comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mitteret᷑ athenas. Refert theodoritꝰ qd̾ ex inde
discurrens omnẽ helladã uates querebat: consu¬
lens an ad imꝑiũ ꝑueniret. Inuentoq uiro qͥ se
potentissimũ in magica fateret᷑. introductus ẽ
ab eo in locũ idoloꝵ. ut inadito euocatos a mago
demones p̃sens consuleret. Quib solleminter
apparentib: cõpulsus ẽ uilianꝰ frontẽ suã cru¬
cis munire signaculo. Quo facto: repente de¬
mones disparuerunt. Magꝰ itaq cepit culpa¬
re iulianũ. At ille p̃cendens metũ. crucis se
dixit obstupuisse uirtutẽ. eo qd̾ signũ hoc demo¬
nes fugert̃. Non suspiceris hoc bone uir in qͥt
magꝰ. quia timuert̃ sic̃ ais. s ab hominati hoc
signũ potiꝰ abcesserunt. Et ita capiens mise¬
rũ: odio xp̃au signaculi repleuit iulianum.
Post hec sic̃ socrates auctor ẽ. ĩꝑator euocans
uilianũ: eũ constituit cessarẽ. & data sorore
constantia in uxorẽ. ipsũ cont᷑ barbaros desti¬

Expanded text:
mitteretur Athenas. Refert Theodoretus quod exinde mitteretur Athenas. Refert Theodoretus quod exinde discurrens omnem Helladam, vates quaerebat, consulens, an ad imperium perveniret. Inventoque viro qui se potentissimum in magica fateretur, introductus est ab eo in locum idolorum, ut in abdito evocatos a mago daemones praesens consuleret. Quibus solemniter apparentibus, compulsus est Julianus frontem suam crucis munire signaculo. Quo facto, repente daemones disparuerunt. Magus itaque coepit culpare Julianum. At ille praetendens metum, crucis se dixit obstupuisse virtutem, eo quod signum hoc daemones fugerint. « Non suspiceris hoc, bone vir, inquit magus, quia timuerint sicut ais, sed abominati hoc signum potius abscesserunt. » Et ita capiens miserum, odio Christiani signaculi replevit Julianum. Post haec, sicut Socrates auctor est, imperator evocans Julianum, eum constituit caesarem, et data sorore Constantia in uxorem, ipsum contra barbaros desti
Abbreviated transcription (Latin):
Utebat᷑ tñ lectione libroꝵ eiꝰ. & in rethorica ꝓfi¬
ciens maximo philolosopho ephesio quẽ postea qͥi
aetis magicas exercente ualentinianꝰ imꝑator
fecit occidi: familiaris effectꝰ est. Cũq ab eo u̾ba
philosophica p̃gustasset: cepiteiꝰ imitari religio¬
nem magis & magis cupidine succensus ĩperu
Imperatorẽ uͦ tiens. suspicionẽq cauens tonsꝰ
monachinã simulabat uitã. agens ꝓditorẽ in
abitu xp̃iano: & in eccłia nichomedie lector
ordinatꝰ. sic furorẽ declinauit imꝑatoris. In ma¬
nifesto autẽ sacros xp̃ianoꝵ legebat libros: &
latent̾ exercebat᷑ in philosophica. inualescente
semꝑ ambitione imꝑii. Unde & amicis dicebat.
felicia fore tempora: quib ipse rerũ potiretur
imꝑio. Et quidẽ mauus ñ euasisset imꝑatoris: nͥ
imꝑatͥx eusebia inueniens latitantẽ. & pro eo
intercedens obtinuisset: ut ad philosophandũ

Expanded text:
Utebatur tamen lectione librorum ejus, et in rhetorica profiUtebatur tamen lectione librorum ejus, et in rhetorica proficiens, Maximo philosopho Ephesio, quem postea, quasi artes magicas exercentem, Valentinianus imperator fecit occidi, familiaris effectus est. Cumque ab eo verba philosophica praegustasset, coepit ejus imitari religionem, magis et magis cupidine succensus imperii. Imperatorem vero timens, suspicionemque cavens, tonsus monachicam simulabat vitam, agens proditorem in habitu Christiano, et in ecclesia Nicomediae lector ordinatus, sic furorem declinavit imperatoris. In manifesto autem sacros Christianorum legebat libros, et latenter exercebatur in philosophia, invalescente semper ambitione imperii. Unde et amicis dicebat felicia fore tempora, quibus ipse rerum potiretur imperio. Et quidem manus non evasisset imperatoris, nisi imperatrix Eusebia inveniens latitantem, et pro eo intercedens obtinuisset ut ad philosophandum
Abbreviated transcription (Latin):
tus. & soromenus teste cassiodoro tradidert. Iuli¬
anus gͦ de regio sanguine oriundus. & ex constan¬
tio nepos constantini magni qui bitantiũ a suo no¬
mine constantinopolĩ appellauit. ab iitio extitit
xp̃ianꝰ: crescensq in auditorus constantinopolita¬
ne urbis exercebat᷑ in basilica ubi doctores erant
habitu pͥuato ꝓcedens. Pedagogũ habebat nomine
martoniũ grãmaticũ: nidodẽ laconensẽ. Retorioã
uͥ legebat apud eubolui sophistã. iã oꝑa & diligentia
magni basilu xp̃ianũ. ꝓuidebat enĩ imꝑator ne
apud paganũ sophistã legens: ad impietatis dognia¬
a declinaret. ꝑfecit gͦ ut ei fama deferret uires
imꝑii gubernandi: unde in suspitionẽ ductꝰ impe¬
latori. ab urbe regia uissus ẽ abstinere: missusq
nichomediã ꝓhibitus est conuenire apud libani¬
um sophistam. sirũ. paganũq. qui ibi apedago¬
gis constantinppolitanis expulsus morabatur.

Expanded text:
etus, et Sozomenus, teste Cassiodoro, tradiderunt. Julietus, et Sozomenus, teste Cassiodoro, tradiderunt. Julianus ergo e regio sanguine oriundus, et ex Constantio nepos Constantini Magni, qui Byzantium a suo nomine Constantinopolim appellavit, ab initio exstitit Christianus, crescensque in auditoriis Constantinopolitanae urbis, exercebatur in basilica, ubi doctores erant, habitu privato procedens. Paedagogum habebat nomine Marconium, grammaticum Nidoclem Laconiensem. Rhetoricam vero legebat apud Ebolium sophistam, jam opera et diligentia Magni Basilii Christianum. Providebat enim imperator ne apud paganum sophistam legens, ad impietatis dogmata declinaret. Profecit ergo, ut ei fama deferret vires imperii gubernandi. Unde in suspicionem ductus imperatori, ab urbe regia jussus est abstinere, missusque Nicomediam, prohibitus est convenire apud Libanium sophistam Syrum paganumque, qui ibi a paedagogis Constantinopolitanis expulsus morabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tadẽ nocte questor uiliani in expeditione libaniꝰ.
Rediens basiliꝰ ad martiriũ sci mercuru nocte ip¬
sa. mercurii ariua ñ repperit: s die sequenti inue¬
nit eadẽ. & lanceã recenti sanguine cruentatam.
Orosiꝰ tñ de mercurio martire n facit mentioriẽ:
s in expedicione partica tirannũ refert obiui mi¬
litis telo eẽ ꝑemptũ. Eutropiꝰ quoq qui romauã
eleganti compendio describit historia ꝑemptũ
facetur in castris: s nullũ expͥmit cedis auctorẽ.
ꝑsecutionẽ tam̃ quã eodẽ auctore in xp̃ianos su¬
pramodũ exercuit: ei constat plurimũ nocuis¬
se. At historia triꝑtita diligentius ꝓsequit᷑ flagitia
uiliani: & quanta ĩmanitate ꝑsecutꝰ sit xp̃m quẽ
galileũ nominabat: toto sexto uolumine cõprehen¬
dit. Ex quib ad laudẽ galilei ñ nulla inserur cõ¬
pendiose decepta abhis que de eo socrates. theddor¬

Expanded text:
eadem nocte quaestor Juliani in expeditione Libanius. eadem nocte quaestor Juliani in expeditione Libanius. Rediens Basilius ad martyrium sancti Mercurii nocte ipsa, Mercurii arma non reperit, sed die sequenti invenit eadem, et lanceam recenti sanguine cruentatam. Orosius tamen de Mercurio martyre non facit mentionem, sed in expeditione Parthica, tyrannum refert obvii militis telo esse peremptum. Eutropius quoque, qui Romanam eleganti compendio describit historiam, peremptum fatetur in castris, sed nullum exprimit caedis auctorem: persecutionem tamen quam eodem auctore, in Christianos supra modum exercuit, ei constat plurimum nocuisse. At Historia tripartita diligentius persequitur flagitia Juliani, et quanta immanitate persecutus sit Christum, quem Galilaeum nominabat, toto sexto volumine comprehendit. Ex quibus ad laudem Galilaei nonnulla inserui, compendiose decerpta ab his quae de eo Socrates, Theodor
Abbreviated transcription (Latin):
mercuriũq martirẽ destinau.t. qui tiranl
in castris mandato beate iurginis lancra p.¬
nt. morientẽq coegit impiũ. confiteri galileum
xp̃m .s. quẽ ꝑ sequebatur esse uictorẽ. & de se tri¬
uimphasse. Cũ enĩ p̃fatꝰ ep̃s. fideles cesaree in eccle¬
sa ꝑpetue turginis genitricis dei ꝑ noctantes in
uationib collegisset: ipsa nocte beatam uirginem
inuisione sc̃s agnouit. & huiꝰ modi consolationẽ acce¬
pit. Uocate inquit illa mͥ mercuriũ. & abibit int̾¬
fiecte uilianũ: in filiũ meũ & deũ tumide blas¬
phemantẽ. Sc̃s autẽ cũ armatura sua adueniens.
uelocit̾ abiit. Et aduocans que apparuerat magnũ
lasiluui: dedit ei librũ habentẽ in historia omnem
mundi factura. dextrorsũ uͦ hominẽ a deo plasmatũ
Inpͥncipio autẽ libri suꝑscriptio erat. dic. In fine hoͣie
um pla̾mato. parte. Suscipiens itaq librũ. legit
abintio usq ad parce. Similẽ quoq uisionẽ uidit

Expanded text:
Mercuriumque martyrem destinavit, qui tyrannum in castris, mandato beatae Virginis, lancea perforavit, morientemque coegit impium confiteri Galilaeume triumphasse. Cum enim praefatus episcopus fideles Caesareae in ecclesia perpetuae Virginis Genitricis Dei pernoctantes in orationibus collegisset, ipsa nocte beatam Virginem in visione sanctus agnovit, et hujusmodi consolationem accepit: « Vocate, inquit illa, mihi Mercurium, et abibit interficere Julianum, in Filium meum, et Deum tumide blasphemantem. » Sanctus autem cum armatura sua adveniens, velociter abiit, et advocans, quae apparuerat, Magnum Basilium, dedit ei librum habentem in historia omnem mundi facturam, dextrorsum vero hominem a Deo plasmatum. In principio autem libri superscriptio erat, Dic. In fine, homine jam plasmato, Parce. Suscipiens itaque librum legit ab initio usque ad Parce. Similem quoque visionem vidit
Abbreviated transcription (Latin):
cit hec om̃ia. Ego quidẽ non tm̃ botus & modestis.
sed etiã discolis. arbitror seruiendũ. in om̃i humi¬
litate & reu̾entia. fideliter tam̃ & incultu potesta¬
tis deũ uenerandũ. a quo ẽ instituta. Unde &
hebrei precipiunt᷑ orare ꝓbabyloniis: quia in pace
buta a fidelib censuit esse soluenda. Om̃ia tameu
ꝑuertit gnato. & eo uidice u̾i ꝓfessio maiestatis
crimini eoequatur: dignus plane eui alumnus
apollinis idest sapientie cultor pellẽ detrahat
exemplo marsie: qui clũ coutendit febũ superare
canendo. uictus indumnento nature spoliat᷑. Cũ
nãq adulatoꝵ factio imitat᷑. & infelicẽ satirum
implet: dũ munina sua fortunatos loquor uanis
laudib uelut instrumentis musicis ñ tã suꝑate
molitur. ꝗͣ excecare. Semꝑ quidẽ uiuenescit in
uicio: que nunquã grauitate sensuũ maturat᷑.

Expanded text:
cit haec omnia. Ego quidem non tantum bonis et modestis, cit haec omnia. Ego quidem non tantum bonis et modestis, sed etiam dyscolis arbitror serviendum in omni humilitate et reverentia, fideliter tamen et in cultu potestatis Deum venerandum, a quo est instituta. Unde et Hebraei praecipiuntur orare pro Babyloniis, quia in pace buta a fidelibus censuit esse solvenda. Omnia tamen pervertit Gnatho, et eo judice veri professio, majestatis crimini coaequatur, dignus plane cui alumnus Apollinis, id est sapientiae cultor, pellem detrahat exemplo Marsiae, qui dum contendit Phoebum superare canendo, victus indumento naturae spoliatur. Eum namque adulatorum factio imitatur, et infelicem Satyrum implet, dum numina sua fortunatos loquor vanis laudibus velut instrumentis musicis, non tam superare molitur, quam excaecare. Semper quidem juvenescit in vitio, quae nunquam gravitate sensuum
Abbreviated transcription (Latin):
scisus de monte sine manib: exipiens inopem de
manu fortioꝵ eiꝰ. egenũ & pauperẽ adiripientibus
eũ. Sigͦ qͥsquã qͥcũq sit ille insurgit uieos. quoꝵ
lapidẽ. quo irruente cõminuta ẽ statua quã iudit
nabugodonosor. que regnoꝵ uarus splendoris e ro¬
boris seriẽ figurabat. Nec ꝓficit in tortura paupetũ
multiplicare uota. & quasi ds̃ muuerib corrũpi
queat eũ stippulatis potiꝰ quã ueris ab impentente
elemosinis attẽptare. cũ sapientia ꝓtestetur. quia
ruina ẽ homini deuotare sc̃os. & post uota tctare.
Et illud. Hostie impioꝵ ab hominabiles dño. quia
offeruntur ex scelere. Et qui offert sacrificiũ de
rapina pauꝑis: quasi filiũ ĩmolat patri. Nec michi
imputet᷑ si de manu eoꝵ. fr̃nus sanguis exquirit᷑
aut operũ suoꝵ reportant p̃mia in eadẽ mensura
quã ipsi intulert̃: qm̃ ñ ego s altissimus dicit .& fa¬

Expanded text:
ecisus de monte sine manibus, eripiens inopem de ecisus de monte sine manibus, eripiens inopem de manu fortiorum ejus; egenum et pauperem a diripientibus eum. Si ergo quisquam, quicunque sit ille, insurgit in eos, quorum lapidem, quo irruente, comminuta est statua, quam vidit Nabuchodonosor, quae regnorum varii splendoris et roboris seriem figurabat. Nec proficit in tortura pauperum, multiplicare vota, et quasi Deus muneribus corrumpi queat, eum simulatis potius quam veris ab impoenitente eleemosynis attentare, cum sapientia protestetur, quia ruina est homini devorare sanctos, et post vota retractare. Et illud: Hostiae impiorum abominabiles Domino, quia offeruntur ex scelere : et qui offert sacrificium de rapina pauperis, quasi filium immolat patri. Nec mihi imputetur, si de manu eorum fraternus sanguis exquiritur, aut operum suorum reportant praemia in eadem mensura quam ipsi intulerunt: quoniam non ego, sed Altissimus dicit et fa
Abbreviated transcription (Latin):
sum̾e. qñq cruũ extitit maiestatis. & morte acer¬
bissima ꝓut ueterib placuit puniendũ. Quis gͦ
in imaginẽ dei qui est princeps malicia presum̃te
impune offendit: Pinde consiliosissimũ est illud
sapientis. In cogitatione tua regi ñ dttrahas: & in
secreto cubiculi tui. ne maledixeris diuiti:. qͥa aues
celi portabunt uocẽ tuam. & qui habet pennas an¬
nuntiabit sententiã. Nunquid gͦ qͥcquã licebit in
opere aut u̾bo. cũ & ipsa cogitatio cubiculiq secre¬
tũ & sententia cordis arceatur: ne quid moliatur
aut concipiat adu̾sus principem᷑: xxuiii.
arridet diuitib etiã cũ malefecerut. aut
ñ applaudit in pessimis eoꝵ: uidet᷑ aut in¬
uidere fortune aut officio ñ defferre. Nam apud
gnatonicos ueritatis eloquiũ: crimen est maiestatiᷤ.
Impetrata tam̃ uenia. unũ ꝓ membris in auditu
& confringit om̃ia intum̃tia regna t̾rarũ. lapis pre¬

Expanded text:
esumere, quandoque crimen exstitit majestatis, et morte aceresumere, quandoque crimen exstitit majestatis, et morte acerbissima, prout veteribus placuit, puniendum. Quis ergo in imaginem Dei, qui est princeps, malitia praesumente impune offendit? Proinde consiliosissimum est illud Sapientis: In cogitatione tua, regi non detrahas, et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti, quia aves coeli portabunt vocem tuam, et qui habent pennas annuntiabunt sententiam . Nunquid ergo quidquam licebit in opere, aut verbo, cum et ipsa cogitatio, cubiculique secretum, et sententia cordis arceatur, ne quid moliatur, aut concipiat adversus principem? CAP. XXVII. arridet ditibus, etiam cum malefecerint, aut non applaudit in pessimis eorum, videtur aut invidere fortunae, aut officio non differre. Nam apud Gnathonicos veritatis eloquium, crimen est majestatis. Impetrata tamen venia, unum pro membris in auditu et confringit omnia intumentia regna terrarum, lapis pra
Abbreviated transcription (Latin):
srigalior: cũ uirtutes p̃mio & uicia equa penarũ
lance remunerat. cũ iusticia usqͣuaq ambulat añ
u ss ponit inuia prudentie aliarũq uirtutum.
gressus suos. E quidem sic petitur celũ: ut ñ ferat
sanosippus. sũmaq peliacus sydera tangat apex.
squit sapientia. Ne gloriosus appareas coram rege:
sia laco magnoꝵ. ne steteris. Eoq spectat sapientis
sctũ. ut quis qͥs ñ humiliat᷑ in facie pricipis:
merita confusione obductus. gła quã usurpauit
isius ẽ spoliari. Honoꝵ. siquidẽ distributor ẽ. &
dis perte ministrat pͥncipatũ. penes eĩ ẽ ꝑpetua
ospeusatio munerũ. Recte quidẽ ministrat. cũ eo
bssente letant᷑ popłi: & in regno equitatis tocius
seriptũ est. pex qui iudicat in ueritate paupes. Xhronꝰ
eiꝰ meternũ fundabit᷑. Quis gͦ ei honorẽ detrahat.
quẽ audit a dũo ꝑpetuo munere honoratũ: Pla¬
ne in insensibilẽ principis statuam quiequã pex¬

Expanded text:
frugalior; cum virtutes praemio, et vitia aequa poenarum frugalior; cum virtutes praemio, et vitia aequa poenarum lance remunerat, cum justitia usquequaque ambulat ante eum, et ponit in via prudentiae, aliarumque virtutum, gressus suos. Equidem Sic petitur coelum, non ut ferat Ossan Olympus, Summaque Peliacus sidera tangat apex. Inquit Sapientia: Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnorum ne steteris . Eoque spectat sapientis edictum, ut quisquis non humiliatur in facie principis, merita confusione obductus, gloria quam usurpavit, dignus est spoliari. Honorum siquidem distributor est, et dum recte ministrat principatum, penes eum est perpetua dispensatio munerum. Recte quidem ministrat, cum eo praesidente, laetantur populi, et in regno aequitatis totius in veritate pauperes, thronus ejus in aeternum firmabitur . Quis ergo honorem detrahat ei, quem audit a Domino perpetuo munere honoratum? Plane in insensibilem principis statuam quidquam pra
Abbreviated transcription (Latin):
terminio uniꝰ uniuersoꝵ. incolumitas ꝓcuret᷑. Ci in¬
quã parcet: qui etiã in oculos suos se uire p̃cipitur
Utq nec auris nec lingua aut si quid aliud in corpore
rei publice degit. securũ est: si insurgat in auimam.
obgram cuiꝰ ipsi eculi effodiuntur. Cũ autẽ ds̃ offendit᷑
abusu criminũ. aut eccłia conculcat᷑. tociꝰ anime ꝑieli¬
tatur salus. Quod ita alienũ est ab officio principis.
unt quotiens ista ꝓueniunt ui re publica: aut omuu¬
no ñ sentire eredatur pͥceps. aut dormire. aut iudi¬
uorio esse. Sol eminet uniu̾sis ut cuncta uideat. &
aiudicet uniu̾sa. Soleni alterũ: pͥncipẽ esse credo. Re¬
de utiq facit. cũ ignauiũ fucos petus a p̃sepibus
arcet. qui aluearia spoliant & quicqͥd dulce est. ebibt̃
ait asportant. Recte facit cũ eccłie ꝓmouet culm̃
cũpeligionis dilatat cultũ. cũ suꝑbos humiliat. &.
eualtat humiles. munificus inegenos. in copiosas

Expanded text:
terminio unius, universorum incolumitas procuretur. Cui, interminio unius, universorum incolumitas procuretur. Cui, inquam, parcet, qui etiam in oculos suos saevire praecipitur? Utique nec auris, nec lingua, aut si quid aliud in corpore reipublicae degit, securum est, si insurgat in animam, ob gratiam cujus ipsi oculi effodiuntur. Cum autem Deus offenditur abusu criminum, aut Ecclesia conculcatur, totius animae periclitatur salus. Quod ita alienum est ab officio principis, ut quoties ista proveniunt in republica, aut omnino non sentire credatur princeps, aut dormire, aut in diversorio esse. Sol eminet universis, ut cuncta videat, et dijudicet universa. Solem alterum, principem esse credo. Recte utique facit, cum Ignavum fucos pecus a praesepibus arcet. qui alvearia spoliant, et quidquid dulce est ebibunt, aut asportant. Recte facit cum Ecclesiae promovet culmen, cum religionis dilatat cultum, cum superbos humiliat, et exaltat humiles, munificus in egenos, in copiosos
Abbreviated transcription (Latin):
aut que fidelit̾ ferri ñ possunt. Ex causa fornicati¬
onis licent̾ diu̾tit coniuux a conuige: & plerumq
patronus ẽ turpitudinis. qui crim̃ celat uxoris. Inde
ẽ forte. Qui adulterã retinet:. stultus & impius est.
Hec autẽ in inechia corporali & sp̃uali. qd̾ ad aliquid
que obtiuent: & si deterior sit sp̃ualis. & studiost
declinauda. Similit̾ & ĩmembroꝵ compagine. ferẽdi
aut tollendi uarronis ẽ regula admittenda. Nã qͥir
mẽbra curari oporteat nemo ambigit. siue in fom̃to
olei. siue in austeritate uni. qd̾ samaritanꝰ infundit.
uuluerato ꝓcedat cura. Quod autẽ tollenda sint: ex
eoliquet qd̾ scriptũ ẽ. Si oculus tiuis uel pes sean¬
aaltat te: erue eũ &e ꝓioe abste. Hoc in mẽbris om̃i¬
b pͥncipi arbitror obseruandũ. ut non mͦ eruant᷑
abscidantur. & ꝑcul eiciantur. si fidei aut publice sa¬
luti dentur in scandalũ. sedita conterantur. ut in ex¬

Expanded text:
aut quae fideliter ferri non possunt. Ex causa fornicatiaut quae fideliter ferri non possunt. Ex causa fornicationis licenter divertit conjux a conjuge, et plerumque patronus est turpitudinis, qui crimen celat uxoris. Inde est forte: Qui adulteram retinet, stultus et impius est . Haec autem in moechia corporali et spirituali, quoad aliquid, aeque obtinent, etsi deterior sit spiritualis, et studiosius declinanda. Similiter et in membrorum compagine, ferendi aut tollendi Varronis est regula admittenda. Nam quin membra curari oporteat, nemo ambigit, sive in fomento olei, sive in austeritate vini, quod Samaritanus infundit vulnerato, procedat cura. Quod autem tollenda sint, ex eo liquet, quod scriptum est: Si manus tua, vel pes dalizat te, erue eum et projice abs te . Hoc in membris omnibus principi arbitror observandum, ut non modo eruantur, abscindantur, et procul ejiciantur, si fidei aut publicae saluti dentur in scandalum, sed ita conterantur, ut in ex
Abbreviated transcription (Latin):
cicius ledit᷑. quisqͥs obsequiũ mẽbroꝵ seuingt̃a
capite. Uigeat semꝑ excellentia capitis. quia mes
tociꝰ corporis consistit salus. Uarro in satira q̃ ma¬
nipea inscribit᷑. & de officio matrimonii institia
ẽ: ait Uiciũ coniugis aut tollendũ ẽ: aut ferendũ
Qui tollit uiciũ: cõmodiorẽ coniuigem prãt. Qferti
se ipsũ efficit meliorẽ. Sic pͥncipis & subiectoꝵ. il¬
cia aut ferenda st̃ aut tollenda. hoꝵ quippe confe¬
deratio. affectũ conugii aut equat aut precedit.
Sed & ipsa uarronis uerba ferre & tollere. lepi¬
de quidẽ composita st̃. Apparet autẽ qͥa tollendi
nonen: correctionis est nota. Constat equidẽ eius
ẽẽ sententiã: ut feratur quod tolli non potest. Hoc
cam̃ fidelis adicit inter pretatio: ut uiciũ intelligat᷑.
qd̾ honeste ferri potest & religione incolumi. Uicia
enĩ flagiciis leuiora sunt: & st̃ ñ nulla q̃ ñ ferri licet.

Expanded text:
citius laeditur, quisquis obsequium membrorum sejungit a citius laeditur, quisquis obsequium membrorum sejungit a capite. Vigeat semper excellentia capitis, quia in eo totius corporis consistit salus. Varro in Satyra quae Menippaea inscribitur, et de officio matrimonii instituta est, ait: Vitium conjugis aut tollendum est, aut ferendum. Qui tollit vitium, commodiorem conjugem praestat: qui fert, se ipsum efficit meliorem. Sic principis et subjectorum vitia, aut ferenda sunt, aut tollenda. Horum quippe confoederatio affectum conjugis aut aequat, aut praecedit. Sed et ipsa Varronis verba, ferre et tollere, lepide quidem composita sunt. Apparet autem quia tollendi nomen, correctionis est nota. Constat ejusdem ejus esse sententiam, ut feratur, quod tolli non potest. Hoc tamen fidelis adjicit interpretatio, ut vitium intelligatur, quod honeste ferri potest, et religione incolumi. Vitia enim flagitiis leviora sunt, et sunt nonnulla quae non ferri licet,
Abbreviated transcription (Latin):
quo usus fructus absumitur. omĩa ea fisco nr̃o se relie¬
turas esse cognoscant. que uxta legẽ filiis debebant᷑.
falcidia etiã ex iis reb filiab tm̃: ñ etiã filtis depucet᷑.
Id qd̾ de p̃dictis eoꝵq filiis cauimus: etiã de satelliti
conseiis ac ministris filuisq eoꝵ simili se ueritate cen¬
semꝰ. Sane si quis ex his in exordio inite factionis stu¬
dio uere laudis accensus ipse ꝓdiderit factionẽ: &
p̃mio a nobis & honore donabitur. Is uͦ qui usus fue
archana patefec̃it absolutione tm̃ & uenia dignus
multis excerpta. de sincera uena uiris pre¬
senti opusculo curaui inserere. qͦ & iuris
ignari a maiestatis crimine seipsos longus amoue¬
rent his inspectis: & nequisꝗͣ me ipsũ calũnet᷑ in
aliquo aduersus auctoritatẽ pͥncipis quippiã p̃sũp¬
sisse. Dici solet. quia sine lesione unguiũ ñ facile
remouetur. robur a subere᷑. s multo equius et

Expanded text:
quo ususfructus absumitur, omnia ea fisco nostro se relicquo ususfructus absumitur, omnia ea fisco nostro se relicturas esse cognoscant, quae juxta legem filiis debeantur. Falcidia etiam ex his rebus filiabus tantum, non etiam filiis Id, quod de praedictis eorumque filiis cavimus, etiam de satellitibus consciis ac ministris filiisque eorum simili severitate censemus. Sane si quis ex his in exordio initae factionis, studio verae laudis accensus, ipse prodiderit factionem, et praemio a nobis et honore donabitur. is vero, qui usus fuerarcana patefecerit, absolutione tantum ac venia dignusmultis excerpta, de sincera vena juris, praesenti opusculo curavi inserere, quo et juris ignari, a majestatis crimine se ipsos longius amoverent his inspectis, et ne quisquam me ipsum calumnietur in aliquo adversus auctoritatem principis quidpiam praesumpsisse. Dici solet, quia sine laesione ungulorum, non facile removetur robur a subere: sed multo aequius et
Abbreviated transcription (Latin):
alieni. testamentis extraneoꝵ. nichil capiant. Sint
ꝑpetuo egentes & pauꝑes infamia eos semꝑ pat̾na
comitet᷑. Ad nullos unquã honores: ad nulla prorsus
sacramenta ꝑueniant. Sint postremo tales ut his
perpetua egestate sordentib: sit & mors solatium &
uita suppliciũ. ¶ Deniq iubemus etiã eos notabiles
ẽẽ sine uenia: qui ꝓtalib unquã apud nos int̾uetur
temptauerint. Ad filias sane eoꝵ. quolibet numero
fueruit: falcidiam tm̃ ex bonis matris siue testata si¬
ue intestata defecerit uolumus ꝑuenirerut hant patꝰ
mediocrẽ filie alimoniã: quã integrũ einolum̃tum
ce nomen h̾redis. Micior enĩ circa eas debet ẽẽ sentẽ¬
tia: quas ꝓ infirmitate sexus minus ausuras esse
confidimus. GUxores sane p̃dictor. recuꝑata do¬
te si uiȩa conditione fũint. ut q̃ auiris titulo dons¬
tionis accepert̃ filiis debeant reseruare: tempore

Expanded text:
alieni, testamentis extraneorum nihil capiant. Sint alieni, testamentis extraneorum nihil capiant. Sint perpetuo egentes et pauperes, infamia eos semper paterna comitetur. Ad nullos unquam honores, ad nulla prorsus sacramenta perveniant. Sint postremo tales, ut his perpetua egestate sordentibus, sit et mors solatium, et vita supplicium. Denique jubemus etiam eos notabiles esse sine venia, qui pro talibus unquam apud nos intervenire tentaverint. Ad filias sane eorum, quotlibet numero fuerint, falcidiam. Tantum ex bonis matris, sive testata sive intestata defecerit, volumus pervenire; ut habeant potius mediocrem filiae alimoniam, quam integrum emolumentum et nomen haeredis. Mitior enim circa eas debet esse sententia, quas pro infirmitate sexus, minus ausuras esse confidimus. Uxores sane praedictorum recuperata dote, si in ea conditione fuerint, ut quae a viris titulo donationis acceperunt, filiis debeant reservare, tempore
Abbreviated transcription (Latin):
dñis insularũ qui frequentiꝰ tirannidẽ induunt.
seueriꝰ quippiã ex cogitari posse. Et ne a tirantioꝵ.
seuicia pene seu̾itatis ꝓcessisse credat᷑: ipsiꝰ modestis¬
simi iuris u̾ba ꝓ parte posuimus. Ait gͦ.¶ Quis¬
qͥs cũ militib uel cũ pͥuatis ł barbaris etiã scelestã
& consistorio nr̃o inter st̃. senatoꝵ. etiã nam & ip̃i
pars corporis nr̃i st̃. ł cuiꝰlibet postremo qui nobis
militat cogitauerit. eadẽ enĩ seueritate uolunta¬
tem sceleris qua effectũ puniri ura uoluerunt:
ipse quidem ut pote maiestatis reus gladio feriatur.
om̃ib botus eiꝰ fisco nr̃o addictis. filii uͦ eiꝰ quib cutam
imꝑatoria specialit̾ lenitate concedimus. pateenoeni
debent perire supplicio in quib paterni hoc ẽ herebita¬
rii crimiuis exempla metuunt᷑: a materna uel auita
omniũ etiã ꝓximoꝵ hereditate ac successione hãntur

Expanded text:
dominis insularum, qui frequentius tyrannidem induunt, dominis insularum, qui frequentius tyrannidem induunt, severius quidpiam excogitari posse. Et ne a tyrannorum saevitia poenae severitas processisse credatur, ipsius modestissimi viri verba pro parte posuimus. Ait ergo: Quisquis cum militibus, vel cum privatis, vel barbaris etiam scelestam et consistorio nostro intersunt, senatorum etiam, nam et ipsi pars corporis nostri sunt, vel cujuslibet postremo qui nobis militat, cogitaverit eadem enim severitate voluntatem sceleris, qua effectum puniri jura voluerunt ipse quidem ut majestatis reus gladio feriatur, omnibus bonis ejus fisco nostro addictis. Filii vero ejus, quibus vitam imperatoria specialiter lenitate concedimus paterno enim debent perire supplicio, in quibus paterni, hoc est haereditarii criminis exempla metuuntur a materna vel avita, omnium etiam proximorum haereditate ac successione habeantur
Abbreviated transcription (Latin):
tet: pauca st̃ ex quib qͥd ñ liceat cõmodissime col¬
ligi potest. Necessarũ nanq contrariũ impossibile
ẽ: & ei quod oportet fieri sola illicita contradicunt.
Exigit autẽ fidelitatis forma qͥa necessario fidei st̃
inserta. incolitine. tutũ. honestũ. utile. facile. pos¬
sibile. ne cui fidelitate tenem᷑ astricti. in columita¬
tem ledamꝰ corporis. aut munitiones quib tutus
ẽ detrahamus. aut p̃sumamus cõmittere. unde ho¬
nor aut illiꝰ utilitas minuatur. s neq id qd̾ facile ẽ.
difficile fieri licet: aut qd possibile ẽ. impossibile.
Pret̾ea qui beneficiũ ab eo cuiꝰ fidelis ẽ possidet: ge¬
rendis eiꝰ auxiliũ & consiliũ debet. Unde quantũ
ominũ dño debeat᷑. sole clatiꝰ lucet: si tantũ debetur
iis. quib sola fidelitate tenem᷑ astricti. Sed & pena
huiꝰ criminis tanta ẽ : ut ñ facile crediderim nec a

Expanded text:
tet, pauca sunt ex quibus quid non liceat, commodissime coltet, pauca sunt ex quibus quid non liceat, commodissime colligi potest. Necessarii namque contrarium, impossibile est, et ei quod oportet fieri, sola illicita contradicunt. Exigit autem fidelitatis forma, quae necessario fidei sunt inserta, incolume, tutum, honestum, utile, facile, possibile. Ne cui fidelitate tenemur astricti, incolumitatem laedamus corporis, aut munitiones quibus tutus est detrahamus, aut praesumamus committere; unde honor aut illius utilitas minuamur: sed neque id quod facile est, difficile fieri licet; aut quod possibile est, impossibile. Praeterea qui beneficium ab eo, cujus fidelis est, possidet, gerendis ejus auxilium et consilium debet. Unde quantum omnium Domino debeatur, sole clarius lucet, si tantum debetur his, quibus sola fidelitate tenemur astricti. Sed et poena hujus criminis est tanta, ut non facile crediderim, nec a
Abbreviated transcription (Latin):
accusationẽ uisi st̃ accessisse: ut ab om̃ib cõmissis
conseiis uindicta possit instituta reportari. Sunt
autẽ psima que maiestatis informant crim̃. ut si de
morte pͥncipis tractetur. aut magistratuũ. aut ar¬
ma qui contra patriã tulerit. aut relicto principe
de publico bello ꝓfugerit. aut concitatũ in seditio¬
nem adu̾sus rem publicam sollicitauerit populũ.
cuiꝰ ue oꝑa dolo malo hostes popłi reiq publice. cõ¬
meatu. armis telis. pecunia. qua ue alia re adiu¬
uantur. uel ex amicis hostes rei publice fiunt. cuiꝰ¬
ue dolo malo oꝑa factũ erit: quo magis obsides pe¬
cunia dent᷑. adu̾sus rẽ publicã. quo minꝰ etiam
gens extranee regionis rei publice obtemperet
fecerit. Item qui confessũi udicio reũ ꝓpt̾ hoc in
iuncula coniectũ emiserit. & in hunc modum
płima: que longũ aut impossibile ẽ enarrare. S
quia formã fidelitatis in eo p̃ceteris seruari opor¬

Expanded text:
accusationem visi sunt accessisse, ut ab omnibus commissis accusationem visi sunt accessisse, ut ab omnibus commissis consciis vindicta possit instituta reportari. Sunt autem plurima, quae majestatis informant crimen, ut si de morte principis tractetur, aut magistratuum, aut arma quis contra patriam tulerit, aut relicto principe de publico bello profugerit, aut concitatum in seditionem adversus rempublicam sollicitaverit populum: cujusve opera, dolove malo, hostes populi, reique publicae, commeatu, armis, telis, pecunia, quave alia re adjuvantur, vel ex amicis hostes reipublicae fiunt: cu dolove malo factum erit, quo magis obsides pecunia dentur adversus rempublicam, quo minus etiam gens extraneae regionis reipublicae obtemperet, fecerit. Item qui confessum in judicio reum, et propter hoc in vincula conjectum, emiserit, et in hunc modum plurima, quae longum, aut impossibile est enarrare. Sed quia formam fidelitatis in eo prae caeteris servari opor
Abbreviated transcription (Latin):
admittendi sunt. Serui quoq dños licenter
deferunt: & liberti patronos. Hoc tam̃ crimeti
a iudicib non in occasionẽ ob pͥncipalis maiesta¬
tis uenerationẽ hñdũ ẽ: seã inu̾itate. Nam &
spectanda ẽ ꝑsona an potuerit facere & anfec̾it.
an cogitau̾it: & an ante quã hoc p̃sũpserit sane
mentis fuerit: nec lubrieũ litigue ad petiam
facile trahendũ est. Quãꝗͣ enĩ temerarũ pena
sint digni: tamen & ilis parcendũ est. si non¬
tale sit delictũ. quod uel ex scriptura legis descen¬
dat. uel quod ad exemplũ legis uindicandum est.
Audiuntur & mulieres in lese maiestatis questiõe.
Nam coniurationẽ serguĩ catbeline. uilia mulier
detexit: & marcũ tulliũ consulẽ iniudiciũ eiꝰ instru¬
xit. Cormentis quidẽ subdendi st̃. si hoc ratio necessita¬
tis aut utilitatis inducat. qui criminis eiꝰ rei esse
creduntur. cũ illis quoꝵ consilio atq iustinctu ad

Expanded text:
admittendi sunt. Servi quoque dominos licenter admittendi sunt. Servi quoque dominos licenter deferunt, et liberti patronos. Hoc tamen crimen a judicibus non in occasionem ob principalis majestatis venerationem habendum est, sed in veritate. Nam et spectanda est persona an potuerit facere, et an fecerit, an cogitaverit, et an antequam hoc praesumpserit, sanae mentis fuerit. Nec lubricum linguae ad poenam facile trahendum est: quanquam enim temerarii poena sint digni, tamen et illis parcendum est, si nontale sit delictum, quod vel ex scriptura legis descendat, vel quod ad exemplum legis vindicandum est. Audiuntur et mulieres in laesae majestatis quaestione. Nam conjurationem Sergii Catilinae Julia mulier detexit, et M. Tullium consulem in judicium ejus instruxit. Tormentis quidem subdendi sunt, si hoc ratio necessitatis, aut utilitatis inducat, qui criminis ejus rei esse creduntur cum illis, quorum consilio atque instinctu ad
Abbreviated transcription (Latin):
illustris comes legecestrie rodbertus modeste pro¬
consulatũ g̾ens apud britaunias dicere consueuit:
uere & ingenue maiestatis retinet ueritatem.
Puta cũ quis adu̾sus pͥncips securitatẽ aut popłi
qͥd molit᷑: siue ꝑse siue ꝑ aliũ. In huiꝰ aut̾e ꝑsecuti¬
one om̃ib equa condicio ẽ: & płmq fit ut nͭ mortis
beneficio in his etiã quos nemo conuenit in uita li¬
berentur. S conuictis mortius illoꝵ damnatur
menoria: & bona successorib auferunt᷑. Nam ex
quo sceleratissimũ quis consiliũ cepit: ex inde quo¬
dãmodo sua mente punitus est. Ex quo quis tale
crim̃ contraxit: neq alienare neq manumitt̾e
posse constat. nec ei solu̾e iure debitorẽ. famosi
quoq qui alias ius accusandi ñ habent. sine ulla
dubitatione hic admutunt᷑. s & milttes qͥ alias
causas defendere ñ possunt. Nam qui ꝓ pace
excubant: magis magisq ad hanc accusationẽ

Expanded text:
illustris comes Legecestriae Robertus, modeste proillustris comes Legecestriae Robertus, modeste proconsulatum gerens apud Britannias, dicere consuevit, verae et ingenuae majestatis retinet veritatem. Puta cum quis adversus principis securitatem, aut populi, quid molitur, sive per se, sive per alium. In hujus autem persecutione omnibus aequa conditio est: et plerumque fit, ut nec mortis beneficio, in his etiam quos nemo convenit in vita, liberentur. Sed convictis mortuis illorum damnatur memoria, et bona successoribus auferuntur. Nam ex quo sceleratissimum quis consilium cepit, exinde quodam modo sua mente punitus est. Ex quo quis tale crimen contraxit, neque alienare, neque manumittere posse constat, nec ei solvere jure debitorem. Famosi quoque, qui alias jus accusandi non habent, sine ulla dubitatione hic admittuntur; sed et milites, qui alias causas defendere non possunt. Nam qui pro pace excubant, magis magisque ad hanc accusationem
Abbreviated transcription (Latin):
dedisse p̃cepta: que a sinceritate sapientie qͣsi qͦdam
fonte nature manare dicunt᷑. Hoc autẽ in sũma
collegitur. ut que in re publica humiliora st̃. maioꝵ
officio diligentiꝰ conseruent᷑. Institutionẽ traian cuiꝰ
mentio suꝑiꝰ facta ẽ: diligentius relege. & hec latiꝰ
conscripta inuenies. Nobis autẽ hec de unitate ca¬
pitis & membroꝵ. ad p̃sens dixisse sufficiat hoc
adiecto qd̾ p̃misimꝰ qd̾ lesio capitis ut p̃diximꝰ ad qd̾
om̃ia m̃ebra refert᷑: & cuiꝰq mẽbri uulnus iniuste
irrogatũ. ad capitis spectat inuriam. Ceterum
qd̾ adu̾sus caput aut uniu̾sitatẽ mẽbroꝵ dolo ma¬
le malicia p̃sumit. crim̃: grauissimũ & ꝓximum
sacrilegio: quia sicut illud deũ attemꝑtat. ita ce
istud principẽ. quẽ constat eẽ interris quandam
imaginẽ deitatis. Et exeo quidẽ macestatis dicttͣ
crimen. qd ꝑsequit᷑ illiꝰ umaginẽ: qui solus sicut

Expanded text:
dedisse praecepta, quae a sinceritate sapientiae, quasi quodam dedisse praecepta, quae a sinceritate sapientiae, quasi quodam fonte naturae manare dicuntur. Hoc autem in summa colligitur, ut quae in republica humiliora sunt, majorum officio diligentius conserventur. Institutionem Trajani, cujus mentio superius facta est, diligentius relege, et haec latius conscripta invenies. Nobis autem haec de unitate capitis et membrorum ad praesens dixisse sufficiat; hoc adjecto quod praemisimus, quod laesio capitis, ut praediximus ad omnia membra refertur, et cujusque membri vulnus injuste irrogatum, ad capitis spectat injuriam. Caeterum quod adversus caput aut universitatem membrorum dolo malo malitia praesumit, crimen est gravissimum, et proximum sacrilegio, quia sicut illud Deum attentat, ita et istud principem, quem constat esse in terris quamdam imaginem Deitatis. Et ex eo quidem majestatis dicitur crimen, quod persequitur illius imaginem qui solus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Mublica idẽ officiũ ẽ: iuxta illud quinti seremi. Qͥ
domacũ regẽ tociꝰ corporis eẽ contendunt. u̾a nitira¬
done uidentur. Hui enĩ ualidꝰ firmat tenor omia
mẽbia. At contra eiꝰdẽ frangunt᷑ cuncta dolore. qn
tã uisi cura iuuet. uiciare cerebrũ fert᷑. & inte¬
diis illinc au̾tere sensꝰ. Holigͦ neq nr̃m. neq se¬
illatũ principum duriciam metirised omniũ
italatem attende. xxui.
ichi uͦ satis factũ ẽ. &. ꝑsuasus sũ deuotos
humeroᷤᷤ subiponere potestati: nec modo
fero eam. s grata ẽ dũ deosubiecta ẽ. &
illiꝰ ordinẽ sequit᷑. Alioquin si diuinis reluctet᷑ man¬
datis. &. megheomachie sue uesit e̾e̾ participem:
libera uoce respondeo. dm̃ eui ius homini p̃ferendũ.
Dic gͦ cohereant inferiora suꝑiorib sic uniuersa mẽ¬
bra se subiciant capiti: ut religio seruet᷑ in columis.
Rem politicã legitur socrates instituisse. & in eam

Expanded text:
publica idem officium est, juxta illud Q. Sereni: Qui publica idem officium est, juxta illud Q. Sereni: Qui stomachum regem totius corporis esse Contendunt, vera niti ratione videntur; Hujus enim validus firmat tenor omnia membra. At contra ejusdem franguntur cuncta dolore. Quin etiam, nisi cura juvet, vitiare cerebrum Fertur, et integros illinc avertere sensus. Noli ergo neque nostrum, neque saecularium principum duritiam metiri, sed omnium utilitatem attende. CAP.i vero satisfactum est, et persuasus sum devotos humeros supponere potestati, nec modo fero eam, sed grata est, dum Deo subjecta est, et illius ordinem sequitur. Alioquin si divinis reluctetur mandatis, et me theomachiae suae velit esse participem, libera voce respondeo: Deum cuivis homini praeferendum. Sic ergo cohaereant inferiora superioribus, sic universa membra se subjiciant capiti, ut religio servetur incolumis. Rem politicam legitur Socrates instituisse, et in eam
Abbreviated transcription (Latin):
& ipse quasi publicus dispensator om̃ib alimenta
subduxit. Et quia nenio potest sine stipendus mili¬
tare. cũ stipendia ñ ꝓcedunt. debilitat᷑ & frangitur
miles. Sed nec in dispeusatorẽ poterat culpa refun¬
di: qui qd̾ ñ acceperat: minime potuerit aliis eroga¬
re. Longeq tuciꝰ esse ut ei qd distribuat ministret᷑.
quã illo euacuato om̃ia membra esuriant. factũq
ẽita. & suadente ratione repletus ẽ uenter. refocu¬
lata membra. & pax omniũ reformata. Absolutꝰ
ẽitaq stomachus. qui licet uorax sit &e auidus alie¬
ni: ñ sibi tam̃ petit sed aliis. que eo exinanito ne¬
queunt sustentari. Tale ẽ inquit fr̃ si recte aiten¬
das in corpore rei publice: ubi licet plurimũ ap¬
petat magistratꝰ. ñ tam sibi quã aliis caceruat. Si
enĩ exianitus fuerit: nichil ẽ qd̾ mẽbris ualeat
mpertiri. Nam stomachi in corpore & pͥncipis inre¬

Expanded text:
et ipse quasi publicus dispensator, omnibus alimenta et ipse quasi publicus dispensator, omnibus alimenta subduxit. Et quia nemo potest sine stipendiis militare, cum stipendia non procedunt, debilitatur et frangitur miles. Sed nec in dispensatorem poterat culpa refundi, qui quod non acceperat, minime potuerit aliis erogare. Longeque tutius esse, ut ei quod distribuat ministretur, quam illo evacuato omnia membra esuriant. Factumque est ita: suadente ratione impletus est venter, refocillata membra, et pax omnium reformata. Absolutus est itaque stomachus, qui licet vorax sit, et avidus alieni, non sibi tamen petit, sed aliis, quae eo exinanito nequeunt sustentari. Tale est, inquit, frater, si recte attendas, in corpore reipublicae, ubi licet plurimum appetat magistratus, non tam sibi quam aliis coacervat. Si enim exinanitus fuerit, nihil est quod membris valeat impartiri. Nam stomachi in corpore, et principis in re
Abbreviated transcription (Latin):
in tanta sollicitudine omuiũ & labore: solus qͥescit
uent̾. & cũ om̃ia parta fuerint que labor multiplex
adqͥsiuit. solus om̃ia deuorat & consumit. Qd mlt̾a:
Condixerunt ut a laborib abstinerent: & graui in¬
edia conficerent illũ inertem. & publicũ hostem.
Exacta ẽ sic una dies: secuta ẽ altera tediosior. ẽerca
adeo ꝑnitiosa fuit: ut fere omnib defectũ indic̾et.
Urgente itaq necessitate fr̃s itẽ in unũ couuenert̃.:
acturi de salute sua. & publici hostis statu. Cũ uͦ
onĩs assisterent: oculi languert̃. pes molem corporis
ũ erexit. Torpebant brachia. s & ipsa lingua inhe-¬
ris & deficienti palato sociata. causã cõmunẽ expo¬
nere ñ p̾sũpsit. Ad cordis gͦ consilia om̃ia rediert̃.
ibiq habita de liberatione tatiopatefecit. qm̃ hec
mala ingerebat qui aute denuntiatus fuerat pu¬
blicus hostis. Ex quo enĩ ei tributa subtracta sunt:

Expanded text:
in tanta sollicitudine omnium et labore, solus quiescit in tanta sollicitudine omnium et labore, solus quiescit venter; et cum omnia parata fuerint quae labor multiplex acquisivit, solus omnia devorat et consumit. Quid multa? Condixerunt ut a laboribus abstinerent, et gravi inedia conficerent illum inertem et publicum hostem. Exacta est sic una dies, secuta est altera taediosior. Tertia adeo perniciosa fuit, ut fere omnibus defectum indiceret. Urgente itaque necessitate, fratres iterum in unum convenerunt, acturi de salute sua, et hostis publici statu. Cum vero omnes assisterent, oculi languerunt, pes molem corporis non erexit, torpebant brachia, sed et ipsa lingua iners et deficienti palato sociata, causam communem exponere non praesumpsit. Ad cordis ergo consilium omnia redierunt, ibique habita deliberatione, ratio patefecit, quoniam haec mala ingerebat, qui ante denuntiatus fuerat publicus hostis. Ex quo enim ei tributa subtracta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
accepistis: gratis dato. Iusticia regina uirtutũ ẽ. E
erubescit quouis p̃cio ꝑmutari. Sigratiosa futura
est: sit gratuta. Nequaquã pstituatur ad p̃cumu.
que corrũpi non potest. In tegra est: & semꝑinoe¬
rupta. Dũ pͥmis auos & tugrauius oppͥmeris &¬
it pontifex. & tante congratulatus est libertati. p̃ci¬
piens ut quotiens sinistrũ aliquid de ipso meis auri¬
bus insonaret: hoc ei sine mora nunciarẽ. Et cũ plu¬
rima nẽ ꝑse nẽ contra se respondisset: apologũ huiꝰ¬
modi michi ꝓposuit. Ait gͦ. Accidit ut aduersus sto¬
macũ mẽbra omĩa tociꝰ corporis conspirarent: tanꝗͣ
adu̾sus eũ qui uoracitate sua. labores omniũ exhau¬
riret. Non saciatur oculus uisi. auris auditu: labo¬
rib insistunt manus. pedes abitin̾e callũ induunt.
ipsaq lingua utiliter sermonẽ & silentiũ moderat᷑.
Om̃ia deniq mẽbra publicis inuigilant cõmodis.e

Expanded text:
accepisti, gratis dato. Justitia regina virtutum est, et accepisti, gratis dato. Justitia regina virtutum est, et erubescit quovis pretio permutari. Si gratiosa futura est, sit gratuita. Nequaquam prostituatur ad pretium, quae corrumpi non potest. Integra est, et semper incorrupta. Dum premis alios, et tu gravius opprimeris. » Risit pontifex, et tantae congratulatus est libertati, praecipiens ut quoties sinistrum aliquid de ipso meis auribus insonaret, hoc ei sine mora nuntiarem. Et cum plurima nunc pro se, nunc contra se respondisset, apologum hujusmodi mihi proposuit. Ait ergo: « Accidit ut adversus stomachum membra omnia totius corporis conspirarent, tanquam adversus eum qui voracitate sua labores omnium exhauriret. Non satiatur oculus visu, nec auris auditu, laboribus insistunt manus, pedes ab itinere callum induunt, ipsaque lingua utiliter sermonem et silentium moderatur. Omnia denique membra publicis invigilant commodis, et
Abbreviated transcription (Latin):
moriuintur: ne totã corrũpant ecclesiã. Sed& bo¬
ni rapiuntur interdũ. ne malicia innuitentur. &
quia roma corrupta apud deũ. his repperit᷑ indigna
Tu gͦ quia io habes officii: quere & insere humles.
uane głe & pecunie contẽptores. Sed timeo ne dũ
ꝑgis querere que uis ab imprudente anioo: audi¬
as que ũ uis. Quid est pat̾ quod alioꝵ discutitis uitã.
& teipsũ minie ꝑscrutaris: Om̃s applauount
tibi. pat̾ omniũ uocaris & dñs: & capiti tuo infii¬
ditur om̃e oleũ peccatoris. Sigͦ pat̾ es. quare afilus
muneca &e retributiones expectas: Si dñs. quare
romanis tuis timorẽ ũ incutis: & temeritate teyl¬
sa eos ad fidẽ ñ reuocas : At urbẽ. uis eccłie tusnu¬
tierib conseruare. Nunquid eam sic siluest̾ nuis¬
rib ad quisiuit: Ininiuo pat̾ es: & ñ inuia. Eisd̃
ẽ conseruanda munerib: quib ẽ ad quisita. Qd̃ guiã

Expanded text:
moriuntur, ne totam corrumpant Ecclesiam. Sed et bomoriuntur, ne totam corrumpant Ecclesiam. Sed et boni rapiuntur interdum, ne malitia immutentur, et quia Roma corrupta, apud Deum his reperitur indigna. Tu ergo, qui id habes officii, quaere et insere humiles, vanae gloriae et pecuniae contemptores. Sed timeo ne, dum pergis quaerere quae vis, ab imprudente amico audias quae non vis. Quid est, pater, quod aliorum discutis vitam, et te ipsum minime perscrutaris? Omnes applaudunt tibi, pater omnium vocaris et dominus, et capiti tuo infunditur omne oleum peccatoris. Si ergo pater es, quare a filiis munera et retributiones exspectas? Si dominus, quare Romanis tuis timorem non incutis, et temeritate repressa, eos ad fidem non revocas? At urbem vis ecclesiae tuis muneribus conservare. Nunquid eam sic Silvester muneribus acquisivit? In invio, pater, es, et non in via. Eisdem est conservanda muneribus, quibus est acquisita. Quod gratis
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ cosme &e damiani diaconi cardinalis contiten¬
tiam contemptũq pecunie ñ miret᷑: Nondũ natꝰ
est a quo munus acceꝑit. Quod tam̃ a cõmunione
frm sinceriore iure ꝓueniebat: interdũ accipere ꝑ¬
suasus est. Quis ñ stupeat ep̃m p̃nestinũ: qͥ scrupu¬
lũ conscientie metuens. & a participatione bonoꝵ
cõmuniũ abstinebat : Pluriũ tanta modestia tanta
grauitas est. ut fabricio ũ inueniant᷑ inferiores. q̃
agnita salutis uia. modis om̃ib aũcedunt. Quia gͦ
instas. ueges p̃cipis. cũ certũ sit qd̾ spui sc̃o mentiri
ũ licet: fateor qd̾ quia p̃cipis faciendũ est. & si non
sitis om̃s oꝑib imitandi. Nam qui a doctriua ur̃a
dissentit: aut hereticus aut scismaticus ẽ. S dei
ꝓpicio st̃ qui ñ omniũ ur̃moꝑa imittent᷑. Paucorũ
gͦ labes: sinceris maculã. & uniuersali eccłie infa¬
miã ingerit. Et mea opuuone ideo frequentius

Expanded text:
sanctorum Cosmae et Damiani diaconi cardinalis continensanctorum Cosmae et Damiani diaconi cardinalis continentiam, contemptumque pecuniae, non miretur? Nondum natus est a quo munus acceperit. Quod tamen a communione fratrum sinceriore jure proveniebat, interdum accipere persuasus est. Quis non stupeat episcopum Praenestinum, qui scrupulum conscientiae metuens, et a participatione bonorum communium abstinebat? Plurium tanta modestia, tanta gravitas est, ut Fabricio non inveniantur inferiores, quem, agnita salutis via, modis omnibus antecedunt. Quia ergo instas, urges, praecipis, cum certum sit quod Spiritui sancto mentiri non licet, fateor, quia quod praecipis, faciendum est, etsi non sitis omnibus operibus imitandi. Nam qui a doctrina vestra dissentit, aut haereticus, aut schismaticus est. Sed Deo propitio, sunt qui non omnium vestrum opera imitentur. Paucorum ergo labes sinceris maculam, et universali Ecclesiae infamiam ingerit. Et mea opinione ideo frequentius