comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ exꝑim̃tũ pene disceret. quid in-¬
teresset int obedientie bonũ & in¬
obedientie malum. ꝓinde ⁊ hoc ñ infigura
dictũ. s uere qđdã lignũ accipiendũ ẽ: cui
ñ de fructui. ł pomo qđ inde nasceret᷑. s ex ip
sa re nom̃ impositũ ẽ. que illo contͣ uetitũ
tacto. fuerat secutura:
xlii. Itẽ de eodẽ
ligno. Ex eodem libro .uiii. de genesi

Expanded text:
per experimentum poenae disceret quid inper experimentum poenae disceret quid interesset inter obedientiae bonum, et inobedientiae malum. Proinde et hoc non in figura dictum, sed quoddam vere lignum accipiendum est; cui non de fructu vel pomo quod inde nasceretur, sa re nomen impositum est quae illo contra vetitum tacto fuerat secutura. CAPUT XLI. Item de eodem ligno, ex eodem libro VIII de Genesi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enĩ leuiores eas sentimꝰ: quo ei a quo
nos separare molunt᷑. artius inheremꝰ.
Non seꝑat ꝓnuissio futuroꝵ: nam & qͥc¬
qͥd boni futurũ ẽ.: certiꝰ ꝓmitit õs & ni¬
chil ẽ ipso dõ meliꝰ. qͥ iam ꝓfecto bene si¬
tudinẽ ł ꝓfunditatẽ significant. Nonero
curiosus: ne seiungar adõ. Nec cuiꝰꝗͣ doc¬
fundũ. fuꝑa & infera huius mundi sigmi¬
ficant. Quis m celũ polliceat᷑. ut aceli fabri¬
catore seiungar: Aut quis treat inferuus.
ut dm̃ deserani: Quẽ sinquã deseiuissem:

Expanded text:
hoc enim leuiores eas sentimus, quo ei a quo hoc enim leuiores eas sentimus, quo ei a quo nos separare moliuntur artius inhaeremus. non separat promissio futurorum; nam et quidquid boni futurum est, certius promittit deus et nihil est ipso deo melius, qui iam profecto bene situdinem vel profundum significant, non ero curiosus, ne sejungar a Deo; nec cujusquam docrofundo superna et inferna hujus mundi significantur, quis mihi coelum polliceatur, ut a coeli fabricatore sejungar? Aut quis terreat infernus, ut Deum deseram, quem si nunquam deseruissem,
Abbreviated transcription (Latin):
ligentib inquit dm̃: omia ꝓcedunt in bo¬
num. Dicit eciã ipse. dilectionis modum.
Quis gͦ nos separabit acaritate xp̃i: &e cet̾a
seꝑat. qͥd ẽẽ. ñ solũ meliꝰ s ctiã certiꝰ hoc bono
id ipsũ enuĩ qđ diligimꝰ dmn mori ñ pot̃. nͥ dũ
ñ diligit dm̃. cui mors ipsa ẽ ndiligere dm̃.
Qdnichilẽ. aliud: quã ei quicꝗͣ intelligẽ¬
do atq sequendo p̃ponere. Nemo inde sepat
pollicendo uitã: nemo enĩ ab ipso fonte sepa¬
rat a quã pollicendo. Non seꝑat angłs: non
eni ẽ. angłs cũ inheremꝰ dõ. nr̃a m̃te poten¬
tior. Non seꝑat uirtꝰ: si illa urtꝰ hic nomi¬
nata ẽ. que aliꝗͣ potestatẽ in hoc mundo
tenet. Toto mundo e. omino sublimior. mens
inherens dõ. Sin illa uutꝰ dicta ẽ. que ipsius
animi nr̃i rectissima affectio ẽ: si in alio ẽ.
fauet ut coniungam᷑ dõ : si in nob ẽ. ipsa cõ¬
ungit. Nonseꝑant in stantes molestiȩ:

Expanded text:
ligentibus, inquit, deum omnia procedunt in boligentibus, inquit, deum omnia procedunt in bonum. dicit etiam ipse dilectionis modum: quis ergo nos separabit a caritate Christi? et cetera; separat, quid esse non solum melius sed etiam certius hoc bono id ipsum enim quod diligimus deum mori non potest, nisi dum non diligit deum, cui mors ipsa est non diligere deum, quod nihil est aliud quam ei quicquam in diligendo atque sequendo praeponere. nemo inde separat pollicendo uitam; nemo enim ab ipso fonte separat aquam pollicendo. non separat angelus; non enim est angelus, cum inhaeremus deo, nostra mente potentior. non separat uirtus; si illa uirtus hic nominata est, quae aliquam potestatem in hoc mundo tenet, toto mundo est omnino sublimior mens inhaerens deo; sin illa uirtus dicta est, quae ipsius animi nostri rectissima affectio est, si in alio est, fauet ut coniungamur deo; si in nobis est, ipsa coniungit. non separant instantes molestiae;
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Quisqͥs aut̃ de bono quo fruit᷑ n cõ¬
fidit: in tanco timore amittendi. beatꝰ
et̃ qͥs pot̾: Quis uͦ dubitet hominẽ sapi¬
entẽ. si sequi satisputauermꝰ auferri
nob̾ etiã repugnantib posse:. ds̃ igitur
restat. Quẽ si sequim᷑: bene. Si asseqͥm̃.
ĩ tautũ bene.s etiã beate uiuimꝰ. Secutio
gͦ dĩ ÷: beatitatis appetitꝰ. Consecutio:
ipsa beatitas. S quo pacto sequit. quẽ
mines. s etiã insipientes homines sumꝰ:
pientes fuisse ꝓbabile ẽ: ut in lucẽ ueri¬
tacis aciẽ ticubantẽ uelut ramis huma¬
nitatis opacata inducat auctoritas. Quã
uiã nob̾os &e patniarcharũ segregatione.
e legis uinclo. ⁊ ppsarũ psigio.& sueto¬
⁊ martyrum sanguine. ⁊ gentiũ occuipatio¬
ne muniuit. Quare: ratrunculas nrãs diui
amore tende iuibes. Diliges inquit dũmdin
tnũ ex toto corde tuõ. ⁊ex tota anima tuãci ex
tota inte tua. Quid uis ampliꝰ: &e paulꝰ di¬

Expanded text:
erit. quisquis autem de bono quo fruitur non conerit. quisquis autem de bono quo fruitur non confidit, in tanto timore amittendi beatus esse quis potest? quis uero dubitet hominem sapientem si sequi satis putauerimus, auferri nobis etiam repugnantibus posse? deus igitur restat, quem si sequimur, bene, si assequimur, non tantum bene sed etiam beate uiuimus. secutio ergo dei est beatitatis appetitus, consecutio ipsa beatitas. sed quo pacto sequimur quem mines sed etiam insipientes hpientes fuisse probabile est, ut in lucem veritatis aciem titubantem velut ramis humanitatis opacata inducat auctoritas: quam viam nobis Deus et patriarcharum segregatione, et legis vinculo, et prophetarum praesagio, etet martyrum sanguine et gentium occupatione muniuit; quare ratiunculas nostras diuiniamore tendere iubes. diliges, inquit, dominum deum tuum ei toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. quid uis amplius? et Paulus: di
Abbreviated transcription (Latin):
uerauiꝰ quẽ ad inodũ sit homini ui-¬
uendirbeatȩ. & certe om̃s uiuere
uolumꝰ: beatꝰ aũt neq ille dici pot̃. qͥñ ha¬
bet qđ amat qualecũq sit: neq qͥ ht̃ qđ
amat sinoxiũ sit: neq qͥñ amat qđ ht̃. etiã
si optiniũ sit. Nam & qͥ appetit qđ ad ipis¬
ci ñ pot̃. cruciat᷑: & qui adeptꝰ ÷ qđ ad petẽ
dũ ñ eẽt: falit᷑: & qͥñ appetit qđ adipiscẽ¬
dũ eẽt: egrotat. Nichil aut istoꝵ animo
contingit sine miseria: nullus gͥ illoꝵbe
atꝰ ẽ. Quartũ restat. ubi beata uita inue¬
niriqueat: cũ id qđ ẽ. hominis optimũ
⁊ amat᷑ &e habet᷑. Quid ÷ eñi aluit qđ dici¬
bis debet optimũ nr̃m: si beate uiu̾e cogi¬
tamꝰ. Namquisqͥs qđ se ipso ẽ. detenusse¬
quit᷑: fit et ipse decerior. O portet aut̃
omuẽ hominẽ id qđ optimũ ẽ. seqͥ s tale
eẽ debet: qđ ñ amitat inuitꝰ. Quippe ne¬
mo pot confide de talibono. qd sibi eripi
posse sencit : siretinere id amplectiq uolu-¬

Expanded text:
aeramus quemadmodum sit homini uiuendum. beate certe omnes uiuere uolumus; beatus autem neque ille dici potest qui non habet quod amat, qualecumque sit, neque qui habet quod amat, si noxium sit, neque qui non amat quod habet, etiam si optimum sit. nam et qui appetit quod adipisci non potest cruciadum non esset fallitur; et qui non appetit quod adipiscendum esset aegrotat. nihil autem istorum animo contingit sine miseria: nullus igitur illorum beatus est. quartum restat ubi beata uita inueniri queat, cum id quod est hominis optimum et amatur et habetur. quid est enim aliud quod dicibis debet optimum nostrum, si beate uiuere cogitamus. nam quisquis quod se ipso est deterius sequitur, fit et ipse deterior. oportet autem omnem hominem id quod optimum est sequi; sed tale esse debet quod non amittat inuitus. quippe nemo potest confidere de tali bono quod sibi eripi posse sentit, etiam si retinere id amplectique uolu
Abbreviated transcription (Latin):
q maxime ad ꝯoeminationẽ indeor indñi
crucifirione ꝯmemorari uoluerit. qua in¬
telligunt clamare potuisse ut crucifigere
tur: ut ipsos potiꝰ crucifixisse acciꝑemꝰ quã
centurio magis accessit addnnrquã illi
amici quos misit: ꝓculdubio questioso¬
luta ẽ. de hora dnice passionis. quȩ max¬
ime solet ⁊ contentiosoꝵ concitare impu¬
dentiã: & infirmoꝵ imꝑitiã ꝑturbare:¬

Expanded text:
que maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini que maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini crucifixione commemorare uoluerit, qua intelleguntur clamare potuisse, ut crucifigtur, ut ipsos potius crucifixisse acciperemus, qCenturio magis accessit ad Dominum, quam illi amici quos misit: procul dubio quaestio soluta est de hora Dominicae passionis, quae maxime solet et contentiosorum concitare impudentiam, et infirmorum imperitiam perturbare
Abbreviated transcription (Latin):
partes erant. Si quando ad doniũ ꝑductꝰ:
soceriscayphe ubi ⁊ auditꝰ ẽ. a pͥncipib sac̃¬
dotũ: at hiuc gallus ñ cantauerat. Qd̾ ex
petri negatione colligimꝰ. uiã audutt᷑.
ne fuisse aꝑtissime scͥptiiẽ. Restat gͦ ut m¬
telligamꝰ tunc cepisse istã parasceuen pas
ponder̃ om̃s pncipes sac dotũ apud qͦs pͥmo
audiebat᷑. ⁊ dixer reus ẽ mortis. qđ apud
matħm ⁊ marcũ inuenit᷑ ut recapitulan¬
do intelligant᷑ de pet negatione pꝰ ea dixis¬
se. qđ antea factũ erat. Noneni absurde co¬
nicit᷑ eo tẽpore qͣndo ut dixi reũ mortis ꝓ¬
nuntiauer̃ nonã horã noctis ẽẽ potuisse ex
qͥhora usq ad horã qua sedit pilatꝰ ꝓtri¬
binali. quasi sexta hora fuit. ñ dieis paraᷤ¬
ceues. id÷ immolationis dinꝰ: qđ nerũ pas¬
cha÷:ut plena sexta eiꝰde parasceues. quę
plena dieittia occurrebat. diis suspendet᷑
in ligno. Siue gͦ potiꝰ hoc intelligendum
eligat. siue marcꝰ t̾ciã horã recoluerit. eam¬

Expanded text:
partes erant; si, quando ad domum perductus est soceri Caiphae, ubi et auditus est a principibus sacerdotum, adhuc gallus non cantauerat, quod ex Petri negatione colligimus, quae cum iam ne fuisse apertissime scriptum est. restat ergo, ut intellegamus tunc coepisse istam parasceuen pascponderunt omnes principes sacerdotum, apud quos primo audiebatur, et dixerunt: reus est mortis, quod apud Matthaeum et Marcum inuenitur, ut recapitulando intellegantur de Petri negatione postea dixisse quod antea factum erat. non enim absurde conicitur eo tempore, quando, ut dixi, reum mortis pronuntiauerunt, nonam horam noctis esse potuisse. ex qua hora usque ad horam, qua sedit Pilatus pro tribunali, quasi sexta hora fuit, non diei, sed parasceues, id est immolationis domini, quod uerum pascha est, ut plena sexta eiusdem parasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur, siue Marcus tertiam horam recoluerit eam
Abbreviated transcription (Latin):
inquisitor inueniet: cu adũterit hoc qđ a
militib factũe. hora sexta factũ ẽe. Quãꝗͣ
n desint qui parasceues quã ioħs cõmemo¬
rauit. dicens. Erat aut parasceue hora quasi
sexta. horam diei t̃ciam uelint intelligi. qͥ
sedit pilatꝰ ꝓtribunali:. Ut eadẽ t̃cia opleta
indeat quando crucifixꝰ ÷: atq illo ĩa pen¬
dente in ligno alie tres hore pacce sint. &
reddidit spin. Ut ab ea hora qͥ defunctꝰ :
id ÷ diei sexta. tenebre fierent usq ad nonã.
Dicunt ein diz quidẽ illo quẽ dies sabba¬
ti sequebat᷑. parasceuen fuisse pasche ui¬
deoꝵ: qđ ab eodẽ sabbato iam incipent
tis nona. in eo qđ dñs aiudeis occidendꝰ
p̃parabat᷑. Parasceuie quippe int̾p̃tat᷑ p̃pa¬
ratio. Ab illa gͦ hora nona noctis usq
ad eiꝰ crucifixionẽ occurrit hora parasceue
cum. Ut ñ martꝰ horã illã recordatã recapitu¬
lando ꝯmemorauerit qͥ clamauer iudei

Expanded text:
inquisitor inueniet, cum aduerterit hoc quod a inquisitor inueniet, cum aduerterit hoc quod a militibus factum est hora sexta factum esse. Quamquam non desint qui parasceues — quam Iohannes commemorauit dicens: erat autem parasceue hora fere sexta — horam diei tertiam uelint intellegi, qua sedit Pilatus pro tribunali, ut eadem tertia conpleta uideatur, quando crucifixus est, adque illo iam pendente in ligno aliae tres horae peractae sint et reddiderit spiritum, ut ab ea hora, qua defunctus est, id est diei sexta, tenebrae fierent usque ad nonam. dicunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur. parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem sabbato iam inciperentis nona in eo quod dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur. parasceue quippe interpretatur praeparatio. ab illa ergo nona hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceues cum, ut non Marcus horam illam recordatam recapitulando commemorauerit, qua clamauerunt Iudaei:
Abbreviated transcription (Latin):
& scđm legẽ uram iudicate cum. Dixer̃¬
gͦ ei udei. Nob̾ ñ licet int̾ficere quenꝗͣ.
Qđ gͦ maxime uidi fecisse nolebant. hoc
eos hora t̾cia fecisse marcꝰ ostenditNerissi¬
me udicans magis fuisse dñi necatricem
linguã uideoꝵ. quã militum manus.
uidebit qui sine impictatis duri¬
tia uolucrit attende. quã oportuno loco
marcꝰ hoc de t̾eia hora posuerit: ut qͥsq
ibi recordẽt᷑ qua hora iudei crucifixert
diim. qui uolebant in romanos ł pͥnci¬
pes ł milites tͣnfferre ipsum facuiꝰ. ubi fac¬
tum ministroꝵ milicũ omemioratue. Rit
eni. Ꝙ crucifigentes eñ: diuiser uestim¬
ta eiꝰ. mittentes sorte suꝑeis. quisqͥd tollerit.¬
Quihoc nimlites. sic̃ ioħs manifestat᷑ E igo
ne quisꝗͣ cogitationẽ tanti eͥminis auersus
auideis inmilites illos oiueret. Erat aũt in¬
quit hora t̾eia. & crucifix crunt eum. Ut
illi eum potiꝰ crucifirisse inueniant. qͦs hora
t̃cia ut crucisigeret᷑ clamare potuisse diligens

Expanded text:
m legem uestram iudicate eum. dixerunt ergo Iudaei: nobis non licet interficere quemquam. quod ergo maxime uideri fecisse nolebant, hoc eos hora tertia fecisse Marcus ostendit, uerissime iudicans magis fuisse domini necatricem linguam Iudaeorum quam militum manus. uidebit qui sine impietatis duritia noluerit attendere, quam opportuno loco Marcus hoc de tertia hora posuerit, ut quisque ibi recordetur, qua hora Iudaei crucifixerint dominum, qui nolebant in Romanos uel principes uel milites transferre ipsum facinus, ubi factum ministrorum militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius, mittentes sortes suqui hoc, nisi milites, sicut Iohannes manifestat? ergo ne quisquam cogitationem tanti criminis auersus a Iudaeis in milites illos conuerteret, erat autem, inquit, hora tertia et crucifixerunt eum, ut illi eum potius crucifixisse inueniantur quos hora tertia, ut crucifigeretur, clamare potuisse diligens
Abbreviated transcription (Latin):
insteriũ pͥncipi suo scđ̾m suũ officium
pbuer̃. Intelligit᷑ gͦ fuisse hora t̃tia cũ
clamauer̃ iudei ut dñs crucifigeret
& ueracissime demonstrat᷑ tunc eos cru¬
cifixisse quando clamauer. marinie qͥa
nolebant uidi se hoc fecisse᷑. et ꝓpt̃ea cum
pilato tradidant. Qđ eoꝵ u̾ba satis indi¬
cant scđm ioħm. Cum eiũ dixisset eis
pilatꝰ quã accusationẽ affertis adu̾sus
hominẽ huncꝰ responder̃ ⁊ dixer̃ ei.
Siñ eẽt hic malefactor: ntͥ tradidissemꝰ

Expanded text:
inisterium principi suo secundum suum officium inisterium principi suo secundum suum officium praebuerunt. intellegitur ergo fuisse hora tertia, cum clamauerunt Iudaei, ut dominus crucifigeretur; et ueracissime demonstratur tunc eos crucifixisse, quando clamauerunt, maxime quia nolebant uideri se hoc fecisse; et propterea eum Pilato tradiderant, quod eorum uerba satis. indicant secundum Iohannem. cum enim dixisset eis Pilatus: quam accusationem affertis aduersum hominem hunc? responderunt et dixerunt ei: si non esset hic malefact
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. s tancũmͦ sexcadicerit. possemꝰ
nos ita itelligere quẽ ammodii loqͥ scͥp
quinta & inchoata sexta gererentur
hȩc quȩ narrant᷑ in crucifixione dñi
nr̃i.donet ꝯpleta sexta. illo pendente fi¬
erent tenebre quibꝰ tres euangłiste at¬
Ueramꝰ iam consequent cur dic¬
ent martꝰ cũ cõmemorasset qđ crucifi¬
gentes eũ diuiser̃ uestim̃ta eiꝰ mitten¬
tes sortẽ suꝑ eis quisqͥd tolleret: & secutꝰ
aduumnxerit erat aut̃ hora t̃ciã. & crucifix¬
er̃ eum. Iam certe dixerat: & crucifigẽ¬
tes eũ diuiserunt uestim̃ta eiꝰ. Sic etiã
ceti aitestant᷑. qđ eo crucisixo uestim̃ta
otuisa st̃. Si eiꝰ tei geste tẽpꝰ uoluit com¬
memorare marcꝰ: fufficeret dicere erat
aut̃ hora t̃cia. Ut quid adiunx̃ & cruci¬
fixer eum. nͥ qr uoluit aliquid recapi¬
de uoluit eos magis crucifirisse qͥ cla¬
mauer ut crucifigeret᷑. qua illos qͥinim¬

Expanded text:
ceret, sed tantummodo sextam diceret, possemus ceret, sed tantummodo sextam diceret, possemus nos ita intellegere, quemadmquinta et inchoata sexta gererentur haec quae narrata sunt in crucifixione Domini nostri, donec completa sexta illo pendente fierent tenebrae, quibus tres Evangelistae atQuaeramus jam consequenter, cur di cum commemorasset, quod crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortes super eis, quis quid tolleret, secutus adiunxerit: erat autem hora tertia et crucifixerunt eum. iam certe dixerat: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius. sic etiam ceteri adtestantur, quod eo crucifixo uet. Si ergo ejus rei gestae tempus voluit commemorare Marcus, sufficeret dicere: Erat autem hora tertia; utquid adjunxit: Et crucifixerunt eum; nisi quia voluit aliquid recapidere voluit eos magis crucifixisse, qui clamaverunt ut crucifigeretur, quam illos qui m
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ igit᷑ hora quasi sȩxta pilato seden¬
te ꝓtribunali traditꝰ: crucifigen¬
diis iudeis qͦmͦ hora t̃tia crucifirus. sicut
uerba marci ñ intelligentes quidã puta¬
uer̃ : Prius eñi qua hora crucifigi potu¬
erit udeainꝰ. deinde uidebimꝰ cur hora
tc̃ia crucifixũ dixerit maitꝰ. hora erat qͥ¬
si sexcaum traditꝰ÷ crucifigendꝰ apila¬
to sedente ut diccrini ẽ. ꝓtribinali ñ
enĩ iã plena sexta erat . s quasi sȩxtãid:
ꝑacta quinta. & aliquid etia de sexta ẽẽ.
ceꝑat nũꝗͣ aut̃ isti dicerent quinta &
quadrans. aut quinta & triena. aut qͥn¬
ta semis: aut aliquid huiꝰ moi habent
enĩ istũ morẽ scͥpture ut a parte totũ po¬
nãt. maxime intẽporib: sic de occo illis
dieb pꝰ quos cum dicunt ascendisĩe in
montẽ. quoꝵ medios intuens matħs &
marcus. dixerunt pꝰ dies sex p̃sertim
qr tam mod̾ate idem ioħs locutꝰ ẽ: ut
ñ diceret sexta. s qͥsi secta. Qđ̾ suta ñ di¬

Expanded text:
 igitur hora quasi sexta Pilato sedente pro tribunali tra-1 ditus est crucifigendus Iudaeis, quomodo hora tertia crucifixus est, sicut uerba Marci non intellegentes quidam putauerunt? prius enim , qua hora crucifigi potuerit; deinde uidebimus, cur hora, tertia crucifixum dixerit Marcus. hora erat quasi sexta, cum traditus est crucifigendus Pilato sedente, ut dictum est, pro tribunali. non enim iam plena sexta erat, sed quasi sexta, id est peracta quinta et aliquid etiam de sexta esse coeperat. numquam autem isti dicerent "quinta et quadrans" aut ,,quinta triena" aut "quinta semis" aut aliquid huius modi. habent enim istum morem scripturae, ut a parte totum ponant, maxime in temporibus; sicut de octo illis diebus, post quos eum dicunt ascendisse in montem; . quorum medios intuens Matthaeus et Marcus dixerunt: post sex dies. praesertim quia tam moderate idem Iohannes locutus est, ut non diceret: "sexta" sed: quasi sexta. quod si ita non di
Abbreviated transcription (Latin):
rit. a nob istis decedentib caritas aucior
&e cercior ꝑmanebit. Quaꝓpt̃ cũ quisq
cognouerit finẽ p̃cepti ẽẽ. caritatẽ de cor¬
de puro & conscientia boꝵa & fide ñ fic¬
ta: omnẽ uncellectũ diuinarũ scͥptura¬
rũ ad ista tria relaturꝰ. ad tractationẽ illoꝵ
libroꝵ securꝰ accedat. Cũ enĩdiceret cari¬
tas addidit de corde puro: ut nichilali¬
ud quã id qđ diligendii ẽ. diligatur.
Conscientiã uͦ bonã subuinx: ꝓpt̾ spem.
Ille enĩ se ad id qđ credit & diligit ꝑuen¬
turũ eẽ. desꝑat: cui male consuientiescry¬
pulus in est. Tertio: & fide inquit ñ ficta.
Si enĩ fides nĩa indacio caruerit: tunc & ñ
diligimꝰ qđ ne. diligendũ: & recte uiuen¬
do id sꝑamꝰ ut nullomͦ spes nr̃a fallatur:
De signis naturalib & de datis. Ex lib̾¬

Expanded text:
rit, duobus istis decedentibus caritas auctior et certior permanebit. Quapropter cum quisque cognouerit finem praecepti esse caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, omnem intellectum diuinarum scripturarum ad ista tria relaturus ad tractationem illorum librorum securus accedat. cum enim diceret: caritas, addidit: de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. conscientiam uero bonam subiunxit propter spem; ille enim se ad id quod credit et diligit peruenturum esse desperat cui malae conscientiae scrupulus inest. tertio: et fide, inquit, non ficta. si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum et recte uiuendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. CCLII. DE SIGNIS NATVHALIBVS ET DE DATIS. EX LIB
Abbreviated transcription (Latin):
lescit aut̃ cũ aduenerit. Non eñĩ saciat animã:
cui uera ẽ. & ccita sedes aet̾nitas. Aet̾nũ aut̃
ardentiꝰ diligit᷑ adeptũ. quã desidatũ. Dulli
eni desidanti concedit᷑ plus de illo existimare
qua se ht̃. ut ei uilescat cũ minꝰ inuenerit:
S quatu quisq ueniens existimare potue¬
rit. plus ꝑueniens inuenturꝰ ÷. Homo itaq
fide & spe & caricate subnixꝰ. eaq inconcusse
retinens: ñ indiget scͥpturis nͥ ad alios instru¬
endos. Itaq multi ꝑhec tria etiã in solituline
sine codicib uitiunt. Unde in illis arbitior
iã impletũ ee. qđ dictũe. siue ꝓphetie euacu-¬
abunt᷑. siue lingue cessabunt: siue scientia
euacuabit᷑. Quib tam̃ quasi machinis tan¬
ta fidei & spei & caritatis in eis furrex instrue¬
tio: ut ꝑfectũ aliquid tenentes. ea quȩ funt
ex parte ũ querant. ꝑ fectũ sane qͣntũ ĩ hac
uita põt nã in cõꝑatione future uite: nul

Expanded text:
lescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque incretinens, non indiget Scripturis nisi ad alios instruendos. Itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus vivunt. Unde in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam in comparatione futurae uit
Abbreviated transcription (Latin):
am cũ fuerint & alii untp̃tes qͥ ex
hebrea lingua in grecã sacra illa
eloquia transtuler̃ si c̃ aquila. symachus.
theodotion. sic̃ etiã illa int̾ptatio cuiꝰ aue¬
tor ñ apparet. & ob hoc sine nomine int̃¬
p̃tis quinta edicio nuncupat᷑: hanc tam̃
que septuaginta ẽ. tanꝗͣ sola eẽt sic recipit
Quauis ñ defuerit t̃pibꝰ nr̃is p̾soit̃ hiero¬
nimꝰ homio doctissimꝰ. & omiũ triũ lingua¬
rum ꝑitꝰ. qui n ex graos: ex hebreo in lati

Expanded text:
am cum fuerint et alii interpretes, qui ex hebraea lingua in graecam sacra illa eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus, Theodotion, sicut etiam illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine intrpretis quinta editio nuncupatur; hanc tamen, que Septuaginta est, “sic recipit quamvis non defuerit temporibus nostris presbyter Hieronymus, homo doctissimus et omnium trium linguarum peritus, qui non ex Gre
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedent ꝓphetando. isti sequerent᷑ ꝓpħicȩ
illos intp̃tando. Quia sic̃ in illis uera & c̃õ¬
cordãtia dicentib unꝰ pacis sp̃s fuit: sic &
in istis ñ sec̃ conferentib & tam̃ tanꝗͣ ore uno

Expanded text:
praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice illos interpretando: quia sicut in illis vera, et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit; sic et in istis non secum conferen
Abbreviated transcription (Latin):
.lxx. ñ erant: eaq signis quibꝰdã in stellarũ
modii factis ad capita eorũdem uersuũ nota¬
uer᷑. Que signa: asteriscos uocant. Illa uͦ q̃
ta uersuũ iacentib uirgulis sic̃ scribunt᷑
untiȩ signauer. & multi codices has notas
habentes usq quaq disfusi st̃ & latini. Quȩ
aut̃ ñ pretmissa uł addita s alit dicta sunt.
siue aliĩ sensũ faciant etia ipsũ ñ ab horren¬
tẽ. siue alio mͦ eiuidem sensum explicare
monstrent̃. ħ utriꝰq codicibꝰ inspectis neq̃¬
unt repꝑiri. Si gͦ ut oportet nicħ aliud iutue¬
ant᷑ in scͥpt᷑is illis nͥ qđ ꝑ homines aixerit ũi
sp̃sqͥeqͥa: in hebreis codicib & ñ ẽ. apud
int̃p̃tes. lxx. noluit ea ꝑist
cib ñ ÷. Pistos ea maluit quã ꝑ
ilos ioem sp̃s di ere. Sic ostendens utrosq
hieremiꝰ . alia ꝑ aliũ aliuq ꝓpħam. uł alit¬
qͥd porro apud utrosq inuenit᷑. ꝑ utrosq
dicere uoluit unꝰ atq idẽ sp̃s: s ita ut illi

Expanded text:
n erant, eaque signis quibusdam in stellarum modum factis ad capita eorundem uersuum notauerunt, quae signa asteriscos uocant. Illa uero, ta uersuum iacentibus uirgulis, sicut scribuntur unciae, signauerunt. Et multi codices has notas habentes usquequaque diffusi sunt et Latini. Quae autem non praetermissa uel addita, sed aliter dicta sunt, siue alium sensum faciant etiam ipsum non abhorrentem, siue alio modo eundem sensum explicare monstrentur, nisi utrisque codicibus inspectis nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in scripturis illis. nisi quid per homines dixerit Dei st in hebraeis codicibus et non est aput interpretes LXX, noluit ea per iest, per istos ea maluit quam per illos idem spiritus dicere, sic ostendens utrosque Hieremiam, alia per alium aliumque prophetam, uel alitdquid porro apud utrosque invenitur, per utrosque dicere voluit unus atque idem Spiritus; sed ita, ut illi
Abbreviated transcription (Latin):
iserte sane int̾ lasciuientes & ꝯtinen¬
tes tanꝗͣ in medio pudiciciã consti-¬
aus ꝯingałe: que illos illicita ꝯmisisse
indignat᷑. hos etiã licita ꝯtẽpsisse miratur:
Utimi limitis sortita regionẽ: ult᷑ se ꝓru-¬
entiũ execrata barbariẽ. supͦ se micantiũ
uenerata fulgorẽ. Quȩ ueretumdis manibꝰ
&e ꝯfouet estuantes: & laudat tali remedio¬
ñ egentes. Multi delector eloquentissima
ueritate s obsecio te nẽpe sic̃ dicis & diser:¬
tissime ac uerissime dicis. ꝓp̃tea continenteᷤᷤ. iiii¬
laudat pudicicia otugalis. qđ tali remedio
negent quo se ipsam ꝑspicit eguisse: idest
gͦ qͣndo istã ꝯcupiscentia morbũ ẽe. dico
tu negas q tam̃ ei necessariũ remediũ con-¬
fiteris: Si agnoscis remedũi: agnosce mor¬
bũ. Si negas morbũ. nega remediũ. Rogo ce¬
de aliqͥndo etiã ꝑ ostuũ tͥ loquenti uerita

Expanded text:
iserte sane inter lasciuientes et continentes tamquam in medio pudicitiam constituis coniugalem, quae illos inlicita commisisse indignatur, hos etiam licita contemsisse miratur, ultimi limitis sortita regionem, ultra se proruentium execrata barbariem, supra se micantium uenerata fulgorem, quae uerecundis manibus et confouet aestuantes et laudat tali remedio non egentes. multum delector eloquentissima ueritate; sed obsecro te, nempe, sicut dicis et disertissime ac uerissime dicis, propterea continentes laudat pudicitia coniugalis, quod tali remedio non egeant, quo se ipsa perspicit eguisse, id estergo, quando istam concupiscentiam morbum esse dico, tu negas, qui tamen ei necessarium remedium confiteris? si agnoscis remedium, agnosce morbum; si negas morbum, nega remedium. rogo, cede aliquando etiam per os tuum tibi loquenti uerita
Abbreviated transcription (Latin):
moysen. Non exaudiet uos pha¬
rao. ut multiplicent᷑ signa mea & portẽ¬
ta mea int̾ra egẏptitanquã opus fue¬
rit eiꝰ inobedientia: ut signa illa multi¬
plicarent᷑ que utilit fiebant ad t̾ren¬
dum popłm dĩͣ atq ipsa discretione
ad pietatẽ informand ĩs s hoc dĩ fuit.
malitia cordis illiꝰ beneutentis.ñ phara¬
onis. dĩ patientia male abutentis:¬

Expanded text:
Moysen: non exaudiet uos Pharao, ut multiplicem signa mea et portenta mea in terra Aegypti. tamquam opus fuerit eius inoboedientia, ut signa illa multiplicarentur, quae utiliter fiebant ad terrendum populum dei atque ipsa discretione ad pietatem informandum. sed hoc dei fuit malitia cordis illius bene utentis, non Pharaonis dei patientia male abutentis
Abbreviated transcription (Latin):
factũ scelerate umeg displicuerit: Benedictꝰ in¬
quit dñs ds̃ sem. Quaniꝗͣ eni sit ds̃ om̃iũ genti¬
gentibꝰ dicit ds̃ isrł. Et unde hoc factũ ẽ. nisi
ex benedictione iafech: in popło eni gentium :
orbẽ terrarũ occupauit ȩccłia. Hoc ꝓriꝰ hoc p̃-¬
nuntiabat᷑. cũ diceret᷑ letificet d̃s̃ iafeth. & ha¬
LxiiII.
De abraham exeunte de t̾ra sua inisaac
lignum sibi ad uictimani bauilante. in
iacob luctante. uł scalam uidente. in io

Expanded text:
factum sceleratae uineae displicuerit? benedictus, infactum sceleratae uineae displicuerit? benedictus, inquit, dominus deus Sem. quamquam enim sit deus omnium gentigentibus dicitur deus Israhel. et unde hoc factum est nisi ex benedictione Iafeth? in populo enim gentium totum orbem terrarum occupauit ecclesia. hoc, prorsus hoc pronuntiabatur, cum diceretur: latificet deus Iafeth et haLVIIII. 64. In Abraham exeunte de terra sua; in Isaac lignum sibi ad uictimam baiulante; in Iacob luctante uel scalam uidente; in Io
Abbreviated transcription (Latin):
uiitꝰ ẽ. dĩq sapientia: qr qđ stultũ ẽ dr̃sapien:¬
tius ẽ . qu a homines. & qđ infirniũ ẽ dt̃fortꝰ
÷ quã homines. Pinde in duob filiis maximo
& nnimo. duo popłi figurati. unã uestẽ a
t̃go portantes sacram̃tũ scilicet iã p̃terite atq
Et tam̃ honorant uelam̃to. tanꝗ scientes un¬
ultimꝰ ingentib credidit: uidit nuditatẽ patͥs.
qr ꝯseusit in necẽ xp̃i . Et nuntiauit foras fra¬
trib. ꝑ eũ quippe manifestatũ ẽ. & quoͣm pu
blicatũ qđ erat in ꝓphetia secretũ: idõq fit
seruus fr̃m suoꝵ. Quid ẽ. eñi aliud hodieq
gens ipsanisi quedã scrinaria xp̃ianoꝵ. baui-¬
lans legẽ & ꝓpħas ad testimontũ assertionis ecde:
ut nos honoremꝰ ꝑ sacram̃tũ. qđ nuntiat illa per
litterã: Quẽ ñ aut̃ excitet. quẽ ñ uł informet. ł c̃¬
firm& in fide. qđ ita benedicunt᷑ duo illi qui nudita¬
tẽ patͥs honorauer̃. quauis adu̾si. uelut quib

Expanded text:
ia quod stultum est dei, sapientius est quam homines, et quod infirmum est dei, fortius est quam homines. proinde in duobus filiis, maximo et minimo, duo populi figurati unam uestem a tergo portantes — sacramentum scilicet iam praeteritae atque et tamen honorant uelamento tamquam scientes, unultimus in gentibus credidit — uidit nuditatem patris, quia consensit in necem Christi et nuntiauit foras fratribus. per eum quippe manifestatum est et quodam modo publicatum, quod erat in prophetia secretum; ideoque fit seruus fratrum suorum. quid est enim aliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scriniaria Christianorum. baiulans legem et prophetas ad testimonium adsertionis ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum, quod nuntiat illa per litteram ?. Quem non autem excitet, quem non uel informet uel confirmet in fide, quod ita benedicuntur duo illi, qui nuditatem patris honorauerunt quamuis auersi, uelut quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ueris utrũ nc̃ corpꝰ dñi ossa & sangui¬
ne habeat: aut reliqͥ carnis liniam̃ta. Qd
si adderes utrũ etĩã uestũta᷑ ñne augeret᷑
questio: Qua causa nsi quͥa ea quȩ inusu
uitȩ huiꝰ nr̃e corruptibilia nouimꝰ. Sine
cogitatione cogitare incontimelia pas-
crucifigi. nc̃ in uirtute regnare: & qđ
erat corpꝰ animale qm̃ ex adam sũptũ ẽ.

Expanded text:
eris, utrum nunc corpus domini ossa et sanguinem habeat aut reliqua carnis liniamenta. quid, si adderes, utrum etiam uestimeuta, nonne augeretur quaestio? qua causa. nisi quia ea, quae in usu uitae huius nostrae corruptibilia nouimus. sine corruptione cogitare uicrucifigi, nunc in uirtute regnare et, quod erat corpus animale, quoniam ex Adam sumptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ debeo. Luitaq mi fr̃ bone qm̃ consulis
me &e uis ut hoꝵ definiã utrũ aĩe cete om̃s
fiant. ab ipso eñi fieri. siue sic fiue sie ñ
negamꝰ: patere ut etiã ipse consulã qͦmͦ in¬
de aĩa peccatũ originalit̾ trahat: unde ori¬
ginalit ipsa ñ trahit᷑. Onis eni aiãs ex adã
trahere originale peccatũ. similit̃ ñ ue¬
gamtꝰ: ne in pelagianã heresim detesta¬
bilẽ detestabiliter irruamꝰ. Si hoc qđ
ego intr̃ogo nec tu scis. sine me patienter
utrũq nescire qđ tu in t̾rogas & qđ ego.
Si aut̃ iã scis qđ intr̃ogo: cũ hoc etiã me
docueris tunc & illud qđ uis ut respon¬
deã nicħ ibi iã metuens respondebo.
Peto gͦ ne suspicias qr ñ potui ꝯfirma¬
re qđ queris. s potui demonstrare
qͥd queras. Qđ cũ inueneris: confirma¬
re ñ dubites qđ querebas. Et hoc quidẽ
scĩtatitue scribendũ existimaui: qui ꝓ-¬

Expanded text:
non debeo. Tu itaque, mi frater bone, quoniam consulis non debeo. Tu itaque, mi frater bone, quoniam consulis me et uis, ut unum horum definiam, utrum animae ceterae  singulae fiant — ab ipso enim fieri siue sic siue sic non negamus —, patere, ut etiam ipse consulam, quomodo inde anima peccatum originaliter trahat, unde originaliter ipsa non trahitur. omnes enim animas ex Adam trahere originale peccatum similiter non negamus, ne in Pelagianam heresim detestabilem detestabiliter inruamus. si hoc, quod ego interrogo, nec tu scis, sine me patienter utrumque nescire, et quod tu interrogas et quod ego; si autem iam scis, quod interrogo, cum hoc etiam me docueris, tunc et illud, quod uis ut respondeam, nihil ibi iam metuens respondebo. peto ergo, ne suscenseas, quia non potui confirmare, quod quaeris, sed potui demonstrare, quid quaeras, quod cum inueneris, confirmare non dubites, quod quaerebas. Et hoc quidem sanctitati tuae scribendum existimaui, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ qm̃ sensum qͦ ei pꝰ hanc uitã uł bene
uł male fit amittere ñ pot. Scio etiã ñ eã
ꝓactib ante carnẽ gestis includi in car¬
ne meruisse: s nec idõ ẽẽ in homĩe sine
corde peccati. nec si uniꝰ diei sic̃ scͥptũ ẽ.
fuerit uita eiꝰ suꝑ t̾rã. Ac ꝑ hoc scio ex adã
ꝑ seriẽ generationis sine peccato nemniẽ
nasci. Unde & paruulis necessariũ ẽ. per
grãm regenerationis in xp̃o renasci. hȩc
tam multa nec parua de mitio uł de ori¬
gine ammarũ nr̃arũ in quibꝰ plura siuit
ad eã scientiã ꝑtinentia quȩ fide constant:
& didicisse me gratulor: & nosse confirmor.
Quappt̃ si nescio morigine animarũuitũ
illas ũs hominibꝰ ex ꝓpagine faciat. quas¬
tam̃ ab ipso ficri ñ ambigo: seite quidem
& hoc mag̃ eligo quã nescire. S quãdtu
ñ possũ: ineliꝰ huic dubito quã uelut cer¬
tũ confirmare aliquid audeo qd̾ illi rei
sit forte contrarur de qua dubitare forte

Expanded text:
nsum, quo ei post hanc uitam uel bene uel male sit, amittere non potest. scio etiam non eam pro actibus. ante carnem gestis includi in carne meruisse, sed nec ideo esse in homine sine sorde peccati, nec si unius diei, sicut scriptum est, fuerit uita eius super terram. ac per hoc scio ex Adam per seriem generationis sine peccato neminem nasci: unde et paruulis necessarium est per gratiam regenerationis in Christo renasci. haec tam multa nec parua de initio uel de origine animarum nostrarum, in quibus plura sunt ad eam scientiam pertinentia, quae fide constant, et didicisse me gratulor et nosse confirmo. quapropter si nescio in origine animarum, utrum illas b ipso fieri non ambigo, scire quidem et hoc magis eligo quam nescire, sed, quam diu non possum, melius hinc dubito, quam uelut certum confirmare aliquid audeo, quod illi rei sit forte contrarium, de qua dubitare forte
Abbreviated transcription (Latin):
sem. Qđ baptizati non amorte com¬
muni.s a supplicio lib̾ent᷑ et̃no: a qͦ etiam
pͥmos homines dicit ꝑ dñi sanguinem
lib̾atos. & cur dauid peccato remisso
qđ ds̃ ꝑ ꝓpħam fuerat minatus imple¬
uerat: & de misterio numeri uicenalis

Expanded text:
. Quod baptizati non a morte communi, sed a supplicio liberentur aeterno, a quo etiam primos homines dicit per Domini sanguinem liberatos; et cur David, peccato remisso prophetam fuerat minatus impleuerit; et de mysterio numeri uicennalis
Abbreviated transcription (Latin):
mea in istã uitã ex ꝓpagine. ansine ꝓpa-¬
gine uenerit. cũ ea utrolibet mͦ a sũ mo&
uero dõ factã ẽe. ñ dubitẽ: Cur mͥñ sit fas
dicere scio aiãm meã ex oꝑe dĩ subsistere.
pmo hom̃ĩ data ẽ. nescio ds̃ scit Unũ hoꝵ
uis ut confirinẽ: possẽ si nossẽ. Qđ supse
nosti: en habes me cupidiorẽ discere qđ nes-¬
cio. quã docere qđ nescio. Si aut̃ nescis sic̃ ego:
ora sic̃ & ego ut siue ꝑ quelibet seruũ suũ.
siue ꝑse ipsũ magister ille uos doceat qͥdix
discipłis suis ne uelitis dici ab hominibꝰ rab
expedire nob. ut etiã talia nouerimꝰ. qͥ nouit
ñ solũ quid doceat. uerũ etiã qͥd nob disce¬
re expediat. Nam conficeor dilectioni tuȩ
cupiditatẽ meã. Cupio quidẽ & hoc qđ q̃
quando p̃sentet desidatꝰ oñibꝰ gentibꝰ. &

Expanded text:
mea in istam vitam ex propagine an 102 sine propagine venerit, cum eam utrolibet modo a summo et vero Deo factam esse non dubitem? cur mihi non sit fas dicere, scio animam meam ex opere Dei subsistere, primo homini data est, nescio, deus scit? unum horum uis ut confirmem. possem, si nossem. quod si ipse nosti, en habes me cupidiorem discere quod nescio, quam docere quod nescio. si autem nescis sicut ego, ora sicut et ego, ut siue per quemlibet seruum suum siue per se ipsum magister ille nos doceat, qui dixit discipulis suis: ne uelitis dici ab hominibus rabexpedire nobis, ut etiam talia nouerimus, qui nouit non solum quid doceat, uerum etiam quid nobis discere expediat. Nam confiteor dilectioni tuae cupiditatem meam: cupio quidem et hoc scirequando praesentetur desideratus omnibus gentibus et
Abbreviated transcription (Latin):
posunt in sua potestate. utrũ autẽ originẽ
animarũ quã ñdũ scio utiũ sit scire idest
ꝑcineat ad nos id scire: ne hoc quidẽ scio.
Nã si saltẽ hoc scirem qã nr̃m ñ sit id scire:
ñ solũ affirmare quã aui nescio. uerũ etiã
querere iã desisterẽ. Nc̃ aut̃ qͣuis sit tã obs¬
curũ atq ꝓfundũ ut plus illic docendi
teret. Uerũ de ipso quoq initio meo ingratꝰ
doctori meoñ sũ: qđ animã humanantẽ
sp̃m ẽẽ ñ corpꝰ eũq rationalẽ uł intellectu¬
alẽ scio: nec eã dĩ c̾e̾ naturã s potiꝰ creaturã¬

Expanded text:
posuit in sua potestate, utrum autem originem animarum, quam nondum scio, nostrum sit scire, id est pertineat ad nos id scire, ne hoc quidem scio. nam si saltem hoc scirem, quod nostrum non sit id scire, non solum adfirmare, quam diu nescio, uerum etiam quaerere iam desisterem. nunc autem, quamuis tam sit obscurum atque profundum, ut plus illic docendi teret! Uerum de ipso quoque initio meo ingratus doctori meo non sum, quod animam humanam spiritum esse, non corpus, eumque rationalem uel intellectualem scio nec eam d
Abbreviated transcription (Latin):
declarat. De pueris sedentib in foro &
clamantib ad illos qui nec humiliari
cum ioħe. nec cũ xp̃o gaude uoluerint:
ubi que sit uera ciboꝵ parsimonia. pul¬
cherrime docet. Ex lib̾ question̾ euang̾.¬

Expanded text:
CLXXVII. De pueris sedentibus in foro, et clamantibus ad illos qui nec humiliari cum Joanne nec cum Christo gaudere voluerunt, ubi quae sit vera ciborum parcimonia pulcherrime docet, ex libro II Quaestionum Evang
Abbreviated transcription (Latin):
dit & cui uoluerit filiꝰ reuelare. Qđ ñ
ita intelligenduẽ. qͣsi filiꝰ a nullo possit
cognosci na patre solo: pat aut̃ ñ solũa fi¬
lio.s etiã ab eis quib reuelauerit filiꝰ: sic
em̃ potiꝰ dictũẽ. ut intelligamꝰ & patrem
& ipsum filiũ ꝑfiliũ reuelari. qr ipse

Expanded text:
dit: et cui uoluerit filius reuelare. quod non ita intellegendum est, quasi filius a nullo possit cognosci nisi a patre solo, pater autem non solum\' a filio sed etiam ab eis quibus reuelauerit filius. sic enim potius dictum est, ut intellegamus et patrem et ipsum filium per filium reuelari, quia ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ad itiũ celĩ. in effabilia u̾ba audit: om̃s
tam̃ quã drii sunt incorꝑe. ꝑegriuant᷑ ad no
& om̃ibꝰ hone spei fidelib uilibit uite scͥp¬
tisseruat᷑ qđ dictũẽ. & ego diliga eũ ⁊ & os¬
tendã me ipsum illi. Uerumtam̃ in hac ꝑe¬
grinatione qͥntũ rei huiꝰ intelligentia ł sci¬
entia quisq ꝓfecerit: tancomagis caricat
diabolica uitia suꝑbiã & inuidentiã. Me¬
minerit hic ipsum euangłium ioħis quã
multo ampliꝰ erigit ad ꝯtẽplatione ueritatis.
tam multo ampliꝰ p̃cipere de dulce adine
caritatis. & qr illud p̃ceptii uerissimum
ac salubrimũ: quanto magnꝰ es cantohu¬
milia te in om̃ib: qui euangłista xp̃mlon
ge cet̾is altiꝰ cõmendat. apud eũ discipłis
Q nemo nouit filiũ nisi pãt. ñ dix

Expanded text:
tium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a domino et omnibus bonae spei fidelibus in libro uitae scriptis seruatur quod dictum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia superbiam et inuidentiam. meminerit hic ipsum euangelium Iohannis, quam multo amplius erigit. ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum uerissimum ac saluberrimum est: quanto magnus es, tanto humilita te ige caeteris altius commendat, apud eum discipulis, Nemo novit F
Abbreviated transcription (Latin):
qđ supͦ nos÷ Alterũ qđ nos su¬
mꝰ. tc̃iũ qđ iuxta nos ẽ. quartũ qđ infra
nos ÷: de scđo & quaito nula p̃cepta
danda erant. Quantulibet enĩ homo
ęxcedat a ueritate. remanet illi dilectio
sui ⁊ dilectio corꝑis sui. fugax eni aimꝰ
ab incontabili lumine omiũ regene:¬
tratore. id agit ut ipse sibi regnet & corpo¬
ri fuo. & ido ñ pot̃ nisi& se & corpꝰ suum
diligere. Magnũ gͦ aliqͥd adeptiĩ se pu-¬
tat. si etia sociis id÷ aliis hominib do¬
minari potuerit. Idest enĩ uicioso aĩo
id magis appetere. & sibi tãꝗͣ debicũum

Expanded text:
 alterum quod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta danda erant. Quamtumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio sui et dilectio corporis sui. Fugax enim animus ab incommutabili lumine omnium regnatore, id agit ut ipse sibi regnet et corpori suo; et ideo non potest nisi et se et corpus suum diligere. 23. Magnum autem aliquid adeptum se putat, si etiam sociis, id est aliis hominibus, dominari potuerit. Inest enim vitioso animo id magis appetere, et sibi tanquam debitum
Abbreviated transcription (Latin):
erit requirendum ẽ: qđ exeis mul-¬
tos qui sibi absente ipso id ÷ moyse. idolii
fabricauer̃. sine ulla cuiꝰꝗ netessitudimiꝰ
distinctione iussit interimi facile ẽ. ut
intelligat᷑ hominũ illoꝵ intẽptionẽ sig̾¬
care uitioꝵ taliũ. qualib illi ad eam ido¬
latriã defuxerunt. In talia quippe ui-¬
tia seune nos ubet psalmꝰ. cũ dicit.
Irascimini & nolite peccare. Intalia ui¬
tia seiuire nos tubet apłs. cũ dicit. Mor-¬
tificate m̃bra ur̃a. que sunt suꝑ tram:
Fornicationẽ: inmunditiã luxuriam.
concupiscentiã malam: & auaritiã que
ẽ. idoloꝵ seruitꝰ. S quid sibi uelit qđ pͥꝰ
fecit. ut ipsum uitulũ igne ꝯbureret. mi¬
nutatimq ocidet.i in aquã spargeret.
& potum popło daret: maiorẽ intenti¬
onẽ ꝑscrutande sig̾cationis inquirit Si
eñi tabulas quas digito dĩ hoc ẽ. oꝑatiõe
sp̃s sc̃i scͥptas acceꝑat. ideo fregit. qr indig¬
nos eos quibꝰ eas legeret iudicauit. sideqͣ

Expanded text:
erit requirendum est, quod ex eis multos qui sibi absente ipso, id est Moyse, idolum fabricaverunt, sine ulla cujusquam necessitudinis distinctione jussit interimi? Facile est ut intellegatur hominum illorum interemptionem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idolatriam defluxerunt. in talia quippe uitia saeuire nos iubet psalmus, cum dicit: irascimini et nolite peccare. in talia uitia saeuire nos iubet apostolus, cum dicit: mortificate membra uestra, quae sunt super terram, fornicationem, inmunditiam, luxuriam, concupiscentiam malam et auaritiam, quae est idolorum seruitus. Sed quid sibi uelit, quod prius fecit, ut ipsum uitulum igne conbureret minutatim concideret et in aquam spargeret et potum populo daret, maiorem intentionem perscrutandae significationis inquirit. si enim tabulas, quas digito dei, hoc est operatione spiritus sancti, scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos, quibus eas legeret, iudicauit, si denique,
Abbreviated transcription (Latin):
aut mores pietatẽq formare. aut aliquid
sigurate sigͥcare uł credant᷑ uł intelligant᷑.
Aut utrũq potiꝰꝗͣ neutiũ: dũ tam̃ ⁊ ipsa
que figurate dicta ł facta intelligunt᷑ ad
eosdẽ mores bonos pietatẽq referant᷑.
lxxuiiii. De semine suscitaudo fr̃i defuncto.¬

Expanded text:
aut mores pietatemque formare aut aliquid aut mores pietatemque formare aut aliquid figurate significare uel credantur uel intellegantur aut utrumque potius quam neutrum; dum tamen et ipsaquae figurate dicta vel facta intelliguntur, ad eosdem mores bonos pietatemque referantur. CAPUT LXXVII. De semine suscitando fratri defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
testatione narratũ: qđ ñ sig̾cet aliquid
futuroꝵ. Nisi que ido posita sunt. ut ex
eis quodãm religent᷑. ea quȩ illũ regẽ po¬
płmq eiꝰ siue ꝓpͥis. siue figuratis locuti¬
onib reb: ue ꝓnuntient:
icut enĩ in citharis & huiꝰcemodi
organis musicis. ñ quidẽ omia que tan¬
gunt᷑. canoꝵ aliquid resonant.s tantũ
corda. cet̾a tam̃ in toco cithare corꝑe ideo
fabricata sunt. ut eẽt ubi uincirent᷑. un¬
de & quo tenderent᷑ illȩ quasad cantile
artifex: ita in his ꝓpħicis narrationib.
que de reb gestis hominũ ꝓpħico sp̃u de¬
ligunt᷑. ut aliquid iã sonant sigcatione
futuroꝵ: aut si uichil tale sig̾cant. ad ħ
int̃ponunt᷑ ut sit unde illa sig̾cantia tan¬
qͣ sonantia cQ ectant᷑. Has aut̃ rerũ gesta¬
rũ allegoricas narrationes si nolunt he
dunt: ñẽ. luctandii cũ hominib quidi¬
cunt. Nonsapit palato meo qđ sape dicis
tuo: dum tam̃ ea quȩ diuinitꝰ p̃cipiunt᷑.

Expanded text:
textione narratum, quod non significet aliquid futurorum, nisi quae ideo posita sunt, ut ex eis quodam modo religentur ea, quae illum regem populumque eius siue propriis siue figuratis locutionibus rebusue praenuntient. sicut enim in citharis et huiuscemodi organis musicis non quidem omnia, quae tanguntur, canorum aliquid resonant, sed tantum chordae, cetera tamen in toto citharae corpore ideo fabricata sunt,. ut esset, ubi uincirentur, unde et quo tenderentur illae, quas ad cantilerus. est artifex: ita in his propheticis narrationibus, quae de rebus gestis hominum prophetico spiritu deliguntur, aut aliquid iam sonant significatione futurorum aut, si nihil tale significant, ad hoc interponuntur, ut sit, unde illa significantia tamquam sonantia conectantur. Has autem rerum gestarum allegoricas narrationes si nolunt haedunt, non est luctandum cum hominibus, qui dicunt: "non sapit palato meo, quod sapere dicis tuo", dum tamen ea, quae diuinitus praecipiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
De abrahã exeunte de tra sua inisaac lig¬
nũ sibi adiuctimã bauuilante in iac obluc¬
tante. uł scalã uidente. in ioseph uendito
&e pꝰ labores honorato. inuirga moysi. me
gressione isił ex egỹpto in manna. & petra
fluente. in colũna ignis. in mari rubro. in
toria de hoste amalech. in serpente aeneo
inagno pasche occiso. inlege data. in hiesu
nauie. & in archa iuros hiericontinos alli¬
dente. in uidicib. in muliere hostis tẽꝑa
ligno transfigente. in uellere gedeonis.
in electione dauro. in heliȩ miracuł. & he

Expanded text:
In Abraham exeunte de terra sua; in Isaac lignum sibi ad uictimam baiulante; in Iacob luctante uel scalam uidente; in Ioseph uendito et post labores honorato; in uirga Moysi; in egressione Israhel ex Aegypto; in manna et petra fluente; in columna ignis; in mari rubro; in toria de hoste Amalech; in serpente aeneo; in agno paschae occiso; in lege data; in Iesu Naue et in arca muros Hierichuntinos allidente; in iudicibus; in muliere hostis tempora ligno transfigente; in uellere Gedeonis; in electione Dauid; in miraculis He
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorib mundi partib longe a conspec¬
tib nr̃is. fiue unde sol postmodum accen¬
sus ẽ: aut lucis nomine significata ẽ. sc̃ã
ciuitas in scĩs angłis. & spĩtibꝰ beatis: de qͣ

Expanded text:
superioribus mundi partibus longe a conspecsuperioribus mundi partibus longe a conspectibus nostris, sive unde sol postmodum accensus est, aut lucis nomine significata est sancta civitas, in sanctis angelis et spiritibus beatis, de qua