comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Statĩ ut se cõmouerit. turbabit uos: & t̾ror eiꝰ irruet suꝑ uos. Cũ
sit nature incõmutabilis omp̃c ds̃. in ira uiditii ꝑturbabilis ñ ẽ.
s humano uerbo motꝰ dĩ dr̃. ipsa rectitudinis eiꝰ districtio. qua
eiꝰ. a somno sui torporis exsuscitat. cũ uindicta ꝑturbat. Inde & ꝑ
de p̃ceptis dĩ contẽptis atq despectis uerberari ꝑ uindictã ceꝑint.¬

Expanded text:
turbabit vos, et terror ejus irruet super vos. - Cum turbabit vos, et terror ejus irruet super vos. - Cum sit naturae incommutabilis Omnipotens, in ira judicii perturbabilis non est. Sed humano verbo motus Dei dicitur ipsa rectitudinis ejus districtio, qua ejus a somno sui torporis exsuscitat, cum vindicta perturbat . Per prde praeceptis Dei contemptis atque despectis verberari per vindictam in
Abbreviated transcription (Latin):
noscunt ueritatẽ interiꝰ. & tam̃ hanc exteriꝰ impugnant. Inde be¬
ne nc̃ dr̃. Ipse uos arguet. qm̃ in abscondito faciẽ eiꝰ accipitis. Ac
si aꝑte diceret᷑. Tantomagis de falsitate apud eũ estis rep̃hensibi
les: quanto & apud uosmetipsos qd̃ uerũ ẽ uidetis. Et s̃ ñnulli qͥ
quando ad m̃tẽ. redeunt. dĩ iustitiã & rectitudinẽ contẽplant᷑. &
orando & flendo contremiscunt: s postquã contẽplationis hora t᷑ͣn¬
sierit. sic audaces ad iniqͥtates redeunt. acsi post dorsũ eiꝰ positi. a
iustitiȩ eiꝰ lumine minime uideant᷑. Hi itaq apud se in abscondut
quasi corporalit̃ uidentẽ accipiunt faciẽ dĩ. qr ei & cũ p̃sentes fi¬
unt blandiunt᷑ fletib. & cũ quasi a conspectu illiꝰ recedunt. mo¬
rib detrahunt. Iui tanto ampliꝰ de malis sius feriendi s̃: quanto &
in occulto cogitatioĩs. recta dĩ uiditia cognoscunt. Inde & subdit᷑.¬

Expanded text:
noscunt veritatem interius, et tamnoscunt veritatem interius, et tamne nunc dicitur: Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis; ac si aperte dicles, quanto et apud vosmetipsos quod verum est, videtis. Et sunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem contemplantur, et orando ac flendo contremiscunt; sed postquam contemplationis hora transierit, sic audaces ad iniquitates redeunt ac si, post dorsum ejus positi, a justitiae ejus lumine minime videantur. Hi itaque apud se in abscondito quasi corporaliter videntem accipiunt faciem Dei, quia ei et cum praesentes fiunt blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt moribus detrahunt. Qui tanto amplius de malis suis 381 feriendi sunt, quanto et in occulto cogitationis recta Dei judicia cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ celare nicħ potest. aut decipiet᷑ ut homo urĩs fraudulenti¬
is: fraudẽ dõ heretici exhibent. qr ea astruunt. quȩ nequaquã
ipsi ꝓ quo loquunt᷑ placent. f ũq dũ quasi defendere nitunt᷑ of¬
fendunt: dũ in aduersitate eiꝰ corriuint. cui uident᷑ ex p̃dicatione
famulari. Unde & ꝑ psalmistã dr̃. ut destruas mnunicũ & defenso¬
quasi defendere. nitit᷑. inde ueritati illiꝰ aduersat᷑. Iuia aut̃ latere
dõ nicħ potest. hoc in eis udicat qd̾ intꝰ sentiunt. ñ qd̃ famulari
foris uident᷑. Quia gͥ eoꝵ fraudulentiis ds̃ ut homo ñ fallit᷑. recte
subiungit᷑. Ipse uos arguet: qm̃ in abscondito faciẽ eiꝰ accipitis.
Statun ut se cõmouerit. turbabit uos: & t̾ror eiꝰ irruet suꝑ uo.
Hoc qd̾ in abscondito accipiasserit faciẽ dĩ: duob modis ualet in¬
tellegi. St̃ nãq ñnulli qͥ & ueritatẽ in corde sentiunt. & tamen
quȩ falsa siunit de dõ foris loquut᷑. Ne enĩ iunci uideant᷑: & cog¬

Expanded text:
quem celare nil potest? aut decipietur ut homo vestris fraudulentiis? - Fraudem Deo haeretici exhibent, qui ea astruunt, quae nequaquam ipsi pro quo loquuntur, placent; eumque dum quasi defendere nituntur, offendunt dum in adversitate ejus corruunt, cui videntur ex praedicatione famulari. Unde et per Psalmistam dicitur: « Ut destruas inimicum equasi defendere nititur, inde veritati illius adversatur. Quia autem latere Deum nihil potest, hoc in eis judicat, quod intus sentiunt, non quod famulari foris videntur. Quia igitur eorum fraudulentiis Deus ut homo non fallitur, recte subjungitur: Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis. SHoc, quod in abscondito accipi asserit faciem Dei, duobus modis valet intelligi. Sunt namque nonnulli qui et veritatem in corde sentiunt, et tamen quae falsa sunt de Deo foris loquuntur. Ne enim vinci videantur, et cog
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ dicit᷑. cõmutans labiũ ueraciũ. & doctrinã senũ auferens: qr hĩ
qui pͥus cȩlestia p̃dicando ueraces erant. dũ tẽporalia diligentes ad
t̾rena corruunt. labiũ ueraciũ cõmutat᷑. & senũ doctrina tollit̾.
qr diligentes tẽporalia. pͥoꝵ suoꝵ p̃cepta minime sequunt᷑ ut lo¬
cũ regiminis quasi ad fructũ uoluptatis teneant. ñ ad usũ labo¬
dnũ ueraces fuert̃. qr hunc uenturũ eẽ credidert̃. atq nuntiauer̃.
s postquã in carne apparuit. hunc eẽ negauert̃. Labiuĩ itaq ueraci¬

Expanded text:
dicitur: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens , quia hi qui prius coelestia praedicando veraces erant, dum temporalia diligentes, ad terrena corruunt, labium veracium commutatur, et senum doctrina tollitur, quia diligentes temporalia priorum suorum praecepta minime sequuntur, ut locum regiminis quasi ad fructum voluptatis teneant, non ad usum laboudaei veraces fuerunt, quia hunc venturum esse crediderunt atque nuntiaverunt. Sed postquam in carne apparuit, hunc esse negaverunt, quia que
Abbreviated transcription (Latin):
hominm̃ ũ spm. usq ad spiritalẽ intellectũ tendit. In eits gͦ
manu ẽ anima omĩs uiuentis. & sp̃e uniuersȩ carnis ho¬
minis: dũ in illo hoc p̾stat animȩ ut uiuificet carnẽ. & in
isto ad hoc uiuificat animã. ut ad intellegendã ꝑueni¬
at ȩt̾nitatẽ. Sciendũ uͦ ẽ qr in saero eloquio. spẽ hominis
de nr̃o ipso capite scriptum ẽ. Inclinato capite tradidit
spm. Si enĩ aliud sp̃m quã animã eugłista diceret: exeun¬

Expanded text:
intellectum tendit. In ejus ergo manu est anima omnis viventis, et spiritus universae carnis hominis, dum et in illo hoc praestat animae ut vivificet carnem, et in isto ad hoc vivificat animam, ut ad intelligendam perveniat aeternitatem. Sciendum vero est quia in sacro eloquio spiritus hominis de nostro ipso capite scriptum est: Inclinato capite tradidit spiritum . Si enim aliud spiritum quam animam evangelista diceret, exeun
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ÷ in cęlis. Qͥ g̾ intentionẽ suã ꝑ oꝑa insinuat. arrimã suã it
manib portat. S cũ iustꝰ qͥsq nec se duudicando. nec bona oꝑa
ostendendo. utilitati ꝓximoꝵ ꝓficit. ꝑ hoc qđ egit. ad uerba dolo¬
ris redit. Ubi recte nc̃ dr̃. Quare lacero carnes meas. dentib meis:
& animã meã porto in manib meis: id ẽ eur uł me districte co¬
rã hominib diudico. uł qͥd appetã in oꝑe ostendo. si utilitati prri¬
moꝵ nec mala iudicando. nec bona ostendendo ꝑfitio: S tamen
iusti cũ hȩc dicunt. nũquid a p̃bendo ꝓximis bona exempla defi¬
cuint: unde adhuc corã amicis suis beatꝰ iob uirtutẽ patientie

Expanded text:
a insinuat, animam suam in manibus portat. Sed cum justus quisque nec se dijudicando, nec bona opera ostendendo, utilitati proximorum proficit, per hoc quod egerit, ad verba doloris redit. Unde recte nunc dicitur: Quare lacero carnes meas dentibus meis, et animam meam porto in manibus meis? Id est, cur me vel districte coram hominibus dijudico, vel quid appetam in opere ostendo, si utilitati proximorum nec mala dijudicando, nec bona ostendendo proficio? Sed tamen justi etiam, cum haec dicunt, nunquam a praebendo proximis bono exemplo deficiunt. Unde adhuc coram amicis suis beatus Job virtutem patientiae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtates sue capiunt impuĩ: & funib peccatoꝵ suoꝵ constringitur.
ft qr in renib carnis delectatio principat᷑ districtꝰ conscientia¬
rũ uidex. qͥ regũ balteũ dissoluit. fune p̃cingit renes eoꝵ: quati¬
nꝰ dissoluto castitatis eingulo. seilicet ut eoꝵ m̃bris delectatio pec¬
cati dñet᷑: ut qͦs in occulto suꝑbia inqͥnat. quã sint detestabiles
etiã in publico ostendat. Sequit᷑ Ducit sacerdotes inglorios. &
optinates supplantat. Magna sacerdotis gła ẽ. rectitudo subdito
Unde bene egregiꝰ p̃dicator. discipłis dicit. Quȩ ẽ enĩ nr̃a spes. aut
gaudiũ. aut corona głȩ  nonne uos ante dnm̃. S cũ sacerdotes ui

Expanded text:
quitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . quitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum constringitur . Et quia in renibus carnis delectatio principatur, districtus conscientiarum judex, qui regum balteum dissolvit, fune praecingit renes eorum, quatenus dissoluto castitatis cingulo, scilicet eorum membris delectatio peccati dominetur, ut quos in occulto superbia inquinat, quam sint detestabiles etiam in publico ooptimates supplantat. - Magna sacerdotis gloria est, rectitudo subditorum. Unde bene egregius praedicator discipulis dicit: « Quae est nostra spes, et gaudium aut corona gloriae. Nonne vos ante Dominum? » Sed cum sace
Abbreviated transcription (Latin):
catores accipimꝰ: qui suis auditorib consilium uite p̃bent. S cũ p̃¬
dicator qͥsq idõ ęt̃na p̃dicat. ut temporalia lucra consequat᷑ ꝓfec¬
to instultũ finẽ deducit᷑. qr illõ ꝑ laborẽ. tendit. unde ꝑ mͣtis
rectitudinẽ fugere debuit. Bene aut̃ subdit᷑. & iudices in stuporẽ
Om̃s enĩ qͥ examinandis alioꝵ morib p̃sunt. recte udices uocant᷑
S eũ is qui p̃e subiectoꝵ uitam nequaquã sollicite discutit. nec¬
enĩ quẽ qualit̃ corrigat agnoscit. in stuporẽ uidex deductꝰ ẽ: qr
qui iudicare. maleacta debuit. nequaquã ea quȩ uidicanda st̃ de¬
Qui menbroꝵ suoꝵ motus bene regere sciunt. ñ imnmerito reges
mittit. Regũ itaq balteũ dissoluit: quando in his qͥ bene regere
sua menbra uidebant᷑ ꝓpt̃ elationis culpã. castitatis cingulũ des¬
struit. Qͥd uͦ in fune accipit᷑. nͥ peccatũ: Sic̃ ꝑ salomonẽ dicit᷑. Ini¬

Expanded text:
catores accipimus, qui suis auditoribus consilium vitae praebent. Sed cum praedicator quisque ideo aeterna praedicat, ut temporalia lucra consequatur, profecto in stultum finem deducitur, quia illo per laborem tendit, unde per mentis rectitudinem fugere debuit. Sequitur: Et judices stuporem. - Omnes enim qui in examinandis aliorum moribus praesunt, recte judices vocantur. Sed cum is qui praeest, subjectorum vitam nequaquam sollicite discutit, nec quem qualiter corrigat agnoscit, in stuporem judex deductus est, quia qui judicare male acta debuit, nequaquam ea quae judicanda sunt deQui membrorum suorum motus bene regere sciunt, non immerito reges mittit. Regum itaque balteum dissolvit, quando in his qui bene regere sua membra videbantur, propter elationis culpam, castitatis in eis cingulum destruit. Quid vero in fune accipitur, nisi peccatum? Sicut per Salomonem dicitur: Ini
Abbreviated transcription (Latin):
re cũ dõ cupio. Cũ omĩpotente loquimꝰ: dũ eiꝰ miscdiam dep̃camur.
Cũ eo uͦ disputamꝰ: dũ nos illiꝰ iustitię coniungentes facta nr̃a
subtili indagatione discutimꝰ Uel certe cũ dõ disputare ẽ. eum
qͥ hic eiꝰ p̃ceptis paruit. cũ illo postmodũ ad uidicandos popłos
uidicẽ uenire: sic̃ cuncta relinquentib pedicatorib dicit᷑. Nos qui

Expanded text:
 judicabit. --Cum Omnipotente loquimur dum ejus misericordiam deprecamur; cum eo vero disputamus dum, nos illius justitiae conjungentes, facta nostra subtili indagatione discutimus. Vel certe 379 cum Deo disputare est eum qui hic ejus praeceptis paruit cum illo postmodum ad judicandos populos judicem venire, sicut cuncta relinquentibus praedicatoribus dici
Abbreviated transcription (Latin):
cit. quasi ebrios. Cor enĩ principũ t̃rȩ immnutatũ ẽ: cũ in uidea
sũmi sacerdotes & seniores popłi. illi suo consilio conabant᷑ obsiste¬
re. quẽ pͥus uenturũ eẽ p̃dicabant. Cũq eiꝰ nom̃ ꝑsequendo mo¬
lirent᷑ extinguere. decepti sua malitia. incedere ꝑ inuiũ frust᷑
bris palpat: qr qd̾̃ tangit. ñ uidet. Oĩs uͦ qͥ errat: nẽ hue nẽ il¬
luc ducit᷑. Et qr aliquando ostendebant᷑ crxde cũ dicerent. nͥ eẽt hic
a dõ. ñ poterat facere qͥcquã. aliquando uͦ hẽ a dõ eẽ negabant.

Expanded text:
invicem. - Cor enim principum terrae immutatum est, cum in Judaea summi sacerdotes et seniores populi illi suo consilio conabantur obsistere, quem prius venturum esse praedicabant. Cumque ejus nomen persequendo molirentur exstinguere, decepti sua malitia incedere per invicem frustra bris palpat, quia quod tangit non videt. Omnis vero qui errat, nunc huc, nunc illuc ducitur. Et quia aliquando ostendebantur credere, cum dicerent: Nisi esset hic a Deo, non poterat facere quidquam ; aliquando vero hunc a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. S ꝙi in his uerbis beatꝰ iob qͥb ait. auris u̾ba diuidi¬
cat & fauces comedentes saporẽ. etiã de electis ac repbis aliquid
innuere uidet᷑: qr uerba sapientiȩ quȩ reꝓbi audiunt electi ñ
solũ audiunt. s etiã degustant ut eis in corde sapiat. qd̾ rep¬
boꝵ ñ mentib s solũ iͦ aurib sonat. Aliud nãq ẽ nomina¬
tũ cibũ audire solũmͦ aliud etiã gustare. Plecti itaq ei bũ
sapientie sic audiunt. ut degustent. q hoc qd̾ audiunt. eis ꝑ
amorẽ medullitꝰ sapit: reꝓboꝵ uͦ scientiȩ usq ad cognitionẽ
sonitꝰ tendit᷑. ut quiddam uirtutis audiant. s tam̃ corde fri¬
gido qualit̾ sapiant. ignorent. Quib uidelicet uerbis beatꝰ
iob amicoꝵ suoꝵ imꝑitiam. & eoꝵ qͥ de doctrina sapientiȩ inflan¬
tur. arrogantiam repbat: qr aliud ẽ de dõ aliquid scire. aliud
uͦ hoc qd̃ cognoscit᷑ fauce intellegentiȩ gustare. Recte gͦ dicit᷑

Expanded text:
. --Sed in his verbis beatus Job, quibus ait: Auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem, etiam de electis ac reprobis aliquid videtur innuere, quia verba sapientiae, quae reprobi audiunt, electi non solum audiunt, sed etiam gustant, ut eis in corde sapiat quod reproborum non mentibus, sed solummodo auribus sonat. Aliud namque est nominatum cibum audire solummodo, aliud vero etiam gustare. Electi itaque cibum sapientiae sic audiunt, ut degustent, quia hoc quod audiunt eis per amorem medullitus sapit. Reproborum vero scientia usque ad cognitionem sonitus tenditur, ut quidem virtutes audiant, sed tamen corde frigido qualiter sapiant ignorent. Quibus videlicet verbis beatus Job amicorum suorum imperitiam, et eorum qui de doctrina sapientiae inflantur arrogantiam reprobat, quia aliud est de Deo aliquid scire, aliud vero hoc quod cognoscitur fauce intelligentiae gustare. Recte ergo dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
uł uolatilia t̾rã. uł pisces requirimꝰ. dũ consideramꝰ quȩ
nobis concordit̾ respondent qd̾ cuncta dõ fecernt q dũ
nr̃is ocłis suas species ingerunt. se a semetipsis ñ eẽ testan¬
t᷑ ed ipso enĩ qd̾ creatura sunt: ꝑ ostensã specie creatori
suo quasi uocẽ confessionis recddunt. Qui qr. omĩa condidit
qualit᷑ etiã debeant administrari disponit. Inde sequit᷑¬

Expanded text:
vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae vel volatilia, terram, vel pisces requirimus, dum consideramus quae nobis concorditer respondent, quod cuncta Dominus fecerit; quia dum nostris oculis suas species ingerunt, se a semetipsis non esse testantur. Eo ipso enim quod creata sunt, per ostensam speciem creatori suo quasi vocem confessionis reddunt, qui quia omnia condidit, qualiter etiam debeant administrari disposuit. Unde subdit
Abbreviated transcription (Latin):
ris. nͥ cii ro secłi debemꝰ accipere: de quib psalmista ait.
Pisces maris. qui ꝑambulant semitas maris: qͥ ĩ magnis
rerũ inquisitionib. quasi in abditis fluctib latent. Qͥ d
aut̃ hȩc cuncta hȩc inquisita doceant. adiungit dicens.
cat. Siue. sensu tardiores. seu sublimia sapientes. sue t̾re¬
nis actib deditos. seu huiꝰ mundi occupat᷑ inquisitionib re¬
quiras. cuncta hȩc ereatorẽ omĩum dm̃ fatent᷑: & de potes¬
tate. eiꝰ concordit᷑ sentiunt. quãuis sub ea concordit᷑ ut¬
uant. Q d̾ enĩ qͥsq etiã uiuendo loquit᷑. hoc inustꝰ plerũq
de dõ uł sola uoce cõpellit᷑ fateri : fitq ut mali. auctori
oniium cui oꝑib resistunt. attestatione famulent᷑: qr
quẽ impugnare morib ausi sunt. creatorẽ om̃ium ne¬
gare ñ possunt. Qd̾ tam̃ intellegi etiã uxta solam spe
uocẽ at testationis ꝓpͥe.Ipsã quã habet speciẽ suã. ium̃ta

Expanded text:
riosos hujus saeculi debemus accipere? de quibus Psalmista ait: « Pisces maris qui per ambulant semitas maris . » Qui in magnis rerum inquisitionibus quasi in abditis fluctibus latent. Quid autem cuncta haec inquisita doceant, adjungit dicens: cat: Sine sensu tardiores, seu sublimia sapientes sine terrenis actibus deditos, seu hujus mundi occupatos inquisitionibus requiras, cuncta haec creatorem omnium Deum fatentur, et de potestate ejus concorditer sentiunt, quamvis sub ea ustus quisque etiam vivendo loquitur, hoc injustus plerumque de Deo vel sola voce compellitur fateri; fitque ut mali, auctori omnium, cui operibus resistunt, attestatione famulentur, quia quem impugnare moribus ausi sunt, creatorem omnium negare non possunt. Quod tamen intelligi etiam juxta solam specvocem attestationis propriae, ipsam quam habet speciem suam. Jumenta,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓduxit. Ista & enĩ mors in q̃ caro separat᷑ ab aĩa. umbra illiꝰ mor¬
tis ẽ in qua aĩa separat᷑ a dõ. In lucẽ gͦ umbra mortis ꝓducit᷑: eũ
intellecta morte spẽ. mors carnis minime tunet᷑. Id tam̃ intellegi.

Expanded text:
produxit. Ista etenim mors in qua caro separatur ab anima; umbra illius morproduxit. Ista etenim mors in qua caro separatur ab anima; umbra illius mortis est, in qua anima separatur a Deo. In luce ergo umbra mortis producitur, cum intellecta morte s
Abbreviated transcription (Latin):
lib abstulit. m̃tes fideliũ ornauit. Unde & scriptũ ẽ. ꝓ species do¬
mꝰ. diuidere spolia. Cũ enĩ uirtutũ spolia a iuideis abstulit. do¬
mui cordis gentiliũ quã ꝑ fidẽ in habitare dignatꝰ ẽ. speciẽ do¬
noꝵ dedit. Qđ uidelicet gestũ ẽ. cũ uerba dĩ & iudeoꝵ popłs ad
occultis ipħaꝵ uerbis a credentib agnoscunt᷑: quid aliud quã ꝓ¬
funda de tenebris. reuelant᷑. unde ipsa quoq ueritas discipłis in
parabolis loquens ait. Qd̃ dico uob̃ in tenebris. dicite in lumine. Cũ
enĩ mysticos allegoriaꝵ nodos ꝑ explanationẽ soluimꝰ. in lumine
dicimꝰ. qd̾ in tenebris audiimꝰ. Umbra aut̃ mortis erat legis duri¬
tia: quȩ unũquẽq peccantẽ. morte corporis puniri santiebat. Sed
postquã redẽptor nr̃ asꝑitatẽ legalis sanctionis ꝑ mansuetudinẽ
tẽꝑauit. ñ iã ꝑ culpã mortẽ carnis inferri constituit. s mors sp̃¬
quantũ timenda eẽt indicauit: in lucẽ ꝓculdubio umbrã mortis

Expanded text:
ornavit. Unde et scriptum est: Speciei domus dividere spolia. Cum enim virtutum spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, specie donorum dedit, quod videlicet gestum est cum verba Dei et Judaeorum populus ad occultis prophetarum verbis a credentibus agnoscuntur, quid aliud quam profunda de tenebris revelantur? Unde ipsa quoque Veritas discipulis in parabolis loquens, ait: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine . Cum enim mysticos allegoriarum nodos per explanationem solvimus, in lumine dicimus quod in tenebris audivimus. CAP. tia, quae unumquemque peccantem morte corporis punire sanciebat. Sed postquam Redemptor noster asperitatem legalis sanctionis per mansuetudinem temperavit, non jam pro culpa mortem carnis inferni constituit, sed mors quantum timenda esset indicavit. In luce procul dubio umbram mortis
Abbreviated transcription (Latin):
potest.: quãuis ornatꝰ uirtutũ altitudine minimne eẽ udeat᷑ Spes
ũ ꝙ fides  caritas. ñ nr̃ã menia s muitiones s̃. Iue si habere:
fidem atq caritatẽ ꝓpt̾ eiꝰ duritiam auferri ꝑmisit. munitione
eiꝰ dissipare. studuit. Rectꝰ uͦ ordo seruatꝰ ẽ. ut pͥus męnia. & post
munitiones dissipatȩ dicerentur: quia cũ peccatrix anima relin¬
quit᷑. pͥus ab ea uirtutũ dona. quȩ ad manifestationẽ spẽ data s̃:
& postmodũ spei fidĩ atq caritatis fundam̃ta destriuint᷑. Iuȩ cũ¬

Expanded text:
virtutum altitudine minime esse videatur. Spes vero, fides, et charitas non nostra moenia, sed munitiones sunt; quae si habere fidem, spem, et charitatem propter ejus duritiam auferre permisit, munitiones ejus auferre studuit. Rectus vero ordo servatus est, ut prius moenia, et post munitiones dissipatae dicerentur, quia cum peccatrix anima relinquitur, prius ab ea dona virtutum quae ad manifestationem spiritus data sunt, et postmodum fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
corda filioꝵ ad patres eoꝵ: ut doctrina senũ quȩ nẽ a iudeoꝵ corde
ablata ẽ t une miserante dno redeat. quando hoc de dño intellegere
adente ꝑfidia. ueritatis u̾bo contraire conati s̃. doctrina senũ ab¬
lata ẽ: postquã hanc ȩccłia exgentib uidelicet iuuencula accepit.
que ꝑ psalmistã dic̃ duꝑ seniores intellexi. Iuã qr oꝑando tenu¬
it qualit᷑ suꝑ seniores intellexerit. ostendit: dũ ꝓtinꝰ subdit dicens
Qͥa mandata tua exqͥsiui. Iuia enĩ studuit oꝑando implere qd didi¬
cit: accepit intellegere qd̾ doceret. Inde adhuc apte subdit᷑ Effun¬
enĩ uideoꝵ popłs in legis mandato ꝑmaneret. & cuncta gentilitas
nulla dĩ p̃cepta cognosceret: & illi ꝑ fidẽ pͥncipari uidebant᷑. & isti
in ꝓfundo p̃ssi iacuert̃ ꝑ infidelitatẽ: S eũ incarnatioĩs dĩcȩ mys

Expanded text:
corda filiorum ad patres eorum ut doctrina quae nunc a Judaeorum corde ablata est, tunc, miserante Domino, redeat, quando hoc de Domino intelligere s verbo contraire conati sunt, doctrina senum ablata est postquam hanc Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit, quae per Psalmistam dicit: Super seniores intellexi . Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit, dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere quod doceret. Unde adhuc apte subdituJudaeorum populus in legis mandato permaneret, et cuncta gentilitas nulla Dei praecepta cognosceret, et illi per fidem principari videbantur, et isti in profundo pressi jacuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ba suꝑna eis grã tribuit. quoꝵ tam̃ uitã in prauis mori¬
b relinquit. ꝑ semetipsos quidẽ p̃cdones st̃. s tam̃ bona
quȩ habent. diuinitꝰ acceperunt. Sequit᷑. Nuurũ int̾
tibi. loquere t̾rȩ & respondebit tibi. & narrabunt pis¬
ces maris. Quid ꝑ iumenta. nisi sensus pigriores. quid ꝑ
cȩli uolatilia. nisi sũma atq sublimia sapientes intelle¬
gere debemꝰ. de uimentis nãq id ẽ sensu pigriorib scͥp¬
tũ ẽ. Animalia tua habitabunt in ea & qr. sublimia sa¬
pientes in uerbis nr̃i redẽptoris euolant scriptũ ẽ. Ita ut

Expanded text:
n pravis moribus relinquit, per semetipsos quidem praedones sunt, sed tamen bona quae habent divinitus acceperunt. Sequitur: VERS. 7 et tibi. Loquere terrae, et respondebit tibi, et narrabunt pisces maris. CAPUT Icoeli volatilia, nisi summa atque sublimia sapientes intelligere debemus? De jumentis namque, id est, sensu pigrioribus scriptum est: « Animalia tua inhabitabunt in ea . » Et quia sublimia sapientes in verbis nostri Redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
re: ut uidelicet ipse hanc ñ agat. quã actã ab aliis dampnat. Et̃
fit plerũq ut ñnulli in insidiis uaccantes. alienȩ uitȩ ꝑuersitatiᷤᷤ
suȩ laqueos ostendant. & cũ qͥs uesciens eisdẽ laqueis capi conspici¬
tur. utrũ hȩc diuinitꝰ uideant᷑ fortasse dubitat᷑: mirant᷑q homineᷤ.
si hoc ds̃ uideat. cur fieri ꝑmittat. S ipse nouit decipientẽ: & eum
qui decipit᷑. Nouit & enĩ decipientẽ. qr plerũq anteriora eiꝰ mala
conspicit. & hunc iusto iuditio. cadere etiã in alia peccata ꝑmittit.
Nouit decipientẽ: qr in manu suoꝵ oꝑm dimissũ hunc. ut ad peio¬
ra ꝓruat deserit: sic̃ scriptũ ẽ. Qui nocet noceat adhuc: & qͥ in sor¬
dib ẽ sordescat adhuc. Nouit qͦq & eũ qui decipit᷑: qr sepe cõmit¬
tunt homines mala quȩ sciunt. & iccireo ꝑmittunt᷑ decipi. ut ca¬

Expanded text:
re, ut videlicet ipse hanc non agat, quam actam ab aliis damnat. Et re, ut videlicet ipse hanc non agat, quam actam ab aliis damnat. Et fit plerumque ut nonnulli insidiis vacantes alienae vitae perversitatis suae laqueos tendant; et cum quis nesciens eisdem laqueis capi conspicitur, utrum haec divinitus videantur fortasse dubitatur; miranturque homines si haec Deus videat, cur fieri permittat; sed ipse novit decipientem et eum qui decipitur. Novit enim decipientem, quia plerumque anconspicit, et hunc justo judicio cadere etiam in alia peccata permittit. Novit decipientem, quia in manu suorum operum dimissum hunc ut ad pejora proruat deserit, sicut scriptum est: Qui nocet, noceat adhuc; et qui in sordibus est, sordescat adhuc . Novit quoque et eum qui decipitur, quia saepe committunt homines mala quae sciunt; et idcirco permittuntur decipi, ut ca
Abbreviated transcription (Latin):
facta mortaliũ ñ desistit. ad hoc qd nc̃ agit᷑. redit᷑. eũ subdit᷑. Ipse¬
nouit & decipientẽ: & eũ qui decipit᷑. Adducit consiliarios in stultum
iniquus sit. & iniquis ueritas dicat. nũquã noui uos discedite ã
me om̃s qui oꝑamini iniquitatẽ: qualit̃ hoc in loco dicit᷑. qr dñs de¬
cipientẽ. nouit. S qr scire dĩ aliquando cognoscere dr̃. aliquando ap¬
ꝓbare: & scit iniquum qr cognoscendo iudicat: neq enĩ iniquũ qͦm¬
piã uidicaret. si nequaquã cognosceret: & tam̃ iniquũ nescit. qr eiꝰ
facta ñ apꝓbat. Et̃ nouit gͦ qr dep̃hendit: & ñ nouit. qr hunc in
sue sapientiȩ specie ñ recognoscit. sic̃ de ueraci quolibet uiro dr̃.
qr falsitatẽ nesciat: ñ qr cũ ł ab aliis falsũ dicit᷑ hoc rep̃hendere
ignorat. s eandẽ ipsã fallatiã. & scit in examine. & uescit in amo¬

Expanded text:
facta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cum subditfacta mortalium non desistit, ad hoc quod nunc agitur reditur, cum subditnovit et decipientem, et eum qui decipitur, adducit consiliarios in stultum iniquus sit, et iniquis Veritas dicat: Nunquam novi vos, discedite a me omnes qui operamini iniquitatem , qualiter hoc in loco dicitur quia Dominus desupra. Quia enim scire Dei aliquando dicitur cognoscere, aliquando approbare; et scit iniquum, quia cognoscendo judicat, neque enim iniquum quempiam judicaret, si nequaquam cognosceret; et tamen iniquum nescit, quoniam ejus facta non approbat. Et novit ergo quia deprehendit, et nsuae sapientiae specie non recognoscit: sicut de veraci quolibet viro dicitur quia falsitatem nesciat, non quia cum vel ab aliis falsum dicitur, hoc reprehendere ignorat, sed eamdem ipsam fallaciam et scit in examine, et nescit in amo
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis doctrinã ꝓtulit & postinodũ in uiditio quantȩ sit fortitu¬
dinis ostendit. recte suꝑiꝰ sapientia ante fortitudinẽ memorat᷑. cũ
de patͥs unigenito dicit᷑. apud ipsũ ẽ sapientia & fortitudo Qͥauͦ
ad iudicandũ ueniens in t̾rore suȩ uirtutis apparebit. & repulsis
reꝓbis. electis suis in regno ꝑpetuo qualit̃ sit sapientia patris
indicabit: recte in subsequenti sententia apud ipsũ eẽ pͥus forti¬
tudo. & post sapientia dicit᷑. In uerbis itaq pͥorib qͥb ait. apud tsũ
ẽ sapientia & fortitudo: aꝑte indicat. qr hoc qd mansuetꝰ edoeuit.
qualit᷑ credendũ fuerit. in uirtute uiditii t̾ribilis ostendet. In u̾¬
bis uͦ subsequentib qͥb ait. apud ipsũ ẽ fortitudo & sapientia. luce
clariꝰ demonstrat. qd̾ pͥus in uidicio ꝑ uirtutẽ reꝓbos destruet. &
postmodũ electoꝵ m̃tib et̾ni regni ꝑfecto lumine infulget. d qͥa
ante extremi diẽ iuditii. uidicare cottidie occultis dispositionib

Expanded text:
tudinis doctrinam protulit, et postmodum in judicio quantae sit fortitudinis ostendit; recte superius sapientia ante fortitudinem memoratur, cum de Patris Unigenito dicitur: « Apud ipsum est sapientia et fortitudo . ad judicandum veniens in terrore suae virtutis apparebit, et repulsis reprobis, electis suis in regno perpetuo, qualiter sit sapientia Patris indicabit, recte in subsequenti sententia apud ipsum esse prius fortitudo, et post sapientia dicitur. In verbis itaque prioribus, quibus ait: Apud ipsum est sapientia et fortitudo, aperte indicat, quia hoc quod mansuetus edocuit qualiter credendum fuerit, in judicii virtute terribilis ostendet. In verbis vero subsequentibus, quibus ait: Apud ipsum est fortitudo et sapientia, luce clarius demonstrat, quod prius in judicio per virtutem reprobos destruit, et postmodum electorum mentibus aeterni regni perfecto lumine infulget. Sed quia ante extremi diem judicii judicare quotidie occultis dispositionibus
Abbreviated transcription (Latin):
sub cineritius. qͥ ñ reuersat᷑. Panis nãq subcineritiꝰ suꝑ se cinerẽ por¬
tat. partẽ mundiorẽ deorsũ p̃mit. partẽq suꝑiorẽ. tanto sordidiorẽ habe.
qͣnto in ea cinerẽ tolerat. Mens itaq quȩ t̾rena cogitat. qͥd suꝑ se
aliud quã cineris inolẽ portat. S si reuersari uoluerit. mundam
faciẽ quã deorsũ p̃sserat. suꝑiꝰ reducit: cũ cinerẽ quã portabat ex¬
cusserit. Si gͥ t̾renaꝵ cogitationũ cinerẽ a m̃te excutimꝰ. quasi pa¬
nẽ subcineriũ reuersamꝰ: ut illa nr̃a intentio iã postponi debeat.
quã pͥus cogitationis infimȩ cinis p̃mebat. Et munda facies ad su¬
ꝑiora ueniat. ut recta nr̃a intentio. mole iã t̾reni desiderii ñ p̃¬

Expanded text:
Panis namque subcinericius super se cinerem portans, partem mundiorem deorsum premit, partemque superiorem tanto sordidiorem habet, quanto in ea cinerem tolerat. Mens itaque quae terrena cogitat quid super se aliud quam cineris molem portat? Sed si reversari voluerit, mundam faciem quam deorsum presserat superius reducit, cum cinerem quem portabat excusserit. Si igitur terrenarum cogitationum cinerem a mente excutimus, quasi panem subcinericium reversamus, ut illa nostra intentio jam postponi debeat, quam prius cogitationis infimae cinis premebat; et munda facies ad superiora veniat, ut recta nostra intentio mole jam terreni desiderii non pr
Abbreviated transcription (Latin):
re itaq dĩ ẽ clausis ñ aꝑire. Vnde & ad moysen dicit᷑ de. pharao¬
ne Ego obdurabo cor eiꝰ. Obdurare qͥppe ꝑ iustitiã dicit᷑: quando
cor repbũ ꝑ grãm ñ inmollit᷑. Recludit itaq hominẽ: quẽ ĩ su
pͥmogenito filio uoluit: cũ hunc frĩ p̃ponere benedicendo conatꝰ ẽ.
S filiũ quẽ pat̃ uoluit. dñs reꝓbauit: & quẽ dñs uoluit. pat̾ etiã
nolendo benedixit: ut qͥ iã pͥmogenita frĩ ꝓ ȩsca uendiderat.
pͥmogenitoꝵ benedictionẽ ñ acciꝑet. quã ex cupidine gulȩ
reliqͥsset. Qui t̾rena ambiens. fugitiua sequens. hereditare cu¬
piens benedictionẽ: reꝓbatꝰ ẽ. Non enĩ inuenit pęnitentie lo¬
cũ. quãquã cũ lacrimis inqͥsisset eã: qr uidelicet fructũ ñ ha¬
bent lamenta. que student eũ gemitu desidare ꝑitura. Aꝑire
itaq isaac nec filio potuit: quẽ. ds̃ ompẽ iusto uditio in suȩ

Expanded text:
re itaque Dei est clausis non aperire. Unde et ad Moysen dicitur de Pharaore itaque Dei est clausis non aperire. Unde et ad Moysen dicitur de Pharaone: Ego obdurabo cor ejus . Obdurare quippe per justitiam dicitur Deus, quando cor reprobum per gratiam non emollit. Recludit itaque hominem quem in suoprimogenito filio voluit, cum hunc fratri praeponere benedicendo conatus est . Sed filium quem pater voluit Dominus reprobavit, et quem Dominus voluit pater etiam nolendo benedixit , ut qui jam primogenita fratri pro esca vendiderat primogenitorum benedictionem non acciperet, quam ex cupidine gulae reliquisset: qui terrena ambiens, fugitiva sequens, haereditare cupiens benedictionem, reprobatus est. Non enim invenit poenitentiae locum, quanquam cum lacrymis inquisisset eam, quia videlicet fructum non habent lamenta, quae student cum gemitu desiderare peritura. Aperire itaque Isaac nec filio potuit, quem Deus omnipotens justo judicio in suae
Abbreviated transcription (Latin):
liud quã conscientiȩ sue carcerẽ facit: ut hunc ammȩ reatꝰ pre¬
mat. etiã si nemo exteriꝰ accuset : qui cũ udicante dõ in malitiȩ
suȩ cęcitate relinqͥt᷑. quasi intra semetipsũ claudit᷑: ne euadendi
locũ inueniat. quẽ inuenire minime merct᷑. Nã sepe ñnulli exi¬
re a prauis actib cupiunt. s qr eorũdẽ actuũ pondere. p̃munt̃
in malȩ c̃suetudinis carcere inclusi. a semetipsis exire ñ possunt.
st̃ qͥdã culpas ꝓprias punire cupientes. hoc qd̃ recte se agere ȩsti
qd̾ exitĩ putant hoc inclusionẽ iuiueniant. Sic uidelicet reꝓb
uidas. cũ mortẽ sibi contra peocatũ intulit. ad et̃nȩ mortis sup¬
plicia ꝑuenit: & peius de peccato penituit. quã peccauit. Dicat᷑
gͦ. si incluserit hominẽ. nullus ẽ qͥ aꝑiat. qr. sic̃ nemo obsistit lar¬
gitati uocantis. ita nullus obuiat iustitię relinquentis. Include¬

Expanded text:
liud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animi reatus preliud quam conscientiae suae carcerem facit, ut hunc animi reatus premat, etiamsi nemo exterius asuae caecitate relinquitur, quasi intra semetipsum clauditur, ne evadendi locum inveniat, quem invenire minime meretur. Nam saepe nonnulli exire a pravis actibus cupiunt: sed, quia eorumdem actuum pondere premuntur, in malae consuetudinis carcere inclusi, a semetipsis exire non possunt; et quidem culpas proprias punire cupientes, hoc quod recte se agere aestimquod exitum putant hoc inclusionem inveniant. Sic videlicet reprobus Judas, cum mortem sibi contra peccatum intulit , ad aeternae mortis supplicia pervenit, et pejus de peccato poenituit, quam peccavit. Digo: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat, quia sicut nemo obsistit largitati vocantis, ita nullus obviat justitiae relinquentis. Include
Abbreviated transcription (Latin):
b culpis omĩpotentis dĩ grã ñ replet᷑. incassũ exteriꝰ a p̃dicatore
moneat᷑. qr mutũ ẽ os om̃e qd̃ loqͥt᷑. si ille interiꝰ in corde ñ cla¬
met. qͥ aspirat uerba quȩ audiunt᷑. hinc ꝓpħ̃a ait. Nisi dñs ȩdifi
cauerit domũ inuanũ laborant qͥ edificant eã. Hiuc salomona
it. Considã oꝑa dĩ. qd̾ nemo possit corrigere quẽ ille despexerit.
Nec mirũ si a corde reꝓbo p̾dicator minime audit᷑ dũ ñnũquam
ipse qͦq dñs in his quȩ loqͥt᷑. resistentiũ morib impugnat᷑. Hinc
ẽ enĩ qd̃ cam & diuina uoce admoneri potuit & mutari ñ po¬
tuit : qr exigente culpa malitiȩ. iã intꝰ ds̃ cor reliquerat. cui fora
ad testimoniũ uerba faciebat. bene aut̃ subdit᷑. si incluserit ho¬
minẽ. nullus ẽ qͥ aꝑiat : qr oĩs homo ꝑ id qd̃ male agit. quid sibia¬

Expanded text:
bus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore bus culpis omnipotentis Dei gratia non repletur, incassum exterius a praedicatore moneatur, quia mutum est os omne quod loquitur, si ille interius in corde non clamet, qui aspirat verba quae audilaborant qui aedificant eam . Hinc Salomon dicit: Considera opera Dei quod nemo possit corrigere quem ille despexerit . Nec mirum si a corde reprobo praedicator minime auditur, dum nonnunquam ipse quoque Dominus in his quae loquitur resistentium moribus impugnatur. Hinc est enim quod Cain et divina voce admoneri potuit, et mutari non potuit, quia exigente culpa malitiae, jam intus Deus cor reliquerat, cui foris ad testimonium verba faciebat. Bene autem subditur: Si incluserit hominem, nullus est qui aperiat. Quia omnis homo per id quod male agit, quid sibi a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsilire. subdit᷑ In antiqͥs ẽ sapientia: & in multo tẽpore prudentia.
Illa enĩ dicta in sapientiȩ radice solidata st̃ quȩ ꝑ uiuendi usũ e¬
it᷑. & sapientiȩ grã ñ c̃fert᷑. recte adhuc in cuiꝰ uidicio ipsa dona
uni genito sũmi patͥs accipimꝰ: ut ipsũ eẽ dĩ sapientiã & fortitu¬
dinẽ sentiamꝰ. Nã paulus qͦq nr̃o intellectui attestat᷑ dicens. xp̃m
ũbũ. & uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat u̾bũ. Habet aut̃ ds c̃sili¬
ũ & intellegentiã. Consiliũ uidelicet. qr disponit sua: intellegenti
tii mora signari: ut qd̃ aliquando tardiꝰ delinquentes ꝑcutit. ñ
qr iniquoꝵ culpa ñ conspieit᷑ s ut dãpnationis eoꝵ sententia quȩ
nũ cor destruit: eũ relinqͥt. Edificat. dũ replet. Neq enĩ humanã
m̃tẽ debellando destruit. s rece dendo: qr ad ꝑditionẽ suã suf¬
fieit sͥ dimissa. Unde plerũq fit ut cũ audientis cor exigenti¬

Expanded text:
S. 12. In antiquis est sapientia, et in multo tempore prudentia. - Illa enim dicta in sapientiae radice solidata sunt, quae per vivendi usum eitur, et sapientiae gratia non confertur, recte adhuc in cujus judicio ipsa dona Unigenito summi Patris accipimus, ut ipsum esse Dei Sapientiam sentiamus. Nam Paulus quoque nostro intellectui attestatur dicens: « Christum rat apud Deum, et Deus erat Verbum . Habet autem Deus consilium et intelligentiam: consilium videlicet, quia disponit sua; intelligentiacii mora signari, ut quod aliquando tardius delinquentes percutit, non quia iniquorum culpa non conspicitur, sed ut damnationis eorum sententia, quae num cor destruit cum relinquit, aedificat dum replet. Neque enim humanam mentem debellando destruit, sed recedendo, quia ad perditionem suam sufficit sibi dimissa. Unde plerumque fit ut cum audientis cor exigenti
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a tempora tanta sublimnasti gła ut in speciali famulo tuo berhedicto.
tota te ꝑ orbem magnificet. eeclesia. Surgens aut̃ continuo glosus
ar chimandrita & eonsi us. episcopali se infula more solito trabe¬
auit. atq oblaturus d̾o sacrificiũ ȩccl̃iam concitus intrauit. Cũq¬
⁊ miserabilis illa parentũ solacio in eccłiam adducꝰta fuisset uersi¬
pellis uafer ille ꝑ os puellȩ hȩc u̾ba inuitus ꝓtulit. O sacerdes¬
xp̃i Reoois i. noli aduersus benedictũ gloriari. quia ñ ꝓpt̃ tuũ
imꝑium. sed ꝓpt̃ humilitatẽ eits exire eogor. Llis dicꝰtis liberata ẽ
mulier. ⁊ om̃s qui audiert̃ dederunt glam deo.¬

Expanded text:
ra tempora tanta sublimasti gloria, ut in speciali famulo tuo Benedicto tota te per orbem magnificet Ecclesia. Surrexitque continuo gloriosus archimandrita Remigius, et episcopali se infula more solito trabeavit: atque oblaturus Deo sacrificium, ecclesiam concitus intravit. Cumque miserabilis illa parentum solatio in ecclesiam venisset, versipellis vafer ille per os puellae haec verba invitus protulit: O sacerdos Remigi, noli adversus Benedictum gloriari: quia non per tuum imperium, sed per ejus humilitatem exire cogor. His dictis, liberata est mulier: et om
Abbreviated transcription (Latin):
hendat. in epła libris p̃missa causas i¬
didi. cur t̾eiam huiꝰ oꝑis partẽ ad alia¬
usq similitudinẽ minime emendando ꝑduxi. Qu
quȩ nimirũ tã multa st̃ ut in uno corpore cõpͣh
possent nisi sub magna breuitate dicerent᷑. Qui gͦ ab al

Expanded text:
is praemissa causam reddidi cur tertiam hujus operis partem ad aliaue similitudinem minime emendando perduxi. QQuae nimirum tam multa sunt, ut in uno corpore comprehendi non possent, nisi sub magna brevitate dicerentur. Qui ergo ab al
Abbreviated transcription (Latin):
uir eiꝰ. qͣndo sederit eũ senatorib t̾rȩ. hinc ẏsaias ait. Dñs ad iudi¬
euĩ ueniet cũ seni drib popłi sui. Hinc eosdẽ senatores uerita
ñ iã famusos s amicos denuntiat dicens. Non iã dicã uos seruos
s amicos meos. &s nimirũ psalmista intuens ait. Alichi aut̃ nimiꝰ
honorificati st̃ amici tui dõ. Quoꝵ dũ celsitudinẽ cordis aspiceret
mundi głam qua calce calcarent. ꝓtinꝰ addidit. Nimis confortatꝰ
ẽ pͥncipatꝰ eoꝵ. Aene paucos eẽ crederemꝰ. qͦs ꝓficere  ad sũmã tan¬
tȩ ꝑfectionis agnoscimꝰ. ilico adiunxit. Dinumerabo eos & suꝑ ha¬
renã multiplicabunt᷑. Qt itaq nc̃ ꝓ amore ueritatis sese libent᷑
hummliant: tot tẽ in udicio lãpade̾s choruscant. Dicat᷑ gͥ recte.
lampas contempta apud cogitationes diuitũ. parata ad tẽpus sta¬

Expanded text:
 quando sederit cum senatoribus terrae . Hinc Isaias ait: Dominus ad judicium veniet cum senioribus populi sui . Hinc eosdem seniores Veritas non jam famulos, sed amicos denuntiat, dicens: Non jam dicam vos servos, sed amicos meos . Quos nimirum Psalmista intuens, ait: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus . Quorum dum celsitudinem cordis aspiceret, mundi gloriam qua calce calcarent protinus addidit: Nimis confortatus est principatus eorum. Ac ne paucos esse crederemus, quos proficere usque ad summam tantae perfectionis agnoscimus, illico adjunxit: 364 Dinumerabo eos, et super arenam multiplicabuntur. Quot itaque nunc pro amore veritatis sese libenter humiliant, tot tunc in judicio lampades coruscant. Dicatur igitur recte: Lampas contempta apud cogitationes divitum, parata ad tempus sta
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ minime. subuehit: & tanĩ moꝵ ꝓt̾uia int̾ reꝓbos diuites ad¬
icit. Quoseũq gͦ sequentis uitȩ amor ñ humiliat. hoc in loco sa¬
er sermo diuites appellat: qr in iudicii qͥq ultione ñ discrepañ
utrũ reb an solis morib intumescant. Qui cũ uitã simpliciũ
in hoc mundo humilẽ abiectãq conspiciunt elatis ꝓtinus des¬
pectib irrident. Neqͣꝗͣ quippe hoc eis exterus adesse conside¬
rant. ad qd ipsi totis conatib anhelant. Quasi stultos gͦ des¬
piciunt. qr scilicet ea ñ habent in quib ipsi itiq ł habendo
solũmͦ amando moriunt᷑ & quasi mortuos deputant. quos
neqͣꝗͣ secũ uiuere carnalit᷑ pensant. Qͥ enĩ ab huiꝰ mundi.
impetu morit᷑ a t̾renis ꝓfecto mentib omĩ mͦ extinctꝰ esti¬
mat᷑. Qd̃ bene nr̃i miracłm redemptoris signat. cũ ab im¬
mundo spũ hominẽ liberat. De qͦ nimirũ seriptũ ẽ. Clama
& multũ discerpens eũ. exiit ab eo. & factꝰ ẽ sic̃ mortiuis. ita

Expanded text:
minime subvehit, et tamen morum protervia inter reprobos divites addicit. Quoscunque ergo sequentis vitae amor non humiliat, hoc in loco sacer sermo divites appellat, quia in judicii quoque ultione non discrepant utrum rebus an solis moribus intumescant. Qui cum vitam simplicium in hoc mundo humilem abjectamque conspiciunt; elatis protinus despectibus irrident. Nequaquam quippe eis hoc exterius adesse considerant, ad quod ipsi totis conatibus anhelant. Quasi stultos ergo despiciunt qui scilicet ea non habent quae ipsi utique vel habendo, vel solummodo amando, moriuntur; et quasi mortuos deputant, quos nequaquam secum vivere carnaliter pensant. Qui enim ab hujus mundi appetitu moritur, a terrenis mantur. Quod bene nostri miraculum Redemptoris signat, cum ab immundo spiritu hominem liberat. De quo nimirum scriptum est: Clamans et multum discerpens eum, exiit ab eo; et factus est sicut mortuus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
contepsit. sefeq apud se in occultis retinens eos ꝙͦ exteripra
querere coperit ingratos foras reliquit: magis eligens
aꝑte a suꝑbientib despici. ꝙͣ ñ credentib uacua uoce laudari.
Unde & ꝓtinꝰ lampas ista contẽpta ẽ. sic̃ illie subdit᷑ dp̃uit aut̃
llũ herodes cũ exercitu suo. & illusit indutũ ueste alba. S con¬
tempta lampas. quȩ in t̾ra irrisiones tolerat. de cęlo ꝑ iudici¬

Expanded text:
contempsit, seseque apud se in occultis retinens, eos quos exteriora contempsit, seseque apud se in occultis retinens, eos quos exteriora quaerere comperit, ingratos foras reliquit; magis eligens aperte a superbientibus despici, quam a non credentibus vacua voce laudari. Unde et protinus lampas ista contempta est, sicut illic subditur: Sprevit autem illum Herodes cum exercitu suo et illusit indutum veste alba . Sed contempta lampas quae in terra irrisiones tolerat, de coelo judici
Abbreviated transcription (Latin):
L bet intꝰ hȩc ad redẽptoris uias ocłos mentis attollere. sensi¬
q a menbris ad caput uenire: Ipse em̃ nobis lãpas ueracit᷑ ex¬
titit. qͥ ꝓ redẽptione nr̃a incruce moriens. tenebrosis nr̃is
mentib lucẽ ꝑ lignũ fudit. Hac nos lampade iobs uluminari
conspexerat. cum dicebat. Erat lux uera. quȩ illuminat omẽm
hominẽ uementẽ in hẽ mundũ. Quã tañ apud cogitationes di¬
uitu conteptã uidit: cũ paulopost subelidit: In ꝓpͥa uenit.
& sui eũ ñ receperunt. Huiꝰ lãpadis flãmas herodes explora¬
re uoluit. cũ eiꝰ mixacła uidere c̃cupiuit. sic̾ seriptũ ẽ. Erat
eniꝰ ex multo tẽpore. cupiens uidere eũ. eo qd audisset multa
de illo. ꝙ sꝑabat signũ aliquod uidere. ab eo fieri. S lampas
hec ante. eiꝰ ocłos nullo radiꝯ lucis emicuit: qr ei qui se non
pie. s euriose quęsierat. nil de se mirabile ostendit. Inqui¬
sit quipys redemptor tacint. expectatꝰ miracła exhibere. ẽ¬

Expanded text:
Libet inter haec ad Redemptoris vias mentis oculos attollere, sensimque a membris ad caput venire. Ipse enim nobis lampas veraciter exstitit, qui, pro redemptione nostra in cruce moriens, tenebrosis nostris mentibus lucem per lignum fudit. Hac nos lampade Joannes illuminari conspexerat, cum dicebat: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quam tamen apud cogitationes divitum contemptam vidit, cum paulo post subdidit: In propria venit et sui eum non receperunt miracula videre concupivit, sicut scriptum est: Erat enim ex multo tempore cupiens videre eum, eo quod audisset multa de illo; et sperabat signum aliquod videre ab eo fieri . Sed lampas haec ante ejus oculos nullo radio lucis emicuit, quia ei qui se non pie, sed curiose quaesierat, nil de se mirabile ostendit. Inquisitus quippe Redemptor tacuit, exspectatus miracula exhibere
Abbreviated transcription (Latin):
pe carnaliũ pensare bona ñ ualent: nͥ quȩ carnalit audeet
Nine ẽ qd̾ cdauid scm̃. pat᷑ ipse despexerat. quẽ ꝓpbe. samuelis
ocłis repsentare. recusabat. Qui ad unct ionis gram dil septẽ fili¬
os dedierisset a ꝓpħa requisitꝰ an numerũ sobolis exolesses eũ
magna despectione respondit est puer paruulus qui paseitie¬
ues. Quo dectucto & electo ꝓtinꝰ audint. homo udet in facie.
doͦ aut᷑ ꝑserutat᷑ ar. Lampas gͦ dauid ꝑ innocentia suerat. ondi¬

Expanded text:
pe carnalium pensare bona non valent, nisi quae carnaliter vident. pe carnalium pensare bona non valent, nisi quae carnaliter vident. Hinc est quod David sanctum pater ipse despexerat, quem prophetae Samuelis oculis praesentare recusabat. Qui ad unctionis gratiam dum septem filios deduxisset, a propheta requisitus an numerum sobolis explesset, cum magna desperatione respondit: Est puer parvulus qui pascit oves . Quo deducto et electo, protinus audivit: Homo videt in facie, Deus autem perscrutatur cor . Lampas
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis uestiũ pompa cõponat. Acunctis uͦ despicabilis cernit. se
hniꝰ mundi gr̃a indignꝰ ȩstimat᷑ s tam̃ ante occulti uidicis o¬
cłos uirtutib emicat. uitȩ meritis chornscat. honorari metui
despici ñ refugit. Corpus contmentia afficit. sola in ameno dies¬
tione pinguescit. mentẽ sẽꝑ ad pacientiã p̃parat. & ereet ꝰꝓnis
titia de ꝑceptis contumelis exultat. afflictis ex corde cõpatit
de bonoꝵ ꝓsperitatib quasi de ꝓpriis letat᷑ sacri uerbi pabula
m mente sollieitꝰ ruminat. & inquisitus. ꝗdlibet eloqui duple¬
ent᷑ ignorat. Bent itaq iusti simplicitas. & lampas eẽ dicit᷑. E ẽ
tempta. Lampas. qr intꝰ lucet: contẽpta. qr exterĩ ñ llcet Intꝰ
ardet flãma earitatis: foris nulla gła resplendet decoris. Lucet
g  despieit᷑: qui flagrans uirtutib abiectꝰ estimat᷑ Alentes qͥe¬

Expanded text:
oculis vestium pompa componat; a cunctis vero despicabilis cernitur, et oculis vestium pompa componat; a cunctis vero despicabilis cernitur, et hujus mundi gratia indignus aestimatur. Sed tamen ante occulti judicis oculos virtutibus emicat, vitae meritis coruscat, honorari metuit, despici non refugit; corpus continentia afficit, sola in animo dilectione pinguescit, mentem semper ad patientiam praeparat, et erectus pro justitia, de perceptis contumeliis exsultat, afflictis ex corde compatitur, de bonorum prosperitatibus quasi de propriis laetatur, sacri verbi pabula in mente sollicitus ruminat, et inquisitus quodlibet eloqui dupliciter ignorat. Bene itaque justi simplicitas et lampas esse dicitur, et contempta. Lampas, quia interius lucet; contempta, quia exterius non lucet. Intus ardet flamma charitatis, foris nulla gloria resplendet decoris. Lucet ergo et despicitur qui flagrans virtutibus abjectus aestimatur. Mentes quip
Abbreviated transcription (Latin):
a maligni sp̃e potestate liberat᷑ qr qͥsqͥs iã t̾rena desideria
subicit. in se uitã carnalis conuersationis extinguit: & mũ¬
do mortius apparet. qui a. possessore prauo qui ꝑ immunda
desideria se. agitabat. caret. Quẽ m multi mortuũ dicunt: qr
qui spiritalit᷑ uiuere nesciunt eũ qͥ carnalia bona ñ sequit᷑
extinctũ funditꝰ arbitrant᷑ s qr ipsi qͦq derisores simpliciũ¬
xp̃ianitatis noĩe censent᷑. reuerentia religionis p̾ssi exhibere
malũ publicȩ irrisionis erubescunt. Unde fit ut apud se
tumidi tacentesq derideant. qͦs abiectos ualde atq infimos
ꝑ simplicitatẽ putant. bene gͦ dicit᷑. lãpas contẽpta apud cogi¬
tationes diuitũ : qr. suꝑbi quiq dũ pensare bona sequentia nes
nã felicitatẽ ducit᷑ continua hic aduersitate depͥmat᷑. Non
hẽ rerũ habundantia fulciat. ñ dignitatũ gła honorabilẽ osten¬
dat. nuilla ei obsequentũ frequentia suppetat. nulla hẽ humani

Expanded text:
sideria subigit, vitam in se carnalis conversationis exstinguit; et mundo mortuus apparet, quia possessore pravo, qui per immunda desideria se agitabat, caret. Quem multi mortuum dicunt, quia qui spiritaliter vivere nesciunt eum qui carnalia bona non sequitur exstinctum funditus arbitrantur.  Vet. Christianitatis nomine censentur, reverentia religionis pressi, exhibere malum publicae irrisionis erubescunt. Unde fit ut apud se tumidi tacentesque derideant, quos abjectos valde atque infimos per simplicitatem putant. Bene ergo dicitur: Lampas contempta apud cogitationes divitum, quia superbi quique, dum pensare bona sequentia, ut rnam felicitatem ducitur, continua hic adversitate deprimatur, non hunc rerum abundantia fulciat, non dignitatum gloria honorabilem ostendat, nulla ei obsequentum frequentia suppetat, nulla hunc humanis