comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec in uita latere sic potuit: quĩ
miraculorũ claritate pateret.
Cuiusdam etenim nobilis filiũ
pre minio et horribili tociꝰ gule
tumore nec loqui: nec spirare
ualentem: leuatis ad deũ ma¬
nibus. et crucis in eum facto
signaculo: illoqz accipiẽte ip̃ius
capam et infirmo superponente
ic itaqz cum de ciuitate cu¬
mana ubi fratrum sui
pro exequenda in quisicione ꝯtra
hereticos sibi ab apostolica sede

Expanded text:
nec in vita latere sic potuit, quin miraculorum claritate pateret. Cuiusdam etenim nobilis filium pre nimio et horribili totius gule tumore nec loqui nec spirare valentem, levatis ad Deum manibus et crucis in eum facto signaculo, illoque accipiente ipsius cappam et in infirmo supponente ire, cum de civitate Cumana, ubi fratrum sui pro exequenda inquisitione contra hereticos sibi ab apostolica sede
Abbreviated transcription (Latin):
emo igitur eciam cũ qͦsdã¬
conspicit multa icliquisse.
apud semetipsum dicat. Imitari
mundi huius contemptores uolo.
sed quod resinquã non habeo. Mul¬
ta fratres relinquitis si desideriis
terrems renunciatis. Interiora
enm uestra domino ꝙtumlibet
parua sufficiũt. Cornamq non
nem igitur precii non habet reg
habes. Ualuit namoz zacheo di¬
et andree. dimissis retibz et naui.
Daluit uiduc. duobus minutis
ualet alteri calix aque frigide. Re.¬
Dir iste in populo suo mitissimus
apparuit sanctitate autẽ et gracia
plenus iste est qui assidue orgt.
Pro populo et pro ciuitate ista dõ.
Pro eo ut me diligerent detrahe¬
bant michi ego autem orabam.

Expanded text:
emo igitur, etiam cum quosdaconspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renuntiatis. 1451 Exteriora etenim nostra Domino quamlibet parva sufficiunt. Cor namque, nem quippe pretii non habet, sed habes. Valuit namque Zacchaeo diet Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . ReVir iste in populo suo mitissimus apparuit, sanctitate autem et gratia plenus. Iste est qui assidue orat pro populo, et pro civitate ista. Vers. Pro eo ut me diligerent, detrahebant mihi; ego autem orabam.
Abbreviated transcription (Latin):
agnum quippe donatiuũ
suis militibz attulit: quo
eos non solum copiose ditauit.
sed eciam ad certandũ ĩuictissime
confortauit. Attulit nãqz donũ
caritatis: que perduceret hommẽ
ad consorcium deitatis. Qd̃ ergo
attulit ecogauit: nec sibi aliquid
minuit. sed mirabiliter et suorũ¬
fidelium pauperiem ditauit: et
indeficientibz thesauris plenus
ipse permansit. Tu auten e

Expanded text:
agnum quippe donativum suis militibus attulit, quo eos non solum copiose ditavit, sed etiam ad certandum invictissime confortavit. Attulit namque donum caritatis, quo perduceret homines ad consortium deitatis. Quod ergo attulit, erogavit: nec sibi aliquid minuit, sed mirabiliter et suorum pauperiem ditavit, et indeficientibus thesauris plenus ipse permansit. 3. Caritas e
Abbreviated transcription (Latin):
aritas ergo que ad terram
stephanum de terris eleuauit ad
celum. Caritas que precessit ĩ rege.
ipsa sub sequenter refulsit ĩ milite
O adiniranda ubĩqz potencia sal¬
natoris. o predicanda ĩdesmenter
gracia redemptoris. Ostendit in
matre uirginitatis eterne miracu¬
lum. demonstrauit in martyre in¬
uicte caritatis indiciũ. Integritas
quippe intemerata: permansit in
uirgine. dilectionis uirtus ĩuicta
perseuerauit in martyre. Et sicut
in matre dñ non potuit uirginita
uiolari: sic in martyris mẽte: nõ
potuit xpĩ caritas tãto seuiẽtium
agnime superari. Tu aute dñe R¬

Expanded text:
aritas ergo quae de coelo Stephanum de terra elevavit ad coelum. Caritas quae praecessit in Rege, ipsa subsequenter refulsit in milite. O admiranda ubique potentia Salvatoris! O praedicanda indesinenter gratia Redemptoris! Ostendit in matre virginitatis aeternae miraculum, demonstravit in martyre invictae caritatis indicium. Integritas quippe intemerata permansit in virgine, dilectionis virtus invicta perseveravit in martyre. Et sicut in matre Domini non potuit virginitas violari, sic in martyris mente non potuit Christi caritas tanto saevientium agmine superari. Stephanus
Abbreviated transcription (Latin):
loria in excelsis deo. Heri en¬
tauerunt. hodie stephanũ letãtes
in suum consorcium susceperunt
Heri dominus exiuit de utero uir¬
ginis. hodie miles egressus est de
ergastulo carnis. Heri xpus pro
nobis pannis est inuolutus. ho¬
die stephanus stola est ab eo ĩmor¬
talitatis indutus. heri presepis
angustia xp̃m̃ portauit ĩfantẽ.
hodĩe immensitas celi suscepit
stephanum triuphantẽ. Solus
descendit dominus: ut multoe
eleuaret. Humiliauit se rex nr̃.
ut suos milites exaltaret. Qͥ em̃
corpori suo uirginis parauit uter
ipse martyri suo aperire dignat᷑
est celun. Dominus ihs angu¬
stias intrare non dedignatꝰ est
uteri. ut aĩa stepham latitudo
susciperet celi. Tu autẽ dñe. Re

Expanded text:
loria in excelsis Deo heri sataverunt; hodie Stephanum laetantes in suum consortium susceperunt. Heri Dominus exivit de utero virginis: hodie servus egressus est de ergastulo carnis. Heri Christus pro nobis pannis est involutus; hodie Stephanus stola est ab eo immortalitatis indutus. Heri praesepis angustia Christum portavit infantem; hodie immensitas coeli suscepit Stephanum triumphantem. Solus descendit Dominus, ut multos elevaret; humiliavit se Rex noster, ut suos milites exaltaret. Qui enim corpori suo virginis praeparavit uterum, ipse martyri suo aperire dignatus est coelum. Dominus Christus angustias intrare non dedignatus est uteri, ut animam Stephani latitudo susciperet coeli. 2. Nece
Abbreviated transcription (Latin):
agnostere fratres. quibus
armis precinctus stephanus seni¬
ciam iudeorum potuit superare: ut
ita meruisset feliciter triũphare.
Neqz enim paruipendenda sunt
talis uirtus: talisqz triumphus.
haud enim uilibus armis potuit
premuniri: qui a multis nõ potuit
superari. Inuicte nãqz ĩ eo enituit
insigne uirtutis. que nec fremẽtiũ
seuiciã formidauit. nec lapidãciũ
ictibus deuicta succubuit. Usq
a deo enim inter frementes mãsit
interritus. et inter lapidum fuit
cruciamẽta securus: ut ĩcredulita¬
tem iudeorũ feliciter argueret: et
benignus pro lapidatoribz exorar

Expanded text:
agnoscere quibus armis praecinctus Stephanus saevitiam Judaeorum potuit superare, ut ita meruisset feliciter triumphare. Neque enim parvipendenda sunt talis virtus, talisque triumphus. Haud vero vilibus armis potuit praemuniri, qui a multis non potuit superari. Invictae namque in eo enituit insigne virtutis, quae nec frementium saevitiam formidavit, nec lapidantium ictibus devicta succubuit. Usque adeo enim inter frementes 556 permansit interritus , et inter lapidum fuit cruciamenta securus, ut incredulitatem Judaeorum fidenter argueret, et benignus pro lapidantibus exorar
Abbreviated transcription (Latin):
uod ergo fuit tam magnũ
atqz insuperabile genus
armorũ: quo munitus seuiẽtes
cuciens: sed paciens superaret:
insuper et occisus aulam regni¬
celestis uiuus et coronatꝰ intra¬
ret: Proculdubio munimine re¬
gio septus. nullatenus est ab
aduersariis superatus. qm̃ rex
noster cum sit altissimus. pro
nobis humilis uenit: sed ĩanis
uenire nõ potuit. Tu autẽ R̾.¬

Expanded text:
Quod est ergo tam magnum atque insuperabile genus armorum, quo munitus saevientescutiens, sed patiens superaret; insuper et occisus aulam coelestis regni vivus et coronatus intraret? Procul dubio munimine regio septus, nullatenus est ab adversariis superatus: quoniam Rex noster, cum sit altissimus, pro nobis humilis venit, sed inanis venire non potuit. Magnum
Abbreviated transcription (Latin):
quadã nocte auri massũ in pãno
ligans: in domũ illius ꝑ fenestrã
clam iecit: clamiqz recessit. Surgẽs
auten mane pater inuenit aurũ¬
ex eo primogenitã sibi filiam .Rx.¬

Expanded text:
quadam nocte ligans in panno massam auri in domum illius per fenestram clam iecit clamque recessit. Surgens autem mane pater inuenit aurex eo primogenitam filia
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad orationem stare nõ poterat.¬
a quodam nigro puerulo. ꝑ uesti¬
menti fimbriam foras trahebatur
unc idem uir dei. patri monau¬
sterii ponpeiano. et mauro deil
fumulo secreto dixit. Alunquid no
aspicitis: quis est qui istũ mona¬
chum foras trahit. Qui dixecunt
Alon. Quibus ait. Oremus: ut
eciam uos uideatis: quẽ iste mona¬
chus sequitur. Cunqz biduo fuisset
oratum: maurus monachus ui
ie igitur altera expleta orõne
uir dei oratoriũ egressus stãte
foris monachũ reperit: quem pro
cecitate cordis sui uirga percussit.
Qui ex eo die nichil persuasionis

Expanded text:
qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus viduit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis
Abbreviated transcription (Latin):
einde factum est ut seruatꝰ
incolumis ip̃e illesus pro¬
cederet: et matrẽ redderet innocẽte
cum stracidio propinquo puer¬
adhuc scolis excurreret: mat̾ ut
de adolescentis fallitura nece trac¬
tauit. Que temperatã pocionẽ
in ampullam condidit. uinum
quoqz in alteram. precipiẽs puel¬
le ut uenientibz ambobus: illi
Sed ignorans ministra. ampullã
trona nec nocebatur infancia
obluctabatur sarcina ne gẽitrix
bat mater cum paruulo reniteba¬
tur infans ab utero erat ergo cõ¬
flictus inter mulierem et uiscera.

Expanded text:
Id actum est, ut servatus incolomis ipse inlaesus procederet e matrem redderet innocentemcum Stratidio propinquo puer scolis excurreret, mater pade adolescentis fallitura nece tractavit. Quae temperatam potionem in ampullulam condidit, vinum quoque in alteram, praecipiens puellae, ut venientibus ambobus illi pSed ignorans ministra ampullulam trona nec nocebatur infantia, obluctabatur sarcina, ne genetrix bat mater cum parvulo, renitebatur infans ab utero; erat ergo pugna inter mulierem et viscera.
Abbreviated transcription (Latin):
cui nomẽ symeon .t homo
iste iustus et timoratus. expec¬
tans consolacionẽ ifrael. A lon
solum ab angelis et prophetis.
a parentibz et pastoribus: sed
eciam a semoribz et iustis: gẽne¬
racio dñi accepit testimonium.
onnus etas. et uterq̃z sexis: euẽ¬
torũq miracula. fide. astruunt.
Dirgo generat. sterilis parit. mu¬
tus loquitur, eliz abeth ꝓphetizat
magus adorat. utero clausus ex¬
ultat. uidua confitetur. iustus
Suscipiens iesum in ulnas su¬
as symcon exclamauit et dixit
Tu es uere lumen ad illumina¬
cionem gencium et gliaz plebis

Expanded text:
cui nomen Symeon, et homo iste iustus et timoratus, exspectans consolationem Israhel. non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et iustis generatio domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus Suscipiens Jesum in ulnas suas Simeon, exclamavit, et dixit: Tu es vere lumen ad illuminationem Gentium, et gloriam plebis
Abbreviated transcription (Latin):
eniqz lucas euangelista ue¬
ritatis hystoriam de xp̃i
incarnacione plemus. atq ordi¬
nacius ceteris euangelistis exe¬
quens. post annũciacionẽ cius
ab angelo factam. post natiui¬
tatem angeloꝵ uocibus declãtã
post circũcisionem octaui diei in
domo parentũ hec in ordine ꝓse¬
quitur dicens. Postꝙ̃ impleti
sunt dies purgacionis matris
eius secundũ legem moysi. tule

Expanded text:
lista veritatis historiam de Christi incarnatione plenius atque ordinatius caeteris evangelistis exsequens, post annuntiationem ejus ab angelo factam, post nativitatem angelorum vocibus declaratam, post circumcisionem octavi dici in domo parentum, haec in ordine sequitur dicens: 3. Postquam impleti sunt dies purgationis matris ejus, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
odie nanqz iuxta legẽ atq
euangelium peractis a na¬
tiuitate xp̃i quadraginta dieb.
in templo est a parentib idẽ dñs
presentatus. hodie a sc̃o symcone
susceptus. pariterq cum sacris
mumeribus oblatus. Hodie redep̃¬
cionem israel expectantib ab eo¬
dem symeone. et anna publice
predicatus. O quam piũ specta¬
culum. quo non insi pn delectari
probantur. Stat hinc uirgo⁊
mater nõ cuiscũq: sed dei x¬

Expanded text:
odie namque, juxta legem atque evangelium, peractis a Nativitate Christi quadraginta diebus, in templo est a parentibus idem Dominus praesentatus. Hodie a sancto Simeone susceptus, Patrique cum sacris muneribus oblatus. Hodie redemptionem Israel exspectantibus ab eodem Simeone et Anna publice praedicatur. O quam pium spectaculum, quo nonnisi pii delectari probantur! Stat hinc virgo et mater, non cujusque, sed Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uscipitur hinc pariilus¬
uirginis filius: cuius di¬
quitatem nõ capit mundus.
tur oblatio pro puero: nõ tamẽ
que delicta emundet sed que sa¬
cramenta declaret. Et qz huius
diei preconiũ attollere cupio li¬
bet ipsã euãgelicã lectionẽ collo¬
quendo trãscurrere: in qua ista
narrari agnosco. quatinus ad
ea que dico illa respondeat. ĩmo
ad ea que illa narrat uox exhor¬
tatiomis mee respondeat. Tu Re

Expanded text:
uscipitur hinc parvulusvirginis filius, cujus divinitatem non capit mundus. tur oblatio pro puero, non tamen quae delicta emundet, sed quae sacramenta declaret. 2. Et quia hujus diei praeconium attollere cupio, libet ipsam Evangelicam lectionem colloquendo transcurrere, in qua ista narrari cognosco: quatenus ad ea quae dico illa respondeat; imo ad ea quae illa narrat, vox exhortationis meae respondeat. De
Abbreviated transcription (Latin):
non loquendo sed moriendo cõfessi
sunt: omnia in nobis uiciorum
mala mortifica: ut fidem tuam
quã lingua nostra loquitur: eciam
moribus uita fateatur. Per dñn¬

Expanded text:
uendo, sed moriendo, confessi sunt, omnia in nobis vitiorum mala mortifica, ut fidem tuam, quam lingua nostra loquitur, etiam moribus vita fateatur. Per Domi
Abbreviated transcription (Latin):
bris: crestit ad penam. Inseritur
nter ipsas candentis ferri acies
liquore stridens flamina aruina
respergitur. Uulnã uulnerib
dissiliunt. Et iam non ad artus¬
suppliciorũ tela iaciuntur. Respõs.¬

Expanded text:
s crescit ad poenam. Imprimuntur inter ipsas candentes ferri acies liquore guttarum stridens flamma respergitur, vulnera vulneribus dissiliunt, et jam non ad artussuppliciorum tela jaciuntur. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
ex prouincia mirsie eror¬
tus: rome liberalibz litterarũ
studiis traditus fuit. Sed cum
in cis multos ire per abrupta
uitiorum cerneret: eum quem
quasi in ingressũ mundi pedẽ¬
posuerat retraxit. ne si quid de
sciencia eius attingeret. ipse
quoqz postinodum in ĩmane
precipicium totus iret .iii ͦ leg̃¬

Expanded text:
ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. De
Abbreviated transcription (Latin):
rat quidam miles ĩ norma¬
nia qui capellam ĩ honorẽ
sancti incolai cõstairoerat in qua¬
singulis annis festum eius cum
magno honore solennizabat. Acci¬
dit autem ut filius eius cũ quib¬
dam sociis suis ultra mare ꝓfectu

Expanded text:
 Quidam miles in Normannia capellam in honore sancti Nicholai construxerat et singulis annis festum eius cum magno honore faciebat. Accidit autem quod filius eius cum sociis ultra ma
Abbreviated transcription (Latin):
lege domini. Quia omme mascu¬
linũ adaperiens uuluã sanctũ
dommo uocabitur. Precepit nã¬
q lex ut mulier que suscepto se¬
mine peperisset filium: ĩmunda
esset septem diebus: et in dic oc
consorcium. Stans ouerata no¬
bili ouere maria et matrem se
letai cognoscit que se nescit uxo¬
rem . u. Caste parentis uiscera ce

Expanded text:
lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda esset septem diebus, et in die octconsortium. Stans honorata nobili onere Maria, matrem se Dei cognoscit, quae se nescit uxorem. Vers. Cas
Abbreviated transcription (Latin):
poterat: usq ad nuditatem suam
in tantum eum diligebant et seque¬
bantur. ut si quis eligiũ quereret
ad domiũ uallatam pauperibus
mitteretur. Tu autem

Expanded text:
poterat usque ad nuditatem suam in tantum eum diligebant et sequebantur ut si quis sanctum Eligium quereret ad domum uallatam pauperibus mitteretur. Quadam
Abbreviated transcription (Latin):
¶uit in diebus childeberti dago¬
berti et childerici regũ francie
uir dei rigobertus. urbis remensiũ¬
mirifice sanctitatis archiepiscopus
qui in regione rubnariorũ despem¬
bili prosapia exortus. patre ex eod̃
fruncigena ex porciensi territorio.
ab etatis primeue tyrocimo totum
se celestibz mancipauit disciplinis
astitate preditus .i. leccon¬
in uigiliis sedulus. macione
peruigil. in sermone uerax refertus
caritate. deditus abstinẽcie. dapsilis
cia insignitus. in consilio prudens.
omniqz morum honestate pollebat.
et hec uictutum insignia inl.¬
ocius occurrens in uirũ pec¬
fectum. quẽadmodum celitus elect
ud pontificalis apicem honoris est
sublimatus. In quo superna admi¬
niculam te sibi gracia. talis tãtusꝙ
isico apparuit: Ut oĩm ocalis et
nnuirũ bonis amori. qui desi¬
derabant eus monitis salu¬
turibus humiliter obsequi. malis
quoqz nichilomiius erat tinori:
qui ab eo timebant tam dep̃hendi

Expanded text:
uit in diebus Childeberti, Dagoberti, Chilperici regum Frantiae vir Dei Rigobertus urbis Remensiumirificae sanctitatis archiepiscopus. Qui in regione Ribuariorum spectabili de prosapia exortus, patre siquidemFrancigena ex Portensi territorio. Ab aetatis primaevae tyrocinio totum se caelestibus mancipavit disciplinis; castitatem praeditus, in vigiliis sedulus, oratione pervigil, sermone verax, refertus caritate, deditus abstinentiae, dapsilis itia insignitus, in consilio prudens omnique morum honestate pollebat. Per haec virtutum insignia ocius occurrens in virum perfectum, quemadmodum caelitus electus, ad pontificalis apicem honoris est sublimatus, in quo, superna adminiculante sibi gratia, talis tantusque ilico apparuit, ut omnium oculis et nimirum bonis amori, qui desiderabant eius monitis salutaribus humiliter obsequi; malis quoque nichilominus erat timori, qui ab eo metuebant tam deprehendi
Abbreviated transcription (Latin):
uir. A. Certabat mater cũ ꝑuulo
rentebatur infans ab utero erat
ergo conflictus inter mulierem
A Ledebatur matrona nec noce¬
batur infancia obluctabat᷑ sarci¬
na ne geitrix fieret parricida

Expanded text:
rent. Certabat mater cum parvulo, renitebatur infans ab utero; erat ergo pugna inter mulierem edebatur matrona, nec nocebatur infantia, obluctabatur sarcina, ne genitrix fieret parricida
Abbreviated transcription (Latin):
iatoribus ita carus erat. t adei¬
ctum ei prime cohortis teaderet.
at sũs eum conspectui iuberẽt seper
astare. Erat enim uerus dei tultor¬
t necesse erat ut quem deus per¬
fuderat gratia: ab om̃ib amare¬
tit. Christo igitur quotidie sedite¬
lum exhibebat officium. Satade¬
batq ut hoc sacrilegis regib esset
actultum: nõ passione territisteig
sed ut xp̃ianorum amnios quos
inter tormenta uidebat deficere
confortaret et deo redderet comiaee
quas diabolus conabatur auferte.

Expanded text:
ratoribus ita charus erat, ut principatum ei primae cohortis traderent, et suo eum conspectui juberent semper astare. Erat enim vir toet necesse erat ut, quem Dei perfuderat gratia, ab omnibus amaretur. 2. Christo igitur quotidie sedulum exhibebat officium, sed agebat quatenus hoc sacrilegis regibus esset occultum, non pChristianorum animos, quos inter tormenta videbat deficere, confortaret, et Deo redderet animas quas diabolus conabatur auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
tantibus equidem si
fouebat ne desperarẽt ĩ malis. u¬
roinde quosdam piis sermo¬
nibus assiduo predicacionis
ad meliora euexit. quosdam matu¬
ritate et finceritate multiplicis
doctrine desiderio sancte cõuersatio¬
nibusdam exemplũ factus
est ad salutem: alios inter
septa sui gregis oues fecit: alios
educauit. omnibus oĩa factꝰ est
Ut omes saluos efficeret uiii .l¬
uccessit autem in episcopatu¬
remensi. reolo magnarum

Expanded text:
tantibus equidem, si fovebat, ne desperarent in malis. Proinde quosdam piis sermonibus assiduae predicationis ad meliora evexit, quosdam maturitate et sinceritate multiplicis doctrinae desiderio sanctae conversatiobusdam exemplum factus est ad salutem; alios intra septa sui gregis oves fecit, alios educavit: Omnia omnibus factus est, ut omnes salvos efficeret. 2. Successit autem in Remensi
Abbreviated transcription (Latin):
psa. que fuerant precedẽciũ patrũ.
studio et uigore fundata. q̃ cũcta
erat. sufficientia et cõtinua eies
uictualia constituit. quatinu
diumo cultiu liberius atq ĩstan¬
cius insistere possent. Tu autem¬

Expanded text:
psa, quae fuerant precedentium patrum studio et vigore fundata; quae cuncterat, sufficientia et continua eis victualia constituit, quatinus divino cultui liberius atque instantius insistere quivissent. Priu
Abbreviated transcription (Latin):
trignita tres dies. ab ĩgres¬
su templi. ac uiri thoro abstinẽt.
donec quadragesimo natiuitatis¬
die filium cũ hostiis ad templũ
domini deferret. Primogenitum
nanqz omne masculim sexus.
sanctũ dño uocari. atq ideo mũ¬
da queq̃ offerri deo. ĩmũda autẽ
mundis mutari. uel occidi. et oẽ
siclis argenteis debere redimi pri
da fieri iussa est quatuordecim
diebus et sexaginta et sex dieb
aliis a templi ingressu suspendi
donec octogesimo natiuitatis
die. qui dies purgacionis eius
uocabatur illo se suãq sobolem
hostiis sanctificatura ueniret.
ac sic demũ ad uiri thorũ libera
redire deberet. Tu autẽ.¬

Expanded text:
triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatidie filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem mundis mutari, vel occidi, et  Alsiclis argenti debere redimi. da fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. Intue
Abbreviated transcription (Latin):
liorum quidem preciosa mor ᷤᷤ
martyrum laudem ĩ cõfessiõe
momeruit: horum ĩ cõsummacioe
compsacuit: Quia incipiẽtis uite
prmordiis ipse eis occasus ũcium
glorie dedit. qui presentis t̾minum
composuit. quos herodis impietas
oit. Qui nire dicuntur flores. quos
in medio frigore infelicitatis exor¬
tes. uelut primas erumpentes eccle¬
sie geminias: quedam persecutionis
pruma decoxit. Tu autem dñe Re.¬

Expanded text:
liorum quidem pretiosa mors martyrum laudem in confessione promeruit: horum in consummatione complacuit; quia incipientis vitae primordiis ipse eis occasus initium gloriae dedit, qui praesentis terminum imposuit. Quos Herodis impietas xit, qui jure dicuntur martyrum flores, quos in medio frigore infidelitatis exortos, velut primas erumpentes Ecclesiae gemmas quaedam persecutionis pruina decoxit. Et ideo dignum e
Abbreviated transcription (Latin):
nde beata es o bethleem fem
Diuda: que herodis regis ĩma¬
nitatem: in puerorũ extinctione
perpessa es. que sub uno tempor
candidam plebem imbellis infã¬
cie deo offerre meruisti. Digne ta¬
quos beacius uite eterne mundus
edidit. ꝙͣ quos maternorũ uiscem̃
partus effudit. Si quidem ante
uite perpetue adepti sunt dignita¬
tem: ꝙ usum presentis acciperẽt

Expanded text:
 Beata es, o Bethlehem terra Juda, quae Herodis regis immanitatem in puerorum exstinctione perpessa es, quae sub uno tempore candidatam plebem imbellis infantiae Deo offerre meruisti. Digne taquos beatiores aeternae uitae mundus edidit, quam quos maternorum uiscerum partus effudit, si quidem ante uitae perpetuae adepti sunt dignitatem, quam usuram praesentis acciperent
Abbreviated transcription (Latin):
Annunciatum est per gabrielem ar¬
changelum ad mariam uirginem
per splendidam regionem aurem
uirginis uisitare palacium uteri.
Et egressus est per auream portai¬

Expanded text:
Annuntiatum est per Gabriel archangelum ad Mariam virginem:per splendidam regionem, aurem Virginis, visitare palatium uteri; et regressus est per auream
Abbreviated transcription (Latin):
et nomen uirginis maria. Et¬
fratres carissimi. hodierna
sancti euangelii lectio nobis cõmẽ¬
dat. que angelum de celis a deo¬
missum nacrat ad uirginem: ut
nouam in carne natiuitatẽ filii
dei predicaret: per quam nos abie¬
ta uetustate nouia. renouari: atq
inter filios dei computari possimꝰ
Ut ergo ad promisse salutis me¬
reamur dona pertingere: primor¬
dium eius intenta curemꝰ aure
percipere. Alissus est inquit an¬

Expanded text:
et nomen virginis Maria, etfratres charissimi, hodierna nobis sancti Evangelii lectio commendat, quae angelum a Deo de coelis missum narrat ad Virginem, ut novam in carne nativitatem Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, an
Abbreviated transcription (Latin):
ic locus in hebreo habet. Et
erit requies eius gloriosa
ꝯtiq quia moriens caro eius
non uiderit corrupcionem secundũ
psalim sentenciam .I. lon derelin¬
ques aiãm meã in inferno. nec
dabis sanctũ tuũ uidere corrupcio¬
nem. Ipse est qui per nathan ex
semine dauid promittitur: qͥ etiã
et per ysaiam prophetam ita pre¬
nunciatur. Egrẽdietur uirga in
quit de radice iesse. et flos de radice
eius ascendet. Hec uirga de radi¬
ce iesse uirgo est maria. De dauid
radice exorta. que genuit florem
dominum saluatorem. De quo
eciam sequitur. Et requiescet
super eum spiritus domini: spũs
sapiencie et intellectus. spiritu
consilii et fortitudmnis. spiritus

Expanded text:
ic locus in Hebraeo sic habet: Et erit requies ejus gloriosa. Utique quia moriens caro ejus non vidit corruptionem secundum Psalmi sententiam: Quia non derelinta est anima ejus in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Iste est qui per Nathan ex semine David promittitur, qui etiam et per Isaiam prophetam ita pronuntiatur: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Haec virga de radice Jesse virgo est Maria de radice David exorta, quae genuit florem 22 Dominum Salvatorem, de quo etiam sequitur: Et requiescet super eum Spiritus Domini, Spiritus sapientiae et intellectus, Spiritus consilii et fortitudini
Abbreviated transcription (Latin):
pertum profecto uin.¬
humane restauracioni
principium: ut angelus a deo
mitteretur ad uirginem partu
consecrandam diuino: quia pͥma¬
humane perdicionis fuit causa
cum serpens a diabolo mittebatur
ad mulierem: spiritu superbie
decipiendam. immo ipse in serpẽte
diabolus ueniebat. qui genus
humanũ deceptis parentibus¬
primis immortalitatis gloria nu¬
daret. Quia ergo mors intrauit
per femmam: apte redit et uita
per feminain. Illa a diabolo sedu¬
cta per serpentent. uiro gustum
mortis intulit: hec edocta per an¬
gelum: mundo salutis autorem

Expanded text:
ptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad mulierem spiritu superbiae decipiendam: imo ipse in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibusprimis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
archinoaldo. qui tunc palacium
ministerio ipsa adolescẽs: ita dece¬
eius minustris complaceret. Erat
prudens. et cauta. nulli machi¬
forma corporis grata: et omni
et incessu greais

Expanded text:
rchinoaldo, qui tunc palatium ministerio ipsa adolescens ita deceeius ministris complaceret. prudens et cauta nulli machiforma corporis grata ac subtilet incessu gravis
Abbreviated transcription (Latin):
sederit filius hominis ĩ sede ma¬
iestatis sue: sedebitis et uos super
sedes duodecim: iudicãtes duodecĩ
tribus israel. Non dixit qͥ reli¬
quistis ommia. hoc enĩ ⁊ socrates
fecit philosophus. et multi alii
diuicias contempserunt. Sed
qui secuti estis me: quod proprie
apostolorum est atq credencium.

Expanded text:
lius hominis in sede majestatis suae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel. Non dixit: Qui reliquistis omnia: hoc enim et Socrates fecit philosophus, et multi alii divitias contempserunt; sed qui secuti estis me, quod proprie apostolorum est atque credentium.
Abbreviated transcription (Latin):
n regeneratione cum sederit
filius hominis in sede maie¬
statis sue. quando ex mortuis de
corrupcione surgent incorrupti.
sedebitis et uos in soliis iudicãtiũ
condennãtes duodecim tribus israel-
quia uobis credentib: illi credere
noluerunt. Et oĩs qui reliquerit
domũ. uel fratres. aut sorores. aut
patrem: aaut matrem. aut filios.¬
aut agros propter nomẽ meum.

Expanded text:
n regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suae, quando ex mortuis de corruptione resurgent incorrupti, sedebitis et vos in soliis judicantium, condemnantes duodecim tribus Israel: quia vobis credentibus, illi credere noluerunt. Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxoraut
Abbreviated transcription (Latin):
recisum est in ea illud eue
infelicitatis elogiĩt de qua
dicitur. In tristicia paries filios: qr
ista dñmi in leticia parturiuit. Eua
emm luxit: ista uero exultauit.¬
Eua lachrintas: maria gaudiũ
in uentre portauit: qr illa pctõrem
ista edidit innocentem. Tu aut̾ R¬

Expanded text:
ecisum est in ea illud Evae infelicitatis elogium quo dicitur, In tristitia paries filios : quia ista in laetitia Dominum parturivit. Eva enim luxit, ista exsultavitEva lacrymas, Maria gaudium in ventre portavit: quia illa peccatorem, ista edidit innocentem. Virgo
Abbreviated transcription (Latin):
irgo quippe genuit qr u̾go
concepit inuiolata peperit
quia in conceptu libido non fuit.
utrobiq miraculo: et sine corrup¬
cione grauida: et in partu uirgo¬
puerpera. Aue inquit angelus
ad eam gra plena dominꝰ tecũ.¬

Expanded text:
irgo quippe genuit, quia virgo concepit; inviolata peperit, quia in conceptu libido non fuit. Utrobique miraculum, et sine corruptione grapuerpera. Ave, inquit angelus ad eam, gratia plena, Dominus tecu
Abbreviated transcription (Latin):
tantes benignos. cũ ipsis eadem
sancta batildis secreta celestia
penetrare conspexit. Uere beata
cuius itineris angeli comite
erant. Ecce scala. quam dum
uiueret erexit ad celum. Ecce so¬
cii angeli quos bonis operibus
iherendo acquisiuit in t̾ra ami¬
fuerat precepit: ne matri mona¬
sterii uel cuiqz sorori hec uisio
manifestaretur ne magis t̾sticia
deficerent donec euocatio diuina
aiam eius a corpore susciperet.
Sed neqz domine abbatisse que
ualde de infirmitate granabatur¬
ne forte mole magnitudinis tri
habebat preterea ipsa dominao
batildis quandam infantulam:
quai ex fonte sacri baptismati
susceperat. supra quam apud
mĩet altissimi fudit preces: ut
eaudem ipse ante se reciperet. qd̃
hora anima infantule a corpore¬

Expanded text:
tantes benignos, cum ipsis eadem tantes benignos, cum ipsis eadem sancta Balthildis secreta caelestia sese penetrare conspexit. Vere beata, cuius itineri angeli comites erant! Ecce scala, quam, dum viveret, erexit ad caelum! Ecce sotii angeli, quos bonis operibus inherendo adquisivit in terra amifuerant, praecepit, ne matri monasterii vel cuique sororum haec visio manifestaretur, ne magis tristitia deficerent, donec evocatio divina animam eius sanctam a corpore susciperet.sed neque domnae abbatissae, quae valde infirmitate gravabaturne forte mole magnitudinis trisHabebat praeterea ipsa domna Balthildis quandam infantulam, quam ex fonte sacri baptismatis susceperat, supra quam apud misericordiam Altissimi fudit preces, quatinus eandem ipse ante se reciperet, ipsahora anima infantulae a corpore
Abbreviated transcription (Latin):
promeruit. ut pro matrimomio
quam supradictus archinoaldꝰ
princeps morte interuẽta amise¬
batildem uirginem in thoro ma¬
taret illic aliquem latere potuisse¬
Quesita igitur et nõ inuẽta idẽ
principis nupcias deuitauerat.
postea clodoneum dagoberti quon¬
dam regis filiũ ĩconiugiũ acciꝑet¬
It ipsa collata sibi regi in .l.
cipibus se ostendebat ut matrem.
sacerdotibus ut filiam. iuuenibz
bilis omnibus. diligẽs sacerdotes
ut patres. monachos ut fratrees.¬
pauperes ut domesticos. peregri¬
nos ut filios. quia ip̃a peregrina
lis subsidia uite ministrabat.
et omĩb debilibus opẽ ferebat.
fidem et deuocionem eius. ut plem᷑
hec que mente conceperat ꝑficeret
manus ministrans ipsa sacer¬
dotibus et pauperibz. pascebat
bat mortuos. Dirigebatq ꝑ ip̃m
ad cenobia uirorum ac sacrarũ
uirginũ auri uel argẽti nõ modi¬
et ei conueniens fuit ostensa.
Stala siquidem erecta uidebat᷑.
astare aute altare beate marie.
et quasi secum angelos dei comi¬

Expanded text:
promeruit, ut pro matrona, quam supradictus Herchenoaldus princeps, morte interventa, amiseBalthildem taret illic aliquem latere potuisse. Ea igitur non inventa, princeps principis nuptias devitarat, postea Clodoveum Dagoberti quondam regis filium in conjugium accipet ipsa collata sibi a Deo prudencipibus se ostendebat ut mater, sacerdotibus ut filia, juvenibus bilis omnibus. Diligens valde sacerdotes ut patres, et monachos ut fratres,pauperes ut domesticos, peregrinos ut filios, quia et ipsa peregrina lis subsidia vite ministrabat et omnibus omnino debilibus opem ferebat. fidem et devotionem eius, ut plenius haec que mente conceperat perficeremanus ministrans ipsa sacerdotibus et pauperibus, pascebat bat mortuos; dirigebat quoque per ipsum ad coenobia virorum ac sacrarum virginum auri vel argenti non modiet ei conveniens fuit ostensa. Scala siquidem erecta videbatur astare ante altare sanctae Mariae, et quasi secum angelos Dei comi
Abbreviated transcription (Latin):
ulianus imperator apostata.
inter multos xp̃ianos quos
publicis custodiis mãcipauit
beatum ianuariũ senẽ presbite¬
rum comprehensũ cuidã uicario
gordiano ad audiendũ tradidit.
Qui beatũ ianuariũ pacienter
audiens. spũ dei illuminatus
credere cepit R Tristicia uestra¬

Expanded text:
ulianus imperator apostata inter multos Christianos, quos publicis custodiis mancipavit, beatum Januarium, senem presbyterum comprehensum cuidam vicario Gordiano ad audiendum tradidit; qui beatum Januarium patienter audiens, spiritu Dei illuminatus credere coepit; quem protinus beat
Abbreviated transcription (Latin):
ropterea quippe sicut eciam
ante nos hoc intellexerunt
homines dei dominus noster iesus
xpũs corpus et sanguinẽ suum
in eis rebus commendauit: que
ad unum aliquid rediguntur. Ex
ponit quomodo idfiat quod loquitur.
et quid est manducare corpus eius
et sanguinem bibere. Et qui man¬
ducat meam carnem. et bibit meũ
sanguinem: in me manct et ego in

Expanded text:
ropterea quippe, sicut etiam ante nos hoc intellexerunt homines Dei, Dominus noster Jesus Christus corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquiponit quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus et sanguinem bibere: Et qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem in me manet et ego in
Abbreviated transcription (Latin):
aro eus est: quam sub for¬
ma pains oꝑtani in sacra¬
mento accipimus. et sanquis eias
Caro uidelicet est carnis. et sãgui¬
est. sacramentum sanguinis. Car¬
ne et sanquine utroqz iuisibili
omniũ uirtutum. et diuena ma¬
iestate.

Expanded text:
aro eius est quam forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis eius Caro uidelicet 424 carnis, et sanguis sacramentum est sanguinis. Carne et sanguine, utroque inuisibili, um uirtutum et diuina maiestate.
Abbreviated transcription (Latin):
in regno celorum.
T fortasse ideo non erit ĩ ragul
celorum uhi inisi magui esse non
possunt. Qui autem fecerit et do¬
cuerit sic: hoc est qui nõ soluerit et
docuerit sic. secundum id quod non
soluit. magnus uocabitur ĩ regno
celorum. Qd ergo magnꝰ uocabitur
in regno celorum: sequitur ut etiã
sit in regno celorum: quo magni

Expanded text:
in regno coelorum: t fortasse ideo non erit in regno coelorum, ubi nisi magni esse non possunt. Qui autem fecerit et docuerit sic, hoc est, qui non solverit, et docuerit sic, secundum id quod non solvit, magnus vocabitur in regno coelorum. Qui vero magnus vocabitur in regno coelorum, sequitur ut etiam sit in regno coelorum, quo magni
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uidi quattuor angelos
lerre ne slarent super terrain: neq
super mare: neqz in ullam arborẽ.
Et uidi alterum angelum ascende¬
tem ab ortu solis habentẽ signum
dei uiui. et clamauit uoce magna¬

Expanded text:
super quatuor angulos ae, ne flarent super terram, neque super mare, neque in ullam arborem. Et vidi alterum angelum ascendentem ab ortu solis, habentem signum Dei vivi; et clamavit
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uidi turbam magnã¬
quam dinumerare nemo
poterat: ex omnibz gentib et tri¬
bubus et populis et linguis. stan¬
tes ante thronum. et in conspeitu
uoce magna dicentes. Salus deo

Expanded text:
ost haec vidi turbam magnamquam dinumerare nemo poterat, ex omnibus gentibus, et tribubus, et populis, et linguis stantes ante thronum, et in conspectu e magna, dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
espondit enim ei iesus: et
dixit. Amen amen dico
uobis: nisi quis natus fuerit de¬
nuo. non potest uidere regnum
dei. Que sentencia tanto apercir
cunctis fidelibus lucet: quanto
constat quia sine huius luce
fideles esse nequeunt. Qͥs etem̃
ualet intrare celorum: Sed ni-¬
chodemus qui nocte uenit ad iesũ:
necdum lucis capere mysteria no¬
uerat. Nam et nox in qͣ uenit:
ipãm eius qua premebatur igno¬

Expanded text:
espondit Jesus et dixit: Amen amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat, quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim egnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus qui nocte venit ad Jesum, necdum lucis mysteria capere noverat, nam et nox in qua venit, ipsa ejus qua premebatur igno
Abbreviated transcription (Latin):
deo igitur iesum ad magi¬
sterium celeste mundo adhi¬
bendum uenisse confessus est: deui
aum illo fuisse miraculis prodẽtibz
deum cognouit. Sed quia quem
magistrum nouerat ueritatis
studiose docendus adiit: merito
usq natiuitatis eus diuine sa¬
licet et humane sed et passionis
atqz ascensionis ipsius archana
percepit. Necnon eciam modum
secunde generacionis: ingressum
regni celestis: aliaqz plura dño

Expanded text:
Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Deum cum illo fuisse miraculis prodentibusDeum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis studiose docendus adiit, merito usque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis ejus atque ascensionis ipsius arcana percepit; nec non etiam modum secundae generationis, ingressum regni coelestis, aliaque perplura do
Abbreviated transcription (Latin):
quis intellexit; Puus est altissimi¬
potrns et metuendus ninus: sedẽs
et uidit. et dinumerauit. et
mensus est. et effudit illan super
omnua opera sua. super omnem
carnem secundũ datum suũ prebet
illam diligentibz se. Cincquiesmel

Expanded text:
xit? Unus est Altissimpotens et metuendus nimis, sedens et vidit, et dinumeravit, et mensus est. Et effudit illam super omnia opera sua, et super omnem carnem secundum datum suum, et praebuit illam diligentibus se . Diligentes
Abbreviated transcription (Latin):
Seprosi non absurde intelligi pos¬
sunt qui scienciam uere fidei non
habentes: uarias datrinas profitẽ¬
tur erroris. Non enim uel abscon¬
dunt impericiam suam sed ꝓsũma
pericia proserunt in lucem et iactã¬
ciam sermonis ostentant. Alulla
porro falsa dactrina est: que nõ aliqͣ
uera intermisieat

Expanded text:
eprosi non absurde intelligi possunt, qui, scientiam verae fidei non habentes, varias doctrinas profitentur erroris. Non enim vel abscondunt imperitiam suam, sed pro summa peritia proferunt in lucem, et jactantiam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est quae non aliqua vera intermiscea
Abbreviated transcription (Latin):
udistis fratres carissimi pape¬
ꝙ sancte mulieres que dnm fuerãt
secute: cum aromatibus ad monu¬
mentum uenerunt. et ei quẽ uiuẽtẽ
dilexerant: etiam mortuo: studio
humanitatis obsequuntur. Sed
res gesta: aliquid in ecclesia signat
gerendum. Sic quippe necesse est:
ut audiamus que facta sũt: qͣtinꝰ
cogitemus eciam que nobis sunt
ex corum imitacione facienda. Et
nos ergo in eun qui mortuus est¬
credentes. si edore uirtutum referti:
cum opmione bonorum operũ dñ
querimus: ad monumẽtum ꝓfecto
illius cum aromatibz uenimus.
Ille autem mulieres angelos uidẽt:
que cum aromatibz uenerunt. quia
uidelicet ille mentes super nos aiues¬
aspicint. que cum uirtutum odo¬
ribus ad dominum per sancta desi¬
deria proficiscuntur. Tu auten
ngelus domini descendit de celo
et accedens reuoluit lapidem et suꝑ
eum sedit et dixit mulieribz. nolite
timere scio enim quia crucifixũ que¬
ritis. Iam surrexit uenite et uidete
locum ubi positus erat dñs allã.u.¬

Expanded text:
udistis, fratres charissimi, quod sanctae mulieres quae Dominum fuerant secutae cum aromatibus ad monumentum venerunt, et ei, quem viventem dilexerant, etiam mortuo, studio humanitatis obsequuntur. Sed res gesta aliquid in sancta Ecclesia signat gerendum. Sic quippe necesse est ut audiamus quae facta sunt, quatenus cogitemus etiam quae nobis sint ex eorum imitatione facienda. Et nos ergo in eum qui est mortuus credentes, si, odore virtutum referti, cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad monumentum profecto illius cum aromatibus venimus. Illae autem mulieres angelos vident, quae cum aromatibus venerunt, quia videlicet illaspiciunt, quae cum virtutum odoribus ad Dominum per sancta desideria proficiscuntur. Notanngelus Domini descendit de coelo, et accedens revolvit lapidem; et super eum sedit, et dixit mulieribus: Nolite timere; scio enim quia crucifixum quaeritis. Jam surrexit. Venite et videte locum ubi positus erat Dominus, allelu
Abbreviated transcription (Latin):
illici sane uocubulo dicinus
eos qui pecunias habẽt. nõ
iam domui sue sed aliene pocius
rei despensatores esse putandos.
Quod si iuxta huius serui exẽplũ
sedulo finiende uillicacionis ac
racionis reddende tempus preuide¬
rint. faule terrenorum omnium
delectatione simul et dilectiõe nuda¬
ti: plus sibi de amicis conquirẽdis
in futuro: ꝙͣ diuiciis in presenti
colligendis prospicere curabũt .A.¬

Expanded text:
illici sane vocabulo discimus illici sane vocabulo discimus eos, qui pecunias habent, non jam dominos suae, sed alienae potius rei dispensatores esse putandos. Qui si juxta hujus servi exemplum sedulo finiendae villicationis ac rationis reddendae tempus praeviderint, facile terrenorum omnium delectatione simul et dilectione nudati, plus sibi de amicis conquerendis in futuro, quam divitiis in praesenti colligendis prospicere curabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
n uillico hoc quem dominus en¬
ciebat de uillicatu: et laudauit eũ
quod in futurum sibi prospexerit
non omna debemus ad imitandũ
sumere. Non enim aut dño nostro
facienda est in aliquo fraus: ut
de ipsa fraude elemosinas faciamꝰ
aut eos a quibus recipi uolumus
in tabernatula eterna: tanꝙ debi¬
tores dei et dñ nri fas est ĩtelligi
cum iusti et sancti significentur
hoc loco. qui eos introducãt in taber¬
nacula eterna: qui ĩ necessitatibz
suis terrena bona cõmunicauerũt.
quod si quis alicui eorũ cali¬
cem aque frigide dederit tantũ in
nomine discipuli: nõ perdet mercedẽ
suam. Sed eciam ecõtrario dicũtur
iste similitudines: ut intelligamꝰ
si laudari potuit ille a dño qͥ frau¬
dem faciebat: ꝙͣto amplius placẽãt¬
domino deo. qui secundũ eius p̃cep¬
lum illa opera faciunt. Sicut eciã
de iudice iniquitatis. qui interpella¬
batur a uidua cõparacionẽ duxit
ad iudicem deum : cui nulla ex parte
uidex miquus conferendus est . ix ͨ ͦ.¬

Expanded text:
n villico hoc quem dominus ejiciebat de villicatu, et laudavit eum quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. Non enim aut Domino nostro facienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude eleemosynas faciamus; aut eos a quibus recipi volumus in tabernacula aeterna, tanquam debitores Dei et Domini nostri fas est intelligi, cum justi et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicaverint. Quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam . Sed etiam e contrario dicuntur istae similitudines, ut intelligamus si laudari potuit ille a domino, cui fraudem faciebat, quanto amplius placeantDomino Deo, qui secundum ejus praeceptum illa opera faciunt. Sicut etiam de judice iniquitatis qui interpellabatur a vidua, comparationem duxit ad judicem Deum, cui nulla ex parte judex iniquus conferendus est, v
Abbreviated transcription (Latin):
Audite ergo reges et intelligite. Disu¬
te iudices finiũ terre. Prebete autem
aures uos: qui continetis multitu¬
dines et placetis uobis in turbis na¬
cionum. quĩ data est adnõ potestas
uobis. et uirtus altissimo: qui ĩter¬
rogabit opera uestra et cogitationsᷤ
scrutabitur.¬

Expanded text:
audite ergo, reges, et intellegite, discite, iudices finium terrae, praebete aures. uos, qui continetis multitudinem et placetisuobis in turbis nationum; quoniam data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur
Abbreviated transcription (Latin):
habẽt uocis. Propter hoc qui loqui¬
tur iniqua non potest latere. nec
preteribit illum corripiẽs iudiciũ¬
n cogitationibus enim ini ͤ l.¬
impii interrogatio erit. Ser¬
monum autem illius audicio ad
deum ueniet. et ad correptionem ih¬
tatum̃ illius: quoniam auris zeli
audit omnia. et tunultus muriu¬
racionum non absiondetur. u ͤ lactõ¬
ustodite ergo uos a murmura¬
cione que nichil prodest. et a
detraitione parcite lingue. Qr sermo

Expanded text:
t . Propter hoc qui loquitur iniqua non potest latere, nec praeteribit illum corripiens judiciumin cogitationibus enim impii interrogatio erit: sermonum autem illius auditio ad dominum ueniet ad correptionem iniquitatum. illius. quoniam auris zeli audit omnia, et tumultus murmurationum non absconditur. custodite ergo uos a murmuratione, quae nihil prodest, et a detractione parcite linguae: quo
Abbreviated transcription (Latin):
guis: et mortua est tertia pars
creature eorum que habebãt aiãs
in mari. et tertia pars nauium
magna ardens tanꝙͣ facula: et
cecidit in tertiam partẽ fluminũ
et in fontes aquarum. et nomen
stelle dicitur absinthiũ. Et facta
est tercia pars aquarũ in absin¬
thium. et multi. homi mortui sũt
de aquis. quia amare facte sũt ĩs¬
t quartus angelus cecinit. et
percussa est tercia pars solis: et
tertia pars l une, et tercia pars
stellarum: ita ut obscuraretur ttia
pars eorum et diei nõ luceret pars
tertia. et noctis similiter. Et uidi et
audiui uocem uiius aquile uolan¬
tis. per medium celi dicentis uoce
magna. De. ue. ue. habitantibus
in terra. de ceteris uocib trium an¬
gelorum qui erant tuba canituri

Expanded text:
guis, et mortua est tertia pars guis, et mortua est tertia pars creaturae eorum, quae habebant animas in mari, et tertia pars naviumagna ardens tanquam facula, et ceciet in fontes aquarum: et nomen stellae dicitur Absinthium: et facta est tertia pars aquarum in absinthium: et multi hominum mortui sunt de aquis, quia amarae factae sunt. Et quartus angelus tuba cecinit, et percussa est tertia pars solis, et tertia pars lunae, et tertia pars stellarum: ita ut obscuraretur tertia pars eorum, et diei non luceret pars tertia, et noctis similiter. Et vidi, et audivi vocem unius aquilae volantis per medium coeli, dicentis voce magna: Vae, vae, vae habitantibus in terra, de caeteris vocibus trium angelorum, qui erant tuba canituri