comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia. stupore. E mittet uerbũ suũ: et tabefaciet
en. Et reuera cumuli niuis cũ tabefiunt: deliq̃s¬
cut in humilitate. Quomͦ gͦ quasi iuuis montẽ
erigit stupor: sic stultos erigit suꝑbia. Emittet
uerbũ suũ: et tabefaciet ea. Ecce uenit illa cris¬
tallus. saulus post cedẽ. et lapidationẽ stephan:
duricia quadã stupidus in xp̃m. peciit litteras
a sacerdotib ut undiq exhibeat xp̃ianos. anhe¬
lans cedes. durus ẽ. iste et gelidus: contra ignẽ
dĩ. S quantũ ẽtdurus. quatũ golidus: ecce ille
qui emittet uerbũ suũ et tabefaciet ea. clama¬
uit de cęlo feruidus. Saule siule: quid me ꝑseque¬
ris : Una illa uoce: tanta duricia oristalli resolu.¬
ta est. Enuitet ergo uerbũ suũ : et tabefaciet
ea. nõ desꝑetur de cristallo: quantominꝰ de muib.
uł de nubib De ipsa cristallo nõ desꝑet᷑. Audi
uocẽ quandã cristalli. Qui prius fui blasphemus

Expanded text:
superbia stupor est. «Emittet verbum suum, et tabefaciet superbia stupor est. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Et revera cumuli nivis cum calefiunt, deliquescunt in humilitate. Quomodo ergo quasi montem nivis erigit stupor, sic stultos erigit superbia. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Ecce venit illud crystallum Saulus post caedem et lapidationem Stephani, duritia quadam stupidus in Christum, petiit litteras a sacerdotibus, ut undique exhibeat Christianos, anhelans caedes. Durus est iste et gelidus contra ignem Dei. Sed quanquam esset durus, quanquam gelidus, ecce ille qui «emittet verbum suum, et tabefaciet ea,» clamavit de coelo fervidus, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Una illa voce, tanta illa duritia crystalli resoluta est. «Emittet» ergo «verbum suum, et tabefaciet ea.» Non desperetur de crystallo; quanto minus de nive, vel de nebula? De ipso crystallo non desperetur. Audi vocem quamdam crystalli: «Qui prius fui blasphemus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ calore soluor ut currã: Quis me liberabit de
corpore mortis huius: In faciẽ frigoris eius quis
subsistet: Et quis se ipsũ liberabit: Si ille deserit:
A udi et hic gr̃am dĩ. Qui mittit cristallũ suã sic̃
frusta panis: in faciẽ frigoris eiꝰ quis subsistet:
Ergo desꝑatio ẽ: Absit. Sequitꝰ eiũ. Emattet ũbũ
suũ: et tabefaciet ea. Nõ ergo desꝑet nix. nõ dos¬
ꝑet nebula: nõ desꝑet cristallus. de niue nãq
tanquã de lana: conficitur et tuuica. Nebula illa
in penitentia salutem inuenit: quia quos p̾destiua¬
uit. illos et uocauit. S licet sint it̾ p̃destinatos
durissini. et multo quasi tp̃r congelauerit. et cris¬
tallus facti fuerint: nõ erũt dure miscd̾ĩȩ dĩ. Einit¬
tet uerbũ suui: et tabefaciet ea. Quid ẽ tabefaciet:
Ne forte in malo intelligatis tabefaciet: lique facioe.
dissoluet. Duri sut em̃ ꝑ suꝑbiã. Merito et suꝑbia
rẽ passi homines: quotidie diout̃. Obstupuit ergo

Expanded text:
calore solvar, ut curram? «Quis me liberabit de corpore mortis hujus? In faciem frigoris ejus quis subsistet?» Et quis seipsum liberabit, si ille deseruerit? Audi et hic gratiam Dei: «Qui mittit crystallum suum sicut» «frusta panis: in faciem frigoris ejus quis subsistet?» Ergo desperatio est? Absit. Sequitur enim: «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Non ergo desperet nix, non desperet nebula, non desperet crystallum. De nive namque tanquam de lana, conficitur tunica. Nebula illa in poenitentia salutem invenit; quia «quos praedestinavit, illos et vocavit.» Sed licet sint inter praedestinatos durissimi, et multo quasi tempore congelaverint, et crystallum facti fuerint; non erunt duri misericordiae Dei. «Emittet verbum suum, et tabefaciet ea.» Quid est, «tabefaciet?» Ne forte in malo intelligatis «tabefaciet;» liquefaciet, dissolvet. Duri sunt enim per superbiam. Merito et superbia est. Rigorem passi homines quotidie dicunt, Obstupui. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
similes seꝰ cõtestantes: dicentes dõ suo cinis sũ. Dix̃
eñi quedã scriptura. Despeai memet ipsũ. et dista¬
bui: et estimaui me tanquã t̾rã et cinerẽ. Hec est
hummlitas penitentis. Quãdo abraham loquitur ad
dm̃ suũ. et quãdo uult sibi aꝑiri incendiũ sodo mo¬
riĩ : ego inquit terra et cinis sũ. Quomͦ fuit ista
semꝑ humilitas in magnis. et scĩs uiris: Nebulã ergo
uelut cinerẽ spargit. Quare : Quia quos pͣdestinaũ.
illos et uocauit : qui nõ uenit uocare iustos s pecca¬
tores in penitenciã. Qui emittit cristallũ suã: siot̃¬
frusta panis. Nõ denuo laborandũ ẽ. dicere quid sit
cristallus. Prelocuti enĩ sumus: et credo nõ excidisse
frusta panis. Quomodo nia illa. ipsius: Quia p̾des¬
tinatoꝵ est. Quomodo nebula ipsius: Quia ipsi uo¬
cant᷑ ad penitentiã : qui p̾destinati sũt ad salutẽ. Sio

Expanded text:
similes se contestantes, dicentes Deo suo: «Cinis sum.» Dixit similes se contestantes, dicentes Deo suo: «Cinis sum.» Dixit enim quaedam Scriptura: «Despexi meipsum et distabui, et aestimavi me terram et cinerem» . Haec est humilitas poenitentis. Quando Abraham loquitur ad Deum suum, et quando vult sibi aperiri incendium Sodomorum: «Ego,» inquit, «terra et cinis sum» . Quomodo fuit ista semper humilitas in magnis et sanctis viris? «Nebulam» ergo «velut cinerem spargit:» quare? Quia «quos praedestinavit, illos et vocavit,» qui non venit «vocare justos, sed peccatores in poenitentiam.» frusta panis.» Non denuo laborandum est dicere quid sit crystallum. Praelocuti enim sumus, et credo non excidisse um velut frusta panis?» Quomodo nix illa ipsius, quia praedestinatorum est; quomodo nebula illa ipsius, quia ipsi vocantur ad poenitenti
Abbreviated transcription (Latin):
uelle caꝑe ueritatẽ: nõ sufficit. Uidet se quadam ca¬
ligniẽ pati: quã antea nõ uidebat. Adhuc ẽ. ergo
illa nebula: ut noueriste nescire. et noueris quid
scire oporteat : et uideas te inualidũ ad ild sciendũ
quod oportet sciri. nã si in ista nebula iã ante p̾̃sup¬
seris soire: audies ab apło. Qui se putat aliquid scire:
nõdũ soit quẽadmodũ oporteat eũ scire. Ergo nõ¬
dũ cõp̃hendisti: adhuo nebulã pateris. S nõ te de¬
seruit. qui accẽdit tibi lucernã carnis suȩ. hõ erias in
nebula: fide sequere. S quia conaris iudere et nõ
potes: poniteat te peccatoꝵ: quia nebula uelut ci¬
nis sparsa ẽ.lã te peniteat cõtumacẽ te fiusse aduer¬
sus dm̃: iã te peniteat secutum te uias tuas malas:
ꝑuenisse in istã difficultatẽ illius beate uisionis: et
erit tibi salubris nebula quã sicut cinerẽ spargit
as. Tu ipse es. adhuc nebula es: s uelut cinis. Adhuc
eñi penitentes uolutãtur in cinere fr̃s mei. tanquã

Expanded text:
le capere veritatem, non sufficit, videt se quamdam caliginem pati, quam antea non videbat. Ad hoc est ergo illa nebula, ut noveris nescire te, et noveris quid scire oporteat, et videas te invalidum ad illud sciendum quod oportet sciri. Nam si in ista nebula jam ante praesumpseris scire, audies ab Apostolo: «Qui se putat aliquid scire, nondum scit quemadmodum oporteat eum scire» . Ergo nondum comprehendisti, adhuc nebulam pateris. Sed non te deseruit qui accendit tibi lucernam carnis suae. Non erras in nebula; fide sequere. Sed quia conaris videre, et non potes, poeniteat te peccatorum; quia nebula velut cinis sparsa est. Jam te poeniteat contumacem te fuisse adversus Deum; jam te poeniteat secutum te fuisse vias tuas malas. Pervenisti in istam difficultatem illius beatae visionis; et erit tibi salubris nebula quam sicut cinerem spargit Deus. Tu ipse es adhuc nebula, sed velut cinis. Adhuc enim poenitentes volulantur in cinere, fratres mei, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
soluat. Si eñĩ nõ ille spirauerit.si nõ ipse duri¬
ciã huius glaciei dissoluerit: in faciem frigoris
eius quis subsistet. In faciẽ frigoris eius. Ouiuis:
Dĩ. Unde ẽ. eius frigus: Ecce deserit pecoatorẽ:
ecce nõ uocat ecce ñaꝑit sonsũ: ecce nõ infundit
gr̃am. Soluat᷑ homo si potest gr̃ę: stulticiȩ nõ
potest. Quare nõ potest: In faciem frigoris eius
quis subsistet: Uide gͦ congelascẽtem illũ dicentẽ.
udeo aliã legẽ in m̃bris mĩs repugnãtẽ legi meȩ:

Expanded text:
non spiraverit, si non ipse duritiam glaciei hujus dissolverit, «In faciem frigoris ejus quis subsistet? In faciem frigoris ejus,» cujus? Dei. Unde est ejus frigus? Ecce deserit peccatorem, ecce non vocat, ecce non aperit sensum, ecce non infundit gratiam: solvatur homo, si potest, glacie stultitiae. Non potest. Quare non potest? «In faciem frigoris ejus quis subsistet?» Vide ergo congelascentem illum, et dicentem: «Video aliam legem in membri
Abbreviated transcription (Latin):
Karitate decidit humana natura in has t̾ras: et
pigro corpore inuoluta. uelut na facta ẽ. S in
ista mue sut̃ p̃destinati fili: dĩ. dat emũ ille niuẽ:
uelut lanã. Quid ẽ. uelut lanã: Id est de nue quã
dedit. de istis pigris adhuc spũ et frigidis. quos p̃desti¬
nauit: facturus ẽ. aliqͥd. Lana eiũ materies uestis ẽ. La¬
na cũ udet᷑: ueluti p̃paratio ẽ. aliqua ad uestẽ. Ergo

Expanded text:
charitate decidit humana natura in has terras, et charitate decidit humana natura in has terras, et pigro corpore involuta velut nix facta est. Sed in ista nive sunt praedestinati filii Dei. Dat enim ille «nivem velut lanam.» Quid est, «velut lanam?» Id est, de nive quam dedit, de istis pigris adhuc spiritu et frigidis quos praedestinavit, facturus est aliquid. Lana enim materies vestis est: lana cum videtur, veluti praeparati
Abbreviated transcription (Latin):
corrũpitur: aggrauat animã. Orgo in terra frigidi
sumꝰ. Uelocitas eñi feruens ẽ. et omĩa feruentia ue¬
lociora: onũa frigidiora tardiora. Hostardi: ergo
frigidi. llla aut̃ sapientia currit usq in uelocitatẽ.
Ergo feruentissima. nec ẽ. qui se abscondat a calore
euis. Nos ergo quid: Frigidi corporis tarditate. uin¬
culo terreno. inte huius corruptibilis onere: nullã¬
ne spẽ habeamus ad capiendũ uerbũ qd̾ usq in
uelocitatẽ currit: An uero ille quãuis ea corpore
in infua dep̾ssos deseruit: hõne ipso p̾destina¬
uit nos añquã in isto mortali et pigro corpore nas¬
ceromꝰ: Qui gͦ p̾destinauit nos: dedit t̾re niuẽ
ipsos nos. lã eñ ueniamus ad illos psalmi uersus
sub obscuros: inoipiant illa in uolucra euolui: qm̃¬
res inuenio. Ecce nos pigri in hac terra. quasi cõ¬
gelauimꝰ hic. Et quomi cõtingit niub: Rursus
enĩ flagrant: et in una decidut᷑. Sic frigescente

Expanded text:
corrumpitur aggravat animam» . Ergo in terra frigidi corrumpitur aggravat animam» . Ergo in terra frigidi sumus. Velocitas enim fervens est; et omnia ferventia velociora, omnia frigida tardiora. Nos tardi, ergo frigidi. Illa autem Sapientia currit usque in velocitatem. Ergo ferventissima est; nec est qui se abscondat a calore Nos ergo, qui frigidi corporis tarditate, vinculo terrenae vitae hujus corruptibilis onerati, nullamne spem habemus ad capiendum Verbum, quod usque in velocitatem currit? An vero ille quamvis ex corpore in infima depressos deseruit? Nonne ipse praedestinavit nos, antequam in isto mortali et pigro corpore nasceremur? Qui ergo praedestinavit nos, dedit terrae nivem, ipsos nos. Jam enim veniamus ad illos Psalmi versus subobscuros; incipiant illa involucra evolvi: quores invenit. Ecce nos pigri in hac terra quasi congelavimus hic. Et quomodo contingit nivibus; sursum enim gelant, et in ima decidunt: sic frigescente
Abbreviated transcription (Latin):
te attingit. Si unmnobilitate tanquã moles saxea
aliqua impleat locũ aliquẽ: dr̃ qd̃ attingit euisdẽ
loci a fine usq ad finẽ : nõ tam̃ motu. Quid gͦ dici¬
mus: Nõ ht̃ motũ uerbũ illud: et sapientia illa
stolida est: Et ubi ẽ. quod dr̃ de sapientiȩ sp̃u:
C ũ multa dicerent᷑: acutus inqt mobilis. certus.
in coinquinatus. Sic utiq sapientia dĩ mobilis. Si
ergo mobilis: quãdo hoc tangit. illud nõ tangit:
aut hoc tangit. illud deserit: Et ubi ẽ. uelocitas:
Hoo facit uelocitas. ut et ubiq semꝑ sit: et nusquã
inclusa teneatur.S cogitare ista nõ possumꝰ: quia
pigri simis. Quis ista cogitet: Et reuera fr̃s. di
potiustis intellexistis. S quid dicit apłs: Si aut̃
qui potẽs ẽ. facere supra quã petimꝰ et intelligunꝰ.¬
Quid hio ostendit: Quia quociẽscũq intellexerunꝰ.
nõ intelleximꝰ sicuti ẽ. Quare hoc: Corpus oiũ qd̾

Expanded text:
te attingit. Si immobilitate, tanquam moles aliqua te attingit. Si immobilitate, tanquam moles aliqua saxea impleat locum aliquem; dicitur quod attingit ejusdem loci a fine usque ad finem, non tamen motu. Quid ergo dicimus? non habet motum Verbum illud, et Sapientia illa stolida est? Et ubi est quod dicitur de Sapientiae Spiritu? Cum multa dicerentur: «Acutus,» inquit, «mobilis, certus, incoinquinatus» . Sic utique sapientia Dei mobilis. Si ergo mobilis; quando hoc tangit, illud non tangit? aut hoc tangit, illud deserit? Et ubi est velocitas? Hoc facit velocitas, ut et ubique semper sit, et nusquam inclusa teneatur. Sed cogitare ista non possumus; pigri sumus. Quis ista cogitet? Et revera, fratres,potuistis intellexistis. Sed quid dicit Apostolus? «Ei autem qui potens est facere supra quam petimQuid hic ostendit? Quia quotiescumque intellexerimus, non intelleximus sicuti est. Quare hoc? «Corpus enim quod
Abbreviated transcription (Latin):
citate: qua ueloa fit quicqͥd uelocit᷑ currit: Possut
dici musa uelocia: et alia maius. et alia minus. Et
tãto queq res uelox ẽ: quãto ẽ. particeps uelocita¬
tis. Ipsa res magis ẽ. particeps uelocitatis: ergo mag̃
uelox: aut minus particeps uelocitatis: gͦ minus
ueloa. Ipsa utiq uelocitate: quid uelocius : oͦ qͦusq
currit: Usq in uelocitatẽ. Quantũ uis auge quod
uelox ẽ. uerbũ: et dic uelociꝰ quã illud aut illud.
citas ipsa quid ẽ. fĩs : ubiq est. nõ ẽ in parte. hoc
ꝑtinet ad uerbũ dĩ. nõ eẽ in parte: ubiq eẽ ꝑse ipsũ
uerbũ: ea quo dĩ uirtus et dĩ sapientia est nõdũ as¬
sup̃ta carue. Sic cogitemus dñi in forma dĩ: uerbũ
equalo patri. Ipsa est sipientia dĩ: de qua dictũ ẽ. at¬
tingit afine isq ad fuiẽ fortit. Quanta uelocitas. At¬
tingit a fine usq ad sinẽ fortit. S forte inimobilita¬

Expanded text:
citate, qua velox fit quidquid velociter currit? Possunt citate, qua velox fit quidquid velociter currit? Possunt dici multa velocia, et alia magis et alia minus; et tanto quaeque res velox est, quanto est particeps velocitatis. Illa res magis est particeps velocitatis; ergo magis velox: aut minus particeps velocitatis; ergo minus velox. Ipsa itaque velocitate quid velocius? Ergo quo usque currit? «Usque in velocitatem.» Quantum vis auge quod velox est verbum, et dic: Velocius est quam illud aut illud, citas ipsa quid est, fratres? Ubique est, non est in parte. Hoc pertinet ad Verbum Dei, non esse in parte, ubique esse per seipsum Verbum, ex quo Dei Virtus et Dei Sapientia est , nondum assumpta carne. Si cogitemus Deum in forma Dei, Verbum aequale Patri; ipsa est Sapientia Dei, de qua dictum est: «Attingit in fine usque ad finem fortiter» . Quanta velocitas! «Attingit a fine usque ad finem fortiter.» Sed forte immobilita
Abbreviated transcription (Latin):
tur uectes portarũ nr̾arũ. Et em̃ ille qui tũc satia¬
bit adipe frum̃ti: quid facit in ista ꝑegrinatione:
Hoc quod seqr. Qui emittit uerbũ suũ t̾re. Ecce
in t̾ra laboramꝰ: fessi. languidi. pigri. frigidi. Qnͣdo
leuarem᷑ adipe frum̾ti satiante. nisi mitteret uer¬
bũ suũ t̾rȩ: qua grauabam᷑ terra. qua impedie¬
bam᷑ reditu: Misit uerbũ suũ nõ deseruit: etiam
in heremo pluit manna de cęlo. Qui mittit uer¬
nit ad t̾ras uerbũ eius: Quomodo. aut quod ẽ. uerbũ¬
euis: Usq in uelocitatẽ currit uerbũ eus. Nõ dix̃ uelar
c̃. u̾bũ eiꝰ currit u̾bũ eiusq in uelocitatẽ. Intelligamus
fr̃s. Nõ potuit eligere melius uerbũ. Calidus calore
calescit. frigidus frigore frigescit: ueloa uelocitate
uelox fit. Quid calidius ipso calore : quo qͣuiequid
fit calidũ : Quid frigidius ipso frigore. quo frigescit
quicqͥd frigidũ fit: Quid uero uelocus ipsa uelo¬

Expanded text:
tur vectes portarum nostrarum. Etenim ille qui tunc satiatur vectes portarum nostrarum. Etenim ille qui tunc satiabit adipe frumenti, quid facit in ista peregrinatione? Hoc quod sequitur: «Qui emittit verbum suum terrae.» Ecce in terra laboramus fessi, languidi, pigri, frigidi: quando levaremur ad adipem frumenti et satietatem, nisi mitteret verbum suum terrae, qua gravabamur; terrae, qua impediebamur a reditu? Misit verbum suum, non deseruit etiam in eremo, pluit manna de coelo. «Qui emittit vernit ad terras verbum eelocitatem currit verbum ejus.» Non dixit, Velox est verbum ejus: «currit verbum ejus usque in velocitatem.» Intelligamus, fratres; non potuit eligere melius verbum. Calidus calore calescit, frigidus frigore frigescit, velox velocitate velox fit. Quid calidius ipso calore, quo calescit quidquid fit calidum? Quid frigidius ipso frigore, quo frigescit quidquid frigidum fit? Quid ergo velocius ipsa velo
Abbreviated transcription (Latin):
finiemꝰ psalmũ: fatigatos uos nũquã sentio : tam̃
uereor nouit ds̃ ne honeri sim uobis. aut quib dã
frib et ideã studia multoꝵ exigentiũ de me hõ
laborẽ et hũc sudorẽ. quẽ credo in año nõ futurũ
infructuosũ: gaudeo tantã eẽ uolũtatẽ in uerita¬
te uerbi dĩ. ut studiũ ur̃m bonũ in bono et de
bono. uincat studiũ insanoꝵ qui sut̃ in amphtea¬
trũ. Nunquid illi si tamdui starẽt. adhuc spectaret:
Ergo fr̃s audiamꝰ cet̾a: quia hoc uultis. Assit dñs.: asit
et uirib et m̃tib nr̃is. Qui posuit fines tuos pa¬
cẽ. ad illã iherłm dicit: et ad ipe frum̃ti sacians te.
Transit fames et sitis: iusticie succedit saturitas.
Q ue ibi erit ad eos frum̃ti saturitas: nisi panis ille
qui ad nos de cȩlo descẽdit: In patria ipsa quomͦ
ad illã iherłm ubi collaudabimus dñmꝰ. laudabimꝰ¬
dm̃ nr̃m. nos iherłm. nossyon: qu̾ado cõfirmabũ¬

Expanded text:
finiemus Psalmum. Fatigatos vos nunquam sentio; tamen finiemus Psalmum. Fatigatos vos nunquam sentio; tamen vereor, novit Deus, ne oneri sim vobis aut quibusdam fratribus: et video studia multorum exigentium de me hunc laborem et hunc sudorem, quem credo in Domino non futurum infructuosum. Gaudeo tantam esse voluptatem in veritate verbi Dei, ut studium vestrum bonum in bono et de bono, vincat studium insanorum qui sunt in amphitheatro. Numquid illi si tam diu starent, adhuc spectarent? Ergo, fratres, audiamus caetera, quia hoc vultis. Adsit Dominus, adsit et viribus et mentibus nostris. «Qui posuit fines tuos pacem,» ad illam Jerusalem dicit: «et adipe frumenti satians te.» Transit fames et sitis justitiae, succedit saturitas. Qui ibi erit adeps frumenti, nisi panis ille qui descendit de coelo ad nos ? In patria ipsa quomodo ad illam Jerusalem ubi collaudabimus Dominum, laudabimnostrum, nos Jerusalem, nos Sion, quando confirmabun
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitas. nõ indigentia corꝑis. nõ fames. nõ sitis. nõ
frigus. nõ estus. nõ lassitudo. nõ ulla inopia. nõ ꝓuo¬
catio rixe: nõ certe ipsa sollicita cautela et uitandi
miici et diligẽdi. hec omĩa fr̃s mĩ litigant ad u̾sũ
nos: nõdũ ẽ. plena et ꝑfecta pax. Quod clamastis¬
qui iãdudũ nominata pace ex desiderio olamastis:
clamor ur̃ de siti fuit. nõ desaturitate: quia ibi erit
ꝑfecta iusticia: ubi ꝑfecta paa. Modo esurimꝰ et siti¬
mus iusticiã. Beati qui esuruit̃ et situint iusticiã:
qm̃ ipsi saturabunt᷑. Quomͦ ipsi saturabũt᷑: Ciĩ ad
pacẽ uenerunus. Idõ cũ dixisset qui posuit fines
tuos pacẽ: quia ibi saturitas. et nulla indigentia.
paa ipsa de qua loquim᷑ nõdũ ẽ. in totis nobis. id ẽ.
muno quoq nr̃m tota: adhuc forte a sp̃u ur̃o delec¬
tat audire. s si nichil resistat et reuelet ea corpore.

Expanded text:
fragilitas, non indigentia corporis, non fames, non sitis, non fragilitas, non indigentia corporis, non fames, non sitis, non frigus, non aestus, non lassitudo, non ulla inopia, non provocatio rixae, non certe ipsa sollicita cautela et vitandi inimici et diligendi. Haec omnia, fratres mei, litigant adversum nos; nondum est plena et perfecta pax. Quod clamastis jamdudum nominata pace, ex desiderio clamastis; clamor vester de siti fuit, non de saturitate: quia ibi erit perfecta justitia, ubi perfecta pax. Modo esurimus et sitimus justitiam. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Quomodo ipsi saturabuntur? Cum ad pacem venerimus. Ideo cum dixisset, «Qui posuit fines tuos pacem;» quia ibi saturitas et nulla indigentia, res, quoniam pax ipsa de qua loquimur, nondum est in totis nobis, id est in unoquoque nostrum tota, adhuc forte spiritum vestrum delectat audire: sed si nihil resistit et rebellat ex corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
te in frum̾tis. tolerate ⁊ izaniam: gemite in triturã:
suspirate in horreũ. Ueniet illud tempus quo gaude¬
bimꝰ confirmatis uectib portarũ iherłm: intret qui
intraturus ẽ. Qui illuc manifestus intrabit: huc ñ¬
fictus intret. Qui aut̃ huc fictus intrat: foris ẽ. Foris
ẽ. et nescit: uentilabrũ ꝓbabit: uectes ꝓbabut. Qui
modo uere intus. et ueracit̾ intus: ibi firmit̃ ĩtus. Qui
aut̃ hic tolerĩdo itus: ibi gaudẽdo int̾. fi̾nes enĩ iherłm
paa: quia posuit inqt fines tuos pacẽ. Modo desidera¬
mus pacẽ: quã hic habemꝰ in spe. Adhuc enĩ in nobis
ppsis qualis pax: Caro concupiscit ad u̾sus sp̃m: et sp̃s
adu̾sus carnẽ. Ubi plena pax in uno homine: Quã¬
do erit plena in uno homine: tu̾o erit plena in om̃ib
ruptibile hoc induerit in corruptionẽ: et mortale
hoc induerit imortalitatẽ. T̃ ũc plena paa: tunc
firma paar. Nichil litigat adu̾sus animã in homine.
N õ ipsa ad uersũ se ea quadã parte saucia: nõ carius

Expanded text:
te in frumentis, tolerate zizania, gemite in tritura, suspirate in horreum. Veniet illud tempus quo gaudebimus, confirmatis vectibus portarum Jerusalem. Intret qui intraturus est. Qui illuc manifestus intrabit, huc fictus non intrat. Qui autem huc fictus intrat, foris est. Foris est, et nescit: ventilabrum probabit, vectes probabunt. Qui modo vere intus et veraciter intus, ibi firmiter intus: qui autem hic tolerando intus, ibi gaudendo intus. Fines enim Jerusalem pax; quia, «Posuit,» inquit, «fines tuos pacem.» Modo desideramus pacem, quam hic habemus in spe. Adhuc enim in nobis ipsis qualis pax? Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem . Ubi plena pax in uno homine? Quando erit plena in uno homine, tunc erit plena in omnibusruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem : tunc plena pax, tunc firma pax; nihil litigat adversus animam in homine, non ipsa adversum se, ex quadam parte saucia; non carnis
Abbreviated transcription (Latin):
eñi adhuc loquit᷑: ueluti lanã dedit hos. ds̃ facturꝰ
ẽ. inde uestẽ. Merito in monte uestis ap̃i fulsit. sc̃¬
nue quã fecit sicut lanã. Adhuc p̾destinati pigri
erint: s ex pecta. uide quid sequatur: quia sicut la¬
nã dedit eos: fit inde tunica. Quomͦ eni dr̃ ecclia¬
corpꝰ xp̃i: sic dr̃ et uestim̃tũ xp̃i ipsa aeccłia. Inde ẽ.
illud quod dic̃ apłs: ut exhiberet sibi głosam ȩccłiam
nõ habentẽ macula aut rugã. Eigo exhibeat sibi gõ¬
sam ȩccłiam uo̾ habentẽ macłam aut rugã: faciat
sibi uestẽ de illa lana quã p̃destinauit in nue. Adhue
in homuub incredulis et frigidis et pigris faciat
uestẽ de hac lana. ut abluatur a maculis. mũdetur
fide: ut rugã nõ habeat tendat᷑ in cruce. Qui dat i¬
uẽ uelut lanã. lã si p̾destinati sũt: uocandi sut̃. Quos
om̃ p̃destinauit: illos et uocauit. lã quomͦ uocant᷑ ex

Expanded text:
t hos Deus; facturus est inde vestem. Merito in monte vestis Chrinive quam dedit sicut lanam, adhuc praedestinati, pigri erant: sed exspecta, vide quid sequatur; quia sicut lanam dedit eos, fit inde tunica. Quomodo enim dici inde est illud quod ait Apostolus, «Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam» . Ergo exhibeat sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam; faciat sibi vestem de illa lana quam praedestinavit in nive. Adhuc in hominibus incredulis, et frigidis, et pigris, faciat vestem de hac lana. Ut abluatur a maculis, mundetur fide; ut rugam non habeat, tendatur in cruce. «Qui dat nivem sicut lanam.» 24. Jam si praedestinati sunt, vocandi sunt. «Quos» enim «praedestinavit, illos et vocavi
Abbreviated transcription (Latin):
frusta panis. Ecce cristallus erat apłs paulus. durꝰ.
obiitens ueritati: clamans aduersus eũgłium. tanꝗͣ
induras adu̾sũ solem. Iste quã durus fuit crescens in
lege. eruditus ad pedes gamalielis legis doctoris: et
duricia. Certe gentes ñ audierat ꝓpħas. nõ audie¬
rant moysen: frigidi erĩt. s cristallus nõ erant.
ergo cristallus erat. nitidus uidebat᷑ et candidus:
s durus et nimiũ gelidus. Quomͦ nitidus et can¬
didus: hebreus ex ebreis: scđ̾m legẽ phariseus.¬
U ide nitorẽ cristalli. Audi duriciã cristalli. Scd̾m
emulationẽ: ꝑsequẽs ȩccłiam xp̃i. Int̾ lapidatores

Expanded text:
frusta panis.» Ecce crystallum erat apostolus Paulus, durus, frusta panis.» Ecce crystallum erat apostolus Paulus, durus, obnitens veritati, clamans adversus Evangelium, tanquam indurans adversus solem. Iste quam durus fuit, crescens in Lege, eruditus ad pedes Gamalielis Legis doctoris ! Non duritia! Certe Gentes non audierant Prophetas, non audierant Moysen: frigidi erant, sed crystallum non erant. ergo crystallum erat, nitidus videbatur et candidus; sed durus et nimium gelidus. Quomodo nitidus et candidus? «Hebraeus ex Hebraeis, secundum Legem Pharisaeus.» Vide nitorem crystalli. Audi duritiam crystalli: «Secundum aemulationem persequens Ecclesiam Christi» . Inter lapidatores
Abbreviated transcription (Latin):
cristallus dr̃: et hoc mittit uelut frusta panis. Qͥd
hoc sibi uult: Fuerut̃ nimis duri. nõ iã niui s eris¬
tallo comparãdi : et ipsi p̾destinati sut̃ et uocati:
et quidã eoꝵ. ita ut pascerent alios: et eẽnt utiles
et aliis. Et quid opus ẽ. ut numeremꝰ multos for¬
te quos nouimus: illũ. aut illũ: Occurrat unicuiq
cogitanti ex his quos nouit. quã forte duri et ꝑti¬
naces ce obtinẽtes ad u̾sus ueritatẽ fuerũt: et modo
p̾dicat᷑ ueritatẽ: facti sũt frusta panis. Qiuis ille
uus panis: Multi inquit apłs: uũ corpus suinus
in xp̃o. Unus panis unũ corpus. multi siunꝰ: ipse diã.
Srgo si unus panis totũ corpus axp̃i: m̃bra xp̃i frusta¬
panis. De quibdã duris facit m̾bra sua: et utilia
nichil suauius: nicħ in seripturis famibariꝰ. Et si
fueruit qui ex tanta duricia in quata ipse fuit pa¬
nis fierẽt : ipso ꝓposito ad exemplũ om̃s occurrãt.
ut explicet᷑ sensus iste. Mittit cristallũ suã: ficut

Expanded text:
ur: et hoc mittit velut frusta panis. Quid hoc sibi vult? Fuerunt nimis duri, non jam nivi, sed crystallo comparandi: et ipsi praedestinati sunt, et vocati; et quidam eorum ita ut pascerent alios, et essent utiles et aliis. Et quid opus est ut numeremus multos forte quos novimus, illum aut illum? Occurrit unicuique cogitanti, ex iis quos novit, quam forte duri et pertinaces et obnitentes adversus veritatem fuerunt, et modo praedicant veritatem: facti sunt frusta panis. Quis ille unus panis? «Multi,» inquit Apostolus, «Unum corpus sumus in Christo» : «unus panis, unum corpus multi sumus,» ipse dicit . Ergo si unus panis totum corpus Christi, membra Christi frustasunt. De quibusdam duris facit membra sua, et utilia nihil suavius, nihil in Scripturis familiarius est. Et si fuerint qui ex tanta duritia, in quanta ipse fuit, panis fierent; ipso proposito ad exemplum, omnes occurrant, ut explicetur sensus iste, «Mittit crystallum suum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ne sp̃s sc̃ĩ: ut linguis om̃ĩũ loqueretur. Modo quid
dicturus es heretice: Quia nõ datur sp̃s sc̃s: Nõ dico
ubi datur. An non datur: Si nõ datur: quid ẽ. qd̾ agi¬
tis loquendo. baptizando. benedicendo : Qd ẽ. quod agitis:
Inania cęlebratis. Ergo datur: Si daturꝰ. quare linguis
omĩum ñ locunt᷑ quib datur: Nunqͥd defecit donũ
dĩ: aut minor ẽ. fructus: Creuerut ⁊ itania. s et tri¬
ticũ. sute utraq crescere usq ad messẽ. Nõ dixit
gentib loq̃rentur. t unc implebat᷑ in uno: qd̾ p̃nuĩ¬
ciabat᷑ in om̃ib. lã totũ corpus xp̃i loquit᷑ omĩum
linguis: et quib nõdum loquit᷑ loquetꝰ᷑. Crescit eñi
eccłia : donec occupet om̃s linguas. Quod uos deseru¬
istis: quousq creuit: cenete uob̾cũ quousq acces¬
sit: ut nob̾cum ꝑuematis ad ea que nõdum accessit.
Loquor omĩũ linguis: audeo tibi dicere. In corꝑe xp̃i

Expanded text:
nes Spiritus sancti, ut linguis omnium loquerentur. Modo quid nes Spiritus sancti, ut linguis omnium loquerentur. Modo quid dicturus es, haeretice? quia non datur Spiritus sanctus? Non dico, Ubi? Datur, an non datur? Si non datur; quid est quod agitis, loquendo, baptizando, benedicendo? Quid est quod agitis? Inania celebratis. Ergo datur. Si datur; quare linguis omnium non loquuntur quibus datur? Numquid defecit donum Dei, aut minor est fructus? Creverunt zizania, sed et triticum: «Sinite utraque crescere usque ad messem» . Non dixit, gentibus loquerentur. Tunc implebatur in uno, quod praenuntiabatur in omnibus. Jam totum corpus Christi loquitur omnium linguis: et quibus nondum loquitur, loquetur. Crescet enim Ecclesia, donec occupet omnes linguas. Quod vos deseruistis, quousque crevit! Tenete nobiscum quousque accessit, ut nobiscum perveniatis ad quae nondum accessit. Loquor omnium linguis, audeo tibi dicere. In corpore Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩã luctans aduersus hereticos. iã pugnans iã habens
cũ illis conflictũ tante questionis: nõ illud dicerẽ sic cõ¬
tra presentes hereticos. quomͦ illud dixit ille contra
futuros. Quid uis ampluis: Remissio peccatoꝵ in xp̃i
noĩe p̃dicat᷑. Ubi: Per om̃s gentes. Unde incipiens :¬
A b iherłm. Comunica binc ȩccłiȩ: Quare litigamus :
dõ in illa iherłm cęlesti. Ab hac eni incipit: ad illã
t̾minat. In illa tota eccłia erit: ab ista exordiũ fider
sũpsit. Lege actus apłoꝵ.si forte m̾cior. quomͦ ibi erat
congregati discipłi cũ uenerit sp̃s sc̃s: ut ostendat᷑
tibi qd̾ dixxit dñs. incipientib ab iherłm: quomͦ lin¬
gius omĩũ sunt locuti. in quos uenit sp̃s sc̃s. Quare
ñ uis loqui omĩum linguis: Ecce ibi om̃s linguȩ so¬
nuerut. Quare modo cui datur sp̃s sc̃s. nõ loquit᷑ omĩũ
linguis: hoc enĩ tunc erat indicuĩ uenientis in homi¬

Expanded text:
jam luctans adversus haereticos, jam pugnans, jam habens jam luctans adversus haereticos, jam pugnans, jam habens cum illis conflictum tantae quaestionis; non illud dicerem sic contra praesentes haereticos, quomodo illud dixit ille contra futuros. Quid vis amplius? Remissio peccatorum in Christi nomine praedicatur. Ubi? «Per omnes gentes.» Unde? Incipiens «ab Jerusalem.» Communica huic Ecclesiae. Quare litigamus? CDeo in illa Jerusalem coelesti. Ab hac enim incipit, ad illam terminat. In illa tota Ecclesia erit, ab ista exordium fidei sumpsit. 19. Lege Actus Apostolorum, si forte mentior, quomodo ibi erant congregati discipuli, cum veniret Spiritus sanctus; ut ostendatur tibi quod dixit Dominus, «Incipientibus ab Jerusalem;» quomodo linguis omnium locuti sunt in quos venit Spiritus sanctus . Quare non vis loqui omnium linguis? Ecce ibi omnes linguae sonuerunt. Quare modo cui datur Spiritus sanctus, non loquitur omnium linguis? Hoc enim tunc erat indicium venientis in homi
Abbreviated transcription (Latin):
et remissionẽ peccatoꝵ ꝑ om̃s gnt̾s: incipientib
ab iherłm. Quid ẽ. heretice: Certe cũ recitarẽ
moysen. cũ recitarẽ ꝓpħas: distulisti ad eũ qui re¬
surrecturus erat a mortuis. Ecce resurrexit. ecce
dixit: iã nullã ht̃ dubitationẽ ęccła axp̃i . tu ea
ore xp̃i audisti. Quã nullã ht̃ dubitacionẽ corpꝰ
xp̃i: demonstratũ odis. contrectatũ inanib discipło¬
E ece qͥ resurrexit a mortuis. utrũq ostẽdit. ostendit
caput. ostẽdit m̃bra: ostendit sponsũ. ostendit spoa¬
A. ut utr̾uq mecũ crede: aut illud in dãpnationẽ tuã
credis. Quid eñ quia resurreã a mortuis: quia i eo
corꝑe resurre&: Bene. qr cicatrices ostendit: quia
ut crucifixus ẽ. ut sepultus. ita redditus. ita demos¬
tratus. Obtime credis. Audi illũ loquetẽ: in que ere¬
dis. Predicabit᷑ in nomine eiꝰ penitencia: et renassio
peccatoꝵ. Ubi: Per latas terras. Si uellẽ illud ego dicẽ

Expanded text:
omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem» . Quid est, haeretice? Certe cum recitarem Moysen, cum recitarem Prophetas, distulisti ad eum qui resurrecturus erat a mortuis: ecce resurrexit, ecce dixit; tam nullam habet dubitationem Ecclesia Christi et uxor Christi, quam nullam habet dubitationstratum oculis, contrectatum manibus discipulorum. Ecce qui resurrexit a mortuis utrumque ostendit: ostendit caput, ostendit membra; ostendit sponsum, ostendit sponsam. Aut utrumque mecum crede, aut illud in damnationem tuam credis. Quid enim quia resurrexit a mortuis, quia in eodem corpore resurrexit? Bene, quia cicatrices ostendit; quia ut crucifixus est, ut sepultus, ita redditus, ita demonstratus: optime credis; audi illum loquentem in quem credis. «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Ubi? Per latas terras. Si vellem illud ego dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
A udi eugłiũ. Hõ ueni uocare ustos: s peccatores in pe¬
intentiã. Incip̃ ergo iam p̾destinatione uis illius cog¬
noscere et torporẽ suũ: accusare peccatũ suii: incip̃
uocatione uenire ad penitentiã. Merito gͦ qui dat
niue̾ uelut lanã ꝓpt̾ confectũ tunicȩ futurȩ: etiã ꝓpt̃

Expanded text:
udi Evangelium: «Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam» . Incipit ergo jam praedestinatione nivis illius cognoscere torporem suum, accusare peccatum suum; incipit vocatione venire ad poenitentiam. Merito ergo «qui dat nivem velut lanam,» propter confec
Abbreviated transcription (Latin):
ce ego uob̾cum sũ: usq ad consũmationẽ scłi. S ait
dñs: nolite credere. Qui dicit ecce hic. et ecce illic.
partes ostendit: ego totũ emi. Dicat mͥ hoc eũgłm.
D ic hoc ipse ex eũgłio: quia iã resurrexristi a mortuis
ut credat tibi. qui crediit moysi. et ꝓpħis. dic mͥ
hoc tu. Audi. Oportebat ap̃m pati. et resurgere

Expanded text:
 ad consummationem saeculi» . Sed ait Dominus: «Nolite credere:» qui dicit, «Ecce hic, et ecce illic,» partes ostendit; ego totum emi. Dicat mihi hoc Evangelium: dic hoc ipse ex Evangelio, quia jam resurrexisti a mortuis, ut credant tibi qui credunt Moysi et Prophetis; dic mihi hoc
Abbreviated transcription (Latin):
amamus. Uidete iherłin qualẽ exhortetur ad lau¬
dem: uł pooius p̃sentiã laudaturã. Nõ eñ illius ci¬
uitatis laudes tunc cũ uidebimꝰ et amabimꝰ et lauda¬
binꝰ. uoce ꝓpħica exhortandȩ et excitande sut̃: s
ꝓpt̾ea modo dicut̃ hoc ꝓpħȩ ut putent quantũ
possut̃ in hac carne constituti futura gaudia elec¬
toꝵͥ et ructantes in aures nr̃as excitent amorẽ illiꝰ
ciuitatis. Ferueamus desiderio: ño simus sp̃u pigri.
d udete qualẽ iherłm dicit: laudaturã dm̃. Et uñ
laudaturã: Perfectione quadã bratituduns. Col
tauit inquit uectes portarũ tuarũ. Atcendite frs
mei. Confirmauit inquit ueotes portarũ tuarũ¬
U ectium confirmatio: nõ ẽ. portarũ aꝑtarũ . s
clausarũ. Unde pleriq codices habent: confiria¬
uit seras portarũ tuarũ. Attendat karitas ur̃a: cõ

Expanded text:
amamus. Videte qualem Jerusalem exhortetur ad lauamamus. Videte qualem Jerusalem exhortetur ad laudem, vel potius praesentiat laudaturam. Non enim illius civitatis laudes, tunc cum videbimus et amabimus et laudabimus, voce prophetica exhortandae et excitandae sunt: sed propterea modo dicunt hoc Prophetae, ut potent, quantum possunt in hac carne constituti, futura gaudia beatorum, et eructantes in aures nostras, excitent amorem illius civitatis. Ferveamus desiderio, non simus spiritu pigri.d videte qualem Jerusalem dicit laudaturam Deum, et unde laudaturam: perfectione quadam beatitudinis. «Collmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum.» Attendite, fratres mei. «Confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum.» Vectium confirmatio non est portarum apertarum, sed clausarum: unde plerique codices habent, «Confirmavit seras po
Abbreviated transcription (Latin):
I herłm dicta uisio pacis: syon dicta ẽ. speculatio.
Uidete si aliud sonant ista nomina isi spectacła:
ne putent gentes se habere spectacula. et nos ñ
habere. Aliquando dimisso theatro aut amphite¬
atro. cũ ceꝑit ex illa cauea ẽuomi turba ꝑditoꝵ.
aliquando tenentes in animo fantasias suauitatis
suȩ. et memoriã suã pascentes reb nõ solum in¬
utilib s et ꝑniciosis: gaudentes in eis tanquã in dul¬
cib s pestiferis : uident plerũq ut fit transire ser¬
uos dĩ: cognoscunt ipso habitu. uł uestis. uł capitis.
uł forte notos habent: et dicunt apud semet ipsos.
et secum. Onuseros istos. Quid ꝑdũt fr̃s: Rogemus
dũm ꝓbeniuolentia ꝑditoꝵ: quia bonũ illud putat̃.
bene nob uolunt. S qui diligit iniquitatẽ: odit
animã suã. Qui odit animã fuã: quonodo ama¬
bit anmã meã : Tam̃ ipsa ꝑuersa et inania. et ua¬
na beniuolentia. si beniuolentia dicenda ẽ: dolent
nos ꝑdere quod amant. Oremus : ne ꝑdant quod

Expanded text:
alem dicta est Visio pacis: Sion dicta est Speculatio. Videte si aliud sonant ista nomina, nisi spectacula; ne putent gentes se habere spectacula, et nos non habere. Aliquando, dimisso theatro aut amphiteatro, cum coeperit ex illa cavea evomi turba perditorum, aliquando tenentes in animo phantasias vanitatis suae, et memoriam suam pascentes rebus non solum inutilibus, sed et perniciosis, gaudentes in eis tanquam in dulcibus, sed pestiferis; vident plerumque, ut fit, transire servos Dei, cognoscunt ipso habitu vel vestis vel capitis, vel fronte notos habent, et dicunt apud semetipsos et secum: O miseros istos, quid perdunt! Fratres, rogemus Dominum pro benevolentia ipsorum, quia bonum illud putant. Bene nobis volunt: sed qui suam . Si odit animam suam, quomodo amabit animam meam? Tamen ipsa perversa et inani et vana benevolentia, si benevolentia dicenda est, dolent nos perdere quod amant; oremus ne perdant quod
Abbreviated transcription (Latin):
głam habebit et nõ in altero. heȩ sunt ergo uir¬
gnes sapientes. Stultȩ aut̃ accendut̃ quidẽ lam¬
lucere oꝑa eoꝵ. s deficuit᷑ et extingunt᷑ quia nõ
de oleo int̾iore pascunt᷑: et dormiut̃ om̃s tardã¬
te sponso: quia ea utroq gen̾e hominũ obdor¬
miscut̃ in morte. et de illis fatius. et de his sapien¬
tib tardante aduentu dñi: ituri in mortẽ istam
tẽporalẽ et uisibilẽ: quas om̃i loco scriptutas pon̾e
notũ ẽ. om̃ib xp̃ianis: cũ diceret egrotantib apli.¬
Propt̾ea inqt̾ in uobis multi infirmi et egri: et
dormuit̃ sufficient᷑. dormuit̃ inqt: moriunt᷑.
S ecce uenturus ẽ. sponsus. et om̃s surgent. s non
om̃s intrabut. Deficiente oꝑe stultarũ uirginũ.
nõ habentiũ oleũ conscientiȩ: nõ iiueniet. a

Expanded text:
ergo virgines sapientes. Stultae autem accendunt quidem lamlucere opera earum: sed deficient, et exstinguentur; quia non de oleo interiore pascuntur. Et dormiunt omnes tardante sponso: quia ex utroque genere hominum obdormiscunt in mortem; et de illis fatuis, et de his sapientibus, tardante adventu Domini, itur in mortem istam corporalem et visibilem, quam somni loco Scripturas ponere notum eobis,» inquit, «multi infirmi et aegri, et dormiunt sufficienter» : Dormiunt, inquit, moriuntur. Sed ecce venturus est sponsus, et omnes surgent, sed non omnes intrabunt. Deficient opera stultarum virginum, non habentium oleum conscien
Abbreviated transcription (Latin):
ite pocius aduendẽtes. Hoc amonere erat. Quid uobis
modo ꝓsunt .a quib emere soletis ad ulationẽ: e
cũ eunt inqt: intrauerũt ille. et clausũ ẽ. ostium
Cũ eũt corde. cũ talia cogitant: cũ se ab illa intenti¬
one alienantur. et retro preterita sua recordant᷑
eunt quasi aduendentes et nõ inuenuit̃. T unc fauen¬
tes nõ muenerũt: tunc laudantes a quib solebant
laudari et quasi excitari ad bona oꝑa. nõ robore bo¬
nȩ consoientiȩ s ioitam̃to linguȩ alienȩ ñ ĩuener. et
illd̾ qd̾ dictũ ẽ. ne forte nõ sufficiat nobis: magna co¬
sideratione humilitatis dictũ ẽ. Oleũ eni quod ges¬
tamus in conscientia. iudiciũ est nr̃m de nob̾ ip̃sis
quales simus: et difficile est ut de se quisq ꝑfecte
iudicet. Fr̃s mei quãtũlibet homo ꝑficiat. quatũ¬
libet se ad int̾iora extendat et p̾t̾ita obliuiscat᷑. iã
dicit sͥ bene ẽ: ꝓcedit regła de thesauris dĩ. exa¬

Expanded text:
ite vobis.» Hoc admonere erat, Quid vobis modo prosunt a quibus emere soletis adulationem? «Et cum eunt,» inquit, «intrarunt illae, et clausum est ostium» . Cum eunt corde, cum talia cogitant, dum se ab illa intentione alienant, et retro praeterita sua recordantur, eunt quasi ad vendentes: et non inveniunt tunc faventes, non inveniunt tunc laudantes, a quibus solebant laudari, et quasi excitari ad bona opera, non robore bonae conscientiae, sed incitamento linguae atienae. 12. Et illud quod dictum est, «Ne forte non sufficiat nobis,» magna consideratione humilitatis dictum est. Oleum enim quod gestamus in conscientia, judicium est nostrum de nobis ipsis, quales simus; et difficile est ut de se quisque perfecte judicet. Fratres mei, quantumlibet homo proficiat, quantumlibet se ad anteriora extendat, et praeterita obliviscatur ; si jam dicit sibi, Bene est: procedit regula de thesauris Dei, exa
Abbreviated transcription (Latin):
rłm dñm: lauda dm̃ tuũ syon. Laudamus modo:¬
s cũ laudamus modo int̾ scandala multi quos no¬
lumus intr̃at: multi et si nolumus exeunt: idõ
crebrescũt scandala. Et qm̃ habundauit iniquitas
ait ueritas. refrigescit karitas multoꝵ ꝓpter in¬
trantes quos diuidicare nõ possumꝰ. et exeuntes
adhuc archa: nondũ horreũ. Tunc gͦ quid. nisi
ut nõ timeas aliquid futurũ: Collauda eni ihe¬
rłm dñm lauda dm̃ tuũ syon: quĩ cõfirmauit
uectes portarũ tuarũ. Confirmauit. nondũ diã
apposuit : tantũ confirmauit uertes portarũ
tuarũ. Nemo exeat: nemo intret. Nemo ereat:
gaudeamus. Nemo intret: timeamus. Nec hoc
timeas: cũ intraueris. Dicitur tantũmodo. Esto

Expanded text:
minum; lauda Deum tuum, Sion.» Collaudamus modo, laudamus modo, sed inter scandala. Multi quos nolumus, intrant; multi, etsi nolumus, exeunt; ideo crebrescunt scandala: «Et quoniam abundavit iniquitas,» ait Veritas, «refrigescit charitas multorum» : propter intrantes, quos dijudicare non possumus; et exeuntes, adhuc area, nondum horreum. Tunc ergo quid, nisi ut non timeas tale aliquid futurum? «Collauda» eniDominum, lauda Deum tuum, Sion; quoniam confirmavit vectes portarum tuarum. Confirmavit.» Non dixit, Apposuit, tantum: «Confirmavit» «vectes portarum tuarum.» Nemo exeat, nemo intret. Nemo exeat, gaudemus: Nemo intret, timemus. Nec hoc timeas; cum intraveris, dicetur; tantummodo esto
Abbreviated transcription (Latin):
pendet in ligno: uide quanto emit. et sic uidebis
quod einit. Empturus ẽ. aliqͥd: ipsũ aliquid nõdũ
scis. Uide qũati: et uidebis quid. Sanguinẽ fudit:
sanguine suo emit. Sanguine agni immaołati e¬
mit: sanguine unici filii dĩ emit. Quid emptũ ẽ.
sanguine unici filii dĩ: Adhuc uide quãti. Propħa
dicit: antequã fieret. fo̾derũt manus meas et pedes
meos: dinumerauert̃ omĩa ossa mea. Magnũ p̾ciũ
udeo xp̃i. Uideat̃ quid emisti. Cõmemorabũt᷑ et
conuertent᷑ ad dñm: uinuersi fines trȩ. In uno eodq
psalmo emptorẽ udeo ce p̾cium: et possessionem.
Emptor xp̃c ẽ. preciũ sanguis. possessio orbis t̾rarũ.
U oces ipsas ꝓpħicas audiamus: contradicẽtes litigato¬
rib hereticis. Ecoe possessio dñi mĩ. In psalmo ues¬

Expanded text:
pendet in ligno; vide quanto emit, et sic videbis pendet in ligno; vide quanto emit, et sic videbis quid emit. Empturus est aliquid; ipsum aliquid nondum scis. Vide, vide quanti, et videbis quid. Sanguinem fudit, sanguine suo emit, sanguine Agni immaculati emit, sanguine unici Filii Dei emit. Quid emptum est sanguine unici Filii Dei? Adhuc vide quanti. Propheta dixit longe antequam fieret: «Foderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea.» Magnum pretium video, Christe; videam quid emisti: «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» In uno eodemque psalmo emptorem video, et pretium, et possessionem. Emptor Christus est, pretium sanguis, possessio orbis terrarum. Voces ipsas propheticas audiamus, contradicentes litigatoribus haereticis. Ecce possessio Domini me
Abbreviated transcription (Latin):
milia annoꝵ dictũ est abrahȩ: in semine tuo bene¬
dicent᷑ oñs gentes. Quod ante nulia annoꝵ dictũ
ẽ. et ab uno creditũ ẽ. modo iam uidemꝰ impletũ
ac leguus. ac intuemur: et tu resistis de transuer¬
so ueniens : Quid dicturuse Noli credere. Cui: Sp̃iu
dĩ loquenti ad abraham. Et cui credo: Tibi: Non hoc
dico inquies. Non hoc dicis: nõ dicis michi pocius ere¬
de quã sp̃u dĩ. et dõ loquenti ad abraham. Quid
gͦ michi dicis: Ille dicit: et ille tradidit. De euan¬
turas: lege michi hoc ex eis quib credo. T̃ibi enĩ nõ
credo. Unde lecturus es: hoc michi pat̾ meus ait.
hoc mͥ auus ms: hoc michi fr̃ nĩs. hoc midi ep̃s
ms: s hoc habrahȩ ds̃. in semine tuo benedicent᷑
om̃s gñs. Audit unus homo et credit: et fit in
multis. post multa tẽpora. Quãdo dictũ ẽ. credit᷑:
quando implet᷑ dubitat᷑. Hoc ergo dixit inoyses:
dicat᷑ et ꝓpħȩ. Uide cõmerciũ redeptionis nr̃e. Ap̃c

Expanded text:
annorum dictum est Abrahae, «In semine tuo benedicentur omnes gentes:» quod ante millia annorum dictum est, et ab uno creditum, modo jam videmus impletum. Hac legimus, hac intuemur, et tu resistis de transverso veniens? Quid dicturus? Noli credere. Cui? Spiritui Dei? Deo loquenti ad Abraham? Et cui credo? Tibi? Non hoc dico, inquies. Non hoc dicis? non dicis: Mihi potius crede, quam Spiritui Dei et Deo loquenti ad Abraham? Quid ergo mihi dicis? Ille tradidit, et ille tradidit. De Evannes Scripturas, lege mihi hoc ex eis quibus credo; tibi enim non credo. Unde lecturus es? Hoc mihi pater meus, ait, hoc mihi avus meus, hoc mihi frater meus, hoc mihi episcopus meus. Sed hoc Abrahae Deus: «In semine tuo benedicentur omnes gentes.» Audit unus homo et credit, et fit in multis post multa tempora. Quando dictum est, creditur: quando impletum est, dubitatur? Hoc ergo dixit Moyses, dicant et Prophetae. Vide commercium emptionis nostrae. Christus
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ dampnes. tanquã uerũ sit. Hoo pax iubet.
Q uere pacẽ ait: et sequere eã. heresis quid monet:
D apnat in cognitos: dãpnat totũ mũdũ: ꝑut to¬
tus mũdus. Nullus ẽ. xp̃ianus: affrica remansit. Be¬
ne uidicasti. De quo tribunali dicis tu sontentiam
in orbem t̾rarũ: in quo foro ante te mũdus stecit:
Holo michi credatur. s nec tibi: ap̃o credatur.
Sp̃ui dĩ ꝑ ꝓpħas credatur: legi moysi credatur: Qͥd
dixit moyses de his futuris temporib : Ad habra¬
ham dictũ ẽ: in semine tuo benedicent᷑ om̃s gen¬
tes. An dubitas quid sit semen habrahȩ : Puto qr
oum apłe dixerit nõ dubitabis. Aut si et de apło
dubitabis: quare pax: Pax et non est. pax. Quid
dicit apłs: Abrahȩ dictȩ sunt ꝓnussiones: et se¬
nuni eius. Non dicit et seminib tanquã in multis:

Expanded text:
tamen damnes, tanquam verum sit. Hoc pax jubet. tamen damnes, tanquam verum sit. Hoc pax jubet. «Quaere pacem,» ait, «et sequere eam» . Haeresis quod monet? Damnat incognitos, damnat totum mundum: Periit totus mundus, nullus est Christianus, Africa remansit. Bene judicasti. De quo tribunali dicis tu sententiam in orbem terrarum? in quo foro ante te mundus stetit? Nolo mihi credatur, sed nec tibi: Christo credatur, Spiritui Dei per Prophetas credatur, Legi Moysi credatur. Quid dixit Moyses de futuris his temporibus? Ad Abaraham dictum est: «In semine tuo benedicentur omnes gentes» . An dubitas quid sit semen Abrahae? Puto quia cum Apostolus dixerit, non dubitabis: aut si et de Apostolo dubitabis, quare, Pax, pax; et non est pax ? Quid dicit Apostolus? «Abrahae dictae sunt promissiones, et semini ejus. Non dicit, Et seminibus, tanquam in multis;