comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consulebant ad amorẽ illius a quo
os ipsi tales fierent accendebant.
Namq ne ꝓpter humanam głam
bomi eẽnt. docuerat eos magister il¬
lorum dicens. Cauete facere iustitiam
ur̃am eoram hominib ut uideamini
abeis: alioqui mercedem ñ habebi¬
tis apud patrẽ ur̃m qui incelis est.
S tutsum ne hoc ꝑuerse intelligen¬
tes. hommib placere metuerent. mi¬
nusq prodessent latendo qͦd boni st̃.
demonstrans quo fine in notescere
deberent. luceat inquit lux ur̾a
abeis. id est hac intentione ut eos
aduos conuerti uelitis. quia ñ ꝑ uos
aliquid estis: s ut głificent patrẽ
ur̃m qui incelis ẽ. ad quem conũ¬
si fiant qͦd estis. Hoc secuti sunt
martẏres: qui sceuolas & curtios
& decios non sibi inferendo penas
s illatas ferendo. & uirtute uera.
qm̃ uera pietate & innumerabili
multitudine suꝑarunt. S cũ illi
ee̾nt inciuitate t̾rena quib ꝓpo¬
situs erat omĩum ꝓ illa officiorum

Expanded text:
consulebant, ad amorem illius, a quo consulebant, ad amorem illius, a quo et ipsi tales fierent, accendebant. Namque ne propter humanam gloriam boni essent, docuerat eos magister illorum dicens: Cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis; alioquin mercedem non habebitis aput patrem Sed rursus ne hoc perverse intelligentes hominibus placere metuerent, minusque prodessent latendo quod boni sunt, demonstrans quo fine innotescere deberent, Luceant, inquit, opera vestra ab eis, id est hac intentione, ut eos ad uos conuerti uelitis, quia non per uos aliquid estis; sed ut glorificent patrem uestrum, qui in caelis est, ad quem conuersi fiant quod estis. Hos secuti sunt martyres, qui Scaeuolas et Curtios et Decios non sibi inferendo poenas, sed inlatas ferendo et uirtute uera, quoniam uera pietate, et innumerabili multitudine superarunt. Sed cum illi essent in ciuitate terrena, quibus propositus erat omnium pro illa officiorum
Abbreviated transcription (Latin):
bdam qui meum crediderant. & ue¬
rebantur confideri palamꝰ ait eugłi¬
sta. Bilexerunt inquit głam homi¬
num magis qͣm cdĩ. Quod sc̃i apłi ñ
fecerunt: qui cum in his locis p̃dica¬
rent xp̃i nomen ubi ñ solum impro¬
babatur. sicut ille ait. iacentq ea
semꝑ que apud quosq improban¬
tur. uerumetiam summe detestatio¬
nis habebatur. tenentes qͦd audie¬
rant a bono magistro eodemq me¬
dico mentiũ. siquis me negauerit
coram hominib. negabo ego eum
coram patre meo qui incelis ẽ uel
coram angłis dĩ: inter maledic̃ta &
opprobria. inter grauissimas ꝑsecu¬
tiones crudelesq pęnas ñ sunt de¬
territi a p̾dicatione salutis huma¬
ne. tanto fremitu offensionis hu¬
mane. Et qͦd eos diuina facientes
atq dicentes diumeq uiuentes
debellatis quodammͦ cordib duriˢ
runt: s eam quoq ipsam ad dei
glam referentes cuius gr̃a tales e¬
rant. isto quoq fomite eos quib

Expanded text:
busdam, qui in eum crediderant et uebusdam, qui in eum crediderant et uerebantur palam confiteri, ait euangelista: Dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei. Quod sancti apostoli non fecerunt; qui cum in his locis praedicarent Christi nomen, ubi non solum inprobabatur sicut ille ait: iacentque ea semper, quae aput quosque inprobantur, uerum etiam summae detestationis habebatur, tenentes quod audierant a bono magistro eodemque medico mentium: Si quis me negauerit coram hominibus, negabo eum coram patre meo, qui in caelis est, uel coram angelis Dei, inter maledicta et obprobria, inter grauissimas persecutiones crudelesque poenas non sunt deterriti a praedicatione salutis humanae tanto fremitu offensionis humanae. Et quod eos diuina facientes adque dicentes diuineque uiuentes debellatis quodam modo cordibus duris runt, sed eam quoque ipsam ad Dei gloriam referentes, cuius gratia tales erant, isto quoque fomite eos, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
confitetur. Cum enim de studus
talib loqueretur. que utiq sectan¬
da sunt fine ueri boni. ñ uentositate
laudis humane: hanc intulit uniũ¬
salem generalemq sententiã. Bonaᷤ
alit artes: omnesq accenduntur
ad studia głoriȩ. iacentq ea semꝑ qͥ
apud quosq improbantur.¬
melius resistitur sine dubitatio¬
ne. qͣm ceditur. Tanto enim quisq ẽ
d̃o similior: quanto ẽ abhac immun¬
ditia mundior. Quȩ inhac uita et
siñ funditus eradicatur ex corde. qͥa
etiam bene ꝓficientes ammos temp¬
tare ñ cessat: saltem cupiditas gle̾
supetur dilectione iusticie: ut si ali¬
cubi iacent quȩ apud quosq impro¬
bantur. si bona. si recta sunt: etiam
ipse amor humane laudis amor¬
erubescat. & cedat amori uitatis.
Tam enim est hoc uitium immicum
pie fidei simaior incorde sit cupiditas
gle qͣm dĩ timor uł amor: ut dñs dice¬
ret. Quomodo potestis credere głam
abinuicem expetentes. & glam quȩ
a solo dõ ẽ ñ querentes. Item de qui¬

Expanded text:
confitetur. Cum enim de studiis talibus loqueretur, quae utique sectanda sunt fine ueri boni, non uentositate laudis humanae, hanc intulit uniuersalem generalemque sententiam: \'Honos alit artes, omnesque accenduntur ad studia gloria iacentque ea semper, quae aput quosque inprobantur.melius resistitur sine dubitatione quam ceditur. Tanto enim quisque est Deo similior, quanto et ab hac inmunditia mundior. Quae in hac uita etsi non funditus eradicatur ex corde, quia etiam bene proficientes animos tentare non cessat, saltem cupiditas gloriae superetur dilectione iustitiae: ut, si alicubi iacent quae aput quosque inprobantur, si bona, si recta sunt, etiam ipse amor humanae laudis erubescat et cedat amori ueritatis. Tam enim est hoc uitium inimicum piae fidei, si maior in corde sit cupiditas gloriae quam Dei timor uel amor, ut Dominus diceret: Quo modo potestis credere gloriam ab inuicem expectantes et gloriam quae a solo Deo est non quaerentes? Item de qui
Abbreviated transcription (Latin):
tur ab ydolorum demonumq cul¬
torib regibq terrens ꝓpter asse¬
rendum & consecrandũ martẏrum
numerum hoc est testiũ ueritatis.
ꝑ quos ostenderetur omĩa corpora¬
lia mala pro fide pietatis & assertio¬
ne ueritatis ẽe toleranda. Uidebat
ista porphẏrius. & ꝑ huiusmodi
ꝑsecutiones cito istam uiam ꝑitu-¬
ram. & ꝓpterea non ẽẽ ipsam libe¬
rande anime uniuersalem puta¬
bat: non intelligens hoc qͦd eũ mo¬
uebat. & qͦd meius electione ꝑpeti
metuebat. ad eius confirmationẽ
robustioremq cõmendationẽ po¬
tius ꝑtinere. Hec est gͥ amme li¬
berande uniuersalis uia. id est uni¬
uersis gentib diuina miseratione
concessa: cuius profecto notitia ad
quoscumq iam uenit & ad quos¬
cumq uentura ẽ. nec debuit. nec
debebit ei dici quare modo & qͣre
sero: qm̃ mutentis consiliu̾ non ẽ
humano ingenio penetrabile. Qađ
senfit etiam
iste cũ dixit.

Expanded text:
tur ab idolorum daemohumque cultur ab idolorum daemohumque cultoribus regibusque terrenis, propter adserendum et consecrandum martyrum numerum, hoc est testium ueritatis, per quos ostenderetur omnia corporalia mala pro fide pietatis et commendatione ueritatis esse toleranda. Videbat ergo ista Porphyrius et per huius modi persecutiones cito istam uiam perituram et propterea non esse ipsam liberandae animae uniuersalem putabat, non intellegens hoc, quod eum mouebat et quod in eius electione perpeti metuebat, ad eius confirmationem robustioremque commendationem potius pertinere. Haec est igitur animae liberandae uniuersalis uia, id est uniuersis gentibus diuina miseratione concessa, cuius profecto notitia ad quoscumque iam uenit et ad quoscumque uentura est, nec debuit nec debebit ei dici: Quare modo? et: Quare sero? quoniam mittentis consilium non est humano ingenio penetrabile. Quod sensit etiam iste, cum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
liberande animȩ contineri. & utiq
se a chaldeis oracula diuina sumpsis¬
se. quoꝵs assiduã cõmemorationem
facit. tacere ñ potuit. Quam uult
gͦ intelligi anime liberande iuam
uniuersalem ñdum receptã uel ex
aliqua uerissima phylosophia. uł
ex earũ gentium doctrinis quȩ ma¬
uersalis uia. nisi quȩ ñ sue cuiq
genti ꝓpria. s umuersis gentib
quȩ cõmunis ẽẽt diuinitus imꝑti¬
ta ẽ. quã certe iste homo ñ medio¬
cri ingenio preditus ẽẽ ñ dubitat.
P rouidentiam quippe diuinam sine
ista uniuersali uia liberande anime.
genus humanum relinquere potuis¬
se noncredit. Neq enim ait ñ ẽẽ. s
hoc tantum bonũ tantumq adiuto¬
rium ñdum receptũ. ñdum in fuam
notitiam ẽẽ ꝑlatum. Nec mirũ. Tunc
enim porphẏrius erat inreb huma¬
nis quando ista liberande anime
uniuersalis uia que non est alia qͣm
religio xp̃iana. oppugnari ꝑmitteba¬

Expanded text:
uiam liberandae animae contineri; et utique uiam liberandae animae contineri; et utique se a Chaldaeis oracula diuina sumsisse, quorum adsiduam commemorationem facit, tacere non potuit. Quam uult ergo intellegi animae liberandae uniuersalem uiam nondum receptam uel ex aliqua uerissima philosophia uel ex earum gentium doctrinis, quae ma est uniuersalis uia, nisi quae non suae cuique genti propria, sed uniuersis gentibus quae communis esset diuinitus inpertita est? Quam certe iste homo non mediocri ingenio praeditus esse non dubitat. Prouidentiam quippe diuinam sine ista uniuersali uia liberandae animae genus humanum relinquere potuisse non credit. Neque enim ait non esse, sed hoc tantum bonum tantumque adiutorium nondum receptum, nondum in suam notitiam esse perlatum; nec mirum. Tunc enim Porphyrius erat in rebus humanis, quando ista liberandae animae uniuersalis uia, quae non est alia quam religio Christiana, obpugnari permitteba
Abbreviated transcription (Latin):
ficiebat quicquid de anima libe¬
randa studiosissime didicerat. sibiq
uel potius aliis nosse ac tenere uide¬
batur. Sentiebat enim ad huc sibi
deesse aliquã prestantissimã aucto¬
ritatem: quã de re tanta sequi opor¬
teret. Cum autẽ dicit uł a phylo¬
sophia aliqua uerissima ñdum insuã
notitiam ꝑuenisse sectam. quȩ uni¬
uersalem contineat uiam animȩ
liberande. satis ut arbitror ostendit
uel eam phylosophiam inqua ipse
phylosophatus ẽ ñ ẽẽ uerissimam. uł
ea ñ contineri talẽ uiam. Et quomͦ
iam potest ẽẽ uerissima. qua ñ conti¬
netur hȩc uia.Nam quȩ iua aliaẽ
uniuersalis anime liberandȩ: nisi qua
uniuerse anime liberantur..Ac ꝑ
hoc. sine illa nulla anuma liberatur.
Cum autẽ addit & dicit. uł ab indoꝵs
morib ac disciplina. uł inductione
chaldeoꝵ uel alia qualibet uia: ma¬
infestissima uoce testatur neq illis
quȩ abindis. neq illis que achalde¬
is didicerat. hanc uiam iniuersalẽ

Expanded text:
ficiebat quidquid de anima libeficiebat quidquid de anima liberanda studiosissime didicerat sibique uel potius aliis nosse ac tenere uidebatur. Sentiebat enim adhuc sibi deesse aliquam praestantissimam auctoritatem, quam de re tanta sequi oporteret. Cum autem dicit uel a philosophia uerissima aliqua nondum in suam notitiam peruenisse sectam, quae uniuersalem contineat uiam animae liberandae: satis, quantum arbitror, ostendit uel eam philosophiam, in qua ipse philosophatus est, non esse uerissimam, uel ea non contineri talem uiam. Et quo modo iam potest esse uerissima, qua non continetur haec uia? Nam quae alia uia est uniuersalis animae liberandae, nisi qua uniuersae animae liberantur ac per hoc sine illa nulla anima liberatur? Cum autem addit et dicit: uel ab Indorum moribus ac disciplina, uel ab inductione Chaldaeorum uel alia qualibet uia\', manifestissima uoce testatur neque illis quae ab Indis neque illis quae a Chaldaeis didicerat hanc uniuersalem
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ei tantum ciuus & nos cum illis
ut sepe dixi & sepe dicendum ẽ sacti¬
ficium ẽẽ debemus. ꝑ eum sacerdo¬
tem offerendi qui in homine quẽ
suscepit. scdm̃ quem & sacerdos eẽ
uoluit. etiam usq ad mortẽ sacri¬
ficium ꝓ nobis dignatus ẽ fieri.
salem continet uiam anime
liberande: qm̃ nulla nisi hac libe¬
rari potest. Hȩc ẽ enim quodam
modo intalis uia: que una ducit
adregnum ñ temporali fastigio
nutabundum. s eternitatis firmi¬
tate securum. Cum autẽ dicit por¬
phẏrius inprimo uixta finẽ de re¬
gressu anime libro. ñdum receptũ
munam quandã sectam qͦd uniuer¬
salem contineat uiam anime libe¬
rande. uel aphylosophia uerissima
aliqua. uel ab indoꝵrs morib ac disci¬
plina. aut inductione chaldeorũ
aut alia qualibet ua: ñdumq in
suam notitiam eandem uiã hr¬
storiali cognitione ꝑlatam: procul
dubio confitetur ẽe aliquã. s ñdũ
in suam uenisse notitiã. Ita ei ñ suf¬

Expanded text:
nisi ei tantum, cuius et nos cum illis, nisi ei tantum, cuius et nos cum illis, ut saepe dixi et saepe dicendum est, sacrificium esse debemus, per eum sacerdotem offerendi, qui in homine, quem suscepit, secundum quem et sacerdos esse uoluit, etiam usque ad mortem sacrificium pro nobis dignatus est fieri. salem continet uiam animae liberandae, quoniam nulla nisi hac liberari potest. Haec est enim quodam modo regalis uia, quae una ducit ad regnum, non temporali fastigio nutabundum, sed aeternitatis firmitate securum. Cum autem dicit Porphyrius in primo iuxta finem de regressu animae libro nondum receptum in unam quandam sectam, quae uniuersalem contineat uiam animae liberandae, uel a philosophia uerissima aliqua uel ab Indorum moribus ac disciplina, aut inductione Chaldaeorum aut alia qualibet uia, nondumque in suam notitiam eandem uiam historiali cognitione perlatam: procul dubio confitetur esse aliquam, sed nondum in suam uenisse notitiam. Ita ei non suf
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt semꝑ existente qui fecit.
& tamen facti sunt. Numquid gͦ
si anma semꝑ fuit: etiam miseria
eius semꝑ fuisse credenda ẽ: Porro
si aliquid in illa qͦd ex eterno ñ fuit
ẽẽ cepit ex tempore: cur ñ fieri po¬
tuerit ut ipsa ẽẽt ex tempore que
antea non fuisset. Deinde beatitu¬
do quoq eis post exꝑientum
malors firmior & sine fine mansu¬
ra sicut iste confitetur. proculdubio
cepit extempore: & tamen semꝑ
erit cũ antea non fuerit. Illa igitur
om̃is argumentatio dissoluta est qͣ
putatur nichil ẽẽ posse sine fine tẽ¬
poris. nisi qͦd mitium ñ habet tem¬
poris: inuenta ẽ anime beatitudo.
que cũ mitium temporis habuerit.
finem temporis ñ habebit. Qua ꝓp¬
ter diuine auctoritati humana ce¬
dat infirmitas. eisq beatis & ĩmor¬
talib de uera religione credamus¬
qui sibi honorem ñ expetunt. quem
dõ suo qui etiam ñr est. deberi sciunt:
nec iubent ut sacrificium faciamus

Expanded text:
fuerunt semper existente qui fecit, fuerunt semper existente qui fecit, et tamen facti sunt.\' Numquid ergo, si anima semper fuit, etiam miseria eius semper fuisse dicenda est? Porro si aliquid in illa, quod ex aeterno non fuit, esse coepit ex tempore, quur non fieri potuerit, ut ipsa esset ex tempore quae antea non fuisset? Deinde beatitudo quoque eius post experimentum malorum firmior et sine fine mansura, sicut iste confitetur, procul dubio coepit ex tempore, et tamen semper erit, cum antea non fuerit. Illa igitur omnis argumentatio dissoluta est, qua putatur nihil esse posse sine fine temporis, nisi quod initium non habet temporis. Inuenta est enim animae beatitudo, quae cum initium temporis habuerit, finem temporis non habebit. Quapropter diuinae auctoritati humana. cedat infirmitas, eisque beatis et inmortalibus de uera religione credamusqui sibi honorem non expetunt, quem Deo suo, qui etiam noster est, deberi sciunt, nec iubent, ut sacrificium faciamus,
Abbreviated transcription (Latin):
mus de hisreb quas humano
ingenio ꝑuestigare ñ possumus. ꝗͣ
animã quoq ipsam ñ dõ coet̾nam
s creatam dicit ẽẽ que n̾erat. Ut
enim hoc platonici nollent credere.
hanc utiq causam idoneã fibi uideban¬
tur afferre: quia nͥ qͦd semꝑ ante
fuisset. sempiternũ deinceps ẽẽ ñ
posset. Quamqͣm & de mundo. &
de his qͦs inmundo deos adõ factos
scribit plato. aꝑtissime dicat eos ẽe
cepisse & habere mitium: finem tam̃
non habituros. s ꝑ conditoris poten¬
tissimam uoluntatẽ in et̾num man¬
suros eẽ ꝑhibe. at. Uerum id quomͦ
intelligant. inuenerunt ñ ẽẽ hoc
uidelicet temporis s substitutionis
mitium. Sicut enim inquiunt si
pes ex ȩternitate semꝑ fuisset in pul¬
uere. semꝑ ei subesset uestigium.
qͦd tamen uestigium a calcante fa¬
ctum nemo dubitaret: nec alterũ
altero prius ẽẽt. quãuis alterũ ab
altero factum ẽẽt: sic inquiunt et
mundus atq in illo dii creati. & sẽꝑ

Expanded text:
mus de his rebus, quas humano mus de his rebus, quas humano ingenio peruestigare non possumus, quae animam quoque ipsam non Deo coaeternam, sed creatam dicit esse, quae non erat? Ut enim hoc Platonici nollent credere, hanc utique causam idoneam sibi uidebantur adferre, quia, nisi quod semper antea fuisset, sempiternum deinceps esse non posset; quamquam et de mundo et de his, quos in mundo deos a Deo factos scribit Plato, apertissime dicat eos esse coepisse et habere initium, finem tamen non habituros, sed per conditoris potentissimam uoluntatem in aeternum mansuros esse perhibeat. Verum id quo modo intellegant inuenerunt, non esse hoc uidelicet temporis, sed substitutionis initium. Sicut enim, inquiunt, si pes ex aeternitate semper fuisset in puluere, semper ei subesset uestigium, quod tamen uestigium a calcante factum nemo dubitaret, nec alterum altero prius esset, quamuis alterum ab altero factum esset: sic, inquiunt, et mundus adque in illo di creati et semper
Abbreviated transcription (Latin):
sitas erit. quomodo de ueritate gau¬
debit. Uidit hoc porphẏruis: pur¬
gatamq animam obhoc reuerti di¬
xit ad patrem. ne aliquando iã ma¬
lorum polluta contagione teneatur.
falso gͥ a quibdam est platonicis ere¬
ditus quasi necessarius orbis ille ab
eisdem abeundi & ad eadem reuer¬
tendi. Quod etiam siuerũ eẽt quid
hoc scire prodesset: nisi forte inde
se nõdis auderent preferre platonici.
quia id nos in hac uita iam nesciremꝰ.
qͦd ipsi in alia meliore uita purgatis¬
ri. & falsa credendo beati futuri: Qͦd
si absurdissimum & stultissimũ ẽ di¬
cere: porphyrii profecto ẽ preferenda
sententia his qui ammarum circulos
alternante semꝑ beatitate & miseria
suspicati sunt. Quod siita est. ecce
platonicus in melius a platone dis¬
sentit: ecce uidit hic qđ ille ñ uidit.
nec post talem ac tantũ magistrum
refugit correctionẽ. s homini p̾po¬
suit ueritatem.
ur gͦ ñ potius diuinitati credi¬

Expanded text:
sitas erit, quo modo de ueritate gausitas erit, quo modo de ueritate gaudebit? Vidit hoc Porphyrius purgatamque animam ob hoc reuerti dixit ad Patrem, ne aliquando iam malorum polluta contagione teneatur. Falso igitur a quibusdam est Platonicis creditus quasi necessarius orbis ille ab eisdem abeundi et ad eadem reuertendi. Quod etiamsi uerum esset, quid hoc scire prodesset, nisi forte inde se nobis auderent praeferre Platonici, quia id nos in hac uita iam nesciremus, quod ipsi in alia meliore uita purgatissimi et sapientisri et falsum credendo beati futuri? Quod si absurdissimum et stultissimum est dicere, Porphyrii profecto est praeferenda sententia his, qui animarum circulo alternantem semper beatitudinem et miseriam suspicati sunt. Quod si ita est, ecce Platonicus in melius a Platone dissentit; ecce uidit, quod ille non uidit, nec post talem ac tantum magistrum refugit correctionem, sed homini praeposuit ueritatem.Quur ergo non potius diuinitati credi
Abbreviated transcription (Latin):
ad obliuonẽ preteritoꝵ: scilicet im
memores supera ut conuexa reui¬
sant rursus. & incipiant in corpora
uelle reuerti. Merito displicuit hoc
porphyrio: qm̃ reuera credere stul¬
tum est ex illa uita que beatissima
ẽẽ non poterit nisi de sua fuerit e¬
ternitate certissima. desiderare ani¬
mas corruptibiliũ corporũ labem.
& inde ad ista remeare: tamqͣm hoc
agat summa purgatio. ut inquina¬
tio requiratur. Si enim qͦd ꝑfecte
mundantur hoc efficit ut omĩum
obliuiscantur maloꝵs. maloꝵ autẽ
obliuio facit corporum de D sideriũ.
ubi rursus implicentur malis: ꝓfe¬
cto erit infelicitatis causa sumina
felicitas. & stultitiȩ causa ꝑfectio sa¬
pientie. & immunditiȩ causa sum¬
ma mundatio. Nec ueritate ibibe¬
ata erit anima quãducumq erit.
ubi oportet fallatur ut beata sit: ñ
enim beata erit nisi secura. Ut autẽ
secura sit: falso putabit semꝑ bea
misera. Cui gͦ gaudendi. causa fal¬

Expanded text:
ad oblivionem praeteritorum: Sciad oblivionem praeteritorum: Scimemores supera ut convexa revisant, Rursus et incipiant in corpora uelle reuerti. Merito displicuit hoc Porphyrio, quoniam re uera credere stultum est ex illa uita, quae beatissima esse non poterit nisi de sua fuerit aeternitate certissima, desiderare animas corruptibilium corporum labem et inde ad ista remeare, tamquam hoc agat summa purgatio, ut inquinatio requiratur. Si enim quod perfecte mundantur hoc efficit, ut omnium obliuiscantur malorum, malorum autem obliuio facit corporum desiderium, ubi rursus inplicentur malis: profecto erit infelicitatis causa summa felicitas et stultitiae causa perfectio sapientiae et inmunditiae causa summa mundatio. Nec ueritate ibi beata erit anima, quamdiucumque erit, ubi oportet fallatur, ut beata sit. Non enim beata erit nisi secura; ut autem secura sit, falso putabit semper semisera. Cui ergo gaudendi causa fal
Abbreviated transcription (Latin):
est in hac opinione porphyrius: ut
saltem in solos homines humanas
ammas precipitari posse sentiret:
belumos autẽ carceres euertere mini¬
me dubitaret. Dicit etiam dm̃ adͥ
hoc ammã mundo dedisse. ut mate¬
rie cognoscens mala ad patrem recit¬
reret. nec aliquando iam talium pol¬
luta contagione teneretur. ubi & si
aliquid inconuenienter sapit. ma¬
gis enim data ẽ corpori ut bona faci¬
ret. non enim mala disceret si non
faceret. In eo tamen alioꝵ platoni¬
core opinionẽ & non inre parua em̃¬
dauit. qͦd mundatam ab om̃ib ma¬
lis animã & cum patre constitutam.
numqͣm iam mala mundi huius pas¬
surã eẽ confessus est qua sententia ꝓ¬
fecto abstulit qͦd ẽẽ platonicum ma¬
xime ꝑhibetur. ut mortuos ex uiuis¬
detur dixisse uirgiluis. in campos
elysios purgatas animas missas quo
nomine tamqͣm ꝑfabulam uiden¬
tur significari gaudia beators. ad
fluuium letheum euocari. hoc est

Expanded text:
est in hac opinione Porphyrius, ut est in hac opinione Porphyrius, ut saltem in solos homines humanas animas praecipitari posse sentiret, beluinos autem carceres euertere minime dubitaret. Dicit etiam ad hoc Deum animam mundo dedisse, ut materiae cognoscens mala ad Patrem recurreret nec aliquando iam talium polluta contagione teneretur. Ubi etsi aliquid inconuenienter sapit magis enim data est corpori, ut bona faceret; non enim mala disceret, si non faceret, in eo tamen aliorum Platonicorum opinionem et non in re parua emendauit, quod mundatam ab omnibus malis animam et cum Patre constitutam numquam iam mala mundi huius passuram esse confessus est. Qua sententia profecto abstulit, quod esse Platonicum maxime detur dixisse Virgilius, in campos Elysios purgatas animas missas quo nomine tanquam per fabulam videntur significari gaudia beatorum, ad fluvium Letheum evocari, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
i post platonem aliquid em̃¬
dare existimatur indignũ: cur
ipse porphiriꝰ non nulla & ñ parua
emendauit.Nam platonẽ ani¬
mas hominum post mortẽ reuolui u̾s
adcorpora bestiarum scripsisse certifsi¬
mum est. Hanc sententiam porphy¬
rii doctor tenuit & plotinus. porphe¬
rio tamen iure displicuit: In hominũ
sane non sua quȩ dimiserant. sed a¬
lia noua corpora redire humanas an¬
mas arbitratus est. Puduit scilicet il¬
lud credere. ne mater filium fortasse
inmulam reuoluta uectaret: & non
puduit hoc credere ubi reuoluta ma¬
ter in puellã filio forsitan nuberet.
Quanto creditur honestius qͦd sc̃i
& ueraces angli docuerunt. quod ꝓ¬
phete dĩ sp̃u acti locuti sunt. qͥd ipse
quẽ uenturum saluatorẽ p̃missi nun¬
tu p̾dixerunt. qͦd missi apłi qui oebẽ
terrarum eugłio impleuerunt: qͣnto
inqͣm honestius creditur reuerti am¬
mas semel ad corpora ꝓpria. quam
reuerti totiens addiuersa. uerumta¬
men ut dixi ex magna parte correctꝰ

Expanded text:
i post Platonem aliquid emendare existimatur indignum, quur ipse Porphyrius nonnulla et non parua emendauit? Nam Platonem anmas hominum post mortem reuolui usque ad corpora bestiarum scripsisse certissimum est. Hanc sententiam Porphyrii doctor tenuit et Plotinus; Porphyrio tamen iure displicuit. In hominum sane non sua quae dimiserant, sed alia noua corpora redire humanas animas arbitratus est. Puduit scilicet illud credere, ne mater fortasse filium in mulam reuoluta uectaret; et non puduit hoc credere, ubi reuoluta mater in puellam filio forsitan nuberet. Quanto creditur honestius, quod sancti et ueraces angeli docuerunt, quod prophetae Dei spiritu acti locuti sunt, quod ipse quem uenturum Saluatorem praemissi nuntii praedixerunt, quod missi apostoli qui orbem terrarum euangelio repleuerunt, — quanto, inquam, honestius creditur reuerti animas semel ad corpora propria quam reuerti totiens ad diuersa! Verum tamen, ut dixi, ex magna parte correctus
Abbreviated transcription (Latin):
aquo facta sunt celum & t̾ra. Nam si
nulla causa ẽ iuuendi in hoc corpore.
nisi ꝓpter pendenda supplicia: quomͦ
dicit idem platõ aliter mundum fie¬
ri non potuisse pulcherrimũ atq op¬
timum. nisi omĩum animaliũ id est
immortaliũ & mortaliũ generib im¬
pleretur:. Si autẽ nr̃a institutio qua
uł mortales conditi sumus diuinũ
muus ẽ. quomͦ pena ẽ adista corpo¬
ra idest ad diuina beneficia remea¬
re: Et si łs qͥd assidue plato commne¬
morat. sicut mundi uniuersi. ita
omĩum animaliũ species ȩt̾na intel¬
ligentia continebat: quomͦ non ipse
cuncta condebat.: An aliquorum ẽẽ
arte nollet: quorum efficiendorum
artemeffabilis ens & ineffabiliter

Expanded text:
a quo facta sunt caelum et terra. Nam si a quo facta sunt caelum et terra. Nam si nulla causa est uiuendi in hoc corpore nisi propter pendenda supplicia: quo modo dicit idem Plato aliter mundum fieri non potuisse pulcherrimum adque optimum, nisi omnium animalium, id est et inmortalium et mortalium, generibus inpleretur? Si autem nostra institutio, qua uel mortales conditi sumus, diuinum munus est: quo modo poena est \' ad ista corpora, id est ad diuina beneficia, remeare? Et si Deus, quod adsidue Plato commemorat, sicut mundi uniuersi, ita omnium animalium species aeterna intellegentia continebat: quo modo non ipse cuncta condebat? An aliquorum esse artifex nollet, quorum efficiendorum artem ineffabilis eius et ineffabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter anime purgationẽ dicit corpꝰ.
omẽ fugiendũ. simulq cũ suo pla¬
tone alusq platonicis sentit. eos qui
pnmoderate atq in honeste uixerint. ꝓp¬
ter luendaspenas ad corpora redire mor¬
talia. plato quidem etiam bestiarũ. por¬
phirius tantummͦꝰ. hominũ: sequit᷑
eos ut. dicant deos istos quos a nobis uo¬
lunt quasi parentes & conditores nr̃os
coli. nichil ẽẽ aliud quã fabros compe¬
dum carcerumue nr̃oꝵs: nec institutores
s inclusores alligatoresq nr̃os ergastu¬
lis erumnosis & grauissimis uinculis.
Aut gͦ desinant platonici penas ani¬
marum. ex istis corporib comminari:
aut eos nobis deos colendos ñ predi¬
cent. qͦꝵ in nobis oꝑationẽ ut qͣntũ
possumus fugiamus & euadamus
hortantur. cum tam̃ sit utrumq fal¬
sissimũ. Nam neq ita luunt penas
animȩ cũ adistam uitam denuo re-¬
uoluuntur: & omĩum uiuentiũ siue
incelo siue in t̾ra nullus ẽ conditor. nͥ

Expanded text:
propter animae purgationem dicit corpus propter animae purgationem dicit corpus omne fugiendum simulque cum suo Platone aliisque Platonicis sentit eos, qui inmoderate adque inhoneste uixerint, propter luendas poenas ad corpora redire mortalia, Plato quidem etiam bestiarum, Porphyrius tantummodo ad hominum: sequitur eos, ut dicant deos istos, quos a nobis uolunt quasi parentes et conditores nostros coli, nihil esse aliud quam fabros conpedum carcerumue nostrorum, nec institutores, sed inclusores adligatoresque nostros ergastulis aerumnosis et grauissimis uinculis. Aut ergo desinant Platonici poenas animarum ex istis corporibus comminari, aut eos nobis deos colendos non praedicent, quorum in nobis operationem, ut 5 quantum possumus fugiamus et euadamus, hortantur, cum tamen sit utrumque falsissimum. Nam neque ita luunt poenas animae, cum ad istam uitam denuo reuoluuntur, et omnium uiuentium siue in caelo siue in terra nullus est conditor, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
rinsecus corporalib opifices reb
imponunt. urbem romami & urbẽ
alexandriam ñ fabros & architectos.
s reges quorum uoluntate. consilio.
imꝑio. fabricate sunt. illam romu¬
lum. illam alexandrũ habuisse dici¬
muls conditores. quanto potius ñ nisi
dm̃ debemus conditorem dicere natu¬
rarum. qui neq ex ea materia facit
aliquid quã ipse non fecerit. nec oꝑa¬
rios habet nͥ quos ipse creauerit: &
si potentiã suam ut ita dicam fabri¬
catoriã reb subtrahat. ita non erunt
sicut anteqͣm fierent ñfuerunt. S
ante dico eternitate. non tempore.
Quis enĩ alius creator ẽ temporũ: nͥ
qui fecit ea quorum motib curre¬
rent tempora. Ita sane plato mino¬
res & a summo dõ factos deos effecto¬
res ẽẽ uoluit anmaliũ ceterorũ. ut
inmortalem parcẽ ab illo sumerent:
ipsi uͦ mortalem attexerent. P romde
ammarũ nr̃arum eos creatores nolu¬
it ẽẽ s corporũ. Unde q̃m porphirras

Expanded text:
rinsecus corporalibus opifices rebus rinsecus corporalibus opifices rebus imponunt, urbem Romam et urbem Alexandriam non fabros et architectos, sed reges, quorum voluntate, consilio, perio fabricatae sunt, illam Romulum, illam Alexandrum habuisse dicimus conditores: quanto potius nonnisi Deum debemus conditorem dicere naturarum, qui neque ex ea materia facit aliquid quam ipse non fecerit, nec operarios habet nisi quos ipse creaverit; et si potentiam suam, ut ita dicam, fabricatoriam rebus subtrahat, ita non erunt, sicut ante quam fierent non fuerunt? Sed ante dico, aeternitate, non tempore. Quis enim alius creator est temporum, nisi qui fecit ea, quorum motibus currenditores. Ita sane Plato minores et a summo Deo factos deos effectores esse uoluit animalium ceterorum, ut inmortalem partem ab ipso sumerent, ipsi uero mortalem adtexerent. Proinde animarum nostrarum eos creatores noluit esse, sed corporum. Unde quoniam Porphyrius
Abbreviated transcription (Latin):
anma sic uł sic affecta pregnantis ua¬
leat aliquib uelut induere qualita¬
tib fecum. sicut de uirgis uariatis
fecit iacob ut pecora colore uaria gig¬
nerentur: naturam tamen illamque
gignit᷑ tam ipsa ñ fecit. quã nec ipsa
se fecit. Quelibet igitur corporales
uel semmales cause gignendis reb
adhibeant᷑. siue oꝑationib angłoꝵ
aut hominũ. aut quoru̾cumq ani¬
maliũ. siue mariũ feminarũq com¬
mixtionib: quelibet etiam deside¬
tia motus ue amimȩ matͥsualeant
aliquid linsamentenm ait colorum
asꝑgere tꝑieris mo. ̾q conceptib
ipsas omĩno natias que sic uł sic in
suo genere asficiuntur. ñ facit nisi
simimius d̃ cinus occulta potentia
cuncta penetrans incontaminabili p̃¬
sentia facit ẽe quicquid aliquomo¬
do c̃. inqnͣtumcumq ẽ quia nisi faca¬
ente illo ñtale uł tale eẽ. s prorsus ẽẽ
non posset.
ua ꝓpter si in illa specie quam fo¬

Expanded text:
anima sic uel sic affecta praegnantis uaanima sic uel sic affecta praegnantis ualeat aliquibus uelut induere qualitatibus fetum, sicut de uirgis uariatis fecit Iacob, ut pecora colore uaria gignerentur: naturam tamen illam, quae gignitur, tam ipsa non fecit, quam nec ipsa se fecit. Quaelibet igitur corporales uel seminales causae gignendis rebus adhibeantur, siue operationibus angelorum aut hominum aut quorumque animalium siue marium feminarumixtionibus; quaelibet etiam desideria motusve animae matris valeant aliquid lineamentorum aut colorum aspergere teneris mollibusque conceptibus, ipsas omnino naturas, quae sic vel sic in suo genere afficiantur, non facit nisi summus Deus: cujus occulta potentia cuncta penetrans incontaminabili praesentia facit esse quidquid aliquo modo est, in quantumcumque est; quia nisi faciente illo, non tale vel tale esset, sed prorsus esse non posset. Quapropter, si in illa specie quam fo
Abbreviated transcription (Latin):
roinde fasitus angłi cunis
modi ministerium ꝑ ctut cre¬
atori cetera facienti nescio: nederibue¬
re illis auddeo qͦd forte ñ possunt: nec
debeo denegare qͦd possunt: creationẽ
tamen conditionẽq omnĩum natura¬
rum qua fit ut omĩno nature sint.
eis quoq fauentib illideo tribuo. cui
se etiam ipsi debere qͦd sunt cũ gr̾arũ
actione nouerunt. Non solum igitur
agricolas ñ dicimus fructuum quo¬
rumq creatores. cum legamus. neq
qui plantat aliquidẽ neq qui rigat
s qui incrementũ dat d̾s: s neq ip¬
sam qͥdem t̾ram qmuis mater omĩ¬
um fecunda uideatur. que germini¬
b erumpentia ꝓmouet. & fixa radi¬
cib continet: cum itidem legamiꝰ ds̃
illiddat corpus quomodo uolucrit. &s
unicuiq seminũ ꝓprium corpꝰ. Ita
nec feminã sui puerperii creatticem
appellare debemꝰ: s potius illum qui
cuidam famulo suo dixit. priusqͣmte
formarem mutero. nouide. Et qmuis

Expanded text:
roinde facti primitus angeli cuius roinde facti primitus angeli cuius modi ministerium praebuerint Creatori cetera facienti nescio; nec tribuere illis audeo quod forte non possunt, nec debeo derogare quod possunt. Creationem tamen conditionemque omnium naturarum, qua fit ut omnino naturae sint, eis quoque fauentibus illi Deo tribuo, cui se etiam ipsi debere quod sunt cum gratiarum actione nouerunt. Non solum igitur agricolas non dicimus fructuum quorumque creatores, cum legamus: Neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus; sed ne ipsam quidem terram, quamuis mater omnium fecunda uideatur, quae germinibus erumpentia promouet et fixa radicibus continet, cum itidem legamus: Deus illi dat corpus quo modo uoluerit et unicuique seminum proprium corpus. Ita nec feminam sui puerperii creatricem appellare debemus, sed potius illum qui cuidam famulo suo dixit: Priusquam te formarem in utero, noui te. Et quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
setus efficientes causas habet. de se¬
ereto & occulto nature uiuentisatq
intelligentis arbitrio. que ñ solum na¬
tuiales corpoꝵ species. uerumetiam
ipsas animantiũ animas dum non fit
facit: supradicta illa species artificib
quibq tribuatur. hȩc autẽ altera ñ
nisi uni artifici creatori &. conditori cło.
qui mundũ ipsum & angłos sine ullo
mundo & sine ullis angłis fecit. Qua e¬
nim uidiumna. & ut ita dicam effectiua
que fierinescit s facc̾re. accepit speciẽ
curamundꝰ fieret rotunditas cęli. et ro-¬
tund̾atas solis: eadem u diuina & effe¬
ctiua quȩ fierinescit s facere. accepit
speciem rotunditas ocłi rotun¬
uitas pomi: & cetere figure naturales
qllas uiddemus in reb quibq nascen
bñ extrinsecꝰ adhiberi. s intuna cre¬
alt pantia. qui dixit cęlum ꝙ t̾rã
¶o impo. & cinus sapientia ẽ que
atuigit qme usq afinẽ fortiter.&.
disponit oña suauiter. axu¬

Expanded text:
secus efficientes causas habet de sesecus efficientes causas habet de secreto et occulto naturae uiuentis adque intellegentis arbitrio, quae non solum naturales corporum species, uerum etiam ipsas animantium animas, dum non fit, facit: supra dicta illa species artificibus quibusque tribuatur; haec autem altera non nisi uni artifici, creatori et conditori Deo, qui mundum ipsum et angelos sine ullo mundo et sine ullis angelis fecit. Qua enim ui diuina et, ut ita dicam, effectiua, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem, cum mundus fieret, rutunditas caeli et rutunditas solis: eadem ui diuina et effectiua, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem rutunditas oculi et rutunditas pomi et ceterae figurae naturales, quas uidemus in rebus quibusque nascentibus non extrinsecus adhiberi, sed intima Creatoris potentia, qui dixit: Caelum et terram ego inpleo, et cuius sapientia est, quae adtingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. P
Abbreviated transcription (Latin):
anteponi. Nec luxuria uitiũ ẽ pul¬
chrorũ suauiũq corporum: s anins
ꝑuerse amantis corporeas uolupti¬
tes neglecta temꝑantia: qua rebi
sp̃icaliter pulchriorib & incorruribi¬
liter suauiorib coaptamur. Nec ia¬
ctantia uitiũ est laudis humane.
s anime ꝑuerse amantis laudat
ab hominib. spreto testimonio con¬
scientie. Nec suꝑbra uitiũ ẽ dantis
potestatẽ. uł ipsius etiam potestatis
s anime ꝑuerse amantis potestatẽ
suam. potentioris iustiore contẽpte¬
ndere ac dicere: & anteqͣm possit intel¬
ligi. Angli autem quos illi łos libentiꝰ¬
qeof appellant. etiam si adhibent uł
ussi uel ꝑmssi oꝑationem suam reb
agricolas frugum atq arborũ. Cum¬
enm alia sit species que ad hibetur
entinsecus cuicumq materie corpo¬
tali sicut oꝑantur homines figuli et
fabn. atq id genus opifices etiam qͥ¬
pingunt & effingunt formas similes
corporib animalium: alia uͦ quȩ intͥn¬

Expanded text:
anteponi; nec luxuria uitium est pulanteponi; nec luxuria uitium est pulchrorum suauiumque corporum, sed animae peruerse amantis corporeas uoluptates neglecta temperantia, qua rebus spiritaliter pulchrioribus et incorruptibiliter suauioribus coaptamur; nec iactantia uitium est laudis humanae, sed animae peruerse amantis laudari ab hominibus spreto testimonio conscientiae; nec superbia uitium est dantis potestatem uel ipsius etiam potestatis, sed animae peruerse amantis potestatem suam potentioris iustiore contemtdere ac dicere, et antequam possit intelligi. Angeli autem, quos illi deos libentius appellant, etiamsi adhibent vel jussi vel permissi operationem suam rebus agricolas frugum atque arborum. Cenim alia sit species quae adhibetur extrinsecus cuicumque materiae corporali, sicut operantur homines figuli et fabri atque id genus opifices, qui etiam pingunt et effingunt formas similes corporibus animalium; alia uero, quae intrin
Abbreviated transcription (Latin):
lentium: qd tamen nullom᷑ nͥ ñ
audiendo sent̾itur. Sic species intelli¬
gibiles mens quidem nr̃a intelligendo
conspicit: s ubi deficiunt. nesciendo
condiseit. Delicta enim quis intelli
nusqͣm. nulla ex parte posse deficite
& ea posse deficere quȩ ex nichilo fa¬
cta sunt. Que tamen quantomagis
sunt & bona faciunt. tunc enĩ aliqͥo
faciunt. causas habent efficientes.
inquantum autẽ deficiunt. & exhoc
mala faciunt. qͥd enim tẽ faciunt
nͥ uana: Causas habent ddeficientes.
Itemq scio inquo sit mala uoluntas
id in eo fieri qͦd si nollet ñ fieret: et
ideo ñ necessarios s uoluntarios de¬
fectꝰ iusta pena consequitur. Deficĩ
enim ñ admala s male. id est ñ acͥ
malas naturas. s ideo male. qͥa con¬
tra ordinem naturarũ ab eo qͣd sum¬
me ẽ ad id qͦd minus ẽ. Neq enĩ au¬
ri uitium ẽ auaritia: s hominis ꝑte¬
se amantis aurũ iustitia derelica.
que incomparabiliter auro debuit

Expanded text:
lentium, quod tamen nullo modo nisi non lentium, quod tamen nullo modo nisi non audiendo sentitur. Sic species intellegibiles mens quidem nostra intellegendo conspicit; sed ubi deficiunt, nesciendo condiscit. Delicta enim quis intellegnusquam, nulla ex parte posse deficere, et ea posse deficere, quae ex nihilo facta sunt. Quae tamen quanto magis sunt et bona faciunt tunc enim aliquid faciunt, causas habent efficientes; in quantum autem deficiunt et ex hoc mala faciunt quid enim tunc faciunt nisi uana?. causas habent deficientes. Itemque scio, in quo fit mala uoluntas, id in eo fieri, quod si nollet non fieret, et ideo non necessarios, sed uoluntarios defectus iusta poena consequitur. Deficitur enim non ad mala, sed male, id est non ad malas naturas, sed ideo male, quia contra ordinem naturarum ab eo quod summe est ad id quod minus est. Neque enim auri uitium est auaritia, sed hominis peruerse amantis aurum iustitia derelicta, quae incomparabiliter auro debuit
Abbreviated transcription (Latin):
causam male uoluntatis. Non
enim ẽ efficiens s deficiens. quia
nec illa effectio. s defectio. Defice¬
re namq abeo qͦd summe ẽ adi qͦd
minus ẽ. hoc ẽ inciꝑe habere uolun¬
tatem malam. Causas porro defecti¬
onum istarũ cũ efficientes ñ sunt ut
dixi. s deficientes. uelle inuenire
tale ẽ. acsiquisqͣm uelit uidere te¬
nebras. uł audire silentium: qͦd ta¬
men utrumq nobis notum ẽ. Neq
illud nͥ ꝑ ocłos neq hoc nisi ꝑ aures.
ñ sane insyecie s inspeciei priuati¬
one. Nemo gͦ ex me scire querat qͦd
me nescire scio: nͥ forte ut nescire
discat qͦd sciri ñ posse sciendum ẽ.
Ea quippe que ñ inspecie s: in eius
priuatione sciuntur. quodamm᷑ si
dici aut intelligi potest. nesciendo
scumtur. ut sciendo nesciantur. Cũ
enim acies etiã ocłi corporalis cur¬
rit ꝑ species corporales. nusqͣm te¬
nebras uidet. nisi ubi ceꝑit ñ uide¬
re. ita etiã ñ ad aliquẽ aliũ sensum
s ad solas aures ꝑtinet sentire si¬

Expanded text:
causam malae uoluntatis; non enim est efficiens sed deficiens, quia nec illa effectio sed defectio. Deficere namque ab eo, quod summe est, ad id, quod minus est, hoc est incipere habere uoluntatem malam. Causas porro defectionum istarum, cum efficientes non sint, ut dixi, sed deficientes, uelle inuenire tale est, ac si quisquam uelit uidere tenebras uel audire silentium, quod tamen utrumque nobis notum est, neque illud nisi per oculos, neque hoc nisi per aures, non sane in specie, sed in speciei priuatione. Nemo ergo ex me scire quaerat, quod me nescire scio, nisi forte ut nescire discat, quod sciri non posse sciendum est. Ea quippe quae non in specie, sed in eius priuatione sciuntur, si dici aut intellegi potest, quodam modo nesciendo sciuntur, ut sciendo nesciantur. Cum enim acies etiam oculi corporalis currit per species corporales, nusquam tenebras uidet, nisi ubi coeperit non uidere. Ita etiam non ad aliquem alium sensum, sed ad solas aures pertinet sentire si
Abbreviated transcription (Latin):
uamobrem cum dui xiii.
fuissent regna orientis illustria:
uoluit d̃s & occidentale fieri. quod
tempore ẽẽt posterius: s imꝑii lati¬
tudine & magnitudine illustrius.
Idq talib potissimum concessit ho¬
minib ad domanda grauia mala
multarũ gentium. qui causa hono¬
tis laudis &e głe consuluerunt pat̾e
inqua ipsam głam requirebant:sa¬
lutemq eius saluti sue p̾ponere non
dubitauerunt: ꝓisto uno uitio id
est amore laudis pecuniȩ cupidi¬
tatẽ & multa alia uitia compͥmen¬
tes. Nam sanius uidet qui & amorẽ
laudis uitiũ ẽẽ cognoscit: qͦd nec
poetã fugit oratium. qui ait. Lau¬
dis amore tumes: sunt certa piacu¬
la. que teter pure lecto poterunt
recreare libello. Idemq incarmine
lyrico ad repͥmendam dominandi
libidinẽ. ita cecinit. Latius regnes
auidũ domando sp̃m: qͣm si hybiã
remotis gadib iungas. & ut̾q pe¬
nus seruiat uni. uerumtamen
qui libidines turpiores fide pie
intelligibilis pulchritudinis nos

Expanded text:
uam ob rem quam diu fuissent regna Orientis inlustria, uoluit Deus et Occidentale fieri, quod tempore esset posterius, sed imperii latitudine et magnitudine inlustrius, idque talibus potissimum concessit hominibus ad domanda grauia mala multarum gentium, qui causa honoris laudis et gloriae consuluerunt patriae, in qua ipsam gloriam requirebant, salutemque eius saluti suae praeponere non dubitauerunt, pro isto uno uitio, id est amore laudis, pecuniae cupiditatem et multa alia uitia conprimentes. Nam sanius uidet, qui et amorem laudis uitium esse cognoscit, quod nec poetam fugit Horatium, qui ait: Laudis amore tumes: sunt certa piacula, quae te Ter pure lecto poterunt recreare libello. Idemque in carmine lyrico ad reprimendam dominandi libidinem ita cecinit: Latius regnes auidum domando Spiritum, quam si Libyam remotis Gadibus iungas et uterque Poenus Seruiat uni. Uerum tamen qui libidines turpiores fide piet amore intellegibilis pulchritudinis non
Abbreviated transcription (Latin):
xime ꝑtinet: sub qualib diis ẽẽ cu¬
piant qui blasphemant saluatorẽ
uoluntates fidelium adominatu
demonũ liberantẽ. Clamauit ho¬
mo uaticinando. uictoria tua ẽ sylla
atq ut id diumo sp̃u clamasse crede¬
retur. nuntiauit etiã aliquid & ꝓpe
futurũ. & mox factum. unde longe
aberat ꝑquem ille sp̃c loquebatur:¬
ñ tam̃ clamauit. a seclerib parce sylla:
que illie uictor tam horrenda cõmi¬
sit cui corona aurea ipsius uictorie
illustrissimũ signũ inuitulmo ieco¬
re apparuit: qualia signa si dii iusti
dare solerent ac ñ demones impii. ꝓ¬
fecto illis extis nesaria potius atꝙ
ipsi sylle grauiter noxia mala futu¬
ra monstrarent. Neq enim eius di
gnitati tantum profuit illa uictoria

Expanded text:
xime pertinet, sub qualibus dis esse cuxime pertinet, sub qualibus dis esse cupiant, qui blasphemant Saluatorem uoluntates fidelium a dominatu daemonum liberantem. Clamauit homo uaticinando: uictoria tua est, Sylla\', adque ut id diuino spiritu clamare crederetur, nuntiauit etiam aliquid et prope futurum et mox factum, unde longe aberat non tamen clamavit, Ab sceleribus parce, Sylla; quae illic victor tam horrenda commisit, cui corona aurea ipsius victoriae illustrissimum signum in vitulino jecore apparuit. Qualia signa si dii justi dare solerent, ac non daemones impii, profecto illis extis nefaria potius atque ipsi Syllae graviter noxia mala futura mongnitati tantum profuit illa uictoria
Abbreviated transcription (Latin):
Iẽpe intelligunt᷑ demones sic̾
sepͤiã dixi. notumq nobis ẽ in
litteris sacuif resq ipse satis indi¬
cant. ne  godium suũ agere
ut ꝓ dns habeantur. ut colantur. ut
ea illis exhibeantur. quib hi qui ex¬
hibent sociati. unam pessimã causam
cum eis habeant iniudicio di. Demde
cum uenisset tarentum sylla. atq ibi
sacrificasset: undit incapite uitulim
iecoris .. similitudinẽ corone auree.
Tunc postumius aruspex ille respon¬
dit preclarã ei significari uictoriam:
russitq ut extis illis solit̾ uesceretur.
Postea interuallo paruoseruus cuius¬
dam lucii pontui uaticinando clama¬
uit. Abellona nuntius uenio: uicto¬
ria tua ẽ sylla. Demnde adiecit arsurũ
ẽẽ capitolium. Hoc cum dixisset. con¬
tinuo egressus e castris. postero die con¬
citatior rediit. & capitolium arsisse
clamauit. Arserat enĩ reuera capito¬
lium: qͦd qͥdem demoni & preuidere
facile fuit. & celerrime nuntiare. Il¬
lud sane intende qͦd ad causam ma¬

Expanded text:
empe intelleguntur daemones, sicut saepe dixi notumque nobis est in litteris sacris resque ipsae satis indicant, negotium suum agere, ut pro dis habeantur et colantur, ut ea illis exhibeantur, quibus hi qui exhibent sociati unam pessimam causam cum eis habeant in iudicio Dei. Deinde cum uenisset Tarentum Sylla adque ibi sacrificasset, uidit in capite uitulini iecoris similitudinem coronae aureae. Tunc Postumius haruspex ille respondit praeclaram significare uictoriam iussitque ut extis illis solus uesceretur. Postea paruo interuallo seruus cuiusdam Lucii Pontii uaticinando clamauit: <a Bellona nuntius uenio, uictoria tua est, Sylla. Deinde adiecit arsurum esse Capitolium. Hoc cum dixisset, continuo egressus e castris postero die concitatior reuersus est et Capitolium arsisse clamauit. Arserat autem re uera Capitolium. Quod quidem daemoni et praeuidere facile fuit et celerrime nuntiare. Illud sane intende, quod ad causam ma
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit. nec aliis quicqmͣ reliquit ꝓ
arbitrio suspicari: & satis ꝓbauit ho¬
mines se p̃posuisse institutis hominũ.
ñ naturam hominũ nature deorũ. Ita
se libros rerum diumarum ñ de ueri¬
tate que ꝑtinet ad naturam: s de fal¬
sitate que ꝑtinet ad errorẽ. scͥpsisse con¬
fessus ẽ. Quod aꝑtius alibi posuit sic̾
inquarto libro commemoraui. ex natu

Expanded text:
reddidit, nec aliis quidquam reliquit pro arbitrio suspicari et satis probauit homines se praeposuisse institutis hominum, non naturam hominum naturae deorum. Ita se libros rerum diuinarum non de ueritate quae pertinet ad naturam, sed de falsitate quae pertinet ad errorem scripsisse confessus est. Quod apertius alibi posuit, sicut in quarto libro commemoraui, ex natu
Abbreviated transcription (Latin):
offensi recederent. dicentes durus
est hic sermo quis eũ potest audire:
respondit manentib cet̾is. Sp̃s est
qui uiuificat: caro autẽ ñ prodest
quicqͣm. Principiũ gͦ suscepta ani¬
ma & carne. & amnam credentium
minidat & carnẽ. Ideo quȩrentib
uideis quis ẽẽt. respondit se ẽẽ pͥnci¬
pium: qͦd utiq carnales. infirmi pec¬
catis obnoxii. & ignorantie tenebris
obuoluti. nequaqͣm ꝑcipere possemꝰ
nͥ abeo mundaremur & sanaremur
ꝑ hoc qͦd eramus & ñ eramus. fra¬
mus enim homines. s iusti ñ eram
In illius autẽ incarnatione natura
humana erat: s iusta ñ peccatrix erat.
hec est mediatio qua manus lapsis
iacentibq porrecta est: hoc ẽ semen
dispositum ꝑ angłos in quorũ edictis
& lex dabatur qua & unus d̾s coli nu¬
bebatur. & hic mediator uenturus pro¬
mittebatur.

Expanded text:
offensi recederent, dicentes, Durus offensi recederent, dicentes, Durus est hic sermo, quis eum potest audire? respondit manentibus caeteris, Spiritus est qui vivificat, caro autem non prodest quidquam . Principium ergo suscepta anima et carne et animam credentium mundat et carnem. Ideo quaerentibus Iudaeis quis esset respondit se esse principium. Quod utique carnales, infirmi, peccatis obnoxii et ignorantiae tenebris obuoluti nequaquam percipere possemus, nisi ab eo mundaremur adque sanaremur per hoc quod eramus et non eramus. Eramus enim homines, sed iusti non eramus; in illius autem incarnatione natura humana erat, sed iusta, non peccatrix erat. Haec est mediatio, qua manus lapsis iacentibusque porrecta est; hoc est semen dispositum per angelos, in quorum edictis et lex dabatur, qua et unus Deus coli iubebatur et hic Mediator uenturus promittebatur.