comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uicissim se habi¬
tant qui c̃tinet ⁊ qui c̃tinetur. Nabitas in
deo s ut c̃tinearis habitat in te ds. s ut
c̃tineat ne cadas. Ne forte sic te putes domũ
dĩ fieri: quomͦ domꝰ tua portat carnem tuam.
si subtrahat se domꝰ in qua es. cadis. Si autẽ
teger est cum illũ desereris. integer cũ ad
illum redigeris. Tu sanaris. ñ illi aliqͥd p̃sta-¬
bis tu mundaris. tu reficeris. tu corrigeris.
Iue medicam̃tũ est non sano. regula ẽ p̾uo
Lux ẽ tenebrato. habitatio ẽ deserto. Oiã
gͦ tibi conferuntur. Unde putes dõ aliqͥd
conferri quando uenis ad dm̃. nec manci¬
pium saltim. gͦ nonhabebit ds̃ seruossi
tu nolueris. ⁊ om̃s noluerint : Ds̃ non u-¬
diget seruis: s seruidõ. Idõ dic̃ psalmus. Dixi
ges bono serui tui: eget seruus bono tuo.
ut pascas illum. fges ⁊ tubono serui tui
ut adiuuet te. Non tibi prtes aquã imple¬
re. non potes coquere. non tibi potes ante
equũ currere. uim̃tum tuũ non potes

Expanded text:
Vicissim in se habitant, qui continet et qui continetur. Habitas in Deo, sed ut continearis: habitat in te Deus, sed ut te contineat, ne cadas. Ne forte sic te putes domum Dei fieri, quomodo domus tua portat carnem tuam: si subtrahat se domus in qua es, cadis; si autem teger est, cum eum deseris; integer, cum ad illum redieris. Tu sanaris, non illi aliquid praestabis; tu mundaris, tu reficeris, tu corrigeris. Ille medicamentum est non sano, regula est pravo, lux est tenebrato, habitatio est deserto. Omnia ergo tibi conferuntur. Vide ne putes Deo aliquid conferri, quando venis ad eum; nec mancipium saltem. Ergo non habebit Deus servos, si tu nolueris, et si omnes noluerint? Deus non indiget servis, sed servi Deo: ideo dicit Psalmus, Dixi ges bono servi tui. Eget servus bono tuo, ut pascas illum: eges et tu bono servi tui, ut adjuvet te. Non tibi potes aquam implere, non tibi potes coquere, non tibi potes ante equum currere, jumentum tuum non potes
Abbreviated transcription (Latin):
s si bene iuiuendo c̃firmet᷑ in nob̾ munꝰ dĩ.
ne sitis ingrati tantȩ głȩ illius. Qui cum
haberet unicũ noluit illũ eẽ unũ. s ut
fr̃s haberet adoptauit illi qui cũ illo possi¬
derent uitam ȩt̾nam

Expanded text:
 si bene vivendo confirmetis in vobis munus Dei. Ne sitis ingrati tantae gratiae illius, qui cum haberet Unicum, noluit illum esse unum; sed ut fratres haberet, adoptavit illi, qui cum illo possiderent vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
o tale hoc ẽ quod ait. manifestaui nom̃ tuum
hominib quos dedisti mͥ de mundo. quale
illud quod pauloante dixerat: ego te clarifica¬
ui suꝑ terram: ꝓ tempore futuro. & illicq hic
p̾teritum ponens. sicut qui sciret p̃destinatũ
ẽẽ ut id fieret: & idõ fecisse se dicens qͦd erat
sine ulla dubitatione facturus. S de his qui
iam erant discipuli. ñ de omnib qui in illũ
fuerant credituri eum dixisse quod dixit.
manifestaui nom̃ cuum hominib qͦs declisti
m̾ de mundo: ea quȩ secuntur credibilius
ẽẽ ÷ demonstrant. Cum enim hoc dixisset.
adiunxit.
ui erant & michi eos declisti:
q sermonẽ tuum seruauerunt. Nunc co

Expanded text:
Et tale hoc est quod hic ait: Manifestavi nomen tuum Et tale hoc est quod hic ait: Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, quale illud quod paulo ante dixerat: Ego te clarificavi super terram; pro tempore futuro, et illic et hic praeteritum ponens, sicut qui sciret praedestinatum esse ut id fieret, et ideo fecisse se dicens, quod erat sine ulla dubitatione facturus. Sed de his qui jam erant discipuli ejus, non de omnibus qui in illum fuerant credituri eum dixisse quod dixit, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, ea quae sequuntur, credibilius esse demonstrant. Cum enim hoc dixisset, adjunxit: Tui erant, et mihi eos dedisti, et sermonem tuum servaverunt: nunc co
Abbreviated transcription (Latin):
Anis uerbis domini sicut
ipse donauerit sermone
isto disputaturi sumus:
quȩ ita se habent. mani¬
festaui nomen tuum ho¬
minib quos dedisti michi
indo. Quod si de his tantum dicit
discipłis cum quib cenauit. & ad quos ante¬
quam orare inciꝑet tam multa locutus ẽ. non
ꝑtinet hoc ad illam clarificationẽ. siue ut
alii interp̃tati sunt głificationem. de qua su¬
perius loquebatur. quia filius clarificat uel
glificat patrem. Quanta ẽ enim uel qualis gła:
duodecim uł undecim potuis innotuisse mor¬
talibus. Si aut̃ quod ait. manifestaui nom̃
tuum hominib quos dedisti mͥ de mundo.
om̃s intelligi uoluit etiã qui in eum fuerant
credituri. ad enis magnã quȩ fucura erat ex
omnib gentib eccłiam ꝑtinentib de in psal¬
mo canitur. in ecclia magna confitebor tibi:
ẽ plane ista clarificatio qua filius clarificat
patrem. cum eius nom̃ notum facit omnibus
gentib. ꝙ tam multis generationib hominũ:

Expanded text:
is verbis Domini, sicut ipse donaverit, sermone isto disputaturi sumus, quae ita se habent: Manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo. Quod si de his tantum dicit discipulis cum quibus coenavit, et ad quos antequam orare inciperet, tam multa locutus est; non pertinet hoc ad illam clarificationem, sive ut alii interpretati sunt, glorificationem, de qua superius loquebatur, qua Filius clarificat vel glorificat Patrem. Quanta est enim vel qualis gloria, duodecim vel undecim potius innotuisse mortalibus? Si autem quod ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo, omnes intelligi voluit, etiam credituri, ad ejus magnam, quae futura erat ex omnibus gentibus, Ecclesiam, pertinentes, de qua in psalmo canitur: In Ecclesia magna confitebor tibi , est plane ista clarificatio, qua Filius clarificat Patrem, cum ejus nomen notum facit omnibus gentibus, et tam multis generationibus hominum.
Abbreviated transcription (Latin):
natione liberarentur. certe ut aliquanto lenius
dampnarentur.
quis potest odisse quẽ nescit: Et utiq anteqͣm
diceret. si ñ uenissem & locutus fuissem eis. pec¬
catum ñ haberent. dixerat disciplis suis. hȩc fa¬
cient uobis. quia nesciunt eum qui misit me.
Quomͦ gͦ nesciunt & oderunt: Si enim non ẽ¬
quod ipse s nescio quid de illo aliud opinant᷑.
ñ utiq ipsum s illud inuemuntur odisse qͦd

Expanded text:
natione liberarentur, certe ut aliquanto lenius natione liberarentur, certe ut aliquanto lenius damnarentur. 5. Quis potest odisse quem nescit? Et utique antequam diceret, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, dixerat discipulis suis, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Quomodo ergo nesciunt et oderunt? Si enim non quod est ipse, sed nescio quid aliud de illo opinantur; non utique ipsum, sed illud inveniuntur odisse quod
Abbreviated transcription (Latin):
de infidelib & fidelib erat sermo ut hoc dice¬
ret. s de gentib & uideis. qui certe utriq nͥ
in eo saluatore saluentur qui uenit querere
quod ꝑierat. ad ꝑditionem sine dubio ꝑtinebt̃.
quãius dici possit alios grauius. alios leuius ꝑi¬
turos. id ẽ alios leuiores. alios grauiores penas
in sua ꝑditione passuros. Ille enim ꝑire deo
dicitur. qͥsquis ab illa beatitudine quam dat
scĩs suis. ꝑ supplicium separatur. Tanta ẽ aut̃
supplicioꝵ quanta ẽ diuersitas peccatoꝵ. quȩ
quom̃ se habeat altius iudicat sapientia diui-¬
na. quã comectura scrutatur aut effatur hu¬
mana. Isti certe ad quosuenit & quib locutus
est xp̃c. non habent de magno infidelitatis
peccato illam excusatonẽ qua possint dicere
ñ uidimus. ñ audiuimus. siue ñ acceptaretur
ista excusatio. ab illo cuius sunt inserutabilia
uidicia. suie acceptaretur. & si ñ ab omni dãp¬

Expanded text:
de infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc dicede infidelibus et fidelibus erat sermo ut hoc diceret, sed de Gentibus et Judaeis: qui certe utrique nisi in eo Salvatore salventur, qui venit quaerere quod perierat , ad perditionem sine dubio pertinebunt. Quamvis dici possit, alios gravius, alios levius perituros, id est, alios graviores, alios leviores poenas in sua perditione passuros. Ille enim perire Deo dicitur, quisquis ab illa beatitudine quam dat sanctis suis, per supplicium separatur: tanta est autem suppliciorum, quanta est diversitas peccatorum; quae quomodo se habeat, altius judicat sapientia divina, quam conjectura scrutatur aut effatur humana. Isti certe ad quos venit, et quibus locutus est Christus, non habent de magno infidelitatis peccato illam excusationem, qua possint dicere, Non vidimus, non audivimus: sive non acceptaretur ista excusatio ab illo cujus inscrutabilia sunt judicia, sive acceptaretur, et si non ut ab omni dam
Abbreviated transcription (Latin):
odiis ꝑsequendo. in eis cõputandi sunt de-
quib aliquid leuius uidetur sonuisse quod
dictum ẽ ꝑ legem iudicabuntur. merito que¬
ritur. S si aluid ẽ ꝑire sine lege. aliud uidi¬
cari ꝑ legem. & illud ẽ grauius. hoc aut̃ leuius
ꝓcul dubio ñ sunt isti in hac pena leuiore po¬
nendi. quia neq in lege peccauerunt. s om̃i¬
no legem xp̃i acciꝑe noluerunt. & eam quan¬
tum ad ipsos attinet omnino nullam ẽẽ uolu¬
erunt. Illi aut̃ peccant in lege qui sunt in lege.
IDẽ qui eam suscipiunt. eamq scam̃ & man¬
datum scm̃ & austum ꝙ bonũ fatentur. s in¬
firmitate ñ implent. quod ab ea rectissim e
p̃cipi dubitare ñ possunt. Hii sunt qui aliqͦ
modo forsitan possunt ab eoꝵ qui sine lege st̃
ꝑditione discerm. si tam̃ quod apłs ait ꝑ legẽ
iudicabuntur. sic accipiendum ẽ tanquam
dixerit. ñ ꝑibunt. quod mirum ẽ. neq enim D¬

Expanded text:
odiis persequendo, in eis deputandi sunt de odiis persequendo, in eis deputandi sunt de quibus aliquid levius videtur sonnisse quod dictum est, per Legem judicabuntur, merito quaeritur. Sed si aliud est perire sine Lege, aliud judicari per Legem, et illud est gravius, hoc autem levius; procul dubio non sunt isti in hac poena leviore ponendi, quia neque in Lege peccaverunt, sed omnino Legem Christi accipere noluerunt, et eam quantum ad ipsos attinet, omnino nullam esse voluerunt. Illi autem peccant in Lege, qui sunt in Lege, id est, qui eam suscipiunt, eamque sanctam, et mandatum sanctum et justum et bonum fatentur ; sed infirmitate non implent quod ab ea rectissime praecipi dubitare non possunt. Hi sunt qui aliquo modo forsitan possunt ab eorum, qui sine Lege sunt, perditione discerni: si tamen quod Apostolus ait, per Legem judicabuntur, sic accipiendum est tanquam dixerit, non peribunt; quod mirum si ita est. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam suam uenit ad gentes. & ꝑ ȩccliam loqui¬
tur gentib. Ad hoc enim ꝑtinet quod ait. qui
uos recipit me recipit. & qui uos sꝑnit me sper¬
nit. An uultis inquit apłs paulus exꝑimentũ
ueniret ad gentes. & priusquam eugłm eius
audirent. uitȩ huius fine p̃uenti sunt seu
p̃ueniuntur. possunt habere hanc excusationẽ
Possunt plane. s non ideo possunt effugere
dampnationem. Quicũq enim sine lege pec¬
cauerunt. sine lege ꝑibunt. ꝙ quicũq in lege
peccauerunt. ꝑ legem udicabuntur. Quȩ
quidem apłi uerba quo id quod ait ꝑibunt.
tribilius sonant qͣm quod ait iudicabuntur.
ñ solum nichil adiuuare hanc excusationem
uidentur ostendere. uerũ etiam plus grauare.
Qui enim se quia ñ audierunt excusabunt. sine
lege ꝑibunt. s utrum hii qui cũ audirent
contempserunt uel etiã resticerunt. nec tan¬
tum contradicendo. s & eos a quib audierunt

Expanded text:
Ecclesiam suam venit ad Gentes, et per Ecclesiam loquiEcclesiam suam venit ad Gentes, et per Ecclesiam loquitur Gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait, Qui vos recipit, me recipit : et, Qui vos spernit, me spernit . An vultis, inquit apostolus Paulus, experimentum veniret ad gentes, et priusquam Evangelium ejus audirent, vitae hujus fine praeventi sunt, seu praeveniuntur, possint habere hanc excusationem. Possunt plane, sed non ideo possunt effugere damnationem. Quicunque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt: et quicunque in lege peccaverunt, per Legem judicabuntur . Quae quidem Apostoli verba, quoniam id quod ait, peribunt, terribilius sonat quam quod ait, judicabuntur; non solum nihil adjuvare hanc excusationem videntur ostendere, verum etiam plus gravare. Qui enim se quia non audierunt, excusabunt, sine Lege peribunt. 4. Sed utrum hi qui cum audirent, contempserunt, vel etiam restiterunt, nec tantum contradicendo, sed et eos a quibus audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñ haberent. Iudeos ostendit exp̃ssius. de his gͦ
q illa dicebat. Nam hoc indicat uerboꝵ ipsa con¬
texio. de his enim dicit. si ñ uenissem & locutus
fuissem eis peccatum ñ haberent. de quib dice¬
bat. si me ꝑsecuti sunt. & uos ꝑsequentur. si
sermonẽ meum seruauerunt & ur̃m serua¬
bunt. s hȩc omnia facient uobis ꝓp̃t̾ nomen

Expanded text:
n haberent, Judaeos ostendit expressius. De his ergo et illa dicebat; nam hoc indicat verborum ipsa contextio. De his enim dicit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia f
Abbreviated transcription (Latin):
ci. Rabboni. quod dicitur magister. Nemo ca¬
lumpnietur mulieri. qͦd hortulanum dixerit
dnm. & ihm̃ magistrum. Ibi enim rogabat. hic
agnoscebat. Ibi honorabat hominẽ a quo bene¬
ficium postulabat. hic recolebat doctorem.a quo
discernere humana q diuina discebat. Appella¬
bat dñm cuius ancilla ñ erat. ut ꝑ eum pue¬
nret ad dñm cuius erat. Aliter gͦ dnm̃ dixit
sustulerunt dnm meum. aliter aut̃. dñe situ
sustulisti eum. Nam & ꝓpħȩ appellauerunt
dnõs eos qui homines erant. s aliter illum
de quo scriptum ẽ. dñs nomen ei. S ista mu¬
lier quȩ iam fuerat conuersa retrorsum ut
uideret ihm̃ quando eum putauit eẽ hortu¬
lanum. & cum illo utiq loquebatur. quomͦ
rursum conuersa dicitur. ut ei diceret raboni.
nͥ quia tunc conuersa corpore quod ñ erat puta¬
uit. nunc corde conuersa qͦd erat agnouit.
Iicit ei iħs. Noli me tangere. Nondum enĩ

Expanded text:
i, Rabboni; quod dicitur Magister. » Nemo calumnietur mulieri quod hortulanum dixerit dominum, et Jesum Magistrum. Ibi enim rogabat, hic agnoscebat: ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat; hic recolebat doctorem a quo discernere humana et divina discebat. Appellabat dominum cujus ancilla non erat, ut per eum perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit, Sustulerunt Dominum meum; aliter autem, Domine, si tu sustulisti eum. Nam et Prophetae appellaverunt dominos eos qui homines erant; sed aliter illum de quo scriptum est, Dominus nomen ei . Sed ista mulier quae jam fuerat conversa retrorsum ut videret Jesum, quando eum putavit esse hortulanum, et cum illo utique loquebatur, quomodo rursus conversa dicitur, ut ei diceret, Rabboni; nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat, putavit, nunc corde conversa, quod erat agnovit? 3. « Dicit ei Jesus: Noli me tangere, nondum eni
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi enim erat ꝙ iudas
Nam quidam scandalizati sunt. ille aut̃ mansit
ad insidiandum. ñ ad intelligendum & quia ido¬
manserat: non de illo tacuit dñs. non illum exp̃sst.
s nec siluit. ut om̃s timerent. qͣmuis unus ꝑirit.
s postea qͣm ilixit & distinxit credentes a non
eredentib. exp̃ssit causam quare ñ credant.
Propterea dixi uõbis. quia nemo potest uenire

Expanded text:
Ibi enim erat et Judas. Nam quidam scandalizati sunt: ille autem mansit ad insidiandum, non ad intelligendum. Et quia idmanserat, non de illo tacuit Dominus. Non illum expressit, sed nec siluit; ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credant: Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem uno addito ꝓ nomine tradit. huiꝰ
carnis resurrectionẽ. huiꝰ sine dubio quam is
quo sciat unus quisq fideliũ carnem suam si
mundam seruauerit apeccato suturã eẽ uas
plenuis scire desiderat. om̃ib pene diuinis uo¬
luminib inueniet indicari. Fa quib nos cõ
rantes finem iniuncti a te opuscłi faciemus
asserit argumentis dicens. Quod si resurrec̾¬
tio mortuoꝵ nonẽ. gͦ nec ꝓp̃c resurrex̃ si aut̃¬

Expanded text:
rectionem, uno addito pronomine, tradidit, Hujus rectionem, uno addito pronomine, tradidit, Hujus carnis resurrectionem. Hujus sine dubio, quam haquo sciat unusquisque fidelium carnem suam, si mundam servaverit a peccato, futurum esse vas plenius scire desiderat, in omnibus pene divinis voluminibus inveniet indicari. Ex quibus nos comrantes, finem injuncti a te Opusculi faciemustalibus asserit argumentis, dicens: Quod si resurrectio mortuorum non est, ergo nec Christus resu
Abbreviated transcription (Latin):
ss quis diuersa semina in unum smudeat et
hȩc indiscrete seminet uel spargat. passum
in terram ñne unius cuiꝰq seminis quocuq¬
loci fuerit. ratio cõpetenti tempore scdm
suȩ formȩ suiq corporis reparat. Ita gͦ et uniꝰ¬
cuiusq carnis substantia quãuis uariȩ diuer¬
sȩq disꝑsa sit. ratio tam̃ ipsa quȩ inest uni¬
cuiq carni q ẽ inmortalis. quia inmortalis
animȩ caro ẽ. temꝑore quo seminatis ĩ terrã
corporib primum uerbi dĩ uoluntas arri-¬
serit collectum eterra & attractũ substã¬
tiȩ suȩ censum reddit. ac reparat in illam
speciem quam aliquando mors dissoluerat.
et ita fit ut unicuiq animȩ ñ confusũ aut
ertraneum corpus s suum quod habuerat
reparetur ut consequenter possit ꝓagonib
p̃sentis uitȩ cum anima sua caro uł pudica
coronari. uł inpudica pimiri. ꝙ idõ satisceau¬
quȩ in eo quod acęt̾is traditur carnis resur¬

Expanded text:
Si quis diversa semina in unum permisceat, et Si quis diversa semina in unum permisceat, et haec indiscreta seminet, vel passim spargat in terram: nonne uniuscujusque seminis granufuerit, competenti tempore secundum suae formae suique corporis reparet? Ita ergo uniuscujusque carnis substantia, quamvis varie diverseque dispersa sit, ratio tamen ipsa, quae inest unicuique carni, est immortalis: 108 quia immortalis animae caro est ex eo tempore, quo seminatis in terram corporibus primum veri Dei voluntati arrisit, collectum terrae attractumque substantiae suae censum reddit, ac reparat in illam speciem, quam mors aliquando dissolverat. Et ita fit ut unicuique animae non confusum, aut extraneum corpus, sed suum quod habuerat reparetur, ut consequenter possit pro agonibus praesentis vitae, cum anima sua caro vel pudica coronari, vel impudica puniri. Et ideo satis cauquae in eo quod a caeteris traditur, Carnis resur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓut uult. quod gͦ in seminib quȩ tu in tra
iacis ꝑ annos singlos fieri uides. hoc in tua car¬
ne quȩ dĩ lege seminaturin tr̃a futurũ eẽ
non credis: Cur queso te tamangustus et ĩua¬
lidus diuinȩ potentiȩ estimator es. ⁊it disꝑ¬
sum uniꝰciuusq carnis pul
in suam rationem recolligi. et reparari posse
ñ censeas. cũ uideas quod ꝙ̃ mortale ĩgenium
dimersas in ꝓfundum terrȩ metalloꝵ uenas
rimatur. ꝙ artificis ocls aurũ uidet. in quo
ei concedimus qui fec hominem quantũ homo
qui ab ipso factus est. assequi pot̾. ꝙ cũ auri
ꝓpriam uenam. et argenti aliam. eris quoq
legem disparem ferriq ac plumbi diuer¬
sas un terra species latere mortale. dep̃hen¬
dat ingenium diuina uirtus inuenire pos¬
se ac discernere ñ putabitur unius cuiusq
carnis ꝓpriũ censum . ꝙ̃. si uideatur disꝑsus
eẽ. S adhuc temptemus animas quȩ defici¬
unt in fide naturalib rationib adiuiuare.

Expanded text:
 Al. ergo in seminibus, quae tu in terram jacis, per annos singulos fieri vides, hoc in tua carne, quae lege Dei seminatur in terra, futurum esse non credis? Cur quaeso tam angustus et invalidus divinae potentiae aestimator es, ut dispersum uniuscujusque carnis pulverem, in suam rationem colligi et reparari posse non credas? An non censeas, cum videas, quod etiam mortale ingenium demersas in profundum terrae metallorum venas rimatur? Et artificis oculus aurum videt, in quo 07 concedimus ei, qui fecit hominem, quando tantum is, qui ab ipso factus est, assequi potest? Et cum auri esse propriam venam, et argenti aliam, aeris quoque longe disparem, ferri ac plumbi diversam intra speciem terrae latere, mortale deprehendat ingenium: divina virtus invenire posse ac discernere non putabitur uniuscujusque carnis proprium censum, etiam si videatur dispersus? 43. Sed ad haec tentemus, animas quae deficiunt in fide, naturalibus rationibus adjuvare.
Abbreviated transcription (Latin):
uella p̾dicatione signari. audi quid ꝙ̃ ez echi
dans eloquiis. audi quã euident̾ predicet.
bori species. si enim abscisa fuerit. iterum
pullulabit. &. uirgultum eius nũquam de-¬
ficit. Quod si senuerit in terra ẽ radir eius.
si uͦ in petra emortuus fuerit. truncꝰ eius
ab odore aquȩ reflorebit et faciet fructicẽ
quasi nouella. uir gͦ si mortuus fuerit abit.
et mortalis si occciderit ultra iam ñ erit.
Non tibi uidetur in his cum quodam pudo¬
re arguere homines et dicere. ita. ne stultũ
ẽ hominum genus ut cum iudeant ęxcisȩ
arbores trunccum rursum pullulare de t̾ra
et lignum mortuum iterum uitã recipere.
arborib opinentur : Ut aut̃ scus quod uelu¬
ti int̾rogantis mͦ legendum sit. quod dirit
mortalis aut̃ cum ceciderit non resurget
fiani. et iterum dicit idem. Qui resuscita¬
turus est suꝑ terram pellem meã quȩ hȩc

Expanded text:
novella praedicatione signari: audi etiam quid Ezechdans eloquiis, audi quam evidenter resurrect, arbori spes: si enim abscissa fuerit, iterum pullulabit, et virgultum ejus nunquam deficiet. Quod si senuerit in terra radix ejus, et in pulvere emortuus fuerit truncus ejus, ab odore aquae reflorebit, et faciet fruticem sicut novella. Vir vero si mortuus fuerit, abiit, et mortalis si ceciderit, ultra non erit ? Non tibi videtur in verbis his, cum quodam pudore arguere homines, et dicere: Itane stultum est hominum genus, ut cum videant exscissae arboris truncum rursum pullulare de terra, et lignum emortuum iterum vitam recipere, arboribus opinentur? Ut autem scias, quod veluti interrogantis modo legendum sit quod dixit: Mortalis autem cum ceciderit, non resurget?fiam. Et iterum idem dicit: Qui resuscitaturus est super terram pellem meam, quae haec
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ carnem castis pudiciciȩ frenis in obedien¬
ciorum labe tenuatamatq in spalem głam
sanctificationis uirtute mutatam angłoꝵ
quoq meruerunt inferre consortus. s ĩfide¬
les recdamant et dicunt. Quomͦꝰ pot̾ caro quȩ
putrefacta dissoluit᷑. aut in puluerẽ uertit᷑
maris ꝙ̃ int̾dum ꝓfundo sorbetur. fluctib ꝙ
disꝑgitur recolligi rursum ꝙ redintegrari
ĩ unum et corpus ex ea hominis reparari.
Ad quos pͥmam int̾im responsionem sermonib
pauli faciamus. dicentis eis. Insipiens tu qͦd

Expanded text:
suae carnem in castis pudicitiae actibus, obediensuae carnem in castis pudicitiae actibus, obedientiorum labe tenuatam, atque in spiritualem gloriam sanctificationis virtute mutatam, Angelorum quoque meruerunt inferre consortiis. 42. Sed infideles clamant, et dicunt: Quomodo potest caro, quae putrefacta dissolvitur, aut in pulverem vertitur, maris etiam interdum profundo sorbetur, fluctibusque dispergitur, recolligi rursum et reintegrari in unum, et corpus ex ea hominis reparari? Ad quos primam interim responsionem sermonibus Pauli faciamus, dicentis eis: Insipiens tu, quod
Abbreviated transcription (Latin):
et ultimꝰ sermo iste qui resurrectionẽ carnis
ꝓnunciat. sũma tocius ꝑfectioĩs succincta bre-¬
uitate c̃cludit. quãuis ꝙ de hoc ñ solum agen¬
tib s et abhereticis fides impugnetur eccłȩ
Nam ualentianus resurrectionẽ carnis om̃i
modis negat et manicheus sic̃ supͣ ostendunꝰ
S isti isapam quidẽ ꝓpħam dicentẽ. Resur
gent mortui ꝙ suscitabunt᷑ qui sunt in se¬
pulchris. audire noluer̃t. nec danielẽ sapien-¬
tissimũ om̃ium attestantem quia tunc resur
tore nr̃o saduceos docente dictũ. Quod aut̃
resurgant mortui non legistis quomͦ dicit
sit et quanta resurrectionis gła in suꝑiorib
memorauit cum dic̃. In resurrectione aut̃
mortuorum neq nubent. neq nubentur
s erunt sic̃ angłi dĩ Resurrectionis gͥ uirtꝰ¬
angłĩ cum hominib c̃feret statũ ut qui de
tamen ad hoc ratio uitȩ purioris ad iniserit
illos scilicet qui iam nunc conseruã animȩ

Expanded text:
et ultimus sermo iste, qui resurrectionem carnis et ultimus sermo iste, qui resurrectionem carnis pronunciat, summam totius perfectionis succincta brevitate concludit: quamvis etiam de hoc non solum a Gentilibus, sed et ab Haereticis fides impugnetur Ecclesiae. Nam Valentinus resurrectionem carnis omni modo negat, et Manichaei, sicut supra ostendimus. Sed istigent mortui et suscitabuntur, qui sunt in sepulcris , audire noluerunt: nec Danielem sapientissimum, protestantem, Quia tunc resurgtore nostro, Sadducaeos docente, dictum: Quod autem resurgant mortui, non legistis, quo modo dicit sit et quanta resurrectionis gloria, in superioribus memoravit, cum dixit: In resurrectione autem mortuorum neque nubent, neque nubentur: sed erunt sicut Angeli 106 Dei . Resurrectionis autangelicum hominibus confert statum, ut qui de tamen ad hoc ratio vitae purioris admiserit: illos scilicet, qui jam nunc conservantes animae
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid pot̃ qui homicidiũ cõmisit homi¬
ratione respondeo. Rex enim om̃ium qui
non uis ut ei qui me ex terra hominẽ fecit
credã quod ex cͥminoso me faciat innocentẽ
et qui me cum eem̃ cecus fecit uidere. uel
cũ eem̃ surdus audire: qui mͥ claudo reddi¬
rit reparare: ꝙ tam̃ ueniamus &̃ ad ipsiuis
naturȩ testimoniũ. Occidere hominẽ non
sulans dãp̃nat. Si gͥ animus qui in me est
cͥminosũ effectus: et in quo origo fuit uicii
corrigatur. cur tͥ uidear ñ posse innocens
effici qui prius sueram cͥminosus: Si enĩ
ut sup᷑ ostendimus c̃stat. quod ñ in factos
in uoluntate sit cͥmen. Sic̃ gͦ mali uoluntas e
auctore malo demone. peccato me et morti
fecit eẽ obnorium. ita bonũ uoluntas muta¬
mͦ fides nrã non inuenitur nat᷑alib ratiõib
aduersari. dũ remissio peccatoꝵ ñ gestis quȩ
mutari non possunt. s animũ quẽ de malo ĩ
bonum uerti posse certũ est deputatur. sed

Expanded text:
Numquid potest, qui homicidium fecit, homiNumquid potest, qui homicidium fecit, homiratione respondeo. Rex enim est omnium Non vis, ut qui me ex terra hominem fecit, credam quod ex criminoso me faciat innocentem? Et qui me, cum essem caecus, fecit videre: vel cum essem surdus audire: qui mihi claudo gresrit recuperare? Et ut veniamus ad ipsius naturae testimonium. Occidere hominem non sulens damnat. Si ergo animus in me, qui criminosus est effectus, et in quo fuit origo vitii corrigatur, cur tibi videar non posse innocens effici, 105 qui prius fueram criminosus? Si enim, ut supra ostendi, constat, quod non in facto, sed in voluntate sit crimen: sicut mala voluntas, auctore malo daemone, peccato me et morti fecit obnoxium: ita in bonum voluntas mutamodo fides nostra non invenitur naturalibus rationibus adversari, dumutari non possunt, sed animo quem de malo in bonum converti certum est, deputetur. 41. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
non integra naturȩ suȩ substantia reparari-¬
dam. futurũ dĩ iustũ erga om̃s negare ui¬
dicium. diabolum debita absoluere. dãpna-¬
tione pęnarum. ab his inquã om̃ib fidelis
declinet auditus. Scam̃ uͦ eccłam tene. quȩ
d̾m patrem omĩpotentẽ. & uingenitũ filiũ
di et consona substanti & ratione ꝓfitetur.
filiũq dĩ. natũ eruirgine et passum ꝓ salute
humana. ac resurrȩrisse a mortuis in eadem
dicem omĩum sꝑat. in qua remissio peccatoꝵ
et carius resurrectio p̃dicatur. Uerũ de re¬
missione peccatoꝵ sufficere deberet sola cre¬
dulitas. Quis enim causas aut rationẽ requi¬
rat ubi indulgentia pͥncipalis ẽ. et tamen
cum terrem regis liberalitas discussioĩ non sit
obnoria ab humana temeritate discutitur
diuna largitio. Solent enim cũ irrisione¬
dicere. aduersum nos pagani: quod ipsi nos
decipiamus qui putemus crimina quȩ oꝑe
cõmissa sunt uerbis posse purgari. & auint

Expanded text:
non in integram naturae suae substantiam reparannon in integram naturae suae substantiam reparandam: futurum Dei justum erga omnes negare judicium: diabolum a debita absolvi damnatione poenarum. Ab his, inquam, omnibus fidelis declinet auditus. Sanctam vero Ecclesiam tene quae Deum Patrem omnipotentem, et unicum Filium di et consona substantiae ratione profitetur, Filiumque 104 Dei natum ex Virgine, passum pro salute humana, ac resurrexisse a mortuis in ea  remissio peccatorum, et carnis resurrectio praedicatur. 40. Verum de remissione peccatorum sufficere debet sola credulitas. Quis enim caussas aut rationem requirat, ubi indulgentia Principis est? Cum terreni Regis liberalitas discussioni non sit obnoxia, ab humana temeritate discutitur diviua largitio. Solent enim cum irrisione adversum nos dicere Pagani, quod ipsi nos decipiamus, qui putemus crimina, quae opere commissa sunt, verbis posse purgari. Et ajunt,
Abbreviated transcription (Latin):
creatum uolunt. Conciliũ uanitatis ẽ et qͦd
illi agunt qui filium quidẽ de substantia pa¬
cum utiq unam eãdemq uirtutẽ et dii¬
separari ab homine. quod ado diuinitꝰ iungi¬
tur. Concilium uanitatis est. ꝙ hoc qͦd olu
c̃gregauit ꝑtinar et praua c̾tentio. asserens
xp̃m carnem quidẽ humanã suscepissẽ. non
tam̃ et animã rationabilem. cum utiq et
carni et animȩ. et sensui ac menti una eadẽq
salus a xp̃o collata sit. S et aliud c̃ciliũ ua¬
nitatis est. quod donati ꝑ affricam
tradicio ȩccłam cͥminando c̃traxit. ꝙ quod
nouatus sollicitauit lapsis penitenciã dene¬
gando et scdas nuptias ne forte miri eas ne¬
cessitas ȩregerit condẽpnando has gͦ om̃s
uelut c̃gregatioẽs malignantuĩ fuge .s.
et cos qui illi sunt qui dicunt᷑ asserere qd
filius dĩ non ita uideat uel nouerit patrẽ
sic̃ ipse noscitur ꝙ uidetur a patre. ł regnũ
xpi eẽ simendum. aut carnis resurrectionẽ

Expanded text:
rium asserunt. Concilium vanitatis est et quod illi ajunt, qui Filium Dei quidem de substantia Pacum utique unam eamdemque virtutem et diviperte impium separari ab homine, quod divinitus jungitur. Concilium vanitatis est et hoc, quod olim congregavit pertinax et prava contentio, asserens Christum carnem quidem humanam suscepisse, non tamen et animam rationalem: cum utique et carni et animae, et sensui humano ac menti una eademque salus a Christo collata sit. Sed et illud concilium vanitatis est, quod Donatus per Africam traditionis Ecclesiam criminando contraxit: et quod Novatus sollicitavit, lapsis poenitentiam denegando: et secundas nuptias, cum forte iniri eas necessitas exegerit, condemnando. Has ergo omnes velut congregationes malignantium fuge. Sed et eos, si qui illi sunt, qui dicuntur asserere, quod Filius Dei non ita videat, vel noverit Patrem, sicut noscitur ipse et videtur a Patre: vel regnum Christi esse finiendum, aut carnis resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
culam. auit rugam. Multi enim et alii ȩccłas
c̃gregarunt. ut marcion. et ualentinus. ut
et ideo dicebat de illis ꝓpb̃a. Odiui ȩccłam ma¬
lignantium. & cum impiis non sedebo. De hac
concilia uanitatis. ꝙ cũ iniqua gerentib ñ
introeat. Conciliũ namq uanitatis ẽ. quod
ait marcion. qui negat patrẽ xpĩ dm̃ eẽ
creatorem qui ꝑ filiũ suũ fecerit mundũ.
Conciliũ uanitatis ẽ qđ hebion docet apõ

Expanded text:
culam, aut rugam. Multi enim et alii Ecclesias culam, aut rugam. Multi enim et alii Ecclesias congregaverunt, ut Marcion, et Valentinus, et et ideo dicebat de illis Propheta, Odi Ecclesiam malignantium, et cum impiis non sedebo. De hac concilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non introeat. Concilium namque vanitatis est, quod agit Marcion, qui negat, Patrem Christi Deum esse creatorem, qui per Filium suum fecerit mundum. Concilium vanitatis est, quod Ebion
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. una. lude una. loħis tres. A pocalypsis
ioħis. Hex sunt quȩ patres uit canones c̃dise¬
runt. q ex quib fidĩ nr̃e assertiones c̃stare
uoluerunt. Sciendũ tam̃ est. qđ ꝙ alii libri
bulo ȩxcłasticis appellantur. Quo uocabulo¬
ñ auctor libelli. s scͥpturȩ qualitas cognomi¬
nata ẽ. Eiusdem ordinis ẽ libellus tobiȩ.ꝙ.
ludith. et machabeoꝵ libri. In nouo uͦ testamĩto
libellus qui dr̃ pastoris siue hermȩ & his qͥ¬
appellatur duȩ uȩ ł uidiciũ scłm petrum.
Quȩ omĩa legi quidẽ in eccłiis uoluert̃ non
tam̃ ꝓferri ad auctoritatem exhis ficdĩ c̃firinã¬
dam. Cȩt̾as uͦ scripturas apocriphas noĩauer̃t
quas ȩccłas legi noluerunt. Hec nobis a patͥb
uerbi dĩ haurienda sint pocłã. Tenet deinde
re docti sunt. sub mysterio trinitatis credere
hoc ꝙ̃ debent unam eẽ ȩccłam scam̃. in qua ẽ
una fides unũ babtisma. ĩ qua unus ds̃ cre¬
ditur. pat̾ ꝙ unus dñs ihc̃ a pc̃ filius eius. et

Expanded text:
i una. Judae una. Joannis tres. Apocalypsis Joannis. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri bulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas cognominata est. Ejusdem vero ordinis libellus est Tobiae et Judith, et Machabaeorum libri. In novo vero Testamento libellus, qui dicitur Pastoris sive Hermes: qui appellatur Duae viae, vel Judicium Petri. Quae omnia legi quidem in Ecclesiis voluerunt, non tamen proferri ad auctoritatem ex his fidei confirmandam. Caeteras vero Scripturas apocryphas nominarunt, quas in Ecclesiis legi noluerunt. Haec nobis a Patribuverbi Dei haurienda sint pocula. 39. Tenet deinde credere edocti sunt sub mysterio Trinitatis, credere etiam hoc debent, unam esse Ecclesiam sanctam, in qua est una fides et unum baptisma, in qua unus Deus creditur Pater, et unus Domi
Abbreviated transcription (Latin):
et qua ꝑfectione sc̃s eius sp̃s nominetur.
ut quȩ sacra trinitas unum sit ꝑ sustanti¬
am. s affectu ꝑsonisq discreta quid ẽ part̾
uirginis. quid uerbi in carne natiuitas.
quid sacram̃tum crucis quȩ utilitas diuini
ad inferna descensus. quid resurrectionis
gła & animarum de infernis reuiocata cap¬
tuutas. quid ꝙ̃ ascensus ad cęlum. et uenti
agnitio qui sacroꝵ numerꝰ uoluminũ. quȩ¬
ue hereticoꝵ uitanda c̃uenticła. utq in
peccatorum remissione diuinȩ liberalitati
nequaquã ratio naturalis obsistat. et ut car¬
nis nr̃e resurrectionẽ non solum diuinȩ
uoces. s &. ipsius domini ꝙ saluatoris ex¬
emplum. et consequentia naturalis ratio¬
nis assignent. Si inquam hȩc scđm tradi¬
cionis supra expositȩ regłam c̃sequenter
aduertimus. dep̃cemur ut nobis ꝙ. om̃ib
qui hȩc audiunt c̃cedat dñs fidem. quam
suscepimus custoditam cursu c̃sumato ex¬
spectare repositam iusticiȩ coronam. et in¬

Expanded text:
et qua perfectione sanctus ejus Spiritus nominetur, utque sancta Trinitas unum sit per substantiam, sed affectu personisque discreta: quid etiam partus Virginis, quid Verbi in carne nativitas, quid sacramentum crucis, quae utilitas divini ad inferna descensus, quid resurrectionis gloria, et animarum de infernis revocata captivitas, quid etiam ascensus ejus ad caelum et venturi agnitio, qui sacrorum Voluminum nuhaereticorum vitanda conventicula: et quod in peccatorum remissione divinae libertati nequaquam ratio naturalis obsistat: et ut carnis nostrae resurrectionem, non solum divinae voces, sed et ipsius Domini et Salvatoris nostri exemplum et consequentia naturalis rationis assignet. Si inquam haec secundum traditionis supra expositae regulam consequenter advertimus, deprecamur ut nobis et omnibus, qui haec audiunt, concedat Dominus, fide quam suscepimus custodita, cursu consummato, exspectare justitiae repositam coronam, et in
Abbreviated transcription (Latin):
nubib ꝙ aera uecta rapiatur. cum ipse paulꝰ¬
apłs exponens quantum c̃ferat ds̃ his qui
diligunt eum dicat. Quia transformabit
corpus humilitatis nr̃ȩ conformȩ corpori
corpora dicantur nubib in aera tolli. cum
ad formam corporis. ap̃i quod in dextera
di sedet dicantur reformanda eẽ. S ꝙ. hoc
uel meritiaddit et dicit. Quia coercitauit
nos cum . ꝓpõ simulq fecit sedere in cȩlestib
Unde cum hȩe ꝙ horũ similia qͣm plurima

Expanded text:
nubibus, et in aere vecta rapiatur, cum ipse Apostnubibus, et in aere vecta rapiatur, cum ipse Apostolus, exponens quantum conferat Deus his, qui diligunt eum, dicat: Quia transmutabit corpus humilitatis nostrae conforme fieri corpora dicantur nubibus in aera sustolli, cum ad formam corporis Christi, quod in dextera Dei sedet, dicantur reformanda. Sed et hoc vel meriti addit, et dicit. Quia consuscitabit nos cum Christo, simulque faciet sedere in caelestibus . Unde cum haec et eorum simi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ hȩc nunc hauserit. id ẽ quȩ ista torm̃ta
ꝑpetit. nonne aꝑte dic̃ huius caris rerur¬
rectionem futuram : huiꝰ inꝗͣ quȩ t̾bulatio¬
nem et temptationũ eruciam̃ta nunc susti
non corpus suum quodamͦ contingentis
et digito palpantis ẽ uor: Hoc gͦ quod nunc
corruptile corpus ẽ resurrec̾¬
tionis grã incorruptibile erit. ꝙ. hoc quod
nunc mortale ẽ inmortalitatis uirtutibus
sentiant ultra nec mortem ñ natura carnis
abiecta s conditione eius ꝙ qualitate muta¬
ta. frit gͦ corpus quod resurget a mortuis in
xpõ. peccatorum uͦ utabsq int̾necione suide¬
bitas lauant pęnas. Quod aut̃ iusti sẽper cum¬
dño x põ ꝑmaneant. iam et insuꝑloribus
edociumus ubi ostendimꝰ quod apłs dicit.
Deinde nos qui uuumꝰ qui reliqui sumus
simul cum illis rapiemur in nubib obruam
xp̃o inaera. et sic sẽꝑ cum dño erimus. Nec
mireris si caro scõꝵ in tantã głam ex resurrec¬
tione mutabitur. ut inocc᷑sum dñi suspensi

Expanded text:
quae haec nunc haurit, id est, quae ista tormenta perpetitur: nonne aperte dicit hujus carnis resurrectionem futuram, hujus, inquam, quae tribulationum et tentationum cruciamenta nunc sustinnon corpus suum, quodammodo contingentis et digito palpantis est vox? Hoc ergo quod nunc corruptibile corpus est, resurrectionis gratia incorruptibile erit: et hoc quod nunc mortale est, immortalitatis virtutibus sentient ultra, nec 112 mortem: non natura carnis abjecta, sed conditione ejus et qualitate mutata. Erit ergo corpus quod resurget a mortuis incChristo. Peccatorum vero, ut absque interitione sua debitas luant poenas. 46. Quod auto permaneant, jam et in superioribus edocuimus, ubi ostendimus, quia Apostolus dicit: Deinde nos qui vivimus, qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera, et ita semper cum Domino erimus . Nec mireris, si caro sanctorum in tantam gloriam ex resurrectione mutabitur, ut in occursum Dei suspensa
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione condicio. ut sicut uistis mini¬
strat ad ꝑpetuitatem gle̾. ita peccatorib ad
ꝓliritatem c̃fusionis ministret et pęnȩ. Sic
meminimus ubidic̃. ꝙ multi resur¬
gent de terrȩ puluere. hi quidẽ in uitam
ȩternam. hi aut̃ in c̾fusionem & obꝓbriũ

Expanded text:
resurrectione conditio, ut sicut justis Deus miniresurrectione conditio, ut sicut justis Deus ministrat ad perpetuitatem gloriae: ita peccatoribus ad prolixitatem confusionis ministret et poenae. Sic meminimus, ubi dicit: Et multi resurgent de terrae pulvere, hi quidem in vitam aeternam, hi autem in confusionem et opprobrium
Abbreviated transcription (Latin):
direrunt. quod iusti fulgebunt sic̃ sol. et sic̃
splendor firmam̃ti in regno di. Quid enim
difficile uidebitur eos fulgorem solis habitu¬
ros ac syderum et firmamenti huius splen¬
rum dĩ paratur in cęlis. uł conformanli dicun¬
tur adgłam corporis api: ad quam głam sal¬
uatoris ore ꝓmissam. respiciens sc̃s apłs dix̃.¬
est. quod uistos quoq et scõs angelorũ con¬
sortiis sociati diuina dignatio certum est
quod et corpora eorum in spãlis corporis glo
corporis purgationem uideatur eẽ ꝓmissũ.
Si enim credimus scđm ea quȩ scripta sunt.
qͦd accipiens deus limum terrȩ plasmauit
quid tibi aut absurdum. aut contrarium
cisse in corpus animale. rursum corpusan¬
male in corpus ꝓficere spãle credatur. Hȩc
quidem atq his similia multa inuenies in
scͥpturis diuinis de resurrectione iusto¬
rum. dabit᷑ aut̃ ꝙ̃. peccatorib ut supͣdixi¬
mus incorruptionis et in mortalitatis ex

Expanded text:
dixerant, Quod justi scilicet fulgebunt sicut sol, et sicut splendor 113 firmamenti in regno Dei . Cui enim difficile videbitur, eos fulgorem solis habituros, ac siderum, ac firmamenti hujus splenrum Dei paratur in coelis, vel conformandi dicuntur ad gloriam corporis Christi, ad quam gloriam Salvatoris ore promissam, respiciens sanctus Apostoest, quod justos quosque et sanctos, Angelorum consortiis sociabit divina dignatio, certum est, quod et corpora eorum in spiritualis corporis corporis rationem videatur esse promissum. Si enim credimus secundum ea, quae scripta sunt, quod accipiens Deus limum terrae, plasmavittur in carnem: cur tibi aut absurdum, aut contrarium profecisse dicitur in corpus animale, rursum corpus animale in corpus proficere spirituale credatur? Haec quidem atque his similia multa invenies in Scripturis divinis de resurrectione justorum. Dabitur autem etiam peccatoribus, ut supra diximus, incorruptionis et immortalitatis ex
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ tracdita competens uidetur. Hoc in loco eui¬
quinq libri sunt traditi. Genesis. exodus. Le¬
uiticꝰ Numerꝰ. Deutromius. Post hos ih̾e naue¬
& ludicumsimul. cum Ruth .ui. Post hȩc regnaꝵ
libri quos hebrei malachim uocant. Paralypo¬
illos singłi cõputantur. ⁊hester. Propħarumuͦ
guli sunt libri. Salomonis uͦ .ui. eccłesiis tra¬
diti ꝓuerbia. Fccłastes. Cantica canticoꝵ. In
his concluserunt libroꝵ numerũ. uet̾is testi¬

Expanded text:
iis Christi tradita, competens videtur hoc in loco eviquinque libri sunt traditi, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium. Post haec Jesus Nave, Judicum simul cum Ruth. Quatuor post haec Regnorum libri, quos Hebraei duos numerant: Paralipoillos singuli computantur, et Hester. Prophetarum guli sunt libri. Salomon vero tres Ecclesiis tradidit, Proverbia, Ecclesiastes, Cantica Canticorum. In his concluserunt numerum librorum veteris Testa
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo qui se ipsum paraclitũ nominauit. tũ
de inde qui mundũ a malo factũ dic̃. deum
ereatorem negat. testam̃tũ uetus repudiat
unam bonã. aliã malam nat᷑am sibi ũucẽ asse
in pecudes et animalia et bestias redire ꝑ diu̾¬
sos nascendi circłos astruit resurrectionem
carnis nr̃ȩ negat. passionẽ dñi et natiuitatẽ
ñ inueritate carnis. s. in fantasiis fuisse c̃fir¬
mat. Concilium uanitatis ẽ. et qͦd paulus samo
ria cȩpisse et ñ eum dm̃ hominẽ natũ s ex ho¬
mine dĩ estimat factum. Conciliũ uanitatis

Expanded text:
primo quod seipsum paracletum nominavit: tum deinde, quod mundum a malo factum dicit, Deum creatorem negat, Testamentum vetus repudiat: unam bonam, aliam malam naturam sibi invicem advein pecudes et animalia et bestias redire per diversos nascendi circulos adstruit: resurrectionem carnis nostrae negat: passionem Domini et nativitatem non in veritate carnis, sed in phantasiis fuisse confirmat. Concilium vanitatis est, quod Paulus Samosria coepisse: et non eum Deum hominem natum, sed ex homine Deum factum existimat. Concilium vanita
Abbreviated transcription (Latin):
ut uiuamꝰ ꝑ ipsum. In hoc est dilectio. non
quia nos dilerimꝰ. s quia ipse dilexit nos.
Don illum dileximꝰ prius. Nam ad hoc
nos dilexit. ut diligamus eum. ⁊ misit fili¬
um suum litatorem ꝓ peccatis nr̃is. Litatorẽ
sacrificatorem. Sacrificauit ꝓ peccatis nr̃is.
Uͥ inuenit hostiam: ubi inuenit uicti ã
quam purã uoluit offerre : Aliud non in¬
uenit. se ipsum obtulit:¬

Expanded text:
ut vivamus per ipsum. In hoc est dilectio, non ut vivamus per ipsum. In hoc est dilectio, non quia nos dileximus, sed quia ipse dilexit nos. Non illum dileximus prius: nam ad hoc nos dilexit, ut diligamus eum. Et misit Filium suum litatorem pro peccatis nostris: litatorem, sacrificatorem. Sacrificavit pro peccatis nostris. Ubi invenit hostiam? ubi invenit victimam quam puram volebat offerre? Aliud non invenit, seipsum obtulit
Abbreviated transcription (Latin):
libus factis. in diuersis factis inuenimꝰ seuien¬
tem hominem factum de caritate & blandũ
factum de iniquitate. Puerum cedit pater et
blanditur. Si duas resꝓponas plagas
ꝙ blandim̃ta. quis non eligat blandimenta e
fugiat plagas: Si ꝑsonas attendas. caritas ce¬
ditꝰ. blanditur iniquitas. Didete quid cõmen¬
damus: quia non discernunt᷑ facta hominũ
nisi de radice caritatis. Nam multa fieri pos¬
sunt quȩ speciem habent bonam. ⁊ non pro¬
cedunt de radice caritatis. Habent enim &
spinȩ flores. Quedam uͦ uident᷑ asꝑa. uident᷑
truculenta. s. fiunt ad disciplinã dictante
caritate. Semel gͦ breue preceptũ tibi preci¬
pitur. Dilige. q quod uis fac. Siue taceasdilecꝰ¬
tionem teneas: siue clames. dilectione clames.
dix sit intus dilectionis. Non potest de ista
radice nisi bonum existere. In hoc est dilectio
in hoc manifestata est dilectiodi in nob̃. quia

Expanded text:
libus factis. In diversis factis, invenimus saevienlibus factis. In diversis factis, invenimus saevientem hominem factum de charitate; et blandum factum de iniquitate. Puerum caedit pater, et mango blanditur. Si duas res proponas, plagas et blandimenta; quis non eligat blandimenta, et fugiat plagas? Si personas attendas, charitas caedit, blanditur iniquitas. Videte quid commendamus, quia non discernuntur facta hominum, nisi de radice charitatis. Nam multa fieri possunt quae speciem habent bonam, et non procedunt de radice charitatis. Habent enim et spinae flores: quaedam vero videntur aspera, videntur truculenta; sed fiunt ad disciplinam dictante charitate. Semel ergo breve praeceptum tibi praecipitur, Dilige, et quod vis fac: sive taceas, dilectione taceas; sive clames, dilectione clames; dix sit intus dilectionis, non potest de ista radice nisi bonum existere. 9. In hoc est dilectio. In hoc manifestata est dilectio Dei in nobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uidas in ꝓdicione. Uidetis quia non quod faci¬
at homo. considerandum est. s quo animo et
uoluntate faciat. In eodem facto inuenimꝰ d̾m
patrem. in quo inuenimꝰ iudam. Patrem bene¬
dicuus. uidam derestamur. Quare patrem
benedicuus uidam detestamur: S enedici¬
mus caritatem. derestamur iniquitatẽ. Qnͣtũ
enim prestitum est generi humano tradito
xp̃o. Numquid hoc cogitauit uidas ut trade¬
ret. Ds cogitauit salutem nram̃. qua redemp¬
ti sumus ludas cogitauit p̾cium quo uendidit
dñm. filius cogitauit precium quod dedit
ꝓ nobis. uidas cogitauit p̾cium quod accep̃
ut uenderet. Diuersa gͦ intentio. diuersa fac̃¬
ta fecit. cum sit una res ex diuersis intentiõib¬
unam si metiam᷑. unum amandum. alterum
dãpnandum. unum głificandũ. alterum de-¬
testandum inuenimus. Tantum ualet caritaᷤᷤ
Uidete quia sola discernit. Uidete quia facta
hominum sola distribuit. hoc diximꝰ in simi¬

Expanded text:
Judas in proditione. Videtis quia non quid faciJudas in proditione. Videtis quia non quid faciat homo, considerandum est; sed quo animo et voluntate faciat. In eodem facto invenimus Deum Patrem, in quo invenimus Judam; Patrem benedicimus, Judam detestamur. Quare Patrem benedicimus, Judam detestamur? Benedicimus charitatem, detestamur iniquitatem. Quantum enim praestitum est generi humano de tradito Christo? Numquid hoc cogitavit Judas ut traderet? Deus cogitavit salutem nostram qua redempti sumus; Judas cogitavit pretium quo vendidit Dominum. Filius ipse cogitavit pretium quod dedit pro nobis; Judas cogitavit pretium quod accepit ut venderet. Diversa ergo intentio diversa facta fecit. Cum sit una res, ex diversis eam intentionibus si metiamur, unum amandum, alterum damnandum; unum glorificandum, alterum detestandum invenimus. Tantum valet charitas. Videte quia sola discernit, videte quia facta hominum sola distinguit. 8. Hoc diximus in simi