comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ab hoste aliqͥd patiatur: uel ro¬
manȩ ꝓuinciȩ dep̃datorib ñ mala
uelit belli iure repende: hec atq
huiꝰmodi uerba obtrectantium siue
non obstrectando s querendo talia
loquentium oꝑosius fortasse refellerẽ:
nͥ hȩ disceptationes hab̾ent᷑ cum ui¬
ris lib̾aliter institutis. Unde qͥd opꝰ
est ut diutius laboremus. ac non ip
re. quã ex parua et inopi magnã
opulentemq fecerunt : qui accepta:
iniuria ignoscere quã ꝑsequi mai¬
lebant : quomodo cę̧sari utiq am¬
ministratori rei publicȩ. mores eius
extollens cicero dicebat: quod nichil
enim hoc tam magnꝰ laudator: aut
tam magnꝰ adulator. S si laudator:
talem cȩsarem ẽẽ nouerat. Si autem
adulator: talem ẽẽ debere ostende¬
bat pͥncipem ciuitatis. qualem illũ
fallacit̃ p̃dicabat. Qͥd ẽ aut̃ẽ non red¬
de malum ꝓ malo. nͥ abhorrere ab
ulciscendi libidine: qd̃ est accepta in¬
iuria ignoscere malle qͣ ꝑsequi: et
nicħ nisi iniurias obliuisci: hȩc cũ

Expanded text:
aliquid patiatur uel Romanae prouinciae depraedatoribus non mala uelit belli iure reponere? haec atque huius modi uerba obtrectantium siue non obtrectando sed quaerendo talia loquentium operosius fortasse refellerem, nisi haec disceptationes haberentur cum uiris liberaliter institutis. unde quid opus est, ut diutius laboremus ac non ipsublicam, quam ex parua et inopi magnam opulentamque fecerunt, qui \'accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant\'? quo modo Caesari, utique administratori rei publicae, mores eius extollens Cicero dicebat, quod nihil enim hoc tam magnus laudator aut tam magnus adulator; sed si laudator, talem Caesarem nouerat, si autem adulator, talem esse debere ostendebat principem ciuitatis, qualem illum fallaciter praedicabat. quid est autem non reddere malum pro malo nisi abhorrere ab ulciscendi libidine, quod est accepta iniuria ignoscere malle quam persequi et nihil nisi iniurias obliuisci? Haec cum
Abbreviated transcription (Latin):
biliter in corporib acciderunt. Qd̃
si ꝓpt̾ea non creditur qr semel factũ
est: quȩre ab amico quẽ hoc adhuc
mouet. utrum nichil inueniatur
i licteris scłarib qd̾ et semel factũ
sit. & tam̃ creditũ non fabulosa ua¬
nitate : s sic̃ existimant. hystorica fide.
Qre obsecro te. Si enĩ tale aliqͥd in illiᷤᷤ
litt̾is inueniri negauerit: ammonend:

Expanded text:
biliter in corporibus acciderunt. quod biliter in corporibus acciderunt. quod si propterea non creditur, quia semel factum est, quaere ab amico, quem hoc adhuc mouet, utrum nihil inueniatur in litteris saecularibus, quod et semel factum sit et tamen creditum non fabulosa uanitate! sed, sicut existimant, historica fide; quaere, obsecro te. si enim tale aliquid in illis litteris inueniri negauerit, admonendus
Abbreviated transcription (Latin):
ad dm̃ sp̃c creatus. tamꝗͣ ad auctorẽ
a quo creatus est. non tamꝗͣ ad eum
apud quẽ pͥmitus fuit. Hȩc ideo scrip
turis in auctoritatẽ eccłasticã recep¬
tis quȩ non possint alit̃ accipi. sicuti
est qd̾ d̾s fecit hominẽ. uel ratione tã
certa ut contradictio aut nulla exis¬
tat. aut insaniȩ similis merito iudi¬
cetur: uelut si qͥsquã dicat. nec ueri¬
tatem cognoscere: nec falli quemꝗͣ
posse nͥ uiuentẽ. Neq enĩ ut uideamꝰ
quã sit hoc uerũ. scripturaꝵ auctoritaᷤᷤ
necessaria ẽ: ac non sensus ipse cõmu¬
nis ita uerũ ẽẽ ꝑspicua ratione pro¬
clamat: ut quisquis contradicerit
dem̃tissimꝰ habeatur. Hoc si in
ista obscurissima quȩstione q̃
de aĩa ẽ p̃stare aliquis potest:
adiuuet ini ꝑiciam meam. Qd si
non potest: non culpet cunctationẽ
meam. De uirginitate autẽ scẽ mariȩ
si hoc qd̾ scripsi non ꝑsuadet fieri po¬
tuisse: neganda sunt omĩa. quȩ mira¬

Expanded text:
ad deum spiritus creatus tamquam ad auctorem, ad deum spiritus creatus tamquam ad auctorem, a quo creatus est, non tamquam ad eum, apud quem primitus fuit. Haec ideo scripsturis in auctoritatem ecclesiasticam receptis, quae non possint aliter accipi, sicuti est, quod deus fecit hominem, uel ratione tam certa, ut contradictio aut nulla existat aut insaniae similis merito iudicetur, uelut si quisquam dicat nec ueritatem cognoscere nec falli quemquam posse nisi uiuentem; neque enim, ut uideamus, quam sit hoc uerum; scripturarum auctoritas necessaria est ac non sensus ipse communis ita uerum esse perspicua ratione proclamat, ut, quisquis contradixerit, dementissimus habeatur. hoc si in ista obscurissima quaestione, quae de anima est, praestare aliquis potest, adiuuet inperitiam meam; quod si non potest, non culpet cunctationem meam. De uirginitate autem sanctae Mariae si hoc, quod scripsi. non persuadet fieri potuisse, neganda sunt omnia, quae mira
Abbreviated transcription (Latin):
deus dedit eum. quẽ admodũ recte
d̾r dedisse nob̾ oculos uel aures. uel
manꝰ. uel quodlibet aliud. quȩ m̃¬
bra utiq non extra iam fecerat. &.¬
alicubi reposita habebat. quȩ cũ
opus ẽẽnt daret. hoc ẽ add̾et. & ad¬
iungeret. s illi ea fecit in corpore
cui dedisse illa d̾r. qͥd ei respondeat᷑
non uideo: nisi forte alia uel alia¬
testimonia ꝓferant᷑. uel certa ratio
unde ista opinio refellatur. Itemq
illi qui putant animas in corpo¬
ra sponte defluere. sic accipiunt
dictum ds dedit eum: quomodo
dictum est tradidit illos d̾s in con¬
cupiscentiam cordis eoꝵs. Proinde
unum uerbum relinquitur qđ
dictum ẽ reu̾tatur ad dm̃. ꝓ pecca¬
to accipi possit. reu̾ti. ubi ante ñ
unũ uerbũ. temere existimo illã
sententiam esse refutandam: ne for¬
te possit ostendi aliquo genere locutiõis
qͦ scã scriptura uti solet. hoc qͦq recte
dici potuisse. ut reu̾ti intelligatur

Expanded text:
Meus dedit eum>, quem ad modum recte Meus dedit eum>, quem ad modum recte dicitur dedisse nobis oculos uel aures uel manus uel quodlibet aliud, quae membra utique non extra iam fecerat et alicubi reposita habebat, quae cum opus essent, daret, hoc est adderet et adiungeret, sed illic ea fecit in corpore, cui dedisse illa dicitur, quid ei respondeatur non uideo. nisi forte alia uel testimonia proferantur uel certa ratio, unde ista opinio refellatur. itemque illi. qui putant animas in corpora sponte defluere, sic accipiunt dictum \'deus dedit eum\\ quo modo dictum est: Tradidit illos deus in concupiscentiam cordis eorum. proinde unum uerbum relinquitur, quod dictum est: Reuertatur ad deum, quo pacto accipi possit \'reuerti\', ubi ante non unum uerbum temere existimo illam sententiam esse refutandam, ne forte possit ostendi aliquo genere locutionis, quo sancta scriptura uti solet. hoc quoque recte dici potuisse, ut reuerti intellegatur
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eum: s ad dm̃ qͥ fecit eum.
Dedit enĩ ueluti sic sonat. qͣsi iã extͣ
fuerit qui dari posset. Neinde qđ
dictum ẽ reu̾tatur ad dm̃: urgent
uerba & p̃munt dicentes. Quomͦ
reu̾tetur: ubi numꝗͣ antea fuerat:
Notius enĩ dici debuisse asserunt. uł
sponte labantur in corpus. cũ scriptũ
sit dedit eum: non tam in ꝓnitu est
explicare. Ac ꝑ hoc ut dixi duȩ iste o¬
piniones sub uerbis huiꝰ testimoniila¬
borant. una qua putantur singulȩ̨
quȩq animȩ in singulis suis corpori¬
b fieri singulȩ: alia qua putantur
in corpora sponte. demergi. Duab aũ
illis siue de traduce illiꝰ uniꝰ ueniañ.
siue antea iam creatȩ. & apud dm̃
constitutȩ singulis corporib dent᷑:
sine. labore uerba ista coaptantur.
tam̃ si arsertores eiꝰ sententiȩ qua
creduntur animȩ in suis singulis
corporib fieri. affirment ita ẽẽ dic¬
tum de spũ qui ꝓ anima ẽ positꝰ

Expanded text:
dedit eum, sed ad deum, qui fecit eum; dedit eum, sed ad deum, qui fecit eum; \'dedit\' enim ueluti sic sonat. quasi iam extra fuerit, quod dari posset. deinde, quod dictum est: Reuertatur ad deum, urgent uerbo et premunt dicentes: Quo modo reuertetur, ubi numquam antea fuerit? potius enim dici debuisse adserunt \'easponte labantur in corpus, cum scriptum sit: Dedit eum, non tam in promptu est explicare. ac per hoc, ut dixi, duae istae opiniones sub uerbis huius testimonii laborant, una, qua putantur singulae quaeque animae in suis singulis corporibus fieri, alia, qua putantur in corpora sponte demergi. duabus autem illis, sine de traduce illius unius ueniant siue antea iam creatae et apud deum constitutae singulis corporibus dentur, sine labore uerba ista coaptantur. Et tamen, si assertores eius sententiae, qua creduntur animae in suis singulis corporibus fieri, adfirment ita esse dictum de spiritu, qui pro anima est positus,
Abbreviated transcription (Latin):
carne notissimũ est debere noscre¬
dere. illud qđ de anima occultũ ẽ.
De traduce quippe carnis ñ ambigit᷑.
s de anima ambigitur. Utrumq
autẽ ita positum est in hoc testimo
nio. uelut singula singulis parilira¬
tione reddantur: caro scił conu̾tat᷑
in t̃ram sicut fuit. inde enim sũpta
est quando factus ẽ primꝰ homo:
et sp̃c reu̾tatur ad dm̃ qͥ dedit eum.
quando insusflauit in faciem hoĩs
quẽ finxerat flatum uite. & factꝰ ÷
homo in aĩam uiuentem. ut dein¬
ceps ex utraq re. utriusq rei ꝓpago
decurreret. Neruntam̃ si illud est
uerum qd̾ animas non ex illa una
ꝓpagatas. s alibi creatas singuliꝰ sin¬
gulas ds̃ dat: etiam huic sententiȩ
congruit qđ dictum ẽ. sp̃ẽ reu̾tat᷑
ad dm̃ qͥ dedit eum. Solȩ gͦ reliquȩ
duȩ opiniones uidentur excludi:
qr si fierent in singulis hõib animȩ
ꝓpriȩ cum creantur. non putaret᷑
dici debuisse: sp̃c reu̾tatur ad dm̃ qͥ

Expanded text:
carne notissimum est, debere nos crecarne notissimum est, debere nos credere illud quod de anima occultum est. De traduce quippe carnis non ambigitur, sed de animae ambigitur. Utrumque autem ita positum est in hoc tesnio, uelut singula singulis parili ratione reddantur, caro scilicet conuertatur in terram, sicut fuit — inde enim sumpta est, quando factus est primus homo —, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, quando insufflauit in faciem hominis, quem finxerat, flatum uitae et factus est homo in animam uiuam, ut deinceps ex utraque re utriusque rei propago decurreret. Verum tamen, si illud est uerum, quod animas non ex illa una propagatas sed alibi creatas singulis singulas deus dat, etiam huic sententiae congruit, quod dictum est: Spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. solae ergo reliquae duae opiniones uidentur excludi, quia, si fierent in singulis hominibus animae propriae, cum creantur, non putatur dici debuisse: Spiritus reuertatur ad deum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ ꝓpe finẽ libri qͥ uocatur ȩc¬
cłastes. cũ de solutione hominis quȩ
fit ꝑ mortem istam qua dirimitur aĩa
a corpore scriptura loqueretur. & con¬
uertatur puluis in terram sicut fuit:
et sp̃c reuertatur ad dm̃ qͥ dedit eum.
Sententia hꝰ auctoritatis. ꝓculdubio
certa est: nec quẽquã decipit falsitate.
S si quispiam uoluerit eam sic int̃p̃¬
tari. ut inde animaꝵ ꝓpaginẽ quod
ex illa una quã d̾s primo homini ded̾
om̃s ceterȩ ueniant conetur astrue¬
re: uidetur suffragari illi qd̃ ibi de
carne dictum ẽ pulueris nomine:
nam utiq puluis & sp̃c. nichil aliud
hoc loco quã caro & aĩã intelligitur:
ut eo modo affirmet animã reu̾ti
ad dm̃. cũ sit de traduce illiꝰ animȩ
quã pͥmo homini dedit d̾s̃: quẽad¬
modum conuertitur caro in t̾ram.
cum sit etiam ipsa de traduce. illius
carnis quȩ in primo homine de t̾ra
facta ẽ: ac sic contendat ex hoc quod

Expanded text:
scriptum est prope finem libri, qui uocatur eccscriptum est prope finem libri, qui uocatur ecclesiastes, cum de solutione hominis, quae fit per mortem istam, qua dirimitur anima a corpore, scriptura loqueretur: Et conuertatur puluis in terram, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum. sententia huius auctoritatis procul dubio certa est, nec quemquam decipit falsitate: sed si quispiam voluerit eam sic interpretari, ut inde animarum propaginem, quod ex illa una quam Deus primo homini dedit, omnes caeterae veniant, conetur adstruere; videtur illi suffragari quod ibi de carne dictum est pulveris nomine nam utique pulvis et spiritus nihil aliud hoc loco quam anima et caro intelligitur, ut eo modo affirmet animam reverti ad Deum, quod sit de traduce illius animae quam primo homini dedit Deus, quemadmodum convertitur caro in terram, cum sit etiam ipsa de traduce illius carnis quae in primo homine de terra facta est: ac sic contendat ex hoc quod de
Abbreviated transcription (Latin):
talem ẽẽ animã: non ita ut đs qͥ solus
habet immortalitatẽ. s modo quodam
sui generis: & eam eẽ creaturam non
substantiam creatoris. & siqͥd aliud de
me facere compellit de animȩ exortu
caliginosissimȩ quęstionis obscuritas. ma¬
num potiꝰ porrigant confitenti. & qͥcqͥd
illud̃ nosse cupienti: & doceant si posst̃.
uel ostendant. si qͥd de hac re uel certa
ratione didicerunt. uel aꝑtissimo diui¬
no eloquio crediderunt. Si enĩ ratio con¬
tra diuinaꝵ scripturaꝵs auctoritatem
redditur: quamlibet acuta sit. fallit ue¬
ri similitudine. Nam uera eẽ ñ potest.
Rursus si manifestissimȩ certeq rationi.
uelut scripturaꝵ sc̃aꝵs obicitur aue¬
toritas. non intelligit qui hoc facit. &
non scripturaꝵ illaꝵ sensum ad quẽ
penetrare non potuit. s suum potiꝰ
obicit ueritati: nec quod in eis. s qd̃
in seipso uelut ꝓ eis inuenit
opponit. Exempli grã. diligͥ¬
ter attende quod dicam.

Expanded text:
talem esse animam non ita ut deus, qui solus talem esse animam non ita ut deus, qui solus habet inmortalitatem, sed modo quodam sui generis et eam esse creaturam, non substantiam creatoris et si quid aliud de me facere compellit de animae exortu caliginosissimae quaestionis obscuritas, manum potius porrigant confitenti et, quicquid illud est, nosse cupienti et doceant, si possunt, uel ostendant, si quid de hac re uel certa ratione didicerunt uel apertissimo diuino eloquio crediderunt. si enim ratio contra diuinarum scripturarum auctoritatem redditur, quamlibet acuta sit, fallit ueri similitudine; nam uera esse non potest. rursus si manifestissimae certaeque rationi uelut scripturarum sanctarum obicitur auctoritas, non intellegit, qui hoc facit, et non scripturarum illarum sensum. ad quem penetrare non potuit, sed suum potius obicit ueritati, nec quod in eis, sed quod in se ipso uelut pro eis inuenit, opponit. Exempli gratia diligenter adtende quod dicam.
Abbreviated transcription (Latin):
na. similitudo illa carnis peccati: nec sic
uerbis nr̃is istis habent quod succẽseats̃
Constat quippe nͥ fallor. eandem carnẽ
etiam sinon uicio s natura infirma est.
tam̃ post peccatũ cepisse nasci: qr neq
ita creatus ẽ adam: neq aliquẽ genuit
ante peccatũ. Quȩrant gͦ alia. quȩ rec¬
te reprehendant: non solum in aliis
festinantius editis. uerũetiam in his
ipsis libris meis de libero arbitrio.
Neq enĩ eos inuenturos nego. unde
michi etiam beneficium conferant.
qm̃ si illi quod iam in multoꝵ manus
exierunt corrigi non possunt: ego
certe qm̃ uiuo adhuc. possum. Hȩc aũ
uerba tam caute a me posita. ut nul¬
li de animȩ exortu. quatuor illaꝵs opi¬
nioni racioniue p̃scriberem. hi tantũ
rep̃hendant. qͥ rep̃hendendã putant
eandẽ ipsam de re tam obscura cunc¬
tationẽ. meam. Contra qͦs me ñ defen¬
do. qd̃ recte faciam in hac quȩsticne
cunctari. cũ om̃ĩno non dubitẽ & ĩmor¬

Expanded text:
na similitudo illa carnis peccati, nec sic na similitudo illa carnis peccati, nec sic istis uerbis nostris habent quod suscenseant. constat quippe, nisi fallor, eandem carnem, etiamsi non uitio sed natura infirma est, tamen post peccatum coepisse nasci, quia neque ita creatus est Adam neque aliquem genuit ante peccatum. Quaerant ergo alia, quae recte reprehendant, non solum in aliis festinantius editis uerum etiam in his ipsis libris meis de libero arbitrio. neque enim eos inuenturos nego, unde mihi et beneficium conferant, quoniam, si illi, quod iam in multorum manus exierunt, corrigi non possunt, ego certe, quod uiuo adhuc, possum. haec autem uerba tam caute a me posita, ut nulli de animae exortu quattuor illarum opinioni rationiue praescriberem, hi tantum reprehendant, qui reprehendendam putant eandem ipsam de re tam obscura cunctationem meam. contra quos me non defendo, quod recte faciam in hac quaestione cunctari, cum omnino non dubitem et inmor
Abbreviated transcription (Latin):
pus qd̾ corrumpitur aggrauat aĩam.
E qͥs omĩa enarret. carnalis infirmi¬
tatis incõmoda: quȩ utiq ñ erunt
cum corruptibile hoc induerit incor¬
ruptionẽ: ut absorbeat᷑ mortale a
uita. Tunc itaq spiritale corpꝰ regit om̃i
modo ꝓ arbitrio: nẽ uͦ non omĩmodo. s
sicut leges uniu̾sitatis sinunt: ꝑ quascon¬
stitutũ est ut corpora orta occidant. & aue¬
ta senescant. Nam illius pͥmi hominis
anima ante p᷑eccatũ etiam si nondum
spĩtale corpus s animale. iã ꝓ arbitrio
regebat. Post peccatũ aut̃ẽ id est posteaꝗͤ
peccatum in illa carne cõmissum ẽ. ex
qua deinceps ꝓpaggaret᷑ caro peccati.
anima racionalis sic ẽ in inferiorib cor¬
porib ordinata: ut non om̃imodo ꝓ ar¬
bitrio regat corpus suum. Quod si ñdũ
acquiescunt. in paruulis qui nulla ad¬
huc peccata ꝓpria cõmiserunt. iã tam̃
carnem eẽ peccati. qr et huic sanandȩ
cum baptizantur necessaria ẽ medici¬

Expanded text:
pus, quod corrumpitur, adgrauat animam et pus, quod corrumpitur, adgrauat animam et — quis omnia enarret carnalis infirmitatis incommoda? quae utique non erunt, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, ut absorbeatur mortale a uita. tunc itaque spiritale corpus reget omni modo pro arbitrio. nunc uero non omni modo sed sicut leges uniuersitatis sinunt, per quas constitutum est, ut corpora orta occidant et aucta senescant. nam illius primi hominis anima ante peccatum etiamsi nondum spiritale corpus sed animale tamen pro arbitrio regebat. post peccatum autem, id est posteaquam peccatum in illa carne commissum esset, ex qua deinceps propagaretur caro peccati, anima rationalis sic est in inferioribus corporibus ordinata, ut non omni modo pro arbitrio regat corpus suum. quod si nondum adquiescunt in paruulis, qui nulla adhuc peccata propria commiserunt, iam tamen carnem esse peccati, quia et huic sanandae, cum baptizantur, necessaria est medici
Abbreviated transcription (Latin):
firmans aliquam. s interim ꝗͣ. agebã
sequestrata illaꝵs discussione dẽt̾minais:
laudaretur. Siue enim ex illa una õs.
animȩ ꝓpagentur. siue sigillatim in
singulis fiant. siue extra creatȩ mit¬
tantur. siue in corpora sponte mergait.
ꝓculdubio creatura ista racionalis. id:
humanȩ animȩ natura. in corporib
inferiorib hoc est t̃renis. post pecc̾m¬
regit ordinata corpꝰ suum: non om̃ino
ꝓ arbitrio. Interim qd̾ constat pecca¬
tum pͥmi hominis. non enĩ dictum ẽ
post peccatum suum aut posteaꝗͣ. pec¬
cauit. s dictum ẽ post peccatum. ut
qͥdlibet postea si fieri posset discussa
racio declararet: siue peccatũ eius. siue
peccatũ parentis carnis eiꝰ. recte dic¬
tum intelligetur qd dictum ẽ. post
peccatum in inferiorib corporib ordi¬
nata regit corpus suum. ñ om̃imodo
ꝑ arbitrio: qr et caro concupiscit adu̾¬
sus sp̃m. & ingemiscimꝰ grauati: & cor¬

Expanded text:
firmans aliquam sed interim, quod agebam, firmans aliquam sed interim, quod agebam, sequestrata illarum discussione determinans, laudaretur. ; Siue enim ex illa una omnes animae propagentur siue singillatim in singulis fiant siue extra creatae mittantur siue in corpora sponte mergantur, procul dubio creatura ista rationalis, id est humanae animae natura in corporibus inferioribus, hoc est terrenis post peccatum ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio interim, quod constat peccatum primi hominis. non enim dictum est: Post peccatum suum\' aut: Posteaquam peccauit\', sed dictum est: <Post peccatum\', ut, quodlibet postea, si fieri posset, discussa ratio declararet siue peccatum eius siue peccatum parentis carnis eius, recte dictum intellegeretur, quod dictum est: <Post peccatum in inferioribus corporibus ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio\', quia et caro concupiscit aduersus spiritum et ingemescimus grauati et cor
Abbreviated transcription (Latin):
sedulo ꝑscrutante. uideri minime po¬
tuerunt. E cũ ita sint. hoc tantum
qd in t̃cio libro de libero arbitrio cũ
de substantia racionali agerem. sic
a me positum ẽ ut dicerẽ: in corporib
autẽ inferiorib post peccatũ. ordina¬
ta regit corpus suum. non omĩmodo
ꝓ arbitrio. s sicut leges uniu̾sitatis
sinunt: diligent̃ adu̾tant qͥ putant
me aliqͥd de anima humana uelut
certum statuisse atq fixisse: qd̃ uel ex
parentib ꝑ ꝓpaginẽ ueniat. uel in ac¬
tib uitȩ suꝑioris atq cȩlestis peccauerit.
ut corruptibili carne mereretur inclu¬
di: et uideant sic a me u̾ba fuisse ꝑpen¬
sa. ut retento eo qd̾ certũ habeo. post
peccatum pͥmis hominis natos ẽẽ. atq
nasci ceteros homines in carne. peccati.
cui sanande uenit in dno similitudo car¬
nis peccati. ita om̃ia sonarent ut nul¬
li p̃iudicarent opinioni quatuor illaꝵs
quas postea digessi atq distinxi. ñ con¬

Expanded text:
sedulo perscrutante uideri minime posedulo perscrutante uideri minime potuerunt. Quae cum quod in tertio libro de Libero Arbitrio, cum de substantia rationali agerem, sic a me positum est ut dicerem, In corporibus autem inferioribus anima post peccatum ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio, sed sicut leges uniuersitatis sinunt\', diligenter aduertant, qui putant me aliquid de anima humana uelut certum statuisse atque fixisse, quod uel ex parentibus per propaginem ueniat uel in actibus uitae superioris atque caelestis peccauerit, ut corruptibili carne mereretur includi, et uideant sic a me uerba fuisse perpensa, ut retento eo, quod certum habeo, post peccatum primi hominis natos esse atque nasci ceteros homines in carne peccati, cui sanandae uenit in domino similitudo carnis peccati, ita omnia sonarent, ut nulli praeiudicarent opinioni quattuor illarum, quas postea digessi atque distinxi non con
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ. nullum umquã uerbũ quod
reuocare uellet emisit: s angit me
plane oratiana sententia. Nescit uex
nitate diutius teneo. quã uultis et
fertis:ut si non potuerint nͥ habere
aliqua quȩ merito rep̃hendantur.
saltem pauciora sint: quã ẽẽ possent.
si p̃cipiti festinatione. inconsultius
ederentur. Uos enĩ ut ur̃e indicant
meus scripsit florentius. ideo ut edant᷑
urgetis: quo possint a me dũ in hac
carne uiuo defendi: cũ uel ab inimi¬
cis mordentib. uel etiam ab amicis
parũ intelligentib. fortasse in qͥb¬
dam ceꝑint accusari. Qd̃ utiq ꝓpt̾ea
dicitis: qr non putatis eẽ in eis aliqͥd
quod uera possit racione culpari. Alio¬
quin non me ad eoꝵs editionẽ. s. ad
diligentiorem emendationẽ potius
hortaremini. Ego autẽ iudices ueros
et ueritate seueros. magis intueor.
inter qͦs & meipsum pͥmitus consti¬
tuere uolo: ut ad illos ea tantũ rep̃¬
hendenda ꝑueniant. quȩ ame qͣuis

Expanded text:
dictum est: \'Nullum umquam uerbum, quod dictum est: \'Nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit\', sed angit me plane Horatiana sententia: Nescit uox nitate diutius teneo, quam uultis et fertis, ut, si non potuerint nisi habere aliqua, quae merito reprehendantur, saltem pauciora sint, quam esse possent. si praecipiti festinatione inconsultius ederentur. uos enim, ut uestrae indicant meus scripsit Florentius —, ideo, ut edantur. urgetis, quo possint a me, dum in hac carne uiuo, defendi, cum uel ab inimicis mordentibus uel etiam ab amicis parum intellegentibus fortasse in quibusdam coeperint accusari. quod utique propterea dicitis, quia non putatis esse in eis aliquid, quod uera possit ratione culpari; alioquin non me ad eorum editionem sed ad diligentiorem emendationem potius hortaremini. ego autem iudices ueros et ueritate seueros magis intueor, inter quos et me ipsum primitus constituere uolo, ut ad illos ea tantum reprehendenda perueniant, quae a me quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
est. S si in bonã partẽ accipiatur. ut ꝗͣ.¬
piam talem fuisse credamus. qͥ cũ sapi¬
enter omĩa loqueretur. nullũ umquã
uerbũ quod reuocare uellet emisit:
dat. saluberrima pietate credendũ ẽ.
Ab hac ego excellentia tam longe absũ:
ut si nullũ uerbum quod reuocare. uel¬
lem ꝓtulero. fatuo sim quã sapienti simi¬
lior. Illius quippe scripta summa sunt
auctoritate. dignissima: qͥ nullũ u̾bum
quod reuocare uellet. s qd̃ reuocare de¬
beret emisit. Hoc qͥsqͥs nondũ est assecu¬
tus. scd̾as habeat partes modestiȩ : qͥa
pͥmas non potuit habere sapientiȩ. Ea
non ualuit omĩa non pęnitenda dili¬
genter dixisse: peniteat quȩ cognoue¬
rit dicenda non fuisse. Cum gͦ non sic̃
quidam kmñi mei putant. nulla uel
pauca s potiꝰ plura fortasse quã etiam
maledici opinantur uerba dixerim.
quȩ mallem reuocare si possem. ñ mͥ
tulliana illa sententia blanditur. qua

Expanded text:
est. sed si in bonam partem accipiatur, ut quemest. sed si in bonam partem accipiatur, ut quempiam talem fuisse credamus, qui cum sapienter omnia loqueretur, nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit, dat, saluberrima pietate credendum est. ab hac ego excellentia tam longe absum, ut, si nullum uerbum, quod reuocare uellem, protulero, fatuo sim quam sapienti similior. illius quippe scripta summa sunt auctoritate dignissima, qui nullum uerbum, non quod reuocare uellet. sed quod reuocare deberet, emisit. hoc quisquis nondum est adsecutus, secundas habeat partes modestiae, quia primas non potuit habere sapientiae; quia non ualuit omnia non paenitenda diligenter dixisse, paeniteat, quae cognouerit dicenda non fuisse. Cum ergo non, sicut quidam carissimi mei putant, nulla uel pauca sed potius plura fortasse, quam etiam maledici opinantur, uerba dixerim, quae mallem reuocare, si possem, non mihi Tulliana illa blanditur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sus eos quoꝵs malicia uel imꝑicia uel in¬
telligentia rep̃hendor. ut me nusquã
scriptoꝵs meoꝵs errasse dicatis: frustra
laboratis. Non bonã causam susce pistis
facile in ea meipso iudice suꝑamini: qm̃
non mͥ placet. cum a kmĩs meis talis ẽẽ
existimor. qualis non sum. Profecto enim
non me. s pro me alium sub meo nomine
diligunt: si non qd̾ sum. s quod non sũ
diligunt. dam in quantum me nouert̃.
uel de me uerum credunt: ego ab eiꝰ di¬
ligor. In quantũ autem mͥ tribunt. qd̾
in me nec agnoscunt. nec romani maxi¬
mus auctor tullius eloquii: numquã uer
laus quãuis p̃clarissima uideatur: tam̃
credibilior ẽ de nimium fatuo. quã de
sapiente ꝑfecto. Nam et illi qͦs uulgo mo¬
riones uocant. quantomagis a sensu dis¬
sonant. magisq absurdi et insulsi sunt:
tantomagis nullum uerbũ emittunt
quod reuocare uelint: qr dicti mali. uel
stulti. uel incõmodi. penitere: cordatoꝵ

Expanded text:
rsus eos, quorum malitia uel inperitia uel inrsus eos, quorum malitia uel inperitia uel intellegentia ; reprehendor, ut me nusquam scriptorum meorum errasse dicatis, frustra laboratis, non bonam causam suscepistis, facile in ea me ipso iudice superamini, quoniam non mihi placet,! cum a carissimis meis talis esse existimor, qualis non sum. profecto enim non me sed pro me alium sub meo nomine diligunt, si non quod sum, sed quod non sum, diligunt. nam\' in quantum me nouerunt uel de me uerum credunt, ego ab eis diligor; in quantum autem mihi tribuunt, quod in me nec agnoscunt nec mus auctor Tullius eloquii: \'Nullum umqlaus quamuis praeclarissima uideatur, tamen credibilior est de nimium fatuo quam de sapiente perfecto. nam et illi, quos uulgo moriones uocant, quanto magis a sensu communi dissonant magisque absurdi et insulsi sunt, tanto magis nullum uerbum emittunt, quod reuocare uelint, quia dicti mali uel stulti uel incommodi paenitere utique cordatorum
Abbreviated transcription (Latin):
conari. qui ꝓficiendo scribunt: & scri¬
bendo ꝓficiunt. Unde si aliqͥd uel incau¬
tius. uel indoctius ame positũ est. qđ
non solũ ab aliis qͥ uidere id possunt
merito rep̃hendatur. uerumetiam ame
ipso. qr et ego saltem postea uidere debeo
si ꝓficio. nec mirandum ẽ nec dolendũ.
s potius ignoscendũ atq gratulandũ:
non qr erratum ẽ. s qr improbatum.
Nam nimis ꝑuerse seipsum amat: qͥ
et alios uult errare. ut error suus lateat.
Quanto enĩ melius et utilius ubi ipse er¬
rauit. alii non errent: quoꝵs ammonitu
errore careat. Qd̃ si noluerit: saltẽ co¬
mites erroris non habeat. Si enĩ mͥ d̃s
qd̃ uolo p̃stiterit. ut om̃ium libroꝵs me¬
os quȩcumq mͥ rectissime displicent.
oꝑe aliquo ad hoc ipsũ instituto colligã
atq demonstrem: tunc uidebunt hoĩes
quã non sim acceptor ꝑsonȩ meȩ. Nos aũ
qͥ multũ diligitis. si talem asseritis adu̾¬

Expanded text:
conari, qui proficiendo scribunt et scriconari, qui proficiendo scribunt et scribendo proficiunt. unde si aliquid uel incautius uel indoctius a me positum est, quod non solum ab aliis, qui uidere id possunt, merito reprehendatur uerum etiam a me ipso, quia et ego saltem postea uidere debeo, si proficio, nec mirandum est nec dolendum sed potius ignoscendum atque gratulandum, non quia erratum est, sed quia inprobatum. nam nimis peruerse se ipsum amat, qui et alios uult errare, ut error suus lateat. quanto enim melius et utilius, ubi ipse errauit, alii non errent, quorum admonitu errore careat! quod si noluerit, saltem comites erroris non habeat. si enim mihi deus, quod uolo, praestiterit, ut omnium librorum meorum quaecumque mihi rectissime displicent, opere aliquo ad hoc ipsum instituto colligam atque demonstrem, tunc uidebunt homines, quam non sim acceptor personae meae. Vos autem, qui me multum diligitis, si talem adseritis adue
Abbreviated transcription (Latin):
benefacium accepi. quesiui cum res¬
crib̾em: nec inueni. Recolui tam̃ in
ea quȩsisse. quomodo inuenerint
magi pharaonis conuersa in sang̃¬
nem tota aqua egypti: unde. simile
aliqͥd facerent. Quȩ duob modis quȩs¬
tio solui potest: siue qd̾ marina aqͣ
offerri potuerit. siue qd̾ est credibi¬
lius. qr in ea regione in qua erant filiiis¬
rael. iste plagę non fiebant. Hoc enum
quibusdam scripturȩ illiꝰ locis aꝑtissi¬
me exp̃ssum ammonetur. etiam ubi
non dictum ẽ quid intelligi debeat Illę
autem litterȩ tuȩ quas presbit urbanꝰ
attulit. habent quȩstionem mͥ ꝓpositam
ex libris non diuinis s meis: quos scripsi
de libero arbitrio. In talib autẽ. quȩstio¬
nib non multũ laboro: qr etsi defendi sen¬
tentia mea liqͥda ratione non potest. mea
est. & non eiꝰ auctoris cuiꝰ sensum imꝓba¬
re fas non ẽ: etiam cũ eo non intellecto
hoc inde sentitur quod imꝑbandũ est.
Ego ꝓinde fateor me ex eors numero eẽ

Expanded text:
Bonifatium accepi, quaesiui, cum rescriberem, nec inueni. recolui tamen te in ea quaesisse, quo modo inuenerint magi Pharaonis conuersa in sanguinem tota aqua Aegypti, unde simile aliquid facerent. quae duobus modis quaestio solui solet, siue cum marina aqua offerri potuerit, siue, quod est credibilius, quia in ea regione, in qua erant filii Israhel, istae plagae non fiebant. hoc enim quibusdam scripturae illius locis apertissime expressum admonet, etiam ubi non dictum est, quid intellegi debeat. Illae autem litterae tuae, quas presbyter Urbanus adtulit, habent quaestionem mihi propositam ex libris non diuinis sed meis, quos scripsi de libero arbitrio. in talibus autem quaestionibus non multum laboro, quia, etsi defendi sententia mea liquida ratione non potest, mea est, non eius auctoris, cuius sensum inprobare fas non est, etiam cum eo non intellecto hoc inde sentitur, quod inprobandum est. ego proinde fateor me ex eorum numero esse
Abbreviated transcription (Latin):
Si posse et nolle responderint. cur
solis ocłis fauent: inuident cȩteris
sensib. xp̃i corporis. an quousq uolt
desipiunt: quanto nos melius. qui ñ
eoꝵs insipientiȩ t̃minos ponimus. s ut
desipiant ꝓrsus nolumus: multa ꝓfer¬
ri possunt ad istam dem̃tiam refutan¬
dam. S si aliquando irruerint aurib
tuis. hȩc eis interim lege: & qͥd respon¬
deant non te pigeat rescrib̾e ut poteᷤᷤ
Ad hoc enĩ fide corda nr̃a mundantur:
qr nob̃ fidei merces uisio d̃i ꝓmutat᷑.
Quȩ si ꝑ corporis ocłos erit. frustra ad
eam ꝑcipiendam scõꝵs animꝰ exercet᷑.
immo uͦ tam ꝑu̾se sentiens animꝰ non
exercetur in se: s totus in carne est.
Ubi enĩ tenacius habitabit & fixius:
nͥ unde se dm̃ uisurũ esse p̃sumit:
Qđ certe quantum malũ sit. intelligͣn¬
tiȩ potius dimitto tuȩ: quã longo ser¬
mone molior explicare. In ꝓtectione
dni semꝑ habitet cor tuum dña exi¬

Expanded text:
si posse et nolle responderint, cur si posse et nolle responderint, cur solis oculis fauent, inuident autem ceteris sensibus corporis Christi? an, quousque uolunt, desipiunt? quanto nos melius, qui non eorum insipientiae terminos figimus, sed, ut desipiant prorsus, nolumus! Multa proferri possunt ad istam dementiam refutandam. sed si aliquando inruerint auribus tuis, haec eis interim lege et, quid respondeant, non te pigeat rescribere, ut potes. ad hoc enim fide corda nostra mundantur, quia nobis fidei merces uisio dei promittitur. quae si per corporis oculos erit, frustra ad eam percipiendam sanctorum animus exercetur, immo uero tam peruerse sentiens animus non exercetur in se, sed totus in carne est. ubi enim tenacius habitabit et fixius, nisi unde se deum uisurum esse praesumit? quod certe quantum malum sit, intellegentiae potius dimitto tuae, quam longo sermone molior explicare. in protectione domini semper habitet cor tuum, domina exi
Abbreviated transcription (Latin):
serunt conuersũmr in substantiã
di. et hoc futuram ẽẽ quod d̾s est:
ut sic eam saltim deo uidendo faci¬
ant idoneam : non tanta diu̾sitate
dissimilem: quã uanitatẽ credois¬
tos abigere a fide sua: fortasse et
ab aurib. Et tam̃ si in t̾rogatione
de hoc similiter urgeantur. possit¬
ne hoc ds an non possit efficere. utrũ
eius potestati dethent si non posse
respondint: an hoc futurũ fatebuis:
si posse concesserint: Quomodo ergo
exierint de hoc alieno laqueo: sic exe¬
ant de suo. Heinde cur solis ocłis cor¬
poris xp̃i hoc donũ attributũ esse
contendunt: non etiam cȩteriᷤ sen¬
sib: Sonꝰ gͦ erit ds̃: ut possit etiam
eius aurib ꝑcipi: et alitus erit: uit
sentiri possit eius olfactu: et liquor
aliqͥs erit: ut possit et bibi: et mo¬
les erit: ut possit et tangi: Non in¬
quiunt. Qͥd ergo: an illud potest dđs:
et hoc non potest: Si non posse dyxe¬
rint: cur derogant omĩpotentiȩ di:

Expanded text:
serunt conuersum iri in substantiam serunt conuersum iri in substantiam dei et hoc futuram esse, quod deus est, ut sic eam saltem deo uidendo faciant idoneam non tanta diuersitate dissimilem. quam uanitatem credo istos abigere a fide sua, fortasse et ab auribus. et tamen si interrogatione de hoc similiter tft-geantur, possitne hoc deus, an non possit efficere, utrum eius potestati detrahent, si non posse responderint, an hoc futurum fatebuntur, si posse concesserint? quo modo ergo exierint de hoc alieno laqueo, sic exeant de suo. deinde cur solis oculis corporis Christi hoc donum adtributum esse contendunt, non etiam ceteris sensibus? sonus ergo erit deus, ut possit eius etiam auribus percipi? et halitus erit, ut sentiri possit eius olfactu? et liquor aliquis erit, ut possit et bibi? et moles erit, ut possit et tangi? non>, inquiunt. quid ergo? an illud potest deus et hoc non potest? si non posse dixerint, cur derogant omnipotentiae dei?
Abbreviated transcription (Latin):
enigmate. Hoc autẽ utrumq int̾ioriᷤᷤ
hominis munus ẽ. siue cũ in ista ꝑe¬
grinatione adhuc ꝑ fidem ãbulatur:
in qua utitur speculo et enigmate:
siue. in illa patria cũ ꝑ speciem contẽ¬
plabitur: ꝓ qua uisione positũ est
facie ad faciem. Audiat caro: carna¬
lib cogitationib ebria. Sp̃c est ds.
& ideo qui adorant dm̃ in spũ & ueri¬
tate. oportet adorare. Si adorare: quan¬
tomagis uidere: quis enĩ audeat af¬
firmare. d̾i substantiam corporaliter
uideri: cũ eam noluerit corporalit̃
adorari.: E argũte sibi uident᷑ dicere:
et quasi interrogando p̃mere. Potu¬
it xp̃c p̃stare carni suȩ. ut ocłis cor¬
poreis uideret patrem: an ñ potuit:
Ut si non potuisse responderimus.
omĩpotentiȩ dĩ nos derogasse ꝓcla¬
ment. Si autẽ potuisse concesserimꝰ:
argumentationẽ suam ex nr̃a res¬
ponsione concludant. Quanto iam
tolerabilius desipiunt. qͥ carnẽ. as¬

Expanded text:
aenigmate. hoc autem utrumque interioris aenigmate. hoc autem utrumque interioris hominis munus est, siue cum in ista peregrinatione adhuc per fidem ambulatur, in qua utitur speculo et aenigmate, siue in illa patria, cum per speciem contemplabitur, pro qua uisione positum est facie ad faciem\'. Audiat caro carnalibus cogitationibus ebria: Spiritus est deus et ideo, qui adorant deum, in spiritu et ueritate oportet adorare. si adorare, quanto magis uidere! quis enim audeat adfirmare dei substantiam corporaliter uideri, cum eam noluerit corporaliter adorari? sed argute sibi uidentur dicere et quasi interrogando premere: Potuit Christus praestare carni suae, ut oculis corporeis uideret patrem, an non potuit?\' ut, si non potuisse responderimus, omnipotentiae dei nos derogasse proclament; si autem potuisse concesserimus, argumentationem suam ex nostra responsione concludant. quanto iam tolerabilius desipiunt, qui carnem ad
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ in peius ꝓfecerint. dũ sine
limite timoris uel pudoris hac atq
hac uagabunda fertur impunita lo
quacitas. Antea dicebant carnis suȩ
tantũ hoc p̃stitisse. xp̃m. ut corporeis
ocłis uidẽt d̃m: deinde addid̾unt etiã
om̃s sc̃os receptis in resurrectione cor¬
porib eodem modo dm ẽẽ uisuros. Nc̃
iam istam possibilitatẽ: etiam impiis
donauerunt. Sonent sane quantum
uolunt: & qͥb uolunt. Nam qͥs aude¬
at contradicere. hominib de suo do¬
nantib : qui enim loquitur menda¬
cium: de suo loquitur. Tu aute cũ his
qui sanã doctrinã tenent. nichil istoꝵs
audeas usurpare de tuo: s cũ legis bĩ
mundo corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: in¬
tellige impios non uisuros. Neq enim
beati et mundo corde sunt impii. Itẽ
cũ legis. uidemꝰ nunc ꝑ specłm in enig¬
mate. tunc autẽ facie ad faciem: in¬
tellige. inde. nos t̃c̃ uisuros facie ad
faciem. unde nc̃ uidemꝰ ꝑ specłm in

Expanded text:
quantum pejus profecerunt dum sine quantum pejus profecerunt dum sine limite timoris vel pudoris hac atque hac vagabunda fertur imquacitas. antea dicebant carni suae tantum hoc praestitisse Christum, ut corporeis oculis uideret deum; deinde addiderunt etiam omnes sanctos receptis in resurrectione corporibus eodem modo deum esse uisuros; nunc iam istam possibilitatem etiam impiis donauerunt. donent sane, quantum uolunt et quibus uolunt; nam quis audeat contra dicere hominibus de suo donantibus? qui enim loquitur mendacium, de suo loquitur. tu autem cum his, qui sanam doctrinam tenent, nihil istorum audeas usurpare de tuo; sed cum legis: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt, intellege impios non uisuros; neque enim beati et mundi corde sunt impii. item cum legis: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, intellege inde nos tunc uisuros facie ad faciem, unde nunc uidemus per speculum in
Abbreviated transcription (Latin):
similiores illi: quantomagis in eiꝰ cog¬
nitionẽ et caritatem ꝓficimꝰ. Qͥa etsi
ext̾ior homo nr̃ corrumpitur. s interior
renouatur de die in diem: ita sane ut
in hac uita quantuscumq ꝓuectꝰ sit.
longe absit ab illa ꝑfectione similitu¬
dinis quȩ idonea erit ad uidendum
dm̃: sicut dicit apłs facie ad faciem.
In qͥb certe uerbis si corporalem faciẽ
u oluerimꝰ acciꝑe. consequens erit. ut
etiam ds talem habeat faciem: & sit
aliquod inter. uallum inter nostram
et ipsius cũ eum uidebimꝰ facie ad fa¬
ciem. Ꝙ si int̾uallum. utiq finis. ꝙ m̃¬
broꝵ habitus terminatus. et cetera
absurda. dictuq et cogitatu impia:
quib animalis homo non ꝑcipiens qͣ
sunt sp̃c d̾i. fallacissimis uanitatibus
illuditur. Dicunt enim quidam eoꝵs
qui talia garriunt. sicut ad me potu¬
it ꝑuenire. nos dm̃ uidere nc̃ mente.
tunc corpore: ita ut etiam impios eũ
pari modo asseuerent eẽ uisuros. Hñ

Expanded text:
similiores illi, quanto magis in eius cogsimiliores illi, quanto magis in eius cognitione et caritate proficimus, quia, etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem ita sane, ut in hac uita, quantuscumque prouectus sit, longe absit ab illa perfectione similitudinis, quae idonea erit ad uidendum deum, sicut dicit apostolus, facie ad faciem. in quibus certe uerbis si corporalem faciem uoluerimus accipere, consequens erit, ut etiam deus talem habeat faciem et sit aliquod interuallum inter nostram et ipsius, cum eum uidebimus facie ad faciem, et si interuallum, utique finis et membrorum habitus terminatus et cetera absurda dictuque et cogitatu impia, quibus animalis homo non percipiens, quae sunt spiritus dei, fallacissimis uanitatiilluditur. Dicunt enim quidam eorum, qui talia garriunt, sicut ad me potuit pervenire, nos Deum videre, nunc mente tunc corpore. Ita ut etiam impios cum pari modo asseverent esse visuros. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
in accessibilem: quẽ nemo hominũ
uidit. nec uidere potest. ꝑ hoc enim
uideri ab homine non potest: ꝑ qd̾
uidet homo corpore corpora. Nam
siet m̃tib pioꝵs eẽt in accessibilis:
non diceretur. accedite ad eum &
illuminamini. Etsi m̃tib pioꝵ eẽt
inuisibilis: non diceret᷑. uidebimus
sicuti est. Nam ꝑspice totam ipsã
in epła ioħis sententiam. Bilectissi.¬
mi inqͥt filii d̾i sumꝰ: & nondũ ap¬
paruit qͥd erimꝰ. Scimꝰ qi cũ appã¬
ruerit similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ eũ
sicuti est. In tantum gͦ uidebimꝰ. in quan¬
tum similes erimꝰ: qr et nc̃ in tantũ non
uidemus. in quantum dissimiles sumus.
Inde gͥ uidebimꝰ: ubi similes erimꝰ. Qͥs aũ
dem̃tissimꝰ dixerit: coepore nos uel eẽ uł
futuros eẽ similes deo: in interiore igit᷑
homine. ista similitudo est. qͥ renouat᷑
in agnitionẽ d̾i: scđm imaginem eius
qui creauit eum. Et tanto efficimur

Expanded text:
inaccessibilem, quem nemo hominum inaccessibilem, quem nemo hominum uidit nec uidere potest. per hoc enim uideri ab homine non potest, per quod uidet homo corpore corpora. nam si et mentibus piorum esset inaccessibilis, non diceretur: Accedite ad eum et inluminamini, et si mentibus piorum esset inuisibilis, non diceretur: Videbimus eum, sicuti est. nam perspice totam ipsam in epistula Iohannis sententiam: Dilectissimi. inquit, filii dei sumus et nondum apparuit, quod erimus. scimus, quia, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est. in tantum ergo uidebimus, in quantum similes erimus, quia et nunc in tantum non uidemus, in quantum dissimiles sumus. inde igitur uidebimus, ubi similes erimus. quis autem dementissimus dixerit corpore nos uel esse uel futuros esse similes deo? in interiore igitur homine ista similitudo est, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius, qui creauit eum. et tanto efficimur
Abbreviated transcription (Latin):
ipse utiq non uidebat: nͥ qr noti¬
cia nr̃i certior intus ẽ ubi nemoscit
quȩ st̃ hominis. nͥ spc̃ hominis qui
in ipso est. Sed cũ uenerit dñs ꝙ
illuminauerit abscondita tenebraꝵ.
& manifestauerit cogitationes cordis.
alienis: ubi nullus erit alienꝰ. Luxũ
ipsa qua illuminabunt᷑ hȩc omĩa q̃ꝰ
modo in cordib reconduntur. qualꝰ
aut quanta sit. quȩ lingua ꝓferat:
qͥs saltem infirma m̃te contingat:
et tenebre in eo ñ sunt ullȩ .s. lux
m̃tium purgataꝵ: non istoꝵ corpo¬
ris ocłors. Erit ergo tunc mens ido¬
nea quȩ illam lucem uideat: quod
nẽ nondum ẽ. Hoc autẽ ocłs corpo¬
ris neq nc̃ potest. neq tẽ poterit.
Om̃e quippe quod ocłis corporis conᷤ.¬
pici potest. in loco aliquo sit necesse
est: nec ubiq sit totum. s minore sui
parte minorem locum impleat. et
maiore maiorem. Non ita ẽ inuisibi¬
bilis et incorruptibilis. qui solus habet
immortalitatem. et lucem habitat

Expanded text:
ipse utique non uidebat, nisi quia notiipse utique non uidebat, nisi quia notitia nostri certior intus est. ubi nemo scit, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis. qui in ipso est? sed cum uenerit dominus et inluminauerit abscondita tenebrarum et manifestauerit cogitationes cordis, alienis, ubi nullus erit alienus. lux uero ipsa, qua inluminabuntur haec omnia, quae modo in cordibus reconduntur, qualis aut quanta sit, quis lingua proferat, quis saltem infirma mente contingat? est et tenebrae in eo non sunt ullae, sed lux mentium purgatarum, non istorum corporis oculorum. erit ergo tunc mens idonea, quae illam lucem uideat, quod nunc nondum est. Hoc autem oculus corporis neque nunc potest neque tunc poterit. omne quippe, quod oculis corporis conspici potest. in loco aliquo sit necesse est nec ubique sit totum, sed minore sui parte minorem locum occupet et maiore maiorem. non ita est deus inuisibilis et incorruptibilis, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat
Abbreviated transcription (Latin):
dño salutem. Non solũ
litteris tuis. uerum etiam ipso refe¬
rente qui ꝑtulit. comperi multũ te
flagitare litteras meas: credentẽ qd̃
ex eis consolationẽ habere plurimã
possis. Tu itaq uideris quid ex inde ca¬
pias: ego tam̃ eas negare uel differre.
non debui. Consoletur autẽ te fides .
plenitudinẽ desid̾are nouerimꝰ. Non
enim te desolatam putare debes. cũ
in interiore homine habeas p̃sentem
xp̃m ꝑ fidem in corde tuo. aut sic te
contristari oportet. quẽ admodũ gen¬
tes quȩ spem non habent: cũ ueracis¬
sima ꝓmissione sꝑemꝰ nos in hac uita
unde migraturi quosdam nrõs mi¬
grantes non amisimꝰ. s p̃misimꝰ ad
eam uitam ẽẽ uenturos. ubi nobis
erunt quanto notiores. tanto utiq
cariores: et sine timore ullius disces¬
sionis amabiles. Hic aut̃ & si tuus
coniunx cuiꝰ abscessu uidua diceris.
tibi notissimꝰ erat: notior tam̃ erat
sibi quã tibi. E unde hoc cũ tu eiꝰ¬
faciem corporalem uideres quam

Expanded text:
NO SALUTEM. Non solum litteris tuis uerum etiam ipso referente, qui pertulit, comperi multum te flagitare litteras meas credentem, quod ex eis consolationem habere plurimam possis. tu itaque uideris, quid exinde capias, ego tamen eas negare uel differre non debui. consoletur te autem fides etplenitudinem desiderare nouerimus. non enim te desolatam putare debes, cum in interiore homine habeas praesentem Christum per fidem in corde tuo, aut sic te contristari oportet quem ad modum gentes, quae spem non habent, cum ueracissima promissione speremus nos in hac uita, unde migraturi quosdam nostros migrantes non amisimus, sed praemisimus, ad eam uitam esse uenturos, ubi nobis erunt quanto notiores tanto utique cariores et sine timore ullius discessionis amabiles. Hic autem etsi tuus coniux, cuius abscessu uidua diceris, tibi notissimus erat, notior tamen erat sibi quam tibi. et unde hoc. cum tu eius corporalem faciem uideres, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ: quȩ cõmemorare nc̃ longũ est.
Hic iam si satis constitit. quod recte alio
tempore. constitutũ ẽ. itidem recte alio
tempore. posse mutari. mutantis oꝑe ñ
dispositione mutata: quã dispositionẽ
intelligibilis ratio continet. ubi sine tp̃r
simul sunt. quȩ in temporib simul fie¬
ri ñ possunt. qr tempora ñ simul cur¬
runt. quispiam fortassis expectet cau¬
sas a nob̾ ipsius mutationis acciꝑe: qd
ipse. nosti quã plixi negocii sit. Uerun
tam̃ breuiter dici potest. quod homini
acuto fortasse suffecerit: Aliis sacram̃¬
tis p̃nunciari xp̃m cũ uenturꝰ esset. a¬
liis cũ uenisset annunciari oportuisse.
sicut modo nos id ipsum loquentes di¬
uersitas rerum compulit etiam u̾ba
mutare. Siqͥdem aliud ẽ prenunciari.
aliud annunciari: aliud cũ uenturus
ẽẽt. aliud cum uenisset. Nunc deinde
uideamꝰ: quale sit qd̃ in epła tua seqͥtur.
Adiecisti enĩ eos dice quod xͥ p̃dicatio¬

Expanded text:
tum est, quae commemorare nunc longum est. tum est, quae commemorare nunc longum est. Hic iam si satis constitit, quod recte alio tempore constitutum est, itidem recte alio tempore posse mutari mutantis opere non dispositione mutata, quam dispositionem intellegibilis ratio continet, ubi sine tempore simul sunt, quae in temporibus simul fieri non possunt, quia tempora non simul currunt, quispiam fortassis expectet causas a nobis ipsius mutationis accipere, quod ipse nosti quam prolixi negotii sit. uerum tamen breuiter dici potest, quod homini acuto fortassis suffecerit, aliis sacramentis praenuntiari Christum, cum uenturus esset, aliis, cum uenisset, adnuntiari oportuisse, sicut modo nos id ipsum loquentes diuersitas rerum compulit etiam uerba mutare, si quidem aliud est \'praenuntiari\' aliud adnuntiari aliud \'cum uenturus esset\' aliud \'cum uenisset. Nunc deinde uideamus, quale sit, quod in epistula tua sequitur. adiecisti enim eos dicere, quod Christi