comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. ego arrogantes nescio. id
est eoꝵ uitã in sapientiȩ meȩ ar-¬
te non approbo: quia dũ laudibꝰ¬
humanis inflantur. a uera gła
ȩt̾nȩ retributionis inanescunt :
In eo uͦ quod ait sententias. & ñ
addidit quales: bonas utiq ac¬
cipimus. Quas quidem imꝑitis
asserit sermonibus inuolutas:
quia cũ uerbis iactantiȩ fueraq̃
rectũ non recte sãpere: id. ẽ. cęle¬
ste donũ. ad appetitũ terrenȩ
laudis inclinare. Sicut enĩ sepe
contingit ut & bona male. & ma-¬
la bene ꝓferant᷑: ita heliũ arro¬
gans recta non recte ꝓtulit: qͥa
ħumiles in dei defensione senten¬
tias. non humilit̾ dixit. Unde &
tẏpũ ten&: qui dũ se p̃ cȩteris pe-¬
ritos credunt. diuino iudicio. de
imperitia redarguunt᷑: qͥa sic̃¬
quid: nondũ cognouit quẽadmo¬
dũ oporteat eum scire. Quia enĩ
pͥma stulticia angłi. elatio cordis
fuit᷑: uera sapientia efficit᷑ homi¬
nis. humilitas suȩ estimationis: quã

Expanded text:
dicat: Ego arrogantes nescio, id est eorum vitam in sapientiae meae virtute non approbo, quia dum laudibhumanis inflantur, a vera gloria aeternae retributionis inanescunt. In eo vero quod ait, Sententias, et non addidit quales, bonas utique accipimus, quas quidem imperitis asserit sermonibus involutas, quia cum verbis jactantiae fuerant rectum non recte sapere, id est coeleste donum ad appetitum terrenae laudis inclinare. Sicut enim saepe contingit ut et bona male et mala bene proferantur, ita Eliu arrogans recta non recte protulit, quia humiles in Dei defensione sententias non humiliter dixit. Unde ettypum tenet: qui dum se prae caeteris peritos credunt, divino judicio de imperitia redarguuntur, quia sicquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire . Quia enim prima stultitia angeli elatio cordis fuit, vera sapientia efficitur hominis humilitas suae aestimationis: quam
Abbreviated transcription (Latin):
ta intimis afflatibꝰ. ad suꝑna con-¬
scendat: atq inde quasi de qͦdã
rerũ uertice quȩ infra se uentura
sint uideat Sed nequis in p̾dic¬
tis zachariȩ uerbis. angłi desig-¬
natũ nomine. uel patr̃e uł filiũ
uel sp̃m sc̃m put&: si textũ scͥptu

Expanded text:
ta intimis afflatibus, ad superna conta intimis afflatibus, ad superna conscendat, atque inde quasi de quodam rerum vertice, quae infra se ventura sunt videat. Sed ne quis in praedictis Zachariae verbis angeli designatum nomine vel Patrem, vel Filium, vel Spiritum sanctum putet, si textum Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
aspirationis infundit : unde za¬
charias ait. Dix̾ ad me angelus.
qui loquebat᷑ in me Dũ ñ ad
se qͥdem sed tam̃ in se loqui ange.¬
lũ dicit: liquido ostendit qd is
qui ad ipsum uerba facer& per
corpoream speciem extra ñ ess&e
Ende & paulopꝰ subdidit. Ecce
angelus qui loquebat᷑ in me:
apparent: sed sicut st̃ angłici
sensibus innotescunt᷑: atq ita
eos ad sublimia subleuant: et
quȩq in rebus futura sunt. in
causis originalibꝰ p̃sentia demon-¬
strant. Humanũ nãq cor. ipso
carnis corruptibilis pondẽ gra-¬
uatũ. hanc ipsam corpulentiã
suã quasi obicẽ sustinens. int̾na
non penetrat: & graue exteriꝰ
iac&: quia leuantem manũ inte-¬
rꝰ ñ hab&. Unde fit sic̃ dictũ. ẽ.
ut ꝓpħaru sensibus ipsa ut est
subͨtilitas angelicȩ uirtutis ap.¬
pareat: eoꝵq mens qͦ subtili spr̃
tangit᷑. leuetur. & ñ ĩa pigra
torpensq in ima iaceat: sed reple¬¬

Expanded text:
aspirationis infundit. Unde Zaaspirationis infundit. Unde Zacharias ait: Et dixit ad me angelus, qui loquebatur in me ; dum ad se quidem, sed tamen in se loqui angelum dicit, liquido ostendit quod is qui ad ipsum verbum faceret per corpoream speciem extra non esset. Unde et paulo post subdidit: Et ecce angelus qui loquebatur in me, apparent, sed sicut sunt angelici sensibus innotescunt; atque ita eos ad sublimia sublevant, ut quaeque in rebus futura sunt, in causis originalibus praesentia demonstrent. Humanum videlicet cor ipso carnis corruptibilis pondere gravatum, ac ipsam corpulentiam suam quasi obicem sustinens interna non penetrat, et grave exterius jacet, quia levantem manum interius non habet. Unde fit, sicut dictum est, ut prophetarum sensibus ipsa ut est subtilitas angelicae virtutis appareat, eorumque mens quo subtili spiritu tangitur, levetur; et non jam pigra torpensque in imis jaceat, sed reple
Abbreviated transcription (Latin):
todño scriptũ. ẽ. quia de nube
uox sonuit dicens Hic. ẽ. filiꝰ m̃s
dilectus: in quo mͥ cõplacui. A¬
liquando terrenis substantiis ꝑ
angelos loquit᷑ deus: sic̃ cũ balaã
corripuit. in ore asinȩ. humana
uerba formauit. Aliquando simul
terrenis & cęlestibus substantiis ꝑ
angelos loquit᷑ deus: sic̃ ad moysen¬
in monte cũ iussionis suȩ uerba ẽ.¬
didit: ignẽ rubũq sociauit: atq
aliud suꝑiꝰ. aliud inferiꝰ iunxit:
Quod tam̃ te̾ solum agit᷑: cũ ex
ipsa aliquid coniunctione signat᷑.
Nam ꝑ succensum rubũ moysen
alloquens: quid aliud ostendit. nͥ
qd eius ppłi ductor fier&. qui &
legis flãmã ꝑciper&. & tam̃ pecca
ti spinã nequaquã uitar&: uł qđ
ex illo ppło exir& qͥ in igne dei¬
bi spinas acciper&: & inconsum-¬
ptã humanitatis nr̃ȩ substantiã.
etiã in ipsa diuinitatis flamma
seruar&e: Nonnunquã uͦ huma¬
secreta eoꝵ p̃sentia. uirtut̾e suȩ

Expanded text:
Domino, scriptum est quia de nube Domino, scriptum est quia de nube vox sonuit, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Aliquando terrenis substantiis per angelos loquitur Deus, sicut cum Balaam corripuit, in ore asinae humana verba formavit . Aliquando simul et terrenis et coelestibus substantiis per angelos loquitin monte, cum jussionis suae verba edidit, ignem rubumque sociavit, atque aliud superius, aliud inferius junxit. Quod tamen tunc solum agitur, cum ex ipsa aliquid conjunctione signatur. Nam per succensum rubum Moysen alloquens, quid aliud ostendit nisi quod ejus populi ductor fieret, qui et legis flammam perciperet, et tamen pti spinam nequaquam vitaret, vel quod ex illo populo exiret, qui in igne deibi spinas susciperet, et inconsumptam humanitatis nostrae substantiam etiam in ipsa divinitatis flamma servaret. Nonnunquam vero humasecreta eorum praesentia virtutem suae
Abbreviated transcription (Latin):
oculis cerner&: in extasi ñ fuis¬
set: sic̃ paulo in uisione noctis. uir
macedo apparuit: qui transire
eũ in macedoniã rogauit. Aliqͣn¬
tis. ꝑ angelos loquit᷑ deus: sic ut
abraham non solũ tres uiros uide.¬
re potuit: sed etiã habitaculo ter¬
reno suscipere: nec solũ susciꝑe:
sed eoꝵ usibus etiã cybos adhibẽ.¬
re. Nisi enĩ angeli quȩdam nob̾ int̾.¬
na nunciantes. ad tempus ex aere
corpora sumerent: exterioribus
ꝓfecto nr̃is obtiitibus non appa-¬
rerent: nec cybos cũ abrahã cãpe¬
rent: nisi ꝓpt᷑ nos solidũ aliqͥd. ex
cęlesti alimento gestarent. Nec mi¬
rũ quod illic ipsi qui suscepti sunt
loꝵ uocabulo expͥmunt᷑ qͥ exteriꝰ
ministrabant: & appellatione dñi
ostendit᷑ qui eis interiꝰ p̃erat: ut
ꝑ hoc. p̃sidentis imꝑiũ: & ꝑ illud.
clarescer& officiũ ministrantiũ¬
Aliquando cęlestibꝰ substantiis ꝑ
angelos loquit᷑ deus: sic̃ baptiza.

Expanded text:
oculis cerneret, in exstasi non fuisoculis cerneret, in exstasi non fuisset; sicut Paulo in visione noctis vir Macedo apparuit qui transire cum in Macedoniam rogavit. Aliquantis per angelos loquitur Deus, sicut Abraham non solum tres viros videre potuit, sed etiam habitaculo terreno suscipere: et non solum suscipere, sed eorum usibus etiam cibos adhibere. Nisi enim angeli quaedam nobis in terra nuntiantes, ad temcorpora sumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent; nec cibos cum Abraham caperent, nisi propter nos solidum aliquid ex coelesti elemento gestarent. Nec mirum quod illic ipsi qui suscepti sunt, lorum vocabulo exprimuntur, qui exterius ministrabant, et appellatione Domini ostenditur, qui eis interius praeerat, ut et per hoc praesidentis imperium, et per illud claresceret officium ministrantiAliquando coelestibus substantiis per angelos loquitur Deus, sicut, baptizato
Abbreviated transcription (Latin):
paradysi. Quid. ẽ. enĩ qđ post pec¬
catũ hominis. in paradyso dñs ñ
iam stat. sed deambulat: nisi qđ
irruente culpa. se a corde homi.¬
nis motũ demonstrat: Quid. ẽ. qđ
ad aurã post meridiem: nisi qđ
lux feruentior ueritatis abscesse.¬
rat. & peccatricẽ anim̾a culpȩ suȩ
frigora constringebant: Incre
cis mentibus nequiciã suã ñ solũ
sermonibꝰ sed etiã rebus aperir&:
quatinꝰ peccator homo & ꝑ u̾ba
quod fȩcerat audir&: & ꝑ deam-¬
bulationẽ. amisso ȩt̾nitatis sta-¬
tu. mutabilitatis suȩ inconstan¬
tiam cerner&e: & ꝑ aurã. feruore
caritatis expulso. teporẽ suum
animaduerter&: & ꝑ declinationẽ
solis cognoscer&. quod ad tene-¬
ginibus cordis oculis ostensis. ꝑ an¬
gelos loquit᷑ deus: sicut iacob sub¬
nixã cęlo scalam dormiens uidit:
sicut petrus linteũ reptilibꝰ ac
quadrupedibus plenũ. in extasi
raptus. aspex̃: qui nͥ incorporeis hȩc

Expanded text:
paradisi. Quid est enim quod post pecparadisi. Quid est enim quod post peccatum hominis in paradiso Dominus non jam stat, sed deambulat, nisi quod irruente culpa, se a corde hominis motum demonstrat? Quid est quod ad auram post meridiem, nisi quod lux ferventior veritatis abscesserat, et peccatricem animam culpae suae frigora constringebant? Ad cis mentibus nequitiam suam non solum sermonibus, sed etiam rebus aperiret, quatenus peccator homo, et per verba quod fecerat audiret, et per deambulationem, amisso aeternitatis statu, mutabilitatis suae inconstantiam cerneret; et per auram, fervore charitatis expulso, torporem suum animadverteret, et per declinationem solis cognosceret quod ad teneginibus, cordis oculis extensis, per angelos loquitur Deus, sicut Jacob subnixam coelo scalam dormiens vidit, sicut Petrus linteum reptilibus et quadrupedibus plenum in exstasi raptus aspexit, qui nisi corporeis haec
Abbreviated transcription (Latin):
atq humana creatiira cõposuit :¬
& humanã ꝑdeitat᷑ẽ clariorem
reddidit: & diuinã ꝑhumanita.¬
tẽ nr̃is aspectibus temperauit
Quod enim uirtute diuinitatis
eius. tot miraculis humanitas ful¬
sit: ex auro creuit argentũ. Et
quod ꝑ carn̾e deus cognosci po
tuit: quodq ꝑ carne tot adu̾sa
tolerauit: quasi ex argento tẽpe.¬
ratũ. ẽ. aurũ. Quod bene & in
medio ignis ostendit᷑: quia incar.¬
nationis eius mysteriũ. subsequen¬
tis iudicii flãma comittat᷑. Seͥp¬
tũ quippe. ẽ. Pater non iudicat
quenquã ⁊ sed om̃e iudiciũ dedit
simul & rebus loquitur deus: cũ
quibusdã motibus insinuat. hoc
qđ sermonibus narrat. Neq eñi
adam post culpam. in diuinitã.¬
tis substantia uidere dñm potu-¬
it: sed increpationis uerba ꝑ an¬
gelũ audiuit. De quo scriptũ est
Cum audiss& uocẽ dñi dei. deam¬
bulantis in paradẏso ad aurã pꝰ
meridiem: abscondit se int᷑ ligna

Expanded text:
et humana natura composuit,et humana natura composuit, humanam per deitatem clariorem reddidit, et divinam per humanitatem nostris aspectibus temperavit. Quod enim virtute divinitatis ejus tot miraculis humanitas fulsit, ex auro crevit argentum; et quod per carnem cognosci Deus potuit, quodque per carnem tot adversa toleravit, quasi ex argento temperatum est aurum: quod bene in medio ignis ostenditur, quia incarnationis ejus mysterium subsequentis judicii flamma comitatur. Scriptum quippe est: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit simul et rebus loquitur Deus, cum quibusdam motibus insinuat hoc quod sermonibus narrat. Neque enim Adam post culpam in divinitatis substantia videre Dominum potuit, sed increpationis verba per angelum audivit, de quo scriptum est: Cum audisset vocem Domini Dei deambulantis meridiem, abscondit se inter ligna
Abbreviated transcription (Latin):
locutionis audiunt᷑: sic̃ dicente
dño. pat̾ clarifica filiũ tuũ. ut
& filius tuus clarific&e te. ꝓtinꝰ
respondetur. Clarificaui: & ite.¬
rũ clarificabo. Neq enĩ deus qui
sine tempore ui impulsionis in¬
timȩ clamat: in tempore ꝑ suã
substantiã illam uocẽ edidit. quã
circũscriptã tempore. ꝑhuma¬
na uerba distuxit. Sed nimirũ
de cȩlestibus loquens: uerba sua
quȩ audire ab hominibꝰ uoluit:
rationabili creatura administran¬
te formauit. Aliquando rebꝰ ꝑ
angelos loquit᷑ deus: cũ nil u̾bo
dicit᷑. sed ea quȩ futura sunt assũ.¬
pta de elementis imagine nunci.¬
ant᷑: sicut ie z echiel nil uerboꝵ
audiens. electri speciẽ in medio
ignis uidit: ut uidelica dũ solã
speciẽ aspicer&e: quȩ essent in no¬
uissimis uentura sentirae. Elec.¬
trũ quippe ex auri argentiq me.¬
tallo miscetur: in qua ꝑmixtione
argentũ qͥdem clarius redditur:
sed tam̃ fulgor auri temperatur
Quid gͦ in electro nisi mediator

Expanded text:
s audiuntur, sicut dicente Domino: Pater, clarifica filium tuum, ut et filius tuus clarificet te, protinus respondetur: Clarificavi, et iterum clarificabo . Neque enim Deus, qui sine tempore vi impulsionis intimae clamat, in tempore per suam substantiam illam vocem edidit, quam circumscriptam tempore per humana verba distinxit, sed nimirum, de coelestibus loquens, verba sua quae ab hominibus audiri voluit rationali creatura administrante formavit. 5. Aliquando rebus per angelos loquitur Deus, cum nil verbo dicitur, sed ea quae futura sunt, assumpta de elementis imagine, nuntiantur; sicut Ezechiel, nil verborum audiens, electri speciem in medio ignis vidit; ut videlicet dum solam speciem aspiceret, quae essent in novissimis ventura sentiret . Electrum quippe ex auri argentique metallo miscetur, in qua permistione argentum quidem clarius redditur, sed tamen fulgor auri temperatur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
de uerbo eius sine uerbis ac silla¬
bis cor docet᷑: quia uirtus eiꝰ in
intima quadam subleuatione co¬
gnosett᷑: ad quã mens plena sus.¬
p̾endit᷑: uacua grauatur. Pondꝰ
enĩ quodd̃ã. ẽ: quod omnẽ animã
quã repl& leuat. Incorporeum
lumen. ẽ: quod & interiora re.¬
pleat: & repleta exteriꝰ circum¬
scribat. Sine strepitu sermo est:
qui & auditũ aperit: & habere
sonitũ nescit. Quod enĩ de aduen¬
tu sc̃i sp̾c scriptũ. ẽ. factus. ẽ. repen¬
te de cęlo sonus tanquã adueni-¬
entis spc̃ uehementis. & repleuit

Expanded text:
de verbo ejus sine verbis ac syllade verbo ejus sine verbis ac syllabis cor docetur, quia virtus ejus in intima quadam sublevatione cognoscitur. Ad quam mens plena suspenditur, vacua gravatur. Pondus enim quoddam est quod omnem animam quam replet levet. Incorporeum lumen est quod et interiora repleat, et repleta exterius circumscribat. Sine strepitu sermo est, qui et auditum aperit, et habere sonitum nescit. Quod enim de adventu sancti Spiritus scriptum est: Factus est repente de coelo sonus, tanquam advenientis
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑. cũ eos intrinsecꝰ ꝑ cõpun¬
ctionem ꝓuehit: alit̾. cũ ꝑdis.¬
trictionem ne extollant᷑ p̃mit
Per blandam enĩ locutionẽ dñi.
amanda dulcedo eius ostenditur:
ꝑ terribilem uͦ. potestas eius mȩtu-¬
enda monstrat᷑. In illa ꝑsuadetur
animȩ ut ꝓficiat: in ista repͥmit᷑
quȩ ꝓficitꝰ. In illa discit quod ap̃¬
petat: in ista qđ mȩtuat. ꝑ illã
dicit. lauda & letare filia syon qͥa
ecce uenio & habitabo in medio
in turbine uiȩ eius. Blandꝰ qͥppe
est. qͥ ut in medio habit& uenit:
cum uͦ se ꝑ tẽpestatẽ & turbinẽ¬
insinuat. nimirũ quȩ tangit
corda ꝑturbat: atq ad edom̃a¬
dam elationẽ se exerit᷑: quando
potens & terribilis in notescit
deus loquit᷑: aut ꝑ creaturam
angelica eius ad nos uerba for¬
mant᷑. Sed cũ ꝑ sem& ipsum loqͥt᷑.
sola nobis ui int̾nȩ inspirationis
aperitur: cũ ꝑ sem& ipsum loquit᷑.

Expanded text:
loquitur, cum eos intrinsecus per compunloquitur, cum eos intrinsecus per compunctionem provehit, aliter cum per districtionem ne extollantur premit. Per blandam enim locutionem Domini amanda dulcedo ejus ostenditur; per terribilem vero potestas ejus metuenda monstratur. In illa persuadetur animae ut proficiat, in ista reprimitur quae proficit. In illa discit quod appetat, in ista quod metuat. Per illam dicit: Gaude et laetare, filia Sion, quia ecce venio, et habitabo in medio ne viae ejus . Blandus quippe est qui ut in medio inhabitet venit. Cum vero se per tempestatem et turbineinsinuat, nimirum quae tangit corda perturbat; atque ad edomandam elationem se exerit, quando potens et terribilis innotescit. inus loquitur, aut per creaturam angelicam ejus ad nos verba formantur; sed cum per semetipsum loquitur, sola nobis vis internae aspirationis aperitur. Cum per semetipsum loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
post ortũ tuũ p̃cepisti diluculo
& ostendisti aurorȩ locũ suum:
Quis uͦ ista nͥ dñs potest: & tam̃
interrogat᷑ homo. ut cognoscat
quia ista ñ potest: quatinꝰ uirqͥ
tam immensis uirtutibꝰ creuit.
& nulliꝰ hominis exemplo uincit᷑:
ne extolli debeat. dei comparati.¬
one superet᷑. Sed o quã potent̃
erigitur: qui tam sublimit̾ humi.¬
liatur. O quanta. ẽ. homini uictõ¬
ria: ex dei cõparatione ꝑdidisse:
O quanto hominibꝰ maior. ẽ: qui
testimoniis conuincit᷑. dõ minor
Multũ qͥppe potens. ẽ: qui tali
interrogatione ostendit᷑ quia po¬
tens non . ẽ. Sed qͥa ad obscura ni¬
mis disserenda dicim᷑: ad eiꝰdem
textus iam uerba ueniamꝰ. Nes.¬
pondens autẽ dñs iob de turbine
dixit. Notandũ uideo. qͥa si sano
dñica locutio facta diceret᷑: neqͣꝗͣ¬
de turbine dñm lociitũ fuisse scri¬
beretur. Sed quia flagellato lo¬
quit᷑: de turbine locutus fuisse
describit᷑. Aliter enĩ dñs seruis suiᷤ

Expanded text:
cepisti diluculo, et ostendisti aurorae locum suum ? Quis vero ista, nisi Dominus potest? Et tamen interrogatur homo, ut cognoscat quia ista non potest, quatenus vir qui tam immensis virtutibus crevit, et nullius hominis exemplo vincitur, ne extolli debeat, Dei comparatione superetur. Sed o quam potenter erigitur qui tam sublimiter humiliatur! O quanta est hominis victoria, ex Dei comparatione perdidisse! O quanto hominibus major est qui testimoniis convincitur Deo minor! Multum quippe potens est qui tali interrogatione ostenditur quia potens non est. Sed quia ad obscura nimis disserenda ducimur, ad ejusdem textus jam verba veniamuspondens autem Dominus Job de turbine dixit . Notandum video, quia si sano quillitate Dominica locutio facta diceretur: de turbine Dominus locutus fuisse scriberetur. Sed quia flagellato loquitur, de turbine locutus fuisse describitur. Aliter enim Dominus servis suis
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑: quia quicquid foras futu¬
rũ. ẽ. in opereł intus ĩa factũ
est in p̃destinatione. Dr̃ itaq
ei. Ubi eras. quando ponebã fun-¬
damenta terrȩ: Ac si aꝑte dice¬
retur. Uir tut̾ẽ fortium consi¬
dera: meq eoꝵ ante scła auc¬¬
torem pensa: & cum eos qͦs in
tempore condidi. mirabiles con¬
spicis: ꝑpende quantũ mͥ subdi
debeas. quẽ auctorẽ mirabiliũ
sine tempore esse cognoscis. Se

Expanded text:
bitur, quia quidquid foris futurum est in opere, intus jam factum est in praedestinatione. Dicitur itaque ei: Ubi eras quando ponebam fundamenta terrae? Ac si aperte diceretur: Virtutem fortium considera, meque eorum ante saecula auctorem pensa; et cum eos quos in tempore condidi mirabiles suspicis, perpende quantum mihi subdi debeas, quem auctorem mirabilium sine tempore esse cognoscis. Se
Abbreviated transcription (Latin):
& egisse conspicimꝰ: quasi agnam
de gregibus damꝰ. Sed cũ offe.¬
rentis uirtus ad agnã caprãq
non sufficit: in remedio pęniten¬
tis adiungit᷑᷑: ut duo columba.¬
rũ pulli. uel duo turtures offe.¬
rantur: Sc̃imꝰ qͥa colu̾barũ pul¬
li uel turtures: ꝓ cantu gemitꝰ
habent. Quid ergo ꝑ duos colũ¬
barũ pullos uel duos turtures:
nisi duplex penitentiȩ nr̃e ge-¬
mitus designat᷑ : Ut cũ ad bona
oꝑa offerenda ñ assurgimꝰ: nos¬
m& ipsos duplicit̾ defͦleam᷑: qͥa
& recta ñ fȩcimꝰ : & praua opati
sumꝰ. Unde & unus turtur ꝑ
peccato: alt̾ offerri in holocau.
st̃u iubetur. Holocaustũ nanq
totũ incensum dr̃. Unum gͦ tur.¬
turẽ ꝓ peccato offerimꝰ: cum ꝓ
culpa gemitũ damꝰ. De altero uͦ
holo caustũ facimꝰ: cũ ꝓ eo quod
bona negleximꝰ. nosm& ipsos fun-¬
ditus succendentes igne doloris
ardemus: Quia gͦ duplex in pe¬
nitentia gemitus debet᷑: beatꝰ

Expanded text:
et egisse conspicimus, quasi agnam et egisse conspicimus, quasi agnam de gregibus damus. Sed cum offerentis virtus ad agnam capramque non sufficit, in remedium poenitentis adjungitur, ut duo pulli columbarum, vel duo turtures offerantur. Scimus quia columbarum pulli vel turtures pro cantu gemitus habent. Quid ergo per duos columbarum pullos, vel duos turtures, nisi duplex poenitentiae nostrae gemitus designatur, ut cum ad offerenda bona opera non assurgimus, nosmetipsos dupliciter defleamus, quia et recta non fecimus, et prava operati sumus? Unde et unus turtur pro peccato, alter vero offerri in holocau tum jubetur. Holocaustum namque totum incensum dicitur. Unum ergo turturem pro peccato offerimus, cum pro culpa gemitum damus; de altero vero holocaustum facimus, cum pro eo quod bona negleximus, nosmetipsos funditus succendentes, igne doloris ardemus. Quia igitur duplex in poenitentia gemitus debetur, beatus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nãq ꝓferre: ẽ: uoto nos diui¬
nȩ seruitutis alligare. Et cum
bona oꝑa ꝓmit timꝰ: bene nos¬
nobis facere spondemꝰ: cum uͦ
abstinentiam cruciatũq car¬
nis nr̃ȩ uouem: male adp̃sens nõ nob̾
facere iuramus. Sed quia in
hac uita nullus ita ꝑfectus est.
ut quãliba deo deuotus sit. in¬
ter ipsa quantulũcũq pia uo¬
ta ñ pecc&: ꝓ peccato agna offer¬
ri de gregibus siue capra p̃cipit᷑.
Quid enim ꝑ agnã. nͥ actiuȩ uitȩ
innocentia: Quid ꝑ caprã quȩ in
sumis sȩpe extremisq pendens¬
rupibus pascit᷑: nisi contempla¬
tiua uita signat᷑ : Qui gͦ se con-¬
spicit ꝓmissa ac ꝓposita ñ im¬
plesse: ad sacrificium dei sese stu.
diosius deb& uel innocentia bo¬
ni oꝑis. uel in sublimi pastu
contemplationis accingere
Et bene agna de gregibus. ca¬
pra uͦ offerri de gregibꝰ non iu.¬
betur: quia actiua uita multoꝵ
est. contemplatiua paucoꝵ. &
cũ hȩc agimꝰ. quȩ multos agere

Expanded text:
tum proferre est voto nos divinae servitutis alligare, et cum bona opera promittimus, bene nos facere spondemus. Cum vero abstinentiam cruciatumque carnis nostrae vovemus, male ad praesens nos nobis parcere juramus; sed quia nullus in hac vita ita perfectus est ut quamlibet Deo devotus sit, inter ipsa quantulumcunque pia vota non peccet, pro peccato agnam offerre sive capram praecipit. Quid enim per agnam, nisi activae vitae innocentia? Quid per capram, quae in summis saepe extremisqrupibus pascitur, nisi contemplativa vita signatur? Qui ergo se conspicit promissa ac proposita non implesse, ad sacridiosius debet vel innocentia boni operis, vel sublimi pastu contemplationis accingere. Et bene agna de gregibus, capra vero offerri de gregibus non jubetur, quia activa vita multorum est, contemplativa paucorum. Et cum haec agimus quae multos agere
Abbreviated transcription (Latin):
centiã tuã. Et rursũ ꝑ sponsȩ
cõparationẽ loquens. Ee si illa
oblita fuerit: ego tam̃ non obli¬
uiscar tui. Quis enĩ nesciat qͥa
dei memoria nec obliuione rũ.¬
pitur: nec recordatione sarci¬
tur : Sed cũ aliqua deserens
p̾termit tit: more mentium
obliuisci dr̃. Et cũ post lon¬
gum tempus cũ uoluerit uisi¬
tat: nr̃ȩ mutabilitatis consue¬
tudine. recordatus uocatur.
Quo enĩ pacto diuinitatis eiꝰ
uim obliuio dissipat: cui ipsa
quoq laudabilis memoria es¬
sentialit᷑ non concordat: Nul¬
la nanq nͥ aut p̾terita. aut
absentia recordant᷑. Quomͦ gͦ
cdeus p̾teritoꝵ reminiscit᷑: cũ
ipsa quȩ in sem& ipsis p̃tereuĩ.
eius nutui semꝑ p̃sentia assistuñ

Expanded text:
ntiam tuam. Et rursus per sponsae comparationem locutus, ait: Et si illa oblita fuerit, ego tam en non obliviscar tui. Quis enim nesciat, quia Dei memoria nec oblivione rumpitur, nec recordatione sarcitur? Sed dum aliqua deserens praetermittit, more mentium oblivisci dicitur: et cum post longum tempus quae voluerit visitat, nostrae mutabilitatis consuetudine recordatus vocatur. Quo enim pacto divinitatis ejus vim oblivio dissipat, cui ipsa quoque laudabilis memoria essentialiter non concordat? Nulla namque nisi aut praeterita, aut absentia recordantur. Quomodo ergo Deus praeteritorum reminiscitur, cum ipsa quae in semetipsis praetereunt ejus nutui se
Abbreviated transcription (Latin):
ipse si suꝑbiat. de elationis suae
culpa passurus sit: si feriendo
illi parcere noluit: quẽ creando
in gła tantȩ claritatis eleuauit.
Considet gͦ homo. qͥd elatus in
terra mereat᷑᷑: si & prelatꝰ angłis
angelus. in cȩlo ꝓsternit᷑. Unde
est in cęlo gladius meus. Ac si aꝑ-¬
te dicer&e. Qua ira feriã suꝑbos
terrȩ. ꝑpendite: si ipsos etiã quos
in cęlo iuxta me condidi. ꝓ elatio¬
nis uicio ꝑcitere non peꝑci. Tot
ditis: tanta conditionis eiꝰ mag-¬
nitudine cognita: quis ñ immen¬
sa formidine corruat: Quis ñ des-¬
ꝑationis ꝑcussione succumbat :
Sed quia elationẽ nr̃am. ostensa
hostis potentia repͥmit: etiã infir¬
mitatẽ nrãm. dñs patefacta gr̃a
suȩ dispensationis fouet. Unde
cũ eũ pͥncipiũ uiarũ suarũ dice.¬

Expanded text:
ipse, si superbiat, de elationis suae ipse, si superbiat, de elationis suae culpa passurus sit, si feriendo illi parcere noluit, quem creando in gloria tantae claritatis elevavit. Consideret ergo homo quid elatus in terra mereatur, si et praelatus angelis angelus in coelo prosternitur. Unde est in coelo gladius meus . Ac si aperte diceret: Qua ira feriam superbos terrae perpendite, si ipsos etiam quos in coelo juxta me condidi pro elationis vitio percutere non peperci? Tot ditis, tanta conditionis ejus magnitudine cognita, quis non immensa formidine corruat? quis non desperationis percussione succumbat? Sed quia elationem nostram ostensa hostis nostri potentia reprimit, etiam infirmitatem nostram Dominus patefacta gratiae suae dispensatione fovet. Unde cum eum principium viarum suarum dicer
Abbreviated transcription (Latin):
git Tu cherub extentus & ꝓte¬
gens. in monte scõ dei: in medio
lapidũ ignitoꝵ ꝑfectus ambu¬
lasti Cherub quippe: plenitudo
scientiȩ interp̃tatur. & iccirco
iste cherub dr̃: qͥa transcendisse
angeloꝵ corda caritatis igne suc-¬
censa. clarus gła conditionis ex¬
titit. Qũẽ bene extentũ ac ꝓ.¬
tegent̾ẽ dicit. Om̃e enĩ quod ex¬
tenti ꝓtegimꝰ: obumbramꝰ. Et
quia cõparatione claritatis suȩ
obumbrasse cȩ teroꝵ claritatem
credit᷑: ipse extentus & ꝓtegens
fuisse ꝑhibet᷑. Reliquos enim
quasi obumbrando oꝑuit: qui
eoꝵ magnitudinẽ excellentia
maiore transcendit. Qđ gͦ illic
speciosus in multis frondibꝰ: qđ
illic signaculũ similitudinis: qd̾
illic cherub. qđ illic ꝓtegens dr̃.
hoc. hic. uoce dñica behemoth
iste. uiarũ dei principiũ uocat᷑
De quo iccirco tam mira in qͥbꝰ
fuit & quȩ amisit insinuat: ut
territo homini ostendat. quoͥd

Expanded text:
git: Tu cherub extentus et protegit: Tu cherub extentus et protegens in monte sancto Dei, in medio lapidum ignitorum perfectus ambulastis . Cherub quippe plenitudo scientiae interpretatur, et idcirco iste cherub dicitur, quia transcendisse angelorum corda charitatis igne succensa clarus gloria conditionis exstitit. Quem bene extentum ac protegentem dicit. Omne enim quod extenti protegimus, obumbramus. Et quia comparatione claritatis suae obumbrasse caeterorum claritatem creditur, ipse extentus et protegens fuisse perhibetur. Reliquos enim quasi obumbrando operuit, qui eorum magnitudinem excellentia majore transcendit. Quod ergo illic speciosus in multis frondibus, quod illic signaculum similitudinis, quod illic cherub, quod illic protegens dicitur, hoc hic voce Dominica Behemoth iste viarum Dei principium vocatur. De quo idcirco tam mira in quibus fuit et quae amisit insinuat, ut territo homini ostendat quid
Abbreviated transcription (Latin):
a se dissidant. quos inter fusum
aurũ repletis foraminibꝰ ligat:
Huiꝰ gͦ lapidis in die conditionis
suȩ foramina p̾parata sunt: qͥa
tus. Qua si repleri uoluisset:
stantibus angelis tanquã positis
in regis ornamento lapidibꝰ. po¬¬
tuiss& inherere. Si enĩ caritatis
auro. sese penetrabilem p̾buiss&:
sanctis angelis sociatus. in orna.¬
mento ut diximus regio. lapis
fixus maner& Flabuit gͦ lapis
iste foramina: sed ꝑ suꝑbiȩ ui¬
ciũ. caritatis auro non sunt
repleta Nam quia iccirco li¬¬
gant᷑ auro ne cadant: iocirco iste
cecidit: quia etiã ꝑforatus ma-¬
nu artificis. amoris uinculis li¬
gari contempsit. Nunc autẽ cȩ-¬
teri lapides qui huic similiter
fuerant ꝑforati: penetrante se
inuicẽ caritate ligati sunt: atq
hoc in miinere isto cadente me¬
ruer̾: ut nequaquã iã de orna-¬
mento regio. cadendo soluant᷑:
Huiꝰ principatus celsitudinem:
adhuc isdem ꝓpħa intuens adiun-¬

Expanded text:
a se dissideant, quos interfusum a se dissideant, quos interfusum aurum repletis foraminibus ligat. Hujus ergo lapidis in die conditionis suae foramina reparata al., praetus. Qua si repleri voluisset, stantibus angelis tanquam positis in regis ornamento lapidibus potuisset inhaerere. Si enim charitatis auro sese penetrabilem praebuisset, sanctis angelis sociatus, in ornamento, ut diximus, regio lapis fixus maneret. Habuit ergo lapis iste foramina, sed per superbiae vitium charitatis auro non sunt repleta. Nam quia idcirco colligantur auro ne cadant, idcirco iste cecidit, quia etiam perforatus manu artificis, amoris vinculis ligari contempsit. Nunc autem caeteri lapides, qui huic similiter fuerant perforati, penetrante se invicem charitate ligati sunt, atque hoc in munere, isto cadente, meruerunt ut nequaquam jam de ornamento regio cadendo solvantur. Hujus principatus celsitudinem adhuc idem propheta intuens, adjun
Abbreviated transcription (Latin):
iaspis: chrisolitꝰ. & onix. & be.¬
rillus: saphirus: carbunculus.
& smaragdus. Nouẽ dix̃ gene.¬
ra lapidum: quia nimirũ no-¬
uẽ sunt ordines angeloꝵ. Nã
cum ꝑ sacra eloquia. angłi. ar.¬
changeli. throni. dominationes.
uirtutes. principatus. potesta.¬
tes. cherubin. atq seraphin aꝑ
ta narratione memorant᷑ : suꝑ.¬
noꝵ ciuiũ quantȩ sint distine.¬
tiones ostendit᷑. Quibus tam̃ be¬
hemoth iste oꝑtus fuisse describit᷑.
quia eos quasi uestem adornatũ
suum habuit: quoꝵ dum clari.¬
tatẽ transcender&. ex eoꝵ cõpa.¬
ratione clarior fuit. De cuiꝰ illic
adhiic descriptione. subiungit:
Aurũ. opus decoris tui extitit:¬
& foramina tua. in die qua con¬
ditus es preparata sunt. Aurũ.
decoris eius opus extitit: quia sa.¬
pientiȩ claritate canduit: quam
bene creatus accȩpit. Foramina
uͦ iccirco in lapidibus fiunt: ut
uinculati auro. in ornamenti cõ¬
positione iungant᷑: & nequaqͣm

Expanded text:
Iaspis - Chrysolythus - Onix - - BeIaspis - Chrysolythus - Onix - - Berillus - Saphyrus - - Carbunculus - - Smaragdus - NOVEM ra lapidum, quia nimirum novem sunt ordines angelorum. Nam cum per ipsa sacra eloquia angeli, archangeli, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim, et seraphta narratione memorantur, supernorum civium quantae sint distinctiones ostenditur. Quibus tamen Behemoth iste opertus fuisse describitur; quia eos quasi vestem ad ornamentum suum habuit, quorum dum claritatem transcenderet, ex eorum comparatione clarior fuit. De cujus illic adhuc descriptione subjungit: Aurum opus decoris tui, et foramina tua in die qua conditus es, praeparata sunt Aurum opus decoris ejus exstitit, quia sapientiae claritate canduit, quam bene creatus accepit. Foramina vero idcirco in lapidibus fiunt, ut vinculati auro in ornamenti compositione jungantur, et nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
buit: quot sub se positas suꝑnoꝵ
spuũ legiones attendit. Qui &
iccirco peccans sine uenia dam.¬
pnatus. ẽ: quia magnꝰ sine com-¬
paratione fuerat creatus Hincei
rursum ꝑ eundem ꝓpħam dr̃¬
Tu signaculũ similitudinis: ple.¬
nus sapientia & ꝑfectus decõre.
in deliciis paradysi dei fuisti.
Multa enim de eius magnitudi¬
ne locuturus: pͥmo uerbo cuncta
complexus. ẽ. Quid nanq boni
non habuit: si signaculũ dei si¬
militiidinis fuit: De sigillo qͥp
nalit̾ exprimit᷑: qualis in sigillo
eodem essentialit᷑ habet᷑. & licie
homo ad similitudinẽ dei creatꝰ
sit. angelo tam̃ quasi maiꝰ aliqͥd
tribuens: non eũ ad similitudi.¬
nẽ dei conditũ. sed ipsum signa.¬
culũ. dei similitudinis dicit. ut
quo subtilior. ẽ. in natura᷑ eo
in illũ similitudo dei pleniꝰ cre
eius potentiã adhiic insinuans
idem ꝓpħa: subiungit. Omnis
lapis prȩciosus operimentum
tuum: sardius: toparius. &

Expanded text:
buit, quot sub se positas supernorum buit, quot sub se positas supernorum spirituum legiones attendit. Qui et idcirco peccans sine venia damnatus est, quia magnus sine comparatione fuerat creatus. Hinc ei rursum per eumdem prTu signaculum similitudinis Dei, plenus sapientia et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Multa enim de ejus magnitudine locuturus, primo verbo cuncta complexus est. Quid namque boni non habuit, si signaculum Dei similitudinis fuit? De signaculo analiter exprimitur, qualis in sigillo eodem essentialiter habetur. Et licet homo ad similitudinem Dei creatus sit, angelo tamen quasi majus aliquid tribuens, non eum ad similitudinem Dei conditum, sed ipsum signaculum Dei similitudinis dicit, ut quo subtilior est in natura, eo in illo similitudo Dei plenius alejus potentiam adhuc insinuans idem propheta subjungit: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sardius, et topazi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uias dei. nͥ eius actiones acci¬
pimꝰ: De quibus ꝑ ꝓpħam dicit
Non enĩ sunt uiȩ meę. sicut uiȩ
ur̃ȩ. Et principiũ uiarum dei
behemoth dr̃: quia nimirũ cũ
cuncta creans ager&. hc̃ primũ
condidit. que reliquis angelis
eminentiorẽ fecit Huiꝰ primatꝰ
eminentiam. conspicit ꝓpħa: cũ
dicit. Cedri ñ fuer̾ ałtiores illo
in paradyso dei: abietes non adȩ-
quauerunt sũmitate eius: plata
qm̃ speciosum fecit eũ in multis
condensisq frondibus. Qui n̾aq
accipi in cedris. abietibus. & plã.¬
tanis possunt: nisi illa uircutum
cęlestiũ ꝓcerȩ celsitudinis agmi¬
na. in ęternȩ leticiȩ uiriditate
plantata: Quȩ quãuis excelsa
sint condita: huic tam̃ nec p̃lata
sunt. nec ȩquata. Qui speciosus
factus in multis condensisq fron¬
dibus dr̃: quia p̾latum cęteris
legionibus. tantõ illũ species pul.
posita angeloꝵ multitudo deco¬
rauit. lsta arbor in paradyso dĩ
tot quasi condensas frondes ha-¬

Expanded text:
iones accipimus, de quibus per prophetam dicit: Non enim sunt viae meae sicut viae vestrae . Et principium viarum Dei Behemoth dicitur, quia nimirum cum cuncta creans ageret, hunc primum condidit, quem reliquis angelis eminentiorem fecit. Hujus primatus eminentiam conspicit propheta cum dicit: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei; aquaverunt ad summitatem eius, platanm speciosum fecit eum in multis condensisque frondibus . Qui namque accipi in cedris, abietibus et platanis possunt, nisi illa virtutum coelestium procerae celsitudinis agmina, in aeternae laetitiae viriditate plantata? quae quamvis excelsa sint condita, huic tamen nec praelata sunt, nec aequata. Qui speciosus factus in multis condensisque frondibus dicitur, quia praelatum caeteris legionibus, tanto illum species pulchposita angelorum multitudo decoravit. Ista arbor in paradiso Dei tot quasi condensas frondes ha
Abbreviated transcription (Latin):
in se fidens mortuus. ẽ. auctoris sui
at itaq uir iustus iam qͥdem se sci¬
ens sed adhiic quȩ supra se st̃ nẽsci.¬
ensꝰ: nunqͥd nosti or dinẽ cęli. & põ.¬
nes rationẽ eius in terra: Iel est
nunqͥd occultos ordines iudicioꝵ
cȩlestiũ comprehendis: aut ape¬
rire humanis cordibus sufficis: Be¬
atus gͥ iob de iudicioꝵ incõp̃hen¬
sibilium inuestigatione requirit᷑.
ac si ei aꝑte diceret᷑. Cuncta quȩ
pateris tanto tolerare patientius
debes: quanto secretoꝵ cȩlestiũ ig.¬
narus. cur hȩc pateris nescis:¬

Expanded text:
in se fidens mortuus est, auctoris sui in se fidens mortuus est, auctoris sui at itaque vir justus jam quidem se sciens, sed adhuc quae supra se sunt nesciens: « Nunquid nosti ordinem coeli, et pones rationem ejus in terra? » Id est nunquid occultos ordines judiciorum coelestium comprehendis, aut aperire humanis auribus sufficis? Beatus igitur Job de judiciorum incomprehensibilium investigatione requiritur, ac si ei aperte diceretur: Cuncta quae pateris tanto tolerare patientius debes, quanto, secretorum coelestium ignarus, cur haec pateris nescis
Abbreviated transcription (Latin):
tempoꝵ ꝓficit ad augmenta me¬
uens diu reseruat᷑ ut corrigatur:
sed in hac uita eousq durat qͦ ad
puersa ꝓrũpat. Alius in errore
infidelitatis natus. in errorẽ defi-¬
cit: alius in catholice fidei rectitũ¬
dine genitus. in catholicȩ fidei re¬
ctitudine consũmat᷑. Econtra uͦ
alius catholicȩ matris uentre editꝰ:
iuxta uitȩ t̃minũ. erroris uoragi¬
ne deuorat᷑: alius autẽ uitã suam
in catholica pietate consũmat: qͥ
ortus in ꝑfidia. cũ lacte matris
hauserat uirus erroris. Alius cel¬
situdinẽ beneuiuendi appetere.
aliis ualet & non uol&. Quis ergo
ista iudicioꝵ cęlestiũ sec reta discu¬
ciat: Quis intelligat discretam
lancem ȩquitatis occultȩ : Ad co¬
gnoscendos qͥppe istos iudiciorum
secretoꝵ sinus: nullus ascendit. Di¬
catur gͦ homini ut se nescire cog¬
noscat: nescientẽ uͦ se cognoscat. ut
timeat. Timeat ut humilietur:
ditoris sui auxilium reqͥrat: & qͥ

Expanded text:
temporum proficit ad augmenta meritemporum proficit ad augmenta meriens diu reservatur, ut corrigatur sed in hac vita eo usque durat, quo ad perversa prorumpat. Alius in errore infidelitatis natus, in errore deficit; alius in catholicae fidei rectitudine genitus, in catholicae fidei rectitudine consummatur. Econtra vero alius catholicae matris ventre editus, juxta vitae terminum erroris voragine devoratur. Alius autem vitam suam in catholica pietate consummat, qui, ortus in perfidia, cum lacte matris hauserat virus erroris. Alius celsitudinem bene vivendi appetere alista judiciorum coelestia secreta discutiat? Quis intelligat discretam lancem aequitatis occultae? Ad cognoscendos quippe istos judiciorum secretorum sinus nullus ascendit. Dicatur ergo homini ut se nescire cognoscat; nescientem vero se cognoscat, ut timeat: timeat, ut humilietur; ditoris sui auxilium requirat; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
secretoꝵ causas aꝑire. Rationem
uidelicet cȩli in terra ponere. ẽ
do discitere: uel loquendo mani.¬
festare. Quod utiq facere: in hac
uita positus. nullus potest. Ut em̃
a paruis ad maiora ueniamꝰ: qͥs
intelligat. quȩ. ẽẽ. ratio secretoꝵ
potest. quod sȩpe uir iustus a iii.¬
dicio non solũ non uindicatꝰ. sed
etiã punitus redeat: & iniquus
eius aduersariꝰ non solũ ñ punitꝰ.
sed etiã uictor abscedat: Quis in¬
telligat. cur uiuit alius insidians
mortibus ꝓximoꝵ: & morit᷑alius
qui ꝓfuturus. eẽt. uitȩ multoꝵ
Alius culmen potestatis assequit.
qui ñ nͥ ledere studet: aliꝰ tantũmͦ
lȩsos defendere concupiscit: &e tam̃
ipse oppressus iacet. Alius uͦ uaca¬
re appetit: & innumeris negocis
implicat᷑: alius negociis implicari
desiderat: & coactus uacat. Aliꝰ
male in choans. usq ad uitȩ suae
terminũ ad peiora ꝓtrahit᷑: aliꝰ
bene incipiens. ꝑ longitudinem

Expanded text:
secretorum causas aperire. Rationem secretorum causas aperire. Rationem videlicet coeli in terra ponere, estdo discutere, vel loquendo manifestare. Quod utique facere in hac vita positus nullus potest. Ut enim a parvis ad majora veniamus, quis intelligat quae esse ratio secretorum potest, quod saepe vir justus a judicio non solum non vindicatus, sed etiam punitus redeat; et iniquus ejus adversarius non solum non punitus sed etiam victor abscedat? Quis intelligat cur vivit alius insidians mortibus proximorum, et moritur alius qui profuturus esset vitae multorum? Alius culmen potestatis assequitur, qui non nisi laedere studet, alius tantummodo laesos defendere concupiscit, et tamen ipse oppressus jacet. Alius vero vacare appetit, et innumeris negotiis implicatur: alius negotiis implicari desiderat, et coactus vacat. Alius male inchoans usque ad vitae suae terminum pejora protrahitur; alius bene incipiens per longitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
in culpa moriunt᷑. Unde bene ꝑ
in his qui ꝑeunt. Aliis qͥdem odor¬
mortis in mort̾ẽ: aliis autẽ odor
uitȩ in uitã. Terbũ itaq suum.
auditoribus. eẽ. luciferu simul &
uesperũ uidit: ꝑ quod & alios
ab iniquitate suscitari. & contra.
alios sopiri in iniquitat᷑e conspe¬
xit. Quod quia occultis dei iu¬
diciis agit᷑. quȩ in hac uita ab
hominibus comprehendi ñ pos¬
sunt: recte illic subdidit. & ad
hȩc quis tam idoneus: Ac si di¬
consideranda quia fiunt: sed ido¬
nei non sumꝰ ad hȩc inuestigan¬
da cur fiant Unde hic qͦq dñs
quia aliis ꝓduci luciferũ aliis
uero consurgere uesperũ dixeratꝰ
ne ꝑserutari homo occulta dei
iudicia audeat: ilico subiunxit.
N unqͥd nosti ordinẽ cȩli:. & pones¬
ꝙ̃ rationẽ eius in terra: Ordinẽ celi
nosse. ẽ: suꝑnarũ dispositiõnum
occultas predestinationes uidere
Rationem uͦ eius in terra põne.¬
re. ẽ: ante humana corda. taliũ

Expanded text:
in culpa moriuntur. Unde bene per in culpa moriuntur. Unde bene per in his qui mortis in mortem, aliis autem odor vitae in vitam . Verbum itaque, suum auditoribus esse Luciferum simul et vesperum vidit, per quod et alios ab iniquitate suscitari, et e contra alios sopiri in iniquitate conspexit. Quod quia occultis Dei judiciis agitur, quae in hac vita ab hominibus comprehendi non possunt, recte illic subdidit: Et ad haec quis tam idoneus Ac si diconsideranda quia fiunt; sed idonei non sumus ad haec investiganda cur fiant. Unde hic quoque Dominus, quia aliis produci Luciferum, aliis vero consurgere vesperum dixerat, ne perscrutari homo occulta Dei judicia audeat, illico subjungitur: Nunquid nosti ordinem coeli, et pones rationem ejus in terra? Ordinem cnosse est supernarum dispositionum occultas praedestinationes videre; rationem vero ejus in terram ponere, est ante humana corda talium
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati. sed consenser̾ iniqͥtati:
Nequaquã gͦ suꝑ eos uesꝑ consur.¬
ger&: si cęli filii. ẽẽ. uoluissent:
Sed dũ uisibilia appetunt: amis¬
so cordis lumine. sub noctis duce
tenebrãscunt. Qđ tam̃ si moralit̾
discitimꝰ: quomͦ cotidie agat᷑ in.¬
uenimus: quia nimiru̾ & electis
lucifer orit᷑ & uesꝑ reꝓbis dõ
ꝑmit tente dominatur. Unꝰ enĩ
atq idem sermo dei. ẽ in ore p̾di¬
cantis: quẽ dũ isti gaudendo. illi
uͦ inuidendo audiunt: claritatẽ¬
sibi luciferi. in uesꝑi tenebras uer.¬
tunt. Dum isti humilit̾ uoc̾e sc̃ȩ
p̃dicationis. accipiunt: quasi ad
stellȩ lucẽ. oculos cordis aꝑiunt
Dum uͦ illi bene dicentibus inui¬
dent: & non salutis causam sed
elationis głam quer̃: ꝓrũpente¬
iniquitatis suȩ uesꝑe. in somnũ
mortis oculos claudunt. Per occul.¬
tũ gͦ iudiciũ huic qͥ electus est
lucifer. reꝓbo auditori fit uesper:
quia exhortatione sc̃a qua boni
ad uitam redeunt: praui deteriꝰ

Expanded text:
itati, sed consenserunt iniquitati . Nequaquam ergo super eos Vesper consurgeret, si coeli filii esse voluissent; sed dum visibilia appetunt amisso cordis lumine, sub noctis duce tenebrescunt. Quod tamen si moraliter discutimus, quomodo quotidie agatur invenimus. Quia nimirum et electis Lucifer oritur, et vesper reprobis Deo permittente dominatur. Unus enim atque idem sermo Dei in est ore praedicantis: quem dum isti gaudendo, illi vero invidendo audiunt, claritatem Luciferi sibi in vesperi tenebras vertunt. Dum isti humiliter vocem sanctae praedicationis accipiunt quasi ad stellae lucem oculos cordis aperiunt; dum vero illi benedicenti invident, et non salutis causam, sed elationis gloriam quaeruiniquitatis suae vespere in somnum mortis oculos claudunt. Per occultum ergo judicium is qui electis est lucifer reprobis auditoribus fit vesper, quia exhortatione sancta qua boni ad vitam redeunt pravi deterius
Abbreviated transcription (Latin):
nos moribus laqueos abscondit:
recte dicit᷑. Diuidit᷑ ȩstus suꝑ t̾rã:
Sed cũ p̃mit tit᷑ ꝑ quã uiã spargit᷑
lux. statimq subiungit᷑. diuidit᷑
ȩstus suꝑ terrã: nimirũ ꝑ eandem
uiam ꝑ quã lux spargit᷑. etiã di¬
uidi ȩstus indicatur: Alta qͥppe
etiã temptationes aduersarii dis¬
pensando modificat. ut simul mul¬
tȩ non ueniant: ut ipsȩ tantũmͦ
quȩ ferri possunt. illustratã iam
deo animam tangant: ut cum ta.¬
ctus sui ardore nos cruciant: ꝑfe.¬
etions incendio non exurant pau¬¬
lo at testante qui ait. Bidelis autẽ
deus qui non patietur uos tẽpta¬
ri supra quã potestis: sed faciet
cum temptatione etiã exitum:
ut possitis sustinere Hunc gͦ estũ
alit̾ diuidit callidus supplantator.
alit̾ misericors conditor. Ille diui.¬
dit ut ꝑ illũ citius interimat: iste.
ut eũ tolerabilem reddat. E qͥa
cũ temptatione fatigamur. ñ solũ

Expanded text:
nos moribus laqueos abnos moribus laqueos abrecte dicitur: Dividitur aestus super terram. Sed cum praemittitur, per quam viam spargitur lux; statimque subjungitur, dividitur aestus super terram. Nimirum per eamdem viam per quam lux spargitur etiam dividi aestus indicatur. Alta quippeetiam tentationes adversarii dispensando modificat, ut simul multae non veniant, aut ipsae tantummodo quae ferri possunt illustratam jam a Deo animam tangant, ut cum tactus sui ardore nos cruciant, perfectionis incendio non exurant; Paulo attestante qui ait: Fidelis autem Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Hunc ergo aestum aliter dividit callidus supplantator, aliter misericors conditor. Ille dividit ut per illum citius interimat, iste ut eum tolerabilem reddat. Et quia cum tentatione fatigamur, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
tionis laqueos opponit. Aliꝰ nãq
letis. alius tristibus. aliꝰ timidis.
alius elatis moribus existit. Quo¬
& occultus aduersarius fãcile ca¬
piat: uicinas consparsionibꝰ decep¬¬
tiones parat. Quia enĩ leticiȩ uo¬
luptas iuxta. ẽ: lȩtis moribus lu-¬
xuriam ꝓponit. Et quia tristicia
in iram facile labitur: tristibus
poculum discordiȩ porrigit. Qͥa
timidi supplicia formidant: pa-¬
uentibus terrores intentat. & qͥa
elatos extolli laudibꝰ conspicit:
eos ad queq uoluerit blandis fa.¬
uoribus trahit. Singulis gͥ homi¬
nibus: uiciis conuenientibus insi.¬
diatur. Neq enĩ facile captiuaret.
si aut luxuriosis p̃mia. aut auaris
scorta ꝓponer&: si aut uoraces de
abstinentiȩ gła. aut abstinentes de
gulȩ imbecillitate pulsar&: si mites
ꝑstudiũ certaminis. aut iracundos
capere ꝑ pauorẽ formidinis quere.¬
ret. Quia gͦ in temptationis ardõ¬
re. callide singulis insidians uici.¬

Expanded text:
tionis laqueos apponit. Alius namque tionis laqueos apponit. Alius namque laetis, alius tristibus, alius timidis, alius elatis moribus existit. Quo ergo occultus adversarius facile capiat, vicinas conspersionibus deceptiones parat. Quia etenim laetitiae voluptas juxta est, laetis moribus luxuriam proponit. Et quia tristitia in iram facile labitur, tristibus poculum discordiae porrigit. Quia timidi supplicia formidant, paventibus terrores intentat. Et quia elatos extolli laudibus conspicit, eos ad quaeque voluerit blandis favoribus trahit. Singulis igitur hominibus vitiis convenientibus insidiatur. Neque enim facile captivaret, si aut luxuriosis praemia, aut avaris scorta proponeret, si aut voraces de abstinentiae gloria, aut abstinentes de gulae imbecillitate pulsaret, si mites per studium certaminis aut iracundos capere per pavorem formidinis quaereret. Quia ergo in tentationis ardore callide singulis insidians vici
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & israhelitȩ postquã uocat
sunt. contra moy sen de ex crescenti
labore conquerunt᷑ dicentes. Tide.¬
at dñs & iudicet: qm̃ fȩtere fecistis
odorem nr̃m corã pharaone & ser.¬
uis eius: & prebuistis ei gladium
ut inter ficer& nos. Uolentibꝰ qͥppe
ex egipto discedere. pharao paleas
subtraxerat: & tam̃ eiusdẽ m̃surȩ
oꝑa requirebat. Quasi gͦ contra le¬
gem mens sub murmurat: post cuiꝰ
cognitionẽ. temptationũ stimulos
acriores portat. Et cũ sibi labores
crescere conspicit: in eo qđ aduer¬
sario displic&: quasi fȩtere se in .¬
culis pharaonis dol&. Post lucẽ gͦ¬
ȩstus sequit᷑: quia post illuminatio¬
nẽ diuini mineris. temptationis
certamen augetur. Recte uͦ etiã
diuidi estus dr̃: quia nimirũ ñ
singuli om̃ibꝰ sed qͥbꝰdã uicinis. ac
iuxta positis uiciis. fatigant᷑. Priꝰ
enĩ consparsionẽ uniꝰcuiꝰq antiquaᷤ¬
aduersarius p̃spicit: & tẽ tẽpta.¬

Expanded text:
Unde et Israelitae postquam vocati Unde et Israelitae postquam vocati sunt, contra Moysem de excrescenti labore conqueruntur, dicentes: Videat Dominus et judicet; quoniam fetere fecisti odorem nostrum coram Pharaone et servis ejus et praebuisti ei gladium, ut interficeret nos . Volentibus quippe ex Aegypto discedere, Pharao paleas subtraxerat, et tamen ejusdem mensurae opera requirebat. Quasi ergo contra legem mens submurmurat, post cujus cognitionem tentationum stimulos acriores portat. Et cum sibi labores crescere conspicit; in eo, quod adversario displicet, quasi fetere se in oculis Pharaonis dolet. Post lucem aestus sequitur; quia, post illuminationem divini muneris tentationis certamen augetur. Recte ergo etiam dividi aestus dicitur; quia nimirum non singuli omnibus, sed quibusdam vicinis ac juxta positis vitiis fatigantur: prius enim conspersionem uniuadversarius perspicit, et tunc tenta