comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ac desient esse qd̾ semper fuit.
ut inciꝑet esse qd̾ nũꝙͣ fuit.
Que si docuent tie demũ assẽ¬
ciar ne mundũ quid dm̃a pro¬
uidencia constitutũ: et tam̃
sic assenciar ut abis illũ la¬
queis teneam. Eod̾ emꝰ quo
uolet reuoluetur. ut dicat et
mat̾iam de qua mũdus est. et
mũdũ qui demat̾ia est nata
extitisse. cũ ego ipsam mat̾iã
deum esse contendã. Nec enim
pt̾ facere mirabilia. id est ma¬
xima rõne constantia: nͥ qͥ
Ita fiet ut deus fecerit omĩa.
nec quitꝙͣ esse possit oĩo: qd̾
non origiem a deo traxerit.
At id̾ quociens epicurus est.
ac non uult a deo factũ esse
mundũ. querere solet quibꝰ
manbus. quibus machinis.
qͥbus uectibus. qua molicione.
tantũ hoc opus fecerit uidẽs
fortasse si eo tempore potuisses
esse: quo deus fecit. Sed ne ꝑ¬
spic̾et homo dei oꝑa: noluit eũ
induc̾e in hũc mundũ: nͥ ꝑfe¬
ctis om̃ibus. sed nec induci qͥd
pot̾at. Quo enĩ subsist̾e̾t cũ

Expanded text:
ac desierit esse quod semper fuit, ac desierit esse quod semper fuit, ut inciperet esse quod numquam fuit. quae si docuerit, tum demum adsentiar ne mundum quidem diuina prouidentia constitutum, et tamen sic adsentiar, ut aliis illum laqueis teneam. eodem enim quo nolet reuoluetur, ut dicat et materiam, de qua mundus est, et mundum, qui de materia est, natura extitisse, cum ego ipsam naturam deum esse contendam. nec enim potest facere mirabilia id est maxima ratione constantia nisi qui testatem. ita. fiet ut deus fecerit omnia nec quicquam esse possit omnino quod non originem a deo traxerit. at idem. quotiens Epicureus est ac non uult a deo factum esse mundum, quaerere solet quibus manibus, quibus machinis, quibus uectibus, qua molitione tantum hoc opus fecerit. uideres fortasse, si eo tempore potuisses esse quo fecit. sed ne perspiceret homo dei opera, noluit eum inducere in hunc mundum nisi perfectis omnibus. sed ne induci quidem poterat: quomodp enim s
Abbreviated transcription (Latin):
Credibilius est enim mat̾iam
pocius a deo factam. qr deus pt̾
factum q sine mente. ro̾ne. cõ¬
silio nichil fieri pt̾. u̾m hec nõ
ticeronis est culpa: sed secte. cũ
eñ suscepisset disputacionem
qua deoꝵ natura tolleret. deqͣ
phi garriebant: omnẽ dĩita¬
tem ignorancia ueri putauit
esse tollendam. Itaq deos po¬
tuit tollere qr non erant. cũ
autem prouidentiã dñam q̃
est in uno deo conaretur euer¬
tere. qr contra u̾itatem iti
ceperat. deficientibus argum̃tis
in hanc foueã ncͣcio decidit. unꝰ
se extricare non posset. hic ergo
illũ teneo hentem. teneo defixũ.
qmĩ lucillius qui contra disẜebat.
obinutuit. hic est gͦ cardo reꝵ.
hic u̾tuntur omĩa. Seplicet
se cota si potest ex hac uoragie.
proferat argumenta quibus
doceat semꝑ fuisse mat̾iam. qmͣ
nulla prouidencia effec̾at. ostẽ¬
dat quomodo quicꝙͣ ponderosũ
et graue. aut esse potuerit su̾
auctore: aut inmutari ualu̾it.

Expanded text:
Credibilius est enim materiam Credibilius est enim materiam potius a Deo factam, quia Deus omfactum, quia sine mente, ratione, consilio nihil fieri potest. Verum haec non Ciceronis est culpa, sed sectae. Cum enim suscepisset disputationem, qua deorum naturam tolleret, de qua philosophi garriebant, omnem divinitatem ignorantia veri putavit esse tollendam. Itaque deos potuit tollere, quia non erant. Cum autem providentiam divinam, quae est in uno Deo, conaretur evertere, quia contra veritatem niti coeperat, deficientibus argumentis, in hanc foveam necessario decidit, unde se extricare non posset. Hic ergo illum teneo haerentem, teneo defixum, quo Lucilius, qui contra disserebat, obmutuit. Hic est ergo cardo rerum; hic vertuntur omnia. Explicet se Cotta, si potest, ex hac voragine; proferat argumendoceat semper fuisse materiam, quam nulla prouidentia effecerit, ostendat quomodo quicquam ponderosum et graue aut esse potuerit sine auctore aut inmutari ualuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ex incerto: ad eu̾tend̾ qd̾ erat
certum. Nam dn̾ia prouidentia
effectum esse mundũ ut tace¬
am detrmmegisto qui hoc p̾di¬
tat. taceam decarnimibꝰ sibil¬
larum ꝙ̃ idem mi̾ciant. tatea
de ꝓphetis qui opus mũdi et
opificu dei uno spũ et pan
uoce testantur. eciam inter pa¬
et indubitato hĩtum est donec
unus młtis post seculis extitit
delirus epiturus. qui auderet
necare id qd est eiudentissim̃
studio s. inuemiendi noua ut
noĩe suo cõstitueret discipinã
Et qr nichil noui potuit reppire
ut tum dissentire acet̾i̾s uideret ᷑
bet̾a uoluit eu̾tere. In quo illũ
tͥulatrantes phĩ omnes coar¬
guerunt. Certius est igitur
mũdrĩ prouidencia instructum:
ꝙͣ matenam prouidencia con¬
globatam. Quare non oportuit
putare. idccͥo non esse mundũ¬
dñia prouidentia factum: qr
m᷑. eius din̾a prouidencia facta
non sit. sed qr mũdus dĩna
proiudencia sit effectus: eciã
mat̾iam factam esse din̾itus.

Expanded text:
ex incerto, ad evertendum quod erat ex incerto, ad evertendum quod erat certum. Nam divina Providentia effectum esse mundum ut taceam de Trismegisto, qui hoc praedicat, taceam de carminibus Sibyllarum, quae idem nuntiant; taceam de prophetis, qui opus mundi, ac opificium Dei uno spiritu ac pari voce testantur etiam inter phiet indubitato habitum est, donec unus multis post saeculis extitit delirus Epicurus, qui auderet negare id quod est evidentissimum, studio scilicet inveniendi nova, ut nomine suo constitueret disciplinam. Et quia nihil novi potuit reperire: ut tamen dissentire a caeteris videretur, vetera voluit evertere. In quo illum circumlatrantes philosophi omnes coarguerunt. Certius est igitur mundum providentia instructum, quam materia providentiam conglobatam. Quare non oportuit putare, idcirco mundum non esse divina providentia factum, quia materia ejus divina providentia facta non sit: sed quia mundus divina providentia sit effectus, et materiam esse factam divinitus.
Abbreviated transcription (Latin):
cione ac fie materia colligĩ
habiusse pͥncipui a quo alio
igitur deus est: qui factus
non est. et idccͬo destruere a¬
lia potest. ipẽ destrui non ꝑt.
ꝓmanebit semꝑ in eo qd̾ fuit.
quia non est aliũde gn̾atus
nec ortus. uec natiutas eiꝰ¬
ex aliqͣ re alt̾a pendet. q̃ illũ
mutata dissoluat. Ex seipõ
est ut in pͥmo diximꝰ libro. et
ideo talis est: quale̾ se eẽ bolut.
impassibil. minutabił. incor¬
iuꝑtibilis. beatus et̾mis. Iam
uero illa conclõ qua sentenciã
b̾m̾anit tullius mlto absurdi¬
or. E si mat̾ia inqͥt adeo nõ
est facta. ne terra quid̾ et aqͣ
et aer. et ignis: a deo factus
est. Qͣ calide ꝑicliñ p̾teruola¬
uit. si enim suꝑius illud assũ¬
psit. tamꝙͣ probacione non
indigeret. Cum młto esset in¬
est. Si non est inqͥt adeo ftã
matĩa: nec mũdus adeo factus
est. Ex flõ maluit colligere
Et cum debeant mc̾ta dec̾tis
probari: hic probacionẽ sũ ist

Expanded text:
tione ac fine materia colligitur tione ac fine materia colligitur habuisse principium, a quo alio igitur Deus, qui factus non est, et idcirco destruere alia potest, ipse destrui non potest. Permanebit semper in eo quod fuit, quia non est aliunde generatus, nec ortus, nec nativitas ejex aliqua alia re pendet, quae illum mutata dissolvat. Ex seipso est, ut in primo diximus libro ; et ideo talis est, qualem se esse voluit, impassibilis, immutabilis, incorruptus, beatus, aeternus. Jam vero illa conclusio, qua sententiam terminavit Tullius, multo absurdior. « Quod si materia, inquit, a Deo non eo facta, ne terra quidem et aqua et aer et ignis a deo factus est. quam callide periculum pra.eteruolauit! sic enim superius illut adsumpsit, tamquam probatione non indigeret, cum id multo esset inest. si non est inquit a deo facta materia, nec mundus a deo faest. Ex falso maluit colligere, Et cum debeant incerta de certis probari, hic probationem sumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
est habuit fontem unde oriret᷑
id est factorem aliꝙ̃ sencientẽ
proiudiẽ ꝑitumq faciendi Is
est profecto nec ullus alius ꝙͣ
deus. Qui qm̃ sensu. iõne. pru¬
dencia. ptãte uirtute. p̾ditus
est. et anmuancia et maĩata cre¬
are et efficere pt̾. qr ten et quoͦ.¬
sit quidq faciend. nlat̾ia uero
onem noncapet. si fusset. Qrd
enim semꝑ fuit. semꝑ esse nõ
desinit. Et unde abfuit pͥnci¬
piũ. abesse huic etiã fiẽ ncce
est. Qiuin ec̃ facibus est. ut i¬
id qd̾ hiũt micuiꝰ fie careat.
ꝙͣ ut habeat fuiem qd̾ micio
cariut. matera igitur si ficta
non est. nec fieri ex ea quicꝙͣ
mat̾ia est emꝰ ex qua fit aliqd.
Onme autẽ ex quo fit. quia re¬
cipit opificis manũ: destrui¬
ti et aliud esse incipit. Ergo
quĩ fiue huĩt materia tum cũ
factus est ex ea mundus. et
mitut quoq habuit. nam qd̾
destruitur edificatũ est. qd̾
soluitur alligatum. qd fimt᷑
inceptum. Si gͦ ex co̾muta¬

Expanded text:
est, habuit fontem unde oriretur, est, habuit fontem unde oriretur, id est factorem aliquem sentientem, providum, peritumque faciendi. Is est profecto, nec ullus alius quam Deus. Qui quoniam sensu, ratione, providentia, potestate, virtute praeditus est, et animantia, et inae et efficere potest, quia tenet quomodo quidque sit faciendum. Materia vero onem non caperet, si fuisset. Quod enim semper fuit, semper esse non desinit; et unde abfuit principium, abesse hinc etiam finem necesse est. Quin etiam facilius est, ut id quod habuit initium, fine careat, quam ut habeat finem, quod initio caruit. Materia ergo si facta non est, ne fieri ex ea quidquaMateria enim est, ex qua fit aliquid. Omne autem ex quo fit, quia recepit opificis manum, destruitur, et aliud esse incipit. Ergo quoniam finem habuit materia, tum cum factus est ex ea mundus, et initium quoque habuit. Nam quod destruitur, aedificatum est; quod solvitur, alligatum; quod finitur, incoeptum est. Si ergo ex commuta
Abbreviated transcription (Latin):
cõsũmari quicꝙͣ pt̾ insi fuerit
rõne prouisum ꝙadmod̾ fiat
anteꝙͣ est. et ꝙͣadmod constet
postꝙͣ fuerit effectũ. demqz is
facit aliquid qui ht̾ uolunitate̾
ad faciend: et manus ad id qd̾
uoluit implend̾. Qd̾ at̾ insen¬
sibile est: inhers et torpidũ
semꝑ iacet. Nichil inde oriri pt̾
ubi nullus est motus uolunta¬
rius. Namsi onne amnial roe
constat: certe nasti non potest
ex eo qd̾ rõne p̾ditum non est.
nec aliunde accipi pt̾. id qd̾ ibi
unde petitur non est. nec tñ
cõmoneat aliꝙ̃: ꝙ aĩalia qued̾
det̾ra nasti uidentur. hec em̾
non t̾ra ꝑse gignit. sed spũs¬
dei sine quo nichil gignitur.
non gͦ deus ex mͣ. qr sensu p̾¬
ditus. ex insensibili. sapiens ex
bruto. impatibile de patibili.
expers corporis decorporali. nũꝙͣ
potest oriri. sed m᷑ pocius ex dõ
est. Quicquid est enim solido
et contractabili corpore accip
dissolubile int̾ibit. qd int̾ibit
ortum sit ncce est. Qd ortum

Expanded text:
consummari quicquam potest, nisi fuerit consummari quicquam potest, nisi fuerit ratione prouisum et quemadmodum fiat antequam est et quemadmodum constet postquam fuerit effectum. denique is facit aliquid qui habet uoluntatem ad faciendum et manus ad id quod uoluit inplendum. quod autem insensibile est, iners et torpidum semper iacet; nihil inde oriri potest ubi nullus est motus uoluntarius. nam si omne animal ratione constat, certe nasci non potest ex eo quod ratione praeditum non est, nec aliunde accipi potest id quod ibi unde petitur non est. nec tamen commoneat aliquem quod animalia quaedam de terra nasci uidentur. haec enim non terra Dei, sine quo nihil gignitur. Non ergo Deus ex materia, quia sensu praeditum ex insensibili, sapiens ex bruto, impatibile de patibili, expers corporis de corporali numquam potest oriri: sed materia potius ex Deo est. Quidquid enim est solido et contrectabili corpore, accipdissolvitur, interit. Quod interit, ortum sit necesse est. Quod ortum
Abbreviated transcription (Latin):
ctuus mũdum deus. pͥus mate¬
nã dequa face̾t p̾paranit. et p̾pa¬
ranit ex eo qd̾ non erat. quia ne¬
phas est deum aliquid aliunde
mutuari. cum in ip̃o ł ex ipõ sit̾
omma. Nam si est aliquid ante
illũ factum. et quicꝙͣ nõ ab ip̃o
factum est. sicut deus qui ex mͣ.
fecit hunc mũdñ. Duo igit ᷑ ͦ¬
cõstituũtur et̾na. et quid̃ inter
se contraria. qd̾ fieri sine distor¬
dia et ꝑnicie non pt̾. Collidat᷑
enꝰ ncc̃e est: ea quoꝵ uis et rõ
du̾sa est. Sic utraqz et̾na esse
non pot̾unt: si repugnͣt quia
supare alt̾m nccͣe est. Eigo fi
non potest. qm̾ eterm natura
sit simplex. ut omnĩa inde uelut
et fonte destendint. Itaqz aut
deus ex mat̾ia ortus est: aut
mat̾ia ex deo. Quid hoꝵ sit u̾iꝰ
facile est intelligi. Ex his enỹ
duobus alterum sensibile est.
alt̾in caret sensu. potestas faciẽdi
aliquid nõ pt̾ esse: nͥ in eo qd̾ sen¬
tit. qd̾ sapit. qd cogitat. qd mo¬
uetur. nec incipi. aut fieri. aut

Expanded text:
turus mundum Deus, prius materiam de qua faceret praeparavit, et praeparavit ex eo quod non erat? quia nefas est Deum aliunde aliquid mutuari, cum in ipso vel ex ipso sint omnia. Nam si est aliquid ante illum, et si factum est quidquam non ab ipso, facta est sicut deus, qui ex materia fecit hunc mundum. duo igitur constituuntur aeterna et quidem inter se contraria, quod fieri sine discordia et pernicie non potest; conlidant enim necesse est ea quorum uis ac ratio diuersa. est. sic utraque aeterna esse non poterunt, si repugnant, quia superare alterum necesse est. ergo fieri non potest quin aeterni natura sit simplex, ut inde omnia uelut ex fonte descenderint. itaque aut deus ex materia ortus est aut materia ex deo. quid horum sit uerius facile est intellegi. ex his enim duobus alterum sensibile est, alterum caret sensu. potestas faciendi aliquid non potest esse nisi in eo quod sentit, quod sapit, quod cogitat, quod mouetur. nec incipi aut fieri aut
Abbreviated transcription (Latin):
materus tam magna. tamma¬
fecert. Onna enĩ fecit ex n¬
chilo. nec audiendi st̾ poete qͥ
aunt chaos in pͥncipio fuisse
id est cõfusionem reꝵ atqz ele¬
mentoꝵ. postea uero deum di¬
remisse onmẽ illam congi̾em
singulisq rebus ex cõfuso a¬
cerio seꝑatis: in ordinẽq destp¬
tis instruxisse mũdũ ꝑiter et
or nasse. quibus facile est re
spondere ptãtem dei non intel¬
ligentibus. quẽ credant nich̾
efficere posse nͣ ex mͣ subiacẽte
ac parata. in quo errore ecia̾
phĩ fuerunt. nam ticero den᷑a
deor disputans ait sic. pͥmũ
igitur non est probabile eam
mat̾iam reꝵ. unde omĩa orta
st̃ eẽ dm̃ia prouidencia effe¬
ctam. sed et hr̃e et huisse uim
et naturã suam. ut igitur fa¬
ber cũ qͥd edificaturꝰ est nompẽ
facit mal̾iam. sed utitur ea q̃
sit ꝑata. fictorq Item cera. sic
isti prouidentie dĩne mat̾iam
p̾sto esse oportuit. nõ qmͣ ipẽ
fac̾et. sed qmͣ hrẽt ꝑatam. Qe

Expanded text:
materiis tam magna, tammateriis tam magna, tamfecerit; omnia enim fecit ex nihilo. Nec audiendi sunt poetae, qui aiunt chaos in principio fuisse, id est, confusionem rerum, atque elementorum; postea vero Deum diremisse omnem illam congeriem, singulisque rebus ex confuso acervo separatis, in ordinemque descriptis, instruxisse mundum pariter et ornasse. Quibus faspondere potestatem dei non intellegentibus, quem credant nihil efficere posse nisi ex materia. subiacente ac parata.: m quo errore etiam philosophi fuerunt. nam Cicero de natura deorum disputans ait sic: primum igitumateriam rerum unde omnia orta sunt esse divina providentia effectam, sed et habere et habuisse vim et naturam suam. ut igitur faber cum quid aedificaturus est non ipse facit materiam sed utitur ea quae sit parata, fictorque item cera, sic isti providentiae divinae materiam praesto esse oportuit non quam ipse faceret sed quam haberet paratam. quod
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ plemi et cõsũmati boni fons
in ipo̾ erat: sicut est semꝑ. ut
ab eo bonuẽ tamꝙͣ ruius oruetͣ.
longeqz proflueret. produxit
similẽ sui spm qui esset uiibꝰ
autem id uolu̾it in qrͣto libro do¬
indoles dñie stirpis non ꝑm̃sit.
staq suapte iuidia tamꝙͣ uene¬
no infectus est. ut ex bono ad ma¬
lũ transtendit. suoq arbituo qd̾
illi adeo lib̾m fuerat datũ. con¬
trariũ sibi nomꝰ astuut. unde ap¬
fontem. Inudit em illi anteces
sou suo qui deo prĩ psen̾ udo tũ
probatus. tum eciam et carus
est. hunc gͦ ex bono ꝑse malũ
niia in que ipẽ illicit ad deũ
referat. Exorsus igitur deus
fabricam mundi illũ pͥmũ et
maxĩ filiũ p̾fecit oꝑi uniu̾so.
eoqz sil cõsiliatore usus est. et
artifice in excogitandis orniã¬
dis ꝑficiendisq rebus. qm̃ is
et prouidencia. et ro̾ne et ptã¬
te ꝑfectus est. de quo nuĩt ꝑcius
ꝙ alio loco et unrtus eius et no¬
men et rõ enarranda nobis erit.
Nemo querat ex quibus ista

Expanded text:
 pleni et consummati boni fons in ipso erat, sicut est semper, ut ab eo bonum tamquam riuus oreretur longeque proflueret, produxit similem sui spiritum, qui esset uirtutautem id uoluerit, in quarto libro doindoles diuinae stirpis non permansit. itaque suapte inuidia. tamquam ueneno infectus est et ex bono ad malum transcendit suoque arbitrio, quod illi a deo liberum fuerat datum, contrarium sibi nomen a.dsciuit. unde apliuorem. inuidit esori suo, qui Deo Patri perseverando, cum probatus, tum etiam charus est. Hunc ergo ex bono per se malum crimina, in quae ipse illicit, ad Deum deferat. Exorsus igitur Deus fabricam mundi, illum primum et maximum Filium praefecit operi universo, eoque simul et consiliatore usus est, et artifice in excogitandis, ornandis, perficiendisque rebus, quoniam is et providentia, et ratione, et potestate perfectus est: de quo nunc parcius, quod alio loco et virtus, et nomen ejus, et ratio enarranda nobis erit. Nemo quaerat, ex quibus ista
Abbreviated transcription (Latin):
coet̾mm. De matre natus est
qui ante iamn fuit. de patre qͥ
aliqñ non defuit. hoc fides cre¬
dat. intelligenciã non reqͥrat.
ne aut non muentũ putet in¬
credibile: aut reꝑtũ non credat

Expanded text:
ernum: de matre natus est, qui tamen ante fuit; de Patre, qui aliquando non defuit. Hoc fides credat, intelligentia non requirat, ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat
Abbreviated transcription (Latin):
rõnem quo facilius
res difficiles et obsture intelli¬
gantur. et has omnes simlãti
numinis p̾stigias reuelabo.
quibus inducti hommes au̾i¬
tutis uia longuis recesẜunt.
Sed repetam longe alcius ut si
quis ad legend̾ ueri expers et
ignarus accesẜit: instituatur
atq intelligat. qd̾ tande̾ sit
caput hoꝵ et cã̾ maloꝵ. et lu¬
mine accepto suos ac tocius ge¬
neris humani ꝑspiciat erro¬

Expanded text:
onem, quo facilius res difficiles et obscurae intelligantur, et has omnes simulati numinis praestigias revelabo, quibus inducti homines, a veritatis via longius recesserunt. Sed repetam longe altius; ut si quis ad legendum veri expers et ignarus accesserit, instruatur, atque intelligat, quod tandem sit Caput horum et causa malorum; et, lumine accepto, suos ac totius generis humani perspiciat erro
Abbreviated transcription (Latin):
iucquid gͦ ad u̾sus nos
mali pͥncipes moliũt᷑
fieri ip̃e ꝑmictit. Et tñ imu¬
stissum ꝑsecutores. quibus dĩ
nomen cõtuelie ac ludibrio fu¬
it. non se putent impune la¬
turos. qr indignacioms adu̾¬
sus nos eius qiͣ mĩstri fuert̃.
pumentur enim iudicio dei. qr
cepta ꝑtãte supra huãnum
modũ fuerunt abusi et insul¬
tauerint eciam deo suꝑbius.
eiusq nomꝰ et̾mĩ uestignis
sius subiecerunt impie ne¬
pharieq calcand̾. pp̾ea uindi¬
caturum se in eos celerit᷑ polli¬
cetur. et ext̾mina turũ bestias
malas deterra. Sed ide̾ ꝙͣus
pplĩ sui uexaciones et hic in
presenti soleat uindicare: tñ
iubet nos expectare pacienter.
illum celestis iudicii diem. quo
ipẽ prosius quẽq m̾itis aut
honoret aut puniat. Quapp̃
non sperent sacrilege aĩe con¬
temptos et multos fore quos
sic obterunt. ueniet rabiosis ac
boracibus lupis mertes sua
qui iustas et simplices aiãs
nullis facmnoribus admissis
excruciauerunt. Nos tm̃mꝰ

Expanded text:
idquid ergo aduersus nos mali principes moliuntur fieri ipse permittit. et tamen iniustissimi persecutores, quibus dei nomen contumeliae ac ludibrio fuit, non se putent inpune laturos quia indignationis aduersus nos eius quasi ministri fuerunt. punientur enim iudicio dei qui accepta potestate supra humanum modum fuerint abusi et insultauerint etiam deo superbius eiusque nomen aeternum uestigiis suis subiecerint impie nefarieque calcandum. propterea uindicaturum se in eos celeriter pollicetur et exterminaturum bestias malas de terra. sed idem quamuis populi sui uexationes et.hic in praesenti soleat uindicare, tamen iubet nos expectare patienter illum caelestis iudicii diem, quo ipse pro suis quemque meritis aut honoret aut puniat. quapropter non sperent sacrilegae animae contemptos et inultos fore quos sic obterunt. ueniet rabiosis ac uoracibus lupis merces sua, qui iustas et simplices animas nullis facinoribus admissis excruciauerunt. nos tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
te. Sed et alio loco silr̃ ait. Sic
dixit dñs rex isrl. et qui eruit
eum deus et̾ms. ego pͥmus et
dei regis id est epĩ. et dei pat̾s
qui eitimn post passionem ab in¬
feris excitaiit sicut ostendisse
dicimus oseam ꝓphetam qui ait
et demanu inferoꝵ eruam eum.
lit. et p̾ter me non est deus. cũ
posset dicere p̾ter nos. sed fas
tante ncc̃itudinis fieri. unus
est enim solus liber. deus sũmꝰ
carens orignie : qr ipẽ est origo
reꝵ. et in eo sil et filius et oiã
cõtinentur. Quapp̾ cum mens et
uoluntas alt̾ius in alt̾o sit. uel
pocius una in utroqz. n̾nto unꝰ
deus utͬnqz appellatur. qr quitqͣd
est in patre. ad filiũ tnͣsfluit
et quicqͥd est in filio apatre de¬
scendit. Non potest igitur sũm
ille ac singulars deus nͥ ꝑ fi¬
lium coli qui se paͣtrem colere
putat. sicut filiũ non colit.
ita ne prẽm quid̃ colit. Qui
autẽ filiũ sustipit. et nom̃
eius gerit. is uere cũ filio

Expanded text:
te. sed et alio loco similiter ait: sic te. sed et alio loco similiter ait: sic dicit deus rex Israhel et qui eruit eum deus aeternus: ego primus et dei regis, id est Christi, et dei patris, qui eum post passionem ab inferis excitauit, sicut ostendisse diximus Osee prophetam qui ait: et de manu inferorum eruam eum, lit: et praeter me non est deus, cum posset dicere \'praeter nos\': sed fas tantae necessitudinis fieri. unus est enim, solus, liber, deus summus, carens origine, quia ipse est origo rerum et in eo simul et filius et omnia continentur. quapropter cum mens et uoluntas alterius in altero sit uel potius una in utroque, merito unus deus uterque appellatur, quia quidquid est in patre, ad filium transfluit et quidquid est m filio, a patre descendit. non potest igitur summus ille ac singularis deus nisi per filium coli. qui solum patrem se colere putat, sicut filium non colit ita ne patrem quidem. qui autem filium suscipit et nomen eius gerit, is uero cum filio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetis manus dei .i. uirtus et
s mo dicatur. utiqz nilla distre¬
tio est. qr et lingua ẜmonis mĩ¬
stra est. et manus in qͣ uirtus¬
est. indiudue sunt corporis por¬
ciones. ꝓpͥore exemplo uti libet.
Cum quis ht̃ filiũ quem unice
diligit qui tñ sit in domo et ĩ
manu patris. licet ei nom̃ dm̃
ptãtemq concedat. ciuili tñ iu¬
re et domus una et unus dñs
noĩatur. Si hic mũdus una diꝰ
domus est. et filius ac pater
qui unamines incolunt mund
deus unus. qr et unus est tãꝙͣ
duo et duo tamꝙͣ unus. Neqz
id imirũ cũ et filius sit in patre.
qr pr̃ diligit filiũ. et pr̃ infi¬
lio. qr uoluntati patris fidelit̾
paret. Nec umꝙͣ faciet aut fe¬
cerit nͣ qd̾ pr̃ aut uoluit. aut
iussit. demq unũ deu̾ esse. tã
patrem ꝙͣ filiũ ysaias in illo
exẽplo qd̾ suꝑuis posuimus ostẽ¬
dit. cũ diceret. Adorabunt te et
in te p̾cabuntur. qmĩ in te deus
est. et non est alius deus p̾ter

Expanded text:
prophetis idem manus Dei, et virtus, et prophetis idem manus Dei, et virtus, et sermo dicatur, utique nulla discretio est; quia et lingua sermonis ministra, et manus in qua est virtus, individuae sunt corporis portiones. Propiore uti exemplo libet. Cum quis habet filium, quem unice diligit; qui tamen sit in domo, et in manu patris, licet ei nomen domini potestatemque concedat, civili tamen jure et domus una, et unus dominus nominatur. Sic hic mundus una Dei domus est; et Filqui unanimes incolunt mundum, deus unus, quia et unus est tamquam duo et duo tamquam unus. neque id mirum, cum et filius sit in patre, quia pater diligit filium, et pater in filio, quia uoluntati patris fideliter paret, nec umquam faciat aut fecerit nisi quod pater aut uoluit aut iussit. denique unum deum esse tam patrem quam filium Esaias in illo exemplo quod superius posuimus ostendit, cum diceret: adorabunt te et in te precabuntur: quoniam in te deus est, et non est deus alius praeter
Abbreviated transcription (Latin):
Cortasse querat aliquis
quomodo cum unum de
um colere dicamus. nos duos
tñ asseu̾emus: deum patrem et
deum filiũ. que asseueracio ple¬
rosq in maxim̃ inpegit errorẽ.
Quibus cũ probabilia esse uide
antur que dicimus in hoc uno
labare nos arbitrantur. ꝙ et al¬
tenie̾ et mortalem deum fateam᷑.
de minortalitateiam diximus. nẽ
de uintate doceamus. Cum diçi¬
mus deum patrem et deũ filiũ
non diu̾sum dicimus. nec utrũ¬
q secerminꝰ qr nec pater esse¬
sie filio potest. nec filius a
pt̾ sine patre gn̾ari. Cum igi¬
tur et pat̾ filiũ faciat. et filiꝰ
exuberans fons est. hic tamꝙͣ
defluens ex eo rinus. ille tamꝙͣ
sol. hic tamꝙͣ radius asole por¬
rectus. qui qm̃ sũmo patri. et
fidelis et carus est. non seꝑit᷑
situt nec ruus a fonte. nec ra¬
diuis asdle. quia et aqua fõtis
ni
in nuo est. et solis lumꝰ in radio¬
est. eque nec uox ab ore senĩgi
nec uirtus aut manus diuelli
acorpore potest. Cum igitur a

Expanded text:
ortasse quaerat aliquis, quomodo, cum Deum nos unum colere dicamus, duos tamen esse asseveremus, Deum Patrem et Deum Filium: quae asseveratio plerosque in maximum impegit errorem. Quibus cum probabilia videantur esse, quae dicimus, in hoc uno labare nos arbitrantur, quod et alterum, et mortalem Deum fateamur. De mortalitate jam diximus: nunc de unitate doceamus. Cum dicimus Deum Patrem, et Deum Filium, non diversum dicimus, nec utrumque secernimus; quia nec Pater sine Filio esse potest, nec Filius a ius potest sine Patre generari. Cum igitur et Pater Filium faciat, et Filius exuberans fons est, hic tamquam defluens ex eo rivus; ille tamquam sol, hic quasi radius a sole porrectus. Qui quoniam summo Patri et fidelis, et carus est, non separatur: sicut nec rivus a fonte, nec radius a sole; quia et aqua fontis n ivo est, et solis lumen in radio: aeque nec vox ab ore sejungi, nec virtus, aut manus a corpore divelli potest. Cum igitur a
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uero dicet aliqͥs: et huit
su̾mo qui fecit omĩa. et
illis qui ꝑtim profuerunt: suam
uen̾acionemꝰ tribuendam. pͥmũ
nec factum est unꝙͣ. ut qui hos
coluit. eñ deu coluent: neqz fieri
potest. qui si honos idem tubiut᷑.
ahis. ipe oĩo non colitur. cuius
religio est illũ esse unũ ac solũ
deum crede̾. Clamat sũmus poe¬
ta. eos onnes qui muenta s uitã
excoluere ꝑ artes apud inferos
esse. Ipmĩq illũ repptorem medi¬
cine talis. et artis ad stigias
undas fulmĩe esse detrusimm: ut
intelligamus ꝙͣtum ualeat pr̃
omp̃s. qui eciã deos fulmĩbus
extinguat. Sed homines inge¬
quia deus fulminari non pt̾: ap¬
paret non esse factum. inmo u̾o
quia factum est: apparet hoĩem
fuisse non deum. Mendaciũ emꝰ
poetaꝵ nõ in facto est. sed in no¬
mĩe. metuebant emi malũ: si
contra publicã ꝑsuasionẽ fate¬
rentur qd̾ erat u̾m. Ee si hoc
constat int̾ ipsos ex hoĩbus
deos factos: cur gͦ nõ credunt
poetis. si qñ illor fugas. et

Expanded text:
 enim dicet aliquis et huic summo qui fecit omnia et illis qui partim profuerunt suam uenerationem esse tribuendam. primum nec factum est umquam ut qui hos coluit, etiam deum coluerit, neque fieri potest, quoniam si honos idem tribuitur aliis, ipse omnino non colitur, cuius reDeum credere. Clamat summus poeta, eos omnes, Qui inventas vitam excoluere per artes, apud inferos esse, ipsumque illum repertorem medicinae talis et artis ad Stygias undas fulmine esse detrusum: ut intelligamus, quantum valeat pater omnipotens, qui et deos fulminibus extinguat. Sed homines ingequia Deus fulminari non potest, apparet non esse factum; immo vero, quia factum est, apparet hominem fuisse, non deum. Mendacium enim poetarum non in facto est, sed in nomine. Metuebant enim malum, si contra publicam persuasionem faterentur, quod erat verum. Quod si hoc constat inter ipsos, ex hominibus deos factos, cur ergo non credunt poetis, si quando illorum fugas, et
Abbreviated transcription (Latin):
dioia queq aĩalia uel nicħ̃ fel¬
lis oĩo bel minus hiẽnt ꝙͣ fere.
ra plus splenie hnũssent. Sucuti¬
enꝰ nos sentimꝰ audire auribus.
oculis cern̾e naribus odorare.
ita profecto sentiremus nos cũ¬
felle nasti. iecore cuꝑe splene
gaude̾. Cũ autẽ isti affectus
unde ueniãt mime senciannis
fier potest ut aliunde ueniãt.
et aliud uistera illa ꝙͣ suspitam
sumꝰ falsa illos qͥ hec disputãt
dic̾e. Sed omĩa q̃ ad motus aĩ
aĩeq ꝑtineant. tam obscure

Expanded text:
diora quaeque animalia uel nihil feldiora quaeque animalia uel nihil fellis omnino uel minus haberent quam ferae, ra plus splenis habuissent. sicut igitur nos sentimus audire auribus, oculis cernere, naribus odorari, ita profecto sentiremus nos felle irasci, iecore cupere, splene gaudere. cum autem unde adfectus isti ueniant minime sentiamus, fieri potest ut aliunde ueniant et aliud uiscera illa quod nos minsumus falsa illos qui haec disputant dicere. sed omnia quae ad motus animi animaeque pertineant, tam obscurae
Abbreviated transcription (Latin):
ea uemio q̃ uel dubia uel
spicere nemo nͥ qui fecerit pt̃
An aliqͥs enarrare se putat posse
qͥd utilitatis. quid effectus hẽat
temus menbrana illa plucens
qua cntu̾retitur aluus ac tegit᷑
Q iud renũ gemĩa similitudo qͦe¬
ut ait uarro. ita dictos qm̃ nui
ab hiis obstem humoris oriane᷑
qd̾ est longe setus qr spine alt̾n¬
secus supini coh̾ent et st̾ ab in¬
testus sepati. Quid splen Qd
iecur: que uistera qĩ ex cõturba¬
to sangiuẽ uidentur contreta.
Quid fellis amarissimꝰ liquor.
Quid globus cordis: nͥ forte
illis credend putabimꝰ qui affe¬
ctum iracũdie in felle cõstitutũ
putant. pauoris in corde in sple¬
ne leticie. Ipĩis autẽ iecoris
offm̃ uolũt esse ut cibos in aluo
coquat amplexu et calefactu
suo. Quid̾ libidines reꝵ uene¬
reaꝵ in ietore cõtineri arbitrã¬
tur. pͥmũ ista ꝑspic̾e acum̃
officia in aptolatent: neq
usus suos patefacta demonstñt.
nam si ita esset fortasse placi¬

Expanded text:
ea uenio quae uel dubia uel ue perspicere nemo nisi qui fecit potest. an aliquis enarrare se putat posse quid utilitatis, quid effectus habeat tenuis membrana illa perlucens qua circumretitur aluus ac tegitur? quid rienum gemina similitudo? quos ait Varro ita dictos. quod riui ab his obsceni umoris oriantur: quod est longe secus, quia spinae altrinsecus supini cohaerent et sunt ab intestinis separati. quid splenis? quid iecur? quae uiscera quasi ex conturbato sanguine uidentur esse concreta. quid fellis amarissimus liquor? quid globus cordis? nisi forte illis credendum putabimus qui adfectum iracundiae in felle constitutum putant, pauoris in corde, in splene laetitiae. ipsius autem iecoris officium uolunt esse ut cibos in aluo concoquat amplexu et calefactu suo, quidam libidines rerum ueneriarum in iecore contineri arbitrantur. primum ista perspicere acumen officia in operto latent nec usus suos patefacta demonstrant. nam si ita esset, fortasse placi
Abbreviated transcription (Latin):
tñ certũ et indubitatũ esse dt̃
res tot. tanta uisterũ genera
unũ et id̾ hr̃ẽ offm̃ ut ammã
cõtmeãt in corpore. Sed quid
ꝓpͥe singulis inun̾is sit miũ¬
cum quis scire nͥ artifer pt̃.
cui soli opus suũ notam

Expanded text:
indubitatum esse debet, tot res, tanta uiscerum genera unum et idem habere officium ut animam contineant in corpore. sed quid proprie singulis muneris sit iniunctum, quis scire nisi artifex potest cui soli opus suum notum
Abbreviated transcription (Latin):
audito deos uniu̾si rehuqrent.
et ad unius se dei cultũ religi¬
one̾q conu̾tent. gͦ semel fieri
resurrectionẽ ucc̾e est: cũ malũ
fuerit ablatũ. qñ eos qui re¬
surrex̾unt nec mori iam ult̾iꝰ
nec uiolari oĩodo fas est. ut be¬
atam possint age̾ uitam. quor
mors resignata est. poete u̾o
cũ stirent hoc scħũ malis omĩ¬
bus redundare. obluuone̾ in
recusarent. unde uirgilius.
O pat̾ in ne aliqͣs ad celũ hinc
ire putand̾ est. sblmis aiãs
lt̾mq ad tarda remicti corꝑa.
que lucis mifas tam dira cupi¬
do. Ignorabant enĩ quomodo
aut qñ id fien oport̾et. Itaqz
renasci eas putau̾unt. et denuo
ad uterũ renolui. atq ad infã¬
ciam regredi. unde eciã plo̾ de
aĩa disẜens. ex hoc ait posse co¬
gnosti aiãs esse mmnortales.
atq dñias: ꝙ in pu̾is moblĩa
sint ingenia et ad ꝑcipiendũ
facilia. ꝙ ea q̃ distant: ita celit̾
illa uideantur. sed recognostere

Expanded text:
audito deos uniuersi relinquerent audito deos uniuersi relinquerent et ad unius se dei cultum religionemque conuerterent. ergo semel fieri resurrectionem necesse est, cum malum fuerit ablatum, quoniam eos qui resurrexerint nec mori iam ulterius nec uiolari ullo modo fas est, ut beatam possint agere uitam quorum mors resignata est. poetae uero cum scirent hoc saeculum malis omnibus redundare, obliuionis amrecusarent. unde Vergilius: o pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est sublimis animas iterumque ad tarda reuerti corpora? quae lucis miseris tam dira cupido? ignorabant enim quomodo aut quando id fieri oporteret, itaque  renasci eas putauerunt et denuo ad uterum reuolui atque ad infantiam regredi. unde etiam Plato de anima disserens ex hoc ait posse cognosci animas esse inmortales atque diuinas, quod in pueris mobilia sint ingenia et ad percipiendum facilia, quod ea quae discant ita celeriter illa uideantur, sed recognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾am uitã non oblitas sui. s
in eod sensu ac figura esse re¬
dituras. illd̾ opponitur. tot iã
ab inferis refrex̾it. ut exẽplo
eius fieni posse credamus. At
eniꝰ reẜrectio fi̾ nõ pt̃ dnãnte
adhuc iniusticia. hoc eniꝰ selõ
necantur homines ui. ferro.
inisidns. uenenis et afficũt᷑
imuriis. egestate cart̾ibus. tor¬
mentis proscripcionibus. eo ac¬
cidit ꝙ iusticia inuisa est. ꝙ õs
qui deu̾ sequi uolunt non tantũ
odio hñtur. sed uexantur oĩbꝰ
cõtumehis. excruciantur młti¬
plici gn̾e penaꝵ. et ad impios
caltus manu factoꝵ deoꝵ non
rõne aut u̾itate. sed nefanda
corpoꝵ lateracione coguntur.
num igitur oportet ad hec ead̾
resurgere. aut reu̾ti hoiẽs ad ui¬
tam in qua tuti esse nõ possũt
Cum gͦ iusti tam uiles habeãt᷑
tam facile tollantur. quid pute¬
mus fut᷑m fuisse si quis ab in¬
feris rediens uitam posthimo
recepisset. au fẽtur uita profe¬
cto ab oculis homi ne uiso eo b

Expanded text:
alteram uitam non oblitas sui, sed alteram uitam non oblitas sui, sed in eodem sensu ac figura esse redituras illut opponitur: \'tot iam ab inferis resur- rexit, ut exemplo eius fieri posse credamus?\' at enim resurrectio fieri non potest dominante adhuc iniustitia. hoc enim saeculo necantur homines ui ferro insidiis uenenis et adficiuntur iniuriis egestate carceribus tormentis proscriptionibus. eo accedit quod iustitia inuisa est, quod omnes, qui deum sequi uolunt, non tantum odio habentur, sed uexantur omnibus contumeliis et excruciantur multiplici genere poenarum et ad inpios cultus manu factorum deorum non ratione aut ueritate, sed nefanda corporum laceratione coguntur. num lgitur oportet ad haec eadem resurgere aut reuerti homines ad uitam, in qua tuti esse non possunt? cum ergo iusti tam uiles habeantur, tam facile tollantur, quid putemus futurum fuisse, si & quis ab inferis rediens uitam postliminio recepisset? auferretur profecto ab oculis hominum, ne uiso eo uel
Abbreviated transcription (Latin):
turiũ qui celestes putantur.
sed qui et mortlĩs fu̾it et iustꝰ
bel minoem. uel eacum. uel ra¬
damentũ. Corruꝑunt igitur
poetita licencia qd̾ acceꝑant.
uel ꝙ opĩo u̾ĩtatem ꝑ diu̾sa ora
ẜ̾monesqr uarios dissi pata mu¬
tauit. Nam ꝙ ꝑactis apud in¬
feros nulle anns iursus ad
uitam restitui cecmerũt. maro¬
ne ita dicẽte. has omnes ubi
nulle rotam uoluere ꝑ annos.
uelle reu̾ti. hec eos rõ fefellit
ꝙ resurgent definicti nõ post
nulle annos mortis sue.sedut
restituti rursus ad uitam mille
annis cũ deo regnẽt. deus em̃
ueniet ut orbe hoc ab om̃i labe
purgato. rediuinas iustor a
nimas corꝑibus inuonatas ad
sempit̾nã bc̃ĩtudinẽ sustitet.
Itaq p̾ter aqmͣ oblĩonis uera
st̃ cetera. qm̃ idcͥo fuix̾unt. ne
quis illis oppon̾et. cur gͦ non
putatur. et res tota uelata li¬
cent᷑ ac fabulose ficta respuit᷑
nobis autẽ refrectionẽ affie¬
mantibꝰ et docẽtibus aiãs ad

Expanded text:
rcurium, qui caelestes putantur, rcurium, qui caelestes putantur, sed eum, qui et mortalis fuerit et iustus, uel Minoem uel Aeacum uel Rhadamanthum. corruperunt igitur poetica licentia quod acceperant, uel opinio ueritatem per diuersa ora sermonesque uarios dissipatam mutauit. nam quod peractis ad inferos mille annis rursus ad uitam restitui cecinerunt, Marone ita dicente: has omnis, ubi mille rotam uoluere velle reverti: haec eos ratio fefellit, quod resurgent defuncti, non post mille annos mortis suae: sed ut restituti rursus in vitam, mille annis cum Deo regnent. Deus enim veniet, ut orbe hoc ab omni labe purgato, redivivas justorum animas corporibus innouatis ad sempiternam beatitudinem suscitet. itaque praeter aquam obliuionis uera sunt cetera; quam idcirco finxerunt, ne quis illis opponeret: \'cur ergo non putatur et res tota uelut licenter ac fabulose ficta respuitur. nobis autem de resurrectione adfirmantibus et docentibus animas ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩgnienta hec esse poetaꝵ
quid̾ putant. ignorã¬
tes unde illa poete acceꝑint: ac
negant hec fieri posse. Nec minũ
ita illis uideri. alit̾ em ꝙͣ res
ht̃ traditur a poetis. quilicet sic̃
mlto aintiquiores ꝙͣ historici et
bant et ad eos mencio refretio¬
ns future obsturo rumore ꝑue¬
n̾at. eam uero tem̾e ac leuiter
auditã in modũ cõmenticie fa¬
bule prodid̾u̾nt. Et tñ idem te¬
stati st᷑ non auctorem se certum:
sed opmionẽ sequi. ut maro qͥ
ait sit m fas audita loqui. Qeͣ¬
ius igitur ui̾tatis archana
in ꝑte corruꝑint: tñ ipsa res
eo uior inuenitur quo cũ ꝓphĩs
in ꝑte consenciũt qd̾ nobis ad
probationẽ rei satis est. Eiro¬
Nlam cũ ꝓphẽ assidius concioni¬
bus p̾dicarent iudicaturũ eẽ
de mortius filiũ dei. et hec an¬
mĩciatio non lat̾e̾t. qmĩ rectorẽ
celi deũ nõ aliũ putabat᷑ esse
ꝙͣ ioueninudicare apud info̾s
ioius filiũ tradid̾unt: sed tñ
nõ appolinẽ. aut lib̾m. aut m̾¬

Expanded text:
igmenta haec esse poetarum quidam putant ignorantes unde illa poetae acceperint, ac negant haec fieri posse: nec mirum ita illis uideri. aliter enim quam res habet traditur a poetis: qui licet sint multo antiquiores quam historici et bant et ad eos mentio resurrectionis futurae obscuro rumore peruenerat, eam uero temere ac leuiter auditam in modum commenticiae fabulae prodiderunt. et tamen idem testati sunt non auctorem se certum, sed opinionem sequi, ut Maro qui ait: sit mihi fas audita loqui. quamuis igitur ueritatis arcana in parte corruperint, tamen ipsa res eo uerior inuenitur, quod cum prophetis in parte consentiunt: quod nobis ad probationem rei satis est. erronam cum prophetae adsiduis contionibus praedicarent iudicaturum esse de mortuis filium dei et haec adnuntiatio non lateret, quoniam rectorem caeli deum non alium putabant esse quam Iouem, iudicare aput inferos Iouis filium tradiderunt, sed tamen non Apollinem aut Liberum aut Me
Abbreviated transcription (Latin):
Item crura nõ eq̃li modo ducta
ne indecens hĩtudo deformaret
pedes: sed teretibus suris clem̃t̾
extãtibus sensimq tenuatis: et
f̾mata ss̃ et ornata. In plãtis u̾o̾
ead̾ quid̾ sed tñ longe dispar.ꝙͣ
in manibus rõ est. Que qm̃ totiꝰ
eas artifex nõ rotunda spẽ ne
hõ stare nõ posset. aut ahis ad
stand̾ pedibus indig̾et. sicut qͣ¬
drupedes sed porrectiores longi¬
oresqz formauit. ut stabile corpꝰ
effic̾ent plaincie sua. unde illis
indictũ nom̃ est: digiti eque toti¬
dem quot in manibus spẽm ma¬
gis ꝙͣ usũ maiorẽ p̾ferentes.
Ideoq et m̃cti et breues et gra¬
datim cõpositi. Quoꝵ qui est
maximꝰ. qm̃ illũ sicut in manu
disc̾m aceteris opus nõ erat.
ita in ordinẽ redactus est ut
tñ ab ahis magnitudinẽ ac mo¬
dico int̾uallo distare uideatur.
hec eoꝵ speciosa germanitas nõ¬
nõ leui aduimĩto insum pedum
friat. Concitari emꝰ ad cursit̃ nõ

Expanded text:
item crura non aequali modo ducta, item crura non aequali modo ducta, ne indecens habitudo deformaret pedes, sed teretibus suris clementer extantibus sensimque tenuatis et firmata sunt et ornata. in plantis uero eadem quidem. sed tamen longe dispar quam in manibus ratio est: quae quoniam totius us artifex non rotunda specie, ne homo stare non posset aut aliis ad standum pedibus indigeret sicut quadrupedes, sed porrectiores longioresque formauit. ut stabile corpus efficerent planitie sua: unde illis inditum nomen est. digiti aeque totidem quot in manibus, speciem magis quam usum maiorem praeferentes ideoque et iuncti et breues et gradatim conpositi: quorum qui est maximus. quoniam illum sicut in manu discerni a ceteris opus non erat. ita in ordinem redactus est. ut tamen ab aliis magnitudine ac modico interuallo distare uideatur. haec eorum speciosa germanitas non leni adiumento nisum pedum firmat: concitari enim ad cursum non
Abbreviated transcription (Latin):
soꝵ qͦr genitaliũ menbroꝵ min¬
fitam rõnem tibi expon̾e: ñ me
pudor ab huiõi ẜimone reuocaret.
Itaq a nobis indum̃to u̾e̾cundie
que st̃ pudenda uelentur. Qd̾
ad hñc rem actinet qͣri satis est.
hoĩes impios ac profanos sũmũ
uefas admict̾e qͥ dm̃ũ et admira¬
bile dei opus ad ꝓpagandã succõe
mexcogitabili rõne prouisũ et
effectũ. uel ad turpissimos q̃stus
uel ad obstene libidimis pudenda
oꝑa comitũt. ut iam nich aliud
re stissima petant ꝙͣ mane̾ et ste¬
rilem uoluptatẽ. Quid reliq̃ corpo¬
ris ꝑtes nũ carẽt rõne ac pul¬
critudine. Conglobata in nates
caro ꝙͣ sedendi officio apta. et ead̾
fior ꝙͣ in cet̾is menbris. ne pre¬
mentis corꝑis mole ossibus ced̾et
Itẽ femoꝵ deducta et lacioribus
thoris ualida longitudo quo faci¬
luis omis corꝑis sustinent ꝙͣ
paulatim deficientem in angustũ
genua det̾minãt quoꝵ decẽtes
nodi flexurã pedibus ad gradi¬
end̾ sedend̾q aptissimã p̾bent

Expanded text:
sorum quoque genitalium membrorum mirificam rationem tibi exponere, nisi me pudor ab huiusmodi sermone reuocaret: itaque a nobis indumento uerecundiae quae sunt pudenda uelentur. quod ad hanc rem attinet, queri satis est homines inpios ac profanos summum nefas admittere, qui diuinum et admirabile dei opus ad propagandam successionem inexcogitabili ratione prouisum et effectum uel ad turpissimos quaestus uel ad obscenae libidinis pudenda opera conuertunt. ut iam nihil aliud ex re sanctissima petant quam inanem et sterilem uoluptatem. quid? reliquae corporis partes num carent ratione aut pulchritudine? conglobata in nates caro quam sedendi officio apta! et eadem firmior quam in ceteris membris, ne premente corporis mole ossibus cederet. item feminum deducta et latioribus toris ualida longitudo, quo facilius onus corporis sustineret: quam paulatim deficientem in angustum genua determinant, quorum decentes nodi flexuram pedibus ad gradiendum sedendumque aptissimam praebent.
Abbreviated transcription (Latin):
turum fuisse uiniu̾sa credibile
sit si irasceretur: Abesse igit᷑
ab eo tam magnũ. tam ꝑma¬
osum malũ oportere. Et si ab¬
sit ab eo ira et concitacio. qr
et de formis et noxia est. ne
ciuꝙͣ malefaciat. nichil aliud
ꝓpicius beneficus. conẜruator
Ita enim demũ et coĩs om̃i pr̃
et optimꝰ maximꝰ dici potert.
tura. Nai si inter honynes
laudabile uidetur prodesse po¬
tius ꝙͣ nocere. uiuficare ꝙͣ occi¬
dere. saluare ꝙͣ ꝑdere. unde m̾i¬
to innocencia inter uirtutes
nu̾atur. Et qui hec fecerit di¬
ligitur. p̾fertur. ornatur.
benedictis omĩbus uotisqz ce¬
lebratur. deniq ob m̾ita et
beneficia deo sil̃mus iudi¬
parem dm̃is ꝑfectisqz uir¬
tutibus p̾cellentem. atq ab
oñ labe t̾rena sũmotum di¬
iunis et celestibus bñficus
omme genus humaniẽ pro¬
meren¬

Expanded text:
turum fuisse uniuersa credibile turum fuisse uniuersa credibile sit, si irasceretur? abesse igitur ab eo tam magnum, tam perniciosum malum oportere. et si absit ab eo ira et concitatio, quia et deformis et noxia est, nec cuiquam male faciat, nihil aliud propitius beneficus conseruator. ita enim demum et communis omnium pater et optimus maximus dici poterit, tura. nam si inter homines laudabile uidetur prodesse potius quam nocere, uiuificare quam occidere, saluare quam perdere nec inmerito innocentia inter uirtutes numeratur et qui haec fecerit, diligitur praefertur ornatur benedictis omnibus uotisque celebratur. denique ob merita et beneficia deo simillimus iudipar est diuinis perfectisque uirtutibus praecellentem atque ab omni labe terrena submotum diuinis et caelestibus beneficiis omne genus hominum promere
Abbreviated transcription (Latin):
eistimantur stoic et
ahi non milli aliqͣto
s de dĩm tate sensisse qͥ
aiunt gratiã in deo esse: nã
non esse fauorabilis at popi¬
laris orõ non cadere in deũ.
hanc aĩ pusillanmitatẽ. ut
ab illo se lesum putet quile¬
di non potest. ut quieta illa
et sancta maiestas concitet᷑
ꝑturbetur. insaiet. qd est
t̾rene fragilitatis. Iram em̃
cõmocionem mentis esse. ac
ꝑturbacionẽ que sit a deo ali
deceat: si quid cum in amiũ
cuiusꝙͣ incidat. uelut seua tẽ¬
pestas tantos excitet fluctus
ut statum mentis inmitet.
ardescant oculi. os tremat.
lingua tutubet. dentes concre¬
pent. alt̾ius uult ĩ maculet
mĩc suffusus rubor. nuĩc pa¬
lor albestens ꝙͣtomagis deũ
non deceat tam feda mutacio
Et si homo qui ht̃ imꝑium ac
potestatem late noceat per
iram. sanguinẽ fundat. ur¬
bes subu̾tat. populos deleat.
prouincias ad solitudinem
redigat. ꝙͣtomagis deum qͥ
ht̃ totius gn̾is humani et ip¬
sius mundi potestatem ꝑdi¬

Expanded text:
istimantur Stoici et alii nonnulli aliquanto melius de diuinitate sensisse, qui aiunt gratiam in deo esse, iram non esse. fauorabilis admodum ac popularis oratio, non cadere in deum hanc animi pusillitatem, ut ab ullo se laesum putet qui laedi non potest, ut quieta illa et sancta maiestas concitetur perturbetur insaniat, quod est terrenae fragilitatis: iram enim commotionem mentis esse ac perturbationem, quae sit a deo aliedeceat, siquidem cum in animum cuiusque incidit, uelut saeua tempestas tantos excitet fluctus, ut statum mentis inmutet, ardescant oculi, tremat os, lingua titubet, dentes concrepent, alternis uultum maculet nunc suffusus rubor nunc pallor albescens, quanto magis deum non deceat tam foeda mutatio ? et si homo qui habeat imperium ac potestatem, late noceat per iram, sanguinem fundat, urbes subuertat, populos deleat, prouincias ad solitudinem redigat, quanto magis deum qui habeat totius generis humani et ipsius mundi potestatem, perdi
Abbreviated transcription (Latin):
est. aut in t̾ram procũbendũ.
In t̾ram procũbere si uelimꝰ qͣd̾.
possumꝰ quoꝵ status rectus est.¬
In celũ igitur spectand̾ est quo
nat᷑a corporis prouocat. Qe fi
constat esse faciendͬ. aut ideo fa
aut ideo ut rõnem reꝵ celestiũ
cognostamꝰ. Si rõnem reꝵ cele¬
stiũ agnostere nullomodo pos¬
sumus: qr nich̾ eiusmodi pt̃
cogitando iueniri sicut supͣ
docui. religiom gͦ ẜuiendũ
est. Quã qui non suscipit.
ip̃e se prosterunt in t̾ram. et uita
pecudũ secutus hũanitate se ab¬
dicat. Sapienciores igitur mpi¬
ti. qui eciã si errant in religione
deli genda. tñ nature sue condia¬
omsqz memmnerunt.¬

Expanded text:
est aut in terram procumbendum. est aut in terram procumbendum. in terram procumbere ne si uelimus quidem possumus, quoIn coelum igitur spectandum est, quo natura corporis provocat. Quod si constat esse faciendum, aut ideo est aut ideo, ut rationem rerum coelestium cognoscamus. Sed rationem rerum coelestium cognoscere nullo modo possumus: quia nihil ejusmodi potest cogitando inveniri, sicut supra docui. Religioni ergo serviendum est quam qui non suscipit, ipse se prosternit in terram, et vitam pecudum secutus, humanitate se abdicat. Sapientiores ergo imperiti, qui etiam si errant in religione deligenda, tamen naturae suae conditionisque meminerunt.