comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et laluator ait Cum aiiem uentrit patatlitus spititus
ueritatis. qui de parte procedit. ille de teo accipiti. qm̃
ipst me glotificabit & ueniens annuntiabit uobis Et
soluit statim inieeptetaus dominus. ostendens pͥmũ
quidem ꝙ persona sit spiritus sanctus dicens. Ille de
omnia qua prĩs sunt m̾ta sunt. Si igit ea quat prĩs fũt
ea filii sunt: & omnia quat filii sunt:ta omnia spũs scĩ
sunt. nihil ergo in omĩbus deest filio: quod non ad cius¬
attineat potestatem nihil qued ab eo non factum sit. ⁊ cꝯ
nutu ac moderamine non tegatut. Cum eigo omniia hãt
filius in potestate. in omnibus nihil dcest omnium Ho¬
rum igitut omnuium habet potestatem & spiritus satittꝰ
quorum & filius. Si ttum dicie de spixitu sancto salua¬
tor Ille iudicabit mundum ⁊ conuneet ⁊ docebit de
peccato & de uistitia & de udicio. De ptecato quidem
ꝙ non credidetunt in me. De uistiua aũi. quomiam

Expanded text:
letus, Spiritus veritatis qui de Patre procedit, ille de meo accipiet, quoniam ipse me glorificabit, et veniens annuntiabit vobis . Et solvit statim interpretans Dominus, ostendens primum quidem quod persona sit Spiritus sanctus, dicens: Ille de omnia quae Patris sunt, mea sunt. Si igitur ea quae Patris, ea Filii sunt, et omnia quae Filii sunt, ea omnia Spiritus sancti sunt, nihil ergo in omnibus deest Filio, quod non attineat ad ejus potestatem, nihil quod non ab eo factum sit, et ejus nutu ac moderamine non regatur. Cum ergo omnia Filius habeat in potestate, in omnibus nihil ei deest. Horum igitur omnium habet potestatem et Spiritus sanctus, quorum et Filius. Sic enim dicit de Spiritu Salvator: Ille judicabit mundum et convincet, et docebit de peccato et de justitia, et de judicio. De peccato quidem, quod non crediderunt in me: de justitia autem, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ruisdem uis esse gloriat uirgines & maritas. Et quia
athitror te utritate superatum: ad detractionẽ uitat
met ad maledicta conuerti Solent enim &hoc mulier¬
culae facere quae uictoribo dominis male optant m an¬
gulis Illud dito prouenient gloriat mtae tua forte con¬
uitia cum codem quo mariatꝰ detraxisti ore me laceres.
& caninam facundiam seruus domini ꝑiter expeciat᷑

Expanded text:
ejusdem vis esse gloriae virgines et maritatas  Al. maritas. Et quia ejusdem vis esse gloriae virgines et maritatas  Al. maritas. Et quia arbitror te veritate superatum, ad detractionem vitae meae et ad maledicta converti solent enim hoc et mulierculae facere, quae victoribus dominis male optant in angulis, illud dico praeveniens, gloriae mihi fore tua convicia, cum eodem quo Mariae detraxisti, ore me laceres, et caninam facundiam servus Domini pariter experiatur
Abbreviated transcription (Latin):
terra nos non capit. Quotidie bella secant: mõbi sb̾trahũt.
nauftagia absorbent: & nihilominus de terminis litigamꝰ
De hoc numero sunt illi qui agnum sequuntur. qui ue¬
stimenta sua non coinquinautrunt. uirgines enim permã¬
serunt. obstrua quid significet coinquinauerunt Ego nõ
audeo exponere ne heluidus calumpnietur. Quod autẽ
ait quasdam esse uirgines tabetnatias.ego tibi plus dico
esse in his & adulteras. & quo magis mireris & dericos
essc caupones & monachos impudicos. Ed quis non statĩ
intelligat nit thabernariam uirginem mec adulitrum
monathum net ilrricum posse esse cauponem: Nunꝗd
est Ego certe ut personis aliis pretermissis ad uirgiem
ueniam quae institorias exercet artes nestio an corpore
quod scio spiritu uirgo non permanet. Rethoritati su¬
mus & in more declamatorum paululum lusimus. tu
nos heluidi coegisti quia iam euuangdio choruscante

Expanded text:
terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, terra nos non capit. Quotidie bella 230 nos secant, morbi subtrahunt, naufragia absorbent, et nihilominus de terminis litigamus? De hoc numero sunt illi, qui Agnum sequuntur , qui vestimenta sua non coinquinaverunt, virgines enim permanserunt. Observa quid significet, coinquinaverunt. Ego non audeo exponere, ne Helvidius calumnietur. Quod autem ais quasdam esse virgines tabernarias; ego tibi plus dico, esse in his et adulteras, et, quo magis mireris, clericos esse caupones, et monachos impudicos. Sed quis non statim intelligat, nec tabernariam virginem, nec adulterum monachum, nec clericum posse esse cauponem? Numquiest? Ego certe, ut aliis personis praetermissis ad Virginem veniam: quae institorias exercet artes, nescio an corpore, quod scio, spiritu virgo non permanet. 22. Rhetoricati sumus, et in morem declamatorum, paululum lusimus. Tu nos, Helvidi, coegisti, qui jam Evangelio coruscante,
Abbreviated transcription (Latin):
gio debitum soluitur: orandi preteritur instantia. Non ne¬
sed quae uxores esse desierintiquat in ipsa necessitate
conuigii imitantur uirginum castitatem. Hot. est quod
cui necessitatem imponit aut lãqueum. sed ul quod hone¬
stum est suadet: uolens omnes esse situt scipm̃ Et qm̃qm
de uirgmitate pracceptum ddomini non habeat. quia ult
homines est: quod ammodo impudentis erat aduersum
nauuta in ogere: alioq modo dicere: uolo uos esse quod
anggeli sunt. Unde & uirgo maioris est mercis dum id
tempsit. Quod si fecerit non delinquit. nihilominus ĩ co¬
hetentibus infert. Consiluim autẽ do tanqm̃ miãs con¬
sequutus a domino ut sim fidelis. Estimo ergo hoc bon
esse propter instantẽ necessitatem: quia bonum est hoĩ
sic esse. Quae est illa necessitas:Ue pregnanub & nuiri¬
entib in illa die. Ideo silua succtescitꝰ ut postta recida¬
tur. Ideo ager. seritur ut metatur. Iam plenus est oibis:

Expanded text:
gio debitum solvitur, orandi praeteritur instantia. 21. Non negio debitum solvitur, orandi praeteritur instantia. 21. Non nesed quae uxores esse desierint, quae in ipsa necessitate conjugii virginum imitentur castitatem. Hoc est, quod cui necessitatem imponit aut laqueum, sed id quod honestum est, suadet, volens omnes esse sicut seipsum. Et quamquam de virginitate praeceptum Domini non habeat: quia ultra homines est; et quodammodo impudentis erat, adversum naturam cogere, alioque modo dicere, Volo vos esse, quod Angeli sunt: unde et virgo majoris est mercedis, dum id contemnit, quod si fecerit, non delinquit; nihilominus in cohaerentibus infert: Consilium autem do, tamquam misericosecutus a Domino, ut sim fidelis. Existimo ergo hoc bonum esse propter instantem necessitatem; quia bonum est homini sic esse. Quae est ista necessitas? Vae praegnantibus et nutrientibus in illa die . Ideo silva succrescit, ut postea recidatur. Ideo ager seritur, ut metatur. Jam plenus est orbis,
Abbreviated transcription (Latin):
contumelus gloriatur. ingredũt exposut libidinum¬
uictimat. & uenuitate uestium nudȩ impudicis oculis in¬
geruntur. His in foclix uxor auc letatur: et perit. autof¬
fenditur. & maritus iuirgia concitatur. Hinc discordia se¬
minarium npudii. Aut si aliqua inuenitur domus in quã
ista non fiant quae tamen rata uisa est. Ipsa dispensatio
domus. liberorum educatio tecessitates mariti cortetio
scruulorum: quã a xpĩ cogitationem non ad uocent. Dc¬
fecerunt ait scriptura sãrat muliebria. Post quod dicitur
ad abraam.omnia quaecunq dicit tibi sđra audi uocẽ
cius. Quat nõ ẽ in partus angictatib & dolore quae de¬
ficientib inenstrui cruoris officiis muliet esst. desistit:
a dei malrdictione fit litera. nec est ad uirum conuersi
ciuus. sed rcontrario uir subictetur ei. Et domini ei uoce
pteuipitur. Omnia quarcunq dicit ubi saͬra audi uocem
eius. & sic incipiunt uacare orõni. quia qm̃ dui in cõui¬

Expanded text:
contumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinumcontumeliis gloriatur: ingrediuntur expositae libidinumvictimae, et tenuitate vestium nudae impudicis oculis ingeruntur. His infelix uxor, aut laetatur, et perit: aut offenditur, et maritus in jurgia concitatur. Hinc discordia, seminarium repudii. Aut si aliqua invenitur domus, in qua ista non fiant, quae rara avis est; tamen ipsa dispensatio domus, liberorum educatio, necessitates mariti, correctio servulorum, quam a Dei cogitatione non avocent? Defecerunt, inquit Scriptura, Sarae muliebria : post quod dicitur ad Abraham: Omnia quaecumque dicit tibi Sara, audi vocem ejus . Quae non est in partus anxietatibus et dolore, quae deficientibus menstrui cruoris officiis, mulier esse desiit, a Dei maledictione fit libera: nec est ad virum conversio ejus, sed e contrario vir subjicitur ei, et Domini ei voce praecipiejus : et sic incipiunt vacare orationi. Quia quamdiu in conju
Abbreviated transcription (Latin):
nupserit. Quȩ uero nupta est cogitat quat sunt mundi:
quomodo placeat uiro.Idem tu putas esse dieb ac nodi
polire faciem. frangere gressum. simulare blanditias: Illa
hoc agitiut turpiorꝰ appateat. & nature bonum infuscętin¬
iuria Haet ad spcculum pingitur. & in contumeliam arti¬
ficis conatur pulchrior esses quam nata est.Inde infantes
garruint familta perstrepit. liberi ab osculisi liberi ab ore
dependent. computantur sumptus: impenclia pracparãt.
hinc coquorũ accincta manus carnes terit. hĩc textriciũ
turba cõmurmurat. Nuntiatur interim uir uenisse cum
sotis. illa ad hyrundinis modum lustrat uniuersa pent¬
tralia. si thorus rigeat. si pauimenta ueruerint. Ci ordina¬
ta sitit pocula. si prandiuim preparatum.Responde quȩ¬
so inter ista ubi sit dei coguauo: & hę foelices domus. Ce¬
terum ubi tympana sonãt. tibiꝰ clamitant. lyra garrit.
Cymbalum concrepat: quis ibi dei timor. Patascuus in

Expanded text:
nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, nupserit. Quae vero nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro. Idem tu putas esse diebus et noctpolire faciem, gressum frangere, simulare blanditias? Illa hoc agit, ut turpior appareat, et naturae bonum infuscet injuria. Haec ad speculum pingitur, et in contumeliam artificis conatur pulchrior esse quam nata est. Inde infantes garriunt, familia perstrepit, liberi ab osculis et ab ore dependent, computantur sumptus, impendia praeparantur. Hinc cocorum accincta manus carnes terit, hinc textricum turba commurmurat: nuntiatur interim vir venisse cum sociis. Illa ad hirundinis modum lustrat universa penetralia, si torus rigeat, si pavimenta verrerint, si ornata sint pocula, si prandium praeparatum. Responde, quaeso, inter ista ubi sit Dei cogitatio? Et hae felices domus? Caeterum ubi tympana sonant, tibia clamitat, lyra garrit, cymbalum concrepat, quis ibi Dei timor? Parasitus in
Abbreviated transcription (Latin):
illa pertonuit: tempus breuuiatum est. reliquum est ut qui
habent uxores sint quasi non habentes: adhecentes dorit̃
unus cum eo efficiuntur spiritus.Quare: Quia qui sine uxo¬
ie est sollicitus est ea quae dei sunt: quomodo placeat do
qui autem cum uxoreͤ sollicitus est ea que sunt huuis
mundi quomado placeat uxori. Diuisa est mulier & u¬
go. Quae non est nupta cogitat quae sunt domini:ut sit sc̃ã
corpore & spiritu. nam quꝰae nuptaᷤᷤ cogitat quar sũt mũ
di: quomodo placeat uiro. Quid oblattas: quid repugnas:
uas electionis haec loquitur. Diuisa estꝰ mulier dicens &
uirgo: uide quantȩ foelicitatis sit quȩ & nomen sexus
amiserit. Uirgo iam mulier non uocatur. Quae non est
nuipta cogitatꝰ c& quae sunt dñi. ut sit sancta corpore &
spiritu. Uitginis desfinitio est: sanctam esse corpore & spi¬
rita. quia nihil p̾rodest carnem hr̃e uirginem si mente ꝗs

Expanded text:
illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui illa pertonuit: Tempus breviatum est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant; adhaerentes Domino, unus cum eo efficimur spiritus . Et quare? Quia qui sine uxore est, cogitat ea quae Dei sunt, quomodo placeat Deo. qui autemcumuxoreest, sollicitusest, quae sunt huius mundi, quomodo placeat uxori. diuisa est mulier et uirgo: quae non est nupta, cogitat, quae sunt domini, ut sit sancta corpore di, quomodo placeat viro . Quid oblatras? quid repugnas? Vas electionis haec loquitur, 228 Divisa est, dicens, mulier, et virgo. Vide quantae felicitatis sit, quae et nomen sexus amiserit. Virgo jam mulier non vocatur. Quae non est nupta, cogitat quae sunt Domini, ut sit sancta corpore et spiritu. Virginis definitio, sanctam esse corpore et spiritu; quia nihil prosit carnem habere virginem, si mente quis
Abbreviated transcription (Latin):
nasceretur. Si enim inuirum sanctum fornicatio nõ ca¬
dit: & aliam eum habuisse uxorem non scribitur: mari
autem quam putatus est habuisst custos potius fuit
qm̃ maritus: tclinquitut tum uarginem mansisst cũ
maria. qui pater domini meruit appellari. Et quia de
comparatione uirginitatis & nuptiatum aliqua sũ di¬
cturis. obsecto lectuos ne me putent nuptiis detraxisse
in uirginum laude. & aliquam fecisse distantiaꝰ inter
sanctos ueteris testamenti & noui. idest inter eos qui ha¬
buere coniugia & eos qui a complexu mulictum porni¬
tus recesstrunt. Uerum pro conditione temporũ aliętũc
eos subiacuisse sententiat: & aliȩ nos in quos sines scłoꝵ
decurrerunt. Quam diu lex illa permansit: Crescite &
multiplicamini & replete terram: & maledicta sterilis q̃
non patit semen in isracl nubebant omnes & nubebant:
& derelictis parentib fiebant una caro. Quando ueto uox

Expanded text:
nasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non canasceretur. Si enim in virum sanctum fornicatio non cadit, et aliam eum uxorem habuisse non scribitur: Mariae autem, quam putatus est habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant omnes, et nubebantur, et derelictis parentibus, fiebant una caro. Quando vero vox
Abbreviated transcription (Latin):
tanto illi plus debto: & cum omnia replicaueris. nihilcru¬
de contum eliosius proferes. quam profutmur & credimꝯ. et
in qua de hostib trumphamus. Sed ut hait quat scripta
sunt non negamus: ita ta quat non sunt scripta rennimꝰ.
Natum deumꝰ esse de iurgint tredimus quia legimus.: ma¬
riam nupsisse post partum non credimus: quia nõ legi¬
mus. Nit hoc ideo dicimus quo nuptias condẽnemis
ipsa quippe uirginiras fructus est nuptiarum. sed qđ
nobis de sanctis uiris temere nihil extimare licrat. Po¬
sumus enim hac extimationie passibilitate contendere
plures quoq uxores habuisse ioseph: quia plures hũerit
abraam: plures habuerit iacob & de his ixorib eͥsse freõ
domini. quod pleriq non tam pia quã te̾meritate audatc
confingunt. Tu dicis mariam uitginem non mansisse.
Ego mihi plus uendico etiam ipm̃ ioseph uirginem fu¬
isse per mariam.ut. ex uirginali coniugio. uirgoꝰ filius

Expanded text:
tanto plus illi debeo. Et cum omnia replicaveris, cruce nitanto plus illi debeo. Et cum omnia replicaveris, cruce nihil contumeliosius proferes: quam profitemur, et credimus, et in qua de hostibus triumphamus. 19. Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, ita ea quae non sunt scripta, renuimus. Natum Deum esse de Virgine 227 credimus, quia legimus. Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus, quo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hac aestimatione possibilitatis contendere, plures quoque uxores habuisse Joseph, quia plures habuerit Abraham, plures habuerit Jacob; et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non permansisse: ego mihi plus vindico, etiam ipsum Joseph virginem fuisse per Mariam, ut ex virginali conjugio virgo filius
Abbreviated transcription (Latin):
facio. in quo tu uirginitatem & nuptias comparando
disertus esse uoliusti. Risimus inte prouerbiũ. Camt¬
lum uidimus saltitantem. Dicis. Nunquid non melices
sunt uiegines abraam isaac & iacob qui habuete con¬
uigia Nunquid non cottidie dei manib paruuli figun¬
tur in uenttibus: ut metito crubescere debeamus mariã
nupsisse post pariuim:. Quod si hoc illis turpe uidetur: su¬
per est ut non credant &̃ deum pet genitalia uirginis
natum. Turpius est enim iuxta tos deum per uirginis
pudenda genitum: quam uirginem uiro suo nupsisse
post parium. Iunge si libet alias naturat contumlias no¬
urm mensibus uterum insolescentem fastidia partum
sanguintm. pannos. ipse tibi desctibatur infans reginit̃
memꝰbranarum solito conuolutus: ingerantur dura pra¬
sepia. uagitus pariuili. octaui diti citcuncisio. tempus p᷑¬
gationis ut probetur immundus. Non erubescimus. nõ
sulemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est

Expanded text:
facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genitalia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetur immundus. Non erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est,
Abbreviated transcription (Latin):
sciolus sibi uisus tertulianum in testimonium uocat. &
uictorini picto bionensis episcopi uerba proponit. Et de
turtiliant quidem nihil amplius dico qm ecdesię ho¬
minem non fuisse. De uictorino uero id assero quod &
de cuuangelistis fratres cum dixisse domĩ non filios
mariae. Ttattes aũt eo sensu quem sũpra exposuimus
ptopinquitate non mẽt. Uetum nugas terimus. & fonte
ueritatis: omisso: oppinionum nuiulos consectamur
Nunquid non possum totam siltiam uetererum scripto¬
rum grecae commouere. Ignatium policarpum. hyrencũ
iustinum mattiem multosq alios apostolicos & eloquẽ¬
tes uiros qui aduersus ehionem & theodotum bizan¬
tinum haec eadem sentientes plena sapientiae uoluiã
consitipserunt quae si ligisses aliquando plus saperes. Sed
meltus puto breuiti ad singula respondere. quam duitiꝰ
immorando uolumen extendere. In illud nuẽ impitũ

Expanded text:
sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur. Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinum Martyrem, multosque alios apostolicos et eloquentes viros, qui adversus Ebionem, et Theodotum, Byzantium, Valentinum, haec eadem sentientes, plena sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum
Abbreviated transcription (Latin):
tim. Eodem modo dictos esse fratres domini quo ioseph
dictus est pater. Ego inquit & pater tuus dolenirs q̃re¬
bamus te . mater hic loquitur non uidei. & ipse euuan¬
gelista referens: Et etant patct illius & mr̃ ad mirantes
super his quac dicebantur de illo: Et his similia quae iã
enartauimus & inquib parentes uocantur. At ne forte
de exemplariorum uarietate caustris qua tibi stultissiẽ
persua sisti gractos codices esse falsatos:ad lohannis cu¬
uangeliumꝰ uenio in quo plenissimt stribitur. Inuenit
philippus nathanael & ait illi. Quem scripsit moyses ĩ lege
hiesus sit filius iosephi quem constat de spitiui santti
procreatum: Uere ioseph pater fuit quamus sis hebes di¬
cete non audebis. An putabatur. Eodem modo extimẽ
tunfratres quo extimatus est pater. Sed quoniã iã e cau¬
tibis et confragosis locis en auigauit oratio. Pandetida
sunt uela & mnͦ epilogos illius irruendum in quibus

Expanded text:
egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph egerim: Eodem modo dictos esse fratres Domini, quo Joseph dictus est pater, Ego, inquit, et pater tuus, dolentes quaerebamus te . Mater haec loquitur, non Judaei. Et ipse Evangelista referens: Et erant pater et mater illius admirantes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit Moyses in Lege,Jesus sit filius Joseph, quem constat de Spiritu sancto esse procreatum? Vere Joseph pater fuit? Quamvis sis hebes, dicere non audebis? An putabatur? Eodem modo aestimentur et fratres, quo aestimatus est et pater. 17. Sed quoniam jam e cautibus et confragosis locis enavigavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quia bene non poteram: male omnib innotescetem. & ho
quidẽ grarca narrat hystoria. Tu uero templum doici
uis quadrigam fratrum & sotorum processisse congeriẽ.
Deniq cum uideis uoce sociata dicis. Nonne hic ẽ fabri
filius: nonne mater tius dicitur maria: nonne fratres
apud nos sunt: omnes nisi de turba non dicitur. Quis
tt̾ ord ante hanc blasphemiam nouerat: quis dipdii sup¬
putabat. Conscutus es quod uolehas: nobilis factus eͥs in
scdere. Ego ipse qui contra te scribo cum in eadem uthe it
cum consistam: albus ut aiuntater uesis nescio. Pretermit¬
to uitia sermonis. quibus omnis liber tuus scatet. ł aceo ex¬
ordiũ ridiculum. o tempora.o mores. Non quacro eloquer¬
tiam: quam ipse non hahẽs in ftatre: carterio requisisti. Nõ
inqm̃ flaguo liguar nitorem. animae quȩro pietatem. apł
uel facere. Ad calcem uenio. & te cornuta interrogatione
condudo. sicq tecum agam: quasi superus nihilc

Expanded text:
quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quia bene non poteram, male omnibus innotescerem. Et hoc quidem Graeca narrat historia. Tu vero templum 224 Dominici us Sancti, ex quo vis quadrigam fratrum, et sororum processisse congeriem. Denique cum Judaeis voce sociata, dicis: Nonne hic est fabri filius? Nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres arc. VI, 3? Omnes, nisi de turba, non dicitur. Quis, te oro, ante hanc blasphemiam noverat, quis dupondii supputabat? Consecutus es quod volebas, nobilis es factus in scelere. Ego ipse qui contra te scribo, cum in eadem tecum Urbe consistam albus, ut aiunt, aterve sis, nescio. Praetermitto vitia sermonis, quibus omnis liber tuus scatet. Taceo ridiculum exordium. O tempora! o mores! Non quaero eloquentiam; quam ipse non habens, in fratre Craterio requisisti. Non, inquam, flagito linguae nitorem, animae quaero puritatem. Apud vel facere. Ad calcem venio, et te cornuta interrogatione concludo, sicque tecum agam, quasi superius nihil
Abbreviated transcription (Latin):
le est ut abraam uir iustus prĩs sui filiam coniugem sũ¬
psecit cum in primis hominib propter au rinm sanctitatẽ
idipm̃ scriptura non nominet malens intelligi qmͣ prof¬¬
ri: Et deus postea in lege sanctiat & minetur. Qui accepit
sororem suam de pre suo uel de mr̃e sua: & uiderit tur¬
pitudinem eius: & ipsa uiderit turpitudinem illus ob
probeum est exterminabuntur coram filus generis suitur
pitudinem sororis suae detexit peccatum sium iecipiẽt.
Imperitissinit hominum ista non legeras: & toto scriptii¬
rarum prlago derelicto ad inuriam uirginis tuam rabiẽ
contulisti etemplo cius quem fabulat sc̾runtꝰ cum uulgo
esset ignotus & nihil boni posset. fatinoris excogitare quo
nobilibus fietet notus dianae incẽdisse templum: & nul¬
lo prodente satrilegum ipm̃ in medium procestisse claman¬
tem sest intendium subiecisse. Sciscitantib ephes prin¬
cipibus quam obcausam facere uoluis set respondisse. ut

Expanded text:
le est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumle est, ut Abraham vir justus, patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanctitatem idipsum Scriptura non nominet, malens intelligi, quam proferri; et Deus lege postea sanciat, ac minetur: Qui acceperit sororem suam ex patre suo aut ex matre sua et uiderit turpitudinem eius et ipsa uiderit turpitudinem eius>, properium est; exterminabupitudinem sororis suae detexit, peccatum suum recipiet . 16. Imperitissime hominum, ista non legeras, et toto Scripturarum pelago derelicto, ad injuriam Virginis tuam rabiem contulisti, in exemplum ejus quem fabulae ferunt, cum vulgo esset ignotus, et nihil boni posset facinoris excogitare, quo nobilis fieret, Dianae incendisse templum; et nullo prodente sacrilegium, fertur ipse in medium processisse, clamitans sese incendium subjecisse: sciscitantibus Ephesi principibus, quam ob causam hoc facere voluisset, respondisse: Ut
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph. luxta gentem: Sed absurdum estit paud tax ui¬
deis uocati sint frattes. cum omnes qui ibi erant iudel¬
hac lege fratres potuerint appellari.Iuxta affectum humai
tatis & spiritus. uerum si sic qui magis fratres qm̃ apłi
quos do cebat intrinsecus. quos inrẽs uo cabat & fratres:
Aut si omnes ꝗa homines fratres:stultum fuit nuntiare
qua si proprium: Ecce fratres tui querunt te.cum genera¬
liter omnes hoc iurc sint featres. Restat igitui ut iata su¬
perioum expositionẽ fratres eos intelligas appellatos co¬
gnatione.non affectu non gentis priuilegio. non natuta:
quomodo loth abrahae. quomodo iacob labę appellatus¬
est frater. quomodo & filiae salphaat accipiũt cleros int
fratres suos. quomõ & ip̃ẽ abraam saͬram sororẽ suam ha¬
buit uxorem. Etenim ait. Uere soror est mea de patre: sed
non de mrẽ. idest fris est filia non sororis.Alioq uin qua¬

Expanded text:
Joseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex JuJoseph. Juxta gentem? Sed absurdum est, ut pauci ex Judaeis vocati sint fratres, quum omnes qui ibi erant hac lege Judaei, fratres potuerint appellari. Juxta affectum humani juris ac spiritus? Verum si sic, qui magis fratres quam Apostoli, quos docebat intrinsecus, quos matres vocabat et fratres? Aut si omnes quia homines, fratres, 223 stultum fuit nuntiari quasi proprium Ecce fratres tui quaerentes Al. quaerunt te; cum generaliter omnes homines hoc jure sint fratres. Restat igitur, ut juxta superiorem expositionem fratres eos intelligas appellatos, cognatione, non affectu; non gentis privilegio, non natura. Quomodo Lot Abrahae, quomodo Jacob Laban est appellatus frater, quomodo et filiae Salphaad accipiunt Clerum inter fratres suos, quomodo et Abraham ipse Saram sororem suam habuit uxorem. Etenim ait, Vere soror mea est de patre, sed non de matre , id est, fratris est filia, non sororis. Alioqui qua
Abbreviated transcription (Latin):
in pñti Esau certe fratet iatob absens erat: & laban
Innumerabilia sunt istiusmodi libris inserta diuinis.
sed ne longum faciam sermonem ad extremã duisionis
partem teuertar: id est & affectu fratres dici. Qui in duo
christiani fratres uocantur.ut ibi.Ecce quã bonum & ꝗͣ
tocundum habitate frattes inunum. Et saluator. Nat¬
rabo: nomen tuum fratribus meis.Et alibi. Uade & dic
fratribus meis.Porro in cõtnune:Quia omnes homines
ex uno patre nati:pari inter nos germanitate diũgimur.
Dicite ait his qui oderunt uos: fratres nr̃i uos estis. Et a¬
postolus ad corinthios.Si quis frater nominatur aut fop¬
nicator aut auarus: aut i dolis seruiens aut maledicus
aut ebriosus aut rapax: cum eiusmodi nec cibum sume̾.
& caetera his similia. Interrogo nunc uixta quem modũ
frattes: in ei uiangelio intelligas apellari. Iuxta naturam:
Sed scriptura non dicit: nec matiat uoians tͥos filios nec

Expanded text:
in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban in praesenti. Esau certe frater Jacob absens erat, et Laban t. 15. Innumerabilia sunt istiusmodi, libris inserta divinis. Sed ne longum faciam, ad extremam divisionis partem revertar, id est, et affectu fratres dici, Christiani fratres vocantur, ut ibi: Ecce quam bonum et quam jucundum, habitare fratres in unum . Et Salvator: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Et alibi: Vade, dic fratribus meis . Porro in commune, quia omnes homines ex uno patre nati, pari inter nos germanitate conjungimur. Dicite, ait, his qui oderunt vos, fratres nostri estis . Et Apostolus ad Corinthios: Si quis frater nominatur fornicator, aut avarus, aut idolis serviens, aut maledicus, aut ebriosus, aut rapax, cum ejusmodi nec cibum sumere , et caetera his similia. Interrogo nunc, juxta quem modum fratres Domini in Evangelio intelligas appellari. Juxta naturam? Sed Scriptura non dicit, nec Mariae eos vocans filios, nec
Abbreviated transcription (Latin):
laban fratris suae matris. & osculatus est iacob rachel.
& exclamans uoce plorauit. & indicauit rachel quia fẽ
est prĩs euis. quia filius rebetcae est. Ecce hic tadem
lege qua s frater sororis filius appellatur. & item . Dixit
autem ad iatob. quoniam fratet ineus es: non seruits
mihi gratis. dit mihi quat sit merces tua. Explitis ita¬
q uignti annis cum ignotante soceto utorib filisq
comiratus reuertrtitutꝰ ad prĩam. consecutus est tum
labati in monte galdad. & cum idola quat rachel oc¬
cultabat quaesit̾a non inuenisset in saccinis: respon¬
dit iacob & dixit ad laban. Quat culpa mea est: & qđ
delictum meum quod persecutus es me: et quia scru¬
tatus es omnia uasa mea Quid inuenisti de omnib¬
rebus tuis.Pont hit in conspectu fratrum tuorũ & fra¬
trum meorum. & redarguent inter nos duos. Respon¬
de qui sint isti stattes iacob & laban qui tunc fuerĩt

Expanded text:
Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, Laban fratris matris suae . Et osculatus est Jacob Rachel, et exclamans voce sua, ploravit, et indicavit Rachel, quia frater est patris ejus, et quia filius Rebeccae est . Ecce et hic eadem lege qua supra, frater, sororis filius appellatur. Et iterum: Dixit autem Laban ad Jacob: Quoniam frater meus es, non servies mihi gratis . Dic mihi, quae sit merces tua. Expletis itaque viginti annis, cum ignorante socero, uxoribus filiisque comitatus reverteretur ad patriam, consecutus est 222 eum Laban in monte Galaad. Et cum idola quae Rachel occultabat quaesita non invenisset in sarcinis, respondit Jacob, et dixit ad Laban: Quae culpa mea est, et quod delictum meum, quod persecutus es me? et quare scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de omnibus tuis? Pone hic in conspectu fratrum tuorum et fratrum meorum: et redarguent inter nos duos . Responde, qui sint isti fratres Jacob et Laban, qui tunc fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Et certe loth non est frater abrahat. sid filio frĩs atamo
Thare quippt getiuit ab taam & nachor & aram. Et aram
&loth filium fratris sui. Quod si adhuc dubitas fratris
filium fr̾attem nuncupari. accipe exemplum. Cum aut̃
audiuissit ab raam quia captiuus ductus essit loth fratꝰ¬
fratet suus: num trauit uernaculos suos trecentũ dite̾
& octo & cum cacdem nocturni impetus descripsisse
aditiu. Et reduxit omnem equitatum sodomorum. &
lotb frataem suum reuocauit. Sufficibant haet ad ea
quat di ximus approbanda. sed ne in aliquo cauilleris.
& te quasi lubricus anguis tuoluas. testimoniorum strĩ¬
gendus es uinculis.ne querulus sibilto. & te dicas ma¬
gis argumentationibus tortuosis. qm̃ scripturatũ uiti¬
tate superatum. lacob isdac filius ac rebectat. cum fris̃
insidias inetucns melopotamiam pett risset. accessit
& deuoluit lapidem de ore putei & ad aquauit oues

Expanded text:
suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. suo . Et certe Lot non est frater Abrahae, sed filius fratris ejus Aram. Thara quippe genuit Abraham et Nachor et Aram: et Aram et Lot filium fratris sui . Quod si adhuc dubitas fratrem, fratris filium nuncupari, accipe exemplum. Cum autem audisset Abraham, quia captivus ductus est Lot frater suus, numeravit vernaculos suos trecentos decem et octo . Et cum caedem nocturni impetu descripsisset, adjecit: Et reduxit omnem equitatum Sodomorum, et Lot fratrem suum revocavit . Sufficiebant haec ad ea quae diximus approbanda. Sed ne in aliquo cavilleris, et te quasi lubricus anguis evolvas, testimoniorum stringendus es vinculis, ne querulus sibiles, et dicas, te magis argumentationibus tortuosis, quam Scripturarum veritate superatum. Jacob, Isaac filius ac Rebeccae, cum fratris insidias metuens, Mesopotamiam perrexisset, accessit et devolvit lapidem ab ore putei, et adaquavit oves
Abbreviated transcription (Latin):
setiuet tibi sex annis & septimo anno dimutes tũ libes
abste. Et in eodem. Constituendo constitues superte prin¬
cipem quem degerit dñs deus tuus qui ex fratrib tuis
sit. non enim poteris super it tonstituert hominem alieni
fratus uel out tiue trrantib per uiam negligas ea. sed¬
rtuersione ea reducae fratri tuo. Quad si non appropĩqt̃
tibi stater tuus: neq noueris eum: collige ta inita domũ
tuam & trunt tecum donec ea querat frater tuus & ied¬
nem qui sunt israelita. Porro cognatione ftattes uocãt
qui sunt de una familia: id est At una taspia quas
multa generis turba diffunditur. ut in genesi. Dixit at̃
abtaamꝰ ad loth: non sit rixa inter me & te. & intet pasto¬
res meos & pastores tuos: quia omnes fratres sumus.
Ibiq. Et elegit sibi loth tegionem tordams. & deuauit
loth ab orientem & discesserunt unus quisq a fratre

Expanded text:
serviet tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum serviet tibi sex annis: et septimo anno dimittes eum liberum abs te . Et in eodem: Constituendo constitues super te principem, quem elegerit Dominus Deus tuus, eum qui ex fratribus tuis sit. Non enim poteris constituere super te hominem alienigfratris tui, vel ove ejus errantibus per viam, negligas ea: Reversione reduces ea fratri tuo. Quod si non appropinquat tibi frater tuus, neque noveris eum, colliges ea intra domum tuam: et erunt tecum donec quaerat ea frater tuus, et rednem, qui sunt Israelitae . Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est, patria: quasmulta generis turba diffunditur, ut in Genesi. Dixit autem Abraham ad Lot: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. Ibique, et elegit sibi Lot regionem Jordanis, et elevavit Lot ab Oriente, et discesserunt unusquisque a fratre
Abbreviated transcription (Latin):
uit eum sanir. Eadem cadi plaga tribus nominib appel¬
sibi de omnib scripturis. lector potetit co gregate. Nunc
lentur filii materterȩ eius mariae qui antea nõ credẽtes
postea gtediderunt. litet fitri poterit ut uno statim tredẽte
alii dui in creduli fuerint. Et hanc esse mrem̃ iacobi le¬
gimus & iosctis: idest mariam deopha uxorem alphei &
hanc dictam esse mariam iacobi minoris. Quat si mater
maria deophae: alia matia & iosetis & iacobi. dummõ
constet non randem mariam iacobi & iosetis esse qua
matrem dñi. Et unde ais frc̃s domini dicti sunt qui nõ
crant fratiis. Iam nunt doceberis: Quatuor modis in scri¬
pturis diuinis fraites dici. natura. gente. cognatioẽ. affe¬
u. Natura esau & iacob & duodecim patriarchȩ. Andre¬
as & petrus. iacobus & iohannts. Gente qua omnes ui¬
dei fratres inter se uocantur: ut in deutronomio. Si aute
uncrio fecm̃ tuum qui est hebraeus ud quac est hebraa

Expanded text:
at eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appelat eum Sanir. Eadem coeli plaga tribus nominibus appelsibi de omnibus Scripturis lector poterit congregare. 14. Nunc lentur filii materterae ejus, Mariae, qui antea non credentes, postea crediderunt. Licet fieri potuerit, ut uno statim credente, alii diu increduli fuerint, et hanc fuisse matrem Jacobi et Josetis, id est, Mariam Cleophae uxorem Alphaei, et hanc dictam Mariam Jacobi minoris. Quae si esset Maria Cleophae, alia Maria Jacobi et Josetis, dummodo constet, non eamdem Mariam Jacobi et Josetis esse, quam matrem Domini. Et unde, ais, fratres Domini dicti sunt, qui non erant fratres? Jam nunc doceberis, quatuor modis in Scripturis divinis fratres dici, natura, gente, cognatione, affectu. Natura, Esau, Jacob, duodecim Patriarchae, Andreas et Petrus, Jacobus et Joannes. Gente, qua omnes Judaei inter se fratres vocantur, ut in Deuteronomio: Si autem emeris fratrem tuum, qui est Hebraeus, vel quae est Hebraea,
Abbreviated transcription (Latin):
eius: credebant in cum Si not est apłus.: tertius nescio ꝗs i
non intet irts sed inter duos soleant prebere distantiam:
& frater domini aplus sit Paulo dicente: Deinde post triẽ¬
nium utni hito solimam uidere petrum. & mansi apud il
data est mihi Petrus & ia cob & iohannes qui uidehãt:
bedei: lege actus apłorum iiam abherode fuerat int̾eptꝰ.
Restat conclusio ut maria ista quae iatobi minoris scribr
mater. fuurit utor alphei & soror matiae mrĩs domini. Quã
matiam eleophȩ iohannes euuangelista cognominat siuc
a ptẽ siue a gentilitate familiae. aut quacunq alia causa
diuersis nomĩb appellari. Raguel sotet moysi & ietro cdr
Uedeon nullis causis immutati nominis ante ptemissis
subito ierobo al legitur.Orias tex uida uicissim azarias
uocatur.Mons thabor thabirium dicitur.Rursũ hermon
phoenices cognominant eum sanior. & amgͬreus cognoiã¬

Expanded text:
ejus credebant in eum. Si non est Apostolus, sed tertius nescio quis ejus credebant in eum. Si non est Apostolus, sed tertius nescio quis non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam; et frater Domini Apostolus sit, Paulo dicente: Deinde post triennium veni Jerusalem videre Petrum, et mansi apud illdata est mihi, Petrus et Jacobus et Joannes, qui videbantur bedaei, lege Actus Apostolorum. Jam ab Herode fuerat interemptus. Restat conclusio, ut Maria ista quae Jacobi minoris scribitur mater, fuerit uxor Alphaei, et soror Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes Evangelista cognominat, sive a patre, sive gentilitate familiae aut quacumque alia causa diversis nominibus nuncupari. Raguel socer Moysi, et Jethro dicitur. Gedeon, nullis causis immutati nominis ante praemissis, subito Jerobaal legitur. Ozias rex Juda, vicissim Azarias vocatur. Mons Thabor, Itabyrium dicitur. Rursum Hermon Phoenices cognominant Sanior, et Amorraeus cognomin
Abbreviated transcription (Latin):
exitium mentis uesanat. Hicis ad crucem domini mre
solitudinem commendatam quasi uixta te nõ habẽt
quatuor filios & innumeras filias quarum consortio frue¬
retur. Uiduam quoq nominas quod scriptura non loquitꝰ
& cum omnium euuangelistarum exempla proponas: so¬
luis tibi egempla iohannis non placent. Dicĩs trãsitorie ad
crucẽ dñi eam fuisse pñtem ne consulto preterisse uidearis
& tamen quae cum illa mulicres fuerint siles Ignostẽm
nescienti nisi uidem consulto reucentẽ. Audi itaq iohann es¬
cuan ͭͣ quid dicat. Stabant aũt uixta crucem hiesu maree
cius & soror mris cius maria cdcophȩ & maria magdalena
cupatos.: Iacobum zebedei & iacobum alphei. Istum minotẽ
nescio quem iacobum quem mariȩ filtum nec tamẽ int̃is
dominiiscriptura commemorat: aplm uis esse an nõ: Si a¬
postolum: alphei filius erit & credet in hicsum & non erit
de illis fratribus de quibus scriptum est. Neq enim fratres

Expanded text:
exitium mens vesana! Dicis ad crucem Domini matrsolitudinem commendatam: quasi juxta te non haberet quatuor filios, et innumeras filias, quarum consortio frueretur? Viduam quoque nominas, quod Scriptura non loquitur. Et cum omnia Evangelistarum exempla proponas, solius tibi Joannis verba non placent. Dicis transitorie, ad crucem Domini eam fuisse praesentem, ne consulto praeterisse videaris: et tamen quae cum illa mulieres fuerint, siles. Ignoscerem nescienti, nisi viderem consulto reticentem. Audi, itaque, Joannes quid dicat: Stabant autem juxta crucem Jesu mater et soror matris ejus Maria Cleophae, et Maria Magdalene cupatos, Jacobum Zebedaei, et Jacobum Alphaei. Istum, nescio quem minorem Jacobum, quem Mariae filium, nec tamen matris Domini Scriptura commemorat, Apostolum vis esse, an non? Si Apostolus est, Alphaei filius erit; et credet in Jesum; et non erit de illis fratribus, de quibus, scriptum est: Neque enim tunc fratres
Abbreviated transcription (Latin):
nt tadent orabt̃ in lob quoq legimꝰ ab aldach ditũ de
ĩpio. Auellatur dt thab̾natło suo fiducia tius. & calcet sr̃
cũ qĩ rex interitus. hĩtet ĩ thab̾nado illiꝯ soc cuis qui
non est.haud dubium quin diabolus. qui cum habeat
socios non est. non autẽ hrẽt nisi essci & tamẽ ꝗa adco
petutesst non dicitur Ergo secũd hũc cõꝑationis sensũ
malum diximus inlic tangite. litit uxoris nulla facta
sit mentio. quia bonũ ełł non tangert. et subiecimus uir¬
ginitatẽ fiumentum: nupuas. ordeum. fornicationt̃ ster¬
dus bũballorum nuncupantes.Utiq frumentũ & ordtũ
creatura dii est. Utrum in tuuanglio maior turba ordia¬
menta inquit saluos facies dominit. Alis uerbis id ipm̃
locun sumus. quando aur uirginitaiẽ: argc̃tũ nuptias
diximus. & centum quadragmꝰtaquatuoꝰ milia uginũ
signatorum. ꝗ cũ mlictib no lũi coinꝗtiati solos caticũ

Expanded text:
ne traderentur, orabat. In Jone traderentur, orabat. In Joabernaculo suo fiducia eius et calcet super eum quasi rex interitus. habitent in tabernaculo illius socii eius, qui non est, haud dubium quin diaboli, qui cum habeat socios, non autem haberet, nisi esset, tamen, quia deo periit, non esse dicitur. ergo secundum hunc conparationis sensum malum diximus mulierem , tangere — licet uxoris nulla facta sit mentio —, quia bonum est non tangere. et subiecimus uirginitatem frumentum, nuptias hordeum, fornicationem stercus bubulum nuncupantes: utique et frumentum et hordeum creatura dei est. uerum ineuangeliomaiorturbahordeamenta salvos facies, Domine » . Aliis verbis id ipsum locuti sumus, quando aurum virginitatem, argentum nuptias diximus: et centum quadraginta quatuor millia virginum signatorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Non diecit bonũ est uxorẽ noti hr̃e. sid honũ est in quit¬
mulierẽ non tangere. quasi & intactu tuis peticulis
sit quasi qui illam tetigerit non euadat. Uides igitur
non de ꝯuigihus nos exponere. sed de coitu simpliciter
disputait. qued ad cmpatatio pudicitiae & urginita¬
tis & angelice similitud inis: bonum sit homini młierẽ
tas uanitatum. Si omnes ettaturat botiae ut a bono cõ
ꝗd a celi & angeli throni domiãtiõs potestates catitrat¬
q uirtutes. Sed quae ꝑ se hona st̃. ut a bono condita c̾ita¬
tore. a comꝑationẽ melioꝵ uanitas appłłant̾. Uerbi gratia
Lucerna lampadis comꝑauont pto nihilo est. lampꝰas¬
stellat collationt non lucet. Stellã lunae conferr& tat
ca est lunam soli unge non rutilat solem ꝓpõ cõfer
& tenebrae sunt Ego sum inquit qui sum. Omne igi
creaturã si deo contltris non subsistit. Ne tradas m¬
quit hester heditatẽ tuam his qui non sunt dii idoli

Expanded text:
non dixit: \'bonum est uxorem non habere\', sed \'bonum est non dixit: \'bonum est uxorem non habere\', sed \'bonum est mulierem non tangere\', quasi et in tactu periculum sit, quasi, qui illam tetigerit, non euadat. uides igitur non de coniugibus nos exponere, sed de coitu simpliciter disputare, quod ad conparationem pudicitiae et uirginitatis et angelicae similitudinis bonum sit homini mulierem  Ecclesiastes. si omnes creaturae bonae ut a bono creaquid et caeli et angeli et throni, dominationes, potestates ceteraeque uirtutes? sed quae per se bona sunt ut a bono creatore condita, ad conparationem maiorum uanitas appellantur. uerbi gratia: lucerna lampadis conpstellae collatione non lucet: Stellam lunae confer, et casea est; lunam soli junge, non rutilat, solem Christo confer, et tenebrae sunt. Ego sum, increaturam si Deo contuleris, non subsistit. « Ne tradas, inquit Esther, haereditatem tuam his qui non sunt » , idolis
Abbreviated transcription (Latin):
torsimus. Qui hoc arguit: de ip̾sio scripturis probrt:
Diximus si bonum est homini mulierem non tangere
malum est ergo tangere. nihil enĩ bono contrarium ẽ
nisi malum.Si autem malum est & ignoscitur: ideo con¬
aeditur ne malo quid deterus fiat. & cactera usq add
propositionem altis capituli. Haee ideo subiecimus. ꝗa apłus di¬
terat. bonum est homini midicrem non tangere. propter
fornitationem unus quisq uxorẽ suam hãtꝰ . & unaq̃¬
que uirum suũ hẽat. In quo deñt mea uerba a sensul
apłi nͥ forte in co qͥ ille pronũtiat. & ego dubito. ille diffini
tho sciscitor. ille aperte dicit. Bonum ẽ hõi mulierẽ nõ
tange. ego timide quęro si bonum est muliert̃ non tãge
di dubitantis est non confirmantis. Ille dicit bonũ eit
non tangete.ego quid bono contrarium esse possit adiũ¬
go. Statĩ q in constqñtib aĩadutẽda est apłi prudentia

Expanded text:
torsimus. qui hoc arguit, de ipsis scriptis probet. torsimus. qui hoc arguit, de ipsis scriptis probet. diximus: si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere; nihil enim bono contrarium est nisi malum. si autem malum est et ignoscitur. ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat, et cetera usque ad propositionem alterius capituli. hoc ideo subiecimus. quia apostolus dixerat: bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationem autem I unusquisque uxorem suam habeat et unaquaeque . uirum suum habeat. in quo differunt mea uerba a sensu apostoli? nisi forte in eo, quod ille pronuntiat, ego dubito; ille definit, ego sciscitor; ille aperte dicit: bonum est homini mulierem non tangere, ego timide quaero, si bonum est mulierem non tangere. \'si\' dubitantis est, non confirmantis. ille dicit: bonum est non tangere, ego, quid bono contrarium esse possit, adiungo. statimque in consequentibus: animaduertenda apostoli prudentia.
Abbreviated transcription (Latin):
mitius pͥhariseis questiones. & nõ edisserit. Aliud est
docere discipulum. aliud aduersarium uincere. Miste¬
rium inquit meum mihi: misterium intutti mihi. &
meis. Indignamini: quod iouinianum non docuerim: sed
uicerim. ĩmo iilignantur hi qui illum anathematiza¬
tum doleni. & cum laudent quod sunt: accusant quod
esse simulant. Quasi uero rogãdus fuci̾t ut mihi cederet.¬
& non inuitus ac tepugnans in uincula ducendus. Et hec
dicerem si in uncendi studio contra regulam scripturak
quippiam locutus fuissem. & sicut uiri fortes in conito¬
uersiis solent facere: culpam praemio redim erem. Nutic
uero cum intreptes apostoli magis fuerim quã dogmatistes
& commentatoris simusus officio: quicquid durũ iui¬
detur ei magis imputetur: quem exposuimus: qm̃ nob̾
qui exposiumus. nisi forte ille aliter dixit: & nos sim¬
plicitatem uerborum eius maligna interpretatione de¬

Expanded text:
proponit dominus quaestiones et non disserit. aliud est proponit dominus quaestiones et non disserit. aliud est docere discipulum, aliud aduersarium uincere. mysterium, inquit, meum mihi, mysterium meum mihi et meis. Indignaminuicerim. immo indignantur hi, qui illum anathematizatum dolent, et, cum laudent, quod sunt, accusant, quod esse se simulant. quasi uero rogandus fuerit, ut mihi cederet, et non inuitus ac repugnans in ueritatis uincla ducendus. et haec dicerem, si uincendi studio contra regulam scripturarum quippiam locutus fuissem et, sicut uiri fortes in controuersiis solent facere, culpam praemio redimerem. nunc uero, cum interpres magis apostoli fuerim quam dogmatistes et commentatoris sim usus officio, quidquid durum uidetur, ei magis inputetur, quem exposuimus, quam nobis, qui exposuimus. nisi forte aliter ille dixit et nos simplicitatem uerborum eius maligna interpreta- I tione de