comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conferimus x uereri ⁊ diligere uideam. Oburrgatioes etiã nõnunqͣs
incidunt necie in quibus utendũ ẽ foxtasse x uocis contentiõe maiore
e uerborũ grauitate acxiore. Id etiã agendũ ut ne ea facere iudeam̃
procul absit cum qua nil recte fieri nil considerate põt. magna autẽ ꝑte
clementi castigatioe licet uti grauitate tñ adiuncta. ut seuexitas adhib¬
eatur. e contumelia repellat.atq etiã illud ip̃m qd̾ acerbitatis hẽt obiu¬
rgatio significandũ ẽ ip̃ius id cã qui obiurget e̾ẽ susceptũ. cectũ est aũ¬
x in illis contentionib que cum inimicissimis fuĩt etiã si nobis indig
ꝑturbatione fuit. ea nec constantex fieri possũt. neq his qui ad sũt appt¬
obari. defoxine etiã ẽ de se ip̃o predicare e falsa preserti & cũ ixrisioe
audientiũ imitaxi militẽ gloriosũ. Et qm oĩa prosequimꝰ. uolumus

Expanded text:
conferimus et vereri, et diligere videamur. 6. Obiurgationes etiam nonnumquam conferimus et vereri, et diligere videamur. 6. Obiurgationes etiam nonnumquam incidunt necessariae, in quibus utendum est fortasse, et vocis contentione maiore, et verborum gravitate acriore. Id agendum etiam, ut ea facere non videamur procul absit, cum qua nihil recte fieri, nihil considerate potest.Magna autem ex parte clementi castigatione licet uti, gravitate tamen adiuncta; ut severitas adhibeatur, et contumelia repellatur. Atqui etiam illud ipsum quod acerbitatis habeat obiurgatio, significandum est, ipsius causa, qui obiurgetur, susceptum esse. Rectum est autem in illis contentionibus, qui cum inimicissimis fiunt, etiam si nobis indigna perturbatione fiunt, ea nec constanter fieri possunt, neque ab his qui adsunt approbari. De formae etiam de ipso praedicare falsa praesertim, et cum irrisione audientium imitari militem gloriosum. Et quoniam omnia persequimur, volumus
Abbreviated transcription (Latin):
ctuosum. habenda aũt ẽ ratio rei familiaris quã quidẽ delabi sinere fla¬
giciosum ẽ. sed ita ut illiberalitatis. auaricieq absit suspicio. posse eim
liberalitate uti nõ spoliantẽ se patrĩonio. ni mixũ est peccu̾e̾ in axĩus fr¬
uctus. Recte etia a. Iheofrasto ẽ laudata hospitalitas. est eim ut mͥ
quidẽ uidet᷑ ualde decorũ patere domus uixorũ illustriũ. hospitib illustri
genere. in uxbe ur̃a nõ egere. Est aut̃ x uehementer utile ꝙͥis ꝗ honeste
posse multũ uolunt. per hospites apud extraneos populos ualere opibus
x gr̃a. Theo frastus quidẽ scribit. Cymonẽ Athenis etiã in suos cuxiales
laciadas hospitale fuisse. Ita cñn dicit instituisse x iullicis impasse utꝰ
& oĩa p̾berent. quicunq̃ latiades in uillam suã diuertisset.

Expanded text:
ctuosum. Habenda autem ratio est rei familiaris, quam quidem dilabi sinere flactuosum. Habenda autem ratio est rei familiaris, quam quidem dilabi sinere flagitiosum est, sed ita, ut illiberalitatis avaritiaeque absit suspicio; posse enim liberalitate uti non spoliantem se patrimonio nimirum est pecuniae fructus maximus. Recte etiam a Theophrasto est laudata hospitalitas; est enim, ut mihi quidem videtur, valde decorum patere domus hominum illustrium hospitibus illustribgenere in urbe nostra non egere. Est autem etiam vehementer utile iis, qui honeste posse multum volunt, per hospites apud externos populos valere opibus et gratia. Theophrastus quidem scribit Cimonem Athenis etiam in suos curiales Laciadas hospitalem fuisse; ita enim instituisse et vilicis imperavisse, ut omnia praeberentur, quicumque Laciades in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcodat᷑. ut his ingratis ẽẽ nõ liceat. Omnes eũn ĩmẽore̾ bnficii odexũt. eãq
ĩuixiã in deterrenda liberalitate sibi etiã fieri. eũq qui faciat comune̾ hostẽ
teniuorũ putãt. Atq hec benignitas. etiã rei .pu. ẽ utilis redimi. e seruitute
captiuos. locupletari tenuiores. qd̃ quidẽ uulgo solitũ fieri ab ordine nr̃o ĩ oroe
Crassi copiose scriptũ uidemus. Hane ergo consuetudiem beignitatis largitioĩ
munerũ anpono. hec ẽ grauiũ hominũ atq magnorũ illa uero qiͣ assen tatoꝵ
populi młtitudinis lemĩtate̾ uoluptate titillantiũ. Conueĩet aut̃ tũ in dando
munificum esse tum in exigendo nõ acerbũ. In omĩ q re cõtrabenda ue̾den¬
do emendo conducendo locando. uicinatib x confiniis equũ facilẽ multa i¬
nõ modo liberale paulũ nõnunqͣ de suo urce cedere sed interdũ eflam fru¬

Expanded text:
prodatur, ut iis ingratis esse non liceat. Omnes enim immemorem beneficii oderunt eamque prodatur, ut iis ingratis esse non liceat. Omnes enim immemorem beneficii oderunt eamque iniuriam in deterrenda liberalitate sibi etiam fieri eumque, qui faciat, communem hostem tenuiorum putant. Atque haec benignitas etiam rei publicae est utilis, redimi e servitute captos, locupletari tenuiores; quod quidem volgo solitum fieri ab ordine nostro in oratione Crassi scriptum copiose videmus. Hanc ergo consuetudinem benignitatis largitioni munerupopuli multitudinis levitatem voluptate quasi titillantium. Conveniet autem cum in dando munificum esse, tum in exigendo non acerbum in omnique re contrahenda, vendundo emendo, conducendo locando, vicinitatibus et confiniis, aequum, facilem, multa mnon modo liberale paulum non numquam de suo iure decedere, sed interdum etiam fru
Abbreviated transcription (Latin):
Aillo autẽ altero gue̾ largiendi quod a liberalitate proficiscit᷑. nõ
uno mõ in dispib causis affecti ẽẽ debemꝰ. alia ci̾m cã est euis qui
calamitate premit᷑. x eius qui res querit meliores nullis suis reb
aduersis. propẽsior ergo beĩgnitas ẽẽ deb in calamitosos nisi forte digni
exunt calamitate. In his tñ qui se adiuuari uolẽt ne affligant᷑ s ad altiorẽ
um & diligẽtiã adhibẽ. Nam p̾clare Ennius. Benefacta male locata malef.¬
acta arbitror. Qd aut̃ tributũ est bono uiro x grato. in eo cũ ex ip̃o fructus ẽ
tũ etiã ex ceteris. temeritate ei̾n remota gratissima ẽ libexalitas. eo q eã stud¬
iosius plexiq laudant. qd̾ sũmi cuiusq boi̾tas cõmũc profugiũ ẽ oũi. danda
ig̾ opera ẽ ut his bñficiis ꝙrͣplurĩos afficiamꝰ. quoꝵ ieoria liberis posteris q

Expanded text:
In illo autem altero genere largiendi, quod a liberalitate proficiscitur, non In illo autem altero genere largiendi, quod a liberalitate proficiscitur, non uno modo in disparibus causis affecti esse debemus. Alia causa est eius, qui calamitate premitur, et eius, qui res meliores quaerit nullis suis rebus adversis. Propensior benignitas esse debebit in calamitosos, nisi forte erunt digni calamitate. In iis tamen, qui se adiuvari volent, non ne affligantur, sed ut altiorum et diligentiam adhibere. Nam praeclare Ennius: Bene fácta male locáta male facta árbitror. Quod autem tributum est bono viro et grato, in eo cum ex ipso fructus est, tum etiam ex ceteris. Temeritate enim remota gratissima est liberalitas, eoque eam studiosius plerique laudant, quod summi cuiusque bonitas commune perfugium est omnium. Danda igitur opera est, ut iis beneficiis quam plurimos afficiamus, quorum memoria liberis posterisque
Abbreviated transcription (Latin):
ãmodo gloriari. nã pro amplitudĩe honorũ quos cunctis suffragiis adep¬
ti sumus. nrc̃o quidẽ aĩo qd̾ contigit eorũ nemĩ. quos modo noĩaui. sane ex¬
iguus sumptꝰ edilitatis fuit. Atq etiã ille impense meliores muxi naualia
in manũ dat̾. iocundiꝰ est. tñ hec ĩ posterũ gratiora. Theatra. porticꝰ. noua
templa. uerecũdiꝰ rep̾hendo ꝑꝑ Pompciũ. sed doctissimi nõ probat. ut hic ip̃e
Panetius quẽ młtu in his libris secutus sũ. nõ interp̃tatus. & Phalerius
demetrius. qui fecielẽ pͥncipẽ Gretie iutuꝑat. qd̾ tantã pecciũa ĩ preclara
illa prophilea profuderat. & cõiecerat. Sed de hoc genere toto. ĩ his libris
quos de xe pu scripsimꝰ diligẽter ẽ disputatũ. Tota igͥ rõ taliũ largition¬
uiii gnẽ uiciosa ẽ. temporib necessaria ẽ. x tñ ip̃a x ad facultates ac cõm¬
odanda. & mediocritate moderanda est.

Expanded text:
am modo gloriari; nam pro amplitudine honorum, quos cunctis suffragiis adepam modo gloriari; nam pro amplitudine honorum, quos cunctis suffragiis adepti sumus nostro quidem anno, quod contigit eorum nemini, quos modo nominavi, sane exiguus sumptus aedilitatis fuit. Atque etiam illae impensae meliores, muri, navalia, in manum datur, iucundius est; tamen haec in posterum gratiora. Theatra, porticus, nova templa verecundius reprehendo propter Pompeium, sed doctissimi non probant, ut et hic ipse Panaetius, quem nultum in his libris secutus sum, non interpretatus, et Phalereus Demetrius, qui Periclem, principem Graeciae, vituperat, quod tantam pecuniam in praeclara illa propylaea coniecerit. Sed de hoc genere toto in iis libris, quos de re publica scripsi, diligenter est disputatum. Tota igitur ratio talium largitionum genere vitiosa est, temporibus necessaria, et tum ipsum et ad facultates accommodanda et mediocritate moderanda est.
Abbreviated transcription (Latin):
postulat᷑ a. populo boĩs uixis si nõ desidecantib. attañ approbantib
faciẽdũ est. mõ pro facultatib nos ipi ut fecimꝰ. X si qnͣ aliqua res
maior atq melior populaxi largitioẽ acquixit᷑. Ut horesti nuꝑ pran¬
dia in semitis decime nomĩe magno honori quid̾ fuext̃. Nec Marcho
quidẽ Seyo uicio datũ ẽ ꝙ in caritate ãnone modiu a se populo dedit.
Magna eĩmn se de ueterata inuidia. nec tirepi iactura qͣn erat edilie¬
nec maxinia liberauit. S honori sũmo nr̃o Miloni fuit qui Gladiatorib emp
ressit. Causa igit᷑ largitionis ẽ si aut necẽe ẽ aut utile. In his aũt ip̃is medio¬
critatis regula optima est. L. quidẽ Philippꝰ Q. fabii filius magni uix ing¬
enii ĩprimisq clarus gloriari solebat se sine ullo munere adeptũ ẽẽ oĩa qͥ
hẽrent᷑ amplissima. dicebat idẽ Cota cuxio. Nobis licet quoq in hoc quod¬

Expanded text:
postulatur a populo, bonis viris si non desiderantibus, at tamen approbantibus postulatur a populo, bonis viris si non desiderantibus, at tamen approbantibus faciundum est, modo pro facultatibus, nos ipsi ut fecimus, et, si quando aliqua res maior atque utilior populari largitione acquiritur, ut Oresti nuper prandia in semitis decumae nomine magno honori fuerunt. Ne M. quidem Seio vitio datum est, quod in caritate asse modium populo dedit; magna enim se et inveterata invidia nec turpi iactura, quando erat aedilinec maxima liberavit. Sed honori summo nuper nostro Miloni fuit, qui gladiatoribus emptressit. Causa igitur largitionis est, si aut necesse est aut utile. In his autem ipsis mediocritatis regula optima est. L. quidem Philippus Q. f., magno vir ingenio in primisque clarus, gloriari solebat se sine ullo munere adeptum esse omnia, quae haberentur amplissima. Dicebat idem Cotta, Curio. Nobis quoque licet in hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
similib liberis ẽẽ grata. graui uero homĩ x ea que fuĩt iudicio certo põ¬
decanti. probari nullo mõ posse. Quanq intelligo ĩ nr̃a ciuitate ĩuetera¬
sse iã bonis temporib ut splendor edilitatũ ab optimis uixis postulet᷑.
Itaq x. p. crassus tũ cognomĩe diues tũ copiis. functus ẽ edilicio ma¬
xuno mune̾.  paulo post . L. Crassus. cũ oũi homĩu moderatissimno. E.
Mutio magnificentissiã edilitate functus ẽ. Deĩ.G. claudius Appii
filius młti post. Luculus. Hortensius. Syllanus. Omnes aũt.P. lẽtulus
me consule uicit suꝑiores. Hũc est Scaurus imitatus. Magnificẽtissĩa
uero nr̃i pompei munera secu̾do cõsulatu. In quib om̃ib quid mͥ pla¬
ceat uides. Uitanda tñ suspicio ẽ anaxicie. Nam Mamexcho homini
ditissimo edilitatis p̃tecmissio repulsã attulit cõsulatus. Quare x si¬

Expanded text:
simillimis liberis esse grata, gravi vero homini et ea, quae fiunt, iudicio certo ponsimillimis liberis esse grata, gravi vero homini et ea, quae fiunt, iudicio certo ponderanti probari posse nullo modo. Quamquam intellego in nostra civitate inveterasse iam bonis temporibus, ut splendor aedilitatum ab optimis viris postuletur. Itaque et P. Crassus cum cognomine dives, tum copiis functus est aedilicio maximo munere, et paulo post L. Crassus cum omnium hominum moderatissimo Q. Mucio magnificentissima aedilitate functus est, deinde C. Claudius App. f., multi post, Luculli, Hortensius, Silanus; omnes autem P. Lentulus me consule vicit superiores; hunc est Scaurus imitatus; magnificentissima vero nostri Pompei munera secundo consulatu; in quibus omnibus quid mihi placeat, vides. Vitanda tamen suspicio est avaritiae. Mamerco, homini divitissimo
Abbreviated transcription (Latin):
tiarũ putat. Michi aut̃ ille fructus liberalitatis. cuiꝰ pauca exẽpla posu
multo x maior uidet᷑ x certior. Quanto A ristotiles grauiꝰ x ueriꝰ nos rep̃¬
hẽdit ꝗ has pecciuatũ effusioes nõ admixam᷑ q̃ fuĩt ad młtitudĩe delini-¬
endã. Athi qui ab hoste obsident᷑ si eme̾ aque sextariuĩ mna cogerentur
hoc prĩo incredibile nobis uideri. omẽsq mirati. sed cũ attẽdexĩt uenias
necitati dari. In his ĩmanib iacturis ĩfinicisq sumꝑtib nichil nos magn¬
ope̾ mixari cum presertĩ neq necitati subueĩatur neq dignitas augeat᷑.
Ipaq illa delectatio multitudinis ad breue exiguũ q tempus duxet. ea q
a leuissimo quoq aĩo ĩ quo tn ip̾o una cũ sacietate meoria quoq̾ moriat᷑
uoluptatis. bene etiã colligit. hec pueris x mulierculis. sexuis x seruorũ

Expanded text:
tiarum putat. Mihi autem ille fructus liberalitatis, cuius exempla pauca posui, tiarum putat. Mihi autem ille fructus liberalitatis, cuius exempla pauca posui, multo et maior videtur, et certior. Quanto Aristoteles gravius, et verius nos reprehendit! qui has pecuniarum effusiones non admiremur, quae fiunt ad multitudinem deliniendam. Ait enim, qui ab hoste obsidentur, si emere aquae sextarium cogerentur mina, hoc primo incredibile nobis videri, omnesque mirari, sed cum attenderint, veniam necessitati dare, in his immanibus iacturis infinitisque sumptibus nihil nos magnopere mirari, cum praesertim neque necessitati subveniatur nec dignitas augeatur ipsaque illa delectatio multitudinis ad breve exiguumque tempus capiatur, eaque a levissimo quoque, in quo tamen ipso una cum satietate memoria qpueris et mulierculis et servis et servorum
Abbreviated transcription (Latin):
quib ademert. Quãobrẽ nec ita claudẽda ẽ res familiaris. ut eã beĩgñi¬
ulud alii expectẽt .x desiderẽt. Omnĩo duo sũt gnã largo cũ quori
alteri ꝓxodigi dicunt᷑. alteci liberales. ꝑrodigi qui epulis ⁊ iuscerati¬
onibus x gladiatorũ muerib ludorũ ueationũ  arparatu peccunas
profundũt. in eas res quatũ meoriã aut brenẽ aut nullã omĩo sint relicturi. li¬
berales aut̃ qui suis facultatib. aut captos a p̾donib redimũt. aut es alienũ susci¬
puĩt cã amicorũ. aut ĩ filiarũ collocatioe̾m adiuuat aut opitulant᷑ ĩ re querenda
ł augẽda. Itaq mixor ꝗd ĩ mentẽ uenerit Theofrasto ĩ eo libro quẽ de diuiciis
scripsit. in quo młta p̾clare. illud absurde. est eim multus ĩ laudãda magͥfi¬
cẽtia x apparatu populariũ mue̾cũ. taluĩ q facultatẽ sumptiui̾. fructũ diui¬

Expanded text:
quibus ademerunt. Quam ob rem nec ita claudenda res est familiaris, ut eam benigniquibus ademerunt. Quam ob rem nec ita claudenda res est familiaris, ut eam benigni desiderent? Omnino duo sunt genera largorum, quorum alteri prodigi, alteri liberales: prodigi, qui epulis et viscerationibus et gladiatorum muneribus, ludorum venationumque apparatu pecunias profundunt in eas res, quarum memoriam aut brevem aut nullam omnino sint relicturi, liberales autem, qui suis facultatibus aut captos a praedonibus redimunt aut aes alienum suscipiunt amicorum aut in filiarum collocatione adiuvant aut opitulantur in re vel quaerenda vel augenda. Itaque miror, quid in mentem venerit Theophrasto in eo libro, quem de divitiis scripsit; in quo multa praeclare, illud absurde: est enim multus in laudanda magnificentia et apparatione popularium munerum taliumque sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
lam ẽẽ dixit. fit ein deterior ꝗ accipit. atq ad idẽ semꝑ expectãdũ ꝑatio.
hoc ille filio. sed p̃ceptũ putemꝰ oĩbus. Q uãobrẽ id quid̃ nõ est dubium
an illa biugnitas q̃ cõstat ex opera x ĩdust̾a ⁊ hõestior sit ⁊ latiꝰ pat¬
eat x possit prodẽe pluxib. Nõnuqͣ eim ẽ largiendũ ne hoc beĩgnita
tis genus oĩno repudiãdũ. x sepe ydoneis homib de re failiari ĩpartiẽ¬
dũ est sed diligentex x moderate. młti eĩm patͥimnoius effudert̃ ĩcõsulte
largiẽdos ⁊ iud aũt est stultiꝰ ꝙͣ quod libenter facias. curare ut id diutt
facere nõ possisAtq etiã secunt᷑ largitioem rapie. cũ cĩm dando egẽ
ceperĩt alienis bois manus inferxe cogunt᷑. Ita cũ bñficẽtie cõparad ca
bnfici ẽẽ uolũt nõ tãta cõsecunt᷑ studia eorũ quib dedert̃ quãta odia coꝵ¬

Expanded text:
lam esse dixit. Fit enim deterior qui accipit, atque ad idem semper exspectandum paratior. lam esse dixit. Fit enim deterior qui accipit, atque ad idem semper exspectandum paratior. Hoc ille filio: sed praeceptum putemus omnibus, Quamobrem id quidem non est dubium, quin illa benignitas, quae constat ex opera et industria, et honestior sit, et latius pateat, et possit prodesse pluribus. Nonnunqum tamen est largiendum: ntis genus omnino repudiandum. Et saepe idoneis hominibus de re familiari impendendum est, sed diligenter atque moderate. Multi enim et patrimonia effuderunt inconsulte largiendo. Quid autem est stultius quam quod libenter facias, curare ut id diutius facere non possis? Atque etiam sequuntur largitionem rapinae. Cum enim dando egere coeperint, alienis bonis manus inferre coguntur. Ita cum benevolentiae comparandae causa beneficii esse velint, non tanta assequuntur studia eoru
Abbreviated transcription (Latin):
Alocupleti p̃sertis. sed ila lautior & splendidior. x forti iuro claroq dignior.
Quãꝙ eĩm in utroq̃ est gratificãdi liberalis uolutas. tan̾ altera ex accha.
altera ex uixtute depromit᷑. Largitio q̃ fit ex re faĩliari fonte̾ ip̃m beĩgnita¬
tis exhaurit. Itaq bñignitate benigͥtas tolit̾. qua quo ĩ plures usus sis.
eo minus i multis uti possis. Ata oꝑa .i. urtute x industria. benefici x
liberales exũt. primũ quo pluxib profuerit eo pluxes ad bñfaciẽdũ adu¬
tores hebunt. deinde cõsuetudĩe bñfice̾tie paratiores ert̃. x tãꝙͣ exercitato
accusat: ꝙ largitiõe b̾niuolẽtia Macedonũ cõsectaret᷑. Q uod te malum
uꝗt cõnis ĩ istã sp̃ẽ induxit. ut eos tibi fideles putares quos peccunia
corrupisses  an tu id agis ut Macedones nõ te regẽ suũ sed mĩstrũ x
p̾bitorẽ existimet. Q uid sordidiꝰ regi. melius etiã q largitioẽs coreuptel¬

Expanded text:
endidior et viro forti claroque dignior. Quamquam enim in utroque inest gratificandi liberalis voluntas, tamen altera ex area, altera ex virtute depromitur, largitioque, quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit. Ita benignitate benignitas tollitur; qua quo in plures usus sis, eo minus in multos uti possis. At qui opera, id est virtute et industria, benefici et liberales erunt, primum, quo pluribus profuerint, eo plures ad benigne faciendum adiutores habebunt, deiaccusat, quod largitione benevolentiam Macedonum consectetur: Quod te malum, inquit, rationis in istam spem induxit, ut eos tibi fideles fore putares, quos pecunia corrupisses? An tu id agis Macedones non te regem suum, sed ministrum et praebitorem existiment? Quid sordidius regi, melius etiam, quam largitionem corrupte
Abbreviated transcription (Latin):
aut fieri potiusse defendat. Uis hec est huius anuli et huius exempli. si neo
sciturus. nemo suspicaturus quidem sit. aliquid diuitiaꝵ potentie. dñati¬
onis libidinis cã feceris : si diis hominibq futuꝵ sit semꝑ ignotum.
sis ne facturus : negant id fieri posse. quanꝙͣ põt id quidẽ. quero qđ
negant fieri posse si id posset quidnã facerẽt. Rigent rustice sane. nega¬
nt eĩm posse e in eo perstant. hoc uerbũ quid uaseat nõ uident. cum eͥi¬
querimus si celare possint quid facturi sint nõ querimus possint ue cela
riupia per se ip̃a fugienda ẽẽ concedant. sed ad propoĩtum amodo reue¬
rtamur.
Nciaunt multe sepe cause que conturbant animos utilitatis spe nõ
cũ hoc deliberet᷑ relinquẽda ne sit honestas propter utilitatis magni

Expanded text:
aut fieri potuisse defendat! Ilaec est vis huius anuli et huius exempli: si nemo aut fieri potuisse defendat! Ilaec est vis huius anuli et huius exempli: si nemo sciturus, nemo ne suspicaturus quidemn sit, cum aliquid divitiarum, potentiae, dominationis, libidinis causa feceris, si id dis hominibusque futurum sit semper ignotuml, sisne facturus. Negant id fieri posse. Nequaquam potest id quidem; sed quaero, quod negant posse, id si posset, quidnam facerent. Urguent rustice sane; negant enim posse et in eo perstant; hoc verbum quid valeat, non vident. Cum erimus, si celare possint, quid facturi sint, non quaerimus, possintne celarturpia per se ipsa fugienda esse concedant. Sed iam ad propositum revertamur. Incidunt multae saepe causae, quae conturbent animos utilitatis specie, non cum hoc deliberetur, relinquendane sit honestas propter utilitatis magnit
Abbreviated transcription (Latin):
Inc ille Giges inducitur a Piatone. qui cum terra discessiss magn
is quibusdam imbrib. descendit ĩ illum hiatũ. eneũ q eqũ ut fert
fabule aĩaduertit. cuius in latebris fores esset̃ quib apertis. corpue
hominis mortui uidit magnitudine inusitata aureũq anulũ in digito quẽ
ut detraxit ip̃e induit. erat aũt regius pastor. tũ in conciliũ pastoꝵ recepit.
ibi cũ palam eius anuli ad palmã conuerterat. a nullo udebatur. ip̃e autem
omnia uidebat. Idem riusus iudebat᷑ cum ui locum anulũ inuerterat. Itaq
hac opportunitate anuli usus. Regnne stuprũ intulit. ea q adiutrice. domin
um Regem intereiit. et sustulit quos obstare arbitrabat᷑. Nec in his faciõ¬
ribus eum quispiam potuit uide̾. Sic repente anuli beneficio. Rex exortus
ylosophi quidã mĩme mali illi quide sed nõ satis acuti fictã et cõmentitiã¬

Expanded text:
Hinc ille Gyges inducitur a Platone, qui, cum terra discessisset magnHinc ille Gyges inducitur a Platone, qui, cum terra discessisset magnis quibusdam imbribus, descendit in illum hiatum aeneumque equum, ut ferunt fabulae, animadvertit, cuius in lateribus fores essent; quibus apertis corpus hominis mortui vidit magnitudine invisitata anulumque aureum in digito; quem ut detraxit, ipse induit erat autem regius pastor, tum in concilium se pastorum recepit. Ibi cum palam eius anuli ad palmam converterat, a nullo videbatur, ipse autem omnia videbat; idem rursus videbatur, cum in locum anulum inverterat. Itaque hac opportunitate anuli usus reginae stuprum intulit eaque adiutrice regem dominum interemit, sustulit, quos obstare arbitrabatur, nec in his eum facinoribus quisquam potuit videre. Sic repente anuli beneficio rex exortus ilosoplis quidam, minime mali illi quidem, sed non satis acuti, fictam et commenticia
Abbreviated transcription (Latin):
trius nec fedius excogitari põt. emolumẽta eĩm rere fallacib iudiciis uidet. pe¬
nan nõ dico legum quã sepe prorũpunt s ip̃ius turpitudinis q̃ acerbissima
ẽ non uident. Quam ob re̾ hoc deliberatuũ genus pellatur e medio. Est enim
sceleratũ totũ et impium qui deliberãt utrũ id sequant᷑ qđ honestũ ẽẽ uideat.
an se scientes scelere contaminẽt. in ip̃a eĩm deliberatiõe facinus inest. etia¬
si ad id ip̃m nõ puenerint. Ergo ea deliberanda omnio̾ nõ sunt in quibus ẽ
turpis ip̃a deliberatio. Atq etiam ex omi deliberatioẽ celandi et occultandi. sp¬
es opinio q remouenda ẽ. Satis eim nobis si modo in pħya aliquid profeci¬
mus persuasum ee̾ debet si omnes deos hominesq celare possimꝰ nihil tamẽ
auare nihil inuste nihil libidinose. nihil incontinenter ẽẽ faciendũ.

Expanded text:
trius nec foedius excogitari potest. Emolumenta enim rerum fallacibus iudiciis vident, poetrius nec foedius excogitari potest. Emolumenta enim rerum fallacibus iudiciis vident, poenam non dico legum, quam saepe perrumpunt, sed ipsius turpitudinis, quae acerbissima est, non vident. Quam ob rem hoc quidem deliberantium genus pellatur e medio est enim totum sceleratum et impium, qui deliberant, utrum id sequantur, quod honestum esse videant, an se scientes scelere contaminent; in ipsa enim dubitatione facinus inest, etiamsi ad id non pervenerint. Ergo ea deliberanda omnlino non sunt, in quibus est turpis ipsa deliberatio. Atque etiam ex omni deliberatione celandi et occultandi spes opinioque removenda est. Satis enim nobis, si modo in philosophia aliquid profecimus, persuasum esse debet, si omnes deos hominesque celare possimus, nihil tamen avare, nihil iniuste, nihil libidinose, nihil incontinenter esse faciendum.
Abbreviated transcription (Latin):
antia natura desiderat. aspernat᷑q contraria. Nihil q tam scđm nat¬
unqi qt uitilitas. certe in cadem re utili turpitudo ẽẽ non põt. Itemq si
ad honestatẽ nati sumus. ea q aut sola expetenda ẽ ut Senoni uisum ẽ aut cer¬
te om̃i pondere grauior hnda ꝙͣ reliqua omĩa qđ A ustotili placet. necẽe est
qd̾ hoestum sit. id esse aut solum aut sũmu bonũ. Quos aũt bonũ est. id certe¬
e̾ utile. Ita quicꝗd hoestum est id est utile. Quare error homĩum nõ proboru.
cũ aliquid qđ utile uisum ẽ arripuit. id continuo secernit ab houesto. hinc sicce
Hinc uenena. hinc falsa testimoĩa. nascunt᷑. hinc furta. peculatꝰ expilationes. di¬
ieptioẽs socioꝵ et cuuum. hinc opum nimiarum potentie nõ ferende. Postreo
etiam ĩ liberis ciuitatib regnandi existunt cupiditates. quibus nihil nec te¬

Expanded text:
antia natura desiderat aspernaturque contraria nihilque tam secundum natantia natura desiderat aspernaturque contraria nihilque tam secundum naturam quam utilitas, certe in eadem re utilitas et turpitudo esse non potest. Itemque, si ad honestatem nati sumus eaque aut sola expetenda est, ut Zenoni visum est, aut certe omni pondere gravior habenda quam reliqua omnia, quod Aristoteli placet, necesse est, quod honestum sit, id esse aut solum aut summum bonum; quod autem bonum, id certe utile; ita, quicquid honestum, id utile. Quare error hominum non proborum, cum aliquid, quod utile visum est, arripuit, id continuo secernit ab honesto. Hinc sicae, hinc venena, hinc falsa testamenta nascuntur, hinc furta, peculatus, expilationes dir-ptionesque sociorum et civium, hinc opum nimiarum, potentiae non ferendae, postremo etiam in liberis civitatibus regnandi exsistunt cupiditates, quibus nihil nec tae
Abbreviated transcription (Latin):
num inuasisse q eoꝵ opinioem qui ista dixerunt. Itaq nõ ut aliq̃n ãtep¬
oneremus utilia honestis. s ut ea sine erroie diiudicaremus siq̃n incidi¬
ssent. Induxit ea que iuderent̃ eẽ nõ que e̾e̾nt iepugnantia. Han igitur
relictam ꝑtem explebimus nullis adminiculis s ut dicit̾ marte nostro.
rtq eũin quicꝙͣ est de hac parce post Panetui explicatum qđ quidẽ m
probaret᷑. de his que in manus meas uenerint. qui utlunmꝰ spem asferat¬
Ui igͥ aliqua spẽs utilitatis obiecta ẽ nos cõmoueri necesse est.
S si cum aĩum attenderis turpitudinẽ q udeas adiunctã ci rei
que spẽm utilitatis actulerit. tum non utilitas ielinquenda est
sed intelligendũ ubi turpitudo sit ibi utilitate̾ esse non posse. Se sini¬
hil ẽ tam contra naturã qͣ turpitudo. recta eĩm et conuei̾entia et const¬

Expanded text:
num invasisse quam eorum opinionem, qui ista distraxerint. Itaque, non ut aliquando antepnum invasisse quam eorum opinionem, qui ista distraxerint. Itaque, non ut aliquando anteponeremus utilia honestis, sed ut ea sine errore diiudicaremus, si quando incidissent, induxit earn, quae videretur esse, non quae esset, repugnantiam. Hanc igitur partem relictam explebimus nullis adminiculis, sed, ut dicitur, Marte nostro. Neque enim quicquam est de hac parte post Panaetium explicatum, quod quidem mihi probaretur, de iis, quae in manus meas venerunt. Cum igitur aliqua species utilitatis obiecta est, commoveri necesse est; sed si, cum animum attenderis, turpitudinem videas adiunctam ei rei, quae speciem utilitatis attulerit, tum non utilitas relinquenda est, sed intellegendum, ubi turpitude sit, ibi utilitatem esse non posse. Quodsi nihil est tam contra naturam quam turpitudo recta enim et convenientia et const
Abbreviated transcription (Latin):
omĩo turpe non sit. Sed quoĩam operi inchoato. prope tñ absoluto. ta¬
nꝙͣ fastigium impoĩmus ut Gcometre solent nõ omĩa doce̾. s postulare
ut quedam sibi concedant᷑. quo faciliꝰ que uolunt expediant et &plicent.
sic ego a te postulo mi Cicero ut mihi conçedas si potes. nihil preter id
qđ honestum sit. propter se c̾e̾ expetendũ Sin hoc nõ licet. ꝑ Eratippũ
at id certe dabis qd̾ honestũ sit id ẽe̾ maxie propter se expetendum:
mihi utꝵ uis satis ẽ. et tum hoc. tum illud piobabilius udetur. nec pret̾¬
ea quicꝙͣ probabile. Ac primũ in hoc Panetiꝰ defendend̾ est. ꝙ non utilia
cum honestis pugnare. aliqͣn posse dixerit. neq eĩm ei phas erae fura qd
uiderent᷑ utilia. nihil uõ utile qđ non idem hocstum. nihil honestum qđ
no etem utile sit sepe testatur. Negat q ullam pestem maiorẽ uitã henu¬

Expanded text:
omnino turpe non sit. Sed quoniam operi inchoato, prope tamen absoluto taomnino turpe non sit. Sed quoniam operi inchoato, prope tamen absoluto tamquam fastigium imponimus, ut geometrae solent non omnia docere, sed postulare, ut quaedam sibi concedantur, quo facilius, quae volunt, explicent, sic ego a te postulo, mi Cicero, ut mihi concedas, si potes, nihil praeter id, quod honestum sit, propter se esse expetendum. Sin hoc non licet per Cratippum, at illud certe dabis, quod honestum sit, id esse maxime propter se expetendum. Mihi utrumvis satis est et tum hoc, tum illud probabilius videtur nec praeterea quicquam probabile. Ac primum in hoc Panaetius defendendus est, quod non utilia cum honestis pugnare aliquando posse dixerit neque enim ei fas erat, sed ea, quae viderentur utilia. Nihil vero utile, quod non idem honestum, nihil honestum, quod non idem utile sit, saepe testatur negatque ullam pestem maiorem in vitam homi
Abbreviated transcription (Latin):
ad sapientẽ bonũ fortem uirũ transferant᷑ res ad uiuendũ necessarie.
qđ si occiderit multũ de cõmiũ utilitate detraxerit. modo hoc ita faciat
ut ne ip̃e de se bñ existimans se se qr diligens. hanc cam heat ad ĩuuriam.
e. Mulla est cĩm societas nobis cum tiramnis et potius sũma detractio est.
Neq cim contra naturã est cum spoliare si possis. quẽ honestũ est et nec¬
are. Atq c̃ hoc genus pestifeꝵ atq impiũ. et ex omĩ cõmuĩtate extermĩã
ꝙͣ sp̃u carere ceperint si nocent ieliquis partibus corporis sic̾ ista in figͣ
homĩs feritas. et bellue ĩmanitas a cõmiũ tanꝙͣ humaĩtate corporis sẽg
mpore exquiritur. Euis modi igͣ res. Panetiũ arbitror prosecutũ fiusse
nisi aliquis casus aut occupatio euis consiliũ peremiss ad quas ipsas cõ¬
sultationes ex supiorib libris. satis multa p̃cepta st̃ quibus perspici poss¬

Expanded text:
ad sapientem, bonum, fortem virum transferantur res ad vivendum necessariae, ad sapientem, bonum, fortem virum transferantur res ad vivendum necessariae, qui si occiderit, multum de communi utilitate detraxerit, modo hoc ita faciat, ut ne ipse de se bene existimans seseque diligens hanc causam habeat ad iniuriam. est. Nulla est enim societas nobis cum tyrannis, et potius summa distractio est, neque est contra naturam spoliare eum, si possis, quem est honestum necare, atque hoc omne genus pestiferum atque impium ex hominum communitate exterminandquam spiritu carere coeperunt et nocent reliquis partibus corporis, sic ista in figura homm exquiritur. Eius modi igitur credo res Panaetium persecuturum fuisse, nisi aliqui casus aut occupatio eius consilium peremisset. Ad quas ipsas consultationes superioribus libris satis multa praecepta sunt, ex quibus perspici poss
Abbreviated transcription (Latin):
comedi mei gr̃a. Quid si Phalarim cuidelẽ turãnum et ĩmanẽ uix bonus ne
ire frigoie conficiat᷑ uestitu spoliaie possit. nõne faciet: hec ad udicandũ
sunt facilia. Nam siquid ab homĩc ad nullã rem utili utilitatis tue cã det¬
axeris in humane feceris contra q nature lege̾. Sin aũt is tu sis. qui młtã
utilitatẽ. rei pu. atq homium socictati si in uita remaneas possis afferrea
Ni quid ob eã causam alteri detraxeris. non sit rep̾hendẽdu. Sin aut no
sit euismadi. siuuĩ cuiq̃ incõmodũ ferendũ est potius qͣ de alteriꝰ cõmodis de¬
trabendũ. Non igͣ magis est contra natãm morbus aut egestas aut quid
ciusmoi qͣ detractio aut appetitio alieni. Sed cõmuĩs utilitatis derelictio co¬
ntra natiuã est. Est eĩm inuista. Itaq lex ip̃a nature que utilitatẽ hoĩm¬
um conseruat. et contiẽt deceit profecto ut ab homine merti atq untili

Expanded text:
commodi mea gratia. Quid? si Phalarim, crudelem Tyrannum, et immanem vir bonus ne commodi mea gratia. Quid? si Phalarim, crudelem Tyrannum, et immanem vir bonus ne ipse frigore conficiatur, vestitu spoliare possit, nonne faciat? Haec ad iudicandum sunt facillima. Nam, si quid ab homine ad nullam partem utili utilitatis tuae causa detraxeris, inhumane feceris contraque naturae legem; sin autem is tu sis, qui multam utilitatem rei publicae atque hominum societati, si in vita remaneas, afferre possis, si quid ob eam causam alteri detraxeris, non sit reprehendendum. Sin autem id non sit eius modi, suum cuique incommodum ferendum est potius quam de alterius commodis detrahendum. Non igitur magis est contra naturam morbus aut egestas aut quid eius modi quam detractio atque appetitio alieni, sed communis utilitatis derelictio contra naturam est; est enim iniusta. Itaque lex ipsa naturae, quae utilitatem hominum conservat et continet, decernet profecto, ut ab homine inerti atque inutili
Abbreviated transcription (Latin):
reium autem primũ. Ueium igͥ extremũ. Nam illud quidẽ absurdu¬
est qđ quidam dicunt parenti se aut fratri nihil detracturos. sui cõmo¬
di causa. aliam iõnem esse ciuiu reliquoꝵ. Hi sibi nihil uiris. nullã
distrahit Ciuitatis. Su aut iõnem suoꝵ ciuiũ dicunt hñdam. extem¬
oium negant. hi dirrimũt cõmuem hũani gn̾is societatẽ. qua sublata
benificentia. liberalitas boĩtas iustitia funditꝰ tollitur. Que qui collũt¬
culuꝰ est mag̾ arbitrari ẽẽ contra natãm homĩem homĩ detrahe̾ sui cõ¬
animi. que uacẽt iustitia. Hec cĩm una untus oium ẽ domina et regĩa
uututũ. Sorsitan quispiã dixerit. nõne igͥ Sapiens si fame ip̃e affici¬
atur abstulerit cibum alteri homini. ad nullã ⁊em utili. Al inime uoͣ.
nõ eĩm est mihi uita mea utilior qͣ aĩ talis affectio neĩem ut iuolem

Expanded text:
Verum autem primum; verum igitur extremum. Nam illud quidem absurduVerum autem primum; verum igitur extremum. Nam illud quidem absurduest, quod quidam dicunt, parenti se aut fratri nihil detracturos sui commodi causa, aliam rationem esse civium reliquorum. Hi sibi nihil iuris, nullam distrahit civitatis. Qui autem civium rationem dicunt habendam, extenorum negant, hi dirimunt communem humani generis societatem; qua sublata beneficentia. liberalitas, bonitasculum est magis arbitrari esse contra naturam hominem homini detrahere sui comanimi, qua vacent iustitia. Haec enim virtus omnium est domina, et regina virtutum. Forsitan quispiam dixerit: nonne igitur sapiens, si fame ipse conficiatur, abstulerit cibum alteri homini, ad nuliam rem utili? Minime vero, non enim mihi est vita mea utilior, quam animi talis affectio, neminem ut violem
Abbreviated transcription (Latin):
atem dolorẽ amissionem etiam liberoꝵ propinquoiũ amicoꝵ qͣ face̾
cipiam iniuriã. Si nihil existĩãt contra nat᷑am fieri ĩ homib iuolãd¬
is. quid cum eo disseras qui omĩo homĩem ex homĩe tollat. Si fugiẽdũ
id quidẽ censet sed multo illa peiora morte̾ paupertatẽ dolorẽ errat in
eo qd̾ ullum aut corporis aut fortue̾ uiciũ uiciis animi grauius existi¬
mat ergo unum debet ẽẽ omĩbus propositũ ut eadẽ sit utilitas cuiꝰcunq
et uniuersoꝵ. quã si ad se quisq rapiat. dissoluet̾ omnis humana cons¬
ortio atq etiam si hoc natura prescribit ut homo homini quicunq sit ob
eam ipãm causa ꝙ homo sit consultũ uelit. necẽe̾ est. scđm eandẽ na¬
turã omĩu utilitatẽ e̾e̾ comue̾m. Qđ si ita ẽ una contĩem omnes et cad̾
nate lege. Idq ip̃m si ita ẽ certe uiolare alteꝵ nature lege prohibemur.

Expanded text:
atem, dolorem, amissionem etiam liberorum, propinquorum, amicorum quam facere atem, dolorem, amissionem etiam liberorum, propinquorum, amicorum quam facere cuiquam iniuriam. Si nihil existimat contra naturam fieri hominibus violandis, quid cum eo disseras, qui omnino hominem ex homine tollat? sin fugiendum id quidem censet, sed multo illa peiora, mortem, paupertatem, dolorem, errat in eo, quod ullum aut corporis aut fortunae vitium vitiis animi gravius existimat. Ergo unum debet esse omnibus propositum, ut eadem sit utilitas unius cuiusque et universorum; quam si ad se quisque rapiet, dissolvetur omnis humana consortio. Atque etiam, si hoc natura praescribit, ut homo homini, quicumque sit, ob eam ipsam causam, quod is homo sit, consultum velit, necesse est secundum eandem naturam omnium utilitatem esse communem. Quod si ita est, una continemur omnes et eadem lege naturae, idque ipsum si ita est, certe violare alterum naturae lege prohibemur.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmui magni animi ẽ et excelsi. detrahe̾ autẽ alteri sui cõmodi causa
magis ẽ contra naturã ꝙ mors qͣ dolor q cetera gniͣs eiusdẽ. Itẽ mag̾¬
ẽ scđm naturã pro omnib gn̾ibus si fieri possit conseruãdis aut iuu¬
andis maximos labores molestias q suscipere. imitantes Herculẽ illu
quẽ hominis fama bñficioꝵ memor u concilio celestiũ collocauit. qͣ ui¬
uere ĩ solitudine nõ modo sine ullis molestiis sed etiam maximis uolu¬
ptatibus abundantẽ omibus copiis et excellas etiam pulcritudĩe et uiribꝰ.
Q uocirea optimo quisq splendidissimo q ingeio longe illã uita huic
anteponit. exqͦ efficit᷑ homiem nature obediente̾. homini noce̾ non posse.
deinde qui alteꝵ iuolat ut ip̃e aliquid cõmodi consequat᷑. aut nihil exi¬
stimat se facere contra natura. aut mag̾ fugiendã censet mortẽ. paupert¬

Expanded text:
communi magni animi et excelsi est. Detrahere autem de altero sui commodi causa communi magni animi et excelsi est. Detrahere autem de altero sui commodi causa magis est contra naturam quam mors, quam dolor, quam cetera generis eiusdem. Itemecundum naturam pro omnibus gentibus, si fieri possit, conservandis aut iuvandis maximos labores molestiasque suscipere, imitantem Herculem illum, quem hominum fama beneficiorum memor in concilio celestium collocavit, quam vivere in solitudine, non modo sine ullis molestiis, sed etiam in maximis voluptatibus, abundantem omnibus copiis, ut excellas etiam pulcritudine et viribus; quocirca optimo quisque splendidissimoque ingeanteponit. Ex quo efficitur hominem naturae oboedientem homini nocere non posse. Deinde, qui alterum violat, ut ipse aliquid commodi consequatur, aut nihil existimat se facere contra naturam aut magis fugiendam censet mortem, paupert
Abbreviated transcription (Latin):
tineat qͣ alteri acquire̾ concessum ẽ nõ repugnãte nat᷑a. Iund quidẽ nat᷑a
nõ patit᷑ ut alioꝵ spoliis nostras facultates copias opeo augeamus. Ncq
hoc uero solum natura idest uire gentiuĩ sed etiam legibus populoꝵ quibꝰ
in singulis Ciuitatibus.res.pu. continẽt᷑. eolem modo constitutũ ẽ ut
nõ licẽat sui cõmodi cã nocere alteri. Hoc cĩm spectant leges. hoc uolunt.
in columẽ ẽẽ ciuiũ coniunctioe̾. quã qui dirrimũt eos morte exilio. uiculis
diuina et humana. cui parere qui uelit omnes aut̃ parebunt qui scđm
nat̃am uolunt uiue̾.numꝙͣ cõmittet ut alienũ appetat. et id qđ alteri de¬
traxerit sibi assumat. Et eĩm młto mag̾ est scdm naturã excelsitas aĩ
et magnitudo. Itemq comitas. iustitia liberalitas q uoluptas ꝙͣ uita qͣ
diuitie. que quidẽ contempne̾ et pro nihilo duce̾ compante̾ cũ utilitate

Expanded text:
ertineat, quam alteri acquirere, concessum est non repugnante natura, illud natura ertineat, quam alteri acquirere, concessum est non repugnante natura, illud natura non patitur, ut aliorum spoliis nostras facultates, copias, opes augeamus. Neque vero hoc solum natura, id est iure gentium, sed etiam legibus populorum, quibus in singulis civitatibus res publica continetur, eodem modo constitutum est, ut non liceat sui commodi causa nocere alteri; hoc enim spectant leges, hoc volunt, incolumem esse civium coniunctionem; quam qui dirimunt, eos morte, exsilio, vinclis,t lex divina et humana; cui parere qui velit omnes autem parebunt, qui secundum naturam volent vivere, numquam committet, ut alienum appetat et id, quod alteri detraxerit, sibi adsumat. Etenim multo magis est secundum naturam excelsitas animi et magnitudo itemque comitas, iustitia, liberalitas quam voluptas, quam vita, quam divitiae; quae quidem contemnere et pro nihilo ducere comparantem cum utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
bus et honestum aliquid non utile. et utile nõ honestum. Nobis autem nostra
Acdademia magnam licentiam dat ut quod cunq̃ maxime. probabile accurrat
id nr̃o uire liceãt defende̾ sed redeo ad fonnula. ¶ Detrahere igitur alteri aliq¬
uid. et ex huius in cõmodo suũ augere commodũ magis ẽ contra naturã qͣ
inors ꝙͣ paupertas qͣ dolor ꝙͣ cetera cuncta que posstꝰ aut corpori accide̾. aut
sic erimus affecti ut propter suu quisq̃ emolumẽtũ spoliet aut uiolet alt¬
erum disrũpi necẽe̾ est eam que maxĩe est secundũ naturã. humaĩ gñit
posse si proximi menbri ualitudinẽ ad se transduxiss&. debilitari et inte¬
rire totum corpus necesse ẽ. Sic si unusquisq̃ ad se nr̃m rapiat cominoda
alioꝵ detrahat q qđ cuꝗͣ possit emolumẽtu. sui gr̃a societas homĩum et
cõmĩttis euertat᷑ nece̾e̾ est. Nam sibi ut quisq malit qđ ad usum uite ꝑ¬

Expanded text:
bus et honestum aliquid non utile et utile non honestum. Nobis autem nostra bus et honestum aliquid non utile et utile non honestum. Nobis autem nostra Academia magnam licentiam dat, ut, quodcumque maxime probabile occurrat, id nostro iure liceat defendere. Sed redeo ad formulam. Detrahere igitur alteri aliquid et hominem hominis incommodo suum mors, quam paupertas, quam dolor quam caetera quae possunt aut corpori accidere aut sic erimus affecti, utpropter suum quisque emolumentum spoliet, aut violet alterum: disrumpi necesse est eam, quae maxime est secundum naturam, humani generis e valere, si proximi membri valetudinem ad se transduxisset, debilitari et interire totum caliorum detrahatque, quod cuique possit, emolumenti sui gratia, societas hominum et communitas evertatur necesse est. Nam sibi ut quisque malit, quod ad usum vitae p
Abbreviated transcription (Latin):
occidere : Non igitur se astrinxit scelere si quis ⁊ irmnũ occidit ꝙͣ uis famili¬
arem. Populo quidem romano nõ uidetur qui ex om̃ibus preclaris factis. ai¬
ud pulcherrimũ existimat. Uicit ergo utilitas honestatem. ymo uero hone¬
stas utilitatem consecuta ẽ. Itaq ut sine ullo errore diiudicare possimus si
quando cum illo qđ honestum intelligimus pugnare id uidebitur. quod appe¬
llamus utile. Formula quedam disputandi constituenda ẽ. quã si sequemur ĩ
comparatioẽ reꝵ ab officio nunꝙͣ recedemus. Hec aute̾ erit formula s toycoꝵ
iõni discipline q maxĩe consentanea quã quidẽ his libris propterea sequi¬
mur ꝙ quãꝙͣ et a ueteribus achademicis et a peripatheticis nostris qui
quondam idem erant. Qui achademici que uidentur honesta his que utilia
estum ẽ. idem utile uidetur. nec utile quicꝙͣ qđ non honestum. qͣ ab his qui¬

Expanded text:
occidere? Num igitur se astrinxit scelere, si qui tyrannum occidit quamvis familioccidere? Num igitur se astrinxit scelere, si qui tyrannum occidit quamvis familiarem? Populo quidem Romano non videtur, qui ex omnibus praeclaris factis illud pulcherrimum existimat. Vicit ergo utilitas honestatem? Immo vero honestas utilitatem secuta est. Itaque, ut sine ullo errore diiudicare possimus, si quando cum illo, quod honestum intellegimus, pugnare id videbitur, quod appellamus utile, formula quaedam constituenda est; quam si sequemur in comparatione rerum, ab officio numquam recedemus. Erit autem haec formula Stoicorum rationi disciplinaeque maxime consentanea; quam quidem his libris propterea sequimur, quod, quamquam et a veteribus Academicis et a Peripateticis vestris, qui quondam idem erant, qui Academici, quae honesta estum est, idem utile videtur nec utile quicquam, quod non honestum, quam ab iis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
andum.tamq id honestu qd in nr̃am intelligẽtiam cadit tuendũ conẜ¬
uandũ qr nobis est qͣ illua qd̾ proprie dicit᷑ uere q ẽ honestũ sapientibus.
alitex cim teneri non põt si qua ad uirtutẽ ẽ facta progressio. Sed hec qde̾
de his qui conseruatioe officiorũ existimantur boni. qui aũt oĩa emolumẽ
deliberando honestũ cum eo qd̾ utile putant comparare. boni uiri nõ solẽt.
Itaq existimo Panetiũ cum dixerit solere ĩ hac comparatioe̾ dubitare ħ
ip̃m sensisse. qđ dixerit solere modo nõ etiam opportere. Et enim nõ¬
modo pluris putare. quod utile udeat᷑ qͣ qd̾ honestũ sed etiam inter se comp
ale sit id de quo consideretur Sepe eĩm tp̃r fit ut qđ turpe plerunq haben
solet inueĩatur nõ ẽẽ turpe. Exempli causa ponatur aliquid qd pateat latiꝰ.
QNđ põt maiꝰ esse scelus q non inodo homĩem sed etiam familiarẽ hominem

Expanded text:
arandum, tamque id honestum, quod in nostram intellegentiam cadit, tuendum consarandum, tamque id honestum, quod in nostram intellegentiam cadit, tuendum conservandumque nobis est quam illud, quod proprie dicitur vereque est honestum, sapientibus; aliter enim teneri non potest, si qua ad virtutem est facta progressio. Sed haec quidem de iis, qui conservatione officiorum existimantur boni. Qui autem omnia metiuntdeliberando honestum cum eo, quod utile putant, comparare, boni viri non solent. Itaque existimo Panaetium, cum dixerit homines solere in hac comparatione dubitare, hoc ipsum sensisse, quod dixerit, solere modo, non etiam oportere. Etenim nomodo pluris putare, quod utile videatur, quam quod honestum sit, sed etiam ale sit id, de quo consideretur. Saepe enim tempore fit, ut, quod turpe plerumque haberi soleat, inveniatur non esse turpe; exempli causa ponatur aliquid, quod pateat latius: Quod potest maius esse scelus quam non modo hominem, sed etiam familiarem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
una quaꝗ̃ re uicii sit nequeant iudicare. Itaq cum sint doct a peritis
desistunt facile a sñtia. Hec igitur officia de quib his libris disserimꝰ
quasi scđa quedam hoe̾sta e̾ẽ dicunt nõ sapientũ medo propria s cu
hominu gne̾ omni cõmunia. Itaq hi omnes in quib ẽ uixtutis indoles
cõmouentur. Nec uero cum duo decii. aut duo Scipiones fortes uiri
cõmemorant᷑ : aut A ristides aut cum Eabrituis iustus nominat᷑ aut
sic sapiens hoꝵ ut sapientem uolumus intelligi. nec hi qui sapientes
hĩti et nominati.M. Cato. C. Leluis sapientes fuert. He illi quidez
septem. s ex medioꝵ officiorũ freq̾ntia similitudinẽ qndam gerebant.
spẽm q sapientu. Quocirca ne io qd uere honestũ est. phas est cũ utilis
repugnantia comparari. ne id qđ comit ippellamus honestũ qđ colit᷑
ab hĩs quos bonos uiros appellaxi se uolũt cum emolumentis unqͣ ẽ comp¬

Expanded text:
una quaque re vitii sit, nequeant iudicare; itaque, cum sunt docti a peritis, una quaque re vitii sit, nequeant iudicare; itaque, cum sunt docti a peritis, desistunt facile sententia. Haec igitur officia, de quibus his libris disserimus, quasi secunda quaedam honesta esse dicunt, non sapientium modo propria, sed cum omni hominum genere communia. Itaque iis omnes, in quibus est virtutis indoles, commoventur. Nec vero, cum duo Decii aut duo Scipiones fortes viri commemorantur, aut cum Fabricius aut Aristides iustus nominatur, aut sic sapiens, ut sapientem volumus intellegi, nec ii, qui sapientes habiti et nominati, M. Cato et C. Laelius, sapientes fuerunt, ne illi quidem septem, sed ex mediorum officiorum frequentia similitudinem quandam gerebant speciemque sapientium. Quocirca nec id, quod vere honestum est, fas est cum utilitatis repugnantia comparari, nec id, quod communiter appellamus honestum, quod colitur ab iis, qui bonos se viros haberi volunt, cum emolumentis umquam est comp