necesse est aut damnare., Convivia tibi vitanda sunt saecularium, et maxime eorum, qui honoribus tument. Turpe est ante fores sacerdotis domini crucifixi et pau
Abbreviated transcription (Latin):
parietes: ⁊ columpnas eccłiȩ subtrahunt.
Marmora nitent auro. splendent laquearia:
gemmis altare distinguitur: ⁊ ministroꝵ
xp̃i nulla ẽ electio. Neq uero michi ali¬
quis opponat diues in uidea templum.
mensam. lucernas. turibula. patellas. scy¬
phos. mortariola. n⁊ cetera ex auro fabre¬
facta. Tunc hȩc ꝓbabant᷑ a dño quando
sacerdotes hostias immolabant. ⁊ sanguiᷤ
pecudũ erat remissio pecc̾oꝵ: quã quam
hȩc om̃ia p̾cesserunt in figura. scripta st̃
autem ꝓpt̾ nos in quos fines secłoꝵ de¬
uenert. Nunc uero cũ pauꝑtatẽ domus
suȩ pauꝑ dñs dedicarit. portemꝰ cruc̃e. et
diuicias lutũ putemꝰ. Quid miram᷑: quod
xp̃c uocat iniquum mammona: Quid
suspicimꝰ & amamꝰ: quod petrus se ñ ha¬
bere testatur: Alioquin si tantũ litterã
sequimur. ⁊ in auro atq diuitiis simplex
nos delectat hystoria: cũ auro obseruemꝰ
⁊ cetera. ducant pontifices xp̃i uxores uir¬

Expanded text:
parietes, et columnas ecclesiae subtrahunt, parietes, et columnas ecclesiae subtrahunt, marmora nitent, auro splendent laquearia, gemmis altare distinguitur, et ministrorum Christi nulla electio est. Neque vero mihi aliquis opponat dives in Judaea templum, mensam, lucernas, thuribula, patellas scyphos, mortariola, et cetera ex auro fabrefacta. Tunc haec probabantur a Domino, quando sacerdotes hostias immolabant, et sanguis pecudum erat remissio peccatorum, quanquam haec omnia praecesserint in figura; scripta autem autem propter nos, in quos fines saeculorum devenerunt » . Nunc vero cum paupertatem domus suae pauper Dominus dedicarit, COGITEMUS crucem ejus, et divitias lutum putabimus. Quid miramur, quod Christus vocat iniquum mammona? Qsuspicimus et amamus, quod Petrus se non habere testatur?. alioquin, si tantum litteram sequimur et in auro atque diuitiis simplex nos delectat historia, cum auro obseruemus et cetera: ducant pontifices Christi uxores uir
Abbreviated transcription (Latin):
pio quod sudariũ. orarũq non habeas
głari. Sunt qui pauperib parũ tribu¬
unt. ut ampliꝰ accipiant: ⁊ sub p̃texto
elemosinȩ querant diuicias. Quȩ magis
uenatio appellanda ẽ: quam elemosina.
Sic bestiȩ sic aues: sic capunt᷑ ⁊ pisces.
Modica in hamo esca ponitor: ut matren¬
narum in eo sacculi ꝓtrahant᷑. Scit ep̃c
cui cõmissa est eccłia. quẽ dispent᷑ioni
pauperũ. curȩ q p̾ficiat Melius est nos
habere quod tribuas: quã impudenter
orem te uelle uideri. quã pontifex xp̃i ÷
Non om̃ia possumꝰ om̃s. Alius in eccłia ocu¬
lus ẽ. alius lingua: aliꝰ manꝰ. alius pes.
auris. uent̾. ⁊ cetera. Lege paulũ ad cho
plex frater ideo se sc̃m putet si nichil
nouerit: nec peritꝰ ⁊ eloquens en lin¬
gua existimet sc̃itatẽ. Multoq meliꝰ est e
quobus imꝑfectis. rusticitatẽ habere sc̃am:
qũa eloquentiã peccatricẽ. Multi edificas¬

Expanded text:
pio, quod sudarium orariumque non habeas, pio, quod sudarium orariumque non habeas, gloriari. Sunt qui pauperibus paulum tribuunt, ut amplius accipiant; et sub praetextu eleemosynae quaerunt divitias, quae magis venatio appellanda est, quam eleemosynae genus. Sic bestiae, sic aves, sic capiuntur et pisces. Modica in hamo esca ponitur, ut matronarum in eo sacculi protrahantur. Sciat Episcopus, cui commissa est Ecclesia, quem dispensationi pauperum curaeque praeficiat. MELIUS EST non habere quod tribuam, quam impudenter orem te velle videri, quam Pontifex Christi est. Non omnia possumus omnes. Alius in Ecclesia oculus est, alius lingua, alius manus, alius pes, auris, venter, et caetera. Lege Pauli Epistolaplex frater ideo se sanctum putet, si nihil noverit: nec peritus et eloquens, lingua aestimet sanctitatem. MULTOQUE MELIUS EST e duobus imperfectis, rusticitatem habere sanctam, quam eloquentiam peccatricem. 10.
Abbreviated transcription (Latin):
ulud est elogiũ. demostenes tibi p̃ripo¬
it ne esses primus orator tulli ne solus
in oratione ꝓ quinto gallo. quid de fauo¬
re uulgi. & de imperitis concionatoribus
loquatur. atcende. ne his fraudib luda¬
ris. Loquor eni quȩ sum ipse nuꝑ exꝑtos.
Unus quid ł̃ poeta nõiatus homo ꝑlitteratꝰ.
cuiꝰ sunt illa colloquia poetarum acphi
losophoꝵ. cũ faceret euripidem ⁊ menandr̃o
inter se. ⁊ alio loco socratem atq epicurs̃
disserentes: quoꝵ etates ñ annis. s scłis
scimus fuisse disiunctas: atq is quantoᷤ
plausus ⁊ clamores mouebat. Multos eñi
condiscipulos habet in theatro. qui sioni
litteras non didicert. Uestes pullas: eque
uita ut candidas. Ornatus ut sordes pa¬
ri modo fugiendȩ: qr alterũ delicias. al¬
terum głam redolet. Non absq amicto¬
lineo incedere: s precium uestiũ linearũ
non habere: laudabile ẽ. Alioquin: ridi¬
culũ et plenũ dedecoris. referto marsu¬

Expanded text:
illud elogium est: \'Demosthenes tibi praeripuillud elogium est: \'Demosthenes tibi praeripuit, ne esses primus orator, tu illi, ne solus\', in oratione pro Quinto Gallio quid de fauore uulgi et de loquatur, attende, ne his fraudibus ludaris. Loquor enim, quae sum ipse nuper expertus. Unus quidam Poeta nominatus homo, perlitteratus, cujus sunt illa colloqulosophorum, cum facit Euripiden et Menandrum inter! se et alio loco Socraten atque Epicurum disserentes quorum aetates non annis, sed saeculis scimus fuisse! disiunctas. Atque his quantos plausus et clamores! movet! Multos enim condiscipulos habet in theatro! qui simul litteras non didicerunt. Vestes pullas aeque vita ut Candidas; ornatus et sanies pari modo fugiendae, quia alterum delicias! alterum glineo incedere, sed pretium vestium linearum non habere, laudabile est. Alioqui ridiculum et plenum dedecoris est, referto marsu
Abbreviated transcription (Latin):
me auditoꝵ: laudes tuȩ sint. Seymo pb̃ri:
scripturarũ lectione conditꝰ sit. Nolo te
declamatorẽ esse ⁊ rabulum garrulũq:
s mysteriorũ peritũ. ⁊ sacramentoꝵ dei
eruditissimũ. Uerba uoluere. ⁊ celerita¬
te dicendi apud imperitũ uulgus am¬
mirationem sui facere : indoctoꝵ homi¬
num est. Attrita frons. sepe interpreta¬
tur quod nescit: ⁊ cũ alus suaserit. si¬
bi quoq usurpat scientiã. Preceptor qͦn¬
dam meus gregoriꝰ nazanzenꝰ. rogotus
ame ut exponeret quid sibi uellec in
cundo primũ elegant̾ lusit. docebo te
inquiens suꝑ hac re in eccłia. in qua
michi õi populo acclamante. cogeris in¬
uitus scire quod nescis: aut certe si solꝰ
tacueris. solus ab om̃ib stulticiȩ con¬
dempnaberis. Nichil t̾a facile quam
iulem plebitulã ⁊ indoctam concionẽ
linguȩ uolubilitate decipere : quȩ qͥc¬
quid non intelligit plus miratur. Mar¬
cus tullius. apud quẽ pulcherrimum

Expanded text:
mae auditorum laudes tuae sint; sermo presbyteri mae auditorum laudes tuae sint; sermo presbyteri scripturarum lectione conditus sit. nolo te declamatorem esse et rabulam garrulumque, sed mysterii peritum et sacramentorum dei tui eruditissimum. uerba uoluere et celeritate dicendi apud inperitum uulgus admirationem sui facere indoctonum est. Adtrita frons interpretatur saepe, quod nescit, et, cum aliis suaserit, sibi quoque usurpat scientiam. Praeceptor quondam meus Gregorius Nazianzenus rogatus a me, ut exponeret, quid sibi vellet in cundoprimum, eleganter lusit: Docebo te, inquiens, super hac re in ecclesia, in qua omni mihi populo acclamante cogeris invitus scire, qtacueris, solus ab omnibus stultitiae condemnaberis.\' nihil tam facile, quam uilem plebiculam et indoctam contionem linguae uolubilitate decipere, quae, quidquid non intellegit, plus miratur. Marcus Tullius, ad quem pulcherrimum
Abbreviated transcription (Latin):
rium. Recordemus semꝑ: quid apłs pe¬
trus p̾cipiat sacerdotib. Pascite eum
qui in uobis ẽ gregẽ dñi. ꝓuidentes nos¬
coacte s spontanee scd̃m deũ: neq tur¬
pis lucri gr̃a. s uoluntarie: neq ut
dominantes in clero. s forma facti gre¬
gi & ex animo: ut cũ apparuerit prin¬
ceps pastoꝵ. ꝑcipiati immarcesscibilẽ
głȩ coronam: Pessimȩ consuetudinis ÷
in quibusdam eccłiis tacere pb̃ros. et
presentib ep̃is non loqui. quasi aut
inuideant. aut ñ dignent᷑ audire. Et si
alii inquit paulus apłs fuerit reuela¬
tum sedenti: prior taceat. Potestis eñi
ꝑ singulos ꝓphetare: ut om̃s discant et
om̃s consolentur. Et sp̃e ꝓpħarũ. ꝓpħis¬
subiectus ẽ. Non eñi dissensionis est d̾s:
s pacis. Gła patris ẽ: filiꝰ sapiens. baude¬
at ep̃c udicio suo: cũ tales xp̃c elegerit
sacerdotes. Docente te in eccłia: non cla¬
mor populi s gemitus suscitetur. Lacri¬

Expanded text:
rium. recor. demur semper, quid apostolus Perium. recor. demur semper, quid apostolus Petrus praecipiat sacerdotibus: pascite eum, qui in uobis est, gregem domini prouidentesnoncoacto, sed spontaneesecundumdeum, neque turpilucri gratia, sed uoluntarie, neque ut dominantes in cleris, sed forma facti gregi et ex animo, ut, cum apparuerit princeps pastorum, percipiatis mmarcescibilem gloriae coronam. pessimae consuetudinis est in quibusdam ecclesiis tacere presbyteros et praesentibus episcopis non loqui, quasi aut inuideant aut non dignentur audire. et si alii, inquit Paulus apostolus, fuerit reuelatum sedenti, prior taceat. potestis enim per singulos prophetare, ut omnes discant et omnes consolentur. et spiritus psubiectus est;non enim est dissensionis deus, sed pacis. gloria patris est filius sapiens: gaudeat episcopus iudicio suo, cum tales Christo elegerit sacerdotes.. Dicente te in ecclesia non clamor populi, sed gemitus suscitetur; lacri
Abbreviated transcription (Latin):
cisti ⁊ credita sunt tͥ sciens a quo didice¬
ris: paratus semꝑ ad satisfactionẽ om̃i po¬
scenti te rationem de ea quȩ in te est spe.
Non confundant opera sermonẽ tuũ: ne cũ
in eccłia loqueris. tautus quilibet respos¬
licatus magist̾ est: qui pleno uentre de
ieuinus disputat. Accusare auariciam.
⁊ latro potest. Sacerdotis xp̃i os: cũ mei¬
te concordet. Esto subiectus pontifui too:
⁊ quasi animȩ parentẽ suscipe. Amare
filiorum: timere seruoꝵ est.Si pat̾ sum
inquit: ubi est honor meus:⁊ si dñs
ego sum ubi est timor meus: Plura tibi
in eodem uiro obseruanda sunt nomina:
monachus. pontifex. auunculus. S &
ep̃i: sacerdotes se sciant ẽẽ non dños. Ho¬
norent clericos quasi clericos: ut ⁊ ipsi
aclericis. quasi ep̃is deferatur. Scitum
illud est oratores domicii. Cur ego te in qͥt
habeam ut principẽ: cũ tu me ñ habe
unum tempłu: unũ sit etiã ministe¬

Expanded text:
cisti et credita sunt tibi, sciens, a quo didicecisti et credita sunt tibi, sciens, a quo didiceris, paratus semper ad satisfactionem omni poscenti te rationem de ea, quae in te est, spe. non confundant opera sermonem ttmm, ne, cum in ecclesia loqueris, tacitas quilibet responlicatas magister est, qui pleno uentre de ieiuniis disputat; accusare auaritiam et latro potest; sacerdotis Christi mens osque concordent. esto subiectus pontifici tuo et quasi animae parentem suspice; amare filiorum. timere seruorum est: et si pater sum, inquit, ubi est honor meus? et si dominus ego sum, ubi est timor meus? plura tibi in eodem uiro obseruanda sunt nomina: monachus, pontifex, auunculus. sed et episcopi sacerdotes se sciant esse, non dominos: honorent clericos quasi clericos, ut et ipsis a clericis quasi episcopis deferatur. scitum illud est oratoris Domitii: ego te, inquit, habeam ut principem, cum tu me non habeaunum templum, unum sit etiam ministe
Abbreviated transcription (Latin):
damie na ipsa delectant. Audio p̾terea in
senes ⁊ anus absq liberis quorũdã tur¬
pe seruitiũ. Ipsi apponunt mappulã.
obsident lectum. ⁊ p urulentia stomachi.
⁊ flegmata pulmonis manu ꝓpria susci¬
piunt. Pauent ad introitũ medici: trem̃¬
tibq labiis an cõmodiꝰ habeant sciscitas¬
tur. Et si paululũ senex uegetior fuerit.
periclitantur : simulataq lecitia. meis
intrinsecus auara torquetur. Tunent
eni ne ꝑdant ministeriũ: ⁊ uiuaces senes
mathusale annis cõparant. O quanta apd̃
deũ merces: si in p̾senti p̾ciũ non spera-¬
rẽt. Quantis sudorib hereditas cassa expe¬
titur. Minori labore margarita xp̃i emi
poterat. Duunas scripturas sepiꝰ lege: im¬
mo nũquã de manib tius sacra lectio de¬
ponatur. Disce quod doceas: optine eum
qui scd̾m doctrinam est fidelem sermonem:
ut possis exhortari in doctrina sana. ⁊ contͣ¬
dicente reuinc̾e: ꝑmane in his quȩ didi¬

Expanded text:
damna ipsa delectant. audio praeterea in damna ipsa delectant. audio praeterea in senes et anus absque liberis quorundam turpe seruitiuIDipsi apponunt mattulam, obsident lectum et purulentias stomachi et phlegmata pulmonis manu propria suscipiunt. pauent ad introitum medici trementibusque labiis, an commodius habeant, sciscitantur et, si paululum senex uegetior fuerit, periclitantur ac simulata laetitia mens intrinsecus auara torquetur. timent ne perdant ministerium, et uiuacem senem Mathusalae annis conparant. o quanta apud dominum merces, si in praesenti pretium non speraret! quantis sudoribus hereditas cassa expetitur! minori labore margaritum Christi emi poterat. Diuinas scripturas saepius lege, immo numquam de manibus tuis sacra lectio deponatur. disce, quod doceas; obtine eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut possis exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere; permane in his, quae didi