comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demonium habes. Abraham
mortuus est & prophetȩ: & cu
dicis siquis sermonem meum
seruauerit. non gustabit mor¬
tem in ȩternum: Numquid
tu maior es patre nr̃o abraham
qui mortuus est: & prophetȩ
mortui sunt. Quem te ipsum
ficis: Respondit iħs. Si ego glo¬
sico me ipsum: gła mea nichil
t. Est pater ms qui glorificat

Expanded text:
m habes. Abraham mortuus est et prophete: et tu dicis siquis sermonem meum servaverit: non gustabit mortem in eternum. Numquid tu major es patre nostro Abraham qui mortuus est: et prophete mortui sunt. Quem te ipsum facis? Respondit Jesus. Si ego glorifico me ipsum: gloria mea nihil est. Est pater
Abbreviated transcription (Latin):
nus uoluerit: spũ intelligentd
replebit illum. Et ipse tanquã
imbres nuttet eloquia fapientiȩ
suȩ: & moratione confitebitur
domino. Et ipse diriget consili¬
um eius & disciplinam: & in ab¬
sconditis suis consiliabitur. Ipse
palam faciet disciplinam doc¬
trinȩ suȩ: & in lege testamenti
dñi gloriabitur. Cori laudabt̃
multi sapientiam eius: & usq

Expanded text:
nus voluerit, Spiritu intelligentiae replebit illum. Et ipse tanquam imbres mittet eloquia sapientiae suae: et in oratione confitebitur Domino. Et ipse diriget consilium ejus, et disciplinam, et in absconditis suis consiliabitur. Ipse palam faciet disciplinam doctrinae suae, et in lege testamenti Domini gloriabitur. Collaudabunt multi s
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui ȩccłam tuam apłi
tui petri fide & nomine
consecrasti: quiq illi beatum
paulum ad predicandum gero¬
tibus głam tuam sociare dig¬
natus es: concede. ut omnes o
ad apłorum tuoꝵ sollennia
conueniunt. spirituali rem¬

Expanded text:
eus, qui ecclesiam tuam apostoli tui Petri fide et nomine consecrasti, quique beatum illi Paulum ad praedicandum gentibus gloriam tuam sociare dignatus es, concede ut omnes, qui ad apostolorum tuorum solemnia convenerunt, spirituali rem
Abbreviated transcription (Latin):
umo qui fuit naum
D it esli: qui funt naga
ui fuit mathathie: qui fu
sunei: qui fuit iosech
Q fuit iuda: qui fuit ioht¬
na: qui fuit resa
ui fuit torobabel: qui fiuie
salathiel: qui fuit neri

Expanded text:
Amos qui fuit Naum qui fuit Esli qui fuit Naggae ui fuit Matthathiae qui fuit Semei qui fuit Iosech qui fuit Ioda qui fuit Iohanna qui fuit Resa qui fuit Zorobabel qui fuit Salathihel qui fuit Neri
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. Diuisiones uero gr̃ãrum
sunt: idem aut̃ sp̃s. Et diuisio¬
nes ministrationum sunt:
idem autẽ dominus. Et diui¬
siones operationum sunt: idẽ
uero deus qui operatur omnia
nomnibus. Unicuiq autẽ
tur manifestatio: aduta¬

Expanded text:
o. diuisiones autem donationum sunt, idem autem spiritus; et diuisiones ministrationum sunt idem ipse dominus; et diuisiones operationum sunt, idem uero deus, qui omnia operatur in omnibus. unicuique autem datur manifestatio
Abbreviated transcription (Latin):
tam magnum in coniugio deputarent t
sine hoc coniuges eẽ non crederent. se e¬
tius discerent fidelia coniugia multofa¬
miliarius se adherere menbris xp̃i. qan¬
dopotuissent imitari parentes xp̃i . los
ergo credimus etiã mariã fuisse in cogno¬
ned auid: quia scripturis eis credimus e
concumbendo sed uirginẽ: Quis: s itaq di¬
cit mariam ad consangum ar dauid non ꝑ¬
tinuisse: manifi¬
dnm non est non me constrin

Expanded text:
tam magnum in coniugio deputarent, ut tam magnum in coniugio deputarent, ut sine hoc coniuges esse non crederent, sed potius dicerent fidelia coniugia multo familiarius se adhaerere membris Christi, quanto potuissent 'imitari parentes Christi? Nos ergo credimus etiam Mariam fuisse in cognatione Dauid, quia scripturis eis credimus, qconcumbendo, sed uirginem. quisquis itaque dicit Mariam ad consanguinitatem Dauid non pertinuisse, manifcum non est, non me constring
Abbreviated transcription (Latin):
simis. et tam de proximo contextis contraria
loqueretur. ut quem diceret dauid filium
demaria uirgine. sine cuiusquã uiri concubi¬
tu natum. eiusdem parentes gradatim enu¬
merans. usque adeum sine aliqua ratione
ꝑduceret . quẽ non cõmixtũ mariae ipse dixis¬
set Sienim alius enumeraret ꝓgeneratores
xp̃i adauid usque ad ioseph. dicens eũ filium da¬
uid. et alius eum sine ullius uiri concubitu ex
uirgine maria natum diceret. Nec eum
filium dauid appellar&: nec si continuo
putare deberemus. eos sibi haec contraria
loquutos fuisse. ut uel ambo uel unus eoꝵ
sitatis conuinceretur: Cogitare enim
remus. fieri potuisse. ut ambo uera dice
tet ioseph maritus mariae diceret᷑
eam ioseph conigeii non frastraa
carne cõmixtus. & ios. phpuaus ꝓpẽds¬
nitatẽ uirilẽ. ab ordine generationum l¬
larum non fuisse separandu. Ne qso uidere¬
tur ab illa femina separatus. cui eu coniun¬
gebat mentis affectus. & ne homines fide¬
les xp̃i. id quod sibi coniuges carne miscert᷑

Expanded text:
simis et tam de proximo contextis contraria loqueretur, ut quem diceret Dauid filium de Maria uirgine sine cuiusquam uiri concubitu natum, eiusdem parentes gradatim enumerans usque ad eum sine aliqua ratione perduceret, quem non commixtum Mariae ipse dixisset? si enim alius enumeraret progeneratores Christi a Dauid usque ad Ioseph dicens eum filium Dauid, et alius eum sine ullius uiri concubitu ex uirgine Maria natum diceret nec eum filium Dauid appellaret, nec sic continuo putare deberemus eos sibi haec contraria locutos fuisse, ut uel ambo uel unus eorum falsitatis conuinceretur. cogitare enim deberemus fieri potuisse, ut ambo uera dicerent, ut et Ioseph maritus Mariae diceretuream Ioseph coniugem non frustra carne. commixtus, et Ioseph potius propter dignitatem uirilem ab ordine generationum illarum non fuisse separandum. ne hoc ipso uideretur ab illa femina separatus, cui eum coniungebat mentis adfectus, et ne homines fideles Christi id, quod sibi coniuges carne miscentur,
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio mortuor. Et in melius tamen
iđ succedente baptismo debuit commutari.
qr iam factũ est quod numquã factũ erat.
ut futurȩ uitȩ ȩternȩ mresurrectioNe.
xpi nobis prȩberetur exemplũ. Cũ quȩris
sabbati otiũ curnon obseruat xpĩanus
sixp̃c̃ nonuenit legem soluere sed ad implere:
espondeo. Immo id ꝓpterea non obseruat
anus: quia quod ea figura prophetabat᷑.
cimpleuit. In illo quippe habemus

Expanded text:
resurrectio mortuorum. et in melius tamen idem succedente baptismo debuit conmutari, quia iam factum est, quod numquam factum erat, ut futurae uitae aeternae in resurrectione Christi nobis praeberetur exemplum. cum quaeris, sabbati otium cur non obseruat christianus. stus non uenit legem soluere, sed adinplere. respondeo: immo id propterea non obseruatanus. quia quod ea figura prophetabatur, iam Christus inpleuit. in illo quippe habemus
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑiurio conseruari. Quib: ꝑ spectis in¬
uenimus nec illa eẽ. destructa sicut faustus
putat q̃ uelut ꝓpriae uult ad moysẽ per
priũ uelint eẽ legis moysi qđ dictume.¬
antiquis diliges ꝓximũ tuũ & oderis
nes quosdã dõ odibiles : & utiq: in hac
admonitione ipse dñs ad hoc nos hortatur
ut imitemur dm̃ ut sitis inquid filii pa¬
trisurĩ qui incelis ẽ qui facit solẽ suum
oriri suꝑbonos & malos & pluit suꝑ iustos
& iniustos : quȩ rendũ itaq: ẽ quoͦ mo intel¬
ligatur exemplo dĩ cui dixit quosdã odibiles
pauł odio habendos inimicos: & rursus pauł¬
exemplo dĩ qui facit solẽ suũ orriri suꝑbo
& malos & pluit suꝑ iustos & iniusto

Expanded text:
perjurio conservari. Quibus perspectis, invenimus nec illa esse destructa, sicut Faustus putat, quae velut proprie vult ad Moysen pertroprium velint esse Legis Moysi, quod dictum estantiquis, Diliges proximum tuum, et oderis nes quosdam deo odibiles? et utique in hac admonitione ipse dominus ad hoc nos hortatur, ut imitemur deum. ut sitis, inquit, filii patris uestri, qui in caelis est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et injustos. Quaerendum itaque est quomodo intelligatur, exemplo Dei, cui dixit quosdam odibiles Paulus, odio habendos inimicos; et rursus exemplo dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos,
Abbreviated transcription (Latin):
mẽbris quȩ sic desues intlicires pu¬
denda quidẽ istai teensnibus¬
hibent uererandin i lici peculan¬
tiam. ds̃ iustitiam sdispe uero sabbatoꝵ
iam quidẽ iugnis insucimus ad obser¬
uandumi ex quo stes elata ÷ nr̃e qui¬
etũ eterne. nons ad legendũ & intel¬

Expanded text:
membris, quae sic despuitis, inplicaret? pudenda quidem ista dicuhibent uerecundiam, inpudici petulantiam, deus iustitiam. Cessationem uero sabbatorum iam quidem superuacuam ducimus ad obseruandum, ex quo spes reuelata est nostrae quietis aeternae, non tamen ad legendum et intel
Abbreviated transcription (Latin):
ricordior int̾ uos
offerri iuberetis & crederetis Nã cũ apt.
iactatis. qui uentrẽ arm odm sed qđ
ro dem̃tia ÷
easde animas b icet dant. qͥb ut putant

Expanded text:
ricordior inter uosofferri iuberetis et crederetis! nam cum apostolus iactatis. qui uentrem uestrum non deuro dementiae est easdem animas habere dicant, quibus, ut putant,
Abbreviated transcription (Latin):
At enĩ plorat arbor
uel sacrarũ scripturarũ. ad intellegenda quȩ
his p̃nmimaata st̃ amplectam᷑. Quia & ipsa
& suo tẽpori octe ulla deagendi celebri
t̾fectio uos moua animaliu. cũ ista om̃is
creatura usib hom quodã modo condi¬
cionalit̃ seruiat. Sios oahomini iadico
surienti panẽ non pogrigitis. misucor

Expanded text:
at enim plorat arbor,uinarum scripturarum ad intellegenda, quae his praenuntiata sunt, amplectamur, quia et ipsa et suo tempore oblato illa de agendi celebritterfectio uos mouet animalium, cum ista omnis creatura usibus hominum quodam modo condicionaliter seruiat. sed uos, qui homini mendico esurienti panem non porrigitis, misericordes
Abbreviated transcription (Latin):
positionem ubi dissuadendi louis iustis & pru¬
dentib: trouebatur solui a flectipossex
ad recipiendã uel reuocandam coniugu
caritatẽ : ta dñs quid lex & bonis p̃ciper&
& duris ꝑnitteret. eiusdẽ legis testimonio
declam᷑uit. cũ & non dimittendã uaqrem
ex eadẽ scriptura comiemorata conis¬
ctione masculi & femine monuit. dic
auctoritatẽ eiusdẽ coniunctionisxpes
& dandũ libellũ repudii ꝓpter
uel domandi uel indomiti cordnos o
dñi qua ueterib: hebrȩoꝵ libris conino
faustus uolebat ostendere in eisdẽq
libris inueniantur : unde uenit dñs legẽ
non soluere sed adimplere nisi ut excep¬
tis ꝓmissoꝵ figuris quae reddita ueri¬
tate adimpletae atq sublatae sunt. iesa
quoq pracepta ꝑ quae lex illa scã e usta
& bona ẽ. neꝑ ꝓuerustatem lutere iuben
&delicta suꝑboꝵ reatu & ĩ ure¬

Expanded text:
positionem, ubi dissuadendi locus iustis et prudentibus tribuetur, solui et flecti posset ad recipiendam uel reuocandam coniugii caritatem? ita dominus, quid lex et bonis praeciperet et duris permitteret, eiusdem legis testimonio declarauit, cum et non dimittendam uxorem ex eadem scriptura commemorata coniunctione masculi et feminae monuit diuinamque auctoritatem eiusdem coniunctionis exposuit et dandum libellum repuuel domandi uel indomiti cordis ostdomini, quae ueteribus Hebraeorum libris contraria Faustus uolebat ostendere, in eisdem quoque libris inueniantur, unde uenit dominus legem non soluere sed adinplere, nisi ut exceptis promissorum figuris, quae reddita ueritate adinpletae atque sublatae sunt, ipsa quoque praecepta, per quae lex illa sancta et iusta et bona est, non per uetustatem litterae iubentis et delicta superborum reatu etiam pr
Abbreviated transcription (Latin):
rebit uxori suae & erunt duo incanne una i
itaq: iã non sunt duo sed una caro: Quod entͦ
ds̃ coniunxit homo non separat : Ecce iudȩi
ex libris moy si conuincuntur non ẽẽ. uxorẽ
dimittendã : qui scđm uo lontatẽ legis moysi
arbi trabantur se facere cũ dimitterent :
Simul & illud hic ipso xp̃o attestante cognos¬
cimus. dm̃ fecisse. & coniunxisse masculũ
& feminã : Quod manichȩi negando dã nant᷑:
non iã moyseo libro. sed eep̃t euuangło resis¬
tentes : Porro aut̃ si quod ipsi opinantur &
pradicant uerũ .ẽ. diabolũ fecisse atq.
inxisse masculũ & feminã: qua callidi¬
tate diabolica faustus rep̃hendit moysen
comfirmantẽ ex pracepto euugłii :¬
un laudare debuerit separan

Expanded text:
carne una. itaque iam non sunt duo, sed una caro. quod ergo deus coniunxit, homo non separet. ecce Iudaei ex libris Moysi conuincuntur non esse uxorem dimittendam, qui secundum uoluntatem legis Moysi arbitrabantur se facere, cum dimitterent. simul et illud hic ipso Christo adtestante cognoscimus deum fecisse et coniunxisse masculum et feminam: quod Manichaei negando damnantur non iam Moyseos libro, sed Christi euangelio resistentes. porro autem, si quod ipsi opinantur et praedicant, uerum est diabolum fecisse atque iunxisse masculum et feminam, qua calliditate diabolica Faustus reprehendit Moysen confirmantem ex praecepto euangeliiam Moysen laudare debuerit separant
Abbreviated transcription (Latin):
Añ est merces eoꝵ & cogitatio eoni
apud altissimũ : Idõ accipient regnum
decoris & diadema speciei de manu dñi
H cax &ałia multa siue aꝑtissima siue sub¬
obscura inueniuntur illic testimonia
Eterna. & de ipsa corpoꝵ resur

Expanded text:
tatio eorum apud altissimum; ideo accipient regnum decoris et diadema speciei de manu domini? haec et alia multa siue apertissima siue subobscura inueniuntur illic testimonia uitae aeternae. et de ipsa corporum resur
Abbreviated transcription (Latin):
& dissimulas peccata hominũ ꝓpt̃ paenitentiam :
Diligis enĩ am̃ia quae sunt : & niħ odisti hoꝵ q̃ fecisti:
N ec enĩ odio habens aliquid constituisses : Quomͦ
erg̃o poss& aliquid ꝑmanere nisitu uoluisses.
aut ate quod uocatũ non ess& conseruaretur:
parcis aut̃ omibus qm̃ tua sunt dne : qui animas
amas: Bonus enĩ sp̃stuus ẽ in om̃ib: : Propt̃ quod
eos qui exerrant partib: corripis : & de quib:
peccant ad monens alloqueris : ut relicta
malicia credant inte dñe : Ad hanc benignã
patientiã dĩ qui facit solẽ suũ orrir suꝑbonos
& malos & pluit suꝑ iustos & iniustos nos
imitandã xp̃s hortatur : ut uradicare nr̃as
inuirias negligamus : & benefaciamꝰ his qui
nos oderunt ut simus ꝑfecti sic̃ pat̃ nr̃ cadest
ꝑfectus ẽ : ualere aut̃ nob & ad remittenꝰ
debita peccatoꝵ nrõꝵ quod aliis ista ult
debita relaxamus : & cauendũ eẽ

Expanded text:
 dissimulas peccata hominum propter poenitentiam. Diligis enim omnia quae sunt, et nihil odisti horum quae fecisti: nec enim odio habens aliquid constituisses. Quomodo ergo posset aliquid permanere, nisi tu voluisses; aut quod a te vocatum no esset, conservaretur? Parcis autem omnibus, quoniam tua sunt, Domine, qui animas amas. Bonus enim spiritus tuus est in omnibus; propter quod eos qui exerrant partibus corripis, et de quibus peccant admonens, alloqueris, ut relicta malitia credant in te, Domine . Ad hanc benignam patientiam Dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos, nos imitandam Christus hortatur: ut vindicare nostras injurias negligamus, et benefaciamus nis qui nos oderunt, ut simus perfecti, sicut Pater nostfectus est . Valere autem nobis et ad remittenda debita peccatorum nostrorum, quod aliis ista ultionum debita relaxamus, et cavendum esse
Abbreviated transcription (Latin):
auerso atq: ꝑuerso onsiliũ conendie
non ualeret : Veruntom̃ uob̵ ex ur̃ er¬
ris sacrilega uaniate quaero cur disoli¬
ceat dimittere itxorẽ : quã ñ ad mirri¬
monii fidẽ sed ad concupiscentiae crimen
habencdã eẽ censetis. Matrimonium
quippe ex hoc appellatũ est : qđ nonolas
debeat femina nubere : quã ut iniẽ
Quod uob odiesũ ẽ : Comodo enĩ utatis paa¬
dĩ urĩ tenebrarũ p̃lio deuictĩ a subas
potius qđ nunc agitur explicẽ sid p̃si
e go aut̃ dico uob̾. neq primorũ hominu legẽ
hoc uerboꝵ additam̃to adimpleuit.
Neq: illã quae ꝑ moysẽ data ẽ quasi c̃trarioꝵ
oppositione destruexit: sed potius om̃ia
ex hebreoꝵ lege cõmemorata ita cõnen¬
dauit. ut quicquid e

Expanded text:
auerso atque peruerso consilium concordiae non ualeret. uerumtamen a uobis ex uestri erroris sacrilega uanitate quaero, cur displiceat dimittere uxorem, quam non ad matrimonii fidem, sed ad concupiscentiae crimen habendam esse censetis. matrimonium quippe ex hoc appellatum est, quod non ob aliud debeat femina nubere, quam ut mater fiat: quod uobis odiosum est. eo modo enim putatis pais tenebrarum praelio devictam et subactam, potius quod nunc agitur explicem: si ChrisEgo autem dico vobis, neque primorum hominum legem hoc verborum additamento adimpneque illam, quae per Moysen data est, quasi contrariorum obpositione destruxit, sed potius omnia ex Hebraeorum lege commemorata ita commendauit, ut, quicquid e
Abbreviated transcription (Latin):
qua sola caritae iustitia legis poss& in pleri
Proptã dixit non ueni legem solure sedadim¬
plere: Hocẽ nouum testam̃tũ : qiod huic dilec¬
ũdo uob̃: ut uo sinuicẽ diligitis: Itaq uel
nia uł paene omĩa quae monuit seu prȩcepit:
unge bat ego aut̃ dico uob: inueniuntur
Smillis uc terib Abris: ibi contra irã dictũ ẽ :
inam quã qui capit ciuitatẽ: Ibi contra
ũurũ: plaga flagelli liuorẽ faciet :¬
g aut̃ linguae confringet ossa : Vbn contra
nueebi ã cordis: ne concupiscas uxor ẽ ꝓximi
ui: Non enĩ ait ne adulteres sed ne concupis¬
Nas: unde apłs hoc ex lege cominemorat
dicens : Nã concupiscentiã nesciebã : nisi lex
di.. non concupisces: Ibi de patientia
trudi laudatur uir praebens

Expanded text:
qua sola caritate iustitia legis posset inpleri, propterea dixit: non ueni legem soluere sed adinplere. hoc est nouum testamentum, quo huic dilecnouum do uobis, ut uos inuicem diligatis. Itaque uel omnia uel paene omnia, quae monuit seu praecepit, ubi adiungebat "ego autem dico uobis", inueniuntur et in illis ueteribus libris. ibi contra iram dictum est: iram quam qui capit ciuitatem. ibi contra uerbum durum: plaga flagelli liuorem faciet; plaga autem linguae confringet ossa; ibi contra moechiam cordis: ne concupiscas uxorem proximi tui. non enim ait: ne adulteres, sed: ne concupiscas. unde apostolus hoc ex lege commemorat dicens: nam concupiscentiam nesciebam. nisi lex diceret: non concupisces. ibi de patientia non resistendi laudatur uir praebens
Abbreviated transcription (Latin):
non ingrediatur uolur
doctrinam suam condelectabantur.
non auiditate consequenedȩ laudis.
sed caritate seminandȩ ueritatis: ita
sci patriarchȩ coniugibus excipien¬
tibus semen suum miscebantur.
non concu piscentia percipiendȩ uolup¬
tatis sed prouilentia propagandȩ suc¬
cessionis. ac ꝑhoc. nec illos ambitiosos muta¬
tudo populo nec illos libidinosos multitu¬
do fatiebat uxq Sed quid deiuris loquar. qͥb
excellentissimũ testimoniũ diuina uoce ꝑhi¬
betur. Cũ ipsas feminas satis eluceat nis
aliud in concubitu appetisse quaynulas
quippe ubi se minime parere iu&cerent
carne ipse fierent uol

Expanded text:
non ingrediatur uoluntdoctrinam suam condelectabantur non auiditate consequendae laudis, sed caritate seminandae ueritatis: ita sancti patriarchae coniugibus excipientibus semen suum miscebantur non concupiscentia percipiendae uoluptatis, sed prouidentia propagandae successionis; ac per hoc nec illos ambitiosos multitudo populorum nec illos libidinosos multitudo faciebat uxorum. sed quid de uiris loquar, quibus excellentissimum testimonium diuina uoce perhibetur, cum ipsas feminas satis eluceat nihil aliud in concubitu adpetisse quam filios? quippe ubi se minime parere uiderunt, carne, ipsae fierent uol
Abbreviated transcription (Latin):
cunditatem eius ex pertus est. dñs enimeam
Equixperse ipsama diligi non poterat. primo ut
en peruenire turto erari fecit . de inde
ronar filias commenda uit lta uero
unus quis que ut iuis di seruus subde albationis
pec catorum suorum gratia constitutus. quied ali¬
ud in sua cenuersione meditatus est. quid
aliud corsegestaut. quid aliud adama uit
nisa doctmnam apientiae : Quam pleriq: se
adepturos et pereptu rosputant statim ut se
in septem preceptis egis exercuerint. quae unam̃¬
sunt dedi lectione poximi. necuiquam homi¬
ni noceutur Id e honora patrem & matrem
Non moechaberis qon occides Nonfu raberis
non falsum testinnium dices: Non con cu¬
pis ces ux orem prumi non c̃upis ces

Expanded text:
cunditatem eius expertus est. dominus enim eam, cunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unusquisque utilis dei seruus sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus quid aliud in sua conuersatione meditatus est, quid aliud corde gestauit, quid aliud adamauit nisi doctrinam sapientiae ? quam plerique se adepturos et percepturos putant statim, ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam homini noceatur, id est: honora patrem et matrem. non moechaberis, non occides, non furaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces uxorem proximi. non
Abbreviated transcription (Latin):
lberis ueores iaco al nouuites toentit
in libertatem uocti sumꝰ existimem ꝑti ne d
Nontamen frustradiaesunt. nisi forte quia
id quod in scripturis aduerti & inueniri potist
duae uitȩ nobis in xp̃i corpore predica
una temporalis inqua aboramꝰ al¬
in quade lectationem dei contem plabi mi¬
stem dñs passione illam resur rectione de¬
clarauit ÷ d monentn no intlleuen¬
dum illarum
racnel auteni uisim print piumi siue uerun
ex quo ui. etur principium. Actio ergo
humanȩ murta lĩ q: uitae in qu. uiui mus exside
muita laora apera fac entes in certi quo
exitu proueniant aduti itatem eorum quib:
consuere uo uriui ipsa ẽlia prior uror ia cob.
Eepuoc & infirmi ctulis sui e commemora¬
tur. Cogitationes enimmortalium timidȩ
s incertae ꝓuicienti t nrãe. Spes uero ae terne
contem plationis dei. habens certam et de lec¬
tao lem intel legentiaitatis. ipsa est
deepsam expetiuertt: sicut
cr̃ sliam. Sed tamen si li nocte sub¬
sitam inusim generandi amplexus et fe¬

Expanded text:
beras uxores Jacob ad Novum Testamentum, quo in libertatem vocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duae sunt: nisi forte quia id quod in Scripturis adverti et inveniri potest duae vitae nobis in Christi corpore praedicantur; una temporalis in qua in qua delectationem Dei contemplamur: istam Dominus passione, illam resurrectione declaravit. Admonent nos ad hoc intelligendum illarum Rachel autem uisum principium" siue "uerbum, ex quo uidetur principium". actio ergo humanae mortalisque uitae, in qua uiuimus ex fide multa laboriosa opera facientes, incerti quo exitu proueniant ad utilitatem eorum quibus consulere uolumus, ipsa est Lia, prior uxor Iacob; ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur; cogitationes enim mortalium timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aeternae contemplationis dei habens certam et deleclem intellegentiam ueritatis, ipsa est ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fe
Abbreviated transcription (Latin):
tate symon ꝑditus concupiuit. quando
abeis pecunia uoluit cęcus emere. qđ illi
diuina gr̃a cadẽq gratuita meruerunt
huius auidus głȩ fuisse intelligitur.
quem se uolentem sequi dñs in euuangłio
reuocat dicens. Uulpes foueas habent
& uolucres cęli diuersoria. filius autẽ
hominis non hab& ubi capud suum recli
Uidebat enĩ eum clolosa simulatione
brosum. & uentosa clatione iactatũ
bere fidei locũ ubi se inclinantem
ant quos paulus apostolus

Expanded text:
tate Simon perditus concupiuit, quando tate Simon perditus concupiuit, quando ab eis pecunia uoluit caecus emere, quod illi diuina gratia eademque gratuita meruerunt. huius auidus gloriae fuisse intellegitur, quem se uolentem sequi dominus in euangelio reuocat dicens: uulpes foueas habent et uolucres caeli diuersoria; filius autem hominis non habet, ubi caput suum reclinet. uidebat enim eum dolosa simulatione tenebrosum et uentosa elatione iactatum non habere fidei locum. ubi se inclinantem ae corrupti erant, quos Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
unam habuerunit ad eam non solo generandi
offitio ducti uirilit̾ accedunt. sed sepe coeun¬
distimulo uicti eneruit᷑ ꝓtrahuntur. quasi
ueracit᷑ sibi uident᷑ conicere. quã maiore
huuce modi morbo ꝓmultas alii captiuent᷑.
quando seuident in una temperantiã non
posse seruare: Uerũ nos eis qui hanc uirtira
non habent ita de sco uiro moribus
tiũ coͬmittere non debemus. sicut de
suauitate ac salubritate iudicare
tes non sinimus. potiusq illis.
potius calum natores quã ueridici iuehees. etiã
scos apostolos accusare qđ non caritate gene¬
randi filios uitȩ aeternȩ sed cupiditate laudi
humanȩ. populis tam multis euuangelium
predicauerint. Neq enĩ de erat illis euuange¬
licis patribus ꝓ om̃sut ⁊xp̃i eccłas fama pͣ¬
clara tot linguis lauclantibus comparata
Immo uero tanta aderat. ut maior homini¬
bus ab hominibus hono & gła deferri non
debeat. hanc in eccła głam ꝑuersa uolun¬

Expanded text:
unam habuerint, ad eandem non solum generandi unam habuerint, ad eandem non solum generandi officio ducti uiriliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo uicti eneruiter pertrahuntur, quasi ueraciter sibi uidentur conicere, quam maiore huiuscemodi morbo per multas alii captiuentur, quando se uident in unam temperantiam non posse seruare. Uerum nos eis, qui hanc uirtutem non habent, ita de sanctorum uirorum moribus iudicium committere non debemus, sicut de ciborum suauitate ac salubritate iudicare febrientes non sinimus, potiusque illis potius calumniatores quam ueredici iudices etiam sanctos apostolos accusare, quod non caritate generandi filios uitae aeternae, sed cupiditate laudis humanae populis tam multis euangelium praedicauerint. neque enim deerat illis euangelicis patribus per omnes Christi ecclesias fama praeclara tot linguis laudantibus conparata; immo uero tanta aderat, ut maior hominibus ab hominibus honor et gloria deferri non debeat. hanc in ecclesia gloriam peruersa uolun
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis scĩs diligenter intuctur & inue¬
nit eum magestatem suam qua in formad
aequalis est patri. paulisꝑ abscondisse in farma
serui. ut eius capax esse humana infirmitas
possae. eoq modo seconiugi congruent᷑ apta¬
r& Quidenĩ ab surdũ immo quid ñ conueni¬
ent futurꝙ p̾nuntiationi accomodatũ. s ꝓphie
dĩ carnale aliquid lusit. ut eum caper&e. af¬
st.i axoris. cłĩ ipsum uerbum dĩ carofactte
ia cob qͥcgara& in nobis : Iam uero filio eius
& ipsam uiolat humanam societatem cui
necessaria est propagatio filiꝙ. Seel quia
homines aliter se habentibus iam moribus &
legibus non possunt delectari uxorũ multitu¬
dine nisi libidinis magnitudine: idõ erant¬
& putant haberi om̃ino non potuisse uxores
multas nisi flagrantia concupiscentiȩ
carnalis &. sordidȩ uoluptatis . Comparantes
eniͣ non alios quꝙ animi uirtutẽ porsus nosse
non possunt sed sicut ait apłs semet ipsos sibi¬
sem& ipsis non intelligunt. & quia ipsi etiã si

Expanded text:
in scripturis sanctis diligenter intuetur, et inuenit eum maiestatem suam, qua in forma aequalis est patri, paulisper abscondisse in forma serui, ut eius capax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter futurorum praenuntiationi adcommodatum, si propheta dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet adfectus uxoris, cum ipsum uerbum dei caro factum sit, ut habitaret in nobis? Iam uero filio eius  ipsam uiolat humanam societatem, cui necessaria est propagatio filiorum. sed quia homines aliter se habentibus iam moribus et legibus non possunt delectari uxorum multitudine nisi libidinis magnitudine, ideo errant et putant haberi omnino non potuisse uxores multas nisi flagrantia concupiscentiae carnalis et sordidae uoluptatis. conparantes enim non alios, quorum animi uirtutem prorsus nosse non possunt, sed, sicut ait apostolus, semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. et quia ipsi etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
aestu aret quaerat cumpul chriore cubiturus
quam cere amplius di lige bat & pro
quabis septe naxum annorũ laborem gratuitum
penderat: Cum ergo iam die per acto ineius
iret amplexus. quando in die auerteretur
si talis es set qualem manichei nichil intelle¬
gentes opinantur: Nonne placito contempto
mulierum. intra ret potius ad spetiosam
suam quae illi nocteri ipsam non solum con¬
iugis more. uerum etiam ordinis iure debebatur :¬
Uteretur potius ipse potestate maritali.
quia et uxor non habet potestatem
corporis sui sed uir : Et pro eotunc seruitutis
llarum uicis situdo facrebat. Con iugali
ergo potestate multo uincibilius ute retur
si formȩ desiderio uinceretur. Sed eo melu¬
res feminȩ inuenirentur. si ille pro filus
concipiendis. ipse autem proconcubitus
uoluptate certaret. Itaque uir temper¬
tissimus. & planeuir. quia tanuira be
feminis utebatur. ut delectacu
potestate ab uti uoluit. sed a¬

Expanded text:
aestuaret, qua erat cum pulchriore cubiturus? quam certe amplius diligebat et pro qua bis septenarium annorum laborem gratuitum penderat. cum ergo iam die peracto in eius iret amplexus, quando inde auerteretur, si talis esset, qualem Manichaei nihil intellegentes opinantur? nonne placito contempto mulierum intraret potius ad speciosam suam, quae illi noctem ipsam non solum coniugis more, uerum etiam ordinis iure debebat? utereturque potius ipse potestate maritali, quia et uxor non habet potestatem corporis sui, sed uir, et pro eo tunc seruitutis illarum uicissitudo faciebat. coniugali ergo potestate multo uincibilius uteretur, si formae desiderio uinceretur. sed eo meliores feminae inuenirentur, si illae pro filiis concipiendis, ipse autem pro concubitus sui uoluptate certaret. itaque uir temperantissimus, ut plane uir, quia tam uiriliter feminis utebatur, ut delectatioptatem sua potestate abuti uoluit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sategit sed maritus iustus & prouidus pater
cum illa splis curam gerere uideret & ipsen hil
aliud de concubitu quae reret earumꝑluntati
optemperan dum iudicauit que sibi singullatim
filios optabant suȩ nihilminui cui sambt pariebant
iam quam diceret. Nodii inyuo
ut uuitis cecite. at que concedite quaenam ur̃m
fiat mater Ergo quid contendã quando siue lm
siue in de nascenti non erit aius pater han
feclo modestiam hanc concupiscentiae
coercitionem et in commixtionem corporum
coniugalium soium appetitum postertatis
hu anȩ ut erat acutus faustus. in illis lit teris
et intellegeret & laudaret: nis eius
ingenium de testali a secta de prauatum.
rep̃henderet quaereret : & unam nup

Expanded text:
sategit; sed maritus iustus et prouidus pater, cum illas prolis curam gerere uideret, et ipse nihil aliud de concubitu quaereret, earum uoluntati obtemperandum iudicauit, quae sibi singillatim filios optabant, suae nihil minui, cui ambae pariebant. tamquam diceret: uobis inter uos, ut uultis, cedite atque concedite, quaenam uestrum fiat mater; ego quid contendam. quando siue inde siue inde nascenti non erit alius pater? hanc profecto modestiam, hanc concupiscoercitionem, et in commixtione corporum conjugalium solum appetitum posteritatis humanae, ut erat acutus Faustus in illis litteris et intelligeret et laudaret, nisi ejus ingenium detestabili secta depravatum et quid reprehenderet quaereret, et unam nupt
Abbreviated transcription (Latin):
ilcr flsitatis semina i fundens
Nulla enim ancillarum uirum a cobabaltera
rapuit. Nullade illius concubitu cum altera
litigauit. Ideo magis ordo erat quia
libidͥo non erat. Et tanto firmius ser ua¬
bantur coniugalis potestatis iuira. quanto
castius uitabatur carnalis cupiditatis in iuria.
Quod enim & ab uxore conducitur.
ibi uero nr̃a manifestatur as sertio. ibi ꝓse
aduersus maledicta manicheorũ ipsa ueritas
clamat. Quid enim opus erat ut eum
altera conduceret. nisi quia ordo alterius
erat. ut ad eam maritus intraret: Neque
enim ad aliam nunquã accessis set. nisi
eum conduxis set. Sed utiq iustis ad eam
uicib accedebat dequa tot filios pereauerat.
et cui obȩdierat ut etiam de an cilla
procrearet. & dequa post ea non conducente
procre auit. Sed tunc rachel noctem ha¬
bebat in ordine ut maneret cum uiro. penes¬

Expanded text:
 falsitatis semina infundens, ut nulla enim ancillarum uirum Iacob ab altera rapuit, nulla de illius concubitu cum altera litigauit. ideo magis ordo erat, quia libido non erat; et tanto firmius seruabantur coniugalis potestatis iura. quanto castius uitabatur carnalis cupiditatis iniuria. quod enim et ab uxore conducitur, ibi uera nostra manifestatur adsertio. ibi pro se aduersus maledicta Manichaeorum ipsa ueritas clamat. quid enim opus erat, ut eum altera conduceret, nisi quia ordo alterius erat, ut ad eam maritus intraret? neque enim ad aliam umquam accessisset, nisi eum conduxisset: sed utique iustis ad eam uicibus accedebat, de qua tot filios procreauerat et cui oboedierat, ut etiam de ancilla procrearet. et de qua postea non conducente procreauit. sed tunc Rachel noctem habebat in ordine, ut maneret cum uiro; tun
Abbreviated transcription (Latin):
neratio abraham usq ad dauid. et a dauid iose¬
phum adusq deducitur. ꝑ omnes scilic& hebre¬
orum patres Ex quo quia ihs conceptus non
est ut legitur: nec filius erit dauid Longe
demens est. quiquem sine coitu iosephi de
naria natum dicturus erat: hunc in princi¬
protul arit eẽ filium danid Cum ergo
it audimquisit exmaria genitus. dauid

Expanded text:
neratio ab Abraham usque ad Dauid et a Dauid Ioseneratio ab Abraham usque ad Dauid et a Dauid Ioseph adusque deducitur — per omnes scilicet Hebraeorum patres —. ex quo quia Iesus conceptus non est, ut legitur, nec filius erit Dauid longeque demens est, qui quem sine coitu Ioseph de Maria natum dicturus erat, hunc in principio posuerit esse filium Dauid. cum ergo ne ipse quidem, qui sit - ex Maria genitus, Dauid
Abbreviated transcription (Latin):
licam nominatis Sed interim sic matheo uide¬
tur : si sunt ipsius haec Neque enim usquam
in parturitionibus mariae dictũ legitur illud.
filius meus estu ego hodie genuite. aut hic ẽ
filius meus dilectissimus in quo bene conplacui:
sed in expiatione eius apud iordanem
Qđ si et tucredas ita ut scriptum est: eris
catholicus uero nequãquam: Nam
licam fidem nouimus quae tant
ab est abhac prifessione matha¬
quam uis dehac fententia nemoprorsus deiciat
exdõ accipiendi filium dĩ : tamen ut multum
inpudentiae concedamus. ut adigam᷑ et falsis
credere. ex iordane nob̵ erit factus il is dĩfilius
quam natuf ex utero mulieris: Quam quam
nec ipse quidem ille quem maria peperit si ullus
erat recte dauid filius appellet᷑: nisi eum
const& expatre iosepho seminatum: Quod qr
negatis: illud etiam fateamini necesse ẽ: Ne
ipsum quidem esse dauid filiũ: qm̃ quidem ge¬

Expanded text:
licam nominatis; sed interim sic Matthaeo uidelicam nominatis; sed interim sic Matthaeo uidetur, si sunt ipsius haec. neque enim usquam in parturitionibus Mariae dictum legitur illud: filius meus es tu, ego hodie genui te, aut: hic est filius meus dilectissimus, in quo bene conplacui, sed in expiatione eius apud Iordanem. quod si et tu credas ita, ut scriptum est, eris endum est — catholicus uero nequaquam. nam catholicam fidem nouimus; quae tanto longe abest ab hac professione Matthaquamuis de hac sententia nemo prorsus deiciat ex deo accipiendi filium dei, tamen ut multum inprudentiae concedamus, ut adigamur et falsis credere, ex Iordane nobis erit factus Iesus dei filius quam natus ex utero mulieris. quamquam nec ipse quidem ille, quem Maria peperit, si ullus erat, recte Dauid filius appelletur, nisi eum constet ex patre Ioseph seminatum. quod quia negatis, illud etiam fateamini necesse est ne ipsum quidem esse Dauid filium, quoniam quidem ge
Abbreviated transcription (Latin):
giam ergo istorum demaria na
deris ex me utru accipiam : utiq
adille . matheo inquit: Cuirursũ ego.
Sed quia nunc fideliter capitulum memo¬
rasti. ad monendus tantum es: ut id qđ reci¬
casti consideres Neq enim matheus hic
leisi generationẽ scribere fatetur insti
sed filii dauid Ut ergo huic interĩ
&redam: filius clauid erit mihi de
inrnatus: Ad hoc dedĩ filio in hoc om̃i
eum quem dauid in exordio filium de signauit.
factum aliquando esse filiumdĩ: post annos
dum taxat secundum lucȩ fidem ferme
triginta  Ubi & uox tunc audita est dicens
ad eum: ł ilius meus estu ego hodie genuite:
Vides ergo id quod ante annos triginta ut huic
uidetur demaria natum est non eẽ. ipsũ filiũ
dĩ. sed id quod debaptismo postea factum est
ad iordanem. id est hominem nouum: tanquã
in nobiscum credimus. ad dm̃ exgentilitatis
errore conuersi: Quod ipsum tamen nescio
utrum satis cum ea fide faciat: quam uos catho¬

Expanded text:
dei . quemnam ergo istorum de Maria natum quaeris ex me utrum accipiam ? utiqueat ille, Matthaeo, inquit. cui rursum ego: sed quia nunc fideliter capitulum memorasti, . admonendus tantum es, ut id, quod recitasti, consideres. neque enim Matthaeus hic se dei filii generationem scribere fatetur instituisse, sed filii Dauid. Ut ergo huic interim dicenti credam, filius Dauid erit mihi de Maria natus; adhuc de dei filio in hoc omni eum, quem Dauid in exordio filium designauit, factum aliquando esse filium dei post annos dumtaxat secundum Lucae fidem ferme triginta, ubi et uox tunc audita est dicens ad eum: filius meus es tu; ego hodie genui te. uides ergo id, quod ante annos triginta, ut huic uidetur, de Maria natum est. non esse ipsum filium dei, sed id, quod de baptismo postea factum est ad lordanem, id est hominem nouum tamquam in nobis eum credimus ad deum ex gentilitatis errore conuersi: quod ipsum tamen nescio utrum satis cum ea fide faciat, quam uos catho
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝓbamus ex euangelicis &a
ris: ut nemo possit contradicera
ut sibi faustus iste ꝓposuit nescio ꝙ ll
uerba dixisse: et contra eiusdem faisti uer¬
laes astutias nulla postea testimonia protulis
Quod ego cum fecero. nihil ei quod respond̃
remanebit : Nisi illud quouim manifestiss
ueritatis inscripturis:ĩs ex presse illus.
atq euitare conatur. ut fcłsa u.
furiosamq p̃sumptionen & audatiam: am
supertus in hoc opere quantũ sufficere uisunẽ
refuttiui: N. etcdem repetere oportese
modum sermonis etiam cogitemus Quidgi᷑

Expanded text:
ita probamus ex euangelicis et apostolicis litteris, ut nemo possit contradicere non sicut sibi Faustus iste proposuit nescio quem pauca uerba dixisse et contra eiusdem Fausti uersipelles astutias nulla postea testimonia protulisse. quod ego cam fecero, nihil ei quod respondeat remanebit nisi illud, quo uim manifestissimae ueritatis in scripturis sanctis expresse inludere atque euitare conatur, ut falsa illfuriosamque praesumptionem et audaciam iam superius in hoc opere, quantum sufficere uisum est, refutaui; nec eadem repetere oportet, ut modum sermonis etiam cogitemus. quid igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius appellatam : quin arrat quod non ipsius
concubitu. sed despũ scõ conceperat Quod sinon
matheus apłs. istauera sed aliquis alius. sub
eius nomine. sicut manichei putant ea falsa
conscriber&. sibietiam ipse inrebus apertis

Expanded text:
ipsius appellatam, qui narrat, quod non ipsius concubitu, sed de spiritu sancto conceperat. quodsi non Matthaeus apostolus ista uera, sed aliquis alius sub eius nomine, sicut Manichaei putant. ea falsa conscriberet, itane sibi etiam ipse in rebus apertis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est & inmonte: Neq enim qui a et ibi de
caelo uox ipsa sonuit filius dĩ ante non fuit .
quando quidem ex utero uirginis ille accepit
formã serui. quicũ in forma dĩ esset non rapinam
arbitratus est esse aequalis dõ: Deniq idem
ipse apłs paulus alio loco aꝑtissime dicit:
Cum autẽ uenit plenitudo temporis : misit
ds̃ filium suum factum exmuliere factum
sublege: Mulierem scilic& more locutionis
hebraicae feminam appellans: Ipse est ergo
filius dĩ. qui et dñs dauid secundum diuinitatũ.
et idem ipse filius dauid ex semine clauid se¬
dum carnem: Quod sinobis credere nor
desset: non hoctam adtente ide

Expanded text:
tum est et in monte. neque enim quia et ibi de tum est et in monte. neque enim quia et ibi de caelo uox ipsa sonuit, filius dei ante non fuit, quandoquidem ex utero uirginis ille accepit formam serui. qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo. denique ipse apostolus Paulus alio loco apertissime dicit: cum autem uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum, factum ex muliere, factum sub lege. mulierem scilicet more locutionis hebraicae feminam appellans. ipse est ergo filius dei, qui et dominus Dauid secundum diuinitatem, et idem ipse filius Dauid ex semine Dauid secundum carnem. quod si nobis credere non prodesset. non hoc tam adtente ide
Abbreviated transcription (Latin):
msit fausto minus eẽ quod dictũ est
squam quod dictus filius dei: Ex hoc enim
oncere conatus est. matheo non eẽ uisum qđ
flius di factui sit nisi exbaptismo. quia ibi
facta est uox decaelo hic est filius meus: cũ
idm euange lista etiam superius ad hibuerit
biinum ex propheta testimonium ubi ipse par
rum delire garrulum debemus intu
ibeq obseruare. Nonp̃ter mittentem ubi
porerit lectori uaniloquiorum suoꝵ etiam
depturarum testimoniis. nebulã offende
relsitatis Sicut de abraham dixit quod
d incrediderat de sara sibi filium promit
quando cum ancilla concubuit: cũ m¬
Itestetur nondum illi partum
conprimatur. Sed nescio quem alium subma¬
thei nomine uelit putari scripssisse de xp̃o qđ
non uult credere: & quod calum niosa uersu¬
tia refutare conatur: Sic ergo decaelo dic¬
tum est suꝑ aquam iordanis hic est filius meus
dilectus in quomihi conplacui: quẽ ad modũ dic¬

Expanded text:
isi forte uisum sit Fausto minus esse, quod dictus est deus quam quod dictus est filius dei. ex hoc enim conicere conatus est Matthaeo non esse uisum, quod filius dei factus sit nisi ex baptismo, quia ibi facta est uox de caelo: hic est filius meus, cum idem euangelista etiam superius adhibuerit diuinum ex propheta testimonium, ubi ipse part." Hunc sane miserum delire garrulum debemus intueri atque obseruare non praetermittentem, ubi potuerit, lectori uaniloquiorum suorum etiam de scripturarum testimoniis nebulas offundere falsitatis . sicut de Abraham dixit, quod deo non crediderat de Sara sibi filium promittenti, quando cum ancilla concubuit, cum scriptura testetur nondum illi partum conprimatur, sed nescio quem alium sub Matthaei nomine uelit putari scripsisse de Christo, quod non uult credere et quod calumniosa uersutia refutare conatur. Sic ergo de caelo dictum est super aqua Iordanis: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui, quemadmodum dic
Abbreviated transcription (Latin):
hthi cui libro potius credere debeamꝰ:
ne apostili qui apo cũ adhuc int̾ra eẽt
lescrat annescio cui ꝑsȩ. qui tanto post
stis e ied aliũ forte ꝓferes librum qui nom̃
labeat alicuius apłi quem axp̃o constat
u Cunterge necesse st alterum hoꝵ librorũ
mnilacui. cuinos potius censes fidem
umodire debere: eine. quẽ illa eccła
suscisionum iameusq adhȩc tẽpora. toto
tiriarum orbẽ dilatata. ab initio traditum
& con seruatũ agnoscit atq ad ꝓbat. anei
que eadem eccła in cognitum rȩꝓbat. cũ etiã
Euta ps c sintur duorũ euugłii librorũ.¬

Expanded text:
hi, cui libro potius credere debeamus: eiusne apostoli, qui Christo, cum adhuc in terra esset, adhaeserat, an nescio cuius Persae, qui tanto post natus est? sed alium forte proferes librum, qui nomen habeat alicuius apostoli, quem a Christo es. cum ergo necesse sit alterum horum librorum esse mendacem, cui nos potius censes fidem adcommodare debere? eine, quem illa ecclessuccessionum serie usque ad haec tempora toto terrarum orbe dilatata ab initio traditum et conseruatum agnoscit atque adprobat, an ei, quem eadem ecclesia incognitum reprobat, cum etiam logia ipsa consideretur duorum euangelii libroru
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc inadim factu esseiam supra
ubm iemorauimus: Sedet sinum quã
uoluisset dit non ex uirgine ad sumpta
sdcantor inuera carne apparens nos
pena inorte redimeret. quis eum non
pe dicere auderit. sed illud melius
slt auod fecit uretiam de uirgine nasceret᷑:
digaretur etiam cõmendare nascendo
asculino suo corpore. eo femina ꝓcreato:
podra uos ipsos. maxime facto ipso loquens
aos qrsubuertens: qui masculũ &feminam
nondi sededuboli cat ee pridicatis: Sed illud
quoq fueritis: Non aut ideo magia
uideri potest nata ex uirgine hominis caro
quia caro xpĩ sola ita nata ẽ: sicut nec illa¬
magia e quia sola xp̃i caro die t̾cio resur¬
reocit. num qua multerius moritura. Alio qͥn
omĩa miracula dĩ magica erunt. quia
singulariter facta sunt: Sed uere facta
sunt uerum que ostenderunt. non oculos
hominũ prȩstigiis fallacib in luserunt.
que qui dem contra naturam plerumq
appellantur : Non qđ naturae ad uer¬
sentur. sed qđ naturae modum qui nob̵ ẽ

Expanded text:
nam hoc in Adam factum esse iam supra commemorauimus; sed et si numquam uoluisset, ut non ex uirgine adsumpta, sed tamen in uera carne adparens nos uera morte redimeret, quis eum non potuisse dicere auderet? sed illud melius erat, quod fecit, ut etiam de uirgine nasceretur dignaretur etiam commendare nascendo, masculino suo corpore ex femina procreato contra uos ipsos maxime facto ipso loquens uosque subuertens, qui masculum et feminam non dei, sed diaboli opus esse praedicatis. sed illud quoque fueritis. non autem ideo magia uideri potest nata ex uirgine hominis caro, quia caro magia est, quia sola Christi caro die tertio resurrexit, nunquam ulterius moritura. Alioquin omnia miracula Dei magica erunt, quia singulariter facta sunt: sed vere facta sunt, verumque ostenderunt, non oculos hominum praestigiis fallacibus illuserunt: quae quidem contra naturam plerumque appellantur, non quod naturae adversentur, sed quod naturae modum, qui nobis est
Abbreviated transcription (Latin):
Q uur non ergo dicis nusqua eiu
uideo ueritati: Cui ueritati. fabulȩ
tuae. habenti in capite bellũ dĩ. in medio
in quit creditur litteris sibimet aduersis
atq contrariis : Sed ideo tibi hoc uidetur
quia non intellegis: Na &quid quid ꝓtulissi
qđ tale uideretur: de monstratũ ẽ quã uori
intellegas : Et quid quid ꝓtuleris demonstra¬
bitur: Nulla ergo causa est quarit illis litteris
tanta auetoritate prȩdicis nõncred a
Et plane ista maxima causa ẽ. quur eosusa
non ẽ: Eadem inte uicissim argum̃ catio
retor quetur: ut magia & illud fuerit qđ lite
portatus aut qđ editus sit. si seminat᷑ non fut
Extra legem naturȩ eenso
perisse

Expanded text:
 cur non ergo dicis potius nusq- . taneum uideo ueritati. cui ueritati? fabulae scilicet tuae habenti in capite bellum dei, in medio  et nusquam, inquit, creditur litteris sibimet aduersis atque contrariis. sed ideo tibi hoc uidetur, quia non intellegis; nam et quicquid protulisti,. quod tale uideretur, demonstratum est, quam non intellegas, et quicquid protuleris, demonstrabitur. nulla ergo causa est, quare illis litteris tanta auctoritate praeditis non credamus; et plane ista maxima causa est, cur eos, qui non est. eadem in te uicissim argumentatio retorquetur, ut magia et illud fuerit, quod utero portatus aut quod editus sit, si seminatus non fuit. extra legem naturae esse
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo eis fides habebit᷑ ad nuntiantib
quid dese ipse prȩdi cauerit: si en ĩ ꝓlatȩ
fuerint aliquȩ lit terȩ quȩ nullo alio
narrante ipsius ꝓprie xpĩ et̃ dicant᷑. unde
fieri poterat ut si uere ipsius eeñt non lege¬
retur non acciperent᷑. non prȩcipuo culmine
auctoritatis eminerent in eius eccła. quȩ
ab ipso ꝑ apłos succe dentib sibi met episcopis
usq ad hȩc tẽpora ꝓpagata dilatatur.
multis in ea iam completis. quȩ ante prȩ¬
dicta sunt. & usq infinẽ quȩ restant sine
dubio futuris atq uenturis : quia et illȩ
litterȩ si ꝓferentur utiq considerandum
erat a quib ꝓferrentur : si ab ipso illis
primitus sine dubio ꝓferri potuer̃ qui tunc
eidem cohȩrebant. &ꝑ illos etiam ad alios
puenire: Quodsi factum eẽt. ꝑ illas quas
omme moraui prȩpositorũ orpopłorũ sp¬
sones cosiruatissima aucter

Expanded text:
quomodo eis fides habebitur adnuntiantibus , quid de se ipse praedicauerit ? si enim prolatae fuerint aliquae litterae, quae nullo alio narrante ipsius proprie Christi esse dicantur, unde fieri poterat, ut si uere ipsius essent, non legerentur, non acciperentur, non praecipuo culmine auctoritatis eminerent in eius ecclesia. quae ab ipso per apostolos succedentibus sibimet episcopis usque ad haec tempora propagata dilatatur multis in ea iam conpletis, quae ante praedicta sunt et usque in finem quae restant, sine dubio futuris atque uenturis? quia et illae litterae si proferrentur, utique considerandum erat, a quibus proferrentur: si ab ipso, illis primitus sine dubio proferri potuerunt, qui tunc eidem cohaerebant, et per illos etiam ad alios peruenire. quod si factum esset, per illas, quas commemoraui, praepositorum et populorum successiones confirmatissima auctor