comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cusatio tua ẽ: aut alit ortodoxus ẽẽ
ũ poteris. nͥ me hereticũ cõpbaueris:
Qd tͥ ꝓdest societas mea. aut que ẽ ista
prudentia: Accusatꝰ ab alus accusas
aliũ: ab alio appeteris .&. illi tergũ ob¬
riertens. qͥescentẽ cont̾ te ꝓuocas. Tes¬

Expanded text:
cusatio tua est? Aut aliter orthodoxus esse non poteris, nisi me haereticum comprobaveris? Quid tibi prodest societas mea? Aut quae est ista prudentia? Accusatus ab aliis, accusas alium. Ab alio appeteris; et illi tergum obvertens, quiescentem contra te provocas.
Abbreviated transcription (Latin):
urtib suscepert̃. aut int̾pretatio¬
nẽ neã cũ asteriscis sius radere.
deq enĩ fieri pot̾ ut qͦs plura inter¬
misisse conspexerint. ñ eosdẽ etiã
inqͥb dã errasse fateant᷑. p̃cipueq
in iob cui si ea que sub asteriscis ad¬
dita st̃ subtraxeris. pars maxuna
grecos. Ceterũ ap̃ latinos ante eam
translationẽ quã sub asteriscis &
obelis niuꝑ edidimꝰ septingenti
fermeꝰ ͥ octingenti uersus st̃: qͥb:
decurtatꝰ laceratꝰ corrosusq liber.
sui feditatẽ publice legentib p̾be¬
at. Et pꝰ multa que studio breui¬
tatis p̃tereo. hec in fine subuinxi.
Audiant qͣꝓpt̃̾ canes mei iccroo me
in hoc uolumine laborasse. ñ ut
int̾pretationẽ antiquã rep̃hende¬
rem. s ut ea quȩ in illa obscura st̃

Expanded text:
rtibus susceperunt: aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, pars maxima Graecos. Caeterum apud Latinos ante eam translationem quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt:decurtatus et laceratus, corrosusque liber foeditatem sui publice legentibus praebeat. » Et post multa quae studio brevitatis praetereo, haec in fine 525 subjunxi: « Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine laborasse, non ut interpretationem antiquam reprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
didi. Qd̾ illaturus sũ: eqͥssimũ est.
Edidi aliqͥd qd̾ non habet᷑ in greco.
uł alit̾ habet᷑ quã a me uersũ ẽ:
Qd int̾pretẽ laniant. Int̾rogent
hebreos. & ipsis auctorib transla¬
tionis mee uel arrogent fidem.¬

Expanded text:
d illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum est? Quid interpretem laniant? interrogent Hebraeos: et ipsis auctoribus, translationi meae vel arrogent ve
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa ferantur exemplaria. & ger¬
mana illa antiquaq tͣnslatio cor¬
rupta sit. atq iuolata:. nr̃i arbitru
putas. aut e plurib uidicare quid
uerũ sit. aut nouũ opꝰ in ueteri
oꝑe cudere. illudentibq uideis
cornicũ ut dr̃ ocłos configere. Ale¬
laudat auctorem. constantinopo¬
lis usq antiochiam luciani mar¬
tyris eremplaria ꝓbat medie int̾
piuncie palestinos codices legunt
quos ab origene elaboratos eusebiꝰ
⁊ pamphilus uulgauert̃. totusq
orbis hac intͣ se trifaria uarietate
compugnat. Et certe origenes ñ
solũ exemplaria composuit .iiii.
editionũ e regione singła uerba
describens. ut unus dissentiens sta¬
tim ceteris int̾ se consentientibus
onem miscuit: asteriscis designanᷤ¬

Expanded text:
erantur exemplaria, et germana illa antiquaque translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alelaudat auctorem. Constantinopolis usque ad Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat. Mediae inter has provinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilius vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exempla composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim, caeteris inter se consentientibus,onem miscuit, asteriscis vi
Abbreviated transcription (Latin):
rantes qͥs ex multis uerius dixerit.
Qd̾ etiã sapientissimo ciudã nuꝑ
apͣ grecos accidit: ut intͣdũ scͥptu¬
re sensũ relinquens. uniꝰ cuiꝰlibet
uiterpͣtis sequeret᷑ errorem. Nos
aut̃ qͥ hebree lingue saltẽ parua
habemꝰ scientiã. ⁊ latinꝰ nob̃ uitũ¬
q sermo ñ deest. ⁊ de aliis magis
possumꝰ iudicare. & ea que ipsi in¬
plurimos latino sermoni datũ. cui
rursũ uixta ipsũ hebraicũ uerte¬
rem. sic locutus sũ. Cogor. ꝑ singi¬
los scͥpturȩ diuine libros adu̾sar¬
oꝵ respondere maledictis. qͥ int̾¬

Expanded text:
rius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest, et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi inplurimos Latino sermoni datum, cum rursum juxta ipsum Hebraicum verterem, sic locutus sum: « Cogor per singulos Scripturae divinae libros, adversariorum respondere maledictis, qui int
Abbreviated transcription (Latin):
lxx tͣnslatoꝵ olim de greco em̃da¬
tũ tribuisse me nr̃is: nec inumicũ
debiusse estiniari eoꝵ quos in con¬
uentu frm semꝑ edissero. Et qd̾ ñc
dabreianun. id ẽ uerba dierum int̃¬
p̾tatus sum: icciroo feci ut mestri¬
cabiles moras .⁊ siluã nominũ. que
scriptoꝵ confusa st̃ uitio. sensuũq¬

Expanded text:
Graeco emendatam tribuisse me nostris, nec inimicum debere existimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM id est, Verba Dierum, interpretatus sum, idcirco feci ut inextricabiles moras, et silvam nominum, quae scriptorum confusa su
Abbreviated transcription (Latin):
am suꝑcilio: ut illos aurũ argen¬
moniũ: ne nc̃ me rerũ necessitate
compulsũ dicat mutasse sententi¬
am. In libro tempoꝵ id ẽ paralipo¬
meuon. qͥ hebraice dr̃ dabreiamin:
hac scm̃ papam chromatiũ p̃faci¬
pura ⁊ ut ab eis in grecũ uersa ẽ
editio ꝑmanet ͤ. suꝑflue mi chroma¬

Expanded text:
am supercilio, ut illos aurum et prmonium, ne nunc me rerum necessitate compulsum dicas mutasse sententiam. In libro Temporum, id est, Paralipomenon, qui Hebraice dicitur DABRE JAMIM, hac ad sanctum papam Chromatium Praefatipura, et ut ab eis in Graecum versa est Editio permaneret, superflue mi Chroma
Abbreviated transcription (Latin):
quãus corrigas: catholica ñ ꝓ¬
babis. Si enĩ error eẽt in uerbis
aut in paucis sensib: possent de¬
truncari mala. & bona ꝓ his re¬
poni. Ubi aut̃ tota disputatio
equalis ẽ. & uniu̾se rationabi¬
les creaturȩ que ꝓpria uolunta¬
te consuerant in unũ postea re

Expanded text:
quamvis corrigas, catholicas non proquamvis corrigas, catholicas non probabis. Si enim error esset in verbis, aut in paucis sensibus, possent detruncari mala, et bona pro his reponi. Ubi autem tota disputatio aequalis est: ut universae rationales creaturae, quae propria voluntate corruerant, i
Abbreviated transcription (Latin):
id facilior ei falsitas ei fuerit. qd̃
aut nullus eas hr̾et. aut admodũ
ualeas aut em̃dare: S qͥa unꝰqͥsq
uiuit stomacho suo.&. amicus ñ
statĩ dñs ẽ alteriꝰ uoluntatis: sicut
accusationẽ etiã uerã rep̾hendo.
sic falsitatẽ scedularũ in sc̃o uiro¬
ñ suscipio. Qͥd enĩ homo latinus
de int̾pretatione greca potuit imi¬
tari: aut qͥd subtrahere uł addere
in libris ꝑiarchon. ubi sic contex¬
ta st̃ om̃ia. &. alterũ pendet ex al¬
tero: ut quioqͥd tollere uolueris
uł addere. quasi pannus in uesti¬
m̃to statĩ appareat: Qd̃ gͦ me mo¬
nes: ipse facito. Paululũ saltẽ hu¬
mani ⁊ si ñ xp̃iani pudoris assu¬
me: nec despecta & calcata consci¬
entia tua uerbis te purgandũ pu¬
tes. qͥ reb urgeris: Si eusebius
auro redemit inem̃datas scedulaᷤᷤ
qͣs falsaris. &. tu ꝓfer tuas que fal¬
sate ñ st̃. Et si ꝑbaueris nichil
in illis hereticũ: tẽ ille crummine
tenebit᷑ falsitatis. Quãuis mutes

Expanded text:
id facilius ei falsatae fuerint, quod aut nullus eas haberet, aut admodum valeas, aut emendare? Sed quia unusquisque vivit stomacho suo: et amicus non statim dominus est alterius voluntatis: sicut accusationem etiam veram reprehendo, sic falsitatem schedularum in sancto viro non suscipio. Quid enim 535 homo Latinus de interpretatione Graeca potuit immutare? Aut quid subtraheret, vel adderet in libris περὶ Ἀρχῶν ubi sic contexta sunt omnia, et alterum pendet ex altero, ut quidquid tollere volueris, vel addere, quasi pannus in vestimento statim appareat? Quod ergo me mones, ipse facito: paululum saltem humani, si non Christiani pudoris assume, ne despecta et calcata conscientia tua, verbis te purgatum putes, qui rebus urgeris. Si Eusebius auro redemit inemendatas schedulas, quas falsaret, tu profer tuas, quae falsatae non sint: et si probaveris nihil in eis haereticum, tunc ille crimine tenebitur falsitatis. Quamvis mutes,
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit tͣnsfert. Nisi forte putan¬
dus ẽ tullius ethonomicũ xenofon¬
tis ⁊ platonis. pytagoram. ⁊ demon¬
stenis ꝓtesifontẽ. afflatus rethorico
spũ tͥnstulisse. aut alit̃ de eisdem li

Expanded text:
i forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut aliter de eisdem li
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ m̃dacio suo extruxerit. qͥb diui¬
si eadẽ scriptitarint: cũ aristeus
eiꝰdẽ tholomei iperapistes. & mul¬
to post cempore iosephus nichil
tale retulerint. s in unã basilicã

Expanded text:
e mendacio suo” extruxit “quibus divisi eadem scriptitarent, cum Aristeus, eiusdem Ptholemei yperapistes, et multo post tempore Iosephus nihil tale retulerint, sed in una basili
Abbreviated transcription (Latin):
rie quippe dignitatem. & ad meritũ
gitare. urgere notarios: & huinitu
feruentis equi ingenioli mei festinus
arguere tarditatem. Memento igit᷑
cetera taceam. domestica sc̃ȩ uere exem¬
pla sectare: que uere xp̃m secuta. pe¬
regrinationis melestias fustinet: Q
sit tibi tanti dux femina facti. hiesx

Expanded text:
riae quippe dignitatem et ad meritum riae quippe dignitatem et ad meritum gitare, urguere notarios et hinnitu feruentis equi ingenioli mei festinus arguere tarditatem. memento igiturcetera taceam, domestica sanctae Uerae exempla sectare, quae uere secuta Christum peregrinationis molestiam sustinet, et sit tibi tanti dux femina facti. CX
Abbreviated transcription (Latin):
tamen monet debilior. pugat ille qͥ
fortior ẽ. Noli respicere uidam negan¬
tem: s paulum respice confitentem.
Ia cob dutissimi patris filius. solus a
nudus in baculo suo ꝑgit mesopota¬
nuam: iacet lassus itinere: ⁊ qui de¬
licatissime a rebecea fuerat educatus.
lapide ꝓ pulullo utitur. Uidit scalã
de terra usq ad celum. & ascenden¬
eam: & desuꝑ innitentem dñm. ut
lapsis porrigeret manum: ut as¬
cendentes suo ad laborem ꝓuocaret
aspecꝰtu. Unde ⁊ uocatur locus ille
bethel .i. domus dei: ui qua cotidie as¬
cenditur ⁊ descenditur. Etenim sc̃i
iri corruunt si fuerint negligentes ÷
I ⁊ peccatores pͥstinum recipiunt gra¬
dum. si sordes fietib lauerint. Hoc
ideo dico. ut non te terreant descen¬
dentes: s prouocent ascendentes. Nũ¬
quam exemplum a malis sumitur.
Etiam in seculi rebus semꝑ a melio¬
ri parte incitamenta uirtutum st̃.
Oblitus ꝓpositi & epistolaris breuita¬
tis. plura dictare cupiebam: ad mate¬

Expanded text:
tamen monet debilior et pugnat ille, qui fortior est. noli respicere ludam negantem, sed Paulum respice confitentem. Iacob, ditissimi patris filius, solus et nudus in baculo suo pergit Mesopotamiam, iacet lassus itinere et, qui delicatissime a Rabecca matre fuerat educatus, lapide ad caput pro puluillo utitur. uidit scalam de terra usque ad caelum et ascendenet desuper innitentem dominum, ut lassis manum porrigeret, ut ascendentes suo ad laborem prouocaret aspectu. unde et uocatur locus ipse Bethel, id est \'domus dei\', in qua cotidie ascenditur atque descenditur. et sancti enim conruunt, si fuerint neglegentes, et peccatores pristinum recipiunt gradum, si sordes fletibus lauerint. hoc ideo dico, ut non te terreant descendentes, sed prouocent ascendentes. numquam exemplum a malis sumitur; etiam in saeculi rebus semper a meliore parte incitamenta uirtutum sunt. oblitus propositi et epistolaris breuitatis plura dictare cupiebam—ad mate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ secuto sint saluatorem. Ee certe p̾ter
retia ⁊ nauim nichil eos legimus di¬
misisse: & tamen testimonio dñi fu¬
turi iudicis coronantur. quia se offe¬
rentes. totum duiserant qđ̵ habeba¬
nt. Hec loquor non in suggillatione
oꝑm tuoꝵ uel quod extenuem libe¬
ralitatem tuam ⁊ elemosinas tuas.
s quod nolim te inter seculares ẽẽ
monachum. ⁊ inter monachos. secu¬
larem: totumq a te expetam. cius au¬
dio mentem diuino cultui deditam.
Si huic consilio nr̃o. uel amicus. uł
assecla uł ꝓpinquus remititur. ⁊ te
uel ad delicias uel ad splendentem
mensam aduocat. intelligito eum
ñ de tua anima s de suo uentre
cogitare: ⁊ om̃s opes lautaq conui¬
uia subita morte finri. Octo &. uii.
annoꝵ intra .xxͥ. dies duas filias
amisisti. ⁊ arbitraris senem dui pos¬
se uiuere : cuiꝰ ut etas tendatur lon¬
ga. audi dauid. dies uite nr̃e .lxx. ⁊¬

Expanded text:
et secuti sunt saluatorem; et certe praeter et secuti sunt saluatorem; et certe praeter retia et nauem nihil eos legimus dimisisse et tamen testimonio futuri iudicis coronantur, quia se offerentes totum dimiserant, quod habebant. Haec loquor non in suggillationem operum tuorum uel quod extenuem liberalitatem et elemosynas tuas, sed quod nolim te inter saeculares esse monachum et inter monachos saecularem totumque a te expetam, cuius audio mentem diuino cultui deditam. si huic consilio nostro uel amicus uel adsecula uel propinquus renititur et te ad delicias splendentis mensae reuocat, intellegito eum non de tua anima, sed de suo uentre cogitare et omnes opes lautaque conuiuia subita morte finiri. octo et sex annorum intra uigmti dies duas filias amisisti et arbitraris senem diu posse uiuere ? cuius ut aetas longa tendatur, audiet Dauid: dies uitae nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
tuam gaudeant libertatem: tam̃ mul¬
To plures sunt quib nichil dedisti.
Neq enim darii opes ⁊ cresi diuitiȩ:¬
explere ualent pauꝑes mundi. Quod
planxisti filias mcetuas: & paterne
filium uoluntate uigulauit: q quẽ
heredem mundi futurũ audierat. ñ
desperat eum post mortem etiam et̃
uicturum: Iepte obtulit filiam uir¬
ginem: ⁊ iccirco in enumeratione sc̃oꝵ
ab apło ponitur. Nolo tantũ ea offe¬
ras deo quȩ fur potest rapere: hostis
inuadere. proscriptio tollere. quẽ ⁊ ac¬
cedere possunt ⁊ recedere. &. star un¬
darum fluctuum a succedentib sibi
dñis occupantur. atq ut uno sermone
cunc̾ta comprehendam. quȩ uelis no¬
lis in morte dimissurus es: illud of¬
fer quod nullus tͥ possit hostis aufer¬
re. nulla eripere tẏrannidis. quod
tecum ꝑgat ad inferos. immno ad cȩ
lorum regna ⁊ paradysi delitias. Extru¬
is monasteria. multus a te ꝑ insulas
dalmatiȩ sc̃oꝵ numerus sustentatur.

Expanded text:
tua gaudeant liberalitate, tamen multua gaudeant liberalitate, tamen multo plures sunt, quibus nihil dedisti; neque enim Darei opes et Croesi explere ualent pauperes mundi. quodsplanxisti filias mortuas et paternae filium uoluntate iugulauit et, quem heredem mundi futurum audierat, non desperat etiam post mortem esse uicturum! Iepthe obtulit filiam uirginem et idcirco in enumeratione sanctorum ab apostolo ponitur. nolo tantum ea offeras domino, quae potest fur rapere, hostis inuadere, proscriptio tollere, quae et accedere possunt et recedere et instar undarum et fluctuum a succedentibus sibi dominis occupanturatque—ut uno cuncta sermone conprehendam-quae-uelis nolis — in morte dimissurus es; illud offer, quod nullus tibi possit hostis auferre, nulla eripere tyrannis, quod tecum pergat ad inferos, immo ad regna caelorum et ad paradisi delicias. extruis monasteria, multus a te per insulas amatae sanctorum numerus sustentatur;
Abbreviated transcription (Latin):
quãplurima: s hec rudimenta sunt
militiȩ tuȩ. Contempnis aurũ. con¬
tẽpserunt : mundi philosophi: e qͥb
unus ut cȩteros sileam. multarum pos¬
sessionum precium ꝓiecit in pelagus:
abite dicens in ꝓfundum male cupi¬
ditates. ego uos mergam. nen ego mer¬
gar a uobis. Philosophus głȩ animal.
n popularis aure uile mancipium.
totam semel sartinam deposuit : &
tu te putes in uirtutũ culmine con¬
stitutum. si partem ex toto offeras. o
Te ipsum uult dñs hostiam uiuam.
placentem deo : te inquam. non tua:
& ideo uariis temptationib commo¬
net. quia multis plagis eruditur isrł:
⁊ quem diligit dñs corripit. flagel
lat omnem filium quem recipit.
Pauꝑcula mulier udua duo era misit
in garophilatium. & quia totum ob¬
tulit quod habebat. omnes dicitur in
oblatione munerum dei. suꝑare locu¬
pletes. quȩ non pondere sui. s offeren¬
tium uoluntate pensantur. Ut mul¬
tis erogaueris censum titum. ut qͥdã

Expanded text:
quam plurima. Sed haec rudimenta sunt quam plurima. Sed haec rudimenta sunt militiae tuae. Contemnis aurum, contempserunt et mundi Philosophi. E quibus unus, ut caeteros sileam, multarum possessionum pretium proiecit in pelagus: \'abite\' dicens \'in profundum, malae cupiditates, ego uos mergam, ne ipse mergar a uobis\'. philosophus, gloriae animal et popularis aurae uile mancipium, totam semel sarcinam deposuit, et tu te putas in uirtutum culmine constitutum, si partem ex toto offeras ? te ipsum uult dominus hostiam uiuam, placentem deo, te, inquam, non tua. et ideo uariis temptationibus commonet, quia multis plagis et doloribus eruditur Israhel et, quem diligit dominus, corripit, flagellat autem omnem filium, quem recipit. paupercula uidua duo aera misit in gazophylacium et, quia totum obtulit, quod habebat, omnes dicitur in oblatione munerum dei superasse locupletes, quae non pondere sui, sed offerentium uoluntate pensantur. ut multis erogaueris censum tuum, ut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
atq alimenta miseroꝵ. Hec monilia
a te filie tue expetunt: his geminis or¬
nari capita sua uolunt. Quod ꝑiturũ
erat in serico: in uilib pauꝑm tuniciˢ
reseruetur. Repetunt a te partes suas
uincte sponso: nolunt uideri pauꝑes
ignobiles. Priora ornamenta deside¬
rant: nec est quo te excuses nobilitate
⁊ diuitiarum pondere. Respice scm̃
iurum pammachium prbra &. fer¬
uentissime fidei paulinum prbrm: qͥ
non solum diuitias. s seipsos dño ob¬
tulerunt. Qui contra diaboli tergi¬
uersationem nequaqͣm pellem ꝓ pel¬
le. s carnem ⁊ ossa ⁊ animas suas
dño consetrarunt: qui te ⁊ exemplo
⁊ eloquio id est ⁊ opere ⁊ lingua pos¬
sint ad maiora ꝑducere. N obilis es.
i illi: s in xp̃o nobiliores. Diues &
honoratus. &. illi. immo ex duutib¬
pauꝑes inglorii: ꝙ iccirco ditiores ⁊
magis incditi. quia ꝓ xp̃x pauperes
⁊ inhonorati. Ꝙ tu quidem bene fa
re: fouere monachos. eocłiis offerre

Expanded text:
atque alimenta miserorum. haec monilia atque alimenta miserorum. haec monilia filiae tuae a te expetunt, his gemmis ornari. capita sua uolunt. quod periturum erat in serico, in uilibus pauperum tunicis reseruetur. repetunt a te partes suas, iunctae sponso nolunt uideri pauperes et ignobiles, propria ornamenta desiderant. Nec est, quod te excuses nobilitate et diuitiarum pondere. respice sanctum uirum Pammachium et feruentissimae fidei Paulinum presbyterum, qui non solum diuitias, sed se ipsos domino obtulerunt, qui contra diaboli tergiuersationem nequaquam pellem pro pelle, sed carnes et ossa et animas suas domino consecrarunt, qui te et exemplo et eloquio, id est et opere et lingua, possint ad maiora producere. nobilis es: et illi, sed in Christo nobiliores. diues et honoratus: et illi, immo ex diuitibet inglorii: et idcirco ditiores, et magis inclyti, quia pro Christo pauperes et inhonorati. Et tu quidem benefacire, fovere Monachos, Ecclesiis offerre
Abbreviated transcription (Latin):
atq possessiones non habeas: ut pos¬
sis canere cum ꝓpheta pars mea dñs.
ut uerus leruta nichil de terrȩ here¬
ditate possideas. E hoc hortor. si uis
si sublata cruce xp̃m sequi. si apprehen¬
so aratro non respicere post terga. si
in sublimi tecto positus uestimenta
minam seculi pallium derelinquis.
Unde ⁊ helyas ad cęloꝵ regna festina¬
us. non potest ire cum pallio: sed
mundi in mundo uestimenta di
seculo primus es. non ⁊ in xp̃i fami¬
lia pͥmus sis:  An quia uxorem ha¬
bes: Habuit ⁊ petrus: ⁊ tamen cum
rete eam ⁊ nauicula dereliquit. Pro¬
uidentissimus dñs omnium salutẽ
desiderans. malensq penitentiam pecca¬
toris quam mortem. tulit tͥ hanc excu¬
sationem: ut non illa trahat te ad ter¬
ras. s tu eam sequaris ad paradysi¬
regna tendentem. B ona liberis paraᷤ.
qui te ad dñm precesserunt: ut par¬
tes eoꝵ. non in diuitias sororis ꝓfici¬
ant: s in redemptionem animȩ tuȩ

Expanded text:
 possessionem habeas; ut pos possessionem habeas; ut possis canere cum Propheta: Pars mea Dominus , et ut verus Levita nihil de terrena haereditate possideas. Et hoc hortor: Si vis si sublata cruce Christum sequi, si apprehenso aratro, non respicere post tergum, si in sublimi tecto positus, pristina vminam, saeculi pallium derelinquas . Unde et Elias ad coelorum regna festinans, non potest ire cum pallio, sed mundi in mundo vestimenta dimsaeculo primus es, non in Christi familia primus sis? An quia uxorem habueris? Habuit et Petrus, et tamen cum reti eam, et navicula dereliquit. Providentissimus Dominus, et omnium salutem desiderans, malensque poenitentiam peccatoris quam mortem, abstulit tibi hanc excusationem, ut non illa te retrahat ad terras, sed tu eam sequaris ad paradregna tendentem. bona libens paras, qui te ad dominum praecesserunt, ut partes eorum non in diuitias sororis proficiant, sed in redemptionem animae tuae
Abbreviated transcription (Latin):
mam tuam ad temptationem: et
cum feceris omĩa . dicito seruus inu¬
tilis sum. feci quod facere debui: tulis¬
ti liberos quos ipse dederas. recepisti
ancillam quã michi ob breue solati¬
um accomodaueras: non concristor
Q̾ recepisti. s ago gr̃as quia dedisti.¬
Qd̃ quondam diues adolescens om̃ia
ad quem dñs in euangelio unum
inquit tͥ deest. siuis ꝑfecꝰtus esse. ua¬
de uende omia quȩ haibes ii da pau:¬
perib i ueni sequere me: qui om̃ia
se fecisse dicebat. in pͥmo certaminẽ
diuitias uincere ñ potest. Unde ⁊ dif¬
ficulter intrant diuites in regna cȩ
loꝵ: que expeditos ⁊ alarum leuita¬
te subnixos habitatores desiderant.
non partem substantiȩ. s uniuersa
que habes. & da non amicis. non cõ¬
sanguineis. non ꝓpinquis. ñ uxori.
non liberis: plus aliquid addam. ni
chil tibi ob metum inopie reserues.
de iniquo mammona qui te recipi¬
ant in eterna tabernacula: ut me
sequaris ut dñm. mundi diuitias

Expanded text:
mam tuam ad temptationem. et, mam tuam ad temptationem. et, cum omnia feceris, dicito: \'seruus inutilis sum; feci, quod facere debui. tulisti liberos, quos ipse dederas; recepisti ancillam, quam mihi ob breue solacium commodaueras. non contristor, quod recepisti, sed ago gratias, quod dedisti\'. quondam diues adulescens omnia,ad quem dominus in euangelio: unum tibi, inquit, deest: si uis perfectus esse, uade, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et ueni, s equere me. qui omnia se fecisse dicebat, in primo certamihe diuitias uincere non potest. unde et difficile intrant diulorum: quae expeditos, et alarum levitate subnixos, habitatores denon partem substantiae, sed. uniuersa, quae possides, et da non amicis, non consanguineis, non propinquis, non uxori, non liberis - plus alihil tibi ob metum inopiae reservabis, de iniquo mammona, qui te recipiant in aeterna tabernacula, ut me sequaris ut Dominum. Nam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
posse suꝑari. ecce inquit crado eũ
tibi: tament cantũ animã illus
custodi. Caro uiri sc̃i datur in diabo¬
li potestatem. n animȩ sanitas reserua¬
tur: ne si illud ꝑcussisset in quo sen¬
sus ẽ mentisq indicium. ñ esset cul¬
ꝑa peccantis. s eius qui statum m̃tis
euerterat. Laudent te gͦ alii. tuasq
contra diabolum uictorias panegeri-¬
cis ꝓsequantur. qđ leto uultu mor¬
tes tuleris filiarum. quod in qͣdra¬
gesimo die dormitionis earũ lugu¬
brem uestem mutaueris. ⁊ dedicati¬
o ossium martyris. candida ł indu¬
menta reddiderit: ut non osentires
dolorem orbitatis tuȩ. quem cuutas
uniuersa sentiret: s ad triumphũ
martyris exultares. qd scĩssimam con¬
iugem tuam non quasi mortuam. s
quasi ꝓficiscentem deduxeris. E go
te ñ adulatione decipiam. ne lubri¬
ca laude supplantem: loquarq illud
potiꝰ quod te audire condecet. fili ac:¬
cedens ad seruitutem dei . p̃para aniz¬

Expanded text:
non posse superari: Ecce, inquit, trado illum non posse superari: Ecce, inquit, trado illum tibi: tantum animam illius custodi . CARO VIRI SANCTI datur in diaboli potestatem, et animae sanitas reservatur: ne si illud percussisset, in quo sensus est mentisque judicium, non esset culpa peccantis, sed ejus qui statum mentis everterat. 4. Laudent ergo te alii, et tuas contra diabolum victorias panegyricis prosequantur, quod laeto vultu mortes tuleris filiarum, quod in quadragesimo die dormitionis earum lugubrem vestem mutaveris, et dedicatio ossium Martyris candida tibi vestimenta reddiderit, ut non sentires dolorem orbitatis tuae, quem civitas universa sentiret, sed ad triumphum Martyris exultares: quod sanctissimam conjugem tuam non quasi mortuam, sed quasi proficiscentem deduxeris. Ego te nequaquam adulatione decipiam, nec lubrica laude supplantabo. Loquar illud potius, quod tibi audire conducit: Fili accedens ad seruitutem dei.praepara ani
Abbreviated transcription (Latin):
homo. dabit ꝓ anima sua. S extenꝰ¬
de manum tuam paulisꝑ ⁊ tange os
eiꝰ ⁊ carnem: nisi in faciem benedixe¬
rit tibi. Callidissimus aduersarius &
inueteratus dierum maloꝵ nouit
allia esse que extrinsecus sint. ⁊ a fi¬
indifferentia nominentur: in eoꝵq
amissione atq contemptu ꝑfectam
esse uirtutem: aliaq intrinsecus. & de¬
siderata cogant dolere ꝑdentem. Un¬
ri. qui nichil de se s totum extra se
dederit: qui pro corio suo coria ob¬
tulerit filioꝵ: deposueritq marsu¬
Unde intelligit prudentia tua usq
ad hunc terminũ ꝑuenisse tempta¬
tiones tuas ⁊ dedisse te coriũ ꝓ corio
pellem ꝓ pelle: omnia quecumq ha¬
bes parum esse ꝓ anima tua daire
Neodum autẽ extentam inte ma¬
uum dei. nec tactas carnes. nec ossa
miscere difficile ẽ:⁊ in faciem deo
benedicere. ꝓ eo quod ẽ maledicere.
autem dñs athletam suum
umo uirum fortissimum etiam
in isto extremo ꝑfectoq certamine

Expanded text:
homo, dabit pro anima sua. sed extenhomo, dabit pro anima sua. sed extende manum tuam et tange ossa, et carnes ejus, nisi in faciem benedixerit tibi . Callidissimus adversarius et inveteratus dierum malorum, novit alia esse quae extrinsecus sint, et Phiindifferentia nominentur, in eorumque amissione atque contemptu perfectam non esse virtutem: alia quae intrinsecus et desiderata cogant dolere perdentem. Un794 qui nihil de se, sed totum extra se dederit, qui pro corio suo coria obtulerit filiorum, et deposuerit marsuUnde intelligat prudentia tua usque ad hunc terminum pervenisse tentationes tuas, et dedisse te corium pro corio, pellem pro pelle, omniaque, quae habes paratum esse dare pro anima tua: necdum autem extentam in te manum Dei, nec tactas carnes, nec ossa miscere; et in faciem Deo benedicere, pro eo quod est, maledicere. autem Dominus athletam suum, imo virum fortissimum etiam in isto extremo perfectoque certamine
Abbreviated transcription (Latin):
lis: complens in se illud de sapiente p̃
conium. si fractus illabatur orbis. im¬
pauidũ ferient rume. Tibi maior pars
substantiȩ derelicta est: & tam̃ temp¬
taris quantũ ferre potes. Necdum ad
eum ꝑuenisti gradum: ut totis aduer¬
sum te cuneis duncetur. Diues qͣndã
dñs ⁊ daitior pater: subito orbus & nu¬
dus ẽ. Cumq in om̃ib his que contige¬
rant ei non peccasset coram dño. nec
quicquã locutus esfet insipiens: exulta¬
ns dñs in uictoriam famuli sui. & il¬
luis patientiam suum docens trium¬
phum : dicit diabolo. Animaduertisti
uerus dei cultor. abstinens se ab om̃i¬
oꝑe malo: & adhuc ꝑseuerat in inno¬
centia. Pulchre addidit ⁊ adhuc ꝑse¬
uerat in innocentia: quia difficile est.
p̾ssam malis innocentiam non dole¬
re. & hoc ipso fide periclitari. quo se
uidet inuiste sustinere quod patitur
Ad que respondens diabolus dño ait.
Corium ꝓ corio: & om̃ia quȩ habet

Expanded text:
lis, comlis, comconium: si fractus in inlabatur orbis, inpauidum ferient ruinae. tibi maior pars substantiae derelicta est et tantum temptaris, quantum ferre potes. necdum enim ad eum peruenisti gradum, ut totis aduersum te cuneis dimicetur. Diues quondam dominus et ditior pater subito orbus et nudus est. cumque in omnibus his, quae contigerant ei, non peccasset coram domino nec quicquam locutus esset insipiens, exultans deus in uictoria famuli sui et illius patientiam suum ducens triumphum dixit ad diabolum: animaduertisti uerax dei cultor, abstinens se ab omni malo et adhuc perseuerat in innocentia. pulchre addidit: et adhucperseuerat in innocentia, quia difficile est pressam malis innocentiam non dolere et in hoc ipso fide periclitari, quod se uideat iniuste sustinere, quod patitur. ad quae respondens diabolus domino ait: corium pro corio et omnia, quae habuerit
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisti. Hic est catalogus temptaci¬
onum tuarum: & cum uiliano xͥ
tyrunculo pugna hostis antiqui.
Quȩ si ad te respicias grandia sunt.
si ad pugnatorem fortissimum. lu¬
dus ⁊ umbre certaminis. Beato iob
post maloꝵ examina uxor pessi¬
ma reseruata est. ut ꝑ eam disce¬
ret blasphemare: tibi sublata est
optima. ut miseriarum solatiũ
ꝑderes. Alud aut̾ est sustinere:
quã nolis: aliud desiderare quam
diligis. Ille in tot mortib filioꝵ
domus suȩ unũ habuit sepulchrum :¬
& scissis uestib ut parentis monstra-¬
ret affectum ꝓcidens adorauit ⁊ dix:
reuertar illuc: dñs dedit dñs abstulit.
sicut placuit dño ita factum ẽ: sit no¬
men dr̃u benedictum. Tu parcissime di¬
cam. inter multoꝵ officia ꝓpinquoꝵ
⁊ consolantes amicos. tuoꝵ exequias p¬
secutus es. ꝑdidit ille simul om̃s diu̾i¬
tias. & succedentib sibi maloꝵ nuntiiᷤ
ad singulaᷤ plagas ferebatur immobi¬

Expanded text:
suscepisti. hic est catalogus temptatisuscepisti. hic est catalogus temptationum tuarum, haec cum Iuliano, tirunculo Christi, pugna hostis antiqui. quae, si ad te respicias, grandia sunt, si ad bellatorem fortissimum, ludus et umbra certaminis. beato Iob post malorum examina uxor pessima reseruata est, ut per eam disceret blasphemare; tibi sublata est optima, ut miseriarum solacium perderes. aliud autem est sustinere, quam nolis, aliud desiderare, quam diligas. ille in tot mortibus filiorum domus suae ruinam unum habuit sepulchrum et scissis uestibus, ut parentis monstraret affectum, procidens in terram redeam, Dominus dedit, Dominus abstulit: sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum . Tu, ut parcissime dicam, inter multorum officia propinquorum, et consolantes amicos, tuorum exequias prosecutus es. Perdidit ille simul omnes divitias, et succedentibus sibi malorum nuntiis ad singulas plagas feriebatur immobi
Abbreviated transcription (Latin):
grauitatem confugimus. ubi uulne¬
rum uera medicina ẽ: ubi dolorũ
certa remedia: in quib recipit uni:¬
cum filium mater in feretro. ubi¬
turbe dicitur circumstanti. non est
mortua puella s dormit. ubi quatri¬
duanus mortuus ad uocem inclaman¬
tis dñi ligatus egreditur. Audio te
in breui tempore duas uirgunculas
filias uinctis penȩ ẽstulisse funerib.
&. pudicissimam atq fidelissimam con¬
iugem tuam faustinam immo fidei
calore girmanam. in qua post liberos
amussos acquiescebas. subita tͥ dormitio
ne subtractam: quasi naufragus in lit¬
tore latrones repperiat. & iuxta eloqͥa
ꝓphetarũ fugiens ursum extendensq
ris. consecuta rei familiaris damna
priuatas possessionum tuarum rui¬
nas. ab actos armentoꝵ greges ac
peccorũ. uictos occisosq seruulos. et
in unica filia quam tͥ tam crebro
orbitas fecerat cariorem electum nobi¬
lissimum generum: ex quo ut omĩa
taceami plus meroris quam gaudiz

Expanded text:
grauitatem confugimus, ubi uulnegrauitatem confugimus, ubi uulnerum uera medicina est, ubi dolorum certa remedia, in quibus recipit unicum filium mater in feretro, turbae dicitur circumstanti: non est mortua puella, sed dormit, et quadriduanus mortuus ad uocem inclamantis domini ligatus egreditur. Audio te in breui tempore duas uirgunculas filias iunctis paene, extulisse funeribus et pudicissimam ac fidissimam coniugem tuam Faustinam, immo fidei calore germanam, in qua sola post amissne subtractam: quasi si naufragus in littore latrones reperiat, et juxta eloquia Prophetarum fugiens ursum, incidat in tur. Consecuta rei fapriuatas tuarum possessionum ruinas, abactos armentorum ac pecorum greges, uictos occisosque seruulos et in unica filia, quam tibi tam crebrae orbitates fecerant cariorem, electum nobilissimum generum, ex quo, ut omnia taceam, plus maeroris quam gaudii
Abbreviated transcription (Latin):
ilius meus fr̾ tuus
aysonus. in ipso iam
ꝓfcctionis articulo. cũ
michi p̾sentiam sui tarde dedisset.¬
&. cito abstulisset. atq in puncto
temꝑis salue pariter ualeq dixisset.
uacuum se redire arbitratus est. nͥ
mearum ad te aliquid nugarum
tumultuario sermone portaret. iam
dimisso sẏncemate equus publicus
sternebatur: & nobilem uiuenem pu¬
niceam indutum tunicam balteus
ambiebat: & tamen ille apposito nota¬
rio cogebeit loqui: que uelociter edita
uelor consequeretur manus . & lingue
uelocitatem prenderent signa uerboꝵ.
Itaq non scribentis diligentia. s dictan¬
tis temeritate silentium a te bongum
rumpo: offerens tibi officii uoluntatẽ.
Extemporalis ẽ epła absq ordine sensũ¬
re repperias. in ꝓcinctu effusam puteᷤ.
& abire cupienti ingestũ iuaticum.
oquitur scriꝑtura diuina: musica in
luctu importuna narratio. Unde et
nos leporem artis rethorice contẽnen¬
tes. & puerilis atq plausibilis eloqui
uenustatem. ad sc̃arum scripturarũ

Expanded text:
Filius meus, frater tuus Ausonius in ipso iam profectionis articulo, cum mihi praesentiam sui tarde dedisset, cito abstulisset atque in puncto temporis salue pariter ualeque dixisset, uacuum se redire arbitratus est, nisi mearum ad te aliquid nugarum tumultuario sermone portaret. iam dimisso synthemate equus publicus sternebatur et nobilem iuuenem punicea indutum tunica balteus ambiebat et tamen ille apposito notario cogebat loqui, quae uelociter edita uelox consequeretur manus et linguae celeritatem prenderent signa uerborum. itaque non scribentis diligentia, sed dictantis temeritate longum ad te silentium rumpo offerens tibi nudam officii uoluntatem. extemporalis est epistula absque ordine sensure repperias. in procinctu effusam putes et abire cupienti ingestum uiaticum. diuina scriptura loquitur: musica in luctu intempestiua narratio. unde et nos leporem artis rhetoricae contemnentes et puerilis atque plausibilis eloquii uenustatem ad sanctarum scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ẽ labor ⁊ dolor. felix ⁊⁊ om̃i dig¬
nus beatitudine. quem senectus xp̃o
occupat seruientem. quem extrema
dies saluatori inuenit militantem
qui non confundetur cum loquet᷑
inimicis suis in porta. cui in intro¬
itu paradysi dicetur. recepisti boͣnia
in uita tua. nunc aut̃ hic letare.
Nec enm ulciscitur bis eum dñs in
eadem re. Diuitem purpuratum ge¬
henne flamma suscepit: lazarus
tridas lambebant canes. ⁊ uix de mi¬
cis mense duuitis miseram sustenta¬
bat animam. in sinu abrahe recipit᷑.
⁊ tanto patriarcha parente letatur.
Difficile immo impossibile ut et
p̃sentib ⁊ futuris quis fruatur bo¬
nis: ut ⁊ uentram hic  illic men¬
tem impleat. ut de delicus transeat
ad delicias: ut in utroq seculo pͥmꝰ
sit. ut in cȩlo ⁊⁊ in terra appareat
gloriosus. Quod si tibi tacita cogita¬
cio scrupulum mouerit. cur mo¬
ntor ipse non talis sim qualem te
esse desidero. ⁊ non nullos uideris
in medio it iere coiruisse: illud bre¬

Expanded text:
st, labor, et dolor est . Felix et omni dignus beatitudine, quem senectus Christo occupet servientem, quem extrema dies Salvatori invenerit militantem, qui non confundetur, cum loquetur inimicis suis in porta ; cui in introitu paradisi dicetur: Recepisti mala in vita tua, nunc autem hic laetare . Nec enim ulciscetur bis Dominus in eadem re. Divitem purpuratum gehennae flamma suscepit; Lazarus tridas lambebant canes, et vix de micis mensae locupletis miserabilem sustentabat animam, in sinu Abrahae recipitur, et tanto patriarcha parente laetatur. difficile, immo inpossibile, ut et praesentibus quis et futuris fruatur bonis, ut et hic uentrem et ibi mentem inpleat, ut de deliciis transeat ad delicias, ut in utroque saeculo primus sit, ut et in terra et in caelo appareat gloriosus. Quodsi tibi tacita cogitatio scrupulum mouerit, cur monitor ipse non talis sim, qualem te esse desidero, et nonnullos uideris in medio itinere conruisse, illud bre
Abbreviated transcription (Latin):
scribatur fructus laboꝵ aliquẽ man¬
ducare. ⁊ non labores frucꝰtuũ. Unde
tio tanta operositate quod uolebet
intelligi usus ẽ ꝑsuadendi. quanta sẽꝑ
falsitas indiget ut uera uideatur:
s latini de greco uerbi ambiguitate
decepti. kapẏtois. fructus magis quã
manus interp̾tati sunt: cum capytoy
manus qͦq dicantur. quod in. hebreo
ponitur. Se as fase. & sẏmacus quinta¬
q editio transtulerint. manuum tira
ut ambiguitatem prioris sermonis
effugerent. Cum hec furtius ut arnt
oꝑis ad lucubratiunculam uelox no¬
tarii manus me dicꝰtante signaret.¬
⁊ plura dicere cogitarem: iam ferme
quarta nocꝰtis hora excesserat. & repen¬
te stimulis quibdam dolentis stoma¬
chi suscitatus. in orationẽ ꝓripui: ut

Expanded text:
scribatur \'fructus laborum\' aliquem manscribatur \'fructus laborum\' aliquem manducare: et non labores fructuum\'; undetionem tanta operositate, quod uolebat intellegi, usus est persuadendi, quanta semper falsitas indiget, ut uera uideatur, retes, sed Latini de Graeci uerbi ambiguitate decepti xapitoac \'fructus\' magis quam \'manus\' interpretati sunt, cum xapitol \'manus\' quoque dicantur, quod in Hebraeo ponitur \'chaffach\', et Symmachus quintaque editio transtulerunt \'manuum tuarum\', ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. Cum haec furtiuis, ut\' aiunt, operis ad lucubratiunculam uelox notarii manus me dictante signaret et plura dicere cogitarem, iam ferme quarta noctis hora excesserat et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus in orationem prorui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gutis. & in pharetra quoq transla¬
tio seruaretur. Excussos aut̃ ⁊ consu¬
etudo sermonis humani uegetos ⁊ ro¬
interp̃tes in esdrȩ libro ꝓ iuuenibus
transtulerunt. in quo ita scribitur.
E factum ẽ ex die illa medii excussoꝵ
faciebant opus. & medii eoꝵ habebart
hastas ⁊ scuta ⁊ arcus ⁊ thoratas. ꝙ.
pͥncipes post omnem domum uida
edificantium in muro. Ex quo ani¬
maduertimus ⁊ in p̾senti loco pro
adolescentib atq puberib excussos
positos: non ut ille opinatus ẽ pro
apłis. qui excussi a pedum excussiõe
dicantur. Legi ciuusdam librum. &.
elegantem in eo sensum repperi. excuᷤ¬
lios apłos. qui ex ipsoꝵ semine ꝓcre¬
entur. ⁊ in similitudinem sagittaꝵ
manu dñi continentur. In sequenti
qͦq psalmo helyodorus magis quã
hylarius n̾r errauit: qui in eo loco
in quo scriptum est labores fructuũ
tuoꝵ manducabis. uaria opinatus
asseruit magis stare sententiam. si

Expanded text:
gittis, et in pharetra quoque translagittis, et in pharetra quoque translatio seruaretur. cexcussos\' autem et consuetudo sermonis humani \'uegetos\' et \'rointerpretes in Esdrae libro pro \'iuuenibus\' transtulerunt, in quo ita scribitur: et factum est ex die illa, medii excussorum faciebant opus et medii eorum habebant hastas et scuta et arcus et thoracas et principes post omnem domum Iuda aedificantium in muro. ex quo animaduertimus et in praesenti loco pro adulescentibus atque puberibus \'excussos\' positos, non, ut ille opinatus est, pro apostolis, qui excussi a pedum excussione dicantur. legi et cuiusdam librum et elegantem in \' eo sensum repperi, Cexcuslios apostolos, qui ex ipsorum semine procreentur et in similitudinem sagittarum manu domini contineantur. In sequenti quoque psalmo Heliodorus magis quam Hilarius noster errauit, qui de eo loco, in quo scriptum est: labores fructuum tuorum manducabis, uaria opinatus adseruit magis stare sententiam, si
Abbreviated transcription (Latin):
gere non poterat quomͦ ab origine ẽent
dicta querebat. Qui quia in hoc psal z¬
mo cõmentariũ origenis inuenire ñ
potuit: oppinionem magis insinuare
suam. quam insclłiam uoluit confite¬
ri. Quam ille sumptam claro sermo¬
ne isseruit: & alienum errorem di¬
sertius excusatus ẽ. Restat gͥ ut rursũ
nos habemus. sicut filii excussoꝵ. ibi
legitur. cenbreannaurim: quod aquila
interp̃tatus ẽ sicut filii pubertatum:
symachus ⁊ theodotion. sicut filii iuuen¬
tutis. sexta econposnoi. quod nos dice¬
re possumus exacuti sensus. Ex quo
manifestum ẽ adolescentiȩ popłos in¬
telligi xp̃ianos: scd̃m illud exemplũ
quo ds scõs suos in modum sagutarũ
sicut sagutam electam . q. in pharetra
sua abscondit me. Deniq in sequenti
uersu exceptis. lxx. qui aliter transtu¬
lerunt: in hebreo ⁊ in cunctis editio¬
nib ita repperi. Beatus uir qui reple¬
uerit pharetram suam ex ipsis: ut qͥa
metaphoram semel sumpserat ex sa¬

Expanded text:
gere non poterat, quomodo ab Origene essent gere non poterat, quomodo ab Origene essent dicta, quaerebat. qui, quia in hoc psalmo commentarium Origenis inuenire non potuit, opinionem magis insinuare suam quam inscientiam uoluit confiteri, quam ille sumptam claro sermone disseruit et alienum errorem disertius exsecutus est. Restat igitur, ut rursum nos habemus sic filii excussorum, ibi legitur \'chen bne annaurim\', quod Aquila interpretatus est- sic filii pubertatum, Symmachus et Theodotion sic filii iuuentutis, sexta 7jxov»jiivot, quod nos dicere possumus exacuti sensus. ex quo manifestum est adulescentiae populos intellegi Christianos secundum illud exemplum, quo deus sanctos suos in modum arcus et ssicut sagittam electam et in pharetra sua abscondit me. denique in sequenti uersu exceptis Septuaginta, qui aliter transtulerunt, et in Hebraeo et in cunctis editionibus ita repperi: beatus uir, qui repleuerit pharetram suam ex ipsis, ut, quia metaphoram semel sumpserat ex sa
Abbreviated transcription (Latin):
rum filios credentium popłos interp̃ta¬
putauerit appellatos. quib in euangłisˢ
sit p̾ceptum. inquanicũq ciuitatem in¬
troieritit ⁊ non fuerint recepti. excu¬
tere puluerem pedum suoꝵ in testi¬
monium ñ credentium. licet tu argute
p̾caueres ñ posse apłos sub nomine ex¬
cusoꝵ intelligi. cum aliud sit excutien¬
tium. aliud excussoꝵ: quia excutientes
sint qui excutiant. excussi uͦ ab aliis
excutiantur: & incongruum esse excus¬
sos apłos accipi. qui magis extutientes
debuerint appellari. Quid gͥ faciam:
Tantum uirum ⁊ suis temporib diser¬
tissimum reprehendere non audeo.
qui ⁊ confessionis sue merito. ⁊ uite
industria. ⁊ eloquentiȩ claritate ubi¬
cumq romanum nomen ẽ predacat᷑.
nisi quod non eus culpe ascribendũ ẽ.
qui hebrei sermonis ignarus fuit. Gre¬
carum quoq litterarum quandam
auram ceperat. s helyodori prb̃ri quo
ille familiariter usus ẽ. ea quȩ intelli¬

Expanded text:
rum filios credentium populos interpretarum filios credentium populos interpretaine putauerit appellatos, quibus in euangeliis sit praeceptum, in quamcumque ciuitatem introierint et non fuerint recepti, excutere puluerem pedum suorum in testimonium non credentium, licet tu argute praecaueris non posse apostolos sub nomine excussorum intellegi, cum aliud sit excutientium, aliud excussorum. quia excutientes sint, qui excutiant, excussi uero ab aliis excutiantur, et incongruum esse excussos apostolos accipi, qui magis excutientes debuerint appellari. quid igitur faciam? tantum uirum et suis temporibus disertissimum reprehendere non audeo, qui et confessionis suae merito et uitae industria et eloquentiae claritate, ubicumque Romanum nomen est, praedicatur; nisi quod non eius culpae adscribendum est, qui Hebraei sermonis ignarus fuit, Graecarum quoque litterarum quandam aurulam ceperat, sed Heliodori presbyteri, quo ille familiariter usus ea, quae intelle
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ exprimitur panem erumnosum:
Quinta editio ⁊ theodocion qui in
diluculo frustra consurgere. ⁊ post
quietem ad sanctuarium festinare.
cum idola dei honore uenerentur: se¬
cundum quod erechiel scripsit. in ip¬
so templo sacrificare idolis sacerdotes.
Ut aut̃ plenius adducaris pro dolore
in hebreo idola posita: hoc ipsum uer¬
bum hoc ẽ sabun. etiam in centesi¬
mo tercio decimo psalmo scriptũ .lxx.
in eo loco ubi legimus idola gentium ar¬
gentum ⁊ aurum oꝑa manuũ hominũ:
in hebreo habetur asabeem. quod aquila
interp̃tatur elaborationis eoꝵ. Unde cũ
ita se ueritas habeat. frustra quidem
doloris panẽ. aut hereticoꝵ intelligunt:
sacram̃ta. aut uitȩ istius miserabilis &
erumnose interp̃tantur laborem. apud
quem in sudore uultus nr̃i comedimꝰ
panem nr̃m: interq spinas ⁊ tribulos
breuis uitȩ alimenta nascuntur. Illud qͦ¬
de eodem psalmo interrogare dignata es
qui sint filii excussorum. miror te in
hylarii commentariis u̾̃ legisse excusso¬

Expanded text:
d exprimitur \'panem aerumnosum\', quinta editio et Theodotion. qui in diluculo frustra consurgere et post quietem ad sanctuarium festinare, cum idola dei honore uenerentur, secundum quod Ezechihel scripsit in ipso templo sacrificare idolis sacerdotes. ut autem plenius adducaris pro \'dolore\' in Hebraeo idola posita, hoc ipsum uerbum, hoc est \'aasabim\', etiam in centesimo tertio decimo psalmo scriptum Septuain eo loco, ubi legimus: idola gentium argentum et aurum, opera manuum hominum, in Hebraeo habet \'asabeem\', quod Aquila interpretatsr elaborationes eorum . unde, cum ita se ueritas habeat, frustra quidam doloris panem aut hereticorum intesacramenta, aut vitae istius miserabilis et aerumnosae interpretantur laborem, apud quam in sudore faciei comedimus panem nostrum, et inter spinas et tribulos, brevis vitae alimenta nascuntur . de eodem psalmo interrogare dignata es, qui sint filii excussorum. miror te in Hilarii commentariis non legisse excusso
Abbreviated transcription (Latin):
ut si quiˢ forte nescimus. sine teste.
sine iudice infida aure moliamur.
in latina lingua rubiginem obdu¬
ximus: intantum ut loquentib qͦq
nobis. stridor quidam non latinis
interstrepat. Unde ignosce ariditati :
& si imꝑitus sum inquid sermone
apłs. s non scientia. Illi utrumq
non deerat. & unum humiliter re¬
nuebat. N obis utrumq deest: qͥa
& quod pueri plausibiliter habuera¬
mus amisimus. nec scientiam quã
mur etiam minora ꝑdeNtes.

Expanded text:
ut, si quid forte nescimus, sine teste, ut, si quid forte nescimus, sine teste, sine iudice in fida aure moriatur. in Latina lingua rubiginem obduximus in tantum, ut loquentibus quoque nobis stridor quidam non Latinus interstrepat. unde ignosce ariditati: etsi inperitus sum, inquit, sermone, apostolus, sed non scientia. illi utrumque non deerat, et unum humiliter rennuebat; nobis utrumque deest, quia et, quidquid pueri plausibile habueramus, amisimus nec scientiam, quam mur, etiam minora perdentes.
Abbreviated transcription (Latin):
phod. Iuxta .lxx. qui sensum magis
quam uerbum intep̾tari st. sacerdo¬
tium interp̃tati theraphin: therafrn¬
uͦ id ẽ figurationib uel figuris. uaria
oꝑa que theraphin uocantur intel¬
ligi. Nam ⁊ in exodo ceterisq
locis ubi describuntur uestes plu¬
maria arte contexte. opus thetaphin id
ẽ uarium atq depictum factum esse
describitur: ita tamen ut uau literam
theraphyn non habeat : quia ubicumq
cum hac littera scribuntur. animalia
magis quam oꝑa significant. Iuxta
hunc gͥ sensum & micha cum ueste
sacerdotali cetera qͦq quȩ ad sacerdo¬
tale ꝑtinent ornamentum fecisse mon¬
stratur. Quam uellem nunc tͥ omnẽ
habitum sacerdotis exponere: & ꝑ sin¬
gulas uestium species diuina ostende
sacramenta. Uerum qm̃ in hoc ipso
breuitatem epłe excessimus: iosephus &.
philo uiri doctissimi udeoꝵ multiq
de nr̃is id latissime ꝓsecuti sunt: qͦrũ
cetero uelis presens ꝑcunctato p̾sentẽ:

Expanded text:
ptuaginta quoque, qui sensum magis, quam verba interpretati sunt, sacerdotium interpretari; in Theraphim vero, id est \'figurationibus\' uel \'figuris\', uaria opera, quae teraphim uocantur, intellegi. nam et in Exodo ceterisque locis, ubi describuntur uestes plumaria arte contextae, \'opus cherubim\', id est \'uarium atque depictum\', factum esse describitur, ita tamen, ut uau litteram cherubim non habeant, quia, ubicumque cum hac littera scribuntur, animalia magis quam opera significant. iuxta hunc igitur sensum et Micha cum ueste sacerdotali cetera quoque, quae ad sacerdotale pertinent ornamentum, per teraphim fecisse monstratur. Quam uellem nunc tibi omnem habitum sacerdotis exponere et per singulas uestium species diuina ostendere sacramenta! uerum, quia et in hoc ipso breuitatem epistulae excessimus et Iosephus ac Philo, uiri doctissimi Iudaeorum, multique de nostris id latissime persecuti sunt, coram uiua, cetero uelis, praesens percontato, praesentem,