comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceciliano ep̃o ĩuidiã cõꝑare. atq aduer¬
sus eũ uolent̾ insurgere uoluisse. Ita e¬
nĩ fiet. ut omissis sic̃ oportet. eiꝰ modi
c̃tentionib ppłs sine dissensione aliqua
religione ꝓpria. cũ debita uen̾atione
deseruiat. Hec eũ udeas ita se habere.
qͥd ẽ qđ nob̾ de ĩꝑatoꝵ uissionib que con¬
tra uos c̃stituuntur inuidiã concitatis.
cũ hoc totũ uos potius antea feceritis:
Si nichil debent ubis causis ĩꝑatores
iubere. si ad ĩꝑatores xp̃ianos hec cura
ꝑtinere ñ debet. qͥs urgebat maiores.
ur̃õs causã ceciliani ad ĩꝑatorẽ ꝑ ꝓẽsu¬
egert̃. Nicit ĩnocentia illius. illoꝵ mali
ciã. illesus inde leuatꝰ ẽ. Ipsi illuc missi¬
ꝑier̃t. Similit̾ maiores ur̃i cecilianũ &
eiꝰ societatẽ regiȩ irȩ c̃sum̃dã obiecer̃t.
cuiꝰ innocentia liberata. ab eisdẽ regib
eade uos patimini. que illos ur̃i pati

Expanded text:
Caeciliano episcopo inuidiam conparare atque aduerCaeciliano episcopo inuidiam conparare atque aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. ita enim contentionibus, populus sine dissensione aliqua religioni propriae cum debita veneratione deserviat. 5. Haec cum videas ita se habere, quid est quod nobis de imperatorum jussionibus, quae contra vos constituuntur, invidiam concitatis, cum hoc totum vos potius antea feceritis? Si nihil debent in his causis imperatores jubere, si ad imperatores christianos haec cura pertinere non debet, quis urgebat majores vestros causam Caeciliani ad Item iam sententias quoquo modo dixeratis, iterum apud imperatorem accusare, quo innocente pronunierunt. similiter maiores uestri Caecilianum et eius societatem regiae irae consumendam obiecerunt, cuius innocentia liberata ab eisdem regibus eadem uos patimini, quae illos uestri pati
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ. & calibũ uiniorẽ eiusde eiuitatis cura¬
torẽ. atq sołu seruũ publicũ supͣdicte ciui¬
tatis p̾sentes ẽẽ fecisset. audientiã p̃buit
cõpetentẽ: adeo ut ceciliano fuisset obiec¬
tũ qđ a felice eid̾e ep̃atus uideret᷑ eẽ de¬
latus. cui diuinaꝵ scripturaꝵ ꝓdicio atq
exustio uid̾et᷑ obiecta. innocentem de eo
felicem fuisse constiterit. Deniq cũ maxi¬
mꝰ ĩgentiũ decurionẽ ⁊ iquentiũ ciuita¬
tis. ȩpłam ceciliani ex duum uiris falsas¬
se c̃tend̾ent: eunde ip̃m ĩgentiũ suspen¬
sum actis que suberant ꝑuidimꝰ ⁊ ideo
minume tortũ qđ se decurionẽ ⁊ iquen¬
tiũ ciuitatis asseuerauit. Unde uolumꝰ¬
ut eund̾e ip̃m ingentiũ sub idonea ꝓse¬
cutione ad comitatũ meũ ꝯstantini au¬
gusti mittas. ut illis qͥ in p̃sentiarum
agunt. atq diurnis dieb int̾pellare ñ
desinunt. audientib &. corã assistenti¬
b apparere ꝙ ĩtimari possit frustra eos

Expanded text:
uniorem eiusdem ciuitatis curatorem atque Solum seruum publicum supra scriptae ciuitatis praesentes esse fecisset, audientiam praebuit conpetentem, adeo ut, cum Caeciliano fuisset obiectum, quod a Felice eidem episcopatus uideretur esse delatus, cui diuinaJ.:um scripturarum proditio atque exustio uideretur obiecta, innocentem de eo Felicem fuisse constiterit. denique cum Maximus Ingentium decurionem Ziquensium ciuitatis epistulam Caeciliani ex duumuiris falsasse contenderet, et eundem ipsum Ingentium suspensum actis quae suberant peruidimus et ideo minime tortum, quod se decurionem Ziquensium ciuitatis esse adseuerauerit. unde uolumus eundem ipsum Ingentium sub idonea prosecutione ad comitatum meum Constantini Augusti mittas, ut illis, qui in praesentiarum agunt atque diurnis diebus interpellare non desinunt, audientibus et coram adsistentibus apparere et intimari possit frustra eos
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. a rapinis. ab excecatione cõpes¬
cant. Nolumꝰ dicere dãpnate illos. Hos
enĩ ud̾itis qͦmͦ uos ñ inquinent qͦs mͦ
ostendimꝰ in ur̃a cõmunione latrones.
& nos inqͥnent qͦs nũquã potiustis os¬
tend̾e tͣditores. Ex his omnib eligite
qđ uolueritis. Si aũ querelas nr̃as
contẽpserititis. nos minume pentrebit
ordine pacifico agere uoluisse. Aderit

Expanded text:
nostris, a rapinis, ab excaecatione compesnostris, a rapinis, ab excaecatione compescant. nolumus dicere: \'Damnate illos\'; uos enim uideritis, quo modo uos non inquinent, quos modo ostendimus in uestra communione latrones, et nos inquinent. quos numquam potuistis ostendere traditores. ex his omnibus eligite, quod uolueritis. si autem querelas nostras contempseritis, nos minime paenitebit ordine pacifico agere uoluisse. aderit
Abbreviated transcription (Latin):
quia maximiano cõmunicabant. cũ qͦ auo¬
bis inc̃cilio ba gattano ex p̃sse nominatĩ¬
q dapnatist̃. Que omĩa gestis uidiciali¬
b & municipalib demonstramꝰ. uͥ &. ip̃m
conciliũ ur̃m allegastis. dũ uultis iudici¬
b ostendere. qđ scismaticos uros de basi¬
licis pelleretis. & tam̃ qͥ ab ipso semine
abrahȩ in qͦ om̃s gentes benedicunt᷑ scis¬
ma fecistis. de basilicis pelli ñ uultis. ñ ꝑ
iudices sic̃ scismaticis ur̃is uos fecistis.
s ꝑ ipsos reges t̾rȩ qͥ cõpleta ꝓphetia xp̃m
ad orant. apud qͦs cecilianũ acensantes
uicti recessistis. Si aũ nec audire nec do¬
cere nos uultis. uenite aut mittite no¬
b̾cũ in regionẽ ypponieniensiũ qͥ uide¬
aut armatũ exercitũ urm̃. quãus nullꝰ
miles numero armoꝵ suoꝵ. caleẽ & a¬
cetũ addidit ad oculos barbaroꝵ. Si
neq hoc uultis. saltĩ seribite ad illos
ut iã ista ñ faciant. ui iã se a cedib

Expanded text:
quia Maximiano communicabant, cum quo a uoquia Maximiano communicabant, cum quo a uobis in concilio Bagaitano expresse nominatimque damnati sunt. quae omnia gestis iudicialibus et municipalibus demonstramus, ubi et ipsum concilium uestrum allegastis, dum uultis iudicibus ostendere, quod schismaticos uestros de basilicis pelleretis. et tamen, qui ab ipso semine Abrahae, in quo omnes gentes benedicuntur, schisma fecistis, de basilicis pelli non uultis non per iudices, sicut schismaticis uestris uos fecistis, sed per ipsos reges terrae, qui completa prophetia Christum adorant, apud quos Caecilianum accusantes uicti recessistis. Si autem nec audire nec docere nos uultis, uenite aut mittite nobiscum in regionem Hipponiensium, qui uideant armatum exercitum uestrum, quamuis nullus miles numero armorum suorum calcem et acetum addidit ad oculos barbarorum. si neque hoc uultis, saltem scribite ad illos, ut iam ista non faciant, ut iam se a caedibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sołu uidei. s etiã de heresi stoycoꝵ &s
epicureoꝵ philosophi gentiũ ẽtulert:
Au forte iste leges ĩperatoris. uos ñ ꝑ¬
mitrunt nr̃os ep̃os c̃uenire: Eece inte
te. Suanto enĩ licentius & liberiꝰ ad nos
ꝑ ur̃os ur̃a scͥpta. quã eoꝵ arma ꝑueniunt :
Postremo. ꝑ istos ipsos fr̃s nr̃os qͦs ad uos misi¬
iꝰ. talia rescribite. Si aũ &. hoc ñ uultis. sal¬
tĩ cũ ur̃is a quib talia patim᷑ nos audite. Os¬
tendite nob̾ ueritatẽ ꝓ qua uos pati dicitis
ꝑsecutionẽ. eũ patiamur nos ur̃oꝵ tantan
crudelitatẽ. Si enĩ nos iu errore ẽẽ conuice¬
ritis. forte ẽcedetis nob̾ ut ñ rebaptizem
a uob̾ iustũ existimantes ut nob̾ hoc preste¬
tis. qͥ baptizati sumꝰ ab eis qͦs nullo uidicio
dãpnastis. qͦd p̃stitistis eis qͦs felicianꝰ mus¬
titanus & p̃textatꝰ assuritanꝰ ꝑ tã longũ
tempꝰ baptizauerant. quando eos ꝑ iudi¬
eũ iussa de basilicis pellere conabamini.

Expanded text:
ei sed etiam de haeresi Stoicorum et Epicureorum philosophi gentium contulerunt? an forte istae leges imperatoris uos non permittunt nostros episcopos conuenire? ecce interte. quanto enim licentius et liberius ad nos per uestros uestra scripta quam eorum arma perueniunt! Postremo per istos ipsos fratres nostros, quos ad uos misimus, talia rescribite. si autem et hoc non uultis, saltem cum uestris, a quibus talia patimur, nos audite. ostendite nobis ueritatem, pro qua uos pati dicitis persecutionem, cum patiamur nos uestrorum tantam crudelitatem. si enim nos esse in errore conuiceritis, forte concedetis nobis, ut non rebaptizemur a uobis, iustum existimantes, ut nobis hoc praestetis, qui baptizati sumus ab eis, quos nullo iudicio damnastis, quod praestitistis eis, quos Felicianus Mustitanus et Praetextatus Assuritanus per tam longum tempus baptizauerant, quando eos per iudicum iussa de basilicis pellere conabamini,
Abbreviated transcription (Latin):
eggo tuã ñ acceꝑiu nescio. Nc̃ interun
peto. ad hec respond̾e ne gͣueris. qͦd tͥ
uidet᷑. s noli te in alias tollere questiones.
Ninc enĩ caput ẽ ordinatissimȩ inqͥsiti¬
onis. cur scisma factũ sit. lã &. t̾renȩ po¬
testates cũ scismaticos ꝑsecunt᷑. ea re¬
gula se defendunt. qͣ dicit apłs. Iui resi¬

Expanded text:
ego tuam non acceperim, nescio. nunc interim ego tuam non acceperim, nescio. nunc interim peto, ad haec respondere ne graueris, quod tibi uidetur. sed noli te in alias tollere quaestiones; hinc enim caput est ordinatissimae inquisitionis, cur schisma factum sit Nam et terrenae potestates cum schismaticos persequuntur. ea regula se defendunt, qua dicit apostolus: Qui resi
Abbreviated transcription (Latin):
partiũ ab apłis in xxp̃o edificatarũ. aut
nosse potuit. aut dampnari a uobis
meruit. qr ñ potuit: Et tam̃ eis ñ cõ¬
municatis. & dicitis ñ ẽẽ xp̃ianos. &
eos rebaptrrare conamini. Quid dicã.
qͥd querar: aut qͥd exclameni: Si cum
homine cordato loqͦr. indignationis
huiꝰ aculeos tecũ participo. Nã uides
ꝓfecto que dicerẽ. si uelłe dicere. An for¬
te fecert̃ int̾se maiores ur̃i concilium.
nũ: Itane ad hoc ꝑducta ẽ rerũ existi¬
matio. ut conciliũ maxuianensium
ti paucissimi st̃. ñ ualeat ad u̾sus uos.
& urm̃ conciliũ ualeat adu̾sus gentes he¬
reditatẽ.xp̃i. & possessionẽ eunꝰ t̾minos
t̾rȩ: Miror si habet in corꝑe sanguinẽ.
qui de hac re ñ erubescit. Rescribe ad
ista queso. A ñ nullis enĩquib ñ potuiĩ
credere. audiui te rescripturũ. si tͥ scri¬
berẽ. Iã etiã pͥdem misi unã epłamꝗͣ¬
utrũ acceꝑis. uł ei responderis. & forte

Expanded text:
partium ab Apostolis in Christo aedificatarum, aut partium ab Apostolis in Christo aedificatarum, aut nosse potuit, aut damnari a vobis meruit, quia non potuit? et tamen eis non communicatis, et dicitis non esse Christianos, et eos rebaptizare conamini. Quid dicam? quid querar? aut quid exciamem? Si cuhomine cordato loquor, indignationis huius aculeos tecum participo; nam uides profecto, quae dicerem, si uellem dicere. An forte fecerunt inter se maiores uestri concilium num? itane ad hoc perducta est rerum existimatio, ut concilium Maximianensium, ti paucissimi sunt, non ualeat aduersus uos et uestrum concilium ualeat aduersus gentes hereditatem Christi et possessionem eius terminos terrae? miror, si habet in corpore sanguinem, qui de hac re non erubescit. rescribe ad ista, quaeso; a nonnullis enim, quibus non potui non credere, audiui te rescripturum, si tibi scriberem. iam etiam pridem misi unam epforte
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ gildonis fama feruebat. simul enĩ
& ille notus erat. ñ ausi estis unquã de
optato uidicare. ne temere de ucogni¬
tis iudicarens: nos tandem possumus aut
debemus de his qui ante nos uixer̃t ad
urm tantũmͦ testimoniũ temerariã de
incognitis ferre sententiã. ut parũ sit
qͦd uos ignota criminamini: nͥ & nos
ignota uidicemus: Nonenĩ optatũ eti¬
am si forte falsa ꝑielitat᷑ inuidia. s te
defendis eũ dicis. ignoro qͣlis ille fuerit.
Iuanto magis gͦ quales fuerint a fri
qͦs ignotiores arguis. orientalis orbis ig¬
norat. a quib tam̃ excłiis quarũ noĩa ĩ
libris habes & recitas. nefaria dissensio¬
ne disiungeris. si tamugaudensem ep̃m
ur̃m famosissimũ & pessime infamatum.
ñ dico cesariensis s sitifensis collegaᷤ
eiꝰ eiusdẽq temꝑis ignorabat. quo mͦ
traditores afros quicũq fuerint. ȩccła¬
ponti. galatiȩ. cappadotiȩ. cet̾arũq orbis

Expanded text:
uersum Gildonis fama feruebat, simul enim uersum Gildonis fama feruebat, simul enim et ille notus erat, non ausi estis umquam de Optato iudicare, ne temere de incognitis iudicaretis, nos tandem possumus aut debemus de his, qui ante nos uixerunt, ad uestrum tantum modo testimonium temerariam de incognitis ferre sententiam, ut parum sit, quod uos ignota criminamini, nisi et nos ignota iudicemus? non enim Optatum. etiam si forte falsa periclitatur inuidia, sed te defendis, cum dicis: \'Ignoro, qualis ille fuerit. quanto magis ergo, quales fuerint Afri, quos ignotiores arguis, orientalis orbis ignorat! a quibus tamen ecclesiis, quarum nomina in libris habes et recitas, nefaria dissensione disiungeris. si Tamugadensem episcopum uestrum famosissimum et pessime diffamatum non dico Caesariensis sed Sitifensis collega eius eiusdemque temporis ignorabat, quo modo traditores Afros, quicumque illi fPonti, Galatiae, Cappadociae, caeterarumque orbis
Abbreviated transcription (Latin):
talis quałẽ te p̾dicat fama. qđ scit d̾s me
& credere ꝙ uelle. Nongͦ reprehendims.
sieo temꝑe ne multos sẽdũ ex cõmunica¬
tus traheret. & cõmumione urãm scisma¬
tis furore p̃cideret. eũ ex cõmunicare no¬
liustis: s hoc ip̃m ẽ qđ uos arguit ĩ uidici¬
o di fr̃ emerite. qr cũ iuderitis tã magnũ
malui ẽẽ diuidi partẽ donati. ut optatus
ponius incõmunionẽ tolerandꝰ existima¬
ret᷑ qͣm illud admitteret᷑: ꝑmanetis ĩ eo
dendi angustia. tẽptabis defend̾e opta¬
tũ. Noli fr̃ noli obsecro. te ñ decet. & si ali¬
ũ forte aliquẽ deceat. si tam̃ qͥcquã decet
malosꝰ emeritũ certe ñ decet defend̾e
optatũ. s fortasse nec accusare. Ita sit
sane. Utere uoce media. & dic. Nnus qͥsꝙ
sareinã suã portat. Tu qͥ es. qͥ iudices ser¬
uum alienũ: Si gͦ ad testioniũ totiusa¬
fries inmo uero terrarũ omniũ quaqͣ

Expanded text:
talis es, qualem te praedicat fama, quod scit deus me talis es, qualem te praedicat fama, quod scit deus me et credere et uelle, — non ergo reprehendimus, si eo tempore, ne multos secum excommunicatos traheret et communionem uestram schismatis furore praecideret, eum excommunicare noluistis. sed hoc ipsum est, quod uos arguit in iudicio dei, frater Emerite, quia, cum uideretis tam magnum malum esse diuidi partem Donati, ut Optatus potius in communione tolerandus existimaretur, quam illud admitteretur permanetis in eo dendi angustia temptabis defendere Optatum. noli, frater, noli, obsecro; non te decet et, si alium aliquem forte deceat, si tamen quicquam decet malos, Emeritum certe non decet defendere Optatum. sed fortasse nec accusare. ita sit sane. utere uoce media et dic: Unusquisque sarcinam suam portat. tu quis es, qui iudices seruum alienum? si ergo ad testimonium totius Africae, immo uero terrarum omnium, quaqua
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ nr̃am nichil ĩpediunt auferams.
S & uos nͥ hoc sentiatis tales eritis om̃s.
qualis obtatus in ur̃a cõmunione uobis
ñ ignorantib fuit. Id absit ab emeriti
morib alioꝵq taliũ. quales apud uos eẽ
ñ dubito. longe a factis illius alienos. lleq
enĩ uob̾ obicimꝰ nͥ scismatis crim̃: quã etiã
heresim male ꝑseuerando fecistis Quanti
aũ diuno iudicio pendat᷑ hoc facimus.
lege qđ te legisse ñ ambigo. inuenies
datan & abiron hiatu t̾re deuoratos. ce¬
t̾osq om̃s qͥ eis c̃senserant igne de medio
toꝵ existente c̃sumptos. Illud gͦ scelus ad
exempłu deuitandi dñs ds p̃senti supplici¬
o denotauit: ut cũ talib pacientissime
pareit. qͣli ultimo iudicio reseruet osten¬
d̾et. Neq enĩ rep̃hendimꝰ rationes ur̃as. si
eo tẽꝑe quo uesana potentia furere iacta¬
bat᷑ optatus. cũ eiꝰ accusator eẽt totus a¬
fricȩ genutꝰ congemiscentib uob̃. si tam̃

Expanded text:
rationem nostram nihil impediunt, auferamus. rationem nostram nihil impediunt, auferamus. Sed et uos, nisi hoc sentiatis, tales eritis omnes, qualis Optatus in uestra communione uobis non ignorantibus fuit, quod absit ab Emeriti moribus aliorumque talium, quales apud uos esse non dubito longe a factis illius alienos. neque enim uobis obicimus nisi schismatis crimen, quam etiam haeresem male perseuerando fecistis. quanti autem diuino iudicio pendatur hoc facinus, lege, quod te legisse non ambigo. inuenies Dathan et Abiron hiatu terrae deuoratos ceterosque omnes, qui eis consenserant, igne de medio eorum existente consumptos. illud ergo scelus ad exemplum deuitandi dominus deus praesenti supplicio denotauit, ut, cum talibus patientissime parcit, quali ultimo iudicio reseruet, ostenderet. neque enim reprehendimus rationes uestras, si eo tempore, quo uesana potentia furere iactabatur Optatus, cum eius accusator esset totius Africae gemitus congemescentibus uobis, si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
manifestissime oftendit᷑ qͥ merent & gemũt
pecc̃a & iniqͥtates ppłi qi que fiunt in me¬
dio eoꝵ: Quis aũ qđ ignorat. gemit & me¬
ret : E ade ratione. etiam paulus apłs fal¬
sos fr̃s tolerat. ñ enĩ de incognitis ait. Dm̃s
uł turificare idolis. uł codices diuinos
quã necesse ẽ ȩpłam faciã. et eruditioni
tuȩ plura ꝑ te ip̃m consideranda ꝑmitto.
qd tam̃ satis ẽẽ uideo. Obsecro si tã mul¬
ti iniqui inuno ppło di qui eos c̃testaban¬
t᷑ ñ fecert̃ tales quales ipsi erant. si mul¬
rentẽ ñ que iħu xp̃i. manifestũ ñ hoc
effici hominẽ qͦd ẽ malus qͥsquã. cũ quo
ad altare xp̃i accsdit᷑. etiã si non sit incog¬
nitꝰ. si tantũ ñ approbet᷑. & bona consei¬
entia displicendo seꝑet᷑. Manifestũ ẽ gͥ
ñ ẽẽ aliud cũ fure concurrere. nͥ uł fura¬
ri cũ eo. uł furtũ eius cordis placito ac¬
ciꝑe. Nloc nos dicimus. ut questiones infi¬
nitas atq suꝑfluas de factis hominũ que

Expanded text:
ssime ostenditur, qui moerent et gemunt peccata et iniquitates populi Dei, quae fiunt in medio eorum? quis autem quod ignorat, gemit et moeret? Ex eadem ratione etiam Paulus Apostolus falsos fratres tolerat. Non enim de incognitis ait: Omnesvel thurificare idolis, vel Codices divinos quam necesse est epistolam faciam, et eruditioni tuae plura per te ipsum consideranda permitto. quod tamen satis est. uide, obsecro. si tam multi iniqui in uno populo dei eos, qui eos contestabantur, non fecerunt tales, quales ipsi erant, si mulrentem, non quae Iesu Christi, manifestum est non hoc effici hominem, quod est malus quisquam, cum quo ad altare Christi acceditur, etiam si non sit incognitus, si tantum non adprobetur et a bona conscientia displicendo separetur. manifestum est igitur non esse aliud cum fure concurrere nisi uel furari cum eo uel furtum eius cordis placito accipere. hoc nos dicimus, ut quaestiones infinitas atque superfluas de factis hominum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
facta hominũ. uł audita. uł cognita.
Nides eiũ que de ur̃is taceã. ut de origi¬
ne scismatis ubi tota causa ẽ res agatur.
Dñs d̾s ispiret tͥ cogitationẽ pacifi¬
cã: de sid̾abilis & dilecte fr̃. Ex plicii¬

Expanded text:
facta hominum uel audita uel cognita. facta hominum uel audita uel cognita. uides enim, quae de uestris taceam, ut de origine schismatis, ubi tota causa est, res agatur. dominus deus inspiret tibi cogitationem pacificam, desiderabilis et dilecte frater.
Abbreviated transcription (Latin):
seruat ȩccła di. Queritur aũ. utrum ur̃a
annr̃a sit ȩccła di. qua ꝓpt̾ illud queren¬
du ẽ acapite. cur scisma feceritis. Si ñre¬
scripseris. ego apud dm quantũ credo fa¬
cilem causam habeo: qr uiro quẽ audii
excepto scismate bonũ & liberaliter in¬
structũ. pacificantes litt̾as misi: tu iude¬
ris qͥd illi responderis eutꝰ nẽ laudanda
pacientia. in fine uͦ tumenda sententia
ẽ. Si aũ rescripseris ea cura qͣ tͥ scriptũ
uides. aderit micdĩa di. ut aliquandoer¬
ror qui nos dirimit &. amore pacis & rati¬
one ueritatis intereat. Alem̃to qđ de ro¬
gatensib ñ dixerĩ. qͥ uos firmia nos ap¬
pellare dicunt᷑. sic̃ nos macarianos appel¬
latis. neq de rusicazensi ep̃o ur̃o. qͥ cũ
firmo pactus ꝑhibet᷑ in columitatẽ suoꝵ.
ut ei portȩ aꝑirentur. & in uastationẽ
darentur catholici. & alia ĩnumerabilia.
Desine gͦ locis cõmunib exaggerare

Expanded text:
seruat ecclesia dei. Quaeritur autem, utrum uestra seruat ecclesia dei. Quaeritur autem, utrum uestra an nostra sit ecclesia dei. quapropter illud quaerendum est a capite, cur schisma feceritis. si non rescripseris, ego apud deum, quantum credo. facilem causam habeo, quia uiro, quem audiui excepto schismate bonum et liberaliter instructum, pacificantes litteras misi. tu uideris, quid illi respondeas, cuius nunc laudanda patientia, in fine uero timenda sententia est. si autem rescripseris ea cura, qua tibi scriptum uides, aderit misericordia dei, ut aliquando error, qui nos dirimit, et amore pacis et ratione ueritatis intereat. memento, quod de Rogatensibus non dixerim, qui uos Firmianos appellare dicuntur, sicut nos Macarianos appellatis, neque de Rusicazensi episcopo uestro, qui cum Firmo pactus perhibetur incolumitatem suorum, ut u ei portae aperirentur et in uastationem darentur catholici. et alia innumerabilia. desine ergo locis communibus exaggerare
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ seruus exhibuit. Ipt̾ea gͦ uos ñ rebapti¬
zamꝰ. qͥa radicẽ uobis reddere cupimus:
formã tam̃ p̃cisi sarm̃ti. si ñ mutata est
approbamꝰ: que tam̃ quãuis integra nul
lomͦ ẽ sine radice fructuosa. Alia questi¬
o ẽ de ꝑsecutionib quas uos dicitis pati
utanta mansuetudine & lenitate nr̃oꝵ.
cũ uere ur̃i illicite & priuatĩ faciant
grauiora alia de baptismate. qđ non
querimꝰ ubi sit. s ubi ꝓsit. Nã ubicũꝙ
ẽ. ip̃m ẽ. s ñ etiã ille qui hoc accipit.
ubi cũq ẽ. ipse ẽ. Itaq priuatã hominũ
ĩpietatẽ detestam᷑ inscismate. baptismũ
uero xp̃i ubiq ueneram᷑. q si deserto¬
res secũ ĩꝑatoris signa traducant illis
uldãpnatrone punitis. uł indulgentia
correctis. salua signa recipiunt᷑. si sal¬
ua mansert̃. & si quid de hac re diligen¬
tius querendu ẽ. alia ẽ ut dixi questio.
Hoc enĩ obseruandũ ẽ in his reb. qd̾ ob¬

Expanded text:
dei seruus, exhibuit. propterea ergo uos non rebaptidei seruus, exhibuit. propterea ergo uos non rebaptizamus, qui radicem uobis reddere cupimus, formam tamen praecisi sarmenti, si non mutata est, adprobamus, quae tamen quamuis integra nullo modo est sine radice fructuosa. alia quaestio est de persecutionibus, quas uos dicitis pati in tanta mansuetudine et lenitate nostrorum. cum uere inlicite ac priuatim uestri faciant grauiora, alia de baptismate, quod non quaerimus ubi sit, sed ubi prosit. nam ubicumque est, ipsum est; sed non etiam ille, qui hoc accipit, ubicumque est, ipse est. itaque priuatam hominum impietatem detestamur in schismate, baptismum uero Christi ubique ueneramur, quia, si desertores secum imperatoris signa traducant, illis uel damnatione punitis uel indulgentia correctis salua signa recipiuntur, si salua manserunt. et si quid de hac re diligentius quaerendum est, alia est, ut dixi, quaestio. hoc enim obseruandum est in his rebus, quod ob
Abbreviated transcription (Latin):
liquistis. At enĩ quare nos ad iungi uobis
uultis. si scelerati sumusͤ Quia uiuitis ad¬
huc. & corrigi potestis. si uelitis. Cũ enĩ no¬
bis conuingimini. hoc ẽ ecłȩ di. hereditati
xp̃i. cuiꝰ possessio sunt termini t̾re uos
corrigimini ut in radice uiuatis. De ramiˢ
enĩ fractis. sic ait apłs. potens ẽ eiũ ds. ite¬
rũ inserere illos. Nos ergo mutamini ex
ea parte qͣ dissentiabatis. quãuis sacram̃¬
ta que habebatis. cũ eadẽ suit in omnib
sc̃a suit. Qua ꝓpt̾ uos mutari uolumꝰ a ꝑ¬
u̾sitate. idẽ ut denuo radicet᷑ ur̃a p̃cisio.
Nã sacram̃ta qͤ ñ mutastis sic̃ habetis. ap¬
ꝓbant᷑ a nobis: ne forte cũ urãm pͣuitatẽ
corrigere uolumus. illis misteriis xp̃i que
in ur̃a prauitate depͣuata ñ sunt. sacri¬
legã faciamꝰ inuiriam. Neq enĩ & saul de¬
prauauerat unctionẽ quã acceꝑat. cui
unctioni tantũ honorem rex dauid puis

Expanded text:
liquistis. \'At enim quare nos adiungi nobis liquistis. \'At enim quare nos adiungi nobis uuiiis, si scelerati sumus?\' quia uiuitis adhuc et corrigi potestis, si uelitis. cum enim nobis coniungimini, hoc est ecclesiae dei, hereditati Christi, cuius possessio sunt termini terrae, uos corrigimini, ut in radice uiuatis. de ramis enim fractis sic ait apostolus: Potens est enim deus iterum inserere illos. uos ergo mutamini ex ea parte, qua dissentiebatis, quamuis sacramenta, quae habebatis, cum eadem sint in omnibus, sancta sint. quapropter uos mutari uolumus a peruersitate, id est ut denuo radicetur uestra praecisio. nam sacramenta, quae non mutastis, sicut habetis, adprobantur a nobis, ne forte, cum uestram prauitatem corrigere uolumus, illis mysteriis Christi, quae in uestra prauitate deprauata non sunt, sacrilegam faciamus iniuriam. neque enim et Saul deprauauerat unctionem, quam acceperat, cui unctioni tantum honorem rex Dauid, pius
Abbreviated transcription (Latin):
pͣcisione laniare ausi estis. & rebaptizare
ꝑtinacit audetis. Nr̃i aũ adu̾sus illicitas
& pͥuatas ur̃oꝵ uiolentias. quas & uos ibi
qui talla ñ sa citis doletis & gemitis. a
potestatib ordinatis tuitionẽ petunt:
ñ qua uos ꝑsequant᷑. s qua se defendant:
sic̃ apłs paulus adu̾sus uideos coniuran¬
tes ut eũ necarent. ante quã eẽt roma¬
nũ ĩꝑiũ xp̃ianũ. egit ut sibi tuitio etiã
armatoꝵ daret᷑.S illi principes qͣlibet
occasione cognoscentes ur̃i scismatis
nefasꝰ c̃stituunt adisus uos ꝓsua sollicitu¬
dine ac potestate qđ uolunt. ñ enĩ frustra
gladiũ portant. di enĩ ministri st̃. uin-¬
dices in irã in eos qͥ male agunt. Postremo
ista faciant displicent nob̾. s tam̃ ñ ꝓpt̾
eos relinqͥmꝰ ecatholicã ȩxcłam. si eã an¬
te ultimũ tempus uentilationis a palea pur-¬
gare ñ possumus: quando & uos ꝓpt̾ optatũ
cũ eũ pellere ñ audebatis. partẽ donati ñ re¬

Expanded text:
e laniare ausi estis et rebaptizare pertinaciter audetis. nostri autem aduersus inlicitas et priuatas uestrorum uiolentias, quas et uos ibi, qui talia non facitis, doletis et gemitis, a potestatibus ordinatis tuitionem petunt, non qua uos persequantur, sed qua se defendant, sicut apostolus Paulus aduersus Iudaeos coniurantes, ut eum necarent, antequam esset Romanum imperium Christianum, egit, ut sibi tuitio etiam armatorum daretur. sed illi principes qualibet occasione cognoscentes uestri schismatis nefas constituunt aduersus uos pro sua sollicitudine ac potestate, quod uolunt. non enim frustra gladium portant; dei enim ministri sunt, uindices in iram in eos, qui male agunt. postremo ista faciunt, displicet nobis; sed tamen non propter eos relinquimus catholicam ecclesiam, si eam ante ultimum tempus uentilationis palea purgare non possumus. quando et uos propter Optatum, cum eum pellere non audebatis, partem Donati non re
Abbreviated transcription (Latin):
aũ mn orbe remotissimo constitutis. ñlicet
nescire qđ uos de afris aut nostis. autcre¬
ditis. aut aut audistis. aut fingitis. que
tanta ẽ ꝑuersitas amplecti suã iniqͥta¬
tẽ. & potestatũ accusare seueritatem:
At enĩ ꝙ malos. xp̃ianis ñ licet ꝑ sequi ͦ
Esto ñliceat. S nũqu id hoc potestatib
ad hoc ip̃m ordinatis fas ẽ obicere: An apłm
delebimus : An ñ habent codices ur̃i que
paulo ante cõmemoraui : S uos inquies
talib cõmimicare ñ debetis. Suid gͥ. hos
flauiano qͦndã uicario partis ur̃e. homi¬
ni qͥa legib seruiens nocentes qͦs inue¬
nerat occidebat. ñ cõmunicastises a
uobis inquies romani pͥncipes adn̾sum
nos ꝓuocant᷑. Iumo a uob̾ adu̾sũ uos ip¬
sos qui excłam euiꝰ illi sic̃ tanto ante

Expanded text:
autem in orbe remotissimo constitutis non licet autem in orbe remotissimo constitutis non licet nescire, quod uos de Afris aut nostis aut creditis aut audistis aut fingitis, quae tanta est peruersitas amplecti suam iniquitatem et potestatum accusare seueritatem? \'At enim et malos Christianis non licet persequi\'. esto, non liceat; sed numquid hoc potestatibus ad hoc ipsum ordinatis fas est obicere? an apostolum delebimus? aut non habent codices uestri, quae paulo ante commemoraui? \'sed uos\\ inquies, \'talibus communicare non debetis\'. quid ergo? uos Flauiano quondam uicario, partis uestrae homini, quia legibus seruiens nocentes, quos inuenerat, occidebat. non communicastis? \'sed a uobis\', inquies, \'Romani principes aduersum nos prouocantur\'. immo a uobis aduersum uos ipsos, qui ecclesiam, cuius illi, sicut tanto ante
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. tͥ inbonũ. Qd̾ si mału feceris: time. Non
enĩ frustra gladiũ portat. Dei enĩ minister
ẽ uindex in irã ei qͥ male agit. Tota gͥ que¬
stio ẽ: utrũ nichil mali sit scisma. aut utrũ
scismna ñ fecerit is. ut ꝓ bono oꝑe potesta¬
tib resistatis. ñ ꝓ malo. unde uob̃. acqͥra¬
tis iudiciũ. Pterea ꝓuidentissime dñs ñ
ait. beati qͥ ꝑsecutionẽ patiunt᷑ tantũ.
s ad didit. ꝓpt̾ insticiã. Si gͦ iusticia ẽ qͣm
oꝑati estis in illa dissensione. in qͣ etiam
ꝑmanetis scđm ea que supra dici: nosse
abs te cupio. Si aũ iniquitas ẽ orbẽ t̾ra¬
xp̃ianũ dãpnare in auditũ. uł qi ñ audi¬
uit que uos audistis. uł qr ñ ei ꝓbatũ ẽ
qͦd temere credidistis. aut sine certo do¬
cum̃to accusastis. & ideo rebaptizare
bore fundatas. q uob̾ licet aut nescire
afros collegas nr̃os malos simul uiuentes.
simul sacram̃ta tͣctantes. aut etiã scire
s tolerare. ne pars donati diuidat᷑. illis

Expanded text:
 si malum feceris, time; non enim frustra gladium portat; dei enim minister est, uindex in iram ei, qui male agit. tota igitur quaestio est, utrum nihil mali sit schisma ant utrum schisma non feceritis, ut pro bono opere potestatibus resistatis, non pro malo, unde uobis adquiratis iudicium. propterea prouidentissime dominus non ait: Beati, qui persecutionem patiuntur tantum, sed addidit: Propter iustitiam. si ergo iustitia est, quam operati estis in illa dissensione, in qua etiam permanetis, secundum ea, quae supra dixi, nosse abs te cupio; si autem iniquitas est orbem Christianum damnare inauditum, uel quia non audiuit, quae uos audistis, uel quia non ei probatum est, quod temere credidistis aut sine certo documento accusastis, et ideo rebaptizare bore fundatas. quia uobis licet aut nescire Afros collegas uestros malos simul uiuentes simul sacramenta tractantes aut etiam scire sed tolerare, ne pars Donati diuidatur, illis
Abbreviated transcription (Latin):
que quide noᷤ multo ꝓbabiliorib docu¬
m̃tis falsa ẽẽ ẽiuncimus. & inur̃is ma¬
gis ea ipsa que obicitis tẽ ꝓbata declaramꝰ.
S hec ut dixi alia questio ẽꝰ tẽ aggredien¬
da & discutienda cũ opus fuerit. Inud nã¬
ꝙ nẽ attendat uigilantia mentis tuȩ. ne¬
minẽ contaminari posse ignotoꝵ ignotis¬
q crimunnib. Unde manifestũ ẽ a cominu¬
nione orbis eui seu falsa seu uera crimina
que afris intenditis ꝓrsus ignota st̃. & ig¬
nota semꝑ fuer̾t. sacrilego scismate uos eẽ
seꝑatos: quãquã & illud ñ ẽ tacendũ. etiã
cognitos malos bonis ñ obẽe in eccła si eos
a cõmunione ꝓhibendi. aut potestas desit.
aut aliqua ratio pacis conseruande ĩpe¬
diat. Iui st̃ enĩ qͥ apud ppħam ezechielem
& ante uastationem ꝑditoꝵ signari merue¬

Expanded text:
quae quidem nos multo probabilioribus docuquae quidem nos multo probabilioribus documentis falsa esse conuincimus et in uestris magis ea ipsa, quae obicitis, tunc probata declaramus. sed haec, ut dixi, alia quaestio est tunc adgredienda et discutienda, cum opus fuerit. illud nunc adtendat uigilantia mentis tuae neminem contaminari posse ignotorum ignotisque criminibus. unde manifestum est a communione orbis, cui seu falsa seu uera crimina, quae Afris intenditis, prorsus ignota sunt et ignota semper fuerunt, sacrilego schismate uos esse separatos. quamquam et illud non est tacendum etiam cognitos malos bonis non obesse in ecclesia, si eos a communione prohibendi aut potestas desit aut aliqua ratio conseruandae pacis impediat. qui sunt enim, qui apud prophetam Ezechielem et ante uastationem
Abbreviated transcription (Latin):
ne fidei cõmunio nr̃a contexitur.
ignotã ẽẽ partẽ donati. nec eos om̃i¬
no scire uł qͣndo ł quib causis exorta
nocentes ẽẽ fatearis. cogeris dicere
omniũ malis factos obnaxios. cũ apud
uos ꝑditi ut mitius dixerĩ latent uos
om̃s eẽ pollutos. Non enĩ neminẽ de ur̃a
cõmunione pellitis. aut tẽ primũ pel¬
litis. cũ pͥmũ illud unde pellendus ẽ
fecerit. An ñ aliqͣnto tẽꝑe latentẽ et
postea ꝓditũ c̃uictũq dãpnatis: Que¬
ro gͥ utrũ uos c̃taminauerit. eo tẽꝑe
qͦ latebat. Respondebis nullomͦ. Nul¬
lo gͦ temꝑe contaminaret. etiã si sem¬
ꝑ id lateret. llã & mortuoꝵ ñ nulla
sepe cõmissa ꝓdunt᷑. nec fraudi ẽ xp̃i
Cur cͦ uos tã temeraria atq sacrile¬
ga diremptione p̃ciditis a cõmunione
mnnum̾abiliũ ȩccłarũ orientaliũ. quas
semꝑ latuit & ad huc latet. qͦd in affri¬
ca gestum ẽẽ aut docetis aut fingitis:
auia enũ questio ẽ utrũ illa uera dicatis.

Expanded text:
e fidei communio nostra contexitur, ignotam esse partem Donati nec eos omnino scire, uel quando uel quibus causis exorta nocentes esse fatearis, cogeris dicere omnium malis factis obnoxios, cum apud uos perditi, ut mitius dixerim, latent. uos omnes esse pollutos. non enim neminem de uestra communione pellitis aut tunc primum pellitis. cum primum illud. unde pellendus est, fecerit. an non aliquanto tempore latentem et postea proditum conuictumque damnatis? quaero igitur, utrum uos contaminauerit eo tempore, quo latebat. respondebis: \'Nullo modo\\ nullo ergo tempore contaminaret, etiam si semper id lateret; nam et mortuorum nonnulla saepe commissa produntur nec fraudi est Chricur ergo uos tam temeraria atque sacrilega diremptione praecidistis a communione. innumerabilium ecclesiarum orientalium, quas semper latuit et adhuc latet, quod in Africa gestum esse aut docetis aut fingitis? Alia enim quaestio est, utrum illa uera dicatis,
Abbreviated transcription (Latin):
emerito. auõ. E go cũ adio quẽ¬
quã bono ingenio p̃ditum. docꝰtrinisq
liberalib eruditũ. quã quã ñ ibi salus
animȩ c̃stituta sit: tam̃ in questione
facillima sentire aliud quã ueritas pos¬
tulat. qͦ magis miror. eo magis exar¬
desco nosse hominẽ. & cũ eocolloqͥ. hel
si id non possim. saltem litteris que lon¬
gissume uolant attingere mentem eius
atꝙ ab eo uicissim attigi desid̾o. siẽ
te ẽẽ audio tałe uirũ .&. ab eccła catho¬

Expanded text:
. 1. Ego cum audio quemquam bono ingenio praeditum, doctrinisque liberalibus eruditum, quanquam non ibi salus animae constituta sit, tamen in quaestione facillima, sentire aliud quam veritas postulat, quo magis miror, eo magis exardesco nosse hominem, et cum eo colloqui: vel si id non possim, saltem litteris quae longissime volant, attingere mentem ejus, atque ab eo vicissim attingi desidero. Sicut te esse audio talem virum, et ab Ecclesia catho
Abbreviated transcription (Latin):
Sdespicit peccatoꝵ. Eupis ipse qui¬
de dehac uita securus ad cęli regna migra¬
re. s nobis opus es fessis. intantis ad huc ꝑi¬
culis c̃stitutis. Itaq ora nob̾cũ ut tua nob̾
saluis aliqͣntułu tẽꝑis c̃donet᷑. Cõmonito¬

Expanded text:
ac lacrymas despicit peccatorum. Cupis ipse quidem de hac vita securus ad coeli regna migrare; sed nobis opus es fessis, in tantis adhuc periculis constitutis. Itaque ora nobiscum, in tua nobis salus aliquantulum temporis condonetur. EPISTO
Abbreviated transcription (Latin):
dubio te ita ꝑmoueant ut ab eis corri¬
gendis ne latius serpant. multosq conta
dissimulare non possis. Nuiꝰ aũ ꝑnitio¬
sissimi erroris auctores ẽẽ ꝑhibentur: pe¬
laguis & celestius. uos quidẽ in ecc ła
sanari malumꝰ. quã desperata salute ab
eccła resecari: si necessitas nulla cõpellat.
Quoꝵ unꝰ id ẽ celestius etiã ad p̃sbiteri¬
um inasia dr ꝑuenisse. de qͦ ante paucos
annos qͥd gestũ fuerit scĩtas tua de car
epłȩ. iherosolimis constitutus. ñ nullos fal¬

Expanded text:
dubio te ista permoveant, ut ab eis corridubio te ista permoveant, ut ab eis corrigendis, ne latius serpant, multosque contadissimulare non possis. Hujus autem perniciosissimi erroris auctores esse perhibentur Pelagius et Coelestius, quos quidem in Ecclesia sanari malumus, quam desperata salute ab Ecclesia resecari, si necessitas nulla compellat. Quorum unus, id est, Coelestius, etiam ad presbyterium in Asia dicitur pervenisse. De quo ante paucos annos quid gestum fuerit, sanctitas tua de Cartepistolae, Jerosolymis constitutus, nonnullos fal
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptari suꝑ id qđ potestis. s faciet cũ
tẽptatione etiã exitũ ut possitis susti¬
nere. frustra et iã dixerit dñs apło petro
rogaui ꝓ te. ut ñ deficiat fides tua.¬
& omnib siis uigilate & orate. ne in¬
tretis intẽptationẽ: si hoc totũ ẽ potes¬
tatis humanȩ. Pueros qͦq paruulos
si nullis innouent᷑. xp̃ianȩ gr̃e sacra
qđ dicit apłs. E unũ hominẽ pece̾m
intrauit in mundu. & ꝑ pecc̃m mors:
& ita in om̃s homines ꝑtransiit. in qͦ
bunt᷑. Ut gͦ alia omittamus que contͣ¬
scãs scripturas plurima disserunt. hec
interim duo quib omnino totũ qđ
xp̃iani sumꝰ nitunt᷑ euertere. que fide¬
lia corda sustineant. ñ eẽ rogandu
dłm ut contͣ᷑ pecc̃i mału. atq ad ope¬
randã iusticiã sit nr̃ aduitor. & ñ opi¬
tulari paruulis ad consequendam
łłec insinuantes apłico pecꝰtori tuo ñ
opꝰ habemꝰ multa dicere . &. tantam
ĩpietatẽ uerbis ex aggerare: eũ ꝓcul

Expanded text:
tentari super id, quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Frustra etiam Dominus dixerit apostolo Petro, Rogavi pro te, ne deficiat fides tuais: Vigilate et orate, ne intretis in temptationem, si hoc totum est potestatis humanae. pueros quoque paruulos, si nullis inbuantur Christianae gratiae sacramquod dicit apostolus: Per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertranbuntur . » Ut ergo alia omittamus quae contra Scripturas sanctas plurima disserunt, haec interim duo quibus omnino totum quod Christiani sumus conantur evertere, quae fidelia corda sustineant: non esse rogandum Deum ut contra peccati malum atque ad operandam justitiam sit noster adjutor; et non opitulari parvulis ad consequendam Haec insinuantes apostolico pectori tuo non opus habemus multa dicere, et tantam impietatem verbis exaggerare, cum procul
Abbreviated transcription (Latin):
centio pape. aureliꝰ. numidiꝰ. rusticia¬
nꝰ. fidentiꝰ. euagriꝰ. antoninꝰ palatinꝰ ade¬
odatꝰ. uincentiꝰ. publianꝰ. theasiꝰ. tutus.
pannoniꝰ. uictor. restitutꝰ. alius restitu¬
tꝰ. rusticꝰ. fortunatianꝰ. ampeliꝰ. auiuis.
felix. donatianꝰ. adeodatꝰ. octauiꝰ. sero¬
tinꝰ. maiorinꝰ. postumianꝰ. crispulꝰ. uic¬
tor. aliꝰ uictor. leutuis. marianꝰ. fruc¬
tuosus. faustinianꝰ. quoduultdeus.
candoriꝰ. maximꝰ. megariꝰ. rusticꝰ. rufi¬
nianꝰ. ꝓculꝰ. thomas. ianuariꝰ. octaui¬

Expanded text:
NUMIDIUS, RUSTICIANUS, FIDENTINUS, EVAGRIUS, ANTONIUS, PALATINUS, ADEODATUS, VINCENTIUS, PUBLIANUS, THEASIUS, TUTUS, PANNONIUS, VICTOR, RESTITUTUS, alius RESTITUTUS, RUSTICUS, FORTUNATIANUS, AMPELIUS, AMBIVIUS, FELIX, DONATIANUS, ADEODATUS, OCTAVIUS, SEROTINUS, MAIORINUS, POSTUMIANUS, CRISPULUS, VICTOR, ALIUS VICTOR, LEUCIUS, MARIANUS, FRUCTUOSUS, FAU- STINIANUS, QVODVULTDEUS, CANDORIUS, MAXIMUS, MEGARIUS, RUSTICUS, RUFINIANUS, PROCULUS, THOMAS, IANUARIUS, OCTAVI
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidebunt: Anforte ceci erunt. uł sine
causa erunt: Neq enĩ attendunt qui hec
loquunt᷑. qr si ñ erunt corpora: ꝓfecto il
li non er̃t corporales. Si aut̃ erunt cor
pora. ert̃ qd uidere possunt oculi corpora¬
les. S hec iã satis dicta sint. que abinicio
huius opusculi mei diligenter lecta & re-¬
lecta c̃siderans. sine ulla fortasse dubita¬
cione ꝑspicies. ad uidendũ dm̃ per eius

Expanded text:
non videbunt? An forte caeci erunt, vel sine non videbunt? An forte caeci erunt, vel sine causa erunt. » Neque enim attendunt qui haec loquuntur, quia si non erunt corpora, perfecto illi oculi non erunt corporales; si autem erunpora, erit, quod uidere possint oculi corporales. sed haec iam satis dicta sint, quae ab initio huius opusculi mei diligenter lecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius
Abbreviated transcription (Latin):
corda mundemus. Ut enĩ ñ tantũ qd̾ be¬
atus ambrosius. uerũ etiã ipł sc̃s ieroni¬
mus dicã: ñ solũ patris diuinitatẽ s nec
filii quidem nec sp̃c scĩ. quia una intri¬
nitate natura ẽ possunt oculi carnis
aspicere. s oculi mentis. de quib ipse
saluator ait. Feati mundo corde. qr
ipsi dm̃ uidebunt. Nãq sic̃ alibi ide
ieronimus breuit̾ ac ueracit̾ diffiniuit.
res incorporalis corporalib oculis ñ uidet᷑.
Has sententias de re tanta uiroꝵ tantoꝵ.
ñ ob hoc int̾ponere uolui. ut cuiusquam
hominis sensũ tanquã scripturȩ canoni¬
cȩ auctoritatẽ sequendã arbitreris: sed
ut illi qui alit̾ sapiunt conent᷑ mente ui¬
dere quod uerũ ẽ. & in simplicitate cordis
querere dm̃. ne tã doctos diuinoꝵ eloqͥoꝵ
tractatores temere rep̃hendant. Nec te¬
moueat qd̃ aquib dã minus consid̾ate drͣ.
Quid tr̃ uidebunt oculi corporales. si dm̃

Expanded text:
corda mundemus. ut enim non tantum quod becorda mundemus. ut enim non tantum quod beatus Ambrosius uerum etiam quod sanctus Hieronymus dicam, non solum patris diuinitatem sed ne filii quidem nec spiritus sancti, quia una in trinitate natura est, possunt oculi carnis aspicere sed oculi mentis, de quibus ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. namque, sicut alibi idem Hieronymus breuiter ac ueraciter definiuit, \'res incorporalis corporalibus oculis non uidetur. Has sententias de re tanta uirorum tantorum non ob hoc interponere uolui, ut cuiusquam hominis sensum tamquam scripturae canonicae auctoritatem sequendum arbitreris, sed ut illi, qui aliter sapiunt, conentur mente uidere, quod uerum est, et in simplicitate cordis quaerere deum, ne tam doctos diuinorum eloquiorum tractatores temere repmoveat quod a quibusdam minus considerate dicitur: « Quod tunc videbunt oculi corporales, si Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
dignet᷑: ut uideri possit a nob̃. Hec uerba
seĩ uiri que ñ carnalia s spiritalia st̃. in
quantũ intelligis. & uera eẽ ñ quia ipse
dixit. s quia ueritas sine strepitu clamat.¬
inquantum agnoscis. in tantũ intelligis.
unde adbereas dño. teq ipsam intrinsecus
p̃paras incorporalem locum mansionis eiꝰ.
ad audiendum silentiũ narrationis eius.
& uidendam inuisi bilem formã eiꝰ. Beati
enĩ mundicordes: quia ipsi dm̃ uidebunt.
ñ cũ eis sicut corpus ex aliquo loci inter¬
uallo apparebit: s cũ uenerit adeos et
mansionẽ fecerit apud eos qm̃ sic ĩple¬
bunt᷑ in omnẽ plenitudinẽ di. ñ cũ fue.¬
ruit & ipsi plenus d̾s. s cũ ꝑfecte fuerĩt
plenideo. Si aũ ñ nͥ corpora cogitamus.
& nec saltem illud digne cogitare possimꝰ
unde uł ipsa corpora cogitemus. ñ quera¬
mꝰ quid aduersum nos ipsos loquamur:
s ab hac pocus carnali consuetudine
orando & in anteriora nos ex tendindo

Expanded text:
it a nobis. 2 2 Haec uerba sancti uiri, quae non carnalia sed spiritalia sunt, in quantum intellegis et uera esse, non quia ipse dixit, sed quia ueritas sine strepitu clamat, agnoscis, in tantum intellegis, unde adhaereas domino, teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis eius ad audiendum silentium narrationis eius et uidendam inuisibilem formam eius. beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt, non cum eis sicut corpus ex aliquo loci interuallo apparebit, sed cum uenerit ad eos et mansionem fecerit apud eos, quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem dei, non cum fuerint et ipsi plenus deus, sed cum perfecte fuerint pleni deo. si autem nonnisi corpora cogitamus et nec illud saltem digne cogitare possumus, unde uel ipsa corpora cogitemus, non; quaeramus, quid aduersum nos ipsos loquamur, sed ab hac potius carnali consuetudine orando et in anteriora nos extendendo
Abbreviated transcription (Latin):
sens put.it᷑. udet᷑. ꝙ cũ p̃sens ẽ ñ uidetur.
Tanto temꝑe uobiscũ sũ. & ad huc me non
cognoiustis: Qui enĩ cognouit que sit lati¬
tudo. & longitudo. ⁊ altitudo & ꝓfundum.
& suꝑeminentem scientiȩ caritatem xp̃i

Expanded text:
sens putatur, videtur: et cum praesens est, non videtur. sens putatur, videtur: et cum praesens est, non videtur. Tanto tempore vobiscum sum, et adhuc me non cognovistis ! Qui enim cognovit quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum, et supereminentem
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ambrõsii sentenciã: iã ñ eiꝰ auctori¬
tate. s ipsa ueritate firmatã. Neq enĩ &
mͥ ꝓpt̾ea placet. quia ꝑ illius os potissimũ
me dñs ab errore liberauit. q ꝑ illius mi¬
nisteriũ grãm mͥ baptismi salutaris ĩdu¬
sit. ne tanquã plantatori & rigatori meo
nimiũ faueã: s qͥa de hac re & ipse hoc
dixit qͦd pie cogitanti & recte in telligen¬
ti loquitur ille qͥ incrementũ dat ds. In¬
ipsa gͦ resurrectione ñ facile dm̃ uidere.
nͥ his qui mundo sint corde. Et ideo beati
mundo corde. ipsi enĩ dm̃ uidebunt. Quan
qui mundo sunt corde dm̃ uidebunt. uti¬
q alii ñ uidebunt. Neque enĩ indigni dm̃
uidebunt. neq is qͥ dm̃ uidere noluerit.
pot᷑ dm̃ uid̾e. Nec in loco d̾s uidet᷑. s mun¬
do corde. Nec corporalib oculis ds queri¬
t᷑. nec cireu̾scribitur uisu. nec tactu tenet᷑.
nec audit᷑ affatu. nec sentit᷑ incessu. cũ ab¬

Expanded text:
viri Ambrosii sententiam, jam non ejus auctoriviri Ambrosii sententiam, jam non ejus auctoritate, sed ipsa veritate firmatam. Neque enim et mihi propterea placet, quia per illius os potissimum me Dominus ab errore liberavit, et per illius ministerium gratiam mihi baptismi indulsit, tamquam plantatori et rigatori meo nimium faveam: sed quia de hac re et ipse hoc dixit, quod pie cogitanti et recte intelligenti loquitur etiam ille, qui incrementum dat, Deus. ipsa quoque resurrectione non facile est Deum videre, nisi iis qui corde sunt mundo. Et ideo ait: Beati mundo corde; ipsi enim Deum videbunt . Quantqui mundo sunt corde, Deum videbunt; utique alii non videbunt. Neque enim indigni Deum videbunt, neque is qui Deum videre noluerit, potest Deum videre. Nec in loco Deus videtur, sed mundo corde: nec corporalibus oculis Deus quaeritur, nec circumscribitur visu, nec tactu tenetur, nec auditur affatu, nec sentitur incessu. Et cum ab
Abbreviated transcription (Latin):
faciem. p̃sertĩ qr apłs ex pressius d̾ix̃.
cemꝰ: corporali ei nc̃ facie cogniti sumus.
Tunc enĩ eognoscã inquit. sicut & cogni¬
tus sũ. Unde quis eũ ñ cͥogͣnoscat. eoloco
etiã nr̃am faciem illã significare uolu¬
isse. dequa dicit alio loco. nos aũ reue¬
lata facie glãm dñi speculantes. in ean¬
dem imaginẽ transformam᷑ de gła in
głam. tanquã adñĩ sp̃u. de gła scilicet fi¬
dei. ingłam contemplationis eterne:
Hoc quippe agit hec tranfformatio qua
interior homo renouat᷑ de die ĩdiem. de
quo & apłs petrus cũ eũ moneret ornari.
nꝰ que aforis inquit ornat᷑ capilloꝵ in cri¬
spationib aut auro. & margaritis. uel
ueste p̃ ciosa. s ille absconditus cordis
homo. qui ẽ ante dm̃ diues. In qͣ enim
auferet᷑ uelam̃. ea nos facie reuelata. in ean¬
dẽ unaginẽ transformam᷑. Apertissime aũ
dicit. uelam̃ suꝑ corda eoꝵ posittũ ẽ. Ibi ẽ gͥ
facies. qua reuelata nc̃ in fide. quãuis inspe¬

Expanded text:
aesertim quia Apostolus expressius dixit: camus, corporali nunc ejus facie cogniti sumus, « tunc enim cognoscam, » inquit, « sicut et cognitus sum. » Unde quis eum non intelligat eo loco etiam nostram faciem illam significare voluisse de qua dicit alio loco: « Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria in gloriam tamquam a domini spiritu, de gloria scilicet fidei in gloriam contemplationis aeternae? hoc quippe agit haec transformatio, qua interior homo renouatur de die in diem, de quo et apostolus Petrus, cum eum moneret ornari: Non quae aforis, inquit, ornantur capillorum incrispationibus aut auro et margaritis uel ueste{ pretiosa, sed ille absconditus cordis homo, qui est ante deum diues. in qua enim auferetur uelamen, ea nos facie reuelata in eandem imaginem transformamur. apertissime autem dicit: Velamen super corda eorum positum est. ibi est facies, qua revelata, nunc in fide, quamvis per spe