comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re cum ꝓpħa. Conuertere aĩa mea in
requiem tuam: qͥa dñs bene fecit tͥ
Qaeripuit animã meam de morte.
oculos meos a lacͥmis: pedes meos a
lapsui. Placebo coram dño: in regione
ad centesimũ fructũ desid̾at ꝑueni¬
re. Negͦ leuit̃ centurionis huiꝰ pru¬
dentiam transeam᷑: hodie hȩc de ip¬
so dicta sufficiant. quia mysterium
ꝑmagnũ est. qd̾ eiꝰ geritur in figurã.
suscitauit mortuas. omneᷤᷤ
non sanauit egrotos: credamꝰ hoc ñ
potestati defuisse. s tẽpori. Tunc or¬
bem totum toto uirtutis suȩ fulgore
radiasset. et sustulisset dempꝰ fidei:
et nil scdi aduentus sui reseruasset
ad głam. s lunc uͦ sic uirtutũ suarũ
tẽꝑauit insignia. ut et diuinitatis
sue manifestaret indiciũ: & creden¬
di documentũ plenissimũ largiret᷑.
et excusationẽ callide infidelitatis
auferret: sic̃ hodie centurio. cuius
euangłista marcus meminit. fide
prudentiaꝙ monstrauit. Centurio¬

Expanded text:
re cum propheta: Convertere, anima mea, in re cum propheta: Convertere, anima mea, in requiem tuam, quia Dominus benefecit tibi; quia eripuit animam meam de morte, oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu. Placebo Domino in regione ad centesimum fructum desiderat pervenire. Ne ergo leviter centurionis hujus prudentiam transeamus, hodie de ipso dicta sufficiant: quia mysterium permagnum est, quo Gentilis geritur in figuram. suscitavit mortuos, omnes non sanavit aegrotos, credamus hoc non potestati defuisse, sed tempori. Tunc orbem totum toto virtutis suae fulgore radiasset, et sustulisset tempus fidei, et nihil secundi adventus sui reservasset ad gloriam. Nec vero sic virtutum suarum temperavit insignia, ut et divinitatis suae manifestaret indicium, et credendi documentum plenissimum largiretur, et excusationem callidae infidelitatis auferret, sicut hodie centurio cujus evangelista Lucas meminit, fide sua providentiaque monstravit. Centurio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuigil piscator inuenit. Dñe inqͥt
laborantes ꝑ totam noctẽ nichil cepi¬
mus: s in uerbo tuo laxabo retia. Et
quasi ñ sufficeret qd̾ de uerbo egerat:
uerbo prestari poscit qͦd postulat
reb astruit: comĩdat exemplo. Nã &
ego quidem hõ sum sub potestate po¬
situs: hñis sub me milites. Et dico hu¬
ic uade: .&. uadit. E alio ueni: et ueñ.
Et seruo meo fac hoc: et facit. Nã et
ego homo sum. Hoc est dicere. tu ds̃.
Sub potestate positus. hoc est tu ipse
potestatum potestas. Hñs sub me
milites: hoc ẽ. tu uirtutes. Et dicohu¬
ic uade et uadit: hoc ẽ. dic infirmita¬
ti uade: et uadit. & alio ueni et uenit:
hocẽ sanitati dic ueni: & uenit. Et
seruo meo fac hoc & facit: hoc est. il¬
le puer m̃s erit seruus tuus cũ rece¬
ꝑit sanitatẽ. Audiat. Quid audiat.
Sanus factus es: iam noli peccare.
faciat uisticiam ut liberetur a para¬
lysi om̃ium pecc̃oꝵ: et possit psalle¬

Expanded text:
pervigil piscator invenit. Domine, inquit, pervigil piscator invenit. Domine, inquit, laborantes per totam noctem nihil cepimus, sed in verbo tuo laxabo retia . Et quasi non sufficeret quod de verbo egerat, verbo praestari posse quod postulat, rebus astruit, commendat exemplo. Nam et ego homo sum sub potestate positus, habens sub me milites, et dico huic, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. Nam et ego homo sum. Hoc est dicere, tu Deus. Sub potestate positus. Hoc est, tu ipsa potestatum potestas. Habens sub me milites. Hoc est, tu virtutes. Et dico huic, Vade, et vadit. Hoc est: Dic infirmitati, vade, et vadit. Alii, Veni, et venit. Hoc est, Dic sanitati, veni, et venit. Et servo meo, Fac hoc, et facit. Ille puer meus erit et tuus servus, cum receperit sanitatem. Audiat; quid audiat? Sanus factus es, jam noli peccare ; faciat justitiam, ut liberetur a paralysi omnium peccatorum, et possit psalle
Abbreviated transcription (Latin):
carnis s de aula uirginis: ut et t̾itas
eẽt corporis humani: & de pollutione
humani genis nil haberet. Bene gͦ cen¬
turio tectum suũ indignũ uidicat xͦ.
quia sub singłari tecto manebat nr̃i
a factus sum sic̃ passer singłaris in tec¬
to S dic tantum uerbo: & sanabitur
puer nis̃. Centurio iste cum sine lege
eẽt: nicħ sine lege egit. Dicit dic tm:
quia dictum erat. dixit & facta sunt.
Etsi om̃ia ꝑfecta sunt dictui: quomͦ
dicto solo unus infirmitas ñ curat᷑:
Dic tantũ uerbo. E sine uerbo quid
dicitur: S iste postulat u̾bum ñ de
loquendi usu. s de uirtute faciendi:
uerbum de quo dictum ẽ. Misit uer¬
bum suum & sauauit eos. Dic uerbo
tantum: quia iste credidit in uerbo
inanere om̃s uirtutes. Uerbum tuũ
sanitas est: uerbum tuum uita ẽ. Uer¬
dum tuũ ubi accesserit. inde confestĩ
fugit dolor: infirmitas mox recedit.
rantiȩ noctẽ ꝑtulit: et nullũ fructĩ

Expanded text:
carnis, sed in aula virginis, ut et veritas carnis, sed in aula virginis, ut et veritas esset corporis humani, et de pollutione humani corporis nil haberet. Bene ergo centurio tectum suum indignum judicat Christo, quia sub singulari tecto manebat nostri et factus sum sicut passer solitarius in tecto . Sed dic tantum verbo, et sanabitur puer meus. Centurio iste cum sine lege esset, nihil sine lege egit, dicit: Dic tantum verbo. Quia dictum erat, Dixit, et facta sunt . Et si omnia perfecta sunt dictu, quomodo dictu solo unius infirmitas non curetur? Dic tantum verbo, et sine verbo quod dicitur? Sed iste postulat verbum non de loquendi usu, sed de virtute faciendi; verbum de quo dictum est: Misit verbum suum, et sanavit eos . Dic verbo tantum. Quia iste credidit in verbo omnes manere virtutes. Verbum tuum, Domine, sanitas est; verbum tuum vita est; verbum tuum ubi accesserit, inde confestim fugit dolor, infirmitas mox recedit; rantiae noctem pertulit, et nullum fructum
Abbreviated transcription (Latin):
tectum meũ. Dedit debitũ de humi¬
litate responsum: et ipsũ ẽẽ dñm sin¬
głari pauore signauit. dum deducere
ueretur ad animȩ sue domũ. ad secre¬
tum cordis siui. ad tectum conscientiȩ sue: ad penetrale mentis¬
suȩ. in quo familia cogitationũ incos¬
dita & confusa uersatur: nec patitur
aulam pectoris humani. uicioꝵ strepi¬
tu in sinceritatis silentio ꝑmanere.
uit auctorẽ: exclamauit dicens. Exi
a me dñe: qͥa homo peccator sum. Sic
eum petrus a se exire rogat: quomͦ cen¬
turio eũ ad se publicat non uenire.
Agit ut̃q: ne indignitas hospitii. in
hospitis maneat inuriam. Non sũ
dignus: ut sub tectum meũ intres.
Hoc bene dictum eẽt: anteqͣm d̾s hos¬
pitium nr̃e carnis intraret. At nẽ qͥd
sic centurio tectum suũ xp̃m uetat
intrare: quẽ totum uidet ingra tectũ
sui corporis iam manere : frs: centu¬
rio iam uidebat in xͦ corporis sui for¬
mam: s passiones in illo sui corporis

Expanded text:
tectum meum. Dedit debitum de humitectum meum. Dedit debitum de humilitate responsum; et ipsum esse Dominum singulari pavore signavit, deducere dum veretur ad animae suae domum, ad secretum cordis sui, ad tectum suae conscientiae, ad penetrale mentis, in quo familia cogitationum incondita et confusa versatur; nec patitur aulam pectoris humani sine vitiorum strepitu in sinceritatis silentio permanere. vit auctorem, exclamavit dicens: Exi a me, Domine, quia peccator sum . Sic eum Petrus exire a se rogat, quomodo centurio eum ad se supplicat non venire; agit enim uterque ne indignitas hospitii in hospitis manet injuriam. Non sum dignus ut intres sub tectum meum. Hoc benedictum esset antequam Deus hospitium nostrae carnis intraret: at nunc quid sic centurio tectum suum Christum vetat intrare, quem totum videt intra tectum sui corporis jam manere? Fratres, centurio jam videbat in Christo corporis sui formam, sed passiones in illo sui corporis
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. Et hunc tuum dicerẽ: quem
tua benignitas ñ requirit: Iacet in
domo: et male torquetur. Hinc ẽ qd̾
afferri eum et offerri tͥ penȩ ñ sit
magnitudo: ne familiaris infirmi¬
tas publice & dolori sit. & pudori.
Mouet centurio iudicẽ talia & tan¬
ta dum ꝑorat: et sic mouet. ut ad
seruum suũ celi dñm ipsũ ire uelle
ꝑficeret. Ego inquit xp̃c ueniã: et
curabo eũ. fr̃s. non centurio ad pie¬
tatẽ. pietatis traxit auctorẽ: neq
ad hoc ille ire cõpulit xp̃m. ad quod
uenerat. xp̃c: s centurio magis sic sen¬
tire. saꝑe sic docetur. quare ad seruũ
in seruũ uen̾it. xp̃c: quare ad hominẽ
in hominẽ uen̾it ds̃. Utiq ut leuaret
iacentes: elisos erigeret: solueret com¬
peditos: & eos quos iam nemo nec af¬
ferre nec offerre poterat. ipse oꝑis sui
uector clem̃tissue bauilaret. S iam
quid responderit centurio audia mꝰ
Dñe inquit ñ sum dignus ut intres sub

Expanded text:
tuam. Hunc tuum dicerem, quem jacentem tuam. Hunc tuum dicerem, quem jacentem tua benignitas non requirit? Jacet in domo, et male torquetur. Hinc est quod offerre eum, et offerre tibi, poenae non sinit magnitudo, ne familiaris infirmitas publice ostensa et dolori sit, et pudori. Movit centurio judicem talia et tanta dum perorat; et sic movit, ut ad servum suum coeli Dominum ipsum ire velle perficeret. Ego, inquit Christus, veniam et curabo illum. Fratres, non centurio ad pietatem pietatis traxit auctorem; neque ad hoc ille ire compulit Christum, ad quod venerat Christus: sed centurio magis sic sentire, sapere sic docetur, quare ad servum in servo venerit Christus; quare ad hominem in homine venerit Deus; utique ut levaret jacentes, elisos erigeret, solveret compeditos, et eos quos jam nemo nec afferre, nec offerre poterat, ipse operis sui vector clementissimus bajularet. Sed jam quid responderit centurio audiamus: Domine, inquit, non sum dignus ut intres sub
Abbreviated transcription (Latin):
iaceret. Probat hoc ꝓpħa cum dicit.
fcce nẽ bñdicite dñm om̃s serui dñi
qui statis in domo dm̃. Qstatis: non
qui iacetis. Stant serui tui: hominũ
serui iacent. Puer m̃s qui iacet: ut
sit tuus surgat. Meus quia paraliti¬
cus: ut tuus sit iam sanet᷑. Ms̃ quia
male torquet᷑: ut tuus sit iam ñ sit
debet subiacere. Iniuria ẽ tua tuoꝵ
pena seruoꝵ: tuos seruos possidere
ñ debet uis maloꝵ. Serui tui pati¬
untur mala. et ñ patiunt᷑ ad penã:
s subeunt ad coronam. Aduersa il¬
lis non st̃ necessitatũ causȩ: s sunt
causȩ uictoriȩ. Serui hõium st̃ qui
mala patiuntur inuiti: q̾a illis in
desꝑatione sui dñi nequeunt sub¬
uenire. Tu aut̃ dñe cui uͥtutes serui¬
unt. curationes parent. obtẽperant
sanitates: quomͦ cõputabis seruum
tuum. quẽ seruũ tantoꝵ conspicis
ẽẽ morboꝵ: Nota ẽ circa malos boni¬
tas tua: pietatẽ tuam et impii confi¬
tentur: clamant exteri miscdiam

Expanded text:
jaceret. Probat hoc propheta, cum dicit: jaceret. Probat hoc propheta, cum dicit: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini . Qui statis, non jacetis, ait; stant servi tui, hominum servi jacent. Puer meus qui jacet, ut tuus sit, surgat: meus, quia paralyticus: ut tuus sit, jam sanetur. Meus, quia male torquetur; ut tuus sit, jam non sit decet malis subjacere, injuria est tua tuorum poena servorum; tuos servos possidere non debet vis malorum; servi tui etsi patiuntur mala, non patiuntur ad poenam, sed subeunt ad coronas. Adversa illis non sunt necessitatum causae, sed sunt causa victoriae. Servi hominum sunt, qui mala patiuntur inviti, quia illis in desperatione sui domini nequeunt subvenire. Tu autem, Domine, cui virtutes serviunt, curationes parent, obtemperant sanitates, quomodo computabis servum tuum, quem servum tantorum conspicis esse morborum? Nota est circa malos bonitas tua, pietatem tuam etiam impii confitentur, clamant exteri misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
dico huic uade. & uadit. E alio ue¬
ni: & uenit. Et seruo meo fac hoc: &
facit. Uidetis centurionẽ autequã
discipłãtus subiret officium: locũ
magisterii fusse sortitum. Prebet
enĩ petendi formã: dat normã cre¬
dendi: fidi pandit causas: untutũ
cõmendat exempla:. qui nondũ xp̃iane
scolam ingressus ẽ disciplinȩ. Acces¬
sit ad eum centurio: rogans eũ. Hoc
est sapere: non rogare. Puer m̃s ia¬
cet in domo. Causas pueri:. qͣsi ma¬
gister agit. Uere centurio. qͥ stipen¬
dia t̾rena centenariũ cęli mutauit
in fructum: & seruitutẽ miliciȩ se¬
cularis. in diuinã sustulit digni¬
tatẽ. Dñe: puer m̃s iacet in domo.
Quocat dñm: fatetur suã fidelit̾
seruitutem. & quomͦ hic centurio
qui sic agnoscit dñm. puerũ suum
ausus est ꝓfiteri: quasi nesciens ser¬
ui peculium ad dñm ꝑtinere: Qut
ignorat cõmunia qui docet tã secre¬
ta tam ꝓfunda: Ruer m̃s. Meumdi¬
co: quia iacet. Si tuus eẽt dñe: nots

Expanded text:
vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit . Videtis centurionem, antequam discipulatus subiret officium, locum magisterii fuisse sortitum. Praebet enim petendi formam, dat normam credendi; fidei pandit causas; virtutum commendat exempla, qui nondum christianae scholae ingressus est disciplinam. Accessit ad eum centurio rogans eum. Hoc est sapere, non rogare. Puer meus jacet in domo. Causas pueri quasi magister agit: vere centurio, qui stipendia terrena centenarium coeli mutavit in fructum, et servitutem militiae saecularis in divinam sustulit dignitatem. Domine, puer meus jacet in domo. Qui vocat Dominum, fatetur suam fideliter servitutem. Et quomodo hic centurio, qui sic agnoscit Dominum, puerum suum ausus est profiteri; quasi nesciens servi peculium ad Dominum pertinere? Aut ignorat communia qui docet tam secreta, tam profunda? puer meus. Meum dico quia jacet: si tuus esset, Domine, non
Abbreviated transcription (Latin):
sa contumacis ẽ ñ fecisse. Dic gͦ uer¬
bo: et sanabitur puer m̃s. Quo au¬
dito inquit ũc: miratus est. Creator
mirabiliũ miratur: aurium condi¬
tor quasi ñ audita nesciat. sic stu¬
pet audita. S dum gentilem sic
credidisse miratur: incredulitatẽ
corripit uideoꝵ. Deniq sequenti¬
bus se turbis dic̃. In morte manen
gentib: signa et uirtutes lassant.
et nil ꝓficiunt in uideis. xxiiii.¬

Expanded text:
sa contumacis est non fecisse. Dic ergo versa contumacis est non fecisse. Dic ergo verbo, et sanabitur puer meus. Quo audito, inquit, Jesus miratus est. Creator mirabilium miratur; aurium conditor, quasi qui non audita nesciat, sic stupet audita: sed dum gentilem sic credidisse miratur, incredulitatem corripit Judaeorum. Denique, Sequentibus se turbis dicit, in morte manentgentibus; signa et virtutes lassant, et nihil proficiunt in Judaeis.
Abbreviated transcription (Latin):
et facta sunt: mandauit et creata st̃.
Aut aliquid ex aliquo reparare non
sufficis: cuncta ex nichilo qui cre
eoꝵ. Fr̃s: centurio iste dicendo ñ sũ
dignus ut iitres sub dectum meum.
xp̃iani popłi gerit figuram: qui xͥ
presentiam corporalem se uidicat
non mereri: s solo uerbi nuntio au¬
ditu ficłi tantũ. totas dñi audit. cre¬
dit. respicit in sua sanitate uirtuteᷤ
Nam qd̾ dicit dico huic uade et ua¬
dit. et alio ueni et uenit. et seruo
meo fac hoc et facit: iudeoꝵ repul¬
sam uocationem. gentium id est. xp̃i¬
ani popłi obedientiã sic demonstrat.
Dico huic. hoc ẽ uideo qui ñ credit
uade et uadit: et alio hoc est genti¬
li qͥa credidit. ueni et uenit: et ser¬
uo meo. hoc ẽ iam. xp̃iano. fac hoc
et facit. Oremus fr̃s ut mereamur
xp̃iani non nomine tantũ ẽẽ s fi¬
de: et ut que iubentur ñ audiamꝰ
tantũ. s faciamus audita: qͥa sicut
deuoti serui ẽ fecisse ussa: ita uis¬

Expanded text:
et facta sunt; mandavit, et creata sunt . et facta sunt; mandavit, et creata sunt . Aut aliquid ex aliquo reparare non sufficis, cuncta ex nihilo qui paraseorum . Fratres, centurio iste, dicendo: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, Christiani populi gerit figuram, qui Christi praesentiam corporalem se judicat non mereri, sed solo verbo, nuntio, auditu fidei tantum, totas Domini audit, credit, respicit in sua sanitate virtutes. Nam quod dicit: Dico huic, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit; Judaeorum repulsam, vocationem gentium, Christiani populi obedientiam sic demonstrat. Dico huic, hoc est, Judaeo, qui non credidit, Vade, et vadit; et alii, hoc est, Gentili, quia credidit, Veni, et venit; et servo meo, hoc est, Christiano, Fac hoc, et facit. Oremus, fratres, ut mereamur Christiani non nomine tantum esse, sed fide; et ut quae jubentur, non audiamus tantum, sed faciamus audita. Quia sicut devoti servi est fecisse jussa, ita jus
Abbreviated transcription (Latin):
tratus sum uenire ad te. Est hoc utrũ¬
q deuoti: qui et ad se dm̃ uenire in¬
dignum ducit: et se accedere ad eũ
scit ẽẽ non dignũ. Quis intrat ad ui¬
dicẽ non uocatus: Quis ñ uissus ing̃¬
ditur ad regẽ: Quantomagis ad dm̃
ñ uenit non uocatus. Quos uocauit
inquit: eos et iustificauit. Centurio
gͦ non refugit aduentũ dñi: xp̃i p̃¬
sentiam ñ recusat: s agit ut uocas¬
tis sit gr̃a: non temeritas p̃sumentiᷤ.
Nam ds quid possit humano sug¬
gerit & informat exemplo:dicendo
Nam et ego homo sum sub potesta¬
te constitutus: hñs sub me milites.
& dico huic uade et uadit: & alio
ueni et uenit: et seruo meo fac hoc
et facit. Hoc est. Si ego sum sub po¬
testate constitutus. imꝑio uerbi so¬
lo facio parere subiectos: quomͦ tu
qui nilli subiaces. cuiꝰ om̃ia subia¬
cent potestati. uerbo ñ potes iubente
curare.sanitatẽ mittere. mandare
uirtutem: Aut uerbo reficere ñ po¬

Expanded text:
tratus sum venire ad te. Hoc est utrumtratus sum venire ad te. Hoc est utrumque devoti, quia et ad se Deum venire indignum ducit, et se accedere ad eum scit esse non dignum. Quis intrat ad judicem non vocatus? quis non jussus ingreditur ad regem? quanto magis ad Deum non venit quis non vocatus. Quos vocavit, inquit, eos et justificavit . Centurio ergo non refugit adventum Dominisentiam non recusat, sed agit ut vocantis sit gratia, non sit temeritas praesumentis. Nam Deus quid possit, humano suggerit et informat exemplo dicendo: Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, habens sub me milites; et dico huic Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. Hoc est, si ego, qui sum sub potestate constitutus, imperio verbi solo facio mihi parere subjectos, quomodo tu qui nulli subjaces, et cujus omnia subjacent potestati, verbo non potes jubente curare? sanitatem mittere? mandare virtutes? Aut verbo reficere non po
Abbreviated transcription (Latin):
tionis suꝑnę. in tota scłi seruitute.
Dñe noli te uexare. hoc ẽ dicere. Ds̃.
qͥd te uexas humano corpore: quid
te conficis labore t̾reno. et uie longi¬
tudine te fatigas: Quid ꝑegrinaris
locis: qui es ubiq totus. atq intrate
totam tenes & possides creaturam:
Dñe noli te uexare: non sum dignus
ut intres sub tectum meum. Fr̃s: qd̾
est tectum. quod hoĩem aut dignũ
facit. aut reddit indignũ: qd̾ diui¬
num inuitet aut repellat accessũ:
micilium uelat: qd̾ libertatẽ m̃tis a
cȩlesti uisione secludit. Sub hoc gͦ
tecto centurio indignũ ducit intra
re.xp̃m: hoc ẽ in corpus humanũ di¬
uinam succedere maiestatẽ. Non sũ
dignus ut intres sub tectum meum.
S ds. qui qđ humanũ est. cũ uult fa¬
cit eẽ diuinũ : et qd̾ nr̃e carnis est. cũ
dignatur suum cõmutat in sp̃m:
nec habitare carnẽ. nec decto nr̃i cor¬
poris dedignatur intrare. Propt̾ qd̾
inquit et me ipsum indignũ arbi¬

Expanded text:
tionis supernae in tota saeculi servitute. tionis supernae in tota saeculi servitute. Domine, noli te vexare. Hoc est dicere, Deus, quid te vexas humano in corpore? quid te conficis labore terreno? et viae longitudine te fatigas? quid peregrinaris locis, qui es ubique totus? atque intra te totam tenes et possides creaturam? Domine, noli te vexare, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Fratres, quod est tectum quod hominem aut dignum facit, aut reddit indignum, quo divinum invitet, aut repellat accessum? micilium velat, quod libertatem mentis a coelesti visione secludit. Sub hoc ergo tecto centurio indignum ducit intrare Christum, hoc est, in corpus humanum divinam succedere majestatem. Non sum dignus ut intres sub tectum meum. Sed Deus, qui quod humanum est, cum vult, facit esse divinum, et quod nostrae carnis est, cum dignatur, suum commutat in spiritum, nec habitare carnem, nec tectum nostri corporis dedignatur intrare. Propter quod, inquit, et meipsum indignum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
et cum iam ñ longe ẽẽt. Aquo: Agen¬
tili. Quantum uidei seuingebant᷑¬
E tcum tã non longe eẽt: misit ad eũ
centurio amicos. Qui ante miserat
uideos. nunc amicos mittit. ut illos
dicit. Inimici ꝑꝑuos. Iudei dũ credi¬
disse gentes inuident: quicqͥd erat &
legis et gr̃ę ꝑdidert̃. Alisit
ad eum amicos. Audi ad apłos dñm
dicentẽ. Iam non dicam uos seruos:
s amicos. Sicut fideles seruos ꝓmo¬
uet u amicos. ita ꝑfidiȩ filios in pe¬
nalem redigit seruitutẽ. Misit ad eũ
amicos dicens. Dñe noli te uexare.
Quare: Quia ñ sum dignus ut intreᷤ
sub tectum meum. Uidetis qͥa xp̃e
ucebat magis uideos. qͣm duceret᷑
a uideis: ut audirent ẽẽ penes centu¬
rionẽ diuinã reuerentiam. penes
gentilem legis cultum. penes mili¬
tem stipendium gr̃e. penes romanũ
fidi doctnam: in frigore pagano xͥa¬
num calorem: in t̾reno pectore. cȩ¬
leste secretum: & uoticiã totam dña¬

Expanded text:
Et cum jam non longe esset. A quo? A genEt cum jam non longe esset. A quo? A gentili. Quantum Judaei se sejungebantEt cum longe jam non esset, misit ad eum centurio amicos. Qui ante miserat Judaeos, nunc amicos mittit: ut Judaeodicit: Inimici propter vos . Judaei dum credidisse gentes invident, quidquid erat et legis et gratiae perdiderunt. Misit ad eum amicos. Audi ad apostolos Dominum dicentem: Jam non dicam vos servos, sed amicos . Sicut fides servos promovet in amicos, ita perfidia filios in poenalem redigit servitutem. Misit ad eum amicos, dicens: Domine, noli vexari. Quare? Quia non sum dignus ut intres sub tectum meum. Videtis quia Christus ducebat magis Judaeos quam adduceretur a Judaeis, ut audirent esse penes centurionem Divinitatis reverentiam, penes gentilem legis cultum, penes militem stipendium gratiae, penes Romanum fidei doctrinam, in frigore pagano Christianum calorem, in terreno pectore coeleste secretum, et notitiam totam domina
Abbreviated transcription (Latin):
Dignus est: ut hoc illi prestes. Di¬
ligit enĩ gentẽ nrãm: & synagogã
ipse edificauit nob. Iudei rogant
ꝓ gentili qui prose ñ rogant: et a¬
gunt satis pro salute alieni serui:
qui ꝓ salute suoꝵ nil agunt filioꝵ.
liunt. Dignus est: ut hoc illi p̃stes.
Si dignus est qui audit. credit. mit
ligit enĩ gentem nr̃am. Ille diligit gen¬
tem uestrã quam sic xp̃o supplicẽ faẽ:
s uos odistis eam. quã sic xp̃o redditiᷤᷤ
contumacẽ. Aut quomͦ xp̃ianus non
diligit gentem urãm: qui dum xp̃m
tis est. cȩlestem tollit et extollit ad glo¬
riam: Diligit enĩ gentem nrãm: et
synagogam ipse edificauit nob̾. Au¬
distis qͥa semꝑ dirupta est synagoga
et iacet iugit᷑ in cementis: nec cęlestẽ
surgit in fabricam. nisi eam in eccłȩ
culmnen xp̃ianus fabricator instrux¬
erit. Iñc inquit ibat cum illis. S illi
ñ ibant cum iñy. cũ quo mente non
ibant: nec cum illo erant. qui seuinc¬
ti corde. corpore uidebant᷑ adiuncti:

Expanded text:
 ut hoc illi praestes, diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse aedificavit nobis. Judaei rogant pro gentili, qui pro se non rogant; et agunt satis pro salute alieni servi, qui pro salute suorum nihil agunt filiorum. Aiunt: Dignus est ut hoc illi praestes. Si dignus est qui audit, credit, mittligit enim gentem nostram. Ille diligit gentem vestram, quam sic Christo supplicem facit; sed vos odistis eam, quam sic Christo redditis contumacem. Aut quomodo Christianus non diligit gentem vestram, qui dum Christum tis vestrae est coelestem tollit et extollit ad gloriam? Diligit enim gentem nostram, et synagogam ipse aedificavit nobis. Audistis quia semper diruta est synagoga, et jacet jugiter in caementis, nec coelestem surgit in fabricam, nisi eam in Ecclesiae culmen Christianus fabricator instruxerit. Jesus, inquit, ibat cum illis. Sed illi non ibant cum Jesu, cum quo mente non ibant; nec cum illo erant, qui sejuncti corde, corpore videbantur adjuncti.
Abbreviated transcription (Latin):
interitum querit. Fr̃s: ille malis
nr̃is gaudet: surgit ruinis nr̃is:
nr̃is uulnerib conualescit. nr̃m
sanguinẽ sitit: nr̃a saturatur ex
carne: nr̃is uiuit ex morib. Diabo¬
lus hominẽ ñ uult habere: s ꝑdere.
Quare: Quia ad celum unde ille
cecidit. non uult. non fert. ñ patit᷑
hominẽ ꝑuenire. Et qͥa nos sermo
trahit longe: hodie reliqua differa¬
mus: ut et cominunẽ releuemus la¬
borem. & que dicenda sunt plenius
te hac sermo. ut cõmu¬
nem tẽꝑaret laborem.
ad totum parabole p̃tereuntis ñ
ualuit ꝑuenire secretum: nunc
reliqua dño reuelante pandamꝰ.
Proposuit inquit illis parabolã.
dicens. Simile est regnũ celoꝵ ho¬
mini:. qui seminauit bonũ sem̃¬

Expanded text:
 ille malis nostris gaudet, turget ruinis nostris, nostris vulneribus convalescit, nostrum sanguinem sitit, nostra saturatur ex carne, nostris vivit ex mortibus. Diabolus hominem non vult habere, sed perdere. Quare? Quia ad coelum unde ille cecidit, non vult, non fert, non patitur hominem pervenire. Et quia nos sermo trahit longius hodie, reliqua differamus, ut et communem relevemus laborem, et quae dicenda sunt plenius tehac sermo, ut communem temperaret laborem, ad totum parabolae praetereuntis non valuit pervenire secretum, nunc reliqua, Domino revelante, pandamus. Proposuit, inquit, illis parabolam, dicens: Simile est regnum coelorum homini
Abbreviated transcription (Latin):
in sopore mortis tẽporaliter dormi¬
entes. qͥa scõꝵ mors somnus ẽ. pec¬
catoꝵ uero mors mors est. qͥa in in¬
fernum pene uinunt. uite ꝑeunt
pecc̃ores: ueniens inimicꝰ id est dia¬
bolus suꝑseminauit ⁊ atania. Suꝑ¬
seminauit: non seminauit. Prece¬
dunt creatoris bona: mala diabo¬
li post secuntur: ut malũ qd̾ ẽ ex
diabolo sit accidens. ñ natura.
Suꝑseminauit zitama in medio
tͥtici: quia diabolꝰ hereses inter fi¬
plices dolos. inter innocentes nequi¬
tiam. gratis serere consuescit: non
ut acquirat zizania s ut tͥticum
ꝑdat: nec ut reos ꝓdat. s ut adimat
innocentes: hostis plus ducem qmͣ
militem petit: nec obsidet mortuoᷤᷤ
s impugnat uiuentes. Sic diabolꝰ
non peccatores querit capere quoᷤᷤ
possidet subiugatos: s ut iustos ca¬
piat sic laborat. Suꝑseminauit ⁊i¬
tania in medio tritici et abiit: qͥa
diabolus impellit quidem uiribus:¬

Expanded text:
martyres, in sopore mortis temporaliter dormimartyres, in sopore mortis temporaliter dormientes, quia sanctorum mors somnus est; peccatorum vero mors est, quia in inferno poenae vivunt, vitae pereunt peccatores. Veniens inimicus ejus. Id est, diabolus. Superseminavit zizania. Superseminavit, non seminavit. Praecedunt Creatoris bona, mala diaboli postsequuntur; ut malum quod est ex diabolo, sit accidens, non natura. Superseminavit zizania in medio tritici. Quia diabolus haereses inter fiplices dolos, inter innocentes nequitiam gratis serere consuevit: non ut acquirat zizania, sed ut triticum perdat; nec ut reos capiat, sed ut adimat innocentes. Hostis plus ducem quam militem petit; nec obsidet mortuos, sed impugnat viventes: sic diabolus non peccatores quaerit capere, quos possidet subjugatos, sed ut justos capiat, sic laborat. Superseminavit zizania in medio tritici, et abiit. Quia diabolus impellit quidem viribus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic ereaturas ad agnitionẽ conditaᷤ
ereatoris: ut nescuetur ds deos ẽẽ
mentitus ẽ. Hinc sapientes scł̃i fec̃
stultos: speculatores mundi docuit
nil uidere: ꝓfessores scientie. fecit
scientiam ñ habere: inquisitores¬
rerum. rerum om̃ium dunisit ig¬
naros. Sic euangłicam segetẽ satã
celesti semine heretica zitania suꝑ¬
seminando confudit inuicus: ut
manipłos fidi. gehenne fasciculos
faceret: ne triticum celestium fier&¬
horreoꝵ. Et quid plura: Postea qͣm
est ipse in diabolũ conuersus ex an¬
gelo ne qua creatura in suo statu
consisteret. arte. dolis. machinis.
fraude contendit. S iam presentiᷤᷤ
parabole uerba pandamꝰ. Simile
est regnũ celoꝵ homini. Cui utiq
xp̃o. qui seminauit bonum semen:
quia in ipso rerum semine nescit
malum conditio creatoris. In agro
suo. hoc est in hoc mundo dicente
ipso dño. Ager hic mundus ẽ.Cũ
autẽ dormirent hõĩes. id est sci pa

Expanded text:
Sic creaturas ad agnitionem conditas Sic creaturas ad agnitionem conditas Creatoris, ut nesciretur Deus, deos esse mentitus est. Hinc sapientes saeculi fecit stultos, speculatores mundi docuit nihil videre, professores scientiae fecit scientiam non habere, inquisitores rerum omnium dimisit ignaros. Sic evangelicam segetem satam coelesti semine haeretica zizania superseminando confudit inimicus, ut manipulos fidei gehennae fasciculos faceret, ne triticum fieret coelestium horreorum. Et quid plura? Posteaquam est ipse in daemonem conversus ex angelo, ne qua creatura in suo statu consisteret, arte, dolis, machinis, fraude contendit. Sed jam praesentis parabolae verba pandamus. Simile est regnum coelorum homini. Cui? Utique Christo. Qui seminavit bonum semen. Quia in ipso rerum semine nescit malum conditio Creatoris. In agro suo. Hoc est, in mundo, dicente ipso Domino, Ager hic mundus est . Cum autem dormierunt homines. Id est, sancti Pat
Abbreviated transcription (Latin):
quit om̃ia que fecit: & coce bona ual
ds faciens uocauit mundũ: inficienᷤ
reddidit inmicus immundũ. Eho¬
munẽ quẽ ds in paradyso delitiarũ
collocauit ad iitam: ininicus in hac
laboris uita detraxit ad mortem. E
affectum quẽ carni d̾s inscruit ꝑ
naturã. inimicus in parricidiũ per
inuidiam cõmutauit. Cam ꝓbat
hoc: qui pͥmus germano sanguine
terram tinxit: et in exitium frat̾nũ
mortis extitit dedicator. Sic ex dis¬
cordia nata mors: semꝑ humanam
ds omnẽ repleuit t̾ram: & semine
uno pius sator totũ genus hominy
tantã multiplicauit ad messem:.
S inimicus mox hoĩes in unũ rede¬
git om̃s: et suꝑseminando mala.
quod bene satum fuerat. deleuit di¬
lumo ñ rigauit. Sic legem diuinis
et ueracib satam preceptis. huma¬
nis & mendacib fucauit inuentis:
ut de sacerdote fieret ꝑsecutor: de
doctore deprauator existerer: de de¬
fensore legis. legis redderetur inimicꝰ.

Expanded text:
quit, omnia ququit, omnia quDeus faciens vocavit mundum, inficiens reddidit inimicus immundum; et hominem quem Deus in paradiso deliciarum collocavit ad vitam, inimicus in hac laboris vita detraxit ad mortem; et affectum quem carni Deus inseruit per naturam, inimicus in parricidium per invidiam commutavit. Cain probat hoc qui primus germano sanguine terram tinxit, et in exitum fraternum mortis dignus exstitit dedicator . Sic ex discordia nata mors semper humanam Deus omnem replevit terram, et semine ex uno pius sator totum genus hominum tantam multiplicavit ad messem? Sed inimicus mox homines in unum redegit omnes; et superseminando mala quod bene satum fuerat, delevit diluvio, non rigavit. Sic legem divinis et veracibus satam praeceptis, humanis et mendacibus fucavit inventis: ut de sacerdote fieret persecutor, de doctore depravator existeret, de defensore legis redderetur immicus.
Abbreviated transcription (Latin):
ram mysteriis. Proposuit inquit
illis parabolam. Illis hoc ẽ non suis
s extraneis: inimicis utiq ñ amcis:
ꝓperantibus ad calumniã: non au¬
dientib ad salutẽ. In parabolis inqͥt
qui calumniatur pret̾ita. uidere
p̃sentia non meretur: neq dignus
ẽ agnoscere grãm. qui legem ne cog¬
it inquit illis parabolam dicens. Si¬
mile est regnum cęloꝵ homini. Et
quid offendit. xp̃c. si in similitudinẽ
hominũ factus est. ut ꝑeunti huma¬
no generi subueniret: Quid scanda¬
lizat dñs. si ut manu mittat seruos.
inueniatur in habitu seruitutis: q̃ñ
quicquid est maiestatis future. qͥcqͥd
aduentus & regni ecce homini cõpara¬
tur: Simile ẽ inquit regnum cȩloꝵ.
homini: qui seminauit bonum sem̃
in agro suo. Audistis quẽ admodum
sator mundi rerum pͥncipta bona
serit: nec ullum malũ ab originis ꝓ¬
cessit auctore. Ab inunico suꝑsemina¬
tum ẽ malum: malum ñ est arerũ
parente ꝓcreatum. Et uidit ds̃ in¬

Expanded text:
ram mysteriis. Proposuit, inquit, ram mysteriis. Proposuit, inquit, illis parabolam. Illis, hoc est, non suis, sed extraneis, inimicis utique, non amicis; spectantibus ad calumniam, non audientibus ad salutem. Ideo in parabolis, inquiqui calumniatur praeterita, videre praesentia non meretur; neque dignus est agnoscere gratiam, qui legem ne cogit, inquit, illis parabolam, dicens: Simile est regnum coelorum homini. Et quid offendit Christus, si in similitudinem hominum factus est, ut pereunti humano generi subveniret? Scandalizat Dominus, si, ut manumittat servos, inveniatur in habitu servitutis? quando quidquid est majestas futurae, quidquid adventus et regni, ecce homini comparatur. Simile est, inquit, regnum coelorum homini qui seminavit bonum semen in agro suo; cum autem sator mundi reruni principia bona sevit, nec ullum malum ab originis processit auctore; ab inimico superseminatum est malum, malum non est a rerum parente procreatum. Et vidit Deus, in
Abbreviated transcription (Latin):
i dicta uł facta agrosuo.¬
xp̃i passim carnalibus
sensib subiacerent: tor¬
pesceret animus: mens uacaret:
dormiret ingenium: contabescer&.
extingueretur. quicquid humani
uigoris est et caloris. Proposuit in¬
quit illis parabolam. In lapide fri¬
get ignis: latet ignis in ferro: ipse
tam̃ ignis ferri ac lapidis collisiõe
flaminatur. Sic obscuratur u̾buor¬
ubi non uerbi sensus collatiõe re¬
splendet. Certe si mystica ñ eẽnt:
inter infidelẽ fidelemq. int̾ un¬
pium atq pium discretio ñ mane¬
ret: et eẽt deuotus sic̃ contumax. uit¬
ers sieut qui laborat: ꝑuigil ut ille
qui dormit. Nunc uͦ cum petit aĩa:
mens pulsat. querit sensus. sꝑat pie¬
tas. fides exhigit. meretur intentio:
apparet et sudantis fructus. et pe¬
na desidis. et iusticia largitoris: si¬
mul qͥa plus accepta sapiunt quã
possessa: inuenta magis qͣm sugges¬
ta delectant. Hinc ẽ quod doctrinã
suam xp̃c parabolis uelat: tegit fi¬
guris: sacram̃tis oꝑit: reddit obscu¬

Expanded text:
i dicta vel facta Christi passim carnalibus sensibus subjicerentur, torpesceret animus meus, vacaret, dormiret ingenium, cor tabesceret, exstingueretur quidquid humani vigoris est et caloris. Proposuit, inquit, illis parabolam . Sicut in lapide friget ignis, latet ignis in ferro, ipse tamen ignis ferri ac lapidis collisione flammatur; sic obscurum verbum verbi ac sensus collatione resplendet. Certe si mystica non essent, inter infidelem fidelemque, inter impium atque pium discretio non maneret, et esset devotus sicut contumax, iners sicut qui laborat, pervigil ut ille qui dormit: nunc vero cum petit anima, mens pulsat, quaerit sensus, sperat pietas, fides exigit, meretur intentio, apparet et sudantis fructus, et poena desidis, et justitia largitoris simul, quia plus accepta sapiunt quam possessa, inventa magis quam subjecta delectant. Hinc est quod doctrinam suam Christus parabolis velat, tegit figuris, sacramentis operit, reddit obscu
Abbreviated transcription (Latin):
suam: et docebat eos in synago¬
gis eorum : ita ut mirarentur
et dicerent. Unde huic sapien¬
tia hec. et uirtutes: Nonne hic
est fabri filius: Nonne mater eiꝰ
nonne om̃s apud nos sunt: Uñ
gͦ huic oĩa ista: Non sic nubes
quomͦ mentẽ cecat et tenebrat
iuidiȩ liuor. Hoc iudeus ꝓbat
qui xp̃i sapientiã miratur. uir¬
tutes stupet.: attollit oꝑa: dic¬
ta suspicit : et tam̃ ne in ipsoui¬
deatur diuinitas. deitas sentiat᷑.
carnaliũ parentũ queq cõmo¬
uet et diuulgat. Uenit inquit
suã. Miretur quis si conditor
triam locumq sortitur: qñ clau¬
ditur utero. metitur cunis. ube
nis. et ut angustias tollat hu¬
manas. humanis se dedit atq
iactauit angustiis: Homo: ad
te d̾s se ꝑ ista deponit: de ꝑ ista
sequitur: ꝑ istas te requirit an¬
gustias: ut quẽ formauit oꝑe.
reformet exemplo: quẽ iudicio
reppulit. reducat affectu: et in
se seruet. quẽ pret̾ se conspicit
deꝑisse. Uenit inquit iħ̃c in pa¬
triam suam: et docebat in sy¬

Expanded text:
docebat eos in Sinagogis eorum, ita ut mirarentur et dicerent, unde huic sapientia haec et uirtutes? Nonne hic est Fabri filius. Nonne Mater eius nonne omnes apud nos sunt? Unde ergo huic omnia ista ? Non sic nubes quomodo mentem caecat, et tenebrat invidia. Livor hoc Judaicus probat, qui Christi sapientiam miratur, virtutes stupet, attollit opera, dicta suscipit, et tamen ne in ipso videatur divinitas, deitas sentiatur, carnalium parentum nomina commonet et divulgat. Venit, inquit, o miretur, si conditor triam locumque sortitur, quando se claudit utero, metitur cunis, uberat in ulnas; et ut angustias tollat humanas, humanis se dedit at que aptavit angustiis. Homo, ad te Deus se per ista deponit, te per ista sequitur, per istas te perquirit angustias; ut quem formavit opere, reformet exemplo; quem judicio repulit, reducat affectu, et in se servet quem praeter se conspicit deperiisse. Venit, inquit, Jesus in patriam suam, et docebat eos in sy
Abbreviated transcription (Latin):
gam me: et ministrabo uob̾. Exi¬
bunt angłi di: & segregabunt ma¬
los de medio uistoꝵ. Portate us¬
ti: portate. ĩmo indutias iusti da¬
te : breuis ista mansura. longase¬
paratione pensabitur. Separa¬
bunt malos de medio iustorũ:
et mitrent eos in caminũ ig¬
nis. Ecce qui eiciunt uicinos:
qui expellunt hospites: qualẽ
sibi eligunt mansionẽ. Ecce qͥ
sibi hic delitias pauꝑis fame. ac¬
penis p̃parant alienis : ibi ignẽ
sibi quantũ. de exigua uolup¬
tate succenount. Ibi erit flenuis:
et stridor dentiũ. Quã male stri¬
det ibi: qui hic male ridet. Et qͥ
nc̃ malis pauꝑũ gaudet. de bo¬
nis pauꝑũ tunc lugebit: qr potu¬
it cũ pauꝑe gaudere s noluit.
uos autem fideles: gaudete in do¬

Expanded text:
gam me, et ministrabo vobis. Exibunt angeli Dei et segregabunt malos de medio justorum . Portate, justi, portate, immo inducias justi date, brevis ista mixtura longa separatione pensabitur. Separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis. Ecce qui ejiciunt vicinos, qui expellunt hospites, qualem sibi eligunt mansionem; ecce qui sibi hic delicias pauperis fame poenis praeparant alienis, ibi ignem sibi quantum de exigua voluptate succendunt. Ibi erit fletus et stridor dentium. Quam male stridet ibi, qui hic male ridet; et qui nunc malis pauperum gaudet, de bonis pauperum tunc lugebit, quia potuit cum paupere gaudere, sed noluit: vos autem fideles gaudete in Do
Abbreviated transcription (Latin):
litudine: fortituonẽ de figura.
Fiecti de profundo pisces. parũ
quidẽ in litore sui confusione
uoluuntur. s cita discretio dũ
malos abicit. eligit bonos. Non
turbet breuis ista et cito transi¬
tura confusio. Ista ẽ discretio su¬
ꝑna. quȩ dat malos penis: bo¬
nos rapit ad honorẽ: impios de¬
oucit ad tartaꝵ. pios transmit¬
tit ad regnũ: patres. senes. iusto ᷤᷤ.
gła consolatur. ꝓbat hoc autẽ
consolatio ipsa: cũ dicit. In con¬
sũmatione scłi exibunt angłi
dei: et segregabunt malos de
medio iustoꝵ. In consũmatione
scłi. Qui consũmationẽ scłi cre¬
dit: quid de scłi minoratione cau¬
satur: Qui confidit mansura
succed̾e: abire quio querit᷑ tran¬
situra: fr̾s: mundus de fine pͥn¬
cipiũ sumit : fine inchoat ñ de¬
ficit creatura. Scłm deficit non
creatori s crimini: neq iustis s
sũmatione scłi exibunt angeli¬
dei separare iustos ab inuistis. Nec

Expanded text:
litudine, fortitudinem de figura. litudine, fortitudinem de figura. Ejecti de profundo pisces parum quidem in littore sui confusione volvuntur, sed citata discretio dum malos abjicit, eligit bonos; facit bonos, non turbat, brevis ista et cito transitura confusio. Ista discretio superna, quae dat malos poenis, bonos rapit ad honorem, impios deducit ad tartarum, pios transmittit ad regnum, patres, senes, justos, elgloria consolaturi. Probat hoc autem comparatio ipsa, cum dicitur: In consummatione saeculi exibunt angeli Dei, segregabunt malos de medio justorum. In consummatione saeculi: qui consummationem saeculi credit, qui de saeculi minoratione causatur, qui confidit mansura succedere, habere quid quaerit transitura? Fratres, mundus de fine principium sumit; fine innovatur, non deficit creatura; saeculum deficit non Creatori, sed crimini; neque justis, sed summatione saeculi exibunt angeli separare justo
Abbreviated transcription (Latin):
innodata monitis: circũ cincta
uirtutũ donis: grã dilatata: eu¬
angłico sinii congregantia sñ
fine capturã. Hoc tempꝰ mͦ: hoc
agitur fr̾s. ꝑ gentes. ꝑ populoᷤᷤ
xp̃i retia nc̃ trahuntur: et du¬
cunt confusas toto orbe creoitu¬
ras sine discretione ꝑsonas. S
qr seculi uicinus ẽ finis. et ad iu¬
dicu litus capture nr̃e retia tã
ꝓpinquant: pisces. hoc ẽ homi¬
nes qui ꝓfundo scłi discursu fe¬
riato ac libero uagantur. siccita¬
te lictoris. hoc est finis ꝓpinquita¬
te turbati. tota se rerũ dispen¬
satione collidũt: udentes un¬
pias gentes triũphis succedenti¬
b ampliari : angustiari captiuoᷤᷤ¬
a toto orbe popłos xp̃ianos: im¬
pios ꝓsꝑis gaudere successibus:
pios maloꝵ continua successio¬
tui: omnẽq naturȩ statũ ui¬
te ordinẽ deꝑisse. S hec cũ ita
sint: fortes non turbant: insir¬
mos turbant. Fortes turbari ñ
posst̃. qr sumunt uires de simi¬

Expanded text:
innodata, monitis circumcincta, innodata, monitis circumcincta, virtutum donis et gratia dilatata, evangelico sinu congregantia sine fine capturam. Hoc tempus modo, hoc agitur, fratres: per gentes, per populos Christi retia nunc trahuntur, et ducunt confusas toto orbe capturas sine discretione personas. Sed quia saeculi vicinus est finis, et ad judicii littus capturae nostrae retia jam propinquant, pisces, hoc est homines, qui profundo saeculi discursu feriato ac libero vagabuntur, siccitate littoris, hoc est, finis propinquitate turbati, tota se rerum dispensatione collidunt: videntes impias gentes triumphis succedentibus ampliari, angustiari captivos toto orbe populos Christianos, impios prosperis gaudere successibus, pios malorum continuata successiotui, omnemque naturae statum, vitae ordinem deperiisse. Sed haec cum ita sint, fortes non turbant, immo infirmos turbant, fortes turbare non possunt, quia sumunt vires de simi
Abbreviated transcription (Latin):
pleta ẽẽt educentes et secus
litus sedentes elegerunt bonoᷤ
in uasis suis. malos aut̃ foras
miserunt. Simile ẽ regnũ cȩ¬
loꝵ sagenȩ misse in mare. Si¬
militudo hȩc ꝓdit cur in apła¬
tũ piscatores elegerit xp̃e: et
captores pisciũ fecerit hominum
piscatores: ut diim iudicii ty¬
pus arte piscatoris monstraret᷑.
Pisces congregat captura confu¬
sos: s in uasa discretio dat e¬
lectos. Sic uocatio xp̃iana ius¬
tos et iniustos recipit: s malos
tit. Simile ẽ regnũ cȩloꝵ sage¬
ne misse in mare. Ad huiꝰ scłi ma¬
re cumens pompa. elatũ uer¬
tice. undosum sectis. inscitia fluc¬
tuans. clamosum litib. fremenᷤ
ira. seuũ ꝓcellis. peccatis nau¬
fragũ. impietate demersũ mi¬
sit piscatores suos xp̃c : hoc ẽ
petrum. andream. iacobum.
ioħ̃em. ꝓbatos arte cũ dicit.
Uenite post me: et faciam uos
piscatores hominũ. Misit ergo
piscatores suos recia portantes.
preceptis legalib et euangłicis

Expanded text:
pleta esset, educentes; et secus littus sedentes, elegerunt bonos in vasa, malos autem foras miserunt. Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare. Similitudo haec prodit cur in apostolatum piscatores elegerit Christus, et captores piscium fecerit hominum piscatores, ut divini judicii typus arte piscatoria monstraretur. Pisces congregat captura confusos, sed in vasa discretio dat electos: sic vocatio Christiana justos, et injustos, malosnit. Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare. Ad hujus saeculi mare tumens pompa, elatum vertice, undosum sectis, inscitia fluctuans, clamosum litibus, fremens ira, saevum perfidia, peccatis naufragum, impietate demersum, misit piscatores suos Christus, hoc est, Petrum, Andream, Jacobum, Joannem, probatos arte, cum dicit: Venite post me, faciam vos fieri piscatores hominum . Misit ergo piscatores suos retia portantes praeceptis legalibus, et evangelicis
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ suos posse. morsus ẽ: ad odiũ
ẽ int̾ ciues eminere. ꝓximos ꝓ¬
quo si honorẽ debeant. compu¬
tant seruitutẽ. Et ñ fecit in qͥt
uirtutes multas : ꝓpt̾ increduli¬
tatẽ illoꝵ. Non fit ibi uirtus:
ubi incredulitas non meretur.
Et si mercedẽ cũ sanat ñ exigit
sibi fertur iniuria. cxxu. de

Expanded text:
suos posse morsus est, adustio est; inter cives eminere proximos, pquo si honorem debeant, computant servitutem. Et non fecit, inquit, ibi virtutes multas propter incredulitatem illorum. Non fit ibi virtus, ubi incredulitas non meretur. Etsi mercedem cum sanat, non exigit sibi fertur injuria, qui e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ irritam̃ta uicioꝵ Grauitatẽ
moꝵ: ñ lapidũ pondera ꝑferen¬
tẽ. Honestatis : non luxiis mo¬
nilia portantẽ. Gestantẽ non
uoluptatis pompã: s insigni¬
a discipline. Iste gͦ negotiator
has cordis & corꝑis margaritas
proponit: ñ humano comerti¬
o s diuino. Exercet ñ ad p̃sens
cõmodũ s futurũ: mercat᷑ ñ
ad t̾renã głam s celestẽ: quati

Expanded text:
non irritamenta vitiorum; gravitatem non irritamenta vitiorum; gravitatem morum, non lapidum pondera perferentem; honestatis, non luxus monilia portantem, gestantem non voluptatis pompam, sed insignia disciplinae. Iste ergo negotiator has cordis et corporis margaritas proponit, non humano commercio, sed divino exercitio; non ad praesens commodum, sed ut futurum mercetur; non ad terrenam gloriam, sed coeleste
Abbreviated transcription (Latin):
p̃c deus nr̃ quod celũ.
terrã. et in eis magnas.
multas uarias condide¬
rit creaturas: mirando potentiȩ
suȩ docum̃to monstrauit. Quod
uͦ huimana suscepit. Agit hoĩem.
intrat temꝑa. transit ętates. docet
uerbo. uirtute curat. sumlitudineᷤᷤ
loquitur. ꝓponit exempla: affectꝰ
nr̃i inse pondꝰ aperit: in ẽẽ sibi di¬
lectionis humanȩ pandit ineffa¬
bilem caritatẽ. Hinc ẽ qd̾ cȩlestia
terrenis cõmendat exemplis: de
p̃sentib saꝑe dat futura: inui¬
sibilia uisibilib insinuat argu¬
mentis. Pbant hoc similitudi¬
nes: quas nobis hodie eugłicus
clamat auditus. Simile ẽ reg¬
nũ oeloꝵ homini negotiatori:
querenti bonas margaritaᷤ. In¬
uenta aut̃ una p̾ciosa mar¬
garita: abiit et uendidit oĩa
quȩ habuit. et enuit eã. Nemi¬
nẽ qui hoc audit : nom̃ negoti¬
atoris offendat. Hic negotiato¬
rẽ loquit᷑ qui dat iniscd̾iam: ñ
qui dat fenoris semꝑ usuram.
ꝓuidentẽ ornam̃ta nirtutum.

Expanded text:
 Deus noster, quod coelum, terram, mare, et in eis magnas, multas, varias condiderit creaturas, miranda potentiae suae documenta monstravit: quod vero humana suscipit, agit hominem, intrat tempora, transit aetates, docet verbo, virtute curat, similitudines loquitur, proponit exempla, affectus nostri in se pondus aperit, inesse sibi dilectionis humanae pandit ineffabilem charitatem. Hinc est quod coelestia terrenis commendat exemplis, de praesentibus sapere dat futura, invisibilia visibilibus insimulat argumentis; probant hoc similitudines quas nobis hodie evangelicus clamat auditus: Simile est regnum coelorum homini negotiatori quaerenti bonas margaritas: inventa autem una pretiosa margarita, abiit, et vendit omnia quae habuit, et emit eam . Neminem qui hoc audit nomen negotiatoris offendat: hic negotiatorem loquitur qui dat misericordiam, non qui dat fenoris semper usuram; providentem ornamenta virtutum,
Abbreviated transcription (Latin):
lum: de ꝑadyso exclusit hoĩem:
ipsa primũ contaminauit t̾ras
germano sangiune:ipsa germa¬
nos cõpulit uenundare germa¬
nũ. Ipsa moysen fugauit: aaron
in frĩs excitauit iniurias : mari¬
am maculauit liuore germani.
Ac ne mnultis. qd pauet mens. qd̾
uisus tremit. qd̾ auditꝰ ñ capit:
ipsũ xp̃i tetendit et ꝑuenit ad
sanguinẽ. Inuidia om̃ib mał
peior. Quos ceꝑit: liberari neq̃¬
unt. Quos uulnerauerit: ad cu¬
rã non ueniunt: ñ redeunt ad sa¬
lutẽ. In uidia delictoꝵ uenenũ:
criminũ uirus: pecc̃oꝵ mat᷑. origo
uitioꝵ Hanc qui non uiderit: bona
uidet. Hanc qui nescierit : mala nes¬
cit. Hanc qui fugerit: uunt. Inui¬
diam uitare fuga pot̾: non pot̃
suꝑare conflictus. S iam qͥd dñs
respond̾it : audiamus. Non ẽ pro

Expanded text:
lum , de paradiso exclusit hominem . lum , de paradiso exclusit hominem . Ipsa primum contaminavit terras germano sanguine . Ipsa germanos compulit venumdare germanum . Ipsa Moysen fugavit , Aaron in fratris excitavit injuriam, Mariam maculavit livore germani ; ac ne multis, quod pavet mens, quod visus tremit, quod auditus non capit, ipsum Christi attendit et pervenit ad sanguinem. Invidia omnibus malis pejor: quos ceperit, liberari nequeunt; quos vulneraverit, ad curam non veniunt, non redeunt ad salutem. Invidia delictorum venenum, criminum virus, peccatorum mater, origo vitiorum: hanc qui non viderit, bona videt; hanc qui nescierit, mala nescit; hanc qui fugerit, vivit. Invidia vitari fuga potest, non potest superari conflictu. Sed jam quid Dominus responderit, audi