comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loco pupillos accipimꝰ n electos dĩ
in mentis teneritudine positos.
qͥ magna fidei gr̾a nutriunt᷑: &
patris sui iam ꝓ se mortui faciem
necdum uident : Et st̃ pleriq
in ȩccła qͥ quosdam conspiciunt
cȩlestia appetere᷑ terrena omĩa
despectui habere: & quãuis ipsun
huiꝰ mundi laboribus insũdent:
eis tam̃ quos ad cȩlestia anhelare
conspiciunt: de rebus quas in
hoc mundo possident. huiꝰ uitȩ
adiutoriũ ferunt. Et quãuis ip¬
si agere spiritalia nequeant: ad
suma tam̃ tendentibus libenter
subsidia ministrant. Portare enĩ
asinus. onera hominũ sol&. Quasi
gͦ quidam asinus electoꝵ est: qui
terrenis rebus deseruiens. depor¬
tat onera usibus hominũ. Et sepe
cũ heretici quemlib& talem a
sc̃ȩ eccłȩ gremio auertunt᷑. qͣsi
pupilloꝵ asinũ abigunt: quia
cũ hunc ad ꝑfidiã suam ꝑtraht̃ꝰ
a ministerio bonoꝵ repellunt¬

Expanded text:
loco pupillos accipimus, nisi electos Dei, in mentis teneritudine positos, qui magna fidei gratia nutriuntur, et patris sui jam pro se mortui faciem necdum vident? Et sunt plerique in Ecclesia qui quosdam conspiciunt coelestia appetere, terrena omnia despectui habere; et quamvis ipsi in hujus mundi laboribus insudent, eis tamen quos ad coelestia anhelare conspiciunt de rebus quas in hoc mundo possident hujus vitae adjutorium ferunt. Et quamvis ipsi agere spiritalia nequeant, ad summa tamen tendentibus libenter subsidia ministrant. Portare enim asinus 523 onera hominum solet. Quasi ergo quidam asinus electorum est, qui, terrenis actibus deserviens, deportat onera usibus hominum. Et saepe cum haeretici quemlibet talem a sanctae Ecclesiae gremio avertunt, quasi pupillorum asinum abigunt, quia cum hunc ad perfidiam suam pertrahunt, a ministerio bonorum repellunt
Abbreviated transcription (Latin):
enĩqͥ nec bona nec mala operat᷑:
nudus. ẽ & ociosus. Qui aut̾e ma-¬
la agit nudus incedit: qͥa sine ue-¬
lamine boni oꝑis. ꝑ iter praui-¬
tatis ꝑgit. Sunt uͦ ñnulli. qͥ ma-¬
lũ suȩ neqͥciȩ cognoscentes. satiari
pane iusticiȩ festinant: ꝑciꝑe sa-¬
cri eloquii dicta desicłant. Qui qͦ¬
tiens patrũ sententias ꝓ ȩdifican-¬
dis mentibus in cogitatione uer-¬
sant: quasi de bona segete spicas por-¬
tant. Heretici gͥ nudis. & inceden.¬
tibus. absq uestitu. & esurientibus.
spicas tollunt: quia siue qͥdã otio¬
si sint. & in nullis se bonis exer¬
ceant᷑: seu ꝑ iter impudentiȩ abꝰq
uelamine boni oꝑis ꝑgant: etiã
siquando iã ad pęnitentiã redire
cupiunt. & pabulũ uerbi concu-¬
piscuntꝰ eis esurientibꝰ spicas tollt̃:
qͥa in eoꝵ mente ꝑnitiosis ꝑsuasi¬
onibꝰ. patrũ sententias destriuñ
paleas subtrahimꝰ: ut medulla sp̃c

Expanded text:
enim qui nec bona nec mala operatur enim qui nec bona nec mala operatur nudus est, et otiosus: qui autem mala agit nudus incedit, quia sine velamine boni operis per iter pravitatis pergit. Sunt vero nonnulli qui, malum suae nequitiae cognoscentes, satiari pane justitiae festinant, percipere sacri eloquii dicta desiderant. Qui quoties Patrum sententias pro aedificandis mentibus in cogitatione versant, quasi de bona segete spicas portant. Haeretici igitur nudis et incedentibus absque vestitu et esurientibus spicas tollunt, quia sive quidam otiosi sint, et in nullis se bonis exerceant, seu per iter impudentiae absque velamine boni operis pergant, etiam si quando jam ad poenitentiam redire cupiunt, et pabulum verbi concupiscunt, eis esurientibus spicas tollunt, quia in eorum mente perniciosis persuasionibus Patrum sententias destruunt. paleas subtrahimus, ut medulla spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsperitat̾e uitȩ presentis heretici
non habent. infirmis mentibus uer.¬
bis blandioribus ꝑuersa ꝑsuadent.
arriserit: etiã uiolenter trahere qͦs
p̾ualent ñ desistunt. Pupilloꝵ itaq
nomine designant᷑ hi qͥ adhuic sunt
teneri intra scãm ȩccłam constituti
quoꝵ uit᷑a misericors pat̾ morien.¬
do seruauitꝰ. qͥ ad bonã iã intentio¬
nẽ deducti st̃. s adhuc in boniᷤ actibꝰ
nulla uirtute roborant᷑. Heretici
gͥ dep̾dantes pupillos ium faciunt
quia contra infirmas fideliũ mentes
habere: uestim̃tũ suȩ fidei nequaꝗͣ
anitter&. Quasi qͥdam qruppe¬
atra scãm ȩccłam senatores st̃ ui
ndoctores: qͥ cũ scientiã in corde
multiplicant: ueris apud se diui.¬
tis habundant. Sed heretici uul¬
gũ pauperẽ spoliant: qͥa dũ doctos
s p̾ualent:. indoctos qͦsq a uelami¬
ne fidei. p̃dicatione pestifera clenu-
lerunt spicas. Qđ ait nudis: hoc
replicat absq uestitu. Sed aliud. ẽ.
nudũ. ẽe: aliud nudũ incedẽ. Om̃is

Expanded text:
speritatem vitae praesentis haeretici non habent, infirmis mentibus verbis blandioribus perversa persuadent. arriserit, etiam violenter trahere quos praevalent non desistunt. Pupillorum itaque nomine designantur hi qui adhuc sunt teneri intra sanctam Ecclesiam constituti, quorum vitam misericors pater moriendo servavit, qui ad bonam jam intentionem deducti sunt, sed adhuc in bonis actibus nulla virtute roborantur. Haeretici igitur depraedantes pupillos vim faciunt, quia contra infirmas fidelium mentes haberet, vestimentum suae fidei non amitteret. Quasi quidam intra sanctam Ecclesiam senatores sunt veri doctores, qui cum scientiam in corde multiplicant, veris apud se divitiis abundant. Sed haeretici vulgus pauperum exspoliant, quia doctos non praevalent, indoctos quosque a velamine fidei praedicatione pestifera denudantibus tulerunt spicas. - Quod ait nudis, hoc replicat, absque vestitu. Sed aliud est nudum esse, aliud nudum incedere. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuacue transeant: sed hȩc in
suis cordibus figant. Unde hic
subditur. Et in sinu meo abscon
di uerba oris eius. In sinu & enĩ cor¬
dis. uerba oris eius abscondimus:
quando mandata illius ñ transi¬
torie. sed implenda opere audi¬
mus. Hinc. ẽ. enĩ quod de ipsa
matre uirgine scriptũ. ẽ. Maria
autẽ conseruabat om̃ia uerba hȩc:
conferens in corde suo. Quȩ nimi¬
rũ uerba & cũ ad oꝑationẽ ꝓde¬
unt. in sinu absconsa latent᷑: si ꝑ
hoc quod foris agit᷑. intus agentis
animus non eleuetur. Nam cum
conceptus sermo ad opus dicit᷑:
si ꝑ hoc humana laus querit᷑. ser-¬
mo dei in sinu mentis ꝓculdubio
non occultat᷑. Sed nosse uelim be-¬
ate uir. cur tanta te intentione
examines: cur tanta sollicitudine

Expanded text:
supervacue transeant, sed haec in supervacue transeant, sed haec in suis cordibus figant. Unde hic subditdi verba oris ejus. - In sinu etenim cordis verba oris ejus abscondimus, quando mandata ejus non transitorie, sed implenda opere audimus. Hinc est enim quod de ipsa matre Virgine scriptum est: « Maria autem conservabat omnia verba haec conferens in corde suo . Quae nimirum verba, et cum ad operationem prodeunt, in sinu cordis absconsa latent, si per hoc quod foris agitur intus agentis animus non elevatur. Nam cum conceptus sermo ad opus ducitur, si per hoc humana laus quaeritur, sermo Dei in sinu mentis procul dubio non occultatur. Sed nosse velim, beate vir, cur te tanta intentione examines, cur te tanta sollicitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑintentionẽ. ẽ: non declinare ꝑ
operationem. Hȩc nãq est solli¬
citudo iustoꝵ. ut actus suos coti¬
die iuxta uias ueritatis examineñ:
eas sibi in regulam ꝓponentes. a
rectitudinis earũi tramite ñ de¬
clinent. Suꝑ sem&ipsos qͥppe coti¬
die ire contendunt: & qđ in uir.¬
tutis uertice ꝓuehunt᷑. cauta re-¬
p̃hensione diiudicant. qͥcqͥd de eis
ex sem&ipsis reman& infra sem&¬
ipsos: & totos se illuc festinant tra-¬
here: ubi se inueniunt ex par te
obsequentes famuli dominorum
suoꝵ uultibus semꝑ intenti suñ.
ut ea quȩ p̃ceperint festine au.¬
diant. & implere contendant:
sic iustoꝵ mentes. ꝑ intentionẽ
suam om̃ipotenti deo assistunt:
atq in scriptura eius quasi os eius
intuent᷑: ut quia ꝑ eam deus lo¬
quitur om̃e qđ uult. tanto a uo¬
luntate eius non discrepent: qͣn¬
to eandem uoluntatẽ illiꝰ in eius
eloquio agnoscunt. Unde fit
ut eius uerba. non ꝑ eoꝵ aures

Expanded text:
per intentionem, est non declinare per per intentionem, est non declinare per operationem. Haec namque est sollicitudo justorum, ut actus suos quotidie juxta vias veritatis examinent, et, ea sibi in regulam proponentes, a rectudinis earum tramite non declinent. Super semetipsos quippe quotidie ire contendunt, et quo in virtutum verticem provehuntur, cauta reprehensione dijudicant, quidquid de eis ex semetipsis remanet infra semetipsos, et totos se illo festinant trahere, ubi se inveniunt ex parte obsequentes famuli dominorum suorum vultibus semper intenti sunt, ut ea quae praeceperint, festine audiant et implere contendant, sic justorum mentes per intentionem suam omnipotenti Domino assistunt, atque in scriptura ejus quasi os ejus intuentur, ut quia per eam Deus loquitur omne quod vult, tanto a voluntate ejus non discrepent, quanto eamdem voluntatem illius in ejus eloquio agnoscunt. Unde fit ut ejus verba non per eorum aures
Abbreviated transcription (Latin):
iob qui certa fide iam dixerat. scio
quod redemptor meus uiuit. & in
nouissimo die de terra surrecturus
sim. sic in futura operatione incar.¬
nandȩ sapientiȩ intendere: sicut
nos eiusdem sapientiȩ iam p̃terita
opera ꝑ fidem uidemus: qđ me¬
diator dei & hominũ benignꝰ ad
tribuendum: humilis ad sustinen¬
dum: patiens ad exemplũ p̃ben-¬
dũ fuerit. Cuiꝰ nimirũ uit̾a dum
beatus iob suꝑno spũ repletus sol.¬
licita intentione conspicer&: fu.¬
turã mansuetudinis illiꝰ humilita¬
tẽ preuidens. quasi ad exẽplum
sibi ꝓpositũ recurrit: ut qͥcqͥd
in hac uita ager&. ad imitationis
ilius uestigia ligarce: quatinꝰ qui
occultȩ cdispositionis eius sublimia
udere non poterat: quasi in terra
conspiciens. ad imitationẽ eiꝰ uesti¬
ꝗa tener&. De quibus eiꝰ uestigiis.
uobis relinquens exemplum: ut seqͣ
subditur. Niam eius custodiui: &
non declinaui ex ea. Custodit e¬
nĩ & non declinat: qui hoc ubi
intendit operat᷑. Custodire qͥppe

Expanded text:
i certa fide jam dixerat: Scio quod Redemptor meus vivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum , sic in futura operatione incarnandae sapientiae intendere, sicut nos ejusdem sapientiae jam praeterita opera per fidem videmus, quod Mediator Dei et hominum benignus ad tribuendum, humilis ad sustinendum, patiens ad exemplum praebendum fuerit. Cujus nimirum vitam dum beatus Job, superno spiritu repletus, sollicita intentione conspiceret, futuram mansuetudinis illius humilitatem praevidens, quasi ad exemplum sibi propositum recurrit, ut quidquid in hac vita ageret, ad imitationis illius vestigia ligaret, quatenus qui occultae dispositionis ejus sublimia videre non poterat, quasi in terra conspiciens, ad imitationem ejus vestigia teneret. De quibus ejus vestigiis per nobiquitur: Viam ejus custodivi, et non declinavi ex ea. - Custodit enim et non declinat, qui hoc ubi intendit, operatur; et custodire quippe
Abbreviated transcription (Latin):
mulieres: egredere & abi pꝰ uesti¬
gia gregũ: id.ẽ. nisi honor̾ẽ tuũ.
quo ad similitudinẽ dei es condita.
bene uiuendo eognoueris: a con¬
spectu meȩ contẽ plationis egre¬
dere : & imꝑitoꝵ tir uitã imitare
populoꝵ. Sequitur. Asinũ pu¬

Expanded text:
mulieres, egredere, et abi post vestimulieres, egredere, et abi post vestigia gregum , id est nisi honorem tuum, quo ad similitudinem Dei es condita, bene vivendo cognoveris, a conspectu meae contemplationis egredere, et imperitorum vitam imitare populorum. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tua: non uidemꝰ. Beatus itaq iob
scẽ eccłȩ typũ tenens. qui sub ma-¬
gno se scientiȩ freno moderat᷑.¬
ne plus sapiat. quã oportet saꝑe:
& dies dei non posse comp̾hendi
testificans. ad hereticoꝵ mex su¬
ꝑbiam aspectũ mentis reducit:
qui alta sapere appetunt: & qđ
caꝑe utcũq non possunt. ꝑfecte se
scire gloriant᷑. Nam sequitur. Alii¬
t̾minos transtuler̃: diripuer̾ gre-¬
ges. & pauer̃ eos. Quos alioꝵ no.¬
mine. nisi hereticos designat: qͥ
a sc̃ȩ ȩccłe gremio extranei existuñ:
Ipsi enĩ terminos transfer̃: qͥa con¬
stitutiones patrũ p̃uaricando tranᷤ¬
cendunt. De quibus nimiru con¬
stitutionibus: scriptũ. ẽ. Ne trans¬
grediaris t̾minos antiquos: quos
posuer̃ patres tui. Qui greges di¬
ripiunt. & pascunt: qͥa imperitos
quosq. ꝑuersis ad se ꝑsuasionibus
trahunt: & doctrinis pestiferis ad
designent᷑. sponsi uerba testant᷑:
qui sponsam suam alloquit᷑ dicenᷤ:
Nisi cognoueris te o pulchra int̾

Expanded text:
. Beatus itaque Job sanctae Ecclesiae typum tenens, quia sub magno se scientiae freno moderatne plus sapiat quam oportet sapere, et dies Dei non posse comprehendi testificans, ad haereticorum mox superbiam respectum mentis reducit, qui alta sapere appetunt, et quod capere utcunque non possunt perfecte se scire gloriantur. Nam sequitur: terminos transtulerunt, diripuerunt greges, et paverunt eos. - Quos aliorum nomine, nisi haereticos designat? qui a sanctae Ecclesiae gremio extranei existunt. Ipsi enim terminos transferunt, quia constitutiones Patrum praevaricando transcendunt, de quibus constitutionibus scriptum est: Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui . Qui greges diripiunt et pascunt, quia imperitos quosque perversis ad se persuasionibus trahunt, et doctrinis pestiferis ad designentur, sponsi verba testantur, qui sponsam suam alloquitur dicens: Nisi cognoveris te, o pulchra inter
Abbreviated transcription (Latin):
stricte discutio: & tam̃ ꝑfecte
scire non possum: & tam̃ ille quẽ
uidere non ualeo: uid& subtilit̾
cuncta quȩ ago. Sequitꝰ Et ꝓ.¬
bauit me quasi aurũ qđ ꝑ ignẽ
transit. Aurum in fornace ad
naturȩ suȩ claritat̾e ꝓficit: dũ
sordes amittit Quasi aurũ gͦ
quod ꝑ ignẽ transit. ꝓbat animaᷤᷤ
iustoꝵ: quibus exustione tribula-¬
tionis & subtrahunt᷑ uicia: & me¬
rita augent᷑. Nec elationis fuit. qđ
sc̃s uir in tribulatione se positũ
auro comparauit: quia qͥ dei uo-¬
ce iustus ante flagella dictus est.
non iccirco temptari ꝑmissus: ẽ. ut
in eo uicia purgarentur: sed ut me.¬
rita crescerent. Aurũ uͦ igne pur-¬
gatur. Minus gͦ de se existimauit
ipse quã erat: dum tribulationi
traditus purgari se crediditꝰ qͥ
purgandum in se aliqͥd non habe¬¬
de se humilia sentiat animꝰ iustoꝵꝰ
ea tamen quȩ agunt. qm̃ sint re-¬
cta conspiciunt: sed de eoꝵ recti.¬
tudine non p̾sumunt. Unde ad¬

Expanded text:
iscutio, et perfecte me scire non possum; et tamen ille quem videre non valeo, videt subtiliter cuncta quae ago. Sequitur: Et probabit me quasi aurum quod per ignem transit. Aurum in fornace ad naturae suae claritatem proficit, dum sordes amittit. Quasi aurum ergo quod per ignem transit probantur animae justorum, quibus exustione tribulationis et subtrahuntur vitia et merita augentur. Nec elationis fuit quod sanctus vir in tribulatione se positum auro comparavit, quia qui Dei voce justus ante flagella dictus est, non idcirco tentari permissus est ut in eo vitia purgarentur, sed ut merita crescerent, aurum vero igne purgatur. Minus ergo de se aestimavit ipse quam erat, dum, tribulationi traditus, purgari se credidit, qui purgandum in se aliquid non habede se humilia sentiat animus justorum, ea tamen quae agunt quam sint recta conspiciunt, sed de eorum rectitudine non praesumunt: Unde ad
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi quidam nanq gressus dei
sunt. ipsȩ quas cernimus oꝑationes
quibus quisq malus regit᷑: quibꝰ
iusti. iniustiq suis ordinibus dispo¬
nunt᷑: quibus & subiectus quisq
ad meliora cotidie ducit᷑ : & aduer¬
sus ad deteriora corruens tolerat᷑.
De quibus nimirum ꝓpħa gressibus
dicebat. Uisi sunt gressus tui ds̃:
Mos itaq cũ uirtutẽ longanimi

Expanded text:
Quasi quidam namque gressus Dei sunt, quas cernimus, operationes quisque malusque regitur, quibus justi injustique suis ordinibus disponuntur, quibus et subjectus quisque ad meliora quotidie ducitur, et adversus ad deteriora corruens toleratur. De quibus nimirum gressibus Propheta dicebat: Visi sunt gressus tui, Deus . Nos itaque cum virtut
Abbreviated transcription (Latin):
quia qualis in natura sua. ẽ. a cogi¬
tatione mortali uideri ñ p̃ual&e
Si ad occidentem. non intelligam¬
Ad occidentẽ imus. cũ subleuatũ in
deo cordis oculum. sed ipsa imm̾si¬
tate luminis reuerberatũ. ad nos¬
m& ipsos reducimꝰ: & lassati disci¬
mus. ualde suꝑ nos. eẽ. quod quere¬
bamus: nr̃amq mortalitat̾e consi¬
derantes: indignos nos adhiic esse
dep̃hendimꝰ. qui immortalem ui¬
dere ualeamus. Si ad sinistrã. quid
agam: Non app̾hendam eũ. Ad si¬
nistra ire. ẽ: peccatorũ delectationi¬
bus consentire. Et nimiru̾ constat.
quia deum app̾hendere ñ ual&: qͥ
adhiic in delectatione peccati ꝑsi
nistrã iac&. Si me uertam ad dexte¬
ram: non uidebo illum. In dexterã
ꝓculdubio uertitur: qui de uirtu¬
tibus eleuat᷑. Sed deũ uidere ñ ua¬
l&. qui priuata leticia de bonis
actibus gaud&: quia in ẽo cordis
oculum. tumor elationis p̃mit
Unde bene alias dicit᷑. Ne declines

Expanded text:
quia qualis in natura sua est a cogiquia qualis in natura sua est a cogitatione mortali videri non praevalet. Si ad Occidentem non intelligamAd Occidentem imus cum sublevatum in Deo cordis oculum, sed ipsa immensitate luminis reverberatum, ad nosmetipsos reducimus, et lassati discimus valde super nos esse quod quaerebamus, nostramque mortalitatem considerantes, indignos nos adhuc esse deprehendimus qui immortalem videre valeamus. Si ad sinistram, quid agam non apprehendam eum. Ad sinistram ire est peccatorum delectationibus consentire. Et nimirum constat quia Deum apprehendere non valet qui adhuc in delectatione peccati per sinistram jacet. Si me vertam ad dexteram, non videbo illum. In dexteram procul dubio vertitur qui de virtutibus elevatur. Sed Deum videre non valet qui privata laetitia de bonis actibus gaudet, quia in eo cordis oculum tumor elationis premit. Unde bene alias dicitur: Non declines
Abbreviated transcription (Latin):
si me uerta ad dexterã ñ uidebo illũ:
ilico adiungit. Ipse uͦ: scit uiã meã
Ac si aꝑte dicat. Uidere non ualeo
uidentem me. & eum qui me subti.¬
liter intuetur. intueri non possum:
ut uidelic& ostendat. quia tanto
cautius formidandus. ẽ. quanto
conspicabilis non. ẽ. Qui enĩ ita noᷤ
aspicit. ut a nobis aspici nequeat:
eo magis timendus: ẽ. quo cuncta
uidens minime uidet᷑. Cũ enĩ con¬
tra nos quempiã latere in insidi.¬
is credimus: eo illũ ampliꝰ mȩtũimꝰ.
quo minime uidemꝰ. Cumq eiꝰ in¬
sidias neqͣqͣm dep̾hendimꝰ ubi sunt:¬
& ibi eas mȩtuimus ubi ñ ft̃. Cre¬
ator autẽ ñr qui ubiq totus est¬
& cernens cuncta non cernitur:
tantõmagis mȩtuendus. ẽ. quanto¬
& inuisibilis ꝑmanens. de nr̃is actibꝰ
quando. & quid decernat ignorat᷑
Quȩ tam̃ uerba intelligi & alit̃
possunt. Ad orientẽ qͥppe imus.
cũ ment̾ẽ in consideration̾ẽ maie-¬
statis at tollimꝰ: sed non apparet᷑:

Expanded text:
teram, non videbo illum; illico adjunxit: Ipse vero scit viam meam. Ac si aperte dicat: Videre non valeo videntem me, et eum qui me subtiliter intuetur intueri non possum; ut videlicet ostendat quia tanto cautius formidandus est, quanto conspicabilis non est. Qui enim ita nos aspicit, ut a nobis aspici nequeat, eo magis timendus est, quo cuncta videns minime videtur. Cum enim contra nos latere quempiam in insidiis credimus, eo illum amplius metuimus, quo minime videmus. 516 Cumque ejus insidias nequaquam deprehendimus ubi sunt, et ibi eas metuimus ubi non sunt. Creator autem noster, qui ubique totus est, et cernens cuncta non cernitur, tanto magis metuendus est, quanto invisibilis permanens, de nostris actibus quando et quid decernat ignoratur. Quae tamen verba intelligi et aliter possunt. Ad Orientem quippe imus, cum mentem in consideratione majestatis ejus attollimus. Sed non apparet,
Abbreviated transcription (Latin):
considerationis aꝑire: qͥd pecca¬
tor homo mereat᷑ at tende: & oc¬
cultus nunc & tacitus iudex. quã
terribilis post appareat conside-¬
rare. Ex qua re agit᷑. ut ad cogni¬
tion̾e sui anima subtiliꝰ reuocẽt᷑:¬
& quo occultũ iudic̾ẽ suũ magis
terribilem uid&: eo de suis actibꝰ
formidolosius angustet᷑. Anxie
trepidat: culpas suas lamentis in¬
sequit᷑: pęnitendo increpat. qua¬
lem fuisse se meminit. Unde nunc
quoq postquã dictũ. ẽ. ponã corã
eo iudiciũ: recte subiungit᷑. Os me¬
um replebo increpationibus. Qui
enĩ sibi in conspectũ dei iudicium
ponit: os suũ increpationibꝰ repl&:
quia dum subtile examen trem̃di
contra se iudicis contemplat᷑: ama-¬
ra se pęnitentiȩ inuectione ꝑsequit᷑
Sepe aut̃ẽ dum culpas nr̃as pensare
negligimꝰ: quȩ earum rep̃hensio in
iudicio sequatur ignoramus. Dũ uͦ
eas penitendo ꝑsequim᷑: quid nob̾
de eis iudex in suo examine dicere
possit inuenimꝰ. Unde adhiic ap¬

Expanded text:
re, quid peccaor homo mereatur attendere, et occultus nunc et tacitus judex quam terribilis post appareat considerare. Ex qua re agitur ut ad cognitionem sui anima subtilius revocetur, et quo occultum judicem suum magis terribilem videt, eo de suis actibus formidolosius angustetur. Anxie trepidat, culpas suas lamentis insequitur, poenitendo increpat, qualem fuisse se meminit. Unde nunc quoque postquam dictum est: Ponam coram eo judicium, recte subjungitur: Os meum replebo increpationibus. Qui enim sibi in conspectu Dei judicium ponit, os suum increpationibus replet, quia dum subtile examen tremendi contra se judicis contemplatur, amarae se poenitentiae invectione persequitur. Saepe autem dum culpas nostras pensare negligimus, quae earum reprehensio in judicio sequatur ignoramus; dum vero eas poenitendo persequimur, quid nobis de eis judex in suo examine dicere possit invenimus. Unde adhuc ap
Abbreviated transcription (Latin):
nire accessum gr̃ȩ quando põs¬
s&: Consideratum quippe pe¬
dus eiꝰ magnitudinis: oppͥnle
potius quã iuuar&. Sed fortis suꝑ
om̃ia. apparuit infirmͦꝰ inter omnia :
ut dũ nobis ex assumpta infirmitate
congruer&e: ad ꝑmanentẽ nos suam
fortitudine eleuar&. In altitudine
eñi sua. diuinitas a nobis ut pote par-¬
uulis apprehendi non poterat: sed
strauit se hominibus ꝑ humanita¬
tẽ: & quasi in iacentem ascendimͦ
Surrexit: & eleuati sumus. Unde hoc
quoq mox subditur. per qđ diuini-¬
tas inuisibilis. atq in comp̃hensibilis
de monstretur. Nam sequit᷑. Si ad¬
orient̾e iero: non apparae. Si ad oc¬
cidentem: non intelligam eũ. Si ad
sinistr̃a. quid agam: Non app̃hen-¬
dam eum. Si me uertam ad dexterã.
non uidebo illũ. Creator quippe o.¬
mniũ in parte ñon. ẽ: quia ubiq
est. Et tunc minꝰ inuenit᷑: qͣndo
is qui totus ubiq est in parte que
ritur. Incircũscriptus nanq sp̾c. om¬
nia intra sem&ipsum hab&: quȩ tã-¬

Expanded text:
sum gratiae quando potuisset? Consideratum quippe pondus ejus magnitudinis opprimeret potius quam juvaret. Sed fortis super omnia apparuit infirmus inter omnia, ut dum nobis ex assumpta infirmitate congrueret, ad permanentem nos suam fortitudinem elevaret. In altitudine enim sua divinitas a nobis utpote parvulis apprehendi non potuerat, sed stravit se hominibus per humanitatem, et quasi in jacentem ascendimus; surrexit, et levati sumus. Unde hoc quoque mox subditur, per quod divinitas invisibilis atque incomprehensibilis demonstretur. Nam sequitur: entem iero, non apparet; si ad occidentem, non intelligam eum; si ad sinistram, quid agam? non apprehendam eum, si me vertam ad dextram, non videbo illum. - Creator quippe omnium in patre non est, quia ubique est, et tunc minus invenitur, quando is qui totus ubique est in parte quritur. Incircumscriptus namque spiritus omnia intra semetipsum habet, quae ta
Abbreviated transcription (Latin):
ba: etiã in hac uita positis iustis e¬¬
ueniunt. Nam cũ contra uotũ
suũ atq desiderium qđ lib& agi
conspiciunt: ad occulta dei iudi-¬
cia recurrunt: ut in eis uideant
quia in ordinate intus non dispõ¬
nit᷑: quod inordinatũ foris curre¬
re uidetur. Cum enĩ p̾sidentem
angelicis spiritibus creatorẽ om̃i¬
um. fidei oculis contemplant᷑: ad
eius nimirũ solium ueniunt. Et
quia considerant qm̃ is qui mire
angelos regit. iniuste homines ñ
disponit: ꝓfecto inueniunt cau.¬
sales rationes quã iustȩ sint. dum
ipsȩ causȩ extrinsecus uideantur
iniustȩ. Dumq id humilit̾ faci-¬
unt: sem& ipsos sȩpe in sua uolun-¬
tate rep̾hendunt. Sua in se non¬
nunquam uota diiudicant: dũ
meliora. ẽẽ. ea quȩ disponit con-¬
ditor pensant. Unde bene adhic

Expanded text:
ba etiam in hac vita positis justis conveniunt. Nam cum contra votum suum atque desiderium quodlibet agi conspiciunt, ad occulta Dei judicia recurrunt, ut in eis videant quia inordinate intus non disponitur quod inordinatum foris currere videtur. Cum enim praesidentem angelicis spiritibus Creatorem omnium fidei oculis contemplantur, ad ejus nimirum solium veniunt. Et quia considerant quoniam is qui mire angelos regit injuste homines non disponit, profecto inveniunt causales rationes quam justae sint, dum ipsae causae extrinsecus videantur injustae; dumque id humiliter faciunt, semetipsos saepe in sua voluntate reprehendunt, sua in se nonnunquam vota dijudicant, dum meliora esse ea quae disponit conditor pensant. Unde bene adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
loquatur mͥ. Tunc enĩ culpas plan¬
gimus. cũ pensare cȩperimꝰ: s t̾c
subtilius pensamꝰ. cũ sollicitius plã-¬
gimꝰ : atq ex lamentis in corde nr̃o
pleniꝰ nascit᷑. quid sit qđ peccantibꝰ
diuina districtio minatur : quȩ
erunt illa reꝓboꝵ imꝓperia: qͥ
terror: quȩ implicabilis maiesta¬
tis animaduersio. Tanta enim t̃c
dñs reꝓbis iratus dicet: quanta
eos paͣti ex ȩquitate ꝑmiserit. Quȩ
nimirũ uerba animaduersionis
illiꝰ: iusti dum mͦ sollicite mȩtuuñ.
euadunt. Sed quis in illo examine

Expanded text:
lecti. --Tunc enim culpas plangimus cum pensare coeperimus. Sed tunc subtilius pensamus, cum sollicitius plangimus, atque ex lamentis in corde nostro plenius nascitur quid peccantibus divina districtio minatur, quae erunt illa reproborum improperia, qui terror, quae implacabilis Majestatis aversio. Tanta enim tunc Dominus reprobis iratus dicet; quanta eos pati ex aequitate permiserit. Quae nimirum verba animadversionis illius justi, dum modo sollicite metuunt, evadunt. Sed quis in illo examine
Abbreviated transcription (Latin):
subinferr &: & ueniã usq ad soliũ
eius. Quid nanq est soliũ dei. nisi
angelici sp̃c: qui scriptura testante
throni uocati sunt: Qui gͦ usq ad
soliũ dei uenire uult. quid aliud
quã interesse angelicis spiritibus
concupiscit: ut nulla iam defecti¬
ua temporũ mom̃ta sustineat: s¬

Expanded text:
subinferret: Et veniam usque ad solium subinferret: Et veniam usque ad solium eangelici spiritus 514 qui, Scriptura teste, throni vocati sunt? Qui ergo usque ad solium Dei venire vult, quid aliud quam interesse angelicis spiritibus concupiscit, ut nulla jam defectiva temporum momenta sustineat, s
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑfidem: atq aliud ꝑ speciẽ. Ali-¬
ud inuenire ꝑ credulitat̾ẽ: aliud
ꝑ contemplationẽ. Ex qua re agi-¬
tur. ut electi om̃s eum qu̾e fide co¬
gnouer̃: uidere quoq per speciẽ
anhelant. Cuiꝰ amore flagrantes
ęstuant: quia eius dulcedinis sua¬
uitatẽ. iam in ipsa suae fidei cer¬
titudine degustant. Quod bene
ille in gerasenoꝵ regione sanatus
a demonibus designat: qui uult
abire cũ iħu. sed eia magistro sa-¬
lutis dicit᷑. Redi in domũ tuã: &
narra quanta tibi fecit deus. Aman-¬
ti enĩ adhuc dilatio imponit᷑: ut
ex dilati amoris desiderio. meritũ
retributionis augeat᷑. Fit gͦ nob̾
om̃pc deus dulcis in miraculis:
& tam̃ in sua celsitudine manet
occultus: ut & quiddam monstr̃a-¬¬
do de se occulta nos inspiratione
in suo amore succendat: & tamen
abscondendo maiestatis suȩ głam.
amoris sui uim ꝑ ęstũ desiderii au¬
geat. Nisi eñi sc̃s uir uidere hc̃ in
sua maiestate quererae: non utiq

Expanded text:
fidem, atque aliud per speciem; aliud invenire per credulitatem, aliud per contemplationem. Ex qua re agitur ut electi omnes eum quem fide cognoverunt videre quoque per speciem anhelent. Cujus amore flagrantes aestuant, quia ejus dulcedinis suavitatem jam in ipsa suae fidei certitudine degustant. Quod bene ille in Gerasenorum regione sanatus a daemonibus designat, qui vult abire cum Jesu; sed ei a magistro salutis dicitur: Redi in domum tuam, et narra quanta tibi fecerit Deus . Amanti enim adhuc dilatio imponitur, ut ex dilati amoris desiderio meritum retributionis augeatur. Fit ergo nobis omnipotens Deus dulcis in miraculis, et tamen in sua celsitudine manet occultus, ut et quiddam monstrando de se occulta nos inspiratione in suo amore succendat, et tamen abscondendo Majestatis suae gloriam amoris sui vim per aestum desiderii augeat. Nisi enim sanctus vir videre hunc in sua Majestate quaereret, non utique
Abbreviated transcription (Latin):
ne diuisi sunt: quia nequaquã ib¬
minationis intimȩ claritate po¬
fruunt᷑  sed in p̃sentis uitȩ exils
quasi in cecitatis loco relegati ge¬
munt. Semꝑ gͦ habent in hac m¬
nu plage. gẽmitũ suũ: sed cuma¬
huc etiã aduersa in hac uita as¬
dunt manꝰ plagȩ eoꝵ etiã suꝑs

Expanded text:
t, quia nequaquam illuminationis intimae claritate perfruuntur, sed in praesentis vitae exsilio quasi in caecitatis loco relegati gemunt. Semper ergo habent in hac manu plagae gemitum suum. Sed cum adhuc etiam adversa in hac vita accidunt, manus plagae eorum etiam su
Abbreviated transcription (Latin):
ut cognosci nequeat: cũ uitã suã
uel malis actibus. uel ꝑfidiȩ erro¬
re confundit. Sed talis quisq cũ
ꝓsꝑitate uitȩ p̃sentis iustos fulas¬
ri conspicit.eis ꝑuersa suate¬
re minime p̾sumit: si qua uͦ ilis
ꝓcella aduersitatis inueneritꝰ ad
uerba ꝓtinꝰ pestiferę suasionis erĩ¬
pit. U̾nde & subditur. Perfodit
in tenebris domũ. sicũt in die con¬
dixerant sibi: & ignorauer̃ lucem:
Quid nanq hoc loco domoꝵ no
mine. nͥ conscientiȩ designanturꝰ
in quibꝰ habitamꝰ. cũ tractando qͥd
agimus : Unde cuidam sanato dr̃
Nade in dom̃u tuã ad tuos. & an.¬
nuncia illis quanta tibi dñs fȩce.¬
rit: id. ẽ. a peccati ĩa uicio securꝰ
ad conscientiam reuertere: & in
uocem p̾dicationis excitare. Iusti

Expanded text:
ut cognosci nequeat, cum vitam suam ut cognosci nequeat, cum vitam suam vel malis actibus, vel perfidiae errore confundit. Sed talis quisque cum prosperitate vitae praesentis justos fulciri conspicit, eis perversa suadere minime praesumit; si qua vero illos procella adversitatis invenerit, ad verba protinus pestiferae persuasionis erumpit. Unde et subin tenebris domos sicut in die condixerant sibi et ignoraverunt lucem. - Quidnam mine nisi conscientiae designantur, in quibus habitamus cum tractando quid agimus? Unde cuidam sanato dicitur: Vade in domum tuam ad tuos, et annuntia illis quanta tibi Dominus fecerit , id est, a peccati jam vitio securus ad conscientiam revertere, et in vocem praedicationis excitare.
Abbreviated transcription (Latin):
to securiꝰ ꝑpetrat: quanto se ab ho¬
minibus uideri non mȩtuit. quos
erubescat. Sciendum quoq ẽ qͥa
sicut is qui adulterium facit. car¬
nẽ alienȩ coniugis sibi illicite coniun¬
git: ita om̃s heretici. cũ fidelem
animã in suo errore rapiunt. qͣsi
coniugem alienam: tollunt: qͥa
uidelic& mens deo spiritalit̾ in hȩ¬
rens. & ei quasi in quodã amoris
thalamo coniuncta cũ ꝑuersis ꝑ¬
suasionibus ad prauitatẽ dogma-¬
tis duicit᷑. quasi aliena coniunx a
corruptore maculatur. Bene ait
ne cognoscatur. Om̃ᷤ aut̾ẽ qͥ sentia¬
do uel agendo nequit̾ uiuit: uis¬
tũ suũ õperit: quia ad hoc ꝑuer¬
sitate dogmatis. uel oꝑis tendit:
ut ab om̃ipotente deo in iudiciore¬
cognosci non possit Unde quibꝰda
in fine dicturus. ẽ. Nunquã noui
uos. discedite a me qͥ operamini
iniquitatẽ. Quid autẽ uultꝰ cor¬
dis humani. ẽ. nisi similitudo de
Quẽ uidelic& uultũ ꝑuersus oꝑit

Expanded text:
to securius perpetrat, quanto se ab hoto securius perpetrat, quanto se ab hominibus videri non metuit, quos erubescat. Sciendum quoque est quia sicut is qui adulterium facit carnem alienae conjugis sibi illicite conjungit, ita omnes haeretici, cum fidelem animam in suum errorem rapiunt, quasi conjugem alienam tollunt, quia videlicet mens Deo spiritaliter inhaerens, et ei quasi in quodam amoris thalamo conjuncta, cum perversis persuasionibus ad pravitatem dogmatis perducitur, quasi aliena conjux a corruptore maculatur. Bene autem ne cognoscatur. Omnis autem qui sentiendo vel agendo nequiter vivit, vultum suum operit, quia ad hoc perversitate dogmatis vel operis tendit, ut ab omnipotente Deo in judicio recognosci non possit. Unde quibusdam in fine dicturus est: Nunquam novi vos; discedite a me, qui operamini iniquitatem . Quid autem vultus cordis humani est, nisi similitudo Dei? Quem videlicet vultum perversus operit,
Abbreviated transcription (Latin):
ac deiectione positus. ꝑ iniqua con-¬
silia latenter ledit: atq id qđ ꝑ
se explere non ual&: adhȩrendo
huiꝰ mundi potentibus exercoe. Se.¬
quit᷑. Oculus adulteri. obseruat
caliginẽ dicens: non me uidebit
oculus. Hoc etiã iuxta litteram
nil obstat intelligi: ut qͥ adulteriy
ꝑpetrare desiderat: tenebras ex¬
quirat. Sed qͥa contra herẽticos
sententia ꝓmit᷑: dignũ. ẽ. ut hoc
quod dr̃ mystice sentiat᷑. Nã pau¬
lus ait. Non enĩ sumus sicut pli.¬
rimi adulterantes uerbũ dei. Ad¬
ult̃. qͥppe: in carnali cõitu. ñ płẽ.
sed uoluptat̾e querit. Et ꝑuersus
quisq ac uanȩ głȩ seruiens. recte
sed suam scientiam desidat ostenta¬
re. Quẽ enĩ libido głȩ ad loquendũ
trahit: uoluptati magis quã gene¬
rationi operam impendit. Ubi &¬
apte subditur. ñ me uidebit oculus:
quia adulteriũ qđ in mente agit᷑
ualde difficile. ẽ. ut ab humano ui¬
su penetret᷑. Quod praua mens tan¬

Expanded text:
atque dejectione positus, per iniqua conatque dejectione positus, per iniqua consilia latenter laedit, atque id quod per se explere non valet, adhaerendo hujus mundi potentibus exercet. Sequitcaliginem dicens: Non me videbit oculus. - Hoc etiam juxta litteram nil obstat intelligi, ut qui adulterium perpetrare desiderat tenebras exquirat. Sed quia contra haereticos sententia promitur, dignum est, ut hoc quod dicitur mystice sentiatur. Nam Paulus ait: « Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes verbum Dei . » Adulter quippe in carnali coitu non prolem sed voluptatem quaerit, et perversus quisque ac vanae gloriae serviens, recte sed suam scientiam desiderat ostentare. Quem libido gloriae ad loquendum trahit, voluptati magis quam generationi operam impendit. Ubi apte subditur: Non me videbit oculus, quia adulterium quod in mente agitur, valde difficile est, ut ab humano visu penetretur. Quod p
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ potestatis arripiens: tanto se
acrius ad ꝑagenda mala dilatat:
quanto ꝑ caritatis uiscera nullum
amat. Totis enĩ cogitationibꝰ contͣ
bonos sȩuit: innocentiũ uitã intẽ¬
rimit. Qui si disponente dõ subito
głam acceptȩ potestatis amiserit:
locũ mitat. sed mentẽ ñ mutat:
quia ad hoc ꝓtimis dilabit᷑. quod
subinfertur. Per noctẽ uͦ erit qͣsi¬
fur. In nocte quippe tribulationis.
atq deiectionis suȩ. & si exercere
crudelitatis manũ non ual&: eis
tam̃ quos p̃ualere conspicit. consi¬
lia ꝑuersitatis p̾b&: huc illucq
discurrit: & quȩq potest in bo-¬
noꝵ lesione suggerit. Qui recte
quasi fur dicit᷑: quia in ipsis suis
ꝑuersis consiliis mȩtuit. ne depre¬
hendatur. Qui gͦ contra egenum
& pauperẽ mane homicida. ẽ per
noctẽ quasi fur abscondit᷑: qͥa per¬
uersus quisq qui in ꝓsperitate
uitȩ presentis humilium uitã de¬
pͥmendo interunit: in aduersitate

Expanded text:
riae potestatis arripiens, tanto se riae potestatis arripiens, tanto se acrius ad peragenda mala dilatat, quanto per charitatis viscera nullum amat. Quoties enim cogitationibus contra bonos saevit, toties innocentium vitam interimigloriam acceptae potestatis amiserit, locum mutat, sed mentem non mutat, quia ad hoc protinus dilabitur quod subinfertur: Per noctem vero erit qfur. In nocte quippe tribulationis et delectationis suae etsi exercere crudelitatis manum non valet, eis tamen quos praevalere conspicit consilia perversitatis praebet; huc illucque discurrit, et quaeque potest in bonorum laesionem suggerit. Qui recte quasi fur dicitur, quia in ipsis suis perversis consiliis metuit ne deprehendatur. Qui ergo contra egenum et pauperem mane homicida est, per noctem quasi fur absconditur, quia perversus quisque, qui in prosperitate vitae praesentis humilium vitam deprimendo interimit, in adversitate
Abbreviated transcription (Latin):
Rursum ꝑ mane aduentꝰ iudicis
designatur: unde ꝑ psalmistã dr̃:
In matutinis interficiebam omnes
peccatores terrȩ: & sicut electoꝵ
quoq ꝑsonã expͥmens ait. mane
astabo tibi & uidebo. Rursum ꝑ
mane. p̃sentis uitȩ ꝓsꝑitas desig.¬
natur: sicut ꝑ salomonẽ dr̃ Ulȩ tͥ¬
terra cuiꝰ rex. ẽ. puer: & cuiꝰ pͥnci.¬
pes mane cõmedunt. Quia enim
mane. pͥmũ diei tempꝰ. ẽ. uesꝑe ex-¬
tremũ: nequaquã reficiendi sumꝰ
nit. sed de his quȩ in fine diei. id
est in mundi t̾mino secunt᷑. Ma-
ne gͦ cõmedunt. qui de huiꝰ mun-¬
di ꝓsperitatibus extollunt᷑: et
dum p̃sentia uehem̃ter curant:
futura ñ cogitant. Omnis qui o-
dit fratrem suum: homicida est
Mane itaq pͥmo consurgit homi-¬
cida: quia in p̃sentis uite gła. ꝑ.¬
uersus quisq erigit᷑: & illoꝵ ui¬
tam deprimit. qui dum sequen¬
tem głam sitiunt: quasi satiari in
uesꝑe exqͥrunt. Prauus &t enĩ qͥsq
in hoc mundo dignitatẽ transito¬

Expanded text:
Rursum per mane adventus judicis designatur. Unde per Psalmistam dicitur: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Sicut et electorum quoque personam exprimens, ait: Mane astabo tibi et videbo . Rursum per mane, praesentis vitae prosperitas designatur, sicut per Salomonem dicitur: terra, cujus rex est puer, et cujus principes mane comedunt . Quia enim mane primum diei tempus est, et vespere extremum, nequaquam reficiendi sumus nit, sed de his quae in fine diei, id est in mundi termino sequuntur. Mane ergo comedunt, qui de hujus mundi prosperitatibus extolluntur, et dum praesentia vehementer curant, futura non cogitant. Omnis enim qui odit fratem suum, homicida est . Mane itaque primo consurgit homicida, quia in praesentis vitae gloria perversus quisque erigitur, et illorum vitam deprimit qui, dum sequentem gloriam sitiunt, quasi satiari in vespere exquirunt. Pravus etenim quisque, in hoc mundo dignitatem transito
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit eliphar quod nullus ig¬
norat dicens. Nunquid timens
argu& te. & ueni& tecũ ad iudi¬
cium. Quis hoc uel desipiens sen
iudiciũ ꝓponat: Sed qui uerba
sua metiri nesciunt᷑: ꝓculdubio ad
otiosa dicta dilabuntur: in quibꝰ
si se minime reprehendunt. statĩ
ad nexia & contumeliosa ꝓsiliuã
Inde eliphaz qui otiosa intulit:
ad contumeliosa ꝓtinus uerba ꝓ-¬
rupit dicens Et non ꝓpt̾ mali-¬
ciam tuã plurimã: & infinitas
corde ad uerba uenit otiosa: ab
otiosis etiã uerbis. ꝑ crim̃ fallaciȩ
ad contumelias exarsit. Isti qͥppe
sunt casus culpȩ crescentis. ut lin¬
gua cũ non restringit᷑ nequaquã
ubi ceciderit iaceat : sed semꝑ ad
de teriora descendat. Ea uͦ quae
subiuncta sunt: quia ualde iux¬
ta hẏstoriã patent. exponenda ad
lit terã non sunt. Sed qͥa amicos
beati iob hereticoꝵ speciẽ tenere
diximꝰ: ipsum uͦ significationem
scẽ ȩccłȩ gerere: iam nc̃ eliphar

Expanded text:
adjungit Eliphaz, quod nullus igadjungit Eliphaz, quod nullus ignorat, dicens: arguet te, et veniet tecum ad judicium? - Quis hoc vel desipiens sent nos proponat? Sed quia verba sua metiri nesciunt, procul dubio ad otiosa dicta dilabuntur, in quibus si se minime reprehendunt, statim ad noxia et contumeliosa prosiliunt. Unde Eliphaz, qui odiosa intulit, ad contumeliosa protinus verba prorupit dicens: Et non propter malitiam tuam plurimam, et infinitas corde ad verba venit otiosa, ab otiosis autem verbis per crimen fallaciae ad contumelias exarsit. Isti quippe sunt casus culpae crescentis, ut lingua cum non restringitur nequaquam ubi ceciderit jaceat, sed semper ad deteriora descendat. Ea vero quae subjuncta sunt, quia valde juxta historiam patent, exponenda ad litteram non sunt. 5. Sed quia amicos beati Job haereticorum speciem tenere diximus , ipsum vero significationem sanctae Ecclesiae gerere, jam nunc Eliphaz
Abbreviated transcription (Latin):
nota replicant: ne tacendo uictiui¬
deantur. Unde eliphaz beati iob
sermonibus pressus: ea dicit quȩ
nullus ignorat. Ait enĩ Hunqͥd
ratione & eñi dei. scientia nr̃a igno¬
rantia. ẽ. Ex dei nanq participati¬
one sapimꝰ: non comparatione:
Quid ergo mirũ cum illud quasi
ꝑ doctrinã dicit᷑ꝰ quod sciri potu¬
it etiã si taceretur: Qui adhuc
si immaculata fuerit uia tua. In
nosi& ipsos. non aut̃e dñm iuuamꝰ:
Unde ei ꝑ psalmistam dicit᷑. Dixi
dñõ. deus meus es tu: qm̃ bonoꝵ
meoꝵ non indiges. Ipse enĩ uere
nobis dñs. quia & utiq deus est:
qui bono non indig& seruientis:
sed bonitatẽ confertꝰ quã recipit:
ut oblata bonitas non ipsi. sed priꝰ.
accipientibus. & post reddentibus
ꝓsit. Nam & si in iudicium dñs uẽ¬
niens dicit. quandiu fecistis uni
de his fratribus meis minimis mͥ
fecistis: mira hoc pietate loquit᷑
ex suoꝵ compassione membrorũ:
& ipse nos ꝑ hoc quod caput nr̃̾m
in suis membris adiuuat᷑. Adhuc

Expanded text:
nota replicant, ne tacendo victi videantur; unde Eliphaz beati Job sermonibus pressus, ea dicit quae nullus ignorat; ait enim: « Nunquid ratione enim Dei, scientia nostra ignorantia est. Ex Dei namque participatione sapimus, non comparatione. Quid ergo mirum cum illud quasi per doctrinam dicitur, quod sciri potuit etiamsi taceretur? Qui adhuc si immaculata fuerit vita tua? 2.nosmetipsos, non autem Deum juvamus. Unde et per Psalmistam dicitur: Dixi Domino: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non indiges . Ipse enim vere nobis Dominus, quia et utique Deus est, qui bono non indiget servientis, sed bonitatem confert quam recipit, ut oblata bonitas non ipsi, sed prius accipientibus et post reddentibus prosit. Nam etsi in judicium Dominus veniens dicit: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis , mira hoc pietate loquitur ex suorum compassione membrorum. Et ipse nos per hoc quod caput nostrum in suis membris adjuvatur. Adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
conspicient & subsannabunt: quia
eos exultando despicient: quos mͦ
nec sine gemitu iniqua ꝑpetran-
tes. nec sine mȩtu uident ꝓ iniqͥta¬
te morientes. Unde ꝑhoc qđ subdit᷑.
quia de dampnatione eoꝵ ultima
dicat᷑. ostendit᷑. Nam ꝓtinꝰ subin-¬
ignis: Hic nãq iniqui erecti suñ
quia in prauis actionibus ex tol¬
lunt᷑: quia & ꝑuerse agunt. & ta¬
men ꝓ ꝑuersis actibus minime
feriu̾ntur: peccant. & florent:
peccata augent. & terrena bona
multiplicant. Sed eoꝵ erectio tc̃
succidetur. cũ uel a p̃senti uita ad
interitu: uel a conspectu ȩt̃ni iu¬
dicis. ad ȩt̾nũ gehennȩ incendium
ꝑtrahunt᷑: qͥa & si hic mortuã suã¬
carnẽ relinquunt: ipsam qͦq in
resurrectione recipient: ut cũ car¬
ne ardeant in qua peccauer̃. Sic̃
enĩ eoꝵ culpa in mente fuit & cor¬
pore: ita eoꝵ pęna in anima erit
parit̾ & carne. Quia gͦ nec hoc eis
erit liberu̾a tormento. quod hic

Expanded text:
conspicient et subsannabunt, quia conspicient et subsannabunt, quia eos exsultando despicient, quos modo nec sine gemitu iniqua ptes, nec sine metu vident pro iniquitate morientes. Unde per hoc quod subditur, quia de damnatione eorum ultima dicatur ostenditur; nam protinus subinignis ? Hic namque iniqui erecti sunt, quia in pravis actionibus extolluntur, quia et perverse agunt, et tamen pro perversis actibus minime feriuntur: peccant et florent, peccata augent, et terrena bona multiplicant; sed eorum erectio tunc succidetur cum vel a praesenti vita ad interitum, vel a conspectu aeterni judicis ad aeternum gehennae incendium pertrahuntur. Quia, etsi hic mortuam suacarnem relinquunt, ipsam quoque in resurrectione recipiunt, ut cum carne ardeant, in qua peccaverunt. Sicut enim eorum culpa in mente fuit et corpore, ita eorum poena in anima erit pariter et carne. Quia ergo nec hoc eis erit liberum a tormento, quod hic
Abbreviated transcription (Latin):
sint. quales alios. ẽe. conspiciunt:
omnino suꝑbi sunt. Unde & phari¬
seus iustificationẽ ꝑdidit: qͥ publi¬
cani meritis gaudendo se p̃tulit
dicens. Grãs ago tibi: quia ñ sum
sicut cȩteri homines: raptores: in¬
iusti: adulteri: uelut etiã hic pub¬
licanus. Rursum si dicimꝰ qđ ꝑfe¬
cto gaudio exultare iusti possint
de morte prauoꝵ: quale. ẽ. in hoc
mundo gaudiũ de ultione pecca-¬
toꝵ: in quo adhuc incerta. ẽ. uita
iustoꝵ: Discernamꝰ gͥ tempora tre¬
moris & exultationis. Nident & em̃i
nunc iniustos iusti. & de eoꝵ neqͥcia
tabescunt: cũq eos etiã feriri conspi¬
ciunt: de sua quoq uita suspecti
fiunt. Quando gͦ uidebunt iusti
iniquoꝵ interitum & letabunt᷑:
nͥ cũ districto iudici ꝑfecta ĩa secu¬
ritate exultationis inheserint: cũ
in illo extremo examine illoꝵ dãp¬
nationẽ conspicient. & de se iã qđ
mȩtuant non habebunt: Nc̃ itaq
reꝓbos aspiciunt & gemunt: tc̾

Expanded text:
sunt quales alios esse conspiciunt, sunt quales alios esse conspiciunt, omnino superbi sunt. Unde et Pharisaeus justificationem perdidit, qui publicani meritis gaudendo se praetulit, dicens: « Gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus . Rursum si dicimus quod perfecto gaudio exsultare justi possunt de morte pravorum, quale est in hoc mundo gaudium de ultione peccantium, in quo adhuc incerta est vita justorum? Discernamus igitur tempora tremoris et exsultationis. Vident etenim nunc injustos justi, et de eorum nequitia tabescunt. Cumque eos feriri conspiciunt, de sua quoque vita suspecti fiunt. Quando ergo videbunt justi iniquorum interitum, et laetabuntur, nisi cum districto judici perfecta jam securitate exsultationis inhaeserint, cuin illo extremo examine illorum damnationem conspiciunt, et de se jam quod metuant non habebunt? Nunc itaque reprobos aspiciunt et gemunt, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
estimabunt eum. Dequit᷑. Dũ ille¬
domos dñs bonis impl&: qͥa etiam
ingratis sua dona ñ denegat: ut aut
benignitatem conditoris erubes-¬
cant. & ad bonitatẽ redeant: aut
redire omnĩmꝰ contempnentes. inde
illic grauiꝰ puniant᷑. unde hic & bo¬
nis dei largioribus mala reddider̾:
ut duriora eos tt̾ supplicia piniañ:
quoꝵ hic maliciã nec dona uicer̾:
sit a me. Hoc etiã ꝑ beatũ iõb dictr̃
est. Ait nãq. Quoꝵ consiliũ lon¬
ge sit a me: quãuis aliud sententia
atq aliud consiliũ possit intelligi:
Sententia quippe in ore. ẽ: & consi-
liũ in cogitatione. Dũ gͦ eliphaz
longe ᷤ a maloꝵ sententia. beatus uͦ
iob a consilio optauit: constat ni-¬
mirũ quia iste maloꝵ uerbis. ille
uͦ etiã cogitationi desiderat. ẽẽ. dis
spiciunt: de erroribus pereuntiũ¬
letari non possunt. Si enĩ gaudent
erroribus: iusti ñ sunt. Rursũ si ꝑ
insultationẽ letant᷑. eõqđ tales ñ

Expanded text:
aestimabant eum. Sequituaestimabant eum. Sequitudomos Dominus bonis implet, quia etiam ingratis sua dona non denegat, ut aut benignitatem conditoris erubescant, et ad bonitatem redeant; aut redire omnimodo contemnentes, inde illic gravius puniantur, unde hic et bonis Dei largioribus mala reddiderunt, ut duriora eos tunc supplicia puniant, quorum hic malitiam nec dona vicerunt. sit a me. - Hoc etiam per beatum Job dictum est: Ait namque: Quorum consilium longe sit a me. Quamvis aliud sententia, at aliud consilium possit intelligi. Sententilium in cogitatione. Dum ergo Eliphaz longe se a malorum sententia, beatus vero Job a consilio optavit, constat nimirum quia iste malorum verbis, ille vero etiam cogitationi desiderat esse disspiciunt, de errore pereuntium non possunt laetari. Si enim gaudent erroribus, justi non sunt. Rursum si per insultationem laetantur, eo quod tales non
Abbreviated transcription (Latin):
electi uͦ edificationis suȩ dedicatioi
in fine temporis. id. ẽ. in septimo e¬
pectant. Nideas nãq plurimos t̾ep¬
ralia sola cogitare: honores querit
ambiendis rebus inhiare: nichil pet
hanc uit̃a reqͥrere. Quid itaq isti nͥ
in pͥma se generatione dedicant: ¶¬
uideas electos nil p̾̃sentis głȩ q̾rere
libent̾ in opiã sustinere: mala mun¬
di ȩquanimit᷑ p̃peti: ut possint in
fine coronari. Electis gͦ en och in sep¬
tima generatione nascit᷑: quia suide¬
dicationẽ gaudii. in extremȩ ret¬
butionis głam requir᷑. Et qͥa cot¬
diano temporis lapsu. ipsa p̾sentis
tȩ mortalitas decurrit: atq dedics
hendo destruit: recte de iniquis d̃
Et fluuiꝰ subuertit fundamentu eo
id. ẽ. ipse cursus mutabilitatis. stauꝰ
ambigat: & quȩ in eiꝰ dictis expͦ¬
imus: ꝓpt̾ legentis fastidiũ repli
beatũ iob dictũ. ẽ. quid. ẽ. om̃pc
ut seruiamꝰ ei: hoc per eliphar dr̃.
& quasi nichil possit facere om̃ps.

Expanded text:
cationis suae dedicationem in fine temporis, id est in septimo, exspectant. Videas namque plurimos temporalia sola cogitare, honores quaerere, ambiendis rebus inhiare, nil post hanc vitam requirere. Quid itaque isti nisi in prima se generatione dedicant? Videas electos nil praesentis gloriae quaerere, libenter inopiam sustinere, mala mundi aequanimiter perpeti, ut possint in fine coronari. Electis ergo Enoch in septima generatione nascitur, quia sui dedicationem gaudii in extremae retributionis gloria requirunt. Et quia quotidiano temporis lapsu ipsa praesentis vitae mortalitas decurrit, atque reprobhendo destruit, recte de iniquis dicitur: Et fluvius subvertit fundamentum eorum. Id est, ipse cursus mutabilitatis statum 507 ambigat? Sed quae in ejus dictis exposuimus, propter legentis fastidium replicbeatum Job dictum est: Quis est Omnipotens, ut serviamus ei ? hoc per Eliphaz dicitur: Et quasi nihil possit facere Omnipotens,