comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re pulsantẽ. differre quȩ rentẽ
deoccultis cordis uelle iudicare
& uocem manifestam non accepta¬
re. nec consilui fuit nec propositi
nr̃i: nouimus enĩ quẽ ad modũ mi¬
n&ur misericors ds̃ illa dñi auari¬
tia iundiq lucra quȩrentis depecu¬
nia sua & dicentis pigro seruo iu¬
dicare uolenti quod non uidebat.¬
& circalucra colligenda dñitor¬
pescente : seruenequã exor&uo
te condemno : tume dixisti homi¬
nem molestũ m&ere ubi non semi¬
naui. colligerẽ ubi nonsparsi
noueras ergo a uaritiã meac tuda¬
res pecuniã meã nũmulariis. ego
ueniens cum usuris exigerẽ : Nos
ergo non potuimus nisi erogare
pecuniã dñicã exactor illeerit.
non tantũ ipsius sed omniũ nrm̃:
Impleamus ergo officiũ p̃rogato¬
ris nonusurpemus locũ exactoris:¬

Expanded text:
re pulsantem, differre quaerentem. re pulsantem, differre quaerentem. De occultis cordis velle judicare, et vocem manifestam non acceptare, nec consilii fuit, nec propositi nostri. Novimus enim quemadmodum minetur misericors illa Dei avaritia undique lucra quaerentis de pecunia sua, et dicentis pigro servo judicare volenti quod non videbat, et circa lucra colligenda Domini torpescenti: « Serve nequam, ex ore tuo te condemno. Tu me dixisti hominem molestum, metere ubi non seminavi, colligere ubi non sparsi: » noveras ergo avaritiam meam. « Tu dares pecuniam meam nummulariis, ego veniens cum usuris exigerem » . Nos ergo non potuimus nisi erogare pecuniam dominicam. Exactor ille erit, non tantum ipsius, sed et omnium nostrum. Impleamus ergo officium praerogatoris, non usurpemus locum exactoris
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s egros sanare de quo euange¬
liũ audiuimus quia non ẽopussa¬
nis medicus sed malehabentib: : &
quis est homo quicũ ꝑdiderit unã
ouem. nonne relinqu& non agin¬
ta & nouẽ in montib: &it quae¬
rere unam quȩ perierat. &cum
inuenerit gaud& deillas sic gau-¬
d& pat̃ m̃s deuno pȩnitente . quã
denonaginta nouẽ iustis. quibus
non ẽ opus pȩnitentia : sic pror¬
sus uenit xp̃s aegros sanar e sic se
nouit deinimicissuis misericors
uindicare: quib: forte animus
dol& consortib: eu erroris ad
oram irascuntur. posteafortas¬
sisimitabuntur: Itaq fr̃r cõmen-¬
damus eũ & orationib: ur̃is & dilec¬
tione urae : & amicitiae fidissimȩ :¬
& susceptione infirmitatis eius.
quo modo pracitis. sic sequitur:
bonam uiam doc&e. bonam in
uobis inueniat: lam factus xp̃ia¬
nus. discernat quid intersitinter
id quod dimisit: & id quod inuenit
uitam ipsius & studium circa fidem
xp̃ĩ posteriora tempora conpro¬
non fuit consilii pastorũ. repelle¬

Expanded text:
s aegros sanare, de quo Evangelium audivimus: « Quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus » . « Et quis est homo qui cum perdiderit unam ovem, nonne relinquit nonaginta novem in montibus, et it quaerere unam quae perierat, et cum invenerit gaudet de illa? Sic gaudet Pater meus de uno poenitente, quam de nonaginta novem justis, quibus non est opus poenitentia » . Sic prorsus venit Christus aegros sanare, sic se novit de inimicis suis misericors vindicare. Quibus forte animus dolet consortibus ejus erroris, ad horam irascuntur, postea fortassis imitabuntur. Itaque, fratres, commendamus eum et orationibus vestris, et dilectioni vestrae, et amicitiae fidelissimae, et susceptioni infirmitatis ejus. Quomodo praeitis, sic sequitur: bonam viam docete, bonam in vobis inveniat. Jam factus christianus, discernat quid intersit inter id quod dimisit et id quod invenit. Vitam ipsius et studium circa fidem Christi posteriora tempora compronon fuit consilii pastorum repelle
Abbreviated transcription (Latin):
tantum posse nomen xp̃i. tantũ
praeualere gloriam xp̃iltaq:
breuiterdico caritatiurãe.
ec clesiam dĩ alloquor populũ
dĩ alloquor: sicredidit tu in ue¬
nisti. situnuit tuuicisti: Interim
fr̃s ad quod possunt homines ul¬
tra nobis nonusurpemus quod
concessum non est: apłs dicit:
infirmũ aut̃ infide recipite non
indĩiudicationib: cogitationũ:
non nobis usurpemus diiudicare
cogitationes aliorum. sed dõ
praebeamus cogitationes nrãs.
&iam pro illis de quibus forte ali¬
quid dubitamus fortedubitat
aliquid nouitas ipsius: Amate abun¬
dantius dubitantem. a morȩurõ
amate decorde in firmi dubitati¬
onem: Interius faciem uid&e de
qua gaudeatis. cordõ committi¬
te proquo or&is. sciatis eũ dese¬
ut amalis suscipiatur a nobis
plus amate hominem quã prius

Expanded text:
tantum posse nomen Christi, tantum praevalere gloriam Dei. Itaque breviter dico Charitati vestrae; Ecclesiam Dei alloquor, populum Dei alloquor: Si credidit, tu invenisti; si timuit, tu vicisti. Interim, fratres, ad quod possunt homines, ultra nobis non usurpemus quod concessum non est. Apostolus dicit: Infirmum autem in fide recipite, non in dijudicationibus cogitationum . Non nobis usurpemus dijudicare cogitationes aliorum: sed Deo praebeamus cogitationes nostras, etiam pro illis de quibus forte aliquid dubitamus. Forte dubitat aliquid novitas ipsius. Amate abundantius dubitantem: amore vestro curate de corde infirmi dubitationem. Interiorem faciem videte, de qua gaudeatis; cor Deo committite, pro quo oretis. Sciatis eum deseri a malis, suscipiatur a vobis. Plus amate hominem, quam prius
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat dñs & in lumin& abscondi¬
ta tenebrarũ & manifestabit cogi¬
tationes cordis. & tunc lauserit
unicuiq adõ non potes inspicere
cor noui xp̃iani quid coruete
ris xpi potes: dicturi estis: sedex
necessitate credidit: posse &deillo
dici. de quo paulo ante loquebamur
qui primo fuit blas phemus & ꝑsecu¬
tor & in iurio sus: & illȩ enim quȩdã
necessitas in pacta est. caelesti
uoce prostratus est. ut lum̃ habe¬
r&lum̃ ꝑdidit : minarȩ quoduolu¬
eris & quantũ uoluerisda necui¬
lib& homini: quid dulcius istaluce :
quam tam̃ paulus. nisi ꝑdidis s&.
&ernã non accepiss&: Denecessi¬
tate credidit: quid timuit: dica¬
turmihi quid timuit: clamantes
oues: ouerclamare possunt. mor¬
dere non possunt: potuit &in ipso
clamore ouiũ dĩ. aduerte reglo¬
riã dĩ. & timere iudiciũ dĩ excita¬
tus ẽa somno quodã modo ut
considerar& implere dexp̃o. quȩ
sunt praedicta dexp̃o potuitdi¬

Expanded text:
illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordium; et tunc laus erit unicuique à Deo » . Non potes inspicere cor novi christiani. Quid, cor veteris christiani potes? Dicturi estis, Sed ex necessitate credidit. Posset et de illo dici, de quo paulo ante loquebamur, Qui prius fuit blasphemus, et persecutor, et injuriosus . Et ipsi enim quaedam necessitas impacta est: coelesti voce prostratus est; ut lumen haberet, lumen perdidit. Minare quod volueris, et quantum volueris da cuilibet homini: quid dulcius ista luce? Quam tamen Paulus nisi perdidisset, aeternam non accepisset. De necessitate credidit. Quid timuit? Dicatur mihi quid timuit. Clamantes oves? Oves clamare possunt, mordere non possunt. Potuit et in ipso clamore ovium Dei advertere gloriam Dei, et timere judicium Dei. Excitatus est a somno quodam modo, ut consideraret impleri de Christo quae sunt praedicta de Chri
Abbreviated transcription (Latin):
locundabitur iustus. non in seculo.¬
alibi & rectis corde iocunditas::
quȩre resunde iocunditas: hic
Delectare in dño. & dabit tibi p&u¬
tiones cordistui: Quid nobisindi¬
citur quid donatur quid iub&ur
quid datũr : Vt iocunde mur in dños
quis iocundabitur in eare: quam
non uid& : anforte uidemus dñor
hoc in promissio d& inemus nundũ¬

Expanded text:
in saeculo.alibi, et rectis corde jucunditas . Quaerens unde jucunditas, hic Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Quid nobis indicitur? quid donatur? quid jubetur? quid datur? Ut jucundemur in Domino. Quis jucundabitur in ea re quam non videt? An forte videmus Dominum? Hoc in promissione detinemus: nun
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi personaxp̃s om̃s uocesne:¬
cesse est minuantur quando ad
xpm̃ uidendum ꝓficimus: quantũ
enĩ ꝓficis ad uidendũ sapientiã tanto
minus tibi uox necessaria ẽ : uox in
uox in euangł: ueniatillud. in prin¬
cipio erat uerbũ & uerbũ eratapud
dm̃. & dĩerat uerbũ : cum eũ uideri
sumus num quid epistolas a postolo¬
rũ lecturi sumus : quare quia defi¬
ciunt uoces. crescente uerbo
quia illum o port&crescere. me
aut̃minui : & uerbũ quidem ꝑse
ipsum nec crescit. nec decrescitinse :
in nobis aut̃ crescere dicitur cũ pro¬
ficiendo in illo crescimus sicut cres¬
cit in oculis luxscum acie conualer¬
cente uid&ur amplius. quae acie
languentẽ minus utiq uidebatur:
& minor erat oculis aegris maior
estoculis sanis: cum ipsa ꝑseipsam
nec ante minuta sit nec postmodi¬
cũ creuit : minu&ur ergoministe¬
riũ uocis. cumfitmentis ꝓfectus
aduerbũ . Ita oport& xp̃mcresde¬
re. lohannẽ minui. hoc corũ&ia
indicant passiones : Nã iohanner

Expanded text:
erbi persona Christus. Omnes voces necesse est minuantur, quando ad Christum videndum proficimus. Quanto enim proficis ad videndam sapientiam, tanto minus tibi vox est necessaria. Vox in vox in Evangelio. Veniat illud, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Cum eum viderimsumus? Numquid Epistolas Apostolorum lecturi sumus? Quare? Quia deficiunt voces, crescente verbo: quia Illum oportet crescere, me autem minui. Et Verbum quidem per se ipsum nec crescit, nec deficit in se. In nobis autem crescere dicitur, cum proficiendo in illum crescimus: sicut crescit in oculis lux, cum acie convalescente videtur amplius, quae acie languente minus utique videbatur. Et minor erat oculis aegris, major est oculis sanis: cum ipsa per se ipsam nec ante imminuta sit, nec postmodum creverit. Minuitur ergo ministerium vocis, cum fit mentis profectus ad Verbum. Ita oportet Christum crescere, Joannem autem minui. Hoc eorum indicant passiones. Nam Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
tibus ũt nonei sufficer& sitintum
suis manibus lapidcr& : ut enim eã
i nomnium lapidantium manibus
ipseomnium uestimentic seruabat:
magis sȩuiens omnes adiuuando quã
suis manibus operando: Audiui¬
mus mane rapi& : uideamus ad
ues perum diuid& escas : Voc exp̃i
decaelo. prostratus est: accipiens¬
desuꝑ inter dictoriam saeuiendi
cȩcidit infaciem suam: priuspros:¬
ternendus deinde erigendus:
prius ꝑcutiendus. postecsanandus:
non em̃ in illo xp̃s postea uiuer& nis
occider&ur in eo quod male ante
uixiss&: quid ergo prostratus au¬
diuit: Saule raule qiđ me ꝑsequeris is
durum est tibi ad uersus stimulum cal¬
citrare: &ille quis es dñẽ &uox

Expanded text:
tibus, ut non ei sufficeret si tantum tibus, ut non ei sufficeret si tantum suis manibus lapidaret. Ut enim esset in omnium lapidantium manibus, ipse omnium vestimenta servabat, magis saeviens omnes adjuvando, quam suis manibus lapidando. Audivimus, Mane rapiet: videamus, ad vesperum dividet escas. Voce Christi de coelo prostratus est, et accipiens interdictum saeviendi, cecidit in faciem suam; prius prosternendus, deinde erigendus; prius percutiendus, postea sanandus. Non enim in illo Christus postea viveret, nisi occideretur in eo quod male ante vixisset. Quid ergo prostratus audivit? Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi adversus stimulum calcitrare. Et ille
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdictum erat quod in psatibo conti¬
git: erat enim paulus sicut ipse
testatar d&ribubeniamin : Cum
aut̃ ia cobbenedicens filiossuos ue¬
ant deillo beniamin lupus rapax:
quidergõ slupus rapax. semprapax:
absit: sed quid: manerapiet. ad
uesperum diuid& escas: Noc in apło
paulo compl&um est. quia & de
illo prȩdictum erat: Iam si plac&
inspiciamus illum manerapientẽ:
aduesperum escas diuidentem:
mane & uesperum posita sunte
proeo acsidiceraur prius & postea
Sicergo accipiamus prius rapĩ&
postea diuid & escas: at tende rapto¬
rem: Saulus in quid sicut actus
apłorum testantur acceptis lit¬
teris a principibus sacerdotum
ut ubicumq: inuenir& uia edĩ secta¬
tores ÷ ue ad traher& & ad duce¬
r& utiq puniendos Ibat spirans
& anhelans caedes : hic est illemane
rapiens: Nam & quando lapida¬
tus est stephanus primus martr
pronomine xp̃i. euidentiur a de¬
rat & salus: & nc aderat lapidan¬

Expanded text:
praedictum erat quod in Paulo contipraedictum erat quod in Paulo contigit. Erat enim Paulus, sicut ipse testatur, de tribu Benjamin . Cum autem Jacob benedicens filios suos veait de illo: Benjamin lupus rapax. Quid ergo? Si lupus rapax, semper rapax? Absit. Sed quid? Mane rapiet, ad vesperum dividet escas . Hoc in apostolo Paulo completum est, quia et de illo praedictum erat. Jam, si placet, inspiciamus illum mane rapientem, ad vesperum escas dividentem. Mane et vesperum posita sunt pro eo ac si diceretur, Prius et postea. Sic ergo accipiamus, Prius rapiet, postea dividet escas. Attendite raptorem: Saulus, inquit, sicut Actus Apostolorum testantur, acceptis litteris a principibus sacerdotum, ut ubicumque inveniret viae Dei sectatores, attraheret et adduceret, utique puniendos, ibat spirans et anhelans coedes. Hic est ille mane rapiens. Nam et quando lapidatus est Stephanus primus martyr pro nomine Christi, evidentius aderat et Saulus. Et sic aderat lapidan
Abbreviated transcription (Latin):
est ergo & miscr&ur : Irascitur
& miser&ur. Trascitur ad ꝑcuti¬
endum miser&ur ad sanandum
irascitur ad mortificandum mise-¬
r&ur aduuificandum : inuno ho-¬
mine facithoc non quasi alios
mortificans. alios uiuificans. sed
in cisdem ipsis & irascitur &mitis
est. Irascitur erroribus mitercit
correctis moribus. ego percutiã
&ego sanabo ego occidam & uiue¬
re faciam: unum saulum. postea
paulum. & prostrauit &erexit :
prostrauit infidelem. erexit fide¬
lem. prostrauit ꝑsequutorem.
erexit prȩdicatorem: sinon iras¬
citur unde herculi barba rasa est :
hȩc libentianimo accipite. & indñ
adiutorio c&era prosperiussam
sperate. amen¬
uerba ꝑ apłm xp̃i loquentis
in illo quẽ deꝑsequutore p̃dicato.¬
rẽfecit: ꝑcutiens & sanans. Ocei-¬
dens &uiuificans: Occisusagnus
alupis & faciens agnos delupis :
predictum enimerat in prȩdara
proph&ia cum ia cobses̃ patriaru¬
chabenedicer& filios suos. praesen¬
tes tangens futura prospiciens

Expanded text:
est, ergo et miseretur. Irascitur est, ergo et miseretur. Irascitur et miseretur: irascitur ad percutiendum, miseretur ad sanandum; irascitur ad mortificandum, miseretur ad vivificandum. In uno homine facit haec. Non quasi alios mortificans, alios vivificans: sed in eisdem ipsis et irascitur, et mitis est. Irascitur erroribus, mitescit correctis moribus. Ego percutiam, et ego sanabo: ego occidam, et ego vivere faciam . Unum Saulum, postea Paulum, et prostravit, et erexit: prostravit infidelem, erexit fidelem; prostravit persecutorem, erexit praedicatorem. Si non irascitur, unde Herculi barba rasa est? hoc libenti animo accipite; et in Domini adjutorio caetera prosperius jam sperate. verba Christi loquentis in illo, quem de persecutore praedicatorem fecit, percutiens et sanans, occidens et vivificans; occisus agnus a lupis, et faciens agnos de lupis. Praedictum erat in praeclara prophetia, cum Jacob sanctus patriarcha benediceret filios suos, praesentes tangens, futura prospiciens,
Abbreviated transcription (Latin):
romae qui aliquando dictusẽ dr̃
hercolis. romae iam non est. hic aut̃
&iam barba in auratec eẽ uoluit.
qiđ eñĩ uult in sensatus lapis ille ueronihil
uoluit. nihil potuit. sed quideaura¬
rieum uoluer̃ deraso erubueruns:
Suggestio itaq nescio qua quae
nouo iudicio breuisstt quid egit :
non egit utiq ut axp̃ianola pist
honorar&ur sed ut xp̃ianus ille
superstitioni ad radendum irasce¬
r&ur non inolinauit ad obsequen-¬
dum. sed mouit aduindicandum:
fr̃sputo ignominiosius suisseher¬
culi barbã radiquã caput praeci¬
dii quodergo positũ est cum erro¬
reillorum ablatũ est cũ dedecore
illorum: dr̃ fortitudinis sola diei
hercele tota uirtus eius in barba
malo suo refulsit quod non fulgȩ¬
bat lucedominica non luce sed
fideler&dicant. dnẽ quis uimilis tibi
nenleas neq mitescasdĩ: hoc susce.¬
peram quomodo non mitescas: non
euertendo homines sederrores
non mitescit ergo irascitur. sed dr̃

Expanded text:
Romae. Qui aliquando dictus est deus Romae. Qui aliquando dictus est deus Hercules, Romae jam non est. Hic autem etiam barba deaurata esse voluit.Quid enim vult insensatus lapis? Ille ergo nihil voluit, nihil potuit. Sed qui deaurari eum voluerunt, de raso erubuerunt. Suggestio itaque nescio quae novo judici obrepsit. Quid egit? Non egit utique ut a christiano lapis honoraretur; sed ut christianus illi superstitioni ad radendum misceretur: non inclinavit ad obsequendum; sed movit ad vindicandum. Fratres, puto ignominiosius fuisse Herculi barbam radi, quam caput praecidi. Quod ergo positum est cum errore illorum, ablatum est cum dedecore illorum. Deus fortitudinis solet dici Hercules: tota virtus ejus in barba. Malo suo refulsit; quod non fulgebat luce dominica, non a luce, sedfideles et dicant, Deus, quis similis tibi? Ne sileas, nec mitescas, Deus. Hoc susceperam, quomodo non mitescat, non evertendo homines, sed errores. Non mitescit, ergo irascitur: si mitis
Abbreviated transcription (Latin):
gentium res praecessit membranon
sunt sequutura : Cogitate fr̃s. ad uer¬
tite in libris ipiis gentium : audite
ab eis in quib: ipnus infelicitatis reli¬
quiae remanserunt uel audiendo
uellegendo cognoscite litterastoꝵ
&uid&e quia illi ipsidũ romani uo¬
cantur ergo istidũ uocanturro-¬
mani & quando xp̃ĩani cogebantur
fremente imp&u paganorum ut
eos ad orarent & recusantes eorum
sa euitiam usq ad effusionem sangui-¬
nis sustinebant. ea uidebatur tota
culpamartyrum quorũ funde¬
batur sanguis. quia deosro¬
manos adorarenolebant.
nas respuebant. quia
plicabant. & totus
imp&us. tota inuidia non fiduat
nisi de nominae deorum romanor᷑
Siergodũs romani rom& defece¬
runt hic quare remanserunt
hoc ergo fratres. hoc attendite. hoc
dixi hoc inbibite. dũ romani dũ
romani: Siergo inquam diĩ roma¬
ni romae defecer hic quarere¬
manserunt: siambulare possent
dicerent. quia huc inde fugerunt.
sed non fugierunt. remanserunibi

Expanded text:
Gentium res praecessit, membra non Gentium res praecessit, membra non sunt secutura? Cogitate, fratres, advertite in libris ipsis Gentium, audite ab eis, in quibus ipsius infelicitatis reliquiae remanserunt; vel audiendo, vel legendo, cognoscite litteras eorum: et videte quia illi et isti dii Romani vocantur. Ergo isti dii vocantur Romani. Et quando Christiani cogebantur, fremente impetu Paganorum, ut eos adorarent, et recusantes, eorum caevitiam usque ad effusionem sanguinis sustinebant; ea videbatur tota culpa martyrum, quorum fundebatur sanguis, quia deos Romanos adorare nolebant, eos Romanos respuebant, quia plicabant; et totus impetus, tota invidia non fiebat, nisi de nomine deorum Romanorum. Si ergo dii Romani Romae defecerunt, hic quare remanserunt? Haec ergo, fratres, haec attendite, haec dRomani. Si ergo dii Romani Romae defecerunt, hic quare remanserunt? Si ambulare possent, dicerent quia huc inde fugerunt. Sed non fugerunt: remanserunt ibi,
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. uapor ad modicũ appa¬
r& cogitate ergo fr̃s fragilitatẽ
nram̃ humilitatem nram conditi¬
onem carnis ipsius sȩculi. uolati¬
cos transitus & uid& ȩquia tunc
nobis bene erit. si tota spes nr̃a
in illo sit. inquo solo potest firmiter
collocari quomodo autem ibierit
spes nr̃a nisi oboediamus p̃ceptises :¬
numquid dicimus. nolite quod uul-¬
tis. immo&iã gratias agimus id
uos uelle quod dr̃ uult: ut enĩ om̃is
paganorum & gentiliũ suꝑstitio
uitate inciper&. ut hic
primitus aboleri suꝑ¬
stitionis dȩ monũ quȩ¬
reretis fortassis aliquds
arduus labor ess& non tamen de¬
perandus: nunc  uero si facta
sunt ista efficaciter ubi fieri coepe¬
runt : ubi exempla non pracesse¬
rant. quanto efficatius in nomine
dñi in adiutorio dexterae ipsius:
id quoq: effici posse credimus quando
iam praecedentia pronuntiantur
exempla : utiq hoc clamastis q̃uomo¬
doroma sic & carthago : si incapite

Expanded text:
tum est, vapor ad modicum appatum est, vapor ad modicum apparens ? Cogitate ergo, fratres, fragilitatem vestram, humilitatem vestram, conditionem carnis, hujus saeculi volaticos transitus; et videte quia tunc vobis bene erit, si tota spes vestra in illo sit, in quo solo potest firmiter collocari. Quomodo autem ibi erit spes nostra, nisi obediamus praeceptis Numquid dicimus, Nolite quod vultis? Imo etiam gratias agimus id vos velle quod Deus vult. Ut enim omnis Paganorum et Gentilium superstitio b hac civitate inciperet, ut hic primitus aboleri superstitiones daemonum quaereretis; fortasse aliquis arduus labor esset, non tamen desperandus: nunc vero si facta sunt ista efficaciter ubi fieri coeperunt, et exempla non praecesserant; quanto efficacius in nomine Domini, in adjutorio dexterae ipsius hic quoque effici posse credimus, quando jam praecedentia pronuntiantur exempla? Utique hic clamastis: Quomodo Roma, sic et Carthago. Si in capite
Abbreviated transcription (Latin):
probauimus uos. probate nos si port
istios uoces testis cordis & studii
uri nos in agendis quȩ agioporter&
segnes fuerimus: absit a nobis . ut uor
inueniamini probi & nos reprobi¬
sed qm uoluntas agendi dehis deqͥb
Modus uero agendi par eẽ non potest :
putamus carissimi ideco portere
ut uoluntas accipiatur a uobis.
consilium implendae uoluntatis
urȩ ex pect&lur a nobis ut mem¬
bra xp̃i non discordent. Impleant
omnia quȩ in illius corpore sunt
officia sua faciat oculus insubli-¬
milocatus. quod ad oculum ꝑtin&.
aures. quod ad aurem. manus qđ
ut non sint scissurae in corporei
sedidem ipsum ut pro inuicem solli-¬
citac sint membra : Cratula mur
itaq & congratulamur caritati
uobis mane locutus est. hoc sequi¬
mini ab istauia non recedatis.
non cadatis ualdeenim adiuuat
dĩ quod uultis si quod iusserit fece¬
ritis: quid est enim homo ut dicere
coeperam omnis homo. autquȩ
est uita hominum. quȩ sicut scrip¬

Expanded text:
Probavimus vos; probate nos, si post Probavimus vos; probate nos, si post istas voces testes cordis et studii vestri, nos in agendis quae agi oportet, segnes fuerimus. Absit a nobis ut vos inveniamini probi, Sed quoniam voluntas agendi de iis quibus stra; modus vero agendi par esse non potest: putamus, charissimi, ideo oportere, ut voluntas accipiatur a vobis; consilium implendae voluntatis vestrae exspectetur a nobis. Ut membra Christi non discordent, impleant omnia quae in illius corpore sunt, officia sua: faciat oculus in sublimi locatus quod ad oculum pertinet; auris, quod ad aurem pertinet; ut non sint scissurae in corpore, sed idem ipsum ut pro se invicem sollicita sint membra . Gratulamur itaque et congratulamur Charitativobis mane locutus est. Hoc sequimini, ab ista via non recedatis, ne cadatis. Valde enim adjuvat Deus quod vultis, si quod jusserit feceritis. Quid enim, ut dicere coeperam, omnis homo? aut quae est vita hominum, quam, sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt a patre meo & nemo cognos¬
cit filium. nisi paten. & nemo cog¬
noscit patrẽ. nisi filius. & cui uolue¬
rit filius reuaelare. Ingens magni.¬
tudo & ineffabilis altitudo. Omnia
tradita sunt mihi inquid a patrei
meo: solus agnoro. a solo agnoscor
quidnos. remansimus non agnosci-¬
mus : & ubi est cui uoluerit filius
fidei & flagrantia caritatis. &a-
bundantia scĩ relidomus dĩ appa¬
ruit inuocibus uris. quassatis ela¬
ras ur̃i cordis testes habiustis. sinite
ut appareat & paucorum fideliũ
dĩ perquos gubernamini studium
circa istam uoluntatem uram̃ :¬
Vorenim fratres populis diestis sicut
ipse dixit & oues pascue eius: habe¬
tis in nominedi pastores seruos
pastoris & membra pastore senul¬
titudinis animus & uoluntas ad quã ꝓ¬
querem faciendam istis uocibus pote¬
rit apparere : paucorum autemcura
pro uobis non uocibis sed rebus deb&
pertinebat implestis ad clamando
inite ut prob&r uobis uitrũ & qđ
adnos ꝑtin& impleamus agendo

Expanded text:
mo cognoscit Filium, nisi Pater; et nemo cognoscit Patrem, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Ingens magnitudo, et ineffabilis altitudo. Omnia tradita sunt mihi, inquit, a Patre meo. Solus agnosco, a solo agnoscor. Quid, nos remansimus? non agnoscimus? Et ubi est, Cui voluerit Filius fidei, et flagrantia charitatis, et abundantia zeli domus Dei, apparuit in vocibus vestris, quas satis claras vestri cordis testes habuistis. Sinite ut appareat et paucorum fidelium Dei, per quos gubernamini, studium circa istam voluntatem vestram. Vos enipse dixit, et oves pascuae ejus. Habetis in nomine Dei pastores, etc., pastoris et membra pastoris. Multitudinis animus et voluntas ad quamque rem faciendam istis vocibus poterit apparere: paucorum autem cura pro vobis, non vocibus, sed rebus debet od ad vos pertinebat, implestis acclamando; sinite ut probetur vobis, utrum et quod ad nos pertinet, impleamus agendo.
Abbreviated transcription (Latin):
suscitare filios abrahae: Itaq: ca¬
rissimi qm̃ nostis cui dõ diximus.
dr̃ quissimilis tibi. de quonon erubes¬
cimus cuius titulum non lapidele¬
gimus. sed in corde gestamus. cui
nomen & notũ est omnibus & uiuit
in credentib: habitat in subiectis.
debellat superbos : qm̃ nouimus cui
diximus ds̃ quissime listibi. non
nor moueient ad odiũ sui homines
quos fecit dr̃ sed mouerent nosad
odium sui quicquid in homine bene
facto ado malefecit ipsehomo
nomen est. huius creaturae arti¬
ficem quaero ds̃ est. num quid nã
hominis tantũ modo creator dr̃ non¬
ne & peccoris & piscis & uolatilis &an¬
geli & caeli & terrae & siderum &
solis & lunae & omnium supra. infraq:
conditorum. & temperatorum imo¬
rum atq: summorum : unitatis uin-¬
culo conexorum: nonne istorum
omnium artifex dssed hominem ad
imaginem & similitudinem suam fecit :
Similitudo aliqua dĩ homo. & quan¬
ta adquantum : quid adquem: homo

Expanded text:
suscitare filios Abrahae ? suscitare filios Abrahae ? rissimi, quoniam nostis cui Deo diximus, Deus, quis similis tibi? de quo non erubescimus, cujus tilulum non in lapide legimus, sed in corde gestamus: cujus nomen et notum est omnibus, et vivit in credentibus, habitat in subditis, debellat superbos: quoniam novimus cui diximus, Deus, quis similis tibi? non nos moveant ad odium sui homines, quos fecit Deus, sed moveat ad odium sui quidquid in homine bene facto a Deo male fecit ipse homo. num est. Hujus creaturae artificem quaero, Deus est. Numquidnam hominis tantummodo creator Deus? Nonne et pecoris, et piscis, et volatilis, et angeli, et coeli, et terrae, et siderum, et solis, et lunae, et omnium supra infraque conditorum et temperatorum, imorum atque summorum, unitatis vinculo connexorum; nonne istorum omnium artifex Deus? Sed hominem ad imaginem et similitudinem suam fecit . Similitudo aliqua dicitur homo, et quanta ad quantum? quid ad quem? homo
Abbreviated transcription (Latin):
miseri cordiam in selapidum uiuo¬
rum: Quid enim satagimus. quid
cordis nr̃i uel angustia uellati¬
tudine parturimus quid cura¬
mus. quid studemus nisi ut lapidẽ
liberemus alapide. lapides enĩ
ruiui. oculos habent &uident. au¬
reshabent & audient manus ha¬
bent & operantur pedes habent
& ambulant: & enim nouerunt
factorem suum & adorant ar¬
nec at tenduntur ad orant nec ag¬
noscuntur. sacrificia inferunt
& sacrificium ipsi diabolo fiunt:
& ipsi fratres sioculos haberent
aduidendum. & aures ad audiendum
quantum erat uidere implerex p̃i
proph&ias. quantum erat ad ten¬
dere ueridicos codices &oracula
non fallacia: sed quare non uident
quare non audiunt quia & hoc
proph&ia dixit: Similes sintillis
omnes quificiunt eac. &om̃s quicon¬
fidunt in eis. ergo duperati aut dis¬
perandi: absit. & quid sperandũ ẽ
delapidib: mortuis: quid putatis.
nisi quodiam scriptum tenemus.
potens ẽ enim dĩ de lapidib: istis

Expanded text:
misericordiam in se lapidum vivomisericordiam in se lapidum vivorum! Quid enim satagimus? quid cordis nostri vel angustia vel latitudine percurrimus? quid curamus, quid studemus, nisi ut lapidem liberemus a lapide? Lapides enim vivi oculos habent et vident, aures habent et audiunt, manus habent et operantur, pedes habent et ambulant: etenim noverunt factorem suum. At attendunt, adorant, et cognoscuntur; sacrificium inferunt, et sacrificium ipsi diabolo fiunt. Quod ipsi, fratres, si et oculos haberent ad videndum, et aures ad audiendum, quantum erat videre impleri Christi prophetias? Quantum erat attendere veridicos codices, et oracula, sed non fallacia? sed quare non vident? quare non audiunt? Quia et hic prophetia dicit, Similes sint illis homines qui faciunt ea, et qui confidunt in eis . Ergo desperati et desperandi? Absit. Et quid sperandum est de lapidibus mortuis? Quid putatis, nisi quod jam scriptum tenemus, Potens est Deus de lapidibus istis
Abbreviated transcription (Latin):
dõ suo. ds̃ quissimilis tibi. Lapides
uiui dicunt habitatori suo. dr̃ quis
similis tibi : Occurrat cordibus urĩs
uniuersa creatura: terra & quic qiđ interra
mare & quicquid inmare. Aer. &
quicquid in aere cȩlum & quic quid
incaeloIpsedixit & facta sunt.
mandauit &creata sunt. ergo dĩ
quissimilis tibi. Dicat uniuersum
fidelecor dicat uni uersa oboedi¬
ens lingua. dicat om̃is deuota
conscientia dicat sacura¬
dr̃ quissimilis. tibi. illienim dicit
de quonon erubescit dignum ẽ hoc
des mortui ut inam sentiant in se
miseri cordiam lapidum uiuorũ.
mor tuos dico non illos quibus sa¬
bricae istae consurgunt. nec in
quibus ferrum artificum operat᷑
nec quod sculpsit homo ut dii sint.
immo sculpsit homo ut dii uocent᷑
non sint non ipsos dico lapides mor¬
os. quib: diis similes sunt. lapides
uiui quos alloquitur a postolus
p&rus &dicit . & uos fratres tam¬
quam lapides uiui quo adificami¬
ni in templũ scm̃dĩ. Vtin amergo
fr̃s mei sentiant lapides mortui

Expanded text:
is, Deus, quis similis tibi? Lapides vivi dicunt habitatori suo, Deus, quis similis tibi? Occurrat cordibus vestris universa creatura; terra et quidquid in terra, mare et quidquid in mari, aer et quidquid in aere, coelum et quidquid in coelo: Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt . Ergo, Deus, quis similis tibi? dicat universum cor, dicat universa obediens lingua, dicat omnis devota conscientia, dicat securaDeus, quis similis tibi? Illi enim dicit, de quo non erubescit. Dignum est hoc, des mortui utinam sentiant in se misericordiam lapidum vivorum. Mortuos dico, non illos quibus fabricae istae consurgunt, nec in quibus ferrum artificum operatur, nec quos sculpsit homo, ut dii sint; imo sculpsit homo, ut vocentur et non sint; non ipsos dico mortuos lapes, quibus dii similes sunt. Lapides vivi sunt, quos alloquitur apostolus Petrus, et dicit: Et vos, fratres, tanquam lapides vivi coaedificamini templum Dei sanctum . Utinam ergo, fratres mei, sentiant lapides mortui
Abbreviated transcription (Latin):
tia laudes illidõ quẽ dec& ymnus
insyon. gratias illi cui & cordis &oris
deuotione cantauimus: Dr̃ quissimi¬
lis tibi. quod eius scam̃ caritatẽ
inuisceratam sentimus cordib uris.
quod ipsum tam quam dnm̃ tim&is
tamquam patrem diligitis gratias
illi quidenderatur antequam uidea¬
tur & praesens sentitur. & futurus
speratur gratias illi cuus timorẽ
non excutitamor cuius amorem
non impedit timor ipsum benedi¬
cimus ipsum honoramus & pro
uobis & in uobis. Templũ enĩ dĩscm̃
est quod estis uos lamuid&e quan¬
tum ille uiuat uel quomodo uiuat.

Expanded text:
tiam laudis illi Deo, quem decet hymnus in Sion. Gratias illi, cui cordis et oris devotione cantavimus, Deus, quis similis tibi? quod ejus sanctam charitatem invisceratam sentimus cordibus nostris: quod ipsum tanquam Dominum timetis, tanquam Patrem diligitis. Gratias illi, qui desideratur antequam videatur, et praesens sentitur, et futurus speratur. Gratias illi, cujus timorem non excutit amor, cujus amorem non impedit timor. Ipsum benedicimus, ipsum honoramus, et pro nobis et in nobis. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . Jam videte quantum ille vivat, vel
Abbreviated transcription (Latin):
fic& : cui enim diximus dnẽquissi¬
milis tibi: ei consequenter adiun¬
ximus. n&aceas. neq mitescas
ds̃ Quidergo in isto canticofr̃i¬
cuidiximus. nesilets. neq mitescasds̃
nempe aut illi quimisit. aut illiipsi
quiuenit &ait. discite ame quia
mitis sum & humilis corde: mitis
& humilis corde filius dĩ xp̃s. quid
ergo illedicit discite ame qm̃
mitis sum & humilis corde & nos
ei diximus. n&acets neq mitescas
dĩ Si res pondeat nobis ohomo
parum est quia tunon a medisces
ut sis mites. & meuis docere nesim
eloquia. contrarium putantur
sonare nisi ad sit intellectus & sus¬
cipiamus ab illo ipso cuidiximus
dr̃ quissimilis tibi. quod & ipsedix̃.
intellectum dabo tibi. suscipiamus
nouerimus hoc. pacem meam
do uobis dicitx p̃s ut interse pacẽ
habeant xp̃iani: quomodo imita¬
buntur. quomodo audiunt. supsa
eloquia diuina pacem interse
habere non possunt : Intendete:

Expanded text:
ficet. Cui enim dixit, Domine, quis sificet. Cui enim dixit, Domine, quis similis tibi, ei consequenter adjunxit, Ne taceas, neque mitescas, Deus. Quid vero? In isto cantico, fratcui diximus, Ne sileas, neque mitescas, Deus? Nempe aut ille qui misit, aut ille ipse qui venit, et ait, Discite a me quia mitis sum et humilis corde . Mitis et humilis corde Filius Dei Christus. Quid ergo? Ille dixit, Discite a me quia mitis sum et humilis corde: et nos ei diximus, Ne taceas, neque mitescas, Deus? Sed respondeat nobis: O homo, parum est quia tu non a me discis ut sis mitis, et me vis docere ne sim eloquia: contrarium putantur sonare, nisi adsit intellectus, et suscipiamus ab illo ipso, cui diximus, Deus, quis similis tibi? quod et ipse dixit, Intellectum tibi dabo , suscipiamus. Novimus hoc: Pacem meam do vobis . Dicit Christus, ut inter se pacem habeant Christiani. Quomodo imitabuntur? quomodo audient, si ipsa divina eloquia pacem inter se habere non possunt? Intendite,
Abbreviated transcription (Latin):
uerum dicit: ds̃ quissimilis tibi. Ad-¬
didit enim. memento quia pul-¬
uisumus si longe asimilitudinẽdĩ
homo factus ad similitudinẽdĩ. si
ipsa similitudo sic distat. ut e&m
comparare non deceat. si tamen
corhominis corxp̃iani qui non po-¬
test dicere hominido. libenterlegit
dequodictum est. ipsedicat. dequo
dictum ẽ. utrumq mutum. utrũq
insensatum. supramendatiũ in¬
fra sigmentũ titulus accusans
conscriptorem confundens ado¬
ratorem. titulum non comen-¬
dans lapidem dm̃ sed indicans
hominem stultum. titulusdĩ nom̃
inponens figmento figmentiũ¬
& nomencultoris delens delibro
uiuentium quam partculam
sensus in se sentit. quise insensatum¬
tens estds̃. delapidibus istis exci-¬
tare filios abraham. attendat
ibi quod fecit in homine ipsedr̃
cuidiximus. dñe quissimilis tibi :
attendat in homine ipso qđ fecit:
deleat quod ab ipso homine factũ.
est. contra eum qui hominẽ fecit.
ꝑcutiat & san&. occidat. & uiui¬

Expanded text:
us, Deus, quis similis tibi? Addidit enim, Memento quia pulvis sumus . Sic longe es a similitudine Dei. Homo factus ad similitudinem Dei: sed ipsa similitudo sic distat, ut eam comparari non deceat. Et tamen cor hominis, cor christiani, qui non potest dicere, Homini deo; libenter legit, dictum est? Ipse dicat de quo dictum. Utrumque mutum, utrumque insensatum: supra mendacium, infra figmentum. Titulus accusans scriptorem, confundens adoratorem. Titulus non commendans lapidem deum, sed indicans hominem stultum. Titulus nomen dei imponens figmento, et nomen cultoris delens de libro viventium. Quam particulam sensus in se sentit? 4. Quomodo petitutens est Deus de lapidibus istis excitare filios Abraham, attendat ibi quod fecit in homine. Ipse Deus, cui diximus, Deus, quis similis tibi? attendat in homine ipso quod fecit, deleat quod ab ipso homine factum est contra eum, qui hominem fecit. Percutiat et sanet, occidat et vivi
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ goopti me&i congruenter Neaspon¬
sum estegimoꝵ sen & pho fetaf non au-¬
diunt. nec si quisa uoritusi ne semrexit
per sua debuntur implertum est iniu-¬
dacis. quia moxisen & prophe tasnonau¬
dierunt nec xp̃o resur genti credido¬
runt: non ne hoc illis sante pͥeedexetao
sicr ederetis morsi olderetis demli :¬
pẽmansit ergo lillo drues n nodtato¬
rio finitis delicũs tem poralibus an pb¬
nis actor niss non fecit ułsta : audiuit dig-¬
na memenato filii quia per cepis dibona
tuo inuita tua hȩc ergouita quã adernonẽ
tiũ ꝑoepistibonatuahȩc ergo que delon¬
ginqͥua sus pirans desideras ñ s̃ ticeubi ĩ uerba¬

Expanded text:
congruenter responsum est: Si Moysen et Prophetas non audiunt, nec, si quis a mortuis resurrexerit, persuadebuntur . Impletum est in Judaeis, quia Moysen et Prophetas non audierunt, nec Christo resurgenti crediderunt. Nonne hoc illis ante praedixerat: Si crederetis Moysi, crederetis et emansit ergo ille dives sine adjutorio, finitis deliciis temporalibus, in poenis aeternis. Non fecit justa, audivit digna. Memento quia percepisti bona tua in vita tua. Haec ergo vita, quam vides, non est tua, Percepisti bona tua. Haec ergo quae de longinquo suspiras desiderans, non sunt tua. Ub
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctio. sed ego iustussum in¬
quit & uos peccatores. filiusutiq
malus seipsum iustificat. exitum
autem suum non ablu&. sicut tu
qui iustificaste. & sine te uacuas
testamenti circum cidebant filios
isrł. & secundam non legis circum ci
torem & non ipsum qui totam per¬
fecit trinitatem. semel est congre¬
gatum mare ihunam congrega¬
tionem semel aquae animam ui¬
uam protulerunt. semel mare¬
patres nr̃i intypobaptismi tran

Expanded text:
conjunctio? Sed ego justus sum, inconjunctio? Sed ego justus sum, inquis, et vos peccatores. Filius utique malus seipsum justificat; exitum vero suum non abluet ; sicut tu, qui justificas te, et sine te vacuas veteri circumcidebant filios Israel, et secundam non legis circumcisitorem, et non ipsam quae totam perficit Trinitatem? Semel est congregatum mare in una congregatione , semel aquae animam vivam protulerunt, semel patres nostri
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iohanne esse fortiorem
nolite grauando niuuare ut uide¬
paulo calumniam uideccris in ro¬
gecre Inuenit sc̃s paulus .xii. ui¬
ros & in terrogauit eos siacce¬
pissent spm̃ scm. illidixerunt
nescimus nec nomen sp̃sscĩ ali
in quo ergo baptis mate bapti ⁊ati¬
estis responder̃ baptisma iohannis
& bapti ⁊ auit eos. baptismũ xp̃i
non rebaptizauit. quia illudd
primum seruile erat. hoc domi¬
cum est. haptismum iohannes bap¬
baptirmum xp̃i habebat non suum.
non iohannes sed baptismum xp̃i.
transit illa prȩcursio baptismi
penitentiae quia ipse clamabat.
ego uos baptizo inpęnitentiam.
qu aut̃ uenit post me ipseuos
baptiauit in spũscõ. nam post
iudam taditorem nemobãpti¬
tauit quia laptismum habebat
ciperent spm̃ scm̃ in baptis mo
xp̃i lauabat. & tu consitente mi
tibi & dicentem. baptizatus sum
pus tuum recentis simum & sordi¬
dissimum in ane fuit trinitatis
uocabulum. ut plus ualuerit tua
separatio quam trinitatis unita

Expanded text:
e Joanne fuisse fortiorem. Noli te gravando juvare, ut videPaulo calumniam videaris irrogare. Invenit sanctus Paulus duodecim viros, et interrogavit eos si accepissent Spiritum sanctum. Illi dixerunt: Nescimus, nec nomen Spiritus sancIn quo ergo baptizati estis baptismate? Responderunt: Baptismo Joannis . Et baptizavit eos baptismo Christi. Non rebaptizavit, quia illud prius servile erat, hoc dominicum est baptismum. Joannes bapbaptismum Christi habet, non suum, non Joannis, sed baptismum Christi. Transit illa praecursio baptismi poenitentiae, quia ipse clamabat: Ego vos baptizo in poenitentia, qui autem venit post me, ipse vos baptizat in Spiritu sancto . Nam post Judam traditorem nemo baptizavit, quia baptismum habebat ciperent Spiritum sanctum, in baptismo Christi lavabat. Et tu confitentem tibi, et dicentem, baptizatus sum pus tuum recentissimum ac sordidissimum inane fuit Trinitatis vocabulum, ut plus valuerit tua separatio quam Trinitatis unita
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dicebat quando sacramentũ
tradebat. Num quid in nomine
pauli bapti ⁊ au esim cuforsitan
de nomine paulu accipiem occã¬
sionem. dicturus es quia & pau¬
lus bapti ⁊auit post beatum io¬
hannem. Inutile est istud argu¬
mentum non tibi patrocinatur
Dic mihi quierat saneuor Iohãns
anpaulus. ego utrumq. prosi¬
teor łamen paulum non possũ
dicere iohannem e fortiorem

Expanded text:
autem dicebat, quando sacramentum autem dicebat, quando sacramentum tradebat: Nunquid in nomine Pauli baptizati estis ? Tu forsitan de nomine Pauli accipiens occasionem, dicturus es quia plus baptizavit per beatum Joannem. Inutile est istud argumentum, non tibi patrocinatur. Dic mihi uter erat sanctior, Joannes an Paulus? Ego utrumque fateor. Tamen Paulum possum dicere Joanne fuisse fortiorem
Abbreviated transcription (Latin):
o seruauit in lȩsas. tuin secundo
diluuio inliciti baptismi om̃sani¬
mas ꝑdesmale demersasquas
xp̃s semel lauit ablutas. Tunc
dñs dixit nediluuium iterandum
sperccr&ur esse ab hominibus.
Iam non faciam diluuium iliꝑtrã.
arcum in eum ponam innubibus
uidifa arcum mnubibus intellege
non futurum cẽ ililuuium. Audisti
iuditium definientis & dicentis
quia qui semel lotus est non hab&
necessitatem lauandi. nolitera
conaris autprimum ut dicas
quia ubũ non es nemobaptira¬
tus est inter pater interest
preteptum est celebrare Ritu
dicu nonesse rectum qui anon
fuit prȩsens ergo dĩ non est
preiens ubitu es abiens dedño
dictum est: lauabit dñs sordes filio
dealbabor. Non dixit lauat meille
& ille. sed tume lauabis quia & sa¬
cerdotes & populi ab uno lauantur
& sacerdos quod accepit ex hib&
sacramentam. pater inter est &
quos baptitauit paulus. paulus

Expanded text:
reservavit illaesas: tu in secundo reservavit illaesas: tu in secundo diluvio illiciti baptismi omnes animas perdis male demersas, quas Christus salvavit ablutas? Tunc Dominus dixit, ne diluvium iterandum speraretur esse ab hominibus: Jam non faciam diluvium super terram, arcum meum ponam in nubibus . Vidisti arcum in nubibus. Intellige non futurum esse diluvium. Audisti judicio definientis et dicentis: Quia qui semel lotus est, non habet necessitatem lavandi. Nolite iterarconaris aut primum, ut dicas quia ubi tu non es, nemo baptizandus est. Pater interest,praeceptum est celebrari. Et tu dicis non esse rectum, quia non fui praesens. Ergo Deus noster est praesens, ubi tu non es absens. De Domino dictum est: Lavabit Dominus sordes filiorper nivem dealbabor . Non dixit: Lavat me ille, et ille; sed: Tu me lavabis, quia et sacerdos et populi ab uno lavantur, et sacerdos quod accipit, exhibet sacramento. Pater interest, et quos baptizavit Petrus et Paulus. Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
se facientes quam sp̃m scm̃. Dic
mihi her&ice schismatice qui
dixit ingenen. pruducant
aquȩ reptilia animarum
uiuarun productȩ sunt
tos deutero aquarum. nisulle
qui dixit itebapti⁊ ate gentes
in nomine patris & filii & sp̃sscĩ.¬
una uoxest. pruducantaquȩ
reptilia animcrum uiuarũ.
& itebapti ⁊ ategentes. ldeo
qm̃ ipsa uox ẽ in aquis quando
homines renati. ad cȩlum uelit
aues uolantes deaquis sp̃italib
pecie columbȩ dignat̾us est.
auctorem baptismi unita pie
quando baptizatus estxp̃s. &¬
semel ante quando diluuium
passus est mundus. da mibi se¬
mentum. Accus atte illa colã¬
ba un a contecta gestat orto
rami frondentis. emissa est
iterum de arca & alterum ra¬
mum non reportauit. quia
sufficit ei quod unum semel sub
uno sacramento uec tauit
łabia columbae tenentes ramioh
tam quam duo sunt testamenta
fronduosa tenentia chrimatis
leue est multos diluuios. Itarare¬
nere. dñs uelocto animas indiluui

Expanded text:
se facientes quam Spiritum sanctum. Dic se facientes quam Spiritum sanctum. Dic mihi, haeretice, quis dixit in Genesi: Producant aquae reptilia animarum vivarum ; et productae sunt s de utero aquarum, nisi qui dixit: Ite, baptizate gentes in nomine Patris et Filii et SpiUna vox est: Producant aquae reptilia animarum vivarum; et: Ite, baptizate gentes. Ideo quoniam ipsa vox est in aquis, quando homine renati ad coelum velut aves volantes de aquis spiritalibus pecie columbae dignatus est super auctorem baptismi unita pietquando baptizatus est Christus, et semel quando diluvium passus est mundus. Da mihi sementum. Accusat te illa columba uno contenta gestatorio rami frondentis. Emissa est iterum de arca , et alteram non deportavit, quia sufficit ei quod unum semel sub uno sacramento. Vecta labia columbae tenentis ramum tanquam duo sunt Testamenta, ut frondosa tenentis chrismatis leve est multos diluvios iterarere? Dominus octo animas in diluvio
Abbreviated transcription (Latin):
meid dauerim an accusauerim
huuis testimonium. forte enim
immo sine dubio laudabilis
migis quam tulptbilis iudica¬
bitur quia tenebras quod in con¬
paritione ur̃i luminis sumies
iustungie refestinauit adlucẽ
salmus nobis cantauit & aqua
& sitonitrui de nubibus uoce
terra conpatitur. & uor dm̃i
suꝑ aquas. quȩ creatura non mo¬
u&ur nisi forte ber&iciquia
sacrarientum dumn rep&unt
tiysterium post sp̃m scm̃.
quid ergo cantatum ẽ. quiauor
dniu peraquas. qualis estuox¬
dum illis nomendedit & legem
dum talem eder& uocem qui
totus. si ad uocem dñi suꝑ aquas
re potest. quia qui semel lotus
est hoc dixitadplebem cumdi¬
lauabat & nobos ysteriisignũ
singula r& radebat᷑ plebls.llau
totus mundus est & roritum
uas illiusblebis circuitus est
orbis ubi sumus nos tam quam
minum reuertantur continuo
sine emendatione franguntur.
& leue est her&icis uasa decocta
animarum in baptis mogr̃atia¬
rum ut ad secundum reuocent
suȩ temeritatis lauacrum plus

Expanded text:
mendauerim an accusauerim mendauerim an accusauerim huius modi testimonio. forte enim, immo sine dubio laudabilis magis quam culpabilis iudicabitur, qui a tenebris, quod in comparatione uestri luminis sumus, iustissime refestinauit ad lucem Psalmus nobis cantavit, et aqua  si tonitru de nubibus voce terra concutitur, et vox Domini super aquas ; quae creatura non monetur nisi haeretici, qui sacramentum, dum repetunt mysterium post Spiritum sanctum? Quid ergo tantum est, quia vox Domini super aquas, qualis estdum illis nomen dedit et legem, dum talem ederet vocem: Quitotus . Si ad vocem Domini super aquas re potest. Quia qui semel lotus est, hoc dixit ad pelvem, cum dit nobis mysterii signum singulare tradebat. Pelvis totus est mundus, et rotatum vas illius pelvis circuitus est orbis, ubi sumus nos tanquam minum revertantur, continuo sine emendatione franguntur, et leve est haereticis vasa decocta animarum in baptismo gratiarum, ut ad secundum revocent suae temeritatis lavacrum, pluris
Abbreviated transcription (Latin):
lnguas angelorum progenerib
uocum atq sermonum dixerita
sicut & decaris matum ueritate
disserens interdonagratiarum
nun erat genera linguarum utiq
hoc insigno eẽ significans quod
multarum gentium sermone
loqui singulis donar&ur. sed &uox
dĩ sȩpe ad sc̃s emissa denube osten¬
ostendit posse loquellam ẽẽ sine
lingua: siquidem lingua corporiiꝰ
membrumsit pusillum & magnũ XU
sed forte ex hoc ipso quia in hoc
mombro uocis officium dr̃ posuit
&iam incorporeae angelorum
creaturȩ sermones & uoces lin.¬
guam uorauerit sicut scriptura
ad sol& dõquar. secundum specier
õperate num nomina ad signare
mem lxorum, Ora pronobis&
mecct a uobis. tamcito a nobis
iauos redire festinat. instantiã
uero eius in lit teris exigendis
&ani le episto lalitoris quam
uerdious crebrior loquitur¬
quȩ lomnorati exasctoris
nimi sestinatione sehedã fecitio
nasi pitidle idus mansuenit ad
os ot rescripta pđerit idibus
ante sextam dimirti obtinuit:
Vid&e ergo utrum eum com¬

Expanded text:
nguas angelorum pro generibus uocum atque sermonum dixerit, sicut et de charismatum uarietate disserens inter dona gratiarum numerat genera linguarum utique hoc in signo esse significans, quod multarum gentium sermone loqui singulis donaretur. sed et uox dei saepe ad sanctos emissa de nube ostendit posse loquelam esse sine lingua, si quidem lingua corporis membrum sit pusillum et magnum. sed forte ex hoc ipso, quia in hoc membro uocis officium deus posuit, etiam incorporeae angelorum creaturae sermones et uoces linguam uocauerit, sicut scriptura adsolet deo quoque secundum species operationum nomina adsignare membrorum. ora pro nobis et meat a uobis, tam cito a nobis ad uos redire festinat. instantiam uero eius in litteris exigendis etiam haec epistula lituris quam uersibus crebrior loquitur; commemorati exactoris nimiam festinationem scheda fecit; nam pridie Idus Maias uenit ad nos, ut rescripta peteret, et Idibus ante sextam dimitti obtinuit. uidete ergo, utrum eum com
Abbreviated transcription (Latin):
ex grecis exem plaribus emendaui¬
mus unde fortasis fecerimus
aliquid commodius quam erat.
non tamen tale quale esse debe¬
bat: Nam &iam nunc quȩ forte
nos tunc prȩerierunt. si legen¬
tes mouerint collatis codicibus
emendamus. Ita illud quod p̾er¬
fectum est tecum nos quoq re¬
qui remus:¬

Expanded text:
ex Graecis exemplaribus cmendauiex Graecis exemplaribus cmendauimus. unde fortassis fecerimus aliquid commodius, quam erat, non tamen tale, quale esse debebat. nam etiam nunc, quae forte nos tunc praeterierunt, si legentes mouerint, conlatis codicibus emendamus. ita illud, quod perfectum est. tecum nos quoque requirimus