comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
runtq uolucres super cadaue¬
ra. & abigebat eas abram. Cũ¬
q: occubuisset sol. pauor irriit
suꝑ abram:⁊ horror magnus ⁊
tenebrosus iuuasit eum: appa¬
ruitq: clibanus fumans:⁊ igniꝰ
tͣnsiens inter media illa que di¬
insa erant. Dictumq ẽ illi.
Coguoseñdo scias quia peregri¬
uumm erit sem̃ tuum in terra ñ
Statutus ẽ itaq modus ꝓmis¬
siseminis abrahe: ista est fi¬
gura. ꝑuiuencã enĩ uaccam:
sigcata ẽ plebs posita sub iugo
legis: Per capram: eadẽ plebs pec¬
temporum. ab adam usq ad
uoe. ⁊ inde usq ad abraham.
⁊ iude usq ad ilauid: tanqͣm
terciam etatẽ gerens ille popłs
adoleuit. Pturturẽ ⁊ columbã.
spũ ales populi figurati sunt:
indiuidui filii ꝓmissionis. &
heredes regni fituri. Quorũ
etas temporalis.ideo tacetus:
quia meditantes tͣns gressi sunt
desideria temporalia. Sed quid
qͦd animalia alia tria dirudun¬
tur. adu̾sus se inuicem partib

Expanded text:
runtque volucres super cadaveruntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abraham. Cumque occubuisset sol, pavor irruit super Abraham, et horror magnus, et tenebrosus invasit eum; apparuitque clibanus fumans, et ignis transiens inter media illa quae divisa erant. Dictumque est ei: Cognoscendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non Statutus est itaque modus promissi seminis Abrae, et ista est figura. Per juvencam enim vaccam significata est plebs, posita sub jugo legis; per capram, eadem plebs, etiam pectemporum ab Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham, et inde usque ad David, tanquam tertiam aetatem gerens, ille populus adolevit. Per turturem et columbam spiritales populi figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri, quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia aeterna meditantes transgressi sunt desideria temporalia. Sed quid est quod animalia illa tria dividuntur adversus se invicem partibus
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dñi ad abraham in
iusu. dum eẽt deposteritatesol¬
licitus: ut sibi uideret ñ nasci
filium: itam̃ semimi suo factã
ꝓmissionẽ teueret. S tatun sit
illi duplex figura in ꝓmissione
seminis eius: id in similrtudĩe
harene maris: uł in multitudĩe
stellarum cȩli futura. Eiciens
gͦ abraham d̃s foris: oftũdit
sic faciam lumine resurrectiois
illi harenã maris: ⁊ dĩx. Sic
erit in młtitudine sem̃ tuũ. Hoc
ẽ. erit quidem copiosa gens iu¬
deorũr. seosterilis ⁊ infecunda
sic̃ harena manebit. Post hec
cum reꝑmitteret ei d̃s qd̃ eẽtpoᷤ¬
sessor ꝓmissioĩs futurus: sigñ
petit. ꝓqd̃ agnosceret: non qua¬
si dubitans anfieret. sed quomͦ
futurũ ẽẽt exquirens. Cui dñs
hanc similitudinẽ ꝓposuit. Su¬
me inquit michi uaccã trien¬
nem. ⁊ capram trimam:⁊ arietẽ
anuorũ trium: turturẽ ⁊ colum¬
bam. Tollens igit᷑ abͣhã uniuisa
partes cont᷑se altͥnsecus posuit:
aues autẽ non diisit. Descende¬

Expanded text:
verbum Domini ad Abram in visu, dum esset de posteritate sollicitus, et sibi videret non nasci filium, et tamen semini suo factam promissionem teneret: et statim fit illi duplex figura promissi seminis ejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stellarum coeli futura: Ejiciens ergo Abram Deus foris, ostendit sic faciam resurrectionis illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum, hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorum, sed sterilis et isicut arena maris. Post haec cum promitteret ei Dominus quod esset possessor repromissionis futurus, signum petit, per quod agnosceret, non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit. Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. Tollens igitur Abram universa partes contra se altrinsecus posuit, aves autem non divisit. 5. Descende
Abbreviated transcription (Latin):
tio perfectorũ. Sed quia multi
sunt iusti. qui mundi quidem
illecebras fugiunt. s tam̃ in ac¬
tione positi. contemplatiõis api¬
cẽ subire nequeunt: hoc est qͦd
ꝯxiit qdẽ loch de sodomiꝰ. s tam̃ ad
montana ũ ꝑuenit: quia dãp¬
nabilis uita relinquitur. sed
adhuc celsitudo spetulationis
subtiliter ñ tenetur. Inde idem

Expanded text:
tio perfectorum: sed quia multi tio perfectorum: sed quia multi sunt justi qui mundi quidem illecebras fugiunt, sed tamen in actione positi contemplationis apicem subire nequeunt, hoc est quod exiit quidem Lot de Sodomis, sed tamen ad montana nabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo speculationis subtiliter non tenetur. Inde idem
Abbreviated transcription (Latin):
tit. ⁊ a quorũ ꝑmixtione libera
tis supplicio ignis eterm. Uxor
aut̾ eius. eorum scilicet genus
figuraũ: qui ꝑ grãm dei uocati
retro respiciunt:⁊ ad ea que re¬
liquerant contendunt. De quibꝰ
ip̃e dominus ait. Nemo mittens
manum suam suꝑ aratrum ⁊
aspiciens retro: aptꝰẽ regno d̃i.
Unde ⁊ ille prohibetur retro
respitcere. ꝓ quod ostãderet ũ eẽ
redeundũ ad ueterem uitam: qͥ
per grãm d̃i regnati ultimũ cu¬
punt euadere suppliciũ. Quod
insale conuersa ẽ: exemplũ pr̃at
ad condim̃tum fidelium. ude
alii salliantur. Nam nec ip̃m
tacuit. xp̃c dicens. Alem̃tote
uxoris loth: scił ut nos tanqͣm
sale condiret: ut ñ tamqͣ. fatui
negligeremus: sed ut prudũtes
caueremus. hoc enim ⁊ illa ab¬
ens. segor uidit. ⁊ nequaquã
montana conscendit quid innu¬
it;Erdentem quippe sodomam
fugere ẽ. illicita carnis incendia.
uł mundi desideria declinace.
Altitudo uͦ est montiũ specula¬

Expanded text:
sit, et aquarum permixtione in sasit, et aquarum permixtione in satis supplicio ignis aeterni. Uxor autem ejus eorum scilicet genus figuravit qui per gratiam Dei vocati, retro respiciunt, et ad ea quae reliquerant redire contendunt. De quibus ipse Dominus ait: Nemo ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Unde et illi prohibetur retro respicere, ut per id ostenderet non esse redeundum ad veterem vitam, qui per gratiam Dei regenerati, ultimum cupiunt evadere supplicium. Sequiin salem conversa est, exemplum praestat ad condimentum fidelium, unde alii salientur. Nam nec ipsum tacuit Christus dicens, Mementote uxoris Lot : scilicet ut nos tanquam sale condiret, ut non tanquam fatui negligeremus, sed prudentes caveremus. Hoc enim et illa ens, Segor venit, et nequaquam ad montana conscendit, ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia, vel mundi desideria declinare. Altitudo vero montium est specula
Abbreviated transcription (Latin):
nirentur in sodomis. dix̾it dñs
saluarntur. Quinquagenarius
enim. semꝑ ad penitentiã refert᷑.
Unde ⁊ dauid in eodem nume
quando aspicit deus delinq̃nti¬
um uitam nequaqͣ. uelle reuer¬
ti ad pñam. quam quinquage¬
narius numerus prefigurat:cor¬
festim ardorẽ immoderate luxu¬
rie. compescit igne gehenne.
Usq: ad decem autẽ uistos. ñ
ꝑire sodomã dix̃: quia si inquẽ
Deuarii enim nĩ figura: crucẽ
xp̃i demonstrat. Nam ⁊ quod qͥnq
sunt cuutates. que imbrib igne¬
is conflagrate sunt: illud nisi
fallor sig̾cat. qd̃ om̃s qui qnq:
sensus corporis sui libidinose trac¬
tau̾intan illo futuro incñdio cõ¬
cremandi sunt. Ip̃e aut̃ loch fr̃
abraham ustus ⁊ hospitalis in
sodonus: qui ex illo incendio
qͦd erat similitudo futuri iuidi¬
cii meruit saluus euadere tipũ
gerebat corporis xp̃i. qui in oĩb
scĩs: ⁊ nunc inter miquos ⁊ im¬
pios gemit: quorũ fcĩs ñ consen¬

Expanded text:
nirentur in Sodomis, dixerit Dominirentur in Sodomis, dixerit Domisalvarentur. Quinquagenarius enim semper ad poenitentiam refertur. Unde et David in eodequando aspicit Deus delinquentium vitam nequaquam velle reverti ad poenitentiam, quam quinquagenarius numerus figurat, confestim ardorem immoderatae luxuriae cUsque ad decem autem justos non erire Sodomam dixit, quia si in quolDenarii enim numeri figura crucem Christi demonstrat Nam et quod quinque sunt civitates quae imbribus igneis conflagratae sunt, illud, nisi fallor, significat quod omnes qui quinque sensus corporis sui libidinose tractaverint, in illo futuro incendio concrematuri sunt. Ipse autem Lot frater Abraham justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, meruit salvus evadere, typum gerebat corporis Christi, quod in omnibus sanctis, et nunc inter iniquos et impios gemit, quorum factis non consen
Abbreviated transcription (Latin):
circa tempus hoc ueniã. non de
tprib sig̃cat. s de qualitate ad¬
uentus sui: qͣndo ꝑ filium repro¬
missum fidelis erat populus naᷤᷤ¬
titurus. Ista ẽ enim sara sterilis:
cui ꝑ ꝓphetã dominus dicit. Le¬
tare sterilis que non paris. exũ¬
pe ⁊ clama que ñ parturis. qm̃
plures filii deserte. magis qͣm
eius que habet uirum. Risus
phetia. Qui risus duplicem ht
rus. incredulis xp̃c.sine quod
om̃s inmicos in udicio suo
ẽẽt irrisurus. QIñ ⁊ ip̃e quina¬
tus ẽ de sara:risus nom̃ accepit.
ysaac enim ex hebrea lingua. in
latinum sermonem risus inter
pretatur. Dem̃ rursum idem
ysaac filius. ꝓmittitur futurus
ingentẽ magnã. Et bñdicent᷑
ui eo ait:om̃s gentes terre. Qui¬
bus uerbis duo historiałr illi ꝓ¬
missa sunt: gens iudeorũ scd̃m
carnem: i om̃s gentes. sid̃m fidẽ.
liberato loth cum filiab suis.
S quid sig̃c̃at. quod a quinqͣ¬
grata iustis. usq: ad decẽ si iue¬

Expanded text:
Circa tempus hoc veniam, non de Circa tempus hoc veniam, non de temporibus significat, sed qualitatem adventus sui, quando per filium repromissum fidelis erat populus nasciturus. Ista est enim Sara sterilis, cui per Prophetam Dominus dicit: Laetare, sterilis, quae non paris: erumpe et clama, quae non parturis, quia pluejus quae habet virum . Risus phetia est: cujus risus duplicem habrus incredulis Christus, sive quod omnes inimicos suos in judicio suo esset risurus. Unde et ipse qui natus est de Sara risus nomen accepit. Isaac enim ex Hebraea lingua in Latinum pretatur. Deinde rursum eidem Isaac filius promittitur futurus in gentem magnam. Et benedicentur in eo, ait, omnes gentes terrae. Quibus verbis duo historialiter illi promissa sunt: gens Judaeorum secundum carnem, et omnes gentes secundum fidem.liberatur Lot cum filiabus suis. Sed quid significat quod a quinquaginta justis usque ad decem, si inve
Abbreviated transcription (Latin):
Si prom̃ uitulum cum lacte:
butirum abrahã ad edendũ ap¬
posuit: quia nec corpus dñi. qͦd
⁊ uitulus sine lacte legism nec las
legis sine butiro. hoc ÷ sine eu¬
gelii testimonio ẽe potest. T̃ria aũ
sata. uñ sara subcinericios pa¬
nes fecit: trium filiorũ noe ina¬
ginem indicauerunt: ex quib
om̃e genus hominũ natum est.
Qui cliuine trinitati creilentes.
ex aqua baptis matis ꝑ eccł̃iam.
cuius umago sara erat consper¬
gũdi eẽnt.⁊ in uno pane xp̃isti
corpous redigendi. Hec sunt illa
tria sata: quȩ mulier in eungl̃io
cognoscitur ferm̃tasse. Mumi
aut̃ panes: eo qͦt sine ferm̃to ma¬
litie: ⁊ sine languore nequitie:
sine feruore ꝑuerse doctrine opor¬
teat ẽẽ credentiũ unitatẽ. Subci¬
decocti. uelut esca bñplacita dõ
acceptabiles efficiantur. Sub
arbore aut̃ eos sedisse passionis
dominice erat signũ: cuius ip̃i
sunt p̾dicatores. Quod autem
ꝓmittit d̃s saresterili filiũ dicenꝰ.

Expanded text:
Sed proinde vitulum cum lacte et Sed proinde vitulum cum lacte et butyrum Abraham edendum apposuit, quia ne corpus Domini, quod est vitulus, sine lacte legis, nec lac legis sine butyro, hoc est sine Evangelii testimonio esse potest. Tria autem sata, unde Sara panes subcineritios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne genus humanum natum est, qui divinae Trinitati credentes per aquam baptismatis, per ecclesiam, cujus imago Sara erat, conspergendi essent et in uno pane Christi corporis redigendi. Haec sunt illa tria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse. Azymi autem panes idcirco, quod sine fermento malitiae, et sine languore nequitiae, sine fermento doctrinae oporteat esse credentium unitatem. Subcidecocti, velut esca bene placita Deo acceptabiles effiarbore autem eos sedisse, passionis dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Quod autem promisit Deus Sarae sterili filium dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
scił saluatorẽ ostñdens: cuius
iam adim̃tum ẽ prestolatus.
iuxta qd̃ in euͣngłio dñs ait:
abraham quesiuit uidere diẽ
meũ: uidit ⁊ gauisus ẽ. Tunc
enĩ futuri aspexit misteriũ sac¬
menti. Unde ⁊ pedes eorũ laua¬
bat: ut in extremo mundi laua¬
cri purificationẽ demonstraret
futuram. Nedes enĩ nouissima
sig̾cant. Siquidem ⁊ conunuũ
ĩparat: uitulum scił saginatũ.
Iste aut̃ uitulus tener saginat᷑.
tium. ad arborẽ crucis ẽ inmo¬
latus. hic ẽ uitulus dñici corpo
Lac quippe prisce legis hũisse
ceus. Lac uobis potum dedi. noz
escam. Nondum eium poteratis:
nec adhuc quidẽ potestis. Radi¬
derat enĩ illis legis maudatum:
quasi lac de uberib duacum
tabularũ expressum. hoc ⁊ testa¬
m̃itum fidei. Necdum enim pote¬
rant ꝓpter infantiã sensus sui:
euͣngłice doctrine solidam ⁊ ro¬
bustam escam acciꝑe. Butirum
uberrunũ ⁊ pingussimũ eiͣ¬
głiorũ est testimoniũ: qd̾ ueluti
oleum fidelib insignũ datur.

Expanded text:
cet Salvatorem ostendens, cujus jam adventum est praestolatus; juxta quod in Evangelio Dominus ait: Abraham quaesivit videre diem meum, vidit, et gavisus est . Tunc enim futuri aspexit mysterium sacramenti, unde et pedes eorum lavat, ut in extremo fine mundi lavacri purificationem demonstraret futuram: pedes enim novissima significant. Siquidem et convivium praeparat, vitulum scilicet saginatum. Iste autem vitulus tener saginatus credentium ad arborem crucis est immolatus. Hic est vitulus dominici corporLac quippe priscae legis habuisse cens: Lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim nec adhuc quidem potestis . Tradiderat enim illis legis mandatum quasi lac de uberibus duarum tabularum expressum, hoc est testamentum fidei. Nondum enim poterant, propter infantiam sensus sui, evangelicae doctrinae solidam ac robustam escam accipere. Butyrum autem uberrimum et pinguissimum Evangeliorum est testimonium, quod veluti oleum fidelibus in signum datur.
Abbreviated transcription (Latin):
scelus etiam per ꝓpħam deus
arguit increpando: ⁊ ip̃e ab¬
luit penitũdo. Uerumptam̃
ille desiderabił om̃ib gñtib.
quasi in solatiũ deambulans.
quia insole posuit tabernacu¬
lum suum. ad amauit eccl̃iã
suꝑ tectum se lauantẽ: idest
mundantẽ se asordib seculi.
& domum luteam spũali cor¬
templatione tnͣscendentẽ. atq:
calcantẽ. Ꝙ incoata cum illa
prua conuentionis noticia.
postea ab ea penitus separa¬
tum diabolum occidit: eamq
perpetuo sibi conubio copu
Amemus illum dauid. qͣntũ
amandus ẽ: qui nos adiabo¬
lo per misericordiã lib̃auit.
A memus & istum dauid: qͥ

Expanded text:
s ejus etiam per prophetam Deus arguit increpando, et ipse abluit poenitendo. Verumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus, quasi in solarium deambulans: quia in sole posuit tabernaculum suum, super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia postea ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulamemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, q
Abbreviated transcription (Latin):
pietatẽ: quintũ allidit forni¬
mit falsitatẽ: nonum adulterii
cogitationẽ. decimũ mundi cu¬
piditatẽ. Intex hec igitur om̃ia
decẽ p̾cepta. solum ibi qͦt desab¬
bato positum ẽ: figurate obser¬
uandum p̾cipitur. Quam fign¬
ram nos intłłigendam: ñ etiã
ꝑ ociũ corporale celebndã su̾ceptin᷑.
Reliqua tũ ibi p̾cepta ꝓprie
p̃cepta sunt: que sine ulla figu¬
ratione significata obseruant᷑
nichil mystite sigc̃ant: s sic inclłi¬
guntur ut sonant. Et notand̾
quia sic decem plagis ꝑtutiun¬
tur egyptis. sic decem preceptis
conscribunt᷑ tabule: quib re¬
gantur populi di. ut demontͤ
Uur aut̃ in duab tabulis
Iscripta ẽ lex. nisi ꝓpter du¬
o testam̃ta sigcanda: aut ꝓꝑter¬
ꝓximi. inquib: tota lex pendet
⁊ ꝓph̃es hec enim in singulis
tabulis explicata sunt. In uua
enim tria precepta sunt: ad d̃i
ꝑtinentia caritatẽ. In alia uͦ
septem: ꝑtinentia ad proximi

Expanded text:
itatem, sextum allidit fornimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, decimum mundi cupiditatem. 16. Inter haec igitur omnia decem praecepta solum ibi quod de Sabbato positum est figurate observandum praecipitur. Quam 382 figuram nos intelligendam, non etiam per otium corporale celebrandam, suscepimus. Reliqua tamen ibi praecepta proprie praecepta sunt, quae sine ulla figurata significatione observantur. Nihil enim mystice significant, sed sic intelliguntur ut sonant. Et notandum quia sicut decem plagis percutiuntur Aegyptii, sic decem praeceptis conscribuntur tabulae, quibus regantur populi Dei. CAPUT Cur autem in duabus tabulis scripta est lex, nisi aut propter duo Testamenta significanda, aut proximi, in quibus tota lex pendet et prophetae . Haec enim in singulis tabulis explicata sunt. In una enim tria praecepta ad Dei pertinentia charitatem, in alia vero septem pertinentia ad proximi
Abbreviated transcription (Latin):
cere aliquid tale preter uxorẽ:
aluid ⁊̃ appetere alienã uxorẽ
Ideo duo precepta sunt. ñ me¬
chab̾is: ⁊ ñ concupisces uxoiẽ
ꝓximi tui.
ecimum. ñ concupisces rẽ¬

Expanded text:
cere tale aliquid praeter uxorem: aliud appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis. Non concupisces uxorem proximi tui. Decimum
Abbreviated transcription (Latin):
ille allophilorũ archam dĩ ge¬
stantes. figuram scõrum renun¬
ciantium scł̃o designauerunt:
qui nullum delicti iugũ trax¬
erunt. Nam ille sicut pignoꝵ
affectib. a recto itinere mini¬
me digresse sunt: ita sc̃i mun¬
do renunciantes. parentele ob¬
les affectus odio debemus ħre:
ita nec ꝓximi odio a nob̃ hñdi
sunt. s eorum impedim̃ta: qͥb
a recto itinere nobis impediũt:
sicut ⁊ moyses ait. Qui dñt
patri suo ⁊ matri nescio uos.
⁊ fr̃ib suis ignoro illos ⁊ nes¬
cierunt filios suos. hii custo¬
dierunt testam̃tum dei:⁊ pre¬
cepta eius seruauerunt. Iu¬
dicia tua iacob: ⁊ legẽ tuam
o isrł. Ille eum scire deum
familiarius appetit: qui pro
amore pietatis eiꝰ nescire de¬
siderat. qͦd cunq carnałr scunt.

Expanded text:
illae allophylorum arcam Dei geillae allophylorum arcam Dei gestantes, figuram sanctorum renuntiantium saeculo designaverunt, qui nullum delicti jugum traxerunt. Nam sicut illae pignorum affectibus a recto itinere minime digressae sunt, ita sancti mundo renuntiantes parentelae obales affectus odio debemus habere, ita nec proximi odio a nobis habendi sunt, sed eorum impedimenta, quibus a recto itinere nos impediunt, sicut et Moyses ait: Qui dicunt patri suo et matri: Nescio vos; et fratribus suis: Ignoro illos, et nescierunt filios suos, hi Testamentum Dei et praecepta ejus servaverunt. Judicia tua, Jacob, et legem tuam, o Israel . Ille enim scire Deum famularius appetit, qui pro amore pietatis ejus nescire desiderat quodcunque carnaliter scivit.
Abbreviated transcription (Latin):
głi ficau̾it me glorificabo eũ
qui autẽ contempnunt me erͣt
iguobiles: ecce isti sunt dies
qui prenunciati sunt. iam e¬
nuim uenerunt. Nullus enĩ
sacerdos ẽ scd̃m ordinẽ aaror.
Nam ⁊ illud quod ibi sequit᷑.
alius ꝓpħa dixc̃. Reliquie sal¬
ue fient. Unde ⁊ apłs. Sic¬

Expanded text:
ificaverit me, glorificabo eum; qui autem contemnunt me, erunt ignobiles; ecce isti sunt dies qui praenuntiati sunt, jam enim venerunt; nullus enim sacerdos est secundum ordinem Aaron. 509 Nam et illud quod ibi sequitur:alius propheta dixit: « Reliquiae salvae fient . » Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nubere ⁊ abstinere. a cibis quoͤ
deus creauit. ad ꝑcipiendũ cũ
gr̃arum actione fidelibus.S:
ad huc adiecit colores lepraꝵ:
id÷ pallidam rubñtẽ. albam.
liuidam. nigram. florescñtem.
Itaq: dum pallidam lepram
dicit. imbecillem: ⁊ fragilemfi¬
dem animne denotat: que per¬
dito colore utegre sanitatis.
erroris infirmitate languescit
Cum autẽ rubicundam lepͣm
ostendit. Homicidu cruore men¬
tem infectam denotat. Cum
se muuidos appellant. siue reli¬
quos. qui de falso merito glo¬
riantur. sicrit pelaguis: ⁊ noua

Expanded text:
re, abstinere a cibis, quos Deus creavit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus . Sed adhuc adjecit colores leprarum, id est, pallidam, rubentem, albam, lividam, nigram, florescentem. Itaque dum pallidam lepram dicit, imbecillem et fragilem fidem animae denotat, quae, perdito colore integrae sanitatis, erroris infirmitate languescit. Cum autem rubicundam lepram ostendit, homicidii cruore mentem infectam denotat, et ise mundos appellant, sive reliquos, qui de falso merito gloriantur, sicut Pelagius et Nova
Abbreviated transcription (Latin):
lepram hñt manicher. qui ma¬
ni abstinentia ⁊ cruciatu corpo¬
ra sua exurunt. s ꝑ infidelita¬
tẽ non mundiciam inde si lepͣm
gignunt. De talibr enim dice¬
bat apłs. Discedent inquit qͥ¬
dam a fide attũdentes uarus¬
sp̃itib erroris. ⁊ doctius demo¬
nioꝵ in hypocrisi loquentium
mendacium.:⁊ caut̾iatam hñtrũ

Expanded text:
lepram habent Manichaei, qui inani abstinentiae cruciatu corpora sua exurunt, et per infidelitatem non munditiem inde, sed lepram gignunt. De talibus praedicabat Apostolus: Discedent, inquit, quidam a fide, attendentes spiritibus erroris, et doctrinis daemoniorum, in hypocrisi loquentium men
Abbreviated transcription (Latin):
domini igne torquebimur:
desideriumq nr̃m uertetur
intumulos: ut sumus sepule
dealbata. que foris parent
hominib speciosa. intus aũ
plena sunt ossib mortuorũ
n hac mansione descendit sp̃c
suꝑ septuaguita uiros electoᷤ:
⁊ tunc doniuus descñdit in
nube:i retrax̃ de spu qui erat

Expanded text:
Domini igne torquebimur, desideriumque nostrum vertetur in tumulos, ut simus sepulcra dealbata, quae foris parent hominibus 440 speciosa, intus autem plena sunt ossibus mortuorum, n hac mansione descendit spiritus super septuaginta viros electos, et tunc Dominus descendit in nube, et retraxit de spiritu qui erat
Abbreviated transcription (Latin):
Benedicit᷑ farina eius q oleũ.
fructus & hilaritas caritati.:
que cum impenditur. ñ defe¬
cisse dͣr. Hilarem enun datorẽ
diligit deus. Uidua aut̃ ista
ut opinor eccłia sig̃catur: qͣm
xp̃c non frum̃ti. sed uerbi pa¬
ne pascebat. De qua dr̃ per
dauid. Uiduam eius bñdicẽs
bũdicam. Illam scił iuiduã
quam apłs ait mortuo iuro
quib uellet nuptiis liberã
ẽẽ: quia desiuente lege cui
quasi uidua legis innupsit.
Huius nunc in uasis oleũ
gr̃e & bñdictionis farina ñ
deficit: in om̃ib foris gentib
fame manente.Quarum ci¬
bi uite esuriem. & fideitrinita

Expanded text:
Benedicitur farina ejus et oleum, fructus et hilaritas charitatis, quae cum impenditur, non defecisse dicitur: Hilarem enim datorem diligit Deus . Vidua autem ista, ut opinor, Ecclesia significatur, quam Christus non frumenti, sed verbi pane pascebat. De qua dicit David: Viduam ejus benedicens benedicam . Illam scilicet viduam quam Apostolus ait, mortuo viro, quibus velit nuptiis liberam esse , quia, desinente lege, cuiquasi vidua legis, nupsit. Hujus nunc in vasis oleum gratiae et benedictionis farina non deficit, in omnibus foris gentibus famae manente. 543 4. Quarum cibi vitae esuriem et fidei Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
hostibus. edificauit ñs tani
altare dõ excelso de la¬
dibus integris. inquib
erat uuectum ferrum:sicut pre¬
molauit sacrificium:i scripsit
in lapidib deutero nomiũ legiᷤ
moysi. Uideamus itaq qui
suit isti lapides: ex quib edifica¬
tur altare. ¶mẽs igitur qui in
xp̃m ũm credunt: lapides ui
estis lapides uiui: edificati domꝰ
spũalis. Hiis ñ est uiectum fer¬
tum: quia incorrupti ⁊ imma¬
culati carne ⁊ sp̃u sunt. ⁊ iacu¬
la maligni ignita ñ receperũt.
hii unum altare faciunt: unita¬
te fidei uł concordia caritatis.
In hiis quoq: deut̾onomiũ .i.

Expanded text:
hostibus, aedificavit Jesus altare Deo excelso ex lapidibus integris, in quibus non erat injectum ferrum, sicut praemolavit sacrificium, et scripsit in lapidibus Deuteronomium legis Moysi. Videamus itaque qui sunt isti lapides ex quibus aedificatur altareChristum Jesum credunt, lapides vivestis lapides vivi, aedificati domus spiritalis . His non injectum ferrum, quia incorrupti et immaculati carne et spiritu sunt, et jacula maligni ignita non receperunt, hi unum altare faciunt unitate fidei vel concordia charitatis. In his quoque Deuteronomium, id
Abbreviated transcription (Latin):
rum sitiebat elem̃tum: sedsas¬
guinem xp̃i. Unde & non bi¬
bit oblatam aquam: sed do¬
mino fudit. sigẽans sitire se
sitire fontem et̾uum. ñ qui
ꝑiculis quereretur alienis:
sed ꝑicula aliena deleret. De
solus septimus decimus
psalmu̾s: in libris regũ repe¬
riatur conscriptus. Nec imme¬
rito psalmus iste in regnorũ
libris solus inuenitur:quia
regnũ illud sig̃cat. ubi adu̾¬
sariũ non habebunus. Titulꝰ
eius enim ẽ:in die qua eripu¬
it eum dominus de manu om
nium inimicorũ eius: & de
manu saul. Quis enim figͣa¬
tur in dauid. nisi ille qui ue¬
it incatne ex semine daurd:
Qui utiq incor pore suo qͥ
ẽ eccłia: ad huc patitur uum¬
cos. Unde ⁊ illi ꝑsequutori qͥn
uoce mactauit: & in suum co¬
pus trahiciens. quodãm man¬
ducauit: insonuit de celo. Sau¬
le saule quid me ꝑsequeris:
Quando autem meretur eripi
hoc corpus eius de manu omi
um inimicorũ eius: nisi cum ⁊
illa nouissima destruetur morꝰ¬

Expanded text:
rum sitiebat elementum, sed sanguinem Christi. Unde non bibit oblatam aquam, sed Domino fudit, significans sitire se sitire fontem aeternum, non qui periculis quaereretur alienis, sed pericula aliena deleret. CAPur autem cur solus septimus decimus psalmus in libris Regum reperiatur conscriptus. Nec immerito psalmus iste in Regnorum libris solus invenitur, quia regnum illud significatur ubi adversarium non habebimus. Titulus enim ejus est: In die qua eripuit eum Dominium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille qui uenit secundum carnem ex semine Dauid ? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur cos, unde illi persecutori, quem voce prostravit, et in suum corpus trajiciens quodammodo manducavit, insonuit de coelo: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quando autem meretur eripi hum inimicorum eius, nisi cum et illa nouissima inimica destruetur mor
Abbreviated transcription (Latin):
gnã contra diabolum ⁊ armatã
maniun: ut quod corde conceꝑtt.
exemplo perficiat. Datur ei de
pͥuato maxillã ut eloquentiã
hãt. Datur ⁊ de uictimis uent̾.
cuius indicio discat luxuriam
extinguere:i continere gulam.

Expanded text:
gnam contra diabolum, et armatam gnam contra diabolum, et armatam manum, ut quod corde conceperit, operum exemplo perficiat. Datur ei et de privato maxilla, ut eloquentiam habeat. Datur et de victimis venter, cujus indicio discat luxuriam exstinguere, et contemnere gulam.
Abbreviated transcription (Latin):
i repudiatã ⁊ meretricẽ nondu¬
cat uxorẽ s uirginẽ: id nichil
de ueteri homine ⁊ pͥstina uo¬
luptate amplectatur. s uitã
oni puritate florentẽ posside¬
at. De genere suo ducat uxorẽ
utiq siuitã amplectat᷑ scõrũ:
quorũ ꝑ fidẽ ꝓximus ẽ. Inter
hec p̃cipitur hiisdẽ ut mini¬
stntes intemplum unrũ ⁊ sice¬
ram ñ bibant. ne ebrietate⁊
crapula:⁊ curis huius uite
pregrauentur corda eorũ. Nec
partẽ hañt interra. nisi solũ
dm̃i:. nedum deterrenis cogitał.
suꝑna obliuiscantur. Ab cuiꝰ
quoq: conuuiuo iubentur ui¬
cinus n mercennarius separa¬
ri: ⁊ seruis tm̃ ciborũ dari reli¬
quias. Uicinus hereticus est:
qui proxrmum se titulo xp̃iam
nominis asserit. Alerceunariũ
uideum ostendit: qui fructum
obseruautie legis carnaliter qui¬
rit. Cum istis ergo sacerdos dĩ ũ
participat eungłii pabulum.
pectusculum ⁊ brachium dextre
In pectore. legis mundas cogita
brachio dextro oꝑaboua ad pn¬

Expanded text:
 repudiatam, et meretricem non ducat uxorem, sed virginem; id est, nihil de veteri homine et pristina voluptate amplectatur, sed vitam omni puritate florentem possideat. De genere suo ducat uxorem, utique vitam amplectatur sanctorum, quorum per fidem proximus est. 13. Inter haec praecipitur iisdem ut ministrantes in templo vinum et siceram non bibant, ne ebrietate, et crapula, et curis hujus vitae praegraventur corda eorum, nec partem habeant in terra, nisi solum Deum, ne, dum de terrenis cogitant, superna obliviscantur. Ab hujus quoque convivio jubentur vicinus, et mercenarius separari, et servis tantum ciborum dari reliquias. 14. Vicinus haereticus est, qui proximum se titulo christiani nominis asserit; mercenarius Judaeum ostendit, qui fructum observantiae legis carnaliter quaerit. Cum istis ergo sacerdos Dei non participet Evangelii pabulum, pectus, et brachium dextrum: in pectore legis mundas cogitatbrachio dextro opera bona ad pu
Abbreviated transcription (Latin):
Dehinc ⁊ ip̃a sic int̾pretantur
in membris suis:⁊ maxune in
sacerdotib ad quos ꝑtinent
spũalia sacramñta. Qui etiam
quantis polleant pruulegiis:
breuiter ꝑcurrendum ẽ. Dicit᷑
enun de eo. C aput inquit suũ
ñ discooꝑiat: id ut sacram̃ta
xp̃i qui caput eius ẽ uelam̃to
mstiorũ honoret. U estim̃ta
sua ñ scindet: ne ra heresiꝰ uł scis¬
mata tnseat. Super omnẽ ani¬
mai que mortua ẽ non ingre¬
dietur:. id ad om̃e peccatum
quod ad mortẽ pertinet ñ acce¬
det. Suꝑ patre suo ⁊ matre ñ
contaminabit᷑. scił ne tanta rn¬
dulgeat pietate parũtũ amo¬
ri. ut dum stium offendat.i
creatorẽ. Neq ita musereatur
ꝓpiquis: ut erga dm̃ uideat᷑
culpabił. Qnͣti enim ep̃i. qͣnti
monachi.dum curam gerunt.
parentũ. suas aiãs perdider̃t.
De scĩs ñ egredietur: ut semper
in opere ⁊ cogitatione sc̃a more¬
tur. Qui enum loquitur quod
ociosum ⁊ reprehensione dig¬
numi ẽ de sc̃ĩs egreditur: ⁊ pol¬

Expanded text:
inc ea ipsa sic interpretantur in membris suis, et maxime in sacerdotibus ad quos pertinent spiritalia sacramenta, qui etiam quantis polleant privilegiis, breviter percurrendum est. Dicit enim de eo: Caput, inquit, suum non discooperiat, id est, ut sacramenta Christi, qui caput est, velamento mysteriorum honoret; et vestimenta sua non scindet, ne in haeresim et schismata transeat. Super omnem animam quae mortua est, non ingredietur; id est ad omne peccatum, quod ad mortem pertinet, non accedet. Super patre suo et matre non inquinabitur: scilicet ne tanta indulgeat pietate parentum amorem, ut Dominum suum offendat et creatorem; neque ita misereatur propinquis, ut erga Deum videatur culpabilis. Quanti enim episcopi, quanti monachi, dum curam gerunt parentum, suas animas perdiderunt. De sanctis non egredietur, ut semper in opere et cogitatione sancta moretur. Qui enim loquitur, quod otiosum et reprehensione dignum est, de sanctis egreditur, et pol
Abbreviated transcription (Latin):
Aeretrix autem heresis ẽ: que
multorũ errori uł libidini patet.
Tales ñ copulantur xp̃o: nsi so¬
la eccłia uirgo. que ñ ħt macu¬
lam aut rugam. De qua apłs¬
ait. Despondi uos uni uiro. iur¬
ginẽ castam exhibere xp̃o. Dr̃¬
illa que fidei simplicitate:i ac¬
tuum puritate incorrupta pro¬
batur ⁊ uirgo. Est ⁊ iudua aĩa
que discedens a iugo legis: eun¬
gelii p̃cepta ñ seruat. Est ⁊ re¬
pudiata: quia peccando a xp̃i
corpore separatur. etiam si non
proiciatur ab episcopo. Est ⁊ me¬
retrix: que ad se recipit amatorẽ.
idz contrarias potestates ⁊ de¬
mones:qui desiderium capiũt
pulchritudis eius. Pulchra
nanq: a d̃õ creata ẽ anima ⁊ sa¬
tis decora: que imaginẽ habet
isimi litudinẽ dei. Sequitira
dehinc. De genere suo ducat
uxorẽ: aĩam scił que ei fide con¬
ungitur. Nec contaminabit se¬
men suum. id: uerbum dĩ quod
in eccłia p̃dicatur. sic̃ in eungłio
scriptũ ẽ. Ne dederitis scm̃ canibꝰ

Expanded text:
Meretrix autem haeresis est, quae Meretrix autem haeresis est, quae multorum errore vel libidini patet. Tales non copulantur Christo, nisi sola Ecclesia virgo, quae non habet maculam aut rugam: de qua Apostolus: Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Chrilla quae fidei simplicitate et actuum puritate incorrupta probatur et virgo. Est et vidua anima, quae discedens a jugo legis et Evangelii praecepta non servat. Est repudiata, quia peccando a Christi corpore separatur, etiamsi non projiciatur ab episcopo. Est et meretrix, quae ad se recipit amatores, id est, contrarias potestates et daemones, qui desiderium capiunt pulchritudinis. Pulchra namque a Deo creata est anima, et satis decora, quae imaginem et similitudinem Dei habet. Sequitur dehinc: De genere suo ducet uxorem, animam scilicet, quae ei fide conjungitur; nec contaminabit semen suum, id est, verbum Dei, quod in Ecclesia praedicatur. Sicut in Evangelio scriptum est: Ne dederitis sanctum canibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpria. C uius indum̃ti figura
fiit illa tunica rũ ñ consucił.
s. ꝑ totum textilis: que in passis¬
ne eius ñ scinditur. s induudua
a possidente seruatur. Ad mor¬
tuum ñ accedet: quia pecc̃m ũ
fecit. ꝑ pecc̃m enim mors intłłr:
sicut scriptũ est. Anima que pe¬
cauerit. ip̃a morietur. In parre
Solus enim ip̃e in seculo mun¬
dus ingressus ẽ procedens de
utero urginali. sine contagiõe
uirili. Nam nos om̃s dum pes¬
camus: containmamur in pacce
a quo creati sumus. si in heresi
deuoluamur. Item in matre con¬
taminamur. si credentẽ dõ. et¬
cłiam in aliquo ledimus: uł li¬
bertatẽ matris celestis indigna
pect̃i seruitute fedamus. Descĩs
ñ discedat: quia xp̃c ꝑ suscepti¬
onem carnis sic descendre in ñi¬
dum. ut numquã desereret celũ.
Niduam repudiatã ac meretri¬
cem ñ ducat uxorẽ. s uirginem.
Mioua repudiata ẽ synagoga:
de qua dominus loquitur ꝑ ysa¬
yam dicens. Quis ẽ liber repu¬
dii. mtis ur̃e. quo dimisi eam:

Expanded text:
opria. Cujus indumenti figura fuit illa tunica inconsutilis, sed per totum textilis , quae in passione non scinditur, sed individua a possidente servatur. Ad mortuum non accedet, quia peccatum non fecit . Per peccatum enim mors intelligitur, sicut scriptum est: Anima quae peccaverit, ipsa morietur. In patre Solus enim ipse in saeculo mundus ingressus est, procedens ex utero virginali sine contagione virili. Nam omnes nos dum peccamus, contaminamur in patre, de quo creati sumus, si in haeresim devolvamur. Item in matre contaminamur, si credentes Deo, Ecclesiam in aliquid laedimus, vel libertatem matris coelestis indigna peccati servitute foedamus. De sanctis non discedat, quia Christus per susceptionem carnis sic descendit in mundum, ut nunquam desereret coelum. Et viduam repudiatam ac meretricem non ducat uxorem, sed virginem. Vidua et repudiata est Synagoga, de qua Dominus loquitur per Isaiam, dicens: Quis est liber repudii matris vestrae, quo ego dimisi eam .
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑiet. uestim̃ta non scidet: ⁊
ad omnẽ mn ortuũ non ingre¬
diecur om̃ino. Suꝑ patre quo¬
tur. Nec egredietur de scĩs ne
polluat scuarium dñi: quia ole¬
ẽ. E go dñs. Tlirginẽ ducat
uxorem. Uiluam repudiatã
⁊ sordidam atq: meretricẽ non
accipiat.sed puellam de popu¬
lo suo: ne containmet semen su¬
um.Sacerdos magnus inter
frẽs suos: hic ẽ de quo scribit᷑¬
de ad frẽs meos ⁊ dic eis. A scñ¬
do ad patrẽ meũ ⁊⁊ patre urm̃:

Expanded text:
non scindet, et ad omnem mortuum non ingredietur omnino, super patre tur, nec egredietur de sanctis, ne polluat sanctuarium Domini, quia oleest. Ego Dominus. Virginem ducat uxorem, viduam et repudiatam et sordidam atque meretricem non accipiat, sed puellam de populo suo, ne contaminet semen suum . Sacerdos magnus inter fratres suos, hic est de quo scriptde ad fratres meos et dic eis: Ascendo ad Patr
Abbreviated transcription (Latin):
maria contagione lepre efflo¬
ruit. Quo loco euideus fuit
figura misterii: quod sacerdo¬
talis illa plebs patrum. xp̃o
saluatori aduersus eccł̃iam
congregatam ex gñtib dero¬
garet. Idõq lepre sorde per¬
fuuditur: nec redit ad dei tab̃¬
naculum. donec statutũ ple¬
uitudins gentium tempus
adimpleatur Tunc enum ead
plebs pristinam pot̾it reciꝑe
sanitatem: dum ei septiformi
spũalis aguitio ad ueniam
fu̾it suffragata.
uintadecuna mansio est

Expanded text:
Maria contagio leprae effloruit, quo loco evidens fuit figura mysterii, quod sacerdotalis illa plebs patrum Christo Salvatori adversus Ecclesiam congregatam ex gentibus derogaret. Ideoque leprae sorde perfunditur, nec redit ad Dei tabernaculum, donec statum plenitudinis gentium tempus adimpletur. Tunc enim eadem plebs pristinam poterit recipere sanitatem, dum eis septiformis spiritalis agnitio ad veniam fuerit suffragata. Quinta decima mansio est
Abbreviated transcription (Latin):
uinta mansio ẽ mara: al
quam uenerunt filii isił
transito mare post triduum
Mara autem interpretatur a¬
mari. tudo. Post predicatios
enim eungłii. ⁊ tabernacula

Expanded text:
uinta mansio est Marah, ad quam venerunt filii Israel transito mare post triduum. Marah autem interpretatur amaritudo. Post praedicationem enim Evangelii, et tabernacula
Abbreviated transcription (Latin):
eciuia mansio ẽ. in halus.
qͦd intepretatur fermen¬
tum: quod tollens mulier
comniscuit farrue satis tri¬
bus. donec ferñĩtaretur totũ.
In hac solitudine murmurat ppłs
ꝓpter famẽ: accep̃q uespere co

Expanded text:
ecima mansio est in Alus, quod interpretatur fermentum, quod tollens mulier commiscuit farinae satis tribus, donec fermentaretur totum . In hac solitudine murmurat populus propter famem, accepitque vespere co
Abbreviated transcription (Latin):
ris iudicandis. in ip̃ius ore
uidicis digna censetur: quia
xp̃m in salomone mirata.
uerum regine celestis affectu.
in imagine mystica eccłie

Expanded text:
ris judicandis, in ipsius ore judicis digna censetur, quia Christum in Salomone mirata, verum reginae coelestis affectum in imagine mystica Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
pprobatȩ consuetudinis ess¬
scorum patrum dies na¬
talicios obseruare dilig̃¬
per et tunc precipue un¬
tutes eoꝵ assignatas lict̾is. in eccłia recitã¬
re ad laudẽ dĩ de euiꝰ munere sunt: et ad
instrumenta minorũ. Incer om̃s autẽ¬
scõs memoria beatissimȩ uirginis eo fr¬
quentius agitur atq festiuius: quo ma¬
iorẽ grãm apud dm̃ creditur inuenisse
Unde pꝰalia quȩdã ipsius antiquiora so¬
lempnia. non fuit contenta deuotio fide.¬
lium: quin natiuitatis sollẽ pne suꝑadd¬
ret hodiernũ. Hac itaq peculiarit᷑ in
ccłia recitandus e̾et uidẽtur ille liber qͥ¬

Expanded text:
pprobatae consuetudinis essanctorum Patrum dies natalitios observare diligenter, et praecipue virtutes eorum assignatas litteris in Ecclesia recitare ad laudem Dei, ex cujus munere sunt, et ad instrumenta minorum. Inter omnes sanctos, memoria beatissimae Virginis eo frequentius agitur atque festivius, quo majorem gratiam apud Dominum creditur invenisse. Unde post alia quaedam ipsius antiquiora solemnia, non fuit contenta devotio fidelium, quin nativitatis solemne superadderet hodiernum. Hac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, q
Abbreviated transcription (Latin):
isset. Qui cum maximo honore usq ad pon¬
tum isarȩ cum digno funeris ornam̃to hy¬
tam noctem in laudib dñi ꝑegerunt.
Indeq regalis dignitas remeauit ad ꝓpͥa.
facta plurimorũ ep̾orum una cum uene¬
nachorum clericorumq multitudine seu
mohonore beatum corpus humeris depor
picientes. ꝑ loca singula ut diximus tristeᷤ

Expanded text:
sse. Qui cum maximo honore usque Pontem Hisera cnm digne funeris ornamentoctem totam in laudibus Domini peregerunt. Inde regalis dignitas remeavit ad propria facta plurimorum episcoporum una cum abseu clericorum multitudine seufavore beatum corpus humeribus depostolantes. Per loca singula, ut diximus, tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
rothomagũ et succenderunt monast̾iũ
ipsius. idus maii. sub anno dnĩcȩ incar¬
nationis octingentesimo quadragesimo

Expanded text:
Rothomagum, et succenderunt monasterium ipsius Idibus Maii anno Dominicae Incarnationis octingentesimo quadragesimo
Abbreviated transcription (Latin):
eis incolumen reddidit ꝓpͥum pastorem atq
dicam de sacerdotibus et de agminibus mo¬
agimus tibi iħu xp̃e. fili dĩ uiui. qui exau¬
disti uoces clamantiũ ad ce: & reddidisti
nobis pastorẽ animarũ nr̃arũ simulq cor¬

Expanded text:
eis incolomem reddidit eorum pastorem atqueum. Quid dicam de sacerdotibus et agmina moagimus tibi, Iesu Christe, fili Dei vivi, qui exaudisti voces clamantium ad te et reddedisti nobis pastorem animarum simulque cor
Abbreviated transcription (Latin):
atum indixit. Uigiliis ꝑnoctans in orati¬
one se totam diffudit. desperit sedẽ patͥȩ
uicit dulcedinẽ coniugii. Exclusit cari¬
tatẽ mundialem: elegit exul fieri. ne pe¬
regrinaret᷑ axp̃o. Adhuc de regali secum
habens ornamento fusum ex auro & gẽmis
uel mar garitis factum. habentẽ in se auri
nõnam suam nomine fridouigiam. quan
ea oraret. ne iterum ad scłm reu̾teretur:
rogans ut ei uestem cilicinam transmite¬
ret. unde corpꝰ suũ limaret. Transmisit ei¬
&e rachinam cilicinã: unde et interius &
subterius sibi fecit indum̃tum: ut siquid de
certiorem redderet. Quod si hoc rex uellet
ipsa magis optaret uitam finire. quam re¬
gi terreno iterum iungi: quia iam regis cȩ
lestis copulabat᷑ amplexib. Uir gͦ dñi to¬
ta nocte inuigiliis & orationib ꝑnoctans:
inspirante sibi diuina potentia. in crastinũ
mandauit ei hoc regis eẽ uoluntatẽ. s dĩ
non eẽ ꝑmissum. Antea eñi rex dĩ iudicio

Expanded text:
ationem indixit, vigiliis pernoctans in oratiationem indixit, vigiliis pernoctans in oratione se totam diffudit, despexit sedem patriae, vicit dulcedinem conjugii, exclusit charitatem mundialem, elegit exsul fieri ne peregrinaretur a Christo. Adhuc de regali secum habens ornamento felte fusum, ex auro et gemmis vel margaritis factum habentem in se auri nonnanem nomine Fridovigiam, quam ea oraret, ne iterum ad saeculum reverteretur, et vestem ei cilicinam transmitteret, unde corpus suum limaret. Transmisit ei rachinam cilicinam, unde et interius et superius sibi fecit indumentum, et si quid de certiorem redderet. Quod si hoc rex vellet, ipsa ante optaret vitam finire, quam regi terreno iterum iungi, quia iam Regis clestis copulabatur amplexibus. Sic vir Dei tota nocte in vigiliis et orationibus pernoctans, inspirante sibi divina potentia in crastino, mandavit ei hoc regis esse voluntatem, sed Dei non esse permissum: ante rex Dei judicio
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Quo ꝑacto: uirtutem et constantiã
tia a rege terreno discessit. quod su¬
tis menbris eius sedentes homines: se ue¬
ro in eiꝰ genu sedentẽ. Qui dixit ei. Modo
ingenu sedens: adhuc in pectus meum ses¬
sionẽ habebis. Hinc ostendebat᷑ ei grã: qua
sruitura erat. Hunc uisum contestatione
secretius suis fidelib retulit: ut ea suꝑstite
nequis sciret. Quam cauta in collocutione:
quam deuota in omĩ actione. In ꝓsꝑis et
in adu̾sis. in letitia & tristicia semꝑ ȩqua¬
lis nec in adu̾sis se fregit: nec in prospe¬
ris extulit.
Dum in uilla ipsa adhuc ee̾̃t: fit so¬
se dolens graue dampnũ pati: qui talem et
tantam reginam ꝑmisisset a latere suo dis¬
cedere. & nͥ eam reciperet: penitus uiue¬
re ñ optaret. Hȩc aut̃ beatissima audiens.¬
nunio terrore ꝑterrita. se amplius cruci¬
andam tradidit cilicio asꝑrimo: ac tenero
corpori aptauit: insuꝑ et ienimi cruci¬

Expanded text:
rent. Quo peracto virtutem et constantiam rent. Quo peracto virtutem et constantiam na potentia a rege terreno discessit, quod sutis membris ejus sedentes homines, se vero in ejus genu sedentem. Qui dixit ei: Modo in genu sedes, adhuc in pectus meum sessionem habebis. Hinc ostendebatur ei gratia, qua fruitura erat. Hunc visum cum contestatione secretius suis fidelibus retulit, ut ea superstite hoc ne quis sciret. Quam cauta in collocutione, quam devota in omni actione! In prosperis et in adversis, in laetitia et tristitia semper aequalis; nec in adversis se fregit, nec in prosperis extulit. 4. Dum in villa ipsa adhuc esset, fit soaccipere, se dolens grave damnum pati, qui talem et tantam reginam permisisset a latere suo discedere: et nisi eam reciperet, penitus vivere non optaret. Haec audiens beatissima nimio terrore praeterrita, se amplius cruciandam tradidit cilicio asperrimo, ac tenero corpori aptavit; insuper et jejunii cruci
Abbreviated transcription (Latin):
um credidit.: quicqͥd de se pauꝑ accepit.
Um ee̾t cum rege adhuc in mundi¬
ali habitu mens intenta ad xpm̃:
teste dño loquor. cui ore tacente pectora
conficent᷑. eui et si lingua taceat. conscien
tia nil occultat. quia qđ audiuimꝰ dicimus
et quod uidimꝰ testamur. inuitata ad pran¬
dium ansifride matronȩ dum iter ageret
scłari pompa comitante: interiecta longin¬
quitate terrȩ et spacio. fanum quod a fran¬
cis colebatur. in itinere beate reginȩ quasi
miliario ꝑximũ erat. Hoc illa audiens: ius¬
sit famulis famim igni comburr: iniquum
iudicans dm̃ celi contẽpni. & diabolica ma¬
chinam̃ta uenerari. Hoc audientes franci.
uniuersaq multitudo cũ gladiis et fustib
uł om̃i fremitu diabolico conabant᷑ defendẽ.
Scã uͦ regina immobilis ꝑseuerans et xpm̃
in pectore gestans. equum cui insidebat in¬
antea non mouit: antequã et fanum purere:¬
tur: & ipsa orante popłi int̃ se pacẽ firma¬

Expanded text:
um credidit quidquid de se pauper accepit. 2. um credidit quidquid de se pauper accepit. 2. Dum esset cum rege adhuc in mundiali habitu, mens intenta ad Christum teste Domino loquor, cui ore tacente pectora confitentur: cui et si lingua taceat, constia nil occultat, quia quod audivimus dicimus et quod vidimus testamur, – invitata ad prandium Ansifridae matronae, dum iter ageret, saeculari pompa quitate terrae ac spatio, fanum quod a Francis colebatur, in itinere beatae reginae, quantum miliario uno proximum erat. Hoc illa audiens, jussit famulis fanum igni comburi, iniquum judicans Deum coeli contemni et diabolica machinamenta venerari. Hoc audientes Franci universaque multitudo cum gladiis et fustibus vel omni fremitu diabolico conabantur defendere, sancta vero regina immobilis perseverans, et Christum in pectore gestans, equum quem sedebat inantea non movit, antequam et fanum perureretur, et ipsa orante inter se populi pacem firma
Abbreviated transcription (Latin):
& de multis eiꝰ miraculis pauea complec¬
gitur de beatȩ radegundis uita in pri¬
mo librosieut continetur regalis origo
uł dignitas nulli habetur in cognitum.¬
et qualis fuit eius actio. dum cum re¬
ge terreno et coniuge rege p̾celso elotha¬
rio conuersaret᷑. de regali ꝓgeniȩ nobile
germen erupit. & quod sumpsit ex gene¬
re⁊ plus oruauit ex fide. Coniuncta ter¬
reno principi regina nobilis: cȩlestis fu¬
it plusquã terrena. S in ipso toniuncti¬
onis breui tempore. ita se sub coniugis
specie nupta tractauit: ut xp̃o plus de¬
uota seruir &e ⁊ & hoc ageret in scłari ꝓ¬
posito quod in ipsa desiderares imitari.
Religio iam ante cedens animi futurȩ con¬
ĩ sacions eouencũ dum sclari sub habitu¬
religionis formabatur eremplũ in nullo huiꝰ
mundi cõpede cathenatum. inseruoꝵ dĩ ob¬
sequio suecincta. in redẽptione captiuorũ
sollicita. in egenoꝵ erogatione ꝓfusa. ꝓpri¬

Expanded text:
et de multis ejus miraculis pauca complecet de multis ejus miraculis pauca complecgitur de beatae Radegundis vita in primo libro sicut continetur ejus regalis origo vel dignitas, nulli habetur incognitum, qualis fuit ejus actio dum cum terreno principe conjuge rege praecelso Chlothario conversaretur. De regali progenie nobile germen erupit, et quod sumpsit ex genere, plus ornavit ex fide. Conjuncta terreno principi nobilis regina, caelestis fuit plusquam terrena, sed in ipso conjunctionis brevi tempore ita se sub conjugis specie nupta tractavit, ut Christo plus devota serviret, et hoc ageret in laicali proposito, quod ipsa desideraret imitari religio; jam antecedens animo futurae conversationis adventum, dum saeculari sub habitureligionis formabatur exemplum. In nullo hujus mundi compede catenata, in servorum Dei obsequio succincta, in redemptione captivorum sollicita, in egenorum erogatione profusa, propri