comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ uelut gem̃tẽ. orantẽ ẽfi¬
tentẽ. & dubitamꝰ ei t̾ribuere uerba hec.
exeoqͦd cogitatio nr̃a derecenti eꝰ con¬
tẽplatione᷑ quȩ erat in diuinitate pigr¬
srit descendere adeiꝰ humilitatẽ. &tan¬
quam faciat illi iniuriã. si eiꝰ uerbam
homine agnoscat. adquẽ uerba diri¬
gebat cum dñm dep̾caret᷑: heret ple.¬
runq & conat᷑ mutare sententiam.
& ñ occurrit ei inscriptura nͥ qͦdad
ipsũ recurrat. & ab illo deuiare ñsinat.
Expergiscat᷑ gͦ & euigilet infide sua.
& uideat qr ille quẽ ẽtẽplabat᷑ paulo
ante informa dĩ: formã hominis. ac¬
cepit insimilitudine hominũ factus.
& habitu inuentꝰ ut homo. humiliauit
se factꝰ obȩdiens usq ad mort̾e. & uer.¬
ba psalmi uoluit. ẽẽ. sua. in cruce pen¬
dens & dicens. Os̃ m̃s ds̃ m̃s. ut quidme
dereliquisti: Orat᷑ gͦ in forma dĩ ori
informa serui. Ibi ereator. hic creatꝰ
creaturã mutandã ñ mutatꝰ assumess

Expanded text:
ipturarum velut gementem, orantem, confitentem; et dubitamus ei tribuere verba haec, ex eo quod cogitatio nostra de recenti ejus contemplatione quae erat in divinitate, pigrescit descendere ad ejus humilitatem; et tanquam faciat illi injuriam, si ejus verba in homine agnoscat, ad quem verba dirigebat cum Deum deprecaretur, haeret plerumque, et conatur mutare sententiam; et non ei occurrit in Scriptura, nisi quod ad ipsum recurrat, et ab illo deviare non sinat. Expergiscatur ergo, et evigilet in fide sua; et videat quia ille quem contemplabatur paulo ante in forma Dei, formam servi accepit, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo, humiliavit se factus obediens usque ad mortem ; et verba Psalmi voluit esse sua, in cruce pendens, et dicens: «Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti» ? Oratur ergo in forma Dei, orat in forma servi: ibi Creator, hic creatus, creaturam mutandam non mutatus assumens,
Abbreviated transcription (Latin):
eddeͥdi tempꝰ aduenit. Quam
uero sumꝰ nos de uoti redditoꝵe.
tam debetis. eẽ. auidi exactoreᷤ.
Hoc ÷ qͦd ille donat & nos red-¬
damus. ille enim dñs. nos ser ui
sumus. & uos sic accipiatis. ut sit fru¬
ctus in auditione ur̃a deuita ur̃a. Cultus
eñi ager fructũ ñ reddens. & ingratꝰ agri

Expanded text:
eddendi tempus advenit. Quam vero sumus nos devoti redhibitores, tam debetis vos esse avidi exactores: hoc est, ut quod ille donat, et nos reddimus ille enim Dominus, nos servi sumus, sic accipiatis, ut sit fructus in auditione vestra de vita vestra. Cultus enim ager fructum non reddens, et ingratus agri
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ adiuuante ipso quidat
uos sine fastidio audire. & gaudeo pal¬
ELECTATIO DIUINORUOO ELOGOꝵ
& dulcedo intelligendi uerbi

Expanded text:
i, adjuvante ipso qui datvos sine fastidio audire, et gaudeo palelectatio divinorum eloquiorum, et dulcedo intelligendi verbi
Abbreviated transcription (Latin):
g quantũ existimo. inquadõꝵ syna¬
goga steterit ds̃. Ne inceps reqͥrendũ
est utrũ patrẽ anfiliũ an sp̃m sc̃m̃
an ipsam trinitatẽ acciꝑe debeamus
stetisse insẏnagoga dõꝵ. INMeoio
ab tem oeos disceRNERe. qr & sin¬
gulus qͥsq ds̃. & ipsa trinitas unus

Expanded text:
igitur, quantum existimo, in qua deorum synaigitur, quantum existimo, in qua deorum synagoga steterit Deus. 2. Deinceps requirendum est utrum Patrem, an Filium, an Spiritum sanctum, an ipsam Trinitatem accipere debeamus stetisse «in synagoga deorum; in medio autem deos discernere:» quia et singulus quisque Deus, et ipsa Trinitas unus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scilicet c̃gregari & pecora solent.
atq ipsa ꝓpͥe quoꝵ & greges ꝓpͥe dicimꝰ.
conuocari aut̃ magis ÷ utentiũ ratio¬
ne. sicut st̃ homines. Unde exꝑsona
ipsius a sapħ in alio psalmo canitur.
ꝗuasi pecus factꝰ sum apud te. & ego
semꝑ tecũ. quando utiq quãuis uni
uero dño mancipatꝰ uideret᷑: ꝓma
gnis tam̃ ac sũmis bonis. ab illo car¬
nalia. t̾rena. corporalia reqͥrebat.
Inuenimꝰ eos sȩpe. etiã filios appella¬
tos. ñ ea gr̃a quȩ ad nouũ testam̃tũ
ꝑtinet: sed illa quȩ aduetꝰ. Quia &
ipsa gr̃a ÷ qua elegit abrahã. & exeiꝰ
carne tã magnũ popłm ꝓpagauit.
qua ñdũ natos iacob dilexit. esauaũt
odio habuit. qua lib̾auit exegipto.
qua int̾ram ꝓmissionis eiectis gentib
introduxit. Nisi eñi & ipsa esset grͣa.
ñ utiq de nobis quib ñ adt̾renumꝰs
ad regnũ cȩlorũ capescendũ data ÷
potestas filios dĩ fieri. in eodẽ mox

Expanded text:
quod scilicet congregari et pecora solent, quod scilicet congregari et pecora solent, atque ipsa proprie, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem magis est utentium ratione, sicut sunt homines. Unde ex persona ipsius Asaph in alio psalmo canitur, «Quasi pecus factus sum apud te, et ego semper tecum» : quando utique, quamvis uni vero Deo mancipatus videretur, pro magnis tamen ac summis bonis ab illo carnalia, terrena, temporalia requirebat. Invenimus eos saepe etiam filios appellatos; non ea gratia quae ad Novum Testamentum pertinet, sed illa quae ad Vetus: quia et ipsa gratia est qua elegit Abraham, et ex ejus carne tam magnum populum propagavit; qua nondum natos, Jacob dilexit, Esau autem odio habuit ; qua liberavit ex Aegypto, qua in terram promissionis, ejectis Gentibus, introduxit. Nisi enim et ipsa esset gratia, non utique de nobis, quibus non ad terrenum, sed ad regnum coelorum capessendum data est potestas filios Dei fieri, in eodem mox
Abbreviated transcription (Latin):
sicut aliis qui similit᷑ prȩ¬
minis indidit aqͦ scrip¬
tus ÷: uł eiꝰdem nominiꝰ
int̾p̃tatio. ut ad synago
uersus assignat. Sic enĩ incipit.
Quos utiq dõs ab sit intelligamꝰ
dõs gentiũ. siue idola. siue
aliquam p̃ter homines cȩlestem ter-¬
restrem ue creaturã. cumpaulo post
hunc uersum idem iste psalmꝰ asserat.
& quos dõs intelligi uelit: qͣuoꝵ sẏnago¬
ga stetit ds̃: aꝑtius expͥmat. ubi ait̾.
Ego dixi duestis. & filii altissimi om̃s.
Uos autẽ sicut homines moriemini.
& sicut unꝰ expͥncipib cadetis. In hoꝵ
gͦ synagoga filioꝵ altissimi. deqͥbus
idem altissimꝰ ꝑisaiam dicit. filios ge¬
nui & exaltaui. ipsi aut̃ spreueruns¬
me: stetit ds̃. Insynagoga popłmisrł¬
accipimꝰ: qr ipsorum ꝓprie synagoga
dici solet. quamuis &ȩccła dicta sit
dixerunt s semꝑ ȩccłam: siue discer¬
nendi causa. siue qđ int̾ congrega¬
tionẽ unde synagoga. & c̃uocationẽ
unde ȩccła nom̃ accepit. distet aliqͥd.

Expanded text:
sicut aliis qui similiter praeminis indidit, a quo scriptus est, vel ejusdem nominis interpretatio; ut ad Synagog et primus ejus versus assignat. Sic enim incipit: Quos utique deos absit ut intelligamus deos Gentium, sive idola, sive aliquam praeter homines coelestem terrestremve creaturam: cum paulo post hunc versum idem iste psalmus asserat, et quos deos intelligi velit, in quorum synagoga stetit Deus, apertius exprimat, ubi ait: «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes; vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis.» In horum ergo synagoga filiorum Altissimi, de quibus idem Altissimus per Isaiam dicit, «Filio genui et exaltavi; ipsi autem me spreverunt» , stetit Deus. «In synagoga» popaccipimus; quia et ipsorum proprie Synagoga dici solet, quamvis et Ecclesia dicta sit.dixerunt, sed semper Ecclesiam: sive discernendi causa, sive quod inter congregationem unde Synagoga, et convocationem unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid;
Abbreviated transcription (Latin):
udica t̾rã. Tumuit enĩ t̾ra. cũte cruci¬
figerent surge amortuis & iudica t̾rã.
Oõ IUDISPERDES IN ODÕIB GENTIBUS.
Duid nͥ t̾rã. hoc ÷ eos qͥterrena sapiunt.
sue ipsum affectũ incredentib t̃renȩ
cupiditatis & elationẽ ab sumens. siue ñ
credentes t̾rã c̃terendam ꝑdendãq discer¬
nens: Sic ꝑmembra sua quorũ
conuersatio incęlis ÷ iudicat t̾rã
&e dispdet inom̃ib gentib. Nec p̃ter¬
eundũ qđ ñ nulli codices habent. qm̃ tu
hereditab̾ in om̃ib gentibꝰ. Quia & hoc
ñ mc̃uenient᷑ accipitur. neq ut simulu-¬
trunq sit qͥcquã repugnat. Fit gͦ here
cupiditatem.

Expanded text:
udica terram.» Tumuit enim terra, cum te crucifigeret; surge a mortuis, et judica terram. «Quoniam tu disperdes in omnibus gentibus:» quid, nisi terram? hoc est, eos qui terrena sapiunt; sive ipsum affectum in credentibus terrenae cupiditatis et elationem absumens; sive non credentes, terram conterendam perdendamque discernens. Sic per membra sua, quorum conversatio in coelis est, judicat terram, et disperdit in omnibus gentibus. Nec praetehaereditabis in omnibus gentibus:» quia et hoc non inconvenienter accipitur, neque ut simul utrumque sit quidquam repugnat. Fit ergo haecupiditatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tulus: habet aliqͥd qͦ
nouum negotiũ dis-¬
putatori afferat. Nus.¬
quã enĩ alioꝵ psalmoꝵ
positũ ÷ qđ hic legit᷑. Pro
elech ad Resporsenoom. Nã de psalmo
cantici & cantico psalmi. alias iã qͥd nob̾
uideret᷑ diximꝰ. Et filius chore usitatum
in titulis psalmoꝵ sepissimeq tractatum
iste titulus ꝓ melech aut̃ latine ꝓchoro
sonando respondeat. sic̃ ñ istũ solum.
sed alios quosq psalmos credendũ ÷ ẽẽ.
cantatos. quanuis alios titulos acceꝑint.
Qđ factũ existimo causa uarietatis. qͣ¬

Expanded text:
tulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum iste titulus. «Pro melech» autem, latine pro choro sonando respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, q
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiȩ medicinã humili-¬
tatis apportat. humiles
aut᷑ consolat᷑ in spe. hoc
agens ut neq qͥsquã suꝑbe
dese p̾sumat. neq qͥsquam
umialis de dño desꝑet. Est enim
promissio dĩ rata. certa fixa & in cõcussa.
fidelis & om̃i dubitatione carens. quȩ con-¬
solat᷑ afflictos. Tota en̾i uita hominis suꝑ
terrã. sicut scriptũ ÷ tẽptatio ÷. Nec qͣsi
prosꝑa eligenda ÷ & sola aduersa deui-¬
tanda: s utraq cauenda. ẽ. Illa ne cor-¬
rũpat. ista ne frangat. Ut unicuiq homi¬
num inqͦ cunq statu rerũ in hac uita
egerit: non sit refugiũ nͥds̃. nec ullum

Expanded text:
superbiae medicinam humilitatis apportat, humiles autem consolatur in spe: hoc agens, ut ne quisquam superbe de se praesumat, ne quisquam humilis de Domino desperet. Est enim promissio Dei rata, certa, fixa et inconcussa, fidelis et omni dubitatione carens, quae consolatur afflictos. Tota enim vita humana super terram, sicut scriptum est, tentatio est . Nec quasi prospera eligenda est, et sola adversa devitanda: sed utraque cavenda est; illa ne corrumpat, ista ne frangat; ut unicuique hominum, in quocumque statu rerum in hac vita egerit, non sit refugium nisi Deus, nec ullum
Abbreviated transcription (Latin):
latissimas: quatua regna diffundas. Terrã
quã portas rege. Audi apłm regentẽ t̾ram.
Non sic pugno quasi aerẽ uerb̾ans : sed castigo
corpus meũ & in seruitutẽ redigo neforte¬
cũ aliis p̾dicauerĩ ipse reꝓb efficiar. Prgo fr̃s
s demedio sit om̃ib. qr ȩqͣliter ad ÷ om̃ib Et estote
humileᷤ. ne uob̾ & uos ipsi usurpetiᷤ. siqͥd forte
boni illius intellexeritis. Quia & nos qđ melius
ritis nr̃m ÷ ut incircũitu enis simus. & hu-¬
miles simus. Atq ita ꝑdentes sp̃m nr̃m. of-¬
feremus munera terribili suꝑ om̃s reges tͣrȩ.
id÷ suꝑ om̃s regentes carnẽ suã. s subiectos
creatori suo.

Expanded text:
latissimas, qua tua regna diffundas; terram quam portas rege. Audi Apostolum regentem terram: Non sic pugillor, quasi aerem verberans; sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Ergo, fratres sed de medio sit omnibus, quia aequaliter adest omnibus. Et estote humiles, ne vobis et vos ipsi usurpetis, si quid forte boni illius intellexeritis: quia et nos quod meliritis, nostrum est, ut in circuitu ejus simus, et humiles simus. Atque ita perdentes spiritum nostrum, offeremus munera terribili super omnes reges terrae, id est super omnes regentes carnem suam, sed subjectos Creatori suo.
Abbreviated transcription (Latin):
Ropter tos õforie
rudes sunt adhuc ad
nomen xp̃i. quia undiq
colligit qui pro om̃ib
dedit sangumẽ suum:
dicendum ÷ paucis. qđ &
li libenter audiant qui nouerunt. & discañ
qui non nouerunt. Esalmi isti quos cantamꝰ.
Maria: sp̃u dĩ dictante dicti & conscrip̾ti
sunt. Euit enim dauid rex in iudeoꝵ gente.
Quȩ gens una colebat unum dm̃. qui fecit
celum & terram. mare & omnia quȩ in eissunt.
siue quȩ non uidentur. siue quȩ non uident᷑.
Teterȩ aũt gentes aut idola colebant quȩ
manibus suis fecerant: aut creaturã dĩ ñ ipsũ
creatorem. id ÷ aut solem. aut lunã. aut stellã.
aut mare. aut montes. aut arbores. Hȩc eñĩ
omĩa ds̃ fecit. & laudari se uult in illis. non
iIlla coli ꝓse. Ergo in ipsa gente iudeoꝵ dauid
rex fuit. de cuius semine natus ÷ dñs nr̃ iħc
genus uirgo ooaria. quȩ peperit xp̃m. Et
dicti sunt isti psalmi. & ꝓpħabatur in eis
xp̃c uenturus post multos annos. Et dicebat᷑

Expanded text:
ropter eos qui forte rudes sunt adhuc ad nomen Christi, quia undique colligit qui pro omnibus dedit sanguinem suum, dicendum est paucis quod et illi libenter audiant qui noverunt, et discant qui non noverunt. Psalmi isti quos cantamus,Maria, Spiritu Dei dictante dicti et conscripti sunt. Fuit enim David rex in Judaeorum gente; quae gens una colebat Deum unum, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in ipsis sunt, sive quae videntur, sive quae non videntur. Caeterae autem gentes, aut idola colebant quae manibus suis fecerant, aut creaturam Dei, non ipsum Creatorem, id est, aut solem, aut lunam, aut stellas, aut mare, aut montes, aut arbores. Haec enim omnia Deus fecit; et laudari se vult in illis, non illa coli pro se. Ergo in ipsa gente Judaeorum David rex fuit, de cujus semine natus est Dominus nosgenus virgo Maria quae peperit Christum : et dicti sunt isti Psalmi, et prophetabatur in eis Christus venturus post multos annos: et dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
ASSIONE SC̃ORUM IUI.¬
martyrum diem festum
hodie habentes. in eorum
recordatione gaudeamꝰ.
recolentes quid patiebant᷑.
telligentes quid intuebantur.¬
Numquam enim tantas tribulationes car-¬
ne tolerarent: nͥ magnã quietem mente
conspicerent. Hunc itaq psalmũ. ꝓipsa
solemnitate curramus. hesterna enimdie
multa audiuit caritas ur̃a. nec hodie tam̃
huic festiuitati negare nr̃am potuimꝰ
seruitutem. Itaq qm̃ dñi passio maxime¬
inuoc

Expanded text:
assionis sanctorum martyrum diem hodie festum habentes, in eorum recordatione gaudeamus, recolentes quid patiebantur, et intelligentes quid intuebantur.Nunquam enim tantas tribulationes carne tolerarent, nisi magnam quietem mente conciperent. Hunc itaque psalmum pro ipsa solemnitate curramus. Hesterno enim die multa audivit Charitas Vestra, nec hodie tamen huic festivitati negare potuimus nostram servitutem. Itaque quoniam maximein hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑ aliqͣndo inpotestatẽ maloꝵ ñ solũ
ad nr̃am ꝑtinet eruditionẽ. ut fiat nob̾
dñs in refugiũ. & ds̃ in auxiliũ spei nr̃ȩ:s
etiam ad ip̃sius peccatoris foueam ꝑficit.
longitudo sermonis. quãquã in ista alacri¬
tate studii ur̃i ñ hoc appareat. S & suta ÷.
ignoscite pͥmo qr iussus feci. Nam dñs ds̃
eñi iubet ds̃ nͥdesede sua. De inde qr tantũ
auidi fuistis nr̃i. c̃fitem̃ & nos auidi fuimꝰ
iste nr̃ sit uosis in ꝓfectũ salutis: ñ inte¬
stimoniũ accusationis. Ioc dico fr̃s. ut exeo
qđ audistis ꝓficiatis. & ruminetis uob̾cum.

Expanded text:
dantur aliquando in potestatem malorum, non solum dantur aliquando in potestatem malorum, non solum ad nostram pertinet eruditionem, ut fiat nobis Dominus in refugium, et Deus in auxilium spei nostrae; sed etiam ad ipsius peccatoris foveam proficit, longitudo sermonis: quanquam in ista alacritate studii vestri non hoc appareat. Sed etsi ita est, ignoscite: primo, quia jussus feci; nam Dominus Denim jubet Deus, nisi de sede sua. Deinde, quia tantum avidi fuistis nostri, confitemur, et nos avidi fuimus iste noster sit vobis in provectum salutis, non in testimonium accusationis. Hoc dico, fratres, ut ex eo quod audisti
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentẽ laborẽ. & illis sẽpit̾nos cruciatꝰ post
p̃sentẽ exultationẽ. Et si fides ꝑ dilectionem
oꝑat᷑ : diligat etiam inimicos. & quantum ÷¬
in ipso ꝓdesse illis uelit Ita enĩ faciet. ne sibi
obsuit illi cum hoc uelint. Et qͣndo forte
potestatẽ acceꝑint quañ nocendi & domi-¬
nandi : sursũ cor habeat ubi ei nemo nocet.
edoctus atq esuditꝰ exlege dĩ. ut mitigetur
adieb malignis donec fodiat᷑ peccatõri fo¬
uea. Si enĩ inlege dĩ uoluntas eiꝰ ÷. & in lege
eiꝰ meditabit᷑ die ac nocte. cuiꝰ c̃uersatio
incelis ÷: de firmam̃to lucet suꝑt̾rã. unde
iste psalmꝰ titulũ deqͣrta sabbati accepit.
quando facta st̃ luminaria. ut omĩa faciat
sine murmuratione. uerbum uitȩ habens
innatione tortuosa & ꝑuersa. Sicuti enim
stellas incęlo ñ extinguit nox: sic m̃tes fide.¬
liũ inhȩrentes firmam̃to sc̃ripturȩ dĩ. nͣ
uincit iniqͥtas. Et hoc ipsũ qđ nr̃a t̾rena

Expanded text:
laborem, et illis sempiternos cruciatus post praesentem exsultationem. Et si fides per dilectionem operatur, diligat etiam inimicos, et quantum in ipso est, prodesse illis velit: ita enim faciet ne sibi obsint illi, cum hoc velint. Et quando forte potestatem acceperint quasi nocendi et dominandi; sursum cor habeat, ubi ei nemo nocet, edoctus et eruditus ex lege Dei, ut mitigetur a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Si enim in lege Domini voluntas ejus est, et in lege ejus meditain coelis est ; de firmamento lucet super terram: unde iste psalmus titulum de «quarta sabbati» accepit, quando facta sunt luminaria ; ut omnia faciat sine murmuratione, verbum vitae habens in natione tortuosa et perversa . Sicut enim stellas in coelo non extinguit nox; sic mentes fidelium inhaerentes firmamento Scripturae Dei non vincit iniquitas. Et hoc ipsum quod nostra terrena
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciamꝰ qui intͣturi sumus.
cũ tãquã suꝑ postẽ qͥd intus
agat᷑ legerimus. uł cuiꝰ domꝰsit.
uł quinam sit illiꝰ prȩdii possessor: ita & n
oc psalmo scriptus ÷ titulus decitulo. Hab¬

Expanded text:
sciamus qui intraturi sumus, cum tamquam super postem quid intus agatur legerimus, vel cujus domus sit, vel quisnam sit illius praedii possessor: ita et in hoc psalmo scriptus est titulus de titulo. Hab
Abbreviated transcription (Latin):
IN SOꝑSIA SUA . ET EXOALE DICTO ET MENDACIÕ
ANNONTIABONTOR CONSŨMATIONES IN IRAC̃-¬
sõmationis Et NoN eRUn. Obscura sunt¬
& timeo ne non bene insinuent᷑. Iam audi¬
endo fatigati estis. Itaq siplacet caritati
ur̾e.quȩ restant incrastinũ differamus.
Adiuuabit enim dñs. ut uob̃ debitũ per¬
soluamus. qr de illo magis quã de nob̾ pro¬
mittimus.

Expanded text:
aledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Obscura sunt, et timeo ne non insinuentur bene. Jam audiendo fatigati estis: itaque si placet Charitati Vestrae, quae restant in crastinum differamus. Adjuvabit Dominus, ut vobis debitum persolvamus; quia de illo magis quam de nobis promittimus.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. In quo imitaturi sumꝰ uias xp̃i: Nun-¬
quid mea magnificentia. qua ds̃ erat in
carne : Aut ad hoc nos exhortat᷑. aut hoc
a nob̾ exigit. ut tali a miracula qualia
urm. necũ uolum finire res obs curas p̃cip¬
temꝰ. & ñ ꝑueniant ad intelligentiã ur̃am.

Expanded text:
i. In quo imitaturi sumus vias Christi? numquid in ea magnificentia qua Deus erat in carne? aut ad hoc nos exhortatur, aut hoc a nobis exigit, ut talia miracula, qualia um; ne cum volumus finire res obscuras, praecipitemus, et non perveniant ad intelligentiam vestram.
Abbreviated transcription (Latin):
in tẽptatione uincerem᷑. Illi enĩ
tẽptatio ñerat necessaria. Tẽptatio xp̃i.
nr̃a doctrina ÷. Siaut̃ attendamꝰ qͥd respon.¬
derit diabolo. ut hoc & nos respondeamus
quando similit̾ tẽptat: intͣmꝰ ꝑianuã sicut
audistis lectionẽ euangelii. Quid ÷ eñi intͣre

Expanded text:
. Illi enim tentatio non erat necessaria: tentatio Christi, nostra doctrina est. Si autem attendamus quid responderit diabolo, ut hoc et nos respondeamus, quando similiter tentat; intramus per januam, sicut audistis lectionem Evangelii. Quid est enim intrare
Abbreviated transcription (Latin):
tentio tua : Ubiẽ. mors aculeus tuus c
nͥ mortales essemꝰ. ñ eẽt qͦd nob̾ faceret
inimicus. Numqͥd eñĩ angłis qͥcquã facit :
Erat &iã ipsa mors aquã maxime habemꝰ
ꝑsecutionem. cuiꝰ finietur infine c̾ten¬
tio. cũ resurrexerimꝰ a mortuis sicut fi¬
nita ÷ in capite nr̃o.sic finietur & in nob̾.
si iusti fuerimꝰ inuenti. Nã mortuus ille
mortis interfector fuit. & magis in illo
mors mortua ÷. qͣm ipse inmorte. Deniq
&iam nom̃ ipsũ si attendamꝰ. ñ ÷ sine
mysterio. Nan saul int̾p̃tat᷑ petitio. hoc ÷
appetitio. Iuid enĩ dubitare debemꝰ. nos
nob fecisse mortẽ istã : Apect᷑o eni hominiᷤᷤ.
nata ÷ mors. Merito gͦ ipse sibi homo ap¬
petiuit mortẽ. &ideõ petitio nom̃ ÷ mortiᷤ.
Nã sicut scriptũ ÷. ds̃ mortẽ ñfecit. nec
letat᷑ inꝑditione uiuoꝵ. Ereauit enĩ ds̃
ut essent omĩa. & sanabiles nationes orb̾
t̾rarũ. Et unde mors tãqͣm quereres. impii
A

Expanded text:
 aculeus tuus ? nisi mortales essemus, non esset quod nobis faceret inimicus. Numquid enim Angelis quidquam facit? Ergo etiam ipsa mors, a qua maxime habemus persecutionem, cujus finitur in fine contentio cum resurrexerimus a mortuis, sicut finita est in capite nostro, sic finietur et in nobis, si justi fuerimus inventi. Nam mortuus ille mortis interfector fuit, et magis in illo mors mortua est, quam ipse in morte. 2. Denique etiam nomen ipsum si attendamus, non est sine mysterio. Nam Saül interpretatur Petitio, hoc est appetitio. Quid enim dubitare debemus nos nobis fecisse mortem istam? A peccato enim hominis nata est mors. Merito ergo ipse sibi homo appetivit mortem, et ideo petitio nomen est mortis. Nam sicut scriptum est, Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum. Creavit enim Deus ut essent omnia, et sanabiles fecit nationes orbis terrarum. Et unde mors tanquam quaereres: Impii a
Abbreviated transcription (Latin):
dete. quã suauis ÷ dñs. Gustate & uidete.
tc̃ uidebitis sigustaueritis. Homini aũt non
gustantiunde ꝓbas: Laudando iocunditatẽ
nominis dĩ quanta cunq dixeris. uerba sunt.
Alud ÷ gustꝰ. Uerba laudis eiꝰ audiunt &impũi
ñ aut̃ gustant quã iocundũ ÷ nͥ sc̃ĩ Proinde iste
sentiens dulcedinẽ nominis dĩ & uolens expli¬
care. uolens ostendere. nec inueniens quibus.
& eñi sc̃ĩs ñ opꝰ ÷ ut tuostendas qͥa ipsi gustant
& norunt. impii sentire ñ possunt. qͥagustare
nolunt. qͥd gͦ facit de iocunditate nominisdi c
Tulit se c̃tinuo at᷑b̾ impioꝵ & expectabo in¬
quit nom̃ tuũ qͥa iocundũ ÷ : in consprcto
conspectu impiorũ. Ego scio quã dulce sit.¬

Expanded text:
dete quoniam suavis est Dominus. Gustate, et videte: tunc videbitis, si gustaveritis. Homini autem non gustanti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, quantacumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verba laudis ejus audiunt et impii: non autem gustant quam jucundum est, nisi sancti. Proinde iste sentiens dulcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus: etenim sanctis non opus est ut ostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspectu conspectu impioru
Abbreviated transcription (Latin):
haset aliouaNtylum nesotosỹ.
Patienter ergo sustinete nos. donec
illũ enodemus ut possumus. quantũ
adiuuerit dñs. Neq enim passim p̃t̾-¬
eunda sunt hȩc: quando quidẽ placuit
frib non tantũ aure & corde sed &
stilo excipienda quȩ dicimꝰ. ut non au-¬
ditorem tantũ: sed & lectorem & iã
cogitare debemus. Nata ÷ qͥdem huic¬
occasio psalmo ex re quadam gesta: qͣm
uobis &iam fecimꝰ recitari delibro reg¬
norum. Saul enim rex non ad ꝑmã¬
nendũ electus adño. sed scđm popłi cor
durũ & malum datus ad eoꝵ. correpti.¬
regnare facit hominẽ hy pochritãꝓpt̃
ꝑsequẽbatur dauid. in quo ds̃ p̃figurabat
segnũ salutis ȩterne. & quẽ ds̃ elegerat
ꝑmansurũ in seminȩ suo quandoꝰ qͥdẽ
tenere. quam pͥmo aꝑsequentib labora¬
ret. ut & iã in hoc ipso figuraret nos id÷
corpꝰ eiꝰ. cuiꝰ corporis caput xp̃c. Porro eñi
si ipsũ caput nrm sine pͥmo ꝑacto labore
in t̾ra. regnare incelo noluit. neq le

Expanded text:
habet aliquantulum negotiosum. Patienter ergo sustinete nos, donec illum enodemus, ut possumus, quantum adjuverit Dominus. Neque enim passim praetereunda sunt haec; quandoquidem placuit fratribus, non tantum aure et corde, sed et stylo excipienda quae dicimus: ut non auditorem tantum, sed et lectorem etiam cogitare debeamus. Nata est quidem occasio psalmo huic ex re quadam gesta, quam vobis etiam fecimus recitari de libro Regnorum. Saül enim rex non ad permanendum electus a Domino, sed secundum populi cor durum et malum datus ad eorum correptiregnare facit hominem hypocritam, propter persequebatur David , in quo Deus praefigurabat regnum salutis aeternae, et quem Deus elegerat permansurum in semine suo; quandoquidem tenere, quam primo a persequentibus liberaret; ut etiam in hoc ipso figuraret nos, id est corpus ejus, cujus corporis caput Christus . Porro enim si ipsum caput nostrum sine primo peracto labore in ter
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi exꝓmisso dĩ an-¬
nuntiabat᷑. & ad huc
etiam in his uer̃bis quȩ tractaturi sumus
ipse annuntiatur. De illo enim intercetera.
paulo superiusdictũ erat. Et ego pͥmogeni

Expanded text:
Psalmi ex promisso Dei annuntiabatur, et adhuc in his etiam verbis quae tractaturi sumus, ipse annuntiatur. De illo enim inter caetera paulo superius dictum erat: «Et ego primogeni
Abbreviated transcription (Latin):
legi ab eis dictũ qͥante nos ista tracta¬
runt: ñ satis fecit expectationi siue
tarditati meȩ. In qͦ gͥ mysterio dictũ
mͥ uideat᷑ ꝓchoro ad rȩspondendum.
id÷ ut canenti ꝑchorũ respondeat᷑:
exponã. Dñi hic passio ꝓpħat᷑. Dicit dũt

Expanded text:
legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractalegi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad respondendum, id est, ut canenti per chorum respondeatur, exponam. Domini hic passio prophetatur. Dicit aut
Abbreviated transcription (Latin):
tulus: habet aliqͥd qͦ
nouum negotiũ dis-¬
putatori afferat. Pus¬
quã enĩ alioꝵ psalmoꝵ
positũ ÷ qđ hic legit᷑. Pro
Mrelrch ad ReSpONBENOGM. Nã de psalmo
cantici & cantico psalmi. alias iã qͥd nob̾
uideret᷑ diximꝰ. Et filius chore usitatum
intitulis psalmoꝵ sepissimeq tractatum
ste titulus. ꝓmelech aut̃ latine ꝓchoro
sonando respondeat. sic̃ ñ istũ solum.
sedalios quosq psalmos credendũ ÷ ẽẽ.
cantatos. quanuis alios titulos acceꝑint:
Qd factũ existimo causa uarietat᷑is. qͣ
fastidium leuaretur. Non enĩ solus iste
psalmꝰ dignꝰ ÷ habitꝰ. ubi responderet
chorus: cum utiq ñ sit solus de dñi pas-¬
sione c̃scriptus. Aut si ÷ alia causa cur
tanta sit uarietas tituloꝵ. qua possit
ostendi. ita psalmos om̃s. eẽ: prȩnotatos
qͥ sunt alit̾ atq alit̾ p̃notati. ut nulliꝰ
titulus ualeat alicui alteri conuenire:
ego eã fateor cũmultũ conatꝰ essem.
penetrare ñ potui. Et si qͥd de hac re

Expanded text:
tulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum iste titulus. «Pro melech» autem, latine pro choro sonando respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Non enim solus iste psalmus dignus est habitus, ubi responderet chorus, cum utique non sit solus de Domini passione conscriptus. Aut si est alia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos omnes esse praenotatos, qui sunt aliter atque aliter praenotati, ut nullius titulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re
Abbreviated transcription (Latin):
brei nominis int̾ptatio ꝑ hibetur. id ÷
chore. Et hic ÷ i tellecios fonan iska-¬
helitat. qđ intituli huiꝰ ultimo positũ ÷.
erubescunt: uerũ etiam i illa fidelit̾
głant᷑. ñ se de suis meritis extollentes.
Sed eiꝰ gr̃ȩ ñ ingrati. ut unicuiq eoꝵ
dici possit. ecce uere isrłita. in qͦ dolus
ñ ÷. sicut ipsũ isrł scriptura sine dolo
fuisse cõmendat. Iã itaq xp̃i uocẽ in ꝓ-¬
pħia p̃cinentis audiamꝰ. cui suus chorus
uł imitatione uł gratiarũ actione re-¬
spondeat.

Expanded text:
braei nominis interpretatio perhibetur, id est, Core. Et hic est «intellectus Aeman Israelitae»: quod in tituli hujus ultimo positum est. erubescunt, verum etiam in illa fideliter gloriantur, non se de suis meritis extollentes, sed ejus gratiae non ingrati; ut unicuique eorum dici possit, «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est» : sicut ipsum Israel Scriptura sine dolo fuisse commendat . Jam itaque Christi vocem in prophetia praecinentis audiamus, cui suus chorus vel imitatione, vel gratiarum actione respondeat.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ xp̃c ꝓnob̾ animã suã posuit: ita
& nos debemus animas ꝓfr̃ib ponere.
hoc ÷ respondere. Chorus aut̃ concor-¬
diam significat. quȩ in caritate c̃sistit.
Quis qͥs gͦ quasi emulator dñicȩ passio¬
nis tradiderit corpꝰ suũ ut ardeat: si
caritatẽ ñ habeat ñ respondet inchoro.
& ideo nichil ei ꝓdest. ꝓ inde quẽ admo.¬
dum dicunt᷑ in arte musica. sicut ea docti
homines latine dicere potuert᷑. pͣcentor
& succentor. p̃centor scilicet qͥ uocem
p̃mittit incantu. succentor aut̃ qui
subsequenter canendo respondet: ita
in hoc cantico passionis. p̾cedentẽ xp̃m
subseqͥt᷑ chorꝰ martyrũ. uifinẽ cȩlestiũ
coronarũ. Hoc eñĩ canit᷑ filiis chore.

Expanded text:
s pro nobis animam suam posuit, ita et nos debemus animam pro fratribus ponere» : hoc est respondere. Chorus autem concordiam significat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronarum. Hoc enim canitur «fili
Abbreviated transcription (Latin):
salmo qͦd dñs ds̃ omniũ nr̃mdo.¬
nare dignabnit᷑. loqͣr caritati ur̃ȩ. Est aut̃ psal¬
nem quia laus ÷. Quid enim magis homo debet
laudare. quam id qͦd sic placet. ut non possit di
splicere e Securitas gͦ laudis. in dei laude ÷ Ibi
laudator securꝰ ÷ ubi ñ timet. ne de laudato
erubescat. Et laudaemꝰ eͦ & cantemꝰ. hoc÷ cũhilari.¬
tate & cũ lȩtitia laudemꝰ. Qͥd aut̃ laudaturi
sumꝰ ipse psalmꝰ sequentib uersib indicat nob.
tio mala. quȩ distinguenda ÷ ab ex.¬
ultatione bona: sufficeret dicere. uenite
exultemꝰ. S breuiter distinx̃. Quid: bene
exultare : Dño exultare. Ergo exultatio
mala ÷. exultare scło. Exultatio bona est
exultare dõ. Pie debes dño exultare siuis
securus mundo insultare. Qui ÷ autem
uenite : Unde uocat ut ueniant cũqͥb
uult exultare dĩo nͥ qr longe sunt ut
ueniendo ꝓpinquent. ꝓpinquando acce.¬
dant accedendo exultent : Unde auc̃

Expanded text:
psalmo quod Dominus Deus omnium nostrum donare dignabitur, loquat Charitati Vestrae. Est autem Psalnem, quia laus est. Quid enim magis homo debet laudare, quam id quod sic placet, ut non possit sibi displicere? Securitas ergo laudis in laude Dei est. Ibi laudator securus est, ubi non timet ne de laudato erubescat. Et laudemus ergo, et cantemus; hoc est, cum hilaritate et cum laetitia laudemus. Quid autem laudaturi sumus, ipse Psalmus sequentibus versibus indicat nobis. tio mala, quae distinguenda est ab exsultatione bona, sufficeret dicere, «Venite, exsultemus:» sed breviter distinxit. Quid est bene exsultare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; exsultatio bona est, exsultare Domino. Pie debes Domino exsultare, si vis securus mundo insultare. Quid est autem, «Venite?» Unde vocat ut veniant, cum quibus vult exsultare Domino; nisi quia longe sunt ut veniendo propinquent, propinquando accedant, accedendo exsultent? Unde autem
Abbreviated transcription (Latin):
mini ÷ qđ libet desiderare adño. & ip¬
sum dñm ñ desid̾are. Quasi uͦ suauius
eẽ. possit qđ dat : quã ipse qͥdat Quis-¬
quis gͦ palia re qualibet clamat ad
dnm: non dũ ÷ tͣsiliens. Hic uͦ tͣnsiliens
qͥd dic̃: Uoce mea ad dnm clamaui.
Et ne arbitreris uocẽ ipsius quaclamauit
ad dnm̃ ꝓptͣ aliud emisã quã ꝓptͣ ipsũ
dñm: secutꝰ ait. ET uox oea ad bõo. Enit¬
titur eñĩ uox. quaclamemꝰ addm̃. & ip

Expanded text:
o, et ipsum Dominum non desiderare; quasi vero suavius esse possit quod dat, quam ipse qui dat. Quisquis ergo pro alia re qualibet clamat ad Dominum, nondum est transiliens. Hic vero transiliens quid dicit? Voce mea ad Dominum clamavi. Et ne arbitreris vocem ipsius qua clamavit ad Dominum, propter aliud emissam quam propter ipsum Dominum, secutus ait: Et vox mea ad Deum. Emittitur eni
Abbreviated transcription (Latin):
tis amabat. qͥuoluntarie dõ sacrificabat.
quitransilierat quicqͥd infra ÷. nichilq
aliud supͣ se uiderat qͦd effunderet ani
erat : ad quẽ clamauerat uoce sua. ad illu
.ẽẽ. fecerat ipsam uocẽ suã. Uox mea in-¬
qͥt ad dm̃. & nunqͥd sine causa: Uide qͥd
seqͥtur. Eta⁊ tenpit mͥ. Uere tc̃ łͥ atten¬

Expanded text:
tis amabat, qui voluntarie Deo sacrificabat , qui transilierat quidquid infra est, nihilque aliud supra se viderat quo effunderet animerat, ad quem clamaverat voce sua, ad illum esse fecerat ipsam vocem suam: Vox mea, inquit, ad Deum. Et numquid sine causa? Vide quid sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
imitari. tenere uult: om̃ia desicde rntcr¬
nalia transiliat. scłiq huiꝰ põpa & illeo¬
brã calcet nihilq sibi aliud ꝓponat uo
consistat. nͥ ex qͦ st̃ om̃a in qͥb om̃ib eaui
ipse laborat. donec ad fine̾ ꝑueniat ob
nob gͦ indicat iste tͣsiliens :¬

Expanded text:
imitari, tenere vult, omnia desideria carnalia transiliat, saeculique hujus pompam et illecebram calcet, nihilque sibi aliud proponat ubi consistat, nisi ex quo sunt omnia: in quibus omnibus etiam ipse laborat donec ad finem perveniat. Quid nobis ergo indicat iste transiliens
Abbreviated transcription (Latin):
Ualoi huiꝰ liooeN ita
SCRIBITUR . IIFINEMꝰ
pro iorthuni.ꝑsalooos
sipsi as aph. Infinẽ qͥd
sit nostis. Finis eñi legis
xp̃c. adiustitiã omni credenti.
Idithun interpretatur transiliens eos.
Asaph int̾p̃tatur congregatio Nloqͥtur hic
ut ad finem illum ꝑuenine possimꝰ. ubi iã
qͦ transiliamꝰ ñ habebimus: psalmi textus
ipse demonstrat. Et eñĩ tã diu tͣnsilire
debemus. qͥc qͥd nos impedit. qͥcqͥd irretit.
qͥc quid uisco quodã illigat. & onere aggra¬
uat uolatũ nr̃m: donec ꝑueniamꝰ ad id
qđ sufficit. ultͣ qđ nichil ÷. infra qđ sunt
om̃ia. ex quo sunt omĩa. Patrẽ qͥppe ipsũ
quid aliud eẽt: donec ꝑueniret ad patrẽ
ubi iã securus assisteret. & qͥd ei ultra in¬
quirendũ esset ñ haberet. hoc ei eñi sufficit.
uenunlle qui uerissime dixerat. ego &e pt̾̃
omurr sumꝰ admonuit philippi. docuto¬

Expanded text:
almi hujus limen ita inscribitur: In finem, pro Idithun, Psalmus ipsi Asaph. In finem quid sit, nostis: Finis enim Legis Christus ad justitiam omni credenti . Idithun interpretatur Transiliens eos; Asaph interpretatur Congregatio. Loquitur hic ut ad illum finem pervenire possimus, ubi jam quod transiliamus non habebimus, Psalmi textus ipse demonstrat. Etenim tamdiu transilire debemus quidquid nos impedit, quidquid irretit, quidquid visco quodam illigat, et onere aggravat volatum nostrum, donec perveniamus ad id quod sufficit, ultra quod nihil est, infra quod sunt omnia, et ex quo sunt omnia. Patrem quippe ipsum dquid aliud esset, donec perveniret ad Patrem, ubi jam securus assisteret, et quid ei ultra requirendum esset non haberet: hoc est enim, Sufficit. Verum ille qui verissime dixerat, Ego et Pater unum sumus , admonuit Philippum, docu
Abbreviated transcription (Latin):
spectacula tenuer̃. & suspenderunt
uos ñ solum ad appetenda quȩdam :
sed adquedam etiam fugienda. Esta
sunt spectacula utilia. salubria. ȩdifi¬
Destruentia recentes dõs. ȩdificantia
fidem inuerũ & ȩt̾nũ dm̃. Etiam in
crastinũ diem inuitamus caritatẽ urãm.
Cras illi habent ut audiuimꝰ mare in
non possumꝰ ad m̃sa̾ scĩcipriani c̃uenire.
quia festiuitas ÷ scoꝵ martyrũ: crastino
ad ipsam m̃sã conueniamus.

Expanded text:
spectacula tenuerunt, et suspenderunt vos, non solum ad appetenda quaedam, sed ad quaedam etiam fugienda. Ista sunt spectacula utilia, salubria, aedifidestruentia recentes deos, aedificantia fidem in verum et aeternum Deum. Etiam in crastinum diem invitamus Charitatem vestram. Cras illi habent, ut audivimus, mare in non possumus ad mensam Cypriani convenire, quia festivitas est sanctorum Martyrum; crastino ad ipsam mensam conveniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
tentio tua : Ubiẽ. mors aculeus tuus:
nͥ mortales essemꝰ. ñ eẽt qͦd nob̾ faceret
inimicus. Numqͥd eñĩ angłis qͥcquã facit:
Erat &iã ipsa mors aquã maxime haben
ꝑsecutionem. cuiꝰ finietur infine c̾ten¬
tio. cũ resurrexerimꝰ amortuis sicut fi¬
nita ÷ in capite nr̃o. sic finietur & in nob
si iusti fuerimꝰ inuenti. Nã mortuus ille.
mortis interfector fuit. & magis in illo
mors mortua ÷ qͣm ipse in morte. Deniq
&iam nom̃ ipsũ si attendamꝰ. ñ ÷ sine
mysterio. Nanisaul int̃p̃tat᷑ petitio. hoc ÷
appetitio. Quid enĩ dubitare debemꝰ. nos
nob̾fecisse mortẽ istã : Apecto eni hominiᷤᷤ.
nata ÷ mors. Merito gͦ ipse sibi homo ap¬
petiuit mortẽ. & ideo petitio nom̃ ÷ morte
Nã sicut scriptũ ÷. ds̃ mortẽ ñ fecit. nec
letat᷑ in ꝑditione uiuoꝵ. Ereauit enĩ ds̃
ut essent᷑ omĩ a. & sanabiles nationes orb̾
t̾rarũ. Et unde mors tãqͣm quȩreres. impii
A

Expanded text:
rs, aculeus tuus ? nisi mortales essemus, non esset quod nobis faceret inimicus. Numquid enim Angelis quidquam facit? Ergo etiam ipsa mors, a qua maxime habemus persecutionem, cujus finitur in fine contentio cum resurrexerimus a mortuis, sicut finita est in capite nostro, sic finietur et in nobis, si justi fuerimus inventi. Nam mortuus ille mortis interfector fuit, et magis in illo mors mortua est, quam ipse in morte. 2. Denique etiam nomen ipsum si attendamus, non est sine mysterio. Nam Saül interpretatur Petitio, hoc est appetitio. Quid enim dubitare debemus nos nobis fecisse mortem istam? A peccato enim hominis nata est mors. Merito ergo ipse sibi homo appetivit mortem, et ideo petitio nomen est mortis. Nam sicut scriptum est, Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum. Creavit enim Deus ut essent omnia, et sanabiles fecit nationes orbis terrarum. Et unde mors tanquam quaereres: Impii a
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ eiꝰ. cuiꝰ corporis caput xp̃e. Porro eñi
si ipsũ caput nrm sine pͥmo ꝑacto labore
in t̾ra. regnare incelo noluit. neq le¬
uare sursũ corpꝰ qͦd de orsũ accenit nisi
ꝑtribulationis uiã. qͥd audent m̃bra
sꝑare capite suo magis se posse. ẽẽ. felicia
Sipatrẽ farilias beel ⁊ebub uocauert̃.
quanto magis domesticos eiꝰ: Non gͦ sꝑemꝰ
molliorẽ uiã. Qua p̃cessit eamꝰ. qua dux¬

Expanded text:
corpus ejus, cujus corporis caput Christus . Porro enim corpus ejus, cujus corporis caput Christus . Porro enim si ipsum caput nostrum sine primo peracto labore in tervare sursum corpus quod deorsum accepit, nisi per tribulationis viam; quid audent membra sperare, capite suo magis se posse esse felicia? Si patremfamilias Beelzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ? Non ergo speremus molliorem viam: qua p
Abbreviated transcription (Latin):
HABET ALIOUANTULUM NeGOTOSU
Patienter ergo sustinete nos. donec
illũ enodemus ut possumus. quantũ
ad iuuerit dñs. Neq enim passim p̃t̾-¬
eunda sunt hȩc. quando quidẽ placuit
frĩb non tantũ aure & corde sed &
stilo excipienda quȩ dicimꝰ. ut non au-¬
ditorem tantũ: sed & lectorem &iã
cogitare debemus. Nata ÷ qͥdem huic¬
occasio psalmo exre quadam gesta: qͣm
uobis &iam fecimꝰ recitari delibro reg¬
norum. Saul enim rex non adꝑma¬
nendũ electus adño. sed scđm popłi cor
durũ & malum datus ad eoꝵ. correpti¬
regnare facit hominẽ hẏpochritã ꝓpt̃
ꝑuersitatẽ popłi. cũ gͦ talis eẽt hicꝰ saul
ꝑsequebatur dauid: in quo ds̃ p̃figurabat
segnũ salutis ȩternȩ . & quẽ ds̃ elegerat
ꝑmtansurũ in seminȩ suo. quando qͥdẽ
regnaturi sumus in ȩt̃nũ. ex semine
noluit & ipsũ dauid ante regnum
tenere. quam pͥmo aꝑsequentib labora¬
ret. ut & iã in hoc ipso figuraret nosid÷

Expanded text:
habet aliquantulum negotiosum. Patienter ergo sustinete nos, donec illum enodemus, ut possumus, quantum adjuverit Dominus. Neque enim passim praetereunda sunt haec; quandoquidem placuit fratribus, non tantum aure et corde, sed et stylo excipienda quae dicimus: ut non auditorem tantum, sed et lectorem etiam cogitare debeamus. Nata est quidem occasio psalmo huic ex re quadam gesta, quam vobis etiam fecimus recitari de libro Regnorum. Saül enim rex non ad permanendum electus a Domino, sed secundum populi cor durum et malum datus ad eorum correptiregnare facit hominem hypocritam, propter perversitatem populi : cum ergo talis esset Saül, persequebatur David , in quo Deus praefigurabat regnum salutis aeternae, et quem Deus elegerat permansurum in semine suo; quandoquidem  cum quo regnaturi sumus in aeternum, ex semine noluit et ipsum David ante regnum tenere, quam primo a persequentibus liberaret; ut etiam in hoc ipso figuraret nos, id est
Abbreviated transcription (Latin):
SALMUM ISTUAI UOBISCÕ TRAC¬
tandum. quantum dñs sug¬
gerit suscepimꝰ. lubete fr̃s
ut uelimꝰ & orate ut possimus.
Siquid festinatione forte p̾t᷑¬
misero: implebit in uobqͥ & nob donare dig¬
natur. qͦd dicere poterimꝰ. Titulus eiꝰ÷. infinẽ
proamalech. intellectꝰ ipsi dauid. Pro ama-¬
lech sicut inhebreoꝵ int̾pretationib nominũ
inuenimꝰ: uidet᷑ dicere ꝓparturiente siue
dolente. Quis aut̃ in hoc scło parturiat & doleat:
agnoscunt fideles quia inde st̃. Xp̃e hic par-¬
turit: xp̃c hic dolet. Oaput ÷ sursũ. mẽbra
deorsũ. Neq enĩ ñ parturiens & dolens diceret.

Expanded text:
salmum istum vobiscum tractandum, quantum Dominus suggerit, suscipimus. Jubet frater ut velimus, et orat ut possimus. Si quid festinatione forte praetermisero, implebit in vobis qui et nobis dare dignatur quod dicere potuerimus. Titulus ejus est: In finem pro Maeleth, intellectus ipsi David. Pro Maeleth, sicut in hebraeorum interpretationibus nominum invenimus, videtur dicere, Pro parturiente sive dolente. Quis autem in hoc saeculo parturiat et doleat agnoscunt fideles, quia inde sunt. Christus hic parturit, Christus hic dolet; caput est sursum, membra deorsum. Neque enim non parturiens et dolens diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia illa ÷ quȩ ÷ in c̾fessione peccatoꝵ.
ueritas enĩ ipsa ÷. ustꝰ eni debes eẽ. inte.
Quia gͦ ipsa ÷ pͥma hominis iustitia:
ipsa fit uia dõ. ut ueniat ad te ds̃. Ibi illi
fac uiã. in c̾fessione peccatoꝵ. Ideo & iołis
cũ baptizaret in aqua pęnitentię. & uellet
ad se uenientes pęnitere desuis pͥoribus
factis: hoc dicebat farate uiã dño. re-¬
ctas facite semitas eius. Placebas tͥ inpec¬
catis tuis ohomo. displice tͥ qđ eras. ut
possis. eẽ. qđ ñ eras. Parate uiã dño Pre¬
cedat ista iustitia ut c̾fitearis peccata.
ueniet ille & uisitabit te. qr ponet in
uia gressus suos. Est enĩ iã ubi ponat
gressus suos. est ubi ad te ueniat. ante
aut̃ quã confitereris peccata. int̾ cluseraᷤ
giis suis.¬

Expanded text:
ustitia illa est quae est in confessione peccatorum: veritas enim ipsa est. Justus enim debes esse in te, Quia ergo ipsa est prima hominis justitia, ipsa fit via Deo, ut veniat ad te Deus: ibi illi fac viam, in confessione peccatorum. Ideo et Joannes cum baptizaret in aqua poenitentiae, et vellet ad se venire poenitentes de suis prioribus factis, hoc dicebat: «Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus» . Placebas tibi in peccatis tuis, o homo; displiceat tibi quod eras, ut possis esse quod non eras. «Parate viam Domino:» praecedat ista justitia, ut confitearis peccata: veniet ille et visitabit te, quia «ponet in via gressus suos;» est enim jam ubi ponat gressus suos, est ubi ad te veniat. Ante autem quam confitereris peccata, intercluseras giis suis.
Abbreviated transcription (Latin):
inueniriꝰ non possunt om̃s occouersus inhebraicis codicibus. ab eaquȩi
nt : Non enĩ om̃s uersus . donec claudatur periodus. sed solosprimos
Reuis psalmus est & utilis ualde : quẽ modo nobis cantantũ audiumꝰ.
& cantando respondimus : Non diu laborabitis in audiendo : nec infruc¬
tuosa laborabitis in operando : Est enĩ sicut eius titulus prȩnunciat.¬

Expanded text:
invenire non possunt, omnes octonos versus in hebraicis codicibus ab ea quae icere consueverunt. Non enim omnes versus donec claudatur periodus, sed solos primos revis Psalmus est, et valde utilis, quem modo nobis cantatum audivimus, et cantando respondimus. Non diu laborabitis in audiendo, nec infructuose laborabitis in operando. Est enim, sicut ejus titulus praenotat
Abbreviated transcription (Latin):
iectum. Ꝙ ud faciemus : Quem admodumisti ima illis sunmas contem perabi¬
mus: Nins ab inuicem longesunt : non cͥum agnosco istum p. aperem: AAlius

Expanded text:
jectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabijectum. Quid faciemus? quemadmodum ista ima illis summis contemperabimus? Nimis ab invicem longe sunt. Nondum agnosco istum pauperem; alius
Abbreviated transcription (Latin):
ropter uos pauper factus est. cura diues ess&:
ut illius paupertrt nos ditaremim Siergo
ipieest : quo modo pauper: Nam quomo¬
dodiues quis non uid ÷ : Vndeemm homi¬
nes sunt diuotes: Pio auro. argento. fami¬
lia tera sed omnia r i prum facta sunt. Quid
ergo Vo ditius. ꝑquem factȩ sunt d uitigacł iar illac quae non sunt uerae diui
nitis iensus confirmatioq membrorum. Etenim cum haec salua sunt: & pau¬
peres diuites sunt ꝑalum & illȩ maiores diuitiae. fides pietas. iustitia caritas.
Nemo enim & has hab& nisi ꝑeum qui iustificat impiũ
Eccequam diues. Quisenim diues: Quihabaeo diuilt alio faciente anqui facit
quoduult & alio habente: Puto quiaditier ille quifecit quod hubes: qui a quod
ehab& tunon habes. Eccequam diues : In hoctim diuntunde agnituri sumus
uerla cinerem sicut panemm anducau. & fletum ineum cum potumis cebam Huc¬
neule tantae duit ac peruengunt : Multim illud exedsum. multuri hoc ab¬

Expanded text:
ropter vos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate vos ditaremini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt venitas, sensus, confirmatioque membrorum. Etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio faciente, an qui facit quod vult et alio habente? Puto quia ditior ille qui fecit quod habes; quia quod ille habet, tu non habes. Ecce quam dives. In hoc tam divite unde agnituri sumus haec verba: «Cinerem sicut panem manducavi, et potum meum cum fletu miscebam?» Hucne illae tantae divitiae pervenerunt? Multum illud excelsum, multum hoc ab
Abbreviated transcription (Latin):
sibiaudit: nisi uoce pulmonum & laterum & linguȩ clames: homo te non audit: cogi¬
atiotua c̃lamor est addñm : Uoce mea ad dñm clamaui : uoce mea ad dñm deprecatus
si: Quod dixĩ clamaui : ex posuit cumdixit deprecatus sum : Clamant enim ad dñm.
I deprecatiomea non conuitium non murnur. non blas phemia effundo ante eum

Expanded text:
ibi Deus audit: nisi voce pulmonum et laterum et linguae clames, homo te non audit; cogitibi Deus audit: nisi voce pulmonum et laterum et linguae clames, homo te non audit; cogitatio tua clamor est ad Dominum. «Voce mea ad Dominum clamavi; voce mea ad Dominum deprecatus sum.» Quod dixit, «clamavi;» exposuit, cum dixit, «deprecatus sum.» Clamant enim ad Dominumeus, deprecatio mea; non convicium, non murmur, non blasphemia. 3. «vers.