comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽꝑũ: annoꝵ cursus. & stellaꝵ dispositi¬
ones: naturas animaliũ. & iras besti¬
aꝵ: uim sp̃uũ. & cogitationes hominũ:
differentias arboꝵ. & uirtutes radicũ:
& quȩ cũq sunt ab scondita & in prom¬
ptu cognoui. Hanc gͦ scientiã om̃iũ na¬
turaꝵ ꝑ successiones generationũ semen
seth paterna traditione suscipiens: do¬
nec diuisum a sacrilega ꝓpagine ꝑdu¬
rauit. quẽ ad modũ sce ꝑceꝑat. ita etiã
uł ad di cultũ. uł ad utilitatẽ uitę cõ¬
munis exercuit. Cum uͦ impiȩ genera¬
tioni fuisset admutũ: ad resꝓphanas
ac noxias ab his quȩ pie didicerat.
instinctu qͦq demonũ deruiauit cu¬
riosasq ex ea maleficioꝵ artes. atq pre¬
stigia. ac magicas suꝑstitiones auda¬
cter instituit: docens posteros suos. ut
sacro illo cultu diuini nominis dere¬
licto. uł elem̃ta hȩc. uł ignẽ. uł aercos
deniones uenerarent᷑. & colerent. Nȩc
gͥ quã diximꝰ curiosaꝵ rerũ noticia.

Expanded text:
stellarum dispositiones, naturas animalium iras bestiarum, uim spiritnum et cogitationes hominum, differentias arborum et uirtutes radicum, et quaecumque sunt abscondita et in promptu cognoui. hanc ergo scientiam omnium naturarum per successiones generationum semen Seth paterna traditione suscipiens, donec diuisum a sacrilega propagine perdurauit, quemadmodum sancte perceperat, ita etiam uel ad dei cultum uel ad utilitatem uitae communis exercuit. eam uero impiae generationi fuisset admixtum, ad res profanas ac noxias quae pie didicerat instinctu quoque daemonum deriuauit curiosasque ex ea maleficiorum artes atque praestigias ac magicas superstitiones audaciter instituit, docens posteros suos, ut sacro illo cultu diuini numinis derelicto uel elementa haec uel ignem uel aerios daemonas uenerarentur et colerent. haec igitur quam diximus curiosarum rerum notitia
Abbreviated transcription (Latin):
palpitantẽ rudemq conspexerat: & in
quẽ tanta fuit ñ solũ sapientiȩ̨ pleni¬
tudo. s etiã gr̃a ꝓphetiȩ diuina illa in¬
sufflatione transfusa. ut uniu̾sis ani¬
mantib nomina rudis adhuc mundi
huiꝰ habitator imponeret: ac non solũ
om̃e genus bestiaꝵ atq serpentiũ furo¬
res uiresq discerneret: s etiã uirtutes
herbaꝵ. & arboꝵ. lapidũq naturas. ac
temꝑum necdũ exꝑtoꝵ uicissitudines
partiret᷑: ita ut efficacit̾ potuerit dice¬
re. Dñs dedit mͥ eoꝵ quȩ̨ sunt scienti¬
am uerã: ut sciam dispositionẽ orbis
t̾raꝵ. & uirtutes elem̃toꝵ: initiũ & con

Expanded text:
palpitantem rudemque conspexerat et in palpitantem rudemque conspexerat et in quem tanta fuit non solum sapientiae plenitudo, sed etiam gratia prophetiae diuina illa insuffiatione transfusa, ut uniuersis animantibus nomina rudis adhuc mundi huius habitator inponeret ac non solum omnigenum bestiarum atque serpentum furores uirusque discerneret, sed etiam uirtutes herbarum et arborum lapidumque naturas ac temporum necdum expertorum uicissitudines partiretur, ita ut efficaciter potuerit dicere: dominus dedit mihi eorum, quae sunt, scientiam ueram: ut sciam dispositionem orbis terrarum et uirtutes ele
Abbreviated transcription (Latin):
trario. illi ꝓpt̾ impietatẽ uł suã. uł pa¬
trũ suoꝵ. & oꝑa t̾rena. fili hominum
nuncup ant᷑. Cum ẽẽt gͦ utt̾ illos usq
ad illud tempus hec utilis scãq diuisio.
uidentes post hec filii sech qͥ dĩ filii e
rant filias eoꝵ quȩ de cam ꝓgenie
nascebant᷑: desiderio pulchritudinis e¬
neqͥtias infundentes : ab illa eos ingeni¬
ta sc̃itate ac simplicitate pat̾na ꝓtinꝰ
corruꝑunt. ad quos satis ꝯgrue dire¬
ctũ est illud eloquiũ. ego dixi dii estis
& filii excelsi om̃es: uos aũt sicut homi¬
nes moriemini: & sicut unuis de prin¬
cipib cadetis. Quiq ab illa uera phisicȩ
phylosophiȩ disciplina tradita sibi a ma¬
iorib exciderunt. quã pͥmus homo il¬
le qui uniu̾saꝵ naturaꝵ institutionẽ
e uestigio subsecutꝰ ẽ. potuit euidenter
attuigere: siuisq posteris certa racione
transmittere: quippe qͥ mundi ipsius ui¬
fantiã adhuc tenerã. & quodãmodo

Expanded text:
trario illi propter inpietatem uel suam uel patrario illi propter inpietatem uel suam uel patrum suorum et opera terrena filnuncupantur. Cum esset ergo inter ipsos usque ad illud tempus haec utilis bonaque divisio, videntes post haec filii Seth, qui filii Dei erant, filias eorum qui de Cain progenie nascebantur, desiderio pulchritudinis enequitias patrum suorum, ab illa eos ingenita sanctitate ac simplicitate paterna protinus corruperunt. Ad quos satis congrue directum est illud eloquium : Ego dixi, dii estis, et filii excelsis omnes. uos autem sicut homines moriemini: et sicut unus de principibus cadetis, quique ab illa uera physicae philosophiae disciplina tradita sibi a maioribus exciderunt, quam primus homo ille, qui uniuersarum naturarum institutionem e uestigio subsecutus est, potuit euidenter ad tingere suisque posteris certa ratione transmittere. quippe qui mundi ipsius infantiam adhuc teneram et quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
Enos genuit cainan: cainan aũt genu¬
it malalehel. Aalalehel aũt genuit
iareth: iareth genuit enoch. ẜ noch ge¬
nuit matusalam: matusalam genuit
lamech. lamech genuit noe. Item ge¬
nea logia cain ita describtt᷑ duusa. Ca¬
in genuit enoch: enoch genuit cai¬
nan. Cainan genuit malalehel: mala¬
leel genuit matusalam. Matusalam
genuit lamech: lamech genuit iobel
& iubal. Itaq illa generatio quȩ de
seth iusti ꝓpagine descendebat. suȩ li¬
neȩ iugiter ac nationi ꝑmixta. inpa¬
trũ atq attaui sc̃ctate longa ctate
durauit. nequaꝗͣ scilicet sacrilegũs
de malicia nequissimȩ ꝓlis infecta: qͥ
in semet: pietatis germ̃ uelut attaui tra¬
ditione retinebat insertũ. Donec gͦ ꝑ
seuerauit inter illos. generationis eoꝵ
ista cliscretio. sem̃ illud sech ut pote de
optima radice ꝓcedens. ꝓ merito sc̃ita¬
tis angłi di suie ut diuersa exemplaria
continent filii di uocati sunt: & e con¬

Expanded text:
Enos genuit Cainam, Cainam autem genuEnos genuit Cainam, Cainam autem genuit Maleleel, Maleleel autem genuit Iaret, laret genuit Enoc, Enoc genuit Mathusalam, Mathusalam genuit Lamec, Lamee genuit Noe. item genealogia Cain ita diuisa describitur: Cain genuit Enoc, Enoc genuit Cainam, Cainam genuit Maleleel, Maleleel genuit Mathusalam, Mathusalam genuit Lamec, Lamec genuit lobel et Iubal. itaque illa generatio quae de Seth iusti propagine descendebat suae lineae iugiter agnationique permixta in patrum atque ataui sanctitate longa aetate durauit, nequaquam scilicet sacrilegiis. ao malitia nequissimae prolis infecta, quae in semet inpietatis germen uelut auita traditione retinebat insertum. donec ergo perseuerauit inter illos generationis eorum ista discretio, semen illud Seth, utpote de optima radice procedens, pro merito sanctitatis angeli dei siue ut diuersa exemplaria continent . filii dei uocati sunt, et e con
Abbreviated transcription (Latin):
mapinonũ cerneremꝰ : cũ p̾sertim ꝯstet
os libidinũ sordib admodũ delectari
qulas ꝓculdubio ꝑ semetipsos exercere
qua ꝑ homines mallent. si id ullo modo
poset impleri: eccliaste qͦq id ipsũ ꝓñ¬
cante. Quid ẽ qđ fuit : ipsũ qd̾ ẽ. E
quid ẽ qđ factũ ẽ: ipsum qd̃ fiet. Fc
nͣ est om̃e recens sub sole qͦd loquat᷑
dicat. Ecce hoc nouũ ẽ. Iamñ fuert̃
in secłis quȩ fucrunt ante nos. S ita
questio huiꝰ ꝓpositionis absoluit᷑. Post
necem abel iusti ne a fratricida & im¬
pio om̃e hominũ genus exordiũ su¬
meret: in locũ fr̃is extincti nascitur
seth: qui ñ solũ posteritatis s etiã fra¬
t̾nȩ uisticiȩ pietatiq succederet: cuiꝰ
ꝓgenies patris secuta iusticiã. a societa¬
te & ꝯuinctione cognationis illiꝰ: quȩ
ex cam sacrilego descendebat semꝑ di
iuisa ꝑmansit: sicut etiã genealogiȩ
discretio manifeste ita declarat dicens.
ddam genuit seth: Seth genuit enos.

Expanded text:
aemonum cerneremus? cum praesertim constet eos libidinum sordibus admodum delectari, quas proculdubio per semetipsos exercere plus quam per homines mallent, si illud ullo modo potuisset impleri; Ecclesiaste quoque idipsum pronuante: quid est quod fuit? ipsum quod est: et quid est quod factum est ? ipsum quod fiet: et non est omne recens sub sole quod loquatur et dicat: ecce hoc nouum est, iam fuit in saeculis quae fuerunt ante nos. sed ita quaestio huius propositionis absoluitur. post necem Abel iusti, ne a fratricida et impio omne hominum genus exordium sumeret, in locum fratris extincti nascitur Seth, qui non solum posteritati sed etiam fraternae iustitiae pietatique succederet. cuius progenies patris secuta iustitiam a societate et coniunctione cognationis illius quae ex Cain sacrilego descendebat semper diuisa permansit, sicut etiam genealogiae discretio manifeste declarat ita dicens: Adam genuit Seth, Seth genuit Enos,
Abbreviated transcription (Latin):
mere eos qͥ int̾ficiunt᷑ ne parcas: nr̃iq
saluatoris exemplo harundinẽ quassa¬
tam ñ confringere. & linũ fumigans
ñ extinguere att illã a dño gr̃am pos¬
cere. qua ipse qͦq fiducialit̾ ualeas cũ oꝑe
ac ueritate cantare cũ ysaia dñs dedit
mͥ linguã erditã: ut sciã eũ sustentare qͥ
lapsus ẽ. u̾bo. Nullus etenĩ sufferre posse¬
inimici insidias. seu carnales estus. nat᷑ali
quodamͦ igne flagrantes. uł extinguer
ł repͥmere : nͥ di gr̃a uł iuiuaret fragi¬
tatẽ nrãm ł ꝓtegeret ac muniret: & u¬
circo salutaris huiꝰ dispensationis ratior
finita. qua uł illũ uiuenẽ a ꝑnitiosis:

Expanded text:
mere eos qui interficiuntur ne parcas, nostrique mere eos qui interficiuntur ne parcas, nostrique saluatoris exemplo harundinem quassatam non conterere et linum fumigans non extinguere atque illam a domino gratiam poscere, qua ipse quoque fiducialiter ualeas opere ac uirtute cantare: dominus dedit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum, qui lassus est uerbo. nullus etenim sufferre inimici posset insidias seu carnales aestus naturali quodammodo igne flagrantes uel extinguere uel reprimere, nisi dei gratia uel iuuaret fragilitatem nostram uel protegeret ac muniret et idcirco salutaris huius dispensationis ratione finita, qua uel illum iuuenem perniciosis
Abbreviated transcription (Latin):
a docererit : qͥ suscipiens iuuenẽ infestati¬
one diabolica laborantẽ. ñ mͦ nulla con¬
solatione fouisti: sed etiã ꝑnitiosa desꝑa¬
tione deiectũ. inimici manib tͣdidisti.
qͣntũ in te ẽ ab eodẽ lugubrit̾ deuoran¬
dũ. Quẽ sine dubio nequaꝗͣ tã uehem̃ti
conflictu fuisset aggressus. qͦ te nuncusq
ẽ appetere dedignatꝰ: nͥ fut᷑o eiꝰ ꝓfectui
inuidens inimicꝰ. illã ututẽ quã animis
eiꝰ ine̾ẽ cernebat anticipare ac ꝑuertere
siis ignitis. festinasset. ꝓculdubio intelli¬
gens fortiorẽ. cui tanta uehem̃tia confli¬
gere opere p̾ciũ uidicauit. Disce itaq tu¬
is exemplis laborantib cõpati. & ꝑiclitan¬
tes nequaꝗͣ ꝑnitiosa desꝑatione terrere
nec durissimis sermonib exasperare. s po¬
tiꝰ leni. blandaq consolatione reficere:
& scđm p̾ceptũ sapientissimi salomonis.
eruere eos qͥ ducunt᷑ ad mortẽ. & redi¬

Expanded text:
a docereris, qui suscipiens iuuenem infestatia docereris, qui suscipiens iuuenem infestatione diabolica laborantem non modo nulla consolatione fouisti, sed etiam perniciosa desperatione deiectum inimici manibus tradidisti, quantum in te est ab eodem lugubriter deuorandum. quem sine dubio nequaquam tam uebementi conflictu fuisset adgressus, quo te nunc usque est adpetere dedignatus, nisi futuro profectui eius inuidens inimicus illam uirtutem, quam animis eius inesse cernebat, anticipare ac praeuertere suis ignitis iaculis festinasset, procul dubio intellegens fortiorem, cui tanta uehementia confligere operae pretium iudicauit disce itaque tuis exemplis laborantibus conpati et periclitantes nequaquam perniciosa desperatione terrere nec durissimis sermonibus asperare, sed potius leni blandaque consolatione reficere, et secundum praeceptum sapientissimi Salomonis eruere eos qui ducuntur ad mortem et redi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis. ac ꝑturbationẽ sensuũ in toleran¬
dis ȩstib oꝑari: accedensq ad eũ quo
inꝗͥt ꝓperas. aut quȩ nã te causȩ seni¬
lis illiꝰ grauitatis oblitũ ita puerilit̾ inqͥ¬
etant. & mobilit̾ cursitare cõpellunt:
Cũq ille ꝓ conscientię suȩ reatu ac turpi
exagitatione confusus. crederet ardorẽ
sui pectoris dep̾hensũ. ac retectis seni sui
cordis archanis. nullã responsionẽ ꝑcu¬
nctanti reddere ꝓrsus auderet: reu̾tere
tidie confligere. & colluctari ꝓfectib
eoꝵ ac studũs instigat᷑ qͥ unũ eiꝰ in te
directũ iaculũ post tantã annoꝵ seriem
qͣm in hac ꝓfessione truusti. ñ dicã respu¬
ere. s ne uno qͥdem die differre potui¬
sti. Quo te idcirco dñs passus ẽ sauciari.
ut saltẽ in senecta disceres cõpati infir¬
mitatib alienis. & fragilitati condescen¬
dere uinioꝵ tuis exemplis atq exꝑienti¬

Expanded text:
mentis ac perturbationem sensuum. intoleranmentis ac perturbationem sensuum. intolerandis aestibus operari, accedensque ad eum, quo, inquit, properas aut quaenam te causae senilis illius grauitatis oblitum ita pueriliter inquietant ac mobiliter cursitare conpellunt ? cumque ille pro conscientiae suae reatu ac turpi exagitatione confusus crederet ardorem sui pectoris deprehensam ac retectis seni sui cordis arcanis nullam responsionem percontanti reddere prorsus auderet, reuerteretidie confligere et conluctari profectibus eonun ac studiis instigatur, qui unum eius in te directum iaculum post tantam annorum seriem, quam in hac professione triuisti, non dicam respuere, sed ne uno quidem die differre potuisti. quo te idcirco dominus passus est sauciari, ut saltim in senecta disceres conpati infirmitatibus alienis et fragilitati condescendere iuniorum tuis exemplis atque experienti
Abbreviated transcription (Latin):
uerte ait dñe qͥ occultaꝵ uiriũ. & infir¬
mitatis humanȩ solus arbit̾ puis ac se¬
cretꝰ es medicꝰ impugnationẽ illiꝰ uiue¬
Enis in senẽ istũ: ut condescendere infir¬
mitatib laborantiũ. & cõpati fragilita¬
tib iunioꝵ uł in senectute doceat᷑. cũqꝙ
ille hanc p̾cem cũ gemitu conclusisset.
Icernit ethiopẽ nigrũ contͣ illiꝰ cellulã
stantẽ: atq ignita adu̾sus eũ iacula di¬
rigentẽ. Quib cũ fuisset ille ꝓtinꝰ sau¬
ciatꝰ. & ꝓ gressus e cella huc illucq ue¬
lut amens & ebrius cursitaret. atq egre¬
diens & ingrediens iã se in cella conti¬
nere ñ posset : eadem uia ꝑgere cȩpit.
concitus. qua uiuenis ille discesserat. Quẽ
abbas apollo uelut amentẽ factũ. qͥb dã
furiis conspiciens agitari. intellexit ig¬
nitũ diaboli qđ uiderat. telũ in corde
eiꝰ fuisse defixũ : illãq in eo ꝯfusionem

Expanded text:
uerte, ait, domine, qui occultarum uirium et infiruerte, ait, domine, qui occultarum uirium et infirmitatis humanae solus arbiter pius ac secretus es medicus, inpagaationem iuuenis illius in senem istum, ut condescendere infirmitatibus laborantum et conpati fragilitati iuniorum uel in senectute doceatur. cumque ille hanc precem cum gemitu conclusisset, cernit Aethiopem taetrum contra illius cellulam stantem atque ignita aduersus eam iacula dirigentem. quibus cum fuisset ille protinus sauciatus et progressus e cella huc illucque uelut amens et ebrius cursitaret, atque egrediens et ingrediens iam se in ea continere non posset, eadem uia pergere concitus coepit, qua iuuenis ille discesserat. quem abbas Apollo uelut amentem factum quibusdam furiis conspiciens agitari intellexit ignitum diaboli quod uiderat telum in corde eius fuisse defixum illamque in eo confusionem
Abbreviated transcription (Latin):
cõpellanti seni nec responsũ qͥdẽ ullũ
posset referre. magis ac magis eũ senci¬
enssenex ñ inanit̾ causã tantȩ tristi¬
tȩ silentio uelle contegere. qm ne uultu
qͥdẽ dissimulare p̾ualeret: intentiꝰ ab eo
causam occulti doloris cępit inqͥrere. Qͥb
ille constrictꝰ ꝑgere se confitet᷑ ad uicũ.
ut qͥa scdm sertentiã senis illiꝰ monachꝰ
ẽẽ ñ posset: nec refrenare stimulos car¬
nis & impugnationis remedia iaͣ ualeret.
uxorẽ duceret. ac relicto monasterio. re¬
u̾teret᷑ ad scłm. Quẽ senex blanda con¬
solatione demulcens. seseq asserens his¬
dem cotidie incentiuoꝵ stimulis atq
onis ardore. qͥ ñ tam laboris studio. quã
ei ab eodẽ poposcit inducias: & ut re¬
u̾teret᷑ ad suã cellulã dep̾catꝰ ad mo¬
nast̾iũ p̾dicti senis tota festinatione ꝑ¬
rexit. Cũq eidẽ ꝓximasset expansis ma¬
nib orationẽ cum lacͥmis fundens con¬

Expanded text:
conpellanti seni ne responsum quidem ullum conpellanti seni ne responsum quidem ullum posset referre, magis ac magis eum sentiens senex non inaniter causam tantae tristitiae silentio uelle contegere, quam ne uultu quidem dissimulare praeualeret, intentius ab eo causas occulti doloris coepit inquirere. quibus ille constrictus pergere se confitetur ad uicum, ut quia secundum sententiam illius senis monachus esse non posset nec refrenare stimulos carnis et inpugnationis remedia consequi iam ualeret, uxorem duceret ac relicto monasterio reuerteretur ad saeculum. quem senex blanda consolatione demulcens seseque adserens isdem cotidie incentiuorum stimulis atque oms ardore, qui non tam laboris studio quam mei ab eodem poposcit indutias, et ut reuerteretur ad suam cellulam deprecatus ad monasterium praedicti senis tota festinatione perrexit. comqae eidem proximasset, expansis manibus orationem cum lacrimis fundens, con
Abbreviated transcription (Latin):
tionis spu semetipsũ inqͥetari simplici¬
t̃ ꝓdidisset. consolationẽ credens labo¬
rib suis orationib senis & remedia in¬
flictis uulnerib reꝑturũ : ille amarissi¬
mis eũ increpans uerbis. miserabilẽq
& indignũ. nec monachi ᷤ censendũ eẽ
ꝓnuncians. qͥ potuerit huiꝰmodi uitio
& concupiscentia titillari. ita suis e con¬
trario correptionib uulnerauit: ut eũ
sũma desꝑatione deiectũ. ac lȩtali tristi¬
cia const̾natũ de sua dimitteret cella.
Cumq ei tali merore dep̾sso nec iã de
remedio passionis. s de expletione con¬
ceptȩ concupiscentiȩ ꝓfunda cogitatio¬
ne tractanti. abbas apollo senioꝵ ꝓbatis¬
simꝰ occurrisset. laborẽq & oppugnatio¬
nis uehem̃tiã. quȩ in corde eiꝰ tacite
uoluebant᷑ de contẽplatione uultꝰ &
deiectione coniectans. causã tantȩ ꝑtͣ¬
bationis inqͥreret. atq ille mollit̾ se

Expanded text:
tionis spiritu semet ipsum inquietari simplicitionis spiritu semet ipsum inquietari simpliciter prodidisset, consolationem credens laboribus suis oratione senis et remedia inflictis uulneribus reperturum, ille amarissimis eum increpans uerbis miserabilemque et indignum nec monachi nomine censendum esse pronuntians, qui potuerit huiusmodi uitio et concupiscentia titillari, ita suis e contrario correptionibus uulnerauit, ut eam summa desperatione deiectum ac letali tristitia consternatum e sua dimitteret cella. cumque ei tali maerore depresso nec iam de remedio passionis, sed de expletione conceptae concupiscentiae profunda cogitatione tractanti abbas Apollo seniorum probatissimus occurrisset laboremque et obpugnationis uehementiam, quae in corde eius tacite uoluebantur, de contemplatione uultus et deiectione coniectans cantam tantae perturbationis inquireret, atque ille molliter se
Abbreviated transcription (Latin):
Nos inꝗͣ in exemplũ uiniorib ñ uitb
bitas. nec ulla ꝓpositi huiꝰ laudabili as
pntanda districtio. s annosttas sola ꝓ¬
uett: quoꝵ canitiẽ callidissimꝰ inima¬
us ad deceptionẽ uinioꝵ in pͥiudicata
autoritate ꝓponens. etiã illos qͥ ad uiã
sent incitari : subu̾tere. ac deciꝑe. exem¬
plis eoꝵ fraudulenta subtilitate festi¬
nat: uł in teporẽ eos scilicet noxiũ. ł
in lȩxalẽ desꝑationẽ doctrinis eoꝵ in¬
stitutisq ꝑducens. Cuiꝰ rei uolens uobis
exempla ꝓferre. auctoris nomine p̾ter¬
misso. ne nos quoq illiꝰ qͥ patefacta ui
tia sibi frĩs publicauit simile aliqͥd ad¬
mittamꝰ. rem tantũ gestã quȩ instruc¬
tionẽ necessariã nob̾ conferre possit ex¬
ponã. Cũ gͥ ad senẽ quendã nob̾ opti¬
me cognitũ. qͥdã ñ ignauissimoꝵ uiue¬
nũ ꝓfectus sui & curationis gr̃a ꝑrexis¬
set. & carnalib incentiuis. ac fornica¬

Expanded text:
Hos, inquam, in exemplum junioribus, non vitae Hos, inquam, in exemplum junioribus, non vitae probitas, nec ulla propositi hujus laudabilis atque imitanda districtio, sed annositas sola provexit. Quorum canitiem callidissimus inimicus, ad deceptionem juniorum in praejudicata auctoritate proponens, etiam illos qui ad vitam monitis incitari, subuertere ae decipere exemplis eorum fraudulenta subtilitate festinat, uel in teporem eos scilicet nonum uel in letalem desperationem doctrinis eorum institutisque perducens. cuius rei uolens nobis exempla proferre, auctoris nomine praetermisso, ne nos quoque illms, qui patefacta sibi fratris uitia publicauit, simile aliquid admittamus, rem tantum gestam, quae instructionem necessariam uobis conferre possit, exponam. cum igitur ad senem. quendam nobis optime cognitum quidam non ignauissimorum innenom profectus sui et curationis gratia perrexisset et carnalibus incentiuis ac fornica
Abbreviated transcription (Latin):
sunt uł ꝓbatissimi repꝑiri. Duuitiȩ enĩ
senũ: ñ sunt canitie capitis. s industa
uiuentutis. ac p̾teritoꝵ laboꝵ stipen¬
diis meciendȩ. Quȩ enĩ ñ congregasti
inqt in uuentute : quom inuenies in
putata. Cani enĩ sunt sensus hominis
& ȩtas senectutis uita ĩmacłata. Et id¬
circo ñ om̃iũ senioꝵ. quoꝵ capita ca¬
cõmendat. nobis sunt sectanda uesti¬
gia. seu traditiones. ac monita suscipi¬
enda: s eoꝵ qͦs laudabilit̾ uitã suam
ac ꝓbatissime cõperimꝰ in uiuentite
signasse. nec p̾sumtionib ꝓpͥis s maio
traditionib institittos. Sunt etenĩ ñ¬
nulli quoꝵ etiã qđ ẽ lugubriꝰ maior
ẽ multitudo. qͥ in tepore suo quẽ ab
adolescentia conceꝑunt atq ignauia
senescentes. auctoritatẽ sibi ñ matͣita¬
te morũ. s annoꝵ numerositate conqͥ¬
runt. De qͥb expbratio illa dñi satis ꝓ
& cani effusi st̃ in eo: & ipse ignoraul.

Expanded text:
sunt, vel probatissimi, reperiri. Divitiae enim sunt, vel probatissimi, reperiri. Divitiae enim senum non sunt canitie capitis, sed industria juventutis ac praeteritorum laborum stipendiis metiendae. Quae enim non congregasti, inquit, in juventute, quomodo invenies in norum computata. Cani enim sunt sensus hominis, et aetas senectutis uita inmaculata. et idcirco non omnium seniorum, quorum capita cala commendat, nobis sunt sectanda uestigia seu traditiones ac monita suscipienda, sed eorum, quos laudabiliter uitam suam ac probatissime conperimus in iuuentute signasse nec praesumptionibus propriis, sed maiorum traditionibus institutos. sunt enim nonnulli, quorum etiam, quod est lugubrius, maior est multitudo, qui in tepore sto quem ab adulescentia conceperunt atque ignauia senescentes auctoritatem sibi non maturitate morum, sed annorum numerosi- tate conquirunt. de quibus exprobratio illa domini proprie  cani effusi sunt in eo, et ipse ignoravit .
Abbreviated transcription (Latin):
poslet ꝑ semetipsum diuini colloq. Aisci¬
nina dñs erudire. s recurrere semel. &
slm pateret᷑ ad senẽ: eumq ad suũ qͣm
uorabat alloqͥum. etiã illiꝰ qͥ offenderat
dũi dũ mͦ senioris doctrina uellet institus.
& quẽ sua uocatione dignissimũ iudica¬
rat senioris mallet institutione forma¬
r: ut scilicet & illiꝰ qͥ diuinũ ad ministe¬
riũ uocabat᷑ ꝓbaretur humilitas. & ui¬
niorib forma subiectionis huiꝰ ꝓponeret᷑

Expanded text:
nollet per semetipsum divini colloquii disciplina Dominus erudire, sed recurrere semel et iterum pateretur ad senem; eumque quem ad suum vocabat alloquium, etiam illius qui offenderat deum, dummodo senioris, doctrina uellet institui, et quem sua uocatione dignissimum iudicarat, senioris mallet institutione formari, ut scilicet et illius qui ad diuinum ministerium uocabatur probaretur humilitas et iunioribus forma subiectionis huius proponeretur
Abbreviated transcription (Latin):
re. cõmunib eũ p̾cib imploremꝰ. qͦ fla¬
gellũ istud qđ utilitatis gr̃a tͥ dñs infer¬
re dignatꝰ ẽ uibeat amoueri. Ipse enĩ
tat. ipse occidit & uiuificat. deducit ad
infernũ & reducit. & ignita diaboli ia¬
cula quȩ ꝑ me arbitror tͥ ꝑmisit in¬
fligi. redundante sp̃c sui rore restin¬
guat. Quã tẽptationẽ licet eadẽ cele¬
ritate qͣ inferri dñs passus ẽ. ad unã
senis orationẽ rursus abstulerit : euiden¬
ti tam̃ exꝑĩto docuit. ñ mͦ ñ exbra¬
qͣm p̾diximꝰ uia & traditione maioꝵ
det̾reat & exludat quoꝵ canitie ad
a debent seniorib reuelari atq ab eis

Expanded text:
ommunibus eum precibus inploremus, quo flagellum istud, quod utilitatis gratia tibi dominus inferre dignatus est, iubeat amoueri ipse enim tat, ipse occidit et uiuificat, deducit ad inferum et reducit et ignita diaboli iacula, quae me arbitro tibi permisit infligi, redundante spguat. Quam tentationem, licet eadem celeritate qua inferri eam Dominus passus est, ad unam senis orationem rursus abstulerit; evidenti tamen experimento docuit, non modo non exprobraquam praediximus, via et traditione majorum deterreat et excludat, quorum canitie ad a debent senioribus revelari, atque ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitionib acqͥescat : & qͥd bonũ uł
malũ debeat uidicare eoꝵ traditione
cognoscat. Quȩ institutio ñ solũ ꝑ ue¬
rã discretionis uiã. uiuenẽ recto trami¬
te docebit incedere uerũ etiã a cunctis
fraudib & insidiis inimici seruabit illę¬
sũ. Nullatenꝰ enĩ decipi poterit qͥsq. qͥ ñ
suo uiditio. s maioꝵ uiuit exemplo: nec
ualebit ignorationi eiꝰ callidus hostis il¬
ludere. qui uniu̾sas cogitationes in cor¬
de nascentes. ꝑnitiosa uerecundia nescit
obtegere: s eas maturo ex amine senioꝵ
uł reꝓbat. uł admittit. Ilico nãq ut pate¬
facta fuerit cogitatio maligna. matescit.
Et anteꝗͣ discretionis inditiũ ꝓferat᷑. sec¬
pens teterrimꝰ ueluti de tenebroso. ac sub¬
t̾raneo specu. uͥtute confessionis ꝓtractus
ad lucẽ. & traductꝰ qͦdãmͦ ac dehonestatꝰ
ab scedit. Tamdiu enĩ suggestiones eiꝰ nor¬
ie dñant᷑ in nob̾: qͣmdui cȩlant᷑ in corde

Expanded text:
d bonum uel malum debeat iudicare eorum traditione cognoscat. quae institutio non solum per ueram discretionis uiam iuuenem recto tramite docebit incedere, uerum etiam a cunctis fraudibus et insidiis inimici seruabit inlaesum. nullatenus enim decipi poterit, quisque non suo iudicio, sed maiorum uiuit exemplo, nec ualebit ignorationi eius callidus hostis inludere, qui uniuersas cogitationes in corde nascentes perniciosa uerecundia nescit obtegere, sed eas maturo examine seniorum uel reprobat uel admittit. ilico namque ut patefacta fuerit cogitatio maligna marcescit, et antequam discretionis iudicium proferatur, serpens taeterrimus uelut e tenebroso ac snbterranoo specu uirtute confessionis protractus ad lucem et traductus quodammodo ac dehonestatus abscedit. tamdiu enim suggeetiones eius noxiae dominantur in nobis, quamdiu celantur in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo hest̾na collatione dixisti. tamꝗͣ pa¬
racharaximũ repbemꝰ illa instructi pe¬
ritia. quã satis copiose & integre ꝓsecutꝰ.
spiritali atq eigłico traperetȩ inee̾ debe¬
re designasti. Quid enĩ ꝓderit uͥtutis eiꝰ &
gr̃ȩ merita cognouisse : si quẽadmodũ ex¬
petenda. uł acqͥrenda sit nesciamꝰ  A espon
non nͥ uera humilitate conquirit᷑. Cũ

Expanded text:
uerbo hesterna conlatione dixisti, tamquam pauerbo hesterna conlatione dixisti, tamquam paracharaximum reprobemus, illa instructi peritia, quam satis copiose et integre prosecutus spiritali atque euangelico trapezitae inesse debere signasti. quid enim proderit uirtutis eius et gratiae merita cognouisse, si quemadmodum expetenda uel adquirenda sit nesciamus  uera humilitat
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ uideoꝵ plebẽ una cũ moyse. patͥar¬
chis. & ꝓpħis sũma tͥpudiantẽ lȩticia. &
splendidissimo lumine choruscantẽ: sua¬
dens ut si mallet meriti ac beatitudinis
illoꝵ particeps fieri circũcisionẽ qͦq susci¬
ꝑe festinaret. Hoꝵ itaq ꝓfecto nullus tã.
lugubrit̾ fuisset illusus: si rationẽ discre¬
tionis huiꝰ asseqͥ laborasset. Quã obrẽ in
quantis ꝑniciosũ sit discretionis gr̃am
ñ habere: multoꝵ casus & exꝑim̃ta decla¬
exemplis. & definitionib antiquon sa¬
tis. abundeq ꝑpatuit. disc̾tionẽ fontẽ
qͦdãmͦ radicẽq cunctaꝵ eẽ uirtutũ. Quo¬
mͦ gͦ acqͥri debeat cupimꝰ edoceri aut
qͣmadmnodũ utrũ uera & ex do. an falsa
& diabolica sit possit agnosci: ut scđ̾m
ꝑiore tractatu disseruisti. qua ubemͣ fie
sam ueri regis imaginẽ ꝑuidentes. depre¬
hendere ualeamꝰ qͥd ñ sit in legituna mo¬
neta figͣatũ: atꝙ illud sicut uulgari usus

Expanded text:
contra Iudaeorum plebem cum Moysi, patriarchis, prophetis summa tripudiantem laetitia et splendidissimo lumine coruscantem, suadens ut, si mallet meriti ac beatitudinis illorum particeps fieri, circumcisionem quoque suscipere festinaret. horum itaque profecto nullus tam lugubriter fuisset inlusus, si rationem discretionis huius adsequi laborassent. quamobrem in quantis perniciosum sit discretionis gratiam non habere, multorum casus et experimenta declaexemplis et definitionibus antiquorum satis abundeque perpatuit discretionem fontem quodammodo radicemque cunctarum esse uirtutum. quomodo ergo adquiri debeat cupimus edoceri, aut quemadmodum utrum uera et ex deo, an falsa et diabolica sit possit agnosci, ut secundum periore tractatu disseruisti parabolam, qua sam ueri regis imaginem peruidentes deprehendere ualeamus quod non sit in moneta legitima figuratum, atque illud, sicut uulgari usus
Abbreviated transcription (Latin):
de consueuit noxia uenena serpentis pa¬
tefacta ñ fuerit : succurrere periditanti
perituroue ñ poterit. Hoc gͥ mͦ ad scien¬
tiã discretionis uere. ꝑuenire facillime
poterimꝰ. ut senioꝵ uestigia subsequen¬
tes. neq agere quicqͣm noui. neq discer¬
nere nr̃o uiditio p̾sumamꝰ : s quẽ ad mo¬
dũ nos uł illoꝵ tͣditio. uł uitȩ ꝓbatas

Expanded text:
de consueuit noxia uenena serpentis, pade consueuit noxia uenena serpentis, patefacta non fuerit, succurrere periclitanti perituroue non poterit. hoc igitur modo ad scientiam discretionis uerae peruenire facillime poterimus, ut seniorum uestigia subsequentes neque agere quicquam noui neque discernere nostro iudicio praesumamus, sed quemadmodum nos uel illorum traditio uel uitae
Abbreviated transcription (Latin):
monũ meoꝵ uisibilit̾ approbauit: ut
ꝑassionis illiꝰ incentorẽ de corde tuo sa¬
lubri confessione depulsũ oculis ꝑuide¬
ulteriꝰ habiturũ aꝑta eiꝰ expulsione cog¬
nosceres. Itaq scđm sententiã senis ita
est hoc uitiũ inqͥt in me confessionis
huiꝰ uͥtute. & dñatio diabolicȩ illiꝰ tiran¬
nidis extincta. atq in ꝑpetuũ consopita
ut nũꝗͣ mͥ nec memoriã qͥdẽ concupis¬
centiȩ huiꝰ ult̾ius temtauerit inimicus
ingerere. nec me post hȩc aliquando
pulsatũ. furtiuui illiꝰ desiderii instigatio¬
ne ꝑsenserim. Quẽ sensũ in ęccłiasten
quoq pulcherrime legimꝰ figͣatũ. Si
momorderit inqͥt serpens ñ in sibilo.
ñ eftiabundantia incantatori. taciti ser¬
pentis morsũ ꝑnitiosissimũ ẽẽ designa¬
ns : id ẽ si ꝑ confessionẽ suggestio. seu co¬
gitatio diabolica incantatori ciuꝗͣ sci¬
mederi ꝓtinꝰ uulneri. & extrahere. de cor¬

Expanded text:
biliter adprobauit, ut biliter adprobauit, ut passionis illius incentorem de corde tuo atabri confeesione depnlsum oculis peruideulterius habiturum aperta eius expelsione cognosceres. itaque secundum sententiam senis ita est, inquit, in me confessionis huius uirtute dominatio diabolicae illius tyrannidis extincta atque in perpetuum consopita, ut numquam mihi ne memoriam quidem concupiscentiae hBins ulterius temptauerit inimicus ingerere nec me post haec aliquando pulsatum furtiui illius desiderii instigatione persenserim. quem sensum in Ecclesiaste quoque pulcherrime legimns figuratum. si momorderit, inquit, serpens non in sibilo, non est abundantia incantatori, taciti serpentis morsum perniciosum esse designans, id est: si per confessionem suggestio seu cogitatio diabolica incantatori cuiquam, spimederi protinus uulneri et extrahere de cor
Abbreviated transcription (Latin):
te confessio tua. Uictorẽ nãꝙ aduer¬
sariũ tuũ hodie triũphasti. ualidiꝰ eum
tua confessione ꝓsternens. quã ipse fue¬
ras ab eo tua tacit᷑nitate deiectus. quẽ u¬
tiq nequaꝗͣ uł tua. ł alt̾us rep̾hensione
confutans in te nunc usq ꝑmiseras dña¬
ri: scđ̾m illã salomonis sententiã. Qͥa ñ
fit contͣdictio ab his qͥ faciunt malũ ci¬
to. ido repletũ ẽ cor filioꝵ hominũ in
ipsis ut faciant mala. Et idcͥco iã te pꝰ
hanc publicationẽ tuã iste neqͥssimus
sp̃c inqͥetare ñ poterit : nec in te lati¬
bulũ sibi tet̾rimꝰ serpens deinceps usur¬
pabit. de tenebris tui cordis salutari
confessione ꝓtractus ad lucẽ. Necdum
senex hȩc u̾ba cõpleuerat : & ecce lam¬
pas accensa de sinu meo ꝓcedens. ita
cellã impleuit odore sulphureo: ut ue¬
hementia fȩtoris ipsius uix in ea nos resi¬
dere ꝑmitteret. Resumensq ãmonitio¬

Expanded text:
te confessio tua. uictorem namque aduerte confessio tua. uictorem namque aduersarium tuum hodie triumphasti, ualidius eum tua confessione prosternens quam ipse fueras ab eo tua taciturnitate deiectus. quem utique nequaquam uel tua uel alterius responsione confutans in te nunc usque permiseras dominari secundum illam Salomonis sententiam: quia non fit contradictio ab his qui faciunt malum cito, ideo repletum est cor filiorum hominis in ipsis ut faciant mala. et idcirco iam te post hanc publicationem suam iste nequissimus spiritus inquietare non poterit nec in te latibulum sibi taeterrimus serpens deinceps usurpabit, de tenebris cordis tui salutari confessione protractus ad lucem. necdum senex haec uerba conpleuerat et ecce lampas accensa de meo sinu procedens ita cellam repleuit odore sulpureo, ut uehementia foetoris ipsius uix in ea nos residere permitteret. resumensque af monitio
Abbreviated transcription (Latin):
pisset agitari. respondisseiq senex ꝓpo¬
sitis eoꝵ int̾rogationib eoꝵ de castri¬
margiȩ uitio. & occultaꝵ cogitationũ
dñatione dissereret. eaꝵq naturã & a¬
trocissimã uim qͣm haberent donec ce¬
larent᷑ exponeret: ego collationis nuꝰ
uͥtute cõpunctꝰ. & conscientia redargu¬
ente ꝑt̾ritꝰ. uelut qͥ crederẽ ob hoc ea
fuisse plata. qđ seni dñs secreta mei cor¬
dis reuelasset in occultos pͥmũ gemitꝰ ex¬
citatꝰ. dein cordis mei ꝯpunctione cres¬
cente in aꝑtos singultus lacͥmasq ꝓrũ¬
pens: paximatiũ quod consuetudine
uitiosa subtraxerã clancule comedendũ.
de sinu furti mei conscio ac susceptore ꝓ¬
duxi: eũq in mediũ ꝓferens. quẽ admo¬
dũ cotidie latent̾ ederẽ. ꝓstratus in t̾rã
cũ ueniȩ postulatione ꝓfessus sum: &
Tunc senex. confide ait o puer: absoluit
te ab hac captiuitate etiam me tacen¬

Expanded text:
enex propoenex propositis interrogationibus eorum de gastrimargiae uitio et occultarum cogitationum dominatione dissereret earumque naturam et atrocissimam uim, quam haberent donec celarentur, exponeret, ego conlationis huius uirtute conpunctus et conscientia redarguente perterritus, uelut qui crederem ob hoc ea fuisse prolata, quod seni dominus secreta mei pectoris reuelasset, in occultos primum gemitus excitatus, dein cordis mei conpunctione crescente in apertos singultus lacrimaaque prorumpens paxamatium, quod consuetudine uitiosa subtraxeram clancule comedendum, de sinu furti mei conscio ac susceptore produxi, eumque in medium proferens, quemadmodum cotidie latenter ederem, prostratus in terram cum ueniae postulatione confessus sum, et nt inploraui. tum senex: confide, ait, o puer. absoluit te ab hac captiuitate etiam me tacen
Abbreviated transcription (Latin):
Ns umici impugnatione ingesta fueratꝰ
suetudo. ut postq̃ͣ refecissem hora nold
cĩ sene unũ paximatiũ cotidie in sinu
sico latent̾ absconderẽ. qđ sero. ignoran¬
te illo occulte edebã. Qđ furtũ licet con¬
ueiientia uoluntatis. & inoliti semel de¬
siderii incontinentia sine cessatione cõ¬
mitterẽ: expleta tam̃ concupiscentia frau¬
dulerita: ad memetipsũ reuersus. grauius
suꝑ admisso cͥmine furti cruciabar. quã
suꝑ esu eiꝰ fuerã iocundatꝰ Cumq istud
molestissimũ opꝰ uelut ab exactorib mͥ
pharaonis indictũ. uice laterũ singłis di¬
eb explere ñ sine cordis mei dolore com¬
pellerer: nec tam̃ eruere me possem ab
hac eoꝵ sȩiuissima tirannide. & clandẽsti¬
nũ furtũ seni manifestare confunderer:
contigit di nutu de hoc me captiuita¬
tis ugo uolentis eriꝑe. ut qͥdã frẽs cellã
senis obtentu edificationis expeterent: Cũq
refectione transacta collatio spiritalis ce

Expanded text:
mihi inimici inpugnatione ingesta fuerat consuetudo, ut postquam refecissem hora nona cum sene, unum pazamatium cotidie in sinu meo latenter absconderem, quod sero ignorante illo occulte edebam. quod furtum licet coniuentia uoluntatis et inoliti semel desiderii incontinentia sine cessatione conmitterem, expleta tamen concupiscentia fraudulenta ad memet ipsum reuertens grauius super admisso furti crimine cruciabar quam super esu eius fueram iucundatus. cumque istud molestissimum opus uelut ab exactoribus mihi Pharaonis indictum uice laterum singulis diebus explere non sine cordis mei dolore conpelierer nec tamen eruere me possem ab hac eorum saeuissima tyrannide et clandestinum furtum seni manifestare confunderer, contigit dei nutu de hoc me captiuitatis iugo uolentis eripere, ut quidam fratres cellam seius obtentu aedificationis expeterent. cumque refectione transacta conlat
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus. ubi beatꝰ antoniꝰ morabat᷑. seu¬
ores ad eũ ꝓuectionis inquirendȩ ga
uenisse. Cũq a uesꝑtinis horis usq ad lu¬
cẽ fuisset ꝓtracta collatio: quȩstionẽ
hanc maximũ noctis spaciũ consũpsisse:
Nã dutissime quȩrebat᷑ quȩ nã uirtus
uł obseruantia. monachũ possit a dia¬
boli laqueis ac deceptionib custodire
semꝑ illȩsũ: itł certe recto tramite. fir¬
moq gressu. ad ꝑfectionis culm̃ uehere
Cũq ꝓ captu m̃tis suȩ ꝓferret unusqͥsq
sententiã. & alii quidẽ hoc in ieinioꝵ
iugiliaꝵq studio collocarent. qđ his ui¬
delicet extenuata mens. ac puritatẽ co¬
dis & corꝑis assecuta. do faciliꝰ uniretus.
alii in contẽptu uniu̾saꝵ rerũ qͥb mal
si penitꝰ nudaret᷑. tamꝗͣ nullis deinceps
retinentib laqueis. ad dm̃ expeditis
puentrett alii anachoresin necessariã. id ẽ
motionẽ & heremi secreta cesierunt. in
qua cõmanens qͦ familiariꝰ interpellare

Expanded text:
idos, ubi beatus Antonius morabatur, seniores ad eum perfectionis inquirendae gratia conuenisse. cumque a uespertinis horis usque ad lucem fuisset protracta conlatio, quaestionem hanc maximum noctis spatium consumpsisse. nam diutissime quaerebatur quaenam uirtus uel obseruantia monachum possit a diaboli laqueis ac deceptionibus custodire semper inlaesum uel certe recto tramite firmoque gressu ad perfectionis culmen euehere. cumuque pro captu mentis suae proferret unusquisque sententiam et alii quidem hoc in ieiuniorum uigiliarumque studio eonlocarent, quod his uidelicet extenuata mens ac puritatem cordis et corporis adsecuta deo facilius uniretur, alii in contemptu uniuersarum rerum, quibus mens si penitus nudaretur, tamquam nullis deinceps retinentibus laqueis ad deum expeditior perueniret, alii anachoresin necessariam, id est remotionem et heremi secreta censerent, in qua commanens quis familiarius interpellare
Abbreviated transcription (Latin):
ricidiũ oꝑe ꝑfecisset : nͥ eũ uidens puer
cultrũ extra consuetudinẽ acuendo p̾pa¬
rare. & uincła qͥb eũ uelut oblaturus
ad ĩmolandũ constringere disponebat
inqͥrere. p̾sagio sceleris fut᷑i ꝑterritꝰ au¬
quoq illiꝰ monachi mesopotamłni narͥ¬
rando ꝑcurrere. qͥ in illa ꝓuincia ꝑpaucis
imttabilẽ continentiã tenens. quã ꝑ an¬
nos multos singularit̾ in cella retrusus exe¬
gerat : ita ẽ ad extremũ diabolicis reuelati¬
onib somnusq delusus. ut post tantos
labores atq uͥtutes qͥb excesserat om̃s mo¬
nachos ibidem residentes. ad iudaismumr
& circũcisionẽ carnis. lapsu miserabili uol¬
ueret᷑. Nam cũ uolens eũ consuetudine
uisionũ ad credulitatẽ fut᷑ȩ deceptionis il¬
licere. uerissima quȩq multo temꝑe dia¬
bolus uelut ueritatis nuncius reuelasset
ad extremũ ostendit xꝑianũ ppłm una cũ
pͥncipib religionis nr̃e ac fidei. apłis scili¬

Expanded text:
ricidium opere perfecisset, nisi eum videns puer cultrum extra consuetudinem acuendo praeparare, et vincula quibus eum velut oblaturus ad immolandum constringere disponebat, inquirere, praesagio sceleris futuri perterritus, auquoque monachi Mesopotameni narrando percurrere, qui in illa prouincia perpaucis imitabilem continentiam tenens, quam per annos multos singulariter in cella retrusus exegerat, ita est ad extremum diabolicis reuelationibus somniisque delusus, ut post tantos labores atque uirtutes, quibus excesserat omnes monachos ibidem residentes, ad Iudaismum et circumcisionem carnis lapsu miserabili uolueretur. nam cum nolens eum consuetudine uisionum ad credulitatem futurae deceptionis inlicere uerissima quaeque multo tempore diabolus uelut ueritatis nuntius reuelasset, ad extremum ostendit Christianum populum una cum principibus religionis ac fidei nos
Abbreviated transcription (Latin):
muris diruta. & ñ circũdata: sic ẽ uir
qͥ ñ cũ ꝯsilio aliqͥd agit. Cuiꝰ pͥuatio ꝗͣ
ꝑnitiosa sit monacho. testimonis huius
exemplũ ac figuta declarat. dirutȩ eum
ac sine muris cõꝑans ciuitati. In hac sa¬
pientia. in hac intellectus. sensusq con¬
Cũ sensu implent᷑ cellaria om̃ib diuitiis
p̾ciosis & bonis. Hȩc inꝗͣ ẽ solidus cibus
qͥ nisi a ꝑfectis tantũ & robustis ñ potest¬

Expanded text:
muris diruta et non circumdata, sic est vir muris diruta et non circumdata, sic est vir qui non cum consilio aliquid agit . Cujus privatio quam perniciosa sit monacho, testimonii hujus exemplum ac figura declarat, dirutae eum ac sine muris comparans civitati. In hac sapientia, in hac intellectus sensusque concum sensu implentur cellaria omnibus divitiis pretiosis et bonis . Haec, inquam, est solidus cibus, qui nisi a perfectis tantum ac robustis s
Abbreviated transcription (Latin):
ratio achab regem isrł. pꝰ illũ sublimissi¬
mȩ uictoriȩ triumphũ qͥ ei fuerat di fa¬
uore concessus. cõpulit credere meliorẽ
ẽẽ miscłiam suã quã duuni seuerissimã
executionẽ p̾cepti & quẽ admodũ ipsi
uidebat᷑ crudelis imꝑii qua consideratio¬
ne mollitꝰ. dũ mauult cruentã uicto¬
riã dem̃tia tẽperare. ob indiscretã mise
in reuocabili morte dãpnatꝰ. Quȩ de bo¬
Iꝑis s etiã sol ab apło nuncupat᷑. scđor
illud. sol ñ occidat suꝑ iracundiã ur̃am. di
cit᷑ uitȩ nr̃ȩ gubernatio. scđm illd̃. qͥb ñ
ẽ gubernatio cadunt ut folia. Hęc etiã¬
consiliũ recte nominat᷑ sine qͦ nichil a¬
gere om̃mno scͥpturȩ auctoritate ꝑmit¬
tim . ita ut ne ipsũ qͥdẽ spiritale uinũ
qđ lȩtificat cor hominis. sine ipsiꝰ sina¬
mͣ moderatione ꝑciꝑe. scđm illd̃. cũ ꝯsi¬
ꝯsilio uinũ bibe. & it̾um. Sicut ciuitas

Expanded text:
ratio Achab regem Israhel post illum sublimissiratio Achab regem Israhel post illum sublimissimae uictoriae triumphum, qui ei fuerat dei fauore concessus, conpulit credere meliorem esse misericordiam suam quam diuini seuerissimam exsecutionem praecepti et quemadmodum ipsi uidebatur crudelis imperii. qua consideratione mollitus dum mauult cruentam uictoriam clementia temperare, ob indiscretam miserinreuocabili morte damnatur. Haec eporis, sed etiam sol ab Apostolo nuncupatur, secundum illud, Sol non occidat super iracundiam vestram . citur gubernatio secundum illud: quibus non est gubernatio, cadunt ut folia. haec consilium rectissime nominatur, sine quo nihil agere omnino scripturae auctoritate permittimur, ita ut ne ipsum quidem spiritale uinum, quod laetificat cor hominis, sine ipsius sinamur moderatione percipere secundum illud: cum consinsilio vinum bibe. Et iterum: Sicut civitas
Abbreviated transcription (Latin):
gerenda sunt ꝑuideat atq ꝑlustret.
Quȩ sun homine neꝗͣ. fuerit. id ẽ. non
uero uditio & scientia cõmunita. seu
quolibet errore ac p̾sumptione decep¬
ta. totũ corpꝰ nr̃m faciet tenebrosũ: hoc
ẽ om̃em aciẽ mentis. actusq nr̃os red¬
det obscuros. cecitate scilicet uitioꝵ &
ꝑturbationũ tenebris inuolutos. Si enĩ
inꝗͥt lum̃ qđ in te ẽ tenebrȩ sunt: tene¬
brȩ ipse quantȩ erunt: Nulli nãq du¬
biũ ẽ. errante iuditio cordis nr̃i. & igno¬
rationis nocte possesso. cogitationes quoq
& oꝑa nr̃a. quȩ ex indiscretionis delibe¬
ratione descendunt. maiorib peccatoꝵ
tenebris implicari. De errore saulis & a¬
chab. qđ ꝑ discretionis imꝑitiã st̃ decepti.
eniq ille qui pͥmus uditio dĩ reg̃¬
nũ ppłi isrłis emeruit. qͥa hunc
atq errore deceptꝰ. acceptabiliora deo
parte causam offensionis incurrit. ex
qua reppitiandã sibi diuinã sperauerat
maiestatẽ. Huiꝰ inꝗͣ discretionis igno¬

Expanded text:
enda sunt pervideat atque perlustret. Quae si in homine nequam fuerit, id est, non vero judicio et scientia communita seu quolibet errore ac praesumptione decepta, totum corpus nostrum faciet tenebrosum, hoc est, omnem aciem mentis actusque nostros reddet obscuros, caecitate scilicet vitiorum et perturbationum tenebris involutos. Si enim, inquit, lumen quod in te est tenebrae sunt, tenebrae ipsae quantae erunt! Nulli namque dubium est, errante judicio cordis nostri et ignorationis nocte possesso, cogitationes quoque et opera nostra quae ex discretionis deliberatione descendunt, majoribus peccatorum tenebris implicari. CAPUT III. De errore Saulis et Achab, quo per discretionis imperitiam sunt decepti. Denique ille qui primus judicio Dei regnum populi Israelis emeruit, quia hunc atque errore deceptus, acceptabiliora Deo parte causam offensionis incurrit, ex qua repropitiandam sibi divinam spmaiestatem. huius, inquam, discretionis igno
Abbreviated transcription (Latin):
ducat ad dm̃ maniseste poterimꝰ agnos¬
cere : si riunȩ ac deceptionis illoꝵ causa
diligentiꝰ a nob̾ fuerit indagata. In illis
nãq cũ exuberarent p̾dictaꝵ oꝑa u̾tu¬
tũ. discretio sola desiciens. usq ad finẽ ea
durare ñ siniuit. Nec enĩ alia lapsus eoꝵ
causa dep̾hendit᷑. nͥ qđ minꝰ a seniorib
instituti. neqͣꝗͣ potuerunt rationẽ dis¬
cretionis adipisci. Quȩ. p̃termitens utrãq
nimietatẽ uia regia monachũ docet
incedere: & nec dextra uͥtutũ ꝑmittit ex¬
tolli. id ẽ feruoris excessu uistȩ continen
tiȩ modũ inepta p̾sũptione transcendere.
nec oblectatũ remissione deflectere ad
uitia sinistra concedit. hoc ẽ sub p̾textu
gubernandi corꝑis contͣrio sp̃ui tepore
lentescere. Hȩc nãq ẽ discretio quȩ ocu¬

Expanded text:
ducat ad deum manifeste poterimus agnosducat ad deum manifeste poterimus agnoscere, si ruinae ac deceptionis illorum causa diligentius a nobis fuerit indagata. in illis namque oum exuberarent praedietarum opera uirtutum, discretio sola deficiens usque ad finem ea durare non sinit. nec enim alia lapsus eorum causa deprehenditur, nisi quod minus a senioribus instituti nequaquam potuerunt rationem discretionis adipisci, quae praetermittens utramque nimietatem uia regia monachum docet semper incedere et nec dextra uirtutum tolli, id est, fervoris excessu continentiae justae modum inepta praesumptione transcendere, nec oblectatum remiuitia sinistra concedit, hoc est sub praetextu gubernandi corporis contrario spiritus tepore lentescere. haeo namqae est discretio, quae ocu
Abbreviated transcription (Latin):
mei passidete paratũ uobis regnũ a con¬
stitutione mundi. E suriui enĩ. & dedi¬
stismͥ manducare. Sitiui. & dedistis mͥ
bibere. & cętera. Cumq in hunc modũ
diu̾sis uͥtutib aditũ certiorẽ ad dm̃ pa¬
rari posse decernerent. eẽtq noctis max¬
dixistis. necessaria sunt. & utilia sicienti¬
b đm. atq ad eũ cupientib ꝑuenire: s
his pͥncipalẽ tͥbuere gr̃am nequaꝗͣ nos
innumeri multoꝵ casus & exꝑuñta per¬
mittunt. Nam sȩpe innumeroꝰ acerrime
ieiuniis seu uigiliis incubantes. ac miri¬
fici in solitudine secedentes. pͥuationẽ
qͦq om̃iũ facultatũ ita sectantes. ut ex
ipsis nec uniꝰ quidẽ diei uictũ sibimet
unũue denariũ suꝑeẽ paterent᷑. nu¬
manitatis etiã studia tota deuotione
cõplentes. ita uidimꝰ repente deceptos.
ut arreptũ opꝰ ñ potuerint congruo ex¬
iti t̾minare : sũmũq feruorẽ & ꝯu̾sa¬
tionẽ laudabilẽ. detestabili fine con¬
cluserint. Quã obrem qͥd principaliter

Expanded text:
num a constitutione nundi. esuriui enim et dedistis mihi manducare, sitiui et dedistis mihi bibere et cetera.:, cumque in hoc modum diuersis uirtutibu» aditum certiorem ad deum panri posse decernerent essetqm haec quae dixistis, necessaria sunt et utilia sitientibus deum atque ad eum cupientibus peruenire. sed his principalem tribuere gratiam nequaquam nos innumeri multorum. casus et experimenta permittunt. nam saepenumero acerrime ieiuniis seu uigiliis incubantes ae mirifice in solitudine Mcedentes, priuationem quoque omnium facultatum ita sectantes, ut ex ipeis ne unius quidem diei motam sibimet unumue denarium superesse paterentur, humanitatis etiam studia tota deuotione conplentes ita uidimus repente deceptos, ut arreptum opus non potuerint congruo exitu terminare summumque feruorem et conuersationem laudabilem detestabili fine concluserint. quamobrem quid principaliter