comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sermo cõmemorat. Et prȩcepit dñs pisci
& euomuit ionã in aridã. Prȩcepit ergo
bestiȩ. pręcepit morti semꝑ esurienti.
precepit abyssis & inferno. ut mundo resti¬
tuant saluatorẽ: Cuomuit autẽ hoc de¬
bemꝰ accipere qđ ex imis uiscerib mortis
uictrix uita remeauerit. atq eã ex imis

Expanded text:
sermo commemorat: Et praecepit Dominus pisci sermo commemorat: Et praecepit Dominus pisci et evomuit Jonam in aridam . Praecepit ergo bestiae, praecepit morti semper esurienti, praecepit abyssis et inferno, ut mundo restituant Salvatorem. Evomuit autem, hoc debemus accipere, quod ex imis visceribus mortis victrix vita remearit, a
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ perdidit: bestia esuriens custo¬
diuit. Plenis uiscerib famẽ patit᷑. & in
prȩdã quam obsorbuit nil sibi licere mirat᷑
Quis est iste qͥ intra auidos rictꝰ assumi potest:
Cibus est. corruptio non est. Traditur perdi¬
tionis ꝓsundo. & seruat᷑ ipsius mortis obse¬
quio. Quis est iste qui uastissimos sinus
periculoꝵ totus ingredit᷑ & sub altitudine
conclusus inmensa atq mortifera uitali
Aere pascit᷑. & demissus in alienã rerum
naturã in uitȩ exiliũ cum uita peregrinat᷑
& mortis suꝑstes adnuntiat uenturã mun¬
di salutẽ: Puto quod hic est dñs nr̃ itĩc
escã suã rapuit. & prȩdã suã captiuã con¬
tremuit Contremuit in quam. Nã & si no¬
uerat crucisixũ: tamen quẽ. non meminerat
reũ. non poterat tenere dãpnatum. quia¬
culpã non facit pęna sed causa. Quasi solitũ
cibum perditũ in mundi origine. hominẽ
deuoranit. sed magnã esse cibi ipsius digni¬
tatẽ prȩfocata cognouit. atq ideo diuinus

Expanded text:
hominum perdidit, bestia esuriens custodivit. Plenis visceribus famem patitur, et in praedam quam absorbuit, nihil sibi licere miratur. Quis est iste qui intra avidos rictus assumi potest, consumi non potest? Cibus est, corruptio non est, traditur perditionis profundo, et servatur ipsius mortis obsequio. Quis est iste qui vastissimos sinus periculorum totus ingreditur, et sub altitudine conclusus immensa atque mortifera, vitali aere pascitur, et dimissus in alienam rerum naturam, in vitae exsilium, cum vita peregrinatur, et mortis superstes annuntiat venturam mundi salutem? Puto quod hic est Dominus noster escam suam rapuit, et praedam suam captiva contremuit. Contremuit, inquam, nam si noverat crucifixum, tamen quem non meminerat reum, non poterat tenere daculpam non facit poena, sed causa. Quasi solitum cibum perditum in origine mundi hominem devoravit, sed magnam esse cibi ipsius dignitatem praefocata cognovit; atque ideo divinus
Abbreviated transcription (Latin):
angelicas deuiceris potestates. Non ergo
te degenerem uel despectũ faciat uita.
quẽ uel factura ꝓbat᷑ illustrẽ uel ꝓtulisse
grã sed cursũ fideles xp̃i ad suꝑna fiduci¬
alit̃ extollant Nã qui se cęlesti pretio
uident redẽptos. ad cȩlestia non dubitent
preparatos

Expanded text:
angelicas deviceris potestates. Non ergo angelicas deviceris potestates. Non ergo te degenerem ac despectum faciat vita, quem vel factura probatur illustrem protulisse, vel gratia, sed cursum fideles Christi ad superna fiducialiter extollant; nam qui se coelesti pretio vident redemptos, ad coelestia non dubitent praeparatos
Abbreviated transcription (Latin):
derit. Uideamꝰ ergo in ꝓphetȩ afflictio¬
nib apertissime prȩsiguratã & mortẽ. dĩu¬
pariter & resurrectionẽ. Qua propt̃ qđ
impletũ cernis in seruo: credere. non cunc¬
teris in dño. Quȩ cũ ita sint: ꝑspice o ho
Perspice quantũ ualeas. ut tandẽ tibi uilis
esse desinas. ut uel pro hoc erubescendis
subiacere uitus dedigneris. dũ generosi¬
tatem tuam de creatoris ac reparatoris
dignitate metiris. Habet causas quibuꝰ
se ip̃se consundat Cur indignis dominis
uicto corde subdatur. cui gła aterna
promitatur. Ac sic gemino priuilego
qui dudum diuine imaginis participati¬
one uidebaris honoratus. efficeris etiam
commertii nobilitate pretiosus. Vnde
quam fortis esse possis contra hostemtuũ
interroga statum tuũ. quod tibi dñs ad
debellandum in menbris tius mundi prin¬
cipẽ ac spirituales nequitias superandas
liberam contulit facultatem. Ac sic impos¬
sibile non putes ut transferri obtineas
in angelicas beatitudines. cum in hoc scło

Expanded text:
ctionibus apertissime praefiguratam et mortem pariter et resurrectionem. Quapropter quod impletum cernis in servo, credere non cuncteris in Domino. Quae cum ita sint, perspice, o homperspice quantum valeas, ut tandem vilis esse tibi desinas; ut vel pro hoc erubescendis subjacere vitiis dedigneris: dum generositatem tuam de creatoris et reparatoris dignitate metiris. Habet causas, quibus se ipse confundat, cur indignis dominis, victo corde, subdatur, cui gloria aeterna promittitur, ac si gemino privilegio, qui dudum divinae imaginis participatione videbaris honoratus, efficeris etiam commercii nobilitate pretiosus; unde tuam fortis esse possis contra hostem tuum, interroga statum tuum, quod tibi Dominus ad debellandum in membris tuis mundi principem, ac spiritales nequitias superandas, liberam contulit facultatem; ac sic impossibile non putes, ut transferri obtineas in angelicas beatitudines, cum in hoc saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
Recedite polluti clamauerunt cis. recedite.
abite. nolite tangere Iurgati quippe ft̃¬
& commoti. dixerunt inter gentes. non
addet ultra ut inhabitet in eis Ph f
PhE

Expanded text:
Recedite, polluti, clamaverunt eis: recedite, abite, nolite tangere. Jurgati quippe sunt, et commoti dixerunt inter gentes, Non addet ultra ut inhabitet in eis. » Phe
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uel factura ꝓbat᷑ illustre uel ꝓtulisse
gr̃a sed cursũ fideles xp̃i ad suꝑna siduci¬
alit̾ extollant. Nã qui se cȩlesti pretio
uident redẽptos. ad cȩlestia non dubitent
prȩparatos

Expanded text:
quem vel factura probatur illustrem protulisse, vel gratia, sed cursum fideles Christi ad superna fiducialiter extollant; nam qui se coelesti pretio vident redemptos, ad coelestia non dubitent praeparatos
Abbreviated transcription (Latin):
amiserunt. Si ergo transacta multitudo
generis humani per natiuitatem inruit
in carne per mortem aruit in puluere
uidelicet fęnum fuit. Quia igit᷑ mom̃tis
suis horae fugiunt: agite fr̃s km̃i ut in
boni operis mercede teneant᷑ Audite quid
sapiens salomon dicat. Quodcumq po¬
test manus tua facere instanter operare.
quia nec opus nec ratio nec scientia nec
sapientia est apud inferos quo tu ꝓperas
Quia ergo & uenturȩ mortis tempus igno¬
ramus & post mortem operari ñ possumꝰ.
superest ut ante mortẽ tempora indulta
rapiamus. Sic eñ mors ipsa cum uenerit
uincitur. si priusquã ueniat semꝑ timeat᷑¬

Expanded text:
amiserunt. Si ergo transacta multitudo amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere; videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, agite ergo, fratres charissimi, ut in boni operis mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare: quia nec opus, nec ratio, nec scientia, nec sapie. Quia ergo et venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus, superest ut ante mortem terapiamus. Sic enim sic mors ipsa cum venerit vincetur, si priusquam veniat semper timeat
Abbreviated transcription (Latin):
dum illam prȩuidere non possumus: ad illã
sine int̾missione prȩparem᷑. Promde sr̃s
mei in conditione mortalitatis ur̃e mentis
oculos figite. uementi nos iudici per fletus
cotidie & lamenta prȩparate Cum certa
mors maneat om̃ibus: nolite de temporalis
uitȩ ꝓudentia incerta cogitare Terrenarũ
rerum uos cura non ad grauet. Quantis lib&
enim auri & argenti molibus circundetur.
quibus libet pretiosis uestib induat᷑ caro :
quid est aliud nisi caro: Nolite ergo atten¬
dere quid habetis. sed quid estis. Quid uero
est popłs. Si uero fenum popłs non est:
ubi sunt qilli qui ea quȩ hodie colimus
nobiscum transacto anno beati felicis nata¬
licia celebrauerunt: O quanta & qualia
de presentis uitȩ ꝓuusione cogitabant. sed
subripiente mortis articulo repente in his
quȩ ꝓuidere nolebant muenti sunt. et
cuncta simul temporalia quȩ congre¬
gata quasi stabiliter tenere uidebantur

Expanded text:
dum illam praevidere non possumus, ad illam dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet; quantislibet enim argenti et auri molibus circumdetur; quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro; quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere, quid habetis, sed quid estis. Vultis audest populus ; si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus vobiscum, transacto anno beatae Felicitatis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae providentia cogitabant! sed subripiente mortis articulo repente in his, quae providere nolebant, inventi sunt; et cuncta simul temporalia, quae tractata quasi stabiliter habere videbantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad excutiendam uero mentis nr̃ȩ desidiã
etiam exteriora dãpna ꝑ similitudinem
Ad medium deducunt᷑. ut ꝑ hȩc animus
ad suam custodiã suscitetur. Nam dicitur
Hoc autem scitote. qm̃ si sciret paterfamuiliaᷤ
qua hora fur ueniret: uigilaret utiq & non
sineret ꝑfodi domũ suam Ex qua prȩmissa
similitudine etiam exhortatio subinfertur
cum dicit᷑ Et uos estote parati. quia qua
hora non putatis silius hominis ueniet
Nesciente. autem patrefamilias fur domũ ꝑfou¬
dit. quia dum a sui custodia sp̃s doriuut:
impusa mors ueniens cartus nr̃e habitaculũ
inrumpit. & eum quem dominus domꝰ inue¬
nerit dormientẽ necat. quia cũ uentura
dãpna sp̃s minime prȩuidet. hunc mors
ad supplicium nescientẽ rapit. Furi autem
resisteret si uigilaret. quia aduentũ iudiciᷤ
qui occulte aniniã rapit p̃cauens: ei pęniten¬
do occurreret. ne impęnitens periret
Horam uͦ ultimã dñs nr̃ idcirco uoluit esse.¬
incognitã. ut semꝑ possit esse suspecta. ut

Expanded text:
Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et nero mentis nostrae desidiam, sineret perfodi domum suam. Ex qua praemissa similitudine etiam exhortatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, Filius hominis veniet. Nesciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem, necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco noincognitam, ut semper possit esse suspecta, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quam psalmus canit immutatio dexterae.
excelsi. ut qui nunc humiles gaudent mi¬
iustrare conseruis. tunc super dñi mensam
sublimes uitȩ perpetuȩ dapibus alantur¬
& qui hic intẽptationibus iniuste iudicati
cum dño ꝑmanent. illic cum eo super
tẽptatores suos iusti uidices ueniant. et
quanto huic mundo magna humilitate
despecti sunt: tanto tunc acceptis sedibuᷤᷤ
maiore culmine potestatis excrescant

Expanded text:
quam psalmus canit immutatio dextrae Excelsi , ut qui nunc humiles gaudent ministrare conservis, tunc super Domini mensam sublimes vitae perpetuae dapibus alantur; qui hic in tentationibus injuste judicati cum Domino permanent, illic cum eo super tentatores suos justi judices veniant, et quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc acceptis sedibus majore culmine potestatis excrescant
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi fr̃s dies ualde uenerabiliꝰ.
omnium scõrum sollẽpintates prȩcel¬
lens. Ad est in quã dies ptȩclaca dies
inclita. dies in qua  mundo migrasse
creditur uirgo Maria. Et ideo cũ
suna exultatione laudes intonet
mniuersa terra. tantȩ iutginus ilłus¬
trata exceffii. quia & indignum
ualde est. illius recordationis
honore. ꝑ quam meruinꝰ suscipere
iudicandũ est:  eum sc̃orũ cele¬
bramꝰ uictoria martyrum. illius
sollẽpnitatẽ illis non prȩferamꝰ. quȩ
huic mundo edidit principẽ mar¬
trun In hac siguidem die cõpetent̃
sponso ilłi cęlesti ꝓclamat uirgo ora¬
Ria Teniusti manũ dexterã meam
&e in uoluntate tua deduxisti me
ce cum gła suscepisti me Hodie
inquã ce ipsa ab sponso filio &e dño
congrue audit Iam hiems transuc
imber abuit & recessit durge ꝓxima
mea. sponsa mea. colũba mea & ueni
Hoc idcireo diximꝰ fr̃s. quia sicut am
in consuetudinẽ xp̃i suscepit deccła.
hodierua die ad cęlos assũpto fuisse

Expanded text:
dilectissimi fratres, venerabilis dies omnium sanctorum solemnitates praecellens, adest inquam, dies praeclara, dies inclyta, dies in qua e mundo migrasse creditur virgo Maria. Et ideo cum magna exsultatione laudes insonet universa terra, tantae virginis illustrata excessu, quia et indignum valde est ut illius recordationis honore per quam meruimus suscipere judicandum est, ut cum sanctorum celebremus victorias martyrum, illius solemnitatem illis non praeferamus quae huic mundo edidit Principem martyrum. In hac siquidem die competenter sponso illi coelesti proclamat beata Virgo Maria: Tenuisti manum dexteram meam; et in voluntate tet cum gloria assumpsisti me. Hodie, inquam, et ipsa a sponso, filio, et Domino congrue audit: Jam hiems transiit, imber abiit et recessit. Surge, proxima mea, sponsa mea, columba mea, et veni. Haec idcirco dicimus, fratres, quia sicut jam in consuetudinem Christi suscepit Ecclesia, hodierna die ad coelos assumpta fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
beati miellaslas
AREHANGBLTOTO
orbe uenerandam.
ipsus & opere con¬
ditã & consecratam
nomine demonstrat aeccła. non metalloꝵ
fulgore sed prunlegio cõmendata signoꝵ.
uili facta scemate sed celesti prȩdita uir¬
tute. ut pote quã fragilitatis humanę me¬
ꝓcidamꝰ humiles ante eũ . &

Expanded text:
beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed coelesti est praedita virtute, ut pote quia fragilitatis humanae mecidamus humiles ante illius m
Abbreviated transcription (Latin):
Sed in eo qđ ueritas dicit om̃is seriba doꝰ
in regno celorũ similis est homini patrifami¬
lias intelligi ualet. quia non de his qui fuert̃
sed de. Ins qui in ȩcła esse poterant lo¬
quebat᷑. Qui tunc noua & uetera ꝓferunt
cuni utriusq testamenti prȩdicamenta uo¬
cibus & moribus loquuntur. Quod tamen
intelligi & aliter potest. Uetustum quippe
humani generis fuit ad inferni claustra
descendere ꝓ peccatis suis supplicia ȩt̃na
tolerare Cui per mediatoris Aduentum
nouũ aliquid accessit. ut si hic recte stu¬
trare. & homo in terra editꝰ a corruptibili
uita moriat᷑ in celo collocandus Et uetus
itaq est ut ꝓ culpa humanum genus in
ȩterna pena intereat. & nouum ut con¬
uersus in regno uiuat. Quod ergo in con¬
clusione locutionis suȩ dñs subdidit: hoc

Expanded text:
Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias, intelligi valet, quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant loquebatur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte stutrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione loc
Abbreviated transcription (Latin):
suauitate regni & uetusta dicere de ter¬
rore supplicu. ut uel poenȩ terreant quoᷤᷤ
prȩmia non inuitant. Audiat de regno qđ
anet. audiat de supplicio unusquisq quod
timeat. ut torpentẽ. animum & terrae.
uehement̃ inherentem si amor ad regnum
non trahit. timor minet. Ecce enim de
gehenne expressione dicit᷑. ibi erit fletus
& stridor dentim. Sed quia presentia gan¬
dia sequunt᷑ ꝑpetua lamenta: hnc fr̃s km̃i
uanam letitiam fugite. si illic flere. formi¬
datis. Nemo etenĩ potest hic gaudere. cum
sđo. & illic regnare cum dõ Lemporalis itaq
loctitiȩ fluxa restringite. carnis uolupta¬
tes edomate. Quicquid animo ex presenti
sdo arridet: ex consideratione ȩterni ignis
Amarescat. Quicquid in mente. pueriliter
hilarescit: hoc discipliuę iuuenilis censu¬
ra coherceat. ut dum sponte. temporalia
fugitis: Aeterna gaudia sine. labore.¬

Expanded text:
icere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntur perpetua lamenta, hic, fratres charissimi, vanam laetitiam fugite, si illic flere formidatis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore
Abbreviated transcription (Latin):
tem habuit sed ad elationẽ: quasi de
acceptis opibus tumuit. Et quia ei
uerba defluebant de scientia: quasi
micae cadebant de mensa. At contra
iacentis pauperis uulnera lingebant
canes: Nonnunquã solent in sacro
eloquio per caues praedicatores
intelligi. Canũ etenĩ lingua uulnuᷤᷤ
dũ lingit curat. quia & doctores
scĩ dum in confessione peccati nr̃i
nos instruunt: quasi uulmis mentis
per linguã tangint. Et quia nos
loquendo a peccatis eripiunt: quasi
tangendo uulnera ad salutẽ. reducunt
Quia etenĩ canum nomine prȩdicatoꝵ
lingua signat᷑. dño per psalmistam

Expanded text:
tem habuit, sed ad elationem, quasi de tem habuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes: nonnunquam solent in sacro eloquio, per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua, vulnus dum lingit curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt, et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt, Quia enim canum nomine, praedicatorum lingua signatur, Domino per Psalmistam
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie splendide. nisi iudaicũ popłin
signat. qui cultum uitae exterius
habuit. qui acceptę legis deliciis ad
nntorem usus est non ad utilitatẽ:
Quẽ uero lazarus ulceribus plemis.
nisi gentilem popłm siguralit̃ expri¬
mit. qui dum conuersus ad dñm
peccata sua consiteri non erubuit.
huic uulnus in cute suit: In cutis
quippe uulnere uirus a uisceribus
trahitur. & foras erumpit. Quid
est ergo peccatoꝵ confessio nisi quę¬
dam uulnerũ ruptio: Quia peccati
uirus salubriter aperit᷑ in c̃fessione.
qđ pestifere latebat in m̃te Uuluera
etenĩ cutis in superficiem trahunt
humorẽ putredinis. Et consitendo
peccata quid aliud agimꝰ. nisi malum
qđ in nobis latebat aperimus: Sed
latarus uulneratꝰ cupiebat saturari
de micis quae cadebant de mensa
diuitis. & nemo illi dabat. quia genti¬
lem queniq ad cognitionem legis admit
tere. superbus ille popls despiciebat
Qui dum doctrinã legis non ad carita¬

Expanded text:
quotidie splendide, nisi Judaicum populum quotidie splendide, nisi Judaicum populum significat, qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem? Quem vero Lazarus ulceribus plenus nisi gentilem populum figuraliter exprimit? Qui dum conversus ad Deum peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulnerum ruptio? Quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Vulnera etenim cutis in superficiem trahunt humorem putredinis. Et confitendo peccata quid aliud agimus, nisi malum quod in nobis latebat aperimus? Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micdivitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemquam ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrinam legis non ad charita
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i prius seruanda
est ueritas historiae. et
postmodũ requirenda
spũalis intelligentia allego¬
riae. Tunc nãq allegoriȩ
fructus suauiter carpitur.
cum prius per historiam
ueritati radice solidatur
Sed quia non numquam
allegoria fidẽ ȩdificat &
historia moralitatem. nos
quia anctore dõ iã sidelib
loquimur: non ab re credi¬
mus. si ipsũ loquendi or¬
dinẽ postponamus. quatinꝰ
qui fidem ĩa firmã tenetis.
prius de alligoria aliquid
breuiter audire debeatis. et
quod uobis de moralitate historiȩ
ualde est necessarium: hoc in exposi¬
tionis nr̃ae ordine seruet᷑ extremũ.
quia ea plerumq solent melius
recoli. quȩ contingit postmodum
audiri. Sensus ergo allegoricos
sub breuitate transcurrimus. ut ad
moralitatis latitudinẽ cituis uenire
ualeamus. Homo quidã erat diueᷤ.
qui induebatur purpura & bisso. &
epulabat᷑ cotidie splendide. Quem
fr̃s km̃i quem diues iste qui induebat᷑
purpura & bisso & epulabatur

Expanded text:
rissimi, prius servanda est veritas historiae, et postmodum requirenda spiritalis intelligentia allegoriae. Tunc namque allegoriae fructus suaviter carpitur, cum prius per historiam in veritatis radice solidatur. Sed quia nonnunquam allegoria fidem aedificat, et historia moralitatem, nos qui auctore Deo jam fidelibus loquimur, non abs re credimus si ipsum loquendi ordinem postponamus, quatenus qui fidem jam firmam tenetis prius de allegoria aliquid breviter audire debeatis; et quod vobis de moralitate historiae valde est necessarium, hoc in expositionis nostrae ordine servetur extremum, quia ea plerumque solent melius recoli quae contingit postmodum audiri. 2. Sensus ergo allegoricos sub brevitate transcurrimus, ut ad moralitatis latitudinem citius venire valeamus. Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Queminduebatur purpura et bysso, et epulabatur
Abbreviated transcription (Latin):
retributionis głam conspicitis: de temporali
iniuria non doletis. lolerate ergo aduersa¬
rios ur̃os. sed ut fr̃s diligite quos toleratis
Aeterna pręmia pro dãpnis temporalibus
quęrite Nec̃ quisquam ur̃m sius se urib
hanc implere posse considat. sed optiuete
precibus ut ipse. hanc qui imperat prestet
Et scimꝰ quia petentes libenter exaudiet.
quando hoc petitur largiri quod iubet:
Cum continue pulsatur in prece: opitulat᷑¬

Expanded text:
retributionis gloriam conspicitis, de temporali retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concit
Abbreviated transcription (Latin):
& int̾ contumelias ꝓximi custoditur ab
odio & inter flagella dĩ compescitur a
murmuratione. Nec hȩc agentes retri¬
bui nobis pręsentia bona requiranus
Nam ꝓ labore patientię bona speranda
sunt sequentis iuitȩ. ut tunc prȩmiuni
nr̃i laboris incipiat. quando om̃is iam
labor sundit̾ cessat. Unde & ꝑ psalmis¬
tam dicitur. Non infinẽ obliuio erit
pauperũ. patientia pauperum ñ peribit
infinem. Quasi eium perisse patientia
pauperũ cernitut. cum nil pro illa in
hac uita humi libiis recõpesat᷑. Sed pa¬
quia tunc eius gła percipit᷑ cum simul
om̃a labor iosa terminant᷑ Seruate gͦ
sr̃s in mente patientiam. eamq cũ res
exigit exercete in operatione. Nullum
ur̃mn ad odiũ ꝓximi contunielosa uerba
cõmoueant. nulla periturarum rerum
dãpna ꝑturbent Si enim fixa mente. man¬
sura dãpna ꝑtinescitis: dãpna rerum tran¬
seuntium grauia non putatis. Di aeternę.

Expanded text:
 inter contumelias proximi custoditur ab  inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona praesentia requiramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed paquia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
ce
susceptum. Nullo iste gladio percussus
occubuit. & tamen coronã patientiȩ quã
in mente tenuit. in egressione percepit
robamꝰ cotidie uerum esse quod ante nos
dictum est. quia scã aecdã electorum
Noribus plena habet in pace lilia. in
bello rosas. Sciendum preterea est. quod
tribus modis uirtus patientiȩ exerceri
solet. Alia namq sunt quȩ adõ. alia
quȩ ab antiquo aduersario. alia quae a
primo sustinemꝰ. A ꝓximo namq ꝑsecu¬
tiones dãpna & contumelias. ab antiquo
enĩ aduersario tẽptamenta. ado autem
flagella toleramus. Sed in om̃ib hnstrib
modis uigilanti oculo semetipsam debet
mens circũspicere. ne contra mala pximi
ꝑtrahat᷑ ad retributionẽ mali. nec contra
tẽptamenta aduersaru seducat᷑ ad delec¬
tationem uel consensum delicti. nec ẽtra
flagella opificis ad excessum ꝓruat mar¬
murationis. Perfecte enĩ aduersarius
uincitur. quando mens nr̃a & inter tẽp¬
tamenta eis a delectatione. atq consensu.¬

Expanded text:
e susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est qtribus modis patientia exerceri solet. Alia namque sunt, quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, et damna, et contumelias; ab antiquo enim adversario tentamenta, a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetiipsam debet mens circumspicere: ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione atque consensu,
Abbreviated transcription (Latin):
Quõ euntes. & undẽ uenientes: Quid fẽmi¬
nantes in lacrimis: Quę sunt semina
Qui manipuli: Cuntes in moitẽ uenientes
a morte: Eurites nascendo. uenentes resur¬
gendo. Deminantes opera bona metentes
mercedem eternam Semina gͦ sunt nr̃a.
quicquid fecerimꝰ boni manipuli nr̃i. qđ
in fine recipiemus. Siergo bona sunt se¬
mina bona opera: quare cũ lacrimis
cum hilarem datorẽ diligat ds̃: Hic¬

Expanded text:
e venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datorem diligat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ iudȩox uel omniũ repborũ ad ap̃m
conuerti nolentiũ significat in die iudicu
puniendã. ut ꝑ duos seruos fideles utriusq
immicos qui eũ regnare suꝑ se noluerunt
impietas eorũ qͥ uerbũ fidei aut nunquane
audire aut male interpretando corrũpere
maluerunt. ꝑ messionẽ ruris ñ seminati
eorũ etiã quos uerbũ dĩ nec audire c̃tigit
discussio signet᷑. Quib quinq ꝑsonis omne
genꝰ humanũ qđ in die iudicu futurum est
exprimit᷑. Et his dictis ꝓcedebat ascendens
herusolimã. Finita parabola ascendit hie.¬
rusolimã. ut ostendat de eiusdẽ maxime.
ciuitatiᷤᷤ euentu parabolã fuisse. pręnussam.
que ñ longo post tẽpore & ipsũ occisura.
& ob odiũ regni eiꝰ hostilisit clade peritura

Expanded text:
etatem Judaeorum vel omnium reproborum ad Christum etatem Judaeorum vel omnium reproborum ad Christum converti nolentium significat, in die judicii puniendam, ut per duos servos fideles, utriusquinimicos qui eum super se regnare noluerunt impietas eorum qui verbum fidei aut nunquam audire, aut male interpretando corrumpere, maluerunt, per messionem ruris non seminati eorum etiam quos verbum Dei nec audire contigit, discussio signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum quod in die judicii futurum est exprimitur. Et his dictis, praecedebat, ascendens Jerosolyma. Finita parabola, ascendit Jerosolyma, ut ostendat de ejusdem maxime civitatis eventu parabolam fuisse praemissam, quae non longo post tempore et ipsum occisura, et ob odium regni ejus hostili sit clade peritura
Abbreviated transcription (Latin):
habens habet idest bene utit᷑. Quȩ gr̃arũs
mutatio qm̃ in hac uita geri solet: notandũ
qđ illud dñi redeuntis examen etiã nunc
ex parte celebrat᷑. sed tunc est uniuersaliter
implendũ Cotidie namq accepto a patre
regno redit. quia peregrinantis in terra
aeccłȩ. semꝑ statũ conspicit. Cotidie in tantq
fidelium seruoꝵ numero hinc pecuniã neg&¬
t̾iaturo cõmendat. in altero modũ consũmati
operis examinat. Hunc fidelit̃ prudenterq
laborantẽ. amplioriᷤ gr̃ȩ nunere donat. illũ
desidia mollẽ & marcida lirxus otia sectantẽ
& eo qđ dederat priuat. Uerũ uniuersali
manifestatõ iudicio qđ dictu quoq t̾ribile
est. multi qͥ ad docendũ uidebant᷑ idonei.
oh negligentiȩ suȩ noxam inter indoctos
eximiȩ deuotionẽ inter apłicos doctores
prȩmia sũma ꝑcipient. Qui enĩ recipit ꝓ¬
phetam in nomine. ꝓphetȩ: accipiet mnerce¬
illos qui noluerunt me regnare. suꝑ se.
adducite huic. & int̾ficite. ante me Impi¬

Expanded text:
habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae semper statum conspicit: quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinatur: hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat, privat. Verum universali manifestato judicio, quod dictu quoque terribile est, multi qui ad docendum videbantur idonei, ob negligentiae suae noxam inter indoctos eximiae devotionem inter apostolicos doctores praemia summa percipient. Qui enim recipit prophetam in nomine prophetae, merceillos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. Impi
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs martyribus conue¬
nire. sed fi menbra xp̃i sumꝰ
sicut esse debemus: Ad om̃s nos pertinere in¬
celligamus. Qui seminant inquit in lacrimiᷤᷤ.
in gaudio metent Cuntes ibant & flebant
mittentes semina sua uenientes autem uem

Expanded text:
is martyribus convenire: sed si membra Christi sumus, sicut esse debemus, ad omnes nos pertinere intelligamus. Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes
Abbreviated transcription (Latin):
oculos moribus prȩcendat Iste ualꝰ¬
itaq iam sc̃s est. admoneatur ut crescat
Ille uero qui adhuc miquid est: admoneat᷑
ut corrigat᷑. quatinus quisquis se ad sacer¬
dotem iunxerit. sale sermonis illius conditꝰ
recedat. Hȩc fr̃s uobiscum sollicite cogi¬
tate. hȩc ꝓximis nr̃is impendite. om̃i potenti
do fructum uos reddere de negotio quod
Accepistis parate. Sed ista quȩ dicinus
meluis apud uos orando quam loquendo
oꝑtinebimus

Expanded text:
oculos moribus praetendat. Iste oculos moribus praetendat. Iste itaque jam sanctus est, admoneatur ut crescat; ille vero adhuc iniquus est, admoneatur ut se corrigat, quatenus quisquis se ad sacerdotem junxerit, sale sermonis illius conditus recedat. Haec, fratres, vobiscum sollicite cogitate, haec et proximis vestris impendite; omnipotenti Deo fructum vos reddere de negotio quod accepistis parate. Sed ista quae dicimus melius apud vos orando quam loquendo obtinebimus
Abbreviated transcription (Latin):
deremꝰ sine cessatione quid sumꝰ. pensemus
negotĩ nr̃m. pensemꝰ pondus qđ suscepimꝰ
Faciamꝰ cotidie nobiscũ rationes. quas cũ nr̃c
iudice habemꝰ. Et sic debemꝰ agere curam
nr̃i ut non negligamꝰ curã ꝓximi. ut quisqͥ
ad nos iungit᷑. ex linguȩ n̾rẽ sale condiat᷑
Cum uacantẽ quempiã & lubricũ uidemus
admonendus est ut conuigiostudeat frena¬
re imquitatẽ suam. quatinuis ꝑ hoc qued
licet discat superare qđ non licet. Cum
coniugatũ udem̾: admonendus est ut sic
exerceat curã scłi. ne post ponat aniorem
di Sic I placeat uoluntati coniugis.
ut nortit nq̃ displiceat conditoris. Cum
mn. Inclericũ uidemꝰ: admonendus¬
manũ no est quatinꝰ sic uiuat ut exemplũ
uitȩ scłaribus prebeat. ne si quid
in illo iuste reprehendit᷑. ex enis uitio ipsa
religionis nr̃e estimatio grauetur. Cum
monachũ nidemus: admonendus est ut
reuerentiã habitus sui in actu. in locutione.

Expanded text:
deremus sine cessatione quid sumus, pensemus deremus sine cessatione quid sumus, pensemus negotium nostrum, pensemus pondus quod suscepimus. Faciamus quotidie nobiscum rationes, quas cum nostro judice habemus. Et sic debemus agere curam nostri, ut non negligamus curam proximi, ut quisquis ad nos jungitur ex linguae nostrae sale condiatur. Cum vacantem quempiam et lubricum videmus, admonendus est ut conjugio frenare studeat iniquitatem suam, quatenus per hoc quod licet discat superare quod non licet. Cum conjugatum videmus, admonendus est ut sic exerceat curam saeculi, ne postponat amorem Dei; sic placeat voluntati conjugis, ut non displiceat conditom clericum videmus, admonendus est quatenus sic vivat, ut exemplum vitae saecularibus praebeat, ne si quid in illo juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravetur. Cum monachum videmus, admonendus est ut reverentiam habitus sui in actu, in locutione,
Abbreviated transcription (Latin):
uacui redimus qui pastorũ nomen habu
ostendere non habemꝰ. Hic pastores uocati
sumus & ibi gregẽ non ducimꝰ Seid nũ quid
si nos negliginius om̃ps ds̃ deserit oues suas:
Nullomodo. Nlam ipse eas sicut ꝑ ꝓphetã
pollicitus est ꝑ semetipsum pascet. omnesq
quos prȩordinauit ad uitam flagellorum
stimulis ac cõpunctioniᷤᷤ sp̃u erudit Et ꝑ
nos quidẽ fideles ad scm̃ baptisma ueniunt.
piunt. atq ipsi ad regnũ celeste ꝑtingunt
& ecce nos ꝑ negligentiã nr̃am deorsum
tendimꝰ. Ingrediunt᷑ decti sacerdotum
manib expiati cęlestem patriam. & sacerdo¬
tes ipsi per uitam reprobã ad inferni suppli
cia festinant. Cui ergo rei cui similes di¬
xerim sacerdotes malos. nisi aquȩ baptisma¬
tis quȩ peccata baptiratorũ diluens illos
ad regnũ celeste. mittit. & ipsa in coaclas
descendit. Lueamꝰ hȩc fr̃s. conueniat
actioni nr̃ȩ ipsum ministeriũ nr̃m De.
ꝑ quã om̃ps ds̃ cotidie ałios soluit. Consi¬

Expanded text:
acui redimus, qui pastorum nomen habuiostendere non habemus? Hic pastores vocati sumus, et ibi gregem non ducimus. 18. Sed nunquid si nos negligimus, omnipotens Deus deserit oves suas? Nullo modo; nam ipse eas, sicut per prophetam pollicitus est, per semetipsum pascit , omnesque quos praeordinavit ad vitam, flagellorum stimulis, compunctionis spiritu erudit. Et per nos quidem fideles ad sanctum baptisma veniunt, piunt, atque ipsi ad regnum coeleste pertingunt. Et ecce nos per negligentiam nostram deorsum tendimus. Ingrediuntur electi sacerdotum manibus expiati coelestem patriam, et sacerdotes ipsi per vitam reprobam ad inferni sucia festinant. Cui ergo rei, cui similes dixerim sacerdotes malos, nisi aquae baptismatis, quae peccata baptizatorum diluens, illos ad regnum coeleste mittit, et ipsa postea in cloacas descendit? Timeamus haec, fratres, conveniat actioni nostrae ipsum ministerium nostrum. per quam omnipotens Deus quotidie alios solvit. Consi
Abbreviated transcription (Latin):
herodis feritas cum refert᷑: confusa
sunt uiscera. corda tremuerunt.
caligauit iusus. hebuit intellectus.
ansugit auditus. Ant quid constat in
sensibus humanis. quando ꝑdit iurtu¬
tum magnitudinẽ criminũ magnitudo:
Herodes inquit tenuit iohannem. & alli

Expanded text:
Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et alli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetarũ. lucerna mundi. prȩcursor
medius trinitatis. Et hic tantꝰ datui
incestui. tradit᷑ adultere. ad dicitur

Expanded text:
prophetarum, lucerna mundi, praeco judimedius Trinitatis, datur incestae, traditur adulterae, addicitur
Abbreviated transcription (Latin):
decorus: & quãuis sȩculari actui deditus.
cultores supplex. beniuolus ac deuotus.
Pergens igitur filius chosdroe contra eracliũ
uixta danubiũ fluuiũ cum suo c̃sedit exer¬
citu. Tandẽ inspirante dementia saluatori
utrisq principibus placuit. ut ipsi singuli
in medio ponte fluminis dimicaturi con¬
fligerent. & cui sors uictoriã contulisset
ipse sine dãpno utriusq exercitꝰ imperiũ
usurparet. Decretũ eciã cum inramento

Expanded text:
decorus, et quamvis saeculari actui deditus, decorus, et quamvis saeculari actui deditus, cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento
Abbreviated transcription (Latin):
fintimã regionẽ uastauit. incendit. atq
prȩdauit. Ad sepulchrũ ergo đmi cũ uo¬
lusset accedere : territus rediit. sed tam̃
ligni salutaris partẽ quam religiosa regina
ibi in testimoniũ uirtutis reliquerat asporta¬
uit fecerat namq turrĩ argenteã. in qua
int̾lucentibus genimis thronũ extruxerat
aureũ. ubi solis quadrigã & lunȩ uel stella¬
rum imagines collocauerat. atq ꝑ occultaᷤᷤ
fistulas atq meatꝰ aquã adduxerat. ut qͣsi
ds pluuiã desuꝑ uideret᷑ infundere. Et
subterraneo specu equis in cireuitu trahen¬
tibis circũacta turris fabrica moueri ui¬
debat᷑. & quasi quodã modo rugitũ toni¬
trui uxta possibilitatẽ artisicis m̃tiebat᷑
In hoc itaq loco sedem sibi parauerat. atq
uixta eã quasi collega dĩ crucẽ dñicam
posuerat. filioq suo regno tradito ipse in
fanũ huiuscemodi residebat. Illo itaq tẽ¬
pore eraclius arcẽ tenebat imperii. uir
armis strenuus. lingua cruditꝰ. corpore

Expanded text:
finitimam regionem vastavit, incendit atque praedavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adDeus pluviam desuper videretur infundere. Et dum subterraneo specu equis in cirtibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, lingua eruditus, corpore
Abbreviated transcription (Latin):
EPORE
ILLO POSTQŨA
CONSTARIT INO
Augusto contra
marentiũ tiran
Aad bellum. signũ
feliciter optinente
triumphũ ab helena iam dicti principis
matre sc̃a crux fuisset inuenta. atq per
uoti cõpos effecta. ita salutare lignũ fecit
secari ꝑ mediũ. ut & crucẽ constantinopoli
menbris dñicis aptata supplicio. ibidẽ glo¬
rificata ueneraret᷑ a popło. Multorũ itaq
temporũ labente curriculo. cũ exigente mole
peccaminũ flagellari ꝑnutteret dñs popłm
cristianũ per seuitiã pdganoꝵ. chosdroe qđã
ꝓfanꝰ & impius regnũ est adeptꝰ persarum:
Qm in tantã ꝓrumpere ausus est ꝓteruam
ut ab incolis uicinarũ gentiũ quas impecu
uastans barbarico suo nefando subiugauerat
dominio coli se iuberet ut dm. & nocari
regem regũ. & dñm dominantiũ. Nec hoc

Expanded text:
pore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium tyrann ad bellum, signum feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exigente mole peccatorum hominum, flagellari permitteret Dominus populum Christianum per saevitiam paganorum, Chosroe quidam profanus et impius regnum est adeptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc
Abbreviated transcription (Latin):
recusantẽ. Ideo enĩ scoꝵ per litteras tra¬
dunt᷑ exempla. ut unusquisq ꝓ qualitate
sexus & ꝓ ȩtate. annox modũm sui ꝓpositi
teneat: & sicut ꝑ uirginẽ uirgines ita ꝑ
coniugẽ roniuges iuncere scłm pro ap̃i
amore studeant. ac repugnatione. animi
mundi dulcia recusantes & eiꝰ non recu¬
santes austera ad delectationes ꝑpetuas
& ad gandia ȩterna ꝑtingant: Haec
dicentes non uituperamꝰ coniugum casta

Expanded text:
recusantem. Ideo enim sanctorum per litteras trarecusantem. Ideo enim sanctorum per litteras traduntur exempla, ut unusquisque pro qualitate sexus, et pro aetate annorum modum sui propositi teneat, et sicut per virginem virgines, ita et per conjugem conjuges vincere saeculum pro Christi amore studeant, ac repugnatione animi mundi dulcia recusantes, et ejus non recusantes austera, ad delectationes perpetuas et ad gaudia aeterna pertingant. Haec dicentes non vituperamus conjugum casta
Abbreviated transcription (Latin):
UN
INITOTO
mundo uirgineus flos MARIꝑ mimiar¬
cessibiles coronas innectat & sceptrigerã
pudoris aulam immaculato conseruet
affectu : eousq integritas ꝑseuerauit ad
palmã. ut in puellis tropheum sc̃ĩtatis
arriperet. & ꝑ uestigia matris uirginis
ad cęlestẽ thalamũ perueniret Hinc
est qđ anulo fidei agnes se. asserit subar¬
ratam. & clamat se amori constrictam
O qu̾a immitabile uirginib uirgo tui tra¬
didisti amoris exemplũ. O quã sc̃m pec¬
toribus dandũ in uirgineis tribiusti respon¬
sum. contẽpnendo mundi diuitias. ex se¬
crando carnis concupiscentias. & solam
xp̃i pulchritudinẽ ad amando. Accedite
ad puellã puellȩ. & discite in annis
infantiȩ. quales in pectore suo circa
amorem xp̃i flãmas accendit. Dicit se
amatori suo seruare fidem. & eiꝰ corpiᷤ
concupiscere solũ. qui ꝓ amore hominũ
mortis non recusauit interitũ. Discite
uirgines xp̃i amorẽ in puella feruentem.
& om̃s mundi diuitias uelut stercora

Expanded text:
um in toto mundo virgineus flos Mariae immarcescibiles coronas innectat, et sceptrigeram pudoris aulam immaculato conservet affectu; eo usque integritas perseveravit ad palmam, ut in puellis tropaeum sanctitatis arriperet, et per vestigia Matris virginis ad coelestem thalamum perveniret. Hinc est, quod annulo fidei Agnes se asserit subarratam, et clamat se amore constrictam. O quam imitabilis virginibus virgo, cui tradidisti amoris exemplum! O quam sanctum pectoribus virgineis tribuisti responsum, contemnendo mundi divitias, exsecrando carnis concupiscentias, et solam Christi pulchritudinem adamando! Accedite ad puellam, puellae, et discite in annis infantiae 538 quales in pectore suo circa amorem Christi flammas incenderit. Dicit se amatori suo servare fidem, et ejus corpus concupiscere solum, qui pro amore omnium mortis non recusavit interitum. Discite, virgines Christi, amorem in puella ferventem, et omnes mundi divitias velut stercora
Abbreviated transcription (Latin):
t nouerit caritas ur̃a quantũ ualu¬
Uerit oratio scĩ Sł eenani martyris:
tium uestimenta seruabant᷑. tamquã in
manu om̃ium ipse lapidare uideretur
illũ lumen de celo. & cadens in terram
audiuit uocẽ magnã dicentem sibi
Saule saule. quid me ꝑsequeris: Durũ

Expanded text:
t noverit Sanctitas vestra, quantum valuerit oratio sancti Stephani martyris, tium vestimenta servabantur, ut tanquam in manibus omnium ipse lapidare videretur,illum lux de coelo; et cadens in terram audivit vocem de coelo dicentem sibi: Saule, Saule
Abbreviated transcription (Latin):
Ncotidiana uobis sollẽpnitat
laborantibus pauca loquenda
sunt. Et fortasse hȩc utilius
proderunt. quia sepe & alimenta
quȩ minus sufficiunt auidius
sumuntur. Lectonis ergo euan¬
gelicȩ suminatĩ sensũ statui non ꝑ
singula uerba discutere. ne. dilec¬
tionẽ urãm ualeat sermo plixior
expositionis onerare. Ecce audistis

Expanded text:
otidiana vobis solemnitate laborantibus pauca loquenda sunt; et fortasse haec utilius proderunt, quia saepe et alimenta quae minus sufficiunt avidius sumuntur. Lectionis ergo evangelicae summatim sensum statui non per singula verba discutere, ne dilectionem vestram valeat sermo prolixior expositionis onerare. Ecce audistis
Abbreviated transcription (Latin):
di solo qui xp̃o inheserint penitꝰ recessuri
sunt. Sciendum est autẽ hanc eamdem
non esse lectionẽ qua matheus & marcuᷤᷤ
binos de. nauiculis piscatores primo pe¬
trũ & andreã. deuide filios zebedei a
dño narrant esse uocatos. Non enim
eos lucas nunc a dño uocatos. sed tantũ
petro fuisse prȩdictũ quod honunes esset
capturus insinuat. Quod non ita dictũ
est. quasi iã pisces numquam esset capturꝰ
Nam& post resurrectionẽ dm legimus eos
esse piscatos. Unde dat᷑ intelligi eos ad
capturam pisciũ ex more remeasse. ut
postea fieret quod matheus & marcus
narrant. quando eos binos uocauit
Tunc enim non subductis ad terrã nauib
tamquã cura redeundi. sed ita eum
secuti sunt: tamquã uocantem ac iuben¬
tem ut sequerentUR..¬

Expanded text:
di salo qui Christo inhaeserint penitus recessuri di salo qui Christo inhaeserint penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos. Non enim eos Lucas nunc a Domino vocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum quod homines esset capturus, insinuat. Quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos esse piscatos. Unde datur intelligi eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit. Tunc enim non subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tanquam vocantem ac jubentem ut sequerentur.