comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ql ateperunt et cognouerunt uere qr a te exii:
ꝓgesderunt q: tu me misisti. Quam qm & hec
m̃s de omĩbus futuris fidelib dici potueruñ.
hee ꝑfecta cũ ad huc essent futura: s ut de his
lis quos tunc habebat cliscipłis hec loqui intel¬
igatur. illud magis urget qđ paulopost ait:
isem cũ eis ego seruabã eos in nomine tuo:
uos dedisti mͥ custodiui: & nemo ex bis ꝑut nͥ
suis ꝑditionis. ut scriptura impleat᷑: uidam
iguficans qui tradidit eũ. Ex isto qͥppe duo¬
si est. eũ de corporali sua dixisse p̃sentia. cũ
sm cũ eis ego seruabã eos: ueluti iam cũ
 ea p̃sentia ñ eẽt ⁊ eo modo enĩ significare
iluit ascensionẽ suã mox futurã: de qͣ dixit.
si uit̃ ad te uenio. Iturus utiq ad dexteram
paris unde uenturus ẽ uiuos & mortuos iu¬
luando p̾sentia itidem corporali. sodm fidei re¬
qlin sanamq doctrinã: nã p̃sentia spiri¬
alicũ eis erat utiq ficturus post ascensionem

Expanded text:
acceperunt et cognoverunt vere, quia a te exii, et crediderunt, quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de omnibus futuris fidelibus dici potuerunt specie perfecta, cum adhuc essent futura, sed ut de his solis quod tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget, quod paulo post ait: Cum essem cum eis, ego salvabam eos in nomine tuo. Quos dedisti mihi, custodivi; et nemo ex s perditionis, ut Scriptura impleatur. Judam significans, qui tradidit eum. Ex isto quippe duostum est eum de corporali sua dixisse praesentia: Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesentia non esset. Eo modo enim significare voluit ascensionem suam mox futuram, de qua dixit: Nunc autem ad te venio, iturus utique ad dexteram Patris, unde venturus est vivos et mortuos judicare, praesentia itidem corporali secundum fidei regulam sanamque doctrinam; nam praesentia spirituali cum eis erat utique futurus post ascensionem
Abbreviated transcription (Latin):
płs dictus ẽ: quã contra dm̃ murmurando
Ideo & dñs uolens eos ostendere taliũ filios:
hinc ad eos cepit Quid murmuratis in inui¬
cẽ murmuratores filii murmuratoꝵ: Patreᷤᷤ
ur̃i manna manducauer̃t & mortui sunt:
ñ qr malũ erat manna: s qr male mandu¬
cauer̃t Hic est panis qui de cęlo desđit Hẽ
panẽ significauit manna : hc̃ panẽ signifi¬
cat altare dĩ Sacram̃ta illa fuerunt In

Expanded text:
pulus dictus est, quam contra Deum murmurando. pulus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit al
Abbreviated transcription (Latin):
cepit Et cũ accepit. in eũ inimicus intrauit:
ñ quia malũ accepit i s qr bonũ malus acce¬
pit Uidete gͦ fr̃s .i panẽ celestẽ sp̃alit̃ man¬
ducate : in nocentiã ad altare apportate: pecca¬
ta & si st̃ cotidiana: uel ñ sint mortifera An¬
tequã ad altare accedatis: attendite qͥd dica¬
tis: Dimette nob̃ debita nr̃a: sic̃ & nos di¬
mittimꝰ debitorib nr̃is: Dimitti s: dimita¬
tur tibi Securus accede: Panis ẽ: ñ uene¬
nũ S uide si dimittis Nam si non dimitis.
mentiris : & ei mentiris quẽ ñ fallis: Men¬
tiri dõ potes: dm̃ fallere ñ potes: Nouit ille
quid agat: Intus te uidet n intus te exami¬
nat: intus inspicit: intus uidicat: intus
aut dampnat aut coronat: Patres gͦ istoꝵ
id est mali patres maloꝵ . infideles patres in¬
fideliũ: murmuratores patres murmuratoꝵ
Nam de nulla re magis dm̃ offendisse ille po¬

Expanded text:
it: it: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem istorum , id est, mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille po
Abbreviated transcription (Latin):
tem istam uisibilẽ & corporalẽ: nũqͥd nos
ñ morim᷑ qͥ manducamꝰ panẽ de celo descen¬
dentẽ: Sic sunt mortui & illi quẽ ad modũ¬
& nos sumꝰ morituri: quantũ attinet ut
dixi. ad mortẽ huiꝰ corporis. uisibilẽ atq
carnalẽ. Quantũ aut̃ ꝑtinet ad illã mortẽ
de qua terret dñs. qua mortu sunt patres
istoꝵ: manducauit manna & moyses. mandu¬
cauit manna & a aron. manducauit manna
& finees. manducauert ibi multi qͥ dño pla¬
cuerunt: & mortui ñ sunt: Quare: quia
uisibilẽ cybũ spiritalit̃ intellexerunt: sp̃alit̃
esuriert̃. sp̃alit̃ gustauer̃. ut sp̃aliter saciaren¬
tur: Nam & nos hodie accipimus uisibilem
cybum: s aliud est sacram̃tũ. aliud uirtus
sacram̃ti Quã multi de altari acipiunt &
moriunt᷑: & accipiendo moriunt᷑. Unde di¬
cit apłs: Iudiciũ sibi manducat & bibit N
enĩ bucella dñica uenenũ fuit uidȩ: & tam̃ ac

Expanded text:
tem istam visibilem et corporalem, numquid nos tem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri; quantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓte: Ab hominib enĩ carnẽ assũpsit: sed ñ
more hominũ: Nam patrẽ habens in cȩlo.
matrẽ elegit in t̾ra : & illic natus sine matre.
& hic sine patre Assũpsit gͦ uita mortẽ: ut
uita occidet mortẽ: Nã qui in me credit in¬
qͥt: habet uitã et̃nam N on qđ patet: sed
quod latet Uita enĩ ȩterna. uerbũ in prin¬
cipio erat apud dm̃: & ds̃ erat u̾bũ: & uita
erat lux hominũ: Ipse uita ęt̾na : dedit &¬
carni stisceptȩ uitã ȩt̃nam Mori uenit: s
die t̾cio resurręxit: Inter uerbũ suscipiens.
& carnẽ resurgentẽ: mors media consũpta ẽ:
Ego sũ inqͥt panis uite: Et unde illi suꝑbi
Manducauerunt manna & mortui sunt Qua¬
re manducauert̃ & mortui st̃: quia qđ ui¬
debant credebant: & qđ ñ uidebant. ñ in¬
telligebant: Ideo patres ur̃i: qr similes estiᷤ
illors: Nam quantũ ꝑtinet fr̃s mei ad mor¬

Expanded text:
pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum et vita erat lux hominuitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mors media consumpta est. 11. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbManducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam quantum pertinet, fratres mei, ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
stañ ñ ad me uenitis nͥ trahamini a patre:
Iud est aut̃ uos trahi a patre: nͥ discere apatre:
lus est discere a patre: nͥ audire a patre: Qa
a aidire apatre:⁊ nͥ audire uerbũ patris id
i me: Ne forte gͦ cũ dico uobis omĩs qui
ludila patre &e didicit: dicatis apus uos.
mus a patre: a me ipso audite: Non qr patrẽ
uidit quisquã: s qui ẽ a dõ hic uidit patrẽ
Ego noui patrẽ: Ab illo sũ: s quomͦ uerbũ ab¬
illo cuiꝰ est uerbũ: ñ qđ sonat & transit: sed
qđ manet cũ dicente. & trahit audientẽ: Ad¬
dit in me habet uitã et̃nam: Reuelare se uo¬
luit quid eẽt Nam cõpendio dicere potuit :
qͥ credit in me. habet me: Ipse enĩ xp̃c. ueruᷤ
ds̃ est: & uita ęt̾na Qui gͦ credit in me in¬
qͥt. it in me: & qui it in me. habet me: Quid
est aut̃ habere me: habere uitã ȩtnam Uita
ȩt̾̃na mortẽ assũpsit : uita et̃na mori uoluit:
s de tuo ñ de suo Accepit a te ubi moreretur

Expanded text:
itis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et dmus a Patre? A meipso audite. Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum; sed quomillo cujus est verbum non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente et trahit audientem. Adit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur
Abbreviated transcription (Latin):
itaq humiliatꝰ. uiuo ꝓpter patrẽ: ille craets
uiuit ꝓpter me: Si aut̃ ita dictũ ẽ uiuo pr
patrẽ: qr ipse de illo. ñ ille de ipso est: sine u¬
truñto equalitatis dictũ est H ec tam̃ dicen¬
do & qͥ manducat me. & ipse uiuit ꝓpter me¬

Expanded text:
itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Si autem ita dictum est, Vivo propter Patrem, quia ipse de illo, non ille de ipso est; sine detrimento aequalitatis dictum est. Nec tamen dicendo, et qui manducat me, et ipse vivet p
Abbreviated transcription (Latin):
ȩt̃nam uitã : quã ñ habebamꝰ ex nob̃ Uiuit
aut ipse ꝓpt̃ patrẽ misus ab eo: qr semet ipsũ
exinaniuit factus obȩdiens usq ad mortẽ cru¬
cis: Si enĩ scdm id accipimꝰ uiuo ꝓp̃t patrẽ.
qđ alibi ait pater maior me est. sic̃ & nos uiui¬
mus ꝓpt̃ ipsũ qui maior est nobis: hoc ex eo qđ
missus est. factũ est Missio qͥppe eiꝰ. ex inani¬
tio suimet ipsuis ẽ. & forme seruilis acceptio:
qd recte intelligit᷑. seruata etiã filii cũ patre
equalitate nature: Maior ẽ enĩ pat̃. filio
homine i s equalẽ habet dm̃ filiũ: cũ idem
cipiunt᷑ hȩc uerba: ita dixit: Sic̃ misit ineu
uens pat̃. & ego uiuo ꝓpt̃ patrẽ. &̃e qui manai¬
cat me. & ipse uiuit ꝓpt̾ me: Ac si dicant
Ut ego uiuã ꝓpt̾ patrẽ: id est ad illũ tanquan
maiorẽ ferã uitã meã : exinanitio mea fect i
qua me misit: Ut & aut̃ quisq uiuat ꝑpꝰ
me: participatio facit qua manducat me. E

Expanded text:
 vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo; quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad mortem crucis . Si enim secundum id accipimus, Vivo propter Patrem, quod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo quod missus est, factum est. Missio quippe ejus exinanitio suimetipsius est, et formae servilis acceptio: quod recte intelligitur, servata etiam Filii cum Patre aequalitate naturae. Major enim est Pater hcipiuntur haec verba, ita dixit: « Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me: ac si diceret, Ut ego vivam propter Patrem, id est, ad illum tanquam majorem referam vitam meam, exinanitio mea fecit, in qua me misit; ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
qr de celo descendit: Isti a pane de celo lon¬
ge erãt: nec eũ esurire nouerant: faues cor¬
ddis languidas habebant: aurib aꝑtis sura
erant: uidebant & ceci stabant Panis qͥpe
iste: interioris hominis querit esuriem
ciã quȩ de celo descendit: iusticiã quã as
dẽ. ñ quã sibi facit homo: Si enĩ nulla sa
homo faceret usticiã: ñ diceret idem aplil¬

Expanded text:
 descendi de coelo? Isti a pane de coelo longe erant, nec eum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant, videbant et caeci stabant. Panis quippe iste interioris hominis quaerit esuriem:titiam quae de coelo descendit, justitiam quam dat Deus, non quam sibi facit homo. Si enim nullam sibi homo faceret justitiam, non diceret idem ap
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ manduco patrẽ & ego uiuo ꝓpt̃ patrẽ: & qͥ
manducat᷑ me ipse uiuit ꝑpt̾ me Non enĩ filiꝰ
⁊participatione patris fit melior. qui est natus
equalis: sic̃ participatio filii ꝑ unitatẽ corporiᷤᷤ
eiꝰ & sanguinis. qđ illa manducatio potatioq
significat. nos efficit meliores: Uiuimꝰ gͦ ꝓpt̃¬

Expanded text:
o Patrem, et ego vivo propter Patrem; et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis; sicut participatione Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, nos efficimur meliores. Vivimus
Abbreviated transcription (Latin):
& iustificatis. & glorificatis scĩs. & fidelib eius
Quoꝵ primũ iam factũ est id est p̃destinatio.:
catio. & iustificatio: Quartũ nunc uͦ inspe est.
in re aut̃ futurũ est: id ẽ glorificatio: Hiius
rei sacram̃tũ id ẽ unitatis corporis & sanguinis
xp̃i : alicubi cotidie. alicubi certis int̾ualliꝰ dierũ
in dñica m̃sa p̾paratur n & de mensa dnĩca su¬
mitur: quib dã ad cutã. quibdã ad exitium
Res uͦ ipsa cuiꝰ sacram̃tũ est omĩ homini ad ui¬
tam: nulli ad exitiũ: quicũq eiꝰ particeps fue¬
rit: Ne aũt putarent sic in isto cibo & potu. ꝓ¬
mitti uitã ȩt̾̃nam: ut qui eam sumerent. iã
nec corpore morerent᷑: huic cogitationi ẽ dig¬
natus occurrere Ham cũ dixisset qͥ mandacat
meã carnẽ. & bibit meũ sanguinẽ. habet uitã¬

Expanded text:
fidelibus ejus. Quorum primum jam factum est, id est, praedestinatio: catio et justificatio: quartum vero nunc in spe est, in re autem futurum est, id est, glorificatio. Hujus rei Sacramentum, id est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramentum est, omni homini ad vitam, nulli ad exitium, quicumque ejus particeps fuerit. 16. Ne autem putarent sic in isto cibo et potu promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dignatus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meu
Abbreviated transcription (Latin):
In principio erat uerbũ : ñ in principio fecit
dõ uerbũ.⁊ quomͦ. in principio fecit ds̃ cęlũ
a terrã Ecce qr non ẽ creatura Disce trahi
ad filiũ a patre: Doceat te pat̃: audi uerbũ
rat uerbũ: Non factũ est: s erat & uerbũ
erat apud dm̃: & ds̃ erat uerbũ: Quo modo
homines in carne constituti audiant tale uer

Expanded text:
n, In principio fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbumrat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo h
Abbreviated transcription (Latin):
aduertamꝰ fr̃s: & quantũ possumꝰ capiamꝰ
Trahit pat̾ ad filiũ eos: qui ꝓpt̾ea credunt
in filiũ. qr eũ cogitant patrẽ habere dm̃
Ds̃ enĩ pat᷑: ȩqualẽ sibi genuit filiũ: Et qͥ
cogitat. atq infide sua sentit. & ruminat
ȩqualẽ ẽẽ patri. eũ in quẽ credidit: ipsũ tra¬
hit pat̃ ad filiũ: Arrius credidit crea¬
turã: ñ eũ traxit pat̾ Quando considerat
patrẽ. qͥ filiũ ñ credit ȩqualẽ: Quid dicis
rus: Non te traxit pater: Non enĩ intellexi¬
sti patrẽ : cuiꝰ filiũ negas Aliud cogitas Ñ
ẽ ipse filiꝰ : nec a patre traheris: nec ad fili¬
ũ traheris Aliud ẽ enĩ filius : aliud qđ tu
dicis: Fotinus dixit Homo solus ẽ xp̃e ñ
ẽ & ds̃ Qui sic credit ñ pat̾ eũ traxit. Quẽ¬

Expanded text:
advertamus, fratres, et quantum possumus capiamus. advertamus, fratres, et quantum possumus capiamus. Trahit Pater ad Filium eos qui propterea credunt in Filium, quia eum cogitant Patrem habere Deum: Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium: ut qui cogitat, atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit Pater ad Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, rus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est et Deus. Qui sic credit, non Pater eum traxit. Que
Abbreviated transcription (Latin):
to uos fortius dicere debemꝰ trahi hominẽ ad xp̃m.
qui delectatur ueritate. delectat᷑ beatitudine.¬
totũ xp̃c est: An uͦ habent corporis sensus uo¬
luptates suas . & animus deseritur a uoluptatib
suis: Si animus non habet uoluptates suas:
unde dicit᷑ filii aut̃ hominũ. sub tegmine ala¬
rũ tuarũ sꝑabunt. in ebriabunt᷑ ab ubertate
domus tuȩ. & torrentȩ uoluptatis tuȩ potabis¬
eos. qm̃ apud te est fons uitȩ in lumͥnine tuo
uidebimꝰ lum̃: Da amantẽ. & sentit & sentit
qd̾ dico Da deside. erantẽ. da feruentẽ. da
in ista solitudine ꝑegrinantẽ atq sitientẽ. et
fonti ȩternȩ patriȩ suspirantẽ: da talẽ & scit
quid dicã: Si aũt frigido loquor. qͥd loquor:
Tales erant isti: qui in inuicẽ murmurabant:
hendi sumus. ab illo traham᷑: cui dicit que¬
dam quȩ diligit : post odorẽ unguentor.
tuoꝵ curremus: S quid intelligi uoluit

Expanded text:
to nos fortius dicere debemus trahit hominem ad Christum, to nos fortius dicere debemus trahit hominem ad Christum, qui delectatur veritate, beatitudintotum Christus est? An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum, sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domus tueos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. hendi sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae diligit, Post odorem unguentorum tuorum curremus . Sed quid intelligi voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
geret ad patrẽ ascendentẽ : Sic tam̃ sic se
tangi uoluit: sic tangit᷑ ab eis a quib bene
tangitur. ascendens ad patrẽ. manens cũ pa-¬
tre. equalis patri: Inde & hic si auertis nemo
uenit ad me. nͥ quẽ pat̾ ad traxerit : noli co
gitare inuitũ trahi : trahit᷑ animꝰ & a more:
Nec timere debemꝰ ne ab hominib qui uerba
ꝑ pendunt. & a rebus maxime diuinis intel¬
ligendis long e remoti sunt. in hoc scriptu¬
rarũ scãrũ eugłico uerbo. forsitan rep̃henda¬
mur: & dicatur nobis: Quomͦ uoluntate cre¬
do si trahor: Ego dico parũ ẽ uoluntate:
etiã uoluptate traheris: Quid ẽ trahi uolup¬
tate: Delectare in dño: & dabit tibi peticio¬
nes cordis tui: E st quedã uoluptas cordis:
eui panis dulci ẽ ille celestis Porro si poete
dicere licuit trahit sua quẽq uoluptas. ñ necessi¬
tas s uoluptas . ñ obligatio. s delectatio: quan¬

Expanded text:
geret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se geret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit: trahit sua quemque voluntas, non necessitas sed voluntas, non obligatio sed delectatio, quan
Abbreviated transcription (Latin):
me nͥ pat̾ qui traxerit eũ: Si trahit᷑ ait
aliquis: inuitus tienit: Si inuitus uenit ñ
credit: si non credit. nec uenit: Non enĩ ad
xp̃m ambulando currimꝰ. s credendo: nec
motu corporis. s uoluntate cordis accedimus:
Ideo illa mulier quȩ finbriã tetigit: magis
tetigit quã turba quȩ pressit: Ideo dñs dix̃:
Quis me tetigit: Et mirantes discipłi dixe¬
runt: Turba te cõprimit n & dicis quis me
tetigit: & ille repetiuit: Tetigit me aliquis
Illa tangit: turba p̃mit: Quid est tetigit. nͥ
credidit: Unde & mulieri illi. post resur¬
rectionẽ dixit: uolenti se mittere ad pedes
eiꝰ: Noli me tangere: nondũ enĩ ascendi ad
patrẽ meũ: Qd uides. hoc solũ me eẽ prtas:
Noli me tangere: Quid est hoc: Si hoc solũ¬
me putas qđ tibi appareo: noli sic credere :⁊ hoc
ẽ noli me tangere: nondũ enĩ ascendi ad pa¬
trẽ: Tibi non ascendi: nam inde nunquã
recessi: In t̾ra ñ tangebat stantẽ :⁊ quomͦ tan¬

Expanded text:
misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tan
Abbreviated transcription (Latin):
qboris. interior est creator: Qui plantat &
nigt: ast extrinsecus oꝑatur Hoc facimꝰ
pise s naep̃ qui plantat est aliqͥd neq qus
nifat : s qui in crem̃tũ dat ds̃. Hoc est erut̃¬

Expanded text:
arboris, interior est Creator. Qui plantat et arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc est, Eru
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã hic: qm̃ ipsi saturabunt᷑. s ibi Idd
cũ dixisset nemo ad me uenit nͥ pat᷑ qui mist
me traxerit eũ: qͥd sub iecit: Et ego resusa¬
tabo illũ: in nouissimo die: Reddo illi quod
amat n reddo qđ sꝑat: uidebit qđ ad huo
ñ uidendo credidit: manducabit quod esu¬
rit: saturabit᷑ eo qđ sitit Ubi: In resurrectio¬
ire mortuoꝵ: qr ego resuscitabo eũ in nouss¬
mo die: Scriptũ ẽ enĩ in ꝓpħis: & erunt e
docibiles dĩ Quare hoc dixi: Oiuidei pe
uos ñ docuit: quomͦ me potestis agnoscen
Om̃s regni illiꝰ homines docibiles dĩ erunt:
ab hominib audient: Et si ab hominib al¬
diunt: tam̃ qđ intelligunt intus datur: ll¬
tus choruscat:⁊ intus reuelat᷑ Quid fadiun
homines forinsecus annuntiantes: Quid fad
ego modo cũ loquor: S trepitũ uerbor ing¬
ro aurib urĩs: Nisi gͦ reuelet ille qui inals
est. qͥd dico. aut quid loquor : Eaterie al̃¬

Expanded text:
jusjusnit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo qne mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. Scriptum est enim prophetis: Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixit? O Judaei, Pater vos non docuit quomodo potestis me cognoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt. Non ab hominibus audient: et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid dico, aut quid loquor? Exterior cult
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uiui Uide quia tractus est: & a pare
tractus: Beatus es symon bariona: qm̃ni
tibi reuelauit caro & sanguis ⁊ s pat̾ meus
qͥ in cęlis est: Ista reuelatio: ipsa ẽ ad tacii.
Ramũ uiridẽ ostendis ou: & trahis illan
Nuces puero demonstrant᷑ & trahit᷑: & quo
currit trahit᷑ n amando trahit᷑ ⁊ sine lesion
corporis trahit᷑: cordis uincło trabit᷑. Sig¬
ista quȩ int̃ delicias uoluptatesq t̾renas rue¬
lant᷑ amantib trahunt. qm̃ uerũ est trabit
sua quẽq uoluptas: ñ trahit reuelatus ap̃oi
patre: Q uid enĩ fortius desiderat anima qũ
ueritatẽ: quo auidas fauces habere debet. un¬
de optare ut sanũ sit intus palatũ uera uidi¬
candi: nͥ ut manducet & bibat. sapientiã.ii.¬
sticiam. ueritatẽ. ȩt̾nitatẽ: Ubi aut̃ hoc: In
meliꝰ : ueriꝰ ibi ⁊ pleniꝰ ibi: Nam hic facili l
sumus esurire & hoc. si bonã spem habemit.
saciari: Beati enĩ inqͥt qui esuruint & situas

Expanded text:
a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis as revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati enim, inquit, qui esuriunt et sitiunt
Abbreviated transcription (Latin):
uolentia ad hibetur: non uoluntas excitatur:
Intrare in eccłam quisquã potest nolens: acce¬
dire ad altare potest nolens: acciꝑe sacram̃¬
ñ porest nolens: credere ñ potest nͥ uolens Si
sine crederet᷑. fieret in nolentib: s non cor¬
bis credit᷑: a płm aridi: Corde creditur ad
uilliã: E quid sequit᷑: Ore aut̃ confessio fit
idsalutẽ De radice cordis surgit ista confessio
luñdo audis confitentẽ. & nescis credentẽ. s
le debes uocare confitentẽ. quẽ uidicas non
uandentẽ. Hoc ẽenĩ confiteri: dicere qd ha¬
bes in corde: Si aut̃ aliud in corde habes di aliud
cis: loqueris ñ confiteris: Cũ gͦ in xp̃m corde
credatur. qđ nemo utiq facit inuitus: qui
aut̃ trahitur tanquã inuitus cogi uidetur:¬

Expanded text:
dimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. dimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris. Cum ergo in Christum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Nusꝰ etit illor iusticias Qua de suis uiribus
sumndunt: &s quasi impletores legis se ipsos ex sua
iitat dlicebant: Nlemo aut̃ implet legẽ: ñquẽ
Diuuerit grã. id est panis qui de cȩlo descendit:
qui decȩlo descendit: hortans ut credamꝰ in
ñ Credere enĩ in eũ hoc est: manducare
paniẽ uitiũ: Qui credit manducat: inuisibilit̃
suginat᷑ qͥain uisibilit᷑ renascitur: In fans in¬
usist: nouus intus est Ubi nouellat᷑: ibi
sicatur: Quid gͦ talib murmurantibus
respondit iħc. Nolite murmurare inuicem:
Tanquã dicens: Scio quare ñ esuriatis. & istũ
panẽ ñ intelligatis: neq queratis: Nolite m᷑¬
murare in inuicẽ: Nemo potest uenire ad me:
iͥ pat̃ qui misit me traxerit eũ: Magna gr̃ẽ
cõmendatio: Nemo uenit: nͥ tractus: Quem
trahat. & quẽ ñ trahat. quare illũ trahat. & il¬
lũ non trahat. nolli uelle uidicare: si non uis
mrare: Semel accipe: & intellige Non tra¬
uiris: ora ut traharis: Quid hic dicimꝰ fr̃s:

Expanded text:
 erat illorum justitia? Qua de suis viribus praesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. qui de coelo descendit, hortans ut credamus in eum. Credere enim in eum, hoc est manducare panem vivum. Qui credit, manducat; invisibiliter saginatur, quia invisibiliter renascitur. Infans intus est, novus intus est: ubi novellatur, ibi satiatur. 2. Quid ergo talibus murmurantibus respondit Jesus? Nolite murmurare ad invicem. Tanquam dicens, Scio quare non esuriatis, et istum panem non intelligatis neque quaeratis. Nolite murmurare ad invicem: nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Magna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, frat
Abbreviated transcription (Latin):
nichis hic docuit: Quid qđ patrẽ magistrũ.
homines ñ uiderunt: filiũ uiderunt: Filiuᷤ
duent: s pat᷑ docebat: E go cũ homo sim
quẽ docio: quiẽ fr̃s : nͥ eũ qui audit uerbum
ntũs Siego cũ homo sim illũ doceo qui au¬
at uerbũ meũ: illã docet & pat̾ qui audit
uthũ eiꝰ: Si illũ docet pater qui audit u̾bũ¬

Expanded text:
nihil hic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
pilus. hunc panẽ. unus panis inꝗͥt: unũ cor¬
pus multi sumus O sacram̃tũ pietatis : o sig¬
m̃ unitatis: o uinculũ Raritatis: Qui uult
uiuere habet ubi uiuat: habet unde uitat:
liedat. credat: in corporeret᷑ ut uiuificet᷑ Non
bhorreat a cõpage m̃broꝵt : non sit putre men¬
hm̃ qđ secari mereat᷑ : ñ sit distortũ. de quo e¬
meseatur: sit pulchrũ ⁊ sit aptũ ⁊ sit sanũ:
irit corpori : uiuat dõ. de dõ: Nunc laboret
ntra: ut postea regnet in cęlo: Litigabant gͦ
udei ad inuicẽ: dicentes: Quomͦ potest hic no¬
bis carnẽ suã dare ad manducandũ: Litiga
lunt utiq ad inuicẽ: qm̃ panẽ concordie ñ ur¬
illigebant nec sumtimere uolebant: Nã qui
manducant talẽ panẽ ñ litigant ad ĩuicẽ: qm̃
unus panis. unũ corpus. multi sumꝰ ⁊ & ꝑ hunc
ficit ds̃ unius modi habitare in domo: Qd̃ aũt
dinuicẽ litigantes. quer̃t quomͦ possit dñs car¬

Expanded text:
Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corPaulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo. 14. Litigabant ergo Judaei ad invicem, dicentes: Quomodo potest hic carnem suam nobis dare ad mabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant. Nam qui manducant talem panem, non litigant adinvicem, quoniam unus panis, unum corpus multi sumus : et per hunc fecit Deus hujusmodi habitare in domo. Quod autem adinvicem litigantes quaerunt quomodo possit Dominus car
Abbreviated transcription (Latin):
cussa ẽ petra de uirga bis: Gemina ꝑcussi.
duo ligna crucis significat: Hic ẽ gͦ pans
de cęlo descendens: ut siqͥs ex illo mandiu¬
menti. ñ qđ ꝑtinet ad uisibile sacram̃tũ n
manducat intus ñ foris: qͥ manducat in cale
ñ qui p̃mit dente: Ego sũ panis uitius. qͥ
de cęlo descendi: Ideo uitius: qr de cȩlo de¬
cendi: De cęlo descendit & mãgna S man¬
na umbra erat: iste ueritas ẽ: Si quis man¬
ducauerit ex hoc pane. uiuet in et̃nũ: &
panis quẽ ego dabo caro mea est ꝓminde
uita Hoc quando caperet caro. qđ dixit
panẽ carnẽ: Uocat᷑ caro : qđ ñ capit can:
& ideo magis ñ capit caro: qr uocat᷑ cam A
enĩ exhorruerunt : hoc ad se multũ qͥti
anima & corpore. Habes itaq s̃pm̃ in usl̃
det om̃is: Si uiut corpus utiq meũ : uiuit
i corpore esto xp̃i: Nũquid enĩ corptis meum
nust de spũ tuo: Meũ uiuit de spũ meo: et
nũ de tuo: Non potest uiuere corpus axp̃i: nͥ

Expanded text:
cussa est petra de virga bis. Gemina percussio duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de caelo descendens, ut, si quis ex ipso manducramenti, non quod pertinet ad visibile sacramentum: qui manducat intus, non foris: qui manducat in corde, non qui premit dente. « Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. » Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. « Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum: et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem, carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc ad se multum esse anima et corpore. Habes itaque spiritum invidet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit In corpore esto Christi. Numquid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non potest vivere corpus Christi, n
Abbreviated transcription (Latin):
aut sitiant: hoc ueracit᷑ ñ prestat. nͥ iste cibus &
potus. qui eos a quib sumit᷑. ĩ mortales & in cor¬
ruptibiles facit: id est societas ipsa scõꝵ. ubi pax
erit. & unitas plena atꝗ ꝑfecta: Propterea qͥppe
cõmendauit: quȩ ad unũ aliquid rediguntur
ex multis: Namq aliud in unũ ex multis gra-¬
nis conficit᷑: aliud in uinũ ex multis acinis con¬
fluit: Deniq iam ex ponit quomͦ id fiat quod
loquit᷑ : & quid sit manducare corpus eiꝰ. & san¬
guinẽ bibere: Qui manducat carnẽ meã & bi¬
bit meũ sanguinẽ: in me manet & ego in illo:
Hoc est gͦ manducare illã escam. & illũ bĩbere
potũ: in xp̃o manere. & illũ manentẽ in se ha¬
bere Ac ꝑ hoc qui ñ manet in xcp̃o. & in quo ñ

Expanded text:
stat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur, immortales et incorruptibiles facit, id est societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecta. Propterea quippe, commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis confit: aliud in unum ex multis acinis confluit. 18. Denique jam exponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se haber
Abbreviated transcription (Latin):
ur ñ habebitis uitã in nob̾ Hȩc ñ uttiq eada¬
urib: s uiuentib loquebat᷑ Unde ne istã
liã intelligentes. de hac re litigarent: secutꝰ
eiupxit. Qui manducat meã carnẽ. & bi¬
d̃at meũ sanguinẽ: habet uitã et̾nã Hanc
s uon habit. qui istũ panẽ ñ manducat:
nec istũ sanguinẽ bibit: Nani tẽporalẽ uitã
sine illo habere homines possunt: ȩt̃nam uͦ
omino ñ possunt: Qui gͦ ñ manducat eiꝰ car¬
nẽ. nec bibit eiꝰ sanguinẽ : non habet uitã in se:¬
Et qui manducat eiꝰ carnẽ & bibit eiꝰ sanguinẽ.
habet uitã ȩt̾nam Ad utrũq aut̃ respondit:
qđ dixit ȩt̾nan Non ita ẽ in hac esca: quã
sustentande huiꝰ tẽporalis uitȩ causa. sumimꝰ:
Nam qui eã ñ sũpserit ñ uiuet: nec tam̃ qui
eam sũpserit uiuet: fieri enĩ potest: ut senio
uel morbo. uł aliquo casu. plurimi & qui eam
sũpserint moriant᷑: In hoc uͦ cibo & potu. id ẽ

Expanded text:
on habebitis vitam in vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes, de hac re litigarent, secutus adjunxit: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguine bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utrumque autem respondet quod dixit, aeternam. Non ita est in hac esca, quam sustentandae hujus temporalis vitae causa sumimus. Nam qui eam non sumpserit, non vivet: nec tamen qui eam sumpserit, vivet. Fieri enim potest ut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero cibo et potu, id est
Abbreviated transcription (Latin):
rit habeamꝰ: Ilam sic̃ in epła sua idema
cit apłs: nondũ apparuit qd erimꝰ. Sai¬
qm̃ cũ apparuerit similes ei erimus. ꝙ
uidebimꝰ eũ sicuti est. Tunc gͦ ampliqu
uidebimꝰ diligemus. Ipse aut̃ dñs illam
quȩ futura ẽ uitã nrãm qualis in abi
tura sit sciens p̃destinatione. plus a mat
ut ad eam nos amando ꝑducat. Quo ciu¬
miseriã nr̃am p̃sentẽ nouimꝰ quia sentin
Et ideo miscđiam dnĩ quã nobis de mism
liberandis ex hiberi uolumꝰ plus amamus.
eamq cotidie maxime peccatoꝵ. remissione
poscimus & habemus.: Hoc ꝑ petrũ signifi¬
catũ ẽ plus amantẽ s minus a matũqu
minus nos amat xp̃c miserõs quã beato
Ueritatis enĩ contẽplationẽ. qualis tune fi¬
tura est minus amamꝰ: qr nondũ nouiil
nec habemus. Hȩc ꝑioħ̃m significata

Expanded text:
nerit, habeamus? Nam sicut in Epistola sua idem nerit, habeamus? Nam sicut in Epistola sua idem dicit Aposm cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc ergo amplius quod videbimus, diligemus. Ipse autem Dominus illam quae futura est vitam nostram, qualis in nobis futura sit, sciens praedestinatione, plus amat, ut ad eam nos amando perducat. Quoci, miseriam nostram praesentem novimus, quia sentimus; et ideo misericordiam Domini, quam nobis de miseria liberandis exhiberi volumus, plus amamus, eamque quotidie maxime pro peccatorum remissione poscimus et habemus: hoc per Petrum significatum est plus amantem, sed minus amatum; quia minus nos amat Christus miseros quam beatos. Veritatis autem contemplationem qualis tunc futura est, minus amamus, quia nondum novimus nec habemus: haec per Joannem significata
Abbreviated transcription (Latin):
consolationib aut̃ dĩ & corporalib & spiritalib
ambularent a conspectu eiꝰ : uiã tenentes qđ
eis factus ẽ xp̃c. Et quia in ipso quoq ambu
lantes ñ sunt sine peccatis. quȩ de huiꝰ uitȩ in¬
firmitate. subrepunt: dedit elemosinarũ re¬
media salutaria quib eoꝵ ad iuaret᷑ oratio:
ubi eos dicere docuit. dimitte nob̾ debita nr̃a:
sic̃ & nos dimittimꝰ debitorib nris. Hoc agit
igurata generalitate ꝑsonam. Quod enĩ ad ipsũ
ꝓprie ꝑtinet: natura unus homo erat: gr̃a
unus oepĩants: habundantiore gr̃a unus
dabo claues regni celor. & qđ ligaueris suꝑ
t̾ram erit ligatũ & in celis. & qđ cũq solueris
nificabat eccłam. quȩ in hoc scło diuersis tẽp¬
sationib uelut imbrib fluminib & tẽpestati¬
bus quatit᷑: & ñ cadit qm̃ fundata ẽ supra
petrar unde petrus nom̃ accepit. Non enĩ a
petro petra. s petrus a petra: sic̃ ñ xp̃c axp̃i

Expanded text:
consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam tenentes, quod eis falantes, non sunt sine peccatis, quae de hujus vitae infirmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit figurata generalitate personam. Quod enim ad ipsum proprie pertinet, natura unus homo erat, gratia unus Christianus, abundantiore gratia unudabo claves regni coelorum: quod ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quodcunque solveris nificabat Ecclesiam, quae in hoc saeculo diversis tentationibus velut imbribus, fluminibus, tempestatibus quatitur, et non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accepit. Non enim a Petro petra, sed Petrus a petra; sicut non Chri
Abbreviated transcription (Latin):
petro. Promde terciã sic ꝓponimꝰ. quis ẽ duoꝵ
ticipłoꝵ melior. qui minus quã condiscips
diligat xp̃m : Hic plane cunctatur respa
& augetur questio. Quantũ aut̃ ipse sapum
liorẽ qui plus diligit xp̃m. feliciorẽ uͦ quẽ ilui
diligit xp̃e. facile responderẽ: si iusticiã lile¬
ratoris nr̃i minꝰ eũ diligentis a quo plus dili¬
gitur. & eũ plus a quo munꝰ diligit᷑. quẽ adino¬
dũ defenderẽ ꝑuiderẽ. Aggrediar igit᷑ mes
manifesta misccłia cuiꝰ ẽ occulta uistica. de sa¬
uencda questione tam ingenti: ꝓ uirib quas
ipse donauerit disputare. Huc usq enĩ ꝓposi¬
ta ẽ: non exposita. Exponendȩ uͦ eiꝰ hoc sit
ȩxordiũ: ut meminerimꝰ in hoc corruptihiui

Expanded text:
Petro. Proinde tertiam sic proponimus: quis est duorum Petro. Proinde tertiam sic proponimus: quis est duorum discipulorum melior, qui minus quam condiscipuludiligat Christum? Hic plane cunctatur responsio, et augetur quaestio. Quantum autem ipse sapio, meliorem qui plus diligit Christum, feliciorem vero quem plus diligit Christus, facile responderem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defenderem, perviderem. 5. Aggrediar igitur in ejus manifesta misericordia, cujus est occulta justitia, de solvenda quaestione tam ingenti, pro viribus quas ipse donaverit, disputare: hucusque enim proposita est, non exposita. Exponendae vero ejus hoc sit exordium; ut meminerimus in hoc corru
Abbreviated transcription (Latin):
& illo int̾rogante & isto respondente nossemꝰ.
Qđ aũt̃ in eo qd respondit petrus amote. ñ ad¬
dit plus his: hoc respondit qđ de seipso scie¬
bat. Non enĩ quantũ ab alio quolibet dilige¬
retur scire poterat: qui cor alteriꝰ uidere ñ
poterat: s tam̃ suꝑiorib uerb̃ dicendo etiã
dñe tu scis. satis & ipse declarauit scientem
dñm in t̾rogasse qđ int̾rogauit. S ciebat igit᷑
dñs ñ solũ qđ diligeret. uerũ etiã qđ plus il¬
lis eũ diligeret petrus: & tam̃ si ꝓponamus
querentes quis duoꝵ sit melior. utrũ qui
plus. an qͥ minus diligit xp̃m: qͥs dubitabit
respondere eũ qui plus diligit ẽẽ meliorẽ:
Item si ꝓponamꝰ qͥs duoꝵ sit melior utrũ quẽ
minꝰ an quẽ plus diligit xp̃e : eũ qui plus di
ligit᷑ a xp̃o meliorẽ ꝓcul dubio respondebi¬
mꝰ. In illa gͦ cõparatione quã priꝰ ꝓposui. pe¬
trus ioħi: in hac uͦ altera ioħs anteponitur

Expanded text:
et illo interrogante, et isto respondente, nossemus. et illo interrogante, et isto respondente, nossemus. Quod autem in eo quod respondit Petrus, Amo te, non addit plus his; hoc respondit quod de seipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat; sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiam, Domine, tu scis, satis et ipse declaravit scientem Dominum interrogasse quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus; et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior, utrum qui plus, an qui minus diligit Christum, quis dubitabit respondere eum qui plus diligit esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior, utrum quem minus, an quem plus ligitur a Christo, meliorem procul dubio respondebimus. In illa ergo comparatione quam prius posui, Petrus Joanni; in hac vero altera, Joannes anteponitur
Abbreviated transcription (Latin):
dilexerit petrus: Ubicũq enĩ secom morat
ioħ̾s ut tacito suo nomine ipse possit intelli¬
gi÷ͣ hoc ad didit qđ eũ diligebat iħs. quasi so¬
lũ diligeret: ut hoc signo discerneret᷑ a cȩte¬
ris quos om̃s utiq diligebat. Quid gͦ il ampliꝰ
se dilectũ cũ hoc diceret uolebat intelligi: qͥ đ
absit: ut m̃daciter diceret. Qd aut̃ maius
dare potuit iħc maioris erga eũ suȩ dilectio¬
nis indicium: quã ut homo cũ ceteris condis¬
cipłis sius sociꝰ tantȩ salutis. solus tam̃ discubue¬
rit suꝑ pectus ipsiꝰ saluatoris: Porro qđ apłs
petrũs plus aliis dilexerit xp̃m possunt qui¬
dem docum̃ta multa ꝓferri. Sed ut longe in
alia ñ eamꝰ: in ipsius t̾ciȩ manifestationis pau¬
lo suꝑiꝰ lectione quȩ istã p̃cedit satis euidenter
apparet: ubi int̾rogans eũ dixit. diligis me pluꝰ
his: qđ utiq sciebat. & tam̃ int̾rogabat: ut etiã
nos qui legimꝰ eugłm. a morẽ petri erga dñm.

Expanded text:
dilexerit Petrus? ubicunque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, quos omnes utique diligebat. Quid ergo nisi amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suae dilectionis indicium, quam ut homo cum caeteris condiscipulis suis socius tantae salutis, solus tamen recubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porro quod apostolus Petrus plus aliis dilexerit Christum, possunt quidem documenta multa proferri; sed ut longe in alia non eamus, in ipsius tertiae manifestationis paulo superius lectione quae istam praecedit, satis evidenter apparet, ubi interrogans eum dixit: Diligis me plus his? quod utique sciebat, et tamen interrogabat, ut etiam nos qui legimus Evangelium amorem Petri erga Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
restat ut si uere ibi fit qđ spar sit fama de
terra quȩ sub inde ablata succrescit: aut ideo
fiat ut eo modo cõmendet᷑ p̃ciosa mors eiꝰ. qm̃
nos latet: manet tam̃ questio cur dixerit
dñs de homine morituro. sic eũ uolo in
donec ueniam. Illud etiã in his duob¬

Expanded text:
restat ut si vere ibi sit, quod sparsit fama de restat ut si vere ibi sit, quod sparsit fama de terra quae subinde ablata succrescit, aut ideo fiat, ut eo modo commendetur pretiosa mors ejus, quoniam nos latet, manet tamen quaestio cur dixerit minum de homine morituro: Si eum volo manere donec veniam. Illud etiam in his duob
Abbreviated transcription (Latin):
sus aliud qđ a nob̃ querat᷑ exurgat n cur suꝑ
humatũ mortuũ ipsa humꝰ quodamuͦ uiuere
ac spirare uideat᷑. S ed nũquid hinc tanta ista
soluit᷑ questio: si magno miraculo qualia
potest facere om̃ps. tandiu uiuũ corpus in so¬
pore sub terra ẽ. donec ueniat terminus scłi:
Quin immo fit amplior. & difficillior: cur dis
cipłõ iħc quẽ p̃ceteris diligebat. intantũ ut
supra pectus eiꝰ discũbere mereret᷑. ꝓ magno
munere longũ in corpore donauerit somnũ:
cũ beatũ petrũi ꝑ ingentẽ martyrii głam ab
honere ipsiꝰ corporis soluerit: eiq concesserit.
qd apłs paulus se concupisse dixit. & scripsit:
dissolui & esse cũ xp̃o. Si aut̃ qđ magis cre¬
ditur ideo sẽs ioħs ait. non dixisse dnm̃ non
moritur. ne illis uerbis quȩ dixit. hoc uo¬
lusse intelligi putaretur. corpiisq eiꝰ in se¬
pulchro eiꝰ ex anime sic̃ alioꝵ mortuor iacet:

Expanded text:
sus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super sus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed numquid hinc tanta ista solvitur quaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tamdiu vivum corpus in sopore sub terra est, donec veniat terminus saeculi? Quin imo fit amplior et difficilcipulo Jesus quem prae caeteris diligebat, in tantum ut supra pectus ejus discumbere mereretur, pro magno munere longum in corpore donaverit somnum, cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse dixit et scripsit, dissolvi et esse cum Christo ? Si autem, quod magis creditur, ideo sanctus Joannes ait non dixisse Dominum non moritur, ne illis verbis quae dixit hoc voluisse intelligi putaretur, corpusque ejus in sepulcro ejus exanime, sicut aliorum mortuorum, jacet,