comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis dicit. qͦs in hoc mundo efficacit᷑¬
adiuuat. Aduiuat. quando collucta¬
tione contraria fatigant᷑. Liberat
enim. dum fidem ipsoꝵ non sinit
praua suasione ꝑuerti. Eripiet a
peccatorib utiq amundi huiꝰ ꝯtra¬
rietate seruat illesos. Addit qͦ causã
liberationis. qm̃ sꝑauerunt in eum.
Non quia non peccauerunt. s qm
spem suam in dñi pietate posuert̃.
Quod potest etiam & ad illud iudi¬
cium trahi. quando scĩs siuis etͣna
p̃mia prestare dignabit᷑. Conelus.¬
uam ꝓficua uerba sp̃s scĩ digna¬
tione ꝓlata sunt. quã mirabili
s uersib. ñ stamine s conpunctiõe.
non lana s gr̃a. scilicet quȩ totum
corpꝰ eiꝰ ambiat. & membra ipsiꝰ in
modum sacre uestis oꝑiat. quam ñ
ualuit diuidere militũ insana ꝓter¬
uia. quam ñ potest hereticoꝵ tot se¬
culis dum semꝑ carpant scindere
multitudo. s in sua firmitate consis¬
cognoscit. Rogemꝰ gͥ inseparabilem

Expanded text:
lis dicit, quos in hoc mundo efficacitlis dicit, quos in hoc mundo efficaciter adjuvat, quando colluctatione contraria fatigantur. Liberat enim, dum fidem ipsorum non sinit prava suasione perverti. Eripiet a peccatoribus, utique a mundi istius contrarietate servat illaesos. Addidit quoque causam liberationis: quoniam speraverunt in eum, non quia non peccaverunt, sed quoniam spem suam in Domini pietate posuerunt. Quod potest etiam et ad illud judicium trahi, quando sanctis suis aeterna praemia praestare dignabitur. Conclusuam proficua verba Spiritus sancti dignatione prolata sunt! quam mirabili sed versibus; non stamine, sed compunctione; non lana, sed gratia; scilicet quae totum corpus ambiat, et membra ipsius in modum sacrae vestis operiat; quam non valuit dividere militum insana protervia; quam non potest haereticorum tot saeculis, dum semper carpant, scindere multitudo: sed in sua firmitate consis placere cognoscit! Rogemus ergo inseparabilem
Abbreviated transcription (Latin):
tempore tribulationis. Sc̃a eccłia redit
ad solitas consolationes. ne tantum¬
putaret᷑ austera. si & bone ꝓmissionis
gaudia non haberet. Pollicitatio
firma. custodia fortis. Iustoꝵ salutẽ
a dño. ñ ab aliqua potestate uenire
cominemorat. Quo locõ alterius
psalini sensꝰ ille dicendꝰ ẽ. Si ambu¬
lem in medio umbre mortis. noni
timebo mala qm̃ tu mecũ es. Dequit᷑.¬
& ꝓtector eoꝵ ẽ in tempore tribula¬
tionis. Tempꝰ quidẽ tribulationis
duplex ẽ. s longe dissimile. Nam &
hic tribulationes temporales sunt.
qͣs tam̃ dñs a fidelib suis ex toto ñ
ammouet. quȩ mordent pociꝰ quã
deuorant. Compungunt quã ꝑcu¬
tiunt. affligunt quãm minuunt.
Illa enim tribulatio que in die uidi¬
cii impiis uenit. mala: quia ȩterna:
Tristis. quia cruciat. Uehemiens. qr
districta ẽ. In hoc gͦ tempore tribu¬
larionis. ꝓtector ẽ dñs. quia ex ipsa
catorib & saluos faciet eos. qm̃ sꝑa¬
uerunt in eum. De fidelib famu¬

Expanded text:
ulationis. Sancta Ecclesia redit ad solitas consolationes, ne putaretur austera, si et bonae promissionis gaudia non haberet. Pollicitatio firma, custodia fortis, justorum salutem a Domino, non ab alia potestate venire commemorat. Quo loco alterius psalmi sensus dicendus est: Si ambulem in medio umbrae mortis, non timebo mala, quprotector eorum est in tempore tribulationis . Tempus quidem tribulationis duplex est, sed longe dissimile. Nam et hic tribulationes temporales sunt, quas tamen Dominus a fidelibus suis ex toto non amovet; quae mordent potius quam devorant, compungunt quam percutiunt, affligunt quam imminuunt. Illa vero tribulatio quae in die judicii impiis venit, mala, quia aeterna; tristis, quia cruciat; vehemens, quia districta est. In hoc ergo tempore tribulationis protector est Dominus: quia ex ipsa catoribus, et salvos faciet eos, quoniam speraverunt in eum. De fidelibus famu
Abbreviated transcription (Latin):
itaq gressꝰ supplantare nemo uale¬
bit. quando iam & originale peccatũ
desinet. & diabolꝰ decipiendi licentiã
ñ habebit. Subplantare enim dicimꝰ
plantis foueas pretend̾e. ne possit in¬
cedens firmum repperire uestigium.
Hoc ibi nullitenus constat. ẽẽ. facien¬
dum. ubi secura & ęt̾na sunt om̃ia.
sicut & in quinquagesimo quinto p̃s
dicturꝰ est. Q m̃ eripiusti animã
meã de morte. ocłos meos a lacrimis.
tor iustum. & querit ꝑdere eũ. Adhuc
ista dicunt᷑ de futuro uidicio. Consi¬
derare est enum aliquid alta delib̾ati¬
one conspicere. & usq ad rerũ uiscera
ꝑuenire. Ham in die resurrectionis
peccator ꝑpendet iustum. & dicet in
corde suo. Nonne iste ẽ qui egebat.
quem in contemptu habuimꝰ & deri¬
su. & mͦ eum cernimꝰ supra nos crec̃¬
tum. & in summa gła constitutum. d̾¬
Hoc est peccatorẽ iustun considerare.

Expanded text:
itaque gressus supplantare nemo praevaleitaque gressus supplantare nemo praevalebit, quando jam et originale peccatum desinet, et diabolus decipiendi licentiam non habebit. Supplantare enim dicimus plantis foveas praetendere, ne possit incedens firmum reperire vestigium. Hoc ibi nullatenus constat esse faciendum, ubi secura et aeterna sunt omnia; sicut in quinquagesimo quinto psalmo dicturus est: Quoniam eripuisti animam meam de tor justum, et quaerit perdere eum. Adhuc ista dicuntur de futuro judicio. Considerare est enim aliquid alta deliberatione conspicere, et usque ad rerum viscera pervenire. Nam in die resurrectionis peccator perpendet justum, et dicet in corde suo: Nonne iste est qui egebat, quem in contemptu habuimus et derisu; et modo cernimus supra nos electum, et in summa gloria constitutum? Hoc est peccatore
Abbreviated transcription (Latin):
eꝰ loquet᷑ uidicium. Qiua sermo ibi ne¬
quaquã a cogitatione dissentiet. s sicut
cor meditabitur sapientiam. ita lingua
loquetur ꝑ cuncta iusticiam. Hic est
ille celestis & beatoꝵ modꝰ. ut merito
ii consortiũ angłoꝵ recipiant᷑. qui se
nullo errore confundunt. Loquet᷑g
iusti lingua iudicium. cum ueri lumi¬
nis fuerit manifestatione completꝰ.
Iudicium enum dictum ẽ. quasi uiris
dicium. qd̾ in co ius dicat᷑. Non enim
sc̃i semꝑ iudicabunt. dum constet unũ
dñi. ẽẽ. iudicium. s in etͣnũ iusti locu
dinis indicat᷑. ut nichil aliud homo
in corde recipiat. nͥ uoluntatem dei
qua beatꝰ efficit᷑. ꝑ quam ad tantum
culmen ascendit. cui grãs indesinent̃
indicat dñi saluatoris.
Nam cum sit omĩium ds.
ipsiꝰ ꝓprie dicit᷑. quẽ liberare
dignat᷑. Cum dicit in corde ip siꝰ.
sensum beatitudinis uniuersum tali
bono significat. eẽ. completũ. Huius

Expanded text:
ejus loquetur judicium, quia sermo ibi neejus loquetur judicium, quia sermo ibi nequaquam a cogitatione dissentiet: sed sicut cor meditabitur sapientiam, ita lingua loquetur per cuncta justitiam. Hic est ille coelestis et beatorum modus, ut merito in consortium angelorum recipiantur qui se nullo errore confundunt. Loquitur ergo lingua justi judicium, cum veri luminis fuerit manifestatione completus. Judicium enim dictum est, quasi juris dicium, quod in eo jus dicatur. Non enim sancti semper judicabunt, dum constet unum Domini esse judicium. Sed in aeternum juste locutdinis indicatur; ut nihil aliud homo in corde recipiat nisi voluntatem Dei, qua beatus efficitur, per quam ad tantum culmen ascendit, cui gratias indesinentindicat Domini Salvatoris. Nam cum sit omnium Deus, ipsius proprie dicitur quem liberare dignatur. Cum dicit, in corde ipsius, sensum beati universum tali bono significat esse completum. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
istam crederes que aliquando deseren¬
da est. Nec uacat qd̾ ñ dixit in ea. s
suꝑ eam. Secretum enim uidet᷑ ut
putamꝰ ipsiꝰ habitationis exponere.
Et ido dictum ẽ suꝑ eam. quia spiri¬
tali corꝑi non erit necesse terrã graui
calcare uestigio. sicut apłs dicit. Dein¬
de nos qui uuimꝰ qui reliqui sumꝰ.
simul rapiemur cũ illis in nubib ob¬
uiam dño in acra. & sic semꝑ cũ dñio
crimus. Os iusti meditabitur sapi¬
entiam. & lingua eiꝰ loquet᷑ uidiciũ.
Uarratio hec ꝑ figuram charateris¬
mon. quȩ latine informatio uel desc̃p¬
tio dicit᷑. tempꝰ beate resurrectionis
ostendit. Non enim dicit meditatur.
s. meditabit᷑ de futuro. Os hic cogita¬
tionem debemꝰ acciꝑe. quia de lingua
sequit᷑ quid loquatur. Meditabitur gͦ
sipientiam. s ñ scripturarũ lectione.
s cordis purissima uisione. Ibi enĩ ñ
litteris sapientia colligit᷑. s celesti largi¬
tate inelaborata p̾statur. Et lingua

Expanded text:
istam crederes quae aliquando 126 deserenda est. Nec vacat quia non dixit, in ea, sed super eam. Secretum enim videtur, ut putamus, ipsius habitationis exponere, et ideo dictum est, super eam, quia spirituali corpori non erit necesse terram gravi calcare vestigio, sicut Apostolus dicit: Deinde nos qui vivimus, qui reliqui sumus, simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Christo in aera, et sic se. Os justi meditabitur sapientiam, et lingua ejus loquetur judicium. Narratio haec per figuram characterismon, quae Latine informatio vel descriptio dicitur, tempus beatae resurrectionis ostendit. Non enim dicit, meditatur, sed meditabitur de futuro. Os hic cogitationem debemus accipere, quia de lingua sequitur quid loquatur. Meditabitur ergo sapientiam, non Scripturarum lectione, sed cordis purissima visione. Ibi enim non litteris sapientia colligitur, sed coelesti largitate inelaborata praestatur. Et lingua
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mium qm̃ pauꝑib nil tulerunt.
s ido coronat. quia nudos uestierunt.
Uisitauerunt infirmos. esurientes
sicientesq pascere delegerunt. Uides
gͥ quia ñ sufficit xp̃iano amalis absti¬
nere. nisi ctiam bonum nitamur. qͣ¬
datur oꝑatione ꝑficere. Uerum hec
p̃cepta quid sequit᷑. d Et in habita in
scłm scłi. ut tali ꝓmissione confisus.
futura p̾mia spe certissima iam possi

Expanded text:
iam pauperibus nihil tulerunt: sed ideo coronat, quia nudos vestierunt, visitaverunt infirmos, et esurientes sitientesque pascere delegerunt. Vides ergo quia non sufficit Christiano a malis abstinere, nisi etiam bonum nitatur quadam operatione perficere. Verum haec praecepta quid sequitur? Et inhabita in saeculum saeculi; ut tali promissione confisus, futura praemia spe certissima jam possid
Abbreviated transcription (Latin):
infidelium. ñ tam nr̃is uerbis quam
salomone dicente ꝓbauimꝰ. Dicturi
sunt enim in uidicio. Quid nob̾ ꝓfuit
suꝑbia. aut quid diuiciarũ iactantia
contulit nobis. dtransierunt om̃ia illi
tamquã umbra. Uides ꝑire quicquid

Expanded text:
infidelium, non tam nostris verbis quam infidelium, non tam nostris verbis quam Salomone dicente probabimus; dicturi sunt enim in judicio: Quid nobis profuit superbia, aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umb
Abbreviated transcription (Latin):
conseruabunt᷑. Audiens hoc uerbũ:
ama & tu uidicium. fac iusticiã. ut
uiuante dño. recta te uoluntate conti¬
neas. ut bonis tuis ipse congaudeas.
Ille enim auctor iusticiȩ ñ potest illos
derelinquere. qui ciꝰ eligunt p̾cepta
complere. Et intende ꝓmissionẽ. qr
non dicit iustos in temporalib rebus
nequaꝙͣ deserendos. ẜ eos in ęt̾nũ con¬
seruandos. eẽ. ꝓnuntiat. Hic enim ui¬
sualit̾ conseruari nequeunt. qͥ tribul¬
tionib suppliciisq lacerant᷑. Audi¬
ant cupidi uitȩ huiꝰ. qui sibi longe¬
uos annos postulare noscunt᷑. ñ in h
Frequent̾ sensꝰ iste repetit᷑. ut ampliꝰ
quȩ sunt uentura credant᷑. Duuna
siquidẽ miseratio dum nos mauult
gehennȩ penas cuadere. dignat᷑
sepiꝰ ammonere. Et sicut suꝑiꝰ iustoꝵ
semen idẽ oꝑam in benedictione dixit
esse mansuram. ita hic impioꝵ actus
ꝑire confirmat. Peribunt sane. quan¬
do & ipsum delictum & locus noscitur
interire peccantium. Nam perire oꝑis

Expanded text:
rvabuntur. Audiens hoc verbum, ama et tu judicium, fac justitiam, ut, juvante Domino, recta te voluntate contineas, ut bonis tuis ipse congaudeas. Ille enim auctor justitiae non potest illos derelinquere qui ejus eligunt praecepta complere. Et intende promissionem: quia non dicit justos in temporalibus rebus nequaquam deserendos, sed eos in aeternum conservandos esse pronuntiat. Hic enim visualiter conservari nequeunt, qui tribulationibus suppliciisque lacerantur. Audiant cupidi vitae hujus, qui sibi longaevos annos postulare noscuntur, non in Frequenter sensus iste repetitur, ut amplius quae sunt ventura credantur. Divina siquidem miseratio, dum nos mavult gehennae poenas evadere, dignatur saepius admonere. Et sicut superius justorum semen, id est opera in benedictione dixit esse mansura, ita hic impiorum actus perire confirmat. Peribunt sane, quando et ipsum delictum, et locus noscitur interire peccantium. Nam perire opera
Abbreviated transcription (Latin):
contra in nocentissimos parabatur.
S hanc confringi dixit. quia ñ erat
fidelib in animę parte nocitura. Et
respice. qm̃ ipsa uerba quȩ in facino¬
rib posuit. eadẽ & in uindicta gemi¬
nauit: ꝓpt̾ illam scilicet euugłii sen¬
tentiã. in qͣ mensura mensi fue
Ueliꝰ ẽ modicũ iusto. suꝑ diuitias pecra¬
toꝵ multas. Pia mat̾ quasi bonos fili¬
os osculans atq complectens. adhue
in eoꝵ consolationib ꝑseuerat. suadcis
meliꝰ. ẽẽ. modicum iusto suꝑ diuicias
peccatoꝵ. S intendamꝰ quid sit modi¬
cum. quia ipsum ẽ qd̃ efficit magno.
Modicum hic sentiatur humilitas. ĩ
qua dum se animꝰ nr̃ choibet. mundi
copiosa transcendit. Contra. diuicię
sunt peccatoꝵ multȩ. id ẽ congestio cri¬
minũ. & abundantia delictoꝵ. Unde
quantum sit meliꝰ estimemꝰ modicũ
illud iusti ꝑciꝑe. & molem tantorum
scelerum ñ habere. Illud siquidẽ ad ce¬
loꝵ regna ꝑducit. istud aut̃ demergit

Expanded text:
contra innocentissimos parabatur. contra innocentissimos parabatur. Sed hanc confringi dixit, quia non erat fidelibus in animae parte nocitura. Et respice quoniam ipsa verba quae in facinoribus posuit, eadem et in vindicta geminavit, propter illam scilicet Evangelii sententiam: In qua mensuMelius est modicum justo super divitias peccatorum multas. Pia mater quasi bonos filios osculans atque complectens, adhuc in eorum consolationibus perseverat, suadens melius esse modicum justo super divitias peccatorum. Sed intendamus quid sit modicum: quia ipsum est quod efficit magnos. Modicum hic sentiatur humilitas, in qua dum se animus noster cohibet, mundi pretiosa transcendit. Contra, divitiae sunt peccatorum multae, id est congestio criminum, et abundantia delictorum. Unde quantum sit melius, aestimemus modicum illud justi percipere, et molem tantorum scelerum non habere; illud siquidem ad coelorum regna perducit, istud autem demergit
Abbreviated transcription (Latin):
post eductũ reuelatis cogitationib appa¬
reret. Arcum enum tendere ñ statim
sagitare ẽ. s paratum atq intentum
designat oꝑe fraudulento. expectantes
tempꝰ quando possint simplices inno¬
centesq deciꝑe. Sequit᷑. Ut decipiant
inopem & pauperem. Quid interest
int̾ in opem & pauꝑem. ñ longe p̾dixi¬
mus. Pulchre autem dictũ est ut
deiciant quasi stantem. & fidi robore
ꝑdurantẽ. Deiciunt᷑ enim. dum eis
tenebrosꝰ & morti similis error in¬
funditur. Addidit. Ut trucident
rectos corde. Hoc de martyrib po¬
test intelligi. qui recti sunt corde.
quicqͥd conat᷑ extinguere. quando ensis
expletuiũ genꝰ armoꝵ ẽ ad mortis ef¬
fectum. G ladius enim dicit᷑. qui fit
ad hostium clades. Et ut scias gladi¬
um istum de cogitatione uenisse. reci¬
proca sententia dixit. intret in corda
ipsoꝵ. unde scilicet uenerat. & puersis
grassabatur insidiis. Arcum diximo
occultam designare maliciam. que

Expanded text:
post eductum revelatis cogitationibus appapost eductum revelatis cogitationibus appareret. Arcum enim tendere, non statim sagittare est, sed paratum atque intentum designat, operi fraudulento exspectantes tempus, quando possint simplices innocentes decipere. Sequitur, ut dejiciant inopem et pauperem. Quid intersit inter inopem et pauperem, non longe praediximus. Pulchre autem dictum est, ut dejiciant, quasi stantem et fidei robore perdurantem. Dejiciuntur enim, dum eis tenebrosus et morti similis error infunditur. Additur, ut trucident rectos corde. Hoc de martyribus potest intelligi, qui recti sunt corde, quidquid conatur exstinguere, quando ensis expletivum genus armorum est ad mortis effectum. Gladius enim dicitur, qui fit ad hostium clades. Et ut scias gladium istum de cogitatione venisse, reciproca sententia dixit, intret in corda ipsorum, unde scilicet venerat, et perversis grassabatur insidiis. Arcum diximus occultam designare malitiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
quod ueniet dies ciꝰ. Mirabilis nobis
forma consolationis ostendit᷑. Quis ⁊
debet eiꝰ delectari pompa. cuiꝰ peritu¬
ram nouit audaciam.  Ham si nolumꝰ
aliquo relo confundi. sequam᷑ hoc quod
dñs facit. Irrideamꝰ eum cuiꝰ p̾uidemꝰ
occasum. iudicemꝰ infelicia. que depre¬
hendimꝰ. eẽ. peritura. Firmissime creda¬
mꝰ talia. qm̃ nob̾ a ueritate ꝓmissa st̃.
Sic fiet. ut peccator irrisus abscedat.
qui se fugitiua felicitate preiactitat.
tetenderunt arcũ suum ut deiciant
inopem & pauperem. ut trucident rec̃¬
tos corde. Gladiꝰ peccatoris ẽ. quiliba
dolꝰ. alteriꝰ appetens lesionem. Nam &
ille qui in opem spoliare contendit. ꝑ¬
uerse consilii gladium educit. & ille qͥ
praua suasione desid̾at deciꝑe animas
innocentes. ensem cogitationis pessi¬
me ostendit. Euaginauert̃ aut̃ signi¬
ficat nudauert̾. ut qd̃ aute erat in cogi¬
tationib tamquã in uagina reconditũ.

Expanded text:
quod veniet dies ejus. Mirabilis nobis quod veniet dies ejus. Mirabilis nobis forma consolationis ostenditur. Quis enim debet delectari ejus pompa, cujus perituram novit audaciam? Nam si nolumus aliquo zelo confundi, sequamur hoc quod Dominus facit. Irrideamus eum cujus praevidemus occasum; judicemus infelicia, quae deprehendimus esse peritura. Firmissime credamus talia, quoniam nobis a veritate promissa sunt. Sic fiet, ut peccator irrisus abscedat, qui se fugitiva felicitate praejactitat.tetenderunt arcum suum, ut dejiciant inopem et pauperem, ut trucident rectos corde. Gladius peccatoris est quilibet dolus alterius appetens laesionem. Nam et ille qui inopem spoliare contendit, perverse consilii sui gladium educit; et ille qui prava suasione desiderat decipere animas innocentes, ensem pessimae cogitationis ostendit. Evaginaverunt autem significat nudaverunt; ut quod ante erat in cogitatione tanquam in vagina reconditum,
Abbreviated transcription (Latin):
texta uideatur. ẽẽ. relatio. tam̃ huic
loco ñ importune dabimꝰ diuisionẽ.
quando int̾ ipsas similitudines nouũ
aliquid introductum. eẽ. sentit᷑. Qua¬
ꝓpt̾ sit nobis hec scda partitio. Suꝑiꝰ
enum dixerat fideles ñ debere impios
emulari. nunc dicit peccatores supra
iustos iniuidia faciente torqueri. Di¬
uersa quippe uoluntas. iusto odium
parat. Nam quando illum uiderit
sceleratꝰ bonis morib operam dare.
ille se credit specialit̾ accusari. Stridet
dentib. fremit animo. & cuiꝰ ñ potest
mores subuertere. uitã ipsam ꝓtinꝰ
conatur auferre. Obseruabit. quasi
de occultis insidiis cum dolore respici¬
et. Dentib enum fremcre furentium
beluarum ẽ. quas imitatur iracundꝰ.
dum ꝓximo minatur interitũ. Atq
ido pudor ẽ. illos emulari. qͥ bonis
inuident alienis. dum extremũ se
estimat. quem inuidie reatꝰ accusat.
ñs autem irridebit eum. qm̃ ꝓspicit

Expanded text:
texta videatur esse relatio, tamen huic texta videatur esse relatio, tamen huic loco non importune dabimus divisionem, quando inter ipsas similitudines novum aliquid introductum esse sentitur. Quapropter sit nobis hic secunda partitio. Superius enim dixerat fideles non debere impios aemulari, nunc dicit peccatores supra justos invidia faciente torqueri. Diversa quippe voluntas justo odium parat. Nam quando illum videt sceleratus bonis moribus operam dare, ille se credit specialiter accusari: stridet dentibus, fremit animo; et cujus non potest mores subvertere, vitam ipsam protinus conatur auferre. Observabit, quasi de occultis insidiis cum dolore respiciet. Dentibus enim fremere furentium belluarum est, quas imitatur iracundus, dum proximo minatur interitum. Atque ideo pudor est illos aemulari, qui bonis invident alienis, dum extremum se aestimat, quem invidiae reatus accusat.nus autem irridebit eum, quoniam prospicit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionem tociꝰ boni explicandam
constet edictum. Hos dicit possessuros
ierłm futuram. de qua sepe iam dictũ ẽ
ciuitas quȩ semꝑ bonorum suauitate
completa est. ubi eiꝰ habitatores non
mercib degunt. s duna delectatione
pascunt᷑. Non ibi quisquã laborat ut
uiuat. s totum quietꝰ accipit. qd̾ beatꝰ
animꝰ concupiscit. Ibi oculis cordis esu¬
ries beata saginatur. ibi anima solo ui¬
su reficit᷑. quando quicqͥd ad eiꝰ ꝑtinet
desidium. dñici uultꝰ contemplatione
prestatur. Sequit᷑. Delectabunt᷑ in
multitudine pacis. Hic iam ueritas
ipsa ꝑfecte beatitudinis indicatur. ut
semꝑ suauit̾ sentiat᷑ om̃e qͦtqͦt ẽ. nec
aliquando possit desinere qd delectat.
Uam ut ostenderet ipsam delectatio¬
nem nulla contrarietate dissolui. addi¬
dit in multitudine pacis. Pax enim
futuri scłi est. ubi nichil aduersum.
nichil potest. ec̃. contrariũ. s uno mͦ
ceptum gaudium suauissime ꝑseue

Expanded text:
perfectionem totius boni explicandam perfectionem totius boni explicandam constet edictum. Hoc dicit possessuros Jerusalem futuram, de qua saepe jam dictum est. Civitas quae semper bonorum suavitate completa est, ubi ejus habitatores non mercibus degunt, sed divina delectatione pascuntur. Non ibi quisquam laborat ut vivat, sed ex toto quietus accipit quod beatus animus concupiscit: ibi oculis cordis beata esuries saginatur; ibi anima solo visu reficitur, quando quidquid ad ejus pertinet desiderium, Dominici vultus contemplatione praestatur. Sequitur, delectabuntur in multitudine pacis. Hic jam veritas ipsa perfectae beatitudinis indicatur; ut semper suaviter sentiatur omne quod est, nec aliquando possit desinere quod delectat. Nam ut ostenderet ipsam delectationem nulla contrarietate dissolvi, addidit in multitudine pacis. Pax enim futuri saeculi est, ubi nihil adversum, nihil potest esse contrarium, sed uno modo coeptum gaudium suavissime persev
Abbreviated transcription (Latin):
figura dicit᷑. Hyꝑbaton. cum suspͥenso
& querens locum eiꝰ ñ inuenies. Pusil¬
lum. exiguum aliquid paruũq signi¬
ficat. quod constrictis digitis manu
possit mcludi. Pusillum enĩ. a pugno
dicit᷑. Hanc breuem atq ultimã ctat̃.¬
in remedio laborantiũ eccłia pollicet᷑.
ne longe credatur ubi fidelis fatigari
posse cognoscitur. Pusillum uͦ dicitꝰ.
tempꝰ quod restat usq ad diem iudicii.
quod comparatione preteritoꝵ dierũ.
om̃ino paruissimũ ẽ. Et ñ erit pecca¬
cor. Non quia ipse qui peccauit ñ crit.
s peccare iam desinet. Locum enim eiꝰ
istum mundũ signi ficat. qui
peccatorib fauet. ꝓprieq ipsis
amicꝰ est. ubi tamquã in domicilio
suo delicta uernare manifestum est:
id ẽ pacientes & mites. qui alienas ini¬
quitates tolerant. ñ ut ipsi aliquem
grauare p̾sumant. S uide quanta uis
sit istiꝰ nominis. ut cũ multaꝵ uirtu¬
tum capacem deceat. ẽẽ. xp̃ianum. ad

Expanded text:
figura dicitur hyperbaton, cum suspensus figura dicitur hyperbaton, cum suspensus et quaeres locum ejus nec invenies. Pusillum, exiguum aliquid parvumque significat, quod constrictis digitis manu possit includi. Pusillum enim a pugno dicitur. Hanc brevem atque ultimam aetatin remedio laborantium Ecclesia pollicetur: ne longa credatur, ubi fidelis fatigari posse cognoscitur. Pusillum vero dicit tempus quod restat usque ad diem judicii, quod comparatione praeteritorum dierum omnino parvissimum est. Et non erit peccator; non quia ipse qui peccavit non erit; sed peccare jam desinet. Locum enim ejus istum mundum significat, qui peccatoribus favet, proprieque ipsi amicus est: 123 ubi tanquam in domicilio suo delicta vernare manifestum est. id est patientes et mites, qui alienas iniquitates tolerant, non ut ipsi aliquem gravare praesumant. Sed vide quanta vis sit istius nominis, ut cum multarum virtutum capacem esse deceat Christianum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
non gaudeas. ne te cum pessimis peri¬
re contingat. Exterminari ẽ foras
terminos ꝓici. id ẽ ab illa dĩ cuuitate
fraudari. S ne solꝰ metꝰ inbecilla ho¬
minũ corda turbaret. subiungit etã
spem bonoꝵ dicens. Qui uͦ expectant
dñm. ipsi hereditate possidebunt t̾rã.
scilicet qui despiciunt felicitatẽ impioꝵ
nec sibi uolunt munera p̾sentia condo¬
nari. s expectant dñi saluatoris aduen¬
tum. ipsi eiꝰ hereditate gaudebunt.
id est que legib uenit. quȩ secura &
et̾na ẽ. Possidebunt terrã. hoc ẽ cuu¬
tate dñi futura pocient᷑. quam iustis
uiris diuina pietas pollicet᷑. Quappt̃
ordinem suꝑni cyrographi consid̾emꝰ.
pollicita suis temporib expectemus.
ne dum uolumꝰ ꝓmissa festinant᷑ exi¬
gere. cause nos uideamur amissione
multare. Pendet aut̃ uersꝰ iste de su¬
periorib. unde dicit. ne emulatꝰ fue¬
ris eum qui ꝓsꝑat᷑ in uia sua. Quę

Expanded text:
non gaudeas, ne te cum pessimis perinon gaudeas, ne te cum pessimis perire contingat? Exterminari, est foras terminos projici, id est ab illa Dei civitate fraudari. Sed ne solus metus imbecilla hominum corda turbaret, subjungit etiam spem bonorum, dicens: Qui vero exspectant Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram; scilicet qui despiciunt felicitatem impiorum, nec sibi volunt munera praesentia condonari, sed exspectant Domini Salvatoris adventum. Ipsi ejus haereditate gaudebunt, id est quae legibus venit, quae secura et aeterna est. Possidebunt terram, hoc est civitate Domini futura potientur, quam justis viris divina pietas pollicetur. Quapropter ordinem superni chirographi consideremus, pollicita suis temporibus exspectemus: ne dum volumus promissa festinanter exigere, causae nos videamur amissione mulctare. Pendet autem versus iste de superioribus; unde dicit, Ne aemulatus fueris eum qui prosperatur in via sua. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
turpis ẽ. & fecilenta negotia. Desine
leris ut nequit᷑ facias. Desine. illi di¬
cit. qui adhuc insano animi tumore
remurmurat. qui inflaminatꝰ ira &
indignatione blasphema uerba ꝓfun¬
dit. ut sibi felicitatem negatam scłi
conqueratur. quam habere pessimos
contuet᷑. Ira ẽ sicut & alibi diximus
que celeri motu animum succendit.
Furor. qui diutiꝰ ꝑseuerat. Ergo
culpam possumꝰ ꝑuenire. Addidit
ne emuleris. ut nequit̾ facias. Neqͥ¬
tiam ueteres definierunt uoluntariã
esse maliciam. in quam ñ casu inci¬
dimꝰ. s spontanea delectatione uersa¬
mur. Hanc frequent̾ ꝓhibet. ne qͥs
uelit imutari. Nequam enĩ dictꝰ ẽ
nequaquã. id ẽ nullo tempore aptꝰ.
tur. qͥ uͦ expectant dñm ipsi heredi¬
tate possidebunt terram. Duplex
caiusa ꝓponitur. & timoris & muneris.
ut cinulari pessimos minime cupia¬
mus. O homo. quid illos unitari desi¬
deras. quos ꝑire ꝓspectas d Audis a
matre que te diligit. quare cum bonis

Expanded text:
turpis est et faecilenta negotia. Vers. 9leris ut nequiter facias. Desine illi dicit qui adhuc insano animi tumore remurmurat, qui inflammatus ira et indignatione blasphema verba profundit; ut sibi felicitatem negatam saeculi conqueratur, quam habere pessimos contuetur. Ira est, sicut et alibi diximus, quae celeri motu animum succendit; furor qui diutius perseverat. Ergo culpam possumus pervenire. Addidit, ne aemuleris ut nequiter facias. Nequitiam veteres definierunt voluntariam esse malitiam, in quam non casu incidimus, sed spontanea delectatione versamur. Hanc frequenter prohibet ne quis velit imitari. Nequam enim dictus est nequaquam, id est nullo tempore aptus.tur; qui vero exspectant Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram. Duplex causa proponitur et timoris et muneris, ut aemulari pessimos minime cupiamus. O homo, quid illos imitari desideras quos perire prospectas? Audis a matre quae te diligit, quare cum bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt. & eiꝰ mandata custodiunt.
terram illam uiuentiũ accipient
possidendam. De qua & aliꝰ psalmus
dicit. Portio mea dñe in terra uiuen¬
tium. Maledicentes aut̃ & blasphemi
uel dĩ legib inobedientes. ab illa pi¬
tria submouent᷑. non quia ipsi nou
erunt. qͦs penalis flamma torque¬
nis dirigent᷑. & uiam eiꝰ cupiet ni¬
mis. Intelligamꝰ ꝓpositam causam
Hominũ enum gressꝰ. ꝑ se tortuosi
semꝑ & praui sunt. quippe qͥĩnqui¬
tatib concepti & in delictis ꝓgeniti
sumꝰ. s tunc a patre luminũ diriqgi¬
mur. quando ficłi regulã in qua
gradiam᷑ accipimꝰ. Diriguur pla¬
ne. cum sine errorib ambulamus.
S quo nos ducit ista directio. d uide¬
licet ut ad ꝑfectam fidẽ & ęt̃na p̃mu
ueniamꝰ. Uerum iste xp̃ianꝰ qui iam
corde directꝰ fuerat. uiam dñi cupiet
nimis. id ẽ ipsum dñm saluatorem sup̃
onĩia plus amabit. qͥ uere nr̃a ẽ ua. ue¬

Expanded text:
ferunt, et ejus mandata custodiunt, ferunt, et ejus mandata custodiunt, terram illam viventium accipient possidendam, de qua et alius psalmus dicit: Portio mea in terra viventium . Maledicentes autem et blasphemi, vel Dei legibus inobedientes, ab illa patria submoventur; non quia ipsi non erunt, quos poenalis flamma torquenis dirigentur, et viam ejus cupiet nimis. Intelligamus propositam causam. Hominum gressus per se tortuosi semper et pravi sunt, quippe qui in iniquitatibus concepti, et in delictis progeniti sumus; sed tunc a Patre luminum dirigimur, quando fidei regulam in qua gradiamur accipimus. Dirigimur plane, cum sine erroribus ambulamus. Sed quo nos ducit ista directio? Videlicet ut ad perfectam fidem et aeterna praemia veniamus. Verum iste Christianus qui jam corde directus fuerat, viam Domini cupiet nimis, id est ipsum Dominum Salvatorem supra omnia plus amabit, qui vere nostra est via, ve
Abbreviated transcription (Latin):
pia deuocione plura restituet largi¬
ent̃. in om̃ib gr̾as agens. pauꝑtatẽ
sibi datam diuĩcias putat. dolores
qͦ ipsos & calamitates amplectitur.
qui spe futuri p̾mii contͣ ipsas qͦ
mortes pacientia int̾ueniente con¬
fligit. Et intende qd̾ dicit miseret᷑
& cominodat. Hoc ad elemosinas ꝑti¬
net largiendas. ubi priꝰ miscdia p̾ce¬
dit. & post humanitas benigna sub¬
sequit᷑. Et consida qm̃ ꝑ figurã dia¬
pheresis ꝑ quã fit differentia ꝑsonaꝵ.
int̾ iustum & impium: contrariam
sibi distantiam facit. Qm̃ bene
dicentes eum possidebunt᷑ terram.
maledicentes aut̃ illi disꝑient. Sic̃
suꝑiꝰ ꝑ figuram diaferesis peccatoꝵ
& iustoꝵ uoluntatẽ diuisit. ita &.¬
nunc ꝑ eandem figuram eoꝵ retribu¬
tiones & p̾mia segrẽgauit. ne confu¬
sum relinqueret. quod nulla sibi ui¬
cinitate congrueret. Nam qͥ benedi¬
cerit dñm. id ẽ qui in om̃ib gr̾as re¬

Expanded text:
pia devotione plura restituit: largipia devotione plura restituit: largienti in omnibus gratias agens, paupertatem sibi datam divitias putat, dolores quoque ipsos et calamitates amplectitur, qui spe futuri praemii contra ipsas quoque mortes patientia interveniente confligit. Et intende quod dicit, miseretur et commodat, hoc ad eleemosynas pertinet largiendas, ubi prius misericordia praecedit, et post humanitas benigna subsequitur. Et considera quoniam per figuram diaphoresis, per quam fit differentia personarum, inter justum et impium contrariam sibi distantiam facit. Vers. 23. Quoniam benedicentes eum possidebunt terram; maledicentes autem illum disperient. Sicut superius per figuram diaphoresim, peccatorum et justorum voluntatem divisit, ita nunc per eamdem figuram, eorum retributiones et praemia segregavit: ne confusum relinqueret quod nulla sibi vicinitate congrueret. Nam qui benedicunt Dominum, id est qui in omnibus gratias re
Abbreviated transcription (Latin):
& alit̾ deficere. ut indiciũ eoꝵ aliquod
fortasse remaneret. Addidit tamquã
fumꝰ. ut nulla pars actuũ eoꝵ residua
esse noscat᷑. Nam sicut iste de flammis¬
egrediens per acra extollitur sinib
conglobatis. & quantomagis altius
euolat. tanto celeriꝰ euanescit. sic &
tenebrosa & leuia quanto se amplius
erigunt. tanto uelociꝰ dissipantur.
Quod autẽ ait deficientes deficient.
argumentũ ẽ qd̃ dr̃ a coniugatis.
Hec enim uerba ex seipsa nascunt᷑.
& horta ab uno sibi consona simili¬
tor & ñ soluet. iustꝰ aut̃ miseretur
& cominodat. Nutuat᷑ peccator.
quando di uerbum audit. & ñ illud
sius oꝑib rep̾sentat. Hoc ẽ enim u̾
soluere. iussa minime diuinitatis imn¬
plere. Mutuat᷑ etiam. quando di
beneficia diuersa suscipit. & nullam
gr̃arum restituit actionẽ. S econtra
ꝓͣteruus & tamquã nichil acceꝑit. sẽꝑ
ingratꝰ ẽ. Iusti uͦ causa diuersa est.
Nam quamuis hic pauca suscipiat.

Expanded text:
et aliter deficere; ut indicium eorum aliquod et aliter deficere; ut indicium eorum aliquod fortasse remaneret. Addidit, tanquam fumus; ut nulla pars actuum eorum residua esse noscatur. Nam sicut iste de flammisegrediens per aera extollitur sinibus conglobatis, et quanto magis altius evolat, tanto citius evanescit, sic peccata tenebrosa et levia, quanto se amplius erigunt, tanto velocius dissipantur. Quod autem ait, deficientes deficient, argumentum est quod dicitur a conjugatis. Haec enim verba ex seipsis nascuntur, et orta ab uno sibi consona similitor et non solvet; justus autem miseretur et commodat. Mutuatur peccator, quando verbum Dei audit, et non illud suis operibus repraesentat. Hoc est enim non solvere, jussa minime Divinitatis implere. Mutuatur etiam quando Dei beneficia diversa suscipit, et nullam gratiarum restituit actionem; sed contra protervus, et tanquam nihil acceperit, semper ingratus est. Justi vero causa diversa est; nam quamvis hic pauca suscipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
rint & exaltati. deficientes ut fumꝰ
deficient. Considandum ẽ. quia in
hoc uersu una ꝓbatione posita. mox alia
subsequit᷑. Dicit enim qm̃ peccatores
peribunt. Et iterũ. Immici aut̃ dñi
mox ut honorati fuerint deficient.
Que figura dr̃ epexergasia. quocies uni
cause duas ꝓbationes apponimꝰ. In illo
siquidẽ uidicio peribunt peccatores.
qͦs cibo sp̃uali minune constat. eẽ. com¬
pletos. Nã hic a semetipsis saciati &
locupletes estimant᷑. quoꝵ om̃ino ieiu¬
na & inanis est quãus copiosa sacie¬
tas. uidelicet que usq ad hoc ꝑducit
ut ꝑeant. Et nota quia peccatores peri¬
turos. eẽ. confirmat. id ẽ in illa uidicati¬
one dampnandos. Ham inuenies un¬
pios. qͥ pene toto uite sue tempore mun¬
danis delectationib ꝑfruunt᷑. Curgͦ
dicit mox. qm̃ qͥ ruinosam altitudinẽ
ascendit. statim aueritate cadit. Quia
tunc incipit perire. cũ nitit᷑ riutura
conscendere. Deficientes enim poterant

Expanded text:
rint et exaltati, deficientes, ut fumus rint et exaltati, deficientes, ut fumus deficient. Considerandum est quia in hoc versu una probatione posita, mox alia subsequitur. Dicit enim: Quoniam peccatores peribunt; et iterum: inimici vero Domini mox honorificati fuerint, deficient. Quae figura dicitur epexergasia, quoties uni causae duas probationes apponimus. In illo siquidem judicio peribunt peccatores, quos cibo spirituali minime constat esse completos. Nam hic a semetipsis satiati et locupletes aestimantur, quorum omnino jejuna et inanis est, quamvis copiosa satietas, videlicet quae usque ad hoc perducit ut pereant. Et nota quia peccatores perituros esse confirmat, id est, in illa judicatione damnandos. Nam invenies impios, qui pene toto vitae suae tempore mundanis delectationibus perfruuntur. Cur ergo dicit, mox? Quoniam qui ruinosam altitudinem ascendit, statim a veritate cadit: quia tunc incipit perire, cum nititur ruitura conscendere. Deficientes enim, poterant
Abbreviated transcription (Latin):
noscit. S his talib quid ꝓuenire pos¬
sit exponit. Hereclitas eoꝵ ẽ cȩlestis¬
illa ierłm. et̾na pace ditissima. Que
merito tocies ꝓmittit᷑. ut uere p̾olli¬
citationis ambiguitas auferat᷑. In
et̾num erit. ꝓpt̾ mundanas heredita¬
tes adiectum ẽ. quȩ etͣne. cẽ ñ possunt
Illa enim ꝑpetua concedit᷑. qm̃ sine
ta actuum suoꝵ retributionẽ compen¬
sationemq formidat. sicut alibi dicit
In die mala lib̾abit eum dñs. In isto
gͥ tempore ñ confundunt᷑ in maculati.
quib ꝑ gr̃am satisfactionis peccata di¬
missa sunt. Sequit᷑. Et in diebꝰ famis
saturabunt᷑. Dies famis. tempꝰ huius
mundi siguificat. quando beati esuri
retributiones sepissime reꝓmissas. qͥb
epulis fideles saciat xp̃ianos. Quaꝑꝑ
deuotis ꝓmittit᷑ ꝑfecta securitas. ut¬
& in futuro iudicio ñ erubescant. &
in hoc mundo competentia dona ꝑci
inimici autẽ dñi mox honorati fue¬

Expanded text:
noscit. Sed his talibus quid provenire posnoscit. Sed his talibus quid provenire possit exponit: Haereditas eorum Jerusalem aeterna pace ditissima, quae merito toties promittitur, ut verae pollicitationis ambiguitas auferatur. In aeternum erit, propter mundanas haereditates adjectum est, quae aeternae esse non possunt; illa enim perpetua conceditur, quoniam ta actuum suorum retributionem compensationemque formidat, sicut alibi dicit: In die mala liberabit eum Dominus . In isto ergo tempore non confundentur immaculati, quibus per gratiam satisfactionis peccata dimissa sunt. Sequitur, et in diebus famis saturabuntur. Dies famis, tempus hujus mundi significant, quando beati esuriuretributiones saepissime repromissas, quibus epulis fideles satiat Christianos. Quapropter devotis promittitur perfecta securitas, ut in futuro judicio non erubescant, et in hoc mundo competentia dona percinimici autem Domini mox honorificati fue
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoris. Qm̾ brachia peccatorũ
conterentur. confirmat aut̃ iustos dñs
Brachia iniquoꝵ suꝑbas significant
actiones. in qͥb impuĩ p̾sumunt. dum
nulla rationis consid̾atione flectunt᷑
Et ñ dixit frangunt᷑. qd̾ uno ictu po¬
terat ꝓuenire. s conterent᷑. id c̾ assidud
tritura minuent᷑. dum semꝑ graur
sit ꝑ partes uminui. quam subita
clade consumi. S sicut impios tali
interminatione debilitat. ita iustos
bona ꝓmissione confirmat. Confir¬
mare ẽ enim in animi afflictione
positum. consolatorio sermone robo¬
rare. Od si bene respicias. tali dicto
tociꝰ psalmi uirtꝰ expressa ẽ. Istis enĩ
om̃ib sententiis agitur. ut & p̃sũptio
peccatoris deiciatur. & iusti animus
subleuetur. Que figura dr̃ paradigina.
id ẽ exemplumꝰ hortantis uel deterrentis.
humana ignorantia ñ potest intueri.
quia carni inꝑspicabilis ẽ uia angusta
uirtutũ. Dñs aut̃ qͥ cas condidit᷑. in¬
tegerrima qualitate & quantitate cog¬

Expanded text:
oniam brachia peccatorum conterentur: confirmat autem justos Dominus. Brachia iniquorum superbas significant actiones, in quibus impii praesumunt, dum nulla rationis consideratione flectuntur. Et non dixit, franguntur, quod uno ictu poterat provenire; sed conterentur, id est assidua tritura minuentur, dum semper gravius sit per partes imminui quam subita clade consumi. Sed sicut impios tali interminatione debilitat, ita justos bona promissione confirmat. Confirmare enim est in animi afflictione positum consolatorio sermone roborare. Quod si bene respicias, tali dicto totius psalmi virtus expressa est. Istis enim omnibus sententiis agitur, ut et praesumptio peccatoris dejiciatur, et justi animus sublevetur. Quae figura dicitur paradigma, id est exemplum hortantis vel deterrentis. humana ignorantia non potest intueri: quia carni imperspicabilis est via angusta virtutum; Dominus autem, qui eas condidit, integerrima qualitate et quantitate cog
Abbreviated transcription (Latin):
rib ꝑseuera. qm̃ fideles numquã decet
ab ipsa discedẽ. Et ne forsitan diceret᷑
quid ꝓderit si ista faciamꝰ. sequitur
tociꝰ rei magna compensatio. pasceris
in diuitiis eiꝰ. Pasceris. ad saturitatẽ
ꝑtinet & ad suauitatem ꝑhennem.
In diuiciis eiꝰ. id ẽ in xp̃i dñi contem¬
placione. qui solꝰ mestimabile p̾mium
ꝓbatur eccłiȩ. O pastꝰ ille mirabilis. ñ
corꝑis defectiua refectio. s in extricabilis¬

Expanded text:
ra: quoniam fideles nunquam decet ra: quoniam fideles nunquam decet ab ipsa discedere. Et ne forsitan diceretur: Quid proderit si ista faciamus? sequitur totius rei magna compensatio: Pasceris in divitiis ejus. Pasceris, ad saturitatem pertinet, et ad suavitatem perennem. In divitiis ejus, id est in Christi Domini contemplatione, qui solus inaestimabile praemium probatur Ecclesiae. O pastus ille mirabilis, non corporis defectiva refectio, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
credendum ẽ. d s̃cilicet tempore iudicir.
quando splendor estatis arridet. cum ad
consuetudinem arborum om̃is homo
fructꝰ suos aperit. Scłm enim istud. si¬
militudo ẽ hẏemis. ubi factoꝵ nr̃oꝵ
om̃e germͣ inclusum ẽ. nec potest de
eis uidicari. que ꝓlaant᷑ abscondita.
Quappt̾ in his duob uersib etiã illd̾
argumentũ declarat᷑ eximiũ. quod dr̃
epicherima. latine executio. siue arqu¬
mentum. que rei dubiȩ fidẽ ꝑ exempli
confirmat. Ostensum ẽ enim cito im¬
pios cadere. ꝑfenũ & olera. Spera ĩ¬
dño & fac bonitatem. & in habita terrã
& pasceris in diuitũs eiꝰ. Postquã malig¬
nantes studiose censuit euitandos. nẽ
quid facere debeamꝰ ammonuit. Pri¬
mum siquidẽ cominonet. ut sꝑemꝰ¬
in dño. Hoc introitꝰ fidĩ. hoc initiũ
salutis ẽ. Sequit᷑. fac bonitatẽ. quia
sicut legit᷑ fides sine oꝑib mortua ÷
Inhabita terrã. hoc ẽ in sc̾e eccłie uisce

Expanded text:
credendum est? Scilicet tempore judicii, credendum est? Scilicet tempore judicii, quando splendor aestatis arridet, cum ad consuetudinem arborum omnis homo fructus suos aperit. Saeculum enim istud similitudo est hiemis, ubi factorum nostrorum omne germen inclusum est; nec potest de eis judicari, quae probantur abscondita. Quapropter in his duobus versibus etiam illud argumentum declaratur eximium quod dicitur epichirema, Latine exsecutio sive argumentum, quod rei dubiae fidem per exempla confirmat; ostensum est enim cito impios cadere per fenum et olera. VerDomino et fac bonitatem, et inhabita terram, et pasceris in divitiis ejus. Postquam malignantes studiose censuit evitandos, nunc quomodo facere debeamus admonet. Primum siquidem commonet ut spein Domino; hoc introitus fidei, hoc initium salutis est. Sequitur, et fac bonitatem: quia, sicut legitur, Fides sine operibus mortua est . Inhabita terra
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ hoc ponit apłs dicens. Aemu¬
lamini charismata meliora. Om̃
est causi ꝓbabilis. quare sequi ñ debeamꝰ
quos scimus celerit̾. cẽ. ꝑituros. Fenui
pulchra res ẽ dum uiret. dum floret
s cum aruerit mutato ꝓtinꝰ colore mar¬
cescit. Sic sunt impii. qui quasi flori¬
da leticia relucentes. p̃maturo fine sic¬
cant᷑. Primo. feno comparati sunt ut
arescerent. nunc agrestib olerib
ut deciderent. Non enim dixit olera
ortoꝵ. s herbarum. ut significiret p¬
cius illa uilissima. que ꝑ agros sponti
nascunt᷑. Holera enim ab olla dicta
sunt. ubi collecta decoquunt᷑. Quapp
fenũ mundi nobilib comparemꝰ. qui
& facile ꝓficiunt. & uiriditate magua
quasi gr̃a uestiunt᷑. Holera herbarum
mediocres ponant᷑ & humiles. quȩ ꝑ
loca inculta copia pullulante consur¬
gunt. & nature sue agrestem atq hisp¬
dam retinent qualitatem. S & illud
uelocit̾ arescit. & ista cito decident.
S dicat aliqͥs. Quando hoc illis cuenire

Expanded text:
erbum hoc ponit Apostolus, dicens: Aemulamini charismata meliora . Verest causa probabilis quare sequi non debeamus quos scimus celeriter esse perituros. Fenum pulchra res est dum viret, dum floret; sed cum aruerit, mutato protinus colore marcescit. Sic sunt impii, qui quasi florida laetitia relucentes praematuro fine siccantur. Primo feno comparati sunt, ut arescerent; nunc agrestibus oleribus, ut deciderent. Non enim dixit, olera hortorum, sed, herbarum; ut significaret potius illa vilissima quae per agros sponte nascuntur. Olera enim ab olla dicta sunt, ubi collecta decoquuntur. Quapropter fenum mundi nobilibus comparemus, qui et facile proficiunt, et viriditate magna quasi gratia vestiuntur. Olera herbarum mediocres ponantur et humiles, quae per loca inculta copia pullulante consurgunt, et naturae suae agrestem atque hispidam retinent qualitatem. Sed et illud velociter arescit, et ista cito decidunt. Sed dicat aliquis, Quando hoc illis evenire
Abbreviated transcription (Latin):
tari. posuit tota die. Odiuitię mesti¬
mabiles. quȩ in tota uita sua copiam suã
affluentissime largunt᷑. Merito non
dictione erit. Similis est & iste locus
supiorib. Nã si scinel uelis filios intel¬
ligere. multi sci filios genuerunt.
luxuriosos & impios. S semen dicit
operam que ab homine dono suꝑno.
uelud frum̃tale semen asꝑgit᷑. Hec
recipitur in benedictione. quia semi¬
nata est in bona uoluntate. Nã sem̃
cum dicit. Qui seminat in carne.

Expanded text:
tuari, posuit tota die. O divitiae inaestituari, posuit tota die. O divitiae inaestimabiles, quae in tota vita copiam suam affluentissime largiuntur! Merito non in benedictione erit. Similis est et iste locus superioribus. Nam si semen velis filios intelligere, multi sancti filios genuerunt luxuriosos et impios. Sed semen dicit operam, quae ab homine dono superno velut frumentale semen aspergitur. Haec recipitur in benedictione, quia seminata est in bona voluntate. Nam semen cum dicit: Qui seminat in carn
Abbreviated transcription (Latin):
hominis operam. ẽẽ. diximꝰ. quã seminat
& metit. siue bonam siue malam. Ergo
oꝑa iusti pane ñ indiget. hoc ẽ uerbo dĩ.
quo saciat᷑. qͦ reficit᷑. quo intꝰ reuera uiuit
& pascit᷑. Sic fiet. ut concordantia reddan᷑.
tempore uitȩ suȩ. Dies cnim singulari
numero frequent̾ ponit᷑. ut tociꝰ uite
tempora declarent᷑. Quale ẽ illud pͥmi
psalmr & in lege eiꝰ meditabit᷑ die ac nocte.
Ita fit. ut cum pauca dicimꝰ. plurima
sentiamꝰ. Miseretur & commodat. siue
elemosinas dicit. ubi ante misccłia tan¬
git animũ. & sic aꝑit manũ. Ipsa est
enim ꝑfecta elemosina. que priꝰ incho¬
festinat. Siue magis commodare illũ¬
dicamꝰ spiritalia bona. quȩ affluent̃
dĩ possidet pauꝑ. Commodat plane
iustꝰ. unde om̃ino diues ẽ de doctrina.
de pietate. de iusticia. de pacientia. cct̾isq
bonis. quib fruit᷑ mens illa scĩssima.
S ne crederes iustum int̾dum uelle mu¬

Expanded text:
hominis operam esse diximus, quam seminat hominis operam esse diximus, quam seminat et metit, sive bonam, sive malam. Ergo opera justi pane non indiget, hoc est verbo Dei quo satiatur, quo reficitur, quo intus revera vivit et pascitur. Sic fiet ut concordantia reddanturtempore vitae suae. Dies enim singulari numero frequenter apponitur, ut totius vitae tempora declarentur: quale est illud primi psalmi, et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Ita fit ut, cum pauca dicimus, plurima sentiamus. Miseretur et commodat: sive eleemosynas dicit, ubi ante misericordia tangit animum, et sic aperit manum. Ipsa est enim perfecta eleemosyna, quae prifestinat. Sive magis illum commodare dicamus spiritualia bona, quae affluenter Dei possidet pauper. Commodat plane justus, unde omnino dives est, de doctrina, de pietate, de justitia, de patientia, caeterisque bonis, quibus perfruitur mens illa sanctissima. Sed ne crederes justum interdum velle mu
Abbreviated transcription (Latin):
am & cuũglista ioħs in epła sua sic ait
Filioli. nouissima hora est. S ꝑ hec tem¬
pora que mundi tociꝰ ambitꝰ excucurrit.
iustum se ñ dicit uidisse derelictũ. Ita
sit. ut longum tempꝰ ꝑ eccłiȩ uerba
designatum. ẽẽ. uideatur. Quid gͥ dici¬
mꝰ de illis iustis qui in latronũ manib
contrarietatis euadamꝰ. iustꝰ derelictus
non est. s spiritalib bonis ñ temporalib
ut putat᷑ auxiliis. qͥb tunc p̾mia reuera
collata sunt. quando torm̃ta scłi suꝑare
potuerunt. ipso testante. Beati qui ꝑse¬
cutionẽ paciunt᷑ ꝓpt̾ iusticiam. qm̃ ip¬
uidisse semen iusti egens pane. Quod si
ad litteram accipias. uec hoc poterit con¬
stare qd̃ dicitur. Legimꝰ enim causa fa¬
mis. abraham. ysaac. & iacob mutasse
ꝓuncias. unde dubium ñ ẽ eguisse pa-¬
appetisse regiones. S redeamꝰ ad interio¬
rem hominem. & uera nobis sententia
salutarit̾ apparebit. Semen. uniꝰ cuiꝰq

Expanded text:
Nam et evangelista Joannes in Epistola sua sic ait: Nam et evangelista Joannes in Epistola sua sic ait: Filioli, novissima hora est . Sed per haec tempora quae totius mundi ambitus excurrit, justum se non dicit vidisse derelictum. Ita fit ut longum tempus per Ecclesiae verba designatum esse videatur. Quid igitur dicimus de illis justis qui in latronum manibuscontrarietatis evadamus, justus derelictus non est, sed spiritualibus bonis, non temporalibus, ut putatur, auxiliis: quibus tunc praemia revera collata sunt, quando tormenta saeculi superare potuerunt, ipso testante: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quonividisse semen justi egens pane. Quod si ad litteram accipias, nec hoc poterit constare quod dicitur: legimus enim famis causa Abraham, Isaac, et Jacob mutasse provincias; unde dubium non est eguisse paexpetiisse regiones. Sed redeamus ad interiorem hominem, et vera nobis sententia salutariter apparebit. Semen uniuscujusque