comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
heme ad illum ut edificet sibi¬
remplum Quod tu destruxisti.
pse construat: Quod tu exterimi¬
nasti: ipse reformꝙ Quod tu deie¬
asti: ipse erigat Clama ad dĩnĩ
fenus clama ubi audit: quia et
pectas nͥ uido. ĩ clama uͥ audit
ꝙͥ cum timorem correxeris. et
filiter cumere ceperis nõ tẽpo¬
Iales cruciatus. sed et̾ni ignis suꝑ¬
plicia. ⁊ iõ adult̾ nõ fuetis: hinc
corpora uostra m̃bra xp̃i sunt: cum
ego ideo adult̾ eẽ nõ ceperis qͥa tr¬
mes ardere in igne sempiterno. nõ¬
dum laudandus es: nõ quidẽ ita do¬
iusticiam In terrogo te. et inue¬
mo te. Qu inspice interrogationẽ
meam sonantem: ⁊ fac de te ipso
in terrogationẽ silentẽ Dico ergo
 libidinem conuictus habes cõ¬
sentientem Quare non ꝯmittis
adulterium : et respondebid Qa
nmneo gehẽnã. tunco suppliciũ ignis
et̾m. timeo iudicium xpisti.tieneo
societatẽ dẏaboli. ne pugnar abil¬

Expanded text:
geme ad illum, ut aedificet geme ad illum, ut aedificet templum sibi: quod tu destruxisti, ipse construat; quod tu exterminasti, ipse reformet; quod tu dejecisti, ipse erigat. Clama ad Deum, clama interius, clama ubi audit: quia et ibi peccas, ubi videt; ibi clama, ubi audit cum timorem correxeris, et utiliter timere coeperis, non temporales cruciatus, sed aeterni ignis supplicia, et ideo adulter non fueris: hinc Corpora vestra membra Christi sunt: cum ergo ideo adulter esse non coeperis, quia times ardere in igne sempiterno, nondum laudandus es; non quidem ita dojustitiam. Interrogo te, et invenio te. Tu inspice interrogationem meam sonantem, et fac de te ipso interrogationem silentem. Dico ergo tibi: Libidine cum victus habes consentientem, quare non committis adulterium? Et respondebis: Quia timeo gehennam, timeo supplicium ignis aeterni, timeo judicium Christi, timeo societatem diaboli, ne puniar ab il
Abbreviated transcription (Latin):
est ⁊ nehemens est. ⁊ resistere ei
nõ potest  Hinc in creꝑandi. hĩt
obiurgandi. hinc plangendi.
hinc lugendi. homines ninen¬
tes mori ⁊ nichil agentes ahud
nisi serius mori Quare non
agunt non mori : qm̃ qͥcquid a¬
gunt. nõ efficiunt ut ñ moriã¬
tur : Possunt ant̃ aliquid age¬
re. qũo efficiant ut minquãm
moriantur Nullo modo prsus
quicquid ageris. quantũcumq ĩ¬
ingilauetis. quocii fugeris
que libet munim̃ta quesieris. Ib¬
ilet diuitiis te redimeris qͥb¬
det calliditatib hostem fefelle¬
S. non fallis febrem Nlichil eĩ
lud agis ut nõ cito ab hoste mo¬
uris. nisi ut serius aliquando
afcbre moriaris: Habes quid
agas. ut nunqm moriaris. si
nnes mortem. ama uitam. oi¬
atua deus est: uita tua xp̃s est
uita tua sp̃s sc̃s est: Non illi pla¬
es male agendo eemplumin¬
nosim nõ in habitat: templũ
sodidum nõ ingrediturꝰ sed ge¬
e ad illum. ut mũdq sibi locũ

Expanded text:
est, et vehemens est, et resisti ei est, et vehemens est, et resisti ei non potest. Hinc increpandi, hinc objurgandi, hinc plangendi, hinc lugendi homines, timentes mori, et nihil aliud agentes, nisi serius mori. Quare non agunt non mori? Quoniam quidquid agunt, non efficiunt ut non moriantur. Possunt autem aliquid agere, quo efficiant ut nunquam moriantur? Nullo modo. Prorsus quidquid egeris, quantumcumque invigilaveris, quocumque fugeris, quaelibet munimenta quaesieris, ibet divitiis te redemeris, quibuslibet calliditatibus hostem fefelleris; non fallis febrem. Nihil enim aliud agis, ut non cito ab hoste moriaris, nisi ut serius aliquando a febre moriaris. Habes quod agas, ut nunquam moriaris. Si times mortem, ama vitam. Vita tua Deus est, vita tua Christus est, vita tua Spiritus sanctus est. Non illi places male agendo. Templum ruinosum non inhabitat, templum sordidum non ingreditur. Sed geme ad illum, ut mundet sibi locum;
Abbreviated transcription (Latin):
nuuetur mortẽ. faciat si ꝑnit¬
titur: excludat de carne Mam
cugmi Aĩa fua nõ excludatus
uitã suam. si tecte plangis. et
puttis te miserabilit̾ dicete po¬
tenti iniico tuo. noli ferire ꝓn¬
ce sanguim meo nõ tͥ dicit de p
iniserẽre aĩe tue placens dece
anma tua forte dicit: rogo illũ
ne feriat. Nam dimito tẽ. gͥͥ
em̃ ꝑcusserit: menere tecã nõ
possum. Roga ne feriat: si uis
ut nõ tẽ dimuta Que tibi diu
suus ut nõ te dimintã.: Tn ipse
Tuenim qui loquetis. anunaes.
Si ergo ꝑcussetit carnem tusa¬
gis. tñ exis. tu migras: iacet sͣ¬
t̃a in terra Ubi erit quod anima¬
uit t̾ram: Qd flatu dei t̾ datum
est ubi erit: si nõ efflauit uitã
optemperas infiriitati amine
tue dicenti gͥ. ferit ⁊ dimito te. ñ
lem capiamus: Timor nanus
est omnium hominum tuitũ
amutere temporalia quandoq
migraturorũ: ⁊ migrare trepidã¬
tium. uolentium semꝑ diffetre
quod nõ possunt auferre. Uanus
est iste timor hominum. ⁊ tam̃

Expanded text:
netur mortem, faciat si permittitur, excludat de carne animam tuam: anima tua non excludat a se vitam suam. Si recte plangis, et putas te miserabiliter dicere potenti inimico tuo, Noli ferire, parce sanguini meo: non tibi dicit Deus, Miserere animae tuae placens Deo ? Anima tua forte dicit: Roga illum, ne feriat; nam dimitto te. Si enim percusserit, manere tecum non possum. Roga ne feriat, si vis ut non te dimittam. Quae tibi dicit, si vis ut non te dimittam? Tu ipse: tu enim qui loqueris, anima es. Si ergo percusserit carnem, tu fugis, tu exis, tu migras, jacet terra in terra. Ubi erit quod animavit terram? quod flatu Dei tibi datum est, ubi erit? Si non efflavit vitam obtemperas infirmitati animae tuae, dicenti tibi, Ferit, et dimitto te; non lem capiamus. Timor vanus est omnium hominum timentium amittere temporalia, quandoque migraturorum, et migrare trepidantium, volentium semper differre quod non possunt auferre. Vanus est iste timor hominum: et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
peccani . Delectatur ipã usticia. et
si possis sine teste peccare. Et testẽ
teformidat ad dm Q si possit deum
audire dicentem sibi. uideote cum
peccas. nõ te dãnabo. sed displices mͥ:¬
ille nolens displicete ocłis patris ñ
formidolosi iudicis. timet nne dãnet᷑.
ñtie pimiatur ñne crucietut sed ne
offendat gaudium pat̾nium: ne dis¬
ꝑliccat oculis am̃atis. Si enĩamat
dm̃i ipse: ⁊ amantẽ sui dñi sentit⁊
nõ facit quod displicoꝵ amanti se.
Dite: Si quis amore femine lascuuus
et nequã uestit se alit̾ quam illi pla¬
cet. uestit se alit quã amate sue pla¬
cet. aut ornat se alit̾ quam illi pla¬
cet. ꝙ illa dixent nolo habeas t

Expanded text:
er , delectatur ipsa justitia: et si possit sine teste peccare, testem reformidat et Deum: et si possit audire Deum dicentem sibi, Video te cum peccas, non te damnabo, sed displices mille nolens displicere oculis patris, non formidolosi judicis, timet, non ne damnetur, non ne puniatur, non ne crucietur; sed ne offendat gaudium paternum, ne displiceat oculis amantis. Si enim amat ipse, et amantem sui dominum sentit, non facit quod displicet amanti se. dite; si quis amore feminae lascivus et nequam vestit se aliter quam illi placet, vestit se aliter quam amatae suae placet, aut ornat se aliter quam illi placet. Illa dixerit, Nolo habeas t
Abbreviated transcription (Latin):
et dixi que licite comituntur: si
dei legib: Quis emin aliquãdo
iidicem ductus est quia meretͥ
lupanar intrauit: quis aliqnͣdo
publicis tribunalib accusatus ẽ.
a ꝑsuas liristrias lascinus im¬
mũdiis que defluxit. quis aliqñ
alens uxorem. quia ancillda su¬
m initiauit crimen inuenit ᷤ
inforo. nõ celo: in lege mundi.
̃ in lege creatoris mundi: Lux i¬
osus aut in mundus atq lasci-¬
nis. felix dicitut. abundare uolup¬
mib frui deliciis: Iam uero si se e¬
um uino ingurgitet. si bibat m̃¬
litam sine mẽsura. parũ est. qr
u̾inuenit crim̃ Etiam uiri for¬
is accipit nomen: tanto neqͥor.
p̃ato sub poculo inuuctior: Cum
indantur ista q dicitur felix est
nagnus bene est illi. ꝙ nõ solum
io nõ putatur eẽ peccatũ. sed ⁊̃¬

Expanded text:
Haec dixi quae licite committuntur, sed non Haec dixi quae licite committuntur, sed non Dei legibus. Quis enim aliquando ad judicem ductus est, quia meretricis lupanar intravit? Quis aliquando in publicis tribunalibus accusatus est, quia per suas lyristrias lascivus immundusque defluxit? Quis aliquando habens uxorem, quia ancillam suam vitiavit, crimen invenit? Sed in foro, non in coelo; in lege mundi, non in lege Creatoris mundi. Luxuriosus autem, immundus atque lascivus felix dicitur abundare voluptatibus, frui deliciis. Jamvero si se etiam vino ingurgitet, si bibat mensuras sine mensura; parum est quia non invenit crimen, etiam viri fortis accipit nomen: tanto nequior, quanto sub poculo invictior. Cum laudantur ista, et dicitur, Felix est, magnus est, bene est illi; et non solum hoc non putatur e
Abbreviated transcription (Latin):
osi quando rep̃henduntur enib¬
ciuite nõ audent: Si ergo di¬
nõ concupisces impune
concupiscere: Accusas legene
a ꝑcutit libidinẽ: fr̃s tm̃ si nõ
diremus apłm dicentẽ. lex perti¬
tum est absit. sed tantũ modo ues
ni. nõ concupisces: Non concupla
rep̃hende si potes: fat si repahes¬
dere non potes: Audisti nõ con¬
pisces. reprehendete nõ audes
bonum est qd̃ dixit. nõ concupisto
Malum est concupiscere: Malui
culpat lex: A tuo malo te ꝓhid
lex. Ergo concupiscere malum
cul pat lex: Atu malo te ꝓhibt e
Ergo fac qd̃ iubet lex. noli fat
qd̾ uetat lex: Noli concupisdere¬
am nesciebam. nisi lex dicet i
concupisces: Ibam enim post i¬
cupistentiam meam q quisu¬
hebat currebam eiusq illecde
blandas ꝙ ex carnali suausa
iocundas. magnam felicitn
arbitrabat: Laudatur eñ p¬
num donantẽ aucupari undiq uo¬
ptates: Fornicari mebriari. nõ dico
nplius. fornicari quam in ebriari:

Expanded text:
ines flagitiosi quando reprehenduntur, erubcivire non audent. Si ergo maNon concupisces; impune vis concupiscere; accusas Legem, quia percutit libidinem. Fratres mei, si non audiremus Apostolum dicentem, Lex peccatum est? Absit; sed tantummodo verbamini, Non concupisces. Non concupisces, reprehende si potes; fac, si reprehendere non potes. Audisti, Non concupisces, reprehendere non audes. Quia bonum est quod dixit, Non concupisces; malum est concupiscere. Malum culpat Lex, a tuo malo te prohibet Lex. Ergo concupiscere malum culpat Lex, a tuo malo te prohibet Lex. Ergo fac quod jubet Lex, noli facere quod vetat Lex, noli concupisceriam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitatem arbitrabar. Laudatur enim peccavum donantem, aucupari undique voluptates, fornicari, inebriari; non dico amplius; fornicari, inquam, inebriari.
Abbreviated transcription (Latin):
tor  gͦ ohomo. uicit te cõcupiscenti¬
a tua Hicit. quia ĩ malo loco te in¬
uenit: Inuenit te incarne: ideo te
uicit: Migra inde: Quid espaues¬
cis nõ tͥ dixi ut moriaris Immo
carne:

Expanded text:
o, o homo, vicit te concupiscentia tua; vicit, quia in malo loco te invenit: invenit te in carne, ideo te vicit. Migra inde: quid expavescis? Non tibi dixi ut moriaris. Noli carne
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ licitũ bonum: ꝓcedit lex d̾i
dicit: nõ concupusdes. Ille homo
ii putabat magnũ bonum ẽẽ.
nagnãq felicitatem existima¬
it ea que posset sue concupiscen-¬
e nõ negare sequitur qua trahit
udit nõ concupistes: et cognoscit
̃ pcc̃m Deus dixit. homo audi¬
uit. deo credidit: peccatũ suum
udit. qd̾ bonum ꝑutabat malum
ẽ tognouit. Uoluit frenare concu¬
pistentiã. nõ tre post eam. Striax̃.
se. conatus est. uictus est: Qui fu¬
it ante uesçius maloꝵ suoꝵ fc̃s
est doctus:ꝙ peius ẽ uictus sepit
eẽ nõ solum pectator. sed ⁊̃ p̃uaricꝙ¬
tor Pectator em̃ ꝙ aña erat esed
añ qmͣ legem audiret. pectatorẽ
se ẽẽ. nesciebat Legem audiuit
peccatũ uidit. conatus est iuncere
superatus atq ꝓstratus ẽ: Factus ẽ
⁊ legis p̃uaricator. qui fuit aña nes¬
ciuis peccator: Hoc dicit apłs: Lex¬

Expanded text:
um et licitum bonum: procedit lex Dei, et dicit, Non concupisces. Ille homo qui putabat magnum bonum esse, magnamque felicitatem existimabat, ea quae posset, suae concupiscentiae non negare, sequi qua trahit; audit, Non concupisces; et cognoscit esse peccatum. Deus dixit, homo audivit, Deo credidit, peccatum suum vidit; quod bonum putabat, malum esse cognovit: voluit frenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est, victus est. Qui fuit antea nescius malorum suorum, factus est doctus, et pejus est victus: coepit esse non solum peccator, sed etiam praevaricator. Peccator enim et antea erat: sed antequam Legem audiret, peccatorem se esse nesciebat. Legem audivit, peccatum vidit; conatus est vincere, superatus atque prostratus est; factus est et Legis praevaricator, qui fuit antea nescius peccator. Hoc dicit Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
nõ concupisces: Occasione autem
accepta pectatum ꝑ mandatũ oꝑa¬
tum est ĩ me omtiẽ concupiscentiã
Minor erat concupiscentia. qnͣ ante
legem securus pectabas Nunc aut̃
oppositis tͥ obicibus legis. fluuius
concupiscentie quasi frenatus est.
paululum: nõ siccatus: S incres¬
cente impetu. qui te ducebat obi¬
cibus nullis: ob ruit te obitib rup¬
tis Concupiscenna tua minor e¬
rat. qñ tu amimouebat libidinẽ:
Om̃is estd qñ transtendit ⁊ legẽ
uis nõsse quã magna sip  uide qͥd
ruperit: nõ concupisces: Non hõmo
dixit : ds̃ dix̃ creator dixit. uidex
eternus dixit. nõ ꝗcũq dixit: sac
ergo quod dixit: non facis: Obser¬
ua iudicãtẽ qui uixit: sed quid fa-¬
cies o homo: ideo nõ uicisti: quia

Expanded text:
non victa.--Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Minor erat concupiscentia, quando ante Legem securus peccabas, nunc autem oppositis tibi obicibus Legis, fluvius concupiscentiae quasi frenatus est paululum, non siccatus: sed increscente impetu qui te ducebat obicibus nullis, obruit te obicibus ruptis. Concupiscentia tua minor erat, quando tuam movebat libidinem, omnis est autem quando transcendit et Legem. Vis nosse quam magna sit? Vide quid ruperit: Non concupisces. Non homo dixit, Deus dixit, Creator dixit, Judex aeternus dixit, non quicumque dixit. Fac ergo quod dixit. Non facis? observa judicantem qui dixit. Sed quid facias, o homo? Ideo non vicisti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
u peccatoꝵ que ꝑ legem sunt o¬
grabantur in mẽbris nrĩs. mul¬
tim est ut intelligas: sed prius es¬
d mecũ legis laudator: ꝙ tc̃ fieri
nteteris intellector: Causum cor¬
habes: ꝙ clauem accusas: ecee ĩte¬
rim. qd̃ intelligimus paululum se¬
ponamus : ad laudem legis que a¬
ꝑta est ueniamus: Passiones inqͥt
pectatoꝵ que ꝑ legem sunt oꝑa¬
bantur in mẽbris nr̃ĩs: ut fructũ
ferrent morti: Nunt gͦ euacuati su

Expanded text:
nes peccatorum quae per Legem sunt, ones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, multum est ut intelligas: sed prius esto mecum Legis laudator, et tunc fieri mereberis intellector. Clausum corhabes, et clavem accusas? Ecce interim quod non intelligimus, paululum seponamus, ad laudem Legis quae aperta est veniamus. Passiones, inquit, peccatorum, quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
reprehendete: q culpare legem A
Dicit aliquis Ab sit hoc aberꝰ
qualiscũq christiani: Quis haes
samus audeat de apostolo sus¬
imale in tellecta. fomitẽ insa¬
e furori manicheoꝵ sub ministͣ¬
runt: Manichei enim legẽ
dei ꝑ moy sem datam. dicunt
a deo datam & eam euangelio
trariam ẽẽ contendunt.
quando cum eis agitur. His te¬
moniis apłi pauli que nõ intelli¬
int conantur conuincere: quid
tim: catholicos nõ intelligentes:
nõ potius negligentes: Nõ ẽ enĩ
altum: siquis uelit eẽ diligens pꝰ
aunas ab heretico auditas: saltẽ
miderate incodice circũstantiam
ionis: Qd̾ si fecerit ⁊ ibi mox in¬
miet uñ aduersariũ loquacem re¬
eguat: unde hostes legis rebelles
psternat : Ꝙ si em̃ tardus est ad
ellegenda u̾ba aplĩ: manifesta i
as expressa est legis dei. Didete¬
um prius: q aduertite: Cum eẽmꝰ
petit te: facit impetũ: Ecce inqͥt
adere: totũ audi patienter: ⁊ si ñ
scelligent̾: Hoc enĩ qd̾ ait passio¬

Expanded text:
reprehendere et culpare legem Dei. Dicit aliquis, Absit hoc ab animo qualiscumque christiani: quis hoc vel insanus audeat de Apostolo susista male intellecta, fomitem insaniae furori Manichaeorum subministrarunt. Manichaei enim legem Dei per Moysen datam, dicunt non a Deo datam, et eam Evangelio contrariam esse contendunt. Et quando cum eis agitur, his testimoniis apostoli Pauli quae non intelligunt, conantur convincere, quid dicam, catholicos non intelligentes, et non potius negligentes? Non enim multum est, si quis velit esse diligens, post calumnias ab haeretico auditas, saltem considerare in codice circumstantiam lectionis. Quod si fecerit; ibi mox inveniet unde adversarium loquacem redarguat, unde hostes Legis rebellesque prosternat. Etsi enim tardus est ad intelligenda verba Apostoli, manifesta ibi laus est expressa legis Dei. enim prius et advertite. Cum enim eimpetit te, facit impetum: Ecce, inquigredere, totum audi patienter, et si non intelligenter. Hoc enim quod ait, Passio
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oꝑabantur in mẽbris nostris
ut fructum ferrent morti. quia di¬
xi euacuati sumus a lege mortis ĩ
qua detinebamur. qui dixi seruia¬
mus innouitate sp̃s et nõ inuetu¬
state littere. lex peceatum est: Absit
Quare gͦ apłe tanta illa dixisti:¬

Expanded text:
sunt, operabantur in membris nostris, sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti; quia dixi, Evacuati sumus a Lege mortis, in qua detinebamur; quia dixi, Serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae: Lex peccatum est? Absit. Quare ergo, Apostole, tanta illa dixisti
Abbreviated transcription (Latin):
fetrent moz. c̃ gͦ euacuati sumꝰ
a lege mortis in qua detinebamur.
ita ut seruiamus in nouitate sp̃s
et nõ niuetustate sutere Sactabas
te. clamabas dicebas: Cludi: legeni
uide. Ista dixeras: etam uerso ter¬
go ire cupiebas. Expecta: audiui
te. audi me: Immo nec ego te nec
soluit se: ⁊ alligat te Quid ergo
dicemus inquid : lex pectatũ est s
hoc dicebas: lex peccatũ est: hoc nẽ¬
ꝑe dicebas: Ecce audisti quod dice¬
bas: Cludi qd̃ dicebas: Legem dei pͤ¬
tatum eẽ. dicebas: qñ eam cecus ꝙ
inꝓuidus reprehendebas: Etrasti ui¬
dit᷑ paulus ertorem tuum Qł dice¬
bas: ip̃e dixit: Quid gꝰ dicimus. lex
peccatũ est : qd̾ dicebas: hoc dicimꝰ
aplĩ sequebaris auctoritatẽ. appen¬
de uerbum: ꝙ cape uide cõsilium: Au¬
di lex pectatũ est: Absit: Audi ab¬
sit: Si apłm sequeris. si eius auc̃¬
toritatẽ plurimi pendis audi absit:
& qd̾ sentiebas. ate absit: Quid gͦ
dicemus: quid dicemus: quia dixi
passiones pectatoꝵ que ꝑ legem

Expanded text:
sumus a Lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Jactabas te, clamabas, dicebas, Audi, lege, vide: ista dixeras, et jam verso tergo ire cupiebas. Exspecta, audivi te, audi me: imo nec ego te, nec solvit se, et alligat te. Quid ergo dicemus, inquit? Lex peccatum est? Hoc dicebas, Lex peccatum est, hoc nempe dicebas. Ecce audisti quod dicebas, audi quod dicas. Legem Dei peccatum esse dicebas, quando eam caecus et improvidus reprehendebas. Errasti: vidit Paulus errorem tuum. Quod dicebas, ipse dixit. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Quod dicebas, hoc dicimus? oli sequebaris auctoritatem, appende verbum, et cape inde consilium. Audi, Lex peccatum est? Absit. Audi, Absit. Si Apostolum sequeris, si ejus auctoritatem plurimi pendis, audi, Absit: et quod sentiebas, a te absit. Quid ergo dicemus? Quid dicemus? quia dixi, Passiones peccatorum quae per Legem
Abbreviated transcription (Latin):
tis inqua detinebamur. ita ut ser¬
uamus innouitate sp̃s q nõ inus¬
tustate littere Quasi ubiq uidet᷑
legem accusare atq culpare: Bidit
hoc ⁊ ipse uidit: sensit se nõ in¬
telligi. q contra obscuritatem uerꝰ¬
boꝵ suoꝵ cogitationes hominũ cõ¬
cereꝰ q pͥor hoc uoluit dicere: ut
tu nõ inuenias qd̾ diceres: Qͥd gͦ¬
dicemus inquidꝰ: hoc sequitur: Qd
gͦ dicemꝰ: lex peccatũ est : ab sit. U¬
no uerbo legem soluit: legis accu¬
satorem dãnaut: Auctoritatẽ apłi
contra me ꝓferebas omanichee.⁊
dicebas mͥ cũ legem rep̃hendetes
Ecce audi apłm. lege apłm. passi¬

Expanded text:
in qua detinebamur, ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae, quasi utique videtur Legem accusare atque culpare. Vidit hoc et ipse, vidit, sensit se non intelligi, et contra obscuritatem verborum suorum cogitationes hominum comcere; et prior hoc voluit dicere, ut tu non invenias quod diceres. dicemus, inquit? Hoc sequitur. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit. Uno verbo Legem absolvit, Legis accusatorem damnavit. Auctoritatem Apostoli contra me proferebas, o Manichaee, et dicebas mihi, cum Legem reprehenderes, Ecce Audi Apostolum, lege Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tia: ubi nõ est patientia: Ntuo¬
os loquimur sed erudit ds.
dictus est. quẽ docet homo: se
quẽ tu erudieris dne: Nos planas¬
re possumus ⁊ rigare. sed deselte
incrementũ dare: Qui plantat¬
⁊ qui rigat forinsetus operatur
qui uero dat incrementũ. intuss
opitulatur: Ꝙ nobis lectio de si
quam difficilis. quam latebrosus
siñ intelligatur aut male mtls¬
liqui ꝙ intellexistis: qmͣ sit andue
sine dubitatione ui distis: Hante¬
q lectionem totumq ip̃m molest̃
rendo caritati ur̃e debitores nost̃
scio: ex actores uos eẽ. sentio: Qr¬
ad modum nos ut ista ꝑcipiatis or¬
mus: sic ⁊ uos orate ut ea uobia
explicare ualeamus: Si em̃ oran¬
o nostra concordet ⁊ uos facis
deus idoneos auditores: ꝙ nos
debiti huiꝰ fidelissimos reddites
lus. passiones peccatorum qu
ꝑ legem sunt oꝑabantur ĩmã
nostris: ut fructum ferrent mn¬
ti: Hic uidetur. quͦd̃ nõ incelli

Expanded text:
tia, ubi non est patientia. Nos loquimur, sed erudit Deusdictus est quem docet homo, sed quem tu erudieris, Domine. Nos plantare possumus et rigare: sed Dei est incrementum dare . Qui plantat et qui rigat, forinsecus operatur: qui dat incrementum, intrinsecus opitulatur. Quae nobis lectio de sanquam difficilis, quam latebrosa, quam si non intelligatur aut male intellaliqui et intellexistis, quam sit arduum sine dubitatione vidistis. Hanc itaque lectionem totumque ipsum molestum rendo. Charitati vestrae debitores nos esse scio, exactores vos esse sentio. Quemadmodum nos, ut ista percipiatis, oramus: sic et vos orate, ut ea vobis explicare valeamus. Si enim oratio nostra concordet; et vos faciet Deus idoneos auditores, et nos debiti hujus fidelissimos redditoretolus, passiones peccatorum quae per Legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
bãmus detarne: Non enim quilo¬
q̃uitur apłs iam exierat de ista
ius. modum. et qui loquebatur
& quib loquebatur in carne erãt.
Quid est gͦ cũ eẽmus in carue.
insi cũ de carne p̃sumeremus hoc
est de nobis confidetemus: Nomi¬
ni emĩ dictũ est et de hominibus
dictum est: Nidebit om̃ĩs cato
salutare dei: Quid est uidebit om¬
nis caro. nͥ uidebit om̃is homo: ꝙ
quid est uerbum caro factum estͥ
nisi uerbum homo fcm̃ est.: Non eĩ
uerbum ꝙ caro erat et anima
ibi nõ erat: sed carnis nomine ho¬
mo significatus est in eo quod le-¬
gitur uerbum caro fcm̃ est: Stgo
cum eẽmus in carne. id ẽ in cou¬
cupiscenciis carnis uersaremur
ibiq totam spem: nr̃am tamꝙͣ
in nobis poneremus. passiones
peccatoꝵ que sunt ꝑ legem. aucte
or fecerunt legis p̃uaritatorẽ. quia
ille qui p̃uaricator est factus. dm̃
nõ habuit adiutorem: Oꝑabant᷑
gͦ ĩm̃bris nr̃is ut fructum fr̃ẽt.
Cui nͥ moeti: si dãnandus ęrat pet¬

Expanded text:
remus de carne. Non enim qui loquebatur Apostolus, jam exierat de ista itae modum, et qui loquebatur, et quibus loquebatur, in carne erant. Quid ergo est, Cum essemus in carne; nisi, cum de carne praesumeremus, hoc est, de nobis consideremus? Homini enim dictum est, et de hominibus dictum est, Videbit omnis caro salutare Dei . Quid est, Videbit omnis caro; nisi, videbit omnis homo? Et quid est, Verbum caro factum est ; nisi, Verbum homo factum est? Non enim Verbum et caro erat, et anima ibi non erat: sed carnis nomine homo significatus est, in eo quod legitur, Verbum caro factum est. Ergo Cum essemus in carne, id est, in concupiscentiis carnis versaremur, ibique totam spem nostram tanquam in nobis poneremus: passiones peccatorum, quae per legem sunt, im fecerunt legis praevaricatorem; quia ille qui praevaricator est factus, Deum non habuit adjutorem. Operabantur ergo in membris nostris, ut fructum ferrent, cui, nisi morti? Si da
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ. ut qru uiuunt uiuant. qui
mortui sut̃ reuiuiscant. Siuero
ad huc pectatũ corde conceptum
est ꝙ nõ ꝓcessit in factũ: pemi¬
at. corrigatur cogitatio Sur¬
gat mortuus intra domũ tos¬
cientie: Si uero qd̾ cogitauit a¬
misit: nec sic desperetur. sõ se¬
rexit mortuus intꝰ. surgat es
ꝑeniteat facti: deꝓximo ren¬
iuscat. nõ eat in ꝓfunda seps¬
tute Nõ accipiat de suꝑ conbi¬
tudins molẽ. S forte iam ill
loquor. qui iã duto sue moris
lapide p̃mitur: qui iã urguetꝰ
consuetudis pondete: qui iamqͦ¬
criduanꝰ putet. Nec ip̃e despets
tofundius mortuus est sed
altus est xp̃s: Nouit clamãdo. ter¬
tna oneca rumpete: nouit intã¬
stis et ip̃m iuuificare: soluendũ
nscpulis tratere Agant etiã tales
penitẽtiã: Neq enĩ lazaro resusci¬
tato post quatriduũ: ullus putor
nerint. agant. ut celeres iã re¬
surgant:¬

Expanded text:
qui vivunt, vivant; qui mortui sunt, reviviscant. Sive adhuc peccatum in corde conceptum est, et non processit in factum; poeniteat, corrigatur cogitatio, surgat mortuus intra domum conscientiae. Sive jam quod cogitavit admisit; nec sic desperetur. Non surrexit mortuus intus, surgat elatus. Poeniteat facti, de proximo reviviscat: non eat in profundum sepulturae, non accipiat desuper consuetudinis molem. Sed forte jam illi loquor, qui jam duro sui moris lapide premitur, qui jam urgetur consuetudinis pondere, qui jam quatriduanus putet. Nec ipse desperet: profundus mortuus est, sed altus est Christus. Novit clamando terrena onera rumpere, novit intse ipsum vivificare, solvendum discipulis tradere. Agant etiam tales poenitentiam. Neque enim Lazaro resuscitato post quatriduum ullus putor nerint, agant ut celeriter jam resurgant
Abbreviated transcription (Latin):
dete : ad ꝓpriã maiestatẽ dĩ sus¬
citantis: In crepatur aliquis ĩ ma¬
la consuetudine positus uerbo
u̾tatis: Quã multi in crepant ͤ
et nõ audnint Quis ergo agit
intus cum ilło qui audit S Qo
uitam in spirat intrinsetus: qͥs
est qui secietam pellit mortẽ:
secretã dat uitam : Nõne post ꝙ¬
iurgationes. post increpationes
dimitũtur homines cogitan¬
onib suis: ꝙ incipunt scdm
uolucte: quã malã uitam ge
qũã pessima. consuetudine prs¬
tur.einde displicentes sibr
tare. uitam instituunt. Resit¬
rexerunt isti reuixerunt: quis
displicet qd̾ fuerunt: Sed reu¬
uicentes: ambulare nõ nõ posli
Net sunt uncula ip̃ius reas
Tpus est gͦ ut qui reuixit sol¬
tur: et ire ꝑminatur Hoc ofti

Expanded text:
dete ad propriam majestatem Dei susdete ad propriam majestatem Dei suscitantis. Increpatur aliquis in mala consuetudine positus, verbo veritatis. Quam multi increpantur et non audiunt! Quis ergo agit intus cum illo qui audit? Quis vitam inspirat intrinsecus? Quis est qui secretam pellit mortem, secretam dat vitam? Nonne post objurgationes, post increpationes dimittuntur homines cogitationibus suis, et incipiunt secum volvere quam malam vitam gerant, quam pessima consuetudine premantur? Deinde displicentes sibi, mutare vitam instituunt. Resurrexerunt isti; revixerunt quibus displicet quod fuerunt: sed reviviscentes ambulare non possunt. Haec sunt vincula ipsius reatus. Opus est ergo ut qui revixit, solvatur, et ire permittatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ho nougn ꝓsecta mors estes¬
No quodam mͦ n choata Delectanom
accedit consensio: iam est illa dã¬
natio. Post consensionẽ. in fat¬
tum ꝓceditur : factum inconsu¬
ctudiem uerit ᷑: Et fit quedam
desperatio. ut dicatur: quattidu¬
anus est iam putet. Uenit ergo
dñs cui utiq facilia etant om̃ra
ꝙ difficultatẽ quãdam ostendit:
Ibi infecmuit spũ Ostendit inł¬
to clamore obuirgationis opus
ẽẽ. ad eos qui consuetudine du¬
ruerunt: tamẽ ad uocem clamã¬
tis dm̃i. rupta sunt iuncła neces¬
sitatis Tremuit infeciu dampna¬
tio: redditus est laparus uinus
Liberat enim et de mala con¬
suetudine dñs: quatriduanos ior¬
tuos Nam ip̃e ipse quatudua¬
nus: xp̃o uolenti resuscitare dor¬
miebat. Sed quid ait: uidete
genus resuscitationis ꝓcessit de
monum̃to iuuus: et ambulare
nõ potãt. Ꝙ dñs ad discipulos:
Soluite eũ: et sinite abite. si¬
le suscitauit mortuũ. illi soluert̃
ligatum .Ad quid ꝓtineat ui¬

Expanded text:
ondum perfecta mors est, sed quodam modo inchoata. Delectationi accedit consensio: jam est illa damnatio. Post consensionem in factum proceditur: factum in consuetudinem vertitur: et fit quaedam desperatio, ut dicatur, Quatriduanus est, jam putet. Venit ergo Dominus, cui utique facilia erant omnia; et difficultatem quamdam ostendit tibi. Infremuit spiritu, ostendit multo clamore objurgationis opus esse ad eos qui consuetudine duruerunt. Tamen ad vocem clamantis Domini, rupta sunt vincula necessitatis. Tremuit inferni dominatio, redditus est Lazarus vivus. Liberat enim et de mala consuetudine Dominus quatriduanos mortuos: nam et ipse quatriduanus Christo volenti resuscitare dormiebat. Sed quid ait? Videte genus resuscitationis. Processit de monumento vivus, et ambulare non poterat. Et Dominus ad discipulos: Solvite eum, et sinite abire. Ille suscitavit mortuum, illi solverunt ligatum. Aliquid pertinere vi
Abbreviated transcription (Latin):
prior accepit qui post unã horam ac¬
tep̃. quã qui post duodecimã Si ergo
qũa uis nna hora om̃s acceperint. tñ
quia alii acceperũt post unam horã
alii acceperũt post duodecim horas. Il¬
li dicti sunt pͥores accepisse qui post mo¬
acceperunt: Primi iusti sicut abel. sic̃
noc. quasi pͥma hora uocati. felicitatẽ re¬
sutrectionis nobiscũ accepturi sunt.
Alii iusti post illos abraham. isaat.
tacob. ꝙ quiq erant scli ipõꝵ: quasi
t̾na hora uocati. felicitatẽ resurrectõ¬

Expanded text:
qui post unam horam accepit, quam qui post duodecimam. Sic ergo quamvis una hora acceperint omnes, tamen quia alii acceperunt post unam horam, alii acceperunt post duodecimam horam, illi dicti sunt priores accepisse, qui post moacceperunt. Primi justi, sicut Abel, sicut Noe, quasi prima hora vocati, felicitatem resurrectionis nobiscum accepturi sunt. Alii justi post illos, Abraham, Isaac, Jacob, et quicumque erant saeculi ipsorum, quasi tertia hora vocati, felicitatem resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
ni tanꝙͣ undecim̃a hora uocati: feli¬
citatẽ ĩpͣus resurrectionis cũ iłłis
accepturi st̃: Om̃s simul acceptuti
sunt. S indete illos pͥmos post ꝙͣ¬
tum tempus accipiunt. Si gͦ illipͥ¬
mi post multũ tempus. nos post mo¬
dicũ tempus quauis simus actipi¬
amus. pͥores uidem᷑ accepisse. qͥa
mertes nr̃a nõ tardabit: Erimus¬
Eͦ iu illa mercede om̃s equales tã¬
ꝙͣ pͥmi nouissimi & nouissimi pͥmi:
quia denarius ille uita et̾na est ⁊
inuita et̾na om̃s eqͣles erunt. ¶E¬
uis enĩ meritoꝵ diu̾sitate fulgebũt.
alius maius. alius minus: qd̾ tam̃
aduitã et̾nam ꝑtinet. equalis erit
om̃ib Non enĩ alteri erit longior.¬

Expanded text:
ocati, felicitatem illius resurrectionis cum illis accepturi sunt. Omnes simul accepturi sunt: sed videte illos primos, post quantum tempus accipiunt. Si ergo illi primi post multum tempus, nos post modicum tempus; quamvis simul accipiamus, priores videmur accepisse, quia merces nostra non tardabit. ergo in illa mercede omnes aequales, tanquam primi novissimi, et novissimi primi: quia denarius ille vita aeterna est, et in vita aeterna omnes aequales erunt. Quamvis enim meritorum diversitate fulgebunt, alius magis, alius minus: quod tamen ad vitam aeternam pertinet, aequalis erit omnibus. Non enim alteri erit longi
Abbreviated transcription (Latin):
uenite benedicti patris mei: ꝑcipite
regnum qd̾ uobis paratum est ab
intio mũdi: Si gͦ om̃s simul acep¬
turi sunt quo mͦ hic intellegimus pͥ¬
ores accepisse illos: qui undetima o¬
ꝑati sunt et posteriores illos qui pͥ¬
ma: Si potuero sic dicere ut ꝑueni¬
at ad intellectum urm̃: deo grãs: Illi
enĩ debetis agere grãs: qͥ uobis per
nos erogat: Non enim de ur̃o erogamus:
Si interroges de duobus uerbi grã
quis pͥor accepit qui post unã horã¬

Expanded text:
Venite, benedicti Patris mei, percipite Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Si ergo omnes simul accepturi sunt, quomodo hic intelligimus priores accepisse illos qui undecima operati sunt, et posteriores illos qui prima? Si potuero sic dicere, ut perveniat ad intellectum vestrum, Deo gratias. Illi enim debetis gratias agere, qui vobis per nos erogat: non enim de nostro erogamus. Si interroges de duobus, verbi gratia, quis prior acceperit, qui post unam hora
Abbreviated transcription (Latin):
pauet̾ seplus aliquit accepturos Uẽ¬
m est ⁊ ad ipõs: et acceperũt denari.¬
in Qurmurauetũt aduersus pa¬
trem familias dicentes. ecce nos qͥ
sustinuimꝰ ardorem diei ꝙ estũ eqͣsti
et pares fecisti illis. qui una hora in¬
ẽ nõ tͥ frandaui: qd̃ placuit reddidi tͥ:
sraudem tͥ nõ feti: quia qd̾ pactus sũ
reddidi Huic nõ uolo reddere sed dona¬
re: Nõ licet mͥ facere qd̾ uolo demeoͤ
an oculus tuus neꝙͣ est quia ego bo¬
nus sum: Si alicui tolletẽ aliemim
recte reprehenderer: qͦi fraudator. & ne
gator alieni: Cum uero debitũ reddo. et
cui uolo ⁊̃ dono nec tui debebam me
potest reprehend̾e: et cui donaui. de¬
bet amplius gaudere: Non erat qd̾
responderctur ꝙ equati sunt om̃s et
facti sunt nouissimi primi. et primi
uissimis cepit reddere: Nõne omĩs
sicut legimus simul accẽp̃turi sunt:
Legimus enĩ in alio loco euuangłii
cͥa est eis quos ponq ad dexteram:

Expanded text:
speraverunt se plus aliquid accepturos: vensperaverunt se plus aliquid accepturos: ventum est et ad ipsos, et acceperunt denarium. Murmuraverunt adversus patremfamilias, dicentes: Ecce nos qui sustinuimus ardorem diei et aestum, aequasti et pares fecisti illis qui unam horaest, non te fraudavi; quod placui reddidi tibi. Fraudem tibi non feci, quia quod pactus sum reddidi. Huic non volo reddere, sed donare. Non licet mihi facere quod volo de meo? An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum? Si alicui tollerem alienum, recte reprehenderer, quasi fraudator gator alieni: cum vero debitum reddo, et cui volo etiam dono, nec cui debebam me potest reprehendere, et cui donavi debet amplius gaudere. Non erat quod responderetur: et aequati sunt omnes, et facti sunt novissimi primi et primi vissimis coepit reddere? Nonne omnes, sicut legimus, simul accepturi sunt? Legimus enim in alio loco Evangelii, quia dicturus est eis quos ponet ad dexteram:
Abbreviated transcription (Latin):
truit: Et modo audistis similitudi¬
nẽ ex euuãglio scõ. quid simile ẽ reg¬
nim celorum patri familias: qui
puit conducere oꝑarios ad iuneam su¬
ai sxiit mane. ꝙ quos inuenit cõ-¬
dixit: ⁊ placuit cum eis mercedem de¬
mium. Exiit ad horam t̾ciam. inuenit
ilis. ꝙ ad duxit ad opus uinee: ꝙ sex¬
s hyra hoc fecit. ⁊ nona hoc fecit. Exut
nenit quos dam uacuos ⁊ stantes: et
ai illis quid hic facitis: quare nõ o¬
peramini inuinea: Responderũt: qͥa
neno nos conduxit. Uenite inqͥt ⁊ uos.
et quod iustũ uisum fu̾it. dabo uo¬
us mercedẽ denariũ placuit. Istis:
pua una hora erant operaturi. qu sibi
lierent sperare denariũ: sed tam̃ se
dl sunt ⁊ ip̃i ad unam horam Pinito
de iussit omĩb reddi mertedẽ: a no¬
issunis usq ad pͥmos: In de cepit red
abeis qui hora undecima uenerunt:
hssit eis reddere denarium: Ili qui pͥ
hora uencrunt. uidentes illos ac¬
isse denarium ꝙ̃ cũ ip̃is placuert:

Expanded text:
ti. Et modo audistis similitudinem ex Evangelio sancto, quia simile est regnum coelorum patrifamilias, qui exiit conducere operarios ad vineam suam. Exiit mane, et quos invenit conduxit; et placuit cum eis mercedem denarium. Exiit et hora tertia, invenit alios, et adduxit ad opus vineae. Et sexta hora hoc fecit, et nona hoc fecit. Exiitm diei, invenit quosdam vacuos et stantes; et ait illis: Quid hic statis? quare non operamini in vinea? Responderunt: Quia nemo nos conduxit. Venite, inquit, et vos, et quod justum fuerit, dabo vobis. Mercedem denarium placuit. Isti qui una hora erant operaturi, quando sibi auderent sperare denarium? Sed tamen secti sunt et ipsi ad unam horam. Finito die, jussit omnibus reddi mercedem, a novissimis usque ad primos. Inde coepit reddere ab eis qui hora undecima venerant, jussit eis dare denarium. Illi qui prima hora venerant, videntes illos accepisse denarium, quem cum ipsis placuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
lua nero ueus colit hymre
quasi expanescit auditor quard
dit: quia nõ est in usu homniu l
dicatur quia deus colit homines
s qͥa deũ colunt homines: De hemis
gꝰ ꝓbare uobis quia ⁊ deus colr
mines. ne forte putemꝰ ubum
tiplinatũ dixisse. ꝙ aliqͥs in coresi
disputeti contra nos. & nesciens p
dixerimus rep̃hendat nos ħ¬
ꝯstitutũ est demõstrare uob̾: quas
deus colit nos. S iam dixi suxi
grum ut meliores nos faciat. Pñi
dicit in euangłio: Ego sum uitis ios
estis sarm̃ta: pater nĩs agricola. llmi
facit agricolaꝰ Int̾rogate uos qͥ agni¬
le estis: quid fatit agͥcola: Puto qri
agrum colit: Si gͦ pat̾ deus agnil
ẽ habq agrum ꝙ colit agrũ suĩ cs
expectat inde fructum: Denq pliti

Expanded text:
a vero Deus colit homines, quasi expavescit auditor quando audit: quia non est in usu hominum ut dicatur quia Deus colit homines; sed quia Deum colunt homines. Debemus ergo probare vobis quia et Deus colit homines; ne forte putemur verbum indisciplinatum dixisse, et aliquis in corde suo disputet contra nos, et nesciens quid dixerimus reprehendat nosstitutum est demonstrare vobis; quia et Deus colit nos; sed jam dixi, sicut agrum, ut meliores nos faciat. Dominus dicit in Evangelio: Ego sum vitis, vos estis sarmenta, Pater meus est agricola . Quid facit agricola? Interrogo vos, qui agricolae estis; quid facit agricola? Puto quia agrum colit. Si ergo Pater Deus agricola est, habet agrum, et colit agrum suum, et exspectat inde fructum. CAPUT II
Abbreviated transcription (Latin):
uineam: Cum̃ uenerit dñs uines
quid faciet illis malis colonis Ih¬
ponsum est: Malos male ꝑde e u
neam suã lotabit alis agtitols.e
padant ei fructum tempore suo: Plã¬
na est uinea: lege data in cordib
itõꝵ. Oissi sũt ꝓpłẽ. querentes fruc¬
tim: bonam uitam eorum. Ppłẽ ab
cis contumeliis adfecti: ꝙ octisi sut̃
yissus est ⁊ xp̃s unitus filius patris fa¬
pilias ꝙ ip̃m occiderũt heredem. et¬

Expanded text:
ineam. Cum venerit Dominus vineae, quid faciet illis malis colonis? Responsum est: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum in tempore suo . Plantata est vinea, lege data in cordibus Judaeorum. Missi sunt Prophetae, quaerentes fructum, bonam vitam eorum: Prophetae ab eis contumeliis affecti, et occisi sunt. Missus est et Christus unicus Filius patrisfamilias
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s: ꝙ locauit eam agͥcolis. qui redeti
fcuctũ tẽporib ꝓpriis. ꝙ misit aos
seruos suos: ut petetent mertesẽ ns¬
neez Illi aut̃ contumeliis eos ad fire¬
runt aliquos ꝙ occiderũt: ꝙ ftucti¬
suũ reddere ꝯtẽpserunt Gisit alapi
lia ꝑ pessi st̃ Sẜ dixit ille pat fars¬

Expanded text:
s, et locavit eam agricolis, qui redderent ei fructum temporibus propriis. Et misit ad eos servos suos, ut peterent mercedem vineae. Illi autem contumeliis eos affecerunt, aliquos et occiderunt, et fructum reddere contempserunt. Misit alios; talia perpessi s
Abbreviated transcription (Latin):
lucratus es fratrẽ tuntus
aut̃ contempsetit ad hu
tecũ duos uł tres. ut mox
duoꝵ uł triũ testiũ stet on̾
uerbum: Si aut̃ q ipõs c̃¬
ꝙͥ huicus publicanus Nod¬
erno etiam die ad ip̃am ren
peccasset. q quesiuit utrum
sufficeret septies: Respondit
illi dñs: Non solum septies
sed etiã septiiagies septies
Dem̃ narrauit similitudiuẽ
ualde t̾ribilem: quia simileiꝰ
regnũ celoꝵ homini patri fa¬
nulias. qui posuit rationẽ qͥ
seruis suis. inquib inuenis
debitorẽ detẽ milium talen¬
que habebat. q omĩs eius
familia.q ip̃e uende̾̃tur. et
debitum solueretur: aduolut
genibus dñi sui rogabat eũ
dilationẽ. et meruit remissi¬

Expanded text:
s fratrem tuum. Si autem contempserit, adhibe tecum duos vel tres: ut in ore duorum vel trium testium stet omne verbum. Si autem et ipsos coethnicus et publicanus. Hodierna etiam die ad ipsam rem peccasset; et quaesivit utrum sufficeret septies. Respondit illi Dominus: Non solum septies, sed etiam septuagies septies. Deinde narravit similitudinem valde terribilem: quia simile est regnum coelorum homini patrifamilias, qui posuit rationem cum servis suis; in quibus invenit debitorem decem millium talenquae habebat, et omnis ejus familia, et ipse venderetur, et debitum solveretur, advolutus genibus domini sui, rogabat eum dilationem, meruit remissi
Abbreviated transcription (Latin):
citur: quasi cũ homo solus pu-¬
tatur: Cum uero premissum sit.
om̃e petcatum ꝙ blasphemia
remtetur hominib: qd̾ etiã
apd̾ aliũ eugłistã ita positũ ẽ
om̃ia dimutẽt᷑ filliis hominũ
ꝓcca q blasphemie quib blas¬
phemauerint. ꝓcul dubio et
illa blasphemia que tontra pa¬
trem diçitur ista generalitate
ꝯcludit ᷑ :q tam̃ hec sola in remis¬
maior sp̃t sci : Nonutiq ⁊ sed
ideo post uniu̾salem cõmemo¬
rationẽ om̃ium pectatoꝵ oĩs¬
q blasphemie. eminẽciñs uolu¬
it exprimere blasphemiã que

Expanded text:
citur, quia sicut homo solum pucitur, quia sicut homo solum putatur. cum uero praemissum sit: omne peccatum et blasphemia remittetur hominibus - quod etiam apud alium euangelistam ita positum est: omnia dimittentur filiis hominum peccata et blasphemiae, quibus blasphemauerint — procul dubio et illa blasphemia, quae contra patrem dicitur, ista generalitate concluditur; et tamen haec sola inremismaior spiritus sanctus ? non utique; sed ideo post uniuersalem commemorationem omnium peccatorum omnisque blasphemiae eminentius uoluit exprimere blasphemiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in peiitentis. contra spm̃ scm̃ de
quo dictum ẽ. qui nõ renatus fu¬
erit ex aqua et spu:ꝙ de quo itẽ
dc̃m est. accipite spm̃ scm̃. sicui
dimiseritis pcc̃a dimittẽtur ei:
id ẽ si penituerit eũ : accipiat¬
ꝑ hoc donũ renussionẽ om̃ium
peccatoꝵ: simul et huiꝰ qd̾ uerbũ
dixit tontra filium hominis: qr
peccato ignorantie. siue contu¬
matie uł cuiꝰcũq blasphemie ñ
addidit pcc̃m inpemtẽcis cont᷑
donũ dei et grẽ regenerationis
spũ scõ Proinde nec illud sẽ¬
ciendum est: qd̾ quidam putãt
ideo renuiti uerbum qd̾ dicitur
contra filium hominis. non remit
est filius hominis xp̃c: qua
carne utiq maior est sp̃t sc̃s :
qui substancia ꝓpͥa equalis est
patri. et unigenito filio scd̃m
eius diuinitatẽ: scd̃m qmͣ et
ip̃ẽ unigenitus filius equalis
est patri ꝙ spiũ sco: Nam si ħ
ꝓpterea dictum eẽt: ꝑfecto de
om̃i blasphemia taceretur: et
hec sola in remissibilis uideretur
que contra filium hominis di¬

Expanded text:
 de quo dictum est: qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu, et de quo item dictum est: accipite spiritum sanctum; si cui dimiseritis peccata, dimittentur illi — id est si paenituerit eum, accipiet per donum remis- 1 sionem omnium peccatorum, simul et huius, quo uerbum dixit contra filium hominis, quia peccato ignorantiae siue contumaciae uel cuiusque blasphemiae non addidit peccatum impaenitentiae contra donum dei et gratiam regenerationis o. Proinde nec illud sentiendum est, quod quidam putant, ideo remitti verbum quod dicitur contra Filium hominis, non remittest Filius hominis Christus, qua carne utique major est Spiritus sanctus, qui substantia propria aequalis est Patri et unigenito Filio secundum ejus divinitatem, secundum quam et ipse unigenitus Filius aequalis est patri et spiritui sancto. nam si hoc propterea dictum esset, profecto de omni cetera blasphemia taceretur, ut haec sola remissibilis uideretur quae contra filium hominis di
Abbreviated transcription (Latin):
sola cogitatõne locutus fuerit cor¬
de inpenitẽti cõtra temissionẽ pet
catoꝵ que fit in eccła: u̾bũ dicit
contra sp̃m scm̃ Ideo aut̃ nõ solũ
uerbũ qd̾ dictũ fuerit contra fili¬
um hominis. sed om̃e ꝓrsus pet¬
catum et blasphemia remttetur
hominib: quia ubi hoc pectatũ
missionẽ impedit aliorum. Omĩa
ergo dimittũtur eis: in quib ñ
mutũtur: quia om̃iũ remissio. uĩ¬
culo istius impeditur: Non ergo
ꝓpterea quicũq dixent uerbũ cõ¬
tra filium hominis remittetur ei:
qui aut dixerit contra scm̃ spm̃¬
nõ remiitetur. quia in trinitate
quis restiterit ueritati. ꝙ blas¬
phemauerit ueritatẽ que est xͣ.¬

Expanded text:
sola cogitatione locutus fuerit corsola cogitatione locutus fuerit corde impaenitenti n Ecclesia, verbum dicit contra Spiritum sanctum. Ideo autem non solum verbum quod dictum fuerit contra Filium hominis, sed omne prorsus peccatum et blasphemia remittetur hominibus: quia ubi hoc peccatum missionem impedit aliorum? Omnia ergo dimittuntur eis, in quibus homittuntur, quia omnium remissio vinculo istius impeditur. Non ergo propterea quicunque dixerit verbum contra Filium hominis remittetur ei, qui autem dixerit contra Snon remittetur, quia in trinitate quisque restiterit ueritati et blasphemauerit ueritatem, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
pellare: Neq enĩ unum u̾bum
locutus est. quicũq ꝓpheta: et
tamẽ sic legitur: Nerbum quod
honore honorẽtut: maxrine qui
laborant in uerbo et doctrina:
Non ait in u̾bis: sed in uerbo Et
sc̃s iacobus estote inquit fac¬
tores uerbi:q nõ auditores tãtũ:
Non ait et ipẽ uerboꝵ sed u̾bi:
ꝙͣ us tam multa uerba de scrip¬
turis scĩs in eccłia celebrit̾ et sol¬
lẽniter legant ᷤ dicantur. audiãt᷑
Sicut ergo qmͣto cũq tẽpr̃ qͥsq sio¬
nrm̃ ĩ p̃dicando eugło laborauerit
nõ uerboꝵ sedu̾bi dicitur p̃dicator:
et quanto cũq tẽpr̃ quis quis urm̃
nrãm p̃dicationem diligent̾ atq
instanter audierit. nõ u̾borũ sed
u̾bi audiendi studiosissimus nũ¬
cupatur: ita eo more quo scriptu¬
re loquunt᷑. q quẽ nouit ecclesi¬
astica consuetudo: quisquis in u¬
niu̾sa sua uita qua istã gerit car¬
nẽ ꝙͣtalibet longitudine ꝓtenda¬
tur : quecũq u̾ba u̾ba uł ore uł

Expanded text:
pellare. neque enim unum uerbum locutus est quicumque propheta; et tamen sic legitur: ,,uerbum, quod honore honorentur, maxime qui laborant in uerbo et doctrina; non ait "in uerbis", sed: in uerbo. et sanctus Iacobus: estote, inquit, factores uerbi, et non auditores tantum; non ait et ipse: "uerborum" sed: uerbi, quamuis tam multa uerba de scripturis sanctis in ecclesia celebriter et sollemniter legantur, dicantur, audiantur. sicut ergo quantocumque tempore quisque nostrum in praedicando euangelio laborauerit, non uerborum, sed uerbi dicitur praedicator; et quantocumque tempore quisque uestrum nostram praedicationem diligenter atque instanter audierit, non uerborum, sed uerbi audiendi studiosissimus nuncupatur: ita eo more, quo scriptura loquitur et quem nouit ecclesiastica consuetudo, quisquis uniuersa sua uita, quam in ista gerat carne, quantalibet longitudine protendatur, quaecumque uerba uel ore uel
Abbreviated transcription (Latin):
tata sunt. admonẽt nos
esse unum aliquid quo tendamꝰ
quando in huius scl̃i multitudi¬
ne laboramus: Denduuꝰ autem
adhuc peregrinãtes: nõdũ ma¬
nẽtes: Adhuc in ua: nõdum in
patria Adhuc desiderando: ñdũ
fruendo Tamẽ tendamꝰ: et sñ
pigritia. et sine int̾missione tẽ¬
carne: sed etiam teligione get¬
mane Ambe dño coheserunt:
ambe dño incarne p̃senti cõcor¬
dit̾ seruierunt: Suscepit eum
martha sicut solent suscipi pe¬
regrini: sed tam̃ suscepit famula
dnm̃n. egra saluatorẽ: creatura caͦ¬
torem Suscepit aut̃ spũ pascẽ¬
da: in carne pascendum: Uoluit eĩ
dnĩs formã serui accipere.q ac¬
cepta forma serui in illa pascia
seriuis. dignatione. nõ conditione:
Nam ꝙ ista dignatio fuit. se p̃be¬
re pascendum Habebat carnẽ.
in qua esuriret quidem ꝙ sitiret:
Sed nescitis. quia in heremo e¬
surienti angłi ministrabant. Ex¬
go qd̾ pasci uoluit: pascenti p̃sti¬
tit: Quid aut̃ mitũ si ⁊ de scõ e¬

Expanded text:
 admonent nos, esse unum aliquid quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermissione tencarne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spiritu pascenda, in carne pascendum. Voluit enim Dominus formam servi accipere, et accepta forma servi in illa pasci a servis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pascendum. Habebat carnem, in qua esuriret quidem, et sitiret: sed nescitis quia in eremo esurienti Angeli ministrabant ? Ergo quod pasci voluit, pascenti praestitit. Quid autem mirum, si et de sancto E