comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dringentis quadraginta. ut idem corpꝰ et eadem aĩa
quȩ fuerunt consurieta in homine aliquindo eadẽ
rursus redeant in coniunctioi ẽ: Iste uarro quide in
siue illi gecħ liaci nescio qui. Ñ. enim non una eorũ
ꝓdidit qͦrũ commemora uit sententiã:. liquid dixe¬
runt. qđ licet falsumnsi : Cum enim semel ad eadem
corpora quȩ gesserunt animȩ redierunt numqͣm
ea sunt postea relicture: cam̃ multa illiꝰ impossibili¬
tatis qua contra nosisti garriunt argum̃ta cõuellit
et destruit: Qui enim hoc itunt suesensert n eisusũ e
fieri ñ posse. ut dilapsa cadauera mauas in puluerem.
incinerem. in humores. incorꝑa uesantiu. hestiarum uł
ipsorum quoq hominum adidrursus redea: qđ fuer̃i
Qua ꝓpt̃ plato et porphirius uł potius quicumq illos
diligunt et adhuc uiuunt si nob̾cum sentiunt etiam
scãs animas ad corꝑa redituras sicut ait plato. nec tam̃

Expanded text:
dringentis quadraginta, ut idem corpus et eadem anima, dringentis quadraginta, ut idem corpus et eadem anima, quae fuerint coniuncta in homine aliquando, eadem rursus redeant in coniunctionem.\' Iste Varro quidem siue illi genethliaci nescio qui non enim nomina eorum prodidit, quorum commemorauit sententiam aliquid dixerunt, quod licet falsum sit cum enim semel ad eadem corpora quae gesserunt animae redierint, numquam ea sunt postea relicturae, tamen multa illius inpossibilitatis, qua contra nos isti garriunt. argumenta conuellit et destruit. Qui enim hoc sentiunt siue senserunt, non eis uisum est fieri non posse, ut dilapsa cadauera in auras in puluerem, in cinerem in umores, in corpora uescentium bestiarum uel ipsorum quoque hominum ad id rursus redeant, quod fuerunt. Quapropter Plato et Porphyrius, uel potius quicumque illos diligunt et adhuc uiuunt, si nobis consentiunt etiam sanctas animas ad corpora redituras, sicut ait Plato, nec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
sensisse: Qđ quidem sic tangit in librisde republica
tullius: ut eum lusisse potuis qͣm qđ iduerumẽẽt.
affirmet dicere uoluisset Inducit enim hominẽ re¬
uixisse: et narrasse quȩdam quȩ platonicis disputati¬
onib congruebant: Labeo eciam duosdicit uno die
fuisse defunctos. et occurrisse inuicem in qͦdam compi
to Deinde ad corꝑa sua uissos fuisse remeare: et consti¬
tuisse int̃ se amicos seeẽ uicturos. atq ita ẽẽ. factum
cdonec postea morerent᷑: S isti auctores talem resurre¬
ctionem corporis factam fuisse narrant: quales fuert̃
eorum quos resurrexisse nouimus et huic qͥdem redditos
uitȩ. s ñ eo mͦ ut non morerent᷑ ulteriꝰ Mirabiliꝰ autem
quidam marchus uario ponit. inlibris qͦ s scripsit de
gente popłi romani. cuiꝰ putaui ũba ipsa eẽ. ponenda
genethliaci quidem scripserunt inquit eẽ in renas¬
cendis hominib quam appellant palim genesian
grecȩ. haescripserunt confici in annis numero qua¬

Expanded text:
sensisse. Quod quidem sic tangit in libris de re publica Tullius, ut eum lusisse potius, quam quod id uerum esset, adfirmet dicere uoluisse. Inducit enim hominem reuixisse et narrasse quaedam, quae Platonicis disputationibus congruebant. Labeo etiam duos dicit uno die fuisse dto, deinde ad corpora sua iussos fuisse remeare et constituisse inter se amicos se esse uicturos, atque ita esse factum, donec postea morerentur. sed isti auctores talem resurrectionem corporis factam fuisse narrarunt, quales fuerunt eorum, quos resurruitae, sed non eo modo ut non morerentur ulterius. Mirabilius autem quiddam Marcus Vano ponit in libris, quos conscripsit de gente populi Romani, cuius putaui uerba ipsa ponenda. \'Genethliaci quidam scripserunt, inquit, esse in renascendis hominibus quam appellant rcaXrnevsatav Graeci; hac scripserunt confici in annis numero qua
Abbreviated transcription (Latin):
nullus ibierit imꝑite querelȩ locus cur iniustus
ille sit felix et cur ille uistus infelix Om̃ium nãq
tunc non nͥ bonorum uera et plena felicitas: et
om̃ium ñ nisi bonialorum digna et summa infe¬
licitas apparebit:
Cap̃ .ii.

Expanded text:
nullus ibi erit imperitae querelae locus, cur injustus nullus ibi erit imperitae querelae locus, cur injustus ille sit felix, et cur ille justus infelix. Omnium namque tunc nonnisi bonorum vera et plena felicitas, et omnium nonnisi malorum digna et summa infelicitas apparebit. CAPUT II.
Abbreviated transcription (Latin):
nere demonum atq hominum ut miseti sint ꝓpc̃
pͥmorum meritũ peocatorum s etiam singłorum
oꝑib ꝓpͥis qua egerunt arbitrio ueritatis. Nani
etcdemones ne corqueantur p̃cant᷑. plec uciꝙ ĩiuiste
uł parcitureis. uł ꝓsua quiq imꝓbit te torquent᷑
Ethomines pletumq aꝑte. semꝑ occulte luunt
ꝓ suis factis diuinitus penas siue in bicuita siue
pꝰ mortem: quamuis uullus hominunagat iracte
nͥ diuino aduuetur auxilio nullus denum
aut hominum agat iniq nͥ diuino eoden uistis¬
simo uiditio ꝑ nuttatur: Sicut enim ait apłei est
iniquitas apud dm̃ Etiam sicut ipse alibi du.
inscrutabilia sunt uidicia eiꝰ. et inuestigabili
uiȩ euis Non gͥ in hoc libro de illis pͥmis nec de ie
mediis dĩ uidiciis. s de ipso nouissimo uidicio
quantum ipse tribuerit disputabo. quandox p̃s
decȩlo uenturus ẽ. uiuos iudicaturus et mortuos:
Iste quippe dies iudicuĩ ꝓpͥe iam uocatur: eo qđ

Expanded text:
nere daemonum adque hominum, ut miseri sint propter nere daemonum adque hominum, ut miseri sint propter primorum meritum peccatorum; sed etiam de singulorum operibus propriis, quae gerunt arbitrio uoluntatis. Nam et daemones ne torqueantur precantur, nec utique iniuste uel parcitur eis uel pro sua quique inprobitate torquentur; et homines plerumque aperte, semper occulte, luunt pro suis factis diuinitus poenas sine in hac uita siue post mortem: quamuis nullus hominum agat recte, nisi diuino adiuuetur auxilio; nullus daemonum aut hominum agat inique, nisi diuino eodemque iustissimo iudicio permittatur. Sicut enim ait apost et, sicut ipse alibi dicit, Inscrutabilia sunt judicia Dei, et investigabiles viae ejus . Non igitur in hoc libro de illis primis, nec de istis mediis Dei judiciis, sed de ipso novissimo judicio, quantum ipse tribuerit, disputabo, quando Christus de coelo venturus est vivos judicaturus et mortuos. Iste quippe dies judicii proprie jam vocatur, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicandos. hunc duini iudicii ultimumdiem
dicimiis idẽ nouissimum tempꝰ Nam ꝑ qđ dies
hoc iudicium tendat᷑. incertum est: S seripturarũ
more sc̃arum diem poni solere ꝓtempore nemo
qui illas litceras quã libet negligent̾ legerit nescit
Ido auten cum diem iuditu dĩ dicimus addimus
ultimum uł nouissimum: quia et nunc udicat.
et ab humaui generis initio uidicauit dmuttens i.
et alignouicȩ sẽparans pͥmos homines peccati magni
ꝑpecratores. Immo etiam quando angłis peccantib
non peꝑcit quorum pͥnceps homines a se ipso sub¬
ũsos inuidendo sub uercit: ꝓculdubio uidicauit:
Nec sine illuis alto iustoq iudicio et in hoc aerto
celo. et interris. et demonum et hominum miser¬
rima est uitaęrrorib erumpnisq plenissima
Uerum et sinemo peccasset: non sine bonorectoq
uidicio uniũsam rationalem creaturã ꝑ seuerantis¬
siȩ sibi suo dũo coherentem. in ȩcna beacitudine
retineret Iudicat eciam ñ solum uniũ salit de ge¬

Expanded text:
mortuos iudicandos, hunc diuini iudicii ultimum diem dicimus, id est nouissimum tempus. Nam per quot dies hoc iudicium tendatur, incertum est; sed scripturarum more sanctarum diem poni solere pro tempore nemo, qui illas litteras quamlibet neglegenter legerit, nescit. Ideo autem, cum diem iudicii Dei dicimus, addimus ultimum uel nouissimum, quia et nunc iudicat et ab humani generis initio iudicauit dimittens de paradiso et a ligno uitae separans primos homines peccati magni perpetratores; immo etiam quando angelis peccantibus non pepercit, quorum princeps homines a se ipso subuersus inuidendo subuertit, procul dubio iudicauit; nec sine illius alto iustoque iudicio et in hoc aerio caelo et in terris et daemonum et hominum miserrima est uita, erroribus aerumnisque plenissima. Verum etsi nemo peccasset, non sine bono rectoque iudicio uniuersam rationalem creaturam perseuerantissime sibi suo Domino cohaerentem in aeterna beatitudine retineret. Iudicat etiam non solum uniuersaliter de ge
Abbreviated transcription (Latin):
e die uitimi iudioii dei eđ
ipse donauerit locuturi. eumq
asserturi: adũsus impios et incre¬
dulos tamqͣm in ȩdificii fundam̃¬
toprius ponere testimonia diuina debemus. quibꝰ
qui nolunt credere. humanis ratiuncuł falsis atq
fallacib contra uenire conant᷑. ad hoc ut aut aliud
significare contendant qđ adhibetur testimonium
de litteris sacris: aut om̃ino diuinitus eẽ dictum ne¬
gent Nam nullũ existimo eẽ mortalium: qui cũ ea
sicut dicca sunt. intellexerit et acsummoac uero dõ
ꝑ animas scãs dicta eẽ. crediderit. ñ eiscedat atꝙ
consentiat siue ideciam ore faceatur: suie aliquo
uitio faceri erubescat aut metuat uł etiam ꝑuicatia
simillima in saniȩ td qdđ falsum eẽ nouit et eredit.¬

Expanded text:
e die ultimi iudicii Dei quod ipse donauerit locuturi eumque adserturi aduersus inpios et incredulos tamquam in aedificii fundamento prius ponere testimonia diuina debemus: quibus qui nolunt credere, humanis ratiunculis falsis adque fallacibus contrauenire conantur, ad hoc ut aut aliud significare contendant quod adhibetur testimonium de litteris sacris, aut omnino diuinitus esse dictum negent. Nam nullum existimo esse mortalium, qui cum ea, sicut dicta sunt, intellexerit et a summo ac uero Deo per animas sanctas dicta esse crediderit, non eis cedat adque consentiat, siue id etiam ore fateatur siue aliquo uitio fateri erubescat aut metuat, uel etiam peruicacia simillima insaniae id, quod falsum esse nouit aut credit
Abbreviated transcription (Latin):
enidi it anicem. qalõt in breuis fuit. ut ad nascen¬
tiuas sensum net ꝑ la ꝑueuerit inhacqͣm nouimuts
inqui luadhue tumꝰ cuis temptationes. mmo quã totam
temptationem qͣm clui inea sumꝰ quantũ libet ꝓficiamͦ
ꝑpeti non desmimus quȩ sint indicla circa genꝰ huma.¬
numbonitatis dĩ quis pocerit explicare:¬

Expanded text:
cunditate felicem, quoniam tam breuis fuit, ut ad nascencunditate felicem, quoniam tam breuis fuit, ut ad nascentium sensum nec ipsa peruenerit: in hac, quam nouimus, in qua adhuc sumus, cuius tentationes, immo quam totam tentationem, quamdiu in ea sumus, quantumlibet pro- Sciamus, perpeti non desinimus, quae sint indicia circa genus humanum bonitatis Dei, quis poterit explicare
Abbreviated transcription (Latin):
carnem s utiq scđm sp̃m ca̾nales erant quib ait
apłs: Non potui uobis loqui quasi spiritalib: s qͣsi
carnalib: Et homo spiritał sic in hac uita dicit᷑: ut
tam̃ corpore adhuc carnat sit et udeat aliam legẽ
in m̃bris suis repugnantem legi m̃tis suȩ: Etit autera
etiam corpore spiritał: cum eadẽ caro sic resurrȩxerit
ut fiat qđ scriptum ẽ Seminat᷑ corpꝰ animale. resur¬
get corpꝰ sꝑitale. Quȩ sit autem et qͣm magna sp̃itał
corꝑis gra quo ñdum uenit in exꝑim̃ uereorne ter¬
merariũ sitom̃e qđ de illa ꝓfert̃ eloquiin Uerum
tam̃ quia sp̃ei nr̃e gaudium ꝓpt̃ dĩ laudem nẽ. ta¬
cendum et deintimis ardentis sc̃ĩ amoris medullis
dutum ẽ Dñe dilexi decorem. domus tue. et de donis
es quȩ in hacerumpnosi ssima uita bonis mał q lar¬
gitur ipso eduiuantt unicieitisut possumus qͣn¬
u aleaii Omitto enim qua ido fecit homine rettii.
onitao uitam illa ui duoꝵ coniagum inparadisi foe¬

Expanded text:
m carnales erant quibus ait apostolus: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cam eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale. quae sit autem et quam magna spiritalis corporis gratia, quia nondum uenit in experimentum, uereor, ne temerarium sit omne quod de illa. profertur eloquiumtamen quia spei nostrae gaudium propter Dei laudem non est tacendum et de intimis ardentis sancti amoris medullis dictum est: Domine, dilexi decorem domus tuae: de donis eius, quae in hac aenJmnosissima uita bonis malisque largitur, ipso adiuuante coniciamus, ut possumus, quanualemus. Omitto enim, quando fecit hominem rectum; omitto uitam illam duorum coniugum in paradisi fe
Abbreviated transcription (Latin):
uiuat gr̃a: ut qͣnto fideliore. tanto fortiore corde tole¬
rentur: Ad quã remetiam philosophiã ꝓdesse dic̃t
docti huiꝰ scłi. quamdii qͥb dam paueis ait tullius
ueram dederunt: Nec hominib inquit abhis aut
datiun ẽ. donum maius: aut potuit ullum dari: Usq
adeo et ipsi contra quos agimꝰ. quo qͦ mͦ compulsi sunt
in habenda. ñ quacumq s uera philosophia diui¬
namgrãm conficeri: Porro si paucis diunitꝰ datumẽ.
uerȩ philosopbiȩ contramiserias huiꝰ uitȩ. unicum
auxilum: sacis et hinc apparec humanum genꝰ ablu¬
endas miseriarũ pęnas eẽ. clampnatũ: Sic̃ autem
hoc fatent᷑. nullũ diuinum maꝰ ẽ. donũ. sic anullo
dõdari credendum ẽ. nͥ abillo qͦ et ipsi qui multos
dõs colunt. nullũ dicunt eẽ. maiorem: & rui

Expanded text:
iuuat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde toleiuuat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt docti huius saeculi, quam di quibusdam paucis, ait Tullius, ueram dederunt; nec hominibus, inquit, ab his aut datum est donum maius aut potuit ullum dari: usque adeo et ipsi, contra quos agimus, quoquo modo conpulsi sunt in habenda non quacumque, sed uera philosophia diuinam gratiam confiteri. Porro si paucis diuinitus datum est uerae philosophiae contra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc apparet humanum genus ad luendas miseriarum poenas esse damnatum. Sicut autem hoc, ut fatentur, nullum diuinum maius est donum. sic a nullo deo dari credendum est nisi ab illo, quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt esse maiorem. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
animã miseram sensusq ꝑcurbet: Qua falsitate uisoꝵ:
etiam uigilances in quibꝰ dam morb̃ et uenenis misera¬
bilius agicantur: Quamuis multimoda uarietate fal¬
latiȩ homines etiam sanos. maligni demones. ñ ñꝗͣ
decipiant talib uisis: ut etiam sieos ꝑhȩc ad sua tra¬
ducere ñ potueruit. sensus tam̃ eorum solo appecitu.
qualit̃ cumq ꝑsua dendȩ falsicatis illudant: Abhuiꝰ
tam miserȩ quasi quib dam inferis uitȩ: ñ lib̾at nisi
ipse iħs: Int̃p̃tat᷑ quippe saluator Maxime ne post
hanc miscrior. ac sempit̃tia suscipiat ñ uita s mors.
nam inista quamuis sint ꝑsca et scõs curationum ma¬
gna solatia: tam̃ ideoñ semꝑ etiam ipsa beneficia cri¬
bunt᷑ pecentib ne ꝓpt̃ hoc teligioquerat᷑. quȩ ꝓpt̃
aliam magis uitã ubi mala ñ erunt om̃ino ullaquȩ¬
renda est Et ad hoc meliores quoq inhis malis ad¬

Expanded text:
animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum etiam uigilantes in quibusdam morbis et uenenis miserabilius agitantur; quamuis multimoda uarietate fallaciae homines etiam sanos maligni daemones nonnumquam decipiant talibus uisis, ut, etiamsi eos per haec ad sua traducere non potuerint, sensus tamen eorum solo adpetitu qualitercumque persuadendae falsitatis inludant. Ab huius tam miserae quasi quibusdam inferis uitae non liberat nisiipse Iesus; interpretatur quippe Saluator, maxime ne post hanc miserior ac sempiterna suscipiat, non uita, sed mors. Nam in ista quamuis sint per sancta et sanctos curationum magna solacia, tamen ideo non semper etiam ipsa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis uitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est; et ad hoc meliores quosque in his malis ad
Abbreviated transcription (Latin):
calamitas. ȩaltenꝰ desicdanda felicitas: Iamu̾ de ip¬
so corpore ot ȩxistunt morborũ mala: ut nec libris.
malicora cuncta comp̃hensa sint: In quorum plurib
acpene om̃ib etiam ipsa docum̃ta et medicam̃ta tor¬
inenta sunt: ut homines apęnarũ exitio pęnali eruan.¬
tur auxilio: Nonne ad hoc ꝑduxit sicientes homines
ardor imnianis. ut urinã quoq humanam uł etiam
suã bib̾ent: Nonne adhoc fames ut acarnib homi¬
num se abstinere ñ possent: Nec inuentos homines
mortuos. s ꝓpẽ hocase occisos:. nec quos libet alienos.
uerum etiã filios matres incredibili crudelitate qͣm
rabida esuries faciebat ab sumerent: Ipse postremo
somnus qui ꝓ pͥȩ qͥetis nom̃ accepit. quis uĩbis explicet
sepe somniorũ uisib qͣm sit inqͥetus et qͣm magnislicet
falsarum rerum t̃roribꝰ quas ita exhibet et quodam
modo expͥmit. ut aueris eas discernere nequeamus.

Expanded text:
calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipcalamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor inmanis, ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios matres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, absumerent? Ipse postremo somnus, qui proprie quietis nomen accepit, quis uerbis explicet. saepe somniorum uisis quam sit inquietus et quam magnis, licet falsarum rerum, terroribus, quas ita exhibet et quodam modo exprimit, ut a ueris eas discernere nequeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
dño bestia. non ñqͣm uehementius et amarius qͣm leones
draconesq metuat᷑ faciatq hominem quẽ forte aitami¬
nauerit contagione pestifera ita rabiosum ut aparentib
conuige et filiis peiꝰ om̃i bestia formidet᷑. Quȩ mala
patiunt᷑ nauigantes : Quȩ t̃ ena itinera gͣdientes:
Quis ambulat ubicumq ñ in opinatis subiacet casib:¬
De foro quidam rediens domũ sanis pedib sius: ceci¬
dit petiem fregit. et ex illo uul neie finiuit hanc uitã:
Qiuduidet᷑ sedente securiꝰ. De sella inqua sedebat.¬
eccidit heli sacerdos: et mortuuis ẽ Igricole immou̾
orãs homines quot et quantos acȩlo et t̃ra ut aꝑni¬¬
tiosis animalib casusmetuunt agrorum fructibꝰ
reis de horeis eiecit q abstulit Cont᷑ millȩ formes
nequis fideret etiam paruuilos bapcizatos quib ceite
nichil ẽ in nocenius aliquando sic uexant ut in eis
maxime dõ istainente monstret᷑ huiꝰ uitȩ sinenda

Expanded text:
domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur nauigantes! quae terrena itinera gradientes! Quis ambulat ubicumqDe foro quidem rediens domum sanis pedibus suis, cecidit, pedem fregit et ex illo vulnere finivit hanc vitam. Quid videtur sedente securius? De sella in qua sedebat, Heli sacerdos cecidit et mortuus est. Agricole, immo vero omnes homines, quot et quantos a celo et terra vel a perciosis animalibus casus metuunt agrorum fructibusibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes em, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda
Abbreviated transcription (Latin):
quanta calamitas aborbitatib atq luccu. a damnis ec
dampnationib adeceptionib et m̃datlis hominum.
a suspitionib filsis. ab om̃ib uiolentis facinorib ec
scelerib alienis: Quando quidem ab eis et dep̃catio.
et captiuitas. et uincla et et carceres & exilia. et cruciatꝰ.
et amputatio m̃brorum. et pͥuatio sensuum. et opp̃ssio
corporis ad obscenam libidinẽ oppͥmentis explendã
et alia multa horrenda sepe contingunte Quid ab innu¬
meris casib qui forinsecus corpori formidant᷑ ȩstib
et frigorib. tempestatib imbrib alluuionib corus.¬
catione tonitruo. grandine. fulmine. motib hiatibꝰ.¬
quȩ t̃rarumopp̃sionib ruinarum ab offensionib et
pauore. uł etiã malitia uim̃torum. ac tot uenenis fru¬
ticum. aquarũ. aurarum. bestiarum. ac ferarum. uł
tantum mͦ molestis uł etiã mortiferis morsib arabie quȩ
contingit ex rabido eane: ut etiamblanda et amica suo

Expanded text:
quanta calamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et quanta calamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus uiolentis facinoribus et sceleribus alienis! quando quidem ab eis et depraedatio et captiuitas, et uincula et carceres, et exsilia et cruciatus, et amputatio membrorum et priuatio sensuum, et obpressio corporis ad obscenam libidinem obprimentis explendam et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid? ab innumeris casibus quae forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempestatibus imbribus adluuionibus, coruscatione tonitru. grandine fulmine, motibus hiatibusque terrarum. obpressionibus ruinarum, ab offensionibus et pauore uel etiam malitia iumentorum, a tot uenenis fruticum aquarum, aurarum bestiarum, a ferarum uel tantummodo molestis uel etiam mortiferis morsibus, arabia quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo
Abbreviated transcription (Latin):
enim sibi uolunt multim odȩ formidines que ohi¬
qͣ seript̾a sc̃a dic̃. dilecci filu latera e. tondenda necrescat
indomitꝰ domariq ã diurꝰ aut uix possit aut fortasse nec
umus: Quidẽ enimqd cum labore metainimꝰ sine la¬
re obliuiscimur. cum labore disdxꝰ sine labore nescim᷑.
cum labore strenui sine labore nexessum: Nonne
hinc apparet inquit uelut pondee su qͣm ꝓeluiis et
ꝓnasit uitiosa natura et quantabe ut hinc lib̾etur
indigeat: Desidia segnitia. pigritia ⁊egligentia uitra
sunt utiq quib labor fugit᷑. cum lab upse etiam
qͥ ẽ utił pena sic: S p̃ẽ puerilespenas sue qͥb disci
ñ potest qđ maiores uolunt. qui uix aliquid utilit uolt̃
quot et quancis pȩnis genus agitetur humanũ quȩ.¬
ñ ad malitiam neqͥtiamq iniquorũ s ad conditionem
ꝑtinent miseriãq communẽ qͥs ullo sermone digerit.
quis ulla cogitatione comp̃hendit:: Quantꝰ ẽ metus.

Expanded text:
enim sibi uolunt multimodae formidines, quae cohienim sibi uolunt multimodae formidines, quae cohiqua scriptum sancta dicit dilecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus domarique iam durus aut uix possit aut fortasse nec uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne hinc apparet, in quid uelut pondere suo quam procliuis et prona sit uitiosa natura et quanta ope, ut hinc liberetur, indigeat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum labor ipse, etiam qui est utilis, poena sit. Sed praeter pueriles poenas. sine quibus disci non potest quod maiores uolunt, qui uix aliquid utiliter uolunt, quot et quantis poenis genus agitetur humanum, quae non ad malitiam nequitiamque iniquorum, sed ad condicionem pertinent miseriamque communem, quis ullo sermone digerit? quis ulla cogitatione conprehendit? Quantus est metus,
Abbreviated transcription (Latin):
uentiones. p̃ uaricationes. falsa cestimonia. iniqua
tudicia. iuolentie. larrocinia. iniqua. et qͥcqͥd talium
malorũ in mentem ñuenit. et tam̃ de uita hominum
ñ recedit: Uerum hȩc hominũ sunt malorum: ab illa
cam̃ erroris et ꝑũsi amoris radice uenientia cumqͣ
om̃is filius adam naseit᷑ Nam quis ignorat cumqͣn¬
ta ignorantia ueritatis quȩ iam minfautib manife¬
sta ẽ. et cumquantahabundantia uane cupiditatis
quȩ in pueris incipit apparere homo ueniat inhanc
uitam. ita ut si climitatur uiuere ut uelit. et facere
qͥcquid uelit in hȩc facinora et flagitia quȩ comine¬
moratu et quȩ commemorare ñ pocui. uł cuncta ut
multa ꝑueniat: Sed diunagubernatione ñ om̃i
ni deserentedantnatos et do non continente in ira
sua miserationes suas: in ipsis sensib generishuma¬
niphibitio et erulitio cont᷑ istas cumqub nasei¬
mur tenebras uigilant et contra osirpet᷑ opponun¬

Expanded text:
ventiones, praevaricationes, falsa testimonia, iniqua ventiones, praevaricationes, falsa testimonia, iniqua iudicia, violentie, latrocinia; et quicquid talium malorum in mentem non venit et tamen de vita ista hominum non recedit. Verum hec hominum sutamen erroris et peruersi amoris radice uenientia, cum qua omnis filius Adam nascitur. Nam quis ignorat cum quanta ignorantia ueritatis, quae iam in infantibus manifesta est, et cum quanta abundantia uanae cupiditatis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in hanc uitam, ita ut, si dimittatur uiuere ut uelit et facere quidquid uelit, in haec facinora et flagitia, quae commemoraui et quae commemorare non potui, uel cuncta uel multa perueniat? Sed diuina gubernatione non omni modo deserente damnatos et Deo non continente in ira sua miserationes suas in ipsis sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, cum quibus nascimur, tenebras uigilant et contra hos inpetus obponun
Abbreviated transcription (Latin):
am qđ ad pͥmã originem ꝑtinec om̃em mortaliũ
ꝓgeniem fuisse dampnatã: hȩc ipsa uita siuita
dicenda ẽ. tot et tantis malis plena cestat᷑: Qui enim ali-¬
ud indicat horrenda quȩdam ꝓfunditas ignorantiȩ ex
qua omis ertor existit. qui om̃s filios adam cenebroso
quod amsini suscipit ut homo abillo lib̾ari sine labore
dolore timore non possit: Quid amor ipse cot rerum ua.¬
narum atq noxiarũ. et ex hoc mordaces curȩ. ꝑturbati¬
onesmerores. formidines. in sana gaudia. discordiȩ
litesbella. insidre. iracundiȩ. inimicitiȩ fallatia. adu¬
latio. fraus. furtum. rapina. ꝑfidia. suꝑbia. ambitio.
inuidentia. homicidia. parricidia. crudelitas. se uitia.
nequitia. luxuria. petulantia. impudentia impudici¬
tia. fornicationes. adulceria. incestum & contͣ nat̾a
utriũq sexiis. tot stupra. atq immunditiȩ quastur¬
pe ẽ. etiam dicere. sacrilegia here ses. blasphemie. ꝑ¬
uiria. opp̃siones innocentium. calumpnie. curum¬

Expanded text:
 ad primam originem pertinet, omnem mortalium progeniem fuisse damnatam, hoc ipsa vita, si vita dicenda est, tot et tantis malis plena, testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quedam profunditas ignorantie, ex qua omnis error existit, qui omnes filios Adam tenebroso quodam sinu sdolore, timore non possit? Quid amor ipse tot rerum vanarum atque noxiarum, et ex hoc mordaces curae, perturbationes, moerores, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallacia, adulatio, fraus, furtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, invidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saevitia, nequitia, luxuria, petulantia, impudentia, impudicitia, fornicationes, adulteria, incesta, et contra naturam utriusque sexus tot stupra atque immunditiae, quas turpe est etiam dicere, sacrilegia, haereses, blasphemiae, perjuria, oppressiones innocentium, calumniae, circum
Abbreviated transcription (Latin):
fides maxime his inquib etiam contͣ fidem libroꝵ
canonicorum quedam legunt᷑ ꝓpt̃ qł ea ꝓrsus ñ
nulli arbitrant᷑ hebream tantum linguã ꝑ illum
qui uocabat᷑ eber. unde hebreorũ uocabulumẽ.
fuisse seruatam atq inde ꝑuenisse ad abraham
HE bias autem litteras alege cepisse quȩ data ꝑ moy¬
seme s potius ꝑ illam successionẽ patrum memõ¬
rãtam ling̾am cumsuis licteris custoditam: Deniq
moyses inpopło constituit: qui docendis licteris
p̃eent: pͥusqͣm diuinȩ legisullas litteras nossent:
uctores eo qđ eos inducant idẽ introducant qͦ¬
dam mͦ incorda dicentium. uł in eas potius ipsos
quosdicent: Nulla gͥ gens de antiquitate suȩ
sapientie sꝑpatriarchas et ꝓpħas nr̃os quib diui¬
nainerat sapientia inerat ulla se uanitate iacta¬
uerit: quando nec egiptus inuenit᷑ quȩ solet falso
et inanit̃ de suarũ doctrinarũ antiquitate głari.

Expanded text:
fides, maxime his, in quibus etiam contra fidem librorum fides, maxime his, in quibus etiam contra fidem librorum canonicorum quaedam leguntur, propter quod ea prorsus non nulli arbitrantur, Hebraeam tantum linguam per illum, qui uocabatur Heber, unde Hebraeorum uocabulum est, fuisse seruatam, adque inde peruenisse ad Abraham, Hebraeas autem litteras a lege coepisse, quae data est per Moysen, sed potius per illam successionem patrum memoratam linguam cum suis litteris custoditam. Denique Moyses in populo constituit qui docendis litteris praeessent, priusquam diuinae legis ullas litteras nossent. uctores, eo quod eas inducant, id est introducant, quodam modo in corda discentium uel in eas potius ipsos quos docent. Nulla igitur gens de antiquitate suae sapientiae super patriarchas et prophetas nostros, quibus diuina inerat sapientia, ulla se uanitate iactauerit, quando nec Aegyptus inuenitur, quae solet falso et inaniter de suarum doctrinarum antiquitate gloriari,
Abbreviated transcription (Latin):
canonice credinus commemorant᷑ plurima quȩ
ibi non explicant᷑. et in libris dicunt᷑ aliis inueniri
quosꝓphȩ scripserunt. et alicubi eorumquoꝵ
ꝓpħarum nomina ñ cacent᷑. nectam̃ inuenuint᷑
incanone quẽ recepit popłs dĩ Cuiꝰ rei faceor
causa me latet. nͥ qđ existimo eciam ipsos. quib
sc̃i reuelabat. alia sicut homines historica diligen¬
tia. alia sicut ꝓpħas inspiratione diumaseribe po¬
ciuisse. atq hec ita fuisse distincta ut illa camqm.
ipsis ista ui caniqͣm dõ ꝑ ipsos loquenti iudicarent᷑
&e tributaenda Aesic illa ꝑtinerent adubtatem
cognitionis: hec adreligionis auttoritatem: Inqua
auctoritate. custoditur canon: Eret quẽ iam sigua
ecum sulbo nomine uerorum ꝓpħarũ scripta ꝓferunt᷑
nec adipsam copiã. sxientiȩ ualent: qm̃ utrum eorũ
sir sit̃ quorum et̃ dicunt᷑ incertumẽ. et ob hoc eis ñ habet᷑

Expanded text:
canonicae credimus, commemorantur plurima, quae canonicae credimus, commemorantur plurima, quae ibi non explicantur et in libris dicuntur aliis inueniri, quos prophetae scripserunt, et alicubi eorum quoque prophetarum nomina non tacentur; nec tamen inueniuntur in canone, quem recepit populus Dei. Cuius rei, fateor, causa me latet, nisi quod existimo etiam ipsos, quibusanctus utique Spiritus reuelabat, alia sicut homines historica diligentia, alia sicut prophetas inspiratione diuina scribere potuisse, adque haec ita fuisse distincta, ut illa tamquam ipsis, ista uero tamquam Deo per ipsos loquenti iudicarentur esse tribuenda, ac sic illa pertinerent ad uber. tatem cognitionis, haec ad religionis auctoritatem, in qua auctoritate custoditur canon, praeter quem iam si qua etiam sub nomine uerorum prophetarum scripta proferuntur, nec ad ipsam copiam scientiae ualent, quoniam utrum eorum sint, quorum esse dicuntur, incertum est; et ob hoc eis non habetur
Abbreviated transcription (Latin):
tam et ante illud grande diliuiũ nr̃ erat utiq noe
patriarcha. quẽ ꝓpħam quoq ñ immerito dixe¬
rim Diquidem inipsa archa quã fecit. et inqua cũ
sius euasit: ꝓphetia nr̃orũ temporum fuit. Quid
enoc septimus ab adam: nonne etiam incanonica
ut aputl uideos et apud nos inauctoritate non eẽnt.
nimia fecit antiquitas ꝓpt̃quã uidebant᷑ habenda
ẽẽ. suspecta nͭ ꝓfei̾ent᷑ falsa ꝓueris: Nam et ꝓferunt᷑
quedamquȩ ipsorum eẽ dicant᷑ abkis: qui ꝓ suo sensu
passim qđ uolunt creclunt S ea castitas canonis non
recipit. ñ qđ eorum hominun qui dõ placuerunt
re ꝓbetur auctoritas. s qđ ista eẽ ñ crecdant᷑ ipsorum
Nec mirum debet uideri. qđ suspecta habent᷑ quȩ
sub tantȩ antiquitatis nomine ꝓferunt᷑: quando
quidem in ipsa historia regum uida. et regum isrł.
quȩ res gestas continet. de quib eidem scripturȩ

Expanded text:
tam, et ante illud grande diluuium noster erat utique Noe tam, et ante illud grande diluuium noster erat utique Noe patriarcha, quem prophetam quoque non inmerito dixerim; si quidem ipsa arca, quam fecit et in qua cum suis euasit, prophetia nostrorum temporum fuit. Quid Enoch septimus ab Adam, nonne etiam in canonicaut aput Iudaeos et aput nos in auctoritate non essent, nimia fecit antiquitas, propter quam uidebantur habenda esse suspecta, ne proferrentur falsa pro ueris. Nam et proferuntur quaedam quae ipsorum esse dicantur ab eis, qui pro suo sensu passim quod uolunt credunt. Sed ea castitas canonis non recepit, non quod eorum hominum, qui Deo placuerunt, reprobetur auctoritas, sed quod ista esse non credantur ipsorum. Nec mirum debet uideri, quod suspecta habentur, quae sub tantae antiquitatis nomine proferuntur; quando quidem in ipsa historia regum Iuda et regum Israel, quae res gestas continet, de quibus eidem scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
religionem nrãm ubi uera sapientiaẽ si ñ suꝑior
saltem uideatur antiquior: Uerum qdđ fatendum
ẽ non solum ingretia. s in barbaris geutib sic̃ inegip¬
co iam fuerat ante moysem ñnulla doctrina quȩ
illorum sapientia diceret᷑ Alioquin ñ scriptum
ẽs. in libris sc̃is moysem eruditum fuisse om̃is sapi¬
entia ȩgipciorũ: Tuncutiq quando ibinatus. et
a filia pharaonis ad optatꝰ atq nutritꝰ. etiam liba¬
lit̃ educͣtꝰe S nec sapientia egiptiorum sapientiã
ꝓpħarũ nr̃orum temꝑe antecedepotur quando
quidem et abraham ꝓpħafuit: Quid autem sapi¬¬
entiȩ potuit eẽ in egipto anteqͣm eis ysis quã mortu.¬
am tamqͣm magnam eieam colendã pritarunt litt̃as
tradet. isis porro miachi filia fuisse ꝓdit᷑ qui pͥmus
regnare gpit arguuis. quando ab rahȩ nepotes iã¬
reꝑiuntur exorti: Iam uͦ si longe antiquiora repe¬

Expanded text:
religione nostra, ubi uera sapientia est, si non superior, religione nostra, ubi uera sapientia est, si non superior, saltem uideatur antiquior. Verum, quod fatendum est, non quidem in Graecia, sed in barbaris gentibus, sicut in Aegypto, iam fuerat ante Moysen nonnulla doctrina, quae illorum sapientia diceretur; alioquin non scriptum esset in libris sanctis, Moysen eruditum fuisse omni sapientia Aegyptiorum, tunc utique, quando ibi natus et a filia Pharaonis adoptatus adque nutritus etiam liberaliter educatus est. Sed nec sapientia Aegyptiorum sapientiam prophetarum nostrorum tempore antecedere potuit, quando quidem et Abraham propheta fuit. Quid autem sapientiae potuit esse in Aegypto, antequam eis Isis, quam mortuam tamquam magnam deam colendam putarunt, litteras traderet? Isis porro Inachi filia fuisse proditur, qui primus regnare coepit Argiuis, quando Abrahae iam nepotes reperiuntur exorti. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
qui thaleci successerunt in ꝑscrutandagerum studiũ
eiꝰmitaci. anaximandrũ. et anaxinenem. et naxago¬
ram. aliosq nonnuilłos anteqͣm phitagoras sephilo¬
sophum pͥmus ꝓfiteret᷑: nec illi ꝓpħas nr̃os uniũsos
temꝑis antiquitate p̃cedunt. quando quidem thales
pꝰ quẽ cȩcerifuerunt regnante romulo eminisse fert᷑.
quando de fontib isrł. meis licteris quȩ cotidie toto orbe
manerent. ꝓphetiȩ flum̃ erupit SSoligͥ illi theologi
poetȩ. orpheus. lynus. museus. et siquis aliꝰ apud g̃cos
fuit hi ꝓpħis heb reis quorũ scripta inauccoritatem
habemꝰ annistepꝑunt᷑ pͥores s nec ipsi uerũ theolo¬
gum nr̃m mopsen. quilinum uerũ dm̃ ueracit p̃dicaũ
cuiꝰ munc scripta mauctoritatis canone pͥma sunt
tempe p̃uenerunt: Ac ꝑ hoc quantum ad grecos acti¬
net. in qua lingua litterȩ huiꝰ scłi maxime ferbuer̃.
nichil habent unde psatientiã suam iactent quo

Expanded text:
qui Thaleti successerunt in perscrutanda natura rerum studium qui Thaleti successerunt in perscrutanda natura rerum studium eius imitati, Anaximandrum scilicet et Anaximenem et Anaxagoram aliosque nonnullos, antequam Pythagoras philosophum primus profiteretur: nec illi prophetas nostros uniuersos temporis antiquitate praecedunt, quando quidem Thales, post quem ceteri fuerunt, regnante Romulo eminuisse fertur, quando de fontibus Israel in\' eis litteris, quae toto orbe manarent, prophetiae flumen erupit. Soli igitur illi theologi poetae, Orpheus, Linus, Musaeus et si quis alius aput Graecos fuit, his prophetis Hebraeis, quorum scripta in auctoritate habemus, annis reperiuntur priores. Sed nec ipsi uerum theologum nostrum Moysen, qui unum uerum Deum ueraciter praedicauit, cuius nunc scripta in auctoritatis canone prima sunt, tempore praeuenerunt; ac per hoc, quantum ad Graecos adtinet, in qua lingua litterae huius saeculi maxime ferbuerunt, nihil habent unde sapientiam suam iactent, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Non inscripturis sc̃is que appellant᷑ canonice. s
in aliis inuenit᷑ in quib sunt et machabeorũ libri.
dam martyrũ passiones uehem̃tes atq mirabiles
qui anceqͣm xp̃s uenisset incarneusq ad mortem
ꝓdĩ lege certarunt. et mala grauissima atq horribi.¬
philosophi gentium. qui hoc etiamhoc nomine
uocarent᷑. qđ cȩpit a samio phytagora. qui eo temꝑȩ
quo uidõrum ẽ. soluta captiuitas cȩpit excelłe atq
cognosci. multo magis ergo posteriores cȩt̃i philoso
phi pꝰꝓpħas repꝑiunt᷑ fuisse: Nam ipse socrates athe-¬
in ensis magist̃ om̃ium qui cunc maxime claruert̃.
tenens inea parte quȩ morał uł acciua dicit᷑ pͥncipatũ:
pꝰ ezdram incronicis inuenit᷑: Non multo pꝰetiã plato
natus ẽ: qui longe cȩteros socratis discipłos anteiret:
Quib si adclamꝰetiam suꝑioresqui ñdũ philosophi
uocabant᷑ septem scilicet sapientes. acdeinde phisicos.

Expanded text:
non in scripturis sanctis, quae appellantur canonicae, sed non in scripturis sanctis, quae appellantur canonicae, sed in aliis inuenitur, in quibus sunt et Macchabaeorum libri, dam martyrum passiones uehementes adque mirabiles, qui, antequam Christus uenisset in carne, usque ad mortem pro Dei lege certarunt et mala grauissima adque horribiphilosophi gentium, qui hoc etiam nomine uocarentur, quod coepit a Samio Pythagora, qui eo tempore, quo Iudaeorum est soluta captiuitas, coepit excellere adque cognosci. Multo magis ergo ceteri philosophi post prophetas reperiuntur fuisse. Nam ipse Socrates Atheniensis, magister omnium, qui tunc maxime claruerunt, tenens in ea parte, quae moralis uel actiua dicitur, principatum, post Esdram in chronicis inuenitur. Non multo post etiam Plato natus est, qui longe ceteros Socratis discipulos anteiret. Quibus si addamus etiam superiores, qui nondum philosophi uocabantur, septem scilicet sapientes ac deinde physicos,
Abbreviated transcription (Latin):
et erunt om̃s alienigene et om̃s facientes iniquita¬
cem stipula. et incendet illos dies qui adueniet dic̃
dñs et non derelinquet᷑ eorum radix neq sarm̃¬
tum: Et orietur uobis timentib nom̃ meum
sol uisticiȩ. et sanicas in pennis eiꝰ Et exhibitis et
exultabitis sic̃ uituli ex uincłis resoluti. et con¬
culcabitis iniquos Et erunt cinis subpedibꝰ ur̃is:
etiam ezdras qui magis rerum gestarũ scriptor ha
bitus qͣm ꝓpħa. sicutiẽ. et liber qui appellatur hest̃.
cuiꝰ res gesta in laudem dĩ non longe ab his temꝑibꝰ
quid ampliꝰ ualeret inreb cum reges unus dixissec.
rent. idem tam̃ t̃cius ueritatem suꝑ om̃a demon¬
strauit ẽẽ. uiccricem Consulto autem euangłio:¬
xp̃m cognoscimius eẽ. ueritatem Ab hoe temꝑe apd̃
iudȩos restituco templo. ñ reges s pͥncip̾es fuert̃
usq ad aristobolũ Quorum supputatio temꝑũ

Expanded text:
et erunt omnes alienigenae et omnes facientes iniquitaet erunt omnes alienigenae et omnes facientes iniquitatem stipula, et incendet illos dies, qui adueniet, dicitDominusomnipotens; et non derelinquetur eorum radix neque sarmentum. Et orietur uobis timentibus nomen meum sol iustitiae, et sanitas in pinnis eius; et exibitis et exultabitis sicut uituli ex uinculis resoluti; et conculcabitis iniquos, et erunt cinis sub pedibus uestris etiam Esdras, qui magis rerum gestarum scriptor est habitus quam propheta sicuti est et liber, qui appellatur Esther, cuius res gesta in laudem Dei non longe ab his temporibquid amplius ualeret in rebus, cum reges unus dixisset, rent, idem tamen tertius ueritatem super omnia demonstrauit es. e uictricem. Consulto autem euangeliooc tempore aput Iudaeos restituto templo non reges, sed principes fuerunt usque ad Aristobolum: quorum subputatio temporum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs: et dixistis In quo detraximus dete:
Dixistis Uanus ẽ. om̃is qui seruit dõ: Et quidplus
quia custoduumꝰ obseruationes eiꝰ. et quia ambu¬
lauimis supplicantes ante faciem dñi omp̃is: et
uiinc nos beatificamus alienos et reedificantur¬
om̃s qui faciunt iniqua Adũ sati sunt dõ: et sal¬
ui facti sunt: hec oblocuti sunt quitunebant dñm
unꝰ quisq ad ꝓximum suũ : et aminadũ tit dñs et
audiuit. et scripsit librũ memoriȩ in conspectu
suo. his qui timent dñm et reuerent᷑ nom̃ eiꝰ Isto
libro significatuniẽ. cestamentũ nouum Deniq
qđ sequitur audiamus Et erunt mͥ dic̃ dñs
omp̃s indiem quã ego facio. in ad quisitionem: te
eligam eos sic̃ eligit homo filium suũ seruientẽ
sibi Et conũtuminr: et uidebitis int̃ iustũ et iustũ:
et int̾ seruientem dõ et non seruientẽ Qm̃ ecce
dies ueniet ardens ut clibanꝰ. et conere mabit eos.

Expanded text:
dicit Dominus, et dixistis: In quo detraximus de te? dicit Dominus, et dixistis: In quo detraximus de te? Dixistis: Vanus est omnis, qui seruit Deo, et quid plus, quiacustodiuimusobseruationes eius, et quia ambulauimus supplicantes ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatificamus alienos, etreaedificanturomnes, quifaciunt iniqua; et aduersati sunt Deo, et salui facti sunt. Haec oblocuti sunt, qui timebant Dominum, unusquisque ad proximum suum; et animaduertit Dominus et audiuit; et scripsit librum memoriae in conspectu suo eis, qui timent Dominum et reuerentur nomen eius. Isto libro significatum est testamentum nouum. Denique quod sequitur audiamus: Et erunt mihi, dicit Dominus omnipotens, in diem qua ego facio in adquisitionem, et eligam eos sicut eligit homo filium suum seruientem sibi; et conuertimini, et uidebitis inter iustum et in ius t u ro, et inter seruientem Deo et non seruientem. Quoniam ecce dies uenit ardens sicut clibanus et concremabit eos,
Abbreviated transcription (Latin):
quis resistec in aspectu eiꝰe Qđ autẽ dixit dñs
quẽ uos queritis. et angłs cestam̃tiquẽ uosuultis.
significauic utiq etiam uidȩos scđm scripturas
quas legunt xp̃m querere et uelle. s multi eorũ
quẽ quesierunt et uoluerunt uenisse ñ agnoue¬
runt excȩcati incordib suis. p̃cedentib meritis
sius Qđ sane hic nominat testam̃tum uł supͣ ubi
ait. testamentum meumerat cumeo. uł hic ubi
eumdixit angłm testam̃ti. nouum ꝓculdubio
cestam̃tum debemꝰ acciꝑe ubi sempit̃na ñuetꝰ.
ubi temꝑalia sunt ꝓnussa. quȩ ꝓmagno haben¬
tes plurimi infirmi et dõ uero taliũ rerum mer¬
cecde seruientes. quando eiᵈ impios habundare
turbantur: ꝓ pt̃ qđ idem ꝓpħa. ut noui testam̃.¬
ti ȩt̃nam beatitudinem que non dabit᷑ nͥbonis dis¬
tingueret aũteris crena felicitate quȩ plerumq
datur et malis: ingrauatis inquit suꝑme ũba ur̃a

Expanded text:
quis resistet in adspectu eius? Ququis resistet in adspectu eius? Ququem uos quaeritis, et angelus testamenti, quem uos uultis, significauit utique etiam Iudaeos secundum scripturas, quas legunt, Christum quaerere et uelle. Sed multi eorum, quem quaesierunt et uoluerunt, uenisse non agnouerunt, excaecati in cordibus suis praecedentibus meritis suis. Quod sane hic nominat testamentum, uel supra, ubi ait: Testamentum meum erat cum eo, uel hic, ubi eum dixit angelum testamenti, nouum procul dubio testamentum debemus accipere, ubi sempiterna, non uetus, ubi temporalia sunt promissa; quae pro magno habentes plurimi infirmi et Deo uero talium rerum mercede seruientes, quando uident eis inpios abundare, turbantur. Propter quod idem propheta, ut noui testamenti aeternam beatitudinem, quae non dabitur nisi bonis, distingueret a ueteris terrena felicitate, quae plerumque datur et malis: Ingrauastis, inquit, super me uerba uestra,
Abbreviated transcription (Latin):
enciam: et legem inquirent exore eiꝰ qm̃ angłs
dñi om̃ipocentis ẽ nec mirandumẽ: quia dñi
seruus ꝓpt̃ formam serui in qua uenit ad homi¬
nes: sic et angłs ꝓpt̃ euangłium qđ annuntiaũ
hominib: Nam si greca ista incerp̃temur eceuan¬
głium bona annuntiatioẽ. et angł snuntuis: De
ipso quipꝑe : iterum dicit Eoce mitto angłmme¬
um qͥͣui pparauit uiam ante faciem meam: et subi¬
to ueniet intemplum suum dñs quẽ uos queritis
et angłs testamenti quẽ uos uultis Ecce uenit:
dicit dñs omĩps Et quis sustin ebit diem intro¬
itus eiꝰ : Aue quis resistet in aspectu eiꝰ : hoc loco
et pͥmum et secundum xp̃i p̃nuntiauit aduentũ
Primum scilicet de quoait Et subito ueni et in
templum suuni. idẽ in carnem suam de qua dix̃
in euangłio. soluite cemplum hoc et triduore¬
suscitabo illud: scđm uͦ ubiait: Ecce uenit dicit
dñs om̃ps: et quissustinebit diem uitroitꝰ eiꝰ aut

Expanded text:
entiam et legem inquirent ex ore eiusentiam et legem inquirent ex ore eiusni omnipotentis est. Nec mirandum est, quia Domini seruus propter formam serui, in qua uenit ad homines, sic angelus propter euangelium, quod nuntiauit hominibus. Nam si Graeca ista interpretemur, et euangelium bona nuntiatio est et angelus nuntius. De ipso quippe iterum dicit: Ecce mittam angelum meum, et prospiciet uiam ante faciem meam; et subito ueniet in templum suum Dominus, quem uos quaeritis, et angelus testamenti, quem uos uultis. Ecce uenit, dicit Dominus omnipotens; et quis sustinebit diem introitus eius? aut quis resistet in adspectu eius? Hoc loco et primum et secundum Christi praenuntiauit aduentum; primum scilicet, de quo ait: Et subito ueniet in templum suum, id est in carnem suam, de qua dixit in euangelio: Soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud; secundum uero, ubi ait: Ecce uenit, dicit Dominus omnipotens, et quis sustinebit diem introitus eius? aut
Abbreviated transcription (Latin):
s iniquitatis lutum De hoc quippe lacu: etiã
in ꝑsalmo dr̃ Et eduxit me de lacu miseriȩ et
expsona dĩ: Nonẽ mͥ uoluntas in uob: et munus
non suscipiam de manuur̃a Ab ortuenim solis
usq adhecasum magnũ nom̃ meum ingentib.
et in om̃i loco sacrificabit᷑. et offeret᷑ nominimeo
oblatio munda quia magnum nom̃ meum in
cõ a so ł ortu usq adocasum dõ iam uideamus offer.¬
ri. sacrificium autẽ udeorum quib dictum ẽ. ñ
ẽ mͥ uoluntas in uob nec accipiaminimꝰ de mani.¬
implecum uident. impleri ñ potuerint nͥ ꝑ ip¬
sume Dic̃ enini paulo pͦꝰ de ipso exꝑsonadĩ Te¬
stam̃tum meũ erat cumeo uite et pacis: et dediei
cunorem ut timeret me. et a facie nominis mei re¬¬
uereretur Lex uericatiserat in ore ipsuis. In pace
dixigens ambulauit mecum: et multos conũtit
abini quitate Qm̃ labia sacerdotis custodient sapͣi¬

Expanded text:
sed iniquitatis lutum. De hoc quippe etiam sed iniquitatis lutum. De hoc quippe etiam in psalmo dicitur: Et eduxit me de lacu miseriae et ex persona Dei: Non est mihi uoluntas in uobis, et munus non suscipiam de manu uestra. Ab ortu enim solis usque ad occasum magnum nomen meum in gentibus, et in omni loco sacrificabitur et offeretur nomini meo oblatio munda; quia magnum nomen meum inco a solis ortu usque ad occasum Deo iam uideamus offerri, sacrificium autem Iudaeorum, quibus dictum est: Non est mihi uoluntas in uobis, nec accipiam munus de maniimpletum vident, impleri non potuerit, nisi per ipsum? Dicit enim paulo post de ipso ex persona Dei: Testamentum meum erat cum eo uitae et pacis. et.dedi ei, ut timore timeret me, et a facie nominis mei reuereretur. Lex ueritatis erat in ore ipsius. in pace dirigens ambulauit mecum et multos conuertit ab iniquitate; quoniam labia sacerdotis custodient sci
Abbreviated transcription (Latin):
uentu Ut enimeẽt. desidatus cunctis gͣentib
pͥus oportuit eum dilectum eẽ. credentib:
Tacharias de xp̃o et eccła: Exulta inquit ualde
filia sion: iubila filia iherłm Ecce rextuus
ueniet cibi uistꝰ et saluator: ipse pauꝑ et ascendens
suꝑasinum et suꝑ pullum filium asinȩ Et po¬
testas eiꝰ a mari usq ad mare: et a fluminib usq
ad fines trȩ: Hoc quando factũ sit. ut dñs xp̃s in
itinere iumento huiꝰ generis uteret᷑: in euingłio
legitur ubi et hec ꝓphetia commemorat᷑ ex parte
quantum illi loco sufficere iusumẽ Alio loco ad
peccatorum ꝑ eiꝰ sanguinẽ: tu quoq inquit in
sanguine testamenti enusisti uinctos cuos dela¬
cu inquo non ẽ. aqua Quid ꝑhunc lacum uelit
intelligi: possunt diũsa sentiriȩtiam scđłm
rectam fidem: ALichi cam̃ uidet᷑ non eo signifi¬
cari meliꝰ ñ humanȩ miseriȩ ꝓfunditatem siccã
quodam mͦ & sterilem ubi ñ st̃ fluenta iusticiȩ

Expanded text:
uentu. Ut enim esset desideratus exspectantibus, prius oportuit eum dilectum esse credentibus. Zacharias de Christo et ecclesia: Exuit, inquit, ualde, filia Sion, iubila, filia Hierusalem; ecce rex tuus uenit tibi iustus et saluator; ipse pauper et adscendens super asinum et super pullum filium asinae; et potestas eius a mari usque ad mare et a fluminibus usque ad fines terrae. Hoc quando factum sit, ut Dominus Christus in itinere iumento huius generis uteretur, in euangelio legitur, ubi et haec prophetia commemoratur ex parte, quantum illi loco sufficere uisum est. Alio loco ad peccatorum per eius sanguinem: Tu quoque, inquit, in sanguine testamenti tu-i emisisti uinctos tuos de lacu, in quo non est aqua. Quid per hunc lacum uelit intellegi, possunt diuersa sentiri etiam secundum rectam fidem. Mihi tamen uidetur non eo significari melius, nisi humanae miseriae profunditatem siccam quodam modo et sterilem, ubi non sunt fluenta iustitiae,