comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deinde iustitiã. pͥus pustitiã posuit. de¬
inde pudiciũ dicens. iudicare popłm tu¬
ũ in iustitia. ⁊ pauꝑes tuos in iudicio:
magis ostendit iudiciũ se appellasse
iustitiã: nicħ int̾eẽ demonstrans. quo
ordine ponat᷑ cũ idem. significat. Solce
enĩ dici. iudiciũ prauũ qd iniustũ. est:
iustitiã uͦ iniquã ł iniustã dic̾e̾ ñ so¬
lemꝰ. Si enĩ pͣua ⁊ iniusta erit. nec pis¬
titia iã dicenda ẽ. Proinde ponendo ru¬
diciũ atq iustitiȩ noĩe repetendo. uel
ponendo iustitiã. ⁊ eã iudicii nomine
repetendo: satis edocet ꝓpͥe se. appellas¬
se rudcium. qd ꝓ pustitia poni solet:
dicate: ostendit eẽ prauũ posse iu¬
diciũ. cũ dicit recꝰtũ iudiciũ iudicate:
Deniq illud uetat: hoc p̾cipit. Cũ uͦ si¬
ne ulla adiecꝰtione dicit iudicium. ꝯ¬
tinuo iustũ uult intelligr. sic̃ ẽ qd̃
ait. relinqͥtis grauiora legis. miscdiã
⁊ iudiciũ: ⁊ illd̃ qd̃ iheremias dicit. fa¬

Expanded text:
us justitiam posuit, deinde judicium, dicens, Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio; magis ostendit judicium se appellasse justitiam, nihil interesse demonstrans quo ordine ponatur, cum idem significet. Solet enim dici judicium pravum quod injustum est; justitiam vero iniquam vel injustam dicere non solemus. Si enim prava, et injusta erit; nec justitia jam dicenda est. Proinde ponendo judicium, atque justitiae nomine repetendo; vel ponendo justitiam, et eam judicii nomine repetendo, satis edocet proprie se appellare judicium quod pro justitia poni solet, dicate , ostendit esse posse pravum judicium, cum dicit, Rectum judicium judicate: denique illud vetat; hoc praecipit. Cum vero sine ulla adjectione dicit judicium, continuo justum vult intelligi; sicut est quod ait Relinquitis graviora Legis, misericordiam, et judicium . Et illud quod Jeremias dicit: Fa
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus ramos. Nã si tu głaris: ñ tu ra¬
dicẽ portas. s radix te. Ergo de radi
quis inserit oleastrũ in olua: Oliua
solet in oleastro useri. Oleastrũ mo
liua nũquã uidimꝰ. Nã si quis fecerit.
ñ inuenier. bacas nͥ oleastri. Qd̃ enĩ¬
inserit᷑ hoc crescit: ⁊ eiꝰ rei fructus
inuenit᷑. Inuenit᷑ ñ radicis fructus.
s surculi. hoc ostendens apłs ompͣ̃tia
oliue insereret᷑. ⁊ ñ bacas siluestres.

Expanded text:
versus ramos. Nam si gloriaris: non tu raversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radicentem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Qinseris, hoc crescit, et ejus fructus est. Non enim crescit radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus, omnolivae insereretur, ut non baccas silvestres,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiũ. si ex reuelatione: futuroꝵ. Nã
qͥd sͥ uult frẽs. ut unũ quiddã cõme.¬
morem. qd abrahã mittens seruũ suum
fidelẽ ad desponsandã ucorẽ unico fi¬
lio suo facit eũ iurare. sͥ. ⁊ in uram̃to
dic̃. pone manũ sub femore meo ⁊ ui¬
ra: Quid erat in femore abrahȩ uͥ ille¬
iurans manũ posuit : Iuid ibi erat nͥ
qd̃ ⁊ tẽ ei ꝓmissũ ẽ: in semine tuo bnͣ¬
dicent᷑ om̃s gentes Femoris noĩe caro
significat᷑. de carne abrahȩ ꝑ ysaac ⁊
iacob. Et ne multa cõmemoremꝰ. ꝑ ma
in patriarchis unde ostendem᷑: Paulũ
int̾rogemus. Gentes iã credentes in xͫ.
⁊ quasi suꝑbire cupientes contra iude¬
os. qͥ erucifixerant. xpͣm. cũ ce de ipso
popło uen̾it aliꝰ paries. occurrens in
angulo. id ẽ in ipso .xͦ. de diu̾so ueni¬
enti parieti p̃putii .i. gentiũ. Cũ gͦ eri¬
gerent se gentes: sic eas repͥmit. Si
enĩ tu inquit ex naturali incisus ole¬
astro. insertus es in illis. noli głari ad¬

Expanded text:
evelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicit ei: Pone manum sub femore meo, et jura ? Quid erat in femore Abrahae, ubi ille manum posuit jurans? Quid ibi erat, nisi quod et tunc ei promissum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Femoris nomine caro significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, et ne multa commemoremus, per in Patriarchis, unde ostendemus? Paulum interrogemus. Gentes jam credentes in Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos qui crucifixerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic illas reprimit: Si enim tu, inquit, ex naturali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari ad
Abbreviated transcription (Latin):
montes pacẽ ppło. ⁊ colles iustitiã: ut¬
alii codices habent. suscipiant mon¬
tes pacẽ ppło. ⁊ colles: utrosq p̃dicato¬
res eugłice pacis intelligendos puto:
siue p̃cedentes. siue subsequentes. In his
aũ codicib illud seqͣr. In iustitia iudica¬
bit pauꝑes ppłi. S illi magis codices ap¬
ꝓbant᷑. qui habent qd̃ supra exposu¬
imꝰ. suscipiant montes pace̾ ppło. ⁊ col¬
les iustitiã. Aliqͥ aũ habent ppło tuo:¬

Expanded text:
utalii codices habent, Suscipiant montes pacem populo, et colles: utrosque praedicatores evangelicae pacis intelligendos puto; sive praecedentes, sive subsequentes. In his autem codicibus illud sequitur: In justitia judicabit pauperes populi. Sed illi magis codices approbantur, qui habent quod supra exposuimus, Suscipiant montes pacem populo, et colles justitiam. Aliqui autem habent, populo tuo
Abbreviated transcription (Latin):
tia. ñ antepone̾ seruos dño. ñ ȩqͣre: Ita
leuare. ocłos suos in montes unͣ ueniet
auxiliũ sͥ. ut tnͣ auxiliũ suũ ñ sꝑent
a montib s a dño qͥ fec̃ cęlũ ⁊ t̾rã. Potest
⁊ sic ꝯuenientissime intelligi. Suscipiañ
montes pace᷑ ppło. ut pacẽ intelligamus
in reꝯciliatione qͣ reconciliam᷑ dõ. Alon¬
tes qͥppe eã suscipiunt a popło eiꝰ. ħ apłs¬

Expanded text:
no, nec aequare; ita levare oculos in montes unde veniat auxilium sibi, ut tamen auxilium suum non sperent a montibus, sed a Domino qui fecit coelum et terram . 6. Potest et sic convenientissime intelligi, Suscipiant montes pacem populo, ut pacem intelligamus in reconciliatione qua Deo reconciliamur: montes quippe eam suscipiunt populo ejus. Hoc Apos
Abbreviated transcription (Latin):
dextͥ sinistͥq pascunt᷑. qͥ uelut agni
⁊ hedi in fine᷑ separandist᷑ : totũ sic̃
uit. Etͣ qr iudiciũ etiã hic in bono
ponit. id ẽ ad saluos faciendos. idõ ait
iudicabit pauꝑes ppłi id eͫ eos ad sa¬
lute discernet. qui st̃ in ppło pauperes.
Iã quid sint pauꝑes. supͣ exposuimꝰ. łlos
⁊ egenos intelligamꝰ. Et humiliabit
calũpniatorẽ. Nullus meliꝰ quã diabo
aduuans: ut gͣtis dm̃ colant. id ẽ delec¬
tent᷑ in dño. Numiliauit etiã sic. qr eũ
in eo diabolus. id ẽ princeps mundi huiꝰ
nicħ inuenisset. occidit eũ ꝑ calũpnias
iudȩoꝵ. quib ẽ usus calũpniator. tãqͣm
uasis suis. oꝑans in filiis diffidentiȩ.
blumiliatꝰ ẽ enĩ. qr ille quẽ occiderant
resurrex̃. ⁊ regnũ abstulit mortis. cuiꝰ
ille potestatẽ ita gerebat. ut ex uno
hoĩe quẽ deceꝑat om̃s ꝑ mortẽ trahe¬
ret ad ꝯdempnationẽ. S humiliatꝰ ÷¬

Expanded text:
dextri sinistrique pascuntur, qui velut agni et haedi in fine separandi sunt ; totum sicut vit. Et quia judicium etiam hic in bono ponit, id est, ad salvos faciendos; ideo ait, Judicabit pauperes populi: id est, eos ad salutem discernet, qui sunt in populo pauperes. Jam qui sint pauperes supra exposuimus: hos et egenos intelligamus. Et humiliabit calumniatorem. Nullus melius quam diaboladjuvans, ut gratis Deum colant, id est, delectentur in Domino . Humiliavit etiam sic: quia cum in eo diabolus, id est, princeps hujus mundi nihil invenisset , occidit per calumnias Judaeorum; quibus est usus calumniator tanquam vasis suis, operans in filiis diffidentiae . Humiliatus est enim, quia ille quem occiderant resurrexit, et regnum abstulit mortis; cujus ille potestatem ita gerebat, ut ex uno homine quem deceperat, omnes per mortem traheret ad condemnationem. Sed humiliat
Abbreviated transcription (Latin):
in isto psalmo ꝓpt̃ suscepti hominis sacra¬
m̃tũ quo u̾bum caro facꝰtũ eͣ. dicat᷑ dõ
patri regi. iustitiã tuã da filio regis.
nolunt isti sibi. dari iustitiã. s a semet¬
ipsis eã se habere ꝯfidunt. Ignor an¬
tes enĩ dĩ iustitiã. ⁊ suã uolentes cõ¬
stituere: iustitiȩ dĩ ñ st̃ subiecti. N
st̃ itaq pauꝑes. ut dixi dĩ. s diuites

Expanded text:
in isto psalmo, propter suscepti hominis sacramentum quo Verbum caro factum est , dicatur Deo Patri regi, Justitiam tuam da filio regis; nolunt isti sibi dari justitiam, sed a semetipsis eam habere confidunt. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Non sunt itaq
Abbreviated transcription (Latin):
bit pauꝑes ppłi. ⁊̃ saluos faciet fili¬
os pauꝑm. Pauꝑes ⁊ filii pauperũ.
idem ipsi mͥ uident᷑. sic̃ eade᷑ ciuitas
ẽ syon. ⁊ filia syon. Si aũ distinctius
intelligendũ ẽ: pauꝑes accipimus
tũ ẽ iudicabit. ⁊ postea saluos faciae.
quȩdã uelut expositio ẽ: qͦmͦ iudi¬
cabit. Ad hoc enĩ udicabit ut sal¬
uos faciat. id ẽ a ꝑdendis dãpnan¬
disq disc̾nat. qͥb donat salutẽ pa¬
ratã reuelari. in tpͣr nouissimo. A

Expanded text:
bit pauperes populi, et salvos faciet filios pauperum. Pauperes et filii pauperum iidem ipsi mihi videntur; sicut eadem civitas est Sion et filia Sion. Si autem distinctius intelligendum est; pauperes accipimus, tum est, Judicabit, et postea, salvos faciet, quaedam velut expositio est quomodo judicabit. Ad hoc enim judicabit, ut salvos faciat, id est, a perdendis damnandisque discernat, quibus donat salutem paratam revelari in tempore novissimo . A
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. id ẽ iudiciũ tuũ da: ad iudicandum
ppłm tuũ. Qd̃ aũ ait pͥus ppłm tuũ. hoc
ait post̾uis pauꝑes tuos: ⁊ qd̃ ait pͥus
in iustitia. hoc postus in iudicio: mo¬
re illo repetitionis. uͥ sane demonstͣt
popłm dĩ pauꝑem eẽ debere. id ẽ nͣ
suꝑbũ s humilẽ. beati enĩ pauꝑes¬

Expanded text:
udicandum populum tuum. Quod autem ait prius, populum tuum; hoc ait posterius, pauperes tuos: et quod ait prius, in justitia; hoc posterius, in judicio; more illo repetitionis. Ubi sane demonstrat populum Dei pauperem esse debere, id est, non superbum, sed humilem. Beati enim paupe
Abbreviated transcription (Latin):
plui. Alio qͥppe u̾bo eandẽ pluuiã sig¬
nificauit dicens. guttȩ stillantes. ñ iã
suꝑ uellus s suꝑ t̾rã. Quid ẽ enĩ aliud
pluuia. nͥ guttȩ stillantes. Idõ aũ illã
gentẽ. uelleris noĩe significari puto.
uł qr expolianda erat auctoritate
doctrine. sic̃ expoliat᷑ ouis uellere:

Expanded text:
plui. Alio quippe verbo eamdem pluviam significavit, dicens, Guttae stillantes; non jam super vellus, sed super terram. Quid est enim aliud pluvia quam guttae stillantes? Ideo autem illam gentem velleris nomine significari puto, vel quia exspolianda fuerat auctoritate doctrinae,
Abbreviated transcription (Latin):
lio suo. Aore aũ scripturȩ idem repe:¬
tit᷑. Nã qd̃ dix̃ iudiciũ tuũ: hoc alitͣ
dixͣ iustitiã tuã. Et qd̾ dixͣ regi: hoc
alit᷑ dix̃ filio regis. diẽ ẽ illd̃. Qui ha¬
bitat in cęlis. irridet᷑ eos. ⁊ dñs sub¬
hoc ẽ subsannabit eos. Et celi enar¬
rant głam dĩ: ⁊ oꝑa manuũ eiꝰ anñ¬
tiat firmam̃tũ. Cęli repetiti ft̃. noĩe
firmam̃ti. Et qd̃ dicꝰtũ ẽ głam dĩ: re¬
petitũ ẽ oꝑa manuũ eiꝰ Et qd̾ dictũ
ẽ enarrant: repetitũ ẽ annuntiant.
Istȩ aũ repetitiones. multũ eloquia di¬
tia. siue aliis u̾bis eadẽ sententia re¬
petat᷑. Et̃ maxime inueniunt᷑ in psal¬
mis. ⁊ in eo gͣnẽ sermonis. quo animi ẽ
mouendus affectus. Deuide seqrͣ. Iudi¬
care ppłm tuũ in iustitia. ⁊ pauꝑes tu¬
os in iudicio. Rex patͣ regi filio ad qͣm
rẽ dedit iudiciũ suũ ⁊ iustitiã suã.
satis ostendit᷑ cũ dic̃. Iudicare ppłm
tuũ in iustitia: ide᷑ ad iudicandum

Expanded text:
Scripturae idem repetitur. Nam quod dixit, judicium tuum; hoc aliter dixit: justitiam tuam: et quod dixit, regi; hoc aliter dixit, filio regis; sicut est illud. Qui habitat in coelis, irridebit eos, et Dominus subhoc est, subsannabit eos. Et, Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Coeli repetiti sunt nomine firmamenti: et quod dictum est, gloriam Dei; repetitum est, opera manuum ejus: et quod dictum st, enarrant; repetitum est, annuntiat. Istae autem repetitiones multum eloquia dirba, sive aliis verbis eadem sententia repetatur: et maxime reperiuntur in Psalmis; et in eo genere sermonis quo animi est movendus affectus. 3. Deinde sequitur: Judicare populum tuum in justitia, et pauperes tuos in judicio. Rex Pater regi Filio ad quam rem dedit judicium suum et justitiam suam satis ostenditur, cum dicit, Judicare populum tuum in just
Abbreviated transcription (Latin):
atorẽ: falsa crimina. iniqͦs iudices. fal¬
sos testes. ut eũ ꝑderent immitentem.
Sic enĩ meliꝰ intͣpͣtandũ quidã nr̃i pu¬
nim. Qd si latine uno u̾bo dici posset.
cõꝑmanebit dicendũ ee̾t : idõ qr u̾bũ
latine ñ potest dici. ut saltẽ senten¬
tia expͥmeret᷑. dictũ ẽ ꝑmanebit cũ

Expanded text:
sa crimina, iniquos judices, falsos testes, ut eum perderent immittentem.Sic enim melius interpretandum quidam nostri puνεῖ. Quod si latine uno verbo dici posset, compermanebit dicendum esset: ideo quia latine verbum non potest dici; ut saltem sententia exprimeretur, dictum est, permanebit cum
Abbreviated transcription (Latin):
as amisisset. Qd̃ idõ cõmemorandũ
putaui: qm̃ st̃ quidã qͥ faciliꝰ omĩa
sua pauꝑib distribuunt. quã ipsi
pauꝑes dĩ fiant. Inflati enĩ sunt iac¬
tantia qua putant sibi ẽe tribuen¬
iã nec bñ uiuunt: quantacũq bo¬
na oꝑa fac̾e uideaut᷑. De suo quippe
acceꝑint. diuites sui ñ pauꝑes dei.

Expanded text:
o commemorandum putavi, quoniam sunt quidam qui facilius omnia sua pauperibus distribuunt, quam ipsi pauperes Dei fiant. Inflati sunt enim jactantia qua putant sibi esse tribuenjam nec bene vivunt, quantacumque bona opera facere videantur. De suo quippe acceperint : divites s
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ usq ad hodiernũ diẽ oĩa uenert: sic
i q̃ restant uentura sͣ. Timeam᷑ iudicii
diẽ: uenturus ẽ dñs. Qui uenit humił :
ueniet excelsus. Qui uenit iudicandus :
ueniet iudicaturus. Agnoscamꝰ humilẽ :
ut ñ expauescamꝰ excelsũ. Amplecꝰtam᷑
hunilẽ: ut desidemꝰ excelsũ. Desicd̾antibꝰ¬

Expanded text:
ia evenerunt, sic et quae restant eventura sunt. Timeamus judicii diem; venturus est Dominus. Qui venit humilis, veniet excelsus; qui venit judicandus, veniet judicaturus. Agnoscamus humilem, ut non expavescamus excelsum; amplectamur humilem, ut desideremus excelsum. Desiderantib
Abbreviated transcription (Latin):
crucifixꝰ ÷ ex infirmitate s upuit ex uir¬
tute dĩ. apłs ait. Erat gͦ in manib senis.
Et qͥd ait senex ille: Quid ait gͣtulans qd̾ iã
soluendꝰ hinc e̾ẽt: uidens siuis manibꝰ conti¬
neri: a qͦ ⁊ in qͦ salus eiꝰ ꝯtinebat᷑. Iã diit

Expanded text:
crucifixus est ex infirmitate; sed vivit ex virtute Dei . Apostolus ait. Erat ergo in manibus senis. Et quid ait senex ille? quid ait, gratulans quod jam solvendus hinc esset, videns suis manibus contineri a quo et in quo salus ejus continebatur? « Jam dimit
Abbreviated transcription (Latin):
nolimꝰ ueniet : qui ueniet ⁊ si nolumꝰ.
Q uomͦ uolumꝰ. ut ueniat: Bñ uiuendo:
bnͣ agendo. Pret̾ita ñ nos delecꝰtent.
pͣsentia ñ nos teneant: ne claudamus
aurẽ tãquã de cauda: ne p̃mamꝰ aurẽ
in t̾ra: ne pͣteritis retardem᷑ ab audi¬
endo. ne pͣsentib implicem᷑ a futura
meditando. Extendamꝰ nos in ea quȩ
laboramꝰ. qd̃ mͦ gemimꝰ. qđ mͦ suspira¬
mus. qd mͦ loquim᷑: qdͣ ex quantłac̃q

Expanded text:
si nolumus. Quomodo velimus ut veniat? Bene vivendo, bene agendo. Praeterita non nos delectent, praesentia non nos teneant; ne claudamus aurem tanquam de cauda, ne premamus aurem in terra; ne praeteritis retardemur ab audiendo, ne praesentibus implicemur a futura meditando; extendamus nos in ea quae laboramus, quod modo gemimus, quod modo suspiramu
Abbreviated transcription (Latin):
tantum nos uetustate᷑ nr̃am ad pe¬
trã x p̃m conteramꝰ. Siue illa uera stͣ
fr̃es quȩ dicunt᷑ de. serpente: ł quȩ
dicunt᷑ de aquila: siue sit fama potius
hominũ qͣm u̾itas. u̾itas tñ ẽ in scrip¬
turis: ⁊ ñ sine causa hoc dixert̃ seͥpt᷑e:

Expanded text:
ram ad petram Christum conteramus . Sive illa vera sint, fratres, quae dicuntur de serpente, vel quae dicuntur de aquila, sive sit fama potius hominum quam veritas; veritas est tamen in Scripturis, et non sine causa hoc dixerunt Script
Abbreviated transcription (Latin):
bñdixit oȩlũ. Biscreuit mare ab arida. ⁊
nominauit utrũq. aridã tͣram. ⁊ congre¬
gationes aquarũ mare : nec hic dicꝰtũ est.
bñdixit ds̃. Uentũ ẽ ad ea qͣ fȩcunditatiᷤᷤ
habit᷑a erant sem̃: ex aquis existentia.
Ipsa enĩ maximã multiplicatioi̾s ub̾tatem
habent: ⁊ bnͣdixͣ ea dñs dicens. Crescite ⁊
multiplicamini. ⁊ replete. aqͣs maris: ⁊ uo

Expanded text:
nedixit coelum. Discrevit mare ab arida, et nominavit utrumque; aridam, terram, et congregationem aquarum, mare: nec hic dictum est, Benedixit Deus. Ventum est ad ea quae fecunditatis habitura erant semen, et ex aquis existentia. Ipsa enim maximam multiplicationis ubertatem habent; et benedixit ea Dominus dicens: Crescite, et mul
Abbreviated transcription (Latin):
atq etiã bñdicat. multiplicet bñdi¬
nit ibi sp̃s sc̃s: impleuit scos in unũ con¬
ibi erant: tim̃tes ⁊ suscipientes imbrem
diuinũ. dedert᷑ in cõfessione tantũ fructũ.
ut oĩa sua incõmune conferrent. distri¬
buentes pauꝑibꝰ: ut nemo diceret aliqͥd
ꝓpͥũ. s eẽnt illis oĩa cõmunia. ⁊ haberent̃
ibi aĩam unã. ⁊ cor unũ in dm̃. Bonatꝰ ⁊i¬
erat ilł sanguis dnĩ quẽ fuderant. do¬
natꝰ erat ignoscente dño: ut iã qd̃ fude¬
rant. etiã bib̾e disce̾nt. Nagnꝰ ibi fructus.
t̾ra dedit f. suũ: ⁊ magnũ fructũ. ⁊ opti¬
mũ frucꝰtũ. Nũqͥd t̾ra illa sola debuit
dare frucꝰtũ suũ Bñdicat nos ds̃ ds̃. ñ. bñ¬

Expanded text:
atque etiam benedicat, multiplicet benedinctus, et implevit sanctos in unum conibi erant; timentes, et suscipientes imbrem divinum, dederunt in confessione tantum fructum, ut omnia sua in commune conferrent, distribuentes pauperibus; ut nemo diceret aliquid proprium, sed essent illis omnia communia, et haberent animam unam et cor unum in Deum . Donaterat sanguis Domini quem fuderant; donatus erat ignoscente Domino, ut jam quod fuderant etiam bibere discerent. Magnus ibi fructus: terra dedit fructum suum, et magnum fructum, et optimum fructum. Numquid terra illa sola debuit dare fructum suum? Benedicat nos Deus, Deus n
Abbreviated transcription (Latin):
me pͥus saluas in noĩe tuo: qͥd tune¬
bo iudicantẽ in uͥtute. cuiiꝰ salus p̾cessit
in noĩe: Sic etiã hoc loco: confiteant᷑
tͥ popłi om̃s. Et ne putetis aliqͥd tunͣ¬
dũ in c̾fessioe̾: letent᷑ inqͥt ⁊ exulteñ

Expanded text:
us salvas in nomine tuo, quid timebo judicantem in virtute, cujus salus praecessit in nomine? Sic etiam hoc loco, Confiteantur tibi populi omnes. Et ne putetis aliquid timendam in confessione, Laetentur, inquit, et exsultent
Abbreviated transcription (Latin):
equitate. Nemo se fallat. Gaudeat ui¬
dicandꝰ: qͥ timebat iudicaturũ. Preui¬
dit enĩ ⁊ p̃uenit faciẽ eiꝰ in confessi¬
one. Ille aũ cũ uen̾it: ppłos in ꝯqui¬
tate iudicabit. Iuid ibi ualebit calli¬
ditas aceusatoris. uͥ ẽ testis c̃scientiȩ:
uͥ tu eris ⁊ causa tua. nͥ uidex non
querit testẽ Aduocatũ misit tͥ: ꝑꝑ
illũ ⁊ ꝑ illũ confitẽre. Age causã tuã:
e defensor ẽ penitentis petior uenie
ꝯfitentis: ⁊ uidex innocentis. Uere ti¬
me: pot̾is causã tuã : uͥ aduocatus tu
tim̾e potert᷑ ne male iudicent᷑. Bent
se corrigendos: dent se dirigendos. ei
qͥ uidet iudicandos. h ic corrigant᷑. ut
ñ timeant cũ iudicabunt᷑. Nide quid
dicat in alio psalmo. Ds̃ in noĩe tuo
saluũ me f. ⁊ ĩ uͥ.t. uid̾ me: Eͥd ait:

Expanded text:
e fallit: gaudeat judicandus, qui timuit judicaturum. Praeridit enim, et praevenit faciem ejus in confessione : ille autem cum venerit, populos in aequitate judicabit. Quid ibi valebit calliditas accusatoris, ubi est testis conscientia, ubi tu eris et causa tua, ubi judex non quaerit testem? Advocatum illum, et per illum confitere; age causam tuam, et defensor est poenitentis, et petitor veniae confitentis, et judex innocentis. Vere timere poteris causam tuam, ubi advocatus tuutimere poterunt ne male judicentur: dent se corrigendos, dent se dirigendos ei qui videt judicandos. Hic corrigantur, et non timeant cum judicabuntur. Vide quid dicat in alio psalmo: Deus, in nomine tuo salvum me fac,
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie tue. expellat tenebras nrãs.
& fulgeat in nobis imago tua. Cognos¬
camꝰ nos imaginẽ tuam: audiamꝰ quod
dictum est in canticis canticoꝵ. Nisi cog¬
noueris temetipsam o pulchra inter mu¬
lieres. Qicit᷑ enim eccłe. nͥ cognoueris
temetipsam. Qd ẽ hoc: nisi cognoueris¬
te ad imaginẽ dĩ factam o anima eccłe.
p̃ciosa. redempta sanguine xp̃i. agni
immaculati. attende quanti ualeas. qͥd
ꝓ te datum sit cogita. Dicamꝰ gͦ & optemꝰ.
illu ͫ ntltũ suũ suꝑ nos. Gestamꝰ uultũ eiꝰ.
sacer uultꝰ ÷ dĩ in imagine ipsiꝰ : s iniqͥ
ñ cognosct᷑ in se imaginẽ dĩ. Ut illumi¬
net᷑ uultꝰ dĩ suꝑ eos: qͥd debent dice̾:Tu
tie tuȩ discutient᷑ tenebrȩ meg. Appa¬
reat uultꝰ tuus. Et si forte apparet ꝑme
aliqͣntulũ deformis effectꝰ: a te reforme¬
t᷑ qd̾ a te formatũ ÷. Illuminet gͦ uultũ

Expanded text:
sapientiae tuae, expellat tenebras nostras, sapientiae tuae, expellat tenebras nostras, et fulgeat in nobis imago tua; cognoscamus nos imaginem tuam, audiamus quod dictum est in Canticis canticorum: Nisi cognoveris temetipsam, o pulchra inter mulieres . Dicitur enim Ecclesiae: Nisi cognoveris temetipsam. Quid est hoc? Nisi cognoveris ad imaginem Dei te factam. O anima Ecclesiae pretiosa, redempta sanguine Agni immaculati, attende quanti valeas; quid pro te datum sit cogita. Dicamus ergo et optemus, Illuminet vultum suum super nos. Gestamus vultum ejus: sacer vultus Dei est in imagine ipsius; sed iniqui non cognoscunt in se imaginem Dei. Ut illuminetur vultus Dei super illos, quid debent dicere? Tu tiae tuae discutiantur tenebrae meae: appareat vultus tuus, et si forte apparet per me aliquantulum deformis effectus, a te reformetur quod a te formatum est. Illuminet ergo vultum
Abbreviated transcription (Latin):
qui facit illa: qui solem suum oririfa
eit suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ uis¬
tos & iniustos. Qd gͦ precipue bonis:
qͥd p̃cipue iustis: Illuminet uultum
suum suꝑ nos. Solis huiꝰ uultum. illum¬
nat suꝑ bonos & malos. Uultũ tuum
illumina suꝑ nos. uident istam lucẽ
cũ peccorib. & boni & mali. Beati eñ
mundo corde: qr ipsi dm̃ uidebunt.
Illuminet uultum suum suꝑ nos. Gemi¬
nꝰ intellectus ẽ. uterq dicendus ẽ. Illu¬
mina inqͥt uultum tuum suꝑ nos: os¬
tende nobis uultum tuum. Non enim
aliquando illuminat uultum suum
łs. quasi aliqn fuerit sine lumine. s
illum inat suꝑ nos. ut qd̃ nos latebat
aꝑiatur nob. & quod erat s abscondi¬
tum nobis erat reueletur suꝑ nos. hoc
est illuminet᷑: aut certe imaginẽ tuã
illumina suꝑ nos. ut hoc dixerit illum
imaginẽ & similitudinẽ tuam. fecisti
nos nũmũ tuum. s ñ debet imago tua
in tenebris remanere. Mitte radium

Expanded text:
us, facit illa, qui solem suum facit us, facit illa, qui solem suum facit oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Quid ergo praecipue bonis? quid praecipue justis? Illuminet vultum suum super nos. Solis hujus vultum illuminas super bonos et malos; vultum tuum illumina super nos. Vident istam lucem cum pecoribus et boni et mali: beati autem mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Illuminet vultum suum super nos. Geminus intellectus est; uterque dicendus est. Illumina, inquit, vultum tuum super nos; ostende nobis vultum suum. Non enim aliquando illuminat vultum tuum Deus, quasi aliquando fuerit sine lumine: sed illumina super nos, ut quod nos latebat aperiatur nobis, et quod erat, sed nobis absconditum erat, reveletur super nos, hoc est illuminetur. Aut certe, imaginem tuam illumina super nos: ut hoc dixerit, Illumiimaginem et similitudinem tuam , fecisti nos nummum tuum; sed non debet imago tua in tenebris remanere; mitte radium
Abbreviated transcription (Latin):
auferat bono: potest auferre & malo. Me¬
liꝰ gͦ bonꝰ qd̃ dei ẽ amittis: sed dm tenes.
Sic ergo & ille malus: ipsũ hortam᷑. Passu¬
rus es dampnũ. Qs ñ passurꝰ est orbitate:
Aliqͥs casus irruet. aliqua calamitas de t̾nꝰ¬
uerso: undecũq plenus ẽ mundus. Exẽ¬
pla non cessant. Loquor tͥ in estate: gra¬
na que colligas ñ desunt. Attende for¬
micam o piger. collige eta te cũ potes.
hyemps enim te colligere ñ sinet: s man¬
ducare sinet quod collegeris. Quãmulti
gere aliquid. nec audire aliqͥd. ne for¬
te admittant᷑ ad eos qui eos consolent᷑.
Remansit formiça in cauerna. uideat si
colligit aliqͥd e̾t̾ate. quo se auoeet hyeme.
Sed mͦ qr benedicet nos d̾s. quare
benedicet nos d̾s: Quã benedictionẽ
petit hec uox: Ut benedicat nos bene¬
dictione quã seruat amicis suis: quã
solis bonis dat. Ne ꝑ magno appetas.
quod & mali accipi᷑unt. qr bonꝰ est d̾s¬

Expanded text:
auferat; bono potest auferre et malo: meauferat; bono potest auferre et malo: melius ergo bonus quod Dei est amittis, sed Deum tenes. Sic ergo et ille malus; ipsum hortamur: Passurus es damnum; quis non passurus est orbitatem? aliquis casus irruet, aliqua calamitas de transverso, undecumque plenus est mundus, exempla non cessant: loquor tibi in aestate, grana quae colligas non desunt: attende ad formicam, o piger ; collige aestate cum potes; hiems colligere te non sinet, sed manducare quod collegeris. Quam multigere aliquid, nec audire aliquid; nec forte admittuntur ad eos qui eos consolentur. Remansit formica in caverna; videat si collegit aliquid aestate, quo se avocet hieme. 4. Sed modo quia benedicet nos Deus, quare benedicet nos? quam benedictionem petit haec vox, U benedicat nos Deus? Benedictionem quam servat amicis suis, quam solis bonis dat. Ne pro magno appetas quod et mali accipiunt: quia bonus est De
Abbreviated transcription (Latin):
dit: aut ille cui hoc ñ accidit. Qͥd illi cre¬
dis animi eẽ: quomodo confectus ẽ: Metit᷑
ex se. cõpatit᷑ ex uirib suis. & ideo fallit᷑. qi
mensuram qua se metitur. uult afferre ad
eum quẽ non nouit. Hidet illum passũ dam¬
nũ. aut humiliatũ. aut orbitate ꝑcussum:
qͥd credit. Iste aliqͥd mali fecit: ut hoc illi
contingeret. Tale corhabeant. aut talem a¬
nimã: inimici mei. Ignoras o homo. Uere tu
tib inimicus es. qͥ ꝑ estatem tͥ non colligis.
qͦd iste collegit. Modo intus formica. come¬
dit labores estatis. S eam colligentem uide¬
re non poteras: manducantem uidere ñ
potes. Ista fratres qͣntũ dñs dedit. qͣntum
sugg̾ere & tribuere dignatꝰ ẽ. infirmita¬
ti & humilitati nr̃e. quantum ꝓ modulo¬
nr̃o capi anꝰ. diximꝰ quare det ds omĩa
ista ꝑmixta & bonis & malisꝰ & quare
auferat ꝙ bonis & malis. Bedit tͥ. ñ extol¬
laris: abstulit tͥ. ñ frangaris. Times ne

Expanded text:
dit, aut ille cui hoc accidit: quid illi credit, aut ille cui hoc accidit: quid illi credis animi esse? quomodo confectus est! Metitur ex se, compatitur ex viribus suis, et ideo fallitur; quia mensuram qua se metitur, vult afferre ad eum quem non novit. Vides illum passum damnum, aut humiliatum, aut orbitate percussum: quid credis? Iste aliquid mali fecit, ut hoc illi contingeret. Tale cor habeant, talem animum inimici mei. Ignoras, o homo; vere tu tibi inimicus es, qui per aestatem tibi non colligis quod iste collegit. Modo intus formica comedit labores aestatis: sed eam colligentem videre poteras; manducantem videre non potes. Ista, fratres, quantum Dominus dedit, quantum suggerere et imbuere dignatus est infirmitatem et humilitatem nostram, quantum nostro, diximus, quare det Deus omnia ista permixta et bonis et malis, et quare auferat et bonis et malis. Dedit tibi; non extollaris: abstulit tibi; non frangaris. Times ne
Abbreviated transcription (Latin):
liatio hẏemps erat. Redit formica ad id qd̃
estate collegit. & intus in secreto suo ubi
nemo uidet. estiuis laborib recredtur. Qñ
sibi estate colligebat ista: uidebant om̃s.
Cum his pascit᷑ hyeme : nullus uidet. Qd ẽ
hoc: Uide formicã dei. Surgit cottidie.
currit ad eccłam dei. oat. audit lectio¬
nẽ. hymnũ cantat. ruminat qd audit.
apud se cogitat. recondit intus grana. col¬
lecta de area. Hec ipsa que mͦ dicunt᷑. qͥ
prudent̃ audiunt hoc agunt. & ab oĩb
uident᷑ ꝓcede ad eccłam. redire de eccła.
audire sermonẽ. audire lectorem. inueni¬
re librũ. aꝑire & legere. Omĩa ista uiden¬
tur: cũ funt. Formica illa ẽ conterensit᷑.
portans & recondens. in conspectu cernen¬
tium. Uenit hẏemps aliquando. Cui enim
non uenit: accidit dampnũ. accidit orbi¬
tas. Ceteri miserant᷑ forte ut miserum. qͥ
non norunt qͥd intus habeat formica qd
comedat: & dicunt. Miser ille cui hoc acci¬

Expanded text:
liatio; hiems erat: redit formica ad id quod liatio; hiems erat: redit formica ad id quod aestate collegit; et intus in secreto suo, ubi nemo videt, aestivis laboribus recreatur. Quando sibi ista colligebat aestate, videbant omnes: cum his pascitur hieme, nullus videt. Quid est hoc? Vide formicam Dei: surgit quotidie, currit ad ecclesium Dei, orat, audit lectionem, hymnum cantat, ruminat quod audivit, apud se cogitat, recondit intus grana collecta de area. Haec ipsa quae modo dicuntur qui prudenter audiunt, hoc agunt, et ab omnibus videntur procedere ad ecclesiam, redire de ecclesia, audire sermonem, audire lectionem, invenire librum, aperire et legere: omnia ista videntur, cum fiunt. Formica illa est conterens iter, portans et recondens in conspectu cernentium. Venit hiems aliquando; cui enim non venit? Accidit damnum, accidit orbitas: caeteri miserantur forte ut miserum, qui non norunt quid intus habeat formica quod comedat, et dicunt, Miser ille cui hoc acci
Abbreviated transcription (Latin):
& uides pati malos damnũ: S maiore. illi
damno ferunt᷑. In anis ẽ domꝰ: in anior con¬
scientia. Qsqͥs malus ista ꝑdid̾it. ñ habet fo¬
ris qd teneat. ñ habet intus ubi reqͥescat.
Fugit hec ubi damnũ passus ẽ. ubise ab ocłis
hominũ de diuitiaꝵ ostentatione iactabat.
Iam se in ocłis hominũ iactare ñ potest. ad
se intro redit. qr nichil habet. Non ẽ imi¬
tatus formicã: non sibi collegit grana. cũ
estas eẽt. Qͥd dixi. cũ estas eẽt. Cũ eẽt uite
tranqͥllitas. cum eẽt scł huiꝰ erga illũ ꝓsꝑi¬
tas. quando ei uacabat. quando felix uo¬
cabat᷑ ab om̃ib. estas ipsius erat. Imitaret᷑
formicã. audiret u̾bum di. colligeret gra¬
na & intus recondet. Uenerat tẽptatio tͥ¬
bulationis. suꝑuenerat hyemps torporis. tẽ¬
pestas timoris. frigus tͥsticie. Siue dãpnũ
esset. siue aliqd̃ salutis ꝑicłm. siue aliqua or¬
bitas suoꝵ. siue aliqua exhonoratio & humi¬

Expanded text:
m vides et malos pati damnum? Sed majore illi m vides et malos pati damnum? Sed majore illi damno feriuntur: inanis est domus, inanior conscientia est. Quisquis malus ista perdiderit, non habet foris quod teneat, non habet intus ubi requiescat. Fugit hic ubi damnum passus est, ubi se ad oculos hominum de divitiarum ostentatione jactabat; jam se in oculis hominum jactare non potest: ad se intro non redit, quia nihil habet. Non est imitatus formicam; non sibi collegit grana, cum aestas esset . Quid dixi, cum aestas esset? Cum esset vitae tranquillitos, eum esset saeculi hujus erga illum prosperitas, quando ei vacabat, quando felix vocabatur ab omnibus, aestas ipsius erat. Imitaretur formicam, si audiret verbum Dei; colligeret grana, et intus reconderet. Venerat tentatio tribulationis, supervenerat hiems torporis, tempestas timoris, frigus tristitiae, sive damnum esset, sive aliquod salutis periculum, sive aliqua orbitas suorum, sive aliqua exhonoratio et humi
Abbreviated transcription (Latin):
s exerta nitore uirtutum. in geminis a¬
lis gemine dilectionis. exaltat se in au¬
ras libera. & uidet subtractum ẽẽ sib¬
qd̃ calcabat. ñ ub incõbebat. ꝙ dicit
secura. Bñs dedit. dñs abstulit. sicut dño
placuit ita factum ẽ. sit nom̃ dñi bene¬
dictum. Dedit & abstulit: manet qͥ ded.
miraris arboris. que modo nata es : hec
magna quã mͦ miraris. sub cuiꝰ umbra
refrigeraris : uirga fuit. S times ne tibi
auferant᷑ hec. cũ talis fueris. attende qr
auferant᷑ & malis. Qͥd te gͦ differs a conũ¬
sione. qd̾ bonꝰ times amittere: forte ma¬
lus amissurꝰ es. Si bonꝰ ea amisseris: ad est
consolator qui abstulit. Archa exinanita
est auro. cor plenũ ẽ fide. foris pauꝑ es: s
intus diues es. Diuitias tecum portas. quaᷤᷤ
non amitteres etiamsi de naufragio nudꝰ
exires. Quod gͦ forte ꝑditurꝰ es malus. cur
non bonũ te inuenit dãpnũ quandoqͥdẽ¬

Expanded text:
sed exserto nitore virtutum, in geminis ased exserto nitore virtutum, in geminis alis geminae dilectionis exsultat in auras liberas; et videt sibi subtractum esse quod calcabat, non ubi incumbebat; et dicit secura: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Dedit, et abstulit; manet qui dedit, miraris arboris, quia modo nata es: haec magna quam miraris, sub cujus ramis et umbra refrigeraris, virga fuit. Sed times ne tibi auferantur haec, cum talis fueris? Attende quia auferuntur et malis. Quid te ergo differs a conversione? Quod bonus times amittere, forte malus amissurus es. Si bonus ea perdideris, adest consolator qui abstulit: arca exinanita est auro, cor plenum est fide; foris pauper es, sed intus dives es: divitias tecum portas quas non amitteres, etiamsi de naufragio nudus exires. Quod ergo forte perditurus es malus, cur non bonum te invenit damnum, quandoquide
Abbreviated transcription (Latin):
cũ conuterent᷑. ne amitterent qd̵ soli ma¬
li haberent. ꝑmixte date sunt & boniᷤᷤ
& malis. Rursus s solis bonis auferren¬
tur. idem ille timor ẽẽt infirmoꝵ. ne ꝯ¬
uerterent᷑ ad dm̃. Rursus si solis malis au¬
ferrent᷑. ipsa sola putaret᷑ pena. qua ma¬
li plectunt᷑. Quod gͦ dat ea malis. conso¬
latur itinerantes. Qd̃ dat ea & malis. am¬
monet bonos. ut alia desiðent. que non
habent. cũ malis cõmunia. Rursus boniᷤ
aufert ea quando uult. ut int̾rogent se
de uirib suis. & inueniant se qͥ forte late¬
bant se. utrũ iam possint dicere. dñs de¬
dit. dñs abstulit. sicut dño placuit ita
factum ẽ. sit nom̃ dñi benedictũ. Bene
fructus compluta sagina benedictioniᷤᷤ.
Dñs dedit dñs abstulit. Subtraxit data.
s ñ subtraxit datorem animã benedicta.
Omĩs anima simplex. non herens reb t̾re¬
nis. nec uisco implicatis pennis iacens.

Expanded text:
cum converterentur. amitterent quod soli macum converterentur. amitterent quod soli mali haberent. Permixte data sunt et bonis et malis. Rursus si solis bonis auferrentur, idem ille timor esset infirmorum, ne converterentur ad Deum: rursus si solis malis auferrentur, ipsa sola poena putaretur qua mali plectuntur. Quod ergo dat ea bonis, consolatur itinerantes: quod dat ea et malis, admonet bonos ut alia desiderent, quae non habent cum malis communia. Rursus bonis aufert ea quando vult, ut interrogent se de suis viribus; et inveniant se, qui forte latebant se, utrum jam possint dicere: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Benedfructus compluta sagina benedictionis. Dominus dedit, Dominus abstulit: subtraxit data; sed non subtraxit datorem. Anima benedicta omnis simplex, non haerens rebus terrenis, nec visco implicatis pennis jacens,
Abbreviated transcription (Latin):
cuniam. soli boni cetera apta huic uite
temporali. atq transeunti. Habent hec ⁊
mali. & aliq̃n desunt bonis. s desunt et
malis: & plerũq illis magis qͣ. illis: aliq̃n
illis potiꝰ quã istis abundant. ꝑmixta eẽ¬
ista temporalia ds uoluit: qr si solis boniꝰᷤ
ea daret. putarent mali. ꝓpter hoc colen¬
dũ dm̃. Rursus si ea solis malis daret. ti¬
merent boni infirmi conu̾ti: ne ista for¬
te illis deessent. Est enĩ adhuc aĩa infirma
minꝰ capax regni d̃i: nutrire debet illãds.
agricola nr̃. Nam & que arbor iam tẽpes¬
tates robore sustinet. cũ de. t̾ra nasceret᷑
herba erat. Nouit gͦ ille agͥcola ñ solũ
robustas arbores putare atq purgare.
s etiam ten̾as in recenti ortu sepire. Ip¬
terea dilectissim ut dicere ceperã. si so¬
lis bonis darent᷑ ista. om̃s ꝓpt̃ hec accipi¬
enda uellent conuerti ad dm̃i. Rursus
si solis malis darent᷑. timerent infirmi

Expanded text:
cuniam, soli boni caetera apta huic vitae cuniam, soli boni caetera apta huic vitae temporali atque transeunti. Habent haec et mali, et aliquando desunt bonis: sed desunt et malis, et plerumque istis magis quam illis; aliquando illis quam istis potius abundant. Permixta ista temea daret, putarent et mali propter haec colendum Deum; rursus si ea solis malis daret, timerent boni infirmi converti, ne ista illis forte deessent. Est enim adhuc anima infirma minus capax regni Dei; nutrire illam debet Deus agricola noster. Nam et quae arbor jam tempestates robore sustinet, cum de terra nasceretur, herba erat. Novit ergo ille agricola non solum robustas arbores putare atque purgare; sed etiam teneras in recenti ortu sepire. Propterea, dilectissimi, ut dicere coeperam, si solis bonis darentur ista, omnes propter haec accipienda vellent converti ad Deum: rursus si solis malis darentur, timerent infirmi, ne
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt: & cum ab aliis petunt. cum
accipiunt nescientes. ab illo accipiunt.
Quomodo cũ puniunt᷑. & putant se ab aliiᷤᷤ
puniri. nescientes ab illo puniunt᷑. sic et
cum uegetant᷑. implent᷑. saluant᷑. lib̾ant᷑.
et si hoc nescientes. uł hominib uł demo¬
nib. uł angłis tribuunt. ñ habent nͥ ab
illo. penes quẽ potestas est om̃ium. Ad hoc
dixerimꝰ hec fratres. ut qͥsqͥs etiam ista t̃re¬
na. forte uel ꝓpter supplementa necessita¬
tis. uł ꝓpter aliquã infirmitatẽ desid̾at.
ñ nͥ ab illo desidet qui ẽ fons om̃ium bo¬
noꝵ: & creator & recreator uniu̾soꝵ. Sed
alia sunt dona que dat d̾s & inimicis su¬
is: alia que ñ seruat nͥ amicis suis. Que st̃
dona que: dat mimicis suis: ea que nume¬
raui. Non eni sol boni plenas habent do¬
mos. reb necessariis. aut soli boni. uel
salu fiunt. uł ab egͥtudine conualescunt.
aut soliboni filios habent. soli boni pe¬

Expanded text:
accipiunt; et, cum ab aliis petunt et accipiunt; et, cum ab aliis petunt et accipiunt, nescientes ab illo accipiunt. Quomodo, cum puniuntur, et putant se ab aliis puniri, nesciencum vegetantur, implentur, salvantur, liberantur; etsi hoc nescientes, vel hominibus, vel daemonibus, vel Angelis tribuunt, non habent nisi ab illo, penes quem potestas est omnium. Ad hoc dixerimus haec, fratres, ut quisquis etiam ista terrena forte, vel propter supplementa necessitatis, vel propter aliquam infirmitatem desiderat, nonnisi ab illo desideret, qui est fons omnium bonorum, et creator et recreator universorum. 3. Sed alia sunt dona quae dat Deus et inimicis suis, alia quae non servat nisi amicis suis. Quae sunt dona quae dat inimicis suis? Ea quae numeravi. Non enim soli boni plenas habent domos rebus necessariis; aut soli boni, vel salvi sunt, vel ab aegritudine convalescunt; aut soli boni filios habent, soli boni pe
Abbreviated transcription (Latin):
tatus qd̾ non nascant᷑: benedici se uult ut ha¬
beat posteritatem. & qͥs enumeret diu̾sas
uitas hominũ. se a dño deo benedici cupien¬
tĩum: quis autem nr̃m dicturꝰ est. ñ eẽ illã
dei benedictionẽ. siue agͥcultura ei fructum¬
ferat. uł domꝰ cuiꝰq abundet copia rerum
temporalium: uł ipsa corporis salus. aut te¬
neatur. aut ne amittat᷑: aut amissa repa¬
retur. fẽcunditas etiam feminaꝵ. & casta
uota filios desidantium: ad quẽ ꝑtinent. nͥ
ad dñm dm̃: qui enĩ omĩa creauit qͣndo ñ
erant: ipse plis successu facit ꝑmanere qđ
condidit. fãcit hec ds: donat hec ds. Parũ
est nob̃ dicere. facit hec ds. donat hec ds̃:
s solus facit. solus donat. Qͥd si enĩ facit hec
ds. facit hec & aliqͥs ñ ds: facit hec ds̃: et
solus facit. & sine causa ista petuntur.
uł ab hominib. uł a demonib: & que¬
cũq bona accipiunt inimici di. ab illo

Expanded text:
tatus quod non nascantur, benedici se vult ut hatatus quod non nascantur, benedici se vult ut habeat posteritatem. Et quis enumeret diversa vota hominum se a Domino Deo benedici cupientium? Quis autem nostrum dicturus est non esse illam Dei benedictionem, si vel agferat, vel domus cujusque abundet copia rerum temporalium, vel ipsa corporis salus aut teneatur, ne amittatur, aut amissa reparetur? fecunditas etiam feminarum, et casta vota filios desiderantium ad quem pertinent, nisi ad Dominum Deum? Qui enim creavit quando non erat, ipse prolis successu facit permanere quod condidit. Facit haec Deus, donat haec Deus. Parum est nobis dicere: facit haec Deus, donat haec Deus; sed solus haec facit, solus donat. Quid enim! Facit haec Deus, sed facit haec et aliquis non Deus? Facit haec, et solus facit, et sine causa ista petuntur vel ab hominibus vel a daemonibus; et quaecunque bona accipiunt inimici Dei ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
a increm̃tum sarm̃tis dare ñ potest. forma¬
re fructus ñ potest. modificare. semina ñ pot̃.
tempora gignendi temꝑare ñ potest. Ds aũ
qui omĩa potest. agͥcola nr̃ ẽ. Securi sumꝰ. for¬
te ait aliquis. Tu dicis agͥcolam nr̃m eẽ dm̃.
Immo ego apłos agricolas dico. qͥ dixerunt.
ego plantaui apollo rigauit. Si ego dico.ne¬
pater m̃s agricola. Sitiat gͦ t̾ra. & edat uo¬
ces sitis sue: qm̃ scriptum ẽ. Anima mea sicut
t̃ra sine aqua tͥ. Dicat gͦ terra nr̃a. nos ipsi:
pluuiam dei desid̾ans. Ds̃ misereat᷑ nr̃i. et
benedicat nos. Illuminet uultum suum
fortasse: qͥd est benedicat nos. Multis modiᷤᷤ
se uolunt homines benedici a deo. Aliꝰ bene¬
dici se uult. ut habeat plenam domũ neces¬
sariis reb huic uite. Alius benedici se. cupit.
ut obtineat salutem corporis sine labe. alius
benedici se uult. si forte egrotat: ut recipiat
sanitatem. Alꝰ desid̾ans filios. & forte contris¬

Expanded text:
a incrementum dare sarmentis non potest, formaa incrementum dare sarmentis non potest, formare fructus non potest, modificare semina non potest, tempora gignendi temperare non potest. Deus autem qui omnia potest, agricola noster est: securi sumus. Forte ait aliquis, Tu dicis agricolam nostrum esse Deum: imo ego Apostolos agricolas dico, qui dixerunt, Ego plantavi. Apollo rigavit. Si ego dico, nePater meus agricola . Sitiat ergo terra, et edat voces sitis suae; quoniam scriptum est: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . Dicat ergo terra nostra, nos ipsi, pluviam Dei desiderans: Deus misereatur nostri, et benedicat nos. 2. Illuminet vultum suum sortasse quid est, benedicat nos. Multis modis se volunt homines benedici a Deo: alius benedici se vult, ut habeat plenam domum necessariis rebus huic vitae; alius benedici se cupit, ut obtineat salutem corporis sine labe; alius benedici se vult, si forte aegrotat, ut reparet sanitatem; alius desiderans filios, et forte contris
Abbreviated transcription (Latin):
s d̾s dedit increm̃tum. Ergo neq qui plan¬
tat ẽ aliqͥd. neq qͥ rigat. s qui increm̃tũ
dat ds. Ille gͦ incrementum dat. Numqͥd
forte isti sunt agͥcole: agͥcola enĩ d̾r: qui
plantat & qui rigat. Dixit autẽ apłs. Ego
plantaui. apollo rigauit. Querimꝰ unde hoc¬
ipse iam fecerit. Respondet apls. Non ego
autem: s grã di mecum. Ergo quocũq te
uerteris. siue ꝑ angłos. dm̃ inuenies agͥco¬
lam tuum. siue ꝑ ꝓpħas. ipse ẽ agͥcola tuus.
siue ꝑ apłos. eundem ipsum cognosce agͥco¬
lam tuum. Qd gͦ nos: fortassis oꝑarii sumus.
agͥcole ipsiꝰ. aͣ hoc ipsum. ab hoc ipso imꝑti¬
tis uirib. & ab ipso donata gr̃a. Ipse gͦ et
colit. & increm̃tum dat. agͥcola enĩ homo.
uineam colit. hactenꝰ ut aret. putet. adhi
ere uineȩ suȩ ñ potest. Quod si forte irriga¬
re potest: de cuiꝰ pot̃: ipse qͥdem ducit irrigu¬
um: s ds implet fontẽ. Postremo in uinea su¬

Expanded text:
sed Deus incrementum dedit. Ergo neque qui plansed Deus incrementum dedit. Ergo neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Ille ergo incrementum dat. Numquid forte isti sunt agricolae? Agricola enim dicitur qui plantat, qui rigat: dixit autem Apostolus, Ego plantavi Apollo, rigavit. Quaerimus unde ipse hoc fecerit? Respondet Apostolus: Non ego autem; sed gratia Dei mecum . Ergo quocumque te verteris; sive per Angelos, Deum invenies agricolam tuum; sive per Prophetas, ipse est agricola tuus; sive per Apostolos, eumdem ipsum agnosce agricolam tuum. Quid ergo nos? Fortasse operarii sumus agricolae illius, et hoc ipsum ab ipso impartitis viribus, et ab ipso donata gratia. Ipse ergo et colit, et incrementum dat. Agricola autem homo vineam colit hactenus, ut aret, putet, adhibere vineae suae non potest. Quod si forte irrigare potest, de cujus potest? Ipse quidem ducit in rivum, sed Deus implet fontem. Postremo in vinea su
Abbreviated transcription (Latin):
eus misereat᷑ nr̃i. ⁊
benedicat nos.
Benedicat anima nr̃a
nos. Cũ benedicit noꝰ
dñs. nos crescimꝰ: & cũ
benedicimꝰ dñm. nos
crescimus. Utrumq nob̃ ꝓdest. Non auge¬
tur ille benedictione nr̃a. nec minuit᷑ ia¬
ledictione nr̃a. Qͥ maledicit dñm. ipse mi¬
nuitur: qui benedicit dñm. ipse augetur.
Prior ẽ in nob̃ benedictio dni. & consequeis
ẽ. ut ꝙ nos benedicamꝰ dñm. Illa pluuia.
iste fructus ẽ. Ergo reddit᷑ tam quã fructꝰ
agricole: deo compluente nos. & colente.
Cantamꝰ ista. deuotione ñ sterili. ñ inani
uoce. s uero corde. aꝑtissime enĩ d̃s pater
dictus ẽ agricola. apłs dicit. Dei agricul¬
tura. dei edificatio estis. In reb huiꝰ mundi
uisibilib. uitis ñ est edificium. & edificiũ
est uinea. Nos autem uinea dñi sumꝰ: quia
colit nos ad fructum. Edificium dĩ sumꝰ.
qr colit nos & habitat in nob̃. & qͥd aiti¬
dem apłs: ego plantaui. apollo rigauit:

Expanded text:
eus misereatur nostri, et benedicat nos. Benedicat anima nostrnos. Cum benedicit nos Deus, nos crescimus; et cum benedicimus nos Dominum, nos crescimus: utrumque nobis prodest. Non augetur ille benedictione nostra, nec minuitur maledictione nostra. Qui maledicit Domino, ipse minuitur; qui benedicit Dominum, ipse augetur. Prior est in nobis benedictio Domini, et consequens est ut et nos benedicamus Dominum. Illa pluvia, iste fructus est. Ergo redditur tanquam fructus agricolae Deo, compluenti nos et colenti. Cantemus ista devotione non sterili, non inani voce, sed vero corde. Apertissime enim Deus Pater dictus est agricola. Apostolus dicit: Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis. In rebus hujus mundi visibilibus, vitis non est aedificium, et aedificium non est vinea: nos autem vinea Domini sumus, quia colit nos ad fructum; aedificium Dei sumus, quia qui colit nos habitat in nobis. Et quid ait idem Apostolus? Ego plantavi, Apollo rigavit;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inqͣntũ spũał. intm nouus. Uide quiddi¬
cat apłs. Non potui uob̃ loqui qͣsi spi ali¬
bꝰ: s quasi carnalib. Unͣ illos ꝓbat carna¬
les: Cũ gͦ unꝰ dic̃. ego sũ pauli: alt̾ uͦ ego sũ
apollo: nonne carnales estis: Ergo ĩ spũ.
canticũ nouũ canta. in uia secura. Sic ui¬
atores cantant: ⁊ plerũq nocꝰte cantant
formidolosa circũstrepunt oĩa: uł potiꝰ
ñ circũstrept᷑: s circu̾silent: & qͣntoma¬
gis silentia. tantomagͣ formidolosa. Can¬
tat tñ: & qͥ latrones timet. Quanto secͤi¬
us cantas in xp̃o: Non ht̃ uia ista latͦne̾:
si tu ñ deserendo uiã. incidas in latͦnẽ:
Canta inꝗͣ. securus oc̾m nouũ in uia quã

Expanded text:
m novus. Vide quid dicat Apostolus: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Unde illos probat carnales? Cum enim unus dicit, Ego sum Pauli; alter vero, Ego Apollo: nonne, inquit, carnales estis ? Ergo in spiritu canticum novum canta in via secura. Sicut viatores cantant, et plerumque nocte cantant. Formidolosa circumstrepunt omnia, vel potius non circumstrepunt, sed circumsilent; et quanto magis silentia, tanto magis formidolosa; cantant tamen et qui latrones timent. Quanto securius cantas in Christo? Non habet via ista latronem, si tu non deserendo viam incidis in latronem. Canta, inquam, securus