comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
detur in iemissionem prccatorum. Iste est calix de quo in ꝓphe¬
ia legimius.Calicem salutaris accipiam. & nomen domĩ inuo¬
cabo. Et alibi.Calix tuus inebrians qm praeclarus est. Si enim
panis qui de caelo descendit: corpus est domini: Et uinũ quod
discipulis dedit:sanguis illius est noui testamenti:qui effus
est in remissionem peccatorum:uidaicas fabulas repellamus.
& ascendamus cum domino cenaculum magnũ stratũ atq
mundatum. & accipiamus ab co rursum calicem noui testam̃¬
ti. ibiq cum eo pasca celebrantes:inebriemut ab eo uino sob̃c¬
tatis. Non est enim regnum dei cibus & potus: Sed iustitia &
gaudcum.& pax in spiritu sancto. Nec moyses dedit uobis
panem uerum:sed dominus hiesus ipse conuiua & cõuiuũ.
ipse comedens & qui comeditur.Illuis hibimus sanguie
& sine ipõ potare: non possumus. & quottidie in sacrificiis es'
de genimine uitis uerȩ: & uinea sorethi quae interpretatur e¬

Expanded text:
detur in remissionem peccatorum. iste est calix, de quo in prophedetur in remissionem peccatorum. iste est calix, de quo in propheta legimus: calicem salutaris accipiam et nomen domini inuocabo, et alibi: calix meus inebrians quam praeclarus est! si enim panis, qui de caelo descendit, corpus est domini et uinum, quod discipulis dedit, sanguis illius est noui testamenti, qui effusus est in remissionem omnium peccatorum, Iudaicas fabulas repellamus et ascendamus cum domino cenaculum magnum, stratum atque mundatum et accipiamus ab eo sursum calicem noui testamenti ibique cum eo pascha celebrantes inebriemur uino sobrietatis. non est enim regnum dei cibus et potus, sed iustitia et gaudium et pax in spiritu sancto. nec Moyses dedit nobis panem uerum, sed dominus Iesus, ipse conuiua et conuiuium, ipse comedens et qui comeditur. illius bibimus sanguinem et sine ipso potare non possumus et cotidie in sacrificiis eius de genimine uitis uerae et uineae Sorech, quae interpretatur \'e
Abbreviated transcription (Latin):
non date. Quanꝗͣ ei qui cupit esse perfectus: pñs paupertas
futuris duutiis compensanda sit. Quomido aũt uidua uuẽ
debtat. breui sermone apłus comprehendit dicens. Quae in
delitiis est uiuens mortua est. Et in duobus libellis.quos ad
furiam & saluinam scripsimus: plenius dictum putamus.
¶Questio scđa: quid sit quod in matheo scciptum est. Dico
autem uobis: non bibam ammodo de hoc genimine uitis:
usq in diem illum: quo bibam illud nouum uobiscũ in re¬
gno pris mei. Ex hoc loco quidam mille annorũ fabulara
turum uinum: quod ex illo temport usq ad cõsumationem
sȩculi non biberit. Nos autem audiamus. Panem quẽ fre¬
git dominus deditq discipulis: esse corpus dnĩ saluatoris.¬
ipõ dicenit ad cos. accipite & comedite. hoc est corpus meum
& calicem illum esse: de quo iterum locutus est. Bibite ex hoc os
hec est enim calix meus noui testamenti. qui pro multis effũ¬

Expanded text:
non dare, quamquam ei, qui cupiat esse perfectus, praesens paupertas non dare, quamquam ei, qui cupiat esse perfectus, praesens paupertas futuris diuitiis conpensanda sit. quomodo autem uidua uiuere debeat, breui sermone apostolus conprehendit dicens: quae in deliciis est, uiuens mortua est et nos in duobus libellis, quos ad Furiam et Saluinam scripsimus, plenius dictum putamus. Quid sit, quod in Matheo scriptum est: dico autem uobis: non bibam a modo de hoc gusque in diem illum, quo bibam illud novum vobiscum in regno Patris mei . Ex hoc lturum uinum, quod ex illo tempore usque ad consummationem mundi non biberit. nos autem audiamus panem, quem fregit dominus deditque discipulis, esse corpus domini saluatorisdicente ad eos: accipite et comedite, hoc est corpus meum; et calicem illum esse, de quo iterum locutus est: Bibite ex hoc omnes; hic est enim sanguis meus noui testamenti, qui pro multis effun
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Unde inquit dominus. Qui habrt duas tunicas: det
alteram non habenti.Quid si sq̇thi& frigora sint & alpinae ni¬
ues: quae non duab & tribus tunicis. sed uix pecudũ pelli¬
bus repelluntur: Quicquid ergo corpori nrõ sufficere potest. &
humanȩ succurrert imbecillitͦati: quos nudoᷤ natura profu¬
dit: hoc una appellanda est cunica Et quicquid in pñtib alim̃¬
tis nitessatium est: hoc unius diei uictus appellatur. Unde
scriptum est: ne cogitetis de crastino: hoc est de futuro tẽpore.
Et apłus.habentes inquit uictum & uestitum: his contenti sums.
Si plus habes qm̃ tibi ad uictum uestimentumq necessariũ
apostoli meruere sententiam. quia sua timidi teseruarunt.
Ergo ne inquies puniendus est:qui sua non dederit: Miniẽ.
Punutt sunt: quia mentiri uoluerunt spiritui scõ. & tescruã¬
tes necessaria uictui suo: quasi perfecte scͥculo tenũtiantes:
uanam gloriam sectabantur.Alioquin licet libere date uel

Expanded text:
tum . Unde inquit Dominus: Qui habet duas tunicas, det tum . Unde inquit Dominus: Qui habet duas tunicas, det alteram non habenti . Quid si Scythiae frigora sint, et Alpinae nives, quae non duabus, et tribus tunicis, sed vix pecudum pellibus repelluntur? Quidquid ergo corpori nostro sufficere potest, et humanae succurrere imbecillitati, quos nudos natura profudit, hoc una appellanda est tunica; et quidquid in praesentibus alimentis necessarium est, hoc unius diei victus appellatur. Unde praeceptum est: Non cogitetis de crastino , hoc est de futuro tempore. Et Apostolus, Habentes, inquit, victum, et vestitum, his contenti simus . Si plus habes, quam tibi ad victum vestitumque necessarium Apostoli meruere sententiam, quia sua timide reservarunt . Ergone, inquies, puniendupuniti sunt, quia mentiri uoluerunt spiritui sancto et reseruantes necessaria uictui suo quasi perfecte saeculo renuntiantes uanam gloriam sectabantur. alioquin licet libere uel dare uel
Abbreviated transcription (Latin):
cile est. & durum est: contra naturam est. Sed dominũ tibi
audies respondentem. Qui potest capere capiat. Et fiis esse
perfecta. Non tibi iugum necessitatis imponit. sid potestatt
tuat liberum concedit arburium. Uis esse peifecta & in p̃mo
dignitatis fastigio state. Fac quod feccrũt apłi Uende oma
quat habes. & da pauptribus. & sequett saluato ut nudã
Colamq crucẽ nuda sequatis & sola. Non uis esse perfecta¬
habes & da filiis. dã propinquis. Nemo tt ieprchendit si infioia¬
sectatis. Dum modo illam tibi scias uire praclatam quar elt¬
gerit primam.Dices hoc apostolorum &uirorum apłicorum¬
est: Mulierem autẽ nobilem non posse omnia uendet: qua
multis adiumentis uitae huius indigeat. Audi igitur apłm
cõmonentem.Non ut aliis tefrigerium: uobis autẽ tribulatio.
Sed exͤ qualitate uestra habundantia. illorum sustentet in¬
opiam. ut & illorum habundantia ura inopia sit supplemt̃¬

Expanded text:
cile, durum est, contra naturam\'. sed dominum tibi cile, durum est, contra naturam\'. sed dominum tibi audies respondentem: qui potest capere, capiat . et si uis esse perfecta, non tibi iugum necessitatis inponit, sed potestati tuae liberum concedit arbitrium. uis esse perfecta et in primo stare fastigio dignitatis? fac, quod fecerunt apostoli, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et sequere saluatorem et nudam solamque uirtutem nuda sequaris et sola. non uis esse perfectahabes, da filiis, da propinquis. nemo te reprsecteris, dummodo illam scias tibi jure praelatam, quae elegerit prima. Dices, hoc Apostolorum est, et virorum: mulierem autem nobilem non posse omnia vendere, quae multis adjumentis hujus vitae indigeat. Audi igitur Apostolum commonentem: Non ut aliis refrigerium, vobis autem tribulatio: sed ex aequalitate, vestra abundantia, illorum sustentet inopiam; ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplemen
Abbreviated transcription (Latin):
me erat: & graui sarcina praemrbatur: habebat uirorem
auxi. quod interpretatur m sensu. & alas deargentatas. qua
intelliguntur eloquia scriptutarum. & regnum dei intrart
poterimꝰus. Dicunt apli se omnia quat sua fuerant dimisisse
& mercedem pro hat uirtute audacter exposcunt. Quibus
respondit dominus. Omnis qui relinquit domum aut
ftatres. aut sorores. aut prem̃.aut mrem. aut uxotem aut
filios. aut agros propter nomen inrum: centuplum accipi
tt& uitam acternam possidebit. O quanta beatitudo. pro
paruis magna recipere. aeterna pto bituib. pro moriturip
semper uiuentia. & hrẽ deum debitorẽ. Si qua autem uidua
habet literos: & maxime si nobilis familia est. egentes fili¬
os non dimiitat: Sed ex: qualitate. ut memineritꝰ primũ aĩe
suae & ipam̃ putet esse de filiis et partiatur quat sua sũt¬
domino potius cũ liberis: qm̃ omnia filiis derelinquat. ĩmc
xpm̃ heredem liberorum suorum faciat Respondebis. Difsi¬

Expanded text:
me erat et graui sarcina premebatur, habeat uirorem me erat et graui sarcina premebatur, habeat uirorem auri, quod interpretatur in sensu, et alas deargentatas, quae intelleguntur in eloquio - scripturarum, et regnum dei intrare poterimus. dicunt apostoli se omnia, quae sua fuerint, dimisisse et mercedem pro hac uirtute audacter exposcunt. quibus respondit dominus: omnis, qui relinquit domum uel fratres aut sorores aut patrem aut matrem aut uxorem aut filios aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet et uitam aeternam possidebit. o quanta beatitudo pro paruis magna recipere, aeterna pro breuibus, pro morituris semper uiuentia et habere dominum debitorem! si qua autem uidua habet liberos — et maxime, si nobilis familiae est —, egentes filios non dimittat, sed ex aequalitate, ut meminerit primum animae suae et ipsam putet esse de filiis et partiatur potius cum liberis, quam omnia filiis derelinquat, immo Christum liberorum suorum faciat coheredem. respondebis: \'diffi
Abbreviated transcription (Latin):
set: & ferre non posset. quia habebat duutias multas: cõuers ⁊ dñs
ad discipulos ait. Qm̃ difficile qui ductes sunt: intrare pñt
in regna caelorum.Non dixit impossibile: sed difficile. luri excm¬
plum posuerit impossibilitatis.Facilius est camelum per fora¬
non tam difficile estiqm̃ impossibile. Nunqm̃ enim fieri põt
ut camelus transrat per foramen acus. Nunꝗͣ igiur duies in¬
trare poterit regna carlorum: Sed & camelus fortuosus & ẽ¬
uus est: & graui sarcina praegrauatur.Et nos ergo quando
prauas ingredimur semitas: & rectam uiam dimittimus:
& oneramur mũdi diuitiis siue pondere delictorum. tegnũ
dei ingredi non ualemus. Quod si deponamus grauissimam
sartinam: assumamus nobis pennas columba. uolabimus
& requiescemus: Et dicetur de nobis. Si dormiatis inter me¬
dios cleros: pennae columbat deargentatȩ & postiora dorsi
eius in paloͬte aurt. Dorsum nostrum quod primum in for¬

Expanded text:
set, et ferre non posset, quia habebat divitias multas, conversus Dominus set, et ferre non posset, quia habebat divitias multas, conversus Dominus ad discipulos, ait: Quam difficile, qui divites sunt, intrare possunt in regna coelorum . Non dixit, impossibile; sed difficile: licet exemplum posuerit impossibilitatis: Facilius est camelum per foranon tam difficile est, quam inpossibile; numquam enim fieri potest, ut camelus transeat per foramen acus. numquam igitur diues intrare poterit regna caelorum ? sed camelus tortuosus et curuus est et graui sarcina praegrauatur; et nos ergo, quando prauas ingredimur semitas et rectam uiam dimittimus et oneramur mundi diuitiis siue pondere delictorum, regnum dei ingredi non ualemus. quodsi deponamus grauissimam sarcinam et adsumamus nobis pennas columbae, uolabimus et requiescimus et dicitur de nobis: si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae et posteriora dorsi eius in pallore auri. dorsum nostrum, quod primum infor
Abbreviated transcription (Latin):
piebemus beneficia: malitiam eorum nostra bonitate suꝑaꝰ:
& molͥimus duritiam. iratum q animum ad mollitiem & be¬
niuolentiam flectimus.atq ita congregamus carbones super
capita corum: de quibus scriptum estͦ. Sagitae potentis accu¬
ue: cum carbonibus desolatoriis. ut quomodo de altari a sera¬
phim carbo sublatus prophtẽ labia purgauit: ita et inimico
rum nostrorum peccata purgentur. ut uincamus in bono ma¬
lum: & benedicamus maleditentibus. & itutemur ptẽm: ꝗ
solem suum oriri facit super bonos & malos: Igitur & tu quia
paucos non habes filios:habes plurimos factibi amicos de inique¬
mammona. qui te recipiant in aeterna thabetnacula. Pulchre¬
q dixit de iniquo. Omnes enim diuitie de iniquitate desce¬
dunt. &nisi alter perliderit: alter non potest inuentre. Und
&illa uilgata sententia mihi uidetur esse uerissima. Dies
aut iniquus: aut iniqui heres. Quod cum legis doctot audis¬

Expanded text:
praebemus beneficia, malitiam eorum nostra bonitate superamus, praebemus beneficia, malitiam eorum nostra bonitate superamus, et mollimus duritiam, iratumque animum ad mollitiem et benevolentiam flectimus; atque ita congregamus carbones super capita eorum, de quibus scriptum est: Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis ; ut quomodo de altari a Seraphim carbo sublatus, Prophetae lrum nostrorum peccata purgentur, ut uincamus, in bono malum et benedicamus maledicentibus et imitemur patrem,I qui solem suum oriri facit super iustos et iniustos. igitur et tu, quia paucos non habes filios, habe plurimosmammona, qui te recipiant in aeterna tabe dixit de iniquo; omnes enim divitiae de iniquitate descendunt, et nisi alter perdiderit, alter non potest invenire. Unde et illa vulgata sententia mihi videtur esse verissima. Dives autem iniquus, aut iniqui haeres. Quod cum legis doctor audis
Abbreviated transcription (Latin):
secutiones passi sunt.qui dixerunt pr̃i suo & mñ. uxorib et
liberio. non noumus uos. Hi impleuerunt uolũtalĩ prĩs. ci
& audierũt dicentem dominum saluatorem. Mater inca & stẽo
mei hi sunt.qui faciunt uoluntatem prĩs mei. Et hoc dicimus:
non quo in pauperes iudeos siue gentiles & omnino cuiusli¬
bet gentis sint pauperes:prohibeamus faciendam elemosinam:
ter ipõs xpianos sit multa diuersitas: utrum peccator an scũs
infert. Maxime in domesticos fidri. Domesticus fidei est:ꝗ
tadem tibi religione. coniungitur.quem a consortio frat̾nita
tis peccata non separant.Quod de inimicis quoq nob̾ praei¬
hȩc facientes congregamus carbor̃s super caput totum:qnͣto
magis de iis qui non sunt inimici: &qui xani sunt atque
anisancti Neq uero hoc quod dicitur:hoc enim faciens:car¬
bones ignis congregabis super caput eius:in malam partẽ
accipiendum est: sed in bonam.Quando enim inimitis nrĩs

Expanded text:
secutiones passi sunt, qui dixerunt patri suo et matri, uxoribus et secutiones passi sunt, qui dixerunt patri suo et matri, uxoribus et liberis: non nouimus uos. hi lmpleuertem dominum saluatorem: mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei. et haec dicimus, non quo in pauperes Iudaeos siue gentiles et omnino, cuiuslibet gentis sint pauperes, prohibeamus faciendam elemosynam, ter ipsos Christianos sit multa diuersitas, utrum peccator an sanctuobansinfert: maxime in domesticos fidei. domesticus fidei est, qui eadem tibi religione coniutis peccata non separant. Quod si de inimicis quoque nobis 821 praecihaec facientes congregemus carbones super caput eorum ; quanto magis de his, qui non sunt inimici, et qui Christiani sunt, atque Sancti? Neque vero hoc quod dicitur, Hoc enim faciens, carbones ignis congregabis super caput ejus, in malam partem accipiendum est, sed in bonam. Quando enim inimicis nostris
Abbreviated transcription (Latin):
Uade & uende omnia quat habes: &da pauperibus. & se¬
quere saluatorem. Non dixit da fratribus: da filiis. dat pro¬
pinquis.quos etiam si hrẽs:iute iis dominus praeferretur
Sed da pauperibus. ĩmo da xpõ: qui in pacipetibus pascitur
Qui cum diues esset: pro nobis pauper factusͤ. Qui loquitur
sollicitus est peome. Statimq quad tagesimi psalmi de co
exordium est. Btũs qui intelligit super egenum & paupetẽ
Intelligentia opus est: Et postꝰ intelligentiã bcatitudinem
qui sit egenus & pauper. Non utiq ille: qui mendicitate &¬
paupertate atq squalote coopertus est: & tamen non recedit
a uiris: Sed de quibus aplus loquitur:Tantum ut pacꝑm
memores essemus.ob quorum refrigeria laborant Taulus &
barnabas in ecclesirs gentium. ut collecte fiãt per primam
sabbati. & hanc oblationem non per alios: sed per se deferte fe¬
stinant: iis qui pro xpo suas amisere substantias. qui per¬

Expanded text:
uade et uende omnia tua, quae habes, et da pauperibus et seuade et uende omnia tua, quae habes, et da pauperibus et sequere saluatorem. non dixit:\' da filiis, da fratribus, da propin quis\' — quos etiam si haberes, iure his dominus praeferretur — sed \'da pauperibus\', immo da Christo, qui in pauperibus pascitur, qui, cum diues esset, pro nobis pauper factus est, qui loquitsollicitus est pro me. statimque quadragesimi de eo exordium est: beatus, qui intellegit super egenum et pauperem. intellegentia opus est et post intellegentiam beatitudine, qui sit egenus et pauper, non utique ille, qui mendicitate et squalore coopertus est et tamen non recedit a uitiis, sed de quibus apostolus loquitur: tantum ut pauperum memores essemus, ob quorum refrigeria laborant Paulus et Barnabas in ecclesiis gentium, ut collectae fiant per primam sabbati, et hanc ipsam oblationem non per alios, sed per se deferre festinant his, qui suas pro Christo amisere substantias, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
uidit hiesus quasi fulgur cadentem de celo. sed potius eum re¬
cipe: qui non habet decorem nec faciem. homo in plagis posi¬
tus: & sciens ferre infirmitatem. Et quicquid ad proposita te¬
spondero scias me non confidentia respondisse sermonis:
Sed ex eus fide qui pollicitus est.Aperi os tuum. & ego adim
& quomodo uiuere debeat uidua: quae sine liberis derclicta
est. Hoc idem & in euuangelio legis doctor intertogat. Magr̃
quid faciens uitam aeternam possidebo: Cui tespondit dor̃s.
adulterium.non furtum. non falsum dices testimonium.
honora ptem̃ & intem̃. & diliges proximum tuũ sic̃ tripm̃
Et illo dicente:haec omnia feci.Hominus intulit.Unum tibi
deest. Si uis esse perfectus: uade uende omnia quae habes &
da pauperibus. & ueni sequere me.ltaq & ego tibt domĩ nr̃i
responcebo sermonibus.Si uis esse perfecta. & tollere cruceo
tuam: & sequi dominum saluatorem: & imitari petrum

Expanded text:
uidit Iesus quasi fulgur cadentem de caelo, sed potius eum reuidit Iesus quasi fulgur cadentem de caelo, sed potius eum recipe, qui non habet decorem nec faciem, homo in plagis positus et sciens ferre infirmitatem, et quicquid ad proposita respondero, scias me non confidentia respondisse sermonis, sed eius fide, qui polliet quomodo vivere debeat vidua, quae sine liberis derelicta est. Hoc idem in Evangelio Legis Doctor interrogat: Magister, quid faciens vitam aeternam possidebo? Cui respondit Dominus: micidium facies, non adulterium, non furtum, non falsum dices testimonium: honora patrem et matrem, et diliges proximum 820 tuum sicut teipsum. Et illo dicente: Haec omnia feci, Dominus intulit: Unum tibi deest. Si vis esse perfectus, vade, et vende omnia quae habes, et da pauperibus et ueni, sequere me. itaque et ego tibi domini nostri respondebo sermonibus: si uis esse perfecta et tollere crucem tuam et sequi dominum saluatorem et imitari Petrum
Abbreviated transcription (Latin):
mundum: & stat medius credentium: qui in nomiẽ cuis fu
erint congregati. Unde libere peofiteor: nec dictum sr̃be
pertimes co.meꝰ sccihet tibi inon indoctis humana sapiae
uerbis:.quam deus destructurus est:Sed in uerbis fidri:spi¬
rit᷑alibus spiritalta comparantem ut abissus uetetis testa¬
menti in uocet abissum euuangelicam in uoce catharacta¬
rum: idest prophetarum & apostolorum suorum. Queritas
domini perueniat usq ad nubes. quibus mandatum ẽ. ne¬
plutrent super incredulum israelis imbrem: sed pluerẽt ut irri¬
garent arua gentilium: & torrentẽ spinarum ac mare mor¬
fuum dulcorarent. Ora ig̃itur: ut uerus helyseus steriles in
me & mortuas aquas uiuificet: & apłotum sale quibus
dixerat: uos estis sal tertae meum munusculum ꝯdiat:
Quia omne sacrisictum quod absq sale est: domino non of¬
fectut. Net fulgont secularis eloquentie delecteris: quam

Expanded text:
mundum , et stat medius credenmundum , et stat medius credenerint congregati. unde libere profiteor - nec dictum superbiae pertimesco - me scribere tibi non in doctis humanae sapientiae uerbis, quam deus destructurus est, sed in uerbis fidei spiritalibus spiritalia conparantem, ut abyssus ueteris testamenti inuocet abyssum euangelicam in uoce cataractarum, id est prophetarum et apostolorum suorum, et ueritas domini perueniat usque ad nubes, quibus mandatum est, ne super incredulum Israhel imbrem pluerent, sed ut rigarent arua gentilium et torrentem spinarum ac mare mortuum dulcorarent. ora igitur, ut uerus Heliseus steriles in me et mortuas aquas uiuificet et apostolorum sale, quibus dixerat: uos estis sal terr a e, meum munusculum condiat, quia omne sacrificium, quod absque sale est, domino non offertur. nec fulgore saecularis eloquentiae delecteris, quam
Abbreviated transcription (Latin):
hi ardore notissima es & de extremis gallia fini¬
bus in bethleemito rure latitantem ad responden¬
dum prouocas: de sanctatum questiunculis scri¬
ꝑtularum pec hominem dei filium meum Apodemium cõ¬
monitoriolum mihi dirigens.quasi uero non habeas in tua
prouintia disertos uros. & in lege dei perfectos. nisi forte ex¬
perimentũ nostri magis ꝗͣ doctrinam flagitas. & uis scire
quid de iis quae ab aliis audisti nos quoq sentiamus. Ma¬
tores tui pattrius atq delphidius: quorum alter anteqm̃
ego nascerer: rhetoricam romae docuit: alter me iam ado¬
lescentulo: omnes gallias prosa uersuq suo illustrauit in¬
genio: iam dormientes & taciti me uite reprehendunt: qđ¬
audeam ad stirpem generis sui quippiam mussitare. licet
concedens eis eloquentiae magnitudinem & doctrinam sȩ¬
cularium littrarum: ut metito subtraham scientiam legis
dei. quam nemo accipete potest. nisi ei data fuetit a ptẽ lumi¬
num. qui illuminat omnem hominem uenientes in hunc

Expanded text:
hi ardore notissima es. et de extremis Galliae finibus in Bethleemitico rure latitantem ad respondendum prouocas de sanctarum quaestiunculis scripturarum per hominem dei filium meum Apodemium commonitoriolum dirigens, quasi uero non habeas in tua prouincia disertos uiros et in dei lege perfectos, nisi forte experimentum magis nostri quam doctrinam flagitas et uis scire, quid de his, quae ab aliis audisti, nos quoque sentiamus. maiores tui Patera atque Delphidius, quorum alter, antequam ego nascerer, rhetoricam Romae docuit, alter me iam adulescentulo omnes Gallias prosa uersuque suo inlustrauit ingenio, iam dormientes et taciti me iure reprehendunt, qaudeam ad stirpem generis sui quippiam mussitare: licet concedens eis eloquentiae magnitudinem, et doctrinam saecularium litterarum, merito subtraham scientiam Legis Dei, quam nemo accipere potest, nisi ei data fuerit a Patre luminum , qui illuminat omnem hominem venientem in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
promissto spiritus sancti dir detimo polt ascensionẽ salua¬
taris expleta est. luca tefetente qui sctͦipsit. Cunq com plirẽt᷑
dies penthecostes:erant.omnes discipuli patuet in todem loco

Expanded text:
promissio spiritus sancti die decimo post ascensionem saluapromissio spiritus sancti die decimo post ascensionem saluatoris expleta est Luca referente, qui scribit: cumque conplerentur dies pentecostes, erant omnes pariter in eo
Abbreviated transcription (Latin):
tinueritts rerenta sunt. Primo igitur die resurretionis idẽ¬
dominita acceperunt. spũs sancti gram̃: qua peccata dimit¬
terent: & baptizarent: & filios dei facereni: & spm̃ adoptio¬
nis credentibus largirentur.ip̃o domino dicenit: quorum
temisiritis peccata et reliqua. Die aũt penthitostes
cis amplus repromissum est.ut baptizarentut spũ scõ: &
induerentur uurtute ex: qua xpĩ euuangelium cunctis gen
gimus: Dominus dabit uerbum euuangeli zantibus u̾tutt
multa. ut haberent operationem uirtuttm & gram sauita¬
tum. & praedicaturi multis gentibus acciperent᷑ gnã lingua¬
rum: ut iam tune cognosceretur: qui apłorum. quibus de¬
herent gentibus nuntiare. Deniq aplus paulus. qui de hie¬
rusalem usq ad uliritum praedicauit: & inde per Romã
ad hispantãs ut festinat᷑: grãs agit deo: quod cunctis apłis
magis linguis loquitur. Qui enim multis gentib ãnuntia¬
turus eratꝰ: multarum linquarum acceperat gtam̃. Quac re¬

Expanded text:
tionis ejus acceperunt Spiritus sancti gratiam, qua peccata dimitterent, et baptizarent, et filios Dei facerent, et spiritum adoptionis credentibus largirentur ipso Salvatore dicente: Quorum retinueritis, retenta erunt. die autem pentecostes eis amplius repromissum est, ut baptizarentur spiritu sancto et induerentur uirtutem, qua Christi euangelium cunctis gentgimus: dominus dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa, ut haberent operationem uirtutum et gratiam sanitatum et praedicaturi multis gentibus acciperent genera linguarum, ut iam tunc cognosceretur, qui apostolorum quibus deberent gentibus nuntiare. denique apostolus Paulus, qui de Hierusalem usque in Illyricum praedicauit et inde per Romam ad Hispanias ire festinat, gratias agit deo, quod cunctis apostolis magis linguis loquatur. qui enim multis gentibus adnuntiaturus erat, multarum linguarum acceperat gratiam. quae re
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat quae dei sunt: quomodo plactat deo. ut sit sancta
coipore & spiritu. Quae autem nupta est: cogitat quae sũt
mundi: quomodo plateat uiro suo. Qua corpore & spiritu
sancta est: nec in membris nec in mente delinquit. De¬
linquere aut̃ non in causa castitatis tantũ esse p̃t. std &̃
in quacunq parte iustitiat. Quamuis enim corpote urgo:
aut auribus peccit: aut lingua: quomodo corpore sancta di¬
cenda est. Dende si uel odio infecta uel inudia: auaritia:
ued iracundia sit: Quomedo spiritu obtmet sanctitatẽ: Et si
nupta quat uocatur amore toniugii: cogitat quomodo placeat
uiro suo: quantum liberis relinquat quat uatiis mundi re¬
stucta cutis: tatuis ad uoluntatem dei ni respicit: tamẽ
de peccatis exculate se non potest: quid faciat uirgo: quar so¬
dinem aequare moribus: & per omnia deo copulari: si leue
ac suaue uigum christi siuauius tibi leuiusq us facert: nuc̃

Expanded text:
cogitat quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, ut sit sancta cogitat quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, ut sit sancta corpore et spiritu; quae autem nupta est, cogitat quae sunt mundi, quomodo placeat viro suo . Quae corpore et spiritu sancta est, nec in membris nec in mente delinquit. Delinquere autem non in causa castitatis tantum esse potest, sed etiam in quacumque parte justitiae. Quamvis enim virgo corpore, aut auribus peccet, aut lingua; quomodo corpore sancta dicenda est? Deinde si vel odio infecta, vel invidia, vel avaritia,  iracundia sit; quomodo spiritu obtinet sanctitatem? Et si nupta, quae amore conjugii cogitat quomodo placeat viro suo, quantum liberis relinquat, quae variis mundi astricta curis, rarius ad voluntatem Dei respicit, tamen de peccatis excusare se non potest; quid faciet virgo, quae sodinem aequare moribus, et per omnia Deo copulari: si leve ac suave jugum Christi, suavius tibi leviusque vis facere: nunc
Abbreviated transcription (Latin):
tingimus quidem. aut si leuiter degustauerimꝰ cõtinuo
nos putamus esse sauatos. Aliter nos diuma sapientia ad
suas inuitat epulas. Qui edunt me adhuc esurient: & qui
bibunt me: adhuc sctient. Nullus unqm̃ talibus expletur
epulis. nec aliquando patitur de satietate fastidium. Tanto
unusquisq capatior: tanto auidior erit: quanto inde plus hau¬
hau¬
serit. Bominus in euuangelio beati ait:qui esuruint & siti¬
unt iustitiam. quoniam ipsi saturabuntur. Uult enim nos¬
hic estrire semper ac sitire ustitiam: ut in futuro ustitiae
dum est: us qui immortalis uitae praemia desiderant. lam
tuum est estimare: quantum animo praestare debeas: q̃
maioris praemii defiderio plus facere proposiusti:qm̃ uel
altos necesse est.Apostolus diffiniens xpr̃i uirginem. lon¬
ge eam separauit a nupta. & diuersis studiis singularita¬
tis meritum conuigiiq diuisit. Innupta inquit & uirgo

Expanded text:
tingimus quidem, aut si leviter degustaverimus, continuo tingimus quidem, aut si leviter degustaverimus, continuo nos putamus esse satiatos. Aliter nos divina sapientia ad suas invitat epulas: Qui edunt me, inquit, adhuc esurient; et qui me bibunt, adhuc sitient . Nullus unquam talibus expletur epulis, nec aliquando patitur de satietate fastidium: tanto unusquisque capacior, tanto avidior erit, quanto inde plus hauserit. Dominus in Evangelio, Beati, ait, qui esuriunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur . Vult enim esurire nos hic semper, ac sitire justitiam, ut in futuro justitiae icendum his, qui immortalis vitae praemia desiderant. Jam tuum est aestimare quantum animo praestare debeas, quae majoris praemii desiderio plus facere proposuisti, quam vel alios necesse est. Apostolus definiens Christi virginem, longe eam separavit a nupta, et diversis studiis singularitatis meritum conjugiique divisit: Innupta, inquit, et virgo
Abbreviated transcription (Latin):
An sola ista uita est: quae certamen non habeat de profedu
&in qua unus quisq hoc tantum debeat permanere: quã
coepit: nec ullo dugmenti desiderio ad matora tontendat
& cum in omnibus mundi studiis profectu non satiẽtur
homines: hic tantum corpisst sufficiatꝰ. Feruentissimi in
terrenis: frigidissimi incaelestib sumus. & summam in
rebus paruis exhibentes alacritatẽ: ad maiora torpescimꝰ
Considerare pudet: quantus sit feruor in sęculo. qua cura
singula quatq studia humana  quottidie ad pirfectio¬
ra nitantur. Litterarum ardor nulla prorsus aetate ex¬
tinguitur. ĩmo ut sętularis autoris utar snĩazipsa ma¬
gis attate in flammatur. Duntiarum amor in satiabilis
Est. expleri nescit honorum cupido.Celerem habiture res
finem: sine fine quaeruntur. Nos diuinam sapientiam.
caclestes diuitias. immortales honores. pigra quadã dissi¬
mulatione negligimus. & spirituales delitias aut ne at¬

Expanded text:
An sola ista vita est, quae certamen non habeat de profectu, An sola ista vita est, quae certamen non habeat de profectu, et in qua unusquisque hoc tantum debeat permanere quod coepit, nec ullo augmenti desiderio ad majora contendat? et cum in omnibus mundi studiis profectu non satientur homines, hic tantum coepisse sufficiet? Ferventissimi in terrenis, frigidissimi in coelestibus sumus; et summam in rebus parvis exhibentes alacritatem, ad majora torpescimus. Considerare pudet quantus sit fervor in saeculo, qua cura singula quaeque studia hominum quotidie ad perfectiora nitantur. Litterarum ardor nulla prorsus aetate exstinguitur; imo, ut saecularis auctoris utar sententia, ipsa magis aetate inflammatur: divitiarum amor insatiabilis est; expleri nescit honorum cupido; celerem habiturae res finem sine fine quaeruntur. Nos divinam sapientiam, coelestes divitias, immortales honores, pigra quadam dissimulatione negligimus, et spirituales divitias aut ne at
Abbreviated transcription (Latin):
ttibus praeferatur. Et in illis quat anit diximus. non eat
tuũ ut aut tu omnes uinteres: aut nemo te.Cuncta enim
illa foris petuntur. & quicquid aliũde speratur: alienum est.
Haec uero in potestate sua sunt: &uete proptia quae non ex¬
trinsecus uentunt: sed in ipso generantur torde. Illa enim
nec omnis qui quetit inuenit.nec qui inuenit semꝑ tenet
quia ut cõmodare ita & eripere ea casus potest. Hati autẽ
&omnis qui quaerit inuenit: & qui inuen̾it eripi sibi nũ¬
qm̃ tunet. Ista enim sola bona sunt: quae sint uoliniale
non inuenimus aliquando nec perdimus.Habes ergo&
hacc:per quae merito praeponaris aliis ĩmo hic magio
Nam corpotalis nobilitas atq: tuorum õpulentia intelligũ¬
tir esse non tua. Spirituales uero diuitias nullus tibi pꝰro
te conferte potest. In his ergo laudanda: in his merito ca¬
teris praeferenda es. quac nisi in te & ex te esse non pñt

Expanded text:
tutibus praeferatur. Et in illis, quae ante diximus, non erat tutibus praeferatur. Et in illis, quae ante diximus, non erat tuum ut tu aut omnes vinceres, aut nemo te; cuncta enim illa foris petuntur, et quidquid aliunde speratur, alienum est. Haec vero in tua potestate sunt, et vere propria, quae non extrinsecus veniunt, sed in ipso corde generantur. Illa enim nec omnis qui quaerit invenit, nec qui invenerit semper tenet; quia ut ea commodare, ita et eripere casus potest: haec autem et omnis qui quaerit invenit, et qui invenerit, eripi sibi nunquam timet; ista enim sola bona sunt, quae sine voluntate non invenimus aliquando, nec perdimus. CAPUT XI. Habes ergo hic per quae merito praeponaris aliis; imo hic magis. Nam corporalis nobilitas atque opulentia, tuorum intelliguntur esse, non tua; spirituales vero divitias nullus tibi praeter te conferre poterit. In his ergo jure laudanda, in his merito caeteris praeferenda es, quae nisi ex te et in te esse non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
gusti illtus itincris quod patici reperiunt: callis tenendus est
Sepostusti tam unpedimenta uel maxima & omne ꝗcꝗd a spi¬
ritualis uite cursii uel reuocat uel retardat: prima statim con¬
uersione uicisti. Respiusti conuigii uoluptatem. posteritatio
curam. illecbras nuptiatum. srcusi pompam diuitiarum cupi¬
dinem. & cum Paulo potes dicere. Mihi crucifixus est mũdus:¬
& ego mundo. Cuius tale principium est: qualis debet esse per¬
fectio: Hanc mihi tu uittutem: hunc animum etiam in reliq
affrr. taq uimentis. qua uitiorum occasiones depulisti.uctia
nune ipsa. tespue. Ornetur morum sanctitate uirginitas. & ꝑ¬
fectum gradum uita perfectio subsequatur. Certe sisgcularis
corporalibus ornamentis: ne quis recũ omniũ & honoie
prattederet. Et nunc quoniam diuersum studium ditier¬
sa uita desiderat: cura nc. quis te in beneuiuendo transcẽ¬
dat. ne quis morum sanctitate superet: ne quis tibi in uir¬

Expanded text:
gusti illius itineris, quod pauci reperiunt, callis tenendus est. gusti illius itineris, quod pauci reperiunt, callis tenendus est. Deposuisti jam impedimenta vel maxima, et omne quidquid a spiritualis vitae cursu, vel retardat, vel revocat, prima statim conversione vicisti. Respuisti conjugii voluptatem, posteritatis curam, illecebras deliciarum, saeculi pompam, divitiarum cupidinem, et cum Paulo potes dicere: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Cujus tale principium est, qualis debet esse perfectio? Hanc mihi tu virtutem: hunc animum etiam in reliquis affer: eaque vi mentis, qua vitiorum occasiones depulisti, vitia nunc ipsa respue. Ornetur morum sanctitate virginitas, et perfectum gradum vitae perfectio subsequatur. Certe si saecularis corporalibus ornamentis, ne quis rerum omnium copia et honore praecederet: nunc quoniam diversitas studii diversam vitam desiderat, cura ne quis te in bene vivendo transcendat, ne quis morum sanctitate superet, ne quis tibi in vir
Abbreviated transcription (Latin):
ptĩs mei qui in caelis est: tpẽ intrabit in regnum caclotum. Me¬
minerint stultas iurgines a sponsi ianua repellendas: Dicendũqꝙ
eis. nestio uos. illisq: uingendas esse : de quibus ipse dominus
ait. Multi dicent: in illa die: domine domine: nonne in nomie
mus.dacmonia uiecimus. & in nomine tuo uirtutes multas feci
mus. Et tunc confitebor illis.Amen dico uobis: nestio uos. Di¬
scedite a me omnes:qui operamini iniquitatẽ.Tibt uero lõge
est alia uta ingrediendum: quac sęculi amote calcato: sem per
cogitando quae dei sunt:apostolicam ie tahibere tus uirgines.
quae tam spiritu sancta qm̃ corpore: domini praestolatis aduen¬
tum. & animae tua lampadi sanctorum oprrum iugitꝰ infuĩ¬
dis oleum. & sapientibus coniuncta uirginibus: in sponsi obuiã
praepararis. Eugienda tibi lata illa uia est: quã multorum ad
mortem cuntium comitatus terit. & ad uitam aeternam an¬

Expanded text:
Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum . MePatris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coelorum . Meminerint stultas virgines a sponsi januis repellendas, et dicendum eis, Nescio vos ; illisque jungendas esse, de quibus Dominus ipse ait, Multi dicent mihi in illa die: Domine, Domine; nonne in nomine tuo daemonia ejecimus et in nomine tuo virtutes vobis, nescio vos, discedite a me omnes, qui operamini iniquitatem . Tibi vero longe est alia via ingrediendum, quae, saeculi amore calcato, semper cogitando quae Dei sunt, apostolicam te exhibere vis virginem, quae tam spiritu sancta quam corpore, Domini praestolaris adventum: et animae tuae lampadi, sanctorum jugiter operum infundis oleum, et sapientibus juncta virginibus, in sponsi obviam praepararis. Fugienda tibi lata illa via est, quam multorum ad mortem euntium comitatus terit. Et ad vitam aeternam, an
Abbreviated transcription (Latin):
uitat. ut facias: ut facias hic nisi fecetis comininatur. Hate
igitur optima rauone distnguens: animaduerit quid offe
tem quam ultro deo obtulisti: &uistitiam & institiam quã
ipse pͥraecepit:integrum utrunq persolue. Ille seriius domino
placet: qui ita aliquid uitiusq operis exercet: ut tamen etiam
imperata perficiat. qui non facit aliud pro alio. sed utrũq
nec mutat sed addit obsequium. Net earum it exempla dtcipi¬
ant: quac sibi in sola castitate platidentes: ut post suas uolun¬
tates cant: dei uoluntatem abicuint. quac ppetua castitatis bo¬
num non cum ustiuia sed pro uistitia offerit uolunt: & in cõ¬
pensationem peccatorum praemium uirginitatis annumerãt
aiq pio pratmio impunitatem petunt. uel certe impudentiori
uecordia coronandas esse seputant: & in regno calorum cacte¬
clausere caelorum. Non omnis inquit qui dicit mihi domine¬
domine: intrabit in regnum caelorum. sed qui facit uoluntatẽ

Expanded text:
invitat ut facias, hic nisi feceris comminatur. Haec invitat ut facias, hic nisi feceris comminatur. Haec igitur optima ratione distinguens, animadverte quid offertem quam ultro obtulisti Deo, et justitiam quam ipse praecepit, integrum utrumque persolve. Ille servus domino placet, qui ita aliquid ultro operis exercet, ut tamen etiam imperata perficiat; qui non facit aliud pro alio, sed utrumque; nec mutat, sed addit obsequium. Nec te earum exempla decipiant, quae sibi in sola castitate plaudentes, ut post suas voluptates eant, Dei voluntatem abjiciunt: quae perpetuae castitatis bonum, non cum justitia, sed pro justitia offerre volunt, et in compensatione peccatorum praemium virginitatis annumerant, atque pro praemio impunitatem petunt; vel certe impudentiori vecordia coronandas esse se putant, et in regno coelorum caeteclausere coelorum. Non omnis, Christus inquit, qui dielorum; sed qui facit voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
In causa uistitiae unum debemus omnes. Uirgo iudua. nupta
summus. medius & imus gradus. aequaliter ubentur implere
praccepta. nec a lege soluitur:qui supra legem facete dis ponit
Quin ĩmo nullus magis illicita uitate debet:qmͣ qui respuit q̃
licebãt. nec quisꝗͣ ita ase mandata pollicetur implenda: ut ille
qui amore perfectionis supra mandata conscendit. &dũ am¬
Deinde qui se tante obedientia profitetur: ut etiam consilium
diinum libenter audiat: quomodo non debet audire praece¬
ptum. Illa enim ues perfectionis est: ista necessitatis. Di uirgi¬
nitait dicit: qui poiest capere capiat: De uistitia non dicitur
qui potest facere faciat. sed omnis athor quar. non facit fructũ
bonum: excidetur & in ignem mittrtur. Consideta quaeso: qñtũ
a consilio distat imperium.Ibi aliquos excipit:hic omties gene¬
ralitet comprehendit. Ibi pręniium proponit:hic poenam. Ibi

Expanded text:
in causa justitiae omnes unum debemus: virgo, vidua, nupta, in causa justitiae omnes unum debemus: virgo, vidua, nupta, summus, medius, et imus gradus, aequaliter jubentur implere praecepta. Nec a lege solvitur, qui supra legem facere proponit; quin imo nullus magis illicita vitare debet, quam qui respuit quae licebant. Nec quisquam ita a se mandata pollicetur implenda, ut ille qui amore perfectionis supra mandata conscendit; et cum amDeinde qui tantae se esse obedientiae profitetur, ut etiam consilium divinum libenter audiat, quomodo non debet audire praeceptum? Illa enim res perfectionis est, ista necessitatis. De virginitate dicitur, Qui potest capere, capiat: de justitia non dicitur, Qui potest facere, faciat; sed, Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Considera, quaeso, quantum a consilio distet imperium. Ibi aliquos excipit, hic generaliter omnes comprehendit; ibi praemium proponit, hic poenam; ibi
Abbreviated transcription (Latin):
unperatam sed lau̾datam uirgiitatem. & consilio apostoli
legein tuam ficistilatiorem cettaminis ingressa. campum.¬
non tam laborem cursus qm̃ brauium uictoria cogitastilegeras
credo illud euuangelicum de perpetua castitate pracconium et
ipĩs domini sermo te ad amorem seruandę uirginitatis accen¬
derat. qui petri super hoc sententiam ipã rei magnitudine ac dif¬
ficultate laudauit: & uoluntariis spadonib regna caclorũ pro¬
mutens ait. Qui potest capete capiat.Rrm itaq tam magnani
non impero. non impono.sed offero. neq quẽquam ad boc hoc co¬
go: sed prouoco. Quamꝗm̃ de uiris tantũ sonare uideatur: non
Polũ tamen uiris dicitur. sed aequalis utriq sexuii uirginit itis
palma promittitur.Et aplus de uirginibus prȩceptum quidẽ
Cionis igitur setuta consilium: hratitudinem specialiꝰ agressa
ptopositi:serua generale mandatum.Dixi:idemq: nunc repeto.

Expanded text:
imperatam, sed laudatam virginitatem: et consilio Apostoli, imperatam, sed laudatam virginitatem: et consilio Apostoli, legem tuam fecisti latiorem. Certaminis ingressa campumn tam laborem cursus, quam bravium victoriae cogitasti. Legeras, credo, illud evangelicum de perpetua castitate praeconium: et ipsius te Domini sermo ad amorem servandae virginitatis accenderat, qui Petri super hoc sententiam, ipsa rei magnitudine ac difficultate laudavit: et voluntariis spadonibus regnum coelorum promittens, ait: Qui potest capere, capiat . Rem itaque tam magnam non impero, non impono, sed offero. Neque quemquam ad hoc cogo, sed provoco. Quamquam de viris tantum sonare videatur, non solis tamen viris dicitur, sed aequalis utrique sexui virginitatis palma promittitur. Et Apostolus de virginibus praeceptum quidem tionis igitur secuta consilium, beatitudinem specialis aggressa propositi, serva generale mandatum. Dixi, idemque nunc repeto,
Abbreviated transcription (Latin):
homines bona:haec & uos facite illis. Noc est ut nihil mali ĩ fe¬
ramus aliis. & praestemus omne quod bonum est. quia uolu¬
mus & ab aliis utrunq seruari haet sententia acquo iure p̃¬
cepti uniuersos tenet nec ulli omnino trangredi licet: quod or̃¬
bus imperatum est. Apertusq contemptus dei est: uel facete
prohibita uel uissa non facere. Duo uero teliqua quac secũtur:
quorum unum conceditur: suadetur aliud. in nostra potestate
dimissa sunt aut cum minori gloria concessis utamur ac licitis: aut
ob maius praemium etiam quae nobis concessa sunt tespua¬
mus. Conceduntur quidem nupitae: carnium usus & uini:
sed horum omnium abstinentia consilio perfectiore suader
Ad uirginitatis honorem pertinet licentia nuptiarum. &
escarum indulgentia uirtutẽ abstinentiae clatiorem fatit.
Contempsisti uirgo conuigiuim. licitum ubi anteꝗͣ contem¬
nerctur maioris p̾taemi amore flagrans: uouisti᷑ deo: non

Expanded text:
homines, haec et vos facite illis ; hoc est, ut nihil mali infehomines, haec et vos facite illis ; hoc est, ut nihil mali inferamus aliis, et praestemus omne quod bonum est, quia volumus hoc ab aliis in nos utrumque servari. Haec sententia aequo jure praecepti universos tenet, nec ulli omnino transgredi licet, quod omnibus imperatum est; apertusque contemptus Dei est, vel facere prohibita, vel jussa non facere. Duo vero reliqua quae sequuntur, quorum unum conceditur, et suadetur aliud, in nostra potestate dimissa sunt; ut aut cum minori gloria concessis utamur, aut ob majus praemium etiam ea, quae nobis permissa sunt, respuamus. Conceduntur quidem nuptiae, carnium usus et vini; sed horum omnium abstinentia consilio perfectiore suadetur. Ad virginitatis honorem pertinet licentia nuptiarum, et escarum indulgentia virtutem abstinentiae clariorem facit. Contempsisti, virgo, conjugium, licitum tibi priusquam contemneretur. Majoris praemii amore flagrans, vovisti Deo non
Abbreviated transcription (Latin):
est uoluntatem domini facere qm̃ nosse. ita prius est nosse q̃
facere. Illud enim merito procdit. hoc ordine. Unde propheta.
Et tu israel noli ignorate. Et beatus apłus. Qui autẽ ignorat
ignorabitur. Itemq alibi. Propterea nolite fieri imprudentes
std intelligentes quȩ sit uoluntas domini. Initim obediẽtiae
est. quid praccipiatur uelle cognoscere & pars est obsequii didi¬
csse quid fatias. Scito itaq inscripturis dĩuinis per quas so
quatdam prattipi: concedi aliqua nonnulla suaderi. Prohi¬
bentur mala. praccipuntur bona. conced untur media per¬
fecta suadentur. In duobus illis quat ptiori loco sunt:
peccatum omne exluditur in utroq enim dei continetur
imperium & non solum praecipere: sed etiam ꝓrohiberi ipĩs
iubentis est. Generaliter nanq omnib mandatur iustitia
quam saluator in euuangelio breuiter quidem sed plenis¬
sime comprehendens ait. Q uattq uultis ut satiant uob̾

Expanded text:
est voluntatem Domini facere quam nosse, ita prius est nosse quam est voluntatem Domini facere quam nosse, ita prius est nosse quam facere. Illud enim merito praecedit, hoc ordine. Unde propheta dicit, Et tu, Israel, noli ignorare. Et beatus Paulus, Qui autem ignorat, ignorabitur . Idemque alibi, Propterea nolite fieri imprudentes, sed intelligentes quae sit voluntas Domini . Initium obedientiae est, quid praecipiatur velle cognoscere; et pars est obsequii didicisse quid facias. Scito itaque in Scripturis divinis, per quas solpraecipi quaedam, concedi aliqua, nonnulla suaderi. Prohibentur mala, praecipiuntur bona, conceduntur media, perfecta suadentur. In duobus illis, quae priori loco sunt, peccatum omne concluditur: in utroque enim Dei continetur imperium; et non solum praecipere, sed et prohibere ipsum, jubentis est. Generaliter namque omnibus mandatur justitia, quam Salvator in Evangelio breviter quidem, sed plenissime comprehendens, ait, Quaecumque vultis ut faciant vobis
Abbreviated transcription (Latin):
nos id posse credendumꝰ est: qui instruett per xpĩ grãm: & in
meliorem hominem renati sumus: qui sanguinemꝰ eius ex¬
piati atq mundati. illius exemplo ad petfectam iustiãm in¬
citati: meliores illis esse debemus: qui ante legem fucrunt melio¬
res ctiam qm̃ fuerũt sub lege: dicente apło. Pctm̃ in nobiᷤᷤ iã nõ
dominabitur. Non enim estis sub legesed sub gratia. Et qm̃
pefectam. quat ex utroq semper accensa & naturae simul
&gratiae. honum morum sanctitate testetur. PRIMAI
gitur uirginis cura primumq studium fit. scire uoluntatẽ
domini sui. & quid ei placeat quiduc displictat diligentes
inquirere.ut secundum apłm rationabile deo reddat obse¬
quium: totumq uite suae cursum ex euis possit ordinate
sententia Impossibile est ei quemqm̃ placere.: cuiquid placeat
ignorat. Fieri q potest ut etiam obsequendi uoto offendat:
qui quomodo obsequi debeat ante non didicit. Et ut mauis

Expanded text:
nos id posse credendum est, qui instructi per Christi gratiam, et in nos id posse credendum est, qui instructi per Christi gratiam, et in meliorem hominem renati sumus: qui sanguine ejus expiati atque mundati, illiusque exemplo ad perfectam justitiam incitati, meliores illis esse debemus, qui ante legem fuerunt: meliores etiam quam fuerunt sub lege, dicente Apostolo: Peccatum in vobis jam non dominabitur. Non enim estis sub lege, sed sub gratia . CAP. Ivirginem, quae ex utroque semper accensa, et naturae simul et gratiae bonum morum sangitur virginis cura primumque studium sit, scire voluntatem Domini sui, et quid ei placeat, quidve displiceat, diligenter inquirere; ut secundum Apostolum, rationabile Deo reddat obsequium , totumque vitae suae cursum ex ejus possit ordinare sententia. Impossibile est enim ei quemquam placere, cui quid placeat ignorat; fierique potest ut etiam obsequendi voto offendat, qui quomodo obsequi debeat ante non didicit: et, ut majus