comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum dñs rerum. que extempore ceꝑunt. s
etiam illius rei que ñcepit extempore. i dest
ipsius temꝑis quod noncepit intempore
quia non erat ante tempus quã incipet:
& ideo non cepit eẽ dñs extemporẽ. Ad qd̃
dici pot̾. quia licet ñ
ceꝑit extempore ẽẽ do¬

Expanded text:
lum Dominus rerum quae ex tempore coeperunt, sed etiam illius rei quae non coepit ex tempore, id est, ipsius temporis, quod non coepit ex tempore, quia non erat ante tempus quam inciperet, et ideo non coepit esse Dominus ex tempore. Ad quod dici potest quia licet non coeperit ex tempore Do
Abbreviated transcription (Latin):
quidem s ñ inutilis: qua querit᷑ cur ñ dicant᷑
hii tres unaꝑsona. sicut una eẽntia et unus
ds. quam questionem auoꝰ. dilgenter trac-¬
tat. atq congrue explicat: in .uii. libro de tri¬
nitate ita dicens. Cur ñ hec tria simul uña ꝑ¬
sonam dicimus sicut unam eẽntiam &e unũ
dm. s dicimus tres ꝑsonas: cum tres deos
significationi qua intelugitur trinitas: ne
omnino tacẽmus int̾rogati quid tres. cum
tres eẽ fateremur. Cumgͦ queritur qͥd tres.
ut ait ausꝰ. in .uͦ. libro de trintate. Magna
ꝓrsus inopia. humanum laborat eloquiũ.
Dictum ẽ tam̃ tres ꝑsone. ñ ut illud diceretur.
s ne taceretur omnino. Non enim rei in effa¬
bilis eminentia hoc uocabulo explicari pot.
Ecce ostendit qua necessitate dicat᷑ pluralit̃
ꝑsone: uidelicet ut hoc uno nomine que¬
rentib detrib responderemus
Qua necessi¬
tate dictum sit tres ꝑsone alatinis: &e ag̃cis
tres ypostases uł substantie. sap̃. lxxxxiii.

Expanded text:
quidem, sed non inutilis, qua quaeritur, cur non dicantur hi tres una persona, sicut una essentia, et unus Deus? Quam quaestionem Augustinus diligenter tractat, atque congrue explicat in septimo libro De Trinitate ita dicens: « Cur non haec tria simul unam personam dicimus, sicut unam substantiam et unum Deum; sed dicimus tres personas, cum tres deos,significomnino taceamus interrogati quid tres essent, cum tres esse fateantur. Cum ergo quaeritur quid tres, ut ait Aug. in lib. 5 de Trin., c. 9, magna prorsus inopia humanum laborat eloquium: dictum est tamen tres personae, non ut illud diceretur, sed ne taceretur omnino. Non enim rei ineffabilis eminentia hoc vocabulo explicari valet. Ecce ostendit qua necessitate dicatur pluraliter personae, videlicet ut hoc uno nomine quaerentibus de tribus respondeamus. 4. Qua necessitate dictum sit tres personae a Latinis, et a Graecis tres
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ꝓprietates quas hylarius sup̃
assignauit scilicet quod pat̃ semꝑ est pat̃.
ce fuius semꝑ est fiuus. sint iuie eedem ꝓpri¬
etates quas augustinus suꝑuis distiuxit
dicens. ꝓprium eẽ patris quod genuit filiũ.
iste sint ille. que dicuntur pat̾nitas. filia¬
tio ꝓcessio. Uidetur quod ñ Od̃ ñ iudñt᷑ ce

Expanded text:
s supra assignavit, scilicet, quod Pater semper est pater, et Filius semper est filius, sint illae eaedem proprietates quas Aug. superius distinxit, dicens proprium esse Patris quod genuit Filium, istae sint illae quae dicuntur paternitas, filiatio, processio. Videtur quod non sint e
Abbreviated transcription (Latin):
utõ: e igne passionis decoctꝰ in ara crucis. Panis
enim angłoꝵ factꝰ ẽ cibꝰ hominũ. Uñ ait. Ego sũ
panis uiuus: quide celo descendi. Et item. Pa¬
nis quem ego cdabo caro mea ẽ ꝓ mundi uita.Ex
his namq duab sententiis aꝑte datur intelli¬
gr: quia panis ille c iste. ñ duo s unus panis. &
unacaio. ꝓculdubio unum efficit᷑ corpꝰ. Illud u̾e
illud sane. quod sumptum ẽ. de uugine: qd̾ res-¬
habere dubium possit. in illa immolatioĩs hora
ad sac̃dotis uocẽ celos aꝑiri: in illo xͥ myftĩo an¬
gelorum choros adeẽ. sũma & ima sotiari. Inũ¬

Expanded text:
ginis, et igne passionis decoctus in ara crucis. Panis enim angelorum factus est cibus hominum, unde ipse ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi et item: Panis, quem ego dabo, caro mea est, pro mundi vita. Ex his namque duabus sententiis aperte datur intelligi, quia panis iste et ille non duo, sed unus panis et una caro, proculdubio unum corpus efficitur; illud vere, illud sane, quod sumtum est de Virgine, quod pashabere dubium possit in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelo aperiri; in illo Jesu mysterio angelorum choros adesse; summis ima sociari,
Abbreviated transcription (Latin):
consotiandũ corpori xp̃i: ce ante ocuios sacerilotiᷤ
maltari uidetur: sic̃ dinitas ũbi totũ implet
mundum. ita multis locis ullud corpꝰ consecrat᷑:
Post consecrationẽ gͥ. ñ ẽ ibi sub̃a panis uł uini:
licet species remaneant. Est enĩ ibi species pamiꝰ
ce uini. sicut ae sapor. Unde aliud uidet᷑. aliud
Quare sub alia specie. Cap̃. Ix.

Expanded text:
consociandum corpori Christi, et ante oculos sacerdotis in altari videtur. Sicut divinitas Verbi totum implet mundum, ita multis locis illud corpus consecratur. Post consecrationem ergo non est ibi substantia panis vel vini, licet species remaneant. Est enim ibi species panis et vini, sicut et sapor. Unde aliud videtur, aliud Quare sub alia specie. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
conũsionẽ ulam eẽ intelligendam ut
sub illis accidentib sub quib erat prius sub¬
stantia panis c&e uini. post consecrationẽ sit sub¬
stantia corporis. & sanguinis:. sic tam̃ ut ñ eis
afficiat᷑. & sic asserunt dictum panẽ transire
incorpꝰ xp̃i. quia ubi erat panis. nc̃ ẽ corpꝰ xp̃i.
Od si est. Ouid gͦ sit de substantia panis ce uini:
Iui dicunt uł inp̃iacentẽ in atĩam resolur. uel

Expanded text:
conversionem illam esse intelligendam, ut sub illis accidentibus, sub quibus erat prius substantia panis et vini, post consecrationem sit substantia corporis et sanguinis; sic tamen, ut non eis afficiatur, et sic asserunt dictum panem transire in corpus Christi quia ubi erat panis, nunc est corpus Christi. Quod si est, quid ergo sit de substantia panis et vini? Illi dicunt vel in praejacentem
Abbreviated transcription (Latin):
tis aꝑte monstratur quod filius mis¬
sit ipsa missio. scilicet incarnatio: id est qd̃
factus est homo. ꝑ quod usibilis apparu¬
it: quod ẽ. opus commune patris et fulii¬
ed adhoc opponitur sapitulũ .Lii.

Expanded text:
tis aperte monstratur quod Filius missit ipsa missio, scilicet incarnatio; videlicet quod factus est homo per quod visibilis apparuit: quod est opus commune Patris, et FiliiSed ad hoc opponitur: Si Fi
Abbreviated transcription (Latin):
riores causasꝰ. idest scdłm uoluntatẽ e potenti¬
am d̃i quam nature generisꝰ non aligaute qe¬
Atter et uuga moysi conuisa est maracone Sec
talia contra naturam siunt nisi nobis quib alit̃
natire cursus innotuit ad̃o autem natura ẽ quod
facit Nongꝰ contra dispositionem suam illud fec̃
mane posse fieri. s ñ ibi erat necesse. ut sic fieret:
hoc enim ñ erat inconditione creature. s in bene¬
placito creatoris: cuius uoluntas necessitas est.
Hoc enim necessario futurum est. quod uult &
p̃scit ¶ulta gͦ scđ̃m inferiores causas futura
sunt. s inp̃scientia d̃i futura non sunt. Si aut̃
ibi aut̃ futura sunt: potius futura sc̃. sicut ibi
sunt ubi p̃scit ille quiñ pot̃ falli. Sic gͦ factꝰ ẽ
apa ñ scd̾m inferiores causas: quia ñ erat in re¬
rum causis seminalib ut itafieret: s scd̃m su¬
ꝑiores non contra naturam oꝑantes: quia in
rerum causis naturalib erat. ut ita posset fie

Expanded text:
es causas, id est, secundum voluntatem et potentiam Dei quam naturae generibus non alligavit, qualiter et virga Moysi conversa est in draconem. Nec talia contra naturam fiunt, nisi nobis, quibus alter naturae cursus innotuit; Deo autem natura est quod facit. Non ergo contra dispositionem suam illud fecitminem posse fieri; sed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est quod vult et praescit. Multa vero secundum inferiores causas futura sunt, sed in praescientia Dei futura non sunt. Si autem ibi aliter futura sunt, potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi praescit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non secundum inferiores causas, quia non erat in rerum causis seminalibus ut ita fieret; sed secundum superiores, non contra naturam operantes, quia in rerum causis naturalibus erat ut ita posset fieri
Abbreviated transcription (Latin):
nistice intelligendũ eẽ osten cti dit᷑
exeoquod parabola dicit᷑. Si enĩ parabola ẽ.
ut ait ieꝵ: aliud ũbis sonat. aliud sensu con¬
tinet. Unde aliqui ita edisserunt: patrẽ in
nobis ẽẽ dicunt. leuem punctum sensuum: scit.
primũ motũ suggestionis. uł cogitationis. fi¬
lium uͦ si cogitatio conceꝑit peccatũ. in qͦ notat᷑
consensus & delectatio mulleris: nepotem si qd̃
cogitaueris. atq conceꝑis. oꝑe compleueris.
uł complere decreueris: in quo notat᷑ consen¬
sus uiri. siue patratio peccati. ꝓnepotẽ aut̃e
si ñ solum feceris. s ineoglorieris: &e hec est
quartageneratio: non quia tres p̃cesserint
s quarta dicit᷑ quia quarto loco aprimo
motu qui est quasi pat̾ enumeratur. Ds gͥ
primos ce scdos stimulos cogitationĩ quos
greci ꝓpatheis uocant. sine quib nullus ho¬
minum ẽẽ potest: ñ pumet et̃nalit̃. S si co¬
gitata quis facẽ decreuerit ce que fecit cor¬
rigere noluerit: que sunt mortalia peccata.

Expanded text:
stice intelligendum esse ostenditur ex eo quod parabola dicitur. Si enim parabola est, ut ait Hier., aliud verbis sonat, aliud sensu continet. Unde aliqui ita edisserunt: patrem in nobis esse dicunt levem punctum sensuum, scilicet primum motum suggestionis vel cogitationis; filium vero, si cogitatio conceperit, peccatum; in quo notatur consensus et delectatio mulieris; nepotem, si quod cogitaveris atque conceperis, opere compleveris, vel complere decreveris; in quo notatur consensus viri, sive patratio peccati; pronepotem autem, si non solum feceris, sed in eo glorieris: et haec est quarta generatio, non quia tres praecesserint, sed quarta dicitur, quia quarto loco a primo motu, qui est quasi pater, enumeratur. Deus ergo primos et secundos stimulos cogitationum, quos Graeci propatheis vocant, sine quibus nullus hominum esse potest, non puniet aeternaliter; sed si cogitata quis facere decreverit, et quae fecit corrigere noluerit, quae sunt mortalia peccata,
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestum ẽ gͥ. p̃cepto dilectionis ꝓximi.
etiamscõs angłos contineri: aquib tanta no¬
bis miscdie impenduntur offitia. Exquo. c&e
dominus ꝓximum se nr̃m dici uoluit: ut in
S quia exceuientior ac supra nr̃am naturã
ẽ. diuina sub̃a: p̃ceptum dilectionis d̃i. aꝑxi¬
mi diulectione distinctum ẽ. Id̃oq licet deus
omnia nobis impendat benefitia. ñ tamen
nomine ꝓximi. includitur in illo p̃cepto: quẽ
ñ sicut nos diligere debemus s plusquam
nos. toto corde ae anima. xp̃m ũ inquantum

Expanded text:
Manifestum est ergo praecepto dilectionis et proximi etiam sanctos angelos contineri; a quibus tanta nobis misericordiae impenduntur officia. Ex quo et Dominus proximum se nostrum dici voluit, ut in Sed quia excellentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum dilectionis Dei a proximi dilectione distinctum est. Ideoque licet nobis Deus omnia impendat beneficia, non tamen nomine proximi includitur in illo praecepto; quem non sicut nos diligere debemus; sed plus quam nos, toto corde et anima. Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ante consecrationẽ pendebamꝰ. Cum fidelit̃
fateamur ante consecrationem panẽ ce uinũ
ante u̾ba sacra: ubi accessit consecratio. de pa¬
ne fit xͥ caro. Ouomodo autẽ pot̃ qd̾ panisẽ.
ẽẽ corpus xp̃i: consecratione que fit xp̃i¬
sermone. Item. Si tanta uis est insermone
domini. ut inciperent ẽẽ que ñ erant: quanto¬
magis oꝑatorius ẽ. ut sint que erant. & mali¬
ud commutentur. Et sic quod erat panis ante

Expanded text:
ante consecrationem pendebamus, cum fideliter ante consecrationem pendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem panem esse et vante verba sacra; ubi accessit consecratio, de pane fit Christi caro. Quomodo autem potest quod panis est, esse corpus Christi? Consecratione, quae fit evang.: Si tanta vis est in sermone Domini, ut incipiant esse quae non erant; quantomagis operatorius est ut sint quae erant, et in aliud commutentur? Et sic quod erat panis ante
Abbreviated transcription (Latin):
ec &e his similia obitiunt illi indiuino my¬
stĩo legem nature sectantes: quoꝵ ꝑfidiã
subdita conuncunt testimonia. Nit enĩ uitas.
potuit facẽ qͦd ñ erat: n on por̃ ea que st̃ inid
mutare qͦd ñ erant: Non enim minus ẽ dare :
quã mutare nouas naturas reb. Itẽ. Si ordi¬
nem querimus: uiro mixta femmna gn̾are con¬
sueuerat. Liquet gͥ quod p̾t̃ nature ordinem
uirgo gn̾auit: &e hoc qd̾ conficimus corpꝰ exuir¬
gine est. Quid gͦ hic queris nature ordinẽ inxͣ
corpore: cum p̃t̾ naturam sit ipse paratꝰ ex uir¬
ginẽ tem. añte benedictionẽ alia species no-¬
minatur. Post consetrationem corpꝰ significat᷑
Ante consecrationẽ aliud dicitur: post consecra¬
tionẽ sanguis nominatur. Tu dicis am̃: hocẽ
uerum ẽ qͦd sermo sonat: affectꝰ sentiat. Item
auoꝰ. In spẽcie panis & uini qͣm uidemꝰ. res in¬
uisibiles idẽ. cainẽ & sanguinem bonoramu.
nec similit̾ pendimꝰ has duas species. sicut

Expanded text:
ec et his similia objiciunt illi, in divino mysterio legem naturae sectantes; quorum perfidiam subdita convincunt testimonia. Ait enim Veritaso facere quod non erat, non potest ea quae sunt in id mutare quod non erant? Non enim minus est creare quam mutare novas naturas rerum. Item, ibid.: Si ordinem quaerimus, viro mixta femina generare consueverat; liquet ergo quod praeter naturae ordinem Virgo generavit, et hoc quod conficimus corpus ex Virgine est. Quid ergo hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse partus ex Virgine? Item, ibid.: Ante benedictionem, alia species nominatur, post consecrationem corpus significatur. Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Tu dicis: Amen, id est: Verum est. Quod sermo sonat, affectus sentiat. Itempanis et vini quam videmus, res invisibiles, id est, carnem et sanguinem, honoramus; nec similiter pendimus has duas species, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ut manum ori. sine ardore libidinis: ita geni¬
talib uterentur membris sine aliquo pruritu
carnis. hec enim lecalis egritudo. m̃bris hu-¬
manis ex peccato inhesit. Genuissent itaq fili¬
os in paradiso ꝑ cottum immaculatum: & sine
credamꝰ primos homines ante peccatum geni¬
talib m̃bris ad ꝓcreationem imꝑare potuisse:
sicut cetĩs inquolibet oꝑe. sine uoluptatis pru¬
ritu utuntur: In credibile enim non est dm̃ ta¬
lia fecisse illa corꝑa. ut si ñ peccassent illis m̃bris
sicut pedib imꝑarent: nec cum ardore semina¬
rent. uł cum dolore parerent s post peccatũ
motum illum meruerunt qũe nuptie ordinañ.
continentia cobibet. Infirmitas enim prona
in runam turpitudinis. excipitur honestate
nuptiali: e quod sanis eẽt offitium. egrotis
est inremedium. Emissi quidem de paradiso¬
conuenerunt & genuerunt:. s potuerunt in pa-¬
radyso eis ẽẽ nuptie honorabiles. & thorus im¬
macuiatus sine audore libidinis. sine labore
pariend

Expanded text:
ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine credamus primos homines ante peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpituconjugii, et quod sanis esset officium, aegrotis est convenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus immaculatus sine ardore libidinis, sine labore pariendi. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
originale peccatum. ñ solum scđ̃m car¬
nem: quia ñ solum carnẽs & animam extra¬
duce eẽ arbit᷑atisunt. Sicut enim ingn̾atiõe
plis de carne pat̾na substantialit̃ trahitur
caro: ita etiam de gignentis anima animage¬
niti eeñtialit̃ deduci. abhis estimat᷑. Ideoq sic̃
de corrupta carne caro corrupta seminatur.
ita etiam de anima peccatrice: anima pecca¬
trix corruptione originali infecta. abillis
trahi dicitur
: Predictam opinionem damnat.

Expanded text:
originale, non solum secundum carnem, quia non solum carnem, sed et animam ex traduce esse arbitrati sunt. Sicut enim in generatione prolis de carne paterna substantialiter trahitur caro, ita etiam de gignentis anima anima geniti essentialiter deduci ab his existimabatur. Ideoque sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita etiam de anima peccatrice anima peccatrix, corruptione originali infecta, ab illis trahi dicitur. 2. Praedictam opinionem damnat
Abbreviated transcription (Latin):
Iderandum est cum sp̃c sc̃s detur hoĩb
si datur a se: et ꝓcedit uł mitutur a se. Ad
quod dicimꝰ quia sp̃c sc̃s et d̃s ẽ. et donum.
siue cdatũ: et ideo et dat et datur: dat quid̾e
Cum autẽ donatio siue datio sp̃c sc̃i sit opatio
d̃i et communis sit et indiuisa oꝑatiotriũ
ꝑsonarum: donatur itaq sp̃c sc̃s ñ tantũ
inquit corpus carnis nil est aliud qͣm caro:
tantum gͦ donum dĩẽ inquantum dat᷑ eis
quib datur. Apud se autem d̃s ẽ et si nemi¬
ni datur: quia d̃s erat patri et filio coet̃nus.
antequa cuiqũa daret᷑. nec quia illi dant &e
ipse datur. id̾o minor est illis. Ita enim dat᷑
sic̃ dĩ donum: ut etiam seipsum det sic̃ ds.
Non enim dicipotest ñ eẽ sue potestatis:
de quo dictum ẽ. sp̃c ubi uult spirat᷑. Ecce
sp̃c sc̃s seipsum dare non potest. et eũ pat̃
dare potest. et filius potest: itaq pat̃ pot̾
aliquid et filiꝰ. qd̾ non potest sp̃c sc̃s. Item
si pat̾ et filius dant sp̃m scm. nec ipse dat:

Expanded text:
iderandum est, cum Spiritus sanctus detur hominibus Si datur a se, et procedit et mittitur a se. Ad quod dicimus: Quia Spiritus et Deus est, et donum sive datum, et ideo dat et datur. Dat quidem Cum autem donatio sive datio Spiritus sancti sit operatio Dei, et communis sit et indivisa operatio trium personarum, donatur itaque Spiritus non tantum inquit, corpus carnis nihil est aliud quam caro, tantum ergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus, antequam alicui daretur, nec quia illi dant, et ipse datur. Ideo minor est illis. Ita enim datur sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut Deus. Node quo dictum est: Spiritus ubi vult spirat. Ecce aSpiritus sanctus seipsum dare non potest, et eum Pater dare potest, et Filius potest, utique Pater dare aliquid et Filius quod non potest Spiritus sanctus. Item, si Pater et Filius dant Spiritum sanctum, nec ipse dat,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ auaritia. omnia reptilia ibi nominata sunt
s ñ aliqua uitia. Nicia enim ex nobis. & ex nr̃a
uoluntate habemus. & uitia ñ sunt substan¬
tia. Intendant. diligenter his ubis p̃missarum
assertores sententiarum ce ꝑcipere poterunt ra
tentie noticiam plenarie dedimꝰ arbitrio re-¬
linquimus. ad eaque adhuc nobis suꝑ sunt tt̃¬
tanda festinantes.
Qd̃ de percato ñ de pena intel¬
ligit᷑. cum dicitar ds̃ ñ est auctor mali.

Expanded text:
non avaritia. Omnia reptilia ibi nominata sunt, non avaritia. Omnia reptilia ibi nominata sunt, sed non aliqua vitia. Vitia enim ex nobis et ex nostra voluntate habemus, et vitia non sunt substantia. Intendant diligenter his verbis praemissarum assertores sententiarum, et percipere poterunt rattentiae notitiam plenarie dedimus, arbitrio relinquimus, ad ea quae adhuc nobis supersunt tractanda festinantes. 5. Quod de peccato non de poena intelligitur, cum dicitur: Deus non est auctor mali.
Abbreviated transcription (Latin):
que naturalit̾ st̃ ea uͦ naturalit̃ ẽẽ dicunt ñ
solum que sub̃e sunt. uł concreta substantiiˢ.¬
qualit̃ supra acceꝑunt. s ce omnia q̃ naturã
ñ priuant bono. & ita scd̃m eosdem multiplex
in scͥpturis sit intelligentia. ubide natura
siue substantia uel de his que naturalit̾ sunt
sermo occurrit. S suꝑ illum locũ psalmi ñ ẽ¬
deatur consentire. dicens. Substantia intelli¬
giur illud quod sumus quicquid sumꝰ. homo.
pecus. t̃ra. sol. omnia ista substantie eo ipso. qͦ
iniquitatem lapsusẽ homo a sub̃a inqua factꝰ
est. Iniquitas quippe ipsa. ñ est substantia. q̃
enim iniquitas est natura quam formauit ds.
s iniquitas est ꝑu̾sio quam fecit homo. natẽ
omnes. ꝑ ipsũ facte sunt. Iniquitas ꝑ ipsum
facta non est. quia iniquitas ñ est substantia.
laudans dm̃. commemorat᷑. Laudant enĩ om̃i¬
a dm̃. s que fecit ds. laudat ibi dm̃ serpens. s

Expanded text:
quae naturaliter sunt. Ea vero naturaliter esse dicunt, non quae naturaliter sunt. Ea vero naturaliter esse dicunt, non solum quae substantiae qualiter supra acceperunt, sed omnia quae naturam non privant bono. Et ita secundum eosdem multiplex in Scripturis fit intelligentia, ubi de natura sive de substantia, vel de his quae naturaliter sunt, sermo occurrit. Sed super illum locum psal. deatur consentire dicens: substantia intelligitur illud quo sumus quidquid sumus, homo, pecus, terra, sol: omnia ista substantiae sunt; eo ipiniquitatem lapsus est homo a substantia in qua factus est; iniquitas quippe ipsa non est substantia. Non enim iniquitas est natura quam formavit Deus, sed iniquitas est perversio quam fecit homo. Naturae omnes per ipsum factae sunt; iniquitas per ipsum non facta est, quia iniquitas non est substantia. laudans Deum commemoratur. Laudant enim omnia Deum, sed quae fecit Deus. Laudat ibi serpens Deum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
x quo colligitur res aliquas mali sunt¬
ẽẽ que a deo ñ sunt. eisq homines mali st̃
Quod nichilominus & ipsi concedunt inniten¬
tes ũbis augustini suꝑius positis. quim encberd̃
mali sunt. ñ de hommnib hoc eẽ intelligendũ
Sunt g alique res. quib homines malisunt.
rum quib homo fit detĩor. At sunt auque
res ut dictum est. quib homines mali funt.¬
ipse sunt. Id̃oq scriptura inpluritꝰ contestat᷑
locis. dm̃ ñ eẽ auctorem malorum. idẽ. eorum
que peccata sunt
Ex parte hoꝵ. p̃misse opponi¬
tur sententie. in illo ũ bod̃s auctor maloꝵ non ẽ.
n boc autemũbo suꝑiorum sen. Ca¬
tentie recte opponitur. qui dicunt dm̃ ñ eẽ auc¬
torem eorum que mala sunt. inquantũ mala
sunt. s in quantũ st̃. & in quantum mala st̃
dicunt ea nichileẽ. Ouid gͥ mirum. sid̾s dicit᷑
non ẽẽ auctor eorum. inquantum nichil sunt.
d̃s eẽ auctor omniũ que sunt bonoꝵ. isti sub¬
intelligi uolunt: bona autem illa dicunt eẽ

Expanded text:
x quo colligitur res aliquas esse quae a Deo non sunt, eisque homines mali sunt. Quod nihilominus et ipsi concedunt, innitentes verbis Augustini superius positis, qui in Ench., mali sunt, non de hominibus hoc esse intelligendum. Sunt ergo aliquae res quibus homines mali sunt. rum quibus homo deterior fit. At sunt aliquae res, ut dictum est, quibus homines mali fipsae sunt. Ideoque Scriptura in pluribus contestatur locis, Deum non esse auctorem malorum, id est, eorum quae peccata sunt. 4. Ex parte eorum praemissae opponitur sententiae in illo verbo: Deus auctor malorum non est. In hoc autem verbo superiorum sententiae recte opponitur, qui dicunt Deum non esse auctorem eorum quae mala sunt, in quantum mala sunt, sed in quantum sunt; et in quantum mala sunt, dicunt ea nihil esse. Quid ergo mirum si Deus dicitur non esse auctor eorum in quantum nihil sunt, ccitur Deus esse auctor omnium quae sunt, bonorum isti subintelligi volunt. Bona autem illa esse dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
deo quib dam uidetur quod etiam adaman¬
bierit eẽ sicut cs̾. non tam̃ credidit id pos¬
se fieri. & ideo falsum eẽ quod diabolus ꝓ¬
mittebat cognouit. & licet diuinitatis eq̃l¬
tatem concupiũt. ñ tam̃adeo exarsit nec
tanta est affectus ambitione sicut muuer qͥ
illud fieri ẽẽ putauit. & ideo magis uiud an¬
biendo supbuit. Hirum autem auqua fore

Expanded text:
deo quibusdam videtur quod etiam Adam ambierit esse sicut Deus, non tamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliqua forte
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet ꝓculpa ꝓ pena. ꝓ obligationẽ pe¬
ne tempalis uł eterne. Si enim mortale ẽ. obli
temꝑali. Duo enim sunt peccatoꝵ gn̾a. morta¬
lium scił. c uenialium. Mortale ẽ ꝑ q̃ homo
mortem et̾nam meretur. Crimen enim ut ait
Ueniale autem qd̾ bominem usq in iratũ
ppetue mortis ñ grauat. Uerumptam̃ penam
meretur . s. facile indulgetur.
De modis pecc̃oꝵ
qui muluplicit̃ assignantur. Cap̃. cclini.

Expanded text:
scilicet pro culpa, pro poena, pro obligatione poenae temporalis vel aeternae. Si enim mortale est peccatemporali. Duo enim sunt genera peccatorum, mortalium scilicet et venialium. Mortale est, per quod homo mortem aeternam meretur. Crimen enim, ut aitamnatione. Veniale autem quod hominem usque in reatum perpetuae mortis non gravat, verumtamen poenam meretur, sed facile indulgetur. 6. De modis peccatorum qui multipliciter assignantur. Modi
Abbreviated transcription (Latin):
turalit capax est scientie. & uło. id ei congrue¬
datum est sine m̃sura. cuius ipsanaturaliter¬
tam̃ forte nec potentiam faciendi omnia. ei
d̃s p̃stare potuit. & si potentiam faciendi ali
tuis om̃i creatura contemplatur. ut ei unita:
inquo etiam angli. &e que di sunt aeq̃ futura
sunt cognoscunt
Quomͦ intelugenda sint ũba¬

Expanded text:
turaliter capax est scientiae, et illud ei collatum est sine mensura, cuaretur. Verumtamen forte nec potentiam faciendi omnia ei Deus praestare potuit, etsi potentiam faciendi alitius omni creatura contemplatur, ut ei unita, in quo etiam angeli et quae Dei sunt, et quae futura sunt cognoscunt. 4. Quomodo intelligenda sint quaed
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis augustim p̃missis. sunterius intel¬
dicuntur tres ꝑsone. idest tres subsistentie.
tres entes. Non enim possent dici tres subsi¬
stentie uel entes: nisi singulus eorum eẽt ꝑso¬
na. idest eẽntia. Quia gͦ eis commune ẽ id qd̃
ẽ ꝑsona. idẽ. eẽntia. ideo recte dicuntur tres
ꝑsone. idẽ subsistentie uel subsistentes. Ut
sicut eẽntia que est eis communis. uere ac
entes intelligantur. Ideoq auoꝰ. causas dic¬
torum discernens: dicit tres ꝑsonas ẽẽ uña
eẽntiam uł eiusdem eẽntie. ñ ex eadem eẽntia:
ne aluid intelligatur ibi ẽẽ ꝑsona. aliud eẽnti¬
a. T res enimꝑsone idẽ subsistentie. una st̃
eẽntia. & unius eẽntie: ñ autẽ sunt una ꝑsõa
uł unius ꝑsone: licet ꝑsona scdm substantiã
aliquando dicatur. Nam si hoc diceretur con¬
fusio fieret inꝑsonis.
O biectioni illorum hic
respondet qua nitunt᷑ ꝓbare ꝑsonas scđm eẽntiã
accipi qͥa respondemꝰ q̃rentib qͥd tres. uł qͥd tͥa.

Expanded text:
erbis Aug. praemissis, si interius inteldicuntur tres personae, tres substantiae, tres entes. Non enim possunt dici tres substantiae vel entes, nisi singulus eorum esset persona, id est, essentia. Quia ergo eis commune est id quod est persona, id est, essentia, ideo recte dicuntur tres personae, id est, subsistentiae vel subsistentes, ut sicut essentia, quae est eis communis, vere ac entes intelligantur. Ideoque Aug., causas dictorum discernens, dicit tres personas esse unam essentiam vel ejusdem essentiae, non ex eadem essentia; ne aliud intelligatur ibi esse persona, aliud essentia; tres enim personae, id est, substantiae una sunt essentia et unius essentiae, non autem sunt una persona vel unius personae; licet persona secundum substantiam dicatur aliquando; nam si hoc diceretur, confusio fieret in personis. 7. Objectioni illorum hic respondet, qua nituntur probare personas secundum essentiam accipi, quia respondemus quaerentibus quid tres, vel quid tria.
Abbreviated transcription (Latin):
querat quomodo intelligatur qd̃ de la¬
taro & diuite legitur: audiat auõi responsũ
locis corꝑalib contineri cũfĩtsine corpore. ñ
deerunt qui faueant. & diuitẽ sicientẽ fuisse¬
in loco corꝑali contendant: ipsamq animã.
corpeam p̾parasse linguam. & stiuam de digi¬
to lazari cupisse. S melius ẽ. dubitare de oc¬
cultis: quam litigare de inceitis: diuitem in
supplicio: pauꝑem in refrigerio eẽ ñ dubito.
infernisinus abrahe. & huiusmodeuix aman¬
suetis: acontentiosis numquam inuenitur. Si se¬

Expanded text:
quaerat quomodo intelligatur quod de Lazaro et divite legitur, audiat Augustini responlocis corporalibus contineri, cum sint sine corpore, non deerunt qui faveant, et divitem sitientem in loco corporali fuisse contendant, ipsamque animam corpoream praeparasse linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperem in refrigerio esse non dubitoinferni, sinus Abrahae, et hujusmodi, vix a mansuetis et contentiosis nunquam invenitur. 5. S
Abbreviated transcription (Latin):
uud quoq ñ incongrue queri solet. utrum
omnes anime ex creatione equales sint.: an
alie aliis excellentiores. Plurib ñ irrationabi¬
lit̃ iudetur. quod exipsa creatione alie aliis ex¬
cellant in naturalib donis: ut ineẽntia. alia
alis sit subtilior. & ad intelligendum memo¬
randumq habilior: ut pote acutiori ingeni
o. & ꝑspicatiori intellectu p̃dita. Quod ñ imꝑp¬
baliter dicitur. cũ in angłis ita fuisse constet¬
& licet naturalib donis alie p̃aliis polleant:
tam̃ ante baptismum acorpe discendentes.
parem penã. & post baptismũ stat̃ĩ eqͣlẽ coroña
sortiuntur: quia ingenii acum̃. uł tarditas. uł¬
p̃mium uł penam infuturo noncollocat. An¬

Expanded text:
ud quoque non incongrue quaeri solet, utrum omnes animae ex creatione aequales sint, an aliae aliis excellentiores. Pluribus non irrationabiliter videtur quod ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio et perspicaciori intellectu praedita. Quod non improbabiliter dicitur, cum in angelis ita fuisse constet. Et licet naturalibus donis aliae prae aliis polleant, tamen ante baptismum a corpore discedentes, parem poenam, et post baptismum statim aequalem coronam sortiuntur, quia ingenii acumen vel tarditas, praemium vel poenam in futuro non collocat.
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri solec utrum peccatum ade trans¬
gressionis ex quo ꝓcessit originale ce inq̃
plura suꝑius notata sunt peccatae grauius fue¬
rit cetis peccatis. Ouib damita eẽ uideturq
illud peccatum totam humanam naturamĩ
catum in loco & habitu tante felicitatis ãmis¬
sum tam magnũ ẽ: ut in uno homine origina¬
lit̾. & ut ita direrim radicabilit᷑. totum genus
datum. quanto faciliori potãt obseruantia
custodiri:. nondum enim uoluntati cupiditã
resistebat. qd̾ de penatransgressionis postea
secutumẽ His auisq nituntur auctoritati¬
b: qui illud peccatum cetĩs alioꝵ hominũ pec¬
caus grauiꝰ ẽẽ dicunt. Qd̾ etiã ratione ostmñde
laborant hoc modo. Magis nocuit ulud pec

Expanded text:
ic quaeri solet utrum peccatum Adae transgressionis ex quo processit originale, et in quo plura superius notata sunt peccata, gravius fuerit caeteris peccatis. Quibusdam ita esse videtur, quia illud peccatum totam humanam naturam catum in loco et habitu tantae felicitatis admissum, tam magnum est, ut in uno homine originaliter et, ut ita dixerim, radicaliter totum genus datum, quanto faciliori poterat observantia custodiri. Nondum enim ipsi voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum est. His aliisque utuntur auctoritatibus, qui illud peccatum caeteris aliorum hominum peccatis gravius esse dicunt. Quod etiam ratione ostendere laborant hoc modo: Magis nocuit illud pec
Abbreviated transcription (Latin):
Cuniflat inquiunt uł spirat homo: de le
flatum emittit. Sic igitur cum dr ds flasse
uł spirasse spiraculum in faciẽ hominis. ex
se sp̃m hominis emisisse intelligit᷑. idest de¬
substantia sua. Qui hoc dicunt. ñ capiunt
flauit: idest flatum hominis. scił animam¬
fecit. flare eninrest fiatũ facẽ. flatũ facere:
fiatum ego feci. Non sunt gͦ audiendi. qui
putant animam ẽẽ paitem di. Si enim hoc
eẽt. nec ase nec abalio decipi posset.nec
ad malũ faciendũ. uł patiendũ compelli. nec
inmelius uł det̾ius mutari. flatus gͦ quo homi¬
nem animauit. factꝰ ẽ adeo. ñ de cdo. nec de ali¬
qua mat̾ia. s de nichilo
Hie quando anma
edutrũ fit anante corpus anin corꝑe.

Expanded text:
Cum flat, inquiunt, vel spirat homo, de se flatum emittit. Sic ergo, cum dicitur Deus flasse vel spirasse spiraculum in faciem hominis, ex se spsubstantia sua. Sed qui hoc dicunt, non capiunt e, inspiravit, id est flatum hominis, scifecit. Flare enim est flatum facere, et flatum facere e. 57: Omnem flatum ego feci. Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo. 3. Quando facta sit anima, an ante corpus aut in cor
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. ligna. fenũ stipulam: q̃ illi¬
edificant. qui & si aliena ñ rapunt.
reb tam̃ infirmitati concessis aliqua
delectatione inh̾ent. Qui scdm suos
amandi hec modos: diutius ut lignũ.
uł minꝰ ut fenum. uł minimum ut sti¬
pulam. ignẽ sustinebunt. Oui uͦ suꝑe¬
dificant aurum. argentũ. lapi. p̃ciosoͤ.
de utroq securi sunt. Uon solum de
illo et̃no qui cruciaturus ẽ impios in
gunt᷑ pecc̃a. & nullus adeo ꝑfectus
est. qui uenialit ñ peccet: gͦ qui edi-¬
ficant aurum. ar. la. p̃ci. edificant¬
ad quod dicimus. quia ñ omnis qui
d̃m. & diligit ꝓximum. & oꝑabona fac̃.

Expanded text:
Lignum, fenum, stipulam aedificant, qui etsi aliena non rapiunt, rebus tamen infirmitati concessis aliqua delectatione inhaerent, qui secundum suos amandi haec modos, diutius ut lignum, vel minus ut fenum, vel minimum ut stipula ignem sustinebunt. Et qudificant aurum, argentum et lapidem pretiosum, de utroque igne securi sunt: non solum de illo aeterno qui cruciaturus est impios inguntur peccata, et nullus adeo perfectus est qui venialiter non peccet, ergo qui aedificant aurum, arAd quod dicimus, quia non omnis qui Deum, et diligit proximum, et opera bona facit,
Abbreviated transcription (Latin):
cepit pͥncipium earum: ita etiam nũ creature
unum principium creaturarum: quia creat᷑e
ẽẽ ceperunt. a patre &e fuio ae sp̃usc̃o. Et di¬
cuntur huitres ñ tria. s unum pͥncipium om¬
nium creaturarum: quia uno eodemq modo
pͥncipium rerum st̃. Non enim alit̃ sunt res a
patre. & alit̃ afiio: s penitus eodem modo. Id̃o
apłs intelugens hanc trinitatem ẽẽ unum
pͥncipium terum: ait. ex ipso. et ꝑ ipsum. et
inipso sunt omnia. Cum uͦ audi. Quomͦ acci¬
mus omma eẽ ex deo ut ait audꝰ. piendumsit
De natura boniom̃s utiq naturas oĩa eẽ ex do.¬
intelugere debemus &e omnia que naturalit̃
sunt. Non enim ex ipso sunt peccata. que na
turam non seruant. s uiciant: que exuolunta¬
te peccantium nascunt᷑. Om̃ium gͥ q̃ natura¬
lit̃ st̃. unum pͥncipium ẽ. pat̾ cum fuio. &e sp̃u¬

Expanded text:
principium earum. Ita etiam Pater, unum principium creaturarum, quia creaturae esse coeperunt a Patre et Filio et Spiritu sancto; et dicuntur hi tres, non tria, sed unum principium omnium creaturarum, quia uno eodemque modo principium rerum sunt. Non enim aliter sunt res a Patre, et aliter a Filio, sed penitus eodem modo. Ideo Apostolus intelligens hanc Trinitatem esse unum principium rerum, ait: Ex ipso, per ipsum, et in ipso sunt omnia. Cum vero audimus omnia esse ex Deo, ut ait Aug., de Natura boni, omnes utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturalia sunt. Nturam non servant sed vitiant, quae ex voluntate peccantium nascuntur. Omnium ergo quae naturaliter sunt, unum principium est Pater cum Filio et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
lii uͦ qui triphariam diftinctionẽ actuuĩ
faciunt: oꝑa cuncta que ad nature subsi¬
dium fiunt semꝑ bona et̃ astruunt.s quod
auoꝰ. mala ẽẽ dicit si malas habeant causas.
non ita accipiendumẽ. quasi ipsa mala sint.
s quia peccant. & mali sunt. qui ea malofine
agunt. Item ce illud aliud scił. donum opus
uitentio facit. & intentionem fides dirigit. de¬
tĩninant dicentes ibi bonum uocatum qd̃ re-
qua illud. sint bona. Ou¬

Expanded text:
lii vero qui trifariam distinctionem actuum faciunt, opera cuncta quae ad naturae subsidium fiunt, semper bona esse astruunt. Sed quod Aug. mala esse dicit, si malas habeant causas, non ita accipiendum est, quasi ipsa mala sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Item illud aliud, scilicet bonum opus intentio facit, et intentionem fides dirigit, determinant, dicentes ibi bonum vocatum quod remunqua illud sint bona.
Abbreviated transcription (Latin):
reterea queri solet quomͦ intelligendũ
uiud facio. Dicit enim quod homo subietus
peccato. facit quod ñ uult quia naturalit̾ uult
bonum. S uoluntas hec semꝑ caret effectu nͥ
grã di adiuuet & uberet. Si homo subiectus
uult bonum: an est eadem uoluntas idẽ iden
motus quaubent̃ peccato seruit ae quanatura¬
liter uult bonum: si ñ est eadem uoluntas.

Expanded text:
eterea quaeri solet quomodo intelligendum , sed quod nolo, illud facio. Dicit enim quod homo subjectus peccato facit quod non vult, quia naturaliter vult bonum. Sed voluntas haec semper caret effectu, nisi gratia Dei adjuvet et liberet. Si homo subjectus vult bonum? An est eadem voluntas, id est, idem motus, quo libenter peccato servit, et quo naturaliter vult bonum? Si non eadem
Abbreviated transcription (Latin):
libent̃ seruit pecc̃o: sitam̃ due st̃ uoluntates:
ꝓposita ẽ questio ꝓfunda que uaria adiũsis erpꝰ¬
sione detimnatut: ai emĩdicunt duos at mde

Expanded text:
tamen duae sunt voluntates? Proposita est quaestio profunda, quae varia a diversis expositione determinatur. Alii enim dicunt duos esse mo
Abbreviated transcription (Latin):
unc suꝑ est quod scd̃o ꝓponebat᷑ expli¬
care: ubi scił. illa matĩa subsisterit: et
quantũ in altitudine porrigebatur. Ad quod
nicħ temere asserentes dicimus. qd̾ ila pͥma
rerum omnium moles quando creata est ibi¬
dem ad eẽ uidetur ꝓdiisse: ubi nunc formata
subsistit. Eratq t̾renum hoc elem̃tum in u¬
no loco eodemq medio subsidens. ceteris
in una confusione ꝑmixtis: eisdemq circũ¬
quaꝙ in modo cuiꝰdam nebule eͣxpansis. ita
inuolutum erat ut apparere ñ posset quod
fuit. Iula uͦ tria inuna ꝑmixtione confusa cir¬
cumquaq suspensa. eo usq in altum porri-¬
gebantur. quousq nunc sũmitas corporee
nature ꝑtingit: & sicut quib dam uidetur
ultra locum firmam̃ti extendebatur illa mo¬
les que mninferiori parte spissior. atq grossi¬
or erat. Insuꝑiori uͦ rarior. & leuior. atq sub¬
tilior existebat: de qua rariori substantia
quidam putant fuisse aquas que suꝑ fir-¬
mam̃tum ẽẽ dicuntur. Talis fuit mundi

Expanded text:
unc superest quod secundo proponebatur explicare, ubi scilicet illa materia substiterit, et quantum in altitudine porrigebatur. Ad quod nihil temere asserentes, dicimus quod illa prima rerum omnium moles quando creata est, ibidem ad esse videtur prodiisse, ubi nunc formata subsistit. Eratque terreum hoc elementum in uno loco, eodemque medio, subsistens caeteris tribus in una confusione permixtis; eisdemque circumquaque in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super firmamentum esse dicuntur. Talis fuit mundi
Abbreviated transcription (Latin):
spiraculum uite. idest animam incorpore cre¬
auit: que totum corpꝰ animaret. faciem tam̃
specialit̃ expressit: quia hec pars sensib or¬
nata est. ad intuenda suꝑiora. S quicquid
de anima pͥmi hominis estimetur: de auis
certissime sentiendum est qd̃ incorꝑe creent᷑
Creando enim infundit eas d̃s &e infunden-¬
do creat. Dicendum est etiam. animam illã
ñ sic eẽ creatam. ut p̃scia tia eẽt oꝑis futuri.
Inqua etate hominẽ ds fecit.

Expanded text:
spiraculum vitae, id est, animam in corpore creavit, quae totum corpus animaret; faciem tamen specialiter expressit, quia haec pars sensibus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia esset operis futuri In qua aetate Deus hominem fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
uł pena siue aliquid aliud. Culpa eẽ ñ porẽ
quia culpa ñ est in re irrationabili. Si enĩ
culpa eẽt incarne ante infusionẽ anime:
actualis eẽt uł originalis. S actualis ibi
non est: nec originalis culpa ẽ. quia ipsa.
causa est originalis peccati. Si aut̃ẽ pena
est. que est illa: passibilitas uel mortalitas:
uł alia corruptio: Hos enim defectꝰ: carni
taex libidine coeuntium q̃ uitiũ uł corruptio dici

Expanded text:
 poena, sive aliquid aliud. Culpa esse non potest, quia culpa non est in irrationali. Si enim culpa esset in carne ante infusionem animae, actualis esset, vel originalis. Sed actualis ibi non est; nec originalis culpa est, quia ipsa causa est originalis peccati. Si autem poena est, quae est illa? Passibilitas, vel mortalitas, vel alia corruptio; hos enim defectus carni ta ex libidine coeuntium, quae vitium vel corruptio dici
Abbreviated transcription (Latin):
u uͦ mutat. utrum ꝑuirus debeat dici.
soiet queri. Deda supratale iuram̃tum
uocauit piurium. Iohes etiã apocrisarius o-¬
rientalium sediũ. dixit. Sẽrmo patris nr̃i so:¬
phronii significat. qd̃ meliꝰ ẽ uirantẽ peierare.
quã seruare sacram̃tum: infractione sc̃aꝵ ima¬
ginum᷑. S ꝑurium dicitur tale iuram̃tum ñ
uirauit inuistum. ex quo reus ẽ. sic̃ ille qͥ peie-¬
rat. De eo qui ũborũ caluditate uirat. sap̃.cli.

Expanded text:
 mutat, utrum perjurus debeat dici, solet quaeri. Beda, supra, tale juramentum vocavit perjurium. Joannes etiam apocripharius orientalium sedium dixit: Sermo Patris nostri Sophronii significat quod melius est jurantem pejerare, quam servare sacramentum in fractione sanctarum imaginum. Sed perjurium dicitur tale juramentum nojuravit injustum, ex quo reus est, sicut ille qui pejerat. 10. De eo qui verborum calliditate jurat. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
enim ut ait ambrosiꝰ. cum prima: & ñ
cum scda uxore. Sigͥ cum dicitur sacra¬
m̃tum ñ ẽẽ itãndum. nec inuria ei faci¬
enda. rationem dicti referas ad sc̃ificati¬
onem rei qua sacram̃tum expletͣ de oĩ
sacram̃to gnãlit̾ id uerum ẽ. Si uͦ ad
susceptionem sacram̃ti de quibusdã
uerum est quod ñ itantur crebra su¬
sceptione: de auis uͦ quibdam ñ quia
frequent̃ sumuntur: ut hoc unctionis
cre ordinationis accedamus. Qtͦ

Expanded text:
 cum prima, et non secunda uxore. Si ergo cum dicitur sacramentum non esse iterandum, nec injuria ei esse facienda, rationem dicti referas ad sanctificationem rei qua sacramentum expletur, de omni sacramento generaliter id verum est; si vero ad susceptionem sacramenti, de quibusdam verum est quod non iterantur crebra susceptione, de aliis vero quibusdam non; quia frequenter sumuntur, ut hoc unctionis ae ordinationis accedamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam autẽ de om̃i sacram̃to intel¬
ligi uolunt. quod ñ sit itãndũ scilicet
scđm totum illud qđ ꝑtinet ad sacra¬
m̃tum: dicentes quedam sacram̃ta se¬
pius posse suscipi. quedam uͦ ñ. nec tñ
que sepius sumunt᷑ totalit̃ itãntur:
ñ iteratur sacram̃tum cum iniuria.S
dic & quis: sic & baptismus ñ itãtur: &¬
si aliquis eum frequent baptizetur.
dum eadem aqua ñ itm̃ benedicatur.
S aliud ẽ inquiunt illi de bũdictiõe
aque qua fit baptismꝰ: aluid de be¬
nedictione panis & olei. Pot̃ enim bap¬
tismus celebrari in aqua. etiam ñ bene¬
dicta: quia illa benedictio ꝓ reueren¬
tia tantum sit & decore. ñ uirtute sacͣ¬
m̃ti. S corpus xp̃i ñ potest confici nͥ
de pane consecrato: nec unctio ulla
fieri pot̃ nͥ de oleo ab ep̃o sc̃ificato. Iõoq
illa scificatio ad uirtutẽ sacram̃ti ꝑtin̾e
uidetur. Inconiugio quoq semel tantũ

Expanded text:
dam autem de omni sacramento intelligi volunt quod non sit iterandum, scilicet secundum totum illud quod pertinet ad sacramentum, dicentes quaedam sacramenta saepius posse suscipi, quaedam vero non. Nec tamen quae saepius sumuntur, totaliter iterantur, non iteratur sacramentum cum injuria. Sed, dicet quis: Sic et Baptismus non iteratur, etsi aliquis frequenter baptizetur, dum eadem aqua non iterum benedicatur. Sed aliud est, inquiunt illi, de benedictione aquae qua fit Baptismus, aliud de benedictione panis et olei, potest etiam Baptismus celebrari in aqua etiam non benedicta, quia illa benedictio pro reverentia tantum fit et decore, non virtute sacramenti. Sed corpus Christi non potest confici, nisi de pane consecrato; nec unctio illa fieri potest, nisi de oleo ab episcopo consecrato. Ideoque illa sanctificatio ad virtutem sacramenti pertinere videtur. In conjugio quoque seme
Abbreviated transcription (Latin):
stionis det̾minationem: inposterũ
differimus. donec tractemus de his que
relatiue dicuntur de deo ex tempore. in qͥ¬
b datum et donatum continentur. Hic¬
nr̃e insinuauimus: iam de earumdem eqͣli
asserit. Equalis ẽ enim in omib patͥ filius
de fide ad petrum. b̃uit̃ aꝑiens. quomo¬
do intelligatur equalitas docet. Nullus
horum alium aut p̃cedit et̾nitate: aut ex¬
cedit magnitudine. aut suꝑat potestate.
quia nec filio nec spu scõ. quantum ad nat᷑e
diuine unitatem ꝑtinet. aut anterior aut
maior ẽ pat̃. nec fuliꝰ sp̃u scõ. Et̃num quippe
et sine initio ẽ qd̃ filius de patris natura ex¬
de natura patris filiiq ꝓcedit. Ob hoc gͣ tres:
unũ recte credimus & dicimus dm. quiauna
ꝓrsus et̃nitas. una imm̃sitas. una naturali¬
ter triũ ꝑsonarum ẽ. diuinitãs. Ecce breuit̃
assignauit auoꝰ. in quo trium ꝑsonarum
consistat equalitas: scilicet quia alia aliam
ñ excellit. aut et̾nitate. aut magnitudine.
aut potestate.

Expanded text:
stionis determinationem in posterum differimus, donec tractemus de his quae relative dicuntur de Deo ex tempore, in quibus datum et donatum continentur. trae insinuavimus, jam de earumdem aequalasserit. Aequalis est enim in omnibus Patri Filius, De fide ad Petrum breviter aperiens quomodo intelligatur aequalitas, docet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio nec Spiritu sancto, quantum ad divinae naturae unitatem pertinent, aut anterior, aut major est Pater; nec Filius Spiritu sancto. Aeternum quippe est et sine initio, quod Filius de Patris natura exde natura Patris et Filii procedit. Ob hoc ergo tres recte unum credimus et dicimus Deum, quia una prorsus aeternitas, una immter est trium personarum divinitas. Ecce breviter assignavit Aug. in quo trium personarum consistat aequalitas, scilicet quia alia aliam non excellit, aut aeternitate, aut magnitudine, aut potestate. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec queritur utrum sap̃.Lxxi.
sp̃c sc̃s ad seipsum referatur. hoc enĩ
uidetur exp̃dicłis posse ꝓbari. Sieñ qd̃
datur refertur ab eum quidat. & ad eum cui
ẽ: gͦ refertur ad se ipsum. hec q̃stio ñ soluit᷑¬

Expanded text:
ost haec quaeritur utrum Spiritus sanctus ad seipsum referatur: hoc enim videtur ex praedictis posse probari. Si enim quod datur refertur ad eum qui dat, et ad eum cui est, ergo refertur ad seipsum. Hujus quaestionis det
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam eẽ uoluntarium peccatum. Ouidemim
ut ait auꝰ. tam inuoluntate quã ipsa uolur¬
tas sua est: Holuntas itaq mala. recte uolun¬
tarium dicitur peccatũ qd̃ inuoluntate con¬
siftit. Uoluntas quippe ut ait augꝰ. meodem.
ẽpͥma causa peccandi: aut nulium perratũ
ẽ pͥma causa peccanti: Nec est cuirecte impu¬
tetur peccatum. nͥ peccanti. Nongͦ est cuiree¬
te imputetur. nisiuoluntati. hoc autem de

Expanded text:
um. Quid enim, ut ait Augustinus, tam in voluntate, quam ipsa voluntas situm est? Voluntas itaque mala recte voluntarium dicitur peccatum, quod in voluntate consistit. Voluntas quippe, ut ait Aug. in eodem, est prima causa peccandi; aut nullum peccatum est prima causa peccandi, nec est cui recte imputetur peccatum, nisi peccanti. Non ergo est cui recte imputetur, nisi voluntati. Hoc autem de