comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Grãs miscłiȩ eiꝰ. prius p̃cedit iusticia: et sic iudi¬
cat iusticias. Nam si ante uellet iudicare quã
p̃dicare: qͥs inueniret᷑ liberandꝰ. quis absoluen.¬
dus occurreret: Modo gͦ p̃dicationis tempus ẽ
narrabo inquit omĩa mirabilia tua. Audi nar¬
rantem: et audi p̃dicantem. Nam si contempse.¬

Expanded text:
ericordiae ejus: prius praedicat justitias, et sic judicat justitias. Nam si ante vellet judicare quam praedicare, quis inveniretur liberandus? quis absolvendus occurreret? Modo ergo praedicationis tempus est: Narrabo, inquit, omnia mirabilia tua. Audi narrantem, audi praedicantem; nam si contempse
Abbreviated transcription (Latin):
ta donant᷑: in quo iudicio pectata puniuntur
Uis ñ umere peccatoꝵ punitorem: Ama donato¬
rem. Noli respuere: noli te extolłe: noli dicere. ñ
habeo qd mͥ donet. Audi enim qͥd sequit᷑. Cũ acce¬
ꝑo tempus ego iusticias iudicabo. Accepit tẽpꝰ
xp̃c: Accepit tempꝰ filius di: Filtus di ñ accepit

Expanded text:
ta donantur, in quo judicio peccata puniuntur. Vis non timere peccatorum punitorem? Ama donatorem; noli respuere, noli te extollere, noli dicere, Non habeo quod mihi donet; audi enim quod sequitur: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo. Accepit tempus Christus? accepit tempus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
tur ex ꝑsona capitis. loquitur ex ꝑsona corporis.
S qͥd dictũ ẽ: Erunt duo in carne una. Sacram̃¬
tũ hoc magnũ ẽ. Ego inquit dico in xp̃o. et in ȩccła.
Et ipse in eu̾głio. Igitur iã ñ duo. s una caro. Nã
ut noueritis has duas qͦdã mͦ ẽẽ ꝑsonas. et rursũ
unã copulationẽ coniugii. tanquã unꝰ loquitur
apud ysaiam. et dicit. Sic̃ sponso alligauit mͥ
mitrã. et sic̃ sponsam induit me ornam̃to. Spon¬
sum se dixit ex capite. sponsam ex corꝑe. Loquit᷑
gͦ unus. Audiamꝰ eũ. et in eo nos quoꝙ loquam᷑.
simus m̃bra eius. ut hȩc uox et nr̃a eẽ possit:
Enarrabo inqͥt omĩa mirabilia tua. Eũgłirat rp̃c
se ipsũ. eu̾głizat se etiã in mẽbris suis iã existert¬
b ut et alios adducat. et accedant qͥ ñ erant. et
copulentur mẽbris eiꝰ ꝑ quȩ mẽbra eiꝰ p̃dicatũ
ẽ eu̾głiũ et fiat unũ corpꝰ sub uno capite inuno

Expanded text:
quitur ex persona corporis. Sed quid dictum est? Erunt duo in carne una. Sacramentum hoc magnum est; ego, inquit, dico, in Christo et in Ecclesia . Et ipse in Evangelio: Igitur jam non duo, sed una caro . Nam ut noveritis has duas quodammodo esse personas, et rursus unam copulatione conjugii, tanquam unus loquitur apud Isaiam, et dicit: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam induit me ornamento . Sponsum se dixit ex capite, sponsam ex corpore. Loquitur ergo unus; audiamus eum, et in eo nos quoque loquamur: simus membra ejus, ut haec vox et nostra esse possit. Enarrabo, inquit, omnia mirabilia tua. Evangelizat Christus seipsum, evangelizat se etiam in membris suis jam existentibus, ut et alios adducat, et accedant qui non erant, et copulentur membris ejus, per quae membra ejus praedicatum est Evangelium; et fiat unum corpus sub uno capite, in uno
Abbreviated transcription (Latin):
ut oremꝰ ꝓ inimicis nr̃is. Oremꝰ ꝓ ꝑsequentib
nos. Et cũ hoc facit ȩccła ꝓpe finiti st̃ ꝑsecuto¬
res. Exaudita ẽ enĩ cũ hoc faceret. & exauditur
cũ hoc facit. Preualebant malo suo. finiti st̃
bono suo. Quomͦ enĩ finiti st̃ uultis nosse: Man¬
ducati st̃ ab eccła. Quȩre eos in se. & ñ inuenis
quȩre in ea quȩ illos manducauit. ꝙ in uisceribꝰ
eus inuenient᷑. Transeuntes enĩ ad eccłam xp̃i¬
ani facti sunt. ꝑierunt ꝑsecutores. creuerunt

Expanded text:
ut oremus pro inimicis nostris, oremus pro persequentibus ut oremus pro inimicis nostris, oremus pro persequentibus nos : et cum hoc facit Ecclesia, prope finiti sunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant malo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad Ecclesiam, christiani facti sunt; perierunt persecuto
Abbreviated transcription (Latin):
netur. Lex ipsa eoꝵ caritas ẽ. & ipsa caritas
ds̃ ẽ. Aꝑte enĩ scriptũ ẽ. ds caritas ẽ. Qui gͦ ple¬
nus ẽ caritate. plenꝰ ẽ do. Et multi pleni caritate.¬
quitatẽ faciunt dõ. Ista cuitas dĩ uocat᷑ syon.
Ergo eccła ẽ syon. In illa gͦ ẽ magnus ds̃. in illa
esto. ꝙ ñ erit p̃ter te ds. Cũ autẽ fuerit in te ds.
quia tu factus es de syon m̃brũ de syon. quis
de syon ꝑtinens ad societatẽ ppłi di excelsus
in te erit ds suꝑ om̃s ppłos. suꝑ om̃s illos qui
irascuntur. aut suꝑ illos qͥ irascebant᷑. Putatis
enĩ quia tunc uascebant᷑. & mͦ ñ irascunt᷑. Irasce-¬
bantur tunc. s qͥa plures erant. aꝑte irasceban-¬
tur. mͦ qͥa pauci facti st̃. occulte irascunt᷑. Inte¬
rim fracta ẽ audacia. finiet᷑ & iracundia. Puta¬
tis enĩ fr̃s. qͥa illi quoꝵ hesterno die organa con-¬
crepabant. ñ irascunt᷑ ieiuniis nr̃is : Non autẽ

Expanded text:
netur; lex ipsa eorum, charitas est; et ipsa charitas, netur; lex ipsa eorum, charitas est; et ipsa charitas, Deus est: aperte enim scriptum est, «Deus charitas est» . Qui ergo plenus est ccivitatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion: ergo Ecclesia est Sion. In illa est magnus Deus. In illa esto, et non erit praeter te Deus. Cum autem fuerit in te Deus, quia tu factus es de Sion, membrum de Sion, civis de Sion, pertinens ad societatem populi Dei; excelsus in te erit Deus super omnes populos, super illos qui irascuntur, aut super illos qui irascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hesterno die organa concrepabant, non irascuntur de jejuniis nostris? Non autem
Abbreviated transcription (Latin):
breuit̃ tibi dictũ est. plenitudo legis caritas. Ha¬
beto gͦ caritatẽ in dm̃. & in ꝓxinũ. & eris sedes
di ꝑtinebis ad cherubim.S si adhuc ñ intelligis:
audi qͥd sequitur. Dñs in syon magnus. Quẽ tibi
dixi suꝑ cherubim: in syon magnus ẽ. Iã quȩre
quid. ẽ syon. Syon nouimus ciuitatẽ dĩ ẽẽ. syon
dicta ẽ quitas q̃ ẽ iherłm. Dicta autẽ ex int̾̃p̃tati¬
one quadam nom̃ accipiens. qͥa syon speculatio
dr id ẽ uisio & contemplatio. Speculari enim
ꝓspicere ẽ. uł conspicere. uł intende ut uideas.
Est autẽ syon om̃is anima. si intendit uidere
lucẽ q̃ uidenda ẽ. Nam si ad suã attendit: tene-¬
bratur. si ad lucẽ illius attendit: illuminat᷑.
Quia tñ manifestũ ẽ ẽẽ quitatẽ di syon q̃ est
quitas di nisi scã eccła. Homines enĩ amantes
se inuicẽ. & amantes dm̃ suũ qͥ in illis habitat.
faciunt quitatẽ do. qͥa lege quadã quitas conti¬

Expanded text:
breviter tibi dictum est, «Plenitudo Legis charitas.» Habreviter tibi dictum est, «Plenitudo Legis charitas.» Habeto ergo charitatem in Deum et in proximum, et eris sedes Dei; pertinebis ad Cherubim. Sed si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion magnus.» Quem tibi dixi super Cherubim, in Sion magnus est. Jam quaere quid est Sion? Sion novimus civitatem Dei esse. Sion dicta est civitas qone quadam nomen accipiens, quia Sion speculatio dicitur, id est visio et contemplatio. Speculari enim prospicere est, vel conspicere, vel intendere, ut videas. Est autem Sion omnis anima, si intendit videre lucem quae videnda est. Nam si ad suam attenderit tenebratur; si ad lucem illius attenderit, illuminatur. Quia tamen manifestum est Sion civitatem Dei esse; quae est civitas Dei, nisi sancta Ecclesia? Homines enim amantes se invicem, et amantes Deum suum qui in illis habitat, faciunt civitatem Deo. Quia lege quadam civitas conti
Abbreviated transcription (Latin):
facient irascentes ppłi ei qͥ factus ẽ sedesdi:
Qui contra te seuiant attendis. qͥ in te sedeat
ñ attendis. Celũ factus es. & t̾rã times: Dicit enĩ
alio loco scͥptura. dñm dm̃ nr̃m dicere. Celum
mͥ sedes ẽ. Si gͦ & tu habendo plenitudinẽ sci¬
entiȩ & habendo caritatẽ utiq sedes di factꝰ es
celũ factus es. Non enĩ hoc cęlũ qd̾ ocłis his nr̃is
eiꝰ. Ergo irascantur ppłi cõmoueat᷑ t̾ra. Quid fa¬
cturi aut qͥd factura sedi di. &celo ubi sedet ds̃:
bas qͥd. ẽ. cherubim. & forte tͥ figurabas animo
quandã cathedrã cȩlestẽ. ingentẽ. geminatã. & ip¬
sam dicebas cherubim. carnali sensu uolitans ꝑ
fantasmata. dictũ ẽ tͥ qͥa cherubim plentudo
scientiȩ ẽ .& dictũ ẽ qͥa plenitudo scientiȩ ñ cuiꝰ¬
libet scientiȩ. s plenitudo scientiȩ legis. utilis ẽ
homini. Et ne desꝑares de ipsa scientia legis:

Expanded text:
facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum nostrum dicere, «Coelum mihi sedes est» . Si ergo et tu habendo plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus es. Non enim hoc coelum oculis his nostris ejus. Ergo «irascantur populi, commoveatur terra;» quid facturi, aut quid factura sedi Dei, et coelo ubi sedet Deus?bas quid est Cherubim; et forte tibi figurabas animo quamdam cathedram coelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicebas Cherubim, carnali sensu volitans per phantasmata: dictum est tibi quia Cherubim plenitudo scientiae est; et dictum est quia plenitudo scientiae, non cujuslibet scientiae, sed plenitudo scientiae Legis utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis,
Abbreviated transcription (Latin):
eris & tu sedes dĩ. S forte dicturus es. Et quãdo
in me erit plenitudo scientiȩ: Et quis potest ad
tantũ ꝑuenire. ut sit in illo plenitudo scientiȩ:
Dutas hoc uelle dm̃. ut sit in nob̃ ista plenitu¬
do scientiȩ. ut nouerimꝰ. aut quot sint stellȩ.
aut quot sint grana ñ dico arenȩ. s tritici aut
quot poma pendeant in arbore. Ille nouit oĩa.
quia capilli nr̃i numerati st̃ dõ. S alia ẽ pleni¬
tudo scientiȩ. quã uoluit hominẽ nosse. Ad le-¬
gem dĩ ꝑtinet scientia quã te uoluit habere.
Et quis potest forte dicas mͥ ꝑfecte nosse legẽ
ut habeat in se plenitudinẽ scientiȩ legis. & pos¬
sit ẽẽ sedes di: Noli turbari. Breuit̃ tͥ dr quid
habeas. si uis habere plenitudinẽ scientiȩ & eẽ
Int̾roga cor tuũ uide utrũ habeat caritatẽ. Si
ẽ ibi caritas: ẽ ibi plenitudo legis. Iam in te ha¬
bitat ds̃. sedes di factus es. Irascantur ppłi. Qͥd

Expanded text:
eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando in me erit plenitudo scientiae? et quis potest ad tantum culmen pervenire, ut sit in illo plenitudo scientiae? Putas hoc velle Deum, ut sit in nobis ista plenitudo scientiae, ut noverimus aut quot sint stellae, aut quot sint grana, non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esInterroga cor tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑipsas tribulationes curarent᷑ & sanarentur.
amarũ poculũ pͥor medicus bibit. ne bibe qme¬
ret egrotꝰ. Ergo dñs regnauit irascantur ppłi.
Irascant᷑ ppłi. quia de ira ipsoꝵ multa bona feeit
s. Iili irascunt᷑ & serui di purgant᷑. Qusa exer¬
centur. coronant᷑. Irascant᷑ ppłi. qui sedet suꝑ che¬
rubim regnauit cõmoueat᷑ t̃ra. Cherubim sedeꝰ
dĩẽ sic̃ scripturȩ tradunt cȩlestis q̃dam sedes
sublimis quã nos ñ uidmꝰ s uerbum di nouit
illã. Nouit tanqͣ sedẽ suã. & ipsũ uerbũ di. et
spc̃ dĩ dixit seruis di ubi sedeat ds. Non qͥalis
sedet as. quom᷑ homo. s tu si uis ut in te sedeat¬
as si bonus eris. sedes di eris. Sic eni scͥptũ et
sedes sapientiȩ anima iusti. Thronus eni latins
rubim plenitudinẽ scientiȩ dixert̃. Ergo quia
suꝑat ds omnẽ scientiã. suꝑ plenitudinẽ scien¬
tiȩ sedere dr̃. Sit in te gͦ plenitudo scientiȩ. et

Expanded text:
per ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; per ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irascantur populi. Qui sedet super Cherubim» regnavit; «commoveatur terra.» Cherubim sedes Dei est, sicut Scripturae tradunt, coelestis quaedam sedes sublimis, quam nos non videmus; sed verbum Dei novit illam, novit tanquam sedem suam, et ipsum Verbum Dei et Spiritus Dei dixit servis Dei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine rubim Plenitudinem scientiae. Ergo quia superat Deus omnem scientiam, super plenitudinem scientiae sedere dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
ponderet de cȩlo. quia illi ñ fuert̃ in celo. Ipsam
t̃ram bis dixit. quia ipsa ẽ sub celo. Peant de
t̾ra. & de sub celo de templis suis. Uidete si nos
fit. si ñ ex magna parte iam factũ ẽ. Quid enĩ
remansit. aut quantũ remansit: Magis reman.¬
cõmoueat᷑ tra. Iterũ dixit. irascantur populi.
Qd̾ enĩ dixit dñs. hoc repetiuit. qͥ sedet suꝑche¬
rubim. & qd̾ dixit regnauit. subaudiri fecit
in alio uersu. & qd̾ ait irascant᷑ ppłi. hoc ait. cõ.¬
moueatur t̾ra. Qui st̃ enĩ ppłi nisi t̾ra: Quan¬
tũ enĩ potest irascatur t̾ra. ei qui iã sedet in celo.
fuit enĩ dñs in t̾ra. et assũpsit t̾rã in qua essec
in t̾ra. Induit se carnẽ. & pͥor uoluit pati iras¬
centes ppłos. Ne irã ppłoꝵ timerent serui eus
pͥor illam uoluit pati. Et quia necessaria erat
ira ppłoꝵ seruis eius. ut a peccatis suis om̃ib

Expanded text:
ponderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam ponderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanCommoveatur terra.» Iterum dixit, «Irascantur populi.» Quod enim dixit, «Dominus;» hoc repetivit, «Qui sedet super Cherubim:» et quod dixit, «regnavit,» subaudiri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commoveatur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? Quantum potest irascatur terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent servi ejus, prior illam pati voluit: et quia necessaria erat ira populorum servis ejus, ut a peccatis suis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
tib orbẽ t̾rarũ. & cõpluentib agrũ di: Quid
illis fecerunt qͥ irascebant᷑. nisi ut int̾ manus
naretur: Nec ipsa caro ꝗͣ ꝑsecutores occidere
potuert̃. ita mortua ẽ. ut in et̾nũ interiret.
Habebit enĩ tẽpus suũ qͦ resurgat & ipsa qͥa
resurrectionẽ carnis iã ostendit dñs in se ipso
Inde illã uoluit a nob acciꝑe. ut de nr̃a posse¬
mus ñ desꝑare. Ergo fr̃s caro seruoꝵ quã occi.¬
faber. Audistis cũ iheremias legeret᷑ ante apłicã
lectionẽ. si aurẽ apposiustis. uidistis ibi tẽpora
p̃sentia quȩ nunc agimꝰ. Dixit enim. Dii quiñ
celũ ꝙ t̾ram fecerunt ꝑeant de t̾ra. & de subcȩ¬
lo. Non dixit dii qui celũ & t̾rã ñ fecert̃ ꝑeant
de cȩlo & de t̾ra. quia nunꝗͣ fuerunt incelo.S
qͥd dixit: Dii qui celũ & t̾ram ñ fecert̃: ꝑeant
de t̾ra. Quasi respondit ad t̾rã. & defuit qd̾ res¬

Expanded text:
tibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid tibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus naretur? Nec ipsa caro quam persecutores occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare. Ergo, fratres, caro servorum quam occifaber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra et de sub coelo» . Non dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt, percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod res
Abbreviated transcription (Latin):
qua resurreyit a mortuis. & ascendit in celũ p̾ea¬
quã impleuit discipłos suos fiducia sp̃c sci ut
ñ timerent mortẽ ꝗͣ ille iã occid̾at in se. In se gͦ
rent qui salutẽ habere uellent. & irati sunt
ppłi qui idola colebant. lrascebant᷑ qͥ colebant
qd fecerunt. quia annunciabat᷑ ille a qͦ facti
st̃. Utiq ille annunciabat ꝑ discipłos suos
se ipsum. qui illos uolebat conuerti ad eũ a
qͦ facti st̃. ꝙ auerti ab eis quȩ ipsi fȩcerant. Iili
ꝓ idolo suo irascebantur dño suo. qui si ꝓ ido¬
lo suo irascerent᷑ seruo suo dãpnandi erant.
Melior enĩ seruiis eoꝵ ꝗͣ idolũ eoꝵ. Seruũ enĩ
eoꝵ ds fecit. idolũ eoꝵ faber fecit. Sic irasce¬
bantur ꝓ idolo suo. ut ñ timerent irasci pro
dño suo. S irascant᷑: p̃dictũ ẽ. ñ iussũ. In ꝓphe¬
fiat s de ppłis irascentib Illi irascant᷑. & in ira
ipsoꝵ martyres coronent᷑. Quid fecert̃ annun¬
ciatorib uerbi ueritatis nubibꝰ xp̃i. circũeun¬

Expanded text:
quam resurrexit a mortuis et ascendit in coelum, posteaquam implevit discipulos suos fiducia Spiritus sancti, ut non timerent mortem, quam ille jam occiderat in se. Coepit rent qui salutem habere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophefiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeun
Abbreviated transcription (Latin):
rate scabellũ pedũ eiꝰ qm̃ sc̃m ẽ. Quid habemꝰ
adorare: Scabellũ pedũ eiꝰ. Suppedaneum dr̃
scabellũ. Qd dicunt greci yppodion dixeruñ
latini scabellũ. s alii dixerunt suppedaneum.
S uidete fr̃s qͥd nos iubeat ad orare. Alio loco scͥp

Expanded text:
rate scabellum pedum ejus, etc. . Quid habemus adorare? Scabellum pedum ejus. Suppedaneum dicitur scabellum: Quod dicunt Graeci hypopodion, dixerunt Latini scabellum, et alii dixerunt suppedaneum. Sed videte, fratres, quid nos jubeat adorare. Alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
colaphitaretur. Ecce quomͦ ꝓpicus erat dͥs um¬
dicans in om̃s affectiones eius. Quȩ sunt affe¬
etiones in quas sic uindicat: Ipse exposuit ipise¬
dixit. In magnitudine in quit reuelationũ neex¬
tollar. datꝰ ẽ michi stimulus carnis meȩ angłs sa-¬
thanȩ. qͥ me colaphiret. Tam ꝑfectus erat. ut tam̃
tim̃dũ esset ne extolleretur. Nam ñ poneret ds̃
medicam̃tũ. ubi uulnꝰ ñ esset. Et rogauit ut tol¬
leretur. Eger ille rogauit ut auferretur medica¬

Expanded text:
colaphizaretur. Ecce quomodo propitius erat Deus, vicolaphizaretur. Ecce quomodo propitius erat Deus, vindicans in omnes affectiones ejus. Quae sunt affectiones in quas sic vindicaationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet.» Tam perfectus erat, ut tamen timendum esset ne extolleretur: nam non poneret Deus medicamentum, ubi vulnus non esset. Et rogavit ut tolleretur; aeger ille rogavit ut auferretur medica
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã. apponit dolorem. Ecce abundet inte ca¬
ritas. & plus dolebis peccantẽ. Quanto inte ma¬
ior caritas ẽ. tanto amplius te torquebit quem
nquebit tanquã irascentem illi sed
tanquã
dolentem ꝓ illo. Uide paulã
quid patiatur. Uidit quis
S patiebatur. Pret̃ illa inqͥt¬
quȩ
extruiseeus st̃. Dixit enĩ nul¬
ta q̃ patiebatur & cepit dicere interiora. pres
illa quȩ extrinsecus erant q̃ patiebatur a malis
ꝑsecutorib xp̃i. incursus in me cotidianꝰ soll¬
citudo om̃iũ ȩccłarũ. Et uide qualis sollicitu¬
do. ꝗͣ pat̾na. quã mat̾na. Uidete quomͦ cedebat
ut uindicaretur in om̃s affectiones eiꝰ. Dicenus
affectiones eiꝰ in quas uindicabat ds̃. Quis infir¬
matur inquit & ego ñ infirmor: Quis scandalita¬
tur & ego ñ uror: Quanto maior caritas: tanto
maiores plagȩ de peccatis alienis. Acceꝑat
quidẽ ille & stimulũ carnis angłm sathanȩ aqꝰ

Expanded text:
scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te chascientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum quid patiebatur; vide quis d patiebatur: «Praeter illa,» inqe extrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna; videte quomodo caedebatur, ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: dicemus et affectiones ejus, in quas vindicabat Deus. «Quis infirmatur,» inquit, «et non ego infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Quanto major charitas, tanto majores plagae de peccatis alienis. Acceperat quidem ille et stimulum carnis, angelum satanae, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
pondebit tibi dũi sententia. sinite utraq cres¬
cere usq ad messem ne forte cũ uultis eradica¬
re ⁊ izania. eradicetis simul & triticũ. Ex senten¬
tia dñi necesse erit parcere ⁊uaniis. ex conditi¬
one serui necesse erit uiuere int̾rizania. Sepa¬
rare ea ñ potes. tolerare tͥ necesse ẽ. Wide qͣntas
plagas incorde patiaris. qui corpore integro
int malos uersaris. ꝓbabitis quicunq ꝓfeceri¬
tis. ꝓbabitis qui iã ꝓfecistis. Toleranda ergo st̃
ista. & forte hoc ꝑtinet ad illud. seruus qui nouit
uoluntatẽ dñi sui. s ñ facit digna plagis ua-¬
pulabit multis. In multis enĩ quantũ nob̾ inno¬
tescit uoluntas di etiã reatus nr̃ in notescit no¬
bis. & quanto ille nob̾ innotescit. tanto plus imꝰ
in fletus & lacrimas. Uidemꝰ enĩ ꝗ̃ sit iustũ qd̾ de
nob̃ exigat ds. in quanta adhuc imꝑfectione
iaceamus. & fit in nobis qd dictũ ẽ. qui apponit

Expanded text:
pondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crespondebit tibi Domini sententia: «Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et triticum» . Ex sententia Domini necesse erit parcere zizaniis, ex conditione servi necesse erit vivere inter zizania: separare ea non potes, tolerare tibi necesse est. Vide quantas plagas in corde patiaris, qui corpore integro inter malos versaris. Probabitis quicumque profeceritis, probatis qui jam profecistis. Toleranda sunt ergo ista; et forte hoc pertinet ad illud: «Servus qui novit voluntatem domini sui, et non» «facit digna, plagis vapulabit multis» . In multis enim quantum nobis innotescit voluntas Dei, etiam reatus noster innotescit nobis; et quanto ille nobis innotescit, tanto plus imus in fletus et lacrymas. Videmus enim quam sit justum quod de nobis exigat Deus, in quanta adhuc imperfectione jaceamus; et fit in nobis quod dictum est: «Qui apponit
Abbreviated transcription (Latin):
Samuhel & ipse sẽs senex mortuus ẽ. relictis fili¬
is successorib suis. Quid ẽ qd̾ in illis uindicatũ
c̃ quęro. & scđm homines ñ inuenio. scđ̾m autẽ
qd̾ scio patiseruos di. cotidie in illos uindicaba¬
tur. Legite & udete uindictas. & qͥ ꝓficitis ferte
uindictas. Cotidie patiebant᷑ ppłos contradi-¬
centes. cotidie patiebant᷑ inique uiuentes. & int̾
eos uiuere cogebantur. qͦꝵ uitã cotidie rep̃hen¬
debant. Hec erat uindicta. ñdũ ꝓficit eui par¬
ua ẽ. Tantum te enĩ torquet iniusticia aliena. qͣn¬
tũ recesseris a tua. Cũ enĩ fueris frum̃tũ. id.ẽ her¬
ba bona de semine bono. semine filiꝰ regni. cum
ceꝑis fructum dare. tẽ tͥ apparebunt ⁊ itania. Cũ
enĩ creuisset herba & fructũ fecisset. tc̃ apparu¬
erunt ⁊itania. Cũ ceꝑint apparere ⁊izania: ui-¬
debis te int̾ malos. Uelle habes. quasi separare
a te malos. & separare ab eccła om̃s malos. Res¬

Expanded text:
Samuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiSamuel et ipse sanctus senex mortuus est, relictis filiis successoribus suis . Quid est quod in illos vindicatum est quaero, et secundum homines non invenio: secundum autem quod scio pati servos Dei, quotidie in illos vindicabatur. Legite, et videte vindictas, et qui proficitis ferte vindictas. Quotidie patiebantur populos contradicentes, quotidie patiebantur inique viventes; et inter illos vivere cogebantur, quorum vitam quotidie reprehendebant. Haec erat vindicta. Nondum proficit, cui parva est. Tantum te enim torquet injustitia aliena, quantum recesseris a tua. Cum enim fueris frumentum, id est herba bona de semine bono, filius regni, cum coeperis fructum dare, tunc tibi apparebunt zizania: «cum» enim «crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.» Cum coeperint apparere zizania, videbis te inter malos. Velle habes quasi separare a te malos, et separare ab Ecclesia omnes malos; res
Abbreviated transcription (Latin):
dam gerebat moyses. Nam qͥ in regnũ celoꝵ int᷑¬
uit. magna illi pena erat ad t̾rã illam ñ uenire.
q̃ ad tempus erat ꝓmissa. ut umbrã ostend̾et &
transiret: Nonne multi ꝑfidi intrauert̃ in illã
trã: Nonne in illa t̾ra uiuentes multa mala fece¬
runt. & đm offenderunt: Nonne & idolatriã
secuti st̃ in illa t̾ra: Magnũ erat ñ dedisse istã¬
t̾ram t̃ram moysi. S moyses uoluit gestare fi¬
guram eoꝵ qui sub lege erant. quia ꝑ moysen
data ẽ lex. Et ostendit eos qui sub lege ẽẽ uelleñ
s sub grã nollent ẽẽ ñ intraturos in terrã ꝓmis¬
sionis. Ergo illud qd̾ dictũ erat moysi. figura erat
ñ pena. Seni mors quȩ pena: Non intrare in t̾ram
illam que pena. quo intrauerunt indigni: De aa¬
ron autẽ qd̾ dictũ ẽ. mortuus ẽ & ipse senex. filii
sui successerunt ei in sacerdotio. filiꝰ eiꝰ pꝰea sacerdo¬
tum administrauit. Quomͦ & in istũ uindicauit:

Expanded text:
dam gerebat Moyses. Nam qui in regnum coelorum intrdam gerebat Moyses. Nam qui in regnum coelorum intravit, magna illi poena erat ad terram illam non venire, quae ad tempus erat promissa, ut umbram ostenderet et transiret? Nonne multi perfidi intrarunt in illam terram? nonne in illa terra viventes multa mala fecerunt, et Deum offenderunt? nonne et idololatriam secuti sunt in ipsa terra? Magnum erat non dedisse terram istam Moysi? Sed Moysen voluit gestare figuram eorum qui sub Lege erant, quia per Moysen data est Lex: et ostendit eos qui sub Lege esse vellent, et sub gratia esse nollent, non intraturos in terram promissionis. Ergo illud quod dictum est Moysi, figura erat, non poena. Seni mors quae poena? Non intrare in illam terram quae poena, quo intraverunt indigni? De Aaron autem quid dictum est? Mortuus est et ipse senex, filii sui successerunt ei in sacerdotio; filius ejus postea sacerdotium administravit : quomodo et in istum vindicavit?
Abbreviated transcription (Latin):
pa. tanꝗͣ ꝑfecti. tanꝗͣ angłi. Nouerat autẽ qͥd
uiis deesset qͥ uindicabat in om̃s affectioẽs eoꝵ.
Uindicabat autẽ ñ irascens. s ꝓpicius. Ad hoc
undicabat ut ꝑficeret ceptũ. ñ ut dãpnaret
eiectũ. Uindicans gͦ in om̃s affectiones eoꝵ erat
ds. Quomͦ uindicauit in samuhele: Ubi est
iundicta ipsa : Hoc dico ut nouerint xp̃iani
qͥ iã hic cognouerunt xp̃m. ad qͦs uenit insca¬
bellum pedũ suoꝵ. qͦs ita dilexit ꝓ quib san¬
guinẽ fudit. nouerint. quomͦ uapulent cum
multũ ꝓfecerint. Querimꝰ uindictã in moyse.
ꝓpe nullã habet nisi qd̾ ad extremũ ait illi d̾s
ascende in montẽ & morere. Ait seni. morere.
Iam ꝑegerat ȩtatessuas. nunqͥd ñquã erat mori¬
turus: Qualis illa iuindicta: Ostendit tͥuindic̃¬
tam suam ut diceret. ñ intrabis in t̃ram ꝓmissio¬
nis. qͦ intraturus erat ppłs. Quandã figurã quoꝵ¬

Expanded text:
pa, tanquam perfecti, tanquam angeli: noverat autem quid pa, tanquam perfecti, tanquam angeli: noverat autem quid illis deesset, qui vindicabat in omnes affectiones eorum. Vindicabat autem non irascens, sed propitius: ad hoc vindicabat ut perficeret coeptum, non ut damnaret ejectum. Vindicans ergo in omnes affectiones eorum erat Deus. Quomodo vindicavit in Samuelem? ubi est vindicta ipsa? Hoc dico, ut noverint Christiani, qui jam hic cognoverunt Christum, ad quos venit in scabello pedum suorum, quos ita dilexit, pro quibus sanguinem fudit; noverint quomodo vapulent, cum multum profecerint. Quaerimus vindictam in Moyse; prope nullam habet, nisi quod ad extremum ait illi Deus: «Ascende in montem, et morere.» Ait seni, «Morere:» jam peregerat aetates suas: numquid nunquam erat moriturus? Qualis illa vindicta? Ostendit ibi vindictam suam, ut diceret, «Non intrabis in terram promissionis» , quo intraturus erat populus? Quamdam figuram quorum
Abbreviated transcription (Latin):
idolũ qd̾ adoraret. Samuhel qͥd fecit infans ad
templũ datus: Oñs ȩtates suas int̃ scã sacra¬
menta dĩ ꝑegit. ab ineunte ȩtate famulus dei
Nichil unquã dictũ ẽ de samuhele. nichil ab ho¬
minib. Nouerat ibi forte ds aliqͥd qd purgaret.
qͥa & qd ꝑfectũ iã uidet᷑ hominib̾. illius ꝑfestio¬
ni adhuc imꝑfectum ẽ. Pleraq faciunt artifices.
s ostendunt imꝑitis. & cũ iã iudicauerint iꝑni
eẽ ꝑfecta expohunt illa artifices qu nouerunt
ad ħue qd̾ illis desit. ut mirent᷑ homines tantam
expolitionẽ reb accidisse quãs iã ꝑfectas ꝓnun¬
ciauerant. Fit hoc s in edificiis & in picturis. &
inuestib s ꝓpe in om̃i genere argũ Primo iu¬
dicant illud quasi iã ꝑfectum eẽ. ut ocłi eoꝵ am¬
plius nichil desident. S aliud iudicat oculus
imꝑitus. aliud iudicat artificis regula. Sic &
illi sc̃i uersabantur ante ocłos di tanꝗͣ sine cul-¬

Expanded text:
idolum quod adoraret . Samuel quid fecit, infans ad idolum quod adoraret . Samuel quid fecit, infans ad templum datus? Omnes aetates suas inter sancta sacramenta Dei peregit, ab ineunte aetate famulus Dei. Nihil unquam dictum est de Samuele, nihil ab hominibus. Noverat ibi forte Deus aliquid quod purgaret; quia et quod perfectum jam videtur hominibus, illi perfectioni adhuc imperfectum est. Pleraque faciunt artifices, et ostendunt imperitis; et cum jam judicaverint imperiti esse perfecta, expoliunt illa artifices, qui noverunt adhuc quid illis desit, ut mirentur homines tantam expolitionem rebus accidisse, quas jam perfectas pronuntiaverant. Fit hoc et in aedificiis, et in picturis, et in vestibus, et prope in omni genere artium. Primo judicant illud jam quasi perfectum esse, ut oculi eorum amplius nihil desiderent: sed aliud judicat oculus imperitus, aliud judicat artis regula. Sic et illi sancti versabantur ante oculos Dei, tanquam sine cul
Abbreviated transcription (Latin):
peccata s etiã uindicans ꝓpicius fuisti . Uidete
frs mei: qͥd hic cõmendauit᷑ ad uertite. Ills d̾s
irascit᷑ quẽ peccantẽ ñ flagellat. Nã cui uere
ꝓpicius ẽ. ñ solũ donat peccata ne noceant ad
futurũ scłm. s etiã castigat. ne semꝑ peccare
delectet. Agite frs̃. Quomͦ in illis uindicatũ sit.
si q̃ramus: aderit dñs ut dicã. Quęramꝰ enim
tres istas ꝑsonas. moysen & aaron. & samuhe¬
lem & quomͦ in eis uindicatũ sit. qͥa dixit uin¬
dicans in onis affectiones eoꝵ. utiq eas affecti.¬
ones dicens eoꝵ. quas dñs nouerat in cordib
illoꝵ. quas hoĩes ñ nouerant. & enĩ sine q̃rela
hominũ uersabantur in medio plebis dei.
S qͥd dicimꝰ: Quia moyses habuit pͥmã uitã
fortasse peccatricẽ: Nam & ꝑcusso homine fu¬
git de egipto. Habuit & aaron pͥmã uitã quȩ
displiceret dõ: Nam ipse insanienti ppło et
q̃renti idolũ ꝑmisit ut fieret. & factũ ẽ ppło d̾i

Expanded text:
ius fuisti. Videte, fratres mei, quid hic commendavit; advertite. Illi Deus irascitur, quem peccantem non flagellat: nam cui vere propitius est, non solum donat peccata, ne noceant ad futurum saeculum; sed etiam castigat, ne semper peccare delectet. 12. Agite, fratres; quomodo in illis vindicatum est si quaeramus, aderit Dominus ut dicam. Quaeramus enim tres istas personas, Moysen, et Aaron, et Samuelem, et quomodo in eis vindicatum sit, quia dixit, «Vindicans in omnes affectiones eorum:» utique eas affectiones dicens eorum, quas Dominus noverat in cordibus illorum, quas homines non noverant. Etenim sine querela hominum versabantur in medio plebis Dei. Sed quid dicimus? quia Moyses habuit primam vitam fortasse peccatricem? Nam et percusso homine, fugit de Aegypto . Habuit et Aaron primam vitam quae displiceret Deo. Nam ipse insanienti populo et furenti idolum permisit ut fieret, et factum est populo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntũ dñs donauit locuti sumꝰ. Et qͥcqͥd loquim᷑
in nomine di. qm̃ di ẽ loquentis ꝑ nos. ymber d̾i
ẽ uidete uos qualis t̃ra sitis. Nam qͣndo pliuuia
uenit suꝑ t̃ram. si bona t̾ra ẽ. fructus bonos pa¬
rit. Nlam si mala t̾ra ẽ. spinas parit. pluua tam̃
dulcis ẽ & suꝑ fructus. & suꝑ spinas. Qui istis uer-¬
bis auditis peior factus fuerit. & spinas de plu-¬
uia generauerit: ignẽ speret: pluuiã ñ accuset.
Qui autẽ melior factus fuerit. & fruges debo¬
na t̾ra genuerit. horreũ sꝑet. pluuiã laudet.
omĩa facientis circa eos qͦs diligit . & quibꝰ dona¬
uit. ut ab eis diligatur:¬

Expanded text:
i sumus. Et quidquid loquimur in nomine Dei, quoniam Dei est loquentis per nos, imber Dei est: videte vos qualis terra sitis. Nam quando pluvia venit super terram, si bona terra est, fructus bonos parit; si mala terra est, spinas parit: pluvia tamen dulcis est et super fructus et super spinas. Qui istis verbis auditis pejor factus fuerit, et spinas de pluvia generaverit, ignem speret, pluviam non accuset: qui autem melior factus fuerit, et fruges de bona terra genuerit, horreum speret, pluviam laudet. icordia, omnia facientis circa eos quos diligit, et quibus donavit ut ab eis diligatur
Abbreviated transcription (Latin):
samuhel int̾ eos qui inuocant nom̃ eiꝰ. Inuoda¬
bant dñm & ipse exaudiebat eos. in colunna
nubis loq̃batur ad eos. Qui pͥmo loquebatur
in colunna nubis. ipse nob̵ locutꝰ ẽ in scabello
pedũ suoꝵ id ẽ. in tra assũpta carne. unde ado¬
be loquebatur. qd̾ tunc ñ intelligebat᷑ locuꝰ
in scabellũ pedum suoꝵ & intellecta st̃ uerba
dit
eis. Custo diebant certe. Intẽ
Custodiebant testimonia eiꝰ & p̃cepta eiꝰ q̃ dedit
eis. Hoc dicit. & negari ñ potest. Nichil ne habe¬
bant peccati: Quomodo: Quando custo diebans
p̃cepta eiꝰ. custodiebant testimonia eiꝰ. Uidete
quales nos uelit formari. ne quasi de ꝑfecta iu¬
sticia p̃sumamꝰ. Ecce moyses & aaron in sacerdo¬
tib euis & samuhel inhis qͥ inuocant nom̃ eiꝰ.
ad quos de colunna nubis loquębatur. Iã aꝑte
illos exaudiebat qͥ custodiebant testimonia eiꝰ
cius ñ dr ds̃. nisi peccatis. Quando dat ueniã.
dicaret. ut eẽt ꝓpieius: Ignoscendo ꝓpiciꝰ fue¬

Expanded text:
muel in his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adopse de nube loquebatur quod tunc non intelligebatur; locutus est in scabello pedum suorum, et intellecta sunt verba dit eis.» Custodiebant certe, intendite. «Custodiebant testimonia ejus, et praecepta ejus quae dedit eis.» Hoc dicit, et negari non potest. Nihilne habebant peccati? Quomodo? Quando custodiebant praecepta ejus, custodiebant testimonia ejus. Videte quales nos velit formari, ne quasi de perfecta justitia praesumamus. Ecce Moyses et Aaron in sacerdotibus ejus, et Samuel in his qui invocant nomen ejus, ad quos de columna nubis loquebatur, tam aperte illos exaudiebat, qui custodiebant testimonia et citur Deus, nisi peccatis: quando dat veniam, dicaret, ut esset propitius ignoscendo? P
Abbreviated transcription (Latin):
Exaltate dñm dm̃ nr̃m. Iterũ exaltemꝰ illũ qͥ bonꝰ ẽ.
s cũ fuerit. quomͦ laudandus ẽ. quomͦ exaltandꝰ
est : Tu potes hoc exhibere filio tuo & ds̃ ñ potest:
Non enim bonus es cũ blandiris filio tuo. & ma-¬
lus cũ cedis filiũ tuũ. Et cũ blandiris pater es. &
cũ cedis pater es. Id̾o blandiris ne deficiat. id̾o ce¬

Expanded text:
Deum nostrum.» Iterum exaltamus illum: qui bonus est et cum ferit, quomodo laudandus est, quomodo exaltandus est? Tu potes hoc exhibere filio tuo, et Deus non potest? Non enim bonus es quando blandiris filio tuo, et malus cum caedis filium tuum. Et cum blandiris, pater es; et cum caedis, pater es: ideo blandiris, ne deficiat; ideo cae
Abbreviated transcription (Latin):
aute mons magnus. & impleuit unuersã faciẽ
sum mnontẽ adorant & laudant dm ñ exaudi¬
untur aduitã et̾nam. & si ad quȩdã tẽporalia
exauchunt᷑. Non sibi gͦ blanchantur. quia eos
in quib̾dã exaudit ds. Nam & paganos exaudit
in quibꝰdam. Nonne clamant pagani ad dm. &
pluit: Quare: Quia facit oriri solem suũ suꝑ
bonos & malos. ꝙ pluit suꝑ iustos & iniustos. Ho¬
li gͦ głari pagane. quia te clamante ad dm̃. pluit
ds. qui suꝑ iustos & iniustos pluit. Auhuit te
ad tẽporalia ñ te audit ad et̃ña. nisi in monte eiꝰ
adoraueris. Adorate dñm in monte scõ eiꝰ. qm̃ sc̃s

Expanded text:
autem mons magnus, et implevit universam faciem autem mons magnus, et implevit universam faciem sum montem adorant et laudant Deum, non exaudiuntur ad vitam aeternam; etsi ad quaedam temporalia exaudiantur. Non sibi ergo blandiantur, quia eos in quibusdam exaudit Deus: nam et Paganos exaudit in quibusdam. Nonne clamant Pagani ad Deum, et pluit? Quare? Quia facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Noli ergo gloriari, pagane, quia te clamante ad Deum, pluit Deus, qui super justos et injustos pluit. Audivit te ad temporalia; non te audit ad aeterna, nisi in monte sancto ejus adoraveris. «Adorate Dominum in monte
Abbreviated transcription (Latin):
se dictus ẽ lapis quẽ reꝓbauert̃ edificantes.
hic factus ẽ in caput anguli. Lapis iste p̃cisus
de monte sine manibꝰ confregit omĩa regna t̾ra¬
rũ. Uidemꝰ confracta ab illo lapide omĩa regna
t̃rȩ. Quȩ erant regna t̃rȩ: Regna idoloꝵ. regna
demonioꝵ fracta st̃. Regnabat saturnus in
multis hominib Ubi ẽ regnũ eiꝰ: Regnabat
mercurius in multis hominib Ubi ẽ regnũ eiꝰ:
fractũ ẽ. Redacti st̃ illi in regnũ xp̃i. in quib
ille regnabat. Regnũ celestis quale erat cartagi¬
ni ubi nunc ẽ regnũ cȩlestis: Lapis ille fregit
omĩa regna t̾rarum. Lapis p̃cisus de monte sine
manibꝰ. Quid ẽ. p̃cisus de monte sine manibꝰ: Natꝰ
de gente iudeoꝵ sine oꝑe hominũ. Dñs enĩ qͥ nas¬
cuntur: de oꝑe maritali nascunt᷑: ille de uirgine
ubi maritalis amplexus ñ fuit. fetus tam̃ fuit
Natꝰ e gͦ de monte sine manibꝰ lapis ille. ercuit
& crescendo fregit omĩa regna t̾rarũ: factꝰ est

Expanded text:
se dictus est, «Lapis quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli» . Lapis iste praecisus de monte sine manibus, confregit omnia regna terrarum: videmus confracta ab illo lapide omnia regna terrae. Quae erant regna terrae? Regna idolorum, regna daemoniorum fracta sunt. Regnabat Saturnus in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Regnabat Mercurius in multis hominibus: ubi est regnum ejus? Fractum est, redacti sunt illi in regnum Christi, in quibus ille regnabat. Regnum Coelestis quale erat Carthagini! ubi nunc est regnum Coelestis? Lapis ille fregit omnia regna terrarum, lapis praecisus de monte sine manibus. Quid est, praecisus de monte sine manibus? Natus de gente Judaeorum sine opere hominum. Omnes enim qui nascuntur, de opere maritali nascuntur; ille de virgine ubi maritalis amplexus non fuit, fetus tamen fuit. Natus est ergo de monte sine manibus lapis ille: crevit, et crescendo fregit omnia regna terrarum. Factus est
Abbreviated transcription (Latin):
ferret eũ a me. & dixit michi. Sufficit tͥ gratia
mea. Nã uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑. Ẽgo noui
quẽ curo. ñ mͥdet qu egrotat consiliũ. T̃ anꝗͦ
emplastrũ mordax urit te. s sanat te. Rogat
medicũ ut tollat emplastrũ. ꝙ ñ tollit nͥcum
fuerit sanatũ qͦ posuerat. Uirtꝰ in infirmita¬
ñ nos putemus sine flagello futuros. qͥa qͣnũ¬
libet ꝓficiamꝰ nouit ipsẽ peccata nr̃a aliquan¬
do. & nob̃ ostendit illa. ꝙͣ udeamꝰ & nos peccata

Expanded text:
mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quem curo; non mihi det qui aegrotat consilium. Tanquam emplastrum mordax urit te, sed sanat te. Rogat medicum ut tollat emplastrum; et non tollit, nisi cum fuerit sanatum quo posuerat. «Virtus in infirmitao proficimus, non nos putemus sine flagello futuros: quia quantumlibet proficiamus, novit ipse peccata nostra; aliquando et nobis ostendit illa, et videmus et no
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ scandalirati st̃ in uerbo eiꝰ & recessert̃. Ile aut̃
instruxit illos & ait illis. Sp̃c ẽ qͥ uiuificat. caro
sõc ẽ & uita. Spũalit̃ intelligite qd̾ locutꝰ sum.
Non hoc corpus qd̾ uidetis manducaturi estis.
& bibituri illũ sanguinẽ quẽ fusurist̃ qui me
crucifigent. Sacram̃tũ aliqd̾ uob̾ cõmendaui.
sp̃ualiter intellectũ uiuificabit uos Et si neceẽ
est illud uisibiliter celebrari. oportet tñ mui¬
sibiliter intelligi. Exaltate dnm̃ dm̃ nr̃m. et¬

Expanded text:
quod scandalizati sint in sermone ejus, et recesserint. Ille autem quod scandalizati sint in sermone ejus, et recesserint. Ille autem instruxit illos, et ait illis: Spiritus est qui vivificat, caro st et vita» . Spiritualiter intelligite quod locutus sum: non hoc corpus quod videtis, manducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud visibiliter celebrari, oportet tamen invisibiliter intelligi. «Exaltate Dominum Deum
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃dauit de carne sua locutus erat & dixerat.
nisi quis manducauerit carnt̃ meã. ñ habebit
inse uitã et̃nam. Scandalitati sunt quidã ais¬
hic sermo. Quis potest hoc intelligere: Et reces¬
serunt ab eo. & amplius cũ eo ñ ambulaueruis.
Durum illis isum ẽ qd̾ ait. nͥ quis manduca¬
uerit carnẽ meã . ñ habebit uitã et̃nã. accepert̃
illud stulte. Carnalit̾ illud cogitauerunt. & pt¬
tauerunt. & putauerunt qd̾ p̾cisurus ẽẽt dñs
particulas suas quasdã de corpore suo. & datu¬
rus illis. & dixerunt. Durus ẽ hic sermo. Ipsi erañ
duri. ñ sermo. Et enĩ si duri ñ eẽnt. s mites eẽnt.
dicerent sibi. Non sine causa hoc dix̾it. nͥ qͥa ẽ
ibi aliqd̾ sacram̃tũ latens. Manerent cũ illole¬
nes ñ duri. & discerent ab illo qd̃ illis disceden¬
tibꝰ qui remanserunt didicert̃. Nam cũ reman¬
sissent cũ illo discipłi duodecĩ illis recedentibꝰ
suggesserunt illi tanꝗͣ dolentes illoꝵ mortem

Expanded text:
commendauit, de carne sua locutus erat et dixerat: Nisi quis manducauerit carnem meam non habebit in se uitam eternam. Scandalizati sunt dishic sermo, quis potest eum intelligere? Et recesserunt ab eo, et amplius cum eo non ambulauerunt. Durum illis uisum est quod ait: Nisi quis manducauerit carnem meam, non habebit uitam eternam. Acceperunt illud stulte. Carnaliter illud cogitauerunt taverunt, et putaverunt quod praecisurus esset Dominus particulas quasdam de corpore suo, et daturus illis; dixerunt: Durus est hic sermo. Ipsi erant duri, non sermo. Etenim si duri non essent, sed mites essent, dicerent sibi: Non sine causa hoc dicit, nisi, quia est ibi aliquod sacramentum latens; manerent cum illo lenes non duri, ut discerent ab illo, quod, illis discedentibus, qui remanserunt didicerunt. Nam cum remansissent duodecim discipuli, illis recedentibus, suggesserunt illi tanquam dolentes illorum mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
aaron in sacerdotib eiꝰ. & samuhel inhis qͥ in¬
uocant nom̃ eiꝰ. Inuocabant dñm & ipse exau¬
diebat eos. in colunna nubis loq̃batur ad eos.
Isti antiqͥ moyses & aaron. & samuhel serui
dĩ. magni apud antiqͦs. Nostis qͥa moyses edu¬
xit inuirtute di ppłm isrł ex egypto ꝑ mare
rubrũ. & duxit in heremo. Et quanta mira¬
bilia fecerit illo temꝑe ds ꝑ manũ moysi. no¬
uerunt om̃s qͥ istas scripturas libent̃ audi¬
unt in eccła. uł apud se legunt. uł aliqͦ modo
didicerunt. Aaron fr̃ ipsius fuit. quẽ ordi¬
nauit eciã sacerdotẽ. Et ibi quidem ñ uidet᷑
sacerdos eẽ nisi aaron. Aꝑte enĩ in illis litte¬
Nunqͥd maior sacerdote ẽẽ poterat: Eꝓpriat
psalmus iste. quia & ipse sacerdos erat. Moyses

Expanded text:
Samuel in his qui invocant nomen ejus. Invocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Isti antiqui Moyses et Aaron et Samuel, servi Dei, magni apud antiquos. Nostis quia Moyses eduxit in virtute Dei populum Israel ex Aegypto per Rubrum mare; et duxit in eremo; et quanta mirabilia fecerit illo tempore Deus per manum Moysi, noverunt omnes qui istas Scripturas libenter audiunt in Ecclesia, vel apud se legunt, vel quoquo modo didicerunt. Aaron frater ipsius fuit, quem ordinavit etiam sacerdotem. Et ibi quidem non videtur sacerdos esse, nisi Aaron. Aperte enim in illis Littenumquid major sacerdote esse poterat? Exprimit psalmus iste quia et ips
Abbreviated transcription (Latin):
pedũ eiꝰ intelleximꝰ autẽ qͥd sit ad orate scabellũ
pedũ eiꝰ sic & modo pꝰ exaltationẽ dĩi di nr̃i
iħu xp̃i. ne quis illum p̃ter montẽ eiꝰ exaltet.
cõmendauit & montẽ ipsius. Mons ipsius qͥs
est: Legimꝰ alibi de hoc monte. qͥa lapis fuit
qua narro. Creuit lapis iste qui p̃cisus est de
monte sine manibꝰ & factus est inquit mons
magnꝰ ita ut impleret unuersam faciem t̃rȩ.
In ipso monte magno adoremus. si exaudiri uo¬
lumus. Heretici non adorant in isto monte. qͥa
mons iste impleuit unsu̾sam faciem terrȩ. Hese¬
runt in parte. & totũ amiserunt. Si agnoscant
eccłam catholicã. ad orabunt in isto monte no¬
biscũ. Et enĩ lapis ille qui p̃cisus ẽ demonte si¬
ne manib iã uidemꝰ quantũ creuerit. ꝙ quantaᷤᷤ
regiones t̾rȩ occupauerit. & usꝙ ad quas gentes

Expanded text:
telleximus autem quid sit adorare scabellum pedum ejus: sic et modo post exaltationem Domini Dei nostri, ne quis illum praeter montem ejus exaltet, commendavit et montem ipsius. Mons ipsius quis est? Legimus alibi de hoc monte quia lapis fuit quam narro. Crevit lapis iste qui praecisus est de monte sine manibus, «et factus est,» inquit, «mons magnus, ita ut impleret universam faciem terrae» . In ipso monte magno adoremus, si exaudiri volumus. Haeretici non adorant in isto monte; quia mons iste implevit universam faciem terrae: haeserunt in parte, et totum amiserunt. Si agnoscant Ecclesiam catholicam, adorabunt in isto monte nobiscum. Etenim lapis ille qui praecisus est de monte sine manibus, jam videmus quantum creverit, et quantas terrae regiones occupaveri