comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sione iusti. fideles quiq ad amorẽ celestis pa¬
trir multiplicantur. et iuriditatem unte
spũalis accipiunt dum hunc pro deo fortit᷑
egisse gratulant᷑. Ex fruclu gͥ ligni iusticie
qd̾ in medio moralis clanstri pont᷑. aĩa cũ
suis uirtutibus saciat᷑. Est eciam lignũ ite
scd̾m formam humanitatis xp̃c in medio ec¬
clesie Hoc aũ lignũ ht̃ spem. Sicut enu su¬
perius dicitur. incarnaca dei sapĩa ꝑ illud
sigurat᷑. Hoc gͥ lignũ ht̃ spem quia si p̾cisũ
passionem potuit: ꝑ resurrectionis głam rur¬
sus aduite uiriditãtem uenit. Huiꝰ rami pu¬
lulant. ut ex resurrectione illius multiplica¬
ci longe lateq sideles crescant. Ftructꝰ huius
arboris: est caro xp̃i et sanguis. Qui ex ho
fructu seipõs cibaut: et̾ue uite salutem
absq scrupulo dubit ationis expectant.
Lignũ uͦ uite qd̾ est in medio claustri futu¬
re beatitudins. id ⁊ sapĩa dei pr̃is. Fuit

Expanded text:
sione justi, fideles quique ad amorem coelestis pasione justi, fideles quique ad amorem coelestis patriae multiplicantur: et viriditatem vitae spiritualis accipiunt, dum hunc pro Deo fortiter egisse gratulantur. Ex fructu igitur ligni justitiae, quod in medio moralis claustri ponitur, anima cum suis virtutibus satiatur. Est et lignum vitae secundum formam humanitatis Christi in medio Ecclesiae. Hoc autem lignum habet spem. Sicut enim superius dicitur, incarnata Dei Sapientia per illud figuratur. Hoc igitur lignum hoccidi potuit per resurrectionis gloriam, rursus ad vitae viriditatem venit. Hujus rami pullulant, ut ex resurrectione illius multiplicati longe lateque fideles crescant. Fructus hujus arboris est caro Christi et safructu seipsos cibant, aeternae vitae salutem absque scrupulo dubitationis exspectant. Lignum vero vitae quod est in medio claustri futurae beatitudinis, id est, sapientia Dei Patris, fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Est aũ aĩe claustrum: cõtemplationis se¬
crecum. Plantat᷑ autem arbor iusticie in t̾ra
bone uoluntatis radicat᷑ in profundo humilita¬
tis. crescit per desiderium expandit ramos
ꝑ exemplum. dat fructum bomi operis cibat
e surientem dulcedine ꝯtemplationis. De hoc
ligno ꝑ beatum iob dicitur. Lignũ ht̃ spem
Si p̾cisum fui̾t rursum iuirescit: et rami ei
pululant. Unde beatus gregorius in mora¬
libus. Ligni noĩe aliqñ crux aliqñ uir iustꝰ.
aliqũ uͦ dei incarnata sapĩa figurat᷑. In li¬
gno si quidem crucis: habemus spem salutis
Qd̃ ũ hic de ligno dicitur: iusticie cuiꝰlibet
hoĩs assignatur. Lignũ enim ht̃ spem quia
fucure beatitudinis iustus expectat retri¬
butionem. Si p̾cisum suit: rursum iurescit
Unde bratus gregorius. Cum in mort e
passionis pro ueritate iust̾ asficitur: metͥ¬
ne uite iuriditate recuperat᷑. Et qui hic
urebat per fidem: illic iuirescit per speciẽ
Et rami eiꝰ pululant: quia plerumq ex pas¬

Expanded text:
r. Est autem animae claustrum contemplationis secretum. Plantatur autem arbor justitiae in terra bonae voluntatis, radicatur in profundo humilitatis, crescit per desiderium, expandit ramos; per exemplum dat fructum boni operis, cibat esurientem dulcedine contemplationis. De hoc ligno per beatum Job dicitur: Lignum habet spem: si praecisum fuerit rursum virescit, et rami ejus pullulant . Unde beatus Gregorius in Moralibus: « Ligni nomine aliquando crux, aliquando vir justus, aliquando vero incarnata Dei Sapientia figuratur. » In ligno siquidem crucis habemus spem salutis. Quod vero hic de ligno dicitur, justitiae cujuslibet hominis assignatur. Lignum enim habet spem, quia futurae beatitudinis justus exspectat retributionem. Si praecisum fuerit, rursum virescit. Unde B. Gregorius: Cum in morte passionis pro veritate justus afficitur, in aeternae vitae viriditate recuperatur. Et qui hic virebat per fidem, illic virescit per spem. Et rami ejus pullulant, quia plerumque ex pas
Abbreviated transcription (Latin):
responsum dinuitꝰ dr᷑ Requiesate tẽpus
adhuc modicum: douͭ impleat᷑ numerꝰ conser
uoꝵ et frm̃ urõꝵ. Desiderantibꝰ ammabus
requiescite ad hum modicũ dicere est inter
ardorem de siderii. ex ip̃a p̾scientia solatium
consolationis aspirare ut et ammarũ uox
sit hoc qd̾ amantes desiderent. et responden¬
cis dei fermo sit. hoc qd̾ eas recributiõnis
certitudine uter desideria confirmat.
Respondere gͦ eius 3. ut collectionẽ frm̃
expectare debeant xoꝵ mentib libenter
expectandi moras infundere: ut cum car¬
ns resurrectionem appetunt: etiam excol¬
ligendoꝵ frm̃ augmento graculentur

Expanded text:
responsum divinum dicitur: Requiescite tempus responsum divinum dicitur: Requiescite tempus adhuc modicum, donec compum vestrorum. Desiderantibus animabus, requiescite adhuc modicum dicere, est inter ardorem desiderii ex ipsa praescientia solatium consolationis aspirare: ut animarum vox sit, hoc quod amantes desiderant, et respondentis Dei sermo sit hoc quod eas retributionis certitudine inter desideria confirmat. Respondere ergo ejus, est ut collectionem fratrum exspectare debeant, eorum mentibus libenter exspectandi moras infundere; ut cum carnis resurrectionem appetunt, etiam ex colligendorum fratrum augmento gratulentur
Abbreviated transcription (Latin):
sectoꝵ ꝓpt̾ u̾bum deĩ: et clamabant uoce
magna dicentes. Usqͦ dñe nõ iudicas et
iundicas sanguinem nrm̃: de his qui habi¬
tant iuterra᷑. Unde beatus gregorius Qͥd
est aĩas iundicte petitionem dicere: nͥ diẽ
extremi iudicii et resurrectionem extin¬
ctoꝵ corpoꝵ desiderare: Magnus quippe cla¬
mor eaꝵ: magnũ ÷ desiderium/. Tauto enĩ
quisq minus clamat: quãtonimus deside¬
rat. Et tanto maiorem uocema in aures
u crcũscripti spc exprimit. qnͣto se in euus
eẽt. ꝓph̾a non diceret. Desiderium cordis
eoꝵ audiuit auris tua. S quomͦ dicuntur
petere: quas et uoluntatem dei certũ÷. et
ea que futura sunt nõ ignorare. De ip̃o gͦ
bibunt. quod ab ip̃o siciunt. Discordarent
gͥ a uoluntate condicoris. si que enu uidẽt
uelle nõ peterent: ei qr minus in hererent
si uolentem dare desiderio pigriori pulsarẽt
S et deus ad sanctoꝵ aiãs le quit᷑. sicut eis
resurrectionem corpoꝵ suoꝵ desiderantibꝰ

Expanded text:
bant voce magna dicentes: Usquequo, Domine, non judicas, et vindicas sanguinem nostrum de iis qui habitant in terra? Unde beatus Gregorius: « Quid est animas vindictae petitionem dicere, nisi diem extremi judicii, et resurrectionem exstinctorum corporum desiderare? Magnus quippe clamor earum magnum est desiderium. Tanto enim quisque minus clamat, quanto minus desiderat. Et tanto majorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus esset, Propheta non diceret: Desiderium cordis eorum audivit auris tua . Sed quomodo dicuntur petere, quas et voluntatem Dei certum est et ea quae futura sunt non ignorare? De ipso ergo bibunt, quod ab ipso sitiunt. Discordarent igitur a voluntate Conditoris, si quae eum vident velle, non peterent; eique minus inhaererent, si volentem dare desiderio pigriori pulsarent. Sed et Deus ad sanctorum animas loquitur, sicut eis resurrectionem corporum suorum desiderantibus, per
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in corde lacet conficendo ꝑ os procedit
et expugnat filios esau. qñ carnabes af¬
fectus excirpat bone oꝑationis manu.
sunt destruit. quia eos qui carnis desideriõ
feruent. citius extinguit. S et frẽs eiꝰ
cum eo exeunt et pugnant: quotiens
uir cutes confessiomi asfines. opꝰ confes¬
sionis iuuant. At machabeus inquit
congregata mulcicudine in tollerabilis
gencibus esficiebatur: et suꝑueniens ca¬
stellis et auitacibꝰ ĩpuisus succende¬
bat eas. et optima locã occupans nõ pau¬
cas hostium strages dabat. Iudas multi¬
tudinem congregat. quia confessio multas
uirtutes sibi sociat et fit gentibus in tolle¬
rabilis. id ⁊ uitus aĩe et affectibꝰ carnis: et¬
suꝑueniẽns castellis et ciuitatibꝰ impro¬

Expanded text:
quod in corde latet, confitendo per os procedit. quod in corde latet, confitendo per os procedit. Et expugnat filios Esau, quando carnales affectus exstirpat bonae operationis manu. t ad austrum, destruxit, quia eos, qui carnis desiderio fervent, citius exstinguit. Sed et fratres ejus cum eo exeunt et pugnant, quoties virtutes confessioni affines opus confessionis juvant. At Machabaeus, inquit, congregata multitudine, intolerabilis gentibus efficiebatur, et superveniens castellis et civitatibus improvisus succendebat eas, et opportuna loca occupans, non paucas hostium strages dabat . Judas multitudinem congregat, quia confessio multas virtutes sibi sociat. Et fit gentibus intolerabilis, id est vitiis animae, et affectibus carnis. Superveniens castellis et civitatib
Abbreviated transcription (Latin):
onge fr̾ digressi sumꝰ. ut aliquid de
confessione. ad edificationem cla¬
ustralium diceremus. sed nec ad¬
huc disferam. quin de confessione aliquid
et finis humane cõu̾sationis: nec ad ihe¬
rusalem nusticam uł mor alem uł etiam
telestem ꝑueuire pocit. qui confessione
fidei uł confessione pcai dum iuxerit et in
mortis arciculo carebit. Exemtibꝰ autẽ
untib de corpore. necesse est ut exeant
uida duce: id ÷ confessione precedente.
Primus indas machabens inter fr̃s duca¬
tum tenut. Prima tribꝰiuda per curmas
exertitus sui ad orientem tab̾naculi fede¬
ris tentoria fixit. pͥmus iuxta imperium
dñi iuidas. per curmas suas castra in ouit
Primo die naason filius ammadab de
tribu iuda: oblationem suam obculit.
Pumnus inter fr̃s iudas machabeus du¬
catum tenuit: quia int̾ cetãs urtutes
confessio pͥmacum tenet: et ad salutem¬
teiret ducit. Exiit inquid iudas et fr̃s
eius: et expugnabant filios esau: in ter¬
ra que ad austrum est. Iudas exit. dum

Expanded text:
er, digressi sumus ut aliquid de confessione ad aedificationem claustralium diceremus; sed nec adhuc differam quin de confessione sub brevet finis humanae conversationis, nec ad Hierusalem mysticam, vel moralem, vel etiam coelestem pervenire poterit, qui confessione fidei, vel confessione peccati dum vixerit, et in mortis articulo carebit. Exeuntibus autem untibus de corpore necesse est ut exeant, Juda duce, id est confessione praecedente. Primus Judas Machabaeus inter fratres ducatum tenuit . Prima tribus Juda per turmas exercitus sui ad orientem tabernaculi foederis tentoria fixit . Primus juxta imperium Domini Judas per turmas suas castra movit. Primo die, Naason filius Aminadab de tribu Juda oblationem suam obtulit . Primus inter fratres Judas Machabaeus ducatum tenuit, quia inter caeteras virtutes confessio primatum tenet, et ducit ad salutem. Exiit, inquit, Judas et fratres ejus, et expugnabant filios Esau in terra, quae ad austrum est . Judas exit, dum
Abbreviated transcription (Latin):
tum nr̃m: ut uideamus qͦmͦ penitentibus
sit misencors religio. Cribus modis penitet
homo: et tribus modis miseretur deus. Pec¬
cantem expectat. desperantem consolatur: cõ¬
guidet p̾emtenti. Peccantem reuocat dono
gt̃e. desꝑantem consolatur ꝑ spem ueme: pem¬
tentem roborat expromissis glie. Miserctur et
homo homiitrib modis. Miseritur em̃ pieli¬
tus disc ipło̾. discipłs prelito. et discipulus qñq
cantem uerbis benigne corrigit : desperantem
ad speni ꝑ exempla misericordie engit: et cor¬
rectimi post cõmissa diligit. Hoc ideo dico qr
sunt nõ milli qui cum aliquet fannhatẽ ha¬
beant si pectant despiciunt. et hoc quod pe¬
uis est. fatentur quod nõ diligant eossicut pii¬
us. Pecenut petrus. s xp̃c eum nõ desperit.
s resperit et dilexit. Miseretur et pluco̾ disci
pulus trib modis: dum irato non resistit ma¬
gistro. Aut peccanti non detrahit. uit ꝑuersũ
patitur. Iratum em̃ snil fugiebat dauid: pur¬

Expanded text:
t videamus quomodo poenitentibus sit misericors religio. Tribus modis poenitet homo, et tribus miseretur Deus. Peccantem exspectat, desperantem consolatur, et congaudet poenitenti. Peccantem revocat dono gratiae, desperantem consolatur per spem veniae, poenitentem roborat ex promissis gloriae. Miseretur et homo homini tribus modis: Miseretur enim praelatus discipulo, discipulus praelato, et discipulus quandocipulo, dum peccantem verbis benigne corrigit, desperantem ad spem per exempla misericordiae erigit, et correctum post commissa diligit. Haec ideo dico, quia nonnulli sunt qui, cum aliquem familiarem habeant, si peccet, despiciunt, et hoc, quod pejus est, fatentur quod non diligant eos sicut prius. Peccavit Petrus, sed Christus eum non despexit, sed respexit et dilexit. Mipulus tribus modis, dum irato non resistit magistro, vel peccanti non detrahit, vel perversum patitur. Iratum enim Saul fugiebat David. Pur
Abbreviated transcription (Latin):
Eitentib est misitͣors religio. T̃ribus
modis penitet homo: ore tantũ. Aut cor¬
de tm̃. aut corde et ore simul: sauloro. pe¬
trus corde. dauid ore et corde simuł penituit.
Tria cominisit dauid. Erga seruim suũ uri¬
am. ꝑfidiam: pro eodem homicidium. adulten¬
lum cum uxore eius: et tñ accusante nathã ꝓ
tuit. audiuit ab eodem. dimissum est tibi poc¬
catum tuum. Ter neganit petrus. et tñ res
mis contagia lingne. Tribus modis peccauit
sanl: ꝑ suꝑbiam. ꝑ inobedientiam. ꝑ excusa¬
tionem peccati. Per mobedientiam pecta

Expanded text:
nitentibus est misericors religio. Tribus nitentibus est misericors religio. Tribus modis poenitet homo: ore tantum, aut corde tantum, aut ore et corde simul. Saul ore, Petrus corde, David ore et corde simul poenituit. Tria commisit David erga servum suum Uriam, scilicet perfidiam, homicidium, adulterium cum uxore ejus; et tamen accusante Nathan prtuit audivit ab eodem, Dimissum est peccatum tuum . Ter negavit Petrus, et tamen respem lacrymis foedae contagia linguae. Tribus modis peccavit Saul: per superbiam, per inobedientiam, per excusationem peccati. Per inobedienti
Abbreviated transcription (Latin):
fortissoimꝰ ẽe sic̃ abraham qͥui nõ anisit suss
dimisit. qui nõ sic amauit filium siumurit
dei filium offenderet: talis dico renũtiet om̃ub
mus qualit̾. Abtaham sua dimisit. laurentius
sua disꝑsit. dedit pauꝑibus. abraham filiũ su¬
uni deo obtulit. laurentius seip̃m pro fiho dei
hic ignem parat. colligat filium. gladium
euaginat : s angłm audit prohibentem ne
ꝑficiat . Ille ad ignem positus. xp̃m predicaͭ
carnisices urgentes carbones ministrando.
uerbis nõ exasperat s efficitur holocaustum
sum: intus igne caritatis. exterius flamina
cipit incoluniẽ. Ille quia ꝑseuerat ĩ tormen
tatis. De hac scriptũ est. Fortis ut mors di¬
lectio: et ut uerum fateatur. fortior dilectio.
scientia. In his autem consistit fortitudo toti¬
us religionis: qui scit eñ et uult/ et post bene
oꝑari: si mod̾um teneat. ꝑfectus est. Qd̾ pemi¬
tentib sit misericors religio .xiii. Cap̃.¬

Expanded text:
fortissimus esse sicut Abram, qui non amisit sua, sed fortissimus esse sicut Abram, qui non amisit sua, sed dimisit; qui non amavit filium suum ut Dei Filium offenderet, talis dico renuntiet omnibus mus qualiter Abram sua dimisit, Laurentius sua dispersit et dedit pauperibus . Abram filium suum Deo obtulit. Laurentius seipsum pro Filio Dei; hic ignem parat, colligat filium, gladium evaginat, sed angelum audit prohibentem ne perficiat, ille ad ignem positus Christum praedicat, carnifices urgentes, carbones ministrantes verbis non exasperat, efficitur holocaustum sum, intus igne charitatis, exterius vero flamma cipit incolumem, ille quia perseverat in tormentrtitudo charitatis. De hac scriptum est: Fortis ut mors dilectio , et ut verum fatear, fortior dilectio. scientia. In his autem consistit fortitudo totius religionis. Qui scit enim et vult et potest bene operari, si modum teneat, perfectus est. CAPtentibus sit misericors religio. Poe
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes apło̾. qui dicit. ne repetas qui em̃
repetit cum litigio: male repetit. Iingua
ꝑsequimut: qñ conquerendo. sine accusando
apud potentiores ut ña recipiamꝰ. proxios
nr̃os licet mali sint. sub articulo mortis iũ¬
ct os relinquimꝰ. nõ dantes locum irout ait
apłs. s uindicantes nosmet ip̃os. Animo ꝑ
sequimur: qñ hoc qdͤ uiant circũuentione
non possumus xdro. et ꝓteruitate misere
mentis. ꝑ sequi nõ desistimis. qd̾ apłs prohi¬
aut asino. prorimũ ꝑ sequuntur᷑. Quid face¬
rent : si mortẽ filii nũtiares: Et quid si sep¬
tem filioꝵ sicut beato iob nũtiatum ẽ estimaᷤᷤ
euemisse. Instruit gͥ beatus iob canstrales
de pacĩa ⁊ualit̾ danipna reꝵ temporalium.
sustinere debeant ⁊ qualit̾ pro morte carna¬
gne portans: qui nͨ pro dãpno reꝵ ꝑsecutus
est hostem. nec pro morte filioꝵ. ad odiũ qd̾
est mors mimecor inclinanit. Qui mult gͦ

Expanded text:
dicente Apostolo, qui dicit: Ne repetas tua. Qui enim dicente Apostolo, qui dicit: Ne repetas tua. Qui enim repetit cum litigio, male repetit . Lingua persequimur, quando conquerendo sive accusando apud potentiores ut nostra recipiamus proximos nostros licet mali sint, sub articulo mortis vinctos relinquimus, non dantes locum irae, ut ait Apostolus, sed vindicantes nosmetipsos . Animo autem persequimur, quando hoc quod vi aut circumventione non possumus, odio et protervitate miserae mentis persequi non desistimus: quod Apostolus prohiaut asino proximum persequuntur? Quid facerent, si mortem filii nuntiares? Et quid si septem filiorum, sicut Job nuntiatum est, autumares evenisse? Instruit igitur beatus Job claustrales de patientia, qualiter damna rerum temporalium sustinere debeant, qualiter pro morte amicgne portans, qui nec pro damno rerum persecutus est hostem, nec pro morte filiorum ad odium quod est mors animae cor inclinavit. Qui vult autem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ amau̾it tobias filium quã debuit. nec car¬
nalitatem p̃posuit. s supposuit sp̃ualitati. Iob
pͥid morte eoꝵ lacrimas fudit: reddens proxi
consurgens iob diluculo. offerebat ꝓ singulis
holocansta: et sic faciebat iob cundis diebus.
Abraham uͦ nõ tm̃ ismahelem expulit: seti¬
am ysaat quẽ in senectute sua de sterili con¬
uige generanerat. qui erat amor patris. ip̃e
est em̃ quẽ diligebat p̃saac. matris solatuĩ
gaudium utriusq. illim dico talem. ad ĩmo¬
landuu deo obtulit. Wic fr̃es debemus esse.
animo fortes ut tobias si loquatur aliquis
sens fuerit: oret proabsente. Sinͦ fortior
ẽẽ uoluerit: cũ auferutur sua. nõ ꝑsequa¬
tur hostes. nõ enĩ iob ꝑsecutus est caldeos:
cum auferrent sua. Tribus modis ꝑsequi¬
mur hostes: scilicet mami. liugna. et aĩo.
Mami ꝑsequimur hostes: qñ illud quod ui
taptores abstulerant. ui recuperamꝰ. cõtra¬

Expanded text:
enim amavit Tobias filium quam debuit, nec carenim amavit Tobias filium quam debuit, nec carnalitatem praeposuit sed supposuit spiritualitati, ppro morte eorum lacrymas fudit, reddens proxim consurgens Job diluculo, offerebat per singulos holocausta, et sic faciebat Job cunctis diebus . Abram vero non tantum Ismaelem expulit, sed etiam Isaac, quem in senectute sua de sterili conjuge genuerat, qui erat amor patris ipse est enim quem diligebat, Isaac matris solatium, gaudium utriusque : illum dico talem, ad immolandum Deo obtulit. Sic, fratres, debemus esse animo fortes, ut Tobias. Si loquatur aliquis sens fuerit, oret pro absente. Si autem fortior esse voluerit, cum auferuntur sua, non persequatur hostes. Non enim Job persecutus est hostes Chaldaeos cum auferrent sua. Tribus modis persequimur hostes, scilicet manu, lingua et animo. Manu persequimur hostes, quando illud quod vi raptores abstulerant, vi recuperamus, contra
Abbreviated transcription (Latin):
alii uͦ fortiores. alii fortissimi. Fortis chobi¬
as fortior iob fortissimꝰ abnaham. Duob
modis probatut fortitudo anmi. cupidita¬
tescilicet et carnꝗlitate. Non cessit tobias
cupiditati. qñ gabelo contribuli suo egen¬
tipondus argenti cõmisit. n ꝓli ama¬
uit peccumniam. qm ꝓximũ. Aiisit iob
substantiam. s quid ait  Dñs inquit de¬
dit. dñs astulit. sicut dño placuit. ⁊ta fc̃m
est: sit nomen dm̃ benedictum. Dimisit
abralam qd̾ possidẽbat. et ꝯbediuit uoci
dm̃non coact is s sponte Tobias cõmisit.
iob ⁊misit: abralam ditisit hic pecum¬
ai. iste substantiam: ille domũ t̾ramet
cognatiõnem. Onus in spe. alt̾ pacient̾:
ti obediendo. Sic non cedunt cupiditati.
que in trib consistit id est inamore pos¬
sidendi. in dolore amittendi. in coactione
deserendi : s simul expellunt. tres tria qͥsq
suum. Nec cedunt carnalitati. Non plus

Expanded text:
alii fortiores, alii fortissimi. Fortis Tobialii fortiores, alii fortissimi. Fortis Tobias , fortior Job , fortissimus Abram . Duobus modis probatur animi fortitudo, cupiditate scilicet et carnalitate. Non cessit Tobias cupiditati, quando Gabelo consobrino suo egenti pondus argenti commisit, nec plus amavit pecuniam quam proximum. Amisit Job substantiam, sed quid ait: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est. Sit nomen Domini benedictum. Dimisit Abram quod possidebat et obedivit voci Domini, non coactus sed sponte. Tobias commisit, Job amisit, Abram dimisit; hic pecuniam, iste substantiam, ille terram, domum et cognationem; unus in spe, alter patienter, us jubenti obediendo. Sic non cedunt cupiditati, quae in tribus consistit, id est, in amore possidendi, in dolore amittendi, in coactione deserendi. Sed similiter expellunt tres tria, quisque suum, nec cedunt carnalitati. Non plus
Abbreviated transcription (Latin):
anime medelam conferunt sanitatis. qui
debiles artẽ animo. parcunt sͥ se ĩp̃os amã¬
tes: sectantur ocium nacant fabulis. ta¬
les accusantur de furto. de rapina.de mẽ¬
datio. Efures sunt: qr cõmuni necessitati
subtralrunt qd̾ cõmune fecerant. cũ re¬
mintiarent mũdo seip̃os abnegantes.
Raptores sunt coram deo. qui ẽo uidente
qui nouit occulta cordium. cõmiiuite
que sciunt. aut que possunt uiolenter
anferunt. Mentiuntur autẽ corã deo et ho¬
minib quiꝗ qd̾ nouerũt reddere possunt
s nolunt. Sic gͥ coram ft̃ib suis fures. co¬
rances quid possint. offendunt demn cuiꝰ
oculis mida sunt et aꝑta sunt om̃ia : non
reddunt deo qͥuod coram fr̃ib nouerunt
Hoc est eni proprium furti et rapine men¬
datii. ut unũ oceulte. Alterum aꝑte. t̾cium
uͦ alit̾ quam promictit᷑ eueniat. Restat
nũc ut de illis qui sunt fortes animo al¬
quid dicamus. Sunt emĩ quidam fortes

Expanded text:
animae medelam conferunt sanitatis. Qui animae medelam conferunt sanitatis. Qui debiles autem animo, parcunt sibi, seipsos amantes, sectantur otium, vacant fabulis. Tales accusantur de furto, de rapina, de mendacio. Fures sunt quia communi necessitati subtrahunt quod commune fecerant cum renuntiarent mundo, seipsos abnegantes. Raptores sunt coram Deo, quia, eo vidente qui novit abscondita cordium, communi vitae quod sciunt aut possunt violenter auferunt. Mentiuntur autem coram Deo et hominibus, quia quod voverant reddere possunt, sed nolunt. Sic igitur coram fratribus suis fures, corantes quod possint, offendunt Deum, oculis cujus nuda et aperta sunt omnia , non Deo reddunt quod coram fratribus voverunt. Hoc est enim proprium furti, rapinae et mendacii, ut unum occulte, alterum aperte, tertium vero aliter quam promittitur eveniat. Restat nunc ut de illis qui sunt fortes animo, aliquid dicamus. Sunt enim quidam fortes,
Abbreviated transcription (Latin):
Dus grana portant. amiũ indelicet la¬
bentem. carnẽq infirmam. tegunt oc
cretione: et sic discunt bene amare. qr sciꝰ¬
unt bene oꝑari. Corpore fortes sunt quos
natura solidauit ad tolerandos labores quo¬
rum quidam qd̾ prosit oꝑari possunt s
nolunt: alii possunt et uolunt. Aliiuͦ ꝓls
uolunt. qmͣ qd̾ pati possuit. Potuit l
noluit bene oꝑari golas. cum eẽt corꝑe
fortis: potuit et uoluit seruire dauid suo¬
creatori. uolunt plusqmͣ queant patrip̃i
iusti qñq qui sic edomant carns sue su¬
ꝑbiam. ut uirtus deficiat cimi laborare
uelint. sueuinare stomacus languet. si
legint u̾tiginem. si quid laboris ꝯginit
caꝑitis dolorem patiuntur: et hoc idgo qr
scientia. sciliced ieumum. uigilie. et labor.
n em̃ labori succedat qmes. et refectio. non
potest humana natura laborem tolenarel
s moderatus labor et abstinentia cibi delica¬
ti.et statute a sc̃is pr̃ib uigilie. corpori et

Expanded text:
Duo gravia portant, animum videlicet laDuo gravia portant, animum videlicet labentem, carnemque infirmam; tegunt occcretione: et sic discunt bene amare, quia sciunt bene operari. Corpore sunt fortes, quos natura solidavit ad tolerandos labores, quorum quidam quod prosit operari possunt, sed nolunt; alii possunt, et volunt; alii vero plus volunt quam pati possunt. Potuit sed noluit bene operari Golias, cum esset corpore fortis. Potuit et voluit servire David Creatori suo. Volunt plusquam pati queant ipsi justi quandoque, qui sic edomant carnis superbiam, ut virtus deficiat cum laborare velint: si jejunant, stomachus languet; si legunt, vertiginem; si quid laboris agunt, capitis dolorem patiuntur. Et hoc ideo quiscientia, scilicet jejunium, vigiliae et abor. Nisi enim labori succedat quies et refectio, non potest humana natura laborem tolerare, sed moderatus labor, et abstinentia cibi delicati, et statutae a sanctis Patribus vigiliae, corpori et
Abbreviated transcription (Latin):
mane laudis fauorem extinguit: qñ autẽ
pauꝑi miseretur aliquis. temporalis temo¬
uet spem retrbutions. cum ꝓ pioxima
mortem pati nõ tenuit. amorem mũdi nõ
preponit. Hec sunt em̃ illa tria. que solent
eneruare cõpissionis mẽbra: humanus¬
nendus est in om̃ib modus. ꝗd em̃
excedit modũ excedit et uires. No¬
Pns rem seruat incolunẽ: qm ĩmoderatio
confundit. Modus equa lance librat oneta
Fortioꝵ siue debilium: ne grauentur for¬
dam fortes animo. Alii uͦ corpore. Alii scientia
Stientia fortes sunt quidam. qui licet dili¬
gentis affectu animi careant. licet fortitu¬
do corporis nõ suppetat ip̃is. tñ quadam ra.
tionabili scĩa qua creatoris sui benignita¬
tem. et suam negligentiam recognoscant.
indiant animmi ngorẽ: et corpus cogũt
seruite suo creatori. O uera frm̃ consolan¬
do portant corruentes alleuant docendo.
et si corruerint ip̃i cito resurgunt ne
scandalum generent: quia sapient es sut

Expanded text:
manae laudis favorem exstinguit. Quando autem manae laudis favorem exstinguit. Quando autem pauperi miseretur aliquis, temporalis removet spem retributionis. Cum pro proximo mortem pati non renuit, amorem mundi non praeponit. Haec sunt enim tria illa quae solent enervare compassionis membra, humannendus est in omnibus modus, quod enim excedit modum, excedit et vires. Modus servat rem incolumem, quam immoderatio confundit. Modus aequa lance librat onera fortiorum sicut debilium, ne graventur for quidam fortes animo, alii vero corpore, alii scientia. Scientia sunt fortes quidam, qui licet diligentis affectu animi careant, licet fortitudo corporis non suppetat ipsis, tamen rationabili quadam scientia qua Creatoris sui benignitatem et suam negligentiam cognoscunt inclinant animi rigorem, et corpus cogunt servire suo Creatori, onera fraterna consolando portant, corruentes allevant docendo, et si corruerint ipsi, cito resurgunt, ne scandalum generent, quia sapientes sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ uerundia uerecundia siue desideriũ
carnis affligende reprimit. ne carnis in¬
digentie et necessitati cõpati uelint. qui
si modesti ẽẽnt compaterentur s. ne int̾¬
ficerent ciuem. Alios uͦ cogit dilectio com¬
paci fri suo. s quia nõ hñt unde cõpassionis
oꝑa compleant: prelatis quoꝵ ẽ prouidere
et impendere necessaria qualis fit et quid
possit fr̃ ille. diligent̾ intimant. Compa¬
tuntur et magro. ne qui piene debet
deficiat in uia. Ũde quidam usus ĩ nole¬
uit in cõuentu quoꝵdam fim̃. ut aliquẽ
de fiĩb albi̾ suo preponant. cui obediat
in agenda sui cuma. ut cum usum fr̃i fue¬
rit congruũ. alb̾em suum mesu carinũ
seu i aliquo talis̾ ip̃i condescendere faci¬
at. ne rigor prelationis frangat huma¬
nam Pragilitatem. Et hec est compassio pu¬
dentie. Tria sunt ꝑ que probatur uera cõpas¬
sio: scilicet occulta beneficia. pauꝑtas ⁊ mas
Ueneficia em̃ si impendatur occulte. hu¬

Expanded text:
m verecundia sive desiderium m verecundia sive desiderium carnis affligendae reprimit, ne carnis indigentiae et necessitati compati velint, qui si modesti essent, compaterentur sibi, ne interficerent civem. Alios vero cogit dilectio compati fratri suo; sed quia non habent unde compassionis opera compleant, praelatis quorum est providere et impendere necessaria qualis sit et quid possit frater ille, diligenter intimant. Compatiuntur et magistro, ne qui praeire debet, deficiat in via. Unde quidam usus inolevit in conventu quorumdam fratrum, ut aliquem de fratribus abbati suo praeponant, cui obediat in agenda sui cura, ut cum visum fuerit fratri congruum, abbatem suum in esu carnium seu in aliquo tali sibi ipsi condescendere faciat, ne rigor praelationis frangat humanam fragilitatem, et haec est compassio prudentiae. Tria sunt per quae probatur vera compassio, scilicet occulta beneficia, paupertas et mors. Beneficium enim si impendatur occulte, hu
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis pro lapsum a corde honimis uelut
amatiice nulieris mortuu eicit. Illa qͣ
orefit tm̃ adultoria est. hec aũt stenlis
micupatur. Sequitur alia que milta cri¬
biuit: s ideo ut laudetur aut plus recipiat.
Nec pondus uere compassionis nõ portat.
s uane głie lerutate subleuatur nec cõpati¬
tur s gliatur: et ideo suꝑba uocari potest
alia uͦ fingendo lacrimas etiam sapientes
decipit: tercia nilta tribuens maiora reci¬
pit: Accipiuntur et in bonam partẽ he¬
tͥres cõpassionis species. cum aliquis frẽm
suum benigne consolatur uł qñ uere cõpũ¬
gitur corde. aut qnͣ pauꝑi miseret᷑ et cõ¬
modat nec retributionem sequigur. s so¬
lo pietatis affectu trahit᷑ ad miniꝰ. Una
existis consolatoria. Ałtera pietatis est : ter
cia refectionis. Sunt etiam qui cõpatiũ¬
tur sibi. quidam qui cõpatiuptur. fñ. qͥdam
uero magistro. Primũ modestie est : scd̾m
dilectionis. t̾cium prudentie. Quosdam¬

Expanded text:
pietatis prolapsum, a corde hominis velut pietatis prolapsum, a corde hominis velut a matrice mulieris mortuum ejecit. Illa quae ore fit tantum, adulatoria est, haec autem sterilis nuncupatur. Sequitur alia, quae multa tribuit sed ideo ut laudetur, aut plus recipiat. Haec pondus verae compassionis non portat, sed vanae gloriae levitate sustollitur, nec compatitur sed gloriatur, et ideo superbia vocari potest. alia vero fingendo lacrymas, etiam sapientes decipit; tertia vero multa tribuens, majora recipit. Accipiuntur et hae tres in bonam partem compassionis species: cum aliquis fratrem suum benigne consolatur, vel quando vere compungitur corde, aut pauperi quando miseretur et commodat, nec retributionem sequitur, sed solo pietatis affectu trahitur ad munus. Una ex istis consolatoria; altera est pietatis; tertia est refectionis. Sunt quidam qui compatiuntur sibi, quidam compatiuntur fratri, quidam vero magistro. Primum modestiae est, secundum dilectionis, tertium prudentiae. Quosda
Abbreviated transcription (Latin):
cati sunt: quoꝵ cõplexio talis est. ut põ¬
dus laboris ieumnii et uigiliaꝵ ferte non
ualeant. qui etiam cibos ex quitos fastidi¬
unt. qui sunt sibi oneri. qui calore disso¬
luti cito lassantur. ex frgore statim tor¬
pescunt: tales etiam quosdam de ppło
natura plasinauit. Om̃ib his compa¬
tiens est religis. Est et uera et falsa
compassio: utraq cñ tribus modis fien
solet. scilicet. ore. corde. et oꝑe. Ore fit¬
falsa compassio: qñ aliquis flebilibus
uerbis dampnũ alterius consolatur. Corde
uͦ: qñ aliquis qui habundat diuitiis alicui
oppresso egritutudine sine egestate occurtit:
et pietate motus cõpatiendo mentis asfefti
incnuat. tumsiens autẽ nõ succurrit egẽ¬
ti. hec compassio talis est i concepit s non
peperit. De conceptu em̃ uere compassionis
mulier. partum iugulat auaritia. ne pro¬
deat in luceni: hoc est elemosme fructum
impedit. et conceptũ cõpassionis de semnie

Expanded text:
cati sunt, quorum complexio talis est, ut poncati sunt, quorum complexio talis est, ut pondus laboris, jejunii et vigiliarum ferre non valeat, qui etiam cibos exquisitos fastidiunt, qui sunt oneri sibi, qui calore solis dissoluti, cito lassantur, et frigore statim torpescunt. Tales etiam quosdam de populo natura plasmavit. Omnibus his compatiens est religio. Est et vera, et falsa compassio, utraque tamen tribus modis fieri solet, scilicet ore, corde et opere. Ore ficta compassio fit, quando aliquis flebilibus verbis damnum alterius consolatur. Corde vero, quando aliquis, qui abundat divitiis, alicui oppresso aegritudine vel egestate occurrit, et pietate motus, compatiendo mentis affectum inclinat; transiens autem non succurrit egenti. Haec compassio sterilis concepit, sed non peperit. De conceptu enim verae compassionis mulier avaritia jugulat partum, ne prodeat in lucem. Haec eleemosynae fructum impedit, et conceptum compassionis de semine
Abbreviated transcription (Latin):
sitas pecat. et sic excludatur delica¬
ca uoluntas. Psu uero delicati st̃ mlti
licet sut de plebe. quicũ in sdo eẽnt serui¬
ebant uentri: in ecclia uͦ põiti usimi soliti
cibi mutare nolunt. ne sequatur infirmi¬
tas. Infirmitatem corporis timent. et ani¬
me sue mortem conferũt. Impossibilitatis
sue usum uite precedentis fore carisam testã¬
tur: s ut dici solet malus usus abholendꝰ
est. Genere delicati sunt fũii nobiliũ. qui
sicut fuerũt in scło nobiliores dignitate
generis: ita in comientu frm̃ nobiliores
sunt ꝓcessu boni oꝑis. Iactant se nõ ẽẽ de¬
licatos. himnles sunt uerbo. uestitu. et ope¬
re.amabilos ad societatem tractabiles si
corripiantur. honesti cõsilii. frm̃ consola¬
tores. Ii sunt qui generis auctoritatem
nõ pretendunt. ut honorari queant in
eccłia. nec de parentum suoꝵ dignitate gło¬
riantur: s occultant cansas suꝑbie: ne
pes eoꝵ labatur innitiũ. Natura uͦ deli¬

Expanded text:
sitas petat, et sic excludatur delicasitas petat, et sic excludatur delicata voluptas. » Usu vero delicati sunt multi, licet sint de plebe: qui cum in saeculo essent, serviebant ventri; in Ecclesia vero positi, usum soliti cibi mutare nolunt, ne sequatur infirmitas. Infirmitatem timent, et animae suae mortem inferunt. Impossibilitatis suae, usum vitae praecedentis esse causam testantur; sed, ut dici solet, malus usus abolendus est. Genere delicati sunt filii nobilium: qui, sicut fuerunt in saeculo nobiliores dignitate generis, ita in conventu fratrum nobilioressunt boni processu operis. Jactant se non esse delicatos, humiles sunt verbo, vestitu et opere, amabiles ad societatem, tractabiles si corrigantur, honesti consilii, fratrum consolatores. Hi sui generis auctoritatem non praetendunt, ut honorari queant in Ecclesia, non de parentum suorum dignitate gloriantur, sed occultant causas superbiae, ne pes eorum labatur in vitium. Natura vero deli
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a et ante or̃ia agenda est cura infirmoꝵ
uiter ostendamꝰ. Ante omĩa inquit. Hoc ẽ
uolotius quam alicui de om̃ib fr̃ĩb debet
infirmo fñ parari qd̾ postulat. Suꝑ om̃ĩa
hoc est habundantius quam ceteris ut si dẽ¬
tur alus necessaria. infirinis plura et deli¬
catiora querantur. Plura ut ex multis
aliquid placeat: delicatiora ut cũ gristaue
Itiens religio. Quatuor sunt delica¬
toꝵ species. scilicet uoluntate. nsu
genere. et natura. Poluutate delicati sunt
illi qui cum grosoribus cibis uti possent
nolunt. s diu̾sa et exquit᷑a fercula que¬
rentes respondent uentri et petenti obe¬
et si clamauent nõ uirga s pane conͥpesco:
enĩ pater filii lenocinantis prauos mo¬
res uirga castigat. sic ꝑ abstinentiam
uentris et gule uoluptuosus restringi¬
tur affectus. Sollicitum me reddit cus¬
ra uentris. nunc hos nũc illos exopto
Necesse gͥ est ut nõ adingurgitatio¬
nem uentris ut ait beatus gregoriꝰ
ne plus cari cribuamus quam neces¬

Expanded text:
nte omnia, agenda est cura infirmorum. firmis. « Ante omnia » inquit: hoc est velocius quam alicui de omnibus fratribus, debet infirmo fratri parari quod postulat. « Super omnia, » id est, abundantius, quam caeteris, ut si dentur aliis necessaria, infirmis plura et delicatiora quaerantur; plura, ut ex multis aliquid placeat, delicatiora, ut cum gustavertiens religio. Quatuor sunt delicatorum species, scilicet voluntate, usu, genere et natura. Voluntate delicati sunt illi qui cum grossioribus cibis uti possunt nolunt; sed diversa et exquisita fercula quaerentes, respondent ventri et petenti obeet si clamaverit, non pane sed virga compesco, t enim pater filii lenocinantis pravos mores virga castigat, sic per abstinentiam ventris et gulae voluptuosus restringitur affectus. Sollicitum me reddit cura ventris, nunc hos, nunc illos exoptanNecesse est igitur, ut non ad ingurgitationem ventris, ut ait beatus Gregorius, , « ne plus carni tribuamus quam neces
Abbreviated transcription (Latin):
anũ. et inuenignt ĩbidem gres ordines. ari¬
etes scilicet. oues et hedos Inter arietes da¬
ud mimeratur: int̾ ones ionathas. intͣ hedos
saul. Ismistram gͦ saul. quia hedi. ad simistrã:

Expanded text:
ianum, et invenient ibidem tres hominum ordines, ariianum, et invenient ibidem tres hominum ordines, arietes scilicet, oves et haedos. Inter arietes David numeratur, inter oves Jonathas, inter haedos Saul. Ad sinistram ergo Saul, quia haedi ad sinistram;
Abbreviated transcription (Latin):
patris. cum diceret. nilier quam dedisti mͥ
seduxit me: eua filii sapientiam redarguit.
quod̾ nõ sapient̾ egent. quia serpentem po¬
suit in paradyso. a quo decepta est: dỹabolus
autẽ benignitatem sp̃c sc̃i ignoratͥ dum
desperando de ueniaan delicto maxumo ꝑse¬
uerat. id est in suꝑbia. Unde pͥsalmista.
Et emũdabor a delicto maximo. Ait beatiis
augnstinus. Delictum inquit marĩ. su¬
sp̃c sc̃s : pat̾ qui est ueritas. de mendici ex¬
cusatione: filnis qui est patri obediens usq
mus mobedientes et suꝑbi : ne aduersummiꝰ nos.
dent hi tres testimonium in celo. Suꝑiori nõ
obediuit saul. nec peꝑtit inferioris sibĩ dum
ppłm sͥ subiectum accusat. dum serp̃m ercusat.
cui petrus abscidit anriculam: huic nomẽ
erat malchus qd̾ interpretatur rer. Seriu¬
ebat gͥ malchus pontifici. quia dignius est
sicerdotiũ regno. Mirantur forsitan aliqui:
dubitantes de dampnatione saulis. hoc quod
dirimꝰ. Legant illi iheronimũ contraionun¬

Expanded text:
m, cum diceret: Mulier quam dedisti mihi, seduxit me . Eva Filii sapientiam redarguit, quod non sapienter egerit, quia posuit serpentem in paradiso a quo decepta est. Diabolus autem benignitatem Spiritus sancti ignorat, dum desperando de venia in delicto maximo perseverat, id est, in superbia. Unde Psalmista: Et emundabor a delicto maximo . Ubi beatus Augustinus: « Delictum » , inquit, « maximusanctus: Pater qui est veritas, de mendacii excusatione; Filius, qui est Patri obediens usquemus inobedientes et superbi, ne adversum nos dent hi tres testimonium in coelo. Superiori non obedivit Saul, nec pepercit inferiori, sed sibi, dum populum sibi subjectum accusat, dum seipsum excusat cui Petrus abscidit auriculam, huic nomen erat Malchus , quod interpretatur rex. Serviebat enim Malchus pontifici, quia dignius est sacerdotium regno. Mirantur aliqui, forsan dubitantes de damnatione Saulis, hoc quod diximus. Legant Hieronymum contra Jovin
Abbreviated transcription (Latin):
S. autem inter nos tales uidemus: aut pati
nolumꝰ. aut accus inis quia incorrigibiles:
Unde beda suꝑ sannielem: nos quoꝵ inquit.
mexemplũ beati samueliserga talos modeste
agere. neq eos traducere oportet. quos incor¬
rigibilesret diuino iam indiciomõ dubitamꝰ
dampnĩdos: marime filios quos aliquo gra¬
du ecdiastico. quem eiusdem snilis mictio nõ
decenter exprmnt. cognouermius insignitoᷤᷤ
Dunt enĩ mlti. qui detiahunt eibaiellent tñ¬

Expanded text:
Si quidem inter nos tales videmus, aut pati Si quidem inter nos tales videmus, aut pati nolumus, aut accusamus, quia incorrigibiles. Unde Beda super Samuelem: « Nos quoque in exemplum beati Samuelis decet ergo tales modeste agere. » Neque eos oportet traducere, quos incorrigibiles et divino judicio non dubitamus damnandos, maxime illos quos aliquo gradu ecclesiastico quem ejusdem Saulis vinctio non indecenter exprimit cognoverimus insignitos. Sunt enim multi qui detrahunt praelat
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit : cum diceret samuel. que est hec
nox gregum. que resonat in aurib meis.
aut armentoꝵ quam ego audio : Et nt saul
De amalech adduxetunt ea peꝑcit em̃ ppłsᷤ
meliorib ouib et armentis. ut ĩmolarent
dño deo tuo: reliqua uͦ occidimꝰ. Serp̃m saul
excusat: s ppł̃m accusat. Populuis inquit
peꝑcita quod dñs non precepit: nos. nitem teli¬
qua oecidimus. quod preceꝑit dñs. Unde beda
suꝑ samucleni Saul inquit. ea que dño iubente
occisa sunt. secum ppło occidisse. his uͦ trie con¬
tra interdictu eiꝰ reseruata sunt. nõ se ł ppłm
peꝑcisse testatur. ꝑ suꝑbiam peccauit . cinude¬
niũ diceret samueli pecenii. s nũc honorame
coram semorib ppłi meret coram isił. Imino¬
derata saulis suꝑbia. s modest samuelis huua¬
litas honorari reꝓb querit: et honorat ꝓpha
repiobum. Sic e̾tiam ĩis temporib. inuem¬
untur mlt. quia magñs spinitalib redaga¬
trpenitentes tm̃ ore. timent honore prinan

Expanded text:
peccavit, cum diceret Samuel: Quae est haec vox gregum quae resonat in auribus, aut armentorum quam ego audio? et ait Saul. De Amalech adduxerunt ea, pepercit enim populus melioribus ovibus et armentis, ut immolaret Domino Deo tuo, reliqua vero occidimus . Seipsum Saul excusat, sed populum accusat. Populus, inquit, pepercit, quod Dominus non praecepit; nos autem reliqua occidimus, quod praeceperat Dominus. Unde Beda super Samuelem: « Saul, inquit, ea quae, Domino jubente, occisa sunt, se cum populo occidisse, his vero quae contra interdictum ejus reservata sunt, non se, sed populum pepercisse testatur. » Per superbiam peccavit, cum demum diceret Samueli: Peccavi, sed nunc honora me coram senioribus populi mei et coram Israel . Immoderata Saulis superbia, sed moderata Samuelis humilitas. Honorari reprobus quaerit, et honorat propheta reprobum. Sic etiam nostris temporibus inveniuntur multi, qui a magistris spiritualibus redarguti, poenitentes ore tantum, timent honore privari.
Abbreviated transcription (Latin):
si paretur lectulus suauior. si cogantur sine
aligis dormire. qͣi aliquid criminale feceñt
in huiuscemodi timent uitã finire. Tales in¬
digent consolatione. ne uł molestia corporis
uł interioris hoĩs afflitione deficiant. Andi¬
ant isti quid dicat angłs petro: p̾eingere in¬
xauerat. ut tumnica circa pedes diissa fnigꝰ
noctis. ut cũq tempeniret: exemplũ prebẽs
infirmis. cum molestia et corporali uł in¬
iuria temptamut humana. licere nobis ali¬
quid de nr̃i ꝓpositi rogore ⁊ claxare. Utant᷑
gͥ sapientium consilio ne deficiant: scripta
sunt em̃ ad nr̃am doctrinam. Nec sũt quede
infirmitatis diu̾sitatib ut cñq diximꝰ nũc
quomꝰ fit infirinis larga religio. beniter

Expanded text:
si paretur lectulus suavior, si cogantur sine si paretur lectulus suavior, si cogantur sine caligis dormire, quasi aliquid criminale fecerint, in hujusmodi vitam timent finire. Tales indigent consolatione, ne molestia corporis vel interioris hominis afflictione deficiant. Audiant isti quid dicat angelus Petro: Praecingere,xaverat, ut tunica demissa circa pedes, frigus noctis utcunque temperaret, » exemplum praebens infirmis, quod cum molestia corporali vel injuria tentamur humana, liceat nobis aliquid de nostri propositi rigore relaxare. Utantur igitur sapientium consilio, ne deficiant, scripta enim sunt ad nostram doctrinam. Haec sunt quae de infirmitatis diversitatibus, utcunque diximus; nunc quo
Abbreviated transcription (Latin):
quod delicata comedant nichil oꝑantes. quod
aliquis eis seruiat. et ip̃i milli seruiant. De
ordine aũt quidam conquerit᷑ imputantes
grauitati ordinis infirmitatis sue causam:
et sic quod bene egerunt male ꝑdunt. Sunt
autem alii qui ideo cõqueruntur de ordine. qr
acomẽtu frm̃ separari delicatius tractentur:
si aũt alectulo frm̃ nchoro psallent iĩ uoces¬
audierint. tune psalmos rimimãt orantes
in cubiculo cordis clausis hostiis. et licet totã
noctem ꝑuigilem duxerunt. dolorib suis agi¬
tati tñ illos beatos uidicant. qui ꝑ partẽ noctis
deo seruientes laborant. Spondam lecti non
egrediuntur. et tñ illos qui clanstri tedium
benigne ferunt. felices ẽe putant. nichil
de ordine implere se fatentur: s nͥ fallor ĩ plẽt
totum. Infirmitatis claustro coartant᷑. disci
plinantur anxietatum uirgis. spinis dolorũ.
ieinant. uigilant. laborant. qr somnm
eybum. et qnietẽ infirmitas negat. et tñ

Expanded text:
quod delicata comedant nihil operantes, et quod quod delicata comedant nihil operantes, et quod aliquis eis serviat et ipsi nulli serviant. De ordine autem quidam conqueruntur, imputantes ordinis gravitati infirmitatis suae causam, et sic quod bene egerant, male perdunt. Sunt autem alii qui ideo conqueruntur de ordine, quia a conventu fratrum separati delicatius tractentur. Si autaudierint, tunc psalmos ruminant, orantes in cubiculo cordis clausis ostiis; et licet totam noctem pervigilem duxerint doloribus suis agitati, illos tamen beatos judicant qui per partem noctis Deo servientes laborant. Spondam lecti non egrediuntur, et tamen illos qui taedium claustri benigne ferunt, felices esse putant: nihil de ordine implere se fatentur; sed, ni fallor, implent totum. Infirmitatis claustro coarctantur, displinantur anxietatum virgis et spinis dolorum; jejunant, vigilant, laborant; quia cibum, somnum, quietem infirmitas negat: et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
celum mente cõnsiderant. qui licet offendũt
pedib. licet toto corpore mitẽt: nõ offendũt
struit narrant: hoĩem interiorem labori sup¬
ponũt. cum nõ possint exteriorẽ supponiere
Intant oiõm. cogitant om̃s annos suos in
amaritudine amime sue: et ideo renonabitur
rem patiuntur. sit quidam qui egre feren
tes anxietatem corporis. consulũt medicũ.
si statim nõ conualeant. mascunt᷑ infirim¬
tati. despant de sanitate. S quid dicã fr̃es
de his: Dolorem capitis non paciunt᷑ beni
seruumt carm. s uolunt ut serniat carospi¬
infirmitatẽ suam : quia nõ inquietant ali¬
quem querimoniis: nõ sũt querulosi. sicut
illi de quib locuti sumꝰ. Qriatuor sũt unde¬
infirmi cõqueruntur: scilicet de infirmita¬
te.de medicina. de cybo. de ordine. De infuin
contristantur. De cybo aũt quidam quenmo¬
mam faciũt. eo qd nõ sufficient̾ uł qnomͦ uel
qñ uolunt ministietur eis. Alii uͦ dolent eo

Expanded text:
mente coelum considerant, qui licet pedibus mente coelum considerant, qui licet pedibus offendant, licet toto corpore nutent, non offendunt struit narrant, hominem interiorem labori supponunt, cum non possint exteriorem supponere. Instant orationi, recogitant omnes annos suos in amaritudine animae suae, et ideo renovabitur rem patiuntur: sunt quidem aegre ferentes corporis anxietatem, consulent medicum, si statim non convaleant, irascuntur infirmitati, desperant de sanitate. Sed quid dicam, fratres, de iis? Dolorem capitis non patiuntur beniserviunt carni, sed volunt ut serviat caro spiinfirmitatem suam, quia non inquietant aliquem querimoniis, non sunt querulosi, sicut illi de quibus locuti sumus. Quatuor sunt unde conqueruntur infirmi, scilicet de infirmitate, de medicina, de cibo, de ordine. De infirmite eorum, contristantur. De cibo autem quidam querimoniam faciunt, eo quod non sufficienter vel quomodo vel quando volunt ministretur eis. Alii vero dolent eo
Abbreviated transcription (Latin):
quod nocet aufert : qd̾ necesse est ministrat
sunt infirmitatis species. Quidã em̃
sunt qui infirmantur ex semo: aliiuͦ
ex menibroꝵ lesione. alii ex infirmitate ad
tempus recedente. Alii contimio detinentur
langnore Sunt añt aliqui quoꝵ senectꝰ est
garrula. iracunda. plena prou̾biis. fabulis ua¬
cans. et licet oculus coꝵ cecutiens tenebres¬
eat licet manꝰ tremebunda cesset ab opere
licet officium suum pes ignoret. licet totus
cerꝑe et ammo curius incedat ĩ tñ ut ait qui¬
dim̃ sapiens cum de sene ir religioso loqueretur
cor et lingna eius inquit nõ senescunt ¶. st̃
qui głatur cũ malefeterint. qui gandent se
fuisse duntes. bella principũ scłariũ nõ pacẽ
scõr recitant : ad causas uocari nolunt. qr pte¬
les et laudarent iczabel mulierem formcari¬
am: et ideo indiciũ eoꝵ reu̾tetur in caput fu¬
uni et descendet angłs dñ ut secet eos medi¬
os. Sunt et alii quicũ t̾ram nõ uident oculi

Expanded text:
quod nocet aufert, quod necesse est ministrat,sunt infirmitatis species. Quidam enim sunt qui infirmantur ex senio, alii vero ex membrorum laesione, alii ex infirmitate ad tempus recedente, alii vero continuo detinentur languore. Sunt autem aliqui quorum senectus est garrula, iracunda, plena proverbiis, fabulis vacans, et licet oculus eorum caecutiens tenebrescat, licet manus tremebunda cesset ab opere, licet officium suum pes ignoret, licet totus corpore et animo curvus incedat, tamen, ut ait  saeculi, cum de sene irreligioso loqueretur, « cor et lingua ejus non senescunt. Hi sunt qui gloriantur cum male fecerint, qui gloriantur se fuisse divites, bella principum saecularium non pacem sanctorum recitant, ad causas vocari volunt quia praeles, et laudarent Jezabel mulierem fornicariam, et ideo judicium eorum revertetur in caput suum: et descendet angelus Domini ut secet eos medios . Sunt et alii qui, cum terram non videant oculis,