comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fixo corde si prius ñ educit᷑: nicħ
in p̃cibꝰ diuinȩ opis obtinetur.
quia & uulneratis membris im¬
poni salitis medicamina neque¬
unt. nisi ferrũ a uulnere ante
subtrahat᷑. Hinc. ẽ. enĩ qđ ꝑ
sem& ipsam ueritas dicit. Nlisi
remiseritis hominibus peccata
eoꝵ: nec pat̾ ut̾ qui in cęlis ẽ.
remittoe uobis peccata ur̃a:

Expanded text:
fixo corde, si prius non educitur, nihil fixo corde, si prius non educitur, nihil in precibus divinae opis obtinetur, quia et vulneratis membris imponi salutis medicamina 353 nequeunt, nisi ferrum a vulnere ante subtrahatur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicit: Nisi remiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester qui in coelis est remittet vobis peccata vestra .
Abbreviated transcription (Latin):
dinis in ꝓfundũ mersit. Et in
p̃ce facies munda ñ ostenditur:
quia cogitationis infimȩ luto
cor a cunctis curis excittimus
& illicitis motibus etiã cum a
p̃ce uacat obuiamus: sedtamen
quia nos culpas rariꝰ cõmit timꝰ.
aliena pigrius delicta relaxamꝰ :
& quo peccare nr̃ animus solliti.¬
tius mȩtuit: eo districtiꝰ hoc qđ
in se ab alio delinquit᷑ abhor¬
rescit. Unde fit. ut inueniatur
quisq tardus ad ueniã: quo ꝓ-¬
ficiendo factus ẽ. cautus ad cul¬
pam. E quo ipse excecđe in alte¬
rũ mȩtuit : hoc quod in se excẽ¬
ditur punire duriꝰ exquirit:
Sed quid hac doloris macula rep¬
ꝑiri de terius potest: quȩ in con-¬
spectu iudicis caritatẽ ñ inqͥnat.
sed necat: Nitam qͥppe animȩ
quȩlib& culpa polluit: seruatꝰ
uero contra ꝓximũ dolor occidit.
Menti nãꝙͣ ut gladius figitur:
& mucrone illiꝰ ipsa uiscerũ oc¬
culta ꝑforant᷑. Qui scilic& a tͣns¬

Expanded text:
dinis in profundum mersit; et in dinis in profundum mersit; et in prece facies munda non ostenditur, quia cogitationis infimae luto cor a cunctis excutimus, et illicitis motibus, etiam cum a prece vacat, obviamus; sed tamen quia nos culpas rarius committimus, aliena pigrius delicta relaxamus; et quo peccare noster animus sollicitius metuit, eo districtius hoc quod in se ab alio delinquitur abhorrescit. Unde fit ut eo inveniatur quisque tardus ad veniam, quo proficiendo factus est cautus ad culpam; et quo ipse excedere in alterum metuit, hoc quod in se exceditur punire durius exquirit. Sed quid hac doloris macula reperiri deterius potest, quae in conspectu judicis charitatem non inquinat, sed necat? Vitam quippe animae quaelibet culpa polluit, servatus vero contra proximum dolor occidit. Menti namque ut gladius figitur, et mucrone illius ipsa viscerum occulta perforantur. Qui scilicet a trans
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ueniã petere: sed culpas ite¬
rare. Ac si aꝑte dicat. Cũ male
gesta defleueris: nequãquã rur¬
sum facias quod in p̾cibꝰ iterũ
sine macula leuetur : ante oratio¬
nis semꝑ tempora debae sollicite
conspici: quicquid potest in ora¬
tione reꝓbari. Talemq se mens &
cum ab oratione cessat exhibere
festin&: qualis apparere iudicim
ipso orationis tempore exoptat:
Sȩpe nãq ĩmunda quȩdam. uel illi.¬
cita in animo uertimus. quotiens
a p̃cibus uacamus: sed cũ se mens
ad studia orationis erexeritꝰ ea¬
rũ rerũ imagines reuerberata
patit᷑ : quibus libent̃ priꝰ otiosa
p̃mebat᷑. Et quasi iam faciẽ ani¬
ma ad dm̃ leuare non sufficit. q
in se nimirũ inqͥnata mente ma.¬
culas pollitȩ cogitationis erubes¬
cit. Sȩpe curis mundi libenter
acupam᷑: cumq post hȩc studio
orationis intendimꝰ. nequaquã
se mens ad celestia erigit: quia
pondus hanc. terrenȩ̨ sollicitũ¬

Expanded text:
saepe veniam petere, sed culpas itesaepe veniam petere, sed culpas iterare. Ac si aperte dicat: Cum male gesta defleveris, nequaquam rursus facias, quod in precibus iterum sine macula levetur, ante orationis semper tempora debet sollicite conspici quidquid potest in oratione reprobari; talemque se mens et cum ab oratione cessat exhibere festinet, qualis apparere judici in ipso orationis tempore exoptat. Saepe namque immunda quaedam vel illicita in animo versamus, quoties a precibus vacamus. Sed cum se mens ad studia orationis erexerit, earum rerum imagines reverberata patitur, quibus libenter prius otiosa premebatur; et quasi jam faciem anima ad Deum levare non sufficit, quia in se nimirum inquinata mente maculas pollutae cogitationis erubescit. Saepe curis mundi libenter occupamur. Cumque post haec studio orationis intendimus, nequaquam se mens ad coelestia erigit, quia pondus hanc terrenae sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd petierimꝰ ab eo accipiemꝰ
Hinc salomon ait. Qui auertit
aurẽ suã ne audiat legem: oratio
eius erit execrabilis. Cor quippe
nos in pecitione rep̾hendit: cum
resistere se p̃ceptis eius quẽ po-¬
stulat meminit. Et oratio fit
execrabilis: cũ a censuira auertit᷑
legis: quia dignũ ꝓfecto. ẽ. ut
ab eius beneficiis sit quisq ex
traneus: cuiꝰ nimirũ iussionius
non uult. ẽẽ. subiectus. Qua in
re hoc. ẽ. salubre remediũ. ut
cum mens se ex memoria culpe re¬
prehendit: hoc priꝰ in oratione dẽ¬
fleat. quod errauit: quatinꝰ er¬
roris macula cũ fletibus t̃git᷑
in petitione sua cordis facies ab
auctore munda uideat᷑. Sed eu¬
randum nimis. ẽ. ne ad hoc rur¬
sus ꝓruat quod se mundasse
fletibus exultat: ne dum deplo¬
rata iterum culpa cõmittiturꝰ
in conspectu iusti iudicis ipsa
etiã lamenta leuigent᷑. Sollet̃
dicitur. Ne iteres uerbũ in tua¬
Lorationẽ. Quo uidelic& dicto uir
sapiens nequaquã nos ꝓhibuit

Expanded text:
 ab eo, accipiemus . Hinc Salomon ait: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Cor quippe nos in petitione reprehendit, cum resistere se praeceptis ejus quem postulat meminit, et oratio fit exsecrabilis, cum a censura avertitur legis, quia dignum profecto est ut ab ejus beneficiis sit quisquetraneus, cuius nimirum iussionibus non vult esse subiectus. Qua in re hoc est salubre remedium, ut, cum se mens ex memoria culpe reprehendit, hoc prius in oratione defleat quod erravit; quatinus erroris macula cum fletibus tergitur, in petitione sua cordis facies ab Auctore munda videatur. Curandum est etiam, ne ad hoc rursus proruat, quod se mundasse fletibus exultat; ne dum plorata iterum culpa committitur, in conspectu iusti Iudicis ipsa etiam lamenta levientur, et dicitur: Ne iteres verbum in oratione tua . Quo videlicet dicto vir sapiens nequaquam nos prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando reꝓbando con-
aliquando uero apꝓban-
ipit: atq ad usum rectitu.
trahit: etiã quȩ ab eis recta.
suã despicientes. despicit:
sterquilinio corpore posi.
quanto uirtutis culmine
e sedeat ostendit: cũ nicħ
quas habundare & reꝓbis nar-¬

Expanded text:
aliquando reprobando convincit, aliquando vero approbando suscipit, atque ad usum rectitudinis pertrahit etiam quae ab eis recta, suam despicientes despicit, atque in sterquilinio corpore positus, in quanto virtutum culmine apud se sedeat ostendit, cum nil equos abundare et reprobis nar
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝑturbatus in infimis iac&: ipse
terra. quia in bono oꝑe fixȩ spei u-¬
bertate fructificat: ipse mare: qͥa
in quibusdam trepidus quatit᷑
& aura suȩ mutabilitatis agitat᷑
Sed cęlo. ẽ. excelsior: quia potentiȩ
eius magnitudine uincim᷑: etiã
cũ suꝑ nosm&ipsos eleuam᷑. Infer¬
no ꝓfundior: quia nimirũ plus iu.¬
dicat quã ipse se humanus animus
in temptationibus inuestigat. Ter-¬
ra longior: quia fructus uitȩ qͦs
in fine retribuit: nequaquã nc̃
uel spes nr̃a comp̾hendit. Mare la¬
tior: quia humana mens fluctuans
multa de his quȩ uentura st̃ cõni¬
cit: sed cũ iam cernere quȩ estima.¬
uerat cȩperit: angustam se fuisse
celsior igit᷑ cȩlo fit: cum ipsa in eũ
nr̃a contemplatio deficit. Unde
& cor psalmista in alto posuerat:
sed necdum se eum contigisse sen¬
tiebat dicens. Mirabilis facta est
scientia tua ex me: confortata ẽ.
nec potero ad eam. Inferno ꝓfun¬

Expanded text:
perturbatus, in infimis jacet; ipse perturbatus, in infimis jacet; ipse terra, quia in bono opere fixae spei ubertate fructificat; ipse mare, quia in quibusdam trepidus quatitur, et aura suae mutabilitatis agitatur. Sed coelo est excelsior Deus, quia potentiae ejus magnitudine vincimur, etiam cum super nosmetipsos elevamur; inferno profundior, quia nimirum plus judicat quam ipse se humanus animus in tentationibus investigat; terra longior, quia fructus vitae, quos in fine retribuit, nequaquam nunc vel spes nostra comprehendit; mari latior, quia humana mens fluctuans multa de his quae ventura sunt conjicit, sed cum jam cernere quae aestimaverat coeperit, angustam se fuisse celsior igitur coelo fit cum ipsa in eum nostra contemplatio deficit. Unde et cor Psalmista in altum posuerat, sed necdum se eum contigisse sentiebat, dicens: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, nec potero ad eam Psal.
Abbreviated transcription (Latin):
hos sub omnimoda potentiȩ suȩ
p̾sentia coangustando circund&
Quãuis possint & cȩli appellati.¬
one angeli: & inferni uocabulo
demonia signari. Per terrã uͦ iusti
homines: per mare autẽ peccato¬
res intẽlligi. Excelsior itaq cęlo. ẽ:
quia ipsi quoq electi sp̃c. uisionẽ
tantȩ celsitudinis ꝑfecte non pe-¬
netrant. Profundior inferno est:
quia malignoꝵ spũũ astutias. lon¬
ge subtilius quã ipsi putauerant
udicans dampnat. Terra longior:
quia longanimitatẽ nr̃am pati-¬
entia diuinȩ longanimitatis exu¬
perat: quȩ nos & peccantes tole¬
rat: & conuersos ad p̃mia remu-¬
nerationis expectat. Mari latior:
quia ubiq facta peccantiũ recri¬
butionis suȩ p̃sentia occupat᷑: ut
& cũ non p̾sens per speciẽ cernit᷑:
p̃sens ꝑ iudiciũ sentiatur. Cuncta
sunt: ut ipse sit cęlum cũ iã ꝑ de-¬
siderium sũmis inher&: ipse infer¬
nus. cũ temptationũ suarũ caligi.

Expanded text:
hos sub omnimoda potentiae suae hos sub omnimoda potentiae suae praesentia coangustando circumdet. Quamvis possunt et coeli appellatione angeli, et inferni vocabulo aemonia designari; per terram vero justi homines, per mare autem peccatores intelligi. Excelsior itaque coelo est, quia ipsi quoque electi spiritus visionem tantae celsitudinis perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverant judicans damnat. Terra longior, quia longanimitatem nostram patientia divinae longanimitatis exsuperat, quae nos et peccantes tolerat, et conversos ad praemia remunerationis exspectat. Mari latior, quia ubique facta peccantium 346 retributionis suae praesentia occupat, ut et cum non praesens per speciem cernitur, praesens per judicium sentiatur. 15. Qui sunt, ut ipse sit coelum cum jam per desiderium summis inhaereat; ipse infernus, cum, tentationum suarum caligine
Abbreviated transcription (Latin):
conspicimꝰ: non tam̃ eius essentiã
plene contuemur. Angłica &e¬
nĩ uel humana mens. cũ ad in¬
circũscriptũ lum̃ inhiat. eo ip¬
so se quo. ẽ. creatuira coangustat:
& suꝑ se quidem ꝑ ꝓuectũ ten-¬
ditur: sedtam̾ eius fulgorẽ cõp̃¬
hendere. nec dilatata sufficit: qͥ
& transcendendo & portando om̃ia
& implendo concludit. Unde &
est. & quid facies : Profundior in¬
ferno: & unde cognosces: kongi.¬
or terra mensura eius: & latior
inferno ꝓfundior: terra longi¬
orꝰ mariq latior. eẽ. describit᷑:
tantõ spĩtalit̾ deb& intelligi: qͣn¬
tõ de eo quicquã nefas. ẽ. iuxta
corporea liniamenta sentiri. Sed
cȩlo. ẽ. excelsior: quia in circũseri¬
ptione sui sp̃c cuncta transcendit
Inferno ꝓfundior: quia transcen¬
dendo subuehit. Terra longior:
quia creaturȩ modum. ꝑhenni¬
tate suȩ ęt̾nitatis excedit. Mari
latior: quia rerũ temporaliũ
fluctus. sic regens possidet: ut

Expanded text:
conspicimus, non tamen ejus essentiam conspicimus, non tamen ejus essentiam plene contuemur. Angelica etenim, vel humana mens cum ad incircumscriptum lumen inhiat, eo ipso se, quo est creatura, coangustat; et super se quidem per provectum tenditur, sed tamen ejus fulgorem comprehendere nec dilatata sufficit, qui et transcendendo et portando omnia et implendo concludit. Unde et est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Longior terra mensura ejus, et latiorinferno profundior, terra longior, marique latior esse describitur, tanto spiritaliter debet intelligi, quanto de eo quidquam nefas est juxta corporea lineamenta sentire. Sed coelo est excelsior, quia incircumscriptione sui spiritus cuncta transcendit; inferno profundior, quia transcendendo subvehit; terra longior, quia creaturae modum perennitate suae aeternitatis excedit; mari latior, quia rerum temporalium fluctus sic regens possidet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc autẽ a carnali cogitatione
animũ infiisi sp̃e gr̾a subleuat᷑ &
in contemptu rerum p̾̃tereuntiũ
exaltat: totũq mens qđ appete¬
bat in infimis despicit: atq ad
suꝑna desideria ignescit: & con¬
templationis suȩ ui extra carnẽ
tollitur: quȩ corruptionis suę
pondere adhic in carne retinet᷑
Incircũscripti luminis iubar in¬
tueri conatur. & non ual&: qđ
infirmitate pressus animꝰ nequa¬
quã penetrat : & tam̃ repulsus
amat. Iam nanq de se conditor
quod ametur ostendit: sed uisi¬
onis suȩ speciem amantibus sub¬
trahit. Sola gͦ eius uestigia con¬
spicientes gradim᷑ : qui hc ꝑ do¬
qͥa unde. ubi. quibus ue modis
ueniant eius sp̃c dona nesciunt᷑ :
ueritate at testante quȩ ait. Sp̾c
ubi uult spirat: & uocẽ eius au¬
dis: & nescis unde ueniat. & qͦ
uadat. In retributionis autẽ cul¬
mine repperiri omp̃c ꝑ contem¬
plationis speciem potest. sed tam̃
ad ꝑfectũ non potest: quia & si
hunc in claritate sua quandoq

Expanded text:
c autem a carnali cogitatione animum infusi Spiritus gratia sublevat, et in contemptum rerum transeuntium exaltat; totumque mens quod appetebat in infimis despicit, atque ad superna desideria ignescit, et contemplationis suae vi extra carnem tollitur, quae corruptionis suae pondere adhuc in carne retinetur. Incircumscripti luminis jubar intueri conatur, et non valet; quod infirmitate pressus animus et nequaquam penetrat, et tamen repulsus amat. Jam namque de se conditor per quod ametur ostendit, sed visionis suae speciem amantibus subtrahit. Sola ergo ejus vestigia conspicientes gradimur, qui hunc per doquia unde, ubi, quibusve modis veniant ejus Spiritus dona, nesciuntur, Veritate attestante, quae ait: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo vadat . In retributionis autem culmine reperiri Omnipotens per contemplationis speciem potest, sed tamen ad perfectum non potest, quia etsi hunc in claritate sua quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiȩ duriciã subtrahit: & cor
carneũ tribuit: cũ eandẽ ꝓtinꝰ
nrãm duriciã ad sensibilitatẽ uer-¬
tit. ꝑ manus uͦ ut iam crebro
dociumꝰ: oꝑa designant᷑. Cũ cul¬
pa igit᷑ manus ad dm̃ expande . ẽ:
contra largitoris grãm. de uir¬
tite oꝑũ suꝑbire. Qui enim in
conspectu ȩterni iudicis loquens.
sibi bona quȩ facit tribuit: ad
dm̃ manus suꝑbiens tendit. Sic
ꝓfecto contra electos reꝓbi: sic
contra catholicos heretici semꝑ
effrenant᷑: ut cũ obiurgare facta
nequeunt: bonos rep̃hende. de
factoꝵ elatione moliant᷑: quatinꝰ
eos quos redarguere ex infirmi¬
tate actionis non ualent: ex crĩ¬
mine tumoris accusent. Unde &
ea bona quȩ exterius fiunt. ne¬
quaquã bona. ẽẽ. iam censent: qͦ
quasi ꝑ studiũ turgidȩ cogitati¬
onis exhibent᷑. Qui sepe humili¬
tatẽ mentis increpant: & qđ
dictis suis sem& ipsos feriunt ig¬
norant. Sed quia iustũ uiru so.¬
phar hactenus rep̾hendendo cor¬

Expanded text:
 cor carneum tribuit cum eamdem protinus nostram duritiam ad sensibilitatem vertit. Per manus vero, ut jam crebro docuimus, opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum expandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non valent, ex crimine tumoris accusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum virum Sophar hactenus reprehendendo cor
Abbreviated transcription (Latin):
cum priꝰ auferri iniquitatẽ a ma-¬
nibus. & post a tabernaculo in¬
iusticiã dixit: quia nequaquam
plene animus in cogitatione eri¬
git᷑᷑: quando adhuc ab eo extrin¬
secus in oꝑe erratur. Quȩ duo si¬
ꝑfecte extergimꝰ: ad dm̃ statĩ sine
macula faciem leuamꝰ Int̾na qͥppe
facies hominis. mens. ẽ: in qua
nimirũ recognoscimꝰ: ut ab auc.¬
tore nr̃o diligamur. Quã scilic&
faciẽ leuare. ẽ: in deũ animũ per
studia orationis at tollere. Sed ele¬
uatam faciẽ macula inqͥnat᷑. si in¬
tendentẽ mentẽ reatus sui consci¬
entia accusat: quia ab spei fidiicia
ꝓtinus frangit᷑: si intenta p̾cibus
necdũ deuictȩ culpȩ memoria mor¬
det᷑. Diffidit nanq accipere se pos¬
se quod appetit: quȩ ꝓfecto remi¬
niscit᷑ nolle se adhuc facere quod
diuinitus audiuit. Hinc ꝑ ioħem¬

Expanded text:
cum prius auferri iniquitatem a macum prius auferri iniquitatem a manibus, et post a tabernaculo injustitiam dixit, quia nequaquam plene animus in cogitatione erigitur, quando adhuc ab eo extrinsecus in opere erratur.  tergimus, ad Deum statim sine macula faciem levamus. Interna quippe facies hominis mens est; in qua nimirum recognoscimus, ut ab auctore nostro diligamur. Quam scilicet faciem levare est in Deo animum per studia orationis attollere. Sed elevatam faciem macula inquinat, si intendentem mentem reatus sui conscientia accusat, quia a spei fiducia protinus frangitur, si intenta precibus necdum devictae culpae memoria mordetur. Diffidit namque accipere se posse quod appetit, quae profecto reminiscitur nolle se adhuc facere quod divinitus audivit. 352 Hi
Abbreviated transcription (Latin):
mũ tuã. Quid nanq ẽ. p̾parato
opere. agrũ diligenter exterius
exercere ÷ nisi euulsis iniquitatis
sentibus. actionẽ nr̃am ad frugẽ
retributionis excolere: & quid ẽ.
post agri exercitium. ad ȩdificiũ
domus redire: nisi quod plerũq
ex bonis oꝑibus discimꝰ. quantã
uitȩ mundiciã & in cogitatione
construamus: Pȩne cuncta nãqꝙ
sed sunt nonnulla cogitationis a
cumina. quȩ ex oꝑatione nascun-¬
tur. Nam sicut ab animo opus
sumit᷑: ita rursus ab oꝑe. animus
erudit᷑. Mens quippe diuini amo¬
ris exordia capiens. imperat bona
quȩ fiant: sed postquã fieri impe.¬
rata cȩperint: ipsis suis exercita¬
ta actionibus discit. cũ imꝑare
bona inchoauerat. quantũ minꝰ
uidebat. Foris gͦ ager excolit᷑. ut
domꝰ postmodũ construat᷑: quia
plerũq ab exteriori oꝑe sumimꝰ:
quantã subtilitatẽ rectitudinis.
in corde teneamus. Quẽ bene so.¬
phar seruare ordine̾ studuit:

Expanded text:
mum tuam . Quid namque est praeparato mum tuam . Quid namque est praeparato opere agrum diligenter exterius exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus? Pene cuncta namque sed sunt nonnulla cogitatiocumina, quae ex operatione nascuntur; nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Mens quippe divini amoris exordia capiens imperat bona quae fiant; sed postquam fieri imperata coeperint, ipsis suis exercitata actionibus discit, cum imperare bona inchoaverat, quantum minus videbat. Foris ergo ager excolitur, ut domus postmodum construatur, quia plerumque ab exteriori opere sumimus, quantam subtilitatem rectitudinis in corde teneamus. Quem bene Sophar servare ordinem studuit,
Abbreviated transcription (Latin):
sola cogitatione cõmit cit᷑: aut
cogitatione simul & oꝑe ꝑpetͣt᷑.
Iniquitas gͦ in manu.ẽ. culpa in
ope: in iusticia uͦ in tabnaculo.
iniquitas in mente. Mens qͥppe
in qua apud nosin& ipsos abscon¬
dimur: cũ foris in oꝑe ñ uidem᷑
Sophar itaq quia iusti uiri amicꝰ
.ẽ. nouit quid dicat: sed qͥa iustũ
increpat. hereticoꝵ tenens speciẽ.
ꝓferre recte etiã quȩ nouit ignorat:
Sed nos calcantes hoc qđ ab ẽo tu¬
mide dr̃: pensemꝰ eius uerba quã
uera sint. si recte dicerent᷑. Prius
enĩ a manu iniquitatẽ subtrahi:
& post a tabernaculo ainmonet
iniusticiã abscidi: quia quisquis
iam praua a se oꝑa exteriꝰ resecat:
necesse ꝓfecto. ẽ. ut ad sem& ipsũ
rediens. sollert̾ sese in mentis in¬
tentione discernat: ne culpa quã
iam in actione non hab&e: adhiic
in cogitatione ꝑdiir&. Unde be-¬
ne etiã ꝑ salomonẽ dr̃. Prȩpara
foris opus tuũ. & diligent᷑ exerce¬
agrũ tuũ: ut postea ȩdifices do¬

Expanded text:
sola cogitatione committitur, aut cogitatione simul et opere perpetratur. Iniquitas ergo in manu est culpa in opere, injustitia vero in tabernaculo iniquitas in mente. Mens quippeocatur, in qua apud nosmetipsos abscondimur, cum foris in opere non videmur. Sophar itaque, quia justi viri amicus est, novit quod dicat; sed quia justum increpat, haereticorum tenens speciem, proferre recte etiam quae novit ignorat. Sed nos calcantes hoc, quod ab eo tumide dicitur, pensemus ejus verba quam vera sint, si recte dicerentur. Prius enim a manu iniquitatem subtrahi, et post a tabernaculo admonet injustitiam abscidi, quia quisquis jam prava a se opera exterius resecat, necesse profecto est ut, ad semetipsum rediens, solerter sese in mentis intentione discernat; ne culpa, quam jam in actione non habet, adhuc in cogitatione perduret. Unde bene etiam per Salomonem dicitur: Praepara foris opus tuuaedifices do
Abbreviated transcription (Latin):
se paulus sapientiȩ illiꝰ secreta te.¬
tenderat: cum dicebat. O altitu¬
do diuitiarũ sapientiȩ & scientiȩ
dei: quã incomprehensibilia sunt
iudicia eius: & inuestigabiles uie
eius. Quis enĩ cognouit sensũ dñi:
uel quis consiliarius eius fuit: Qui
suꝑiꝰ etiã ex ipsa inquisitione las¬
sescens: sedtam̃ ad cognitionẽ in¬
firmitatis ꝓpriȩ lassescendo ꝓfici¬
ens: p̃mit tit dicens. O homo tu
quis es qui respondeas deo: Nũqͥd
dicit figmentũ ei qui se finxit qua¬
re me fecisti sic: Qui gͥ ad occulta¬

Expanded text:
se Paulus sapientiae illius secreta tese Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigaejus! Quis enim cognovit sensum Domini, vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lacessendo proficiens, praemittit, dicens: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Nunquid dicet figmentum ei, qui se finxit, quare me fecisti sic ? Quia igit
Abbreviated transcription (Latin):
ex miinere suȩ benignitatis incho¬
sunt oꝑa: cũ deus quos creauit
deserit: cũ bona quȩ p̾ueniendo
cȩperat. nequaquã psequendo con¬
sũmat : cũ claritate nos suȩ illustra-¬
tionis illuminat: & tam̃ ꝑmissis
carnis temptationibus tenebris ce-¬
citatis pulsat: cũ dona quȩ con¬
tulit. minime custodit: cũ & m̃tis
nr̃e ad se desideria excitat: & tam̃
occulto iudicio. difficultate nos nr̃e
imbecillitatis angustat. Quȩ nimi¬
rũ secreta eius sapientię. pauci
ualent inquirere: sed nullus ua-¬
l&e inuenire: quia qđ suꝑ nos de
nobis ab immortali sapientia non
in iuste disponit᷑: iustũ ꝓfecto est.
ut a nobis adhuc mortalibus igno
retur. Sed hȩc ipsa sapientiȩ illius
secreta conspicere. ut cũq iã incõp̃¬
hensibilitatis eius. ẽ. potentiã ui¬
dere: quia & si in ipsa consiliorũ eiꝰ
inquisitione deficimꝰ: deficiendo ta-¬
m̃ ueriꝰ discimꝰ quẽ timeamꝰ. Ad hec¬

Expanded text:
ex munere suae benignitatis inchoex munere suae benignitatis inchosunt opera, cum Deus quos creavit deserit; cum bona quae praeveniendo coeperat, nequaquam prosequendo consummat; cum claritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire. Quia quod super nos de nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc moretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec
Abbreviated transcription (Latin):
redarguat. seq ipsum quantȩ sit
benignitatis ostendat. ei bona op¬
tat: quȩ & cum habent᷑ ignorat.
dicens. Atq utinã deus loqueret᷑
tecũ: & aꝑir& labia sua tibi. Ac
si patent̾ dicat. Imperitiȩ tuȩ po¬
tius quã penȩ compatior: qͥa sola
carnis prudentia p̾ditũ. a uerita¬
tis te spu uacuũ agnosco. Si enĩ
dei iudicia. occulta cognosceres:
tam ꝓcaces contra illũ sententias
non sonares. Et quia omp̃e ds̃ cũ
ad consideranda nos sua iudicia
subleuat᷑: ignorantiȩ nr̃e ꝓtinus
cecitatẽ fugat: quȩ aꝑtis eiꝰ labi.¬
is ad nos eruditio ꝓdeat: ꝓtinus
adiungendo manifestat dicens:
lica sapientiȩ suꝑnę̧ sunt opera:
cũ omp̃c deus regit quos creat:
ꝑficit bona quȩ inchoat: & aspiran¬
do adiuuat: quos uisitationis suȩ
lumine illustrat. Cunctis & enĩ li¬
qu& : quia quos gratis condidit:
benigne disponit. Et cũ sp̃italia
dona largit᷑: ipse ꝑficit qđ ipse

Expanded text:
redarguat, seque ipsum quantae sit redarguat, seque ipsum quantae sit benignitatis ostendat, ei bona optat, quae et cum habentur ignorat, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum et aperiret labia sua tibi! Ac si patenter dicat: Imperitiae tuae potius quam poenae compatior, quia, sola carnis prudentia praeditum, a veritatis te spiritu vacuum agnosco. Si enim Dei judicia occulta cognosceres, tam procaces contra illum sententias non sonares. Et quia omnipotens Deus cum ad consideranda nos sua judicia sublevat, ignorantiae nostrae protinus caecitatem fugat, quae apertis ejus labiis, ad nos eruditio prodeat, protinus adjungendo manifestat, dicens:lica sapientiae supernae sunt opera, cum omnipotens Deus regit quos creat, perficit bona quae inchoat, et aspirando adjuvat quos visitationis suae lumine illustrat. Cunctis etenim liquet quia quos gratis condidit benigne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sua tibi. Ipse quippe sibi homo lo¬
quit᷑: cũ ꝑ hoc quod sentit. nequa¬
quã diuinitatis spũ. a carnalis pry¬
dentiȩ intellectu separat᷑: cũ caro
sensum exerit: & ment̾ẽ quasi ad
intelligentiã ꝓuocans foras mitcit
Unde &e adhuc petro terrena sa¬
pienti ueritas dicit. Non enĩ sapis
quȩ dei sunt: sed quȩ hominũ. Cui
tamen recta confitenti dr̃. Caro &
sanguis non reuelauit tibi: sed pa¬
ter meus qui in glis. ẽ. Quid aut̃
dei labia nisi iudicia eius accipimꝰ:
& sensus tacentis ignoratur: aꝑtis
autẽ dũ sermo ꝓmit᷑: animus lo¬
quentis inuenitur. Labia sua itaq
deus aꝑit: cũ uoluntatẽ suã homi¬
nibus ꝑ aꝑta iudicia ostendit. Qua¬
si enĩ reserato ore loquit᷑: cũ remo¬
ta obscuritate dispositionis intimȩ.
renuit occultare quod uult. Nã
uelut clausis labris sensum nob̃
non indicat: cũ ꝑ occulta iudicia
cur quid faciat cęlat. Sophar itaq
beatũ iob. ut de carnali intellectr

Expanded text:
sunt Ipse quippe sibi homo loquitur, cum per hoc quod sentit nequaquam divinitatis spiritu a carnalis prudentiae intellectu separatur: cum caro sensum exerit, et mentem quintelligentiam provocans, foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum . Cui tamen recta confitenti dicitur: Caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Quid autem Dei labia nisi judicia ejus accipimus? et sensus tacentis ignoratur; apertis autem sermo dum promitur, animus loquentis invenitur. Labia itaque sua Deus aperit cum voluntatem suam hominibus per aperta judicia ostendit. Quasi enim reserato ore loquitur, cum remota obscuritate dispositionis intimae renuit occultare quod vult. Nam velut clausis labiis sensum nobis suum non indicat, cum per occulta judicia cur quid faciat celat. Sophar itaque beatum Job ut de carnali intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad eruditionẽ se ꝓpriã defici¬
endo reuocauit: ut ita dicã sec re¬
ta sapientiȩ non inueniens inuenit:
quia cũ ad suꝑna consilia requiren¬
da lassescer& didicit ut humiliꝰ
timer&e: & quẽ sua infirmitas a
cognitione intima repulitꝰ hc̃ ei
uerius humilitas iunxit. Sopbar
itaq & ꝑ scientiȩ studiũ peritus:
& ꝑ audaciã tumide loquutionis

Expanded text:
deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. Sophar itaque et per scientiae studium peritus, et per audaciam tumidae l
Abbreviated transcription (Latin):
um deputant: ꝑ qđ dũ p̃sentis
iefendẽ nequeunt: ex uerecun¬
dia peiores fiant: ac sic in sua de¬
fensione suꝑbiant: ut quȩdã uicu
contra uitã corripientis exquiraq̃:
& eo se criminosos non estimant:
si crimina & aliis imponant. Quȩ
cũ uera inuenire neq̃unt: finguã
ut ipsi quoq habeant. qđ ñ ĩpari
iusticia increpare uideant᷑. Unde

Expanded text:
um deputant, per quod dum praesentisum deputant, per quod dum praesentisefendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant, ac sic in sua defensione superbiunt, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exquirant, et eo se criminosos non aestimant, si crimina aliis imponant. Qui cum vera invenire nequeunt, fingunt ut ipsi quoque habeant, quod impari justitia inc
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximus. ueritatis sententia
uit̾ tolerat: & silentium pęnam
putat: atq omne qđ rectum dicit᷑:
dedecus suȩ irrisionis arbitratur:
quia cũ uera uox prauoꝵ se auribꝰ
ad mou&: memoriã culpa mord&:
& in redargutione uicioꝵ qͦ intus
cognitione mens tangit᷑: foris ad
studiũ contradictionis excitat᷑. fer¬
re uocẽ non ual&e: quia tacta in uul¬
nere sui reatus dol&. Et ꝑ hoc qđ
generalit contra ꝑuersos drt̃: se
impeti specialit̾ suspicat᷑. Quod
enĩ intus egisse se meminit: au¬
dire foris erubescit. Unde mex
se ad defensionẽ p̃parat: ut reatꝰ
sui uerecundiam ꝑ uerba prauȩ
refutationis tegat. Siẽ enĩ recti
de qͥbusdam que ab eis non recte
gesta sunt. correctionis uocẽ mi¬
nisteriũ Karitatis ȩstimant: sic
ꝑuersi contumeliã derisionis pu¬
tant. Illi se ꝓtinꝰ ad obȩdientiam
sternunt: isti ad insaniã suȩ de¬
fensionis erigunt᷑. Illi correptio¬
nis adiutoriũ uitȩ suȩ patrocini¬

Expanded text:
ut diximus, veritatis sententias graviter tolerat, et silentium poenam putat atque omne quod rectum dicitur dedecus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa mordet, et in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim recti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocini
Abbreviated transcription (Latin):
acrim̃ trahit᷑ hoc qđ
uta p̾dicatione contra crimina
ꝓfertur. Ipsum quippe qui ex ue¬
ritate fortes sententias dixerat. so¬
phar redarguens uerbosum uocat:
quia cũ ab ore iustoꝵ sapientia cul¬
pas increpat: stultoꝵ auribus suꝑ¬
fluitas loquacitatis sonat. Praui
nãq nichil rectũ nisi qđ ipsi sense¬
rint putant: & iustoꝵ uerba eo oti-¬
osa estimant: quo suis hȩc sensibus
inueniunt diuersa. Nec fallacem
qͥdem sophar sententiã ꝓtulit: qđ
uir uerbosus iustificari nequaquã
possit: quia dum quisq ꝑ uerba
diffluit:. ꝓdita grauitate silentii
mentis custodiã amittit. Hinc qͥppe
scriptũ. ẽ. Cultus iusticiȩ. silentiũ:
Hinc salomon ait. Sic̃ urbs patens.
& absq muroꝵ ambitu: ita uir qͥ
non potest in loquendo cohibere
spm̃ suũ. Hinc rursus ait. In mul¬
tiloquio peccatum ñ deerit. Hinc
psalmista testat᷑ dicens. Uir uerbo¬
sus non diriget᷑ suꝑ terrã. S uir¬
tꝰ uerȩ sentent᷑iae ꝑdit᷑: quȩ sub

Expanded text:
crimen trahitur hoc quod recta praedicatione contra crimina profertur. Ipsum quippe qui ex veritate fortes sententias dixerat Sophar redarguens, verbosum vocat, quia cum ab ore justorum sapientia culpas increpat, stultorum auribus superfluitas loquacitatis sonat. Pravi namque nil rectum, nisi quod ipsi senserint, putant; et justorum verba eo otiosa aestimant, quo suis haec sensibus inveniunt diversa. Nec fallacem quidem Sophar sententiam protulit, quod vir verbosus justificari nequaquam possit, quia dum quisque per verba diffluit, perdita gravitate silentii, mentis custodiam amittit. Hinc quippe scriptum est: Cultus justitiae, silentium . Hinc Salomon ait: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Hinc rursum dicit: In multiloquio peccatum non deerit . Hinc Psalmista testatur, dicens: Vir verbosus non dirigetur super terram . Sed virtus verae sententiae perditur, quae sub
Abbreviated transcription (Latin):
dictoꝵ meminit: quã falso hoc uo¬
ci illiꝰ impingatur agnoscit. Quo¬
mͦ enĩ mundum se dicere potuit qͥ
ait: si iustificare me uoluero. os me¬
um condempnabit me: Sed hab&
hoc prauoꝵ malicia. ut cũ uera
in se mala flere renuit: fingat
aliena. Nam quasi solatio
cinoris utit᷑ si falsis uo¬
cibus. & uita corripientis inqui-
ut mala. eẽ. quȩ in p̾sentibꝰ haben¬
tur ostendant: & quasi fauentes
ꝓspera expetunt: ut benigni ui¬
deantur. Unde & sophar protinꝰ

Expanded text:
dictorum meminit, quam falso hoc voci illius impingatur agnoscit. Quomodo enim mundum se dicere potuit, qui ait: Si justificare me voluero, os meum condemnabit me ? Sed habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se 339 flere mala renuit, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita corripientis inquineut mala esse quae in praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus
Abbreviated transcription (Latin):
dicia ꝑtimescens. dicebat. Nichil
mͥ conscius sum: sed non in hoc
iustificatus sum. Qui autẽ iudicat
me: dñs. ẽ. Bongiorem terra uide¬
rat: cũ minora ei. ẽẽ. humanȩ m̃¬
tis uota pensabat dicens. Qui po¬
test omnia facere suꝑhabundant̾
quã petimus aut intelligimꝰ. ka.¬
tiorem mari conspexerat: qui ti.¬
mendo pensabat. quia nequaquã
mens humana immensitatẽ dis¬
trictionis eius agnoscerae: qͣntu̾li.¬
b& inqͥrendo fluctuar&e: dicens
Quis nouit potestatẽ irȩ tue aut
p̃ timore tuo iram tuã dinumera-¬
re: Cuiꝰ bene potentiã egregiꝰ nob
doctor insinuat: cũ breuit᷑ narrat.
Ut possitis comp̃hendẽ cũ omnibꝰ
scis: quȩ sit latitudo. longitudo.
sublimitas. & ꝓfundũ. Hab& qͥp¬
pe deus latitudinẽ: quia dilecti
onẽ suam usq ad collectionẽ ꝑse.¬
quentiũ tendit. Hab& longitud.¬
nẽ: quia ad uitȩ patriam nos lon-¬
ganimit᷑ tolerando ꝑdicit. Ha-¬
b& sublimitatẽ: quia ipsoꝵ quoq

Expanded text:
dicebat: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum; qui autem judicat me, Dominus est . Longiorem terra viderat, cum minora ei esse humanae mentis vota pensabat, dicens: Qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus . Latiorem mari conspexerat, qui timendo pensabat quia nequaquam mens humana immensitatem districtionis ejus agnosceret, quantumlibet inquirendo fluctuaret, dicens: Quis novit potestatem irae tuae, aut prae timore iram tuam dinumerare ? Cujus bene potentiam egregius nobis doctor insinuat, cum breviter narrat: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . Habet quiponem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet longitudinem, quia ad vitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
paris uirtutis existunt. uicissim
se eius expugnationi subiciunt:
& uno uicto contra hunc ꝓtinus
alter erigit᷑: atq hoc subacto aliꝰ
subrogatur: ut luctantis uires
quandoq molliores inueniant.
quas ipsa sua crebrescens uictoria
fatigat: quatinꝰ cũ nouus quisq
congredit᷑: is qui uinci uiriũ qua¬
litate non ual&e: ꝑsonarũ saltem
mutatione suꝑetur. Sic sic in hoc
hominũ. angeloꝵq spectaculo.
beatus iob fortis athleta ꝓdiit: qͣn-¬
tũq contra mutatione̾ aduersan-¬
tium ualeat. continuatione inde.¬
fessi roboris ostendit. Cui pͥmus se
eliphaz. scd̾s autẽ baldath obicit:
atq ad extremũ se sophar in eiꝰ
expugnatione supponit.
Qui ad inferendos ictus
totis se conatibus erigunt: sedtam̃
ad feriendam altitudinẽ robusti
pectoris non ꝑtingunt. Ipsa qͥppe
eorũ uerba patent᷑ insinuant:
quod ictus in auras iactant: quia

Expanded text:
pares viribus existunt vicissim se ejus expugnationi subjiciunt: et uno victo, contra hunc protinus alter erigitur; atque hoc subacto, alius subrogatur; ut luctantis vires quandoque molliores inveniant quas ipsa sua crebrescens victoria fatigat; quatenus cum novus quisque congreditur, is qui vinci virium qualitate non valet, personarum saltem mutatione superetur. Sic sic in hoc hominum angelorumque spectaculo beatus Job fortis athleta prodiit, quantumque contra mutationes adversantium valeat continuatione indefessi roboris ostendit. Cui primus se Eliphaz, secundus autem Baldad objicit, atque ad extremum se Sophar in ejus expugnatione supponit: qui ad inferendos ictus totis se conatibus erigunt, sed tamen ad feriendam altitudinem robusti pectoris non pertingunt. Ipsa quippe eorum verba patenter insinuant quod ictus in auras jactant, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ad ueram sapientiã ꝑuenire
non possunt: recte beatus iob con¬
uersione̾ auditoꝵ desiderans. ex¬
optat ne in his ullũ sapientẽ in¬
ueniat. Ac si eis aꝑte dicat. Stul¬
ti. eẽ. apud uosm &e ipsos discite: ut
in deo uere sapientes. eẽ. ualeatis

Expanded text:
unt ad veram sapientiam pervenire non possunt, recte beatus Job, conversionem auditorum desiderans, exoptat ne in eis ullum sapientem inveniat. Ac si eis aperte dicat: Stulti esse apud vosmetipsos discite, ut in Deo vere sapientes esse valeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ.ẽ. Declina a malo: & fac bo¬
Et non inueniã in uob̾ ullũ sa¬
pientẽ. Quid. ẽ enĩ quod eos ad
sapientiã uocat. & tam̃ optat ne
illos sapientes inueniat: nisi qđ
ad uerã sapientiã ꝑuenire ñ pos¬
sunt. qͥ falsȩ suȩ sapientiȩ fiducia
decipiuntur : De quibꝰ scriptũ. ẽ¬
ur̃ĩs. & corã uob̃m& ipsis pruden¬
tes. Et quibꝰ rursum dr̃. Nolite
.ẽẽ. prudentes apud uosin&ipsos:
Unde idem p̃dicator egregius. hos
quos carnalit̾ sapientes inuenerat
ut sapientiã uerã ꝑciꝑent: priꝰ
fieri stultos. querebat dicens. Si
quis uidet᷑ int̾ uos sapiens. ẽẽ. in

Expanded text:
alo et fac boEt non inveni in vobis ullam sapientiam. - Quid est enim quod eos ad sapientiam vocat, et tamen optat ne illos sapientes inveniat, nisi quod ad veram sapientiam venire non possunt, qui falsae suae sapientiae fiducia decipiuntur? De quibus scriptum etris, et coram vobismetipsis prudentes . Et quibus rursum dicitur: Nolite esse prudentes apud vosmetipsos . Unde idem praedicator egregius hos quos carnaliter sapientes invenerat, ut sapientiam veram perciperent, prius fieri stultos quaerebat, dicens: Si quis videtur inter vos sapiens esse i
Abbreviated transcription (Latin):
dum indigenti ꝓximo tendimus:
quasi radicem deor sum mit timus:
ut retributionis fructũ suꝑiꝰ fa¬
ciamus. Sequit᷑. Non recedet
pa. ad iusticiam redire uoluisse÷
de tenebris receder&: sed qͥa lu¬
cem iusticiȩ non querit: de dene¬
bris non recedit. Cuiꝰ etiã exem¬
plo. hi qui ei adhȩrent in terrẽ¬
nis ꝓfectibus anhelant: auariciȩ
facibus accendunt᷑: desidiorum
carnaliũ ignibus urunt᷑. Unde
ci& flãma. Si enĩ sibi quoscdam
ȩt̾nã patriã querentes adiunge¬
r&e: ramos in se uirides haberet
Sed quia ipsi quoq qui ei con¬
iuncti sunt. terrenis desideriis
ȩstuant: dũ desidioꝵ flamma
clientũ eius animos accendit. se¬
lic& ramos eius arefacit: ut fru.¬
ctum boni oꝑis non ferant: quia
ad appetenda infima. ꝑ nequi¬
ciam anhelant. Bene autẽ sub¬
uita plus ual&. eo sibi linguȩ
frena audãcius relaxat: ut lo¬
quat᷑ ꝑuersa quȩlib&: nullũ de
uerbis suis mȩtuat: istos contu¬

Expanded text:
dum indigenti proximo tendimus, 413 dum indigenti proximo tendimus, 413 quasi radicem deorsum mittimus, ut retributionis fructum superius faciamus. Sequitur: CAPUTpa ad justitiam redire voluisset, de tenebris recederet. Sed quia lucem justitiae non quaerit, de tenebris non recedit. Cujus etiam exemplo hi qui ei adhaerent in terrenis profectibus anhelant, avaritiae facibus accenduntur, desideriorum carnalium ignibus uruntur. Unde is uritur. --Si enim sibi quosdam aeternam patriam quaerentes adjungeret, ramos in se virides haberet. Sed quia ipsi quoque qui ei conjuncti sunt terrenis desideriis aestuant, et dum desideriorum flamma clientium ejus animos accendit, scilicet ramos ejus arefacit, ut fructum boni operis non ferant, quia ad appetenda infima per nequitiam anhelant. Bene autem subvita plus valet, eo sibi linguae frena audacius relaxat, ut loquatur perversa quaelibet, nullos de verbis suis metuat, istos contu
Abbreviated transcription (Latin):
dex qui ꝑcutit clamat. Si enĩ
iustus uix saluabit᷑: impiꝰ & pec¬
cator ubi parebunt: Beatꝰ & enĩ
iob ad requiẽ se post flagella ꝑuen¬
turũ nouerat: sed ut nr̃a inti¬
more corda concuter&: ipse uisuᷤ
est de ȩt̾nȩ quietis retributione
dubitare cum dicit. putas ne: ut
nos uidelic& perpendamꝰ quanta
debemꝰ formidine uenturu̾ iudici¬
um semꝑ expauescere: quando &
ille qͥ iudice teste laudatus. ẽ. ad¬
huc de retributione iudicii suis¬
uocibus securus non est Explic̃

Expanded text:
judex qui percutit clamat. « Si enim judex qui percutit clamat. « Si enim justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt? » Beatus etenim Job ad requiem se post flagella perventurum noverat. Sed ut nostra in timore corde concuteret, ipse visus est de aeterna quietis retributione dubitare cum dicit: Putasne, ut nos, videlicet, perpendamus quanta debemus formidine venturum judicium semper expavescere, quando et ille qui judice teste laudatus est, adhuc de retributione judicii ivocibus securus non est. Coph. «
Abbreviated transcription (Latin):
itaq sua in infernũ ꝓfundissimũ
descensura ꝑhib&. quo solã suam
animam descensuram uid&: qͥa
ibi totus. ẽ. ubi sentire poss&e qđ
reciper&. Uel certe in inferno
eiꝰ om̃ia descendunt: qͥa laboꝵ
om̃iũ retributio. adhuc in sola
infern quiete recipi p̾stolabait᷑:
Et quasi illuc descendit om̃e qđ
egit: qͥc ibi quietẽ retributioniᷤᷤ
sue ex om̃ibꝰ inuenit. Wnde etiã
ipsa quies p̃stolata subiungitur.¬
um ilico subinfert᷑ Putas ne
saltẽ ibi erit requies mͥ: In quibꝰ
nimirũ uerbis. & innotescit qͥd
desiderat: & tam̃. eẽ. se adhuc de
suscipienda requie dubiũ desig.¬
nat: ne cuiꝰ sc̃a opera tot flagel¬
la sequuta sunt. occulto iudicio
suꝑni iudicis. post flagella tem¬
poralia. etiã mansura tormenta
sequerent᷑. Qua in re cũ magno
nobis timore pensandũ. ẽ. quis
nr̃m iam de requie ȩt̾na securus
sit: si de ea adhiic & ille trepidat.
cuiꝰ uirtutis p̃conia. & ipse iu

Expanded text:
itaque sua in infernum profundissimum itaque sua in infernum profundissimum descensura perhibet, quo solam suam animam descensuram videt, quia ibi totus est, ubi sentire possit quod receperit. Vel certe in infernum omnia ejus descendunt, quia laborum omnium retributio adhuc in sola inferni quiete recipi praestolabatur. Et quasi illuc descendit omne quod egit, quia ibi quietem retributionis suae ex omnibus invenit. Unde etiam ipsa quies pcum illico subinfertur. Putasne saltem ibi erit, requies mihi? In quibus nimirum verbis innotescit quod desiderat, et tamen esse se adhuc de suscipienda requie dubium designat: ne cujus sancta opera, tot flagella secuta sunt occulto judicio superni judicis, post flagella temporalia etiam mansura tormenta sequerentur. Qua in re cum magno nobis timore pensandum est, quis nostrum jam de requie aeterna securus sit: si de ea adhuc et ille trepidat, cujus virtutes, praeconia et ipse et
Abbreviated transcription (Latin):
noso aere si nt dimersi: petrus
apłs dicit. Angelis pecantibꝰ
non peꝑcit: sed rudentibus infer
caliginosus infernus. ẽ: quantũ
ad eiusdem aeris altitudinẽ ter¬
ra quȩ inferiꝰ iac&e. & infernꝰ in¬
telligi. & ꝓfundior potest. qͣn¬
tũ uero ad eius dem terrȩ altitũ¬
dinẽ & illa loca inferi quȩ suꝑi¬
ora sunt aliis receptaculis infer
ni. hoc loco non incongrue infer¬
ni ꝓfundissimi appellatione sig¬
nant᷑: quia qđ aer ad celũ. t̾ra
ad aerem. hoc ille. ẽ. suꝑior infer¬
noꝵ sinus. ad terra. Sed mirũ
ualde.ẽ. quod adiungit: descen¬
dent om̃ia mea. Cum enĩ sola
anima descensura esse ad infer¬
ni loca: quid. ẽ. qđ sc̃s uir illue
ꝑhib& om̃ia sua descendere: nisi
quod ibidem se. ẽẽ. totũ uidit .u¬
bi pondus suȩ remunerationis
intelligit: Quia hoc qđ ex se in¬
sensibile in terra deserit: qͦusq
ad incorruptionẽ resurrectioniᷤ
redeat. se esse non sentit. Om̃ia

Expanded text:
noso aere sunt demersi, Petrus noso aere sunt demersi, Petrus apostolus dicit: Angelis peccantibus non pepercit, sed rudentibus inferncaliginosus infernus est, quantum ad ejusdem aeris altitudinem terra, quae inferius jacet, et infernus intelligi et profundior potest; quantum vero ad ejusdem terrae altitudinem, et illa loca inferi quae superiora sunt aliis receni: hoc loco non incongrue inferni profundissimi appellatione signantur. Quae quod aer ad coelum, terra ad aerem, hoc ille est superior infernorum sinus ad terram. Sed mirum valde est quod jungit: « descendent omnia mea. Cum enim sola anima descensura esset ad inferni loca, quid est quod sanctus vir illuc perhibet omnia sua descendere, nisi quod ibi se esse totum vidit, ubi pondus suae remunerationis intelligit? Quia hoc quod ex se insensibile in terra deserit, quousque ad incorruptionem resurrectionis redeat, se esse non sentit. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
pensationis suȩ grãm differre. Di¬
cat gͦ. patientiam meã quis con-¬
siderat: quia quod disponenti bre¬
ue. ẽ. longũ . ẽ. amanti. Unde
adhie dilationis suȩ dampna
considerans. hoc quod iam p̾di¬
xerat repetit: & descensurus ad
ima uocẽ doloris ingeminat di¬
descendent om̃ia mea. Cũ constae
quod apud inferos iusti non in
locis pęnalibus. sed in suꝑiori qͥ¬
etis sinu tenerent᷑: magna nob̾
oborit᷑ questio. quidnam sit qđ
beatus iob asserit dicens. in pro¬
fundissimũ infernũ descendent
omĩa mea. Qui & si ante aduen¬
tum mediatoris dei & hominũ.
ininfernũ descensurus erat: li¬
qu& tam̃ quia in ꝓfundissimũ
infernũ descensurus non erat:
An ipsa suꝑiora loca inferi. ꝓ¬
fundissimum infernũ uocat:
Quia uidelic& quantũ ad sub¬
limitatẽ cęli: iam huiꝰ aeris spa-¬
ciũ non immerito dici infernꝰ¬
test. Undeꝰ cũ apostatȩ angłi
a cȩlestibus sedibus in hoc caligi¬

Expanded text:
pensationis suae gratiam differre. Dipensationis suae gratiam differre. Dicat ergo: Patientiam meam quis considerat? quia quod disponenti breve est, longum est amanti. Unde adhuc dilationis suae damna considerans, hoc quod jam praedixerat repetit, et, descensurus ad ima, vocem doloris ingeminat, didescendent omnia mea, cum stet quod apud inferos justi non in locis poenalibus, sed in superiori quietis sinu tenerentur. » Magna nobis oboritur quaestio quidnam sit, quod beatus Job asserit dicens, In profundissimum infernum descendent omnia mea: quia etsi ante adventum mediatoris Dei et hominum in infernum descensurus erat, liquet tamen quia in profundissimum infernum descensurus non erat. An ipsa suofundissimum infernum vocat? Quia videlicet, quantum ad sublimitatem celi, iam huius aeris spatium non immerito dici inferntest? Unde, cum apostatae angeli a coelestibus sedibus in hoc caligi