comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minanib suis. Et platee ciuitatis: cõ¬
plebunt᷑ pueris et puellis ludentib.
sti sunt pueri et puelle. senes et iuue¬
nes: quos psalmista ad canendũ dño
cohortat᷑ dicens. Iuuenes et uirgines
senes cũ iumiorib laudent nom̃ dñi.
uobis pueri: qͥa dimitcunt᷑ uob̃ pee¬
cata ꝓpt̃ nom̃ saluatoris. Scribo uob
patres: qͥa cognouistis eũ qͥ ab initio ẽ.
Et de his salomon in ꝓuerbiis loqͥtur.
Ut det innocentib uersutiã: puero aũt
uiniori sensũ et intelligentiã. Et rux¬
sũ. Audite pueri disciplinã patris: et
altendite ut cognoscatis intelligendã.
De his pueris uirguncłis ac puellis : et
quadragesimꝰ quartꝰ psalmꝰ ducentur
inqt regi uirgines posteam: iuxta qd̃
scͥptũ ẽ. Exultauerunt et letate sunt
filie uide: in omĩb iudiciis tuis dñe.
Que cũ audierint ab apło gaudete. ite¬
rũ dico gaudete: mentis leticiã gestu
corporis indicabt̃: et tripudiante sal¬
tatu dicent cũ dauid. Saltabo et

Expanded text:
manibus suis, et plateae civitatis complebuntur pueris et puellis ludentibus. Isti sunt pueri et puellae, senes, et juvenes, quos Psalmista ad cantandum Domino cohortatur dicens: Juvenes et virgines, senes cum junioribus laudent nomen Domini . vobis, pueri, quoniam dimittuntur vobis peccata propter nomen Salvatoris: Scribo vobis, patres, quia cognovistis eum qui a principio est . Et de his Salomon in Proverbiis loquitur: Et det innocentibus versutiam: puero autem juniori sensum, et intelligentiam. Et rursum: Audite, pueri, disciplinam patris, et attendite ut cognoscatis intelligentiam . De his pueris, virgunculis ac puellis, et quadragesimus quartus psalmus, Adducentur, inquit, regi virgines post eam. Juxta quod scriptum est: Exsultaverunt et laetatae sunt filiae Judae in omnibus judiciis tuis. Domine . Quae cum audierint ab Apostolo: Gaudete, iterum dico gaudete , mentis laetitiam gestu corporis indicabunt, et tripudiante saltatu, dicent cum David: Saltabo et
Abbreviated transcription (Latin):
idebit ascalon et timebit⁊ et gara
et dolebit nimis: et accaron qm̃ confu¬
sa ẽ spes eius. Et ꝑibit rex de gaza: et
ascalon non habitabit᷑. Et sedebit se¬
parator in azoto: et disꝑdam supbiã
philistinoꝵ. Et auferam sanguinẽ eiꝰ
de ore eiꝰ : et abhominationes ciꝰ de me¬
dio dentiũ eius: et relinquet᷑ etĩã ipse
dño dõ nr̃o: et erit quasi dux in iuła.
et accaron quasi iebuseus. Et cucũda¬
bo domũ meã ex his qͥ militant mn eun¬
tes et reuertentes: et ñ tnͣsibit suꝑ eos ultͣ
exactor quia nunc uidi in oculnmeis.¬

Expanded text:
et timebit, et Gaza, et dolebit nimis, et Accaron, quoniam confusa est spes ejus: Et peribit rex de Gaza, et Ascalon non habitabitur. Et sedebit separator in Azoto, et disperdam superbiam Philisthinorum et auferam sanguinem eius de ore eius et abominationes eius de medio dentium eius et relinquetur etiam ipse Deo nostro et erit quasi dux in Iuda et Accaron quasi Iebuseus et circumdabo domum meam ex his qui militant mihi euntes et revertentes et non transibit super eos ultra exactor quia nunc vidi in oculis
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat. ꝓponerent enigmata sa¬
lomoni. id ẽ regi pacifico: et argentũ
suũ nitorẽ uidelicet eloquentie et au¬
rũ. sensuũ calliditatẽ. instar pulueris
et sut. qd̾ in plateis ac uiis ẽ congrega¬
rent: ut regnũ ydolatrie qd̾ munierant
possiderent. S aduersus hasmunitio¬
nes apłs loquit᷑. Nam arma militie nr̃e
non sunt carnalia. s potentia do ⁊ ad
destructioñẽ munitionũ: cogitationes

Expanded text:
commemorat, proponeret Tyrus aenigmata Sacommemorat, proponeret Tyrus aenigmata Salomoni, id est, regi pacifico, et argentum suum, nitorem videlicet eloquentiae, et aurum, sensuum calliditatem, instar pulveris et luti quod in plateis ac viis est, congregaret, ut regnum idololatriae quod munierat, possideret. Sed adversus has munitiones Apostolus loquitur: Nam arma militiae nostrae non sunt carnalia, sed potentia Deo, ad destructionem munit
Abbreviated transcription (Latin):
mina echiopie: inde deferent dona mͥ
Et in ꝑsalmo. Ethiopia p̃uemet manꝰ
eiꝰ dõ. De tyro autẽ: eugłm loquit᷑. Ne
tͥ chororai. ue tibi bethsaida: qm̃
si in tyro et sydone facte ẽent uirtutes
que fuer̃t in uob̃ : olim forsitan in sacpo
et cinere penitentiã egissent. De tyri et
sydonis finib illa mulier chananea sy¬
rophenissa. cuiꝰ filia male se habebat
ademonio. occurrit dño saluatori: et
Tyrioꝵ ac sydonioꝵ fidei pͥmitias dedica¬
uit: ut que tp̃r xp̃i non credid̾ant. qͥa
necdũ uid̾ant signa et uirtutes: postea
uident ꝑ apłos et crederent: eẽntq be-¬
atitudinis illiꝰ cõpotes. qmͣ dñs reꝓmtt-¬
tit dicens. Beatiores qͥñ indert̃ et cre¬
didert̃. Tyrus autẽ et sydon quarũ
altera cinioke. idẽ angustia. altera G̃fi¬
tantũ sibi assũpsere sapĩam ut sophis¬
matib suis et dialecticis retib soritarũ¬
ꝙ: texturis. quas munitiones scͥptura

Expanded text:
mina Aethiopiae inde ferent dona mihi . mina Aethiopiae inde ferent dona mihi . Et in Psalmo: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . De Tyro autem Evangelium loquitur: Vae tibi, Chorozaim; vae tibi, Bethsaida; quoniam si in Tyro et Sidone factae essent virtutes quae factae fuerunt in vobis, olim forsitan in sacco et cinere poenitentiam egissent . De Tyri et Sidonis finibus illa mulier Chananaea Syrophoenissa, cujus filia male se habebat a daemonio, occurrit Domino Salvatori ; et Tyriorum ac Sidoniorum fidei primitias dedicavit, ut quae tempore Christi non crediderant, quia necdum viderant signa atque virtutes, postea viderent per apostolos et crederent, essentque beatitudinis illius compotes, quam Dominus repromittit, dicens: Beatiores qui non viderunt et crediderunt . Tyrus autem et Sidon quarum altera συνοχὴ, id est, angustia: altera θήtantum sibi sumpsere sapientiam, ut sophismatibus suis et dialecticorum retibus et sophistarum texturis, quas munitiones, Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
gauit argentũ ut humũ et aurũ ut
ltũ uarũ. Propterea dñs possidebit
eã ÷ et ꝑcutiet in mari fortitudinẽ euis:
et ipsa igne concremabit᷑. E matħ que
interp̃tat᷑ xo il oe. idẽ indignatio: ipsa
pit: et nunc syrie celes ẽ ciuitas. Et h̃ec
gͥ tyrus et sydon erunt in t̃minis damas¬
ci. siue in ĩminis terre adrach: ut cre¬
dant in d̾m saluatorẽ. cui a patre dictũ
est. Postula ame et dabo tͥ gentes here¬
diratẽ tuã: et possessionẽ tuã t̾minost̾re.
deferent regi munera: ut impleat᷑ quod
scͥptũ ẽ. Adorabunt eũ filie tyrun mu¬
nerib. Cũq urbs di eccłia fuerit ex¬
structa. de qua ꝑsalmista decantat. glo¬
riosa dicta sunt dete ciuitas di: statĩ se¬
quent᷑ et cetera. E cce aliengene et tyrus.
et ppłs ethiopũ: isti nati st̃ ibi. De alieni¬
enigenis in duob psalmis dẽ: mͥ alien¬
gene seruient siue subditi st̃. De ethio¬
pib: in ꝓpħa legimꝰ sophona. Transstu¬

Expanded text:
vavit argentum quasi humum, et aurum ut lutum viarum. Propterea Dominus possidebit eam, et percutiet in mari fortitudinem ejus, et ipsa in igne concremabitur. Emath, quae interpretatur χόλος, id est, indignatio, ipsa pit, et nunc Syriae Coeles est civitas. Et haec igitur, et Tyrus et Sidon erunt in terminis 858 Damasci, sive in terminis terrae Adrach, ut credant in Dominum Salvatorem, cui a Patre dictum est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . edentium, deferent regi munera, ut impleatur quod scriptum est: Adorabunt eum filiae Tyri in muneribus . Cumque urbs Dei Ecclesia fuerit exstructa, de qua Psalmista decantat: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei , statim sequentur et caetera: Ecce alienigenae et Tyrus et populus Aethiopum, isti nati sunt ibi . De alienigenis in duobus psalmis dicitur: Mihi alienigenae serviunt, sive subjecti sunt. De Aethiopibus in propheta legimus Sophonia: Trans flu
Abbreviated transcription (Latin):
destruentia: et omñe altitudinẽ extol¬
lentẽ se aduersũ sciãm cdi. Et sub ꝑso¬
na niniue que interpretat᷑ cenata uel
pulchra. nichil enĩ mundo ornatiuis ẽ
dĩ per ꝓpħam contra muncli homines
sermo dirigit᷑. Et tu mebriaberis erisq
despecta: et queres auxiliũ ab inimi¬
co. Om̃s munitiones tue ficut ficus cũ
grossis suis: si concusse fuerint oadent
mos comedentis. Et tyrũ gͥ et sydõnẽ
dñs possidebit. Cũ autẽ ꝑcusserit fir¬
titudinẽ earũ in salsissimo et amaris¬
simo marihuiꝰ scłi ÷ ut ne quid in eis
pͥstine remaneat sapientie. idẽ tum̃tis
stulticie. per quã imbecillas munitio¬
nes. et argentũ et aurũ. luto similia
cõpararant. igne eas excoquet. et mun¬
dabit ad purũ: de quo saluator loqͥtur
ineugłio. Ignẽ ueni mittere supert̾ram.
et quẽ uolo ut ardeat: uxta illud qđ

Expanded text:
mnem altitudinem extollentem se adversum scientiam Dei . Et sub persona Ninive quae interpretatur ornata, vel pulchra nihil enim mundo ornatius est, Dei per prophetam contra mundi homines sermo dirigitur: Et tu inebriaris, erisque despecta, et quaeres auxilium ab inimico: omnes munitiones tuae sicut ficus cum grossis suis: si concussae fuerint, cadent in os comedentis. Et Tyrum igitur et Sidonem Dominus possidebit, cum ante percusserit fortitudinem earum in salsissimo et amarissimo mari hujus saeculi, et ne quid in eis pristinae remaneat sapientiae, id est, tumentis stultitiae, per quam sibi imbecillas munitiones, et argentum et aurum luto similia compararunt, igne eas excoquet et mundabit ad purum, de quo Salvator loquitur in Evangelio: Ignem veni mittere super terram, et quam volo, ut ardeat , juxta i
Abbreviated transcription (Latin):
test: qd̾ ꝑsecutiõis tẽpore cunctis in cir¬
cuitu gentib in maledictũ et in exẽ¬
plũ fuerint xͥani. qͥ offender̃t̃ dm̃ suũ.
et postea sint in bñdictione quando
pax reddita fuerit: et hoc omne eue¬
niat qͥa dñs qͥ prius fuerat iratus.
postea sit misertus ierłm uisiom pa¬
cis et iude qͥ ficłem dñi confitet᷑. Si¬
guli quoq credentiũ qui ꝓpt̃ uicia
eiciunt᷑ de eccł̃ia. et traduntur satha
ne minteritũ carnis ut discant ñ blas¬
phemare: cũ egerint penitentram
reuertent᷑ in pͥstinũ statũ: et uidebt̃
pacem dñi et confessionis sue głam
possidebunt. Hoc qd̾ scͥptũ est. ñ sũ
misertus. uel ñ me penituit. calũm¬
ant᷑ heretici: quasi aut crudelis aut
mutabilis fit łs. si eũ aut ñ peniteat.
aut peniteat. Si enĩ penituerit di¬
cunt c̃ẽ mutabilẽ: si ñ penituerit asse¬
runt ẽe crudelẽ. Penituit autẽ dm̃ qd̾
saul unxit in regẽ: et apud niniui

Expanded text:
test, quod persecutionis tempore cunctis in cirtest, quod persecutionis tempore cunctis in circuitu gentibus in maledictum, et in exemplum fuerint Christiani, quia offenderint Dominum suum: et postea sint in benedictione, quando pax reddita fuerit, et hoc omne eveniat, quia Dominus qui prius fuerat iratus, postea sit misertus Jerusalem, visioni pacis, et Judae, quae fidem Domini confitetur. Singuli quoque credentium, qui propter vitia ejiciuntur de Ecclesia, et traduntur Satanae in interitum carnis , ut discant non blasphemare , cum egerint poenitentiam, revertentur in pristinum statum, et videbunt pacem Dei, et confessionis suae gloriam possidebunt. Hoc quod scriptum est: Non sum misertus, vel non me poenituit, calumniantur haeretici, quasi aut crudelis, aut mutabilis sit Deus, si eum aut non poeniteat, aut poeniteat. Si enim poenituerit, dicunt eum esse mutabilem; si non poenituerit, asserunt esse crudelem. Poenituit autem 849 Deum quod Saul unxit in regem . Et apud Ninivit
Abbreviated transcription (Latin):
confortatioĩs dñi ꝓmissio ẽ. Hec enĩ
dicit dñs omp̃s. cui nichil impossi¬
bile ẽ: qͥ potest que ꝓmitcit imple¬
re. Sicut excogitaui ut affligerẽ uos
et captiuitat traderẽ. qͥa me patres
ur̃i ad iracundiã ꝓuocauert̃ et non
sũ misertꝰ. qd̾.lxx. transtuler̃t õimetẽ¬
misertus: ut uos captiuitate corrige¬
rẽ. et ꝑ omĩa torm̃ta et flagella eru¬
dirẽ: sic ñc in p̃senti tẽpore cogitaui ut
bñfaciã ierłm et domui uida. Et
notandũ. qd quando irascitur. ma¬
ledictio sunt in gentib domꝰ uda
captiuitati tradite st̃. Postqmͣ autẽ co-¬
gitauit ut bñfaciat : ñ facit uide et
delicet et samarie. oolle et oolibae:s
isrł relicto in captiuitate bñfacit ierłm
et domui iuda. Et iungit in fine no¬
lite timere siuie confidite: eo sensu quẽ
supͣ exposuimꝰ. Suꝑ eccł̃ia autẽ et
suꝑ uno qͦq credentiũ sic intelligi po¬

Expanded text:
confortationis, Domini promissio est: Haec enim confortationis, Domini promissio est: Haec enim dicit Dominus omnipotens, cui nihil impossibile est, qui potest quae promittit, implere: sicut excogitavi ut affligerem vos, et captivitati traderem, quia me patres vestri ad iracundiam provocarunt, et non sum misertus: quod LXX transtulerunt οὐ μεmisertus, ut vos captivitate corrigerem, et per omnia tormenta et flagella erudirem: sic nunc in praesenti tempore cogitavi, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda. Et notandum quod quando irascitur, maledictio sit in gentibus domus Juda, m autem cogitavit ut benefaciat, non facit Judae et videlicet et Samariae, Oollae et Oolibae; sed relicto Israel in captivitate, benefacit Jerusalem et domui Juda: et jungit in fine: Nolite timere, sive, confidite, eo sensu quem supra exposuimus. Super Ecclesia autem et super unoquoque credentium sic intelligi po
Abbreviated transcription (Latin):
sũ misertꝰ: sic conuersus cogitaui in
dieb istis ut bene faciã ierłm et doma
uida. Holite timere. Laxx Et es
sicut eratis in maleditiõe int̾ gentes domꝰ
uida et domꝰ ifrł: sic saluabo uos. et eri¬
tis in bñdictiõe. Confidite. et conforta¬
mini i cordib nr̃is: quia hec dicit dñs
om̃ps. Sicut cogitaui ut affligerẽ uos
in eo qd̾ me adiracundiã ꝓuocassent¬
patres ur̃i dicit dñs om̃ps. et ñ me pe¬
uituit: sic paratus sũ et cogitaui indiȩ¬
bus istis ut bñdicã iherusalẽ et domui
iuda. C onfidite. Hec post edifica¬
tionẽ tẽpli futura ꝓmittit : ut sicut
erant incunctis gentib in malecsic¬
tionẽ et insibilũ et in exẽplũ domꝰ ni¬
da et domꝰ isrł. due indelicet et decẽ
trib: sic cũ saluate fuerint et reuer¬
se inuideã sint omniũ bñdictio.
Nolite inqͥt timere aduersarios re¬
bellantes. Confidite uera ẽẽ que per
me dñs pollicetur. C onfortent᷑ manꝰ
urẽ: implete oꝑa que cepistis. Causa

Expanded text:
ic conversus cogitavi in diebus istis, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda: nolite timere. LXX: Et erit, sicut eratis in maledictione inter gentes, domus Juda et domus Israel: sic salvabo vos, et eritis in benedictione: confidite et confortamini in cordibus vestris, quia haec dicit Dominus omnipotens: Sicut cogitavi ut affligerem vos in eo qtri, dicit Dominus omnipotens, et non me poenituit: sic paratus sum et cogitavi in diebus istis, ut benefaciam Jerusalem et domui Juda: confidite. Haec post aedificationem templi futura promittit, ut sicut erant in cunctis gentibus in maledictionem et in sibilum, et in exemplum, domus Juda, et domus Israel duae videlicet, et decem tribus, sic cum salvatae fuerint, et reversae in Judaeam, sint omnium benedictio. Nolite, inquit, timere adversarios rebellantes: confidite vera esse quae per me Dominus pollicetur: 848 confortentur manus vestrae: implete opera quae coepistis. Causa
Abbreviated transcription (Latin):
Mense decimo qui apud nos ianua¬
rius dicitur. eo quod ianua anni sit
atq pͥncipiũ: ierechiel in caꝑtiuitate
positus auduiit et cunctus ppłs cap¬
tiuoꝵ qͥnto mense tẽplũ ẽẽ subuersũ.
Quod plenissime in eodẽ ꝓpħa cognosci¬
mus. hoc ẽ gͥ omne qđ dicit᷑. Dies plan¬
ctus et ieuinioꝵ quos hactenus habu¬
istis. sciatis uobis qͥa cogitaui ut bene
faciã ierłm. et domui uida in leticiã
et gaudiũ et sollemnitates ẽẽ uerten¬
dos: itadũ taxat. si ueritatẽ diligati
et pacẽ. Iuxta anagogen. quia tc̃
ieuinamꝰ q̃uando sponsus aufertur
a nob̾ et ñ merem᷑ eiꝰ habere p̃sentiam ⁊
cũ reuersus fuerit dñs ad nos et cogi¬
tauerit ut benefaciat nobis. omnis
tristicia uertet᷑ in gandiũ: et fames
pͥstina sermonis di. p̃sentia docttinatũ
eiꝰ. et celestis panis saturitate pensabit᷑
Hec dicit dñs exercituũ. Usꝙ quo ue¬
mant ppłi et habitent in ciuitatib nu¬

Expanded text:
Mense decimo, qui apud nos JanuaMense decimo, qui apud nos Januarius dicitur, eo quod janua anni sit atque principium, Ezechiel in captivitate positus audivit, et cunctus populus captivorum quinto mense templum esse subversum, quod plenissime in eodem propheta cognoscimus. Hoc est igitur omne quod dicitur: Dies planctus et jejuniorum quos hactenus habuistisfaciam Jerusalem, et domui Juda, in laetitiam et gaudium, et solemnitates, esse vertendos: ita dumtaxat si veritatem diligatis et pacem. Juxta ἀναγωγὴν, quia tunc jejunamus, quando sponsus aufertur a nobis , et non meremur ejus habere praesentiam, cum reversus fuerit Dominus ad nos, 853 et cogitaverit ut benefaciat nobis, omnis tristitia vertetur in gaudium; et fames pristina sermonis Dei, praesentia doctrinarum ejus, et coelestis panis saturitate, pensabitur. Haec dicit Dominus exercituum: Usquequo veniant populi, et habitent in civitatibus mu
Abbreviated transcription (Latin):
riratẽ celare mendacio: s hystorie ex
p̃cedentib et consequentib ordo texat᷑
Ieuiniũ quarti mensis qͥ apud latinos
uocat᷑ iulius. die septima et decima eiꝰ¬
dem mensis illud arbitrant᷑. qnͣdo des¬
cendens moyses de monte syna. tabulas
legis abrecerit atq confregerit: et upeta
ieremiã muri pͥmũ rupti st̃ ciuitatis.
In qͥnto mense qͥ apud nos appellat᷑ au¬
gustus. cũ ꝓpt̾ exploratores terre sc̃e. sedi
circuire dispendiis: ut exceptis duob
caleph et iosue. om̃s in solitudine cade¬
rent. In hoc mense et anabuchodonosor.
et multa post scła atito et uespasiano
tẽplũ ierłm incensũ ẽ atq destructũ:
capta urbs bethel. ad quã multa milia
consugerant uideoꝵ. aratũ tẽplum
inignominiã gentis cppresse a tito an¬
nio tufo. In septimo uero qͥ apud nos
appellatur october. sicut supͣdiximus
occisus ẽ godolias: et uide trib ac ie¬
rłm reliqͥe dissipate. Qegamꝰ ieremiã.

Expanded text:
ritatem celare mendacio; sed historiae ex ritatem celare mendacio; sed historiae ex praecedentibus et consequentibus ordo texatur. Jejunium quarti mensis, qui apud Latinos vocatur Julius, die septima et decima ejusdem mensis, illud arbitrantur, quando descendens Moyses de monte Sina tabulas Legis abjecerit atque confregerit , et juxta Jeremiam muri primum rupti sunt civitatis . In quinto mense, qui apud Latinos appellatur Augustus, cum propter exploratores terrae sanctae seditcircuire dispendiis, ut exceptis duobus, Caleb et Josue, omnes in solitudine caderent . In hoc mense, et a Nabuchodonosor , et multa post saecula a Tito et Vespasiano, templum Jerosolymis incensum est, atque destructum, capta urbs Bether, ad quam multa millia confugerant Judaeorum, aratum templum in ignominiam gentis oppressae, a Turannio Rufo. In septimo vero, qui apud nos appellatur October, sicut supra diximus, occisus est Godolias, et Judae tribus ac Jerusalem reliquiae dissipatae . Legamus Jeremiam .
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritatẽ et pacẽ diligite. Aq̃ id qđ
supra saras ar et rogomelech ꝑ legatos
quesierant utrũ in mense qͥnto et in
mense septimo. sicut habet᷑. in lxx. ie¬
uinare deberent et plangere ⁊ anpost
edificationẽ tempłi finiti ieiuniũ. luc¬
tũq deponere: multis in medio posi¬
tis que facerent. que sparent. ex ꝑsona
dñi ꝓpħa respondit. Ieiunũ quarti et
ieuiniũ qͥnti et ieuimũ septimi. et ieiu¬
niũ decimi ap̃ocoynoy. enĩ subaudit᷑
mensis: domui iuda et ierłm indies
festos uextetur et gaudiũ. Ueritatẽ tm
d̾s querit et pac̃ẽ. Et in hoc loco nr̃oꝵ
multi multa dixerunt: et int̾ se disso¬
nantia. Quidã obscuritatẽ silentio ꝑpo¬
fessi. quasi ꝓfundissimã foueã in cõ¬
mentariis transier̃t: rectius arbitnͣtes
nichil omĩno quã parũ dicere. Cogimꝰ
gͥ ad hebreos recurrere et scientie ueri¬
tatẽ de fonte magis qm de ruuilis que¬
rere ⁊ presertim cũ non ꝓpħia aliqua
de xp̃o ubiterguersari solent. et ue¬

Expanded text:
veritatem et pacem diligite. Ad id quod supra Sarasar, et Rogommelech per legatos quaesierant, utrum in mense quinto, et in mense septimo, sicut habetur in LXX, jejunare deberent et plangere, an post aedificationem templi finire jejunium, luctumque deponere, multis in medio positis quae facerent, et quae sperarent, ex persona Domini propheta respondit: jejunium quarti, et jejunium quinti, et jejunium septimi, et jejunium decimi  ἀπὸ κοινοῦ enim subauditur mensis domui Juda et Jerusalem in dies festos vertetur et gaudium. Veritatem tantum Deus quaerit, et pacem. In hoc loco nostrorum multi multa dixerunt, et inter se dissonantia. Quidam obscuritatem silentio professi, quasi profundissimam foveam in commentariis transierunt: rectius arbitrantes, nihil omnino quam parum dicere. Cogimur igitur ad Hebraeos recurrere, et scientiae veritatem de fonte magis quam de rivulis quaerere: praesertim cum non 852 prophetia aliqua de Christo, ubi tergiversari solent, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
si ẽ malicia in ciuitate. quã dñs ñ fecerit.
et sufficit dici malitia sia. Pro malo:
mus. Repleti om̃i iniqͥtate et malitia.
Ntroq gͥ modo nec affligit amicũ suũ nec
malũ aduersũ eũ cogitat in corde: qͥ
sc̃s est. Et uiram̃tũ ait mendax ne di¬
ligatis: p̃cipiente dño in engłio. E go
autẽ dico uobis ut ñ iuretis penitus:
s sit sermo ũr est. est. non. non. Qui eñi
ñ uirauerit: nũqm poterit peierare.
malachie uerba dicentis. Et omĩa que
oderã faciebatis. In p̃ceptis que ad uittã
ꝑtinent et sunt ꝑspicua ñ debemꝰ que¬
rere allegoriã: nec iuxta comicũ quera
mus nodũ in scirpo. Et factũ est uer¬
bum diuĩ exercituũ ad me dicens. Hec
dicit dñs exercituũ. Ieuinrũ quarti et
ieiumũ qͥnti. et ieiunũ septimi. et ie¬
iuniũ decimi erit domui uide in gau¬
diũ et in leticiã et in sollemnitates pre-¬
claras: ueritatẽ tm̃ et pacẽ diligite.¬

Expanded text:
Si est malitia in civitate quam Dominus non fecerit . Si est malitia in civitate quam Dominus non fecerit . Et: Sufficit diei malitia sua . Pro malo mus: Repleti omni iniquitate et malitia . Utroque igitur modo nec affligit amicum suum, nec malum adversum eum cogitat in corde, qui sanctus est. Et juramentum, ait, mendax ne diligatis: praecipiente Domino in Evangelio: Ego autem dico vobis, ut non juretis penitus, sed sit vester sermo, est est, non non ; qui enim non juraverit, numquam poterit pejerare. Malachiae verba dicentis: Et omnia quae oderam, faciebatis . In praeceptis quae ad vitam pertinent, et sunt perspicua, non debemus quaerere allegoriam, ne juxta Comicum, nodum quaeramus in scirpo . Et factum est verbum Domini exercituum ad me dicens haec dicit Dominus exercituum ieiunium quarti et ieiunium quinti et ieiunium septimi et ieiunium decimi erit domui Iuda in gaudium et in laetitiam et in sollemnitates praeclaras veritatem tantum et pacem diligite
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. In udicio pͥma ẽ ueritas atq ui¬
sticia: dem sequitur miscłia. Hoc ẽ
enĩ iudiciũ pacis. ut ꝓpositũ iudex
habeat pacificare discordes: uxtail¬
lud eugłii. Beati pacifici: qm̃ filiai
uocabunt᷑. Qdq sequit᷑ in portis r̾is
illi ꝓphico congruit. Odert̃ in portis
corripientẽ: et uerbũ scm ab hominat
st̃. Et in alio loco. Non confundent᷑
cũ loquent᷑ inimicis suis in porta. Da¬
uid qͦq iudicabat in portis: qnͣdo abes¬
salon ueritatẽ iudicii reꝑmittens pal
tendebat insidias. Et querit᷑: quare
apud iudeos in portis locus fuerit iu¬
dicanli. Ne cogerent᷑ agricole urbes in
trare. et aliquod subire dispendiũ al¬
dices in portis residebant: ut tã urbanõ
quã rusticos. et inexitu et introitu ur¬
bis audirent: ec finito negotio unꝰ qͥsq
confestim ad sedes ꝓpͥas reuerteretur.
Et malũ inqͥt contra amicos ur̃os ne co
p̃tati sunt: duplicit̾ accipere possum᷑: et
ꝓ afflictiõe et ꝓ malo. Pro afflictione:

Expanded text:
icio prima sit veritas atque justitia; deinde sequitur misericordia. Hoc est enim judicium pacis, ut propositum judex habeat pacificare discordes, juxta illud Evangelii: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Quodque sequitur: In portis vestris, illi prophetico congruit: Oderunt in portis corripientem, et verbum sanctum abominati sunt . Et in alio loco: Non confundentur cum loquentur inimicis suis in porta . David quoque judicabat in portis, quando Absalon veritatem judicii repromittens, patri tendebat insidias . Et quaeritur quare apud Judaeos in portis locus fuerit judicandi. Ne cogerentur agricolae intrare urbes, et aliquod subire dispendium, judices in portis residebant, ut tam urbanos quam rusticos in exitu et introitu urbis audirent, et finito negotio, unusquisque confestim ad sedes proprias reverteretur. Et malum, inquit, contra amicos vestros ne cogitiam interpretati sunt, dupliciter accipere possumus, et pro afflictione, et pro malo. Pro afflictione:
Abbreviated transcription (Latin):
adrach referunt ad ppłm iudeoꝵ da¬
mascũ ad uocationẽ gentiũ. Unde pon-¬
dus siue assũptio uerbi dm̃ sit in t̾ra
adrach: suꝑ quã et austeritatẽ suam
dñs exercuit et clem̃tiam. fusterita ẽ
in eos qui credere noluer̃t: elem̃tiã in
eos qui cũ apłis sunt reuersi. Damas¬
cus autẽ ꝓprie requies dñi ẽ: uixta il¬
lud qd̾ scriptũ ẽ in isaia. Et erit reqͥes
eius honor. siquidẽ antequã sciat pu¬
ex eligere bonũ aut malũ. et uocare
patrẽ et matrẽ: accipiet uirtutẽ damas¬
ci et spolia samarie. Unde et damascus
in linguã nrãm uertit᷑ sanguinẽ bibenꝰ.
aut sanguis cilicii ut pͥor interptatio
cruentũ ppłm significet: seda crudeli¬
tati eiꝰ penitentiã copulatã. Quodq se¬
qͥtur. quia dñi est ocłs hõis. et omniũ¬

Expanded text:
Adrach referunt ad populum Judaeorum, DaAdrach referunt ad populum Judaeorum, Damascum ad vocationem gentium. Unde populus, sive assumptio verbi Domini fit in terra Adrach super quam et austeritatem suam Dominus exercuit et clementiam . Austeritatem in eos, qui credere noluerunt: clementiam in illos, qui cum Apostolis sunt reversi. Damascus autem propter requies Domini est, juxta illud quod scriptum est in Isaia: Et erit requeis ejus honor. Siquidem antequam sciret puer eligere bonum aut malum, et vocare patrem et matrem, accepit virtutem Damasci et spolia Samariae . Unde et Damascus in linguam nostram vertitur, sanguinem bibens aut sanguis cilicii, ut prior interpretatio cruentum populum significet; secunda, crudelitati ejus 857 poenitentiam copulatam. Quodque sequitur: Quia Domini est oc
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatur aduentu. et fide uniuersa¬
rũ gentiũ: Nichil amplius reqͥramus
Quod autẽ numerũ .uii. miliũ ad xp̃ia¬
gentos quadraginta unũ. S et para¬
bolam decẽ uirginũ in eugłio quas
in sensib carnis et sp̃s int̾pretamur:
si oleo bonoꝵ oꝑum suas lampades p̾¬
pararint. et qͥnariũ numerũ dupli¬
sacram̃tũ. Decẽ qͦq ciuitates quas qͥ
corporis sensus optime gub̾nau̾it: nui¬
mero duplicato accipiet infuturo.
Onus uerbi dñi in terra adrach. et
et damasci sacrificii eiꝰ: qͥa dñs respi¬
cit hoĩes. et om̃s trib isrł. Om̃ĩs hec
uisio. siue pondus. et onus uerbi dm̃.
ut interp̃tatus ẽ aquila: ad uocatio¬
nẽ gentiũ et exstructionẽ eccłie ꝑtinet.
Et ẽ ordo uerboꝵ. Assũptio uerbidũ.
acuti in peccatores: mollis iniustos.
Adrach quippe hoc resonat. ex duob
integris nom̃ cõpositũ. ãd. acutũ rac̃.
molle tenerũq significans: et ñ ut
male a qͥbdã legit᷑ sedrach. Quidam

Expanded text:
sarum gentium, nihil amplius requiramus. Quod autem numerum septem millium ad Christiagentos quadraginta et unum. Sed et parabolam decem virginum in Evangelio , quas in sensibus carnis et spiritus interpretamur, si oleum bonorum operum suis lampadibus praepararint, et quinarium numerum duplisacramentum. Decem quoque civitates, quas qui corporis sensus optime gubernarit, numero duplicato, accipiet in futurum . Onus verbi Domini in terra Adrach, et et Damasci sacrificii ejus, quia Dominus respicit homines, et omnes tribus Israel. Omnis haec Visio sive pondus et onus verbi Domini, ut interpretatus est Aquila, ad vocationem gentium, et exstructionem Ecclesiae pertinet. Et est ordo verborum: Assumptio verbi Domini, acuti in peccatores, mollis in justos: ADRACH   quippe hoc resonat ex duobus integris nomen compositum: AD, acutum, RACH, molle, tenerumque significans: et non ut male a quibusdam legitur, Sedrach. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: quia dñi ẽ quicũq et de gentib
respicit dñm. et sꝑat in eũ. et de cun¬
ctis tribub isrł: siue iuxta .lxx. qͥa
dñs equaliter cunctos homines res¬
picit. et unuersas trib isrł. Dicamꝰ
et alit̾. In terra adrach onus uerbi est.
et pondus grauissimũ : in damasco
autẽ uictime eius et sacrificiũ: qͥa dñs
et gentiũ. fidem et circũcisiomis ꝑfiddi-¬
am. absq ulla acceptione respicit ꝑso¬
narũ: et est equalit̾ omniũ ds: aliis
sententie sue grande pondus imponeñ.
et in alioꝵ sede reqͥescens.udei
hec omĩa in aduentu xp̃i quẽ s ulci¬
mo tẽpore reꝑmittunt. dicunt ẽe com¬
plenda: ut et terra adrach et damaseꝰ
et emath. et tyrus. et sydon. et ascalon.
et gara accaron qͦq et arotus. et phili¬
stiim. potentissimo regi colla submit¬
tant et ei seruiant habitanti in ierłm:
nullusq audeat eleuare contra isrł ma¬

Expanded text:
gentibus respicit Deum, et sperat in eum, et de cunctis tribubus Israel: sive, juxta LXX, quia Dominus aequaliter cunctos homines respicit, et universas tribus Israel. Dicamus et aliter: in terra Adrach onus verbi Domini est, et pondus gravissimum. In Damasco autem victimae ejus et sacrificium, quia Dominus et gentium fidem et Circumcisionis perfidiam absque acceptione ulla respicit personarum, et est aequaliter omnium Deus: aliis sententiae suae grave pondus imponens, et in aliorum sede requiescens. Judaei haec omnia in adventu Christi, quem sibi ultimo tempore repromittunt, dicunt esse complenda, et terra Adrach, et Damascus, et Emath, et Tyrus, et Sidon, et Ascalon, et Gaza, Accaron quoque et Azotus et Philisthiim, potentissimo regi colla submittant, et ei serviant habitanti in Jerusalem: nullusque audeat elevare contra Israel ma
Abbreviated transcription (Latin):
nisibilis. Non qđ filius uisibilis sit.
et uisibilis pat̃: s qđ filio noĩ ato senti¬
atur pat̾. Nequaqmͣ enĩ pat̃ est: siñ
habet filiũ. Inde et ipse loqͥtur in
eugłio. Pater manfestaui nom̃ tuũ
hõib. Quod de ierłm et ⁊oroba¬
terrarũ. et ppłos et gentes ad offeren¬
da in templo dñi sacrificia concur¬
suras: ꝑsecutionis quoq tempore ut
ante ꝑstrixi. magistri et sacerdotes
eccłie. audacter captiuis et credenti¬
bus reꝓmittunt. qd̾ rursũ edificande
sint parrochie. et pacis reddenda tͣn¬
quillitas: et in ecclesiis facies dm̃i de¬
ꝑ̃canda. Manifestata transcurrimꝰ:
ut in obscuriorib immorem᷑. N ec
dicit dñs exercituũ. In dieb illis in

Expanded text:
nvisibilis: non quod Filius visibilis sit, nvisibilis: non quod Filius visibilis sit, et invisibilis Pater; sed quod Filio nominato, sentiatur Pater. Nequaquam enim Pater, si non habet Filium. Unde et ipse loquitur in Evangelio: 854 Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . Quod de Jerusalem et Zorobatoto orbe, et populos, et gentes ad offerenda in templo Domini sacrificia concursuras. Persecutionis quoque tempore, ut ante perstrinximus, magistri et sacerdotes Ecclesiae audacter captivis et credentibus repromittant, quod rursum aedificandae sint παροικίαι et pacis reddenda tranquillitas, et in Ecclesiis facies Domini deprecanda. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur. Haec dicit Dominus exercituum: In diebus illis, in
Abbreviated transcription (Latin):
gentes plurime. ut querant faciẽ cañ
oipotentis in ierłm: et ut p̃cent᷑ faciem
dni. Ieuiniũ quarti et qͥnti et septimi
et decimi mensis in sollemnitates op¬
tuas cõmutabit᷑: intm̃ ut ciuitates u¬
dee que pͥus deserte erant. frequenti
habitatore celebrent᷑: et unaciuitas
ꝑgat ad alterã. et se mutuo cohorita
iret ad sollemnitatẽ: om̃s porte enis de¬
serte. et sacerdotes eiꝰ gementes : minc
pace reddita ꝑgamus ierłm. in quale¬
ge p̃ceptũ est ut uictimas immolemꝰ:
et ter in anno omne masculinũ nt̃m
appareat in conspectu dñi. Et dicente
bit altera dicens. Uadam etiã ego. Quo
tẽpore uenient ppłi multi. et gentes
mnumerabiles et robuste: ut sacri¬
ficia in iersm offerant dño exercitu¬
um. et d̃ep̃centur faciem ciꝰ. Appro¬
pinquat eñi dñs his qui ñ tẽptant
eũ: et ostendit faciẽ suã his qͥ ñ st̃ in¬
creduli. Qui uidet filiũ iudet et ꝑa¬
trẽ: et imago ẽ dñs atq saluator dimn¬

Expanded text:
plurimae, ut quaerant faciem Domini omnipotentis in Jerusalem, et ut deprecentur faciem Domini. Jejunium quarti, et quinti, et septimi, et decimi mensis in solemnitates optimas commutabitur, intantum ut civitates Judaeae quae prius desertae erant, frequenti habitatore celebrentur: et una civitas pergat ad alteram, et se mutuo cohortentiret ad solemnitatem, omnes portae ejus desertae, et sacerdotes illius gementes: nunc pace reddita, pergamus Jerusalem, in qua lege praeceptum est, ut victimas immolemus, et ter in anno omne masculinum nostrum appareat in conspectu Domini , et dicente bit altera civitas: Vadam etiam ego: quo tempore venient populi multi et gentes innumerabiles et robustae, ut sacrificia in Jerusalem offerant Domino exercituum, et deprecentur faciem ejus. Appropinquat enim Dominus his qui non tentant eum, et ostendit faciem suam his qui non sunt increduli . Qui viderit Filium, videt et Patrem ; et imago est Dominus atque Salvator Dei i
Abbreviated transcription (Latin):
nib linguis et nationib app̃hendeit
simbriã uiri uidei idẽ dñi saluato¬
ris. de quo et in ꝑsalmo dicit᷑. iuda
rex m̃s et ds m̃s et iuda te laudabt
fr̃s tui. et rursũ ñ deficiet pͥnceps
ex iuda. et dux de femorib eiꝰ: do¬
nec ueniat cui repositũ est: et ipse
erit expectatio gentiũ. Erit enim
gentib. in ipso gentes sꝑabunt. Cũq¬
app̃bendint eũ cupient eiꝰ herere uesti¬
giis qm̃ ds cũ eosit. Uel certe ex oĩb
linguis et nationib qͥcũq credide¬
rint: app̃hendent uirũ iudeũ apłõs
qͥ ex iudeis sunt et dicent. Gamꝰ uob̾cũ:

Expanded text:
nibus linguis et nationibus, apprehendent nibus linguis et nationibus, apprehendent fimbriam viri Judaei, id est, Domini Salvatoris, de quo et in Psalmis dicitur: Juda rex meus . Et: Judas, te laudabunt fratres tui. Et rursum; Non deficiet princeps ex Juda, et dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse egentibus: in ipso gentes sperabunt apprehenderint eum, cupient ejus haerere vestigiis; quoniam Deus cum eo sit. Vel certe ex omnibus linguis et nationibus quicumque crediderint, apprehendent virum Judaeum, apostolos qui ex Judaeis sunt et dicent: Eamus vobiscum:
Abbreviated transcription (Latin):
lieres appellant᷑ idẽ eccłie. quarũ nu¬
merus et in paulo apło continet᷑. ad
septẽ enĩ scribit eccłias. ad romanos. ad
corinthios. ad galathas. ad ephesios.
ad philippenses. ad colosenses. ad thes¬
salonicenses: et in iohis apocalipsi.
in medio septẽ candelabroꝵ idẽ eccłi
arũ ephesioꝵ smirnensiũ. ꝑgamenoꝵ
tyatyrenoꝵ. sardensiũ. phila delphi
purissimo. dñs accinctus ingreditur :
nunc in ꝓpħa ⁊ acharia decẽ hoĩes¬
noĩantur: qͦs reqͥsiuit et dñs. ut si
inuenisset in sodomis et gomorrris
adama et seboim. eas de interitu libe¬
raret. Iota enĩ littera ex qua sumit
nom̃ saluatoris exordiũ: non solum
apud grecoᷤ s et apud hebreos denariũ
numerũ significat. Et hoc mistico
sermone monstrat᷑: qđ om̃s qͥ censen¬
tur uocabiilo xͥano. quos et dñs sep¬
tẽ milia tẽpore ꝑsecutionis iezabel.
et fuge helye. reliqͥsse se dicit. qͥ non
curuauer̃t genua ante baal. et in
mensurã uiri ꝑfecti uenerint ex om¬

Expanded text:
lieres appellantur, id est, Ecclesiae, quarum numerus et in Paulo apostolo continetur: ad septem enim scribit Ecclesias, ad Romanos, ad Corinthios, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, 855 ad Thessalonicenses. Et in Joannis Apocalypsi in medio septem candelabrorum , iarum, Ephesiorum, Smyrnensium, Pergamenorum, Thyatirenorum, Sardensium, Philadelphiepurissimo Dominus accinctus ingreditur: nunc in propheta Zacharia decem nominantur, quas requisivit et Dominus, ut si invenisset in Sodomis et Gomorrhis, Adama et Seboim, eas de interitu liberaret. Iota enim littera, ex qua sumit nomen Salvatoris exordium, non solum apud Graecos, sed et apud Hebraeos, denarium numerum significat. Et hoc mystico sermone monstratur, quod omnes qui censentur vocabulo Christiano, quos et Dominus septem millia tempore persecutionis Jezabel et fugae Eliae reliquisse se dicit, qui non curvaverunt genua ante Baal , et in mensuram viri perfecti venerint ex om
Abbreviated transcription (Latin):
et unuis qͥsꝙ malĩ. ꝓximo suo ñ cogit¬
res facere reliquiis ppłi captuoꝵ : tus¬
cutt cogitaui ut affligerẽ eos cũ mc adi¬
racundiã ꝓuocassent patres eoꝵ etñ
Cũ misertus: sic nunc cogitare conueiis.
mea. et ñ fiat irrita pollicitatio ber
facite que p̃cipio. Loquimim uertat
cũ ꝓximis ur̃is. Proximũ omne huma¬
nũ genus accipiamꝰ: quia ex uno sumꝰ
parente generati. Alioqͥn si ꝓximis
ꝓꝑinquus accipit᷑: pegrinis et aliens
mentiendũ est. Hoc idem et apl̃s loqt.
Deponentes mendaciũ: loqͥmin: ueti¬
tatẽ unusqͥsq cũ ꝓximo suo. Ueritatẽ¬

Expanded text:
et unusquisque malum proximo suo non cogitres facere reliquiis populi captivorum. Et sicut cogitavi ut affligerem eos, cum me ad iracundiam provocassent patres eorum, et non sum misertus: sic nunc cogitavi conversus mea, et non fiat irrita pollicitatio, haec facite quae praecipio: Loquimini veritatem cum proximis vestris. Proximum, omne hominum genus accipiamus, quia ex uno sumus parente generati. Alioquin si proximus propinquus accipitur, peregrinis et alienis mentiendum est. Hoc idem Apostolus loquitur: Deponentes mendacium, loquimini veritatem unusquisque cum proximo suo
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd scͥptũ est. uinee florentes de¬
dert̃ odorẽ : tunc pendentes botros
colorabit soliusticie. ut missi in tor¬
cularia octaui et octogesimi tercui
ꝑsalmi qui ꝓ torcularib inscͥbunt᷑
dñi calcentur pede. qͥ ascendit de
bosor et fundat uinũ qd̾ letificat.
cor hominis. Terra quoq dabit fru¬
ctũ suũ. ñ arida ec petrosa et płena
sentiũ: s terra bona quedat cente¬
simũ et sexagesimũ et tricesimum
fructũ: ut qͥ seminauerint in lacͥ¬
mis ingaudio metant. S et celi d̃abt̃
scͥptũ est. C elienarrant głam qi. et

Expanded text:
illud quod scriptum est: Vineae florentes deillud quod scriptum est: Vineae florentes dederunt odorem : tunc pendentes botros colorabit sol justitiae, ut missi in torcularia octavi et octogesimi tertii psalmi, qui pro torcularibus inscribuntur, Domini calcentur pede, qui ascendit de Bosor, ut fundat vinum quod laetificat cor hominis. Terra quoque dabit germen suum, non arida et petrosa et plena sentium; sed terra bona quae dat centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum : ut qui seminaverint in lacrymis, in gaudio metant . Sed et coeli dabunt scriptum est: Coeli enarrant gloriam Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
n oꝑis fecerit. nͥ in noĩe xp̃i fecerit: mercedẽ sui
oꝑis ñ habebit. Nidemꝰ hereticoꝵ uir¬
gines. philosopħoꝵ rigorẽ iudeoꝵ. in
escarũ uarietate obseruantiã : et tam̃
opiant᷑ et ñ calesiant : et qui merce¬
des congregat mittat eas in ꝑtusum
sacculũ. Postqmͣ uͦ fidem xp̃i recepe.¬
rint. et illi et hiqͥ in eccłia fuerant ꝑce¬
caldres. et ꝓ magnitudine delictoꝵ
captiuitati huiꝰ mundi traditi. et ba-¬
bylonio igne cõbusti : et audierint
trito corde sunt: et cõplecũ fuerit
tunc in dieb illis orietur iusticia. et
multitudo pacis. uinea dabit fructũ
suũ que dicit in eugłio. ego sũ uitis
uos autẽ rami : omnẽ ramũ qͥ manec
in me mundabit pat̾. ut maiores
fructus asferat. Cũq mundati fue-¬
riit rami eus id ẽ flagella et ꝓpagi¬
nes. et gẽmantib oculis spe fut᷑trũ
cepint fructũ polliceri ut impieat᷑

Expanded text:
ni operis fecerit, nisi in nomine Christi fecerit, mercedem sui boni ni operis fecerit, nisi in nomine Christi fecerit, mercedem sui boni operis non habebit. Videmus haereticorum virgines, philosophorum rigorem, Judaeorum in escarum varietate observantiam: et tamen operiantur, et non calefiant: et qui mercedes congregat, mittat eas in pertusum sacculum . Postquam vero fidem Christi receperint, et illi et hi qui in Ecclesia fuerant peccatores, et pro magnitudine delictorum captivitati hujus mundi traditi, et Babylonio igne combusti, et audierint trito sunt corde , et completum fuerit tunc in diebus illis orietur justitia et multitudo pacis . Vinea dabit fructum suum, quae dicit in Evangelio: Ego sum vitis, vos rami. Omnem ramn me, mundat Pater, ut majores fructus afferat . Cumque mundati fuerint rami ejus, id est, flagella et propagines, et gemmantibus oculis spem futurorum coeperint fructuum polliceri, ut impleatur
Abbreviated transcription (Latin):
ac famẽ pstimi tẽporis abundantia c̃¬
pensabit. Lmea eñi dabit fcuedẽ. siũ.
et torcularib omĩa cõplebunt᷑. Terra
ietis segetib uestiet᷑: et irtigantib plu¬
uiis acrore nocturno omĩa pulluladt̃.
aggeus ꝓpħa eodem tẽpore loquitur.
Qui supͣdixerat. ꝑcussi uos uento uren¬
te. et anrugine et gnͣdine omĩa opa
manuũ urarũ: postqͣm templi funda¬
ex die ista. et in futurũ: adie uicesimo¬
et quarto noni m̃sis: a die qͦfundam̃ta
iactast̃ cẽpli: ponite suꝑ cor ur̃m. Nũ¬
quid iã sem̃ in germine ẽ : et adhuc
umea et ficus. et malogͣnatũ et lignũ
oliue ñ floruit. Ex die ista benedicã.
Et rursũ. Mouebo celũ parit et ter¬
ram ¶ Dicamꝰ et alit̃: ceꝑtã suꝑ ecele¬
sia explanationẽ sequentes. Priusqmͣ
ficdem xp̃i quis recipiat. et meo sp̃s¬
sci fundam̃ta iaciant᷑: nullus audipe
poterit. ẽ merces oꝑi tuo. Siue ille iu¬
deus sit siue ħeticus. siue gentilis : qͥcqͥd bo¬

Expanded text:
ra abundantia compensabit. Vinea enim dabit fructum suum, et torcularia omnia complebuntur, terra laetis segetibus vestietur, et irrigantibus pluviis ac rore nocturno, omnia pullulabunt: Aggaeus propheta eodem tempore loquitur, qui supra dixerat: Percussi vos vento urente et aurigine et grandine omnia opera manuum vestrarum, postquam templi fundaa vestra ex die ista et in futurum, a die vicesimo quarto noni mensis: a die quo fundamenta jacta sunt templi, ponite super cor vestrum. Numquid jam semen in germine est: et adhuc vinea et ficus et malogranatum et lignum olivae non floruit? Ex die ista benedicam, et rursum movebo coelum pariter et terram . Dicamus et aliter, coeptam super Ecclesia explanationem sequentes. Priusquam fidem Christi quis recipiat, et in eo Spdire poterit, est merces operi tuo. Sive ille Judaeus sit, sive haereticus, sive gentilis: quidquid bo
Abbreviated transcription (Latin):
alq id̃e est et mutari ñ potest: s illis
ex malis ad bona oꝑa cõmutatis. mu¬
tat ec suũ ipse decretũ. qͥ et in genesi
loqͥt᷑. E lamor sodomoꝵ et gomorre
multiplicatus ẽ. et pecc̃a eoꝵ magna
sunt nimis. Descendens gͦ uidebo si
iuxta clamorẽ eo qͥ uenit ad me cõple¬
ant: sinautẽ ñ ut sciam. Quod dicit.
hoc c̃. Si ꝑmanserint in furore: ñ dee¬
rit pena peccantib. Si desierint ab
insania: fient mea cognitione dignis¬
simi. Cognoscit enĩ eos dñs qui sui
sunt. Et apłs scribit ad Galatas.S
tune nescientes dm̃. Cũq om̃s noue¬
rit ds̃. et nichil eũ nec p̃teritoꝵ nec pre¬
sentiũ lateat nec futurꝵ: impios in
eugłio nescire se dicit. Recedite ame
oꝑarii iniqͥtatis: nescio uos. Ergono
ticiam et penitentiã. et irã atq indig¬
nationẽ et om̃s affectus cłi: ñ huma¬

Expanded text:
atque idem est, et mutari non potest; sed illis ex malis ad bona opera commutatis, mutat et suum ipse decretum. Qui et in Genesi loquitur: Clamor Sodomorum et Gomorrhae multiplicatus est; et peccata eorum magna sunt nimis: descendens ergo videbo si juxta clamorem eorum qui venit ad me, compleant: sin autem non, ut sciam . Quod dixit, hoc est: Si permanserint in furore, non deerit poena peccantibus: si desierint ab insania, mea fient cognitione dignissimi. Cognoscit autem Dominus eos qui sui sunt . Et Apostolus scribit ad Galatas: Sed tunc nescientes Deum . Cumque noverit omnes Deus, et nihil eum nec praeteritorum, nec praesentium lateat, nec futurorum, impios in Evangelio nescire se dicit: Recedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos . Ergo et notitiam, et poenitentiam, et iram, et indignatione
Abbreviated transcription (Latin):
set nobis sem̃: sicut sodoma eẽmus. it
sicut gomorra similes fuissemꝰ. Reliqͥe
enĩ scdm electionẽ gr̃e salue facte sunt:
non ex oꝑib. Alioqͥn non eẽt gr̃a
Et erit sicut eratis maledictio in
gentib domus isrł et domꝰ uida: sic
saluabo uos et eritis bñdictio. Nolite
timere. confortentur manꝰ ur̃e: qͥa hec
dicit dñs exercituũ. Sicut cogitaus
ut affligerẽ uos cũ adiracundiã ꝓuo

Expanded text:
sicut Sodoma essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus . Reliquiae enim secundum electionem gratiae, salvae factae sunt: non ex operibus; alioquin non esset gratia. Et erit, sicut eratis maledictio in gentibus, domus Juda, et domus Israel: sic salvabo vos et eritis benedictio: nolite timere, confortentur manus vestrae. Quia haec dicit Dominus exercituum: Sicut cogitavi ut
Abbreviated transcription (Latin):
di funcdam̃ta iacerent᷑ et edificaret᷑ cẽ¬
plũ merces hominũ ñ erat nec merces
ium̃toꝵ : nec p̃ tribulalatiõe et angu¬
stra pax introeuntib et exeuntib: et
om̃s hoĩes int̾se hostili odio disside¬
bant. Nunc autẽ qͥa iã domꝰ dñi fun¬
dam̃ta sunt iacta. et tẽplũ edificatũ
ẽ: nequaqmͣ faciã ut pͥus fecerã. his̃ qͥ¬

Expanded text:
t aedificaretur templum, merces hominum non erat, nec merces jumentorum, nec prae tribulatione et angustia pax introeuntibus, et exeuntibus, et omnes homines inter se hostili odio dissidebant. Nunc autem quia jam domus Domini fundamenta jacta sunt, et templum aedificatum est, nequaquam faciam ut p
Abbreviated transcription (Latin):
erint. ipsi philistiim. hoc est alienige¬
ne relinquant᷑ dño. et sit dux inuida
idẽ in ppło dñm confitentẽ: ut pͥoe
ipłs qͥ erat in caput uertatur in caudã.
et nouissimꝰ qͥ erat in cauda in caput
tnͣseat: et accaron sterilis qͦndam et
iccuro eradicata. sit quasi iebusens.
nominib appellat᷑: ieb. salem. et

Expanded text:
erint, ipsi Philistiim, hoc est, alienigeerint, ipsi Philistiim, hoc est, alienigenae relinquantur Domino, et sit dux in Juda, id est, in populo Dominum confitente, ut prior populus qui erat in capite, vertatur in caudam, et novissimus qui erat in cauda, in caput transeat; et Accaron sterilis quondam, et idcirco, eradicata, sit quasi Jebus, id nominibus appellatur, Jebus, Salem et
Abbreviated transcription (Latin):
Pro eo quod nos iuxta .lxx. diximus.
habitabunt alienigene in azoto⁊ in
hebreo legitur. habitabit uel sedebie.
manzer in azoto: ꝓ qͦ nos posumꝰ. et
sedebit separator in azoto. Separato¬
rem dñm intellige: qͥ frum̃tũ a paleis
separat. et pisces bonos apiscib malis:
et argentũ atq aurũ a sordib scoeraq
discernit. Cũq hoc fecerit. ꝓmittit
et cet̾a. Disꝑdã inuiriã uel suꝑbrã phi-
listinoꝵ: ꝓ quib bex alienigenas diͣ¬
stulerint. Philistiim int̃pretant᷑ inlin¬
gua nr̃a. cadentes pocło: quod de calice
biberint babylonis et inebriati coeru¬
erint. hi itaq tẽpore uocationis genti¬
um. et aduentus xp̃i non habebunt
supbiã: s humilem et mansuetũ se¬
quent᷑ iħ̾m: et auferet de ore eoꝵ sangui¬
nem. uerba blasphemie. et abhomi¬
nationes ⁊ idoloꝵ cultũ. et esum eoꝵ
que immolata sunt ydolis. de medio
dentiũ eoꝵ: ut postqm hec ablata fu-¬

Expanded text:
Pro eo quod juxta LXX diximus: et Pro eo quod juxta LXX diximus: et habitabunt alienigenae in Azoto, in Hebraeo legitur, habitabit, vel sedebit MAMZER   in Azoto, pro quo nos posuimus, et sedebit separator in Azoto. Separatorem Dominum intellige, qui frumentum a paleis separet , et pisces bonos a piscibus malis, et argentum et aurum a sordibus scoriaque discernat. Cumque hoc fecerit, promittit et caetera: Disperdam injurialisthinorum. Pro quibus LXX alienigenas transtulerunt. Philisthiim interpretantur in lingua nostra, cadentes poculo: 861 quod de calice biberint Babylonis, et inebriati corruerint. Hi itaque tempore vocationis gentium et adventus Christi non habebunt superbiam, sed humilem et mansuetum sequentur Jesum. Et auferet de ore eorum sanguinem, verba blasphemiae et abominationes, idolorum cultum, et esum eorum quae immolata sunt idolis, de medio dentium eorum: ut postquam haec ablata fu