comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sociatis fratrib sub abbatis im¬
perio militauit. Quib monasteri¬
is tantum de redditib prediorum
delegauit. quantum possit illic
commorantib ad cotidianũ uictũ
sufficere. Reliqua uero cum omni
domus p̾sidio uendidit ac pauꝑib
crogauit. Nobilitatẽq illam quam
ad scłm uidebatur habere. totã ad
nanciscendam suꝑne głam dignita¬
tis diuina gr̃a largiente conuertit.
Et qui ante serico contextu ac gẽmis
micantib solitus erat. ꝑ urbẽ pro¬
oedere trabeatus: post uili contextꝰ
tegmine. ministrabat pauꝑ ipse pau¬
perib. Etenim mutato repente scħ
habitu monasteriũ petiit. & ex hu¬
uis mundi naufragio nudꝰ euasit.
In quo tanta ꝑfectionis gr̃a cepit
conuersari: ut tam tunc in ipsis ini¬
tiis. ꝑfectoꝵ posset numero deputa¬
h. Inerat deniq ei tanta abstinentia
incibis. uigilantia in orationibus.
sttenuitas in ieuuniis. ut infirmato
Somacho: uix consistere posset. Liii.¬

Expanded text:
sibi sociatis fratribus, sub abbatis imsibi sociatis fratribus, sub abbatis imperio militavit. Quibus monasteriis tantum de redditibus praediorum suorum delegavit, quantum posset illic commorantibus ad quotidianum victum sufficere; reliqua vero cum omni domus praesidio vendidit, ac pauperibus erogavit; nobilitatemque illam, quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Inerat denique ei tanta abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. S
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ post congruenti tempore mel¬
lito gutture ructaret.
ic in annis adolescertiȩ in quib
patriam. totis desideriis anhelare.
Sed dum diu longeq conuersatio¬
nis grãm differret. & postquam ce¬
lesti est afflatus desiderio. seculari
habitu ñ tegi melius putare uellet¬
quam p̾senti mundo quasi speciete¬
nus deseruire ceꝑunt. multe contͣ
eum eiusdem mundi cure succres¬
cere. ut in eo non iam specie. sed ut
ipse asseruit retineretur & mente.
Tandem & cum parentũ iam dudũ.
obitu liberam disponendarũ suarũ
rerum haberet facultatem. qͦd pͥus
mente gestiebat aꝑuit. Quodq iam
in diuinis erat obtutib. humanis
etiam uisib ostendit. Mox etenim
cuncta quȩ habere potuit ad pietatiᷤ
genum egens ipse sequeret᷑ & fecit.
Sex deniq in sicilia monasteria con¬
struens. fratres illic xp̃o seruituros
aggregauit. Septimũ uero intra ur
bis muros instituit: in quo & ipse
postmodũ regulari tramite. multis

Expanded text:
quae post congruenti tempore melquae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis adolescentiae in quibusupernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et mente. Tandem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatisbis factum egenum egens ipse sequeretur. 4. Sex denique in Sicilia monasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis
Abbreviated transcription (Latin):
ergo citius iudicem nr̃m diuersis¬
magna importunitate impellim᷑
ei bonis actib cum festinatione
REGO RIUS urbe romu¬
torum ꝓsapia. uerũ etiam religi¬
osam originẽ duxit. Nam felix
gregorius tantȩ nobilitatis lineã
morih extulit. ꝓbis actib decora¬
uit. Deniq ut post in ꝓpatulo
claruit. ñ sine magno quodam
p̃sagio dale sortitus ẽ nom̃. Gre¬
Re etenim uera uigilauit sibi. dũ
diuinis inherendo preceptis lau¬
dabiliter uixit. Uigilauit & fide¬
lium popłis. dum doctrinȩ afflu¬
entis ingenio. eis quo tramite ce¬
lestia scanderent patefecit. Disci¬
plinis uero liberalib hoc ẽ gram¬
matica. rethorica. dialetica. ita a pu¬
ero ẽ institutꝰ. ut quãuis eo dempore
florerent adhuc rome studia litteraꝵ
Inerat ei in parua etate adhuc ma¬
turum iam studiũ. adherere scilicet
oni tradere. sed tenaci potiꝰ memoriȩ
commendare. Hauriebatq iam tc̃
sitibundo doctrinȩ fluenta pectore.

Expanded text:
ergo citius judicem nosergo citius judicem nosmagna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festinatione egorius hac urbe Romatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem duxit. Nam Felix,Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit. Denique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. GreRe etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore florerent adhuc Romae studia litterarum, ur. Inerat ei in parva adhuc aetate maturum jam studium: adhaerere scilicet oni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore,
Abbreviated transcription (Latin):
cum tanta iam cernitis uelocitate
ne bona ꝓ temporali retributione
faciatis. Ipsum testem ur̃i operis
querite: quem iudicẽ sustinetis.
ut ea retributionis sue dempore
in publico ostendat. Sicut carni
uestre ne deficiat cibos cotidie pre¬
betis: sic & mentis ur̃e cotidiana a¬
limenta bona sint oꝑa. Cibo corpꝰ
in ꝑpetuum animȩ non negetis.
Si quando enim repentinus ig¬
nis habitacłm assumit: quisquis
eius possessor extiterit. rapit quod
ualuerit & fugit. lucrũ deputat. si
quid secum ex ignib tollat. Eece tri¬
bulationum flamma mundũ con¬
cremat: & cuncta que in eo specio¬
sa uidebantur. finis iam ꝓximus
uelut ignis deuastat. Lucrũ ergo
quid de illo rapiatis. Si quid fugi¬
entes tollitis: si hoc quod perire¬
remanendo poterat. ad retributi¬
onem uobis ꝑpetuam largiendo
seruatis. Terrena quippe omnia
seruando amittimus: sed bene
largiendo seruamus. Cum uelocita¬
te tempora fugiunt. Ad uidendũ

Expanded text:
cum tanta jam cernitis velocitate cum tanta jam cernitis velocitate nec bona pro temporali retributione faciatis. Ipsum vestri operis testem quaerite quem judicem sustinctis. ut ea retributionis suae tempore in publico ostendat. Sicut carni vestrae, ne deficiat, cibos quotidie praebetis, sic mentis vestrae quotidiana alimenta bona sint opera. Cibo corpus in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis devastat. Lucrum ergo,451 si vobiscum aliquid de illo rapiatis, si quid fugientes tollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum
Abbreviated transcription (Latin):
uendere ẽ: impositionẽ manuũ qua
quidem nummoꝵ p̾mia ex ordina¬
tione ñ accipiunt. & tam̃ sacros
ordines ꝓ humana gr̃a largiunt᷑:
atq largitate eadem laudis solum
retributionem querunt. Hi nimirũ
quod gratis acceptũ ẽ. gratis ñ tri¬
buunt: quia de impenso officio sc̃i¬
de bene cum iustum uirũ describe¬
uet ꝓph̃a. ait. qui excutit manus
suas ab omni munere. Neq enim
nere. sed adiunxit ab omni. quia ali¬
ud ẽ munus ab obsequio. aliud a ma¬
nu. aliud munus alingua. Munꝰ
quippe ab obsequio ẽ: subiectio in¬
debite impensa. Munus a manu:
pecunia ẽ. Munus a lingua. fauor.
Qui ergo sacros ordines tribuit: tc̃
ab om̃ni munere manus excutit.
quando in diuinis reb. ñ solũ nul¬
lam pecuniã. s etiam humanam
que sint nr̃a cognoscitis mentiꝰ ocu¬
los ad ur̃a reuocate. cuncta erga uoᷤ
gratis agite. Nolite oꝑis ur̃i in hoc
mundo recributionẽ querere. quẽ

Expanded text:
vendere est impositionem manus qua vendere est impositionem manus qua em nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt , et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum quod gratis acceptum est gratis non tribuunt, quia de impenso officio sanctide bene cum justum virum describeret propheta, ait: Qui excutit manus suas ab omni munere Isai. XXXInere, sed adjunxit ab omni, quia aliud est munus ab obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio est subjectio indebite impensa, munus a manu pecunia est, munus a lingua favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutit, quando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam quae sint nostra cognoscitis, mentis oculos ad vestra revocate. Cuncta erga vos vicissim gratis agite. Nolite operis vestri in hoc mundo retributionem quaerere, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo curat. sed medicinali arte re¬
parat dicens. Modico uino utere
ꝓpt̾ stomachũ. & frequentes tuas
infirmitates. Qui ergo infidelẽ in¬
firmũ una prece saluat: cur egrotũ
socium prece ñ roborat: Quia ni¬
mirum ille foras ꝑ miraculum sa¬
nandus erat: qui uiuus interius
ñ erat. ut ꝑ hoc quod exterius po¬
testas ostenderat: hunc ad uitã inte¬
rius uirtus animaret. Egrotanti
autem fideli socio. exhibenda foris
signa non fuerant: qui salubriter
Untus uiuebat. L ix.
ed concessa potestate p̾dicationi.
concessis uirtutum miracłis: quod
redemptor nr̃ subiungit audiamꝰ.
Gratis accepistis. gratis date. Presq
donũ accepti sp̃c in ufũ negociatio¬
nis inflectere: & miraculoꝵ signa ad
auaricie obsequiũ declinare. Hinc ẽ
edita miracła concupiscens ꝑcipere
deterius uenderet.quod male com¬
parasset. Hinc de templo redẽptor
nr̃ flagello de resticulis facto tur-¬
bas eiecit: cathedras uendentiũ
columbas euertit. Columbas qͥppe

Expanded text:
verbo curat, sed medicinali arte reparat, dicens: Modico vino utere, propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Qui ergo infirmum infidelem una prece salvat, cur et aegrotum socium prece non roborat? Quia nimirum ille foris per miraculum sanandus erat, qui interius vivus non erat, ut per hoc quod exterior potestas ostenderet, hunc ad vitam interior virtus animaret. Aegrotanti autem fideli socio exhibenda foris signa non fuerant, qui salubriter intus vivebat. 4. Sed concessa potestate praedicationis, concessis virtutum miraculis, quid Redemptor noster subjungat audiamus: Gratis acdonum accepti Spiritus in usum negotiationis inflectere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc estedita miracula conspiciens, percipere deterius venderet quod male comparasset. Hinc de templo redemptor noster flagello de resticulis facto turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ut potiora inferamus sciendũ ẽ
utiq quod tot mortuos suscita¬
uerit quot ab eterna dampnati¬
onis morte salutifera p̃dicatione
eripuerit. Quod ꝑ omĩa excellen¬
tius atq głosius eẽ decernit᷑. a
peccati morte animã defunctam
xp̃o restituere. quã morituro cor¬
pori uitam donare. Quid enĩ tã¬
gloriosius atq prestantiꝰ. quam
gaudere cȩleste regnũ cũ angłis¬

Expanded text:
ut potiora inferamus, sciendum est utique, quod tot mortuos suscitaverit quot ab aeternae damnationis morte, salutifera praedicatione, eripuerit: quod per omnia excellentius atque gloriosius esse decernitur a peccati morte animam defunctam Christo restituere quam morituro corpori vitam donare. Quid enim gloriosius atque praestantius quam gaudere, coeleste regnum cum angelis
Abbreviated transcription (Latin):
dudũ in diuinis laudib hebrea
cepit uerba resonare. & quondam
tumidus iam substratus scõꝵ pe¬
dibus seruit oceanus. eiusq bar¬
baros motus quos terreni pͥnci¬
pes edomare ferro nequiuerant:
hos ꝓ diuina formidine sacerdo¬
tum ora simplicib uerbis ligant.
Et qui cateruas pugnantiũ infide¬
lis nequaquam metuerat: iã nũc
fidelis humilium linguas. timet.
Quia enim ꝑceptis celestib uerbiᷤᷤ
clarescentib quoq miracłis diui¬
ne ei uitus cognitionis infundit᷑.
eiusdem diuinitatis ab errore metu¬
refrenat᷑. ut praue agere metuat. ac
tot is desideriis. ad et̾nitatis gr̃am
uenire concupiscat. Quod totũ ut
fieret ita eidẽ beato gregorio grã
diuina concessit. ut merito ab an¬
glorum populis debeat apłs apel¬
lari. quia & si aliis ñ ẽ apłs. sed ta¬
men illis ẽ. Nam signacłm apłatꝰ
eius ipsi sunt in dño. Iam uero u¬
trum aliquib uir iste tanti meri¬
ti miraculis claruerit suꝑfluo que¬

Expanded text:
dudum in divinis laudibus Hebraea dudum in divinis laudibus Hebraea coepit verba sonare. Ecce quondam tumidus, jam substratus sanctorum pedibus servit Oceanus, ejusque barbaros motus, quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos per divinam formidinem sacerdotum ora simplicibus verbis ligant; et qui catervas pugnantium infidelis nequaquam metuerat, jam nunc fidelis humilium linguas timet. Quia enim perceptis coelestibus verbis, clarescentibus quoque miraculis virtus ei divinae cognitionis infunditur, ejusdem Divinitatis terrore refrenatur, ut prave agere metuat, ac totis desideriis ad aeternitatis gratiam venire concupiscat. Quod totum ut fieret, ita eidem beato Gregorio gratia divina concessit, ut merito ab Anglorum populis debeat apostolus appellari: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen illis est; nam signaculum apostolatus ejus ipsi sunt in Domino . 22. Jam vero utrum aliquibus vir iste tanti meriti miraculis claruerit, superfluo quae
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex concedere illi quod pet¬
erat uellet. ñ tamen ciues romani
ut tam longe ab urbe secedere pos¬
se ꝑmitterent. mox ut ipse ponti
dicatores mittens. sed ipse predi¬
cationem ut fructificaret suis ex
hortationibus ac precib fulciens.Pit.
uos cħ mellitũ augustinũ. & iohan¬
nem. cum multis aliis dm tim̃tib
monachis. qui intra breue tẽporis
spaciũ regem illũ qui in capite in¬
sule morabat᷑ cum suo popło con¬
uerterunt. Quib d̾s tantã facien¬
dorum miraculoꝵ grãm contulit:
ut ore fidei quod uerbũ p̾dicabant
signorum efficatia confirmarent.
Unde factũ ẽ ut paucis clabenti¬
bus annis. etiam ceteri insule ipsiꝰ
irgos cum his qui eis erant sub¬
iecti ad xp̃i dñi fidem accederent.
De cuius gentis conu̾sione & mira¬
culorum ꝓdigiis que ibidẽ fiebant
ita beatus gregorius in libris mo¬
ralib ꝑhibet dicens. Fece lingua
brittannie. que nichil aliud no¬
uerat. quam barbaꝵ frendere iam

Expanded text:
pontifex concedere illi quod petpontifex concedere illi quod petierat voluit, non tamen cives Romani, ut tam longe ab Urbe secederet, potuerunt permittere, mox ut ipse pontifraedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructihortationibus ac precibus seu muneribusvos Dei Mellitum, Augustinum et Joannem, cum multis allis Deum timentibus monachis; qui intra breve temporis spatium, regem illum qui in capite insulae morabatur cum suo populo converterunt. Quibus Dominus tantam faciendorum miraculorum gratiam contulit, ut verbum fidei quod ore praedicabant, signorum efficacia confirmarent. Unde factum est ut paucis elabentibus annis, etiam caeteri insulae ipsius reges, cum his qui eis erant subjecti, ad Christi Domini fidem accederent. De cujus gentis conversione simul et miraculorum prodigiis, quae ibidem fiebant, ita beatus Gregorius in libris Moralibus 10 perhibet , dicens: Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam
Abbreviated transcription (Latin):
Dictumq ẽ quod eẽnt pagani. At
ille intimo ex corde longa trahenᷤ
suspiria. heu ꝓhdolor inqͥt. qͦd tã
lucidi uultus homines tenebraꝵ
auctor possidet. tantaq frontis
gauit quod eẽt uocabulũ gentis
illiꝰ. Responsũ ẽ quod angli uo¬
carentur. At ille inquit bene. Nã
& angłicam habent faciẽ. & tales
Quod habet inquit nomen ipsa ꝓ¬
uincia. de qua isti sunt allati:
Responsum ẽ quia deri uocarent᷑
ne deri. de ira eruti. & ad miseri¬
cordiam xp̃i uocati. Rex ait pro¬
uinciȩ illius quomodo uocatur:
Responsum ẽ quod ael uocatur.
At ille alludens ad nomen ait. Lau¬
dem dĩ creatoris illis in partibus
rogauit ut genti anglorum in bri¬
tanniam aliquos uerbi ministros
ꝑ quos ad xp̃m conuerteret᷑ mit¬
teret. asserens & seipsum in hoc
opus dño cooꝑante ꝑficiendũ pa¬
ratum eẽ. si tamen eidem apłico
pape. hoc ut fieret placeret. Quod
dum ꝑficere ñ posset. quia & si

Expanded text:
Dictumque est quod essent pagani. At Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria, Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaque frontis gavit quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille: Bene, inquit, nam et angelicam habent faciem, et talesQuod habet, inquit, nomen illa provincia, de qua isti sunt allati? Responsum est, quia Deiri vocarentur t, Deiri, de ira eruti, et ad misericordiam Christi vocati. Rex, ait, provinciae illius quomodo vocatur? Responsum est quod Alle vocaretur. At ille alludens ad nomen ait: Laudem Dei Creatoris illis in partibus rogavit ut genti Anglorum in Britanniam aliquos verbi ministros, per quos ad Christum converterentur mitteret, asserens et seipsum in hoc opus domino cooperante perficiendum paratum esse, si tamen eidem apostolico papae hoc ut fieret placeret. Quod dum perficere non posset quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
infantia mea creuit mecũ miseratio.
& de utero matris meȩ egressa ẽ me¬
cum. Ad cuius pietatis & iusticie
opus ꝑtinet quod angloꝵ gentes
ꝑ p̾dicatores quos illuc direxit. den¬
tib antiqui hostis eripiens. et̾nȩ
libertatis fecit eẽ participeᷤ Etem̃
quia qui deo nr̃o fidelte̾ adheret:
semꝑ ex eiꝰ largifluo munere ad
potiora conscendet. Dum sc̃s iste ar¬
denti studio ꝓ colligendis particu¬
latim fideliũ animab satageret.
hȩc occasio fuit. Dum die quadã
aduenientib nuꝑ mercatoribris
multa uenalia in forum rome
collata fuissent. multiq ad em̃dũ
hinc inde confluerent. contigit &
gregoriũ ante scilicet quam ponti¬
uenales positos lactei corporis ac
uenusti uultus. capillos quoq p̃¬
cipui candoris habentes.L uiii.¬
los: interrogauit ut aiunt de qua
regione uel terra eent allat. Dic¬
tumq ẽ. quia de brittãnia insu¬
la. cuius incole tali omnes decore
niterent. Rursus interrogauit
an paganorum errorib ĩplicati

Expanded text:
evit mecum miseratio, et de utero matris meae egressa est mecum . 17. Ad cujus pietatis et justitiae opus pertinet, quod Anglorum gentem per praedicatores quos illuc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participes. Etenim quia qui Deo nostro fideliter adhaeret, semper ex ejus largifluo munere ad altiora conscendit, dum iste sanctus ardenti studio pro colligendis particulatim fidelium animabus satageret, haec occasio fuit. Dum die quadam advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum Romae collata fuissent, multique ad emendum hinc inde confluerent, contigit et Gregorium ante scilicet quam pontivenales positos, lactei corporis, ac venusti vultus, capillos quoque praecipui candoris habentes. Quinterrogavit, ut aiunt, de qua regione vel terra essent allati. Dictumque est quia de Britannia insula, cujus incolae tali omnes decore niterent. Rursus interrogavit an paganorum erroribus implicati.
Abbreviated transcription (Latin):
go pͥus ꝓhibuit. quod post modũ
fecit: quia tunc in illa erant. qͥ sal¬
uandi non erant. Tunc in illa erãt
qui necdum ad uitam reparari me
cationis officium subtrahit᷑: ne
grauius de contempta predicatio¬
ue iudicari m̾erent᷑. Subtili ergo
occultoq iudicio. a quorumdã auri
bus predicatio scã subtrahit᷑: quia
agimus omnipotentis dħ̃ suꝑ nos
consilia occulta timeamus: nedum
mens nr̃a exterius fusa a sua se uo¬
luptate ñ reuocat. intus contra eã
udex terribiliter aduersa disponat.
Qũod bene psalmista intuens. ait.
uocatur. alius iusticia exigente
repellit᷑. Et quia alia parcendo. a¬
lia dñs irascendo disponit. expa¬
uit quod penetrare ñ potuit. Et
quem ñ solum inuestigabilẽ. sed¬
in quibdam suis sententiis etiã
inflexibilem uidit. derribilẽ in
consiliis esse memorauit. Luiii.¬

Expanded text:
go prius prohibuit quod postmodum go prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant, tunc in illa erant qui necdum reparari mercationis officium subtrahitur, ne gravius de contempta praedicatione judicari mererentur. Subtili ergo occultoqubus praedicatio 259 sancta subtrahitur, quia agimus, omnipotentis super nos Domini consilia occulta timeamus; ne, dum mens nostra exterius fusa a sua se voluntate non revocat, intus contra eam judex terribiliter adversa disponat. Quod bene Psalmista intuens ait: Vvocatur, alius justitia exigente repellitur. Et quia alia parcendo Dominus, alia irascendo disponit, expavit quod penetrare non potuit, et quem non solum investigabilem in quibusdam suis sententiis, sed etiam inflexibilem vidit, terribilem in consiliis esse memoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
cum samaritanos cotidie ad fidem
uocare conspicimus: quid ẽ quod
in p̃dicatione mittens discipulos
& in ciuitates samaritanoꝵ ne in¬
traueritis. sed potius ite ad oues
que ꝑierunt domus isrł. nisi hoc
quod ex facti fide colligimus. quia
illa conuerti uocata renueret. p̾di¬
catores scĩ ad uocationẽ gentium
ꝑ ordinem uenirent: quãtenus re¬
demptoris nr̃i p̾dicatio a ꝓpͥis repul-¬
sa. gentiles popłos quasi extraneos¬
quereret. & quod uideȩ fiebat in te¬
stimoniũ. hoc gentib gr̃e eẽt incre¬
mentum: Erant etiam tunc qui
de iudea uocandi eẽnt. & de gentib
uocandi ñ eẽnt. Nam in apłoꝵ acti¬
b predicante petro legiius. & priꝰ
hebreoꝵ tria milia. & postea quinq
milia credidisse. Et cum predicare
apłi gentib in asia uoluissent: per
spm̃ phibiti esse memorant᷑. & tam̃
ipse sp̃c qui prius p̾dicationẽ ꝓhi¬
buit. hanc asianorum cordib post¬
modum infudit. Nam dui ẽ quod
asia cuncta iam credidit. Iecirco er¬

Expanded text:
cum Samaritanos quotidie ad fidem vocari conspicimus, quid est quod in praedicationem discipulos et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia illa converti catores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent. Quatenus Redemptoris nostri praedicatio, a propriis repulsa, gentiles popquaereret; et quod Judaeis fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum. Erant enim tunc qui de Judaea vocandi essent, et de gentibus vocandi non essent. Nam et in apostante Petro, legimus et prius Hebraeorum tria millia, et postea quinque millia credidisse: et cum praedicare apostoli gentibus in Asia voluissent, per prohibiti esse memorantur; et tamen ipse qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit, nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco er
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ accipit increm̃tũ. qͥa ipsu
sine dubio głe ascribitur. uel qͦd
anglorum eccła noua sẽꝑ sobole
fecundatur: uel qͦd illius doctrimꝰ
clementiã reuertunt᷑. uel qͦd boni
quiq eius suasionib inflãmati.
celestem patriam desideranter in
quirant. Qui beatissimꝰ pontifex
postquam sedem romane & apłice
& dieb decem głosissime rexit ex hac
luce subtractus atq ad et̾nã lucẽ ẽ
regni celestis translatus. Sepultꝰ uͦ¬

Expanded text:
er accipiet incrementum: quia ipsius sine dubio gratiae adscribitur vel quod Anglorum Ecclesia nova semper sobole fecundatur, vel quod illius doctrinisclementiam revertuntur, vel quod boni quique ipsius suasionibus inflammati coelestem patriam desiquirunt. Qui beatissimus pontifex postquam sedem Romanae et apostet diebus decem, gloriosissime rexit, ex hac luce subtractus, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos clement̾ exaudiat postulã¬
tes. & placide remuneret decertanteᷤ.
dicando. quam in sorte predicationiᷤ
acceꝑat. plurimos echnicos ad fidẽ
cum patre & sp̃u sc̃o uiuit & regnat

Expanded text:
ut nos clementer exaudiat postulantes, et placide remuneret decertantes. triam praedicando quam in sorte praedicationis acceperat, et plurimos ethnicos ad fidem cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
specialit̾ quo die celo sit natus & co¬
ronatus ut in illo celebret᷑. nos ho¬
dierna die beati mathie apłi duo¬
decimi natalẽ tanta ueneratione
excolere debemus. quanta int̾ apłoˢ
Sed quemadmodũ beati petri apħ
elogio. immo sp̃c̃ sc̃i gr̃a sit patratũ.
riam decentius condecet enarrare.
Ait enim prefatus euangłista. Ex¬
surgens autem petrus in medio
frm̃ dixit. Frat autem turba ho¬
minum simul fere centũ uiginti.
Uiri fr̃s oportet impleri scͥpturam

Expanded text:
specialiter quo die coelo sit natus et coronatus, in illo celebrentur; nos hodierna die B. Matthiae duodecimi apostoli natalem tanta veneratione excolere debemus, quanta, ut praedicSed quemadmodum B. Petri apostoli elogio, imo Spiritus sancti gratia, sit patratum, riam decentius condecet enarrare. Ait enim evangelista: 4. « Exsurgens autem Petrus in medio fratrum, dixit erat autem turba hominum simul fere centum viginti: Viri, fratres, oportet impleri Scripturam
Abbreviated transcription (Latin):
in caritatis fundam̃to solidatus.
fra septuaginta duos discipłos
diuina gr̃a electus. ad apłatus
głam conscendere meruerit. P lau
de ergo nimis. plaude ꝑ cuncta
beate.iam cetib angłicis sociatꝰ.
iam xp̃i nectare saciatus: inter
apłicas sedes iudicio illo magno
cum iudicat orbem t̾re in eqͥtate.
letus gaudio sempit̾no. Et merito.
qm̃ p̾sago nomine uocitatus. &
a xp̃o donatus. iam ñ paruus sed
magnus. ñ infimus in scło: sed
głosus fulges incȩlo. Et quare
hoc: Pro eo scilicet quia cum esses
humilis in corde tuo. nec laudes
hominum cuꝑes nec fauorẽ. non
aurũ. ñ gemmnas. nec fluxa regni
scła. pro regno terreno celestẽ pa

Expanded text:
in charitatis fundamento solidatus, ter septuaginta duos discipulos divina gratia electus ad apostolatus gloriam conscendere meruerit. de ergo nimis, plaude per cuncta beatus: jam coetibus angelicis sociatus, jam Christi nectare satiatus: inter apostolicas sedes in judicio illo magno, cum judicabit orbem terrae in aequitate, laetus gaudio sempiterno: et merito, quoniam praesago nomine vocitatus, et a Christo donatus; jam non parvus, sed magnus, non infimus in saeculo, sed gloriosus polles in coelo. Et quare hoc? humilis in corde tuo, nec laudes hominum cuperes, nec pavorem, non aurum, non gemmas, non fluxa saeculi regna; pro terreno regno coetestem pa
Abbreviated transcription (Latin):
omnes cernerent florere regna ter¬
noua facerent qͥ noua p̾dicarent:
sicut in hac eadem lectione sub¬
iungitur. Infirmos curate. mor¬
tuos suscitate. lepsos mundate:
demonia eicite. Forente mundo
crescente humano genere. diu in
hac uita subsistente carne. exube¬
rante rerum opulentia. quis cũ
audiret uitam esse aliã crederet.
quis inuisibilia uisibilib p̾ferret:
Sed ad salutem redeuntib infir¬
mis. ad uitam resurgentib mor¬
tius. carnis mundiciã recipienti¬
bus lepsis. ereptis a iure immun¬
dorum sp̃uum demoniacis. dot
uisibilib miraculis exactis quis
ñ crederet. quod de inuisibilibus
audiret: Ad hoc quippe uisibilia
miracula choruscant: ut corda
uidentiũ. ad fidem inuisibi¬
lium ꝑtrahant. ut ꝑ hoc quod
mirum foras agitur: hoc quod in¬
tus ẽ. longe mirabilius ẽẽ sentiat᷑.
Unde nunc quoq cũ fideliũ nu¬
merositas excreuit. intra scãm ȩccle¬
siam multi sunt qui uitam uirtu¬

Expanded text:
omnia cernerent florere regna teromnia cernerent florere regna ternova facerent qui nova praedicarent, sicut in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad salutem redeuntibus infirmis, ad vitam resurgentibus mortuis, carnis munditiam recipientibus leprosis, ereptis a jure immundorum spirituum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant, ut corda videntium ad fidem invisibilium pertrahant, ut per hoc quod mirum foris agitur hoc quod intus est longe mirabilius esse sentiatur. Unde nunc quoque cum fidelium numerositas excrevit, intra sanctam Ecclesiam multi sunt qui vitam virtu
Abbreviated transcription (Latin):
precipiat᷑ audiamus. Funtes p̾¬
dicate dicentes. quia appropin¬
quabit regnũ cȩloꝵ. Hoc iã fr̃s¬
dilectissimi etiam si euangłm ta¬
ceat. mundus clamat. Ruina nã¬
q illius uoces eius sunt. Qui enĩ
tot attritus ꝑcussionib a gła sua
cecidit. quasi iam nobis ex ꝓximo
regnum aliud quod sequit᷑ osten¬
dit. Ipsis etiam a quib amatur
amarus ẽ. ipse eius ruinȩ predi¬
cant. quod amandus ñ ẽ. Si enĩ
ruinam sui domus quassata mi¬
naretur.quisquis in illa habita
ret fugeret: & qui stantẽ dilexerat:
recedere quantotius a cadente fes¬
tinaret. Si igitur mundus cadit.¬
& nos eum amando cõplectimur:
opprimi uolumus potius quã
habitare. Quia nulla nos ratio a
ruina illius separat: quos eius
passionib amor ligat. facile ergo
ẽ nunc cum iam destructa om̃ia
cernimꝰ. animũ nr̃m ab eius di¬
lectione disiungere: sed hoc illo
in tempore difficillimũ fuit. quo
tunc predicare cȩloꝵ regnũ inuisi¬
bile mittebant᷑. cum longe lateq

Expanded text:
piatur audiamus. Euntes praedicate, dicentes, quia appropinquavit regnum coelorum. Hoc jam, fratres charissimi, etiam si Evangelium taceat, mundus clamat. Ruinae namque illius voces ejus sunt. Qui enim tot attritus percussionibus a gloria sua cecidit, quasi jam nobis e proximo regnum aliud quod sequitur ostendit. Ipsis jam et a quibus amatur amarus est. Ipsae ejus ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa hret fugeret, et qui stantem dilexerat recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos eum amando complectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat quos in ejus passionibus amor ligat. Facile ergo est nunc jam, cum destructa omnia cernimus, animum nostrum ab ejus dilectione disjungere. Sed hoc illo in tempore difficillimum fuit, quo apostoli praedicare coeleste regnum invisibile mittebantur, cum longe lateque
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ: manifestissime constat qͦd
ipse sibi intulerit passionẽ. & crucẽ
suam ferendo xp̃m fuerit secutus
dicendo cum apło. Michi autem
absit głari. nisi in cruce dñi nr̃i

Expanded text:
 manifestissime constat quod ipse sibi intulerit passionem: et crucem suam ferendo Christum fuerit secutus, dicendo cum Apostolo: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Domini
Abbreviated transcription (Latin):
usura. Ex uerbis suis seruus con¬
stringitur: cum dominus dicit.
Meto ubi ñ semino: & congrego
ubi non sparsi. Ac si aꝑte dicat.
Si iuxta tuam sententiam & il¬
lud exquiro quod ñ dedi quan¬
tomagis illud a te exquiram. qd̾
ad erogandum dedi: Pecuniam
uero nummulariis dare ẽ: eis
scientiam impendere predicatio
& oꝑib exercere. Sed sicut nr̃m
ꝑiculum aspicitis: si dominicam
pecuniam teneamus: ita ur̃m
audistis. In usura quippe: pecu-¬
nia etiam non data recipitur. Cũ
enim hoc redditur quod acceptũ
pecunia usuram soluitis. & orate.
ut ex eo quod audistis etiam alia
studeatis intelligere quȩ ñ audis¬
tis: quatinus alia ex aliis colligẽ¬
tes. etiam illa discatis ex uobis¬
met ipsis agere quȩ necdum ex

Expanded text:
usura. Ex verbis suis servus conusura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuam sententiam et illud exquiro quod non dedi, quanto magis a te exquiro qad erogandum dedi. Pecuniam vero nummulariis dare, est eis scientiam praedicationis  exercere. 4. Sed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam teneamus, ita vestrxigitur quod auditis. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum pecunia usuras solvetis, et curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex
Abbreviated transcription (Latin):
timere debuerat: ne hoc sine lu¬
cro ad d̾nm reportaret. Sunt e¬
nim pleriq intra scãm eccłam.
quorum iste seruus imaginẽ tenet.
qui melioris uite uias aggredi
metuunt. & tamen iacere in sui
torporis ignauia ñ ꝑtimescunt.
Cumq se peccatores considerant:
sc̃itatis uias arripere trepidant:
& remanere in suis iniquitatib
non formidant. Quorum bene
petrus adhuc in infirmitate po¬
situs speciem tenet: cum uiso
miracło piscium dixit. Exi a me
domine: quia peccator homo sũ.
Immo si in ueritate peccatorem te¬
consideras: oportet ut ate dñm ñ
repellas. Sed qui iccirco melioris
habitus uia. rectioris uite appre¬
hendere arcem nolunt. quia infir¬
mos se ẽẽ conspiciunt. quasi pec¬
de & huic seruo ꝓtinus respon¬
detur. Serue male & piger. scie¬
bas quia meto ubi non semino.
& congrego ubi ñ spargo. Opor¬
tuit ergo te dare pecuniam meã
nummulariis: & ego ueniens
recepissem utiq quod meũ ẽ. cũ

Expanded text:
timere debuerat, ne hoc sine lutimere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. Sunt enim plerique intra sanctam Ecclesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et pecde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi; oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum
Abbreviated transcription (Latin):
eternam remunerationẽ ꝑducitur.
cum ei uoce dominica dicitur. fu¬
ge serue bone & fidelis.quia suꝑ
pauca fuisti fidelis. supra multa
te constituam: intra in gaudiũ
domini tui. Pauca quippe sunt
bona omnia presentis uite quã¬
libet multa uideantur. Sed tc̃
fidelis seruus supra multa con¬
stituitur. quando deuicta omĩs
corruptionis molestia. de eternis
illa patria assumptus. atq an¬
gelorum cetib ammixtus. sic in¬
terius gaudet de munere: ut ñ
sit iam quod exterius doleat de
corruptione. Seruus autem qui
operari de talento noluit: ad do¬
minum cum uerbis excusatiõis
redit dicens. Dñe scio quia ho¬
mo durus es. metis ubi non se¬
minasti. & congregas ubi non
sparsisti. & timens abii & abscon¬
ditalentum tuũ in terra: ecce
habes quod tuum ẽ. Notandũ.
quod inutilis seruus durum do¬
minum uocat. cui tamen ad lu¬
crum deseruire dissimulat. & t¬
muisse se dicit in lucrum talen¬
tum expendere. qui hoc solum

Expanded text:
aeternam remunerationem perducitur, aeternam remunerationem perducitur, cum ei voce dominica dicitur: Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa tedomini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis n aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod extecorruptione. 3. Servus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi non seminastsparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum
Abbreviated transcription (Latin):
plicatum de negocio lucrũ repor¬
tant. Bene autem alia quinq¬
uel alia duo. in lucrum uenisse
referuntur. quia dum utriq sex¬
ui predicatio impenditur: qua¬
si accepta talenta geminantur.
Sed is qui unum talentũ acce¬
perat. abiens fodit in terram. &
abscondit pecuniam dñi sui. Ta¬
lentum in terra abscondere ẽ: ac¬
ceptum ingenum in terrenis ac¬
tibus implicare. lucrum sp̃uale
ñ querere. cor a terrenis cogitati¬
onib numquam leuare. Sunt
namq ñnulli qui donũ intelli¬
gentiȩ ꝑceꝑunt: sed tam̃ sola gͤ
carnis sunt sapiunt. De quib
ꝑ propħam dicitur. Sapientes
sunt ut faciant mala: bene au¬
tem facere nescierunt. Sed dñs
qui talenta contulit rationem
positurus redit. quia is qui nc̃
spũalia dona tribuit. districte in
iudicio merita exquiret. Quidqͥs¬
q accepit consideret: & quod lu¬
crum de acceptis reportet penset.
eruus qͥ geminata talenta ł uiii¬
retulit a dño laudat᷑: atq ad

Expanded text:
plicatum de negotio lucrum reporplicatum de negotio lucrum reportant. Bene autem alia quinqureferuntur, quia dum utrique sexui praedicatio impenditur, quasi accepta talenta geminantur. Sed is qui unum talentum acceperat, abiens, fodit in terram, et abscondit pecuniam domini sui. Talentum in terra abscondere est acceptum ingenium in terrenis actibus implicare, lucrum spiritale non quaerere, cor a terrenis cogitationibus nunquam levare. Sunt namque nonnulli qui donum intelligentiae perceperunt, sed tamen sola quae carnis sunt sapiunt. De quibus per prophetam dicitur: Sapientes sunt ut faciant mala, bene autem facere nescierunt . Sed Dominus, qui talenta contulit, rationem positurus redit, quia is qui nunc pie spiritalia dona tribuit districte in judicio merita exquirit, quid quisque accepit considerat, et quod lucrum de acceptis reportet pensat. 2. Servus qui geminata talenta retulit a domino laudatur, atque ad
Abbreviated transcription (Latin):
dem quinq talenta dedit: alii duo.
alii uero unum commisit. Quinq
cet uisus. auditus. gustus. odoratꝰ
& tactus. Quinq igitur talentis
quinq sensus idest exteriorum sci¬
encia exprimitur. duob uero intel¬
lectus & oꝑatio designatur. Unui
autem talenti nomine urtellectuˢ
tantumm᷑ designat᷑. Sed is qui
quinq talentał acceperat: alia
quinq lucratus ẽ: quia sunt¬
nonnulli qui & si interna ac
mistica penetrare nesciunt: pro
intentione tamen suꝑnȩ patrie
oocent recta quȩ possunt. de ipsis
exteriorib que acceꝑunt. Dũq
se a carnis petulantia. a terrena¬
rum rerum ambitu. atq a uisi¬
biliũ uoluptate custodiunt: ab
his etiam alios ammonendo
compescunt. Et sunt non nulli
qui quasi duob talentis ditati.
intellectum atq oꝑationem ꝑc¬
punt: subtilia de internis intel¬
ligunt. mira de exteriorib ope¬
rantur. Cumq intelligendo & o¬
perando aliis predicant: quasi du¬

Expanded text:
dem quinque talenta, alii duo, dem quinque talenta, alii duo, alii vero commisit unum. Quinque cet visus, auditus, gustus, odoratus et tactus. Quinque igitur talentis donum quinque sensuum, id est exterior scientia exprimitur, duobus vero intellectus et operatio designatur. Unius autem talenti nomine intellectus tantummodo designatur. Sed is qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est; quia nonnulli sunt qui, etsi interna ac mystica penetrare nesciunt, pro intentione tamen supernae patriae, docent recta quae possunt, de ipsis exterioribus quae acceperunt; dumque se a carnis petulantia, a terrenarum rerum ambitu, atque visibilium voluptate custodiunt, ab his etiam alios admonendo compescunt. Et sunt nonnulli qui quasi duobus talentis ditati intellectum atque operationem percipiunt, subtilia de internis intelligunt, mira in exterioribus operantur. Cumque et intelligendo et operando aliis praedicant, quasi du
Abbreviated transcription (Latin):
cite considerare nos ammonet. ne
nos qui plus ceteris in hoc mun¬
do accepisse aliquid cernimur:
ab auctore mundi grauius inde
iudicemur. Cum enim augentur
dona: rationes etiam crescunt do¬
norum. Tanto ergo ẽẽ humilior at¬
q ad seruiendũ promptior quisq
debet ex munere. quanto se obliga¬
tiorem conspicit in reddenda ratio¬
ne. Eece homo qui ꝑegre ꝓficiscit᷑
seruos uocat. eisq ad negociũ ta¬
lenta partitur. Post multum uero
temporis positurus rationẽ reuer¬
titur. bene oꝑantes pro apportato
lucro remunerat. seruum uero a
bono oꝑe torpentem dampnat.
Quis itaq iste homo ẽ qui ꝑegre ꝓ¬
ficiscitur. nisi redemptor ñr qui in
ea carne quam assumpserat abiit
in celum: Carnis enim locus pro¬
prius. terra ẽ. Quȩ quasi peregrina
ducitur: dum ꝑ redemptorem nr̃m
in cȩlo collocatur. Sed homo iste
ꝑegre ꝓficiscens. seruis suis bona
sua tradidit. quia fidelib suis spi¬
ritualia dona concessit. Et uni qui¬

Expanded text:
cite considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur. Sed homo iste peregre proficiscens servis suis bona sua tradidit, quia fidelibus suis spiritalia dona concessit. Et uni qui
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua. Propterea prophetes
fuit. neq enim ut libet & fortu¬
ito sp̃s sc̃s habitauit in ea. Bo¬
num ẽ & primũ. si qua potest
uirginitatis gr̃am possidere. si
autem hoc non potuerit. sed eue¬
neritei ut ꝑdat uirum: uidua ꝑ¬
seueret. Quod quidem non solũ
post mortem uiri. sed etiam cum
ille uiuit. debet habere in animo.
ut etiam si non euenerit. uoluntaᷤᷤ
ipsius & ꝓpositũ a dño coronet᷑¬
& dicat. Hoc uoueo atq ꝓmit

Expanded text:
et reliqua, propterea prophetes et reliqua, propterea prophetes fuit. Neque enim ut libet et fortuito Spiritus sanctus habitavit in ea. Bonum est et primum, si qua potest virginitatis gratiam possidere. Si autem hoc non potuerit, sed evenerit ei ut perdat virum, vidua perseveret. Quod quidem non solum post mortem viri, sed etiam cum ille vivit debet habere in animo, ut etiamsi non venerit voluntas ipsius et propositum, a Domino coronett dicat: Hoc voveo atq
Abbreviated transcription (Latin):
nerib nostris atq peccatis. dele¬
buntur peccata nostra ab eo qͥait:
ecce delebo ut nubem iniquitateᷤᷤ
tuas. & sicut caliginem peccata
tua. Post symeonis prophetiam
quia necesse erat ut mulieres etiã¬
saluarent᷑. uenie ꝓ¬
mulier de qͣ scͥbitur. & erat
anna prophetes filia phanuel
de tribu aser. Quam pulcher or¬
do. Non uenit ante uirũ mulier.
sed prius uenit symeon. qui ap¬
prehendit infantem & tenuit
in brachiis suis. deĩn mulier.
cuius non sunt uerba digesta.
sed dictum ẽ generaliter quod
confessa sit dño. & locuta de eo
omnib qui expectabant redẽp¬
tionem ierłm. Et iuste sc̃a mu¬
lier sp̃m propħandi meruit ac¬
cipere: quia longa castitate lon¬
gisq ieiuntis ad hoc culm̃ ascẽ¬
derat. Uidete mulieres testimo¬
nium anne & imitamini illud.
siquando uobis euenerit. ut ꝑ¬
datis uiros: considerate quid de
ea scͥptum sit. septem annis uix¬
it a uirginitate sua cum uiro.

Expanded text:
neribus nostris atque peccatis, deleneribus nostris atque peccatis, delebuntur peccata nostra ab eo qui dixit: Ecce ego delebo ut nubem iniquitates tuas, et sicut caliginem peccata tua . Post Simeonis prophetiam, quia necesse erat ut mulieres etiasalvarentur, venit mulier, de qua scribitur: Et erat Anna prophetissa, filia Phanuel de tribu Aser. Quam pulcher ordo! Non venit ante virum mulier, sed primum venit Simeon, qui apprehendit infantem, et tenuit in brachiis suis: deinde mulier, cujus non sunt quidem verba digesta; sed dictum est generaliter quod confessa sit Domino, et locuta de eo omnibus qui exspectabant redemptionem Israel. Et juste sancta mulier spiritum prophetandi meruit accipere, quia longa castitate, longisque jejuniis ad hoc culmen ascenderat. Videte, mulieres, testimonium Annae, et imitamini illud, si quando vobis evenerit ut perdatis viros. Considerate quid de ea scriptum sit: Septem annis vixit a virginitate sua cum viro suo,
Abbreviated transcription (Latin):
dominice passionis eius animã
ꝑtransisse. Que & si xp̃m ut pote
dei filium sponte propͥa mori.
mortemq ipsam ñ dubitaret ẽe
deuicturum. ut sua tamen car¬
ne ꝓcreatum. non sine doloris af¬
fectu potuit uidere crucifigi. Nã
& ferrum quod animã ioseph ꝑ¬
transisse canitur. nullum meliꝰ
quam dura tribulatio mentis
intelligitur. ut reuelentur ex mul¬
tis cordib cogitationes. Cogitati¬
ones erant male in hominibus.
que propterea reuelate sunt. ut
prolate in medium ꝑderentur
& interfecte atq emortue ẽẽ desi¬
nerent: & occideret eas ille qui ꝓ
nobis mortuus ẽ. Quamdui e̾¬
nim abscondite erant cogitationeᷤᷤ
nec prolate in medium. impossi¬
bile erat eas penitus interfici un¬
de & nos si peccauerimus debemꝰ
dicere. peccatũ meum notũ feci
abscondi.dixi annuntiabo in¬
iusticiam meam dño. Si enim
hoc fecerimus. & reuelauerimus
peccata nr̃a: non solum deo.sed
& his qui possunt mederi uul¬

Expanded text:
dominicae passionis ejus animam dominicae passionis ejus animam pertransisse, quae etsi Christum utpote Dei Filium sponte propria mori, mortemque ipsam non dubitaret esse devicturum, ut sua tamen carne procreatum, non sine doloris affectu potuit videre crucifigi. Nam et ferrum quod animam Joseph pertransisse canitur, nil melius quam dura tribulatio mentis intelligitur. Ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Cogitationes erant malae in hominibus, quae propterea revelatae sunt, ut prolatae in medium, perderentur, et interfectae atque emortuae esse desinerent, et occideret eas ille qui pro nobis mortuus est. Quandiu enim absconditae erant cogitationes, nec prolatae in medium, impossibile erat eas penitus interfici. Unde et nos si peccaverimus, debemus dicere: Peccatum meum notum tibi abscondi. Dixi, annuntiabo injustitiam meam Domino . Si enim hoc fecerimus, et revelaverimus peccata nostra non solum Deo, sed et his qui possunt mederi vul
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ. an cercȩ in melioris sub¬
stantie corpus resurrexerit: Et
est infinita contentio. aliis di
is e regione tractantib. si idem
corpus habuit. quomodo clau¬
sis ingressus est ostiis & stecit:
Uidetis igitur ut argumentis
uariis etiam resurrectioni eiꝰ que¬
stio concitetur. & sit signum cui
res heretici qui asserunt eum a
prophetis penitus non fuisse p̾¬
dictum. Et quid me necesse ẽ mul¬
ta ꝑsequi omnia que de eo nar¬
rat hystoria. signum ẽ cui contͣ¬
dicitur. Non quo contradicant
hi qui credunt in eum. Nos qͥp¬
pe omnia scimus uera ẽẽ que scͥp¬
ta sunt. sed quia apud incredu¬
los uniuersa que de eo scͥpta st̃
signum sit cui contradicatur.
Deinde symeon ait. & tuam ipsiꝰ
animam ꝑtransibit gladius.
riam ex hac uita gladii occisiõe
migrasse. presertim cũ ñ anima
sed corpus ferro soleat interfici.
Unde restat intelligi gladium il¬
lum de quo dicitur. & gladius ẽ
in labiis eorum. hoc ẽ dolorem

Expanded text:
tuus est, an certe in melioris subtuus est, an certe in melioris substantiae corpus resurrexit? Et est infinita contentio, aliis dicis e regione tractantibus, si idem corpus habuit, quomodo clausis ingrVides igitur quemadmodum argumentis variis etiam resurrectioni ejus quaestio concitetur, et fit signum cui res haeretici, qui asserunt eum a prophetis penitus non fuisse praedicatum. Et quid me necesse est multa prosequi? Omnia quae de eo narrat historia, signum est cui contradicitur. Non quod contradicant hi qui credunt in eum: nos quippe omna scimus vera esse quae scripta sunt; sed quia apud incredulos universa, quae de eo scripta sunt, signum sit cui contradicitur. Deinde Simeon ait: Et tuam ipsius animam pertransibit gladius. riam ex hac vita gladii occisione migrasse, praesertim cum non anima, sed corpus soleat ferro interfici. Unde restat intelligi gladium illum de quo dicitur: Et gladius est in labiis eorum , hoc est, dolorem