comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stis quia laudant dm̃. Nunquid audi¬
stis ibi quia laudat dm̃ auaritia. qͥa¬
dm̃ laudat luxuria :. Non laudant
ista. quia non ipse illa fecit. Laudant
ibi homines dm̃. hominis creator:
ds̃. Auaritia opꝰ÷ mali hominis. homo
ipse. opus ÷ dĩ. Et quid uult ds̃ : Occi¬
dere inte quod ipse fecisti. & saluare¬
te quem ipse fecit. Noli fenerari. Tu
accusas scripturam dicentẽ. qui pecuniã
suam non dedit ad usuram. Non ego
illud scripsi. non de ore meo pͥmo exiit.
dm̃ audi. Et ille. Olerici ñ fenerant᷑:
loquitur : Si facit qđ tibi dicit &tu nopas
tu ibis in ignẽ. ille in regnũ. Si nonfactt
qđ tibi dicit . & parit̾ facit mala que facs
& dicit bona quȩ non facit: parit̃ inigisi
Fenum ardebit uerbum aut̃ dñi manet iñ
eternum. Nunquid ardet sermo qͥt̃ pluꝰ
locutus ÷ ÷ Aut moyses ÷ quidi
loquitur. id÷ bonꝰ &iustus famusꝰ
clĩ. aut phariseus ÷ cathedram mon
sedens : Audisti & de ipsis. Que dicunt

Expanded text:
stis quia laudant Deum : numquid audistis quia laudant Deum : numquid audistis ibi quia laudat Deum avaritia, quia laudat Deum luxuria? Non laudant ista, quia non ipse illa fecit. Laudant ibi homines Deum; hominis creator est Deus. Avaritia opus est mali hominis; homo ipse opus est Dei. Et quid vult Deus? Occidere in te quod ipse fecisti, et salvare quod ipse fecit. 6. Noli fenerare. Tu accusas Scripturam dicentem, «Qui pecuniam suam non dedit ad usuram» . Non ego illud scripsi, non de ore meo primo exiit: Deum audi. Et ille: Clerici non fenerent. loquitur? Si facit quod tibi dicit, et non tu facis; tu in ignem, ille in regnum. Si non facit quod tibi dicit, et pariter facit mala quae facis, et dicit bona quae non facit; pariter in ignem. Fenum ardebit, verbum autem Domini manet in aeternum . Numquid ardet sermo qui locutus est? Aut Moyses est qui tibi loquitur, id est, bonus et justus famulus Dei; aut pharisaeus est cathedram Moysi sedens. Audisti et de ipsis: «Quae dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sum dm̃ accusare non dubitent: Accusas
auarum. & ille accusat dm̃ qui fecit auru.
Moliauarus esse. Et ille. Nonfaceret ds̃ aurũ
Iam hoc restat. Quia mala tua oꝑa cohib̾e
non potes accusas oꝑa dĩ bona. Displicet
tibi creator & fabricator mundi. Mon
faceret & solẽ. quia multi infenestris c̃¬
tendunt de luminarib & adiudieia se
trahunt. O si uitia nr̃a cohibeamus. qͥa
bona sunt om̃a. quia bonꝰ ds̃ qui fecit
om̃a. & laudant illum oꝑa sua c̃siderata
quia hona sunt ab eo qͥhabet sp̃m con¬
side randi. sp̃m pietatis & sapientie. Undiq¬
ds̃ laudatur ab oꝑib suis. Quonͦi illũ
laudant oꝑa sua. ꝑostriũ puerorum¬
Lauclant cęli. laudant angłi. laudant
si dera. laudant sol & luna. laudant
dies & noctes Laudat qͥcquid germinat
de terra. laudat quicquid natat in mari.
laudat quicqͥd uolitat maere. Laudant
om̃s montes & colles. laudant frigora
& estus. & cȩtera om̃a quȩ ds̃ fecit: audi¬

Expanded text:
sum Deum accusare non dubitent? Accusas sum Deum accusare non dubitent? Accusas avarum, et ille accusat Deum quia fecit aurum. Noli avarus esse. Et non faceret Deus aurum. Jam hoc restat, quia mala tua opera cohibere non potes, accusas opera bona Dei: displicet tibi creator et fabricator mundi. Non faceret et solem; quia multi in fenestris contendunt de luminaribus, et ad judicia se trahunt. O si vitia nostra cohibeamus! quia bona sunt omnia, quia bonus Deus qui fecit omnia; et laudant illum opera sua, considerata quia bona sunt, ab eo qui habet spiritum considerandi, spiritum pietatis et sapientiae. Undique laudatur Deus ab operibus suis. Quomodo illum laudant opera sua per os trium pueroruLaudant coeli, laudant Angeli, laudant sidera, laudant sol et luna, laudant dies ac noctes, laudat quidquid germinat de terra, laudat quidquid natat in mari, laudat quidquid volitat in aere, laudant omnes montes et colles, laudant frigora et aestus; et caetera omnia quae Deus fecit, audi
Abbreviated transcription (Latin):
iubeo ego ut ante hostium tuum ex eo
qđ habes des pauꝑi. Piger es ad faciendũ
ante te opꝰ bonum. & strenuus es ad
transeundum mare. Qua auaritia
imꝑat seruis. quia ds̃ iubet odisti
Et quid cum odisse cęperit : Incipit
uelle criminari eos aquib audit
b ona p̃cepta. & uelle ꝑsuspitiones suas
crimina quȩrere seruoꝵ dĩ. Quid nob̾
ista dicunt. & ipsi non faciunt : Ista
&ista siue quȩ faciunt siue quȩ non¬
faciunt. & quȩ non fiunt dicuntur
fieri & quȩ fuint bene. dicuntur
male fieri. & quȩ toleramus ad culpã
nr̃am applicantur. Nos quid respon¬
demus : Moli me attendere. ser¬
monem istum attende. Ipse tibi
lo quitur ꝑ quẽlibet. huic tu mi¬
micus es. Concorda cũ aduersario¬
tuo: cum es cum eo ĩ
uia. Aduer¬
sarium tuũ. sermonẽ dĩ fecis¬
dĩ fecisti.
Noli attendere ꝑquẽ tibi loquitur: sed
sed ñ ÷ malus qui tͥ loquitur. Sermonẽ
dĩ accusa. dm̃ accusa sipotes. Creclitis fr̾s

Expanded text:
jubeo ego ut ante ostium tuum ex eo jubeo ego ut ante ostium tuum ex eo quod habes des pauperi: piger es ad faciendum ante te opus bonum, et strenuus es ad transeundum mare. Quia avaritia imperat, servis; quia Deus jubet, odisti. Et quid? Cum odisse coeperit, incipit velle criminari eos a quibus audit bona praecepta, et velle per suspiciones suas crimina quaerere servorum Dei. Qui nobis ista dicunt, ista non faciunt ipsi? Et ista sive quae fiunt, sive quae non fiunt, dicuntur fieri; et quae fiunt bene, dicuntur male fieri: et quae toleramus, ad culpam nostram applicantur. Nos quid respondemus? Noli me attendere; sermonem istum attende: ipse tibi loquitur per quemlibet; huic tu inimicus es. Concorda cum adversariotuo, cum es cum eo in via : adversarium tuum sermonem Dei fecisti. Noli attendere quia ille tibi loquitur: malus est malus, qui tibi loquitur, sermo Dei. Accusa Deum, accusa, si potes. 5. Creditis, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
consentit bo on co nus ad malũ. Faciat¬
quis aliquid mali. non obiurget
÷ Saltem loquatur & rep̾hendat &¬
si non repetat : malus ÷. Malus ÷ qͥ rep̃¬
hendit raptorem & bonus ÷ qui rapit :
Ambulet. Manducemus & bibamus.
cras enim moriemur. Contra apłs.
Corrumpunt mores bonos colloqͥa mala
Sobrii estote iusti. & nolite peccare.
Sonat ubum. sonat sermo c̃tͣ dictor
libidinis. At illea micꝰ libidinis suȩ
& inimicus sermoni contra dicenti
amicȩ suȩ. infestus ÷ & odit sermonẽ
dĩ. Facta ÷ enim amica auaritia. inimicꝰ
dͥs. Cont᷑ dicit enim ds̃ auaritiȩ. &
uult nichil possideri ab auaritia. Ego
possideam clamat. quid uis ab auartꝰtia
possideri:. Dura iubet. leuia iubeo.
Onus eiꝰ graue ÷ sarcina mea leuis ÷.
Iugum eiꝰ asꝑum ÷: iugum meũ leue ÷¬
Noli uelle ab auaritia possideri. Iubet
auaritia ut mane transeas. & obtẽꝑas.
Iubet ut uentis ꝓcellisq te cõmittas.

Expanded text:
consentit bonus ad malum. Faciatconsentit bonus ad malum. Faciat aliquid mali, non objurget est: saltem loquatur et reprehendat, etsi non repetat, malus est. Malus est qui reprehendit raptorem, et bonus est qui rapit! Ambulet, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Contra Apostolus: «Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Sobrii estote justi,» , «et nolite peccare» . Sonat verbum, sonat sermo contradictor libidinis: at ille amicus libidinis suae, et inimicus sermoni contradicenti amicae suae infestus est, et odit sermonem Dei. Facta est amica avaritia, inimicus Deus. Contradicit enim Deus avaritiae, et vult nihil possideri ab avaritia. Ego possidear, clamat. Quid vis ab avaritia possideri? Dura jubet, levia jubeo: onus ejus grave, sarcina mea levis est; jugum ejus asperum est, jugum meum lene t avaritia ut mare transeas, et obtemperas: jubet ut te ventis procellisque committas;
Abbreviated transcription (Latin):
dequib dam eccła id ÷ defortioꝵ uoce re¬
spondeat quȩ relis infir moꝵ. & confirmeñ
frmi infirmos. & grandes paruulos. cedi¬
cit ȩecła. Sepe expugnauert̾ me auiuen¬
cute meã. Dicat Nc̃ ISRAł. sepe ex¬
posnacert me aiuentote ooea Dicat
illud ñ illud timeat. Quo enĩ ualet. qđ
cumdixisset sepe expugnauert᷑ me. ad di¬
dit aiuuentute mea Iam mͦ ȩccłȩ senectꝰ
expugnatur. sed non timeat. dicat. sepe
expugnauert᷑ me auiuentute mea. Nun¬
quid idõ non ꝑuenit ad senectum. quia
non cessauert illi expugnando: Nunqͥd
delere potuert̃: Dicat᷑ uͦ isrł. & consolet᷑
se isrł. Donsoletur se ipsa ȩccła de p̃teritiᷤᷤ
exemplis. & dicat. Sepe expugnauert᷑
me aiuuentute mea. Quare expugna¬
uerunt : Et enim Nori pot̾bert mͥ
Super donsum meoc fas ricauer̃t
peccatores. longe fecer̃̃ uios uciã
S am. Quare expugnauerunt:
Qa non potuert michi Non illis¬
consensi ad malum. Omĩs enĩ malus
idõ ꝑsequitur bonum: quia non illi¬

Expanded text:
de quibusdam, id est, de fortiorum voce respondeat querelis infirmorum, et confirment firmi infirmos, et grandes parvulos, et dicat Ecclesia, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea. Dicat vero» «Israel, Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Dicat illud, non illud timeat. Quo enim valet, quod cum dixisset, «Saepe expugnaverunt me,» addidit, «a juventute mea?» Jam modo Ecclesiae senectus expugnatur, sed non timeat: dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Numquid ideo non pervenit ad senectutem, quia non cessaverunt illi expugnando? numquid delere potuerunt? «Dicat vero Israel;» et consoletur se Israel, consoletur se ipsa Ecclesia de praeteritis exemplis, et dicat, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 4. Quare expugnaverunt? «Etenim non potuerunt mihi. Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores; longe fecerunt injustitiam suam.» Quare expugnaverunt? «Quia non potuerunt miconsensi ad malum. Omnis enim malus ideo persequitur bonum, quia non illi
Abbreviated transcription (Latin):
Modo nascitur altiꝰ ad celeriorẽ aridtaꝵ
Nondum euuilsum ÷: & aruit. Nondũ
piniti sunt iniudicio dĩ. & iã ñ habent
sucum uiriditatis. At tendite oꝑa ipsoꝵ
& uidete quia aruert᷑. S hic sunt &
uiuunt. Nondũ gͦ auulsi sunt. Aruert̾.
sed nondũ auulsi st̃. Facti sunt sicit
fenum tectoꝵ qđ priusquã euellatur
aruit. & uenient messores. sed non de
illis implent manipulos. Uenturi sunt
enĩ messores. & collecturi sunt triticũ
in horreum. & zizania alligabt̃. &mt¬
tent inignem. Sic & foenũ tectoꝵr
expurgatur. & quicquid inde euellitꝰ
in ignem mittitur. quia & priusquã

Expanded text:
Modo nascitur altius ad celeriorem ariditatem. Nondum evulsum est, et aruit: nondum finiti sunt in judicio Dei, et jam non habent succum viriditatis. Attendite opera ipsorum, et videte quia aruerunt. Sed vivunt, et hic sunt: nondum ergo avulsi sunt: Aruerunt, sed nondum avulsi sunt: facti sunt «sicut fenum tectorum, quod prius quam evellatur aruit.» 12. Et venient messores, sed non de illis implent manipulos. Venturi sunt enim messores, et collecturi sunt triticum in horreum, et zizania alligabunt, et mittent in ignem. Sic et fenum tectorum expurgatur, et quidquid inde evellitur, in ignem mittitur; quia et priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
retrorsum. om̃s qui oderunt syon.
Qui oderunt syon: odert̃ ȩccłam. Syon
ȩccła ÷. Et qui intrant meccłam ficte:
oderunt eccł̃am. Qui nolunt obseruare
meũ fabricauer̃. Quid factura ÷ ecdaor
aruit. Foenum tectoꝵ herba ÷ queni¬
scitur in tectis. insolario integulao

Expanded text:
retrorsum, omnes qui oderunt Sion.» retrorsum, omnes qui oderunt Sion.» Qui oderunt Sion, oderunt Ecclesiam: Sion Ecclesia est. Et qui intrant in Ecclesiam ficte, oderunt Ecclesiam. Qui nolunt observare meum fabricaverunt.» Quid factura est Ecclesia, aruit.» Fenum tectorum herba est quae nascitu
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ tuum. & suꝑb ad uersus dm̃. qͥa
te facis extra culpam & dm̃ in culpa & tan¬
tum erexisti ceruicẽ tuam. & cucurristi
contra dm̃. sicut seriptũ ÷ in iob qͥdicebat
de impio peccatore currens ad uersus dm̃
in erassa ceruice cuti sui. & ibi ceruicem
nominauit. quia gͦ sic te erigis. & non
elidis oculos ad terram & tundispectus.
& dicis. dñe ꝓpitiꝰ esto mͥ peccatori. sedia¬
ctas te de meritis tuis. & uis mecũ inquit
ds̃ iudicio contendere. intrare mecum
iniudicium. cum debeas inreatu tuo satis¬
facere dõ. & clamare ad illum qđ clamat᷑
in alio psalmo. suniquitatẽ obseruaueris
dñe. dñe quis sustinebit. clamare adillum.
quod clamatur malio psalmo. ego dixi dñe
miserere mei. sana animam meam qm̃
peccaui tibi. qm̃ hȩc non uis dcere. sed u-¬
stificas facta tua aduersus sermonẽ dei :
uenit inte quod sequitur scriptura &
dicit. Dñs iustus concidet ceruices pecca
torum. confundantur & auertantur

Expanded text:
peccatum tuum, et superbis adversus Deum, quia te facis extra culpam, et Deum in culpa, et tantum erexisti cervicem tuam, et cucurristi contra Deum, sicut scriptum est in Job dicebat de impio peccatore, «Currens adversus Deum in crassa cervice scuti sui» ; et ibi cervicem nominavit; quia sic te erigis, et non elidis oculos ad terram, et tundis pectus, et dicis, «Domine, propitius esto mihi peccatori;» sed jactas te de meritis tuis, et vis mecum, inquit Deus, judicio contendere , intrare mecum ad judicium; cum debeas in reatu tuo satisfacere Deo, et clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Si iniquitates observaveris, Domine; Domine, quis sustinebit» ? clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quia peccavi tibi» : quoniam haec non vis dicere, sed justificas facta tua adversus sermonem Dei; venit in te quod sequitur Scriptura, et dicit, «Dominus justus concidet cervices peccaConfundantur, et avertantur
Abbreviated transcription (Latin):
sou s & suꝑ numerũ. In traruant inulti
oum exquo enumerat. exquo cõmemiorat:
Co nemiraretur mͦ eccła. uł nequisqͣm
araretur ĩȩccła¬
ła uolens eẽ m̃brum
bonũ eccłe: audi at & ipsam eccłam
matrem suã dicentẽ sibr Noli mirari
ad ista fili. sepe expugnauert̃ me auuem¬
cutł mea. Qagnꝰ affectus sie cepisse psalmũ.
sepe ex pugnauert̃ me auiuentute mea
Seusi aliquid ĩa loquebat᷑. Uidetur enĩ ñce¬
pisse sed respondisse. Respondeat autem
quib dam cogitantib & dicentib Quanta
mala per ferimus. quanta scandala cre¬
brescunt cotidie. quando iniqͥ intrant in

Expanded text:
sed et «super numerum» intrarunt: multi uid modo solum, ex quo enumerat, ex quo commemorat? Ideo ne miraretur modo Ecclesia, vel ne quisquam miraretur in Ecclesia, volens esse membrum ae, audiat et ipsam Ecclesiam matrem suam dicentem sibi: Noli mirari ad ista, fili; «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 3. Magnus affectus sic coepisse Psalmum: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Quasi aliquid jam loquebatur: videtur enim non coepisse, sed respondisse. Respondit autem, quibus? Cogitantibus et dicentibus: Quanta mala perferimus, quanta scandala crebrescu
Abbreviated transcription (Latin):
quando in solo abel eccła erat. &expi¬
gnatus ÷ a fr̃e malo & ꝑdito cam. Ai¬
& euasit ad siccũ. Aliquando in solo di¬
ham eccła erat. & quanta ꝑtulit .a
iniquis nouimꝰ. In solo filio fris eꝰ loo
& indomo eiꝰ in sodomis eccła erat. &
ꝑtulit sodomoꝵ iniquitates & ꝑuers¬
& in ip̃sa ȩccła. id ÷ inpopło ispł nuais¬

Expanded text:
quando in solo Abel Ecclesia erat, et expugnatus est a fratre malo et perdito Cain . Aliet evasit ad siccum . Aliquando in solo Abraham Ecclesia erat, et quanta pertulit ab iniquis, novimus. In solo filio fratris ejus Lot, et in domo ejus in Sodomis Ecclesia erat, et pertulit Sodomorum iniquitates et perversiet in ipsa Ecclesia, id est in populo Isra
Abbreviated transcription (Latin):
Et iterum scriptum ÷: qm̃ corpus qđ cor¬
rumpitur aggrauat animam & depri¬
mit terrena in habitatio sensum multa
cogitantem. Qui autem diuidicat nos.
dñs ÷. Nec ante tempiis diuidicare de¬
bemus : donec ueniat dñs & illuminet
abscondita tenebrarum. & manifestet
cogitationes cordis. & tunc laus erit uni
cuiq adõ. Uiderit gͦ ille. quantum qͥsq
ꝓficiat. in mandatis talmen eius uolet
nimis. qui pacem illius coȩdificationis ad¬
amauerit. Nec iam desꝑare debet. qm̃
in mandatis eius uolet nimis. & pax int̾ra

Expanded text:
uoniam corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem» . Qui autem dijudicat nos, Dominus est: nec ante tempus judicare debemus, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitacuique a Deo . Viderit ergo ille quantum quisque proficiat in mandatis ejus: tamen volet nimis qui pacem illius coaedificationis adamaverit; nec jam desperare debet, quoniam in mandatis ejus volet nimis, et p
Abbreviated transcription (Latin):
suauitatẽ : ut t̾ra nr̃a det fructũ suũ.
Extendi manꝰ meas adte. anima mea
uelut terra sine aqua. ñ mͥ s tibi. Si¬
tire tͥ possũ. me irrigare non possũ.
Anima mea uelut terra sine aqua tibi:
qͥa sitiuit anima mea in dm̃ uiuum. Quando
ueniam nisi quando uenerit e Sitiuit anima
indm̃ uiuũ. quia anima mea uelut t̾ra sĩne
aqua tibi. Abundat mare. in undat. copiosũ
÷. fluctuat. s amarũ ẽ. Discreta ÷ aqua.
apparuit arida anima mea. Irriga eam.
sic sitio. Ad in flãmandã siti meam.
pluuiam differebas. ut hauriens in¬
biberem. non respuerẽ qđ influeres.
Si gͦ ideo differebas : iã dã qm̃ anima
me sp̃s tuus: quia defecit sp̃s ms ipsa¬
causa ut cito exaudias: qͥa defecit sp̃sm̃s.
Factus sum iã pauꝑ sp̃u. beatũ me fac
in illo bene qđ alibi scriptũ ÷. Auferes
sp̃m eoꝵ & deficient. & inpuluerẽ suũ
conuertent᷑. Ut confitentes dicant. me

Expanded text:
suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . suavitatem, ut terra nostra det fructum suum . «Extendi manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua,» non mihi, sed «tibi.» Sitire tibi possum, me irrigare non possum. «Anima mea velut terra sine aqua tibi:» quia sitivit anima mea in Deum vivum . Quando veniam, nisi quando venerit? Sitivit anima mea in Deum vivum; quia «anima mea velut terra sine aqua tibi.» Abundat mare, inundat, copiosum est, fluctuat, sed amarum est. Discreta est aqua, apparuit arida anima mea; irriga eam, sic sitio, ad inflammandam sitim meam? Pluviam differebas, ut hauriens imbiberem, non respuerem quod influeres. Si ergo ime sps:» ipsa est causa ut cito exaudias, quia «defecit spiritus meus.» Factus sum jam pauper spiritu; beatum me fac in illo bene quod alibi scriptum est, «Auferes spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum convertentur» ; ut confitentes d
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑamini. Sinr̃am ipsoꝵ salutẽ oꝑam᷑.
quare cumtimore. quare cumtremore.
cũ sit in potestate nr̃a qđ oꝑamur :
Audi quare cũtimore & tremore. Ds̃ enĩ¬
÷ qui oꝑatur in nob̾. & uelle & oꝑari pro
bona uoluntate. Ergo cũ timore & tre-¬
more: ut delectet in conualle oꝑari ar-¬
tificẽ nr̃m. Sic em̃ oꝑatur tanqͣm inde¬
iectis qͥ uidicat ingentib. & replet ruma ᷤ.
Infacturis manuũ tuarũ meditatꝰ sum.
Uidi gͦ. inspexi oꝑa tua. quia nichil boni
in nob̾ ẽẽ potest: nisi abste fiat quinoᷤ
cdatum optimũ & om̃e donũ ꝑ fectum de
sursum eẽ descendens apatre luminũ.
apud quẽ ñ ÷ transmutatio. nec mom̃ti
obumbratio: Cum hoc uiderẽ: aduer¬
sus oꝑa mala quȩ fecerã in me: extendi
manus meas adte. Ex tenoi inquit
Maniꝰ ooeas aote. aniooa oea uelut ĩra
Sine aqua tigi. Complue inqͥt me:
a̾faciendũ fructũ bonũ. Dñs enĩ labit

Expanded text:
operamini.» Si nostram ipsorum salutem operamur, operamini.» Si nostram ipsorum salutem operamur, quare cum timore, quare cum tremore, cum sit in potestate nostra quod operamur? Audi quare cum timore et tremore: «Deus est enim qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate» . Ergo cum timore et tremore, ut delectet in convalle operari artificem nostrum. Sic enim operatur tanquam in dejectis, qui judicat in gentibus, et replet ruinas. «In facturis manuum tuarum meditatus sum.» Vidi ergo, et inspexi opera tua; quia nihil boni esse in nobis potest, nisi abs te fiat, qui nodatum optimum, et omne donum perfectum de sursum esse, descendens a Patre luminum, apud quem non est commutatio, nec momenti obumbratio ? Cum hoc viderem, aversus ab opere malo quod feceram in me, «extendi manus meas ad te. Extendi,» inquit, «manus meas ad te: anima mea velut terra sine aqua tibi.» Complue, inquit, me ad faciendum fructum bonum. Dominus enim dabit
Abbreviated transcription (Latin):
Quid głaris intua iusticia:. Quid te excolliᷤ
ignorans dĩ iusticiã : Dedisti forte aliqͥd
ut salius esses qͥd dedisti ut homo esses :
Respice gͦ c̃ditorẽ uitȩ tuȩ. sub stantiȩ
iusticie & salutis auctorẽ. Meditare in
facturis manuũ eiꝰ. qͥa & iusticiã quȩ inte
est. ad oꝑa manuũ eiꝰ inuenies ꝑtinere.
dudi apłm hoc te docentẽ. Non exoꝑibus
inqͥt: ne forte quis extollat᷑. Oꝑa bona
non habemus : Habemꝰ plane. S uide
qd seqͥt᷑ Ipsiꝰ enĩ sumꝰ figm̃tũ. Dixit. ipsiꝰ
sumꝰ figmentũ. Forte naturã qua homi-¬
nes sumꝰ cõmemorare uoluit: hoc appel¬
latam figmiento. Non plane. Ne oꝑibus
S non coniciamus. sequat᷑. Ipsius enĩ
sumus figmientũ. creati in xp̃o ihũ
in opib bonis. Noli gͦ putare te aliqͥd
opari nisi inquantum malus es. Auer¬
tere ab oꝑe tuo adopus illiꝰ qͥ fecit te.
Ipse formet. ipse qđ formauerat & tu
exterminasti reformet. Ut eñĩ sis. ipse
inquit & timore. ur̃am ipsoꝵ salutem

Expanded text:
Quid gloriaris in tua justitia? quid te extollis, ignorans Dei justitiam? Dedisti forte aliquid, ut salvus esses: quid dedisti, ut homo esses? Respice ergo conditorem vitae tuae, substantiae et justitiae et salutis auctorem. «Meditare in facturis manuum ejus,» quia et justitiam quae in te est, ad manum ejus invenies pertinere. Audi Apostolum hoc te docentem: «Non ex operibus,» inquit, «ne forte quis extollatur.» Opera bona non habemus? Habemus plane; sed vide quid sequitur: «Ipsius enim sumus figmentum,» dixit. «Ipsius sumus figmentum:» forte naturam, qua homines sumus, commemorare voluit, hoc appellato figmento? Non plane; de operibus iciamus; sequatur: «Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis» . Noli ergo putare te aliquid operari, nisi in quantum malus es. Averte ab opere tuo te, ad opus illius qui fecit te: ipse format; et ipse quod formaverat et tu exterminasti, reformet. Ut enim sis, ipse oinquit, «et timore vestram ipsorum salutem
Abbreviated transcription (Latin):
habet multa. oma aut̃ mẽbra corporiꝰ¬
cum sint multa unum ÷ corpꝰ: ita & xp̃s.
quit saule. quid me ꝑsequeris. Tenete
hoc & fixum om̃ino cõmendate memo¬
unigenitum. equalem patri. & inde
uideatis quanta gr̃a ꝑtingatis ad dm̃.
ut ipse uoluerit ẽẽ nob̾cũm unus: qͥ:÷
cum patre unus. Quomͦ cũ patre unuse
Ego & patersunum sumꝰ. Quomͦ nob̾cũ¬
⁊ unus s Nondicit inquit in seminibus
tanquã inmultis: sed tanquã in uno.

Expanded text:
habet; omnia autem membra corporicum sint multa, unum est corpus: ita et Christus» quit, «Saule, quid me persequeris» ? Tenete hoc, et fixum omnino commendate memounigenitum aequalem Patri; et inde videatis quanta gratia pertingatis ad Deum, ut ipse voluerit esse nobiscum unus, qui est cum Patre unus. Quomodo cum Patre unus? «Ego et Pater unum sumus» . Quomodo nobiscum unus? «Non dicit,» inquit, «Et seminibus, tanquam in multis; sed t
Abbreviated transcription (Latin):
Si ñ me docueris: faciã uoluntatẽ meam.
Non enĩ tues ds̃ m̃s: & ego ero magister
m̃s. Uidete quẽ ad modũ gr̃a cõmendat᷑.
hoc tenete. hoc imbibite. hoc uerb̃ ex
corde nullus excutiat. ne habeatis ⁊ elũ
dĩ s ñ scđm scientiam. ne ignorantes
dĩ iusticiã. & ur̃am uolentes c̃stituere:
iusticiȩ dĩ ñsitis subiecti. Uerba certe
apłi agnoscitis. Dicite gͦ ista. Doce me
ut fac̾iam uoluntatẽ tuam: qm̃ tues
Quia sp̃s m̃s malus. dedux̃ me int̾rã per¬
uersam. Et quid ego merui : Quȩ
mea oꝑa bona sine tuo acliutorio eõ¬
putantur : Unde impetrarẽ dignꝰq
dite gͦ quantũ potestis gr̃ę cõm̃datio¬
nẽ qua gratis salui facti estis ꝓpt̃ nom̃¬
nob̾: s nomini tuo dagłam. ꝓpter
nom̃ tuũ dñe uiuificab̾ me. intua iu¬
sticia. Non in mea. ñ qͥa ego merur.s
quia tu misereris. Nã si meũ ostende.¬
rem meritũ: nichil abste mererer

Expanded text:
eus meus.» Si non me docueris, faciam voluntatem meam, eus meus.» Si non me docueris, faciam voluntatem meam, non enim tu es Deus meus, et ego ero magister meus. Videte quemadmodum gratia commendetur. Hoc tenete; hoc imbibite, hoc vobis de corde nullus excutiat; ne habeatis zelum Dei, sed non secundum scientiam; ne ignorantes Dei justitiam, et vestram volentes constituere, justitiae Dei non sitis subjecti . Verba certe Apostoli agnoscitis. Dicite ergo ista, «Doce me ut faciam voluntatem tuam; quoniam Quia spiritus meus malus deduxit me in terram perversam. Et quid ego merui? quae mea opera bona sine tuo adjutorio computantur, unde impetrarem dignusqudite ergo, quantum potestis, gratiae commendationem, qua gratis salvi facti estis. «Prosed nomini tuo da gloriam . «Propter nomen tuum, Domine, vivificabis me: in tua justitia,» non in mea, non quia ego merui, sed quia tu misereris. Nam si meum ostenderem meritum, nihil abs te mererer,
Abbreviated transcription (Latin):
÷. Ergo exime me ab inimicis meis qͥa ad te
Quid gͦ restat: Siassũpsero pennas meas
ut colũba. & uolabo in extrema maris.
id ÷ ut spe habitẽ infine scłi: & enĩ illuc
manꝰ tua deducet me. & ꝑducet me de¬
xtera tua. Exime me ab inimicis meis:
O confessio. o p̃scriptio. Qm̃ tues inquit
ds̃ m̃s. Ad alium currõ refici: si ab alio
factꝰ sũ. Iu es totũ meũ: quia tues ds̃
m̃s. Patrẽ quȩxam ꝓpt̾ hereditatem:
tu es ds̃ m̃s. non solum dator hęredi¬
tatis.s ipsa hȩreditas dñs pars hȩredi¬
tatis mee. Dnm quȩram ꝓpt̃ redẽptionẽ:
tues ds̃ m̃s. Patronum querã ꝓpt̾lib̾ati¬
onẽ : tu es ds̃ m̃s. Postremo creatꝰ recre¬
ari cupio: tues ds Ms qui creator m̃s.
qui creasti me ꝑ uerbum tuũ. & recreas
me ꝑ uerbum tuum. S creasti ꝑ uerbũ.
dm̃ manentẽ apud te: recreas ꝑuerbũ
carnem factum ꝓpt̾ nos. Doce ergo me

Expanded text:
est. Ergo «exime me ab inimicis meis; quia ad te est. Ergo «exime me ab inimicis meis; quia ad te Quid ergo restat? «Si assumpsero pennas meas ut columba, et volabo in extrema maris;» id est, ut spe habitem in finem saeculi: «etenim illuc manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . «Exime me de inimicis meis; O confessio, o praescriptio! «Quoniam tu es,» inquit, «Deus meus.» Ad alium curram refici, si ab alio factus sum. Tu es totum meum; «quia tu es Deus meus.» Patrem quaeram propter haereditatem? «Tu es Deus meus,» non solum dator haereditatis, sed ipsa haereditas: «Dominus pars haereditatis meae» . Dominum quaeram propter redemptionem? es Deus meus.» Patronum quaeram propter liberationem? «Tu es Deus meus.» Postremo creatus recreari cupio? «Tu es Deus meus,» qui Creator meus, qui creasti me per Verbum tuum, et recreasti me per Verbum. Sed creasti me per Verbum Deum manentem apud te; recreasti per Verbum carnem factum propter nos. «Doce» ergo «me
Abbreviated transcription (Latin):
Nonenĩceli & t̾rȩ. Hon enĩ regunt : qđ
ñ fecert᷑. Rectores mundi. S cuiꝰ mundis
Tenebrarũ harũ. Quarũ tenebrarum :
Utiq iniquoꝵ. F̃iustis enĩ aliquando tene¬
bre. nc̃ aut̃ lux inlño. Rectores mundi
tenebrarũ harũ rectores iniqͦrũ. Contͣ
hos habetis luctam̃. Magnũ p̃liũ nob̾÷:
hostem ñ uidere & uincere. Adũsus mun-¬
di rectores tenebrarũ harũ. diabolum¬
mundi dequo dr̃. & mundꝰ eũ ñ cognouit.
Exime me de inimicis meis dñe: quiã ad te
confugi. De mimicis meis. Non iuda. sed
qͥ impleuit iudã. Illũ patior uisũ. illũ
expugno ñuisũ. Accepit enĩ bucellam
iudas. & intrauit in eũ sathanas. ut
iste dd ꝑ secutionẽ pateret᷑ afilio suo.
Quam multos uidas implet sathanas.
indigne accipientes buccellas ad iudicium
suũ. Qui eñĩ manducat & bibit indigne:
iudiciũ sibi manducat & bibit. Non malũ
÷ qđ datur. s bonũ malo iniudicio dat᷑.
Bene ẽẽ ñ potest. male accipienti qđ bonũ

Expanded text:
terrae; non enim regunt quod non fecerunt. «Rectores mundi;» sed cujus mundi? «Tenebrarum harum.» Quarum tenebrarum? Utique iniquorum. «Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . «Rectores mundi, tenebrarum harum,» rectores iniquorum; contra hos habetis luctamen. Magnum praelium vobis est, hostem non videre et vincere. «Adversus rectores mundi tenebrarum haruundi, de quo dicitur, «Et mundus eum non cognovit» . «Exime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi. De inimicis meis;» non Juda, sed qui implevit Judam. Illum patior visum, illum expugno non visum. Accepit enim buccellam Judas, et intravit in eum satanas : ut iste David persecutionem pateretur a filio suo. Quam multos Judas implet satanas, indigne accipientes buccellam ad judicium suum! Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Non malum est quod datur, sed bonum malo in judicium datur. Bene esse non potest male accipienti quod bonum
Abbreviated transcription (Latin):
cernamꝰ : Prouocau̾it impietas petat
ꝓuocauit suꝑbia humilitatẽ. Postreno
ꝓuocauit diabolus xp̃m. Quĩdmiranmn
cliabolum uictum : Ille erat grandis
statura corporis. iste autem statura par¬
uus. fide magnꝰ. Accepit arma belliea sis̃
dł: ut aduersus goliam ꝓcederet. hec
arma ꝑętatem & paruam ut diximus
staturam corporis. portare non ualiuit.
Abiecit onerantia non ad iuuantia. Accepit
quinq lapides de flumine. & posuit in
uase pastorali. His armatꝰ corporaliter
ria per scrutemur. Proposueramus eni
titulum istum breuem numero uerboꝵ
sed grauem pondere misteriorum. Uenias
inmentem apłica illa sententia. om̃ia hec
infigura contingebant illis. ne impudenteᷤ
qͣrere udeamur aliquid absconditum: ubi posst
dici totum sine mẏsterii ꝓfunditate. sim¬
pliciter dictum. habemus gͦ auctoritatẽ
facientem nos intentos adquȩrendum
uigiles ad inuestigandum. cleuotos adau¬
diendum. fideles ad credendũ. impigros
intelligere erueliti in scola eꝰ xp̃s caput¬

Expanded text:
mpietas pietatem, provocavit superbia humilitatem, postremo provocavit diabolus Christum. Quid miramini diabolum victum? Ille erat grandis statura corporis; iste autem statura parvus, fide magnus. Accepit arma bellica sanctus David, ut adversus Goliam procederet. Haec arma per aetatem, et parvam, ut diximus, staturam corporis, portare non valuit. Abjecit onerantia, non adjuvantia: accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali. His armatus corporaliter, steria perscrutemur. Proposueramus enim titulum istum brevem numero verborum, sed gravem pondere mysteriorum. Veniat in mentem apostolica illa sententia, «Omnia haec in figura contingebant in illis» ; ne impudenter videamur quaerere aliquid absconditum, ubi possit dici totum sine mysterii profunditate simpliciter dictum. Habemus ergo auctoritatem facientem nos intentos ad quaerendum, vigiles ad investigandum, devotos ad audiendum, fideles ad credendum, impigros intelligere eruditi in schola ejus, C
Abbreviated transcription (Latin):
Inspũ suo uetera transier̃. in sp̃u tuo
noua facta sunt. Nrauentas faciem
ł̾oam ame. Auertisti a suꝑbo. Et enim
aliquando abundabã: & inabundantia
mea elatus eram. Ego enĩ dixi aliqͣndo
in abundantia meã: non mouebor in ȩt̾nũ
Dixi ñ mouebor in abundantia mea igno¬
rans iusticiã tuã & constituens meã. s tu
dñe in uoluntate tua p̾stitisti de corimeo
uirtutẽ. Dixi in abundantia mea. ñ mo¬
uebor in ȩternum. Uerũ aut̃ ate michi¬

Expanded text:
u suo vetera transierunt, in spiritu tuo nova facta sunt . 13. «Ne avertas faciem tuam a me.» Avertisti a superbo. Etenim aliquando abundabam, et in abundantia mea elatus eram: «Ego» enim «dixi» aliquando «in abundantia mea, Non movebor in aeternum. Dixi, Non movebor, in abundantia mea,» ignorans justitiam tuam, et constituens meam; sed tu, «Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem. Dixi in abundantia mea, Non movebor
Abbreviated transcription (Latin):
xicoe coe deiiaicis meis oq̃e: quia
ao ⁊e confogi. Qui aliqͣndo ate fugi.
adte c̃fugi. fugit enĩ adam a facie
dĩ & ab scondit se int̾ligna paradisi:
ut de illo diceret᷑ in libro iob. Tanꝙͣ
seruus fugiens dñm suũ: &c̃secutꝰ est
umbrã. Fugit a facie dñi sui: & c̃secutꝰ :
umbram. Ad umbrã enĩ fugit. int̾ ligna
ƿaradisi. Uesi ꝑinanserit inumbra: ne
postea dicat᷑. transier̃ om̃a tanquam
umbra. Exime me de mimicis meis.
Non ego hic inimicos homines cogito.
Non÷ uob̾ colluctatio aduersus carneni¬

Expanded text:
xime me de inimicis meis, Domine; quia ad te confugi.» Qui aliquando a te fugi, «ad te confugi.» Fugit enim Adam a facie Dei, et abscondit se inter ligna paradisi , ut de illo diceretur in libro Job: «Tanquam servus fugiens Dominum suum, et consecutus umbram» . Fugit a facie Domini sui, et consecutus est umbram: ad umbram enim fugit inter ligna paradisi. Vae si permanserit in umbra; ne postea dicatur, «Transierunt omnia tanquam umbra» . «Exime me de inimicis meis.» Non ego hic inimicos homines cogito: «Non est nobis colluctatio adversus carne
Abbreviated transcription (Latin):
ret ipse tͣnsitꝰ a capite ad mẽbra. ame¬
bris ad caput : Tediũ inqͥt pasius el
in me sp̃s meus. Agnoscimꝰ. tristis anius
mea usq ad mortẽ. S & illic nos eranꝰ
Trans figurauit eñi inse corpꝰ humilia
nr̃ȩ. conformans corpori głȩ suȩ. & uer¬

Expanded text:
ret ipse transitus a capite ad membra, a memret ipse transitus a capite ad membra, a membris ad caput? «Taedium,» inquit, «passus est in me spiritus meus.» Agnoscimus, «Tristis est anima mea usque ad mortem.» Sed et illic nos eramus. Transfiguravit enim in se corpus humilitatis nostrae, conformans corpori gloriae su
Abbreviated transcription (Latin):
supplicii exactor uenit inqͥt & iniuin¬
chil inueniet. Quid ÷ in me nichil̃ iu¬
niet ⁊ Nullã culpã. nichil quare monde¬
heã. S ut sciant om̃s quia uoluntatẽn
qͥt patris mei facio: surgite eamꝰ hino
Ut moriar in qͥt: uoluntatẽ patris mei
facio. Non enĩ morte sũ dignꝰ. Nichilfei
unde moriar. s facio ut moriar: ut illi
ꝑinocentis mortẽ lib̾entur. qͥhabebant
quare morerent᷑. Collocauer̃t me inte¬
ne brosis tanqͣm in infernis. tanqͣm inse¬
pulchro. tanquã in ipsa passione. uelit
mortuos scłi: eũ quidicit factꝰ sũ sicut
homo sine adutorio int̾ mortuos liber
Quid ÷ lib̾: Quare lib̾: Quia om̃is qͥ facit
peccatũ:. seruus ÷ peccati. Demq ñsol¬
ueret auinculis : nisi lib̾ auinculis Ile
lib̾ mortẽ occidit. uinculũ uinx̾. ca¬
ptiuitatẽ captiuauit. Et collocauerꝰ
me intenebrosis tanꝙͣ mortuos scłi¬
cordamini. tristis : anima mea usq ad
mortẽ. uidete uocẽ unã. Nunqͥd appa¬

Expanded text:
supplicii exactor; «Venit,» inquit, «et in me nihil inveniet.» Quid est, «in me nihil inveniet?» Nullam culpam, nihil quare mori debeam. «Sed ut sciant omnes quia voluntatem,» inquit, «Patris mei facio, surgite, eamus hinc» . Ut moriar, inquit, voluntatem Patris mei facio, non autem morte sum dignus. Nihil feci unde moriar, sed facio ut moriar; ut illi per innocentis mortem liberentur, qui habebant quare morerentur. «Collocaverunt me in tenebrosis,» tanquam in infernis, tanquam in sepulcro, tanquam in ipsa passione; «velut mortuos saeculi,» eum qui dicit, «Factus sum sicut homo sine adjutorio, inter mortuos liber «liber?» quare «liber?» Quia omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Denique non solveret a vinculis, nisi liber a vinculis. Ille liber mortem occidit, vinculum vinxit, captivitatem captivavit, et collocaverunt eum in tenebrosis tanquam mortuos scordamini, «Tristis est anima mea usque ad mortem» . Videte vocem unam. Numquid non appa
Abbreviated transcription (Latin):
Iam nec ullã ꝓuidentiã de putat li
si de putat : ad eam se ꝑtinere ñ pitat
Proponit sibi peccandi licentiã: sine spe
ueniȩ habenis iniqͥtatis effusis. Nondut
reuertar ad dm̃. & reuertet᷑ adme nec
audit conuertimi ad me & c̃uertarꝰ
ad uos ÷ qm̃ ueniens in ꝓfundũ maloꝵ
c̃tẽnit. Amortuo enĩ inqͥt tanquã sin
sit : ꝑ it c̾fessio. Ne gͦ auertas faciẽ tuã
Ame: & ero similis descendentib i¬

Expanded text:
Jam nec ullam providentiam deputat; aut si deputat, ad eam se pertinere non putat. Proponit sibi peccandi licentiam, sine spe veniae habenis iniquitatis effusis. Non dicit, Revertar ad Deum, ut revertatur ad me; nec audit, «Convertimini ad me, et revertar ad vos» : quoniam veniens in profundum malorum contemnit. «A mortuo» enim, inquit, «tanquam si non sit, perit confessio» . «Ne» ergo «avertas faciem tuam a me, et similis ero descendentib
Abbreviated transcription (Latin):
quid memoratꝰ ÷ ille dierũ antiquoꝵ.
pquem factꝰ ÷ om̃is dies : S loqͥt corpꝰ.
loquitur unus qͥsq illiꝰ gr̃a iustificatus.
ihȩrens illi incaritate & de uota humili¬
tate loqͥtur & dicit. Memoratꝰ sũ dierũ
antiquoꝵ. Meprtatus syM IN ocOΠu
opio: ⁊ois. Quia utiq om̃a bona tu
secisti. & nichil constitisset qđ ate c̃sti
tutum non eẽt: creatura tua mͥ spe¬
etaculum facta ÷. Quesiui in oꝑe artificẽ.
& in conditis om̃ib conditorẽ. Quare
hoc : Ut qͥd hoc nͥ ut hoc intelligeret.
qͥequid boni inse esset. ab illo factũ eẽ.
ne ignorans iusticiã dĩ & suã uolens ẽ¬

Expanded text:
antiquorum, per quem factus est omnis dies? Sed loquitur corpus, loquitur unusquisque illius gratia justificatus, inhaerens illi in charitate et devota humilitate; loquitur, et dicit, «Memoratus sum dierum antiquorum, meditatus sum in omnibus operibus tuis.» Quia utique omnia bona tu fecisti, et nihtutum non esset. Creatura tua spectaculum mihi facta est: quaesivi in opere artificem, et in conditis omnibus conditorem. Quare hoc? utquid hoc, nisi ut hoc intelligeret, quidquid in se boni esset, ab illo factum esse; ne ignorans justitiam Dei, et suam volens co
Abbreviated transcription (Latin):
mea uelut terra sine aqua tibi. Quid
eniꝰ t̾ra sine aqua quã puluis : S cito
ex audi me dñe. cõplue me. c̃firmame.
ne sim puluis. quẽ ꝓicit uentꝰ a facie t̾re
Cito exaudi me dñe: defecit sp̃s m̃s. Non
differatur in opia mea. Abstulisti sp̃m
meum ut deficerem. & inpuluere meũ
conuerterer. & dicerẽ tͥ. anima mea sicut

Expanded text:
mea velut terra sine aqua tibi.» Quid enim tam terra sine aqua; quam pulvis? Sed «cito exaudi me, Domine:» complue me, confirma me, ne sim pulvis quem projicit ventus a facie terrae . «Cito exaudi me, Domine; defecit spiritus meus:» non differatur inopia mea. Abstulisti spiritum meum, ut deficerem, et in pulverem meum converterer, et dicerem tibi, «Anima mea velut
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. Qm̃ ꝑsecutꝰ ÷ inimicus animã meã.
ꝑsecutus ÷ plane & diabolus animãxp̃i.
& iudas animã magistri. Et nc̃ ad ꝑse¬
cutionẽ corporis xp̃i idem diabolus
manet. uidas aut̃ iudȩ succedit. Non
terra uitã meã. Alio loco dicit᷑. curua¬
uerunt animã meã. Quid enĩ nobis¬
cũ agit quis quis ꝑ sequit᷑ nͥ ut relicta
sp̃e cȩlesti t̾ram sapiamꝰ. ꝑ se cutori ce-¬
dentes. terrena diligamus : Et illi
qͥdem qͣntũ in ipsig̾ ÷ hoc agunt nob̾
aut̃ hoc ñ contingat. qͥb dñ. Sire¬

Expanded text:
niam persecutus est inimicus animam meam.» Persecutus est plane et diabolus animam Christi, et Judas animam magistri: et nunc ad persecutionem corporis Christi idem diabolus manet; Judas autem Judae succedit. Non terra vitam meam.» Alio loco dicitur: «Curvaverunt animam meam» . Quid enim nobiscum agit, quisquis persequitur, nisi ut relicta spe coelesti terram sapiamus, persecutori cedentes terrena diligamus? Et illi quidem, quantum in ipsis est, hoc agunt: nobis autem hoc non contingat, quibus di
Abbreviated transcription (Latin):
qdđ male feceris tͥ. qđ bene feceris dõ.
Non eñi eximpio iuste uiueres: nͥ ab illo
ustus factus qͥ iustificat impiũ. Ergo
inquit. inueritate tua ex audi me in
di me. Ad me enĩ cũ respicio: nichil aliud
meũ quam peccatũ inuenio. E⁊ noni¬

Expanded text:
d male feceris, tibi; quod bene feceris, Deo. Non enim ex impio juste viveres, nisi ab illo justus factus, qui justificat impium . Ergo, inquit, «In veritate tua exaudi me, in di me.» Ad me enim cum respicio, nihil aliud meum quam peccatum invenio. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
Me. IN Tua iusticia. Ne ut cunq acci¬
piatis cũ dr̃. in tua iusticia. Cõmenda¬
ciam suam putet. Hȩc enim iusticia
dĩ : quam ut habeas as̃ dedit. Nam
qui uoluer̃ de sua iusticia głiari. qͥd
cdeillis dicit apłs: Testimoniũ inquls¬

Expanded text:
e utcumque accipiatis, cum dicitur, «in tua justitia.» Commendatiam suam putet. Haec enim justitia Dei est, quam ut habeas Deus dedit. Nam qui voluerunt de sua justitia gloriari, quid de illis dicit Apostolus? «Testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ñ scđm scientiã : Quam eñi tu cõm̃¬
das utilẽ scientiam : Nunqͥd illã quȩ
cum sola fuerit inflat. quȩ nͥ caritatẽ
fuerit comitata ñ edificat: Nonutiq
ipsam: s illã scientiã comitẽ caritatis.
magistram humilitatis. Uide si ipsa ÷
scientiam. Ex ponat quam dicat scientiã.
gnorantes enim iusticiam dĩ. & suam
uolentes constituere: iusticiȩ dĩ ñ sunt
subiecti. Qui gͦ constituere uolunt iu

Expanded text:
ndum scientiam?» Quam enim tu commendas utilem scientiam? numquid illam quae cum sola fuerit inflat; quae nisi comitata fuerit charitate, non aedificat ? Non utique ipsam; sed illam scientiam comitem charitatis, magistram humilitatis. Vide si ipsa est: scientiam.» Exponat quam dicat scientiam: «Ignorantes Dei justitiam et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subje
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem psalmo dr̃. Aliũ facile ent
ꝑferre. eũ qͥoderat me. Uł ab scondere
me ab eo. Abscondis enĩ te apagano n¬
trans ȩccłam. Quando aut̃ & ibi in ueis
qđ times. qͥd quęris. ubi te ab sondasꝰ
Deniq ille ipse apłs qui gemit inpericus
a falsis fr̃ib foris inquit pugnȩ intus
timores. Sigͦ isqui oclerat me. suꝑ me
magna locutus fuisset: ab sconderem
me utiq ab eo. Tu uͦ unanimis m̃s. una¬
inimicos tamen suos deputat foris &
intus. Foris facilius euitabiles. intus
difficiliꝰ tolerabiles. Dicat gͦ dñs nr̃ di¬

Expanded text:
in eodem psalmo dicitur: Alium facile erat perferre, eum qui oderat me; vel abscondere me ab eo. Abscondis enim te a pagano, intrans Ecclesiam. Quando autem et ibi invenis quod times, quid quaeris ubi te abscondas? Denique ille ipse apostolus qui gemit in periculis a falsis fratribus: «Foris,» inquit, «pugnae, intus timores» . «Si» ergo «is qui oderat me, super me magna locutus fuisset, abscondissem me utique ab eo; tu vero unianimis meus» . Uniainimicos tamen suos deputet foris et intus; foris facilius evitabiles, intus difficilius tolerabiles. 5. Dicat ergo Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ait xp̃s. odit me. aꝑtas mͥ indieit inm̃¬
citias. Facile ÷ istũ uł tolerare uł eutor
Ouid facio de absalon : Quid facio cde
iuda : Quid de falsis frĩb ÷ Quiel de
malis filiis:: Et tam̃ filiis qͥ contͣ nonis¬

Expanded text:
tus, odit me, apertas mihi indicit inimicitias; facile est istum vel tolerare vel vitare: quid facio de Abessalon? quid facio de Juda? quid de falsis fratribus? quid de malis filiis et tamen filiis, qui non con
Abbreviated transcription (Latin):
& xp̃s. Et qͦt qͦt in xp̃o baptizati estis:
cram̃tum. erunt duo in carne una. Apłs
in carne una. Refer ad distantiam ma-¬
iestatis : duo. Duo plane. Non enimn &
nos uerbum. non enim & nos in pͥncipio
ds̃ apud dm̃. non eñi & nos ille: ꝑquẽ
facta sunt om̃a. Uenitur ad carnem &
ibi xp̃s & ille & nos. Nongͦ miremur in
psalmis. Multa enim dicit exꝑsona
capitis. multa exꝑsona mẽbrorum. Et
hoc totum tanquam una ꝑsona sit :
ita loquitur. Nec mireris: quia duo in
uoce una. si duo incarne una. ludas filiꝰ
sponsi. persequens sponsum. Hoc tẽ contin¬
git. an & futurorum exemplũ p̃missũ ÷
Multos eñĩ falsos fr̃s passura erat ȩccła.
ut ad huc & usq infinẽ sponsũ illin¬

Expanded text:
s: et Quotquot in Christo baptizati estis, cramentum: «Erunt duo in carne una» . Apostolus in carne una. Refer ad distantiam majestatis duo. Duo plane. Non enim et nos Verbum, non enim et nos in principio Deus apud Deum, non enim et nos ille per quem facta sunt omnia . Venitur ad carnem, et ibi Christus et ille et nos. Non ergo miremur in Psalmis: multa enim dicit ex persona capitis, multa ex persona membrorum; et hoc totum tanquam una persona sit, ita loquitur. Nec mireris quia duo in voce una, si duo in carne una. 4. Judas filius sponsi persequens sponsum. Hoc tunc contigit; an et futurorum exemplum praemissum est? Multos enim falsos fratres passura erat Ecclesia, ut et adhuc et usque in finem sponsum ill
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑaui. S hic qͥd. donec ueniat mane :
fon eñi sufficit mane sperare. s aliquid
opus ÷ & agere. Quare aliqͥd agere: Qm̃
dicit in alio psalmo. Dm̃ ex quisiui indie
tribulationis meȩ. Tanquã intẽpore no¬
ctis meȩ : dm̃ ex quisiui. Quomͦ exqͥsisti:
Manib meis nocte corã eo. & ñ sum deceptꝰ.
dlanib quȩrendꝰ ÷ in nocte ds̃. Quid est
manib : Bonis oꝑib corã eo. Cũ enĩ faciᷤ
elemosinam. noli tuba canere. & pater
tuus qui uidet in occulto. reddet tͥ. Qͥa
gͦ ita sꝑandum ÷ mane. &ita nox ista
toleranda ÷ & in ipsa patientia donec
dies lucescat ꝑseuerandũ ÷ qͥd interea
hic agendũ: Ne forte ꝑte ipsũ acturus
es aliquid. ut merearis ꝑduci ad mane :¬
Ideo lucernam ꝓpħicã accendit. ideo
ipsũ chĩm tanquam intesta carnis misit.
qui etiam diceret. Ex aruit uelut te¬
sta uirtꝰ mea. Ambula ad ꝓpħst̾iã ãbula
adlucernã p̃dictoꝵ futuroꝵ. ambula
ad uerba dĩ. Non dũ uides uerbũ in pͥn¬

Expanded text:
. Sed hic quid, donec veniat mane? Non enim sufficit mane sperare; aliquid opus est agere. Quare aliquid agere? Quoniam dicit in alio psalmo, «Deum exquisivi in die tribulationis meae:» tanquam in tempore noctis meae Deum exquisivi. Quomodo exquisisti? «Manibus meis nocte coram eo; et non sum deceptus» . Manibus quaerendus est in nocte Deus. Quid est, «manibus?» Bonis operibus. «Coram eo: Cum enim facis eleemosynam, noli tuba canere; et Pater tuus qui videt in occulto, reddet tibi» . Quia ergo ita sperandum est mane, et ita nox ista toleranda est, et in ipsa patientia donec dies lucescat perseverandum est, quid interea hic agendum? Ne forte per teipsum acturus es aliquid, ut merearis perduci ad mane? «Ideo lucernam propheticam accendit; ideo ipsum Dominum tanquam in testa carnis misit, qui etiam diceret, «Exaruit velut testa virtus mea» . Ambula ad prophetiam, ambula ad lucernam praedictorum futurorum, ambula ad verba Dei. Nondum vides Verbum in prin
Abbreviated transcription (Latin):
mum dimittunt᷑: cathecuminis con¬
grueret magis orare. dimitte nob̾
debita nr̃a. Dic̃ant gͦ apłi dicant. Dimit.¬
te nob̾ debita nr̃a. sicut & nosdimittimꝰ
debitorib nr̃is. Et cũ eis dictũ fuerit. qͣre
hoc dicitis. quȩ debita ur̃a: responde

Expanded text:
mum dimittuntur, catechumenis conmum dimittuntur, catechumenis congrueret magis orare, «Dimitte nobis debita nostra.» Dicant ergo Apostoli, dicant, «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Et cum eis dictum fuerit, Quare ho
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ñ iustificabit᷑ in c̃spectu tuo om̃is
uiuens: Ante mortẽ ne laudes hominẽ
quenquam. Omĩno omnis uiuens. Qͥd
ipsi arietes : Quid ipsi apłi deqͦrum
Ex his ÷ paulus qui se dicit ñ eẽ ꝑfectũ.
Non quia iã acceꝑim inquit: ut iã ꝑfectꝰ
sim. Deniq fr̾s ut cito agnoscatis: ipsi
didicerunt orare qđ oramꝰ. Ipsis cdata
÷ regula postulandi. aiuris ꝑito cȩlesti.
Sic orate inquit. Et cũ quȩdam p̾misisset :
posuit & hoc ut dicerent arietes nr̃i.
duces ouiũ. & p̃cipua mẽbra pastoris.
& congregatores uniꝰ gregis. ipsi didicer̃
dicerẽ. Dĩmitte nob̾ debita nr̃a. sicut
& nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. Non
nobis debita nr̃a sic̾ & nos dimitti.¬
mus debitorib nr̃is : s dimitte sic̃
dimittimus. Orabant aut̃ : utique
iã fideles. utiq iã apłi. Nã ista oratio
dñica: magis fidelib dat᷑. Si debita
illa tantũ modo dicerent᷑ quȩ ꝑbaptiᷤ¬

Expanded text:
quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis quoniam non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens. Ante mortem ne laudes hominem quemquam» : omnino «omnis vivens.» Quid ipsi arietes, quid ipsi Apostoli, de Ex his Paulus est, qui dicit non se esse perfectum: «Non quia jam acceperim,» inquit, «aut jam perfectus sim» . Denique, fratres, ut cito agnoscatis, ipsi didicerunt orare quod oramus, ipsis data est regula postulandi, a Jurisperito coelesti: «Sic orate,» inquit, Et cum quaedam praemisisset, posuit et hoc ut dicerent arietes nostri, duces ovium, et praecipua membra Pastoris et congregatoris unius gregis; ipsi didicerunt dicere: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Nonobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; sed, «Dimitte, sicut dimittimus.» Orabant autem utique jam fideles, utique jam Apostoli: nam ista oratio dominica magis fidelibus datur. Si debita illa tantummodo dicerentur quae per Baptis