comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine dictũ. Unde & mustelam diciiꝰ:
quod longior sit qͣm mꝰ. suspis astilis am̃tata
ã cespite dictus. quod est uirgultũ. Uirgiliꝰ.
Et pastorale prefrca cuspide mirtũ. Propͥeᷤ au¬
cata. Pennis enim fert᷑ quasi auis: ut cele¬
riter mors ꝑcurrat ad hominẽ His pͥmũ creten¬
ses usi sunt. Quib penne ut diximꝰ ideo adglu¬
tinant᷑: ut leues sint & p̃uolent. Scaͥptos. Spi¬
cula sunt sagitȩ. uel lancȩ breues:. ab spica¬
rum specie nuncupatȩ. Scorpio est sagitta ue¬
nenata: arcu. uel tormentis excussa. Que dũ
ad honunem uenerit. unꝰ qd̾ figit infundit:
unde & scorpio nomen accepit. De faretͥs.¬
aretra. sagntarũ theca. ã ferendo iacula
Quȩ iccirco ȩthymologiã cominunẽ habent:
quia faretra mortem. feretrũ mortuũ portat.
soriti ꝓͥe sunt arcuũ thece sicut sagittarum
faretrͣȩ Uagina appellata. co mn ea mucro uel
gladius bauiletur. Teca ab eo quod aliquid re¬

Expanded text:
gitudine dicitur. Unde et mustela dicitur, gitudine dicitur. Unde et mustela dicitur, quod longior sit quam mus. 11. Cuspis hastile amentatum, a cespite dicta, quod est virgultum. Virgilius: Et pastoralem praefixa cuspide myrtum. Proprie aucata. Pennis enim fertur, quasi avis, ut celeriter mors ses usi sunt, quibus pinnae, ut diximus, ideo adglutinantur ut leves sint et pervolent. Scaptos. Spicula sunt sagittae vel lanceae breves, ab spicarum specie nuncupatae. Scorpio est sagitta venenata arcu vel tormentis excussa, quae dum ad hominem venerit, virus, quo figit, infundit; unde et scorpio nomen accepit. § 9 De faretaretra sagittarum theca, a ferendo iaculaQuae idcirco etymologiam communem habent, quia pharetra mortem, feretrum mortuum portat. Coriti proprie sunt arcuum thecae, sicut sagittarum faretrae. Vagina appellata eo quod in ea mucro vel gladius baiuletur. Teca ab eo quod aliquid re
Abbreviated transcription (Latin):
uocat. Est enim genꝰ gallici teli i ex materia
qͣni maxime lenta. Quȩ iactu quidem ñ loti¬
ge ꝓpter grauitatẽ euolat: s qͦ ꝑuenit.
uii numia ꝑfringit. Quod si ab artifice mit¬
tatur: rursum redit ad eum qͥ misit. Huiꝰ
meminit uirgiliꝰ dicens. Teutonico rituso¬
liti torquere cateias. Uncde & eos spani & gal¬
li tautanos uocant. Falarica est telum ingris¬
torno factum. habens cubitale. & rotundi¬
tatem de plumbo in modũ sperȩ in ipsa sũ¬
mitate. Dicit᷑ etiam & ignem habere affixũ.
Boc autẽ telo pugnat᷑ cte currib: quas di¬
ci falas manifestum. ẽ. Iuuenalis. Consut
ante falas. delphinoꝵq columpnas. Afalis
igitur dicta ẽ. falarica: sicut ã muro mu¬
ralis. Sane falaricam lucanꝰ dicit neruis
emittendo uocata. De quib lucanꝰ. Signa
pares aquilas. & pila minantia pilis. suius
gladius. ut est illud: ac ñ hoc telum mea
qd̾ ui dextera uersit. Ppͥe telum aut̃ a lon¬

Expanded text:
dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae jacta quidem non longe propter gravitatem evolat; sed quo pervenit, vi nimia perfringit: quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum qui misit. Hujus meminit Virgilius, dicens: Teutonico ritu soliti torquere catejas Unde et eos Hispani et Galli Teutonos vocant. 8. Phalarica est telum ingtorno factum, habens ferrum cubitale et rotunditatem de plumbo in modum sphaerae. in ipsa summitate dicitur etiam ignHoc autem telo pugnatur de turribus, quas phalas dici manifestum est. Juvenalis: Consulit ante phalas, delphinorumque columnas. A phalis igitur dicta est phalarica, sicut a muro muralis. Sane phalaricam Lucanus dicit nervis emittendo vocata. De quibus Lucanus Signa pares aquilas, et pila minantia pilis. Cujus gladius, ut est illud: At non hoc telum mea quod vi dextera versat. Proprie autem telum a lon
Abbreviated transcription (Latin):
ferro: cuiꝰ diminutiuũ facit astilia. Llo¬
meũ autẽ asta ab astu sumpsit : unde & as¬
tucia. Contis ferrum ñ habet: s tantũ cũ¬
cuspide acuto. Nirgilius. Ferratasq trudes
& acuto cuspide contos. sontum autẽ. qua¬
si conitũ. Est enim conũ. acuta rotunditas
Trudes amites sunt cum limato ferro: quȩ
lius. ferratasq trudes. Uenabula dicta.
quasi uenatui habilia: uł qͥa uenientem
ercipiunt. quasi excipiabilia. Excipiunt
enĩ apros exspectantq leones intrant ur¬
sos. sit tantum firma manꝰ. Lancea est has¬
ta. amentum habens in medio. Dicta aut̃
lancea: quod ȩqua lance. id est equali am̃to
poncterata uibrat᷑. Amentũ uinculũ est
raculoꝵ astilium: qͦd mediis astis aptat᷑.¬
& inde amentum: qd̾ media asta religatur.
ut iaculet᷑. Claua est: qualis fuit hercu¬
lis. Dicta quod sit clauis ferreis inuicem
religata. & est cubito semis facta in longi¬
tudiunem. Hec & cateia: quã oratiꝰ caiam

Expanded text:
ferro, cujus diminutivum facit hastile. Nomen autem hasta ab astu sumpsit, unde et astutia. 2. Contus ferrum non habet, sed tantum cuspide acuta est. Virgilius: Ferratasque trudes, et acuta cuspide contos Contus autem, quasi conitus. Est enim conus acuta rotunditas. 3. Trudes hastae sunt cum lunato ferro, quae lius: Ferratasque trudes. 4. Venabula dicta, quasi venatui habilia; vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabilia. Excipiunt enim apros, exspectantque leones, intrant ursos, sit tantum firma manus. 5. Lancea est hasta amentum habens in medio; dicta autem 382 lancea, quia aequa lance, id est, aequali amento ponderata vibratur. 6. Amentum vinculum est jaculorum hastilium, quod mediis hastis aptatur. Et inde amentum, quo media hasta religatur et jacitur. 7. Clava est, qualis fuit Herculis dicta, quod sit clavis ferreis invicem religata, et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateja, quam Lucilius calam
Abbreviated transcription (Latin):
& decipiant ferro. cũ speciem p̾ferant ligni.
Arcus uocatus. eo quod arceat aduersariũ.
Inde & arces dicunt᷑: ã quib arcent᷑ hostes:
bere neruoꝵ: & magna ui iacit aut astas aut
saxa. lnde & fundibalus: quasi fundcus. & crat
quod cum impetu impingit murũ. in mo
sa funib multoꝵ manu ad murũ impellit᷑
cdeinde recrorsum ducta maiori impetu desti¬
natur. sicq crebris ictib concussum muri la¬
tus cedit. cauatũq irrumpit. ac fenestrã facit.
Contra impulsum ariecis remediũ est saccus pa¬
leis plenꝰ: & in cum locum dimissus qͦ aries ꝑ¬
cutit. Laxo enim saccoꝵ sinuui: ictus arietis illistis
mollitur. Duriora enĩ molliorib faciliꝰ cedunt.
Plutei sunt crates corio crudo inttexte: quȩ in
oꝑe faciendo hosti obiciunt᷑. Musculus cunicu

Expanded text:
 decipiant ferro, cum speciem praeferant ligni. Arcus vocatur, eo quod arceat adversarium. Inde et arces dicuntur, a quibus arcentur hostes. bere nervorum, et magna vi jacit aut hastas aut saxa: inde et fundibalus, quasi fundens et emittquod cum impetu impingit murum in modusa funibus multorum manu ad murum impellitur; deinde retrorsum ducta majore impetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit, cavatumque irrupturis fenestram facit. 2. Contra impulsum arietis remedium est saccus paleis plenus, et in eum locum demissus quem aries percutit. Laxo enim saccorum sinu ictus arietis illisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt. 3. Plutei sunt crates corio crudo intectae, quae in ere faciendo hosti objiciuntur. 4. Musculus cunicu
Abbreviated transcription (Latin):
use anulis. nͥ quos uirgini sponsus miss¬
rat s. neq ampliꝰ qͣm binos anulos aure¬
os indigitis hab̾e solebant. At nunc pre
auro nullũ feminis leue est atq iumu¬
ne menbrũ. Inter genera anuloꝵ sunt.
ungulus. samotraciꝰ tinius. Ungulus . ẽ. gem¬
matus: uocatusq hoc noĩe. quia sicut u̾n¬
gula carni. tta gemina anuli auro accingi¬
tur: Samotracius. aureus quidem: s capi¬
tulo ferreo. ã loco ita uocatus. Tunus pu¬
rus est. pͥmum in bychinia fabricitus:
quẽ molinitinã uocabant. Flaccus. Lu
losq in flacce. nec nitentes ꝑ candicta
margartta queroꝰ. nec quos timca lina
ꝑpolunt anellos. nec iaspios lapillos. De

Expanded text:
usae anulis, nisi quos virgini sponsus miseusae anulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos anulos aureos in digitis habere solebant. At nunc prae auro nullum feminis leve est atque inmune membrum. Inter genera anulorum sunt ungulus, Samothracius, Thynius. Ungulus est gemmatus, vocatusque hoc nomine quia, sicut ungula carni, ita gemma anuli auro adcingitur. Samothracius aureus quidem, sed capitulo ferreo; a loco ita vocatus. Thynius purus est, primum in Bithynia fabricatus, quam olim Thyniam vocabant. Flaccus Maelosque mihi, Flacce, nec nitentes nec percandida margarita quaero, nec quos Tunnica lima perpolivit anellos nec iaspios lapillos. De
Abbreviated transcription (Latin):
na. Anulos homines p̾mũ gestare ceꝑunt
quarto ã pollice digito ẽo quod uena qͤdã
ad cor usq ꝑtingat. quã notandã. ornan¬
damq aliquo insigni ueceres putauer̃t.
Apud romanos anułi de publico cdabant᷑
& ñ sine cliscrimine. uam dignitate p̾ci¬
puis uiris geminati dabant᷑ ⁊ ceteris soli¬
di. Anulum aureũ neq seruus. neq lib̾ti¬
nus gestabat in publico. s anulo aureo
liberi utebant᷑. libertini argenteo. serui
ferreo: licet & multi honestissimi uiri
anulo ferreo uterent᷑. Apud ueceres ultra
unũ anulum uti infame habtcũ turo.
Graccus in meuiũ. ⁊siderate quirites sinis¬
trã eus. en cuiꝰ auctoritatem sequimimi:
qͥ ꝓpter mulierum cupiditatẽ ut mulier
est᷑ ornatꝰ. Crassus qͥ apud parthos ꝑiit in
senectute. duos habuit anulos causã
p̃ferens. quo pecunia ei inmensa creuisset.
M ulti etiã romanoꝵ ꝓ grauitate anulũ ges¬
tare in digito abstinuerunt. Femine non

Expanded text:
na. Anulos homines primum gestare coeperunt na. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo; licet et multi honestissimi anulo ferreo utebantur. Apud veteres ultra unim anulum uti infame habitum viro. Gracchus in Mevium: 'Considerate, Quirites, sinistram eius; en cuius auctoritatem sequimini, qui propter mulierum cupiditatem ut mulier est ornatus.' Crassus, qui apud Parthos periit, in senectute duos habuit anulos, causam praeferens quod pecunia ei inmensa crevisset. Multi etiam Romanorum pro gravitate anulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non
Abbreviated transcription (Latin):
do constringit. d armilla latiꝰ extendit᷑
circulus rotundꝰ fit. Fibulȩ sunt: quib
pectus feminarũ ornat᷑. uel pallitim
tenet᷑ luris in humeris ÷ seu cingulum
in lumbis. Liuuulȩ sunt ornam̃ti mulie¬
rum in liȩ similttudinẽ bullulȩ auree
dependentes Specula sunt: in qͥb̾ femi¬
ne uultꝰ suos intuent᷑. Dictum aut̃ spe¬
culũ. uel qͦd ex splendore reddat᷑. uel
quod ibi femine intuentes considerent
speciemi su ucltꝰ.. & quicqͥd omamenti
deesse inderint adiciant. Leriscelide
sunt. apud. feminas crurũ omnanenta:.
quib gressus earũ ornat᷑. Olfactoriola.
fert᷑ circulum ferreũ incluso lapide di¬
gito circumdasse. Iua consuetudine usi
anulos habere cepunt homines. Anuli au¬
tem ꝑ diminutionẽ dicti ã circulis & anniᷤ
qui sunt circũ brachia. & circũ eruraz. un¬
de & signa eoꝵ ꝑ diminutionẽ sigilla. Nã
signa maiora sunt: sigilla uͦ. qͦsi minora sig¬

Expanded text:
do constringit; sed armilla latius extenditur, do constringit; sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum, in lunae similitudinem bullulae aureae dependentes. Specula sunt in quibus feminae vultus suos intuuntur. Dictum autem speculum vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus et, quidquid ornamenti deesse viderint, adiciant. Periscelides sunt apud feminas crurum ornamenta quibus gressus earum ornantur. Olfactoriola s fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigilla vero quasi minora sig
Abbreviated transcription (Latin):
uestes dicamꝰ : ut ipsł. & segmentatis dor¬
nusset paruula cunis. Perumq autẽ q
ꝑ monile oĩa ornamenta matͦnarũ signi¬
ficant᷑: & quicqͥd̾ illis in munere datur.
Mureãa uulgo uocat᷑. qͦd scilicet atiri me¬
tallo in uirgulas lentescente. quiȩdã ordi¬
nis flextiosi catena contexit᷑. in similitudi¬
neꝰ murene serpentis. ꝗͣ ad collũ omandũ
aptat᷑. Hec uiterdum auri atq argenti
terit᷑ uirgulis. Unde & in canticis cantico¬
rum dicit᷑. Alurenulas aureas faciemꝰ
catenulȩ colli inuicẽ se comp̾hendentes
in modum catene: unde & appellate. Dex¬
tras cominunes cẽ uiroꝵ ac feminarũ.
quia utriꝰq sexus dexcere sunt. Armillȩ
aut̃ ꝓprie uiroꝵ sunt: collate uictonie
causa nultcib ab armoꝵ uirtute. ¶ncle
& quondã uulgo uiridie dicebant᷑. Ab in¬
tellectu aut̃̾ circuli armilla ñ discrepat.
quia ipsa quoq hoc ubi ponit᷑. ambien¬

Expanded text:
vestes dicamus, ut ipse: Et segmentatis dorvestes dicamus, ut ipse: Et segmentatis dormisset parvula cunis. 13. Plerumque autem et per monile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. 14. Muraena vulgo vocatur, quod scilicet auri metallo in virgulas lentescente quaedam ordinis flexuoxi catena contexitur, in similitudinem muraenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec interdum auri atque argenti texitur virgulis. Unde et dicitur in Canticis canticorum: Muraenulas aureas faciemus catenule colli invicem se comprehendentes in modum catene, unde et appellate. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusque dextre sunt. Armille autem proprie virorum sunt, collate victorie causa militibus ab armorum virtute: unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambien
Abbreviated transcription (Latin):
nes. ne effundaut᷑. Discriminalia capitis mu¬
lierum sunt uocata: ex eo qͦd caput auro
discernunt. Nam discͥminare diuidere dr̃
Anciȩ sunt cicinni dependentes ꝓpe atiri¬
culas: greco uocabulo ab auribͣ. Acus
sunt. quib in femmis ornandoꝵ criniũ
compago retinet᷑. ne laxius fluant: & spar¬
si dissipent᷑ capilli. Inaures: ab auriũ fora¬
minib nuncupate⁊ quib p̾ciosa grana
lapidum dependunt᷑. Harum usꝰ in grecu
puellȩ utraq aure : pueri tantũ dextͣ
gerebant. Toiques sunt circuli aurer: ã
collo ad pectus usq dependentes: Corques
autem & bullȩ ã uiris gerunt᷑: aͥ feminĩ
uero monilia: & catelle. Dictȩ autẽ torqͦs.
bullis quȩ in aqua uento iaflatit᷑ Moni¬
le ornamentũ ex geminis est: quod folec
ex feminarũ collo pende̾re. dictum ã
munere. Hoc etiã & serpentum dicit᷑:
quia ꝯstat ex amphorulis qͥbusdã au¬
gos habitꝰ diciuit : licet & secmentatas

Expanded text:
nes, ne effundantur. 472 8. Discriminalia capitis munes, ne effundantur. 472 8. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata, ex eo quod caput auro discernant. Nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas, Graeco vocabulo ab auribus. sunt quibus in feminis ornandorum crinium compago retinetur ne laxius fluant et sparsi dissipentur capilli. Inaures ab aurium foraminibus nuncupate, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Grecia puelle utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. Torques sunt circuli aurei, a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bulle a viris geruntur, a feminis vero monilia et catelle. Dicte autem torques,  rotunditate bullis, que in aqua vento inflantur. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere munere. Hoc etiam et serpentum dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam augos habitus; licet et segmentatas
Abbreviated transcription (Latin):
Platreus. Quo magis eã aspicio. tã ma¬
gis nimbata est. Lam & bumen qͦch etrca an¬
gu̾laꝵ capita pingit᷑. nimbtis uocat᷑: licco
& nimbus sit densitas mibis sapitulum. ẽ:
quod uulgo capitulare dicunt. Idem & cap¬
pa. uel quod duos apices ut cappa luteri
habeat. uel quia cipitis ornamentũ est.
Mitra est pilleum frigiũ caput ꝓtegens:
quale est ornamentũ capitis deuotarñ.
S pilleum uiroꝵ est: nittre autẽ femina¬
rum. Redimicula aut̃ sunt: quib mitra
alligat᷑. Pilleum aut̃ ut prediximꝰ ã pelle
erat᷑ : nam mitra ex lana est. Rigula est
titra uirginalis capitis. Utite sunt ꝗͦ cri¬
nibus innectunt᷑ : quib flue̾ntes religan¬
tur capilli. Et uitce dicte quod uincuint
Tenra aut̃ est uittarũ excremitas dependess:
cłiuersoꝵ coloꝵ. Item uicra est: qua omona
uincitur. Tenia uͦ excrema pars uitce: que
dependet corone. Retiolum est. quod colli¬
git comas: dictum ab eo quod recinet cri¬

Expanded text:
Plautus: Quo magis eam aspicio, tam maPlautus: Quo magis eam aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen quod circa angelorum capita pingitur nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. 3. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices, ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est. 471 4. Mitra est pileum Phrygium caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum. Sed pileum virorum est, mitrae autem feminarum. 5. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. Pileum autem, ut praediximus, a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. 6. Vittae sunt quae crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli, et vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae, quae dependet coronae. 7. Retiolum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet cri
Abbreviated transcription (Latin):
la est fascioli sacerdotalis captcis alba in
modum diadematis. ã qua uitte ab u¬
traq parte depeudent. qͦ infulam uin¬
cunit. Und̃ & utcce dicte sunt. qͦd uin¬
ciant. Infula autẽ plerumq lata erat.
plerumq tortilis de albo & cocco. Apex
est pilleum subtile. quod sacerdotes
gentiles utebant᷑: appellatꝰ ab apien¬
do. id est alligando. Nam uirgula que
in pilleo erat᷑. ꝯnectebat᷑ filo. qͦd fieb̾at
ex sana hostiȩ. Gallerium pilleũ ex pel¬
le cese hostie̾ factum. Pilleum dictum.
a pesse hostiȩ unde fiebat. sydarim
ipsum sacerdotum erat: quod a ple¬
nisq mitra uocat᷑. Ornamenta capitis
fenunarũ÷. diadema. nimbũ cipitulũ.
& inttra. Diadema est ornamentũ capi¬
tis matronarũ. ex auro & geminis
scextumꝰ. quod in se circumactis extͤ¬
mitatib recro astringit᷑. Et exincte
cdictum grece quod p̾liget᷑. Nimibus :
fasciola transuersa ex auro adsuta in
linitheo quod est in fronte feminarũ

Expanded text:
la est fasciola sacerdotalis capitis alba in la est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleua pelle hostiae, unde fiebat. Cydaris et ipsa sacerdotum erat, quod a pleis feminarum. 1. Ornamenta capitis feminarum diadema, nimbus, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro astringitur, et exinde dictum Graece, quod praeligetur. 2. Nimbus est fasciola transversa ex auro assuta in linteo, quod est in fronte feminarum.
Abbreviated transcription (Latin):
capite: regũ ponit᷑ ad significandũ cir¬
cumfrsosꝰ in orbe popłos: quib accinc¬
tus quasi caput sitũ coronat᷑. Hec ã lu¬
existimant. quod his in potando mota
uino capita iuncĩre fasciolis instituit.
Icctreo olimi linei ac lanei generis coionas
fuisse. sicut erat in sacerdotib gentiliũ.
Nomen corone hac ex causa uocatũ: eo qͦd¬
itio circũ aras curreret᷑. atq ad yma¬
ginem circuitꝰ tiel chori. & formatã. &
nominatã coronam. Imꝑatones romani. &
reges gentiũ quidã aureis monis utunt᷑.
Perse chiaras gerunt. S reges rectas: sa¬
trape incuruas. Reꝑta autẽ thiari. ã
semiranude assirioꝵ regina. Quod genꝰ
ornamenti. usq hodie gens ipsa recinet.
Athenienses autẽ cyclades aureas gere¬
bant⁊ partim in uertice. ñ nulłi in fron¬
te. Non enĩ eaclem sunt insignia omni¬
um regnoꝵ. Gentilitĩ uates:. infulas. api¬
ces pillea. siue galeria nuncubant᷑. Infu¬

Expanded text:
capite regum ponitur, ad significandum circapite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput suum coronatur. Haec a Luexistimant, quod his in potando mota vino capita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuisse, sicut erat in sacerdotibus gentilium. Nomen coronae hac ex causa vocatum, quod initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori est formata, et nominata corona. 469 3. Imperatores Romani et reges quidam gentium aureis coronis utuntur. Persae tiaras gerunt, sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses autem cicadas aureas gerebant, partim in verticem, nonnulli in fronte. Non enim eaum regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infu
Abbreviated transcription (Latin):
tum est calatũ. Nam latine quasillũ di
quasilla pendat᷑ aurũ. Pensum mulierũ:
ã pendendo dictũ. Unde pensa & impen¬
sa necum. Fila dicta. uel quia ex pilis
animaliũ sunt. uel quia laneficiũ filis
tenuib constat in modũ piloꝵ.. id est
quisi filoꝵ. Mataxa. quasi metaxa:. ã cir¬
euitu scilicet filaꝵ. Nam meta circuitꝰ.
uel quod tͣnsfert᷑. Lubellũ corrupte ã
globo dictum ꝑ diminutionẽ: qͣsi glo¬
bellũ. Panulie. quod ex eis panni texan¬
tur. Ipse enim discurrunt ꝑ telã. Sta¬
men dictũ. quia rectum stat. Trama.
quod una recta transmitat᷑ ꝑ telã. Est
eium filũ intra stamen currens licia
sunt. qͥbus stamina ligant᷑: quasi ligia.
Ordiri texere est. De ornanientis.
actenꝰ cte ueste⁊ dehuic ad cȩterũ
cultũ ueniemꝰ. Ornamenta dicta. eo
quod eoꝵ cultu ora uultͦq decorentur.
Erima oramenci amona insigne uictoriȩ:
siue regii honoris signum. Quȩ ideo iñ

Expanded text:
tum est calathum. Nam Latine quasillum dictum est calathum. Nam Latine quasillum dicquasilla pendatur aurum.' Pensum mulierum a pendendo dictum; unde pensa et inpensa. Netum. Fila dicta vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus constat in modum pilorum, id est quasi filorum. Mataxa quasi metaxa, a circuitu scilicet filorum; nam meta circuitus; vel quod transferatur. Gubellum corrupte a globo dictum per diminutionem, quasi globellum. Panuliae, quod ex eis panni texantur; ipsae enim discurrunt per telam. Stamen dictum quia rectum stat. Trama, quod via recta transmittatur per telam; est enim filus intra stamen currens. Licia sunt quibus stamina ligantur, quasi ligia. Ordire est . . . Texere est . . . De ornamentis . Hactenus de veste: dehinc ad ceterum cultum veniamus. Ornamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in
Abbreviated transcription (Latin):
quod est croceus. Iam crocũ lutei co¬
luto. Menũ ÷ quod sit colore nigrũ.
Greci enim melan nigrũ dicunt. Masti¬
cinũ. quod colorem masticis habeat.
Blatheum. Blabũ. ꝙ esticiũ Osticitiũ:
quia ex usto est. Fit enim ex depen¬
denti fuligine tectoꝵ ⁊ egesta assictu¬
is ignib. U̾nde & color enscdem tinc¬
turȩ flamineus.ẽ. De instrum̃tis uestiũ
Uela. ꝓ longicudine staminũ dicta suiꝰ
diriuatũtu est telaria. Insubuli. qͥa infra
& supra sunt: uel qͥa insubulant᷑. Radii
dicti. quia radendo fiunt. Lectines: qͦd
pexa fila reddatit. & impͥmant. Colum: qͦd
sit longitudine & rotunditate quasi colũp¬
na. susum. qͦd ꝑ eum fundat᷑ quod necũ
est. Alibrũs quod in eo liberant᷑ fila. id
est soluunt᷑. Calatum. leue gestamen ex
ligno. uel canna. aut ex irinco factũ. in
qua uel pensa ponunt᷑. uel legunt᷑ flores.
Cala enim grece lignũ est: ã quo diruia¬

Expanded text:
quod est croceus. Nam crocum lutei coquod est croceus. Nam crocum lutei coluto. Menum quod sit colore nigro; Graeci enim μέλαν nigrum dicunt. Masticinum quod colorem masticis habeat. Blatteum. Blavum. Mesticium. Osticium, quia ex usto est; fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus: unde et color eiusdem tincturae flammeus est. De instrumentis vestium . Tela pro longitudine staminum dicta, cuius dirivativum est telaria. Insubuli, quia infra et supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et inpremant. Colum, quod sit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusum, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alibrum, quod in eo liberantur fila, id est solvantur. Calathum leve gestamen ex lino vel canna aut ex iunco factum, in qua vel pensa ponuntur vel leguntur flores; κᾶλα enim Graece lignum est, a quo diriva
Abbreviated transcription (Latin):
toris gra colorat᷑. lõceum greci:. nos ru¬
brũ seu uermiculũ dicimꝰ. Eĩt enim uer¬
mieultis ex siluestrib frondibꝰ. Conchili¬
um dictũ ÷ eo quod ex conculis mariuis¬
color eius colligit᷑. Idem & ostrum uoca¬
tur. Ostrumꝰ quod ꝓ colore purpure
temꝑat᷑. Plurimis quidẽ in locis. s opti¬
mũ in insula eypro gignit᷑⁊. siue inhis¬
quas ꝓpriꝰ solis cursus illuminat. Conᷝͤ
chilia aut̃ sunt maris quȩ circũcisa fer¬
ro lacrunas prpurei coloris emictunt.
His collectis color purpureus temꝑat᷑. l̾t
ostrum ind̾ appellatum dicunt : qͦd ex
testȩ humore elicit᷑. Purpur apud la¬
nos purpura sine aspiratione. Ferru¬
ra. Dicta aut̃ ferrugo ᷤ:. quod omnis
purpure pͥma tinctura eiꝰ modi colo¬
ris existat. Giaucꝰ color est ferrugi¬
neus subniger. Ełbidũ: ab elbo coloie
uocatũ. Etb̾um est enim mediꝰ color. in¬
ter nigrũ & albũ. E elbum ab albo
diriuatum. Lucens color rubicundꝰ.

Expanded text:
toris gratia coloratur. Κόκκον Graeci, nos rubrum, seu vermiculum dicimus. Est enim vermiculus ex silvestribus frondibus. 2. Conchylium dictum eo quod ex conchulis maricolor eius colligitur: idem et ostrum vocatur. Ostrum, quod pro colore purpurae temperatur, plurimis quidem in locis, sed optimum in insula quos propius solis cursus illuminat. chilia autem sunt maris, que circumcisa ferro, lachrymas purpurei coloris emittunt. His collectis color purpureus temperatur: et ostrum exinde appellatum dicunt, quod ex teste humore elicitur. Purpura anos purpura sine adspiratione. Ferrura. Dicta autem ferrugo quod omnis purpura prima tinctura eiusmodi coloris existat. Glaucus color est ferrugineus subniger. Elbidum ab elbo colore vocatum; elbum est enim medius color inter nigrum et album, et elbum ab albo dirivatum. Luteus color rubicundus,
Abbreviated transcription (Latin):
grauitas plumbi. quȩ & auri. iligrũ plũ¬
bum circa cantabriam habundat. suius¬
origo duplex est. Aut enim solũs ex sua
uena ꝓdit ⁊ aut cũ argento nascit᷑. mix¬
tisq uenis conflat᷑. Huiꝰ pͥmus in fornaci¬
bus liquor. stagnũ est. Scds argentum
quod remanet suꝑaddita uena. rursꝰq
conflata: fit nigrũ plumbũ. India neq
es. neq plumbũ habet: geminis tantũ
& margaritis hȩc ꝑmutat. Nigro plum¬
bo ad fistulas lamminasq utim᷑. Labou¬
osius in spania & gallia eruit᷑ plsimbum:
nã in brittaniua summo terre corio
pizon: id est separans & secernens. Oyx¬
ta enu & adulterata inter se ꝑ ignem
metalla difsociat: & ab auro. & argento
es plumbũq secernit. Alia quoq metal¬
la ab igne defendit. Et cum sit natura eriᷤ
ferriq durissima: si absq stagno fuerit.
uritur & cremat᷑. Stagnum ilitũ ereisua¬
sis. saporem gratiorem reddit & compescit

Expanded text:
gravitas plumbi quae auri. 2. Nigrum plumgravitas plumbi quae auri. 2. Nigrum plumbum circa Cantabriam abundat, origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam in Brittania summo terrae corio.ωρίζων, id est separans et secernens. Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit
Abbreviated transcription (Latin):
menta & sordes sunnt: quȩ igne excoquunt᷑.
Et dicta scoua: qͥa de ferro excoquuut᷑. Rubi¬
gine aut̃ cirec ferrũ: si cerussa & gipso &
liquida pice ꝑungit᷑. Item rubigo ferram̃ta
ñ uiciat:. si eadem medulla ceruina. uł ce¬
russa mixta rosaceo ungit᷑ De plumbo.
lumbũ dictum. qͦd ec eo pͥmum pilis fac¬
tis maris altitudo temptata est. Huiꝰ.
duo genera sunt: nigrũ & canclidum. S
melius candidum : qͦd priꝰ in inscilis atblan¬
tici maris inuentũ est. Siquidem & in lusi¬
tania. & in gallicia gignit᷑: sumpta terra
arenosa. & coloris nigri & pondere grauis.
Interueniunt & miniti calculi: maxinie toi¬
rentib siccatis. Lauant eas arenas & quod
subsidet coquunt in fornacibꝰ. Inueniunt᷑¬
& in aurariis mecallis aqua missa calculi¬
iugri & graues: & dum aurũ colligit᷑. cũ
eo remanent. Postea separati conflant᷑ &
in plumbũ album resoluuit᷑. Inde & eadẽ

Expanded text:
menta et sordes sunt, quae igne excoquuntur. menta et sordes sunt, quae igne excoquuntur. et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. De plumbo . Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Athlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallicia gignitur, summa terra harenosa et coloris nigri, et pondere gravis; interveniunt et minuti calculi, maxime torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, quoquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aurariis menigri et graves, et dum aurum colligitur cum eo remanent, postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem
Abbreviated transcription (Latin):
in hispania. & tyrassonacomꝰ in ytalia. In
acuendo ferro oleo delectabilior sit acies:
unde & tenuiora ferram̃ta oleo restingui
mos est: ne qua in fragilitatẽ durent᷑.
A ferro sanguis humanꝰ sese ulciscit᷑. Etac¬
tactum namq cęlerius rubiginem trabit.
Cum ferro magnes lapis concordiam habet: So¬
la enim hec materia uim ab hoc lipide acci¬
pit⁊ retinecq longo tempore. Ex codem la¬
pide architectus quidã alexandriȩ templũ
concamerauit: ut in eo sy mulachrũ ferro
ni aere pendere uideret᷑. Ferrum accen¬
sum igni nisi duret᷑ ictib corrumpitur
Rubens non est habile ad tonclendũ : neq
anteqͣm albescere incipiat. Acetum uel alu¬
mine inlitum firrũ fit exis simile. Pur¬
gamenta ferri: rubigo & scoria. Rubigo
est uiciũ rodens ferrũ. uel segetes: quasi
rodigo. mutata una littera. Hec & erugo: ab
erodendo. Nam erugo uiciũ est ferri. ab ero¬
dendo dicta: ñ ab eramento. Scoria uͦ purga¬

Expanded text:
in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur. Contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet. Sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit, retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, corrumpitur. Rubens non est habile ad tundendum, neque antequam albescere incipiat. Aceto, vel alumine illitum ferrum fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta ferri rubigo et scoria. Rubigo est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera: haec et aerugo ab erodendo. Nam aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non ab aeramento. 6. Scoria vero purga
Abbreviated transcription (Latin):
tabatur ⁊ inde mͦ cruor effundit᷑. Nullum
atẽ corpus tam densis inter se coherentib
& implicitis elementis qͣm ferrũ. Unde in¬
est illi duricia cũ frigore. Ferri aut̃ metil¬
lum pene ubiq reꝑitur. S ex omubus
generib palma serico ferro dat᷑. Seres enĩ
hoc cum uestibꝰ suis pellibusq inictunt.
Sccła partico: neq alia genera ferri ex me¬
ra acie temꝑant᷑. sȩteris eium adiniscet᷑
mollior complexus. Differentia ferri pluri¬
ma uyxta terre genꝰ. Nam aliud molle plũ¬
boq uicinum÷ rotarũ & elauoꝵ usib ap¬
tum. Aliud fragile & derosum eulturȩ ter¬
rȩ conueniens: aliud breuitate sola pla¬
eet clauisq caligariis. Alud rubiginem
cȩleriꝰ sentit. Stricture uocant᷑ he om̃s:
quod ñ in aliis metallis sunt astringen¬
do apte uocabulũ imposito. Aquarum uͦ
summa differentia est quibꝰ ferrũ candeis
in mergit᷑. quo utilior fiat : sicut birbilis

Expanded text:
tabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum tabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inplicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, ab stringendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summa differentia est, quibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis
Abbreviated transcription (Latin):
la ȩs uocalissimũ est: & maximȩ potestatis.
ribus cardo stridebat eneis. Origo eris ca¬
tiuia & calciteos. Purgamenta exis catuua:¬
& eris origo flos Catinia gignitur ui metal¬
loꝵ exis atq argenti fornacib insidente
nitore. ilaiq ut ipse lapis ex quo fit es
catinia uocat᷑. sic rursus in fornacib existit
& nominis suraugnnẽ recipit. Eris flos fit
seu gignit᷑ conflationib resoluto atq re¬
liquato aere suꝑfusa frigicta. Repentiua
enim densationẽ: tanqͣm de sputo repa¬
ratur flos. Eruginen quoq es creat. slã
laminine ereȩ stiꝑ uas aceti asꝑrimi sar¬
mentis suꝑposite ÷ atq ita distillantib
quod ex eo cecidit in ipsum acetũ terit᷑.
tũ. quod farra. id est semina fruigũ
terrȩ. condat. ldem & calibs ã calibe flu¬
mine. ubi ferrũ optima acie temꝑatur
mecalla reꝑtus est. Cuiꝰ postea uersa in ob¬
ꝓbrium species. Nam unde pͥdem tellus trac¬

Expanded text:
la aes vocalissimum est et maximae potestatis. la aes vocalissimum est et maximae potestatis. ribus cardo stridebat aenis. Origo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aeris flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur dictum quod farra, id est semina frugum, terrae condeat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatumetalla repertus est. Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus trac
Abbreviated transcription (Latin):
tum speciem auri in coionis strionum p̃bet:
unde & appellatum. Hyropum igneus color
uocauit. Namq in singulas uncias eris ad¬
ditis auri scrupulis senis pre tenui brat¬
tea ignescit. flaminasq unitat᷑ ⁊ unde & py¬
ropum dicit᷑. Regulare es dicit᷑. quod ab
aliis ductile appellatur: quale omne ci¬
prium est. Ductile autẽ dicitur. eo quod
malleo ꝓducatur ⁊ sicut econtra fusile. qͦd
tantum fundit᷑. Hoc & caldarium: quod
tantũ fundit᷑. Nam fragile est malleis.
Siquidem omne es diligentiꝰ purgatis igne
uiciis excoctisq regulare efficitur. sampa¬
num quoq iiter genera exis uocat᷑: ã
campania scilicit ꝓuincia. quȩ est in yta¬
liȩ partib. utensilib uasisq omniũ ꝓba¬
tissimũ. Es omne frigore magno melius
fundit᷑. Es rubiginem celeriꝰ trabit: nuisi
oleo ꝑungat᷑. Seruari autẽ id optime ęciã
in liquida piet tracdunt. Inter omĩa mecal¬

Expanded text:
tum speciem auri in coronis histrionum praebet, tum speciem auri in coronis histrionum praebet, unde et appellatum. 6. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris, additis auri scrupulis senis, praetenui bractea ignescit, flammasque imitatur, unde et pyropum dicitur. 7. Regulare aes dicitur, quod ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. 8. Ductile autem dicitur, eo quod malleo producatur, sicut contra fusile, quod tantum funditur. Hoc et caldarium, quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes, diligentius purgatis igne vitiis excoctisqnum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metal
Abbreviated transcription (Latin):
quem cadiniã uocant: & est ductile. Huic
si addatur plumbũ. colore purpureo fit:
Auricalcum dictũ. quod & splindorem auri.
&e duriciam eris possideat. Est autem nom̃
cõpositum ex lingua latina & greca. Es enim
exe & igne multo : & medicaminibꝰ ꝑducit᷑
it cauntho. cum caꝑetur incensa. Nam dum
hanc ciuitatẽ hannibal cȩpisset. om̃s statu¬
as eneas. & aureas. & argenteas in unũ rogũ
congessit. & eas incendit. Ita ex hac cõnuxti¬
one fabri sustulerunt & fecerunt parapsi¬
des. Sic corintea nata siunt ex omnib in unũ:
nec hoc. necillud. Inde usq in hodiernum
diem siue ex ipso. siuẽ ex imitatione eiꝰ. es
coruitheũ. uel coruithea uasa dicunt᷑. buiꝰ
tria genera: unũ candidum ad argenti ni¬
torem accedens alterum in qͦ plus auri ful¬
ua naturaest: terciũ in quo ȩqualis cunc¬
toꝵ temꝑies. Coronarium ex ductili exe
tenuitur in lãminas. tauroꝵ ꝙ felle tine.¬

Expanded text:
quam Cadmiam vocant, et est ductile; huic quam Cadmiam vocant, et est ductile; huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. 3. Auricet duritiam aeris possideat: est autem nomen compositum ex lingua latina et graeca: aes enaere et igne multo, ac medicaminibus perducitur it Corintho, cum capererur incensa. Nam dum hanc civitatem Annibal cepisset, omnes statuas aereas, 291 et aureas, et argenteas in unum rogum congessit, et eas incendit. Ita ex hac commistione fabri sustulerunt, et fecerunt paropsides. Sic Corinthia nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc, nec illud. Unde et usque in hodiernum diem, sive ex ipso, sive ex imitatione ejus, aes Corinthium, vel Corinthia vasa dicuntur. Hujus tria genera: unum candidum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quod ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. 5. Coronarium ex ductili aere tenuatur in laminas, taurorumque felle tinc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pondus: s naturam ẽẽ cui cedit. Seruat᷑
autem meliꝰ in uitreis uasculis: nam oȩteras
materias ꝑforat. Potui aut̃ datũ interficit¬
ponderis causa. Argenti purgam̃ta licargi¬
ros: quam nos spumã argenti appellamus.
Fit autẽ ex argento & plumbo ita. De ȩre¬
s ab splendore eris uocatũ: sicut aurũ
& argentũ. Apud antiquos autẽ prior
eris qͣm ferri cognitus usꝰ. xe quippe pͥmi
ꝓscindebant terrã. ere certamina belli ge¬
rebant : eratq in precio magis es. Aurum
uero & argentũ ꝓpter inutilitatẽ reicieba¬
successit honore: sic uoluenda etas cõmiteat
tempora rerũ. & quod fuit in p̾cio. fit nul¬
lo deniq houorẽ. Usus eris postea transiit
in symulachris. in uasis. in edificioꝵ struc¬
turis. Maxime & ad ꝑpetuitatẽ monum̃to¬
rum: etiã publice in eis ostitutiones scͥptȩ
sunt. siprium es in cypro insula priꝰ reꝑtũ:
unde & uocatum. Factum ex lapide eroso

Expanded text:
non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficitponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, quam nos spumam argenti appellamus. Fit enim ex argento et plumbo ita. De aere . Aes ab splendore aeris vocatum, sicut aurum et argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebaum cessit honorem; sic volvenda aetas commutat tempora rerum. Et quod fuit in pretio, fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris, maxime et ad perpetuitatem monimentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. 2. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum: factum ex lapide eroso,
Abbreviated transcription (Latin):
rgentum ñ longe ã greca appellatione dis¬
tat: hoc enim illi argiron uocant. Sui mi¬
rum in modũ illud est: ut dum canctidum
sit. impressum corpori lineas nigras redcłat. Ar¬
gentum uiuum dictũ ÷ quod excedat mate¬
rias in quib micit᷑. Hoc & liquictitm: quia
ꝑcurrit. Inuenit᷑ specialiter in metallis. siue
in argentariis fornacibi: guttarũ concretio¬
ne testis uiberens. Sepe ęciam in stercore an¬
tiquissimo cloacarũ : uel puteoꝵ limo. fĩt
etiam ex nuneo imposito concule ferreȩ. pa¬
tena testea suꝑposita. tum circũligato uas¬
culo circũdant᷑ carbones. sic q argentũ u¬
uum ex mitiȩo distillat. Sine hoc: neq ar¬
gentũ. neq est maurari potest. Tantȩ aut̃
uirtutis est : ut si suꝑ sextariũ argenti ui¬
ui centenariũ saxum suꝑponas. oneristatĩ
resistit. Sin uero auri scrupulũ : leuitatẽ
eiꝰ raptim sinu recipit. Ex quo intelligitur

Expanded text:
Argentum non longe a Graeca appellatione disArgentum non longe a Graeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
condunt᷑: ã continente id quod continet᷑ appel¬
latum. In nuͦminusinate tria querunt᷑ : metallũ.
figura. & pondꝰ. Si ex his aliqud defuerit : nũ¬
misma ñ erit. Tria sunt autẽ genera argenti.
& auri. & eris. Signatum. factũ. infectum.
Siguatum est. quod in nũmis est: factum qͦd
mn uasis & signis: infectum. qd̾ in massis. quod
& grauẽ dicit᷑ id est massa. In noticiã forma¬
rum: metalla ita uenerunt. Dum enĩ qͦcumq
casu ardentes siluȩ excoquerent terrã: quȩ
calefactis uenis fundit riuos euiꝰcumq struc¬
turȩ. Siue igit᷑ es illud fuerat. siue aurũ cũ
in loca terrȩ dep̃ssiora decurreret : sumpsit
figuram. in qua illud. uel ꝓfluens riuus. uel
excipiens lacunar formauerat. Quarũ rerũ
splencdore capti homines. cum ligatas accol¬
lerent massas: uiderunt in eis terre uestigia
figurata. hinc q excogitauerunt liquefactas
ad omnem formã posse deduci. De argento

Expanded text:
conduntur, a continente id quod continetur appelconduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum, quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci. De argento .
Abbreviated transcription (Latin):
buta uero. eo qͦd antea ꝑtribus singłas exi¬
gebant᷑. sicut nunc ꝑ singula territoria. Sic
autẽ in tres partes diuisum fuisse romanũ
popłm constat : ut hi qui preerant in singu¬
lis partib tribuni dicerent᷑. Unde eciam
sumptꝰ quos dabant popłi tributa noĩaruił.
Uectigalia sunt tributa: a ueliendo dicta
S tipendium ab stipe pendenda noĩatum. An¬
tiqui enim appendere pecuniã soliti erant
magis qͣm annumerare. Mloneta appellata
est: quia monet ne qua fraus in metallo uł¬
in pondere fiat. Nuͦmmisma est solidus au¬
reus. uel argenteus. siue ęreus. Qui ideo
nummisma dicit᷑ : qͥa nominib pͥncipum.
esfigiisq signant᷑. Prius nummꝰ argirꝰ nun¬
cupabatur: quia qͣm plurimũ ex argento
ꝑcutiebat᷑. Aumini aut̃ a numa romanoꝵ
rege uocati sunt : qui eos pͥmum apud
latinos ymaginib notauit. & titulo noĩs
sui prescripiit. Solicti dicunt᷑. a sacculo qͥ

Expanded text:
buta vero, eo quod antea per tribus singulas exibuta vero, eo quod antea per tribus singulas exigebantur, sicut nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut qui praeerant in singulis partibus tribuni dicerentur. Unde etiam sumptus quos dabant populi tributa nominaverunt. 8. Vectigalia sunt tributa, a vehendo dicta. Stipendium a stipe pendenda nominatum. Antiqui enim appendere pecuniam soliti erant magis quam annumerare. Moneta appellata est quia monet, ne qua fraus in metallo vel pondere fiat. 288 9. Nomisma est solidus aureus, vel argenteus, sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signabatur. Primus nummus ἅργυρος nuncupabatur, quia quam plurimum ex argento percutiebatur. 10. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit, et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo
Abbreviated transcription (Latin):
runt: sicut ã iuuando uimenta sunt dicta.
Omne enim patͥmoniũ apud antiquos peculi¬
um dicebat᷑: a pecudib in quibus eoꝵ con¬
stabat uniuersa substintia. Unde & pecua¬
rius uocabat᷑ qui erat diues: mͦ uero pecu¬
niosus. Antiqͥssimi nondũ auro argentoq in¬
uento: ęre utebant᷑. Nam pͥus erea pecunia
in usum fuit. postea argentea. deinde aurea
subsecitta est: s ab ea quȩ cȩpit. & nomen
retinuit. Unde & exariun dictũ. quia priꝰ¬
est es tantũ in usu habitum: & ipsum solũ
recondebat᷑ auro argentoq nondũ signato.¬
Ex quoꝵ metallis qͣmuis postea fuisset ficta pe¬
cunia: nomen tam̃ erarii ꝑmansit ab eo me¬
tallo unde iniciũ sumpsit. Thesaurũ urx
hoc est ã reposito nomuit᷑. Nam tħesis positio
dicit᷑  & est nomen ex greco latinoq sermone
compositum. Nam tħes greci repositũ dicunt.
latini aurũ : quod iunctũ sonat repositum
aurum. Auraria nomen habet ab auro. Tri¬

Expanded text:
runt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta. runt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne enim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum constabat universa substantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsud solum recondebatex quorum metallis quamvis postea facta fuisset pecunia, nomen tamen erarii permansit, ab eo metallo unde initium sumpsit. Thesaurum iuxthoc est a reposito, nominatur. Num θέσις positio dicitur, et est nomen ex Graeco Latinoque sermone conpositum. Nam θεςo Graeci repositum dicunt, Latini aurum, quod iunctum aurum. Auraria nomen habet ab auro. 7. Tri