comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit p̾uaricarione scriptȩ legis. que dicit. ne occidas. ne concupis¬
cas. & cetera. Et cũ dicit ut fiat supͤmodũ. ostendit quendã modũ
& m̃surã ẽẽ peccati. Unde dñs dicit ad abrahã. Necdũ cõpleta st̃ pec¬
ata amorreoꝵ. Et ad iudeos. Implete m̃suram patrũ ur̃oꝵ. Omẽm
dati legis. Ꝙ tale ẽ. ac si diceret. Ideo diabolus seduxit homine pes
dulcedinẽ peccati. ut fiat ꝑ transgressionẽ mandati supramodũ pec¬
cans peccatũ. id ÷ deteriꝰ & maximũ peccatũ: uł ut beatus iheronimꝰ
icit peccatũ peccatiꝰ. Scimꝰ enĩ qi lex sp̃itał ẽ. ego aut̃ carnalis sũ

Expanded text:
per praevaricationem scriptae legis, quae dicit : Non occides, non concupisper praevaricationem scriptae legis, quae dicit : Non occides, non concupisces, etc. Et cum dicit: Ut fiat supra modum, ostendit quemdam modum et mensuram esse peccati. Unde Dominus dicit ad Abraham : Necdum completa sunt peccata Amorrhaeorum; et ad Judaeos: Implete mensuram patrum vestrorum dati legis. Et tale est ac si diceret: Ideo diabolus seduxit hominem per dulcedinem peccati, ut fiat per transgressionem mandati supra modum peccans peccatum, id est, deterius et maximum peccatum, velut beatus Hieronymus dicit: peccatum peccati
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ut illud sit mͥ causa mortis Ion enĩ me occidit illud mandatum
legis qđ ꝑ se bonũ ẽ. s ego me occidi. & causa mee mortis fui transgredi¬
endo illud. S peccatũ ut appareat peccatũ. ꝑ bonũ mancdatũ legis oꝑa¬
tũ ẽ mͥ mortẽ. Seccatũ in hoc loco intelligitur diabolus. scđm beatum
ut appareret peccatũ. id ẽ inimicus humani generis ẽẽ. ꝑ transgressi¬
onẽ boni mandati oꝑatꝰ ẽ mͥ mortẽ. qr ad mort̾e me traxit. Alit̾ scłm
oeatũ augustinũ. S eccatũ qd̃ ante legẽ latebat & ignorabat᷑ ẽẽ pecc.¬
tũ. ut appareret qͥd eẽt. ꝑ transgressionẽ legis auxit me ad mortem.
qr maiori pena dignus fui si peccaui postqͣm legẽ cognoui: qi scienter
peccaui. Ut fiat supͣmodũ peccans peccatũ ꝑ mandatũ legis. E rat
ante datã legẽ moysi magnũ peccatũ miginale & actuale. qd̾̃ cog¬
noscebatur transgressione qͦq naturał legis. s istud pecatũ excre

Expanded text:
sit, ut illud sit mihi causa mortis. Non enim me occidit illud mandatum legis quod per se bonum est, sed ego me occidi, et causa meae mortis fui transgrediendo illud. Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mandatum legis, operatum est mihi mortem. Pecut appareret peccatum, id est, inimicus humani generis esse, per transgressionem boni mandati operatus est mihi mortem: quia ad mortem me traxit. Aliter secundum beatum Augustinum: Peccatum quod ante legem latebat, et ignorabatur esse peccatum, ut appareret quid esset, per transgressionem legis duxit me ad mortem: quia majori poena dignus fui, si peccavi postquam legem cognovi, quia scienter peccavi: ut fiat supra modum peccatis peccatum per mandatum legis. Erat ante datam legem Moysi magnum peccatum originale et actuale, quo cognoscebatur transgressio naturalis legis, sed istud peccatum excrevit
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ seduxit me & decepit. dulcedine peccati. & concupiscentie
ut ea implerẽ ã quib lex ꝓhibet. & ꝑ illud mandatũ. hoc ẽ ꝑ tͣns¬
gressioñe mandati occidit in ar̃a. Itaq lex qͥdẽ scã. & mandatũ
scm̃. & iustũ & bonũ. U nũ mandatũ. accipe ꝓ om̃ib mandatis. Lex¬

Expanded text:
diximus, seduxit me, et decepit me dulcedine peccati et concupiscentiae, diximus, seduxit me, et decepit me dulcedine peccati et concupiscentiae, ut ea implerem a quibus lex prohibet, et per illud mandatum, hoc est, per transgressionem mandati, occidit me in anima. Itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum, et justum et bonum. Unum mandatum accipe pro
Abbreviated transcription (Latin):
recte: cũ pene om̃ib uitiis deseriurẽ. S cũ uenisset mandatũ legis i¬
ysi dicens. si quis hoc uel illud fecerit. morte moriat᷑. reuxit pec
homine uixit. qui scient̾ peccauit: & in cam qui dixit. Maior est
iniquitas mea. qͣm ut ueniã merear. S in filiis eiꝰ mortuũ ẽ: qui ad
tantũ deuener̾t errorẽ. ut ñ putarent ẽẽ peccatũ. qd erat peccatũ.
Adueniente aut̃ lege moysi. reiuxit qd ceperat ñ uuere quando
latebat. E go autem mortuus sũ. id ẽ dignũ me morte intellexi post¬
ad hoc datũ ẽ. ut obseruatũ & custoditũ ꝓficeret ad uitã et̾nã. n¬
gec̾tũ ꝑduxit ad mortẽ et̾nam. Et ita factũ ẽ ut qd̃ mͥ ꝓ uono da¬
tũ ẽ: meo uitio mutaret᷑ in malñ. N̾ã peccatũ. id ẽ diabolus auc̾tor
peccati. occasione accepta ꝑ mandatu legis. eo modo qͦ paulo suꝑiꝰ

Expanded text:
recte, cum pene omnibus vitiis deservirem. Sed cum venisset mandatum legis Morecte, cum pene omnibus vitiis deservirem. Sed cum venisset mandatum legis Moysi dicens: Si quis hoc vel illud fecerit morte moriatur, peccatum rehomine vixit qui scienter peccavit; et in Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear ; sed in filiis ejus mortuum est qui ad tantum pervenerunt errorem ut non putarent esse peccatum quod erat peccatum. Adveniente autem lege Moysi revixit quod coeperat non vivere quando latebat. Ego autem mortuus sum, id est dignum me morte intellexi: postad hoc datum est, ut observatum et custoditum proficeret ad vitam aeternam, neglectum perduxit ad mortem aeternam. Et ita factum est ut quod mihi pro bono datum est, meo vitio mutaretur in malum. Nam peccatum, id est diabolus auctor peccati, occasione accepta per mandatum legis, eo modo quo superius
Abbreviated transcription (Latin):
mauit illũ ñ solũ ad concupiscentiã libidinis. s om̃iũ uitioꝵ: ut pe
concupiscentiã fieret p̾uaricator legis. Nͥã hoc habet ꝓ priũ ꝓ tranꝰ¬
gressione humane m̃tis infirmitas: ut difficiliꝰ obseruari possnt
ꝓhibita. Sine lege enĩ naturali uł moysi. peccatũ mortuũ erat: idi
latebat. ignorabat᷑. ñ apparebat. Anceqͤm lex naturał & incellectꝰ
incipiat uigere in paruulis. aliisq hominib. licet ꝑcutiant patr̃
& niatrẽ. & maledicant parentib: ñ peccant. P ostqͣm aut̃ ad legiti¬
mos annos intelligentie uenerint. si aliquid tale fecerint peccant
ꝙ iundictã recipiunt. Similit̾ anteqͣm lex moysi data eẽt. erant
quedã peccata que ignorabant᷑ peccata ẽẽ. que tante grauitudmiꝰ¬
erant. Nel etiã si cognoscebant᷑ ẽẽ peccata: latebat qua pena digna
ec̃iit. Ego aut̃ uiuebam sine lege aliquando. Se ponit ꝓ om̃ib. Et ẽ
sensus. Aliquando. id: anteqͣm leg̾ẽ cognoscerẽ. uiuere me arbitraba

Expanded text:
illum, non solum ad concupiscentiam libidinis, sed omnium vitiorum, ut per concupiscentiam fieret praevaricator legis. Nam hoc habet proprium per transgressionem humanae mentis infirmitas, ut difficilius observari possint prohibita. Sine enim lege naturali, vel Moysi, peccatum mortuum erat, id est latebat, ignorabatur, non apparebat. Antequam lex naturalis et intellectus incipiat vigere in parvulis, aliisque hominibus, licet percutiant patrem et matrem, et maledicant parentibus, non peccant. Postquam autem ad legitimos annos intelligentiae pervenerint, si aliquid tale fecerint peccant, et vindictam recipiunt. Similiter antequam lex Moysi data esset, erant quaedam peccata quae ignorabanterant: vel etiam si cognoscebantur esse peccata, latebat qua poena digna essent. Ego autem vivebam sine lege aliquando. Se ponit pro omnibus, et est sensus: aliquando, id est, antequam legem cognoscerem vivere me arbitrabar
Abbreviated transcription (Latin):
uientes. sp̃c sc̃s qͥ habitat in nob̾. ꝑhibet nobis testimoniũ in cor¬
de. ꝑ occultã inspirationẽ. sine strepitu uocis. qr filii dĩ sumꝰ ef¬
fecti in baptismate: ñ ꝑ naturã. s ꝑ adoptionẽ : & qd̾ talia facien¬
do. ꝑ seuerabimꝰ in eiꝰ filiatione. Si aut̾e filii: & heredes. Seruus
ñ meretur acciꝑe hereditatẽ : filiꝰ accipit. & noᷤ si filii dĩ sumus.
hereditatẽ merebim᷑ acciꝑe. hoc qͦq consid̾andũ. qr hereditas in
morte patris confirmat᷑. scd̾m humanas leges. Qnã gͦ hereditatẽ
poterit ds̃ pater dare nob: qͥ ñ potest mori ᷤ s̃ enpsũ utiq dabit: ut sic̃¬
ipse ẽ immortalis & incorruptibił. ita & nos sim ĩ mortales incorrup
tibilesq atq in cõmutabiles. thesaurosqͦq sapientie & scientie duunta¬
tis sue. N eredes qͥdẽ dĩ. coheredes autẽ rp̃i. heredes dĩ patris erimꝰ ut
sumꝰ: qr ꝑgens ad passionẽ. reliqͥd nob̾ possessionẽ pacis eccłastice. inqͥ¬

Expanded text:
hibet nobis testimonium in corde per occultam inspirationem sine strepitu vocis, quia filii Dei sumus effecti in baptismate, non per naturam, sed per adoptionem, et quia, talia faciendo, perseverabimus in ejus filiatione. Si autem filii, et haeredes. Servus non meretur accipere haereditatem, filius accipit: et nos, si filii Dei sumus, haereditatem merebimur accipere. Hoc quoque considerandum, quia haereditas in morte patris confirmatur secundum humanas leges. Quam ergo haereditatem poterit Deus Pater dare nobis, qui non potest mori? Seipsum utique dabit, ut sicut est immortalis et incorruptibilis, ita et nosesauri quoque sapientiae et scientiae divinitatis suae. Haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi. Haeredes Dei Patris erimus, usumus, quia pergens ad passionem, reliquit nobis possessionem pacis ecclesiasticae, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
subiacet legis moysi iundicte que data ẽ impiis & peccatorib. Si
aut mortuus fuerit uir eiꝰ. id ẽ si mortua fuerint in anima peccata ꝙ ui¬
tia carnis. solutaẽ a lege uiri. hoc ẽ ñ ẽ ĩa subiecta legi mosaice. qr ni¬
Uiuit & regnat peccatũ in anima: qͣndo statim ut pulsat hominẽ ꝑfici¬
t᷑. M orit᷑. qndo mens ñ obedit eiꝰ suggestioni & delecꝰtationi. Igit᷑ uiuen¬
te uiro uocabit᷑ uxor adultera si fuerit cũ alio uiro. Hoc simplicit̾ ẽ intel¬
ligendũ. & eo modo. quo & illud in engło. Om̃s qͥ dimiserit uxorẽ & al¬
terã duxerit: excepta causa fornicationis: mechat᷑. & qͥ dimissã a uiro

Expanded text:
impiis et peccatoribus. Si autem mortuus fuerit vir ejus, id est si mortua fuerint peccata in anima et vitia carnis, soluta est a lege viri, id est non est jam subjecta legi Mosaicae, quia niis. Vivit et regnat peccatum in anima quando statim ut pulsat hominem perficit: moritur vero quando mens non obedit ejus suggestioni et delectationi. Igitur vivente viro vocabitur uxor adultera si fuerit cum alio viro. Hoc simpliciter intelligendum est, et eo modo quo et illud in Evangelio. Omnis qui dimiserit uxorem, et alteram duxe
Abbreviated transcription (Latin):
ti estis legi: qr ñ babet qd̾ puniat in nob. Si enĩ dixisset mortua ẽ lex: con¬
tristarent᷑ & scandalitarent᷑. eo qd̾ diceret illã abolitã & mortuã. Illi eĩ
miortificati st̃ legi: in qͥb uicbil habet qd̾ puniat. Cũ dic ꝑ corpus xp̃i.
mortificati estisͦ legi: de qͦ corpore loquit᷑: Nã corpͦxp̃i ẽ qd assũpsit in
consecrat᷑ in eccła. Apparet gͦ de illo corpore duixisse apłm. qd̃ assupsit
sionẽ corporis sui ded̾ nob̾ remissionẽ precatoꝵ: ut iã ñ simus subiecꝰti

Expanded text:
ti estis legi, quia non habet quod puniat in vobis. Si enim dixisset: Mortua est lex, conti estis legi, quia non habet quod puniat in vobis. Si enim dixisset: Mortua est lex, contristarentur et scandalizarentur eo quod diceret illam abolitam et mortuam. Illi enim mortificati sunt legi est quod assumpsit in consecratur in Ecclesia. Apparet de illo corpore dixisse Apostolum, quod assumpsit st per passionem corporis sui dedit nobis remissionem peccatorum, ut non simus jam subjecti
Abbreviated transcription (Latin):
plebẽ israheliticã: sic̃ & supra. Quandui lex uxit. id÷ qͣndiu obseruari
debuit a uideis. siquis udeoꝵ reliquit illã e cultũ dĩ ueri. & se copulau̾
errori gentiliũ adorando ydola: adult̾ fuit. Uñ etiã ipsa plebs meretrix
appellatur: dicente iherechiele. ꝑ ropterea meretrix: audi u̾bũ dñi. Si
aut̾ mortuus fuerit uir eiꝰ lib̾ata ẽ a lege uiri: ut ñ sit adultera si fuerit
cũ alio uiro. Ad licterã satis patent. Si mortuus fuerit uir eiꝰ. id: si mor¬
tua fuerint peccata & uitia carnis. que solent plerũq dominari aĩe.
lib̾ata ẽ alege uiri. id: a lege moysi: que tandu dominat᷑ homini. qͣn¬
du peccat. & ñ erit adultera si fuerit cũ alio iuiro. id⁊ cũ xp̃o & sub en
gło. Aĩa em̃ que lib̾a ẽ ã peccatis: x p̃o debet adherre. Itaq frẽs mei:
&e uos mortificati estis legi ꝑ corpus xpi. debuerat dicere mortua ẽ uob
lex: s ne scandalitaret iudieos qͥb ista scribebat. maluit dicere mortifica¬

Expanded text:
Israeliticam sicut et superiora. Quandiu lex vixit, id est, quandiu observari debuit a Judaeis, si quis Judaeorum reliquit illam, et cultum Dei veri, et se copulavit errori gentilium adorando idola, adulter fuit. Unde etiam ipsa plebs meretrix appellatur, dicente Ezechiele: Propterea, meretrix, audi verbum Domini . Si autem mortuus fuerit vir ejus, liberata est a lege viri, ut non sit adultera, si fuerit cum altero viro. Ad litteram satis patent: Si autem mortuus fuerit vir ejus, id est, si mortua fuerint peccata et vitia carnis, quae solent plerumque dominari animae, liberata est a lege viri, id est Moysi, quae tandiu dominabatur homini, quandiu pe peccatis, Christo debet adhaerere. Itaque, fratres mei et vos mortificati estis legi per corpus Christi. Debuerat dicere, Mortua est lex vobis, sed ne scandalizaret Judaeos, quibus ista scribebat, maluit dicere: Mortifica
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ uult intellegi legẽ moysi. ꝑ mulierẽ aut̃ specialit quãlibet animã
uł generalit̾ plebẽ israhelicicã ut diximꝰ que sub lege moysi consiste¬
bat. Q d̃ uͦ subiungit uiuente uiro alligata ẽ legi. ꝑ uirũ hic uult
intelligi passiones carnis. id ÷ uitia. que quandui iuunt in homine
alligatus ẽ legi moysi que dic̃. Siqͥs hoc uł illud fecerit. moriat᷑. Et
ẽ sensus. Anima uł plebs. que sub uiro .i. sub lege moysi consistit. uiui¬

Expanded text:
em Moysi, per mulierem autem specialiter quamlibet animam, vel generaliter plebem Israeliticam, ut diximus, quae sub lege Moysi consistebat. Quod vero subjungit, vivente viro alligata est legi, per virum hic vult intelligi passiones carnis, id est vitia, quae quandiu vivunt in homine, alligatus est legi Moysi, quae dicit: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur, et est sensus: Anima vel plebs quae sub viro est,
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ a pocestate illiꝰ. & potest nub̾e eui uult. Uel alit̾. Si acceperii
gallus homo uxorẽ romanã genere quandui uir eiꝰ iuxerit sub ea
lege uiuet qua uir eiꝰ. & ꝑ eã respondet int̾rogata in publico. Mor¬
tuo aut̃ uiro reu̾tet᷑ ad ꝓpriã legẽ. & deinceps uiuet sub lege uiri.
Preterea digna consicdatione ꝑpendendũ ẽ. auos uiros in hoc loco
sp̾italit̾ ab apło introduci & unã mulierẽ. Unꝰ aut̃ uir intelligit᷑ lex
moysi. que sic iur suꝑ uxorẽ ita illa tenebas dominiũ suꝑ isrłiticam

Expanded text:
vitur a potestate illius, et potest cui vult nubere. Vel aliter: Si acceperit vitur a potestate illius, et potest cui vult nubere. Vel aliter: Si acceperit Gallicus homo uxorem Romanam genere, quandiu vixerit vir ejus, sub ea lege vivet qua vir ejus, et per eam respondebit interrogata in publico: mortuo autem viro, revertetur ad propriam legem, et deinceps non vivet sub lege viri: praeterea digna consideratione perpendendum est duos viros in hoc loco spiritualiter ab Apostolo introduci, et unam mulierem. Unus autem vir lex intelligitur Moysi, quae sicut
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ nũquid ignoratis que ego dicturus sũ. Scientib eñ leg̃ẽ loquor. qi
lex in homine dñat᷑ qͣnto tp̃r uiuit. Cõꝑatione in ħ loco & in subsequen¬
tib a lege humana tenciens ad legẽ diumnã. siue ã lege moysi ad lege
eugłii. Gentib uideisq loquebat᷑ apłs habitantib rome. ex quib uidei
legẽ dumã sciebant. Romamis ab atheniensib leges s mutuauerant:
quoꝵ rex foroeus leges humanas composuerat. Ideoq dixit scientib¬
lege de lege loquor. que hanc ht consutudunẽ ut imuicinq homini do¬
minet᷑ quanto tpͣr ipse homo uiuit. uerbi gr̃a. Romanꝰ quanto tp̃r
uiuit. sub dominio romane legis consistit. Gallꝰ & hispanꝰ. simulit̾ ui
sue legis uiuunt. Nã que sub uiro ẽ mulier. uiuente iuiro alligata
ẽ legi .i. potestati uiri. Si aut̃ mortuus fuerit uir eĩ soluta ẽ a lege
tudo. ut uiuente uiro sub eiꝰ potestate sit mulier. Aortuo uͦ illo. sol¬

Expanded text:
 legem loquor, quia lex in homine dominatur quanto tempore vivit. Comparatio est in hoc loco, et in sequentibus a lege humana tendens ad divinam legem, sive a lege Moysi ad legem Evangelii gentibus Judaeisque loquebatur Apostolus habitantibus Romae, ex quibus Judaei legem divinam sciebant, Romani quoque ab Atheniensibus leges sibi mutaverunt, quorum rex Phoroneus leges humanas composuerat, ideo dixit legem scientibus: De lege loquor, quae hanc habet consuetudinem, ut unicuique homini dominetur quanto tempore ipse homo vivit. Verbi gratia: Romanus quanto tempore vivit, sub dominio Romanae legis consistit, Gallus et Hispanus similiter, legis suae vivunt. Nam quae sub viro est mulier, vivente viro, alligata est letude, ut vivente viro, sub ejus potestate sit mulier? mortuo vero illo, sol
Abbreviated transcription (Latin):
ab apło in hac epła st̃ iã suꝑius cõmemorata. Henientes autẽ ad fide
crubescebant ac uerecundabant᷑ ñ solũ in facto. s etiã in recerdatio¬
ne eu. Unde apłs uolens eos confirmare ne ad illa reu̾terent ai¬
ebat. Dicite m̃. qũẽ fructũ .i. qͥd boni consecuti estis. uł quã remu¬
nerationẽ bonã habuistis in ilł ĩmundiciis quas ꝑ petrastis anteqͣm
ad fidẽ uenireris: in quarũ recordatione ⁊ memoria nẽ exubescitaꝰ
& uerecundamini: Nͥ ã finis i consũmatio illoꝵ peccatoꝵ mors et̾na
ẽ. Quando honis in peccatis cminalib morit᷑. & t̾minũ uite facit
finis peccatoꝵ mors ẽ illi. qi mortẽ et̾nã inde accipit. De talib diẽ
ꝓpħa. Computruer̾t ium̾̃ta in st̾core suo. Ium̃ta appellant᷑ homi¬
nes qͥ irrationabilit̾ uurunt. sine onestate moꝵ ⁊ conu̾sationis. Iu

Expanded text:
ac Epistola jam sunt superius commemorata. Venientes autem ad fidem erubescebant ac verecundabantur, non solum facto, sed etiam in recordatione eorum, unde volens eos confirmare, ne ad illa reverterentur, aiebat: Dicite mihi quem fructum, id est quid boni consecuti estis vel quam remunerationem bonam habuistis in illis immunditiis quas perpetrastis antequam ad fidem veniretis, in quarum recordatione et memoria nunc erubescitis et verecundamini? Nam finis, id est consummatio illorum peccatorum, mors aeterna est. Quando homo in peccatis criminalibus moritur, et terminum vitae facit, finis peccatorum mors est illi: quia mortem aeternam inde accipit. De talibus dicit Propheta: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta appellantur homines qui irrationabiliter vivunt, sine honestate mo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m eiꝰ in uob. In quẽ inuenerit ds̃ pat̾ in p̾senti scło habitantem
spm scm̃. utiq potentia diuinitatis qua xp̃m suscitauit. suscitabit
& illũ in die uidicii ad głam. dans ei ĩ mortalitatẽ & incorruptibili¬
tatẽ in corpe. & incõmutabilitatẽ in anima. Passio eteñ xp̃i. a mor
ni. ut carnẽ. scłm uiuamꝰ. Debitor ẽ qui alicui aliquid debet. N on ic̃¬
circo creati sumꝰ ab omipotente deo. ut scđm carnẽ. id est scd̾m deside¬
ria carnis uuiamꝰ. qr ñ sumꝰ carni debitores. s dõ ut sp̃italit̾ conu̾sem̃
contra transitoria & caduca ꝓ nichilo ducentes & deo debitũ nr̃m¬

Expanded text:
m sanctum: utique potentia Divinitatis, qua Christum suscitavit, suscitabit et illum in die judicii ad gloriam, dans ei immortalitatem et incorruptibilitatem in corpore, et incommutabilitatem in anima. Passio etenim Christi a mni, ut secundum carnem vivamus. Debitor est qui alicui aliquid debet. Non idcirco creati sumus ab omnipotente Deo ut secundum carnem, id est secundum desideria carnis vivamus, quia non sumus carni debitores, sed Deo, ut spiritualiter conversemus, cuncta transitoria et caduca pro nihilo dicentes, et Deo debitum n
Abbreviated transcription (Latin):
terio. ⁊ de ceteris criminalib uiciis que a regno dei nos seꝑant. non
de leiuorib. sic̃ ẽ peccatũ cogitationis. & concupiscentie. Ꝙ qͦmͦ regnat

Expanded text:
terio et de caeteris criminalibus vitiis, quae a regno Dei nos separant, non terio et de caeteris criminalibus vitiis, quae a regno Dei nos separant, non de levioribus, sicut est peccatum cogitationis et concupiscentiae. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ tantũmͦ onũpotentis dũ miãm exorat. quatinꝰ eiꝰ sp̃m dignet᷑ susci¬
ciꝑe sic̃ & añs cuix̾ ad patrẽ in manꝰ tuis com̃do sp̃m meuͣ. ita & uos
si quando uenit mala concupiscentia ⁊ delectatio praua inflãmat
uos ad libidine .⁊ ad cetera mala patranda. cogitate ⁊ reucite ad me
moriã q inbaptisinate mortui estis om̃ib peccatis. uͥ accepistis remiᷤᷤ¬
sionẽ delictoꝵ. & talia cogitantes uuite deo. id ẽ sapientie. pruden¬
tie. castitati. ceterisq uirtutib. Quicũq em̃ dõ uiuit. om̃ib uirtiui¬
b uiuit que in deo st̃. Non regnet peccatũ in ur̃o mortali corpore.
ut obediatis concupiscentiis eiꝰ. Iã qr mortui estis peccato in baptismo.
e uiuitis deo. canete ne regnet peccatũ in ur̃o mortali corpore. id est
s ne regnet. Quandui enĩ sumꝰ in hoc mortali corpore. ad integrum
carere peccatis ñ possumꝰ. De qͥb gͦ peccatis dic De homicidio. de adul¬

Expanded text:
dignetur suscipere, sicut et Dominus dixit ad Patrem: In manus tuas commendo spiritum meum : ita et vos, si quando venit mala concupiscentia, et delectatio prava inflammat vos ad libidinem et ad caetera mala patranda, cogitate et ad memoriam reducite, quia in baptismate mortui estis omnibus peccatis: ubi recepistis remissionem peccatorum, et talia cogitantes vivite Deo, id est sapientiae, prudentiae, castitati, caeterisque virtutibus. Quicunque enim vivit Deo, omnibus virtutibut obediatis concupiscentiis ejus. Jam quia mortui estis peccato in baptismate, et vivitis Deo, cavete ne regnet peccatum in vestro mortali corpore, id est  mortali corpore, sed non regnet. Quandiu sumus in hoc mortali corpore, ad integrum carere peccatis non possumus. De quibus ergo peccatis dicit? De homicidio, de adul
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. idest suꝑ caput hostie. que offerebat᷑ ꝓ peccato: De pecca¬
to danuauit peccatũ in carne sua: idest de carne sua que fuit
hostia ꝓ peccato. dannauit peccatũ humani generis ñ peccando
ꝑ carnẽ. Duplicit᷑ eñi dannauit. siue occid̃. & mortificauit pecca
tũ generis humani. uł qr ñ peccauit in carne sua. uł etiã mortif¬
cando illud in cruce. Lale ẽ ħ quasi quis de barbaris uictoriã su¬
mat de barbaris. & de gothis uincat gothos. Ut iustificatio legis
impleret᷑ in nob̃. id ẽ ut ꝑ passionẽ eiꝰ redẽpti & ꝑ baptismũ ab õĩb¬

Expanded text:
peccati, id est super caput hostiae quae offerebatur pro peccato. De peccato damnavit peccatum in carne sua, id est de carne sua, quae fuit hostia pro peccato, damnavit peccatum humani generis, non peccando per carnem. Dupliciter enim dtum generis humani, vel quia non peccavit in carne sua, vel etiam mortificando illud in cruce. Tale est hoc quasi quis de barbaris victoriam sumat de barbaris, et de Gothis vincat Gothos. Ut justificatio legis impleretur in nobis. Id est, ut per passionem ejus redempti, et per baptismum ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
do. s negando. N ũqͥd gͦ sẽper peccabimꝰ. eoqd̾ lex deest cuiꝰ pena con¬
stringamur: Ausit ut sẽꝑ peccemꝰ. qr gr̃a ita uult nos uiuere. ut crimi¬
cati ad mort̾e et̾nã. siue obeditionis xp̃i ad iusticiã. si seriumꝰ uirtutib
& deo: serui sumus uirtutũ & dĩ. Si uͦ seruimꝰ uiciis & diabolo. serui
sumꝰ uicioꝵ & diaboli. Grãs aut̾ deo qđ fuistis serui peccati. fiustis quid
s iã ñ estis. Referens apłs gr̃as deo de fide & uonis oꝑib illoꝵ. laucdat
Obedistis aut̾ ex corde in ea forma docꝰtrine in qua traditi estis. Obe¬
eccłastica in qua traditi. siue uocati. ⁊ assignati estis dõ. Zib̾ati aut̃ a pec¬
cato. id ẽ ab om̃ib uiciis & ab om̃ib peccatis in baptismo. serui facꝰti estis

Expanded text:
d denegando: Nunquid ergo semper peccabimus, eo quod lex deest cujus poena constringamur? Absit, ut semper peccemus, quia gratia ita vult nos vivere, ut crimi virtutibus et Deo, servi sumus virtutum et Dei: si vero servimus vitiis et diabolo, servi sumus vitiorum et diaboli. Gratias autem Deo quod fuistis servi peccati. Fuistis quidem, sed jam non estis. Referens Apostolus gratias Deo de fide, bonisque operibus illorum, laudat Obedistis autem ex corde in eam formam doctrinae in quam traditi estis. Obeecclesiastica, in qua docti sive vocati et assignati estis Deo. Liberati autem a peccato, id est ab omnibus vitiis et ab
Abbreviated transcription (Latin):
& dicamꝰ pauca ex plurib. Est quilibi latro. ⁊ quilibet aliꝰ ꝓpria ui¬
ticia uiuens ñ de rapina. Dũ latro cruciatur gelui & frigore. ⁊ suꝑflu¬
is meditationib ꝑ dies & noctes torquet᷑. uoluens animo ⁊ expecꝰtans
in agro qͦmͦ furtũ ꝑfiat. iustus securus epulat᷑ in ar de laborib ꝓprii
⁊ quiete noctis cu securitate delectat᷑. & dormiente isto somno gratis¬
simo. plerũq ille gelu frigoris. ⁊ media famis torquet᷑. occidit᷑ abhis
qͥb ium inferre moliebat᷑. Similit̾ qͥ adulteriũ ꝑpetrat. timet suꝑue¬
nire maritũ ⁊ int̾fici ab illo. timet etiã uicinos ꝓpt̾ famã uolantẽ
E contra castus i amator ꝓprii conubii cũ securitate seruat castitatẽ

Expanded text:
et dicamus pauca ex pluribus. Est quilibet latro, et quilibet alius justitia propria vivens, non de rapina. Dum latro cruciatur gelu et frigore, et superfluis meditationibus per dies et noctes torquetur, volvens animo et exspectans in agro quomodo furtum perficiat, justus securus epulatur in die de laboribus suis, et quiete noctis cum securitate delectatur, et dormiente isto somno gratissimo, plerumque ille qui gelu frigoris et inedia famis torquetur, occiditur ab his quibus vim inferre moliebatur. Similiter qui adulterium perpetrat, timet supervenire maritum et interfici ab illo, timet etiam vicinos propter famam volantem. Econtra castus et amator proprii connubii cum securitate firma servat castitatem
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. Lex dic̃. Ñ occides. Is qͥ legẽ ñ accep. si ñ occidł. ipse sͥ ẽ lex. Alit̃. Cũ gent
q̃ legẽ moysi ñ habent. ꝑ doctͥnã eugłii ĩbuti. natitralit̾ ea faciunt qͥ lex
moysi p̾cep̾. ipsi sͥ st̾ lex. qi habent eanddẽ leg̃e moysi scͥptã in cordib suis inspi¬
ratione om̃ipotentiᷤ cñ. estimoniũ reddente ilł c̃scientia ipsoꝵ ⁊ int̾ se inui¬
c̃e cogitationũ accusantiũ aut eciã defendentiũ: I qͣndo hoc ᷤ. n die cũ

Expanded text:
 ipse sibi est lex. Aliter: Cum gentes quae legem Moysi non habent, per doctrinam Evangelii imbuti, naturaliter ea faciunt quae lex Moysi praecepit, ipsi sibi sunt lex: quia habent eamdem legem Moysi scriptam in cordibus suis inspiratione omnipotentis Dei. Testimonium illis reddente conscientia ipsorum, et inter se invicem cogitationum
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ uitioꝵ. Sic̃ enĩ iã superiꝰ dictũ ẽ. unũqd̾̃q peccatũ ꝑ se m̃brũ ẽ.
U niu̾sitas uͦ peccatoꝵ: corpus dppellatur. Qd̾ iccirco corpus mortis dr̃.
q mortẽ et̾nã infert. De qͦ corpore mortis. id ẽ uniu̾sitate omiũ pec¬
catoꝵ. exorabat apłs lib̾ari. Igit᷑ ego ipse m̃te seruo legi dĩ: carne
aut̃ legi peccati. Rationabilitate m̃tis & intentione seruio legi dei
consentiendo ei. dũ nolo concupiscentie carnali subiacere: carne autem
iegi peccati. id ⁊ consuetudim male. qi concupisco. In qͣntum mali¬
gnus sp̃c suggerit & caro delectat᷑. honio legi peccati seruit: in qͣntũ¬

Expanded text:
 dictum est: unum quodque peccatum per se membrum est, universitas vero peccatorum corpus appellatur. Quod idcirco corpus mortis dicitur, quia mortem aeternam infert. De quo corpore mortis, id est universitate omnium peccatorum, exorabat Apostolus liberari. Igitur ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Rationabilitate mentis et intentione servio legi Dei, consentiendo ei, dum volo concupiscentiae carnali subjacere, carne autem legi peccati, id est consuetudini malae, quia concupisco. In quantum malignus spiritus suggerit et caro delectat, homo legi peccati servit: in quant
Abbreviated transcription (Latin):
citatione. sic̃ ipse filius loquens ad patrẽ dix̃. Pat carifica nom̃ tuũ
id ẽ suscita filiũ tuũ. ut mea suscitatione glorificeris. P otest etiã inte:¬
ligi qdͣ ipse filus potentia ditatis suscitauerit semetipsũ. qͥ ẽ gła
patris. sic̃ ei dic̃ pat̾ inpsalmo. Exurge gła mea. exurge psalteriũ
id ẽ chorus om̃iũ uirtutũ. Cui filiꝰ. Exurgã diluculo. Ipse qͦ filiꝰ d ic̃
de sua suscitatione loquens ad iudeos. Soluite tẽ plũ hoc & post trsi¬
auũ suscitabo illud. Ita eni ẽ intelligendũ. ut sic̃ tota trinitas cre¬
auit illũ homine. ita tota trinitas suscitauit illũ: qi oꝑa totiꝰ trimi
effec̾ti sumꝰ in baptismo. ita sẽꝑ noui & ĩmaculati uiuamꝰ. ambular¬
tes de uirtute in ui̾tutẽ. Nouitas enĩ uite ẽ post baptismũ cri

Expanded text:
citatione, sicut ipse loquens ad Patrem dixit: Pater, clarifica nomen tuum , id est suscita Filium tuum, ut mea suscitatione glorificeris. Potest etiam intelligi, quod ipse Filius potentia deitatis suscitaverit semetipsum, qui est gloria Patris, sicid est chorus omnium virtutum. Cui Filius, Exsurgam diluculo . Ipse quoque Filius dicit de sua suscitatione loquens ad Judaeos, Solvite templum hoc, et post triduum suscitabo illud, ita enim intelligendum est, ut sicut tota trinitas creavit illum hominem, ita tota trinitas suscitavit illueffecti sumus in baptismo, ita semper novi et immaculati vivamus: ambulantes de virtute in virtutem. Novitas enim vitae est, post baptis
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. id ⁊ ꝓmotio ad libidinẽ. uł certe om̃is concupiscentia mala. Infelix
ego homo qͥs me lib̾abit de corpore mortis huiꝰ ᷤ Grã dĩ ꝑ ih̃m xp̃m dñm nr̃i

Expanded text:
carnis, id est promotio ad libidinem: vel certe omnis concupiscentia mala. Infelix carnis, id est promotio ad libidinem: vel certe omnis concupiscentia mala. Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei per Jesum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
nare mala ⁊ facere bona. Condelector em̃ legi d̃i scd̃m interiorẽ hominẽ
id ÷ scđm rationabilitatẽ mentis. Lex dic̃ ñ concupisces. & ego condelecꝰto
illi. qr nolo concupiscere: ideoq qd̾ illã delectat. delectat & me. Wideo au¬
tẽ aliã legẽ in mẽbris meis repugnantẽ legi m̃tis mee. id÷ rationabili¬
tati & intentioni mentis: & captiuantẽ me in lege peccati. id ÷ captiuare
uolentẽ in lege male consuetudinis que ẽ in m̃bris meis. L egẽ m̃broꝵ ap¬
pellat onus pondꝰq mortalitatis. qi corpꝰ nr̃m adhuc mortale trahit nos
cottidie ad concupiscentiã malã. & consutudinẽ prauã. Lex membrorũ
corporis. ẽ concupiscere : sic̃ lex m̃tis ẽ ñ concupiscere. Alio mͦ scd̃m beatũ
gregoriũ. Alia lex que ẽ in m̃bris repugnans legi m̃tis. intelligit᷑ ticillatio

Expanded text:
nare mala et facere bona. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem, nare mala et facere bona. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem, id est secundum rationabilitatem mentis. Lex dicit: Non concupisces, et ego condelector illi, quia nolo concupiscere, ideoque quod illam delectat, delectat et me. Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mtis, et captivantem me in lege peccati, id est, captivare volentem in lege malae consuetudinis, quae est in membris meis. Legem membrorum appellat onus pondusque mortalitatis, quia corpus nostrum adhuc mortale trahit nos quotidie ad concupiscentiam malam et consuetudinem pravam. Lex enim membrorum corporis est concupiscere, sicut lex mentis non concupiscere. Alio modo, secundum beatum Gregorium: Alia lex quae est in membris, repugnans legi mentis, intelligitur titillatio
Abbreviated transcription (Latin):
malũq. ñ uelim.  erficere autẽ uonũ ñ iuenio. qr ñ possũ ñ concupis¬
cere. P exfectũ bonũ ẽ. ñ solũ ꝑficere. s nec concupiscere. Non enĩ qd̾ uolo
bonũ hoc facio. qr nollẽ concupiscere. & concupisco: s qd̵ nolo malũ hoc
ago: qr concupisco. Si aut̃ẽ qd̃ nolo illud facio. id: si concupisco. & delec¬
cor in carnalib desideriis: non ego operor illud desideriũ rationabilita¬
te mentis. & intentione. s qd̾ habitat in me peccatũ. id: mala consuetu
do peccandi. Inuenio gͥ mͥ uolenti facere bonũ ut ñ concupiscã. qm̃ mͥ
malũ adiacet. consuetudo uideł praua & concupiscentia peccati. Orddo
u̾boꝵ ẽ. Aichi uolenti facere bonũ: inuenio legẽ bonã & utilẽ. Ac si d¬
ceret aliis u̾bis. N uia delectatio carnis & suggestio diaboli impellun
me in malũ. mͥ uolenti facere bonũ. inuenio legẽ moysi que p̾cipit decli¬

Expanded text:
malum quod non velim: perficere autem bonum non invenio, quia non possum non concupismalum quod non velim: perficere autem bonum non invenio, quia non possum non concupiscere. Perfectum bonum est non solum non perficere, sed nec concupiscere. Non enim quod volo bonum hoc facio, quia nollem concupiscere, et concupisco; Sed quod nolo malum hoc ago, quia concupisco. Si autem quod nolo illud facio, id est si concupisco et delector in carnalibus desideriis, jam non ego operor illud desiderium rationabilitate mentis et intentione, sed quod habio igitur legem mihi volenti facere bonum, ut non concupiscam quoniam mihi malum adjacet, consuetudo videlicet prava et concupiscentia peccati. Ordo verborum est: mihi volenti facere bonum, invenio legem bonam et utilem, ac si diceret aliis verbis: Quia delectatio carnis et suggestio diaboli impellunt me ad malum, volenti mihi facere bonum invenio legem Moysi quae praecipit decli
Abbreviated transcription (Latin):
centia. Uerbi gr̃ã. Qui facit homicidiũ. concupiscit illũ occidere cui uum
piscebat. Si autẽ qđ nolo illud facio. id ÷ concupisco: consentio legi qm̃ bo¬
naẽ. Licet concupisceret fragilitate carnis. tam̃ qr mente nolebat con¬
cupiscere. concordabat legi dicenti. ñ concupisces. Nc̃ autẽ. sub̃ gr̃ã dei
onfortatus. iã ñ ego operoi illud desideriũ peccati. neq concupisco affecꝰtu
mentis. s qd̾ habitat in me peccatum. id ẽ mala consuetudo peccandi qͣm
traxi ex acdã. operatur in me concupiscentiã. Scio eñ qr ñ habitat in me.
hoc ẽ ui carne mea bonũ. Cũ dicit non habitat in me: totũ posuit ꝓ parte
habitat in me aliquod bonũ. & separauit affectũ mentis a desiderio car¬
nis. in qua nichil ẽ uonũ. qr sẽꝑ delectat᷑ carnalia oꝑa ꝑficere. Nã uelle
idiacet mͥ. id ẽ ñ in ẽ mͥ uelle. & uoluntas ẽ mentis ut ñ concupiscam

Expanded text:
centia. Verbi gratia: Qui facit homicidium, concupiscit illum occidere, cui vim centia. Verbi gratia: Qui facit homicidium, concupiscit illum occidere, cui vim piscebat. Si autem quod nolo illud facio, id est concupisco, consentio legi quoniam bona est. Licet concupisceret per fragilitatem carnis, tamen quia mente nolebat concupiscere, concordabat legi dicenti: Non concupisces. Nunc autem, subaudis gratia Dei confortatus, jam non ego operor illud desiderium peccati, neque concupisco affectu mentis, sed quod habitat in me peccatum, id est mala consuetudo peccandi quam traxi ex Adam, operatur in me concupiscentiam. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Cum dicit, non habitat in me, totum posuit pro parthabitat in me aliquod bonum, et separavit affectum mentis a desideriis carnis in qua nihil est boni: quia semper delectatur carnalia opera perficere. Nam velle adjacet mihi, id est, inest mihi velle, et voluntas est mentis, ut non concupiscam
Abbreviated transcription (Latin):
płs & in sequentib. uel etiã ex ꝑsona ciuiꝰcũq hominis penitentiã agen¬
tis. & ex toto corde ad dm̃ conu̾tentis. Lex moysi sp̃italis ẽ: qri sp̃italia
cepta habet. ea docens que ad salutẽ anime ꝑtinent. Wel etiã sp̃i¬
talis dr̃. qr sp̃italit̾ se uult intelligi ã nob̾. Ego aut̾ carnalis sũ. id ẽ
mortalis sũ adhuc. ideoq in carnalib desideriis & concupiscentiis
sp̃ẽ pono. Nenundatus sub peccato. Primꝰ accepta dulcedine hõmo ue¬
iti pomi. uendidit semetipsũ diabolo & peccato. Se uendit: cui se sup
m his uerb̃ apłs. interioris uideł. id ẽ mentis. & exterioris id est
carnis. Qui oꝑabat᷑ apls : e oncupiscebat contra legis p̾ceptũ. quã concu¬
piscentiã ñ intellige̾bat. id ẽ ñ approbabat non eligebat. neq. ꝑficere opta
concupiscentia. ꝑ quã debemꝰ intelligere uniu̾sitate uitioꝵ. que omĩa
ꝑ concupiscentiã explentur. Nullũ eñĩ peccatũ ꝑficitur sine concupis¬

Expanded text:
s poenitentiam agentis, et ex toto corde ad Dominum convertentis. Lex enim Moysi spiritalis est, quia spiritu alia praecepta habet, ea docens quae ad salutem animae pertinent vel etiam spiritalis dicitur, quia spiritaliter se vult intelligi a nobis. Ego autem carnalis sum, id est mortalis sum adhuc, ideoque in carnalibus desideriis et concupiscentiis spem pono, venundatus sub peccato. Primus homo, accepta dulcedine vetiti pomi, vendidit semetipsum diabolo in servum, cum liber in his verbis Apostolus, interioris videlicet, id est mentis, et exterioris, id est carnis. Quid operabatur Apostolus? Concupiscebat contra legis praeceptum: quam concupiscentiam non intelligebat, id est, non approbabat, non eligebat, neque perficere optabconcupiscentia, per quam debemus intelligere universitatem vitiorum, quae omnia per concupiscentiam explentur. Nullum enim peccatum perficitur sine concupis
Abbreviated transcription (Latin):
na s̃. Detrabere enĩ dr̃ qͥ aliqͥd alicui subtrahere c̃oybat᷑. ⁊ diminuere. eo odi
biles s̃. qͥ dĩ odiũ incurr̃t. ontumeliosos. Contumeliosi dñr. qͥ ueloces s̃ in u̾boꝵ
iniuriis. ⁊ aliis aut factis aut u̾bis. inuiriã faciunt. Uerb̾scił c̃uiciando. aut
aliqͥd imꝓperando: factis uͦ flagellando. Uñ legimꝰ de aplis. qđ flagellati in con¬
uo. ibant gaudentes qm̃ digni habiti s̃ ꝓ noĩe iħu c̃tumeliã pati .i. flagellationẽ¬

Expanded text:
gna sunt. Detrahere enim dicitur, qui alicui agna sunt. Detrahere enim dicitur, qui alicui ar qui veloces sunt in verborum injuriis et aliis, aut verbis aut factis injuriam faciunt; verbis scilicet conviciando, aut aliquid improperando: factis vero flagellando. Unde legimus de apostolis, quia flagellati in concilio ibant gaudentes, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati , id est flagellatione
Abbreviated transcription (Latin):
fec llũ. ontentione. Contentio ẽ. uͥ ñ ratione aliqͥd s animi ꝑtinatia defendit᷑:
uł uͥ ñ ueritas querit᷑. s animositas .i. suꝑbiafatigat᷑ loquendo cont᷑ alterũ. sin
aliꝗͣ. utilitate: contentio maxima potest dici. olo. Int̾ dolorẽ ⁊ dolũ hoc distat.
ꝑ dolor ad infirmitatẽ corꝑis ꝑtinet: dol uͦ ẽ m̃tis galliditas. dictꝰ ab eo qd̵ delu¬
dat u̾bis fic̾tis. Int̾ dolũ aut̃ ⁊ insiddias ⁊ fraudẽ hoc int̾ ẽ. qd̃ dolꝰ animo fit. in¬
sidie loco. siuie zelo. fraus circa sidẽ mutuã. alignitate. Malignitas ẽ. ma¬
licie opͦ. q̃ ⁊ maliuolentia dic potest. usurrones. Susurro de sono locuti
de sono factũ. etractores. Quidã codices habent detracꝰtores. s falso scriptũ ẽ.
Detracꝰtio ẽ alioꝵ benegesta oꝑa. uł in malũ maliciose mutare. uł inuidendo
fallaci fraude diminuere. cũ aut mala dñr q̃ bona s̃. aut parua bona q̃ ma¬

Expanded text:
 non ratione aliquid, sed animi pertinacia defenditur: vel ubi non veritas quaeritur, sed animositas, id est superbia fatigatur. Loqui contra alterum sine aliqua utilitate contentio maxima potest dici. Dolo. Inter dolorem et dolum hoc distat, quia dolor ad infirmitatem corporis pertinet, dolus vero est mentis calliditas, dictus ab eo quod deludat verbis fictis. Inter dolum autem et insidias et fraudem hoc interest, quia dolus animo fit, insidiae loco sive zelo, fraus vero circa fidem mutuam. Malignitate. Malignitas est malitiae opus quae et malevolentia potest dici. Susurrones. Susurro de sono locutiode sono factum. Detractores. Quidam codices habent detractatores, sed falso scriptum est. Detractio est aliorum bene gesta opera vel in malum malitiose mutare, vel invidendo fallaci fraude diminuere: cum autem mala dicuntur, quae bona sunt, aut parva bona, quae ma
Abbreviated transcription (Latin):
concordet raysteriũ mortis. sepulture & resurrectionis eiꝰ. baptismati
t̾tia die uictor surrexit. Similit̾ & nos uenientes ad fontẽ uaptismna¬
tis. dũ abrenunciamꝰ diabolo & om̃ib pompis eiꝰ. & om̃ib oꝑib eiꝰ mo¬
rim᷑ peccato. sic̃ xp̃c mortuus ẽ in cruce. x p̃c de cruce depositus est
in sepulcħm. & nos post confessionẽ sc̃e trinitatis. consepelim᷑ͦ ei in

Expanded text:
concordet mysterium mortis, sepulturae et resurrectionis ejus baptismati tertia die victor resurrexit. Similiter et nos venientes ad fontem baptismatis, dum abrenuntiamus diabolo et omnibus pompis ejus, et omnibus operibus ejus, morimur peccato, sicut Christus mortuus est in cruce, Christus de cruce positus est in sepulcro, et nos post confessionem sanctae Trinitatis consepelimur ei in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ talib honorib: de q̃ idẽ egregꝰ pͥdicator alias dic̃. Stipendiũ inqͥt peccati
ne ⁊ humane: leges ꝓhibent. Illi dicunt᷑ dm̃hab̾e in noticia: qͥ eũ sẽꝑ tãꝙͣ pͥ¬
sentẽ timent. Et dũ c̃sicdant eiꝰ pͥsentiã ũͥq eẽ. peccare ñ audent. Illi aut̃ dñr
illũ ñ hab̾e innocicia. qͥ nolunt c̾sicd̾are p̾sentiã illiꝰ u̾ͥq. ut sm̃ timore liberꝰ pec¬
nomos . lex anomia uͦ. qͣsi siñ lege. Et dr̃ iniqͥtas m̃tis acerbitas. dũ malũ
corde c̃cupit᷑. eccatũ ẽ ꝑpet᷑tio mali. Iniqͥtas ⁊ peccatũ ita distinguit᷑. qd in¬
iqͥtas ad m̃tis acerbitatẽ. siue duriciã refert᷑. ut diximꝰ: peccatũ aut̃ ad ꝓlap

Expanded text:
pro talibus operibus: de qua idem egregius praedicator alias dicit: Stipendium, inquiens, peccati nae et humanae prohibent leges. Illi dicuntur Deum habere in notitia, qui eum semper tanquam praesentem timent: et dum considerant ejus praesentiam ubique esse, peccare non audent. Illi autem dicuntur illum non habere in notitia, qui nolunt considerare praesentiam illius esse ubnomos lex, anomia vero quasi sine lege: et dicitur iniquitas mentis acerbitas, dum malum corde concipitur. Peccatum est perpetratio mali. Iniquitas autem et peccatum ita distinguuntur, quia iniquitas ad mentis acerbitatem sive duritiam refertur, ut dix
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ds̃ ẽ. mutauert̃ hõies in similitudinẽ alioꝵ hominũ. ut assirii. qͥsimu¬
lachrũbeli patris nini regis. ꝓ dõ colebant: ⁊ babylonii id ipsũ quẽ uoc¬
hõis mortui ⁊ corruptubił. s etiã insimilitudinẽ uolucrũ. sic̃ romani qͥ
colebant anserẽ: ⁊ egyptii qͥ colebant accipitrẽ. In similitudinẽ qͦq qͣdru¬
pedũ: sic̃ egiptii qͥ colebant ap̃i. hoc ẽ uaca albã. In similitudinẽ qͦq sei¬
pentiũ. sic̃ babylonii qͥ colebant draconẽ. ⁊ egyptii qͥ colebant corcodrillũ
qͥ ẽ serpens aqͣtic. natans in aqͣ ut piscis. pascens in t̾ra ut uo. Ropt̃ qd
id ÷. qr cultũ & religionẽ dĩ falsis ymaginib tͦdidder̃t. ⁊ noluert̃ ei grãs re

Expanded text:
qui Deus est, mutaverunt homines in similitudinem aliorum hominum, ut Assyrii, qui simulacrum Beli patris Nini regis pro Deo colebant; et Babylonii idipsum, quem vocahominis mortui et corruptibilis, sed etiam in similitudinem volucrum, sicuti Romani qui colebant anserem, et Aegyptii qui colebant accipitrem. In similitudinem quoque quadrupedum, sicut Aegyptii qui colebant apim, hoc est vaccam albam. In similitudinem etiam serpentium, sicut Babylonii qui colebant draconem, et Aegyptii qui colebant crocodilum, qui est serpens aquaticus, natans in aqua ut piscis, pascens in terra ut bos. Propter quod, id est quia cultum et religionem Dei falsis imaginibus tradiderunt, et noluer
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc feceritis. uł utinã peccatũ uob̃ ñ dominet᷑. Ibi dñat᷑ peccatũ.
uͥ ꝑficit᷑. Dominat᷑ enĩ honuni. quando homo obedit desideriis eiꝰ. Ñ
& qr remissionẽ peccatoꝵ ia ꝑceptã habetis. non debetis peccare. Quid
gͦ ᷤ p eccabimꝰ qr ñ sumus sub lege moysi. que peccatores punit. s sub
gr̃a que peccata dimittit: ẜ oterat aliquis dicere. Iã qr ñ sumꝰ suble

Expanded text:
si haec feceritis, sed utinam vobis peccatum non dominetur: ubi dominatur peccatum, si haec feceritis, sed utinam vobis peccatum non dominetur: ubi dominatur peccatum, ibi perficitur. Dominatur enim homini quando obedit desideriis ejus. Non et quia remissionem peccatorum jam perceptam habetis, non debetis peccare. Quid ergo? Peccabimus quia non sumus sub lege, Moysi, quae peccatores punit, sed sub gratia? quae peccatum dimittit. Poterat aliquis dicere, jam quia sub le
Abbreviated transcription (Latin):
te uos deo. tãqͣm ex mortus uiuentes. ⁊ m̃bra ur̃a exhibete arma usti
cie deo .i. sint deo arma om̃iũ uirtutũ militando ei. Si om̃ĩa que suꝑiꝰ
ut inclinemꝰ aures ad audientũ u̾bũ dĩ. aꝑiamꝰ. ocłos ad serutanda eli
quia duma. ⁊ pauperẽ respiciendũ. aperiamꝰ os ad enarranda mag¬
nalia dũ. extendamꝰ manꝰ ad elemosinã. dirigamꝰ pedes ad pacẽ. bonũ
odorẽ de his om̃ib redentes. tẽ mbra nr̃a arma om̃iũ uirtutũ er̾t. o
militabunt deo. Qd aut̃ dicit tãqͣm ex mortuis uiuentes. sensus ẽ. Si¬
cut illi qui dño resurgente surrexert. de quib dic̃ englista. multa cor¬
pora scõꝵ surrexert̾. uiuunt quidẽ. s neq concupiscere neq peccare
appetunt. ita & uos cogitate uos mortuos ẽe peccato. & iuuite deo. de¬
clinantes ã peccatis criminalib. S eccatũ enĩ uob̃ ñ dominabit᷑. sub̾

Expanded text:
rate, vos Deo tanquam ex mortuis viventes, et membra vestra exhibete arma justirate, vos Deo tanquam ex mortuis viventes, et membra vestra exhibete arma justitiae Deo. Id est, ut sint Deo arma omnium virtutum militando ei. Si omnia quae superius ut incliquia divina et ad pauperem respiciendum: aperiamus os ad enarranda magnalia Dei, extendamus manus ad eleemosynam, dirigamus pedes ad pacem, bonum odorem de his omnibus reddentes, tunc membra nostra arma omnium virtutum erunt, et militabunt Deo. Quod autem dicit tanquam ex mortuis viventes, sensus est: Sicut illi qui Domino resurgente surrexerunt, de quibus dicit Evangelista: Multa corpora sanctorum surrexerunt , vivunt quidem, sed neque concupiscentes neque peccare appetunt, ita et vos cogitate mortuos quidem esse peccato et vivite Deo, declinantes a peccatis criminalibus. Peccatum enim vobis non dominabitur, subaudis
Abbreviated transcription (Latin):
membra ur̃a arma iniquitatis peccato. Iniquitas ẽ. qͥequid cor¬
tra legẽ agit᷑. Ideoq ꝑ iniquitatẽ debemꝰ intelligere omĩa uicia.
Mẽbra corporis nr̃i ad hoc facta st̃. ⁊ sensus corporis nr̃i ad hoc nob
dati st̃. ut nob̾ necessaria ꝓcurent: & dõ militent. Si aut̃ iucline¬
mꝰ aures add audiendã detractionẽ de ꝓximo. & ad delectanda uer¬
ba ociosa. ⁊ carmina meret᷑icũ. si aperimꝰ ocłos ad concupiscendam
mulierẽ. si malũ odorẽ. id ÷ malã famã ex nob̃ diffundimꝰ. si delecꝰta¬
m in odorib meretricũ. si aperimꝰ os ad loquendã blasphemiam
in dm̃ uł in ꝓximũ. si extendimꝰ manꝰ ad rapinã. si dirigimꝰ gressus
pedũ ad effundendũ sanguinẽ. tc̃ m̃bra nr̃a exhibemꝰ ad hoc ut sint
arma militantia peccato ł diabolo. qui ẽ aucꝰtor peccati om̃iũq uicioꝵ.
Hoc ẽ p̾paramꝰ illa ut militent peccato & diabolo. S ex hibete. id ẽ preꝑa¬

Expanded text:
quidquid contra legem agitur, ideoque per iniquitatem debemus intelligere omnia vitia. Membra corporis nostri ad hoc facta sunt, et sensus nostri corporis ad hoc nobis dati sunt, ut nobis necessaria procurent et Deo militent. Si autem inclinamus aures ad audiendam detractionem de proximo, et ad delectanda verba otiosa, et ad carmina meretricum, si aperimus oculos ad concupiscendam mulierem, si malum odorem, id est malam famam ex nobis diffundimus: si delectamur in odoribus meretricum, si os aperimus ad loquendam blasphemiam in Deum vel proximum: si extendimus manus ad rapinam, si dirigimus gressus pedum ad effundendum sanguinem, tunc membra nostra exhibemus ad hoc, ut sint arma militantia peccato et diabolo, qui est auctor mortis omniumque vitiorum, hoc est praeparamus illa ut militent peccato et diabolo. Sed exhibete, id est praepa
Abbreviated transcription (Latin):
id̾oq ñ migressus trã reꝓmissionis. Iccirco aut̾ uideus gentili in culpa
antefert̃. q upsi qͥ legẽ moysi ante habuert̃ gͣuiꝰ peccauert᷑. legẽ natura¬
lẽ ⁊ legẽ scriptã pͥuaricando. Ingła uͦ ñ causa honoris p̾fert᷑ gentili uideus.

Expanded text:
ideoque non est ingressus terram repromissionis. Idcirco autem Judaeus gentili in culpa ideoque non est ingressus terram repromissionis. Idcirco autem Judaeus gentili in culpa antefertur, quia ipsi qui legem ante Moysi habuerunt, gravius peccaverunt, legem naturalem et legem scriptam praevarica