comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siquid forte de specie plumbi hil¬
rit ammixtũ. id ignis decoqua
S ulluc cũ uenitur. si quis mild
bona. et parũ aliquid iniquia
tulerit: illud parũ tanquã pu
igni resoluitur. ac purgatur: as
remanet aurũ purũ. Et siqus
amplius decoquatur: ut et si pa-
aliquid auri purgati. tam̃ resideat:
aliquis illuc totus plumbeus
urt: fit de illo hoc qđ scriptũ est

Expanded text:
quid forte de specie plumbi habuerit admistum, id ignis decoquat Juda. Sed illuc cum venitur, si qui multa opera bona, et parum aliquid iniquitatis attulerit, illud parum tanquam plumbum igne resolvitur ac purgatur, et totum remanet aurum purum, et si qui plus uritur, ut amplius decoquatur, ut si parum aliquid auri purgati tamen resideat; quod si aliquis illuc totus plumbeus venerit, fiet de illo hoc quod scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
riam᷑. Melius fuerat nos seruire egyp¬
tiis: quã mori in deserto hoc. Hȩc fa¬
tiscentis intẽptatione animi uerba st̃
S quis ita beatus est qui sic tẽptatio¬
nũ pondus expediat: ut nulla m̃ti
eiꝰ cogitatio ambiguitatis obrepat:
Uide magno illi ȩccłȩ fundam̃to. et
petre solidissime. suꝑ quã xp̃s funda¬
inquit fidei. quare dubitasti
runtam̃ quia dicunt. melius fi
nos seruire egyptiis. quã morin
remo: tẽptationis. et fragilitatis
uerba sunt. Auoquin falsũ est li
enĩ melius ẽ in heremo mori qu
seruire egyptiis. Qui enĩ inhertas
morit᷑ : hoc ipso qđ separatus est a
egyptiis. & discessit a rectorib tr¬
brarũ. et depotestate sathane in

Expanded text:
riamur. Melius fuerat nos servire Aegypriamur. Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in deserto hoc. Haec fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat? Vide magno illi Ecclesiae fundamento et petrae solidissimae, super quam Christus fundaiVerum tamen quia dicunt, Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe enim melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab Aegyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum et d
Abbreviated transcription (Latin):
si moysen idest dei legẽ sequens agas
hoc iter: egyptius te qͥdem ꝑsequit᷑.
et insectatur. S uide quid fiat. Leua-
uit inquit angłs dñi qͥ antecedebat
castra isrł: & abiit post illos. Eleuauit
et columna nubis afacie eoꝵ. & stetit
post illos: & intrauit int̾ castra egyp-¬
tioꝵ. et israhelitarũ. Hȩc columna nu¬
bis popło qͥdem dĩ efficit᷑ murus: egy-¬
ptiis uero obscuritatẽ imponit & tene-¬
bras. Non enĩ tranffert᷑ colũna ignis
ad egyptios. ut uideant lucẽ: sed in
tenebris ꝑmaneant: quia dilexerunt
tenebras magis quã lucẽ. & tu ergo si
ab egyptiis recedas. & depotestate demo-¬
nũ fugias: uide quanta tibi diuinitꝰ
p̃parantur auxilia: uide quantis ad¬
iutoriis uteris. Tantũ est ut ꝑmaneas
fortis in fide: nec te egyptioꝵ eqͥtatꝰ.
et quadrigarũ formido ꝑterreat:
et dicas sicut quidã exipsis dixerunt.
Tanquã non eẽnt sepulchra inȩgypto.
ita eduxisti nos: ut indeserto hoc mo¬

Expanded text:
si Moysen, id est legem Dei, sequens agas hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et ivit, inquit, angelus Domini, qui antecedebat castra Israel, et abiit post illos. Elevavit et columnam nubis a facie eorum, et stetit post illos, et intravit inter castra Aegyptiorum et Israel. Haec columna nubis populo Dei efficitur murus: Aegyptiis vero obscuritatem imponit et tenebras. Non enim transfertur columna ignis ad Aegyptios, ut videant lucem; sed in tenebris permanent, quia dilexerunt magis tenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab Aegyptiis recedas, potestatem daemonum fugias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut permaneas fortis in fide, nec te Aegyptiorum equitatus et quadrigarum formido perterreat; gem Dei, et dicas sicut quidam ex illis dixerunt: Tanquam non essent sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos, ut in deserto hoc mo
Abbreviated transcription (Latin):
fectã uitã querenti in itinere m
quã nec ꝓficisci quidẽ ad ꝑfectin
querendã. Unde et eoꝵ falli uidi
opinio: qͥ dũ nimis arduum iter¬
tutis exponunt: dumq multa du
difficultates. multaq pericła y lis
enumerant: ne in eundũ qͥdem
est me in hoc itinere uł mori sit
cesse est: quã inter egyptios ꝑmias¬
tem necari. et salsis atq amaris fi¬
bus obrui. S interim clamat ne
addñm. Quomͦ clamat: Nullad
uox clamoris auditur: et tam a
dicit dñs. Quid clamas ad me: Ul
scire: quomͦ sci sine uoce clamas¬

Expanded text:
in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtutis exponunt, dumque multas ejus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant, ne ineundum quidem est, ne in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter Aegyptios permanentem necari, et falsis atque amaris fluctibus obrui. ad Dominum. Quomodo clamat? Nulla ejus vox clamoris auditur, et tamen dicit ad eum Deus: Quid clamas ad me? Velim scire quomodo sancti sine voce clama
Abbreviated transcription (Latin):
dñm maiestatis crucifixũ. &. filium
tortuosa hȩc uident᷑. & quã difficilia:
Qui audit. si ñ cũ fide audiat: dicit
quia errant isti. S tu fixus esto. nec¬
enĩ dixit. Tollentes de othon castra.
collocate inter epauleum & int̾ mag¬
operũ ascensiones fidei: uenis ad

Expanded text:
is crucifixum filium tortuosa videntur haec et difficilia; qui audit nisi eum fide audiat, dicit quia errant isti. Sed tu fixus esto qui ait: Tollentes de Othon castra, collocate inter Epauleum et Magope
Abbreviated transcription (Latin):
dñs exaltatus in cruce. totadie exten-¬
dit manus suas ad ppłm ñ credentẽ
et contradicentẽ: et qualit infidelẽ
ppłm qui clamauit crucifige cruci-¬
fige eum. mors admissi sceleris op-¬
pressit: euidenter inuenies quomͦ
extendit dexterã suam. & deuorauit
illos terra. Nec tam̃ penitus desꝑan-¬
dum est. Possibile namq est: ut si
forte resipiscat qui deuoratus est.
rursus possit euomi sicut ionas. S
et om̃s nos puto qđ aliquando terra
deuorabat: et in inferni penetralib
descendit non solũ usq ad terras. sed
et usq ad inferiora terrȩ: & ibi nos¬
inuenit deuoratos. et sedentes sub um¬
bra mortis: et inde edicens nos. non¬
iam locum terrȩ ne iterũ deuorem̃:

Expanded text:
Dominus exaltatus in cruce tota die extenDominus exaltatus in cruce tota die extendit manus suas ad populum non credentem et contradicentem, et qualiter infidelem populum, qui clamavit, « Crucifige, crucifige eum, » mors admissi sceleris oppressit, evidenter invenies quomodo extendit dexteram suam et devoravit illos terra. Nec tamen penitus desperandum est: possibile namque est ut, si forte resipiscat, qui devoratus est, rursum possit evomi, sicut Jonas. « es nos aliquando terra devorabat et in inferni penetralibus descendit non solum ad terras, sed etiam ad inferiora terrae: et ibi invenit nos devoratos, et sedentes in umbra mortis; inde educens nos non solum terrae, ne iterum devoremur,
Abbreviated transcription (Latin):
immutabilis: nullus sine initio. et
sine fine: nullus creator omĩum. nisi
tuam: & deuorauit eos terra. Impios
tibi uidetur aterra deuorari. ille qui
semꝑ de terra cogitat: qui semꝑ t̾renos
habet actus: qui de terra loquit᷑: de
terra litigat: terrã desiderat. & omnẽ
spem suam ponit in terra: qͥ ad cȩlũ
non respicit: qui futura ñ cogitat:
qͥ iudicium dĩ non metuit. nec beata
eius ꝓmissa desiderat: s semꝑ de pre-¬
sentib cogitat. & ad terrena suspirat:
Talem cum uideris: dicito qͥa deuo-¬
rauit eum terra. S et si quẽ uideris
luxuriȩ carnis. et uoluptatib corpo¬
ris deditum: in quo animꝰ nichil ua-¬
let. s totũ libido carnis obtinuit:
dicito et de hoc quia deuorauit eũ
terra. Ad huc me mouet qd̃ ait. ex¬
tendisti dexterã tuam. et deuorauit
eos terra: quasi ut deuorarent᷑ a terra.
hȩc causa fuerit qđ extendit dñs
dexterã suam. Si consideres quomͦ

Expanded text:
immutabilis, nullus sine initio et immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi tuam et devoravit eos terra. » tibi videtur a terra devorari ille, qui semper de terra cogitat, qui semper terrenos habet actus, qui de terra loquitur, de terra litigat, terram desiderat, et omnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui judicium Dei non metuit, nec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat? Talem cum videris, dicito, quia devoravit eum terra; sed et si quem videris luxuriae carnis et voluptatibus corporis deditum, in quo animus nihil valet, sed totum libido carnis obtinuit, dicito et de hoc, quia devoravit eum terra. Adhuc me movet, quod ait: « Extendisti dexteram tuam et devoravit eos terra, » quasi ut devorentur a terra, haec causa fuerit, quod extendit Dominus dexteram suam: si consideres, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mi indiis dñe: Quissimilis tibi glo-¬
risus in sc̃is: mirabilis in maiestatib
nuiens ꝓdigia: Qđ dicit quis similis
tibi indiis: ñ simulaeris gentium
amparat dm̃. nec demonib qͥ sibi
falso deoꝵ nom̃ adsciscunt: sed deos
estis. s iterum. Ds̃ stetit in congrega-¬
tione deoꝵ. S hi quãuis capaces sint
der: & hoc nomine donari ꝑ gr̃am
udeantur: nullus tam̃ deo similis
iuenitur. uel inpotentia. uł in na-¬
tura. Et licet ioħs apłs dicat. filioli
nondũ scimus quid futuri simus:
aut̃ reuelatus nob̃ fuerit. de dño
elicet dicens. similes ei erimꝰ: simili¬
tudo tam̃ hȩc. non ad naturã sed ad
gram reuocatur. Uerbi causa. ut si
dicamꝰ picturã similem ẽẽ eiꝰ. cuius
imago inpictura uidetur expressa:
quantũ ad gr̃am ꝑtinet uisus simił
ii. quantũ ad substantiã longe dissi¬
lls. Ila enĩ species carnis est. & decor¬
poris uiui: ista coloꝵ fucus est. et
i tabulis sensu carentib. suꝑ posita
lbilis: nullus in corporeus: nulł¬

Expanded text:
tibi in diis, Domine? quis similis tibi, gloriosus in sanctis, mirabilis in majestatibus, faciens prodigia? Quod dicit, Quis similis tibi in diis, non simulacris gentium comparat Deum, nec daemonibus qui sibi falso deorum nomen assiscunt; sed deos estis . Et iterum: Deus stetit in congregatione deorum . Sed hi quamvis capaces sint Dei, et hoc nomine donari per gratiam videantur, nullus tamen Deo similis invenitur, vel in potentia, vel in natura. Et licet Joannes apostolus dicat: Filioli, nondum scautem revelatus nobis fuerit, de Domino scilicet dicens, similes ei erimus. Similitudo tamen haec, non ad naturam, sed ad gratiam revocatur: verbi causa, ut si dicamus, picturam similem esse ejus, cujus imago in pictura videtur expressa; quantum ad gratiam pertinet visus similis dicitur, quantum ad substantiam, longe dissimilis. Illa enim species carnis est et corporis vivi, ista colorum fucus est, et cera tabulis sensu carentibus superpositainvisibilis, nullus incorporeus,
Abbreviated transcription (Latin):
tribit: Est gͦ iter quo incẽdunt. as¬
eisio tortuosa. & ascensio specule: uł
liens speculã. Ascensio ad actus pti¬
I specula ad fidem. Ostendit ergo
lla c&e mactib & in fide multa est
cultas: & multus labor. Multe
ii temptationes occurrunt. multa
lum deinde inficle multa in¬
uenies tortuosa: plurimas questio¬
nes: multas obiectiones hereticoꝵ:
multas contradictiones in fidelium.
Hoc gͦ iter agendũ est: sequentib
dm̃. S est & turris hoc initinere
Quȩ est turris: Illa nimirũ: quã
et cõputabit sũptus si habet unde
dua et excelsa uirtutib. S uidens¬
inquit isti. Apud pharaonẽ qͥ dm̃
sapientiȩ iter tortuosũ est. multos
habens flexus: multas difficultates:¬

Expanded text:
tam . Est ergo iter quo incedunt, ascensio tortuosa, et ascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficultas, et multus labor. Multae enim nobis tentationes occurrunt: multa Tum deinde in fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, multas objectiones haereticorum, multas contradictiones infidelium. Hoc iter agendum est sequentibus Deum; sed est et turris in hoc itinere. Quae est ista turris? Illa nimirum quam det computabit sumptus, si habet unde dua et excelsa virtutibus; quod vidensnt isti. Apud Pharaonem, qui Deum sapientiae tortuosum, multas habens
Abbreviated transcription (Latin):
qnda. de othon inquit conuersi.
sir facite inter epauleum. &. inter
nagualũ: qd est contra belsefon:
hes aut̃ ita interp̃tant᷑. E pauleũ
qͥdem ascensio tortuosa: magdalũ
turris: belsefon ascensio speculȩ: uł
habens speculã. Tu uero fortasse cre-¬
cebas quia iter qd̃ ds̃ ostendit. planũ
eit. et molle: ꝙ nichil prorsus hab̾et
dificultatis. aut laboris. Ascensio est:
et ascensio tortuosa. Non enĩ ꝓcliue
iter est quo tendit᷑ ad uirtutes: sed
dientẽ. Quã arta & angusta uia ẽ:

Expanded text:
: De Othon, inquit, conversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, quod est contra Beelsephon. Haec autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difficultatis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa: non enim proclive iter est, quo tenditur ad virtutes, sed dicentem: Quam arcta et an
Abbreviated transcription (Latin):
traxeris: decidert̃ in ꝓfundũ quasi la-¬
pis. Quare decidert̃ in ꝓfundũ tanquã
lapis: Quia non erant tales lapides
de quib suscitari possent filii abrahã:
s tales qui amarent ꝓfundũ. & liqͥdũ
diligerent elementum: idest. qui
amarã et fluxã presentium rerum
cuperent uoluptatẽ. Unde de pssa

Expanded text:
t. Descenderunt in profundum quasi lapis. Quare ceciderunt in profundum tanquam lapis? Quia non erant tales lapides de quibus suscitari possent filii Abraham, sed tales qui amarent profundum et liquidum diligerent elementum, id est, qui amaram et fluxam praesentium rerum cuperent voluptatem. Dextera
Abbreviated transcription (Latin):
et in die tercia resurgemꝰ: ꝙ uuit
in conspectu eiꝰ. Prima dies nob̃ pel
saluatoris est: ꝙ scd̃a. qua desemn
infernũ. Tercia aut̃: resurrecties
est dies. Et ideo in die tercia. dse
cedebat eos ꝑdiem in columna i
ꝑ noctẽ aut̃ in columna ignis.

Expanded text:
et in die tertia resurgemus, et vivemus et in die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatoris est; secunda qua descendit in infernum; tertia autem resurrectionis est dies. Et ideo in die tertia Deus antecedebat eos per fidem in columna nubis, per noctem autem in columna ignis.
Abbreviated transcription (Latin):
quere me. Hoc gͦ est ꝓficisci de rames¬
messe. Uenert̃ inquit in socoth. Socoth
tabernacła intelligi apud hebreos.
tradunt interpretes nominũ. Cũ gͦ
te tineas totius corruptele: & uicioꝵ
incitam̃ta reieceris: habitabis intab¬
nacłis. Habitamꝰ eñi intab̃naculis:
ex quib nolumus expoliari. sed suꝑ¬
uestiri. Habitatio aut̃ tab̃naculoꝵ:
expeditũ et absq ullis impedim̃tis
indicat eẽ eum qͥ festinat ad dm̃. S
ne in hoc standũ est qͥdem. Urgenda
eos ꝑdiem in columna nubis cop
noctẽ in columna ignis. Non hor
uenies factũ apud ramesse. nec api
socoth. quȩ scda ꝓficiscentib castea
cunt᷑: s tercia castra st̃ in quibisus
signa diuina. Recordare quȩ sinpt
dicta st̃: cũ dicebat moyses ad phun¬
nem. Iter trium dierũ ibimꝰ inate¬
gͦ erat triduum ad qd festinabat
yses: & contradicebat pharao. Ile d
dicebat. Non eatis longius. Non pet¬
mittebat pharao ad locũ signor
dicit. Resuscitabit nos ds̃ post biu

Expanded text:
Ramesvenerunt, inquit, in Socoth. Socoth tabernacula intelligi apud Hebraeos tradunt interpretes nominum. Cum ergte tineas totius corruptelae, et vitiorum incitamenta rejeceris, habitabis in tabernaculis. Habitabis enim in tabernaculis, ex quibus nolumus exspoliari, sed supervestiri. Habitatio autem tabernaculorum, expeditum et absque ullis impedimentis indicat esse eum, qui festinat ad Deum. Sed nec in hoc quidem standum est: urgenda eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis. Non hoc invenis factum apud Ramesse, nec apud Socoth, quae secunda proficiscentibus castra dicuntur; sed tertia castra sunt, in quibus fiunt signa divina. Recordare quae superius lecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharaonem: Iter trium dierum ibimus in deergo erat triduum, ad quod festinabat Moyses: et contradicebat Pharao. Illi enim dicebat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum signorum ta quid dicit: Resuscitabit Deus nos post biduum,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis nos apłs recte docet bapl
misteria contineri: necessariums
ut qui baptizan tur in xp̃ol
morte ipsius baptizent᷑. ꝙ ips
peliantur: & cum ipso die tercl
surgant amortuis: quos & selis
mnuld fecit sedere in cȩlestibus:
mergo ate tercii diei misteriũ
ri susceptũ: incipiet te dedii-

Expanded text:
 nos Apostolus docet baptismi mysteria contineri, necessarium est ut qui baptizantur in Christo, in morte ipsius baptizentur, et ipsi consepeliantur, et cum ipso die tertia resurgant a mortuis. Quos et secunsimulque fecit sedere in coelestibus. Cum ergo tibi tertii diei mysterium fuerit susceptum, incipiet te deducere
Abbreviated transcription (Latin):
siquis est qui cupit obscuros mundi¬
huius actus. et erroꝵ tenebras derelin-¬
quere: primo omĩum ex ramesse ei ꝓ-¬
ficiscendũ est. Ramesse uͦ interp̃tat᷑
cõmotio tineȩ. Si gͦ uis uenire in hoc
ramesse: nec thesaurires ibi ubi tinea
exterminat: et ubi fures effodiunt¬

Expanded text:
proficisci, qui cupit obscuros mundi actus et errorum tenebras relinquere, primo ei ex Ramesse proficiscendum est, quae interpretatur commotio tineae. Si vis venire in hoc Ramesse, ne thesaurizes ubi tinea exterminat, et fures effodiun
Abbreviated transcription (Latin):
Dulia ouibus fabricabimus hic.&. peco¬
t nos armati pͥma turma incedemꝰ ante
hios isrł: usq quo ꝑducamus eos in locũ
sum. Et hȩc ꝓmittentes. mitigauerunt
nossen: ita ut ipse eos cõmendaret iħu.
releararo. Ita eñĩ scriptũ est. E adhibuit
is moyses ad eleatarum sacerdotẽ. & iħm
sum naue. & pͥncipes familiarũ tribu¬
in isrł: & ait ad eos moyses. Si transierĩt
i ruben. & filii gad uobiscũ iordanem.
nis armatus ad prelium coram dño. et
ltinueritis terram in conspectu ur̃o: da¬
ins eis terram galaad inpossessionẽ. Terrȩ
imen inscripturis diuinis positũ: diuer¬
ssignificationibus inuenimus. Et pͥmo
dem terra hȩc inqua habitamꝰ. ñ exinitio
ma uocata est. s: arida: &. posthoc quȩ
irius dicta fuerat arida. terra nom̃ acce-¬
at: sicut et cȩlum istud uisibile non ab
ntio cȩlũ dictum ẽ. sed pͥus firmam̃tũ:
pst etiam cȩli uocabulo nuncupatũ est

Expanded text:
Ovilia ovibus fabricamus hic et pecoOvilia ovibus fabricamus hic et pecoet nos armati prima turma incedimus ante filios Israel, usquequo perducamus eos in locum suum. Et haec promittentes, mitigaverunt Moysen, ita ut ipse eos commendaret Jesu et Eleazaro. Ita enim scriptum est: Et adhibuit eos Moyses ad Eleazarum sacerdotem, et Jesum filium Nave, et principes familiarum tribuum, et ait ad eos Moyses: Si transierint filii Ruben et filii Gad vobiscum Jordanem omnes armati ad praelium coram Domino, et obtinueritis terram in conspectu vestro, dabitis eis terram Galaad in possessionem. Terrae nomen in Scripturis divinis positum diversis significationibus invenimus. Et primo quidem terra haec in qua habitamus non ex initio terra vocitata est, sed arida. Et post haec quae prius dicta fuerat arida, terrae nomen accepit. Sic et coelum istud visibile non ab initio coelum dictum est, sed prius firmamentum post etiam coeli vocabulo nuncupatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
pientibus. et similis factus ẽ his ꝓquibus
hereditatem suã extra iordanis fluenta
ꝑcepit: & a terra sc̃a se fecit alienũ. Ile
gͦ ppłs accepit hereditatẽ ꝑ moysen: & ac¬
cepit terram duoꝵ regum tantummꝰ.
Non enĩ amplius potuit moyses interfi¬
cere nisi duos reges: quoꝵ terrã diuid̃et
ppłis multa animalia. multaq pecora
habentibus. illis uͦ qui iordanẽ transeus̃.
iħs diuidit terram. Quamius habeant
etiã ipsi animalia. habeant pecora. non
tamen tanta quȩ eos excludant. ne iorda¬
nem transeant: s cũ ipsis et mulieribus
et cũ infantibus suis contendunt transi¬
et mulieres suas. &. infantes suos. ñ potue¬
runt transire iordanem. nec ad fidem xp̃i.
quȩ est. terra reꝓmissionis intrare. Incre¬
pat tamen eos moyses: & dicit ad filios ru¬
tis corda filioꝵ isrł. ut non transeant in
terram quã dñs dat eis: & cũ increpast
ns huiuismodi uerbis: accesserunt inqͥt
oeum filii ruben. & filii gad. & dicebass.

Expanded text:
 similis factus est his ; pro quibus haereditatem suam extra Jordanis fluenta percepit, et a terra se sancta fecit alienum. Ille ergo populus accepit haereditatem per Moysen; accepit terram duorum regum tantummodo. Non enim amplius potuit Moyses interficere nisi duos reges, quorum terram divideret populis, multa animalia multaque pecora habentibus. Illis vero qui Jordanem transeunt Jesus dividit terram: quamvis habeant etiam ipsi animalia, habeant pecora, non tamen tanta quae eos excludant ne Jordanem transeant. Sed cum ipsis et mulieribus, et cum infantibus suis contendunt transiet mulieres suas, et infantes, non potuerunt transire Jordanem, nec ad fidem Christi, quae est terra repromissionis, intrare. Increpat tamen eos Moyses, et dicit ad filios Rutis corda filiorum Israel, ut non transeant in terram quam Dominus dat eis? Et cum increpasset eos hujusmodi verbis, accesserunt, inquit, ad eum filii Ruben, et filii Gad, et dicebant:
Abbreviated transcription (Latin):
interficiet triginta et eo amplius reges:
illos fortasse de quibus dr̃. qͥa adstitert̃
inges terrȩ. et principes congregati sunt
nuis: depulsisq regibus et ꝓstratis. agnos¬
ut secretiora misteria. usq quo etiã ad
llum ueniat locum. ubi sedes dei est. et¬

Expanded text:
interficiet triginta et eo amplius reges, interficiet triginta et eo amplius reges, illos fortasse de quibus dicitur: Quia astiterunt reges terrae, et principes congregati sunt ejus . Depulsisque his regibus et prostratis, agnoscet secretiora mysteria, usquequo etiam ad illum veniat locum ubi sedes est
Abbreviated transcription (Latin):
diuidente ꝑcipiunt. Potest adhuc et ter
cius expositionis uideri modus. ut infilis
ifrł. id est in ppło ȩccłiȩ intelligant᷑ qͥdam
ẽẽ sp̃ales. et intra iordanem ꝑciꝑe heredi¬
tatem terrȩ fluentis lac et mel. sapien
cundatur et rigatur. Alii aut̃ sunt car¬
nales. qui umentis & pecudibus idest.
crassis et solidis sensibus abundantes.
sicut erant illi de quibus dicebat apłs.
ita insensati estis. ut cũ sp̃u ceꝑitis. nc̃¬
quis uos fascinauit. ueritati ñ obȩdire:
S unusquisq nr̃m nisi se armauerit. et
abiectis brutis et beluinis sensibus. ad
sp̃alem intelligentiã ꝓperauerit. remane¬
bit extra iordanem: nec poterit ꝑsapien-¬
tiȩ flumen incedere. qd̾ lȩtificat ciuitatẽ
dei. id est animam dei capacem. ñ assequet᷑
ciora suꝑ mel et fauum: s illam tantũm
consequetur terrã. in qua duo reges oc¬
cisi sunt: ubi dicat᷑ ei. nichil aliud uidi
transire iordanem. et ad interiora pene

Expanded text:
dividente percipiunt. Potest et tertius dividente percipiunt. Potest et tertius adhuc expositionis videri modus, ut in filiis Israel, id est, in populo Ecclesiae, intelligantur quidam esse spiritales, et intra Jordanem percipere haereditatem terrae, fluentis lac et mel, sapientmdatur et rigatur. Alii autem sunt carnales, qui jumentis et pecudibus, id est, crassis et solidis sensibus abundantes, sicut erant illi de quibus dicebat Apostolus: Ita insensati estis, ut cum coeperitis quis fascinavit vos veritati non obedire? Sed unusquisque nostrum nisi se armaverit, et abjectis brutis et belluinis sensibus, ad spiritalem intelligentiam properaverit, remanebit extra Jordanem, nec poterit per sapientiae flumen incedere quod laetificat civitatem Dei, id est, animam Dei capacem: non assequetuciora super mel et favum; sed illam tantummodo consequetur terram in qua duo reges occisi sunt, ubi dicatur ei: Nihil aliud judictransire Jordanem, et ad interiora penet
Abbreviated transcription (Latin):
ribus et om̃ibus impedim̃tis. pugnant
aduersum hostem nob̾cũ. usq quo uin¬
cantur inimici nr̃i ⁊ usq quo hereditatẽ
terrȩ bonȩ. terrȩ mellis. lactisq capiamꝰ.
Quis enĩ dubitet. qđ scĩ quiq patrum.
et orationibus nos iuuent. et gestorum
suoꝵ confirment. atq ex hortent᷑ exem¬
plis: S et uoluminibus suis ꝑ ea quȩ no¬
bis ad memoriam scripta reliquert do¬
centes nos et instruentes. quomͦ aduer¬
sum inimicas potestates dimicandum
sit: & quomͦ agonum toleranda certami¬
na sunt. Pugnant gͦ pro nob̾: & ipsi in¬
cedunt primi ante nos armati. Ipsos
enĩ nos habentes ad exemplum. et ui
ad prelium sp̃ale: aduersum spiritalia
nequitiȩ in cȩlestibus dimicamꝰ. Sic deno
qͥ sub iħu duce militant. triginta oeu
amplius reges perimunt: oe terras eox
sorte hereditatis accipiunt. Depulsio
namq sp̃alibus nequitiis de cȩlestibus
hereditatẽ regni cȩlestis iħu xp̃o dñonr̃o

Expanded text:
ribus, et omnibus impedimentis, pugnent ribus, et omnibus impedimentis, pugnent adversum hostem nobiscum, usquequo vincantur inimici nostri, usquequo haereditatem terrae bonae, terrae mellis lactisque capiamus. Quis enim dubitat quod sancti quique patrum et orationibus nos juvent, et gestorum suorum confirment atque hortentur exemplis? Sed et voluminibus suis per ea quae nobis ad memoriam scripta reliquerunt, docentes nos et instruentes quomodo adversum inimicas potestates dimicandum sit, et quomodo agonum toleranda certamina. Pugnant enim pro nobis, et ipsi incedunt primi ante nos armati. Ipsos enim nos habentes ad exemplum, et eorad praelium spiritale, et adversum spiritalia nequitiae in coelestibus dimicamus. Sic denique qui sub Jesu Nave militant, triginta et amplius reges perimunt, et terras eorum sorte haereditatis accipiunt. Depulsis namque spiritalibusitatem regni coelestis Jesu Domino nostro
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis approbentur: fabulȩ uidebunt᷑.
Paulus gͦ eoꝵ ꝓducatur idoneus testis:
qͥ in epła adhebreos ubi describit om̃s¬
illos patres. et patriarchas. ac ꝓpħas. qui
ꝑfidem placuerunt deo: post enumeratio¬
nem cunctoꝵ inultima conclusione. sic
dicit de eis. Et hi om̃s testimonio fidei
accepto. ñ receꝑunt reꝓmissiones. dõ ꝓnob̾
melius aliquid ꝓuidente: uti ne sine nob
consummarentur. Quasi si diceret. Istȩ no¬
missionem terrȩ illius quȩ eis extra iorda¬
nem ꝑ moysen decreta est: deo ꝓ nob̃ ali-¬
quid melius ꝓuidente. uti ne sine nobis
consummarent᷑. Propt̾ea gͦ transeunt no-¬
biscum armati ad prelium. ut adiuuent
nos adbelligerandũ: ad expugnandos ini¬
micos. S illi transeunt qui armati sunt.
qui uiri fortes st̃ & potentes: ceteri om̃s
ignauȩ manus et imbelles remanent
extra iordanem. Si qui aut̃ in ipsis uiris
fortes sunt: relictis animalibus et peco¬

Expanded text:
divinis approbantur, fabulae videbuntur. divinis approbantur, fabulae videbuntur. Paulus ergo horum producatur idoneus testis, qui in Epistola ad Hebraeos, ubi describit ilomnes Patres et patriarchas ac prophetas qui per fidem placuerunt Deo, post enumerationem cunctorum, in ultima conclusione sic dicit de eis: Et hi omnes, testimonio fidei accepto, non perceperunt repromissiones, Deo pro nobis aliquid providente, uti ne sine nobis consummarentur. Quasi sic diceret: Istae nomissionem terrae illius quae eis extra Jordanem per Moysen decreta est, Deo pro nobis melius aliquid providente, ut ne sine nobis consummarentur. Propterea ergo transeant nobiscum armati ad praelium, et juvent nos ad belligerandum ad expugnandos inimicos. Sed illi transeunt qui armati sunt, qui viri fortes sunt et potentes, caeteri vero omnes, ignava manus et imbellis, remanent extra Jordanem. Si qui autem in ipsis viri fortes sunt, relictis animalibus et peco
Abbreviated transcription (Latin):
nos. donec infructuosi sumus. et nullũ
iusticiȩ fructũ. nullũ pudicitiȩ. nullũ
pietatis afferimus: arida sumus. Si aut̃
nosmetipsos ceꝑimus excolere. & ad uir¬
tutum frugem desides animos suscitare.
terra efficimur ex arida: quȩ uerbi dei
suscepta semina leta fruge multiplicet.
Est ergo quȩdã etiam in regno dei terra.
quȩ mansuetis reꝓmittitur: & terra ui
uentium nominatur: & terra in excelsis
posita. de qua ad iustum dicit ꝓpħa: et
deas terrã. Istius gͦ terrȩ hereditatẽ postea¬
quã de mundi huius egipto exierit deo
credens anima: consequet᷑. Et alibi qͥdem
hi qui sub lege uixerunt: alibi aut̃ qui iħu
hi qui uidentur primi. et ꝑmoysen dispen¬
sati. non prius consequentur hereditatem
sibi decretã. nͥ et ipsi transeant cũ his quos
iħs dispensat: & pugnent cũ eis contra ini¬
micos. & collocent eos in sedibus suis: & ita
ipsi consequant᷑ hereditatem. quã moyse
duce meruerunt. S hȩc nͥ ex scripturis

Expanded text:
nos donec infructuosi sumus, et nullum pudicitiae fructum, nullum justitiae, nullum pietatis afferimus, aridi sumus. Si autem nosmetipsos coeperimus excolere, et ad virtutum frugem desides animos suscitare, terra efficimur ex arida, quae verbi Dei suscepta semina laeta fruge multiplicet. Est ergo quaedam in regno Dei terra, quae mansuetis promittitur, et terra quae viventium nominatur, et terra in excelsis posita, de qua ad justum Propheta dicit: es terram. Istius ergo haereditatem terrae, posteaquam de mundi hujus Aegypto exierit, Deo credens anima consequetur. Et alibi quidem hi qui sub lege vixerunt, alibi autem qui perhi qui videntur primi et per Moysen dispensati, non prius consequuntur haereditatem sibi decretam, nisi et ipsi transeant cum his quos Jesus dispensat, et pugnat cum eis contra inimicos, et collocent eos in sedibus suis, ita et ipsi consequuntur haereditatem quam Moyse duce meruerunt. Sed haec nisi ex Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
ui sunt. Ruben namq est pͥmogenitus ia¬
cob. licet contaminauerit thorum patris.
quoq cuius dimidia tribus extra iordanẽ
consequit᷑. et ipse licet de egiptia natus.pͥ
mogenitus tamen ẽ. Om̃s gͦ isti pͥmogeniti
st̃. et ideo priorem ppłm signant: qui non
hereditatis sortem accipiunt. Considera aut̃
diligentius etiam causam qua et priores
extra iordanem. et sequestrati aceteris eon¬
sequunt᷑ hereditatem. Iumenta inquit u
pecora. multa sunt nob̾. Hȩc gͦ causa ẽ qt
prior ppłs ad hereditatẽ terrȩ illius quȩ
lacte fiuit. quȩ melle abundat. quȩ faus
mellis est. pre om̃i terra non potiit ꝑue¬
nire. nec uerbum carnem factum potut
agnoscere. quia multa ium̃ta habebat et
pecora multa. Animalis enĩ homo ñ potun
ꝑcipere quȩ sunt sp̃s dei. nec sp̃aliter di¬
iudicare: quia homo cũ in honore esset ñ

Expanded text:
men sunt. Ruben namque est primogenitus Jamen sunt. Ruben namque est primogenitus Jacob; licet contaminaverit thorum patris, quoque, cujus dimidia tribus extra Jordanem consequitur, et ipse licet de Aegyptia natus est, primogenitus tamen est. Omnes tamen isti primogeniti sunt, et ideo priorem populum designant, qui non haereditatis accipiunt. Considera autem diligentius etiam causam qua et priores, et extra Jordanem et sequestrati a caeteris, consequuntur haereditatem. Jumenta quoque et pecora multa sunt nobis. Haec ergo causa qua prior populus ad haereditatem terrae illius quae lacte fluit, quae melle abundat, quae favus mellis est prae omni terra, non potuit pervenire, nec Verbum carnem potuit agnoscere, quia multa jumenta habebat et pecora multa. Animalis enim non potuit percipere quae sunt spiritus Dei, nec spiritaliter dijudicare, quia homo cum in h
Abbreviated transcription (Latin):
credens. & ꝑueniens usq ad flumen illud qđ
lȩtificat ciuitatẽ dei: intra ipsam sortem ꝓ-¬
missȩ patribus hereditatis accipiat. Igit᷑ cũ
duplici ut memorauimus mͦ egressus de¬
signetur ex egipto ppłi et transitus ad de-¬
sertum. atq inde digressus ad sc̃ẽ terrȩ
hereditatem: uideamus nunc quid sibi ue-¬
lit ruben. et gad. et dimidiȩ tribus manas¬
sȩ. hereditas quȩ ꝑ moysen tradit᷑. & extra
iordanem decernitur. In duodecim tribu¬
bus filioꝵ isrł occultis quidem & misticis
rationibus totius humani generis figu-¬
ra cõplectitur: uel omĩum certe hominũ
qͥ ad agnitionem dei uenerunt. Horum
gͦ pars aliqua extra iordanem hereditatem
consequitur ꝑ moysen: pars uͦ transiordanẽ
Bereditatem suscepit repmissionis ꝑ iħm¬
E illi quidem quibus extra iordanem here¬
ditas decernitur. pͥmitiui st̃: licet minus
nobiles. licet non inculpati. tamen pͥmiti¬

Expanded text:
credens, et perveniens usque ad flumen illud quod credens, et perveniens usque ad flumen illud quod laetificat civitatem Dei, intra ipsum sortem promissae patribus haereditatis accipiat. Igitur cum duplici, ut memoravimus, modo egressus designetur ex Aegypto, et transitur ad desertum, atque inde egressus ad sanctae terrae haereditatem, videamus nunc quid sibi velit Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse haereditas, quae per Moysen traditur, et extra Jordanem decernitur. In duodecim tribubus filiorum Israel, occultis quibusdam et mysticis rationibus, totius humani generis figura complectitur, vel omnium certe hominum qui ad agnitionem Dei venerunt. Horum vero pars aliqua extra Jordanem et haereditatem consequitur per Moysen; pars vero transit Jordanem, et haereditatem suscipit iEt illi quidem quibus extra Jordanem haereditas decernitur, primitivi sunt; licet minus nobiles, licet non inculpati, primitivi ta
Abbreviated transcription (Latin):
latere. ueniamus. Exeundi de egipto figu¬
ram duobus modis accipi. & aprioribꝰ nr̃is.
&e a nobis. sepe iam dictũ est. Nam et cum
quis de errorum tenebris. ad agnitionis lu-¬
men adducitur. & de terrena conuersatione
ad spiritalia instituta conuertit᷑: de egipto
uidetur exisse et uenisse ad solitudinẽ. ad illũ
uidelicet uitȩ statum. in quo ꝑsilentium et
quietem exerceatur. diuinis legibꝰ ꝙ eloquiis
cȩlestibus imbuatur: ꝑ quȩ institutus & di¬
rectus cũ iordanem transierit. ꝓperet usq ad
terram repmissionis. id est ꝑ gr̃am baptismi
usq ad euangłica instituta ꝑueniat. S ꝙ illã¬
figuram esse diximus exeundi de egipto. cũ
relinquit anima mundi huiꝰ tenebras ac na¬
turȩ corporeȩ cecitatẽ : & transfert᷑ ad illud
scłm qd̾ uł sinus abrahȩ ut in lazaro. uł paradisꝰ
ut in latrone qͥ de cruce credidit. indicat᷑:
uel etiam si qua nouit ẽẽ ds̃ alia loca. uel
alias mansiones. ꝑquȩ transiens anima dõ

Expanded text:
tibus se. Exeundi de Aegypto figuram duobus modis accipi, et a prioribus nostris et a nobis saepe dictum est. Nam et cum quis de errorum tenebris ad agnitionis lumen adducitur, et de terrena conversatione ad spiritalia instituta convertitur, de Aegypto videtur exisse et venisse ad solitudinem, ad illum videlicet vitae statum in quo per silentium et quietem exerceatur divinis legibus, et eloquiis coelestibus imbuatur: per quae institutus et directus, cum Jordanem transierit, properet usque ad terram repromissionis, id est, per gratiam baptismi, usque ad evangelica instituta perveniat. Sed et illafiguram esse diximus exeundi de Aegypto, cum relinquit anima mundi hujus tenebras ac naturae corporeae caecitatem, et transfertur ad aliud saeculum, quod vel sinus Abrahae, ut in Lazaro, vel paradisus, ut in latrone qui de cruce credidit, indicatur; vel etiam si qua Deus novit esse alia loca, vel alias mansiones, per quae transiens anima Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃ibus tribunis & centurionibus: & in¬
tulit illud intabernaculũ testimonii. me-¬
moriale filiis isrł coram dño. Uides gͦ quia
quȩ dicunt᷑. non ad conspectũ uisibilem. s
ad mentis memoriam referunt᷑: Beatus
enĩ est. ille qui recordatur se boni aliqͥd
oꝑis egisse coram dño. et obtulisse mune-¬
ra beneplacita deo. animi uirtutes. et
ornamenta pietatis:
ost hec sequit᷑ historiȩ textus. de heredi¬
tate ruben. & gad. et dimidiȩ tribus ma-¬
nasse. De qua ꝓponentes aliqua disserere: uo-¬
et animos eoꝵ ad contemplationẽ sp̃alis intel¬
ligentiȩ suscitare. Om̃ia quȩ dicunt᷑. ñ solũ
ex ipso qui dicitur sermone pensanda st̃. s et

Expanded text:
ab omnibus tribunis et centurionibus; et inab omnibus tribunis et centurionibus; et intulit illud in tabernaculum testimonii, memoriale filiis Israel coram Domino. Vides quia quae dicuntur non ad conspectum visibilem, sed ad mentis memoriam referuntur. Beatus est enim ille qui recordatur se boni aliquid operis egisse coram Domino, et obtulisse munera bene placita Domino: animi virtutes et ornamenta pietatis. Post haec sequitur historia de haereditate Ruben et Gad et dimidiae tribus Manasse: de qua proponimus aliqua disseet animos auditorum ad contemplationem spiritalis intelligentiae suscitare. Omnia quae dicuntur non solum ex ipso qui dicitur sermone pensanda sunt, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
lam. aut anulum. aut dextralem: aut
catenulam. Torques. ornamentũ sapi-¬
entiȩ est. In ꝓuerbiis enĩ de sapientia dr̃.
qđ qui acquisierit eam. torquẽ aureum
ponat circa collum suum. Armilla & anu¬
lus. ornamenta sunt manuum: in quibꝰ
oꝑum signantur indicia. Similit̾ & dex¬
trale. Catenulȩ uͦ: uerbi et doctrinȩ co-¬
nexiones declarant. Ad ꝓpiciandũ inqͥt
dm̃ ꝓ nob̾. Si dicamus ꝓpter aurũ deum
ꝓpicium fieri hominibus: uide quã absur¬
dum immo quã impium iudicet᷑. Hoc em̃
etiam in uiro bono notabile dr̃: si accepto
auro ab inferioribus placetur. Quanto
gͦ magis hoc de deo sentire non conuenit'
Unde puto expositionis huiꝰ ȩccłiasticȩ.
magis constare rationem quȩ ꝑauri spe-¬
cies indicari solet animi uirtutes. & bono¬
rum oꝑum gesta. quȩ sola offerri deo ab
hominibus dignũ est: & ꝓ quibꝰ solis ꝓpici¬
um fieri dm̃ hominibꝰ docet. Et accepit
inquit moyses et eleazar sacerdos aurũ¬

Expanded text:
uem, aut annulum, aut dextrale, aut catenulam. Torques ornamentum sapientiae. In Proverbiis enim de sapientia dicitur quod qui acquisierit eam, torquem auream ponat circa collum suum . Phiala et annulus ornamenta sunt manuum, in quibus operum signantur indicia. Similiter et dextrale. Catenulae vero verbi et doctrinae connexiones declarant. Ad propitiandum, inquit, Deum pro nobis. Si dicamus propter aurum Deum propitium fieri hominibus, vide quam absurdum, imo quam impium judicetur. Hoc enim etiam in viro bono turpe ducitur si accepto auro ab inferioribus placetur, quanto ergo magis hoc de Deo sentire non convenit? Unde puto expositionis hujus ecclesiasticae magis constare rationem, quae per auri species indicare solet animi virtutes et bonorum operum gesta, quae sola offerri Deo ab hominibus dignum est, et pro quibus solis propitium fieri Deum hominibus decet. Et accepit, inquit, Moyses et Eleazar sacerdos auru
Abbreviated transcription (Latin):
um tueantur insidiis: uerbo doctine
eos exemplo uitȩ. et cõmonitionĩ sedui¬
tate munientes: si tamen ñ desit esfae
Siue eñi bellatores. siue imbelles: imuis¬
sibile ẽ. saluari sine. fide. Interipsostanei
bellatores eos dumtaxat qͥ militant des
considera alios ita esse paratos. a& expeds¬
tos. ut nullis se implicent omnino nego¬
tiis scłaribus. ut placere possint ei eu
se ꝓbauerunt: s et in lege dñi meditar
die ac nocte. Isti gͦ qui huius modi st̃. sũ¬

Expanded text:
um tueantur insidiis, verbo doctrinae um tueantur insidiis, verbo doctrinae eos exemploque vitae et commonitionum sedulitate munientes, si tamen non desit eis fides; sive enim bellatores, sive imbelles, impossibile est salvari sine fide; inter ipsos tamen bellatores esse duntaxat qui militant Deo. Considera alios ita esse expeditos, ut nullis se implicent omnino saecularibus negotiis, ut placere possint ei qui se probavit, sed in lege Dei meditari die ac nocte. Isti ergo qui hujuscemodi sunt, sum
Abbreviated transcription (Latin):
in eo ordine qui bellatores appellant᷑: s
et inter ipsos imbelles ẽ. nichilominus
aliqua differentia. Nec ipsi enĩ equaliter
et uno ordine. om̃s appellantur imbelles:
Quidam enĩ ita imbelles st̃. ut nunquã
possint fieri bellatores: ut ẽ. senilis etas.
& om̃is femineus sexus. s et conditio ser¬
uilis. Puerilis uͦ etas. ita imbellis ẽ. ut spẽ
gerat aliquando fieri bellatrix. scilicet
cũ occurrerit in uirũ ꝑfectũ. in mensurã¬
etatis: tunc ñ solum bellatores ex pueris
fieri. s et insummã bellatorum uenire se
spant. & esse electi. et induodecim milibus
numerari: uel etiã his preferri. & eẽ prin¬
cipes electoꝵ. Consida nunc presentis scłi
statum. et uide om̃ia bellis repleta. omnẽq
bumanã uitam in uisibilibus preliis et im¬
pugnationibꝰ demonũ ꝑurgeri: in ppło uͦ
dei eẽ quosdam ita robustos fide. armatoq
uirtutibus. ut ad uersũ huius modi hostes
cotidie bella conficiant: et semꝑ in ꝓcine¬

Expanded text:
multa in eo ordine, qui bellatores appellantur. Sed et inter ipsos imbelles est nihilominus aliqua differentia. Nec enim ipsi aequaliter et uno ordine omnes appellantur imbelles. Quidam enim ita imbelles sunt ut nunquam possint fieri bellatores, id est, senilis aetas, et omnis femineus sexus, et conditio servilis. Puerilis vero aetas ita imbellis est, ut spem gerat aliquando fieri bellatrix. Scilicet cum occurrerit in virum perfectum, in mensuram aetatis, tunc non solum bellatores ex pueris fieri, sed et in summam bellatorum venire se sperant et esse electi, et in duodecim millibus numerari, vel etiam his praeferri et esse principes electorum. Considera nunc praesentis saeculi statum, et vide omnia bellis repleta, omnemque humanam vitam invisibilibus praeliis et impugnationibus daemonum perurgeri; in populo vero Dei esse quosdam ita robustos, fide armatos et virtutibus, ut adversum hujusmodi homines quotidie bella conficiant, et semper in procinc
Abbreviated transcription (Latin):
isibunt iordanem: & quia post hȩc mo-¬
is cõmendat eos iħu filio naue. et eleazaro
urrdoti filio aaron. subea tamen conditio
xut transeant cũ filiis isrł. & pugnent
ĩ es aduersũ hostes. qͥ erant transiordanẽ.
mnec liberet᷑ ab eis terra: & tunc accipiats
mã quã poposcerunt regis seon. & regis
i atq ipsis solis ꝑ moysen detur heredi
gextra iordanem: ceteris aut̃ om̃ibus
sim intra iordanem: Dicet gͦ aliquis:
luid ista ꝓsunt ad hoc qđ dixit abraham.
abent moysen & ꝓpħas. audiant illos:
uoscilicet hȩc legentes et audientes in¬
atum illũ non deueniant tormentoꝵ:
aut̃ diximus. excitantes animos
uditoꝵ: ut uigilantius his quȩ legun¬
ur uel dicuntur. intendant: & in moysi
ue scripta sunt. ut insingulis quibusq
ndici inueniant: quȩ si intelligant᷑ et
sseruentur. possint auditores ñ ad illũ
lrum tormenti deduci. quo diues ille qͥ
udire hec quȩ in secreto sunt scripta con¬

Expanded text:
transibunt Jordanem; et quia post haec Moytransibunt Jordanem; et quia post haec Moyses commendat eos Jesu Nave et Eleazaro sacerdoti filio Aaron, sub ea tamen conditione ut transeant cum filiis Israel, et pugnent cum eis adversum hostes qui erant trans Jordanem, donec liberaretur ab eis terra, et tunc accipiant terram quam poposcerunt, regis Seon et regis Og, atque ipsis solis per Moysen detur haereditas extra Jordanem, caeteris autem omnibus per Jesum intra Jordanem. Dicit ergo aliquis: Quid ista prosunt ad hoc quod dicit Abraham, Habent Moysen et prophetas, audiant illos? quo scilicet et haec legentes, in locum illum non deveniant tormentorum: haec autem diximus excitantes animos auditorum, ut vigilantius his quae leguntur vel dicuntur intendant, et in Moysi quae scripta sunt ut in singulis quibus ea dicuntur inveniant. Quae si intelligantur et observentur, possint auditores, non ad illum locum tormenti deduci quo dives ille qui audire haec quae in secreto scripta con
Abbreviated transcription (Latin):
conueniens uidetur. hȩc sedm dignitatem¬
telligi. S et illud in loco memorare aptis¬
simum duco. qđ abraham cũ audiret illũ
diuitem positũ intormentis. rogare se ut
dimitteret᷑ lazarus. ut ueniens moneret
fr̃s suos pie uiuere. ne et ipsi inlocũ illũ
descenderent tormentoꝵ: respondit eiqͥa
habent moysen et ꝓpħas. audiant illos.Pon
utiq homines aliquos dicebat incorpore
dictante sp̃u dei conscripta st̃. moyses ea
nominauit. Dicat gͦ aliquis. Cum hec ita
scripta sint. si abraham me ad moysi dicta
transmittit. ut legens ea possim locum
iuuabit ad fugiendam gehennã
manasses hereditatẽ capiant a moyse trars
iordanem. qͥa erant illis pecora multa p̃
ceteris tribubus: & qͥa dicit adeos moyses.
et dicebant. qͥa terra talis et talis est. & ñ
in itra iordanem hereditatis terrã cum
filus nr̃is: sed hic relinquimus iumenta
si. et sarcinas nr̃as. et mulieres nr̃as. et in¬
pites nr̃os. uiri aut̃ nr̃i ibunt pariter et

Expanded text:
conveniens videtur haec secundum dignitatetelligi. Sed et illud in loco commemorare aptissimum duco quod Abraham cum audisset illum divitem positum in tormentis rogare se ut dimitteretur, et veniens moneret fratres suos pie vivere ne in locum illum descenderent tormentorum, respondit ei: Quia habent Moysen et prophetas, audiant illos . Non utique homines aliquos dicebat in cordictante conscripta sunt, Moysen ea nominavit. Dicat aliquis: Cum haec ita scripta sunt, si Abraham me ad Moysi dicta transmittit, ut legens ea possim locum juvabit ad effugiendam gehennam Manasse, haereditatem capiunt a Moyse trans Jordanem, quia erant illis pecora multa prae caeteris tribubus? et quia dicit ad eos Moyses: et dicebant, quia terra talis et talis est, et non jam ultra Jordanem haereditatis terram cum fratribus nostris, sed hic relinquemus jumenta nostra, et sarcinas nostras, et mulieres et infantes nostros; viri autem nostri ibunt pariter et
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ pugnando ceꝑunt: et om̃e au-¬
rum atq ornamentum siue capitis siue
brachioꝵ. siue etiã digitoꝵ. idest. qͥcquid¬
in intellectibꝰ. quicqͥd in oꝑibus habent deo
offerunt. Sciunt enĩ quia munera eius
data eis sunt: & ideo non dissentit in eis
nec unus. Nec eñi possunt munera offerre
deo. positi indissensione. Istos puto ẽe sed̾m
euangłium qͥ preceptũ illud diligent̃ ob¬
seruant qđ mandat dñs & saluator: si aut̃¬
offeras munus tuũ ad altare. & rememo

Expanded text:
plurimum pugnando ceperunt, et omne aurum atque ornamentum, sive capitis, sive brachiorum, sive digitorum, id est, quidquid intellectus, quidquid in operibus habent, Deo offerunt. Sciunt enim quia munere ejus data sunt, et ideo non dissentit in eis nec unus. Nec enim possent munera offerre Deo positi in dissensione. Istos puto esse secundum Evangelium, qui praeceptum illud diligenter observant, quod mandat Dominus et Salvator: Si offe
Abbreviated transcription (Latin):
gregauit quȩ ñ peperit. Fecit diui-¬
tias suas non cũ iudicio: indimidio
dierũ eiꝰ derelinquent eum : & in
nouissimis suis erit stultus. Intelligit
gasse: & qđ hi quos ñ cũ iudicio con¬
linquent eum: & sequent᷑ dñm et¬

Expanded text:
perit, fecit divitias, et non in judicio: in dimidio dierum ejus derelinquent eum, et in novissimis suis erit stultus. Intelligit gasse; et quod hi, quos sine judicio conlinquent eum, et sequentur
Abbreviated transcription (Latin):
relinquamꝰ imaginẽ terreni: & sus-¬
cipiamꝰ imaginẽ cȩlestis. Propterea¬
gͦ pharao statuit magistros operũ.
qui nos suas artes doceant: qui nos
artifices malicie faciant: qͥ nob̃ ma-

Expanded text:
relinquentes imaginem terreni, et suscipientes imaginem coelestis. Ideo statuit magistros operum, qui artes suas doceant, et nos artifices malitiae faciant. Et quia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gesta narrare: s quȩ scripta st̃ ad
ta st̃. ut tu qͥ hȩc audis. si forte iam¬
meratus inter filios isrł. ac suscepisti
et lutea explere ministeria: scias &¬
agnoscas quia surrexit inte rex aliꝰ
qui nescit ioseph rex egypti: & ipse
rem sibi oꝑari. & lutũ. Ipse est qͥ te
suꝑ positis magistris & cõpulsoribus.
qui te facit discurrere ꝑscłm maris
ac terrȩ: elem̃ta ꝓcupiditate t᷑bare:
Ipse est hic egypti rex. quite forũ
pulsare litib facit: & ꝓ exiguo t̾rȩ
cespite propinquos iurgiis fatigare:
egypti militare: qđ est mundi huiꝰ¬

Expanded text:
e causa: sed quae scripta sunt ad ta sunt , ut qui haec audis, si forsimeratus inter filios Israel, et suscepisti et lutea explere ministeria: scigas quia surrexit in te rex alius qui nescit Joseph. Rex utique Aegypti ipse rem sibi operari et lutum: ipse te superpositis magistris et compulsoribus qui te facit discurrere per saeculum, maris ac terrae elementis pro cupiditate turbari: ipse est rex Aegypti, qui te forum pulsare litibus facit, et pro exiguo terrae cespite propinquos jurgiis fatigare: Aegypti militare; id est, non Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tura confugerit. & ꝓhoc indignat᷑.¬
& dicit. Ne expugnantes inquit¬
nos. exeant de t̾ra nr̃a. Non uult
nos exire de t̾ra sua: s uult ut sẽꝑ
portemꝰ imaginẽ terreni. Si enim

Expanded text:
tura confugerit; ideo indignatur, dicens: Ne expugnantes nos exeant de terra nostra. Non vult nos exire de terra sua, ut semper portemus imaginem terreni: ne eo