comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illi ñ tulerunt fiduciam ipsius. Et qͥahumili᷑
uenerat. & carne mortali indutꝰ erat. &
mori uenerat non facere qđ peccatores. s
pati qđ peccatoreᷤᷤ. qr ꝓpterea uenerat cum
fidenter egisset. & illi ferre ñ possent fiduciã
ens in uerbo. quid fecert̃: Tenuert̃. fla¬
gellauert̃. illusert̃. colafizauert᷑. sputis
illinerunt. spinis coronauerunt. in crucẽ
leuauerunt. postremo occidert᷑. S quid
sequitur. qđ fidenter egit : Ex alia ur
Qui iupicas terram. Puta qr tenuert᷑
humilẽ. tenebunt excelsum e Puta qr
iudicauerunt mortalẽ. ñ ne ab immor¬
tali iudicabuntur : Qd gͦ ait : Exaltare
tu qui fident̾ egisti. & fiduciam uerbi
tui non sunt passi iniqui. & putauert᷑¬
se aliquid egisse qr te cõp̃hendentes cruci¬
fixerunt. Quite deberent fide cõp̃hendere.
cop̃hendert̃ ꝑ secutione. Tugͦ qͥfident̃ egisti
int̃ in iqͦs. & neminẽ timuisti. & qui passus es:

Expanded text:
illi non tulerunt fiduciam ejus: et quia humilis illi non tulerunt fiduciam ejus: et quia humilis venerat, et carne mortali indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverse aliquid egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem timuisti, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑be suꝑ doctrinã eiꝰ. Erat enĩ docens eos.
tãquã potestatẽ habens. ñ qͣsi scribȩ eorum
& pharisei. Ouanta gͦ ille de qͦ dictũ ÷. erat
docens eos tãqͣm potestatẽ habens qͣnta
dix̃. Ue uob̾ scribȩ & pharisei hẏpocrite.
Quanta in illos corã in facie. Neminẽ timuit.
quare : ꝗͥa ds̃ ultionũ ÷. Idõ ñ parcebat
in uerbo: ut essent postea qͥb parcetͤ in ui-¬
dicio. Qͥa si nollent acciꝑe uerbi medicinã:
incursuri erant utiq & inuenturi iudicis
sententiã. Quare : qͥa dix̃. Ds ultionũ dñs.
ds̃ ultionum fidenter egit. Id ÷ nulli pe.¬
ꝑcit in uerbo. Qͥ inuerbo ñ peꝑcit passurꝰ
parcet insententia iudicaturꝰ: Qui neminẽ
timuit inhumilitate. timebit quẽquã in
claritate : Ex eo qđ iã sident̾ egit. cogita
quomͦ sit acturꝰ infine scłi. Noli ꝙͦ murmurare
aduersus dm̃ qͥqͣsi parcit. malis. sed esto bonꝰ
cui forte ad tẽpꝰ inflagello ñ parcat. & infine

Expanded text:
s eos tanquam potestatem habens; non quasi Scribae eorum et Pharisaei» . Quanta ergo ille de quo dictum est, «Erat docens eos tanquam potestatem habens,» quanta dixit: «Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae» ; quanta in illos coram in faciem? Neminem timuit. Quare? Quia Deus ultionum est. Ideo non parcebat in verbo, ut essent postea quibus parceret in judicio: quia si nollent accipere verbi medicinam, incursuri erant utique et inventuri judicis sententiam. Quare? Quia dixit, «Deus ultionum Dominus, Deus ultionum fidenter» «egit:» id est, nulli pepercit in verbo. Qui in verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus in flagello non parcat, et in fine
Abbreviated transcription (Latin):
putant iniustitiã suã aliis nocere &
sibi ñ nocere. Ad alios ꝓcedit iniqͥtas
cuiꝰlibet. ut corpori noceat. ut rẽfamli¬
rem ledat. ut ullã in uadat. ut idi¬
cipiũ ab ducat. ut aurũ auferat uł qr¬
gentũ uł siquid aliud possidet Adho
ꝓfert᷑ ad alterũ illa iniquitas. ł rgom
quitas tua alieno corpori nocet. tuoa¬
mo ñ noçet: Contͣ istã simplicẽ uerae
doctrinã. qua insinuat᷑ hominib bonꝰ
ut ipsã iustitiã diligant. & exea placr

Expanded text:
putant injustitiam suam aliis nocere, et putant injustitiam suam aliis nocere, et sibi non nocere. Ad alios procedit iniquitas cujuslibet, ut corpori noceat, ut rem familiarem laedat, ut villam invadat, ut mancipium abducat, ut aurum auferat, aut argentum, vel si quid aliud possidet. Ad hoc profertur ad alterum illa iniquitas. Ergo iniquitas tua alieno corpori nocet, tuo animo non nocet? 2. Contra istam simplicem veracemque doctrinam, qua insinuatur hominibus bonis, ut ipsam justit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ facit. Deqͦ scriptũ ÷. Qui potuit tͣns gredi¬
Qͥs ÷ hic & laudabimꝰ eũ fecit eni mira¬
bilia inuita sua. Loquebat᷑ scriptura
de potentib innocentib. Et lupꝰ enim
tantũ uult nocere. qͣntũ leo. Dissimilit̾
nocent. s ñ dissimilit̾ cupiunt. Leo eñi
ñ solũ c̃tẽnit canẽ latrantẽ. s etiã fugat
& uenit ad o uile. & ommutescentibus
canib rapit qđ potest. lupꝰ ñ audet int̃
latratꝰ canũ. Numqͥd ꝓpterea qr ñ potuit
auferre acanib t̾ritus. in nocentior re¬
meauit : Docet gͦ ds̃ innocentiã. ut qͥsq
in nocens sit ñ timore pene. s amore ui¬
stitiȩ. Tc̃ eñi lib̾ ÷ in nocens. & uerus ÷
in nocens. Qui aut̃ timore in nocens fit.
ñ ÷ in nocens. quauis ñ noceat cui uult
nocere. Non eni nocet alteri ꝑfactum
malũ. s sibi plurimũ ꝑcupiditatẽ ma-¬
lam. Nã qͦmͦ sibi noceat: audi scripturã.
Et reuera multũ errant homines: qui

Expanded text:
non facit; de quo scriptum est: «Qui potuit transgredinon facit; de quo scriptum est: «Qui potuit transgrediQuis est hic, et laudabimus eum? Fecit enim mirabilia in vita sua» . Loquebatur Scriptura de potentibus innocentibus. Et lupus enim tantum vult nocere, quantum leo: dissimiliter nocent, sed non dissimiliter cupiunt. Leo enim non solum contemnit canem latrantem; sed etiam fugat, et venit ad ovile, et obmutescentibus canibus rapit quod potest: lupus non audet inter latratus canum. Numquid propterea quia non potuit auferre a canibus territus, innocentior remeavit? Docet ergo Deus innocentiam, ut quisque innocens sit non timore poenae, sed amore justitiae. Tunc enim liber est innocens et verus est innocens. Qui autem timore innocens, fit, non est innocens, quamvis non noceat cui vult nocere. Non enim nocet alteri per factum malum, sed sibi plurimum per cupiditatem malam. Nam quomodo sibi noceat, audi Scripturam: Et revera multum errant homines qui
Abbreviated transcription (Latin):
in cogitationib eoꝵ. Ouid eñi uelint
ille attendit: cuiꝰ oculus ñ repellit᷑ carne.
ut ñ uideat uoluntatẽ. Tales si occasionẽ
inueniant: ñ mali fiunt. sed manifestant᷑.
Non ut sentias qđ nãtũ sit manifestũ :s
ut intelligas qđ latebat in clusũ. Paueiᷤ
his annis & ꝓpe hesterno die uiderunt
hȩc homines. & ꝓbauer̃t etiã qͥ tarde
intelligunt. Erat enĩ hic una domus
potentissima ad tempꝰ. deqͣ flagellum
patris. & timeat sententiã iudicis. Cũ gͦ
esset hic eadẽ domꝰ magna: multi sub
illa gemebant. murmurabant. rep̃¬¬
hendebant. de testabant᷑. blasphemabant
Oͦmͦ se artant homines. & dant᷑ diuino
illi iudico. Multi in c̾cupiscentia cordiᷤᷤ
sui subito euertebant ipsam domum.
illi qͥmur murabant de ipsa domo. & ab
eis talia homine patiebant᷑: qualia se
pati ipsi atalib paulo ante querebantur.
Bonꝰ gͦ ille ÷ qui & quando pot male facere:

Expanded text:
in cogitationibus eorum. Quid enim velint, in cogitationibus eorum. Quid enim velint, ille attendit, cujus oculus non repellitur carne, ut non videat voluntatem. Tales si occasiones inveniant, non mali fiunt, sed manifestantur: non ut sentias quod natum sit manifestum, sed ut intelligas quod latebat inclusum. Paucis his annis, et prope hesterno die viderunt haec homines, et probaverunt etiam qui tarde intelligunt. Erat enim hic una domus potentissima ad tempus, de qua flagellum patris, et timeat sententiam judicis. Cum ergo esset hic eadem domus magna, multi sub illa gemebant, murmurabant, reprehendebant, detestabantur, blasphemabant. Quomodo se arctant homines, et dantur divino illo judicio multi in concupiscentias cordis sui ? Subito fiebant ipsius domus illi qui murmurabant de ipsa domo; et ab eis talia homines patiebantur, qualia se pati ipsi a talibus paulo ante querebantur. Bonus ergo ille est, qui et quando potest male facere,
Abbreviated transcription (Latin):
quos qͣsi florere c̃spiciunt. aut si ꝑ infirmi¬
tatẽ uł ꝑsonȩ suȩ uł animi timent male
facere. ne aliqͥd illis scđm leges scłi mali
accidat ñqr iusticiã diligunt. s ut dicã
aꝑtiꝰ. tim̃tes dãnari int̃ homines uł ab
hominib abstinent se qͥdem a factiᷤꝰ mali.
s ñ se abstinent a cogitationib malis. Et
int̾ cogitationeᷤᷤ eoꝵ iniquas. p̃cipue caput
iniquitatis illa tenet impietas : qr uidet᷑¬
illis ds̃ neglegere & ñ curare res humanas.
& aut equalit᷑ hab̾e bonos & malos. aut
etiam qđ ÷ ꝑnitiosius cogitare : insectari
bonos. malis fauere. Qui talia cogitat:
& si nichil mali alicui faciat. facit pluri¬
mum sibi. & inse ipsũ impiꝰ ÷. & miqͥtate
sua ñlȩdit dm̃. sed int̾ficit se. Neq nocent
hominib qr timidi st̃ qͥ talia cogitant:
s tam̃ homicidia eoꝵ ad ulteria eorũ.
fraudes & rapinas eoꝵ uidet ds̃ & punit

Expanded text:
quos quasi florere conspiciunt: aut si per infirmiquos quasi florere conspiciunt: aut si per infirmitatem vel personae suae vel animi, timent male facere, ne aliquid illis secundum leges saeculi mali accidat; non quia justitiam diligunt, sed, ut dicam apertius, timentes damnari inter homines ab hominibus, abstinent se quidem a factis malis, sed non se abstinent a cogitationibus malis. Et inter cogitationes eorum iniquas, praecipue caput iniquitatis illa tenet impietas, qua videtur eis Deus negligere et non curare res humanas; et aut aequaliter habere bonos et malos; aut etiam, quod est perniciosius cogitare, insectari bonos et malis favere. Qui talia cogitat, etsi nihil mali alicui faciat, facit plurimum sibi, et in seipsum impius est; et iniquitate sua non laedit Deum, sed interficit se. Neque nocent hominibus, quia timidi sunt qui talia cogitant; sed tamen homicidia eorum, adulteria eorum, fraudes et rapinas eorum videt Deus, et punit
Abbreviated transcription (Latin):
ICOT IN TEN TISSIME AUDIUIOꝰ
cum psalmꝰ iste legeret᷑. inten¬
te audiamꝰ cũ reuelat dñsquȩ
hic dignatꝰ ÷ opacare mysteria.
Ad hoc eñ claudunt᷑ quȩdã
sacram̃ta scripturarũ.  ñ ut denegentur.
s ut pulsantib aꝑiant᷑. Sigͦ affectu pio &
sincera cordis caritate pulsetiꝰ. Notũ ÷ nobis
multos murmurare aduersus dĩ patientiã.
& dolere iniqͦs homineᷤᷤ & impios uł uiuere
in hac t̾ra. uł etiã plurimũ posse. Et qđ est
ãpliꝰ plerũq plurimũ posse malos aduersꝰ
bonos & sepe maloᷤ p̃mere bonos. Malos ex¬
ultare. bonos laborare. Alalos suꝑbire. bonoᷤ
humiliari. Attendentes talia ingenere
humano abundant enĩ: ꝑuertunt᷑ impati¬
entes & infirmi animi quasi frustra sint
boni. qr ds̃ auertit uł auertere uidetur
oculos suos ab onis oꝑib pioꝵ & fidelium.
& augere malos in his quȩ diligunt. Putan¬
tes gͦ infirmi frustra se bene uiuere:
aut inuitant᷑ ad imitandã malitiã eoꝵ

Expanded text:
icut intentissime audivimus, cum psalmus iste legeretur; ita intente audiamus, cum revelat Dominus quae hic dignatus est opacare mysteria. Ad hoc enim clauduntur quaedam sacramenta Scripturarum, non ut denegentur, sed ut pulsantibus aperiantur. Si ergo affectu pio et sincera cordis charitate pulsetis, ille aperiet qmultos murmurare adversus Dei patientiam, et dolere iniquos homines et impios vel vivere in hac terra, vel etiam plurimum posse; et quod est amplius, plerumque plurimum posse malos adversus bonos, et saepe malos premere bonos; malos exsultare, bonos laborare; malos superbire, bonos humiliari. Attendentes talia in genere humano abundant enim, pervertuntur impatientes et infirmi animi, quasi frustra sint boni; quia Deus avertit vel avertere videtur oculos suos a bonis operibus piorum et fidelium, et augere malos in his quae diligunt. Putantes ergo infirmi frustra se bene vivere, aut invitantur ad imitandam malitiam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
narib data ÷ ad scõs. ut sine murmuratio
oranda luminaria cęli . qr inde aliqua
similitudo ducta ÷ ad significationẽ sc̃oꝵ.
pͥus hoc explicemꝰ in nomine xp̃i. quam
non sit c̃ sequens. ut ꝓpterea tͥ uideatur
ad orandus sol aut luna. aut stellȩ aut celũ.
qr aliꝗͣ de illis similitudo ducta ÷ qua signi¬
ficarent᷑ sci. qr multa sunt de qͥb ducta
est similitudo ad significandos scõs quȩ
ñ ad orant᷑. Si eñ qͥcqͥd ÷ unde similitu¬
do ducit᷑ ad scõs ad orandũ tͥputas: ad ora
montes & colles. qr dictũ ÷. Montes exulta-¬
uert̃ uelut arietes: & colles uelut agni
ouiũ: iu de scĩs dicis. ego de ipso xp̃odico.
Adora leonẽ. qr dictũ ÷ uicit leo detribu
ducta fuerit similitudo. tu intellige
similitudinẽ creaturȩ. & adora artificẽ
qͥd iste sol quẽ & minutissima animalia
nob̾cum uident : S deqͦ dictũ ÷. erat

Expanded text:
naribus data est ad sanctos, ut sine murmurationnaribus data est ad sanctos, ut sine murmurationoranda luminaria coeli, quia inde aliqua similitudo ducta est ad significationem sanctorum; prius hoc explicemus in nomine Christi, quam non sit consequens, ut propterea tibi videatur adorandus sol, aut luna, aut stellae, aut coelum, quia aliqua de illis similitudo ducta est, qua significarentur sancti; quia multa sunt de quibus ducta est similitudo ad significandos sanctos, quae non adorantur. Si enim quidquid est unde similitudo ducitur ad sanctos, adorandum tibi putas; adora montes et colles, quia dictum est: «Montes exsultaverunt velut arietes, et colles velut agni ovium» . Tu de sanctis dicis, ego de ipso Christo dico. Adora leonem, quia dictum est, «Vicit leo de tribu ducta fuerit similitudo, tu intellige similitudinem creaturae, et adora artificem  Christus : numquid iste sol quem et minutissima animalia nobiscum vident? Sed de quo dictum est: «Erat
Abbreviated transcription (Latin):
intrare. Reco lamius gͦ scripturã scãm
ingenesi pͥmodie qͥd sĩt factũ: inuenimꝰ
lucẽ. Scđo die qͥd sit factũ. inuenimꝰ
firmam̃tũ. qđ appellauit ds̃ cȩlum.
Tertio die qͥd sit factũ. inuenimus
speciem terrȩ. & maris segregationẽ.¬
ut om̃is congregatio aquarũ uocaret᷑
mare. & arida uocaret᷑ t̾ra. Quarto die
luminaria fecit ds̃ in cęlo. solem inpote¬
statem diei. lunã & stellas in potestatẽ
noctis. Hoc qͣrto die fecit. Quid sibi gͦ
uult qđ de quarto die accepit psalmus
titulũ. in qͦ psalmo docet᷑ patͥentia ad¬
uersus felicitates malorũ. & labores bonoꝵ:
Habes paulũ apłm dicentẽ scĩs fidelibus
roboratis in xp̃o. Omĩa facite sine mur.¬
muratione & disceptatione : ut sitis in re¬
p̾hensibiles & sinceres. immaculati filui
dĩ. inmedio nationis tortuosȩ & ꝑuersȩ.
in qͥb apparetis sicut luminaria in mudo.
uerbũ uitȩ habentes. Similitudo delumi-¬

Expanded text:
intrare. Recolamus ergo Scripturam sanctam intrare. Recolamus ergo Scripturam sanctam in Genesi, primo die quid sit factum; invenimus lucem: secundo die quid sit factum; invenimus firmamentum, quod appellavit Deus coelum: tertio die quid sit factum; invenimus speciem terrae et maris, et segregationeut omnis congregatio aquarum vocaretur mare, te arida vocaretur terra. Quarto die, luminaria fecit Deus in coelo ; solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis : hoc quarto die fecit. Quid sibi ergo vult quod de quarto die accepit Psalmus titulum; in quo psalmo docetur patientia adversus felicitates malorum, et labores bonorum? Habes Paulum apostolum dicentem sanctis fidelibus roboratis in Christo: «Omnia facite sine murmuratione et disceptatione; ut sitis irreprehensibiles, et sinceres, immaculati filii Dei in medio nationis tortuosae et perversae, in quibus apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Similitudo de lumi
Abbreviated transcription (Latin):
debant incelo dicentes. qđ illiꝰ esset illud
sydus. & illud illiꝰ. Homines aut̃ qui
antea ñ aspexerant ut uiderent qr
ibi erant & illa sydera ante quã na-¬
scerent᷑: decepti credidert᷑. & c̃cepta
÷ opinio uanitatis. hanc opinionem
erroris diabolus c̃firmauit. xp̃c euertit.
Nos gͦ scđm qđ loquim᷑: quarta sabba.¬
torum. quartꝰ dies intelligit᷑ a die dñica.
Attendat itaq caritas ur̃a. qͥd sibi uelit
iste titulus. Hic habet grande mẏsteriũ.
& reuera occultũ. Nã pleraq ipsius psalmi
manifeste sonant. & manifeste mouent.¬
& cito intelligunt᷑. hic aut̃ titulus qđ
fatendũ ÷: habet ñ parũ obscuritatis.
S aderit dñs & serenabit nubilum
& uidebitis psalmũ. & exfronte psalmi
cognoscetis eum. Infronte eñi habet psalmus iste.
psalmꝰ ipsi dđ quarta sabbatorũ. In li¬
mine ÷ titulus. in postib fixus ÷. Uolunt
homineᷤᷤ titulũ cognoscere. & sic domũ

Expanded text:
debant in coelo, dicentes quod illius esset illud debant in coelo, dicentes quod illius esset illud sidus, et illud illius: homines autem qui antea non aspexerant, ut viderent quia ibi erant et illa sidera antequam nascerentur, decepti crediderunt; et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Nos ergo secundum quod loquimur, «quarta sabbatorum» quartus dies intelligitur a die dominico. Attendat itaque Charitas vestra quid sibi velit iste titulus: hic grande mysterium, et revera occultum. Nam pleraque ipsius Psalmi manifeste sonant, et manifeste movent, et cito intelliguntur; hic autem titulus, quod fatendum est, habet non parum obscuritatis: sed aderit Dominus, serenabit nubilum, et videbitis Psalmum, et ex fronte Psalmi cognoscetis eum. In fronte enim habet psalmus iste, «Psalmus ipsi David, quarta sabbatorum.» In limine est titulus, in postibus fixus est. Volunt homines titulum cognoscere, et sic domum
Abbreviated transcription (Latin):
lamtalis beatꝰ ÷. & erudiuit eũ ds̃ delege
patientiam in laboribꝰ iustorũ c̃tͣ iniquorũ
felicitates. Patientiã docet. patientiam
Tertia sabbati. t̃tia feria: quẽ diẽ illi
martis uocant. Quarta gͦ sabbatoꝵ qͣrta
feria qͥ mercurii dies dr̃ apaganis. &
amultis xp̃ianis. S nollẽ ut dicant atq
utinã corrigant᷑. & ñ dicant sic. habent
enĩ linguã suã qua utantur. Non enĩ
ȩccłasticus ꝓcedit. Tam̃ siquẽ forte con¬
suetudo traxerit. ut illud exeat exore
qđ im̃ꝓbat corde: intelligat om̃s illos
de quoꝵ nominib appellata sunt sydera:
homines fuisse nec ex eo eseze
cepisse ista sẏdera incęlo. ex quo illi ceꝑunt.
Et ante ibi fuert̃. s ꝑbeneficia quędam
mortaliũ mortalia. illi homines ꝑtẽ.¬
pore suo qr plurimũ potuert̃. & emi¬
nuert᷑ in hoc scło cũ cari essent hom̃ĩb :
deferebantur eis diuini honores.
Ueteres enĩ a scło decepti & deciꝑe uo-¬

Expanded text:
Jam talis beatus est, et erudivit eum Deus de lege Jam talis beatus est, et erudivit eum Deus de lege patientiam in laboribus justorum: contra iniquorum felicitates patientiam docet, patientiam tertia sabbati, tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quarta ergo sabbatorum, quarta feria, qui Mercurii dies dicitur a Paganis, et a multis Christianis: sed nollemus; atque utinam corrigant, et non dicant sic. Habent enim linguam suam qua utantur. Non enim ecclesiasticus procedit. Tamen si quem forte consuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore quod improbat corde, intelligat illos omnes, de quorum nominibus appellata sunt sidera, homines fuisse, nec ex eo esse coepisse ista sidera in coelo, ex quo illi coeperunt: et ante ibi fuerunt; sed per beneficia quaedam mortalium mortalia, illi homines pro tempore suo, quia plurimum potuerunt et eminuerunt in hoc saeculo, cum chari essent hominibus, deferebantur eis divini honores. Veteres enim saeculi decepti, et decipere vo
Abbreviated transcription (Latin):
nes hominũ tales. aut etiam erũpa¬
tes inuerba uł facta: curat iste ꝓlil¬
mus si curari uelint. Intendant ꝗ &
curent᷑. Atq utinam in hac multie¬
dine tota quȩ nc̃ ÷ int̾ istos parietes & iudit
ꝑnos uerbũ dñi. nulla sint talia uulnera
que curent᷑. Utinã nulla sint. Nontam̃ rẽ
suꝑfluã facimꝰ dicere. sinulla ibi sunt uul-¬
nera Instruant᷑ corda ad sanandos alios.
cũ audire talia cȩꝑint. Credo enĩ qr unus
infuturo scło . ñ in hac t̾ra. ñ in hac uita. &
ñ frustra audit ut sursum corhabeat: irri.¬
det & dolet᷑ alia murmurantes. & dicit sibi
O nouit quid agat. nospossumꝰ nosse c̃siliũ
ipsius: quare parcat malis ad tẽpꝰ. uł quare
laborent boni ad tẽpꝰ. Sufficit mͥ tam̃ hoc
scire: qr & ad tẽpꝰ laborat bonꝰ & ad tẽpꝰ flo-
fert om̃s felicitates maloꝵ. & labores bo¬
norum patienter fert. tolerat donec fini-¬
atur hoc scłm. donec transeat iniqͥtas.

Expanded text:
iones hominum tales, aut etiam erumpeiones hominum tales, aut etiam erumpentes in verba vel facta, curat iste psalmus, si curari velint. Intendant ergo, et curentur. Atque utinam in hac multitudine tota quae nunc est inter istos parietes, et audit per nos verbum Domini, nulla sint talia vulnera quae curentur; utinam nulla sint. Non tamen rem superfluam facimus dicere, si nulla ibi sunt vulnera. Instruantur corda ad sanandos alios, cum audire talia coeperint. Credo enim quia unuin futuro saeculo, non in hac terra, non in hac vita est, et non frustra audit ut sursum cor habeat; irridet et dolet talia murmurantes, et dicit sibi: Deus novit quid agat, nos non possumus nosse consilium ipsius, quare parcit malis ad tempus, vel quare laborant boni ad tempus; sufficit mihi tamen hoc scire, quia et ad tempus laborat bonus, et ad tempus florefert omnes felicitates malorum, et labores bonorum patienter fert, tolerat, donec finiatur hoc saeculum, donec transeat iniquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. Et si ñ ꝓcedunt in uoce ꝓdint᷑
in corde. Qͥd gͦ dicunt: Uera placituris
sum dõ ꝑ iustitiam. aut iusti illi placerꝰ
sub cuiꝰ imꝑio mali florent: Tanta mala
cõmittunt᷑. & nichil illis euenit mali
Aut si forte euenit aliquid mali. qͥdsibi
dicunt illi cũ eis ceꝑis dicere. ecce quant
fecit mala. quomͦ illi redditũ ÷. qualẽ
exitũ habuit ÷ Incipiunt illi cogitare
iustos. qͥb mala euenert̃. & opponunt
nobis & dicunt. Si illi ꝓpterea mali
accidit. qͥtã iuste uixit. qͥ elemosinas
tantas fecit. qͥtã multa bona oꝑatꝰ ÷ in
eccła : Quare talem sortẽ muenit:
ꝯuare talẽ exitũ habuit. qualẽ illeli¬
mo. qui multa iniqua cõmisit: Aala
aut̃ istadicunt: ut ostendant se ꝓpe¬
rea ñ facere mala qr ñpossunt. aut qũ
audent. Nã qͥd uelit cor. lingua cestat̃
Etqͥdem etiã si lingua ommutesceri
& ipsa timore cõp̃ssa: ds̃ uideret ina
quid cogitaret homo. si etiam adalis
hominem lateret. Tacitas gͦ cogitaa¬

Expanded text:
et si non procedunt in voce, roduntur in corde. Quid ergo dicunt? Vere placiturus sum Deo per justitiam? aut justi illi placent, sub cujus imperio mali florent? Tanta mala committunt, et nihil illis evenit mali. Aut si forte evenit aliquid mali; quid tibi dicunt illi, cum eis coeperis dicere: Ecce quanta fecit mala, quomodo illi redditum est? qualem exitum habui? Incipiunt illi cogitare justos quibus mala evenerunt, et opponunt nobis, et dicunt: Si illi propterea mali accidit, qui tam juste vixit? Qui eleemosynas tantas fecit, qui tam multa bona operatus est in Ecclesia, quare talem sortem invenit? quare talem exitum habuit, qualem ille homo qui multa iniqua commisit? Ad hoc autem ista dicunt, ut ostendant se propterea non facere male, quia non possunt, aut quia non audent. Nam quid velit cor, lingua testatur: et quidem, etiamsi lingua obmutesceret et ipsa timore compressa, Deus videret intus quid cogitaret homo, etiamsi alium hominem lateret. Tacitas ergo cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
morit᷑. Appende instatera eqͥtatis furi
& blasphemũ. lã dicis qr fur ñ es. s no¬
murando aduersus dm̃. blasp̃hem eus
lle captat sonũ hominis ut aliqͥs nuo¬
let & tudicis qr dormit ds̃ & honino
ñ uidet : Ergo uis ille ut corrigat mii¬

Expanded text:
tatera aequitatis furem et blasphemum: jam dicis quia fur non es; sed murmurando adversus Deum, blasphemus es. Ille captat somnum hominis, ut aliquid involet; et tu dicis quia dormit Deus, et hominem non videt. Ergo vis ille ut corrigat manu
Abbreviated transcription (Latin):
inneqͥtia sua ꝑse¬
p̃rogationi miscđie
ipsius. ingratos patien¬
tiȩ ipsius. thesauriz antes sibi iram̃
ter egit. Nulli eñi peꝑcit. quandohic
locutꝰ ÷ Ipse dñs erat incarnis infirmi.¬
tate. s inuirtute sermonis ñ accepit
ꝑsonã pͥncipũ iudeoꝵ. Quanta in illos
dix̃. & quomͦi dictũ ÷: Uere infiducia

Expanded text:
in nequitia sua, ierogationi misericordiae ipsius, ingratos patientiae ipsius, thesaurizantes sibi iram iter egit.» Nulli enim pepercit, quando hic locutus est: ipse Dominus erat in carnis infirmitate, sed in virtute sermonis. Non accepit personas principum Judaeorum. Quanta in illos dicit? et, quomodo dictum est, vere in fiducia:
Abbreviated transcription (Latin):
& ex lege tua docueris eũ. ut mitiges eũ
adieb malignis. donec fodiat᷑ peccatori
fouea. Attendite gͦ luminaria qͦmͦp.
cedunt & occidunt᷑. & redeunt. agu̾nt
cursus suos. distingunt diẽ & noctem.
uoluunt annos & tẽpora. & tanta mala
fiunt int̾ra. illis qͥetẽ in cȩlo habentibꝰ

Expanded text:
s eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Attendite ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem in coelo habentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
speret futurã. ñ illã ꝑdet. qͥa ñ dũ uenit tẽpꝰ
ut accipiat eã. Inuinea oꝑaris. fac opꝰ tuũ:
& accipies mercedẽ tuam. A patre familias
tia adopꝰ tuũ pertinet. & hoc ad mercedẽ
ꝑtinet. Minus uis facere inuinea. qͥñuis
tolerare. qr & ipsa tolerantia ad ipsã oꝑatio¬
nem ꝑtinet. ut inuenias mercedẽ. Qđ si do¬
losus es: uide ne ñsolũ ñ accipias mercedẽ.
s & penã inuenias. qͥa uoluisti eẽ. oꝑius
dolosus. Eqͥdem oꝑarius dolosus: ut inci-¬
piat ñ bene facere. oculos patris familias
attendit. Ad illũ aspicit qͥcdux̃ ad uineã.
ut cũ ille auerterit oculos. cesset & ñ bene
non tͥ licet dalose oꝑari. Suꝑ te sẽꝑ sunt
oculi patris familias. Quere ubi illũ fallas.
& cessa si potes. Ergo siqui forte aliqͥd co.¬
gitabatis. quando uidebatis malos flo.¬
rere. & cogitationes ur̃ȩ faciebant nu.¬
tare pedes ur̃os inuia dĩ: uob̾ loqͥtur
psalmꝰ iste. Si aut̃ nullus ur̃m talis ÷:

Expanded text:
et futuram, non illam perdit; quia nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies mercedem tuam. A patrefamilias tia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit oculos, cesset, et non bene non tibi licet dolose operari: super te semper sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est,
Abbreviated transcription (Latin):
cerbiꝰ indignat᷑
c̃tra falso hono¬
rantẽ qͣm c̃tra
contumeliosum.
Seruo enĩ bono. ma¬
ior c̃tumelia ÷ iniuria
dñi. Quanta falsa de ipsis luminaribus
qͥdã dicunt. & fert̃ . tolerant & ñ mouent᷑.
homines. quando uident obscurarilunã
& dicunt. malefici illã deponunt. cum
certis tẽporib defectũ suũ habeat sceđ̾m
dĩ dispositionẽ. Non curat tam̃ ista uer¬
ba hominũ illa quȩ incęlo ÷. S qͥd ÷ in
celo : Infirmam̃to cȩli. Cuiꝰ gͦ cor infir

Expanded text:
cerbius indignatur cerbius indignatur contra falso honorantem, quam contra contumeliosum. Servo enim bono major contumelia est injuria Domini. Quanta falsa de ipsis luminaribus quidam dicunt? Et ferunt, tolerant, et non moventur. homines, quando vident obscurari lunam, et dicunt, Malefici illam deponunt? cum certis temporibus defectum suum habeat secundum Dei dispositionem. Non curat tamen ista verba hominum illa quae in coelo est. Sed quid est, In coelo? In firmamento coeli est. Cujus ergo cor in fir
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ exerceant dies & noctes quauiꝰ
tanta mala fieri uideant suꝑ t̾ram.
S facile ÷ forte. ut ferant iusti iniqͥta¬
tes maloꝵ quȩ ñ inipsos fiunt Si
ꝓpterea debent ferre & tolerare &
in alios fiunt. & si inse fiant debed
ꝑdere tolerantiã. Nã qͥ ꝑ diderit tole¬
rantiã: cecidit decelo. Quiaũt fui
habet cor incȩlo: t̾ra ipsiꝰ labora
in t̾ra. Quanta & de ipsis lum mario
fingunt homines & patient̃ ferus¬
qni iusti patienter debent fericos
etia dese falsas criminationes hoc
ipsũ qͦd iã dudũ dixi qr illa stella mer¬
curi ÷. & illa stella saturni÷. & illa stella
iouis ÷ c̃uitia fiunt stellis. Qd ille cum
audiunt tanta c̃uitia : Nũqͥd mouent᷑
aut ñ exercent cursus suos: Sic & homo
qͥ innatione ꝑuersa & tortuosa habet
uerbũ dĩ: sicut luminare ẽ fulgens in
scło. Quanti qͥ qͣsi uident᷑ honorare solẽ
creatorẽ suũ. Et si m¬
dignari potest: a¬

Expanded text:
quomodo exerceant dies et noctes, quamvis quomodo exerceant dies et noctes, quamvis tanta mala videant fieri super terram. Sed facile est forte, ut ferant justi iniquitates malorum, quae non in ipsos fiunt: sepropterea debent ferre et tolerare, quia in alios fiunt: et si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fingunt homines, et patienter feru justi patienter debent ferre omnes etiam de se falsas criminationes. Hoc ipsum quod jam dudum dixi, quia illa stella Mercurii est, et illa stella Saturni est, et illa stella Jovis est, convicia fiunt stellis. Quid? illae cum audiunt tanta convicia, numquid moventur, aut non exercent cursus suos? Sic et homo qui in natione perversa et tortuosa habet verbum Dei, sicut luminare est fulgens in coelo. Quanti qui sibi videntur honorare solem, Creatorem suum. Et si indignari potest, a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersa. id÷ int̾ iniqͦs inqͥb apparetis sic̃
luminaria inmundo. uerbũ uitȩ habent̃
Quodã mͦ admonuit nos& istũ psalmum
intelligere. & p̃noscere titulũ ipsius. uile
quam habent incęlo despiciunt omiam
qua quȩ funt int̾ra. Et quomͦ luminara
in cȩlo ꝑdiẽ & ꝑ noctẽ ꝓcedunt. perag
itinera sua. cursus suos certos habent &
cõmittunt᷑ tanta mala. nec deuiant de¬
suꝑ stłlle fixe incȩlo agentes ꝑtͣctus
cȩlestes quȩ illis p̃stituit & c̃stituit erea¬
tor ipsorũ: sic debent scĩ. s si incelo fign¬
tur corda eoꝵ si ñ frustra audiant & re.¬
spondeant sursũ se habere cor. si imiten¬
tur eũ qͥ ait. nr̃a aut̃ c̃uersatio incęlis :¬
Qͥa gͦ st̃ insuꝑnis & desuꝑnis cogitant. sic̃
dictũ ÷ ubi ÷ thesaurꝰ tuus ibi ẽ & cortuu
de ipsis cogitationib suꝑ noꝵ patientes
fuint. & quicqͥd intra cominititur sie
ñ curant donec ꝑagant itinerasua
quẽ ad modũ ñcurant luminaria celi.

Expanded text:
est, inter iniquos, «in quibus apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes:» quodam modo admonuit nos et istum psalmum intelligere, et praenoscere titulum ipsius. Tales quam habent in coelo, despiciunt omnia iniqua quae fiunt in terra: et quomodo luminaria in coelo per diem et per noctem procedunt, peragunt itinera sua, cursus suos certos habent, et committuntur tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae in coelo, agentes per tractus coelestes, quae illis praestituit et constituit Creator ipsarum; sic debent sancti, sed si in coelo figantur corda eorum, si non frustra audiant et respondeant sursum se habere cor, si imitentur eum qui ait, «Nostra autem conversatio in coelis  sunt in supernis, et de supernis cogitant, sicut dictum est, «Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum» ; de ipsis cogitationibus supernorum patientes fiunt; et quidquid in terra committitur, sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum non curant luminaria coeli, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
NOM FIoENTeR eGtI. Tuputas
qr ñuindicat. uindicat ds̃ ultio¬
num. Ouid ÷ ds ultionũ: Ds uindictarũ.
Ideo certe murmuras qr ñ umdicatur
inmalos. Noli murmurare ne int̾ illos
sis. in qͦs uidicat᷑. Facit ille furtũ &
tuã. Si iã fixus incelo es: recole t̾rã tuã.
Inuenis te furẽ forte fuisse aliqͣndo. &
aliquẽ aliũ forte stomachatũ. qr & tu
furtũ faciens uixisti. & ñ es mortuus.
Quomͦ aut tu quando faciebas. idõ uixi-¬
sti ut pꝰea ñ faceres: noli qr tutͣnsisti. uelle
miscdĩȩ dĩpontẽ subuertere. Nescisilluc
multos tͣnsituros. qua & tu tͣnsisti: Esse ᷤᷤ.
modo qui murmurares. si aduersus
te audiret᷑. qui pͥor dete murmurauit:
Et tam̃ & nc̃ optas uindictã di mmalos

Expanded text:
fidenter egit.» Tu putas quia non vindicat? Vindicat «De is ultionum.» Quid est, «Deus ultionum?» Deus vindictarum. In eo certe murmuras, quia non vindicatur in malos. Noli murmurare, ne inter illos sis in quos vindicatur. Facit ille furtum, et tuam: si jam fixus in coelo es, recole terram tuam. Invenis te furem forte fuisse aliquando; et aliquem alium forte stomachatum, quia et tu furtum faciens vixisti, et non es mortuus: quomodo autem tu quando faciebas, ideo vixisti ut postea non faceres; noli quia tu transisti, velle misericordiae Dei pontem subvertere. Nescis illac multos transituros, qua et tu transisti? Esses modo qui murmurares, si adversus te audiretur qui prior de te murmuravit? Et tamen et nunc optas vindictam Dei in malos
Abbreviated transcription (Latin):
apud te dñe ÷ fons uitȩ. Etͣ de ipsũ fontẽ.
In lumine inqͥt tuo uidebimꝰ lum̃. Modo
gͦ lectio necessaria ÷. quãdiu ex parte
cognoscimꝰ. & ex parte ꝓphamꝰ. sic̃ dicit
ret᷑ qđ exparte ÷. Non eni in illa ciuitate
ierłm ubi angłi uiunt. unde nos mͦ ꝑe¬
grinamur. & ꝑegrinatio nr̃a gemit᷑. ge.¬
mit aut̃ si scimꝰ qr ꝑegrinam᷑. nã odit
ualde patriã qͥputatꝰ sibi eẽ bene cũꝑe.¬
grinatur. numquid in illa ciuitate ubi
st̃ angłi euangłiũ legit᷑ aut apłs: Uerbo
dĩ pascunt᷑. Qd uerbũ dĩ ut sanaret noᷤ.

Expanded text:
Domine, fons vitae.» Et vide ipsum fontem: «In lumine,» inquit, «tuo videbimus lumen» . Modo ergo lectio necessaria est, quamdiu «ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus,» sicut dicit retur quod ex parte est» . Non enim in illa civitate Jerusalem, ubi Angeli vivunt, unde nos modo peregrinamur, et peregrinatio nostra gemit; gemit autem, si scimus quia peregrinamur; nam odit valde patriam, qui putat sibi bene esse cum peregrinatur: numquid in illa civitate ubi sunt Angeli, Evangelium legitur, aut Apostolus? Verbo Dei pascuntur: quod Verbum Dei, ut
Abbreviated transcription (Latin):
firmam̃tũ intelligit᷑ ꝑ figurã lib̾ legis.
ldõ qͦdã loco dr̃. extendit cęlũ sicut
pellẽ. Si extenditur sicut pellis: tãqͣm
lib÷ extentꝰ ut legat᷑. Transacto aut̃
tẽpore qͦlegit᷑ ꝓpt̾ea enĩ legit᷑ lex qͥa
ñdũ uenimus ad illã sapientiã quȩ ini.¬
plet corda & m̃tes intuentiũ ñ opus
erit ut aliqͥd nob̃ ibi legat᷑. qr in eo qđ
nob legit᷑ syllabȩ sonant & tͣnseunt.
illa lux ueritatis ñ p̃t̾it s fixa ꝑmanenᷤ
inebriat corda uidentiũ qͦmͦ dictũ :¬

Expanded text:
firmamentum, intelligitur per figuram Liber Legis. Ideo quodam loco dicitur, «Extendit coelum sicut pellem» . Si extenditur sicut pellis, tanquam liber est extentus, ut legatur. Transacto autem tempore non legitur. Propterea enim legitur Lex, quia nondum venimus ad illam Sapientiam quae implet corda et mentes intuentium: et non opus erit ut aliquid ibi nobis legatur. Quia in eo quod nobis legitur, syllabae sonant et transeunt: illa lux veritatis non praeterit, sed fixa permanens inebriat corda videntium; quomodo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ ÷. Et eui ꝓbas qͥaiocundũ ÷c Da
mͥ palatũ. cui iocundũ ÷. Lauda melqͣn¬
tũ potes. e& aggera dulcedinẽ eiꝰ qͥbus
ualueris uerbis. Homo nesciens qͥd sit mel.
stasti. infructu tuo inueniat᷑. ñ insolis
uocib tanquã tantũmodo infolus. ne
maledictione dñi arescere. tãquã illa
ficulnea merearis. Gustate inqͥt & ui
dete. quã suauis ÷ dñs. Gustate & uidete.
tẽ uidebitis sigustaueritis. Homini aut non
gustantiunde ꝓbas : Laudando iocunditatẽ
nominis dĩ quanta cunq dixeris uerba sunt.
sentiens dulcedinẽ nominis di. & uolens expsi¬
care. uolens ostendere: nec inueniens quibus:
& norunt. impi sentire ñ possunt qͥa gustare
nolunt. qͥd gͦ facit de iocunditate nominisdĩ:

Expanded text:
cundum est. Et cui probas quia jucundum est? Da mihi palatum cui jucundum est. Lauda mel quantum potes, exaggera dulcedinem ejus quibus valueris verbis: homo nesciens quid sit mel, stasti, in fructu tuo inveniatur, non in solis vocibus, tanquam tantummodo in foliis, ne maledicto Domini arescere tanquam illa ficulnea merearis . Gustate, inquit, et idete quoniam suavis est Dominus. Gustate, et videte: tunc videbitis, si gustaveritis. Homini autem non gustanti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, quantacumque dixeris, verba sunt: sentiens dulcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus:  norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posuit dm̃ adiutorẽ suũ : Deniq illis qͥd
p̃cepit : Duutes sint inbonis oꝑib facile
tribuant. cõmunicent. Et qͥd si facile tri¬
buerint. si cõmunicauerint ñ habenti ĩ¬
t᷑bunt ꝑforam̃ acus: Intͣbt̃ plane. Nã &
ꝓillis. iã ipse. camelus intͣuit. Ipse enĩ pͥor
intͣuit. quẽ sic̃ camelũ nemo sarcina passi-¬
onis posset onerare. nͥ seipse ĩ t̾ra depone¬
ret qͥa & ipse hoc dix̃. Qd hominib im¬
possibile ÷ dõfacile ÷. Da̾net᷑ gͦ iste doech.
timeant de illo mͦ iusti. rideant suꝑ eum
pꝰea iusti. Merito enĩdanat᷑ qͥa ñ posuit dm̃
adiutorẽ suũ. sic̃ tu qͥforte habes pecuniã.
s de dõ pͣsumis ñ de pecunia & sꝑauit it
multitudine diuitiarũ suarũ similis factꝰ
illiꝰ. qͥcũ dicerent beatũ popłm cui hȩc st.
idest ista t̾rena. retulit c̃tinuo iste: qͥinsul¬
psalmꝰ. Locutist̃ enĩ tanqͣm filii alieni. tan¬
eoꝵ locutũ ÷ uanitatẽ dextera eoꝵ. dexte¬

Expanded text:
orem suum? Denique illis quid praecepit? Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, communicent . Et quid, si facile tribuerint, si communicaverint non habenti? Intrabunt per foramen acus? Intrabunt plane: nam et pro illis jam ipse camelus intravit. Ipse enim prior intravit, quem sicut camelum nemo sarcina passionis oneraret, nisi se ipse in terram deponeret. Quia et ipse hoc dixit, Quod hominibus impossibile est, Deo facile est . Damnetur ergo iste Doech, timeant de illo modo justi, rideant super eum postea justi. Merito enim damnatur, qui non posuit Deum adjutorem suum, sicut tu: qui forte habes pecuniam; sed de Deo praesumis, non de pecunia. Et speravit in multitudine divitiarum suarum: similis factus est illis qui cum dicerent, Beatus populus cui haec sunt, id est ista terrena, retulit continuo iste qui insulPsalmus. Locuti sunt enim tanquam filii alieni, taneorum locutum est vanitatem; dextera eorum, dexte
Abbreviated transcription (Latin):
habes. qͣuis eã uertis qͣre gͦ potiꝰ adiniqͥtatẽ. nͦ
adeqͥtatẽ : Cybos a maritudinis ñ dasuentri
tuo & cẏbos iniqͥtatis das linguȩ tuȩ : Malig¬
ne. sicut eligis qͦuescaris. sic elige qͦd loqͣris.
Preponis gͦ iniquitatẽ eqͥtati. & p̃poniꝰ ma¬
litiã benignitati. Iu qͥdem p̃ponis. sed supͣeẽ.
qͥd potest. nͥ benignitas & equitas : S tu im¬
ponendo te qͦiãmͦ suꝑ ea. quȩ necesse ÷ ut
de orsũ eant : ñ illa facis eẽ. supͣ bona. sedtũ
mo. Dilexisii ocogia uersa sũ mersionᵈ.
Eripe gͦ te si potes asumersione. Maufragiũ
fugis. & plũbũ ãplecteriᷤ: Siñuis mergi. ta¬
bułã app̃hende ligno portare. crux te
ꝑducat. Tu uͦ qͥa doech esidumeus. motus
dolosa: Ministra fallaciȩ ÷ lingua dolosa
aliud incorde gestantiũ: aliud oreꝓmentiũ.

Expanded text:
habes, quo vis eam vertis; quare ergo potius ad iniquitatem, et non habes, quo vis eam vertis; quare ergo potius ad iniquitatem, et non ad aequitatem? Cibos amaritudinis non das ventri tuo, et cibos iniquitatis das linguae tuae malignae? Sicut eligis quo vescaris, sic elige quod loquaris. Praeponis ergo iniquitatem aequitati, et praeponis malitiam benignitati: tu quidem praeponis, sed supra esse quid potest nisi benignitas et aequitas? Sed tu imponendo te quodammodo super ea quae necesse est ut deorsum eant, non illa facies esse supra bona, sed tu mo, Dilexisti omnia verba submersionis. Eripe ergo te, si potes, a submersione. Naufragium fugis, et plumbum amplecteris! Si non vis mergi, tabulam apprehende, ligno portare, crux te perducat. Nunc vero quia Doech es Idumaeus, motus et dolosa? Ministra fallaciae est lingua dolosa, aliud in corde gestantium, aliud ore promentium.
Abbreviated transcription (Latin):
Nã uis nosse quã uideat malus utrũq &
illud potiꝰ eligat. hinc se auertat: Quare
clamat. qͣndo aliqͥd iniq̃ patit᷑ : quare
te̾ exaggerat quantũ potest iniquitatẽ.
Deiͤpso iudicabit᷑. Porro sifaciat qͦd
scriptũ ÷. diliges ꝓximũ tuũ tanquã
te ipsũ. & quȩ uultis ut faciant uob ho¬
mines bona. hȩc & uos facite illis :
apud se habet unde nouerit. qͥa qđ ĩ se
ñuult fieri. ñ debet facere alteri. Dilex¬
isti malitiã suꝑ benignitatẽ. Iniq in¬
ordinate. ꝑuerse. uis leuare aquam
suꝑ oleũ. Demerget᷑ aqua. oleũ suꝑemi¬
ne̾bit. Pone subtenebris lucẽ : fugaburt᷑
tenebrȩ. lux manebit. Suꝑcelũ t̾rãuis col¬
locare ÷ Pondere suo cadit t̾ra ĩ locũ suũ.
Tugͦ mergeriᷤ diligendo malitiã suꝑbenigni¬
tatẽ. Dilexisti malitiã suꝑ benignitatẽ:
Antete ÷ eqͥtas. antete iniqͥtas. Unã linguam

Expanded text:
Nam vis nosse quam videat malus utrumque, et Nam vis nosse quam videat malus utrumque, et illud potius eligat, hinc se avertat? Quare clamat quando inique aliquid patitur? Quare tunc exaggerat quantum potest iniquitatem, de seipso judicabitur. Porro si faciat quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ; et, Quae vultis ut faciant vobis homines bona, haec et vos facite illis ; apud se habet unde noverit, quia quod in se non vult fieri, non debet facere alteri . Dilexisti malitiam super benignitatem. Inique, inordinate, perverse vis levare aquam super oleum; demergetur aqua, oleum supereminebit. Ponere vis sub tenebris lucem; fugabuntur tenebrae, lux manebit. Super coelum terram vis collocare; pondere suo cadet terra in locum suum. Tu ergo mergeris diligendo malitiam super benigni super benignitatem: Ante te est aequitas, ante te est iniquitas: unam linguam
Abbreviated transcription (Latin):
dis. Cũ subuenis: capillis tergis. Et si hoc
cui cũq quanto magis pedib dñi : Qͥ st̃
pedes dñi: Euangelistȩ scĩ. de qͥb dictũ
est. quãspeciosi pedes eoꝵ qͥ annuntiañ
pacẽ. qui annuntiant bona. Ergo acuat
ipsã diligeres. Non en̾i aliqͥd eras erogaturus.
aut qͦd diligeres delonginqua nauigatione
Cõpara & elige. S fortȩ habesoculũ qͦui¬
deas malignitatẽ. & ñ habes oculũ qͦ uideas
benignitatẽ. Ue iniqͦ cordi. Qđ peius : auer¬
tit se. neuideat qͦd uidere pote ÷. Quid eñi
detalib alio loco dictũ ÷: Noluit intelli¬
gere. ut beneageret. Non eñidictũ: ñ
ageret. Clausit oculos aluce p̾senti. Et
qͥd seqͥt᷑: Iniqͥtatẽ meditatꝰ ÷ in cubili
suo. hoc ÷ ininteriore secreto cordis sui.
Iale hoc obicit᷑ huic doechidumeo. ma¬
ligno corpori. motui terreno. ñ ꝑmanenti
ñcȩlesti. Dilexisti malitiã suꝑ benignitatẽ

Expanded text:
dis: cum subvenis, capillis tergis. Et si hoc dis: cum subvenis, capillis tergis. Et si hoc cuicumque, quanto magis pedibus Domini? Qui sunt pedes Domini? Evangelistae sancti, de quibus dictum est, Quam speciosi sunt pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Ergo acuatipsam diligeres. Non enim aliquid eras erogaturus, aut quod diligeres de longinqua navigatione compara, et elige. Sed forte habes oculum quo videas malignitatem, et non habes oculum quo videas benignitatem. Vae iniquo cordi! Quod pejus est, avertit se ne videat quod videre potest. Quid enim de talibus alio loco dictum est? Noluit intelligere ut bene ageret. Non enim dictum estageret, clausit oculos a luce praesenti. Et quid sequitur? Iniquitatem meditatus est in cubili suo , hoc est in interiore secreto cordis sui. Tale quid objicitur huic Doech Idumaeo, maligno corpori, mortui terreno, non permanenti, non coelesti. Dilexisti malitiam super benignitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ: s ad aliqͦd ornam̃tũ Tam̃ qͥa
sinȩ sensu p̃cidunt᷑: illi qͥ adherent corde
dõ. sic habent ista terrena. tanqͣm capil¬
los. Sed aliquando & aliqͥd boni decapilliꝰ
oꝑandũ ÷. Quando frangis panẽ esurienti
egͥenũ sine tecto inducis indomũ tuã. siui¬
deris nudũ uestis. postremo & iã ipsi mar¬
tyres imitantes dñm. sanguinẽ pȩccła
fundentes. audientes uocẽ illã. sicut xp̾c
animã suã ꝓ nob posuit. sic & nos debemꝰ
ꝓfr̃ib animas ponere : quodã mͦ decapil¬
lis suis bene nob̾cũ fecert. id÷ dehis reb
quas potest amputare uł radere illa no¬
uacula. Quia gͦ & de ipsis capillis boni
aliqͥd fieripotest. significauit & illa muli-¬
er peccatrix: quȩcũ fleuisset suꝑ pedes
dñi. capillissuis tersit : qͦs lacrimis riga¬
uit. Quid significans : Quia cũ misertus
fueris alicui. debes& subuenire si potes.
Cũ enĩ misereris. tanqͣm lacrimas fun¬

Expanded text:
hominum, sed ad aliquod ornamentum: tamen quia hominum, sed ad aliquod ornamentum: tamen quia sine sensu praeciduntur, illi qui haerent corde in Domino, sic habent ista terrena tanquam capillos. Sed aliquando et aliquid boni de capillis operandum est, quando frangis panem esurienti, egenum sine lecto inducis in domum tuam, si videris nudum, vestis : postremo etiam ipsi martyres imitantes Dominum, sanguinem pro Ecclesia fundentes, audientes vocem illam, Sicut Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere , quodammodo de capillis suis bene nobis fecerunt, id est de his rebus quas potest amputare vel radere illa novacula. Quia ergo et de ipsis capillis boni aliquid fieri potest significavit et illa mulier peccatrix, quae cum flevisset super pedes Domini, capillis suis tersit, quos lacrymis rigavit . Quid significans? Quia cum misertus fueris alicujus, debes et subvenire, si potes. Cum enim misereris, tanquam lacrymas fun
Abbreviated transcription (Latin):
Sicot goraerla aeria fecis ti dolom
Ecce qͥd faciunt sc̃is mali. capillos radunt.
Ouid ÷ qđ dixi: Sisint talesciues ierłm
qͥui audiant uocẽ dñi sui. regis sui dicen¬
tis. nolite timere eos qͥcorpꝰ occidunt. animã
aut̃ ñ possunt occidere. qui audiant uocẽ
quȩ modo ex eugłio recitata ÷. qͥd ꝓdest
homini sitotũ mundũ lucret᷑. se aut̃ ipsũ
detrim̃tũ faciat: c̃tẽnunt omia p̾sentia
bona. insuꝑ & ipsam uitã. Et quid facꝰ¬
tura ÷ nouacula doech homini meditan¬
ti in hac t̾ra regnũ cęloꝵ & futuro in reg¬
no celoꝵ. & hab̾enti sẽcũ dm̃ & ꝑ mansũraͦ
cũ dõ: Quid factura illa nouacula::
Capillos rasura. caluũ factura ÷: Et hoc
ad xp̃m ꝑtinet. qui in loco caluarie
crucifixus :. Facit & filiũ chore. qͦdint᷑.¬
p̾tat᷑ caluitiũ. Nã isti capilli. suꝑ flua
rerũ tẽporaliũ significant. Quiquidẽ
capilli ñsuꝑflue facti st̃ adõ in corpore

Expanded text:
Sicut novacula acuta fecisti dolum. Sicut novacula acuta fecisti dolum. Ecce quid faciunt sanctis mali; capillos radunt. Quid est quod dixi? Si sint tales cives Jerusalem qui audiant vocem Domini sui, regis sui dicentis, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere ; qui audiant vocem, quae modo ex Evangelio recitata est, Quid prodest homini si totum mundum lucretur, se autem ipsum detrimentum faciat , contemnunt omnia praesentia bona, insuper et ipsam vitam. Et quid factura est novacula Doech homini meditanti in hac terra regnum coelorum; et futuro in regno coelorum, habenti secum Deum, et permansuro cum Deo? quid est factura illa novacula? Capillos rasura, calvum factura est. Et hoc ad Christum pertinet, qui in loco Calvariae crucifixus est. Facit et filium Core, quod interpretatur Calvitium. Nam isti capilli superflua rerum temporalium significant. Qui quidem capilli non superflue facti sunt a Deo in corpore