comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
muirabilit̾ & t̾ribilit̾ demones confitent᷑. fu¬
rem quendã qui ad eũ locũ uenerat ut fal¬
sũ urando deciperet. cõpulsũ fuisse c̃fiteri
furtũ: & qͦd abstulerat reddere. Nũqͥd ñ & af
frica scõꝵ martirũ corporib plena ẽ : Et
tam̃ nusquã hic scimus talia fieri Sicut
enĩ quod apłs dicit ñ om̃s sc̃ĩ dona habent en.¬
rationũ. nec om̃s habent duudicationẽ spi¬
rituũ: ita nec in omnib memoriis sc̃oꝵ ista
fieri uoluit ille qͥ diuidit ꝓpria unicuiꝙ ꝓ
ut uult. Qua ꝓpter cũ ego noluissem hunc
grauissimũ dolorem cordis mei uob̾ ꝑferre
innoticiã. ne uos atrociter & in aniter con¬
tristando turbarem: fortassis ideo d̾s noluit
uos latere. ut nobiscũ orationib in cũbans.
ut qͦd ipse in hac causa nouit. nos aũ nosse
ñ possumꝰ: etiã nob manifestare dignetur.
collegarum eius uel subprimere uł delere:
ne diuinȩ potestati sub cuius examine cau¬

Expanded text:
mirabiliter et terribiliter daemones confitentur, fumirabiliter et terribiliter daemones confitentur, furem quendam, qui ad eum locum uenerat, ut falsum iurando deciperet, compulsum fuisse confiteri furtum et, quod abstulerat, reddere. numquid non et Africa sanctorum martyrum corporibus plena est? et tamen nusquam hic scimus talia fieri. sicut enim, quod apostolus dicit, non omnes sancti dona habent curationum nec omnes habent diiudicationem spirituum, ita nec in omnibus memoriis sanctorum ista fieri uoluit ille, qui diuidit propria unicuique, prout uult. Quapropter cum ego noluissem hunc grauissimum dolorem cordis mei uobis perferre in notitiam, ne uos atrociter et inaniter contristando turbarem, fortassis ideo deus noluit uos latere, ut nobiscum orationibus incumbatis, ut, quod ipse in hac causa nouit, nos autem nosse non possumus, etiam nobis manifestare dignetur. collegarum eius uel supprimere uel delere, ne diuinae potestati, sub cuius examine cau
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. in certo placito se ambo constringe¬
rent ad locũ scm̃ se perrecturos. ubi terri¬
biliora opera di ñ sanã cuiq conscientiã
multo facilius aperirerit. & ad confessionẽ
uł pȩna uel timore cõpellerent. Ubiq qui¬
dem ds ẽ. & nullo continetur uel includi¬
tur loco qͥ condidit omĩa. & eũ a ueris ad¬
oratorib in spũ & ueritate oportet adora¬
re. ut in occulto exaudiens in occulto etiã
iustificet & coronet᷑. Uerũtamen ad ista
que hominib uisibilit̾ nota st̃. quis po¬
test eius consiliũ ꝑscrutari. quare in aliis
locis hec miracula fiant. ĩ aliis ñ fiant :
Hultis enĩ notissima ẽ sc̃itas loci. ubi be¬
ati felicis nolensis corpus c̃ditũ ẽ. quo
uolui ut ꝑgerent. quia inde nob̃ facilus
fidelusq scribi potest: qͥcqͥd in eoꝵ aliqͦ
diuinitus fuerit ꝓpalatũ. Nã & nos noui¬
mus mediolani apud memoriã scõꝵ ubi

Expanded text:
dium, ut certo placito se ambo constringedium, ut certo placito se ambo constringerent ad locum sanctum se pergituros, ubi terribiliora opera dei non sanam cuiusque conscientiam multo facilius aperirent et ad confessionem uel poena uel timore compellerent. ubique quidem deus est et nullo continetur uel includitur loco, qui condidit omnia, et eum a ueris adoratoribus in spiritu et ueritate oportet adorari, ut in occulto exaudiens in occulto etiam iustificet et coronet. uerum tamen ad ista, quae hominibus uisibiliter nota sunt, quis potest eius consilium perscrutari, quare in aliis locis haec miracula fiant, in aliis non fiant? multis enim notissima est sanctitas loci, ubi beati Felicis Nolensis corpus conditum est, quo uolui ut pergerent, quia inde nobis facilius fideliusque scribi potest, quicquid in eorum aliquo diuinitus fuerit propalatum. nam et nos nouimus Mediolani apud memoriam sanctorum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
teret. unde ñ sine iusta & manifesta causa
de nr̃o habitaculo ꝓiceret᷑. S cũ ꝓmoueri
inclericatũ. siue illic ꝑme. siue alibi ꝑlitte¬
ras meas uehem̃tissime conaret᷑. ego aut̃
nullomͦ ad ducerer ei homini de qͦ tantum
mali existimarẽ manus ordinationis ĩpo¬
nerem aut ꝑ cõmendationẽ meã aliciuu fr̃i
meo eum sub introducere. tͣbuilentius
agere cȩpit: ut si ipse in clericatũ ñ ꝓmo¬
ueretur. nec pb̃r bonefacius insuo gradi eẽ
ꝑmitteret᷑. In qua eius prouocatione cũ
uiderem bonefaciũ nolle quib libet infir¬
mis & ad suspicionẽ propensis. de suȩ uite
dubitationem scandałi fieri. paratumq
ẽẽ honoris sui apud homines dampnum
ꝑpeti. potius quã in ea contentione in qua
ñ poss ignorantib & dubitantib uel ad
male suspicandũ ꝓcliuiorib suã demon¬
strare conscientiam. usq ad eccłȩ ꝑturba¬
tionẽ in aniter ꝓgredi: elegi aliquid me¬

Expanded text:
teret, unde non sine iusta et manifesta causa teret, unde non sine iusta et manifesta causa de nostro habitaculo proiceretur. sed cum promoueri in clericatu sine illic per me siue alibi per litteras meas uehementissime conaretur, ego autem nullo modo adducerer ei homini, de quo tantum mali existimarem, manus ordinationis inponere aut per commendationem meam alicui fratri meo eum subintroducere, turbulentius agere coepit, ut, si ipse in clericatu non. promoueretur, nec presbyter Bonifatius in suo gradu esse permitteretur. in qua eius prouocatione cum uiderem Bonifatium nolle quibuslibet infirmis et ad suspicionem propensis de suae uitae dubitatione scandalum fieri paratumque esse honoris sui apud homines damnum perpeti potius quam in ea contentione, in qua non posset ignorantibus et dubitantibus uel ad male suspicandum procliuioribus suam demonstrare conscientiam, usque ad Ecclesiae perturbationem inaniter progredi, elegi aliquid me
Abbreviated transcription (Latin):
lata c̃scietitia. Dolete ista qm dolenda sunt.
ñ tam̃ sic ut eo dolore ur̃a karitas abene ui¬
uendo refrigescat. s potius ad dñm de p̃¬
qdđ magis credo. quia cũ sensisset alterius me¬
motũ impudicũ & ĩmundũ. nec c̃sentire uo¬
luit nec tacere: cito eũ diuina sententia
manifestatũ ministerio ꝓprio rep̾sentet. Si
aũ male sibi conscius. quod suspicari u audeo.
uoluit alterius existimationẽ ledere. cũ eiꝰ
pudiciciã c̃taminare ñ posset. sic̃ dicit ip¬
se cũ qͦ habet causam. ñ eũ ꝑmittat suã oc¬
cultare nequiciã. ut qđ homines inueni¬
re ñpossunt. de quolibet eoꝵ diuino iudi¬
cio ꝓpalet᷑. Cũ enĩ me causa ista diu cruci¬
asset. nec ĩuenirẽ qͦmͦ unus e duob c̃uince¬
ret᷑. quãuis magis pb̃ro credidissem. cogi¬
tauerã primo sic ambos deo relinquere: do¬
nec in uno eoꝵ qͥ mͥ suspectꝰ erat. aliqͥd exis¬

Expanded text:
lata conscientia. dolete ista, quoniam dolenda sunt, lata conscientia. dolete ista, quoniam dolenda sunt, non tamen sic, ut eo dolore uestra caritas a bene uiuendo refrigescat, sed potius ad dominum depreer uester, quod magis credo, quia, cum sensisset alterius motum inpudicum et inmundum, nec consentire uoluit nec tacere, cito eum sua diuina sententia manifestatum ministerio proprio repraesentet; si autem male sibi conscius, quod suspicari non audeo, uoluit alterius existimationem laedere, cum eius pudicitiam contaminare non posset, sicut dicit ipse, cum quo habet causam, non eum permittat suam occultare nequitiam, ut, quod homines inuenire non possunt, de quolibet eorum diuino iudicio propaletur. Cum enim me causa ista diu cruciasset nec inuenirem. quo modo unus e duobus conuinceretur, quamuis magis presbytero credidissem, cogitaueram primo sic ambos deo relinquere, donec in uno eorum, qui mihi suspectus erat. aliquid exis
Abbreviated transcription (Latin):
tas multoꝵ. nͥ ut illi de quib continuo lo¬
cutus ad iunxit. qui ꝑseuerau̾it usq infi¬
nẽ hic saluus erit. cũ hac iniquitatis abun¬
dantia refrigescetitẽ haritatẽ uiderent.
ñ ꝑt᷑barent᷑. ñ ex pauescenent. ñ quasi reb
insperatis & inopinatis c̃tristati de ficerẽt.
s potius uidentes accidere: que futura p̃¬
dicta sunt ante finẽ: pacienter ꝑsenerare
usq infinẽ: ut securi mererentur regnare
km̃i in isto scandalo quo de bonefacio pb̃ro
ñ nulli ꝑturbant᷑. ñ uob̃ dico ut ñ doleatis.
qui enĩ ista ñ dolent. ñ ẽ in eis karitas xp̃i:
qui aũ etiã de talib gaudent. abundat ĩ eis
malignitas diaboli: ñ quia in memorato
pb̃ro apparuit aliqͥd qͦd dignũ dampnatione
iudicaret᷑. s qͥa duo de domo nr̃a talem ha¬
bent causam. ut unus eoꝵ sine dubio ꝑditꝰ
habeat᷑. & fit alterius fama apud quosda
mala. apud qͦsda dubia. etiã siñ sit macu¬

Expanded text:
tas multorum, nisi ut illi, de quibus continuo lotas multorum, nisi ut illi, de quibus continuo locutus adiunxit: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, cum hac iniquitatis\' abundantia refrigescentem caritatem uiderent, non perturbarentur, non expauescerent, non quasi rebus insperatis et inopinatis contristati deficerent, sed potius uidentes accidere, quae futura praedicta sunt ante finem, patienter perseuerarent\', usque in finem, ut securi mererentur regnare roinde, carissimi, in isto scandalo, quo de Bonifatio presbytero nonnulli perturbantur, non uobis dico, ut non doleatis — qui enim ista non dolent, non est in eis caritas Christi; qui autem etiam de talibus gaudent, abundat in eis malignitas diaboli —, non quia in memorato presbytero apparuit aliquid, quod dignum damnatione iudicaretur, sed quia duo de domo nostra talem habent causam, ut unus eorum sine dubio perditus habeatur et sit alterius fama apud quosdam mala, apud quosdam dubia, etiam si non sit macu
Abbreviated transcription (Latin):
IDect issimis fr̃ib. clero. senio¬
rib. & uniuersȩ plebi eccłe ypo¬
ta mente intendentes. in quib ꝙ: scandalis
adiutorio nr̃i sermonis ñ egeretis. et ille
potus uos consolaret᷑ qͥ c̃solat᷑ ꝙ nos. qui
ñ solũ bona que scĩs & fidelib suis ẽ reddi¬
turus. uerũ etiã mala quib erat hic mun¬
dus abundaturus ante p̃dixit. ante con¬
scribenda curauit. ut bona pꝰ scłi finem
secutura cerciores ex pectaremus. qͥ mala
similiter p̃nunciata ante scłi finẽ. p̃ceden
ta sunt. ut ꝑ pacientiã & c̃solationẽ scͥp¬
turarũ spem habeanus ad dm. Quidaũ
opus erat. ut ipse dñs iħe ñ solũ diceret.
tunc iusti fulgebunt sic̃ sol in regno patͥs
mei. qͦd post scłi finẽ futurũ ẽ. uerũ eriam
exclamaret ue mundo a scandalis. nͥ ut
nob̾ ñ blandirem uenire nos posse ad sedes
felicitatis ȩtͥnȩ nͥ temporalib malis exerci
ti deficeremꝰ : Quid opus fuit ut diceret.
qm̃ abundabit iniquitas. refrigescet lari¬

Expanded text:
ILECTISSIMIS FRATRIBUS, CLERO, SENIORIBUS ET UNIVERSAE PLEBI ECCLESIAE HIPPOta mente intendentes in quibusque scandalis adiutorio nostri sermonis non egeretis et ille uos potius consolaretur, qui consolatur et nos, qui non solum bona, quae sanctis et fidelibus suis est redditurus, uerum etiam mala, quibus erat hic mundus abundaturus, ante praedixit, ante conscribenda curauit, ut bona post saeculi finem secutura certiores expectaremus, quam mala similiter praenuntiata ante saeculi finem praecedentta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus ad deum. quid autem opus erat, ut ipse dominus Iesus non solum diceret: Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui, quod post saeculi finem futurum est uerum etiam exclamaret: Vae mundo ab scandalis, nisi ut nobis non blandiremur uenire nos posse ad sedes felicitatis aeternae, nisi temporalibus malis exerciti non defecerimus? quid opus fuit, ut diceret: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet cari
Abbreviated transcription (Latin):
uerse & impie sentiunt. aliquib ut testi¬
moniis diuinarũ scripturarũ conantur
astruere: in quib eis ostendendu quã non
recte intelligant litteras sacras. conscrip¬
tas ad fidelium salutem. tanquã si quisquã
se medicinalib ferramentis grauiter ueret:
que utiq ñ ad uulnerandũ. s ad sanandum
sunt instititta. Alultũ aũ laborauimus &
laboramꝰ. quantũ dñs donat contra diuer¬
sos errores arguendos. S laboꝵ nr̃oꝵ opus¬
cula si forte babere desideras. mitre. qui tͥ
bscribant. Uoluit enĩ ds ut hoc facillime

Expanded text:
uerse et impie sentiunt, aliquibus testiuerse et impie sentiunt, aliquibus testimoniis diuinarum scripturarum conantur adstruere. in quibus eis ostendendum est, quam non recte intellegant litteras sacras conscriptas ad fidelium salutem, tamquam si quisquam se medicinalibus ferramentis grauiter uexet, quae utique non ad uulnerandum sed ad sanandum sunt instituta. multum autem laborauimus et laboramus, quantum dominus donat, contra diuersos errores arguendos. sed laborum nostrorum opuscula si forte habere desideras, mitte, qui tibi describant; uoluit enim deus, ut hoc facillime
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ serpens: desq operã quantũ potest ut
qͥ tͥ adherent tecũ in recta fide ꝑmaneant.
aut ad fidem rectam si forte in aliquo depͣ¬
uati sunt corrigant᷑. De homine aũ quem
suscepit u̾bũ dĩ cũ caro factũ ẽ & habita¬
uit in nob̾. em̃darẽ aliqͥd: si ineo qͦd credis¬
falsum aut ꝑuersum inuenirẽ. Hoc gͦ cre¬
de quod credis. quia in illo homine totam
naturã nrãm suscepit filius di. idẽ & ani¬
mã racionałe. & carnẽ mortałe sine pecc̃o.
Infirmitatis nr̃e particeps factus ẽ. ñ in¬
iqͥtatis. ut ꝑ infirmitatẽ cõmunẽ solueret
iniqͥtatẽ nr̃ãm: & adduceret nos ad iusti¬
ciã suã. bibens mortẽ de nr̃o. & ꝓpinans ui¬
tã de suo. S si habes aliquã scripturã eoꝵ
ĩ qͣ asser̃t qͦd huic fidei sit contrariũ. digna¬
re eã mittere. ut ñ solũ fidem nrãm dica¬
refellamꝰ. Sine dubio enĩ hoc ip̃m qͦd per¬

Expanded text:
am astuta sicut serpens desque operam, quantum potes. ut. am astuta sicut serpens desque operam, quantum potes. ut. qui tibi adhaerent, tecum in recta fide permaneant aut ad fidem rectam, si forte in aliquo aliqui deprauati sunt, corrigantur. De homine autem, quem suscepit uerbum dei, cum caro tactum est et habitauit in nobis, emendarem aliquid. si in eo. qfalsum aut perversum invenirem. Hoc ergo crede quod credis, quia in illo homine totam naturam nostram suscepit Filius Dei, id est et animam rationalem et carnem mortalem sine peccato. infirmitatis enim nostrae particeps factus est non iniquita.tis, ut per infirmitatem communem solueret iniquitatem nostram et adduceret nos ad iustitiam suam bibens mortem de nostro et propinans uitam de suo. sed si habes aliquam scripturam eorum, in qua adserunt, quod huic fidei sit contrarium. dignare eam mittere, ut non solum fidem nostram dicarefellamus. sine dubio enim hoc ipsum. quod per
Abbreviated transcription (Latin):
tes grauat. Gaudium uͦ qd percipimus quan¬
do aliqui ex eis correcti in melius cõmutant᷑.
& scõꝵ societati copulant᷑. nulli gaudio in
hac uita cõꝑari potest. ꝓpterea scriptũ ẽ.
fili si sapiens fueris: tibi sapiens eris. & ꝓxi¬
nus tuis. Si aũ euaseris. solus hauries ma¬
la. Quia cũ gaudemꝰ de fidelib & iustis. &
illis & nob̃ ꝓdest bonũ eoꝵ. Cum aũ õtrista¬
mͣ de infidelib & iniquis: illis solis nocet.
& eoꝵ malicia. & nr̃a tristicia. Nos aũ etiã
hoc plurimũ adiuuat apud dm. qͦd ꝓeis
misericorditer c̃tristam᷑. & ꝓ ipsa tristicia
congemiscimꝰ & oramꝰ. Inde honorabilis
& inixp̃o laudabilis famula di. & mesticiã
tuã de talib & uigilantiã atq cautelam
contͣ tales quã tuis litt̾is ex presisti. mul¬
tũ approbo. & laudo: atq ut in hac uia ꝑse¬
uerant̾ ambules. ꝓ meis uirib quia hoc ex¬
igis & hortor & moneo. ut miserearis eoꝵ

Expanded text:
tes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quantes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis tuis: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustis, et illis et nobis prodest bonum eorum, cum autem contristamur de infidelibus et iniquis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tristitia; nos autem etiam hoc plurimum adiuuat apud deum. quod pro eis misericorditer contristamur et pro ipsa tristitia congemescimus et oramus. unde, honorabilis et in Christo laudabilis famula dei, et maestitiam tuam de talibus et uigilantiam atque cautelam contra tales. quam tuis litteris expressisti, multum adprobo et laudo atque, in hac uia perseueranter ambules, pro meis uiribus. quia hoc exigis. et exhortor et moneo, ut miserearis eoru
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ipsi benignitate & pacientia. idẽ bonis
dĩ male utunt᷑ dũ ñ eorrigunt᷑. sic contͣ
ds etiã malis eoꝵ bene utitur. ñ solũ ad
iusticiã suã que his digna in fine retribu¬
et: s etiã ad exertitationẽ &. profectũ
sc̃oꝵ suoꝵ. ut ex ipsa eriã maloꝵ ꝑuer¬
sitate boni ꝓficiant. & ꝓbent᷑. & mani¬
festent᷑. sicut apłs ait. Oportet hereses
eẽ. ut ꝓbati in anifesti fiant uit̾ uos.
adutilitatẽ electoꝵ suoꝵ. qͥ etiã de ma¬
lo iudȩ tantũ bonũ nob̃ prestitit. ut
xp̃i sanguine redimerem᷑: poterat eos
aut nasci ñ ꝑmittere quos malos futuros
p̃sciebat. aut in ipso eoꝵ uucio maligni¬
tatis extinguere. S tantũ eos ẽẽ ꝑmit¬
tit. quantũ nouit expedire atq suffice¬
re ammonendȩ atq exercende sc̃ȩ domui
suȩ. Ides nãm de ilis tristiciã c̃ solat᷑.
quia & ipsa tristicia quã ꝓ illis habemꝰ nos
releuat. illos aũ insua ꝑuersitate ꝑseueran¬

Expanded text:
enignitate et patientia, id est bonis dei male utuntur. dum non corriguntur, sic contra deus etiam malis eorum bene utitur non solum ad iustitiam suam, quae his digna in fine retribuet. sed etiam ad exercitationem et prouectum sanctorum suorum, ut ex ipsa etiam malorum peruersitate boni proficiant et probentur et manifestentur, sicut apostolus ait: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos aut nasci non permittere. quos malos futuros esse praesciebat, aut in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit, quantum nouit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tristitiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus, nos releuat, illos autem in sua peruersitate perseueran
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝓsit. Potest enĩ seminudi roboris uela¬
men genitale uiridari. si meruerit tuis
sensim fluentis augeri. Itaq humilitatis
meȩ. p̃sentiã spondeo. ñ tã stilo quã uoto.
si uenerabilitatis tuȩ scripta ꝓ uisu rele¬
gero. Diuina clementia te tueatur an¬
nis innumeris. dñe uenerabilis. Cur mͥ
fons orbis: paruo sermone meauit: An
minus apta suis sꝑauit corda fluentis:
Pũ pateat mens omnis aquis. specterq lo¬
quacẽ. Religionis opem: gratos dat sensi¬
b imbres. Ex pectat quos plena fides.

Expanded text:
que prosit. potest enim seminudi roboris uelaque prosit. potest enim seminudi roboris uelamen genitale uiridari, si meruerit tuis sensim fluentis augeri. itaque humilitatis meae praesentiam spondeo non tam stilo quam uoto, si uenerabilitatis tuae scripta pro uisu relegero. diuina te clementia tueatur annis innumeris, domine uenerabilis. Cur mihi fons orbis paruo sermone meauit? an minus apta suis sperauit corda fluentis? cum pateat mens omnis aquis spectetque loquacem religionis opem, gratos dat sensibus imbres, expectat quos plena fides
Abbreviated transcription (Latin):
aliud c̃sulere ut facias. In cip̃ epła au¬
Nõ uere p̃dicabili ac nimiũ suscipien¬
do omniq laudum genere: ꝓsequen¬
do patri augustino. audax ĩ dño sał.
Nabeo grãm beatitudimi tuȩ. qđ libenter
mei sumpseris temptamenta sermonis.
Tẽ enĩ bonȩ fidei filiis dat᷑ audatia. cũ pa¬
terni fontis imbrib fuerit irrorata. Pro¬
uocaui itaq dulcis antistes. ñ ut p̃largi pe¬
ctoris pusillum libam̃ acciperẽ: s ut ingenᷤ
diuitis ubertĩ flum̃ haurirem. Thesaurũ
sapientiȩ desideraui. s minus accepi quã
uolui: licet minꝰ ñ debet dici s munus
qđ oraculũ legis c̃tulerit augustinus.
sacrator iusticiȩ. instaurator spiritalis
głe: dispensator salutis et̾nȩ: tã tibi mun¬
danus orbis notus ẽ: quã notatus. Tam
tu ei cognitꝰ. quã ꝓbatus. Opto itaq sa¬
pientiȩ florib pasci. & uiui fontis hau¬
stib irrigari. Presta cupienti. quod utri¬

Expanded text:
aliud consulere, ut facias. CCXLVI. aliud consulere, ut facias. CCXLVI. NO VERE PRAEDICABILI AC NIMIUM SUSPICIENDO OMNIQVE LAUDUM GENERE PROSEQVENDO PATRI AUGUSTINO AUDAX IN DOMINO SALUTEM. Habeo gratiam beatitudini tuae, quod libenter mei sumpseris temptamenta sermonis; tunc enim bonae fidei filiis datur audacia. cum paterni fontis imbribus fuerit inrorata. prouocaui itaque, dulcis antistes, non ut praelargi pectoris pusillum libamen acciperem, sed ut ingens diuitis ubertim flumem haurirem. thesaurum sapientiae desideraui, sed minus accepi, quam uolui, licet minus non debet dici sed munus. quod oraculum legis contulerit Augustinus, sacrator iustitiae, instaurator spiritalis gloriae, dispensator salutis aeternae. tam tibi mundanus orbis notus est quam notatus, tam tu ei cognitus quam probatus. opto itaque sapientiae floribus pasci et uiui fontis haustibus inrigari. praesta cupienti, quod utri
Abbreviated transcription (Latin):
aures uiroꝵ insummis ex una parte au¬
riculis suspensȩ deputant᷑: ñ ad placendu
hominib. s ad seruiendũ demonib ad hi¬
bet᷑. Quis aũ posset speciales nefariarum
suꝑsticionũ ꝓhibitiones inscripturis inue¬
nire. cũ generalit̾ apłs dicat. nolo uos so¬
cios fieri demonioꝵ: Et iterũ. Que enim
consonantia xp̃i ad belial᷑ Nisi forte qr
belial nominauit. & generalem societatẽ
demonioꝵ ꝓhibuit. licet xp̃ianos sacrifi¬
care neptuno. qr nichil ꝓpriũ de neptu¬
no uentũ legimus. Moneantur interim
miseri. ut si obtemꝑare nolunt p̃ceptis
salubriorib. saltim sacrilegia sua ñ de¬
fendant. ne maiori se scȩleri ĩplicent. uid
aũ cũ eus agendũ sit. si soluere maures
tuent. & corpꝰ xp̃i cũ signo diaboli acciꝑe
ñ timent: De ordinando aũ qͥ inparte do¬
nati baptizatus ẽ.: auctor tibi esse non
possum. Aliud ẽ enim facere si cogaris.

Expanded text:
aures uirorum in summis ex una parte auaures uirorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur: non ad placendum hominibus sed ad seruiendum daemonibus adhibentur. quis autem possit speciales nefariarum superstitionum prohibitiones in scripturis inuenire, cum generaliter apostolus dicat: Nolo uos socios fieri daemoniorum et iterum: Quae enim consonantia Christi ad Belial? nisi forte, quia Belial nominauit et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie de Neptuno uetitum legimus. moneantur interim miseri, ut, si obtemperare nolunt praeceptis salubrioribus. saltem sacrilegia sua non defendant, ne maiore se scelere implicent. quid autem cura eis agendum sit. si soluere inaures timent et corpus Christi cum signo diaboli accipere non timent? De ordinando autem, qui in parte Donati baptizatus est, auctor tibi esse non possum: aliud est enim facere. si cogaris,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s indño salutẽ. Magis qͥd agas cũ eis qui ob¬
temperare nolunt cogitandũ ẽ. quã quẽ
repperit. & celerrimus bauili reditus. neq
ñ rescͥbere tͥ. neq ad ea que c̃suluisti ita ut
oportet respondere ꝑmisit. Nolo tam̃ de
ornamentis auri uł uestis. p̃properã habe¬
as in prohibendo sentenciam. nͥ ineos qui
neq coniuigati neq c̃iugari cupientes co¬
gitare debent qͦmͦ placeant deo. Illi aut̃
cogitant que sunt mundi. qͦmͦ placeant
ues uiri uxorib. uł mulieres maritis. nisi
qͦd capillos nudare feminas quas etiã ca¬
put uelare apłs iubet: nec maritatas de¬
cet. fucari autẽ pigm̃tis. quo uel rubicun¬
dior uł candidior appareat. adulterina
fallacia ẽ: qua ñ dubito etiã ipsos mari¬
tos se nolle decipi. quib solis ꝑmittendȩ
sunt feminȩ ornari. scdm ueniam ñ scđm
mendax: uerũ ne auri quidem uestisq
pompa. s mores bonist̃. Execrecranda
aũ suꝑsticio ligaturarũ. in quib etiã in¬

Expanded text:
RES IN DOMINO SALUTEM. Magis, quid agas cum eis, qui otemperare nolunt, cogitandum est, quam quem repperit et celerrimus baiuli reditus neque non rescribere tibi neque ad ea, quae consuluisti, ita, ut oportet, respondere permisit. nolo tamen de ornamentis auri uel uestis praeproperam habeas in prohibendo sententiam nisi eos, qui neque coniugati neque coniugari cupientes cogitare debent. quo modo placeant deo. illi autem cogitant, quae sunt mundi, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus solis permittendae sunt feminae ornari secundum ueniam non secundum mendax uerum ne auri quidem uestisque pompa sed mores boni sunt. Execranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
ex illo thesauro mendicabunda p̃ce coti¬
dianã stipem rogem. uixq ĩpetrem. Ora
ditis penetralib nescio longe plura quã
scio. eiusq multiplices sinus opacosq se¬
cessus adire ac penetrare ñ ualeo. sic̃ uolo:
q me ñ aliud quã minus dignũ ẽẽ cognosco:
Porro sacrator iusticie quis ego. cũ me sa
tum cui loquaris ignoras. Ipse quippe in
hac gła adhuc sic instauror. ut de die m
diem ñ solũ quantũ accedã. s utrũ om̃ino
aliqͥd accedã latere me fatear: Dispen¬
sator plane salutis ȩtͥnȩ. cũ ceteris ĩnu¬
merabilib conserits meis sũ. Quodsi uo¬
lens facio m̃cedem habeo.Si aũ inuitus.
tantũ dispensatio mͥ credita ẽ. Neq enĩ
ẽẽ salutis illius dispensatorẽ ꝑ uerbũ &
sacram̃tũ. iã hoc ẽ etiã ẽẽ participẽ. Nã si
ꝑbonos ñ dispensaret᷑. ñ recte apłs dicer&.¬

Expanded text:
ex illo thesauro mendicabunda prece cotiex illo thesauro mendicabunda prece cotidianam stipem rogem uixque impetrem. Oracditis penetralibus nescio longe plura, quam scio. eiusque multiplices sinus opacosque secessus adire ac penetrare non ualeo, sicut uolo, et me non aliud quam minus dignum esse cognosco? porro sacrator iustitiae quis ego. cui me sactum. cui loquaris, ignoras; ipse quippe adhuc in hac gloria sic instauror, ut de die in diem, non solum quantum accedam, sed utrum omnino aliquid accedam, latere me fatear. dispensator plane salutis aeternae cum ceteris innumerabilibus conseruis meis sum. quod si uolens facio, mercedem habeo. si autem inuitus, tantum dispensatio mihi credita est; neque enim esse salutis illius dispensatorem per uerbum et sacramentum iam hoc est etiam esse participem. nam si per bonos non dispensaretur. n
Abbreviated transcription (Latin):
& in xp̃o p̃dicando nimiũq desi¬
derabili fr̃i audaci. aus̃ in dũo salutem.
Breuem epłam tuã s plane uebementẽ
flagitatricẽ ꝓlixȩ epłȩ meȩ : ñ inuitus.
immo etiã letus accȩpi. ñ qdđ facile. sufsi¬
cerẽ auiditati. s qͦd gratularer karitati
tuȩ. quia & si ñ de idoneo expetis: bonũ
ẽ tam̃ qd ex petis. Et ad longam quidem
epłam conscribendã magis mͥ ociũ quã fa¬
cultas deest. occup. atissimo scłic et eccłasti¬
cis curis. a quib pauculȩ tempoꝵ stillȩ uix
recrea nt uł cogitantem aliquid: uł ea que
magis urgent & mͥ uident᷑ plurib profu¬
tura dictantem uł reficientem corporis ui¬
res. nr̃e necessarias seruituti. Nã uerba
ñ desunt. quib possit multa karta ĩpleri.
S qͦd a nob̃ in eade sermonis ꝓlixitate dͥe¬
sid̾as. ad hoc me idoneũ ñ eẽ respondeo.
Thesaurũ enĩ sapientiȩ te desiderasse di¬
xisti. s minꝰ accepisse quã uoliusti. cũ ego

Expanded text:
N CHRISTO PRAEDICAXDO NIMIUMQVE DESIDERABILI FRATRI AUDACI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Breuem epistulam tuam sed plane uehementem flagitatricem prolixae epistulae meae non inuitus immo etiam laetus accepi, non quod facile sufficerem auiditati, sed quod gratularer caritati tuae, quia, etsi non de idoneo expetis, bonum ėst tamen, quod expetis. et ad longam quidem epistolam conscribendam magis mihi otium quam facultas defit occupatissimo scilicet ecclesiasticis curis, a quibus pauculae temporum stillae uix recreant uel cogitantem aliquid uel ea, quae magis urgent et mihi uidentur pluribus profutura, dictantem uel reficientem corporis uires nostrae necessarias seruituti. nam uerba non desunt, quibus possit multa charta compleri: sed quod a nobis in eadem sermonis prolixitate desideras. ad hoc me idoneum non esse respondeo. thesaurum enim sapientiae te desiderasse dixisti, sed minus accepisse quam uoluisti, cum ego
Abbreviated transcription (Latin):
p̃monuit. contra hominũ maledica ua¬
niloquia suspicionesq temerarias. corde
xp̃ianissimo cogitetis. Breuiter itaq
dico karitati ur̃e. bonefaciũ pb̃rum in
nullo crimine apud me fuisse detectum.
nequaquã me de illo tale aliqͥd credidis¬
se uł cred̾e. Quomͦ gͦ iuberem de numꝰo
rente eugło ubi dñs ait. in quo uidicio
iudicaueritis. iudicabimini: Cum enum
causa que inter ilłu & spem. exorta est
sub diuino examine pendeat. scđ̃m placi¬
tũ eoꝵ qͦd uob̾ si uolueritis poterit reci¬
tari. quis ego sũ ut audeã p̃uenire senten¬
ciã di. in delendo uł subprimendo eus no¬
mine. de quo nec suspicari temere mali
aliqͥd ep̃c debui. nec dilucide udicare homo
de occultis hominũ potui. cũ in ipsis cau¬
sis secularib qͣndo ad maiorẽ potestatem
refert᷑ arbitriũ iudicandi. manentib si¬
tuti erant omnib reb. ex pectet᷑ illa
sentencia unde iã ñ liceat ꝓuocari. ne

Expanded text:
praemonuit, contra hominum maledica uapraemonuit, contra hominum maledica uaniloquia suspicionesque temerarias corde Christianissimo cogitetis. Breuiter itaque dico caritati uestrae Bonifatium presbyterum in nullo crimine apud me fuisse detectum, nequaquam me de illo tale aliquid credidisse uel credere. quo modo ergo iuberem de numerorente euangelio, ubi dominus ait: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini? cum enim causa, quae inter illum et Spem exorta est, sub diuino examine pendeat secundum placitum eorum, quod uobis, si uolueritis, poterit recitari, quis ego sum, ut audeam dei praeuenire sententiam. in delendo uel supprimendo eius nomine, de quo nec suspicari temere mali aliquid episcopus debui nec dilucide iudicare homo de occultis hominum potui, cum in ipsis causis saecularibus, quando ad maiorem potestatem refertur arbitrium iudicandi, manentibus, sicuti erant, omnibus rebus expectetur illa sententia, unde iam non liceat prouocari, ne
Abbreviated transcription (Latin):
nĩs dilectis meritoq honorandis
Non miror sathanan fidelium animos ꝑtur¬
bantem. cui resistite ꝑmanentes in spe ꝓ¬
missoꝵ dĩ. qui fallere non potest. qui ñ solum
solũ nob̃ in se credentib & sperantib & in
eius karitate usq infinem ꝑseuerantib pol¬
liceri p̃mia ȩt̾na dignatus ẽ. uerũ etiã tẽ¬
poralia scandala ñ defutura p̾dixit. quib
fidem nram ererceri & ꝓbari oporteret. Ait
enĩ. Quõ abundauit iniquitas. refrigesret
karitas multoꝵ. S continuo subiecit.
Qui aũ ꝑseuauerit usq infinem hic salis̃
erit. Suid gͦ mirum. si homines seruis di
detiahunt. & qr eoꝵ uitã peruertere non
possunt. famã decolorare conant᷑: cũ ip̃m
cessent. cũ eis displicet qͥcqͥd contra eoꝵ uo¬
luntatẽ iusto & occulto uidicio facit: In¬
de exhortor prudentiam urãm dñi dilec¬
tissimi. meritoq honorandi fr̃s. ut scrip¬
turã di qui nobis hec oĩa futura p̾nunti¬
auit. & aduersus ea nos firmos eẽ debere

Expanded text:
NIS DILECTISSIMIS MERITOQVE HONORANDIS UTEM. Non miror satanan fidelium animos perturbantem. cui resistite permanentes in spe promissorum dei, qui fallere non potest, qui non solum nobis in se credentibus et sperantibus et in eius caritate usque in finem perseuerantibus polliceri praemia aeterna dignatus est, uerum etiam temporalia scandala non defutura praedixit, quibus fidem nostram exerceri et probari oporteret; ait enim: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum; sed continuo subiecit: Qui autem perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. quid ergo mirum, si homines seruis dei detrahunt et, quia eorum uitam peruertere non possunt, famam decolorare conantur, cum ipsucessent, cum eis displicet, quicquid contra eorum uoluntatem iusto et occulto iudicio facit? unde exhortor prudentiam uestram, domini dilectissimi meritoque honorandi fratres, ut scripturam dei, qui nobis haec omnia futura praenuntiauit et aduersus ea nos firmos esse debere
Abbreviated transcription (Latin):
cem quã eloquentem haberes ȩpłam meã.
Qd aũ in quinto atq ultimo uersu septẽ
pedes sunt: miror utrũ numerus tuum
sefellit auditũ. an exꝑiri uoluisti. utrũ
ego ad huc ista duudicare meminerim.
que forte iã obliti sunt. qͥ talia aliquan¬
do studiosi. postea plurimũ in ȩccłastici ᷤᷤ
litteris ꝓfecer̃t. Psalteriũ a sc̃o ieronimo
trans latũ ex hebreo. ñ habeo. Nos aũ ñĩ¬
terp̃tari sumꝰ. s codicũ latinoꝵ. ñ nullas
mendositates ex grecis exemplarib em̃¬
dauimꝰ. Unde fortassis fecerimꝰ aliqͥd com¬
moduis quã erat. ñ tam̃ tale qͣle ẽẽ debe¬
bat. Nã etiã nẽ que forte uos tẽ p̃teriert᷑.
si legentes moueruit: collatis codicibus
emĩdamꝰ. Ita illud qͦd ꝑfectũ ẽ. tecũ nos qͦ

Expanded text:
acem quam eloquentem haberes epistulam meam. acem quam eloquentem haberes epistulam meam. quod autem in quinto atque ultimo uersu septem pedes sunt, utrum numerus tuum fefellit auditum, an experiri uoluisti, utrum ego adhuc ista dijudicare meminerim, quae forte jam obliti sunt qui talium aliquando studiosi, postea plurimum in ecclesiasticis litteris profecerunt. 5. Psalterium a sancto Hieronymo translatum ex hebraeo non habeo. Nos autem non interpretati sumus, sed codicum latinorum nonnullas mendositates ex graecis exemplaribus emendavimus. Unde fortassis fecerimus aliquid commodius quam erat, non tamen tale quale esse debebat. Nam etiam nunc, quae forte nos tunc praeterierunt, si legentes moverint, collatis codicibus emendamus. Ita illud quod perfectum est, tecum nos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ministeriũ ꝑuenit᷑ ad ȩt̾nã salutem. S que¬
rit᷑ int̾ dispensatores ut fidelis quis inueni¬
at᷑. & int̾ ipsos fideles in quoꝵ me numero
ille qui ñ fallitur cõputet: alius ẽ sic. alius
dñs potius sapientiȩ florib.: & uiui fonis
haustib irriget. Si quid aũ ꝑ operuła meã
religiosissimo studio tuo conferri posse ar¬
bitraris. qͥa & capacem te ẽẽ intelligo. et
auidũ sentio: magis in illa nr̃a opuscula
que multis uoluminib cõp̃hendunt᷑ tibi
animꝰ intendendus ẽ. quã ꝑ epłas aliquid
sꝑandu. qͦd tuũ desideriũ possit explere.
Aut certe inp̃sentia sume qđ potero. qͣm¬
te puto tuã nob̾ idoneo ñ erhibere. quia
ñ uis. Quid enĩ magnũ ẽ adiuuante dño
ut homo liber a cuiusquã loci munere.
uenias ad nos. siue nobiscũ dui futurus.
siue ꝑ acto saltẽ pauxillo temꝑis rediturus:
Ecce pene factũ ẽ. quod inquinq uersu¬
um tuoꝵ tercio posiusti. ut magis loqͣ¬

Expanded text:
enitur ad aeternam salutem: sed quaeritur inter dispensatores ut fidelis quis inveniatur ; et inter ipsos fideles, in quorum me numero ille qui non fallitur computet, alius est sic, alius Dominus potius sapientiae floribus, et vivi fontis haustibus irriget. Si quid autem per operulam meam religiosissimo studio tuo conferri posse arbitraris, quia et capacem te esse intelligo, et avidum sentio; magis in alia nostra opuscula, quae multis voluminibus comprehenduntur, tibi animus intendendus est, quam per epistolas aliquid sperandum quod tuum desiderium possit explere. Aut certe inte puto tuam nobis ideo non exhibere, quia non uis; quid enim magnum est adiuuante domino, ut homo liber a cuiusquam loci munere uenias ad nos siue nobiscum diu futurus siue peracto saltem pauxillo temporis rediturus? Ecce paene factum est, quod in quinque uersuum tuorum tertio posuisti, ut magis loqu
Abbreviated transcription (Latin):
do seruire cȩpi. qͦmͦ difficile sũ ex ꝑtus
meliores. quã qui in monasteriis ꝓfecert̃:
ita ñ sũ ex ꝑtus peiores. quã qͥ inmonasteri¬
is ceciderunt. ita ut hinc arbitrer. in apo¬
calipsi scͥptũ. Iustus iustior fiat. & sordidꝰ
sordescat ad huc. Nua ꝓpt̾ & si c̃tristam᷑ de
aliquib pͣgamentis: consolam᷑ tam̃ etiam
de plurib ornam̃tis. Nolite gͦ ꝓpt̾ amur¬
cã qua oculi ur̃i offendunt᷑. torcularia de¬
testari: unde apothecȩ dominicȩ fructu
ce custodiat dilectissimi fr̃s. Ex plicri.

Expanded text:
deo seruire coepi: quo modo difficile sum expertus deo seruire coepi: quo modo difficile sum expertus meliores, quam qui in mona-steriis profecerunt, ita non sum expertus peiores, quam qui in monasteriis ceciderunt, ita ut hinc arbitrer in Apocalypsi scriptum: Iustus iustior fiat et sordidus sordescat adhuc. quapropter etsi contristamur de aliquibus purgamentis, consolamur tamen etiam de pluribus ornamentis. nolite ergo propter amurcam, qua oculi uestri offenduntur, torcularia detestari, unde apothecae dominicae fructu ce custodiat, dilectissimi fratres. LXXIX.
Abbreviated transcription (Latin):
isa ac. cuiꝰ de duob geminis dictum ẽ. iacob
dileri. esau odio habui. Aut melior sit quã
domus ipsius lacob: ubi lectũ patris filius
incestauit. Aut melior sit quã domꝰ dauid.
cuius filius cũ sorore concubuit: cuius alt̾
filius contra patris tã scãm mansuetudi¬
nẽ rebellauit. Aut melior sĩt quã cohabi¬
tacio pauli: qui tam̃ si intͥ om̃s bonos ha¬
bitaret: ñ diceret qͦd suꝑius cõmemora¬
ui foris pugnȩ. intus timores. Nec diceret
cũ de sc̃itate & fide timothei loqueret᷑.
neminẽ habeo qͥ germane de uob sollici¬
tus sit. Om̃s sua querunt. ñ que sunt iħu¬
.xp̃i. Aut melior sit quã cohabitacio ipsiꝰ
dñi xp̃i. in qua undecĩ boni ꝑfidũ & fu¬
rem iudam tolerauert̃. Aut melior post¬
remo quã cȩlũ. unde angeli ceciderunt.
Simpliciter fateor karitati ur̃ȩ corã dño
d̾o nr̃o qui testis ẽ suꝑ animã meã ex quo

Expanded text:
Isaac, cuius de duobus geminis dictum est: lacob Isaac, cuius de duobus geminis dictum est: lacob dilexi, Esau odio habui; aut melior sit quam domus ipsius Iacob, ubi lectum patris filius incestauit; aut melior sit quam domus Dauid, cuius filius cum sorore concubuit, cuius alter filius contra patris tam sanctam mansuetudinem rebellauit; aut melior sit quam cohabitatio apostoli Pauli, qui tamen si inter omnes bonos habitaret, non diceret, quod superius commemoraui: Foris pugnae, intus timores, nec diceret. cum de sanctitate et fide Timothei loqueretur: Neminem habeo, qui germane de uobis sollicitus sit; omnes sua quaerunt, non quae Iesu Christi; aut melior sit quam cohabitatio ipsius domini Christi, in qua undecim boni perfidum et furem ludam tolerauerunt; aut melior sit postremo quam caelum, unde angeli ceciderunt. Simpliciter fateor caritati uestrae coram domino deo nostro. qui testis est super animam meam, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq diffusa xp̃i eccła cõmendat᷑ erimi¬
nari & obscurare ñ possunt: homines ꝑ qͦs
p̃dicat᷑ adducant in odiũ. de quib & finge¬
re qͥcqͥd inmentem uenerit possunt. uos
aũ non ita didicistis xp̃m. si tam̃ illũ au¬
distis. & in illo docti estis. Ipse qͥppe fideles
suos securos fecit etiã de dispensatorib
malis. mala sua facientib. & bona eiꝰ lo¬
quentib ubiait. Iue dicunt facite. que
aut̃ faciunt facere nolite. Dicunt enĩ&
ñ faciunt. Orate quidẽ ꝓme. ne forte aliis
p̃dicans. ipse repb inueniar: Herũtam̃
cũ głamini. ñ inme. s in dño głamini.
Quantũlibet enĩ iugilet disciplina do¬
mꝰ meȩ. homo sũ. & int̾ homines uluo.
nec michi arrogare audeo ut domus mea
melior sit archa noe. ubi tam̃ int̾ octo ho¬
mines reprob unus inuentus ẽ. Aut me¬
lior sit quã domus abrahȩ. ubi dictũ ẽ. Fice
ancilła & filiũ eius. aut melior sit quã do mꝰ

Expanded text:
ubique diffusa Christi ecclesia commendatur, crimiubique diffusa Christi ecclesia commendatur, criminari et obscurare non possunt, homines, per quos praedicatur, adducant in odium, de quibus et fingere, quicquid in mentem uenerit, possunt. nos autem non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis et in illo docti estis. ipse quippe fideles suos securos fecit etiam de dispensatoribus malis mala sua facientibus et bona eius loquentibus, ubi ait: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite; dicunt en me, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; uerum tamen cum gloriamini, non in me sed in domino gloriamini. quantum libet enim uigilet disciplina domus meae, homo sum et inter homines uiuo nec mihi adrogare audeo, ut domus mea melior sit quam arca Noe, ubi tamen inter octo homines reprobus unus inuentus est; aut melior sit quam domus Abrahae, ubi dictum est: Eice ancillam et filium eius; aut melior sit quam domus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ ur̃. Nã hoc ẽ qđ p̃cauere conatus sũ:
ut si fieri posset hoc malum nec uitandum
neglientetur. nec in urãm noticiam ꝑfer¬
retur. ubi infructuose erueiarentur
firmi. ꝙ periculose ꝑturbatent᷑ in firmi.
S qui hoc cognito ꝑtusit uos temptari.
det uob̃ uires sustinendi. et erudiat uoᷤᷤ
ex lege sua. Noceat uos & mitiget adi¬
eb malignis. donec fodiat᷑ peccatoris fo¬
uea. Audi̾o ñ nullos urm hinc amplius
quã discipline proculiani insultauerĩt:
uelud gloriantes de nob̃. qͦd ex nr̃a disci¬
plina nichil tale ĩ clericis extitisset. ¶d̃
quicũq fecistis. fateor uob̃. ñ bene fecistis.
Ecce docuit uos dd̾s. ut qui głatur ĩdño
catholici. ne similes eis sitis: qui ñ haben¬
do qđ in causa suȩ diuisionis defendant.
ñ nͥ hominũ crunina colligere affectant.
et ea ipsa plura falsissime iactant: ut qͥa
ipsam diuinȩ scripturȩ ueritatem qua

Expanded text:
tus est uester. nam hoc est, quod praecauere conatus sum. tus est uester. nam hoc est, quod praecauere conatus sum. ut. si fieri posset, hoc malum nec uitandum neglegeretur nec in uestram notitiam perferretur, ubi infructuose cruciarentur firmi et periculose turbarentur infirmi. sed qui hoc cognito permisit uos temptari, det uobis uires sustinendi et erudiat uos ex lege sua, doceat uos et mitiget a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fouea. Audio nonnullos uestrum hinc amplius quam disciplinae Proculiani insultauerunt uelut gloriantes de nobis, quod ex nostra disciplina nihil tale in clericis extitisset. quod quicumque fecistis, fateor uobis. non bene fecistis. ecce docuit uos deus, ut, qui gloriatur, in domino  non sunt catholici, ne similes eis sitis, qui non habendo, quod in causa suae diuisionis defendant. non nisi hominum crimina colligere affectant et ea ipsa plura falsissime iactant, ut quia ipsam diuinae scripturae ueritatem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
unt uxores suas. nec accusant matres su¬
as. Cum aũ dealiquib qui scm nom̃ ꝓfiten¬
t᷑ aliquid criminis uł falsi sonuerit. uel
ueri patuerit. instant. satagunt. ambuĩt.
ut de omnib hoc credat᷑. Hos gͦ de nr̃is
dolorib suauitatẽ suȩ malȩ linguȩ cap¬
tantes. facile ẽ ut illis canib cõparemus
si forte in malo intelligendi sunt: qͥ lin¬
gebant uulnera pauꝑis illiꝰ qͥ añ ianu¬
am diuitis iacebat. & quousq ueniret
ad requiem sinꝰ abrahȩ. laboriosa & ĩdig¬
na oĩa tolerabat᷑. Uos me nolite ampliuᷤ
cruciare. qͥ aliquã spem habetis ad d̾m.
Nos nolite ipsa uulnera que illi lingunt
multiplicarẽ. Uos ꝓ quib ꝑiclitamur
om̃i hora. habentes foris pugnas. intus ti¬
mores. ꝑiculis in ciuitate. ꝑicłis in deserto.
quia doletis. S nũquid acrius quã ego:
Scio qr cont᷑bati estis. & timeo ne inter
bis increseat dolor nrͣ. q ñ culpa nr̃a fac¬

Expanded text:
unt uxores suas nec accusant matres suunt uxores suas nec accusant matres suas; cum autem de aliquibus. qui sanctum nomen profitentur, aliquid criminis uel falsi sonuerit uel ueri patuerit, instant, satagunt, ambiunt, ut de omnibus hoc credatur. hos ergo de nostris doloribus suauitatem suae malae linguae captantes facile est ut illis canibus comparemus, si forte in malo intellegendi sunt, qui lingebant uulnera pauperis illius, qui ante ianuam diuitis iacebat et, quousque ueniret ad requiem sinus Abrahae, laboriosa et indigna omnia tolerabat. Vos me nolite amplius cruciare. qui aliquam spem habetis ad deum. uos nolite ipsa uulnera, quae illi lingunt, multiplicare, uos, pro quibus periclitamur omni hora habentes foris pugnas, intus timores periculis in ciuitate, periculis in deserto, quia doletis, sed numquid acrius quam ego? scio, quia conturbati estis, sed timeo, ne inter bis increscat dolor noster, quia non culpa nostra fac
Abbreviated transcription (Latin):
cia scõꝵ atq fideliũ. Uerũtamen c̃solet᷑
nos qͥ cuncta p̃dixit. atq abundantia
iniquitatis ñ refrigescamꝰ. s usq infinẽ
ꝑseueremꝰ: ut salui ẽẽ possimꝰ ad monuit.
Nã quantũ ad me attinet. & si ẽ in me quan
Nolite itaq augere cruciatus meos. defici¬
endo uł insuspicionib falsis. uł in peccatis
alienis. nolite obsecro uos: ne dicã de uob̃.
Et suꝑ dolorẽ uulnerum meoꝵ addidert.
Nã illi qui gaudent de istis dolorib nr̃is.
de quib inꝑsona corporis xp̃i tanto an¬
te p̃dictũ ẽ. ad u̾sus me insultabunt qͥ sede¬
bant in porta. & ĩ me psallebant qui bibe¬
bant uinũ. ualde tolerabilius sustinen¬
F. ꝓ quib tam̃ etiã ipsi otari & bonũ eis
uelle dicimus. ad quid enĩ aliud sedent
isti. & qͥd aliud captant. nͥ ut qͥsquis ep̃e
uł clericus. uel monachus. uł sc̃imonialis ce
posse manifestari : Et tam̃ ipsi cũ aliqua
maritata inuenitur adultera. nec ꝓici¬

Expanded text:
ia sanctorum atque fidelium; uerum tamen consoletur nos, qui cuncta praedixit atque, ut abundantia iniquitatis non refrigescamus, sed usque in finem perseueremus, ut salui esse possimus, admonuit. nam quantum ad me adtinet, si est in me quantnolite itaque augere cruciatus meos deficiendo uel in suspicionibus falsis uel in peccatis alienis; nolite, obsecro uos, ne dicam de uobis: Et super dolorem uulnerum meorum addiderunt. nam illi, qui gaudent de istis doloribus nostris, de quibus in persona corporis Christi tanto ante praedictum est: Aduersus me insultabant, qui sedebant in porta, et in me psallebant, qui bibebant uinum. ualde tolerabilius sustinentur; pro quibus tamen etiam ipsis orare et bonum eis uelle didicimus. ad quid enim aliud sedent isti et quid aliud captant, nisi ut, quisquis episcopus uel clericus uel monachus uel sanctimonialis cecposse manifestari? et tamen etiam ipsi, cum aliqua maritata inuenitur adultera, nec proici
Abbreviated transcription (Latin):
onorabili & eximiȩ.
atq inm̃bris xp̃i laudabili famulȩ
tũ rursus c̃tristat: qđ pererrores noxios &
ꝑ niciosi ssimos ꝓuinciã urãm nimiũ ꝑieli¬
tari significas. S quia ista futura p̃dicta
sunt. m̾irũ ñ ẽ quod exurgant. s uigilandłu
ne noceant. Nec aũ d̾s liberator nr̃ exurgere
ñ ꝑmitteret: nͥ scĩs eiꝰ etiã ꝑ huiꝰmodi temp¬
tationes erudiri expediret. Comparañ sibi
quidem illi sua uoluntate ꝑuersa. & p̃sen¬
tis meritũ cecitatis. ⁊ futuri ȩt̾ni suppli¬
cii. si ꝑ contumaciã udociles fuerint.
seq eum ĩ hac uita st̃ corrigere atq em̃¬
dare neglexerintͤ. Uerũtamen sic̃ ipsi
male ut unt᷑ bonis dei. qͥ facit sole suum
oriri suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ iustos
& in iustos. qͥ eos ꝑ pacientiã suã ad pęni

Expanded text:
ONORABILI ET EXIMIAE ATQVE IN MEMBRIS CHRISTI LAUDABILI FAMULAE tum rursus contristat, quod per errores noxios et perniciosissimos prouin- Clam uestram nimium periclitari significas. sed quia ista futura praedicta sunt, mirandum non est. quod exsurgant, sed uigilandum, ne noceant. haec autem deus liberator noster exsurgere non permitteret, nisi sanctis eius etiam per huius modi temptationes erudiri expediret. comparant sibi quidem illi sua uoluntate peruersa et praesentis meritum caecitatis et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint seque, cum in hac uita sunt. corrigere atque emendare neglexerint. uerum tamen, sicut ipsi male utuntur bonis dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos, qui eos
Abbreviated transcription (Latin):
da xp̃iana quantomagis sentiunt mundi
huiꝰ ruinã. crebrescentib tribulationib
ꝓpinquare: tantomagis debent bona que
int̾ra recond̾e disponebãt. in thesaurũ egle¬
stem impigra celeritate tranfferre: ut si ali¬
cui humanus casus acciderit. gaudeat qr
de loco ruinoso emigrauit. Si aũ nichil ta¬
le fuerit subsecutũ. ñ ẽtristet᷑ qui quando¬
q morit᷑us ĩmortali dño ad quẽ uenturus ẽ
bona ꝓpria donauit. cõm̃dauit. Itaq fr̃s mei
dilectissimi. ex eo qđ quisq habet sc̃m suaᷤ
uires quas ipse nouit: facite qd soletis ala¬
criore animo quã soletis. & int̾ om̃s scłi hurs
molestias. apłicã exhortacionẽ corde retine
te. ubi ait. Iñs inꝑximo ẽ. nichil solliciti fue¬
ritis. Talia mͥ de uob̾ nuncient᷑. quib noue¬
nũquam ẽ absens. uos solere facere. qđ mul¬
tis annis me p̃sente & aliquando etiã me ab¬
sente fecistis. Dñs ĩpace uos conseruet. di¬

Expanded text:
da Christiana quanto magis sentiunt mundi da Christiana quanto magis sentiunt mundi huius ruinam crebrescentibus tribulationibus propinquare, tanto magis debent bona, quae in terra recondere disponebant, in thesaurum caelestem inpigra celeritate transferre, ut, si aliqui humanus casus acciderit, gaudeat, qui de loco ruinoso emigrauit, si autem nihil tale fuerit subsecutum, non contristetur, qui quandoque moriturus inmortali domino, ad quem uenturus est, bona propria commendauit. itaque, fratres mei dilectissimi, ex eo, quod quisque habet, secundum suas uires, quas ipse nouit, facite, quod soletis, alacriore animo, quam soletis, et inter omnes saeculi huius mte, ubi ait: Dominus in proximo est; nihil solliciti fueritis . Talia mihi de vobis nuntientur, quibus novenumquam est absens, uos solere facere, quod multis annis me praesente et aliquando etiam me absente fecistis. dominus uos in pace conseruet, di