comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. Quos ut uidit: dixit Ite
ostendite uos sacerdotibus. Et factum
est dum irent mundati sunt Nullũ
dñs eorũ quib hȩc corporalia beneficia
prestitit inuenit᷑ misisse ad sacerdotes
nisi lepsos. quia udelicet sacerdotiũ
iudȩorũ figura erat futuri sacerdotui
regalis quod est in aeccła. quo c̃secrant᷑
om̃s ꝑtinentes ad corpꝰ xp̃i sumini et¬
ueri principis sacerdotũ. Et quisquis
heretica prauitate uel suꝑstitione gen¬
tili uel indaica ꝑfidia uel etiã scismate
frat̃no quasi uario colore ꝑ xp̃i grãm
caruerit: necesse est ad aeccłam ueniat
coloremq fidei uerũ quẽ acceperit os¬
tendat. Cȩtera uero uitia tamquam
ualitudines & quasi menbrorũ animae
atq sensuũ per seipsum interuis in consci¬
entia & intellectu dñs sanat & corrigit
Deniq & paulus uoce dñi audita quidine
illo sacerdotio qđ in eccła constitutũ est
sacramentũ dodrinȩ fideiq perciperet.

Expanded text:
sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, sequitur: Quos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nullum Dominus eorum quibus haec corporalia beneficia praestitit invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia, videlicet, sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi summi etveri principis sacerdotum. Et quisquis vel haeretica pravitate, vel superstitione gentili, vel Judaica perfidia, vel etiam schismate fraterno, quasi vario colore per Domini gratiam caruerit, necesse est ad Ecclesiam veniat, coloremque fidei verum quem acceperit, ostendat. Caetera vero vitia tanquam valetudinis et quasi membrorum animae atque sensuum, per seipsum interius in conscientia et intellectu Dominus sanat et corrigit. Denique et Paulus, voce Domini audita: Quid meillo sacerdotio quid in Ecclesia constitutum est, sacramentum doctrinae fidei perciperet,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi possunt. qui scientiam
uerȩ sidei non habentes. uarias doctrinaᷤᷤ
ꝓsitent᷑ erroris. Non enĩ uel abscondunt
imperitiã suam. sed ꝓ sũma peritia pro¬
ferunt in lucẽ & iactantiam sermonis
ostentant. Nulla pͣro falsa doctrina est.
quȩ non aliqua uera int̾misceat. Uera
ergo falsis inordinate ꝑnuxta in una dis¬
putatione uel narratione. hominis tamqua
in unius corporis colore apparentia signi¬
ficat leprã. tamquã ueris falsisq colorẽ
locis humana corpora uariantem atq
maculantem. Hi autẽ tam uitandi sunt
aeccłȩ. ut si sieri potest longius remoti
magno clamore interpellent Vnde &
apte. subiungit᷑. Qui steterunt alonge
& len auerunt uocem dicentes. It̃u
prȩceptor. miserere nr̃i. Et bene ut
saluent᷑ itĩm prȩceptorẽ nominant.
Quia enĩ in eius uerbis se errasse significant:
hunc saluandi humilit̾ prȩceptorẽ uocant
Cumq ad agnitionẽ preceptoris redeuit:
mox ad formã salutis recurrunt. Nam

Expanded text:
ligi possunt, qui scientiam verae fidei non habentes varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: Qui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant: cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
emo potest duobus dominis
seruire & cȩtera. quia non
ualet simil transitoria et
aeterna diligere. Si enim aeternitatẽ
diligimꝰ: cuncta tẽporalia in usu non
in affectu possidemꝰ Aut etũ unũ odio
habebit & alterũ diliget. aut um adhe¬
rebit & alterũ contepnet. Haec uerba

Expanded text:
 potest duobus dominis servire. Quia non valet simul transitoria et aeterna diligere: si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu non in affectu possidemus. Aut enim unum odio habebit, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. H
Abbreviated transcription (Latin):
Heret sibi sermo dnicus. & sequentia pendent
ex prioribus. Prudens lector caue semꝑ
suꝑstitiosam intelligentiã. ut non tuo sen¬
sui attẽperes scripturas. sed scripturis
iungas sensum tuũ. & intelligas quid se¬
quatur. Supra dixerat nolite timcre
eos qui occidunt corpus animã autem non
possunt occidere. nunc loquit᷑ consequent̃.
nonne duo passeres asse ueneunt. & unus
ex illis non cadet suꝑ terrã sine. patre ur̃o¬
XIEt est sensus. Si parua animalia &e ulia
absq dõ auctore non decidunt. & in om¬
nib est ꝓuidentia. & quȩ in his peritura
sunt sine dĩ uoluntate. non percunt:
uos qui ȩterni estis non debecis timere
qđ absq dĩ uiuatis ꝓuidentia. Iste. sensus

Expanded text:
aeret sibi sermo Dominicus, et sequentia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam; ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra dixerat: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere: nunc loquitur consequenter, Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro? Et est sensus: Si parva animalia et vilia absque Deo auctore non decidunt, et in omnibus est providentia, et quae in his peritura sunt, sine Dei voluntate non pereunt: vos qui aeterni estis, non debetis timere quod absque Dei vivatis providentia. Iste sensus
Abbreviated transcription (Latin):
mulus mortuorum. Futura ergo suppli¬
tia &e penae ꝑpetuȩ quibus pecatoreᷤ
cruciandi sunt. huius loci uocabulo
denotant᷑. Dupplicem ergo gehennam¬
esse nunii ignis & frigoris in iob plenissime

Expanded text:
mulus mortuorum. Futura ergo supplicia et pene perpetue, quibus peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse Gehennam, nimii ignis et frigoris, in Iob plenissime
Abbreviated transcription (Latin):
oc loco nobis nihil aliud precipi
existimo. nisi ut ea facta quae
dubiũ est quo ammo fiant in
meliorem partẽ interpretemur. Quod
enim scriptũ est ex fructibus eorum
cognoscetis eos : de manifestis dictum est
quȩ non possunt bono animo fieri. sicuti

Expanded text:
oc loco nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant in meliorem partem interpretemur. Quod enim scriptum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos , de manifestis dictum est, quae non possunt bon
Abbreviated transcription (Latin):
pariter conandũ inuitemꝰ. Raro ergo
& magna necessitate obuirgationes
adhbendȩ sunt. ita tam̃ ut etiam in
his ipsis not nobis sed dõ ut seriuamꝰ
instemꝰ Ipse enĩ finis. ut nihil dupplici
corde faciamus. auferentes trabem
de oculo nr̃o inuidentiȩ uel maliciȩ
uel simulationis. ut uideamꝰ eicere
festucam de oculo fratris. Dominica u.

Expanded text:
pariter conandum invitemus. Raro ergo, pariter conandum invitemus. Raro ergo, et magna necessitate objurgationes adhibendae sunt, ita tamen ut etiam in his ipsis non nobis, sed Deo, ut serviamus instemus. Ipse est enim finis, ut nihil duplcorde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eicere festucam de oculo fratris nostri.
Abbreviated transcription (Latin):
genus. Qui cũ omniũ uitioꝵ accusati¬
ones odio & liuore suscipiant : etiam
consultores uideri se uolunt. Et ideo
pie cauteq uigilandũ est. ut cũ aliquẽ
reprehendere uel obiurgare necessitas
coegerit : primo cogitemus utrũ tale
sit uitiũ quod numquã habuimus. uel
quo iam cariumus. Et si numquam
habuimꝰ : cogitemꝰ & nos homines esse.
& habere potuisse. Si uero habuimus
& non habemꝰ: tangat memoriã com¬
munis infirmitas. ut illã reprehensi
onem aut obiurgationẽ non odiũ sed
miscđa prȩcedat. ut siue ad correcti¬
onem eius propter quem id facimꝰ siue
ad ꝑuersionẽ ualuerit. nã incertꝰ est
exitus: nos tam̃ de simplicitate. oculi
nr̃i securi simus. Si autẽ cogitantes
nosmetipsos inuenerimꝰ in eo esse uitio
in quo est ille quen reprehendere pa¬
rabamus : non reprehendam neq obiuir¬
gemꝰ. sedtamen congemiscamꝰ. & non
illũ ad obtẽperandum nobis sed ad

Expanded text:
genus: qui cum omnium vitiorum accusatigenus: qui cum omnium vitiorum accusationes odio et livore suscipconsultores videri se volunt, et ideo pie cauteque vigilandum est, ut cum aliquem reprehendere vel objurgare necessitas coegerit, primo cogitemus utrum sit uitium, quod numquam habuimus uel quo iam caruimus; et si numquam habuimus, cogitemus et nos homines esse et habere potuisse; si uero habuimus et non habemus, tangat memoriam communis infionem aut objurgationem, non odium, sed misericordia praecedat, ut sive ad correctionem ejus, propter quem id facimus, sive ad perversionem valuerit, nam incertus est exitus. Nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. Si autem cogitantes nosmetipsos invenerimus in eo esse vitio, in quo est ille, quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque objurgemus, sed tamen congemiscamus, et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
amant uituperare & dapnare. quam
emendare atq corrigere Et quomodo
potes dicere fr̃i tuo. fr̃ sine eiciã festucã
de oculo tuo: ipse in oculo tuo trabem
non uidens: Hȩc cũ fratre agis. si
uerbi gr̃a qđ ira ille peccauit. tu odio
reprehendis. Quantum autem inter
festucã & trabem. quasi tantũ distat¬
int̃ irã & odiũ. Odium est enim ira
inueterata. quȩ quasi uetustate ipsa
tantũ acceperit robur. ut merito
appelletur trabes. fieri autẽ potest.
ut si irascaris homini uelis etiã corrigi
Si autem oderis hominem : non potes
eum uelle corrigi. Et ideo ĩpossibile
dicit᷑. ut festucã srĩs oculo demat. qui
suo trabem gestat in oculo. Ypochrita.
eice primũ trabem de oculo tuo. & tẽ¬
ꝑspicies ut educas festucã de oculo fr̃is
tui. id est primo abs te expelle odiun
& deinceps poteris iam eũ quẽ diligis
emendare. Et est uere multũ cauendũ
& molestũ ypocritarũ id est simulatoꝵ

Expanded text:
amant vituperare et damnare, quam amant vituperare et damnare, quam emendare atque corrigere. Et quomodo potes dicere fratri tuo: Frater, sine, ejiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non vidverbi gratia quod ira ille peccavit, tu odio reprehendis. Quantum autem inter festucam iram distat et odium. odium est enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur acceperit, at merito aput si irascaris homini, velis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum velle corrigere: et ideo impossibile dicitur ut festucam fratris oculo demat, qui suo trabem gestat in oculo. Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui. Id est, primo abs te expelle odium, et deinceps poteris jam eum quem diligis emendare. Et est vere multum cavendum et molestum hypocritarum, id est simulatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
oculo hoc est corde sereno ducere curabaᷤ
ad lumen: Non est discipulus super ma¬
gistrũ. Perfectus autẽ om̃is erit. si sit
sicut magister eius. Si magister qui
utiq quasi ds̃ potuit non sua̾ ultũ iri
iniurias. sed ipsos maluit ꝑsecutores
patiendo reddere mitiores: eandem ne¬
cesse est discipuli qui puri homines sunt
regulã ꝑfectionis sequant᷑. Quid autẽ
uides festucã in oculo frĩs tui. trabem
autem quȩ in oculo tuo est non c̃sideras:
Et hoc ad superiora respicit. ubi caecum
a cęco duci idest peccantem a peccatore
castigari non posse premonuit. Multi
enĩ superbia uel odio. filargiria uel
auaritia uel alio quolibet crimine. prȩ¬
uenti. aut leuia hec aut nulla iudicantes.
acerrime corripiunt eos. quos subita
uiderint ira turbatos. Oculũ mentis
a solito puritatis statu quasi festuca
inruente mutasse. atq immemores
dnici prȩcepti quo ait nolite condep¬
nare & non condẽpnabimim. magis

Expanded text:
oculo, hoc est, corde sereno ducere curabas oculo, hoc est, corde sereno ducere curabas ad lumen. Non est discipulus super magistrum, perfectus autem omnis erit, si sit sicut magister ejus. Si magister qui utique quasi Deus potuit, non suas ultum ire injurias, sed ipsos maluit insecutores patiendo reddere mitiores, eamdem necesse est, discipuli qui puri homines sunt regulam perfectionis sequantur. Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, trabem autem quae in oculo tuo est non consideras? Et hoc ad superiora respicit, ubi caecum a caeco duci, id est, peccantem a peccatore castigari non posse praemonuit. Multi enim superbia, vel odio, philargyria, vel avaritia, vel alio quolibet crimine praeventi, laevia haec aut nulla judicantes, acerrime corripiunt eos quos subita viderint ira turbatos, oculum mentis a solito puritatis statu, quasi festuca irruente, mutasse, atque immemores dominici praecepti, quo ait: Nolite condemnare, et non condemnabimini , magis
Abbreviated transcription (Latin):
sura qua mensi sueritis remetiet᷑ uobis
Et apłs ad lemosinã coruithios hortans
int̾ alia dicit. Hoc autẽ dico qui parce
seminat parce & metet. Et qui seminat
in benedictionib de benedictionibus &
metet. Potest autẽ & de om̃ibus quȩ
mente. manu. lingua gerimus accipi.
quia tu reddes singulis inquit scđm
opera corũ. Dicebat᷑ autẽ illis & simili¬
tudinẽ: Numquid potest cȩcus cęcum
ducere: Nonne ambo in foueã cadent
S ensus huiuscemodi sententiȩ pendet ex
superiorib. ubi de danda elemosina et
inniria dimitenda prȩcipit᷑. Si te inquit
ira contra uiolentũ & contra petentẽ
mente uitiata uitiũ eius curare poterĩ:
Aut ille solus qui iniuriã fecit. & non tu
etiam qui ferre nesciebas reus deputa¬
beris : At si mitẽ te tranquilliq pec¬
toris eius imꝓbitas inueuerit: & ille
ad pęnitentiam mouebit᷑. & tu patien¬
tiȩ premio donaberis. quia cęcũ uidente.

Expanded text:
sura qua mensi fueritis, remetietur vobis. sura qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Aposc autem dico, qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet. . Potest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus accipi: Quia tu reddes singulis, inquit, secundum opera eorum . Dicebat autem illis et similitudinem: Nunquid potest caecus caecum duSensus hujuscemodi sententiae pendet ex superioribus, ubi de danda eleemosyna, et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra petentem mente vitiata, vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam, qui ferre nesciebas reus deputaberis? At si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus temerariũ iundicium cauere
debemꝰ. cum incertum est quo animo
quidͥq factum sit. uel cum incertũ est
qualis futurꝰ sit qui nunc uel malus uel
bonus apparet. Dimittite. & dimitte¬
mini. Date & dabit᷑ uobis. Dimittere
nos iniurias. dare benesicia iubet. ut¬
& nobis peccata dimittant᷑. & uita
det᷑ aeterna. Qua sententia breui sed
eximia cuncta quȩ latissime de conuer¬
sando inmicis mandauerat. comprehen¬
dendo concludit. Mensurã bonam et
confertã & coagitatã & suꝑeffluentem
dabunt in sinũ ur̃m. Huic simile est
qđ alibi dicit. ut & ipsi recipiant uos
in ȩterna tab̾nacula. Non enĩ pauperes
ipsi sed ap̃c mercedem hnis qui elemosinã
fecere redditurus est. Quam tamen in
sinũ dare dicuntur. quia promerendȩ
illus occasionẽ dedere. cum uel egentes
misere uel imꝓbe seiuentes fortiorũ sunt¬
& tolerati patientia. & beneficientia
sustentati. & ad ipsam aliquotiens fidẽ
dulci gr̃a ꝓuocati. Cadem quippe men¬

Expanded text:
in quibus temerarium iudicium cauere debemus: cum incertum est, quo animo quidque factum sit, uel cum incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus ubonus apparet. Dimittite et dimittemini, date et dabitur vobis. Dimittere nos injurias, dare beneficia jubet, ut nobis peccata dimittantur, et vita detur aeterna. Qua sententia brevi, sed eximia, cuncta quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit. Mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinum vestrum. Huic simile est, quod alibi dicit: Ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his, qui eleemosynam fecere redditurus est. Quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocati. Eadem quippe men
Abbreviated transcription (Latin):
ciborũ quia possunt bono animo et
simplici corde sine uitio c̃cupiscentiȩ
uescebant᷑ & uinũ bibebant ab eis qui
se ab huiusmodi alimentis tẽperabant
Qui manducat inquit non manducantẽ
non spernat. & qui non manducat
manducantẽ non iudicet. Ad hoc per¬
tinet etiam illud qđ alio loco dicit
Nolite ante tempꝰ quicquã iudicare. quo¬
adusq ueniat dñs & illuminet abscon

Expanded text:
ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiaeuescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huiQui manducat, inquit, non manducantem non spernat ; et qui non manducat, manducantem non judicet. Ad hoc pertinet etiam illud, quod alio loco dicit: Nolite ante tempus quidquam judicare, quoadusque veniat Dominus et illum
Abbreviated transcription (Latin):
nũ illuxit. eoqđ & ipse popłs filius sit
abrahȩ. credendo in eũ de quo dicit apłs.
si autẽ uos xp̃i. ergo abrahȩ sem̃ estis. et
circũcisionis. non his tantũ qui sunt ex
circũcisione. sed & hns qͥ sectant᷑ uestigia
fidei quȩ est in p̃putio patris nr̃i abrahȩ¬
Uenit enĩ filius hominis quęrere & saluare
qđ perierat. Hoc est qđ alibi dicit. non
ueni uocare iustos. sed peccatores. Pius
sane magister. qͥ murmurantib tbis sua
mysteria ñ dedignat᷑ exponere. adeo sci¬
licet peccatoꝵ pęnitentiã non ẽẽ. respu¬
endã. ut ipse dĩ filius ob hanc maxime
quęrendã sit destinatꝰ ad terrã. qui ut
pietatiᷤᷤ suȩ nob̾ dispensationẽ inculcet:
sepissime se filiũ hominiᷤ appellat. cõmen¬
dans sollicite nob̾ qđ factꝰ est benigne ꝓ
nobis

Expanded text:
num illuxit, eo quod et ipse populus filius sit num illuxit, eo quod et ipse populus filius sit Abrahae, credendo in eum. De quo dicit Apostolus: Si autem vos Christi, ergo Abracircumcisionis, non his tantum qui sunt ex curcumcisione, sed his qui sectantur vestigia fidei, quae est in praeputio patris nostri Abrahenit enim filius hominis quaerere et salvare quod perierat. » Hoc est quod alibi dicit: « Non veni vocare justos, sed peccatores. Pius sane magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignatur exponere, adeo scilicet peccatorum poenitentiam non esse respuendam, ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quaerendam sit destinatus ad terras. Qui ut pietatis suae nobis dispensationem inculcet, saepissime se filium hominis appellat, commendans sollicite nobis quod factus est benigne pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus potest dare. pauperibus. At
qui aliqua fraude sustulit: primo haec
iuxta legẽ reddere. deinde quod sibi
remanserit debet dare pauperibus. ac
si & ipse qui sibi nihil retinet om̃a sua
dispersit & dat pauperibus: iustitia
eius manet in scłm scłi. Et hec est
sapiens illa stultitia quã de sicomoro
publicanus quasi fructũ uitȩ legerat.
rapta uidlicet reddere. ꝓpria relin¬
quere. uisibilia contẽpnere. pro inui¬
sibilibus etiam mori deside¬
rare. scipsum ab negare. &
eius qui necdũ uideat᷑ dñi
uestigia sequi concupiscere Ait itĩc
non quia de eius stirpe generatus. sed
quia eius est sidem imitatꝰ. ut sicut
abraham terrã. cognationẽ. domũq
paternã ob spem futurȩ hereditatis
dicit & ipse. ut nonsolũ eos qui iusti
ꝑseuerant. sed & cos qui ab iniustitia resi¬
piscunt. ad silios ꝓmissionis ꝑtinere de:¬
claret Aliterꝰ. Salus quȩ olim nidȩ¬
orũ domũ implebat. hodie popło natio¬

Expanded text:
conversus potest dare pauperibus. At conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit, debet dare pauperibus. Ac sic et ipse, quia sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia, quam de sycomoro publicanus, quasi fructum vitae legerat, rapta videlicet reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro isibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesusnon quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus. Ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt, ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus, quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo natio
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute Et cũ uiderent om̃s: murmu¬
rabant dicentes. qđ ad homine. peccatorẽ
diuercisset. Manifestũ est iudęos semper
gentiũ odisse. salutẽ Scriptũ est enim
Sequenti uero sabbato pene uniuersa ciui¬
tas conuenit audire uerbũ di Videntes
autẽ turbas iudei repleti sunt relo. et
contradicebant his quȩ a paulo dicebant᷑
Et alibi fideles etiã fr̃s aduersus apłori m
principẽ disceptabant dicentes. Quare
introisti ad uiros preputiũ habentes et
manducasti cũ illis: Stans autẽ tache¬
us. dixit ad dñm. Ecce dimidiũ bono.¬
meꝙꝵ. dñe do pauperibus. & siquid ali¬
quem defraudaui reddo quadruplum
Alis calũpniantibus hominẽ peccatorẽ:
ipse. racheus stans idest in ea quã cępe¬
rat fidei ueritate ꝑsistens. nonsolum se.
ex peccatore conuersũ. sed etiã inter
ꝑfectos ꝓbat esse. conuersatũ. Dicente.
enim dno. si uis ꝑfectus esse. uade uende.
om̃a quȩ habes & da pauperibus: quisqͥs
ante conuersionẽ in nocenter uixit. om̃a

Expanded text:
t cum viderent, omnes murmurabant, dicentes: quod ad hominem peccatorem divertisset. Manifestum est Judaeos semper gentium odisse salutem, scriptum est enim: Sequenti vero Sabbato pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes autem turbas Judaei, repleti zelo. Et contradicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi: Fideles etiam fratres adversus apostolorum principem disceptabant, dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zacchaeus, dixit ad Dominum: Ecce, dimidium bonomine, do pauperibus. Et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zacchaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
chei oportet eũ manere. hoc
est nouę lucis gr̃ã coruscante
n humili credentiũ nationum
corde quiescere. Quod autẽ descendere
de sicomoro tacheus & sic in domo sua
xp̃i mansionem preparare iubet: hoc est
qđ apł̃s ait. quia si cognouimꝰ scđm carnẽ¬

Expanded text:
chaei oportet illum manere, hoc chaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zacchaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jubetur, hoc est, quod Apostolus ait: Quia et si cognovimus secundum carne
Abbreviated transcription (Latin):
onis ad cognitionẽ diuinitatis perueniendi
quasi ꝑ sicomorũ iñu faciẽ speculandi
doctor egregius ostendit cũ ait Non
enĩ iudicaui me scire aliquid inter uos
nisi itĩm xp̃m. & hunc crucifixũ. Itemq¬
aliis exꝓbrans. facti estis inquit quibus
lacte õpns sit non solido cibo. lac infirma
temporalis dispensationis. solidum cibum
ardua ppetuę maiestatis appellans. Et
dixit ad eũ. Tachee festinans descende
quia hodie in domo tua oportet me ma¬
nere Et festinans descendit. & excepit
illũ gaudens. Manebat aliquando dñs
in domo principis phariseoꝵ. hoc est in
iudeoꝵ synagoga docebat Sed quia non
baptizatũ ante prandiũ. sabbato curantẽ.
publicanos & peccatores recipientem.
contra aulritiam disputantẽ. & cetera
digna dõ gerentẽ lingua uenenata carpe¬
bant: ꝑtesus eoꝵ facinora discessit. & au¬
fugit dicens. Relinquet᷑ uobis domus ur̃a
deserta. Hodie. autẽ in domo pusilli ra¬

Expanded text:
onis ad cognitionem Divinitatis perveniendi, onis ad cognitionem Divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egregius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquid inter vos, nisi Christum Jesum, et hunc crucifixum . Itemqaliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit, et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc est, in Judaeorum synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium Sabbato curantem, publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Za
Abbreviated transcription (Latin):
dabilem fatuitatẽ & si necdũ ut est solide:
iam tamen raptim & quasi in transitu luci
sapientię caelestis intendit. Et cũ uenis¬
set ad locũ: suspiciens inĩc uidit illum
Perambulans iericho saluator uenit ad locũ
ubi pręcurrens zacheus sicomorũ conscen¬
derat. quia missis per mundũ sui uerbi
preconibus in quibus ipse nimirũ & loque¬
bat᷑ & ibat. uenit ad popłm nationũ. qui
passionis eius fide iam sublimis existens. eti¬
am diumitatis enis ardebat facie agnita
beari. Suspiciens uidit illũ. quem per
grãm fidei a terrenis cupiditatib eleuatũ.
turbisq infidelium suꝑeminentẽ elegit
Cidere enĩ dĩ. eligere uel amare ẽ Unde
est illud. oculi đm̃ suꝑ iustos. Nam& nos
quȩ Amamꝰ. uidere. ab his quȩ execramur
intuitũ festinamꝰ auertere Uidit ergo
itĩc uidentẽ se. quia elegit eligentem se
& amauit amantẽ: Hunc sane. ordinem
ꝓficiendi hoc est per fidẽ dñicȩ incarnati¬

Expanded text:
dabilem fatuitatem, et si necdum, ut est solide, dabilem fatuitatem, et si necdum, ut est solide, jam tamen raptim, et quasi in transitu luci sapientiae coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus, vidit illum. Perambulans Jericho Salvator venit ad locum ubi praecurrens Zacchaeus sycomorum conscenderat, quia, missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur, et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et quae amamus videre, ab his quae exsecramur intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem dominicae incarnati
Abbreviated transcription (Latin):
clamantẽ ne lumen peteret increpabat.
etiam suspicientẽ publicanũ ne itĩm uide¬
at tardat Sed sicut cęcus turbarum
uoces magis ac magis clamando deuicit:
ita pusillus necesse est turbȩ nocentis bst¬
culum altiora petendo transcendat. ter¬
rena relinquat. arborẽ crucis ascendat
Si comorꝰ namq quȩ est arbor folus moro
similis sed altitudine prestans. unde & a
latinis celsa nuncupat᷑. ficus fatua dicitur
Et eadẽ đnica crux credentes alit ut ficus
ab incredulis inridet᷑ ut fatua. Nos autẽ
predicamꝰ inquit apłs xp̃m crucifixum
iudeis quidem scandalũ. gentibus autem
stultixam. ipsis uero uocatis iudȩis atq
gentibus. xp̃m di uirtutẽ & dĩ sapientiam
Quã iuidelicet arborem pusillus statura zacheã
quo exaltari possit ascendit. dam
quilibet humilis & ꝓpriȩ conscius insir¬
mitatis confidens in dño ꝓclamat. mihi
untẽ prope dnm cernit. quia ꝑhanc lau¬

Expanded text:
clamantem ne lumen peteret, increpabat , clamantem ne lumen peteret, increpabat , etiam suspicientem Publicanum, ne Jesum videat, tardat. Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatua dicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, stultitiam. Ipsis vero vocatis Judaeis atque gentibus Christum, Dei virtutem, et Dei sapientiam . Quam videlicet arborem pusillus statura Zacchaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et proprie conscius infirmitatis, confidens in Domino proclamat: Mihi untem prope Dominum cernit, quia per hanc lau
Abbreviated transcription (Latin):
UAe impossibilia sunt apud
homines. possibilia sunt apud
dm. Ecce enĩ camelus deposita
relicto onere diuitiarum.
contẽpto censu fraudiũ. angustam portam
artãq uiam quȩ ad uitã ducit ascendit
Qui mira deuotione fidei ad udendum sal¬
uatorẽ quod natura minus habuerat.
ascensu supplet arboris. atq ido iuste
quauis ipse rogare non audeat. benedicti¬
onẽ dnicȩ susceptionis quã desiderabat ac¬
cepit. Mistice autẽ tacheus qui interpre¬
tatur iustificatꝰ. credentẽ ex gentib popł̃m
significat. qui quanto curis scłarib occu¬
patior. tanto flagitus deprimentib erat
factus humilior. Sed ablutꝰ est: sed scĩsi¬
catus. sed iustificat᷑ in nomine. dñi nr̃i itĩu¬
cho saluatorẽ uidere quȩrebat sed prȩ
turba non poterat. quia grȩ fidei quam
mundo saluator attulit participare cupre¬
bat. sed molita uitiorũ consuetudo ne. ad
uotũ ꝑueniret obstiterat. Eadem namq
turba noxiȩ consuetudinis quȩ supra cȩcũ

Expanded text:
uae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit ascendit . Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris, atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem dominicae susceptionis, quam desiderabat, accepit. Mystice autem Zacchaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat. Qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justificatus in nomine Domini cho Salvatorem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiae fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perveniret, obstiterat. Eadem namque turba noxiae consuetudinis, quae supra caecum
Abbreviated transcription (Latin):
& ds erat uerbũ. quia & ipse filius dĩ
uerbũ dĩ de quo etiã dicit. om̃a ꝑ ipsũ
facta sunt & siue ipso factũ est nihil. ut
illi dicat᷑ filio dĩ quia ipse est sacerdos nr̃.
postea carne assũpta beatꝰ quẽ elegisti &
assũpsisti. id est ille. homo quo indutꝰ es
qui cępit ex tempore natꝰ ex femina tẽ¬
plum quodãmodo illius qui semꝑ in ęter¬
nũ est & in ȩternũ fuit : An potuiᷤᷤ ipse
xp̃s assũpsit quendã beatũ. & non dicitur
ipse quẽ assũpsit quasi in plurali numero
sed in singulari: Unũ enim assumit quia
unitatẽ assumit. Scismata non assumit.
hereses non assumit multitudinẽ de se
fecerunt. non est qͣui assunat᷑. Qui autẽ
manent in cõpage. xp̃i & menbra st̃ eius:

Expanded text:
 quia et ipse est Filius Dei, Verbum Dei, de quo etiam dicit, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil : ut illi dicatur Filio Dei, quia ipse est sacerdos noster, postea carne assumpta, Beatus quem elegisti, et assumpsisti: id est, ille homo quo indutus es, qui coepit ex tempore, natus ex femina templum quodammodo illius qui semper in aeternum est, et in aeternum fuit. An potius ipse Christus assumpsit quemdam beatum, et non dicitur ipse quem assumpsit quasi in plurali numero, sed in singulari? Unum enim assumit, quia unitatem assumit. Schismata non assumit, haereses non assumit: multitudinem de se lecerunt; non est unus qui assumatur. Qui autem manent in compage Christi, et membr
Abbreviated transcription (Latin):
corporis: debet eã uincere uis amoris.
quo amat᷑ ille qui cũ sit uita nr̃a etiã
mortẽ uoluit perferre ꝓ nobis. Nam
si nulla esset mortis uel parua molestia:
non esset tã magna martyrum gła
Sed si pastor bonꝰ qui posuit animã suam
ꝓ ouib suis ex ipsis ouib tã multos sibi¬
martyres fecit: quantomagis debent
usq ad mortẽ ꝓ ueritate certare & usq
ad sanguinẽ aduersus peccatũ. quibus
ones ipsas pascendas hoc est docendas re.¬
gendasq cõmittit: Ac ꝑ hoc p̾cedente
passionis eiꝰ exẽplo qͥs non iudeat magiᷤᷤ
debere imitando pastori herere pastores
si eũ multȩ etiã imitatȩ st̃ oues. sub qͦ
pastore uno in grege uno & pastoreᷤ ipsi
st̃ oues: Om̃s quippe fecit suas oues. pro
quib est om̃ib passus. quia & ipse ut pro
om̃ib pateret᷑ ouis est factus. Sermo

Expanded text:
mortis, debet eam vincere vis amoris, mortis, debet eam vincere vis amoris, quo amatur ille qui, cum sit vita nostra, etiam mortem voluit perferre pro nobis. Nam si nulla esset mortis vel parva molestia, non esset tam magna gloria martyrum. Sed si pastor bonus qui posuit animam suam pro ovibus suis, ex ipsis ovibus tam multos martyres fecit, quanto magis debent usque ad mortem pro veritate certare, et usque ad sanguinem adversus peccatum, quibus oves ipsas pascendas, hoc est, docendas regendasque, committit? Ac per hoc praecedente passionis ejus exemplo, quis non videat magis debere imitando pastori haerere pastores, si eum multae etiam imitatae sunt oves? sub quo pastore uno, in grege uno, et pastores ipsi sunt oves. Omnes quippe fecit suas oves, pro quibus est omnibus passus, quia et ipse ut pro nobis pateretur ovis est factus. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Extendes inquit manꝰ tuas hoc est cruci¬
figeris. adhoc autem ut uenias: alius
te cinget & ducet quo non uis. sed non
quo uis Prius dixit qđ fieret. & deinde
quomͦ fieret. Non enĩ crucifixus sed
utiq crucisigendus quo nollet est dntꝰ
Nam petrus crucisixus non quo nolebat
abuit. sed potius qͦ uolebat Solutus
quippe a corpore uolebat esse cũ ap̃o.
sed si fieri posset : prȩter mortis molestiã
uitã concupiscebat ęternam. Ad quã
eã uenit. sed uolens eã uicit. & reliquit
hunc infirmitatis affectũ quo nemo
uult mori. usq adeo naturalem. ut
eũ beato petro nec senectus auferre
potnerit. cui dictũ est cum senueris
solandos hunc etiã in se transsigurauit
ipse saluator dicens. pater si sieri potest
transeat ame calix iste. qui utiq mori
uenerat. nec habebat mortis necessi¬
tatem sed uoluntatem. potestate posi¬
turus animã suã. & rursus eã potestate
sũpturus. Sed molestia quantacũq sit

Expanded text:
Extendes, inquit, manus tuas, hoc est cruciExtendes, inquit, manus tuas, hoc est crucifigeris. Ad hoc autem ut venias, alius te cinget, et ducet non quo vis, sed quo non vis. Prius dixit quod fieret, et deinde quomodo fieret. Non enim crucifixus, sed utique crucifigendus, quo nollet est ductus. Nam crucifixus, non quo nolebat abiit, sed potius quo volebat. Solutus quippe a corpore, volebat esse cum Christo; sed, si fieri posset, praeter mortis molestiam, vitam concupiscebat aeternam: ad quam eam venit, sed volens eam vicit, et reliquit hunc infirmitatis affectum, quo nemo vult mori, usque adeo naturalem, ut cum beato Petro nec senectus auferre potuerit, cui dictum est: Cum senueris, solandos etiam in se transfiguravit ipse Salvator dicens: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste ; qui utique mori venerat, et habebat mortis necessitatem, sed voluntaria potestate positurus animam suam, et rursus eadem potestate sumpturus. Sed molestia quantacunque sit
Abbreviated transcription (Latin):
carnales sp̃ualibus gaudis anteponant
sicut uoluptatũ amatores magis quam
dĩ. Hȩc enim atq huiusmodi uitia siue
uni homini accidant om̃a. siue his alia
illis alia dominent᷑: ex illa radice quodam¬
modo pullulant cũ sunt homines seipsoᷤᷤ
amantes. Quod uitiũ maxime cauendũ
est eis qui pascunt oues xp̃i ne sua quęrant
non quȩ itiu xp̃i . & in usus cupiditatum
suarũ conferant: ꝓ quib sanguis fusus
est xp̃i Cuius amor in eo qͥ pascit oues
eius in tam magnũ debet sp̃ualẽ crescere
ardorẽ. ut uincat etiã mortis naturalẽ
timorem. quo mori nolumꝰ & quando
paulus dicit se habere concupiscentiam
dissolui & esse cum xp̃o. ingemiscit tam̃
grauatꝰ & non uult spoliari sed suꝑ uestiri.
ut absorbeat᷑ mortalis uita. Et huic dñs
dilectori suo cũ senueris inqͥt extendes
manus tuas & alius te cinget & ducet
quo tu non uis. hoc enĩ dixit ei signisi¬
cans qua morte clarificaturꝰ erat đm

Expanded text:
carnales spiritualibus gaudiis anteponant, carnales spiritualibus gaudiis anteponant, sic ut voluptatum amatores magis quam Dei. Haec enim atque hujusmodi vitia, sive uni homini accidant omnia, sive his alia, illis alia dominentur, ex illa radice quodammodo pullulant, cum sunt homines seipsos amantes. Quod vitium maxime cavendum est eis qui pascunt oves Christi, ne sua quaerant, non quae Jesu Christi; et in usus cupiditatum suarum conferant, pro quibus sanguis fusus est Christi. Cujus amor in eo qui pascit oves ejus, in tam magnum debet spiritualem crescere ardorem, ut vincat etiam mortis naturalem timorem, quo mori nolumus, et quando Paulus dicit se habere concupiscentiam dissolvi et esse cum Christo : ingemiscit tamen gravatus, et non vult exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita . Et huic Dominus dilemanus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis. Hoc enim dixit ei, significans qua morte clarificaturus erat Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
rere sicut amatores pecumȩ. uel eis dnari
sicut elati. uel głari de honorib quos ab
eis sumunt sicut suꝑbi: uel intantum
pgredi ut etiã hereses faciant sicut blas¬
phemi. nec cedant scĩs patrib sicut paren¬
tibus non obȩdientes. & eis qui eoᷤ corrigere
uolunt qui aperire nolunt mala ꝓ bonis
reddant sicut ingrati. interficiant animaᷤ
& suas & alienas sicut scelesti. maternae
aeccłe uiscera dissipent sicut in religiosi.
non cõpatiant᷑ infirmis sicut sine affectione
famã scõrum maculare conent᷑ sicut de¬
tractores. cupiditates pessimas non refre¬
nent sicut incontinentes. exerceant lites
sicut immites. nesciant subuenire sicut
sine benignitate. indicent in imiciᷤ proꝵ
que occultanda cognouerint sicut ꝓdi¬
tores. humanã uereciuidiã inuerecunda
exagitatione ꝑturbent sicut ꝓcaces. non
intelligant neq quȩ loquntur neq de
quibus affirmant sicut cęcati. letitias

Expanded text:
rere, sicut amatores pecuniae; vel eis dominari, rere, sicut amatores pecuniae; vel eis dominari, sicut elati; vel gloriari de honoribus quos ab eis sumunt, sicut superbi; vel in tantum progredi ut etiam haereses faciant, sicut blasphemi: nec cedant sanctis patribus, sicut parentibus non obedientes; et eis qui illos corrigere volunt quia perire nolunt, mala pro bonis reddant, sicut ingrati: interficiant animas et suas et alienas, sicut scelesti; materna Ecclesiae viscera dissipent, sicut irreligiosi; non compatiantur infirmis, sicut sine affectione; famam sanctorum maculare conenttractores; cupiditates pessimas non refrenent, sicut incontinentes; exerceant lites, sicut immites; nesciant subvenire, sicut sine benignitate; indicent inimicis piorum quae occultanda cognoverint, sicut proditores; humanam verecundiam inverecunda exagitatione perturbent, sicut procaces; non intelligant neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant , sicut caecati; laetitias
Abbreviated transcription (Latin):
speciẽ pietatis. uirtutẽ autem eiꝰ ab negan¬
tes. Hȩc om̃a mala ab eo uelut fonte
manant. quod primũ posuit seipsos
amantes. Merito dicit᷑ petro diligis me:
& respondet amo te. eiq refert᷑ pasce
agnos meos. & hoc iterũ. hoc tertio. ubi
etiã demonstrat᷑ unũ atq idem esse
amorẽ & dilectionẽ. Nam etiam dñs
nouissime non ait diligis me sed amas me
Non ergo nos sed ipsũ amem. & in pascendis
ouib enis ea quȩ sunt eiꝰ nonea quȩ sunt
nr̃a quęramꝰ. Nescio enĩ qͦ mexplicabili mͦ
quisquiᷤᷤ seipsũ non dm̃ amat: non se amat.
& quisquis dm non seipsũ amat ipse se
amat. Qui enĩ non potest uiuere de se
morit᷑ utiq amando se Non ergo se amat
gendo magis diligit. qͥ ꝓpterea se non
diligit ut eũ diligat de qͦ uiuit Non sint
ergo seipsos amantes qͥ pascunt oues xp̃i.
ne tamquã suas. non tamquã ipsius eas
pascant. & uelint exillis sua lucra conqͥ¬

Expanded text:
speciem pietatis, virtutem autem ejus abneganspeciem pietatis, virtutem autem ejus abnegantes » . Haec omnia mala ab eo velut fonte manant, quod primum posuit, seipsos amantes. Merito dicitur Petro, Diligis me? et respondet, Amo te; eique refertur, Pasce agnos meos: et hoc iterum, hoc tertio. Ubi etiam demonstratur unum atque idem esse amorem et dilectionem: nam etiam Dominus novissime non ait, Diligis me; sed, Amas me? Non ergo nos, sed ipsum amemus; et in pascendis ovibus ejus ea quae sunt ejus, non ea quae sunt nostra quaeramus. Nescio quo enim inexplicabili modo, quisquis seipsum, non Deum amat, non se amat; et quisquis Deum, non seipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, moritur utique amando se: non ergo se amat,gendo magis diligit, qui propterea non se diligit, ut eum diligat de quo vivit. Non sint ergo seipsos amantes qui pascunt oves Christi, ne tanquam suas, sed tanquam ipsius eas pascant; et velint ex illis sua lucra conqui
Abbreviated transcription (Latin):
animo pascunt oues xp̃i ut suas uelint
esse non xp̃i : se coniuncuntur amare
non xpm̃. uel gloriandi uel dãpuandi
uel ad quirendi cupiditate. non obedi
endi & subueniendi & dõ placendi
caritate. Contra hos ergo ingilat to¬
tiens inculcata ista uox xxp̃i. quos apłs
te pascere te cogita sed oues meas. ut
sicut meas pascere non sicut tuas. głam
meã in eis quęrere non tuã. dominium
meũ non tuũ. lucra mea non tua. ne
sis in eoꝵ societate qͥ ꝑtinent ad tẽpora
periculosa scipsos amantes. & cȩtera quȩ¬
quȩ huic maloꝵ initio nectunt᷑ : Cum
enĩ dixisset apłs erunt enĩ homines se¬
ipsos amantes : sequutꝰ ad iunxit. Ama¬
tores pecumȩ. elati. suꝑbi. blasphemi
parentibus non obȩdientes. ingrati. sce¬
lesti. in religiosi. sine affectione. detrac¬
tores. in continentes. immites. sine benig¬
nitate. ꝓditores. ꝓcaces. cecati. uoluptã¬
tum amatores magis quã dĩ. habentes

Expanded text:
animo pascunt oves Christi, ut suas velint animo pascunt oves Christi, ut suas velint esse non Christi, se convincuntur amare, non Christum; vel gloriandi, vel dominandi, vel acquirendi cupiendi et subveniendi et Deo placendi charitate. Contra hoc ergo vigilat toties inculcata ista vox Christi, quos Apostolus te, pascere te, cogita oves meas; et sicut meas pasce, non sicut tuas; gloriam meam in eis quaere, non tuam; Dominum meum, non tuum; lucra mea, non tua; ne sis in eorum societate qui pertinent ad tempora periculosa, seipsos amantes, et caetera quae huic malorum inenim dixisset Apostolus, « Erunt enim homines seipsos amantes; » secutus adjunxit, « Amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingrati, scelesti, irreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, immites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, voluptatum amatores magis quam Dei; habentes
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ huiꝰ non metnamꝰ interitũ. quia
resurgente dño uitȩ alterius prȩcessit
exemplũ. Nunc est petre ut mortem
non timeas. uiuit quẽ mortuũ dolelĩ
& quem ꝓ nobis mori carnali amore
ꝓhibebas. Ausus es prȩuenire. ductorem
formidasti enis ꝑsecutorem lã pretio
pro te suso nunc est petre ut sequaris
emptorẽ. & sequaris om̃ino usq ad
mortẽ crucis. Uerba eiꝰ audisti quẽ iã
ueracẽ ꝓbasti. passurũ te ipse prȩdixit
qͣ te prędixerat negaturũ. Sed pius dñs
qđ sciebat int̾rogat. nec semel sed iterũ
ac tertio utrũ petrus eũ diligat. nec
aliud totiens audit a petro quã se dilio
nec aliud totiens cõmendat petro quam
suas oues pasci. Reddit᷑ negationi trine
trina confessio. ne minꝰ amori lingua
seruiat quã timori. & plus uocis eli¬
cuisse uideat᷑ mors imminens. quam
uita prȩsens. Scit amoris officram
pascere dñi cum gregẽ. si fuit timoris
indiciũ negare pastorem. Qui hoc

Expanded text:
vitae hujus non metuamus interitum; quia vitae hujus non metuamus interitum; quia resurgente Domino vitae alterius praecessit exemplum. Nunc est, Petre, ut mortem non timeas; quia vivit quem mortuum dolebas, et quem pro nobis mori carnali amore prohibebas . Ausus es praevenire ductorem, formidasti ejus persecutorem: jam pretio pro te fuso, nunc est ut sequaris emptorem, et sequaris omnino usque ad mortem crucis. Verba ejus audisti, quem jam veracem probasti; passurum te ipse praedixit, qui te praedixerat negaturum. 5. Sed prius Dominus quod sciebat interrogat, nec semel, sed iterum ac tertio, utrum Petrus eum diligat; nec aliud toties audit a Petro, quam se diligi; nec aliud toties commendat Petro, quam suas oves pasci. Redditur negationi trinae trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam timori, et plus vocis elicuisse videatur mors imminens, quam vita praesens. Sit amoris officium, pascere dominicum gregem; si fuit timoris indicium, negare pastorem. Qui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& ducet quo non uis. hoc autem dixit
signisicans qua morte clarificaturꝰ esset
d̃m Hunc inuenit eritũ. segator &
amator presum endo elatꝰ. negando
ꝓstratꝰ. flendo purgatꝰ. consitendo
probatꝰ. patiendo coronatꝰ. Hc̃ muenit
exitũ. ut ꝓ eius nomine ꝑfecta dilecti¬
one moreret᷑. cũ quo se moritur um
ꝑuersa festinatione. ꝓmiserat. faciat
eius resurrectione firmatꝰ. qđ immature
pollicebat᷑ infirmus. Hoc enĩ oportebat
ut prius xp̃c ꝓ petri salute. deinceps
petrꝰ pro xp̃i prȩdicatione moreret᷑
Preposterũ fuit qđ audere cepit humana
temeritas. cum istũ disposiusset ordinẽ
ueritas. Animã suã positurũ se ꝓap̃o
petrus putabat ꝓ liberatore liberandꝰ.
cum xp̃c uenissẽt animã suã positurus
ꝓ suis om̃ibus. in quib erat & petrus
Quod ecce iã factũ est. Nunc iant firmitaᷤᷤ
cordis ad suscipiendã mortẽ ꝓ nomine
dñi uera ipso donante sumat᷑. non falsa
nobis errantib prȩsumat᷑. Nunc est ut

Expanded text:
c autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. » Hunc invenit exitum ille negator, et amator; praesumendo elatus, negando prostratus, flendo purgatus, confitendo probatus, patiendo coronatus: hunc invenit exitum, ut pro ejus nomine perfecta dilectione moreretur, cum quo se moriturum perversa festinatione promiserat. Faciat ejus resurrectione firmatus, quod immature pollicebatur infirmus. Hoc enim oportebat, ut prius Christus pro Petri salute, deinde Petrus pro Christi praedicatione moreretur. Praeposterum fuit quod audere coeperat humana temeritas, cum istum disposuisset ordinem veritas. Animam suam se positurum pro Christo Petrus putabat , pro liberatore liberandus; cum Christus venisset animam suam positurus pro suis omnibus, in quibus erat et Petrus; quod ecce jam factum est. Nunc jam firmitas cordis ad suscipiendam mortem pro nomine Domini vera ipso donante sumatur, non falsa nobis errantibus praesumatur. Nunc est ut
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dũs tales i euangelio non pastores
sed mercennarios potius uocat dicens quia
lupo ueniente mercennarius fugit. quia
mer tennarius est & ñ ꝑtinet ad eũ de ouib:
Ueri autẽ pastoris & cui sincera est cura
de ouibus. euidens ac speciale indicium
uite tẽporalis carere. sed ipsã quoq uitã¬
ꝓ grege xp̃i ponere in promptu habet
U nde nunc ipse postquã pascendas suas
oues petro hoc est plebes docendas guber¬
nandasq cõmisit : subsequent᷑ ad didit dicetꝰ¬

Expanded text:
Unde Dominus in Evangelio tales non pastores, Unde Dominus in Evangelio tales non pastores, sed mercenarios potius vocat dicens, quia, lupo veniente, mercenarius fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus . Veri autem pastoris, et cui sincera est cura de ovibus evidens ac speciale indicium vitae tepro grege Christi ponere, in promptu habet. Unde nunc ipse, postquam pascendas suas oves Petro, hoc est, plebes docendas gubernandasque commisit, subsequenter addit, dice