comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ca. nisi agnoscat uitam
intrat inouile. Sunt enim
quidã homines: qui insuis
głantur morib. & alios
post se trahere querunt:
non de xp̃i preceptis instru¬
entes suos sectatoresᷤ sed
siuis exemplis uiuere eos
sua dentes. Dequib alio
loco ipsa ueritas ait. Do¬
centes doctrinas hominũ:
& mandata dei contẽp¬
nentes. Hi peraliam partẽ
ascendere querunt: raꝑe
& occidere non ut pastor
saluare atq conseruare.
Detalibus hic dictũ ẽ: sed
ascendit aliunde ille fur
est & latro. Nonsolũ uero
tales mueniuntur docto¬
res intereos qui sine nomi¬
ne. xp̃i sunt sicut multi
philosophorũ qui suã sa-¬
pientiã buccis crepantib
uentilabant. & uitã beatã
suis sectatorib promiser.
uerũ ȩciã plurimi qui xp̃i¬
ano nomine censentur &
illuminatos a xp̃o se eẽ.
iactant. fingenteᷤs sibi noua
dei catholicȩ contraria sic̃
innumerabiles heretici facie
re. Sabellius dicit. Qui filiꝰ ẽ:
hostium: qui filiũ dicit pa

Expanded text:
di, nisi agnoscat vitam di, nisi agnoscat vitam intret in ovile. Sunt enim quidam homines qui in suis gloriantur moribus, et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos sectatores, sed suis exemplis vivere eos suadentes. De quibus alio loco ipsa Veritas ait: « Docentes doctrinas hominum, et mandata Dei contemnentes . » Hi per aliam partem ascendere quaerunt, rapere et occidere, non ut pastor salvare atque conservare. De talibus hic dictum est: « Sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. » Non solum vero tales inveniuntur doctores inter eos qui sine nomine Christi sunt, sicut multi philosophorum, qui suam sapientiam buccis crepantibus ventilabant, et vitam beatam suis sectatoribus promiserunt: verum etiam plurimi 562 qui Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse jactabant, fingentes sibi nova fidei catholicae contraria, sicut innumerabiles haeretici faciebre. « Sabellius dicit: Qui Filius estostium, qui Filium dicit Pat
Abbreviated transcription (Latin):
nocentes. & quasi obseruan.¬
tes ea quȩ inlege precepta
sunt: deferentes honorem
parentib suis. non mecantes.
Non homicidium per pe¬
teante ᷤᷤ. Non furtũ facientes.
non falsum aduersus quen¬
qua testimoniũ phibentes:¬
modo isti pharisei dicenteᷤ.
Numquid & nos cȩci sum:
Sed hȩc omnia maniter fa-¬
dunt: quia non intrauit
phostium. sed aliunde tu¬
mido fastu quasi ꝑse ipsos
ascendere querunt. Qua¬
urdꝑter dñs similitudinem
propo uit degrege suo: &
de hostio quo intrat᷑ ad ouile.
Quid enim prodest. uana
irctantium debeneuiuen¬
do inflatio. qũ acfinẽ per¬
petualit̾ beneuiuendi ui¬
ta eorum aon ꝑueniat:
Adhoc enim debet inicuiq
prodesse beneuiuere: ut
detur illi semꝑ beneuuiere.
Nam sicui non latur sẽꝑ
bene uiuere. quid prodest
ei bene uiuere actempus:
Igiturͣ bene uiuere dicendi
sunt: qui finẽ bene uiuen¬
ca. uł cęcitate nesciunt:
uel inflatione contẽpnun
Non est aut̃ cuiqu̾a spes
uera & certa semꝑ uiuen¬

Expanded text:
ntes et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt, deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non falsum adversus quemquam testimonium perhibentesmodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? » Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde, tumido fastu quasi per se ipsos ascendere quaerunt. « Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile. » Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendo vita eorum non perveniat? « Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper bene vivere; nam si cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere ad tempus? Igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper viven
Abbreviated transcription (Latin):
Solẽ ergo iustitiȩ intueam᷑
interra. quẽ uidere non
possumus incelo: Ut dum
moffenso pede oꝑis ꝑhunc
interra gradimur. ad in¬
tuendũ illũ quandoq
oculos incelũ leuemus.
Sed inoffenso pede iter
nr̃m interra agitur: sids
ac proximus integram̃te
dilicgat᷑. Nec ds̃ eni uere
sine proximo: nec ꝓxim
uere diligitur sine deo.
hinc est quod sicut inalio
sermone iam diximus.
idem sp̃s secundo legit᷑
discipulis datus. prius
adño interra degente:
post modũ adño cęlo pre¬
sidente. Interra quippe
ut diligatur proximus:
ecclo uero ut diligatur d̃s.
Sed cur prius interra &
post modũ ͤcȩlo. nisi quod
patenter datur intelligi.
quia iuxta iohannis uocẽ
qui fratrẽ suũ non diligit
quẽ uidet. dm̃ quẽ ñ uidec

Expanded text:
Solem ergo justitiae intueamur Solem ergo justitiae intueamur in terra, quem videre non possumus in coelo, ut dum inoffenso pede operis per hunc in terra gradimur, ad intuendum illum quandoque oculos in coelum levemus. Sed inoffenso pede iter nostrum in terra agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur. Nec enim Deus vere sine proximo, nec proximus vere diligitur sine Deo. Hinc est quod sicut in alio sermone jam diximus , idem Spiritus secundo legitur discipulis datus, prius a Domino in terra degente, postmodum a Domino coelo praesidente. In terra quippe datur ut diligatur proximus, e coelo vero ut diligatur Deus. Sed cur prius in terra, postmodum e coelo, nisi quod patenter datur intelligi quia, juxta Joannis vocem, Qui fratrem suum non diligit quem videt, Deum quem non vid
Abbreviated transcription (Latin):
ne sua familiarius corporeã
creaturã portat. Sed cũ dm̃
uidere non possumus. hac¬
mus aliquid quod agam̾
unde magis terfiat᷑. quo
adeũ nr̃e intelligentiȩ ocu¬
lus ueniat. Certe que inse
uidere nullo modo ualem̾.
hunc inserius suis uidire
iam possumus. Quos cum
mira conspicimus ager
certum nob̾ sit in eori
aut̃ incorporea: areb cor¬
poribisi usum trahanius.
Aqrdo ualet conspicere. qͥa
si in eius radios oculi re.¬
aerberantur: sed sole inlu¬
sratos montes aspicimus.
& quia iam sol oxus est ui¬
acnus. Qua citgo solẽ iusti¬
de in se ipso uidere non pos¬
sumus: inlustratos montes
claritate illius uideamus.
scõs uidelicet apłos: qui uir¬
tutih einicant. miraculis
rsseant: quos nati solis
cdarteas ꝑ fudit. & cũ inse¬
ipso sit inuisibilis. per eos
nobis quasi ꝑ illustratos mon¬
tesse uisibilẽ prebuit. Uirtꝰ
enim diuinitatis inse quasi
sol incelo ẽ: uirtꝰ diuinita¬
tis in hominib sol int̾ra ẽ.

Expanded text:
ne sua familiarius corpoream ne sua familiarius corpoream creaturam portat. Sed cum Deum videre non possumus, habemus aliquid quod agamus, unde iter fiat quo ad eum nostrae intelligentiae oculus veniat. Certe quem in se videre nullo modo valemus, hunc in servis suis videre jam possumus. Quos dum mira conspicimus agere, certum nobis fit in eorum autem incorporea a rebus corporalibus usum trahamus. dendo, valet conspicere, quia tensi in ejus radiis oculi reverberantur; sed sole illustratos montes aspicimus, et quia jam sol ortus est videmus. Quia ergo solem justitiae in seipso videre non possumus, illustratos montes claritate illius videamus, sanctos videlicet apostolos, qui virtutibus emicant, miraculis coruscant, quos nati solis claritas perfudit, et cum in seipso sit invisibilis, per eos nobis quasi per illustratos montes se visibilem praebuit. Virtus enim divinitatis in se quasi sol in coelo est; virtus divinitatis in hominibus, sol in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ergo intante eos celsi¬
tudinis culmen erexit. qͥd
aliud dixerim nisi quod
menteᷤᷤ terrenorũ hominũ
post incarnationẽ unigeni¬
ti filii. qualis sit hodierna
solennitas: de aduenti sp̃s
scĩ. Sicut enim illa: ita
quoq & hec est honorabił.
Inilla quippe deus inse
permanens. creauit homi¬
nem: mnista uero homines
uenientẽ de suꝑ susceꝑuis
dm̃. In illa deus naturalit̃
factus est homo: inista ho-¬
mines facti sunt per ad
optionẽ dii. Si ergo rema¬
nere carnales in morte
Sed quia caro spm nescit:
dicat fortasse carnali cogi¬
tatione apud se aliquis.
Quomodo diligere ualeo
quẽ ignoro: hec & nos
concedimus: quia mens
uisibilibus in tenta. uidẽ
nescit inuisibilẽ. Nulla
eni nisi uisibilia cogitat.
eaq & cũ non agit. corum
umnagines introrsus dahit:
dumq inimaginibus corpo¬
reis iacet. surgere ad incor¬
porea non ualet. Unde fit.
ut tanto deterius creatorẽ
nesciat. quanto incogitatio¬

Expanded text:
Qui ergo in tantae eos celsiQui ergo in tantae eos celsitudinis culmen erexit, quid aliud dixerim, nisi quod mentes terrenorum hominum post incarnationem unigeniti Filii Dei qualis sit hodierna solemnitas de adventu Spiritus sancti. Sicut enim illa, ita quoque et haec est honorabilis. In illa quippe Deus in se permanens suscepit hominem, in ista vero homines venientem desuper susceperunt Deum. In illa Deus naturaliter factus est homo, in ista homines facoptionem dii. Si ergo remanere carnales in morte sed quia caro spdicat fortasse carnali cogitatione apud se aliquis: Quomodo diligere valeo quem ignoro? Hoc et nos concedimus, quia mens, visibilibus intenta, videre nescit invisibilem. Nulla enim nisi visibilia cogitat, eaque et cum non agit, eorum imagines introrsus trahit; dumque in imaginibus corporeis jacet, surgere ad incorporea non valet. Unde fit ut tanto deterius Creatorem nesciat, quanto in cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
uerum. & iudicẽ senũ facit.
Implet piscatorẽ: & predicato¬
rẽ facit. Implet persecutorẽ.
plet publicanum. & euan¬
gelistam facit. Oqualis est
artifex iste sp̃s. Nulla ad
discendum mota agitur:
in omne quod uoluerit
mox ut tetigerit mentem
aocet. Solumq tetigisse do¬
cuisse est. Nam humanum
animum. subito ut illus¬
trat inmutat. Abnegat hoc
repente quod erat: exhibet
repnte quod non erat. Pen¬
senus scõs predicatores nr̃os.
quiles hodierna die repꝑit:
quales fecit. Certe qͥ inuno
Nelaui pro iudeorũ metu
resici ebant. natiuitatis suae
singuli linguam nouerani.¬
& tamen nec ea ipsa lingua
quã nouerant aperte. xp̃m
loqui presumebant. Uenit
sp̃s. & inore eos ꝑdiuersita¬
tẽ linguarum docuit. in
mende aut̃ ex auctoritate
roborauit: ceperunt & in
aliena xp̃m eloqui. qui
de illo prius & insua lin¬
gua loqui metuebant᷑. Ui
pre amore conditoris. Et
qui prius suis aduersariis
succumbebant formidine:
eis iã pre erant auctoritate.

Expanded text:
uerum, et judicem senum facit . Implet piscatorem, et praedicatorem facit . Implet persecutorem, plet publicanum, et evangelistam facit . O qualis est artifex iste Spiritus! Nulla ad discendum mora agitur in omne quod voluerit. Mox ut tetigerit mentem, docet, solumque tetigisse docuisse est. Nam humanum animum subito ut illustrat immutat; abnegat hunc repente quod erat, exhibet repente quod non erat. 9. Pensemus sanctos praedicatores nostros quales hodierna die reperit, quales fecit. Certe qui in uno conclavi pro Judaeorum metu residebant, nativitatis suae singuli linguam noveran tamen nec ea ipsa lingua quam noverant aperte Christum loqui praesumebant. Venit Spiritus, et in ore eos per diversitatem linguarum docuit, in mente autem ex auctoritate roboravit . Coeperunt et in aliena Christum eloqui, qui de illo prius et in sua lingua loqui metuebant. Inflprae amore conditoris. Et qui prius suis adversariis succumbebant formidine, eis jam praeerant auctoritate.
Abbreviated transcription (Latin):
per ipsum. Ergo quantum
Imedico ẽ: sanare uenit
ami. Se interimit: qͥ
iccepta medici obseruare
non uult. Uenit saluator
admundũ. Quare salua¬
tor dictus ẽ. mundi. nisi
ut saluet mundũ non
ut iudicet mundum:
Siluari non uis abipso:
exte uadicabis. Et quid
licam udicaberis:
Uidete quid ait. Qui cre¬
dit ineũ: non iudicabit᷑.
Qui aut̃ non credit: quid¬

Expanded text:
quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Se interemit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum. Quare Salvator dictus est mundi? nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum. Salvari non vis ab ipso? Ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Videte quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit
Abbreviated transcription (Latin):
quia eum conprehensum
petrus negauit interra:
que suspensum latro est¬
cnfessus incruce. Sed uir
iste tantȩ formidinis quał
post aduentum scĩ sp̃s exi¬
stat: audiamus. Fit con¬
uentus magistratus atq
seniorum. cȩsis denuntiat᷑
piis. He innomine iħu
loqui debeant. Petrus
magna aictoritate respon¬
dit. Mȩdire oportet deo
magis quã hominibus.
Et rursus. Si iustum est
inconspectu dei uos potiꝰ
audire quã dm̃: udicate.
Non enim possumus. quȩ
uidimus & audiuimus
ibant gaudentes a cons¬
pectu concilii. qm̃ digri
habiti sunt pid nomine
iħu contumeliã pati. Eece
gaudet petrus inuerbers.
qui ante inuerbis cimebat
Et qui prius ancille uocem
requisitus timuit. post ad¬
uentum scĩ sp̃s uires princi¬
pum cęsus premit. Libet
oculos fidĩ inuirtute opificis
huius attollere. atq spari
patres testamenti noui ac
ueteris considerare. Ecce aptis
eisdẽ oculis fidĩ dauid. Amos.
rare uolo. sed in ipsa mea con¬
sideratione defitio. Inplet

Expanded text:
quia comprehensum quia comprehensum Petrus negavit in terra quem suspensum latro confessus est in cruce. Sed vir iste tantae formidinis qualis post adventum Spiritus existat audiamus. Fit conventus magistratus atque seniorum, caesis denuntiatur apostolis ne in nomine Jesu loqui debeant: Petrus magna auctoritate respondit: Obedire oportet Deo magis quam hominibus . Et rursus: Si justum est in conspectaudire quam Deum, iudicate. Non enim possumus quę uidimus et audiuimus ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumelias pati . Ecce gaudet Petrus in verberibus, qui ante in verbis timebat. Et qui prius ancillae voce requisitus timuit, post adventum sancti Spiritus vires principum caesus premit. Libet oculos fidei in virtutem opificis hujus attollere, atque sparsim Patres testamenti novi ac veteris considerare. Ecce, apertis eisdem oculis fidei, David, Amos, rare volo, sed in ipsa mea consideratione deficio. Implet
Abbreviated transcription (Latin):
quarum. alii interp̃tatio
sermonum. Hȩc aut̃ om̃ia
operatur unus atq idem
ip̃i. diuidens singulis ꝓut
uult. Quot ergo sunt
dona predicantium: tot
sunt ornamenta cęlorũ
Hinc rursus scriptuni est.
uerb dñi cęli firmati sunt:
est patris. Sed eos dem
celos uidelicet scos apłos.
ut tota simul trinitas os-¬
dendatur opata: repente
de scĩ sp̃s diuinitace adiun¬
gicur. Et spĩ oris eius om̃is
uirtus eorum. Celorum
igitur uirtus de sp̃u sũpta
est: quia mundi huius
potestatibus contra irȩ
non presumerent nisi eos
scĩ sp̃s fortitudo solidasset.
Quales namq doctores
scẽ exclȩ ante aduentum
huius sp̃s fuerint scimus:
& post aduentum illius
cuius fortitudinis sint fac¬
t̾i conspicimus. Certe ipse
pastor eccłȩ ad cuius sacra¬
tissimum corpus sedemus.
quantȩ debilitatis. quantȩq
formi. dinis ante aduentũ
sp̃s fuerit: ancilla hostiaria
requisita dicat. Una enim
mulieris uoce percussus:
dum mori timuit. uitam
negauit. Et pensandum

Expanded text:
m, alii interpretatio sermonum. Haec autem omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis prout vult . Quot ergo sunt bona praedicantium, tot sunt ornamenta coelorum. Hinc rursus scriptum est: Verbo Domini coeli firmati sunt est Patris. Sed eosdem coelos, videlicet sanctos apostolos, ut tota simul sancta Trinitas ostendatur operata, repente de sancti Spiritus divinitate adjungitur: Et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Coelorum ergo virtus de spiritu sumpta est, quia mundi hujus potestatibus contraire non praesumerent, nisi eos sancti Spiritus fortitudo solidasset. Quales namque doctores sanctae Ecclesiae ante adventum hujus Spiritus fuerint scimus, et post adventum illius cujus fortitudinis facti sint conspicimus. 8. Certe iste ipse pastor Ecclesiae, ad cujus sacratissimum corpus sedemus, quantae debilitatis, quantaeque formidinis ante adventum Spiritus fuerit, ancilla ostiaria requisita dicat. Una enim mulieris voce perculsus, dum mori timuit, vitam negavi
Abbreviated transcription (Latin):
facta est seueritas temꝑa¬
ta. tanto erga se debet fe
nr̃a infirmitas accensa.
Quattuor itaq proposio¬
num expleta ratione. ad
dõna eiusdem sp̃s conteni¬
planda transeamus. deisto
quippe sp̃u scriptum est.
sp̃s eius brnauit cęlos. Orna¬
menta enim cęlorum: st̃
uirtutes predicantium
Quȩ uidelicet ornamenta.
paulus enumerat dicens.
Alii datur ꝑsp̃m sermo sa¬
pientiȩ. alii sermo seentis
secundum ꝯusidem sp̃ims
alteri fides meodẽ sp̃ũ. alii¬

Expanded text:
facta est severitas temperafacta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtutes praedicantium. Quae videlicet ornamenta Paulus enumerat, dicens: Alii datur per Spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum, alteri fides in eodem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
iniuiditio saluaret. Incolũ¬
ba ergo apparere suꝑ eum
debuit sp̃s: qui non ueni¬
ebat ut peccata iam per
zelum ꝑcuteret. sed adhuc
ꝑmansuecudinẽ toleraret.
At contra suꝑ discipulos
migne debuit sp̃s sc̃s̃ de¬
monstrari: ut hi qͥ erant
simpliciter homines: atq
ideo peccatores eos contra
semet ipsos spiritalis fer-¬
uor accenderet: & pecca¬
nem parceret. ipsi inse ꝑ
pęnitentiam punirent.
Nec ipsi quippe eẽ poteran
sine peccato qui adhere¬
bant cęlesti magisterio:
iohanne attestante qͥ ait:
Si dixerimus quia peccatũ
non habemus: nos ipsos
seducimus. & ueritas in
nobis non ẽ. Inigne ergo
uenit inhominibus. in
columba uero apparuit
indño: quia peccata nr̃a
quȩ pie dñs ꝑmansuecu¬
dinem tolerat. nos ꝑrelũ
reccitudinis debemus cau¬
te conspicere & ardore sẽ
penitentiȩ cremares Igei
ꝑcolumbam sp̃s iniedepto¬
re monstratus ẽ: ꝑ ignem
uero in hominibus. quia
quanto nobis nr̃i udicis

Expanded text:
in judicio salvaret. In columin judicio salvaret. In columba ergo apparere super eum debuit Spiritus, quia non veniebat ut peccata etiam per zelum percuteret, sed adhuc per mansuetudinem toleraret. At contra super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter nomines, atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis fervor accenderet, et peccanem parceret, ipsi in se per poenitentiam punirent. Nec ipsi quippe esse poterant sine peccato, qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est . In igne ergo venit in hominibus, in columba vero apparuit in Domino, quia peccata nostra, quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus caute conspicere, et ardore semper poenitentiae cremare. Igitur per columbam Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis
Abbreviated transcription (Latin):
tis audiuimus: nunc de sim¬
plicitate colambȩ moneam.
Sed malitia ꝯaruuli estote.¬
Hinc de beato iob dicitur.
Frat uir simplex & rectus.
Quȩ est rectituda sine sun-¬
Iylicitate. aut que simplici¬¬
tas sine reccitudine: Quia
ergo &r rectitudinẽ docet
iste sp̃s & simplicitatem:
& inigne monstrari debu¬
it & incolumba. quatenus
omne cor quod eius gratia
tangitur: & mansuetudinis
lenitate tranquillũ. & telo
iusticiȩ accensum fiat. Ad
extremnum uero querendũ :
cur inpso redemptore nr̃o
media dre dĩ & hominum
pcolumba apparuit: indis¬
cipulis uero ꝑignẽ. Certe
unigenitus filius: iudex ẽ
generis humani. Sed quis
eius iusticiã ferret. si priꝰꝗͣ
nos per mansuetudinem
colligeret culpas nr̃as ꝑ
telum reccitudinis exami¬
nare uoluisset: Homo gͦ
pronobis factus: mittẽ
se hominibus prebuit. No¬
luit peccatores ferire: sed
colligere. Prius enĩ uoluit
mansuete corrigere: ut
haberet quos postmodũ

Expanded text:
tis audivimus, nunc de simtis audivimus, nunc de simplicitate columbae moneamur: Sed malitia parHinc de beato Job dicitur: Erat vir simplex et rectus . Quae autem rectitudo sine simplicitate, aut quae simplicitas sine rectitudine? Quia ergo et rectitudinem docet iste Spiritus et simplicitatem, et in igne monstrari debuit et in columba, quatenus omne cor quod ejus gratia tangitur, et mansuetudinilenitate tranquillum, et zelo justitiae accensum fiat. Ad extremum vero quaerendum est, cur in ipso Redemptore nostro Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem. Certe unigenitus Filius judex est generis humani; sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret, culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibus praebuit. Noluit peccacolligere. Prius voluit mansuete corrigere, ut haberet quos postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
desideria: ardet. post mo¬
dum peruerba. Unde
bene per mos sen dicitur.
In Dextera eius: ignea lex:
sinistra quippe reprobi
qui & ad sinistram po¬
nendi sunt: dextera aut
dei appellantur electi.
Indextera ergo dei lex ignea
est: quia electi mandata
cȩlestia nequaqu̾ã frigido
corde audiunt. sed ad hȩc
amoris intimi facib in¬
ardescunt. Sermo ad aurẽ
ducitur: & mens eoꝵ sibi¬
met irata: ex interne dul¬
incolumba uero ei ses¬
omnes quos repleuerit su¬
plices & ardentes facit.
plices puritate: arden.
placet deo: aut limplicitas
plicitate. Hinc ipsa ueritas
dicit. Estote prudentes sic̃
serpenteᷤ: & simplices sicut
columbe. Qua inre notan¬
dum est: quod discipulos
suos nec decolumba sine
serpente. nec de serpente sine
nere: quatenus & columbȩ
simplicitatẽ astucia serpes¬
tis accenderet. S ecparti
astuciar columbi̧ simpli¬
otu tiemperaret. Heic pal¬
lus ait. Nolite pueri effici sen¬
sibus. Ecce prudentiã serpen-¬

Expanded text:
desideria, ardet postmodesideria, ardet postmodum per verba. Unde bene per Moysen dicitur: In dextera ejus ignea lex . Sinistra quippe reprobi, qui et ad sinistram ponendi sunt; dextera autem Dei appellantur electi. In dextera ergo Dei lex ignea est, quia electi mandata coelestia nequaquam frigido corde audiunt, sed ad haec amores intimi facibus inardescunt. Sermo ad aurem ducitur, et mens eorum sibimet irata ex internae dulIn columba vero Spiriquia omnes quos repleverit simplices et ardentes facit. Simplices puritate, ardenteplacet Deo aut simplicitas plicitate. Hinc ipsa Veritas dicit: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Qua in re notandum est quod discipulos suos nec de columba sine serpente, nec de serpente sine nere; quatenus columbae simplicitatem astutia serpentis accenderet, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperaret. Hinc Paulus ait: Nolite pueri effici sensibus . Ecce prudentiam serpen
Abbreviated transcription (Latin):
buit inlingua. Uel certe qͥa
per lingũa procedit uerbũ.
filium conficetur. Et negare
iam scĩ sp̃s lingũa habet:
Uelcerce inlingus igneis
ꝓpparuu sỹs: quia omnes
quos repleuerit aidentes
partter & loquentes facit
Linguas igneas doctores
habent: quia dum deum
amando predicant. corda
audientium inflammari.
Nam ociosus sermo docentis¬
est: si prebere non ualet
incendium amoris. Hoc
doctrinȩ incendium: ab
ipso ueritatis ore concepe.¬
rant qui dicebant. Nonne
cor nr̃m ardens erat inno¬
bis. cum loqueretur iuia
& aperiret nobis scriptu¬
ras: Ex auditu quippe
sermonis inardescit ani¬
mus: torporis frigus rece¬
dit. Fit mens insuperno
desiderio anxia: aconcu-¬
piscentiis terrenis aliena.
Amor uerus qui hanc re-¬
pleuerit: infletibus cruciat.
Sed dum tali abdore cruci¬
atur: ipsis suis cruciatib
pascitur. Audire ei libet
precepta cęlestia. & quot
mandatis instruitur: qua¬
si tot facibus inflãmat᷑.
&quȩ torpebat prius ꝑ

Expanded text:
buit in lingua. Vel certe, quia buit in lingua. Vel certe, quia per linguam procedit Verbum, Filium confitetur. Et negare jam sancti Spiritus linguam habet. Vel certe in linguis igneis apparuit Spiritus, quia omnes quos repleverit ardentes pariter et loquentes facit. Linguas igneas doctores habent, quia, dum Deum amandum praedicant, corda audientium inflammant. Nam et otiosus est sermo docentis, si praebere non valet incendium amoris. Hoc doctrinae incendium ab ipso Veritatis ore conceperant, qui dicebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis cum loqueretur in via et aperiret nobis Scripturas ? Ex audito quippe sermone inardescit animus, torporis frigus recedit, fit mens in superno desiderio anxia, a concupiscentiis terrenis aliena. Amor verus qui hanc repleverit, in fletibus cruciat; sed dum tali ardore cruciatur, ipsis suis cruciatibus pascitur. Audire ei libet praecepta coelestia; et quot mandatis instruitur, quasi tot facibus inflammatur; et quae torpebat prius per
Abbreviated transcription (Latin):
itaq hȩc quȩ proposuimꝰ:
soluendo redeamus. Patri
namq & filio coeternus
sp̃s migne monstratur:
quia incorporeus & ineffa¬
bilis atq inuisibilis ẽ. deus.
quia attestante paulodĩs
nr̃: ignis consumens est.
ds quippe ignis dicitur.⁊
per hunc peccatoru niori
rubigo consumitur.: De hoe
igne ueritas dicit. Ignem
ueni mittere interram. ꝙ
quid uolo nisi ut ardeat :
Terra eñi uocata sunt corda
terrena: quȩ dum semper
infimas inse cogitatione᷑
congerunt. amalignis spi¬
ritib conculcantur. Sed
ignẽ dñs interram mittit:
Et terra ardet: cum cor
carnale in suis prius uo¬
luptatibus frigidum. re
linquid concupiscentias
presentis scłi: & incenditur
ad amorẽ dĩ. Bene ago
inigne apparuit sps: qua
ainguis monstratus est: ͥa
uem sp̃s coxternus ẽ. filio.
ierbet cognationẽ maxi¬
malingua cũ uerbo. Uerbũ
quippe patris filius. Et qͥa
un⁊ est sp̃s & uerbi substan¬
ca idem sp̃s monstrari de¬

Expanded text:
itaque haec quae proposuimus itaque haec quae proposuimus solvendo redeamus. Patri namque et Filio coaeternus Spiritus in igne monstratur, quia incorporeus, ineffabilis, atque invisibilis ignis est Deus, attestante Paulo: Deus noster ignis consumens est . Deus quippe ignis dicitur, quia per hunc peccatorum rubigo consumitur. De hoc igne Veritas dicit: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ardeat ? Terra enim vocata sunt corda terrena, quae, dum semper infimas in se cogitationes congerunt, a malignis spiritibus conculcantur. Sed ignem Dominus in terram mittit Et terra ardet cum cor carnale in suis pravis voluptatibus frigidum, 1578 relinquit concupiscentias praesentis saeculi, et incenditur ad amorem Dei. Bene ergo in igne apparuit Spiritus, quia linguis monstratus est, quia idem Spiritus coaeternus est Filio, et habet cognationem maximam lingua cum verbo. Verbum quippuna est et Verbi substantia, idem Spiritus monstrari de
Abbreviated transcription (Latin):
tante festiuitatis animum
dansferamui. Sed quia cũ
lectione euangelica. uob̾. ẽ.
etiã actuũ apłorũ lectio reci¬
tata: ex ea ergo aliquid mnu¬
sum nr̃e contemplationis
trahamus. Audistis & eñi
quia sp̃s sc̃s super discipłos
inigneis linguis apparuit :
omniũq linguarũ scien¬
tiam dedit. Quid scilicet
hoc miraculo de signans
nisi quod sc̃a ecclesia eodẽ
spũ repleta om̃ium gen¬
tium erat uoce locutura :
qui uero contra dm̃ turrim
elisicare conatisunt: com¬
munionem unius linguȩ
herdiderunt. inhis autem
qui dm̃ humiliter metue¬
bant. lingue om̃s unite
sunt. Hiergo humilitas
uircutẽ meruit: illic suꝑ¬
bia confusionẽ. Sed queren¬
igne apparuit. cur inig¬
ne simul & linguis. cur
aliquando incolumba
aliquando uero in igne
monstratur: cur super
unigenitum filiũ appa-¬
ruit incolumbȩ spetiae
& suꝑ discipulos inigne.
ita ut neq suꝑ dñm ue¬
niret inigne: neq super
discipulos monstraretur
incolumba. Per quattuor

Expanded text:
itatis animum transferamus. Sed quia cum lectione evangelica vobis est etiam Actuum apostolorum lectio recitata , ex ea ergo aliquid in usum nostrae contemplationis trahamus. Audistis etenim quia Spiritus sanctus super discipulos in igneis linguis apparuit, omniumque linguarum scientiam dedit. Quid scilicet hoc miraculo designans, nisi quod sancta Ecclesia, eodem Spiritu repleta, omnium gentium erat voce locutura? Qui vero contra Deum turrim aedificare conati sunt communionem unius linguae perdiderunt , in his autem qui Deum humiliter metuebant linguae omnes unitae sunt. Hic ergo humilitas virtutem meruit, illic superbia confusionem. 5. Sed quaerenigne apparuit, cur in igne simul et linguis, cur aliquando in columba, aliquando vero in igne monstratur, cur super unigenitum Filium apparuit in columbae specie, et super discipulos in igne ; ita ut neque super Dominum veniret in igne, neque super discipulos monstraretur in columba. Per quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Diligamus ergo ꝓximũ
fr̃s. amemus eũ qui iuxta
nos ẽ. ut ꝑuenire ualeam
ad amorẽ illiꝰ qui supra nos
est. Meditet᷑ mens inꝓxĩ¬
mo qđ exhibeat dõ. ut ꝑ¬¬
fecte mereat̃ in dño gaude
cum proximo. Iunc ad
illã suꝑnȩ frequentiȩ lȩci-¬
ciã per ueniemus. dequa
nunc scĩ sp̃s pignꝰ accipimꝰ.
Adistũ finẽ toto amore
tendamus: inquo sine fine
letabimur. Ibi suꝑnoꝵ ciuiũ
societas scã: ibi sollennitas
certa ibi requies seco
pag uera que nob tã non

Expanded text:
iligamus ergo proximum, fratres, amemus eum qui juxta nos est, ut pervenire valeamus ad amorem illius qui super nos est. Meditetur mens in proximo quod exhibeat Deo; ut perfecte mereatur in Deo gaudere cum proximo. Tunc ad illam supernae frequentiae laetitiam perveniemus, de qua nunc sancti Spiritus pignus accepimus. Ad istum finem toto amore tendamus, in quo sine fine laetabimur. Ibi supernorum civium societas sancta; ibi solemnitas certa; ibi requies secura; ibi pax vera, quae nobis jam non
Abbreviated transcription (Latin):
iuidum. ut filiũ
suũ unigenitũ daret: ut
omnis qui credit in eum
non pereat. sed habeat uitã
eternam. Unde notanclum
quod eadem de filio dei ini¬
genito replicat: quȩ defilo
pinis incruce exaltato
eniserat dicens. Ut om̃is
qncredit in eum nonꝑeat.
Q habeat uitã acternan:
quia profecto idẽ redemp

Expanded text:
undum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde notandum est quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profect
Abbreviated transcription (Latin):
mentesq carnalium iniua
ꝓpparentibus linguis igneis.
atus factasunt corda
srammantia quia dum dm
inignis uisione suscipiunt.
pamorẽ suauit̾ arserunt.
Ipse namq sp̃s scĩ: amor est.
de & iohannes ait. Deus
caritas est. Qui ergo mente
in tegra dm̃ desiderat: pro¬
fecto iam habet quẽ amat.
Neq enim quisquam posset
dm̃ diligere: si eum quem
diligit non haberet. Sed ecce
s anus quisq urm requirit᷑
in dadigat dm̃. tota fidutia &
secura mente respondet dili.¬
go. Inipso aut̃ lectionis exor¬
dio audisis quod ueritas
dixit. Siquis diligit me:
sermonẽ noum seruahit.

Expanded text:
mentesque carnalium in sui apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. Ipse namque Spiritus sanctus amor est. Unde et Joannes dicit: Deus charitas est . Qui ergo mente integra Deum desiderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ipso autem lectionis exordio audistis quid Veritas dicat: Si quis diligit me, sermonem meum servabit.
Abbreviated transcription (Latin):
temptationis tempore
recedat. Ille ergo uere
cuius uidelicet mente daa¬
tatio praua exconsensu non
superat. Nam tanto quisq
redite: si dm̃ uere amatis ex¬
quirite. Nec tam̃ sibi aliquis
credat: quic quid sibi a
sine operis ad testaciome res¬
ponderit. De dilectione condi¬
toris lingua. mens & uita re¬
quiratur. Nunqua est dĩamor
ociosus. Operatus or eñ mag¬
na: si est. Si uer operari ren¬
nuit: amo lon est. Et sermo¬
qc̃ quẽ audistis non ẽ. ms:
sed eius qui misit me patris.
loouixur unigenitus filius
uerbum patris est. & quia¬
sermo qũe loquitur filius.
non est filii sed patris: qͥa¬
& ipse filius uerbum est
patris. Hȩc locucussũ uob̾:
apud uos manens. Quando
non maneret apud eos. qui
ascensiirus cęlum ꝓmittit
dicens. Ecce ego uobis cũ sũ
omnib diebus usq ad con-¬
summationẽ scłi: sed u̾bũ¬

Expanded text:
tentationis tempore tentationis tempore non recedat. Ille ergo vere amat, cujus videlicet mentem delectatio prava ex consensu non superat. Nam tanto quisqueredite; si Deum vere amatis, exquirite; nec tamen sibi aliquis credat, quidquid sibi animus sine operis attestatione responderit. De dilectione conditoris, lingua, meus, et vita requiratur. Nunquam est Dei amor otiosus. Operatur etenim magna, si est; si vero operari renuit, amor non est. Et sermonem quem audistis non est meus, sed ejus qui misit me Patris. loquitur unigenitus Filius Verbum Patris est, sermo quem loquitur Filius non est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem s
Abbreviated transcription (Latin):
qui adhuc ꝑ ilicita deside¬
ria defluit: profecto dm̃
non amat. quia ei in sua
uoluntate contra dicit. Et
pater m̃s diliget eum: &
ad eum ueniemus & man¬
sionẽ apud eum faciemus.
ista solennitas: habere incor¬
dis hospitio aduentum dei.
Certe si domum ur̃am qͥsquã
diues aut prepotens amicus
intraret: omni festinantia
domus tota munderetur.
ne quid fortasse cẽt quod
oculos amici intrantis offen¬
deret. Tergat ergo sordes
praui operis: qui dõ prepa¬
rat domum mentis. Sed
uidete quid ueritas dicat.
Ueniemus: & mansionem
apud eum faciemus. In quo¬
rundã & enim corda uenit.
& mansionem non facit:
quia per conpunctionem
quidẽ dĩ respectum ꝑcipi¬
unt. sed temptationis tem¬
pore hoc ipsũ quod con¬
puncci fuerant obliuiscun¬
tur: sicq ad perpetranda
peccata redeunt. ac si hȩc
minime planxissent. Qui
ergo dm̃ uere diligit. &
euis mandata custodit.
in eius corde dñs & uenit &
mansionẽ facit: quia sic
eum diuinitatis amor
penitrat. ut ab hoc amo.

Expanded text:
qui adhuc per illicita desideria defluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. 1576 2. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem apud eum faciemus. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem facit, quia sic eum divinitatis amor penetrat, ut ab hoc amore
Abbreviated transcription (Latin):
Quocͥ aut̃ septẽ dies. uel
anni septies ducuntur.
multiplicẽ euasdem diei
habundantiã de signant.
inqua premium illud
sublime datur electis dequo
apłs ait. quod oculus non
uidit. nec auris audiuit.
nec incor hominis ascendit.
quȩ preparauit d̃s diligen¬
tibus se. Cuius premii cogni¬
tionẽ quia incor hominis
id est humana adhuc sapi¬
entis ascendere non posse
testatur. apperit subseqͣnt̃
unde hȩc diligentib dm̃
possit ostendi. Nobis autẽ
mii magnitudo perhennis
quia dũ ipse corda quȩ im¬
plet appetitu inuisibilium
inflammat. eadẽ bona inui-¬
sibilia quã sint preclara.
quam terrenis omnib pre¬
ferenda manifestat. Unde
bene eiusdẽ sp̃s grã septi¬
formis a propha del¬

Expanded text:
Quod autem septem dies vel Quod autem septem dies vel anni septies ducuntur, multiplicem ejusdem requiei abundantiam designant, in qua praemium illud sublime datur electis, de quo Apostolus ait: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Cujus praemii cognitionem quia in cor hominis, id est, humana adhuc sapientis, ascendere non posse testatur, aperit subsequenter unde hoc diligentibus Deum possit ostendi: Nobis autem,mii magnitudo perennis, quia dum ipse corda quae implet appetitu invisibilium inflammat, eadem bona invisibilia quam sint praeclara, quam terrenis omnibus praeferenda, manifestat. Unde bene ejusdem Spiritus gratia septiformis a propheta de
Abbreviated transcription (Latin):
dectorum populus inȩt̾nũ
gaudebit. impleto illo desi¬
derabili domini ac saluatoris
nr̃i mandato. uacate & uide¬
te qm̃ egosũ dñs. Ad quam
profecto uacationem & usi¬
onem in comiprbilis ueri¬
tatis quia non nisi per obser¬
uanciam preceptorũ celestiũ
& sp̃s scĩ donum ꝑtingitur.
iecte & legẽ decalogi. & eiꝰdẽ
sps grĩm meo dierum nume¬
drqui requiẽ de signaret
dr lis. cebat. Neq hoc piet̃¬
aindẽ quoc. deo numerus
tioni internȩ quietis aptat᷑.
quia ex septẽ septimanis &
uno die perficitur. Sex
quippe dieb inlege popłs
operari. septima quiescere.
sex annis arare & metere.
septimo iussus ẽ. cessare.
quia & dñs sex dieb mun¬
di ornatum perfecerit. sep¬
timo ab opere suo cessauerit.
Quib omnib mistice ad¬
monemur. quod hi qui
in hoc scło quod sex ȩcatib
constat bonis operib pro
dño instant. insabbatum
infuturo id ẽ. in requiem
a dño in dicuntur ȩt̃nã.

Expanded text:
electorum populus in aeternum electorum populus in aeternum gaudebit, impleto illo desiderabili Domini ac Salvatoris nostri mandato, Vacate et videte quoniam ego sum Deus. Ad quam profecto vacationem et visionem incommutabilis Veritatis, quia non nisi per observantiam praeceptorum coelestium ac Spiritus sancti donum pertingitur, recte et legem decalogi, et ejusdem  in eo dierum numero qui requiem designaret, dari decebat. Neque hoc praetereundum quod ideo numerus ationi internae quietis aptatur, quia ex septem septimanis et monade perficitur. Sex quippe diebus in lege populus operari, septima quiescere; sex annis arare et metere, septimo jussus est cessare, quia et Dominus sex diebus mundi ornatum perfecerit, septimo ab opere suo cessaverit. Quibus omnibus mystice admonemur quod hi qui in hoc saeculo, quod sex aetatibus constat, bonis operibus pro Domino instant, in Sabbatum in futuro, id est, in requiem a Domino inducuntur aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet & gentilium colligit.
quos innouã sui redẽptoris
familiã consecret. Inter hȩc
uero solerter intuendũ est
quod non sine magno mis¬
terio quinquagenarius nu-¬
merus racatione uel gr̃ae
uel legis obseruatus ẽ. Nam
quinqua gesima die pasche
& illa inmonte populo da¬
ta & hȩc discipulis incenacu¬
lo misa est Sel hos nmrs
numero perpeciuita sutu
quietis ostenditur. Inquo
ce uel legis decalogos mana¬
minibus: ut aperte monstret
quia quicumq diuinȩ legis
simus anniri inlege iubileus
id est dimittens siue mutat̾
appellari ussus ẽ. inquo porla
abomni oparauone quiesceret
omniũ debita relaxarentur.
serui lib̾i redirent. annus ipse
maioribus solenniis ac laudib
diuinis eminentior cȩteriseri¬
steret. merito ꝑhunc nunetua
ala sũmȩ pacis tranquallias
iticatur. quant sic¬
Q ut iigłam. ubi cessantibᷤ
amussis ononiũ eulparum
debitis insola diuine uisio¬
nis contemplatione cunctus

Expanded text:
scilicet et gentium colligit, scilicet et gentium colligit, quos in novam sui Redemptoris familiam consecret. Inter haec vero solerter intuendum est quod non sine magno mysterio quinquagenarius numerus in datione vel legis vel gratiae observatus est. Nam quinquagesima die Paschae, et illa in monte populo data, et haec discipulis in coenaculo missa est. Sed hoc nimirum numero perpetuitas futurae quietis ostenditur, in quo recte vel legis decalogus mandaminibus, ut aperte monstraretur quia quicunque divinae legis simus etenim annus in lege Jubilaeus, id est dimittens sive mutatus, appellari jussus est, in quo populus ab omni operatione quiesceret, omnium debita laxarentur, servi liberi redirent. Annus ipse majoribus solemniis, ac laudibus divinis eminentior ac caeteris existeret. Merito per hunc numerum illa summae pacis tranquillitas indicatur, quando sicimur in gloriam ; ubi cessantibus dimissis omnium culparum debitis, in sola divinae visionis contemplatione cunctus
Abbreviated transcription (Latin):
ad occasum laudabue
nonen dea Excelsus supee¬
inuenerationẽ accepte legis.
omnibus annis. sacrifitium
nouum dño die pentecostesᷤ
offerri iussum ẽ. innr̃a qͦq
festiuitate spiritalit̾ agi ex
accepte gr̃e tempore nũꝗ
desiit. Nouum quippe in
ea sacrifitium offert ȩccła.
cum sabbato incipientis
sc̃ȩ pentecostes nouum ad¬
optionis populũ ꝑbaptisma
dño consecrat ritu uere de¬
centessimo sic̃ &x supra mo¬
nuimusut non solũ popłis
xp̃ianis ueteris facti memo¬
ria innouetur. sed & inno¬
uam renatorũ sobolẽ noua
paracliti apatre missio cele¬
bretur. Nouũ in ea sacrifi¬
cium dño. ipsi quoq apłi
mox accepto dono sp̃s obtu¬
lerunt. Cũ euangeli tantes
his qui conuenerant pluri¬
mos conuerterunt adfidẽ:
& hos fonte baptismatis rena
tias ad communionẽ dñici
altaris obtuler̃. Bene aut̃ duo
primitiarum panes de no-¬
uis frugib uidebantur of¬
ferri. quia nimirũ ecclesia
de utroq populo iudeorum

Expanded text:
usque ad occasum laudabile usque ad occasum laudabile nomen Domini, excelsus supein venerationem acceptae legis omnibus annis sacrificium novum Domino Dei Pentecostes offerri jussum est, in nostra quoque festivitate spiritualiter agi ex acceptae gratiae tempore nunquam desiit. Novum quippe in ea sacrificium offert Ecclesia, cum sabbato incipientis sanctae Pentecostes, novum adoptionis populum per baptisma Domino consecrat ritu vere decentissimo, sicut et supra monuimus, ut non solum populis Christianis veteris facti memoria innovetur, sed et in novam renatorum sobolem, nova Paracleti a Patre missio celebretur. Novum in ea sacrificium Domino ipsi quoque apostoli, mox accepto dono Spiritus obtulerunt, cum evangelizantes his qui convenerant, plurimos converterunt ad fidem, et hos fonte baptismatis renattias ad communionem Dominici altaris obtulerunt. Bene autem duo panes primitiarum de novis frugibus jubebantur offerri, quia nimirum Ecclesia de utroque populo, Judaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
adintelligenda sublit auss
simul & iplencu ꝑfectuis
scĩ euangelii dicta necliũ
corda subleuantur. Ibi inter
flaminas ignium & micantu
fulgura. fragor quoq thoni¬
truorũ & clangor sonabat bu¬
cinȩ. hic cum ignearũ uisione
linguarum. sonitꝰ pariter
decelo tanqu̾a sp̃s uehemens
aduenit. Sed cum inutraq
datione & legis uidelicet. &
gr̃a foris audiretur sonitus
hic tamen ampliore mrasa¬
lo cum auditu sonitꝰ affus
qne sonitu discipulorum
quã doceret. Ibi audicis
legalib edictis cespondit
omnis pꝯpulus una uoce
dicens. omnia uerba quae
locutus est dñs. & audiemꝰ¬
& faciemus. hic accepta illu¬
stratione sp̃s nascentis acłȩ
cetus: omnit. nationĩi lin¬
guis dr̃ magnalia loqueba¬
tur. certe utiq discretionis
gra. quia legis obseruatio
umgantum genti iudeȩ data
sit uerbum ium euangelii
cuntis porbẽ gentib predi¬
candũ cunctorũ linguis po¬
pulorum. xp̃ianȩ fidei cent
pitonia dicenda impleta
mipletia quȩ dicit a soł ortu

Expanded text:
ad intelligenda sublimius simul et implenda perfectius sancti Evangelii dicta fidelium corda sublevantur. Ibi inter flammas ignium et micantia fulgura, fragor quoque tonitruorum, et clangor sonabat buccinae, hic cum ignearum visione linguarum sonitus pariter de coelo tanquam spiritus vehementis advenit. Sed cum in utraque datione, et legis videlicet et gratiae, foris audiretur sonitus, hic tamen ampliori miraculo cum auditu sonitus adfuit sine sonitu discipulorum corda doceret. Ibi, auditis legalibus edictis, respondet omnis populus una voce, dicentes: Omnia verba quae locutus est D faciemus . Hic accepta illustratione spiritus nascentis Ecclesiae, coetus omnium nationum linguis Dei magnalia loquebatur, certe utique discretionis gratia: quia legis observatio uni tantum genti Judaeae data sit, verbum vero Evangelii cunctis per orbem gentibus praedicandum, cunctorum linguis populorum Christianae fidei essent praeconia dicenda, impleta prophetia quae dicit: A solis ortu
Abbreviated transcription (Latin):
suggerere soleat eẽ. minoris.
Sed qu a suggerere aliquando
dicimus suhministrare: inui¬
sibilis sp̃s suggerere dicitur.
non quod nobis scientiam
abimmo inferat: sed aboccul¬
to. Pacem meam reliquo uo¬
bis: pacẽ meã do uob̃. Hic e¬
linquo: illic do. Sequentib
relinquo: puenientibus do.

Expanded text:
suggerere soleat esse minoris. suggerere soleat esse minoris. Sed quia suggerere aliquando dicimus subministrare, invisibilis Spiritus suggerere dicitur, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hic relinquo, illic do. Sequentibus relinquo, pervenientibus do.
Abbreviated transcription (Latin):
dientis: ociosus ẽ. sermo
doctoris. Nemo ergo docen¬
ti homini tribuat. quod
exore docentis intelligit:
quia nisi intus sit qui do-¬
ceat. doctoris lingua exteriꝰ
unam loquentis uocem
omnes pariter auditis: nec
tamen parit̃ sensũ audige
uocis percipitis. Cum eng
uox dispar non sit: cur in
niter ad monet. est magister
interior qui deuocis intelligen¬
tia quosdam specialiter docet.
De hac unctione sp̃s: rursus ꝑ
iohannẽ dicitur. Sic̃ uncioeiꝰ
docet uos de omnib Per uocẽ
ergo auditor non instruitur.
quando niens per sp̃m non
unguitur. Sed cur ista de doc¬
trina hominum Ioquimui:
quando & ipse conditor non
ad eruditionẽ hominis loqͥ.
si eidem homun ꝑur
priusquam fratricidiũ ope.
perpetraret: audait. Pecati
quiesce. Sed quia culpis suis
xigentib uoce est admoni¬
tus non unctione: audire uer¬
da dĩ potuit. sed seruare con¬
tempsit. Requirendum uero
nobis ẽ. cur de eodẽ spu dicat᷑.
suggeret uobis omnia: cum

Expanded text:
dientis, 1577 otiosus est sermo dientis, 1577 otiosus est sermo doctoris. Nemo ergo docenti homini tribuat quod ex ore docentis intelligit, quia nisi intus sit qui doceat, doctoris lingua exteriusunam loquentis vocem omnes pariter auditis, nec tamen pariter sensum auditae vocis percipitis. Cum ergo vox dispar non sit, cur in uentis communiter admonet, est magister interior qui de vocis intelligentia quosdam specialiter docet? De hac unctione Spiritus rursus per Joannem dicitur: Sicut unctio ejus docet vos de omnibus . Per vocem ergo non instruitur, quando mens per Spiritum non ungitur. Sed cur ista de doctrina hominum loquimur, quando et ipse conditor non ad eruditionem hominis loquitur, si eidem homini perpriusquam fratricidium opere perpetraret, audivit: Peccasti quiesce . Sed quia, culpis suis exigentibus, voce est admonitus, non unctione Spiritus, audire verba Dei potuit, sed servare contempsit. Requirendum vero nobis est cur de eodem Spiritu dicatur: Suggeret vobis omnia, cum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sp̃s scs̃ qũe mittet pat̾
innomine meo: ille uos
docebit omnia & suggeret
uobis omnia quecunq
dixero uob̾. Nostis plurimi
fr̃s Rm̃i. quod greca locuti¬
one paraclitus: latina ad¬
uocatus dicitur. uel c̃solator.
Qui id circo ad uocatus dr̃:
quia pro errore delinqͤntiũ
apud iusticiã patris inter¬
uenit. Qui unius substan¬
tiȩ cum patre & filio exora¬
re pro delinquentibus ꝑ¬
hibetur: quia eos quos re¬
pleuerit exorantes facit.
Unde & paulus dicit. Ipse
enim sp̃s postulat pro nob̾:
gemitib menarrabilibus.
Minor uero ẽ qui postulat:
quam qui postulatur.
Quomodo ergo sp̃s postu¬
lare dicitur. qui minor non
est: sed ipse sp̃s postulat
quia adpostulandum eos
quos repleuerit inflammat.
Consolator aut̃ idẽ sp̃s uo-
catur: quia de peccati per¬
petratione merentibus dũ
spem uenie preparat. ab
afflictione tristiciȩ mentẽ
leuat. Dequo recte ꝓmittit᷑.
ipse uos docebit om̃ia. quia
nisi idem sp̃s cordi adsit au-¬

Expanded text:
quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justitiam Patris intervenit. Qui unius substantiae cum Patre et Filio, exorare pro delinquentibus perhibetur, quia eos quos repleverit, exorantes facit. Unde et Paulus dicit: Ipse enim Spiritus postulat pro nobis, gemitibus inenarrabilibus . Minor vero est qui postulat quam qui postulatur; quomodo ergo Spiritus postulare dicitur qui minor non est? Sed ipse Spiritus postulat, quia ad postulandum eos quos repleverit inflammat. Consolator autem idem Spiritus vocatur, quia de peccati perpetratione moerentibus, dum spem veniae praeparat, ab afflictione tristitiae mentem levat. De quo recte promittitur: Ipse vos docebit omnia. Quia nisi idem Spiritus cordi adsit au