comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debant: eosq uigilasse penitet: qͥa
euigilantes mopia uera tenet. Sie
hẏpocritarũ mentes dum aliud ẽ
quod agunt. atq aliud qd̾ hominib
ostendunt: laudes de ipsa scĩtatis
ostentatione recipiunt. In estimatiõ¬
ne hominũ multis meliorib p̃fe¬
runtur: ⁊cũ intus apud se tacita cogi¬
tatione suꝑbiant: foris se huiuiles de¬
monstrant. Cũq ab hominib iumo¬
derate laudantur⁊ tales se eẽ quoq
apud dm̃i estimant: quales se gau¬
dent hoĩb inuotiusse. Unde fit ut
etiam eternę uitę ꝑcepturos le pre¬
mia p̃sumant. ⁊ qui hic de huma¬
nis fauorib exultant: illie se habi¬
turos requiem onĩno ñ dubitent.
S inter hȩc. occulta uoeationis hora
subripit ⁊ cum carnis oculos elau¬
dunt. m̃tis aꝑiunt. Moxq ut suppli¬
cia eterna receꝑint. ibiuident. quia
uirtutũ estimatione. dutites in som¬
dicitꝰ. transiet quasi uisio nocturua.
quia hoc qd̾ se ad mom̃tum diuitẽ

Expanded text:
debant, eosque evigilasse poenitet, quia debant, eosque evigilasse poenitet, quia vigilantes inopia vera tenet. Sic hypocritarum mentes, dum aliud est quod agunt, atque aliud quod hominibus ostendunt, laudes de ipsa sanctitatis ostentatione recipiunt, in aestimatione hominum multis melioribus praeferuntur, et cum intus apud se tacita cogitatione superbiant, foris se humiles demonstrant. Cumque ab hominibus immoderate laudantur, tales esse se quoque apud Deum existimant, quales se gaudent hominibus innotuisse. Unde fit ut etiam aeternae vitae percepturos se praemia praesumant, et qui hic de humanis favoribus exsultant, illic se habituros requiem omnino non dubitent. Sed 472 inter haec occulta vocatisurrepit, et cum carnis oculos claudunt, mentis aperiunt, moxque ut supplicia aeterna receperint, ibi vident quam virtutum aestimatione divites in somdicitur: Transiet velut visio nocturna. Quia hoc quod se ad momentum divitem
Abbreviated transcription (Latin):
t qui eum uiderant: dicent. Ubi
est: Pierũq hypoeritarũ uita.
etiam ab hoĩb repba in fine cognos¬
citur. ut signis iam aꝑtiorib qui fu¬
erant ostendant᷑. Qui igitur hunc
elatũ uiderunt: de extincto dicent.
Nbi est: Na neq hie ubi elatus fue¬
rat apparet neq in eternitatis reqͥe
de qua ẽẽ putabatur. De euius bre¬
elut somiũ auolans ñ inuenie¬
tur. transiet sicut uisio nocturna.
Quid est autẽ hypocritȩ uita. nisi quȩ¬
dam uisio fantasmatis⁊ quȩ hoc os¬
tendit imagine. quod non habet ex
ueritate. Unde recte quoq sõmo cõ¬
nitur u gła. quasi dũ tenet᷑ amitit᷑.
Sepe nanq in nocturna uisione non¬
nulli pauꝑes factos se diuites amn¬
rantur: deferri sibi honores aspici¬
unt: diuitiarũ moles. obsequentiũ
multitudinẽ. pulchritudinẽ uestiũ.
abundantiã ciborum sibimet ad esse
considerant. Eaudent se euasisse pe¬
nuriam: quã cum gemitu tolera¬
bant. S repente cũ euigilant. in¬

Expanded text:
Et qui eum viderunt, dicent: Ubi est? - Plerumque hypocritarum vita etiam ab hominibus reproba in fine cognoscetur, ut signis jam apertioribus qui fuerint ostendantur. Qui igitur hunc elatum viderunt, de exstincto dicent: Ubi est? - Quia neque hic ubi elatus fuerat apparet, neque in aeternitatis requie de qua esse putabatur. Unde subelut somnium avolans non invenietur, transiet sicut visio nocturna. - Quid est vita hypocritae, nisi quaedam visio phantasmatis, quae hoc ostendit in imagine quod non habet in veritate? Unde recte quoque somnio comt gloria quasi dum tenetur amittitur. Saepe namque in nocturna visione nonnulli pauperes factos se divites admirantur, deferri sibi honores aspiciunt, divitiarum moles, obsequentium multitudinem, pulchritudinem vestium, abundantiam ciborum sibimet adesse considerant; gaudent se evasisse penuriam, quam cum gemitu tolerabant; sed repente, cum evigilant, in
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aꝑtis uocib dicat. Qͥa extremi
iudĩcii terrorẽ considero: iccirco cogi¬
tationũ tumultib in timore confun¬
dor. Tanto se quippe animꝰ amplius
in cogitatione dilaniat: quanto il¬
lud eẽ terribile qd̾ iminet pensat. Et
indiuersa mens rapit᷑: quando mͦ ma¬
la quȩ egit. mͦ bona quȩ agere negle¬
xit. mͦ reprehensibilia in quib ẽ. mͦ
recta quȩ sibi adhuc deesse conspicit. sol¬
licito pauore ꝑpendit. S anuei bea¬
ti iob cũ assiduitate uitȩ illiꝰ edocti.
bene uiuere nouerint: pensare tam̃
subtiliter dĩ iuditia nescientes. mala
hic iustorũ quempiam posse recipere
ñ credebant. Unde ⁊ eundẽ scm̃ uirũ
iniquũ esse suspicati st̃. quem flagel¬
latum uider̃t̃: atq ex hac suspitione
agit᷑ ut in euis quoq in crepatione
dilabant᷑. Ad quã tam̃ increpationẽ:

Expanded text:
is vocibus dicat: Quia extremi judicii terrorem considero, idcirco cogitationum tumultibus in timore confundor. Tanto se quippe animus amplius, in cogitatione dilatat, quanto illud esse terribile, quod imminet, pensat. Et in diversa mens rapitur, quando modo mala quae egit, modo bona quae agere neglexit, modo reprehensibilia in quibus est, modo recta quae sibi adhuc deesse conspicit, sollicito pavore perpendit. Sed amici beati Job cum assiduitate vitae illius edocti bene vivere noverint, pensare tamen subtiliter Dei judicia nescientes, mala hic justorum quempiam posse recipere non credebant. Unde et eumdem sanctum virum iniquum esse suspicati sunt, quem flagellatum viderunt, atque ex hac suspicione agebatur ut in ejus quoque increpationem dilaberentur; ad quam tam
Abbreviated transcription (Latin):
bit mͥ. de si aꝑte dicat. Qua quidem
uerba audio: s an recte ꝓlata sint sp̃u in
telligentiȩ meȩ discerno. Nam qͥ do¬
centis uerba despiciunt :: doctrinã eius
ñ ad adiutoriũ s ad occasionẽ certa¬
muiis sumunt: ut audita potius iu¬
dicent quã sequantur. His itaq sub
quodã moderamine p̃missis: in aꝑta
iam beatiuiri exꝓbratione ꝓfilit: cũ¬

Expanded text:
 --Ac si aperte dicat: Tua quidem erba audio, sed an recte prolata sint, spiritu meae intelligentiae discerno. Nam qui docentis verba despiciunt, doctrinam ejus non ad adjutorium, sed ad occasionem certaminis sumunt, ut audita potius judicent quam sequantur. His itaque sub quodam moderamine praemissis, in apertam jam beati viri exprobrationem prosilit, cu
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ipsa claritas natura ẽ. Quia em̃ su¬
is dilectorib. hȩc dĩ sapientia se quando¬
ꝙ ostenderet: ipse pollicetut dicens.
Qu diligit me diliget᷑ apatre meo: ⁊ ego
diligam eũ. i manifestabo meipsũ illi
Ac si patent̾ dicat. Qu in ur̃a me cer¬
nitis: restat ut in mea me natura u¬
deatis. Hinc rursus ait. Beati mundo
corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Hinc pau¬
lusait. Nunc uidemꝰ ꝑ speculũ in enig¬
mate: tunc autẽ facie ad faciẽ. Nune
cognoseo ex parte: tẽ eognoscam sic̃

Expanded text:
tas, ipsa claritas natura est. Quia enim sutas, ipsa claritas natura est. Quia enim suis dilectoribus haec Dei sapientia se quandoque ostenderet, ipse pollicetur, dicens: Qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo me ipsum illi . Ac si patenter dicat: Qui in vestra me cernitis, restat, ut in mea me natura videatis. Hinc rursus ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Hinc Paulus dicit: Nunc videmus per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
uno loco sint. quoꝵ unꝰ uiuus. alter uͦ
sit mortuus: ꝙ si mortuus uiuendem ñ
uidet: uiuus tam̃ mortuum uidet. Pre¬
dicator autẽ dei. ut ostend̾et quia ꝑ ab¬
iectionẽ qua se humiliando deiecerat.
talis iam factus eẽt. ut nec ipse mundum
nec mundus ipsũ concupisceret. ñ solũ
ait se mundo crucifixũ. ut ipse mun¬
di głam quã appeteret tanqmͣ mortu¬
us ñ uideret: s etiam mundũ sibi as¬
seruit crucifixũ: in quo tanta se hu¬
militate deiecerat: ut ipse mundus
tanqmͣ ad eum mortuus. paulũ huma¬
lematq despectũ iam uidere nequaꝙͣ
posset. Sciendum uͦ est. quod fuere ñ¬
nulli. qu dm̃ dicerent etiã in illa re¬
gione beatitudinis. in claritate qͥdem
sua conspiei: s in natura minime uidẽ¬
ri. Quos nimirũ. mninor inquisitionis
subtilitas fefellit. Neq enĩ illi simplie
⁊ in commutabili eẽntiȩ. aliud ẽ claritas.
aliud natura: s ipsa ei natura. sua clari¬

Expanded text:
uno loco sint, quorum unus vivus, alter vero uno loco sint, quorum unus vivus, alter vero sit mortuus, etsi mortuus viventem non videt, vivus tamen mortuum videt. Praedicator autem Dei ut ostenderet, quia per abjectionem qua se humiliando dejecerat, talis jam factus esset, ut nec ipse mundum, nec ipsum mundus conspiceret, non solum ait se mundo crucifixum, ut ipse mundi gloriam cum appeteret, tanquam mortuus non videret; sed etiam mundum sibi asseruit crucifixum, in quo tanta se humilitate dejecerat, ut ei ipse mundus tanquam ad eum esset mortuus, paululum humilem atque despectum jam videre nequaquam posset. Sciendum vero est quod fuere nonnulli, qui Deum dicerent etiam in illa regione beatitusua conspici, sed in natura minime videri. Quos nimirum minor inquisitionis subtilitas fefellit. Neque enim illi simplici et incommutabili essentiae aliud est claritas et aliud natura, sed ipsa ei natura sua clari
Abbreviated transcription (Latin):
dit: huic uite funditꝰ moritur: ne iam
eius amore deneat᷑. Nullus quippe eã
uidit. qu adhuc carnalit̾ uiuit: quia
nemo potest amplecti dm̃ simul ⁊ scłm.
Qu enĩ dm̃i uidet: eo ipso morit᷑. quo
uel intentione cordis. uel effectu oꝑis.¬
ab huius uitȩ delectationib tota m̃te
seꝑatur. Unde ad eundẽ quoq moysen
dicitur. Non enĩ uidebit me hõ: iuiuet
Acsi aꝑte diceret᷑. Nullus unqͣm deum
spĩtaliter uidit: ⁊ mundo carnaliter
dei inuisibilia sicut ipse testat᷑ expar¬
te cognouerat. ⁊ iam huic mundo dotũ
se mortuum eẽ ꝑhibebat: dicens. Hichimũ¬
dus erucifixus ẽ: ⁊ ego mundo. Dieut enĩ
iam longe suꝑiꝰ diximus. ñ suffecit ut di¬
ceret mundo crucifixus sũ. nisi etiam p̃¬
mutteret. mͥ mundus crucifixus ẽ: ut ñ
solum se mundo mortuũ. s etiam mun¬
dum sibi mortuũ esse testaret᷑. quati¬
nus nec ipse mundũ. nec ipsum iã mun¬
dus appeteret. Si enim duo fortasse in

Expanded text:
moritur, ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eum videt, qui adhuc carnaliter vivit, quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum videt, eo ipso moritur, quo vel intentione cordis, ab hujus vitae delectationibus tota mente separatur. Unde ad eumdem quoque Moysen dicitur: Non enim videbit me homo, et vivet . Ac si aperte diceretur: Nullus unquam Deum spiritaliter videt, et mundo carnaliter dhuc Dei invisibilia, sicut ipse testatur, ex parte cognoverat , jam huic mundo totum se mortuum esse perhibebat, dicens: Mihi mundjam longe superius diximus non suffecit, ut diceret: Mundo crucifixus sum, nisi etiam praemitteret, mihi mundus crucifixus est, ut non solum se mundo mortuum, sed etiam mundum sibi mortuum esse testaretur; quatenus nec ipse mundum, nec ipsum jam mundus appeteret. Si enim duo fortasse in
Abbreviated transcription (Latin):
afflata. ꝑfiguras quasdã dm̃ uideat.
sed ad ipsam uĩ eius essentiȩ ñ ꝑtingat.
Hnic est enĩ quod iacob qu dm̃ se uidis¬
se testatur: hunc ñ nisi in angelo u¬
dit. Hinc ẽ qd̾ moyses qui cum dõ fa¬
cie ad faciem loquit᷑. sicut loqui solet
homo eũ amico suo: ei in ipsa uerba¬
suȩ locutionis dicit. Si inuemi grãm¬
in conspectu tuo: ostende mͥ temetipsũ
manifeste: ut uideã te. Certe enĩ si dẽ
non erat cum quo loquebat᷑. ⁊ ostende mͥ
dm̃ diceret: ⁊ non ostende temetipsũ.
Si autẽ deus erat. cum qͦ facie ad faciem
loquebat᷑. eur petebat uidere quẽ uide¬
bat: S ex hac eius peticione colligit᷑:
quia eũ sitiebat ꝑ incircũscripte natu¬
rȩ suȩ claritatẽ cernere. quem iã ceꝑat
ꝑ quasdam imagines uidere: ut sicsu¬
ꝑna essentia m̃tis enis oculis adeẽt. qua¬
tinus ei adeterntatis uisionẽ. nulla i¬
mago creata tẽporaliter interee̾t. Et
uiderunt gͦ patres testam̃ti ueteris

Expanded text:
er figuras quasdam Deum videat, sed ad ipsam vim essentiae ejus non pertingat? Hinc est enim quod Jacob, qui Deum se vidisse testatur, hunc nonnisi in angelo vidit. Hinc est quod Moyses, qui cum Deo facie ad faciem loquitur, sicut loqui solet homo cum amico suo, ei in ipsa suae locutionis verba dicit: Si inveni grin conspectu tuo, ostende mihi temetipsum manifeste, ut videam te . Certe enim si Deus non erat cum quo loquebatur, ostende mihi Deum diceret, et non ostende temetipsum. Si autem Deus erat cum quo facie ad faciem loquebatur, cur se petebat videre quem videbat? Sed ex hac ejus petitione colligitur quia eum sitiebat per incircumscriptae naturae suae claritatem cernere, quem jam coeperat per quasdam imagines videre, ut sic superna essentia mentis ejus oculis adesset, quatenus ei ad aeternitatis visionem nulla imago creata temporaliter interesset. Et viderunt ergo patres testamenti veteris
Abbreviated transcription (Latin):
hac mortali earne consistentib. ⁊ ui de¬
ri potuit ꝑ quasdã circumseriptas ima¬
gines:. iuderi ñ potest ꝑ incireũscrip¬
tum lum̃ eternitatis. Sin uͦ a quibusdam
potest in hac adhuc corruptibili carneni¬
uentib. s tam̃ inestimabili uͥtute cres¬
centib. quodã contemplationis acuimi

Expanded text:
hac mortali carne consistentibus, et videri potuit per quasdam circumscriptas imagines, et videri non potuit per incircumscriptum lumen aeternitatis. Sin vero a quibusdam potest in hac adhuc corruptibili carne viventibus, sed tamen inaestimabili virtute crescentibus, quodam contemplationis acumi
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc ualde mirũ est. quod ꝓtinus sub¬
infertur: abscondita ẽ ab oculis omniũ
uiientiũ. Sapientia qͥppe quȩ ds̃ est. si
omniũ uiuentium ocłis occulta eẽt: hãc
ꝓculdubio scõꝵ nemo uidisset.S ecce
huic sententie ioħem audio concordan¬
tem: qui ait. Dm̃ nemo uidit umquam.
Rursumq eũ testam̃t ueteris patres
intueor: multos hoꝵ teste ipsa sacrȩ
lectionis hystoria. dm̃ uidisse cognosco

Expanded text:
 hoc valde mirum est quod protinus subinfertur: Abscondita est ab oculis omnium viventium. Sapientia quippe quae Deus est, si omnium viventium oculis occulta esset, hanc procul dubio sanctorum nemo vidisset. huic sententiae Joannem audio concordantem, qui ait: Deum nemo vidit unquam . Rursumque cum Testamenti Veteris Patres intueor, multos horum, teste ipsa sacrae lectionis historia, Deum vidisse cognosco.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Koquebat᷑ dñs ad moysen facie ad fa¬
ciem: sicut loqͥ solet homo cũ amico suo.
u̾idit isdem iob dnm qui dicit. Auditu
auris audiui te: nunc autẽ ocłs meus
uidet te. Uidit ysaias dñm: qui ait. An¬
no quo mortuus ẽ rex ozias: uidi dñm se¬
tem suꝑ soliũ excelsum ⁊ eleua
Uidit mycheas dñm: qͥ dicit.
dnm̃ sedentem suꝑ soluim ex¬
asũ. ⁊ omnem exereitũ cęli assisten¬
tem ei. a dextris ⁊ asinstͥs. Quid est gͦ.
quod tot testam̃ti ueteris patres dm̃ se
uidisse testati st̃. ⁊ tam̃ de hac sapien¬
tia quȩ ds̃ est dicit᷑ abscondita ẽ ab o¬
culis omniũ uiuentium: ⁊ iohes ait.
am̃ nemouidit unqͣm÷ nisi quod paten

Expanded text:
nus ad Moysen facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum suum . Vidit isdem Job Dominum, qui dicit: Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te . Vidit Isaias Dominum, qui ait: Anno quo mortuus est rex Ozias, vidi Dominum sedentem super solium excelsum et elevatum . Vidit Michaeas Dominum, qui ait: tem super solium suum: et omnem exercitum coeli astantem ei a dextris, et a sinistris. Quid est ergo quod tot Testamenti Veteris patres Deum se vidisse testati sunt, et tamen de hac sapientia quae Deus est dicitur: Abscondita est ab oculis omnium viventium, et Joannes ait: Deum nemo vidit unq
Abbreviated transcription (Latin):
qui ferret auxiliũ. Dieat hec beatꝰ
iob de malignis spiritib. uidẽlicet
hostib occultis: dicat uniu̾sa eccłia
de prauis ꝑsequentib. scilicet aou̾¬
sarus aꝑtis. Ipsi quippe eius itinera dis¬
sipant: eum in quorundã infirmorum
mentib. u̾tatis uias callida ꝑsuasio¬
ne ꝑturbant. Ipsi insidiantes preua-¬
lent: cum eos quos aꝑte ad malũ trahe¬
re nequeunt. bona si mu lando ꝑuer¬
tunt. S mirũ ualde quod subicit. ñ
fuit qu ferret auxiliũ: cũ de diui¬
no adiutorio psalmista clamet. Ad¬
uitor in opportunitatib in tͥbulatio¬

Expanded text:
qui ferret auxilium. - Dicat haec beatus qui ferret auxilium. - Dicat haec beatus Job de malignis spiritibus, videlicet hostibus occultis. Dicat universa Ecclesia de pravis persequentibus, scilicet adversariis apertis. Ipsi quippe ejus itinera dissipant, cum in quorumdam infirmorum mentibus veritatis vias callida persuasione perturbant. Ipsi insidiantes praevalent, cum eos quos aperte ad malum trahere nequeunt, bona simulando pervertunt. Sed mirum valde quod subjicit: Non fuit qui ferret auxilium, cum de divino adjutorio Psalmista clamet: « Adjutor in opportunitatibus in tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
De des meos subu̾terunt: n obpresse¬
runt quasi fluetib semitis suis.
menbra signant᷑. Quȩ dũ ad oꝑa
terrena deseruiunt: tanto celerius
ab adu̾sariis falli possunt: quanto
sublimia minus intelligunt. Hositaq
matis errorẽ trahunt. Subuersi pedes
uiam tenere nequeunt: cũ infirm
quiq ꝑsecutorũ suoꝵ uel ꝓmissioni¬
b ꝑsuasi. uel minis territi. uel cruei¬
atib fracti. ab itinere recto deuiant᷑.¬
B̾ene autẽ aduersariorũ semitȩ flu¬
ctib eõꝑantur: cũ dicitur. Et opp̃sse¬
runt quasi fluctib semitis suis. Qͥa
scilicet uita prauoꝵ in solenti inqͥe¬
tudine molesta: ad obruendã ut ita
dixim nauem cordis. quasi tẽpestas
uiabit᷑. De qua ui delicet tẽpestate: ꝑ
salomonẽ dicitur. Quasi tempestas
transiens: ñ erit impius. Cũq in¬
firmus quisq ꝑu̾sos florere conspi¬
cit: hunc inꝑuersitatis pelagus un¬
da misere imitationis mergit. Sequi¬
ati sunt mͥ ⁊ preualuerunt: ⁊ ñ fuit

Expanded text:
edes meos subverterunt, et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis. membra signantur? quae dum ad opera terrena deserviunt, tanto celerius ab adversariis falli possunt, quanto sublimia minus intematis errorem trahunt. Subversi autem pedes viam tenere nequeunt, quia infirmi quique persecutorum suorum vel promissionibus persuasi, minis territi, vel cruciatibus fracti, ab itinere recto deBene autem adversariorum semitae fluctibus comparantur, cum dicitur: Et oppresserunt quasi fluctibus semitis suis, quia scilicet vita pravorum insolenti inquietudine molesta ad obruendam, ut ita dixerim, navem cordis quasi tempestas llabitur. De qua videlicet tempestate per Salomonem dicitur: Quasi tempestas transiens non erit impius . Cumque infirmus quisque perversos florere conspicit, hunc in perversitatis pelagus unda miserae imitationis mergit. Sequiati sunt mihi et praevaluerunt, et non fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ñ nunqͣm pupillis dñis. ad discipli¬
ne magisteriũ seru presunt: teress.
premunt .⁊ feriunt: ⁊ tam̃ esse serui
nullomͦ desistunt: quia ad hoc ipsum
ordinati sunt. ut ꝓficientib dñis. eti¬
am feriendo famulent᷑. Quia gͥ mala
reꝓborum. bonos dum cruciant pur¬
gant. utilitati iustorũ. militat eti¬
am potestasiniquorũ. S plerumq
iusti tribulatione dep̃hensi. tardam
manum subuenientis estimant: eũ
se ꝑsequentiũ immanitas paulolõ¬
gius angustat. ⁊ concita quidẽ sunt
ereptoris remedia: s hoc quod ab erep¬
tore eitius agit᷑. dolor tardũ uidetur.
Cumq adesse postulationi auxiliũ
queritur: si uoeẽ non statĩ sequit᷑.
quia desit estimat᷑. Unde nue dici¬
tur. Ꝙ non fuit qui ferret auxilium.
Qua uidelicet in uoce. ipsa uis passio¬
nis exprimit᷑: quia suꝑnum auxili¬
um .⁊ si adest quantũ ad ordinatã ꝓ¬
uidentiam ꝓtectoris: deesse tam̃ ere¬

Expanded text:
sic nonnunquam pupillis dominis ad disciplisic nonnunquam pupillis dominis ad disciplinae magisterium servi praesunt, terrent, premunt, feriunt; et tamen esse servi nullo modo desistunt, quia ad hoc ipsum ordinati sunt, ut proficientibus dominis etiam feriendo famulentur. Quia igitur mala reproborum bonos, dum cruciant, depurgant, utilitati justorum militat etiam pojusti tribulatione deprehensi, tardam manum subvenientis aestimant, cum se persequentium immanitas paulo longius angustat. Et concita quidem sunt ereptoris remedia, sed hoc quod ab ereptore citius agitur, dolenti tardum videtur. Cumque adesse postulationi auxilium quaeritur, si vocem non statim sequitur, quia desit aestimatur. Unde nunc dicitur: Et non fuit qui ferret auxilium. Qua videlicet in voce ipsa vis passionis exprimitur, quia supernum auxilium, etsi ad est quantum ad ordinatam providentiam 662 protectoris, deesse tamen cre
Abbreviated transcription (Latin):
qiuippe dñs aduersos bonis malos eẽ¬
ꝑmittẽt: nisi etiam quantũ ꝓdessent
uideret. Nam dũ iniusti seuiunt.
Iusti purgant᷑. Et utilitati innocenti¬
um. militat uita prauorũ: dum hanc
⁊ p̃mendo humiliat: ⁊ humiliando
semꝑ ad melius format. Unde recte
quoq ꝑ salomonẽ dicitur. Qͥ stultus
est: seciuat sapienti. Et tam̃ sepe cõs¬
picimus sapientes subesse: stultos uͦ
arcem dñii tenere sapientes seruili¬
ter obsequi: stultos tẏranniea elatione
añari. Quomͦ igitur diffinitione d¬
umȩ sententię. sapienti stultꝰ seruit.
dum plerũq hunc uitȩ tẽꝑalis dñii
comprimit. S seiendum ẽ. quia con¬
tra sapientis uitã. dum stultus pre¬
minens terrorẽ potestatis exercet:
dum haͥnc laborib fatigat. contumeli
is lacerat: ꝓfecto hunc ab omĩ uitioꝵ
rubigine. urendo purgat. Stultus gͦ
sapienti etiã dominando seruit: quẽ
ad meliorẽ statum prem̃do ꝓuehit.

Expanded text:
quippe Deus adversarios bonorum esse pequippe Deus adversarios bonorum esse permitteret, nisi etiam, quantum prodessent, videret. Nam dum injusti saeviunt, justi purgantur: et utilitati innocentiae militat vita pravorum, dum hanc et premendo humiliat, et humsemper ad melius format. Unde recte quoque per Salomonem dicitur: Qui stultus est, serviet sapienti . Et tamen saepe conspicimus sapientes subesse, stultos vero arcem dominii tenere; sapientes serviliter obsequi, stultos tyrannica elatione dominari. Quomodo igitur definitione divinae sententiae sapienti stultus servit, dum plerumque hunc jure temporalis dominii comprimit? Sed sciendum est quia contra sapientis vitam, dum stultus praeeminens terrorem potestatis exercet, dum hunc laboribus fis lacerat, profecto hunc ab omni vitiorum rubigine urendo purgat. Stultus ergo sapienti etiam dominando servit, quem ad meliorem statum premendo provehit;
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Quis sꝑauit in dño: ⁊ confusus ẽ. per¬
mansit in mandatis eiꝰ. ⁊ derelictus est
Quis inuocauit illũ. ⁊ despexit eum:
Qua itaq ratione nẽ dicitur. ñ fuit
qui ferret auxiliũ: nisi quia omp̃s
deus. eos quos ineternũ diligit. aliqͣn¬
do ad tempus relinquit. Unde serip¬
tum ẽ. Ad punctum in modico dereli¬
qui te: ⁊ in miserationib magnis eon¬
gregabo te. In momĩto indignations.
abscondi faciẽ meam parũꝑ a te:ꝙ
in miscd̾ia sempiterna miseratus sum
tui. Huic etiam psalmista depeatut di¬
cens. Non me derelinquas usꝙ quaꝙ.
Dereliqu gͥ sese ad modieũ posse utili¬
ter nouerat: qui neusq qͣq relinque¬
retur petebat. Scõs ⁊ enĩ suos dm̃ ue
mendo adiuiuat: derelinquende plẽt¬
donis firmat: tribulationib tẽptat.
Unde recte quoq ꝑ quendã sapiente dieie¬
tui. In primis elegit eũ.imorem i me
temptatio interrogat. Et omp̃s deus¬
electorum suorũ aduersarios. tẽꝑaliter

Expanded text:
it in Domino, et confusus est; permansit in mandatis ejus, et derelictus est? Et quis invocavit illum, et despexit eum ? Qua itaque ratione nunc dicitur: Non fuit qui ferret auxilium, nisi quia omnipotens Deus eos quos in aeternum diligit aliquando ad tempus relinquit? Unde scriptum est: Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te. In momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te, et in misericordia sempiterna misertus sum tui . Hinc etiam Psalmista deprecabatur, dicens: Non me derelinquas usquequaque . Derelinqui igitur sese ad modicum posse utiliter noverat, qui ne usquequaque relinqueretur petebat. Sanctos etenim suos Dominus veniendo adjuvat, relinquendo probatdonis firmat, tribulationibus tentat. Unde recte quoque per quemdam sapientem dicitur: In primis elegit eum, timorem et tentatio interrogat. Et omelectorum suorum adversarios temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ student cũ gemitu desiderare ꝑi
carcere inclusit. Sequitur.
nis accipitur. uxta qd̾ scriptum ẽ. aqͣ
ꝓfunda uerba ex ore uiri ⁊ torrens re-¬
dundans fons sapientiȩ.⁊ cũ aqua con-¬
tinetur. cuncta siccant᷑: quia si scien¬
tia p̃dicatoꝵ subtrahitur⁊ eorũ qui ui¬
rioescere in spe eterna poterant. corda
ꝓtinus arefiunt: in desꝑata siccitate re¬
maneant. dũ fugituua diligentes nes¬
ciunt sꝑare mansura. Sin uͦ aquę.
noĩe. scĩ sp̃s grã designat᷑. sieut ueri¬
tatis uoce in euangłio dicit᷑. qui ere

Expanded text:
quae student cum gemitu desiderare perquae student cum gemitu desiderare permalitiae inclusit. Sequitur: Cnis accipitur, sicut scriptum est: Aqua profunda, verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae , cum aqua continetur, cuncta siccantur; quia si scientia praedicatorum subtrahitur, eorum qui viridescere in spe aeterna poterant, corda protinus arefiunt; ut in desperata siccitate remaneant, dum, fugitiva diligentes, nesciunt sperare mansura. Sin vero aquae nomine sancti Spiritus gratia designatur, sicut Veritatis voce in Evangelio dicitur: Qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
onem inueniant. Sic ui delicet repb
uidas cũ mortem sibi contra peccatum
intulit: ad et̾nȩ mortis supplicia ꝑue¬
nit. Et peus de peccato penituit: qͣm
peccauit. Dicatur gͦ. Si incluserit ho¬
minẽ: nullus ẽ qui aꝑiat. Qa sicut
nemo obsistit largitati uocantis: ita-
nullus obuiat iusticiȩ relinquentis.
Includere itaq dĩ est: clausis ñ aꝑire.
Unde  ad moysen dicit᷑ de pharaone.
Ego obdurabo cor eiꝰ. Obdurare quippe
grãm ñ emollit. Recludit itaq homi
natus est. S filiũ quem pater uoluit.
dñs reꝓbauit ⁊ quẽ dñs uoluit. pater
etiam nolendo benedixit: ut qui iã
pͥmogenita frĩ ꝓ esca uendiderat⁊ pri¬
mogenitorũ benedictionẽ non acciꝑet.
quã ex cupidine gulȩ reliquisset. Qui
terrena ambiens. fugitiua sequens: he¬
reditare cupiens bñdictionẽ. reꝓbatus
est. Non enĩ inuenit penitentiȩ locũ:
qmͣqmͣ cum lacrimis inquisisset eam.
Qͥa uidelicet fructum ñ habent lam̃ta:

Expanded text:
onem inveniant. Sic videlicet reprobus onem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas, cum mortem sibi contra peccatum intulit, ad aeternae mortis supplicia pervenit, et pejus de peccato poenituit, quam emo. --Dicatur ergo: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat, quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis. Includere itaque Dei est clausis non aperire. Unde et ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obdurabo cor ejus . Obdurare quippe gratiam non emollit. Recludit itaque hominatus est . Sed filium quem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena ambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recte ꝓferunt᷑. Itaq mopiam suam
despicientes despicit: atq in sterqui¬
lino corpore positus. in quanto uirtu¬
tũ culmine apd̾ se sedeat ostendit:
cũ nil ẽẽ presentis uitȩ diuitias me
sundant tab̾nacula p̃donum ⁊ au¬
dacter ꝓuocant dm̃: cũ ipse dede¬
rit omĩa in manib eorũ. facile est
homini tc̃ diuitias despicere cum ha¬
bet: difficile uͦ est. eas eũ non habet
ui les estimare. Unde patenter ostendi¬
tur. quantus contẽptus terrenarũ re-¬
rum in beati iob cogitatione fuerit:
qui tẽ dicit nulla ẽẽ quȩ abundant
reꝓbis qnͣdo omĩa amisit. Flit gͦ.Ha
bundant tab̾nacula p̃donum: ⁊ auda¬
cter ꝓuocant dm̃. Quia plerumq ma¬
li eomagis contra dm̃ suꝑbiunt: quo
ab euis largitate. ⁊ contram̾i̾tum di¬
tant᷑. Et qui ꝓuocari bonis ad melio
ra debuert̃: donis peiores fiunt. S
intelligendũ nobis est: quomͦ predo¬
nes appellent᷑. dum ꝓtimis additur.

Expanded text:
non recte proferuntur. Itaque inopiam suam non recte proferuntur. Itaque inopiam suam despicientes despicit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto virtutum culmine apud se sedeat ostendit, cum nil esse praesentis vitae divitias meundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Facile est hominem tunc divitias despicere cum habet: difficile vero est eas cum non habet, viles aestimare. Unde patenter ostenditur, quatenus contemptus terrenarum rerum in beati Job cogitatione fuerit, qui tunc dicit nulla esse quae abundant reprobis, quando omnia amisit. Ait ergo: Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, quia plerumque mali eo magis contra Deum superbiunt, quo ab ejus largitate et contra meritum ditantur; et qui provocari bonis ad ra debuerant, donis pejores fiunt. Sed intelligendum nobis est, quomodo praedones appellentur, dum protinus additur:
Abbreviated transcription (Latin):
lerat. Mens itaq quȩ terrena cogitat.
quid suꝑ se aliud qm cineris molẽ
portat. S si reuersari uoluerit. ⁊¬
mundã faciem quam deorsũ presserat.
suꝑuis reducit: cũ cinerem quẽ porta¬
bat excusserit. Si gͥ terrenarũ cogitati¬
onũ cinerem a m̃te excutimꝰ. quasi sub¬
cineritiũ panem reuersamus: ut illa
nr̃a intentio iã postponi debeat. quã
prius cogitationis infimȩ cinis preme¬
bat. Et munda facies ad suꝑiora ueni¬
at: ut recta nr̃a intentio. mole iam
terreni desiderii ñ prematur. Quod ne-
as̃ si aquas emiserit: subuertent ter¬
ram. SeaTR

Expanded text:
lerat. Mens itaque quae terrena cogitat lerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni desiderii non prematur. Quod nequt omnipotens Deus si aquas emiserit, subvertent terram. Se
Abbreviated transcription (Latin):
nere infusus. ab illa sua ꝓtinꝰ crudeli¬
tate mutatꝰ est. Et̃ post modũ plagas
ꝓ xp̃o accepit: quas ueniebat infer¬
re xp̃ianis. Et qui prius carnaliter ui¬
uens. in mortẽ conabatur scõs dñi
tradere: gaudet postmodũ post uita
sc̃oꝵ. uitam suȩ carins ĩmolare. Ille
crudelitatis eius frigidȩ cogitationes:
uersȩ st̃ in ardorẽ pietatis. Et qui pͥ¬
us fuit blasphemus i ꝑsecutor: huc¬
milis post factus ẽ. piusq p̃dicator.
Et qui luerũ maximũ putauit se in
discipłis. xp̃m occidere: iam uitã su
am. xp̃m estimat. ⁊ mori lucrũ. Emis¬
sa gͦ aqua. terra subuersa ẽ. quia pau¬
pħam dñs contra effraim queritur
dicens. Effraim factus ẽ. quasi sub¬
cinericius panis: qui ñ reuersatur.
Panis nãq subcineritiꝰ suꝑ se cinerem
portat. ⁊ partẽ mundiorẽ deorsum
premit: partẽq suꝑiorẽ tanto sordi¬
diorem habet. qnͣto in ea cinerẽ to¬

Expanded text:
nere infusus, ab illa sua protinus crudelinere infusus, ab illa sua protinus crudelitate mutatus est, et postmodum plagas pro Christo accepit quas veniebat inferre Christianis. Et qui prius carnaliter vivens in mortem conabatur sanctos Domini tradere, gaudet postmodum pro vita sanctorum vitam suae carnis immolare; ecrudelitatis ejus frigidae cogitationes versae sunt in ardorem pietatis; et qui prius fuit blasphemus et persecutor, humilis post factus est piusque praedicator . Qui lucrum maximum putavit, se in discipulis Christum occidere, jam vitam suam Christum aestimat, et mori lucrum . Emissa ergo aqua terra subversa est, quia PauDominus contra Ephraim queritur, dicens: Ephraim factus est subcinericius panis, qui non reversatur . Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem deorsum premit, partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem to
Abbreviated transcription (Latin):
fundit᷑. statim terra subuertit᷑. qͥa
peccatͥcis m̃tis duricia. ab immobili-¬
tatis suȩ obstinatione ꝑmutat᷑: ut
tantum se postinodũ preceptis diũ¬
cis flendo subiciat: quantũ suꝑbien¬
do prius contra dñm ceruicẽ cordis
erigebat. Wideas nãq qd̾ aqua. terrę
cordis humani diuino munere in¬
fusa. post libenter iniurias toleret:
quas prius crudeliter irrogabat.
Post etiam sua tribuat: quȩ prius alie¬
na rapiebat. Post carnẽ abstinendo eru¬
ciet. quȩ pͥus sacietate carnis ꝑ morti¬
fera turpicuoinũ oblectam̃ta destue¬
bat. Post etiã ꝑsecutores diligat: quȩ
prius diligere etiam se amantes nole
nere infusa. contra hoc qd̾ consueuerat
agere ceꝑit. terra subuersa ẽ: quia ⁊ de¬
orsum missa ẽ. quȩ prius eminebat:
⁊ sursũ leuata ẽ facies.quȩ prius in ꝙ¬
fundo p̃mebat᷑. Libet in huiꝰ rei exem¬
plo. unũ exmultis ad mediũ paulum
uocare. Qui cũ acceptis contra xp̃m e

Expanded text:
funditur, statim terra subvertitur, quia funditur, statim terra subvertitur, quia peccatricis mentis duritia ab immobilitatis suae obstinatione 372 permutatur, ut tantum se postmodum praeceptis dominicis flendo subjiciat, quantum superbiendo prius contra Dominum cervicem cordis erigebat. Videas namque quod terra cordis humani, aqua divini muneris infusa, post libenter injurias toleret, quas prius vehementer irrogabat; post etiam sua tribuat, quae prius et aliena rapiebat; post carnem abstinendo cruciet, quae prius satietate carnis per mortifera turpitudinum oblectamenta defluebat; post etiam persecutores diligat, quae prius diligere etiam se amantes nolebnere infusa, contra hoc quod consueverat agere coeperit, terra subversa est, quia deorsum missa est, quae prius eminebat, et sursum elevata est facies, quae prius in profunda pplum unum e multis ad medium Paulum vocare, qui cum acceptis contra Christu
Abbreviated transcription (Latin):
uiuȩ. ubi statĩ euangłista subiunr̃.
hoc autẽ dixit de spũ queni acceptu¬
ri erant credentes in eũ: congruus
in his sermonib intellectꝰ pacet qͥb
ait. Si continuerit aquas: omĩa sic
tis m̃te subtrahit᷑: arescit ꝓtinꝰ intel¬
lectus. qui iam ꝑ spem uiridescere
inaudiente uidebatur. Qd̃ autẽ non
aquã s aquas memorat⁊ pluralita¬
tis appellatione ad septiform̃ donoꝵ
spũalium grãm recurrit: quia qͣsi
tot aquis unusquisq infundit᷑. quot
donis replet᷑. De quib apte subiun-¬
git᷑. Si emiserit eas: subuertent ter¬
ram. Qͥd enim terra. nisi peccator acei
pit᷑: Cui ꝑ dĩ sententiã dictum ẽ. Terra
es: ⁊ in terrã ibis. Manet itaq terra ĩ¬
mobilis. cũ preceptis dnĩcis peccator
obedire contẽpnit: cũ ceruicẽ suꝑbiȩ
erigit : atq a u̾i̾tatis lumine ocłos
m̃tis claudit. S sicut scriptũ est. pe¬
des eiꝰ steterunt ⁊ mota ẽ terra: qui¬
a cũ ueritas in corde figit᷑. m̃tis immo¬

Expanded text:
 ubi statim evangelista subjunxit: Hoc autem dixit de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum; congruus in his sermonibus intellectus patet, quibus ait: Si continuerit aquas, omnia sicctis mente subtrahitur, arescit protinus intellectus, qui jam per spem viridescere in audiente videbatur. Quod autem non aquam, sed aquas memorat, pluralitatis appellatione, ad septiformem donorum spiritalium gratiam recurrit, quia quasi tot aquis unusquisque infunditur, quot donis repletur. De quibus apte subjungitur: Si emiserit eas, subvertent terram. 15. pitur, cui per sententiam dictum est: Terra es, et in terram ibis ? Manet itaque terra immobilis, cum praeceptis dominicis peccator obedire contemnit; cum cervicem superbiae erigit, atque a veritatis lumine oculos mentis claudit. Sed quia scriptum est: Pedes ejus steterunt, et mota est terra , quia cum veritas in corde figitur, mentis immo
Abbreviated transcription (Latin):
rat obsequiũ hunus ministeris offic¬
o predicationis: qͥa illo. carne mortu
os in terrã condetet: isto autẽ aĩa
mortuos ad uitam resuscitaret. Pex
ꝓpħam quoq pͥmatib synagoge &i¬
citur. Querite iuditiũ: subuenite
oppresso. Et tam̃ parilus apłs dicit.
Sontemptibiles qui sunt in ecełia:
alos constituite ad iudieandũ. Audi¬
tores i enĩ suos ad uirtutẽ sapientie.

Expanded text:
erat obsequium hujus ministerii officerat obsequium hujus ministerii officio praedicationis, quia illo, carne moos in terram conderet, isto autem anima mortuos ad vitam resuscitaret. Per prophetam quoque primatibus synagogae dicitur: Quaerite judicium, subvenite oppresso . Et tamen Paulus apostolus dicit: Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum . Auditor
Abbreviated transcription (Latin):
neret ꝑ amorẽ. quib quasi pater pre
se pauꝑum fuisse cõmemorat. Ubi etiã
stigabam. In quib uidelieet uerbis
pensanda sunt omĩa quam distinete
narrant᷑: quod nulla ab eo merces
pretermitat᷑. Iustus quippe ẽ. in acli¬
onib suis: pius in infirmitatib ꝓpi¬
moꝵ: strenuus in negotus pauꝑumꝰ Q
enim eternȩ retributionis bona cogi¬
tat: necesse ẽ. ut ad omnẽ se causam se¬
euturȩ mercedis extendat. Hinc enim
ꝑsalomonẽ dicitur. Qui dm̃ timet:
nichil negligit. Hinc etiã paulus ait.
Ad omẽ opus bonum parati. Sed inter
hȩc sciendum ẽ: quia aliquando inacti-¬
onib nr̃is minora bona p̃termittenda
sunt. ꝓutilitate maiorũ. Nam quis
ignoret boni oꝑis meritũ mortuum
sepelire: Et tam̃ cuidam qui ad sepeli¬
endum patrẽ se dimiti poposcerat di¬
ctum est. Sine ut mortui sepeliant
mortuos suos: tu autẽ uade i annun¬
tia regnũ dei. Postponendũ nanqe

Expanded text:
neret per amorem, quibus qneret per amorem, quibus qse pauperum fuisse commemorat; ubi etiam stigabam . In quibus videlicet verbis pensanda sunt omnarrentur, quod nulla ab eo merces praetermittitur. Justus quippe est in actionibus suis, pius in infirmitatibus proximorum, strenuus in negotiis pauperum. Qui enim aeternae retributionis bona cogitat, necesse est ut ad omnem se causam secuturae mercedis extendat. Hinc enim per Salomonem dicitur: Qui Deum timet, nihil negligit . Hinc etiam Paulus ait: Ad omne opus bonum parati . Sed inter haec sciendum est quia aliquando in actionibus nsunt pro utilitate majorum. Nam quis ignoret esse boni operis meritum, mortuum sepelire? et tamen ei, qui ad sepeliendum patrem se dimitti poposcerat dictmortuos suos: tu autem vade, et annuntia regnum Dei. Postponendum namque
Abbreviated transcription (Latin):
eram pauꝑum. Qͥ a uidelicet humiles
qui pauꝑes spũ dicti sunt: ex eiꝰ pre¬
dicatione generant᷑. S oportet ut in
his omĩb ipsa historiȩ subtilit̾ uerba
ta hoĩes pauꝑib largiunt᷑. non quia
eosdem pauꝑes diligunt: s quia si
minime tribuant. irã iudicis suꝑ¬
u formidant. Qui si dm̃ non metũ¬
erent: quȩ habent dare nolussẽt.
Et quidem in bono oꝑe pͥmus incipien¬
tium gradus ẽ: ut qui adhuc nescit¬
ꝓrinũ sicut se dilige̾. iam tam̃ in¬
cipiat iudicia suꝑna formidare. Qͥa
igit᷑ aliud est bonum opus ex p̃cep¬
to. aliud uͦ etiam ex affectu facere.
sanctus uir ut mentẽ nobis suȩ oꝑa¬
tionis uisinuet. dieat. Pater eram pau¬
perum. Nongͦ se patronũ uel ꝓximũ
uel adiutorem pauperũ. s patrem fu¬
isse testat᷑: quia nimirũ magno cari¬
tatis officio studiũ misedĩȩ uertit ui
affectũ naturȩ: ut eos quasi filios cer¬

Expanded text:
eram pauperum, 626 quia videlicet humiles, eram pauperum, 626 quia videlicet humiles, qui pauperes spiritu dicti sunt, ex ejus praedicatione generantur. Sed oportet ut in his omnibus ipsa historiae subtiliter verba ta homines pauperibus largiuntur, non quia eosdem pauperes diligunt, sed quia si minime tribuant, iram judicis superni formidant; qui si Deum non metuerent, quae habent dare noluissent. Et quidem in bono opere primus incipientium gradus est ut qui adhuc proximum sicut se nescit diligere, jam tamen incipiat judicia superna formidare. Quia igitur aliud est bonum opus ex praecepto, aliud vero etiam ex affectu facere, sanctus vir ut mentem nobis suae operationis insinuel, dicat: Pater eram pauperum. Non enim patronum se, vel proximum, vel adjutorem pauperum, sed patrem fuisse testatur, quia nimirum magno charitatis officio studium misericordiae vertit in affectum naturae, ut eos quasi filios cer
Abbreviated transcription (Latin):
non accepta lege ñ uidit quo ire debuis¬
set. at contra iudaieus popłs. habens
oculos claudus fuit: qͥa legem quidẽ
sciendo tenuit. s in ea gressũ recti o¬
peris ñ tetendit. Si enĩ gentilis popłs
cecus minime fuisset: ꝓpħa non dicẽt.
Popłs qui sedebat in tenebris: lucem
uidit magnã. Rursum si isrłitieus
popłs abono oꝑe minime claudicas¬
set nequa qm uoce dñi psalmista di¬
xisset. filii alieu m̃titi sunt in⁊ filii
alieni inueterauert: ⁊ claudica uert̃
asemitis suis. Qui ninurũ popłs elau¬
dus iecirco nominat᷑: quia sanum gres¬
sum in oꝑatione ñ habuit: quippe qͥ
utroq pede uti noluit: dũ unum te¬
stam̃tum recipit. ⁊ aliud sꝑnit. Quẽ
cum ad se uenientẽ sancta eccłia sus¬
cipit: quia ei iã uetus tenenti. etiã
nouũ testamentũ inserit: ad diri¬
gendos gressus illiꝰ quasi alterũ pe¬
dem iungit. Qui fidelis sc̃ẽ eccłiȩ po¬
pulus: adhuc recte subiungit. Pater

Expanded text:
non accepta lege non vidit quo ire debuisnon accepta lege non vidit quo ire debuisset. At contra Judaicus habens oculos, claudus fuit, quia legem quidem sciendo tenuit, sed in ea gressum recti operis non tetendit. Si enim gentilis populus caecus minime fuisset, propheta non diceret: Populus qui sedebat in tenebris, vidit lucem magnam . Rursum si Israeliticus populus a bono opere minime claudicasset, nequaquam voce Domini Psalmista dixisset: Filii alieni mentiti sunt mihi, filii alieni inveterati sunt, et claudicaverunt a semitis suis . Qui nimirum populus claudus idcirco nominatur, qui sanum gressum in operatione non habuit, quippe qui utroque pede uti noluit, dum unum Testamentum recepit, aliud sprevit. Quem cum ad se venientem sancta Ecclesia suscipit, quia ei jam Vetus tenenti, etiam Novum Testamentum inserit, ad dirigendos gressus illius, quasi alterum pedem jungit. Qui fidelis sanctae Ecclesiae populus adhuc recte subjungit: Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ire quo uidet. Crebro nanq peccatũ
aut ignorantia aut infirmitate ꝑ¬
petrat᷑: ut uel nesciat homo. qͥꝯuel-¬
le debeat: uel ñ omẽ quod uolue¬
tiam illuminatio: ⁊ contra infir¬
mitatẽ salus uocat᷑. Hinc etiam de inz¬
quis dicit᷑. fiant uiȩ eorũ: tenebre ⁊
lubricũ. Ut scilicet ꝑ tenebras quoi¬
re debeant ñ uideant: qui ⁊ si recta
uiderint.⁊ in eis tam̃ ꝑ lubricũ stare
non possint. Iste itaq ꝑ lubricũ inter
bona claudicat: ille ꝑ tenebras quȩ
bona sequat᷑ ignorat. Sancta itaq
eccłia extremis tribulationib dep̃¬
hensa. antiquoꝵ reminiscit᷑ tempo¬
rum: quando ⁊ docendo illuminare
consueuerat. ⁊ adiuuando firmare
⁊ precedentis m̃bri sui ore loquitur
dicens. Oeulus fui ceco: n pes claudo.
iudaieũ scilicet atq gentilẽ. recte
etiam potest ceco gentilis. claudo au¬
tem iudaicus popłs designari. Cien¬
tilis quiipe quasi oeulos ñ habuit: quia

Expanded text:
ire quo videt. Crebro namque peccatum ire quo videt. Crebro namque peccatum aut ignorantia aut infirmitate perpetratur, ut vel nesciat homo quid velle debeat, vel non omne quod voluetiam illuminatio, et contra infirmitatem salus vocatur. Hinc etiam de iniquis dicitur: Fiant viae illorum tenebrae, et lubricum , ut scilicet per tenebras quo ire debent non videant, qui etsi recta viderent, in eis tamen per lubricum stare non possent. Isti itaque per lubricum inter bona claudicant, illi per tenebras quae bona sequantur ignorant. Sancta itaque Ecclesia extremis tribulationibus deprehensa, antiquorum reminiscitur temporum, quando et docendo illuminare consueverat, et adjuvando firmare, et praecedentis membri sui ore loquitur, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo. Judaicum scilicet atque gentilem, recte etiam potest caeco gentilis, claudo autem Judaicus populus designari. Gentilis quippe quasi oculos non habuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sicut diademate iuditio meo. ac
deinde subiungit᷑. oculus fui ceco:
⁊ pes claudo: quia tune ẽ apud dm̃
oblatio uera rectitudinis: eũ de ra-¬
dice iusticiȩ ꝓdeunt rami pietatis.
S quia in ip̃so miscdie oꝑe. plus so¬
let apud internũ iudicem animus
pensari quã factum: notandũ quod
ceci oculum fuisse se asserit: pedẽ
claud. Hȩc ⁊i enĩ dicens. ꝓfecto indi¬
cat: quia ⁊ illi ꝑsemetipsũ manũ
prebuerat: ⁊ hune portando susti¬
nebat. Ex qua re colligit᷑. suꝑ ege¬
nos ac debiles quantũ misedĩe illiꝰ
uiscera fundebant᷑. Unde. ⁊ subdit᷑¬
uerba si ad uocẽ sanctȩ eccłiȩ tẏpica
interp̃tatione referamꝰ: ipsa est
oculus cȩco. quia ꝑuerbũ lucet: ip¬
sa est pes claudo. qͥa ꝑ aduitoriũ con¬
tinet. Cecos enĩ predicando illumi¬
nat: claudo uͦ opitulando sustentat
Cecus quippe ẽ. qui adhuc qͦ ꝑgat ñ
uidet. Claudus autẽ est: qui ñ potest

Expanded text:
et sicut diademate, judicio meo. Ac et sicut diademate, judicio meo. Ac deinde subjungitur: Oculus fui caeco, et pes claudo. Quia tunc est apud Deum oblatio verae rectitudinis, cum de radice justitiae prodeunt rami pietatis. Sed quia in ipso misericordiae opere plus solet apud internum judicem animus pensari quam factum, notandum quod caeco oculum fuisse se asserit, pedem claudo. Haec etenim dicens, profecto indicat quia et illi per semetipsum manum praebueratnebat. Ex qua re colligitur super egenos ac debiles quantum misericordiae illius viscera fundebantur. Idem beatverba si ad vocem sanctae Ecclesiae typica interpretatione referamus, ipsa est oculus caeco, quia per verbum lucet; ipsa est pes claudo, quia per adjutorium continet. Caecos enim praedicando illuminat, claudos vero opitulando sustentat. Caecus quippe est qui adhuc quo pergat non videt. Claudus autem est qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicebã. Me̾sio enim seȩ eccłiȩ non in¬
conuenient̾ accipitur: cum ꝑfecte aĩȩ
corꝑib abstractȩ uelut mature segetes
a terra decise. ad celestia horrea de¬
inigrant. Quod quia ñ nostra uͥtute
s celesti gr̃a largiente agit᷑: bene ait.
Et ros morabit᷑ in messione mea. Ros
nanq desuꝑ cadit: messis deorsũ colli¬
gitur. Ergo ros morat᷑ in messione:
quia grã desuꝑ ueniens agit ut dig¬
ni simus qui de infi̾orib colligam᷑.
Ipsa quippe nos desuꝑ infundende:
fructum bonoꝵ oꝑum ferimꝰ. Unde
recte quoq ꝑ paulũ dicitur. Cir̃a
dĩ sum id quod sũ: ⁊ grã eius in me
sum. Si intueam᷑ messem sub nore
crescentẽ: ait. Et grã eius in n.
uacua ñ fuit: s habundantius il¬

Expanded text:
sio enim sanctae Ecclesiae non inconvenienter accipitur, cum perfectae animae a corporibus abstractae, velut maturae segetes a terra decisae, ad coelestia horrea demigrant; quod quia non nostra virtute, sed coelesti gratia largiente agitur, bene ait: Et ros morabitur in messione mea. Ros namque desuper cadit, messis deorsum colligitur. Ergo ros moratur in messione, quia gratia desuper veniens agit ut digni simus qui de inferioribus colligamur. Ipsa quippe nos desuper infundente, fructum bonorum operum ferimus. Unde recte quoque per Paulum dicitur: Gratia Dei sum id quod sum, et gratia ejus in me sum. Si intueamur messem sub rore crescentem, ait: Et gratia ejus in me vacua non fuit, sed abundantius il
Abbreviated transcription (Latin):
debiles: s longuis atq distantius stu¬
diosos se dõ exhibent. quam scło fuis¬
se meminerunt. Nam eũ quib dam
ꝑ p̃dicatorem nr̃m dicitur. humanũ
dico ꝓpter infirmitatẽ carnis ur̃ȩ. ⁊
sicut᷑ exhibiustis m̃bra ur̃a seruire

Expanded text:
debiles; sed longius atque distantius studebiles; sed longius atque distantius studiosos se Deo exhibent quam saeculo fuisse meminerunt. Nam cum quibusdam per praedicatorem nostrum dicitur: Humanum dico, propter infirmitatem carnis vestrae; sicut enim exhibuistis membra vestra servire