comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in uia qua fuerant cransituri positos mnordine in¬
numerabiles morb̾ uariis laborantes. ut ambulan¬
tium suꝑ eos timbra transiret. continuo salutem so¬
lere recipere. et alia multa stupenda inxp̃i nomine
ꝑeos facta. postremo etiam mortuos resurrexisse cer¬
nebant quȩ siut legunt᷑ gesta eẽ concedunt: Ecce
cot incredibilia trib illis incredibilib ad dimus.
et ut credat᷑ unum increclibile qđ de caruis refut rec¬
cione atq incȩlum ascensione dicit᷑. multorum in¬
crecdibilium cestimonia congerimus et numdum ad
credendum horrenda dtiritia in credulos flectimꝰ:¬
ascensionem p̃dicantib xp̃i eciam ista muracła facca
cẽ ñcredunt: hoc noħ uuum grande miracłi suf¬
ficit qđ eam t̾rarum orb sine ullis miracłis credidit:
ECOLAMUS etiam hoc loco
illudqđ de romuli enlita diuinitate tulliꝰ
admitatur: iba eiꝰ ut scupta sunt inseram Mag̃ ẽ inqͥt

Expanded text:
in uia qua fuerant transituri positos in ordine inin uia qua fuerant transituri positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super eos umbra transiret, continuo salutem solere recipere et alia multa stupenda in Christi nomine per eos facta, postremo etiam mortuos resun-exisse cernebant, Quae si, ut leguntur, gesta esse concedunt, ecce tot incredibilia tribus illis incredibilibus addimus, et ut credatur unum incredibile, quod de carnis resurrectione adque in caelum adscensione dicitur, multorum incredibilium testimonia tanta congerimus et nondum ad credendum horrenda dascensionem praedicantibus Christi etiam ista miracula facta esse, non credunt, hoc nobis unum grande miraculum sufficit, quod cum terrarum orbis sine ullis miraculis credidit. Recolamus etiam hoc loco, illud quod de Romuli credita divinitate Tullius admiratur. Verba ejus ut scripta sunt inseram: Magis est, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
indoctis eam se uidisse dicentib et scribentib cre.¬
dilit mundus: cur pauci obtinatissimi qͥremanser̃t
ipsi mundo iam credenti adhuc ñcredunt: Qui
ꝓꝑcerea numero exiguo ignobilium infimorir imꝑi.¬
torũ hominum credidit: quia in tam contemptibili¬
b testib. multo mirabiliꝰ duttutas se ipsa ꝑsurasit:
Eloquia namq ꝑsuadentium quȩ dicebant mira
fuerunt facta ñ uerba Qui enim xp̃m incarne re¬¬
surrexis se et cum lꝰcelum ascendisse non uiderant:
id se udisse narrantib non loquentib tantum.
secd etiam mira facientib signa crecdebant: homines
quippe quos unius uelut multũ duarum linguarũ
fuisse nouerant: repente lingius om̃ium gentes lo¬
quentes itrabilit̃ audiebant: Claudum abuberi¬
b matris ad eorum uerbũ in xp̃i nomine pꝰ quadra.¬
ginta annos incolum̃ constitisse sudaria de corpo¬
rib eorum ablata sanandis ꝓfuisse languentib

Expanded text:
indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus creindoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, cur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ipsi mundo iam credenti adhuc usque non credunt ? qui propterea numero exiguo ignobilium, infimorum, imperitorum hominum credidit, quia in tam contemtibilibus testibus multo mirabilius diuinitas se ipsa persuasit. eloquia namque persuadentium, quae dicebant, mira fuerunt factasurrexisse et cum illa in caelum adscendisse non uiderant, id se uidisse narrantibus non loquentibus tantum, sed etiam mirifica facientibus signa credebant. Homines quippe, quos unius uel, ut multum, duarum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabiliter audiebant; claudum ab uberibus matris ad eorum uerbum in Christi nomine post quadraginta annos incolumem constitisse, sudaria de corporibus eorum ablata sanandis profuisse languentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cc̃ium Iam gͦ tria funt incredibilia quȩ tamen
facta sunt Inctedibile ẽ. xp̃m resurrerisse in carne.
et incelum a scendisse cumcarne incredibileẽ mun¬
dum tem cam increlibilem credidisse. incredibile ẽ.
homines ignobiles infimos. paucissimos. imperitos.
temtam incredibilẽ camefficacit̃ mundo. et millo
etiam doctis ꝑsuacde potuisse: Horum trium inere¬
dibilium pͥmũ nolunt isti cũ qͥb agimꝰ credere:
scomi cogunt᷑ et cetnere qł ñ inueniunt unde sit
factum si ñ credunt crium Resurrectio certe. xp̃i
et incelum cũ carne inqua surrexit ascensio: toto
iam mundo p̃dicat᷑ et credit᷑ Si credibił non est
unde coto t̾rarũ orbe iamcreditaẽ: Si multi nobi¬
les. sublimes. docti. eam se uidisse dixerunt. & qđ
uiderunt diffamare curarunt: eis mundũ credidisse
nonmirumẽ. s istos adhuc credere nolle ꝑdurũ ẽ:
Si autem ut uerumẽ. paucis. obscuris. minimis.

Expanded text:
hoc tertium. Iam ergo tria sunt incredibilia, quae tamen hoc tertium. Iam ergo tria sunt incredibilia, quae tamen facta sunt. Incredibile est Christum resurrexisse in carne et in caelum adscendisse cum carne; incredibile est mundum rem tam incredibilem credidisse; incredibile est horem tam incredibilem tam efficaciter mundo et in illo etiam doctis persuadere potuisse. horum trium incredibilium primum nolunt isti cum quibus agimus credere; secundum coguntur et cernere; quod non inueniunt unde sit factum, si non credunt tertium. resurrectio certe Christi et in caelum cum carne, in qua resurrexit, ascensio toto iam mundo praedicatur et creditur. si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? si multi, nobiles, sublimes, docti eam se uidisse dixerunt et quod uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est, sed istos adhuc credere nolle perdurum est; si autem, ut uerum est, obscuris, paucis, minimis,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dixit Unum diiorũ incredibiliũ iam faccũ uidemꝰ:
ut qđ erat incredibile crederet mundus Cur idqͥ
reliquum ẽ desꝑat᷑ ut etiam hoc ueniat qđ incredibile
credidic mundussicut iam uenit qđ similit̃ incredi¬
bile fuit utrem tam incredibilẽ crederet mundus:
Quandoquidẽ hoc utr umq quorũ uidemꝰ unũ¬
alterũ creclimꝰ ineisdem litteris p̃dictum ẽ ꝑ quas
credidit mundus: Sedipse modus quomundus
credidit: si consicderet᷑ incredibilior inuenit᷑: Inefu.¬
dicos liberalib disciplinis & om̃ino quantum ad
istorum doctrinas actinet impolitos. non peritos
grammatica. ñ armacos dialeccica. ñ rethorica in
flatos. piscatore s xp̃s cum recib fidei ad mare huiꝰ
scłi paucissimos misit: atq ita ec ex ont̃i genere tã
multos pisces et tanto mirabiliores quanto rariores
etiam ipsos philophoscepit Duob illis incredibili¬
bus si placet imimo quia placere debet: addanus

Expanded text:
praedixit. unum duorum incredibilium iam factum uidemus, praedixit. unum duorum incredibilium iam factum uidemus, ut quod erat incredibile crederet mundus: cur id quod reliquum est desperatur, ut etiam hoc ueniat quod incredibile credidit mundus, sicut iam uenit quod similiter incredibile fuit, ut rem tam incredibilem crederet mundus, quando quidem hoc utrumque incredibile, qualterum credimus, in eisdem litteris praedictum sit, per quas credidit mundus? Et ipse modus, quo mundus credidit, si consideretur. incredibilior inuenitur. Ineruditos liberalibus disciplinis et omnino, quantum ad istorum doctrinas adtinet, inpolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, non rhetorica in flatos, piscatores Christus cum retibus fidei ad mare huius saeculi paucissimos misit adque ita et ex omni genere tam multos pisces et tanto mirabiliores, quanto rariores, etiam. ipsos philosophos cepit. Duobus illis incredibilibus, si placet, immo quia placere debet, addamus
Abbreviated transcription (Latin):
licet t̾rena sedib quamuis cȩlestib tam̃ corporeis
sublumari: nͥ quia hoc uidere consueuimꝰ et hoc sumͦ
adhuc uidimꝰe¬
e coniulta: mrabilioris ẽẽ.
incorporalib corpoalia quodã
Naitoter qualiec diũsa. quia illa celestia ista trestria
cam̃ corpora et corpora copulare U.¬
ed hocincredibile fuerit aliquando: et̃. non
num xp̃i corpus incęlum: resurrectionẽ carnis et as¬
censionẽ in suꝑ nas sedes paucissimis remanentib
atq stupentib uł doctis uł indoctis. iam crediderũt
et docti et indocti Sirem credibilẽ crediderunt:
udeant qͣm sint stolidi qui ñ credunc Si autẽ res
incredibilis creclita ẽ: etiam hoc utiq incredibile
ẽ siccreditumeẽ. q incredibile ẽ hȩcgͥ duo incredi¬
bilia resurrectionem scilicet nr̃i corporis in ȩt̾num.
et rem tam incredibilem mundũ eẽ. crediturũ: idem
ds̃ anteqͣm uł unum horum fieret ambo futura eẽ.

Expanded text:
licet terrena sedibus quamnis caelestibus. tamen corporeis licet terrena sedibus quamnis caelestibus. tamen corporeis sublimari, nisi quia hoc uidere consueuimus et hoc sumuadhuc uidimlioris esse incorporalibus corporalia quodam modo attexere quam licet diuersa, quia illa caelestia, ista terrestria, tamen corpora et corpora copulare. sed hoc incredibile fuerit aliquando. CXLVI. SEnum Christi corpus in caelum, resurrectionem carnis et ascensionem in supernas sedes paucissimis remanentibus atque stupentibus uel doctis uel indoctis iam crediderunt et docti et indocti. si rem credibilem crediderunt, uideant quam sint stolidi qui non credunt. si autem res incredibilis credita est, etiam hoc utique incredibile est, sic creditum esse quod incredibile est. haec igitur duo incredibilia, resurrectionem scilicet nostri corporis in aeternum et rem tam incredibilem mundum esse crediturum, idem deus, antequam uel unum horum fieret, ambo futura esse
Abbreviated transcription (Latin):
Et cam̃ plena ẽ. tra uegetantib animab. hec mem¬
bra trena miro sibi modo conexa et implicata
Cur gͦ eodem uolente dõ qui fecit hoc animal ñ po¬
terit t̾renum corpus incęleste corpꝰ attolli. si animꝰ
om̃i ac ꝑ hocetiam cȩlesti corpore p̃stabilior t̃reno
corpore potuit illigarie An t̾rena particula tam
exigua potuit aliquid cȩlesti corpore meluis apud
se tenere ut sensum haberet et uitam et eam senci¬
entem atq uiuentem declignabit᷑ cȩlum susciꝑe.
aut susceptam ñ poterit sustinere cum dere sentiat
ec uiuat ista meliore qͣm ẽ. corpꝰ om̃e cȩleste: Sed ideo
nunc ñ fit quia numdũ ẽ. tempꝰ quo id fieri uoluie
qui hoc qđ uiuencdo iam uiluit multo mirabilius
qͣm illud qđ abistis ñ credit᷑ fecit Cur enim ñ uehe.¬
mentius ad miram̃ in corporeos ocłos animos cęlesti
corpore potiores t̾renis illigari corporibꝰ qͣm corpora

Expanded text:
Et tamen plena est terra uegetantibus animis haec memEt tamen plena est terra uegetantibus animis haec membra terrena, miro sibi modo conexa et inplicita. Quur ergo eodem uolente Deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in. caeleste corpus adtolli, si animus omni ac per hoc etiam caelesti corpore praestabilior terreno corpori potuit inligari? An terrena particula tam exigua potuit aliquid caelesti corpore melius aput se tenere, ut sensum haberet et uitam, et eam sentientem adque uiuentem dedignabitur caelum suscipere aut susceptam non poterit sustinere, eum de re sentiat et uiuat ista meliore, quam est corpus omne caeleste? Sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus quo id fieri uoluit, qui hoc, quod uidendo iam uiluit, multo mirabilius quam illud, quod ab istis non creditur, fecit. Quur enim non uehementius admiramur incorporeos animos, caelesti corpore potiores, terrenis inligari corporibus quam corpora
Abbreviated transcription (Latin):
ed uidelicet homines doctiatq sapientes
contra uim tantȩ auetoritatis. quȩ om̃iaa
genera hominum sicut canto ante p̃dixit: in hoc
credenclum sꝑandumq conũtit. acute sibiargam̃¬
tari uidentur adũsus corporum resurrectionẽ et dice¬
re qđ int̾cio dere publica libro acicerone commemo¬
ratume: Nam cum herculem et romulum ex ho¬
minib dõs eẽ. factos asseueraret. quorum ñcorpora
inquit sunt in cęlum elata. neq enim natura pa¬
teret᷑ ut id qđ eẽt. et̾ra nͥ int̾ra maneret. hȩc ẽ. mag¬
naratio sapientium quorũ dñs nouit cogitationes
qm̃ uanȩ sunt: Sienim animȩ tantum mͦ eemus.
idest sine ullo corpore sp̃s et in cęlo habitantes tre¬
ma animalia nesciremus. nobq futurum et̃ diceret᷑
ut trenis corporib animandis quodam uinculo
mirabili necceremur: nonne multo fortius argum̃¬
taremur id credere recusantesi et diceremꝰ naturam
ñ pati ut res incorporea ligam̃to corporeo uinciret᷑:

Expanded text:
ed uidelicet homines docti adque sapientes contra uim tantae auctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit. acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de re publica libro a Cicerone commemoratum est. Nam cum Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos adseueraret: \'Quorum non corpora, inquit, sunt in caelum elata; neque enim natura pateretur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret.\' Haec est magna ratio sapientium, quorum Dominus nouit cogitationes, quoniam uanae sunt. Si enim animae tantummodo essemus, id est sine ullo corpore spiritus, et in caelo habitantes terrena animalia nesciremus nobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam uinculo mirabili necteremur: nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes et diceremus naturam non pati, ut res incorporea ligamento corporeo uinciretur?
Abbreviated transcription (Latin):
am quã de achademicis nob uarro acdhibuit
quibꝰ incerta sunt dñũa: om̃mociuitas dĩ calem
dubitationẽ tamqͣm dem̃tiani detestat᷑. habens
dereb quas m̃te atq ratione comp̃hendit.: etiã si
mam scientiam. creditq sensibꝰ in tricuiꝰ q generi
euidentia quibꝰ ꝑ corpꝰ animus ticitur qm̃ nusctabi¬
lius fallitur. quinum qͣm pritat eis eẽ. credendũ.
Credit etiamscripturis sc̃ĩs et ueterib et nouisqͣs
canqͣicas appellamꝰ. unde fides ipsa concepta ẽ.
nec ꝑtestes quib ñ credere absurdumẽ. in nr̃am
noticiam ꝑuenerunt sine iꝰsta rep̃hensione dubi
habicu uł more uiuendi. sinonẽ. contra diuina
p̃cepta. istam fidem qua ꝑuenit᷑ ad dm̃quisq
sectetur: Unde ipsosquoq pholosophos quando
xp̃iani fuint: non habitum uł consuecudinẽ uictꝰ
quȩ nichil impedit religionem s falsa doginata
mutari compellit Unde illani quã uario adhibuit

Expanded text:
am, quam de Academicis novis Varro adhibuit, am, quam de Academicis novis Varro adhibuit, quibus incerta sunt omnia, omnino civitas Dei talem dubitationem tanquam dementiam detestatur, habens de rebus, quas mente atque ratione comprehendit, etiamsi mam scientiam, creditque sensibus in rei cuiusque euidentia, quibus per corpus animus utitur, quoniam miserabilius fallitur, qui numquam putat eis esse credendum: credit etiam scripturis sanctis et ueteribus et nouis, quas canonicas appellamus, unde fides ipsa concepta est, nec per testes, quibus non credere absurdum est, in nostram notitiam peruenerunt, sine iusta reprehensione dubithabitu uel more uiuendi, si non est contra diuina praecepta, istam fidem, qua peruenitur ad Deum, quisque sectetur; unde ipsos quoque philosophos, quando Christiani fiunt. non habitum uel consuetudinem uictus, quae nihil inpedit religionem, sed falsa dogmata mutare conpellit. Unde illam quam Varro adhibuit
Abbreviated transcription (Latin):
dus docetur. ñ impedit. Utit gͦ etiam &lestis
ciuitas in hac sua ꝑegrinatioie pace t̃rena: et
cdeteb ad mortalem hominum naturã ꝑti¬
nentib humanarũ uoluntitum compositi¬
onem quantũ salua pietate ac religione con¬
ceditur. tuetur atq appetit. eamq t̾renam
pacem refert ad cȩlestem pacẽ. quȩ uereita
pax ẽ. ut rationał dũtaxat creaturȩ solapax
habenla atq dicenda sit. orcdinatissima scili¬
cet et concordissima soocietas fruentidõ et
inuicem indeo Quocumq uentum erit:
non erit uita mortalis. s plenecerteq uitalis
Nec corpꝰ animale qđ dum corrumpit᷑ aggͣuat
animam : s sꝑitale sine ulla indigentia ex
om̃i parte subditum uoluntati Hanc pacẽ
dũ ꝑegrinat᷑ in fide habet. atq ex hac fide
iuste nuit: cum ad illam pacẽ ad ipiscendã
refert quicquid bonarũ actionum gerit
socialis est Qđ aucematunet ad illam differenti¬

Expanded text:
dus docetur. non inpedit. Utitur ergo etiam caelestis dus docetur. non inpedit. Utitur ergo etiam caelestis ciuitas in hac sua peregrinatione pace terrena et de rebus ad mortalem hominum naturam pertinentibus humanarum uoluntatum conpositionem. quantum salua pietate ac religione conceditur, tuetur adque adpetit eamque terrenam pacem refert ad caelestem pacem,: quae uere ita pax est, ut rationalis dumtaxat creaturae sola pax habenda adque dicenda sit, ordinatissima scilicet et concordissima societas fruendi Deo et inuicem in Deo; quo cum uentum erit, non erit uita mortalis, sed plane certeque uitalis nec corpus animale, quod, dum corrumpitur, adgrauat animam, sed spiritale sine ulla indigentia ex omni parte subditum uoluntati. Hanc pacem, dum peregrinatur in fide, habet adque ex hac fide iuste uiuit, cum ad illam pacem adipiscendam refert quidquid bonarum actionum gerit stianae. Quod autem attinet ad illam differenti
Abbreviated transcription (Latin):
latria dicitur et ñ nͥ dõ deꝯdebetur fideli
pietate censeret: factũ ẽ. ut religionis leges cũ
t̃rena cuutate ñ poss habere comiunes ꝓq
his ab ea dissentire haberet necesse atq oneri
eẽ. diũsa sentientib eorumq iras et odia. et
ꝑsecutionum impetus sustinere. nͥ cũ animos
ad ũsantrum aliquando tĩore sie raxiltiticłinis.
eo semꝑ diuino adiutorio ꝓ pulsaret: Hȩc gͦ celestis
ciuitas dum ꝑegrinatur int̾ra. exom̃ib gentib
ciues euocat: atq in oñib lingius pegrinam
colligit societatem. non curans quicqͥd in moribꝰ
legib insticutisq duĩsum ẽ. quib t̾rena par uł¬
conquiritur uł cenetur. nichil eorum rec̾idens
nec destruens. nmnio etiam seruans ac sequens
Qđ licet diũsum induĩsis nacionib: ad unũ
tam̃ euindemq finem t̾rene pacis intendit᷑:
si religionem qͣ unus sumu̾ ec uerus dĩ colen.¬

Expanded text:
Xocrpeia dicitur et non nisi Deo debetur, fideli Xocrpeia dicitur et non nisi Deo debetur, fideli pietate censeret: factum est, ut religionis leges cum terrena ciuitate non posset habere communes proque his ab ea dissentire haberet necesse adque oneri esse diuersa sentientibus eorumque iras et odia et persecutionum inpetus sustinere, nisi cum animos aduersantium aliquando terrore suae multitudinis et semper diuino adiutorio propulsaret. Haec ergo caelestis ciuitas dum peregrinatur in terra, ex omnibus gentibus ciues euocat adque in omnibus linguis peregrinam colligit societatem, non curans quidquid in moribus legibus institutisque diuersum est, quibus pax terrena uel conquiritur uel tenetur. nihil eorum rescindens uel destruens, immo etiam seruans ac sequens, quod licet diuersum in diuersis nationibus, ad unum tamen eundemque finem terrenae pacis intenditur, si religionem, qua unus summus et uerus Deus colen
Abbreviated transcription (Latin):
cordiani. Uerũ quia t̃rena ciuitas habuit quos¬
dam suos sapientes quos diuina imꝓbat disci¬
plina. qui uł suspicati uł decepti ademonib
crederent multos dõs conciliandos eẽ. reb huma¬
nis. atq ad eorum diusa quodã mͦ officia diũsa
subdita ꝑtinere ad alium corpꝰ. ad aliũ animũ.
inq ipso corpore ad aliũ caput. ad alium cer¬
uicem. et cetera singła ad singłos. similit̃ in ani.¬
mo ad alium ingenuim. ad alium doctrinam.
aclaluim iram. ad aliũ conccpiscentiã. inq ip¬
sisreb uitȩ a diacentibꝰ. ad alium pecus. ad
aliũ tricicum. ad aliũ uinum. ad aliũ oleum.
ad alium siluas. ad aliũ nummos. ad alium
naiigationes. Ad alium bella atq uictorias.
ad alium conuigia. ad aluim partũ. ac foecun¬
ditatem. et ad alios alia cȩtera: Celestis aurem
ciuitas unum dm̃i solum colendum nosset. eiq
tantum mͦ seruiendum seruitute illa quȩ grace

Expanded text:
cordia. Verum quia terrena ciuitas habuit quoscordia. Verum quia terrena ciuitas habuit quosdam suos sapientes, quos diuina inprobat disciplina, qui uel suspicati uel decepti a daemonibus crederent multos deos conciliandos esse rebus humanis, ad quorum diuersa quodam modo officia diuersa subdita pertinerent, ad alium corpus, ad alium animum, inque ipso corpore ad alium caput, ad alium ceruicem et cetera singula ad singulos; similiter in animo ad alium ingenium, ad alium doctrinam, ad alium iram, ad alium concupiscentiam; inque ipsis rebus uitae adiacentibus ad alium pecus, ad alium triticum, ad alium uinum, ad alium oleum, ad alium siluas, ad alium nummos, ad alium nauigationem, ad alium bella adque uictorias, ad alium coniugia, ad alium partum ac fecunditatem et ad alios alia cetera: caelestis autem ciuitas cum unum Deum solum colendum nosset eique tantum modo seruiendum seruitute illa, quae Graece
Abbreviated transcription (Latin):
circo huic eorum uitȩ mortali irecessaruim utriꝰq
homnb et utriusq domui cominunisẽ. usus:
quȩ ñ uuut exfide trenamq appecit paceni
meoq defigit imꝑandi obȩdiendiq concordiã
cuuum: ut sit eis de teb ad mortalem uicam
ꝑtinentib humanarum quędan compositio
uoluntatũ: Ciuitas autem cȩlestis ut potiꝰ pars
cus quȩ in hac mortalitate ꝑ egrinatur et uiuit
ex fide. etiam ista pace necesse ẽ. uteͣtur: donec ipsa
cui talis pax necessariaẽ. mortalitas transeat:
Ac ꝑ hoc dum apud t̾renam eiuitatẽ uelut cap
tuiam suȩ ꝑegrinationis uitam agit: iam ꝓmif¬
sionis. redempcionis et donosꝑitali tamqͣm pig¬
nore accepto legib trere ciuitatis. quib hec ad¬
ministrantur quȩ sustencandę mortali utȩ
accominodata sunt obtemꝑare non dubitat:
Ut qm̃ cominunis ẽ. ipsa mortalitas seruetur in
reb ad eam ꝑtinentib in t̾ciuitatẽ utramq con.¬

Expanded text:
circo rerum vitae huic mortali necessariarum utrisque circo rerum vitae huic mortali necessariarum utrisque hominibus et utrique domui communis est usus; quae non uiuit ex fide, terrenam pacem adpetit in eoque defigit imperandi oboediendique concordiam ciuium, ut sit eis de rebus ad mortalem uitam pertinentibus humanarum quaedam conpositio uoluntatum. Ciuitas autem caelestis uel potius pars eius, quae in hac mortalitate peregrinatur et uiuit ex fide, ecui talis pax necessaria est, mortalitas transeat. Ac per hoc, dum apud terrenam civitatem velut captivam vitam sue peregrinationis agit, iam promissione redemptionis et dono spirituali anore accepto legibus terrenae ciuitatis, quibus haec administrantur, quae sustentandae mortali uitae adcommodata sunt, obtemperare non dubitat, ut, quoniam communis est ipsa mortalitas. seruetur in rebus ad eam pertinentibus inter ciuitatem utramque con
Abbreviated transcription (Latin):
suie particula debetee. ciuitatis. omne aucem ad
sui generis finem. et om̃is pars ad uniũsicuiꝰ pars
est incegritatẽ iefeit᷑: satis apparet eẽ consequens.
ut ad pacem ciuint paxdomestica referatur: idest
ut orcdinata imꝑandi obȩdiendiq concordia cõ¬
habitantium. referat᷑ ad ordinandã imꝑandi obȩ¬
diendiq concordiã ciium Ita fic ut ex legeci¬
uitatis p̃cepta sumere patrem familias oporteat¬
quib domum suam sic regat. ut sit paci accomino¬
ex fide: pacem t̾renã ex huiꝰ temꝑalis uite reb
cominodisq sectatur: Domꝰ autem hominum
exfide uiuentium: expectat ea quȩ infut᷑ũ
et̃na ꝓmissa sunt. t̾reiisq reb ac temporalibꝰ
tamqͣm ꝑegrina uttur. ñ quib capiatur. et aũ
tatur quo cendit indm̃. s quib sustentetur.
ad facilius tolerandaminimȩq agenda onera
corꝑis corruptibił qđ aggrauat animam: Id¬

Expanded text:
siue particula debet esse ciuitatis, omne autem inisiue particula debet esse ciuitatis, omne autem initium ad aliquem sui generis finem et omnis pars ad uniuersi, cuius pars est, integritatem refertur, satis apparet esse consequens, ut ad pacem ciuicam pax domestica referatur, id est, ut ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium referatur ad ordinatam imperandi oboediendique concordiam ciuium. Ita fit, ut ex lege ciuitatis pquibus domum suam sic regat, ut sit paci accommoex fide, pacem terrenam ex huius temporalis vite rebus commodisque sectatur. Domus autem hominum ex fide viventium expectat ea que in futurum eterna promissa sunt, terrenisque rebus ac temporalibus tamquam peregrina utitur, non quibus crtatur quo tendit in Deum, sed quibus sustentetur ad facilius toleranda minimeque augenda onera corporis corruptibilis, quod aggravat animam . Id
Abbreviated transcription (Latin):
offerebant uidȩi. et unum sacrificiũ gentes a solis
orci usq ad oca sum sic̃ ipsi iam fiericernimus oblat᷑as:
ꝑ ꝓpbas hebreos oracula increpuere diina. exqui¬
b quantũ satis uisum ẽ. ñ nulla ꝓtulimus. et huic
iam oꝑiasꝑsimus Qua ꝓpt̃ ubi nonẽ. ista iusticia
ut scdm suam grãm ciuitati obȩdienti dĩ imꝑet
unuset sũmus. nec cuiqͣm sacrificet nͥ tantum sibi
et ꝑhoc inom̃ib hominib ad eandem cuutatem
ꝑtinestib atq obȩdientib dõ. animus etiã corpori
atq ratio uitus ordine legitimo fidelit̃ imꝑet. ut

Expanded text:
offerebant Iudaei, et unum sacrificium gentes a solis offerebant Iudaei, et unum sacrificium gentes a solis ortu usque ad occasum, sicut iam fieri cernimus, oblaturas per prophetas Hebraeos oracula increpuere diuina; ex quibus quantum satis uisum est, nonnulla protulimus et huic iam . operi adspersimus. Quapropter ubi non est ista iustitia, ut secundum suam gratiam ciuitati oboedienti Deus imperet unus et summus, ne cuiquam sacrificet nisi tantum sibi, et per hoc in omnibus hominibus ad eandem ciuitatem pertinentibus adque oboedientibus Deo animus etiam corpori adque ratio uitiis ordine legitimo fideliter imperet; ut
Abbreviated transcription (Latin):
tancum: Quid opꝰ ẽ in hac lege eiꝰ eqͣuȩ ꝓfectis de hacre
multa ꝑquirere. immo non ꝑquitere non enĩ abstrusa
uł rasa sunt s aꝑta et crebra colligere et in hac dispu¬
tatione mea ponere. quib luce clarius apparet.
nulli omnino nͥtantũ lm̃ uerum et summũ sibi uo¬
liusse sacrificari: Ecce unum hocbreuit immo gran¬
dit̾ munacit̃ s ueracit̃ diccum ab illodõquẽ tam
excellent̃ eorum doctissimi n p̃dicant: audiat᷑. ci¬
meatur. impleatur. ne in obȩdientes eradicatio con-¬
sequatur: Sacrificans inquit diis eradicabitur:
nisi domino tantum: Non quo rei egeat alicuiꝰ: s qͥa
nobis expedit ut reseiꝰ simus Huic enim canit᷑ in sa¬
atq optimum sacrificium nos ipsi sumꝰ hocẽ ciuitas
eiꝰ: cuiꝰ rei misterium celebramus oblationib nr̃is q̃
fidelib notȩ sunt sicut in libris p̃cedentib disputa.¬
uimus Cessaturas enim uictimas quasinumbra fut᷑i

Expanded text:
tantum. Quid opus est in hac eius lege eiusque prophetis de hac re tantum. Quid opus est in hac eius lege eiusque prophetis de hac re multa perquirere; immo non perquirere, non enim abstrusa uel rara sunt, sed aperta et crebra colligere et in hac disputatione mea ponere, quibus luce clarius apparet nulli omnino nisi tantum sibi Deum uerum et summum uoluisse sacrificari? Ecce hoc unum breuiter, immo granditer, minaciter, sed ueraciter dictum ab illo Deo, quem tam excellenter eorum doctissimi praedicant, audiatur timeatur inpleatur, ne inoboedientes eradicatio consequatur. Sacrificans, inquit, dis eradicabitur nisi Domino tantum; non quo rei egeat alicuius, sed quia nobis expedit, ut res eius simus. Huic enim canitur in saaechuissimum adque optimum sacrificium nos ipsi sumus, hoc est ciuitas eius, cuius rei mysterium celebramus oblationibus nostris, quae fidelibus notae sunt, sicut in libris praecedentibus disputauimus. Cessaturas enim uictimas, quas in umbra futuri
Abbreviated transcription (Latin):
simis trenisq spicib quosiste dici minores ł mim¬
ne saerificet᷑ e p̃ceptum. quia et ipsi inscripturis
scĩs diccisunt dii ñ hebitorum s gentium qđ eiudent̃
in psalmo septuaginta inc̃pretes posuerunt dicentes.
gͦ putaret istisquidem demoniis ꝓhibitum. glestibꝰ
autem uł hominibꝰ uł aliquib sacrificari eẽ. ꝑmissum:
mox addidit: Nisi dñosoli idest nͥdño tantum ne forte
in eo qđ ait. domino soli. dũm solem credat eẽ. quispiã
cui sacrificandum putet Qđ non itaeẽ. intelligen¬
dum scripturis ingcis facillime repꝑitur: Dĩ ghe
breorum cui tam magnus cantuseciã iste phyloso¬
phus ꝑbibet testimonium. legem dedit hebreo popło
suo. hebreo sermone conscriptam: Non obcuram et
incognitam s om̃ib iam gentib diffamatam: inqͣ
lege scriptumẽ Sacrificans diiseradicabit᷑. nisi dño

Expanded text:
simis terrenisque spiritibus, quos iste dicit minimos uel minsimis terrenisque spiritibus, quos iste dicit minimos uel minne sacrificetur esse praeceptum quia et ipsi in scripturis sanctis dicti sunt di, non Hebraeorum, sed gentium; quod euidenter in psalmo septuaginta interpretes posuerunt, dicentes: ergo putaret istis quidem daemoniis prohibitum, caelestibus autem uel omnibus uel aliquibus sacrificari esse permissum, mox addidit: Nisi Domino soli, id est nisi Domino tantum; ne forte in eo, quod ait: Domino soli, Dominum solem credat esse quispiam, cui sacrificandum putet; quod non ita esse intellegendum in scripturis Graecis facillime reperitur. Deus igitur Hebraeorum, cui tam magnum tantus etiam iste philosophus perhibet testimonium, legem dedit Hebraeo populo suo, Hebraeo sermone conscriptam, non obscuram et incognitam, sed omnibus iam gentibus diffamatam, in qua lege scriptum est: Sacrificans dis eradicabitur nisi Domino
Abbreviated transcription (Latin):
q quando scõrum uita siue uituꝑatur siue laudatur.
s in xp̃inis tantum errat aut tantum calumpniant᷑:¬
ir quantun uolunt demones quos opinat᷑ dõsquasi
cuiqͣm dfficile sit recolere quȩ turpia quȩ dedeco.¬
roerga clõrum simulachris obsequium intheatris
ageb ant᷑ et templis. et attendere quȩ legantur di¬
cant̾er audiantur in eccłus. uł dõ uero quid offera.¬
tur et unc intelligere ubi ȩdificium. et ubirui¬
na sit mirum Quis autem huic dixit uł inspiraũ
Mdiabolicus sp̃s tam uanũ aꝑtumq m̃datuini.
qđ Anonis ab hebreis coli ꝓhibitos reuereantur
sapients ebreorum etiam cȩlestibꝰ scĩs angłis et
uirtutib dĩ nos beatissimos tamqͣm eiues in hac
nr̃a pegrination mortali ueneram᷑. et amamꝰ acti¬
ficari uetat. intonan  lege sua qͣm dedit hebreo
popło fuo et ualde mintgt̃ dicens sacrificans diis
eradicabitur : Et ne quisqͣmpret demonib pes¬

Expanded text:
, quando sanctorum uita siue imperatur siue laudatur. , quando sanctorum uita siue imperatur siue laudatur. Sed in Christianis tantum errat aut tantum calumniatur, quantum uolunt daemones, quos opinatur deos; quasi cuiquam difficile sit recolere, quae turpia, quae dedecora erga deorum obsequium in theatris agebantur et templis, et adtendere quae legantur dicantur audiantur in ecclesiis, uel Deo uero quid offeratur, et hinc intellegere ubi aedificium, et ubi ruina sit morum. Quis autem huic dixit uel inspirauit, nisi diabolicus spiritus, tam uanum apertumque mendacium, quod daemones ab Hebraeis coli prohibitos reuereantur sapientes Hebraeorum, etiam caelestibus sanctis angelis et uirtutibus Dei, quos beatissimos tamquam ciues in hac nostra peregrinatione mortali ueneramur et amamus, sacrificari uetat intonans in lege sua, quam dedit Hebraeo populo suo, et ualde minaciter dicens: Sacrificans dis eradicabitur. Et ne quisquam putaret daemonibus pes
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiunt: et insuꝑiorib ostendimus quẽ admo¬
dum aninunt ad ũcere ad dm̃ monent. et illum
colere ubiq imꝑant. Uerum indocti et impie nat̾e
quib uere fatum ñ cancessit ab diis dona obtine¬
re neq habere iouis iminortał noticionem. ñ au-¬
dientes dõs et diuinos uiros: dõs quidem recu¬
sauerunt om̃s. ꝓhibitos autem demones. et hos
ñ odisse s reuereri. dm̃i autem simulantes colere:
ea sola plerumiq dĩ adoratur ñ agunt Nam
ds̃ quidem ut pote om̃ium pat̾. nullius indiget
Sed̾nob̾ẽ bene cum eum ꝑusticiam et castitatem
aliasq uirtutes adoramus: ipsam uitam p̃cem ad
ipsum facientes ꝑ imnitationem et inquisitionẽ de
ipso: inquisitio eium purgat inquit: imitatio difi-¬
cat affectionem. ad ipsum oꝑando: Benequidem p̃di¬
cauit dm̃ patiẽ et quib sit colendus moribꝰ dixit.
quib p̃ceptis ꝓphetici libri pleni sunt. hebreorum¬

Expanded text:
praecipiunt et in superioribus ostendimus, quem ad mopraecipiunt et in superioribus ostendimus, quem ad modum animum aduertere ad Deum monent et illum colere ubique imperant. Verum indocti et inpiae naturae, quibus uere fatum non concessit ab dis dona obtinere neque habere Iouis inmortalis notionem, non audientes et deos et diuinos uiros deos quidem omnes recusauerunt, prohibitos autem daemones et hos non odisse, sed reuereri. Deum autem simulantes colere, ea sola, per quae Deus adoratur, non agunt. Nam Deus quidem, utpote omnium Pater, nullius indiget; sed nobis est bene, cum eum per iustitiam et castitatem aliasque uirtutes adoramus, ipsam uitam precem ad ipsum facientes per\'imitationem et inquisitionem de ipso. Inquisitio enim purgat, inquit; imitatio deificat adfectionem ad ipsum operando.\' Bene quidem praedicauit Deum Patrem, et quibus sit colendus moribus dixit; quibus praeceptis prophetici libri pleni sunt Hebraeorum
Abbreviated transcription (Latin):
ces demones uitaremus Cum uͦ eorum ds̃ et
dea int̃se de xp̃o ille uituꝑando. ista lauclandõ
dissentiant: ꝓfecto eis blasphemantib xp̃ianos
non credunt homines si recte ipsi sentiant Sanẽ
xp̃m laudans uł porphiriꝰ uł hȩcatȩ cũ dicat
eum ipsum fatalit̾ dedisse xp̃ianis. ut implica¬
rentur exore. causastam̃ eusdem sicut putat
pandit erroris Quas anteqͣm exũbis eiꝰ exponam:
derit: Si uolens quomͦ iustus: si nolens quomͦ.
beatus: S etiam causas ipsius audiamꝰ erroris:
Sunt inquit sp̃s t̾ren. minimi. loco qͦda maioꝵs
dembnumꝰ potestace subieti Abhissapientes he-¬
breorum quorum unus iste e̾ciam iħe fuit sic̃ au¬
distis diuna apollinis que suꝑiꝰdicta funt. abhis
g hebeei demonib pessimis et minorib spiritib
uetabant religiosos. et ipsis uacare ꝓhibebant. ue¬
nerari autem magis cȩlestes dõs. amplius autẽ
uenerari dm̃ pecrem Hęc autem inquit et dii

Expanded text:
ces daemones uitaremus. Cum uero eorum deus et ces daemones uitaremus. Cum uero eorum deus et dea inter se de Christo, ille uituperando, ista laudando dissentiant: profecto eis blasphemantibus Christianos non credunt homines, si recte ipsi sentiant. Sane Christum laudans uel Porphyrius uel Hecate, cum dicat eum ipsum fataliter dedisse Christianis, ut inplicarentur errore, causas tamen eiusdem, sicut putat, pandit erroris. Quas antequam ex uerbis eius exponam, derit. Si uolens, quo modo iustus? Si nolens, quo modo beatus? Sed iam causas ipsius audiamus erroris. \'Sunt, inquit, spiritus terreni minimi loco quodam malorum daemonum potestati subiecti. Ab his sapientes Hebraeorum quorum unus iste etiam Iesus fuit, sicut audisti diuina Apollinis, quae superius dicta sunt — ab his ergo Hebraei daemonibus pessimis et minoribus spiritibus uetabant religiosos et ipsis uacare prohibebant; uenerari autem magis caelestes deos, amplius autem uenerari Deum Patrem. Hoc autem, inquit, et di
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatur xp̃ianus uerus ñsit. s fotimanus
hereticus qui tantum mͦ adhominem ñ eciã dm̃
nouerit xp̃m Et ideo ꝑ eum saluus eẽ ñ possiti
nec istorum m̃daci locorũ demonum laqueos
uitare uł soluere: Nos autem neq apollinem
uituꝑantem xp̃m: neq hȩcatẽ possumus apꝓ¬
bare laudantem: Ille quippe camꝗͣ iniquum
xp̃m uult credi quem auidicib recta sentien¬
tib dicit occisum. ista hominem pissimum. sed
hominem tantum: Una ẽ. tam̃ et huus et illiꝰ
intentio: ut nolint homines eẽ. xp̃ianos. quia
nͥ xp̃ian erunt ab eorum erui potestate ñ potert̃
Iste uͦ philosophus uł potiꝰ qui talibꝰ adũsus xp̃ia¬
nos quasi oraculis credunt: pͥus faciant si posit̃
ut int se de ipso xp̃o. hȩcate atq apollo conoqr¬
dent. eumq auc am bo condemnent. aut ambo
collaudent Qđ si facere potuissent: nichilom¬¬
nus noset uituꝑatores et lau datores xp̃i fallat¬

Expanded text:
praedicatur, Christianus nerus non sit, sed Photimanus praedicatur, Christianus nerus non sit, sed Photimanus haereticus, qui tantummodo hominem, non etiam Deum nouerit Christum, et ideo per eum saluus esse non possit nec istorum mendaciloquorum daemonum laqueos uitare uel soluere. Nos autem neque Apollinem uituperantem Christum neque Hecaten possumus adprobare laudantem. Ille quippe tamquam iniquum Christum uult credi, quem iudicibus recta sentientibus dicit occisum; ista hominem piissimum, sed hominem tantum. Una est tamen et illius et huius intentio, ut nolint homines esse Christianos, quia, nisi Christiani erunt, ab eorum erui potestate non poterunt. Iste uero philosophus, uel potius qui talibus aduersus Christianos quasi oraculis credunt, prius faciant, si possunt, ut inter se de ipso Christo Hecate adque Apollo concordent eumque aut ambo condemnent aut ambo conlaudent. Quod si facere potuissent, nihilo minus nos et uituperatores et laudatores Christi falla
Abbreviated transcription (Latin):
agnitionem: eriore implicari. ꝓpt̃ea gͦ diis exosi.
quia quib facoñ fuit nosse dm̃. nec dona abdiis
acciꝑeshis fatalit̾ dedit iste errore implicari Ipse
uͦ pius et inglum sicut pus concessit: itaq hc̃
quidem ñ blasphemabis Misereb̾is autem ho¬
minum clem̃tiam. exeo in eis facile p̃cepsq ꝑiłm
callido eoq xp̃iants immicissimo hȩc orada
fuiste conficta. aut consilio simili ab impuris
perare xp̃ianos. atq ita sipossint intcludant
uiam salutis etnȩ. in quafitquisq xp̃ianus
Suȩ qui ppe nocendi astutiȩ mille formi senciunt
ñ eẽ contrarium: si credatur eis laudantib ⁊p̃m
dumtam̃ credat᷑ etiam uituꝑantib xp̃ianos. ut
eum qui uttumq cradidit. talem xp̃i faciant
laudatorem neuelit eẽ: xp̃ianus. Hac si fͣmius.
ab illo laudat᷑ ab istorumtam̃ demonum domi.¬
uatu eum ñ liberet xp̃s: p̃sertim quia ita laucdant

Expanded text:
agnitionem, errore inplicari. Propterea ergo dis exosi, agnitionem, errore inplicari. Propterea ergo dis exosi, quia, quibus fato non fuit nosse Deum nec dona ab dis accipere, his fataliter dedit iste errore inplicari. Ipse uero pius et in caelum, sicut pii, concessit. Itaque hunc quidem non blasphemabis, misereberis autem hominum dementiam, ex eo in eis facile praecepsque percallido eoque Christianis inimicissimo haec oracula fuisse conficta aut consilio simili ab inpuris perare Christianos adque ita, si possint, intercludant uiam salutis aeternae, in qua fit quisque Christianus? Suae quippe nocendi astutiae milleformi sentiunt non esse contrarium, si credatur eis laudantibus Christum, dum tamen credatur etiam uituperantibus Christianos; ut eum, qui utrumque crediderit, talem Christi faciant laudatorem, ne uelit esse Christianus, ac sic quamuis ab illo laudatus ab istorum tamen daemonum dominatu eum non liberet Christus; praesertim quia ita laudant C
Abbreviated transcription (Latin):
natos et errore implicatos eẽ. dicunt ȩt multis
talib adũsus eos blasphemiis ditunt᷑ Deinde
subiecit uelut oracła dõrum blasphemantium
xp̃ianos Et posthec De xp̃o autem inqͥt int̾rogan.¬
tib siẽ. dĩ: ait hecatȩ Qm̃ quidem mimortał aĩa
pꝰ corpus ut incedit nosti. a sapientia autem absci¬
sa semꝑ erat Uiripietate p̃stancissimiẽ. illa ani¬
ma hanc colunt aliena a seueritate: Deinde pꝰ
ũba huiꝰ quasi oracłi sua ipse contexens. Pussi
et aliorum piorum pꝰ obitum immortalitate dig¬
natam. et hanc colere xp̃ianos ignorantes In t̾ro¬
gantib autem inquit curgͦdamnatꝰ ee Oracło
respondit dea: Corpꝰ quidem debilitantib tor¬
m̃tis semꝑ oppositum ẽ. anima autem piorum
cȩlesti sede in sidet Illa uͦ anima aliis animan¬
tib fatalit̃ dedit: quib fata ñ annuerunt dõrs
cdona obtinere. neq habere iouis immortalis

Expanded text:
natos et errore inplicatos esse dicunt et multis natos et errore inplicatos esse dicunt et multis talibus aduersus eos blasphemiis utuntur.\' Deinde subicit uelut oracula deorum blasphemantium Christianos et post haec: \'De Christo autem, inquit, interrogantibus si est Deus, ait Hecate: Quoniam quidem inmortalis anima post corpus ut incedit, nosti; a sapientia autem abscisa semper errat. Viri pietate praestantissimi est illa anima; hanc colunt aliena a se ueritate. Deinde post uerba huius quasi oraculi sua ipse contexens: Tiissi sicut et aliorum piorum, post obitum inmortalitate dignatam et hanc colere Christianos ignorantes. Interrogantibus autem, inquit: Quur ergo damnatus est? oraculo respondit dea: Corpus quidem debilitantibus tormentis semper obpositum est; anima autem piorum caelesti sedi insidet. Illa uero anima aliis animabus fataliter dedit, quibus fata non adnuerunt deorum dona obtinere neque habere Iouis inmortalis
Abbreviated transcription (Latin):
gem ante omĩa quem tremit cęlim
& deraa atq mare &e infernars abdita
& ipsa numina ꝑhorreseunt. quoꝵ lȩxẽ.
pater quem ualde scĩ honorant hebrei: taliorało
dĩ sui appollinis porphirius tam magnum dm̃
dixi ͤ ebreorum. ut eum et ipsa nununa ꝑhorresent:
Cumgͦ ds̃ iste dixerit sicrificans diis eradicabit᷑:
miror qđ ipse porphiriꝰ ñ ꝑ horruerit &e sacrifi.¬
cansdiis eradicari non cimuerit: Dic̃ enimbona
philosophus iste de xp̃o: quasi oblitus illius
de qua paulo ance locuti suinus contumeliȩ suȩ.
aut quamuis in somnis dii eiꝰ maledixerint xp̃o.
et euigilanteseumbonũ eẽ. cognouerint. digneq
laudauerint: Deniq taiqͣm mirabile aliquid
atq incredibile ꝓlaturꝰ. p̃ter opituonẽ inquit
ꝓfecto quib dam uideatur eẽ. qđ dicturi sumus
Xp̃meninidũ piissimum ꝓnuntiauer᷑. et immor¬
talem factum Ec cum bonam eiꝰ p̃dicationem me¬
minerunt: xp̃ianos uͦ pollutos inquit et contami¬

Expanded text:
gem ante omnia, quem tremit et caelum gem ante omnia, quem tremit et caelum et terra adque mare et infernorum abdita et ipsa numina perhorrescunt; quorum lex est Pater, quem ualde sancti honorant Hebraei. Tali oraculo dei sui Apollinis Porphyrius tam magnum Deum dixit Hebraeorum, ut eum et ipsa numina perhorrescant. Cum ergo Deus iste dixerit: Sacrificans dis eradicabitur, miror quod ipse Porphyrius non perhorruerit et sacrificans dis eradicari non formidauerit. Dicit etiam bona philosophus iste de Christo, quasi oblitus illius, de qua paulo ante locuti sumus, contumeliae suae, aut quasi in somnis di eius maledixerint Christo et euigilantes eum bonum esse cognouerint digneque laudauerint. Denique tamquam mirabile aliquid adque incredibile prolaturus: Traeter opinionem, inquit, profecto quibusdam uideatur esse quod dicturi sumus. Christum enim di piissimum pronuntiauerunt et inmortalem factum et cum bona praedicatione eius meminerunt; Christianos uero pollutos, inquit, et contami
Abbreviated transcription (Latin):
uersus appollinis ubi auidicib recta sentientib
xp̃m dic̃ occisum : tamqͣm illis uste uidicantib
merito sit ille punitus Uid erim quid de xp̃o¬
nĩdax uates appollinis dixerit atq iste crediderit.
aut fortasse uatem qđ ñ dixit dixisse iste ipse
confrixerit: quã sibi constet uel ipsa oracula
inter se faciat conuenire postea uidebunus.
Hic tamen uidȩos tanquã dei susceptores recꝰte
dicit uidicasse de xp̃o: quod eum morte
pessima excruciandum esse censueruit. Deus
diendus fuit dicens: Sacrificans diis eradi¬
cabitur nisi dño tantum: Sed ut ad ma¬
nifestiora ueniamus: oe audiamus quã
magnum dm̃ dicat esse uidȩoꝵ. item ad
eam quȩ in terrogauit apollinem. Quid
melius uerbum siue ratio anlex: Respon¬
dit inquit uersib hȩc dicens. Ac deinde
subiecit apollinis uersus: in quibꝰ & isti
sunt quãtum datis ẽ. in de decerpam:
Indm̃ uero inquit generatorem &e in re¬

Expanded text:
versus Apollinis, ubi a judicibus recta sentientibus versus Apollinis, ubi a judicibus recta sentientibus Christum dicit occisum, tanquam illis juste judicantibus, merito sit ille punitus. Viderit quid de Christo vates mendax Apollinis dixerit, atque iste crediderit, aut fortasse vatem, quod non dixit, dixisse iste ipse confinxerit: quam vero sibi constet, vel ipsa oracula inter se faciat convenire, postea videbimus. Hic tamen Judaeos, tanquam Dei susceptores, recte dicit judicasse de Christo, quod eum morte pessima excruciandum esse censuerint. Deus diendus fuit, dicens: Sacrificans diis eradicabitur, nisi Domino tantum . Sed ad manifestiora ueniamus et audiamus quam magnum Deum dicat esse Iudaeorum. Item ad ea, quae interrogauit Apollinem, quid melius, uerbum siue ratio an lex: cRespondit, inquit, uersibus haec dicens.\' Ac deinde subicit Apollinis uersus, in quibus et isti sunt, ut quantum satis est inde decerpam: In Deum uero, inquit, generatorem et in re
Abbreviated transcription (Latin):
exequit᷑. atq conscoit i tt uadphilosophiam ꝑti¬
nentium uelut duuna responsa ut ipsa ũba eius
quemad modum ex greca lingua in latinam int̾p̃ta.¬
ta sunt ponam: ĩtroganti inquit quem dm̃ pla¬
candoreuocare poss uxorem suam axp̃ianismo.
hȩc ait ũsib appollo: Deinde ũba uelut appollinis
ista sunt forte magis poteris inaqua imp̃ssis lit¬
teris scribere. autꝰ in flans leues pennas ꝑaera
auis uolare: qͣm pollutȩ reuoces impiȩ uxoris
sensum ꝑgat quomͦ uult in anis fallaciis ꝑseue.¬
rans. et lam̃tari fallaciis mortuũ xpͣm cantans:
quem iudicib recta sentientib ꝑcͦitum pessima
inspetiosis ferro uicta mors int̾fecit: Deinde pͦ hos
ũsus appollinis qui non stance metro latine int̃¬
p̃cati sunt subung̾it ecait: In his quidem irreme¬
diabilem sententiam eorum manifestauit dicens.
qm̃ uidȩi suscipuint dm̃ magis qͣm isti Ecceubi
tens qđ uidȩi suscipiant dñi: Sic enim exposuit

Expanded text:
exsequitur adque conscribit rerum ad philosophiam pertinentium uelut diuina responsa, ut ipsa uerba eius, quem ad modum ex Graeca lingua in Latinam interpretata sunt, ponam: \'Interroganti, inquit, quem deum placando reuocare possit uxorem suam a Christianismo, haec ait uersibus Apollo/ Deinde uerba uelut Apollinis ista sunt: Torte magis poteris in aqua inpressis litteris scribere aut adinflans leues pinnas per aera auis uolare, quam pollutae reuoces inpiae uxoris sensum. Pergat quo modo uult inanibus fallaciis perseuerans et lamentari fallaciis mortuum Deum cantans, quem iudicibus recta sentientibus perditum pessima in speciosis ferro uincta mors interfecit.\' Deinde post hos uersus Apollinis, qui non stanrpretati sunt, subjunxit atque ait: In his quidem tergiversationem irremediabilis sententiae eorum manifestavit, dicens quoniam Judaei suscipiunt Deum magis quam isti. Ecce ubi tens quod Judaei suscipiant Deum. Sic enim exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ideo tam̃ uł ipsum ñ eẽ. popłm uł eiꝰ remdixe¬
rit. noneẽ. rempublicam: quã dui manet quałcũq
rationalis multitudinis cȩtus. terum quas diligit
concordi communione sociatus Qđ aucem deisto
popło et de istare publica dixi hoc de atheniensiũ.
uł quorum cũq gc̃orum. hoc de egiptiorum. hoc
de illa pͥore babilonia assiriorum. quando in reb
publicis suis imꝑia uł parua uł magna tenuerun.
et de alia cumq aliarũ gentium incelligar dixisse
atq sensisse: Generalit̾ ciuitas quippe ciuitas imꝑi¬
orum cui nonĩꝑat ds̃. obediesti sibi ut sacrificium
non offerat nͥ tantum mͦ sibi et ꝑhocinilla et animꝰ
corpori ratioq uiciis recte ac fidelit̃ imꝑet: caret
iusticiȩ ueritatem Quam libet enimuideatur¬
animus corpori et ratio uiciis lauclabilit̾ imꝑare:
sidõ animus et ratio ipsa ñ seruit. sicut sibiẽẽ. serui¬

Expanded text:
Nec ideo tamen vel ipsum non esse populum, vel ejus rem dixeNec ideo tamen vel ipsum non esse populum, vel ejus rem dixerim non esse rem publicam, quamdiu manet qualiscumque rationalis multitudinis coetus, rerum quas diligit concordi communione sociatus. Quod autem de isto populo et de ista re publica dixi, hoc de Atheniensium uel quorumcumque Graecorum, hoc de Aegyptiorum, hoc de illa priore Babylone Assyriorum, quando in rebus publicis suis imperia uel parua uel magna tenuerunt, et de alia quacumque aliarum gentium intellegar dixisse adque sensisse. Generaliter quippe ciuitas inpiorum, cui non imperat Deus oboedienti sibi, ut sacrificium non offerat nisi tantummodo sibi, et per hoc in illa et animus corpori ratioque uitiis recte ac fideliter imperet, caret iustitiae ueritate. CAanimus corpori et ratio uitiis laudabiliter imperare, si Deo animus et ratio ipsa non seruit, sicut sibi esse serui