comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit ad scđłm membrũ dep̾cationis suȩ.
s quasi hic pietatem erꝰ lacrimas ꝓfudis¬
se credamꝰ ne dilatione diutina totus
mundꝰ captꝰ errorib interiret. Ne
enuim cum dicit. non sibi tantũ singula¬
rit̾ petit. s uniuersis fidelib supplicat
subueniri. quoꝵ dilectione remedium
generale petebatur. Respice: ad illud
referendum ẽ. qd̾ suꝑiꝰ ait. usq qͦ au̾tis
faciem tuam ame. Exaudi uͦ: ad illud
qd̾̃ dicit in capite psalmi. Usq qͦ dñe obli¬
uisceris me in finem. Ocłos aut̃ cordis
hic debemꝰ aduertere. qͥ in mortem ob¬
dormiunt. quando fidei lumine sepul¬
to. carnali delectatione claudunt᷑. Ipse
est enim sompnꝰ. de qͦ letat᷑ iumicꝰ.¬

Expanded text:
Venit ad secundum membrum deprecationis suae. Venit ad secundum membrum deprecationis suae. Sed quas hic pietatem ejus lacrymas profudisse credamus, ne dilatione diutina totus mundus captus erroribus interiret? Me enim cum dicit, non sibi tantum singulariter petit, sed universis fidelibus supplicat subveniri, quorum dilectione remedium generale petebatur. Respice, ad illud referendum est quod superius ait: Usquequo avertis faciem tuam a me? exaudi vero, ad illud quod dicit in capite psalmi: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? Oculos autem cordis hic debemus advertere, qui in mortem obdormiunt, quando fidei lumine sepulto, carnali delectatione clauduntur. Ipse est enim somnus de quo laetatur inimic
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ sustinentis exprimitur. Dicit sibi
possit affectum. quando inestimabilis
auxieras est concupiscere bonum. & diu¬
corde meo ꝑ diem. usq qͦ exaltabit᷑ inimicꝰ
meus suꝑ me. S dhuc suꝑ piis conques¬
tionib ꝑseuerat. Subauditur enĩ de u̾su
suꝑiore ponam. ut sit plena sententia.
Dolorem in corde meo ponam. Perdiem:
id est ꝑ singłos dies. ut absolute continu¬
atio temꝑis possit intelligi. Et respi¬
ce uersꝰ istiꝰ pͥmũ uerbum. ut iam ñ
desid̾ium. s decoro crescente ambitu.
excitatꝰ dolor maximꝰ sentiat᷑. Quod
utiq fit. quando spes longa ꝓtrahitur.
Inunicꝰ nĩs. de dibolo dicit᷑. qui ante
aduentũ dñi exaltatꝰ. humana captiui¬
tate gaudebat. Suꝑ me: Hoc est suꝑ
credulitatem meã. quia ille toto orbe
colebatur nistant̾. cum deuocionẽ fidi
diuina religio ñ haberet. R espice
& exaudi me dñe d̾s m̃s. illumina ocłos
meos ne umquã obdormiam ĩ morte.

Expanded text:
mus sustinentis exprimitur. Dmus sustinentis exprimitur. Dit affectum. Quando antem magna anxietas est, concupiscere bonum, et diucorde meo per diem. Usquequo exaltabitur inimicus meus super me? Adhuc super piis conquestionibus perseverat. Subauditur enim de versu superiore ponam, ut sit plena sententia: Dolorem in corde meo ponam per diem, id est per singulos dies, ut absolute continuatio temporis possit intelligi. Et respice versus istius primum verbum, ut jam non desiderium, sed decoro crescente ambitu excitatus dolor maximus sentiatur; quod utique fit quando spes longa protrahitur. Inimicus meus: de diabolo dicit, qui ante adventum Domini exaltatus humana captivitate gaudebat. Super me, hoc est super credulitatem meam, quia ille toto orbe colebatur instanter, cum devotionem fidei divina religio non haberet. Vers. 5. Respice et exaudi me, Domine Deus meos, ne unquam obdormiam in morte.
Abbreviated transcription (Latin):
obluuscit᷑ ds. s ab eo qui desidãt obliui¬
onem credit᷑ pati. quando differt doni¬
re qd̾ petit᷑. In finẽ hic tempꝰ significat
qͦ incarnationẽ dñi p̃uidebat. ẽẽ. uenn¬
ram. Ialis enim querela fideles animis
pulsat. ut & sine fine celestia cupiant
Et intuendum qd̾ ꝑ hos quatuor uers
ubiq uerba constantissime pacientie
ponit. Dicit enĩ usq: qͦ: quousq quĩ¬
diu. R.epetens etiam usq qͦ: quȩ figua
dicitur epymone. quando similia didi
crebra repeticione geminant᷑. Qus¬
Ipsa est enim sacies eiꝰ. quȩ carnalib oculis
poruit apparere. quam ille uir sc̃s affectu
generalitatis merito cupiebat aspicere.
que mundum dignata est cȩlesti uisitati¬
one saluare. Sic & desid̾ium diuini amo¬
ris ostensum est: & impletam caritatem
constat in ꝓximis. quando iugit̾ expete¬
bat. qd om̃ib ꝓdesse cognouerat. Utrũq
silium in anima mea. Hic ardor mari¬

Expanded text:
obliviscitur Deus, sed ab eo qui desiderat, obliviobliviscitur Deus, sed ab eo qui desiderat, oblivionem creditur pati, quando differt donare quod petitur. In finem, hic tempus significat quo incarnationem Domini praevidebat esse venturam. Talis enim querela fideles animas pulsat, ut et sine fine coelestia cupiant,Et intuendum, quod per hos quatuor versus ubique verba constantissimae patientiae ponit; dicit enim: Usquequo, quousque, quandiu, repetens etiam usquequo. Quae figura dicitur epimone, quando similia dicta crebra repetitione geminantuIpsa est enim facies ejus, quae carnalibus oculis potuit apparere: quam ille vir sanctus affectu generalitatis merito cupiebat aspicere, quae mundum dignata est coelesti visitatione salvare. Sic et desiderium divini amoris ostensum est, et impletam charitatem constat in proximis: quando jugiter expetebat quod omnibus prodesse cognoverat. Utrumque ndiu ponam consilium in anima mea. Hic ardor maxi
Abbreviated transcription (Latin):
perhenuitate constare. Duusio p̃s.
um respiceret ꝓpha maxima parte
genꝰ humanũ inortiferis suꝑsticio¬
nib occupari. nec ad culturam ueri
dñi puris sensib festinare. credulitatẽ
suam aduentu scẽ incarnationis mag¬
no desidio dep̃cat᷑ expleri. ut uel tunc
confusa gentilitas salutarit̾ deuios erro¬
res abiceret. Scdo membro ad nr̃as
peticiones efficacit̾ instruendas illunu¬
nari fidẽ sũam uehement̾ expostulat.
ne mimici aliqua fraude subcumberet.
qui semꝑ se in eiꝰ dicit misccłia fuisse¬
obliuisceris me insinẽ: S Pleno
ꝓpħa ut dictũ ẽ dñi caritate copi¬
osa. qua eiꝰ humanationẽ auide sustine¬
bat. confident̃ eructuans. dicit differ¬
ri se diutiꝰ ab expectatione sua. quando
om̃i desid̾anti ualde molesta dilatio est.
quem licet illuminatione fidei crede¬
bar. eẽ. uenturũ. de eiꝰ tam̃ tarditate
conquerit᷑. cuiꝰ adhuc speratũ cernere
non merebatur aduentum. Non enĩ

Expanded text:
perennitate constare. Divisio psalmi. perennitate constare. Divisio psalmi. Cum respiceret propheta proxima parte genus humanum mortiferis superstitionibus occupari, nec ad culturam veri Domini puris sensibus festinare, credulitatem suam adventu sanctae incarnationis magno desiderio deprecatur expleri; ut vel tunc confusa gentilitas salutariter devios errores abjiceret. Secundo membro, ad nostras petitiones efficaciter instruendas illuminari fidem suam vehementer expostulat: ne inimici aliqua fraude succumberet, qui semper se in ejus dicit misericordia fuisseoblivisceris me in finem? Plenus propheta, ut dictum est, Domini charitate copiosa, qua ejus humanationem avide sustinebat, confidenter eructans dicit differri se diutius ab exspectatione sua: quando omni desideranti valde molesta dilatio est. Quem licet illuminatione fidei credebat esse venturum, de ejus tamen tarditate conqueritur, cujus adhuc speratum cernere non merebatur adventum. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
uerba p̾cedenti expositione iã nota
sint. conuenit ut de continentia ma¬
gis psalini aliquid dicere debeamꝰ. Totꝰ
enim de caritate loquit᷑ dñi xp̃i. in
qua est tociꝰ legis sita ꝑfectio. Quam
siquis habet. omia mundi istiꝰ blandi¬
menta pꝰponit. Nam dũ ipsa sola ex
toto corde requirit᷑. ei contrariũ non
amatur. Caritas enĩ dĩ quedam uerna¬
lis est pliuua uͥtutum. sub qͣ & beata uo¬
luntas germinat. & oꝑatio scã fructificat.
Paciens hic in aduersis. temꝑata in ꝓsꝑis.
humilitate potens. afflictione letissima.
inimicis beniuola. bonis suis suꝑans
malos. De qua etiã suꝑne creature sẽꝑ
accense sunt: flamma reficiens. desid̾iũ
salutarit̃ crescens. Et ut apłi uoce cunc̾¬
ta complectar. ds ipse caritas ẽ. Qua¬
ꝓpt̾ ipsam nos decet expetere. ipsam
sine sine desid̾are. ut quia hic inde ex-¬
pleri ñ possumꝰ. saltun ex ea in futura
psalmo legitur. Defecit in salutari tuo
anima mea. Istud enĩ felici desicere. ẽ

Expanded text:
erba praecedenti expositione jam nota sint, convenit ut de continentia magis psalmi aliquid dicere debeamus. Totus enim de charitate loquitur Domini Christi, in qua est totius legis sita perfectio, quam si quis habet, omnia mundi istius blandimenta postponit; nam dum ipsa sola ex toto corde requiritur, ejus contrarium non amatur. Charitas enim Dei quaedam vernalis est pluvia virtutum, sub qua et beata voluntas germinat, et operatio sancta fructificat: patiens hic in adversis, temperata in prosperis, humilitate potens, afflictione laetissima, inimicis benevola, bonis suis superans malos. De qua etiam supernae creaturae semper accensae sunt: flamma reficiens, desiderium salutariter crescens; et ut apostoli voce cuncta complectar: Deus ipse charitas est . Quapropter ipsam nos decet expetere, ipsam sine fine desiderare; ut quia hic inde expleri non possumus, saltem ex ea in futura decimo octavo psalmo legitur: Defecit in salutari tuo anima mea . Istud enim deficere, felici est
Abbreviated transcription (Latin):
apłm. scłoꝵ finis aduenit. Illud tam̃
sciendum est ad terminũ referri non
posse. cum adhuc oꝑis ipsiꝰ initia. cẽ.
uideantur. Psalmꝰ aut̃ est sicut dyxim
organũ. musicũ. capite sonorũ. qͦ diui¬
na p̾coma canebantur. Canticum. qͦ
bat. Sed hec ido uident᷑esse
ẜciata. quia & instrumentis musicis
e choris psillentiũ sacrificũs glestib¬
consona uociferatione canebantur.
Sic iltis uerbis om̃ib commonemur.
de dño xp̃o canticũ istud. eẽ. dicturũ.
er totum psalmum Diuisio p̃s.

Expanded text:
m finis advenit . Illud tamen sciendum est, ad terminum referri non posse, cum adhuc operis ipsius initia esse videantur. Psalmus est autem, sicut diximus, organum musicum capite sonorum, quo divina praeconia canebantur; canticum autebat. Sed haec ideo videntur esse sociata, quia et instrumentis musicis, et choris psallentium, sacrificiis coelestibconsona vociferatione canebantur, sic istis verbis omnibus commonemur de Domino Christo canticum istud esse dicturum. Per totum psalmum verba s
Abbreviated transcription (Latin):
singillatim sermones isti denun¬
dient. quos p̾fati sumꝰ ueracissimos
indices. eẽ. psalmoꝵ. Einis mͦ ñ signi¬
ficat alicuiꝰ rei consumptionẽ. s per¬
firtionem spiritalium rerũ. Nam sic̾
dicit apłs. sinis legis est. xp̃c ad iusti¬
ciam om̃i credentĩ. qui est omniũ

Expanded text:
sigillatim sermones isti denuntient, quos praefati sumus veracissimos indices esse psalmorum. Finis modo non significat alicujus rei consumptionem, sed perfectionem spiritualium rerum. Nam, sicut dicit Apostolus: Finis legis est Christus ad justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
frequent̾ ꝑ capita uersuũ unũ repetens
uerbũ. pͣconia sp̃c sc̃i septenaria uirtute
concelebrat. qd̾ suis locis uiuante dño co¬
nabor exponere. Primꝰ iste eiꝰd̾ rei uersꝰ
est. uox dñi suꝑ aqͥs. id est sp̃c sapientiȩ
Ipse eiũ legem condidit. qua credentium
turba regeret᷑. Nam legunt᷑ tabule testa¬
menti digito di scripte. Digitꝰ autẽ dei.
specialit᷑ intelligit᷑ sp̃c sc̃s. Quod uͦdixit¬

Expanded text:
uum unum repetens verbum, praeconia Spiritus sancti septenaria virtute concelebrat; quod suis locis, juvante Domino, conabor exponere. Primus iste ejusdem rei versus est, vox Domini super aquas, id est Spiritus sapientiae. Ipse enim legem condidit qua credentium turba regeretur; nam leguntur tabulae Testamenti digito Dei scriptae ; digitus autem Dei specialiter intelligitur Sp
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad animam meã. Et in apocalipsi
legitur. Ciitas sedens suꝑ aqͣs multas.
Quappt̾ istis allusionib hoc significari
manifestum ẽ. sp̃m sapientię legem popłis
condidisse. Sequit᷑. Ds maiestatis into¬
nuit. Hoc aut̃ ꝑtinet ad sp̃m sapientiȩ.
Dicit enĩ. quando diẽ iudicii p̃dicauit.
cũ gehenne penas in estimabili terrore
p̃dixit. ut ñ tam loqui. quam intonare ui¬
deretur. Subiunxit etiã. Dñs suꝑ aquas
Sic & in isto cominate popłos significauit.
qͦs etiam intelligi suꝑiꝰ etiã maluit. Uox¬

Expanded text:
usque ad animam meam ; et in Apocalypsi legitur: Civitas sedens super aquas multas . Quapropter istis allusionibus hoc significari manifestum est Spiritum sapientiae legem populis condidisse. Sequitur, Deus majestatis intonuit. Hoc etiam pertinet ad Spiritum sapientiae. Dicit enim quando diem judicii praedicavit, cum gehennae poenas inaestimabili terrore praedixit, ut non tam loqui quam intonare videretur. Subjunxit etiam, Dominus super aquas Sic et in isto commate populos significavit, quos etiam intelligi superius maluit.
Abbreviated transcription (Latin):
tate laboraret. moysen iussu añi ꝑcussa
petra. subito illis aquaꝵ copiã contulisse
Miroq m facta est terra inrigua. que
arida siccitate iacebat squalida. Per hanc
gͦ similitudinẽ dicit peccatoꝵ corda du¬
rissima in aqͥs sapientie posse dissolui. it¬
rumq illud exemplum cades in humant
cordib ẽẽ. faciendum. Sepe it desertum
ponit᷑. ubi & infideles popłi conuenire
noscuntur. sicut in euũgło dicit. Uex

Expanded text:
tate laboraret, Moysen jussu Domini percussa tate laboraret, Moysen jussu Domini percussa petra subito illis aquarum copiam contulisse, miroque modo facta est terra irrigua, quae arida siccitate jacebat squalida. Per hanc ergo similitudinem dicit peccatorum corda durissima in aquas sapientiae posse dissolvi, iterumque illud exemplum Cades in humanis cordibus esse faciendum. Saepe enim desertum ponitur, ubi et infideles populi convenire noscuntur, sic
Abbreviated transcription (Latin):
cidentis flammã ignis. Sp̃m scientię
significat. qͥ om̃e consilium uel calorem
contrariũ int̃cidendo. id ẽ diuidendo di¬
udicat. Ille enĩ iudeoꝵ ignitos & flam¬
meos tumultꝰ scientia suę maiestatis ex¬
tinxit. ut qd scelerati fecerant. uel ut
ad solum hominẽ necandũ in huma¬
nam salutẽ & głam uerteret᷑. Uox
dñi ꝯcutientis solitudinẽ. & cõmouebit
dñs desertum cades. Hic sp̃m pietatis
demonstrat. qui fallaces cogitationes ꝙ
inepta hominũ uota concutiens ad ueri¬
tatis studium correctos attrahit. Et
bene errores eoꝵ solitudinẽ uocauit.
qm̃ habitatorem ñ habet dm̃. nec ipsi
in prauitatib suis dutiꝰ manere posst̃
quando eas aut lam̃tabili morte desertͥ.
aut felici conuersatione derelinquunt.
Sequit᷑. Et cominouebit dñs desertum
cades. Noc adhuc ad sp̃m ꝑtinet pieta¬
tis. s hc̃ locũ narratio libri exodi diliges
exponit. referens cum israheliticꝰ popłs
in cades uenissẽt. nimiaq siti loci aridi¬

Expanded text:
rcidentis flammam ignis. Spiritum scientiae significat, qui omne consilium vel calorem contrarium intercidendo, id est dividendo dijudicat. Ille enim Judaeorum ignitos et flammeos tumultus scientia suae majestatis exstinxit; ut quod scelerati fecerant velut ad solum hominem negandum, in humanam salutem et gloriam verteretur. Vox Domini concutientis solitudinem; et commovebit Dominus desertum Cades. Hic Spiritum pietatis demonstrat, qui fallaces cogitationes et inepta hominum vota concutiens, ad veritatis studium correctos attrahit. Et bene errores eorum solitudinem vocavit, quoniam habitatorem non habet Deum; nec ipsi in pravitatibus suis diutius manere possunt, quando eas aut lamentabili morte deserunt, aut felici conversione derelinquunt. Sequitur, et commovebit Dominus desertum Cades. Hoc adhuc ad Spiritum pertinet pietatis. Sed hunc locum narratio libri Numeri diligenter exponit , referens cum Israeliticus populus in Cades venisset, nimiaque siti loci aridi
Abbreviated transcription (Latin):
eminerimꝰ quam ingenti tuba clusio.¬
p̃s iste tonuerit. ut detractores sp̃c sc̃i
ñ possint ignorantie excusatione defendi.
Nam potentia ipsiꝰ septiformi distributiõe
laudata ẽ. ut nichil ibi inferiꝰ. nichil cog¬
noscerss. eẽ. diuisum: quia sc̃e trinitatis uni¬
tas in fine declarata ẽ. Desi nat hereticoꝵ
insana ꝑfidia uanas cõmouere calumpnias.
Liegant didimũ. legant beatum ambrosiũ.
cet̾osq patres. qͥ de hac re ꝑfectissima disputa¬
tione dixerunt. Afferant indiuuduȩ tri¬
nitati głam & honorem. nec faciant ins
equalitate distantiam. si se ꝑduci ñ eliguns
ad riunam
xxix. ps cantici dedicationis domꝰ dauid.

Expanded text:
eminerimus quam ingenti tuba psalmus iste tonuerit, ut detrectatores Spiritus sancti non possint ignorantiae excusatione defendi. Nam potentia ipsius septiformi distributione laudata est, ut nihil ibi inferius, nihil cognosceres esse divisum; quia sanctae Trinitatis unitas in fine declarata est. Desinat haereticorum insana perfidia vanas commovere calumnias: legant Didymum, legant beatum Ambrosium, caeterosque. Patres qui de hac re perfectissima disputatione dixerunt. Afferant individuae Trinitati gloriam et honorem, nec faciant in aequalitate distantiam, si perduci non eligunt ad ruinam. XXIX. Psa
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ & decori. Eos mauult mundanis
summnitatib comparare. quę sic cõminuen¬
dȩ sunt. tamquã illi qui sacrificiis uidebanͣ
offerri. Nam & ipsi sunt uictuna. dũ con¬
uersi xp̃o dño nitidis mentib offeruntur.
S ne sibi homines durã legem quererent᷑
impositam. etiam dilectum filium di dic̃
ẽe. moriturum. De qͦ scriptum ẽ. Hic ẽ
filiꝰ m̃s dilectꝰ. in qͦ mͥ bene complacui.
Propt̾ incarnationem enĩ factꝰ ẽ sic̃ filiꝰ uni¬
corniũ. id ẽ udeoꝵ singłarit̾ extollentium.
Siue unicornes appellati st̃ uidei. quia unũ
tantũ uident᷑ acciꝑe testam̃tũ. Sic gͥ dicit¬

Expanded text:
admodum et decori. Eos mavult mundanis admodum et decori. Eos mavult mundanis summitatibus comparare, quae sic comminuendae sunt, tanquam illi qui sacrificiis videbantur offerri. Nam et ipsi sunt victima, dum conversi Christo Domino nitidis mentibus offeruntur. Sed ne sibi homines duram legem quererentur impositam, etiam dilectum Filium Dei dicit esse moriturum: de quo scriptum est: Hic est filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Propter incarnationem enim factus est sicut filius unicornuorum, id est Judaeorum singulariter se extollentium. Sive unicornes appellati sunt Judaei, quia unum tantum videntur accipere Testamentum. Sic ergo C
Abbreviated transcription (Latin):
dat gr̃am. Repetit qͦ. & confringet dñs
cedros libani. S quamius suꝑiorib hec
similia uideant᷑. tam̃ uno uerbo addito
libani. ñ paruam uident᷑ indicare dis¬
tantiã. Cedri enĩ quȩ alibi nascuntur.
ñ om̃ino ꝓcere sunt. In libano autẽ tales
inueniunt᷑. ut om̃s altitudines arborum
suꝑare uideant᷑. Ergo mundi istiꝰ nobi¬
les. ac reges. qͥ reliqͦs homines tam quam
humnilia frutecta despiciunt. uͥtꝰ diuina
confringit: quando pauꝑes & humiles
cligit. Isti eium uirtute suꝑant᷑. illi int̾
diuicias suas aut cogitationib gemunt.
aut turpi ambitione soluunt᷑. Ponunt᷑
etiam cedri & in bonam partem. sicut ĩ
alio psalmo dicit. Cedri libani qͥs dñs
uitulum libani. & dilectũ sicut filiꝰ uni¬
cornium. Et hic qͦ uersꝰ. ad sp̃m uirtutis
ꝑtinet. Uitulos autẽ libani sacrificiis fre¬
quent̃ antiquitas offerebat. qui ꝓpt̾ habun¬
dantiã dulcium herbarũ pingues erant

Expanded text:
Repetit quoque: Et confringet Dominus Repetit quoque: Et confringet Dominus cedros Libani. Sed quamvis superioribus haec similia videantur, tamen uno verbo addito, Libani, non parvam videntur indicare distantiam. Cedri enim quae alibi nascuntur non omnino procerae sunt; in Libano autem tales inveniuntur, ut omnes altitudines arborum superare videantur. Ergo mundi istius nobiles ac reges, qui reliquos homines tanquam humilia fruteta despiciunt, virtus divina confringit, quando pauperes et humiles elegit. Isti enim virtute superantur, illi inter divitias suas aut cogitationibus gemunt, aut turpi ambitione solvuntur. Ponuntur etiam cedri et in bonam partem, sicut in alio psalmo dicit: Cedri Libani quas Dominus itulum Libani, et dilectum sicut filios unicornuorum. Et hic quoque versus ad Spiritum virtutis pertinet. Vitulos autem Libani sacrificiis frequenter antiquitas offerebat, qui propter luxuriam dulcium herbarum pingues erant
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ adu̾saria cuncta deicit atq ꝓsternit. sic̃
legit᷑. & ñ ẽ qui possit resistere uoluntati
cui nullis obsfaculis obiiat᷑. Uox dñi iii
magnificentia. Hic sp̃c consilii redolet.
Quid it illo magnificentiꝰ. qui corde illumi¬
nato sentiri facit ut appetant᷑ bona. & pessi¬
ma queq fũgiantur. prestatq ut de impio
ꝑficiat᷑ piꝰ. & de captiuo liber. de seruo filiꝰ
Quod illis ꝓuenire ñ dubiũ ẽ. qͦs sp̃c sẽs
dñi confringentis cedros. & confringet
dñs cedros libani. Hic sp̃c uirtutis duces¬
cit. qui confringit suꝑbiam. quȩ in se con¬
fidit. & humilitatẽ erigit. que de eiꝰ boni¬
ras huiꝰ arboris summitates imitat᷑. max¬
ume quia & lignum ipsum ñ ẽ utile. nisi
succisum fuerit. Hullos enĩ in sua radice
manens ꝓficuos generat fructꝰ. sicut nec
elatio detestabilis. quȩ peceatũ intulit mũdo.
Hanc suꝑbiam uox dñi confringet. di¬
cendo d̾s suꝑbis resistit. humilib autẽ

Expanded text:
 sicut legitur: Et non est qui possit resistere voluntati cui nullis obstaculis obviatur. Vox Domini in magnificentia. Hic Spiritus consilii redolet. Quid enim illo magnificentius, qui corde illuminato sentiri facit, ut appetantur bona, et pessima quaeque fugiantur; praestatque ut de impio perficiatur pius, de captivo liber, de servo filius? Quod illis provenire non dubium est, quos SpiritusDomini confringentis cedros: et confringet Dominus cedros Libani. Hic Spiritus virtutis elucescit, qui confringit superbiam, quae in se confidit, et humilitatem erigit, quae de ejus boniras hujus arboris summitates imitatur, maxime quia et lignum ipsum non est utile, nisi succisum fuerit. Nullus enim in sua radice manens, proficuos generat fructus; sicut nec elatio detestabilis, quae peccatum intulit mundo. Hanc superbiam vox Domini confringit, dicendo: Deus s
Abbreviated transcription (Latin):
Uam qui eũ minorẽ patre uel filio dicit.
głam illi ñ ꝓbatur afferre. Hulli enim
głosum ẽ audire quia minor ẽ. Offerimꝰ¬
ꝑ dño nr̃o id ẽ sp̃ui sc̃o głam purã. plenã.
aliqua separatione p̾dicamꝰ. Sic om̃s here¬
sis ꝑ diuersa loca scripturȩ diuinȩ sp̃c scĩ¬
głam nomini eiꝰ. adorate dñm in aula
scã eiꝰ. Supͣ dixit ipsi afferte głam. mͦ dic̃
creduloꝵ corda conu̾tit. nom̃q eiꝰ dilatat
ꝑ multitudinẽ plebis. turbasq popłoꝵ:
qd̾ magis ad docentiũ uidet᷑ ꝑtinere caute¬
lu. S: nec illud uidices ociosum. qd̾ afferte
quarto repetit. Hec figura dr̃. epimone.
litine repeticio crebra sermonis. quȩ mul¬
ta colligit. uniꝰ uerbi iteratione decursa.
Sequit᷑.Idorate dñm in aula scã eiꝰ. id ẽ
colite eũ in conscientia u̾r̃a mundissima.
Ipsa ẽ enĩ aula regalis. & habitatio sp̃c sc̃ĩ
sicut dicit apłs. quia templũ dĩ estis. & sp̃c

Expanded text:
Nam qui eum minorem Patre vel Filio dicit, Nam qui eum minorem Patre vel Filio dicit, gloriam illi non probatur afferre. Nulli enim gloriosum est audire, quia minor est. Offerimplenam, aliqua separatione praedicamus. Sic omnes haereses per diversa loca Scripturae divinae Spigloriam nomini ejus; adorate Dominum in aula sancta ejus. Supra dixit, ipsi afferte gloriam; modo credulorum corda convertit, nomenque illius dilatat per multitudinem plebis turbasque populorum; quod magis ad docentium videtur pertinere cautelam. Sed nec illud judices otiosum, quod afferte quarto repetiit. Haec figura dicitur epimone, Latine repetitio crebra sermonis, quae multa colligit unius verbi iteratione decursa. Sequitur, adorate Dominum in aula sancta ejus; id est colite eum in conscientia vestra mundissima. Ipsa est enim aula regalis et habitatio Spiritus sancti, sicut dicit Apostolus: Quia templum Dei estis, et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m scm specialit̾ dñm debemiꝰ accipere.
quẽ instituit de tab̾naculi ꝑfectione lau¬
dare. Intende autẽ qd̾ in pͥmis ñ dicendo
quid afferant. ipsi se iubent᷑ offerre. id est
corda sua scã puritate lucentia. qd̾ supra
om̃e sacrificium dño ꝓbatur acceptũ. Segͣ
Afferte dño filios arictum. Arietes apłi as¬
cipiendi sunt. qͥ tamꝙͣ duces gregum in
caulas dñi ꝑduxerunt popłm ipianum
Filios aut̃ arietum offerendos dicit. quos
apłi recta p̾dicatione genuerunt. ñ qui
prauo dogiate ꝓbant᷑ extranei. Arictes
aut̃ bene sunt apłis comparati. qm̃ anima¬
lia ipsa plurinũ fronte ualent. & obiecta
semꝑ impingendo deiciunt. Qd̃ p̃dicando
fecisse constat apłos. qui diuersas suꝑsticio¬
nes & idola firmissima çȩlestis uerbi quadã
fronte ruperunt. Aries enĩ dictꝰ ẽ. quasi
a fronte ruens. Addidit. Afferte dño
głam & honorẽ. Hinc specialit̾ commo¬
nem᷑. ut nullã sp̃c sc̃s paciat᷑ inuiriam¬

Expanded text:
Spiritum sanctum specialiter Dominum debemus accipere, quem instituit de tabernaculi perfectione laudare. Intende autem quod imprimis non dicendo quid afferant, ipsi se jubentur offerre, id est corda sua sancta puritate lucentia, quod supra omne sacrificium Domino probatur acceptum. Sequitur, afferte Domino filios arietum. Arietes apostoli accipiendi sunt, qui tanquam duces gregum in caulas Domini perduxerunt populum Christianum. Filios arietum offerendos dicit, quos apostoli recta praedicatione genuerunt, non qui pravo dogmate probantur extranei. Arietes autem bene sunt apostolis comparati, quoniam animalia ipsa plurimum fronte valent, et objecta semper impingendo dejiciunt; quod praedicando fecisse constat apostolos, qui diversas superstitiones et idola firmissima coelestis verbi quadam fronte ruperunt. Aries enim dictus est, quasi a fronte ruens. Addidit, afferte Domino gloriam et honorem. Hic specialiter commonemur ut nullam Spiritus sanctus patiatur injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
num. dñs uirtutẽ popło suo dabit. et be¬
nedicet popłm suũ i pace: Decursis uͥtu¬
tib sp̃c septiformis in tercio ordine ad tri¬
nitatis complexionem mirabili dispositioe
ꝑuenit. Dicendo enim in his duob uer¬
siculis tercio dñs. ostendit scãm trinitatẽ
diluuio. id ẽ aqͥs baptysmatis in habitare.
sicut in euu̾gło dictũ ẽ. Euntes baptirate
positum ẽ. Merito. qm̾ illud qd̾ fictum ẽ
sub noe. baptysmatis sacri gerebat unaginẽ.
Nam sĩcut istud purgat animas sordib pec¬
catoꝵ. ita & illud diluuiũ mundi crimna
ꝓbrosa deleuit. Merito gͦ ꝓ baptysmate
diluuiũ positum ẽ. ad cuiꝰ similitudinem
constat effectum. Nã qd tercio dñs repetiĩt.
sine distinctione ꝑsonarũ licet intelligi pri¬
mum dictum de sp̃u sc̃o: dñs diluuiũ in ha¬
bitat. Sequit᷑. Et sedebit dñs rex ii et̃num.
Hoc autẽ de filio recte intelligimꝰ. Dñs uir¬
tutem popło suo dabit. de patre competent̃

Expanded text:
nus virtutem populo suo dabit, et benedicet populum suum in pace. Decursis virtutibus Spiritus septiformis, in tertio ordine ad Trinitatis complexionem mirabili dispositione pervenit. Dicendo enim in his duobus versiculis tertio Dominus, ostendit sanctam Trinitatem diluvium, id est aquas baptismatis inhasicut in Evangelio dictum est: Euntes baptizate positum est? Merito; quoniam illud quod factum est sub Noe, baptismNam sicut istud purgat animas sordibus peccatorum, ita et illud diluvium mundi crimina probrosa delevit. Merito ergo pro baptismate diluvium posiconstat effectum. Nam quod tertio, Dominus repetiit sine distinctione personarum licet intelligi primum dictum de Spiritu sancto: Dominus diluvium inhabitat. Sequitur: Et sedebit Dominus rex in aeternum . Hoc autem de filio recte intelligimus. Dominus virtutem populo suo dabit: de Patre competenter
Abbreviated transcription (Latin):
S ut unã potentiam patris & filii & sp̃c̃
sc̃i. ẽẽ. cognosceres. tercio loco in habitare
dicit trinitatẽ sc̃o baptysmati. & uͥtutẽ
& benedictionem dare dñm. qͥ ex eo rem¬
tus suerit populo xp̃iano. Ps D U.¬
fferte dño filii dĩ. afferte dño filios
arietum. afferte dño głam & honorẽ.
Cũ multitudinẽ gentiũ sic̃ p̃dic̃¬
tum ẽ ad credulitatem recte fidi sp̃iliter
ꝓph̃a uenturã. eẽ. respiceret. tociꝰq mnundi
consocianda illis esset adunata confessio.
dignũ fuit iã quasi credentẽ popłm cõmo¬
nere. ut fidei suȩ affectũ ꝑ sacrisicia deuota
monstraret. Inuitat enĩ filios dĩ. id c̃ qui
ꝑ regenerationis gr̃am facti sunt filii cr.

Expanded text:
Sed ut unam potentiam Patris, et Filii, et Spiritus Sed ut unam potentiam Patris, et Filii, et Spiritus sancti esse cognosceres, tertio loco inhabitare dicit Trinitatem in sancto baptismate, et virtutem et benedictionem dare Dominum, qui ex eo renatus fuerit, populo Christiano. no filios arietum; afferte Domino gloriam et honorem. cum multitudinem gentium, sicut praedictum est, ad credulitatem rectae fidei spiritualiter propheta venturam esse respiceret, totiusque mundi consocianda illis esset adunata confessio, dignum fuit jam quasi credentem populum commonere, ut fidei suae affectum per sacrificia devota monstraret. Invitat enim filios Dei, id est qui per regenerationis
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ dauid in consũmatiõe tab̾nacłi.
lo diligentiꝰ ꝑquirere debeamꝰ. Consuma¬
tio tab̾naculi: ꝑfectionẽ significat eccłiȩ ca¬
tholice. quȩ iam ꝑ totum orbem ꝓbat᷑. cẽ.
constructa. Lab̾naculi enĩ nomine. in hoc
mundo posita declarat᷑ eccłia. que contra
carnalia uicia bella gerens. merito expedi¬
cionalis habitaculi nom̃ accepit. Quappt̃
hunc psalmũ xp̃iani dognatis honore pol
pleta est: competent̃ eiꝰ laudib ornaretur.
exsoluens. Hoc ẽ qd̾ oratores dicunt demon¬
stratiuũ genꝰ. quando ꝑ huiꝰ modi descrip¬
tionẽ ostendit᷑ aliqͥs. atq cognoscit᷑. S qͥd
de illo aqͦquã congrue poterat dici. nisi
qd̾ de se ipse dignatur effari. Diuisio.
Uum beatꝰ dauid cognosceret tociꝰ mun¬
di terminos ad fidẽ catholicam ꝑ ꝓpħas
uiuu̾sitatem. ut sacrificia ei deuota m̃te
ꝑsoluant. Scd̃o. septifaria narratione ꝑ
nio uirtutes enumerat. qd̾ ad ipsum speci¬
alit̾ ꝑtinere frequenti lectione declaratur.

Expanded text:
Psalmus David in consummatione tabernaculilo diligentius perquirere debeamus. Consummatio tabernaculi perfectionem significat Ecclesiae catholicae, quae jam per totum orbem probatur esse constructa. Tabernaculi enim nomine in hoc mundo posita declaratur Ecclesia, quae contra carnalia vitia bella gerens, merito expeditionalis habitaculi nomen accepit. Quapropter hunc psalmum Christiani dogmatis honore pollicatione completa est, competenter ejus laudibus ornaretur. exsolvens. Hoc est quod oratores dicunt demonstrativum genus, quando per hujusmodi descriptionem ostenditur aliquis atque cognoscitur. Sed quid de illo a quoquam congrue poterat dici, nisi quod de se ipse dignatur effari? Divisio psalmi. Cum beatus David cognosceret, totius mundi terminos ad fidem catholicam per propuniversitatem, ut sacrificia ei devota mente persolvant. Secundo septifaria narratione, pnio virtutes enumerat, quod ad ipsum specialiter pertinere frequenti lectione declaratur.
Abbreviated transcription (Latin):
ignoratione deposita. ad intelligentiam
diuinȩ legis deuoti popłi conuenerunt.
Pro qua re in eccłia eiꝰ om̃s referunt głam.
ꝓut unꝰqͥsq p̾fati sp̃c̃ septiformis dona
suscepit. Gła enĩ sicut dictum sepe memi¬
nimꝰ. laus ẽ facta celebratione multorũ.

Expanded text:
ignoratione deposita, ad intelligentiam ignoratione deposita, ad intelligentiam divinae legis devoti populi convenerunt. Pro qua re in Ecclesia ejus omnes referunt gloriam, prout unusquisque praefati Spiritus septiformis dona suscepit. Gloria enim, sicut dictum saepe meminimus, laus est facta celebratione multorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩparantis ceruos & reuelauit condensa. &
in templo eiꝰ om̃s dicent głam. Septimũ
dicit sp̃m timoris dñi. Cerui enĩ sunt
timidi quidẽ. s uenenosi sorbentes. Et
merito illis comparati st̃. qui & diuinita¬
tem timent. & contraria quęq deuorant.
Nec ab eis possunt decipi uel noceri. qui
adu̾sum eccłiam dĩ fellita noscunt᷑ alt̾cati¬
uerbum unuierse trinitati ꝯstat aptatũ.
Nam patris legimꝰ uocẽ cum dixit. Hic
qst filiꝰ m̃s dilectꝰ in quo mͥ complacui.
Ittm filii dicentis. Saule saule. qͥd me per¬
sequeris. Similit̾ & in actib apłoꝵ de¬
spu sc̃o legit᷑. Segregate mͥ paulum & bar¬
naban: in opꝰ qd uocaui eos. S hanc com¬
munionem uerboꝵ sc̃issimꝰ augustinꝰ
cont̃ arrianos scribens in uno libro utili
adunatione collegit. ut equalitatẽ sub¬
stantiȩ uel potentiȩ indiuiduȩ trinita¬
tis om̃is prudens possit agnoscere: qͣndo
& ipsa uerba ꝓbat. eẽ. communia. Reue¬
lauit etiam timor dñi condensa. quando

Expanded text:
revelabit condensa; et in templo ejus omnes dicent gloriam. Septimum dicit Spiritum timoris Domini. Cervi enim sunt timidi quidem, sed venenosa sorbentes. Et merito illis comparati sunt, qui et Divinitatem timent, et contraria quaeque devorant; nec ab eis possunt decipi vel noceri, qui adversum Ecclesiam Dei, fellita noscuntur altercativerbum universae Trinitati constat aptatum. 95 Nam Patris legimus vocem, cum dicit: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui . Item Filii dicentis: Saule, Saule, quid me persequeris ? Similiter et in Actibus aposancto legitur: Segregate mihi Paulum et Barnabam in opus ad quod vocavi eos . Sed hanc communionem verborum sanctissimus Augustinus contra Arianos scribens in uno libro utili adunatione collegit, ut aequalitatem substantiae, vel potentiae individuae Trinitatis omnis prudens possit agnoscere, quando et ipsa verba probat esse communia. Revelavit etiam timor Domini condensa, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfuncta głatur. Sic enim ista magna
quidẽ natura. s originali delicto pecca¬
tis cotidianis obnoxĩa. ieuniis. elemosi¬
nis. assiduisq orationib diuina se suffra
gatione componit. sic emundatis sordib
peccatoꝵ. lucidam p̃parat mentẽ. ut
sium suscipere mereatur auctorem.
Fit ei templum. que se criminib non
concessit hospitio. Credo diuina misera¬
tione ꝓuisum. ut corpꝰ subderet animȩ.
animam sibi. totumq salutarit᷑ ad dm̃
respiceret creatorem. Peractis his quȩ
dicenda fuerunt. congruum uidetur
de ammarum signis indiciisq disserere.
quia licet earũ substantia una. ee. uideat᷑.
longe tam̃ disparib qualitatib segre¬
gantur. Ac pͥmum dicã queãdmõdum
maloꝵ hominũ consuetudo moresq
declarent᷑. quatinꝰ qͥs int̾iꝰ uidere ñ possũ¬
mus: qͥbdam indiciis extrinsecꝰ approbemꝰ:¬
XLI. De cognoscendis malis ho

Expanded text:
perfuncta gloriatur. Sic enim ista magna perfuncta gloriatur. Sic enim ista magna quidem natura, sed originali delicto peccatis quotidianis obnoxia, jejuniis, eleemosynis, assiduisque orationibus divina se suffragante gratia componit: sic emundatis sordibus peccatorum lucidam praeparat mentem, ut suum suscipere mereatur auctorem. Fit Dei templum, quae se criminibus non concessit hospitium. Credo divina miseratione provisum, ut corpus subderet animae, animam sibi, totumque salubriter ad Deum respiceret Creatorem. Peractis his quae dicenda fuerunt, congruum videtur de animarum signis indiciisque disserere: quia licet earum substantia una esse videatur, longe tamen disparibus qualitatibus segregantur. Ac primum dicamus quemadmodum malorum hominum consuetudo moresque declarentur; quatenus quos interius videre non possumus, quibusdam indiciis extrinsecus approbemusX. De cognoscendis malis ho
Abbreviated transcription (Latin):
D enim ita temꝑauit corpꝰ atq distri¬
buit. ut membra se mutuis adiutoriis
indigerent. S hoc ꝓpt̾ nimia ꝓlixitatẽ
in summã dictum abunde sufficiat.
nullum corporale animal in tantam¬
mysterioꝵ significationem fuisse for¬
matum. Deb̾uit enim ꝯsilio summo
fieri. qd̾ uidebatur rationabili animȩ
mirabiłis. qͥ sic humani corporis linia¬
menta disposuit. ut si pͥmi hominis
non esset peccatis p̾grauantib onerata.
magnis munerib non fuisset exuta.
Qualia enim meruit tunc libera.
quę nunc tot bona noscitur retinere
dampnata. Uerum ista caro quam¬
uis diuersis uiciis appetatur. multisq
uulnerib lacerata subiaceat: ipsa tam̃
est quȩ cȩleste psalterium canit. quȩ
głosos martẏres facit. quȩ conditorem
suum uisitata ꝓmeruit. quȩ ipsamqͦ
uitalem crucem sc̃ĩ redemptoris accepit
Merito iam spiritalis futura creditur.
quando & hic mortalis tanto munere

Expanded text:
Deus enim ita temperavit corpus atque distriDeus enim ita temperavit corpus atque distribuit, ut membra inter se mutuis adjutoriis indigerent. Sed hoc, propter nimiam prolixitatem in summam dictum, abunde sufficiat, nullum corporale animal in tantammysteriorum significationem fuisse formatum. Debuit enim consilio summo fieri, quod videbatur rationabili animae mirabilis, qui sic humani corporis lineamenta disposuit, ut si primi hominis non esset peccatis gravantibus onerata, magnis muneribus non fuisset exuta! Qualia enim meruit tunc habere libera, quae nunc tot bona noscitur retinere damnata? Verum ista caro, quamvis diversis vitiis appetatur, multisque vulneribus lacerata subjaceat, ipsa tamen est quae coeleste Psalterium canit, quae gloriosos martyres facit, quae conditorem suum visitata promeruit, quae ipsam quoque vitalem crucem sancti Redemptoris accepit: merito jam spiritalis futura creditur, quando et hic mortalis tanto munere
Abbreviated transcription (Latin):
ne teneritudo illa interaneoꝵ impor¬
tuna facillime lederetur inuiria. Ner¬
ui quam congrua disꝑtione corpꝰ om̃e
contineant. qͣuomͦ uene nutribili san¬
guine competent᷑ irrigent membra.
q̃uemadmodũ ossa nos medullata cor¬
roborent. cur unguib nr̃is cõmune
sit uigit̾ crescere cum capillis. coriuq¬
turpit̾ defluat. nec pulchritudo colori
subducta uenustate dispereat. S cum
membra singula diuersa corꝑi uideant᷑
prebere officia. aliudq nobis sublime
aliud medioere. aliud sit in ultimo con¬
stitutum: in tantam complexionis
gr̃am conuenerunt. ut om̃ia sint ne
apłs ait. cuͣ eccłiam de studio caritatis
adunaret. Hon potest dicere oculus
manui ñ es mͥ necessaria. aut iterum
caput pedib ñ desido oꝑam ur̃am. s
multomagis que uident᷑ membra cor¬
poris infirmiora. eẽ. necessaria sunt: &
que putamꝰ ignobiliora. ẽẽ. corꝑis: his
honorem abundantiorem circumdamꝰ

Expanded text:
ne teneritudo illa interaneorum imporne teneritudo illa interaneorum importuna facillime laederetur injuria? Nervi quam congrua dispersione corpus omne contineant, Quomodo venae nutribili sanguine competenter irrigent membra? Quemadmodum ossa nos medullata corroborent? Cur unguibus nostris commune sit jugiter crescere cum capillis? turpiter defluat, nec pulchritudo coloris subducta venustate depereat? Sed cum membra singula diversa corpori praebere videantur officia, aliudque nobis sublime, aliud mediocre, aliud sit in ultimo constitutum, in tantam complexionis gratiam convenerunt, ut omnia sint  eApostolus ait, cum Ecclesiam Dei studio charitatis adunaret: Non potest dicere oculus manui: Non es mihi necessaria; aut iterum caput pedibus: Non desidero operam vestram; sed multo magis quae videntur membra corporis infirmiora esse, necessaria sunt; et quae putamus ignobiliora esse corporis, his honorem abundantiorem circumdamus .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdesset sensum ad aliqua facienda conci¬
pere. si hec laboriosa manꝰ ñ ꝓbaretur
implere. Nec illud arbitror p̾tereun¬
dum. qd̃ pedes nrͣi manꝰq denaria digi¬
toꝵ quantitate formant᷑. ut cursꝰ uitẽ
nr̃e atq oꝑatio sacram̃ta cȩlestis decalogi
contineret. ne pret̾ legem dñi aut cogi¬
tare aliquitl aut agere deberemꝰ. Fac̃i¬
patefacit indicia.In effigiem nr̃am
exeunt occulte cogitationẽs. & ex hac par¬
te cognoscitur. quales intꝰ anme uolun¬
tatesq̃ uersentur. Uultꝰ siquidẽ nr̃. qui
a uoluntate nominat᷑. speculũ qd̾dam
est anune sue. & qd̾ substantialit̾ non
cernitur. ꝑ eiꝰ habitum ciudentissime
declaratur. Quanta possunt de eius
membris reliqͥuis dici. Cur triginta
duob dentib gingibarum nr̃aꝵ ordo
clauatꝰ est. Quare ceruix nr̃a septem
nodis. spina uiginti trib spondulis
colligitur. Cõste uͦ uiginti quatuor
radũs ꝓ uiscerum defensione flectant᷑.

Expanded text:
prodesset sensum aliqua facienda conciprodesset sensum aliqua facienda concipere, si haec laboriosa manus non probaretur implere? Nec illud arbitror praetereundum, quod pedes nostri manusque denaria digitorum quantitate formantur, ut cursus vitae nostrae atque operatio sacramenta coelestis Decalogi contineret: ne praeter legem 635 Domini aut cogitare aliquid, aut agere deberemus. Facipatefacit indicia; in effigie nostra exeunt occultae cogitationes, et ex hac parte cognoscitur qualis intus animus voluntasque versetur. Vultus siquidem noster, qui a voluntate nominatur, speculum quoddam est animae suae: quia quod substantialiter non cernitur, per hujus habitum evidentissime declaratur. Quanta possint de membris ejus reliquis dici! Cur triginta duobus dentibus gingivarum nostrarum ordo clavatus sit? Quare cervix nostra septem nodis, spina viginti tribus spondylis colligatur? Costae viginti quatuor radiis pro viscerum defensione flectantur:
Abbreviated transcription (Latin):
illud uidens: ad qd̾ destinat᷑ ut uideat.
Nam si de interiorib suis ocłi uideren.
& scipsos sine dubitatione conspicerent.
Noc etiam pat̾ sensit augustinꝰ. Scd̃s
auditus est. qui concauis ac cloaceatis
aurib sonos accipit. aeris uerberationes
concrepantes. ratione diidicans quid
sit auditꝰ. Terciꝰ odoratꝰ ẽ. qͥ diuersos
odores assumens. uim redolentium
corporum quasi quodã inuisibili fu¬
mo narib suscepto. competenti aspira¬
tione ꝑpendit. Quartꝰ ẽ gustꝰ. quo
multarũ rerum saporem palati diuidi¬
catione cognoscimꝰ. Quintꝰ ẽ tactus.
qͥ etiã cunctis membris cõmunit̾ noscit᷑
attributꝰ. Elegantior nob̾ ẽ in manib.
que singulariter date sunt ad multas
Altera enĩ ꝑ illas euenit firmiorq me¬
moria. Nam qd̾ obliuisci possumꝰ istis
scribentib sine labore retinemꝰ. He st̃
diuersarum artium opifices. & pene
totiꝰ nr̃e oꝑationis effectꝰ. Dam quid

Expanded text:
illud videns, ad quod destinatur ut videat. illud videns, ad quod destinatur ut videat. Nam si de interioribus suis oculi viderent, etiam seipsos sine dubitatione conspicerent. Hoc etiam Pater sensit Augustinus. Secundus auditus est, qui concavis et cochleatis auribus sonos accipit, aeris verberationibus concrepantes, ratione dijudicans quid sit auditum. Tertius odoratus est, qui diversos odores assumens, vim redolentium corporum, quasi quodam invisibili fumo naribus suscepto, competenti aspiramine perpendit. Quartus est gustus, quo multarum rerum saporem palati dijudicatione cognoscimus. Quintus est tactus, qui etiam cunctis membris communiter noscitur attributus. Elegantior nobis in manibus est, quae singulariter datae sunt ad multas Altera enim per illas evenit firmior memoria; nam quod oblivisci possumus, istis scribentibus sine labore retinemus. Hae sunt diversarum artium opifices, et pene totius nostrae operationis effectus. Nam quid
Abbreviated transcription (Latin):
dam clippeo undicaret. Genitalia
dubitet attributa. unde prestante dõ
hominis reparatio secunda ꝓcedit. un¬
de mortales nesciunt habere defectum.
quando ꝑsonis ꝑeuntib genꝰ noscitur
posse seruare continuum. Decorum
membrũ. si ñ fuisset turpitudine ma¬
culatum. Quid enĩ illo p̃ciosiꝰ esset.
si inde humanũ genꝰ sine culpa descen¬
deret. DSic om̃ia p̃conialia creata sunt.
si peccatis polluentib ñ redderentur
obscena. Noc autem corpꝰ animatum.
quinq sensib amministrat᷑ ac regitur
Qui licet sint cõmunes cũ belius. a
nob̾ tam̃ rationabili iudicio melius
distingunt᷑ atq complent᷑. Primꝰ
eoꝵ uisꝰ est. qͥ aere illuminato colores
respicit corporales. & in eis suas ꝓprte¬
tates agnoscit. Aspectꝰ enim est ut
ueteres diffinire maluerunt. uis ani¬
me spiritalis. egrediens ꝑ oculi pupil¬
lam. res ñ adeo Ponginqͥs attingens.ẜ
ad quas potuerit ꝑuenire diuidicans.

Expanded text:
dam clypeo vindicaret. Genitalia dam clypeo vindicaret. Genitalia dubitet attributa? Unde, praestante Deo, hominis reparatio fecunda procedit: unde mortales nesciunt habere defectum, quando, personis pereuntibus, genus noscitur servari posse continuum. Decorum membrum, si non fuisset turpi libidine sordidatum. Quid enim illo pretiosius esset, si inde humanum genus sine culpa descenderet? Sic omnia praeconialia creata sunt, si peccatis polluentibus non redderentur obscena. Hoc autem corpus animatum quinque sensibus administratur ac regitur; qui licet sint communes cum belluis, a nobis tamen rationabili judicio melius distinguuntur atque complentur. Primus eorum visus est, qui aere illuminato colores recipit corporales, et in eis suas proprietates agnoscit. Aspectus enim est ut veteres definire maluerunt vis animae spiritualis, egrediens per oculi pupillam, res non adeo longinquas attingens, sed ad quas poterit pervenire, dijudicans:
Abbreviated transcription (Latin):
hilicus. & genitalium uirga descendens.
que laudabilia & honorabilia monstrag̃.
quando in medio locata consistunt.
Capiti autem nr̃o qd̾ sensꝰ capit uni¬
uersos. recte ceruix quasi quedã colũpna
subponit᷑ docens nos religionẽ sc̃am
in unã fidei consistere uasidissimam
firmitatem. Lingua quoq uocis nr̃ȩ
decentiuum plectr̃um data est. ad ser¬
monũ nr̃oꝵ conuenientiã temꝑandã.
ut nos articulata uerba ab animalium
confusione distinguerent. Nec illud
uideat᷑ incassum. qd̃ uni gutturi due
seruiunt digestiones. scilicet ut omnis
intellectꝰ prudentis animȩ quasi cibus
acceptꝰ & rationis calore decoctꝰ. ꝑ gemi¬
na testamentoꝵ itinera competentibus
tractatib explicetur. Et qm̃ neq cornu
neq dente neq fuga. sicut alia animalia
corꝑis humani forma se p̾ualet uindi¬
care. robustꝰ illi torax brachiaq concessi
sunt. ut illatam inuiriam manu de¬
fenderet. & obiectu pectoris quasi quo¬

Expanded text:
bilicus, et genitalium virga descendens, bilicus, et genitalium virga descendens, quae laudabilia et honoranda monstrantur, quando in medio collocata consistunt. Capiti autem nostro, quod sensus capit universos, recte cervix quasi quaedam columna supponitur, docens nos religionem sanctam in unam fidei consistere validissimam firmitatem. Lingua quoque, vocis nostrae decentissimum plectrum, data est ad sermonum nostrorum convenientiam temperandam, ut nos articulata verba ab animalium confusione distinguerent. Nec illud videatur incassum, quod uni gutturi duae serviunt digestiones, scilicet, ut omnis intellectus prudentis animae, quasi cibus acceptus, et rationis calore decoctus, per gemina Testamentorum itinera competentibus tractatibus explicetur. Et quoniam neque cornu, neque dente, neque fuga sicut alia animalia, corporis humani forma se praevalet vindicare, robustus illi thorax brachiaque concessa sunt, ut illatam injuriam manu defenderet, et objectu pectoris  ed., corporis quasi quo
Abbreviated transcription (Latin):
illa imago dĩ non patitur. ut corpori
me speculationis erectum. ad res suꝑ-¬
nas & rationabiles intuendas. Cuiꝰ
armoniaca depositio. ingentia nobis
sacram̃ta declarat. In primis caput
nr̃m sex ossib compaginatum in simi
illum ꝑfectissimum numerũ sedes nrͣi
cerebri in cuiꝰ organo sapimꝰ contine¬
ret. Hinc oculi quasi sacroꝵ testam̃toꝵ
pulcherrima duo uolumina collocint᷑.
ad quoꝵ similitudinem om̃ia nobis
combinata descendunt. ut aures. na¬
res. labra. brachia. latera. crura. tibiȩ.
pedes. In hac enim mystica dualitate
compago tociꝰ corꝑis continet᷑. Et
sicut illa testam̃ta ad unum respici¬
unt. unum sapiunt. ita hȩc officia in
unam se conuenientiã oꝑationemq
coniungunt. S licet hec parilitas se
pulchcr̃rima distributione consociet.¬
& alterutrũ sibi mutuetur ornatum:
sunt etiam singularia in medio con-¬
stituta. ne in unam partem p̾iudicia
rudarent. nasꝰ.os. guttur. pectꝰ. um¬

Expanded text:
illa imago Dei non patitur ut corpori illa imago Dei non patitur ut corpori ae speculationis erectum, ad res supernas et rationabiles intuendas, cujus harmonica dispositio ingentia nobis sacramenta declarat. Imprimis caput nostrum sex ossibus compaginatum, in simiillum perfectissimum numerum sedes nostri cerebri, in cujus organo sapimus, contineret. Hinc et oculi, quasi sacrorum Testamentorum pulcherrima duo volumina  ed., lumina collocantur; ad quorum similitudinem omnia nobis combinata descendunt, ut aures, nares, labia, brachia, latera, crura, tibiae, pedes. In hac enim mystica dualitate compago totius corporis continetur; et sicut illa Testamenta ad unum respiciunt, unum sapiunt, ita haec officia in unam se convenientiam operationemque conjungunt. Sed haec tamen parilitas, pulcherrima distributione consociata, alterutrum sibi mutuat ornatum. Sunt etiam singularia in medio constituta, ne in unam partem praejudicinudarent, nasus, os, guttur, pectus, um