comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xaboi orĩe orationẽ ortã: et clamor
õs ad te ꝑueniat. Hoc ẽ exaudi ds̃ o
rationẽ meã.: qđ ẽ. climor m̃s ad te
ꝑueniat. In geminatione: affectus petentis est.
Ie auertas faciẽ tuã ame. Quando ds̃ a filio
enĩ deorsũ: tu autẽ es sursũ. Si me extollo: lon¬
ge fis. Si me humilio: inclinas aurẽ tuã ad me.
Sea qd ẽ. in quacũq die tribulor: Nunc eñ ñ
tribulatur: Aut ista diceret nisi tribularture
Sufficeret gͦ inclina aurẽ tuã ad ine qm̃ tribu¬
lor In quacũq die cribulor: inclina auiẽ tuã
adme. Tanquã unitas corporis: si patit᷑ unum
m̃brũ. cõpatiunt᷑ omnia m̃bra. Tribularis tu
hodie. ego tribulor: tribulat᷑ aliꝰ crastino. ego
tribulor. Post istã generationẽ: ali posteri qui sue-¬
cedunt posteris tribulantur: ego tribulor usq
in finẽ scłi. Quicũq in eo corpore tribulantur:
ego tribulor. In quacũq gͦ die tribulor: inclina
auitẽ tuã ad me. In quacũq die inuocauero te:

Expanded text:
 meam, et clamor meus ad te perveniat.» Hoc est, «Exaudi, Domine, orationem meam;» quod est, «clamor meus ad te perveniat:» in geminatione affectus petentis est. Ne avertas faciem tuam a me.» Quando Deus a Filio?enim deorsum; tu autem es sursum: si me extollo, longe fis; si me humilio, inclinas aurem tuam ad me. Sed quid est, «In quacumque die tribulor?» Nunc enim non tribulatur? aut ista diceret, nisi tribularetur? Sufficeret ergo, Inclina aurem tuam ad me, quoniam tribulor. «In quacumque die tribulor, inclina aurem tuam ad me:» tanquam unitas corporis; si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra . Tribularis tu hodie, ego tribulor; tribulatur alius crastino, ego tribulor; post istam generationem alii posteri, qui succedunt posteris, tribulantur, ego tribulor; usque in finem saeculi, quicumque in meo corpore tribulantur, ego tribulor. «In quacumque» ergo «die tribulor, inclina aurem tuam ad me. In quacumque die invocavero te,
Abbreviated transcription (Latin):
corpore es qui ait. Ego sũ panis uiuus: qui de cȩlo
descendi. Oblitꝰ eius manducare panẽ tuũ: sed iam
illo crucifixo. cõmemorabunt et conuertentur ad
dñm uniuersi fines t̃ĩȩ. Post obluuionẽ: ueniat cõme-¬
moratio. Manducet᷑ panis de cęlo ut iuiuatur: non
manna sic̃ illi manducauerunt. et mortuii sunt.
Panis de qͦ dr̃. Beati qui esuriunt et sitiunt iustiti-¬

Expanded text:
corpore es, qui ait: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Oblitus eras manducare panem tuum; sed jam illo crucifixo, commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae . Post oblivionem veniat commemoratio, manducetur panis de coelo, ut vivatur; non manna, sicut illi manducaverunt et mortui sunt : panis de quo dicitur, «Beati qui esurium et sitiunt» «justiti
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ suarũ ad pedes apłoꝵ ponentiũ. Ergo exticit
de illo puluere humanitas.: et formata et formosa.
Quis enĩ de gentibꝰ sic: Quã paucos miramur hoc
fecisse ad illoꝵ tot milia. Subito pͥmo tria. postea
quinq milia. om̃s in unitate uiuentes. om̃s uendita¬
rũ rerũ suarũ pretia ad pedes apłoꝵ ponentes. ut
distribueretur unicuiq sic̃ cuiq opꝰerat: quibꝰ erat
anima una et cor unũ in dm̃. Qͥs hoc fecit etiam
de isto puluere: nisi qui et ipsũ adã fecit ex pulue¬
re : Hoc gͦ de sion: sed ñ tantũ insion. Qͥdgͥ seqr̾:¬

Expanded text:
rerum suarum ad pedes Apostolorum ponentium. Ergo exstitit rerum suarum ad pedes Apostolorum ponentium. Ergo exstitit de illo pulvere humanitas et formata et formosa. Quis enim de Gentibus sic? Quam paucos miramur hoc fecisse ad illorum tot millia? Subito primo tria, postea quinque millia; omnes in unitate viventes, omnes venditarum rerum suarum pretia ad pedes Apostolorum ponentes, ut distribueretur unicuique sicut cuique opus erat, quibus erat anima una et cor unum in Deum . Quis hoc fecit etiam de isto pulvere, nisi qui et ipsum Adam fecit ex pulvere? Hoc ergo de Sion, sed non tantum in Sion. 16. «ver
Abbreviated transcription (Latin):
uerẽ in syon. Non eruĩ dix̃. lapidũ eiꝰ miserebunt᷑.¬
in lapides eiꝰ: et pulueris eiꝰ miserebuntur. Incelli¬
go lapides syon: om̃s ꝓph̾as. Ibi premissa ẽ. uox pre¬
recedentes a deo. malisq factis suis offendentes crea¬
torẽ: in trã unde sũptis redier̃. Puluis factisunt:
impii factis. De quibꝰ dicit᷑. Non sic impii ñ sic: sed
tanquã puluis quẽ ꝓicit uentꝰ a facie trȩ. Sed ex¬
pecta dñe. sustine dñe. patiens esto dñe. Non irruat
uentꝰ: ut auferat hunc puluerẽ a facie trȩ. Ueniant
ueniant seruitui: agnoscant in lapidibꝰ eloquia
tua. Misereantur pulueris syon. formetur homo
adimaginẽ tuã. Dicat puluis ne pereat: memento
Nũqͥd ñ erat pulius qui dñm crucifixit: Qđ peius
ẽ puluis de parietinis ruinarũ: puluis erat ꝓrsus.
Uerũtamen: non frustra dictũ erat de puluere. Pat̃
ignosce illis: quia nesciunt qͥd faciunt. De illo pul¬
uere uenit paries tot miliũ credentiũ: et pretia

Expanded text:
 miserebuntin lapides ejus; pulveris autem miserebuntur. Intelligo lapides Sion, omnes Prophetas: ibi praemissa est vox praerecedentes a Domino, malisque factis suis offendentes Creatorem, in terram unde sumpti sunt, redierunt. Pulvis facti sunt, impii facti sunt: de quibus dicitur, «Non sic impii, non sic; sed tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae» . Sed exspecta, Domine; sustine, Domine; patiens esto, Domine: non irruat ventus, et auferat hunc pulverem a facie terrae. Veniant, veniant servi tui, agnoscant in lapidibus eloquia tua, misereantur pulveris Sion, formetur homo ad imaginem tuam: dicat pulvis ne pereat, «Memento Numquid non erat pulvis, qui Dominum crucifixit? Quod pejus est, pulvis de parietinis ruinarum. Pulvis erat prorsus: verumtamen non frustra de pulvere dictum erat, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . De ipso pulvere venit paries tot millium credentium, et pretia
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Qͥ s enĩ dicat optare. qđ sic habet in arbitrii
lib̾tate. ut nullo indigens adium̃to id possit ef¬
dpt̃ eos autẽ qͥ putant hoc solo nos ad faciendã
notitiã ꝑferunt᷑. ut ea cognita iã sine ulla dei

Expanded text:
tis. Quis enim se dicat optare quod sic habet in arbitrii tis. Quis enim se dicat optare quod sic habet in arbitrii potestate, ut nullo indigens adjumento id possit efPropter eos autem qui putant hoc solo nos ad faciendam notitiam proferuntur, ut ea cognita, jam sine ulla Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamꝰ in litteris sacris. et ponamꝰ in sermonibꝰ nr̃is.
ñ nisi ualde intelligimꝰ. si recte intelligimꝰ. Et nimis
te diligo si alicui lim̃o dicimꝰ: ñ utiq plusꝗͣ opor-¬
tet. sed ualde nos diligere intelligi uolumꝰ. Deniq il¬
lagreca sententia: ñ habet hoc ũbũ qđ hic legit᷑.
ualde. Sed aliqͣndo ut diximꝰ: nimis ꝓ eo qđẽ ual-¬
de. et dictũ inuenimꝰ et dicimꝰ. Unde ñnulli etiã
latini codices ñ habent. tu p̃cepisti mandata tua
custodire nimis: sed ualde. Ualde itaq p̃cepit
hoc dĩ et ualde oportet dei custodire mandata.
Sedhumilis pietas et pia humilitas. et fides ñ im¬
memor grẽ: qͥd adiungat attendite. Utinam
dirigant᷑ inȩ meȩ: ad custodiendas iustificatio¬
nes tuas. Precepisti qͥdẽ: sed utinã qđ p̃cepisti
fiat mͥ. Ubi audis utinã: uocẽ optantis agnosce.
Et agnita uoce optantis: depone suꝑbiã psumen-¬

Expanded text:
ueniamus in litteris sacris, et ponamus in sermonibus nostris; ueniamus in litteris sacris, et ponamus in sermonibus nostris; n nisi ualde intellegimus, si recte intellegimus, et nimis te diligo, si alicui carissimo dicimus non utique plus quam oportet, sed ualde nos diligere intellegi uolumus. denique illa Graeca sententia, ne quid nimis, non habet hoc uerbum quod hic legitur. ualde. sed aliqde et dictum invenimus, et dicimus: unde nonnulli etiam latini codices non habent, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis:» sed, «valde.» Valde itaque praecepit hoc Deus, et valde oportet Dei custodiri mandata. 2. «vers.» 5. Sed humilis pietas vel pia humilitas, et fides non immemor gratiae, quid adjungat attendite: «Utinamdirigantur viae meae ad custodiendas justificationes tuas.» Praecepisti quidem tu, sed utinam quod praecepisti fiat mihi. Ubi audis «Utinam,» vocem optantis agnosce; at agnita voce optantis, depone superbiam praesumen
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo ds̃aliqͥd uł nimis p̃ciꝑet. uł nimis custodire.
si om̃e nimiũ rephensione dignũ ee̾t: Diceremꝰ gͦ
nos nulla grecoꝵ sapientiũ auctoritate t̾reri. intu.¬
entes qđ scriptũ ẽ. Nonne stultã fec̃ d̃ sapientiã
mundi: et potiꝰ stã sententiã falsã. ec̃. crederemꝰ qͣ
ddictũ ẽ. ne qͥd nimis. quã diunũ eloqͥũ ubi legimꝰ et
cantamꝰ ti p̃cepisti mandata tua custodire ninis. mi-¬
si nos ñ geca clatio sed uera ratio reuocaret. Nimis
qͥpe dr̃. qͥcqͥd plus fuerit quã oportet. Nã parũ et
nimniũ. cduo st̃ int̾ se contraria Parũ ẽ. qđ minꝰ ẽ. ꝗ̃
opoitit: et nimiũ plusꝗͣ oporcet. hoꝵ in medio mo-¬
moribꝰ ut ãpliꝰ ꝗͣ oportet nichil omĩno faciamꝰ: ꝓ-¬
fecto uerã eẽ sententiã ne qͥd nimis. fateri potiꝰ quã
negare debemꝰ. Sed aliqͣndo latina lingua hoc ũbo
sic abutit᷑: ut nimis ꝓ eo qđ ẽ. ualde et positũ in-¬

Expanded text:
s aliquid vel nimis praeciperet, vel nimis custodiri vellet, si omne nimium reprehensione dignum esset? Diceremus ergo nos nulla graecorum sapientium auctoritate teneri, intuentes quod scriptum est, «Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi» ? et potius istam sententiam falsam esse crederemus, qua dictum est, «Ne quid nimis», quam divinum eloquium, ubi legimus atque cantamus, «Tu praecepisti mandata tua custodiri nimis;» nisi nos non graeca elatio, sed vera ratio revocaret. Nimis quippe dicitur, quidquid plus fuerit quam oportet. Nam parum et nimium duo sunt inter se contraria. Parum est quod minus est quam oportet; et nimium, plus quam oportet. Horum in medio momoribus ut amplius quam oportet nihil omnino faciamus, profecto ueram esse sententiam, ne quid nimis, fateri potius quam negare debemus. sed aliquando Latina lingua hoc uerbo sic abutitur ut nimis pro eo quod est ualde, et positum in
Abbreviated transcription (Latin):
oblitꝰ ẽ quał fuerit. Qui autẽ ꝑspexerit in legẽ
ꝑfectã lib̾tatis et ꝑmanserit. ñ auditor obliuio¬
sus factꝰ. sed factor oꝑis: hic beatꝰ infacto suo
erit. Talẽ se uult iste ee̾ : ut inspiciat tanꝗͣ in
dirigi uias suas: ad custodiendas iustificationes
dei. Unde dirigi. nisi grã dei : Alioqͥn legẽ habe¬
bit dei. ñ ubi gratulet᷑ sed ubi confundat᷑ si uo¬
luerit mandata inspicere quȩ ñ fac̃. Confice¬¬

Expanded text:
legem perfectam libertatis, et permanserit, non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit» . Talem se iste vult esse, ut inspiciat tanquam in dirigi vias suas ad custodiendas justificationes Dei. Unde dirigi, nisi gratia Dei? Alioquin legem Dei habebit, non ubi gratuletur, sed ubi confundatur, si voluerit mandata inspicere, quae non facit. 4. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepisti. annimis custodiri: qđlibet hoꝵ intelliga.¬
mͦ cont᷑ illã memorabilẽ nobilẽq sententiã hoc di¬
ctũ uidet. quã greci laudant in sapientibꝰ suis et
latim laudando consentiunt: ne qͥd nimis. Si e.¬
m̃ hoc uerũ ẽ. ut ne qͥd nimis fiat. qͦmͦ uerũ ẽ qđ¬

Expanded text:
libet horum intelligamus, contra illam memorabilem nobilemque sententiam hoc dictum videtur, quam Graeci laudant in sapientibus suis, et Latini laudando consentiunt: «Ne quid nimis» . Si enim hoc verum est, ut ne quid nimis fiat; quomodo verum est q
Abbreviated transcription (Latin):
factꝰ ẽ conturbatꝰ Inueniens gͦ se. nec iã p̃sumens
de se: clamat. ne derelinqͦs me usq ualde. Si enĩ
dereliqͥsti ut sine adiutorio tuo infirmꝰ appareã:
noli usq ualde. ne ꝑeã. Tuenĩ p̃cepisti mandata
tua custo dire nimis. Iã de ignorantia me excusa

Expanded text:
factus est conturbatus . Inveniens ergo se, nec jam praesumens de se, clamat, «Ne derelinquas me usque valde.» Si enim dereliquisti, ut sine adjutorio tuo infirmus appaream, noli «usque valde,» ne peream. «Tu ergo praecepisti mandata tua custodiri nimis:» jam de ignora
Abbreviated transcription (Latin):
mandata tua custodire nimis. Tanꝗ̃ diceret.
Iã legẽ accepi: iã noui. Tu p̃cepisti mandata tua
custodire nimis. Et mandata tua scã. et iusta et
bona. sed peccatũ ꝑbonũ mͥ oꝑat᷑ mortẽ. nisi
dar: dũ inspicio in om̃ia mandatatua. Manda-¬
ta dei siue cũ legunt᷑. siue cũ in memoria recolun-¬

Expanded text:
tua custodiri nimis.» Tanquam diceret: Jam legem accepi, jam novi; tu enim praecepisti mandata tua custodiri nimis: et mandata tua sancta, et justa, et bona; sed peccatum per bonum mihi operatur mortem , nisi dar, dum inspicio in omnia mandata tua.» Mandata Dei sive cum leguntur, sive cum memoria recolunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ueniens eiꝰ adiuuet caritas. Qͦs autẽ ñ adiuuat.
hos merito ꝑhibet᷑ repellere: et qͦsi flãmea framea
ꝓlibeant᷑ in digni. ne manũ extendant in arbo-¬
rẽ uite. Qsẽ. autẽ dignꝰ ex qͦ ꝑ unũ hominẽ pecca¬
tũ intrauit inmundũ. et ꝑ peccatũ mors. et ita in
om̃s homines ꝑtransiit. in qͦ om̃s peccauer̃ : Sed
indebita misccdia dei sanat᷑ debita nr̃a miseria. Nã
iste qͥ loqͥt᷑ et dic̃ in toto corde meo exqͥsiuite. Et
hoc unde posset. nisi eũ aũsũ a se. ad seipsũ conuer
ꝑditũ reqͥreret et errantẽ reuocaret qͥ dic̃. qđ ꝑie-¬
corrigit uiã suã in custodiendo ũba dei. illo re-¬
qͥppe hoc etiã iste suꝑiꝰ optauit. ubi ait. utinã
dirigant᷑ uiȩ meȩ. Et hic ubi addidit In corde
meo abscondi eloquia tua ut ñ peccẽ tͥ. continu.¬
o diuinũ quesiuit auxiliũ. ne in corde eiꝰ dĩ eloqͥa

Expanded text:
praeveniens ejus adjuvet charitas. Quos autem non adjuvat, praeveniens ejus adjuvet charitas. Quos autem non adjuvat, hos merito perhibetur repellere, tanquam flammea framea prohibeantur indigni, ne manum extendant ad arborem vitae . Quis est autem dignus, ex quo per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ? Sed indebita Dei misericordia sanatur debita nostra miseria. Nam iste qui loquitur et dicit, «In toto corde meo exquisivi te;» et hoc unde posset, nisi eum aversum ad se ipse convertperditum quaereret, et errantem ille revocaret, qui dicicorrigit viam suam in custodiendo verba Dei, illo requippe hoc etiam iste superius optavit, ubi ait, «Utinam dirigantur viae meae:» et hic ubi addidit, «In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi;» continuo divinum quaesivit auxilium, ne in corde ejus Dei eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ale. ẽ. sed qđ animale. postea sp̃ale. Sit gͦ licet
qͥlibet qͣntũ ad etatẽ ꝑtinet corporis annosa ue.¬
tustate decrepitꝰ iunior tam̃ erit ad dm̃ ꝑcepta
grẽ nouitate conũsus. Et in hoc corrigit iumor¬
uiã suã in custodiendo ũba eiꝰ. hoc ẽ ũbũ fidei
qđ p̃dicamꝰ et ipsa ẽ fides quȩ ꝑ dilectionẽ oꝑat᷑.¬
cantici nou heres cestam̃ti noui: iste unior ñ cain
sed ab el. ñ ismael sed ysaac: ñ esau sed isrł. ñ ma-¬
nasses sed effram. ñ heli sed samuhel ñ saul sed da-¬
uid qͥd adiungat adũtite. In toco inqͥt corde
meo exqͥsiui te: ne repellas me a mandatis tuis.
Ecce orat ut adiuuet᷑ ad custodienda ũba dei: in
qͦ dixerat uiã suã corrigere iumorẽ.Nã utiq hoc
ẽ ne repellas me a mandatis tuis. Qͥd ẽ enĩ a deo
repelli nisi ñ adiuuari: Mandatis qͥppe eiꝰ rectis
atq arduis humana ñ contẽꝑat᷑ infirmitas: nisi

Expanded text:
ale est, sed quod animale; postea spirituale» . Sit ergo licet ale est, sed quod animale; postea spirituale» . Sit ergo licet quilibet, quantum ad aetatem pertinet corporis, annosa vetustate decrepitus, junior erit ad Deum percepta gratiae novitate conversus; et in hoc corrigit viam suam, in custodiendo verba ejus: hoc est verbum fidei quod praedicamus , et ipsa est fides quae novi cantici, haeres testamenti novi, iste junior non Cain, sed Abel; non Ismael, sed Isaac; non Esau, sed Israel; non Manasses, sed Ephraem; non Heli, sed Samuel; non Saul, sed David; quid adjungat attendite: «In toto,» inquit, «corde meo exquisivi te; ne repellas me a mandatis tuis.» Ecce orat, ut adjuvetur ad custodienda verba Dei, in quo dixerat viam suam corrigere juniorem. Nam utique hoc est, «Ne repellas me a mandatis tuis:» quid est enim a Deo repelli, nisi non adjuvari? Mandatis quippe ejus rectis atque arduis humana non contemperatur infirmitas, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ille hic agnoscat᷑ filiꝰ euangelicꝰ iumior qͥ ꝓfectꝰ a
patre in regionẽ longinquã. effudit substantiã su¬
ã uiuendo cũ meretricibꝰ ꝓdige: et p̾ea ꝗ̃ porcos
pauit. egestatẽ. famẽq ꝑpessus reũsus ẽ. ad semet¬
ipsũ. et dix̃. Surgã et ibo ad patrẽ meũ. In qͦ enĩ
correx̃ uiã suã. nisi in custodiendo uba dei. quȩ
tanꝗͣ pat̾nũ panẽ esuriens concupiuit: neq enĩ
corrigeret uiã suã fr̃ eiꝰ senior: qͥ patrisuo dix̃ far
tot annis seruio tͥ: et nũꝗͣ mandatũ tuũ p̃tariui.
Iunior gͦ ille correx̃ uiã suã. quã se ita dep̃uase p¬
ũsãq habuisse confessus ẽ ut patri diceret iã ñ
sũ dignꝰ uocari filiꝰ tuus. Ierciꝰ qͦq mͥ intellect᷑ oc¬
duobꝰ suꝑioribꝰ antepono: ut senior agnoscatur
uetꝰ homo et nouus iunior. Senior qͥ portat ima¬
ginẽ t̃ren hominis: iunior qͥ celestis. qi ñ priꝰ qd̵¬

Expanded text:
ille hic agnoscatur filius evangelicus junior, qui profectus a ille hic agnoscatur filius evangelicus junior, qui profectus a patre in regionem longinquam, effudit substantiam suam vivens cum meretricibus prodige; et posteaquam porcos pavit, egestatem famemque perpessus, red patrem meum.» In quo enim correxit viam suam, nisi in custodiendo verba Dei, quae tanquam panem paternum esuriens concupivit? Neque enim corrigeret viam suam frater ejus senior, qui patri suo dixit, «Ecce tot annis servio tibi, et nunquam mandatum tuum praeterii.» Junior ergo ille correxit viam suam, quam se ita depravasse perversamque habuisse confessus est, ut patri diceret, «Jam non sum dignduobus superioribus antepono: ut senior agnoscatur, vetus homo; et novus, junior: senior, qui portat imaginem terreni hominis; junior, qui coelestis: quia «non prius q
Abbreviated transcription (Latin):
frustra enĩ custodiunt᷑ memoria: si ñ custodiunt᷑
et uita. Nã qͥdã ũba dei cenendo agunt ne obli¬
iiscant᷑: nec agunt iuiuendo ut corrigant᷑. Non
autẽ ait iste in qͦ exercet umior uiã suã. sed in quo
corrigit uiã suã: atq ad hoc respondit. in custo.¬
diendo ũba tua. Heq ullo mͦ dicenda ẽ uia corre¬
cta: qͣndui ẽ. uita ꝑũsa. Sed qͥd sibi uult iste un¬
or: Potuit enĩ dicere. in qͦ corrigit homo uiãsuã.
aut in qͦ corrigit uir uiã suã. Qđ plerũq in seri¬
pturis ita ponit᷑. ut a sexu honoratiore homo in¬
telligat᷑: modo locutionis qͦ significat᷑ a parte co¬
tũ. Neq enĩ et femina ñ beata. quȩ ñ abut in con¬
silio impioꝵ: ubi tam̃ dictũ ẽ beatꝰ uir. Hic uͦ ñ
senior: aut in alio corrigit etiã senior uiã suã qͣm
in custodiendo ũba dĩ : Anforte ad monitio ẽ qͥ e¬
tate id potissimũ fieri debeat: scłm illud qđ ali
scriptũ ẽ. fili a iuuentute tua excipe doctrim̃ &

Expanded text:
frustra enim custodiuntur memoria, si non custodiantur et vita. Nam quidam verba Dei tenendo agunt ne obliviscantur, nec agunt vivendo ut corrigantur: non autem ait iste, In quo exercet junior memoriam suam? sed, «In quo corrigit viam suam?» atque ad hoc respondet, «In custodiendo verba tua.» Neque ullo modo dicenda est via correcta, quamdiu est vita perversa. 2. Sed quid sibi vult iste junior? Potuit enim dicere: In quo corrigit homo viam suam? aut, In quo corrigit vir viam suam? quod plerumque in Scripturis ita ponitur, ut a sexu honoratiore homo intelligatur, modo locutionis quo significatur a parte totum. Neque enim et femina non beata quae non abo impiorum: ubi tamen dictum est, «Beatus vir» . Hic vero senior? aut in alio corrigit etiam senior viam suam, quam in custodiendo verba Dei? An forte admonitio est, qua aetate potissimum fieri debeat; secundum illud quod alibi scriptum est: «Fili, a juventute tua ex
Abbreviated transcription (Latin):
in corde meo abscondi eloqͥa tua ut ñ peccẽ tͥ.
Qͥd gͦ adhuc ea discere querit. quȩ abscondita
iã custodit in corde: qđ utiq ñ fecisset: nisi ea di¬
dicisset. Ut qͥd gͦ ad dit et dic̃. doce me iustificati¬
ones tuas. nisi q eas uult faciendo discere. ñloqͦn¬
dictꝰ es dñe. doce me iustificationes tuas. Iuia enĩ
in corde meo abscondi eloqͥa tua ut ñ peccẽtͥ. le¬
gẽ dedisti: da etiã benedictionẽ grẽ. ut faciendo
discã qđ intimando iussisti. Hȩc satis sint: ut
ur̃ȩ m̃tessine fastidio nutriant᷑. Aliũ sermonẽ
desiderent quȩ sequunt᷑¬

Expanded text:
orde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi:» Quid ergo adhuc ea quaerit discere, quae abscondita jam custodit in corde? quod utique non fecisset, nisi ea didicisset. Utquid ergo addit et dicit, «Doce me justificationes tuas,» nisi quia eas vult faciendo discere, non loquen «justificationes tuas.» Quia enim in corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi, legem dedisti; da etiam benedictionem gratiae, ut faciendo discam quod intimando jussisti. Haec satis sint, ut vestrae mentes sine fastidio nutriantur: alium sermonem desiderant quae sequunt
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ huiꝰ mortalitate fecer̃ Fis qͥppe dic̃ apłs. Si nos¬
uob̾ sp̃alia seminauumꝰ magnũ ẽ. si carnalia ur̃a¬
metamꝰ : qđ etiã his ũb̃ dici potest. Si nos uob̾cȩle-¬
stia seminauimꝰ. magnũ ẽ. si t̾rena urã metamꝰ: In
cȩlo gͦ respic̃ celestia seminantes: in t̾ra aut̃ t̃rena
reddentes. Iamen humiles: et hoset illos. humilia
enĩ respic̃ in celo et in t̾ra: qr meminer̃ utriq qͥd
fuerint ꝑ suã malitiã. qͥd factist̾ ꝑ dñi grãm. Neq¬

Expanded text:
us vitae mortalitate fecerunt . Eis quippe dicit Apostous vitae mortalitate fecerunt . Eis quippe dicit Apostovobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Quod etiam his verbis dici potest: Si nos vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in terra;» quia meminerunt utrique quid fuerint per suam malitiam, quid facti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ uos. dinde qͥ intelligit et conũsationẽ apłi in
cęlis. et in carne mansionẽ in t̾ris: simul oportet in¬
telligat dñm dm̃ nr̃m in excelsis scĩs habitantẽ. quẽ¬
ad modũ eosdẽ scõs humiles sibi et in celo respiciat
cũ quȩ sursũ st̾ sapiunt qͥ spe resurrexer̃ cũ xp̃o. &¬
in t̾ra qm̃ ñdũ solutist̾ carnis iuinculo. ut ex tota
milia respicit in cęlo et alia in t̾ra: credo qđ in cȩlo
iã respic̃ qͦs uocauit et habitat in eis: in tra aut̃ re¬
spicit. et qͦs uocat ut habitet. Istos enĩ possidet cȩle-¬
stia cogitantes: illos excitat t̾restria sõniantes. Sed qi
difficile optinemꝰ ut possint et ipsi iã humiles dici
dẽ humilia isto loco ut scã incelligamꝰ ꝑ totũ textũ
psalmi diuinȩ admonent litterȩ: ẽ aliꝰ intellectus
quẽ mecũ caritas ur̃a consideret. Cȩlos nc̃ significa¬
ri arbitror eos: qui sedebt̾ suꝑ .xii. thronos et cũ
b̃nacula: qͦs amicos sibi de mãmona iniqͥtatis in ui-¬

Expanded text:
uisquis intelligit et conversationem Apostoli in coelis, et in carne mansionem in terris; simul oportet intelligat Dominum Deum nostrum in excelsis sanctis habitantem, quemadmodum tamen eosdem sanctos humiles sibi et in coelo respiciat, quoniam quae sursum sunt sapiunt, qui spe resurrexerunt iam nondum soluti sunt carnis vinculo, ut ex tota milia respicit in coelo, et alia in terra; credo quod in coelo jam respicit quos vocavit, et habitat in eis; in terra autem respicit quos vocat, ut habitet in eis. Istos enim possidet coelestia cogitantes, illos excitat terrena somniantes. 6. Sed quia difficile obtinemus ut possint et ipsi jam humiles dici, idem humilia isto loco, ut sancta intelligamus, per totum textum Psalmi divinae admonent litterae; est et alius intellectus, quem mecum Charitas vestra consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui sedebunt super duodecim thronos, et cumla aeterna, quos amicos sibi de mammona iniquitatis in huj
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ. fiumꝰ inqͥt et nosstulti aliqͣndo & increduliꝰ
errantes. seruientes desideriis et uoluptatibꝰ uarus
in malitia et inuidia agentes. ab hominabiles. odio¬
inuicẽ habentes. Cũ autẽ benignitas et humanitas
illux̃ saluatoris dĩ nr̃i: ñ ex oꝑibꝰ iusticiȩ que fecimꝰ
nos sed scđm suã miscdiã saluos nos fec̃. ꝑ lauacrũ
regenerationis. Ecce humilia. quȩ respiciunt᷑ in cȩlo
Sp̃ales enĩ st̾ et omia iudicant. Sed tam̃ humiles:
ne deiecti udicent᷑. Qͥd de seipso singularit᷑: ñne
talia st̃ quȩ cõmemorat: Non sũ inqͥt idoneus uo¬

Expanded text:
ulti aliquando et increduli, errantes, servientes desideriis et voluptatibus variis, in malitia et invidia agentes, abominabiles, invicem odio habentes: cum autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris Dei nostri, non ex operibus justitiae quae fecimus nos, sed secundum suam misericordiam salvos nos fecit per lavacrum regenerationis» . Ecce humilia quae respiciuntur in coelo. Spirituales enim sunt, et omnia judicant; sed tamen humiles, ne dejecti judicentur. Quid de seipso singulariter? nonne talia sunt quae commemorat? «Qui non sum», inquit, «idoneus vo
Abbreviated transcription (Latin):
cet cũ pͥncipibꝰ ppłi sui: sed etiã Habitare fac̃
sterilẽ in domo matrẽ filioꝵ letantẽ. Qͥ in altis
habitat. et humilia respic in cȩloet in t̾ra: sem̃
sedibꝰcol locat: et sic̃ arenã in ora maris miseri-¬
cordẽ atq innumerã multitudinẽ. a sinistris
fructibꝰ atq impia a maritudine segregat.¬

Expanded text:
cet cum principibus populi sui; sed etiam, «Habitare facit cet cum principibus populi sui; sed etiam, «Habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem:» qui in altis habitat, et humilia respicisedibus collocandam, et sicut arenam in ora maris, misericordem atque innumeram multitudinem, a sinistris fluctibus et ab impia amaritudine segrega
Abbreviated transcription (Latin):
ciores enĩ st̃ illi amici iudicaturi cũ dño. pluresau¬
frumenti massa in cõparatione seiunctȩ paleȩ
paucos habere uideat᷑ ꝑ se tam̃ considerata co¬
piosa ẽ. Multi enĩ filii desertȩ: magis quã eiꝰ quȩ
habet iurũ. Multi fili eiꝰ quȩ ꝑ grãm in senectu¬
te concepit: quã eiꝰ quȩ ab ineunte ȩtate legis
unculo maritata ẽ. Ego qͥdẽ dico in senectute
concepit. intuens sarã matrẽ nrãm in uno ysaac.
quȩ ꝑ om̃s gentes mat̾ ẽ fideliũ. Quȩ autẽ ꝑsona
ẽapud̃ esaiã uidete. quasi omĩno ñ matris. nec
nob ẽ. in istoloco: facite itaq nob̃ locũ in qͦ cõmo¬
cũ sciã me ex̾. sine filiis et iuduã: Qͥs gͦ istos mͥ¬
educaiit: Ẽgo enĩ derelicta et sola. hi autẽ ubi e¬
rant: Exeagͦ parte ista dic̃ ȩccłia: qua uidetur
Sed quã multi in eadẽ turba facientes sibi amicos
stabunt. Non solũ gͦ erigit de stercore quẽ collo¬

Expanded text:
ciores enim sunt illi amici judicaturi cum Domino, plures auciores enim sunt illi amici judicaturi cum Domino, plures au enim tota frumenti massa in comparatione sejunctae paleae paucos habere videatur; per se tamen considerata, copiosa est. «Multi enim filii desertae, magis quam ejus quae habet virum» : multi filii ejus quae per gratiam in senectute concepit, quam ejus quae ab ineunte aetate Legis vinculo maritata est. Et ego quidem dico, in senectute concepit; intuens Saram matrem nostram in uno Isaac, per omnes gentes matrem fidelium. Quae autem persona est apud Isaiam, videte: quasi omnino non matris, nec nobis est in isto loco, facite itaque nobis et nunc locum sciam me esse sine filiis et viduam? Quis ergo istos educavit mihi? ego enim derelicta fui sola; hi autem mihi ubi erant» ? Ex ea ergo parte ista dicit Ecclesia, qua videtur Sed quam multi in eadem turba facientes sibi amicos  dexteram stabunt? Non solum ergo erigit de stercore, quem collo
Abbreviated transcription (Latin):
bitat. et humilia respic̃ in cęlo et in t̾ra: uolens do¬
cere nos. quare in cȩlo humilia. cũ iã sp̃ales magni.
et iudicariis sedibꝰ digni tali significent᷑ eloqͥo sub¬
iec̃ statĩ. Qui erigit a t̾ra in opẽ: et de sterrore ele¬
uat pauperẽ. Ut collocet eũ cũ pͥncipibꝰ cũ pͥn¬
cipibꝰ ppłi sui. Non itaq diligunt. eẽ. humilia ca-¬
pita excelsoꝵ: nisi sub dextera excelsi. Quãuis enĩ
qͥ seruiebat desiderus et uoluptatibꝰ uariis: Sed
adhuc ingemiscit grauatꝰ habitaculũ qđ de cȩlo
ẽ suꝑindui cupiens: Cur ne forte se extollat colafi¬
tatꝰ᷑ et subdit᷑ angło sathanȩ stimulo carnis suȩ:
Altꝰ qͥdẽ ẽ. habitance in se dño: et habens eũ p̃m qͥ
serutat᷑ omĩa. eciã alcitudinẽ dei. Itaq in cȩloe. sad
et in cȩlo dñs humilia respicit. Qͥd gͦ frs. suã auduu
mꝰ humilia quȩ in celost exaltata de stercore. ut
audiuimꝰ de humilibꝰ quȩ in t̾ra respic̃ dñs: pau-¬

Expanded text:
bitat, et humilia respicit in coelo et in terra:» volens docere nos quare in coelo humilia, cum jam spirituales magni et judiciariis sedibus digni, tali significentur eloquio; subjecit statim, «Qui erigit a terra inopem, et de stercore exaltat pauperem; ut collocet eum cum principibus, cum principibus populi sui.» Non itaque dedignentur esse humilia capita excelsorum, sub dextera Domini. Quamvis enim qui serviebat desideriis et voluptatibus variis? Sed go adhuc ingemiscit gravatus, habitaculum quod de coelo est superindui cupiens ? Cur, ne forte se extollat, colaphizatur, et subditur angelo satanae, stimulo carnis suae ? Altus est quidem habitante in se Domino, et habens eum Spiritum qui scrutatur omnia, etiam altitudinem Dei : itaque in coelo est; sed et in coelo Dominus humilia resp humilia quae in coelo sunt, exaltata de stercore, ut audivimus de humilibus quae in terra respicit Dominus? Pau
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ altissimꝰ in excelsis habitans: in et̾nũ nomen eiꝰ.
dñs altissimꝰ in scĩs requiẽ habens. Exposuit qͥd dixe¬
rit. in excelsis habitans. Hoc enĩ planiꝰ ẽ. locutꝰ. In
scĩs inqͥt requiẽ habens. Sed qͥ st̃ scĩ nisi humiles qͥ
pueri laudant dñm: Itaq adiungit. Et pusilla¬
nimis dans magnanimitatẽ. et dans iutã qͥ in humi-¬
litate cordis sunt. In qͥbꝰ scĩs requiẽ habet. his pusil¬
lanimis dat magnanimitatẽ. Dans utiq magnani¬
mitatẽ excelsos facit: in qͥbꝰ reqͥẽ habens. in excelsis
habitat. Sed qr pusillanimis dat magnanimitatẽ:
eadẽ excelsa in qͥbꝰ habitat. humilia respicit. Sed qr¬
humilia inqͥt respicit in cęlo et in t̾ra: excitauit nos
etiã querere. utrũ eadẽ in cȩlo quȩ in t̾ra: an alia in

Expanded text:
dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum nomen ejus, dicit Altissimus in excelsis habitans, in aeternum nomen ejus, Dominus altissimus in sanctis requiem habens.» Exposuit quid dixerit, «in excelsis habitans;» hoc enim plenius elocutus, «in sanctis,» inquit, «requiem habens.» Sed qui sunt sancti, nisi humiles, qui pueri laudant Dominum? Itaque adjungit: «Et pusillanimis dans magnanimitatem, et dans vitam qui in humilitate cordis sunt» . In quibus sanctis requiem habet, his pusillanimis dat magnanimitatem. Dans utique magnanimitatem excelsos facit, in quibus requiem habens in excelsis habitat. Sed quia pusillanimis dat magnanimitatem, eadem excelsa in quibus habitat, humilia respicit. Sed «humilia,» inquit, «respicit in coelo et in terra.» 5. Et excitavit nos etiam quaerere utrum eadem in coelo, quae in terra; an
Abbreviated transcription (Latin):
uident in celo fulgere. solẽ et lunã et stellas ciu cre¬
aturȩ seriuunt. deserentes creatorẽ. Sed ñ solũ excel¬
sus ẽ. suꝑ om̃s gentes dñs: uerũ etiã Suꝑ cȩlos gła
eiꝰ. Celi supͣse suspiciunt eũ: et humiles eũ secũ ha¬
bent constituti carne infra celũ. qͥ ꝓ eo ñ colunt
humilia respicit: qͥsquã putauerit qđ in altis cȩ¬
lis habitet: unde et humilia t̾rena respiciat. Ad
humilia respicit in cȩlo et in t̾ra. In qͥbꝰ gͦ altis ha-¬
bitat. unde humilia respiciat in celo et in t̾ra :
an in qͥbꝰ altis habitat. etiã ipsa humilia respicit.
Sic enĩ exaltat humiles: ut ñ faciat suꝑbos. Itaq
et in altis habitat qͦs exaltat: facitq eos sibi cęlũ.
hoc ẽ. sedẽ suã. & eos tam̃ ñ suꝑbos sed sẽꝑ subdi¬
tos intuendo. etiã ipsos celos humilia respicit: in
qͥbꝰ excelsis habitat. Sp̃s enĩ ꝑ esarã. ita loqͥt᷑. Hȩc

Expanded text:
vident in coelo fulgere, solem et lunam et stellas, qui crevident in coelo fulgere, solem et lunam et stellas, qui creaturae serviunt, deserentes Creatorem Sed non solum «excelsus super omnes gentes Dominus;» verum etiam «super coelos gloria ejus.» Coeli supra se suspiciunt eum; et humiles eum secum habent, constituti carne infra coelum, qui pro illo non colunt humilia respicit?» Quisquam putaret quod in altis coelis habitet, unde humilia terrena respiciat; sed «humilia respicit in coelo et in terra.» In quibus ergo altis habitat, unde humilia respiciat in coelo et in terra? An in quibus altis habitat, etiam ipsa humilia respicit? Sic enim exaltat humiles, ut non faciat superbos. Itaque et in aliis habitat quos exaltat, facitque sibi eos coelum, hoc est sedem suam; et eos tamen non superbos, sed semper subditos intuendo, etiam in ipso coelo humilia respicit, in quibus excelsis habitat. Spiritus enim per Isaiam ita loquitur; «Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ne laudate. Ne dicatis incipimꝰ qͥdẽ laudare dm̃ qr
pueri sumꝰ sed cũ creuerimꝰ magniq fuerimꝰ nos ip¬
sos laudabimꝰ. Non sic pueri ñ sic Ppt̾ea dic̃ dñs ꝑ
esarã. Ego sũ. et usq dũ senescatis ego sũ. Ipse semꝑ
laudandus ẽ: qͥ ẽ. Laudate pueri ex hoc. laudate
Aut qr hoc loco humilitatẽ uidet᷑ potiꝰ significare
pueritia cui contraria ẽ. uana et falsa suꝑbiȩ mag¬
intudo: et ideo dñm nisi pueri ñ laudant. qr suꝑbi
eũ laudare ñ nouer̃. sit senectꝰ ur̃a puerilis et pue¬
ritia senilis: id ẽ ut nec sapientia urã sit cũ suꝑbia.
nec humilitas sine sapientia: ut laudetis dñm ex
hoc et usq in scłm. Quaeũq autẽ in pariuilis scĩs
ȩccłia xp̃i diffundit᷑: laudate nom̃ dñi. hoc ẽ. enĩ:¬
dñs. Gentes honiines sunt. Qͥd mirũ. si suꝑ homines
excelsus ẽ. dñs: Illi si ꝑ se excelsos qͦs colunt. oculis

Expanded text:
ne laudate. Ne dicatis: Incipimus quidem laudare Dominum, quia ne laudate. Ne dicatis: Incipimus quidem laudare Dominum, quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ipsos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: propterea dicit Dominus per Isaiam, «Ego sum; et usque dum senescatis, ego sum» . Ille semper laudandus est qui est. «Laudate, pueri, ex hoc,» laudate, Aut quoniam hoc loco humilitatem potius videtur significare pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laudant, quia superbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra puerilis, et pueritia senilis; id est: ut nec sapientia vestra sit cum superbia, nec humilitas sine sapientia, ut laudetis Dominum «ex hoc et usque in saeculum.» Quacumque autem in parvulis sanctis Ecclesia Christi diffunditDominus.» Gentes homines sunt: quid mirum si super homines excelsus est Dominus? Illi super se excelsos quos colunt, oculis
Abbreviated transcription (Latin):
te. etaudate pueri dñm. laudate nomen dñ Illa
eñ ꝓstrata et deuicta: ex ore infantiũ et lactentiũ ꝑfi¬
pueris. Nomen suũ potiꝰ p̃dicari uolunt: et ñ lau.¬
cdant nomen dñi. Itaq euanuer̃ in cogitationibꝰ
sius et obscuratũ ẽ insipiens cor eoꝵ: et dicentes se
eẽ. sapientes stulti factis: Uoluer̃ nomen suũ altissi¬
me et diutissime diffamari: cito ipsi in angustias
gͦ p̃dicet.S
et usq in scłm. Ubiq p̃dicet᷑. Asolisortuusq ad
occasũ: laudate nom̃ dñi. Querat ex me aliqͥs sc̃oꝵ
in scłm accipio: usq in et̃nũ. Curautẽ ex hoc et ñ¬
et ante hoc. et ante omĩa scła. sit nom̃ dñi benedi¬
ctũ in scła: Respondebo paruulo: qͥ ñ contum aci¬
dñi: sit nom̃ dñibenedictũ. Sit a uob̾ nom̃ dñibene¬
dictũ ex hoc utiq ex qͦ uob̾ dr̃. Incipitis em̃ laudare
sed sine sine laudate. Ex hoc gͦ et usq in scłm.: sine fi¬

Expanded text:
te, et «laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini.» Illa te, et «laudate, pueri, Dominum, laudate nomen Domini.» Illa enim prostrata et exstincta, ex ore infantium et lactentium perfipueri sunt. Nomen suum potius praedicari volunt, et non laudant nomen Domini. Itaque evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum; et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt : voluerunt nomen suum diutissime et latissime diffamari, cito ipsi in angustias go et usque in saeculum.» Ubique praedicetur: «A solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. 2. Quaerat ex me aliquis pueroin saeculum,» accipio usque in aeternum; cur autem «ex hoc,» et non ante hoc et ante omnia saecula «sit nomen Domini benedictum?» Respondebo parvulo, qui non contumaciDomini: sit nomen Domini benedictum;» sit a vobis nomen Domini benedictum, «ex hoc» utique ex quo vobis dicitur. Incipitis enim laudare, sed sine fine laudate. «Ex hoc» ergo «et usque in saeculum,» sine fi
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi qͥs receꝑit regnũ dei sic̃ puer: ñ in.¬
re humilitatis exẽplũ. suꝑbiã uetĩs hominis ad inno¬
uandã humilit̾ uitã. similitudine puerilis ȩcatis
accusat. Quaꝓpt̃ dilectissimi. cũ cantari auditis in
psalmis laudate pueri dñm: ne arbitremini ad uos
re canescitis. Om̃ibꝰ enĩ uob̃ dic̃ apłs. Nolite pueri ef¬
ficim̃tibꝰ: sed malitia pariuili estote. ut m̃tibꝰ ꝑfecti
sitis. Qua malitia. nisi maxime suꝑbia: Ipsa enĩ de
uana granditate p̾sumens. ñ sinit hominẽ ambula¬
re ꝑ artã uiã: et intrare ꝑ angustã portã. Perautẽ
facile initrat ꝑ angustã: et ideo nemo nisi ut puer. in-
trat in regnũ cȩloꝵ. Qͥd autẽ suꝑbiȩ malitia deceriꝰ
que p̃positũ ñ uult hab̃e nec dm̃: Nã seriptũ ẽ inti¬
ũ suꝑbiȩ hominis a postatare adeo. Hanc se adũsus p̃-¬
cepta diuina cumidis ceruicibꝰ erigentẽ et suaui iugo
cdnũi resifentẽ deicite. frangite cõminiuite. atq confumi-¬

Expanded text:
is non receperit regnum Dei, sicut puer, non inre humilitatis exemplum superbiam veteris hominis ad innovandam humiliter vitam similitudine puerilis aetatis accusat. Quapropter, charissimi, cum cantari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos re canescitis: omnibus enim vobis dicit Apostolus, «Nolitei mentibus; sed malitia parvuli estote, ut mentibus perfecti sitis» . Qua malitia maxime, nisi superbia? Ipsa enim de vana granditate praesumens non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam: puer autem facile intrat per angustum; et malitia deterius, quae praepositum non vult habere nec Deum? Nam scriptum est, «Initium superbiae hominis, apostatare a Deo» . Hanc se adversus praecepta divina tumidis cervicibus erigentem et suavi jugo Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumi
Abbreviated transcription (Latin):
lã. facis maiorẽ strepitũ. et uolat de muscipula.
Sic et martires. Iã forte aliqͥ ipsoꝵ intendebant
collũ in dulcedinẽ uitȩ huiꝰ. Dñs qͥ erat in illis
fecit strepitũ gehennarũ et erutꝰ ẽ passer de
muscipula uenantiũ. Anma nrã sic̃paser erutaẽ
de muscipula uenantiũ. Et qͥd: Sẽꝑ erit miscipui.¬
la: Muscipula erat dulcedo uitȩ huiꝰ Illi n heser̃
inmuscipula: et occisis. Ilis occisis muscipula fra¬
cta ẽ. lã ñ remansit dulcedo uiȩ huiꝰ ꝑquã pos¬
sent iterũ capi. Sed illa contrita ẽ Nũqͥd et passer
contritꝰẽ : Absit. qr ñ heserat in muscipula. I UIu¬
scipula contrita ẽ. et nos eruti sumꝰ. Clament gͦ¬

Expanded text:
lam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: lam, facis majorem strepitum, ut volet de muscipula: sic et martyres, jam forte aliqui ipsorum intendebant collum in dulcedinem vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium: «Anima nostra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Et quid? semper erit illa muscipula? Muscipula erat dulcedo vitae hujus: illi non haeserunt in muscipula, et occisi sunt; illis occisis muscipula fracta est; jam non remansit dulcedo vitae hujus, per quam possint iterum capi, sed illa contrita est: numquid et passer contritus est? Absit; quia non erat in muscipula: «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.»
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ erant ꝑsequentes: et posuer̃ escã in muscipu¬
la. Quã escã : Dulcedinẽ uitȩ huiꝰ: ut unꝰqͥsq
ꝓpt̃ dulcedinẽ uitȩ huiꝰ mittat caprit in neqͥti-¬
ã et muscipula cõpͥmat᷑. Non illi in qͥbꝰ erat
dñs: illi qͥ dicunt. nisi qr dñserat in nob̾. Non
capit᷑ iste in muscipula. Sit in te dñs: et nec tu
capieris in mascipula. Clama. Benedictꝰ dñs:
qͥ ñ dedit nos in uenationẽ dentibꝰ eoꝵ. Anima¬
nr̃ua sic̃ passer eruta ẽ de muscipula uenantiũ.
Quia in ipsa anima ds̃erat: ideo sic̃ passer eru
quia incauta ceciderat sic̃ passer. et poterat dice¬
re. postea ignoscet mͥ ds̃. Opasser instabilis. fige
potiꝰ pedes in petra. noli ue ad muscipulã. Cape-¬
ris. consumeris. obtereris. Sit in te dñs: et de
maioribꝰ minis eruet te de muscipula uenanti-¬
ũ: qͦmͦ siuideas auẽ ueluti iã cadere in muscipu¬

Expanded text:
enim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipuenim erant persequentes, et posuerunt escam in muscipula. Quam escam? Dulcedinem vitae hujus, ut unusquisque propter dulcedinem hujus vitae mittat caput in nequitiam, et muscipula comprimatur. Non illi in quibus erat Dominus, illi qui dicunt, «Nisi quia Dominus erat in nobis;» non capti sunt in muscipula. Sit in te Dominus, et nec tu capieris in muscipula; clama, «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorumra sicut passer eruta est de muscipula venantium.» Quia in ipsa anima Dominus erat, ideo sicut passer eruQuia incauta ceciderat sicut passer; et poterat dicere postea, Ignoscet mihi Deus. O passer instabilis, fige potius pedes in petra, noli ire ad muscipulam. Caperis, consumeris, obtereris. Sit in te Dominus, et de majoribus minis eruet te, de muscipula venantium. Quomodo si videas avem veluti jam cadere in muscipu
Abbreviated transcription (Latin):
attendebat qͣndo illũ ꝑsequebat᷑ ille fugiebat. ille
corquebat ille timebat. ille ubi se absconderet que¬
rebat. unde pateret᷑ ista mala: nisi qr habebat. Uel
in illo disce qͥd fugias: qr resquȩ illũ torquebat
te ꝑsequente. ne auferret᷑ a te: et te sic habet tor-¬
quere. alio ꝑsequente. Attendis qr pinguis. ẽ. Si
ꝓpt̃ea illũ queris qr pinguis. ẽ: time pinguescere.
ne alt̃ te querat. Et omĩa inanit̃ fiunt. Quere
finẽ: tenebre occurrunt. Quere quare: nichil
occurrit. Exultent gͦ et letent᷑ in xp̃o qͥ dic̃t.
ꝑtransut anima nr̃a aquã sine substantia: et
recipiant substantiã suã. Perdider̃ illã uiuentes
ꝓdige: sed ñ pauꝑ factꝰ ẽ pat̃. Redeant: et inue-¬
nient ibi diuitias. quas in longinqua ꝑegrinati-¬
one cũ meretricibꝰ consũpser̃ Euadant aquã
sine substantia.: et dicant. Benedictꝰ dñs qͥ ñ
dedit nos in uenationẽ dentibꝰ eoꝵ. Uenantes

Expanded text:
attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille attendebat, quando illum persequebatur; ille fugiebat, ille torquebatur, ille timebat, ille ubi se absconderet quaerebat: unde pateretur ista mala, nisi quia habebat? Vel in illo disce quid fugias: quia res quae illum torquebat, te persequente, ne auferretur a te, et te sic habet torquere alio persequente. Attendis quia pinguis est: si propterea illum quaeris, quia pinguis est; time pinguescere, ne alter te quaerat. Et omnia inaniter fiunt: quaere finem; tenebrae occurrunt: quaere quare; nihil occurritbstantia,» et recipiant substantiam suam. Perdiderunt illam viventes prodige; sed num pauper factus est Pater? Redeant, et invenient ibi divitias quas in longinqua peregrinatione cum meretricibus consumpserunt; evadant aquam sine substantia, et dicant: «Benedictus Dominus, qui non dedit nos in venationem dentibus eorum.» Venantes
Abbreviated transcription (Latin):
uulgare: et ꝓũbia dei dormitant in eis. Qd ꝓuer-¬
biũ: Malo qđ teneo quã qđ sꝑo. O infelix qͥd tenes:
Ecce dicis. Malo qđ teneo. Tene sic ut ñ amittas. et
dic malo qđ teneo. Si autẽ ñ sic tenes. quare ñ illud
tenes qđ ñ potes amittere: Qͥd gͦ tenes: Aurũ teneo.
Ergo si tenes. ñ tͥ auferat᷑ inuito. Si autẽ et ꝑ aurũ
traheris quo ñ uis: et ideo te querit maior raptor
qr inuenit minorẽ raptorẽ: ideo te querit maior
aquila. qr prior cȩpisti leporẽ. Prȩda tͥ fuit minor.
prȩda eris maiori. Hȩc ñ uident homines in rebus
humanis. tanta cupiditate cȩcati. Mira res. ẽ. fr̃s.
horrent qͥ considerant. Querit potentior infirmi¬
orẽ et querit eũ opprimere. ñ ob aliud. nisi qr ha¬
bet qã ĩlli auferat Uidet illũ pati sub se tribulatio¬
nẽ ñ ob aliud nisi ꝓpt̃ qđ habelut: et hoc ipsũ ꝓ¬¬
pẽ qđ ille patit᷑ tribulationẽ ad se congerit. Non

Expanded text:
vulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod provervulgare; et proverbia Dei dormitant in eis. Quod proverbium? Malo quod teneo, quam quod spero. O infelix, quid tenes? Ecce dicis, Malo quod teneo; tene sic ut non amittas, et dic, Malo quod teneo. Si autem non tenes, quare non illud tenes quod non potes amittere? Quid ergo tenes? Aurum. Tene ergo; si tenes, non tibi auferatur invito. Si autem et per aurum traheris quo non vis, et ideo te quaerit major raptor, quia invenit minorem raptorem; ideo te quaerit major aquila, quia prior cepisti leporem: praeda tibi fuit minor, praeda eris majori. Haec non vident homines in rebus humanis; tanta cupiditate caecantur. Mira res est, fratres; horrent qui considerant. Quaerit potentior infirmiorem, et quaerit eum opprimere, non ob aliud, nisi quia habet quod illi auferat: videt illum pati sub se tribulationem, non ob aliud, nisi propter quod habet; et hoc ipse, propter quod ille patitur tribulationem, ad se congerit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sine substantia. ẽ. Quod enĩ acquirit᷑ de peccato:
uidet᷑ eẽ substantia. Sed et hoc ñ acqͥrit᷑. Ille enior
habet aurũ: qͥ nouit uti auro. Qui autẽ auro uti
ñ nouit: habet᷑ ñ habet. Possidet᷑: ñ possidet. Esto
dñs auri et ñ seruus auri: qr et aurũ ds̃ fecit. et
te suꝑ aurũ ipse fecit. Aurũ fecit ad subsidiũ tuũ:
et te ad imaginẽ suã. Uide qđ supra te ẽ et calcas
qđ infrate ẽ. Quid gͦ acquisisti: Uis uidere quã aqua
sine substantia sit: Tolle tecũ ad inferos qđ acqͥsisti.
Qͥd facturus es: Acqͥsisti aurũ: ꝑdidisti fidẽ. Post
paucos dies exis de hac uita. Aurũ qđ acqͥsisti ꝑdita
fide: auferre tecũ ñ potes. Cor tuũ in ane fide exit
ad penas: qđ plenũ fide ad coronã exiret. Ecce ni-¬
chil ẽ qđ fecisti: et ꝓpt̾ nichil dm̃ offendisti. Aqua
sine substantia ẽ: quȩ te demersit. Confundant᷑
siderat. Eunt homines audiunt ꝓuerbiũ illud

Expanded text:
sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, sine substantia est. Quod enim acquiritur de peccato, videtur esse substantia. Sed et hoc non acquiritur. Ille enim habet aurum, qui novit uti auro: qui autem auro uti non novit, habetur, non habet; possidetur, non possidet. Estote domini auri, et non servi auri: quia et aurum Deus fecit, et te super aurum ipse fecit; aurum fecit ad subsidium tuum, et te ad imaginem suam. Vide quod supra te est, et calcas quod infra te est. Quid ergo acquisisti? Vis videre quam aqua sine substantia sit? Tolle tecum ad inferos quod acquisisti: quid facturus es? Acquisisti aurum, perdidisti fidem: post paucos dies exis de hac vita, aurum quod acquisisti perdita fide, auferre tecum non potes; cor tuum inane fidei, ad poenas exit, quod plenum fide ad coronam exiret. Ecce nihil est quod fecisti, et propter nihil Deum offendisti. Aqua sine substantia est quae te demersit. Propter quidsiderat. 10. Eunt homines, audiunt proverbium illud