comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baptistȩ gonuna natiuitas con¬
secrauit. Qui ideireo in hoc sełm
supna dispensatione directꝰ est:
t n solũ ipse ꝓphetali sublima
imerito illũ precipuo nunc ho
nore ueneramur: qui speciali qua¬
dã grã ob hoc redemptorẽ mundi

Expanded text:
na nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali sublimarimmerito illum praecipuo honore nunc veneramur, qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi
Abbreviated transcription (Latin):
est audientes. t se p̃pararent ad omĩa
sustinenda ꝓ ueritate atq iustitia: i ñ
absconcłent bonũ qͦd accepturi erant. s
ea beniuolentia discerent. ut ceteros do¬
erent ñ ad laudẽ suã s ad głam dĩ bo¬
na sua oꝑa referentes: incipit eos iã in¬
formare & docere quod doceant.tãquã
si quererent dicentes. Ecce uolumꝰ om̃ia
sustinere ꝓtuo nomine. & doctrinã tuã
ñ abscondere: s qͥd. ẽ. hoc ipsũ qͦd uetas
abscondi et ꝓqͦ iubes omĩa tolerari:
Nũqͥd alia dicturus es cont̾ ea quȩ in
lege scriptasunt: Non inqͥt. Nolite
enĩ putare qm̃ ueni soluere legẽ aut
ꝓpħas: ñ ueni soluere. s ad implere.

Expanded text:
omnia sustinenda pro veritate atque justitia, et ut non absconderent bonum quod accepturi erant, sed ea benevolentia discerent, ut caeteros docerent, non ad laudem suam, sed ad gloriam Dei bona sua opera referentes; incipit eos jam informare et docere quid doceant, tanquam si quaererent dicentes: Ecce volumus et omnia sustinere pro tuo nomine, et doctrinam tuam non abscondere; sed quid est hoc ipsum quod vetas abscondi, et pro quo jubes omnia tolerari? numquid alia dicturus es contra ea quae in Lege scripta sunt? Non, inquit. Nolite enim putare, quoniam veni solvere Legem aut Prophetas: non veni solvere, sed implere.
Abbreviated transcription (Latin):
mines qui interra habitant. uł etiã
peccatores. quorũ condiendis & extin¬
hic mundũ ñcelũ & terrã. s homines
qui sunt in mundo uł diligunt mun¬
dũ oportet intelligi: quib illuminan¬
dis apłi missi sunt. Non potest ciui-¬
tas abscondi supͣ montẽ posita. id est
fundata suꝑ insignẽ magnãq iusti-¬
tiã: quã significat etiã ipse mons. in
q io cdisputat dñs. Neq accendunt
lucernã. & ponunt eã sub modio. Le¬

Expanded text:
mines qui in terra habitant, vel etiam mines qui in terra habitant, vel etiam peccatores, quorum condiendis et exstinhic mundum non coelum et terram, sed homines qui sunt in mundo vel diligunt mundum, oportet intelligi, quibus illuminandis Apostoli missi sunt. Non potest civitas abscondi super montem constituta: id est, fundata super insignem magnamque justitiam, quam significat etiam ipse mons in quo disputat Dominus. Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio.
Abbreviated transcription (Latin):
Los estis sal t̃re. ostendens fatuos
esse iudicandos. qui tẽpotalium
bonorũ uł copiã sectantes. uel in¬
opiam metuentes. amittunt ęt̃na
que  dari possunt abhominibus
nec auferri. Itaq si sal infatuatũ
fuerit. in quo salietur: Id est si uos
per quos condiendi sunt quodã mͦ
poprili. metu ꝑsecutionũ tẽporaliũ:
amiseritis regna celoꝵ: qui erunt ho¬
mines ꝑquos uob̾ error auferat᷑: cum
uos elegerit ds̃ ꝑ quos errorẽ auferat:
ceteroꝵs: Ergo ad nichilũ ualet sal in¬
fatuatũ. nͥ ut mittat᷑ foras ⁊ calcetur
abhominib. Non itaq calcat᷑ abhõ¬
minib. qui patit̾ ꝑsecutionẽ: s qui
psecutionẽ timendo infatuat᷑. Calcari
enĩ ñ potest nͥ inferior. s inferior ñqͥ
quãuis corpore multa int̾ra sustineat.
corde tam̃ fixus incelo est. Uos estis
lum̃ mundi. Ouomͦ dixit suꝑius sal
terre: sic nunc dicit lum̃ mundi.
Nã neq suꝑius ista t̃ra accipienda est
quã pedib corporeis calcamus: s ho¬

Expanded text:
os estis sal terrae: ostendens fatuos esse judicandos, qui temporalium bonorum vel copiam sectantes, vel inopiam metuentes, amittunt aeterna, quae nec dari possunt ab hominibus, nec auferri. Itaque si sal infatuatum fuerit, in quo salietur? id est, si vos per quos condiendi sunt quodammodo populi, metu persecutionum temporalium amiseritis regna coelorum; qui erunt homines per quos a vobis error auferatur, cum vos elegerit Deus, per quos errorem auferat caeterorum? Ergo ad nihilum valet sal infatuatum, nisi ut mittatur foras, et calcetur ab hominibus. Non itaque calcatur ab hominibus qui patitur persecutionem, sed qui persecutionem timendo infatuatur. Calcari enim non potest nisi inferior: sed inferior non est qui quamvis corpore multa in terra sustineat, corde tamen fixus in coelo est. 17. Vos estis lumen mundi. Quomodo dixit superius sal terrae, sic nunc dicit lumen mundi. Nam neque superius ista terra accipienda est, quam pedibus corporeis calcamus, sed ho
Abbreviated transcription (Latin):
ed si bonũ est abstinere
ab illicitis sentiendi mo-¬
tibꝰ et ideo una quȩq anima
quia uirgines sunt: et lãpades
habent. Uirgines ꝓpt̃ abstinen-¬
tiã ab illicitis sensibꝰ: lãpades
habentes ꝓpt̃̾ oꝑa bona : de
quibꝰ oꝑibꝰ. dñs dicit. Luceant
oꝑa ur̃a corã hominibꝰ ut ui-¬
rificent patrẽ ur̃m qui in cę¬
lis ẽ. Item discipulis dicit. Sint
lũbi ur̃i accincti: et lucernȩ¬
ardentes. In lũbis accinctis ungini¬
tas: in lucernis ardentibꝰ oꝑa bo
in coniugatis. Tamen etiã ibi est
fidei uirginitas: quȩ exhibet pu¬
dicitiã coniugalẽ. Nã ut nouerit
sanctitas ur̃a. non importune
scdm animã et scđm integritatẽ
fidei. qua etiã fide ab illicitis ab¬
stinetur. et bona oꝑa fiunt. unũ¬
quẽq uel unãquãq animam
uirginẽ dici: tota ȩccłia quȩ con¬
ritatis feminis & uxoratis uiris.
uno nomine uirgo. ẽ appellata.
Unde hoc ꝓbamꝰ : Apłm audi di¬
centẽ. non solũ sanctimonialibꝰ

Expanded text:
ed si bonum est abstinere ab illicitis sentiendi motibus, et ideo unaquaeque anima quia virgines sunt: et lampades habent. Virgines, propter abstinentiam ab illicitis sensibus; lampades habent, propter opera bona. De quibus operibus Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus, ut virificent Patrem vestrum qui in coelis est . Item discipulis dicit: Sint lumbi vestri accincti, et lucernardentes . In lumbis accinctis, virginitas: in lucernis ardentibus, operain conjugatis: tamen etiam ibi est fidei virginitas, quae exhibet pudicitiam conjugalem. Nam ut noverit Sanctitas vestra, non importune secundum animam et secundum integritatem fidei, qua etiam fide ab illicitis abstinetur, et bona opera fiunt, unumquemque vel unamquamque animam virginem dici; tota Ecclesia quae conritatis feminis et uxoratis viris, uno nomine virgo est appellata. Unde hoc probamus? Apostolum audi dicentem, non solis sanctimonialibus,
Abbreviated transcription (Latin):
deo nescire credidit: quia ille non
repulit: quia accedentẽ non ꝓhi¬
buit: quia tangi se a peccatrice
ꝑmisit. Nã illũ nescisse unde scie¬
bat: Quid enĩ sciebas o pharisẽt
inuitator et irrisor. dñm nescisse¬
quȩ fuerit illa mulier: nisi quia
ꝑmissa ẽ accedere: nisi quia illo pa-¬
tiente osculata ẽ pedeseiꝰ: nisi quia
tersit: nisi quia unxit: Hȩc enĩ
non debuit inquis ꝑmitti facere
in pedibꝰ mundis. mulier immun¬
da. Ad illiꝰ gͦ pharisei pedes si talis
mulier accessisset: dicturus erat
quod esaias de talibꝰ dicit. Recede
a me. noli me tangere: qm̃ mun.¬
dus suor.

Expanded text:
 nescire credidit, quia illam non repulit, quia accedentem non prohibuit, quia tangi se a peccatrice permisit. Nam illum nescisse, unde sciebat? Quid enim si sciebat, o Pharisaee, invitator et irrisor Dominiquae fuerat illa mulier, nisi quia permissa est accedere, nisi quia illo patiente osculata est pedes ejus, nisi quia tersit, nisi quia unxit? Haec enim non debuit permitti facere in pedibus mundis mulier immunda? Ad illius ergo pharisaei pedes si talis mulier accessisset, dicturus erat quod Isaias de talibus dicit: Recede a me, noli me tangere, quoniam mundus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
occisis corporibꝰ non habent am¬
plius quid contra illos agant:
ergo suꝑuacue furunt insania.
qui mortua martirũ mẽbra fe
nenda: uel in auras extenuari.
del in undas sabui. uel ꝑ flãmas
in cinerẽ faciũt redigi: cum ne¬
quaquã oĩpotencĩe dei. qui ĩ ea re.¬
sricitendo uimficet obsistere possit.
ualeat simulatio durare. Dño
potius qui semꝑ uideat. placen¬
dũ: dñm qui semꝑ punire uel
liberare queat. esse timenduo¬

Expanded text:
occisis corporibus non habent amplius quid contra illos agant, ergo supervacua furiunt insania, qui mortua martyrum membra ferciunt, vel in auras extenuari, vel in undas solvi, vel per flammas in cinerem faciunt redigi: cum nequaquam omnipotentiae Dei, quin ea resuscitando vivificet, obsistere possint. valeat simulatio durare; Domino potius qui semper videat placendum, Dominum qui semper punire vel liberare queat esse timendu
Abbreviated transcription (Latin):
presũptio sp̃s Presũptio autẽ sp̃s
audaciã et suꝑbiã significat. Wulgo
etiã magnos sp̃s suꝑbi habere dicin¬
tur. Et recte: quando quidẽ sp̃s dĩ
uentꝰ uocatur. Ende scriptũ est.
Ignis. grando.nix. glacies: sp̃s tẽpe¬
statis. Quis uero nesciat supbos in¬
flatos dici: tãquã uento distentos
Ende ẽ etiã illud apłi. Scientia
inflat: caritas ȩdificat. Qua ꝓpter
recte hic intelliguntur pauꝑes spũ.
humiles et timentes dm̃: id ẽ non
habentes inflantẽ sp̃m. Nec aliunde
omnino oportuit inciꝑe beatitu¬
dinẽ. Siquidẽ ꝑuentura ẽ. ad sũ¬
mã sapientiã. Iutiũ enĩ sapientiȩ
timor dñi: qm̃ et e contrario inid¬
ũ omnis peccati supbia inscribit.
Suꝑbi gͦ appetant et diligant re.¬
gna t̾rarũ: beati autẽ pauperes

Expanded text:
praesumptio spiritus ; praesumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Quis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae timor Domini ; quoniam et e contrario, Initium omnis peccati superbia inscribitur . Superbi ergo appetant et diligant regna terrarum: Beati autem pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
unuientiũ. Significat enĩ quandã
sliditatẽ et stabilitatẽ hereditatis
opetuȩ: ubi anima ꝑ bonũ affectũ
taqua loco suo requiescit: sicut
corpus in t̾ra. Et inde cibo suo ali¬
cur sicut corpus ex t̾ra. Ipsa. ẽ. re¬
quies et uita scõrũ. Mites autẽ sunt
quicedunt imꝓbitatibꝰ. et non re-¬
sistunt malo: sed uincunt in bono
malũ. Rixentur gͦ immites. et di¬
micent ꝓ t̾renis et tẽporalibꝰ rebus
beati autẽ mites. qm̃ ipsi hereditate
possidebunt t̾rã. de qua pelli non
possint. Beati lugentes: qm̃ ipsi con-¬
ctebantur amittunt. Non eñĩ gau¬
dent his rebꝰ. quibꝰ ante gaudebant.
Et donec fiat in illis amor et̃nors.
honnulla mestitia sauciantur.
Consolabuntur ergo spũ scõ qui
maxime ꝓpterea paraclitus id ẽ¬

Expanded text:
ficat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi conctebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus
Abbreviated transcription (Latin):
possim aꝑire suffragio
n specie uulpiũ hereticos significa-¬
ri: supra expressimꝰ. Qui ꝓmittunt
nomine quod xp̃m sequantur: sed
studio fraudis abiurant. Hos non
suscipit dñs: sed a suo nido arcet
et ꝓhibet. Lupi quid significare
uideantur: debemꝰ aduertere. Bestiȩ
nẽpe sunt: quȩ insidiantur ouilibꝰ
Circa pastorales uersantur casas¬
et habitacula domoꝵs intrare non
audent. Somnũ canũ. absentiam
aut desidiã pastoris explorant
Ouiũ guttur inuadunt: ut cito
strangulent. Feri. et rapaces: idẽq
natura corporis rigidiores: ut se
facile non possint inflectere. Impe¬
tu quodã suo feruntur: & ideo sepe
eluduntur. Ainc precerea si quidẽ
priores hominẽ uiderint: uocem
eiꝰ quadã naturȩ ui ferunt᷑ eriꝑe.
Si autẽ homo prius eos uiderit:
exagitari memorantur. Et ideo cauen¬
dũ michi. ẽ: ne si in hodierno trac¬
tatu spũaliũ misterioꝵ grã non po-¬
terit refulgere: lupi me prius uidis¬
se credantur et sollenne uocis extor¬

Expanded text:
possim aperire suffragio. in specie uulpium haereticos significari supra expressimus, qui promittunt nomine quod Christum sequantur, sed studio fraudis abiurant. hos non suscipit dominus. sed a suo nido arcet et prohibet. lupi quid significare uideantur debemus aduertere. bestiae nempe sunt quae insidiantur ouilibus, circa pastorales uersantur casas, habitacula domorum intrare non audent, somnum canum, absentiam aut desidiam pastoris explorant, ouium guttur inuadunt, ut cito strangulent. feri et rapaces idemque natura corporis rigidiores, ut se facile non possint inflectere, inpetu quodam suo feruntur et ideo saepe luduntur. tum praeterea si quem priores hominem uiderint, uocem eius quadam naturae ui feruntur eripere: si autem homo prius eos uiderit, exagitare memoratur. et ideo cauendum mihi est ne, si in hodierno tractatu spiritalium mysteriorum gratia non potuerit refulgere, lupi me prius uidisse credantur et sollemne uocis extor
Abbreviated transcription (Latin):
is ita flentibꝰ: nutu dei ad.¬
ueniens turonicus homo. condo-¬
lens his lamentis et discens uirtu-¬
tẽ martirũ: non minꝰ fide quam
parma ꝓtectus ꝑ medias ingredi-¬
tur flãmas. Apprehensasq ab al-¬
tari scãs reliquias: nichil ab igne
nocitus extulit foras. Sed conti.¬
nuo ita constrictus ẽ: ut gressũ
in antea agere non ualeret. Tunc
indignũ se uidicans qui eas fer-¬
ret: unã puellã paruulã impol-¬
lutãq elegit a prȩda. Cui cap¬
sulã ad collũ posuit: et sic in
patriã ꝓspere accessit. Le¬
locatis in altari nouicen¬
sis eccłiȩ reliquis. ubi nulla ad-¬
huc scõrũ pignora habebantur:
annis singulis deuotissime earũ
sollennia celebrabat. Cuiꝰ filius
cũ hȩc post patris obitũ non im-¬
pleret: a febre quartana ꝑ annũ
integrũ laborans :: uouit ut no-¬
uã basilicã in earũ honorẽ con¬
strueret. Quo facto: amota febre
sanatus est.

Expanded text:
is ita flentibus, nutu Dei adveniens Turonicus homo, condolens his lamentis, et discens virtutem martyrum, non minus fide quam parma protectus, per medias ingreditur flammas, apprehensasque ab altari sanctas reliquias, nihil ab igne nocitus, extulit foras: sed continuo ita constrictus est, ut gressum in antea agere non valeret. Tunc indignum se judicans qui eas ferret, unam puellam parvulam impollutamque elegit a praeda, cui capsulam ad collum posuit, et sic in patriam prospere accessitlocatis in altari Novivicensis ecclesiae, ubi nulla adhuc sanctorum pignora habebantur, annis singulis devotissime eorum solemnia celebrabat. Cujus filius, cum haec post patris obitum non impleret, a febre quartana per annum integrum laborans, vovit ut novam basilicam in eorum honorem construeret; quo facto, amota febre sanatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
qd uos qui secuti estis me. in regene-¬
ratione cũ sederit filiꝰ hominis in¬
sede maiestatis suȩ. sedebitis et uos
tes. in alia dñs prȩmiũ sꝑare docu¬
it. id. ẽ. in regeneratione: cũ ud¬
licet inuitã immortalẽ fuerimis
resurgendo regenerati: qui in uit̃
caducã fueramꝰ mortaliter gentti
Et iusta satis retributio: ut qͥ hic
et qui a sequendis eiꝰ uestigus nulla
ratione poterant auelli: usq ad
fastigiũ iudiciariȩ potestatis slu
sequendo ꝑueniant. Nemo aut
putet duodecĩ tantũ apłos tunc
cĩ solȩ sunt tribꝰ isrł iudicandȩ
Alioqum tribꝰ leui quȩ terciade¬
cima. ẽ. iniudicata recedet. & pau¬
lus qui terciusdecimꝰ ẽ. apłs. quia
ꝓ iuda preuaricante machias ele¬
ctus. ẽ iudicandi sorte priuabit
cũ ipse dicat. Nescitis quia ange.¬
los iudicabimus: Quantomasl
secularia.

Expanded text:
quod vos qui secuti estis me, in regenequod vos qui secuti estis me, in regeneratione cum sederit Filibitis et vos tes, in alia praemium sperare docuit, id est in regeneratione, cum videlicet in vitam immortalem fuerimus resurgendo regenerati, qui in vitam caducam mortaliter eramus geniti. Et justa prorsus retributio ut qui hic et qui a sequendis ejus vestigiis nulla ratione poterant avelli, usque ad fastigium judiciariae potestatis illum sequendo perveniant. Nemo autem putet duodecim tantum apostolos, ecim solae sunt tribus Israel judicandae. Alioquin tribus Levi, quae tertia decima est, injudicata recedit; et Paulus qui tertius decimus est apostolus, quia pro Juda praevaricante Matthias electus est, judicandi sorte privabitur, cum ipse dicat: Nescitis quoniam angelos judicabimus, quanto magis saecularia?
Abbreviated transcription (Latin):
trus a dño. quia diues difficile intra¬
ret in regnũ cȩloꝵs: sciensq se cum
suis condiscipulis ad integrũ mun-¬
di fallentis spreuisse delitias: uoluit
cognoscere. quid uel ipsi uel cȩteri
mundi contẽptores ꝓ maiore men-¬
tis uirtute. maioris premii sperare
deberent. Et respondens dño: ait
Ecce nos reliquimꝰ om̃ia: et secuti
sollerter intuendũ: qđ non solũ
se omnia reliquisse. sed et dñm sequi
gloriatur: quia stultũ ꝓfecto ẽ. iux¬
ta platonẽ et diogenẽ. & quosdã
alios philosophos uitȩ quidẽ huiꝰ
diuitias calcare:: et non bec ꝓ ęter¬
na adipiscenda uita. sed ꝓ inani
agere mortaliũ laude captanda:
stultũ presentes labores ultro absq
spe futurȩ subire quietis et pacis.
Perfectus autẽ ille. ẽ: qui abiens uen-¬
dit omnia quȩ habet. & dat pau-¬
ꝑibꝰ: ac ueniens sequit᷑ xp̃m. habe¬
bit enĩ chesaurũ non deficientem
in cęlis. Unde bene int̾rogante pe-¬
tro. dix̃ talibꝰ iħs. Amen dico uobis

Expanded text:
trus quia dives difficile intraret in regnum coelorum, sciensque secum suis condiscipulis ad integrum mundi fallentis sprevisse delicias, voluit agnoscere quid vel ipsi, vel caeteri mundi contemptores pro majore mentis virtute majoris praemii sperare deberent. Et respondens Domino ait: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti solerter intuendum quod non solum se omnia reliquisse, sed et Dominum sequi gloriatur: quia stultum profecto est, juxta Platonem et Diogenem, et quosdam alios philosophos, vitae quidem hujus divitias calcare, et non haec pro aeterna adipiscenda vita, sed pro inani agere mortalium laude captanda: stultum praesentes labores ultro, absque spe futurae subire quietis et pacis. Perfectus autem ille est qui abiens vendit omnia quae habet, et dat pauperibus, ac veniens sequitur Christum. Habebit enim thesaurum non deficientem in coelis. Unde bene interrogante Petro, dixit talibus Jesus: Amen dico vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
Eniq postquã multas martiruor
mentes a timore passionis eripu¬
it: & ad coronã ꝑpecuȩ głȩ incitauit:
ipse quoq quis esset apparuit :: qui a
lux in tenebris latere non potuit.
Clarissimis igitur uiris marcelliano
solatiũ exhibebat. Et cã ipsisquã eti¬
am seruis eoꝵ eũ quibꝰ tenti suerant.
salutaria fidei cotisilia ministrabat:

Expanded text:
enique postquam multas martyrum mentes a timore passionis eripuit, et ad coronam perpetuae gloriae incitavit: ipse quis esset, apparuit, quia lumen in tenebris latere non potuit. Clarissimis igitur viris Marcelliano solatium exhibebat; et tam ipsis quam etiam servis eorum, cum quibus tenti fuerant, salutaria fidei consilia
Abbreviated transcription (Latin):
tissimis consolationibꝰ acquiescerent.
et uerbera carnificũ animo ꝑsede.¬
ranti transirent: capitalem iussisunt sub¬
ire sententiã : Ea uidelicet ratione: ut si
eodẽ momento quo decollandi erant.
sacrificiis consensissent : & parentibꝰ su¬
tur. Erant enĩ non solũ ut diximꝰ genes

Expanded text:
tissimis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentibus sut
Abbreviated transcription (Latin):
timeret. qui ꝓ hominibꝰ mori uene-¬
rat. sed ut tẽpore congruo. ñ quã
ꝑsecutor inferre uolebat. sed quã
ipse disposuerat sustineret mortẽ :
ostendens potestatẽ se habere ponen-¬
di animã suã. et iterũ sumendi eã.
Ordo enĩ reriĩ necessarius erat. ut
prius miracula faciendo se dm̃ in¬
notesceret: & postmodũ mortem
neret. uidelicet crucis: qm̃ dignũ¬
erat. ut quia primꝰ homo ꝑ lignũ
uetitũ peccando ceciderat: ꝑ lignr̃
sc̃ẽ crucis restauraret᷑. Si enĩ tunc
occideretur:: quis eũ dm̃ cognosce-¬
ret. excepto MaRia et iosepħ et
elisabeth. et paucis aliis quibꝰ sp̃s
mortẽ non timuit: ostendens fide-¬
libꝰ suis. ibi rabiem ꝑsecutoꝵ ñ esse
eẽ. mortẽ fugiendã: ubi eã ad nul-¬
lius ꝓfectũ uiderint ꝓuenire.¬

Expanded text:
timeret, qui pro hominibus mori venetimeret, qui pro hominibus mori venerat, sed ut tempore congruo, non quam persecutor inferre volebat, sed quam ipse disposuerat, sustineret mortem, ostendens potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam . Ordo enim rerum necessarius erat, ut prius miracula faciendo se Deum innotesceret, et postmodum mortem neret, erat, ut quia primus homo per lignum vetitum peccando ceciderat, per lignum sanctae crucis restauraretur. Si enim tunc occideretur, quis eum Dominum cognosceret, excepto Maria, et Joseph, et Elizabeth, et paucis aliis quibus Spirmortem, non timuit, ostendens fidelibus suis, ibi rabiem persecutorum non esse esse mortem fugiendam, ubi eam ad nullius profectum viderint provenire
Abbreviated transcription (Latin):
moralẽ sensũ ꝑtinet: angłs
iõsepħ in somnis apparuit: ut osten¬
deret quia illi ad angłoꝵ consortiũ
sunt ꝑuenturi : qui a mundi impe¬
dimentis ac carnalibꝰ curis. uelut
dormientes sunt alien. Quasi enĩ
dormiens uigilat: qui mundi suꝑflu¬
as sollicitudines postponens oculũ
mentis in amorẽ dei aꝑit : sicut eccłiȩ
uoce dicitur. Ego dormio. et cor me¬
ũ uigilat. Quid autẽ in sõnis angłs
apparens dicat: audiamꝰ. Siuge et
accipe puerũ et matrẽ erꝰ. et fuge
in egiptũ: & esto ibi. usq dũ dicã tͥ.
Ubi notandũ: quia ñ dix̃. accipe fili¬
ũ tuũ. ut falso iudei dicere uolue¬
iulus et nutritius non quasi pater
ꝓprius. Nec dix̃ accipe uxorẽ tuã.
ut fotiniani dicere uoluerunt:
quãuis et sponsȩ uxores dici possint:
sed accipe matrẽ eiꝰ: quasi custos casti¬
tatis et sustentator fragilitatis: ñ ut¬
uiolator uirginitatis.
ugit autẽ puer iħs ante ꝑsecu¬
tionẽ herodis: non qđ mortẽ

Expanded text:
moralem sensum pertinet, angelus Joseph in somnis apparuit, ut ostenderet quia illi ad angelorum consortium sunt perventuri, qui a mundi impedimentis ac carnalibus curis velut dormientes sunt alieni. Quasi ergo dormiens vigilat, qui mundi superfluas sollicitudines postponens, oculum mentis in amorem Dei aperit sicut Ecclesiae voce dicitur: « Ego dormio, et cor meum vigilat . » Quid autem in somnis angelus apparens dicat, audiamus: « Surge et accipe puerum, et matrem ejus, et fuge in Aegyptum, et esto ibi usquedum dicam tibi. » Ubi notandum, quia non dixit, Accipe filium tuum, ut falso Judaei dicere volueest accipe quasi bajulus et nutritius, non quasi pater proprius. Non dixit, accipe uxorem tuam, ut Photiniani dicere voluerunt, quamvis et sponsae uxores dici possint, sed accipe matrem ejus, id est, accipe quasi custos castitatis et sustentator fragilitatis, non utviolator virginitatis. Fugit autem puer Jesus ante persecutionem Herodis, non quod mortem
Abbreviated transcription (Latin):
hora effluente: ddiscussa caligine
cęcitatis. lumen diu sibi negatuor
cepit aspicere : et datorem illius.
simulq sc̃m̃ benedictũ. magnis
ud in eodẽ loco comungere: ut
quante sanctitatis esset cuiꝰ cinis
portabatur ostenderet. Nãq debi¬
lis quidã. qui erectꝰ ire nequibat:
ꝑ terrã rependo se trahens ut pote
qui omniũ m̃broꝵ officio desticu¬
tus erat. aduenit: implorans auxili-¬
ũ ab om̃ipotent. deo. ꝑ famulũ eiꝰ
benedictũ. Itaq miro modo cȩper̃
se nerui dui contracti extendere:
et aridi diu meatꝰ uenarũ. sangui-¬
nis inundatione humectari. Atq
ita deo uolente. accepto robore. lȩtꝰ
suꝑ p des consticit: et curatori suo
magnis uocibꝰ benedixit..at¬

Expanded text:
hora effluente discussa caligine hora effluente discussa caligine caecitatis lumen sibi dia negatum coepit aspicere, et datorem illius simulque B. Benedictum magnis ud in eodem loco conjungere, ut quantae sanctitatis esset cujus corpus portabatur ostenderet. Namque debilis quidam qui erectus ire nequibat per terram, rependo se trahens, utpote qui et omnium membrorum officio destitutus erat, advenit implorans auxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit.
Abbreviated transcription (Latin):
dei uisione accepta: formi¬
dantes alicuiꝰ in cõmoditatis tri¬
stẽ accessũ. respiciunt retro: un¬
dentq se subsequi ab hostibus.
Tuneq timore pleni t̾rȩq conster¬
nati: rogabant eũ qui suoꝵ famu-¬
lorũ corpora eis reuelare dignatꝰ
ẽ: ut ea illis ad locũ destinatũ de
nȩ pietati annuere libuit᷑. Nã om̃i¬
potentis potentia. ita eos densitate
tenebrarũ occuluit: ut sibi quidẽ
nil obesset: ꝑsecutoribꝰ uero eorũ
omnẽ facultatẽ inueniendi se au¬
ferret. Tandem igitur quanquã¬
laboriose. salubriter tamen tanto
confecto itinere: in prȩdiolũ quod¬
dã diuerterunt. bonodiũ nomine.
sitũ in pago aurelianensi : lassitu¬
dine cogente. In quoloco cũ pau-¬
lisꝑ indulgerent quieti: ecce qͥdã
sine oculis materno fusus utero
aduenit: magnisq uocibꝰ oris ac
fidei. scm interpellabat : uti quę
natura negauerat. sibi lumina pre¬
staret. Igitur dũ in his uocibꝰ ꝑsta¬
ret: paruo interuallo atq una

Expanded text:
Dei visione accepta, formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni terraeque consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destinatum pradivinae pietati annuere libuit. Nam omnipotentis potentia tenebrarum densitate ita eos occuluit, ut sibi quidem nil obesset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: laboriose, salubriter tamen tanto confecto itinere in praediolum quoddam diverterunt Bonodium nomine, situm in pago Aurelianensi lassitudine cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret. Igitur dum his vocibus perstaret, parvo intervallo atque vix uuna
Abbreviated transcription (Latin):
te uobis terras quas uendidistis: qui
ridi ut m arcescatis. Estote diuites
temporaliter: ut in ęt̾nũ mendicȩ¬
tis Nũquid non ualet manꝰ dñi.
facere seruos suos diuitiis affluentes:
& in comparabilit̾ fulgentes: Sed
certamen statuit animoꝵ: ut cre¬
dant se et̃nas habituros diuitias. ⁊¬
qui ꝓ eius nomine emporales opes
noluerint. Ec .UII.

Expanded text:
te vobis terras quas vendidistis, quiaridi, ut marcescatis; estote divites temporaliter, ut in perpetuum mendicetis. Nunquid non valet manus Domini ut faciat servos suos divitiis affluentes et incomparabiliter splendentes? Sed certamen statuit animarum ut credant se aeternas habituros divitias qui pro ejus nomine temporales habere opes nolue
Abbreviated transcription (Latin):
ferte michi uirgas rectas in singulis
fascibus. Qđ cũ fecissent. inuocato¬
Itẽ dixit eis. Deferte michi lapides
minutos: a litore maris. Qđ cũ fecis¬
sisunt ingemmas.Ui¬
Itẽ dies. ite ꝑ arcifices et gẽmari¬
os: & dũ ꝓbaueritis uerũ aurũ et
ueras gẽmas. nunciate michi. Funtes

Expanded text:
ferte michi uirgas in singulis fascibus». Quas cum attulissent, oraItemque dixit: «Deferte michi lapides minimos de litore maris». Quostit in gemmas.tem diebus per aurifices et gemmarios et dum probaueritis uerum aurum et ueras gemmas nunciate michi». Quod
Abbreviated transcription (Latin):
rahelitã. et ex sacerdotali ortũ ꝓ¬
sapia: atq post passionẽ ac resur.¬
rectionẽ dñi saluatoris ad p̃dica¬
tionẽ apłoꝵ euangelica fide ac
sacramentis imbutũ : et ex eorũ
fuisse numero de qͥbꝰ seribit lu-¬
cas: quia multa turba sacerdo¬
cũ obȩdiebat fidei. Qua ꝓpt̃ ut¬
pote legalibꝰ institutꝰ edietis: op¬
cimũ ꝑ omnia uiuendi ordinẽ
genti quã ad fidẽ uocabat p̃mon¬
strauit. Sed & canonicã pasche

Expanded text:
ortum prosapia, ac post passionem ac resurrectionem Domini salvatoris ad praedicationem apostolorum evangelica fide ac sacramentis imbutum, atque ex eorum fuisse numero de quibus scribit Lucas quia multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei. Quapropter, utpote legalibus institutus edictis, optimum per omnia vivendi ordinem genti, quam ad fidem vocabat praemonstravit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
austregisilus sponsabit: At ille
int̾roganti dix̃. Ignoras quia iã
ponsatꝰ est : dit. Cuiꝰ filiã : Res¬
pondit. Iusti iudicis. In hac uisi¬
one exꝑgefactꝰ cȩpit liberabun¬
qus inherere quisnã esset hic iu¬
t & qui uidex fuerit. et filiã ha¬
bent innuptã. Cũq ñ inueniret.
dubitis de petitione. ibat solito

Expanded text:
Austrigisilus sponsabit?' At ille Austrigisilus sponsabit?' At ille interroganti dicit: 'Ignoras, quia iam sponsatus est?' Ait: 'Cuius filiam?' Respondit: 'Iusti iudicis'. In hac visione expergefactus, coepit deliberabundus herere, quisnam hic esset Iustus, et quis iudex fuerit, et filiam haberet innuptam. Cum non invenisset, dubius de petitione, ibat solito
Abbreviated transcription (Latin):
fc illi audientes. contristari
gere. ut faceret eoꝵ in hac parte
uoluntatẽ. Ille autẽ ne contrista
sit: ut si ee̾t dñi uoluntas. facert
qđ ortabant᷑. Cũ autẽ eẽt in mi¬
nisterio ante dicti regis: cepit se
uoluere de hac causa: & quere¬
re: qͥsnã esset ei condignꝰ. Occuni¬
ei inmente tres uiros ee̾. uicinos
haut longe: ȩquales natione: et
rũ familiariũ pariles substantia.
Quoꝵ nomina seribens in trls
pitatus misit ea suꝑ altare sub
palla. in basilica scĩ ioħis. comin
ab urbe cauillono sita: uotũfac¬
ens. ut tres noctes sine somni ꝑcep¬
tione in oratione ꝑsisteret: gx pla¬
tisq triũ noctiũ spatus mittens
pitatiũ dignaret᷑ sumeret. & cus¬
flã pecere deberet. Le .iiii.¬
ansacta una nocte absq
degustatione somni: adueni¬
qie altera. cępit somno grauari.
Nexo genu. incubuit formulȩ :¬
e obdormiuit. Et ecce in uisu
adstiterunt ei duo uiri ante al¬
sane senes. et decori uultu. Et
at unꝰ ad alterũ. Cuiꝰ filiã hic

Expanded text:
 parentes, contristari guere, ut faceret eorum in hac parte voluntate. Ille, ne contristarsit, ut, si esset Domini voluntas, faceret quod hortabant. 3. Cum esset in ministerio antedicti regis, coepit secum volvere de hac causa, ut quereret, quidnam esset ei condignius. Occurrit in mente tres viros e vicino aut longe, aequales natione et rerum familiarium parili substantia. Quorum nomina scribens in tria pitthacia, misit ea super altare sub palla in basilica sancti Iohannis cumminus ab urbe Cavillono sita, votum faciens, ut tres noctes sine somnii perceptione in oratione persisteret. Et expleta trium noctium spatia, mittens pittfiliam petere deberet. Transacta una nocte absque digestione somnii, adveniente altera, coepit somno gravari. flexo genu, incubuit formulae et obdormivit. Et ecce! in visu adstiterunt ei duo viri ante altare senes et decori vultu. Et ait unus ad alterum: 'Cuius filiam hic
Abbreviated transcription (Latin):
ti deo qui unꝰ et uerus est. ego
om̃i die sacrifico: non turis funĩ
nec tauroꝵ mugientiũ carnes na
hircoꝵ sanguinẽ: sed immacula.
Magiũ quotidie in altari crucis
sufico. Cuiꝰ carnes postea quã
ns ppłs credentiũ manducaue
Met eꝰ sanguinẽ biberit: agnꝰ qui
Arficatꝰ ẽ integer ꝑseuerat et
ius. Et cũ uere sacrificatꝰ sit. &
ler carnes eiꝰ manducatȩ sint a¬

Expanded text:
ti Deo qui unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manducat
Abbreviated transcription (Latin):
toto corde tuo. discere poteris
Si non credideris: penitꝰ nũquã¬
tu ad inclaginem huius ueritatis
attinges.
unc iratus egeas: iussit beatũ
egeam uellent occidere: & andreã¬
apłm fractis ianuis carceris liberare.¬

Expanded text:
toto corde, dicere poteris: Si non credideris, penitus nunquam ad indaginem hujus veritatis attinges.Hinc iratus Egeas apostolum Egeam vellent occidere et apostolum fractis januis liberare.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsã iã ꝑuenerat: qui tegumentis
mortalitatis quasi testarũ obsta¬
culo. in ꝓfundo huiꝰ scłi. atq int̾
duritias saxeas iudȩoꝵs aliquan-¬
do latuerat. Ille ergo ad ipsam
Nec ullus omnino intellectus.
margaritȩ nomine dignꝰ. ẽ: nisi
ad quẽ discussis carnalibꝰ tegmi-¬
nibꝰ puenitur: quibꝰ siue ꝑ uer-¬
ba humana. siue ꝑ similitudines
circũpositas oꝑitur: ut purus et
solidus & nusquã a se dissonans.
certa ratione cernatur. Quos
tamen om̃s ueros et firmos et ꝑ-¬
fectos intellectus unus ille coñti¬
net ꝑ quẽ factasunt omnia:
quod. ẽ. uerbũ dei.

Expanded text:
ipsam jam pervenerat, qui tegumentis mortalitatis quasi concharum obstaculo, in profundo hujus saeculi, atque inter duritias saxeas Judaeorum aliquando latuerat. Ille ergo ad ipsam novimus. Nec ullus omnino intellectus margaritae nomine dignus est, nisi ad quem discussis omnibus carnalibus tegminibus pervenitur. Quibus sive per verba humana, sive per similitudines circumpositas operitur, ut purus, et salidus, et nusquam a se dissonans certa ratione cernatur. Quos tamen omnes veros, et firmos, et perfectos intellectus unus ille continet, per quem facta sunt omnia, quod est Verbum Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ingressu templi ac uiri thom
abstineret: donec quadragesimo
natiuitatis die filiũ cũ hostus ad
templũ dñi deferret. Primogeni¬
tũ autẽ omne masculini sexus
scm̃ dño uocari: atq ideo mun¬
da quȩq offerri deo. immunda
siclis argenti debere redimi S au¬
tẽ fe nã peꝑisset: mulier immu¬
da fier iussa ẽ quatuordecĩ die
et sexaginta sex diebꝰ aliis a templ
ingressu suspendi: donec octogeil¬
mo natiuitatis die. quȩ dies pur¬
gatients eiꝰ uocabatur illo se suad
sobolẽ hostuis sanctificatura ueni¬
ret: ac sic demũ ad thors tcrili¬

Expanded text:
su templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda siclis argenti debere redimi. Si autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri li
Abbreviated transcription (Latin):
medio fr̃m. dixit. Erat autẽ turba
hominũ simul: fere centũ uiginti.
Ii centũ uginti ab uno usq ad
quindecim paulatĩ & ꝑ incremen.¬
ta siurgentes: quindecim graduũ
numerũ efficiunt. Qui ꝓpter
utriusq legis ꝑfectionẽ. in psalte¬
ro mystice continetur: & in quo
uas electionis apud petrũ ieruso¬
limis cõmoratur. Oportebat enioꝵ
ut sacramentũ qđ legis lator in
annis exhibuit: hoc nouȩ gratiẽ
predicatores suo numero designa¬
rent.

Expanded text:
e conditis. Erat autem turba hominum simul, centum fere viginti. Hi centum viginti ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui propter utriusque legis perfectionem in Psalterio mystice continetur, et in quo Vas electionis apud Petrum Jerosolymis commoratur. Oportebat enim ut sacramentum quod legislator in annis exhibuit, hoc novae gratiae praedicatores suo numero designarent.
Abbreviated transcription (Latin):
sisternt eũ dño. sicut scriptũ est
in lege dñi: quia omne masculinũ
tur. Precepit nãq lex. ut mulier
quȩ suscepto semine peperisset
filiũ. immunda esset septẽ diebꝰ.
et in die octaua circũcideret

Expanded text:
isterent eum Domino, sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum tur. Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda esset septem diebus, et in die octavo circumcideret
Abbreviated transcription (Latin):
su pulcra es amica mea. Ecte tu ꝑ¬
ulcra occułi tui columbaꝵ. Senas
quippe ut turturis. habet q ab om̃i
impudicicie post castam se custodit
et in munen. Occulos hab̾et colũbaꝵ.
que nulli nocere desiderans: eciem
inimicos simpłici amore continetur.
Sed utraq auis memorata quia
gemitum ꝓ cantu edere solet sctõꝵ:
in hoc seculo desinat ploratum.
De quo dñs memorat dicens. Añi
amen dico uobis. quia plorabitis
et flebitis uos. mundus autem
gandebit. Uos autem cõs istabimi

Expanded text:
tu pulchra es, amica mea, ecce tu ptu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra, oculi tui columbarum. Genas quippe ut  Al. om. ut turturis habet, qui ab omni impudicitiae peste castum se custodit et immunem; oculos habet columbarum, qui nulli nocere desiderans, etiam inimicos simplici amore contuetur. Sed utraque avis memorata, quia gemitum pro cantu edere solet, sanctorum in hoc saeculo designat ploratum, de quo Dominus memorat, dicens: Amen, amen, dico vobis, quia plorabitis et flebitis vos, mundus autem gaudebi
Abbreviated transcription (Latin):
stia hec pauperũ erat. Precepit
quippe dñs inlege. ut qui possunit
agnũ ꝓ filio uel ꝓ frlia. sintul et
titurem siue colũbam offerrent.
Qui uero non sufficeret ad offerẽ.¬
dum agunui. duos iam turtures
Srgo dũs nostre per oĩa memor
salitis. non solim homo fieri cum
aus esset: sed eciaui cũ diueies¬
set paper fieri dignatus est pro
nobis. ut nos sua paupertate et hũi
Ped libet paulis per in tueri. cur
Ilie maxime uolucres in hostiam
dm̃ iubentur offerri. Laui. ⁊ abra¬
ham patriarcha tanto aute legem
tempore has in holocanstũ dm̃ le¬
gitur obtulisse et in pleris qr legis
cerimomis qui mũdabumdus esset
per has iubebatur mundari. Colũ¬
ba ergo smplicitem. turtur indicat ca¬
stitatem: quia ⁊ columba simplicitatis.
et castitas amator turtur. ita ut si
coniugem casu perdiderit. non aliam ul¬
tra querere curat. Uinde in landibus
etlesie loquitut dñs. puicre sũt gene
tue sicut turturis. Et iterum. Ecte

Expanded text:
stia haec pauperum erat. Praecepit stia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, Ergo Dominus nostrae per omnia memor salutis, non solum homo fieri, cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate, simul eticipes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini jubentur offerri. Nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore has in holocaustum Domino legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui mundandus esset, per has jubebatur mundari. Columba ergo simplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit, non aliam ultra quaerere curet. Unde in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis . Et iterum: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
bimꝰ aꝑtissime quã beatissima de
genitrix et ꝑpetua uirgo MaRi
simul cũ filio quẽ genuit ab oimi
fuerit legis subiectione liberrima
Cũ enĩ dieat lex mulierẽ quȩ.
suscepto semine peperisset. in mũdã
decerm. ⁊ per longua tempora si¬
mul cum ꝓle quam genuisset. obla¬
tis uictimiis debere mũdari: patet
ꝓfecto quia illã q sine uirilis sus¬
cepcione seminis. uirgo peperit u¬
na cum filio qͥ natꝰ ei. Neq ĩnum¬
dam de scribit. neq ꝑ hostias salu¬
tares doceat esse mũdaudam. Sed
sicut dñs ac salłuator nr̃. qui diuini¬
tatis legẽ dedit. appareus ĩ homi¬
ne fieri uoluit sub lege: ut eos qͥ sub
iege erant redinceret. ut ad opcionem
filiorum reciperemus. Txi¬
Ita eciam beata genitrix illius q
singulari pͥuilegio supra lege̾ fuit.
p oftendendo tamen humilitatis ex¬
emplo legałib subdi non refͥit ĩ¬
stitutis. nixta illud uir sapientis.
dictum iu lege dñi par turturum.
aut duos pullos columbaꝵ. ho¬

Expanded text:
tissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: dictum est in lege Domini, Par turturum, aut duos pullos columbarum. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
Sollennitatem nobis hodiernȩ
celebritatis qua quadragesimum
dominicȩ natiuitatis diẽ. debitis
ueneramur officiis: maxima eiꝰdẽ
dñi ac saluatoris nr̃i. simul et in-¬
temeratȩ genitricis eiꝰ humilitate
dedicatam. sacra euangelii lectio
designat: exponens eosqui legi
nichil debebant. implendis se per¬
omnia legalibꝰ subdidisse decrecis.
Sicut enĩ modo cũ legeretur au

Expanded text:
Solemnitatem nobis hodiernae celebritatis, quam quadragesimo dominicae nativitatis die debitis veneramur officiis, maxime ejusdem Domini Salvatoris nostri, simul et intemeratae genitricis ejus humilitate dedicatum sacra Evangelii lectio designat, exponens eos qui legi nihil debuerant, implendis se legalibus per omnia subdidisse decretis. Sicut enim modo cum Evangeliu
Abbreviated transcription (Latin):
entibꝰ annoꝵ curriculis: idem lo¬
cus ad heremũ redactꝰ. cȩpit esse
ferarũ. qui prius fuerat habitatio
hominũ: usq quo regni francorũ
gubernacula adeptus ẽ clodorie-¬
us filiꝰ dagoberti. Quiq ut erat
uir nobilissimꝰ. rerũ administratio¬
ne publicarũ. miro callebat in¬
genio.

Expanded text:
entibus annorum curriculis, idem loentibus annorum curriculis, idem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio.
Abbreviated transcription (Latin):
UODIU GEHS LANSOS AR¬
DoR infidelitatis sue te¬
nebris carere noluisset.⁊
& iugũ dñi ferre detrectans. eos qui
ferebant impugnare decreuisset:
ds̃ iudicio eiꝰ mueroni tradidit fe¬
riendos. Quȩ gens longe lateq su¬
ȩ cedis extendens crudelitatẽ: bene¬
uentanã aggressa ẽ expugnare ꝓ¬
uinciã. Cuius urbes trȩ coȩquans:
monasteria uillasq depopulans:
non minimas xp̃ianorũ strages de-¬
dit. Oues enĩ iñicas ab ouilibꝰ ex¬
clusas chuersa cȩde lacerins: oui¬
ba dñi euertebat: ita. ut in here¬
mi uastitatẽ loca prius desidera¬
bibia conuersa uiderentur
autẽ facinora sua monasteruior
orbatũ in habitabile reddidit. Qđ
quomodo acciderit: legentibeati
gregorii scđm dialogorũ librũ cla¬
pera. claro stilo ꝓsecut᷑: int̾ cȩtera
narrat eũ ꝓphetiȩ spũ cognouisse
atq p̃nunciasse :: ablatis om̃ibꝰ idẽ
monasteriũ euersũ iri. Hac itaq¬
patrata euersione. et multis efflu¬

Expanded text:
diu gens Langobardorum infidelitatis suae tenebris carere noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare decrevisset, Dei judicium ejus mucroni tradidit feriendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. caetera facinora sua monasterium ebus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clapera claro stylo persecutus, inter caetera narrat eum prophetiae spiritu cognovisse atque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium eversum iri. Cpatrata eversione et multis efflu
Abbreviated transcription (Latin):
bat: ꝓ eiꝰ nomine suũ sanguinem
credendo fudisset. Habet gͦ roma
caput gentiũ. duo luminaria: ab
illo lumine accensa ÷ qđ illumi¬
nat omnẽ hominẽ uenientẽ iN
hunc mundũ. Unũ in qͦ ds̃ exal.¬
tauit humilitatẽ: alterũ in quo
dãpnandã sanauit iniquitatem.
In illo discamꝰ non suꝑbire: in isto
non iesperare. Quã breuit̾ ma¬
gna nobis exempla ꝓponimus.¬
cessitudine extollat: quia petrus
pscator fuit. Nemo iniquitatẽ ꝓ.¬
priã cogitando. misccłiam dei diffu¬
uat: quia paulus ꝑsecutor fuit. Ad¬

Expanded text:
ro ejus nomine suum sanguinem credendo fudisse? Habet ergo Roma caput gentium, duo lumina gentium ab illo accensa, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundutavit humilitatem; alterum, in quo damnandam sanavit iniquitatem. In illo discamus non superbire; in isto, non desperare. Quam breviter magna nobis exempla praemiscelsitudine extollat: Petrus piscator fuit. Nemo iniquitatem propriam cogitando misericordiam Dei defugiat: Paulus persecutor fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ui aliud demonstrare dig-¬
natꝰ est. qui ad regnũ celorũ¬
primũ uocare uoluit piscatores.
postea uocaturus imꝑatores: nisi
ut qui gloriatur. in dño glorietur:
Non utiq nobiliũ. doctoꝵ. poten¬
tiũue salutẽ contempsit: qu in-
nobiles. imꝑitos. infirmosq prepo-¬
suit. Nisi enĩ prius eligeretur humi¬
litas infirmorũ: non sanaret᷑ infla¬
testatẽ. Quanto gͦ nunc melius.
quanto ordinatius prius erexit de
t̾ra inopẽ. et de stercore sublima¬
uit pauperẽ: ut collocaret eũ cũ
principibꝰ ppłi sui: ut munꝰ incelli¬
gentiȩ atq doctrinȩ ñ solũ dei eẽ.
sed eciã ex deo. eẽ. appareret Cũ
quanta itaq lȩtitia & quanta dĩ
gła. contuemur ab amo piscatoris
ris: ut nec ille ex eo qđ ñ habuit
iaceret : nec iste ex eo quod habuit
suꝑbiret.
ao uero illud quod paulũ ex p¬
secutore suo predicatorẽ suũ xp̃¬

Expanded text:
 aliud demonstrare dignatus est, qui ad regnum primo vocare voluit piscatores, postea vocaturus imperatores, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur ? Nam utique nobilium, doctorum, potentum non salutem contempsit, quibus ignobiles, imperitos infirmosque praeposuit. Sed nisi prius eligeretur vilitas infirmorum, non sanaretur inflatenerent. Quanto ergo nunc melius, quanto ordinatius, prius erexit de terra inopem, et de stercore exaltavit pauperem, ut collocaret eum cum potentibus populi sui ; ut munus intelligentiae atque doctrinae non solum ex Deo esset, sed etiam ut ex Deo esse appareret? Cum quanta itaque laetitia et quanta Dei gloria contuemur ab animo piscatoris ris? ut nec ille ex eo quod non habuit, jaceret; nec iste ex eo quod habuit, superbiret. Jamvero illud quod Paulum ex persecutore suo praedicatorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enĩ sub manu om̃ĩpotentis me¬
dici desꝑet de salute. tanto infor¬
matꝰ exemplo: Considera euange¬
litantẽ fidẽ quã aliquando uasti¬
bat: ut non solũ euasisset pęna
ꝑsecutoris. uerũ etiã coronã meriu

Expanded text:
Quis enim sub manu omnipotentis medici de salute desperet tanto informatus exemplo, considerans evangelizantem fidem quam aliquando vastabat, non solum evasisse poenam persecutoris, verum