comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne aduentus sui. tc̃ cẽ potentiã eiꝰ fortitudins
extinguet. Ubi ce bene subungit᷑. qͥ capturꝰ ẽ gͣn¬
de cetũ. huiꝰ enĩ ceti fortitudo in aquis capit᷑: qͥa
antiqui hostis uersutia baptisim sacram̃to suꝑa¬
tur. d quod tͣnslatione ueteri de auctore omni¬
um dr: hoc translatione hac que ad nos ex he¬
breo ẽ. arabicoꝙ sermone deruiata. de electis eiꝰ
sp̃s ostentare cẽ angelicis potestatib uoluit: cũ
se suꝑ ceteros qͣsi in potentia diumnitatis extol¬
lens. tot post se ad interitũ legiones traxit. S hi
nimirũ qui in auctore suo humili corde ꝑstiter̃t.
cũ etrori eius noctem messe conspicerent diẽ cla-¬
ritatis illiꝰ de semet ip̃is humilia sentiendo cal¬
cauert̃: q̃ ñc nobis doli eius tenebras indicant:
ce qm sit illiꝰ despicienda ficta claritas demonst᷑ͣnt.
Dicat gͦ de tenebrosa nocte que humane infir-¬
mitatis oculos claudit. maledicant ei qͥ maledi¬
cunt diei: idest illi electi sp̃s erroris eiꝰ tenebͣs

Expanded text:
 potentiam ejus fortitudinis exstinguet. Unde et bene subjungitur: Qui capturus est grandem cetum. Hujus enim ceti fortitudo in aquis capitur, quia antiqui hostis versutia baptismi sacramento sud quod translatione veteri de auctore omnium dicitur, hoc translatione hac, quae ad nos ex Hebraeo est Arabicoque sermone derivata, de electis ejus spiritus ostentare etiam angelicis potestatibus voluit, cum se super caeteros quasi in potentia divinitatis extollens; tot post se ad interitum legiones traxit. Sed hi nimirum, qui in auctore suo humili corde perstiterunt, cum errori ejus noctem inesse conspicerent, diem claritatis illius de semetipsis humilia sentiendo calcaverunt: qui nunc nobis doli ejus tenebras indicant, et quam sit illius despicienda ficta claritas, demonstrant. Dicatur ergo de tenebrosa nocte, quae humanae infirmitatis oculos claudit: Maledicant ei, qui maledicunt diei, id est, illi electi spiritus erroris ejus tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
uimꝰ. ut uidelicet circũdantes fletꝰ expient. qͥc¬
qͥd delectatꝰ ꝑ negligentiã animiꝰ delinqͥr⁊ qͣnta
ammadu̾sione penitentie. hutꝰ diei nox feri¬
enda ẽ. uidelicet ip̃e. iã consensꝰ ad culꝑã: Si¬
cut enĩ minoris culpe ẽ. cũ carnalit mens
in delectatione rapit᷑. s tam̃ delectationi sue
ꝑ sp̃m reluctat᷑: ita gͣuioris ce plene ẽ neqͥ¬
tie ad pecc̃ĩ illecebrã ñ solũ delectatione pc̃¬
hi. s cẽ consensu famulari. Tanto gͥ arciore
manu penitentie. mens a pollutione t̾gen¬
da ẽ: qͣnto se ꝑ consensũ consꝑicit sordidiꝰ iqͥ¬

Expanded text:
letus expient quidquid delectatus per negligentiam animus delinquit, quanta animadversione poenitentiae hujus diei nox ferienda est, videlicet ipse jam consensus ad culpam? Sicut enim minoris culpae est, cum carnaliter mens in delectatione rapitur, sed tamen delectationi suae per spiritum reluctatur; ita gravioris et plenae est nequitiae, ad peccati illecebram non solum delectatione pertrahi, sed etiam consensu famulari. Tanto igitur arctiori manu poenitentiae, mens a pollutione tergenda est, quanto se per consensum conspicit sordidius inqu
Abbreviated transcription (Latin):
aꝓpetunt: ce si concedat᷑ ẽ cũ corpore illud at¬
aingere sucis intrme secretũ uolunt. S qͣnto¬
libes apdore intentionis exiliant. adhuc anti¬
qua nox grauat: &e cortuptibilis huiꝰ catius
oculos. quos hostis callid̾ ad concupiscemiã
apeturo: uidex iustus a contuitu interm sui
augoris premit. Unde ce bene subdit᷑. Expec

Expanded text:
appetunt, et, si concedatur, etiam cum corpore illud attingere lucis intimae secretum volunt. Sed quantolibet ardore intentionis exsiliant, adhuc antiqua nox gravat, et corruptibilis hujus carnis oculos, quos hostis callidus ad concupiscentiam aperuit, judex justus a contuitu interni sui fulgoris premit. Unde et bene subditur: C
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. ñ conclusit dicit aperuit: oe ñ abstulit. ir¬
rogauit. Hec itaq nox iudelicet culꝑa. ostia
uentͥs apetutt: quia concepto ad peccatũ hõi
desideria ocupiscentie reserauit. Ostia quippe
de ostia. Cubicula quippe ingredim᷑: cũ secreta
ria illicita cohercemꝰ. Hec itaq ꝯcupiscentie carna¬
lis ostia cdũ consensus nr̃ aperuit: ad innumeta
nos cortuptionis mala ꝑtraxit. Unde cẽ ñc sub mor¬
talitatis pond̾e̾ gemimꝰ. qͣmus ad hoc arbitͥo nr̃o
uenerimꝰ qͥa ce iudicii sic iusticia exigit. ut qͦd spon¬

Expanded text:
tum est, non conclusit, dicit aperuit; et non abstulit, irrogavit. Haec itaque nox, videlicet culpa, ostia ventris aperuit, quia concepto ad peccatum homini desideria concupiscentiae reseravit. Ostia quippe de ostia tua . Cubicula quippe ingredimur, cum secretaria illicita coercemus. Haec itaque concupiscentiae carnalis ostia, dum consensus noster aperuit, ad innumera nos mala corruptionis pertraxit. Unde jam nunc sub mortalitatis pondere gemimus, quamvis ad hoc arbitrio nostro venerimus; quia et judicii sic justitia exigit, ut quod spon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspera temporalia requirebant ex cõparatio¬
ne mentis pprie. eũ temporali fractũ aduersita¬
te crecdiderant : ꝓspexit qͦd transitorta afflicti¬
one ꝑcussũ desperate ñ flerent. nisi ip̃i desꝑa¬
tã mentẽ ab spe incolumitatis interne subtra¬
herent: & cdũ erupit foris in uocẽ doloris. uulne¬
ratis intꝰ. ostencdit uirtutẽ medicaminis dicenᷤ.
Pereat dies in qua natus sũ. Quid enĩ debet ꝑ¬

Expanded text:
prospera temporalia requirebant, ex comparatioprospera temporalia requirebant, ex comparatione mentis propriae eum temporali fractum adversitate crediderant. Perspexit quod transitoria afflictione percussum desperate non flerent, nisi ipsi desperatam mentem ab spe incolumitatis internae subtraherent; et dum erumpit foras in vocem doloris, vulneratis intus ostendit virtutem medicaminis, dicens: Pereat dies in qua natus sum.  Rec.
Abbreviated transcription (Latin):
dei sũ: tlescendat ignis de celo. & osumat uos. Qͦ¬
rũ itroꝵq sententia. qͣnta ueritatis ratione con¬
ualuit: terminꝰ cause monstrauit. Nã ce symon
eterna pditione interiit: ce duos quinqͣgenarioᷤ
desup ueniens flãma osumpsit. Uiitus gͦ fubse¬
quens testificatͣ. qua mente maledictionis sen¬
tentia pmit᷑. Cũ enĩ ce maledicentis innocentia
pmanet: & tam̃ eũ qui maledicit᷑ usq ad inde¬
ritũ maledictio absorbet: ex utriq partis fine
colligit᷑. qͥa ab umo &e intimo uidice in rerũ sen¬
iob uerba pensamꝰ: ñ ẽ eius maledictio ex ma¬
licia delinquentis: s ex rectitudine iudicis. N
ẽ ira cõmoti: s docttina tranquilli. Q enĩ tam
recta maledicens intulit⁊ ñ ꝑturbationis ui¬
cio succubuit: s doctrine magisteriũ impen¬
dit. uidit quippe amicos cũ clamore flere ⁊ ui¬
dit uestes conscind̾e ⁊ uidit puluere capita con¬
spersisse: uidit consideratione sue ꝑcrissionis
obmutescere. Et uir sc̃s inspexit quia hi qui

Expanded text:
sum, descendat ignis de caelo et consumat vos. Quorum utrorumque sententia quanta veritatis ratione convaluit, terminus cause monstravit, nam et Symon aeterna perditione interiit, et duos quinquagenarios desuper veniens flamma consumpsit. Virtus ergo subsequens testificatur, qua mente maledictionis sententia promitur; cum enim et maledicentis innocentia permanet, et tamen eum qui maledicitur usque ad interitum maledictio absorbet, ex utriusque partis fine colligitur, quia a bono et intimo iudice in reum senJob verba pensamus, non est ejus maledictio ex malitia delinquentis, sed ex rectitudine judicis; non est ira commoti, sed doctrina tranquilli. Qui enim tam recta maledicens intulit, non perturbationis vitio succubuit, sed doctrinae magisterium impendit. Vidit quippe amicos cum clamore flere, vidit vestes scindere, vidit pulvere capita conspersisse, vidit consideratione suae percussionis obmutescere; et vir sanctus inspexit, quia hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
re. Quantalibet namq intentione adhuc pe¬
regͥna mens satagat. uidere lucẽ sicut ẽ non
ualet: quia hanc ei dãpnationis sue cecitas
abscondit. Ortus uͦ aurore ẽ. illa noua nati¬
uitas resurrectionis: qua sc̃a eccłia eẽ carne
suscitata erigit᷑ ad contẽplandũ lum̃ et̾nitatĩ

Expanded text:
Quantalibet namque intentione adhuc peregrina mens satagat videre lucem sicut est, non valet, quia hanc ei damnationis suae caecitas abscondit. Ortus vero aurorae est illa nova nativitas resurrectionis, qua sancta Ecclesia etiam carne suscitata
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsꝙ qͦd fecit intelligit: dũ pͣuitatis sue neqͥcũ
sudtilit̾ pensat. merore m̃ntẽ obmibilat: ce quasi
concusso serene leticie aere. omnẽ in se tnqͥllita¬
tẽ cordis penitentie turbine deuastat. Nisi em̃
recognoscentẽ se animũ iste turbo conterent.
nequaqͣm ꝓph̃a dixisset. In sp̃u uehem̃ti. ꝯte¬
res naues tharsis. Tharsis quippe exploratio
rep̃hensibilis gaudii pturbat: ut nichil eu ã
nisi flere libeat : nichil nisi qͦd se cerrere pos¬
sit atcendat. Ponit nãq ante oculos ilmc
districtionẽ iusticie. hiic meritũ culpe: ospi¬
cit quo supplicio digna sit. si parcentis pietã
desit : que per lam̃ta p̃sentia. ab ecerna etu¬
ere pena dsueuit. Sp̃s gͥ uehenens. tharsis
naues conterit: cũ uis cõpunctionis ualiba
mentes nrãs huic mundo qͣsi mari deditas.
salubri t̾rore ꝯfundit. Dicatur gͥ. noctẽ illam
tenebrosus turbo possideat. id ꝑpetrationẽ

Expanded text:
 quod fecit, intelligit; dum pravitatis suae nequitiam subtiliter pensat, moerore mentem obnubilat et quasi concusso serenae laetitiae aere, omnem in se tranquillitatem cordis poenitentiae turbine devastat. Nisi enim recognoscentem se animum iste turbo contereret, nequaquam Propheta dixisset: In spiritu vehementi conteres naves Tharsis . Tharsis quippe exploratio reprehensibilis gaudii perturbat, ut nihil ei jam nisi flere libeat, nihil nisi quod se terrere possit attendat. Ponit namque ante oculos illinc districtionem justitiae, hinc meritum culpae: conspicit quo supplicio digna sit, si parcentis pietas desit, quae per lamenta praesentia ab aeterna eruere poena consuevit. Spiritus ergo vehemens Tharsis naves conterit, cum vis compunctionis valida mentes nostras huic mundo, quasi mari deditas, salubri terrore confundit. Dicat igitur: Noctem illam tenebrosus turbo possideat; id est, perpetrationem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nos hoc flendo insequimͣ. aut ip̃e iudican¬
do: restat ut ad emendationẽ suã semꝑ mens
sollerter mmuigilet. In quo gͣ sibi qͥsq misediter
subueniri considerat: hoc necesse est. ut consi¬
tens tergat. Unde ce apte subungit᷑. Occupet eũ¬
caligo. Qͥa enĩ inealigine oculus confundit᷑.
ip̃a ꝑ penttentiã mertis nr̃e pfusio. caligo no¬
minat᷑. Nã sicut caligo nebulosa congerie obs¬
curat diẽ. ita confusio ꝑturbatis cogitauonib
obnubilat mentẽ. De qua per quendã ar. Est
confusio adducens głam. Cum enĩ. ad mentẽ
male gesta penitendo reducimꝰ Iͥ graui mox me¬
rore ꝯfundim᷑ ꝑstrepit martimo trba cogita¬
tionũ: meror conterit. Anuecas deuastat: in
erũpnã mens uertit᷑e quasi quodã nubilo ca¬
liginis obscurat᷑. heo nãq caligo confusionis
eoꝵ mentẽ salubriter oppresserat: quib pau¬
lus dicebat. Quẽ enĩ fructũ habuistis t̾c m il¬

Expanded text:
enim nos hoc flendo insequimur, aut ipse judicanenim nos hoc flendo insequimur, aut ipse judicando, restat ut ad emendationem suam semper mens solerter invigilet. In quo ergo sibi quisque misericorditer subveniri considerat, hoc necesse est ut confitens tergat. Unde et apte subjungitur: CAPUT caligo. --Quia enim in caligine oculus confunditur, ipsa per poenitentiam mentis nostrae confusio, caligo nominatur. Nam sicut caligo nebulosa congerie obscurat diem, ita confusio perturbatis cogitationibus obnubilat mentem. De qua per quemdam dicitur: Est confusio adducens gloriam . Cum enim ad mentem male gesta poenitendo reducimus, gravi mox moerore confundimur, perstrepit in animo turba cogitationum, moeror conterit, anxietas devastat, in aerumnam mens vertitur, et quasi quodam nubilo caliginis obscuratur. Haec namque caligo confusionis eorum mentem salubriter oppresserat; quibus Paulus dicebat: Quem enim fructum habuistis tunc in il
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. Qs enĩ constat ñ spu s sola carne mo¬
ri: neqͣqͣm se uepa morte. s umbra mortis dicunt
oꝑiti. Quid ẽ qͦd beatꝰ iob ad obscurandũ diẽ
praue desectationis postulat umbrã mortis. insi
quod ad delenda peccata ante der oculos. dei ce
homiũ mediatorẽ req̾rit ⁊ qui solã ꝓ nob̃ mor¬
tẽ carnis susciperet. & uerã mortẽ delinquentiũ
ꝑ um̃brã sue mortis deleret: Ad nos quippe ue¬
nit: qui in morte sp̃s carnisꝙ tenebanuit. Unã
nulla liberaret. S unã misericorditer accepit:
&e iuste utramꝙ dãpnauit. Simplã suã duple
nr̃e contulit: & duplã nr̃am moriens subegit.
ple mortis tenebͥs duple nr̃e mortis adiunxit.
Qͥ gͦ solam ꝓ nobis morcẽ carnus accepit um¬
bram mortis pertulit: & a dei octilis culꝑãm
quã fecimꝰ abscondit. Dicat᷑ gͥ recte. Obscurent
eũ tenebre: & umbra mortis. Nc si aꝑte clicere¬
t᷑. Ille ueniat: qui ut a morte carnis & sp̃s de¬

Expanded text:
ma. Quos constat non spiritu, sed sola carne mori; nequaquam se vera morte, sed umbra mortis dicunto, quod beatus Job, ad obscurandum diem pravae delectationis postulat umbram mortis; nisi quod ad delenda peccata ante Dei oculos, Dei et hominum mediatorem requirit, qui solam pro nobis mortem carnis susciperet, et veram mortem delinquentium per umbram suae mortis deleret? Ad nos quippe venit, qui in morte spiritus carnisque tenebamur; unam nulla liberaret. Sed unam misericorditer accepit, et juste utramque damnavit. Simplam suam duplae nostrae contulit, et duplam nostram moriens subegit. plae mortis, tenebris duplae nostrae mortis adjunxit. Qui ergo solam pro nobis mortem carnis accepit, umbram mortis pertulit, et a Dei oculis culpam quam fecimus abscondit. Dicatur igitur recte: Obscurent eum tenebrae et umbra mortis. Ac si aperte diceretur: ille veniat, qui ut a morte carnis et spiritus de
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sc̃os laudari se audiunt. ẽẽ se ueraciter
scõs arbitrant᷑: ce qͣnto se ex multoꝵ estimatione
irreprehensibiles putant: tanto diem districti
iudicii securiꝰ expectant. De quib bene ꝑ pro
beatꝰ iob debitam sententiã ꝓfert: predicentis
studio. ñ optantis ⁊io uoto dicens. Expectet
lucẽ: ce non uideat. Nox quippe illa idelicet
tenebrosus hostis. in membͥs suis lucẽ expectat
ce non udet: qͥa uel hi qui fidẽ sine oꝑib reti¬
nent. cũ ꝑ eadem fide in exccemo iudicio salua¬
ri se posse conficlunt. spes eoꝵ frustrabitur. qͥa
hanc uiuendo demoliti st̃. quã conficendo te¬
nuerunt: uel hi qui pro humana laude in bo¬
na actione exhibent se. in cassum adueniente
hec in ostentatione faciunt. laudis. iam p̃miũ
ab humano ope receperunt: ueritate atcestan¬
te que ait. Amen dico nobis: recepert mercedẽ

Expanded text:
quasi sanctos laudari se audiunt, esse se veraciter quasi sanctos laudari se audiunt, esse se veraciter sanctos arbitrantur; et quanto se ex multorum aestimatione irreprehensibiles putant, tanto diem districti judicii securius exspectant. De quibus bene per pbeatus Job debitam sententiam profert, praedicentis studio; non optantis voto dicens: Exspectet lucem, et non videat. Nox quippe illa, videlicet tenebrosus hostis, in membris suis lucem exspectat, et non videt, quia vel hi qui fidem sine operibus retinent, cum pro eadem fide in extremo judicio salvari se posse confidunt, spes eorum frustrabitur, quia hanc vivendo demoliti sunt, quam confitendo tenuerunt, vel hi qui pro humana laude in bona actione se exhibent, incassum a veniente haec in ostensionem faciunt, laudis jam praemium ab humano ore receperunt, Veritate attestante, quae ait: Amen dico vobis, receperunt mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
In euangelio ueritas dicit. Ego sũ lix mundi:
Sicut autẽ idem redem redemptor nr̃. una ꝑso¬
na ẽ. cũ congregatione bonoꝵ. ip̃e namq capit
ẽ corꝑis. & nos huiꝰ capitis corpꝰ: ita antiquus
hostis una ꝑsona ẽ. cum cuncta collectione re¬
ꝓboꝵ: quia ip̃e eis ad iniquitatẽ qͣsi caput p̃¬
miret : illi aũt dũ ad ꝑsuasa deseruiunt. ue¬
lut subunctũ capiti corpꝰ mherent. Qd gͥ de
hac nocte id est antiquo hoste cdr. dignũ ẽ ut
ad corpus eiꝰ. idest ad iniquos qͦsq diriuetur.
Qͥa gͥ redemptor humani generis sux ẽ. qͥd est
quod de hac nocte dr expectet lucẽ &e ñ ideat:
nisi qͦd st̾ ñnussi qui sidem quã oꝑib destrin
tenere se sermonib ostendunt: De quib ꝑ
paulũ dr. quia confitent᷑ se nosse deũ factis
aũt negant. hi nimitũ aut praua sr̃ que fa¬
cit: aut recta oꝑa ñ recto corde sectantur.
son enim de suis oꝑib retributiones ꝑpetuas
s transitorios fauores querunt ⁊ &e tamen quia

Expanded text:
In Evangelio Veritas dicit: Ego sum lux mundi . Sicut autem isdem Redemptor noster una persona est cum congregatione bonorum; ipse namque caput est corporis, et nos hujus capitis corpus; ita antiquus hostis una persona est cum cuncta collectione reproborum, quia ipse eis ad iniquitatem quasi caput praeeminet, illi autem dum ad persuasa deserviunt, velut subjunctum capiti corpus inhaerent. Quod ergo de hac nocte, id est antiquo hoste dicitur, dignum est ut ad corpus ejus, id est ad iniquos quosque, derivetur. Quia igitur Redemptor humani generis lux est, quid est quod de hac nocte dicitur: Exspectet lucem, et non videat: nisi quod sunt nonnulli qui fidem, quam operibus destruunt, tenere se sermonibus ostendunt? De quibus per Paulum dicitur: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Hi nimirum aut prava sunt quae faciunt, aut recta opera non recto corde sectantur. Non enim de suis operibus retributiones perpetuas, sed transitorios favores quaerunt; et tamen quia
Abbreviated transcription (Latin):
actiones imquoꝵ de specie rinitationis eiꝰ expͥ¬
munt᷑. Unde pecte ysaias cũ gentiles popłos
in antiqui hostis cerneret imitatione defecis¬
se. eosq ad ueti solis ortũ resurgere: qͥ certo fu¬
tura considerat. qͣsi ex preteritis narrat dicens.
Sedentib in tenebris ce umbra mortis: lux orta
ẽ eis. Umibra cẽ mortis mors carnis accipit᷑: qͥa
sicut uera mors ẽ. qua anuna separat᷑ a deo ⁊ ita
umbra mortis ẽ. qua caro separat᷑ ab animã. un¬

Expanded text:
actiones iniquorum de specie imitationis 117 ejus exprimuntur. Unde recte Isaias cum gentiles populos in antiqui hostis cerneret imitatione defecisse, eosque ad veri solis ortum resurgere, quae certo futura considerat, quasi ex praeteritis narrat, dicens: Sedentibus in tenebris et umbra mortis, lux orta est eis . Umbra etiam mortis mors carnis accipitur; quia sicut vera mors est, qua anima separatur a Deo, ita umbra mortis est, qua caro separatur ab anima. Un
Abbreviated transcription (Latin):
osiderare ⁊tẽpnunt. Potest cẽ sc̃s uir gr̃a ꝓphe
tici sp̃s plenus iuidee ꝑfidiã redemptore ueni¬
ente conspicere ÷ eiꝰq cecitatis dãpna ꝑ uerba hec
qͣsi exoptantis qͣlitate ꝓphare: ut dicat. Expec¬
tec lucẽ & ñ uideat: nec ortũ surgentis auro¬
re. Iudea quippe lucẽ expectauit. ce ñ uidit: qͥa
humami generis redemptorẽ. uenturũ quidẽ
ꝓphetando sustinuit: s uenientẽ minime cog¬
nouit. Et qͦs ad spem aperuit m̃itis oculos: ad
presentiam lucis clausit. Que ce surgentis au¬
rore ortũ non uidit: qͥa rafirma illa sc̃e eccłie
primordia uenerari contẽpsit. Dũq hanc labe¬
factari suoꝵ mortib credidit: ad que fortia ꝑ¬
ueniret ignorauit. S qͥa de infidelib loquens
iniqui capitis memibra innotuit: ad ipsum
rursũ iniquoꝵ caput. uerba comu̾nit dicens.¬

Expanded text:
considerare contemnunconsiderare contemnuntici spiritus plenus, Judaeae perfidiam Redemptore veniente conspicere, ejusque caecitatis damna per verba haec quasi ex optantis qualitate prophetare, ut dicat: Exspectet lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae. Judaea quippe lucem exspectavit, et non vidit; quia humani generis Redemptorem venturum quidem prophetando sustinuit, sed venientem minime cognovit; et quos ad spem aperuit 114 mentis oculos, ad praesentiam lucis clausit. Quae et surgentis aurorae ortum non vidit: quia infirma illa sanctae Ecclesiae primordia venerari contempsit; dumque hanc labefactari suorum mortibus credidit, ad quae fortia perveniret, ignoravit. Sed quia de infidelibus loquens, iniqui capitis membra innotuit, ad ipsum rursum iniquorum caput verba convertit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
sa turbat᷑. Qd cẽ ad presens non inconuenien¬
der accipimꝰ. si simulatoꝵ corda subtiliꝰ inda¬
gemꝰ. Arrogantes nãq ce hypocuite bonoꝵ fac¬
ta exceriꝰ aspiciunt : eosq in factis suis landa¬
ri ab hominib agnoscunt: eoꝵq celebre no¬
men mirant᷑. Et quod ꝑbene gestis laudessus¬
cipiant uidert: s quanto studio easdẽ laudeꝰ
fugiant. ñ uident. Aperta eoꝵ opera conside¬
rant: s qͦd sola spe intima hec operent᷑ igno¬
rant. Qui enĩ uera luce iusticie clari st̃. priꝰ
a tenebris interne intentionis ĩmutant᷑: ut
obscuritatẽ intꝰ terrene appecicionis plene de¬
serant. ce corda sua ad suꝑne lucis desideria
ꝑfecte conuertant: ne cũ aliis apparent lucidi.
sint sibimet obscuri. Artogantes eͦ qͥa bonorũ
facta considerant. corda ñ pensant: imitant᷑ un¬
de laudari foris ualeant. ñ unde intꝰ ad iusticie
lumen surgant. Et qͣsi ortũ siugentis aurore iu-¬
dere nesciunt: qͥa intentionẽ religiose mentis

Expanded text:
tiam ad praesens non inconvenienter accipimus, si simulatorum corda subtilius indagamus. Arrogantes namque et hypocritae bonorum facta exterius aspiciunt, eosque in factis suis laudari ab hominibus agnoscunt, eorumque celebre nomen mirantur, et quod pro bene gestis laudes suscipiant vident; sed quanto studio easdem laudes fugiant, non vident. Aperta eorum opera considerant; sed quod sola spe intima haec operentur, ignorant. Qui enim vera luce justitiae clari sunt, prius a tenebris internae intentionis immutantur, ut obscuritatem intus terrenae appetitionis plene deserant, et corda sua ad supernae lucis desideria perfecte convertant, ne cum aliis apparent lucidi, sibimetipsis sint obscuri. Arrogantes ergo quia bonorum facta considerant, et corda non pensant, imitantur unde laudari foris valeant, non unde intus ad justitiae lumen surgant: et quasi ortum surgentis aurorae videre nesciunt, quia intentionem religiosae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
bra mortis. Id est sic eũ ertoris sui cecitas obruat:
ut nequaquã ulteriꝰ ad lucẽ penitentie ꝑ diui¬
ni respectus memoriã resurgat. Seqͥt᷑. Occuꝑet
hostis nequitie sue uinculis astrictus. aliud ẽ
quod nunc patit᷑. aliud qͦd in fine patiet᷑. Qa
enim a lucis intime ordine cecidit: ñc semet¬
ip̃m intͥnsecus erroris caligine confundit. S
post hoc amaritudine inuoluit᷑: quia ex meri¬
to spontanee caliginis. eterno gehenne torm̃¬
to cruciat᷑. Dicatur gͦ: is qui serenitatẽ lucis
intime ꝑdidit. qͥd ẽ quod ante excremũ supꝑli¬
ciũ tolerat. Occupet eũ caligo. Subiungatur

Expanded text:
bra mortis; id est, sic eum erroris sui caecitas obruat, bra mortis; id est, sic eum erroris sui caecitas obruat, ut nequaquam ulterius ad lucem poenitentiae per divini respectus memoriam resurgat. Sequithostis nequitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aliud quod in fine patietur. Quia enim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semetipsum intrinsecus erroris caligine confundit. Sed post hoc amaritudine involvitur, quia ex merito spontaneae caliginis aeterno gehennae tormento cruciatur. Dicatur ergo: Is qui serenitatem lucis intimae perdidit, quid est quod ante extremum supplicium tolerat? Occupet eum caligo. Subjun
Abbreviated transcription (Latin):
sta cũ misertũ redemptorẽ hominib diceret: ipsã
quoq causã miscd̃e expressit dicens. Et rememo
ma uidit: eo districte culpas ferire noluit. Est ad¬
huc aliud. quo &e ꝑditus homo repararidebuit.
gelus sua malicia cecidit: hominẽ uͦ aliena ꝓ¬
strauit. Quia gͦ humanũ genꝰ ad lucẽ peniͣten¬
tie redemptoris aduentu reducit᷑: apostata uͦ
angelus ad restaurationis lucẽ nulla spe ue¬
nie. nulla duersionis em̃datione reuocat᷑: dica¬
tur recte Non requirat eũ ds̃ desuꝑ: &e ñ illustret
lumine. Ac si aꝑte diceret᷑. Qͥa ip̃e tenebras
uitulit: toleret sine fine qͦd fecit: nec uinꝙͣ
lumen pristim status reciꝑiat. quia hoc õẽ ñ
umbra mortis. ꝑumbrã mortis obluio: debet
intelligi: qͥa sicut mors intecumt uitã: ita obli¬
uio extinguit memoriã. Quia gͦ apostata an¬
gelus eterne obluuom tradit᷑: umbra mortis
obscurat᷑. Dicat gͦ. Obscurent eũ tenebre: c& um¬

Expanded text:
sta, cum misertum Redemptorem diceret, ipsam sta, cum misertum Redemptorem diceret, ipsam quoque causam misericordiae expressit, dicens: Ema vidit, eo districte culpas punire noluit. Est adhuc aliud, quo et perditus homo reparari debuit,gelus sua malitia cecidit, hominem vero aliena prostravit. Quia ergo humanum genus ad lucem poenitentiae Redemptoris adventu reducitur, apostata vero angelus ad restaurationis lucem nulla spe veniae, nulla conversionis emendatione revocatur; dicatur recte: Non requirat eum Deus desuper, et non illustret lumine. Ac si aperte diceretur: Quia ipse tenebras intulit, toleret sine fine quod fecit; nec unquam lumen pristini status recipiat, quia hoc etiam non us. --Per umbram mortis, oblivio debet intelligi; quia sicut mors interimit vitam, ita oblivio exstinguit memoriam. Quia ergo apostata angelus aeternae oblivioni traditur, umbra mortis obscuratur. Dicatur igitur: Obscurent eum tenebrae et um
Abbreviated transcription (Latin):
ex merito. talis perspicit᷑ in blandimentõ. In te
nebras. dies uertit᷑: qñ antiquus hostis qualẽ
ẽ seiuuens. talis a nobis perspicit᷑. cẽ sub blandi¬
mentis latens: ne fictis prosꝑitatib quasi ex diei
lumine illudat : & ueris miseriis ad peocati tene¬
lo bona facere potuit: ita cũ uoluit ꝑ incarna¬
tionis sue mysteriũ. cẽ perdita bona reparauit.
Duas u ad intelligendum se creaturas fecerat:
angelicam uidelicet & humanã. Utrãq uͦ suꝑ¬
bia perculit. atq ab statu ingenite rectitudinis
fregit: s una tegien carnis habuit ⁊ alia uͦ nil
infirmũ de carne gestauit. Angelus nãq solũ
ut redimeret: illã ad se debuit reducere. quam
in ꝑpetratione culpe ex infirmitate aliqͥd con¬
stat habuisse: ce eo altiꝰ debuit apostatã angelũ
repelłe: qͦ cũ a ꝑsistendi fortitudine corruit. nil
infirmũ ex carne gestauit. Unde & recte psalmi¬

Expanded text:
ex merito, talis perspicitur in blandimento. In teex merito, talis perspicitur in blandimento. In tenebras dies vertitur, quando antiquus hostis qualis est saeviens, talis a nobis perspicitur etiam sub blandimentis latens; ne fictis prosperitatibus quasi ex diei lumine illudat, et veris miseriis ad 108 peccati tenelo bona facere potuit, ita cum voluit, per incarnationis suae mysterium perdita bona reparavit. Duas vero ad intelligendum se creaturas fecit, angelicam videlicet et humanam. Utramque vero superbia perculit, atque a statu ingenitae rectitudinis fregit; sed una tegumen carnale habuit, alia vero nil infirmum de carne gestavit. Angelus namque solumut redimeret, illam ad se debuit reducere, quam in perpetratione culpae ex infirmitate aliquid constat habuisse; et eo altius apostatam debuit Angelum repellere, quo, cum a persistendi fortitudine corruit, nil infirmum ex carne gestavit. Unde recte Psalmi
Abbreviated transcription (Latin):
ciali uulnere cogitans: reducat ad animũ ori¬
ginẽ culpe: uͭ osideratione iusticie. dolorẽ tẽpe¬
ret pene. Uideat humanũ genꝰ. unde. quo ce¬
cidit: &e dicat. Pereat dies in qua natus sũ: &
nox in qua dictum ẽ conceptus ẽ homo. Ac si a¬
perte dicat. Pereat spes ab apostata angelo illa¬
ta : que diem se simulans. ex promissione diui¬
nitatis emicuit: s noctem se exhibens. lucem
nobis nr̃e ĩmortalitatis obscurauit. Pereat an¬
tiquus hostis. qui lucẽ ꝓmissionis ostendit. s
peccati tenebras contulit:qui quasi diem se
blandiendo innotuit:s usq: ad tenebrosã noc¬
tem ex impressa cordis cecitate ꝑduxit. Sequit᷑.¬
iste mentib hominũ. cũ prauitatis eius ꝑsua¬
sio ꝓspera credit᷑: ce qualis sit intrinsecus ñ ui¬
detut. S cũ iniquitas illiꝰ sicut ẽ agnoscit᷑: dies
false ꝓmissionis qͣsi quibdã ante iudicii nr̃i o¬
culos tenebris obscurat᷑: qͥa uidelicet qualis ẽ

Expanded text:
ere cogitans, reducat ad animum originem culpae; et consideratione justitiae, dolorem temperet poenae. Videat humanum genus unde quo cecidit, et dicat: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est, Conceptus est homo. Ac si aperte dicat: Pereat spes ab apostata angelo illata, qui diem se simulans, ex promissione divinitatis emicuit; sed noctem se exhibens, lucem nobis nostrae immortalitas obscuravit. Pereat antiquus hostis, qui lucem promissionis ostendit, et peccati tenebras contulit; qui quasi diem se blandiendo innotuit, sed usque ad tenebrosam noctem ex impressa cordis caecitate perduxit. Sequitiste mentibus hominum, cum pravitatis ejus persuasio prospera creditur, et qualis sit intrinsecus non videtur. Sed cum iniquitas illius, sicut est, agnoscitur, dies falsae promissionis quasi quibusdam ante judicii nostri oculos tenebris obscuratur; quia videlicet qualis est
Abbreviated transcription (Latin):
& solꝰ cũ suo corpore hostis ꝑeat: cdũ multos qͦs
destruxerat. redemptoris gr̃a reformat. Solitaria
g nox efficit᷑: cũ sublatis eis qͥ electi st̃. solus anti¬
quus hostiᷤ eternis ignib gehenne mancipat᷑.
Bene aũt dt: nec laude digna. Cũ enĩ huma¬
nũ genꝰ etroris tenebris pressũ deos lapides cre¬
deret.ꝑ hoc qd ydolis setiuiebat⁊ qͥd aliudl qͣm
seductoris sui facta laudabat: Unde bene per
paulũ dr. Scimꝰ quia nichil est ydolũ: s que
ĩmolant gentes demoniis ĩmolant. Q g ydo¬
loꝵ uenerationi substrati st̃. qͥd aliud qͣm noc¬
tis tenebras laudauert̃: d ecce iam cernimꝰ
quia nox illa ñ ẽẽ laude digna cognoscit᷑: cũ a
redempto humano genere. ydoloꝵ ueneratio re¬
ꝓbat᷑. Et solitaria nox relinqͥt᷑: qͥa cũ dampnato
apostata sp̃u ad tormenta ñ itur. Seqͥt᷑. Maledi¬

Expanded text:
et solus cum suo corpore hostis pereat, dum multos quos et solus cum suo corpore hostis pereat, dum multos quos destruxerat, Redemptoris gratia reformat. Solitaria ergo nox efficitur, cum sublatis eis qui electi sunt, solus antiquus hostis aeternis gehennae ignibus mancipatur. Bene autem dicitur, nec laude digna. Cum enim humanum genus erroris tenebris oppressum deos lapideos crederet; per hoc quod idolis serviebat, quid aliud quam seductoris sui facta laudabat? Unde bene per Paulum dicitur: Scimus quia nihil est idolum , sed quae immolant gentes, daemoniis immolant . Qui ergo idolorum venerationi substrati sunt, quid aliud quam noctis tenebras laudant? Sed ecce jam cernimus, quod nox illa non esse laude digna cognoscitur, cum a redempto humano genere idolorum veneratio reprobatur. Et solitaria nox relinquitur, quia cum damnato apostata spiritu ad tormenta non itur. Morali
Abbreviated transcription (Latin):
in intua luce ꝑmanent. angelici sp̃s: menseᷤ
aũt eoꝵ ordines & dignitates intelligi. Singłi
enĩ quiq sp̃s: quia lucent dies st̃. S qͥa certis
qͥbdã dignitatib distingunt᷑: ut alii throni.
alii clñationes. alii pͥncipatꝰ. alii potestates suit:
pro hac ip̃a distributione agminũ. menses uo-¬
cant᷑. S quia antiquus hostis. neqͣ quã ad me
ritũ lucis. neqͣqͣm ad ordinẽ suꝑnoꝵ agminũ
reducit᷑: nec in dieb agni. nec in mensib nu¬
mina suꝑna ñ redeat. Neqͣquã iam stantib lu¬
cis dignitatib admiscet᷑: quia tenebrarũ suaꝵ
merito semꝑ ad ina depͥmit᷑. Qͥ qͥa ab illa patͥe
celestis frequentia exsors in ꝑpetuũ ꝑmanet: rec¬
laude digna. Nox illa solitaria efficit᷑: qͥa distinc¬
tione ꝑꝑpetua a frequentia patͥe suꝑne separat᷑.
Qd̃ tamen intelligi &e alit̾ potest: ut uidelicet ho¬
minẽ quẽ sibi sociũ ad ꝑditionẽ secerat amuitat.

Expanded text:
in interna luce permanent, angelici spiritus; menses autem, eorum ordines et dignitates intelligi. Singuli enim quique spiritus, quia lucent, dies sunt. Sed quia certis quibusdam dignitatibus distinguuntur, ut alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates sint; pro hac ipsa distributione agminum, menses vocantur. Sed quia antiquuritum lucis, nequaquam ad ordinem supernorum agminum reducitur, nec in diebus anni, nec in mensibus numina superna non redeat. Nequaquam jam stantibcis dignitatibus admiscetur, quia tenebrarum suarum merito semper ad ima deprimitur. Qui quia ab illa patriae coelestis frequentia exsors in perpetuum permanet, reclaude digna. Nox illa solitaria efficitur, quia districtione perpetua, a frequentia patriae supernae separatur. Quod tamen intelligi et aliter potest, ut hominem videlicet, quem sibi socium ad perditionem fecerat, amittat,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ regib &e consulib terre: qͥ edificaait sibi so¬
litudines. Quis ignoret qͦd reges t̾re ac consules
eo a soliudine longe st̃. quo inumeris obse¬
quentiũ cuneis ostiꝑant᷑: Uel qͣm difficile hi
ad requiẽ tendunt. qui tãduris rationũ mł¬
tipliciũ nexib astringunt᷑: scͥptura atcestante
que ait. iudiciũ durissimũ in his qui presunt
fiet : Unde & meuingelio ueritas dicit. Cui mł¬
tũ datũ ẽ: multũ querit᷑ ab eo. Qͥ adhuc qͦs in
eadẽ reqͥe socios habuisset: insinuat dicens. Aut
cũ principib qui possident aurũ: ce replent do¬
mos suas argento. Rarũ ualde ẽ. ut qui aurũ
possident ad requiem tendant: clũ ꝑ semet ipsã
ueritas dicat. Difficile qui pecunas habent: in¬
trabunt in regnũ celoꝵ. Nã qͥ hic multiplican¬
dis duicciis inhiant: que alteriꝰ uite gaudia spe¬
rant: Quod tam̃ ut redemptor nr̃ ualde rarũ.

Expanded text:
Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi soCum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines. Quis ignoret quod reges terrae ac consules eo a solitudine longe sunt, quo innumeris obsequentium cuncis constipantur? Vel quam difficile hi ad requiem tendunt, qui tam duris rationum multiplicium nexibus astringuntur? Scriptura attestante, quae ait: Judicium durissimum in his qui praesunt fiet . Unde in Evangelio Veritas dicit: Cui multum datum est, multum quaeretur ab eo . Qui adhuc quos in eadem requie socios habuisset, insinuat dicens: Aut cum principibus, qui possident aurum, et replent domos suas argento. Rarum valde est ut qui aurum possident, ad requiem tendant, dum per semetipsam Veritas dicat: Difficile, qui pecunias habent, intrabunt in regnum coelorum . Nam qui hic multiplicandis divitiis inhiant, quae alterius vitae gaudia sperant? Quod tamen, ut Redemptor noster valde rarum,
Abbreviated transcription (Latin):
mi uinculi ligatꝰ tenet᷑. Qd uero apd̃ nos ualet
aqua baptismatis: hoc egit apd̃ ueteres. uł ꝓpar¬
nulis sola fides. uł ꝓ maiorib uirtus sacrificii:
uł ꝓ his qui ex abrahe stirpe prodierant. mys¬
terium cireuncisionis. Nã quia urtꝰqͥsꝙ cũ pri¬
mi parentis culꝑa concipit᷑: ꝓpħa testatur dicenꝰ.
Ecoe enĩ munqͥtatib oceptus sũ. Et quia is quẽ
saluts unda ñ diluit. orignialis culpe suppli¬
cia ñ amittit: aꝑte per semet ipsã ueritas ꝑhi¬
bet dicens. Nisi quis renatus fuerit ex aqua et
sp̃u sc̃o: ñ habebit uitã et̾nã. Qͥd ẽ gͦ quod in
uulua mortuũ se fuisse desiderat. & potuisse
se quiescere eiusdẽ mortis beneficiis sperat: dũ
ostet quod nequaqͣm eũ reqͥes uite susciperet. si
a reatu illũ originalis culpe. neqͣqͣm diune
cognitionis sacram̃ta liberassent: ¶ adhuc
cũquib quiescere potuisset: adiungit diceri.

Expanded text:
imi vinculi ligatus tenetur. Quod vero apud nos valet imi vinculi ligatus tenetur. Quod vero apud nos valet aqua baptismatis, hoc egit apud veteres vel pro parvulis sola fides, vel pro majoribus virtus sacrificii, vel pro his qui ex Abrahae stirpe prodierant, mysterium circumcisionis. Nam quia unusquisque cum primi parentis culpa concipitur, Propheta testatur, dicens: Ecce esalutis unda non diluit, originalis culpae supplicia non amittit, aperte per semetipsam Veritas perhibet, dicens: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non habebit vitam aeternam . Quid est ergo quod in vulva se mortuum fuisse desiderat, et potuisse se quiescere ejusdem mortis beneficiis sperat, dum constet quod nequaquam eum requies vitae susciperet, si a reatu illum originalis culpae 103 nequaquam divinae cognitionis sacramenta liberassent? Qui adhuc cum quibus quiescere potuisset, adjungit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
ria: nec laude digna. Expectet lucẽ &e ñ iuide¬
at: nec ortũ surgentis aurore. Dies qͥ elapsus
cursu tẽporis scit᷑: cur uerti in tenebras cłe:
Et cũ ostarer quia ñ subsisteret ⁊ cur optat᷑
ut eũ umbra mortis obscuret: Uel quẽ diem
caligo occupat: quẽ implicatio amaritudi¬
nis inuoluit: Aut quã noctẽ tenebrosus t̃bo
possidet: quã nullus status tenec: Aut quom
optat᷑ solitaria fieri: que tͣnseundo iã fuerat
nulla: Aut lucẽ quom̃ expectat: que ce sensu
caret. &e in ꝓpͥo statu ñ ꝑmanet: Quib adhuc
sũ. egressus ex utero ñ statim perii: Quare ex¬
ceptus genib: Cur lactatus uberib: Nt enim
doriens silerẽ: ce somno meo requiescerem.¬
stunqͥd si egressus ex utero statim perisset ⁊ re¬
tribiccionis meritum ex hac ip̃a ꝑditione perci¬
peret: sunqͥd eterna reqͥe abortuu ꝑfruunt᷑: Es¬
qs enĩ regenerationis unda ñ soluitur: reatu pͥ¬

Expanded text:
ria, nec laude digna; exspectet lucem, et non videria, nec laude digna; exspectet lucem, et non videat, nec ortum surgentis aurorae. Dies qui elapsus cursu temporis scitur, cur verti in tenebras dicitur? Et cum constaret quia non subsisteret, cur optatur ut eum umbra mortis obscuret; vel quae caligo occupat, quae implicatio amaritudinis involvit; aut quis noctem tenebrosus turbo possidet, quam nullus status tenet? Aut quomodo optatur fieri solitaria, quae transeundo jam fuerat nulla? Aut lucem quomodo exspectat, quae et sensu caret, et in proprio statu non permanet? Quibus adhuc sum, egressus ex utero non statim perii? Quare exceptus genibus?  cur lactatus uberibus? Nunc enim dormiens silerem,  et somno meo requiescerem--Nunquid si egressus ex utero statim periisset, retributionis meritum ex hac ipsa perditione conciperet? Nunquid aeterna requie abortivi perfruuntur? Quisquis enim regenerationis unda non solvitur, reatu pr
Abbreviated transcription (Latin):
tendit ad eẽ: semꝑ ex preceritis festinat ñ eẽ.
Cur gͦ taritus uir malediceret rei. quã neq̃qͣ
subsistere ñ ignoraret: S fortasse aliqͥs dicat
quod ex eo pondus uitutis eiꝰ aspicit᷑. qͥa tͥbu¬
latione cõmotꝰ. illi rei maledictũ irrogat. quã
ostat qͦd minime subsistat. S hoc citiꝰ ꝓspecta
ratio destruit: qͥa si subsistebat res cui male¬
diceret. ꝑnitiosum maledictũ intulit: si autẽ
qui ait. om̃e uerbũ ociosũ quod locuti fuerutt
hoĩes. rationẽ reddent de eo. in die idicui: tca
ociosa admitt̾e. sicut eẽ ꝑnitiosa formidat. Cui
adhuc sententie adiungit᷑. Dies ille uertat᷑ m
tenebras: ñ requirat eũ ds desuꝑ. & ñ sit in re¬
cordatione. &e non illustcet᷑ lumine. Obscurent
eũ tenebre &e umbra mortis: occupet eũ cali¬
go. &e inuoluat᷑ amaritudine. Noctem illã te¬
nebrosus turbo possideat. Sit nox illa solita¬

Expanded text:
tendit ad esse, semper ex praeteritis festinat non esse. tendit ad esse, semper ex praeteritis festinat non esse. Cur ergo vir tantus malediceret rei, quam nequaquam subsistere non ignoraret? Sed fortasse aliquis dicat, quod ex eo pondus virtutis ejus aspicitur, quia tribulatione commotus, illi rei maledictum 102 irrogat quae constat quod minime subsistat. Sed hoc citius perspecta ratio destruit, quia si subsistebat res cui malediceret, perniciosum maledictum intulit: si autem qui ait: Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines, rationem reddent de eo in die judicii , ita otiosa admittere, sicut etiam perniciosa formidat. Cui adhuc sententiae adjungitur: Dies ille vertatur in tenebras, non requirat eum Deus desuper, et non sit in recordatione, ee et umbra mortis, occupet eum caligo, et involvatur amaritudine. Noctem illam tenebrosus turbo possideat, sit nox illa solita
Abbreviated transcription (Latin):
penetrat᷑. Sicut enĩ ignotoꝵ hominũ facies
cermmꝰ ce corda nescimꝰ: s si familiari eis lo¬
cutione diungim᷑. ufu colloquii eoꝵ oẽ cogita¬
tiones indagamꝰ: ita cũ in sacro eloquio solahy¬
storia aspicitur. nichil aliud qͣm faces uidet᷑ : s
si huic assiduo usu conungim᷑. eiꝰ numicũ men¬
tẽ qͣsi ex collocutionis familiaritate penetramꝰ
Dũ enĩ alia ex aliis colligunꝰ. facile in eiꝰ uerbis
agnoscimꝰ aliud ẽẽ qͦd intimant: aliud qͦd so¬
nant. Tanto aũt qͥsꝙ noticie iltꝰ excraneus red¬
dit᷑. qͣnto in sola enis suꝑficie ligat᷑. Eoce enim
peat dies in qua natus sũ. &e nox in qua dic¬
tũ ẽ. conceptus ẽ homo. si superficietenꝰ accen¬
dit᷑. qͥd his uerbis reprehensibile iuenit᷑: ¶
aũt nesciat diem in quo natꝰ ẽ neqͣqͣm t̾c stare
potuisse: Modus quippe ẽ temporis: ut sta¬
tũ ñ habeat mansionis. Qa enĩ ꝑ uentura

Expanded text:
penetratur. Sicut enim ignotorum hominum facies penetratur. Sicut enim ignotorum hominum facies cernimus, et corda nescimus, sed si familiari eis locutione conjungimur, usu colloquii eorum etiam cogitationes indagamus; ita cum in sacro eloquio sola historia aspicitur, nihil aliud quam facies videtur; sed si huic assiduo usu conjungimur, ejus nimirum mentem quasi ex collocutionis familiaritate penetramus. Dum enim alia ex aliis colligimus, facile in ejus verbis agnoscimus, aliud esse quod intimant, aliud quod sonant. Tanto autem quisque notitiae illius extraneus redditur, quanto in sola ejus superficie ligatur. CAPUT II. Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo, si superficie tenus attenditur, quid his verbis reprehensibilius invenitur? Quis autem nesciat, diem in quo natus est nequaquam tunc stare potuisse? Modus quippe est temporis, ut statum non habeat mansionis. Quia enim per ventura
Abbreviated transcription (Latin):
biguitate ꝯfundit: qͥa
ñ nunꝙͣ sibilutere uer¬
ba contradicunt. d clũ
a semet ipsis ꝑ contrarietatẽ dissident. lectorẽ ad
intelligentiam ueritatis mũtunt. Qͥd ẽ enĩ q̃d
salomon ait. meliꝰ ẽ manducare & bibere qͣm
liꝰ ẽ ire ad domũ luctus qͣm ad domũ duiuir:
Cur luctum contiiuio pretulit : qui priꝰ esũ po¬
tũꝙ laudauit: Si enĩ ꝑ electionẽ bonũ ẽ come¬
dere ce bibere: proculdubio meliꝰ eẽ debet. ad do¬
mũ gaudii. qͣm ad domũ lam̃ti ꝓperare. hmc ẽ
qͦd iterũ dicit. Letare iuenis in adosescentia tua.
Et paulopost subicit. Adolescentia enĩ ce uolup¬
tas: uana st̃. Quid ẽ hoc quod uel priꝰ rep̃hen¬
denda precipit. uł post precepta reprehendit ⁊ nͥ
qͦd in ip̃is litcere uerbis innuit. ut qͥ difficultatẽ
exteriꝰ patit᷑. ueritatis intelligentiã ⁊sideret quã
sequatur: Que nimirũ ueritatis intelligentia
cũ ꝑ cordis hũilitatẽ quetit᷑: legendi assiduitate

Expanded text:
uitate confundit, quia nonnunquam sibi litterae verba contradicunt; sed dum a semetipsis per cotrarietatem dissident, lectorem ad intelligentiam veritatis mittunt. Quid enim est quod Salomon ait: Melius est comedere et bibere ; lius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii ? Cur luctum convivio praetulit, qui prius esum potumque laudavit? Si enim per electionem bonum est comedere et bibere, procul dubio esse melius debet ad domum gaudii, quam ad domum lamenti properare. Hinc est quod iterum dicit: Laetare, juvenis, in adolescentia tua . Et paulo post subjicit: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Quid est hoc quod vel prius reprehendenda praecipit, vel post praecepta reprehendit, nisi quod ipsis litterae verbis innuit, ut qui difficultatem exterius patitur, veritatis intelligentiam consideret, quam sequatur? quae nimirum veritatis intelligentia cum per cordis humilitatem quaeritur, legendi assiduitate
Abbreviated transcription (Latin):
slimis itaq est incongruum ẽ. ut suspicemͣ eũ
nullo instigante. nullo pulsante ex impatien¬
tia ad uocẽ maledictionis erũꝑe: quẽ numi¬
rũ nouimꝰ int̾ clampna rerũ mortẽq filioꝵ.
int̾ uulnera corꝑis. int̾ uerba malesuadentis
uxoris. magna preconia creatori humili m̃re
reddidisse. Patefecit gͦ qua mente hec qui eiꝰ
dixerit: qui tot dei laudes cẽ ꝑcussus emana¬
uit. Neq enĩ postiodũ ñ percustus supbire
potuit: quẽ ce in ꝑcussione dolor humilẽ os¬
tendit. S cũ ꝑ c̾to nouinꝰ qͦd maledictũ sacca
scriptura prohibet ⁊ cur recte aliqñ fieri dici¬
mꝰ. quod uitari eodẽ sacro eloqͥo ñ ignoramꝰ¬

Expanded text:
Nimis itaque incongruum est ut suspicemur eum, Nimis itaque incongruum est ut suspicemur eum, nullo instigante, nullo pulsante, ex impatientia ad vocem maledictionis erumpere, quem nimirum novimus inter damna rerum mortemque filiorum, inter vulnera corporis, inter verba male suadentis uxoris, magna creatori praeconia humili mente reddidisse. Patefecit ergo qua mente haec quietus dixerit, qui tot Dei laudes etiam percussus emanavit. Neque enim postmodum non percussus superbire potuit, quem et in percussione dolor humilem ostendit. Sed cum certo novimus quod maledictum sacra Scriptura prohibet, cur recte aliquando fieri dicimus quod vitari eodem sacro eloquio non ignoram
Abbreviated transcription (Latin):
clamantesꝙ fleuisse. puluere capita ꝯspersisse.
&e diu ꝯsedentes in terra. tacuisse memorant᷑.
ac deinde subiungit᷑. post hec aperuit iob os suũ
&e maledixit diei fuo: ut ip̃o uidelicet narrati¬
onis ordine ꝑpendat᷑. quia nequaqͣ maledictũ
ꝑ impatientiã ꝓtulit: qui ad maledictionis uo¬
cognita morte filioꝵ. eñ proculdubio ad ma¬
ledictionẽ dolor excitaret. S qͥd t̃c dixerit: au¬
diamꝰ. Ait nãq. Dñs dedit. cdñs abstulit. Rur¬
sũ si ica motus malediceret: statĩ ꝑcussus in cor¬
pore. uł male suasus a coniuge. maleclictũ in¬
ferre potaisset. S qͥd tc̃ respondit: agnouimꝰ.
Ait nãq. Locuta es qͣsi una ex stultis mulieri¬
b. di bona suscepimꝰ de manu clñr: mala qͣre
ñ sustineamꝰ: Post hec uͦ describitur qͦd amici
ueniunt. flent. tacent. osident: moxq sub¬
iungit᷑ hoc quod cliei suo maledixissẽ phibet᷑.

Expanded text:
clamantesque flevisse, pulvere capita conspersisse, clamantesque flevisse, pulvere capita conspersisse, et diu considentes in terra tacuisse memorantur, ac deinde subjungitur: Post haec aperuit Job os suum, et maledixit diei suo; ut ipso videlicet narrationis ordine perpendatur quia nequaquam maledictum per impatientiam protulit, qui ad maledictionis vocognita morte filiorum, eum procul dubio ad maledictionem dolor excitaret. Sed quid tunc dixit audivimus. Ait namque: Dominus dedit, Dominus abstulit . Rursum, si ira motus malediceret saltem percussus in corpore, vel male suasus a conjuge, maledictum inferre potuisset. Sed quid tunc respondit agnovimus. Ait namque: Locuta es quasi una ex stultis mulieribus. Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Post haec vero describitur, quia amici veniunt, flent, consident, tacent; moxque subjungitur hoc, quod diei suo maledixisse perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
in qua natus fũ. Non ẽ neglecte disserendũ: qd̃
łr aperuit os suũ. Scriptura enĩ sacra ex his que
tenuiter p̃mitcit: reuerent̾ expectanda indicat
que subiungit. dicut enĩ clausa uascula quid
intꝰ habeant ignoramꝰ. aꝑto uͦ ore uasculoꝵ qͥd¬
untꝰ ꝯtineat᷑ agnoscimꝰ: ita sc̃õꝵ corda que clariso
ore occulta st̃. aperto ore decegunt᷑. Et cũ oogitati¬
ones decegunt. os aperire referunt᷑. ut intenta
mente. qͣsi aꝑtis uasculis qͥd intꝰ contineant fes¬
tinemꝰ agnoscere: ac nosmet ip̃os eoꝵ intumo odo¬
re recreare. Unde ce stiblimia precepta lño in
monte daturo p̃mittit᷑. Aperiens os suũ dixit.
Quãius illic ce hoc accipi debeat: qͥa tc̃ os suũ
in precepus aperuit ⁊ in quib dudũ aperuerat
dr post hec: ut nimitũ uirtꝰ rei que agit᷑. ueraci¬
ter ex tempore sentiat᷑. Priꝰ enĩ rerũ uastitas. ex¬
tinctio pignoꝵ. dolor uulnerũ ꝑsuasio urigis.
aduentus amicoꝵ describit᷑: qͥ scidisse uestes. ex¬

Expanded text:
n protulit. --Non est neglecte disserendum quod dicitur, Aperuit os suum. Scriptura enim sacra ex his quae tenuiter praemittit, reverenter exspectanda indicat quae subjungit. Sicut enim clausa vascula quid intus habeant ignoramus, aperto vero ore vasculontineatur agnoscimus, ita sanctorum corda quae clauso ore occulta sunt, aperto ore deteguntur; et cum cogitationes detegunt; os aperire referuntur, ut intenta mente, quasi apertis vasculis, quid intus contineant festinemus agnoscere, ac nosmetipsos eorum intimo odore recreare; unde et sublimia praecepta Domino in monte dicturo, proemittitur: Aperiens os suum, dixit ; quamvis illic et hoc accipi debeat, quia tunc os suum in praeceptis aperuit in quibus dudum aperuerat dicitur, Post haec, ut nimirum rei virtus quae agitur veraciter ex tempore sentiatur. Prius enim vastitas rerum, exstinctio pignorum, 105 dolor vulnerum, persuasio conjugis, adventus amicorum describitur, qui scidisse vestes, ex