comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite considerare nos admonet:
ne nos qui plus cȩteris in hoc mun-¬
do accepisse aliquid cernimur: ab
auctore mundi grauius inde iu-¬
dicemur. Cũ enĩ augentur dona:
rationes etiã crescunt donoꝵ Tan¬
to gͦ esse humilior atq ad seruien
dũ promptior quisq debet ex mu¬
nare: quanto se obligatiorẽ e̾e̾. con¬
spicit. in reddenda ratione. Ecce
homo qui peregre ꝓficiscitur ser uos
uocat: eisq ad negotiũ talenta par¬
titur. Post multũ uero tẽporis. po¬
siturus rationẽ reuertitur. Bene
oꝑantes ꝓ apportato lucio remu¬
nerat: seruũ uero a bono opere
torpentẽ dampnat

Expanded text:
sollicite considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat
Abbreviated transcription (Latin):
mianꝰ uocaret ad se eũ qui ad boc
exilierat: illiq consiliũ daret di-¬
cens. Noui quod te pecunarũ ege-¬
stas ad tantũ phantasiȩ fecerit ele-¬
uari: ut aut suꝑans. duuitias re-¬
pentinas acquiras: aut uoto frauda¬
tꝰ cũ uita. molestante careas egesta¬
te. Ego autẽ ob miserationẽ qua
adornaris ȩtatis: dabo etiã ꝓ solo
ausu condigna et sufficientia dona÷
e uade. habens cũ uita etiã dona.
Lieo uero temet ipsũ ne obicias:
Iqm̃ multos potentiores te uita pri-¬
is nestor auditis: neq rapuit
formidauit ad laudẽ liei. Imꝑato¬
ri autẽ respondit. Nec ꝓ pecunia
agonẽ accessi: sed ut meliorẽ lieo

Expanded text:
mianus vocaret ad se Nestorem, qui ad hoc mianus vocaret ad se Nestorem, qui ad hoc exsilierat, illique daret consilium dicens: Novi quod te pecuniarum egestas ad tantum phantasiae fecerit elevari, ut aut superans divitias repentinas acquiras, aut voto fraudatus, cum vita molestante careas egestate. Ego autem tibi ob miserationem qua adornaris aetatis, dabo etiam pro solo ausu condigna et sufficientia dona, et vade, habeas cum vita etiam dona. Lyaeo vero temetipsum ne objicias, quoniam multos te potentiores deviciis Nestor auditis, nec recipit formidavit de virtute Lyaei. Imperatori autem respondit: Nec pecuniis, agonem veni, sed ut meliorem Lyaeo
Abbreviated transcription (Latin):
singulare certamen fuerant congres¬
suri. Illic enĩ parabatur ꝑ quasdã ta-¬
bulas circulus circũseptus: ubi erat¬
suspecturus eos qui ex aduerso inui-¬
cẽ theatrice pugnarent.: quia delec̾-¬
tatio erat ei aspicere humani sangui¬
nis fusionẽ. Uerũtamen ñ sine cura
et sollicitudine habebat: qđ esse
sibi delectabile cernebatur. L.iii.¬
lagrabat autẽ desiderio. circa¬
monomachi: qui iã multos uirtute
ac mole corporis abusus extinxerat
occidendi experimentũ. ꝑ medita¬
tionẽ et consuetudinẽ possidens
hunc eo quod omnes formidarent.
et nullus ei qui resisteret uideret᷑:
inter primos habebat maximianꝰ¬
respiciebat. Laudabat autẽ eũ et
gloriabatur. Porro cũ ꝓpe stadiũ
puenisset: tunc adducunt ei qui
ibidẽ iuxta stadiũ uicino ex sisten¬
t quidã adolescens de plebe.¬
nomine nestor. a superioribꝰ
exiliens gradibꝰ:: stabat aduersus
lieũ. singularẽ conflictũ arripere
gestiens: ita ut obstupescens maxi¬

Expanded text:
singulare certamen fuerant congressuri. Illic enim parabatur per quasdam tabulas circulus circumseptus, ubi suspecturus erat eos qui ex adverso invicem theatrice se impugnarent, quia delectatio erat ei aspicere humani sanguinis fusionem. Verumtamen non sine cura et sollicitudine habebat quod esse sibi delectabile cernebatur. Flagrabat autem desiderio cirmonomachum, qui jam multos, virtute ac mole corporis abusus, exstinxerat, occidendi experimentum per meditationem et consuetudinem possidens. Hunc eo quod omnes formidarent, et nullus ei qui resisteret videretur, inter primos Maximianrespiciebat. Laudabat autem et gloriabatur. Porro cum prope stadium pervenisset, tunc adducunt ei qui ibidem juxta stadium existet quidam adolescens nomine Nestor, a superioribus exsiliens gradibus, adversus Lyaeum stabat, singularem conflictum arripere cupiens, ita ut obstupescens Maxi
Abbreviated transcription (Latin):
irre prehensibiliter consũmatis: totũ¬
simo ȩtatis suȩ anno: in dño requie¬
uit. Bethleem eũ alma tenet: iteruo
uenturo dño offerendũ. Dormiuit
autẽ beatꝰ ieronimus anno imperii
theodosii iunioris duodecimo: uocan¬

Expanded text:
onsummatis, noatis suae anno in Domino requievit. Bethleem eum alma tenet iterum venturo Domino offerendum. Dormivit autem beatus Hieronymus anno imperii Theodosii junioris duodecimo:
Abbreviated transcription (Latin):
dictis ira repletisunt. iactantiã ne-¬
storis non ferentes. Et imperator qui¬
reddebat lieum. At ille: dignũ se
imperatorio iudicio festinabat os¬
tendere.

Expanded text:
ctantiam ejus non ferentes; imperator vereddebat. At ille dignum se imperatorio judicio festinabat ostendere.
Abbreviated transcription (Latin):
tabã. Post te. in odore ungentorũ
UADRIENINIIO ITaq dedicate
penitentiȩ exacto: ad beth.¬
leem oppidũ iero¬
nimꝰ remeauit: ubi prudens animal
ad prȩsepe dñi sese obtulit ꝑmansu¬
rũ. Bibliothecã suã quã sibi sũmo
fudio ac labore ipse condiderat:
clausã. omniũq libroꝵ orationes
quas pene memoriter retinebat. ite¬
rit relegens: diem ieunans. ducebat
ad uesꝑam. Plures ad eũ religiosoꝵ
quibꝰ uitȩ eiꝰ fama comꝑta ẽ ꝓtinus
confluxerunt: bonũq doctorem.
paruo adhuc sub tugurio boni
obseruauere discipuli. Nec multo
post cellulã sibi ob discipuloꝵ suoꝵ
copiã et ꝓpt̃̾ frequentiã aduentan¬
tiũ ad bethleemiticã portã quȩ ad
occidentẽ respicit et egredientibus
ad septẽtrionẽ uidetur: paruulũ
habitationis locellũ construxit
firmatꝰ tanta lassitudine fatigatꝰ ẽ
ut etiã in stratu suo iacens funicu¬
lo trabe suspenso. supinisq manibꝰ
apprehenso erigeretur: ut scilicet

Expanded text:
tabam: Post te in odorem unguentorum adriennio itaque dedicatae poenitentiae exacto, ad Bethleem oppidum Hieronymus remeavit, ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. Bibliothecam suam quam sibi summo studio ipse condiderat, clausam, omniumque librorum orationes, quas pene memoriter retinebat, iterum relegens, diem jejunans ducebat ad vesperam. Plures ad eum Religiosorum, quibus vitae ejus fama comperta erat, protinus confluxerunt: bonumque Doctorem parvo adhuc sub tugurio boni observavere discipuli. Nec multum post cellulam sibi ob discipulorum copiam, et propter frequentiam adventantium ad Bethleemiticam portam, quae ad Occidentem conspicit, et egredientibus ad Septentrionem videtur, parvulum habitationis locellum construxitnique lassitudine fatigatus est, ut etiam in stratu suo jacens, funiculo trabe suspenso, supinisque manibus apprehenso erigeretur; ut scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
bã. Et repugnantẽ carnẽ: ebdoma¬
darũ inedia subiciebã. Non erube¬
co infelicitatis meę: qui potius
plango non eẽ. qđ fuerĩ. Memins
me clamantẽ crebro diẽ iunxisse
cũ nocte: nec prius a pectoris cessas¬
se uerberibꝰ. quã a dño increpante
rediret tranquillitas. Ipsã quoq cel¬
lulã meã quasi cogitationũ consciã
ꝑtimescebã: et michi iratꝰ et rigidus.
solus deserta penetrabã. Sicubi con¬
caua ualliũ. asꝑa montiũ. rupiũ
prerupta cernebã: me ibi in oratio¬
ne miserrimȩ carnis ergastulo locabã.
Et ut mͥ testis est dñs: post multas
lacrimas. post celo oculos inherentes
ñnũquã uidebar mͥ agminibꝰ ange¬

Expanded text:
bam, et repugnantem carnem hebdomabam, et repugnantem carnem hebdomadarum inedia subigebam. Non erubesco infelicitatis meae, quin potius plango non esse quod fuerim. Memini me clamantem diem crebro junxisse cum nocte, nec prius a pectoris cessasse verberibus, quam a Domino rediret imperante tranquillitas. Ipsam quoque cellulam meam quasi cogitationum consciam pertimescebam: et mihi iratus et rigidus solus deserta penetrabam. Sicubi concava vallium, aspera montium, rupium praerupta cernebam, ibi me in oratione miserrimae carnis ergastulo locabam; et ut mihi testis est Dominus post multas lacrymas, post coelo oculos inhaerentes, nonnunquam videbar m
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Quotiens inquit in heremo con-¬
stitutꝰ et illa uasta solitudine. quȩ
ex usta solis ardoribꝰ horridũ mona-¬
chis prestat habitaculũ: putaui me
romanis intesse delitus. Sedebã solus:
quia amaritudinę repletꝰ erã. Horre¬
bant sacco: mbra deformia. Squalida
cutis. sitũ ȩthiopicȩ carnis ad duxerat:
Quotidie lacrimȩ: quotidie gemitꝰ
Et si quando repugnantẽ somnꝰ im¬
minens oppressisset: nuda humo uix
ossa hȩrentia collidebã. De cibis uero
et potu taceo: cũ etiã languentes a
qua frigida utantur:: et coctũ aliqd
accepisse. luxuriȩ sit. Le .uii.¬
Le igitur ego. qui ob gehennȩ metui
tali me carcere ipse dãpnauerã:
scorpionũ tantũ socius et ferarũ:
sepe choris intererã puellarũ. Palle¬
bant ora ieinus: et mens desiderus
estuabat. in frigido corpore: et ante
obitũ suũ iã carne premortua: sola
libidinũ incendia pullulabant. Itaq
om̃i auxilio destitutꝰ. ad iħu iacebã
pedes. Rigabã lacrimis: crine terge¬

Expanded text:
it: ‘Quotiens in heremo constitutus et in illa uasta solitudine que exusta solis ardoribus horridum monachis prestat habitaculum putaui me Romanis interesse deliciis, horrebant squia amaritudine repletus eram. Horrebant sacco membra deformia; squalida cutis situm Aethiopicae carnis adduxerat. Quotidie lacrymae, quotidie gemitus; et si aliquando repugnantem somnus imminens oppressisset, nuda humo vix ossa haerentia collidebam. De cibis vero et potu taceo, cum etiam languentes ibi aqua frigida utantur, et coctum aliquid accepisse, luxuriae sit. Ille igitur ego, qui ob metum gehennae tali me carcere ipse damnaveram, scorpionum tantum socius et ferarum, saepe choris intereram puellarum. Pallebant ora jejuniis, et mens desideriis aestuabat: in frigido corpore, et ante hominem suum jam carne praemortua, sola libidinum incendia pullulabant. Itaque omni auxilio destitutus, ad Jesu jacebam pedes, rigabam lacrymis, crine terge
Abbreviated transcription (Latin):
orientẽ tendens. ꝓfectus ẽ ad Gre-¬
goriũ natantenũ. constantino polita-¬
ꝓfecit: ut mira scientia donaretur.
Qui ut sc̃arũ scripturarũ studus
plene erudiretur: supplex docilisq dis¬
cipulus hunc adiit preceptorẽ: eũq
constantinopolitana urbe obserua-¬
bat. Hoc discipulatu ieronimꝰ ꝑ acꝰ¬
to: in siriã prexit. Et dũ in possessio¬
ne euagrii prb̃i moraretur: malchũ
monachũ. et aliquando captiuũ rep¬
perit. Percunctatꝰq eũ. omnẽ eiꝰ cap¬
tiuitatis accepit historiã: quã postea
edidit scriptã. et romanis fidelibꝰ mi¬
sit: hȩc in huiꝰ historiȩ ꝓlogo interse-¬
rens. Scribere inquit disposui: si ta-
men ds̃ uitã dederit. et si uituꝑatores
mei. saltẽ fugientẽ me. clausũq ꝑse-¬
qui desierint: ab aduentu saluato¬
ris usq ad nr̃am etatẽ. Ad deserta¬
deinde loca. ad quȩ olim ob agendã
inibi penitentiã ꝓꝑare cupierat. ita lȩ¬
tus accinctꝰq accessit: ut uolasse eũ

Expanded text:
fectus est ad Gregorium Nazianzenum Constantinopolitastuduit, ut mira scientia donaretur. Qui ut sanctarum Scripturarum studiis plene erudiretur, supplex docilisque discipulus hunc adiit praeceptorem, eumque Constantinopolitana urbe observabat. Hoc discipulatu Hieronymus peracto, in Syriam perrexit: et dum in possessione Evagrii presbyteri moraretur, Malchum Monachum et aliquando captivum reperit, percunctatusque eum, omnem ejus captivitatis accepit historiam, quam postea edidit scriptam et Romanis fidelibus misit, haec in ejus historiae prologo interserens. Scribere, inquit, dmen vitam Dominus dederit; et si vituperatores mei saltem fugientem me, et inclusum persequi desierint ab adventu Salvatoris usque ad nostram aetatem, id estdeinde loca, ad quae olim ob agendam inibi poenitentiam properare cupiebat, ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum
Abbreviated transcription (Latin):
NTerea dũ coto orbe arrianȩ here¬
sis ꝑuersitas pullularet: dato gene
apud seleuci ã ysauriȩ oppidũ con¬
e lii anno de frigia sẽs hilarius in
complũ. Mox florentia puella gentilis.
prrũpens multitudinẽ ppłi: uoce ma¬
ana seruũ dei aduenisse testata est.
ab ipso sibi fieri fidelit̾ impetrauit.
Quã florentius pat̾ secutꝰ & cuncta
familia: in nomine dñi meruerunt
parit᷑ baptizari. Quȩ florentia relic¬
tis parentibꝰ. uestigiis eiꝰ inherens: usq
pietauis ꝑducta est: patrẽ se habere.
non a quo generata est. sed ꝑ quẽ re-¬
generata est predicans. Cũ uero sele¬
siciã puenisset. sũmo fauore a cunctis
one comptũ. in spectaculo mundi ꝓ¬¬
duceret: ubi erat de fide censendum.
hinc post examinationẽ agnitis hostibꝰ
et oppressis : decretis in scripto conditis:
Cũ qua ꝑrexit sc̃s hilarius: quãins ei
ñ fuisset iniunctũ: metuens ne adhue
contra religionis dogmata respiraret
damꝑnata ꝑfidia.

Expanded text:
nterea cum toto orbe Arrianae haeresis perversitas pullularet, dato generapud Seleuciam Isauriae oppidum conexilii anno de Frigia sanctus Hilarius in templum: mox Florentia puella gentilis inrumpens multitudinem populi voce magna servum dei advenisse testata est eab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. 23 Quam Florentius pater secutus et cuncta familia in nomine domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia relictis parentibus vestigiis eius inhaerens usque Pictavis perducta est: patrem se habere non a quo generata est, sed per quem regenerata est, praedicabat. 24 Cum vero Seleuciam pervenisset, magno favore a cunctis one compertum in spectaculo mundi produceret, ubi erat de fide censendum. 25 Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scriptura conditiscum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset iniunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia.
Abbreviated transcription (Latin):
fui: et desideraui amplecti te. O
bona crux quȩ decorẽ et pulchri-¬
tudinẽ de mẽbris dñi suscepisti:
di desiderata: sollicite amata: sine
int̾missione quȩsita: et aliquando¬
iã concupiscenti animo preparata:
accipe me ab hominibꝰ et redde me
magistro meo: ut ꝑ te me recipiat.
qui ꝑ te me redemit. Et hec dicens.¬

Expanded text:
e amplecti. O bona crux, quae decorem et pulchritudinem de membris Domini suscepisti: diu desiderata, sollicite amata, sine intermissione quaesita, et aliquando concupiscenti animo praeparata! Accipe me ab hominibus, et redde me Magistro meo, ut per te me recipiat, qui per te me redemit. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
oc gͦ preceptũ dñi deneamꝰ: ut
nos inuicẽ diligamꝰ. et quicqͥd
aliud precepit faciemꝰ: qm̃ quicqͥd
ẽ aliud hic habemꝰ. Discernitur
quippe ista lectio: ab ea dilectione.
qua se inuicẽ diligunt homines sc̃
homines. Nã ut discernenit᷑. adum¬
ctũ ẽ. sicut dilexiuos. Ut qͥd enm
nos dilexit xp̃s: nisi ut possemꝰ eoua
diligamꝰ: ut dilectionẽ nr̃am diser¬
namꝰ a cȩteris: qui non ad hoc se ii¬
uicẽ diligunt. quia nec diligunt
Qui autẽ se ꝓpt̾ habendũ dm̃ di¬
ligunt: ipsi se diligunt. Ergo ut se
diligant: diligunt dm̃. Non ẽ gͦ di¬
lectio in omnibꝰ hominibꝰ Pauci se
ꝓpterea diligunt: ut sit ds̃ omnia
in omnibus

Expanded text:
oc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus; et quidquid aliud praecepit, faciemus: quoniam quidquid est aliud hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adjunctum est, sicut dilexi vos. Utquid enos dilexit, nisi ut possimus cum mpleamus, dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc svicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus omnia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
si quis pie sobrieq considerauerit
puto quod inueniet in eo quantũ
ad mores optimos ꝑtinet. ꝑfectũ¬
uitȩ xp̃ianȩ modũ Huiꝰ autẽ ser
monis initiũ. sic assumit̾. Cũ uidis¬
set iħs turbas multas: ascendit in
mons: bene intelligitur significare
maiora precepta iustidiȩ: quia mi¬
los suos scđm ordinatissimã distribu¬
tionẽ tempors dedit minora p̃cepta
ppło. quẽ timore adhuc alligari o¬
porcebat: et ꝑfiliũ suũ maiora po-¬
pulo. quẽ caritate iã liberari conue¬
nerat. Cũ autẽ minora minoribus.
maiora maioribꝰ dantur: ab eo dan¬
tur qui solus nouit congruentem
siuis temporibꝰ generi humano exhi
regnũ terrarũ: ab eodẽ uno deo qui
fecit celũ et terrã¬

Expanded text:
si quis pie sobrieque consideraverit, puto quod inveniet in eo, quantum ad mores optimos pertinet, perfectuvitae christianae modum: qusi quis pie sobrieque consideraverit, monis initium sic assumitur: Cum vidisset autem turbas multas, ascendit in mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae, quia milos suos, secundum ordinatissimam distributionem temporum dedit minora praecepta populo, quem timore adhuc alligari oportebat, et per filium suum mapulo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibregnum terrenum ab eodem uno Deo, qui fecit coelum et terra
Abbreviated transcription (Latin):
it meę pusillitati a deo ter de reue-¬
latione reliquiarũ beati et gloriosi
Gamalielis qui in actibꝰ apłoꝵs nomi
dilectioni. imploratus ac magis ius¬
interroganti quasi filius patri obȩdi-¬
ens ⁊ sicut cognoui cũ omni sim-¬
plicitate integre indicarẽ omnem
ueritatem.

Expanded text:
it meae pusillitati a Deo ter, de revelatione reliquiarum beati et gloriosi Gamalielis qui in Actibus Apostolorumae in Christo Dilectioni, imploratus ac magis jusinterroganti quasi filius patri obaudiens, sicut cognovi, cum omni simplicitate impiger integre indicarem omnem veritatem.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ est. Petrus autẽ ꝑseuerabat pul¬
sans. Cũ autẽ aꝑuissent ostiũ: ui¬
derunt eũ. et obstupuerunt. Innu¬
ens autẽ eis manu ut tacerent: e¬
narrauit quomodo dñs eduxisset
eũ de carcere. Dixitq. Nunciate
lcobo et fratribꝰ hȩc. Et egressus
abiit in aliũ locũ. fãcta autẽ die
erat ñ parua turbatio int̾ milites :¬
quid nã de petro factũ esset. hero¬
des autẽ cũ requisisset eũ & non in¬
uenisset: inquisitione facta de cu-¬
stodibꝰ. iussit eos duci. Descendensq
a iudȩa in cęsareã: ibi cõmoratꝰ est.
Erat autẽ iratꝰ tiruis & sidonus. At

Expanded text:
abat pulsans cum autem aperuissent viderunt eum et obstipuerunt annuens autem eis manu ut tacerent enarravit quomodo Dominus eduxisset eum de carcere dixitque nuntiate Iacobo et fratribus haec et egressus abiit in alium locum facta autem die erat non parva turbatio inter milites quidnam de Petro factum esset Herodes autem cum requisisset eum et non invenisset inquisitione facta de custodibus iussit eos duci descendensque a Iudaea in Caesaream ibi commoratus est erat autem iratus T
Abbreviated transcription (Latin):
de omni expectatione plebis udę-¬
orũ. Consideransq uenit ad do-¬
mũ mariȩ matris ioħis qui cogno-¬
minatꝰ est marcus: ubi multi erant
congregati. et orantes. Pulsante au.¬
tĩ eo ostiũ ianue: ꝓcessit puella
ad audiendũ. nomine rhode. Et
ut cognouit uocẽ petri. pre gau¬
dio non aꝑuit ianuã. sed introcur¬
rens nunciauit stare petrũ ante
ianuã. At illi dixerunt ad eã. In¬
sanis. Illa autẽ affirmabat. sic se

Expanded text:
pectatione plebis Judaeorum. Consideransque venit ad domum Mariae matris Joannis, qui cognominatus est Marcus, ubi erant multi congregati, et orantes. Pulsante autem eo ostium januae, processit puella ad audiendum, nomine Rhode. Et ut cognovit vocem Petri, prae gaudio non aperuit januam, sed intro currens nuntiavit stare Petrum ante januam. At illi dixerunt ad eam: Insanis. Illa autem affirmabat
Abbreviated transcription (Latin):
quis ꝓhibere potest. ut non bapti¬
tentur hii qui sp̃m sem̃ acceperunt
sicut & nos: Et iussit eos in no¬
mine iħu xp̃i baptizari. Tunc ro¬
gauerunt eũ: ut maneret apud
eos aliquot diebus. Le. uii.
gent̾es receperunt uerbũ dei. Cũ¬

Expanded text:
 ut non baptizarentur hi: qui Spiritum Sanctum acceperunt sicut et nos? Et jussit eos in nomine Jesu Christi baptizari. Tunc rogaverunt eum: ut maneret apud eos aliquot diebus. Audieruntgentes receperunt verbum Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
considerabã: et uidi quadrupedi-¬
a terre. & bestias & reptilia. & uola¬
tilia cęli. Audiui autẽ & uocẽ. di¬
centẽ michi. Surge petre: occide.
et manduca. Dixi autẽ. Neqͦquã
dñe: quia cõmune aut immundũ.
nũquã introiuit in os meũ. Respon¬
dit autẽ uox sedõ de celo: dicens.
Quȩ ds̃ mundauit: tu ne cõmune
dixeris. hoc autẽ factũ ẽ. ꝑ ter.: &
recepta sunt rursũ omnia in cęlo.
Et ecce confestim tres uiri adtite-¬
runt in domo in qua erã: missi a
cesarea ad me. Dixit autẽ sp̃s michi
ut irẽ cũ illis nichil hesitans. Uene¬
runt autẽ mecũ & sex fr̃s isti: et
ingressi sumꝰ in domũ uiri. Narra¬
uit autẽ nobis: quomodo uidisset
angłm in domo sua stantẽ : & dicen¬
tem sibi. Mitte in ioppen. et accer¬
si simonẽ qui cognominat᷑ petrus.
qui loquetur tibi uerba: in quibus
saluus eris tu. & uniuersa domus
in initio. Recordatus sũ autẽ uerbi
dñi: sicut dicebat. Ioh̃s quidẽ bap¬

Expanded text:
i quadrupedia terrae, et bestias, et reptilia, et volatilia coeli. Audivi autem et vocem dicentem mihi: Surge, Petre, occide, et manduca. Dixi autem: Nequaquam, Domine. Quia commune aut immundum numquam introivit in os meum. Respondit autem vox secundo de coelo: Quae Deus mundavit tu ne commune dixeris hoc autem factum est per ter et recepta sunt rursum omnia in caelum et ecce confestim tres viri adstiterunt in domo in qua eram missi a Caesarea ad me dixit autem Spiritus mihi ut irem cum illis nihil haesitans venerunt autem mecum et sex fratres isti et ingressi sumus in domum viri narravit autem nobis quomodo vidisset angelum in domo sua stantem et dicentem sibi mitte in Ioppen et accersi Simonem qui cognominatur Petrus qui loquetur tibi verba in quibus salvus eris tu et universa domus in initio recordatus sum autem verbi Domini sicut dicebat Iohannes quidem bap
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc pio desiderio querat argu¬
menta uirtutũ: ex uerbis et factis
eiꝰ que scriptura cõmemorat. tan¬
to sibi facilius occurrent: quanto
ipse in querendo fidelior erit.
Sunt autẽ ex eis quȩdã. om̃i fere
xp̃iano ꝑspicua. Quis enĩ.ẽ. qui
cũ iocunda admiratione ñ specu-¬
letur. ipsiꝰ maturȩ adolescentis for-¬
titudinẽ. prudentiãq ac fidẽ in
colloquio angelico: uibi tã constan¬
ter eloquit᷑: tã prudent̃ int̾rogat:
tã facile credit: Quis ñ uideat.
ac uidendo miret᷑ iustitiã÷ qua
sic uniuersa p̃cepta diuinȩ legis
satagebat implere: ut nec ad se ñ¬
ꝑtinentia quȩdã in expleta relin¬
queret: Uerbi grã. Post partũ enĩ
purificatione legali quã agebat. ñ
egebat: quȩ uirũ in concipiendo ñ
nouerat. De tẽꝑantia quoq ipsiꝰ su-¬
pius dictũ ẽ: quȩ deo uirginitatis

Expanded text:
adhuc pio desiderio quaerat arguadhuc pio desiderio quaerat argumenta virtutum ex verbis et factis ejus quae Scriptura commemorat, tanto sibi facilius occurrent, quanto ipse in quaerendo fidelior erit. Sunt autem ex eis quaedam omni fere Christiano perspicua. Quis enim est qui cum jucunda admiratione non speculetur ipsius maturae adolescentis fortitudinem, et prudentiam, et fidem in colloquio angelico, ubi tam constanter eloquitur, tam prudenter interrogat, tam facile credit? Quis enim non videat ac videndo miretur justitiam ejus, qua sic universa praecepta divinae legis satagebat implere, ut nec ad se pertinentia inexpleta relinqueret? Verbi gratia: post partum enim purificatione legali quam agebat, non egebat, quia virum in concipiendo non noverat. De temperantia quoque ipsius superius dictu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ int̾roget dicens: quid
ergo putas qualis olim in anima
firerit uł nunc sit hȩc ꝑsona quȩ
sic om̃ibꝰ scĩs spectanda atq imi¬
tanda ꝓponitur: ueracit̃ respon-¬
demꝰ: quia longe ꝑfectior. quam
nr̃a oratione demonstrari possit.
Tamen ne ibi nieb il dicere argua¬
mur. ubi maior affluit copia di-¬
cendoꝵ: reseruantes multa atq
magna facundis: saltẽ pauca di-¬
camꝰ suꝑ hoc: et quȩ facile ꝓbentur
audita. Hoc gͥ in pͥmis astruere
fas. ẽ. qđ anima ipsiꝰ et caro. quã e-¬
legit et habitaculũ sibi fecit ipsa¬
sapientia dei patris: ab om̃i malitia
et ĩmunditia purissima fuit: affir¬
mante scriptura. qm̃ in maliuolã
animã non introibit sapientia :
nec habitabit in corpore subdito
peccatis. Itẽ e contra confidenter
asserimꝰ. quia nullo uirtutũ gene-¬
re uacabat: cui plenitudinẽ grẽ
dei nuncius asserebat inesse. Qđ̃
attestante archangelo. quãuis nemo
sana mente decredat: tamen si qͥs

Expanded text:
uis interroget dicens, quid ergo putas qualis olim in anima fuerit, vel nunc sit, haec persona, quae sic omnibus sanctis spectanda atque imitanda proponitur? veraciter respondemus, quia longe perfectior quam nostra oratione demonstrari possit. Tamen ne ibi nihil dicere arguamur, ubi major affluit copia dicendorum, reservantes multa atque magna facundis, saltem pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur in primis astruere fas est, quod anima ipsius et caro quam elegit, et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab omni malitia et immunditia purissimae fuerunt, affirmante Scriptura: Quoniam in malevolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis . Item econtra confidenter asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratiae Dei nuntius asserebat inesse. Quod, attestante archangelo, quamvis nemo sana mente discredat, tamen si quis
Abbreviated transcription (Latin):
dis iustificatus accepit. Coniunetꝰ
est itaq Sie ehaNo factus ouis ex
lupo. Et ecce nune paulus cũ sie¬
ehano letatur: cũ si rphano xp̃i
claritate ꝑfruitur: cũ sicebatio
exsultat: cũ sł eehano regnatꝰ
Quo eñĩ precessit sitrharios cru¬
cidatus lapidibꝰ sauli: iluc secut̾
est paulus. adiutus orationibus
Steehani. Quã uera uita fr̃smei
ubi non Paulus de sStechat occisi¬
one confunditur:: sed Sieehanos
de Pauli consortio gratulatur. qm̃
caritas in utroq letatur. Caritas
auippe in sterhario superauit se¬
uitiam uidȩoꝵ: caritas in paulo
cooperuit multicudinẽ peccatoꝵ.
Caritas in utroq pariter: regnum
meruit possidere cęlorũ. Caritas¬
est igitur omniũ fonset origo bo¬
norũ : munimen egregiũ: uia quę
ducit ad cęlũ. In caritate qui am¬
bulat. nec errare pocerit. nec ti¬
mere. Ipsa dirigit: ipsa ꝓtegit: ĩp¬
stianus: purã caritatẽ retinete :: ip¬
sam uobis inuicem ex hibete: et in

Expanded text:
dis justificatus accepit. Conjunctus dis justificatus accepit. Conjunctus est itaque Stephano, factus est ovis ex lupo. Et ecce nunc Paulus cum Stephano laetatur, cum Stephano Christi claritate perfruitur, cum Stephano exsultat, cum Stephano regnat. Quo enim praecessit Stephanus, trucidatus lapidibus Pauli, illuc secutus est Paulus, adjutus orationibus Stephani. 6. Quam vera vita, fratres mei! ubi non Paulus de Stephani occisione confunditur, sed Stephanus de Pauli consortio gratulatur, quoniam caritas in utroque laetatur. Caritas quippe in Stephano superavit saevitiam Judaeorum, caritas in Paulo cooperuit multitudinem 558 peccatorum, caritas in utroque pariter regnum meruit possidere coelorum. Caritas igitur est omnium fons et origo bonorum, munimen egregium, via quae ducit ad coelum. In caritate qui ambulat, nec errare poterit, nec timere. Ipsa dirigit, ipsa protegit, ipstianus, puram caritatem fortiter retinete, ipsam vobis invicem exhibete, et in
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ filiũ quẽ recipit.
PISTI ergo caritate comyulsi: et
bonos hortamur ut i bono ꝑ-¬
maneant : et malos compelimꝰ uit
a malo discedant. Presertin: qm̃ in
istis duobꝰ sc̃ĩs geminũ nobis monstra-¬
tur salucis inditiũ: ut si qus bonus
ẽ.imitetur ꝑseuerantiã caitatis in
STtrhano: qui autẽ maus. ẽ secte¬
tur exemplũ conuersions in Paulo.
Qui bonus est. ȩquitatẽ isq in finẽ
teneat : qui autẽ malus: qr antoti¬
us a sua ꝑ uersione disedat. Siec
bonũ hominẽ presumitio iuslitię
faciat neglegentẽ. nec nalũ. iniqui
fortiter teneat: iste maũ celeritet
deserat. Bonus timeatne cadat
malus conetur ut surgat. Qusqiuis
ergo malus est: cũ pauo ꝓsternatur
in malo: ut cũ eo erigatur in bono
Qm̃ & ille ceciait malus et surre¬
xit bonus Prostratus est iniquus:
et crectꝰ est iustus. Cecidit seiussimꝰ
ꝑsccutor. et surrexit ueridieus prę¬
dicator. Cadens lumen corporis
impius ꝑdidit: surgens lumen cor¬

Expanded text:
nem filium quem recipit . 5. Christi ergo caritate compulsi, et bonos hortamur, ut in bono permaneant, et malos compellimus, ut a malo discedant: praesertim quoniam in istis duobus sanctis geminum nobis monstratur salutis indicium: ut si quis bonus est, imitetur perseverantiam caritatis in Stephano; qui autem malus est, sectetur exemplum conversionis in Paulo: et qui bonus est, aequitatem usque ad finem teneat; qui autem malus est, quantocius a sua perversitate discedat; nec bonum hominem praesumptio justitiae faciat negligentem, nec malum iniquitafortiter teneat, iste malum celeriter deserat. Bonus timeat ne cadat, malus conetur ut surgat. Quisquis ergo malus est cum Paulo prosternatur in malo, ut cum eo erigatur in bono: quoniam et ille cecidit malus, et surrexit bonus. Prostratus est iniquus, et erectus est justus; cecidit saevissimus persecutor, et surrexit veridicus praedicator. Cadens lumen corporis impius perdidit, surgens autem lumen cor
Abbreviated transcription (Latin):
Ioc eni oportebat ut prius
ꝑ xp̃i p̾dicatione moreret᷑. Prepo¬
sterum fuit qͦd audere cepat huma¬
na temeritas. cũ istũ dispoliuisset or¬
re suidinẽ ueritas. Animã sua positurũ
se ꝓ xp̃o petrus putabat: ꝓliberato¬
iquẽ mortuũ dolebas: ꝯ que̾ ꝓriob̾
mori carnali amore ꝑloebas. ausu
puenire doctorẽ inmiust ei ꝑseci¬

Expanded text:
Hoc enim oportebat, ut prius Christi praedicatione moreretur. Praeposterum fuit quod audere coeperat humana temeritas, cum istum disposuisset ordinem veritas. Animam suam positurum se pro Christo Petrus putabat, pro liberatoquem mortuum dolebas; et quem pro nobis mori carnali amore prohibeas, ausus es praevenire doctorem, formidasti e
Abbreviated transcription (Latin):
UoR ũ erat pater tranouillinus
nomine: & mater martia uoca¬
batur. Qui illos sequebantur: cũ uxo¬
ribꝰ eoꝵ et filiis. Nimio enĩ in suis nepo¬
cibꝰ ducebantur affectu. Unde factũ ẽ.
ut ab agrestino chromatio urbis romȩ
prefecto. triginta dierũ inducias im¬
petrarent: in quoꝵ spatio agereturcũ
eis: quatenꝰ ad thurificandũ ydolis
consentirent. Accedentes itaq amici
eorũ ad eos. ceperunt dicere. Unde uo¬
bis cam dura mens. ẽ tamq ferreũ pec¬
tus: quod canitiem patitur patris ab¬
icere: & matri iam decrepite. nouos ite¬
rũ dolores partus afferre: Nam illa
partus sui dolores consolationibꝰ suꝑ a¬
bat: dũ in uno dolore duos filios pa¬
reret: & geminũ patri funderet filioꝵ
affectũ. Nunc uero insanabilis dolor:
inconsolabilis pęna. irremediabilis
uciatus : in comparabilis partus est:
quo spes & gaudiũ tollitur. : uita con¬
tempnitur: gła respuitur: et contemp¬
tis omnibꝰ pietatis affectibꝰ: mortis a¬

Expanded text:
uorum erat pater Tranquillinus nomine, et mater Marcia vocabatur; qui illos sequebantur cum uxoribus eorum et filiis; nimio enim in suis nepotibus ducebantur affectu. Unde factum est, ub ab Agrestio Chromatio urbis Romae praefecto triginta dierum inducias impetrarent, in quorum spatio ageretur cum eis, quatenus ad thurificandum idolis consentirent. 5. Accedentes itaque amici eorum ad eos, coeperunt dicere: Unde vobis tam dura mens, tamque ferreum pectus, quod canitiem patimini patris abjicere, et matri jam decrepitae novos dolores partus afferre? Nam illa partus sui dolores consolationibus superabat, dum in uno dolore duos filios pareret, et geminum patri funderet filiorum affectum: nunc vero insanabilis dolor, inconsolabilis poena, irremediabilis cruciatus, incomparabilis partus est, quo spes et gaudium tollitur, vita contemnitur, respuitur gloria, et, contemptis omnibus pietatis affectibus, mortis a
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ. Iã ppłos qui ex eircũcisio¬
ne crediderant erudieras: iã an¬
tiochenã eccłiam ubi pͥmũ xp̃ian
nominis dignitas ẽ. orta fundaue¬
ras: iã pontũ. galathiã cappado
ciã atq bithiniã. legibꝰ euangeli¬
cȩ predicationis impleueras. Nec
ut dubius de ꝓuentu oꝑis aut
de spatio tuę ignarus etatis tro-¬
pheũ crucis xp̃i romanis arcibus
inferebas: quo te diuinis preordi
s occurrens: eodẽ tibi consoci¬
atͦ ẽ tempore: quo onũs in nocen¬
tla. om̃is pudor om̃isq libertas.
sub neronis laborabat imperio.
Cuiꝰ furor ꝑ omniũ uitioꝵ inflam.¬
matus excessus. in hunc usq eũ tor¬
rentẽ sue precipitauit insaniȩ ÷
ut pͥmꝰ nomini xp̃iano atrocita¬
tẽ generalis ꝑsecutionis inferret:
quasi ꝑ scõꝵ neces grã dei possit
extingui: cuiꝰ hoc ipsũ erat ma-¬
ximũ lucrũ. ut contemptꝰ uitȩ

Expanded text:
virtutum. Jam populos, qui ex circumcisiovirtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, Galatiam, Cappadociam, Asiam atque Bithyniam legibus 325 evangelicae praedicationis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebas, quo te divinis praeordius occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
sime PeTRE uenire non me¬
ciis. & consorte głȩ tuȩ Paulo
apło. aliarũ adhuc eccłiarũ or¬
dinationibꝰ occupato: siluã istã
frementiũ bestiarũ. & turbulen¬
tissimȩ ꝓfunditatis oceanũ. con¬
stantior quã cũ suꝑ mare grade¬
reris ingrederis. Nec mundi do¬
minã times romã: qͥ in caiphȩ do.¬
mo expaueras sacerdotis ancillã.
Nũqͥd aut iudicio pilati. aut
seuitia iudeoꝵ minor. ẽ. uel iN
claudio potestas. uel in nerone
qrudelitas: Uincebat gͦ materiã
formidinis. uis amoris. Nec estima¬
consulis. quos susceꝑas diligendos
hunc autẽ increpidȩ caritatis af-¬
fictũ iã tunc ꝓfecto conceperas:
quando ꝓfessio tui amoris in dño
trmȩ int̾rogationis. ẽ. solidata
misterio. Nec ali ud ab hac m̃tis
tue intentione quesitũ ẽ: quao
ut pascendis eiꝰ quẽ diligeres oui¬
hꝰ cibũ quo ipse eras opimatus im¬
penderes. Augebant qͦq fidũciã
tuã tot signa miraculoꝵ : tot do¬
na carismatũ: tot experimenta

Expanded text:
e, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; nec aestimas quos susceperas diligendos. Hunc autem intrepidae charitatis affectum jam tunc profecto conceperas quando professio tui amoris in Dominum trinae interrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sacrã beati PETRI sedẽ caput or.¬
bis effecta: latius presideres religio¬
ne diuina. quã dominatione ter¬
rena. Quãuis enĩ multis aucta
uictoriis. ius imperii tui terra ma¬
riq pretuleris: minus tamen ẽ. qrͣ
tibi bellicus labor subdidit: quã
quod pax xp̃iana subiecit. Deus¬

Expanded text:
per sacram beati Petri sedem caput orper sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Christiana subjecit.
Abbreviated transcription (Latin):
QUIDEO SCARG̃ SOLLEHTIIIATU
dilcctissim: totus mundus ẽ parti¬
ceps & tnius fidei pietas exigit
ut quicqͥd ꝓ salute uniuersoruoꝵ
gestũ recolitur cõmunibus ubiq
gaudus celebretur Uerũtamen
hodierna festiuitas preter illã reue¬
rentiã quã toto terrarũ orbe ꝓme¬
ruit. speciali et ꝓpria nr̃e urbis
exultatione ueneranda est: ut
ubi precipuorũ apłorũ glorifica¬
tꝰ est exitus. ibi in die martirii e¬
orũ sit lȩtitię principatus. Isti e¬
nim isti sunt uiri ꝑ quos tibi euan¬
geliũ xp̃i roma resplenduit: et
quȩ eras magistra erroris fadta es
discipula ueritatis. Isti sunt sch̃i
tres tui ueriq pastores: qui te regnis
cȩlestibꝰ inserencdã. multo melius.
multoq felicius condiderunt: quã
illi quorũ studio prima meniuor
cuoꝵ funcdamenta locata sunt.
E quibꝰ. is qui tibi nomen dedit.
fraterna te cecde fedauit. Le .ii.
słisUNt scĩ ouite ad hanc głam
ꝓuexerunt: ut gens scã. populus
electus ciuitas sacerdotalis & regia

Expanded text:
quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio prima moenium tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia,
Abbreviated transcription (Latin):
inimitabilis uictꝰ. et luce ipsa ca¬
rior ueritas fuit: Conuersat enĩ
in deserto. uestitũ habens de pilis
cameli. & zonã pelliciã circa lũbos
suos: locustas & mel siluestre edebat:
ut inerepaturus hominũ mala.
millã penitꝰ haberet uł in ueste. uel
in epulis uoluptatẽ. Deniq tanta
qmentẽ diuinę legis emulatio pos¬
sidebat: ut & prauitatẽ ꝑfide ge¬
nerationis ꝓpħico uigore corripe¬
ret: & auctoritate feruentis in se
sp̃s scĩ. regẽ intrepidus increparet
errantẽ. Maluitq uir beatissimus
sub denunciatione iustitiȩ furen¬
tis succũbere gladio: quã reticere
ueritatẽ cuiꝰ manifestare uenerat

Expanded text:
inimitabilis victus, et luce ipsa cainimitabilis victus, et luce ipsa carior veritas fuit? Conversatus enim in deserto vestimentum habens de pilis cameli, et zonam pelliceam circa lumbos suos, locustas edebat et mel silvestre : ut increpaturus hominum mala nullam penitus haberet vel in veste, vel in epulis voluptatem. Denique tanta ejus mentem divinae legis aemulatio possidebat, ut et pravitatem perfidae generationis prophetico vigore corriperet, et auctoritate ferventis in se Spiritus sancti regem intrepidus increparet errantem: maluitque vir beatissimus sub denuntiatione justitiae furentis succumbere gladio quam reticere veritatem, qui manifestare venerat
Abbreviated transcription (Latin):
ic igitur zachariȩ iustissimo
sacerdoti. cũ multa esset e¬
tate ꝓuectꝰ. & sterilitate senissimę
coniugis successionẽ uotiui germi¬
nis desperasset: omnipotentis dei
cura ꝑ angłm ꝓmittitur nascitu¬
rus. Et bene senissimis parentibꝰ
nouus filiꝰ datur: qui senescenti
labentiq mundo. unigenitũ dei
ad spẽ futurȩ iuuentutis ostende¬
ret. Quid illud. quanto est stu¬
pore mirandũ:: qđ zacharias ipse
dũ pcursorẽ salutaris uerbi con¬
cipiendũ senili aliio paulo tar¬
dius credidit: silencio repentinę
taciturnitatis obmutuit: Nec
pristinũ loquendi recepisset usũ
nisi nomen pueri quo uocand
esset. clausi oris eiꝰ uincula rela¬
xasset. Atq ita factũ ẽ ut ossa¬
cerdotale qđ trepidatio colliga¬
uerat dubitantis meritũ filii nas.¬
centis exsolueret: et reparata pr¬
tris lingua. infantis głam test¬
retur.¬
UIO autẽ de continentię ei
uirtute. quid de amore i¬
stitie loquar: cui sicut legitur

Expanded text:
ic ergo Zachariae justissimo 212 sacerdoti, cum multa esset aetate provectus, et sterilitate senissimae conjugis successionem votivi germinis desperasset, omnipotentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii nascentis absolveret, et reparata patris lingua infantis gloriam testaretur.d autem de continentiae ejus virtute, quid de amore justitiae loquar, cui, sicut legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uiebat erroribus. Et magnã si¬
bi uidebatur suscepisse religio¬
nẽ. quia nullã respuerat falsita¬
tẽ. Unde quanto erat ꝑ diabo¬
lũ tenacius illigata: tanto est ꝑ
imbuendũ euangelio mundũ.
distributis sibi t̾rarũ partibꝰ susce¬
pissent:: beatissimus PE TRUS pri¬
ceps apostolici ordinis. ad arcẽ ro¬
mani destinatur imperii: ut lux
ueritatis que in omniũ gentiũ
reuelabatur salutẽ:: efficacius
se ab ipso capite. ꝑ totũ mundi
corpus effunderet: Cuius autẽ
nationis homines in hac tunc
urbe non essent: Aut quȩ usqͣm
gentes ignorarent. quod roma di¬
dicisset: Hic conculcandȩ phi¬
losophiȩ opiniones: hic dissol¬
uende erant t̾renȩ sapientiȩ ua.¬
nitates. Hic confutandus dȩ mo¬
nũ eultus hic omniũ sacrifici¬
ors impietas destruenda: ubi di¬
ligentissima habebatur suꝑstiti¬

Expanded text:
viebat erroribus, et magnam siviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Cimbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium revelabatur salutem, efficacius se ab ipso capite per totum mundi corpus effunderet. Cujus autem nationis homines in hac tunc urbe non essent? aut quae usquam gentes ignorarent quod Roma didicisset? Hic conculcandae philosophiae opiniones, hic dissolvendae erant terrenae sapientiae vanitates, hic confutandus daemonum cultus, hic omnium sacrificiorum impietas destruenda, ubi diligentissima superstiti
Abbreviated transcription (Latin):
ncgauit: omnesq in cõmune mor¬
tales l cognitionẽ sui abunda¬
tissimis semꝑ beneficiis cruduit.
uoluntariam errantiũ cęcitatẽ. et ꝓ¬
cliuem in deteriora nequitiã secre¬
tiori consilio & altiori pietate mi-¬
seratus est: mittendo uerbũ sinor
equale sibi atq coeternũ. Quod
caro factũ. ita diuinã naturã na-¬
turȩ uniuit humanȩ: ut illius
ad infima inelinatio. nr̃a fieret
ad sũma ꝓuectio.
T autẽ huiꝰ menarrabilis grẽ
ꝑ totũ mundũ diffundere¬
ti effectus: romanũ regnũ diui-¬
na ꝓuidentia preparauit: euiꝰ ad
eos limites incrementa ꝑducta sunt.
contigua esset uniuersitas. Dispo¬
sito enĩ diuinitus operi maxime
congruebat.⁊ ut multa regna u-¬
no confederarentur imperio: ut
cito ꝑinos haberet ppłos predi-¬
catio generalis: quos unius tene¬
ret regimen ciuitatis. Hȩc auteor
ciuitas ignorans suȩ ꝓuectionis
auctorẽ: cũ pene om̃ibꝰ domina¬
retur gentibꝰ : omniũ gentiũ ser-¬

Expanded text:
negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeternum. Quod caro factum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta suntcontigua esset universitas. Disposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae provectionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium ser
Abbreviated transcription (Latin):
ueneranda recordatio ẽ bea
tꝰ autẽ ioħs baptista cuiꝰ genuinus¬
hodie natalis honorat᷑ in tantuor
suꝑ gressus ẽ głam: ut dñm iħm sal¬
uatorẽ nr̃m ñ solũ ẽẽ uenturũ. sed
acluentasse iã. & cohabitare homi¬
nibꝰ ueritate presentis testimonii
reuelaret. Quẽ cũ int̾ ꝓmiscuas
turbas ad baptismũ suũ ꝓꝑare uidis¬
set: uelut digito demonstrans. ait.
Ecce agnꝰ dei: ecce qui tollit pecca¬
tũ mundi.¬
uã in nocens ẽ huiꝰ uita: uł¬
qua possumꝰ deuotione eiꝰ
meritũ compensare: qui agni cęle¬
stis aduentũ & primꝰ agnouit. et
solus ostendit: Quã mirabile u
niuersis. ẽ. eiꝰ preconiũ: de cuiꝰ ore
pͥmo absolutionẽ suã mundus au-¬
diuit. Hic ẽ .kiiii: de qͦ ꝓpħica an¬
nunciatione p̃dictũ ẽ. Uox cla¬
mantis in deserto Parate uiã dñi
rectas facite semitas dei nr̃i Clama¬
turus enĩ erat sicut & clamauit.
ut uociferante salutis precone ob¬¬
turatas dui aures mortaliũ predi

Expanded text:
eneranda recordatio est. B. Joannes Baptista, cujus hodie genuinus natalis honoratur, in tantum gressus est gloriam, ut Dominum Jesum Salvatorem nostrum, non solum esse venturum, sed adventasse jam et cohabitare hominibus veritate praesentis testimonii revelaret, quem inter promiscuas turbas ad baptismum suum properare vidisset, velut digito demonstrans ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundiuam innocens est hujus vita, vel possumus devotione ejus merita compensare, qui Agni coelestis adventum et primus agnovit, et solus ostendit! Quam mirabile est universis ejus praeconium, de cujus ore primum absolutionem suam mundus audinuntiatione praedictum est: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini; rectas facite semitas Dei nostri . Clamaturus erat enim, sicut et clamavit, ut vociferante salutis praecone, obturatas diu aures mortalium praedi
Abbreviated transcription (Latin):
in desertũ uidere: Propħam: Di¬
co uobis: & plusquã ꝓpħaor. Plus
om̃s uenturi adhuc xp̃i fuere p̃¬
cones: hic autẽ ꝓbatissimꝰ uenit
dñ presentis assertor. Plũsquã ꝓ¬
pheta.ẽ: cuiꝰ manibꝰ qđ nulli est
se dei filius inclinauit.¬
prerogatiua meritoꝵ: ut u¬
no eodẽq momento. cęli tr̃eq ar¬
bitrũ submersũ aquis tingeret
cerneret in colũba: & attestantis
uocẽ patris audiret e cęlo. hic ẽ. ille:
quẽ inspirante deo prescius annun¬
eiat esaias. dicens. Uox clamantis in
deserto. Parate uiã dñi. Quã congru¬
lestis uerbi et preco mittebat᷑ & te
meritũ.
Ic ẽ. qͥ udicio cȩlestis sententi¬
e cunctis mortalibꝰ antefert᷑.
dicente dño. Non surrex̃ int̾ natos
mulierũ maior ioħe baptista. Quã
pulchre dictũ. ẽ. int̾ natos mulie¬
dis maior erat ioħe. qͥ de uirgine
nascebat᷑. hic ẽ. etiã qͥ maluit a re-¬
ge ꝓsterni: quã regẽ ñ increpare
peccantẽ. Quibꝰ ꝑspectis aduertite

Expanded text:
ertum videre? Prophetam? dico vobis, et plus quam prophetam . Plus omnes venturi adhuc Christi fuere praecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis assertor. Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli est se Dei Filius inclinavit.praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terraeque arbitrum submersum aquis tingeret cerneret in columba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem inspirante Deo praescius annuntiat Isaias, dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini . Quam congrulestis Verbi et praeco mittebatur et testismeritum. etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos muliedis major erat, qui de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite,