comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se p̃sumant ẽẽ ꝑfectos: ne ab iti¬
neris nondũ finiti intentiõe ces¬
santes. ibi m̃cidant deficiendi ꝑi¬
cłm. uͥ ꝓficiendi deposuerint ap¬
uia gͦ nemo nr̃m dilectissi¬
mi tam ꝑfectus & sc̃s est. ut per¬
fectior sanctiorq ẽẽ. non possit.
om̃s simul sine differentia gra¬
duũ. sine discretione meritoꝵ.
ab his inquȩ ꝑuenimꝰ in ea quȩ
nundũ app̾hendimꝰ pia auidita¬
te curramꝰ: ce ad mensurã con¬
suetudinis nr̃ȩ necessariis aliqͥd
addamꝰ augmentis. Iarũ enim
religiosus alio tempore demois¬
tratur: qui in dieb his non re¬
ligiosior inuenitur. Unde. opor¬
tune aurib nr̃is ucctio apłicȩ
p̃dicationis insonuit. dicens. Ec̃ce
nẽ tempꝰ acceptabile: ecce nc̃ dies¬

Expanded text:
se esse perfectos, ne ab itineris nondum finiti intentione cessantes, ibi incidant deficiendi periculum, ubi proficiendi deposuerint apuia ergo nemo nostrum, dilectissimi, tam perfectus et sanctus est, ut perfectior sanctiorque esse non possit, omnes simul sine differentia graduum, sine discretione meritorum, ab iis in quae pervenimus, in ea quae nondum apprehendimus, pia aviditate curramus, et ad mensuram consuetudinis nostrae necessariis aliquid addamus augmentis. Parum enim religiosus alio tempore demonstratur, qui in his diebus non religiosior invenitur. CAP. II. Unde opportune auribus nostris lectio apostolicae praedicationis insonuit, dicens: 149 Ecce nunc temp
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uitiis indicitur. & om̃ium uir¬
uigilandũ contra salutis tuȩ ad¬
uersariũ fuit. ne ullus pateret
locus tẽptatoris insidiis: s maior
mñda prudentia. qnͣdo idem hostiᷤ
tuus acriori seuit inuidia. Hunc
eiũ in toto mundo potestas ei an¬
tiquȩ dnationis aufertur: &
innumera illi captiuitatis uasa
rapiuntur. Renuntiat᷑ atro¬
cissimo p̃doni a popłis omĩum
nationũ omniũq linguaꝵ. et
nullũ genus hominum repꝑit᷑.
qd̾ non iam tyrannicis legibuᷤ
reluctet᷑: dum ꝑ om̃s fines t̾raꝵ
regeneranda in xp̃o multoꝵ mi¬
lium milia p̃ꝑantur. & appropin¬
qͣnͣte nouȩ creaturȩ ortu. spiri¬
talis neqͥtia ab his qͦs possidebat

Expanded text:
 indicitur, et omnium virvigilandum contra salutis tuae adversarium fuit, ne ullus pateret locus tentatoris insidiis; sed modo benda prudentia, quando idem hostis tuus acriori saevit invidia. Nunc enim in toto mundo potestas ei antiquae dominationis aufertur, et innumera illi captivitatis vasa rapiuntur. Renuntiatur atrocissimo praedoni a populis omnium nationum, omniumque linguarum, et nullum jam genus hominum reperitur, quod non tyrannicis legibus reluctetur, dum per omnes fines terrarum regeneranda in Christo multorum millium millia praeparantur; et appropinquante novae creaturae ortu, spiritalis nequitia ab iis quos possidebat
Abbreviated transcription (Latin):
ri nr̃o deo: sise temptari uoluit.
qui uenerat occidi. Iustũ qͥipe e¬
rat. ut sic tẽptationes nr̃as suis
tẽptionib uinceret.: sicut mortẽ
nrãm uenerat sua morte suꝑare.
ciendum nobis est. Le.ix.¬
quia trib modis temptatio
agitur: suggestione. delectatiõe.
consensu & nos cum temptamur.
plerumq in delectatione: aut eti¬
am in consensu labimur: quia ex
carnis peccato. ꝓpagati. in nobis¬
ipsis etiam gerimus unde certa¬
men toleramus. D s̃ uero qui m
utero uirginis incarnatus in
mundũ sine peccato uenerat: nil con¬
tradictionis in semetipso tolerabat.
Temptari gͦ ꝑsuggestionẽ. potuit:
s eius mentẽ. peccati delectatio ñ
momordit: atq idõ omĩs tempta¬
tio illa diabolica. foris non intus fu
eius aspicimus: pensemus quanta
magnitudine nos a temptatione
liberemur. Antqͥuus hostis contra
pͥmum hominẽ. parentẽ. urm. in
trib se temptationib erexit: qͥa

Expanded text:
tari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus fuitationis ejus aspicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tentationi
Abbreviated transcription (Latin):
in montẽ. excelsum ualde. S uere
& absꝙ ulla questione conuenient̾
accipitur. ut a scõ spũ in desertum
ductus ẽẽ credatur: ut illic eum
suus sp̃c duceret. ubi eũ ad tcemp¬
tandũ sp̃c malignꝰ inueniret. Sed
ecce cũ dicitur ds̃ homo. uel in ex¬
celsũ montẽ uel in scãm eiuitatem
a diabolo assumptꝰ. mens refugit
humana: hoc audire aures expa¬
uescunt. Qui tam̃ non ẽẽ incre¬
dibilia ista cognoscimꝰ: sim illo &
alia fac̾ta pensamus. Le. uiii.
erte iniquoꝵ om̃ium diabo
menbra sunt om̃s iniqui An non

Expanded text:
in montem excelsum. Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnoscimus, si in illo et alia facta penserte iniquorum omnium caput membra sunt omnes iniqui. An non
Abbreviated transcription (Latin):
Tollite sunimã uniuerse congre¬
gationis filioꝵ isrł. ꝑ cognatiões
& domos suas &e non una singłoꝵ.
quicquid sexus est masculim a ui¬
cesimo anno &e supra omnium ui¬
roꝵ fortium isrł: &e numerabitiᷤᷤ
eos per turmas suas tu &e aaron.
Eruntq uobiscum principestri¬
buum ac domoꝵ in cognat ionib
siuis: quoꝵ ista sunt nomina. De tͥ¬
bu ruben: elisur filius sedeur. Le¬
e symeon: salamiel filius i.¬
surisadai. be iuda. naason filiꝰ
aminadab. De ysachar: nathanael
filius suar. Be. tabulon: heliabfiliꝰ
helon. filioꝵ autẽ ioseph: de ephra
in helisama filius amiud. De ma¬
nasse. gamaliel filius phadasur.
de beniamin. abidan filiꝰ gedeo¬
nis. De dan: aieder filiꝰ amisaddai.
De aser: pherihel filiꝰ lochran.
De gad: helias aph filiꝰ duel. De
neptali: haiara filius enan. le.iii.¬
Di nobilissimi pͥncipes multitu¬
dinis ꝑ trib & cognationes

Expanded text:
e summam universae congregationis filiorum Israhel per cognationes et domos suas et nomina singulorum quicquid sexus est masculini a vicesimo anno et supra omnium virorum fortium ex Israhel et numerabitis eos per turmas suas tu et Aaron eruntque vobiscum principes tribuum ac domorum in cognationibus suis quorum ista sunt nomina de bu Ruben, Elizur filius Sedeur. De Simeo, Salamiel filius Surisadai. De Juda, Naason filius Aminadab. De Issachar, Nathaneel filius Zuar. De Zabulon, Heliab filius Helon. Filiorum autem Jo de Manasse Gamalihel filius Phadassur de Beniamin Abidan filius Gedeonis de Dan Ahiezer filius Amisaddai de Aser Phegihel filius Ochran de Gad Heliasaph filius Duhel de Nepthali Ahira filius Henan hii nobilissimi principes multitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
ma quȩ tetigerit aliqͥd immun¬
dũ. siue. qd̾ occisum est a bestia. aut
ꝑ se mortuitm. uel qd libet aliud
reptile: ant obłita fuerit immiin
diciȩ suȩurea est &e delinqͥt. & si
tetigerit quicquam de immundi¬
cia hominis iuxta omnem impuri¬
tatem qua pollui solet. oblitaq cog¬
nouerit postea: subiacebit delicto.
anima quȩ uirauerit &e protule¬
rit labus suis. ut uel male qͥd face¬
ret uel bene. & id ipsũ iuram̃to &
ser mone firmauerit. oblitaq post

Expanded text:
ma quae tetigerit aliquid immundum, sive quod occisum est a bestia, aut per se mortuum, vel quodlibet aliud reptile, et oblitditiae suae, rea est, et deliquit: et si tetigerit quidquam de immunditia hominis juxta omnem impuritatem qua pollui solet, oblitaque cognoverit postea, subjacebit delicto. Anima quae juraverit et protulerit labiis suis, ut vel male quid faceret, vel bene, et idipsum juramento et sermone firmaverit, oblitaque p
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dñi lege: ꝓhibetur. & postea
intellȩxerit peccatũ suũ. offeret
hostiã dño hẏrcũ de capͥs umma¬
culatum: ponetq manũ super
um immolauerit eum in lo¬
cõ ubi solet mactari holocaustum
corã dño quia ꝓ peccato est: tin¬
get sacerdos digitũ in sanguine
hostiȩ ꝓ peccato. tangei scornu¬
a altaris holocausti: & reliquũ¬

Expanded text:
 lege prohibetur, et postea intellexerit peccatum suum, offeret hostiam Domino, hircum de capris immaculatum. Ponetque manum suam super ue immolaverit eum in loco, ubi solet mactari holocaustum coram Domino, quia pro peccato est, tinget sacerdos digitum in sanguine hostiae pro peccato, tangens cornua altaris holocausti, et reliquu
Abbreviated transcription (Latin):
datum dñi est. & postea intellexe¬
rit peccatũ suũ. offeret ni tulũ
ꝓ peecato. adducetq eum ad osti¬
um taber naculi. ce ponent seni¬
ores popłi manus suꝑ caput eius
coram dño: immolatoq uittulo
in conspectu dñi. inferet sacerdoᷤᷤ
qͥ unctus est de sanguine eius
in tabernacłm testimonũ: tinc¬
to digito asꝑgens septies contra
uelum: ponetq de eodem san¬
guine in cornib altaris. qd̾̃ est
holocaustoꝵ. qd̾ est in ostio taber¬
naculi testimonũ. omẽmq eius ad¬
ipem tollet & adolebit suꝑ altare:
sic faciens & de hoc ui tulo qͦmodo¬

Expanded text:
datum Domini est et postea intellexedatum Domini est et postea intellexerit peccatum suum offeret vitulum pro peccato adducetque eum ad ostium tabernaculi et ponent seniores populi manus super caput eius coram Domino immolatoque vitulo in conspectu Domini inferet sacerdos qui unctus est de sanguine eius in tabernaculum testimonii tincto digito aspergens septies contra velum ponetque de eodem sanguine in cornibus altaris quod est holocaustorum quod est in ostio tabernaculi testimonii omnemque eius adipem tollet et adolebit super altare sic faciens et de hoc
Abbreviated transcription (Latin):
lum immacłatum dño. & adducet
illũ ad ostium tabernacłi testimo¬
nii coram dño. ponetq manum
super caput eius. &e immolabit e¬
um dño. hauriet qͦq de sangui¬
ne uituli: inferens illud in taber¬
naculum testimonii.Le.iiͣ.¬
um intħcerit digitum in san¬
guine: asꝑget eũ septies corã
dño contra uelum scũarii: ponetq
de eodem sanguine suꝑ cornua¬
altaris thuniamatis gratissimi dũo.
qd̃ est in tabernacłm testimonii.
Om̃em autẽ. reliquũ sanguinem
fundet in basim altaris holocaiis¬
ti in introitu tabernacłi. Q adi¬
pem ui tuli offeret ꝓ peccato. tã
eum qͥ oꝑit uitalia. quã omĩa q̃
intrinsecus st̃: duos renuncłos.
& reticulum qd̃ est suꝑ eos iuxta
ilia. & adipem iecoris. cum renun¬
culis. sicut aufertur de ui tulo
hostiȩ parificoꝵ. & adolebit ea
suꝑ altare holocaustueLe .iii.¬
effusoꝵ cinerũ eremabuntur.
Qd̾ si omĩs turba isrł ignorauerit.
& ꝑ imꝑitiã fecerit qd̾ contͣ man¬

Expanded text:
adducet illum ad ostium tabernaculi testimonii coram Domino ponetque manum super caput eius et immolabit eum Domino hauriet quoque de sanguine vituli inferens illud in tabernaculum testimonii cumque intinxerit digitum in sanguinem asperget eo septies coram Domino contra velum sanctuarii ponetque de eodem sanguine sualtaris thymiamatis gratissimi Domino, quod est in tabernaculo testimonii: omnem autem reliquum sanguinem fundet in basim altaris holocausti in introitu tabernaculi. Et adipem vituli auferet pro peccato tam eum qui operit vitalia quam omnia quae intrinsecus sunt duos renunculos et reticulum quod est super eos iuxta ilia et adipem iecoris cum renunculis sicut aufertur de vitulo hostiae pacificorum et adolebit ea super altare holocausti peffusorum cinerum cremabuntur. Quod si omnis turba Israel ignoraverit, et per imperitiam fecerit quod contra man
Abbreviated transcription (Latin):
rantiã de popło terrȩ ut faciat
bentur atq delinquat. & cognoue¬
rit peccatũ suum. offeret caprã im¬
macłatam: ponetq manũ suꝑ caput
hostiȩ quȩ ꝓ peccato est. & immola¬
bit eã in loco holocausti. tolletq sa¬
cerdos de sanguine indigito suo.
& tangens cornua altaris holocauᷤ¬
ti. reliquũ fundet ad basim eius.
adipem. sicut auferri solet de
uictimis pacificoꝵ. adolebit suꝑ al¬
tare in odorẽ suauitatis dño: roga¬
bitq ꝓ eo & dimittetur ei. Sin au¬
tem de pe corib obtulerit uictimã
ꝓ peccato. ouemi scilicet immacła¬
tan: ponet manũ suꝑ caput eius.
& immolabit eã in loco ubi solent
sacerdos de sanguine eius digito
suo. & tangens cornua altaris holo¬
causti. reliquũ fundet ad basim eiꝰ.
Omnẽ qͦq auferens adipem sicut
auferri solet adeps arietis qͥ immo¬
latur ꝓ pacificis. cremabit suꝑ al¬
tare in incensũ dñi: rogabitq. ꝓ
eo &e pro peccato eiꝰ ce dimittet᷑ illi.¬

Expanded text:
 ut faciat bentur, atque delinquat, et cognoverit peccatum suum, offeret capram immaculatam. Ponetque manum super caput hostiae, quae pro peccato est, et immolabit eam in loco holocausti. Tolletque sacerdos de sanguine in digito suo, et tangens cornua altaris holocausti, reliquum fundet ad basim ejus. solet de victimis pacificorum, adolebit super altare in odorem suavitatis Domino; rogabitque pro eo, et dimittetur ei. Sin autem de pecoribus obtulerit victimam pro peccato, ovem scilicet immaculatam, ponet manum super caput ejus, et immolabit eam in loco ubi solent sacerdos de sanguine ejus digito suo, et tangens cornua altaris holocausti, reliquum fundet ad basim ejus. Omnem quoque auferens adipem, sicut auferri solet adeps arietis qui immolatur pro pacificis, cremabit super altare in incensum Domini, rogabitque pro eo et pro peccato ejus, et dimittetur ei.
Abbreviated transcription (Latin):
peccus. offerat duos turtures
uel duos pullos colũbaꝵ dño. unũ
ꝓ peccato. & alterũ in holocaustum:
dabitq eos sacerdoti. Q pͥmũ offe¬
rens ꝓpeccato. retorq̃bit caput eiꝰ
ad pennulas ita ut collohereat. & ñ
penitus abrũpat᷑: & asꝑget de san¬
guine eiꝰ parietẽ altaris. Acquid
autẽ reliquũ fuerit. faciet distil
lare. ad fundam̃ tum eiꝰ: qͥa ꝓ pecca¬
to est. Alterũ uͦ adolebit in holocauꝰ¬
tũ ut fieri solet: rogabitq ꝓ eo sa¬
cerdos & pro peccatõ eiꝰ: & dimittet᷑ ei.
offerre. duos turtures. uel du¬
os pullos colũbȩ: offeret ꝓ peccato
similã partẽ. ephi decimã: non in
ea oleũ nec thuris aliqͥd imponce.
qͥa ꝓ peccato ẽ : tradetq eã sacer¬
doti. Qͥ plenũ ex eo pugillũ hau¬
riens cremabit suꝑ altare in mo

Expanded text:
pecus offerat duos turtures vel duos pullos columbarum Domino unum pro peccato et alterum in holocaustum dabitque eos sacerdoti qui primum offerens pro peccato retorquebit caput eius ad pinnulas ita ut collo hereat et non penitus abrumpatur et asperget de sanguine eius parietem altaris quicquid autem reliquum fuerilare ad fundamentum ejus, quia pro peccato est. Alterum vero adolebit holocaustum, ut fieri solet: rogabitque pro eo sacofferre duos turtures, vel duos pullos columbae, offeret pro peccato similam, partem epha decimam, non mittet in eam oleum, nec thuris aliquid imponet, quia pro peccato est: tradetque eam sacerdoti, qui plenum ex ea pugillum hauriens, cremabi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: & ꝑcussert̃ in beree dec̃ẽ mi¬
lia uiroꝵ. Inuenert̃ꝙ ad om̃beree
in bezec. & pugnauerunt
contra eũ: ac percusserunt
chananeum & ferereum.L.ii¬
ugit autẽ. ad onibetec. quẽ
sequuti cõprehenderunt:
cesis summitatib manuũ eius
ac pedũ. Dixitq adomibetee.
Septuaginta reges amputatis

Expanded text:
cusserunt in Bezec decem milia virorum inveneruntque Adonibezec in Bezec et pugnaverunt contra eum ac percusserunt Chananeum et Ferezeum fugit autem Adonibezec quem secuti conprehenderunt caesis summitatibus manuum eius ac pedum dixitque Adonibezec septuaginta reges amputatis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ. Cunctis legentib liquet.
qr ioħes baptismũ penitentie. ñ
solum p̃dicauit. uerũetiam qui¬
busdam dedit. s tam̃ baptismũ
suum in remissionẽ peccatoꝵ
re ñ potuit. Remissio etenĩ pec¬
catoꝵ. in solo nob bapt. si xĩn
tribuit᷑. Notandũ itaq qͦd ũic

Expanded text:
peccatorum. Cunctis legentibus liquet, quia Joannes baptismum poenitentiae non solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
penitentie. quo peccata soluunt᷑.
precurret suo baptismate. qͦ pec¬
cata salui ñ possunt: ut qr eiꝰ ser¬
mo p̃currebat p̾̃sentiam redemp¬
toris. ipsũ qͦq eiꝰ baptisma. p̃ceden¬
do fieret umbra ueritatis. Lc .iii.¬
Sequit᷑. Sicut scriptũ ẽ in libro
sermonũ esaye ꝓpħe. Uox claman¬

Expanded text:
solvuntur, praecurreret suo baptismate, quo peccata solvi non possunt; ut quia ejus sermo praecurrebat praesentiam Redemptoris, ipsum quoque ejus baptisma praecedendo fieret umbra veritatis. Sequitur: 3. Sicut scriptum est in libro sermonum Isaiae prophetae: Vox claman
Abbreviated transcription (Latin):
dũo ad corda audientium uiam
parat: ir hec uis grẽ penetrei:
lumen uexitatis ulustret: ut rec¬
las deo semitas faciat. dũ mimn¬
das in animo cogitatienes. ꝑ ser¬
inonẽ bone p̃dicationis format:
Om̃a ualłis implebit᷑. & om̃is mous
& collis hẽuriliabt᷑. Qͥd hocloco
uallium nomine. nͥ humiles: qͥd
montium et collium. nͥ suꝑbi ho¬
mines designant᷑: In aduentu
igit᷑ redemptoris. ualles implete.
montes uͦ & colles humiliar st̃.

Expanded text:
o ad corda audientium viam parat? Ut haec vis gratiae penetret, et lumen veritatis illustret, ut rectas Deo semitas faciat , dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format. Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. Quid hoc loco vallium nomine nisi humiles; quid montium et collium, nisi superbi homines designantur? In adventu igitur Redemptoris valles impletae, montes vero et colles hum
Abbreviated transcription (Latin):
e. conuiuium pinguium medul¬
latoꝵ: undemie defecate. Et p̃ci¬
bitabit in monte isto faciem uin¬
culi colligati. suꝑ om̃s popłos. et
telam quã orditus ẽ suꝑ uniuer
sas nationes. p̃cipitabit morte.
in sempitnum. Et auferet dñs¬
ds̃ omẽm lacͥmam ab om̃i facie.
& obpbrium popł su auferet
de uniuersa terra. qm̃ dñs locu

Expanded text:
edullatorum, vindemiae defecatae. Et praecipitabit in monte isto faciem vinculi colligati super omnes populos, et telam quam orditus est super omnes nationes. Praecipitabit mortem in sempiternum: et auferet Dominus Deus lacrymam ab omni facie, et opprobrium populi sui auferet de universa terra: quia
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ to ꝓ hoĩb s indigna suscepit
uid ẽ. er go dicere. beatus qui¬
non fuerit scandalieatꝰ in me.
nisi aꝑta uoce abiectionẽ mortiᷤ
sue. humilitatẽq signare: ac si
uatent̃ dicat. Mira quidẽ facio:
sed ahiecta ꝑpeti ñ dedignor. Qi
⁊ gͦ moriendo te subsequor: cauer.¬
ñ ualde ẽ hominib ne in me
merte despiciant qun signa ne¬
diamꝰ. Qd existis in desertum
uidere: arundinẽ uento agi¬
tatã : quod ir delicet ñ asse¬
de sed negando intulit
dine quupe mox ut aura
gerit: in partẽ alterã inͤlecͤtit.
Et qͥd n arundiuẽ: nͥ carnaus
animuis cesignat᷑ oui mexut
fauore uł aetractione ingit᷑
nat᷑. Si enĩ ab humano are. au¬
ri fauoris flauerit hilareseit ex¬
tollit᷑ totũq se quasi as grãm
inflectit. Sed ii inleuentus de¬
tractioꝵis ercperit. unde laudis
parte alterã ad u furoris in¬
clinat Sid arcindo uento agita

Expanded text:
quanto pro hominibus et indigna suscepit. uid est ergo dicere: Beatus quinon fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa vediamus: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura contigerit, in partem alteram flectit. Et quid per arundinem nisi carnalis animus designatur? Qui mox ut favore vel detrnatur? Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agita
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ argum̃tũ est. que appare¬
re ñ possunt. Que etenĩ appareñ.
iam fidem ñ habent. s aguitionẽ.
palpauit: cur ei dicit᷑. qr indisti
me credidisti: Sed aliud indit: ali¬
ud credidit. A mortali quippe ho¬
mine diuinitas uideri nou potu¬
it hominẽ gͥ uidit. & dm̃ confes¬
sus est dicens. Dñs m̃s: & ds m̃s.¬
uidendo gͦ credidit: qui considan¬
do uerum hominẽ. hẽ dm̃ quẽ
uidere ñ poterat exelamauit. Le¬
tificat ualde quod sequit᷑. Beati
qͥ non uiderunt & crediderunt.
In qua iuurũ sententia nos speci¬
aliter signati sumꝰ: qui eum quẽ
carne non uidemꝰ. mente retine¬
IIꝰͦ Ios signati sumꝰ: s si fidẽ nos

Expanded text:
est, quae apparere non possunt. Quae enim apparent, jam fidem non habent, sed agnitionem. palpavit, cur ei dicitur: « Vidisti me, credidisti? » Sed aliud vidit, aliud credidit; a mortali quippe homine divinitas videri non potuit. Hominem igitur vidit, et Deum confessus est, dicens: « Deus meus, et Dom Greg., qui considerando verum hominem hunc Deum quem videre non poterat, exclamavit. Laetificat valde quod sequitur: Beati qui non viderunt, et crediderunt. In qua nimirum sententia nos specialiter signati sumus, qui eum quem carne non vidimus, mente retinemus. Nos signati sumus, sed si fidem nos
Abbreviated transcription (Latin):
lus eniĩ uob̃ infidelitas thonie¬
ad fidem. quã fides credenti¬
um discipłoꝵ ꝓfuit: qr dũ ille ad
fidem palpando reducitur. ur̃a
mens omm dubitatione postpo¬
I sita. in fide solidat᷑. Sic quippe dis¬
cipłm post resurrectione suam
dubitare ꝑmisit. nec tam̃ in lu¬
bitatione deseruit. sicia uatius¬
tatem suami habere mar iani
sponsũ uoluit. qͥ tam̃ ad ei unp¬
tias ñ ꝑuenit. Nam ita factus ẽ
discipulus dubitans & palpans
testis uere resur rectionis. sic̃
sponsus matris fuerat custos i¬
tegerrie uirginitatis. Palpa¬
uit autẽ & exclamauit. Dñs m̃s
Q ds m̃s. Dicit ei iħe. Qͥ a inidis¬
ti me thoma credidisti. Cĩp pau¬

Expanded text:
lus enim nobis Thomae infidelitas ad fidem, quam fides credentium discipulorum profuit: quia dum ille ad fidem palpando reducitur, nostra mens omni dubitatione postposita in fide solidatur. Sic quippe discipulum post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, sicut ante nativitatem suam habere Mariam sponsum voluit, qui tamen ad ejus nuptias non pervenit. Nam ita factus est discipulus dubitans et palpans, testis verae 639 resurrectionis, sicut sponsus matris fuerat custos integerrimae virginitatis. Palpavit autem, et exclamavit: Dominus meus et Deus meus. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. C
Abbreviated transcription (Latin):
Uberet intellegi. sc̃s ꝓculdubio
sp̃c nullomͦ diceret᷑ mitti. qͥ ne¬
quaqm incarnatꝰ est. S eiꝰ mis¬
sio. ipsa ꝓcessio est: qua de patͤ
neratur. hoc cũ dixisset: insuf¬
flauit & dic̃ eis. Accipite. spm̃
scm̃. Querendũ nob ẽ: qͥd ẽ qũ
in t̾ra consistens: & semel cȩlo
p̃sidens. Neq enĩ alio in loco da¬

Expanded text:
gi, sanctus procul dubio Spiritus nullo modo diceretur mitti, qui nequaquam incarnatus est, sed ejus missio ipsa processio est, qua de Patreneratur. Hoc cum dixisset, insufflavit et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum . Quaerendum nobis est, quid est quod in terra consistens, et semel coelo praesidens? Neque enim alio in loco da
Abbreviated transcription (Latin):
discipliuã cęlestis custodie cal¬
catꝰ ut nil ĩam qͦd caro blandit᷑
libeat̃. nil qͦd carnalem uitam
trucidat. sp̃s ꝑhorrescat..Rx.
Pyrsum celeste regnũ negocia¬
tori homini simile dicitur.
qui bonas margaritas querit.
sed unam p̃ciosam inuenit. quã
uidelicet inuentã. omĩa uendeis

Expanded text:
disciplinae coelestis custodiam caldisciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vend
Abbreviated transcription (Latin):
rus absconditur ut seruet᷑. quia
studium celestis desiderii a malig¬
nis spiritib custodire. non suffi¬
cit. qui hoc ab humanis laudib
non absiondit. Le.uiii.¬
ii presenti uita. quasi in uia simꝰ
qua ad patriam ꝑgimꝰ. Malig
ui autẽ spẽ iter nr̃m quasi qui¬
dan latrunculi obsident. Dep̃¬
dari enĩ desiderat: qͥ thesaurũ
publice. in uia portat. Hoc autẽ
dico. non ut ꝓximi oꝑa nr̃a non
uideant. cum scriptum sit. ut ui¬
ꝑ hoc quod agimꝰ. laudes exte¬
rius non queramꝰ. Sic autẽ sit
opus in publico. quatinꝰ iitentio
maneat in occulto. ut & de bo¬
no oꝑe ꝑximis p̃beamꝰ exẽplũ.
.& iamien ꝑ intentionẽ qua deo
soli placere contendimꝰ. semꝑ op¬
temus secretum. Thesaurus aut̃
celeste ẽ desiderium: ager uͦ in
quo thesaurus abscondit᷑. disci¬
plina studii cȩlestis ẽ. Quẽ. ꝓtec¬
to agrũ uenditis om̃ib cõparat.
qͥ uoluptatib carnis reniriciais.
cuncta sua terrena desideria. ꝑ

Expanded text:
us absconditus servetur quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti vita, quasi in via sumus q iter nostrum, quasi quidam latrunculi, obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice in via portat. Hoc autem dico, non ut proximi opera nostra non videant, cum scriptum sit: Vir hoc quod agimus, laudes exterius non quaeramus, et sic sit opus in publico, ut tamen intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd iuter hec anmaduertitis:
Numqͥd casu eẽ gestum creditis
ut ellectus ille discipłs tunc de¬
esset: post autẽ ueniens audiret.
audiens dubitaret. dubitans
palparet. Palpaus crederet:
Non hoc casu. E diuina dispen¬
satione gestum ẽ. Egit naniq
menti. ut discipło¬

Expanded text:
d inter haec animadvertitis? Nunquid casu gestum creditis, ut electus ille discipulus tunc deesset, post autem veniens audiret, audiens dubitaret, dubitans palparet, palpans crederet? Non hoc casu, sed divina dispensatione gestum est. Egit namque mentia ut discip
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis rebus simile dicit᷑.
ut ex his que animꝰ nouit. surgat
exempio uisibilium. se ad iuisibi¬
lia mens rapiat. & ꝑ ea que usu
didicit. quasi confricatꝰ incaies¬
cacꝰ ut ꝑ hoc od seit notum dili

Expanded text:
terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat exemplo visibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit n
Abbreviated transcription (Latin):
In t̾ra dat᷑ sp̃ẽ ut diligatur. ꝓpri¬
mus: e cȩlo dat᷑ sp̃c. ut diligat᷑ ds.
Sic̃ gͦ una ẽ caritas & duo p̾cepta.
ita unus ẽ sp̃c ee duo data. pͥus a
consistente dño in terra. post¬
modũ in celo: qr in ꝓxcimi amo¬
re discit. qualit̾ ꝑueniri debe¬
at ad amorẽ dei. Unde ce isd̃ẽ.¬

Expanded text:
tus, ut diligatur proximus: e coelo datur Spiritus, ut diligatur Deus. Sicut ergo una est charitas, et duo praecepta, ita unus Spiritus et duo data, prius a consistente Domino in terra, postmodum e coelo: quia in proximi amore discitur qualiter perveniri debeat ad amorem Dei. Item ide
Abbreviated transcription (Latin):
iuculatione non potuit: ab aꝑto
certamine nterim rece¬
dens. in sicreta cogitatione Aecep¬
ii mns tempus inquirit Ee quẽ
publico baelo ñ ꝑdid̾it.: ad adhi¬
bendas occulte insidias exardescit.
Quietis namq iam tempore. adme¬
toris ad uictoris autinum redit.
& uel damna rerũ. uel miuriaꝵ
iacula ad memoriam reducit.
ter exaggerans. fuisse intolerabi¬
lia ostendit. & quiescentis aui
mũ tanto furore turbat. ut ple¬
rũq uir patiens illa se equani¬
miter tolerasse etiam post uicto¬
riam captus erubescat. seq non
reddidisse contumelias doleat.
& deteriora rependere. si occasio¬
igitur isti sunt similes. nͥ
his qui ꝑ fortitudinẽ in campo
uictores sunt: s ꝑ neglegentiam
postmodũ intra urbis claustra
capiunt᷑. quib isti sunt similes.
nͥ nis qͦs irruens grauis languor
a uita non subtrahit: s lenter
ueniens rediuiua febris occidit:
Ille etenĩ ueracit᷑ patientiã ser¬
uãt qui & ad tempus aliena ma¬

Expanded text:
jaculatione non potuit, ab aperto jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; ter exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasioQuibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena ma
Abbreviated transcription (Latin):
tientia eum in humilitate. to¬
lerantiȩ steruit. Suendã u¬
ro ẽ quod plerũq euenire pa¬
tientib solet. ut eo quiclẽ tem¬
pore quo adnersa pari¬
uut᷑. uel contumelias Audiunt
nullo dolore pulsent᷑a sie pa¬
tieuriam exhibeant. at custa dire
etiam cordis inuocentiam curen.
Sed cũ post paululum hec ipsa q̃
ꝑtulerint ad memoriam reuocanͭ.
igne uehementissimi doloris in¬
stigant᷑: argumenta ultionis in¬
quirunt. & mansuetudinẽ quã
tolerantes habuerunt. in retrac¬
tione sua semetipsos diiudicaur
net: utium uidelicet inflãmans.
ut contumelias pͥor inferat. alte¬
rum uere ꝓuocans. ut contume¬
lias lesus reddat. Sed qr eiꝰ iam
uictor extitit quẽ ad ꝓferendas
contumelias cõuincit. contra il¬
lum acrius dolet quẽ ad redden¬
das iniurias cõmouere ñ potu¬
ic. Unde fit ut tota se uirtute con¬
tra cum erigat: quẽ. contumeli¬
aĩ fortit̃ ꝑtulisse considãt. Quẽ
qr cõmouere in ipsa iniuriarũ

Expanded text:
patientia in humilitate topatientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantevet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos in altari boni oꝑis. flã¬
ma caritaris accendit. Scien¬
dũ uͦ est. qͦd plerũq ideo pati¬
entes uidemur: qr retribuere
mala ñ possumꝰ. Sed qͥ iccirco
malũ non retribuit. qr nequa¬
quã ualet. ꝓculdubio ut pre¬
liximꝰ patiens ñ est: qr patien¬
tia ñ in ostensione inquirit᷑.
s in corde. ꝑ impatientie autẽ
uicium. ipla uirtutũ nutrye doe¬
trina dissipat᷑. Scriptum uamiq¬
est. Doctrina uiri ꝑ patientiam
noscitur. Tanto ergo quilq muiꝰ
ostenditur doctus: quanto nmiꝰ
conuineit᷑ patiens. Neq enĩ potest
ueracit bona dicende impendere:
si uiueudo nesciat equantmit
uanto enĩ eulmine uirtus
patientie. polleat: rursũ¬
salomon indicat dicens. Melior
est patiens uiro forti. & qͥ dũa¬
tur animo suo expugnatore ur¬
bium. Mior ẽ ergo uictoria. ur¬
bes expugnare. qr extra sunt q̃
uincuntur: maius autẽ ẽ quod
ꝑ patientiam uincitur. qr ipse
a se animꝰ suꝑat᷑: & semetipsũ
sibimetipsi subicit. quando pa

Expanded text:
i operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatt: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto minus ostenditur patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nescit aequanimiter uanto culmine virtus patientiae polleat, Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. Non possũ solus
sustinere uos. quia dñs deus
u̾r multiplicauit uos. & es¬
tis hodie sicut stellȩ cęli plu¬
addat ad hunc numerum
uobis sicut loquutus est.
Non ualeo solus ur̃a nego¬
cia sustinere & pondus ac iur¬
gia. date e uobis uiros sapi¬
entes & gnaros. & quoꝵ con¬
uersatio sit probata in tri-¬
bub ur̃is. ut ponã eos prin
cipes uobis. Tunc respondis¬
tismͥ. bonares est: quã uis
facere. Tuliq de tribub ur̃is
uiros sapientes & nobiles. & con¬
stitui eos principes. tribunos
&e centuriones. & quinqͣgena¬
rios. ac decanos qui docerent
uos singła: precepiq eis dicets.

Expanded text:
re, non possum solus sustinere vos, quoniam dominus Deus vester multiplicavit vos, et estis hodie sicut stellae celi pluaddat ad hunc numerum vobis sicut locutus est non valeo solus vestra negotia sustinere et pondus ac iurgia date e vobis viros sapientes et gnaros et quorum conversatio sit probata in tribubus vestris ut ponam eos vobis principes tunc respondistis mihi bona res est quam vis facere tulique de tribubus vestris viros sapientes et nobiles et constitui eos principes tribunos et centuriones et quinquagenarios ac decanos qui docerent vos singula praecepique eis
Abbreviated transcription (Latin):
nem assũpsit. ce homo factus
est: ut de ego ei audeã loqͥ. Sur¬
sũ in celis cherubin eũ tremt̃.
& seraphin metuunt: & deor¬
sum meretrix loqͥtur cum eo.
sserere mei. Hudus qͥdẽ. R xx.¬
sermo: sed immensitatem
salutis continens. Aliserere
mei. Propt̾ea inqͥt uenisti ꝓp¬
terea carnẽ assũpsisti: ꝓpt̃ea
factus es qd̃ ego fũ. O admiran¬
da res.Sursũ tremor. & deorsũ
fiducia. Miserere mei. Qind
iale a demonio uexatur.
Egressa est aduocatrix puellȩ:
hon affert infirmante puellã:
s defert fidẽ deuotã: hec intra
semet ipsam conferens & dicets.
ds̃ est ad quẽ. uado: qui absen¬
tia uidet. occulta inspicit: om¬
nia nouit. Miserere mei: filia
mea male a demonio uexatur.
fletus pessimus. stimulus natu¬
rȩ: uiscera mea disrũpit.oid
faciã misera: uide prudentiã.
hon dixit miserere filiȩ meȩ:
s miserere mei. Illa enĩ insen¬
sibili passione tenetur. Nescit
qd̃ habet: non sentit dolorẽ.
lelatum cor habet: nequissi¬

Expanded text:
 homo factus est, ut et ego ei audeam loqui. Sursum in coelis Cherubim eum tremunt et Seraphim eum metuunt, et deorsum meretrix loquitur cum eo, miserere mei. Nudus quidem sermo, sed immensitatem salutis continens. Miserere mei. Propterea inquit venisti, propterea carnem assumpsisti, propterea factus es quod ego sum. O admiranda res! Sursum tremor, et deorsum fiducia: miserere mei. Non omale a daemonio vexatur. Egressa est advocatrix filiae. Non affert infirmantem puellam, sed defert fidem devotam, haec intra semetipsam conferens et dicens: Deus est ad quem vado. Absentia videt, occulta inspicit, omnia novit. Miserere mei, filia mea male a daemonio vexatur. Fletus pessimus, stimulus naturae viscera mea disrumpit. Quid faciam misera? Vide prudentiam. Non dixit, miserere filiae meae, sed, miserere mei. Illa enim insensibili passione tenetur, nescit quid habet, non sentit dolorem, velatum cor habet, nequissi
Abbreviated transcription (Latin):
mini ad montẽ amorreoꝵ
& ad cetera quȩ ei proxima
sunt campestria. atq mon¬
tana & humilio ra loca. con¬
tra meridie m & iuxtalit¬
tus maris terram chanane¬
oꝵ & libani. usq ad flumen
magnũ euphraten. En inqͥt
tradidi uobis: ingredimuni
& possidete eam. suꝑ qua iu¬
ham ysaac ce iacob. ut darce

Expanded text:
 ad montem Amorrhaeorum, et ad caetera quae ei proxima sunt campestria atque montana, et ad humiliora loca contra Meridiem, et juxta littus maris, terram Chananaeorum, et Libani usque ad flumen magnum Euphraten. En, inquit, tradidi vobis: ingredimini et possidete eam; super qua juaham, Isaa
Abbreviated transcription (Latin):
dicentẽ. Non uemi inquit uo¬
care iustos: sed peccatores in pe¬
nitentiam. Utilitas autẽ rei ges¬
te huiꝰ hec est. Apłi ipse cõmemo¬
rat in suis epłis. Dicit enĩ ad hoc
sibi ueniam datam om̃iũ pecca
fuerit magnis peccatis obuolu
tus. magnisq scelerib irretitus:
fuerit ad eum qui pendens in
ater ignosce illis: qr uesciunt qͥd
faciunt. Factus ẽ gͦ ex ꝑsequut¬
re p̃dicator & doctor gentium

Expanded text:
dite: Non veni, inquit, vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . Utilitas autem rei gestae hujus haec est: Apostolus ipse commemorat in Epistolis suis. Dicit enim ad hoc sibi veniam datam omnium peccatfuerit magnis peccatis involutus, et in magnis sceleribus irretitus: fuerit ad eum qui pendens in Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Factus est ille ex persecutore praedicator et doctor Gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
am. nec fruges nec qmlibet
aliam rem: sed alieno fratri
tuo absq usura id quo indigo
cõmodabis: ut benedicat tibi
dñs ds̃ tuus in omi oꝑe tuo.
in t̾ra ad qmͣ ingredierispos¬

Expanded text:
am, nec fruges, nec quamlibet aliam rem; sed alieno. Fratri autem tuo absque usura, id quod indiget, commodabis: ut benedicat tibi Dominus Deus tuus in omni opere tuo in terra, quam ingrederis
Abbreviated transcription (Latin):
bello. & alius homo accipiat eã.
is dictis addent lc̃ .iiiͦ.¬
reliqua: & loquentur ad po¬
pulum. Qls est homo formido
ne pauere faciat corda fr̃m suo¬
rum. sicuc ipse timore ꝑterri¬
tus est. Cumq siluerint duceᷤᷤ¬
exercitus. & finem loquendi
fecerint: unusqͥsq suosad bel¬
landũ cuneos p̃parabit. Si qnͣ¬
do accesseris ad expugnandã
ciuitatem: offeres ei primum
pacem. Si receꝑit ce aꝑuerit
tibi portas. cunctus popls qui
in ea est saluabitur:&e seruice
tibi sub tributo. Sin autem fe¬
dus inire noluerint. & ceꝑut
contra te bellũ: obpugnabis
eam. Cũq tradiderit dñs ds̃
tuuᷤᷤ illã in manutua. ꝑcuti¬
es om̃e qd̾ in ea ẽ generismaᷤ¬
culini in ore gladũ. absq mu¬

Expanded text:
bello, et alius homo accipiat eam. His dictis, addent reliqua, et loquentur ad poquis est homo formidolne pauere faciat corda fratrum suorum sicut ipse timore perterritus est cumque siluerint exercitus duces et finem loquendi fecerint unusquisque suos ad bellandum cuneos praeparabit si quando accesseris ad expugnandam civitatem offeres ei primum pacem si receperit et aperuerit tibi portas cunctus populus qui in ea est salvabitur et serviet tibi sub tributo sin autem foedus inire noluerint et receperint contra te bellum obpugnabis eam cumque tradiderit Dominus Deus tuus illam in manu tua percuties omne quod in ea generis masculini
Abbreviated transcription (Latin):
enin deus: qui operatur in uob̾.
t facite sine le .iii.¬
retractu uel peccato quȩcũ¬
q facitis: et quod est optimũ
dilectissimi. gaudete in cristo.
Et precauẽte sor didos omnes
in lucro: omnes peticiones ues¬
trȩ sint palam apud deum.
Et estote firmi in sensu cristi:
et quȩ integ ra et uera. et
pudica. et casta. et iusta.
et amabilia sunt: facite. E
quȩ audistis et accepistis. in
corde retinete: et erit uobis
pax. Salutate omnes fratres:
in osculo sancto. Salutant uos
sancti omnes. Gratia domini
nostri iesu cristi cum spiritu
uestro. ameñ. Et hanc facite
legi colosensibus: et colosen¬
sium uobis.

Expanded text:
enim Deus qui operatur in vobis, enim Deus qui operatur in vobis, t facite sine retractu vel peccato quaecunque facitis. Et quod est optimum, dilectissimi, gaudete in Christo, et praecavete sordidos omnes in lucro. Omnes sint petitiones vestrae palam apud Deum, et estote firmi in sensu Christi, et quae integra, et vera, et pudica, et casta, et justa, et amabilia sunt, facite. Et quae audistis et accepistis, in corde retinete, et erit vobis pax. Salutate omnes fratres in osculo sancto. Salutant vos sancti omnes. Gratia Domini nostri Jesu Christi cum spiritu vestro. Et hanc facite legi Colossensibus, et Colossensium vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt laodicie. gratia uobis et
pax a deo patre nr̃o. & domino
omnem orationem meam. quod
permanentes estis in eo: & per¬
seuerantes moꝑib bonis pro¬
muissum expectantes in die iudicũ.
Neꝙ destituant uos quorumdam
uaniloquia: insinuantium ut uos
auertant a ueritate euangelii.
quod a me predicatur. & nunc fa¬
ciet deus. ut qui sunt ex me ad pro¬
fectum ueritatis euangelii deser¬
uientes sint: ce facientes benigni¬
tatem operum. quȩ suit salu¬
t nunc palam sunt uincula me¬
a quȩ patior in cristo: quibus
letor ce gaudeo. E hoc michi est
ad salutem perpetuam:. quod ip¬
sum fac̾tum in orationibus ues¬
tris. & administrante spiritu
sancto. siuener uitam. siue per
mortem. Est enim michi uiue¬
re uita in cristo: et moriluerum
et gaudium. Et ipse in uobis fa¬
ciet misericordiam suam: ut ean¬
dem dilectionem habeatis. & sitis
unanimes. Ergo dilectissimi. ut
audistis presenitiam dominr. ita
retinete et facite intimore dei:
et erit uobis uita in eternum. Est

Expanded text:
bis et pax a Deo Patre nostro et Domino omnem orationem meam, eo quod permanentes estis in eo, et perseverantes in operibus bonis, promissum exspectantes in die judicii. Neque destituant vos quorumdam vaniloquia insinuantium, ut vos avertant a veritate Evangelii, quod a me praedicatur. Et nunc faciet Deus ut qui sunt ex me ad profectum veritatis Evangelii, deservientes sint, et facientes benignitates operum quae sunt salut nunc palam sunt vincula mea, quae patior in Christo, quibus laetor et gaudeo, et hoc mihi factum est ad salutem perpetuam, quod ipsum factum orationibus vestris, et administrante Spiritu sancto, sive per vitam, sive per mortem. Est enim mihi vivere, vita in Christo, et mori gaudium vel lucrum. Et ipse in vobis faciet misericordiam suam, ut eamdem dilectionem habeatis et sitis unanimes. Ergo, dilectissimi, ut audistis praesentiam Domini, ita retinete et facite in timore Dei, et erit vobis vita in aeternum. Est
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ eugłu lectio postulat: quã
uolo si possũ sub breuitate tͣns¬
Scurrere: ne uos e extensa ꝓces¬
sio. ce. ꝓlixa expositio uideatur
lenda uineã suam oꝑarios con¬
ducit. Qs uͦ patͥsfamilias simi¬
litudinẽ rectius tenet. qmͣ con

Expanded text:
quam volo, si possum, sub brevitate perstringere, ne vos et extensa processio, et prolixa expositio videatur lendam vineam suam operarios conducit. Quis vero patrisfamilias similitudinem rectius tenet quam con
Abbreviated transcription (Latin):
temptum ꝓtulit. ꝙ uite pͥuilegi¬
um ꝑdidit. & mortis sententiam
ad quisiuit. & tam̃ creatura ad¬
huc eius seruat imꝑium. licet
ipse creatori suum denegarit
obsequium. Unde apparet qͥd
suȩ felicitati detraxerit: eũ pec¬
catoꝵ merita. eiꝰ statum adhuic
mutare non possint. Grauaris¬
o homo in isto: grauaris. ꝙ in¬
excusabili pena astringeris. Con¬
tempnis creatorem: et eius um¬
ꝑas creature. Despicis dñmꝰ. et
& eiꝰ potentiam non extimes
ditione ut seruus obsequeris.
nec ꝓ potestate data dño famu¬
laris: ubi celũ in die lucis splen¬
dore uestitur. & solis fulgori¬
b decorat᷑: in nocte clarissimo
lune specło. & astroꝵ fulgore
uario. polus ipse lustratur: ut
diei noctisq uicissitudine. et
numerositas tempoꝵ dinoscat᷑.
or post diui nũ laborẽ. reqͥes
miseris mortalib p̃beatur.
Tempora alt̾nis uicib immu¬
tantur: frondescunt silue. a¬
menant᷑ cãpi: prata uirescurt.

Expanded text:
 vitae privilegium perdidit, et mortis sibi sententiam acquisivit. Et tamen adhuc creatura ejus servat imperium, licet ipse Creatori suo denegaret obsequium. Unde apparet quid suae felicitati detraxerit, cum peccatorum merita ejus statum adhuc mutare non possunt. Gravaris, homo, juste gravaris, et inexcusabili poena astringeris. Contemnis Creatorem, et ejus imperas creaturae. Despicis Dominum, e ejus potentiam non extimescditione ut servus obsequeris, nec pro potestate data Domino famularis. Tibi coelum in die lucis splendore vestitur et solis fulgoribus decoratur, in nocte clarissimo lunae speculo et astrorum fulgore vario polus ipse illustratur, ut diei noctisque vicissitudine et numerositas temporum dignoscatur, et post diurnum laborem requies miseris mortalibus praebeatur. Tempora alternis vicibus immutantur, frondescunt silvae, amoenantur campi, prata virescunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sexta. nona. & undecima oꝑa¬
initio usq in finẽ. ad erudien¬
dam plebẽ fideliũ predicatores
mittere non destitit. Mane
etenĩ mundi fuit ab adã usq
ad noe. Hora uͦ tercia:. a noe ad
abrahã. Sexta quoq ab abra¬
ham usq ad moysen. Nona au¬
tem a moyse usq ad aduentũ
dni. Undecima uͦ ab aduentu
dñi usq ad finem mundi. in
qua predicatores sc̃i apl̃i missi
sunt: qui mercedem plenã &
tarde uenientes acceperunt.
d erudiendam gͦ lc.ix.¬
dñs plebem suã. quasi ad ex¬
colendam uineam suam. nullo
tẽpore destitit oꝑarios in uine¬
am mittere: qr ce pͥus ꝑ patres
ce postmodũ ꝑ legis doctores
&e. ꝓpħas: ad extremum uero
ꝑ apłos dum plebis suȩ mores
ex coluit. quasi ꝑ oꝑarios in
uineȩ cultura laborauit: quam¬
ius in quolibet modulo uel men¬
sura. qͥsqͥs cum fide recta bo¬
ne actionis extitit. huiꝰ uineȩ
oꝑarius fuit. Oꝑator gͦ. mane.
hora t̾cia. sexta: nona. antiquuᷤ
ille & hebraicus popls desig¬

Expanded text:
sexta, nona et undecima hoinitio usque ad finem, ad erudiendum plebem fidelium praedicatores congregare non desistit; mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero ab adventu Domini usque ad finem mundi. In qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, quasi ad excolendam vineam suam, nullo tempore destitit operarios mittere, quia et prius per patres, et postmodum per legis doctores et prophetas, ad extremu 1511 dum plebis suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae cultura laboravit. Quamvis, in quolibet modulo vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane, hora tertia, sexta et nona, antiquus ille Hebraicus populus desig
Abbreviated transcription (Latin):
ignitas humaue originis
facile agnoscitur. conside¬
rata sublumitate. auctoris. Nec e
nii facile poterat ẽẽ uel leue.
quod manꝰ scã confiuxit. & celes¬
tis flatus in uitalem substantiã
animauit. maxime cũ idem arti¬
fex ds. potestatem suam in omẽm
fabricam eidem homini fuerat
traditurus: ut quẽ. scđm
eundem faceret plenũ Atq ꝑfec¬
tum. habentẽ. in sese. & dignita¬
tem qua p̾celleret. & potestatem
qu.a cnctis animantib imꝑa¬
ret. soli seruiens illi. a quo ei eu¬
cta fuerant subiecta: ut imꝑaret
mundo. seruiret deo. creatorem
suspiceret. creaturam sibi parere
compelleret. tantumq ditionis
sese dño debere ꝑspiceret. qͣntũ
pse a creatura exigeret. habeis
iii ppria potestate & obedientiã.
& contemptum. Obediendiam
uiueret: contemptum. quo dig¬
ne ꝓ meritis interiret. Le. u¬
Snde effectum ẽ. ut contẽpuen
obediendo uiuere potuisset. Uũ¬

Expanded text:
ignitas humanae originis facile agnoscitur, considerata sublimitate auctoris. Neque enim facile poterat esse vel leve quod manus sacra confinxit et coelestis manus in vitalem substantiam animavit, maxime cum idem artifex Deus potestatem suam in omnem fabricam eidem homini fuerat traditurus, ut quem secundeumdem faceret plenum atque perfectum, habentem in se et dignitatem qua praecelleret, et potestatem qua cunctis animantibus imperaret, soli serviens illi a quo ei cuncta fuerant subjugata, ut imperaret mundo, serviret Deo, Creatorem suspiceret, creaturam sibi parere compelleret, tantumque ditionis sese Domino debere prospiceret, quantum ipse a creatura exigeret, habens in propria potestate et obedientiam t contemptum, obedientiam qua viveret, contemptum quo digne pro meritis interiret. Unde effectum est ut contemnendo obediendo vivere posset. U