comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi regis insidiatorẽ int̾fic̾e. uł comp̃¬
hensũ ad eum dirige̾. S cũ hoc idem
iustinianꝰ sensiss. fugit. & turcoꝵ cha¬
gano sep̃sentauit. Chaganꝰ aut̃ illũ
cũ honore suscepit. et tradidit ei uxo¬
rẽ germanam suã. Inde &̃ nauigauit
ad terebellũ uulgarie regẽ qͥ & ipse
auriliũ tulit. et suo eũ imꝑio restitu
auius ui. Qͥut imꝑium recepit õs qͥ
ante eũ expulerant. int̾fecit. et absi¬
marũ incirco deductũ & multis inui¬
riis fatigatũ iugulari p̃cepit. S et gal¬
linicũ patͥarchã ocłis erutis romã
destinauit: & cyrũ abb̾em ĩ locũ eiꝰ
ꝓuexit. Innumerabilẽ deniq ciui¬
um multitudinẽ int̾fecit. St̾rauit¬
&̃̾ cersonã ubi exiliatꝰ deguerat euer¬
tere: et colligens om̃s naues quas hab̾e
potuit. dromones scilicet trieres. sca¬
phas. cymeres. et lintres. usq ad calan¬
dria eodestinauit. p̃cipiens om̃s ib¬

Expanded text:
quasi regis insidiatorem interficere, vel comprquasi regis insidiatorem interficere, vel comprehensum ad eum dirigere. Sed cum hoc idem Justinianus sensisset, fugit; et Turcorum chagano se praesentavit. Chaganus autem illum cum honore suscepit, et tradidit ei uxorem germanam suam. Indeque navigavit ad Terebellum Bulgariae regem, qui et ipse ei auxilium tulit, et suo imperio restituQui ut imperium recepit, omnes qui eum ante expulerant interfecit; et Absimarum, in circum deductum et multis injuriis fatigatum, jugulari praecepit. Sed et Gallinicum patriarcham erutis oculis Romam destinavit, et Pyrrhum abbatem in locum ejus prorexit. Innumerabilem denique civium multitudinem interfecit. Statuitque Cersonam ubi exsulans degerat subvertere, et colligens omnes naves quas habere potuit, dromones, scilicet trieres, scaphas, chimaeras, et linthres usque ad Chelandriam eas destinavit, praecipiens omnes ibi
Abbreviated transcription (Latin):
eontiꝰ gͥ impauit anus t̾b. Imꝑii
huiꝰ anno uͦi. arabes affricã infestabant.
Contraqͦs direxit leontius ioħem patri¬
ciũ cũ stolo copiosa. Qui cũ cartaginẽ
uenissent arabes in fugã conu̾tit. et
ibidem hiemauit. Demũ uͦ ad imnꝑato¬
rem reg̾ssus ÷ uolensab eo deposcere sto
rat. ab sente ioħe patͥcio elegit quẽcła
asimarũ quẽ & noĩauit tyb̾iũ. et crea¬
uit illũ imꝑarorẽ.Asimarꝰ aut̃ sũpto
stolo qͥ secũ erat nauigauit ad urbem:.
et sinemora intrauit in ea ꝑmurũ
blacehxernaꝵ. Et app̃hendens leontiũ
exilio religauit.
simarus g̾ qͥ & tib̾ius noĩatur um¬
pauit annis circit̃ uii. Iste philipicũ¬
filium nicephors in exiliũ destinauit.
qͥ asserebat in somuis se uidisse qd̾ ca¬
put suũ obumbraret᷑ ab aqͥla. Porro¬
imꝑante absimaro iustinianus degẽs
incersona: cepit manifeste ppło qd̾ eẽt
it̾m suũ resũpturus imꝑiũ p̃dicare.
Qua dere loci accole augusti zelo ꝓp

Expanded text:
. Imperii hujus anno tertio Arabes Africam debellabant. Contra quos direxit Joannem patritium cum stolo copioso. Qui cum Carthaginem pervenisset, Arabes in fugam convertit, et ibidem hiemavit. Demum ad imperatorem regressus est, volens ab eo deposcere stolrat, absente Joanne patricio, elegit quemdam Absimarum, quem et nominavit Tiberium, et creavit imperatorem. Absimarus autem, sumpto stolo qui secum erat, navigavit ad urbem, et sine mora introivit in eam per murum Blachernarum, et apprehendens Leontium exsilio relegavit.simarus igitur qui et Tiberius nominatur, imperavit annis circiter septem. Iste Philippicufilium Nicephori in exsilium relegavit, qui asserebat in somnis se vidisse quod caput suum obumbraretur ab aquila, eoimperante Absimaro Justinianus degens in Cersona coepit manifeste populo, quod esset iterum suum accepturus imperium, praedicare. Qua de re loci incolae Augusti zelo per
Abbreviated transcription (Latin):
potitus imꝑio. unꝑauit annis
.xx⁊ iii. Huiꝰ in dieb gens sarrace¬
noꝵ constantinopolim hostiliter
circũdedit ꝑtrienniũ. S ciuib
multa precũ instantia dep̃canti¬
b tand̾e fugã inefficaces arripue
re.Postmodũ uͦ dũ ꝑ altũ mare na¬
iugarent. subitanea tempestate
submersi ꝑiert̃. Porro leo augustꝰ
anno imꝑii sui uiiͦi. om̃s scãs ima¬
gines destru cepit. Maximo enim
odio eas ab hominabat᷑. & õs uir¬
tutiferas sc̃oꝵ reliquias. S ei me¬

Expanded text:
potitus imperio imperavit annis XXIV. Hujus in diebus gens Sarracenorum Constantinopolim hostiliter circumdedit fere per triennium. Sed civibus multa precum instantia Deum deprecantibus, tandem fugam gens inefficax arripuit, et postmodum dum per altum mare navigaret, subitanea tempestate submersa periit. Porro Leo Augustus anno imperii sui octavo omnes sanctas imagines destrui praecepit. Maximo enim odio illas abominabatur, et omnes virtutiferas sanctorum reliquias. Post
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ea tempestate rexitalie luit pran¬
dꝰ audiens qd̾ sarraceni deppłata
sardinia loca illa fedassent. ubioh̃
ossa beati augustini iponiensiᷤ ep̃¬
barbaroꝵ olim eo tͣnslata. & honori¬
fice fuerant tumulata: misit & da¬
to p̃cio accepit & tnstulit ea ticinis.
ibiq in monast̾io qd̾ cella aurea

Expanded text:
t haec rex Italiae Luitprandus audiens quod Sarraceni, depopulata Sardinia, loca illa foedassent, ubi ossa beati Augustini episcopBarbarorum olim transslata, et honorifice fuerant condita, misit, et dato pretio accepit, et transtulit ea in Ticinum. Ibique in monasterio quod Cella aurea
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus eũ leontius pat̾cius cõspiran¬
te secũ gallinico patͥarcha: et carceri¬
b reseratis solutisq multis retrusis.
uit inforũ. morq ustinianũ narib
amputatis apd̾ cersonam exilio reli¬
gauit. Deinde p̃fatoꝵ armis munitꝰ
uroꝵ augustalẽ arripuit dignitatẽ.

Expanded text:
ergo adversum eum Leontius patritius, conspiranergo adversum eum Leontius patritius, conspirante secum Gallinico patriacha, et carceribus reseratis, solutisque multis retrusis, vit in forum, moxque Justinianum naribus amputatis ad Cersonam exsilio relegavit; deinde praefatorum armis munitus virorum, augustalem arripuit dignitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuo deniq apd urbẽ regiam cõ¬
stantino orthodoxo augusto. filiuᷤ eiꝰ
iustinianus imꝑii moderamina gu
bernanda hereditario uire suscepit.
in regno anno incarnationis diuine.¬
eẽt quasi annoꝵ xui puerili usus te¬
meritate: parem quam pat̾̃ eius cũ
quiete potitus ÷ arabũ pͥncipatus
usq in presentem diem. et ex tunc
liberius barbari romaniam depo¬
płare ceꝑunt. Sorro pꝰhec iustinia¬
nus contra sclauos ꝑrexit. et multoᷤᷤ
ex eis ꝓstrauit. S dũ inde reu̾tere¬
tur. p̃peditus abulgarib in arto
clausure cũ ꝓprii ppłi cede & uul¬
neratione: uix pinisꝰ et remeare.
sonstituit pret̾ea stephanũ ꝑsam sa¬
ellariũ suũ uirũ crudesẽ & pessimũ.
qui plures rei publice pͥncipes graui¬
ter affligebat. quiq matrẽ ipsiꝰ augu¬
s anastasiam absente eo p̾sũpsit abe¬
ns more pueri flagellare. Que res
inarime eũ fecit exosum. cunctis pͥn¬
cipib et domesticis sius. Insurrexit

Expanded text:
Mortuo denique apud urbem regiam Constantino orthodoxo Augusto, filius ejus Justinianus imperii moderamina gubernanda haereditario jure suscepit. in regno, anno Incarnationis divinesset quasi annorum sexdecim puerili usus temeritate, pacem quam pater ejus cum quiete potitus est Arabum principatus usque in praesentem diem. Et ex tunc liberius barbari Romaniam depopulaverunt. Porro posthaec Justinianus contra Sclavos perrexit, et multos ex eis prostravit. Sed dum inde reverteretur praepeditus a Bulgaribus in arcto clausurae cum proprii populi caede et vulneratione vix praevaluit remeare. Sustinuit praeterea Stephanum Persam, sacellarium suum, virum crudelem, ac pessimum, qui plures reipublicae principes graviter affligebat. Quique matrem ipsius Augusti Anastasiam absente eo praesumpsit more pueri flagellare. Quae res maxime fecit exosum cunctis principibus, et domesticis suis. Insurrexit
Abbreviated transcription (Latin):
quã in basilica beat pet̾ apłi que
ad uincla dr᷑ sc̃i sebastians martyriᷤᷤ
de latis ab urbe roma beati sebasta
ni reliquiis: moxut in iam dicta
basilica constitutũ ÷ ipsiꝰ altare pe¬

Expanded text:
eati Petri quae ad Vincula dicitur sancti Sebastiani martyris delatis ab urbe Roma beati Sebastiani martyris reliquiis, mox ut in iam dicta basilica altarium constitutum est, pe
Abbreviated transcription (Latin):
& pꝰ paulũ sedit alt̾ stephanus. cui suc¬
cessit adrianus. floruit ꝑ idem tem
sc̃s bonefacius maguntia censis ep̃e.
qui in frisia u̾bum di p̃dicans: palmã
martyrii meruit ad ipisci.
ta constantino poleos patͥarcha. pau¬
lus genere cipriꝰ u̾bo & actu coruscãs
consecratꝰ ÷ in eadẽ sede. leoni uͦ im
onstantinus gͥ leonis filius cũ
mat᷑ sua hyrene romanũ sortitꝰ mi
Hic facta pace cũ arabib ꝑstauraci¬

Expanded text:
et post Paulum sedit alter Stephanus; cui successit Adrianus. Floruit per idem tempus sanctus Bonefacius Maguntiacensis episcopus, qui in Frisia verbum Dei predicans palmam martyrii meruit adipisci. ta Constantinopoleos patriarcha, Paulus genere Cyprius, verbo et actu coruscans, consecratus est in eadem sede. Cf. ADO. onstantinus  igitur, Leonis filius, cum matre sua Hyrene Romanum sortitus im decem. Hic facta pace cum Arabibu
Abbreviated transcription (Latin):
consentire regis neqͥcie. s magis
in qͣntũ potuit redarguit ip̃m re¬
gem ꝓpt̃ quã causam ira regis contͣ¬
eum uehem̃t̃ efferbuit. Cũ mag¬
no itaq dedecore expelli uissitar¬
nulfum de eccłia beate di geuit᷑¬
cis marie rem̃sis. & sic alligatũ
retrudi in carcerem. Alligatꝰ
aut̃ in carcere aurelianis ciui¬
ta tẽ. ubi betinebat᷑ nepos eiꝰ ka¬
untiant᷑ hec omĩa presuli

Expanded text:
consentire regis nequitiae; sed magis consentire regis nequitiae; sed magis in quantum potuit redarguit ipsum regem; propter quam causam ira regis contra eum efferbuit. Cum magno itaque dedecore expelli jussit Arnulfum de ecclesia beatae Mariae Remensis, et sic alligatum retrudi in carcerem. Alligatus autem in carcere Aurelianis civitate, ubi detinebatur nepos ejus KaNuntiantur haec omnia presuli
Abbreviated transcription (Latin):
illiserat in remensiũ ciuitate ar¬
fr̃ lotharii regis ex concubina.
nonune arnulfus. hugo autẽ
inuidebat ei uolens ext̃mmare
ꝓgeniem lotharii regis. congre¬
gansq in urbe rem̃si synodũ id̾e¬
hugo dux. muitauit archiep̃m
senonice urb̾. nomine seuinum
cũ subfraganeis sius. In qͦ conei¬
uo fecit degradare douinũ arnul¬
fũ archiepĩn reuioꝵ dolo uepotiᷤᷤ
sui quẽ tenebat in carcere. dicens
ñ debere ẽẽ epĩn natiun ex concubi¬
na. In loco eiꝰ consecrari fecit girber dõnũ¬
tum monachũ philosophũ. Qui
girb̾tꝰ magist̃ fuit rob̾ti regis filii
istiꝰ hugonis & domui leothersi ar¬
chiep̃i. successoris uenerabił seuini.
Arnulfũ aut̃ fecit mancipari custo
die aurelianis ciuitate.
consensit in degradatioue arnulfi:
neq inordinatione girbert. Iussio
aut̃ regis uigebat. Alii uͦ ep̃i licet
inuiti tam̃ ꝓpter timorẽ regis degͣ
dauert̃ arnulfum. Seuinꝰ uͦ plus
timens d̾m qͣm t̾renũ regẽ: noluit

Expanded text:
illis erat in Remensium civitate arfrater Hlotharii regis ex concubina, nomine Arnulfus. Hugo autem rex invidebat ei, volens exterminare progeniem Hlotharii regis. Congregansque in urbe Remensi synodum , hiHugo rex invitavit archiepiscopum Senonicae urbis nomine Seguinum cum suffraganeis suis. In quo concilio fecit degradare domnum Arnulfum archiepiscopum Remorum, dolo nepotis sui quem tenebat in carcere, dicens non debere esse episcopum natum ex concubina. In loco vero ejus consecrari fecit donnum Gerbertum monachum philosophum. Qui Gerbertus magister fuit Roberti regis, filii istius Hugonis, et donni Leotherici archiepiscopi , successoris venerabilis Seguini. Arnulfum vero fecit mancipari custodiae Aurelianis civitate. episcopus non consensit in degradatione Arnulfi neque in ordinatione Gerberti. Jussio autem regis urgebat. Alii vero episcopi, licet inviti, tamen propter timorem ertum. Seguinus autem plus timens Deum quam terrenum regem, noluit
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Qͥnon morans uissa ͤ dductos q¬
confestun legatos cũ non nullis ali¬
ie cepit. truncatisq manib ac pedi¬
b niutiles sius remisit. qͥ cosa talib
cõpescerent. & ne det̾iora paterent᷑
suis euentib cautos redderent.
his rustici exꝑtis festinato concio¬
iub omissis ad sua aratra st̃ reu̾s.¬

Expanded text:
nem. Qui, non morans jussa, cunctos confestim legatos cum nonnullis aliis cepit, truncatisque manibus ac pedibus, inutiles suis remisit, qui eos a talibus compescerent, et ne deteriora paterentur suis eventibus cautos redderent. His rustici expertis, festinato concionibus omissis, ad sua aratra sunt re
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ regnauit in franciã annis no¬
basilica sc̃ĩ cornelii mrĩs cõpen¬
dio. Cui successit in regnũ karo¬
łꝰ fr̃ eius. filius lotharii regis.
odeni anno rebellauit contra
Parolũ dux francoꝵ hugo. eo qd̾ ac¬
cepiss Rarolus filiam herberti co¬
mitis trecarũ. Collecto gͥhugo ex¬
ercitu copioso ualde. obsedit lau¬
uxore sua. Exiens u karolꝰde ciui¬
tate fugauit hugonẽ cũ erercitu
suo incensis hospiciis uͥ manebant
um habuit cũ ascelino traditore
uetulo. qͥ erat ep̃e falsus lauduuiꝰ.
& consiliarius karoli. Itaq tradẽs
asceluuiꝰ ep̃c laudunũ in nocte u¬
na qͥ escentib cunctis. hugoni du¬
aut̃ ipse k arolꝰ unctꝰ erat ĩ regeni.
resistente hugone duee. Manens
aut̃ ip̃e karoł in custodia aureli¬
anis in turri. genuit illi uror sua
duos filios ludonuicũ ⁊ karolũ.

Expanded text:
qui regnavit in Frantia annis basilica beati Cornelii martiris Compendio. Cui successit Karolus , frater ejus, filius Hlotharii regis. Eodem anno rebellavit contra Karolum Hugo dux Francorum, eo quod accepisset Karolus filiam Herberti comitis Trecarum. Collecto igitur Hugo exercitu copioso valde, obsedit Lauuxore sua. Exiens vero Karolus de civitate, fugavit Hugonem cum exercitu suo, incensa hospitia ubi manebant um habuit cum Ascelino traditore vetulo, qui erat episcopus falsus Laudunis et consiliarius Karoli. Itaque tradens Ascelinus episcopus Laudunum in nocte una quiescentibus cunctis Hugoni duautem ipse Karolus erat unctus in regem, resistente Hugone duce. Manens vero idem Karolus in custodia Aurelianis in turri, genuit illi uxor sua filios duos Hludovicum et Karolum.
Abbreviated transcription (Latin):
aschalis paꝑa obiit. cui successit gelasius. Magnnus uentus fac¬
tus est.xiͦ. kł. ianuarii. subruens castra. & campanaria.ĩ. e xip
ai duinus comes flandriȩ moritur: et in eccła scĩ bertini sepelitur

Expanded text:
aschalis papa obiit, cui successit Gelasius. Magnus ventus factus est 12 Kal. Jan. subruens castra et campanaria. 1119. Balduinus comes Flandriae moritur et in ecclesia sancti Bertini sepelitur
Abbreviated transcription (Latin):
Concilia qͦ in qͥnq partib regni sui
ad corrigenda que necessaria forert.
constituit. Magiuitiaco. Remis. Thu¬
rons. Cabillone. arelate. in quib¬
q̃d statutũ fuerit i archiuis excłia¬
rũ uł palatinis inuenit᷑.¬
tem pret̾ca sereuissimꝰ inꝑator cor¬
ꝑe fuit amplo atq robusto. statura
emiuenti. et apice capitis rotundo
naso paululũ mediocritatẽ exceder¬
te ocłis pulchris. canicie ueneran¬
da. facie leta. uoce clara. ualitud
ferculis. p̃bebat᷑. pret̃ assaui caruẽ.
quã uenatores uerul inferre solebãt
qua ille libentiꝰ quã ullo alio cibo
uescebat᷑. Int̾ cenandũ aut aliquol
acroama aut lectorẽ audiebat. le¬
gebant᷑ ei hystorie antiqͦrũ res geste
delectabat᷑ et in libͥs scĩ augustini.
p̃cipue his qͥ de ciuitate di p̃titula¬
do parcꝰ erat. ut semꝑ ad cenã raro
plꝰ quã ter biberet. Estate pꝰcibũ me¬
mel bibens depositis uestib & calcia¬

Expanded text:
Concilia quoque in quinque partibus regni sui Concilia quoque in quinque partibus regni sui ad corrigenda quae necessaria forent, fieri constituit Moguntiaco, Remis, Turonis, Cabillone, Arelate; quid statutum fuerit, in archivis Ecclesiarum vel palatii inem preterea serenissimus imperator corpore fuit amplo atque robusto, statura eminenti et apice capitis rotundo, naso paululum mediocritatem excedente, oculis pulchris, canitie veneranda, facie leta, voce clara, valitudinferculis prebebatur, preter assam carnem, quam venatores veribus inferre solebant, qua ille libentius quam ullo alio cibo vescebatur. Inter coenandum aut aliquod acroama aut lectorem audiebat. Legebantur ei historiae et antiquorum res gestae; delectabatur et libris sancti Augustini, pretitulado erat, ut super coenam raro plus quam ter biberet. Aestate post cibum memel bibens, depositis vestibus et calcia
Abbreviated transcription (Latin):
qui in toto orbe terrarũ erant regũ
acpͥncipun amitcie p̃poneret. so¬
lumq honore acmunificentia sͥ co¬
lendũ iudicaret. Ac ꝓinde cum le¬
gati eiꝰ qͦs cũ donariis ad sacratissimũ
dñi ac saluatoris nr̃i sepulchrũ locũq
resurrectionis miserat ad eum uenis
sent. ñ solũ que petebaut᷑ fieri ꝑmi¬
cũ ut illius potestati ascriberet᷑ con¬
cessit. & reuertentib legatos suos adun¬
gens. int̾ uestes ꝯaroinata et cet̃as ori
entalium t̾rarum opes ingentia illi
dona direxit. cũ ei ante paucos annoᷤ
eum quẽ t̃c solũ habebat roganti mu¬
sisset elephantem.
yrene inꝑatr ad imꝑatorem karo
lum misit ꝓ pace int̾ francos & grecos
firmanda. Ornata ciuitas initalia. an
deditionẽ accepta. lucetia quoq frequen¬
ti obsidione fatigata. et ipsa in deditio
maldo beneuentanoꝵ duce capit᷑. Quẽ
tam̃ honorifice tenuit. et pꝰmodũ imꝑio
nominati imꝑatoris karoli ludonuscus¬

Expanded text:
qui in toto orbe terrarum erant regum qui in toto orbe terrarum erant regum ac principum amicitiae praeponeret solumque illum honore ac munificentia sibi colendum iudicaret; ac proinde, cum legati eius, quos cum donariis ad sacratissimum domini ac Salvatoris nostri sepulchrum locumque resurrectionis miserat, ad eum venissent, non solum quae petebantur fieri permicum, ut illius potestati adscriberetur, concessit; et revertentibus legatis suos adiungens, inter vestes et aromata, et cetentalium terrarum opes ingentia illi dona direxit, cum ei ante paucos annos eum quem tunc solum habebat roganti misisset elephantem.Irene imperatrix ad imperatorem Carolum iterum misit pro pace inter Francos et Graecos firmanda. Hortona civitas in Italia in deditionem accepta; Luceria quoque frequenti obsidione fatigata, et ipsa in deditionmaldo Beneventanorum duce, capitur. Quem tamen honorifice tenuit, et postmodum impenominati imperatoris Karoli filius Lud
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ac beneuentanoꝵ constat esse cõ¬
finia totam p̃terea saxoniam qͦ qͥd a
germanie pars non modica ÷: et
ultra panuoniam. et in alta danu¬
bii ripa appositam datiam om̃sq pre¬
terea barbaras nationes. que int̃ rhe¬
num & uiuseram fluiuiũ occeanũq
atq danubium posite sunt. lingua
quide pene similes. s habitu uł mori¬
b ualde dissimiles ita ꝑdomuit. ut
eas sͥ tributarias faceret. Aurit etiã
b ꝑ amicitiam sͥ conciliatis. Ad eo namq:
hudefonsum gallicie atq asturie regẽ
sͥ in societatem deiunxit. ut iscum ad
eum litteras uł legatos mitteret non
alit seapud illum quam ꝓprium su¬
um appellari iub̾et. Scotoꝵ qͦ reges
sic habuit ad suam uoliuitatẽ ꝑ mu¬
nificentiam inclinatos. ut eũ numꝙ̃.
aliter nisi dñm seq ei subditos et ser¬
uoseiꝰ ꝓnuntiarent. Extant epłe ad
excepta india totum pene tenebat
orientem: talem habuit in amiritia¬
concordiam ut hic grãm eiꝰ omĩum

Expanded text:
rum ac Beneventanorum constat esse conrum ac Beneventanorum constat esse confinia, totam preterea Saxoniam, quae quidem Germaniae pars non modica est, et utramque Pannoniam et in altera Danubii ripa appositam Daciam, omnesque preterea barbaras nationes, quae inter Rhenum ac Wiseram fluvios oceanumque atque Danubium positae sunt, lingua quidem pene similes sed habitu vel moribus valde dissimiles, ita perdomuit, ut eas sibi tributarias faceret. Ib. c. 16.bus per amicitiam sibi conciliatis. Adeo namque Andefossum Galliciae atque Asturicae regem sibi in societatem devinxit, ut is, cum ad eum vel litteras vel legatos mitteret, non aliter se apud illum quam proprium suum appellari juberet. Scottorum quoque reges sic habuit ad suam voluntatem per munificentiam inclinatos, ut eum numquam aliter nisi dominum seque ei subditos et servos ejus pronuntiarent. Extant epistolae ad excepta India totum pene tenebat Orientem, talem habuit in amiconcordiam, ut his gratiam eius omnium
Abbreviated transcription (Latin):
nio obsessa. eiusq p̃fectꝰ baptiratꝰ cum
plurimis aliis sarracenis. & in italia
tur. Unaq diezatꝰ & rosselinꝰ ad p̃sentiã
imꝑatoris deducti: et in exiliũ retrusi st.
consũpinatis karolꝰ magnus rex fran¬
coꝵ regnũ qd̾ pꝰ patrẽ suum pipinum
forte quidem iam magnumq suscepe¬
& ligerim occeanũq ac mare baleari¬
cum iacet. et pars germanie q̃ inter
saroniam & danubium & rhenũ ac
salam fluuiũ thorigos. & sarabos di¬
uidit. et francis qͥ orientales dicunit᷑.
mcolit᷑. & pret̾ hec alemanni atq bas¬
oarii ad regni francoꝵ potestatẽ ꝑti¬
nerent. et ipse ꝑ bella memorata pri¬
mo aquitaniam. & uuasconiam to¬
tumq pyrenei montis iugum usq
ad hiberum amnem qͥ apd̾ nacarroᷤ
orit᷑ & fertilissimos hispanie agros
secans. sub torto se ciuitatis menia ba¬
learico mari miscetur. & italiam to¬
tam que ab augusta p̃toria usq in
calabriam inferiorem: in qua greco¬

Expanded text:
nio obsessa, ejusque praefectus Zatus cum nio obsessa, ejusque praefectus Zatus cum plurimis aliis Sarracenis. Et in Italia tur. Unaque die Zatus et Roselmus ad praesentiam imperatoris deducti, in exsilium retrusi sunt. consummatis, Karolus magnus rex Francorum regnum, quod post patrem suum Pipinum forte quidem jam magnumque suscepeac Ligerim oceanumque ac mare Balearicum jacet, et pars Germaniae quae intra Saxoniam et Danubium Rhenumque ac Salam fluvium, qui Toringos ac Sorabos dividit, et Francis qui orientales dicuntur incolitur, et praeter haec Alamanni atque Bajoarii ad regni Francorum potestatem pertinerent, ipse per bella memorata primo Aquitaniam et Wasconiam totumque Pyrenei montis jugum usque ad Hiberum amnem, qui apud Nacarios oritur et fertilissimos Hispaniae agros secans sub Tortosae civitatis menia Balearico mari miscetur, et Italiam totam, quae ab Augusta Pretoria usque in Calabriam inferiorem, in qua Greco
Abbreviated transcription (Latin):
sit. uissit eos qui pontificem leonem
tam inhoneste & inaecenter deponen¬
do contumeliauerant sͥ exhiberi. Et
questione de eis habita lege roman &
ut rei maiestatis capite dampnati suit.
Iro qͦ tc̃ tamen uitã papa & pontifex be¬
nignissime int̃cessit. Cuius precib im¬
ꝑaror eis uitam & menbra ꝑdonauit.
In exilium tam̃ ꝓfacinoris magnitud¬
ne positi sunt. Huius factionis pͥnceps
tis & publicis reb dispositis .uii. kł. ma¬
iaS roma ꝓfectꝰ spoletum uenit.
actꝰ ÷ terremotus.ii. kł maii hora
noctis scd̾a qͥ pene totani italian con¬
cussit: in tantum ut tectũ beati pau¬
li apłi cũ suis trabib magna ex par¬
te decideret: et urbes atq montes in
quib dã partib ruerent. Hic t̾remo¬
tus & in gallias & in germanias mul¬
ta &̃ loca concussit. Pestilentia qͦ ĩma¬
nis ꝓpt̃ molestiam hiemis facta ẽ. Ca¬
pit᷑ barcinona ciuitas hispanie bien¬

Expanded text:
sit, jussit eos qui pontificem Leonem sit, jussit eos qui pontificem Leonem tam inhoneste et indecenter deponendo contumeliaverant, sibi exhiberi, et quaestione de eis habita, lege Romana, ut rei majestatis, capite damnati sunt. Pro quorum tamen vita papa et pontifex benignissime intercessit; cujus precibus imperator eis vitam et membra perdonavit: in exsilium tamen pro facinoris magnitudine pulsi sunt. Hujus factionis princeps tis et publicis rebus dispositis, septimo Kalend. Maias Roma profectus, Spoletum venit. Factus est terraemotus, pridie Kal. Maii hora noctis secunda, qui pene totam Italiam concussit, in tantum ut tectum beati apostoli Pauli, cum suis trabibus magna ex parte decideret, et urbes atque montes in quibusdam partibus ruerent. Hic terraemotus et in Galliis et in Germaniis multa loca etiam concussit. Pestilentia quoque immanis propter mollitiam hyemis facta est. pitur Barchinona civitas Hispaniae bien
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iam cͥminatores refelliss ambo¬
in eçłi abeati petri apł p̃sente ppło
manus imponens. uire uirando in¬
uocato sc̃ẽ trinitatis nomine uidenti¬
b & audientib omĩb satisfecit. se con¬
scium ñ esse criminis unde falso cul¬
pabat᷑. Eodem die receptus ẽ athari¬
as legatus ab ierosolimis reũtens si¬
mul & cũ ipso patͥarche legati. cum
monte oliueti. Deferentes ꝙ̃ uexillũ
urbis in die scđo natiuitatis dñi. aute
confessionẽ beati petͥ apłi cũ głosus rex
rarolꝰ ab oratione surręriss. leo ponti¬
fex capiti eiꝰ coronam imposuit. sicq
ab uniuerso romanoꝵ ppło acclamatũ
est. Karolo augusto ado coronato mag
apontifice more pͥncipũ antiqͦrũ adora¬
tus ÷ atq ab lato patricii nomine qd pͥ¬
mũ in eadem urbe acceꝑat. imꝑator
& augustꝰ ẽ appellatus. Ad mussas pon¬
tifex ingredit᷑ cum clero suo. karolus
imꝑator pͥmus ex gente francoꝵ reg

Expanded text:
cum jam criminatores refellisset, ambocum jam criminatores refellisset, amboo manus imponens, jurejurando invocato sanctae Trinitatis nomine videntibus et audientibus omnibus, satisfecit se conscium non esse criminis unde falso culpabatur. Eodem die receptus est Zacharias legatus ab Hierosolymis revertens, simul et cum ipso patriarchae legati, cum montis Oliveti deferentes etiam vexillum urbis. In die sancto nativitatis Domini ante confessionem Petri apostoli, cum gloriosus rex Carolus ab oratione surrexisset, Leo pontifex capiti ejus coronam imposuit sicque ab universo Romanorum populo acclamatum est: Carolo Augusto a Deo coronato, magnbus, a pontifice more principium antiquorum adoratus est, atque ablato patritii nomine, quod primum in eadem urbe acceperat, Imperator et Augustus appellatur. Ad missas pontifex ingreditur cum clero suo. 800 Carolus imperator primus ex gente Francorum, a
Abbreviated transcription (Latin):
me urbem insidiis circũ uentum
oppͥmunt. Gerapdꝰ quoq baioarie
p̃fectus cõmisso p̃lio cũ auaris occidit᷑.
S baleares insule que a mauris & sar¬
racenis dep̾date fuerant. accepto a
francis auxilio ipsis se ded̾unt. Brito¬
num signa & arma ducũ nomini¬
b illoꝵ inscripta ꝑ uusdonẽ marcen¬
seni qͥ totam britanuã ꝑlustrauerat
eamq in dedicionẽ acceꝑat głoso re¬
gikarolo delata sunt: totaq britaniua
tunc pͥmum francis subiugata ÷.
Posus rex harolꝰ reliquiaꝵ bene¬
dictionẽ de sepulchro dnĩ. a pat̾archa
hierosolimitano suscipiens maxima
dona ꝑ tachariam prb̃m ierosolimiᷤ
ad scã loca renuttit. Leutgardis re
ibiq sepelit᷑. Posthec eximiꝰ rex haro¬
lus italiam ingredit᷑ orationis gr̃a
romam ꝓfecturꝰ. Cui occurrit .xii.
ab urbe lapide leo pontifex. eumq
cum summo honore suscepit. xuiii.
dedit. ut ea que ꝑ petram ibi acta
fuerant nudarent᷑. S et leo ponti¬
fex de obiectis s criminib diuagenᷤ.

Expanded text:
m, insidiis circumventum opprimunt. Geraldus quoque Bajovariae praefectus, commisso praelio cum Avaris, occiditur. Sed Baleares insulae, quae a Mauris et Sarracenis depraedatae fuerant, accepto a Francis auxilio et ipsi sese dediderunt. Britonum signa et arma ducum nominibus illorum inscripta per Widonem Marchensem, qui totam Britanniam perlustraverat, eamque in deditionem acceperat, glorioso regi Carolo delata sunt, totaque Britannia tunc primum Francis subjugata est. Gloriosus rex Carolus reliquiarum benedictionem de sepulcro Domini a patriarcha Hierosolymitano suscipiens, maxima dona per Zachariam presbyterum Hierosolymis ad sancta loca remittit. Leutgardis regibique sepelitur. Post haec eximius rex Carolus Italiam ingreditur, orationis gratia Romam profectus: cui occurrit duodecimo ab Urbe lapide Leo pontifex eumque cum summo honore suscepit decima odedit, ut ea quae perperam ibi acta fuerant, nudarentur. Sed et Leo pontifex de objectis sibi criminibus diu agens,
Abbreviated transcription (Latin):
reducitur. Reu̾tentib legatis aldulfuᷤ
natione saxo diaconus leonis pontificiᷤ
apiratis capit᷑. Cet̾i uͦ siune uidicio tra¬
hiciunt᷑. Aldulfus in britaunia duc¬
tus: a quodam romam
aurilio accepto uicinos suos selauos
qͥ multi dicunt᷑ aggressus. ferro⁊ ig¬
niuastat. Si ueldingoꝵ marimam
ciuitatẽ impugnat. atq his suc cessi¬
b om̃s qͥ ab eo defecerant ad suam
ynodus magna aquis gram con
ioħ es monachꝰ iherosolimitan moue¬
rat: cum regła & fides excłiastica fir¬
me sp̃m sc̃m a patre et filio ꝓcedere
non creatum ñ genitũ. s filio et patͥ
coet̾num. consubstantialem esse testet᷑.
Nom̃ autẽ ꝓcessionis a pat᷑ et filio in
apocalypsi ita aꝑte ÷ positum. ꝙ. osten¬
dit mͥ haut dubiũ qͥn angłs flumen
aqͣuite: et splendidũ tamꝗͣ cristallũ.
ꝓcedentẽ de sede dĩ & agni. In eadem
etiã synodo quesitum ÷ & uentilatũ
de statu eccłiarum & ordine singłarũ

Expanded text:
reducitur. Revertentibus legatis, Adulphus, reducitur. Revertentibus legatis, Adulphus, natione Saxo, diaconus Leonis pontificis a piratis capitur. Caeteri sine periculo trajiciuntur. Adulphus in Britanniam reductus, a quodam redempauxilio accepto, vicinos suos Scavos, qui Wltzi dicuntur, aggressus, ferro et igni vastat: Seneldingorum maximam civitatem expugnat: atque his successibus omnes qui ab eo defecerant, ad suamynodus magna Graniaquis congJoannes monachus Hierosolymitanus moverat, cum regula et fides ecclesiastica firmet Spiritum sanctum a Patre et Filio procedere, non creatum, non genitum, sed Patri et Filio coaeternum et consubstantialem. Nomen autem processionis a Patre et Filio in Apocalypsi ita aperte est positum: « Et ostendit mihi haud dubium quin angelus flumen aquae vitae splendidum tanquam crystallum, procedens de sede Dei et Agni. » In eadem etiam synodo quaesitum est et ventilatum de statu Ecclesiarum et ordine singularum,
Abbreviated transcription (Latin):
moues et sieldincos qͥ ad godefr¬
dum defecerant. ęxercitũ cui p̃erat
quanta potuit celeritate transposuit.
Populatisq circumquaq
eoꝵ agris: transito it̃m albiam fu¬
uio in colonia exercitũ in saroniã
ipse recepit. S go defridꝰ destructo
imꝑio qd̾ in occeani litore constitutũ
lingua danoꝵ relicta dicebat᷑. trans¬
latisq inde negotiatorib soluta
classe ad portũ qui liester dr̾ cum
uiuuerso exercitu suo uenit. Ibiq ꝑ
aliqͦt diesmorat᷑ linutẽ regni sui qͥ
saxoniam respicit uallo munire con¬
stituit: ut ab orientali maris sinu qͣm
illi horstasal dicunt. usq ad occidenta¬
lem occeanum totam eger more flu¬
munis a qͥlonalem ripam munim̃to
ualli ꝓtegeret: una tantũ porta dimis¬
sa ꝑ quã carra & equites enutti recipiq¬
rex cardolf regno pulsus britannie no¬
uiomagi ad imꝑatorem uenit. Inde ro¬
mam ꝓficiscit᷑ cum legatis pꝰmodũ u¬
ꝑatoris & pontificis. et in regnũ suum

Expanded text:
ones et Smeldincos, qui ad Godefrdum defecerant, exercitum cui praeerat, quanta potuit celeritate, transposuit. Populatisque circumquaque eorum agris, transito iterum Albia fluvio, incolumi exercitu in Saxoniam se recipit. Sed Godefridus destructo emporio quod in Oceani littore constitutum lingua Danorum Relic dicebatur, translatisque inde negotiatoribus, soluta classe ad portum qui Liesthorp dicitur, cum universo exercitu suo venit: ibi per aliquot dies moratus, limitem regni sui qui Saxoniam respicit vallo munire constituit, ut ab orientali maris sinu, quem illi Hostharsaltia dicunt, usque ad occidentalem Oceanum totam Egidore fluminis aquilonalem ripam munimento valli protegeret, una tantum porta dimissa, per quam carra et equites emitti recipiqrex Eardof regno pulsus Britanniae, Noviomagi ad imperatorem venit; inde Romam proficiscitur, cum legatis postmodum imperatoris et pontificis in regnum suum
Abbreviated transcription (Latin):
am recepit. Ambular cordubensis
hyspanie rex cum imꝑatore pariscit᷑.
et ab dirannan filius eiꝰ. amorochce¬
saraugusta pellit. & oscam intrare cõ¬
pellit. Eclypsis solis & lune bis eo anno
Corsira insula asarracenis uastata.
Pax seq̃nti anno int̃ imꝑatorem et her¬
mingum danoꝵ regem cõponitur.
Pharꝰ magna que ad nauigantiũ cur¬
sus constiruta ñ sõge abolonia ciuitate
maritima fuerat restaurat᷑. ibiq noc¬
turnus ignis accendit᷑. Karolꝰ maior
morit᷑. In eiꝰ loco dani hercoldũ & ra¬
ganfridum reges constituunt. Gri
malaꝰ beneuentanoꝵ dux eo modo

Expanded text:
am recipit. Ambulaz Cordubensis Hispaniae rex cum imperatore paciscitur, et Abduramum filium ejus Amaroz Caesaraugusta pellit, et Oscam intrare compellit. Eclipsis solis et lunae bis eo anno Corsica insula a Sarracenis vastata. Pax sequenti anno inter imperatorem et Hermingum Danorum regem componitur. Pharus magna quae ad navigantium cursus constituta, non longe a Bolonia civitate maritima fuerat, restauratur, ibique nocturnus ignis accenditur. Carolus major moritur. In ejus loco Dani sibi Herioldum et Ragamfridum reges constituunt. Imaldus Beneventanorum dux eo modo
Abbreviated transcription (Latin):
fridi int̾ficitur: et aureolꝰ qͥ in quo miar¬
cia hyspania atq gallia transpireneũ
contra hoscam cesar augustam reside¬
bat moritur. Et a moroth ministeri¬
um eiꝰ inuadit. & castellũ eiꝰ presidia
disponit. qui ad inꝑatorem cũ suis tͣ
situm facere uoluit. s int̾uenientib
causis res infecta remansit. sipmus
rex italie ꝑfidia ducum ueneticorũ
incitatatꝰ uenetiam bello terra mariq
iussit appetere. Subiectaq uenetia
ac duicib eiꝰ indeditionẽ acceptis eãd̾e
dassem ad dalmatie litora uastan¬
da misit. S cũ paulus cephanie p̃¬
fectus. cũ orientali classe auxiliũ
dalinatis ferendum aduentaret.
regia classis ad ꝓpria regredit᷑. Gode¬
fridꝰ rex danoꝵ a qͦdam suo satellite in¬
t̃ficit᷑. et ermingꝰ filius frĩs eiꝰ in regno
succedit. Apipinꝰ rex italie uiiii. idus.
uł. anno incarnationis dñs. deccx.

Expanded text:
idi interficitur, et Aureolus qui Nicomarciae Hispaniae atque Galliae trans Pyrenaeum contra Oscam ad Caesaraugustam residebat, moritur: et Amoroz ministerium ejus invadit, et ad castellum ipsius praesidia disponit: qui ad imperatorem transitum cum suis facere voluit, sed intervenientibus causis, res infecta remansit. Pippinus rex Italiae, perfidia ducum Veneticorum incitatus, Venetiam bello terra marique jussit appetere: subjectaque Venetia, ac ducibus ejus in ditionem acceptis, eamdem classem ad Dalmatiae littora vastanda misit. Sed cum Paulus Cephaleniae praefectus cum Orientali classe ad auxilium Dalmatis ferendum adventaret, regia classis ad propria regreditur. Godefridus rex Danorum a quodam suo satellite interficitur, et Ermingus filius fratris ejus in regno succedit. Et Pippinus rex Italiae octavo idus Julii, anno I
Abbreviated transcription (Latin):
xc. uiiii p̃fati adriani pape cogna¬
ti rome cõmouentes ppłm contra
leonẽ papam tenuert̃ eũ & exceca¬
guere potuert̃. Positus itaq in custo
dia ꝑmurũ noctu aufugit. ad ec¬
cłiam beati petͥ ubi tunc forte ade¬
spoletũ. deductꝰ. ac deinde ad głosũ
regem Rarolũ in saxoniam in loco
qui dr padrabugne. ibiq honori¬
fice susceptꝰ. atq cũ eodẽ honore ro

Expanded text:
 anno prefati Adriani papae cognati Romae commoventes populum contra Leonem papam, tenuerunt eum et excecaguere potuerdia, per murum noctu aufugit ad ecclesiam beati Petri, ubi tunc forte Spoletum deductus, ac deinde ad gloriosum regem Carolum in Saxoniam in loco qui dicitur Badrabunne, ibique honorifice susceptus, atque cum e
Abbreviated transcription (Latin):
Syrene ab imꝑio deposita: et nicefo
una cũ legatis imꝑatoris raroli remi¬
sit. slam imꝑator karolus iesse ep̃m am¬
bianensem & helmigaudum comiteni
constantinopolim direxit. Godefridus¬

Expanded text:
Irene ab imperio deposita, et Nicephouna cum legatis imperatoris Caroli remisit. Nam imperator Carolus Jesse episcopum Ambianensem, et Elinigaudium comitem Constantinopolim direxerat. Sus
Abbreviated transcription (Latin):
& alia multa in ipso horologio mi¬
ra erant. Tunc temꝑis delata sunt
ossa beati cypͥanz a cartagine cum
reliquiis beatoꝵ scyllitanoꝵ mrm̃.
sperati socioꝵq eiꝰ. & posita st̃ ĩ ec¬
clesia beati ioħis baptiste in enuta¬
te luꝗgduni. Sarraceni a sardiua
pulsi. pͥmũ cum sardis p̃lium cõ¬
miser̃t. Amissis tͥb milib suis. in
corsicam directo cursu ꝑuener̃t.
Ibiq cũ classe cui burgariꝰ comes p̃erat
suoꝵ interfectis.
odefridꝰ quoq rexdauoꝵ in apo¬
dritos cuni exercitu traiciens lie
drasconẽ ducẽ apodritoꝵ locõ rap pepi
tum patibulo suspendiss cũ mag
dum. qͥ in obpugnatione cuiusdã
oppidi cum plurimis danoꝵ int̃¬

Expanded text:
et alia multa in ipso horologio eet alia multa in ipso horologio erant mira. Tunc temporis delata sunt ossa beati Cypriani a Carthagine, cum reliquiis beatorum Scillitanorum martyrum, Sperati sociorumque ejus, et posita sunt in ecclesia beati Joannis Baptistae in civitate Lugdunensi. Sarraceni, Sardinia pulsi, primum cum Sardis praelium commiserunt, amissis tribus millibus suorum, in Corsicam directo cursu pervenerunt, ibique cum classe cui Burgarius comes praeerat, suorum interfectis. Godefridus quoque rex Danorum in Abodritos cum exercitu trajiciens, licet Brasconem ducem Atum patibulo suspendisset, magno dum, qui in oppugnatione cujusdam oppidi cum plurimis Dano
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾cius p̃erat. ad recuꝑandã dalma¬
tiam mittit᷑. Eclypsis lune .iiii. no¬
nas septembͥs fuit. stante sole in xuii.
parte uirginis. Luna aut̃ stabat in
eodemq anno ter luna obscurata
est. et sol semel & acies mire mag¬
nitudinis uise.
atbertꝰ missus imꝑatoris quide
oriente reu̾tebat᷑ una cũ legatis
regis ꝑsarum defungit᷑. Munera
autẽ huiusmodi st̃ que legati imꝑa¬
tori detulert̃. Papilionẽ & tentoria
acrubissima uario colore simul
cum funib pari ordine distine¬
tis. Pallia serica multa⁊ copiosa.
Balsamũ & odores atq unguenta.
S et horologiũ auricalco arte ma¬
chauica mirifice cõpositũ. in qͦxii.
horarũ eursus ad clepsidram u̾saba¬
tur. cũ totidẽ ereis pillulis que ad
completionẽ horarũ decidebant.
et casu suo subiectũ sͥ cimbalũ tin¬
nire faciebant. Additis in eode eiꝰdẽ
ing̃ssionis sue totidẽ fenestras que
pͥus erant aꝑte claudebaut: necñ

Expanded text:
patricius praeerat, ad recuperandam Dalmapatricius praeerat, ad recuperandam Dalmatiam mittitur. Eclipsis lunae quarta Nonas Septembris fuit, stante sole in decima sexta parte virginis: luna autem stabat in eodemque anno ter luna obscurata est, et sol semel, et acies mirae magnitudinis visae. Ratbertus missus imperatoris, qui de Oriente revertebatur, una cum legatis regis Persarum defungitur. Munera autem hujusmodi sunt, quae legati imperatori detulerunt, papilionem et tentoria atrii bissina, vario colore, simul cum funibus pari ordine distintis; pallia serica multa et pretiosa, balsamum et odores atque unguenta . Sed et horologium aurichalco arte mechanica mirifice compositum, in quo duodecim horarum cursus ad clepsydram vertebatur, cum totidem aereis pillulis quae ad completionem horarum decidebant, et casu suo subjectum sibi cymbalum tinnire faciebant: additis in eodem ejusdem egressionis suae totidem fenestras quae prius erant apertae, claudebant, necnon
Abbreviated transcription (Latin):
.iiii. leo pontifex in franciam
uenit. Renioꝵ ciuitare susceptuᷤᷤ mi¬
ꝑator in carisiaco uilla natiuitatem
dñi cum eo celebrẽ duxit. Deinde aqͥs¬
grani. &. donatũ magnis mun̾ib per
baio ariam ire uolent̾ẽ deducifecit
usq rauenniam. Causa aduentꝰ eius
fuit. quia imꝑator miserat ad eũ ꝓrei
ueritate inquirenda. si qd̾ ferebat᷑
sanguis xp̃i in ciuitate man tua fu¬
isset reꝑtus. Accepta gͥpontifex oc¬
casione: in langob ardiam quasi
ꝓ inquisitione exiit. Inde usq ad
imꝑatorẽ ꝑuenit. Teodorus capuanu
cũ ad habitandũ int̾ sabariam ⁊ car¬
notũ ab imꝑatore postulauit. Quẽ
imꝑator benigne suscipiens & p̃cib
suos regna diuidit. ut sciret qͥsq si
suꝑstes eẽt. quam partem tueri et
regere debiuiss. Testam̃tum inde fac¬
tum et uire uirando ab obtimatibꝰ
francoꝵ confirmatum. & leoni pape
missum. ut manu sua subscͥ̾beret.
Anno incarnationis dñi. dcceui.
classis aniceforo imꝑatore cui niceta

Expanded text:
 Leo pontifex Romanus in Franciam venit, Rhemorum civitate susceptus: imperator in Carisiaco villa nativitatem Domini cum eo celebrem duxit, deinde Aquisgrani, et donatum magnis muneribus per Bajovariam ire volentem deduci fecit usque Ravennam. Causa adventus ejus fuit, quia imperator miserat ad eum pro rei veritate inquirenda, si, quod ferebatur, sanguis Christi in civitatem Mantua fuisset repertus. Accepta igitur pontifex occasione, in Longobardiam quasi pro inquisitione exiit, inde usque ad imperatorem pervenit. Theodorus Capuanus ad habitandum inter Sabariam et Carnutum ab imperatore postulavit. Quem imperator benigne suscepit, et precibuios suos regna dividit, ut sciret quisque si superstes esset, quam partem tueri et regere debuisset. Testamentum inde factum et jurejurando ab optimatibus Francorum confirmatum, Leoni papae missum, ut manu sua subscriberet. Anno Incarnationis Domini octingentesimo sexto, classis a Nicephoro imperatore, cui Niceta
Abbreviated transcription (Latin):
te. Fabula scilicet de triptolemo qd̾
iubente cerere anguiũ portat᷑ ali.
indigentib t̃ris frum̃ta uolando
contulerit. Deminotauro. qd̾ bestia fue¬
rit inclusa laberinto. qͦ cũ intrassent ho¬
mines mextricabili errore inde exire non
poterant. De cenitauris. qd̾ eoꝵ hominũq
fuerit ꝯuincta nat᷑a. De tͥcerbero. qd̾ sit
triceps inferoꝵ canis. De frixo ⁊ helle
eiꝰ sorore. qd̾ uecti a riete uolaueruit. De
gorgone. qd fuerit crinita serpentibꝰ:
& aspicientes se conuertebat ĩ lapides.
De belloro fonte. qd̾ equo peͣnis uolante
sit uectus: qͥ equus pegasus ẽ dictꝰ. De am¬
phione. qd̾ cithare suauitare lapides mul¬
serit ⁊ attrarerit. De fabro dedalo ⁊ eiꝰ fi¬
lio icaro. qd̾ sibi aptatis pennis uolaue¬
rint. De edippo. qd̾ monstrũ qͦddã qd̾ spin¬
ga dicebat᷑ humana facie quadrupes so¬
luta ꝗͣ ab illo ꝓponi solebat: uelut inso¬
lubili questione suo p̾cipitio ꝑire cõpu¬

Expanded text:
tae sunt de Triptolemo, quod iubente Cerere anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uolando contulerit; de Minotauro, quod bestia fuerit inclusa Labyrintho,\' quo cum intrassent homines, inextricabili errore inde exire non poterant; de Centauris, quod equorum hominumque fuerit natura coniuncta; de Cerbero, quod sit triceps inferorum canis; de Phryxo et Helle eius sorore, quod uecti ariete uolauerint; de Gorgone, quod fuerit crinita serpentibus et adspicientes conuertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis uolante sit uectus, qui equus Pegasus dictus est; de Amphione, quod citharae suauitate lapides mulserit et adtraxerit; de fabro Daedalo et eius Icaro filio, quod sibi coaptatis pinnis uolauerint; de Oedipo, quod monstrum quoddam, quae Sphinga dicebatur, humana facie quadrupedem, soluta quae ab illa proponi soleret uelut insolubili quaestione suo praecipitio perire conpu
Abbreviated transcription (Latin):
primumq fuit eis bellum ad pont̾em pharphar fluminis.
ir kł martii. ubi multi turcoꝵ occisi sunt.
eeumdum eis fuit bellum apud niceam .iiͦ i. Ñ. martii. in quo
etiam pagani uicti sunt.
apta ergo incea. capta etiam laodicia. cum essent plus
quam. ccͣc. milia armatoꝵ in exercitu xp̃ianoꝵ. tanta
eis omnium rerum suppetebat copia. ut aries uno
bsessa antiochia. intantum attenuati sunt xꝑiani ꝓp¬
ter oinnium rerum penuriam. ut in toto exercitu
uix centum boni equi inuenirentur. et tamem quã¬
uis ex desꝑatione rerum multi se subtraxerint. multi etiã
repatriauerint. ixͦ obsidionis mense capta antiochia: xp̃ĩani a
paganis uersa uice obsessi tanta fame afflicti sunt. ut uix ali¬
qui ab humanis carnibus se abstinerent. s confortati adõ

Expanded text:
primumque eis fuit bellum ad pontem Pharphar fluminis, primumque eis fuit bellum ad pontem Pharphar fluminis, Kal. Martii, ubi multi Turcorum occisi sunt. Secundum eis fuit bellum apud Niceam, 3 Nonas Martii, in quo etiam pagani victi sunt. Capta ergo Nicea, capta etiam Laodicia, cum essent plus quam trecenta milia armatorum in exercitu christianorum, tanta eis omnium rerum suppetebat copia, ut aries uno 8. 42. 38. 6. Obsessa Antiochia in tantum attenuati sunt christiani propter omnium rerum penuriam, ut in toto exercitu vix centum boni equi invenirentur. Et tamen quamvis ex desperatione rerum multi se subtraxerint, multi etiam repatriaverint, nono obsidionis mense capta Antiochia, christiani a paganis versa vice obsessi, tanta fame afflicti sunt, ut vix aliqui ab humanis carnibus se abstinerent. Sed confortati a
Abbreviated transcription (Latin):
tanto nunc ad exerdam ultro dei militiam fit promptior.
firmissima pace interun ubiq composita. et primo udeos in
urbibus in quibus erant aggressi eos ad credendumi xꝑo com¬
pellunt. credere nolentes bonis priuant. trucidant. aut urbi
bus eliminant. Aliqui uideoꝵ relo tenendȩ patriȩ legis ducti.
se mutuo trucidant. alii ad tempus se credere simulantes.
post ad iudaismum reuoluuntur.
minebant in hoc cłi hostico dux lotharingiȩ sodefridus
at fratres eius. Flistatius ⁊ Balluinus. Anselmus de ri¬
mes montensis. Robertus comes flandrensis. Stephanus comes
blesensis. hugo frater regis francoꝵ. Robertus comes norman¬
niȩ. Reimundus comes scĩ fgidii. Boiamundꝰ dux apuleiȩ.
ometes in occidente apparuit. tota prima ebdomada octo¬
bris. imia aquarum inundatione autum nalis satio
impe ditur & steriluas frugum terrȩ sequitur.
rercitus cłi aggressus termminos paganorum. uiriliter agit.

Expanded text:
tanto nunc ad exercendam ultro Dei militiam fit promptior. tanto nunc ad exercendam ultro Dei militiam fit promptior. Firmissima pace interim ubique composita, et primo Judeos in urbibus, in quibus erant, aggressi, eos ad credendum Christo compellunt, crederbus eliminant. Aliqui Judaeorum zelo tenendae legis patriae ducti, se mutuo trucidant; alii ad tempus se credere simulantes, post ad judaismum revolvuntur. Eminebant in hoc Dei hostico dux Lotharingiae Godefridus; et fratres ejus Eustachius et Balduinus, Anselmus de Rimes Montensis, Robertus comes Flandrensis, Stephanus comes Blesensis, Hugo frater regis Francorum, Robertus comes Northmanniae, Raimundus comes Sancti Aegidii, Boiamundus dux Apuliae. ometes in occidente apparuit tota prima ebdomada Octobris. Nimia aquarum inundatione autunnalis satio impeditur, et sterilitas frugum terrae sequitur. Exercitus Dei aggressus terminos paganorum, viriliter agit;
Abbreviated transcription (Latin):
clypsis lunȩ facta est .iii. idꝰ. februarii fursus .uii. idus
augusti eclẏpsis lunȩ facta est.
ccidentales populi ddolentes loca scã ierosolimis agentili¬
bus pphanari. & turcos etiam terminos xꝑianorum iã
multa ex parte inuasisse : in numnerabiles una inspiratio¬
ne moti. & multis signis sibi ostensis. alii ab aliis animati. du¬
ces. comites. ꝑotentes. nobiles &e ignobiles. diuites ce pauꝑes.
liberi &e serui. ep̃i. clerici. monachi. senes & iuuenes. etiam pͥue¬
ri &e puellȩ. omnes uno animo: nullum ullo angariante un¬
diq concurrunt. ab hispania. aꝑuincia. ab aquitania. abri¬
tannia. a scottia. ab anglia. a nor mannia. a francia. a lotharĩ¬
gia. a burgundia. a Germania. alangobardia. ab apulia. & ab
aliis regnis. & uirtute ce signo sc̃ẽ crucis signati et armati. ul¬
tum ire parant. in uirias dei inhostes xꝑiani nominis. et quan¬
to quisq actenus ad ȩxercendam mundi militiam erat ꝓuior.

Expanded text:
clipsis lunae facta est 3 Idus Februarii. Rursus 7 Idus Augusti eclipsis lunae facta est. Occidentales populi, dolentes loca sancta Hierosolymis a gentilibus profanari, et Turcos etiam terminos christianorum jam multa ex parte invasisse, innumerabiles una aspiratione moti, et multis signis sibi ostensis, alii ab aliis animati, duces, comites, potentes, nobiles ac ignobiles, divites et pauperes, liberi et servi, episcopi, clerici, monachi, senes et juvenes etiam pueri et puellae, omnes uno animo, nullum ullo angariante, undique concurrunt, ab Hispania, a Provintia, ab Aquitania, a Britannia, a Scottia, ab Anglia, a Normannia, a Francia, a Lotharingia, a Burgundia, a Germania, a Langobardia, ab Apulia et ab aliis regnis; et virtute et signo sanctae crucis signati et armati, ultum ire parant injurias Dei in hostes christiani nominis. Et quanto quisque hactenus ad exercendam mundi militiam erat pronior,