comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ebricitantib multis idẽ sc̃s in ãiuis
Imponẽs. et aquã Beurdictã poirigrẽs
ad bibend: sanitatẽ obtinuit ⁊ aridas
manus, et mẽbra ꝑalisi dissoluta tãgẽs
Incolumitati restituit: cecis etiã sub młtoꝵ
testunonio ĩ ead cĩtate ut uidarent Impo¬
sito signo crucis a patre luminũ potẽter
ex idem quoq tempus hospitium
traitandoꝵ negotioꝵ Intrauerat᷑ et
de hiis q̃ iniuncta suerant conferebant.
cũ repẽte irruit suꝑ eos adolescẽs. cuiꝰ
arida manus erat et retorta adbrachiũ:
et aduolutus pedib eius suppliciter
postulabat sanitatem. Ille alias occupata
beuedixit quid et abire precepit: et
ne amplius molestiã face̾t uerbis solito
seueriorib Interdixit. Recedebat ille nõ
consequtus quod q̃sierat. cum uenerabłis
epus sũb om̃i celeritate enm regredi Iub :
et manui arreptũ tradis abbt̃i. Huic ĩqͥt
qui miiume bñficiũ conseq̃ntꝰ tibi ut
distederet obediuit. tu ne claudas uiste¬

Expanded text:
citantibus multis idem Sanctus manus imponens, et aquam benedictam porrigens ad bibendum, sanitatem obtinuit: aridas manus, et membra paralysi dissoluta tangens incolumitati restituit: caeci etiam sub multorum testimonio in eadem civitate ut viderent, imposito signo crucis, a patre luminum potenter Per idem tempus hospitium rum negotiorum intraverat, et de his quae injuncta fuerant conferebant: cum repente irruit super eos adolescens cujus manus arida erat, et retorta ad brachium; et advolutus pedibus ejus suppliciter postulat sanitatem. Ille alias occupatus, benedixit quidem, et abire praecepit, et ne amplius sibi molestiam faceret, verbis solito severioribus interdixit. Recedebat ille non consecutus quod quaesierat: cum venerabilis episcopus sub omni celeritate eum regredi jubet, et manu arreptum tradit Abbati. « Huic, inquit, qui minime beneficium consecutus, tibi, ut discederet, obedivit, tu ne claudas visce
Abbreviated transcription (Latin):
enersi Interim de germania legati
ut ad eos transiens suã eis desideratam
ephiberet presentiã. Facile em̃ ꝑsuasi sũt
recipe enmi : quẽ iam ceti recepissent. S
dotuunt eũ dilectio et deuotio esclesie gal¬
licane; et singuli et õs uisitatõe apo¬
srolitã oxfp̃e expetebãt. Ierlustrata
igr frãtia. reinis cõuocauit consilium.
in quo multis ad honorẽ dei dispositisi
regẽ ludonitũ uiuẽte ꝑrẽ pro philippo
fratre coronauit in regẽ et uuxit In
omĩs his doꝰ papa abbtẽ sauctũ ase
separi nõ patieba᷑: si ꝯ cardiualibut

Expanded text:
eversi interim de Germania legati ut ad eos transiens, suam eis desideratam exhiberet praesentiam. Facile enim persuasi sunt recipere eum, quem jam caeteri recepissent. Sed detinuit eum dilectio et devotio Ecclesiae gallicanae; et singuli et omnes visitationem apostolicam expetebant. Perlustrata igitur Francia, Remis convocavit concilium , in quo multis ad honorem Dei dispositis, regem Ludovicum, vivente patre, pro Philippo fratre coronavit in regem. In omnibus nis dominus Papa Abbatem a se separari non patiebatur, sed cum cardina
Abbreviated transcription (Latin):
papa multit inpisis e et ĩtustia et
et in aliis prouituie potestatue dispositis:
ualefãciens pisains et grãs agẽs. In
prou̾iciã nauigio delatus est. Et burgun-¬
diã transiens: aurelianũ deuenit. Sbi
occurrẽtib epiͣs: a rege prissimo francorum
ludoinco. a lacriter et honorifice susceptus
est Inde a gaufrido carnotense epo marͣx
anglos rex heuritus ei ꝯ maxio epõꝵ
et procerum comitatu occurrit. Hmic qno
rechẽ uenerabilis abbas ad eum pͥmissis
adduxit. quem uix ꝑsuasit Innocẽciũ reciꝑe :
ab epĩs anglie Penitus dissnasũ. Cum et
omnimodis retaltitraret et detrectaret. quid
trues ait: times pctmm incurrere si obedias
reluique: In me sit hoci pectatũ. Aaqd̾
dobum mox ꝑsuasus rex ille tã potens:
ex tr̾ã suã dño pape octurs usq carnotũ.

Expanded text:
Papa, multis in Pisis, et in Tuscia, et in aliis provinciis potestative dispositis, valefaciens Pisanis et gratias agens in Provinciam navigio delatus est, et Burgundiam transiens Aurelianum pervenit: ubi, occurrentibus episcopis, a rege piissimo Francorum Ludovico alacriter et honorifice susceptus est. Inde a Gaufrido Carnotensi episcopo, Anglorum rex Henricus ei cum maximo episcoporum et procerum comitatu occurrit. Hunc quoque regem venerabilis Abbas ad eum praemissus adduxit: quem vix persuasit Innocentium recipere, ab episcopis Angliae penitus dissuasum. Cum enim omnimodis recalcitraret et detrectaret: « Quid times, » ait? « Times peccatum incurrere, si obedias relinque, in me sit hoc peccatum. » Ad quod verbum persuasus rex ille tam potens, extra terram suam domino Papae occurrit usque Carnotum.
Abbreviated transcription (Latin):
humilitas et proferre In publicũ ahua
sui Indicia uiri illi nobiles erubescunt᷑
et quiẽtiores facit eos cõtemptus et abiectio.
quam quelibet oblatio dignitatis: In qua
sibi professio hũilitatis ꝑrclitari uidetur.
Ob huiꝰ modi causas sese intra silentii car¬
dines retinentes. magis In sacco heremi ꝙͣ
s In couce gliam̃ querunt. In hoc ergo
sicut eti dectis huiꝰ modi:. negotioꝵ suoꝵ
sartinas aliis libenter Imponũt. Et ñc
sublato uenerabilis mẽorie dõno guillermo
qui eiusd uiri sancti gliõsa pͥmordia fide¬
liter et deuoce consẽpsit. ad mc̃ã exiguitatẽ
H oꝑis deuenit peticio: et Imposint an
dilecte ecclesie caritas: ut coquam pulmẽ¬
tum filiis prophetaꝵ. In quo si colloquintidas
miscuero negligens. suꝑiecta ut confido
et excessus insipientie obedientie excusab
asfectus

Expanded text:
humilitas: et proferre in publicum aliqua humilitas: et proferre in publicum aliqua sui indicia viri illi nobiles erubescunt; et quietiores facit eos contemptus et abjectio, quam quaelibet oblatio dignitatis, in qua sibi professio humilitatis periclitari videtur. Ob hujusmodi causas sese intra silentii cardines retinentes, magis in sacco eremi, quased in cruce gloriam quaerunt. In hoc ergo, sicut et in caeteris ejusmodi, negotiorum suorum sarcinas aliis libenter imponunt. Et nunc sublato venerabilis memoriae domno Guillelmo, qui ejusdem Viri sancti gloriosa primordia fideliter et devote conscripsit, ad meam exiguitatem hujus operis devenit petitio, et imposuit mihi dilectae Ecclesiae charitas, ut coquam pulmentum filiis Prophetarum. In quo si colocynthidas miscuero negligens, superjecta, 1092 ut confido, et excessus insipientiae obedientiae excusabit affectus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ se uehemẽter emiũperint elicĩt sãgniẽ:
ita et ego si quod supͣ me est aggrediar.
meip̃ derisioni exponã. Quis eiũ ego
doctua: cꝯ ordor exinanitus uniuersam
moãsteriũ emus litteratos uiros. quot
rethores. quot philosophos hꝯ seculi scole
miserunt ad cõuersationẽ theoritã et
mores diuinos: Que nõ ibi ploruit di-¬
scipliua ub̃i erãt examina magistroꝵ.
et egrgii uiri excercitatoo Intellectu
Insignes: qui diuinis studiis inherentes
multis grãp auctoramẽtis inuicẽ seipsos
edocent et accendũt. Debuerãt utiq¬
unoi illi quib nthil ĩ aͥqua grã deest. hũt
laborẽ assinue: et uenerabili patri Instul¬
pere mommenta: ut esset eor studio
delectabilis pagina. quã quasi uiuẽtẽ
baderẽt legendã discipulis: et perpes fieret¬
sctet consola secue positis ⁊ eliquiis sacu
corꝑis et sermoĩs. S extrema emulari
et q̃ hoiẽs lateant clareuallis cõsueuit

Expanded text:
cum se vehementer emunxerint, eliciunt sanguinem: cum se vehementer emunxerint, eliciunt sanguinem: ita et ego si quod supra me est aggrediar, me ipsum derisioni exponam. Quis enim ego doctrina: cujus odor exinanitus universam monasterium ejus litteratos viros, quot rhetores, quot philosophos saeculi hujus scholae miserunt adconversationem theoricam, et mores divinos? Quae non ibi floruit disciplina, ubi erant examina magistrorum, et egregii viri exercitato intellectu insignes, qui divinis studiis inhaerentes, multis gratiarum auctoramentis invicem se ipsos edocent et accendunt? Quorum ui illi, quibus nihil in aliqua gratia deest, hunc laborem assumere, et venerabilis Patris insculpere monumenta: ut esset eorum studio delectabilis pagina quam quasi viventem traderent legendam discipulis, et perpes fieret consolatio secus positis reliquiis sacri corporis et sermonis. Sed extrema aemulari, et quae homines lateant, Clarae-Vallis consuevit
Abbreviated transcription (Latin):
Irorum illustrium gesta nõ nulli
sc̃ptorum laudib altollentes.
uerbis ea sollẽpnib celebrarũt: ꝙ̃tum
excellentis Ingemi et diserte lingue
potuere cognamina. Cũq tractator
et opus Iunctis cõplexib pari st fẽdere
cõiugati⁊ et ad propositum chema
ordinand  Ingenium et eloquẽtia cõue¬
irent. prosꝑe actum est: et ad quietum
tranquilum q portũ. directo cursu
matĩa digne ordinate q dispoĩta axppulit.
At ubi sublimitas negocii sub Imꝑito
artifice naufraga eliditur scopulis. et
succũbẽte sensus hebitudine tractatoris
laxatur pͥsumptio : sero de correctione
Iuitur/ coniliũ: qu q̃ ĩ multos efusã sunt.
nec reuocari possunt nec corrigi: et disseinãtiã¬
miant scripti et operum uenustuis esset abradi
pͣ emẽdari. Hec ego metũ reputãs et reuol¬
nens oĩno tunro. ne sicut ip̃e multoꝵ Ini¬
pudencie soleo indignari. qmi g cũ sciẽtia
et facũdia careant. ad sc̾bend̾ pcipites

Expanded text:
irorum illustrium gesta nonnulli scriptorum laudibus attollentes, verbis ea solemnibus celebrarunt, quantum excellentis ingenii et disertae linguae potuere conamina. Cumque tractator et opus junctis complexibus pari sunt foedere conjugati, et ad propositum thema ordinandum ingenium et eloquentia convenerunt, prospere actum est, et ad quietum tranquillumque portum directo gressu materia digne ordinateque disposita appulit. Ubi vero sublimitas negotii sub imperito artifice naufraga illiditur scopulis, et succumbente sensus hebetudine, tractatoris lassatur praesumptio, sero de correctione initur consilium: quia quae in multos effusa sunt, nec revocari possunt, nec corrigi; et dissonantiam scripti et operum venustius esset abradi, quam emendari. Haec ergo mecum reputans et revolvens, omnino timeo, ne sicut ipse multorum imprudentiae soleo indignari, qui cum scientia et facundia careant, ad scribendum praecipites,
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rela ꝯuersatꝰ. post ãnũ spõte professus. tuc̃ pͥͫ sclar
ueste ⁊eiecta religioĩs hĩtũ suscepisti. O insensate
puer quis te fascnauir nõ soluẽ uora na. q̃ distĩrerũt
labia tua. An nõ ul ex ore mo iusa ficaberis ul ex ore tuo
ꝯdenmaberis: Niud de parẽtis uoro solliarꝰ es negligẽs
tui. ꝯex ore tuo nõ illiꝯ hẽas iudicari. moꝵ nõ illiꝯ uora
labioꝵ exigẽdꝯ sis. Et quid nbi frustra quispiã blandir
seõ inquit mutẽs manũ suã ad arat ⁊ respiciẽs retro.
aprꝯ ẽ regno dei. Nũquid ⁊ hͦ ꝑ suadebt̃ nõ eẽ retro respice
qui dicũt tibi euge euge: Filiole site lacrauerĩ paõres
blãdimẽta. adulas mb claude aures te ĩterroga de re
qr in te meliꝰ nosti qͣ aliꝯ. Attende cor tuũ discute
ni ordinẽ niũ. cur frẽs. cur locũ ar me. q̃ et nbi pro¬
pĩq̃ꝯ carne et ꝓpĩqͥor spũ sũ deserueris. Si ur arnꝰ¬

Expanded text:
querela conversatus, post annum sponte professus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua? Annon vel ex ore tuo justificaberis, vel ex ore tuo condemnaberis? Quid de parentis voto sollicitus es, negligens tui; cum ex ore tuo, non illius, habeas judicari; tuorum, non illius, vota labiorum exigendus sis? Et quid tibi 5 frustra quispiam blanditur o, inquit, mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse retro respicere, qui dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, blandimenta, adulationibus claude aures, te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor tuum, discute cur ordinem tuum, cur fratres, cur locum, cur me, qui et propinquus carne, et propinquior spiritu sum, deserueris. Si ut ar
Abbreviated transcription (Latin):
inq factꝰ est impetꝰ et cõtursꝰ ꝓtidẽtiũ
et dtostulãtiũ uixi dei sacra uestigia. bt
ꝓpeinodũ cõpͥmẽt  donec tollẽtes eũ frẽs
et imponẽtes in nauicłam a terra modite
subduxẽrt. Cũq accedẽtes ad se pͥncipes
ut ceperat ꝓ pace Rogaret: suspirãtes
dicebãt. Sportet nos libẽter audire eiõ
quẽ ut ip̃i rerminꝰ deꝰ diligit et exaudit:
et audito eo młta facẽ pro quo tanta
facit in otulis nr̃io. Quib ille resẽꝑ
cautꝰ erat cõpetent̾ huiusmod gliam
declinare: nõ ꝓpt̾ me inquit sed ꝓpter
uos̾ facit¬
imil quoq mibaculo et in suuilie u¬
oportunitate ip̃a etiã die metensium
enͣ balidẽ satis reponẽ cogitauerãt : serut̾
ꝙͣ uellent retõtiliari cogebãt᷑ In ip̃a hora
b̃lata ⁊̃ ei mulier ꝑalitita de cĩtate tad.¬
Cui manꝰ imponẽs et orãs. dignatus rst
palliolũ quo ꝓpͥũ quo utebat᷑ ipõe suꝑ¬
et sub eod uclamine debilia tangẽ mẽbra.

Expanded text:
st impetus et concursus procidentium et deosculantium Viri Dei sacra vestigia, ut propemodum comprimeretur, donec tollentes eum fratres, et imponentes in naviculam, a terra modice subduxerunt. Cumque accedentes ad se principes, ut coeperat, pro pace rogaret, suspirantes dicebant: « Oportet nos libenter audire eum, quem, ut ipsi cernimus, Deus diligit et exaudit; et audito eo multa facere, pro quo tanta facit in oculis nostris. » Quibus ille, ut semper cautus erat competenter hujusmodi gloriam declinare: » Non vos facitimili quoque miraculo et in simili opportunitate, ipsa etiam die Metensium enim valide satis reponere cogitaverant, secus quam vellent, remittere cogebantur. In ipsa hora oblata est ei mulier paus est palliolum quoque proprium, quo utebatur ipse, supet sub eodem velamine debilia tangere membra.
Abbreviated transcription (Latin):
se pauliꝑ assueste ceꝑir. usus rollit difficultatẽ. ĩueĩt¬
qz facle eẽ/ qd̾ ĩpossiblẽ añ purauit. Solẽt enã fornꝰ
milites audita buccina añ ꝓgressũ trepidare. at ubi ad
p̃liũ uẽtũ fuerit. spes uirorie ⁊ nõr ne uicã᷑ reddir
ĩtrepidos Nuid uero tu trepidas quẽ frm̃ unaĩtas ar¬
matoꝵ c̃ꝯmumẽr. cui ãgeli assistẽt a latere quem
dur belli christa p̃ibir. suos animãs ad bicroriã ⁊ di¬
cens. ꝯfidite eo uici mũdũ : Si christa pro nob̃. qͥs g̃
nos. Secura potes pugnare. ubi securꝯ es de uitoa
Faudaberis a uinoa. m̃ ne fugias. Sola cã q̃ ꝑdere passis
uicroriã suga est. Fugiẽdo pores llã amitte̾ moriẽdo
nõ potes. Et brq̃ si pugͣndo moriaris qr mortuꝯ mor
oroãberis Ue aurẽ nibi si declmãdo pugnã ꝑdis ⁊
uicroriã simł ⁊ coronã. Quod ipẽ auertat ate fuli dĩ¬
lcĩssie. qͥ ĩ iudis de his meis litteris maiorẽ t̃ h ĩferre

Expanded text:
se paulisper assuescere coeperit, usus tollit difficultatem, invenitque facile esse quod impossibile ante putavit. Solent etiam fortissimi milites audita buccina ante congressum trepidare; at ubi ad praelium ventum fuerit, spes victoriae, et timor ne vincantur, reddit intrepidos. Quid vero tu trepidas, quem fratrum unanimitas armatorum circummuniet, cui Angeli assistent a latere, quem dux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriam, et dicens: Confidite, ego vici mundum? Si Christus pro nobis, quis contra nos? Securus potes pugnare, ubi securus es de victoria. fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris majorem tibi habet inferre
Abbreviated transcription (Latin):
derito illustri: in frantoꝵ Regno pnissiõ
ludonico filio ludonici: Pͥncipatũ eccliẽ
unĩse at tocius crtature uisibilis et
Iunisibilis monarchiã tenẽte dei filio
cħũ pp̃o. Anno ab incarnatõe sua mile-¬
sumo centesimo qũĩquagesuo tertio. qͥ¬

Expanded text:
derico illustri; in Francorum regno piissimo rege derico illustri; in Francorum regno piissimo rege Ludovico, filio Ludovici; principatum Ecclesiae universae ac totius creaturae visibilis et invisibilis monarchiam tenente Dei Filio Jesu Christo, anno ab Incarnatione sua millesimo centesimo quinquagesimo tertio
Abbreviated transcription (Latin):
suo uasculo cõmifere: in lapide repo/¬
nẽtes lapidem p̾nosum op̾timã mar¬
garitam
ri Oulsũmatis ergo feliciter uite
sue dieb et ãms circit sexaginta
quatuor expletis dilectꝰ dm̃ hernardꝰ
ctareuallensis cenobii pͥmus albas
alioꝵ q ampliꝰ quã centũ sexagin¬
ta moafterioꝵ pater. tercio deciio
kil sextembrio int filioꝵ manus obdor¬
ip̃e sacerdos. Sed et pectori eiꝰ ip̃o in tũ¬
mulo capsula suppõĩtaẽ. in qua btĩ
thadei apłi reliquie cõtinẽtur. Quas
eedem ãno ab ierosolima sibi missac
suo iusserat corpori suxponi: eo utis
fid̾ci et deuotionis intiñtu ut eidem apło
in die cõmunis resurrectionis adhereat.
facta sũt codem anno quo btũs paxa nr̃
caligine, migrauit ad lutẽ: cuiꝰ merita
in ip̃a cui insiguit p̾fuit urbe mirritłis
plurib illustrasu choruscãt : Successore
eiꝰ auastasio romane ecclie p̃sidente
regnãtib aũt in Romanoꝵ imꝑio fre¬

Expanded text:
suo vasculo commisere, in lapide reposuo vasculo commisere, in lapide reponentes lapidem pretiosum, optimam margaritam. 88. Consummatis ergo feliciter vitae suae diebus, annis circiter sexaginta tribus expletis, dilectus Domini Bernardus, Clarae-Vallensis coenobii primus abbas, aliorum quoque amplius quam centum sexaginta monasteriorum Pater, decimo tertio kalendas septembris inter filiorum manus obdoripse sacerdos. Sed et pectori ejus ipso tumulo capsula superposita est, in qua beati Thaddaei apostoli reliquiae continentur, quas eodem anno ab Jerosolyma sibi missas, suo jusserat corpori superponi: eo utique fidei et devotionis intuitu, ut eidem apostolo in die communis resurrectionis adhaereat.Facta sunt haec eodem anno quo beatus Papa noster caligine migravit ad lucem, cujus merita in ipsa cui insigniter praefuit urbe miraculis pluribus illustrata coruscant: successore ejus Anastasio Romanae Ecclesiae praesidente, regnantibus autem in Romanorum imperio Fri
Abbreviated transcription (Latin):
aũt mausit in medio gregio pastor ex¬
tunctꝰ. dũ pͥstina illa dultisfimi gr̃a uul¬
tus. nil minorata sed aucta mãgis ommi
in se figeret ocłos. aminos̾ trahẽpet: fe¬
peliret affectꝰ. Crescebat aũt sup̃ modũ
ruens undiq pp̃łi młtitudo: et intolle/¬
rabilio iam fiebat impetꝰ cõcurrẽtũt.
ac desiderabiles tenẽtiũ pedes ostulã¬
niũ manus. applicãtiũ panes. balthtos.
nĩmos. et alia q̃que seruãda sibi
p bñdictiõe. et uariis necessitatibus
nius i ĩ. maxͬe tam parati in diem
bant ͦ sepogẽdi sacri corporis eiꝰ/ hor̃a
cõgregatꝰ. et tanto pietatis zelo stipati
undiq sacrũ corpus obsederãt: ut nulla
haberet᷑᷑ Ende ueriti ne quid suuile
ãt forte grauiꝰ accidẽt diẽ fertia: p̾ocu¬
pantes horam et maxie ex more diui-¬
na sacrificia cõsũmãtes. sicut bidnũ
iam in celebratõt missarũ et iugi se¬
cerãt psalmodia purissimũ balsamũ

Expanded text:
 mansit in medio gregis pastor ex mansit in medio gregis pastor exstinctus, dum pristina illa dulcissimi gratia vultus nil minorata, sed aucta, magis omnium in se figeret oculos, animos traheret, sepeliret affectus. Crescebat autem supra modum ruens undique populi multitudo, et intolerabilis jam fiebat impetus concurrentium, ac desiderabiles tenentium pedes, osculantium manus, applicantium panes, baltheos, 1157 nummos, et alia quaeque servanda sibi pro benedictione, et variis necessitatibus ofutura. Maxime tamen parati in diem bantur reponendi sacri corporis ejus horam congregatus, et tanto pietatis zelo stipati undique sacrum corpus obsederat, ut nulla haberetur. Unde veriti ne quid simile, aut forte gravius accideret die tertia, praeoccupantes horam, et mane divina ex more sacrificia consummantes, sicut et biduum jam in celebratione Missarum et jugi fecerant psalmodia, purissimum illud balsamum
Abbreviated transcription (Latin):
stringamꝰ ocłos et palpebras cõplodamꝰ
aduersꝰ lathrimas quib in illo sue cla¬
ritatis abscessu uallis nr̃ã fluelat. eccłie
ꝓtinꝰ uniũse calicem sui ꝓpinatura
meroris : cui hactenꝰ cõsueuer at stillare
dulcedinẽ: gaudia fundt̃ fluere cõso /¬
lationes:
uin fidelis minister et sacerdos
altissimi feliciter ingredit᷑ m
locum tab̾trnacłi ãmipãbilis ad al¬
tare dei. sacrã ti et acceptabilẽ hostiã
sui sp̃s oblaturꝰ. et corpꝰ etias ⁊
tum et ornatũ sac̃dotałib indis ar
oratorio bte dei genitritis infert᷑. Plũ¬
rima quõq nobiliũ et ignobiliũ de ui¬
cinis quibusq lotis gemebũda ꝓtimis
turba cõuenit: et ballem totã ploratꝰ
et ululatꝰ młtꝰ implebat.Amarius
tam ꝓforib moasterii lamẽtabatur
sepus miserabilior mulierũ. qd accedẽ¬
stici ordinis disciplina mexorabiliter
ris etiam tũc negaret ingressum. Aiduo¬

Expanded text:
stringamus oculos, palpebras complodamus stringamus oculos, palpebras complodamus adversus lacrymas, quibus in illo suae claritatis abscessu vallis nostra fluebat, Ecclesiae protinus universae calicem sui propinatura moeroris, cui hactenus consueverat stillare dulcedinem, gaudia fundere, fluere consolationes. Dum fidelis minister et sacerdos Altissimi feliciter ingreditur in locum tabernaculi admirabilis, ad altare Dei, sacram ei et acceptabilem hostiam sui spiritus oblaturus; corpus etiam rite paratum et ornatum sacerdotalibus indumentis, oratorio beatae Dei Genitricis infertur. Plurima quoque nobilium et ignobilium de vicinis quibusque locis gemebunda protinus turba convenit, et vallem totam ploratus et ululatus multus implebat. Amarius tamen pro foribus monasterii lamentabatur sexus miserabilior mulierum, quod accedenstici Ordinis disciplina inexorabiliter eis etiam tunc negaret ingressum. Biduo
Abbreviated transcription (Latin):
cantis as eo expectatꝰ desideriis: tepetitꝰ
suspiriis. Rrequẽtatꝰ meditatõnib. or̃oni¬
bus pmunitꝰ. felix transitꝰ de labore ad
refrigeriũ. dt expetatione ad p̃miũ: de
agone ad bramũ. de morte ad uitã. de
fide ad notitia. de peregrinatione ad pa¬
tã. de mũdo ad patrem. De quo trãsitu
quidem nõ indigna Relatu. sed diffitile
miis singula uestigare : et seribĩ omĩa
nits longu nauit usq moro nuiticha¬
a re młtisq modio paternus ergo filioo
crebris reuelatõnib corũ dignat᷑ sol̃ari
lacrimas. ⁊eleuare mesticiã: us quodultiꝰ
ei gaudẽt minꝰ aupie doleãt sibi. Si qua
tam̃ ex hio minꝰ prolipam desiderãtia
narratonẽ lecto scire desiderat: ꝓprio
magis et nouissimo credimꝰ resc̾ruada
capitulo. Interim ccla prosequẽtes quãta
possumꝰ uigilantia aiõs auertanꝰ ab illo
tam graui gemitu et rugitu quo ninirũ
grex miscrabilio pastore migrãte ꝑso¬
mus parcamꝰ pagine: it ꝙͣtũ possumꝰ

Expanded text:
ntis ab eo exspectatus desideriis, expetitus suspiriis, frequentatus meditationibus, orationibus praemunitus! Felix transitus de labore ad refrigerium, de exspectatione ad praemium, de agone ad bravium, de morte ad vitam, de fide ad notitiam, de peregrinatione ad patriam, de mundo ad Patrem! De quo etiam traquidem non indigna relatu, sed difficile nimis singula vestigare, et scribere omnia nimis longum. Nam et usque modo multifarie multisque modis paternus erga filios crebris revelationibus eorum dignatur solari lacrymas, relevare moestitiam, ut quo dulcius ei congaudent, minus anxie doleant sibi. Si qua tamen ex his, minus prolixam desiderantia narrationem, lector scire desiderat, proprio magis et novissimo credimus reservanda capitulo. 14. Interim caetera prosequentes, quanta possumus violentia animos avertamus ab illo tam gravi gemitu et rugitu, quo nimirum grex miserabilis, pastore migrante, personuit. Parcamus paginae, et quantum possumus,
Abbreviated transcription (Latin):
iã me nõ eẽ. qr nec te fore quod fusti. Mutar ꝯ mutatũ
̃uemes. ⁊ quẽ añ metuebas in gr̃m comitẽ amplentre
secura Itaq suie mea culpa recesseris ur ni puras. ⁊ es
non excuso siue tua ut młn putãt ⁊ si ego nõ actuso
siue mea simł ⁊ tua quod eͦ magis puro ex hoc iã sre¬
dire ⁊ enueris solus profecro ĩ exni sabilis eris uis ab ot
rilpa liber esse. Reuerte̾ Si nã agnostis ignoso sg¬
moste ⁊ tu mnichi ubi meã agnosco. Alioqn aut sibi m¬
mis mdulges qui tuã culpã ⁊ agnoscis  dissimulas. at m
minis ĩmissicors es. cui nec sanffaciẽn ignoscendũ putas
Iam si redire zecusas: aliã q̃re occõem unde falso blan¬

Expanded text:
e qui fuisti. Mutatus mutatum invenies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blan
Abbreviated transcription (Latin):
qui alud nõ pr̃. Bene. Scio qr delicarꝰ es. et ꝙ his
assuera mõ duriora nõ possis. Sed quid si poter face
Ut possis. Sueris quomõ: Surge pñgere tolle onũ.
exterce uires moue brachia ꝯplosas erp̃lica manꝯ cr
ceratare ĩ aliquo et stuñ sennes sola re appere q̃ famem
rollat non fautes de młce at̃. Redder quipe sapores tab
enenciũ quos uili ĩerna. Młra q̃ respuis onosa pa laborẽ

Expanded text:
s, et quod his assuetus modo, duriora non possis. Sed quid, si potes facere ut possis? Quaeris quomodo? Surge, praecingere, tolle otium, exere vires, move brachia, complosas explica manus, exercitare in aliquo; et statim senties sola te appetere quae famem tollant, non fauces demulceant. Reddet quippe sapores rebus exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ppecnus illi ortus est dies ad cui ꝰexitũ
Uiriui ep̃i tũ albatũ et frm copiõsa mł¬
titudine. fuerãt cõqr eꝯati. hora autem
diei pere tepcia singularis lucerna sue
generatõnis sc̃s ac uere beatꝰ abbas be.¬
nardus a corpore mortis in terrã biuẽtiũ
felicit xp̃o duce migrauit. ex filioꝵ cir/¬
cũstantiũ et inter granes singultꝰ et la¬
crimas uberes uirũq psallentiũ choro ad

Expanded text:
perpetuus illi ortus est dies, ad cujus exitum perpetuus illi ortus est dies, ad cujus exitum vicini episcopi cum abbatum et fratrum copiosa multitudine fuerant congregati. Hora autem diei pene tertia singularis lucerna suae generationis, sanctus ac vere beatus abbas Bernardus, a corpore mortis in terram viventium feliciter Christo duce migravit, ex filiorum circumstantium et inter graves singultus ac lacrymas uberes utcunque psallentium c
Abbreviated transcription (Latin):
a intimo cordis affectu seruũ inutilemse
cẽ dicereti et arborem sterilem reputares
excuiꝰ uita nulłꝰ sibi fructꝰ. mill ꝰalteri
ciuquã proueniret. Nam et solitꝰerat
in familiari collocutiõe fateri: bix trede
se hõib qd̾ sic eũ sibi utilem crederent
ut dicelant igto uet paruũ sest in suis
suꝑ hoc cogita̾ib ꝑ hiberat aliqñ su¬
stumisse cõsa̾ctũ. qudd nec tam uiraces
hoĩes fallẽ uelle. nec tam prudẽtis falli
posse uerisimile uideres cñ alterutrũ ex¬
cusare nõ posset. Quẽ ẽi totꝰ mirabapr
orbis soluo ip̃ẽ qd erat mirabilius nõ ui¬
debat sue uidelicet opãtonis opinionis uẽ
splendorem: sicut quõdã ible uir simplex
et Rectꝰ. net solem cũ pulgeret nec liuiã
incedeulem clare uidisse se memorabat.
e Quissimne cum exterioris
habitaculi undiqiam soluta cõ /¬
pago desiderãti ar̃e liberũ prestaret
egressum maguns ille dies illuxit quo

Expanded text:
 intimo cordis affectu servum inutilem se  intimo cordis affectu servum inutilem se esse diceret, et arborem sterilem reputaret, ex cujus vita nullus sibi 1156 fructus, nullus alteri cuiquam proveniret. Nam et solitus erat in familiari collocutione fateri, vix credere se hominibus, quod sic eum sibi utilem crederent ut dicebant. Sed nec parvum sese in suis super hoc cogitationibus perhibebat aliquando sustinuisse conflictum, quod nec tam veraces homines fallere velle, nec tam prudentes falli posse verisimile videretur cum alterutrum excusare non posset. Quem enim totus mirabatur Orbis, solus ipse quod erat mirabilius non videbat suae videlicet operationis opinionisve splendorem, sicut ille quondam vir simplex et rectus, nec solem cum fulgeret, nec lunam incedentem clare vidisse se memorabat . 13. Novissime cum exterioris habitaculi undique jam soluta compago, desideranti animae liberum praestaret egressum, magnus ille dies illuxit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
gitur ante sc̃i pr̃is huiꝰ excessum ac¬
redentes ad eũ filii quodͥ ꝑ enagcliũ
ip̃e genuerat. pissimũ eiꝰ amĩ lacrima/¬
uili supplicatiõe pulsabant: et hͨ atq
huiꝰ mod loquebant᷑. Nãguid nõ misere¬
ris huic moãstepio p̃r: nĩquid nõ cõpa¬
teris nobis quos tanto pretatis affectũ
maternis lactasti uberib pat̾na cõsela¬
tione fouisti; Quoͦ sic exponis labores
tuos. quos in loco hoc laborasti: quomĩdo
tam Dilectos hactenus filios sic Rtlinguis:
Dnc uero flens ipõe c̃e flentis. et colũbi¬
nos oculos in celũ porrigẽo. ac mẽtetota
aplitũ illud cõcipitus spm̃ testabatur
mrirtatũ se e duob et quid eligĩt ignorã
seni diume totũ tribuere arbituo p̾tãtis.
ytan et hiat paterna illũ urhebat caritas
filioꝵ uõtis ãniere ut maneret. et inde
trahebat xp̃i desideriũ ut migraret. Cui
tamen abolim iam atq alti ꝰ raditata
in pritore eiꝰ huiutas ꝑsuaserat ut ex¬

Expanded text:
gitur ante Patris hujus excessum accedentes ad eum filii, quos per Evangelium ipse genuerat, piissimum ejus animum lacrymabili supplicatione pulsabant, et haec atque hujusmodi loquebantur: « Nunquid non misereris huic monasterio, Pater? nunquid non compateris nobis, quos tanto pietatis affectu maternis lactasti uberibus, paterna consolatione fovisti? Quomodo sic exponis labores tuos, quos in loco hoc laborasti? quomodo tam dilectos hactenus filios sic relinquis? » Tunc vero flens ipse cum flentibus, et columbinos oculos in coelum porrigens, ac mente tota apostolicum illum concipiens spiritum, testabatur coarctatum se e duobus, et quid eligeret ignorantem , et divinae totum tribuere arbitrio pietatis. Nam et hinc paterna illum urgebat charitas, filiorum votis annuere, ut maneret: et inde trahebat Christi desiderium, ut migraret. Cui tamen ab olim jam atque altius radicata in pectore ejus humilitas persuaserat, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ meã nõ uẽnã dõ q̃rebare pro tu saluari nõ poreias
Et uin̾a ipĩ tel  mẽ saluet̃. uninã etsi eͦ moriar.
uel tu uiuas. Sed quid. Salꝯ gͦ magis ĩ culni uestiũ ⁊
ciborũ ẽ opulẽcia ꝙͣ ĩ sobrio uiu uestimq moderato.
Si pellicie lenes ⁊ calide si panm sonles ⁊ p̃ciosi si longe
manice ⁊ amplũ capuciũ. si oꝑtoriũ siluestre ⁊ molle sta¬
mineũ. scm̃ faciũt. quid moror et eꝰ ꝙ re nõ se quor S
hec infirmãtiũ st̃ fomẽta. nõ arma pugnãtur̃ Ette em
qui mollib uestiũt ᷑ ĩ domib regũ st̃. Umũ ⁊ simla
mulsũ ⁊ pĩguia corꝑi militãt nõ spiritui Friguris nõ
pisab seruierũt.Piper gĩgiber iminũ. saluia et mill
huiꝰ moĩ spẽs salsamẽtoꝵ. palatũ quid̃ delcrãnt.s
libidinẽ accẽdũt. Et tu mͥ in his securitarẽ pones
tu ꝯ hꝯmõĩ tutã duces adolescẽniã. prudenter sobrie¬
q ꝯuersami satis ẽ ad oẽ ꝯdimẽtũ sal ꝯ fame Qua

Expanded text:
erempto, tu salvari non poteras? Et utinam ipsi te absque me salvent. Utinam et si ego moriar, vel tu vivas. Sed quid? Salus ergo magis in cultu vestium, et ciborum est opulentia, quam in sobrio victu vestituque moderato? Si pelliciae lenes et calidae, si panni subtiles et pretiosi, si longae manicae et amplum caputium, si opertorium silvestre et molle stamineum, sanctum faciunt; quid moror et ego quod te non sequor? Sed haec infirmantium sunt fomenta, non arma pugnantium. Ecce enim qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Vinum et simila, mulsum et pinguia corpori militant, non spiritui. Frixuris non alvia, et mille hujusmodi species salsamentorum, palatum quidem delectant, sed libidinem accendunt. Et tu mihi in his securitatem pones? tu cum hujusmodi tutam duces adolescentiam? Prudenter sobrieque conversanti satis est ad omne condimentum sal cum fame; qua
Abbreviated transcription (Latin):
tabat: semetip̃m parit offerẽs acceptabilẽ
hostiam in adorem suanitatis. Quo tpr̃e ad
auũculũ suũ audrcã militem templi .qͣ
Ego ẽĩ delibor: nͥ puto me lõnũ ip̃s̃ fa̾tt᷑

Expanded text:
tabat, semetipsum pariter offerens acceptabilem tabat, semetipsum pariter offerens acceptabilem hostiam Deo in odorem suavitatis. Quo tempore ad avunculum suum Andream militem Templi, quiEgo enim delibor, nec puto me longum facere
Abbreviated transcription (Latin):
dilecto suo bernardo clareuadeensi ałbi
diu desideratum p̃tiose mortis sõm̃ dare
disponeret. et fidelem seruũ in Reqiuẽ iutro¬
ducẽ suã: cepit magis ac magio ꝓmptꝰ
solĩto. currebat alacrius : et terrestris sui
habitatõnis dissolutõnem sentieus ĩmine.
rotis uberiorib aspirabat ad habita̾nem
purissimo pectore sacri se desidern flãma
nõ capies crebris erũpebat indiciis: et iqni¬
tum ctoqinũ uehem̃ter feruoris interui be¬
hementiam declarabal᷑ sicut in stĩs aĩali
sulbꝰ quasi aspectꝰ epis rãdentis. Corpus
cectulo decubans bariis excercebat᷑ ĩ rõmodis.
auimꝰ tam̃ nichilominꝰ liber et potens que
dei erãt excrecbat inuictꝰ. nõ cessãs in me-¬
diis quoq dolorib meditari sacrũ aliquid
ãt dictare : orare affectuosino. frẽs studiosiꝰ
exhortari. In oblatione hostie salutaris quã
usq̃ ad defectũ ultimũ uix aliqñ ĩteritusit
artus sibi uixteherẽtes uigorẽ sp̃s susten¬

Expanded text:
dilecto suo Bernardo Clarae-Vallensi abbati diu desideratum pretiosae mortis somnum dare disponeret, et fidelem servum in requiem introducere suam; coepit magis ac magis prompt esse jam bravium, solito currebat alacrius, et terrestris suae habitationis dissolutionem sentiens imminere, votis uberioribus aspirabat ad habitationeelis. In cujus purissimo pectore sacri sese desiderii flamma non capiens, crebris erumpebat indiciis, et ignitum eloquium vehementer fervoris interni vehementiam declarabat, sicut in sanctis animatillae quasi aspectus aeris candentis . Corpus lectulo decubans variis exercebatur incommodis: animus tamen nihilominus liber et potens, quae Dei erant exercebat invictus, non cessans in mediis quoque doloribus meditari sacrum aliquid aut dictare, orare affectuosius, fratres studiosius exhortari. In oblatione Hostiae salutaris, quam usque ad defectum ultimum vix aliquando intermisit, artus sibi vix cohaerentes vigore spiritus susten
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cordi loquor. Me miserũ ꝙ te careo. ꝙ te nõ uideo. ꝙ sine te
uiuo. pro quo mori michi uiue̾ ẽ. sine quo uiuere/ mori. Nõ igẽ
quero cur abieris. s ꝙ iã nõ redieris q̃ror. Nõ cãs discessions.
moras causor regressionis. Ueni iterũ. ⁊ pax erit. Reuerte er
satiffaitũ est Redi inꝙͣ redi. ⁊ lerꝰ cantabo. mortuꝯ fuat ⁊ re¬
iuxit.perierat er ĩuẽtꝰ est. Fuerit certe mee culpe ꝙ dis¬
sist. delicato quippe adolescẽtulo austerꝯ extiterã. ⁊ tenerũ dura
nimis t̃huãne tractaui. Hic̃ em̃ ⁊ pñs quondã aluersũ me ꝙͣnũ
memĩ mur murare solebas. hic̃ ⁊ nc̃ sicut audiui enã abñn de

Expanded text:
est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est . 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memi
Abbreviated transcription (Latin):
repemere dis mulare t̃sncia. Unde et ꝯtia iuiris ordmẽ cogor ie¬
uocare lesus eũ qui me lesit. spretꝰ require ꝯteptorẽ iiuria passus
uuriarori sansfacere. rogare demq a quo rogari debuera do lor
ignorat ⁊ ordmẽ. id om̃no ⁊ solũmõ saragente aiõ quo uł carea
quod se dolet hrẽ uel habeat quo se dolet carẽ. At inquis. Nec lesi
quempiã nͨ spreui s spretꝰ potiꝰ ego ac mlifarie lesus tantũ
fugi malefacrorẽ meũ. Cui ĩiuriã fẽci si ĩ uirias fugi: An
expedit cedere ꝑsequutori ꝙͣ resiste. fuge ferientẽ ꝙ̃ referiro
Recre. assentio. Non ut ꝯtenderẽ cepi heca s ur ꝯtentiõ dirime¬
rem. ffugere ꝑsecuniõ nõ est culpa fugiẽtis. sed ꝑsequents. Non
ꝯtradico. O mito quod fam̃ ẽ. nõ requiro cur uł quomõ fũ est
culpas nõ discuno. nõ renato causas nõ recordor ĩ iurias. Solent
em̃ hec magis instigare ꝙͣ mingare discordias. Solũ qd̾ mͥ magis

Expanded text:
ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare denique, a quo rogari debueram. Dolor qignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus, tantum fugi malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis
Abbreviated transcription (Latin):
pates sc̃s exitu iam Iniẽte ip̃e dictauit.
Ex cuiꝰ tenore possit minirũ diligẽs lector
sacpũ illiꝰ uł ex ꝑte aliqua pectͥꝰ agnoste.
quãta ibłli in ip̃a sui ruina corporis trã /¬
quillitas mẽtis. sepenitas ãĩ suanitas sp̃s :
quãta subsiducie culimẽ radix huilitatis
ged et nr̃os ei inter hoc aĩos aliqͥuatiius
exangnes. singultꝰ graned. ceba suspiua
ampias cogitationes. Nimirũ cũ thesan¬
iꝰ tantꝰ et tam aamabilis adhuc gẽt noõis

Expanded text:
Pater sanctus exitu jam imminente dictavit. Pater sanctus exitu jam imminente dictavit. Ex cujus tenore posset nimirum diligens lector sacrum illius vel ex parte aliqua pectus agnoscere, quanta illi in ipsa sui ruina corporis tranquillitas mentis, serenitas animi, suavitas spiritus, quanta sub fiduciae culmine radix humilitatus exsangues, singultus graves, crebra suspiria, anxias cogitationes. Nimirum cum thesaurus tantus et tam amabilis adhuc in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
usceximꝰ caritatẽ urãm incaritate
et nõ in uoluptate. Que ẽĩ uoluptas
ubi sibi totum uendicas amaritudo: nist
ꝙ solũ nichil comedẽ: ut cũs delectabile
est. Sominus recessit a me : ne uel bñfi¬
cio sopiti sensus dolor unꝙͣ recedat. De¬
fectus stomachi fere totũ quod patior ẽ.
freꝙͣter in die et in nocte exigit cõfortari
admittẽ nõ sine gram molestia sumit:
sed tunet graniorẽ. si sese patĩu omino
dimiserit. Quod si plusculũ quid int̾dũ
admicte᷑ acqͣmestat: id grauissiut. Pe¬
des et crũua intumuer̃e. quẽ admodũ idro¬
pictis solet cõtingẽ. Et in his om̃ib ne
gid la̾teat amicũ de statu amici solli
saluatore qui nõ uult mortẽ pctoris:
ut tempestinũ iã exitũ nõ differat. sed¬
custodiat Curate miupe uotis caltaneũ
nuidũ meritis ut is qͥ insidiat o inu̾eĩre
nõ possit unde figat dentẽ: et uuluꝰm/¬
fugat hec ip̃e dictaui sic me habens:
ut ꝑnotami uobio manũ agnoscatis af

Expanded text:
uscepimus charitatem vestram in charitate, et non in voluptate. Quae enim voluptas, ubi sibi totum vindicat amaritudo? nisi quod solum nihil comedere, utcunque delectabile est. Somnus recessit a me, ne vel beneficio sopiti sensus dolor unquam recedat. Defectus stomachi fere totum quod patior est. Frequenter in die et nocte exigit confortari admittere, non sine gravi molestia sumit; sed timet graviorem, si sese vacuum omnino dimiserit. Quod si plusculum quid interdum admittere acquiescat, id gravissimum. Pedes et crura intumuerunt, quemadmodum hydropicis contingere solet. Et in his omnibus, ne quid lateat amicum de statu amici sollicSalvatorem, qui non vult mortem peccatoris, ut tempestivum jam exitum non differat, sedcustodiat. Curate munire votis calcaneum nudum meritis: ut is qui insidiatur, invenire non possit unde figat dentem, et vulnus infligat. Haec ipse dictavi, sic me habens, ut per notam vobis manum agnoscatis aff
Abbreviated transcription (Latin):
aĩs conabat᷑. Sred et monebas et cum
lacrimis obtestabat᷑. bt si quid forte ũ¬
tutis aut exẽplo nobis aliqn cõmendasset
ãt b̾bo id emiularem᷑. id firmiter tencuꝰ
et proficeremꝰ in eo. Aliis quidem uerbis
sed eodẽ spũ illud aplicũ laguẽs. Roga¬
mꝰ bobet obsecramꝰ iñ dño iħũ ut quẽ¬
admodũ accepistit̾ a nobis quo ͦ bos
oporleat ambulare et placere deo per.
oiã sic̃ et ambulatis: ut habũdetio mago.
Atq utinã tam efficatit᷑ ꝑsuaserit. quã
affectuose suasit᷑
Odum autẽ egritudinis eiꝰ si quis
nosse desiderat. exta ep̃la ꝯuam
ad amicũ quẽdã pantessumis diebus
aute sacrã a nobis profectionẽ suã ip̃e
dictauit. Quã nimirũ huit nr̃e narra /

Expanded text:
animis conabatur. Sed et monebat, et cum animis conabatur. Sed et monebat, et cum lacrymis obtestabatur, ut si quid forte virtutis, aut exemplo nobis aliquando commendasset aut verbo, id aemularemur, id firmiter teneremus, et proficeremus in eo; aliis quidem verbis, sed eodem spiritu illud apostolicum loquens: Rogamus vos et obsecramus in Domino Jesu, ut quemadmodum accepistis a nobis quomodo vos oporteat ambulare et placere Deo per omnia, sic et ambuletis, ut abundetis magis . Atque utinam tam efficaciter persuaserit quam affectuose suasit. odum autem aegritudinis ejus si quis nosse desiderat, exstat epistola, quam ad amicum quemdam paucissimis diebus ante sacram a nobis profectionem suam ipse dictavit: quam nimirum hui
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃. erat u̾bũ abscõditũ ab eis: it capt nõ
ualebãt. Nuiirũ qđ tam behementer
horrebat aiꝰ minus facile ꝑsuadebat᷑ It cre
dedit inͥ pat᷑ ut facerem. magis ac ma¬
rũ fimib desiderioꝵ sedula intentione
p̾iactit̾ uicino iam littori herere firmins
et cõmodius applitare. Denia cũ beña/¬
Gilis antistes sedis lingonice godefridus
de quibusdam eũ sollicitaret agendis̾. et
minꝰ apponẽ aniiũ miraret᷑: ne nr¬
sibi filios miserabiliter admodũ tabestẽ¬
leo: et arestentes p̃ hmore et expectatiõe
suꝑnẽientis desolationis granissĩe et la¬
mentabilis orbitatis: dulcissimis eot̾ cõso¬
latõnib refonebat. Et mones eos̾ in tuto
dĩue rlemẽnie sumi spei fideiq sue ãchorã.
ꝑ incõnulsibilem caritatẽ fiymmus radicare.
se quoq promuttebat n post mortẽ riõ aliqn
fermo rogãs obsecrãsq ꝑ młtas lacriꝰ/¬
mad̾ timorẽ dei et sacre puritatis ac
totius ꝑfectiõis amorẽ nrĩs Impͥmere

Expanded text:
 istud absconditum ab eis, et capere non valebant. Nimirum quod tam vehementer horrebat animus, minus facile persuadebatur ut creddedit mihi Pater ut facerem; » magis ac marum funibus desideriorum sedula intentione praejactis, vicino jam littori haerere firmius, et commodius applicare. Denique cum venerabilis antistes sedis Lingonicae Godefridus de quibusdam eum sollicitaret agendis, et minus apponere animum miraretur: « Ne misibi fratres, et filios miserabiliter admodum tabescentes et arescentes prae timore et exspectatione supervenientis desolationis gravissimae et lamentabilis orbitatis dulcissimis eos consolationibus refovebat: et monens eos in tuto divinae clementiae sinu spei fideique suae anchoram per inconvulsibilem charitatem firmius radicare, se quoque promittebat nec post mortem aliquando ermo, rogans obsecransque per multas lacrymas, timorem Dei, et sacrae puritatis, ac totius perfectionis amorem nostris imprimere
Abbreviated transcription (Latin):
sitan alĩ tentaret. Et uere quis aliꝰ nõ magis disciteret reatũ
⁊ ĩcuteret metũ nõ oppone̾t uotũ. et oponeret uidiͫ. non
arguerer mobediẽ. nõ mlignare᷑ aposta sie ꝙ de tunas ad
pellicas. de olerib ad delicias. ꝙ demq ad dĩcias de pau¬
ꝑtate tͣnsieris: Sed eͦ noui am̃ tuũ. qui faciliꝰ possit
amore flem ꝙ̃ timore ꝯpelli. Dema quid naẽ ẽ bis
pũgere nõ recalatrãtẽ.ualde tiidũ magis exterrere

Expanded text:
n terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungere non recalcitrantem, valde timidum magis exterrere
Abbreviated transcription (Latin):
me iudicio seruo. tibi cõmitto cam̃ meã. dnẽ deꝰ sabbaorh
qui iudiras iuste. ⁊ probas renes ⁊ corda. cꝯ oculi sinit falle
nolũt ita falli nõ pñt. tu uides quinia uides qui q̃rũt ⁊ sua
Tu nosti quib ei uiscerib ĩ cũms tẽta ͦ nib sius sꝑ affuerĩ ꝙͣ̃te
pro eo geminb aures tue pietans plsauerĩ qͣlirer ad queqr
illi ꝯ scanclala ꝑt᷑ baͦ nes molestias e urebar torq̃bar. affligebar.
se satis feruẽt ⁊ ĩsolescẽn nͨ cerpori talia expedire fomenta
nio iudimͫ meũ prodeat. onili tui uideãt eq̃tatẽ. uideant ⁊
uidicet quid potiꝰ stare debuerit. an uotũ pr̃is de filio. ã
uim quod factũ ẽ de infantulo nesciẽte ipo an qd̾ ipẽ ꝑ se
pꝰ modũ prudẽs ⁊ saẽs̃ feat. ꝯiã eratẽ hrẽt ur de se loq̃¬

Expanded text:
am meam, Domine Deus sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis sero eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. escentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius stare debuerit, an votum patris de filio, an utrum quod factum est de infantulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum prudens et sciens fecit, cum jam aetatem haberet ut de se loq
Abbreviated transcription (Latin):
cenobii addupẽrt ad eũ: Rogãtes bt solita
sanũ reddidit : firunt᷑ stantem firmiter ã¬
bulãtem. Deinde sicut ab eiusdem loci abbẽ
imꝑ accepimꝰ usq hodie frm̃̃ pecora idem
puer incolumis sequit᷑ et custodit. et si qͣs¬
lter etiam clandus in eiusdem ieã¬
sterii uitina degens eodem tpre ad
predicti sci pr̃is bñdictionẽ sanatꝰ est᷑ et
gressum recepit
Ed et ꝓpe ientorũ urotm̃ coco cui
nomen est gũderuilla. idem bir dei
feminã cecã illiiminauit sub ocłis plurĩoꝵ
qui de tota cõluxerãt regione./D¬
Eterũ niis difficile ãt onmodis ĩpos¬
sibile foret: itieris illiꝰ magnalia uni¬
uersa cõplecti. ed neq ꝓppositi nr̃i est
eiusmod̃ modo ꝓsequi signa: et narrãdis¬
uirtutũ opib oꝑamdare. hic eĩ biarũ tuaꝵ
pr̃ dulcissiẽ suus beat᷑: et hic laborueti¬
mꝰ fuit. In hoc oꝑe nõ munꝰ btili ꝙ dif¬
ficili. n minꝰ despate ꝙͣ necessarie patis.

Expanded text:
coenobii adduxerunt ad eum, rogantes ut solita coenobii adduxerunt ad eum, rogantes ut solita sanum reddidit, firmiter stantem, firmiter ambulantem. Denique, sicut ab ejusdem loci abbate nuper accepimus, usque hodie fratrum pecora idem puer incolumis sequitui et custodit; et si qAlter etiam claudus, in ejusdem monasterii vicinia degens, eodem tempore ad praedicti Patris sancti benedictionem sanatus est, et gressum recepit. Sed et prope Leucorum urbem, loco cui nomen est Gundervilla, idem vir Dei feminam caecam illuminavit sub oculis plurimorum, qui de tota confluxerant regione. Caeterum nimis difficile, aut omnimodis impossibile foret, itineris illius magnalia universa complecti. Sed neque propositi nostri est ejusmodi modo prosequi signa, et narrandisvirtutum operibus operam dare. Hic enim viarum tuarum, Pater dulcissime, finis beatus, et hic labor ultimus fuit. In hoc opere non minus utili quam difficili, nec minus desperatae, quam necessariae pacis,