comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrã manus eiꝰ finxeron iubilemꝰ
illi. S hȩc omia quid sibi uelinc si con¬
gruent̾ discutiant᷑. tẽpꝰ ñ forte sufficit.
S rursus sipenitꝰ neglegant᷑: debitores
remanebimꝰ. Breuit̃ itaq ꝓtẽpore quantũ
ꝑstringere potuerimꝰ accipite: qr & pauca se¬
mina ub̾rimã messẽ refert᷑. si sit t̾ra fructifera.

Expanded text:
ubilemus illi. Sed haec omnia quid sibi velint, si congruenter discutiantur, tempus forte non sufficit: sed rursus si penitus negligantur, debitores remanebimus. Breviter itaque pro tempore, quantum perstringere potuerimus, accipite; quia et pauca semina uberrimam messem referunt, si sit terra fructifera.
Abbreviated transcription (Latin):
ñꝑtinet adlaudẽ dĩ quando c̃fiterspo¬
catatua: Immo uͦ maxime ꝑtntue
laudẽ dĩ. Ouare maxime pertinet abi
dẽ dĩ: Qa tanto ampliꝰ laudat᷑ medeus
quanto plus despabat᷑ egrotus lonsto
itaq peccata tua. quo magis despabasar
te ꝓpt̾ iniqͥtates tuas. Tanto enł nasor
laus ÷ ignoscentis quanto maior cao¬
geratio: peccata confitentis. Nonseps
putemꝰ nos recessisse a laude cattor
si hanc c̾fessionẽ hic intelligimꝰ qualn¬
fitemur peccata nr̃a. Et hoc adlalam
cantici ꝑtinet: qr cũ peccata nr̃a cofusi¬

Expanded text:
tinet ad laudem Dei, quando confiteris peccata tua? Imo vero maxime pertinet ad laudem Dei. Quare maxime pertinet ad laudem Dei? Quia tanto amplius laudatur medicus, quanto plus desperabatur aegrotus. Confitere itaque peccata tua, quo magis desperabas de te propter iniquitates tuas. Tanto enim major laus est ignoscentis, quanto major exaggeratio est peccata confitentis. Non ergo putemus recessisse nos a laude cantici, si hanc confessionem hic intelligimus, qua confitemur peccata nostra: et hoc ad laudem cantici pertinet; quia cum peccata nostra cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
Preoeopeooꝰ faciro rius inc̃ffessione
Confessio qͥdem. duob modis accipitur in
scripturis. Est c̃fessio laudanti. & ÷ c̃fessio
gementis. Confessio laudantis. ad honorẽ
ꝑtinet eius qͥlaudat᷑. Confessio gem̃tis. ad
penitentiã ꝑtinet eiꝰ qͥc̃fitet᷑. Confitent
enim homines cũ laudant dm̃. confitent᷑
cũ accusant se. & nichil digniꝰ facit lingua
Uere puto qđ ipsa sint uota deqͥb dicit
malio psalmo. reddã tͥ uota mea quȩ
distinxert᷑ labia mea. Nichil ista distinctio¬
ne sublimiꝰ. nichil tã necessariũ & ad in¬
telligendũ & ad faciendũ. Gͦmͦ gͦ distinguis

Expanded text:
Praeoccupemus faciem ejus in confessione.» Confessio quidem duobus modis accipitur in Scripturis. Est confessio laudantis, est confessio gementis. Confessio laudantis, ad honorem pertinet ejus qui laudatur: confessio gementis, ad poenitentiam pertinet ejus qui confitetur. Confitentur enicum accusant se; et nihil dignius facit lingua. Vere puto quod ipsa sint vota, de quibus dicit in alio psalmo. «Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea» . Nihil ista distinctione sublimius, nihil tam necessarium et ad intelligendum et ad faciendum Quomodo ergo distinguis
Abbreviated transcription (Latin):
maiorẽ ꝑquẽ iuret. ꝑse ipsũ confirmat ꝓ.¬
missa sua. ꝑ se ipsũ c̃firmat minas suas.
sic certũ ÷ qđ minatur. Tan certꝰ ẽẽ debes
de reqͥe. de felicitate. de ȩt̾nitate. de ini¬
mortalitate . si feceris p̃cepta ipsius: quã
certꝰ. ẽẽ. debes de interitu. deardore ignis
ȩt̾ni de dãpnatiane cũ diabolo sic̃tẽp̾seris
p̃cepta eiꝰ. Iurauit gͦ illis in ira sua ne in
lllis gͦ reꝓbatis. nos intͣbimꝰ. ꝗͥa & si aliq
ex ramis fracti sunt ꝓpt̃ dissimilitudinẽ
& infidelitatẽ: ꝓpt̃ fidẽ & humilitatẽ in

Expanded text:
m per quem juret . Per semetipsum confirmat promissa sua, per semetipsum confirmat minas suas. sic certum est quod minatur. Tam certus esse debes de requie, de felicitate, de aeternitate, de immortalitate, si feceris praecepta ipsius, quam certus esse debes de interitu, de ardore ignis aeterni, de damnatione cum diabolo, si contempseris praecepta ejus. Juravit ergo illis in ira sua, ne inIllis ergo reprobatis, nos intrabimus: quia etsi aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et hu
Abbreviated transcription (Latin):
ente. alter in occidente: iuxta inuicẽst᷑.
Et duo iusti similit̾. alt̾ in oriente. alter
inoccidente: secũ st̃ qr indõ sunt. Cont᷑.
unꝰ iustꝰ. alter iniquus. etiam siuna ca¬
tena ligent᷑: multũ ase separati sunt.
Quai similitudine : Ad quã facti sumꝰ.
qͣm in nob̾ peccando corruꝑamꝰ. qͣm pecca¬
torũ remissione recepimꝰ. quȩ in nobis

Expanded text:
ente, alter in Occidente juxta invicem sunt. ente, alter in Occidente juxta invicem sunt. Et duo justi similiter, alter sit in Oriente, alter in Occidente, secum sunt, quia in Deo sunt. Contra, unus justus, alter iniquus, etiamsi una catena ligentur, multum a se separati sunt. Qua similitudine? Ad quam facti sumus, quam in nobis peccando corruperamus, quam peccatorum r
Abbreviated transcription (Latin):
honorat. coraũt eoꝵ longe ÷ ame. Nongͦ loco
qͥsq longe ÷ adõ.s dissimilitudine qͥd ÷ dis¬
similitudine : Mala uita. malis moribus.
Si eñi bonis morib ꝓpinquat᷑ dõ: malis
morib recedit᷑ adõ. Unꝰgͦ idẽq hõ corpore
stans uno loco. & amando dm̃ accedit ad dm̃
& amando miqͥtatẽ recedit adõ. Nusquã
pedes mouet. & tam̃ potest accedere &
recedere. Pedes enĩ nr̃i in hoc itinere.
affectꝰ nr̃i st̃: ꝓut qͥsq affectũ habuerit.
ꝓut qͥsq amorẽ habuerit: ita accedit
uł recedit adõ. Honne plerũq dicimus.
quando inuenimꝰ aliqua dissimilia. hoc
longe ÷ ab illo: Quando aliqͦs duosforte
homines cõparamꝰ. duos equos. duas uesteᷤ
illa. aut iste hõ talis ÷ qͣlis ille : qͥđ alius
dicit. qͥ c̃tͣ dic̃ : Absit. longe ÷ ab illo. ꝗͥd ÷
longe ÷ ab illo: Dissimilis ÷ illi. Et uixta
stant : & tam̃ ille longe ÷ ab illo. Duo uͦ
inqͥ pares uita & morib. si unꝰ sit in ori¬

Expanded text:
 eorum longe est a me» . Non ergo loco quisque longe est a Deo, sed dissimilitudine. Quid est, dissimilitudine? Mala vita, malis moribus. Si enim bonis moribus propinquatur Deo; malis moribus receditur a Deo. Unus ergo idemque homo corpore stans uno loco, et amando Deum accedit ad Deum, et amando iniquitatem recedit a Deo: nusquam pedes movet, et tamen potest et accedere et recedere. Pedes enim nostri in hoc itinere, affectus nostri sunt. Prout quisque affectum habuerit, prout quisque amorem habuerit, ita accedit vel recedit a Deo. Nonne plerumque dicimus, quando invenimus aliqua dissimilia: Hoc longe est ab illo? Quando aliquos duos forte homines comparamus, duos equos, duas vestes,illa; aut, Iste homo talis est qualis ille: quid alius dicit, qui contradicit? Absit; longe est ab illo. Quid est, longe est ab illo? Dissimilis est illi. Et juxta stant, et tamen iste longe est ab illo. Duo vero iniqui pares vita et moribus, si unus sit in Ori
Abbreviated transcription (Latin):
test homo. ẽẽ. ab eo qui ubiq :: Uis ese
ab eo longe: Quo ibis ut longe sis: llã qͥdã
peccator qͥdẽ s tam̃ cũ spe salucis penitens
a dolens de peccatis. metuens irã dĩ. & uolenᷤᷤ
placare dm̃: sic uialio psalmo loqͥt᷑. Quo ibo
ab spu tuo. & a facie tua qͦfugiam: Si ascen.¬
dero in celũ. tu ibi es. Quid gͦ restat. qr si ascen¬
derit in cęlũ ibi inuenit dm̃: Ut longe fu¬
qut adõ qͦ iturꝰ ÷: Hide qͥd dicat. Sidescen¬
dero adinfernũ ad es. Sigͦ ascende ͣ ͦ incelũ
ibi inuenit dm̃. descendendo in infernũ
ñsugit dm̃. qͦ iturꝰ ÷ qͦ fugiturꝰ ÷ ab illo irato.
nͥ adipsũ placatũ : Et tam̃ cũ om̃ino nemo
possit fugere ab illo qͥubiq ÷: nͥ qͥdã longe

Expanded text:
test homo esse ab eo qui ubique est? Vis esse test homo esse ab eo qui ubique est? Vis esse ab eo longe? Quo ibis, ut longe sis? Nam quidam peccator quidem, sed tamen cum spe salutis poenitens et dolens de peccatis, et metuens iram Dei, et volens placare Deum, sic in alio psalmo loquitur: «Quo ibo ab spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es.» Quid ergo restat? Quia si ascenderit in coelum, ibi invenit Deum: ut longe fugiat a Deo, quo iturus est? Vide quid dicat: «Si descendero ad infernum, ades» . Si ergo ascendendo in coelum, ibi invenit Deum; descendendo in infernum, non fugit Deum: quo iturus est, quo fugiturus est ab illo irato, nisi ad ipsum placatum? Et tamen, cum omnino nemo possit fugere ab illo qui ubique e
Abbreviated transcription (Latin):
nare dignabit᷑. loqͣr caritati ur̃ȩ. Est aut̃ pi¬
mi titulus. LauscaNtici IΡSI DΑUI. Lansen.¬
tici. & hilaritatẽ significat qr cantꝰ ÷ : &deucto¬
nem quia laus ÷. Quid enim magis homo cebit
laudare. quam id qͦd sic placet. ut non possit di
splicere : Securitas gͦ laudis. in dei laude : so
laudator securꝰ ÷ ubi ñ timet. ne de laudato
erubescat. Etlaudamꝰ gͦ & cantemꝰ. hoc: cu̾̃silin¬
tate & cũ lȩtitia laudemꝰ. Qͥd aut̃ laudaturi
tio mala. quȩ distinguenda ÷ ab ex.¬
ultatione bona: sufficeret dicere. uenite
exultemꝰ. S breuiter distinx̃. Quid÷ bene
exultare : Dño exultare. Ergo exultatio
mala ÷. exultare scło. Exultatio bona et.
exultare dõ Pie debes dño exultare. siuis
securus mundo insultare. Qui ÷ autem
uenite : Unde uocat ut ueniant cũ qͥb
uult exultare dño nͥ qr longe sunt ut
ueniendo ꝓpinquent. ꝓpinquando acc¬
dant. accedendo exultent: Unde aus
longe sunt : Numquid locis longe ps¬

Expanded text:
donare dignabitur, loquat Charitati Vestrae. Est autem Psalmi titulus, «Laus cantici ipsi David. Laus cantici» et hilaritatem significat, quia cantus est; et devotionem, quia laus est. Quid enim magis homo debet laudare, quam id quod sic placet, ut non psplicere? Securitas ergo laudis in laude dei est, ibi laudator securus est ubi erubescat. Et laudemus ergo, et cantemus; hoc est, cum hilaritate et cum laetitia laudemus. Quid autem laudaturi tio mala, quae distinguenda est ab exsultatione bona, sufficeret dicere, «Venite, exsultemus:» sed breviter distinxit. Quid est bene exsultare? Domino exsultare. Ergo exsultatio mala est, exsultare saeculo; exsultatio bona est, exsultare Domino. Pie debes Domino exsultare, si vis securus mundo insultare. Quid est autem, «Venite?» Unde vocat ut veniant, cum quibus vult exsultare Domino; nisi quia longe sunt ut veniendo propinquent, propinquando accedant, accedendo exsultent? Unde autem longe sunt? Numquid locis longe po
Abbreviated transcription (Latin):
& ad ño tristis abscessit: hoc fecerunt subito
tot milia eorum hominũ. in quorum
manib xp̃c fuerat crucifixus. Quanto magis
uulnꝰ erat in corde ipsorũ: tanto auidius
medicum quȩsierunt. Cum gͦ inde illi om̃s fuert̃.
plebem suam. Nã hoc testimonio psalmi cũ

Expanded text:
et a Domino tristis abscessit , hoc fecerunt subito et a Domino tristis abscessit , hoc fecerunt subito tot millia eorum hominum, quorum manibus Christus fuerat crucifixus. Quanto majus vulnus erat in corde ipsorum, tanto avidius medicum quaesierunt. Cum ergo inde illi omnes fuerunt, let Dominus plebem suam.» Nam hoc testimonio Psalmi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
Si tu ex naturali incisus oleastro. & ctͣnaturã
insertꝰ es inbonã oliuã. quantomagis qͥ scđm
naturã st̃ inserent᷑ suȩ oliue : Ut qͦmͦ tuñ¬
ꝑmanens infidelitate meruisti inseri in oluã
cũ esses oleaster: sic isti correcti facilius suȩ
oliue naturalit̾ inserant᷑ hoc de illis apłs. frgo
ipsa ÷ arbor. & si aliqͥ ex ramis fracti sunt: non
om̃s. Nam si om̃s rami frangerentur. unde
testabatur : Nonne isti om̃s inde : Unde etiã
ruit: Unde tot milia ad uocẽ petri. quando
spu scõ repleti apłi. omniũ gentiũ linguis
locuti st̃. tanta auiditate dĩ laudis & suȩ
accusationis conuersi sunt : ut qͥ pͥmo san¬
guinẽ dñi fudert̃ seuientes. bibere discerent
iã credentes : Sic aut̃ om̃ia illa c̃uersa st̃
milia hominũ: ut ressuas uenderent. &
p̃tia resũ suarũ ante pedes apłoꝵ ponerent.
Qđ diues unꝰ ñ fecit quando ore dñi audiuit

Expanded text:
«Si tu ex naturali incisus oleastro, et contra naturam «Si tu ex naturali incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam; quanto magis qui secundum naturam sunt, inserentur suae olimanens in infidelitate, meruisti inseri in olivam, cum esses oleaster; sic isti correcti facilius suae olivae naturaliter inserantur: hoc de illis Apostolus. Ergo ipsa est arbor; etsi aliqui ex ramis fracti sunt, non omnes. Nam si omnes rami frangerentur, unde testabatur? Nonne isti omnes inde? Unde etiam qruit ? unde tot millia ad vocem Petri, quando Spiritu sancto repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt, tanta aviditate Dei laudis et suae accusationis conversi sunt, ut qui primo sanguinem Domini fuderunt saevientes, bibere discerent jam credentes? Sic autem omnia illa conversa sunt millia hominum, ut res suas venderent, et pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponerent . Quod dives unus non fecit, quando ore Domini audivit,
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Neq in eo tam̃ nos ds̃ fecit: qr uiden¬
tes ocłos nob̃ fec̃. Nã fecit hoc & pecorib.
S idõ nos deos fec̃: qr interiores ocłos nr̃oᷤ
illuminauit. Ergo sit laus illi c̃fessio
illi. sit iubilatio illi. qr magnꝰ ÷ dñs & rex¬
ñ licet. p̃scriptũ habeniꝰ ab apło. Exposuit
hoc apłs. unde sit dictũ. Erat eñi plebs
iudea. plebs ubi fuert̃ ꝓpħȩ. plebs ubi fuer̾
patriarchȩ . plebs etiã scđm carnẽ ꝓpat¬
gata desemine abrahȩ. plebs inqͣ preceᷤ.¬
sert̃ omĩa sacram̃ta saluatorẽ nr̃mꝑ.
mittentia. Plebs ubi institutũ ÷ tẽplum.
unctio sacerdos ad figurã: ut cũ om̃s ipsȩ¬
umbre p̃terirent. ipsa lux adueniret. Erat
gͦ ista plebs dĩ. ad eam ꝓpħȩ missi. in illa nati
qui missi. ei tͣdita & credita eloqͥa dĩ. Qͥd gͦ:
Totũ illud dãnatũ ÷ : Ab sit. Arbor oliuȩ.
ipsa dicta ÷ ab apło. Cȩpit enim ista arbor
apatriarchis: s fuerunt ibi rami aridi. quia

Expanded text:
fecit. Nec in eo tamen nos deos fecit, quia videntes oculos nobis fecit; nam fecit hoc et pecoribus: sed ideo nos deos fecit, quia interiores oculos nostros illuminavit. Ergo sit laus illi, confessio illi, sit jubilatio illi: «Quia magnus enon licet: praescriptum habemus ab Apostolo, exposuit hoc Apostolus unde sit dictum . Erat enim plebs Judaea, plebs ubi fuerunt Prophetae, plebs ubi fuerunt Patriarchae, plebs etiam secundum carnem propagata de semine Abrahae; plebs in qua praecesserunt omnia sacramenta Salvatorem nostrum promittentia; plebs ubi institutum est templum, unctio, sacerdos ad figuram, ut cum omnes ipsumbrae praeterirent, ipsa lux adveniret: erat ergo ista plebs Dei; ad eam Prophetae missi in illa nati qui missi; ei tradita et credita eloquia Dei. Quid ergo? totum illud damnatum est? Absit. Arbor olivae ipsa dicta est Apostolo, coepit enim ista arbor a Patriarchis: sed fuerunt ibi rami aridi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dõs discernit. Dõs dix̃ participatione ñ
natura. grã qua uoluit facere dõs. Quantꝰ
ds̃ ÷ qͥ facit dõs : Aut quales dii sunt. qͦs
facit homo . Quam ille magnꝰ dõs faci-¬
endo: tã isti nichil qui ab homine facti
st̃. Ds uerꝰ fac̃ dõs credentes in se: qͥb dedit
potestatẽ filios dĩ fieri. Et idõ ipse uerꝰ ds̃.¬

Expanded text:
deos discernere» . «Deos» dixit participatione, non deos discernere» . «Deos» dixit participatione, non natura; gratia, qua voluit facere deos. Quantus Deus est qui facit deos? Aut quales dii sunt quos facit homo? Quam ille magnus deos faciendo, tam isti nihil qui ab homine facti sunt. Deus verus facit deos credentes in se, quibus dedit potestatem filios Dei fieri . Et ideo ipse verus
Abbreviated transcription (Latin):
gentes exhibuert᷑. hȩc om̃ia uera ñ nͥ uni
magno dõ debent᷑. Tẽplũ fecert̃ gentes
demonib. habet ds tẽplũ. Sacerdotes fe¬
cert̾ gentes demonib. habet ds̃ sacer doteᷤ.
Sacrificium exhibuert gentes demonib.
habet ds̃ sacrificiũ. Et eniꝰ illi demones uo¬
lentes uideri dii. ñ sibi ista exigerex
ut fallerent: nͥ qr sciunt ea deberi uͦdõ.
hoc eñi mos: deberi uͦ dõ: qđ sibi exigit
falsus ds̃. Ergo uerũ tẽplũ dĩ agnoscimꝰ.
gͦ nos sumꝰ tẽplũ dĩ: ara dĩ anima nr̃a ÷
Sacrificiũ di qͥd ÷: Forte hoc facimus mͦ.
Imponimꝰ in ara sacrificͥum: quando dm̃
laudamꝰ. Docet eñi nos psalmus dicens.
Sacrificiũ laudis honorificabit me. & ibi
uia ÷ : ubi ostendã illi salutare dĩ. At uͦ
sacerdotẽ si reqͥras: supͣ cȩlos ÷. interpellat
homines deos. Non enĩ rex dñs suꝑ dȩ monia.
Et hic habemus scripturae testimonium.
Ds̃ stetit insy nagoga dõꝵ inmedio aut̃

Expanded text:
haec omnia vera nonnisi uni magno Deo debentur: templum fecerunt gentes daemonibus; habet Deus templum: sacerdotes fecerunt gentes daemonibus; habet Deus sacerdotem: sacrificium exhibuerunt gentes daemonibus; habet Deus sacrificium. Etenim illi daemones volentes videri dii, non sibi ista exigerent ut fallerent, nisi quia sciunt ea deberi vero Deo. Hoc enim mos est deberi vero Deo, quod sibi exigit falsus deus. Ergo verum templum Dei agnoscimus. ergo nos sumus templum Dei; ara Dei anima nostra est. Sacrificium Dei quid est? Forte hoc facimus modo, imponimus in ara sacrificium, quando Deum laudamus; docet enim nos psalmus, dicens: «Sacrificium laudis glorificabit me, et ibi via est, ubi ostendam illi salutare Dei» . At vero sacerdotem homines «deos:» non enim rex Dominus super daemonia. Et hinc habemus Scripturae testimonium: «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem
Abbreviated transcription (Latin):
inuigiliis. in fame. insiti. inscandalis. in
iniqͥtatib. inp̃ssuris: uiuentꝰ ipsiꝰ ÷. Senectꝰ
ipsius. id ÷ nouissima ipsius inlȩtitia er̃t.
Et intendat caritas ur̃a. Quia dix̃ senectu¬
tẽ. ne putetis & mortem. homo enĩ in car-¬
ne ideo se nescit: ut moriat᷑. Senecta eccłȩ.
candida erit recte factis. morte autem
ñ corrũpet᷑. Qđ ÷ caput senis. hoc er̃t oꝑa
nr̃a. Uidetis quẽ ad modũ canescat caput¬
& in albescat. quantũ cũq senectꝰ accedit :
Oui bene senescit ordine suo: quęris illi
aliquando in capite capillũ nigrũ. & ñ ĩ¬
uenis. Sic cũ fuerit uita nr̃a t̾alis ut
querat᷑ nigritudo peccatoꝵ. & ñ inueniat᷑.
Senectꝰ tua iuuenilis ÷. senectꝰ ista uiri¬
dis ÷ semꝑ uirebit. Audistis defeno pecca¬
torũ. audite de senecta iustoꝵ. Senectꝰ¬

Expanded text:
in vigiliis, in fame, in siti, in scandalis, in in vigiliis, in fame, in siti, in scandalis, in iniquitatibus, in pressuris, juventus ipsius est: senectus ipsius, id est, novissima ipsius in laetitia erunt. Et intendat Charitas vestra, quia dixit senectutem, ne putetis et mortem: homo enim in carne ideo senescit, ut moriatur. Senecta Ecclesiae candida erit recte factis, morte autem non corrumpetur. Quod est caput senis, hoc erunt opera nostra. Videtis quemadmodum canescat caput, et inalbescat, quantumcumque senectus accedit. Qui bene senescit ordine suo, quaeris illi aliquando in capite capillum nigrum, et non invenis: sic cum fuerit vita nostra talis, ut quaeratur nigritudo peccatorum, et non inveniatur; senecta ista juvenilis est, senecta ista viridis est, semper virebit. Audistis de feno peccatorum, audite de senecta justorum: «Senect
Abbreviated transcription (Latin):
lunge te scripturȩ dĩ & dic illudeum isto
psalmo. qm̃ ecce in imici tui ꝑibt̃. Nonibi
inueniaris. ubi ꝑibt̃. Et dis peroent᷑ ooq̃s
qͥtatẽ : Tu qͥ int̾ ista scandala int̾ iniqͥta-¬
tes humanas gemis. qͥtribularis incarne.
s pedib tuis & mẽbris tuis laboras int̾ra.
& dicis. saule saule. qͥd me ꝑ sequeris. tu
qͣm spẽ habeb̾: Si mimici dĩ ꝑibt̃. & disꝑ¬
gentur om̃s qͥ oꝑant᷑ in iqͥtatẽ. qͥd tͥ erit :¬
et exaliabr᷑ sic̃ uNicornis coraio oorõ.
Qͣre dix̃. sic̃ unicornis : Aliqͣndo unicorniꝰ
suꝑbiã significat. aliquando unicornis
exaltationẽ unitatiᷤᷤ significat. qr unitas
exaltabit᷑. Om̃s hereses. cuminimicis dĩ
ꝑibt̃. & exaltabit᷑ sic̃ unicornis cornumeũ
Et qͣndo erit : Et senectos ogea uion-
SeRICORDIA ΡINOUI. Quid dix̃ senectus
mea: Nouissima mea. Quomͦ in ȩtatib
nr̃is nouissima senectꝰ÷: sic totum hoc

Expanded text:
Junge te Scripturae Dei, et dic illud cum isto Junge te Scripturae Dei, et dic illud cum isto psalmo: «Quoniam ecce inimici tui peribunt.» Non ibi inveniaris, ubi peribunt. «Et dispergentur omnesuitatem? tu qui inter ista scandala, inter iniquitates humanas gemis, qui tribularis in carne, sed pedibus tuis et membris tuis laboras in terra, et dicis, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? tu quam spem habebis, si inimici Dei peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem? quid tibi erit? «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Quare dixit, «sicut unicornis?» Aliquando unicornis significat superbiam, aliquando unicornis exaltationem unitatis significat: quia unitas exaltatur, omnes haereses cum inimicis Dei peribunt. «Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum.» Et quando erit? «Et senectus mea in misericordia pingui.» Quid dixit, «senectus mea?» Novissima mea. Quomodo in aetatibus nostris novissima senectus est; sic totum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
untur occulti. Cauete taleᷤ inimicitias dĩ.
Qͦs dã enĩ occultos inimicos dĩ scriptura aꝑit.
ut qr ñ illos poteᷤᷤ nosse corde tuo. noueris
illos inscriptura dĩ. & caueas inueniri cũ illiꝰ.
Aꝑte dicit iacob inepła sua. Nescitiꝰ qr amicꝰ
huiꝰ mundi. in unicꝰ dĩ c̃stituit᷑ : Audistis Non
uis. eẽ. inimicꝰ dĩ. nolieẽ amicꝰ huiꝰ mundi.
Nam si amicꝰ huiꝰ mundi fueris: inimicꝰeris
dõ. Quomͦ enĩ ñ potest fieri adultera con¬
iunx̃. nͥ mimica esset uiro suo: sic anima
adultera amore rerũ scłariũ ñ potest. nͥ
inimica eẽt dõ. Timet. s ñ amat. senam
timet. ñ iusticia delectat᷑. Ergo mimicidĩ
om̃s amatoreꝰ mundi. om̃s inqͥsitoreꝰ nugarũ.
om̃s c̃sultoreᷤ sortilogoꝵ. mathematicorũ.
phytonũ intrent eccłas: Non intrent in¬
eccłas inimici dĩ st̃. Ad tẽpꝰ possunt florere :¬
sic̃ fenũ. ꝑ ibt̃ aut̃ cũ ille inspicere cȩꝑit.
& iudiciũ suũ in omnẽ carnẽ adduxerit.

Expanded text:
inveniuntur. Cavete tales inimicitias Dei. Quosdam enim occultos inimicos Dei Scriptura aperit; ut quia non illos potes nosse corde tuo, noveris illos in Scriptura Dei, et caveas inveniri cum illis. Aperte dicit Jacobus in Epistola sua: «Nescitis quia amicus hujus mundi, inimicus Dei constituitur» ? Audisti. Non vis esse inimicus Dei? Noli esse amicus hujus mundi: nam si amicus fueris hujus mundi, inimicus eris Deo. Quomodo enim non potest fieri adultera conjux, nisi inimica sit viro suo: sic anima adultera amore rerum saecularium, non potest nisi inimica esse Deo. Timet, sed non amat: poenam timet, non justitia delectatur. Ergo inimici Dei omnes amatores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes consultores sortilegorum, mathematicorum, pythonum. Intrent ecclesias, non intrent ecclesias; inimici Dei sunt. Ad tempus possunt florere sicut fenum; peribunt autem, cum ille inspicere coeperit, et judicium suum in omnem carnem adduxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
mala patiens. ꝑtͣbat᷑ & dicit. Ds. pͥuto mali
tͥ placent & bonos odisti. d mas eos qͥfaciun
iniqͥtatẽ. Si cõmotꝰ fuerit & illi cogitationi
consenserit. ꝑdet sabbatũ de corde. lam
incipit ad psalterium hoc ñ attendere.
deuiauit inde. sine causa cantat: honum
est c̃fiteri dño. & psallere nomini tuoal¬
tisũme. lã ꝑdito sabbato ab interiore ho-¬
mine. & exclusa qͥete cordis & bona cogitati.¬
one repulsa: incipit iã imitari illũ quem
uidet in malis florentẽ. & c̃uertit se ipse
ad facienda mala. Ds̃ aut̃ patiens ÷ qr etnus

Expanded text:
mala patiens; perturbatur et dicit: Deus, puto, mali mala patiens; perturbatur et dicit: Deus, puto, mali tibi placent, et bonos odisti, amas eos qui faciunt iniquitatem. Si commotus fuerit, et illi cogitationi consenserit, perdet sabbatum de corde: jam incipit ad psalterium hoc non attendere; deviavit inde, sine causa cantat, «Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime.» Jam perdito sabbato ab interiore homine et exclusa quiete cordis, et bona cogitatione repulsa, incipit jam imitari illum quem videt in malis florentem; et convertit se et ipse ad facienda mala. Deus autem patiens es
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑant᷑. c̃sulunt idola. Et forte tẽ uident᷑ xp̃i¬
ani. quando nichil mali patiunt᷑ domꝰ eorũ.
Ouando aliqua ibi tͥbulatio ÷: currunt ad
phitonẽ aut sortilogũ aut mathematicũ.
Dr̃ illi nom̃ xp̃i: subsannat. torquet os. Dr̃
illi. fĩdelis cur c̃sulis mathematicũ : Et ille.
Recede ame. ipse mͥ ꝓdidit resmeas. Nam
ꝑdidissem. & in planctu remansissẽ. homo
bone. ñ ne signas te signo crucis xp̃i : Etlex
om̃ia ista ꝓhibet. Gaudeᷤ qr res tuas inue¬
nisti. ñ es t̾ristis qr tuꝑisti  Quanto melius
tunica ꝑiret. quam anima tua. Subsannat
in his om̃ib c̃tumeliosus ÷ parentib odit
inimicũ. in sectat᷑ usq ad mortẽ. furatur
ubi occasionẽ inuenerit. afalso testonio ñ
cessat. in sidiat᷑ matrimonio alieno. ẽcupi̾cit
rẽ ꝓximi sui. Facit hȩc omĩa & floret in
diuitis.  in honorib in excellentia mun-¬
di huiꝰ. Uidet eũ ille miser. bene oꝑans &

Expanded text:
operantur, consulunt idola: et forte tunc videntur christioperantur, consulunt idola: et forte tunc videntur christiani, quando nihil mali patitur domus eorum; quando autem aliqua ibi tribulatio est, currunt ad pythonem, aut sortilegum, aut mathematicum. Dicitur illi nomen Christi; subsannat, torquet os. Dicitur illi: Fidelis, consulis mathematicum? Et ille: Recede a me: ipse mihi prodidit res meas; nam perdidissem, et in planctu remansissem. Homo bone, nonne signas te signo crucis Christi? Et lex omnia ista prohibet. Gaudes quia res tuas invenisti; non es tristis quia tu peristi? Quanto melius tunica tua periret quam anima tua? Subsannat in his omnibus; contumeliosus est parentibus, odit inimicum, insectatur usque ad mortem, furatur ubi occasionem invenerit, a falso testimonio non cessat, insidiatur matrimonio alieno, concupiscit rem proximi sui: facit haec omnia, et floret in divitiis, in honoribus, in excellentia mundi hujus. Videt eum ille miser bene operans, et
Abbreviated transcription (Latin):
locundasti me dñe infactura tua. & moꝑib
manuũ tuarũ exultabo. Qͥd agimꝰ de illis.
qͥmale uiuunt & florent: Hinc enĩ ꝑtur-¬
batum animũ habent. Et qͥ ꝑdit sabbatum
rei familiaris. forte in fame & siti & nudi¬
tate. forte se incarcere bona facientem.
& illũ aquo in carcere missus ÷ mala facientẽ
& exultantẽ. & sub intrat in corpessima
cogitatio aduersus dm̃ & dicit. Ds quare
tͥ seruio. quare obedio uerbtuis: Non
rapui aliena. ñ furtũ feci. ñ hominẽ occidi.
ñcuiꝰquã rẽ concupiui. ñ falsũ testimoniũ
aduersus aliquẽ dixi. ñ patri uł matrum
iuriam feci. ñ adidola inclinatꝰ sum. ñ¬
accepi nom̃ dñi dĩ inuanũ. seruaui me apec¬
cato. Enumerat decẽ cordas. id ÷ decẽ p̃cepta
legis. & int̾rogat se scđ̾m singula. & uidet
se ñ peccasse nec muno & c̃tristat᷑ qr talia mala
patit᷑. Et illi qͥ ñ dico aliqͣs cordas tangunt. s
nec tangunt ipsũ psalteriũ. & nichil boni

Expanded text:
cundasti me, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo.» 7. Quid agimus de illis qui male vivunt, et florent? Hinc enim perturbatum animum habet qui perdit sabbatum:rei familiaris, forte in fame et siti et nuditate, forte se in carcere bona facientem, et illum a quo in carcerem missus est et mala facientem et exsultantem; et subintrat cor pessima cogitatio adversus Deum, et dicit: Deus, quare tibi servio? quare obedio verbis tuis? Non rapui aliena, non furtum feci, non hominem occidi, non cujusquam rem concupivi, non falsum testimonium adversus aliquem dixi, non patri vel matri injuriam feci, non ad idola inclinatus sum, naccepi nomen Domini Dei in vanum: servavi me a peccato. Enumerat decem chordas, id est, decem praecepta Legis , et interrogat se secundum singula, et videt se non peccasse, nec in uno; et contristatur quia talia mala patitur. Et illi qui, non dico, aliquas chordas tangunt, sed nec tangunt ipsum psalterium, et nihil boni
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ significauit. Forte & hoc significa¬
uit inpalma qr in nouissimis suis
pulchra ÷: ut initiũ eiꝰ at̾ra ducaᷤ.
finẽ ipsiꝰ incacumine. ubi hab&
totã pulchritudinẽ. dsꝑa ra¬
dix uidet᷑ int̾ra. pulchra
coma subcȩlo ÷.¬

Expanded text:
dinem significavit. Forte et hoc significadinem significavit. Forte et hoc significavit in palma, quia in novissimis suis pulchra est; ut initium ejus a terra ducas, finem ipsius in cacumine, ubi habet totam pulchritudinem: aspera radix videtur in terra, pulchra coma sub coelo
Abbreviated transcription (Latin):
& ibi illũ ꝓbas. Incipis uenire ctͣ miqͥtatẽ
ipsius. & ibi uideb̾ qr qͣndo tͥ blandiebat᷑
immicꝰ erat. s ñdũ pulsaueras. lon ut
institueret᷑ incorde qđ nerat: s ut erũpet
qđ erat. Et respex̃ oculus m̃s inimicoᷤ meos.
ETINEIS DͥISUROENT INOE MalIO NaNTB
auoiet aurs ooea. Quando : Insenecta
qͥd ÷ in senecta : In nouissimo. Et qͥd audiet
auris nr̃a : Stanteᷤ ad dexterã audiemꝰ. qd̾¬
dr̃ eis qͥst̃ ad sinistrã. Ite in ignẽ et̃nũ qu
paratꝰ ÷ diabolo & angłis eiꝰ. Abisto auditi
malo. iustꝰ ñ timebit: Scitis qr dictũ: i
qͦdã psalmo. Inmemoria ȩt̾na erit iustis
ab auditu malo ñtimebit. Quo auditu
malo : lte inignẽ ȩt̾nũ. qͥparatꝰ ÷ diabolo
& angłis eiꝰ. Et meis qͥsurgunt in me ma¬
lignantibꝰ audiet auris mea. Transit fęni
transit flos peccatoꝵ. qͥd de iustis : Ius tos
UT palooa floresit. Illi ex oruint᷑ sic̃ fenũ
iustꝰ ut palma florebit. Inpalma altitu¬

Expanded text:
enire contra iniquitatem ipsius, et ibi videbis, quia quando tibi blandiebatur, inimicus erat; sed nondum pulsaveras, non ut institueretur in corde quod non erat, sed ut erumperet quod erat. «Et respexit oculus meus in inimicis meis; et in eis qui insurgunt in me malignantibus, audiet auris mea.» Quando? In senecta. Quid est, in senecta? In novissimo. Et quid audiet auris nostra? Stantes ad dexteram audiemus qr eis qui sunt ad sinistram: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Ab isto auditu malo justus non timebit. Scitis quia dictum est in quodam psalmo: «In memoria aeterna erit justus; ab auditu malo non timebit» . Quo auditu malo? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Et in eis qui insurgunt in me malignantransit flos peccatorum: quid de justis? «Justus ut palma florebit.» Illi exoriuntur sicut fenum; «justus ut palma florebit.» In palma altitu
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ castigat. alt̾um dimittit. Fãcit unus
male & ñ corripit᷑ a patre. Alt̾ mox ut se mo¬
uerit. colaphis cȩdit᷑. flagellat᷑. Unde ille di-¬
mittit᷑. ille cedit᷑. nͥ qr huic cȩso hereditas ser¬
uat᷑. ille aut̃ dimissus exheredatꝰ: : Uidet eũ
ñ hab̾e spẽ: & dimittit illũ ut faciat qͦd uult.
Puer aut̃ qͥ flagellat᷑. sicor ñ habuerit. & im¬
prudens fuerit᷑ & stultus: gratulat᷑ fr̃i suo. qͥñ
uapulat. & gemit dese. & dicit incorde suo.
lanta mala fecit fr̃ m̃s. qͥcqͥd uult facit c̃tͣp̃cepta

Expanded text:
alterum castigat, alterum dimittit: facit unus alterum castigat, alterum dimittit: facit unus male, et non corripitur a patre; alter mox ut se moverit, colaphis caeditur, flagellatur. Unde ille dimittitur, ille caeditur, nisi quia huic caeso haereditas servatur, ille autem dimissus exhaeredatus est? Videt eum non habere spem, et dimittit eum ut faciat quod vult. Puer autem qui flagellatur, si cor non habuerit, et imprudens fuerit et stultus, gratulatur fratri suo qui non vapulat; et gemit de se, et dicit in corde suo: Tanta mala f
Abbreviated transcription (Latin):
tus. uis hȩc impleri: Implet ea ds̃ tẽporesuo.
Quid tu tediũ pateris & facis : Aet̾nꝰ÷ tarda
longanimis ÷. Iuaut̃ dicis. Idõ ego ñ sũ lon.¬
ganimis. qr tẽporalis sum. S inpotestate
habes. Iunge cortuũ et̾nitati dĩ. & cũ illo ȩ¬
ternus eris. Quid eñi dictũ ÷ detẽporalibus
Om̃is caro fenũ. & om̃is claritas carns ut floᷤ
feni. Fenũ aruit. Nos decidit. Omĩa gͦ aresc̃t¬
& decidunt. ñ uerbũ illud. Uerbũ eñi dñi
manet in et̾nũ. Transit fenũ tͣnsit clarita ᷤ
foeni. s habes qͦ te teneas. uerbũ dñi mane t
cogitationes tuȩ. Tenuisti lignũ tͣnsis ꝑistam
ꝓfunditatẽ. Uides ibi aliqͥd intelligis ibi alido
Intelligo dicis. Si iã xp̃ianꝰ es. & bene erudit.
dicis ds iudicio suo reseruat omia bonlabo¬
rant qr flagellant᷑ ut filii. mali exultant qr
dãnant᷑ ut alieni. Duos filios habet homo.

Expanded text:
tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. Quid tu taedium pateris et facis? Aeternus est; tardat, longanimis est: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia temporalis sum. Sed in potestate habes: junge cor tuum aeternitati Dei, et cum illo aeternus eris. Quid enim dictum est de temporanbus? «Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit» . Omnia ergo arescunt et decidunt; non verbum illud: «Verbum» enim «Domini manet in aeternum.» Transit fenum, transit claritas feni; sed habes quo te teneas: «Verbum Domini manet in cogitationes tuae.» Tenuisti lignum, transis per istam profunditatem. Vides ibi aliquid? intelligis ibi aliquid? Intelligo, dicis: Si fam christianus es, et bene eruditus, dicis: Deus judicio suo reservat omnia. Boni laborant, quia flagellantur ut filii: mali exsultant, quia damnantur ut alieni. Duos filios habet homo;
Abbreviated transcription (Latin):
est: quam ẽ. ista cogitatio dĩ. ut mali flore aq̃.
& boni laborent. Fichil tã ꝓfundũ nichilta
alcĩt Abi naufragat om̃is infidelis inito abo
misto ꝑfundo Uis tͣnsire ꝓfundũ hoc:÷ dato
ut c̃solet᷑ patienteᷤ: Nã poterat & ipse infine
qđ sꝑares. Non distulit resurrectionẽ suã ne
tu adhuc dubitares. Eo gͦ fine patere atoer
tͥbulatione ᷤᷤ inmundo. quẽ ad modũ attendst
in xp̃o. & ñte moueant qͥ faciunt mala & insto
scło florent. Nimis ꝓfundȩ facte sunt cogitat¬
ones dĩ. Ubi ÷ gͦ cogitatio dĩ : Ad p̃sens habenas
laxat. s pꝰea astringet. Noli gaudere adpiscs
qͥ mesca sua exultat. ñdũ txit hanũ piscator
det᷑ longũ. breue ÷. Omĩa ista. cito transeunt.
quid ÷ longa uita hominis. adet̾nitatẽ dĩ:
Uis ẽẽ. longanimis : Uide ȩt̾nitatẽ dĩ Nã at.¬
tendis ad dies tuos paucos. & dieb tuis paucis
uis implere om̃ia. Quȩ om̃ia e Ut dãnentur
om̃s impii. & coronent᷑ om̃s boni. Istis diebus

Expanded text:
est quam est ista cogitatio Dei, ut mali floreant, et boni laborent: nihil tam profundum, nihil tam altum; ibi naufragat omnis infidelis, in isto alto, in isto profundo. Vis transire profundum hoc? A ligno ut consoletur patientes? Et poterat et ipse in fine non esset quod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adhuc dubitares. Eo ergo fine patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendistnon te moveant qui faciunt mala, et in isto saeculo florent. «Nimis profundae factae sunt cogitationes Dei.» Ubi est cogitatio Dei? Ad praesens habenas laxat; sed postea astringet. Noli gaudere ad piscem qui in esca sua exsultat; nondum traxit hamum piscator: detur longum, breve est: omnia ista cito transeunt. Quid est longa vita hominis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanimis? Vide aeternitatem Dei. Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus tuis paucis vis impleri omnia. Quae omnia? Ut damnentur omnes impii, et coronentur omnes boni. Istis diebus
Abbreviated transcription (Latin):
estate. At tendis florẽ feni qͥd citiꝰ transit: ꝗͥd
lucidius: qͥd uiridiꝰ: Non te delectec ui¬
riditas ipsiꝰ s time ariditatẽ ipsiꝰ. du¬
disti peccatores sic̃ fenũ: audi & iu¬
stos. Quomͦ: Ecce interim uidete
peccatores. Sic̃ fęnũ florent.
Bene. S qͥ st̃ qͥñ cognoscunt :
Stulti & imprudenteᷤ. Cũ
ex oruint᷑ peccatoreᷤᷤ sicut
fenũ e⁊ prospexeriNt
Om̃s qͥ incorde suo ñ recta
sentiunt dedõ. ꝓspexer̾t
peccatores orientes sicut
fenũ. id ÷ florenteᷤ ad tẽpꝰ.
ipsoꝵ tẽporalẽ. imitant᷑ illoᷤ.
& uolentes cũ illis florere adtẽpꝰ.
intereunt inȩt̾nũ. hoc ÷ ut in¬
oNẽ. expectans desuꝑ exet̾nitate tua. quando
ecce. Intendite fr̃s. lã & ipse qͥloqͥt᷑. loqͥt᷑ eñĩ ex ꝑsonanr¬
sic̃ uob̾ paulo ante dicebã. Longanimis ÷ ds
& patiens. Omia ista quȩ uidet mala amalis
lunge te ȩt̾nitati dĩ. cũ illo expecta illa quȩ
infra te st̃. Cũ eñi ad hȩserit cortuũ altissimo:

Expanded text:
aestate. Attendis florem feni. Quid citius transit? Quid lucidius? quid viridius? Non te delectet viriditas ipsius, sed time ariditatem ipsius. Audisti «peccatores sicut fenum,» audi et justos: «Quoniam ecce». Interim videte peccatores; sicut fenum florent, bene: sed qui sunt qui non cognoscunt? Stulti et imprudentes. «Cum exoriuntur peccatores sicut fenum, et prospexerint Omnes qui in corde suo non recta sentiunt de Deo, prospexerunt peccatores exorientes sicut fenum, id est, florentes ad tempus. ipsorum temporalem, imitantur illos, et volentes cum illis florere ad tempus, intereunt in aeternum: hoc est, «Ut inine.» Expectans desuper ex aeternitate tua quando ecce.» Intendite, fratres. Jam et ipse qui loquitur loquitur enim ex personasicut vobis paulo ante dicebam, longanimis est Deus et patiens, omnia ista quae videt mala a malis Junge te aeternitati Dei; cum illo exspecta illa quae infra te sunt: cum enim adhaeserit cor tuum Altissimo,
Abbreviated transcription (Latin):
Qitꝰ inimici dĩ÷ frsforte illos solos putatis
inimicos dĩ. qͥblasphemant. St̃ qͥdẽ & ipsi.
& atroce ᷤᷤ isti. qͥ nec lingua nec cogitationib
malis parcunt in iuriis dõ. Et qͥd faciunt
dõ excelso. ȩt̾no : Sipugnũ incolũna ferias.
tu lȩderis & putas qr blasphemio dm̃ ꝑcutias :

Expanded text:
t inimici Dei? Fratres, forte illos solos putatis inimicos Dei qui blasphemant? Sunt quidem et ipsi, et atroces isti qui nec lingua nec cogitationibus malis parcunt injuriis Dei. Et quid faciunt Deo excelso, aeterno? Si pugno in columnam ferias, tu laederis: et putas q
Abbreviated transcription (Latin):
me fecisti bene uiuentẽ. tume formasti.
Si qͥd forte bonifecero: infactura manuũ
tuarũ exultabo. Quomͦ dicit apłs: Ipsiꝰ
enĩ sumꝰ figm̃tũ. creati inoꝑib bonis.
Hisi eñi tefor maret adoꝑa bona ñ nosses
nisi oꝑa tua mala. Qui eñi loquitur m̃.¬
dacium. de suo loqͥtur. hoc euangelium
dicit. Omne peccatũ m̃daciũ ÷. Contra

Expanded text:
me fecisti bene viventem, tu me formasti: me fecisti bene viventem, tu me formasti: si quid forte boni facio, in factura manuum tuarum exsultabo: quomodo dicit Apostolus, «Ipsius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis» . Nisi enim te formaret ad opera bona, non nosses nisi opera tua mala. «Qui» enim «loquitur mendacium, de suo loquitur» : hoc Evangelium dicit. Omne peccatum mendacium est. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
ra. Deca cordũ psalteriũ ñ mͦ audistis:
Decacordũ psalteriũ. significat decẽ p̃cepta
legis. S cantare in illo opꝰ ÷. ñ portare psal¬
teriũ. Nã & iudei habent legẽ. portant ñ
psallunt. Q sunt qͥ psallunt : Qoꝑant᷑. Parũ¬
. dui oꝑant᷑ cũ tristitia: ñdũ psallunt.
qͥst̃ qui psallunt : Quicũ hilaritate faciuñ.
Inpsallendo enĩ hilaritas ÷. Et quid dicit
apłs: Hilarẽ enĩ datorẽ diligit ds̃. qͥc¬
qͥd facis. cũ hilaritate fac bonum : tc̃ & bene
facis. Siaut̃ cũ tristitia facis: fit dete. ñ faciᷤ.
& portas magis psalteriũ ñcantas. Inpsal¬
terio decacordo cũ cantico incẏthara: hoc ÷¬
in uerbo & oꝑe. Cũ cantico in uerbo. incẏtha¬
ra inoꝑe. Si uerba sola dicis: qͣsi canticum
solũ habes. cytharã ñ habes. Si aut oꝑaris
& ñ loqueris: qͣsi solã cytharã habes ꝓpt̃
hoc & loquere bene & fac bene. siuis ha¬¬
⁊uarũ exuliato. Uidetis quid dicat : tu

Expanded text:
 decachordum psalterium modo audistis: Decachordum psalterium significat decem praecepta legis; sed cantare in illo opus est non portare psalterium, nam et Judaei habent legem: portant, non psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui operanturest: qui operantur cum tristitia, nondum psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui cum hilaritate faciunt bene. In psallendo enim hilaritas est. Et quid dicit Apostolus? «Hilarem enim datorem diligit Deus» . Quidquid facis, cum hilaritate fac: bonum tunc et bene facis. Si autem cum tristitia facis, fit de te, non facis; et portas magis psalterium, non cantas. «In psalterio decachordo, cum cantico in cithara:» hoc est, verbo et opere. «Cum cantico,» verbo; «in cithara,» opere. Si verba sola dicis, quasi canticum solum habes, citharam non habes: si operaris, et non loqueris, quasi solam citharam habes. Propter hoc et loquere bene, et fac bene, si vis hatuarum exsultabo.» Videtis quid dicat. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
dax. Non tͥ dr̃ in hac sententia. uade securꝰ.
m̃tire qr homo es. Immo uide te hominem
qr m̃dax es. & ut sis uerax. bibe ueritatem.
ut dedõ ructes ut sis uerax. Quia de tuo illã
ñ potes hab̾e: restat ut ind e illãbibas. unde
fluit. Quomͦ si aluce recesseris intenebriᷤᷤ
eͥis. qͦmͦ lapis ñdese feruet s uel asole uł ab
uebat uł asole uł ab igne: sic & tu si adõ re¬
cesseris frigesces si ad dm̃ accesseris ferueceᷤᷤ.
quid dicit : Si adeũ accesseris: in lumine
eris. Idõ psalmus dicit. accedite ad eum
& illuminamini. & uultꝰ ur̃i ñerubescent.
natus alumine dĩ. & ferue factꝰ ab sp̃u dĩ :
quando uideris te bene oꝑantẽ. cͥfiteredõ.
& dic qđ ait apłs. Dic tͥ ne extollaris. gͥd
enĩ habes qđ ñ accepisti : Siaut̃ accepisti.

Expanded text:
ntentia, Vade, securus mentire, quia homo es: imo vide te hominem, quia mendax es; et ut sis verax, bibe veritatem, ut de Deo ructes, ut sis verax. Quia de tuo illam non potes habere, restat ut inde illam bibas , unde fluit. Quomodo si a luce recesseris, in tenebris es: quomodo lapis non de se fervet, sed vel a sole vel ab vebat vel a sole vel ab igne: sic et tu si a Deo recesseris, frigesces; si ad Deum accesseris, fervesces;quid dicit? Si ad eum accesseris, in lumine eris; ideo psalmus dicit: «Accedite ad eum, et illuminamini; et vultus vestri non erubescent» . natus a lumine Dei, et fervefactus a Spiritu Dei; quando videris te bene operantem, confitere Deo, et dic quod ait Apostolus, dic tibi ne extollaris: «Quid enim habes quod non accepisti? Si
Abbreviated transcription (Latin):
male ÷ ⁊ Si laudo misc cłiã quando bene
÷. rep̃hendã gͦ crudelitatẽ. quando ma¬
le ÷. Non. S quando bene : lauda miseri¬
cordiam. quando male ÷ lauda ueritatẽ
Qa peccata flagellat. ñ ÷ iniquus. Innocte
erat daniel. quando orabat. Erat enim
incaptiuitate ierłm erat in potestate
hostuĩ. Tc̃ multa mala scĩ patiebantus
tẽ ipse in lacũ leonũ missus ÷. tc̃ trespi¬
eri inignẽ p̃cipitati st̃. hȩc patiebant᷑
in captiuitate popłi is e.ł. slox erit Piti

Expanded text:
i laudo misericordiam, quando bene est; reprehendam ergo crudelitatem, quando male est? Non. Sed quando bene est, lauda misericordiam; quando male, lauda veritatem: quia peccata flagellat, non est iniquus. In nocte erat Daniel, quando orabat: erat enim in captivitate Jerusalem, erat in potestate hostium. Tunc multa mala sancti patiebantur: tunc ipse in lacum leonum missus est, tunc tres pueri in ignem praecipitati sunt . Haec patiebatur in captivitate populus
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dñe gła. nob̾ c̃fusio. Ueritatẽ dĩ annunti¬
abat ꝑnoctẽ. Qͥd ÷ ueritatẽ dĩ annuntiare
mali s tribuere illud peccatis tuis. em̃dati.¬
oni ipsius. ad annuntiandũ mane miscdiã
ipsuis & ueritatẽ ꝑ noctẽ. Cũ miscdiã annun-¬
das mane & ueritatẽ ꝑ noctẽ: sẽꝑ laudas

Expanded text:
a, nobis confusio» . Veritatem Dei annuntiabat per noctem. Quid est, veritatem Dei annuntiare quid mali; sed tribuere illud peccatis tuis, emendationi ipsius: «Ad annuntiandum mane misericordiam ipsius, et veritatem per noctem.» Cum misericordiam annuntias mane, et veritatem per noct
Abbreviated transcription (Latin):
netur. Adueniente ipsa re: ñerit iãspes.
qr te nebimꝰ ñ sꝑabimꝰ. Caritas aut̃ ĩnouit.
nisi crescere magis magisq Si eñi amamus
quando potest. qͣntũ potest. Cũ ad ÷. c̃solati¬
oni dĩ grãs agat. Cũ de÷: iustitiȩ dĩ grãagat.
Ubiq sit gratꝰ. nꝰqͣm sit ingratꝰ. Et patri con¬
solanti & blandienti gratꝰ sit. Et patriem̃¬
danti & flagellanti & disciplinã danti gratꝰ
sit. Amat eñi ille sẽꝑ.siue blandiat᷑ siue mi¬
net᷑. Et dicat. qđ audistis inpsalmo.

Expanded text:
netur; quae adveniente ipsa re, non erit jam spes, netur; quae adveniente ipsa re, non erit jam spes, quia tenebimus, non sperabimus: charitas autem non novit nisi crescere magis magisque. Si enim amamuquando potest, quantum potest. Cum adest, consolationi Dei gratias agat: cum deest, justitiae Dei gratias agat. Ubique sit gratus, nusquam ingratus: et Patri consolanti et blandienti gratus sit; et Patri emendanti et flagellanti et disciplinam danti gratus sit; amat enim ille semper, sive blandiatur, sive minetur: et dicat quod audistis in Psalmo,
Abbreviated transcription (Latin):
patientiam expectamꝰ. Modo gͦ patientia
necessaria ÷: quãdiu ueniat qͦd ꝓmissum ÷
Nemo aut̃ patiens ÷ in bonis. Quando exigit᷑
dehomine patientia : in malis agit. Quando
dr̃ patiens esto. tolera. sustine: molestia ÷
misit : Medicꝰ exerit ferrũ ad secanda uul¬
nera. & dicit ei quẽ secturꝰ÷ fatiens esto.
sustie. tolera. In dolorib exigit patientiã.
s post doloreᷤᷤ ꝓmittit salutẽ. Et ille qͥdolo.¬
res tolerat inferro medici. nͥ sibi ꝓponat
sanitatẽ quã ñ dũ habet: deficit indolore
quẽ patitur. Multa gͦ mala st̾ in isto scło. int̾.
foris. ꝓrsus ñcessant. Abundant scandala.
nemo illa sentit: nͥ qͥgradit᷑ uiã dĩ. Ei dr̃ in
om̃ib diuinis paginis ut toleret p̾sentia.
sꝑ& futura. amet quẽ ñ uidet. ut amplecta¬
tur cũ uiderit. Caritas eñi quȩ t̾tia nobis
adiungit᷑ ad fidẽ. & ad spẽ: maior ÷ supͣ fidẽ
species cũ uise fueriÑ. Et spes rei ÷ : quȩ ñte.¬

Expanded text:
ectamus» . Modo ergo patientia necessaria est, quamdiu veniat quod promissum est. Nemo autem patiens est in bonis. Quando exigitur de homine patientia, in malis agit: quando dicitur, Patiens esto, tolera, sustine, molestia esmisit? Medicus exserit ferrum ad secandum vulnera, et dicit ei quem secturus est, Patiens esto, sustine, tolera: in doloribus exigit patientiam, sed post dolores promittit salutem. Et ille qui tolerat dolores in ferro medici, nisi sibi proponat sanitatem, quam nondum habet, deficit in dolore quem patitur. Multa ergo mala sunt in isto saeculo, intus, foris; prorsus non cessant, abundant scandala: nemo illa sentit, nisi qui graditur viam Dei. Ei dicitur in omnibus divinis paginis, ut toleret praesentia, speret futura, amet quem non videt, ut amplectatur cum viderit. Charitas enim quae tertia nobis adjungitur ad fidem et spem, major est supra fidem species cum visae fuerint: et spes rei est quae non te
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd tͥ respondeat nͥ ds̃. Restat gͦ ut siue ꝑ
transennã. siue ꝑcannã longã. siue ꝑpro¬
ximũ: dm̃ accuset. & cũ ds̃ puniat peccata.
dm̃ faciat auctorẽ peccatoꝵ suoꝵ. Non po¬
test enĩ fieri. ut puniat qđ fecit. Punit qđ
facis. ut lib̾et qͦd fecit. Aliquando aut̃ dimiꝰ¬
sis om̃ib omĩno directe eunt indm̃. & qͣndo
peccant dicunt. ds hoc uoluit. Si nollet
hoc ds: non peccassem. Ad hoc monet. ut
ñ solũ ñ audiat᷑ ut ñ pecces : s accusetur
qr peccas. Quid gͦ nos docet psalmꝰ iste :
& m bono facto confiteri dño. qr ipse fec̃.
T̃ psalles nomini dñi altissimi. quȩrens
głam dĩ ñ tuã nom̃ ipsius ñ tuũ. Sienim
nomĩtuũ. Quomi aut dixi queret n ouse

Expanded text:
 Deus, Restat ergo ut sive per transennam, sive per cannam longam, sive per proximum, Deum accuset; et cum Deus puniat peccata, Deum faciat auctorem peccatorum suorum. Non potest enim fieri ut puniat quod fecit: punit quod facis, ut liberet quod fecit. Aliquando autem, dimissis omnibus, omnino directe eunt in Deum; et quando peccant, dicunt: Deus hoc voluit; si nollet Deus, non peccarem. Ad hoc monet ut non solum non audiatur ut non pecces, sed accusetur quia peccas? Quid ergo nos docet psalmus iste? et in bono facto, confitere Domino, quia ipse fecit. Tunc psalles nomini Dei altissimi: quaerens gloriam Dei, non tuam; nomen ipsius, non tuum. Si enimnomen tuum. Quomodo autem dixi, Quaerit nome
Abbreviated transcription (Latin):
es almꝰ cantci iidie sassati. Ecce &
hodier nꝰ dies sabbati ÷. hunc inp̃senti tẽpore
ocio qͦdã corporalit̾ languido & fluxo & lu¬
xurioso. celebrant iudei. Uacant eñĩ adnugas.
& cũ ds̃ p̃ceꝑit sabbatũ: illi in his quȩ ds̃ ꝓhibet
exercent sabbatũ. Uacatio nr̃a amalis oꝑibus.
Cacatio illoꝵ abonis oꝑib ÷. Melius ÷ enim a-¬
rare quã saltare. Illi ab oꝑe bono uacant.
ab oꝑe nugatorio ñ uacant. llob̾ sabbatum
indicit ds̃ ꝗre pͥmo ubi sit uidete. Intꝰ: in
corde ÷ sabbatũ nr̃m. Multi eni uacant
mẽbris. & tu multuant᷑ c̃scientia. Om̃is homo

Expanded text:
Ecce et hodiernus dies sabbati est: hunc in praesenti tempore otio quodam corporaliter languido et fluxo et luxurioso celebrant Judaei. Vacant enim ad nugas; et cum Deus praeceperit sabbatum , illi in his quae Deus prohibet exercent sabbatum. Vacatio nostra a malis operibus, vacatio illorum a bonis operibus est. Melius est enim arare, quam saltare. Illi ab opere bono vacant; ab opere nugatorio non vacant. Nobis sabbatum indicit Deus. Quale? Primo ubi sit videte. Intus est, in corde est sabbatum nostrum. Multi enim vacant membris, et tumultuan