comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui appellat᷑ mes. interp̃tati sunt mosoch.
ꝑro quo rectius nos moenas transferimꝰ.
Thubal autẽ. siue tohel. aut ytalia interp̃ta¬
tur. aut hẏberia. hoc est hẏspania. ab hẏ.¬
bero flumine. Unde. & hodie hyspaniaꝵ
regio. appellat᷑ celtiberia: de. qͥbꝰ pulchre. lu¬
canus. Galloꝵ celte. miscentes nom̃ hyberis.
Quos nos possumꝰ gallos panes dicere: Greci
autẽ. sermone hebrayco. appellant᷑ iuuan . io.¬
nas significantes. unde & greci iones .&. mare.
ionium & hoc considerandũ. qd̃ maxime o¬
rientales de iafeth. posuere. nationes. un ofi¬
lioꝵ noe. Licet in tharsis.&. futh.sem qͦ ..
cham. idest indie.&e. affrice. nominũ fueris
recordati. ut totũ orbem ostenderent. Henit
gͦ dñs. ut oꝑ .i or eogitationes congreget singulo¬
rum. Ex quo discimꝰ nõ solũ oꝑ .a. sed ce cogitati¬
ones esse in die iudicii iudicandas. Qͥ enĩ uid̾it
mulierem ad concupiscendũ: mechatꝰ est e.¬

Expanded text:
qui appellatur Mes, interpretati sunt μοσὸχ: qui appellatur Mes, interpretati sunt μοσὸχ: pro quo nos rectius Moeonas transferimus. Thubal autem sive Thobel, aut Italia interpretatur, aut Iberia, hoc est, Hispania, ab Ibero flumine, unde et hodie Hispaniarum regio appellatur Celtiberia. De quibus pulchre Lucanus : Gallorum Celtae miscentes nomen Iberis: quos nos possumus Gallohispanos dicere. Graeci autem, qui sermone Hebraico appellantur Javan, Jonas significant: unde et Graeci Jones, et mare Jonium. Et hoc considerandum, quod maxime Orientales de Japhet posuerit nationes, uno filiorum Noe: licet in Tharsis et Phud, Sem quoque et Cham id est, Indiae et Africae nominum fuerit recordatus, ut totum orbem ostenderet. Venit ergo Dominus, ut opera et cogitationes congreget singulorum. Ex quo discimus non solum opera, sed et cogitationes esse in die judicii judicandas. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendum, jam moechatus est e
Abbreviated transcription (Latin):
etrattã ex eis qͥ saluatifuerint. in gentes. in
&e in greciam. & ininsulas longe. que nõ au¬
dierunt nom̃ meũ neq uiderunt głam meã
Orius qͣm exponã qͥd significet. enumerati¬
o gentiũ plurimaꝵ. breuit de int̃p̃tationis
uarietate. dicendũ est. Tharsis lingua hebre¬
a. mare appellat᷑. &e ut aunt in die regio.
licet iosephus littera cõmutata. tharsum
putet nũcupari ꝓ tharsis. urbem cilicie.
ad quẽ ionas de. iope. fugiens ire. cupiebat.
fũch autem. siue. ful. libies omĩs q affrica us¬
q ad mare mauritanie. in qua fluuius ho¬
die q futh dicit᷑ .&. cuncta circa eũ regio phu¬
tensis appellat᷑. Luch autem. lydos uocant.
Quoꝵ coloni. &e rustici. qͥ nẽ turei. appellan¬
tur. quondam mittendaꝵ sagittaꝵ ꝑitissi¬
mi .c. nunc dicunt᷑ tenentes sagittam. Pro
postea a cesare. augusto cesarea nom̃ acce¬
pit. Qͥ nescio ꝗͥd uolenres eciam in genesi
ultimũ fluuiũ aram. idest syroꝵ. damasci.

Expanded text:
eis, qui salvati fuerint ad gentes, in et in Graeciam, et in insulas longe, qui non audierunt nomen meum, neque viderunt gloriam meam. Priusquam exponam quid significet enumeratio gentium plurimarum, breviter de interpretationis varietate dicendum est. Tharsis lingua Hebraea, mare appellatur; et ut aiunt Indiae regio: licet Josephus, littera commutata, Tarsum putet nuncupari pro Tharsis, urbem Ciliciae, ad quam Jonas de Joppe fugiens, ire cupiebat . Phud autem, sive Phul, Libyes, omnisque Africa usque ad mare Mauritaniae, in qua 817 fluvius hodie qui Phud dicitur, et cuncta circa eum regio Phutensis appellatur. Lud autem Lydos vocant, quorum coloni Hetrusci, qui nunc Thusci appellantur, quondam mittendarum sagittarum peritissimi, et nunc dicuntur tendentes sagittam. Pro postea a Caesare Augusto, Caesarea nomen accepit. Qui nescio quid volentes, etiam in Genesi ultimum filium Aram, id est, Syrorum Damasci,
Abbreviated transcription (Latin):
ippellat᷑. Qͦ gladio uulnerabunt᷑. qͥdei no
tatis. tenebͥs se erroris inuoluerint. de. qͥbꝰ
seͥptũ est in ierenua. Si mutauit ethiops
pellem suam. X. in sophonia. W uos ethyo¬
pes uulnerati. siue interfecti. gladio meo
eritis. Omĩs loci istiꝰ continentia. quo sensu
accipienda sit. apls plixiꝰ disputat. scͥbens
ad romanos. Iuxta duriciam autẽ. tuã.&
impenitens cor. thesauriz as tibi irã in die
ire tue. &. reuelationis iusti uidicii dei. qͥ
reddet unicuiq scđm oꝑasua. his qͥdẽ qui
iuxta patientiã oꝑis boni. głam &. honorẽ
oe incorruptionẽ. qͣrentibꝰ uitã et̾nã. Qui
autem ex contentione.&. inereduli sunt ueri¬
tati: &. adqͥescunt iniqͥtati ira or. furor. tri¬
bulatio.ce. ingustia. suꝑ om̃s homines qui

Expanded text:
appellatur, quo gladio vulnerabuntur sive inteappellatur, quo gladio vulnerabuntur sive intetatis, tenebris se erroris involverint. De quibus scriptum est in Jeremia: Si mutabit Aethiops pellem suam . Et in Sophonia: Et vos Aethiopes vulnerati, sive interfecti gladio meo eritis . Omnem loci istius continentiam, quo sensu accipienda sit, Apostolus prolixius edisserit, scribens ad Romanos: Juxta duritiam autem tuam et impoenitens cor, thesaurizasirae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. His quidem qui juxta patientiam operis boni, gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam. Qui autem ex contentione et increduli sunt veritati, acquiescunt autem iniquitati, ira et furor, tribulatio et angustia
Abbreviated transcription (Latin):
penitentia. & contristatio .&. affectꝰ ceteri qͥd̃i
non conueniunt maiestati.W. in hoc gͥ igne.
& furore. in his curribꝰ & in flãma ignis. ui¬
dicabit᷑ omĩs earo siue ip̃e dñs eũ ereaturis
suis. ut non potentia. sedudicu ueritate. ii.¬
deat᷑ ferre sententiam iuxta illud qd in inychea ꝓ.¬
canda. ille. ac cipiendus est. de. quo &. pͥus dixi¬
mus. & nẽ dicemꝰ ex parte. Nisi conu̾si fue¬
ritis. gladiũ suũ iubrabit. Hunc gladiũ suũ¬
punitorem carnis peccatricis. omĩum q ui¬
cioꝵ isrłite in manu pharaonis datũ q̃rũt᷑.
dicuntq moysi & aaron. uideat dñs uos
ꝙ. iudicet. qr. abhominabilem fecistis odo¬
rem nr̃m corã pharaone. ut daret᷑ gladuis
in manus eius. & int̾ficeret nos. & de. hoc
gladio in amos scͥptũ est. gladio interibt̃
om̃s peccatores popłi. cũ utiq &. alia sint
torquet &e cruciat. in seͥpturis scĩs gladius¬

Expanded text:
poenitentia, et contristatio, et affectus caeteri, qui Dei poenitentia, et contristatio, et affectus caeteri, qui Dei non conveniunt majestati. Et in hoc igitur igne et furore, in his curribus et in flamma ignis judicabitur omnis caro, sive ipse Dominus cum creaturis suis, ut non potentia, sed judicii veritate videatur ferre sententiam juxta illud quod in Michaea prcanda, ille accipiendus est, de quo et prius diximus, et nunc dicemus ex parte: Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit . Hunc gladium punitorem carnis peccatricis omniumque vitiorum, Israelitae in manus Pharaonis datum queruntur; dicuntque Moysi et Aaron: Videat Deus vos et judicet: quia abominabilem fecistis odorem nostrum coram Pharaone: ut daretur gladius in manu ejus, et interficeret nos . De hoc gladio et in Amos scriptum est: Gladio interibunt omnes peccatores populi : cum utique et alia sint torquet, et cruciat, in Scripturis sanctis gladius
Abbreviated transcription (Latin):
corda eoꝵ. qui recipiehant sermonẽ dnͣi. Qd̃
autem sequit᷑ quasi tempestas eurrus. siue. qͦ¬
drige. eius. psalmoꝵ disserimꝰ exemplis. in qͥbꝰ
scriptũ est. Deus manifeste ueniet. d̾s nrͣ oe
non silebit. Ignis. ante ipsum ardebit. &. in cir¬
euitu eius tempestas ualida .&. alibi. Currus
dei decẽ milib̾ multiplex milia letantiũ. his
curribꝰ & eqͥs. eliseus erat circundatus. quos
puer eiꝰ uidere non poterat unde ait. Dñe a¬
bat heliseus. Paterii. patermi. currus isrl̃.
x. iuriga eius. Hec autẽ unuĩsa narrant᷑.
non qd̵ dñs aut currus habeat. uit quadri¬
gas. aut equoꝵ uelocitate portet᷑. de quo ali¬
bi scͥptũ est. qui ambulat suꝑ pennas uentoꝵ.
sed quomͦ in solio sedere dicit᷑. quando assumit
habitũ udic antis. sic qͣndo ad undictam uenit
ut debellet adu̾sarios suos. in habitu uictoris &
triũphantis. ostendit᷑. De furore crebro diximꝰ¬
dr̃. qd̃sic accipi debeat. quom̃ obliuio euis &

Expanded text:
t sermonem Domini . Quod autem sequitur: Quasi tempestas currus, sive quadrigae ejus, Psalmorum edisseremus exemplis, in quibus scriptum est: Deus manifeste veniet, Deus noster, et non tacebit. Ignis ante eum ardebit: et in circuitu ejus tempestas valida . Et alibi: Currus Dei decem millibus multiplex millia laetantium . His curribus et equis Elisaeus erat circumdatus, quos puer ejus videre non poterat. Unde ait: Domine, aat Elisaeus: Pater mi, Pater mi, currus Israel et auriga ejus . Haec autem universa narrantur, non quo Deus aut currus habeat, aut quadrigas, aut equorum velocitate portetur; de quo alibi scriptum est: Qui ambulat super pennas ventorum ; sed quomodo in solio sedere dicitur, quando assumit habitum judicantis; sic quando ad vindictam venit, ut debellet adversarios suos, in habitu victoris et triumphantis ostenditur. De furore Domini crebro diximus, quod sic accipi debeat quomodo oblivio ejus, et
Abbreviated transcription (Latin):
gitationes nr̃e om̃s uno temꝑe congrega¬
te iustũ iudicem ꝓbent. dũ. accusat nos noꝰ¬
tra conscientia. aut satisfacit ꝓditio delicto.
utrũ plura sint peccata. anbona oꝑa.&. ui
trum uetera an noua. utrũ deleta peniten¬
tia. annouis sceleribꝰ instaurata qͣndo dieit
dñs. iuas eoꝵ dedim capita eoꝵ.&. cogitati.¬
ones eoꝵ reddam eis. Qͥ fuxit singillatim cor.¬
da eoꝵ.&. intelligit omĩa oꝑa eoꝵ. De qͥbꝰ
& in alio loco legimꝰ. Tu cognoscis corda ho

Expanded text:
gitationes nostrae omnes uno tempore congregatae justo judice probentur, dum aut accusat nos nostra conscientia, aut satisfacit pro delicto, utrum plura sint peccata, an bona opera: et utrum vetera, an nova: utrum deleta poenitentia, an novis sceleribus instaurata, quando dicit Dominus: Vias eorum dedi in capita eorum: et cogitationes eorum reddam eis . Qui finxit sigillatim corda eorum, et intelligit omnia opera eorum De quibus et in alio loco legimus: Tu co
Abbreviated transcription (Latin):
niinortis alter post alterũ. inter eos qͥ come¬
dunt carnẽ suillam .&. abhominationẽ. &.
murem. simł deficient dicit dñs uolentes ostẽ¬
dere: nõ ipsos comedere carnẽ sullam .&x. ab¬
hominationẽ. & murẽ: qͥsc̃ificant᷑. in ortis.
alter post ilterũ. sed eos qͥlustrant᷑ u̾saricũ

Expanded text:
tis alter post alterum, inter eos qui comedunt carnem suillam, et abominationem, et murem, simul deficient, dicit Dominus, volentes ostendere, non ipsos comedere carnem suillam, et abominationem, et murem, qui sanctificantur in hortis alter post alterum; sed eos
Abbreviated transcription (Latin):
manifestiꝰ explicent᷑. in correptionẽ eoꝵ. qui
talia commutt̾e nõ erubescunt. que tͣpe est
dic̃e. dũ seortis herent in modũ cariũ. &e mascu¬
li in masculos. exercent tͣpitudinẽ. retributi¬
onem peccati. in semet ipsos recipientes. qui
uacua oꝑa faciunt. uoluptate.&. sceleribꝰ. Uã
his siuit qui carnẽ suillam comedunt. & omi¬
a que lege prohibent᷑. &. murẽ. quem nos gli¬
rem uocamꝰ. uel iuxta ouentsꝰ prouineias.
qui exercentes omẽm tͣpitudinẽ talia aguis.
que ethinciforte nonfaciunt. parit̃ consum̃¬
tur. Sedm̃ tropologiam possumꝰ dic̃e. om̃s
uoluptatis magis amatores. qͣm amatores
dei. sc̃ificari in ortis &. in liminib̾. q. misteri¬
aueritatꝰi ñoualent introire. W. comed̾e ciboᷤ
impietatis. dum nõ sunt scĩ corꝑe & sp̃u nec

Expanded text:
manifestius explicentur in correctionem eorum, qui manifestius explicentur in correctionem eorum, qui talia committere non erubescunt, quae turpe est et dicere, dum scortis adhaerent in modum canum, et masculi in masculos exercent turpitudinem, retributionem peccati in semetipsos recipientes. Qui haec opera faciunt, voluntate et sceleribus cum his sunt, qui carnem suillam comedunt, et omnia quae Lege prohibentur, et murem, quem nos glirem vocamus, vel juxta Orientis provincias i exercentes omnem turpitudinem, talia agunt quae et ethnici forte non faciunt, pariter consumentur . Secundum tropologiam possumus dicere: Omnes voluptatis magis amatores, quam amatores Dei, sanctificari in hortis et in liminibus, quia mysteria veritatis non valent introire, et comedere cibos imp
Abbreviated transcription (Latin):
cens. uos estis qͥ iustificatis uosmet ipsos
coram hominibꝰ. d̃s. uitem scit corda ur̃a.
dicebat. ue. uob̾ scͥbe .&. pharisei. hypochri¬
te: qͥ mundatis qd foris est calicis .x. parap¬
sidis.&. intus pleni estis immundicie. .
iterum. Qͥ estis sepulchra dealbata. intꝰ au¬
nes suꝑ oleũ. ipsi autẽ erant iacula. De qͦ
rectissime dicebat᷑. Popls hic labus mie
honorat. cor uero eoꝵ longe est a me. p̃¬
ceꝑat autẽ. ꝑ moysen d̾s. ut siquis p̃uen¬
tus fuisset in peccato. uacce rufe. asꝑsus
cinere:. Wͣ aliis expiationũ modis. ꝑ sacͥfi¬
eia.& iuctimas rediret ad templum Qd
illi negligentes. in locis deliciaꝵ. &. uolup¬
tatũ Hoc est in locis amenissimis. uel bap¬
tisteria. extruebant. uel pisemas. ad areo¬
las irrigandas. adulteria & omẽm libidind̃
turpitudinẽ. simplicibꝰ aqͥs. abluere. se pu¬
tantes. Qbꝰ rectissime illud aplabit᷑. &.¬
noctem flumine purgant. Nec ilieui ui¬
deat᷑ in congruũ. si q̃ gerunt᷑ turpit᷑.

Expanded text:
cens: Vos estis qui justificatis vosmetipsos coram hominibus: Deus autem scit corda vestradicebat: Vae, vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, qui mundatis quod foris est calicis et paropsidis, et intus pleni estis immunditia . Et iterum: Qui estis sepulcra dealbata: intus ausua super oleum, ipsi autem erant jacula, de quibus rectissime dicebatur: Populus hic labiis me honorat: cor vero ejus longe est a me . Praeceperat autem per Moysen Deus , ut si quis praeventus fuisset in peccato; vaccae rufae aspersus cinere, et aliis expiationis modis, per sacrificia et victimas rediret ad Templum, quod illi negligentes, in locis deliciarum et voluptatum, hoc est, in hortis amoenissimis, vel baptisteria exstruebant, vel piscinas ad areolas irrigandas: adulteria et omnem libidinum turpitudinem, simplicibus aquis abluere se putantes, quibus rectissime illud aptabitur: Et noctem flumine purgant . Nec alicui videatur incongruum, si quae geruntur turpiter,
Abbreviated transcription (Latin):
ignis aut sp̃e est. quomͦ ocłos & aures &
manus. & pedes & uentrem. & cetera cor¬
poris membra. habere dicit᷑. eñ hec sp̃e ig¬
nus q: nõhabeaut: Ignis ergo consumens
appellat᷑ d̾s. ut qͥc qͥd in nob̾ uicioꝵ est. fe¬
num. ligna stipussa q consumat. & spinas
idest sollicitudines huius scli. quas probono
semun&. terra attulit infecunda. de. qua ad
hebreos dicit᷑. Que autẽ affer ͦ tribulos

Expanded text:
ignis, aut spiritus est, quomodo oculos, et aures, et ignis, aut spiritus est, quomodo oculos, et aures, et manus, et pedes, et ventrem, et caetera corporis membra habere dicitur, cum haec spiritus ignisque non habeant? Ignis ergo consumens appellatur Deus, ut quidquid in nobis vitiorum est, fenum, ligna, stipulamque consumat, et spinas, id est, sollicitudines saeculi hujus, quas pro bono semine terra attulit infecunda, de qua ad Hebraeos dicitur: Quae autem affert spinas
Abbreviated transcription (Latin):
&e multiplicabunt᷑ int̾fecti a dño. E cce enĩ
dñs quasi ignis ueniet .&. quasi tempestas.
currus eiꝰ. reddere in furore. ultionẽ suã. & in¬
crepationẽ suã in flãma ignis. In igne enum
dñi uidic abit᷑ omis terra. &x ingladio illiꝰ uni
niu̾sa caro. multi uulnerati erunt a dño.a¬
nus dñi que nota fiet seruis eius. & timenti¬
bus eum. cõminat᷑ ipsa meredulis siue mimui¬
cis eius. ut si non egerint penitentiã. susti¬
neant que secunt᷑. Eece eni inqͥt dñs mn ig¬
n& ueniet . & quasi turbo. siue tempestas eur¬
rus eius. Quas debemꝰ intelligere. angeli¬
cas potestates quando uenturus est dñs in
gła patͥs. cñ angelis suis uidic are uiuos ce
mortuos. Non qd̃ dñs ignis sit. sed quo sustinẽ¬
dixerit adipsum. ipło confirmante. d̾s ig¬
nus consumens est at tñ saluator expͥmens
diuinitatis substantiã ait. Sp̃e est d̾s. In¬
ter sp̃m autem ce ignem. sedm intelligenti¬
am corporalem. multa diu̾sitas est. Qd̃ si

Expanded text:
ltiplicabuntur interfecti a Domino. LXX: Ecce Dominus quasi ignis veniet, et quasi tempestas currus ejus, reddere in furore ultionem suam: et increpationem in flamma ignis. In igne enim Domini judicabitur omnis terra: et in gladio illius cadet universa caro: multi vulnerati erunt a Domino. Manus Domini, quae nota fiet servis ejus, et timentibus eum, ipsa comminatur incredulis, sive inimicis ejus, ut si non egerint poenitentiam, sustineant quae sequuntur: Ecce enim, inquit, Dominus in igne veniet, et quasi turbo sive tempestas currus ejus. Quas debemus intelligere Angelicas potestates, quando venturus est Dominus in gloria Patris cum Angelis suis, judicare vivos et mortuos: non quo Dominus ignis sit, sed quo sustinendixerit , idipsum Apostolo confirmante : Deus ignis consumens est. Attamen Salvator, exprimens divinitatis substantiam, ait: Spiritus est Deus . Inter spiritum autem et ignem, secundum intelligentiam corporalem, multa diversitas est. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
dei. quietẽ agunt a malis oꝑibꝰ. & sedentes in
domo et̃no reqͥeseunt sabbo. ne moueant se
ad opus seruile peccati. sicut edificatores tͣrs.
mouerunt quondã de oriente pedessuos. & or¬
tum ueri luminis. reliquerunt nec audiert̃
ulid qd̾ ad caim dr̃. Peccasti: qͥesce. Sed uix¬
ta proũbia salomonis. qͥ audit dm̃. habitabit
confident᷑. &e quiesc&e absq timore &e om̃i ma

Expanded text:
Dei, quietem agunt a malis operibus; et sedentes in domo, aeterno requiescunt sabbato, ne moveant se ad opus servile peccati, sicut aedificatores turris moverunt quondam de Oriente pedes suos, et ortum veri luminis reliquerunt. Nec audierunt illud quod ad Cain dicitur: Peccasti, quiesce . Sed juxta Proverbia Salomonis: Qui audit Deum, habitabit confidens, et quiescet absque tim
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscens. comedet ex eo. & impenitenti¬
e. desꝑationis ꝙ ac suꝑbie morte. moreret᷑
Qd sit lignũ hoc uite. salomon exponit
manifestiꝰ. qui de. sapientia dei disputans.a¬
it. Lignũ uite est om̃ibꝰ. qͥ accedunt ad eam.
&e qui uinitunt᷑ suꝑ illam. quasi suꝑ dñm fir¬
mitas. Nec dubiũ quin u̾bũ dei significet. ꝙ
ipse est uita atq sapientia & de se loqͥt᷑ ego
sumuita. de. de quo ꝓpħa decantat. Omĩa
in sapientia fecisti. repleta est terra creatu¬

Expanded text:
cognoscens, comederet ex eo, et impoenitenticognoscens, comederet ex eo, et impoenitentiae desperationisque ac superbiae morte moreretur. Quod sit hoc lignum vitae, Salomon exponit manifestius, qui de sapientia Dei disputans ait: Lignum vitae est omnibus qui accedunt ad eam, et qui innituntur super illam, quasi super Dominum firmitas ; nec dubium quin Verbum Dei significet, qui ipse est via atque sapientia, et de se loquitur: Ego sum vita . Et de qua Propheta decantat: Omnia in sapientia fecisti: repleta est terra creati
Abbreviated transcription (Latin):
uite. dies popłi mei oꝑa laboꝵ suoꝵ
inueteresc̾e facient electi mei. Nõ labo
ego eraudiã eos. adhuc loq̃ntibꝰ illis dicã. Qd
est: Fune luꝑi ce. agni pascent᷑ simł: leo au¬
tem quasi bos comedet paleas: & serpens
terrã quasi panẽ. Non nocebt̃ neq corrũ¬
pent in monte scõ meo dicit dñs. E ter¬
na erit habitatio atq plantatio iustoꝵ
ut dies uite popłi mei dieb̾ ligni cõparent᷑
de quo in psalmo dr. Iustus ut palma flo¬
rebit. cotidie triũphans de adu̾sariis. & in¬
signe uictorie p̃ferens. Sinautẽ iuxta lxx¬
legerimꝰ. dies ligni uite. qui magis sensum
ex hebreo uercert̃ quã ũba. lignũ uite intel¬
ligimꝰ. qd̃ in paradiso sicũ est. Ad qd̾ ne. exten¬
deret adam manũ suã & uiu̾et. eiectus ẽ
de paradliso. In cuiꝰ eustodia cherubin. idest
scientie multicudo & ignita framea posi¬
ta est. ut seruarent uiam ligni uite: ne it
peceato positꝰ adã. & nec dium sua delicta

Expanded text:
vitae, dies populi mei: opera laborum suorum vitae, dies populi mei: opera laborum suorum inveterascere facient electi mei: non laborego exaudiam eos: adhuc loquentibus illis dicam, quid est? Tunc lupi et agni pascentur simul: leo autem quasi bos comedet paleas, et serpens terram quasi panem. Non nocebunt, neque corrumpent, in monte sancto meo, dicit Dominus. Aeterna erit habitatio atque plantatio justorum, ut dies vitae populi mei diebus vitae ligni comparentur, de quo in Psalmis dicitur: Justus ut palma florebit , quotidie triumphans de adversariis, et insigne victoriae praeferens. Sin autem juxta legimus, dies ligni vitae, qui magis sensum ex Hebraeo vertere, quam verba, lignum vitae intelligimus, quod in paradiso situm est. Ad quod ne extenderet Adam manum suam ut viveret, ejectus est de paradiso . In cujus custodiam Cherubim, id est, scientiae multitudo, et ignita framea posita est, ut servarent viam ligni vitae, ne in peccato positus Adam, et necdum sua delicta
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑ & bibunt᷑. & letificant eor hominis.
de inebriant amicos sponsi. & in regno dei¬
uinũ bibunt eotidie. Subficu autẽ reqͥes¬
eit. & nullius insidias reformidat. qͥ dulce
tur. caritate. gaudio. pace. fide continen¬
tia patientia. De huiꝰcemodi dicit᷑ plan¬
tatore. Qͥ plantauerit ficũ: comedet frue¬
tus eius. Qͥ tales edificau̾it domos. & plau¬
tauerit uineas. de qͥbꝰ.&. apłs loqr̃. ego
plantaui. apollo rigauit. d̾s autẽ incre¬
mentũ dedit. comedet labores manuũ
scs pabit. S ecd̃m eñ dies ligni. erunt
diespopłi mei. & oꝑa manuũ eoꝵ. inue.¬
terabunt electis meis. Non laborabunt
frustra. neq generabunt in cont᷑bationẽ.
qm̃ sem̃ benedictũ dr̃ est. & ne potes eoꝵ
diam. lupus &e agnus pascent᷑ siml :
ce. leo .c bos comedent paleas: & serpeu¬
ti puluis panis eius. Non nocebunt. &¬
nõ occident. in om̃i monte scõ meo: di¬
eit dñs. L xx. Et enĩ sedm̃ dies ligni

Expanded text:
duntur et bibuntur, et laetificant cor hominis, duntur et bibuntur, et laetificant cor hominis, et inebriant amicos sponsi, et in regno Dei bibuntur quotidie. Sub ficu autem requiescit, et nullius insidias reformidat, qui dulceatur, charitate, gaudio, pace, fide, continentia, patientia. De hujuscemodi dicitur plantatore: Qui plantaverit ficum, comedet fructus ejus . Qui tales aedificaverit domos, et plantaverit vineas, deplantavi, Apollo rigavit, Deus incrementum dedit . Comedet labores manuum comedet. Secundum enim dies ligni erunt dies populi mei: et opera manuum eorum inveterabunt electis meis. Non laborabitur frustra, neque generabunt in conturbationem: quia semen benedictorum Domini est, et nepotes eorum diam. Lupus et agnus pascentur simul, et leo et bos comedent paleas, et serpenti pulvis panis ejus. Non nocebunt, neque occident in omni monte sancto meo, dicit Dominus. LXX: Etenim secundum dies ligni
Abbreviated transcription (Latin):
Alioqͥn iuxta litteram. multi scĩ edificant
domos.&. nõ habitant in eis. uel pegriati¬
one. uel alterius rapina. uel morte subtͣc¬
ti. Qualis fuit iob. qui diues carne. ac spu
in tantã deductus est pauꝑtatẽ. ut in
sterquilinio sederet. extra portã euuita¬
tis. Econtͣrio diues ille in eugłio purpuratꝰ
edificauit domũ ce. habitauit in ea: cui
rectissime dici poterat. Stulte hae noc¬
te auferent animã tuã ate. que autẽ
p̃parasti cuiꝰ erunt: Non solũ autẽ ait e¬
dificabt᷑ domos. & habitabunt in eis.
sed plantabunt quoq uineas .&. ipsi come.¬
dent fructũ earũ. uxta illud qd̾ in miche.
a dr᷑. Reqͥescet unusquisq sub iunea sua .&x.
sub ficu sua. &. nõ erit qui exterreat. hec
est uinea. que in eugłio loquebat᷑. E go
sum uitis.&. uos ꝑalmites. & pater meusa¬
gricola est. Om̃is qui nõ facit fructũ bonũ
excidet᷑. .. in ignẽ mittet᷑. Huiꝰ fructꝰ come¬

Expanded text:
Alioquin juxta litteram, multi sancti aedificant Alioquin juxta litteram, multi sancti aedificant domos, et non habitant in eis, vel peregrinatione, vel alterius rapina, vel morte subtracti. Qualis fuit Job, qui dives carne et spiritu, in tantam deductus est paupertatem, ut in sterquilinio sederet extra portam civitatis . E contrario dives ille in Evangelio purpuratus aedificavit domum, et habitavit in ea, cui rectissime dici poterat: Stulte, hac nocte auferetur anima tua a te; quae autem praeparasti, cujus erunt ? Non solum autem ait, aedificabunt domos, et habitabunt in eis: sed plantabunt quoque vineas, et ipsi comedent fructum earum. Juxta illud quod in Michaea dicitur: Requiescet unusquisque sub vinea sua et sub ficu sua; et non erit qui exterreat . Haec est vinea quae in Evangelio loquebatur: Ego sum vitis, et vos palmites, et Pater meus agricola excidetur, et in ignem mittetur . Hujus fructus come
Abbreviated transcription (Latin):
ant hoc nõ solũ ierłm. sed ꝙ sodome repmitti.
dicente iezechiele. Restituet᷑ sodoma in anti¬
quũ. Ergo domꝰ in qͥbꝰ habitaturi sunt qͥ edific.ats
eas. uel uirtutes intelligende sunt. uel diu̾se.
mansiones apud patrẽ. quas iugit᷑ possidebit
qui eas edificauerit. Quales sibi edificasse. &.
obstetrices dicunt᷑ in exodo. q timebant dm
licet septũ sit in hebrayco. ideo eis edificata
domꝰ ꝙ timuerunt. eũ .&. iacob q simplex
erat. siue ut grece dicit᷑ aplastos. idest neqͣ¬
quam fictus. nec talis quales in pet̾ epła eõ¬
dẽp̃nant᷑. de. qͥbꝰ ait. in auaricia. fictis ser¬
monibꝰ. de uob̾. negociant᷑. idcirco habitabat
in domo. quã esau quiferis delectabat᷑. & si¬
ius possidere. nõ potuit. Talem domũ. &. sal¬
uatores in eugłio uerba desebunt. Om̃is qui
uenit ad me .&. audit sermones meos.ce. fa¬
cit eos. similis erit uiro prudenti. qui edifi¬
cauit domũ suã supra petram.ꝙ. reliqua.

Expanded text:
 hoc Jerusalem, sed et Sodomae repromitti, dicente Ezechiele: Restituetur Sodoma in antiquum . Ergo domus, in quibus habitaturi sunt qui aedificant eas, vel Virtutes intelligendae sunt, vel diversae mansiones apud Patrem; quas jugiter possidebit, qui eas aedificaverit. Quales sibi aedificasse et obstetrices dicuntur in Exodo, quae timebant Deum: licet scriptum sit in Hebraico, a Deo eis aedificatas domos, quia timuerunt eum . Et Jacob quia simplex erat, sive ut Graece dicitur ἄπλαστος, id est, nequaquam fictus; nec talis quales in Petri Epistola condemnantur, de quibus ait: In avaritia fictis sermonibus de vobis negotiantur ; idcirco habitabant in domo, quam Esau, qui feris delectabatur et silvis, possidere non potuit. Talem domum et Salvatoris in Evangelio verba describunt: Omnis qui venit ad me, et audit sermones meos, et facit eos, similis erit viro prudenti, qui aedificavit domum suam super petram, , et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
uit aurẽ. non audiet. qͥfinxit ocłm nõ cõ¬
siderat. qd scilicor qͥ om̃s homines creauit.
nichominꝰ possit de uniu̾sis gentibꝰ unã
parit᷑ in se credentiũ eccłam fac̾e. Denq
in uicesimo .uiii. psalmo. ubi nos legimꝰ.
uox dnͣi concutientis desertũ. in hebreo scͥp¬
tum est. uox dñi parere faciens desertũ. ut
deserta prius eccsa generet. & ꝑfic sant᷑ cer¬
ui. aꝑtis saltib̃. itq contritis. Porro iupxła
lxx. hc sensus est. qd̾ uno temꝑe ad p̃dicati¬
dnem eugłoꝵ una gens totius orbis oriat᷑. ꝑ
multos ꝓpħas sepe ꝓmisi.&. non meministi ꝓ¬
missioris mee. Durbs que elamoris es plena.
otẽplũ qd̾. a dño derelictũ est. opopłe eui red¬
didi uicissitudinẽ suam. nõne ego inqͥt feci pa¬
ea parturiuit &x. peꝑit. de. qua in psalmo se¬
bit᷑ Qͥ habitare facit sterilem in domo. ma¬
trem filioꝵ letantem. Uel certe. rerũ ordo con¬
uersus est. Pariens facta est sterilis. & qͦn¬

Expanded text:
t aurem, non audiet, et qui finxit oculum, non considerat ; quod scilicet qui omnes homines creavit ex nihilo, possit de universis gentibus unam partem in se credentium Ecclesiam facere. Denique in vicesimo octavo psalmo, ubi nos legimus: Vox Domini concutientis desertum , in Hebraeo scriptum est: Vox Domini parere faciens desertum , ut deserta prius Ecclesia generet, et perficiantur cervi apertis saltibus atque contritis. Porro juxta LXX hic sensus est, quod uno tempore ad praedicationem Evangeliorum, una gens totius orbis oriatur. Per multos prophetas saepe promisi, et non meministi promissionis meae, o urbs quae clamoribus es plena: o Templum quod a Domino derelictum est: o popule, cui reddidi vicissitudinem suam. Nonne ego, inquit, feci paea parturivit et peperit? De qua in psalmo scribitur: Qui habitare faciat sterilem in domo, matrem filiorum laetantem . Vel certe rerum ordo conversus est: Pariens facta est sterilis, et quon
Abbreviated transcription (Latin):
R. erit mensis. ex mense. et sabb̃m ex sab¬
bato .W. ueniet omĩs caro ut adoret corã
facie mea: dicit dñs. Ixx. Sicut enĩ
celũ nouũ.&. terra noua. que ego facio
permanere in conspectu meo dicit dñs
rit mensis ex mense. & sabbm. ex sabb̃o
ueniet omĩs caro. ut adoret in conspec¬
bu meo in ierłm dum. Quando dicit
assumã eis in sac̃dotes. & in leuitas: os¬
tendit uetus sacerdotiũ p̃termissum:
qd̾ tribui leuitice debebat᷑. ubi nõ est elec¬
tio. sed ordonat᷑e & series familie ꝑ poste¬
ros descendens. Translato enĩ saẽdotio. ne.¬
cesse est ut legis trans latio fiat .W. elee¬
tio ad eos ꝑtinet. qͥbꝰ neqͣqͣm uxta sangui¬
nem sed iuxta merita. atq uirtutes. sacer¬
dotiũ defert᷑. Q uenient de insulis gen¬
tur in eqͥs.&. in qͦdrigis. & in lecticis.
ꝙ. in mulis.&. in carrucis. Quomͦ enĩ.

Expanded text:
nsis ex mense, et sabbatum ex sabbato: veniet omnis caro, ut adoret coram facie mea, dicit Dominus. LXX: Sicut enim coelum novum et terra nova, quae ego facio permanere in conspectu meo, dicit Dominus: erit mensis ex mense, et sabbatum ex sabbato: veniet omnis caro ut adoret in conspectu meo in Jerusalem Dominum. Quando dicit: Assumam ex eis in sacerdotes et levitas, ostendit vetus sacerdotium praetermissum, quod tribui Leviticae debebatur, ubi non est electio, sed ordo naturae, et series est familiae per posteros descendens. Translato enim sacerdotio necesse est, ut et Legis translatio fiat, et electio ad eos pertineat, quibus nequaquam juxta sanguinem, sed juxta merita atque virtutes sacerdotium defertur, qui venient de insulis gentur in equis, et in quadrigis, et in lecticis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
da cor tuũ in humeros tuos. ut amandatis in¬
telligat dñm. inutins eum de quo seͥptũ est.
iħe cepit fac̾e. & docere ut non ociosa sit fideᷤ.
sed ꝑ oꝑa currat adp̃miũ. Genua autẽ & si¬
nus qͥd significent. & supͣ breuit᷑ exposui.ꝙ.
ñc habraham docere exemplum nos pot̾it.

Expanded text:
Da cor tuum in humeros tuos , ut a mandatis intelligat Dominum, imitans eum, de quo scriptum est: Jesus coepit facere et docere , ut non otiosa sit fides, sed per opera currat ad praemium. Genua autem et sinus quid significent, et supra breviter exposui, et nunc Abraham exemplu
Abbreviated transcription (Latin):
aliis supplicia cõminet᷑. In quo conside¬
randa uerboꝵ propͥetas. qd nõ dixexit
infert mnamicis suis. sed cõminabit᷑. ut ꝯ
minatione deterriti. & ipsi ad dñi transe¬
ant seruitutem. Quia ecce dñs inigne
ueniet . &x quasi turbo quadrige. eius.
reddere indignatione. furor̃e suũ. & increpatio

Expanded text:
aliis supplicia comminetur. In quo considealiis supplicia comminetur. In quo consideranda verborum proprietas, quod non dixerit: Inferet inimicis suis; sed comminabitur, ut per comminationem deterriti, et ipsi ad Domini transeant servitutem. Quia ecce Dominus in igne veniet: et quasi turbo quadrigae ejus, reddere in indignatione furorem suum, et increpa
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. qͥuera leticia est. de. qͥbꝰ dñs loquebat᷑.
beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt.
Cuuꝰ uisio ꝑfectũ est gaudiũ. qd̾ in plene. fi¬
dei corde u̾sat᷑. Ꝙ ossuũ germinatio subseqͥ¬
tur: de qͥb̃ iam ante diximꝰ. Quoꝵ si lector
oblitus est. recurrat ad explanationẽ. pͥstiña.
Meliꝰ est eñi illũ scripta relegere. qͣm nos re
plicare. & nota inqͥt erit manus dm̃i. seruis
eiꝰ: ueltimtibꝰ eũ. & cõminabit᷑ inimicis. siue
incredulis sius. Manus iudem uel propoten¬
tia accipit᷑ qd̾ possit d̾s omĩa face que ꝓmit¬
tit auxta illud qd̾ ex ꝑsona dei. moyses loqͥt᷑
ad pharaoñe. nẽ mittã manũ. &e ꝑcutiã te.
cx popłm tuũ interficiam &t deleberis detͥ¬
ra.or rursum ipse ad eundem tirannũ ⁊ͣ¬
rit mauꝰ dñi erit suꝑ iumenta tua. de qua
ad dm̃ psalmista dicebat. manꝰ tua gentes
uis suis. & colentibꝰ se.x. cõminabit᷑ mere¬
dulis .&. inunicis suis ut aliis ꝓmittat. p̃ima

Expanded text:
nus loquebatur: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Cujus visio perfectum est gaudium, quod in plenae fidei corde versatur: et ossium germinatio subsequitur, de quibus ante jam diximus. Quorum si lector oblitus est, recurrat ad explanationem pristinam. Melius est enim illum scripta relegere, quam nos dicta replicare. Et nota, inquit, erit manus Domini servis ejus, vel timentibus eum, et comminabitur inimicis, sive incredulis suis. Manus autem vel pro potentia accipitur, quod possit Deus omnia facere, quae promittit, juxta illud quod ex persona Dei Moyses loquitur ad Pharaonem: Nunc mittam manum, et percutiam te, et populum tuum interficiam, et deleberis de terra . Et rursum ipse ad eumdem tyrannum: Ecce manus Domini erit super jumenta tua ; de qua ad Deum Psalmista dicebat: Manus tua gentes vis suis et timentibus se, et comminabitur incredulis et inimicis suis, ut aliis promittat praemia,
Abbreviated transcription (Latin):
terioꝵ dei & lucas euglista.Sicut tradid̃¬
runt in qͥt nob. qui apͥncipio uiderunt.
& ministri fuerunt sermonis: de qͥb̾ & su¬
pra legimꝰ. Uos autẽ eritis mͥ sac̃dotes dñi.
Quom̃ enĩ in abscondito uideus est. qͥ spũ
circuncidit᷑. de. quo seͥptũ est. nos sumus
circuncisio qͥ spũ deo seruimꝰ. & offerimꝰ
spirituales uctimas placentes deo. psalli¬
mus q spũ ce sensu: sic & saẽdotes .&. leui¬
te. in abseondito sunt. qͥ non generis seriẽ
secunt᷑. sed ordinẽ fidei uel certe nõ dicit
de. apłis.&. de. apłicis uiris. qͥ pͥncipes fue¬
runt eccłe ex popło iudeoꝵ. sed de enum̾a¬
tis supͣ gentib. de. mari de affrica. de. libia
de capadotia de italia. de grecia. de cunc¬
tis insulis. quaꝵ habitatores pͥmũ nõ au¬
dierant dñm. nec uiderant głam eius.
& postea uertunt᷑ in sac̃dotes: ut qͥ fuerars¬

Expanded text:
teriorum Dei . Et Lucas evangelista: Sicut tradideteriorum Dei . Et Lucas evangelista: Sicut tradiderunt, inquit, nobis, qui a principio viderunt et ministri fuerunt sermonis. De quibus et supra legimus: Vos eritis mihi sacerdotes Domini . Quomodo enim in abscondito Judaeus est, qui spiritu circumciditur , de quo scriptum est: Nos sumus Circumcisio, qui spiritu Deo servimus , et offerimus spirituales victimas placentes Deo, psallimusque spiritu et sensu: sic et sacerdotes et Levitae in abscondito sunt, qui non seriem generis sequuntur, sed ordinem fidei. Vel certe non dicit de Apostolis et apostolicis viris, qui principes fuerunt Ecclesiae ex populo Judaeorum, sed de enumeratis supra gentibus, de mari, de Africa, de Libya, de Cappadocia, de Italia, de Graecia, de cunctis insulis, quarum habitatores primum non audierant Dominum, nec viderant gloriam ejus, et postea vertentur in sacerdotes
Abbreviated transcription (Latin):
uictimas suasmͥ cum psalmis in domo dr̃u.
ce ex eis sumã sacere. otes.. leuitas dicit dñs.
ui ad gentes ait directi fuerint.&. anũici¬
auerint eis głam meã: sic adducent frẽs
ur̃os. de uniu̾sis nationibꝰ munꝰ dño cũ e¬
qͥs. & qͦdrigis & lecticis. ox mulis .&. car¬
rucis.&x. uehiculis diu̾sis in montem sẽm
ierłm. quomͦ solebant filii isrł. dũ eoꝵ sta¬
ret religio.& tẽpli cerimonie seruarent᷑
offerentes uictimas cum psalmis. in domo. dñ
siue ut habet᷑ in hebrayco.&. omĩs uoce conso¬
na transtulerunt. in uase mundo. Qd̃ ce ueq
hodie offerunt in domo dñi. que est eccłã
filii isrł. qui mente concipiunt dm̃. hostias
spũales. eũ fructibꝰ atq uirtutibꝰ animȩ sue.
in uasis mundis. hoc est in scĩs corꝑibꝰ. de.
quid ex eis sacerdotes & leuitas dicit dñs
qui saluati fuerint. ut gentib̾ p̃dicarent:
de. qͥbꝰ unꝰ loquebat᷑. Sic nos reputet homo
quasi ministros xp̃i: &e dispensatores minis¬

Expanded text:
victimas suas mihi cum Psalmis in domo Domini: et ex eis sumam sacerdotes et Levitas, dicit Dominus. Qui ad gentes, ait, directi fuerint, et annuntiaverint eis gloriam meam, sic adducent fratres vestros de universis nationibus munus Domino, cum equis, et quadrigis, et lecticis, et mulis, et carruc quomodo solebant filii Israel, dum eorum staret religio, et Templi caeremoniae servarentur, offerre victimas cum Psalmis in domo Domini. Sive ut habetur in Hebraeo, et omnes voce consona transtulerunt, in vase mundo: quod et usque hodie offerunt in Domo Dei, quae est Ecclesia, filii Israel qui mente conspiciunt Deum, hostias spirituales cum fructibus atque virtutibus animae suae in vasis mundis, hoc est, in sanctis corporibus. De quit, ex eis sacerdotes et Levitas, dicit Dominus: ut qui salvati fuerint, gentibus praedicarent. De quibus unus loquebatur: Sic nos reputet homo quasi ministros Christi, et dispensatores mys
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ. Peꝑit gͥ syon. hoc est reliqͥe ex isrł .&. ipło¬
rum credentiũ fides. masculũ dñm saluatorẽ.
Quo in toto simł orbe generato. qđ nullus
audiuit. qd̾ nulla narrat hystorla. aut alicꝰuiꝰ
doctrina. om̃s in breui temꝑe credidere nati¬
ones. ut de unu̾sis gentibꝰ. una gens fieret

Expanded text:
 igitur Sion, hoc est, reliquiae ex Israel et Apostolorum credentium fides, masculum Dominum Salvatorem, qui in toto simul orbe generatus est, quod nullus audivit, quod nulla narrat historia, aut alicujus doctrina, ut omnes in brevi tempore crederent nationes. Et de universis gentibus, un
Abbreviated transcription (Latin):
mundos existimant cunctos. de sua in me: gen¬
te eredentes. & dicunt. Recede ame: quia ĩ.¬
mundus es. Qͥd gͦ est qd eos dirisse cõmemo¬
rat: Glorificet᷑ dñs. & uidebit᷑ in leticia ur̃a.
Cuiꝰ u̾siculi hic est sensus. Qͥd nob̾ humilem
introducitis dm̃: Qͥd crucifixũ. & uirũ doloꝵ
ar scientẽ ferre infirmitates: Uolumꝰ eũ. ut¬
dicitis in sua maiestate conspicere. Regnan¬
tem suscipimꝰ. & in sua gła triũphantẽ: hu¬
milem atq abiectũ uidere. nõ possumꝰ. statĩq
infert. ipsi autẽ confundent᷑. subaudis qͥlo.

Expanded text:
mundos existimant cunctos de sua in me gente credentes, et dicunt: Recede a me, quia immundus es. Quid ergo est quod eos dixisse commemorat: Glorificetur Dominus, et videbimus in laetitia vestra? Cujus versiculi hic sensus est: Quid nobis humilem introducitis Deum? quid crucifixum et virum dolorum, et scientem ferre infirmitates? volumus eum in sua majestate conspicere regnantem: suspiciemus et in sua gloria triumphantem, humilem atque dejectum videre non possumus. Statimque infert: Ipsi autem confundentur, subauditur,
Abbreviated transcription (Latin):
tus de. ciuitate: uox de tẽplo. uox dñi redden¬
tis retributionẽ. inimicis suis. Pro fremitu lra
clamorẽ posuerunt. &. cetã similit̃. Vlolumꝰ
scire. que sit confusio uideoꝵ. qͥ dixerunt.
Glorificet᷑ dñs. ut ur̃am leticiã uideamꝰ.&.
triumphos regiꝰ ur̃i. neqͣquã cassis promis¬
sionib. sed oculis concẽplem᷑. uox inqͥt cla¬
moris de cuutate. haut dubiũ. qͥti ierłm
significet. romano exercitu circũidatã.
intres partes. intꝰ seditione diuisam. quan¬
do unus templũ obtinuit. & om̃ia pͥus sc̃a
possedit formserus contra hostes. intrinsecus
cont᷑ euĩe dimic ans. Eo tẽꝑe. & in urbe
ce in templo. oe tã sac̃ dotum & leuitarũ.
quã uulgi ignobilis. mulierũ q ac puero¬
rum ululatus auditꝰ est. qu reddidit dñs
retributionem inimicis suis. implens cõmina¬
tionem quã dix̃at. Relinquet᷑ uob̃ domꝰ ur̃a
deserta .W. illam ꝓpħiam. Dereliqͥ domũ me¬
am. qñ p̃sides templi. angłi consona uoce. dixe

Expanded text:
tus de civitate, vox de Templo, vox Domini reddentis retributionem inimicis suis. LXX pro fremitu, clamorem posuerunt, et caetera similiter. Volumus scire quae sit confusio Judaeorum, qui dixerunt: Glorificetur Dominus, ut vestram laetitiam videamus, et triumphos regis vestri, nequaquam cassis promissionibus, sed oculis contemplemur. Vox, inquit, clamoris de civitate: haud dubium quin Jerusalem significet Romano exercitu circumdatam, et in tres partes intus seditione divisam, quando unus Templum obtinuit, et omnia prius sancta possedit, forinsecus contra hostes, intrinsecus contra cives dimicans. Eo tempore et in urbe, et in Templo, tam sacerdotum et Levitarum, quam vulgi ignobilis, mulierumque ac puerorum ululatus auditus est, quando reddidit Dominus retributionem inimicis suis, implens comminationem qua dixerat: Relinquetur vobis domus vestra deserta ; et illam prophetiam: Dereliqui domum meam. Quando praesides templi
Abbreviated transcription (Latin):
rursum ꝑ lib̾os eoꝵ. ac nepotescreuit in maiꝰ.
sed ad eiͣgłica p̃dicationẽ. statim omĩs mun¬
dus concepit.&. parturiuit. & peꝑit masculũ.
quẽ pharao.x. herodes. conabant᷑ occidere : qͥ
& in moyse &e in xp̃o saluatꝰ est. in egypto de
niq abraham. & ysaac. mascłos habuere li¬
beros.x. iacob multoꝵ. filioꝵ. pater. uña genu¬
it filiam. pro qua dura ꝑpessus est. Qd̃ si filie
salpha ad. ad dei sententia recipiunt heredi¬
tatẽ patris. hoc considerandũ est. qd̾ pater
eaz. in peccato suo mortuus sit. qui nullũ
filiũ genuit. & moyses nichil suꝑ eis ausus
sit iudicare. sed retulit ad dñm. Qͥ eas ne. in¬
opes remanerent. uissit fratribꝰ copulari. ue¬
neseos quoq narrat liber. qd̾ postqͣm ceꝑunt
homines multifieri. qui num̃us semꝑ in uicio
est.&. filie. nate. eissunt. acceꝑunt eas non an¬
geli sed filii dei. de. qͥbꝰ orti sunt gigantes.
siue. ut in hebreo seriptũ est. eninim tonsee.

Expanded text:
rursum per liberos eorum ac nepotes crevit in majus, sed ad Evangelicam praedicationem statim omnis mundus concepit, et parturivit, et peperit masculum, quem Pharao et Herodes conabantur occidere, qui et in Moyse, et in Christo salvatus in Aegypto est. Denique Abraham et Isaac masculos habuere liberos, et Jacob multorum filiorum pater, unam genuit filiam, pro qua dura perpessus est . Quod si filiae Salphaad Dei sententia recipiunt haereditatem patris , hoc considerandum est, quod pater earum in peccato suo mortuus sit, qui nullum filium genuit, et Moyses nihil super eis ausus fuerit judicare, sed retulit ad Dominum, qui eas ne inopes permanerent, jussit fratribus copulari. Geneseos quoque narrat liber , quod postquam coeperunt homines multi fieri, qui numerus semper in vitio est, et filiae eis natae sunt, acceperunt eas, non Angeli, sed filii Dei, de quibus orti sunt gigantes: sive ut in Hebraeo scriptum est ἐπιπίπτοντες,
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑit anteqͣm ueniret partꝰ eius. peꝑit mas¬
culum. Qͥs audiuit umqͣm tale. aut qͥs uidit
hiuic simile: Numqͥd parturiet terra in die
una. aut parturiet᷑ gens simł qi. par turiuit
cx peꝑit syonfilios suos. siũqͥd ego qͥ alios pa¬
rere facio. ipse nõ pariam dicit dñs: Si ego
qui generationẽ eet̾is tribuo. sterilis ero. ait
dñs d̾s tuus. Lxxx. Anceqͣm parturiens
partat. anteqͣm uenuiat dolor. parturienti¬
um effugiet & pariet masculũ. Qͥs audi¬
uit tale. aut uidit simile: Si parturiuit
terra in die una. aut si nata est gens simł.
qr parturiuit. ex peꝑit syon filios suos: e go
autẽ dedi dixit dñs expectationẽ hanc. c
non ẽst rẽcordatꝰ mei dicit dñs. Nonne ego pa¬
rientem. & steriłe fecitt̃s d̾s tuus: ¶ lamo¬
cip̾ere noluerunt. recipientibꝰ ꝓ impietate. su¬
a. atq blasphemiis eterna supplicia. eccła in
nomine dñi congregata. de qua in psalmo
dicit᷑. homo natus est in ea. ot ipse fundauit

Expanded text:
perit: antequam veniret partus ejus, peperit masculum. Quis audivit umquam tale? et quis vidit huic simile? Numquid parturiet terra in die una? aut parturietur gens simul, quia parturivit et peperit Sion filios suos? Numquid ego, qui alios parere facio, ipsetionem caeteris tribuo, sterilis ero, ait Dominus Deus tuus. LXX: Antequam parturiens pariat: antequam veniat dolor parturientium, effugiat, et peperit masculum. Quis audivit tale, et quis vidit simile? Si parturivit terra in die una; aut si nata est gens simul, quia parturivit et peperit Sion parvulos suos. Ego autem dedi exspectationem hanc, et non recordata es mei, dicit Dominus. Nonne ego parientem et sterilem feci, dicit Deus tuus? Clamocipere noluerunt, recipientibus pro impietate sua atque blasphemiis aeterna supplicia, Ecclesia in nomine Domini congregata, de qua in psalmo dicitur: Homo natus in ea: et ipse fundavit
Abbreviated transcription (Latin):
mine. nisi sp̃e hominis qͥ est in homine. Un¬
de ce. ꝑ iheremiã loqͥt᷑ d̃s. Ego d̾s appropin¬
qͣns. cs non de longe. dieit dñs. llumqͥd abscon¬
dit se in absconditis homo.&. ego ignorabo:
Deniq ad seribas dicit᷑.&. ad phariseos. uos
estis qͥ iustificatis uosmet ipsos corã homins¬
bus. deus autẽ. eognoseit corda hominũ. In qͦ.
considerandũ est. qd̾ nõ dixit pater: uuta he¬
reticoꝵ blasphemias. ne filiũ uideret᷑ exclu¬
dere. sed d̾s. qd̾ patri filio q: cõmune est. In
pͥncipio enĩ erat u̾bũ . &. u̾bũ erat apd̃ dm̃.
&. d̾s erat u̾bũ. Hoc erat in pͥncipio apd̾ dm̃.
De quo idem ioħis seribit. Ipse autem ih̾c. ñ
eredebat se eis. & sciebat om̃s. ce nõ habe¬
bat necesse. ut aliqͥs testimoniũ daret ei
de homine. ipse enĩ sciebat. qͥd esset in ho.¬
trane. Cul &x illud congruit. Sciens. autẽ. ihe
cogitationes eoꝵ. D in alio loco. Seiens autẽ
malieiã eoꝵ. ⁊ e ne. aliqͦ dubitatio hereticis¬

Expanded text:
ne, nisi spiritus hominis qui est in eo . Unde et per Jeremiam loquitur Deus: Ego Deus appropinquans, et non de longe, dicit Dominus: nunquid abscondit se in absconditis homo, et ego ignorabo? . Denique ad Scribas dicitur et Pharisaeos: Vos estis qui justificatis vosmetipsos coram hominibus: Deus autem cognoscit corda vestra . In quo considerandum quod non dixerit, Pater, juxta haereticorum blasphemias, ne Filium videretur excludere, sed Deus, quod Patri Filioque commune est: In principio enim erat Verbum et Verbum erat apud Deum: et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum . De quo idem Joannes scribit: Ipse autem Jesus non credebat se eis, quia sciebat omnes, et non habebat necesse ut aliquis testimonium daret ei de homine; ipse enim sciebat quid esset in homine . Cui et illud congruit, sciens autem Jesus cogitationes eorum ; et in alio loco: Sciens autem Jesus malitiam eorum . Ac ne aliqua sit dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ad ubidinẽ. Simł q consideremꝰ. qd̾ nõ dix¬
erat. qui ĩmolat arietem. qͣsi qͥ ĩmolat. ca¬
nem. sed occidat inqͥt canẽ. Qd̃ u̾bũ nõ
ponit᷑ in sacͥficus. sed in his qui truei¬
dant᷑ illicite. Qͥ offert oblatioñe ee sa
erificiñ. quasi qui sanguinẽ siuillũ offerat. Nd̃
ce. ipsum lege ꝓhibet᷑. Tales sunt cerimonie
uideoꝵ Qͥ thus tribuit quasi blasphemꝰ: ĩ¬
mo qͣsi benedicens ydola. Potest autẽ hie ẽẽ
sensus Post filiũ meũ qui uenit mansuet᷑
ce parꝑ sedens suꝑ pullũ asine. nolo carnis
uictimas. detestor sacͥficia uideoꝵ umibs le¬
gis repbo. qr delectabilis mͥ hostia est ueritis
pondebunt qͥ credentes exuideis. arbitͣnt᷑ ab¬
sq nora sui. posse carnalit̃ offerre sacͥficia:
ec omĩa elegerunt. in uiss suis. & in abho¬
minationib suis anima eoꝵ delectata est.
Unde & ego eligam illisionẽ eoꝵ or. que ti¬
mebant adducam eis. Q a uocaui &e non e¬
rat qui responderet: locutꝰ sum t nõ audie¬

Expanded text:
ad libidinem. Simulque consideremus quod non dixerit: Qui immolat arietem, quasi qui immolat canem; sed occidat, inquit, canem. Quod verbum non ponitur in sacrificiis, sed in his quae trucidantur illicite. Qui offert oblatio quasi qui sanguinem suillum offerat. Quod et ipsum Lege prohibetur, tales sunt caeremoniae Judaeorum . Qui thus tribuit quasi blasphemus, immo quasi benedicens idolo. Potest autem et hic esse sensus: Post Filium meum qui venit mansuetus et pauper, sedens super pullum asinae, nolo carnes, victimas detestor, sacrificia Judaeorum, umbras Legis reprobo, quia delectabilis mihi est veritas pondebunt, qui credentes ex Judaeis arbitrantur absque noxa sui posse carnaliter offerre sacrificia? Haec omnia elegerunt in viis suis, et in abominationibus suis anima eorum delectata est. Unde et ego eligam illusiones eorum, et quae timebant, adducam eis. Quia vocavi, et non erat qui responderet: locutus sum, et non audie
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑib misit me: Qd̾ ꝙ seqͥt᷑ in editione.
uulgata. iniquus autẽ. in hebraico nõ habe¬
tur. sed simplicit᷑ iungit & dicit. Qͥ immo¬
lat bouẽ. quasi qͥ interficiat hominẽ. Qd̾.i
alio seͥptũ est loco. Mised̾iam uolo. ee nõ
sac̾ficiũ. scientiã magis dei qͣm holocaus¬
tum. & ꝑ malachiam. Omĩa que. oderã fa¬
ciebatis. ꝯꝑientes lacͥmis altare meũ. Nũqͥd
dignũ est ut respiciam ad sacͥficiũ urm̃. &
suscipiã placabile qͥd de manibꝰ ur̃is: Audi¬
ant uidei qd d̾s non reqͥrat: sacͥficiũ sedof

Expanded text:
pauperibus misit me . Quodque sequitur in editione Vulgata: Iniquus autem, in Hebraico non habetur, sed simpliciter jungit et dicit: Qui immolat bovem, quasi qui interficiat hominem. Quod et in alio scriptum est loco: Misericordiam volo, et non sacrificium: scientiam magis Dei, quam holocaustum . Et per Malachiam: Omnia quae oderam, faciebatis: operientes lacrymis altare meum: numquid dignum est ut respiciam ad sacrificium vestrum, et suscipiam placabile quid de manibus vestris ? Audiant Judaei quod Deus non quaerat sacri