comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Usticia uͦ qua fiunt iusti qui eam fuerĩt operati:¬
et socialis quedã uirtꝰ accipit᷑. eo quod ipsa beneficus
que modo aliis p̾stat adiungit᷑. Quis enĩ nõ eo ipso
ꝓficit. quo ꝓficere alium cupit. Quis nõ miscd̾em
dm̃ sibi facit qͥ misericors erga laborantes uel erran.¬
tib in quantũ potest diuinitus inspiratꝰ imꝑtit
Exquo uidendũ : utrũ iuste faciãt aliqui se remouẽ

Expanded text:
ustitia vero qua fiunt justi, qui eam fuerint operati, socialis quaedam virtus accipitur, eo quod ipsa beneficiis quae aliis praestat augetur. Quis enim non eo ipso proficit, quo proficere alium cupit? Quis non misericordem sibi Deum facit, qui misericors erga laborantes vel errantibus, in quantum potest divinitus inspiratus impertit? Ex quo videndum est utrum jus
Abbreviated transcription (Latin):
habito ociosa qͥcte ꝑfrui uelle. nichil habe at ęquitatis
Cuii equitati qͥ seruiũt om̃s omĩum bono uiuunt ac uelud
sibi inuicẽ nati. salutẽ mutuã tuentur ⁊ diligunt. Ac
ꝑ hoc contra iusticiã faciut. hii qͥ merito sue cõuersatio¬
nis uel erudicionis electi: ociosum studiũ. fructuose
utilitati regende multitudinis anteponũt. Et cũ pos:¬
sent laboranti ecclesiȩ subuenire: operose amministra.¬
tionis laborẽ fruendiͤ qͥetis cõtemplacione refugiunt:
Sed qm sunt multi qͥ se impares tante sarcine norunt:
tales iuste se etiam quesiti nõ offert᷑. ne uideant᷑ nõ eccle-¬
si asticos labores uelle suscipere. s honores ambire. cum
dignitas ecclesiastica nec ambienda sit nec uitanda : &
is tradunt. Ueruntam᷑ si et illi qͥ lucͥs ꝑ se ꝓficientium
crescunt. ⁊ isti qͥ in se ipsis sub dõ suo sapiencie spalis
ꝑceptione ꝓficiũt. in ꝓposito suo ꝑmaneant: i anerł
qͥdem diuersis incedunt. s ad imam patͥam tendunt.

Expanded text:
 nihil habeat aequitatis. Cui aequitati qui serviunt, omnes omnium bono vivunt, ac velut sibi invicem nati, salutem mutuam tuentur ac diligunt. Ac per hoc, contra justitiam faciunt hi qui merito suae conversationis vel eruditionis electi, otiosum studium fructuosae utilitati regendae multitudinis anteponunt; et cum possint laboranti Ecclesiae subvenire, operosae administrationis laborem, fruendae quietis contemplatione refugiunt. 2. Sed quoniam sunt multi qui se impares tantae sarcinae norunt, tales juste se, etiam quaesiti, non offerunt: ne videantur non ecclesiasticos labores velle suscipere, sed honores ambire, cum dignitas ecclesiastica nec ambienda sit nec vitanda. Quiis tradunt. Verumtamen si et illi qui lucris per se proficientium crescunt, et isti qui in se ipsis sub Deo suo sapientiae spiritalis perceptione proficiunt, in proposito suo permaneant; itineribus quidem diversis incedunt, sed ad unam patriam tendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uti libere uolũtatis arbitrio: nec oꝑa sine fide. nec
sine oꝑib fides sola uistificat. Et ideo si corde credit᷑
ad iusticiam. ore aũ confessio fit ad salutem. qm̃ qͥ¬
nõ crediderit: nõ habendo fidem. nec iusticiã cordis
habere poterit nec saluteo.

Expanded text:
uti liberae voluntatis arbitrio, nec opera sine fide, nec uti liberae voluntatis arbitrio, nec opera sine fide, nec sine operibus fides sola justificat. Et ideo si corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem; qui non crediderit, non habendo fidem, nec justitiam cordis habere poterit, nec salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
at. ⁊ popłe credere ut ea q̃ docent᷑ incelligãt
dicente apło. nisi credideritis nõ intelligetis. unode dat᷑
intelligi. qd̾ nõ fides ex intellectu: sed ex fide intellectꝰ
eristat Nlec qui intelligit credat: sed qͥ credit inteł
ugat. ⁊ qͥ intellererit bene agat: sicẽ alibi seriptũ ÷
bloluit intelligere ut bene ageret. Nõ dix̃ nõ potuit.
s noluit intelligere: ut nichil aliuo intel nolle mue¬
celligere dictũ ꝙͣ uolle credere nouerimus. Ac ꝑhoc
ut bene agat qͥs intelligere studeat: et ut intelligat.
aũ ꝑ uerbũ: debet doctor eccłie p̃dicare qd̾ audiat cre-¬
diturus quia sine p̃dicatione nullus erit auditus.
eodẽ apło contestante atq dicente. Quomodo aũ audi¬
ent sine p̃dicante : Siergo qͥlibet sine p̃dicante nõ
audit. sine auditu nõ credit. sine uite fide nõ uitel¬
ligit. sine intellectu bene nõ agit. Uerbũ dei p̃dicã¬
dũ ÷. ut audiens credat. credens intelligat: ⁊ in

Expanded text:
at, et populus credere ut ea quae doceatur intelligat, dicente Apostolo: Nisi credideritis, non intelligetis . Unde datur intelligi, quod non fides ex intellectu, sed ex fide intellectus existat, nec qui intelligat, et qui intellexerit, bene agat; sicut alibi scriptum est: Noluit intelligere, ut bene ageret . Non dixit: Non potuit, sed noluit intelligere; ut nihil aliud nolle intelligere dictum, quam nolle credere noverimus; ac per hoc ut bene agat quis, intelligere studeat, et ut intelligat, um Dei , debet doctor Ecclesiae praedicare, quod audiat crediturus: quia sine praedicatione nullus erit auditus; eodem Apostolo attestante atque dicente: Quomodo audient sine praedicante ? Si ergo quilibet sine praedicante non audit, sine auditu non credit, sine fide non intelligit, sine intellectu bene non agit; verbum fidei praedicandum est, ut audiens credat, credens intelligat, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ritate corripere. et qͦs sacordotali magnanimitate portan
Et ideo omĩũ qͦs ꝑ dei grãm curant: nõ uoluntati sed uti¬
litati ꝓspiciunt. deniq alios honorari deformit̃ ambien¬
tes qͥb nõ erpedire nouert̃: non uicio alicuiꝰ muidie

Expanded text:
ritate corripere, et quos sacerdotali magnanimitate portare; ritate corripere, et quos sacerdotali magnanimitate portare; et ideo omnium quos per Deigratiam curant, non voluntati, sed utilitati prospiciunt. Denique  al. Deinde alios honorari deformiter ambientes, quibus non expedire noverunt, non vitio alicujus i
Abbreviated transcription (Latin):
quio de sc̃is sac̾dotib stierit disputatum: suffioi¬
ens accepisti responsum. Eccłie qͥppe doctorib
sic̃ supra iam dirimus. et censura ine̾e̾ debet ut arguant.¬
et faciant et patientia ut emĩdare nolentes fortit᷑ ferant:
apostolico satisfacientes imꝑio. qui timotheo p̃cepit dicens.
Argue. obser᷑a. increpa. in onii pacientia et doctrina. Quasi
diceret. Argue coȩquales. obsecra seniores. increpa iunioras
Sed ꝓpt̾ea addidit in omĩ patientia et doctrina. qr̾ lenit̃ casti¬
gatus. erhibet reuerentiã castiganti: Asperitate aũ nimnie
increpationis offensus. nec increpationem recipit nec slu¬
tem. Itẽ alio loco idem apłs dicit. bos qui firmiores estis.
inbebillitates infirmoꝵ sustinete. Sustinent gͦ equanimt̃
ut infirmos. qͦs em̃dare nõ potuerit̃ ut castigatos. Promde
qr̾ nec obuirgari om̃s erpedit nec om̃s blande tractari sei¬
unt scĩ sac̾dotes atq discernunt qͦs debeant temꝑata seue¬

Expanded text:
quid de sanctis sacerdotibus fuerit disputatum, sufficiens accepisti responsum. Ecclesiae quippe doctoribus, sicut supra jam diximus, et censura inesse debet, ut arguant; et patientia, ut emendari nolentes fortiter ferant, apostolico satisfacientes imperio, qui Timotheo praecepit, dicens: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Quasi diceret: Argue coaequales, obsecra seniores, increpa juniores. Sed propterea addidit: In omni patientia et doctrina: quia leniter castigatus exhibet reverentiam castiganti; asperitate autem nimiae increpationis offensus nec increpationem recipit, nec salutem. Item alio loco idem apostolus dicit: Vos qui firmiores estis, imbecillitates infirmiorum sustinete . Sustinent ergo aequanimiter ut infirmos, quos emendare non potuerint castigatos. Proinde quia nec objurgari omnes expedit, nec omnes blande tractari; sciunt sancti sacerdotes atque discernunt, quos debeant temperata seve
Abbreviated transcription (Latin):
fide ac spe maiorẽ dic̃ apostolus qͣnto hiric qͦ ma¬
ior ÷: tanto melior ÷ in quo ÷ Cum enĩ queritur
utrũ qͥsq sit homo bonis. nõ querit᷑ qͥd ereoat. acit
quid sꝑet: s quid amet: Nan qui recte amat: pro¬
culdubio recte credit ⁊ sꝑat. Qui uͦ nõ amat: in anit
credit. eciã si sint uera que credit. In anit̃ sꝑat : etia¬
si ad uerã felicitatẽ doceant᷑ ꝑtinere que sꝑat: iusi
⁊ hoc credat ac sꝑet. qd sibi petenti donari possot ut
amet. Quãuis enĩ sꝑare sine amore nõ possit. fierita¬
men potest ut id nõ amet sine quo ad id qd̾ sꝑat : nĩ
potest ꝑuenire. Tamꝗͣ. si sꝑet uitã et̾nã quã qͥs non
iabet: & nõ amet iusticiã sine qua nemo ad illam

Expanded text:
fide ac spe majorem dixit Apostolus, quanto in quocunque major est, tanto melior in quo est. Cum enim quaeritur utrum quisque homo bonus sit, non quaeritur quid credat aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, proculcredit, etiamsi sint vera quae credit; inaniter sperat, etiamsi ad veram felicitatem doceantur pertinere quae sperat: nisi et hoc credat ac speret, quod sibi petenti donari possit ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non potest pervenire. Tanquam si speret vitam aeternam, quam quis non amat? et non amet justiti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos nõ greges meos pascut̃. subluitate sue dig¬
nitatis expoliem. ⁊ int̾ reprobos qr honorẽ suum
⁊ conterert̃ me tenebre. Et dixi qͥs dabit mͥ pennas
sic̃ colũbe ⁊ uolabo ⁊ reqͥescãs & hoc ÷ totũ ꝓꝑter
quod imꝑicie mee ac futuri finis recordatus inge¬
mui: ⁊ uolui sarcina episcopatꝰ mei deposita. elon¬
guare fugiens. ⁊ manere in solitudine. ⁊ ibi expec¬
care dm̃ qͥ saluũ me faceret apusillaninitate mea
⁊ ab ipsa intolerabilisĩ mͥ sollicttidinũ intolent¬
bilium tempestate:¬

Expanded text:
ipsos, non greges meos, pascunt, sublimitate suae digipsos, non greges meos, pascunt, sublimitate suae dignitatis exspoliam, et inter reprobos, quia honorem suum et contexerunt me tenebrae. Et dixi: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volquod imperitiae meae ac futuri finis recordatus ingemui, et volui, sarcina episcopatus mei deposita, elongare fugiens, et manere in solitudine, et ibi exspectare Dominum, qui salvum me faceret a pusillanimitate mea, et ab ipsa intolerabilium mihi sollicitudinum tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
um gaudontes accipimꝰ. ⁊ curam pascendoꝵ gregum¬
ac reficiendoꝵ a qͥb ꝑuerso ordine uolumꝰ pasci depo¬
nimꝰ. Non sanamus sp̃ali consilio peccatis infirmũ:
nõ sacdotali ope consolidamus aut reficimus diuersis
tͥbulationib fractum. Nõ ad uiã salutis reuocamꝰ er¬
roneũ: nõ reqͥrimus sollicitudine pastorali uenie des-¬
peratione iã ꝑditũ. Ad hoc tantũ potentes effecti: ut
nobis in subiectos. dominationẽ tirannieã uendicemꝰ.
nõ ut afflictos cõtra iolentiã potentũ. qui in eos
ferarũ more seuiunt. defendamus: Inde ÷ qd̾ non
tam a potentib huiꝰ mũdi ꝙͣ. a nobis qd̾ peuis ÷. non¬
nulli gͣuit̃ fatigati. deꝑeut̃. Quos se de manu ma
dñs reqͥsiturũ terribilit̾ cõminat᷑ dicens. Reqͥram
oues meas de manu pastoꝵ: ⁊ cessare eos faciam. ut
ultra nõ pascant. Quod qͥd ÷̃ aliuid ꝙͣ. pastores qͥ semet¬

Expanded text:
um gaudentes accipimus, et curam pascendoum gaudentes accipimus, et curam pascendoac reficiendorum, a quibus perverso ordine volumus pasci, deponimus. Non sanamus spiritali consilio peccatis infirmum. Non sacerdotali ope consolidamus, aut reficimus, diversis tribulationibus fractum. Non ad viam salutis revocamus erroneum. Non requirimus sollicitudine pastorali veniae desperatione jam perditum. Ad hoc tantum potentes effecti, ut nobis in subjectos dominationem tyrannicam vindicemus, non ut afflictos contra violentiam potentum, qui in eos ferarum more saeviunt, defendamus. Inde est quod tam a potentibus hujus mundi, quam a nobis, quod pejus est, nonnulli graviter fatigati depereunt, quos se de manu nostra Dominus requisiturum terribiliter comminatur dicens: Requiram oves meas de manu pastorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant. Quod quid est aliud quam, pastores qui semet
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ pastores reqͥrã gregẽ meũ. de manu eoꝵ: ⁊ cessare¬
eos facianut ultra nõ pascant gregẽ meũ. neo pas¬
cant amplius pastores semetipsos. Quis ad hec nõ intri¬
miscat: Quis ista sine intolerabili metu future exa¬
minationis accipiat. nͥ qͥ aut nõ intelligit. aut futura
posuit. ⁊ ita sui nominis auetoritate firmauit. ut
ea facilius qd̾ dictu qͦ nefas ÷ cõtepnamiis. quã nos
iͣtelligere uel nõ credere. tam aꝑta ⁊ diuina fiungamꝰ
Quando audimus hec dicit dñs. qͥs futurũ e̾e̾ nõ credat
qd̾ diẽ ds̃. nisi qͥ deo nõ credit: Quodaũ dic̃ ue pastorib
istud ue ꝓ maledicto poni. ⁊ pastoꝵ nomine nos signi¬
ficari quis nõ intelligat. nͥ qui futurũ nõ cogitat:
Ereges dni pascendos. pastores facti suscepimus. et nos ipsos
pascimus. quando nõ gregũ utilitati prospicinus. s qͥd
foueat ⁊ augeat nras uolũtates attendimus. Lac ⁊ la¬
nas ouiũ xp̃i oblationib cotidianis ac decimis fideli¬

Expanded text:
e manu eorum, et cessare faciam eos, ut ultra non pascant gregem, nec pascant amplius pastores semetipsos . Quis ad haec non contremiscat? Quis ista sine intolerabili metu futurae examinationis accipit, nisi qui aut non intelligit, aut futura m aperta posuit, et ita sui nominis auctoritate firmavit, ut ea facilius quod dictu quoque nefas est contemnamus, quam nos non intelligere, vel non credere, tam aperta et divina fingamus, quando audimus, Haec dicit Dominus, quis non futurum esse credat quod dicit Dominus, nisi qui Deo non credit? Quod autem dicit: Vae pastoribus, istud vae pro maledicto poni, et pastorum nomine nos significari quis non intelligat, nisi qui futura non cogitat? Greges Domini pascendos pastores facti suscipimus; et nos ipsos pascimus, quando non gregum utilitati prospicimus, sed quid foveat et augeat nostras voluptates attendimus. Lac et lanas ovium Christi, oblationibus quotidianis ac decimis fideli
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentis uite capti dulcedine: que pena uegligentiam
nr̃ãm maneat in et̾nũ. nolumus cogitare. In pastores
gͦ ista dicũtur. de quoꝵ nobis inani appellatione blan¬
dimur. hec dicit dñs deus. Ue pastorib isrł: qui pasce¬
bant semecipsos. Nonne greges pasoũtur a pastoribus
Lac comedebatis ⁊ lanis oꝑiebamini : qd crassum erat
occidebatis : gregem aũ meũ nõ pascebatis. Quod in

Expanded text:
praesentis vitae capti dulcedine, quae poena negligentiam praesentis vitae capti dulcedine, quae poena negligentiam nostram maneat in aeternum, nolumus cogitare. 2. In pastores ergo ista dicuntur, de quorum nobis inani appellatione blandimur: Haec dicit Dominus: Vae pastoribus Israel, qui pascebant semetipsos. Nonne greges pascuntur a pastoribus? Lac comedebatis, et lanis operiebamini; quod crassum erat occidebatis, gregem autem meum non pascebatis. Quod in
Abbreviated transcription (Latin):
C Hos p̾sentib delectati: dũ in hac uita
commnoda nr̃a. ⁊ honores nr̃of inqͥrimꝰ. nõ ut
meliores s ut ditiores : nec ut scĩores s ho
noratiores simus ceteris festinamꝰ Hec gregẽ dnĩ qui
nobis pascendus cuendusq comissus ÷: s nrãs uolupta¬
tes dominationẽ. diuitias. ⁊ cetera blandim̃ta carna¬
lit̾ cogitamus. Pastores dici uolumus. nõ cam̃ eẽ contẽ¬
dimus. officii nr̃i uitamꝰ laborẽ: appetimꝰ dignitatẽ.
niũdoꝵ spũũ feras agrege dilac erando nõ pellimus.
⁊ qd̾ eis remanserit ipsi cõsumimus. Qaiando peceantes
diuuitesł potontes nõ solũ nõ arguimus. s etiã ueneram᷑.
ne nobis aut munera solita offensi. nõ dirigat᷑. aut
obseqͥa desiderata subducat᷑. ac sic munerib eoꝵ et
obsequiis capti. immo ꝑ hec iłł addicti. loqui eis de
peccato suo aut de futuro iudicio formidamus: Et ĩo
minacit̾ supbiã nr̃ãm diuinus sermo cõtundit: seo
nr̃ auditus. nichil unde ꝓficiamus admitit. Quia

Expanded text:
 nos praesentibus delectati, dum in hac vita commoda nostra, et honores inquirimus; non ut meliores, sed ut ditiores; nec ut sanctiores, sed ut honoratiores simus caeteris festinamus: nec gregem Domini, qui nobis pascendus tuendusque commissus est; sed nostras voluptates, dominationem, divitias, et caetera blandimenta carnaliter cogitamus; pastores dici volumus, nec tamen esse contendimus; officii nostri vitamus laborem, appetimus dignitatem. Immundorum spirituum feras a grege dilacerando non pellimus, et quod eis remanserit ipsi consumimus; quando peccantes divites, vel potentes, non solum non arguimus, sed etiam veneramur; ne nobis aut munera solita offensi non dirigant, aut obsequia desiderata subducant: ac sic muneribus eorum, et obsequiis capti, imo per haec illis addicti, loqui illis de peccato suo aut de futuro judicio formidamus. Et ideo minaciter superbiam nostram divinus sermo contundit; sed noster auditus nihil unde proficiamus admittit: quia
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alia scd̾m carnẽ adhuc carnales acciperent. nec une¬
tutes cogitarent. qͦs mulieres ille significant. s ipsas
cogitando carnalit̃ deperirent: cõsulto uiniores legere
st᷑ illa ꝓhibiti. q̃ sic̃ spãlit̾ accepta uiuificant. ita car¬
nalit̃ intelligentib ipsa carnał intelligencia occasiones
carnał concupiscencie subministrat. Carũ qͥsq no̾a
frequent᷑ habet inore: quar̾ desideria uulnerato
gestat in corde. Ac tͥpidudinẽ qͣm exercere ueretũ.¬
dat̾ in facto : tenet in animo. Reus nõ humano uidi¬
cio: seo diuino

Expanded text:
spiritualia secundum carnem adhuc carnales acciperent; nec virspiritualia secundum carnem adhuc carnales acciperent; nec virtutes cogitarent quas mulieres illae significant, sed ipsas cogitando carnaliter deperirent; consulto juniores legere sunt illa prohibiti, quae sicut spiritualiter accepta vivificant, ita carnaliter intelligentibus, ipsa carnalis intelligentia occasiones carnalis concupiscentiae subministrat. Earum quisque nomina frequenter habet in ore, quarum desideria vulnerato gestat in corde, ac turpitudinem quam exercere verecundatur in facto, tenet in animo, reus non humano judicio, sed divino.
Abbreviated transcription (Latin):
piscunt : qr̾ ista aut loquunt᷑ libent᷑ aut audi̾unt.
Qui nͥ concupiscencie morbo corrupti e̾e̾nt : nũqͣm uł
loquerent᷑ talia uel audiᷤsent. Quia nõ eos ista cor¬
rũpunt : s corruptos ostendunt. Ac ne me istaue.¬
racit̾ arguentẽ. qͥsꝗͣ iudicet arguendũ: nouerit
ꝓpt̾ hoc forte ab antiqͥs fuisse decretũ: ne qui adoles¬
nes ⁊ actꝰ et nomina qͣꝵdã scripta st̃ mulierum. Quas
licet sed̾m historiã fuisse credamꝰ: ear̃ tam̃ nominib
iuitutes figuratas accipimus. Qm̃ sic̃ ille nõ solũ uiris
suis ꝑ scõs mores. s etiam extraneis sine dispendio siu
pudoris ob numiã pulcͥtudinẽ placuer̃. ita sc̃e iurtins
et suos mirabiles omĩb reddut᷑. et extraneos qͣdã sui
admiracione ꝑstringut᷑. hinc ÷ qd ⁊ ipsi qͥ uiciose i¬
uunt. uircutes uiciis anteponũt᷑: qi̾ aliuo: qd̾ facuit
morbo. aliuo qd̃ coguntur ꝓbare iudicio. S ne forte hec

Expanded text:
piscunt, quia aut loquuntur libenter, aut audiunt; piscunt, quia aut loquuntur libenter, aut audiunt; qui nisi concupiscentiae morbo corrupti essent, nunquam vel loquerentur talia, vel audirent: quia non eos ista corrumpunt, sed corruptos ostendunt. 6. Ac ne me ista veraciter arguentem quisquam judicet arguendum, noverit propter hoc forte ab antiquis fuisse decretum ne qui adolesnes, et actus, et nomina quarumdam scripta sunt mulierum. Quas licet secundum historiam fuisse credamus, earum tamen nominibus virtutes figuratas accipimus. Quoniam sicut illae non solum viris suis per sanctos mores, sed etiam extraneis, sine dispendio sui pudoris, ob nimiam pulchritudinem placuerunt; ita sanctae virtutes et suos mirabiles omnibus reddunt, et extraneos quadam admiratione sui perstringunt. Hinc est quod et ipsi qui vitiose vivunt, virtutes vitiis anteponunt: quia aliud est quod faciunt morbo, aliud quod coguntur, probare judicio. Sed ne forte haec
Abbreviated transcription (Latin):
s corpora. hinc ÷ qd̾ ille corporis flircus qͥ fit in dor¬
mientib sine culpa: int̾dũ uigilantib ct̾ingit ex culpa
Auiud enĩ qd̾ in dormiente fit : aliud qd̾ iuigilans fac̃.
Ibi naturalit̾ plenitudo humoris expellit᷑: hic tͥpit᷑ con-¬
cupiscencia plublicat᷑. S hec concupi scencia ilł ui¬
gilantib hunc elicit fuixũ: qͥb ꝑ feda feda colloqͥa
sordidũ cõmouerit appect̾tũ hi sunt. qͥb usui ÷ dese̾p-¬
cio feminarũ. Illa rudis ẽ: illa delicatula. Illa defor¬
mis: illa formosa. Alteruis placet ornatꝰ: gestꝰ alt̾ius.
Illiꝰ laudat᷑ etiã sine forma facecitas: illiꝰ sola formo¬
sitas. Inde transit᷑ ad mores. ⁊ aliam talib cõmendat
taciturnitas moderata. Aliã t̾pẽ uideri faẽ: ub̾tas
incondita. hec et his similia colloquentes. suggert̃
concupiscencie sue matheriã. Nec tam̃ idõ concu¬

Expanded text:
sed corpora. Hinc est quod ille corporis fluxus qui fit in dorsed corpora. Hinc est quod ille corporis fluxus qui fit in dormientibus sine culpa, interdum vigilantibus contingat ex culpa. Aliud est enim quod in dormiente fit, aliud quod vigilans facit. Ibi naturaliter plenitudo humoris expellitur, hic turpiter concupiscentia publicatur. Sed haec concupiscentia illis vigilantibus hunc elicit fluxum, quibus per foeda colloquia sordidum commoverit appetitum. Hi sunt quibus usui esio: illa rudis est, illa dicacula, illa deformis, illa formosa; alterius placet ornatus, gestus alterius; illius laudatur etiam sine forma festivitas, illius sola formositas. Inde transitur ad mores, et aliam talibus commendat taciturnitas moderata, aliam turpem videri facit libertas incondita. Haec et his similia colloquentes, suggerunt concupiscentiae suae materiam. Nec tamen ideo concu
Abbreviated transcription (Latin):
soluit᷑. qͥcqͥd uiriuĩ debilitat᷑ et frangitur. Tc̃ ei actio
sp̃at efficit᷑ honerosa: et ipsa fit in carnalib inqdeta:
ita ut omĩa q̃ ꝑ sensũ corporis sentit. nõ uicianda sed
iã uiciata t̾pit᷑ concupiscat. Q qͣnoo corpꝰ nichil scisi¬
biliũ sentit: ipsa sibi delectabilit̃ recoroando. sensatat᷑
rerũ ĩmmagines rep̃sentat. Apud se intꝰ audit sine
uoce: qͥcqͥd cantilene suauis. ac iocacionis obscene.
ꝑ flexuosos auriũ meatꝰ influx̃. Ibi ei odor male
suauis corruptibilit̃ fraglat : qͥ ꝑ patulas narium
cauernas irrepsit. Ibi eam sapor oblectat: quẽ adse
ꝑ illecebrã uoluptuosi gustꝰ admisit. Ibi ꝑsensit nescio
qͥd mollit᷑ blandũ: qd̾ ei exterior tactꝰ impressit. Ibi
colores uarios et illices formas cõcupiscibiliter uid et.:
quas ei occłoꝵ curiositas nũciauit. Que mens ita ab-
defixa. nõ sibi unagines corpoꝵ uideat᷑ amplexari

Expanded text:
solvitur; quidquid virium debilitatur et frangitur; tuncque ei actio solvitur; quidquid virium debilitatur et frangitur; tuncque ei actio spiritualis efficitur onerosa, et ipsa in carnalibus fit inquieta: ita ut omnia quae per sensum corporis sentit, non vitianda, sed jam vitiata turpiter concupiscat: et quando corpus nihil sensibilium sentit, ipsa sibi delectabiliter recordando, sensarum rerum imagines repraesentat. Apud se intus audit sine voce quidquid cantilenae suavis ac jocationis obscenae per flexuosos aurium meatus influxit. Ibi ei odor male suavis corruptibiliter fragrat, qui per patulas narium cavernas irrepsit. Ibi eam sapor oblectat, quem ad se per illecebram voluptuosi gustus admisit. Ibi persentit nescio quid molliter blandum, quod ei exterior tactus impressit. Ibi colores varios et illices formas concupiscibiliter videt, quas ei oculorum curiositas nuntiavit. 5. Quae mens ita, absdefixa, non sibi imagines corporum videatur amplexari,
Abbreviated transcription (Latin):
cie cõmendaui. S et hie hoc breuit᷑ dico. qd̃ ꝑ oscarnis
nõ irrũpit delectacio gustus ad mentẽ. nec erũpit ser¬
mo turpis ex mente. nisi se uolũtaria mens ante cor¬
rũpat: qͣm recipiat aliqͥs unde corrũpat᷑ aut ꝓferat.
Ceterũ si animꝰ sub deo suo firmꝰ. ipsius dei sui munere
ꝑseueret: nec qͥb libet delicĩis lenocinantib cedet sedu
centib. nec ꝓfert aliqͥd t̾pe nec recipit. Iam de odorib
pauca ꝑstringuã: ut totã tep̃tacionem quinq ꝑtĩti
sensus accludã. Quos odores ꝑ aditũ nariũ. aut affec¬
tat mens egra. aut diuinitꝰ adiuta repudiat. Que si
se suo creatori subiciat : atq ei qͥ est eiꝰ dignitas et salus
amant̾ inhereat: nõ solũ nulla eam uicioꝵ feditas
decolorat. s nec delectacio ulla carnalis effemĩnat.
Quod si a karitate sui conditoris et illustratoris inflata
resiliat: ac se relicto interiore solidoq bono foras in
erteriora bona ꝓieiat: qͥcqͥd in ea neruoꝵ potest c̾e̾. re¬

Expanded text:
iae commendavi. 4. Sed et hic hoc breviter dico, quod per os carnis non irrumpit delectatio gustus ad mentem, nec erumpit sermo turpis ex mente, nisi se voluntarie mens ante corrumpat, quam recipiat aliquid unde corrumpatur, aut proferat. Caeterum si animus sub Deo suo firmus ipsius Dei sui munere perseveret, nec quibuslibet deliciis lenocinantibus cedit, nec profert aliquid turpe nec recipit. Jam de odoribus pauca perstringam, ut totam tentationem quinque pertiti sensus verbis includam. Quos odores per aditum narium aut affectat mens aegra, aut divinitus adjuta repudiat: quae si se suo creatori subjiciat, atque ei, qui est dignitas ejus et salus, amanter inhaereat, non solum nulla eam vitiorum foeditas decolorat, sed nec delectatio ulla carnalis effeminat. Quod si a caritate sui conditoris et illustratoris inflata resiliat, ac se, relicto interiore solidoque bono, foras in exteriora bona projiciat: quidquid in ea nervorum potest esse, re
Abbreviated transcription (Latin):
mentem sic̃ turpis inqͥnat: ita si fuerit honesta puri¬
ficat. Aut si non ex cogitacione facies mentis existit.
s qͣlitas cogitacionis ex m̃te. non sordide cogitaciones
m̃tem sordidam reddũt. s ex mente sordida. sordide cogi-¬
taciones existunt. Quod si ita: pulcroꝵ corpoꝵ formẽ
poccłõs irrepentes animũ nõ mouẽt incorruptũ: et
qͣndo corruptibilit᷑ mouent : nõ corrũpunt sanũ. sed
ostendut᷑. ꝓpͥa uoluntate corruptũ: Turpia qͦ uerba qͥd¬
ꝑ aures ingressa qͥd p̃ualent. si nõ fuerit᷑ arbitͥo mentis
adinissa: Quando aĩitem p̃ualent non corrũpũt mẽtẽ.
Glam corruptã sponte repperiunt. Aurib enĩ castis
obsceni sermones cũ sono deficut᷑. nec secretũ pudici
cordis urũpũt. Quid paspamen terrenũ. qd̾ menti iã
uiciose blandit̾. nũqͥd potest ad animũ admitti ꝑ tac¬
tũ. si animꝰ incorruptũ seruet ꝓfessionis suie ꝓpositii:

Expanded text:
mentem, sicut turpis inquinat, ita, si fuerit honesta, purimentem, sicut turpis inquinat, ita, si fuerit honesta, purificat. Aut si non ex cogitatione facies mentis existit, sed qualitas cogitationis ex mente; non sordidae cogitationes mentem sordidam reddunt, sed ex mente sordida sordidae cogitationes existunt. Quod si ita est, pulchrorum corporum formae per oculos irrepentes, animum non movent incorruptum; et quando corruptibiliter movent, non corrumpunt sanum, sed ostendunt propria voluntate corruptum. 3. Turpia quoque verba per aures ingressa, quid praevalent, si non fuerint arbitrio mentis admissa? Quando autem praevalent, non ipsam corrumpunt mentem, sed jam corruptam sponte reperiunt. Auribus enim castis obsceni sermones cum sono deficiunt, nec secretum pudici cordis irrumpunt. Quid palpamen tenerum, quod menti jam vitiosae blanditur, nunquid potest ad animum admitti per tactum, si animus incorruptum servet professionis suae propositum?
Abbreviated transcription (Latin):
non uidetur nichil habere suꝑbie. cũ p̾serã
sassio ipsa eũ uideat᷑ humiliare luxurie: Et caneꝰ
ñ p̾us deo rebellis existeret. cuiꝰ salubre p̃ceptũ de
disceptant: dei cõtẽptꝰ & metꝰ. S aut cõtẽptꝰ dei p̃ponoe¬
rat: et suꝑb aniniꝰ recepta cupiditate pudiciciã ꝑdit.
aut obtinet metꝰ. et animꝰ deo subiectꝰ cupiditati simul
ac suꝑbie cõtradicit. Plerosq enĩ gula et abundancia
dicicie. sordide cogitaciones incendut̃. Nõnullos de
ꝓposito castitatis: occasiones oblate deiciunt. Quosdam
sub inpudicicie uigo exempla ꝑdice uiuentium mit¬
tunt. Sut᷑ alii qͦꝵ uitã lĩgua tͥpis inflãmat : et t̾pẽ
conscienciã mani̾festat. Qui prius ĩ uerecundos ser-¬
mones aut. ꝓfer̃ libent̃ aut audiunt: ac dei̾nde paulatĩ
morbo crescente. ab honestate deficiunt. Adtritoq pu¬
dore uiles effecti : dũ indecent̃ elegantes iuderi uo¬
assiduis cogitac. onib uoluunt: Cogitacio qͥppe est q̃

Expanded text:
non videtur nihil habere superbiae? cum praesertim passio ipsa eum videatur humiliare luxuriae. Et tamen, nisi prius Deo rebellis existeret: cujus salubre praeceptum de disceptant Dei contemptus et metus; sed aut contemptus Dei praeponderat, et superbus animus, recepta cupiditate, pudicitiam perdit; aut obtinet metus, et animus Deo subjectus cupiditati simul ac superbiae contradicit. Plerosque enim gula et abundantia dicitiae sordidae cogitationes incendunt, nonnullos de proposito castitatis occasiones oblatae dejiciunt, quosdam sub impudicitiae jugum exempla perdite viventium mittunt. 2. Sunt alii quorum vitam lingua turpis inflammat, aut turpem conscientiam manifestat, qui prius inverecundos sermones aut proferunt libenter, aut audiunt, ac deinde, paulatim morbo crescente, ab honestate deficiunt, attritoque pudore viles effecti, dum indecenter elegantes videri voassiduis cogitationibus volvunt. Cogitatio quippe est quae
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tendentes honestatis immaginem. ad hoc pupilloꝵ ac ui¬
duar̾ causas uelud tuendas. simulata pietate suscipiunt
ut ear̃ facultates suis adiciant : Et diuites ex pauꝑibus
facti. uel ex diuitib diciores. tenuem censũ ꝓ nefas ac¬
cumulant: ut cũ fuerit᷑ ex undante patͥmonio sumptuo¬
siores effecti. nũꝗͣ. matheria uoluptatis gule sue deficiat.
Hos gͥ tales quare nõ arguunt qui arguondi potestatem duis¬
nitꝰ accepert̃: Nonuerent᷑ ne forte cũ tam flagiciose
uiuentib parcunt. uideant᷑ ꝓbare q̃ faciunt. D ui qd
eos etiam ad officiũ clericatꝰ admittunt: Et ꝓ nefas quasi
par̾ sit qd tales dissimulata seueritate nõ inorepant. insuꝑ
ohonorant.

Expanded text:
praetendentes honestatis imaginem, ad hoc pupillorem ac vipraetendentes honestatis imaginem, ad hoc pupillorem ac viduarum causas, velut tuendas simulata pietate suscipiunt, ut earum facultates suis adjiciant, et divites ex pauperibus facti, vel ex divitibus ditiores, tenuem censum per nefas accumulent: ut cum fuerint exundante patrimonio sumptuosiores effecti, nunquam materia voluptatis gulae suae deficiat? Hos igitur tales quare non arguunt, qui arguendi potesta tem divinitus acceperunt? Non verentur, ne forte cum tam flagitiose viventibus parcunt, videantur probare quae faciunt? Quid quod eos etiam ad officium clericatus admittunt, et proh nefas! quasi parum sit quod tales dissimulata severitate non increpant, insuper et honorant?
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiunt. Predicant magna nec faciunt: accusã
uicia nec deponut̃. Nublice sibi discplicero simi¬
lat᷑. qd occulte cõmittũt: Aagni student uideris
nant ut uultꝰ sui pallorẽ ꝑniciosis laudib uendant.
Ad rop̃hendendos alios promti: se nõ patiunt᷑ a qͥb libet
uel leuit̃ rep̃hendi Ad faciem pliblicam patientiam
fingunt : ⁊ in animo uracundie uirꝰ abscondunt. Ad no¬
cendũ parati: cũ nocendi cempꝰ inuenerit. Suoꝵ actuũ
negligentes fiunt : alioꝵ ꝓeaci libertate censores. Inpu
glutinantur affectu. ut facilius ab ȩccłie quoo dictu qͦ
uitam suam maculis sinistre opinionis in famat. Taceo
de illis qͥ undante lapsabundi corporis motu. defluentib
in calos uestim̃tis incedunt. Et m̾agis later̃ flerib quodã¬
modo fluctuantes: animoꝵ dissolucionẽ uestigiis sinuosa
mobilitate nutantib ꝓdunt. Illos qͥ ferat. qͥ ad umbrate

Expanded text:
suscipiunt: praedicant magna, nec faciunt; accusant suscipiunt: praedicant magna, nec faciunt; accusant vitia, nec deponunt; publice sibi displicere simulant, quod occulte committunt; magni student videri, junant ut vultus sui pallorem perniciosis laudibus vendant. Ad reprehendendos alios prompti, se non patiuntur a quibuslibet vel leviter reprehendi. Ad faciem publicam patientiam fingunt, et in animo iracundiae virus abscondunt, ad nocendum parati, cum nocendi tempus invenerint: suorum actuum negligentes, fiunt aliorum procaci libertate censores. Impud inglutinantur affectu, ut facilius ab Ecclesiae quod dictu quoque vitam suam maculis sinistrae opinionis infamant. 3. Taceo de illis qui, undante lapsabundi corporis motu, defluentibus in talos vestimentis incedunt, et vagis laterum flexibus quodammodo fluctuantes, animorum dissolutionem vestigiis sinuosa mobilitate nutantibus produnt. Illos quis ferat qui, adumbratae
Abbreviated transcription (Latin):
edum sermonẽ de sac̾dotib scĩs unde plu¬
ra dicere conabar. impleueram: cũ ecce ad
me qͥdam de nr̃is ingressus. qͥd dictarem
curiosius in terrogat. Cui cũ recitare̾ fecissem:
om̃s inqͥt epõs cales e̾e̾ debere quales tuus sermo
descͥpsit. Et nc̃ e̾e̾ plures apud nos. plenos sac̾dota¬
lib bonis. qualia ueracit̾ p̃dicasti: dubiũ nõ est.
Sed cũ ad eoꝵ probet᷑ officium ꝑtinere. ut inqͥetos
saedotali auctoritate corripiant rudes doceant.
contradicentes sane doctrine redarguant. qͥd ÷ qua¬
re non in om̃s hec eoꝵ cura porrigitur: Cur non
⁊ alios simili auctoritate castigãt. Illos dico qͥ uelud
conuersi er pristinis morib nichil abiciuit̃: nõ m̃te
mutati s habitu. uoste. nec actu. s habitu. hi sũt
qͥ sermone tantum nõ oꝑe seculo renũti asse contis
secularit̃ uiuunt. Et uicia sua inani ꝓfessione
uite melioris abscondunt: ac religionis un agina¬
rie nomine palliati. opmionẽ uirtutis. ꝓ uirtut

Expanded text:
dum sermonem de sacerdotibus sanctis, unde plura dicere conabar, impleveram, cum ecce ad me quidam de nostris ingressus, quid dictarem curiosus interrogat. Cui cum recitari fecissem: Omnes, inquit, episcopos tales esse debere quales tuus sermo descripsit, et nunc esse plures apud nos plenos sacerdotalibus bonis, qualia veraciter praedicasti, dubium non est; sed cum ad eorum probetur officium pertinere, ut inquietos sacerdotali auctoritate corripiant, rudes doceant, contradicentes sanae doctrinae redarguant, quid est quod non in omnes haec eorum cura porrigitur; cur non et alios simili auctoritate castigant? Illos dico, qui velut conversi, ex pristinis moribus nihil abjiciunt, non mente mutati, sed veste; nec actu, sed habitu. 2. Hi sunt qui sermone tantum, non opere, saeculo renuntiasse contenti saeculariter vivunt, et vitia sua inani professione vitae melioris abscondunt, ac religionis imaginariae nomine palliati, opinionem virtutis pro virtute
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ iam fecit : s ut boni homines simꝰ. qđ nc̃ gra̾ stia fac̃:
oꝑib de ipso gloriecur lib̃o uolũtatis arbitrio. tãꝗͣ. ab ipso
incipiat meritũ. cui cãꝗͣ. debitũ reddatur p̃miũ bene
oꝑandi ipsa lib̾tas: audiat eundẽ gr̾e p̃conẽ dicentem:
Ds enĩ qui oꝑatur ĩ uobͣ ⁊ uelle ⁊ oꝑari ꝓ bona uoluntate:
⁊ alio loco: Igitur nõ uolentis neq currentis. s miserentis :
dei Dũ ꝓculdubio si hõ eiꝰ ȩtatis:. ut ratione iã utatur
nõ posset credere. sꝑare. diligere. nͥ uellet: nec ꝑuenire

Expanded text:
quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit,  non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari pro bona voluntate . Et alio loco: Igitur non volentis neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare et diligere, nisi velit, nec pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
est. si uos filiꝰ lib̾auerit tc̃ uere liberi eritis: Qd̾ antequã
fieri in homine ĩcipiat. quomͦ qͥsq de libero arbitrio in
bono głatur oꝑe. qͥ nõdũ : liber ad oꝑandũ bene nͥ se uana
suꝑbia ĩflatus tollat. quã cohibet apłs dicẽs. gr̃a salui facti
estis ꝑ fidẽ : Et ne ipsam sibi saltĩ fidem sic arrogarent. ut
nõ intelligerent diuinitꝰ ẽẽ donatã. sic̃ idem apłẽ alio loco
sedic̃. ut fidelis ee̾t miscdĩam consecutũ: hic qͦ adiunxit atq
ait: Et hoc nõ ex uobis s dei donũ: nõ ex oꝑib : ne forte qͥs ex¬
tollatur: et ne putarentur fidelib bona defutura oꝑa. rurso
adiecit: Ipsuis enĩ sumus figm̃tũ creati in xpo ihu in oꝑib
bonis: que p̃parauit dẽ ut ĩ illis ambulemus sc̃ gͦ efficin᷑
uere liberi. cũ ds̃ nos fingit: id: format ⁊ creat nõ ut homines

Expanded text:
est, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ? Quod anteqest, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ? Quod anteqfieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene, nisi se vana superbia inflatus extollat? quam cohibet Aposestis per fidem ; et ne ipsam sibi saltem fidem sic arrogarent ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco se dicit ut fidelis esset misericordiam consecutum, hic quoque adjunxit atque ait, et hoc non ex vobis, sed Dei donum est , non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursus adjecit: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Hinc ergo efficimur vere liberi cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines,
Abbreviated transcription (Latin):
AM lbero arbitͥo male utens hõ. ⁊ se ꝑdidit ⁊ ipsũ¬
Sic̃ enĩ qui se occidit. utiq uiuendo se occidit. si
se occidendo nõ uiuit. nec se ipsũ potĩt resucitat
cum occidĩt: ita cũ libero peccaretur arbitrio. uictore
peccato. amissũ est ⁊ liberũ arbitriũ: A qͦ enĩ qͥs deuict
est: huic ⁊ seruus addictꝰ est: Paetri certe apłĩ: ista sen¬
tencia: que cũ uera sit. qͣlis queso potest serui ad dieli
e̾e libertas. nͥ qndo eũ peccare delectat: Lib̾alit̾ enĩ seis¬
uit. qͥ sui domini uoluntatẽ libent̃ fac̃: Ac ꝑ hoc ad pec¬
candũ lib̃ ÷: qui peccati seruus ÷ Unde adiuste facien¬
dum liber non erit.: nͥ a peccato liberatus. eẽ iusticie coꝑ
sseruus
Ipsa est uera libertas ꝓpt̾ recti facti leticiam: simul.⁊ pia ser-¬
uitus ꝓpt̾ p̃ecepti obedientiã: S adbenefaciendũ ista lib̾tas.
unͣ erit homini addicto ⁊ uendito. nͥ redimat cuiꝰ illa uox

Expanded text:
am libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsumSicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit: ita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est liberum arbitrium; A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas, nisi quando eum peccare delectat? Liberaliter enim servit, qui sui domini voluntatem libenter facit. Ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et vendito, nisi redimat cujus illa vox
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃̾is. St̃ aũ q̃ leuissima putarent᷑. nͥ in script᷑is de monst¬
rent᷑ opinione gͣuiora. quis enĩ dicentẽ frĩ suo fatue. reũ
gehenne putaret. nͥ uoritas diceret: Cui cam̃ uulneri
subiecit cõtinuo medicinã. p̃ceptũ. fr̃ne recõciliationi
adiungens. Oex qͥppe ait. Sigͦ offeres mimꝰ tuũ ad altare
et ibi recordatꝰ fueris qr frͣ tuus habet aliqͥd aduersũ te ⁊ cet̾a

Expanded text:
 quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonst quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo: Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens; mox quippe ait: Si ergo offers munus tuum ad altare, et i
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs ita excusaret ⁊ diceret. iustũ se habere negotiũ. s iniqͥtatẽ
se pati. ꝗͣ. uelit a se iudicũ sententia remoueri: cõtinuo
tatẽ patimini: Quare nõ potius fraudamini : ut ad illuo
redeatur qđ dñs ait. Si qͥs uoluerit tunicam tuam tollere:
⁊ iudicio tecũ cõtendere : dimitte illi ⁊ palliũ. & alio loco qui
abstulerit ĩ qͥt tua: noli repetere. sibuit itaq suos de scłaribus
rebus cũ aliis habere iudiciũ: ex qua doctͥna apłs diẽ eẽ delictũ.
Tanĩ cũ sinit inȩccłia talia uidicia finiri. int̾ fr̃s fr̃ib iudicantib
extͣ eccłiã uͦ tribilit̾ uetat: manifestũ ÷ etiã hic qđ scd̃m uenlã
cõcedatur infirmis. ꝓpt̃ hec atq huiꝰ modi peccata. ⁊ alia licae
his minora q̃ fuĩt uerboꝵ ⁊ cogitationũ offensionib. apło
ia cobo cõfitente ac dicente. in multis offendimꝰ om̃s. oportet
ut qͦtidie erebroq oremꝰ dnm̃. atq dicamꝰ. dnnute nob̾ debita

Expanded text:
et justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam vellet a se judicum sententia removeri; continuo tatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur, quod Dominus ait, Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium ; et alio loco, Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis hominibus fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero terribiliter vetat, manifestum est etiam hic quid secundum veniam concedatur infirmis. Propter haec atque hujusmodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente: In multos enim offendimus omnes , oportet ut quotidie crebroque oremus Deum, atque dicamus: Dimitte nobis debita
Abbreviated transcription (Latin):
N prois seRca ds̃ in cc̃iam ⁊ qͣrtam generat¬
onem de peccatis parentũ eoꝵ posteris cõmuietu
qui iram suam qͣntũ ad progeneratoꝵ culpas
non extendit ulteriꝰ mod̾atione miserationis sue ne ill
quib regenerationis gr̾a nõ c̃fertur. nimia sarcina ĩ ipsa
sua ȩterna dap̾natione p̃merentur. si cogerentur ab in¬
cio generis humani omniũ p̃cedentiũ parentũ suoꝵ ori¬
ginalit̾ peccata cõcraere. & penas pro eis debitas penoepe.
an aliuo aliqͥd de re canta ĩ scripturis scĩs diligentiꝰ ꝑseru¬
tatis atq tractatis ualeat ł nõ ualeat reꝑiri: cemere
nũ in loco ⁊ habitu tante felicitatis admissũ ÷ ut ĩ uno
homine originalit̾. atq ut ita clixerim radicabilit̾ totu
genꝰ humanũ dap̃naretur: nõ soluitur ac diluit᷑. nisi ꝑ
pocuit ita nasci. ut ei nõ opꝰ ee̾t renasei

Expanded text:
in tertiam et quartam generatonem de peccatis parentum eorum posteris comminetur, quia iram suam quantum ad progeneratorum culpas non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa sua aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere: an aliud aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis atque tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere gnum in loco et habitu tantae felicitatis admissum est, ut in uno homine originaliter, atque, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanum damnaretur, non solvitur ac diluitur nisi pe qui solus potuit ita nasci, ut ei non opus esset renasci
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ: s: hõ habet ⁊ penã ꝓpͥam qͣ etiã corporis morte punitꝰ
Uortis ei qͥppe suppliciũ dominꝰ cõminatus fuerat. si peccari
sic eũ munerans libero arbitͥo. ut tam̃ regeret ĩꝑio. terrerei
exicio: atq in paradisi felicitate cãꝗͣ. ĩ ũbra uite. unde iusti¬
cia custodita ĩ meliora cõscenderet: collocauit: hinc post pee¬
catũ exul effectꝰ. styrpem qͦ suã ꝗͣ peccando ĩ se tãꝗͣ. in radic
uitiauerat. pena mortis ⁊ dap̃nationis obstrĩxit: ut qͥcqͥl a¬
ꝓlis ex illo. ⁊ siul clap̃nata ꝑquã peccauerat cõiuge.
ꝑ carnalẽ cõcupiscentiã ĩ quã inobedientie pena simit rec¬
buta: nasceretur thtraheret originale peccatũ: qͦ crahi¬
retur ꝑ errores doloresq diuersos. ad illud extremũ cum
desertorib angelis uitiatorib: ⁊ possessorib ⁊ cõsortib suis
sine fine suppliciũ: Siẽ ꝑ unũ hominẽ peccatũ intrau
in mundũ: ⁊ ꝑpeccatũ mors. ita in omẽs hoines peͣcrã su

Expanded text:
: Sed homo habet poenam propriam, qua corporis morte punitus est. Mortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat, si peccaret: sic eum munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscenderet, collocavit. Hinc post peccatum exsul effectus, stirpem quoque suam, quam peccando in se tanquam in radice vitiaverat, poena mortis prolis ex illo et simul damnata per quam peccaverat conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur per errores doloresque diversos ad illud extremum cum desertoribus angelis vitiatoribus et possessoribus et consortibus suis sine fine supplicium. Sic per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homine
Abbreviated transcription (Latin):
posset hoc qd̃ dictũ ÷ ꝑmouere. eosqͥ penetrare ĩtelligẽ.¬
do nõ possut̃ hac̃ altitudinẽ gre. quid gͦ dicemꝰ ait :¬
Nũqͥd uuqͥtas ÷ apud dm̃: Absit: Iniquũ enĩ uidet᷑. ut sine
ullis bonoꝵ malor ue oꝑũ meritis: unũ ds̃ diligat. al¬
ter̃ oderit. Qua in re si futura oꝑa uel bona huiꝰ ł mala
illiꝰ. q̃ ds̃ utiq p̃sciebat uellet ĩtelligi: neqͣꝗͣ diceret nõ
ex oꝑib sex futuris diceret. oꝑib eoq mͦ istã solueret qesti¬

Expanded text:
etrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? nunquid iniquitas est apud Deum? Absit? Iniquitas enim videtur, ut sine ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, alterum oderit. Qua in re, si futura opera vel bona ejus, vel mala illius, quae Deus utique praesciebat, vellet intelligi, nequaquam diceret: non ex o
Abbreviated transcription (Latin):
uod ut diceret apłs: grãm comendabat. Ad cuius¬
cõmendationẽ. de illis in rebeceȩ utero geminis
fuerat iã locutꝰ: qͥb nõ dũ natis. nec aliqͥd agentib boni
seu mali. ut scd̾m ȩlȩctionẽ ppositũ dĩ maneret. nõ ex oꝑib
s ex uocante dictũ ÷ ei quia maior seruiet minori. ꝓpt̾

Expanded text:
uod ut diceret Apostolus, gratiam commendabat: ad cujuscommendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seu mali, ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, Quia major serviet
Abbreviated transcription (Latin):
obdurat : absit ut pudeat nos hoc respondere qd res-¬
põdisse uidemꝰ apło: O homo tu qͥses qui respõdeas deo:
N ũqͥd dic̃ figm̃tũ ei qͥ se furrit. quare sic me fecisti:
Annõ habet figulus luti potestatẽ ex eadẽ massa facere
qͥdẽ aliud uas in honorẽ. aliud ĩ cõtumeliã Hoc loco
enĩ qͥdã stulti putat̃. apło ĩ responsione de fecisse. et
inopia reddende rationis rep̃ssisse cõtradictoris auda¬
sanitatis rationis. Si enĩ ħ nõ capit qͥs ÷ qͥ respondeat
sdeo:
Si aũ capit. magis nõ inueniet qd̃ respõdeat. Uidet enĩ
si capit uniuersũ genꝰ humanũ tã iusto iudicio diuino¬
q ĩ apostatica radice dap̃natũ. ut ęciã si nullus inde
liberaret᷑ : nemo recte posset dĩ uituꝑare iusticiam.
et eos qͥ lib̾ant᷑ sic oportuisse lib̾ari : ut ex plurib non
liberatis atq ex dãnatione iustissuna derelictis.osten¬

Expanded text:
obdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod resobdurat: absit ut pudeat nos hoc respondere, quod respondisse videmus Apostolum: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qatem habet figulus luti ex eadem massa facere quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris auda rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, osten