comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ meruerat. leginiꝰ enĩ qr deus hoĩ penas¬
non indixit pro pcc̃o dicens. Quocũq die
comederis ex eo morte morieris. ecce mor¬
tem. In sudore uultus tui uesceris pane tuo
deus hom̃i dedit pro pcc̃o. aut sufficiũt ad
expiationẽ pcc̃i aut nõ sufficiũt Si sufficiũt¬
scquit᷑ ꝙ expiato pcc̃o ꝑueniamꝰ ad celestẽ
gloriã smne xp̃o ur̃o. Si non sufficiũt dicẽdus
est deus inconuenienter penas ĩiunxisse q̃
piationẽ pcã non sufficiũt. Qd̾ quia nefas
est de deo dicere probat᷑ ꝙ sapiens deus scds
peccati modũ. modũ opposuit penarũ. Iustꝰ
enĩ deus iustã debuit facere uindictã que nͨ
pcc̃o minor eẽt. nec modum exced̾e̾t. Nõ debuit
minus punire ptc̃orem iustus. nec magis ꝙͣ
merebatur pius. Labores ergo huius uite et
tribulationes et nouissime mortẽ homo si
pacienter tollerat pcc̃m emendat bono pa¬
qui non peccauerat et ita recompẽsatiõe boni
deletur pccm̃. quia quantũ malũ fuerat

Expanded text:
non meruerat? Legimus autem quia Deus homini poenas indixit pro peccato. Quocunque die comederis, morte morieris , ecce mortem. In sudore vultus tui vesceris pane tuo,Deus homini dedit pro peccato, aut sufficiant ad expiationem peccati, aut non sufficiant. Si sufficiuntsequitur ut expiato peccato perveniamus ad gloriam non sufficiunt, dicendus est Deus inconvenienter poenas injunxisse quae ad expiationem peccati non sufficiunt. Quod quia nefas est de Deo dicere, probatur quod sapiens Deus, secundum peccati modum, modum exposuit poenarum. Justus enim Deus justam debuit facere vindictam, quae nec peccato minor esset, nec modum excederet. Non debuit minus punire peccatorem justus, nec magis quam merebatur pius. Labores ergo hujus vitae, et tribulationes et novissime mortem homo si patienter tolerat, peccatum emendat bono paqui non peccaverat. Et ita recompensatione boni deletur peccatum, quia, quantum malum fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
reedificauerit ad eo .s. a finitimis gẽtib
impugnatus ut structores singuli gladiis
accincti una manu pugnantes. altera¬
ad mortem darii regis regnatũ est a ꝑsis¬
nes usq ad interitũ cleopatre reg̃uerũt

Expanded text:
rfecerit adeo, scilicet a finitimis gentibus impugnatus, ut structores singuli gladio renes accincti, una manu pugnasse, aliaad mortem Darii regnaverunt annisnes usque ad interitum Cleopatrae
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos. p̾ma sabbati. scd̾a sabbi. tercia sab¬
bati. quarta sabbr quĩta sabbi. sexta sabbĩ¬
dies solis. dies lune. dies martis. dies mei¬
curii. dies Ioius. dies peneris. dies saturni
ebdomada dicitur. Tercia spẽs ebdomadis
in celebratione penthecostes agitur septẽ
diebus impleta. qua die moyses conscen¬

Expanded text:
el prima Sabbati; secunda Sabbati; tertia Sabbati; quarta Sabbati; quinta Sabbati; sexta SabbDies Solis, dies Lunae, dies Martis, dies Mercurii, dies Jovis, dies Veneris, dies Saturniet reliqua. Tertia species hebdomadis in celebratione Pentecostes agitur, septem diebus impleta. Qua die et Moys
Abbreviated transcription (Latin):
antonius commodus quintus decimnus ab
augusto patri successit in regno. mansit q
in eo annis .xiii. Aduersus germanos bel¬
lum felititer gessit Ceterum ꝑ omĩa luxu¬
rie ⁊ obcenitatis dedecore deprauatus etiã¬
ꝙͣplurimos senatores maxie quos adi̾tit
nobilitate industriaq p̃cellere interfecit.
Flagitia regis pena urbis insequit᷑. Nam
fulmine capitoliũ ꝑcussum ex eoflãmatio
facta edes alias iuxta sitas rapaci turbine
concremauit. Deinde aluid incendiũ edẽ
solo coequauit Commodus tunctis ĩtom¬
modus in domo uestalia strangulatus in¬
terisse fertur hostis geneus humani

Expanded text:
Antoninns Commodus quintus decimus ab Augusto patri successit in regnum mansitque in eo annis xiii. aduersus Germanos bellum feliciter gessit. ceterum per omnia luxuriae et obscenitatis dedecore deprauatus, glaplurimos senatores, maxime quos advertit nobilitate industriaque excellere. Flagitia regis poena urbis insequitur; nam fulmine Capitolium ictum, ex quo aedesque alias iuxta sitas rapaci turbine concremauit. deinde aliud incendium postesolo coaequauit. Commodus cunctis incommodus in domo Vestiliani strangulatus interisse fertur, hostis generis humani
Abbreviated transcription (Latin):
uit ibiq sine ullo p̃lio ac sanguĩe intra
paucos dies plurmiã insule ꝑtem in dedi¬
tionẽ recepit Orcadas eciã nĩsulas ultrai
britanniã in occeano positas romano adie¬
cit imꝑio ac sexto ꝙͣ profectus erat mense

Expanded text:
uar — \'sine ullo proelio ac sanguine intra paucissimos dies plurimam insulae partem in deditionem recepit\'. Oroadas etiam insulas ultra Britanniam in Oceano positas Romano adiecit imperio ac sexto quam profectus erat mense
Abbreviated transcription (Latin):
iohannis ẽẽ dicãtur ne. sciłt ullus sit qui
non gustauent mortẽ. Hoc ex ip̃iꝰ conti¬
nencia loci sciri potest ꝙ sc̃i qui ĩ aduẽtu
saluatoris in corpore deprehensi fuerint
in hisdem corporib occurrãt ei ita tamẽ
ut inglorium ⁊ corruptũ ⁊ mortale gła
⁊ incorruptione ⁊ ĩmortalitate utturtur
ut qualia corpora surrectura sunt in talem
sbãm eciã uiuorũ corpora transformentur

Expanded text:
ituri esse dicantur, ne scilicet ullus sit, qui non gustauerit mortem. hoc ex ipsius continentia loci sciri potest, quod sancti, qui in aduentu saluatoris in corpore fuerint deprehensi, in isdem corporibus occurrant ei, ita tamen, ut inglorium et con-upturn et mortale gloria et incorruptione et inmortalitate mutetur, ut, qualia corpora surrectura sunt, in talem substantiam etiam uiuorum corpora transformentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nterrogaueras quia dicit aplũs in ad¬
uentu dñi saluatoris ropi quosdam ui¬
uentes obuiam in nubib ita nõ p̃ue¬
niant ab hiis quim xp̃o dormierũt
uis qͣ nosse utrum si occurrant in corꝑib
⁊ non ante moriant᷑ cũ ⁊ dñs nr̃ mortuꝰ¬

Expanded text:
nterrogaueras, quod dicit apostolus in aduentu domini saluatoris rapi quosdam uiuentes obuiam in nubibus, ita ut non praeueniantur ab his, qui in Christo dormierunt, uisque nosse, utrum sic occurrant in corporibus et non ante moriantur, cum et dominus nost
Abbreviated transcription (Latin):
h auita ne sał corpus ab aĩa deserat᷑ sed
aĩa habitante in torꝑe siat mclitum qd̾
ante inglorium fuit. de enochãt ⁊ helia qͦs
uenturos apocalipsis refert ⁊ ẽẽ moritu¬
ios non est istus tpr̃is disputatio cũ oĩs
ille liber aut spũasit᷑ intelligendꝰ sit ut
nos estimamus. aut si carnalẽ int̾p̃tatiõ
sequu᷑ udaicis fabulis acquiescendũ sit
ut rur sum edificetur iherlm̃ et hostie
offerantur in tẽplo ⁊ spũali cultu ĩmi¬
nuto carnales optineãt cerimonie¬

Expanded text:
 scilicet corpus ab anima deseratur; sed anima habitante in corpore, fiat inclytum quod ante inglorium fuit. De Enoch autem et Elia, quos venturos Apocalypsis refert et esse morituros , non est istius temporis disputatio, cum omnis ille liber aut spiritualiter intelligendus sit, ut nos existimamus, aut si carnalem inerpretationem sequimur, Judaicis fabulis acquiescendum sit, ut rursum aedificetur Jerusalem, et hostiae offerantur in Templo; et spirituali cultu imminuto, carnales obtineant caeremoni
Abbreviated transcription (Latin):
Tra cleus imꝑator erat speciosus pul
chra facie. status forma digne mẽsu¬
re fortissimꝰ ceteris. propugnator egregius
Nam et sepe leones marenas ĩermis ples
singulos interfecit Cũ esset lr̃is nimiũ etu¬
ditus astrologus efficitur ꝑ quod cernens
a circũcisis gentib diuino nutu imꝑiũ ẽẽ
uastandũ ad dagobertũ regem francorum

Expanded text:
raclius imperator erat speciosus conspectu, pulchra facie, status forma dignae mensurae, fortissimus caeteris, pugnator egregius. Nam et saepe leones in arena, et inermis plures singulus interfecit. Cum esset litteris nimium eruditus, astrologus efficitur, per quod cernens a circumcisis gentibus divino nutu imperium esse vastandum, ad Dagobertum regem Francorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad graciam noui transire testamenti ⁊ ꝑ
fidem euangelii cordis circũcisionẽ tenere
faciam .i. indeserto uiam ⁊ flumina ĩ loco
maquoso adaquare genus meũ electum ⁊
plebem meam quam acquisiui Quid ergo
indicabat insi baptismatis purificationẽ
futurã in qua non tantũ uetustate circũci¬
sione carnis quisq signatur sed sola gracis
sacre unde ꝑ fidẽ abluitur. Nam qd̾ et ab

Expanded text:
ad gratiam Novi transire Testamenti, et per fidem Evangelii cordis circumcisionem tenere, Faciam in deserto viam, et flumina in loco inaquoso, adaquare genus meum electum, et plebem meam, quam acquisivi . 5. Quid ergo hoc indicabat, nisi baptismatis purificationem futuram? in qua non jam vetusta circumcisione carnis quisque signatur, sed sola gratia sacrae undae per fidem abluitur. Verum quia
Abbreviated transcription (Latin):
Am post ppli ꝑpetuã captiuitatem
iudeorum carnales obseruancias
et celebrationes euacuatas enũciabo.
Accipe ergo primũ causã cirtũcisionis qͥa
dictio repromissa. et ab abrahã usq ad
xp̃m multa erant secula post futura p̃¬
uidens deus ne genꝰ abrahe reliqͥs gẽtib
no nõtauit. ut uiuentes int̾ egiptios atq
assyrios inter babilonios siue caldeos. hoc
sine alterius gentis cõmixtione uiuebant
at ubi iordanis alueum pplũs ysraheliticꝰ
transmeauit atq in terram promissionis
uenit sugnũ circũtisionis futurũ ex cõmix¬
tione gentiũ prouidit errori Quã ⁊atio¬
nabiliter custoditam eesse credimꝰ qͦusq
nasceretur xpũs qui ex semine abrahe
fuerat repromissus. qui non iã ꝑ circũcisio¬
nem carnis. s ꝑ amputationẽ uitiorũ mũ¬
daret corda omnnũ gentiũ Quã cordis cir¬

Expanded text:
 post populi perpetuam captivitatem, Judaeorum observantias et celebrationes evacuatas enuntiabo. Accipe ergo primum causam circumcisionis. Quidictio repromissa, et ab Abraham usque ad Christum multa erant saecula post futura, praevidens Deus ne genus Abraham reliquis gentibus no notavit, ut videret inter Aegyptios, Assyrios, inter Babylones, sive Chaldaeos, hoc sine alterius commistione vivebant; at ubi Jordanis alveum populus Israeliticus transmeavit, atque in terram promissionis pervenit, signum circumcisionis futuro ex commistione gentium praevidit errori. Quam rationabiliter custodiendam esse credimus, quousque nasceretur Christus, qui ex semine Abrahae fuerat repromissus, quod non jam per circumcisionem carnis, sed per amputationem vitiorum mundaret corda omnium gentium. Unde Moyses ai
Abbreviated transcription (Latin):
grippina. gontario ep̃o astante in
eccliã beati petu nubes densissima desupe.
ignis intrans eccłam unũ sacerdotẽ ⁊ unũ
dyaconũ unũq ex laitis inter fecit ac tͥre
treuerorũ thcotgaudo ep̃o tũ clero et ppło ĩ
eccliã stante nubes teterrima suꝑ ĩtũbens
tomtrus fulminib q ecclãm terutans t¬
rini campanarũ sonãtiũ cõminuit tãta¬
q tene brositate eccliãm impleuit. ut uix
altutrũ sese ualerent agnoscere. uisus est
cafu conis nunie enormitatis ĩ circuitu al¬
taris discurare subito hyatu terre.:¬

Expanded text:
grippina Gunthario episcopo adstante, in ecclesia beati Petri nubes densissima desuper iae intrans, unum sacerdotem et unum diaconum unumque ex laicis interficit, ac terrae Trevirorum Teotgaudo episcopo cum clero et populo celebrante, nubes teterrima superincumbens, tonitruis fulminibusque ecclesiam territans, turrem campanarum sonantium comminuit tantaque tenebrositate ecclesiam implevit, ut vix alterutrum sese valerent agnoscere, visusque est canis nimiae enormitatis in circuitu altaris discurrere, subito terr
Abbreviated transcription (Latin):
tropilus et boctius. De paflagonia phi¬
lemenus. De ethiopia ꝑses et Me mion.
De trachia fiscus et archilogus. De ag̾stia
ad rustꝰ et amphiꝰ De alizonia epistropꝰ
rem. deiphebum. alerandrũ. Troylum
Eueam Mennonẽ Dũ agamennõ con¬
suluit de tota re. Ex cormo aduenit Irã¬
pli filius palamedes cũ nauib .xxx. Ille
excusauit se morbo affectum athenas ue¬
nire non potuisse quo aduenent cũ pͥmũ
potuerit. Grãs agunt. Rogant q eũ in
consilio esse Deinde tum arguus nõ consta¬
ret exeundi ad troyam clam noctu an int̾¬
diu fieret. palamedes suadet. rõnẽ reddit.
luce ad troyam excessionem fieri oportet.
et manum hostium deduti. Itaq ei omes
assentiũt. Consulte agamenonẽ p̃ficiũt
legatos ad missiã ceteris q locis mittũt¬
et ut exertiti commeatus supportandos
collaudat imꝑat. hortatur monet diligẽt
ut dictu obaudientes essent. Signo dato
naues soluũt. totaq classis in latitudine
accedit ad troyam. Troran fortiter defen

Expanded text:
tiphus et Mesthles, de Paphlagonia Pylaemenes, de Aethiopia Perses et Memnon, de Thracia Rhesus et Archilochus, de Adrestia Adrastus et Amphius, de Alizonia Epistrophudein Deiphobum Alexandrum Troilum Aenean Memnonem. Dum Agamemnon consulit de tota re, ex Cormo advenit Naupli filius Palamedes cum navibus XXX. Ille excusavit se morbo adfectum Athenas venire non potuisse: quod venerit, cum primum potuerit, gratias agunt rogantque eum in consilio esse. Deinde cum Argivis non constaret exeundum ad Troiam clam noctu an interdiu foret, Palamedes suadet et rationem reddit luce in Troiam escensionem fieri oportere et manum hostium deduci. Itaque omnes ei adsentiunt. Consulte Agamemnonem praeficiunt. Legatos ad Mysiam ceterisque locis mittunt, ut exercitui, commeatus subportandos conlaudat imperat hortatur monet diligenter, ut dicto obaudientes sint. Signo dato naves solvunt, tota classis ad latitudinem accedit ad Troiae litora. Troiani fortiter defen
Abbreviated transcription (Latin):
bus uidel sodomitarũ et stupro qd̾ in concu¬
bniã uiri leuite gesserant. a reliquis tribub
extincti et erasi sunt Qm̃obrem consolatio¬
nem recipere uelle negatur sciens nullã spẽ
eorum qui perisse noscunt᷑ filii autẽ lye in
primenis annis in saluatoris causa occisi
sunt. unde eorũ cause planctũ non uult asscri¬
bi quia et innocentes occisi et ꝓptͦ deũ a quo
sine dubio mercedis gratia eterna uita donat.
sunt. Qua propt̾ planctũ filiis rachel com¬
petere scimus. qui et in pñti et in futuro era¬
si sunt. Filii autẽ lye carnaliter plancti spũa¬
liter consolati sunt. filii autem ⁊ achel carna¬
liter conuersati flaminis spũalibus cõsumũ¬
tur Idcirco autem lye filiis occisis adun¬
pletum planctũ rachelis euãgelista testat᷑.
quia tunc plangere filios suos cepit qñ filios
sororis sue in tali causa uidit occisos ut et̾ne
uite heredes existerent. Cũ autẽ aliquid ad¬
uersũ me uenit ex felicitate alterius ĩfausta

Expanded text:
bus scilicet Sodomitarum, et stupro, quod in concubinam uiri Leuitae gesserant, a reliquis tribubus extincti et erasi sunt. quam ob rem consolationem recipere uelle negatur sciens nullam spem eorum qui perisse noscuntur. filii autem Liae in primaeuis annis in saluatoris causa occisi sunt, unde horum causae planctum non uult adscribi, quia et innocentes occisi sunt et propter deum, a quo sine dubio mercedis giatia aeterna uita donati sunt. quapropter planctum Rachel filiis conpetere, qui et in praesenti et in futuro erasi sunt, illi autem carnaliter plancti spiritaliter consolati sunt; filii autem Rachel carnaliter conuersati flammis spiritalibus consumentur. idcirco autem Liae filiis occisis adimpletum planctum Rachelis euangelista testatur, quia tunc plangere filios suos coepit, quando filios sororis suae in tali causa uidit occisos, ut aeternae uitae heredes exsisterent. cui enim aliquid aduersum euenit ex felicitate alterius, infausta
Abbreviated transcription (Latin):
Seth¬
Sethgenuit Enos
Enoch geñ. matusalã
Matusalã geñ lamech
Lainech genuit Noe.
Sale geñ eber
heber gen phalech
falech geñ. fieu
Reu geñ Seruch
Seuich gen̾ Nachor
Nachor gen̾ thare
Thare geñ abrahã¬

Expanded text:
SethSeth genuit Enos:Enoch genuit Mathusalem: Mathusala genuit Lamech: Lamech genuit Noe: Sale genuit Heber, Heber genuit Faleg, Faleg genuit Reu, Reu genuit Saruch, Saruch genuit Nachor, Nachor genuit Thare, Thare genuit Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ scellis terrestris autẽ homĩb conseꝙ̃s
est etiã ceteros locos ceteras q regiones int̾¬
iectas plenas ẽẽ rõnalib aminalib existi¬
mari ne aliquis mũdi locus desertꝰ reluiqͣt
nem inhabitantes fragili corꝑe animo cum
amencia et sine sinceritate pleno penitudĩs
ob inconstanciã tominotionũ suaꝵ aliud aliis
atq aliis probantib rationes anmantes pu¬
tari stellas uiero prudentis nature obeternã
actuũ suorũ constantiã nulli penitudimi ob¬
noxias puro nummeq dissolubili corpore
utq extimas ignis cũcta ambientis regiões
incolant smne amma fore carere eciã uita
putarem. Cui quidẽ rei hebreoꝵ quoq siña
concunt qui phibent exornatorẽ mũdi dñi
mandasse prouinciã soli quidẽ ut diẽ regẽt
lune ut noctem tueret᷑ ceteras qͦ scellas
gna indicia ꝙͦ futurorũ ꝑuentuũ. Querit¬

Expanded text:
quidem stellis, terrestris autem hominibus —, consequens est etiam ceteros locos regionesque interiectas plenas esse rationabilibus animalibus existimari, ne quis mundi locus desertus relinquanem inhabitantes fragili corpore, animo cum amentia et sine sinceritate pleno paenitudinis ob inconstantiam commotionum suarum, alias aliis atque aliis placentibus, rationabiles animantes putari; stellas uero prudentis naturae ob aeternam actuum suorum constantiam nulli paenitudini obnoxias, puro minimeque dissolubili corpore, utpote quae extimas ignis cuncta ambientis regiones incolant, sine anima fore, carere etiam uita putare. Cui quidem rei Hebraeorum quoque sententia concinit, qui perhibent exornatorem mundi deum mandasse prouinciam «soli quidem, ut diem regeret, lunae uero, ut noctem tueretur», ceteras quoque stellas gna, indicia quoque futurorum prouentuum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
des magno ammo in hostes imp̃ssionẽ
facit briges fessi auertunt᷑ confugiũt¬
in urbem quos dyomedes usq in urbem
ꝑsequitur. Agamennon exercitũ cirta
opidum ducit et tota nocte circa murũ
ter iugilias agant Postera die priamꝰ
alexandrũ in oppidum sepelit. Quem
magno ululatu helena prosequitur.
qm̃ ab eo honorifice satis ꝑtractata sit.
Quã priamus ⁊ hecuba ut filiã diligẽt᷑¬

Expanded text:
des virili animo in hostes inpressionem facit. Phryges fessi in urbem confugiunt, quos Diomedes usque in urbem persequitur. Agamemnon exercitum circa oppidum ducit et tota nocte circa murum vigilias agant. Postera die Priamus Alexandrum in oppido sepelit, quem magno ululatu Helena prosecuta est, quoniam ab eo honorifice tractata est. Quam Priamus et Hecuba ut filiam aspe
Abbreviated transcription (Latin):
trahit᷑ et in mẽsura equi ꝑata cõsistit Est ãt
estimatio ponderis circit quiq milia libraꝵ fra
uiitũ miraculũ est theatiũ in eracdea
de uno monte marmoreo ita sculptũ
ut omnes cellule mãsiones muri et autra bes¬
quod apollo tuaneus cũ una cãdela con

Expanded text:
trahitur, et in mensura aequiparata consistit; est autem aestimatio ponderis circa quinque millia librarum ferri. Quintum miraculum theatrum in Heraclea, de uno marmore ita sculptum est, ut omnes cellulae et mansiones, muri et antra besquod Apollonius Tianaeus cum una candela cons
Abbreviated transcription (Latin):
urbe condita. Mͦ. cͦ.xuiiͦ. Ioui¬
tore in sũmo rerum discrimine ab excitu
creatus cum et locorum ĩquitate captus
et hostibus circũseptus. nullã euadendi
facultatẽ nautisceret᷑ fedus cum sapore
ꝑ sarũ rege et si parũut putant dignũ.
satis tamen necessariũ pepigit quippe ut
tutũ ⁊ incolumẽ romanũ exercitũ non
solũ ab incursu hostiũ uerũ eciã a locorũ
ꝑitulo liberaret Nysibi oppidum ⁊ partẽ
suꝑioris mesopotamie ꝑsis concessit Iude
dum ad illiricũ rediens ꝑ galliã iter agit
tũ in cubiculũ queddã nouũ sese cubitũ
recepisset calore prunarũ et nidore pari¬
etum nuꝑ calce illitoꝵ p̃grauatꝰ ⁊ suffoca¬
tus octauo demũ mense qͣm imꝑare ceꝑat
uitam finuit.

Expanded text:
rbe condita MCXVII Iotor in summo rerum discrimine ab exercitu creatus cum et locorum iniquitate captus et hostibus circumsaeptus nullam euadendi facultatem nancisceretur, foedus cum Sapore ersarum rege, etsi parum ut putant dignum, satis tamen necessarium pepigit: quippe, ut tutum et incolumem Romanum exercitum non solum ab incursu hostium uerum etiam a locorum periculo liberaret, Nisibi oppidum et partem superioris Mesopotamiae Persis concessit. inde dum ad Illyricum rediens per Galatiam iter agit, cum in cubiculum quoddam nouum sese cubitum recepisset, calore prunarum et nidore parietum nuper calce inlitorum adgrauatus et suffocatus, octauo demum mense quam imperare coeperat uitam finiuit.
Abbreviated transcription (Latin):
iectas. hosq qui incolunt terram nõ mõ
interruptos ita esse ut nichil inter ip̃os ab
aliis ad alios manare possit s partim ob¬
a quib spectare gloriã certe nullã potestis
Certus autẽ eandẽ te rrã qͣi quibusdã redi¬
mitã et circundatã singulis e quib duos
maxime inter se diuersos et celi u̾ticibus
ip̃is ex utraq parte subuixos obriguisse
pruina uides. mediũ autẽ illũ ⁊ moximũ
solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles
quorũ australis ille in quo qui infistunt
aduersa uobis urgent uestigia. nichil ad
urm̃ genus. hic antẽ alter subiectus aqui¬
lom quẽ incolitis cerne qͣm tenui uos ꝑte
contigit. Dĩs enĩ terra q̃ colitur a nobis

Expanded text:
iectas, eosque, qui incolunt terram, non modo iectas, eosque, qui incolunt terram, non modo interruptos ita esse, ut nihil inter ipsos ab aliis ad alios manare possit, sed partim oba quibus expectare gloriam certe nullam potestis. Cernis autem eandem terram quasi quibusdam redimitam et circumdatam cingulis, e quibus duos maxime inter se diversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad vestrum genus; hic autem alter subiectus aquiloni, quem incolitis, cerne quam tenui vos parte contingat. Omnis enim terra, quae colitur a vobis
Abbreviated transcription (Latin):
runt hoc sonitu opplete aures hominũ ob¬
surduerunt Nec est ullus hebetior sensꝰ
in uobis sicut ubi inlus ad illa q̃ catadupa
nominant. p̃cipitat᷑ ex altissimis mõtibꝰ
ea gens que illũ locũ accolit ꝓpt̾ magnntu¬
dinẽ sonitus. sensu audiendi caret. hic nõ
tantus est totius mũdi ĩcitatissia com̾sic̃e
sonitus ut eũ aures hominũ caꝑe nõ possĩt
sicut intueri solem aduersum nequitis eiꝰ¬
q radiis acies urã sensus ꝙ uincitur. Hec
ego ãmirans referebam tarnen oculos ad
terram identidem. Tunc affriccnus. Sen¬
tio inquit te sedem eciã nũc hominũ ac
domũ contemplari Que si tibi parua ut
est ita uidetur hec celestia spectato semper
illa humana contẽpnito. Tu enĩ quã cele¬
britatẽ sermonis hominũ aut quã expetẽ¬
dam consequi gloriã potes. Uides habitari
raris et angustis in locis et in ipĩs qͣi ma¬
tulis ubi habitat᷑. uastas solitudines niter¬

Expanded text:
runt. Hoc sonitu oppletae aures hominum obrunt. Hoc sonitu oppletae aures hominum obsurduerunt; nec est ullus hebetior sensus in vobis, sicut, ubi Nilus ad illa, quae Catadupa nominantur, praecipitat ex altissimis montibus, ea gens, quae illum locum adcolit, propter magnitudinem sonitus sensu audiendi caret. Hic vero tantus est totius mundi incitatissima conversione sonitus, ut eum aures hominum capere non possint, sicut intueri solem adversum nequitis, eiusque radiis acies vestra sensusque vincitur. Haec ego admirans referebam tamen oculos ad terram identidem. Tum Africanus: Sentio, inquit, te sedem etiam nunc hominum ac domum contemplari; quae si tibi parva, ut est, ita videtur, haec caelestia semper spectato, illa humana contemnito. Tu enim quam celebritatem sermonis hominum aut quam expetendam consequi gloriam potes? Vides habitari in terra raris et angustis in locis et in ipsis quasi maculis, ubi habitatur, vastas solitudines inter
Abbreviated transcription (Latin):
dulcis sonus: hic est inquit ille qui inter¬
uallis comunctus ĩparib. s tamen ꝓ rata
ꝑte distinctis ĩpulsu ⁊ motu ip̃oꝵ orbium
efficitur ⁊ acuta cũ grauib tẽꝑans barios
eqͣ̃biliter concentus effiat. Nẽc eiũ filentio
tanti motus incitari possũt. et natura fert
ut extrema pauter ex altera parte grauit᷑.
ex altera autẽ acute sonent Quã ob causã
iũmus ille celi stellifer tursus tuiꝰ conu̾sio
est concitatior acuto ⁊ excitato mouetur
sono grauissimo autẽ hic lunaris atq in¬
fimus Nam terra noua ĩmobilis manẽs
una sede semꝑ heret complexa mediũ mũ¬
di locum. Illi autem octo cursus in quib
eadem uis est duorũ septem efficiũt distĩc¬
tes interuallis sonos qui numerus rerui
õmũ nodus est Qd̾ docti homines neruis
initatratq cantib aperuerũt sibi reditũ
in hunc locũ sicut alii qui prestantib inge¬
tiis in uita humana diuina studia colue¬

Expanded text:
dulcis sonus? Hic est, inquit, ille, qui interdulcis sonus? Hic est, inquit, ille, qui intervallis disiunctus inparibus, sed tamen pro ratae distinctis inpulsu et motu ipsorum orbium efficitur et acuta cum gravibus temperans varios aequabiliter concentus efficit; nec enim silentio tanti motus incitari possunt, et natura fert, ut extrema ex altera parte graviter, ex altera autem acute sonent. Quam ob causam summus ille caeli stellifer cursus, cuius conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimus; nam terra nona inmobilis manens una sede semper haeret complexa medium mundi locum. Illi autem octo cursus, in quibus eadem vis est duorum, septem efficiunt distinctos intervallis sonos, qui numerus rerum omnium fere nodus est; quod docti homines nervis imitati atque cantibus aperuerunt sibi reditum in hunc locum, sicut alii, qui praestantibus ingeniis in vita humana divina studia colue
Abbreviated transcription (Latin):
trario motu atq celũ. E quib unũ globum
possidet illa quã in terris saturnã nominãt
Deinde est hominũ generi prosperus ⁊ salu¬
taris ille fulgur qui dicitur iouis. Tum
rutilus horribilis q terris quem martion
dicitis. Deinde subter mediã fere regionem
sol optinet dux ⁊ princeps ⁊ moderator lũ¬
minũ reliquoꝵ mens mũdi et temperatio
tanta magnitudine ut ciuicta sua luce lus¬
tret et compleat. Hunc ut comites conse¬
quũt᷑ ueneris alt̾ alt mercurii cursus in
infimo q orbe luna radiis solis accensa cõ¬
uertitur. Infra autẽ iam nichil est nisi mor¬
tale ⁊ caducũ p̃ter animos nuu̾e̾ deorũ
hominũ generi datos. Supͣ limã sũt et̾na.
onnia Nan ea que est media et noua tellꝰ
neq mouet᷑ ⁊ infima est et in eã feruntur
omĩa nutu suo pondera Que tũ intuerer
stupens. ut me recepi: quid hic inquani qͥs
est qui complet aures meas tautus et tam

Expanded text:
trario motu atque caelum; ex quibus unum globum trario motu atque caelum; ex quibus unum globum possidet illa, quam in terris Saturniam nominant. Deinde est hominum generi prosperus et salutaris ille fulgor, qui dicitur Iovis; tum rutilus horribilisque terris, quem Martium dicitis; deinde subter mediam fere regionem sol obtinet, dux et princeps et moderator luminum reliquorum, mens mundi et temperatio, tanta magnitudine, ut cuncta sua luce lustret et compleat. Hunc ut comites consequuntur Veneris alter, alter Mercurii cursus, in infimoque orbe luna radiis solis accensa convertitur. Infra autem iam nihil est nisi mortale et caducum praeter animos munere deorum hominum generi datos, supra lunam sunt aeterna omnia. Nam ea, quae est media et nona, tellus, neque movetur et infima est, et in eam feruntur omnia nutu suo pondera. Quae cum intuerer stupens, ut me recepi, Quid? hic, inquam, quis est, qui conplet aures meas tantus et tam
Abbreviated transcription (Latin):
que cum magna in parentibz ⁊ ꝓpinquis.
tum in patria maxnma est. Ea uita uia ẽ
ni celum et in hunc tetũ eoꝵ qui iã uixerũt
et corpore laxati illum incolunt locum quẽ
uides. E rat autem hiis splendidissimo can¬
dore int̾ flauimas circulꝰ elucens quem
uos ut a grais accepistis orbem lacteum nũ¬
cupatis. Ex quo omnia michi contẽplanti
preclara cetera et mirabilia uidebant: Erãt
ciutẽ hee stelle quas nũꝙͣ ex hoc loco uidimmꝰ
et he magnitudines õnũ quas ẽẽ nũqͣm̃
suspicati sumꝰ Ex quib erat ea mĩma quẽ
ultima a telo cituna terris luce lucebat alie¬
na. Stellarum autẽ globi terre magnitu¬
dinẽ fatile uincebãt. Iam ip̃a terra ita michi
parua uisa est. ut me imperii nr̃i quo quasi
pontũ eius attingimiꝰ peniteret. Quã cum
aspiciõ que in templa ueneris : Nouem tibi
orbibus uel potius globis connexa sũt oĩa
quorũ unus est celestis extimꝰ qui reliquos
cui subiecti septem qui uersantur retro con¬

Expanded text:
quae cum magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est; ea vita via est in caelum et in hunc coetum eorum, qui iam vixerunt et corpore laxati illum incolunt locum, quem vides, erat autem is splendidissimo candore inter flammas circus elucens quem vos, ut a Graiis accepistis, orbem lacteum nuncupatis; ex quo omnia mihi contemplanti praeclara cetera et mirabilia videbantur. Erant autem eae stellae, quas numquam ex hoc loco vidimus, et eae magnitudines omnium, quas esse numquam suspicati sumus, ex quibus erat ea minima, quae ultima a caelo, citima a terris luce lucebat aliena. Stellarum autem globi terrae magnitudinem facile vincebant. Iam ipsa terra ita mihi parva visa est, ut me imperii nostri, quo quasi punctum eius attingimus, paeniteret. Quam cum aspicis, quae in templa veneris? Novem tibi orbibus vel potius globis conexa sunt omnia, quorum unus est caelestis, extumus, qui reliquos cui subiecti sunt septem, qui versantur retro con
Abbreviated transcription (Latin):
no apud acilla idẽ militari tumultu occi¬
imo ab urbe cond̾. dccct. lxx. Marcꝰ
Laurelius antomius uicesimꝰ ab au¬
gusto imperiũ adeptus tenuit q̃nis .iiii.
Hic sacerdos helio galli templi nullã sui
nno aburbe cond̃. Dcccc. lxxiiii. au¬
relius alexander uicesimꝰ primus ab
augusto senatus ac nuilitũ boluntate ĩꝑator
creatus .xiii. annis digno equitatis p̃ como
re curauit. Nam statim expeditione ĩ ꝑsas
facta xerxen regem eoꝵ maxmio bello
uictor oppressit ulpiano usus consilio. hic¬

Expanded text:
continuo apud Archelaidem militari tumultu occio ab Vrbe condita DCCCCLXX Marcus Aurelins Antoninus uicensimus ab Augusto imperium adeptus tenuit annis quattuor. hic sacerdos Heliogabali templi nullam sui Anno ab Vrbe condita DCCCCLXXIIII Aurelius Alexander uicensimus primus ab Augusto senatus ao militum uoluntate imperator creatus tredecim annis digno aequitatis praeconio re curauit: nam statim expeditione in Persas facta Xerxen regem eorum maximo bello nictor oppressit. Vlpiano usus adsesso
Abbreviated transcription (Latin):
sam mentita est Ex qua genitos geminos
regis pastor ad laurentinã uxorem suam
appellabatur unde meretritũ cubilic. lupa¬
naria dicuntur. Supradicti uero gemini
inter alios pastores enutati cũ adole uissẽt
interfecto apud albam amulio. auũ suum¬
munitorẽ in regno rescituũt. matremq
uinditant que defossa iuxta legem uiua
obscupri mercedem fuerat.

Expanded text:
sam mentita est. Ex qua genitis duobus gregis pastor ad Laurentinam uxorem suam appellabatur. Unde meretricum cubicula lupanaria dicuntur. Qui gemini inter alios pastores enutriti, cum adolevissent, interfecto apud Albam Amulio, avum Numitorem in regnum restituunt, matremque vindicant, quae defossa juxta legem viva ob stupri mercedem fuerat.
Abbreviated transcription (Latin):
pastori alludere gregeni nosse: insidiantes fe¬
ras ꝑsequi. ãt uero isti ceci canes pastorẽ suũ
non uidentes. officiũ non intelligentes latͣtꝰ¬

Expanded text:
Hilarius, Pastori alludere, gregem nosse, insidiantes feras persequi. At vero isti caeci canes, pastorem suum non
Abbreviated transcription (Latin):
spatio distans muentus est. Itẽ in parte ori¬
aggeris terra intumuit et lumtẽ uinus
leuge longitudine directũ sub uniꝰ spatio
absq humani oꝑis molimine ad instar

Expanded text:
spatio distans inventus est. Item in parte oriaggeris terra intumuit et limitem unius leugae longitudine porrectum sub unius noctis spatio absque humani operis molimine ad instar
Abbreviated transcription (Latin):
condita. Mͤ cͦ xxxiiͦ. Oracianus
quadragesimꝰ ab augusto post mortẽ ua¬
lentis sex amine ĩperiũ tenuit. ꝙͣuis iã¬
dudũ antea tũ patruo ualente et cũ ualẽ¬
tiniano frẽ regnaret. Qui tũ afflictũ et
pene colapsũ ⁊ ei pub ͭ ͤ statũ uideret. elegit

Expanded text:
condita MCXXXII Gratianus quadragesimus ab Augusto post mortem Valentis sex annis imperium tenuit, quainuis iamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre regnaret. qui cum acum ac paene conlapsum reipublicae statum uideret, eadem
Abbreviated transcription (Latin):
bem constantinopolim uictor intrauit et
rege ꝑtussit. Athanaricus uero continuo
ut constantinopoh̃ uenit diẽ obiit. Uniũ¬
se uero gothorum gentes rege eoꝵ defiũto
aspicientes uir tutem benignitatẽqz theo¬
dosii ultro constantmopolim misere lega
tos pacẽ q supplices poposcerũt. Intereacũ
gentib tracias tandẽ ab hoste libertis ⁊ed¬
didisset et archadiũ filiũ consortẽ fecisset
imperii maximꝰ uir quidẽ strẽmius ⁊ ꝓbꝰ
siit ubi gracianũ augustũ subita ĩcursio¬
ne ꝑterritũ atq in Italia trãsire meditãtẽ¬
dolis circũuentũ interfecit. fratremq eiꝰ
ualentinianũ augustũ Italia expulit. Ua¬
lentinianus in oriente iefugienõ a ĩheo¬
dosio paterna pietate susceptus mox est
Imꝑator rescitutus ̃.¬

Expanded text:
bem Constantinopolim uictor intrauit etrege percussit. Athanaricus autem continuo ut Constantinopolim uenit, diem obiit. uniuersae Gothorum gentes rege defuncto aspicientes uirtutem benignitatemque Theodosii tos pacemque supplices poposcerunt iunctumque cgentibus Thracias tandem ab hoste liberas reddidisset et Arcadium filium suum consortem fecisset imperii, Maximus, uir quidem strenuus et probus siit: ubi Gratianum Augustum subita incursione perterritum atque in Italiam tradolis circumventum interfecit, fratremque ejus Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianus in Orientem refugiens, a Theodosio paterna pietate susceptus, mox etiam imperio restitutus
Abbreviated transcription (Latin):
Ost serpentes: cancri non modice
multitudinis cocodrillorũ pellibus
contecti ad castra uenerunt. que prodigia
duricia toracata ferrum respuerũt mu¬
ta ignibus usta. multa se in stagnũ rece¬
perunt. Iam nos uigiliis inquietos quĩta
noctis hora bucma ãmonebat quiescẽdũ
s affuere albi leones tauroꝵ comꝑandi
magnitudini cum ingenti mur mure cõcus¬
sis ceruicibus. stantibus alte iubis in modũ
fulminũ in nos iipetũ fecerũt excepti q
uenabulis ruunt. Tantus repentinus orie¬
batur tumultus cumulante ceca nocte.
losis lincibus tygribusq et horribilibus
pantheris miscebantur p̃lia iã nulli pesci
comꝑanda. de peste uesꝑtilionũ magna

Expanded text:
ost serpentes cancri immodicae multitudinis, corcodrillorum pellibus contecti ad castra venerunt; quae prodigia duritia thoracae ferrum respuebant: multa ignibus usta, multa se in stagnum receperunt. Iam nos vigiliis inquietos quinta noctis hora bucina admonebat quiescendum. Sed affuere albi leones taurorum comparandi magnitudinibus: cum ingenti murmure concussis cervicibus, stantibus alte iubis in modum fulminum in nos impetum faciunt exceptique venabulis ruunt. Tantus repentinus oriebatur tumultus cumulante caeca nocte; losis lyncibus tigridibusque et horribilibus pantheris, miscebant proelia nulli iam pesti comparanda. Sed et vespertilionum
Abbreviated transcription (Latin):
adoptione quadã erga defunctos conscat.
magis quã gerimus ueritate competenti sa¬
tis ꝑ hoc designauit inditio obseruans euã¬
gelista ne omnino in huiusoemodi successi¬
ombus genuisse aliquẽ nominaret ꝑ qd̾
digna distinctione non descendens s ascen¬
dens usq ad adam et ad ip̃m usq ꝑuenit d.¬

Expanded text:
adoptione quadam erga defunctos constat, adoptione quadam erga defunctos constat, magis quam germinis veritatem competenti satis per hoc designavit indicio, observans Evangelista, ne omnino in hujuscemodi successionibus genuisse aliquem nominaret, per quod digna distinctione non descendens, sed ascendens, usque ad Adam et ad ipsum usque pervenit D
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ ꝑ salomonẽ. scd̾m lucam uo heli qui
deducit᷑ ꝑ nathan. alius autẽ melchi pres¬
than et melchi diuersis temꝑib de una
eademq uxore esta nomine singulos filios
procrearunt. quia mathan qui ꝑ salomonẽ
descendit uxorem prius eam accepit et re
licto filio uno iacob defunctus est. Post cuiꝰ
obitum melchi qui ꝑ nathan genus duxit
pit filiũ nomine hely ꝑ ex diuerso patrũ
genere efficiũtur iacob ⁊ hely uterini frẽs
Quorũ alter i iacob fr̃is helysme liberis
defuncti uxorem ex mandato legis accpiẽs
genuit ioseph. Natura quidẽ generis filiũ
ioseph. Scd̃m bero legis p̃ceptũ hely efficit᷑
filius cuius iacob quia frater erat uxorem
ad suscitandũ semen frĩs sui acceperat Et ꝑ
hoc rara muenit᷑ atq integra generatio.
et ea quã matheus enumerat dicens. Iacob
iacob. qui et ip̃e subsonãte eadem distĩctioe
hely esse filius putabat᷑ qui fuerat melchi
Quia legalem hanc successionẽ qui uelud

Expanded text:
citur per Salomonem; secundum Lucam vero Heli, qui deducitur than et Matthat diversis temporibus de una eademque uxore, Cestha nomine, singulos filios procrearunt, quia Mathan, qui per Salomonem dlicto filio Jacob, defunctus est. Post cujus obitum Mathat qui per Nathan filium David ea filium, nomine Heli. Per quod ex diverso patrum genere efficiuntur Jacob et Heli uterini fratres. Quorum alter, id est Jacob fratris Heli sine liberis defuncti uxorem ex mandato legis accipiens genuit Joseph, natura quidem germinis Joseph. Secundum vero legis praeceptum Heli efficitur filius, cujus Jacob quia frater erat, uxorem ad suscitandum fratri semen acceperat. Et per hoc rata invenitur atque integra generatio, et ea quam Matthaeus enumerat dicens: Jacob Heli. Qui et ipse subsannante eadem distinctione, Heli esse filius putabatur, qui fuerat Matthat, quia legalem hanc successionem, quae velut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuulũ ⁊ mulieres int̾ficiẽsq ad int̾nitionẽ
Omnẽ autẽ suꝑ quẽ uideritis tau ne occidatis
Intelligere ergo nos oportet hãc smñam. Tau
quippe lr̃a speciem crutis demõstrat Cuius
signatulo p̃notati sũt quicũq ab exitio huiꝰ
ymagmarie signant᷑ postes corporis nrrĩ
ut merito loquanuir dicentes. Signatum
est suꝑ nos lumen uultus tui dñe. de hͦ sigͤ
dicit ysayas ex ꝑsona dm̃ Ecce uenio ut
congregem cũ ounub gentib et linguis ⁊

Expanded text:
ulum, et mulieres interficite usque ad internecionem. Omnem autem super quem videritis Thau, ne occidatis . » 2. Intelligere ergo nos oportet hanc sententiam. Thau quippe littera speciem crucis demonstrat, cujus signaculo praenotati sunt quicunque ab exitu hujus imaginarie signantur postes corporis nostri, ut merito loquamur dicentes: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . 3. De hoc signo dicit Isaias ex persona Domini: Ecce venio, ut congregem c
Abbreviated transcription (Latin):
iherliũ et uidete coronã qua coronauit eum
mater eius .i. coronã spineã quã capiti eius
dicit spinis peccatorũ suoꝵ circũdedit me
pplũs hic. Et ꝑ ysaiã. plantaui ĩ quit uiieã
electam ⁊ expectauit ut face̾t uuas ⁊ fecit
spinas degenerans a patriarchaꝵ fructu nõ
fructus iusticie. sed spinas mortis et crucis at¬

Expanded text:
regem in corona, qua coronavit eum mater ejus , id est, corona spinea, quam capiti ejus m Filius sic dicit: Spinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Et apud Isaiam: Plantavi, inquit, vineam electam, et exspectavi, ia degenerans a patriarcharum fructu, non fructus justitiae, sed spinas mortis et crucis at
Abbreviated transcription (Latin):
Exprobrantes et conspuentes ꝑcusserunt
max illã meã. saciati sũt penis meis. Et in
Congregata sũt in me flagella. Et ysayas
Corpus meũ dedi ꝑcutientib ⁊ genas meas
uellentibus. faciẽm meã nõ auerti ab incre¬

Expanded text:
Exprobrantes, et conspuentes, percusserunt maxillam meam, satiati sunt poenis meis . Et inCongregata sunt in me flagella, et ignoravcorpus meum dedi percutientibus, et genas meas vellentibus: faciem meam non a
Abbreviated transcription (Latin):
na hominib Quid est. captiuã duxit capti¬
uitatẽ. nisi qui a deuicta morte ipsam curnẽ
quã a terris assũpserat quasi captiuã in celũ
orientis ꝑtibus est ubi xp̃us resurrexit ⁊ unde
in celum ascendit Et post hec subdidit. Uisi
sunt ingressus tui deus ingressus dei mei re¬
gis mei. Uidentib enĩ cunctis aplĩs atq qͥn¬

Expanded text:
ndere. Sed quid est captivam duxit captivitatem, nisi quia, devicta morte, ipsam carnem, quam e terris assumpserat, quasi captivam in coelum Orientis partibus est, ubi Christus resurrexit, et unde in coelum ascendit. Et post haec subdidit: Visi sunt ingressus tui, Deus, ingressus Dei mei regis . Videntibus enim omnibus apostolis atque q
Abbreviated transcription (Latin):
quod fiat totũ ex unũ ex quibꝰ dam
tribus quasi triunitas. ut memoria intelli¬
gencia. et uoluntas. in quibus mens habet
Nam dum tria sint. unũ sunt. quia ⁊ singła
in se manent et omĩa in omib igit᷑ firmis¬
pater quo deus est quo sub̾a est. quo et̾ͥi¬

Expanded text:
quod fiat totum unum ex quibusdam tribus, quasi Triunitas, ut memoria, intelligentia et voluntas, in quibus mens habet Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent, et omnia in omnibus. 2. PPater, quo Deus est, quo substantia est, quo aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
adeunt atq incendũt cũ ecclĩa sci martin ⁊
ceteris adiacentib locis s quia eudenti c̾ti¬
tudine hoc p̃scitum fuerat corpus bt̃i martini
northinamu inter se p̃lio dimicantes a deo
certatione obstinatissima bachati sunt. ut
oricho rege et ceteris cũ eo interfectis regib
penie om̃nis nobilitas interierit. Tunc lig̾e
rim ingressi relictis nauib pedestri
itinere urbem pictauorũ adire moliuntur
s occurrentib aquitanis a deo profligati
sunt ut ultra. ccc ͦ pauci euaserunt

Expanded text:
adeunt atque incendunt cum ecclesia sancti Martini et ceteris adiacentibus locis; sed quia evidenti certitudine hoc praescitum fuerat, corpus beati Martini tino inter se praelio dimicantes, adeo tridui concertatione obstinatissima bachati sunt, ut, Orico rege et ceteris cum eo interfectis regibus, pene omnis nobilirim ingressi, relictis navibus pedestri itinere urbem Pictavorum adire moliuntur; sed occurrentibus Aquitanis adeo profligati sunt, ut ultra trecentos pauci evaserint
Abbreviated transcription (Latin):
ti britonibus circiter quadringenti de lige¬
run tũ caballis egressi. cynomãnis cuuta¬
tẽ adeunt. Qua depredata in regressu suo
usq ad locũ qui dicit᷑ brieserta uenuĩt ubi
deus̃ cũ eis esset offendunt. Et conserto p̃¬
lio robertus occiditur. ragnulphꝰ pulne¬
sauciato ⁊ aliis quibusdã occisis ceteri ad
sua quiq discedunt Et qm̃ ragnulphus
et robertus de p̃cedentiũ se uidicta qui
contra suũ ordinẽ alt̾ abbatiã sc̃ĩ hylarii.
alter abbatiã sc̃ĩ martini presumpserat
castigari noluerũt in se ultionẽ experiri
.lx. inde interfecerũt. et capientes quẽdã
sũmã argenti frumenti ꝙͦ ⁊ uini ⁊ aĩalium
ab incolis terre ipiꝰ quesierũt ut cũ eis patẽ

Expanded text:
ti Britonibus, circiter quadringenti de Ligeri cum caballis egressi, Cinomannis civitatem adeunt. Qua depraedata, in regressu suo usque ad locum qui dicitur Brieserta veniunt, ubi Deus cum eis esset, offendunt. Et conserto praelio, Rotbertus occiditur, Ramnulfus plvulnerato, et aliis quibusdam occisis, caeteri ad sua quique discedunt. Et quoniam Ramnulfus et Rotbertus de praecedentium se vindicta, qui contra suum ordinem alter abbatiam Sancti Hilarii, alter abbatiam Sancti Martini praesumpserat, castigari noluerunt, in se ultionem experiri  60 circiter inde interfecerunt; et capientes quendam argenti, frumenti quoque et vini ac animalium ab incolis terrae ipsius quaesierunt, ut cum eis pacem
Abbreviated transcription (Latin):
citum. Statuto itaq die odo rex suorum¬
fretus auxilio wormatiã uenit. ⁊ honorifice
misit eum cũ honore in regnũ suũ. Interĩ
uerent ex nilla ꝑte sibi auxiliũ affuturum
iua xpĩanis ut egrederent᷑ delegatis hus
qui eos quo uellent ducerent. Cũq anmẽ
reuersi ciuitatẽ igne combusserũt igne cõ¬
busserunt. murosq quantũ placuit destaix¬
erunt atq ibi morati sunit usq mensem ꝓpe
ibi q castra metatus ꝓpe curitatẽ ne iterũ
obsideretur. Northinanni uero ꝑ mat̾nam
in secanã regressi indeq nauigantes et iter
ꝑ terram facientes luuiam fluuiũ ingressi
circa eius lictora sedem sibi firmauerunt.
Cirta autũpni temꝑa parisius regressi sũt
contra quos odorex uenit et nũciis intercur¬
rentib numerati ab eo reuersi a parisius re¬
tre et equestre agentes interritorio cõstãcie
ciuitatis circa castrum sc̃i laudi sedem sibi
faciunt ip̃m ꝙ castrũ oppugnare nõ cessãt

Expanded text:
citum. Statuto itaque die Odo rex fretus auxilio suorum Wormaciam venit, honorificeque misit eum cum honore in regnum suum petens, nerent ex nulla parte sibi auxilium adfuturum,via Christianis, ut egrediantur, delegatis his qui eos quo vellent ducerent. Cumque amnemreversi civitatem igne combusserunt murosque quantum placuit destruxerunt; atque inibi morati sunt usque mense pibique castra metati sunt prope civitatem, ne iterum ipsa obsideretur. Nortmanni vero per Maternam in Sequanam regressi indeque navigantes et iter per terram facientes, Luvam fluvium ingressi, circa eius littora sedem sibi firmant.Circa autumni vero tempora Parisius regressi, contra quos Odo rex venit; et nuntiis intercurrentibus munerati ab eo, regressi a Parisius retre et equestre agentes, in territorio Constantiae civitatis circa castrum Sancti Lauti sedem sibi faciunt ipsumque castrum oppugnare non cessant.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Deide circa purificationẽ sc̃e marie
iteiũ mouentes ꝑ teruennã iter arripiunt¬
et usq centula monasteriũ sc̃i Richarii ⁊ sc̃
walarici et oninia locti cuta mare mõsperia
et uicos deide ambianis ciuitatẽ atq cor¬

Expanded text:
s. Et circa purificationem sanctae Mariae iterum moventes, per Taruennam iter arripientes usque Centula monasterium sancti Richarii et sancti Walerici, omnia loca circa mare, monasteria et vicos indeque Ambianis civitatem atque Cor
Abbreviated transcription (Latin):
portã ipĩs turrs adeunt. ignẽ q supponũt
Et hn qui mfra erant fracti uulueribus
incendio capiũtur atq ad opprobriũ xp̃i¬
anorũ diuersis inter ficiũtur modis atq ĩ
flumine p̃cipitant᷑ indeq ipsam turrmi
destruũt. Post hec non cessant oppugnare

Expanded text:
portam ipsius turris adeunt ignemque subponunt, et hi qui infra erant fracti vulneribus et incendio capiuntur atque ad obprobrium Christianorum diversis interficiuntur modis atque in flumine praecipitantur. Indeque ipsam turrim destruunt. Post haec non cessant obpugnare
Abbreviated transcription (Latin):
tum cũ equitib et peditib atq onmi su¬
pellectili ueniũt Naues qͦ ꝑ mare sũmã
fsiuiũ ingresse regem tunctũ q ex̾citũ
eius fugere compulerũt atq hisam flu¬
uiũ transire fecerunt Tũc ambians ci¬
uitate ad hyemandũ sibi sedẽ ꝑauerunt
At franci uidentes uorthinãnoꝵ res ꝓsꝑe
cum ⁊ edemptione regni ageret. Ille u̾o
bellonagum uenit. et ita ambianis per¬
rexit ad exercendũ iniũctũ sibi negotiũ¬

Expanded text:
atque omni suppellectili veniunt. Naves quoque per mare Sumnam fluvium ingressae regem cunctumque exercitum eius fugere compulerunt atque Hisam fluvium transire fecerunt. Tunc Ambianis civitatem ad hiemandum sibi sedem parant Franci, videntes Nortmannorum res prospere cum . . . de redemptione regni ageret. Ille vero Bellovagum venit, et ita Ambianis perrexit ad exercendum sibi iniunctum negotiu
Abbreviated transcription (Latin):
in ciuitates. uicos habitatores usq ad niter¬
intionẽ deleuerunt. post sanctũ itaq
pascha nnchoatur tributũ ꝑsolui. spoli¬
te adunantur franti ut si northinanni
Northmãni uero sua castra mcendũt. Rex
siit et pars altera liuianiũ in regno ꝯdã

Expanded text:
 civitates, vicos, habitatores usque ad interitionem deletis. Post sanctum itaque pascha inchoatur tributum persolvi. Spolite adunantur Franci, ut, si Nortmanni Nortmanni vero sua castra incendunt atqusiit, atque pars Luvanium in regno quondam
Abbreviated transcription (Latin):
coloniã agrippinã palatia qͦ regũ ⁊ uillas
tũ habitatorib terre it̾sectio igne c. emauer̃t
Contra quos karolus imꝑator exertitum
dus uero ⁊ex nortinannoꝵ ad eum cxiit
Cui imꝑator regnũ fresonũ quod olĩ Roritꝰ¬
northinannꝰ tenuerat dedit. conugẽq ei
dedit gislam filiam lotharii regis. North¬
mannos q de suo regno ab ixe

Expanded text:
am Agrippinam, palatia quoque regum et villas cum habitatoribus terrae interfectis igne cremaverunt. Contra quos Karolus imperator exercituidus vero rex ad eum exiit, cui imperator regnum Fresonum, quod olim Roricus Danns tenuerat, dedit. Coniugemque ei dedit Gislam filiam Hlotharii regis Nortmannosque e suo regno abire