comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
passuros nos tribulationes. sicut & factum
est & scitis. Propterea & ego amplius non
sustinens misi ad cognoscendã fidem urãm:
ne forte temptauerit uos is qui temptat.
et fi̾at labor uester in anis. Nunc autẽ
ueniente ty motheo ad nos a uobis & an¬
nunciante nobis fidem & caritatem ues¬
tram. & quia memoriam nostri habetis
bonam semper desiderantes nos uidere sic̃¬
& nos quoq uos Ideo consolati sumus fra¬
tres in uobis in omni necessitate & tribu¬
latione nostra per uestram fidem: quoniã
nunc uiuimus si uos statis in domino. Quã
enim gratiarum actionẽ possumꝰ dõ retri
quo gaudemus propter uos coram deo nr̃o
nocte & die habundantius orantes ut
uideamus faciem uestram. & compleamus
ea que desunt fidei uestre. Ipse autem
dens &e pater noster & dominuis ibs xp̃cił di¬
rigat uiam nostram ad uos. os autẽ dñs
mulri plic&: habundare faciat caritatem an
ipinucem & in omnes: ̃d modũ& nos in uobĩ
Ad confirianda corda uestra sine querela

Expanded text:
passuros nos tribulationes sicut et factum est et scitis propterea et ego amplius non sustinens misi ad cognoscendam fidem vestram ne forte temptaverit vos is qui temptat et inanis fiat labor noster nunc autem veniente Timotheo ad nos a vobis et adnuntiante nobis fidem et caritatem vestram et quia memoriam nostri habetis bonam semper desiderantes nos videre sicut nos quoque vos ideo consolati sumus fratres in vobis in omni necessitate et tribulatione nostra per vestram fidem quoniam nunc vivimus si vos statis in Domino quam enim gratiarum actionem possumus Deo retriquo gaudemus propter vos ante Deum nostrum nocte et die abundantius orantes ut videamus faciem vestram et conpleamus ea quae desunt fidei vestrae ipse autem Deus et Pater noster et Dominus Iesus dirigat viam nostram abundare faciat caritatem in invicem et in omnes quemadmodum et nos in vobis ad confirmanda corda vestra sine querella
Abbreviated transcription (Latin):
no uissimos ostendit tamquã morti destinatos. qͥa
spectaculũ facti sumus mundo. & angłis & homi¬
nos autem ignobiles. Usq in hanc horã & esurimꝰ
& sitimus & nudi sumus & colapiuis cedimur &
in stabiles sumus & laboramus oꝑantes manibus

Expanded text:
novissimos ostendit, tamquam morti destinatos: quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis, et homibiles, nos autem ignobiles. Usque in hanc horam et esurimus, et sitimus, et nudi sumus, et colaphis caedimur, et instabiles sum
Abbreviated transcription (Latin):
Q e seriuis in dno. quẽ misi ad uos ad hoc ipsũ
uit cognoscat quȩ circa uossunt ut esolet
corda ura cũ onesimo carissimo & fideli
fre qui ex uob̾ ẽ: qui om̃a quȩ hic aguntur
nota facient uobis. Salitant uos aristarchus
Ecaptiuus meus & marcus c̃sobrinus barna¬
be.de. quo accepistis mandata. si uenerit ad

Expanded text:
us in Domino quem misi ad vos ad hoc ipsum ut cognoscat quae circa vos sunt et consoletur corda vestra cum Onesimo carissimo et fideli fratre qui est ex vobis omnia quae hic aguntur nota facient vobis salutat vos Aristarchus concaptivus meus et Marcus consobrinus Barnabae de quo accepis
Abbreviated transcription (Latin):
in cultu di.: infirmos infirmitate ł ignorantia delinquentes:
peccatores. quos ñ excusat infirmitas siue ignorantia: s agit
in peccatũ. libens malitia Ut qͥd enĩ xp̃c cũ adhuc infirmi ee̾¬

Expanded text:
in cultu Dei, infirmos infirmitate vel ignorantia delinquentes, in cultu Dei, infirmos infirmitate vel ignorantia delinquentes, peccatores quos non excusat infirmitas sive ignorantia, sed agit in peccatum libens malitia. « Ut quid enim Christus, cum adhuc infirmi e
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ carnẽ. s nc̃ iã ñ nouit. ꝑ carnẽ tam transit in dm̃. ꝑ
dnm nrm iħm xꝑm: ꝑ quẽ nc̃ interim accipimꝰ reconcilia¬
tionẽ. ibi cũ eo habituri beatitudinis unitatẽ. Hoc in cord
& conscientia filii gr̃ȩ assidue cõmeniorat ds: cõm̃dans caritatẽ
suã in nob̾ Salius enĩ ceteris salutis & fidei nr̃ȩ sacram̃tis. ꝓpter
hoc & natꝰ & passus ẽ. & fecit quiqͥd fecit in t̾ris factus homo dc:
ut in ꝓuocationẽ nr̃ȩ in se caritatis. caritate suã cõm̃daret in nob
Fortius enĩ. amor amore trahit᷑. Ipse uͦ multũ uolebat amari
ab eis. quos saluandos susceperat: quos nͥ amantes se saluare ñ
poterat: quoꝵ m̃sura salutis. in m̃sura ẽ amoris: Ido ꝓ impus.
ꝓ infirmis. & ꝓ pecatorib mortuus ẽ: Hȩc enĩ tria prudent᷑ posu¬
it apłs. ꝑ hȩc omĩa peccantiũ genera designans: impios appellars

Expanded text:
cundum carnem, sed nunc jam non novit. Per carnem tamen transit in cundum carnem, sed nunc jam non novit. Per carnem tamen transit in m Christum; per quem nunc interim accipimus reconciliationem, ibi cum eo habituri beatitudinis unitatem. Hoc in corde et conscientia filii gratiae assidue commemorat Deus, commendans charitatem suam in nobis. Salvis enim caeteris salutis et fidei nostrae sacramentis, propter hoc et natus et passus est, et fecit quidquid fecit in terris factus homo Deus, ut in provocationem nostrae in se charitatis, charitatem suam commendaret in nobis; fortius enim amor amore trahitur. Ipse vero nullum volebat amari ab eis quos salvandos susceperat, quos nisi amantes se salvare non poterat, quorum mensura salutis in mensura est amoris. Ideo pro impiis, pro infirmis, pro peccatoribus mortuus est. Haec enim tria prudenter posuit Apostolus, per haec omnia peccantium genera designans, impios appellans
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ꝓ uob̾ mortiiꝰ ẽ: multomagis iustificati nẽ in sanguine
ipsiꝰ salui errnꝰ ab ira ꝑ ipsũ Si enĩ cũ inimici ẽeͥtis. reconcili¬
ati estis ão ꝑ mortẽ filii eiꝰ: multomagis reconciliati. salui eri¬
tis in uita ipsius. Quid: Nullusne aliꝰ a peccato mͥexitꝰ: nͥ ꝑ
mortẽ x filii tui: Nullus Nã magno odio opponend̃ erat
magnꝰ amor: amor filii. odio numici: amor tui usq ad con¬
temptũ sui. peccato amoris tui. qͦd̾ te ipsũ amabas usq ad
contemptũ di. Et hisreb & sacram̃tis rerũ. mysteriis. & mys¬
terioꝵ affectib purgand̾ erat amor qͦ ad dm redit᷑ d̃oq in¬
heret᷑: Sine qͦ. omĩno mundato & puro nec ad dm̃ re¬
dit᷑: nec dõ adheret᷑ Mundatꝰ autẽ. & iuidens. & fruens qͥd
ñ ĩa in sacram̃tis s in ipsa re omniũ sacram̃toꝵ: ñ in myste¬
riis. s in ipsa luce manifestȩ ueritatis: qr & si nouit iħm se¬

Expanded text:
est, multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. Si enim cum inimici essetis, reconciliati estis Deo per mortem Filii ejus, multo magis reconciliati salvi eritis in vita ipsius. Quid? Nullusne alius a peccato mihi exitus, nisi per mortem Christi Filii tui? Nullus. Nam magno odio opponendus erat magnus amor, amor Filii odio inimici: amor tui, usque ad contemptum sui, peccato amoris tui, quo teipsum amabas usque ad contemptum Dei. Et his rebus et sacramentis rerum, mysteriis et mysteriorum affectibus purgandus erat amor quo ad Deum reditur, Deoque inhaeretur. Sine quo omnino mundato et puro nec ad Deum reditur, nec Deo adhaeretur. Mundatus autem et videns et fruens, quid n jam in sacramentis, sed in ipsa re omnium sacramentorum, non in mysteriis, sed in ipsa luce manifestae veritatis, quia, etsi novit Jesum se
Abbreviated transcription (Latin):
i nom̃ accepit: reconciliatio đi quȩ rectius intelligit᷑. quã cum
tał ira funt᷑: Sic neq etiã affeclu mouet᷑. cũ amat nos. qͥ semꝑ

Expanded text:
irae nomen accepit, reconciliatio Dei quae rectius intelligitur, quam cum irae nomen accepit, reconciliatio Dei quae rectius intelligitur, quam cum talis ira finitur? Sic neque etiam affectu movetur, cum amat nos, qui sem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ex tp̃re habuit. id÷ sedm carnẽ. Quia inquit om̃dat hari¬
tatẽ suã in nob̾: & cet̾a Pone em̃ medicũ egrũ suscepisse cu¬
randũ: quẽ nͥ morte unici filii curare ñ possit. Nonqͥd ñ odi¬
bił potius medico: & detestand̾ eger ille : apͥo uͦ filio suo ñ pe¬
ꝑcit ds: s ꝓ nob̾ oĩb tͣdidit illũ Ipse qͦq filiꝰ diler̾ nos. & tra
didit semet ipsũ ꝓ nob̾: Ubi qnͣto durior in saluando. fuit mortis
netenitas: tanto dultior insaluato ꝑuitã resurgentis ini resurre¬
ctiõe ipsiꝰ effulsit iocunditas Considerandũ autẽ: quom̃ red¬
dat singła fingulis: Peccatores iustificant᷑: inimici reconeili¬
ant: reconciliant᷑ ꝑ mortẽ. ꝑ uitã saluaut᷑. Ira uͭ di qͥ omĩa cũ
trauquillitate uidicat. ñ aliud ẽ quã iusta uindicta Nec ii¬
mici eramꝰ do uͥ quẽad modũ iusticie iuumica sunt peccata:
quib remisis. tales inimiciciȩ finiunt᷑: Si autẽ iusta uindicta dĩ

Expanded text:
t secundum carnem. « Quia, inquit, commendat charitatem suam in nobis, » etc. Pone enim medicum aegrum suscepisse curandum, quem nisi morte unici Filii curare non possit. Nunquid non odibilis potius medico, et detestandus aeger ille? « Proprio vero Filio suo non pepercit Ddidit semetipsum pro nobis . » Ubi quanto amarior in salvando fuit mortis necessitas, tanto dulcior in salvato per vitam resurgentis in resurrectione ipsius effulsit jucunditas. Considerandum autem quomodo reddat singula singulis. Peccatores justificantur, inimici reconciliantur, reconciliantur per mortem, per vitam salvantur. Ita vero Dei qui omnia cum tranquillitate judicat, non aliud est quam justa vindicta. Nec inimici eramus Deo, nisi quemadmodum justitiae inimica sunt peccata, quibus remissis tales inimicitiae finiuntur. Si autem justa vindicta Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sensui amoris te uidentes alloquunt᷑ te: abundantissime uͦ eũ
tuloqͥ dlignaris ad cor amantis te: Dicis enĩ ei. quasi oleũ cami¬
uo acdens ut qͥ amat plus amet. qͥ ardet plus ardeat. dicis aut̃
ei uitꝰ in conscientia. ex illuminatione sc̃ĩ sp̃s tui. intelligenti siẽ
in iob dicit. uenã susurrii tui Ut qͥd eñĩ xp̃c cũ ẽẽtis infirmi¬

Expanded text:
nati amoris te videntes alloquuntur te; abundantissime vero cum tu loqui dignaris ad cor amantis te. Dicis enim ei, quasi oleum camino addens, ut qui amat, plus amet; qui ardet, plus ardeat; dicis autem ei intus in conscientia, ex illuminatione sancti Spiritus tui, intelligenti sicut in Job dicit, venam susurrii tui : « Ut quid enim Christus cum
Abbreviated transcription (Latin):
fide raab merttrix non periit cũ ineredulis.
excipiens erploratores cum pace. Et quid ad¬
huc dicam Deficie enim tempus me a¬
narrantẽ. de gedeom barach samson iepthe.
dauidꝰ samuel & aliis prophetis: qui per sidẽ
uicerunt regna: operati sunt iusticiam: ad¬
epti sunt repromissiones obturauerunt

Expanded text:
fide Raab meretrix non periit cum incredulis fide Raab meretrix non periit cum incredulis excipiens exploratores cum pace et quid adhuc dicam deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon Barac Samson Iepthae David et Samuhel et prophetis qui per fidem devicerunt regna operati sunt iustitiam adepti s
Abbreviated transcription (Latin):
quo ceperat repro missiones ad que dictũ
et quia in ysaac uocabitur tibi semen:
arbitrans quia & amortins suscitaroe hodite¬
est dcus unde eum &e in parabolam accepit
fide & de fituris benedixit ysaac iacob &
esau fide ia cob moriens singulos filiorum
io scph benedixit: & adorauit fastigium uir¬
ge enus: fide ioseph moriens de profertionc
filiorum israhel memoratus est: & de ossibus
suis mandauit fide moyses narus occultatꝰ
eet mensibus tribus a parentibus suis eo qđ
uidissent elegantem infantem. & non ti¬
muerunt regis edictum fide moyses gͥndrꝰ
gis eligens afflgi cum populo dei. quam
ĩꝓperium xp̃i: aspiciebat enim in remune¬
ratorem fide reliquit egyptum. ñ ueritus
animositatem regis: inuisibilem enim tãquã
nidens sustinuit: fide celebrauit pascba
&e sanguinis effusionem ne qui uastibat
primituia tanger& eos. fide transierunt mart
rubrum tamquã per aridam terram: quo
experti egrptũ deuorati sunt. fide muri ie¬
richo corruerunt circuitu dierum septem

Expanded text:
usceperat repromissiones; ad quem dictum est: Quia in Isaac vocabitur tibi semen: arbitrans quia et a mortuis suscitare poteest Deus: unde eum et in parabolam accepit. Fide et de futuris benedixit Isaac, Jacob, et Esau. Fide Jacob, moriens, singulos filiorum Joseph benedixit: et adoravit fastigium virgae ejus. Fide Joseph, moriens, de profectione filiorum Israel memoratus est, et de ossibus suis mandavit. Fide Moyses, natus, occultatus est mensibus tribus a parentibus suis; eo quod vidissent elegantem infantem, et non timuerunt regis edictum. Fide Moyses grandis gis eligens affligi cum populo Dei quam toperium Christi: aspiciebat enim in remunerationem. Fide reliquit Aegyptum, non veritus animositatem regis. Invisibilem enim tanquam videns sustinuit fide celebravit pascha et sanguinis effusionem ne qui vastabat primitiva tangeret eos fide transierunt mare Rubrum tamquam per aridam terram quod experti Aegyptii devorati sunt fide muri Hiericho ruerunt circuiti dierum septem
Abbreviated transcription (Latin):
uo le incrusripto spũsentiat. qͥeã incõprehensibilit̃ regit. qua in¬
queda alit ut sint. uiuant atq discernant: ce oꝑatur unus onia
anuima aut̃ e siꝑ naturã sibimetipsi diusa ñ est ꝑ cogtuitione fan
liusa eli soetũ mnom̾̃to x ictu quo de iuisu cogitat. de auidoiti ag¬
fare ob liuscit᷑: & eo mom̃to &e ictii qͦ de auditu & gustu cogitat
le oduatu uł tactu cogitare ñ p̃ualet: q ꝑ intentionẽ & obliuo
ne semꝑ fit sibi netipsi dissimilis: ut nunc hoc. nune illud dgita¬

Expanded text:
inquaedam autem ut sint, vivant, atque discernant. Et operatur unus omnia, er naturam sibimetipsi diversa non est, per cogitationem tamen diversa est. Eo enim momento et ictu quo de visu cogitat, de auditu cogitare obliviscitur; et eo momento et ictu quo de auditu vel gustu cogitat, de odoratu vel tactu cogitare non praevalet, quia per intentionem et oblivionem fit semper sibimetipsi dissimilis, ut nunc hoc, nunc illud cogita
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ quȩ ab uno facta st̃. ⁊ ad unũ nitunt᷑. Unde appa¬
ret spitualib: anunuis ꝑ hanc rocmã facta esse onũia: quȩ
sola ĩplet. qđ appetunt om̃ia: Quȩ tam̃ om̃ia. neqfietent
a patre ꝑfiliũ. neq: suis finib salua essent. tisi dĩ sũ me
esiet : qui ⁊ nullinature quȩ ab ipso bona esse possent
inuidit. et ĩ bono ipso. alia quantũ uellent. alia quantũ
possent ut manerent aedit: Quare ipsũ donũ di cũ pa¬
tre ⁊ filio eque ĩ cõmut alnle colere ⁊ tenere nos con¬
uenit unusq s̃ ubstantiȩ trinitatẽ : unũ deũ a quo sunus
ꝑquẽ sumus in quos unus a quo discessimus. cui dissimi¬
les facti sumus a quo ꝑire ñ passi sumus: principiũ ad qđ re

Expanded text:
omnium quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde appaomnium quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde apparet spiritualibus animis, per hanc formam facta esse omnia, quae sola implet, quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe esset, qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse possent, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit, uniusque substantiae Trinitatem unum Deum a quo sumus, per quem sumus, in quo sumus; a quo discessimus, cui dissimiles facti sumus, a quo perire non permissi sumus: principium ad quod re
Abbreviated transcription (Latin):
iuiusti: Uide enĩ quȩ ł pͥo dederit ds̃ Quid tͥfęcit cũ p̃desti¬
nauit te qui ñdũ eras: Nẽpe qđ dicit apłs Qui uocat ea
quȩ ñ st̃. tãquã ea quȩ st̃: Si iã esses ñ p̃destinareris. nisi a¬
uersus esses ñ uocareris. nisi ĩpius esses ñ iustificarerĩ . ni¬
si terrenui esses ⁊ abiectus. ñ glorificareris: Quid gͦ readi
auersi eramui. quando siimus uocati: qr percatotes eramus
quando sumus iuslificati: ꝓhis omibus agamus dõ gr̃as:
nesimus ingrati: Unĩ ex ipso ⁊ ꝑ ipsũ ⁊ ĩ ipso fẽ omĩa ipsi
gła ĩ sȩtula sȩculox am̃: Religet nos religio. uni omipotenti
dõ qi ĩter mentẽ nr̃am qua illũ ĩ telligimus patrẽ. ⁊ uen¬
tatẽ id est lucẽ ĩteriorẽ. ꝑ quã eũ ĩtelugimus nulla imer¬
posita creatura ẽ : Quare ipsã quoq: ueritatẽ nulla ex
parte dissimile ĩ ipso. ⁊ cũ ipso uenerem᷑ : quȩ forma ẽ

Expanded text:
juvisti. Vide enim quae tibi prior dederit Deus, quid tibi fecit, cum praedestijuvisti. Vide enim quae tibi prior dederit Deus, quid tibi fecit, cum praedestinavit te, qui nondum eras. Nempe quod dicit Apostolus: « qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt . » Si jam esses, non praedestinareris: nisi aversus esses, non vocareris; nisi impius esses, non justificareris; nisi terrenus esses et abjectus, non glorificareris. Quid ergo reddimaversi eramus, quando sumus vocati; quia peccatores eramus, quando sumus justificati. Pro iis omnibus agamus Deo gratias, ne simus ingrati. « Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen. » Religet nos religio uni omnipotenti Deo. Quia inter mentem nostram, qua illum intelligimus Patrem, et veritatem, id est lucem interiorem, per quam eum intelligimus, nulla interposita creatura est. Quare ipsam quoque veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso et cum ipso veneremur, quae forma est
Abbreviated transcription (Latin):
suis aciqͥescantt: Qui uidet hoc uel ex parte. uel ꝑspetulũ ⁊ ĩ
enigimate gaudeat ĩ quantũ uidet hoc in cantũ cognoscens
sensũ dnĩ ⁊ grãsagat qui autẽ ñ udet. tendat ꝑ pietate
aduidendũ ad amandũ ñ ꝑ cęcitatẽ ad calũmiandiũ. quasi¬
prauus c̃siliarius sũ mȩ eqͥtatis erdinẽ. corigere uolens ad ar¬
butiũ suȩ uoluntatu : quẽ onĩes creaturę uel tenent. uel n effu¬
guint silocis a dõpositis s̃i adquiescunt : Sequit̃ &ut quis prioe
dedit illi ⁊ retribuot᷑ ei  Alit̃ dicit᷑ hõi debes mͥ . q ꝓmisisti
nitas enĩ eius qui ꝓmisit dabit: ne in malitiã fides c̃uertat᷑
Qui autẽ fallit : italus ẽ: Dõ autẽ nũqͥd dicimus redde mͥ q̃
bemus boni ab ipso habemus: Nichul gͦ ei dedimus: hucgͦ medo
possumus exigere dominũ deũ nrũm. ut dicamus: Ned de
qđ ꝓmisisti qr fȩcimus qđ iussisti : ⁊ hoc infecisti. qui laboi antes

Expanded text:
suis acquiescant. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum et in suis acquiescant. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate, gaudeat, in quantum videt hoc, in tantum cognoscens sensum Domini, et gratias agat; qui autem non videt, tendat per pietatem ad videndun, ad amandum; non per caecitatem ad calumniandum, pravus consiliarius summae aequitatis ordinem corrigere volens ad arbitrium suae voluntatis; quem omnes creaturae vel tenent, vel non effugiunt, si locis a Deo positis non acquiescunt. Sequitur: « Quis prior dedit illi, et retribuetur ei? » Aliter dicitur homini, debes mihi quia promisisti nitas enim ejus qui promisit dabit, ne in malitiam fides convertatur. Qui autem fallit, malus est. Deo autem nunquid dicimus, redde mihi,bemus boni, ab ipso habemus? nihil ergo ei dedimus. Hoc ergo modo possumus exigere Dominum Deum nostrum, ut dicamus: Redde quod promisisti, quia fecimus quod jussisti, et hoc tu fecisti, qui laborantes
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cui ñ desit aliqͥd : ⁊ arsquȩdã om̃i potentũ ac sapientis dĩ
plena omi ũ rationũ uuerttiũ in cõmutabiliũ. ⁊ om̃es unũ
in ea sicut ipsa unũ de uno. cũ quo unũ. Uhi nouit dĩ entia
quȩ fȩcie ꝑ ipsã ⁊ ideo cũ decedant ⁊ succedant tẽpoca
ñ deceait aut suc teait aliqua scientiȩ dĩ Non eni hec
quȩ creata st̃. idõ sciunt᷑ a ciõ quia facta st̃. acñ petiui ideo¬
facta st̃ mutabilia qr ĩmutabilit a dõsciunt᷑: hec ẽ in esti¬
mabilis illa altitudo diuitiarũ sapientiȩ ⁊ scientiȩ dĩ: Ille
uͦ incsfabilis c̃plexus quidã patris ⁊ imaginis ñ ẽ sine ꝑfrui¬
tione sine catitate : sine gaudio: Illagͥ dilettio delecta¬
tio felicitas uel beantudo. si tamen aliqua humana uoce
digne dicit᷑. ẽ ĩ trinitate spusscũs ñ genitus s. genitous
genitiq suauitas. ĩ gent largitate atq: ubertate ꝑ fundens
om̃es creaturas ꝓcaptu earũ ut adinẽ suũ tetieant : ⁊ locis

Expanded text:
dam omnipotentis ac sapientis Dei plena omnium rationum viventium incommutabilium, et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ubi novit Deus omnia quae fecit per ipsam, ideo cum decedant et succedant tempora, non decedit aut succedit aliquid scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur a facta sunt mutabilia, quia immutabiliter a Deo sciuntur. Haec est inaestimabilis illa altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, ille vero ineffabilis complexus quidam Patris et imaginis non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen aliqua humana voce digne dicitur, est in Trinitate Spiritus sanctus, non genitussuavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant, locis
Abbreviated transcription (Latin):
acceperit: fit sacrificiũ : Qđ ipse apłs c̃sequent̃ ad uingens.
et nolite ĩ quit c̃frimari huic sȩrulo. s reformamint in noui¬
tate sensus ur̃i ut ꝓbetis quȩ sit uoluntas dĩ bona. ⁊ bene pla

Expanded text:
acceperit, fit sacrificium? Quod ipse Apostolus consequenter adjungens, acceperit, fit sacrificium? Quod ipse Apostolus consequenter adjungens, « et nolite, » inquit, « conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate sensus vestri, ut probetis quae sit volun
Abbreviated transcription (Latin):
tia : pat᷑ tam̃ nec filius ẽ nec sp̃us sc̃is : filius aecpat ẽ. nec
sp̃us scũs spiritusscũs nec pat ẽ nec filius : Eadẽ trib et̃ntas
eadẽ in cõmutabilitas : maiestas potestas : in patre unctas in
filio equalitas : in spũ scõ unitatis equalitatisq: conexio: et
tria hec unũ omu ꝓpt̃ patit̃ equalia ꝓpt̃ filiũ : corexa ꝑspũmt¬
scũm. Non qͦ c̃fusȩ accipiendũ e. ex quo am̃ia ꝑquẽ om̃io
in quo omĩa nec diis multis s: ipsi glocia ĩ sȩcula seculoꝵ am̃:¬
ad qđ nos apłs hoitat᷑. Si qͦ coxpus quo ĩferiore tãquã famulo
uel tãquã ĩstrumento utit᷑ anima. cũ eius rectus ⁊ bonts
usus refert᷑ ad deũ sacrifitiũ ẽ : quanto magis ipsa anima
cũ se refert addeũ. ut amouseius igne succensa. formã c̃tu¬
piscentiȩ sȩtularis amictat. eiq tãquã ĩ c̃mutabili ftemȩ
subdita reformet᷑. hinc ei placens. qđ expulentudine eius

Expanded text:
 nec Filius est, nec Spiritus sanctus; Filius, nec Pater est, nec Spiritus sanctus; Spiritus sanctus nec Pater est, nec Filius. Eadem tribus aeternitas, eadem incommutabilitas, majestas, potestas. In Patre unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque connexio. Et tria haec unum omnia propter Patrem, aequalia propter Filium, connexa pum. Non ergo confuse accipiendum est, « ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: » nec diis multis, sed « ipsi gloria in saecula saeculorum Apostolus hortatur. Si ergo corpus quo inferiore tanquam famulo, vel tanquam instrumento utitur anima, cum ejus rectus et bonus usus refertur ad Deum, sacrificium est, quanto magis ipsa anima, cum se refert ad Deum, ut amoris ejus igne succensa formam concupiscentiae saecularis amittat, eique tanquam incommutabili formae subdita reformetur, hinc ei placens, quod ex pulchritudine ejus
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Q uicũ q sunt sub iugo scrui a nos
suos om̃i honore dignos arbitrent: ne nom̃
ani & doctna blasphemetur. Qui au fideles
unt dnos. ñ contẽpnant quia fr̃s sunt s
magis seruiant. quia fideles sunt & di¬
lecfi÷ quia ueneficĩ participes st̃. Hec
doce. & exhortart si quis alit̾ doc& & ñ¬

Expanded text:
. Quicumque sunt sub iugo serui, dominos suos omni honore dignos habeant, ne nomen domini et doctrina blasphemetur. qui autem fideles habent dominos, non contemnant, quia fratres sunt, sed magis seruiant, quia fideles sunt et dilecti, qui beneficii participes sunt. haec doce et exhortare. si quis aliter doc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: ꝓpter quod placeo mihi in infirmitatib meis:
in contumeliis. in necessitatib. in ꝑsetutionibus.
factus sum insipiens: uos me coegistis. Ego enim
debui a uobis cõmendari: nihil enĩ minꝰfeci abhis
qui sunt supra modũ apłiꝓtam & si nihil sum
signa tam̃ apłatus mei factasunt super
uos in om̃ĩ pacientia. signis. & ꝓdigiis & uirtutib
Quid est enĩ minus qđ habuistis p̃cȩt̾is ȩccłiis:¬

Expanded text:
ti. propter quod placeo mihi in infirmitatibus meis, in contumeliis, in necessitatibus, in persecutionibus ta mea narrando, vos me coegistis. Ego enim debui a vobis commendari. Nihil enim minus feci ab his qui sunt supra modum apostoli, tametsi nihil sum. Signa vero apostolatus mei facta sunt super vos in omni patientia, signis, prodigiis, et virtutibus. Quid est enim, quod minus habuistis p
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ impendar ipse ꝓ animab ur̃is : Ric& plus
uos diligens minꝰ diligar: s esto: ego ñ grauaui¬
uos s cũ essem astutus. uos dolo cepi. Numꝗd per
aliquẽ eoꝵ quos misi ad uos circilueni uos: Rogun
tytum & misi cum illo fr̃ẽm. Numꝗd tytus uos
circũuenit: Nonne eode spũ ambulauimus. N ne
eisđe uestigiis. olim putaris quod excusemus nos
apud uos. coram deo in xp̃o loquimur. Omnia aut̃¬

Expanded text:
ndar ipse pro animabus vestris: licet plus vos diligens, minus diligar. Sed esto: ego vos non gravavi: sed cum essem astutus, dolo vos cepi. Numquid per aliquem eorum, quos misi ad vos, circumveni vos? Rogavi Titum, et misi cum illo fratrem. Numquid Titus vos circumvenit? nonne eodem spiritu ambulavimus? nonne iisdem vestigiis? Olim putatis quod excusemus nos apud vos? Coram Deo in Christo loquimur: omnia aut
Abbreviated transcription (Latin):
in illos ostendite: in facie ȩxcłarũ dei. Nam de¬
ministerio qđ fit in scõs. ex habundanti ẽ mihi
scribere uobis: Scio enĩ ꝓptũ animũ n̾r̃m: pro
quo de uobis glorior apud macedones. qͣm achaia
parata ẽ ab anno p̾terito: & ur̃a emulatio puo¬
cauit plurimos. Misimus autẽ fr̃g ut ne qđ glori¬
emur de uobis euacuetur in hac parte. ut quẽ¬
admodũ dixi parati sitis ne cũ uenerint mecũ
macedones & inuenerint uos imparatos. erubescamꝰ
nos. ut modo ñ dicamus uos. in hac substantia.
Necessariũ gͦ existimaui rogare fr̃s ut p̃ueniant
ad uos. & preparent repmissã benedictionem
hanc paratã eẽ: sic quasi benedictionẽ. ñ auari
ciam. hoc autẽ dico: quoniã qui parce seminat¬
parte & met&. Et qui seminat in benedictionib.

Expanded text:
in illos ostendite in faciem Eccleministerio quod fit in sanctos, ex abundantia est mihi scribere nobis. scio enim promtum animum uestrum, pro quo de uoparata est ab anno praeterito, et vestra aemulatio provocavit plurimos. Misimus autem fratres, ut ne quod gloriamur de vobis evacuetur in hac parte, ut quemadmodum dixi, parati sitis; ne cum venerint Macedones mecum, et invenerint vos imparaon dicam vos in hac substantia. Necessarium ergo existimavi rogare fratres, ut praeveniant ad vos, et praeparent repromissam benedictionem hanc paratam esse, sic quasi benedictionem, non quasi avaritiam. Hoc autem dico: qui parce seminatparce et metet; et qui semin
Abbreviated transcription (Latin):
oramꝰ. firmissime credere debemus. siquid alit accidit quã nos
oramꝰ: hoc potiꝰ accidere debuisse qđ ds uoluit. quam qd̃ nos
uoluimꝰ: Sic gͦ postulat ꝓscĩs. idest postulare eos docet sp̃ssẽs.
Sunt aut̃ ⁊ aliȩ sp̃es spũales familiariũ orationũ quib dofruun¬
tur. de quib ipse dicit. pueri mei mecũ sunt incubilr nobis
incogniti qui foris insensib carnis uersamur: Sepe enĩ fidel
ideuota anima. dũ inoratione sua dirigere conat᷑ ineũ m̃tis
pupilla ocłi int̾ioris intendens: ipsa difficultate fatigata ad se re¬
clitsibiq de seipsa gradus ascensionis facit: ut pͥmum semet siua¬
let consideret. ⁊ tunc illam naturã quȩ supͣipsam est. inquantũ

Expanded text:
oramus, firmissime credere debemus, si quid aliter acciderit quam nos oramus, firmissime credere debemus, si quid aliter acciderit quam nos oramus, hoc potius accidere debuisse, quod Deus voluit, quam quod nos voluimus. Sic ergo « postulat pro sanctis, » id est postulare eos docet Spiritus sanctus. Sunt autem et aliae species spirituales familiarium orationum, quibus Deo fruuntur, de quibus ipse dicit, « pueri mei mecum sunt in cubili ; » nobis incogniti, qui foris in sensibus carnis versamur. Saepe enim fidelis et devota anima, dum in oratione sua dirigere conatur in eum mentpupilla oculi interioris intendens, ipsa difficultate fatigata ad se redit, sibique de seipsa gradus ascensionis facit, ut primum semetipsam, si valet, consideret, et tunc illam naturam quae supra ipsam est, in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Securus esto: caritas roget. ibi sunt aures di. Quid inquit ore¬
mis: sicut oportet nescimus. Quid. nisi ut beatisimus: Beatitu¬
do uͦ cum a diuersis diuerse diffiniat᷑: ipsa nr̃a sit beatitudo. de
inipso ppło simꝰ. atq adeũ contemplandũ:⁊ cũ eosine fine uiuen¬
dum ꝑuenire possimꝰ:. Intribulationib uͦ nr̃is. quȩ possunt ⁊
ꝓddesse ⁊ nocere. qi contra sensũ nĩȩ infirmitatis molesta sunt:
oramꝰ đm ut anobis tollant᷑. s hoc deuotionis debemꝰ dño do nr̃o.
ut siea a nobis ñ abstulerit: non ido nos ab eo negligi estimemꝰ.
s potiꝰ ꝓmalori pia patientia. bona sꝑemꝰ ampliora: Ero aliis
uͦ cum oramꝰq eos sicut nos diligimꝰ. sicut ꝓnobis. sic ꝓeis ro¬
gamus: & sciente dño dõ quid faciendũ sit: dat nobis patient̃
⁊ libent̾ sequi. in eo qd̃ facere ipse uoluerit: S & inomĩb quȩ

Expanded text:
dit. Securus esto, charitas roget, ibi sunt aures Dei. « Quid, » inquit, « oredit. Securus esto, charitas roget, ibi sunt aures Dei. « Quid, » inquit, « oremus sicut oportet, nescimus. » Quid, nisi ut beati simus? Beatitudo vero cum a diversis diverse diffiniatur; ipsa nostra sit beatitudo, de in ipso populo simus; atque ad eum contemplandum, et cum eo sine fine vivendum, pervenire possimus. In tribulationibus vero nostris, quae possunt et prodesse et nocere, quia contra sensum nostrae infirmitatis molesta sunt, oramus Deum ut a nobis tollantur, sed hoc devotionis debemus Domino Deo nostro, ut si ea a nobis non abstulit, non ideo nos ab eo negligi aestimemus; sed potius pro malorum pia patientia bona speremus ampliora. Pro aliis vero cum oramus, quia eos sicut nos diligimus, sicut pro nobis, sic pro eis rogamus, et sciente Domino Deo quid faciendum sit, dat nobis patienter et libenter sequi in eo quod facere ipse voluerit. Sed et in omnibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
potestate ñ utiq posceret᷑. Uerũtamen ne saltẽ orationis pu¬
tarent᷑ p̃cede merita. quib ñ gratuita daretur gr̃a. s iam nos
gr̃a esset. qr debita reddetur. etiã ipsa oratio int̾ dona gr̃ȩ
reꝑitur dicente apło. qr quid oremꝰ nescimus: nisi aspũ adu¬
uemur. Int̾pellat aut̃ sp̃s ꝓnobis ⁊ gemit. qr int̃pellandi
igem̃di nobis inspirat affectũ S ad uitoriũ eus sic exp̃s¬
sum est: ut ipse facere dicat᷑. qđ facit ut nos faciamꝰ: Sicut
enĩ sine spũ fidei ñ creditur. sicut sine sp̃u spei ñ sꝑatur.
sine sp̃u amoris ñ amat᷑: si nec sine sp̃u orationis. sicut opor
in habitans adiuuat ut sint fideles. iã ꝑfidem in habitans: adui¬
uat ut fideles. Ipse gͦ sp̃s int̃pellans ꝓnobis. ipsa est caritas qũa
inspirat nobis: Contra quã aures claudere ñ nouit: qui illam de¬

Expanded text:
potestate, utique non posceretur. Verumtamen ne saltem orationis pupotestate, utique non posceretur. Verumtamen ne saltem orationis putarentur praecedere merita, quibus non gratuita daretur gratia, sed jam non gratia esset, quia debita redderetur; etiam ipsa oratio inter dona gratiae reperitur, dicente Apostolo quia « quid oremus, nescimus, » nisi a Spiritu adjuvemur. « Interpellat autem Spiritus pro nobis et gemit, » quia interpellandi et gemendi nobis inspirat affectum. Sed adjutorium ejus sic expressum est; ut ipse facere dicatur quod facit ut nos faciamus. Sicut enim sine spiritu fidei non creditur, sicut sine spiritu spei non speratur, sine spiritu amoris non amatur, sic nec sine spiritu orationis, sicut oportinhabitans adjuvat ut sint fideles: jam per fidem inhabitans adjuvat ut fideles. Ipse ergo Spiritus interpellans pro nobis, ipsa est charitas, quam inspirat nobis. Contra quam aures claudere non novit, qui illam de
Abbreviated transcription (Latin):
In ceteris uͦ spe. sicut salui. sicut innouati. sic etiã filii di re
aut̃ ipsa: qr ñdum salui: ideo plene ñdum innouati. ñdum
etiam filiidi. s filii scłi. Iam gͦ ⁊ similes do ẽẽ cepimꝰ. primi¬
tias sp̃s habentes: ⁊ adhuc sumus dissimiles ꝑ reliquias uetusta¬
tis: Transibit totus peccator inoͣptionẽ. ut si queras locũ eius
ñ inuenias Interim qđ non uidemꝰ speremus: Lucerna nr̃a
spes nr̃a est: quãdui non uidemus ⁊ speramꝰ nox est. s lucer¬
na lucet. si nec uidemꝰ nec sꝑamus: ⁊ nox est ⁊ lucerna ñlucet:
Etalib tenebris quid infelicius : S uerbumdi quod cotidie
nobis loquit᷑. uigis est infusio olei: ne lucerna extinguatur
Similit autẽ ⁊ sp̃s adiuiuat infirmitatẽ nr̃am: Nam quid ore¬
mus sicut oportet nescimꝰ: Oratio quicquid impetrat uł im¬
petrare nitit᷑. euident̃ ostendit donũ diẽẽ. qđ si haberet᷑ in

Expanded text:
In caeteris vero spe sicut salvi, sicut innovati, sic etiam filii Dei: re In caeteris vero spe sicut salvi, sicut innovati, sic etiam filii Dei: re autem ipsa quia nondum salvi, ideo plene nondum innovati, nondum etiam filii Dei, sed filii saeculi. Jam ergo et similes Deo esse coepimus, primitias Spiritus habentes, et adhuc sumus dissimiles per reliquias vetustatis. Transibit totus peccator in adoptionem; ut si quaeras locum ejus, non invenias. Interim quod non videmus, speramus. Lucerna nostra spes nostra est; quandiu non videmus et speramus, nox est, sed lucerna lucet: si nec videmus nec speramus, et nox est, et lucerna non lucet. Et talibus tenebris quid infelicius? Sed verbum Dei quod quotidie nobis loquitur, jugis est infusio olei, ne lucerna exstinguaturiliter autem et Spiritus adjuvat infirmitatem nostram. Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus. » Oratio quidquid impetrat vel impetrare nititur, evidenter ostendit donum Dei esse: quod si haberetur in
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. qđ innobis ũdum factũ gemimus. qd̃ tanquã ꝓ missũ
sꝑamus cũ differt᷑ ꝑ patientiã expectamꝰ: Ido excusabilis ẽ
gemitꝰ iste. quem fides excusat. spes facit. ⁊ caritas confor¬
tat. Quanto enĩ quisq sanctior ⁊⁊ desicłii scĩ plenior: tanto
suꝑ hoc eiꝰ est inoratione fletꝰ ub̃ior: faciunt hoc pͥmitiȩ
sp̃s ⁊ diuine adoptionis expectatio: Nam qd̃ in hanc uenimꝰ
miseriã. pena peccati est. ⁊ ꝓductior est pena quã culpa.
ne parua putaret᷑ culpa sicũ illa parit̃ finiret᷑ ⁊ pena: Ae
ꝑ hoc uł ad demonstrationẽ debitȩ miseriȩ. uł adem̃datio
nẽ labilis uitȩ. uł ad exercitationẽ necessariȩ patientiȩ: tẽ¬
poralit hominẽ detinet pęna: etiã quem iã addempnatio¬
nẽ sempit̾nam reũ non tenet culya: Flenda quidẽ s ñ
adoptio plena filioꝵ. in redeptionẽ fiet etiã corꝑis nostri:
lam tam̃ pͥmitias sp̃s habemus: unde iã filii di re ipsa facti sumꝰ.

Expanded text:
gemimus; quod tanquam promissum speramus, cum differtur, per patientiam exspectamus. Ideo excusabilis est gemitus iste, quem fides excusat, spes facit, et charitas confortat. Quanto enim quisque sanctior, et desiderii sancti plenior, tanto super hoc ejus est in oratione fletus uberior. Faciunt hoc primitiae spiritus et divinae adoptionis exspectatio. Nam quod in hanc venimus miseriam, poena peccati est, et productior est poena quam culpa, ne parva putaretur culpa, si cum illa pariter finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miserariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena; etiam quem jam ad damnationem sempiternam reum non tenet culpa. Flenda quidem, sed non  » quia adoptio quidem plena filiorum in redemptionem fiet etiam corporis nostri; jam tamen primitas spiritus habemus; unde jam filii Dei reipsa facti sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiont̃ corpors nr̃i: idest ut ⁊ ipsum corpus accipiens beneficium
omi parte di filios esse manifestet: Sye enĩ salui facti sumus
rat: Si aut̃ qđ nonuidemꝰ sꝑamus: ꝑ patientiã expectamus.
Quid expectat ꝑpatientiã : Salutẽ idest redemptionẽ corpo¬
ris sul Gaudet se redemptũ. s ñdum re: Spe securus est: s
gemit inspe. ut ꝑueniat adrẽ. Salutem gͦ corporis expecta¬
bat. qr ñ erat illa salus quã habebat: quã esuries ułsitis in

Expanded text:
tionem corporis nostri, id est, ut et ipsum corpus accipiens beneficium tionem corporis nostri, id est, ut et ipsum corpus accipiens beneficium omni parte Dei filios esse manifestet. Spe enim salvi facti sumus: rat? Si autem quod non videmus, speramus: per patientiam exspectamus. » Quid exspectat per patientiam? Salutem, id est redemptionem corporis sui. Gaudet se redemptum, sed nondum re. Spe securus est, sed gemit in spe, ut perveniat ad rem. Salutem ergo corporis exspectabat, quia non erat illa salus quam habebat: quam esuries
Abbreviated transcription (Latin):
s: nos ipsi: idest ñ solum in homine corpus ⁊ anima ⁊ sp̃s. simul do¬
lent exdifficultatib corporis. s ⁊ nos ipsi exceptis corporib inno¬
bis ipsis congemiscimꝰ: Et benedixit. pͥmitias habentes sp̃s ia
est quoꝵ iam sp̃s. tanquã sacrificiũ oblati sunt do. ⁊ diuino¬
caritatis igne comp̃hensi: He sunt pͥmitie hominis: qr ueritas
pͥmum sp̃m obtinet. ut ꝑ hunc cetera cõprehandant᷑. Iam gͦ ha¬
lix ego homo quis me libabit de corpore mortis huiꝰ. & adhuc
mors inuistoriã: cum eidicet᷑ Ubi est mors contentio tua: ubi est
mors aculeus tiuuis: Nunc aut̃ inquit ñ solum om̃ĩs creatura. il
est anima cũ corpore. s etiã nos ipsi primitias habentes sp̃s. idest
nos animȩ quȩ iã pͥmitias. m̃tes nr̃as optulimꝰ d̃o: innobis ipsis
congemis cimus dest p̃ter corpus: adoptionẽ expectantes redẽp¬

Expanded text:
sed et nos ipsi. Id est, non solum in homine corpus, et anima, et spiritus simul dosed et nos ipsi. Id est, non solum in homine corpus, et anima, et spiritus simul dolent ex difficultatibus corporis; sed et nos ipsi exceptis corporibus in nobis ipsis congemiscimus. Et bene dixit: Primitias habentes spiritus: id est, quorum jam spcharitatis igne comprehensi. Hae sunt primitiae hominis; quia veritas primum spiritum obtinet, ut per hunc caetera comprehendantur. Jam ergo halix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus, » et adhuc mors in victoriam, cum ei dicetur: « Ubi est mors contentio tua? Ubi inquit, non solum omnis creatura, id est, cum corpore, sed etiam nos ipsi primitias habentes spiritus: id est, nos animae, quae jam primitias mentes nostras obtulimus Deo, in nobis ipsis congemiscimus, id est, praeter corpus: adoptionem exspectantes, redemp
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt incolumes. s ñ toti uident: Ita in homine omĩs crea¬
tura est: qr ⁊ intelligit ⁊ uiuit. ⁊ corpus habet: s ñ tota crea¬
tura inipso est.qr sunt p̃ter ipsũ ⁊ angłi qui intelligant &
uuant: sunt ⁊ corpora quȩ uiuant ⁊ sint: ⁊ corpora. quȩ tantummͦ
sint. cũ ipsum uiuere magis sit quã non uiuere. ⁊ ipsũ intelligere
magis quã sine intellectu uiuerẽ. Cum gͦ miser homo congemiseit
idolet omĩs creatura congemiscit. ⁊ dolet usq adhuc. Hsq adhuc
aut̃ recte dixit: qr etiã sisunt aliquiiã insinu abrahȩ. ⁊ latro ille
cũ dño inꝑadiso constitir E illo die quo credidit itledie quo cralt¬
dit dolere destiterit. tam̃ usq adhuc omĩs creatura congemiset
⁊ dolet qr in his qui ñdum lib̾ati sunt omĩs est. ꝓpt̾ spm̃ ⁊ animã
⁊ corpus Non solũ aut̃ inquit omĩs creatura congemiscit ⁊dolet.

Expanded text:
qui sunt incolumes, sed non toti vident. Ita in homine omnis creaqui sunt incolumes, sed non toti vident. Ita in homine omnis creatura est, quia intelligit, et vivit, et corpus habet; sed non tota creatura in ipso est, quia sunt praeter ipsum et angeli qui intelligant et vivant; sunt et corpora quae vivant et sint; et corpora quae tantummodo sint, cum ipsum vivere magis sit quam non vivere, et ipsum intelligere magis quam sine intellectu vivere. « Et et dolet, omnis creatura congemiscit et dolet usque adhuc. « Usque adhuc » autem recte dixit; quia etiamsi sunt aliqui jam in sinu Abrahae, et latro ille cum Domino in paradiso constitutus illo die quo credidit dolere destiterit, et tamen usque adhuc omnis creatura congemiscit et dolet; quim. Non solum autem, inquit, omnis creatura congemiscit et dolet,
Abbreviated transcription (Latin):
głs filioꝵ cũ idest erunt ⁊ ipsi ex seruis liberi. ⁊ ex mortius glo¬
riosi inuita ꝑfecta quam habebunt filiiđi potest adhuc ⁊
aliud accipi.in nomine creature: Omĩs creatura in ho¬
mine numerat᷑: nonqr ineosunt om̃s angłi ⁊ suꝑeminentes
uirtutes ac potestates. aut celũ ⁊tera ⁊ mare. ⁊ omĩa que in eis
sunt: s qr om̃is creatura partĩ spĩalis est. partĩ animalis partĩ
corꝑalis Quod ut ab inferiorib considemꝰ. corporalis creatura ꝑ
loca tendit᷑: animalis aut̃ uiuificat corporalẽ: spĩalis animalẽ
regit: ⁊ tunc bene regit. cũ ipsa regendã se subicit o: Cum aut̃
transgredit᷑ p̃cepta eiꝰ : laborib ⁊ erumnis ꝑ eadem ipsa quȩ
regere poterat implicat᷑. Ita om̃ĩs creatura in homine est: qr ⁊
intelligit spũ :⁊ sentit anima: & localit corpore mouet Omĩs
itaq creatura in homine congemiscit ⁊ dolet: Non enĩ tota
s omĩs dixit: tanquã siquisdicat. qm solem homines uiilent

Expanded text:
rum Dei, » id est erunt et ipsi ex servis liberi, et ex mortuis gloriosi in vita perfecta, quam habebunt filii Dei. Potest adhuc et aliud accipi in nomine creaturae. Omnis enim creatura in homine numeratur: non quia in eo sunt omnes angeli et supereminentes virtutes ac potestates; aut coelum et terra et mare, et omnia quae in eis sunt, sed quia omnis creatura partim spiritualis est, partim animalis, partim corporalis. Quod ut ab inferioribus consideremus, corporalis creatura per loca tenditur, animalis autem vivificat corporalem: spiritualis animalem regit; et tunc bene regit, cum ipsa regendum subjicit Deo. Cum autem transgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere poterat, implicatur. Ita omnis creatura in intelligit spiritu et sentit anima, et localiter corpore movetur. Omnis itaque creatura in homine congemiscit, et dolet. Usque ased omnis dixit; tanquam si quis dicat, quoniam solem homines vident
Abbreviated transcription (Latin):
eñ non estis incarne. sunspũ disitis. Nam sirecedit sp̃s di. ponde¬
re suosp̃s hominis reuoluit incarnẽ. pedit adfacta carnalia. redit
adconcupiscentias carnales: ⁊ fiunt hominis illtꝰ nouissima pe¬
iora pͥorib: Sic gͦ habete liberũ arbitrium: ut imploretis auxiliũ:
Nonestis incarne. Et hoc exuirib urĩs: Absit: unde gͦ: Sitamen

Expanded text:
enim non estis in carne, si in spiritu Dei sitis. Nam si recedit spiritus Dei, pondeenim non estis in carne, si in spiritu Dei sitis. Nam si recedit spiritus Dei, pondere suo spiritus hominis revolvitur in carnem; redit ad facta carnalia, redit ad concupiscentias carnales, et fiunt hominis illius novissima pejora prioribus. Sic ego habete liberum arbitrium, ut imploretis auxilium. « Non estis in carne. » Et hoc ex viribus vestris? Absit! Unde ergo? « Si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Ordinat enĩ non uitiũ s naturã uiciatã. Uinde ⁊ sequit᷑. Qui enĩ
piscentias suas sequunt᷑. qui in his habitant. qui earũ uoluptatib
oblectant᷑. qui inearũ delectationib beatã felicẽq uitam consti¬
tuunt. ipsienĩ incarne sunt. do placere ñ possunt. Nonenĩ intel¬
ligendũ est qui sunt incarne. qͣsi qui inista carne uiuunt. inqua
multi uiuentes do placere meruerunt. qui incarne fuerunt.
quãuis incarne uixerunt: Portabant carnẽ. non portabant᷑ a
carne: Unde ⁊ subdit᷑ Uos aut̃ in carne ñ estis Populo dĩdi¬
cit. eccłȩ cdidicit. romanis scripsit. s uniuersȩ eccłȩ dixit: Tri-¬
tico dixit ñ paleȩ: masse latenti. ñ stipulȩ apparenti: Unus¬
quisq incorde suo cognoscat. siadeũ ꝑtineat: Nos aut̃ incar
ne ñ estis. s inspũ. sitam̃ sp̃s di habitat inuobis si scđm int̾i̾o¬

Expanded text:
Ordinat enim non vitium, sed naturam vitiatam. Unde et sequitur: VERS. Ordinat enim non vitium, sed naturam vitiatam. Unde et sequitur: VERS. piscentias suas sequuntur, qui in his habitant, qui earum voluptatibus oblectantur, qui in earum delectationibus beatam felicemque vitam constituunt, ipsi enim in carne sunt Deo placere non possunt. Non enim intelligendum est, qui sunt in carne, quasi qui in ista carne vivunt, in qua multi viventes Deo placere meruerunt, qui in carne non fuerunt quamvis in carne vixerint. Portabant carnem, non portabantur a carne. Unde et subditur: « Vos autem in carne non estis. » Populo Dei dicit, Ecclesiae Dei dicit, Romanis scripsit; sed universae Ecclesiae dixit. Tritico dixit, non paleae; massae latenti, non stipulae apparenti. Unusquisque in corde suo cognoscat si ad eum pertineat. VERed in spiritu; si tamen spiritus Dei habitat in vobis, » si secundum interio
Abbreviated transcription (Latin):
qr sicut dictũ est sapientia odit maliciã: ⁊ sapientia carnis
inimica est dõ Legi enĩ cdi ñ est subiecta necenĩ potest: Quid
est neq enĩ potest: Non homo. ñ caro. non sp̃s. non ulla natu¬
ra non potest. s prudentia carnis ñ potest Nitiũ non potest
ñ natura: quomͦ sidiceres claudicatio recte ãbulationi ñ est
subiecta. nec enĩ potest: Pes potest. s claudicatio ñ potest. Tol¬
leclaudicationẽ. ⁊ uidebis rectã ambulationẽ Quamdiui clau-¬
dicatio est. ñ potest: sic quãdiu prudentia carnis est ñ potest:
nis inimica est cdo: non sic accipiendũ quasi inimica ista possit
ledere dm Resistendo inimica est ñ nocendo: Illi aut̃ nocet.
inquo est prudentia carnis: qr uitiũ est.:inaturȩ nocet cui inest
Sic neq legidi subiecta e̾e potest. inquantũ uitiũ est. tam̃ legis
diordinationẽ non effugit. inquantũ naturȩ inest:quȩ increa¬
tura sua bene nouit ordinare. etiã quȩ extra eiꝰ ordinẽ sunt mala:

Expanded text:
ientia odit malitiam: « et sapientia carnis inimica est Deo, Legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. » Quid est: neque enim potest? Non homo non caro, non spiritus, non ulla natura, non potest, sed prudentia carnis non potest. Vitium non potest, sed natura, quomodo si diceres: Claudicatio rectae ambulationi non est subjecta, nec enim potest. Pes potest, sed claudicatio non potest. Tolle claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Quandiu claudicatio est, non potest, sic quandiu prudentia carnis est, non potest. udentia carnis inimica est Deo, non sic accipiendum, quasi inimica ista possit laedere Deum. Resistendo inimica est, non nocendo. Illi autem nocet, in quo est prudentia carnis, quia vitium est, et naturae nocet, cui inest. Sic neque legi Dei subjecta esse potest, in quantum vitium est, tamen legis Dei ordinationem non effugit, in quantum naturae inest; quae in creatura sua bene novit ordinare, etiam quae extra ejus ordinem sunt mala.
Abbreviated transcription (Latin):
peecatũ amisso. remansit tantũ mͦ creatura. ⁊ ipsa itãqͣ ereatura
idest upsa quȩ ñdum uocat᷑ filioꝵ forma ꝑfecta ẜtantũ uõeatur
creatura. lib̾abit᷑ aseruitute interit᷑. Qd itaq ait. ĩpsa lib̾abitur.
facit intelligi. ⁊ ipsa quẽ admodũ nos: id est ⁊ de ipsis ñ est des¬
ꝑandum qui ñdum uocant᷑ filii di qi ñdum credidunt. stan

Expanded text:
peccatum amisso, remansit tantummodo creapeccatum amisso, remansit tantummodo creaid est ipsa quae nondum vocatur filiorum forma perfecta, sed tantum vocatur creatura, liberabitur a servitute interitus. Quod itaque ait, et ipsa liberabitur, facit intelligi et ipsa quemadmodum nos: id est, et de ipsis non est desperandum, qui nondum vocantur filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊ adopus eiꝰ ꝑatis. Expectatio coloꝵ manifestationẽ imaginis
expectat: ñ qr tunc alii erunt. aut ñ colores erunt: s tantũ qđ
est: Hoc est illud. Hanitas uanitatũ ⁊ omĩa uanitas: Quȩ ab undã.¬
tia est homini. inom̃ĩ labore suo quẽ ipse laborat subsole: cui dictũ
est. inlabore manducabis panẽ: Uanitatigͦ creatura subiecta est.
ñ sponte: Bene additũ est: ñ sponte. Homo quippe sponte ƿecca¬
uit. s ñ sponte dãpnatus est Peccatũ itaq fuit spontaneũ contͣ
p̃ceptum facere ueritatis: peccati aut̃ pena subici fallaciȩ. Non
enĩ sponte creatura uanitati subiecta est. s ꝓpt̾ eum qui subietit
inspe: idest ꝓpt̾ eius iusticiã atq clementiã. qui neq ĩpuni¬
tum peccatũ reliquit: neq insanabilem uoluit ẽẽ peccantem
ouleaase Quiar ipsa creatura idest ipse homo. cũ iam signaculoimig inis ꝓpt̃

Expanded text:
bus et ad opus ejus paratis, exspectatio colorum manifestationem imaginis bus et ad opus ejus paratis, exspectatio colorum manifestationem imaginis exspectat, non quia tunc alii erunt, aut non colores erunt, sed tantum quest. » Hoc est illud. « Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . » Quae abundantia est homini in omni laest: In labore manducabis panem . Vanitati ergo creatura subjecta est non sponte. Bene additum est, non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum contra praeceptum facere veritatis; peccati autem poena subjici fallaciae. Non ergo sponte creatura vanitati subjecta est, sed propter eum qui subjecit eam in spe, id est, propter ejus justitiam atque clementiam, qui neque impunitum peccatum reliquit, nec insanabilem voluit esse peccantem; quia et ipsa creatura, id est, ipse homo, cum jam signaculo imaginis propter