comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turuimi quem sapientum effectorem isti dicerent.
maleficum deum it alia sydera constituerunt. Que
opnuo tantum contra illos in amims humanis pre¬
ualuit. ut nec nominare illum uelint. senem po¬
tius quam saturmim appellantes tam tnnda suꝑ¬
stitione. ut iam cartagnuenses pene uco suo nomẽ
nmitauerint. uicum senis crebrius quam incum sa¬
turm appellantes. Notum est ergo quid colere conin¬
cantur: et quid colorare conentur adoratores sumi¬
lacrorum. Uerum et ab istis nouicus saturm interp¬
tatorib requirendum est. quid de deo sentiant hebreo¬
tum. Etiani ip̃is enim placuit omnes deo ᷤ cum gen¬
Itib colere. ami cos supbos puderet. et pro pectator¬
suorum remissione humiliari sub xp̃o. Quid ergo
sentiunt de deo israhel. Quem si non colunt. non
onines deu᷑mi colunt. Si autem colunt. non colunt sic
se coli nissit. quia et alios colunt. quos coli ille prohi¬
biut. Pereos enmi uates ista prohibuit: ꝑ quos hec

Expanded text:
turnum, quem sapientum effectorem isti dicerent, turnum, quem sapientum effectorem isti dicerent, maleficum deum inter alia sidera constituerent. quae opinio tantum contra illos in animis humanis praeualuit, ut nec nominare illum uelint, senem potius quam Saturnum appellantes, tam timida superstitione, ut iam Carthaginienses paene uico suo nomen mutauerint \'uicum senis\' crebrius quam \'uicum Saturni appellantes. Notum est ergo, quid colere conuincantur et quid colorare conentur adoratores simulacrorum. uerum et ab istis nouiciis Saturni interpretatoribus requirendum est, quid de deo sentiant Hebraeorum. etiam ipsis enim placuit omnes deos cum gentibus colere, cum eos superbos puderet pro peccatorum remissione humilari sub Christo. quid ergo sentiunt de deo Israhel? quem si non colunt, non omnes deos colunt, si autem colunt, non colunt sicut se coli iussit, quia et alios colunt, quos coli ille prohibuit. per eos enim uates ista prohibuit, per quos haec
Abbreviated transcription (Latin):
ens non tantum concedimus: uerum etiam ma¬
rne predicamus. Utrum autem uinuersa ista cor¬
poralis moles que mundus appellatur habeat qͥn¬
dam anmam. uel quasi aminã suam. id est rõna¬
lem intam qua ita regatur sicut unum quodq am¬
mal. magna atq abdita questio est. Nec affiriari de¬
bet ista opimo. nisi comꝑta q. oo uera sit. nec refelli.
nisi comꝑta qd̃ falsa sit. Quid autem hoc ad homme
etiam si semꝑ eum lateat. quando quidem milla aia
fit sapiens nel beata ex alia q aci qr anmia. sed ex
illa sola suumia atq incõmutabil dei sapiencia. Ro¬
mam tamen qui non saturno sed ioui capitolium co¬
dideriit. uel alic nationes que iouem precipue supͣ
ceperos debs colendum eẽ purauerunt. non hoc qd
unis uieint. qui secundimi istam suam nouam op¬
nem et summas. ites si quicquam in his rebus pote¬
statis hũissent sa turno potius dedicarent. et mathe¬
maticos uel ut neͬtl ihacos marime delerent. qui sa¬

Expanded text:
ens, non tantum concedimus, uerum etiam maens, non tantum concedimus, uerum etiam maxime praedicamus. utrum autem uniuersa ista corporalis moles, quae mundus appellatur. habeat quandam animam uel quasi animam suam, id est rationalem uitam, qua ita regatur sicut unumquodque animal, magna adque abdita quaestio est, nec adfirmari debet ista opinio nisi conperta, quod uera sit, nec refelli nisi conperta, quod falsa sit. quid autem hoc ad hominem, etiamsi semper eum lateat, quando quidem nulla anima fit sapiens uel beata ex alia quacumque anima, sed ex illa sola summa adque incommutabili dei sapientia? Romani tamen, qui non Saturno, sed Ioui Capitolium condiderunt, uel aliae nationes, quae Iouem praecipue supra ceteros deos colendum esse putauerunt, non hoc quod isti senserunt. qui secundum istam suam nouam opinionem et summas arces, si quicquam in his rebus potestatis habuissent, Saturno potius dedicarent et mathematicos uel genethliacos maxime delerent, qui Sa
Abbreviated transcription (Latin):
num uel putabant. uel putari uolebant. at uo secu¬
dumi istam nouellam interpretationem uami ue¬
teres corum si habuissent. nurum si ciceronem uarro¬
nemq latuisset. saturm filium iouem diquit. tanꝙͣ
ab illa sunmia mente profluentem spm̃. quẽ uo¬
lunt ẽẽ uelut amman mundi hinius. ommna cele¬
stia. et t̾rena corpora implentem. Unde illud maro¬
nis est. quod paulo aute cõmemoram. ioius omia
plena. Nũ non si possent isti sicut ipsam int̾preta¬
tionem. ita etiam suꝑstitionem hominum cõimuta¬
rent. et aut misla sumilacra. Aut certe sa turno po¬
tius quam iomi capitolia constituerent. Neq enim
nullam animam rõnalem sapientem fieri disputat
msi ꝑticipatione sũme illius incõmutat lisq sapiẽ¬
cie. non solinn cuiusquam homms amnmam. sed
ip̃ius etiam mundi quam dicunt iouem. Nos uero
cẽ quandam suminam dei sapienciam. cinus ꝑtici¬
patione fit sapiens quecunqz amma fit uere sapi¬

Expanded text:
num uel putabant uel putari uolebant. at uero secunum uel putabant uel putari uolebant. at uero secundum istam nouellam interpretationem, quam ueteres eorum si habuissent, mirum si Ciceronem Varronemque latuisset, Saturni filium Iouem dicunt tamquam ab illa summa mente profluentem spiritum, quam uolunt esse uelut animam mundi huius omnia caelestia et terrena corpora implentem. unde illud Maronis est, quod paulo ante commemoraui: Iouis is omnia plena. numquid non, si possent, isti sicut ipsam interpretationem ita etiam superstitionem hominum commutarent et aut nulla simulacra aut certe Saturno potius quam Ioui Capitolia constituerent? neque enim ullam animam rationalem sapientem fieri disputant nisi participatione summae illius incommutabilisque sapientiae, non solum cuiusquam hominis animam, sed ipsius etiam mundi, quam dicunt Iouem; nos uero esse quandam summam dei sapientiam, cuius participatione fit sapiens, quaecumque anima fit uere sapi
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Uocatur enmi cronos. quod aspiratione addi¬
ta. etiam temporis nomen est. Unde et latine sat᷑¬
mis appellatur. quasi saturetur annuis. Quid iam
cum istis agendum sit uescio. qui conantes ni muedi
intpretari nomina. et simulachra deorum suorum.
fatentur maiorem deum siuim. et prẽm ceterorũ.
tempus ec̃. Quid enim aliud nidicant. quam om̃s
deos suos temporales eẽ. quorum prẽm ip̃m tem¬
pus constituunt. Erubuerunt inc philosophi cor
recentiores platonici qui iam rp̃ianis temporib
fuerunt. et saturnum alitei interpretari conati
siuit. dicentes appellatum cronon. ueluit a secieta¬
te intellectus. eo qd̃ grete satietas coros. intellecto
autem siue mens. mnis dicitur. Ein indetur suffra¬
gari et latinum nomen. quasi ex pͥma latia ꝑte. et gre¬
ca posteriore compositum. ut diceret᷑ saturmis. tanqͣm
satur esset. mis. Uiderunt quam eẽt absurdum. si fi¬
luis temporis iuppiter haberetur: quen deum eter¬

Expanded text:
dit; uocatur enim Cronos, quod adspiratione addidit; uocatur enim Cronos, quod adspiratione addita etiam temporis nomen est, unde et Latine Saturnus appellatur, quasi saturetur annis. quid iam cum istis agendum sit, nescio, qui conantes in melius interpretari nomina et simulacra deorum suorum fatentur maiorem deum suum et patrem ceterorum tempus esse. quid enim aliud indicant quam omnes deos suos temporales esse, quorum patrem ipsum tempus constituunt? Erubuerunt hinc philosophi eorum recentiores Platonici, qui iam christianis temporibus fuerunt, et Saturnum aliter interpretari conati sunt dicentes appellatum Cronon uelut a satietate intellectus eo, quod Graece satietas coros, intellectus autem sine mens nus dicitur. cui uidetur suffragari et Latinum nomen quasi ex prima Latina parte et Graeca posteriore conpositum, ut diceretur Saturnus tamquam satur nus. uiderunt, quam esset absurdum, si filius temporis Iuppiter haberetur, quem deum aeter
Abbreviated transcription (Latin):
origtiuem ueruntamẽ ita prodit. ut eos homines
fuisse declaret. S quid ad nos. Dicant se iouem
non honimem mortuuni colere. nec homini mor¬
tuo capitolium dedicasse: sed spm̃ iunficanti oĩa
quo minidus impletur. Et scutum enis in honore
initracis eius factum de pelle caprina. int̾pretent᷑
ut nolunt. Quid dicunt de saturno. Quem satur¬
num colunt. Norme ille est qui pͥmus ab olmipio
uenit. arma ioiuis fugiens. et regins exinl ademptis.
qui gens indocie et disꝑsum montib altis compo¬
suit. legesq dedit. latiumq nocari maluit. his qm̃ la
tinsset tutus moris. Nonne ip̃m enus simulacrum
quod cooꝑto capite fingitur. quasi latenteni indi¬
cat.Nonne ip̃e talis ostendit agricuituiam. quod fal¬
ce demonstrat.Non inquiunt. Nam inderis si fue¬
rit ille homo et rex quidam de quo ista narrantin.
nos tamen saturmim interpretannir uniu̾sum tẽ¬
pus. quod grecum etiam uocabulum enis often¬

Expanded text:
originem uerum tamen ita prodit, ut eos homines originem uerum tamen ita prodit, ut eos homines fuisse declaret? Sed quid ad nos? dicant se Iouem non hominem mortuum colere nec homini mortuo Capitolium dedicasse, sed spiritui uiuificanti omnia, quo mundus impletur, et scutum eius in honorem nutricis eius factum de pelle caprina interpretentur ut uolunt. quid dicunt de Saturno? quem Saturnum colunt? nonne ille est, qui primus ab Olympo uenit arma Iouis fugiens et regnis exsul ademptis, qui genus indocile et dispersum montibus altis conposuit legesque dedit Latiumque uocari maluit, his quoniam latuisset tutus in oris? nonne ipsum eius simulacrum, quod cooperto capite fingitur, quasi latentem indicat? nonne ipse Italis ostendit agriculturam, quod falce demonstrat? non, inquiunt; nam uideris, si fuit ille homo et rex quidam, de quo ista narrantur, nos tamen Saturnum interpretamur \'uniuersum tempus\', quod Graecum etiam uocabulum eius osten
Abbreviated transcription (Latin):
illa saturm: sed post corum mortem siderib ab mi¬
tio iundi conditis hec nomina imposuerunt hoĩes
qui illos mortuos quasi deos haberi uoluerunt. De
quib quid tantum inali castitas. aut quid tantum
bom uoluptas commserunt. ut inter astra que cũ
sole et liuia circuneunt uenus habeat stellam et
minerua non habeat. S fuerit et cicero a chademi¬
cs mcertio: quam poete. qui sepulchra deorum cõ¬
memorare ausus est licterisq mandare. quanuis
hoc non exopnnone propria presumpserit. sed ex
iporum sacrorum traditione commemotauerit.
Nuniquid et uarro uel tanquam poeta fingit. idel
tanquam achadeuncus dubie ponit. quod dicit ta¬
lium deorum sacra ex cuiusq eor innuĩta uel morte
qua inter hommes inxerunt uel obierunt eẽ com¬
posita. Nunquid ⁊ leonille sacerdos egiptius pocta
uel achademicus fuit. qui macedom alexandro diuei¬
sam quidem a grecorum opimone istorum deorimi

Expanded text:
illa Saturni; sed post eorum mortem sideribus ab iniilla Saturni; sed post eorum mortem sideribus ab initio mundi conditis haec nomina inposuerunt homines, qui illos mortuos quasi deos haberi uoluerunt. de quibus quid tantum mali castitas aut quid tantum boni uoluptas conmeruit, ut inter astra, quae cum sole et luna circumeunt, Venus habeat stellam et Minerua non habeat? Sed fuerit et Cicero Academicus incertior quam poetae, qui sepulchra deorum commemorare ausus est litterisque mandare, quamuis hoc non ei opinione propria praesumserit, sed ex ipsorum sacrorum traditione commemorauerit. numquid et Varro uel tamquam poeta fingit uel tamquam Academicus dubie ponit, quod dicit talium deorum sacra ex cuiusque eorum uita uel morte, qua inter homines uixerunt uel obierunt, esse conposita? numquid et Leon ille sacerdos Aegyptius poeta uel Academicus fuit, qui Macedoni Alexandro diuersam quidem a Graecorum opinione istorum deorum
Abbreviated transcription (Latin):
srentur sepulcra in grecia. renmscere quomames
miciatus que cradantur nnsterus. tum demq quani
hor late pateat intelligis. Hic certe istorum deos hoĩes
fuisse satis confitetur. in celun autem ꝑuenisse. be
iuole suspicatur. Quanquam et hunc honorem o¬
pimonis. ab hominib cis ẽẽ delatum non dubitauit
publice dicere. cum de romudo loqueretur. Qui haut
urbeni inquit condidit: romulum ad deos nimiorta¬
les heninolencia famaq sustulimus. Quid igitur mi¬
rum est si hoc fecerunt antiquiores honnnes de ioue
et saturno. et ceteris. quod romami de romulo. quod
deniq iam recentiorib temporib etiam de cesare
facere uoluerunt. quibus et nirgilius adulationem
carnimis iddidit dicens. ecce dionei processit cesaris
astrum. Uideant ergo ne forte historica ueritas. se¬
pulcra falsorum deorum oftendat in terra. uanitas
anten poetica. stellas corum non figat. sed fingat
in celo. Neq enim re uera stella illa iouis est. aut

Expanded text:
strentur sepulcra in Graecia; reminiscere, quoniam es strentur sepulcra in Graecia; reminiscere, quoniam es initiatus, quae tradantur mysteriis: tum denique quam hoc late pateat intelliges . Hic certe istorum deos homines fuisse satis coniuole suspicatur. quamquam et hunc honorem opinionis ab hominibus eis esse delatum, non dubitauit publice dicere, cum de Romulo loqueretur: qui hanc, inquit, urbem condidit, Romulum ad deos inmortales beniuolentia famaque sustulimus. quid igitur mirum est, si hoc fecerunt antiquiores homines de Ioue et Saturno et ceteris, quod Romani de Romulo, quod denique iam recentioribus temporibus etiam de Caesare facere uoluerunt? quibus et Vergilius adulationem carminis addidit dicens: ecce Dionaei processit Caesaris astrum. uideant ergo, ne forte historica ueritas sepulchra falsorum deorum ostendat in terra, uanitas autem poetica stellas eorum non figat, sed fingat in caelo. neque enim re uera stella illa Iouis est aut
Abbreviated transcription (Latin):
An ⁊ hoo poete mentutur. Nuuquid et capitolia
romanorum opera sunt poctarum. Quid sibi aũt
uult ista non poetica. sed plane uininta uarietas.
deos secundum philosophos in libris querere. secund̃
poetas in templis adorare. S ninquid etiam ille
euemerus poeta fuit. qui et ip̃m iouem et saturmi
prẽm eius. et plutonem atq neptimum frẽs ens.
ita planssime hommes fuisse prodit. ut corum cul¬
tores gracias magis poctis agere debeant quia nõ
adcos dehonestandos. sed potis ad exornandos mil¬
ta fiuxerunt. quãiuis et ip̃m enemerum ab enino
poeta in latinam linguam cẽ conuersum cicero cõ¬
memoret. nunquid et ip̃e cicero poeta fuit qui eũ
cum quo in tusculais disputat tanqi am secretoꝵ
conscuim adinonet dicens. si uero scrutari uetera .et ex
cosi mese riptores grecis prodiderunt eruere coner up̃.
sili maiores gencium dn qui habentur. huic a nobis
profecti ni celinm reperientur. quere quorum demon¬

Expanded text:
an et hoc poetae mentiuntur? numquid et Capitolia an et hoc poetae mentiuntur? numquid et Capitolia Romanorum opera sunt poetarum? quid sibi autem uult ista non poetica, sed plane mimica uarietas, deos secundum philosophos in libri quaerere, secundum poetas in templis adorare? Sed numquid etiam ille Euhemerus poeta fuit, qui et ipsum Iouem et Saturnum patrem eius et Plutonem adque Neptunum fratres eius ita planissime homines fuisse prodit, ut eorum cultores gratias magis poetis agere dead eos dehonestandos, sed potius ad exornandos multa finxerunt? quamvis et ipsum Euhemerum ab Ennio poeta in latinam linguam esse conversum Cicero commemoret . Numquid et ipse Cicero poeta fuit, qui eum, cum quo in Tusculanis disputat, tanquam secretorum conscium admonet dicens: Si vero scrutari vetera, et ex eis quae Scriptores Graeciae prodiderunt, eruere coner, ipsi illi majorum gentium dii qui habentur, hinc a nobis profecti in coelum reperientur. Quaere quorum demon
Abbreviated transcription (Latin):
sumq non colant. S neq istum coli iouis prohi¬
buit. et quem uiutere potuit. dm̃ tamen ẽẽ ꝑmi¬
sit. Iste inqͥunt fabule sunt. aut interpretande a
sapientib. Aut ridende. Nos autem iouem colunus.
de quo ait maro. ionis omnia plena. id est omina
uuuficantem spm̃. Merito ergo et uarro ionem
opinatus ẽ coli a iudeis: quia dicit ꝑ prophetam. Ce¬
lum et terram ego impleo. Quid illud quod idem
poeta dicit ethera quomodo accipiunt. Sic enim
comugis ingrenium lete descendit. Etherem qͥp¬
pe non sp̃m .sed corpus ẽẽ dicunt sublime: quo celũ
suꝑ aerem distenditur. An poete conceditur nnc
secundum platonicos ut non corpus sed spus. nuuc
secundum stoicos loqui. ut corpus sit deus. Quid er¬
go in capitolio colunt. Si sp̃m. si demq ip̃m celum
corporeum. quid illic facit scutum illud ioiuis quod ap¬
pellant egida. Nempe origo nommnus huuis ita red¬
ditur. quia iouem a mr̃e occititatum capra nutrunt.

Expanded text:
sumque non colant. sed neque istum coli Iouis prohisumque non colant. sed neque istum coli Iouis prohibuit, et quem uincere potuit, deum tamen esse permisit. Istae, inquiunt, fabulae sunt aut interpretandae a sapientibus aut ridendae; nos autem Iouem colimus, de quo ait Maro: Iouis i s omnia plena, id est omnia uiuificantem spiritum. merito ergo et Varro Iouem opinatus est coli a Iudaeis, quia dicit per prophetam: caelum et terram ego impleo. quid illud quod idem poeta dicit aethera? quomodo accipiunt? sic enim coniugis in gremium lete descendit, <et> pe non spiritum, sed corpus esse dicunt sublime, quo caelum super aerem distenditur. an poetae conceditur nunc secundum Platonicos, ut non corpus, sed spiritus, nunc secundam Stoicos loqui, ut corpus sit deus? quid ergo in Capitolio colunt? si spiritum, si denique ipsum caelum corporeum, quid illic facit scutum illud Iouis, quod appellant Aegida? nempe origo nominis huius ita redditur, quia Iouem a matre occultatum capra nutriuit.
Abbreviated transcription (Latin):
corum sacra sic prodit. sic extinguit. Quid inter¬
rogem homines. qui euanuerunt in cogitando. Is
iste sit: Aln dicunt saturnus est. Credo propter
sabbati sanctificationem. quia isti eum diem sat̾¬
uo tribuerunt. Uarro autem ip̃oꝵ quo doctio ein
apud se neminem inuenunt. deum iudeorum io¬
ueni putauit. nichil intesse census quo nounne
nuncupetur. dum eadem res intelligatr. Credo
illius sũmitate deterritus. Nam quia nichil su¬
perius solent colere romami quam iouem. quod
capitoluim eorum satis aꝑteq testatur. eumq
ixgtem omium deorua arbitrant᷑. cum ammad¬
u̾teret uideos sũnm deum colere. inichil aliud
Potuit suspicari quam iouem. sed siue qui satur¬
num. siuc qui iouem dm̃i udeorum ꝓutant. dicat
quando saturnus probibere ansus coli alteruim
deum. nec ip̃m iouem qui cum regno ex pulisse ꝑhibe¬
tur. patrem filius. Qui si tanquam potentior et uic¬
tor placuit cultorib sins. saturnum inctum expul¬

Expanded text:
eorum sacra sic prodit, sic extinguit? Quid intereorum sacra sic prodit, sic extinguit? Quid interrogem homines, qui euanuerunt cogitando, quis iste sit? alii dicunt: Saturnus est, credo propter sabbati sanctificationem, quia isti eum diem Saturno tribuerunt. Varro autem ipsorum, quo doctiorem aput se neminem inueniunt, deum Iudaeorum Iouem putauit nihil interesse censens, quo nomine nuncupetur, dum eadem res intellegatillius summitate deterritus. Nam quia nihil superius solent colere Romani quam Jovem, quod Capitolium eorum satis aperteque testatur, eumque regem omnium deorum arbitrantur; cum animadverteret Judaeos summum Deum colere, nihil aliud potuit suspicari quam Jovem. Sed sive qui Saturnum, sive qui Jovem Deum Judaeorum putant, dicant quando Saturnus prohibere ausus est coli alterum Deum; nec ipsum Jovem, qui eum regno expulisse perhibetur, patrem filius. Qui si tanquam potentior et victor placuit cultoribus suis, Saturnum
Abbreviated transcription (Latin):
qui illum coli nou uetant. Aut si uetant legat᷑.
Quidemin magis populis eorum in templis eoꝵ
debuit recitari. ubi nnchil iquam tale ꝑsonuit.
Et utiq prohibitio tam nuitorum contra unũ.
suam uinus contra tam multos. notior et potior eẽ
deberet. Nam si huius dei cuttus ẽ nipus: muti¬
les sunt du qui homines ab inipietate non probi¬
bent. Si uero pius ẽ hinus cuttus: qm̃ in illo preci¬
pitur ne isti colantur. impuis est cultus illorum.
Si autem tam diffidenter istum coli prohibẽt
ut plus audiri timeant. quam prohibere audeãt.
hoc ip̃o quis non sapiat quis non sentiat illum eẽ
potius eligendum qui istos coli tam publice pro¬
hibet. qui corum similacra euerti uissit. predixit
euertit. quami istos quos ut ille non colatur iussisse
uescimus. predixisse non legimus. Ualuisse aliquid
non iuudemus Rogo respondeant. quis ẽ deus iste
qui omines deos gencium sic ꝑsequitur. qui omma

Expanded text:
qui illum coli non uetant? aut si uetant, legatur. qui illum coli non uetant? aut si uetant, legatur. quid enim magis populis eorum in templis eorum debuit recitari, ubi nihil umquam tale personuit? et utique prohibitio tam multorum contra unum quam unius contra tam multos. notior et potentior esse deberet. nam si huius dei cultus est impius, inutiles sunt di, qui homines ab impietate non prohibent: si uero pius est huius cultus, quoniam in illo praecipitur ne isti colantur, impius est cultus illorum. si autem tam fidenter istum coli prohibent, ut plus audiri timeant quam prohibere audeant, hoc ipso quis non sapiat, quia non sentiat illum esse potius eligendum, qui istos coli tam publice prohibet, qui eorum simulacra euerti iussit, praedixit, euertit, quam istos, quos, ut ille non colatur, iussisse nescimus, praedixisse non legimus, ualuisse aliquid non uidemus? rogo, respondeant: quia est deus iste, qui omnes deos gentium sic persequitur, qui omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fernius. a nr̃is ficta ẽẽ contendunt. Ip̃i omnino
ip̃i urgendi sunt. ut proferant a uatib deorum
suorum contra deum hebreorum aliquid prophe¬
tatum: sicut nos tot et tanta delibris propheta¬
rim nr̃orum contra deos eorum. et uissa obser¬
uamus. et predicta recitamus. et facta monstra¬
nus. Que illi iam ꝑ pauci qui remanserunt.
malunt dolere completa. quam illum deun ag¬
noscere qui potuit preminciare complenda. cum
suis dus falsis que sunt uera demonia inchil aᵈ.
pro magno appetant quam cum aliquid eorun
responsis sibi futurum ẽẽ didicerunt. Que cum
ita sint. cur non potius miseri intelligunt illũ
eẽ deum uerum quem sic udent a suorum deoꝵ
societate seiunctum. ut quem deum fateri cogũt᷑.
qui onnes deos colendos ec̃ profitent᷑. cum ceterie
ulere non sinantur. Cum ergo simi coli non possit.
cur nou ille eligitur. qui istos coli uetat. relictis istis

Expanded text:
ferimus a nostris ficta esse contendunt: ipsi omnino, ferimus a nostris ficta esse contendunt: ipsi omnino, ipsi urgendi sunt, ut proferant a uatibus deorum suorum contra deum Hebraeorum aliquid prophetatum, sicut nos tot et tanta de libris prophetarum nostrorum contra deos eorum et iussa obseruamus et praedicta recitamus et facta monstramus. quae illi iam qui perpauci remanserunt malunt dolere conpleta quam illum deum agnoscere qui potuit praenuntiare conplenda, cum in suis dis falsis, quae sunt uera demonia, nihil aliud pro magno appetant, quam cum aliquid eorum responsis sibi futurum esse didicerint. Quae cum ita sint, cur non potius miseri intellegunt illum esse deum uerum, quem sic uident a suorum deorum societate seiunctum, ut quem deum fateri coguntur, qui omnes deos colendos esse profitentur, cum ceteris colere non sinantur? cum ergo simul coli non possunt, cur non ille eligitur qui istos coli uetat relictis istis
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiam in ominb gentib euersũiri predixit
ab eis qui illis desertis se unum colere niberentur. et
uissi famularentur: Aut legant si possunt uel adi¬
quam sibillarum. uel quemlibet aliorum uatum.
suorum predixisse boc futurum. ut deus hebreoꝵ
deus israel ab omnib gentib coleretur. et quod
eum cultores adiorum deorum recte antea respuis¬
sent. futurum etiam licteras prophetarum enis ĩ
auctoritate ita sublimari. ut eis obtemperaus eti¬
am imperium romanorum iuberet delere snnum¬
lacra. monuisse etiam ne talibus preceptis obtẽ¬
peraretur. Legant ista si possunt: ex adiquib libris
uatum suorum. Omicto enim dicere quod ea que ĩ
iorum libeis legunt᷑ pro nr̃a hoc est xp̃iana reli¬
gione testimonnum dicunt. quod a scĩs augelis et
ab ipĩs nr̃is prophetis audire potuerunt: sicut ⁊
presentem in carne xp̃m. etiam demomia coac¬
ta sunt confiteri. S hec omicto. Que cum pro¬

Expanded text:
rum etiam in omnibus gentibus euersuiri praedixit rum etiam in omnibus gentibus euersuiri praedixit ab eis qui illis desertis se unum deum colere iuberentur et iussi famularentur? Aut legant, si possunt, uel aliquam Sibyllarum uel quemlibet aliorum uatum suorum praedixisse hoc futurum, ut deus Hebraeorum deus Israhel ab omnibus gentibus coleretur, et quod eum cultores aliorum deorum recte antea respuissent, futuras etiam litteras prophetarum eius in auctoritate ita sublimi, ut his obtemperans etiam imperium Romanorum iuberet deleri simulacra, monuisse etiam, ne talibus praeceptis obtemperaretur: legant ista, si possunt, ex aliquibus libris uatum suorum. omitto enim dicere, quod ea quae in illorum libris leguntur pro nostra, hoc est christiana religione testimonium dicunt, quod a sanctis angelis et ab ipsis prophetis nostris audire potuerunt, sicut et praesentem in carne Christum etiam demonia coacta sunt confiteri. sed haec omitto, quae cum pro
Abbreviated transcription (Latin):
ledendos eẽ ille nidicat. qui ominia potest. Sicut aĩt
ip̃i coguntur fateri: inmora certe quam ille potue¬
runt. Si enim du sunt quorum uates conlulti ab
hominib ut non dicam fefellerunt. Proxima tñ
pͥuatis negociis responderunt: quomodo non est
deus. cunis uates non solum ea que. ad tempus
consilebantur congrue responderunt: r¬
animinro berum etiam unde non consudebat᷑
de iuinuerso genere humano atq ominb gentib.
ea tanto ante predixerunt. que nunc et leginus
et indemus. Si deum dicunt quo impleta sibilla
fata cecunt romanorum. quomodo non ẽ deus
qui ⁊ romanos et ommes nationes in se unumde¬
um ꝑ rp̃i euangelium credituras. et omina pa¬
truni suoꝵ simulacra euersuras sicut preminci¬
auit exhibuit. Postremo si illos deos dicunt qui
nũquani ausi sunt ꝑ uates suos contra istim
deun aliquid dicere quomodo non est ds̃. qui ꝑ uates
suos istorum simulachia non solum euerti iussit. ue¬

Expanded text:
laedendos esse ille iudicat, qui omnia potest? sicut autem laedendos esse ille iudicat, qui omnia potest? sicut autem ipsi coguntur fateri, minora certe quam ille potuerunt. si enim di sunt, quorum uates consulti ab hominibus ut non dicam fefellerunt, proxima tamen priuatis negotiis responderunt, quomodo non est deus, cuius uates non solum ea, quae ad tempus consulebantur, congrue responderunt, uerum etiam unde non consulebantur de uniuerso genere humano adque omnibus gentibus ea tanto ante. praedixerunt, quae nunc et legimus et uidemus? si deum dicunt, quo impleta Sibylla fata cecinit Romanorum, quomodo non est deus, qui et Romanos et omnes nationes in se unum deum per Christi euangelium credituras et omnia patrum suorum simulacra euersuras, sicut praenuntiauit, exhibuit? postremo, si illos deos dicunt, qui numquam ausi sunt per uates suos contra istum deum aliquid dicere, quomodo non est deus, qui per uates suos istorum simulacra non solum euerti iussit, ue
Abbreviated transcription (Latin):
si alio modo eum collere uellent quam se colendum
ip̃e dixisset. non utiq illum colerent. sed quod ip̃i
fiuxissent. Si autem illo modo uellent quo ip̃e dice¬
ret. alios sͥ colendos non eẽ cernebant quos ille co¬
li prohibebat. Ac ꝑhoc respuerunt unuis ueri dei
cultum. ne multos falsos offenderent. magis arbi¬
trantes sͥ offuturam fuisse istorum iracondiam.
quam illius beninolenciam profuturam. Sed fue¬
rit ista uana uecessitas. et ridenda tiuditas. Nũc
querius quid de isto deo senciant homines quib
placet onmes deos colendos eẽ. Si enii iste colẽ¬
dus non est. quomodo coluntur omnes cum iste
non colitur. Si autem colendus ẽ. non omnes
colendi sunt. quia insi solus colatur. iste nori co¬
litur. An forte dicturi sunt istum non eẽ deum. cũ
illos deos dicant qui sicut nos credimnus nichil pos¬
sunt. insi quod illius iudicio ꝑmictuntur. non ut
alicui prosint. sed ut ne ledere ualeant. insi eos quos ita

Expanded text:
si alio modo eum colere uellent quam se . colendum si alio modo eum colere uellent quam se . colendum ipse dixisset, non utique illum colerent, sed quod ipsi finxissent. si autem illo modo uellent quo ipse diceret, alios sibi colendos non esse cernebant quos ipse coli prohibebat. ac per hoc respuerunt unius ueri dei cultum, ne multos falsos offenderent, magis arbitrantes sibi obfuturam fuisse istorum iracundiam quam illius beniuolentiam profuturam. Sed fuerit ista uana necessitas et ridenda timiditas: nunc quaerimus, quid de isto deo sentiant homines, quibus placet omnes deos colendos esse. si enim iste colendus non est, quomodo coluntur omnes, cum iste non colitur? si autem colendus est, non omnes colendi sunt, quia, nisi solus colatur, iste non colitur. an forte dicturi sunt istum non esse deum, cum illos deos dicant, qui, sicut nos credimus, nihil possunt nisi quod illius iudicio permittuntur, non ut alicui prosint, sed ut nec laedere ualeant nisi eos, quos ita
Abbreviated transcription (Latin):
dum. nec propiciandum eẽ duxerunt. Quis est
deus iste uel ignotus ita ut nitam multis dus
solus adhuc non muematur. aut ita uotus. ut a
multis hominib iam colatur solus. Nichil ergo
restat ut dicant. cur hiius dei sacra recipere no¬
luerunt. insi quia solum se coli uoluerit. illos a
deos gentium quos isti iam colebant coli prohi¬
buerit. S hoc ip̃m magis ab eis requirendum
est: quẽnam uel qualem putent eẽ istum deũ
qui noluerit coli deos alios. quib isti templa et
simulachra fecerunt. tantumq potuerit ut plo
ualeret enis uoluntas adeorum sumulachra euertẽ¬
da: quam illorum ad enis sacra nõ recipienda. Cer¬
te sentencia illius eorum philosophi proditur.
quem sapientissimum ommum hominum. etiã
oraculo finsse firmauerunt.Socratis enmi sen¬
tencia est: Unũ quẽq deum sic coli oportere. quomͦ
se ip̃e colendum ẽẽ precepit. Promde istis sũma¬
necessitas facta est. non colendi deum hebreorum. qr

Expanded text:
dum nec propitiandum esse duxerunt? quis est dum nec propitiandum esse duxerunt? quis est deus iste uel ita ignotus, ut in tam multis dis solus adhuc non inueniatur, uel ita notus, ut a tam multis hominibus iam solus colatur? nihil ergo restat, ut dicant, cur huius dei sacra recipere noluerint, nisi quia solum se coli uoluerit, illos autem deos gentium, quos isti iam colebant, coli prohibuerit. sed hoc ipsum magis ab eis requirendum est, quemnam uel qualem putent. esse istum deum, qui noluerit coli deos alios, quibus isti templa et simulacra fecerunt, tantumque potuerit, ut plus ualeret eius uoluntas ad eorum simulacra euertenda quam illorum ad eius sacra non recipienda. certe sententia illius eorum philosophi proditur, quem sapientissimum omnium hominum etiam oraculo fuisse firmarunt. Socratis enim sententia est unumquemque deum sic coli oportere, quomodo se ipse colendum esse praeceperit. proinde istis summacessitas facta est non colendi deum Hebraeorum, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
ceterorum iste reiectus est. Si plurmni ualet
tur ab eis solus non colitur. Si parum aut nichil ua¬
let cur contritis eorum simulachris ab omnib genti¬
bus solus pene iam colitur. Nunquam hiius que¬
stionis unnculo ex nm poterunt. qui cum maiores
et minores deos colant quos deos putant. hunc de¬
uni non colunt qui preualint omnib quos colunt.
Si enim magne uirtutis est. cur eristimatus est
improbandus. Si parue nullius ue uirtutis est
cur tantum potuit improbatus. Si bonus est. cur
a ceteris boms solus separatur. Si malus est. cur
a tot bonis uius ñsuperatur: Si uerax est cur
enis precepta respuuntur. Si mendax est. cur
eius predicta complentur. Postremo quod uolũt
de illo senciunt. Nunquid romam etiam malos
deos colendos non putant. qui pallori et febri fa¬
na fecerunt. qui et agathos demonas mutandos.
et cacos demonas placandos monent. Quodlrbet
gͦ. de illo existiment. cur eum solum sͥ nec aduocã¬

Expanded text:
ceterorum iste reiectus est? si plurimum ualet, ceterorum iste reiectus est? si plurimum ualet, cur ab eis solus non colitur? si parum aut nihil ualet, cur contritis eorum simulacris ab omnibus gentibus solus paene iam colitur? numquam huius quaestionis eximi uinculo poterunt, qui cum maiores et minores deos colant, quos deos putant, hunc deum non colunt, qui praeualuit omnibus, quos colunt. si enim magnae uirtutis est, cur existimatus est inprobandus? si paruae nulliusue uirtutis est, cur tantum potuit inprobatus? si bonus est, cur a ceteris bonis solus separatur? si malus est, cur a tot bonis unus non superatur? si uerax est, cur eius praecepta respuuntur? si mendax est, cur eius praedicta conplentur? Postremo quod nolunt de illo sentiant. numquid Romani etiam malos deos colendos non putant, qui Pallori et Febri fana fecerunt? qui et agathus demonas inuitandos et cacus demonas placandos monent? quodlibet ergo de illo existiment, cur eum solum sibi nec aduocan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dectnam xp̃i fiat. sed ꝑ discipulorum eius. quos
aliud quam ab illo didicerunt docuisse contendunt.
ita uolentes xpĩanam fidem.xp̃m honorantes lau¬
ta et dicta xp̃i adminciata sunt. quibus constat reli¬
giorp̃iana. adbuc istis iam paucissimns nec iamob¬
puguãtib sed tamen adhiic mussitantibs nimica.
D. si uolunt credere xp̃m talia docisse: prophetas
legant. Qui non solum suꝑstitiones idolorum enti
preceperunt: uerim etiam xp̃iams temporibus
baue euersionem futuram predixerunt. Qui si
fefelleeunt cur tanta manitestatione completur.
Si uerum dixerunt.cur tante diuinitati resistit:
Deruntanien diligentius ab istis querendum est.
quẽ nam putent eẽ deum israel. cur eum colendum
non receperint. sicut aliar gentium deos quas roma¬
nni subegit imperum. preserti cum eoꝵ sente¬
ca sithonmes deos colendos eẽ saprenti. Cirr gͥ a mi

Expanded text:
per doctrinam Christi fiat, sed per discipulorum eius, quos per doctrinam Christi fiat, sed per discipulorum eius, quos aliud quam ab illo didicerunt docuisse contendunt, ita uolentes christianam fidem Christum honorantes lauta et dicta Christi adnuntiata sunt, quibus constat religio christiana adhuc istis iam paucissimis, nec iam obpugnantibus, sed tamen adhuc mussitantibus, inimica. sed si nolunt credere Christum talia docuisse, prophetas legant, qui non solum superstitiones idolorum euerti praeceperunt, uerum etiam christians temporibus hanc euersionem futuram praedixerunt. qui si fefellerunt, cur tanta manifestatione conpletur? si uerum dixerunt, cur tantae diuinitati resistitur? Verum tamen diligentius ab istis quaerendum est, quemnam putent esse deum Israhel. cur eum colendum non receperunt sicut aliarum gentium deos, quas Romanum subegit imperium, praesertim cum eorum sententia sit omnes deos colendos esse sapienti? cur ergo a numero
Abbreviated transcription (Latin):
itatis. si non habeat nomen xp̃i. Quid quod isti uam
xp̃i laudatores. et xpĩane religionis obliqui obtrecta¬
tores. pp̃ea non audent blasphemare xp̃m. quia qͥdã
philoso phi eorum sicut in libris suis porphirius siculꝰ
prodidit consuluerunt deos suos quid de xp̃o respõ¬
derent. illi autem oraculis siuis xp̃m laudare comprd¬
si sunt. Nec nirum cum et menangelio legamus.
euin demones fuisse confefsos. Scriptum ẽ autez
in prophetis nr̃is. quonam dn gencium demonia.
Ac ꝑhoc isti. ne contra deorum suorum responsa co¬
nentur: continent blasphennias a xp̃o. et eas in di¬
scipulos enis effundunt. Michi autem indetur qd̾
illi du gentium quos philosophi paganorum consu¬
lere potuerunt. etiam si de discipulis xp̃i introgarẽ.
ip̃os quoq laudare cogerentur. Ueruntamen isti
ita disputant. quod hec euersio temploꝵ et dãna¬
tio sacrificiorum. et confractio simulacrorum. non

Expanded text:
ritatis, si non habeat nomen Christi. Quid quod isti uani ritatis, si non habeat nomen Christi. Quid quod isti uani Christi laudatores et christianae religionis obliqui obtrectatores propterea non audent blasphemare Christum, quia quidam philosophi eorum, sicut in libris suis Porphyrius Siculus prodit, consuluerunt deos suos, quid de Christo responderent, illi autem oraculis suis Christum laudare  conpulsi sunt? nec mirum, cum et in euangelio legamus eum demones fuisse confessos; scriptum est autem in prophetis nostris: quoniam di gentium demonia. ac per hoc isti, ne contra deorum suorum responsa conentur, continent blasphemias a Christo et eas in discipulos eius effundunt; mihi autem uidetur, quod illi di gentium, quos philosophi paganorum consulere potuerunt, etiam, si de discipulis Christi interrogarentur, ipsos quoque laudare cogerentur. Verum tamen isti ita disputant, quod haec euersio templorum et damnatio sacrificiorum et confractio simulacrorum non
Abbreviated transcription (Latin):
prouidencia quannus sine illa unctione regis sac̃¬
dotisq remanserit in quo crismate xp̃i nomen
apparet: tenet tanien reliquias quarundam obsei¬
uationum suarum. Romana autem sacra illa de
idolorum cultu. nec uctus ac subiugatus accepit.
ut libros propheticos ad testimonium gerat xp̃i.
ac sic de miuntorum codicib probetur ueritas pͥrophe¬
tati xp̃i. Quid ergo adhuc miseri xp̃m malelau¬
dando se ipõs ndicant. si aliqua magica sirbenis
nomme scripta cum uehementer his artib xpisti
doctrma niminta sit. Hunc potius intelligant ꝙͣ¬
tum sit illud nomen. quo addito. etiam illi qui
contra enis precepta unuĩt suas nefarias artes
honorare conantur. Sicut enim diuersis homuiũ
errorib muiti etiam uarias hereses aduersus ue¬
ritatem subenis nomine condiderunt. ita serciũt
etiam nininci xp̃i ad suadendum quod proferunt
contra doctrmam xp̃i. nullum s ẽẽ pondus aucto¬

Expanded text:
prouidentia, quamuis sine ulla unctione regis saceprouidentia, quamuis sine ulla unctione regis sacerdotisque . remanserit, in quo chrismate Christi nomen apparet, tenet tamen reliquias quarundam obseruationum suarum, Romana autem sacra illa de idolorum cultu nec uictus ac subiugatus accepit, ut libros propheticos ad testimonium gerat Christi ac sic de inimicorum codicibus probetur ueritas prophetati Christi. quid ergo adhuc miseri Christum male laudando se ipsos indicant? si aliqua magica sub eius nomine scripta sunt, cum uehementer his artibus Christi doctrina inimica sit, hinc potius intellegant, quantum sit illud nomen, quo addito etiam illi qui contra eius praecepta uiuunt suas nefarias artes honorare conantur. sic enim diuersis hominum erroribus multi etiam uarias hereses aduersus ueritatem sub eius nomine condiderunt, ita sentiunt etiam inimici Christi ad suadendum quod proferunt contra doctrinam Christi nullum sibi esse pondus aucto
Abbreviated transcription (Latin):
populo suo. quia regnum sacerdotiumq enis romains
expugnandum delendumq ꝑmisit. quando quidem ꝑ
xp̃i euangelium ueri regis et sacerdotis. quod illo rec¬
no et sacerdotio futurum prefigurauit: nunc ip̃e ds
israel irbiq delet idola gentium. que utiq ne delerẽt᷑
recipere sacra enis romam nolerunt. sicut recepunt
deorum aliarum gentium quas uicerunt. Ita et reg¬
num sacerdotiuniq prophetice gentis abstulit. qr
iam qui ꝑ ea promictebatur aduenerat. et roma¬
num imperium a quo illa gens uicta est. ꝑ xp̃in
regem suo nommisubiugauit. atq ad euertenda
idola propter quor honorem sacra enis recepta
non erant. xp̃ ianc fidei robore ac deuotione conuer¬
tit. Puto quia dese hec futura ut ꝑ tot prophetas
⁊ ꝑ ciusdam etian gentis regnum ac sacerdotium
etiam preminciaretur: non magicis artibus fecit
xp̃s antequam eẽt in honimib natus. Nam et illi
iam deleti regmi populus ubiq disꝑsus. mirabili dĩ

Expanded text:
lo suo, quia regnum sacerdotiumque eius Romanis expugnandum delendumque permisit, quando quidem per Christi euangelium, ueri regis et sacerdotis, quod illo regno et sacerdotio futurum praefigurauit, nunc ipse deus Israhel ubique delet idola gentium, quae utique ne delerentur, recipere sacra eius Romani noluerunt, sicut receperunt deorum aliarum gentium, quas uicerunt. ita et regnum sacerdotiumque propheticae gentis abstulit, quia iam qui per ea promittebatur aduenerat, et Romanum imperium, a quo illa gens uicta est, per Christum regem suo nomini subiugauit adque ad euertenda idola, propter quorum honorem sacra eius recepta non erant, christianae fidei robore ac deuotione conuertit Puto, quia de se futura ut per tot prophetas et per cuiusdam etiam gentis regnum ac sacerdotium praenuntiarentur, non magicis artibus fecit Christus, antequam esset in hominibus natus. nam et illius iam deleti regni populus ubique dispersus mirabili dei
Abbreviated transcription (Latin):
post ea quam cepit credentibus gentib predicari.
tila omina cessauerunt nescientib ꝓ quorum uic̾¬
toriam. nescientib ndeis ꝑ quoꝵ subnigationem
factum est. ut illa cessarent. Rem sane mirabilẽ
uonaduertunt pauci pagam qui remanserunt.
deum hebreorum offensum a unctis. nec receptum
panetorib nunc predicari et coli ab omnib gentib.
Ie e eni dens nmel. de quo tanto ante piopheta.
plebem dei sic allocutus est. Et qui eruit te . dent
isones nnuerse terie nocabitur. hoc tactum estꝑ
nomen xp̃i uementis adbomines exsemim spns
srobel qm uepos fuit ab iare aquo geno ctepo tun

Expanded text:
postea quam coepit credentibus gentibus praedicari postea quam coepit credentibus gentibus praedicari illa omnia cessauerunt nescientibus Romanis, per quorum uictoriam, nescientibus Iudaeis, per quorum subiugationem factum est, ut illa cessarent. Rem sane mirabilem non aduertunt pauci pagani, qui remanserunt, deum Hebraeorum offensum a uictis nec receptum a uictoribus nunc praedicari et coli ab omnibus gentibus. ipse est enim deus Israhel, de quo tanto ante propheta plebem dei sic adlocutus est: et qui eruit te deus Israhel uniuersae terrae uocabitur. hoc factum est per nomen Christi uenientis ad homines ex semine ipsius Israhel, qui nepos fuit Abrahae, a quo gens coepit
Abbreviated transcription (Latin):
tenuo beatos facturus quib terrenuim reguum de¬
derit. nec continuo museros quib ademerit. sed lei¬
tos uel miseros propter alnid et alunde faciens tempora¬
lia regna atq terrena quib uolu̾it et quandiu noluit
secundum predestinatum ordinẽ seculorum uel smendo
sunt dicere. Cur ergo deus hebreorum quem lumim̃
et uerum deum dicitis. non solum romanos eis nõ sub¬
nigauit. sed nec ip̃os hebreos nea romams subiuga¬
rentur aduunt. Precesserunt enim manifesta pecta¬
ta eorum: propter que illis hoc euenturum prophete
aute predixerant. Et maxime quia impio furore
est. Nec alia re magis claruit illius gentis reg¬
num. et templum. et sacerdotium. et sacrificium. et
mictionem illam imsticam quod crisma grece dicit᷑.
unde xp̃i nomen elucet. et propter quam reges suos
xpõs ip̃a gens appellabat. non fuisse insi premũciã¬
do xp̃o deputatam. quam quod occisi xp̃i resurrectio

Expanded text:
tinuo beatos facturus, quibus terrenum regnum detinuo beatos facturus, quibus terrenum regnum dederit; nec continuo miseros, quibus ademerit; sed beatos vel miseros propter aliud et aliunde faciens, temporalia regna atque terrena quibus voluerit, et quamdiu voluerit, secundum praedestinatum ordinem saeculorum, vel sinendo sunt det uerum deum dicitis, non solum Romanos eis non subiugauit, sed nec ipsos Hebraeos, ne a Romanis subiugarentur, adiuuit? praecesserunt enim manifesta peccata eorum, propter quae illis hoc uenturum prophetae tanto ante praedixerant, et maxime, quia impio furore est. nec alia re magis claruit illius gentis regnum et templum et sacerdotium et sacrificium et unctionem illam mysticam, quod chrisma Graece . dicitur, unde Christi nomen elucet et propter quam reges suos christos ipsa gens appellabat, non fuisse nisi praenuntiando Christo deputatam, quam quod occisi Christi resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓterissent ne a romanis superarent᷑. Aut ip̃os eis
iomnanos edomitos subiungassent. Neq enim possũt
dicere pietatem ac mores suos. a dus gentium qͥs
incerunt dilectos et electos. Uunquam hoc dicent.
si pͥmordia sua recolant. faciuorosorum asylurn
sceleris reus eo confugislet nultum haberet cõmis¬
sum precepta penitencie dederunt ad sanandas aĩas
miserorum. ac non potius collectam timentium
manum contra suas ciuitates quoꝵ leges tunebãt.
mercede impuitatis armarunt. Aut quando ⁊ o¬
midus fratrem qui nichil in eum inadi ꝑpetrarat
occidit. iusticiam undicandi ac non pͥncipatum
dommandi cogitant. Ita ne istos mores dilexerũt
di. hostes suarum ciuitatiun fauendo hostib eaꝵ.
Quni potius nec illas deserendo presserunt. nec ad
istes transemido eos aliquid adiuerunt. quia nõ
habent in potestate reginu dare et auferre. sed
ds̃ uinis et ueruis hoc agit occulto indicio. non con¬

Expanded text:
protexissent, ne a Romanis superarentur, aut ipsos eis protexissent, ne a Romanis superarentur, aut ipsos eis Romanos edomitos subjugassent. 19. Neque enim possunt dicere pietatem ac mores suos a diis gentium quas vicerunt, dilectos et electos. Nunquam hoc dicent, si primordia sua recolant, facinorosorum asylum esceleris reus eo confugisset, inultum haberet commissum, praecepta poenitentiae dederunt ad sanandas animas miserorum; ac non potius collectam timentium manum contra suas civitates, quarum leges timebant, mercede impunitatis armarunt: aut quando Romulus fratrem, qui nihil in eum mali perpetrarat, occidit, justitiam vindicandi, ac non principatum dominandi cogitavit. Itane istos mores dilexerunt dii, hostes suarum civitatum favendo hostibus earum? Quin potius nec illas deserendo presserunt, nec ad istos transeundo eos aliquid adjuverunt; quia non habent in potestate regnum dare et auferre: sed Deus unus et verus hoc agit occulto judicio, non con
Abbreviated transcription (Latin):
erat: inisi deus unus. deus nerus qui fecit celum ⁊
terran et onma que in eis st̃ quo offenso. sepe
sius hostib subdebant᷑. Nunc autem pro grauissio
scelere occisi xp̃i. ex ip̃a ierosolima quoderat regin eoꝵ
caput penitus eradicati. et romano imperio subni¬
gati sunt. Solebant antem romam deos gentium
quas subugabant colendo propiciare. et eorum sacia
suscipere. hoc de deo gentis hebree cum eam uel obpug¬
nauerunt uel uicerunt. facere noluerunt. credo qdͣ
uidebant. si eius dei sacra reciperent qui se solum
deletis etiam simulachris coli iberet: dumetenda
eẽ onima que pͥus colenda susceperant. quorum re¬
ligionib imꝑnim suum coeuisse arbitrabantur.
iñ quo eos plurimun fallacia demoinum decipie¬
bat. Nam ntiqr intelligere debebant occulta dei
ueri uolinitate. penes quem rerum sumina potestas.
sͥ datum et auctum reginim: non illorum deorum¬
fauore. qui si aliquid in hac re hũissent. suos potiꝰ

Expanded text:
erat nisi deus unus, deus uerus, qui fecit caelum et erat nisi deus unus, deus uerus, qui fecit caelum et terram et omnia quae in eis sunt. quo offenso saepe suis hostibus subdebantur, nunc etiam pro grauissimo scelere occisi Christi ex ipsa Hierosolyma, quod erat regni eorum caput, penitus eradicati et Romano imperio subiugati sunt. solebant autem Romani de dis gentium, quas subiugabant, colendos propitiare et eorum sacra suscipere. hoc de deo gentis Hebraeae, cum eam uel obpugnauerunt uel uicerunt, facere noluerunt. credo, quod uidebant, si eius dei sacra reciperent, qui se solum deletis etiam simulacris coli iuberet, dimittenda esse omnia quae prius colenda susceperant, quorum religionibus imperium suum creuisse arbitrabantur. in quo eos plurimum fallacia demonum decipiebat. nam utique intellegere debebant occulta ueri dei uoluntate, penes quem rerum summa potestas est, sibi datum et auctum regnfavore; qui si aliquid in hac re potestatis habuissent, suos potius