comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
panib tot milia hominum saturauit: Cum gͦ
quisq sc̃in. suscipit: non suscepto s susceptori
prestatur. Nunquid in illa fame non pascebatur
helias: Nonne corius afferebat panem et carnẽ
seruodĩ: Seruiente creatura. missus est tamen
pascendus ad uiduam: non ut militi s ut pro¬
iunciali aliquid prestaretur. Ergo quia dicebamꝰ
men quando dixit uidȩ eum tradituro quod fa¬
cis fac uelociter: non intelligentes ceteri quid di¬
xisset.arbitrati sunt eum dixisse ut aliquid prepa¬
raret quod daretur pauꝑib. Ille enim loculos ha¬
bebat. Hoc in euangłio scriptum est. Non possent
hoc suspicari: nisi hoc haberet in consuetudine
dñs. De his gͦ que dabantur. et in loculos mitre¬
bantur: dabatur tamen et illis pauꝑib quos ds̃
dociit non contempnendos. s si illum non con¬
tempnis: quanto magis bouem ꝑ quem trituratur
hec area: Quantomagis seruum tuum Non in¬
diget cibo: forte ueste indiget. Non indiget ues¬

Expanded text:
panibus tot millia hominum saturavit? Cum ergo panibus tot millia hominum saturavit? Cum ergo quisque sanctum suscipit, non suscepto, sed susceptori praestatur. Numquid in illa fame non pascebatur Elias? nonne corvus afferebat panem et carnem, servo Dei serviente creatura ? Missus est tamen pascendus ad viduam; non ut militi, sed ut provinciali aliquid praestaretur. 12. Ergo quia dicebamus, men quando dixit Judae eum tradituro, «Quod facis, fac velociter;» non intelligentes caeteri quid dixisset, arbitrati sunt eum dixisse, ut aliquid praepararet quod daretur pauperibus. Ille enim loculos habebat, hoc in Evangelio scriptum est . Possent hoc suspicari, nisi hoc haberet in consuetudine Dominus? De his ergo quae dabantur et in loculos mittebantur, dabatur tamen et illis pauperibus, quos Deus docuit non contemnendos. Sed si illum non contemnis, quanto magis bovem per quem trituratur haec area? quanto magis servum tuum? Non indiget cibo, forte veste indiget. Non indiget ves
Abbreviated transcription (Latin):
us uoluntatem humanam uoluntati creatoris
coniungerent. ipsoꝵ ꝑsonam uoluit susciꝑe in
passionem xp̃c: dicens. tristis est anima mea us¬
ꝙ ad mortem. Et iterum. Pater si fieri potest.
transeat a me calix iste. Docuit quid eẽt dictu¬
rus infirmus: s secutus ostendit quiꝰ facere de¬
beret infirmus. Uerumtamen non quod ego
uolo: s quod tu uis pater. Quomodo gͦ in pas¬
sione infirmorum. ꝑsonam sustinuit prefigu¬
ratam illam in corpore suo: quia et illa mẽbra
eius: neq enim frustra dictum est. inꝑfectum
meum uiderunt ocłi tui. et in libro tuo om̃s
scribentur: sic et in loculis habendis. et in exi¬
genda quod am modo annona. non petendos
prebendo indigentiam suscepit. Suscepit eũ
cacheus: et gaudet. Cui hoc bonum: Ap̃o an
zacheo: Uere si non susciperet ⁊ acheus: non erat
ubi maneret mundi fabricator: aut si non
pasceret ⁊acheus: indigeret iħc. qui de quinq

Expanded text:
us voluntatem humanam voluntati Creatoris us voluntatem humanam voluntati Creatoris conjungerent, ipsorum personam voluit suscipere in passione Christus, dicens, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et iterum, «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Docuit quid esset dicturus infirmus, sed secutus ostendit quid facere deberet infirmus: «Verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater» . Quomodo ergo in passione infirmorum personam sustinuit, praefigurata illa in corpore suo, quia et illa membra ejus; neque enim frustra dictum est, «Imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur» : sic et in loculis habendis, et in exigenda quodam modo annona, non petenda, sed praebenda, indigentiam suscepit. Suscepit eum Zacchaeus, et gaudet . Cui hoc bonum? Christo, an Zacchaeo? Vere, si non susciperet Zacchaeus, non erat ubi maneret mundi fabricator? aut si non pasceret Zacchaeus, indigeret is qui de quinque
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑ factus est cum diues eẽt: ut illius pauptate
nos ditaremur: Habuit enim loculos: et dictum
est de quibdam feminis religiosis quod ambu¬
labant qua ibant pedes eius euangeliz antes:
et ministrabant ei de substantia sua. Hominã¬
tur ille mulieres in euangłio: ubi erat quedã
que fiebant. Futurus erat paulus nichil tale ali¬
quando querens: et omĩa ꝓuincialib ddonans.
S quia multi infirim ista quesituri erant: magis
infirmoꝵ ꝑsonam suscepit xp̃c. Sublimuis paulus.
H unquid et xp̃o: Sublimius xp̃c: quia misericor¬
dius. Cum enim uideret paulum ista non eẽ
quesiturum. preuidit ne dampnaret quefiturũ:
et prebuit exemplum infirmo: quo modo cum
uderet multos ꝓnos et gaudentes ituros ad mar¬
tirium passionis. ex qͣltaturos in ipsa passione. for¬
tes. centenarios maturos ad horreum: quorundã
tamen infirmoꝵ quos uidebat posse conturbari
uentura passione. ne deficerent tamen s poti¬

Expanded text:
pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Habuit enim loculos; et dictum est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evangelio, ubi erat quaedam dis . Vide quae fiebant. Futurus erat Paulus nihil tale aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi infirmi ista quaesituri erant, magis infirmorum personam suscepit Christus. Sublimius Paulus, numquid et Christo! Sublimius Christus, quia misericordius. Cum enim videret Paulum ista non esse quaesiturum, providit ne damnaret quaesiturum, et praebuit exemplum infirmo: quomodo cum videret multos pronos et gaudentes ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa passione, fortes, centenarios maturos ad horreum; quorumdam tamen infirmorum, quos videbat posse conturbari ventura passione, ne deficerent tamen, sed poti
Abbreviated transcription (Latin):
uoca et ipsos. pasce et ipsos: epulare cum illi
epulantur: delectare eum illi saginantur. Illi
enim pane tuo: tu iusticia dĩ. Nemo uobis dicat.
preceptum est a xp̃o ut seruo dĩ detur: mendĩ¬
co non detur. Absit prorsus. Impius ista loquit᷑
Da illis. smultomagis illi. Ille enim petit: et in
uoce petentis agnoscis ciui des. Ille aut̃ quan¬
tum minus petit. tantomagis uigilandum¬
tibi est ut preoccupes petiturum: aut forte mo¬
do non petiturum.et aliquando dampnaturũ.
Itaq curiosi estore ad ista fr̃s mei. et inuenietis
multorum dĩ seruoꝵ indigentiam: tantum ut
uelitis inuenire. S quia delectat uos excusatio
qua uultis dicere nesciebamus: ꝓpterea nõ in¬
uenitis. Ipse dñs loculos habebat quo mitrebã¬
tur necessaria: et possidebantur nummi ꝓpter
usus eorum qui cum illo erant. et eius. Non
enum cum dr̃ esuriuit iħc: euangłista mentit᷑.
U oluit esurire ꝓpterte: ne tu esurias in illo qui

Expanded text:
voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur, mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebamus; propterea non invenitis. 11. Ipse Dominus loculos habebat, quo mittebantur necessaria, et possidebantur nummi propter usus eorum qui cum illo erant et ejus: non enim cum dicitur, «Esurivit» , evangelista mentitur. Voluit esurire propter te, ne tu esurias in illo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui preoccupat uocem petituri. Si sic inter uos
indigent milites xp̃i. ut etiam petant: uidete
ne uos uidicent ante quam perant. Quomodo
inquis quer: Esto curiosus. esto ꝓuidus: ꝓspice
attende unde quisq uiuat. unde se transigat:
unde habeat. Non reprehenditur ista curiositas
tua. Terra eris ꝓducens fenum uimentis: et
herbam seruituti hominum. Curiosus esto: et
intellige suꝑ egenum et pauꝑem. Alius ad te ue¬
nit ut petat: alium tu preueni ne petat. Sicut
enim de illo qui te querit dictum est om̃i petẽ¬
t te da: sic de illo quem tu debes querere dicti ẽ.
fudet elemosina in manu tua. donec inuenias
ustum eui eam tradas. Cum eium dandum sit
et istis pauꝑib petentib : non enim ab eis in¬
hinibuit ds elemosinas. cum xp̃c de ipsis dicat.
quando facis epulum conuoca claudos. cecos.
debiles. non habentes unde tibi reddant: re¬
tribuetur aut̃ tibi in resurrectione iustorum:

Expanded text:
qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, attende unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» :
Abbreviated transcription (Latin):
tantum in nomine discipuli: amen dico uob̾
non ꝑdet mercedem suam. Quam mercedẽ
non ꝑdet: Recipient in tabernacula etna.
Quis non festinet : Quis non alacrius currat:
S i terra estis. rigamini de fructu oꝑum dĩ: ne
dicatis non est cum quib faciamus. Predica¬
tores nr̃i. umenta triturantia: homines serui¬
entes. non indigent nr̃i. Quere tamen ne
quis indigeat. Postremo et qui non indiget: in¬
ueniat inte quod nolit aͤcipere. Accipit enim
bonam uoluntatem: cum tu accipias pacem.
E t n enim non querit datum s requirit fructũ.
quere tamen nequis indigeat: et noli dicere. si
petierit dabo. Expectas ergo ut petat. Sic pas¬
cis bouem dei: quomodo transeuntem medicũ.
Illi petenti das: quia scriptum est om̃i petenti te
da. de isto quid scriptum est: Beatus qui intelli¬
git suꝑ egenum et pauꝑem. Quere cui des. Bea¬
tus enim qui intelligit suꝑ egenum et pauꝑem.

Expanded text:
tantum in nomine discipuli; amen dico vobis, tantum in nomine discipuli; amen dico vobis, non perdet mercedem suam» . Quam mercedem non perdet? Recipient vos in tabernacula aeterna. Quis non festinet? qui non alacrius currat? Si terra estis, rigamini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus faciamus; praedicatores nostri, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,»
Abbreviated transcription (Latin):
est. non est meum dare uobis: Non est meũ
dare suꝑbis. Modo quib loquor suꝑi estis.
I deo dixi: non est meum dare uobis. S forte
dicerent: erimus humiles. Non ergo eritis uos
ego uob̾dixi. Hon dixi non dabo humilib.
s non dabo suꝑbis. Quiaut̃ exsuꝑbo fit humilis:
non erit qui erat. Eigo predicatores uerbi: et
iumenta et serui sunt Producat terra si irriga¬
ta est fenum uimentis. et herbam seruituti ho¬
minum: ipse est enum fructus: ut possit fieri
quod dictum est in eu̾głio. ut et ipsi recipiant
uos in tabernacula eterna. Uide de feno quid
facias: uide de re uili quid emas. Ut recipiant
inquid uos. in tabernacula ęterna. Ubi erunt
ipsi: illuc uos recipiant. Quare hoc: Quia qui
suscipit iustum in nomine iusti: mercedem
iusti accipiet. Et qui suscipit ꝓpħam in nomi¬
ne ꝓpħe: mercedem ꝓpħe accipiet. Et qui de¬
derit calicem aque frigide uni exhis minimis

Expanded text:
est, «Non est meum dare vobis?» Non est meum est, «Non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis. Modo quibus loquor, superbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vobis.» Sed forte dicerent, Erimus humiles. Non ergo eritis vos: ego, «Vobis» dixi. Non dixi, Non dabo humilibus: sed, non dabo superbis. Qui autem rex superbo fit humilis, non erit qui erat. 10. Ergo praedicatores verbi, et jumenta et servi sunt. Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Ipse est enim fructus, ut possit fieri quod dictum est in Evangelio: «Ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna» . Vide de feno quid facias, vide de re vili quid emas. «Ut recipiant vos,» inquit, «in tabernacula aeterna:» ubi erunt ipsi, illuc vos recipiant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet: et qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet: et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi cupiebant. dñs non illis sedes inuidit:
s comiallem prius plorationis ostendit:
quasi diceret. Illuc uultis uenire ubi sum
ego: uenite qua ego. Quid est uenite qua
ego: Per humilitatem ego de sublimitate
descendi: et humiliatus ascendo. Uosĩ t̾ra in¬
ueni ⁊ et ante uultis uolare quam pasci : łri¬
us nutrimini : et educamini. ferte nidum.
Q uid enim ait: Quomodo illos reuocauit ad
humilitatem: iam querentes altitudinem
Potestis bibere calicem: quem ego bibiturus sũ
Et illi etiam in hoc suꝑbi: possumus. Quomodo
petrus tecum usq ad mortem fortis uir: donec
femina diceret et iste cum illis erat: sic et isti
possumuis. Potestis s P ossumus. Et ille. Calicẽ
quidem meum bibetis: et si modo non potestis.
bibetis: quo modo petro non potes me sequi mͦ
sequeris me postea. Calicem quidem meum
bibetis: sedere aut̃ ad dexteram meam uel
ad sinstram non est meum dare uobis. Quid

Expanded text:
ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, sed convallem prius plorationis ostendit, quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi sum ego? venite qua ego. Quid est, venite qua ego? Per humilitatem. Ego de sublimi descendi, et humiliatus ascendo: vos in terra inveni, et ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, educamini, ferte nidum. Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam quaerentes altitudinem? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi, etiam in hoc superbi: «Possumus.» Quomodo Petrus: «Tecum usque ad mortem.» Fortis vir, donec femina diceret: «Et iste cum illis erat» . Sic et isti: «Possumus. Potestis? Possumus.» Et ille, «Calicem quidem meum bibetis,» etsi modo non potestis, «bibetis:» quomodo Petro, «Non potes me modo sequi; sequeris me postea . Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis» . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Per baritatem inquit. seruite inuicem. S xp̃o
infirinis. Bene xp̃o serius: si seruis quib xp̃c
seruiuit. Donne de illo dictum est. bene ser¬
uentem plurimus : ꝑ ropħa legitur : de nul¬
lo nisi de xp̃o accipi solet. Audiamus tam̃
ꝓprie et in euangłio uocem eius. Quicumq
inquit in uobis maior esse uoluerit: erit¬
ur seruus. Seruum meum te fecit: qui te
suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc no¬
bis: quia uerum dicetis. Audi illum alio
te seruos ur̃os: s in dño ur̃o. P restet nobis
ut bene seruiamus: nam uelimus nolimus
serui sumus. At tamen si uolentes sumus:
non necessitate s Karitate seruimus. Quo¬
dammodo enim quasi suꝑbia seruoꝵ stoma¬
chata uidebatur: cum diceret dñs. erit ur
seruus qui uoluerit in uobis maior eẽ. lam
eium filii tebedei: sedes altissimas require¬
bant. Unus uolebat sedere ad dexteram. al¬
ter ad sinistram: dicentes ꝑ matrem quod

Expanded text:
«Per charitatem,» inquit, «servite invicem.» Sed Christo «Per charitatem,» inquit, «servite invicem.» Sed Christo infirmis. Bene Christo servis, si servis quibus Christus servivit. Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accipi solet. Audiamus tamen proprie et in Evangelio vocem ejus: «Quicumque,» inquit, «in vobis vult major» «esse, erit vester servus.» Servum meum te fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio te servos vestros, sed in Domino vestro. Praestet nobis ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: et tamen si volentes sumus, non necessitate, sed charitate servimus. Quodammodo enim quasi superbia servorum stomachata videbatur, cum diceret Dominus: «Erit vester servus qui voluerit inter vos major esse.» Jam enim filii Zebedaei sedes altissimas quaerebant: unus volebat sedere ad dexteram, alter ad sinistram, dicentes per matrem quod
Abbreviated transcription (Latin):
s tamen reddatꝰ ꝓuincialis annonam. Ut aũt
hinc dicam pocius quia uimenta sunt: boui
trituranti os non infrenabis. Producens in qͥt
fenum iumentis. Et quasi hoc exponens: ad¬
didit. et herbam seruituti hominum. Ne non
intelligeres quod dictum est ꝓducens fynum
iumentis: repeticione exposuit quod p̃misit.
Q uod enim dixit supra fenum: postea herbam
nominauit. Quod aut̃ dixerat uimentis ser¬
uituti hominum: dixit ergo seruituti et non
libertati. Ubi ergo est. uos in libertate uocati
estis: S audi eundem ipsum. Cum eñi liber
sum ex om̃ib: omĩum me seruum feci. ut plu¬
res lucri faciam. Et quib dixit in libertate
uocati estis: Et quid adumxit: Tantum ne li¬
bertatem in ocasionem carns detis: s ꝑ hari¬
tatem seruite inuicem. Quos liberos fecerat
seruos fecit: non condicione seruili. s tamen
xp̃i redemptione: non necessitate. s kearitate

Expanded text:
sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem sed tamen reddat provincialis annonam. Ut autem hinc dicam potius; jumenta sunt: «Bovi trituranti os non infrenabis. Producens,» inquit, «fenum jumentis;» et quasi hoc exponens adjecit, «Et herbam servituti hominum:» ne non intelligeres quod dictum est, «Producens fenum jumentis,» repetitione exposuit quod praemisit. Quod enim dixit supra «fenum,» postea «herbam» nominavit; quod autem dixerat «jumentis,» hoc «servituti hominum» dixit. Ergo servituti, et non libertati. Ubi ergo est, «Vos in libertatem vocati estis?» Sed audi eumdem ipsum: «Cum enim liber sim ex omnibus, omnium servum me feci, ut plures lucrifacerem» . Et quibus dixit, «In libertatem vocati estis?» et quid adjunxit? «Tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per charitatem servite invicem» . Quos liberos fecerat, servos fecit; non conditione, sed tamen Christi redemptione; non necessitate, sed charitate:
Abbreviated transcription (Latin):
tam exercitatus. ut ipsum fenum donaret trȩ.
Ego inquit nullo horum usus sum. Ostendit
sibi deberi. et non accepit: nec condempnauit
eos qui acceꝑunt quod debebatur. Condemp¬
nandi enim erant exigentes in debita. non ac¬
cipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam
mercedem donauit. Non quia tibi alius dona¬
uit non debes alteri: alioquin non eris irriga¬
ta terra que ꝓducit fenum umentis. De fruc¬
tu oꝑum tuorum inquit satiabitur terra:
ꝓducens fenum uimentis. Cu noli eẽ sterilis:
ꝓduc fenum umentis. Si nolunt iumenta
fenum tuum: non te tamen sterilem inueni¬
ant. Accipis spiritalia: redde carnalia. Debita
funt militi: militi reddes. P rouincialis xp̃i
es. Quis militat sius stipendus unquam: Quis
plantat uineam: et de fructu eius non edit .
Quis pascit gregem: et de lacte eorum nõ ꝑcipit:
N on idõ dico ut ista fiant in me. fuit quidam
miles qui etiam ꝓuinciali donaret annonam:

Expanded text:
tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. tam exercitatus, ut ipsum fenum donaret terrae. «Ego,» inquit, «nullius horum usus sum.» Ostendit sibi deberi, et non accepit; nec condemnavit eos qui acceperunt quod debebatur. Condemnandi enim erant exigentes indebita, non accipientes mercedem suam: ille tamen et ipsam mercedem suam donavit. Non quia alius tibi donavit, non debes alteri; alioquin non eris irrigata terra quae producit fenum jumentis. «De fructu operum tuorum,» inquit, «satiatibur terra: producens fenum jumentis.» Tu noli esse sterilis, produc fenum jumentis: si nolunt jumenta fenum tuum, non te tamen sterilem inveniant. Accipis spiritualia, redde carnalia: debita sunt militi, militi reddis; provincialis Christi es. «Quis militat suis stipendiis unquam? quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? quis pascit gregem, et de lacte ejus non percipit?» Non ideo dico, ut ista fiant in me. Fuit quidam miles qui etiam provinciali donaret annonam:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓducit terra fenum uimentis: Quia dñs cons¬
tituit: ut qui euangłium annuntiant de euã¬
glio uiuant. Misit predicatores: et ait illis
Omnia que ab ipsis apponuntur uobis: mandu¬
cate. dignus est enim oꝑauis mercede sua
Cum enim dixisset que apponuntur uobis man¬
ducate: ne illi dicerent impbi erimus ad men¬
sas alienas. indigebimus. ius nos uta esses frooi¬
tosos: non inquit non est donatio ila eorum.
s ur̃a merces. S cuiꝰ rei merces. Qiuid dant¬
& uid accipiunt: Dant spiritalia: accipiunt car¬
nalia. Dant aurum: accipiunt fęnuum. Smagr
enim caro fenum: et claritas carnis ut fios fero
mĩa tempor alia que dibi suꝑpfitunt e recm¬
dant: fenum iuimentorum est. Quare: Qua
carnalia sunt. Audi quoꝵ iumentoꝵ sit fenum.
Si nos uobis spiritalia seminauimus: magnum
est si ur̃a carnalia metamus: hoc apłs dixit.
Talis annuntiator. tam laboriosus. tam impiger.

Expanded text:
producit terra fenum jumentis? Quia «Dominus consproducit terra fenum jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas cum indigebimus, vis nos ita esse frontosos? Non, inquit, non est illa donatio eorum, sed vestra merces. Cujus rei merces? Quid dant? quid accipiunt? Dant spiritualia, accipiunt carnalia; dant aurum, accipiunt fenum. «Omnis enim caro fenum, et claritas carnis ut flos feni» . Omnia temporalia quae tibi superfluunt et redundant, fenum jumentorum est. Quare? Quia carnalia sunt. Audi quorum jumentorum sit fenum. «Si nos vobis spiritualia, seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus?» Hoc Apostolus dixit, talis annuntiator tam laboriosus, tam impiger,
Abbreviated transcription (Latin):
dñm: et laudemus eum qui rigat montes de
suꝑioribus suis. Inde uemiet rigatio ad terram:
inde enim et humilia satiabuntur. Seqr̃ eñi.
De fructu oꝑum tuorum satiabitur terra. Quid
est de fructu oꝑum tuorum: Nemo glorietur
in oꝑibus sius: s qui gloriatur in dño glorietur.
Gr̃a tua satiatur: cum satiatur. Non dicat meri¬
tis sius datam głam fusse. Si gr̃ã dicitur: gratis
datr. Si oꝑib redditur: merces redditur. Gra¬
tis ergo accipe: quia impius iustificaris. De
fructu oꝑum tuorum: satiabitur terra. Pro¬
ducens fenum uimentis: et herbam seruitu¬
ti hominum. Uerum est. uideo. agnoseo crea¬
turam: ꝑducit terra fęnum umentis: et her¬
bam seruituti hominum. S iudeo et alia ui¬
menta dñi: que significantur cum dicitur. bo¬
iu trituranti os non infrenabis. Dicit eñi ipsũ
umentum. Punquid de bobus ꝑtinet ad dm̃
P ropter nos eigo scriptura dicit. Quomodo eigo

Expanded text:
Dominum, et laudemus eum qui rigat montes de Dominum, et laudemus eum qui rigat montes de superioribus suis. Inde veniet irrigatio ad terram, inde et humilia satiabuntur: sequitur enim, «De fructu operum tuorum satiabitur terra.» Quid est, «De fructu operum tuorum?» Nemo glorietur in operibus suis; sed qui gloriatur, in Domino glorietur . Gratia tua satiatur, cum satiatur: non dicat meritis suis datam gratiam fuisse. Si gratia dicitur, gratis datur: si operibus redditur, merces redditur . Gratis ergo accipe, quia impius justificaris. «De fructu operum tuorum satiabitur terra.tuti hominum.» Verum est, video, agnosco creaturam: producit terra fenum jumentis, et herbam servituti hominum. Sed video et alia jumenta Domini, quae significantur, cum dicitur, «Bovi trituranti os non infrenabis:» dicit enim ipsum jumentum, «Numquid de bobus pertinet ad Deum?» Propter nos ergo Scriptura dicit. Quomodo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑioribus. et effiuere ĩ inferioribus. Audi hoc et
in uno loco. Siue inquit mente excessimus dõ:
siue temꝑantes sumus uobis. Quod ait mente
excessimus: uos capere non potestis. Erossinus
enim omĩa ista carnalia: uos adhue ciruales
estis. Deo ergo mente et cessimus. Et quod uide¬
mus cum mente excedimus: ffari ñ possumius.
I bi enim audunt in effabilia uerba que non licet
homun ioqui. Quid ergo inquiuint illi carnales.
ii lepores nos non rigamure ad nos nichil pue¬
niete:. Et quomodo emutit fontes in conuallib s
Etquomodo in medio montium ꝑtransibunt aq̃
Aahoc ergo ꝑtinet: siue temperantes sumus uob̾.
Uude hoc : quem unitamur: karitas inquit xp̃i
compellit nos. Tu particeps uerbi. et si hodie
spiritalis heri carnalis. ad carnales de dignaris
descendere: cum ipsum uerbum caro factum
sit ut habitaret in nobis: Benedicamus ergo

Expanded text:
superioribus, et effluere in inferioribus. Audi hoc et superioribus, et effluere in inferioribus. Audi hoc et in uno loco: «Sive,» inquit, «mente excessimus Deo, sivi temperantes sumus vobis.» Quod ait, «mente excessimus;» vos capere non potestis: excessimus enim omnia ista carnalia, vos adhuc carnales estis. Deo ergo mente excessimus; et quod videmus cum mente excedimus, effari non possumus: ibi enim «audivit ineffabilia verba, quae non licet homini loqui» . Quid ergo, inquiunt illi carnales, illi lepores, nos non irrigabimur? ad nos nihil perveniet? Et quomodo emittit fontes in convallibus? et quomodo in medio montium pertransibunt aquae? Ad hoc ergo pertinet, «Sive temperantes sumus vobis.» Unde hoc? quem imitamur? «Charitas,» inquit, «Christi compellit nos» . Tu particeps Verbi, etsi hodie spiritualis, heri carnalis, ad carnales dedignaris descendere, cum ipsum Verbum caro factum sit, ut habitaret in vobis . 8. Benedicamus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
R igins iontes de suꝑiorib sits. Modo si ad nos
ienerit gentilis homo ncireumcisus credituris
rp̃o. da intis ei buptisium: nec reuoxamus ad
słi oꝑ a legis. Et si nos interroget uideus quare
damus uocem nr̃am. Ilia aut̃ petra ipse petrus
mons magnus quando orabat. et illum ipsum
indebat: de suꝑiorib rigalatur. Paulus apłs
dicit genti. Si circueidamini xp̃c uobis inchil
ꝓderitꝰ. dicit hoc paulus tanquam mons: inde
nos dicimus sonantes de petra. Riget dñs ipsa
as suꝑiorso suis ut fueret aqua in conualle: cla¬
mauit. Saule satle quid̾ ine ꝑsequeriss Non ei
legit ꝓpħam: nõn ei logit alterum apłm. Omĩa eni
ista contempneret mons magnus. Rigauit illũ
de suꝑioribus siuis. Et statim rigatus et inanare
iam uolensr dñe ait quid me iubes facere : Aeci¬
pe illum montem uł petram. unde possĩ dare
uocem tuam: accipe illum: et uide rigaa de

Expanded text:
«Rigans montes de superioribus suis.» Modo si ad nos «Rigans montes de superioribus suis.» Modo si ad nos venerit homo gentilis incircumcisus, crediturus Christo, damus ei Baptismum, nec revocamus ad illa opera Legis. Et si nos interroget Judaeus quare damus vocem nostram. Illa autem petra, ipse Petrus mons magnus, quando orabat et illum visum videbat, de superioribus rigabatur. Paulus apostolus dicit Gentibus: «Si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit» . Dicit hoc Paulus, tanquam mons: inde nos dicimus, sonantes de petra. Riget Dominus ipsam de superioribus suis ut flueret aqua in convalle, clamavit: «Saule, Saule quid me persequeris?» Non ei legit prophetam, non ei legit alterum apostolum; omnia enim ista contemneret mons magnus: rigavit illum de superioribus suis; et statim rigatus et manare jam volens: «Domine,» ait, «quid me jubes facere» ? Accipe illum montem vel petram, unde possis dare vocem tuam; accipe illum, et vide rigari de
Abbreviated transcription (Latin):
mean. Q uid michi unus quisq ur̃m debet
dicer Quid debet dicere ille quisic instrue¬
tus est Siquis uobis euangelitauerit preter¬
qu ont qͥ od accpistis : auiisiema sit.Qiuid mn
dicis de platone et de cicerono et de uirgilio: ha¬
bes ante te petras montium: de medio pettarum
michi da uecem tuam. De mehio petrrum da¬
bunt uocem suam. Audiantur quia peire audi¬
untur: audientur quia et in illis multis perris
petra auditur. Petra enim erat xp̃c. Auchantut
ciro libentor: de medio perrarum dantes uocẽ
suam. Hichil onuim suauius: tali uoce alitum.
Ille sonant: et petre resonant. Sonant illi : dis¬
putant spiritales. Resonant petre testimonia:
respondent scripture. Eece inde uolatilia: de
medio petrarum dant uocem suam. Habitant
enim in montib. Ipsi montes. et illę petrȩ. ĩnde
habent uocem. Ut enim rigemur scripturis: con¬
fugunus ad apłm paulum. Ine unde habet:
Consuginius ad ysaiam. Usuias unde : audi unde.

Expanded text:
meam. Quid mihi unusquisque vestrum debet meam. Quid mihi unusquisque vestrum debet dicere? quid debet dicere ille qui sic instructus est? «Si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Quid mihi dicis de Platone, et de Cicerone, et de Virgilio? Habes ante te petras montium, de medio petrarum mihi da vocem tuam. «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Audiantur qui a petra audiunt: audiantur, quia et in illis multis petris petra auditur: «Petra enim erat Christus» . Audiantur ergo libenter, de medio petrarum dantes vocem suam, Nihil suavius tali voce alitum. Illae sonant, et petrae resonant: sonant illae, disputant spirituales; resonant petrae, testimonia respondent Scripturae. Ecce inde volatilia de medio petrarum dant vocem suam; habitant enim in montibus. 7. «vers.» 13. Ipsi montes et illae petrae unde habent vocem? Ut enim rigemur Scripturis, confugimus ad apostolum Paulum. Ille unde habet? Confugimus ad Isaiam. Isaias unde? Audi unde:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aget caminus. Alios in sinistram separabit:
lios in dexteram quodam modo eliquabit.
Aues aut̃ non diusit. S aues iudeant. si aues
tales funt que suꝑ montes illos in habitent.
Non debent sequi altitudinem cordis fui. De ali¬
quib dr̃ posuerunt in cęlum os suum. Ne
uentis tollantur: in montib requescant. habẽt
auctoritatem scoꝵ: requiescant in montib.
quia in montib petras inueniunt firmam̃ta
quedam preceptorum. Sieut enim una illa
petra xp̃c uerbum di: sic malte uerba dei
mults potre. Et istȩ petrȩ in iontib: inde
aues ibi habitantes. Suꝑ illos uolatilia cęli in¬
habitabunt. S noli putare: quia ista uolati¬
la celi auctoritatem suam secuntur. Uide qͥd
dicat psalmus. De medio petrarum dabunt
uocem suam. Modo sidicam uobis credite:
hoc emm dixit cicero. hoc dixit plato. hoc di¬
xit pytagoras: qͥsur̃m nõ irridebit me: Ego
emm auis. quȩ non de petca emitto uocem

Expanded text:
Hoc aget caminus; alios in sinistram separabit, Hoc aget caminus; alios in sinistram separabit, alios in dextram quodammodo eliquabit. «Aves autem non divisit.» Sed aves videant, si aves tales sunt quae super montes illos inhabitent; non debent sequi altitudinem cordis sui, de qualibus dicitur: «Posuerunt in coelum os suum» . Ne a ventis tollantur, in montibus requiescant. Habent auctoritatem sanctorum, requiescant in montibus,quia in montibus petras inveniunt, firmamenta quaedam praeceptorum. Sicut enim una illa petra, Christus Verbum Dei; sic multa verba Dei, multae petrae, et istae petrae in montibus. Vide aves ibi habitantes: «Super illos volatilia coeli inhabitabunt.» 6. Sed noli putare quia ista volatilia coeli auctoritatem suam sequuntur; vide quid dicat Psalmus: «De medio petrarum dabunt vocem suam.» Modo si dicam vobis, Credite, hoc enim dixit Cicero, hoc dixit Plato, hoc dixit Pythagoras; quis vestrum non irridebit me? Ero enim avis, quae non de petra emitto vocem
Abbreviated transcription (Latin):
sum pauli. ego aut̃ apollo ego uero cephe. nõne
carnales esti ⁊ et scãm hominem ambulatis:
Rogo uos fr̃s audite et ꝓficite: ercutite uos de lo¬
co carnalie ꝑgite in turturem et columbam. Aues
enim non duusit. S quieu mꝙ talis ꝑmanserit.
et scdm quendam modum iuitȩ aptum carna¬
lib. et degreruo acccłiȩ non recesserit : et non
fuerit seductus ab heteticis. ut ex contraria parte
diudatur: ueniet caminus. et ad dexteram pone¬
tur. Sine camins non poterit. S si caminum
pati non uult/ pergar in turturem et columbã.
Qui potest capere capiat. Si aut̃. non sic erit: et
edificauerit suꝑ fundamentum ligna fenum
stipulam. id est amores scłates fundamento fi¬
dei suȩ suꝑ edificauerit: tamensi in fundamẽ¬
to sit xpc ut primum locum ipse habeat in
corde. et ei nchil omnino ante ponatur: portã¬
tur et tales. tolerantur et tales. Ueniet cami¬
nus: incendet ligna fenum stipulam. Ipse aut̃
inquit saluus erit: sic tamen tanquam ꝑignẽ

Expanded text:
sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae; nonne carnalis estis, et secundum hominem ambulatis?» Rogo vos, fratres, audite, et proficite; excutite vos de loco carnali, pergite in turturem et columbam: «Aves» enim «non divisit.» Sed quicumque talis permanserit, et secundum quemdam modum vitae aptum carnalibus, et de gremio Ecclesiae non recesserit, et non fuerit seductus ab haereticis, ut ex contraria parte dividatur; veniet caminus, et ad dextram poni sine camino non poterit. Sed si caminum pati non vult, pergat in turturem et columbam. Qui potest capere, capiat. Si autem non sic erit, et «aedificaverit super fundamentum ligna, fenum, stipulam,» id est, amores saeculares fundamento fidei suae superaedificaverit; tamen si in fundamento sit Christus, ut primum locum ipse habeat in corde, et ei nihil omnino anteponatur; portantur et tales, tolerantur et tales: veniet caminus, incendet ligna, fenum, stipulam: «Ipse autem,» inquit, «salvus erit, sic tamen quasi per ignem» .
Abbreviated transcription (Latin):
est terra creatura xp̃i. Et quomodo: Quomͦ
udebimus: Qͥa emim ñ a patre ꝑfilium creatũ
est: Quicquid ambulat et repit in terris quic¬
quid natat in aquis. quicquid uolat in aere.
quicquid in celo circum agitur: quantomagis
terra: Totus mundus creatura dĩ est. S nescio
quid hic significat de quadam creatura noua:
uetera transierunt: ecce facta sunt omĩa noua
O mĩa aut̃ ex dõ. Noua creatura que facta est:
O m̃s oredentes in xp̃m: exuentes se ueterem
hominem et induentes nouum. Repleta est
terra creatura tua. In uno loco terrę crucifixꝰ
erat: in uno loco exiguo cecidit granum illud
in terra. et mortificatum est: s magnum fruc¬
tum attulit. Singularis eras dñe iħu: donec
transires. Agnosco in alio psalmo uocem tuam
qua dixisti: singłaris sum ego donec transeam.
S ingłaris ergo eras donec transires: sigularis
eras cum agnoiusti occasum tuun: s ab occasu
in ortum transisti. Ortus es: splendiusti. Clari¬

Expanded text:
est terra creatura Christi. Et quomodo? Quomodo videmus: quid enim non a Patre per Filium creatum est? Quidquid ambulat et repit in terris, quidquid natat in aquis, quidquid volat in aere, quidquid in coelo circumagitur, quanto magis terra, totus mundus creatura Dei est. Sed nescio quid hic significat de quadam creatura nova, vetera transierunt; ecce facta sunt sunt omnia» «nova: omnia autem ex Deo» . Nova creatura quae facta est, omnes credentes in Christum, exuentes se veterem hominem, et induentes novum . «Repleta est terra creatura tua.» In uno loco terrae crucifixus erat, in uno exiguo loco cecidit granum illud in terram, et mortificatum est; sed magnum fructum attulit. Singularis eras, Domine Jesu, donec transires; agnosco in alio psalmo vocem tuam, qua dixisti: «Singularis ego sum, donec transeam» . Singularis ergo eras, donec transires; singularis eras, cum agnovisti occassum tuum: sed ab occasu in ortum transisti. Ortus es, splenduisti, clari
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Uidemus aues istas in habitare suꝑ mõtes.
s multe earum habitant in campis. multe picõ¬
uallib: multe in nemorib. multę in ortis: non
om̃s suꝑ montes. Sunt quedam uolatilia. que
non habitant nisi suꝑ montes. Spiritales quas¬
dam aninias significat hoc nomen uolatilia.
spiritalia corda sunt: aere libero ꝑfruuntur
gaudent serenitate celi auesistę. s tamen pas¬
tus earum in montib illic inhabitabunt Nos¬
tis montes: iani tractati sunt. Montes ꝓpħe¬

Expanded text:
bunt. Videmus aves istas habitare super montes: bunt. Videmus aves istas habitare super montes: sed multae earum habitant in campis, multae in convallibus, multae in nemoribus, multae in hortis, non omnes super montes. Sunt quaedam volatilia quae non habitant nisi super montes. Spirituales quasdam animas significat hoc nomen: volatilia, spiritualia corda sunt, quae aere libero perfruuntur. Gaudent serenitate coeli aves istae: sed tamen pastus earum in montibus; illic inhabitabunt. Nostis montes; jam tractati sunt. Montes P
Abbreviated transcription (Latin):
es solutus ab urore. Habes ibi quod et lepus bi¬
bas. Et si acceꝑis uxorem non peccasti. discipuli
aut̃ cum audirent dictum a dño non licere
ullomodo preter fornicationis causam disiungi
coniuigia: ñ talis est inquiunt causa cum urore.
non expedit ducere. Et dñs. Non om̃s capiunt
uerbum hoc. Nam uerum dicitis: quia si talis ẽ.
causa cum uxore. non expedit ducere. S nun¬
quid soli onagri bibituri sunt: Non om̃s capi¬
unt uerbum hoc. Multi non capiurt. Et qui st̃
qui capiunt: Suscipient onagri in sitim suã.
Q uid est suscipient onagri in sitim suam: Qui
texnone sua psalmus: suꝑ illos uolatilia cęli in¬
habitabunt. Super quos: Suꝑ onagros: an
pocius suꝑ montes: Illuc enim sensus iste diri¬
tes: quia hoc est etiam hiuc sinule creature. Su¬
per montes possunt habitare uolatilia: non suꝑ
onagros. Non hoc intelligetomus. nisi necessitas
cegeret. Suꝑ montes ergo uolatilia celi uihabita¬

Expanded text:
et solutus ab uxore, habes ibi quod et lepus biet solutus ab uxore, habes ibi quod et lepus bibas: et si acceperis uxorem, non peccasti. Discipuli autem cum audirent dictum a Domino, non licere ullo modo praeter causam fornicationis disjungi conjugia: «Si talis est,» inquiunt, «causa cum uxore, non expedit ducere.» Et Dominus: «Non omnes capiunt verbum hoc» . Nam verum dicitis, quia si talis est causa cum uxore, non expedit ducere; sed numquid soli onagri bibituri sunt? Non omnes capiunt verbum hoc, multi non capiunt. Et qui sunt qui capiunt? «Suscipient onagri in sitim suam.» Quid est, «Suscipient onagri in sitim suam? Qui textione sua Psalmus: «Super illos volatilia coeli inhabitabunt.» Super quos? super onagros, an potius super montes? Illinc enim sensus iste dirites, quia hoc est etiam huic simile creaturae. Super montes possunt habitare volatilia, super onagros non: hoc intelligeet. Super montes ergo volatilia coeli inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
eu sonuit. in principio fecit ds̃ celum et t̾ram:
et non ausus est bibere cui sonet psalmus. et di¬
cat multum est ame. Ecce modo quod sonat
psalmus: certe occulta sunt nusteria. Camen
ita sonat ut et pueros audire delectet: et impe¬
riti accedant ad bibendum: et satiati ruetent
in psallendo. Bibunt ergo minores bestiȩ et ma¬
iores: s capatius maiores. quia suscipiunt onagri
minores. Dictum est aut̃ dño. Licet dinuttere
uxorem onini excausa: Prohibuit dñs: et dixit
non licere. Non scitis inquit. quia ds̃ ab inicio¬
creauit masculum et feminam: Quod ds̃ con¬
iunxit: homo non separet. Deinde aldidit. Qui
dimiserit uxorem suam excepta causa fornicati¬
onis: facit eam mechari. Et si aliam duxerit:
mechatur. Confiriat cõmpedem. Hoc expedit
colligato prius agere: ne ligaretur. Alligatus es
urori: ne quesieris solutionem. Solutus es ab uro¬
re: ne quesieris uxorem. S non es onager: non¬

Expanded text:
ui sonuit, «In principio fecit Deus coelum et terram» ui sonuit, «In principio fecit Deus coelum et terram» , et non ausus est bibere? Cui sonat Psalmus et dicat: Multum est ad me? Ecce modo quod sonat Psalmus, certe occulta sunt mysteria; tamen ita sonat, ut et pueros audire delectet, et imperiti accedant ad bibendum, et satiati ructent in psallendo. Bibunt ergo minores bestiae et majores; sed capacius majores, quia «suscipient onagri minores. Dictum est autem Domino: «Si licet dimittere uxorem ex omni causa?» Prohibuit Dominus, et dixit non licere. «Non scitis,» inquit, «quia Deus ab initio masculum et feminam fecit? Quod Deus conjunxit, homo non separet.» Deinde addidit: «Qui dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari; et si aliam duxerit, moechatur .» Confirmavit compedem: hoc expedit colligato; prius ageret ne ligaretur. «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem. Solutus es ab uxore? ne quaesieris uxorem» . Si nondum es onager,
Abbreviated transcription (Latin):
bebant gentes uigum legis. Uiuebant multe
gentos morib suis. suꝑba iactancia uagantes:
tanquam in deserto. Et qmis. quidem bestie
ita: s onagri positi funt ad significationem mag¬
nitudinis. Potabunt et ipsi in sitim suam. flu¬
unt enim et ille aquę: inde bibit lepus. inde
onager. Lepus paruus: et onager magnus. Le¬
pus timidus: et onager firus. Urerq inde bi¬
bit: s quisq in sitm suam. Non dicit aqua le¬
pori sufficio. et repellit onagrum: neq hoc di¬
cit Mager accedat. lepus si a esserit rapiatur.
C am sideliter et pacienter fluit ut sic onagrum.
sacict ne leporem terreat. Sona strepitus uocis
tulliane: cicero legitur: aliquis liber est. dialogus
cius est. siue ipsiãs siue platonis. siue cuiuscumq
talium. Audiunt imꝑm infirmi: minoris cordis.
Quis audet illuc aspirare: Strepitus aque et for¬
te turbate. certe tamentam rapaciter fluẽtis ut
aminal timidum non andeat accedere et bibere. ⁊¬

Expanded text:
bebant Gentes jugum Legis; vivebant multae bebant Gentes jugum Legis; vivebant multae gentes moribus suis, superba jactantia vagantes, tanquam in deserto. Et omnes quidem bestiae ita, sed onagri positi sunt ad significationem magnitudinis. Potabunt et ipsi in sitim suam; fluunt enim et illis aquae. Inde bibit lepus, inde onager: lepus parvus, et onager magnus; lepus timidus, et onager ferus; uterque inde bibit, sed quisque «in sitim suam.» Non dicit aqua, Lepori sufficio, et repellit onagrum: neque hoc dicit, Onager accedat, lepus si accesserit, rapietur. Tam fideliter et temperate fluit, ut sic onagrum satiet, ne leporem terreat. Sonat strepitus vocis Tullianae, Cicero legitur, aliquis liber est, dialogus ejus est, sive ipsius, sive Platonis, seu cujuscumque talium: audiunt imperiti, infirmi minoris cordis; quis audet illuc aspirare? Strepitus aquae, et forte turbatae; certe tamen tam rapaciter fluentis, ut animal timidum non audeat accedere et bibere. C
Abbreviated transcription (Latin):
mus et studemius ad patriam uenerimus: ibi
contemplabunur quod semꝑ laudabimus. Nec
illud deficiet quod nobis presto est: nec nosqͥ
friumur. Nec fastidiet qui manducabit: nec
deficiet quod manducabit. Magna illa et mi¬
ra contemplatio erit. Et quis de illa digne dic̃
isto tempore: cum inter montes fluunt aques
Interim engo fluant aquę inter montes: et ꝑ¬
transeant. Cum ꝑtranseunt aque bibitur in
ꝑegrinatione: ne siti in uia deficiamus. Pota¬
bunt om̃s bestie silue. Inde uenistis: de silua
collecti estis. Et qualis silua : Hullus hominũ
ibi transiebat:. qui nullus ꝓpła illuc missus
erat. S adaream eo istruendam concisa sunt
ligna de silius. Inde ligna. inde bestie: inde
uenistis. E rgo bibite. Potabunt om̃s bestiȩ
silue. suscipient onagri in siti sua. Onagros:
magnas quadam bestias dicit. Quis etum nes¬
ciationa gros dict agrostes asinos: Magnosergo
quosdlam dicit indomitos. Nullum enim ha¬

Expanded text:
mus, et studemus, ad patriam venerimus, ibi mus, et studemus, ad patriam venerimus, ibi contemplabimur quod semper laudabimus: nec illud deficiet quod nobis praesto est, nec nos qui fruimur; nec fastidiet qui manducabit, nec deficiet quod manducabit. Magna illa et mira contemplatio erit. Et quis de illa digne dicit isto tempore, cum inter montes fluunt aquae? Interim ergo fluant aquae inter montes, et pertranseant: cum pertranseunt aquae, bibitur in peregrinatione, ne siti in via deficiamus. «Potabunt omnes bestiae silvae.» Inde venistis, de silva collecti estis. Et quali silva? Nullus hominum ibi transibat, quia nullus propheta illuc missus erat. Sed ad arcam construendam concisa sunt ligna de silvis: inde ligna, inde bestiae, inde venistis. Ergo bibite. «Potabunt omnes bestiae silvae.» 4. «Suscipient onagri in sitim suam.» Onagros magnas quasdam bestias dicit. Quis enim nesciat onagros dici agrestes asinos? Magnos ergo quosdam dicit indomitos. Nullum enim ha
Abbreviated transcription (Latin):
collauda dm̃ tuum syon qm̃ confortauit uec¬
tes portarum tuarum: iam confirmatis uectib.
et clausa ciuitate. unde ut iam pridem. diximꝰ
nemo exit amicus. et quo nemo intrat inuimi¬
cus. quod codex ibi nobis legendus est: aut
tractandus sermo quemadmodum uobis mo¬
do tractatur. Ideo modo tractatur: ut ibi te¬
neatur. Ideo modo ꝑ sillabas diuiditur: ut ibi
totus aiq niteger coi templetur: Hon tibi de¬
erit uerbum di: s tamen non ꝑ literas. non
ꝑ sonos non ꝑ codices. non ꝑlectorem. non per
tractatorem. Quomodo ergo: Sicut in prin¬
cipis erat uerbum: et uerbum erat apud dm̃
et ds̃ erat uerbum. Non enim sic ad nos uenit.
ut inde discederet: quia in hoc mundo erat.
et mundus ꝑ ipsum factus est. Cale uerbum
contemplaturi sumus. Apparehit eium ds̃ deo¬
rum in syon. S hoc quando: Post peregrina.¬
uonem finite ue. si tamen post finitam uiam
non uidici trademur. ut uidex mitat in
carcerem. S si finita uia sicut sꝑamus et obta¬

Expanded text:
lauda Deum tuum, Sion; quoniam confirmavit vectes portarum tuarum» , jam confirmatis vectibus et clausa civitate, unde, ut jampridem diximus, nemo exit amicus, et quo nemo intrat inimicus; quod codex ibi nobis legendus est, aut tractandus sermo, quemadmodum vobis modo tractatur. Ideo modo tractatur, ut ibi teneatur; ideo modo per syllabas dividitur, ut ibi totus atque integer contempletur. Non ibi deerit verbum Dei; sed tamen non per litteras, non per sonos, non per codices, non per lectorem, non per tractatorem. Quomodo ergo? Sicut «in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum.» Non enim sic ad nos venit, ut inde discederet; quia «in hoc mundo erat, et mundus per eum factus est» . Tale verbum contemplaturi sumus. «Apparebit» enim «Deus deorum in Sion» . Sed hoc quando? Post peregrinationem finita via; si tamen post finitam viam non judici tradamur, ut judex mittat in carcerem. Sed si finita via, sicut speramus, et opta
Abbreviated transcription (Latin):
deficiunt: in se tenent. Si erit ibi inquit filius
pacis: requiescet suꝑ eum pax uĩa. Si quominus.
reuertetur ad uos. Non est filius pacis: diudi
uoluit: reuertetur ad te pax tua. Quia aues nõ
duusit: ueniet et caminus. Ham consedit ibi
abraham usq ad uesꝑam: et uenit magnus ter¬
ror diei uidicii. Uesꝑa enim illa finis scłi. et ca¬
minus ille ueniens dies uidicii. dnusit inter.
media illa que diusa erant etiam caminus: sic
inter media transiut. Caminus alia indextera:
alia in finistram separauit. Sunt ergo quidam
carnales. et tamen acccłie grenno continentur:
uiuentes scãm quendam modum siuime. quib.
timemus ne seducantut ab hereticis. Quam diu
enim carnales sunt: diusibiles sunt. Aues quir¬
pe non duusit. Carnales diuichuntur. Non potu
uobis loqui quasi spiritalib s quasi carnabibi¬

Expanded text:
deficiunt, in se tenent. «Si erit ibi,» inquit, «filius deficiunt, in se tenent. «Si erit ibi,» inquit, «filius pacis, requiescet super eum pax vestra; si quo minus, ad vos revertetur» . Non est filius pacis, dividi voluit, revertetur ad te pax tua; quia aves non divisit. Veniet et caminus: nam consedit ibi Abraham usque ad vesperam, et venit magnus terror diei judicii. Vespera enim illa finis est saeculi; et caminus ille, veniens dies judicii. Divisit inter media illa quae divisa erant, etiam caminus . Si inter media transiit caminus, alia in dextram, alia in sinistram separavit. Sunt ergo quidam carnales, et tamen Ecclesiae gremio continentur, viventes secundum quemdam modum suum, quibus timemus ne seducantur ab haereticis: quamdiu enim carnales sunt, divisibiles sunt. «Aves» quippe «non divisit;» carnales dividuntur. «Non potui loqui vobis quasi spirit