comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝑ aquã baptismi remissionẽ peccato¬
heremi ꝓmissũ nob̃ pat̾e cȩlestis expe¬
ctamꝰ ingressum: in qua uidelicet be¬
remo siti ꝑiclitam᷑. ac fame sp̃uali de¬
ficimꝰ.si non redẽptoris nr̃i nos dona
deficiamꝰ retreat: ipse petra. quȩ sp̃u¬
alib nos donis in ebriat: que ligno
crucis ꝑcussa. pocłm nob̃ uite suo de
latere manauit. Unde dic̃ in eu̾głio.
łgo sũ panis uite: qͥ uenit ad me non
esuriet: et qͥ credit in me ñ sitiet unꝗͣ.
Et congruente satis figurarũ ordine.
pͥmo popłs ꝑmare saluatꝰ ẽ. ac sic ad
cibum manne atq ad petrã potꝰ mystici
ꝑuenit: quia pͥmũ quidẽ aqua nos rege¬
nerationis abluit: ac deinde ad partici¬
pationẽ sacͥ altaris ubi redẽptoris nr̃i
carni et sanguini cõmunicemꝰ tͥnsinittit.
Hec de mysterio petre sp̃ualis. a qua et¬
primꝰ pastor. eccłiȩ nom̃ accepit. et in qua
totiꝰ scẽ excłiȩ fabrica immobilis et in con¬

Expanded text:
 aquam baptismi remissionem peccatoeremi, promissum nobis patriae coelestis exspectamus ingressum, in qua, videlicet, eremo siti periclitamur, et fame spirituali deficimus, si non Redemptoris nostri nos dona deficiamus, recreat; ipse petra, quae spiritualibus nos donis inebriat, quae ligno crucis percussa, poculum nobis vitae suo de latere manavit. Unde dicit in Evangelio: Ego sum panis vitae. Qui venit ad me, non esuriet; et qui credit in me, non sitiet unquam . Et congruenti satis figurarum ordine primo populus per mare salvatus est, ac sic ad cibum mannae atque ad petram mystici potus pervenit, quia primum quidem aqua nos regenerationis abluit, ac deinde ad participationem sacri altaris, ubi Redemptoris nostri carni ac sanguini communicemus, transmittit. Haec de mysterio petrae spiritualis, a qua primus pastor Ecclesiae nomen accepit, et in qua totius sanctae Ecclesiae fabrica immobilis et incon
Abbreviated transcription (Latin):
restaurationis pͥncipiũ. ut angłs a dõ
mitteret᷑ ad uirginẽ. partu consetrandã
diuino: quia pͥma ꝑditionis humanȩ
fuit causa. c̃u sexpens a diabolo mittẽ¬
bat᷑ ad mulierẽ: sp̃u suꝑbiȩ decipienda:
immo ipse inserpente diabolus uenie¬
bat. qͥ genus humanũ deceptis paren¬
tib primis. immortalitatis głia nuda¬
ret. Eiua gͦ mors intrauit ꝑ feminam:
apte redit et uita ꝑ seminã. Illa a diabo¬
lo seducta ꝑserpentẽ. uiro gustum necis

Expanded text:
o mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłie meȩ ñ ꝑtinet. Petrus gͥ a firma
petra. petra uidelicet xp̃o: quẽ ardent̃
amauit. nom̃ accepit. Xp̃c et enim
uocat᷑ petra: quia in expugnabile ad
se confugientib p̃sidiũ tribuit: qr
sꝑantes in se abantiqͥ hostis insidiis
munitos reddit et cutos. Nec p̃te¬
reundũ. qd̾ obhoc quoq dñs petra
uocat᷑. quia sp̃ualiũ nob̃ charismat᷑y
fluenta ministrat. quia sacro sc̃a nos
sui sanguinis cõmunione purificat.
Qd faciliꝰ intelligit᷑. et iocundiꝰ forte
retinebit᷑. si ad memoriã reuocetur.
quȩ sit iuxta hystoriã petra de qua
apłs mystice quia xp̃m significaret ex¬
tute popłs. ꝑmare rubrũ uenit inde¬
sertũ: in qͦ ꝑ annos. .xͣl. donec ad t̾ram
repmissionis ueniret. iter agebat.
Qui quoda t̃pre fame ac siti fatigatus
inheremo: clamauit ad moysen. At
dñs orante moyse sic̃ scriptu ẽ. pluit
illis manna: manducare panẽ cȩli
dedit eis. Ruisꝰ quoq p̃cepit moysi
ut ꝑcuteret uirga petrã: qđ dum fa¬

Expanded text:
tur a firma petra, videlicet Christo, quem ardenter amavit, nomen accepit. Christus etenim vocatur petra, quia inexpugnabile ad se confugientibus praesidium tribuit, quoniam sperantes in se ab antiqui hostis insidiis munitos reddit et tutos. Nec praetereundum est quod ob hoc quoque Dominus petra vocatur, quia spiritualium nobis charismatum fluenta ministrat, quia sacrosancta nos sui sanguinis communione purificat. Quod facilius intelligitur, et jucundius forte retinebitur, si ad memoriam revocetur, quae sit juxta historiam petra de qua Apostolus mystice quia Christum significaret extute populus, per mare Rubrum venit in desertum, in quo per annos XL, donec ad terram repromissionis veniret, iter agebat. Quid quodam tempore fame ac siti fatigatus, in eremo clamavit ad Moysen. At Dominus, orante Moyse, sicut scriptum est, pluit illis manna, manducare panem coeli dedit eis. Rursus quoque praecepit Moysi, ut percuteret virga petram. Quod dum fa
Abbreviated transcription (Latin):
dotes in lege. et reges: in figurã nimi
ni dñi ac saluatoris nr̃i: incꝰ typum
etiã materiali luuebant᷑ oleo. Non so¬
lum aũt̃ illi: s et nr̃i tẽporis fideles.
ut a xp̃o xp̃iani. ita etiã ab ipsa sacri
qua consecrantur. xp̃i reste nuncu¬
pantur: ꝓpħa attestante qͥ ait. Existi
in salutẽ popłi tui: ut saluos facias. xp̃os
tuos. Exiuit qͥppe in salutẽ popli sui.

Expanded text:
dotes in lege et reges, in figuram nimirni, Domini ac Salvatoris, in cujus typo etiam materiali liniebantur oleo. Non solum autem illi, sed et nostri temporis fideles, ut a Christo Christiani, ita etiam ab ipsa sacri qua consecrantur, Christi recte nuncupantur, propheta teste qui ait: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos . Exiit quippe in salutem populi tui,
Abbreviated transcription (Latin):
uisionis attingere. Uenert̃ inqͥt et u¬
derunt ubi maueret: et apud eũ manse¬
runt die illo. Hora aũt erat qͣsi decima.
Quia lex in decem p̾ceptis data ẽ: solet in
denario num̾o ꝑfectio legis indicari.
Bene gͦ decima hora uenert discipłi.
ut mansionẽ iħu uiderent: quia nuni¬
rum necesse ẽ. ut qͥ deũ uide desid̃ãt.
dĩ se mandatis humilit᷑ subdat. Quiq
luce diumȩ c̃õtemplationis pͦmodum
frui appetit. priꝰ aoiuuante dño deca¬
logum legis ꝑ oꝑa lucis quasi decem
horas diei sole illustrante cõpleat. Et
illi quidẽ die illo manentes ap̃d dñm:
felicissima ueritatis speculatione ues¬
perã expectabant. At uͦ om̃s electi pꝰ
oꝑum bonoꝵ ꝑfectionẽ. pꝰ impleta legis
dñi p̃cepta. ꝑpetuũ  nullo fine obneri¬
um diem sunt cũ illo acturi: illũ uide¬
licet quẽ uide desid̾ans ꝓpħa cantabat.
qr melior ÷ dies unain atriis tuis suꝑ mi¬
lia Erat aut̃ andreas frat symonis petri

Expanded text:
attingere. Venerunt, inquit, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. Quia lex in decem praeceptis data est, solet in denario numero perfectio legis indicari. Bene ergo decima hora venerunt discipuli, ut mansionem Jesu viderent, quia nimirum necesse est, ut qui Deum videre desiderat, Dei se mandatis humiliter subdat; quique luce divinae contemplationis postmodum frui appetit, prius, adjuvante Domino, decalogum legis per opera lucis, quasi decem horas diei sole illustrante, compleat. Et illi quidem die illo manentes apud Dominum, felicissima veritatis speculatione vesperam exspectabant. At vero omnes electi post operum bonorum perfectionem, post impleta legis Dei praecepta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem sunt cum illo acturi, illum, videlicet, quem videre desiderans propheta cantabat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia. Erat autem Andreas, frater Simonis Petri,
Abbreviated transcription (Latin):
feruere: fr̃nȩ quoq salutis curã gerere.
Ie ꝑfecte conditoris sui ducatũ sequit᷑.
qͥ etiã ꝓximi quantu ualet hab̃e comi¬
tatũ nitit᷑. Inuenimꝰ inqͥt messiã. qd̾ ẽ.
greco: latine aũt unctꝰ interp̾tat᷑. Unde
et chrisma grece. latine unctio dicitur.
sic̃ petrus ait. unrit eũ ds̃ spu sc̃o et uir¬
tute. Unde etiã psaliista in eiꝰ laude
loquit᷑. Uuxit te ds̃ ds̃ tuus. oleo leticie
p̃consortib tuis. Consortes aut̃ eiꝰ nos
baptismo etiã chrismate uisibili ꝑungi¬
ille p̾consortib unctꝰ ẽ: cui sic̃ ioħs bap¬
tista testat᷑. non adm̃suiã dat ds̃ sp̃m:

Expanded text:
fervere, fraternae quoque salutis curam gerere. Ille enim perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, quod est s dicitur Graeco, Latine autem unctus interpretatur. Unde et chrisma Graece, Latine unctio dicitur. sicut Petrus ait, Unxit eum Deus Spiritu sancto et virtute . Unde etiam Psalmista in ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus no gratiam in baptismo etiam chrismate visibili perungiille prae consortibus unctus est, cui, sicut Joannes Baptista testatur, non
Abbreviated transcription (Latin):
De qͦ ꝓpħa inpsalmo. Bñs inqͥt fortis
et potens: dñs potens in p̾lio. Ilo nuimi¬
rum p̃lio: quo potestates aerias debel¬
lare. et ab earũ tyrannide mundum
ueniebat eriꝑe. Ad uirginẽ despon¬
satã uiro. cui nom̃ erat ioseph. de domo
dauid: et nom̃ uirginis maria. Quod
dr̃ de domo dauid: ñ tantũ ad ioseph.
s etiã ꝑtinet ad mariã. Legis nãq
erat p̃cept̃u. ut de sua qͥsq tͥbu ac fami¬
lia duceret uxorẽ: apło quoq attestan¬
te. qͥ ad timotheũ scribens ait. Memor

Expanded text:
De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, qui, ad Timotheum scribens, ait: Memor
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ioħs. et resperit ibm: quia in mag¬
no iã culmine ꝑfectionis animi gres¬
sum fixerat: unde iure celsitudinẽ
diuinȩ maiestatis merẽtur intueri.
Stabat: quia illam uirtutu arc̃e conscen¬
derat: a qua nullis tẽptationũ posset
imꝓbitatib dcici. Stabant cũ illo et dis¬
cipłi: quia magisteriũ eiꝰ corde sequeban¬
tur immobili. Et respiciens inquit iħm
ambulantẽ: dicit. Ecce agnꝰ dĩ. Ambu¬
latio iħu. dispensationẽ in carnationis¬
eiꝰ. qua ad nos uenire. ac nob̃ exempla
uiuendi p̃bere dignatꝰ ẽ. insinuat: sic̃
mansio eiꝰ et̃nitatem diuinitatis inqua
semꝑ ẽ. patri ȩqualis.aꝑtissime designat.
Respiciens gͦ iħm ambulantẽ ioħ̃s dic̃.
ecce agnꝰ dĩ: quia uidens eũ int̾ hoĩes con¬
uersantẽ: ꝓfectũq illis uitȩ cȩlestis et
factis demonstrantẽ et uerbis: aꝑte
ꝓnunciabat. quia ñ ipse ut putabant.
s ille eẽt. qͥ ad redẽptionẽ generis. hu¬

Expanded text:
enim Joannes, et respexit Jesum, quia in magenim Joannes, et respexit Jesum, quia in magno jam culmine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium ejus corde sequebantur immobili. Et respiciens, inquit, Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei. Ambulatio Jesu dispensationem incarnationis, qua ad nos venire, ac nobis exempla vivendi praebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeternitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequalis, aptissime designat. Respiciens ergo Jesum ambulantem Joannes dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae coelestis et factis demonstrantem, et verbis aperte pronuntiabat, quia non ipse, ut putabant, sed ille esset, qui ad redemptionem generis hu
Abbreviated transcription (Latin):
bulantẽ. dicit. Ecce agnus dĩ. Statimq
cognouimꝰ. immoĩã notũ ad memoriã
reuocauimꝰ. quare iħm p̃cursor suus ag¬
nũ dĩ uocauerit: quia uidelicet eum
p̃cȩt̾is mortalib singłarit᷑ innocentem.
hoc ẽ ab omi peccato mundũ nouit: qr
nos suo sanguine redempturũ. quia do¬
na suiuelleris sponte largiturũ. exqͦ
uestẽ nob̃ nuptialẽ facere possimus.
id est exẽpla iiuendi nob̃ relicturum
p̃uidit: quib indilectione calefieri
deberemꝰ. Hoc gͦ testimoniũ p̃curso¬
ris dñi. quia facile patet fidelib citr
amoris intimi fomitẽ audientium
cordib infundit. S non ẽ putandum.
quia sine certi ratione mysterii hoc re¬
laturus eugłista. p̃miserit stetisse io¬
hannẽ cũ discipłis: iħ̃m uͦ ambulasse:
et illo utiq ãbulasse. uͥ sequentib se
discipłis ioħis mansionẽ in qua habi
quentia lectionis eugłicȩ cõmem̾o¬
rant. si enucleatiꝰ discũtiant᷑. inueniemꝰ
cȩlestib redundare mysteriis. Stabat

Expanded text:
em, dicit: Ecce Agnus Dei, statimque cognovimus, imo jam notum ad memoriam revocavimus, quare Jesum praecursor suus Agnum Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ratione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habit quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestibus redundare mysteriis. Stabat
Abbreviated transcription (Latin):
se gaudebat. qͥ conceptꝰ ex carne matͥs
uirginis. filiꝰ altissimi uocaret᷑ et esset.
Exclamauit aut̃ et dpx̃. Bene¬
dicta tu int̾ mulieres: et
benedictꝰ fructꝰ uentris tu.
benedicta int̾ mulieres: s int̃ mulie¬
res benedictas maiori benedictione
specialit̃ in signis. Benedictꝰ fructus
uentͥs tui. Nec ipse generali scõꝵ more
tat᷑ diceus. Et enĩ dñs dabit benigni¬
tatẽ: et t̾ra nr̃a dabit fructum suum.
Dedit qͥppe dñs benignitatẽ. quia
genꝰ humanũ a reatu p̃uaricationis.
ꝑ unigenitũ suũ libare disposuit.

Expanded text:
se gaudebat, qui conceptus ex carne matris virginis filius Altissimi vocaretur, et esset. Exclamavit autem, et dixit: Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui. edicta inter mulieres, sed inter mulieres benedictas majori benedictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum mtatur, dicens: Etenim Dominus dabit benignitatem, et terra nostra dabit fructum suum . Dedit quippe Dominus benignitatem, quia genus humanum a reatu praevaricationis per unigenitum suum liberare dispos
Abbreviated transcription (Latin):
in carne uent᷑o p̃cinens ꝓpħa dicebat.
Sic̃ oiuis ad occisionẽ ducet᷑. et sic̃ agnꝰ
corã tondente se sine uoce. sic obmutes¬
cet. Et it̾m. Ipse aut̃ uulneratꝰ ẽ ꝓpter
peccata nr̃a. et liuore eiꝰ sanati sumus.
Et audier̃t eũ duo discipli loquentẽ:
et secuti st̃ iħm. Testimoniũ ꝑhibente
duo discipłi. magis desiderantes ab ipso
qͦ et ipsimererent᷑ in agnoꝵ dĩ sorte com¬
putari. Bene aut̃ sunt duo discipłi in¬
uenti qͥ dñm pͥmi sequerent᷑: ut etiam
mystice designarent. onĩs qͥ illum ꝑfecte
sequerent᷑ geinina dilectione deuotos c̃e
debere: hoc ẽ. eiꝰdem sui redẽptoris et
frm̃ simul amore feruentes. Conu̾s aut̃
iħe. et uidens eos sequentes se: dicit eis.
Quid queritis: Non potuit ignorare dñs.
qͥd sequentes se discipli ioħis quererent:
s ui eo qd̾ ad illos sequentes conuertitur.

Expanded text:
enturo praecinens propheta dicebat: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus coram tondente se sine voce sic obmutescet . Et iterum: Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et livore ejus sanati sumus. Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Testimonium perhibente duo discipuli, magis desiderantes ab ipso ipere, quo et ipsi mererentur in agnorum Dei sorte computari. Bene autem duo discipuliui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes co
Abbreviated transcription (Latin):
gruit conceptioni natiuitas: ut quȩ
contra humanȩ conditionis morem
iuirgo concipis: supͣ humanȩ consue¬
tudinis modũ. dĩ filiũ generes. Om̃s
qͥppe hoĩes in iniquitatib concipim᷑:
it indelictis nascimͦ. Quotqͦt aũt do¬
nante dõ ad uitã p̃ ordinati sumꝰ ȩt̾nã.
ex aqua et sp̃u sc̃õ renascim᷑. Solus aũt
redc̃ptor nr̃ ꝓ nob̃ in carnari dignatꝰ.
mox sc̃s natus ẽ: quia sine iniquitate

Expanded text:
gruit conceptioni nativitas, ut quae gruit conceptioni nativitas, ut quae contra humanae conditionis morem virgo concipis, supra humanae consuetudinis modum Dei Filium generes. Omnes quippe homines in iniquitate concipimur, et in delictis nascimur: quotquot autem donante Deo ad vitam praeordinati sumus aeternam, ex aqua et spiritu sancto renascimur. Solus vero Redemptor noster pro nobis incarnari dignatus, mox
Abbreviated transcription (Latin):
modis in ea diuinę suȩ potentiȩ effi¬
catiã ostendit: quia et ment̾ẽ illius
adeo quantũ humana fragilitas pat̃
ab om̃i uitioꝵ sorde castis cauit. ut cȩlesti
cẽt digna partu : et in ut̾o illiꝰ scm ac
uenerabile redẽptoris nr̃i corpꝰ sola sua o¬
ente attactu. carnẽ de carne u̾ginis.
sacro sc̃am de intemerata formauit.
nuo uirtutẽ altissimi noĩauit: iuxta
hoc qd dñs cũ eiꝰdem sp̃c aduentũ disci¬
płis ꝓmitteret. ait. Et ego muto ꝓmis¬
sum patͥs me in uos: uos aut sedete
inciuitate: qͦ ad usq in duamini uir¬
tute ex alto. Obumbrauit aut̃ beatȩ
dĩ genit̾ti uirtꝰ altissimi: quia sp̃c sc̃s
cor illiꝰ cũ impleuit. ab omi estu concu¬
piscentiȩ carnalis tẽꝑauit: emunda¬
uit a desidiis tẽꝑalib: ac donis celesti¬
b m̃tem simul illiꝰ consecrauit et cor¬
pus. Idoq et qd̾ nascet᷑ erte inquit¬
sc̃m: uocabit᷑ filiꝰ dĩ. Quia de scĩficatiõe
sp̃e concipies: sc̃m erit qd̾ gignet᷑. Con¬

Expanded text:
modis, in ea divinae suae potentiae efficaciam ostendit: quia et mentem illius adeo, quantum humana fragilitas patitur, ab omni vitiorum sorde castificavit, ut coelesti digna esset partu; et in utero illius sanctum ac venerabile Redemptoris nostri corpus sola sui orili attactu, carnem de carne virginis sacrosanctam intemerata formavit. nuo virtutem Altissimi nominavit: juxta hoc quod Dominus, cum ejusdem Spiritus adventum discipulis promitteret, ait: Et ego mitto promissum Patris mei in vos: vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto . Obumbravit autem beatae Dei genetrici virtus Altissimi: quia Spiritus sanctus cor illius cum implevit, ab omni aestu concupiscentiae carnalis temperavit, emundavit a desideriis temporalibus, ac donis coelestibus mentem simul illius consecravit, et corpus. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei: quia quod de sanctificatione Spiritus concipies, sanctum erit quod gignitur. Con
Abbreviated transcription (Latin):
utiq nos. quotiens in carnationis erus
transitũ ad mentẽ reducimꝰ. sollicito
semꝑ eũ corde rogemꝰ. ut habitationẽ
nob̃ eternȩ suȩ mansionis quȩ ẽ. apud pa¬
trem ostende dignet᷑: dicentes cũ moy se.
Dũẽ ostende nob̃ głiam tuã. Qd̾ autẽ ipse
discipłos uenire. et ubi maneret uidere

Expanded text:
utique nos, ut quoties incarnationis ejus utique nos, ut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansionis, quae est apud Patrem, ostendere dignetur, dicentes cum Moyse: Domine, ostende nobis gloriam tuam . Quia autem ipse discipulos veni
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste innotuit. quantũ bonis ur̃is
studiis delectet᷑: quã libent̃ iter u̾itatis
inchoantib ipse auxiliũ laturꝰ occurat.
Quidirert̃ ei. Rabbi: qd̾ dr̃ init̃pretatum
magist᷑. Ubi babitas: Nolebant t̾nsito¬
rie magisterio ueritatis ꝑfrui: s potius¬
mansioisẽ in qua habitaret inqͥrebant.
quatinꝰ et tc̃ liberiꝰ insecreto uerbis illiꝰ
imbui. et ex inde sepiꝰ eũ possent uisita¬
re plenuiꝰ mĩti uendi. Unde et ipse. qr¬
et illos bene petentes. querentes. pulsan¬
tes uidit: libens eis secretariũ sui rese¬
rauit archani: eosq introducens. ueri¬
tatis eugłicȩ rudimentis quȩ desidera¬
bant illustrauit. Ham sequit᷑. Dicit eis.
Uenite et uidete. Statĩq subiungitur.
Uenerunt et uiderunt ubi maneret:
et apud eũ manser̃t die illo. Qd̃ si altio¬
re sensulibet inspicere. qͥd nob̃ agendu
insinuent discipti. in eo qd̾ ad dñm qͥdẽ
ambulantẽ uenerant. s loc̃u continuo
ubi habitaret inquirebant: admonens

Expanded text:
manifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et videte. Statimque subjungitur: Venerunt et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ sullimitas: ut ñ solum
uerba que a scĩs ut ab ipso dũo dicta re¬
feruntur: s etiã circũstantia rerũ quȩ
simplicit̾ posita uidet᷑ sp̃ualib sit plena
mysteriis. Ecce eiũ narrante eugłio fr̃s

Expanded text:
ae sublimitas, ut non solum verba, quae a sanctis vel ab ipso Domino dicta referuntur, sed etiam circumstantia rerum, quae simpliciter posita videntur, spiritualibus sint plena mysteriis. Ecce enim, narrante evangelis
Abbreviated transcription (Latin):
atq intelligere possent. Testat᷑ et ieze
sub figura. iiͦiͦi. animaliũ. admirabi¬
les omniũ eugłistarũ uirtutes. quas
cȩlesti iusione didicerat. plenissimo
erat unꝰ ex eis. et ipse uisione doctus
spuali: int̾ prima ȩccłiȩ sacram̃ta eorũ¬
dem eugłistarũ facit mentionẽ Tan¬
tȩ quippe erant dignitatis illi. qui re¬
dẽptoris nr̃i facta et dicta scribendo
memoriȩ tradiderunt: ut non solum
mendandi. Tantȩ erant dignitatis.
ut utriꝰq testam̃ti script᷑a eis merito
testimoniũ daret: eoꝵq głiam cȩli ques
ñ ante exortũ tantumꝰ eoꝵ. uerũ etuam
pꝰ inchoatũ uł expletũ scĩssimi munus
oꝑis. hoĩb admemoriã referrent: et
quanti apud dm̃ habeant᷑ ostendent.
Multa gͦ de illis iezeclnel. multa exi¬
mius ipse cõmemorauit ioħs: s nos
inp̃senti. quia sermoclaudendꝰ ẽ. uisu
ioħis testimoniũ cõmemorare sufficiat.
E cũ darent inquit.iiͦii. animalia glo¬

Expanded text:
et intelligere possent. Testatur et Ezecet intelligere possent. Testatur et Ezecsub figura quatuor animalium admirabiles omnium Evangelistarum virtutes, quas coelesti visione didicerat, plenissimo lus, qui erat unus ex eis, et ipse visione doctus spirituali, inter prima ecclesiae sacramenta eorumdem evangelistarum facit mentionem. Tantae quippe erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo memoriae tradiderunt, ut non solum mendandi. Tantae erant dignitatis, ut utriusque Testamenti Scriptura eis merito testimonium daret, eorumque gloriam coeli cives non ante exortum tantummodo eorum, verum etiam post inchoatum vel expletum sanctissimi munus operis, hominibus ad memoriam referret, et quanti apud Deum habeantur ostenderent. Multa ergo de illis Ezechiel, multa eximius ipsorum commemoravit Joannes; sed nos in praesenti, quia sermo claudendus est, unum Joannis testimonium commemorare sufficiat: Et cum darent, inquit, quatuor animalia glo
Abbreviated transcription (Latin):
sit factus. ipse apłoꝵ numerus cu
insertus est docet: docet et ipsa gens
ethiopum. quam de finib terrȩ ul¬
timis ad sc̃e ȩcclis societatẽ p̃dicando
conuertit. ablutãq fõnte baptismatis
de fusca formosam reddidit: quia uitio¬
rum nigredine exuit. ac uirtutu deco¬
rauit ornatii: docet ipsũ eugłium in qͦ
scribendo noui testam̃ti consetrauit eror.¬
diũ. Puispeciali pͥuilegio donatĩi ẽ. ut
um iã facta descͥpserit. et credentib le¬
genda tͣnsmiserit: qd̾ uidelicet eu̾głm
ad edificandam fidem eccłiȩ p̾mitiuȩ q̃
ex hebreoꝵ maxime popło collecta ẽ. he¬
breo sermone cõposuit. Dilatata aũt ꝑ
orbẽ eccłia. et grecis ac barbaris in eiꝰdẽ
fidĩ unitatẽ confluentib: curauerunt
etiã marci. luce. et ioħis eugłia. que
de inceps greca lingua edroerunt.
mox in latinũ transfudere sermonẽ:
quatinꝰ hȩc om̃s ꝑ orbẽ nationes legere

Expanded text:
sit factus, ipse apostolorum numerus cui sit factus, ipse apostolorum numerus cui insertus est, docet: docet et ipsa gens Aethiopum, quam de finibus terrae ultimis ad sanctae Ecclesiae societatem praedicando convertit, ablutamque fonte baptismatis, de fusca formosam reddidit, quia vitiorum nigredinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui speciali privilegio donatum est ut dum jam facta descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta est, Hebraeo sermone composuit. Dilatata autem per orbem Ecclesia, et Graecis ac Barbaris in ejusdem fidei unitatem confluentibus, curaverunt etiam Marci, Lucae et Joannis Evangelia, quae deinceps Graeca lingua ediderunt, mox in Latinum transfudere sermonem, quatenus haec omnes per orbem nationes legere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃teritȩ conu̾sationis. s ad ꝓfectu mag̃
uite ꝑfectioris inuitat. Uocat peccato¬
res. ut ꝑpenitentiã corrigant᷑: uocat
iustos ut magis magisq iustificentur.
quanuis et ita recte possit intelligi qd̃
ait. ñ ueni uocare iustos s peccatores:
quia ñ illos uocauerit. qͥ suã iusticiam
uolentes c̃stituere iusticiȩ dĩ non suts
subiecti: s eos potiꝰ qͥ fragilitatis suȩ
conscii. ñ erubescunt confit̾i. quia in
multis offendimꝰ om̃s. Si qͦs aũt et
de illis qͥ fallacit᷑ sunt iusti. correc tos
uocat ad ueniã. etiã in illis implebit᷑ eiꝰ
sermo. quia ñ uenerit uocare iustos s
peccatores: id ẽ. ũ elatos s bumiles: ñ
de sua iusticia in flatos. s ei qͥ iustificat
uimpiũ deuota mente sub̾tratos. Nã
et tales ubi conuertunt᷑: nequaquã
se iustos s peccatores necesse ẽ. sincero
matheum quẽ de publicanis actib
elegit. ut spem remissionis peccato¬
rib ampliaret ad uexerit. Qitalis nãq

Expanded text:
s, sed ad profectum magis vitae perfectioris invitat. Vocat peccatores, ut per poenitentiam corrigantur; vocat justos, ut magis magisque justificentur. Quamvis et ita recte possit intelligi quod ait: Non veni vocare justos, sed peccatores, quia non illos vocaverit qui, suam jure, justitiae Dei non sunt subjecti, sed eos potius qui fragilitatis suae conscii non erubescunt profiteri, quia in multis offendimus omnes. Si quos autem et de illis qui fallaciter sunt justi correctos vocat ad veniam, etiam in illis implebitur ejus sermo, quia non venerit vocare justos, sed peccatores, id est, non elatos, sed humiles; non de sua justitia inflatos, sed ei qui justificat impium devota mente substratos. Nam et tales ubi convertuntur, nequaquam se justos, sed peccatores necesse est sincero Matthaeum, quem de publicanis actibus elegit, ut spem remissionis peccatoribus ampliaret, advexerit. Qualis namque
Abbreviated transcription (Latin):
brumaliũ: et quia plurimis eoꝵ qͦs
tẽ in templo imienit. congruebat
sermoquẽ dix̃. et qm̃ abundabit ini¬
quitas. refrigescet caritas multoꝵ:
Sic ctiã subiequent᷑ aꝑte denuntiat.
dicens. Cireumndederunt gͦ eum iude:
et dicebant. Quousq animã nr̃ãm tollis:
Si tu es xp̃c: dic nob̃ palam. Non enim
hȩc ueritatẽ fidĩ querendo: s illiquẽ
int̾rogabant insidiando et calĩr nias
struendo dicebant. Xp̃m namq quem
fides orthodoxa uerum dm̃. uerĩi confite¬
tur et hominẽ. illi purũ tantummͦ ho¬
minẽ futurũ. ñ aut̃ et dm̃ eẽ credebant:
memores uidelicet. quia de humanitate
illiꝰ. iurauit dñs dauid. de fructu uentͥs
tiꝰ sedere suꝑ sedem suam: s obliti qđ
ipse de sua diuinitate ꝑ eundẽ daud

Expanded text:
brumalium? Et quia plurimis eorum quos brumalium? Et quia plurimis eorum quos tunc in templo invenit, congruebat sermo quem dixit: Et quoniam abundavit iniquitas, refrigescet caritas multorum . Sicut subsequenter aperte denuntidicens: Circumdederunt ergo eum Judaei, et dicebant: Quousque animam nostram tollis? Si tu es Christus, dic nobis palam. Non enim haec veritatem fidei quaerendo, sed illi quem interrogabant insidiando, et calumniam struendo dicebant. Christum namque, quem fides orthodoxa verum Deum, verum confitetur et hominem, illi purum tantummodo hominem futurum, non autem et Deum esse credebant: memores, videlicet, quia de humanitate illius juravit Dominus David de fructu ventris ejus sedere super sedem suam; sed obliti quod ipse de
Abbreviated transcription (Latin):
mortalis ac t̾renus quãuis potentissimꝰ
ac sapientissimꝰ ad orandũ stare solebat:
quantomagis penetralia cordiũ nr̃oꝵs
inuisere atq illustrare desidat: si tam
ea porticu ẽẽ salomonis. hoc ẽ. si ea ti¬
morẽ suũ qd̾ ẽ. iniciũ sapientiȩ hab̃e
ꝑspexerit: Neq enĩ putandum ẽ.
quia domꝰ solummͦ in qͣ ad orandum
ut ad mysteria celebranda conuenimꝰ
templũ sit dñi: et ñ ipsi qͥ innoĩe dñi
conuenimꝰ. multõ ampliꝰ templum eiꝰ
appellem᷑ et simꝰ: cum manifeste dicat
ambulabo. Sigͦ templũ dĩ sumꝰ: cu¬
remꝰ sollerter: et bonis satagamꝰ ac¬
tib ut ineode suo tẽplo sepiꝰ ipse et
uenire. et mansionẽ facere dignet᷑.
Caueamꝰ hyemis exemplũ: ne uideli¬
cet corda nr̃a dñs ad ueniens a caritatis
ardore torpentia reꝑiat: idoq ea citꝰ
auersatꝰ relinquat. Quid enĩ ꝑti nuit
ad eũgłistam hyemis tempꝰ cõmemo¬

Expanded text:
mortalis ac terrenus, quamvis potentissimus mortalis ac terrenus, quamvis potentissimus ac sapientissimus, ad orandum stare solebat, quanto magis penetralia cordium nostrorum invisere atque illustrare desiderat, si tamen ea porticum esse Salomonis, hoc est, si ea timorem suum, qui est initium sapientiae, habere perspexerit? Neque enim putandum est quia domus solummodo, in qua ad orandum vel ad mysteria celebranda convenimus, templum sit Domini; et non ipsi, qui in nomine Domini convenimus, multo amplius templum ejus et appellemur et simus; cum manifeste dicat ambulabo . Si ergo templum Dei sumus, curemus solerter, et bonis satagamus actibus, ut in eodem suo templo saepius ipse et venire et mansionem facere dignetur. Caveamus hiemis exemplum, ne videlicet corda nostra Dominus adveniens a caritatis ardore torpentia reperiat, ideoque ea citius adversatus relinquat. Quid enim pertinuit ad evangelistam hiemis tempus commemo
Abbreviated transcription (Latin):
fĩs ꝑmi: quia facta st̃ encenia
in ierosolimis. Encenia aũt
liocabantur sollemnia dedicationis
tẽpli. quȩ popłs dĩ ex antiqua patrum
tditione ꝑ annos singłos celebrare con¬
sueuerat: quoꝵ uestigia nos hodie uyx¬
ta morẽ xp̃iani orbis sequentes. annuã
dedicationis ȩccłiȩ nr̃ȩ diem diumis
laudib et ugiliis studuimꝰ agere sollem¬
nem. Et hanc nob̃ festiuitatẽ eo maio¬
re deuotione celebrare oportet. qͦ etiã
redẽptori nr̃o gratissimã ẽẽ cognouimꝰ:
ad eo ut in illa ipse in tempłũ ingredi.
et sermonẽ facere ad popłm. ac diuini¬
tatis suȩ sacram̃ta pandere dignatꝰ sit.
facta sunt inqͥt encenia in ierosoluis:
et hiemps erat. Et ambulabat iħc in
templo: inporticu salomonis. Si gͦ¬
ambulare uoluit in tẽplo. in qͦ caro et
sanguis brutoꝵ animaliũ offerebat᷑:¬
multomagis nr̃am orationis domũ
ubi carnis ipsiꝰ ac sangiunis sacrasnta
celebrant᷑ uisitare gaudebit. Si ꝑ ãbula

Expanded text:
issimi, quia facta sunt encaenia in Hierosolymis. Encaenia autem vocabantur solemnia dedicationis templi, quae populus Dei ex antiqua Patrum traditione per annos singulos celebrare consueverat. Quorum vestigia nos hodie juxta morem Christiani orbis sequentes, annuam dedicationis ecclesiae nostrae diem divinis laudibus et vigiliis studuimus agere solemnem. Et hanc nos festivitatem eo majore devotione celebrare oportet, quo eam Redemptori nostro gratissimam esse cognovimus, adeo ut in illa ipse templum ingredi, et sermonem facere ad populum, ac divinitatis suae sacramenta pandere dignatus sit. Facta sunt, inquit, encaenia in Hierosolymis, et hiems erat, et ambulabat Jesus in templo, inambulare voluit in templo, in quo caro et sanguis brutorum animalium offerebatumulto magis nostram orationis domum, ubi carnis ipsius ac sanguinis sacramenta celebrantur, visitare gaudebit. Si perambula
Abbreviated transcription (Latin):
manducatet. rationẽ reddere ñ despe¬
xit: ut uł sic eos a suꝑuacua mmuratiõe
cohberet: atq ad sequenda pietatis suȩ¬
dona ꝓuocaret. Non enĩ inqͥt ueniuoca¬
re iustos: s peccatores. Icirco gͥ dñs pec¬
catoꝵ conuiuiafrequentabat:
ut inuitatores suos docendo.cȩlestes
inuitaret ad ȩpulas. S. mouet forte
aliquẽ. quomͦ dñs dixerit. ñ se uenisse
ad iustos. s magis ad peccatores uocan¬
dos: cũ cunctis legentib constet. qd̾ &̃
illos qͦs scdm moͥsay &̧ legis instituta
iustos inuenit. ad eu̾glice p̃dicationis
culm̃ plurios uocauit. Sienĩ solos
peccatores et ñ etiã iustos uocaret. ne¬
quaquã nathanahel discipłatus illiꝰ
consors existeret: quẽ ad se pͥmo ueni¬
entẽ. tanta laude digñu putauit. ut
diceret. Ecce uere isrłita: in qͦ dolꝰ ñ ẽ.
Siñ iustos uocaret. petrũ et audicam
in apłatꝰ arce ñ haberet: qͥ quanto amo¬
re iusticie flagrauerint docuerunt.
cũ ad testimoniũ p̃cursoris continuo

Expanded text:
e non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis dona provocaret. Non enim, inquit, veni vocare justos, sed peccatores. Idcirco igitur peccatorum convivia frequentabat, ut insidiatores suos docendo coelestes invitaret ad epulas. Sed movet forte aliquem quomodo Dominus dixerit non se venisse ad justos, sed magis ad peccatores vocandos, cum cunctis legentibus constet quod etiam illos quos secundum Mosaicae legis instituta justos invenit, ad evangelicae perfectionis culmen plurimos vocavit. Si enim solos peccatores, et non etiam justos vocaret, nequaquam Nathanael discipulatus illius consors existeret, quem ad se primo venientem tanta laude dignum putavit, ut diceret: Ecce vere Israelita, in quo dSi non justos vocaret, Petrum et Andream in apostolatus arce non haberet: qui quanto amore justitiae flagraverint, docuerunt, cum ad testimonium praecursoris continuo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis october appellatur. in magna
dedicauit. Quȩ uidelicet dies et antea
ꝑ legem erat statuta sollernis: ita ut
in eã tab̃nacłm omẽ ꝑ singłos annos
maiorib hostiis expiari deberet. Deniq¬
cũ racharias pat̾ beati ioħ̃is baptistȩ.
eisdem expiationib ad altare deser¬
uiens: adueniente angło de dñicȩ

Expanded text:
tober appellatur, in magna dedicavit: quae, videlicet, dies et antea per legem erat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Joannis Baptistae, eisdem expiationibus ad altare deserviens, ad
Abbreviated transcription (Latin):
in domo pectoris sui ꝑ fidẽ ac dilectio¬
nem parauit: ipso attestante. qui ait.
Eece egosto ad ostium et pulso: siqͥs audi¬
erit uocem meã. et aperuerit ianuam.
intrabo ad illu. et cenabo cũ illo. et ille
inecũ. Stat qͥppe dñs ad ostium et pul¬
sat: cũ memoriã suȩ uoluntatis. uł ꝑ os
docentis hoĩs. uł ꝑ suã intꝰ inspiratione
nr̃o cordi infundit. Audita aut̃ uoce eiꝰ
ianuã ut recipiat᷑ aꝑimꝰ. quando illius
siue secretis. siue aꝑtis admonitionib liben

Expanded text:
in domo pectoris sui per fidem ac dilectioin domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ipso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius sive secretis sive apertis admonitionibus liben
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq idem publicani nec t̃c̃ solummͦ
cũ dño discubebant: uerũ et deinceps
abiectis scłarib negotiis ad imitati¬
onẽ mathei illũ sequi gaudebant:
testaute euglista marro qui dicit.
Multi publicam et peccatores disc̃ube¬
bant cũ is ni et discipłis eiꝰ. Eranͥt multi
enĩ qͥ et sequebant᷑ eum. Hotandũ aũt
qͦd lucas hȩc refereus dicit. quia dñs
in domo ciꝰdem mathei cũ publicanis
discuberit: et quia ipse conuiuiũ illi
magnũ ꝑauerit. Qui quidẽ matheus
quantũ ad generale iudicũ respicit.
congruã beneficus celestib uicem re¬
pendit: ut a qͦ ꝑbennia bona sꝑabat.
illi sua temporalia cõmodaret: eumq
corꝑalib epulis reficeret. qͦ ipse donan¬
te gustũ sp̃ualis acceꝑat suauitatis.
Porro si altiore intellectu quȩ gesta suts
indagare cupimꝰ: non tantũ in domo
sua terestri conuiuiun dño corporale
exhibuit: s multo gratiꝰ illi conuiurõ

Expanded text:
Denique iidem publicani non tunc solummodo Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium
Abbreviated transcription (Latin):
ni et peccatores uenientes discũbebatꝰ
cũ iħu et discipłis eiꝰ. Uniꝰ publicani
conu̾sio: multis exemplũ pęnitenti¬
e et indulgentie publicanis et
peccatorib tribuit. Non enĩ dubitan¬
dum. quia publicani ac peccatores ẽẽ
desierant. qͥ cũ ihu et discipłis eiꝰ dis¬
cumbebant: nec si in peccatis ꝑseuera¬
re decernerent. ei qͥ sine peccato est
conuesci auderent. Publicani qͥppe
uocant᷑. qui uł publice scelerib fe¬
dant᷑. uł publicis implicant᷑ nego¬
tiis: quȩ sine peccato. aut uix. aut
nullatenus ualent administrari. Et
pulchro uere p̾sagio. qͥ apłs et doc¬
tor gentiũ erat fut᷑us. in pͥma sua con¬
uersione peccantiũ pꝰ se gregẽ tͣhit
ad salutẽ: officiũq eu̾głi: andi qd̃ ꝓ¬
ficiente merito uirtutũ erat exple-¬
turꝰ. a pͥmis iam fidĩ suȩ rudunentis
ucipit. Neq eiũ solum qui frem uer¬
bo erudit. s etiã qͥ eremplo ad meliora
conuertit. ministeriũ gerit doctoris.

Expanded text:
ni et peccatores venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Aposto in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris.
Abbreviated transcription (Latin):
uocabat᷑. Qd̃ etiã nom̃ eidẽ grȩ qua do¬
natꝰ ẽ. testimoniũ ꝑhibet. Int̾pretatur
enĩ ad ditꝰ siue assũptus: significans.
quia assũptus ẽ. ꝑ electionẽ a dño: et
additꝰ ad numerũ gradꝰ apłici. Hoc aũ
illũ nomine marcus et lucas in hac lec¬
tiõe magis appellare uoluert: ne
consortẽ oꝑis eu̾glici de pͥsca conu̾sati¬
one palã notabilẽ redłent. At uͦ ubi
ꝑuenerunt: tacito leui uocabulo. mathe¬
um illũ aꝑte nuncuparunt. Porro ma
pͥor ẽ. accusator. sui. uenit amicꝰ eiꝰ et in

Expanded text:
nomen eidem gratiae, qua donatus est, testimonium perhibet. Interpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare voluerunt, ne consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi alogum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. Porro ipse prior accusat
Abbreviated transcription (Latin):
quã miscđiam querebant. At uͦ dñs.
qͥ sic̃ script̾u ẽ. ꝑtransiut benefacien¬
do et sanando om̃s oppressos a dia¬
magis inibi languentes curare. erudire
nescios. contumaces redarguere. uł etiam
foras det̾bare. quã uictimas studuit of¬
ferre: liquet utiq quia uoluntatis di¬
uinȩ quã ꝓpła monebat iussa ꝑfecit :
miscdiȩ scilicet opꝰ erequendo. et ñ sacͥfi¬

Expanded text:
quam misericordiam quaerebant. At vero Dominus, quam misericordiam quaerebant. At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diaagis verbo  Al., inibi languentes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et n
Abbreviated transcription (Latin):
ut diuina opitulatione ñ egtat: cũ ille
qͦ in natis mulierũ maior. nẽmo ẽ. de se
ioħs aꝑtissime dicat. ñ pot̾ homo a se ac
discite qͥd c̃. mniscdiam uolo. et ñ sacͥficĩ.
eisdẽ phariseis de falsa iusticia tum̃tib
etiã consiliũ correctionis ostendit. Ad
et ñ contemptis pauꝑũ necessitatib
ꝑ oblationẽ se sacrificio ᷤ dñm placare
confidant. ꝓposuit aut̃ eis testimonr̃
de ꝓpħa. et hoc illos euntes discere cus¬
sit: euntes uidelicet a temeritate stul¬
tȩ uituꝑationis ad diligentiorẽ scrip¬
turȩ sc̃ȩ meditationẽ: ut qͥ eũ peccato¬
res suscipientẽ contra scripturarum
decieta facere calũpniabant᷑: ipsi se po¬
tiꝰ intelligerent. que eẽnt dĩ p̃cepta
nescisse. uł agnita ñ fecisse. Qui enim
cotidianis intẽplo oblationib instan¬
tes. nulla delinquentib cõpassione
miserebant᷑: patet ꝓfecto quia cont̃
sermonẽ ꝓpħicum sacrificium potius

Expanded text:
ut divina opitulatione non egeat, cum ille, ut divina opitulatione non egeat, cum ille, quo in natis mulierum major nemo est, de se Joannes apertissime dicat: Non potest homo a se accdiscite quid est: Misericordiam volo, et non sacrificium? Iisdem Pharisaeis de falsa justitia tumentibus etiam consilium correctionis ostendit. Admet, non contemptis pauperum necessitatibus, per oblationem se sacrificiorum Dominum placare confidant. Proposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit: euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius
Abbreviated transcription (Latin):
cani et peccatores eo animo cũ illo disco¬
bebant: qͦ illi deinceps adherere dispo¬
nebant. Errabant gͦ pharisei. qui nec
aliena nec sua saltem corda nouerant:
s qͥ nouit occulta cordis. qͥ uenit querere
et saliũi facere qd̃ ꝑierat. et eos qͦs iam
penitentes susceꝑat ampliꝰ in fide con¬
fortat: et eos qͦs adhuc suꝑbos tolera¬
bat et impios. ad humilitatis ac pietatis
diens ait. Non ẽ opꝰ ualentib medicꝰ.
s male habentib. In eo enĩ qͦd male ha¬
bentib medicu se aduenisse testatur:
auget spem optinende sanitatis et
uitȩ. eis qui de peccatoꝵ suoꝵ languo¬
re turbati. saluatoris ac uiuificatoris
magisteriũ iain seqͥ ceꝑant. In eo autẽ qdđ̃
ualentib ñ opꝰ ẽẽ medico dicit: illoꝵ te¬
meritatẽ redarguit qͥ de sua iusticia pre¬
sum̃tes. gr̃ȩ cȩlestis auxiliũ querere de¬
trectabant. Qiuis nãq ita iustꝰ ẽẽ pot̾it.

Expanded text:
cani ac peccatores eo animo cum illo discucani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant, quod illi deinceps adhaerere disponebant. Errabant ergo Pharisaei, qui nec aliena, nec sua saltem corda noverant. Sed qui novit occulta cordis, qui venit quaerere et salvum facere quod perierat, et eos quos jam poenitentes susceperat, amplius in fide confortat, et eos quos adhuc superbos tolerat et impios, ad humilitatis gratiam ac pietatis on est opus valentibus medico, sed male habentibus. In eo etenim quod male habentibus medicum se advenisse testatur, auget spem obtinendae sanitatis et vitae eis qui, de peccatorum suorum languore turbati, Salvatoris ac vivificatoris magisterium jam sequi coeperant. In eo autem quod valentibus non opus esse medico dicit, illorum temeritatem redarguit qui, de sua justitia praesumentes, gratiae coelestis auxilium quaerere detrectabant. Quia namque justus esse poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
cognouimꝰ. ꝑficiendis oꝑam damus.
Intrat uͦ ut ille nobiscu et nos cum illo
ornemꝰ: quia incordib electoꝵ ꝑ amoris
sui grãm inhabitat. ut ea semꝑ luce suȩ
p̃sentiȩ reficiat. quatinꝰ ao suꝑna desidia
magis magisq ꝓficiant: et studus eoꝵ cȩles¬
tib quasi gratissimis dapib ipse pascatur.
Sequit᷑. Et uidentes pharisei: dicebant
torib manducat magist᷑ ur̃: Duplicier
rore tenebant᷑ pharisei. cũ magistro ue¬
ritatis de susceptione peccatoꝵ deroga¬
bant: quia et se iustos arbitrabant᷑. qui
suꝑbie fastu a iusticia longe discesserats:
et eos criminabant᷑ in iustos. qͥ resipiscen¬
do a peccatis. ñparuiniam iusticie pro¬
pinquabant. Inuidia nãq fr̃nȩ salutis
obcecati. recolebant quia publicanus
erat matheꝰ: publicani et peccatores
erant multi alii qͥ cu dño discubebant:
s meminisse nolebant. quia idem ma¬
theus sic̃ lucas scribit relictis omnib
que gerebat secutꝰ ẽ. eũ. S. et alii publi¬

Expanded text:
damus. Intrat vero, ut et ille nobiscum, et nos cum illo coenemus, quia in cordibus electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequitur: Et videntes Pharisaei, dicebant canis manducat Mrore tenebantur Pharisaei cum magistro veritatis de susceptione peccatorum derogabant: quia et se justos arbitrabantur, qui superbiae fastu a justitia longe discesserant; et eos criminabantur injustos, qui resipiscendo a peccatis, non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcerat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publi
Abbreviated transcription (Latin):
oportet Rm̃i. ut in edificatione domus
dĩ. unꝰ quisq nr̃m exhortando. obsecͣn¬
do. increpando. ipse piis actib desudan¬
do quantu ualet insistat: ne si quẽpiã
rex celestis nc̃ desidem in oꝑe sui tẽpli
conspererit: hc̃ in tẽpore dedicationis.
magne suȩ sollẽnnitatis reddat erortẽ.
Satagamꝰ mutuo caritatis auxilio. ut
om̃s nos alacͥ corde. et in defessos in oꝑib

Expanded text:
oportet, carissimi, ut in aedificatione domus oportet, carissimi, ut in aedificatione domus Dei unusquisque nostrum exhortando, obsecrando, increpando, ipse piis actibus insudando, quantum valet insistat, ne si quempiam rex coelestis nunc desidem in opere sui templi conspexerit, hunc in tempore futurae dedicationis magnae suae solemnitatis reddat exsortem. Satagamus mutuo caritatis auxilio, unde omnes nos alacri corde et indefessos in operibus