comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fessio ẽ. Sciendũq qd̾ abducto incapti¬
uitatẽ isrł. idẽ decem tribub in differen¬
ter pͥstino nomine. et due trib uidas et
beniamin. appellent᷑ isrł. Qd̾ autẽ dicitur
inmanu angłi ciꝰ. suie malachie manũ
ꝓ oꝑib accipite. Unde et in manu aggei
et in manu ieremie. et in manu moysi:
factus ẽ sermo dñi. In qroꝵ enĩ manib
ẽ iniqͥtas. et quoꝵ dext̾a repleca ẽ mune¬
rib. et quoꝵ manus plene sanguine. in
illis ñ fit sermo dñi ⁊ s qui lauant inter
innocentes manꝰ suas: qͥb aqͥs et pilatus
manꝰ lauare conatus ẽ. ne uideoꝵ blasphe¬
miis consentiret. De qͥb psalmista leta¬
tur dicens. Suꝑ aquã refectionis educa¬
Qui autẽ peccator ẽ et inebriatus calice
babylonio: dicit᷑ de ꝑo. Spine nascunt᷑
mmanu ebriosi. S eptuas̾. Ponite
suꝑ cordaur̃a. Hoc in hebraico non
babetur: s puto de aggeo additũ. in qͦ

Expanded text:
fessio est. Sciendumque quod abducto in captifessio est. Sciendumque quod abducto in captivitatem Israel, id est, decem tribubus, indifferenter pristino nomine, et duae tribus Juda et Benjamin appellentur Israel. Quod autem dicitur: In manu angeli ejus, sive Malachi, manum pro operibus accipite. Unde et in manu Aggaei, et in manu Jeremiae, et in manu Moysi factus est sermo Dei. In quorum enim manibus est iniquitas, et quorum dextra repleta est muneribus, et quorum manus plenae sunt sanguine, in his non fit sermo Dei; sed qui lavant inter innocentes manus suas . Quibus aquis et Pilatus manus lavare conatus est, ne Judaeorum blasphemiis consentiret , de quibus Psalmista laetatur, dicens: Super aquas refectionis educaQui autem peccator est, inebriatur calice Babylonio, et dicitur de eo: Spinae nascuntur in manu ebriosi . LXX: Ponite super corda vestra. Hoc in Hebraico non habetur, sed puto de Aggaeo additum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
cõmentarios in hunc ꝓpħam legisse me
nescio. excepto apollinaris breui libello
cuiꝰ ñ tã interp̃tatio. qm int̃pretationis
dm̃ adifrł: in manu malachie. Lxxi
Assũptio uerbi dm̃ suꝑ isrł: in manu
angłi eiꝰ. Quid significet onus id ẽpondꝰ.
qd̾ hebraice m̃ass a dicit᷑. et ab aquila
aliis ꝓpħis diximꝰ. Clam et naum scͥbit
onus niniue. liber uisionis naum. et abfa-
racharias. onus uerbi dñi in terra ad¬
rach: et damasci reqͥei eiꝰ. Et rursũ incon¬
sequentib: omis uerbi dm̃ suꝑ isrł. Illa
itaq simꝰ explanatiõe conteriti : et nc̃
hoc tantũ dicamꝰ qd̾ pandus uerbi dm̃
ad isrł. siue ut lxx. dicunt suꝑ isrł. gͣue
qͥdem sit. quia pondꝰ appellat᷑. s consola¬
tionis aliqͥd habeat. qđ ñ contra isił s
ad isrł sumit᷑. Aliud enĩ est quando uer¬
bi grã ad illũ. uelillũ scͥbimꝰ: alud qnͣ¬
do contra illũ. et illũ: quia in altero pars
amicitie. in altero inimicitiarũ aꝑta con¬

Expanded text:
commentarios in hunc prophetam me legisse nescio, excepto Apollinaris brevi libello, cujus non tam interpretatio, quam interpretationis Domini ad Israel, in manu Malachi. LXX: Assumptio verbi Domini super Israel, in manu angeli ejus. Quid significet onus, id est, pondus, quod Hebraice MASSA  , et ab Aquila aliis prophetis diximus. Nam et Naum scribit: Onus Ninive: liber Visionis Naum Elcesaei .pheta . Et Zacharias: Onus verbi Domini in terra Adrach, et Damasci requiei ejus . Et rursum in consequentibus: Onus verbi Domini super Israel. Illa itaque simus explanatione 943 contenti: et nunc hoc tantum dicamus, quod pondus verbi Domini ad Israel, sive, ut LXX dicunt, super Israel, grave quidem sit, quia pondus appellatur, sed consolationis aliquid habeat, quod non contra Israel, sed ad Israel sumitur. Aliud est enim quando, verbi gratia, ad illum vel illum scribimus, aliud quando contra illum et illum: quia in altero pars amicitiae, in altero inimicitiarum aperta con
Abbreviated transcription (Latin):
iudeos specialit dicit᷑: eo qđ uictime eoꝵ
immunde sint atq pollute. et sacͥficiũ
msferatur ad gentes: intelligi debere
suꝑ eccl̃ie sacerdotib qui negligentes
offert̃ uictimas dño. Quod si recipimus :¬
time tͣnsferende sunt: et quomͦ legi
futura succedent. Mensã qͦq dñi con¬
taminatã ad scãs scͥpturas refert̃: si
aliter qmͣ scͥpte sunt intelligant᷑ Ma¬
ledictus dolosus qͥ habet in grege suo
masculũ. et uotũ faciens ĩmolat dño

Expanded text:
ur specialiter, eo quod victimae eorum immundae sint atque pollutae, et sacrificium transferatur ad gentes, intelligi debere super Ecclesiae sacerdotibus qui negligenter offerunt victimas Domino. Quod si recipimus, etimae transferendae sunt. Et quomodo Legi futura, succedent. Mensam quoque Domini contaminatam ad sanctas Scripturas referunt, si aliter quam scriptae sunt, intelligantur. Maledictus dolosus qui habet in grege suo masculum, et votum facien
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃eamini: et orate ꝓ oꝑib manuum
urãrum. Quod autẽ in fert si suscipiã ex
uobis facies ur̃as: nescio an conueniat
exhortationi penitentie. Nemo em̃ dicit
ora me: et non parcã tͥ. Sequit᷑. In uobis
claudent᷑ ostia: patris uidelicet et filii
et sp̃s sc̃i. Inde saluator loqͥtur. E gosũ

Expanded text:
deprecamini et orate pro operibus manuum deprecamini et orate pro operibus manuum vestrarum. Quod autem infert: Si 951 suscipiam ex vobis facies vestras, nescio an conveniat exhortationi poenitentiae. Nemo enim dicit, ora me, et non parcam tibi. Sequitur: In vobis claudentur ostia, Patris videlicet, et Filii, et Spiritus sancti. Unde Salva
Abbreviated transcription (Latin):
discordant: et necẽe ẽ. ubi diuersa inter¬
p̃tatioẽ ut diuersus et sensus sit. Qura
obtulistis claudas et cecas et debiles uicti¬
stis: agite penitentiã. si quomͦ misereat᷑
urĩds̃. Nullus enĩ in uob̃ ẽ usq ad extre¬
mũ ministrũ. ñ dico pontisex. ñ sacerdos.
ñ leuita. ñ cantor: s ne ianitor quidẽ. et is
qui ignẽ supponit altari. ad cremanda
holocausta: qui ñ a me mercedẽ laboris
significans omniũ frugũ que offerunt᷑
appłis. Ex quo ostenditur: acceptiore ẽẽ
dño seruitutẽ. que mercedẽ in p̃sentiarũ
non postulat. Unde et apłs gratis p̃dicat
eugłm: et nocte dieq manib suis labo¬
rat. ne cui oneri sit: et hanc glam suam
gratuite p̃dicationis in gentib nequaꝙͣ
euacuandã ẽẽ testatur. Porro .lxx. ali¬
um multo suggesserunt sensũ. Osacer¬
dotes qͥ hostias debiles unmolatis. con¬
uertimini ad penitentiã. et uultũ dm̃i

Expanded text:
discordant: et necesse est, ubi diversa est interdiscordant: et necesse est, ubi diversa est interpretatio, ut diversus et sensus sit. Quia obtulistis claudas et caecas et debiles victistis: agite poenitentiam, si quo modo misereatur vestri Deus: nullus enim in vobis usque ad extremum ministerium, non dico pontifex, non sacerdos, non Levita, non cantor, sed nec janitor quidem, et is qui ignem supponit altari ad cremandum holocausta, qui non a me mercedem accipiatsignificat omnium frugum, quae offeruntur a populis. Ex quo ostenditur, acceptiorem esse Domino servitutem, quae mercedem in praesentiarum non postulat. Unde et Apostolus gratis praedicat Evangelium ; et nocte et die manibus suis laborat, ne cui oneri sit et hanc gloriam suam gratuitae predicationis in gentibus, nequaquam evacuandam esse testatur . Porro LXX alium multo suggerunt sensum: O sacerdotes, qui hostias debiles immolatis, convertimini ad poenitentiam, et vultum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
pede: Languida et om̃i infirmitate co¬
oꝑta: que ñ habet xp̃m dei urtutẽ. di¬
q sapientiã Istimodi p̃ces que sinelumi¬
ne ueritatis sunt. et non hab̃ent sapĩe
firma uestigia. et debilitatib uariis con¬
iaõeicunt. si offerantur eccł̃iarũ pͥncipi.
auit cuilibet erudito sapientiq doctori:
ñne repudiabunt᷑. et in contumeliã eiuis
recioident qͥ talia ausus ẽ offerre: Et
nunc dep̃camini uultũ di ut misereat᷑
ur̃i. de mani enĩ ur̃a factũ ẽ hoc si quo¬
mͦ suscipiat facies uras dicit dñs exerci¬
tuũ. Quis ẽ in uobis qͥ claudat ostia : et
incendat altare meũ gͣtuito: Lixx. Et
ñc dep̃camini faciem di ur̃i: et rogate eũ.
Inmanib ur̃is facta sunt hec. Si suscipi-¬
am ex uob̃ facies ur̃as dicit dñs omps:¬
qr et in uob̾ claudent᷑ ianue. et ñ succen¬
det᷑ altare meũ gratis. Multũ in hoc
loco.lxx. interpretes ab hebraica ueritate

Expanded text:
pede ? Et languida, et omni infirmitate copede ? Et languida, et omni infirmitate cooperta, quae non habet Christi Dei virtutem, Deique sapientiam. Istiusmodi preces, quae sine lumine veritatis sunt, et non habent sapientiae firma vestigia, et debilitatibus variis contabescunt, si offerantur Ecclesiarum principi, aut cuilibet erudito sapientique doctori, nonne repudiabuntur, et in contumeliam ejus recident, qui talia est ausus offerre? Et nunc deprecamini vultum Dei ut misereatur vestri: de manu enim vestra factum est hoc, si quomodo suscipiat facies vestras, dicit Dominus exercituum. Quis est in vobis qui claudat ostia, et incendat altare meum gratuito? LXX: Et nunc deprecamini faciem Dei vestri, et rogate eum: in manibus vestris facta sunt haec, si suscipiam ex vobis facies vestras, dicit Dom et in vobis claudentur ostia, et non succendetur altare meum gratis. Multum in hoc loco Septuaginta interpretes ab Hebraica veritate
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnemalũ: ꝙ si offerati claudũ et langiudũ:
ñnemalũ: Offer illud duci tuo si suscepit tessi
ccepit faciẽtuã. dicit dñs omp̃s. De di¬
uersitate uictimarũ. et que uel offerri
debeant uel ñ offerri: in leuitico discimꝰ.
et nathinnei. seruiq salomonis. quoꝵ
ezras scribit catalogũ. illicitas do uicti¬
mas offerebant: cecas uidelicet et clau¬
das. et uaria debilitate confectas. Hoc ẽ
enĩ quod dicit languidũ: uno cuncta
sermone cõprehendens. Si istimodi inqͥs
duci tuo offerres munera: nonne respue¬
ret: Nonne factã sibi putaret iniuriam
Et hoc audetis offere do: qđ dare homi¬
nib non audetis. Longũ ẽ ñc omniũ
uictimarũ aꝑire misteria. De hĩs tm̃ lo¬
quar: que p̃senti capitulo continentur.
Ceca ẽ anime uictima. que ñ illustratur
&xlumine: ñ habet oculũ de eugłio con¬
tuentẽ. Clauda ẽ rogantis oratio que du-¬
plicimente accedit ad p̃candũ: et audit
cũ ppło udeoꝵ. Usꝙ qͦ claudicatis utroq

Expanded text:
est? Et si offeratis claudum et languidum, nonne malum est? offer illud duci tuo, si susceperit te, si acceperit faciem tuam, dicit Dominus omnipotens. De diversitate victimarum, et quae vel offerri debeant, vel non offerri, in Levitico plenius det Nathinnaei servique Salomonis, quorum Ezras scribit κατάλογον, illicitas Deo victimas offerebant, caecas videlicet et claudas, ac varia debilitate confectas ; hoc est enim quod dicit languidum, uno cuncta sermone comprehendens. Si istiusmodi, inquit, duci tuo offeres munera, nonne respueret? nonne sibi factam putaret injuriam? et hoc audetis offerre Deo, quod dare hominibus non audetis? Longum est nunc omnium victimarum aperire mysteria: de his tantum loquar quae praesenti capitulo continentur. Caeca est animae victima, quae non illustratur Christi lumine, nec habet oculum de Evangelio contuentem . 950 Clauda est rogantis oratio, quae duplici mente accedit ad precandum, et audit cum populo Judaeorum: Usquequo claudicatis utroque
Abbreviated transcription (Latin):
salem. Hec mi minerue et alexander.
non tã sanguine qmͣ religiõe concordes
ne susceptũ opus dimitterẽ ꝓpħarũ. et ee¬
tra ordinario uob̃ labore sudarem. bre¬
uit̾ in pemio sũ locutus⁊ ut ꝓponens uet¬
ba malachie. pͥmũ uixta hebraicã ueti¬
tatẽ. deinde iuxta.lxx. int̾pretes: rat¬
nũ ur̃arũ fultus auxilio. disserã que
secunt᷑. Scripsit in hunc librũ origene
tria uolumina. s hystoria omĩno non
tetigit: et more suo totus in allegorie in¬
terp̃tatione uersatus ẽ. nullã erre faci¬

Expanded text:
Al. Minerve, et Alexander, non tam sanguine, quam religione concordes, ne susceptum opus dimitterem prophetarum, et extraordinario vobis labore sudarem, breviter in Prooemio sum locutus: ut proponens verba Malachi, primum juxta Hebraicam veritatem, deinde juxta LXX interpretes, orationum vestrarum fultus auxilio, edisseram quae sequuntur. Scripsit in hunc librum Origenes tria volumina; sed historiam omnino non tetigit, et more suo totus in allegoriae interpretatione versatus est, nullam  A
Abbreviated transcription (Latin):
euaserunt. Hystoria stricta ẽ. et eua¬
gandi non habet potestatẽ. tropo¬
logia libera. et his tm̃ legib circum¬
scripta ut pietatẽ sequatur intelli¬
gentie. sermonisq contextũ: nec in
reb multũ inder se contrariis uio¬
lenta sit copulandis. Numqͥo ñ

Expanded text:
evaserint. Historia stricta est, et evagandi non habet facultatem. Tropologia libera, et his tantum legibus circumscripta, ut pietatem sequatur intelligentiae, sermonisque contextum, nec in rebus multum inter se contrariis violenta sit copulandis. Numquid non
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓpħam: ut arguã delinquentes.
dici putant. quia a patre iccirco plas¬
matus sit. et corpus assũpserit: ut
doctrina di patris homines erudi¬
at.S hoc quã discordat a contextu
suꝑioꝵ et totius loci continentia:
non tã mei iudicii erit quã lectoris

Expanded text:
in prophetam, ut arguam delinquentes, in prophetam, ut arguam delinquentes, dici putant, qui a Patre idcirco plasmatus sit, et corpus assumpserit, ut doctrina Dei Patris homines erudiat. Sed hoc quam discordet a contextu superiorum, et totius loci continentia, non tam mei erit judicii, quam lectoris
Abbreviated transcription (Latin):
lisq sit rex mundi huius. ut congre¬
get captiuitatẽ quasi harenã maris.
et triumphet de regib et tyranni
ridiculi eius sint. et de omni muni-¬
tione supbie rideat et cõportet pri¬
mũ aggerem. et postea capiat eam:
et tante supbie sit. ut contra creato¬
rem suũ audeat resistere et se facere
quasi dm̃ qui pͥus audacter loque¬
batur ad dñm. et se uel suũ ppłm.
siue eos ex quoꝵ ꝑsona querebatur.
iustos ẽẽ memorarat: nunc in blan¬
dim̃toꝵ uerba ꝓrumpit et ait. Er¬
gone tu a pͥncipio es dñe ds m̃s. sc̃ẽ
m̃s: Quodq nos ñ morim᷑ nec capimꝰ
atanto hoste tue clementie est. Tu
enim dñe constitiusti eũ quasi car¬
nificem. et fortẽ fecisti eũ ut aut nul¬
lus aut rarus eius possit resistere
fortitudini. Porro scdm . lxx. hoc qđ
in fine dicitur et plasmauit me ut
arguerem in disciplina eius: ad ꝑ-¬
sonã ꝓphete referri potest. ut sit sen¬
sus. Ego autẽ ꝓpterea inspiratꝰ sum

Expanded text:
lisque sit rex mundi hujus, ut congrelisque sit rex mundi hujus, ut congreget captivitatem quasi arenam maris, et triumphet de regibus; et tyranni ridiculi ejus sint, et de omni munitione rideat, et comportet primum aggerem, et postea capiat eam; et tantae superbiae sit, ut contra Creatorem suum audeat resistere, et se facere quasi deum, qui prius audacter loquebatur ad Dominum; et se, vel suum populum, sive eos ex quorum persona querebatur, justos esse memorarat: nunc in blandimentorum verba prorumpit et ait: Ergone tu a principio es, Domine Deus meus, sancte meus? quodque non morimur, nec capimur a tanto hoste, tuae clementiae est. Tu enim, Domine, constituisti eum quasi carnificem; et fortem fecisti eum, ita ut aut nullus aut rarus ejus possit resistere fortitudini. Porro secundum LXX hoc quod in fine dicitur: 602 Et plasmavit me, ut arguerem in disciplina ejus, ad personam prophetae referri potest, ut sit sensus: Ego autem propterea inspiratus sum
Abbreviated transcription (Latin):
captiuoꝵ ÷ et eoꝵ numerũ quasi
harenã maris a satellitib suis. huic
inde suscipiet: et ipse de regib tum¬
phabit. et tyrann ridiculi eiꝰ erunt.
Multos enim scõs sua supplantatione
decipiet : et eos qui sͥ uidebant᷑ po¬
tentissimi. et tyrannide exercere con¬
tra demones. et eicere illos de corpo¬
rib obsessis: subiciet seruituti sue.
et risui deputabit. Ipse uero fortissi¬
mus coacta manu et ꝑditoꝵ exer¬
citu congregato. de omni muniti-¬
one ridebit: et qͥcqͥd forte fuerit
nicet᷑ euertere. Comportabit enim
aggerem id est cucũ dabit opera
terrena: et cum terra fuerit aggesta.
facile omnẽ capiet munitionẽ. Post
tantã autẽ uictoriã mutabit᷑ sp̃s
eius. et ꝑtransibit os eius usq ad
celũ: et dm̃ se faciens blasphemare
incipiet creatorem. Quod cũ fecerit
corruet: et riuna eius ostendet qͣmͣ
simulatio: sub quoꝵ imagiib
suo cultui homines subiuigabat.

Expanded text:
captivorum, et eorum numerum quasi captivorum, et eorum numerum quasi arenam maris a satellitibus suis hinc inde suscipiet, et ipse de regibus triumphabit, et tyranni ridiculi ejus erunt. Multos enim sanctos sua supplantatione decipiet, et eos qui sibi videbantur potentissimi, et tyrannidem exercere contra daemones, et ejicere illos de corporibus obsessis, subjiciet servituti suae, et risui deputabit. Ipse vero fortissimus, coacta manu, et perditorum exercitu congregato, de omni munitione ridebit, et quidquid forte fuerit, nitetur evertere. Comportabit enim aggerem, id est, circumdabit opera terrena: et cum terra fuerit aggesta, facile omnem capiet munitionem. Post tantam autem victoriam mutabitur spiritus ejus, et pertransibit os ejus usque ad coelum, et Deum se faciens, blasphemare incipiet Creatorem suum. Quod cum fecerit, corruet, et ruina ejus ostendet quam simulatio sub quorum imaginibus suo cultui homines subjugabat.
Abbreviated transcription (Latin):
sens: ambulat quoq: ubicũq terre
est latitudo ut possideat homines
in quib xp̃c habitare debuerat.
Horribilis atq terribilis ẽ et diffi¬
cile ab aliquo supari potest: nec an¬
te frangitur nͥ cum magnitudine
peccatoꝵ et iniquitatis sue ponde¬
re p̃grauata ad consũmationẽ uene¬
rit. E qui eius et cquites in similitu¬
dinẽ pardoꝵ et lupoꝵ semꝑ sangui¬
nem sitient. et desiderabunt p̃das:
simulabunt absentiã. et dũ ñ spe-¬
rantur. cito delonge uenient. Uola¬
bunt quasi aquila que exaltans
uolatũ ponere uult inter sydera
celi nidum suum: et semꝑ festinat
ad p̃dam. Hoc et in iezechiele sub
figura nabuchodonosor et regis
egyptii suꝑ diabolũ describit᷑. Nul¬
lus ẽ demonũ qͥ parcat : om̃s ad p̃¬
dam festini uenient. ande faciem
coꝵ uentus urens: quicqͥd aspexe¬
rint. quicqͥd uultui eoꝵ obuium
fuerit. urere desiderabt̃ et ꝑdere
Rex autẽ potentissimꝰ erit in medio

Expanded text:
sens. Ambulat quoque ubicumque terrarum sens. Ambulat quoque ubicumque terrarum est latitudo, ut possideat homines, in quibus Christus habitare debuerat. Horribilis atque terribilis est, et difficile ab aliquo superari potest, nec ante frangitur, nisi cum magnitudine peccatorum et iniquitatis suae pondere praegravata ad consummationem venerit. Equi ejus et equites in similitudinem pardorum et luporum semper sanguinem sitient, et desiderabunt praedas, simulabunt absentiam, et dum non sperantur, cito de longe venient. Volabunt quasi aquila, quae exaltans volatum, ponere vult inter sidera coeli nidum suum, et semper festinat ad praedam. Et in Ezechiele sub figura Nabuchodonosor et regis Aegyptii super diabolo describitur. 601 Nullus est daemonum qui parcat: omnes ad praedam festini venient: ante faciem eorum ventus urens: quidquid aspexerint, quidquid vultui eorum obvium fuerit, urere desiderabunt et perdere. Rex autem potentissimus erit in medio
Abbreviated transcription (Latin):
tis et penitentis affectu: qͥ a pͥncipio
nos creasti cuius miscłia huc usq
subsistimꝰ: Non enĩ sciebam tantum
posse aduersarios nros. nec nouerã
nabuchodonosor uel diabolũ mun¬
di huius et cunctarũ gentiũ accepis
se potestatẽ. Quantũ gͥ ad uires eius:
nullus nr̃m potest resistere. Quantũ
autẽ admiscłiam tuã: tuũ est omne
qd̃ uiuimꝰ. quod non ab eo interfecti
sumꝰ. et ad mortis opera ꝑduch. Tu
enim dñe ad iudicandũ posiustieũ
ut ipse sit inimicus et ultor: et ut
ꝑ illum corripias quicũq peccaue¬
rint tͥ. S quia semel chaldeos super
demonib interp̃tati sumus. et m¬
buchodonosor super rege coꝵ diabo¬
lo: debemus descriptionẽ diaboli
et potentie eius breuiter ꝑstringere
ut iuste ꝓpħa dicat. dñe in iuidiciũ
posinsti eũ: et fortẽ ut corriperes
fundasti eum. Suscitat᷑ aduersũ in¬
credulos et contẽptores natio demo¬
nũ amara ad puniendũ et uͥq p̃¬

Expanded text:
tis et poenitentis affectu, qui a principio tis et poenitentis affectu, qui a principio nos creasti? cujus misericordia hucusque subsistimus? Non enim sciebam tantum posse adversarios nostros, nec noveram Nabuchodonosor, vel diabolum mundi hujus, et cunctarum accepisse gentium potestatem. Quantum igitur ad vires ejus, nullus nostrum ei potest resistere. Quantum autem ad misericordiam tuam, tuum est omne quod vivimus, quod non ab eo interfecti sumus, et ad mortis opera perducti. Tu enim, Domine, ad judicandum posuisti eum, ut ipse sit inimicus et ultor, et ut per illum corripias quicumque peccaverit tibi. Sed quia semel Chaldaeos super daemonibus interpretati sumus, et Nabuchodonosor super rege eorum diabolo, debemus descriptionem diaboli et potentiam ejus breviter perstringere, ut juste propheta dicat: Domine, in judicium posuisti eum, et fortem ut corriperes fundasti eum. Suscitatur adversum incredulos et contemptores natio daemonum, amara ad puniendum, et ubique prae
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe in iudiciũ posuisti eũ: et plas¬
mauit me ut arguã in disciplina
eius. Symiachus manifestius.
onne tu a pͥncipio dñe d̾s m̃s. sc̃e
m̃s: ut non morerem᷑: Dñe ad iudi¬
candũ posuisti eũ: fortẽ ad corripi¬
endũ constitiusti illũ. Ad ꝓphete
querimoniã dicentis. usq qͦ dñe cla-¬
mabo et non exaudies responderat
qͣs dicens. aspicite in gentib et ui¬
dete : et post p̾fationẽ intulerat. eo
ce ego suscitabo chaldeos gentẽ ama¬
ram et uelocem: omĩq descͥptione
cõpleta. uel de nabuchodonosor. uł
de diabolo in fine memorat. Tunc
inutabit᷑ sp̃s. et pertransibit et cor¬
ruet: hec est fortitudo eiꝰ dei sui.
Quod ꝓpħa audiens et intelligens. ie¬
cudo nabuchodonosor contra uidã
siue diabolũ contra credentes accipe
potestatẽ ut corripiat eos. et post cor¬
reptionẽ ipse quoq puniat᷑ in finẽ
respondit dño. Ergone tu es dñe ds̃
m̃s. sc̃e m̃s. hec autẽ loquit᷑ blandien¬

Expanded text:
 judicio posuisti eum: et plasmavit me, ut arguam in disciplina ejus. Symmachus manifestius: Nonne tu a principio, Domine Deus meus, sancte meus, ut non moreremur? Domine, ad judicandum posuisti eum, fortem ad corripiendum constituisti illum. Ad prophetae querimoniam dicentis: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? responderat Deus, dicens: Aspicite in gentibus et videte: et post praefationem intulerat: 600 Ecce ego suscitabo Chaldaeos gentem amaram et velocem. Omnique descriptione completa, vel de Nabuchodonosor, vel de diabolo in fine memorat: Tunc mutabitur spiritus, et pertransibit, et corruet, haec est fortitudo ejus Dei sui. Quod propheta audiens et intelligens, idcirco Nabuchodonosor contra Judam, sive diabolum contra credentes accipere potestatem, ut corripiat eos, et post correptionem ipse quoque puniatur in fine, respondit Domino: Ergone tu es, Domine Deus meus, sancte meus haec autem loquitur blandien
Abbreviated transcription (Latin):
lugebunt a porta pisciũ pͥma: qͥ suũ
baptisma non seruauerunt. Lugebt̃
a scda: qui ñ egert̃ ꝓpeccatis dignam
penitentiã. Et erit magna contricio
suꝑ colles: qͥ nec apeccatis incuruat
sunt ut ceruicẽ submitterent. et sua
scelera deplorarent. Phas enĩ portas
est. Ululate habitatores ꝑile: conti¬
cuit omĩs ppłs chanaan Lax.
Clangite qͥ habitatis conscissam: qͥa

Expanded text:
lugebunt a porta piscium prima, qui suum lugebunt a porta piscium prima, qui suum baptisma non servaverunt; lugebunt a secunda, qui non egerunt pro peccatis dignam poenitentiam. Et erit magna contritio super colles, qui nec pro peccatis incurvati sunt ut cervicem suam submitterent, et sua scelera deplorarent. Per has enim duas portas est. 686 Ululate, habitatores pilae: conticuit omnis populus Chanaan. LXX: Plangite qui habitatis concissam:
Abbreviated transcription (Latin):
anglłis eius excelsa mqͥtiũ conterent᷑.
Mult putant iuxta hystoriã qd̾ ad
babylonioꝵ tempora retulimꝰ intelli¬
gendũ eẽ. de pͥmo saluatoris aduen¬
tu. quando ꝓpt̾ peccatanimia et cla-¬
morẽ ppłi concrepantẽ. sanguis eiꝰ suꝑ
nos et suꝑ filios nr̃os. circũdata ẽ ab
exercitu ierłm et a duob ursis uespa-¬
sano scilicet et tito. irridentiũ puero¬
rũ turba consũpta ẽ. Que quidem
intelligentia. magis fidei nr̃e conue¬
nit: s ita ut sciamus et pͥori hystorie
posse congruere: uel certe pͥorem cap¬
onis ierłm. Necnon et hoc ammad¬
uertendũ: quia haddasym̃ qd̾ manife¬
ste in hebreo non poertã cõpungenti-¬
um. ẜ portã pisciũ sonat. allegorice
portã pisciũ ẽẽ in ierłm. ꝑ quã infe¬
runtur boni pisces qͥ a malis fuerint
seꝑat: et lugebunt ceteris introeun-¬
tib qui foris remanserint. Uel certe
infine mundi et in consũmatione

Expanded text:
angelis ejus, excelsa montium conterentur. angelis ejus, excelsa montium conterentur. Multi putant juxta historiam quod ad Babyloniorum tempora retulimus, intelligendum esse de primo Salvatoris adventu, quando propter peccata nimia, et clamorem populi concrepantem: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , circumdata est ab exercitu Jerusalem, et a duobus ursis, Vespasiano videlicet et Tito, irridentium puerorum turba consumpta est . Quae quidem intelligentia magis fidei nostrae convenit, sed ita ut sciamus et priori historiae posse congruere, vel certe priorem caponis Jerusalem. Nec non et hoc animadvertendum quia ADAGIM   manifeste in Hebraeo, non portam compungentium; sed portam piscium sonat allegorice, portam piscium esse in Jerusalem, per quam inferuntur boni pisces qui a malis fuerint separati, et lugebunt, caeteris introeuntibus, qui foris remanserint. Vel certe in fine mundi et in consummatione
Abbreviated transcription (Latin):
cõpungentiũ. Prima eñĩ porta ocu
cata ante oculos nr̃os: et omnis põ¬
ꝑa et imago antiquoꝵ scelerum et
uicioꝵ atq luxurie ꝓferent᷑ in me¬
diũ. Tunc illud erit uere qd̾ scͥptũ
est. E cce homo et oꝑa eius ante fa-¬
ciem eiꝰ. Tor quebit igit᷑ eũ conscien¬
tia: et postqmͣ cõpunctus clamaue¬
rit. a prima oculoꝵ porta. ulula¬
bit etiã a scda: quã et aures intellige
possumꝰ. ꝑhos enĩ uel maxime sensꝰ
qͥb uicia illapsa fuerant. eoꝵ pena
sentiet᷑. quando cernemꝰ qd̃ fecimus ¬
celsũ. et ꝓpter cecitatẽ et surdas aures
ignorabat᷑ a nobis: uel certe cũ uer¬
ba sublimia et eruditio de excelso
ueniens. conteret nos atq confrin¬
get: et opere cõplebitur. rugiebã a
gemitu cordis mei. ut sit sacrificiũ
dõ sp̃s contribulatus. In nobis qͥ ho¬
mines sumus. et non tã grauia pec¬
cata fecimꝰ. ut montib cõparentur
colles contriti st̃: in diabolo autẽ et

Expanded text:
compungentium . Prima enim porta oculcompungentium . Prima enim porta oculntur nobis peccata ante oculos nostros, et omnis pompa et imago antiquorum scelerum et vitiorum atque luxuriae proferetur in medium. Tunc illud erit verum quod scriptum est: Ecce homo et opera ejus ante faciem ejus. Torquebit igitur eum conscientia, et postquam compunctus 685 clamaverit a prima oculorum porta, ululabit etiam a secunda, quam et aures intelligere possumus. Per hos enim vel maxime sensus, quibus vitia illapsa fuerant, eorum poena sentietur, quando cernemus quod fecimus celsum, et propter caecitatem et surdas aures ignorabatur a nobis. Vel certe cum verba sublimia et eruditio de excelso veniens, conteret nos atque confringet, et opere complebitur: Rugiebam a gemitu cordis mei , ut sit sacrificium Deo spiritus contribulatus ; in nobis, qui homines sumus, et non tam grandia peccata fecimus, ut montibus comparentur, colles contriti sunt. In diabolo autem et
Abbreviated transcription (Latin):
porta pisciũ. et ululatus asccła. et
contritio magna a collib. Portã pis
rat inter cunctas uias ierłm. De qua
erras refert. Portã uͥ pisciũ ecd̃isica¬
uerunt filii asanaa. ipsi tȩxer̃t eã et
statuer̃t uualuas ciꝰ. et seras et uecte.
Quod autẽ ait. et ululatus a scd̃a: sccli
muri in eodẽ climate portã significat.
De qua et in regnoꝵ libro scriptũ est.
Et iuit helchias sacerdos et aicham. et
achobor.et saphan. et asaia ad olden
ꝓphen uxorẽ sellũ filii thecue. filii ara¬
bitabat ierłm in sccda. C ontrtionẽ
autẽ magnã a collib. de monte syon
et excelsiore urbis parte loquit᷑: qͥa
cũ altiora et arx ciuitatis fuerit occu¬
pata. facilior est in ꝓna descensus.
iautẽ diem illã quã dñs cõminat᷑.
diem iudicii ut supra uoluerimus
accipere: eo tẽpore quando uetustus
dierũ sessurus ẽ. et apiendi libri.
et pandende conscientie singuloꝵ:
tunc implebit᷑ uox clamoris a porta

Expanded text:
porta piscium et ululatus a secunda, et porta piscium et ululatus a secunda, et contritio magna rat inter cunctas vias Jerusalem, de qua et Esdras refert: Portam vero Piscium aedificaverunt filii Asanaa, ipsi texerunt eam, et statuerunt valvas ejus et seras et vectes . Quod autem ait, et ululatus a secunda, et secundi muri in eodem climate portam significat, de qua in libro Regum scriptum est: Ierunt itaque Helcias sacerdos, et Maican, et Achobor, et Saphan, et Asaza ad Oldam prophetea uxorem Sellum filii Tecuae, filii Arabitabat Jerusalem in secunda . Contritionem autem magnam a collibus de mente Sion et excelsiore urbis parte loquitur: quia cum altiora et arx civitatis fuerint occupata, facilior est in prona descensus. Si autem diem illam quam Dominus comminatur, diem judicii ut supra voluerimus accipere, eo tempore quando Vetustus dierum sessurus est, et aperiendi libri, et pandendae conscientiae singulorum: tunc implebitur vox clamoris a porta
Abbreviated transcription (Latin):
dicabit qͥ uariis iniqͥtatib atq pec¬
catis implent eccłiam. et impieta¬
tib atq mendacio: et miscent san¬
gium sanguinẽ. Quod si uolueri¬
mus hoc ipsũ accipere suꝑ animab
singuloꝵ : pͥncipes et domũ regis
debet ẽẽ hospiciũ regis. Et iuxta su¬
piorem expositionẽ indim̃ita quoꝙ
aliena et omĩa que secunt᷑: referamꝰ
ad unũquẽq credentiũ. Qui cũ de¬
buerant induti ẽẽ xp̃o. et semꝑ uer¬
sari in trinsecus. uariis se peccatoꝵ
oꝑuerunt uestim̃tis: et egressi de ec
iniqͥtate et dolo. Et erit indie illa¬
dicit dominus. uox clamoris a porta
piscium. et ululatus a sccła: et contei¬
tio magna a collib. L.xx. Et erit
in die illa dicit dñs. uox clamoris e
porta cõpungentiũ. et ululatus ase¬
cunda: et contritio magna a collib.
n qie hostie dñi qnͣdo extenderit ma¬
nũ suã suꝑ uidam. et suꝑ omnes ha¬
bitantes ierłm. et hostilis eã ualla¬
uerit exercitus: erit uox clamoris a

Expanded text:
dicabit, qui variis iniquitatibus atque peccatis implent Ecclesiam, et impietatibus atque mendacio, et miscent sanguinem sanguini. Quod si voluerimus hoc ipsum accipere super animabus singulorum, principes et domum regis,debet esse hospitium 684 regis: et juxta superiorem expositionem indumenta quoque aliena, et omnia quae sequuntur, referamus ad unumquemque credentium, qui cum debuerant induti esse Christo, et semper versari intrinsecus, variis se peccatorum operuerunt vestimentis, et egressi de Ecciniqdicit Dominus, vox clamoris a porta piscium, et ululatus a Secunda, et contritio magna a collibus. Ululate, habitoris de porta compungentium, et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus. In die hostiae Domini quando extenderit manum suam super Judam et super omnes habitantes Jerusalem, et hostilis eam vallaverit exercitus, erit vos clamoris a
Abbreviated transcription (Latin):
uirant in melchom. et qͥ auertuntur
de post tergũ dni: et qͥ ñ quesierunt
dñm nec inuestigauert eum. S̾ ep
tuaginta. E xtendam manũ meã
suꝑ uidam. et suꝑ om̃s qͥ habitant
iberłm: et auferam de loco hoc noĩa
baalim. et nomina sacerdotũ cũ sacer¬
dotib ÷ et eos qui adorant suꝑ tecta
militiã celi. et eos qͥ uirant in dño.
et uirant in rege suo: et eos qͥ decli
Post impioꝵ ruinas et iniquoꝵ
ablationẽ a facie terre: consequenter
aduersus udã. et aduersus iherłm¬
am suꝑ uidã: et suꝑ om̃s habitatores
iherłm. Extensio quippe manꝰ: gestũ
ꝑcutientis ostendit. Et disꝑdam de
loco hoc reliqͥas baal. Non qd̃ scłm
lxx. nomina baalim penitus eraden-
pauci de cede hostiũ remanserant in
iuida et iherłm se cõminet᷑ auferre
Nomina quoq edituoꝵ cũ sacerdotib :
qͥa in tantã udas et beniamin uene¬
rant impietatẽ. ut in tẽplo dñi uixta

Expanded text:
jurant in Melchom: et qui avertuntur jurant in Melchom: et qui avertuntur de post tergum Domini, et qui non quaesierunt Dominum nec investigaverunt eum. LXX: Et extendam manum meam super Judam, et super omnes qui habitant Jerusalem: et auferam de loco hoc nomina Baalim, et nomina sacerdotum cum sacerdotibus, et eos qui adorant super tecta militiam coeli, et eos qui jurant in Domino, et jurant in rege suo, et eos qui decliPost impiorum ruinas, et iniquorum ablationes a facie terrae, consequenter adversus Judam et adversus Jeram super Judam et super omnes habitatores Jerusalem extensio quippe manus gestum percutientis ostendit: et disperdam de loco hoc reliquias Baal: Non quod secundum LXX nomina Baalim penitus eradendapauci de caede hostium remanserant in Juda et Jerusalem, se comminetur auferre. Nomina quoque aedituorum cum sacerdotibus, quia in tantam Judas 679 et Benjamin venerant impietatem, ut in Templo Domini juxta
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmã legenda est ne ispirañ putemus :
s ꝑ ꝓductã ut de pila sciamus dici
in qua frum̃ta tundunt᷑: uas concauũ
et medicoꝵ aptũ usui. in quo ꝓprie
dp sane fieri solent. Dicat aliquis in¬
tellexisse se quid significet pila: s sci¬
re uelle cur in p̃senti loco assũpta sit.
Quia semel de scͥptõ capte urbis e dr̃.
uox clamoris a porta pisciũ et ululatus
a scda. et contritio magna a collib: nẽ
ioem descͥptionis ordo seruat᷑. et de u¬
lulatu dr eoꝵ qui habitant in ualle sy¬
loe. Et pulchre scͥptura non dixit. qͥ ha¬
bitatis inualle. qui habitatis in gur¬
gustio. s qͥ habitatis in pila: qd̾ scilicet
quomͦ frum̃ta feriente desuꝑ uecte tun¬
dunt᷑: ita de porta pisciũ. et de porta
scđa. et de collib proruens in uos decur¬
rec exercitꝰ. Populũ autẽ chanaan appellauit
ppłm uideoꝵ: uixta illud qd̾ legimꝰ in
danihel. Sem̃ chanaan et ñ iuda. Et
ad ierłm. Pater tuus amorreus: et ma

Expanded text:
prima legenda est, ne σφαῖραν putemus, sed productam, ut de pila sciamus dici, in qua frumenta tunduntur, vas concavum, et medicorum aptum usui, in quo proprie ptisanae feriri solent. Dicat aliquis intellexisse se quid significat pila, sed scire velle cur in praesenti loco assumpta sit. Quia semel descriptio est captae urbis, et dicitur: Vox clamoris a porta piscium, et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus: nunc idem descriptionis ordo servatur, et de ululatu dicitur eorum, qui habitant in valle Siloe. Et pulchre Scriptura non dixit, qui habitatis in valle, qui habitatis in gurgustio; sed qui habitatis in pila, quod scilicet quomodo frumenta feriente desuper vecte, contunduntur: ita de porta piscium, et de porta secunda, et de collibus proruens in vos decurret exercitus. Populum autem Chanaan appellavit populum Judaeorum, juxta illud quod legimus in Daniele: Semen Chanaan et non Juda ; et ad Jerusalem: Pater tuu
Abbreviated transcription (Latin):
rice sentiendũ ẽ. Uindicabo suꝑeos
s iniqͥtate scelere et omni mendado:
ut ad errorem religiois. iniqͥtas qͦq
in subiectos. et in ꝑximos menda¬
cium iungeret᷑. Sed quia semel
et tropologice exponere cepimus:
uisitabit dñs in aduentu et passi¬
one saluatoris. idẽ in die hostie filii
sui. suꝑ pontifices et sacerdotes ppłi
uidaici. et suꝑ domũ regiam. Isq
ad illud enĩ tempus ꝑseuerauerunt
reges de stirpe dauid: scđm ꝓpħiam

Expanded text:
rice sentiendum est, vindicabo super erice sentiendum est, vindicabo super esed iniquitate et scelere et omni mendacio, ut ad errorem religionis iniquitas quoque in subjectos et in proximos mendacium jungeretur. Sed quia semel et tropologice exponere coepimus: Visitabit Dominus in adventu et passione Salvatoris, id est, in die hostiae Filii sui super Pontifices et Sacerdotes populi Judaici, et super domum regiam. Usque ad illud enim tempus perseveraverunt reges Judae de stirpe D
Abbreviated transcription (Latin):
hostie dm̃i et ulciscar suꝑ pͥncipes
et suꝑ domũ regis. et suꝑ om̃s qui
indut sunt uestim̃tis alienis: et
ulciscar suꝑ om̃s manifeste qui stͤ
inuestibulis in die illa÷ qui cõplent
domum dei sui impietate et dolo.
I die iudaice captiiitatis qnͣdo po¬
pulus totus ĩmolandus ẽ. usitabit
dñs et suꝑ pͥncipes qui mane bibe¬
bant siceram. et suꝑ filios regis uł
om̃s de stirpe regia : uel certe ꝓpͥe
filios iosie. quos uel occisos uelcap¬
tos legimus. Et suꝑ om̃s qͥ inlut
sunt ueste ꝑegrina: hoc ẽ qui pro
cdei cultu uenerati st̃ ydola. Et
suꝑ om̃s qui arroganter ingredi¬
untur suꝑ limen in die illa: hoc ẽ
aduersum supbos qui cũ qͦdam
fastu et dignitatis suꝑcilio. gradus
tẽpli et scũarii lim̃ ascendunt.
Dorro quia in eo ubi nos int̾pretat
sumus: qui arrogant ingrediunt᷑
suꝑ lim̃. potest intelligi scđm hebra¬
icũ qͥ tnͣsiliunt limen: et hoc hysto¬

Expanded text:
hostiae Domini, et ulciscar super principes, hostiae Domini, et ulciscar super principes, et super domum regis, et super omnes qui induti sunt vestimentis alienis: et ulciscar super omnes manifeste, qui sunt in vestibulis in die illa, qui complent domum Domini Dei sui impietate et dolo. In die Judaicae captivitatis, quando totus populus immolandus est, visitabit Dominus, et super principes qui mane bibebant siceram, et super filios regis, vel omnes de stirpe regia, vel certe proprie filios Josiae, quos vel occisos vel captos legimus, et super omnes qui induti sunt veste peregrina, hoc est, qui pro Dei cultu venerati sunt idola. Et super omnes qui arroganter ingrediuntur super limen in die illa, hoc est, adversum superbos, qui cum quodam fastu et dignitatis supercilio, gradus templi et sanctuarii limen ascendunt. Porro quia in eo ubi nos interpretati sumus, qui arroganter ingrediuntur super limen, potest intelligi secundum Hebraicum, qui transiliunt limen: et hoc histo
Abbreviated transcription (Latin):
giã. qr facies dni ẽ suꝑ facientes ma¬
laut ꝑdat de terra memoriã eom. et
oñe eternitatis omne seculi h̃iius
tempus breue ẽ. suie exitus singłoꝵ
tuneant om̃s et sileant ne facies
diũi de qua sc̃s ait. signatũ est suꝑ
nos lum̃ uultus tui dne: peccatoꝵ fe¬
parabit enim dñs hostiã suã. Totũ
ignẽ et effusionẽ sanguinis. et ue
rã oblationẽ salui fient qͥ saluandi
sunt. et scĩficabuntur uocati. Qu¬
dã de nr̃is. diem dñi et hostiã eiꝰ et
scĩficatioñẽ uocatoꝵ in aduentu sal¬
uatoris intelligunt: quando immo¬
latus ẽ agnus. et sanguine eiuis scĩfi¬
cati sunt apł̃i et ceteri qui ꝑ eos uo¬
cati sunt. Et erit in die hostie dñi.
uisit abo suꝑ pͥncipes. et suꝑ filios
regis. et suꝑ om̃s qui inditt sunt
ueste ꝑegrina. Et uisitabo super¬
omnem qui arrogant ingreditur
suꝑ li m̃ in die illa: qui complent
domũ dñi di sui iniqͥtate et do¬
lo. Septuaginta. Et̾ erit in die

Expanded text:
 facientes mala, ut perdat de terra memoriam eorum, et onem aeternitatis omne hujus saeculi tempus breve est sive exitus singulorum: timeant omnes, et sileant, ne facies Domini de qua sanctus ait : Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine  peccatorum feparavit enim Dominus hostiam suam, totum ignem et effusionem ram oblationem salvi fient, qui salvandi sunt, et sanctificabuntur vocati. Quidam de nostris, diem Domini et hostiam ejus, et sanctificationem vocatorum, in adventu Salvatoris intelligunt, quando immolatus est 682 Agnus, et in sanguine ejus sanctificati sunt apostoli, et caeteri qui per eos vocati sunt. Et erit in die hostiae Domini, visitabo super principes, et super filios regis, et super omnes qui induti sunt veste peregrina. Et visitabo omnem qui arroganter ingreditur super limen in die illa: qui complent domum Domini Dei sui iniquitate et dolo. LXX: Et erit in die
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: ablatũ ẽ regnũ a uideis. Et suꝑ
om̃s inquit qͥ indicti sunt uestim̃tis
alienis: qͥ recessert̃ a ꝓtectiõe et indu¬
m̃to di. et suo errore cooꝑti st̃. Et
ulciscar suꝑ om̃s manifeste qͥ sunt
in uestibulis. hoc ẽ qui egressi sunt
de tẽplo dei: et cũ deberent ẽẽ intͥn¬
secus. ꝓpter peccata sua egressi st̃ fo¬
ras: et de eccłia dei recessert̃. implen¬
tes templũ eius impietate et dolo.
Hoc incellectum sit in pͥmo saluato¬
ris aduentu. Quia autẽ de consũma¬
tione mundi et die iudicii quẽ om̃s
suimꝰ ÷ scire debemus qd illo tẽpore
uisitet dñs suꝑ pͥncipes et suꝑ pec
catores. qui lac de ouib comedunt
lanasq tondentes. ñ curant de contri¬
ꝑ om̃s qͥ induti st̃ uestib alienis. Hȩ¬
stis filioꝵ regis et pͥncipũ indum̃tũ¬

Expanded text:
eis. Et super omnes, inquit, qui induti sunt vestimentis alienis, qui recesserunt a protectione et indumento Dei, et suo errore cooperti sunt. Et ulciscar super omnes manifeste qui sunt in vestibulis, hoc est, qui egressi sunt de templo Dei: et cum deberent esse intrinsecus, propter peccata sua egressi sunt foras, et de Ecclesia Dei recesserunt, adimplentes templum ejus impietate et dolo. Hoc intellectum sit in primo Salvatoris adventu. Quia autem de consummatione mundi et die judicii, quem omnesuimus: scire debemus, quod illo tempore visitet Dominus super principes, et super pastores, qui lac de ovibus comedunt, lanasque tondentes, non curant de contriper omnes qui induti sunt vestibus alienis. Vestis filiorum regis et principum indumentu
Abbreviated transcription (Latin):
Gunete a facie dñi dĩ. quia uixta
est dies dm̃: quia p̃parauit dñs uic¬
timã suã. scĩficauit uocatos suos.
Pro eo quod lxx. transtulert. timete.
et nos positimꝰ silece: in hebreo inter¬
iectio est. imꝑantis silentiũ. qua sepe
utunt᷑ et comici. S et absolute p̃ci¬
pitur in cunctis silentiũ: quod dies
uentura sit dñi. Diem autẽ dñi diẽ
intelligimus captiuitatis. et ultiõis
in ppłm peccatorẽ: et hostiã subuersi¬
onis lerłm et scificationẽ eoꝵ quos
dedicauit interfectiom scđm illud
interfectiõis eoꝵ. Et ẽsensus. Uente
contra impiũ ppłm olim p̃dicta cap¬
tiuitas: iam ꝓpe ẽ. Sub iosia enim
rege ꝓphetia texitur. Hoc interfecto:
Hec mͥ uictima placet: has i hostias
sc̃ificaui. Podest autem hoc qd ait.
Sc̃ĩficauit uocatos suos et de babẏ¬
loniis accipi: quos in ultionẽ ppłi
etiã seruos suos uocat uindicantes
iniuriã suã. Nocaui inqͥt nabucho¬
donosor seruũ meũ. Et in eodem

Expanded text:
ete a facie Domini Dei, quia juxta est dies Domini, quia praeparavit Dominus victimam suam: sanctificavit vocatos suos. Pro eo quod LXX transtulerunt, timete, et nos posuimus, silete, in Hebraeo interectio est imperantis silentium, qua saepe utuntur et Comici; sed et absolute praecipitur in cunctis silentium, quod dies ventura sit Domini. Diem autem Domini, diem intelligamus captivitatis et ultionis in populum peccatorem, et hostiam subversionis Jerusalem, et sanctificationem eorum quos dedicavit interfectioni, secundum interfectionis eorum . Et est sensus: Venit contra impium populum olim praedicta captivitas, jam prope est. Sub Josia enim rege prophetia texitur: hoc interfecto, Haec mihi victima placet, has mihi hostias sanctificavi. Potest autem hoc quod ait, sanctificavit vocatos suos, et de Babyloniis accipi, quos in ultionem populi etiam servos suos vocat, vindicantes injuriam suam. Vocavi, inquit, Nabuchodonosor servum meu
Abbreviated transcription (Latin):
pisces maris. Quatuor sunt que ui¬
bent᷑ deficere. Primũ homo rationa¬
bilis : deinde tͥa que subiecta sunt
homini: ium̃ta et uolatilia et pis¬
ces. Que puto in octauo psalmo poni:
insuꝑ et pecora cãpi. uolucres celi et
pisces maris. qͥ ꝑambulant semitas
maris. Quod autẽ pͥmũ dix̾at: oues
ficiat itaq homo. deficiant uolati
ciant bestie: deficiant reptilia terre.
Hec enĩ not debent deficere: s ꝑire.
Uerũ deficiant ea que possunt ha-¬
bere correctionem: quomͦ defecerunt
sare muliebria : et iubent᷑ abrahã
na. et ñ ultra moriat᷑ ut homo: et au¬
diat. ego dixi dii estis. Deficit alius

Expanded text:
pisces maris. Quatuor sunt quae jupisces maris. Quatuor sunt quae jubentur deficere, primum homo rationabilis, deinde tria quae subjecta sunt homini, jumenta, et volatilia, et pisces quae puto et in octavo psalmo poni: Insuper et pecora campi: volucres coeli et pisces maris, qui perambulant semitas maris . Quod autem primum dixerat, oves ficiat itaque homo, deficiant jumentaciant bestiae, deficiant reptilia terrae. Hae enim non debent deficere, sed perire; verum deficiant ea quae possunt habere correctionem. Quomodo defecerunt Sarae muliebria, et jubetur Abraham na, et non ultra moriatur ut homo, et audiat: Ego dixi, dii estis . Deficit alius
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ẽ. et appofitus ẽ ad genus
suũ: respondebimꝰ ei pͥmũ et ipsũ
ismahel filiũ ẽẽ abrahã. et accepis¬
se dona. et partes a patre scłm men¬
surã suã. deinde absolute scͥptũ. de¬
ficiens mortuus ẽ et non addi qđ
scͥptũ est de abrahã in senectute
bona senex et plenus dierũ. et appo¬
fitus ẽ ad ppłm suũ ÷ siue de ysaac.
fuert̾ autẽ dies ysaac quos uxit an¬
ni centũ octoginta qͥnq. et deficiens
ysaac mortuus ẽ. et appositus ẽ ad
genus suũ. senex et plenus dierũ.
necnon et de iacob. et cessauit. iacob
p̃cipiens filiis suis. et eleuans pe¬
des suꝑ lectum defecit. et appositus
est ad ppłm suũ. Ex qͦ intelligimꝰ
aliud ẽẽ deficere tantũ: et aliud cũ
defectiõẽ plures parit habere uir¬
tutes. Quod autẽ pͥmũ dixerat gene¬
raliter. defectione deficiat a facie
terre dicit dñs : postea in partes di¬
uisit scͥptura diuina. Deficiat homo
et iuim̃ta: deficiant uolatilia cesi et

Expanded text:
et est appositus ad genus suum : respondebimus ei primum, et ipsum Ismael filium esse Abraham, et accepisse dona et partes a patre, secundum mensuram suam: deinde absolute scriptum, deficiens mortuus est, et non addi quod scriptum est de Abraham in senectute bona, senex et plenus dierum, et appositus est ad populum suum. Sive de Isaac: Fuerunt autem dies Isaac quos vixit, anni centum octoginta quinque, et deficiens Isaac mortuus est, et appositus est ad genus suum senex et plenus dierum . Nec non et de Jacob: Et cessavit Jacob praecipiens filiis suis, et levans pedes super lectum defecit, et appositus est ad populum suum . Ex quo intelligimus aliud esse tantum deficere, et aliud cum defectione plures pariter habere virtutes. Quod autem primum dixerat generaliter, defectione deficiat a facie terrae: postea in partes divisit Scriptura divina, deficiat homo, et jumenta, deficiant volatilia coeli, et
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. humilitatis. marsuetudinis.
patientie. et cet̾a. In quib p̃cipit᷑ ut
induam᷑ nouo homine celesti iuxta
creatorẽ nr̃m: et ꝓiciamus indum̃¬
tũ ueteris hominis cũ opib eius.
Cũ gͦ debeamus talib indui uesti¬
m̃tis. ꝓ miscłia induim᷑ crudelitate :¬
ꝓ patientia impatientia. ꝓ iusticia in¬
de istius modi homine. Et indutꝰ
ẽ maledictione sicut uestim̃to. Isi¬
dicabit quoq dñs manifestissime
in aduentu suo. et suꝑ eos qͥcũ bonis
oꝑib in eccłia ẽẽ deberent. eiciunt
se ob conuersationẽ pessimã: et tra¬
diti sathane uersantur. inuestidu¬
lis. inulo nec inuestibulis s ante ue¬
stibula: qd̾ significantiꝰ grece d̃ĩ.¬

Expanded text:
humilitatis, mansuetudinis, patientiae , et caetera. In quibus praecipitur, ut induamur novo homine coelesti, juxta Creatorem nostrum, et projiciamus indumentum veteris hominis cum operibus ejus . Cum ergo debeamus talibus indui vestimentis, pro misericordia induimur crudelitate; pro patientia, impatientia; pro justitia, inde istius modi homine: Et indutus est maledictione sicut vestimento . Vindicabit quoque Dominus manifestissime in adventu suo, etiam super eos qui cum bonis operibus in Ecclesia esse deberent, ejecerunt se ob conversationem pessimam, et traditi Satanae versantur in vestibulis, immo nec in vestibulis, sed ante vestibula: quod significantius Graece di
Abbreviated transcription (Latin):
tas a facie terre. Quod si uolue¬
rimus et altuis aliquid intelligere
tione deficiat a facie terre. et de¬
fectionẽ in bonã partẽ accipere iu¬
rta illud. et deficiens mortuus est
abraham in senectute bona senex
et plenus dierũ. et appositus est ad
ppłm suũ. et de his que de ysaac et
iacob. scriꝑtura refert: uidebimus
quomͦ desectione deficiant a facie
terre. et hoc eos implere p̃ceptum
qui habentes conuersationẽ in celis.
et in carne non scd̾m carnẽ militan¬
tes. eo qd̾ sciant illos qͥ in carne ui¬
uunt cđo placere ñ posse: qͣntũ in
se ẽ omĩa agunt ne sint in carne s
in spũ. et de t̾ra recedentẽ aiunt. Con¬
suscitauit et consedere nos fecit in ce¬
lestib in xp̃o. Quod si aliqͥs opꝑo¬
suerit aduersũ hoc qđ in bonã par

Expanded text:
itas a facie terrae. Quod si volueitas a facie terrae. Quod si voluerimus et altius aliquid intelligere tione deficiat a facie terrae  et defectionem in bonam partem accipere juxta illud: Et deficiens mortuus est Abraham in senectute bona, senex et plenus dierum, et appositus est ad populum suum , et de his quae de Isaac et Jacob Scriptura refert videmus quomodo defectione deficiant a facie terrae, et hoc eos implere praeceptum: Qui habentes conversationem in coelis, et in carne, non secundum carnem militantes, eo quod sciant illos qui in carne vivunt, Deo placere non posse, quantum in se est omnia agunt ne sint in carne, sed in spiritu, et a terra recedentes aiunt: Consuscitavit, et consedere nos fecit in coelestibus in Christo . Quod si aliquis opposuerit adversum hoc quod in bon