comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ seꝑabiles quouis modo intelligantur: ad ÷ ꝯtinuoratio
fidi qua eadẽ singła singłoꝵ. ꝯmunit̃ eciã de trib dicant᷑.
ut ñ solꝰ pat̾ dicatur potentia. s filiꝰ ⁊ sp̃s sẽs : nec solꝰ filiꝰ¬
i filiꝰ. Cumq circa ꝓ uidentiã ereaturȩ p̃dicat᷑ potentia
patris. sapientia filii.bonitas sp̃s st̃i: non aliud intellig̾n¬
dũ ÷ in his noĩb diuinitatis. quã q eo modo p̃dicat᷑ oꝑatio
oĩpotentis ⁊ sapientis. ⁊ benignissime diuinitatis: ut in
his q̃ dñr intelligietiã queat cooꝑatio tͥnitatis. De qua
cũ sca scͥptura sic loquit᷑ ut aut in factis aut inu̾bis. acit
in huiꝰ modi nominib. aliqͥd singłis assignet. qd singłis tude¬
at᷑ ꝯuenire ꝑsonis. ñ ꝑturbet᷑ fides catholica. s doceatu
ut ꝑ ꝓpͥetatẽ aut uocis aut oꝑis. insinuet᷑ nob̃ ueritas
trinitatis. & tñ ñ diuidat intellectꝰ qd distinguit au¬

Expanded text:
sae separabiles quovis modo intelligantur; adest continuo ratio sae separabiles quovis modo intelligantur; adest continuo ratio fidei, qua eadem singula singulorum communiter etiam de tribus dicantur, ut non solus Pater dicatur potentia, set Filius. Cumque circa providentiam creaturae praedicatur potentia Patris, sapientia Filii, bonitas Spiritus sancti; non aliud intelligendum est in his nominibus divinitatis, quam quod eo modo praedicatur operatio omnipotentis et sapientis, et benignissimae divinitatis, ut in his quae dicuntur, intelligi etiam queat cooperatio Trinitatis. De qua cum sancta Scriptura sic loquitur, ut aut in factis, aut in verbis, aut in hujusmodi nominibus, aliquid singulis assignet, quod singulis videtur convenire personis, non perturbetur fides catholica, sed doceatur, ut per proprietatem aut vocis aut operis insinuetur nobis veritas Trinitatis, et non dividat intellectus quod distinguit au
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ sane ⁊ scd̾m rationem fidi intelligendũ ÷. Sapientia
qͥppe patris filiꝰ e̾: ñ sapientia qua sapiens sit pater. cũ sit
ipse ꝑ se sapientissimꝰ ⁊ sũma sapientia: s in eo sapientia est
patris: qđ cũ sapientia sit. a patre hoc ei ẽẽ ÷. a quo ẽ ei ome
qd̃ ẽ. E st aũ filiꝰ de patre. sapientia de sapientia una cum
patre essentia. Si enĩ eo modo filiꝰ sapientia patris dr̃. qua¬
si pat̾ ꝑ eã sapiens sit: iã filiꝰ ñ tam filiꝰ qͣm qualitas patͥs
erit. S & cũ hoc sit d̾o sapere qd e̾e̾. & sapientia patris u¬
na cũ patre ẽẽntia sit: si eo modo filiꝰ sapientia patris ẽet
ut ñ nisi ea sapientia quȩ filiꝰ ÷ pat̾ sapiens e̾ẽt: iã filiꝰ
ñ tam filiꝰ patris ꝗͣ e̾entia eiꝰ eẽt: ⁊ iã scd̾m sabelliũ ipse¬
intelligendum ÷. S ne singłaritatis husꝰ ꝓnuntiatioe
qͣ pat̾ dr̃ potentia filiꝰ sapientia. sp̃c sc̃s bonitas. ꝑsonȩ ip¬

Expanded text:
quod sane et secundum rationem fidei intelligendum est. Sapientia quippe Patris Filius est; non sapientia, qua sapiens sit Pater, cum sit ipse per se sapientissimus, et summa sapientia, sed in eo sapientia est Patris quod, cum sapientia sit, a Patre hoc ei esse est, a quo est ei omne quod est. Est autem Filius de Patre, sapientia de sapientia, una cum Patre essentia. Si enim eo modo Filius sapientia Patris dicitur, quasi Pater per eam sapiens sit; jam Filius non tam Filius quam qualitas Patris erit. Sed et cum hoc sit Deo sapere, quod esse; et sapientia Patris una cum Patre essentia sit; si eo modo Filius sapientia Patris esset, ut nonnisi ea sapientia, quae Filius est, Pater sapiens esset; jam Filius non tam Filius Patris, quam essentia ejus esset, et jam sintelligendum est. Sed ne singularitatis hujus pronuntiatione qua Pater dicitur potentia, Filius sapientia, Spiritus sanctus bonitas, personae ip
Abbreviated transcription (Latin):
in his oĩb quantũ in do eͥ una ⁊ indissimilis oꝑatio intel¬
ligenda ẽ: quanuis ñ sic eadẽ oꝑatio ad creaturã ꝑueniat:
q̃ tñ sic a do ꝑficiscit᷑. Sic̃ enĩ ñ alit̾ potens ẽ ds alt̃ sapi¬
ens. alit̾ bonus: sic nec qͣntũ in ipso ⁊÷ alit̾ agit q̃ st̃ poten¬
tiȩ. alit̾ q̃ st̃ sapientiȩ. alit̾ quȩ bonitatis: licet in creatu¬
ris ab inuicẽ dissimilib dissimilis pareat indissimilis aliꝰ
oꝑationis effectꝰ. S & cũ huiusmodi nominũ diuinoꝵ quȩ
siẽ dictum e̾ naturali unitate ꝑ sonis ȩque trib in trini¬
tate conuemunt. q̃dã familiariꝰ ac freq̃ntiore usu qͥb dã
in trinitate ꝑ sonis coaptari uident᷑. sic̃ ea q̃ p̃misimꝰ. scili¬
cet potentia patri. sapientia filio. bonitas sp̃ui sc̃o: fit hoc
ad discretionem ꝑsomarũ. ut discernant᷑. ñ ut separent᷑.
Exceptis enĩ relatiuis noĩb quib licet ad inuicẽ dicant᷑¬

Expanded text:
in his omnibus, quantum in Deo est, una et indissimilis operatio intelligenda est, quamvis non sic eadem operatio ad creaturam perveniat, quae tamen sic a Deo proficiscitur. Sicut enim non aliter potens est Deus, aliter sapiens, aliter bonus; sic nec, quantum in ipso est, aliter agit quae sunt potentiae, aliter quae sunt sapientiae, aliter quae bonitatis, licet in creaturis ab invicem dissimilibus dissimilis pareat indissimilis illius operationis effectus. Sed et cum hujusmodi nominum divinorum quae, sicut dictum est, naturali unitate personis aeque tribus in Trinitate conveniunt, quaedam familiarius ac frequentiore usu quibusdam in Trinitate personis coaptari videntur; sicut ea quae praemisimus, scilicet potentia Patri, sapientia Filio, bonitas Spiritui sancto: fit hoc ad discretionem personarum ut discernantur, non ut separentur. Exceptis enim relativis nominibus, quibus licet ad in
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ sapit. alit̾ nouit. qui ñ alit̾ ⁊ alit̾ hoc ⁊ hoc e̾. s simpliei¬
t̃ ẽ qd est. Non enĩ cogitandumest aut crebendũ qͣsi cõpositẽ
ex om̾ib bonis his sũmũ bonũ: qd ñ minꝰ ÷ in singłis qͣ in
oĩb: s totũ in singłis ÷ ⁊ in oĩb unũ. Alioquin ñ simplex ee̾t¬
d̾s nr̃: s multiplex. Non solũ aũ: oĩa ħ simul sic st̃ singła¬
rũ intrinitate ꝑsonarũ: ut sic̃ in do unũ st̾ ħ omnia: sic hȩc
oĩa sit q̃libet in trinitate ꝑsona. Dicit᷑ qͥd̾e aliq̃n potentia
debet sensus catholicꝰ ⁊ prudent̾ aĩadu̾tere. eoꝵ q̃ trib cõmo¬

Expanded text:
 sapit, aliter novit, qui non aliter et aliter hoc et hoc est; sed simpliciter est, quod est. Non enim cogitandum est aut credendum, quasi compositum ex omnibus bonis his summum bonum, quod non minus est in singulis quam in omnibus, sed totum in singulis est, et in omnibus unum. Alioquin nsimul sic sunt singularum in Trinitate personarum; ut sicut in Deo unum sunt haec omnia, sic haec omnia sit quaelibet in Trinitate persona. Dicitur quidem aliquando potentia debet sensus catholicus, et prudenter animadvertere, eorum quae tribus commu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ anteritas tp̃oris. ñ p̃cessio seu gradꝰ intelligendꝰ ẽ digni¬
tatis. ñ maioritas seu minoritas maiestatis. s in nust᷑ ꝗͥs
de qͦ sit. seu qͥs ad quẽ . & qͥd ad quid. in nat᷑a illa c̃substan¬
talis tͥnitatis. Pat̃ enĩ ex nullo originẽ ducens. origo diui¬
intatis est. De ipso uͦ ht̃ filiꝰ qd̾ nascendo accepit. ab eo
ut naturali essentia unum cũ ipso sit. Ab ipso &̃ & a filio.
do ab utroq cõmune ht̃ cũ utͦq ut sint qd̾ illi st̃. Dr̃ &̾ filiꝰ¬

Expanded text:
n anteritas temporis, non praecessio seu gradus intelligendus est dignitatis, non majoritas seu minoritas majestatis; sed innuitur quis de quo sit, seu quis ad quem, et quid ad quid, in natura illa consubstantialis Trinitatis. Pater enim ex nullo originem ducens, origo divinitatis est. De ipso vero habet Filius, quod nascendo ab eo accepit, ut naturali essentia unum cum ipso sit. Ab ipso etiam et a Filio, do ab utroque, commune habet cum utroque ut sit, quod illi sunt. Dici
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ ad alterã ipso suo noĩe referat᷑. Relatiuo d ype¬
uocabulo sic una ꝑsona. singłarit̾ dr̃ in se : ut ñ dicat᷑
ad se. Id circo relatio ipsa uocabuli ꝑsonalis ꝑsonas
separari uetat: quas cũ simul nominat simul etiã in¬

Expanded text:
ut non ad alteram ipso suo nomine referatur. Relativo quiput non ad alteram ipso suo nomine referatur. Relativo quipvocabulo sic una persona singulariter dicitur in se, ut non dicatur ad se. Idcirco relatio ipsa vocabuli personalis personas separari vetat, quas cum simul nominat, simul etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
sitres illȩ ꝑsonȩ aliqͣtenꝰ ualent seꝑ arari. Hoc enĩ uere¬
in separabile dr̃: qd nullatenꝰ recipit separationẽ. Qd
si quisꝗͣ seꝑari posse putat tres in trinitate ꝑ sonas. ñ
trinitas seꝑ abit dicenda ẽ s unitas. Qppe in ꝑsonis ꝯ¬
stat tͥnitas : in natura unitas. Natura enĩ tͥnitatis quȩ
separationẽ ñ potest reciꝑe ꝑsonarũ. Noĩant᷑ quip¬
pe ibi ꝑsonȩ ipsȩ singłarit᷑: s ita se uoluit tͥnitas ipsa
in seꝑabilem ostendere in ꝑsonis. ut nullũ ibi nom̃ sit
qͥ sic noĩet᷑ quelib una ꝑsona. ut ñ aut tͥb natura¬
ii unitate ꝯueniat sicut cũ dr̃ potens. sapiens. bonꝰ uee
tera huiꝰ modi. aut alterã ad alterã referri. & in ipso
singłaritatis noĩe demonstret. sic̃ cũ dr̃ pat̾. filiꝰ spͥs sẽ¬
In relatiuis enĩ noĩb neqͣꝗͣ sic una ꝑsona singłarit᷑ dr̃

Expanded text:
si tres illae personae aliquatenus valent separari. Tres enim si tres illae personae aliquatenus valent separari. Tres enim inseparabile dicitur; quod nullatenus recepit separationem. Quod si quisquam separari posse putat tres in Trinitate personas, non Trinitas separabilis dicenda est, sed unitas. Quippe in personis constat Trinitas, in natura unitas. Natura enim Trinitatis, quaseparationem non potest recipere personarum. Nominantur quippe ibi personae ipsae singulariter; sed ita se voluit Trinitas ipsa inseparabilem ostendere in personis, ut nullum ibi nomen sit, quo sic nominetur quaelibet persona, ut non aut tribus naturali unitate conveniat, sicut cum dicitur potens, sapiens, bonus, et caetera hujusmodi; aut alteram ad alteram referri, etiam in ipso singularitatis nomine demonstret, sicut cum dicitur, « Patequam sic una persona singulariter dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniantur: ñ sine causa hoc ẽẽ fides ꝑia intelligit. s.
ineffabile ẽẽ. id de quo agit᷑ intelligens. ad cognitionẽ
diuinitatis ex cognitione humanȩ ignorantiȩ magis er¬
dit᷑. Cõmunia uͦ noĩa st̃ cũ dicit᷑ tres hoĩes. ꝓp̾ͥa cũ dr̃ a
brahã ysaac ⁊ lacob. Hic aũ nil occurrit p̃ter naturam
uł ee̾̃ntiã sũmi boni: qd̾ ꝓfecto si sũmũ ÷ ñ tria st̃. s unx̃
Unũ uͦ illd solidũ ac diuinũ neqͣꝗͣ exdif¬
ferentib est: qd̾ neq ex partib constat. neq inpar¬
tes dissolu potest. Licet enĩ ipsa ibi sit tͥnitas q̃ uni¬
tas. ⁊ unitas q̃ trinitas: neqͣꝗͣ cñ significat ibi nomen
unitatis sub noĩe trinitatis. qͣsi numerosã tͥplicitatisꝰ
unctionem : s inseparabilẽ diuine ẽentiȩ simplicitatem.
quouis modo separabiles dici. fas oĩo ñ est: ñ magis ꝗͣ
ipsam trinitatẽ. Trinitas enĩ inseparabilis diciñdeb&

Expanded text:
inveniantur, non sine causa hoc esse fides pia intelligit, sed ineffabile esse id de quo agitur intelligens, ad cognitionem divinitatis ex cogitatione humanae ignorantiae magis eruditur. Communia vero nomina sunt, cum dicibraham, Isaac et Jacob. Hic autem nil occurrit praeter naturam vel essentiam summi boni, quod profecto si summum est, non tria sunt, sed unum Unum vero illud solidum ac divinum nequaquam ex differentibus est, quod neque ex partibus constat, neque in partes dissolvi potest. Licet enim ipsa ibi sit Trinitas quae unitas, et unitas quae Trinitas; nequaquam tamen significat ibi nomen unitatis sub nomine Trinitatis, quasi numerosam triplicitatis conjunctionem, sed inseparabilem divinae essentiae simpliciquovis modo separabiles dici, fas omnino non est, non magis quam ipsam Trinitatem. Trinitas enim inseparabilis dici non debet,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃suram. Relatio qͥ ppe uniꝰ dĩ ñ magis ꝗͣ uniꝰ hõis est.
felatio tñ ibi ÷ patris ad filiũ. filii ad pͥatrem. sp̃s sc̃i ad u¬
trũq faciens trinitatẽ: cũ extͣ omnẽ regłam relatiuoꝵ
una sub̾a suã uerissimã ac solidissimã teneat unitate̾.
sent᷑. Cũ gͦ huiꝰ modi aliqͥd admittit᷑. ñ tã ipsũ ꝗͣ quid
deipso ratio fidi efficere uelit attendat᷑. nec ratioĩb¬
seu ratiocinationib boiũ subiciamꝰ causam fidi nr̃ȩ : soĩa
illi. Seruiant ubi oportet: ñ se ingerant plꝰ ꝗͣ oportet. In
uia enĩ simplici. simplicit̾ gͣdiendũ ÷ Scd̾m eugłiũ loqͣnt᷑:¬

Expanded text:
mensuram. Relatio quippe unius Dei, non magis quam unius hominis est. mensuram. Relatio quippe unius Dei, non magis quam unius hominis est. Relatio tamen ibi est Patris ad Filium, Filii ad Patrem, Spiritus sancti ad utrumque, faciens Trinitatem, cum extra omnem regulam relativorum una substantia suam verissimam ac solidissimam teneat unitatem. sentur. Cum ergo hujusmodi aliquid admittitur, non tam ipsum, quam quid de ipso ratio fidei efficere velit, attendatur; nec rationibseu ratiocinationibus hominum subjiciamus causam fidei nostrae, sed omnia illi. Serviant ubi oportet; non se ingerant plus quam oportet. In via enim simplici simpliciter gradiendum est. Secundum Evan
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ scd̃m sub̾am : nũꝗͣ uͦ scd̃m accidens ÷ agendũ: nec
etiã cũ dr̃ Aliqͥd. sic̃ cũ dicitur pat̾ ad filiũ. filiꝰ ad patrem
ad utrũq sp̃s sc̃s: ꝗd nequa ꝗͣ scd̾m accidens intelligendũ ÷
Nũꝗͣ enĩ accessit ȩt̾no ac sempit̾no patri filiꝰ. ut pat̾ fier&.
qd̃ qͣsi ñ fuerit priꝰ. c̾ũ semꝑ fuerit uł potiꝰ semꝑ sit pat̾.
semꝑq de ȩt̾no patre ꝯsubstantialis ei ⁊ coct̾nus sit filiꝰ.
semꝑ de patre ⁊ filio coȩt̾nꝰ eis ⁊ ꝯsubstantialis sp̃s sc̃s.
d̃s: licet hoc aliqui ꝯfingant ꝑuerse de do sentientes: qui
tres ꝑsonas quasi tres ẽẽ species uniꝰ essentiȩ astruere mo¬
liuntur: cũ ⁊ rõ fidi ꝓfiteat᷑. ⁊ ueritas clamet nec refelli
oĩo possit. essentiã ipsã nicħ aliud ẽe ꝗͣ tres ꝑsonas: ⁊ tres
ꝑ sonas ipsã ẽẽ essentiã. Non gͦ scd̾m genꝰ i sp̾em cogitari
debet trinitas ds̃. S: neq relatiue ommo: nisi scd̃m fidei

Expanded text:
undum accidens, est agendum: nec etiam cum dicitur ad aliquid, sicut cum dicitur Pater ad Filium, Filius ad Patrem, ad utrumque Spiritus sanctus, nequaquam secundum accidens intelligendum est. Nunquam enim accessit aeterno ac sempiterno Patri Filius, ut Pater fieret, quod quasi non fuerit prius, cum semper fuerit, vel potius semper sit Pater; semperque de aeterno Patre consubstantialis ei et coaeternus sit Filius semper de Patre et Filio coaeternus eis et consubstantialis Spiritus saDeus; licet hoc aliqui confingant perverse de Deo sentientes: qui tres personas quasi tres esse species unius essentiae astruere moliuntur, cum et ratio fidei profiteatur, et veritas clamet, nec refelli omnino possit, essentiam ipsam nihil aliud esse quam tres personas, et tres personas ipsam esse essentiam. Non ergo secundum genus et speciem cogitari debet Trinitas Deus. Sed neque relative omnino, nisi secundum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
admittunt᷑. & scd̃m hoc qd̃ naturalit̾ in d̾o st̃ qͦmͦ nusꝗͣ alibi
st̃. substantialit̾ p̃dicant᷑: S ⁊⁊ ubi accidens ñ ÷: neq suła.
Substantia enĩ nec est nec e̾e̾ pot̾. q̃ nullis accidentib sub:
uł subee̾ potest. Nulloꝵ uͦ ꝓrsus accidentiũ susceptrix e̾e̾
potest sũma illa diuinȩ nature simplicitas : q̃ si susciꝑet
sĩplicitas ñ ẽẽt Illa nẽpe natura simplex uere dicenda ẽ.
cui ñ sit aliqͥd habere qd possit amittere. qd siue acced̾n¬
do siue decedendo uideri possit mutareid qd ĩmutabile ÷:
sũma illa natura uere simplex ẽ: eo qͥ ñ aliud ÷ in ea qͣli¬
tas uł qͣntitas aliud substantia: nec aliena participatione:
id qͥ e̾. siue pocens. siue sapiens. siue beata. Meliꝰ gͦ essentia
dr̃ ꝗͣ substantia : sic̃ in seq̃ntib pleniꝰ apparebit. & tñ ipso
usu loq̃nde crebriꝰ indo noĩe substantiȩ ab utimͣ. Potest tñ
forsitan nom̃ hoc scd̃m aliã considerationẽ in do dici: ut

Expanded text:
ttuntur, et secundum hoc quod naturaliter in Deo sunt, quomodo nusquam alibi sunt, substantialiter praedicantur? Sed et ubi accidens non est, neque substantia est, nec esse potest, quae nullis accidentibus subest, vel subesse potest. Nullorum vero prorsus accidentium susceptrix esse potest summa illa divinae naturae simplicitas: quae si susciperet, simplicitas non esset. Illa nempe natura simplex vere dicenda est, cui non sit aliquid habere quod possit amittere: quod sive accedendo, sive decedendo, videri possit mutabile, id quod immutabile, ndum hoc summa illa natura vere simplex est, eo quod non aliud est in ea qualitas vel quantitas, aliud substantia; nec aliena participatione est id quod est, sive potens, sive sapiens, sive beata. Melius ergo essentia dicitur quam substantia, sicut in sequentibus plenius apparebit. Et tamen ipso usu loquendi, crebrius in Deo nomine substantiae abutimur. Potest tamen forsitan nomen hoc secundum aliam considerationem in Deo dici, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m ẽẽ qui pat̾ ÷ uł filiꝰ. Tres tñ ibi e̾e̾ntias dicere ñ minꝰ
deuitamꝰ ꝗͣ tres dõs: cum ñ sit ibi aliud ẽẽ aliud dm̃ esseis
idẽ ẽ. Ido scd̃m formã sanoꝵ in fide u̾boꝵ ⁊ p̃missam exrõne
fid̾i regłam de eẽ̾ntialib dĩ nõib dicimꝰ eẽntiã patrẽ essen¬
tiam. Hȩc aũ oĩa nomina q̃ ab essentia essentialia dñr. o¬
riginis suȩ ⁊ rei cusꝰ noĩa st̃ formã qͣndã p̃ferentia. sic̃ treᷤᷤ
ibi st̃ ⁊ unũ tres: sic ipsa oĩa st̾ unũ. ⁊ unũ om̃ia. Sic enĩ
imo nõium hoꝵ censet᷑ ds sic̃ oĩb: nec magis oĩb ꝗͣ uno

Expanded text:
m esse, qui Pater est vel Filius. Tres tamen ibi essentias dicere non minus devitamus, quam tres deos; cum non sit ibi aliud esse, aliud Deum esse, sed idem est. Ideo secundum formam sanorum in fide verborum, et praemissam ex ratione fidei regtiam. Haec autem omnia nomina, quae ab essentia essentialia dicuntur, originis suae et rei cujus nomina sunt, formam quamdam praeferentia, sicut tres ibi sunt, et unum tres, sic ipsa omnia sunt unum, et unum omnia. Sic enim uno nominum horum censetur Deus, sicut omnibus; nec magis omn
Abbreviated transcription (Latin):
aut in subiecto ẽ: hoc ÷ aut sub̾a aut accidens. Non tñ
sic e̾ in do. Nũꝗͣ enĩ de do do dicit᷑ aliqͥd scd̃m accidens:
s neq semꝑ scd̃m substantiã. Dicit᷑ enĩ ⁊ ad aliqͥd. Ubi pͥ¬
rationis ⁊ artis humane. ad discernendas res ꝯmunes:
reb aũ diuinis ꝓrsus indigna. ⁊ a forma sanoꝵ infide
u̾boꝵ aliena. Ratio tñ fidi qͣsi morẽ gerens humanȩ ra¬
tioni illata sibi ab hoĩb ñ respuit oĩo uł abicit. s assu¬
mit ea sibi: & ꝯformando singła suis regłis n⁊ coaptando.
m obsequiũ fidei ac seruitutẽ captiuatũ qͦdãmꝰ redegit
eoꝵ intellectũ. Hinc ÷ q tã multa noĩa q̃ in reb cõmuni¬

Expanded text:
aut in subjecto est, hoc est aut substantia, aut accidens. Non tamen sic est in Deo. Nunquam enim de Deo dicitur aliquid secundum accidens, sed neque semper secundum substantiarationis et artis humanae ad discernendas res communes; rebus autem divinis prorsus indigna, et a forma sanorum in fide verborum aliena. Ratio tamen fidei quasi morem gerens humanae rationi illata sibi ab hominibus non respuit omnino vel abjicit; sed assumit ea sibi, et conformando singula suis regulis et coaptando, in obsequium fidei ac servitutem captivatum quodammodo redigit eorum intellectum. Hinc est, quod tam multa nomina, quae in rebus communi
Abbreviated transcription (Latin):
entem. sapientiã.potentiã : & aliis in hẽ modũ ꝗͣ plurib
nõib. Qͥb cum etiã hoĩes plerũq nuncupent᷑. dñr enĩ
& ipsi sapientes. potentes: nemo tñ dicit᷑ sapientia siue
potentia. uł aliquid huiꝰ modi: qr nemo eo modo sapiens
siue potens ÷ qͦm ds̃: cum hoc sit d̾o ee̾ qd saꝑe. qd posse:
& ipse sua sapientia. ipse sua potentia sit. Sic de uerita¬
te. de caritate. ⁊ aliis huiꝰmodi nõib intelligendũ est:
scilicet qͥb sub stantialit̾ ds̃ dici potest. Diumnoꝵ enĩ no

Expanded text:
 modum quampluribus nominibus. Quibus cum etiam homines plerumque nuncupentur, dicuntur enim et ipsi sapientes et potentes; nemo tamen dicitur sapientia sive potentia, vel aliquid hujusmodi; quia nemo eo modo sapiens sive potens est, quomodo Deus; cum hoc sit Deo esse, quod sapere, quod posse; et ipse sua sapientia, ipse sua potentia sit. Sic de veritate, de charitate, et aliis hujusmodi nominibus intelligendum est, scilicet quibus substantiali
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ł disputãdũ aptũ ũb ĩstrum̃tũ. Diffinit᷑ aũ ꝑsona a
diffiniẽtibꝰ. duobꝰ mͦis. siue r̾onał nat᷑e ĩdiuidua sub̃antia.
siue. cuiꝰ ꝓsui forma. certa sit agnitio. Eia diffinitio nom̃
subantiȩ p̃ferẽs. qͦ se offerat ñ ãbigu ĩ tellectꝰ : uidelic&
ad ꝯ sortiũ nõiũ eoꝵ q̃ sub̃antialit̃ ⁊ ad se de d̃o dicunt᷑. ut¬

Expanded text:
dum vel disputandum aptum verbi instrumentum. Diffinitur autem persona a diffinientibus duobus modis: sive, rationalis naturae individua substantia: sive, cujus pro sui forma certa sit agnitio. Prima diffinitio nomen substantiae praeferens, quo se offerat, non ambiguus intellectus est: videlicet ad consortium nominum eorum quae substantialiter ad se de Deo dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd ẽ una ꝑsona sũmȩ illiꝰ trinitatis. ꝗͣ trinitas tota:
ñ plꝰ tota tͥnitas ꝗͣ una in tͥnitate ꝑsona. Neq pat̾ ut
ut haberet filiũ minuit semetipsũ: s ita genuit de se al¬
terũ se. ut totꝰ maneret inse : & tantꝰ e̾e̾t in filio qͣntꝰ in
se. Similit̾ filiꝰ integer e̾ de in tegro: tantꝰ in patre qͣntͥ
de patre : semꝑ in patre. semꝑ de patre: ñ minuens eum
nascendo.nec augens hȩrendo: ⁊ sic̃ filiꝰ de patre ÷ ⁊ cũ
ẽ de patre: ille ꝓcedendo de patre ⁊ filio. Sic̃ enĩ filio apa¬

Expanded text:
aliquid est una persona summae illius Trinitatis, quam Trinitas tota; non plus tota Trinitas, quam una in Trinitate persona. Neque Pater ut haberet Filium minuit semetipsum; sed ita genuit de se alterum se, ut totus maneret; et tantus esset in Filio, quantus in se. Similiter Filius integer est de integro, tantus in Patre, quantus de Patre; semper in Patre, semper de Patre; non minuens eum nascendo, nec augens haerendo: et sicut Filius de Patre et cum d Filius nascendo est de Patre, ille procedendo de Patre et Filio. Sicut enim Filio a Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ħ qͦd ex sẽsibꝰ ⁊ ũbiᷤᷤ scõꝵ patrũ pene ĩeffabilit̾ fari conati
sumꝰ conaret᷑ humana ĩopia loq̃noo ꝓferre ad sẽsũ houͣ
ĩqͣntũ illd̃ ĩ sec̾tariom̃ti ꝓ captu tenebat. de dño dõ suo.
Siue ꝑ piã fidẽ. siue ꝑqͣlẽcũq t̃celligetiã dunuit cathol¬
capietas dic̾e. iiͦiͦ e̾entias. ne ĩ illa suma eqͣlitate ulla ĩtellig̾e¬
t᷑ diu̾sitaᷤᷤ. Certissime qͥppe ⁊ de scͥpt᷑is cognoscit᷑. ⁊ pie cre

Expanded text:
conati sumus, conaretur humana inopia loquendo proferre ad sensum hominum, inquantum illud in secretario mentis pro captu tenebat, de Domino Deo suo, sive per piam fidem, sive per qualemcunque intelligentiam, timuit catholica pietas dicere tres essentias, ne in illa summa aequalitate ulla intelligeretur diversitas. Certissime quippe et de S
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ hic omĩno eũ aufert a dilectis dilectorib suis: ut
sciant qͥd desit sibi. Etenĩ pauꝑum spu. amori indigo ⁊ e¬
dantiam gr̃e ⁊⁊ beneficentie sue hoc significabat cũ suꝑ¬
ferebat᷑ suꝑ aquas quecũq fuerint aquȩ illȩ. Sic̃ enĩ sol
suꝑfert᷑ aquis calefaciens eas ⁊ illuminans. ⁊ calore suo tra¬
hens eas adse. ui quadã naturali. ut pluuias inde subini¬
nistret terrȩ sitienti. in loco ⁊ tempore miscđiȩ di̾. sic a¬
mor di amori fidelis sui suꝑfert᷑ aspirando. ⁊ benefacien¬
do rapiens eũ ad se. naturali quodã appetitu se sequentẽ
⁊ instarignis ium habentẽ naturalẽ sursum tendendi:
⁊unit eñ sibi. ut creditꝰ cũ dõ. unꝰ cũ eofiat sp̃c hominis
credentis. Qđq cõmunit̾ uocant᷑ pat̾ ⁊ filius. Sp̃c enĩ ẽ¬

Expanded text:
tamen hic omnino eum aufert a dilectis dilectoribus suis, ut tamen hic omnino eum aufert a dilectis dilectoribus suis, ut sciant quid desit sibi. Etenim pauperum spiritu amori indigo et edantiam gratiae et beneficentiae suae. Hoc significabat, cum superferebatur super aquas , quaecunque fuerint aquae illae. Sicut enim sol superfertur aquis calefaciens eas et illuminans, et calore suo trahens eas ad se vi quadam naturali, ut pluvias inde subministret terrae sitienti, in loco et tempore misericordiae Dei; sic amor Dei amori fidelis sui superfertur aspirando et benefaciendo rapiens eum ad se naturali quodam appetitu se sequentem, et instar ignis vim habentem naturalem sursum tendendi; et unit eum sibi, ut creditus cum Deo unus cum eo fiat spiritus hominis et credentis. Quodque communiter vocantur Pater et Filius, « Spi
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Similẽ enĩ ibi eẽ d̾o. iu¬
dere dm̃. siue cognoscere erit: quẽ in tantũ uidebit. si¬
ue cognoscet. qui cognoscet uł uidebit. in quantũ si¬
milis ei erit: in tantũ erit ei similis: in quantũ eũ co¬
gnoscet uł uidebit. Uidere nãq ibi seu cognoscere
am similẽ eẽ d̾o: ⁊ similẽ ei ẽe̾. uidere. seu cognoscere eũ ẽ.
hec cognitio ꝑfecta. uita erit et̾na: gaudiũ qđ nemo tollet
ai cognitione impleri pot̾. quia quȩ de dõ hic sciuntur.
uł cognoscunt᷑ nequaquã sciri possunt uł cognosci sic̃ in
inta illa ubi uidebit᷑ facie ad faciẽ. ⁊ sicutiẽ. Qui cogni¬
tionis modꝰ ñ ẽ hic expectandꝰ. ab ore alicuiꝰ hominis: qͥa
ñ potuit addisci ex ore ipsiꝰ ueritatis. Non qͥ dñs ñ potu¬
erit docere. s humana infirmitas ñ posset portare. Nec

Expanded text:
erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . » Similem enim ibi esse Deo, vierimus, quoniam videbimus eum sicuti est . » Similem enim ibi esse Deo, videre Deum, sive cognoscere erit: quem in tantum videbit, sive cognoscet, qui cognoscet vel videbit, in quantum similis erit: in tantum erit ei similis, in quantum eum cognoscet vel videbit. Videre namque ibi seu cognoscere Deum, similem est esse Deo; et similem ei esse, videre seu cognoscere eum est. Haec cognitio perfecta vita erit aeterna, gaudium quod nemo tollet  plena Dei cognitione impleri potest, quia quae de Deo hic sciuntur vel cognoscuntur, nequaquam sciri possunt vel cognosci, sicut in vita illa, ubi videbitur facie ad faciem, et sicuti est. Qui cognitionis modus non est hic exspectandus ab ore alicujus hominis, quia non potuit addisci ex ore ipsius Veritatis. Non quod Dominus non potuerit docere, sed humana infirmitas non posset portare. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc dñi sunt. aliquib gͦ reuelant: scilicet quib uolunt.
munis noticia. uł cõmunis uoluntas ẽ amborũ. Quib
gͦ reuelat pat̾ ⁊ filius. hii cognoscunt. siẽ pat̾ ⁊ filiꝰ se co¬
gnoscunt: quia habent in semetipsis noticiã mutuã eo¬
rum: quia habent in semetipsis unitatẽ amborũ ⁊ uo¬
luntatẽ uł amorẽ: qͥ totũ sp̃s sc̾s ẽ. S alit̾ hoc ẽ in diui¬
na substantia in qua cũ patre ⁊ filio consubstantialit̾
ipse unum ẽ: alit̾ in inferiore materia: alit̾ in creatore.
alit̾ in creatura: alit̃ in ꝓpͥa natura. alit̾ in gr̾a: alit̾ in do¬
nante. alit̾ in accipiente. alit̾ in et̾nitatis in cõmutabili¬
tate. alit̾ in temporali ꝑ mutatione. Ibi enĩ mutua ca¬
illud in eo in quo fit: ⁊ faciendo ꝑ gram in ipso ẽ sic̃ ille.¬
gnitio patris ⁊ filii. unitas ÷. hic hominis ad d̾m. simi¬

Expanded text:
haec Domini sunt. Aliquibus ergo revelant, scilicet quibus volunt, haec Domini sunt. Aliquibus ergo revelant, scilicet quibus volunt, munis notitia, vel communis voluntas est amborum. Quibus ergo revelat Pater et Filius, hi cognoscunt, sicut Pater et Filius se cognoscunt, quia habent in semetipsis notitiam mutuam eorum, quia habent in semetipsis unitatem amborum, et voluntatem vel amorem, quod totum Spiritus sanctus est. Sed aliter hoc est in divina substantia, in qua cum Patre et Filio consubstantialiter ipse unum est, aliter in inferiore materia; aliter in Creatore, aliter in creatura; aliter in propria natura, aliter in gratia; aliter in donante, aliter in accipiente; aliter in aeternitatis incommutabilitate, aliter in temporali permutatione. Ibi enim mutua chaic autem facit illud in eo in quo fit, et faciendo per gratiam in ipso esgnitio Patris et Filii unitas est, hic hominis ad Deum simi
Abbreviated transcription (Latin):
uł potiꝰ sic̃ dñs dicit. hȩc uita ętͥna ẽ. Aliud qͥppe ẽ cognos¬
cere dm̃ sicut cognoscit uir amicum suum: aliud cognos¬
cere eum si c̃ ipsecognoscit semet ipsum. Cognitio cõmunis
ẽ cogniti hominis. seu cognite rei. ex aliquanta uisione
conceptam penes se in memoria habere phantasiã: qua
res ipsa uł absens cogitatur. uł p̃sens cognoscit᷑. Hȩc cogni¬
tio ind̾o. fidi ẽ: ñ qd̾ sit similitudo aliqua fantasmatis.
s aliquis affectus pietatis: qͥ ex fidei forma conceptꝰ
⁊ cõmendatꝰ memoriȩ: quotiens redit ad experientĩ
recordantis. suauit̃ afficit conscientiã cogitantis. Fa
uero cognitio quȩ mutua ÷ patris ⁊ filii. ipsa ẽ unitas
mutuo cognoscunt:  substantia qua iuint id qđd sunt:
Hac uͦ cognitione nemo nouit patrem nͥ filiꝰ. ñ nemono¬
uit filium nͥ pat̾. uł cui ipsi uoluerint reuelare. Uerba

Expanded text:
ut Dominus dicit, « haec est vita aterna. » Aliud quippe est cognosut Dominus dicit, « haec est vita aterna. » Aliud quippe est cognoscere Deum sicut cognoscit vir amicum suum, aliud cognoscere eum sicut ipse cognoscit semetipsum. Cognitio communis est cogniti hominis, seu cognitae rei, ex aliquanta visione conceptam penes se in memoria habere phantasiam, qua res ipsa vel absens cogitatur, vel praesens cognoscitur. Haec cognitio in Deo, fidei est; non quod sit similitudo aliqua phantasmatis, sed aliquis affectus pietatis: qui ex fidei forma conceptus et commendatus memoriae, quoties redit ad experientiam recordantis, suaviter afficit conscientiam cogitantis. Ea vero cognitio quae mutua est Patris et Filii, ipsa est unitas mutuo cognoscunt et substantia qua sunt in quod sunt. Hac vero cognitione « nemo novit Patrem, nisi Filius; et nemo novit Filium, nisi Pater, vel cui ipsi voluerint revelare . » Verba
Abbreviated transcription (Latin):
ligere̾. laborantib in regione. qͥd in regione boni ꝓmitti¬
tut suspicereiante reuelatã faciem gr̃e. reuelatã offer¬
re faciem bonȩ conscientiȩ o gͦ quicũq desideras ⁊ aste¬
ctas habere infide tua. inuita ista. gaudium hoc diu¬
sculum dñi d̃i tui. estoñ dubiꝰ ñ hesitans. s certissimꝰ arbit̾
cordis tui. habe infide certa gaudium certũ in fundam̃to
suo fundatũ cũ conscientia bona: ⁊ hoc tuũ erit. ⁊ ne-¬
mo illud tollet a te. Deinde postquã cȩperis uidere: sa¬
tage ut crebriꝰ uideas. efficatiꝰ sentias: ut incipias etiam¬
cognoscere. Ex hoc enĩ fideli suo iam illucescere incipiet
noua quedam fidei facies. in cognitione di: ꝓmittens se
tantũ in hac uita. plenissime uero sedatura in futura ui¬
ta: de qua orans dñs ꝓdiscipłis. dicebat ad patrem. Hȩc ẽ
ritatis. Quȩ fidei ẽ huiꝰ uitȩ ẽ. que uͦ caritatis. uitȩ et̾nȩ:

Expanded text:
ligere; laborantibus in regione mali quid in regione boni promittiligere; laborantibus in regione mali quid in regione boni promittitur suspicere; ante revelatam faciem gratiae revelatam offerre faciem bonae conscientiae! O ergo quicumque desideras et affectas habere iu fide tua, in vita ista, gaudium, hoc diusculum Domini Dei tui esto non dubius, non haesitans, sed certissimus arbiter cordis tui. Habe in fide certa gaudium certum in fundamento suo, fundatum cum conscientia bona; et hoc tuum erit, et nemo tollet illud a te. Deinde postquam coeperis videre, satage ut crebrius videas; efficacius sentias, ut incipias cognoscere. Ex hoc enim fideli suo jam illucescere incipiet nova quaedam fidei facies in cognitione Dei, promittens se tantum in hac vita, plenissime vero se datura in futura vita, de qua orans Dominus pro discipulis, dicebat ad Patrem: « Haec eritatis. Quae fidei est, hujus vitae est; quae vero charitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
in xpo iħi dño ur̃o. cũ similes efficim᷑ ei gratant cõpi¬
tiendo nc. pꝰmodum similes ei futuri conregnando. he
enĩ maior pot̾ ẽẽ suauitas homini in hac uita: quã cun
in imagine conditoris. insimilitudine bonitatis eiꝰ inu¬
nit se bene affecta conscientia. Hanc quicũq desid̾at si¬
auitatem. nequa quã onerosam habeat in exercicio fidi
laboriosam necessitatem: qm̃ tribulatio patientiam opi¬
rat᷑. patientia ꝓbationẽ ꝓbatio uͦ spem. spes autẽ ñ con¬
fundidiquia pꝰ ꝓbationẽ diffundit᷑ in corde caritas. ⁊ mo
ꝑspm sc̾m ordinat᷑ sua pie m̃ti suauitas: ⁊ fit ei in hoc ere¬
diuinum sꝑantib. in tenebris huiꝰ uitȩ laborantib filis
lueis qͥuã uł intranscur su fulguris gr̾e illuminantis i¬
luminatis oculis cordis. aliquando aliquatenꝰ uidere de.¬
monstrantẽ. sentire promittentẽ. ⁊ qͥd apud dñm miseri¬
cordiȩ ⁊ copiosȩ redemptionis. quid ꝓpiciationis sit intel¬

Expanded text:
ino nostro, cum similes efficimur ei gratanter compatiendo nunc, postmodum similes ei futuri conregnando. Nec enim major potest esse suavitas homini in hac vita, quam cum in imagine conditoris in similitudinem bonitatis ejus invenit se bene affecta conscientia. Hanc quicunque desiderat suavitatem, nequaquam onerosam habeat in exercitio fidei laboriosam necessitatem: quoniam « tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio vero spem: spes autem non confsanctum ordinatur sua piae menti suavitas, et fit ei in hoc credivinius sperantibus, in tenebris hujus vitae laborantibus filiis lucis, quam vel in transcursu fulguris gratiae illuminantis oculis cordis aliquando aliquatenus videre demonstrantem, sentire promittentem, et quid apud Dominum misericordiae et copiosae redemptionis, quid propitiationis sit, intel
Abbreviated transcription (Latin):
auc̃toritate dñi ⁊ scdm ratioẽm fidi. nil meliꝰ seu ꝯueniẽ¬
tandi necessitatẽ seu tͣctandi ł colloq̃ndi difficultatẽ.
exceptis relatiuis nõibꝰ pluralẽ numerũ ad mitt̾e. ⁊ ut
uno noĩe respondeat᷑. qͥd tͥa dic̾e iiͦiͦ ꝑsonaᷤᷤ. sic tn ut nus¬
lȩ ibi mole̾. nulla ĩtualla cogitent᷑. nulla uistãtia euieu¬
q: dissimilitubiniꝰ. nulla separabił dictinctio. seu ꝑgo¬
nał c̃fusio. Nparꝰ ibi cogitet᷑ ł totũ: ñ maiꝰ aliqͥd tͥnita
ĩuicẽ de t̾mminari uideant᷑: tñ sic̃ fide ĩ telligi potest ĩ

Expanded text:
auctoritate Domini, et secundum rationem fidei, nil melius seu convenientandi necessitatem, seu tractandi vel colloquendi difficultatem, exceptis relativis nominibus, pluralem numerum admiuno nomine respondeatur quid tria, dicere tres personas; sic tamen, ut nullae ibi moles, nulla intervalla cogitentur, nulla distantia cujuscunque dissimilitudinis, nulla separabilis distinctio seu personalis confusio. Non pars ibi cogitetur vel totum; non majus aliquid Trinitas invice
Abbreviated transcription (Latin):
intentiõem meã. qͣntũ pot̾o. ⁊ qͣntũ posse me facies. qui¬
nĩs. uiia spes mea. exaudi ine. ne fatigatꝰ nolĩ te q̃rere.s.
querã te sẽꝑ ardent̃. Da q̃rendi uires qͥuoluntatẽ dedisti
⁊ qͣntũ sat erit ad auge aduoluntatẽ qͣ. debisti. Meminerĩ
sẽꝑ tur ĩtelligã te. diligã te: donec fidelit̃ reminiscentẽ
tui. ⁊ sobͥe ĩtelligentẽ te. ⁊ueracit̃ diligentẽ de: o tͥnitas
ds̃. iuxta plenitubinẽ ꝗͣ. tu scis. reformes me ad imaginẽ
tuã. adꝗͣ me creasti. Totũ gͦ hic habeo dño dõ meo qͦd in¬
t̾im q̃rebã. sine torm̃tis questionũ. sine sophismatũ insi¬
diis. sine strepitu disputationũ scilicet qͦd sit: qͦd pat̃.¬

Expanded text:
intentionem meam, quantum posse me facies, quameus, una spes mea, exaudi, ne fatigatus nolim te quaerere, sed quaeram te semper ardenter. Da quaerendi vires, qui voluntatem dedisti; et quantum sat erit, adaugo voluntatem quam dedisti. Meminerim semper tui, intelligam te, diligam te, donec fideliter reminiscentem tui, et sobrie intelligentem te, et veraciter diligentem te, o Trinitas Deus, juxta plenitudinem quam tu scis, reformes me ad imaginem tuam, ad quam me creasti. Totum ergo hic habeo de Domino Deo meo, quod interim quaerebam, sine tormentis quaestionum, sine sophismatum insidiis, sine strepitu disputationum: scilicet quod sit, quod Pat
Abbreviated transcription (Latin):
qui etiam st̃ filii gr̃e. fit qđ dicit apłs de seipso. condelector
inquiens legi dĩ scd̾m interiorem hominẽ. uideo autẽ aliã
legem in membris meis. repugnantẽ legi mentis meȩ: ⁊capti-

Expanded text:
qui etiam sunt filii gratiae, fit quod dicit Apostolus de seipso, « Condelector, » qui etiam sunt filii gratiae, fit quod dicit Apostolus de seipso, « Condelector, » inquiens, « legi Dei secundum interiorem hominem, video autem aliam legem in membris meis repugnantem legi
Abbreviated transcription (Latin):
uidentiũ facie ad faciem. tota erit beatitudo. habere qđ
diligetur: ⁊ omĩs uirtus. diligere qđ habebit᷑ Interimuͦ
ambulantium ꝑ fidem ẽ. eoniti. eosuspirare: ubi a fatigati¬
one uiȩ ⁊ tedio peregrinationis sperant respirare. Speti¬
es nãq sũmi boni. ad amorem sui ⁊ cognitionẽ. naturalit̃
semꝑ suscitat ⁊ trahit omnẽ rationalem intellectum. quo
mundiorem. eo iam sibi ꝓpinquiorem: eo ardentiorẽ. ad ui¬
dendum. qđ uidendum beatis mundi cordib ꝓmittit᷑. qd̾
ñ nͥ mundis cordib uidet᷑. ad qd̃ uidendum. ñ nͥ fide corda
mundantur. Cui suspirat quicũq affectat diligere dñm
dm̃ suum. ex toto corde suo. ⁊ ex tota anima sua. ⁊ ex omĩ
mente sua: ⁊⁊ ꝓximum suum in quantũ p̃ualet adiuuat
in hocipsum. quẽ diligit sic̃ semet ipsum. S quãdui ex pec¬
cato pͥmi hominis. & pena peccati eius. infiliis carnis eius.

Expanded text:
videntium facie ad faciem tota erit beatitudo habere quod videntium facie ad faciem tota erit beatitudo habere quod diligetur, et omnis virtus diligere quod habebitur. Interim vero ambulantium per fidem est, eo niti, eo suspirare, ubi a fatigatione viae, et taedio peregrinationis, sperant respirare. Species namque summi boni ad amorem sui et cognitionem naturaliter semper suscitat et trahit omnem rationalem intellectum, quo mundiorem, eo jam sibi propinquiorem, eo ardentiorem ad videndum, quod videndum beatis mundicordibus promittitur: quod nonnisi mundis cordibus videtur; ad quod videndum, nonnisi fide corda mundantur. Cui suspirat, quicunque affectat diligere Dominum Deum suum ex toto corde suo, et ex tota anima sua, et ex omni mente sua; et proximum suum in quantum praevalet, adjuvat in hoc ipsum, quem diligit sicut semetipsum. Sed quandiu ex peccato primi hominis, et poena peccati ejus, in filiis carnis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
citur in id ipsum summȩ ueritatis. ꝑ affectum senti¬
endi de dño inbonitate. fides.⁊ spes. ñnũqua. ñ tã cari¬
tati conformantur. qũa uniunt᷑: adeo ut trib ipsis in
lumine uultus d̃i ꝓficiendo ambulantib licet suȩ u¬
nicuiq maneat species ꝓprietatis. sepe tam̃ in trib
ñ nisi unasit seu appareat facies caritatis. Ascendentib
enĩ de ualle hac lacrimarum. ad suꝑnarũ celsitudinem
ꝓmissionum. caritas hec. seu dilectio. seu amor hic abinitio
fidei inchoatur: ubi homini pͥmitꝰ ab infidelitatis tene¬
bris ꝓgredienti. continuo sol iste iustitie exoritur: cũ ñ
solum credi incipit ⁊ sperari qd̃ ñ uidet᷑. s etiam diligit᷑
in quantum creditur ⁊ speratur: qũ auis in hac uita dile¬
ctionis ipsius plenitudo seu ꝑfectio nulli prorsus cuiꝰcũq
ꝓfectus fuerit sꝑanda sit. quousq illuc ꝑueniatur: ubi

Expanded text:
citur in idipsum summae veritatis, per affectum senticitur in idipsum summae veritatis, per affectum sentiendi de Domino in bonitate, fides et spes nonnunquam, non tam charitati conformantur, quam uniuntur: adeo ut tribus ipsis in lumine vultus Dei proficiendo ambulantibus, licet suae unicuique maneat species proprietatis, saepe tamen in tribus n nisi una sit seu appareat facies charitatis. Ascendentibus enim de valle lacrymarum ad supernarum celsitudinem promissionum, charitas haec, seu dilectio, seu amor hic ab initio fidei inchoatur, ubi homini primitus ab infidelitatis tenebris progredienti continuo sol iste justitiae exoritur; cum non solum credi incipit et sperari quod non videtur; sed etiam diligitur in quantum creditur et speratur, quamvis in hac vita dilectionis ipsius plenitudo seu perfectio nulli prorsus, cujuscunque profectus fuerit, speranda sit, quousque illuc perveniatur ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tiales: ita ⁊ hic. fides. spes caritas. ñ tempore alia prior.
alia posterior ẽ: ⁊ quantũ ad uirtutis substantiam. quo¬
dam consubstantiales. licet uideant᷑ habere scđm formam
differentis affectus. quasi differentias quasdã ꝑsonales.
Rationalis qͥppe animi uirtus generalis ẽ. recta ratio.
cuiꝰ tot sunt species qͦt rationalis hominis dicunt᷑ uirtutes.
Nam ⁊ trium uirtutũ harũ. fidei. spei. ⁊ caritatis. una
uirtutis forma. quia tota afide ꝓficiscit᷑. in hac uita. in
qua credimꝰ. speramꝰ. amamꝰ. qd̾ ñ uidemꝰ fides ẽ. ⁊ fides no¬
minatur. ꝑ qũa hic ambulamꝰ. quã diu adño peregrinam᷑
tota futura. ⁊ dicenda caritas in futura uita. & gr̃a nõis
⁊ merito ꝑfectionis. cũ fide ⁊ spe ñ pereuntib s in res
suas transeuntib uidebitur ⁊ habebit᷑. qđ nc̃ credit᷑
⁊ sperat᷑. Nam & in hac uita. in quantũ aliquando ꝓfi¬

Expanded text:
tiales, ita et hic fides, spes, charitas, non tempore alia prior, tiales, ita et hic fides, spes, charitas, non tempore alia prior, alia posterior est, quantum ad virtutis substantiam quodammodo consubstantiales licet videantur habere secundum formam differentis affectus, quasi differentias quasdam personales. Rationalis quippe animi virtus generalis est recta ratio, cujus tot sunt species quot rationalis hominis dicuntur virtutes. Nam et trium virtutum harum, fidei, spei et charitatis, una virtutis forma, quia tota a fide proficiscitur, in hac vita, in qua credimus, speramus, amamus quod non videmus, fides est, et fides nominatur: per quam hic ambulamus, quandiu a Domino peregrinamur: tota futura et dicenda charitas in futura vita, et gratia nominis et merito perfectionis; cum fide et spe non pereuntibus, sed in res suas transeuntibus, videbitur et habebitur, quod nunc creditur et speratur. Nam et in hac vita, in quantum aliquando profi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nom̃ uirtutis ẽ: ⁊ magne ⁊ eximie uirtutis. S fides
q̃ spem ⁊ caritatẽ ñ habet. uirtus ñ ẽ. Sic enĩ ⁊ demo
nes credunt. ⁊ homines qͥ sic̃ demones credt̃: nͥ qd̾ peio¬
res ẽẽ uident᷑ ipsis demonib homines quidã: in eo qd̾
homines nec timent. ubi demones contremiscunt. Certã¬
q ẽẽ fidem oportet. ut certa sit spes. certa caritas. Siẽ enĩ
recte credi potest sine spe. nec sperari. nͥ p̃cedente fide:
sic nec alteriꝰ formȩ spes ẽẽ pot̾ quã fides. Creditũ qͥppe
bonum suum spei format appetitum: eũ credita bonitas cre¬
dit aͥ at fidutiam sperandi. ad similitudinẽ gͦ sũmȩ tri¬
nitatis sic̃ fides spemgignit. sic caritas ab utroq hoc ẽ
afide ⁊ spe procedit. cũ ñ pot̾ ñ amari qd̾ creditur ⁊ spe¬
ratur. & eodẽ utiq mͦ amari. quo creditur ⁊ speratur.
Sic̃ enim ibi tres ꝑsone coet̾ne sibi sunt. & consubstan¬

Expanded text:
enim nomen virtutis est, et magnae et eximiae virtutis. Sed fides enim nomen virtutis est, et magnae et eximiae virtutis. Sed fides quae spem et charitatem non habet, virtus nines, qui sicut daemones credunt , nisi quod pejores esse videntur ipsis daemonibus homines quidam, in eo quod homines nec timent, ubi daemones contremiscunt . Certamque esse fidem oportet, ut certa sit spes, certa charitas. Sicut enim recte credi non potest sine spe, nec sperari nisi praecedente fide, sic nec alterius formae spes esse potest quam fides. Creditum quippe bonum suum spei format appetitum, cum credita bonitas crediti dat fiduciam sperandi. Ad similitudinem ergo summae Trinitatis sicut fides spem gignit, sic charitas ab utroque, hoc est a fide et spe procedit, cum non potest non amari quod creditur et speratur; et eodem utique modo amari, quo creditur et speratur. Sicut enim ibi tres personae coaeternae sibi sunt et consubstan
Abbreviated transcription (Latin):
sine. illis apprehendant. quale pot̾ ẽẽ ꝑfectum uitȩ huius
qd ꝑfidem. spem ⁊ caritatẽ. apprehendi potest. Perfectio
nãq huiꝰ uitȩ ñ alia ẽ. quã ꝑfidem. spem. ⁊ caritatẽ. ꝑfe¬
cte q̃ retro sunt obliuisci ⁊ in ea extendi quȩ ante sunt. Nã
affectent in semetipsis habere trinitatẽ: & conformare se
studeant ad earum disciplinam. Conscientia earũ para¬
dysus uoluptatis ẽ. pollens affluentia gr̃arum. ⁊ castis
sc̾arum deliciis uirtutũ: ubi homo incola paradysi ipsius
cũ do conuersatur: & sepe eũ uidet. semꝑ ab eo uidet᷑. sepe¬
dinales iste uirtutes ubi st̃. ad aliquã similitudinẽ tri¬
nitatis dĩ sic sibi inuicem conexȩ st̾ ⁊ coniunctȩ. ut sint
qͥs credit. hoc etiam ⁊ tantũ. n eo mͦ speret ⁊ amet. sic etiã
speret. qđ credit ⁊ amat. sic amet. qd̾ credit ⁊ sperat Fide

Expanded text:
sine illis apprehendant, quale potest esse perfectum vitae hujus, sine illis apprehendant, quale potest esse perfectum vitae hujus, quod per fidem, spem et charitatem, apprehendi potest. Perfectio namque hujus vitae non alia est quam per fidem, spem et charitatem, perfecte quae retro sunt oblivisci, et in ea extendi quae ante sunt. Nam , trium virtutum harum affectent in semetipsis habere trinitatem, et conformare se studeant ad earum disciplinam. Conscientia earum paradisus voluptatis est, pollens affluentia gratiarum, et castis sanctarum deliciis virtutum; ubi homo incola paradisi ipsius cum Deo conversatur; et saepe eum videt, semper ab eo videtur, saepdinales istae virtutes ubi sunt, ad aliquam similitudinem Trinitatis Dei sic sibi invicem connexae sunt et conjunctae, ut sint , et quomodo, quis credit; hoc etiam, et tantum, et eo modo speret et amet: sic etiam speret, quod credit et amat; sic amet, quod credit et sperat. Fides
Abbreviated transcription (Latin):
alia sperat. alia diligit. necesse ẽ ut etiam alit̾ uiuat. Hã
& si usus quarumdam rerum. similis eẽ nobis cũ gentib ui¬
detur. longe tam̃ alit̾ his reb utimͣ. qui ad aliũ finẽ usum
earum referimꝰ: alit̾ de eis do gras agendo. de quo praua
& falsa ñ credimꝰ: ⁊ easdẽ res ñ ad eundẽ finẽ referendo.
s ad finem diuini legitimiq p̾cepti: caritatẽ de corde pu¬
ro. ⁊ conscientia bona. ⁊ fide ñ ficta. Nã & homo fide.⁊
spe i caritate subuixis. eaq in concusse retinens. ñ indi¬
get scripturis. nͥ ad alios forte instruendos. Itaq multi
ꝑ hec tria. etiam insolitudine sine codicib uiuunt. Unde¬
⁊ in illis arbitror iã impletum ẽẽ qd̾ dictum ÷. qm̃ siue
ꝓhetiȩ euacuabunt᷑. siue linguȩ cessabunt. siue scientia
euacuabitur. Quib tam̃ quasi machinis. tanta in eis¬
fidei. spei ⁊ caritatis in eif surrexit instructio. ut ꝑfectũ¬

Expanded text:
alia sperat, alia diligit, necesse est ut etiam aliter vivat. Nam alia sperat, alia diligit, necesse est ut etiam aliter vivat. Nam etsi usus quarumdam rerum similis esse nobis cum gentibus videtur, longe tamen aliter his rebus utimur, qui ad alium finem usum earum referimus, aliter de eis gratias agendo, de quo prava et falsa non credimus; et easdem res non ad eundem finem referendo, sed ad finem divini legitimique praecepti, charitatem de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Nam et homo fide, spe et charitate subnixus, eaque inconcusse retinens, non indiget Scripturis, nisi ad alios forte instruendos. Ita multi per haec tria etiam in solitudine sine codicib in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamfidei, spei et charitatis surrexit instructio, ut perfectu
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos conuertere in luc̃ẽ ñ pot̃. nͥ tria illa ꝑmaneant. fi¬
des qua eredit᷑ ita rem se habere ad qũa conu̾tendus
ẽ aspectus ut uisa faciat beatum: spes. qua cũ bene a¬
spexerit. se uisurum ẽẽ p̃sumat. caritas. qua uidere ꝑfruiq
desiderat. Iamq aspectum sequit᷑ illa uisio di quȩ ẽ fi¬
nis aspectus. ñ quo iam ñ sit. s quo nil ampliꝰ habeat qͦ se
intendat. & hȩc ẽ uere ꝑfecta uirtus. ratio ꝑueniens ad fi¬
nẽ suum. quã beata uita consequitur. Ipsa autẽ uisio in¬
tellectus ille ẽ. qͥ ẽ in anima: cũ animȩ intelligere. hoc
ẽ dm̃ uidere contigerit. Ita cũ uistus ex fide uiuat: ma¬
nent utiq ad formandam uitã fideliũ tria hec. hinc nãq
fit. ut pares cũ eis mores ñ habeant infideles. qͥ hec tria
cũ fidelib paria ñ habent. Qui enĩ a fidelib alia credit.

Expanded text:
oculos convertere in lucem non potest, nisi tria illa permaneant; fioculos convertere in lucem non potest, nisi tria illa permaneant; fides, qua creditur ita rem se habere, ad quam convertendus est aspectus, ut visa faciat beatum; spes, qua cum bene aspexerit, se visurum esse praesumat; charitas, qua videre perfruique desideret. Jamque aspectum sequitur illa visio Dei, quae est finis aspectus; non quo jam non sit, sed quo nihil amplius habeat quo se intendat: et haec est vere perfecta virtus, ratio perveniens ad finem suum, quam beata vita consequitur. Ipsa autem visio intellectus ille est, qui est in anima, cum animae intelligere, hoc est Deum videre, contigerit. Ita cum justus ex fide vivat , manent utique ad formandam vitam fidelium tria haec. Hinc namque fit ut pares cum eis mores non habeant infideles, qui haec tria cum fidelibus paria non habent. Qui enim a fidelibus alia credit,