comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum indifferent accipitur. In bonã
partem. iudicia tua abyssus multa:
et abyssus abyssũ inuocat in uoce¬
sonitꝰ aquarũ. S et demones depre¬
cantur ne mittant᷑ in abyssos. Et in
genes i. abyssus suꝑ quã tenebre e¬
rant: nescio an in bonã partẽ possit
accipi. In different̃ autẽ ibi ponit᷑.
rupti st̃ fontes abyssi. et cataracte
celi apte sunt: et illud in centesimo
qͣdragesimo octauo psalmo. draco¬
nes et om̃s abyssi. ignis et grando et
sp̃s ꝓcellarũ : nisi forte ex eo qd̾ inter
dracones et ignem et grandinẽ poni-¬
tur. in malam partẽ trahendũ sit:
quod nescio utrũ possit dici. qͥ eam
uiderit cũ ceteris in laudem dñi con¬
crepare. Si gͥ in bonã partẽ accepimꝰ
abẏssũ: dicamꝰ. Dispsis aquis itineriᷤ
altitudinẽ scientie quã habebant
ex tuo aspectu mutuantes qr uide¬
runt te et parturier̃t montes: qͥcqͥd
de te opinati sunt. in uocis sue lau¬

Expanded text:
dum indifferenter accipitur. In bonam dum indifferenter accipitur. In bonam partem: Judicia tua abyssus multa . Et: Abyssus abyssum invocat , eiqua. Sed et daemones deprecantur, ne mittantur in abyssos , et in Genesi: Abyssus super quam tenebrae erant , nescio an in bonam partem possit accipi. Indifferenter autem ibi ponitur: Rupti sunt fontes abyssi, et cataractae coeli apertae sunt . Et illud in centesimo quadragesimo octavo psalmo: Dracones et omnes abyssi: ignis et grando et spiritus procellarum, nisi forte ex eo quod inter dracones, et ignem et grandinem ponitur, in malam partem trahendum sit. Quod nescio utrum possit dicere, qui eam viderit cum caeteris in laudem Domini concrepare. Si igitur in bonam partem acceperimus abyssum, dicamus, dispersis aquis itineris altitudinem scientiae, quam habebant ex tuo aspectu mutuantes quia viderunt te et parturierunt montes, quidquid de te prius opinati sunt, in vocis suae lau
Abbreviated transcription (Latin):
cepere sermone. Laxx. Disꝑdes aqͣs
itineris. Diuerse aque st̃: alie sempi¬
terne. alie breues. De sempit̃nis aqͥs.
et que fluunt de fontib isrł. dictũ ẽ
fluminib scindet᷑ terra: de subitiꝰ. i ad
tempus currentib. om̃s torrentes ua¬
dut. t in mare. T̃ aliũ enĩ aquarũ fini̾
ꝑditio ẽ. Ds̃ gͦ om̃s aquas que aꝑuer¬
sis dogmatib conculcate sunt disper
autẽ hoc qđ dr̃ itineris sub audiri di¬
abolici: ut sit sensus. Aquas quas di¬
abolus conculcauit. et que multis in
se p̃buerunt iter. id ẽ multis patueñt
errorib: duudet dñs atq disꝑget
Unde et ceteri interp̃tes furorẽ uolen¬
tes hereticũ describere transtulerunt.
illisio uel impetus aquarũ transiit.
ferunt᷑ enim prono eloquentie cursu
p̾cipites: ut quẽcũq oburũ et leuem
inuenerint secum trabant. Lxx.
Dedit abyssus uocem suã: altitudi¬
nẽ fantasie sue. Abyssus sept in
bonã partẽ. sepe in malam: et inter¬

Expanded text:
cepere sermone. LXX: Disperge aquas cepere sermone. LXX: Disperge aquas itineris. Diversae aquae sunt: aliae sempiternae, aliae breves. De sempiternis aquis, et quae fluunt de fontibus Israel, dictum est: Fluminibus scindetur terra. De subitis, et ad tempus currentibus: Omnes torrentes vadunt in mare. Talium enim aquarum finis perditio est. Deus ergo omnes aquas quae a perversis dogmatibus conculcatae sunt, dispergautem hoc quod dicitur, itineris, subaudiri diabolici, ut sit sensus: Aquas quas diabolus conculcavit, et quae multis in se praebuerunt iter, id est, multis patuerunt erroribus, dividet Dominus atque disperget. Unde et caeteri interpretes, furorem volentes haereticum describere, transtulerunt: Illisio, vel impetus aquarum transiet. Feruntur enim prono eloquentiae cursu et praecipites, ut quemcumque obvium et levem invenerint, secum trahant. LXX: Dedit abyssus vocem suam altitudinem phantasiae. Abyssus saepe in bonam partem: saepe in malam, inter
Abbreviated transcription (Latin):
significat. selã. id est semꝑ. S eptua
ginta. Uidebunt te et dolebunt: siue
pe: utrũq significat. Consequent
rupta terra. et fluuiis manantib: po¬
puli qui de fluminib di biberant. ui¬
debunt dm̃ atq parturient. Ex hoc
enĩ ip̃o quod uident dñm: statim dei
uerbo concipiunt et dicunt. Atimo¬
re tuo dñe in utero suscepimus et par¬
turiuimꝰ et peperimꝰ: sp̃m salutis tue
fecimꝰ suꝑ terrã. Beati inquit mundo
corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Isti itaq
ppłi loti a fluminib ñ iam uiderunt.
s uisurist̃ dm̃: et cũ uiderint conci¬
pient ut possint fructus parere doc¬
trinarũ. S quia dicunt᷑ ppłi. et ppłoꝵ
non ẽ uidere faciem dĩ. licet in futuro
extendat᷑ oratio. uidebunt et parient:
tam̃ uixta tropologiam magis hebra¬
icũ sequendũ est ubi di: uder̃t te et
peꝑerunt montes. Montiũ enĩ est ui¬
dere dñm: et parere filios qͦs de dei con¬

Expanded text:
significat SELA, id est, semper. significat SELA, id est, semper. LXX: Videbunt te, et dolebunt, sive ppe utrumque significat. Consequenter rupta terra, et fluviis manantibus, populi qui de fluminibus Dei biberant, videbunt Deum, atque parturient. Ex hoc enim ipso quod vident Deum, statim Dei verbo concipiunt et dicunt: A timore tuo, Domine, in utero suscepimus, et parturivimus et peperimus: spiritum salutis tuae faciemus super terram . Beati, inquit, mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Isti itaque populi loti a fluminibus, non jam viderunt, sed visuri sunt Deum: et cum viderint, concipient, ut possint fructus parere doctrinarum. Sed quia dicuntur populi, et populorum non est videre faciem Dei, licet in futurum extendatur oratio, videbunt et parient: tamen juxta tropologiam magis Hebraicum sequendum est, ubi dicitur: Viderunt te, et pepererunt montes: montium enim est videre Deum et parere filios, quos de Dei con
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt lum̃ suũ. et pͥstinũ habuere
fulgorẽ. Sagite tue et fulgurans ha¬
sta tua. id est plage tue et eruditio:
lum̃ ppło tuo p̃buert̃. Deniq in luce
sagittarũ tuarũ. et insplendore ha¬
ste tue. que eos ad hoc corripuit
ut emendaret: am bulauit ppłs
do gͦ ppłi tui lundicabis inuriã. terre¬
na regna calcabis. et om̃s gentes ad¬
mirari facies : quia egressus es in salu¬
tem ppłi tui. et uenisti ad eos cũ xp̃o
tuo: licet in hebraico scriptũ sit. egres¬
sus es in salutẽ ppłitui cũ iħu xp̃o tuo.
siue cum saluatore. xp̃o tuo. Iħc enim
saluator interp̃tatur. Ueniente autẽ
iħu xp̃o filio tuo. ꝑcussisti antix̃pm de
domo impii: hoc ẽ i hoc scł̃o quod in
maligno positũ est. Siue ip̃m diabolũ
ꝑcussisti. qͥ impietatis caput ẽ. et denu¬
dasti fundam̃tũ eius usq ad collum:
id est abscondita eius aperta fecisti. ñ
ad breue tempus. s in ꝑpetuũ. Hoc enĩ

Expanded text:
ceperunt lumen suum et pristmum habuere ceperunt lumen suum et pristmum habuere fulgorem. Sagittae tuae et fulgurans hasta tua, id est, plagae tuae, et eruditio lumen tuo populo praebuerunt. Denique in luce sagittarum tuarum et in splendore hastae tuae, quae eos ad hoc corripuit, ut emendaret, ambulavit populus do ergo populi tui vindicabis injuriam, terrena regna calcabis, et omnes gentes admirari facies, quia egressus es in salutem 650 populi tui, et venisti ad eos cum Christo tuo: licet in Hebraico scriptum sit: Egressus es in salutem populi tui cum Jesu Christo tuo: sive cum Salvatore Christo tuo: Jesus enim Salvator interpretatur. Veniente autem Jesu Christo Filio tuo, percussisti Antichristum de domo impii, hoc est, in hoc saeculo, quod in maligno positum est: sive ipsum diabolum percussisti, qui impietatis caput est, et denudasti fundamentum ejus usque ad collum, id est, abscondita ejus aperta fecisti, non ad breve tempus, sed in perpetuum: hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
sus es in salutẽ ppłi tui: in salutẽ cũ xp̃o
tuo. ꝑ cussisti caput de domo impii:
qͥenudasti fundam̃tũ usq ad collũ.
Semper. S olam nr̃am editionem
posuimꝰ: ut iuxta eam. id est iuxta he¬
braicũ texentes consequentiã loci. po¬
stea.lxx. cõmatice ꝑ capitula disseramꝰ¬
N idert̃ te ds̃ et doluerunt montes. Ex¬
celsa uidelicet regna et sublimes huiꝰ
scłi potestates. et quadrige quatuor
in zacharia que egrediunt᷑ de mon¬
tib ereis: hec te uider̃t̃. et intremue¬
runt. Et gurges aquarũ transiit. hoc
ẽ omnis impetus eoꝵ et ꝑsecutio qua
uexabant ppłm tuũ: postqmͣ de uider̃t
transiit. Tunc abyssus. hoc ẽ inferi lau¬
dauerunt te: tunc etĩa superi idẽ an¬
geli in plausum suis manib concre¬
parunt : et uictorẽ ueluti gestu qͦdã
et tripudio eleuatarũ manuũ de¬
monstrarunt. Sol tuus et luna et om-¬
nis splendor quo pͥus illuxeras ppło
tuo. et maloꝵ postea pondẽ uniu̾sa
fuerant tenebrarũ horrore coopta: re¬

Expanded text:
tui, in salutem cum Christo tuo, percussisti caput de domo impii, denudasti fundamentum usque ad collum semper. » Solam nostram editionem posuimus, ut juxta eam, id est, juxta Hebraicam texentes consequentiam loci, postea LXX commatice per capitula disseramus. Viderunt te, Deus, et doluerunt montes, excelsa scilicet regna et sublimes hujus saeculi potestates, et quadrigae quatuor in Zacharia, quae egrediuntur de montibus aereis. Haec te viderunt et intremuerunt, et gurges aquarum transiit, hoc est, omnis eorum impetus et persecutio, qua vexabant populum tuum, postquam te viderunt, transiit tunc abyssus, hoc est, inferi laudaverunt te, tunc etiam superi, id est, angeli in plausum suis manibus concreparunt et victorem veluti gestu quodam et tripudio elevatarum manuum demonstrarunt. Sol tuus et luna et omnis splendor, quo prius illuxeras populo tuo et malorum postea pondere universa fuerant tenebrarum horrore cooperta, re
Abbreviated transcription (Latin):
lutũ aquarũ multarũ: ut postea cũ
scĩs tuis rorobabel et iesu filio iose¬
dech. et ezra sacerdote. et neemia. in
rerrã repmissioĩs reuertar. Hucusq
ne omĩno p̃termittere hystoriã uiderem᷑.
qͦdamm᷑ uim fecimꝰ intellectui. et in caꝑ
onẽ tropologicam reu̾tam᷑. Lxx.
Diuisisti in stupore capita potentiũ.
Sicut eccłie et om̃is uiri xp̃s est caput:
ita cunctoꝵ demonũ qͥ in hoc scło de¬
bachant᷑. caput ẽ beelzebub pͥnceps
demonioꝵ: et singule eoꝵ turme ha

Expanded text:
lutum aquarum multarum, ut postea cum lutum aquarum multarum, ut postea cum sanctis tuis Zorobabel et Jesu filio Josedec, et Esdra sacerdote, et Nehemia in terram repromissionis revertar. Hucusque ne omnino praetermittere historiam videremur, quodammodo vim fecimus intellectui, et in captonem tropologicam revertamur. LXX: Divisisti in stupore capita potentium. Sicut Ecclesiae et omnis viri Christus est caput , ita cunctorum daemonum qui in hoc saeculo debacchantur, caput est Beelzebub princeps daemoniorum, et singulae eorum turmae h
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm semꝑ ascendit᷑. Elegantq̃ nr̃m.
Qui enĩ tribulatus ẽ. et p̾ssuras libent
sustinuit. et p̾sentib malis futura
p̃mia cõpensauit. nr̃m audacter lo¬
qͥtur: ut iuxta abrahã. et ysaac et
iacob. et ipse dormiat in senectute
bona plenus dierũ. et apponat᷑ ad pa-¬
tres suos. Quod siquis dixerit. ecce
hystorie expositionẽ dũ nescis. alle¬
gorie clausus es retib et tropologiam
hẏstorie miscuisti: audiat ñ semꝑ meta¬
phor̃a hystorie allegoriam sonare: qͥa
frequent̃ hystoria ipsa mecaphorice
texit᷑: et sub imagine mulieris uł uniꝰ
uiri de toto ppło p̃dicatur. Et nc̃ gͦ
possumꝰ dicere ex ꝑsona ppłi. Libenter
incaptiuitatẽ sub equo animo. an¬
gustias sustineo. et grauissimo babylo-¬
nioꝵ p̃mor uigo ÷ et qͥcqͥd ultime et
dure necessitatis ẽ gaudens ꝑatior. tan¬
tum ut eo tẽpore qͥescã. quo maledi¬
ces sceptri impii. et eqͥ tu conculcabt

Expanded text:
populum semper ascenditur. Eleganterque nostrum: populum semper ascenditur. Eleganterque nostrum: qui enim tribulatus est, et pressuras libenter sustinuit, et praesentibus malis futura praemia compensavit, nostrum audacter loquitur, ut juxta Abraham, Isaac et Jacob, et ipse dormiat in senectute bona plenus dierum, et apponatur ad patres suos. Quod si quis dixerit: Ecce in historiae expositione dum nescis, allegoriae clausus es retibus, et tropologiam historiae miscuisti. Audiat non semper metaphoram historiae, allegoriam consonare: quia frequenter historia ipsa metaphorice texitur, et sub imagine mulieris, vel unius viri de toto populo 659 praedicatur. Et nunc ergo possumus dicere ex persona populi: Libenter captivitatem subeo, aequo animo angustias sustineo, et gravissimo Babyloniorum premor jugo, et quidquid ultimae et durae necessitatis est, gaudens patiar : tantum ut eo tempore requiescam quo maledices sceptris impii, et equi tui calcabunt
Abbreviated transcription (Latin):
erunt labia mea ÷ ingrediat᷑ putredo
in ossib meis: et subter me scateat. ut
reqͥescã iidie tribulationis. ut ascendã
ad ppłm accinctũ nr̃m: hic sensus est.
Nunc libent̃ om̃s patim᷑ angustias. et
ad cõminationẽ tuã totis uscerib con¬
tremiscimꝰ: nunc tremunt labia mea.
et pauor mentis trepide in ore signat᷑.
Et non solũ istud: s etiam aliud ultip
appeto. ultro desidõ. Ingrediat᷑ putre¬
do inossib meis: et subter me scateat.
Hoc est libenter patior quod passus est
iob: ñ solum carnes meas. s et medul¬
las quoq ossesiũ cupio tabefieri.
et stratũ meũ putredine corporis et in¬
numeris scatere uermib : ut postqͣm
hic ꝓ peccatis meis hec sustinuero. reqͥ¬
escã in die amara. in die tͥbulationis.
in die necessitatis et angustie: et as-¬
cendã ad ppłm accinctũ nr̃m. foetẽ ui¬
delicet bellatorẽ atq pugnace. Et
pulchre ascendã. Ad accinctũ enim

Expanded text:
erunt labia erunt labia sibus meis et subter me scateant, ut requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum accinctum nostrum. Hic sensus est: nunc libenter omnes patimur angustias et ad comminationem tuam totis visceribus contremiscimus, nunc tremunt labia mea, et pavor mentis trepidae in ore signatur, et non solum istud, sed etiam aliud ultro appeto, ultro desidero; ingrediatur putredo in ossibus meis et super me scateat, hoc est, libenter patior, quod passus est Job, non solum carnes meas, sed medullas quoque ossium cupio tabefieri, et stratum meum putredine corporis et innumeris scatere vermibus, ut postquam hic pro peccatis meis haec sustinuero, requiescam in die amara, in die tribulationis, in die necessitatis et angustiae: et ascendam ad populum accinctum nostrum, fortem videlicet bellatorem atque pugnacem, et pulchre ascendam, ad accinctum enim
Abbreviated transcription (Latin):
onis : ut ascendam ad ppłm accinctũ
nr̃m. Et nunc tantũ hebraicũ. po
seramus. Multũ enĩm ab omniũ trͣis¬
latione discordat. Maledixisti in qͥt
sceptris. id est regnis eius. haud̃ dubi¬
um quin impii de quo supͣdixerat.
ꝑcufisti caput de domo impii. denu¬
dasti sundam̃tum eius usq ad collũ.
Intelligimꝰ autẽ impiũ uel nabucho
donosor: uel omnẽ aduersariũ ppłi
di. Et non solum sceptris eius: s etiã
me: idẽ ut euert̾ent isrł. et in diu̾sa
captiuũ ducerent. Ita autẽ exultabant
deuorantes pauꝑem et subiectũ sͥ isrł:
quasi hoc in abscondito facerent. et
nos ignorante te deuorarent. Nemsti
itaq ad p̾lium ꝓ ppło tro: et quadri¬
gas tuas immittens in aquas. hoc ẽ in
gentes multas. fecisti eis uiã in luto a¬
quarũ multarũ: idẽ ut conculces eos.
et quasi lutũ equoꝵ tuoꝵ et curruũ
ungula et rota conteras. Quod autẽ
seqͥt᷑. audiui et conturbatꝰ ẽuent̾ m̃s.:
ad uoc̃ẽ ut subaudiat᷑ tuã contremu¬

Expanded text:
 ut ascendam ad populum accinctum nostrum. Et nunc tantum Hebraicum dissseramus, multum enim ab omnium translatione discordat: Maledixisti, inquit, sceptris, id est, regnis ejus: haud dubium quin impii, de quo supra dixerat: Percussisti caput de domo impii: denudasti fundamentum usque ad collum. Intelligimus audonosor, vel omnem adversarium populi Dei, et non solum sceptris ejus, sed etiamme, id est, ut everterent Israel, et in diversum captivum deducerent. Ita autem exsultabant devorantes pauperem, et subjectum sibi Israel, quasi hoc in abscondito facerent, et nos, ignorante te, devorarent. Venisti itaque ad praelium pro populo tuo, et quadrigas tuas immittens in aquas, hoc est, in gentes multas, fecisti eis viam in luto aquarum multarum, id est, ut conculces eos, et quasi lutum equorum tuorum et curruum ungula et rota conteras. Quod autem sequitur: Audivi, et conturbatus est venter meus: ad vocem ut subaudiatur, tuam contremu
Abbreviated transcription (Latin):
considera qd̃ ipsi. lxx. rerũ necessita¬
te cõpulsi. qͥ semꝑ sela int̾pretabant᷑
diapsalma: nunc tnͣstuler̃t̃ in finẽ.
¶Maledixisti sceptris eius: capiti bel¬
latoꝵ eius: uenientib ut turbo ad
dispergendũ me. Exultatio eoꝵ: si

Expanded text:
considera quod ipsi LXX, rerum necessitconsidera quod ipsi LXX, rerum necessitte compulsi, qui semper sela interpretabantur diapsalma, nunc transtulerunt, in finem. Maledixisti sceptris ejus, copiti bellatorum ejus, venientibus ut turbo ad d
Abbreviated transcription (Latin):
eo qui egressus est in salutẽ ppłi sui
cum xp̃o suo: ut ꝑcusso huiꝰcemodi
capite. ille fiat in nobis caput eccłie
mũ. filii dei dep̃cetur aduentũ: ut
conterat ipse impii caput.Lxx.
Suscitasti uincula usq ad collũ.
In finẽ. Suscitauit dñs uincula ca¬
ritatis: ut pͥori onere deposito. et gͣ¬
uissimo iugo quo p̃mebam᷑ abiecto.
leue xp̃i suscipemꝰ uigum: ut in cur¬
ru illius posit aurigã optimũ porta¬
remꝰ. Quod qͥdem et theodotio in bo¬
nam partẽ accipiens ait. Ornasti fun¬
dam̃tum usq ad collũ. Et qͥnta edi¬
tio. Denudasti siue euacuasti funda¬
m̃tum usq ad collũ. Sela: id ẽ semꝑ.
Quia enĩ fundam̃tũ xp̃i quod erat
in anima singuloꝵ. allophili terra
obruerant. egeritur congesta humus
et nudatur optimũ fundam̃tũ et
ornatur: ut qd̾ latebat appareat. et su¬
am recipiat claritatẽ. Et hoc sit in sem-¬
pit̾num qd̾ hebraice dr sela. Simulq

Expanded text:
Deo, qui egressus est in salutem populi sui Deo, qui egressus est in salutem populi sui cum Christo suo, ut, percusso hujuscemodi capite, ille fiat in nobis caput, qui esmum, Filii Dei deprecetur adventum, ut conteratur in se impii caput. LXX: Suscitasti vincula usque ad collum in finem. Suscitavit Dominus vincula charitatis, ut priori onere deposito, et gravissimo jugo quo premebamur abjecto, leve Christi susciperemus jugum; et in curru illius positi, aurigam optimum portaremus. Quod quidem et Theodotio in bonam partem accipiens ait: Ornasti fundamentum usque ad collum. Quinta editio: Denudasti, sive, evacuasti fundamentum usque ad collum, sela, id est, semper. Quia enim fundamentum Christi, quod erat in anima singulorum, allophyli terra obruerant, egeritur congesta humus, et nudatur optimum fundamentum, et ornatur, ut quod latebat, appareat et suam recipiat claritatem, et hoc fit in sempiternum, quod Hebraice dicitur SELA. Simulque
Abbreviated transcription (Latin):
potest illud aptari qd̾ egressus sit pa
put impioꝵ mortẽ. Non putemus
est ininquos. ut qui pͥus uiuebant
iniqͥtati. mortui peccato. uiuerent
iusticie. Quod quid̃e et anna in ora¬
tione sua significat. Dñs occidit et
uiuificat. Occidit enĩ peccato: mit¬
tens incapita impioꝵ mortẽ. ut uiui¬
ficet iusticie. Dicam aliquid audatiꝰ.
xp̃c ad hoc uenit in mundũ. ut inca¬
pita inimicoꝵ mitt̾et mortẽ: et sicut
ipse peccato mortius ẽ semel. sic et illi
morerent᷑ iniqͥtati: et qͥ facti fuerant
participes mortis huiꝰ. inte qͦ parti¬
cipes ficrent. Iuxta hebraicũ autẽ ubi
scͥptum ẽ. ꝑ cussisti caput de domo
impii ⁊ caput ut dixi pͥncipem mun¬
di huiꝰ accipiamꝰ: et domũ ipsius
mundũ. omnẽq animã pecc̃oris. in
qua di abolus habebat hospitium.
ccrco autẽ ꝑcutit᷑ caput in domo im¬
pii ut illo ꝑcusso atq eiecto fiat domꝰ
dei: et habitet ibi iusticia. et ambu¬
let in ea. Et hoc dignũ est sentire de

Expanded text:
potest illud adaptari, quod egressus sit Patput impiorum mortem. Non putemus est in iniquos ; ut qui prius vivebant iniquitati, mortui peccato, viverent justitiae . Quod quidem et Anna in oratione sua significat: Dominus occidit et vivificat. Occidit enim peccatores, mittens in capita impiorum mortem, ut vivificet justitiae. Dicam aliquid audacius: Christus ad hoc venit in mundum, ut in capita iniquorum mitteret mortem. Et sicut ipse peccato mortuus est semel : sic et illi morerentur iniquitati; et qui facti fuerant participes mortis hujus, vitae quoque participes fierent. Juxta Hebraicum autem ubi scriptum est: Percussisti caput de domo impii, caput, ut dixi, principem hujus mundi accipiamus: 657 et domum ipsius, mundum, omnemque animam peccatoris, in qua diabolus habebat hospitium. Idcirco autem percutitur caput in domo impii, ut, illo percusso atque ejecto, fiat domus Dei, et habitet ibi justitia, et inambulet in ea. Et hoc dignum est sentire de
Abbreviated transcription (Latin):
rat expulsus: de qua egressus ẽ ca¬
In. ut in habitaret in terra naid.
Sciendũ autẽ ut supͣdiximꝰ qd̾ ubi
posuert̾ .lxx. plurali numero ut sal¬
uares xp̃os tuos: ibi ẽẽ in hebraico ĩa¬
ies uã. et messias. qd̃ aquila tnͣstu¬
lit in salutẽ. cũ xp̃o tuo. Non qd̃ d̃s
egressus sit ut̃ saluaret ppłm. ut sal¬
rit cum xp̃o suo. Iuxta illud euangłii.
Dater in me et ego in patre: et pater
in me manens ipse facit oꝑa sua. S
et qͥnta edicio similiter tnͣstulit: egres¬
sus es in salutẽ ppłi tui. in salutẽ cum
cxp̃o tuo. Theodotio alttẽ uere quasi
pauꝑ et hebionita. s et symmachus
eiusdẽ dognatis paupem sensũ secpi-¬
⁊ iudaice tnͣstulert. E gressus es in sa¬
lutẽ ppłi tui ut saluares xp̃m tuũ. id¬
ẽ egressus es saluare ppłm. saluare
sũ: s tam̃ uerã. Isti semix p̃iam iuda¬
ice tnͣstuler̃t: et uideus aquila inter¬
p̃tatus ẽ ut xpĩanus. Sexta editio

Expanded text:
rat expulsus: de qua egressus Carat expulsus: de qua egressus Cain inhabitavit in terra Naid . Sciendum autem ut supra diximus, quod ubi posuerunt LXX plurali numero, ut salvares christos tuos, ibi esse 656 in Hebraico LAJESUA ETH MESSIACH  , quod Aquila transtulit, in salutem cum Christo tuo, non quod Deus egressus sit, ut salvaret populum, et salrit cum Christo suo, juxta illud Evangelii: Pater in me, et ego in Patre; et Pater in me manens ipse facit opera sua . Sed et quinta editio similiter transtulit: Egressus es in salutem populi tui, in salutem cum Christo tuo. Theodotio autem vere quasi pauper et Ebionita, sed et Symmachus ejusdem dogmatis, pauperem sensum sec, Judaice transtulerunt: Egressus es in salutem populi tui, ut salvares Christum tuum. Et: Egressus es salvare populum tuum, sum, sed tamen veram. Isti semichristiani Judaice transtulerunt: et Judaeus Aquila interpretatus est, ut Christianus. Sexta editio
Abbreviated transcription (Latin):
de lepsi oleo migͣt ad oleũ ppłi atq scõꝵꝵ: ec
de oleo ppli ad oleũ ꝑuenit sacerdotũet asa¬
cerdotib tnscendit ad chrisma pontificis a
pontisice qͦ ad rog̃e arege ad patarchas: apd̃
triarchis ꝑgit ad xp̃m. et ungit᷑ olec
exultationis. qͦ qui fuerit litus unꝰ
cũ do efficit᷑ sp̃s: et ubi pat̾ et filius
est. ibi etiã ille erit. Uerũ hoc rarũ ẽ
et sunt uota credentiũ. ceterũ nescio
an sequat᷑ effectus. Dicit᷑ oñi. iuixit
te ds ds tuus oleo exultationis p̃par¬
ticipib tuis: hoc ẽ oleo quod hiqͥtus
participes sunt. aut raro aut nũꝙͣ
poter̃t inuenire. In hoꝵ gͥ christoꝵ
salutẽ egressus ẽ ds de loco sc̃o suo si¬
cut et micheas loqͥtur: et egrediet᷑
de loco scõ suo. ut saluet. Quia enĩ
hi qui indigebant salute ad eũ intͣ¬
re noluerant ⁊ ipse egressus ẽ dema-¬
iestate sua et de loco suo ut eos qͥ fo¬
ris erant duceret in terrã mansuetoꝵ.
regionẽq uiuentiũ de qua ada fue¬

Expanded text:
oleo migrat ad oleum populi atque sanctorum, et de oleo populi ad oleum pervenit sacerdotum, et a sacerdotibus transcendit ad chrisma pontificis, a pontifice quoque ad regem, a rege ad patriarchas, et a triarchis pergit ad Christum, et ungitur oleo exsultationis , quo qui fuerit linitus, unus cum Deo efficitur spiritus, et ubi Pater et Filius est, ibi etiam ille erit. Verum hoc rarum est, et sunt vota credentium. Caeterum nescio an sequatur effectus. Dicitur enim: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae, prae participibus tuis, hoc est, eo oleo, quod hi qui tui participes sunt, aut raro, aut numquam poterunt invenire. In horum igitur christorum salutem egressus est Deus de loco suo, sicut et Michaeas loquitur: Et egredietur de loco suo ut salvet . Quia enim hi qui indigebant salute ad eum intrare noluerunt, ipse egressus est de majestate sua et de loco suo, ut eos qui foris erant duceret in terram mansuetorum regionemque viventium, de qua Adam fue
Abbreviated transcription (Latin):
rus pharaonis sit et ium̃tum. Unde
et moyses loqͥt᷑ ad dm̃. Ego autẽ sum
alogõs. id ẽ irrationabilis. E dauid.
um̃tũ factus sum apud de: ñ qd̾ ab¬
solute ium̃tum sit. s quod apud dm̃ ni¬
m̃tum sit. His equis illi contrarii st̃
quos habet pbarao et de qͥb dicit᷑:
equũ et ascensorẽ ꝓiecit in mare. Huiꝰ¬
cemodi eqͥtatio: non salus ẽ s ꝑditio.
Queramꝰ et alios equos: qͥb ascendit
dñs. In quarto regnoꝵ legimꝰ libro sur¬
rexisse mane ministrũ helisei: et egres¬
sũ uidisse exercitũ ambientẽ ciuita¬
tis muros. et equos. et currus. Et post
arit inquit. et ecce mons plenus equis:
et quadrige ignee in circuitu helisei.
Diligent̃ attende. quod equi uideant᷑
et currus: et tam̃ in tantis milib equo¬
rũ et curruũ nullus ascensor. Hoꝵ e
quoꝵ ille erat auriga et ille rector: de
quo psalmista canit. Qui sedes suꝑ
cherubim ostenłe. Talib equis. tali¬

Expanded text:
rus Pharaonis sit, et jumentum. Unde rus Pharaonis sit, et jumentum. Unde et Moyses loquitur ad Dominum: Ego autem sum ἄλογος, id est, irrationalis . Et David: Ut jumentum factus sum apud te . Non quod absolute jumentum sit; sed quod apud Deum jumentum sit. His equis illi contrarii sunt quos habet Pharao, et de quibus dicitur: Equum et ascensorem projecit in mare : hujuscemodi equitatio non salus est, sed perditio. Quaeramus et alios equos, quibus ascendit inus: In quarto Regnorum libro legimus, surrexisse mane ministrum Elisaei, et egressum vidisse exercitum ambientem civitatis muros, et equos et currus . Et postjus: Aspexit, inquit, et ecce mons plenus equis, et quadrigae igneae in circuitu Elisaei. Diligenter attende quod equi videantur et currus, et tamen in tantis millibus equorum et curruum nullus ascensor: horum equorum ille erat auriga et ille rector de quo Psalmista canit: Qui sedes super Cherubim ostendere . Talibus equis tali
Abbreviated transcription (Latin):
irascitur dñs: animas uero eoꝵ qͥ cir¬
cũferunt᷑ omni uento doctrine et sẽper
malicia fluctuant. et salsis gurgitib
obruunt᷑. animaduerte mare. suꝑ qd̾
impetus dñi fic ut sentiat eiꝰ aduentũ.
et sciat qͥb terminis et obice conelu¬
d̾atur: et audiat. in te conterent᷑ flu¬
ctus tui. Quod si bona st̃ flumina et
bonũ mare. lauatur in illis ihe: et ec¬
cłiam suã suꝑ huiꝰ cemodi mare collo¬
cat. Post hec sequit᷑. Qui ascendens
suꝑ equos tuos: et equitatio tua saluͦ.
Quero equos suꝑ quos ascendat dñs:
et puto ẽẽ ñ alios nisi scõꝵ animas
suꝑ quas ascendit sermo diuinus: ut
et ipsos saluet. et alios pereas. Pona¬
mus et equoꝵ exempla. Sponsus lo¬
quit᷑ in cantico canticoꝵ. E qͥtatui
meo in currib pharaonis assimilaui
sermo dĩ animã quã sponsam suã uo¬
cat. quadrigis cõparet pharaonis:
s qd̾ om̃is anima qmͣuis scã sit atq per¬
fecta. ad dm̃ comparata: quasi cur¬

Expanded text:
irascitur Dominus. Animas vero eorum qui circumferuntur omni vento doctrinae, et semper malitia fluctuant, 646 et salsis gurgitibus obruuntur, animadverte mare super quod impetus Domini fit, et sentiat ejus adventum, et sciat quibus terminis et obice concludatur, et audiat: In te conterentur fluctus tui. Quod si bona sunt flumina et bonum mare, lavatur in illis Jesus, et Ecclesiam suam super hujuscemodi mare collocat. Post haec sequitur: Qui ascendens super equos tuos, et equitatio tua salus. Quaero equos super quos ascendat Dominus, et puto non esse alios nisi sanctorum animas, super quas ascendit sermo divinus, ut et ipsas salvet, et alios per eas. Ponamus equorum exempla. Sponsus loquitur in Cantico canticorum: Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavit sermo Dei animam quam sponsam suam vocat, quadrigis comparet Pharaonis; sed quod omnis anima quamvis sancta sit atque perfecta, ad Deum comparata, quasi cur
Abbreviated transcription (Latin):
seũ ungat in ꝓpb̃am. Et suꝑ omnia
unguentoꝵ genera. est unguentum
spũale quod uocat᷑ oleũ exultationis:
quo ungit᷑ saluator et dr ad eũ. Opte¬
rea unxit te ds̃ ds tiuus oleo exulta¬
tionis: p̃participib tuis. Participes¬

Expanded text:
saeum ungat in prophetam . Et super omnia saeum ungat in prophetam . Et super omnia unguentorum genera, est unguentum spirituale quod vocatur oleum exsultationis, quo ungitur Salvator, et dicitur ad eum: Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis prae participibus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃to dicebant᷑ et patriarche: de
quib scͥptũ est in psalmis. Corripu¬
it reges ꝓ eis. nolite tang̾e xp̃os me¬
os: et in ꝓpħis meis nolite maligna¬
ri. Et in pͥmo paralipomenon libro:
om̃s qui de egypto egressi st̃ xp̃iuo
cant᷑. Crisma quoq in exodo sacer¬
dotale conficit᷑: quo postea sacerdo¬
tes in leuitico referunt᷑ uncti. Est et.
aliud ungentũ qͦ reges unguntur
in regnũ: qd̾ in duo scindit᷑. Si enim
dauid ẽ et salomon. id ẽ fortis manu
et pacificus: cornu iungitur. Si uero
iheu et asabel sunt: ꝑfunditur lenti¬
cula. Uas autẽ fictile sic uocat᷑: id ẽ
facos. S et cyrus ꝑsarũ rex atq medo¬
rũ qui de captiuitate ppłm relaxauit.
licet multi errent. et de dño saluato¬
re scͥptum putent: audit pysaiam.
Hec dicit dñs. xp̃o meo cyro cuiꝰ tenui
dexterã ut audirent corã eo gentes:
et cetera. Et ad extremũ dr̃. ti autẽ
ñ cognouisti me: quod de saluatore
nefas ẽ intelligere. Est unguentum

Expanded text:
stamento dicebantur et patriarchae, de quibus scriptum est in Psalmis: Corripuit reges pro eis: nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . Et in primo Paralipomenon libro, omnes qui de Aegypto egressi sunt christi vocantur. Chrisma quoque in Exodo sacerdotale conficitur, quo postea sacerdotes in Levitico referuntur uncti. Est et aliud unguentum quo reges unguntur in regno, quod in duo scinditur. Si enim David est et Salomon, id est, fortis manu, et pacificus , cornu ungitur. Si vero Jehu et Azael sunt, perfunduntur lenticula : vas autem fictile sic vocatur, id est, φακός. Sed et Cyrus, Persarum rex atque Medorum, qui de captivitate populum relaxavit licet multi errent, et de Domino Salvatore scriptum putent, audit per Isaiam: Haec dicit Dominus christo meo Cyro, cujus tenui dexteram, ut audirent coram eo gentes , etc. Et ad extremum dicitur: Tu autem non cognovisti me, quod de Salvatore nefas est intelligere. Est unguentum
Abbreviated transcription (Latin):
tos philistiim terra obruerant. Quã diu
uiuit abraham pittei illiꝰ non claudun-¬
tur: illo autẽ mortuo. et puteis obtu¬
ratissi serui fodiant. contradicunt
phylistiim et uirgium ẽ. Si uero ipse
ueniat ysaac et fodiat puteũ et inue¬
niat aquã: phylistiim ñ ualent contͣ¬
dicere. Uide petrũ et paulũ: et deꝑu¬
teis xp̃i. fluuiisq ñ ambiges. Cerne
om̃s apłos: et iam ñ quatuor flumina.
s duodecĩ fluiuos intelliges exire de pa¬
radiso scͥpturarũ. Isti fluuii anteqͣm der¬
ra cõmoueret᷑ latebant: et cũ eẽnt in
uenis terre. sitientib pocula ñ p̃bebant.
Postquã uͦ ad aduentũ xp̃i orbis et om¬
nis terra concussa ẽ: subito ꝓruꝑunt:
et tunc completũ ẽ. posuit flumina
in desertũ. et exitus aquarũ in sitim.
terrã frugiferam in salsuginẽ a malicia

Expanded text:
tos Philisthiim terra obruerant . Quamdiu tos Philisthiim terra obruerant . Quamdiu vivit Abraham, putei illius non clauduntur: illo autem mortuo, et puteis obturatis, si servi fodiunt, contradicunt Philisthiim, et jurgium est. Si vero ipse veniat Isaac, et fodiat puteum, et inveniat aquam, Philisthiim non valent contradicere. Vide Petrum et Paulum, et de puteis Christi fluviisque non ambiges. Cerne omnes apostolos, et jam non quatuor flumina, sed duodecim fluvios intelliges exire de paradiso Scripturarum. Isti fluvii antequam terra commoveretur, latebant, et cum essent in terrae venis, sitientibus pocula non praebebant. Postquam vero ad adventum Christi orbis et omnis terra concussa est, subito proruperunt, et tunc completum est: Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim, terram fructiferam in salsuginem, a
Abbreviated transcription (Latin):
qui dixerunt fluuiis scindet᷑ terra. pri¬
mũ ponamꝰ exemplũ: ut hoc quasi gͣ¬
du ad altiora ueniamꝰ. S egimꝰ inhis
qui de mirabilib confecetunt uolu¬
mina. et qͥ olympiadas grecie ad nr̃am
usq memoriã ꝑduxeit̃ exponentes qͥd
insingulis annis noui acciderit in mun¬
do. quod intercetera terremotu enui¬
perint flumina que ante ñ fuerant :
et rursum alia absorta sint. et pessumꝗ
erint quod scilicet om̃s terrarũ uene qͣ¬
siin humano corpore sanguinẽ. ita mn
se habeant latentes aquas: que terre
concussione rũpant᷑ et manent flumi¬
na. Hoc siintelleximꝰ. ui deamꝰ aninã
humanã habere in se naturaliter aquas
et fluuios. et ꝑ socordiam nr̃am eos
ẽẽ absconditos. et non fluere ⁊ cũ autẽ
ad p̃dicationẽ sermonis dei concussa
fuerit. et de pͥori statu mota. tunc erũ¬
pere quod latebat: et in refectionẽ po
significare in genesi. quod fodiuntur
putei a seruis ysaac qͦs ab abraham fac¬

Expanded text:
qui dixerunt: Fluviis scindetur terra, primum ponamus exemplum, ut hoc quasi gradu ad altiora veniamus. Legimus in his qui de mirabilibus confecerunt volumina, et qui Olympiadas Graeciae ad nostram usque memoriam perduxerunt, exponentes quid in singulis annis novi 648 acciderit in mundo, quod inter caetera terrae motu eruperint flumina, quae ante non fuerant, et rursum alia absorpta sint, et pessum ierint: quod scilicet omnes terrarum venae, quasi in humano corpore sanguinem, ita in se habeant latentes aquas, quae terrae concussione rumpantur, et manent in flumina. Hoc si intelleximus, videamus animam humanam habere in se naturaliter aquas et fluvios, et per socordiam nostram, eos esse absconditos, et non fluere. Cum autem ad praedicationem sermonis Dei concussa fuerit, et de priori statu mota, tunc erumpere quod latebat, et in refectionem potsignificare in Genesi quod fodiuntur putei a servis Isaac, quos ab Abraham fac
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ideo: quod possit et mare in me¬
liori parte sentiri. Quod autẽ accipiat᷑
et in contrariũ multa testimonia st̃:
de quib illud in ꝑsalmis ẽ. hoc mare
magnũ et spatiosũ. ibi naues ꝑtnͣsi-¬
bunt: animalia parua cũ magnis.
draco iste quẽ formasti ad illudendũ
ei: et de euangłio. quando saluator
increpauit uentos et mare. et dixit
theũ. argue. consolare increpa. Pph̃a
itaq sciscitante. nuqͥd in fluminib
iratus es dñe. aut in fluminib furor
tuus uel in mari impetus tuus: nos
dicamꝰ. Si egiptia flumina sunt. et
mare rubrũ atq sanguineũ. irascit
dñs et ꝑcutit ea: et toto impetu fertur
in gurgites. eleuantes se contra scienti¬
am dĩ. Unde mare uidit et fugit. p̃sen¬

Expanded text:
Hoc de eo quod possit et mare in meHoc de eo quod possit et mare in meliori parte sentiri. Quod autem accipiatur et in contrario, multa testimonia sunt, de quibus illud et in Psalmis est: Hoc mare magnum et spatiosum: ibi naves pertransibunt, animalia parva cum magnis. Draco iste quem formasti ad illudendum ei . Et de Evangelio quando Salvator increpuit ventos et mare et dixit theum: Argue, consolare, et increpa . Propheta itaque sciscitante: Numquid in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuus, vel in mari impetus tuus? nos dicamus si Aegypti flumina sunt, et mare rubrum atque sanguineum; irascitur Dominus et percutit ea, et toto impetu fertur in gurgites, elevantes se contra scientiam Dei. Unde mare vidit et fugit , praesen
Abbreviated transcription (Latin):
minũ illud exemplũ est. fluminisim¬
petus letificat ciuitatẽ di: et qđ qͥde
aqua dni biberit. fluant de uentre
cius flumina aque salientis inuitã
eternã: maloꝵ illud quod pharao
loqͥt᷑ in iezechiel. mea st̃ flumina et
ego feci ea: in quib draco habitat. et
multa his similia. Quod autẽ mare
suꝑ mare fundauit eũ: et suꝑ flumi¬
na pp̃arauit eũ. id est oebem. Q uod
autẽ a dño fundatur suꝑ flumina
et p̃parat᷑ suꝑ mare: utiq in bonam
partẽ accipit᷑. Necñ et illud qd̾ de uinȩa
dicitur. que tͥnslata ẽ de egipto. exten¬
disti ꝓpagines eiꝰ usq ad mare. et usq
uerba diuina que manifestiora sunt:
et quasi potũ sitientib p̾bent hec dici
flumina: ea autẽ que plena sunt sacra-¬
m̃tis. et in ꝓfundo posita de qͥb apłs
dicit. o ꝓfundũ sapientie et scientie qłi.
et ꝓpħ̃a consociat. deꝑfundis clamaui
ad te dñe: mare in scͥpturis appellari.

Expanded text:
minum illud exemplum est: Fluminis imminum illud exemplum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et quod qui de aqua Domini biberit, fluent de ventre ejus flumina aquae salientis in vitam aeternam . Malorum illud quod Pharao loquitur in Ezechiele: Mea sunt flumina, et ego feci illa , in quibus draco habitat, et multa his similia. Quod autem mare super mare fundavit eum, et super flumina praeparavit illum, id est, orbem. Quod autem a Domino fundatur super flumina, et praeparatur super mare, utique in bonam partem accipitur. Necnon et illud quod de vinea dicitur quae translata est de Aegypto: Extendisti propagines ejus usque ad mare, et usque verba divina quae manifestiora sunt, et quasi potum sitientibus praebent, haec dici flumina: ea autem quae plena sunt sacramentis, et in profundo posita de quibustolus: O profundum sapientiae et scientiae Dei ! et Propheta consonat: De profundis clamavi ad te, Domine , mare in Scripturis appellari.
Abbreviated transcription (Latin):
es. Semꝑ. Lixx. Nũqͥd in fluminib
tuus: uel in mari impetus tuus: Qui
ascendes suꝑ equos tuos: et eqͥtatio
tua salus. Intendens extendes arcũ tuĩ¬
tera. ut supͣ similit tnͣstuler̃t. Et qͥa
ad tropologicã interp̃tationẽ festinat
oratio: breuit scđm litterã sensũ capi¬
tuli comp̃hendens ꝑgam ad reliqua.
Sicut iordanen et mare siceasti rubrũ
ꝓ nobis dimicans. ñ enĩ fluminib et ma-
ruratus es. aut qͥcꝙͣ insensibilia offensi¬
onis contrahere potuer̃t: ita nunc qͣ¬
drigas conscendens tuas. arcũq corti¬
piens. salutẽ dabis pocło tuo: et uira¬
m̃ta que iurasti patͥb nr̃is. et tribub
explebis in sempiternũ. Quod autẽ
dicit iuxta .lxx. nũqͥd in fluminib
iratus es dñe. aut in fluminib furor
tuus uel in mari impetus tiuis: dicit
ambigue. et interrogantis magis elo¬
quio quã ꝓbantis. Sunt enĩ et bona
flumina: sunt et mala. Est mare pes¬
simũ: et ẽ mare optimũ. Bonoꝵ flu¬

Expanded text:
e Madian. Numquid in fluminibus t in mari impetus tuus? Qui ascendit super equos tuos:  et equitatus tuus sanitas. Intendens, extendens arcum suteri ut supra similiter transtulerunt. Et quia ad tropologicam interpretationem festinat oratio, breviter secundum litteram sensum capituli comprehendens, pergam ad reliqua. Sicut Jordanem, et mare siccasti Rubrum, pro nobis dimicans; non enim fluminibus et mari iratus es, aut quidquam insensibilia offensionis contrahere potuerunt: ita nunc quadrigas conscendens tuas, arcumque corripiens, salutem dabis populo tuo, et juramenta quae jurasti patribus nostris et tribubus, expleit: Numquid in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuus, vel in mari impetus tuus? dicit ambigue, et interrogantis magis eloquio quam probantis. Sunt enim et bona flumina, sunt et mala. Est mare pessimum, et est mare optimum. Bonorum flu
Abbreviated transcription (Latin):
rientes. et ꝯstituer̃t ciuitatẽ ad habitandũ.
Postqm enim dñs uenit in mundũ. et ꝯple¬
tũ ẽ illud qd̾ dixit in eugłio. in rudiciũ ego
in mundũ istũ ueni. ric qͥ ñ uidebant inde¬
rent. et qͥuidebant ceci fierent: t̃c terra isrł.
de qua fluuii antemanabant et irriga¬
bant uniuersũ iudee ppłm aruit. et fontẽ
illiꝰ obturati st̃. Uniuiersus ant̃ orbis qͥ erat
desertus et sterilis. et aquas p̃dicationiᷤ dm̃ce
ñ habebat. uersꝰ ẽ in paludes aquarũ: et
qͦt doctores emisit. tot habutt et fontes. Hec srf¬
fecit eis. fontib uidelicet atq fluminib irriga¬
reorb̾ ppłos: s in unaquaq prouitia
eos qͥ esuriebant et patiebant᷑ famẽ
sermonis cłi. in unũ ppłm congregantes.
extruxert̃ eccł̃iam que dr cuutas ad
inhabitandũ: et quã letificat impetꝰ
fluminis. Ciderunt te ds̃. et dolue¬
runt montes: gurges aquarũ tͥnsiit.
Dedit abyssus uocẽ suã: altitudo ma¬

Expanded text:
habitandum. Postquam enim Dominus venit in mundum, et completum est illud quod dixit in Evangelio: In judicium ego in mundum istum veni ut qui non videbant, viderent, et qui videbant, caeci fierent : tunc terra Israel de qua fluvii ante manabant, et irrigabant universum Judaeae populum, aruit, et fontes illius obturati sunt. Universus autem orbis qui erat desertus et sterilis, et aquas praedicationis Dominicae non habebat, versus est in paludes 649 aquarum: et quot doctores emisit, tot habuit et fontes. Nec sufficit eis, fontibus videlicet atque fluminibus, irrigare orbis populos; sed in unaquaque provincia eos qui esuriebant et patiebantur famem sermonis Dei, in unum populum congregantes, exstruxerunt Ecclesiam, quae dicitur civitas ad inhabitandum, et quam laetificat impetus fluminis. Viderunt te, et doluerunt montes: gurges aquarum transiit: dedit abyssus vocem sua
Abbreviated transcription (Latin):
siunt tab̾nacła echiopũ. S i hoc qd̾ seqͥt᷑. turba¬
bunt᷑ pelles t̾re madian. siue pauebr̃. et tab̃¬
nacła terre madian: eosdẽ intellige tab̾na¬
ła ethiopũ. itab̃̾nacła t̃re madian. Postqͣm
enĩ ditati fuerint. et ꝑfas et nefas
ad altissimũ gradũ conscendint. tunc
conscientia peccatoꝵ suoꝵ semꝑ morfẽ.
semꝑ uidiciũ formidabt̃: et ad leuem
sebriculam quasi latrones in carcere.
ita de eternis supplitiis suspirab̾t. Ma¬
dian autẽ in lingua nr̃a sonat ex iu¬
dicio. id ẽ in condemnationẽ ÷ et osten¬
dit᷑ qd̾ metu iudicii eternarũq penai¬
rũ semꝑ in formidine sint: et cruciatꝰ
sustineant. Nũqͥd in fluminib iratꝰ
es dñe. aut in fluminib furor tuus :
uel in mari indignatio tua: Qui as

Expanded text:
Aethiopum. Sed et hoc quod sequitur: Turbabuntur pelles terrae Madian, sive pavebunt et tabernacula terrae Madian, eosdem intellige tabernacula Aethiopum, et tabernacula terrae Madian. Postquam enim ditati fuerint, et per fas ac nefas ad altissimum gradum conscenderint, 644 tunc conscientia peccatorum suorum, semper mortem, semper judicium formidabunt, et ad levem febriculam, quasi latrones in carcere, ita de aeternis suppliciis suspirabunt. Madian autem in lingua nostra sonat ex judicio, id est, condemnationem, et ostenditur quod metu judicii aeternarumque poenarum semper in formidine sint, et cruciatussustineant. Numquid in fluminibus iratus es, Domine: aut in fluminibus furor tuus, vel in mari indignatio tua? quia as
Abbreviated transcription (Latin):
erunt m ppłs. Pro iniqͥtate uidi
tentoria ethiopie: turbabunt᷑ pelles
terre madian. Ixx. Pro laborib
uiri. tab̾nacula ethiopũ pauebt̃: et
tab̾nacula terre madian. Ethiopeᷤ
tetri et amantes tenebras. et ab omni
luce alieni. qui draconis carne ues-¬
cuntur. de qͦ scͥptũ est. dedisti eũ esc̃a
honores et diuitias laborarit. Quod
significanter sub uno uerbo iniqͥta¬
tis ostendit᷑. Om̃is enĩ diues: aut ini¬
quus. aut heres iniqui ẽ. Uide hoĩes
maria transire. ante potentũ excuba¬
re fores. pati omĩa que seruoꝵ condi¬
tio uix patit᷑. ut diuitias congregent.
ut aliquã accipiant dignitatẽ : et po¬
stqmͣ hoc fuerint consecuti. tradẽ se
luxurie et uoluptatib et om̃i iniqͥ¬
tati: ut qd̾ auaricia congregautt lu¬
xuria ꝯsumat. Isti gͦ ꝓ laborib siris efficiund

Expanded text:
untur. « Pro iniquitate vidi tentoria Aethiopiae, turbabuntur pelles terrae Madian. » LXX: « Pro laboribus vidi tabernacula Aethiopum, pavebunt et tabernacula terrae Madian. » Aethiopes tetri et amantes tenebras et ab omni luce alieni, qui draconis carne vescuntur, de quo scriptum est: « Dedisti eum escam honores et divitias laborarit: quod significanter sub uno verbo iniquitatis ostenditur, « Omnis enim dives, aut iniquus, aut haeres iniqui est. » Vide homines maria transire: ante potentum excubare fores: pati omnia quae servorum conditio vix patitur, ut divitias congregent, ut aliquam accipiant dignitatem: et postquam hoc fuerint consecuti, tradere se luxuriae et voluptatibus et omni iniquitati, ut quod avaritia congregavit, luxuria consumat. Isti
Abbreviated transcription (Latin):
ost filius m̃s dilectus in qͦ mͥ cõplacui:
exeunti de aqͥs occurret diabolus.
et ante pedes illiꝰ stabit mors. et colu¬
ber antiquꝰ qͥ quadraginta dieb
tẽptabit eũ in solitudine. Siautẽ
uixta .lxx. legimꝰ ante faciem eiꝰ ibit
uerbũ. et egrediet᷑ in campos÷ hoc signi¬
sicat quod sermo dĩ ante uisitationẽ
eiꝰ. que ñc allegorice facies dr̃. p̃cedat
et p̃paret corda credentiũ ut praua
in rectũ et in equalia sternat in pla¬
nũ: et auditoris anima quasi confectꝰ¬
ager sementẽ possit recipere spiritua¬
lem. Stetit et mensus ẽ terrã : aspe¬
crte et dissoluit gentes: et contriti suiit
montes scłi. Incuruati st̃ colles mundi

Expanded text:
est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , » est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , » exeunti de aquis occurret diabolus, et ante pedes illius stabit mors, ut coluber antiquus, quadraginta diebus tentabit eum in solitudine. Si autem juxta LXX legimus: « Ante faciem ejus ibit Verbum et egredietur in campos, » hoc significat quod sermo Dei ante visitationem ejus, quae nunc allegorice facies dicitur, praecedat et praeparet corda credentium, ut prava in rectum et inaequalia sternat in planum, et auditoris anima quasi confectager, sementem possit recipere spiritualem. Stetit, et mensus est terram: aspexit, et dissolvit gentes, et contriti sunt montes saeculi: incurvati sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
ambulabit mors. Soli .lxx. et theodo¬
tio: sermonẽ ꝓ morte int̾pretati st̃.
Necnon in consequenti u̾sicło uͥ diximꝰ
egrediet᷑ diabolus ante pedes eiꝰ. et
lxx. alit̃ tnstuler̃t̃. iuxta quos postea
disputabimꝰ: aquila ꝓ diabolo tnstu¬
lit uolatile : symmachus autẽ et theo¬
dotio et sexta editio uolucrẽ qd̃ hebra¬
ice dicit᷑ reseph. T radunt autẽ hebres
quomͦ in euangłio pͥnceps demonũ
dr̃ ẽẽ beelrebub: ita reseph demonis
eẽ nom̃ qui pͥncipatũ teneat inter ali¬
os: et ꝓpt̾ minã uelocitatẽ atq in di¬
uersa discursũ. auis et uolatile nim¬
cupet᷑: ipm̃q tẽ qui in paradiso sub
sigura serpentis mulieri sit locutus:
et ex maledictiõe qua a do condemna¬
tus ẽ accepisse nom̃. Siqͥdem res epħ
reptans uentre incerp̃tat᷑. Hoc ẽ gͦ qd
dicit᷑. Statĩ ut uenerit dñs. et in ior¬
dane fuerit baptizatus et ad colũbe
descensũ. uox patris intonuerit. hic

Expanded text:
ambulabit mors; 641 soli LXX et Theodoambulabit mors; 641 soli LXX et Theodotio sermonem pro morte interpretati sunt. Necnon in consequenti versiculo, ubi diximus: Egredietur diabolus ante pedes ejus, et LXX aliter transtulerunt, juxta quos postea disputabimus: Aquila pro diabolo transtulit, volatile; Symmachus autem et Theodotio, et quinta editio, volucrem, quod Hebraice dicitur RESEPH  . Tradunt autem Hebraei, quomodo in Evangelio princeps daemonum dicitur esse Beelzebub : ita Reseph daemonis esse nomen, qui principatum teneat inter alios, et propter nimiam velocitatem atque in diversa discursum, avis et volatile nuncupetur: ipsumque esse qui in paradiso sub figura serpentis mulieri sit locutus, et ex maledictione, qua a Deo condemnatus est, accepisse nomen: siquidem RESEPH, reptans ventre interpretatur. Hocdicitur, statim ut venerit Dominus, et Jordane fuerit baptizatus, et ad columbae descensum vox patris intonuerit: « Hic
Abbreviated transcription (Latin):
tis sue. etiã hoc de xp̃o est intelligen
tuite sua. et terrã repleuerit laude.
et splendorẽ suũ fecerit ẽe ut lum̃.
et regnũ posuerit in manu filii sui
ut faceret dilectũ suũ ab omnib
diligi. et diligi ñ leuit s uehem̃ter
et fortit᷑: ut qui eũ fortĩt dilexissent
et hererent in dilectiõe eiꝰ. nemo tol¬
leret eos de manu eiꝰ. E contrario
diabolus facit amare nos mundũ:
et ꝓ dilectione uirtutis dilig̾e uicia.
et ñ leuiter s fortit᷑: ita ut de nob̾¬
dicipossit. E posint diabolus di¬
lectionẽ fortẽ uici oꝵ suoor. Ante
facie eiꝰ ibit mors: et egrediet᷑ diabo¬
stulimꝰ mortẽ: in hebreo tres litere
posite sc̃. delech. bech. rẽs. absq ulla
uocali. Quesi legant᷑ dãbar. uerbum
significant: si deber̃. pestem. que
grece dr loymos. Deniq et aquila.
ita interp̃tatꝰ ẽ. ante faciem eiꝰ ibit pe¬
stis. symmnachus ante faciem eiꝰ p̃ce¬
det mors: qͥnta editio ante facĩẽ euis

Expanded text:
tis suae, etiam hoc de Christo intelligendum rtute sua, et terram repleverit laude, et splendorem suum fecerit esse ut lumen, et regnum posuerit in manu Filii sui, ut faceret dilectum suum ab hominibus diligi, et diligi non leviter, sed vehementer et fortiter, ut qui eum fortiter dilexissent, et haererent in dilectione ejus, nemo tolleret eos de manu illius. Econtrario diabolus facit amare nos mundum, et pro dilectione virtutis diligere vitia, et non leviter, sed fortiter, ita ut de nobis possit dici: Et posuit diabolus dilectionem fortem vitiorum suorum. Ante faciem ejus ibit mors: et egredietur diaboeo tres litterae positae sunt, DALETH, BETH, RES, absque ulla vocali, quae si legantur DABAR  , verbum significant; si DEBER, pestem, quae Graece dicitur λοιμός. Denique et Aquila ita interpretatus est, Ante faciem ejus ibit pestis; Symmachus, Ante faciem ejus praecedet mors; quinta editio, Ante faciem ejus