comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
id÷ & aninie & corpori medicina ex resurrec̃¬
tione opꝰ erat: ut in meliꝰ renouaret᷑ qđ erat
in deteriꝰ cõmutatũ. Mors aut̃ anime impie-
tas÷: & mors corꝑis corruptibilitas: ꝑ quã
fit & animȩ a corꝑe abscessus. Sic̃ eñi anina
deo deserente: sic corpꝰ anima deserente morit.
Unde fit insipiens: hoc ex ãmniȩ Resuscita¬
tur gͦ anima ꝑpenitentiã aẽ incorꝑe adhuc
mortali renouatio uite ͤ inchoat᷑ afide. qͥ cre¬
dit᷑ in eũ qͥ iustificat ĩ pium: bonisq morib
auget: &e renouat᷑ de die indiẽ cũ magis
magisq roborat᷑ interior homo. Corpus
uͦ tanꝗͣ homo exterior. quanto ẽ hec uita
diuturnior. magis magisq corrũpit᷑. uł
etate ł morbo. ł uarus afflictionib donec
ueniat adultimã quȩ ab omibꝰ mors uocat᷑
Cius aut̃ resurrectio differt᷑ uifine̾: cũ &
ipsa iustificatio nr̃a ꝑficiet᷑ in effabiliter.
Tunc enĩ similes ei erimꝰ: ꝗͣdo uidebimꝰ

Expanded text:
st, et animae et corpori, medicina et resurrectione opus erat, ut in melius renovaretur quod erat in deterius commutatum. Mors autem animae impietas est; et mors corporis, corruptibilitas, per quam fit et animae a corpore abscessus. Sicut enim anima Deo deserente, sic corpus anima deserente moritur: unde illa fit insipiens; hoc, exanime. Resuscitatur enim anima per poenitentiam, et in corpore adhuc mortali renovatio vitae inchoatur a fide; qua creditur in cum qui justificat impium , bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renovatur interior homo . Corpus vero tanquam homo exterior, quanto est hdiuturnior, magis magisque corrumpitur uel aetate uel morbo uel uariis afflictionibus, donec ueniat ad ultimam quae ab hominibus mors uocatur. eius autem resurrectio differtur in finem, cum et ipsa iustificatio nostra perficietur ineffabiliter. tunc enim similes ei erimus, quoniam uidebimus
Abbreviated transcription (Latin):
ratꝰ Nec moueat qđ sepe diabolus seducit
etiã illos: qui regenerati etiã in xp̃oauas
ing̃diunt᷑ dĩ. Nouit enĩdñs qui sunt eiꝰ ex
his in ȩt̃nã dãpnationẽ neminẽ ille seduc̃.

Expanded text:
rat? Nec moueat, quod saepe diabolus seducit rat? Nec moueat, quod saepe diabolus seducit etiam illos, qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur Dei. Nouit enim Dominus qui sunt eius; ex his in aeternam damnation
Abbreviated transcription (Latin):
posside. Plus nãq possidet᷑ adiabolo: qͥñ
solũ ÷ alienatꝰ a d̾o uersi etiã gratis odic ser¬
uientes dõ. Et clausit inquit ⁊ signauit
suꝑ eũ lic ñ seduceret iã gs̃: donec finiant᷑
mille anni. Clausit suꝑ eũ dictũe: intdix
ei ne possit exirẽ. id÷ uetitũ tͣnsgdi. Signa¬
uit aut qđ addidit: sig̾casse mͥ uidẽt᷑ qͥa
occultũ ẽe. uoluit qui ꝑtuieant ad partẽ
diabolĩ.⁊ qͥñ ꝑtineant. Hoc quippe in scło
isto ꝓrsꝰlatet: qr & qui uidet᷑ stare. utrũ sit
casurꝰ & qui uidet᷑ iacere. utrũ sit surrecturᷤ
inceitũ ÷. Ab eis aut̃ gentib seducendis
huiꝰ int̃dicti uincło ⁊ claustro diabolꝰ ꝓbi¬
bet᷑ atq cohibet᷑: quas ꝑtinentes ad xp̃m
seducebat antea ł cenebat. haseium ds̃ ele¬
git ante iundi ostitutionẽ eruerede potes¬
tate tenebrarũ. & tranfferre inregnũ filii ca¬
ritatis sue: sic̃ apłs dic̃. Nam seducere illũ
destinatas in aet̾nã uitã. quis fideł igno¬

Expanded text:
e. Plus namque possidetur a diabolo, qui non solum est alienatus a Deo, uenim etiam gratis odit seruientes Deo. Et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes. donec finiantur mille anni. Clausit super eum dictum est \'interdixit ei, ne posset exire,\' id est uetitum transgredi. Signauit autem, quod addidit, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit, qui pertineant ad partem diaboli, et qui non pertineant. Hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidetur stare, utrum sit casurus, et qui uidetur iacere, utrum sit surrecturus, incertum est. Ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur adque cohibetur, quas pertinentes ad Christum seducebat antea uel tenebat. Has enim Deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et transferre in regnum filii caritatis suae, sicut apostolus dicit. Nam seducere illum destinatas in aeternam uitam, quis fidelis igno
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝓpt̃ hec huiꝰ libriu̾ba pͥmã resurrectio¬
nẽ futurã suspicati st̃ corꝑalẽ. int̾ cet̾a maxi¬
ine nuniero annoꝵ mille ꝑmoti st᷑ tauꝗͣ
oporteret
in scĩs tomodoue¬
lut tanti
tẽꝑis fieri sabba¬
tismũ. uaca¬
tione scilicet scã
pꝰ labores annoꝵ sex miliũ ex quo cieatꝰ ÷ hõ
&e magni illiꝰ peccati meritt. in huiꝰ morta¬
litatis erumpnas de ꝑadisi felicitate de¬
missꝰ :: Ut qm̃ scͥptũ ÷ unꝰ dies ap̃d diim sic̃
mille anni. ⁊ mille anni sic̃ dies unꝰ. sex
annoꝵ milib tanꝗͣ sex dieb impletis se¬
quat᷑ uelut septiuiꝰ sabbati in annis mille
postremis.i ad hoc scilicet sabbatũ celebrã¬
dum resurgentib scĩs. Quȩ opinio eẽt ut¬
cũq tolerabił: si alique delicie sp̃itales

Expanded text:
ectionem futuram suspicati sunt corporalem, inter cetera maxime numero annorum mille permoti sunt, tamquam oporteret in sanctis eo modo uelut tanti temporis fieri sabbatismum, uacatione scilicet sancta post labores annorum sex milium, ex quo creatus est homo et magni illius peccati merito in huius mortalitatis aerumnas de unus dies apud dominum sicut mille anni et mille anni sicut dies unus, sex annorum milibus tamquam sex diebus impletis sequatur uelut septimus sabbati in annis mille postremis, ad hoc scilicet sabbatum celebrandum resurgentibus sanctis. quae opinio esset utcumque tolerabilis, si aliquae deliciae spiritales
Abbreviated transcription (Latin):
f his duab resurrectionibꝰ idẽ ioħs
euanglistã in libro qui dr̃ apoca¬
lipsis. eo mͦ locutꝰ ẽ: ut earũ pͥma a quib¬
dam nr̃is ñ intellecta. insuꝑ etiã in qͦsdã
ridiculas fabulas uercerent᷑. Ait quippe
in libro memorato ioħs apłs. Q uidi ange

Expanded text:
 his duabus resurrectionibus idem Iohannes euangelista in libro, qui dicitur Apocalypsis, eo modo locutus est, ut earum prima a quibusdam nostris non intellecta insuper etiam in quasdam ridiculas fabulas uerteretur. ait quippe in libro. memorato Iohannes apostolus: et
Abbreviated transcription (Latin):
qundãmͦ apłs ait quasi uichil habentes. &
omĩa possidentes. qr ⁊ante iam dictũ erat
fideł hominis totꝰ mundꝰ diuitiarũ ẽ. qͣnto
magis mille ꝓ uniu̾sitate pouunit᷑. libiẽ.
soliditas ipsiꝰ denarie quadrature: Unde
nec illuo ineliꝰ intelligit᷑ qđ in psalmo le¬
git menior fuit in słm testam̃ti sui. u̾bi
qđ mandauit in nulle generationes: io:
inonines. Et misit illũ inquit in abẏssũ
utiq diabolumisit in abẏssũ. Quo nomie
significata ẽ. multtudo innumerabił im¬
pioꝵ quoꝵ in malignitate adu̾sus eccł am

Expanded text:
habentes et omnia possidentes, quia et ante iam dictum erat: fidelis hominis totus mundus diuitiarum est - quanto magis mille pro uniuersitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius denariae quadraturae? unde nec illud melius intellegitur quod in psalmo legitur: memor fuit in saeculum testamenti sui uerbi, quod mandauit in mille generationes, id est in omnes. Et misit illum, inquit, in abyssum. utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis impiorum, quorum in malignitate aduersus ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uiũ serpentẽ antiquũ. qui cognominatꝰ
÷ diabolꝰ ⁊ sachanas. ⁊ alligauit illũ mille
annis: hocẽ. eiꝰ potestatẽ ab eis seducendis
ac possidendis qui fuerant lib̾andi cohibuit
atq frenauit. Mille aut̃ anni duobꝰ modis
qr in ulcimis annis mille ista resagit. id:
sexto annoꝵ miliario tanꝗsextodie cuiꝰ nc̃
spacia posti̾ora uoluuit᷑. secut᷑o deinde sab¬
bato. qđ ñ ht̃ uespam. requie scilicet scõꝵ que
scłi. mile annos appellauent. eo loquendi
modo quo pars significatur auoto: aut cer¬
te nulle annos ꝓ anius om̃ib huiꝰ scłi po¬
suit᷑: ut ꝑfecto numero notaret᷑ ipsa tẽꝑis
plenitudo. Millenariꝰ quippe mimerꝰ. de¬
narui numeri quadratũ solidũ reddit. De¬
cẽ qͥppe decies ducta: fiunt centum. Quȩ
iã figura quadrata: s plęnaẽ. Ut aut̃ in
alticudinẽ surgat & solida fiat: rursus
centũ decies multiplicant᷑: ⁊ mille sunt.

Expanded text:
nem illum serpentem antiquum, qui cognominatus nem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas; et alligauit illum mille annis, hoc est eius potestatem ab eis seducendis ac possidendis qui fuerant liberandi cohibuit atque frenauquia in ultimis annis mille ista res agitur, id est sexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, secuturo deinde sabbato, quod non habet uesperam. requie scilicet sanctorum,saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos pro annis omnibus huius saeculi posuit. ut perfecto numero notaretur ipsa temporis plenitudo. Millenarius quippe numerus denarii numeri quadratum solidum reddit. Decem quippe deciens ducta fiunt centum, quae iam figura quadrata, sed plana est; ut autem in altitudinem surgat et solida fiat, rursus centum deciens multiplicantur, et mille sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tĩa credent᷑ nã etĩa nos hoc oꝑinati fuimꝰ
aliqͥndo. S cum eos qui tunc resurrexe¬
rint dicant inmođatissimis carnalib:
epulis uacat᷑os. in quib cyb sit tantꝰ ac
potꝰ ut ñ solum nullam modestiã teneant.
s modũ quoq ipsius incredulitatis exce¬
dant: nullo mͦ ista possunt iͥa carnalib
credi. hiaut̃ qui spĩtales st̃ istos ita cre¬
dentes chiliastas appellant greco uocabr. lo:
quos u̾buex u̾bo expͥmentes. nos possumꝰ
miliarios noncupare. Cos aut̃ longũ ẽ. re¬
fellere ad singłãs: potiꝰ quẽ ammodũ scͥpt᷑a
fortẽ. Diabolũ uolens intelligi fortẽ. ꝙ ipse
geuꝰ humanũ potuit tenere captiuum. Ua-¬
sa ũo eiꝰ que fuerat crepturꝰ. fideles suos fu¬
turos: quos ille in diu̾sis peccatis atq ĩpie¬
tatib possidebat. Ut gͦ alligaret᷑ hic ford̾.
ꝓpt̾ a uidit iste apłs in apocalipsi angłm
descendentẽ de celo. habentẽ clauẽ ab yssi.
& catenã in manu sua: ⁊ tenuit inqͥt draco

Expanded text:
tiam crederentur. nam etiam nos hoc opinati fuimus aliquando. sed cum eos qui tunc resurrexerint dicant immoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem qui spiritales sunt istos ista credentes chiliastas appellant graeco uocabulo, quos uerbum e uerbo exprimentes nos possumus miliarios nuncupare. eos autem longum est refellere ad singula, sed potius quemadmodum scriptura fortem, diabolum uolens intellegi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captiuum; uasa uero eius, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diuersis peccatis atque impietatibus possidebat. ut ergo alligaretur hic fortis, propterea uidit iste apostolus in Apocalypsi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu sua. et ten
Abbreviated transcription (Latin):
num opꝰ dñs fecit. ut eiusdẽ sue passioĩs¬
sue sanguine nos redimeret. quid mirũ
si ꝓpħa eiꝰ de quoipse ait. de me eium ille
scͥpsit ex malo facto iude istiꝰ bona aliqͥt
sigcauit. ut suo ministerio nos doceretꝰ. Ea
quippe hominui facta sco sp̃u disponen¬
te atq inspirante collegit ꝓpħa narrator:
quoꝵ int̃positio ñ uacaret ad p̃signatio¬
nẽ rerũ quas intend̾at ꝓpħare. Ad signi-¬
ficanda aut̃ aliqͦͥ bona: nichil int est facta
illa quib ea sigcant᷑. seu bona. seu mala
sint. Quid eñ mea int̃ est cũ uolo aliquid
legendo cognoscere. utrũ ex minio repꝑiã
scͥptos nigros ethiopes:⁊ exatram̃to candi¬
dos gallos: U erũptam̃ siñ scͥpturã s pic̃¬
turãtalem uideni: sine dubitatione ñ rep̃-¬
hendem. Ita in factis hominũ quȩ ad immi¬
tandũ uitandũue ꝓponunt᷑ magna int̃÷.
bonane anmala sint. Quȩ aut̃ ad sigcandũ

Expanded text:
num opus Dominus fecit, ut ejusdem suae passioninum opus Dominus fecit, ut ejusdem suae passionis sauguine nos redimeret; quid mirum si Propheta ejus, de quo ipse ait, De me enim ille scripsit , ex malo facto Judae istius, boni aliquid significavit, ut suo ministerio nos doceret? Ea quippe hominum facta, sancto Spiritu disponente atque inspirante, collegit Propheta narrator, quorum interpositio non vacaret a praesignatione rerum quas intenderat prophetare: ad significanda autem aliqua bona, nihil interest, facta illa quibus ea significantur, seu bona, seu mala sint. Quid enim mea interest, cum volo aliquid legendo cognoscere, utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes, et ex atramento candidos Gallos? Verumtamen si, non scripturam, sed picturam talem viderem, sine dubitatione reprehenderem. Ita in factis hominum, quae ad imitandum vitandumve proponuntur, magni interest bonane an mala sint: quae autem ad significandum
Abbreviated transcription (Latin):
loquendũ ẽ: ne quẽꝗͣ pͣue considationis
offendat. qđ de quibꝰdã malis oꝑibꝰ homi¬
nuni in scͥpturis scĩs quedã ñ mala s bona
futura sigͥcant᷑. Seruat enĩ ubiq bona ꝓui¬
dentia. iuitute bonitatis sue: ut quẽ ad mo¬
dum ex adulteroꝵ concubitu format᷑ & nas¬
cit᷑ homo de hominũ oꝑe malobonũ opꝰ
dĩ: sic̃ in p̃cedenti sermone iã diximꝰ. de fe¬
cunditate seminũñ de turpitudine uicioꝵ.
ita in scͥpturis ꝓphicis ñ tantũ bona homi¬
num. uerũ etiã mala facta narrantib qm̃
de malis oꝑib hominũ etiã futuroꝵ bonoꝵ:
ñ peccantis oꝑe. s scͥbentis. Neq enĩ iudas
cũ ad thamar concupiscentia uictꝰ intraret.
hauc sue libidinis intencionẽ gerebat
ut inde aliqͥd sig̾caret᷑. qđ ad salutẽ homi-¬
num ꝑtineret: sic̃ nec uidas ille qui dim̃i
tradidit. hoc intendit ut aliqͥd inde gere¬
Porro si de tam malo oꝑe uide illiꝰ. tam bo¬

Expanded text:
considerationis offendat quod de quibusdam malis operibus hominum 57 in Scripturis sanctis quaedam non mala, sed bona futura significantur. Servat enim ubique divina providentia virtutem bonitatis suae. Ut quemadmodum ex adulterorum concubitu formatur et nascitur homo de hominum opere malo, bonum opus Dei sicut in praecedenti sermone jam diximus, de fecunditate seminum, non de turpitudine vitiorum, ita in scripturis propheticis non tantum bona hominum, uerum etiam et mala facta nar- . rantibusde malis operibus hominum etiam futurorum bonorum non peccantis opere, sed scribentis. neque enim ludas, cum hanc suae libidinis intentionem gerebat, ut inde aliquid significaretur, quod ad salutem hominum pertineret: sicut nec Judas ille qui Dominum tradidit, hoc intendit, ut aliquid inde gerePorro, si de tam malo opere Judae illius tam bo
Abbreviated transcription (Latin):
unctio ipsa defecerat: scdni ꝓphetiã etiã
danielis. Tunc uenit cui repositũ erat. ex¬
ultationis. p̃ participib suis. Natus eiñ
herodis maioris tẽpore: passus ẽ. aut mi¬
noris herodis tetraithȩ. Huiꝰ itaq ueni¬
entis ad oues que ꝑierant oomꝰ isrł: si
gurã gessit ipse uidas. cum iret adcon-¬
dendas oues suas in thamina qđ int̃p̃.¬
tat᷑ deficiens. Iam enim defecerat pͥnceps
ex iuda. & om̃e magisteriũ atq unctio
iudeoꝵ: ut ueniret cui repositum erat. Ue¬
nit aut̃ cũ suo pastore odollamite. cͥui
nom̃ erat hiras: & int̾p̃tat᷑ odollamites
testimoniũ in aqͥ. Cũ hoc qui ppe testimo¬
nio diis uenit: habens quidẽ cestimoni¬
um maiꝰ ioħe. S tam̃ ꝓpt̃ oues infirmas:
hoc testimonio ẽ usus in aqua. Hlanri
ipse hiras: qđ nom̃ illiꝰ pastoris fuit: in¬
t̃p̃tat᷑ frĩs mei uisio. Uidit omĩno frẽm

Expanded text:
unctio ipsa defecerat secundum prophetiam etiam unctio ipsa defecerat secundum prophetiam etiam Danihelis. tunc uenit cui repositum erat, exultationis prae participibus suis. natus est enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas oues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens." iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Iras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris. mei uisio." uidit omnino fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
nis tanqͣ coniuigali federe coherebat: sed
tanꝗ extraneus dominabat᷑. quã potesta¬
tẽ a romanis & acesare acceꝑat. Sic & eiꝰ
filu terrarche: quor erat unꝰ herodes pa-¬
tris nomine appellatꝰ: qui cũ pilato in
passione dñi concordauit. Istigͦ alienige¬
nȩ usq ad eo ñ deputabant᷑ in regno illo
mystico iudeoꝵ: ut ipsi iudei publice cla¬
marent. frendentes adu̾sus xp̃m. Nos ñ
habemꝰ regẽ: nisi cesarem. Neq hoc uerũ:
nͥ illa uniu̾sali dominatione romanoꝵ.
ideo se caliuoce dãpnar. Ilo gͦ tẽpore qiã
de tribu uida regnũ defecerat. ueniendũ
erat xp̃o uero saluatori dño nr̃o: qui ñ ob¬
esset. multũq ꝓdesset. Sic enĩ fuerat ꝓpħa¬
tum. Non deficiet pͥnceps ex iuda. neq
dux de femoribꝰ eiꝰ : donec ueniat cui repo¬
sitũ ẽ: &e ipse erit expectatio gentium.
Iam isto tẽpore. om̃e quoq magisteriũ
iudeoꝵ.  mistica unde xp̃i uocabantur.

Expanded text:
nis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed nis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum: nos non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione Romanorum; ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iuda regnum defecerat, ueniendum erat Christo, uero saluatori domino nostro, qui non obesset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deficiet princeps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repositum est. et ipse est exspectatio gentium. iam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur —
Abbreviated transcription (Latin):
certissimis docum̃tis nr̃e uocationis. uistifi¬
cationis & glorificationis. sine dubio con¬
fundent: & nos magis quã se iustificatoᷤ
ẽe fatebunt. Enucleatius hec & m̃bratim
qͥdãmͦ aiticulatimq scrutarer. atq dissere¬
reñ quantũ intentionẽ meã dñs adiuua¬
ret : nisi me ab hac laboriosiore diligen¬

Expanded text:
certissimis documentis nostrae vocationis, justificertissimis documentis nostrae vocationis, justificationis et glorificationis, sine dubio confundentur et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Enucleatius haec et membratim quodammodo articulatimque scrutarer atque dissererem quantum intentionem meam Dominus adjuvaret, nisi me ab hac laboriosiore diligen
Abbreviated transcription (Latin):
aquarũ: ꝑuenire ad sem̃ abrahe. Illicañ
cognoscente fetat᷑: qr de illa p̃dictũ ẽ. po¬
płs quẽ ñ cognoui seruiuit mͥ. Accepit
in oculto anulũ monile:i uirgã: uocatio¬
ne signat᷑: iustificatione decorat᷑: glorifica¬
tione exaltat. Quos eñi p̃ destinauit: illos
& uocanit. Quos aũt uocauit:. illos & ius¬
tificauit. Et quos iustificauit: illos & głi¬
ficauit. S hec ut dixi adhuc inocculto:
ubifit ⁊ ꝯceptio sc̃e ub̾tatis. Mutit᷑ aut̃
ꝓmissꝰ hedus. tanꝗͣ meretrici. Hedus ex pro¬
bratio peccati. ꝑ eundẽ odollamit̾ae. tan¬
quã increpantẽ ⁊ dicentẽ. Generatio upe¬
rarum. S ñ eam inuenit peccati exꝓbra¬
tio: quam mutauit confessionis amari-¬
tudo. Post uͦ iam publicis signis anuli.
monił & uirge uicit temere iudicantes
iudeos : quoꝵ iã ꝑsonas udex ipse gesta¬
bat: qui hodieq dicunt ñ hunc ẽẽ popłm
xp̃i: nec hab̾e nos sem̃ abrahȩ. S platis

Expanded text:
aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non cognoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi accipit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus hedus tamquam meretrici, hedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitem tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis et uirgae ueos, quorum jam personam Judas ipse gestabat, qui hodieque dicunt, non hunc esse populum Christi, nec habere nos semen Abrahae, sed prolatis
Abbreviated transcription (Latin):
sic ipse ait explentudine eiꝰ accepit. Uidit
omĩno: ⁊ ido innatis mulierũ maior illes
ñ exsurrexit. Quia gͦ ex om̃ib p̃nunci-¬
exutero: agnouit ꝑfectius ex colũba: ⁊ idõ
tanꝗͣ ad ollamites uerũ testimoniũ ꝑhi¬
buit in aqua. Uenit aut̃ dñs ad oues
tondendas. hoc ẽ exonerandas sarcinis la-¬
boriosis ex quib excłiȩ laudate in canticis
canticoꝵ dentes eẽnt. uelut grex de tonsa¬
rum. Iam thamar habitũ mutet: nã ⁊ cõ¬
mutans int̃p̃cat᷑ chamar:s in ea ꝓrsus
nom̃ a maritudinis. in qua dño fel ministͣ¬
uit.s: illiꝰ. in qua petrꝰ amare fleuit Nã
& iuda: latine confessio ẽ. Confessioni gͦ
amaritudo misceat᷑: ut uera penitentiã
p̃signet᷑. hac penitentia fecundat ęccłia:
catoꝵ ẽ. Typpũ quippe iam eccłiȩ gerit cha¬
mar. exgentib euocate. sedens cũ hoc habi¬
tu ad portã enan uł ena in quo intp̃tat᷑ fon-¬
tes. Cucurrit enĩ uelut ceruus ad fontes

Expanded text:
sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiex utero, agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maauit, sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia catorum est typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes
Abbreviated transcription (Latin):
& uocauit: Uocatione illa quã me sepe
ꝯmemorare ñ piget̾ de qͣ dictũ ẽ. sine pe¬
intentia funt dona & uocatiodĩ. Nam¬
que insua que falli mutariq ñ põt p̾sci¬
entia oꝑa sua futura disponere: id omi¬
tenerent᷑ obnoxii. Ex libro contra uilianũ

Expanded text:
catione illa quam me saepe commemorare non piget, de qua dictum est: Sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei; namque in sua quae falli mutarique non potest praescientia, opera sua futura disponere, id omnitenerentur obnoxii; ex libro contra Julianum
Abbreviated transcription (Latin):
reuenit gͦ & fidẽ gr̃a. Alio qͥn
si fides eam p̃uenit ꝓcul dubio p̃uenit
&̾ uoluntas: qm̃ fides sine uoluntate ñ
nt uoluntatẽ: ꝓfecto p̃uenit onnẽ obe¬
dientiã . Preuenit etiã caritatẽ. qua una
dõ ueracit & suauit obedit᷑. E hȩc omĩa
gr̾a in eo cuidat᷑ & cuiꝰ hȩc omĩa p̃uenie
oꝑat᷑. restat in his bonis usq in finẽ ꝑse¬
uerantiã que frustra adño cotidie posci
te quã sit alienũ negare donũ dĩ ẽẽ ꝑse¬
uerantia usq in finẽ huiꝰ uite: cũ uitȩ
huic qͣudo uoltierit ipse det sinẽ. Quẽ
sidat ante iummentẽ lapsũ: facit homi¬
nẽ ꝑseuerare usq in finẽ.  mirabilior
& fidelib euidentior largitas bonitatis
dĩ ÷: qđ etiã paruuł quib obedientia
ñ ẽ. illiꝰ etatis ut det̃ dat hec gr̃a. Ista gͥ¬

Expanded text:
aeuenit ergo et fidem gratia. alioquin si fides eam praeuenit, procul dubio praeuenit et uoluntas, quoniam fides sine uoluntate non nit uoluntatem, profecto praeuenit omnem oboedientiam, praeuenit etiam caritatem, qua una deo ueraciter et suauiter oboeditur. et haec omnia gratia in eo cui datur et cuius haec omnia praeuenit operatur. Restat in his bonis usque in finem perseuerantia, quae frustra a domino cotidie poscitte quam sit alienum negare donum dei esse perseuerantiam usque in finem huius uitae, cum uitae huic, quando uoluerit, ipse det finem: quem si dat ante imminentem lapsum, facit hominem perseuerare usque in finem. sed mirabilior et fidelibus euidentior largitas bonitatis dei est, quod etiam paruulis, quibus oboedientia non est illius aetatis ut detur, datur haec gratia. ista igi
Abbreviated transcription (Latin):
Int fictos beneficio adiuugit᷑: ñ fideles
in amicicia: qͦ sinunꝰ & ñ gra copulat: nã
munere conglucinat᷑: eodẽ suspensaꝰ uis¬
soluit᷑. Inla ue. amicicia. que nicħ q̃rit.
ex rebꝰ amici: nͥ solã beniuolentiã: scili¬
cet ut gratis amet aniantẽ: plerũq ami¬
cicia ex necessitate uł indigentia nascit᷑:
ut sit ꝑ quẽ quisq qđ desidat conseqͣt.¬

Expanded text:
inter fictos beneficio adjungitur. 2. Non sunt fideles in amicitia, quos munus, non gratia copulat. Nam  suspenso dissolvitur. Illa vera est amicitia, quae nihil quaerit ex rebus amici, nisi solam benevolentiam, scilicet ut gratis amet amantem. 3. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat conseq
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ statuit lapidẽ iacob quẽ sibi ad
caput posuerat .⁊ ostituit eũ titu¬
lum .i ꝑfudit illũ oleo: ñ aliquid idola¬
trie simile fecit. Non enĩ uł tunc uł pos¬
tea frequentauit. lapidẽ adorando aut ei
sacͥficando: s signũ fuit in ꝓphetia euidẽ¬
tissime ostitutũ. que ꝑtinet ad unctionẽ

Expanded text:
d statuit lapidem Iacob, quem sibi ad caput posuerat, et constituit eum titulum et perfudit illum oleo, non aliquid idolatriae simile fecit. non enim uel tunc uel postea frequentauit lapidem adorando uel ei sacrificando: sed signum fuit in prophetia euidentissima constitutum, quae pertinet ad unctionem:
Abbreviated transcription (Latin):
uem admodũ
& quare accipiat᷑ testam̃tum uetꝰ
ab ħeredib testam̃ti noui. iã supͣ dixiniꝰ. S
qr paulo ante de ꝓmissis eius faustus egit.
ñc aut̃ de p̃ceptis agere uoluit: respondeo
istos omĩno nescire. quid int̾sit int̃ p̃cepta
uite agende. & p̃cepta uitȩ signific̃ade. Ex¬
empli gr̃a: Non concupisces. p̃ceptũ ẽ. agen¬
de uite Cutũcides hominẽ mascłm octa¬
uo die: p̃ceptũ ẽ significande uite. Ex hac
quippe imꝑitia. manichei & om̃s quibꝰ dis¬
plicent lutere ueteris testam̃ti quicqͥd d̃s
mandauit pͥori popło ad celebrandã um¬
brã futuroꝵ ñ intelligentes. & ea mͦ ñ obser¬
uari animadu̾tentes: ex more p̾sentis repo¬
ris illa rep̃hendunt: quȩ utiq illi tẽpori
congruebant. quo ista quȩ nc̃ manifestata
st̃. uentura significarent᷑. S qͥd dicturi
contingebant illis. scͥpta st̃ aut̃ ꝓpt̾ nos in
quos finis scłoꝵ obuenitꝰ Ecce ipse aꝑuit
cur ille lict̾e accipiant᷑ a nob: & cur illa

Expanded text:
uemadmodum et quare accipiatur testamentum uetus ab heredibus testamenti noui iam supra diximus. sed quia paulo ante de promissis eius Faustus egit, nunc autem de praeceptis agere uoluit, respondebo istos omnino nescire quid intersit inter praecepta uitae agendae et praecepta uitae significandae. exempli gratia: non concupisces praeceptum est agendae uitae; circumcides omnem masculum octauo die praeceptum est significandae uitae. ex hac quippe imperitia Manichaei et omnes, quibus displicent litterae ueteris testamenti, quid quid deus mandauit priori populo ad celebrandam umbram futurorum non intellegentes et ea modo non obseruari animaduertentes ex more praesentis temporis illa reprehendunt quae utique illi tempori congruebant, quo ista quae nunc manifesta sunt . uentura significarentur. sed quid dicturi t autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit? ecce ipse aperuit cur illae litterae accipiantur a nobis et cur illa
Abbreviated transcription (Latin):
in cibo. aut in potu. aut in parte diei
festi. aut neomenie. aut sabbatoꝵ qđ est
umbra futuroꝵ. hic etiã cũ dic̃ nemo uos
in eis iudicet: declarat quan sit necesse
ut iã hȩc obseruent᷑. Cũ aut̃ dic quod ẽ.
umbra futuroꝵ: ostendit quã oportuerit ut
illo t̃pore obseruaient᷑. quo ista quę nob iam
manifeste luxeĩt. ꝑtales umbras figurarum
futura p̃dicͤabant᷑. Proinde si manichei refur¬
rectione dni iustificarent᷑. cuiꝰ resurrectioĩs
dies ex die quidẽ passionis tciꝰ. pꝰ dĩe tam̃ sab¬
bati. hoc est post septimũ octauus fuit: ꝓ¬
fecto expoliarent᷑ carnali uelam̃to mortaliũ
desidioꝵ Et cordis circucisione gaudentes.
uet̾is testam̃ti : quauis ia tẽꝑe noui testa¬
iñti fieri obseruariq ñ cogerent. In quo enĩ
m̃bro congruentius expoliatio carnał & mor¬
tał concupiscentie figurat᷑. & quã unde car-¬
nał & mortał fecus exorit᷑: s sic̃ dic̃ apłs:

Expanded text:
potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hic etiam cum dicit: nemo uos in eis iudicet, declarat, quam non sit necesse, ut iam haec obseruentur; cum autem dicit: quod est umbra futurorum, ostendit, quam oportuerit, ut illo tempore obseruarentur, quo ista, quae nobis iam manifestata eluxerunt, per tales umbras figurarum futura praedicebantur.' Proinde si Manichaei resurrectione domini iustificarentur, cuius resurrectionis dies ex die quidem passionis tertius, post diem tamen sabbati. hoc est post septimum octauus fuit, profecto spoliarentur carnali uelamento mortalium desideriorum et cordis circumcisione gaudentes ueteris testamenti, quamuis iam tempore noui testamenti fieri obseruarique non cogerent. in quo enim membro congruentius expoliatio carnalis et mortalis concupiscentiae figuratur, quam unde carnalis et mortalis fetus exoritur? sed, sicut dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
erũ aut̃ ignorantia fac̃ obscuras fi¬
guratas locutiones: cũ ignora tꝰ
uł animantiũ uł lapidũ. ł herbarũ na¬
turas. aliarũue rerii que plerũq in scͥp¬
turis similitudinis alicuiꝰ gr̃a pomintur.
Nam᷑ de serpente qđ notũ ẽ. totũ corpꝰ eũ
ꝓcapite obicere ferientib quantũ illus.¬
trat senfũ illũ qđ dñs iubet astutos nos
eẽ sic̃ serpentes: ut scilicet ꝓ capite nr̃o

Expanded text:
erum enim ignorantia facit obscuras figuratas locutiones, cum ignoramus vel animantium, vel lapidum, vel herbarum naturas, aliarumve rerum, quae plerumque in Scripturis similitudinis alicuius gratia ponuntur. nam et de serpente quod notum est totum corpus eum pro capite obicere ferientibus, quantum inlustrat sensum illum, quod dominus iubet astutos nos esse sicut serpentes, ut scilicet pro capite no
Abbreviated transcription (Latin):
ne fides xp̃iana tãꝗͣ neget᷑ in nobsi parcẽ¬
tes corꝑi negemꝰ dm̃. Uł illud qđ ꝑ cauer¬
ne angustias coaitatꝰ deposita uetere cu¬
ad imitandã ipsã serpentis astutiani.
Exuendũq ulettre hominẽ sic̃ apłs dic.¬
tã portã Ut gͦ notitia nate serpentis
illustrat multas similitudines. quę
de hoc animante scͥtura dare conͣfue¬
uit: sic ignorantia ñ nulloꝵ animaliũ.
que ñ minꝰ similitudines ꝯmeniorat.
impedit plurimũ intellectorẽ: Sic la¬
lucet intenebris. multa illumin at
etiã obscura libroꝵ.ubicũq ꝓpt̃ simi¬
litudiẽ pomit᷑: & ignorantia berilli
uł adamantis. claudit plerũq intelli¬
gentie fores. Necaliam obcausã facile
÷ intelligere pacẽ ꝑpetuã significari
olee ramulo. que rediens ad archan

Expanded text:
am caput necetur in nobis, si parcentes corpori negemus deum. uel illud, quod per cauernae angustias coartatus deposita uetere tuad imitandam serpentis astutiam exuendumque ipsum ueterem hominem, sicut apostoltam portam! Ut ergo notitia naturae serpentis illustrat multas similitudines quae quas de hoc animante Scriptura dare consuevit, sic ignorantia nonnullorum animalium, quae non minus per similitudines commemorat, impedit plurimum intellectorem: sic lalucet in tenebris multa illuminat etiam obscura librorum, ubicunque propter similitudinem ponitur: et ignorantia berylli vel adamantis claudit plerumque intelligentiae fores. Nec aliam ob causam facile est intelligere, pacem perpetuam significari oleae ramulo, quem rediens ad arcam
Abbreviated transcription (Latin):
XUI Cõꝑationẽ facit de cornelio & egroto.
CCIII Obiectionẽ donatistarum utrũ generet filioᷤ
baptismꝰ xp̃i in parte donati. anñ generet sol¬
cexuiii uit. Qđ etiam male conu̾santes catholicos cexxxiii¬
ipsa generet. quȩ & symonẽ maguni.

Expanded text:
 Comparationem facit de Cornelio et de aegroto. 217. Obiectionem Donatistarum, utrum generet filios baptismus Christi in parte Donati an non generet, soluit. CC. 218. Quod etiam male conuersantes catholicos ipsa generet, quae et Simonem.
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum. In his duobꝰ p̃ceptis: tota lex pẽ¬
det ⁊ ꝓpħȩ. Una caritas. & duo p̃cepta:
unꝰ sp̃s & duo data. Non enĩ aliꝰ datꝰ ẽ. priꝰ.
& aliꝰ datꝰ ẽ. pꝰea: qr ñ alia caritas diligit ꝓ¬
ximũ. quã illa quȩ diligit dm̃. Nongͦ alia & alia
caritas : aͥ caritate ꝓrimuĩ oiligimꝰ. ipsa cari¬

Expanded text:
te ipsum. in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. una caritas et duo praecepta, unus spiritus et duo data. non enim alius datus est prius et alius datus est postea, quia non alia caritas diligit proximum quam illa quae diligit deum. non ergo alia caritas est; qua caritate proximum
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret in eos quib manũ imponebanł:
ũ ipsi eũ dabant. Que morẽ m suis ppo¬
sitis etiã nẽ seruat eccła. Item ex sermo¬
ne de ascensione:
Uerat ame aliquis quare bis de¬
dit spm̃ scm̃. Multi multa dix.¬
ert & sic̃ homines quesier̃: & aliquio dix¬
eĩt. qđ ñ eet cont᷑ fidẽ. Aliꝰ hoc aliꝰ illud.
utruq qđ nexcedet regulã ueritatis. Si
dica me nescire quare bis dedit. intior uo¬
b: Nescio. Qui se dicit scire qđ nescit: te¬
merariꝰ ẽ. Qui se negat scire qđ scit: in
ciꝰcupio puenire. Adiuuet me dñs oran-¬
tibꝰ uob̾: ut qđ donare dignet᷑. & uobis
ñ taceat᷑. Ergo nescio qͥd tam eistimen
ñdum sciens. ñdũ ꝓcerto tenens: sicut
certissiniũ teneo dedisse. Quid gͦ existi¬
men ñ tacebo. Si hocẽ: confirmet dñs:
si aliuid ẽ qđ uerꝰ appaieat uonet drĩs:
Ergo arbitior.s arbitior idõbisdatũ sp̃m¬

Expanded text:
ueniret in eos quibus manum imponebant, non ipsi eum dabant; quem morem in suis praepositis etiam nunc seruat ecclesia. EX SERMONE DE ASCENSIONE DOMINI. Quaerat a me aliquis, quare bis dedit spiritum sanctum. multi multa dixerunt et sicut homines quaesierunt et aliquid dixerunt, quod non esset contra fidem, alius hoc, alius illud, utrdicam me scire quare bis dederit, mentiar vobis. Nescio. Qui se dicit scire quod nescit, temerarius est: qui se negat scire quod scit, iius cupio peruenire. adiuuet me dominus orantibus uobis, ut quod donare dignatur uobis non taceatur. ergo nescio. quid tamen existimem nondum sciens, nondum pro certo tenens, sicut certissimum teneo dedisse — quid ergo existimem non tacebo. si hoc est, confirmet dominus; si aliud est quod uerius appareat, donet dominus. ergo arbitror, sed arbitror, ideo bis datum sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ dilectionẽ ꝓrimi.⁊& iterũ de cęlo
ꝓpt̃ dilectionẽ dei. Et si forte alia ratio
ait. ite baptizate om̃s gs in noĩe patris &
filii ⁊ sp̃s scĩ. Ubi maxime comindat᷑
hȩc trinitas: ambigere ñ debemꝰ. Ipse :

Expanded text:
propter dilectionem proximi et iterum de caelo propter dilectionem dei. et si forte alia ratio ait: ite, baptizate gentes in nomine patris et filii et spiritus sancti, ubi maxime commendatur haec trinitas, ambigere non debemus. ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
÷ in t̾ra xp̃c deditis de celo ẽ. qđ dedit.
Ile enĩ dedit: qͥ de celo descendit. Hic in¬
uenit cin daret: s inde attulit qddaret.
te. Non solũ aut̃ inqͥt. s & gloriam intri¬
bulationib: scientes qr tribulatio patientiã
oꝑat᷑. patientia ꝓbationẽ: ꝓbatio uͦ spem.

Expanded text:
Christus dedit, sed de caelo est quod dedit. ille enim dedit qui de caelo descendit; hic inuenit cui daret, sed inde attulit quod daret.te: non solum autem, inquit, sed et gloriamur in tribulationibus scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patienti
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ ẽt̃. docuimꝰ. De creatura etiã quã
fecit ds̃. quantũ uoͣluunꝰ amin onuimꝰ
eos qui rationẽ de reb talib poscunt.
ut inuisibilia eiꝰ ꝑea quę facta st̃ siccit
possent incellecta ospicerent: & maxi¬
me ꝑ rationalẽ ł intellectualẽ creatu¬
rã. que facta ẽ. ad imaginẽ dĩ: ꝑ qđ ue¬
lut speculũ quantũ possent si possent
cernerent trmitatẽ om̃iin nr̃a memoria
in telligentia uoluntate. Que tria in
sua m̃te naturalit̃ dimnitꝰ instituta qͥs¬
qͥs uniacit̾ ꝑspicit. & quã magnũ sit in
ea unde pot̾ etiã sepitna in mutabilisq
natura recoli. conspici concupisci. re¬
miniscit᷑ ꝑ memoriã. intuet ꝑ intelli¬
gentiã. amplectit᷑ ꝑ dilectionẽ. ꝓfecto
repꝑit illiꝰ fũme trmitatis imaginem¬
Ao quã sinã trinitatẽ reminiscendam
uidenda. diligendã. ut eã recordẽt᷑. eã
contẽplet᷑. ea delectet᷑. totũ debet refer¬

Expanded text:
uerum esse docuimus. de creatura etiam, quam uerum esse docuimus. de creatura etiam, quam fecit deus, quantum ualuimus, admonuimus eos qui rationem de rebus talibus poscunt, ut inuisibilia eius per ea quae facta sunt, sicut possent, intellecta conspicerent, et maxime per rationalem uel intellectualem creaturam, quae facta est ad imaginem dei, per quod uelut speculum, quantum possent, si possent, cernerent trinitatem deum in nostra memoria, intellegentia, uoluntate. quae tria in sua mente naturaliter diuinitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intellegentiam, amplectitur per dilectionem — profecto reperit illius summae trAd quam summam Trinitatem reminiscendam, videndam, diligendam, ut eam recordetur eam contempletur, ea delectetur, totum debet re fer
Abbreviated transcription (Latin):
tepalit gesta st̃: aut testimouia
missionis huiꝰ fuer: aut ipsa missio filii
aei. S testimonia quedã uenturii pnii¬
tianerunt: queda uenisse testata sunt. fac¬
tũ quippe creatura. ꝑ que facta ẽ om̃is crea¬
tura: omnẽ creaturã testẽ hab̾e oportebat.
Nisi em̃ multis missis p̃dicaiet᷑ unꝰ: ñ multis
dinissis teneret᷑ unꝰ. & nisitalia eent testi¬
monia quȩ paruis magna uiderent᷑: ñ cre-¬
nos. qui ad parunos missꝰ : partius. Incõpa¬
rabilit enĩ maiora filii dĩ facta funt cęlũ
& tra ⁊ omĩa quȩ in eis sunt. qr om̃ia ꝑ ipsũ
facta sunt: quã signa atq portenta quȩ¬

Expanded text:
ter gesta sunt, aut testimonia missionis huius fuerunt aut ipsa missio filii dei. at testimonia quaedam uenturum praenuntiauerunt, quaedam uenisse testata sunt. factum quippe creaturam per quem facta est omnis creatura, omnem creaturam testem habere oportebat. nisi enim multis missis praedicaretur unus, non multis dimissis teneretur unus. et nisi talia essent testimonia, quae paruis magna uiderentur, non crenus qui ad paruos missus est paruus. incomparabiliter enim maiora filii dei facta sunt caelum et terra et omnia quae in eis sunt, quia omnia per ipsum facta sunt, quam signa atq
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit eũ accipiet ꝑ donu iemissionẽ om̃iũ
peccatoꝵ simul & huiꝰ. quo u̾bĩ dix̃ contͣ fili¬¬
um hominis q̃r peccato ignorantie siue con
catũ ĩpenicentie contͣ donũ dĩ a&e gr̃am rege¬
nerationis. uł reconciliationis. que fit tn et¬
cła in sp̃u scõ. Proinde nec illud sentiendũ:.

Expanded text:
accipiet per hoc donum remissionem omnium peccatorum, simul et hujus, quod verbum dixit contra Filium hominis; quia peccato ignorantiae sive contcatum impoenitentiae contra donum Dei et gratiam regenerationis vel reconciliationis, quae fit in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
accep̃iqua sit maior sp̃s sc̃s: Nonutq Sed
idõ pꝰ uniu̾salẽ omemorationẽ om̃iũ pecca¬
toꝵ. omĩsq blasphemie eminentꝰ uoluit ex̃¬
gati. qđ ꝯmemorauit. ubi ait si n uenifsem
& locutꝰ eis fuissem. peccatũ ñ habent. qđ
etiã in euangłio scđ̾m ioħem uaboe graueos¬
tendit ẽẽ. peccatui. ubiait de ipso sp̃u sc̃o cũ
cũ se missurũ ẽẽ ꝓmutteret. ille arguet mu¬
dum de peccato. de iusticia. & de iudicio. de
peccato quidẽ qđ ñ credidunt in me. tam̃si
ñ dixerit illa cordis ĩpenitentis duritia u̾bii¬

Expanded text:
 sed ideo post universalem commemorationem omnium peccatorum omnisque blasphemiae, eminentius voluit expgati, quod commemoravit, ubi ait, Si non venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; quod etiam in euangelio secundum Iohannen ualde graue ostendit esse peccatum, ubi ait de ipso spiritu sancto, cum eum se missurum esse promitteret: ille arguet mundum de peccato, de iustitia et de iudicio; de peccato quidem, quod non crediderunt in me —: tamen si non dixerit illa cordis impaenitentis duritia u
Abbreviated transcription (Latin):
catione diligent atq instant audierit. ñ u̾¬
boꝵ s u̾bi audiendi studiosissimꝰ ñcupat᷑:
ita eomore quo scͥpt᷑a loquit᷑. & quẽ noiuit
excłiastica ꝯsuetudo. quisqͥs uinusa suauita
ꝗͣ mista gerit carne quantalibet longitudi¬
ne ꝓtendat᷑. quec̃q uba uł ore uł sola cogi¬
tatione locuiꝰ fuerit corde impenitenti con¬
tra remissionẽ peccator que fic in eccła:u¬

Expanded text:
cationem diligenter atque instanter audierit, non uerborum, sed uerbi audiendi studiosissimus nuncupatur: ita eo more, quo scriptura loquitur et quem nouit ecclesiastica consuetudo, quisquis uniuersa sua uita, quam in ista gerat carne, quantalibet longitudine protendatur, quaecumque uerba uel ore uel sola cogitatione locutus fuerit corde impaenitenti contra remissionem peccatorum, quae fit in ecc
Abbreviated transcription (Latin):
incipientib ab ierłm:. hȩc om̃ino ĩpenitẽ¬
tia ñ habet remissionẽ neq in hoc scło neq
infuturo: qr penitentia ĩpetrat remissio¬
nẽ in hoc scło. quȩ ualeat in futuro. Sed
ista ĩpenitentia ł cor ĩpenitens quã dui qͥs¬
q in haccarne uiuit ñ pot iudicari de
nullo enĩ dsspandu: quã dui patientia
di adpenitentiã adauc̃. nec de hac uita rapit
impũr: qui ñ uult mortẽ ĩpii quantũ reu̾tat¬
& uiuat. Paganꝰ: hodiẽ. unde scis utrii sit
fuaurꝰ crastino xp̃ianꝰ: In deus infideł ÷ hodie:
quia sicras sequit᷑ catholicã ueritatẽ: Scis¬
maticꝰ÷ hodie: quid si cras amplectit᷑ catho¬
licã pace: Quid si isti quos in quocũq gene¬
re erroris notasci tanꝗͣ desꝑatissunoi mͦ dam¬
puas. anteq̃ finiant istã uitã. agunt penite¬
tiã & inueniunt uerã uita: Ainde fr̃s etiã¬

Expanded text:
m: haec omnino impaenitentia non habet remissionem neque in hoc saeculo neque in futuro, quia paenitentia impetrat remissionem in hoc saeculo, quae ualeat in futuro. Sed ista impaenitentia uel cor impaenitens quamdiu quisque in hac carne uiuit non potest iudicari. de nullo enim desperandum est, quamdiu patientia dei ad paenitentiam adducit nec de hac uita rapit impium; qui non uult mortem impii, quantum reuertatur et uiuat. paganus est hodie; unde scis, utrum sit futurus crastino christianus? Iudaeus infidelis est hodie; st hodie; quid, si cras sequitur catholicam ueritatem ? schismaticus est hodie; quid, si cras amplectitur catholicam pacem? quid, si isti quos in quocumque genere erroris notas et tamquam desperatissimos modo damnas, antequam finiant istam uitam, agunt paenitentiam et inueniunt ueram uitam ? proi
Abbreviated transcription (Latin):
mogͦ in nos at accipiendã uita aetiã quȩ
uinꝯuissimo aabit de bonitate oi munus
uenit ab initio fidĩ. remissio peccatta:¬
Der qđ beneficiũ
eruimꝰ de potestate tenebrarũ: & pͥuceps
hinꝰ mundi mitcit᷑ foras afide nr̃a: qui oꝑãt
in filiis infidelitatis. nulla ui alia nͥ societa¬
te & obligatione percati. In spu enĩ scõ qͦ
inundũ dĩ popłs ꝯgregat. eicit sp̃s inmũ¬
dꝰ qui in se ipsũ diuidit᷑. Contͣ hoc donũ
gratuitũ. cont᷑ istã d̃ĩ gr̃am. loquit cor ĩpe¬
nitens. Ipsa gͦ ĩpenitentia ÷ sp̃s blasphe¬
tur quoꝵ peccata om̃iũ dimittune. & quẽ
accepit eccła uit cui dimiserit peccata ounit¬
tant᷑ ei. u̾bii ualde malĩ.:⁊ nimis ĩpiu siue
cogicatione siue etiã lingua sua dicit: quẽ
patientia d̃ĩ cũ ad penitentia atoucit. ipse
scđm duritiã cordis sui. & cor ĩpenitens. the

Expanded text:
ergo in nos ad accipiendam uitam aeternam, quae ergo in nos ad accipiendam uitam aeternam, quae in nouissimo dabitur de bonitate dei munus, uenit ab initio fidei remissio peccatPer quod beneficium eruimur de potestate tenebrarum et princeps huius mundi mittetur foras a fide nostra, qui operatur in filiis infidelitatis nulla ui alia nisi societate et obligatione peccati. in spiritu enim sancto, quo in unum dei populus congregatur, eicitur spi qui in se ipsum dividitur. Contra hoc donum gratuitum, contra istam Dei gratiam loquitur cor impoenitens. Ipsa impoenitentia est spiritus blasphetur quorum peccata omnia dimittuntur et quem accepit ecclesia, ut cui dimiserit peccata dimittantur ei, uerbum ualde malum et nimis impium siue cogitatione siue etiam lingua sua dicit. quem patientia dei cum ad paenitentiam adducit, ipse secundum duritiam cordis sui et cor impaenitens
Abbreviated transcription (Latin):
dã quẽ nos querere atq intelligere uolu¬
it: qui banc sententia uera tribilẽq dȩꝓm¬
sit : Item int̾ cetera.
rocaptu nr̃o quantũ ista ꝑ speculũ
& inenigniate p̃sertim talib quales adhuc
sumꝰ. uide ꝯcedit᷑. insinuãt nob in patre
auctoritas: in filio natiuitas: in spuscõ
patͥs filiiq diminitas: intrib aequalitas.
Qđ gͦ ꝯmune ÷ patͥnfilio. ꝑ hoc nos uolu¬
it hab̾e ꝯmunionẽ & int nos ⁊ secũ: ꝑ il¬
lud donũ nos colligete in unũ qđ ambo
delectam̃. Nlam quid nob ꝓdesset qͥc¬
qͥd bom nonemꝰ. nͥ etiã diligeremꝰ: Sic aut
ueritate discimꝰ. ita caritate diligimꝰ: ut &
pleniꝰ cognoscamꝰ &e beiti cognito ꝑfrua¬
alien abamꝰ pͥ oisessione aueroꝵ bonoꝵ. ca¬
ritas cooꝑit multitudinẽ peccatoꝵ. Estgͦ
pat filio ueritati origo uerax. & filiꝰ deue¬
raci patre orta ueritas: & sp̃s sc̃s a patre bo¬
no & filio hono effusa bonitas. Omiu ẽ. aũ
ñ ĩpar diuinitas: nec seꝑabił unitas. Pri.

Expanded text:
odam, quem nos quaerere atque intellegere uoluit qui hanc sententiam ueram terribilemque depromsit. ITEM INTER CETERA. Pro captu nostro, quantum ista per speculum et in aenigmate, praesertim talibus quales adhuc sumus uidere conceditur, insinuatur nobis in patre auctoritas, in filio natiuitas, in spiritu sancto patris filiique communitas, in tribus aequalitas. commune est patri et filio, per hoc nos uoluerunt habere communionem et inter nos et secum, per illud donum nos colligere in unum, quod ambo delectamur. nam quid nobis prodesset quidquid boni nossemus, nisi etiam diligeremus? sicut autem ueritate discimus, ita caritate diligimus, ut et plenius cognoscamus et beati cognito perfruaalienabamur a possessione uerorum bonorum, caritas cooperit multitudinem peccatorum. est ergo pater filio ueritati origo uerax et filius de ueraci patre orta ueritas et spiritus sanctus a patre bono et filio bono effusa bonitas. omnium est autem non impar diuinitas nec separabilis unitas. primo
Abbreviated transcription (Latin):
peccattres. qmͦ siñ uensiet peccatũ ñ habe¬
rent: nisi ꝙ istasententia nec uniu̾saliter.
nec particularit . s indefinite ꝓnuntiata.
non om̃e peccatũ cogit in telligi. S plane
nͥ aliqd peccatũ intellexerimꝰ qđ ĩ habe¬
falsã qđ absit sententia. ẽẽ diceremꝰ. Non
gͦait si ñuenissẽ ⁊ locutꝰ eis fuissẽ. nultũ
peccatũ habent. ne uentas mentiretur:
nec rurs defunte dix si ñuenisse ⁊ locutꝰ
eis fuissẽ qđ dã peccatũ ñ hab̾ent: ne pi¬
um studĩ parũ exerceret᷑. In oni quippe
copia scͥpturarũ scãrũ pascim apeitis. ex¬
ercem obscuris. Illinc fames expellit᷑:
hinc fastidiũ. Quia gͦ ñ ÷ dictũ peceatũ¬

Expanded text:
peccatores, quomodo, si non uenisset, peccatum non habepeccatores, quomodo, si non uenisset, peccatum non haberent, nisi quia ista sententia nec uniuersaliter nec particulariter, sed indefinite pronuntiata non omne peccatum cogit intellegi? sed plane nisi aliquod peccatum intellexerimus, quod non habententiam esse dicemus. non ergo ait: "si non uenissem et locutus eis fuissem, nullum peccatum haberent", ne ueritas mentiretur. nec rursus definite dixit: "si non uenissem et locutus eis fuissem, quoddam peccatum non haberent", ne pium studium parum exerceretur. in omni quippe copia scripturarum sanctarum pascimur apertis et exercemur obscuris: illinc famis expellitur, hinc fastidium. quia ergo dictum non est