comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sedo eũ sc̃oꝵ est congregatio. qui in pace dñi
&e in uirtutũ specula constituti. recte appellan¬
tur syon. de qua dicit᷑. fundam̃ta eius in mon¬
tibꝰ scĩs. diligit dñs portas syon. suꝑ omĩa taber¬
nacula iacob. Neq enĩ fundam̃ta iudayce syon
quã uide mꝰ esse destructã. a dño sunt dilecta.
aut qd̃ a dño dilectũ est. destrui potest. Tercio
appellat᷑ iherłm. młtitudo angłoꝵ dominatio¬
num & potestatũ & om̃e qd̃ in dei ministerio
tur. Que autẽ sursũ est iherłm libera est: que
est mat᷑ om̃iũ nr̃m . W in alioloco. Sed accessis¬
tis ad syon montẽ. & ciuitatẽ dei uiuentis. ihe¬
rusalẽ celestem. Quarto appellat᷑ ihersm. qͣm
iudei & nr̃i iuday⁊ antes. iuxta apochalipsum
ioh̾is. quã nõ intelligunt. putant aureã atq
gemmatã. de celestibus deponendam. Cuiꝰ ter¬
mihũ. & infinitam latitudinẽ eciã in ihere¬
luelis ultuna parte descripsi. Que cũ ita
si ist nc diligentius intuendũ est. que e

Expanded text:
orum est congregatio, qui in pace Domini et in virtutum specula constituti, recte appellantur Sion, de qua dicitur: Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion, super omnia tabernacula Jacob . Neque enim fundamenta Judaicae Sion, quam videmus esse destructam, a Domino sunt dilecta, aut quod a Domino dilectum est, destrui potuit. Tertio appellatur Jerusalem multitudo Angelorum, Dominationum, et Potestatum, et omne quod in Dei ministur: Quae autem sursum est Jerusalem, libera est, quae est mater omnium nostrum . Et in alio loco: Sed accessistis ad Sion montem, et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem . Quarto appellatur Jerusalem quam Judaei et nostri Judaizantes 570 juxta Apocalypsim Joannis, quam non intelligunt, putant auream atque gemmatam de coelestibus ponendam , cujus terminos et infinitam latitudinem etiam in Ezelis ultima parte describi. Quae cum ita se habeant, nunc diligentius intuendum est, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
& regine. siue regina. a dextris tuis in
uestitu de aurato. cotidie xp̃i nutrit par¬
uulos. &. ad ꝑfectã ducit etatem. Omĩs q e¬
tas sexus. & dignitas ad orab̃t syon. ꝓpter
eum qui habitat in ea. Si eñ caput eccłe
xp̃e est: caput adorat᷑ in corpore. W si ad
adorandũ sit sed quo maiestas pedũ illius
indicet᷑: eur nõ adoret᷑ eccła. que totũ xp̃i
corpus amplectit᷑. ut impleat᷑ illud. qd̾ sc̃ꝑ¬
tum est in sophonia. & adorabunt eũ si¬
guli de loco suo. om̃s insule gentiũ. ut ne¬
quaquã more iudaico. tribus ꝑ annũ uicib.
ueniant in iherłm: sed in loco suo adorantes
puluerẽ ꝑedũ eoꝵ lingent. hoc significat qd̃
reges & pͥncipes. quic qͥd pedibꝰ eccse terreni
oꝑis adheserit. suo sermone tergant. atq
delingant. Unde &e aplis p̃cipit᷑. ut excu¬
tiant puluerẽ pedũ suoꝵ .& ad petrũ dicit᷑.
Qd̾ qͥsemel locus est. nõ habeat nẽcesse. nisi
pedes lauare . ꝑque omĩa discit eccła. nõ

Expanded text:
 Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, quotidie Christi nutrit parvulos, et ad perfectam ducit aetatem: omnisque aetas, sexus, et dignitas, adorabunt Sion propter eum qui habitat in ea. Si enim caput Ecclesiae Christus est, caput adoratur in corpore. Et si ad adorandum sit; sed quo majestas pedum illius indicetur, cur non adoretur Ecclesia quae totum Christi corpus amplectitur, ut impleatur illud quod scriptum est in Sophonia: Adorabunt eum singuli de loco: omnes insulae gentium , ut nequaquam more Judaico tribus per annum vicibus veniant in Jerusalem: sed in loco suo adorantes pulverem pedum tuorum lingent, hoc significat, quod reges et principes, quidquid in pedibus Ecclesiae, terreni operis adhaeserit, suo sermone tergant atque delingant. Unde et Apostolis praecipitur, ut excutiant pulverem pedum suorum. Et ad Petrum dicitur, quod qui semel lotus sit, non habeat necesse nisi pedes lavare. . Per quae omnia discit Ecclesia, non
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi musto sanguine suo mebriabun¬
tur: & sciet omĩs caro. quia ego dñs qui
eriui te & redemptor tuus fortis iacob.
Lxx. Humqͥd accipiet qͥs a gigante spo¬
lia. & si captiuos duxerit. qͥs iique. salua¬
bitur: Sic dicit dũs. Si qͥs ceꝑit gygan¬
tem. accipiet spolia: & accipiens a forte
saluabit᷑. Ego. autẽ iudiciũ meũ iudicabo.
et ego filios meos eruã . & comedent qͥ
tribulauerunt te carnes suas. &bibent
quasi uinũ nouũ. sanguinẽ suũ .&. inebͥ¬
abunt᷑. & sciet omĩs caro. quia egodũs
qui eruite. &. aduitor. sum fortitudinis

Expanded text:
riabuntur: et sciet omnis caro, quia ego Dominus salvans te, et redemptor tuus fortis Jacob. LXX: Numquid accipiet quis a gigante spolia? Et si captivum duxerit quis inique, salvabitur. Sic dicit Dominus: Si quis ceperit gigantem, accipiet spolia, et accipiens a forti salvabitur. Ego autem judicium meum judicabo. Et ego filios meos eruam, et comedent qui tribulaverunt te, carnes suas, et bibent quasi vinum novum sanguinem suum, et inebriabuntur: et sciet omnis caro quia ego Dominus qui erui te, et adjutorium fortitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ insulas leuabo signũ meum. & adducent
adorabunt te. & puluerẽ pedũ tuoꝵ lingenͭ
oe scies quia egoduĩs. & nõ cõfundent᷑ quiex¬
pectant eũ. d id qd̃ eccła dix̃at. ego
sterilis atq ẽ aptiua. istos quis genuit michi.
ego destituta &x sola. & istiubihic erant res¬
pondit dñs. Miraris cur ista sint facta: Ne¬
quaquã miraberis. cũ audieris qd ego ad
gentes leuauerĩ manũ meã: de. qua sc̃s loqͥt᷑.¬

Expanded text:
et in insulas tollam signum meum; et adducent pedum tuorum lingent; et scies quia ego Dominus, et non confundentur qui exspectant me. Ad id quod Ecclesia dixerat: Ego sterilis atque captiva, istos quis genuit mihi? Ego destituta et sola, et isti ubi hic erant? respondit Dominus: Miraris cur ista sint facta? Nequaquam miraberis cum audieris, quia ego ad gentes levaverim manum meam. De qua et Sanct
Abbreviated transcription (Latin):
exaltet in tẽꝑe. Ista manus ad gentes leuata
leuabit ad gentes. sed & signũ suũ ex iltabit
in populos. Haut dubiũ qͥn uexillũ erueis.
ut impleat᷑ ilud qd̵ scͥptũ est. Laude eius
plena est terra .a. iterũ. In om̃i terra amn¬
rabile nom̃ eius. Tune afferent muliuis. si¬
ue in sinu. filios syon: & filias eius portabt̃
in huieris. Qualis fuit laz arus. om̃sq
scĩ. qui reqͥescunt in sinu abrahe:& anune
credentiũ. ad quas paulus apłs loquebat᷑.
lacte uos potaui. & alibi. filioli mei. quos
iterũ parturio. donec xp̃e formet᷑ in uob̾.
& in alio loco. Quasi nutrix cõfoueat fili

Expanded text:
itationis . Ista manus ad gentes levata, levabit ad gentes; sed et signum suum exaltabit in populis. Haud dubium quin vexillum crucis, ut impleatur illud quod scriptum est: Laudibus ejus plena est terra. Et iterum: In omni terra admirabile nomen ejus . Tunc afferent in ulnis, sive in sinu filios Sion, et filias ejus portabunt in humeris. Qualis fuit et Lazarus, omnesque sancti qui requiescunt in sinu Abrahae , et animae credentium, ad quas Paulus Apostolus loquebatur: Lacte vos potavi . Et alibi: Filioli mei quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis . Et in alio loco: Quasi nutrix foveat fili
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsset nob̾semen qͣsi sodoma fuissemꝰ. Qd̃ qr
illo temꝑe neqͣquã uidet᷑ ex pletũ. in xp̃i cõ¬
plet᷑ aduentu: & ante faciẽ illius semen ꝑ¬
mauoe isrłis. E gredimini de babylone.
fugite de chaldeis. Inuoce exultationis
annunciate. auditum facite hoc. efferte
illud. usq ad extremũ terre. & dicite. Re¬
denut dñs seruũ suu̾ iacob. Noͣ sitierunt

Expanded text:
ma fuissemus. Quod quia illo tempore nequaquam videtur expletum, in Christi completur adventu: et ante faciem illius semen permanet Israelis. Egredimini de Babylone, fugite a Chaldaeis: in voce exsultationis annuntiate, auditum facite hoc, afferte illud usque ad extremum terrae, et dicite: Redemit Dominus 560 servum suum Jacob. Non
Abbreviated transcription (Latin):
us splendorem abscõdere. Ergo nõ celũ sac¬
co obuoluit᷑. sed intercluso ceu lumine: aer
qui subter est. nubis tenebͥs obscurat᷑. Pos¬
sumus celos obuolutos tenebris. & sacco oꝑ¬
tos. sic interp̃tari. ut dicamꝰ om̃s ẽe sub
peccato. & scõs quoq indigere mmiscđia dei.

Expanded text:
olli, et solis splendorem abscondere. Ergo non coelum sacolli, et solis splendorem abscondere. Ergo non coelum sacco obvolvitur, sed intercluso coeli lumine aer qui subter est, nubis tenebris obscuratur. Possumus coelos obvolutos tenebris, et sacco opertos, sic interpretari, ut dicamus omnes esse sub peccato, et sanctos quoque indigere misericordia Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
alis draco. dicebat in egypto. Ilea sunt flu¬
mina: & egofeci ea. De qͥbꝰ in alio loco legimꝰ.
Qͥd tibi est & ie egyptioꝵ: ut bibas aquã
missa in mare. qui a bonis piscibꝰ. fuerant se¬
parati. Qd̃ q sequit᷑ Induã celũ tenebris
& quasi ciliciũ erit oꝑim̃tũ eiꝰ: uel om̃e qd̃
supra nos est. intelligimꝰ celũ sicut uolatili¬
a que in aere sunt. appellant᷑ celestia .&e ad¬
uersarie potestates. dicunt᷑ ẽe celestes qͣ
int̾ celũ terrãq discurrunt: uel certe in
duit᷑ celũ tenebris. quando obtexit᷑ nubibꝰ.
iuxta illud qd̃ scͥptũ est. Qͥ oꝑit celũ nubib
& dat terre pluuiam.  in cõminatione
siccitatis loquit᷑ d̾s. Poña celũ ȩ neũ. &x t̃¬
ram ferreã. nõ qd̃ elementoꝵ natura mu¬
tet᷑. sed qđ ꝑes. & ferrũ. penaꝵ magnitu¬
do monstrata sit. Aiunt phylosophi nõ am¬
pliꝰ decẽ stadus a terra nubes sustolli: & so

Expanded text:
alis draco dicebat in Aegypto: Mea sunt flualis draco dicebat in Aegypto: Mea sunt fluet ego feci ea . Et de quibus in alio loco legimus: Quid tibi est et viae Assyriorum, ut bibas aquas missa in mari, computrescent, qui a bonis piscibus fuerint separati. Quodque sequitur: Induam coelum tenebris, et quasi cilicium erit operimentum ejus, vel omne quod supra nos est, intelligamus coelum, sicut volatilia quae in aere sunt, appellantur coelestia; et adversariae potestates dicuntur esse coelestes, quae inter coelum terramque discurrunobtexitur nubibus. Juxta illud quod scriptum est: Qui operit coelum nubibus, et dat terrae pluviam . Et in comminatione siccitatis loquitur Deus: Ponam coelum aeneum, et terram ferream . Non quod elementorum natura mutetur, sed quod per aes et ferrum poenarum magnitudo monstrata sit. Aiunt philosophi, non amplius decem stadiis a terra nubes in sublime sust
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ eos. qui putabant dm̃ nõ potuisse libe¬
rare popłmn suum. de captiutate. ponit ra¬
tione. & exempla plenissima qđ̵ qͥ mare ru¬
brũ fecit ꝑuium popło suo. iordanis fluen¬
ta siccauit & arescentibꝰ in egypto fluuis.
pisces uertit in putredine. &. qui tribꝰ diebꝰ
in egypto tenebras fecit esse palpabiles. ita
ut celũ quasi sacco oꝑtũ uideret᷑ & tene¬
bris: utiq potuerit & popłm suũ de ꝑieu¬
lo liberare. Siuie quia supra dixãt. ueni
& nonerat homo. uoc aui ce nõ erat qui
audiret: illud possumꝰ dicere. qd̃ qͥ tanto¬
rum signoꝵ patrator est. ut celũ terr̃iꝰ q
& maria: suo faciat seruire nutui. eciã
ipse cruc̃e euadere potuerit dicens ine¬
uanglio. Anputatis ꝙ. nõ possum roga¬
re patrẽ meũ. & exibebit mͥmodo. plus¬
quã duodecĩ legiones anglõꝵᷤ. Iuxta. ana¬
gogen. ad increpationẽ dñi desertũ fit
mare. quando omĩs huiꝰ seli amaritudo
siccatͭ. &. flum ina desolant᷑. de qͥb spiritu¬

Expanded text:
versum eos qui putabant Dominum non potuisse liberare populum suum de captivitate, ponit rationem et exempla plenissima. Quod qui mare Rubrum fecit pervium populo suo , Jordanis 577 fluenta siccavit, et arescentibus in Aegypto fluviis, pisces vertit in putredinem . Et qui tribus diebus in Aegypto tenebras fecit esse palpabiles, ita ut coelum quasi sacco opertum videretur et tenebris: utique potuerit et populum suum de periculo liberare. Sive quia supra dixerat: Veni, et non erat homo: vocavi, et non erat qui audiret, illud possumus dicere, quod qui tantorum signorum patrator est, et coelum terrasque, et maria suo facit servire nutui, etiam ipse crucem evadere potuerit, dicens in Evangelio: An putatis quia non possum rogare Patrem meum, ut exhiberet mihi modo plusquam duodecim legiones Angelorum ? Juxta anagogen, ad increpationem Domini desertum fit mare, quando omnis hujus saeculi amaritudo siccatur, et flumina desolantur, de quibus spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
uo ego dicit dñs. ꝙ his orãib uelut ornam̃to ue¬
tieris.& currundabis eos tibi quasi sponsa. Ua
desertatua & solitudines. & terra rune tue.
nunc angusta erunt p̃ habitatorib. & longe
fugabunt᷑ qui absorbebu̾nt te. Adhuc dicent
in auribꝰ tuis filii sterilitatis tue. Angustꝰ
michi est locus: fac spac iũ mͥ ut habitẽ.W
dices in corde tuo. Qͥsgenuit mͥ istos: Ego
sterilis &x nõ pariens. transinigrata & cap
tiu. & istos quis enutͥuit: Ego destituta
&r sola. ox isti ubi luc erant  lxx. Dixit autẽ
syon. Dereliqͥt me dñs. & dñs oblitus est
mei Nũqͥd obliuiscet᷑ mulier paruuli sui. ut
non misereat᷑ posteris uteri suiꝰ. Sinautẽ. &
hoꝵ oblita fuerit mulier. sedego nõ obliuis¬
car tui dicit dñs. Eece suꝑ manus meas de

Expanded text:
ornamento vestieris et circumdabis tibi eos quasi sponsa quia deserta tua et solitudines tuae et terra ruinae tuae nunc angusta erunt prae habitatoribus et longe fugabuntur qui absorbebant te adhuc dicent in auribus tuis filii sterilitatis tuae angustus mihi est locus fac spatium mihi ut habitem et dices in corde tuo quis genuit mihi istos ego sterilis et non pariens trativa: et istos quis enutrivit? Ego destituta et sola: et 569 isti ubi hic erant? LXX: Dixit autem Sion: Dereliquit me Dominus, et Deus oblitus est mei. Numquid obliviscetur mulier parvuli sui, ut non misereatur partus uteri sui? Sin autem et horum oblita fuerit mulier: sed ego non obliviscar tui, dici
Abbreviated transcription (Latin):
orbis ostendens. orientẽ & septemtrio¬
nem occidentẽ & meridiẽ Poriente lon¬
ge posuit ꝓ australi plaga̾: in hebreole¬
git᷑ sinũ Quod lxx ꝑsaꝵ int̃p̃tatisunt.
ceteriita ut in hebreo legit᷑ exp̃sserun.
stro: illud suspicantes. qd̾ mons synaẏ. in
australi ꝓarte positus sit. iuxta abacuch
ꝓpham. Seus ab austro ueniet. & sc̃s de
monte pharan. ũbroso. & condẽpso Sin
autẽ. Siium. ut lxx transtulerunt. ꝑsas
intelligimus. qui ad orientẽ siti sunt. illd̃
qd̾ supra dicit᷑ ecce isti delonge uenient.
ad austrũ referre possumꝰ. Precipit᷑ q ce¬
lis &r terre. uelhis uirtutibꝰ que in celo
morant᷑. & in terra uel angl̃is. & homi

Expanded text:
orbis ostendens, Orientem et Septentrioorbis ostendens, Orientem et Septentrionem, Occidentem et Meridiem, pro Oriente, longe posuit: pro Australi plaga, in Hebraeo legitur SINIM   quod LXX Persarum intepretati sunt. Caeteri ita ut in Hebraeo legitur expresserunt stro : illud suspicantes quod mons Sinai in Australi parte positus sit, juxta Abacuc Prophetam: Deus ab Austro veniet: et sanctus de monte Pharan umbroso et condenso . Si autem sinim, ut LXX transtulerunt, Persas intelligimus, qui ad Orientem siti sunt, illud quod supra dicitur: Ecce isti de longe venient, ad Austrum referre poterimus. Praecipiturque coelis et terrae, vel his virtutibus quae in coelo morantur et terr
Abbreviated transcription (Latin):
nichil in deerit. in loco paseue ibi me eol¬
locauit. suꝑ aq̃s refectionis educ auit me.
Nͥ autẽ in istimodi uiis atq semitis. pas¬
tus fuerit.& nucͥtus. nec esuriet. nec siti¬
et neq calorẽ sentice solis. & ĩplebit᷑ de
illo qd̾ scͥptũ est. ꝑ diem sol nõ uret te. ne¬
que luna ꝑ noctẽ. ut nec adu̾sa nec ꝓsꝑa
huius scłi sentiat. Si qͥde miserieois. &
miserator dñs. ipse consolabit᷑ & reget
eos. & dueet adfontes aquarũ. siue po¬
tabit eos ad fontes de quibus seͥptũ est.
benedicite dño de fontibꝰ isrł. & in alio
loco. flaurite aquas de fontibꝰ saluatoris
mento. Smĩaq offendicula. que creden¬
tium poterant ĩpedire gressus. dñs
eis uertet in planũ. & excella humili¬
abit. atq humilia sublimabit. ut iter
planũ habeant atq campestre. Qui
Sint autẽ isti qͥbꝰ preparetur uia. po¬
nit manifestius. Cece isti delonge ue¬
nient. & ecce illi ab aqͥlone &r mari. &
isti de terra australi quatuor plagas

Expanded text:
loco pascuae ibi me collocavit: super aquas refectionis educavit me . Qui autem in istius modi viis atque semitis pastus fuerit et nutritus, nec esuriet, nec sitiet, neque calorem sentiet solis: et implebitur de illo quod scriptum est: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Ut nec adversa nec prospera hujus saeculi sentiat. Siquidem misericors et miserator Dominus, ipse consolabitur et reget eos, et deducet ad fontes aquarum. Sive potabit illos ad fontes, de quibus scriptum est: Benedicite Domino de fontibus Israel . Et in alio loco: Haurite aquas de fontibus Salvatoris sunt. Omniaque offendicula quae credentium poterant impedire gressus, Dominus eis vertet in planum, et excelsa humiliabit, atque humilia sublimabit, ut iter planum habeant atque campestre. Qui sint autem isti quibus praeparetur via, ponit manifestius: Ecce isti de longe venient: et ecce illi ab Aquilone 568 et mari, et isti de terra Australi. Quatuor plagas
Abbreviated transcription (Latin):
te ad me om̃s. qui laboratis.& honeratiesti:
ce nõ erat qui audiret. unde eis in euglio
sumlocutꝰ. Neq speciẽ. dei uidistis. neq uocem
eiꝰ audistis. qi. nõ habetis sermonẽ eius manẽ
re: aut nõ est uirtus inme adliberandũ
Ecce in increpatione mea. desertũ faciã ma¬
re. ponã flumina in siccũ. Computrescent
pisces sine. aqua. & morient᷑ in siti. Induam
celos tenebris. & saccũ ponã oꝑim̃tũ eoꝵ.
Lxx. Nũqͥd nõ potest manus mealibera¬
re. aut nõ p̃ualet ut eruat: Ecce cõminati¬
one mea desertũ faciã mare: & ponã flumi¬

Expanded text:
te ad me, omnes qui laboratis et onerati estis . Et non erat qui audiret; unde eis in Evangelio sum locutus: Neque speciem Dei vidistis, neque vocem illius audistis, quia non habetis sermonem ejus manentre? Aut non est in me virtus ad liberandum? Ecce in increpatione mea desertum faciam mare, ponam flumina in siccum: computrescent pisces sine aqua, morientur in siti. Induam coelos tenebris, et saccum ponam operimentum eorum. LXX: Numquid non potest manus mea liberare, aut non praevalet ut erunt? Ecce comminatione mea desertum faciam mare, et ponam flumi
Abbreviated transcription (Latin):
is. & sederit in throno gle sue. uidicans uuios
&r mortuos. tunc om̃s adorabt̃ eum ꝓpter
dñm patre suũ. qi fidelis est qui elegit eũ.
Siue ita intelligendũ. Reges quoꝵ cor. in
manu dei est. & eccłe pͥncipes. adorabt̃ te:
q fidelis est dñs sc̃s isrł. qui elegit te. hec

Expanded text:
is, et sederit in throno gloriae suae, judicare vivos et mortuos . Tunc omnes adorabunt propter Dominum patrem suum, quia fidelis est, qui elegit eum. Sive ita intelligendum: Reges quorum cor in manu Dei est, et ecclesiae principes adorabunt eum, quia fidelis est dominus sanctus Israel. De C
Abbreviated transcription (Latin):
pretatione subu̾terit dicens. cõ gregabor &
glorificabor corã dño. cũ theodotion & symm.a¬
elus. nr̃e int̃p̃tationi c̃õgruant. De aquila
autẽ nõ miror. qd̾ homo eruditissimꝰ lingue
hebree. & uerbũ de u̾bo expͥmens. in hoc loco aut
simulau̾it ĩꝑitiã. aut phariseoꝵ ꝑu̾sa expositi¬
one deceptus sit. quiint̃p̃tari uoluit. &x isrł ei
congregabit᷑ hoc est deo: cũ u̾bũ hebraycũ
lo. in hoc loco nõ scͥbat᷑ ꝑ lamed &e .uau. qd si eẽt

Expanded text:
icens: Congregabor et glorificabor coram Domino: cum Theodotio et Symmachus nostrae interpretationi congruant. De Aquila autem non miror, quod homo eruditissimus linguae Hebraicae, et verbum de verbo exprimens, in hoc loco aut simularit imperitiam, aut Pharisaeorum perversa expositione deceptus sit, qui interpretari voluit, et Israel ei congregabitur, hoc est, Deo. Cum verbum Hebraicum LO, in hoc loco non scribatur per LAMED et VAV  : quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce mn iniquitatibꝰ ur̃is uenditi estis. & in sce¬
leribꝰ uris dunisi matr̃e ur̃am. Qa ueni. &
nonerat uir. uocaui.& nõ erat qui audi¬
ret.Lxx. Sie dicit dñs. Qualis est liber
repudu matris ur̃e : quo dunisi eã. aut

Expanded text:
enditi estis, et in sceleribus vestris dimisi matrem vestram. Quia veni, et non erat vir: vocavi, et non erat qui audiret. LXX: Sic dicit Dominus: Qualis est liber repudii matris vestrae, quo dimisi eam? Aut
Abbreviated transcription (Latin):
re est. & nr̃i cred̾e. Nec stat̃i sinos ñ eredimꝰ
impossibilis d̾s est. sed potentiã suã nr̃o arbi¬
trio dereliqͥt. ut iusti uolũtas p̃miũ cõseqͣt᷑.
Qͥa gͦ noluerunt ꝑ me inte crede. iudiciũ me¬
um apd̾ te est. qd̾ omĩa fecer̃ĩ que eis fac̾e
debui. dicens in eugłio Egote clarific aut su¬
per terrã: oꝑe cõpleto. qd̃ dedisti mͥ ut facẽm
A itm lllanifestaui nom tuũ hominibꝰ. & opꝰ
ineũ siue labor: ce dolor uieus. Hoc eñi signi¬
ficat Nionoc in conspectu tuo est. fleuit e¬
nĩ ce in eugłio hierusase. & in psalmo. ob in¬
creduloꝵ multituduĩe. quodamͦ frustra pa̾¬
sum esse se dicit. Que utilitas in sanguine
ineo:dũ descendo in corruptione. & uixta

Expanded text:
re est, et nostrum credere: nec statim si nos non credimus, impossibilis Deus est; sed potentiam suam nostro arbitrio derelinquit ut justi voluntas praemium consequatur. Quia ergo noluerunt per me in te credere, judicium meum apud te est, quod omnia fecerim quae eis facere debui, dicens in Evangelio: Ego te glorificavi super terram, opere completo quod dedisti mihi ut facerem ; et iterum: Manifestavi nomen tuum hominibus. Et opus meum sive labor et dolor meus hoc enim significat πόνος in conspectu tuo est. Flevit enim et in Evangelio Jerusalem , et in psalmo ob incredulorum multitudinem, quodammodo frustra passum se esse dicit: Quae utilitas in sanguine meo, dum desce
Abbreviated transcription (Latin):
semine udeoꝵ. Qd̃q de nullo alio seruoꝵ
intelligi potest. iũgit᷑. ꝙ. in te glorificabor
Dic̃ enĩ ipse in eugłio. Pat̃ glorifica nom̃ tu¬
um. Qͥ in ꝑsalmo loqͥt᷑ adfiliũ. Exurge gła¬
mea. exurge psalteriũ. & cythara. idest

Expanded text:
semine Judaeorum. Quodque de nullo alio servorum intelligi potest, jungitur: quia in te glorificabor. Dicit enim ipse in Evangelio: Pater, glorifica nomen tuum : qui in psalmo loquitur ad Filium: Exsurge, gloria mea, psalterium et cithara , id est,
Abbreviated transcription (Latin):
accipi debere. S nolui. simł omĩa ꝓponẽ¬
do. lectoris honerare sensũ: & qd̃ ꝑ partes
facilius dici potest. magnitudine Suico¬
fundere. Unde & utrãq editionẽ posui.
ut qd in altera uidet᷑ obscurũ alterius
lectione reseret᷑. Post uocationẽ gͦ reliqͥa¬
rum isrł. & abiectionẽ. mnincredulitatẽ
popsi ꝑmanentis. de quib dix̃at. nõ est pax
impus dicit dñs: transit ad ecclas de gen¬
tib cõgregatas. & eis sub insulaꝵ noĩe lo
tib patent.ex ex om̃i parte seuiente nau¬
tet iuolentã ẽe. expositionẽ nr̃am . & nͣ ad
gentes ꝑtinere qd̾ dicit᷑. s ad synagogas
popłi iudeoꝵ: seqͥt᷑. & attñdite populi si¬
dicunt᷑. s post młta fient tẽꝑa. Dñs inqͥt
ab ut᷑o uocauit me: de uentre matͥs mee¬

Expanded text:
accipi. Sed nolui simul omnia proponendo, lectoris onerare sensum; et quod per partes facilius dici potest, magnitudine sui confundere. Unde et utramque editionem posui: ut quod in altera videtur obscurum, alterius lectione reseretur. Post vocationem ergo reliquiarum Israel, et abjectionem in incredulitate populi permanentis, de quibus dixerat: Non est pax impiis, dicit Dominus , transit ad Ecclesias de gentibus congregatas, et eis sub insularum nomine tibus patent, et ex omni parte saeviente nautet violentam esse expositionem nostram, et non ad gentes pertinere quod dicitur, sed ad Synagogas populi Judaeorum, sequitur: Et attendite populi, sidicuntur; sed post multa fient tempora. Dominus, inquit, ab utero vocavit me, et de ventre mat
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑᷑ autẽ sermo diuinꝰ: & in multas par¬
tes diuidit᷑: ut quẽ totũ sus ciꝑe ñ possu¬
mus. sumamꝰ in partib. Ac ne putaret᷑
git᷑. Nõ est pax ĩpus dicit dñs: illis uide¬
licce qͥ ii errore pͥstino ꝑmansert̃. qͥñ me

Expanded text:
ditur autem sermo divinus, et in multas partes dividitur, ut quem totum suscipere non possumus, sumamus in partibus. Ac ne putaretur gitur: Non est pax impiis, dicit Dominus: illis videlicet qui in errore pristino permanserunt; qui
Abbreviated transcription (Latin):
uieruit te d̾s sabaoth: nom̃ ẽ eiꝰ sẽs
isrł. Sede cõpũcta. ingred̾e intenebras
filia chaldeoꝵ. Neqͣ qͣm ultͣ uocabĩs fortitu¬
do regni. Iratꝰ sũ cõtra popłm meũ: eõta¬
minaui hereditat̾e meã. Egodedieos ĩ

Expanded text:
ui eruit te Dominus sabaoth, nomen ejus, Sanctus Israel. Sede compuncta, ingredere in tenebras, filia Chaldaeorum: nequaquam ultra vocaberis fortitudo regni: iratus sum contra populum meum, contaminavi haereditatem meam. Ego dedi eos in
Abbreviated transcription (Latin):
pra in eoloco ubi scͥptũ est. egolocutus sũ
& uocaui eũ. adduxieũ . &. direcꝰta est ii¬
aeius. suꝑ cẏro darioq intelligunt: eci¬
am hec ad illius refert̃ tẽpora. qñ egres¬
sus est populus de baby lone. & fugit
de chaldeis.& redemptꝰ est a dño deo
suo. Hoc q qd̾ dicit᷑. nͣ sitiert̃ in deserto.
cũ educ̃et eos. aquã de petra pduxit eis.
&e scidit petr̃a ee fluxerunt aque. licet
scdm̃ hystoriã expletũ docere nͣ ualeans.
neq enĩ sub. orobabel. or e: r̃a. uenert̃
ꝑ desertũ . er scis sa petra pͣbuit eis aqͣs
qd̾ de. egypto exeũtib accidisse. narra¬
tur. tam̃ yꝑbolice. in similitudine pͥo¬
ris felicitatis. ĩpleta testant᷑. quando
ꝑ desertũ nationũ uenerint in uide¬

Expanded text:
a in eo loco, ubi scriptum est: Ego ego locutus sum, et vocavi eam: adduxi eum, et directa est via ejus, super Cyro Darioque intelligunt, etiam haec ad illius referunt tempora; quando egressus est populus de Babylone, et fugit de Chaldaeis; et redemptus est a Domino Deo suo. Hoc quoque quod dicitur: Non sitierunt in deserto cum educeret eos, aquam de petra produxit eis; et scidit petr historiam expletum docere non valeant; neque enim sub Zorobabel et Ezra venerunt per desertum, et scissa petra praebuit eis aquas, quod de Aegypto exeuntibus accidisse narratur: tamen hyperbolice in similitudinem prioris felicitatis impleta testantur, quando per desertum nationum venerunt in Judae
Abbreviated transcription (Latin):
egyptii. desiderasti dicens. Fli sunt deitui
isrl: qui te eduxert̃. de. terra egypti. Nõ
gͥ tuo m̃ito. s m̃a misedĩa. furorẽ meũ dis¬
tuli. ne penitus intĩres: & ob laudẽ nõis
tui infrenabo te: ut me quasi ium̃tũ. & in
frenis equus sequaris inuitꝰ. Ecce excox
te. idest ꝓbaui: quomͦ cõflat᷑ argentũ: siue
nõ in diuitus. s in fornace pauꝑtatis ꝓba¬
re te uolui. Ex quo ostendit᷑. & diuitiis &
pauꝑtate plerosq tẽptari. si aut illis ma¬
le abutant᷑. aut pe nuriã neqͣquã uirtu¬
te sustineant. Ppter me gͦ faciam: ne bla̾¬
phemet᷑ nom̃ meũ ingentib. ee putent
uos nõ mea ira. s ydoloꝵ suoꝵ auxilio ẽe
suꝑatos. Qd̾q infert. glam meam alteri nõ¬

Expanded text:
rasti, dicens: Hi sunt dii tui, rasti, dicens: Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti. Non igitur tuo merito, sed mea misericordia furorem meum distuli, ne penitus interires, et ob laudem nominis mei infrenabo te, ut me quasi jumentum et in frenis equus sequaris invitus. Ecce excoxi te, id est, probavi, quomodo conflatur argentum. Sive non in divitiis, sed in fornace paupertatis probare te volui. Ex quo ostenditur et divitiis et paupertate plerosque tentari, si aut illis male abutantur, aut penuriam nequaquam virtute sustineant. Propter me ergo faciam, ne blasphemetur nomen meum in gentibus, et putent vos non mea ira, sed idolorum suorum auxilio esse superatos. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ciã qr nom̃ meũ polluitͤ &e głam nãm al¬
teri nõ dabo. P redicabo tibi babylonios. a
medis ꝑsisq suꝑandos: & repente faciã. qd̃
minatus sum: nec cũ uerĩnt que pͣdicta st̃.
uel deoꝵ nutu qͦs colis. uel fortuitu ea estimeͤ
accidisse. Nec iacto scientiã futuroꝵ. s obu
cem ferreã. & frontẽ aeneã. ab inicio ẽẽ cog¬
noui. Eece audisti omĩa que uentura st̃. e ta¬
men celas silentio uerittẽ. Nec narro p̃tĩta¬
in qͥb sepe mea potentia cõprobata est. qͦmͦ
eduxerĩ popłm de egypto: egyptios subm̃
serim in mari rubro. terrã repmissionis. tra¬
diderim gentes uarias uob̃ subuigauer̃i.
S noua que ẽotra baby lonẽ facturus sũ
nũcio. ut ĩpudens oris tui m̃dacũ cõfu¬
tet᷑. qui te asseris scire que nescis. Ab ini¬
cio enĩ meoꝵ. pͣuaricator es mandatoꝵ.
&r de uentre transgressorẽ uocauit te d̃s:
qñ de egyptolibatꝰ. quasi meo uentre cõ¬
ceptꝰ es. & educatꝰ.&. eruditꝰ. caput bouis

Expanded text:
ia nomen meum polluitur: et gloriam meam alteri non dabo. Praedico tibi Babylonios a Medis Persisque superandos, et repente faciam quod minatus sum, ne cum venerint quae praedicta sunt, vel deorum nutu quos colis, vel fortuito ea existimes accidisse. Nec jacto scientiam futurorum, sed ocem ferream, ac frontem aeneam ab initio esse cognovi. Ecce audisti omnia quae ventura sunt, et tamen celas silentio veritatem. Nec narro praeterita quibus saepe mea potentia comprobata est, quomodo eduxerim populum de Aegypto, Aegyptios in mari submerserim Rubro, terram repromissionis tradiderim, gentes vobis varias subjugarim. Sed nova quae contra Babylonem facturus sum, nuntio, ut impudens oris tui mendacium confutetur, qui te asseris scire quae nescis. Ab initio enim meorum praevaricator es mandatorum; et de ventre transgressorem vocavit te Deus, quando de Aegypto liberatus, quasi meo ventre conceptus es, et educatus, et eruditus. C
Abbreviated transcription (Latin):
lonis. nõ ipsam babylonẽ qdã s romanã ur¬
bem int̾pretent᷑ que &x in apochalipsi ioħis.
& in epła petͥ babylon specialit̾ appellat᷑.
& cuncta que nunc ad babylonẽ dicũt᷑.
illiꝰ ruiuie cõuenire testent᷑. Contͣ qͣn uo¬
canda sit auis: deiq iusticia. Ut post qͣm
syon idest ec cła saluata fuerit. illaꝑeat in
eternũ. Picit᷑ gͦ babiloni regine filie chal¬

Expanded text:
non ipsam Babylonem quidam, sed Romanam urbem interpretentur, quae in Apocalypsi Joannis et in Epistola Petri , Babylon specialiter appellatur, et cuncta quae nunc ad Babylonem dicuntur, illius ruinae convenire testentur, contra quem vocanda sit avis, Deique justitia: ut postquam Sion, id est, Ecclesia salvata fuerit, illa pereat in aeternum. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
um: ee stirps uteri tui. ut lapilli enus.
Nõ interisset. & nõ fuisser attritũ nomͣ
eius a facie mea. Qͥ isrłi futura ꝓmittit.
reddit causas quare eos prius afflixerit
quas si uitauit. neqͣquã simili.l paciat᷑.¬
transtulerunt: uelcerte optantis affec¬
tu utinã attendisses mandata mea. Qͤ
si fecisses. fuisset sicut flum̃e pax tua.&
iusticia tua sicut gurgites maris. abũ¬
dantiã om̃iũ rerũ. copiã q significans.
Qd̾q seqͥt᷑. & fuisset quasi arena semͣ tu¬
um & stirps uteri tui. ut lapilli eiꝰ. ui¬
detur quidẽ ꝑmanere in populo iudeoꝵ.
quiusq in p̃sentẽ diem. instar uermiculoꝵ
pullulant filios & nepotes. s quomͦ hoc in
repromissione accipiendũ est. euͣ pacẽ
isticiãq nͣ habeant: Aut enĩiratꝰ est
eis aut placatus. Suratꝰ quomͦ semͣ illius
cotidie multiplicatur. Si placatꝰ quomͦ
seruiunt: & pacẽ iusticiã q nͣ possiden:
Ex quo ꝑspicuũ est. de. aplico nẽ diei semine¬

Expanded text:
ut lapilli ejus: non interissent, et non fuisset attritum nomen ejus a facie mea. Quia Israeli futura promisit, reddit causas quare eos prius afflixerit: quas si vitaverit, nequaquam similia patiattranstulerunt: vel certe optantis affectu, utinam attendisses mandata mea: quae si fecisses; fuisset sicut flumina pax tua, et justitia tua sicut gurgites maris: abundantiam omnium rerum copiamque significans. Quodque sequitur: et fuisset quasi arena semen tuum, et stirps uteri tui ut lapilli ejus: videtur quidem permanere in populo Judaeorum, qui usque in praesentem diem, instar vermiculorum pullulant filios et nepotes; sed quomodo hoc in repromissione accipiendum est, cum pacem justitiamque non habeant? Aut enim iratus est eis, aut placatus. Si iratus, quomodo semen ejus quotidie multiplicatur? Si placatus, quomodo serviunt, et pacem justitiamque non possident? Ex quo perspicuum est de Apostolico dici
Abbreviated transcription (Latin):
tionib fuerat ignoratũ. Quando fiebant
onũa.a patre. ipse erat cũ eo. qͥ ad gaude¬
bat. qui eciã ñe dicit. Ego qui semꝑerã eũ
patre. & in patre. & sine patre nũqͣme
ram. eciã nẽ loqͦr. uel uixta fragilitatẽ
carnis assuimite dico. q̃d dñs d̃s miserit
me. & sp̃c eius. Breuiq ũsiculo trinita¬
tis nobis ostñdit᷑ sacram̃tũ. H ec dicit
dñs d̃s. redẽptor tuus sẽs isrł. Ego dñs
d̾s tuus doeñs te utilia. gubernans

Expanded text:
tionibus fuerat ignoratum. Quando fiebant omnia a Patre, ipse erat cum eo, qui adgaudebat, qui etiam nunc dicit: Ego qui semper eram cum Patre, et in Patre, et sine Patre numquam eram, etiam nunc loquor : et juxta fragilitatem carnis assumptae dico, quod Dominus Deus miserit me, et spiritus ejus: brevique versiculo, Trinitatis nobis ostenditur sacramentum. Haec dicit Dominus, redemptor tuus sanctus Israel: Ego Dominus Deus tuus docens te uti
Abbreviated transcription (Latin):
qr his om̃ibꝰ uesut ornamento uestieris. &
circundabis eos quasi monile sponse. de ser
angustaberis. pre habitatoribꝰ. &. longe fient
ate. qui te humiliauerant: dicent enĩ in au¬
ribꝰ tuis filii tui quos ꝑdidisti. Angustus est¬
inichi locus. fac mͥlocũ ut habitẽ. Ꝙ dices in
corde tuo. Qͥs genuit i istos: Ego absq lib̾is
& uidua. & istos quis enutriuit. mͥ Ego
derelicta sum sola. & isti ubi erant. Ineru¬
salem & syon. quatuor modis in scͥpturis sc̃i
debere intelligi. sepe memorauimus Uno

Expanded text:
 his quasi ornamento vestieris, et circumdabis tibi eos quasi monile sponsae: quoniarruerunt. Nunc angustaberis prae habitatoribus: et longe fient a te qui te humiliaverant. Dicent enim in auribus tuis, filii tui, quos perdidisti: Angustus mihi locus est: fac mihi locum ut habitem. Et dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego autem absque liberis et vidua, et istos quis enutrivit mihi? Ego derelicta sum sola, et isti ubi erant? Jerusalem et Sion quatuor modis in Scripturis sanctis debere intelligi, saepe me
Abbreviated transcription (Latin):
dabo. ostñdit se alteri ĩa dedisse. Ailter
enĩ ad distinctionẽ pͥoris dicit᷑. Pieriq
nr̃oꝵ.ut uixta lxx interp̃tes pauca ꝑ¬
stringam. de xp̃i aduentu autumant᷑
ꝓpħari. qd̾ repente ueniat insperatus.&
durissimo popło sin monstret presentiã
cui nũqͣm ds̃ aures aꝑuit. quia incrassa¬
tum fuerit cor eius. & aurib suis gra¬
uiter audierit. statĩq ut dñs. de uirgi
nali uentre ꝓfusus est. transgressor &
iniquus sit appellatꝰ. q̃rens eũ interfic̃e
Qd̾q iungit ꝓpt̃ nom̃ meũ. ostñdã tibi
furorẽ meũ. & gl̾am meã inducã suꝑte.¬
loco sumit testimoniũ. ut reuelet᷑ irad̃i
ad terrendos eos qͥ peccant. & postea cõ¬
uersis gła p̃beat᷑. Ecce ait uendidite nõ
in peccunia. s uendidi te peccatis tuis
ex erui de fornace pauꝑtatis. Ppt̃ qd̃ er
salomon. diuitias er pauꝑtate habere ñ
uult. s tm̃ necessaria postulat. ne. aut illiͦ
eleuet᷑ eor eĩ in supbiam aut in ista cõpel¬

Expanded text:
dedisse, alteri enim ad distinctionem prioris dicitur. Plerique nostrorum, ut juxta LXX Interpretes pauca perstringam, de Christi adventu autumant prophetari, quod repente veniat insperatus, et durissimo populo sui demonstret praesentiam; cui 557 numquam Deus aures aperuerit, quia incrassatum fuerit cor ejus, et auribus suis graviter audierit. Statimque ut Dominus de utero virginali profusus est, transgressor et iniquus sit appellatus, quaerens eum interficere. Quodque jungit: Propter nomen meum ostendam tibi furorem meum, et glloco sumit testimonium, ut reveletur ira Dei ad terrendos eos qui peccant, et postea conversis gloria praebeatur: Ecce, ait, vendidi te non in pecunia, sed vendidi in peccde fornace paupertatis. Propter quod et Salomon divitias et paupertatem habere non vult, sed tantum necessaria postulat, ne aut illis elevetur cor ejus in superbiam, aut in ista compel
Abbreviated transcription (Latin):
frons tua enea. Predixi tibiex tune an¬
teqͣm uenirent indie auitibi. ne forte di¬
ceres. ydolamea fecert hec . & seulptilia
mea .&. cõflatilia mandauert ista. Audĩ¬
ti. uide omĩa. Uos. autẽ ñ ann̾eiastis.
Audita feci tibi noua ex tunc. & cõser¬
uata que nescis. Modo creata st̃. & ñ
te dicas. ecce cognoui ea. Neq audisti.
neq cognouisti. neq ex tunc iꝑta est. iui¬
ris tua. Scio enĩ qr pͥuaricans p̃uari

Expanded text:
frons tua aenea. Praedixi tibi ex tunc: anfrons tua aenea. Praedixi tibi ex tunc: antequam venirent, indicavi tibi, ne forte diceres: idola mea fecerunt haec, et sculptilia mea, conflatilia mandaverunt ista. Quae audisti, vide omnia: vos autem non annuntiastis. Audita feci tibi nova ex tunc: et conservata quae nescis: modo creata sunt, et n, ne forte dicas: ecce cognovi ea. Neque audisti, neque cognovisti, neque ex tunc aperta est auris tua: scio enim, quia praevarican
Abbreviated transcription (Latin):
audi attentius. que dicturus sũ. & notan¬
dũ qd nequaqͣm . appellet eos iacob. s domũ
iacob. nec isrł qͥ hoc falso appellant᷑ noĩe.
cũ opꝰ ñ habeant nominis. & de aqͥs inqt
ꝓ semine:. ut nequaqͣm eos uirtutũ patri¬
archaꝵ filios ostendet ẽẽ s carnũ. Et
recte aqͣm uide. appellauit. ꝙ. sola te in t̾ra
uidea adhuc ꝑmanebat trib. & sem̃ dauid
illo tẽꝑe regii seruabat᷑. Qͥ inqͥt iuratis ĩ
nomine dñi. nͣ ut honoretis dm̃. s ut assũ¬
pto nomini faciatis inuiriam. dũ eũ testẽ. nͣri
uultis esse mendaeu. & reqͥescitis in sẽa
ciuitate. ox suꝑ dm̃ isrł innitimini. ut
iactetis habitatores uos esse arbis ihe¬
rusasẽ. & dñi sabaoth habere pͥmlegiũ
cũ cassa iacob. & isrł. urbis sc̃e. & dĩ om̃i¬
potentis. assumatis uocabula.riora
ex tunc annunciaui. et exore ueo exie
runt.& audita feciea. repente oꝑatus.
sum . & uenerunt. Senuienĩ q durus
es tu.& neruus ferreus ceruix tua. &

Expanded text:
entius quae dicturus sum. Et notandum quod nequaquam eos appellet Jacob, sed domum Jacob; nec Israel, qui hoc falso appellantur nomine, cum opus non habeant nominis. Et de aquis, inquit, pro semine, ut nequaquam eos virtutum Patriarcharum filios ostenderet esse, sed carnium. Et recte aquas Juda appellavit, quia sola tunc in terra Judaea adhuc permanebat tribus; et semen David illo tempore 555 regium servabatur. Qui, inquit, jurastis in nomine Domini, non ut honoretis Dominum; sed ut assumpto nomine faciatis injuriam, dum eum testem vestri vultis esse mendacii, et requiescitis in sancta civitate, et super Dominum Israel innitimini; ut jactetis habitatores vos esse urbis Jerusalem, et Domini sabaoth habere privilegium, cum cassa Jacob, Israel et urbis sanctae, et Dei omnipotentis assumatis vocabula. Priora ex tuntus sum, et venerunt. Scivi enim quia durus es tu, et nervus ferreus cervix tua, et
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͥ eoꝵ tenebras possit discut̾e &x fri¬
nis sedebis suꝑ eos: hier̃t tibi in adu¬
toriũ. Nisi forte possumꝰ hoc dic̃e. qd̾ mł¬
to utilior sit ignis: & meñdiũ babylo¬
nis. qͣm fuert᷑ magi. & agazareni as¬
trologi &e meantatores. flc eñi eos
ꝑ penas. atq supplicia ad penitentiã ꝓuocat.
illi ꝑ error̃e ducunt. id suꝑbiã. Omĩs labor.

Expanded text:
eorum tenebras possit discutere, et frieorum tenebras possit discutere, et frinis, sedebis super eos: hi erunt tibi in adjutorium; nisi forte possumus hoc dicere, quod mto utilior sit ignis et incendium Babyloni, quam fuerunt magi et Gazareni, astrologi et incantatores. Hic enim eos per poenas atque supplicia ad poenitentiam provocat; illi per errore
Abbreviated transcription (Latin):
astrologi celi qͥuulgo appellant᷑ mathe¬
matiici & ex astroꝵ cursu. lapsuq syde¬
rum. res humanas regi arbitrant᷑. Un¬
de &r magi o ab oriente uener̃t̃. dñi stel¬
lam se uidisse dicñtes ex artis scientia
uel ex uaticinnio balaani ꝓphe sui. qͥ m
numiis dix̾at. Oriet᷑ stella ex iacob. & ho¬
mo ex isrł: Isti gͥ qͥ supputant m̃ses. anuos
q dinumant. &e horaꝵ mointa libran.¬
tes. futuroꝵ scientiã pollicent᷑: dicant
tibi. qͥd suꝑ te dñs cogitarit. Illisq ta¬
centib. qͥd uenturũ sit ꝓpħ̾a respondet.
Ecce facti st̃ quasi stipła. ignis deuora¬
uit eos. ut qͥ salutẽ aluis ꝓmittebant.
sua ignorarent supplicia. Nec dubiũ qͥn
ardente ciuuitate. habitatores eiꝰ. uorax
fłama cõsũpserit. Qͦdq seqͥt᷑. nõ st̃ pͣne
qͥb calefiant. nec focus ut sedeant ade¬
um. sic hebrei edissert. Nullã habent ca¬
loris sc̃ientiã. nec illumin̾atẽ sensũ. qui

Expanded text:
astrologi coeli; qui vulgo appellantur matheastrologi coeli; qui vulgo appellantur mathematici, et ex astrorum cursu lapsuque siderum, res humanas regi arbitrantur. Unde et Magi de Oriente venerunt, Domini stellam se vidisse dicentes, vel ex artis scientia, vel ex vaticinio Balaam Prophetae sui, qui in Numeris dixerat: Orietur stella ex Jacob, et homo de Isque dinumerant, et horarum momenta librantes, futurorum scientiam pollicentur, dicant tibi quid super te Dominus cogitaverit, illisque tacentibus, quid venturum sit, Propheta respondit: Ecce facti sunt quasi stipula, ignis devoravit eos; ut qui salutem aliis promittebant, sua ignorarent supplicia: nec dubium quin, ardente urbe, habitatores ejus vorax flamma consumpserit. Quodque sequitur: Non sunt prunae quibus calefiant, nec focus ut sedeant ad eum, sic Hebraei edisserunt. Nullam habent caloris scientiam, nec illuminantem sensum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uia sua errauert̃: nõ est qͥ saluet te xx.
Sta nc̃ inincantationib tuis: &r in mltis
maleficus tuis: que discebas ab adoleseñ¬
tia tua. si ꝓdesse tibi possint .W laborasti
in consilus tuis: stent. & saluãte faciant.
Ast rologi celi qͥcõtẽpłat᷑ stellas. anñcient
tibi. qͥd uenturũ sit suꝑ te. Eece om̃s
quasi ligna i igne cõburent᷑: & nͨ eru¬
ent animã suã de fłama. Qͥa liabes car¬
bones ignis: sedebis suꝑ eos. Fli er̃t tͥ in
aduitoriũ. Laborasti in cõmutatione tu¬
ã abadolescentia tua. Homo insemet ip¬
so errabit: tibi autẽ ñ erit salus. h a¬
buisse babylonẽ. om̃emq chaldẽa incã¬
rũ. studiũ. quos nos aruspices. appellamꝰ.
danielis ꝓpħe. lectio ꝓbat: qͥ ad eoꝵ cõ¬
siliũ cũcta reges baby lonios fecisse com¬
memorat. Peo qͦ qd̾ nos iuxta symina¬
chũ. & theodotionẽ intͣpͣtati sumꝰ. stent
& saluent te augures tui. lxx. manifes
tius transtuler̃t. stent &e saluã te facian

Expanded text:
via sua erraverunt: non est qui salvet te. LXX: Sta nunc in incantationibus tuis et in multis maleficiis tuis, quae discebas ab adolescentia tua, si prodesse tibi possunt: et laborasti in consiliis tuis: stent et salvam te faciant astrologi coeli, qui contemplantur stellas: annuntient tibi quid venturum sit super te. Ecce omnes quasi phrygana in igne comburentur: et non eruent animam suam de flamma; quia habes carbones ignis, sedebis super eos. Hi erunt tibi in adjutorium. Laborasti in commutatione tua ab adolescentia: homo in semetipso erravit: tibi autem non erit salus. Habuisse Babylonem omnemque Chaldaeam, incanrum studium, quos nos aruspices appellamus, Danielis Prophetae lectio probat, qui ad eorum consilium, cuncta reges Babylonios fecisse commemorat. Pro eo quoque quod nos juxta Symmachum et Theodotionem interpretati sumus: Stent et salvent ttranstulerunt, Stent et salvam te faciant
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ideos d̾s. Cui assimilastis me. & ade¬
quastis: & reliqͣ. Qd aurũ argentũq
cõtulerint &r conducto statuario fecerĩt
ydola .&. ad orau̾int oꝑa manuũ suaꝵ
que portent᷑ humĩs.&. cõfixa atq stabili¬
tase nõ ualeant cõmouere: nec ꝓdesse his
istud oe fũdamini. & redite p̃uaricato¬
res adcor. Recordamini pͥoris scłi. qm
ego sũ d̃s . &. nͣ est ultͣ d̾s. nec est similis
mei:auñcians ab exordio nouissima &
ab inicio que necdũ fac̾ta sunt. dieñs
Consiliũ meũ stabit. & omĩs uolũtas
terra longinqͣ. uirũ uolu̾tatis mee. ox
locutꝰ sũ. & adducã illud. ereaui.ꝙ. faci¬
am illud.lxx. ¶xmͣtote hoꝵ or ingenuᷤ¬
cite: agite penitẽtiã qͥ erratis: reu̾ti¬
mun corde. & mem̃tote pͥoꝵ a scło. qm̃¬

Expanded text:
tur ad eos Deus: Cui assimilastis me, et adaequastis? et reliqua: quod aurum argentumque contulerint, et conducto statuario fecerint idola, et adoraverint opera manuum suarum, quae portentur humeris, et confixa atque stabilita se non valeant commovere, nec prodesse his istud, et fundamini, et redite, praevaricatoauca. Recordamini prioris seculi, quoniam ego sum Deus, & non est vltra Deus: nec est similis mei annuncians ab exordio nouissima, & ab initio quæ necdum facta sunt, dicens. Consilium meum stabit, & omnis voluntas terra longinqua virum voluntatis meae; et locutus sum, et adducam illud, creavi et faciam illud. LXX: Mementote horum, et ingemiscite: agite poenitentiam qui erratis. Revertimini corde, et mementote priorum a saeculo: q
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ĩ pͥorib dieb. ne dicas eciã noui ea. Neq
nosti. neq scis. neq apͥncipio aꝑui aures
tuas. Scio enĩ qmͣ pͣuaricans p̃uaric ab̾is:
& iniquus adhuc ex ut̃o uocab̾is. ꝓpptͣ no¬
men meũ ostnͣda tibi furorẽ meu: & głam
m̃am infera suꝑte. ut nͣ te int̾ficiam Ee¬

Expanded text:
non in prioribus diebus. Ne dicas etiam novi ea: neque nosti, neque scis, neque a principio aperui aures tuas. Scio enim quoniam praevaricans praevaricaberis: et iniquus adhuc ex utero vocaberis. Propter nomen meum ostendam tibi furorem meum: et gloriosa mea inferam super te, ut non te int
Abbreviated transcription (Latin):
sũpsi. ꝙ uidei cred̾e noluerũt. & udiciũ me
umi cũ dño est. & opus meũ. qd̵ illo uidente
cõpleui. cũ deo meo: respondit mͥ dñs. qui
me formauit ex utero seruũ sibi. Ex quo
ostendit eũ appellari seruũ. quiformatꝰ¬
sit ex utero. qͥ & in psalmo dicit. de uentre ma¬
tris mee d̾s m̃s es tu. Qͥd gͦ dñs dix̃ ei Ut
reduc̾et iacob ad eũ : qͥ ab errauerat. qͥ deser¬
to creatore. ydolis seruiebat. Unde & ipse lo¬
quit᷑ ad discipłos. In uian gentiũ ne abieritᷤ.

Expanded text:
udicium meum cum 564 Domino est; et opus meum, quod, illo juvante, implevi, cum Domino: respondit mihi Dominus, qui me formavit ex utero servum sibi. Ex quo ostendit eum appellari servum, qui sit formatus ex utero. Qui et in psalmo dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu . Quid ergo Dominus dicit ei? Ut reduceret Jacob ad eum qui aberraverat, qui, deserto Creatore, idolis serviebat. Unde et ipse loquitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ciali transit ad generale. facta sunt si mu¬
lachra gñtiliũm. bestus & um̃tis. Nõ qͦsi¬
rum exposita sint. s qͦ religio nationũ si¬
mulachra sint beitiaꝵ. & brutoꝵ aninĩa¬
tiũ que maxime in egypt̃o diuino eultu¬
consecrata sunt. De qͥb & uirgilius. Dm̃ige¬
num q dm̃ ioustra. & latrator anubis. Nã e
pleraq oppida eoꝵ exbestus. & ium̃tis habñt
nis lingua egyptiaca abhyreo. ARO. a
lupo. Uitarceã: de formidoloso. & horribi¬
licepe & crepituuents inflati. que pelu¬
non possunt saluare portantẽ. mehil st̃ aliud
nifionera sacerdotũ. depͥmentia eos us q ad
lassitudinẽ. Que cũ captiuitas ueñit ꝓspe¬
cie metalloꝵ. de qͥb facta sunt ducũt᷑ pͥma
captiua & animã suã siue portantiũ liberare
no possunt Non quo muta syniulachra habeanͭ
anuna. & aliq̃m sũsum doloris. que insensibilia

Expanded text:
ciali transit ad generale: Facta sunt simuciali transit ad generale: Facta sunt simulacra eorum bestiis et jumentis. Non quo sirum exposita sint: sed quo religio nationum, simulacra sint bestiarum, et brutorum animantium, quae maxime in Aegypto divino cultuconsecrata sunt. De quibus Virgilius : Omnigenumque deum monstra, et latrator Anubis. Nam et pleraque oppida eorum ex bestiis et iumentis habent nis lingua egyptiaca ab hirco, lico a lupo; ut taceam, de formidoloso et horribili cepe, et crepitu ventris inflati, que pelunon possunt salvare portantes, nihil sunt aliud nisi onera sacerdotum, 545 deprimentia eos usque ad lassitudinem. Quae cum captivitas venerit, pro pretio metallorum, de quibus facta sunt, ducuntur prima captiva, et animam suam sive portantium, liberare non possunt. Non quo muta simulacra habeant animam et aliquem sensum doloris, quae insensibilia