comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excutite puluerẽ de pedib ur̃is. S ait ali.
Nlon gͦ filii excussoꝵ dici debuert̃: s filii ex¬
cutientiũ. Excutientes enĩ illos fecit dñs.
quib dixit. excutite puluerẽ de pedib
ur̃is. ñ excusscs. Subtilit᷑ quidẽ quasi con¬
tradicere uoluit p̃cedenti sententie: qr iã
ipsi excuterent: seipsos excutiebant. Hoc
dico. qr qui excutit: aut se exeutit. aut
aliquid aluid. Si aliquid aliud excutiat. ex¬
cutiens ẽ: excussus nͣ ẽi Si aũ se excutiat:
excutiens ẽ ⁊ excussus. Intendĩte hoc. Pla¬
niꝰ dicã si potuero. Si aliud excutiat: ex¬
cutiens ẽ ñ excussus. Si ab alio exutiatur:
excussus ẽ ñ excutiens. Si aũ excutiat se¬
ipsũ. excutiens ẽ qr excutit se: ⁊ excussus
ẽ qr excutit᷑ a se. Querit᷑ gͦ quos excusse¬
rint apłi. Utiq seipsos. A pedib enĩ sius.
puluerẽ excussertͣ S ait aliquis. Non se
excussert᷑: s puluerẽ. Hoc plane calump¬

Expanded text:
excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, excutite pulverem de pedibus vestris» . Sed ait alius, Non ergo «filii excussorum» dici debuerunt, sed filii excutientium: excutientes enim illos fecit Dominus, quibus dixit, «Excutite pulverem de pedibus vestris;» non excussos. Subtiliter quidem quasi contradicere voluit praecedenti sententiae, ille aipsi excuterent, se ipsos excutiebant. Hoc dico: qui excutit, aut se excutit, aut aliquid aliud: si aliquid aliud excutiat, excutiens est, excussus non est; si autem se excutiat, et excutiens est et excussus. Intendite; hoc planius dicam, si potuero. Si aliud excutiat, excutiens est, non excussus; si ab alio excutiatur, excussus est, non excutiens: si autem excutiat seipsum, excutiens est, quia excutit se; et excussus, quia excutitur a se. Quaeritur ergo quos excusserint Apostoli? Utique seipsos: a pedibus enim suis pulverem excusserunt. Sed ait aliquis: Non se excusserunt, sed pulverem. Hoc plane calum
Abbreviated transcription (Latin):
tendit᷑: ⁊ crescit usq ad fines t̾rȩ Qͥa si¬
cut sagittȩ in manũ potentis. sic filii ex¬
cussoꝵ. De arcu excutiunt᷑ sagitte: ⁊ qͣn¬
to fortior excusserit. tanto longiꝰ uadit
sagitta. Qͥd aũ fortiꝰ. excutiente dño: De
arcu suo: mandat apłos suos. Non potuit
ẽẽ residuũ quo ñ ꝑueniret sagiita: a tã
forti excussa. ꝑ uenit usq ad fines t̃re.i¬
dõ ñ ultra: qr nichil ẽ ultra generis hu¬
mani. slã tantas uires ille. ht̃. ut etiã si
ultra ẽẽt quo ꝑtenderet sagitta: excuteret
illuc sagittam. Sic sunt aũ ⁊ filii excussoꝵ:
quomͦ ⁊ illi excussi. Iuesitũ enĩ eͣ de hoc u̾bo.
etiã ab his qui ante nos ista tracꝰtart᷑. qr
filii excussoꝵ dicti st̃. uł qui sint intellige̾¬
di filii excussoꝵ: ⁊ quibꝰdã uisũ e sic̃ mͦ dixi.
dicꝰtist᷑ apłi. Dicꝰtũ ẽ a quib dã ioͣ illos ap¬
pellatos excussos: qr p̃cepit eis dñs. si exie¬
ritis de ciuitate. in qua nͣ audiunt uos:

Expanded text:
tenditur et crescit usque ad fines terrae? Quia «sicut sagittae in manu potentis, sic filii excussorum.» De arcu excutiuntur sagittae, et quanto fortior excusserit, tanto longius vadit sagitta. Quid autem fortius excutiente Domino? De arcu suo mandat Apostolos suos: non potuit esse residuum, quo non perveniret sagitta a tam forti excussa; pervenit usque ad fines terrae. Ideo non ultra, quia nihil est ultra generis humani. Nam tantas vires ille habet, ut etiam si ultra esset quo pertenderet sagitta, excuteret illuc sagittam. Sic sunt autem filii excussorum, quomodo et illi excussi. Quaesitum est enim de hoc verbo etiam ab iis qui ante nos ista tractarunt, quare filii excussorum dicti sunt, vel qui sunt intelligendi filii excussorum; et quibusdam visum est, sicut modo dixi, Apostoli: dictum est a quibusdam, ideo illos appellatos excussos, quia praecepit eis Dominus, «Si exieritis de civitate in qua non audiunt vos,
Abbreviated transcription (Latin):
uult latere. qr. malũ ẽ. Si confidit in por¬
ta loquat᷑ : qr sic̃ dicit᷑ de sapientia. in por¬
tis aũ ciuitatũ audent᷑ dicit. Quanto tpre
iustitiã innocentes tenuerint: ñ erubesceĩ
tramꝰ ad illã ciuitatẽ. Alentior. si ñ ipse. di¬
xit. Ego sũ ianua. Si ianua ẽ: & porta est.
Ianua enĩ dr̃ domꝰ. lanua ciuitatis. porta ẽ.

Expanded text:
vult latere, quia malum est. Si fidit, in porvult latere, quia malum est. Si fidit, in porta loquatur; sicut dicitur de Sapientia: «In portis autem civitatum audenter dicit» . Quanto tempore justitiam innocentes tenuerint, non erubescenttramus ad illam civitatem. Mentior, si non ipse dixit, «Ego sum janua» . Si janua est, et porta est. Janu
Abbreviated transcription (Latin):
gittȩ in manu potentis. Si potens ille. po¬
tent᷑ excussit. Si potent᷑ excussit: usq in
Iui ñ amat scłm. Qt desiderio scłi plenꝰ est:
nͥ e quo intret qd̾ illi pͣdicauert. funde qd̾
portas: ⁊ capax fies ad id qd̾ ñ habes. Id est
desideras diuitias: ñ potes implere ex eis
desideriũ tuũ. Desideras honores in t̾ra.:
desideras ea quȩ etiã iuim̃tis donauit dẽ
hoc ẽ uoluptatẽ tẽporalẽ ⁊ salutẽ corporis.
⁊ alia: ñ ex eis implebis desideriũ tuũ. Si
aũ sic desideras quomͦ desiderat cerius
ad fontes aquarũ: si dicis. desiderat ⁊ de¬
ficit aĩa mea in atria dnĩ. uples desi¬
deriũ tuũ ex eis: ñ qr iã illi possunt tale
desiderium implere : s tales imitando ue.¬
nis ad eũ qͥ impleuit desideriũ ipsoꝵ. Nõ
confundet: cũ loquet᷑ mimicis suis in por¬
ta. frẽs mĩ in porta loquam᷑: ia est ut os̃
nouerint qͥd loquam᷑. Qͥ enĩ ñ uult loqͥ
in porta. latere uult qd̾ loqͥt᷑: ⁊ forte iõ

Expanded text:
gittae in manu potentis. Si potens ille, potenter excussit; si potenter excussit, usque inQui non amat saeculum. Qui desiderio saeculi plenus est, non est quo intret quod illi praedicaverunt. Funde quod portas, et capax fiere ad id quod non habes. Id est, desideras divitias; non potes implere ex eis desiderium tuum: desideras honores in terra, desideras ea quae etiam jumentis donavit Deus, hoc est voluptatem temporalem, et salutem corporis, et talia; non ex eis implebis desiderium tuum. Si autem sic desideras, quomodo cervus desiderat ad fontes aquarum ; si dicis, «Desiderat et deficit anima mea in atria Domini» : imples desiderium tuum ex eis; non quia jam illi possunt tale desiderium implere, sed tales imitando venis ad eum qui implevit desiderium ipsorum. 13. «Non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta.» Fratres, in porta loquamur, id est, omnes noverint quid loquamur. Qui enim non vult loqui in porta, latere vult quod loquitur; et forte ideo
Abbreviated transcription (Latin):
si malũ ẽ inqͥnat nos: si bonũ ẽ mundat
nos. De ipso enĩ ore audistis. dũ eugłm le¬
geret᷑. Insultabant enĩ dño iudei: qr disci¬
płi eiꝰ ñ lotis manib manducabant. Illi
insultabant. qͥ mundiciã foris habebant:
⁊ intꝰ maculis pleni erant. Illi insultabañ:
qͦꝵ iustitia ñ erat nͥ in ocłis hominũ. Dñs
aũ querebat mundiciã nrãm interiorẽ.
quȩ si fuerit. necesse ẽ ut ⁊ quȩ foris ft̃
munda sint Alundate inquit qͣ intꝰ stͣ.¬

Expanded text:
si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat si malum est, inquinat nos; si bonum est, mundat nos. De ipso enim ore audistis, dum Evangelium legeretur. Insultabant enim Judaei Domino, quia discipuli ejus non lotis manibus manducabant. Illi insultabant, qui munditiam foris habebant, et intus maculis pleni erant; illi insultabant, quorum justitia non erat, nisi in oculis hominum. Dominus autem quaerebat munditiam nostram interiorem; quae si fuerit, necesse est ut et quae foris sunt munda sint. «Mundate,» inquit, «quae intus
Abbreviated transcription (Latin):
ut iã de captiuitate uiã teneamꝰ ⁊ eamus
ad patriã. Iã gͦ redempti. ñ in uia tuneamꝰ
insidiantes nr̃os hostes. Ideo enĩ redemit
nos. ut ñ audeat hostis insidiari nob̃: si
de uia ñ recesserimꝰ. Ipse enĩ xp̃c factꝰ est
uia. Nis ñ pati latrones: Ait tͥ. Uiã tͥ stra¬
ui ad patriã: noli de uia recede. Talẽ uiã
muniui: ut latro ad te ñ audeat acce¬
dere. Tu ab illa noli recełẽ: ⁊ latro ad te
ñ audet accełe. Ambula gͦ in xp̃o. ⁊ can¬
ta: gaudens canta. tãquã consolatus: qr il¬
le te pͣcessit. qͥ uissit ut sequaris. Tc̃ reple
tatione. Os frẽs mei qd̃ habemꝰ. in corpo¬
re. quomͦ replet᷑ gaudio: Non solet um¬
pleri. nͥ aut cibo. aut potu: aut aliqua¬
re tali missa in os. Implet᷑ aliqnͣ os nr̃m:
⁊ plus ẽ qd dicimꝰ sci̾tati ur̃ȩ: qnͣ os ple¬
nũ habemꝰ. loqui ñ possumꝰ. Habemꝰ autẽ
intꝰ os. id ẽ in corde : unde qͥcquid ꝓcedit

Expanded text:
ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ut jam de captivitate viam teneamus, et eamus ad patriam. Jam ergo redempti, in via non timeamus insidiantes hostes nostros. Ideo enim redemit nos, ut non audeat hostis insidiari nobis, si de via non recesserimus. Ipse enim Christus factus est via . Vis non pati latrones! Ait tibi: Viam tibi stravi ad patriam; noli de via recedere. Talem viam munivi, ut latro ad te non audeat accedere; tu ab illa noli recedere, et latro ad te non audet accedere. Ambula ergo in Christo et canta gaudens, canta tanquam consolatus; quia ille te praecessit, qui jussit ut sequaris. 5. «vers.tatione.» Os, fratres mei, quod habemus in corpore, quomodo repletur gaudio? Non solet impleri, nisi aut cibo, aut potu, aut aliquare tali missa in os. Impletur aliquando os nostrum: et plus est quod dicimus Sanctitati vestrae; quando os plenum habemus, loqui non possumus. Habemus autem intus os, id est in corde, unde quidquid procedit,
Abbreviated transcription (Latin):
danda st̃: ut facile intelligat᷑. Quomͣ di¬
cimꝰ siõ uixit patͣ ita ⁊ filiꝰ: ad similitudi¬
nẽ hoc dicimus. Et sic̃ pecus morit᷑. ita homo
mus fecit sic̃ uir bonꝰ: nũquid ñ ẽ ur bonꝰ.
s similitudinẽ ht uiri boni: fecit tãquam
ustꝰ. Noc tãquã. ñ negat eũ iustũ ẽẽ: s ꝓ¬
petate᷑ eiꝰ ostendit. fecisti sic̃ senator. er̃go
ñ sũ senator si dicat: immo qr es. sic̃ sena¬
tor fecisti. Et qr iustꝰ es sic̃ uistꝰ fecisti ⁊ qr
bonꝰ es sic̃ bonꝰ fecisti. Elrgo qr ⁊ isti uere.
cõsolati erant sic̃ cosolati gaudebant: id ẽ
magnũ erat gaudiũ ipsoꝵ tãquã cõsolatoꝵ:
Alo cõsolante moritos qͥ mortuus ẽ. Dñis enĩ
morituri gemimꝰ. Consolatꝰ ẽ nos ille. qui
mortuus eͣ ne mori timeremꝰ. Prior resur¬
rexit.: ut haberemꝰ qd sparemꝰ. Qagͦ pͥor
resurrexit. spẽ nob̃ dedit: qr in miseria
positi. spe consolati sumꝰ. Hinc gaudium
magnũ: ⁊ conu̾tit dñs captiuitatẽ nram.

Expanded text:
danda sunt, ut facile intelligatur. Quando dicimus, Sicut vixit pater, ita et filius; ad similitudinem hoc dicimus: et, Sicut pecus moritur, ita homo mus, Fecit sicut vir bonus; numquid non est vir bonus, sed similitudinem habet viri boni? Fecit tanquam justus; hoc tanquam, non negat eum justum esse, sed proprietatem ejus ostendit. Fecisti sicut senator: Ergo non sum senator, si dicat: Imo quia es, sicut senator fecisti; et quia justus es, sicut justus fecisti; et quia bonus es, sicut bonus fecisti. Ergo quia et isti vere consolati erant, «sicut consolati» gaudebant; id est, magnum erat gaudium ipsorum, tanquam consolatorum, illo consolante morituros qui mortuus est. Omnes enim moriendo gemimus: consolatus est ille qui mortuus est, ne mori timeremus. Prior resurrexit, ut haberemus quod spararemus. Quia ergo resurrexit, spem nobis dedit: quia in miseria positi, spe consolati sumus; hinc gaudium magnum. Et convertit Dominus captivitatem nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
surgemꝰ: Cũ fueritis humiliati. Surgite
postquã sedistis. Surrectio. exaltationẽ
significat: sessio humilitate᷑. Aliis locis
is locis humilitatẽ ostendit. Quomͦ in ho¬
nore uidicandi sessio: Sedebitis suꝑ se¬
des duodecim: iudicantes duodeci tribꝰ
isrł. Quomͦ in signo humilitatis sessio.
hora sexta dñs fatigatꝰ. sedit ad puteũ.
Fatigatio dni infirmitas dnĩ fuit: infir¬
mitas uirtutis. infirmitas sapientie: s ip¬
sa infirmitas. fuit humilitas. Ergo si se¬
dit ex infirmitate: sessio illa humilitatẽ
significat. Et ipsa sessio ipsiꝰ id eͣ humili¬
tas ipsiꝰ. ipsa nos fecit saluos: qr qd̾ infir¬
mũ ẽ dĩ. fortiꝰ ẽ. quã homines. Idõ dicit
in quodã psalmo. dñe tu cognouisti ses

Expanded text:
surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» surgemus? Cum fuerimus humiliati: «Surgite» «posteaquam sedistis.» Surrectio exaltationem significat, sessio humilitatem significat. Ais locis humilitatem ostendit. Quomodo in honore judicandi sessio? «Sedebitis super duodecim sedes, judicantes duodecim tribus Israel» . Quomodo in signo humilitatis sessio? «Hora sexta Dominus fatigatus sedit ad puteum» . Fatigatio Domini, infirmitas Domini fuit, infirmitas virtutis, infirmitas sapientiae: sed ipsa infirmitas, humilitas. Ergo si sedit ex infirmitate, sessio illa humilitatem significat. Et ipsa sessio ipsius, id est humilitas ipsius, ipsa nos fecit salvos; quia, «Quod infirmum est Dei, fortius est quam homines.» . Ideo dicit in quodam psalmo: «Domine, tu cogno
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tos ante me uultis ẽẽ excelsi Quo e¬
go eo. illuc subsequimini me ait. Nã si
hac uultis ire quo ego ñ eo: in uanum
eͣ uob ante lucẽ surgere. Et petrus
ante lucẽ surrexerat : qnͣ consiliũ dño
dare: uolebat. ut nͣ pateret᷑ ꝓ nobis. Di¬
xerat enĩ ille de passione sua. in qua
salui futuri eramꝰ: de ipsa humilitate:
humilis enĩ passus ẽ. Cũ gͦ de passioẽ
sua futura. ex pauit petrus. qui illum
paulo ante dixerat filiũ dĩ. timuit ne
moreret᷑. ⁊ ait illi. Absit a te dñe.
ꝓpitiꝰ esto tibi: ñ fiet istud. Ante lu¬
cẽ uolebat surgere : ⁊ luci consilium
dare. S quid fecit dñs: fecit illũ ut
post lucẽ surgeret. Redi post me satha¬
na. ldeo enĩ sathanas: qr ante lucẽ uis
surgere. Redi post me : ut ego pͣcedam.
tu sequaris. Quo ego eo illuc eas: ñ quo
tu uis ire. illuc me uelis ire. Ergo illis
qui uolebant ante lucẽ surgere: dic̃ p̃s.
Inuanũ ẽ uob̃: ante luce̾ surgere. Et qnͣ

Expanded text:
t vos ante me vultis esse excelsi? Qua ego eo, illac sequimini, ait. Nam si hac vultis ire, qua ego non eo, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et Petrus ante lucem surrexerat, quando consilium Domino dare volebat, ut non pateretur pro nobis. Dixerat enim ille de passione sua, in qua salvi futuri eramus, de ipsa humilitate; humilis enim passus est: cum ergo de passione sua futura diceret, expavit Petrus, qui illum paulo ante dixerat Filium Dei; timuit ne moreretur, et ait illi, «Absit a te, Domine; propitius esto tibi: non fiet istud.» Ante lucem volebat surgere, et luci consilium dare. Sed quid fecit Dominus? Fecit illum ut post lucem surgeret: «Redi post me, satanas» . Ideo enim satanas, quia ante lucem vis surgere. «Redi post me,» ut ego praecedam, tu sequaris: qua ego eo, illac eas; non qua tu vis ire, illac me velis ducere. 5. Ergo illis qui volebant ante lucem surgere dicit Psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Et quando
Abbreviated transcription (Latin):
lo eͣ: corpus aũ etiã si laborat in t̾ra. nͣ
ẽ p̃cisũ a capite suo. Besuꝑ enĩ caput ꝓspieit.
⁊ consulit corpori. Nã si non consuleret : nõ
dicẽt illi ꝑsequutori. adhuc saulo nͣdũ pau¬
lo. Saule saule quid me. ꝑsequeris: & ħ op
time nostis: ⁊⁊ usitata stͣ uob̃. Non aũ cũ fa¬
stidio cõmemorent᷑ eis quib nꝰ exciderunt.
ut ꝑ patientiã eoꝵ redeant in corda eoꝵ qͥ¬
da. Siue enĩ unꝰ cantet. siue multi canteñ.
⁊ multi hoĩes unꝰ homo ẽi qr unitas ẽ ⁊ xͨ¬

Expanded text:
si laborat in terra, non est praecisum a capite suo. Desuper enim caput prospicit, et consulit corpori. Nam si non consuleret, non diceret illi persecutori adhuc Saulo, nondum Paulo: «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Et haec optime nostis, et usitata sunt vobis. Non autem cum fastidio commemorentur eis quibus non exciderunt, ut per eorum patientiam redeant in cor etida. Sive ergo unus cantet, sive multi cantent; et multi homines unus homo est, quia unitas est;
Abbreviated transcription (Latin):
qr ẽ ⁊ alia iherłm. de qua multa soletis au¬
dire: Ipsa ẽ mat̾ nr̃a. cui suspiramꝰ ⁊ gemi¬
mꝰ. in ista ꝑegrinatione. ut ad illã redea¬
mꝰ. Erraueramꝰ a uia: ⁊ uiã ñ habebamus.
Rex ipsiꝰ uenit. ⁊ uia nob̃ factꝰ ẽ ut ad il¬
lã redire possimꝰ. Ipsa eͣ illa. uͥ stantes e¬
rant pedes nrĩ in atriis iherłm: sic̃ audis

Expanded text:
 est alia Jerusalem, de qua multa soletis audire? Ipsa est mater nostra, cui suspiramus et gemimus in ista peregrinatione, ut ad illam redeamus. Erraveramus ab ea, et viam non habebamus: Rex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam redire possimus. Ipsa est illa, ubi «stantes erant pedes n
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ aũ p̾dicat in porta: xpĩ honorẽ q̃rit
ñ suũ. Et idõ qui p̃dicat in porta dicit. llo¬
lite in me pͣsumere: Non enĩ ꝑ me: s ꝑ po¬
tam intrabitis. Illi aũ qui uolt hoĩes in se¬
ipsos p̾sumere: nolunt eos intrare ꝑ portã.
Nõ mirũ si claudit᷑ contra illos porta: iocio¬
se pulsent ut aꝑiat᷑. Adestote gͦ animo frẽs
etiã ꝓpt̾ crastinũ sermonẽ ⁊ nr̃am polliei

Expanded text:
aedicat in porta, Christi honorem quaerit, non suum; et ideo qui praedicat in porta, dicit: Nolite in me praesumere; non enim per me, sed per portam intrabitis. Illi autem qui volunt homines in seipsos praesumere, nolunt eos intrare per portam: non mirum si clauditur contra illos porta, et otiosi pulsant ut aperiatur. Adestote ergo animo, fratres, etiam propter crastinum sermonem, ex nostra pollici
Abbreviated transcription (Latin):
głio. Soluite templũ hoc: ⁊ in triduo ex¬
citabo illud. Iuia gͦ ipse edificauerat u¬
lud templũ. edificauit sibi templũ uerꝰ
euus. Nomen eniͣ salomonis. intͣp̃tatur
pacificus. Est aũ ille uerus pacificus.
de quo dicit apłs. Ipse ẽ enĩ pax nr̃a:
qui ferit utraq unũ. llle ẽ uerus pacifi¬
eus. qui duos parietes e diu̾so uenientes
in se copulauit. quib factus ẽ lapis an¬
gularis. uenientẽ ppłm ex circũcisione
eredentiũ. ⁊ uenientẽ ppłm ex pͣputio
gentiũ. ⁊ ipsoꝵ credentiũ fecit unã ȩccłi¬
am de duob popłis. ⁊ factus ẽ illis lapis
angularis: ⁊ idõ uerus pacificus. qr ille ue¬
rus salomon. Salomon aũ ille filus dauid
de muliere bersabee rex isrł: figurã ges¬
tabat huiꝰ pacifici. qnͣ templũ edificauit.
Ideo ne illũ putes salomonẽ qui edifica¬
uit domũ dõ: aliũ salomonẽ tͥ ostendens¬
ista scriptura sic incepit in psalmo.

Expanded text:
ngelio, «Solvite templum hoc, et in triduo exngelio, «Solvite templum hoc, et in triduo excitabo illud» : quia ergo ipse aedificaverat illud templum, aedificavit sibi templum veruserus pacificus. Nomen enim Salomonis interpretatur Pacificus: est autem ille verus pacificus, de quo dicit Apostolus, «Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum.» Ipse est verus pacificus, qui duos parietes e diverso venientes in se copulavit, quibus factus est lapis angularis, venienti populo ex circumcisione credentium, et venienti populo ex praeputio Gentium et ipsorum credentium; fecit unam Ecclesiam de duobus populis, factus est illis lapis angularis , et ideo vere pacificus. Quia ergo ille verus Salomon; Salomon autem ille filius David de muliere Bethsabee , rex Israel, figuram gestabat hujus pacifici, quando templum aedificavit: ideo ne illum putes Salomonem qui aedificavit domum Deo, alium Salomonem tibi ostendens Scriptura sic coepit in Psalmo:
Abbreviated transcription (Latin):
in contẽptu temporaliũ. in caritate ȩtͣnoꝵ.
S quare: additũ sit salomonis: quantũ in¬
spirauerit dñs dicã caritati ur̃e. Salomon
erat tempore suo filius dauid: magnꝰ ille
rũ amator fuit. ⁊ repbatus eͣa dõ: ⁊ usq
adeo laqueus illi fuit illa cupiditas: ut a
mulierib etiã idolis sagrificare cogeret᷑.
Sic de illo scriptura testis ẽ.S si illo caden¬
te. quȩ ꝑ illum dicta sunt delerentur.
iudicarent᷑. qr ipse dixerat: ñ ꝑ illũ dic¬
ta erant. Optime gͥ etiã mĩa dĩ ⁊ spc eiꝰ.
ut quieqͥd boni ꝑsalomonẽ dicꝰtũ ẽ. deo
tribueret᷑: peccatũ aũ hominis. homini.
Qͥa mirũ qr in ppło cũ cecidit salomon:
In paratẏso. non cecidit adam : tIon ceci¬
dit de. celo angłs: ⁊ diabolus factus ẽ:
Ideo docemͣ. in nullo hominũ spẽ esse po¬
nendã: qr ⁊ iste salomon edificauerat tẽ¬
plum dõ. i tẏpo quidẽ ⁊ figura futurȩ
eccłig ⁊ corporis dñi. unde dicit in ęu¬

Expanded text:
in contemptu temporalium, in charitate aeternorum. Sed quare sit additum, «Salomonis,» quantum inspiraverit Dominus, dicam Charitati vestrae. 2. Salomon erat tempore suo filius David, magnus illerum amator fuit, et reprobatus est a Deo: et usque adeo laqueus illi fuit illa cupiditas, ut a mulieribus etiam idolis sacrificare cogeretur, sicut de illo Scriptura testis est . Sed si illo cadente, quae per illum dicta sunt, delerentur; judicaretur quia ipse dixerat, non per illum dicta erant. Optime igitur etiam hoc egit misut quidquid boni per Salomonem dictum est, Deo tribueretur; peccatum autem hominis homini. Quid mirum quia in populo Dei cecidit Salomon? In paradiso non cecidit Adam? Non cecidit de coelo angelus, et diabolus factus est? Ideo docemur in nullo hominum spem esse ponendam. Quia et iste Salomon aedificaverat templum Domino , in typo quidem et in figura futurae Ecclesiae et corporis Domini; unde dicit in Eva
Abbreviated transcription (Latin):
mundiciã. Quia hoc ñ fecit dñs: idõ il¬
lũ credidit nescisse quał mulier illi ac¬
cessisset ad pedes. Dñs aũ ñ solũ illam
nouerat. s ⁊ cogitationes illiꝰ audiebat.
qr ⁊ si contactus corporis aliquid facit o
immunde pharisee: caro dnĩ posset pol¬
lui contacꝰtu mulieris. an mulier mun¬
dari contacꝰtu dnĩ: ꝑmittebat aũ me¬
dicus egrotã tangere medicamͣtũ: ⁊ il¬
la que sananda uenerat nõuerat medi¬
cũ: ⁊ quȩ solebat in sua fortasse eẽ forni¬
catione frontosa. frontosior facta ẽ ad
salutẽ. Irrupit in domũ quo ñ erat in¬
uitata: s uulnera habebat: ⁊ illuc ue¬
nerat. ubi medicus recũbebat. Ille aũ
qui inuitauerat medicũ. sanus sibi uide:¬
bat᷑ : ꝓpt̾ea ñ curabat᷑. lã quȩ sequuntur
in eugłio nostis: quomͦ confusus ẽ ipse¬

Expanded text:
munditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo ilmunditiam. Quia hoc non fecit Dominus, ideo illum credidit nescisse qualis mulier illi accessisset ad pedes; Dominus autem non solum illam noverat, sed et cogitationes illius audiebat: quia etsi contactus corporis aliquid facit, o immunde pharisaee, caro Domini posset pollui contactu mulieris, an mulier mundari contactu Domini? Permittebat autem medicus aegrotam tangere medicamentum; et illa quae venerat, noverat medicum; et quae solebat in sua fornicatione fortasse esse frontosa, frontosior facta est ad salutem. Irrupit in domum quo non erat invitata; sed vulnera habebat, et illuc venerat ubi medicus recumbebat. Ille autem qui invitaverat medicum, sanus sibi videbatur; propterea non curabatur. Jam quae sequuntur in E
Abbreviated transcription (Latin):
na De corde. Si enĩ manũ porrigas. nec
in corde miserearis : nichil fecisti. Si au̾
in corde miserearis. etiã si ñ habeas qd̃¬
manu porrigas. acceptat d̾s elemosinam
tuã. Illi aut̃ iniqui: foris quȩrebant mun¬
diciã. De talib etiã erat ille phariseus qͥ
inuitauerat dñm: qnͣ accessit mulier quȩ
in eiuitate peocatrix erat ⁊ famosa. quȩ
lacrimis lauit pedes dñi: tͣsit capillis. un¬
xit unguento. Phariseus gͦ qui inuitaue¬
rat dñm. ⁊ mundiciã ñ habebat nͥ form¬
secus in corpore: corde aũ plenꝰ erat iniqͥ¬
tate ⁊ rapina : dixit apud semetipsũ. Iste
si ee̾t ꝓpħa: sciret quȩ mulier illi acces¬
sit ad pedes. Inde nouerat. utrũ sciret
an nesciret. SS idõ eũ nescire arbitra¬
tus ẽ : qr ñ a se eã reppulit. Si enĩ accessi¬
sset ad ipsũ phariseum talis mulier: ille
qui mundiciã tenebat quasi in carne: ex¬
sufflaret. repelleret. abiceret: ne ĩmun¬
da tangeret mundũ. ⁊ contaminaret eiꝰ

Expanded text:
na? De corde. Si enim manum porrigas, nec in corde miserearis, nihil fecisti; si autem in corde miserearis, etiamsi non habeas quod porrigas manu, acceptat Deus eleemosynam tuam. Illi autem iniqui, foris quaerebant munditiam. De talibus erat etiam ille pharisaeus qui invitaverat Dominum, quando accessit mulier quae in civitate peccatrix erat et famosa, quae lacrymis lavit pedes Domini, tersit capillis, unxit unguento. Pharisaeus ergo, qui invitaverat Dominum, et munditiam non habebat nisi forinsecus corpore, corde autem plenus erat iniquitate et rapina, dixit apud semetipsum: «Iste si esset propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes.» Unde noverat utrum sciret, an nesciret? Sed ideo eum nescire arbitratus est, quia non a se eam repulit. Si enim accessisset ad ipsum pharisaeum talis mulier, ille qui munditiam tenebat quasi in carne, exsufflaret, repelleret, abjiceret; ne immunda tangeret mundum, et contaminaret ejus
Abbreviated transcription (Latin):
luit eẽ. ⁊ ꝓpt̾ea natus in pͣsepio collocatꝰ eͣ:
cognouit᷑ bos possessorẽ suũ. ⁊ asinꝰ p̃sepe
dni sui. S nũqͥd ista exirent. nͥ saccus excu¬
teret᷑: nͥ ꝓphetia inuoluta. accedente di¬
ligentia discuteretur: Nũquid oꝑta ex ireĩ
ad nos: Dia gͦ ista clausa erant: antequã
ueniret dñs. Henit dñs ⁊ excussit illa clau¬
sa. ⁊ manifestata st̃. ⁊ excussi st̃ ꝓpħȩ. ⁊ ge¬
nerati st̃ apłi. Qͥa gͦ excussis ꝓpħis genera¬
ti st̃ apłi: filii st̃ excussoꝵ. lpsi in manu po¬
tentis positi. tãquã sagittȩ ꝑuenert᷑ usq
in fines t̾re. unde dici ht in finẽ. ecce he¬
reditas dñ filii m̃ces fructꝰ uentris: qr idõ
de. finib tr̃e colligit᷑ ista hereditas. qr sic̃

Expanded text:
ea natus in praesepio collocatus est; «Cognovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui.» Sed numquid ista exirent, nisi saccus excuteretur? Nisi prophetia involuta, accedente diligentia discuteretur, numquid operta exirent ad nos? Omnia ergo ista clausa erant, antequam veniret Dominus. Venit Dominus et excussit illa clausa, et manifestata sunt; excussi sunt Prophetae, et generati sunt Apostoli. Quia ergo excussis Prophetis generati sunt, Apostoli filii sunt excussorum. Ipsi in manu potentis positi tanquam sagittae, pervenerunt usque in fines terrae. Unde dici habet in fine: «Ecce haereditas Domini, filii, merces fructus ventris.» Quia ideo de finibus terrae colligitur is
Abbreviated transcription (Latin):
si nͣ bene dr ciuitas. q̃ dicta ẽ. domꝰ. Itrũq
enĩ paulo ante dicꝰtũ ẽ. Nisi dñs edificauerit
domũ: in uanũ laborauert᷑ edificantes eam.
Et ne. istã domũ audiendo parũ aliqͥd puta¬
res: nisi dñs inqͥt custodierit ciutatẽ. in
uanũ laborant qͥ custodiunt illã. Illa ẽ gͦ

Expanded text:
 domus. Utrumque enim paulo ante dictum est: «Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam;» et ne istam domum audiendo parvum aliquid putares, «Nisi Dominus,» inquit, «custodierit civitatem, in vanum laboravit qui custodit eam.» Illa est ergo
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ mea̾. ⁊ exaltationẽ meã. Qͣd gͦ
uos ante luce̾ uultis exaltari. õ filii ⁊ebe¬
dei : Sic enĩ loquam᷑. ⁊ ipsos potiꝰ nomine¬
mus: qui ñ nob̃ irascunt᷑. qr idõ de illis
ista conscripta stͣ. ut alii catierent suꝑ¬
biã. in qua ipsi correptift̃. Qͥd gͦ uultis
ante lucẽ surg̾e: In uanũ e uob̃. Epcalta¬
ri uultis: antequã humiliemini. Dñs ipse
urͣ qui ẽ lux ur̃a. humiliatꝰ ẽ: ut exalta¬
ret᷑. Audite paulũ dicentẽ. Q cũ in forma
dĩ eẽt : ñ rapunã ẽ arbitratꝰ ẽe equalis
dõ. Quare illi ñ erat rapinã: Qa nat᷑a
erat: qr hoc natꝰ erat ut ẽẽt ȩqualis il¬
li a quo genitꝰ eͣ. S quid fecit: ꝓptͣ nos
semetipsũ exinaͣuit. formã serui accipiens.
in similitudinẽ hominũ factus. ⁊ habitu ĩ

Expanded text:
em meam. Quid ergo vos ante lucem vultis exaltari, o filii Zebedaei? Sic enim loquamur, et ipsos potius nominemus, qui non nobis irascuntur; quia ideo de illis ista conscripta sunt, ut alii caverent superbiam in qua ipsi correpti sunt. Quid ergo vultis «ante lucem surgere? In vanum est vobis.» Exaltari vultis, antequam humiliemini? Dominus ipse vester, qui est lux vestra, humiliatus est ut exaltaretur. Audite Paulum dicentem: «Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo.» Quare illi non erat rapina? Quia natura erat, quia hoc natus erat, ut esset aequalis illi a quo genitus est. Sed quid fecit? Propter nos «semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudine homi
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ dilecti eiꝰ. Om̃iũ ẽ enĩ resurrectio
mortuoꝵ. S quid ait apłs: Om̃s quidem
resurgemus : s ñ om̃s immutabim᷑. Resur¬
gunt illi ad penas : resurgimꝰ nos quomͦ re¬
surrexit dñs nrͣ. ut sequamur caput nr̃m.
si m̃bra ipsꝰ sumus. Si aũ m̃bra eiꝰ sumꝰ. tẽ
sumꝰ dilecti eiꝰ. tunc adnos ꝑtinet illa resur¬
recꝰtio quȩ p̃cessit in dño. Et lux surrexit an¬
te nos. nos post luce̾: qr in uanũ ẽ nob̃ ante
lucẽ surgere. id ẽ altitudinẽ querere. ante¬
quã moriam᷑. cũ xp̃c lux nr̃a nͣ sit exaltatus¬

Expanded text:
ium est resurrectio mortuorum; sed quid ait Apostolus? «Omnes quidem resurgemus, sed non omnes immutabimur» . Resurgunt illi ad poenas; resurgimus nos quomodo resurrexit Dominus noster, ut sequamur caput nostrum, si membra ipsius sumus. Si autem membra ejus sumus, tunc sumus dilecti ejus, tunc ad nos pertinet illa resurrectio quae praecessit in Domino, ut lux surrexerit ante nos, nos post lucem: quia in vanum est nobis ante lucem surgere, id est, altitudinem quaerere antequam moriamur; cum C
Abbreviated transcription (Latin):
ti gͦ m̃bra eiꝰ. ⁊ in mͣbris eiꝰ dilecti eiꝰ: cũ som¬
nũ acceꝑimus. tẽ surgemꝰ in resurrecꝰtione
mortuoꝵ. Inꝰ resurrexit: iã ñ moriturus.
filiꝰ uiduȩ s moriturus: resurrexit filia ar¬
chisinagogi s moritura: resurrexit xp̃c non

Expanded text:
cum somnum acceperimus, tunc surgemus in resurrectione mortuorum. Unus resurrexit, jam non moriturus. d moriturus; resurrexit filia archisynagogi , sed moritura; resurrexit filius vi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ds̃ eũ exaltauit: ⁊ donauͣ illi nom̃ qd̾ est
suꝑ omẽ nom̃. lã uos ad illud nom̃ festinatis.
surgite. s postquã sedistis. Surgere uultis. s
pͥmo sedete: ⁊ surgens ab humilitate. uenis ad
regnũ. Nã si p̃ripis regnũ: cadis a regno an¬
teꝗͣ. surgas. Potestis bibere inqͥt calicẽ: quẽ̾
ego bibiturus sũ:  Lilli. Possumꝰ. S ille: Cali

Expanded text:
 illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen» . Jam vos ad illud nomen festinatis; «surgite,» sed «posteaquam sedistis.» Surgere vultis, sed primo sedete: et surgens ab humilitate, pervenis ad regnum. Nam si praeripis regnum, cadis a regno antequam surgas. «Potestis bibere,» inquit, «calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi: «Possumus.» Et ille: «Cali
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ de ꝓpħa dixi: si aliuid occurrisset. hoc di¬
xissẽ. Floc aũ audiens homo si asinũ ⁊ bo¬
uẽ ⁊ peccora ⁊ ium̃ta q̃ uidet cogitauerit.
nescio qd̾ intus tãquã in uolucro positum
forinsecus ꝑtractabit: quid ibi sit nescit. Asi¬
nus ⁊ bos aliquid significant. ͥd gͦ drͣ hoĩ
in uia: ⁊ bos ille: de quo diẽ apłs. boui tri¬
turanti os ñ infrenabis. Nũquid de bobus

Expanded text:
d de propheta dicerem: si aliud occurrisset, hoc dixissem. Hoc autem audiens homo, si asinum et bovem, et pecora et jumenta quae videt, cogitaverit; nescio quid intus tanquam in involucro positum forinsecus pertractabit; quid ibi sit nescit. Asinus et bos aliquid significant. Quid ergo dicitin via: et bos ille de quo dicit Apostolus, «Bovi trituranti os non infrenabis. Numquid de bobus
Abbreviated transcription (Latin):
esto humilis: uͥ ⁊ ille humilis fuit. Apte¬
rea illis dicit ipsa lux. Non eͣ discipulus
suꝑ magistrũ: nec seruus suꝑ dñm suũ.
Qͥ uolebant discipłi ẽẽ suꝑ magistrũ. ⁊
serui uolebant ẽẽ suꝑ dnm suũ: aute
lucẽ uolebant surgere. In uanũ ibant:
qr ñ post lucẽ ibant. Illis gͦ diẽ iste psͣ.
In uanũ eͣ uobis. ante lucẽ surgere.
Tales eraut filii ⁊ ebedei qui antequam
humiliarent᷑ scđm passione̾ dni. iã sibi
loca eligebant. uͥ sederent: unꝰ ad dex¬
terã. alt̃ ad sinistrã. Ante lucẽ. uoleban
surgere: idõ in uanũ ibant. Reuocauit
illos dñs add humilitatẽ: eũ hoc audiret:

Expanded text:
Esto humilis, ubi et ille humilis fuit. Propterea illis dicit ipsa lux: «Non est discipulus super magistrum, nec servus super dominum suum» . Qui volebant discipuli esse super magistrum; et servi volebant esse super dominum suum, ante lucem volebant surgere; in vanum ibant, quia non post lucem ibant. Illis ergo dicit iste psalmus, «In vanum est vobis ante lucem surgere.» Tales erant filii Zebedaei, qui antequam humiliarentur secundum passionem Domini, jam sibi loca eligebant, ubi sederent, unus ad dexteram, alter ad sinistram: ante lucem volebant surgere; ideo in vanum ibant. Revocavit ill
Abbreviated transcription (Latin):
tendat caritas ur̃a. insultatũ eͣ dño qr nͣ
lotis manib discipuli eiꝰ manducarent. res¬
pondit illis dñs sicut oportebat: ⁊ uoca¬
qd̃ intrat in os. ñͣ comqͥnat hominẽ: s qd̾
exit. Qͥd ẽ hoc sũ dixit qd intrat in os.
nͣ nͥ os corporis uoluit ostendere: Intrant e¬
nĩ cibi. ⁊ ñ coinquinant homines cibi: qͥa
omĩa munda mundis. ⁊ oĩs creatura dĩ bona
ẽ. ⁊ nichil abiciendũ qđ cũ gr̃arũ acꝰtione
ꝑcipitur. In figura iudȩis posita erant quȩ¬
rũ lux ipsa uenit. ⁊ remotȩ sunt umbrȩ. nͣ
sumus retenti in littera. s tuificati in spu.
⁊ ñ ẽ impositũ iugũ obseruationis xp̃ians
qd̃ impositũ erat uideis: qr dñs dix̃. Iugum

Expanded text:
tendat Charitas vestra. Insultatum est Domino, quia non lotis manibus discipuli ejus manducarent. Respondit illis Dominus sicut oportebat, et vocaquod intrat in os, non coinquinat hominem, sed quod exit.» Quid est hoc? Cum dixit, «Quod intrat in os,» nonnisi os corporis voluit ostendere. Intrant enim cibi, et non coinquinant homines cibi; quia, «Omnia munda mundis;» et, «Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione percipitur» . In figura Judaeis posita erant quaequam lux ipsa venit, remotae sunt umbrae, non sumus retenti in littera, sed vivificati in spiritu: et non est impositum jugum observationis Christianis, quod impositum erat Judaeis; quia Dominus dixit, «Jugum
Abbreviated transcription (Latin):
ne iã conu̾si erant: quibꝰ dicit apłs. Quã enĩ
głam habebatis in his in quib nõ erubesci¬
tis : Confusio gͦ eͣ tota uita rerũ humanaꝵ
nͣ ꝑtinens ad dm̃. In hac confusione. id est¬
in ista babilonia captiua tenet᷑ syon. S con¬
u̾tit dñs captiuitatẽ syon. ⁊ facti sumꝰ inqͥt

Expanded text:
ne jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim ne jam conversi erant, quibus dicit Apostolus: «Quam enim gloriam habebatis in his, in quibus nunc erubescitis» ? Confusio ergo est ista tota vita rerum humanarum, non pertinens ad Deum. In hac confusione, in ista Babylonia, captiva tenetur Sion: sed convertit Dominus captivitatem Sion. 4. «Et facti sum
Abbreviated transcription (Latin):
homo cuus ẽ iherłm. s uenditꝰ sub peccͣo
factꝰ ẽ ꝑegrinus. De ꝓpagine ipsuis. natũ
ẽ genꝰ humanũ: ⁊ impleuit t̾ras captiuital
sẏon. Et ista captiuitas sẏon. quomͦ eͣ uin¬
bra illiꝰ iherłm. Imbra illiꝰ sẏon quã acce¬
perunt iudei in imagine. in figura fuit.
in captiuitate. in babylonia: ⁊ post septua¬
guita annos rediit ille popłs ad ciuitatem
suã. Septuaginta anni significant omne
tẽpus. qd septẽ dieb uoluit᷑. Cũ aũ tran¬
sierit om̃e tẽpus. tẽ redimus ⁊ nos ad pat̾ã
nrͣam: quomͦ ille ppłs post septuaginta
annos rediit a captiuitate babyloniȩ. da¬
bẏlonia ẽ mundus iste. Babilonia enĩ in¬
t᷑ pretat᷑ confusio. Uidete si ñ ẽ cõfusio.
tota uita humana. Eequid agunt hoĩe
in. spe uana: qnͣ cognoiu̾nt qͥd aguns
erubeseunt. Quare laborant: Cui laborant:
filus meis inquit. Et ipsi eui: filiis suis. Et ipsi
qͥb: filiis suis. Nemo gͦ sibi. Ab ista confusio¬

Expanded text:
peccato, factus est peregrinus. De propagine ipsius natum est genus humanum, et implevit terras captivitas Sion. Et ista captivitas Sion quomodo umbra illius Jerusalem? Umbra illius Sion quam acceperunt Judaei in imagine, in figura fuit in captivitate in Babylonia, et post septuaginta annos rediit ille populus ad civitatem suam . Septuaginta anni significant omne tempus quod septem diebus volvitur: cum autem transierit omne tempus, tunc redimus et nos ad patriam nostram; quomodo ille populus post septuaginta annos rediit a captivitate Babyloniae. Babylonia est enim mundus iste: Babylonia enim interpretatur, Confusio. Videte si non est confusio tota vita humana. Quidquid agunt homines in spe vana, quando cognoverint quid agunt, erubescunt. Quare laborant? cui laborant? Filiis meis, inquit. Et ipsi cui? Filiis suis. Et ipsi quibus? Filiis suis. Nemo ergo sibi. Ab ista ergo confusio
Abbreviated transcription (Latin):
edificantes eã. Qui laborant edificantes:
Om̃s qui in ȩccłia pͣdicant u̾bũ dĩ: ministri
sacram̃toꝵ dĩ. Om̃s currimꝰ. om̃s labora¬
mus. om̃s edificamus mͦ: ⁊ qui ante nos
currerunt. laborauerunt. edificauerunt.
S nͥ dñs ȩdificauerit domũ: inuanũ labo¬
rauert᷑ edificantes eã. Idõ quosdã uidente
ruere apłi. ⁊ ꝓprie paulus: ait Dies ob¬
seruatis ⁊ annos ⁊ menses:⁊ tempora: ti¬
meo uos. ne forte sine causa laboraueriͣ
in uobis. Qͥa nouerat se intꝰ a dõ ȩdifica¬
ri: plangebat istos qr sine causa laboraue¬
rat in eis. Nos gͦ loquim᷑ foris: ille edifi¬
cat intus. Quomͦ audiatis nos aditimꝰ
quid cogitetis ille solus nouit. qͥ oogitati¬
ones ur̃as nouit. Ipse edificat. ipse monce.
ipse t̾ret. ipse intellecꝰtũ aꝑit. ipse appli

Expanded text:
i sunt qui laborant aedificantes? Omnes qui in Ecclesia praedicant verbum Dei, ministri Sacramentorum Dei. Omnes currimus, omnes laboramus, omnes aedificamus modo; et ante nos cucurrerunt, laboraverunt, aedificaverunt: sed «nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, aedificantes eam.» Ideo quosdam videntes ruere Apostoli, et proprie Paulus ait: «Dies observatis, et annos, et menses, et tempora; timeo vos», «ne forte sine causa laboraverim in vos» . Quia noverat se intus a Domino aedificari, plangebat istos, quia sine causa laboraverat in eis. Nos ergo loquimur foris, ille aedificat intus. Quomodo audiatis, nos advertimus; quid cogitetis, ille solus novit qui cogitationes vestras videt. Ipse aedificat, ipse monet, ipse terret, ipse intellectum aperit, ipse ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
tatus. ⁊ om̃is potestas: ut sit ds̃ oĩa in
om̃ib. Ad hoc se seruantes. ⁊ hoc corde
contẽplantes. ⁊ adhuc se in fide retinen¬
tes. ⁊ ut uideant ꝑdurantes: ñ extendat̃
manꝰ ad iniquitatẽ: Nã si uideant quia
semꝑ eͣ uirga peccatoꝵ suꝑ sorte᷑ iuistoꝵ.
cogitant apud se ⁊ dicunt. Qͥd mͥ ꝓdest
⁊ semꝑ seruus ero. faciã gͦ ⁊ ego iniqui¬
tatẽ: qr nicħ ꝓdest tenere iustitiam.
Ne aũ hoc dicat᷑. insinuat᷑ illi fides: quia
ad tempus potest ẽẽ uirga peccoꝵ suꝑ
sorte᷑ iustoꝵ. Non eã relinquet dñs suꝑ
sorte᷑ iustoꝵ. ut ñ extendant iusti ad in

Expanded text:
tatus, et omnis potestas, ut sit Deus omnia in tatus, et omnis potestas, ut sit Deus omnia in omnibus . Ad hoc se servantes, et hoc corde contemplantes, et adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitatem.» Nam si videant quia semper est virga peccatorum super sortem justorum, cogitant apud se, et dicunt: Quid mihi prodest et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insinuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super sortem justorum: «non» eam «relinquet Dominus super sortem justorum, ut non extendant just
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃s qnͣ xͦ in claritate sua apparens. congͣ¬
get ante se om̃s gts. ⁊ diuidat eas. sicut
diuidit pastor hedos ab ouib. Oues ponet
ad dexterã. hedos aũ ad sinistrã. Et uide¬
tis ibi multos seruos intͣ oues: multos
años int̾ hedos: ⁊ rursus multos dños intͣ
oues. multos seruos int̾ hedos. Non enĩ qr
sic consolati sumꝰ seruos. om̃s serui boni s̃:
aut qr sic rep̃ssimꝰ suꝑbiã dñoꝵ. om̃s dnĩ¬
mali st̃. St̃ boni fideles dĩi: ⁊ ftͣ mali.
St̃ boni fideles serui: ⁊ st̃ mali. S quãdiu
sertu boni seriuunt malis dͥnĩs. ferant
ad tempus: qr ñ derelinquet uirgã peccatoꝵ
suꝑ sorte̾ iustoꝵ. Quare hoc ͦ Ut ñ exten¬
dant iusti. ad iuquitate̾ manꝰ suas: ut
ad tẽpus ferant iusti iniquos dominantes. ⁊
intelligant ñ eẽ hoc sempit̾nũ: s p̃pareñ
se ad possidendã hereditatẽ sempit᷑nam.
Quã hereditatẽ: Ubi destruet᷑ omĩs poten¬

Expanded text:
tus in claritate sua apparens, congtus in claritate sua apparens, congget ante se omnes gentes, et dividat eas, sicut dividit pastor haedos ab ovibus: oves ponet ad dexteram; haedos ad sinistram . Et videbis ibi multos servos inter oves, et multos dominos inter haedos; et rursus multos dominos inter oves, multos servos inter haedos. Non enim quia sic consolati sumus servos, omnes servi boni sunt; aut quia sic repressimus superbiam domiideles domini, et sunt mali: sunt boni fideles servi, et sunt mali. Sed quamdiu servi boni serviunt malis dominis, ferant ad tempus: «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Quare hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas:» ut ad tempus ferant justi iniquos dominantes, et intelligant non esse hoc sempiternum, sed praeparent se ad possidendam sempiternam haereditatem. Quam haereditatem? Ubi destruetor omnis poten
Abbreviated transcription (Latin):
grotis: quantomagis ñ debet dedignari hõ
ex toto animo ⁊ ex tota animi uoluntate:
eũ tota dilectione seruire dño. etiã malo:
Ecce seruit melior det̾iori: s ad tẽpus. Qd̃
aũ dixi de dño ⁊ seruo. hoc intelligite de
potestatib ⁊ regib: de omib culminib hu¬
uis scłi. Aliqnͣ enĩ potestates bonȩ st̃. ⁊ ti
iniquus. idolatra. Alilites xpĩam. seruieruñ
imꝑatori infideli. Ubi ueniebat᷑ ad causam
.xii: ñ agnoscebant nͥ illũ qͥ in cęlo erat.
Siqñ uolebat ut idola colerent. ut thurifi¬
carent: p̃ponebant illi dm̃. Qnͣ aũ dicebat
ꝓdducite aciẽ : ite contra illã gentẽ: sta¬
tim obtemꝑabant. Distinguebant dñm ȩtͣ
dñm etͣnũ etiã dño tpr̃ali. S nũquid sic e¬
rit semꝑ: ut iniqͥ imꝑent iustis: Non sic
erit. Hide enĩ qͥd dicat iste ps̾. Qm̃ ñ de¬
toꝵ: s ñ ibi relinquit᷑: ñ erit in etͣnum.

Expanded text:
grotis; quanto magis non debet dedignari homo, grotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omnibus culminibus hujus saeculi. Aliquando enim potestates bonae sunt, et tiniquus, idololatra: milites christiani servierunt imperatori infideli; ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant nisi illum qui in coelo erat. Si quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent; praeponebant illi Deum: quando autem dicebat, Producite aciem, ite contra illam gentem; statim obtemperabant. Distinguebant dominum aedominum aeternum, etiam domino temporali. 8. Sed numquid sic erit semper, ut iniqui imperent justis? Non sic erit. Videte enim quid dicat iste psalmus: torum, sed non ibi relinquitur: non erit in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
quasi hoĩb placentes. s qͣsi serui xp̃i. facien¬
tes bonã uoluntatẽ dĩ. ex aĩo. cũ bona uo¬
liuitate: Eoce ñ fecit de seruis lib̾os: s de
malis seruis. bonos seruos. Quantũ debent
diuiites. xp̃o. qui illis cõponit domũ. ut si ibi
dicat dimitte dnmͣ tuũ: iã cognousti eũ qͥ
uerus ẽ dñs. Ille forte impiꝰ eͣ ⁊ iniquus: tu
iã fidelis ⁊ iustꝰ: indignũ ẽ ut iustus ⁊ fide¬
lis. seruiat iniquo ⁊ infideli. Non hoc ei di¬
xit: s magis serui. Et ut corroboraret ser¬
uũ: hoc dixͣ. Exemplo meoserui: qr pͥor ser¬
uiui iniquis. Dñs enĩ tanta in passione susti
serui honorarent dñm suũ: s qr mali ser¬
ui erant. iniuriauert᷑. Ille qͥd contra: Red¬
didit dilectionẽ ꝓ odio. dit enĩ. Pat̾. ignos¬
oe illis: qr nesciunt qͥd faciunt. Si dñs celi
rogauit ꝓ sȩiuentib ⁊ furentib. ⁊ tãquam
medicus se exhibuit adueniens. nã ⁊ me¬
dici ⁊ arte ⁊ sanitate meliores seruiuit e¬

Expanded text:
placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuitdicat, Dimitte dominum tuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinservi, honorarent dominum. Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus coeli rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt ae
Abbreviated transcription (Latin):
Nter omĩa cantica. quib mo uͦi.
est titulus canticũ. graduũ. iste psalmꝰ
aliquid ampliꝰ in titulo accepit: qđ addi¬
tũ est salomonis. Sic enĩ pͣnotat᷑: canti¬
cũ graduũ salomonis. Itaq fecit nos in¬
tentos inusitatior titulus cetͣis: ut quȩ¬
Qramus quare sit additũ salomonis. Nam
quid sit canticũ graduũ: ñ opꝰ ẽ sepe repe¬
tere. Plura enĩ dicꝰta st̃. hinc: qr qui cantat
Dascendit Ascendentis uox ẽ. in affectũ pie¬
tatis ⁊ caritatis. ad illã suꝑnã iherłm. eu
suspiramꝰ quãdui ꝑegrinamur: ⁊ ubi lȩta¬
bim᷑ cũ a ꝑegrinatione redierimꝰ. Ascendit
ad hanc omĩs qui ꝓficit : cadit ab hac oĩs
qui deficit Nec pedib ascendere queras:
nec pedib te descendere. putes. Amando
dm̃ ascendis: amando scłm cadis. Sunt gͦ

Expanded text:
nter omnia cantica quibus est titulus, «Canticum graduum,» iste psalmus aliquid amplius in titulo accepit, quod additum est, «Salomonis.» Sic enim praenotatur: «Canticum graduum Salomonis.» Itaque fecit nos intentos inusitatior titulus caeteris, ut quaeramus quare sit additum, «Salomonis.» Nam quid sit «Canticum graduum,» non opus est saepe repetere; plura enim dicta sunt hinc, quia cantat ascendentis vox in affectu pietatis et charitatis ad illam supernam Jerusalem, cui suspiramus quamdiu peregrinamur, et ubi laetabimur cum a peregrinatione redierimus. Ascendit ad hanc omnis qui proficit; cadit ab hac omnis qui deficit. Nec pedibus ascendere quaeras, nec pedibus te descendere putes: amando D
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis: tota lex pendet ⁊ ꝓpħe. Dixit aũ
stabulario. Si quid ampliꝰ erogaueris: in
redeundo reddã tibi. Ampliꝰ erogauit apłs.¬
tãquã milites xpi stipendia a ꝓuincialib
xp̃i. ille manib suis laborauit: ⁊ annonas
suas ꝓuincialib donauit. Omĩa facta sunt.
Si descendimꝰ ⁊ uulnerati sumꝰ: ascendamus
cantemꝰ: ⁊ ꝓficiamꝰ. ut ꝑueniamus. Expli

Expanded text:
praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Dixit autem stabulario: «Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi» . Amplius erogavit Apostanquam milites Christi stipendia a provincialibus Christi, ille manibus suis laboravit, et annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati sumus; ascendamus, cantemus, et proficiamus, ut perveniamus. I
Abbreviated transcription (Latin):
limitani redituri. ꝑ egrini. suspirantes patͥȩ
suȩ. Qͥd dicunt. Mlagnificauit dñs facere
nob̾eũ: facti sumꝰ iocundati. Nũqͥd ipsi secũ
fecerunt. Ipsi male secũ fecerunt: qr sub
peccato se uendiderunt. Redẽptor uenit.
bene cũ illis fecit: ⁊ magnificauit dñs face̾
cũ eis. Mlagnificauit dñs facere nob̃cũ: fac

Expanded text:
e suae. Quid dicunt? «Magnificavit Dominus facere nobiscum; facti sumus jucundati.» Numquid ipsi secum fecerunt? Ipsi male secum fecerunt, quia sub peccato se vendiderunt. Redemptor venit, et bene cum illis fecit: et «magnificavit Dominus facere cum eis. Magnificavit Dominus facere no
Abbreviated transcription (Latin):
in carne. anteꝗͣ mortuus resurrexisset ⁊
ascendisset in cęlum. suspirabant tam̃ illi ci¬
uitati: quantũ nos oportet desiderare. qͦ
nos ipse p̾cessit. ⁊ inde nũquã recessit:
Non enĩ dñs sic uenit ad nos: ut desereret
angelos. Et illis mansit : ⁊ ad nos uenit.
Illis mansit in maiestate: ad nos uenit in car¬
ne. Eramꝰ aũ ibi uͥ redẽptor nrͣ ille uenisse.
dr̃ : ⁊ captiui tenebam᷑. Ubi gͦ tenebam᷑. ut
ille ueniret redimere captiuos: uͥ teneba¬
m̃: forte apud barbaros. Peior ẽ barbaris:
diaboli ⁊ angłi eiꝰ. Ipsi antea tenebant ge¬
nus humanũ. Ab his gͦ redemit nos : qui ñ
tẽ: paulũ apłm int̾rogemꝰ. Etenĩ ipse p̃ci¬
pue gemit in ista captiuitate. suspirans etͣ
dolet usq adhuc. Et iterũ. Hanitati enim
creatura subiecta ẽ. ait. ñ sponte: s ꝓpter
eũ qͥ subiecit eã in spe. Omnẽ creaturã dix̃

Expanded text:
in carne, antequam mortuus resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant tamen illi civitati; quantum nos oportet desiderare, quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit? Non enim Dominus sic venit ad nos, ut desereret Angelos: et illis mansit, et ad nos venit; illis mansit in majestate, ad nos venit in carne. Eramus autem ubi? Si redemptor noster ille dicitur captivi tenebamur. Ubi ergo tenebamur, ut ille veniret redimere captivos? ubi tenebamur? Forte apud barbaros? Pejor est barbaris diabolus et angeli ejus. Ipsi antea tenebant genus humanum: ab eis redemit nos, qui non tem, Paulum apostolum interrogemus. Etenim ipse praecipue gemit in ista captivitate, suspirans aetedolet usque nunc.» Et iterum: «Vanitati enim creatura subjecta est,» ait, «non sponte, sed propter e