comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
porte ⁊ saliue decurrebant super horbain eius¬
¶ Quem cum uidisset rex achis ait seruis suis, ut
quid michi istum arrepticiũ adduxistis ¶ nũquid
intraturus est donũ meam et sit alimmi dimisit
proiciens en et abut inde dauid incolumis. Ad
hanc historiam uidetur pertinere titulus nec dis¬
cordat inisi ꝙ qui hic dicitur abymelech idẽ ꝓprie
hesdras propt̾ sacramentum nomem mutauit ne
iputetur sola historia narrari Cmia enimi ĩ fig̾a
contingebant illis ¶ Sciendum tͦ ꝙ d xp̃m et¬
uultus mutacio mutacionem uet̾is sacrificii in
leth int̾p̾tatur patris mei regnũ et significat
iudeos qui erant regnũ patris sui. si dauid
qui fuit pater xp̃i secundum carnem iuxta ills¬
¶ Et dabit illi deus sedem dauid prĩs sui eccã uͦ¬

Expanded text:
portae, et salivae decurrebant super barbam ejusportae, et salivae decurrebant super barbam ejus. Quem cum vidisset rex Achis, ait servis: Ut quid mihi istum abreptitium adduxistis? Nunquid intraturus est domum meam? Et sic illum dimisit, projiciens illum, et abiit inde David incolumis . Ad hanc historiam videtur pertinere titulus: nec discordat, nisi quod qui hic dicitur Abimelech, idem proprie cuin. Sed Esdras propter sacramentum nomen mutavit, nec putetur sola historia narrari. Omnia enim in figura contingebant illis. Aug. Sciendum ergo quod ultus mutatio mutationem veteris sacrificii in lech interpretatur patris mei regnum , et significat Judaeos, qui erant regnum patris sui, scilicet David, qui fuit pater Christi, secundum carnem, juxta illud: Et dabit illi Deus sedem David patris sui. Au
Abbreviated transcription (Latin):
et dimisit enm ⁊ abiit ¶Titulus iste actentos facit
et pulsantes desiderat. et est tractus de historia
libri Regum ubi st̃ptum est ꝙ cum fug̾e̾t dauid
saul persecutorem suũ contulit se ad achis Regẽ
geth Pest cuiusdam gentis uicine regno iudeore
ubiq latitabat ut persecucionei saul eurtaret Sug¬
gestum est autem illi regi ꝙ illum apud se habẽt
qui magnam Receperat gloriam in populo iudeore¬
¶ Et dictum est illi iste est dauid cui choru fec̾unt
mulieres ifraelite dicentes ¶ Saul percussit mille
⁊ dauid .x. milia quibus auditis dauid sensit
inuidiam et timuit regem ¶Cum enum propter hãt
gloriam imudere ce pit illi saul ualde metuendum
erat dauid ne et ille rex ad quamn confugerat ullẽt
opp̾mere eum qm̃ possi de uicmo hostem habe̾ si sal
quibus achis trade̾t dauid ut ad se ducerent eum
uasit mutauet enim uultum suum coram ip̃is et
affectabat et tympanizabat ad hostia ciuitatis eciã
manibus suis ferebatur et procidebat ad hostia¬

Expanded text:
et abiit. Aug. Titulus iste attentos facit, et pulsantes desiderat. Et est tractus de historia libri Regum, ubi scriptum est quod cum fugeret David Saulem persecutorem suum, contulit se ad Achis regem Gech, id est cujusdam gentis vicinae regno Judaeorum, ibique latitabat ut persecutorem Saul evitaret. Suggestum est autem illi regni quod illum apud se haberet, qui magnam receperat gloriam in populo Judaeorum. Et dictum est illi: Iste est David cui chorum fecerunt mulieres Israelitae, dicentes: Saul percussit mille, et David decem millia . Quibus auditis David sensit invidiam, et timuit regem. Cum enim propter hanc gloriam invidere coeperit illi Saul, valde metuendum erat David ne et ille rex ad quem confugerat vellet opprimere eum quem posset de vicino hostem habere, si saquibus Achis traderet David, ut ad se ducerent eum,vasit Aug. Mutavit enim vultum suum coram Achis, et affectabat ebus suis ferebatur
Abbreviated transcription (Latin):
hnus comenũt et est ꝑsãnus iste tendens in fruiẽ
actribuitur dauid. Idest xp̃o sercio domini¶d est deo
patri usquequaq obedientiissutencione monet
ut mala nobis. bona deo attribuamus ¶Modus.
bipertitus est psalmus p̾mo asserit mala ẽẽ ex
homine. secudo dicit bona ẽẽ ex deo per nniaon ibi¬

Expanded text:
hujus conveniunt. Et est psalmus iste tendens in finem. Attribuitur David, id est Christo servo Domini, id est Deo Patri usquequam obedienti. Intentio. Monet ut mala nobis, bona Deo attribuamus. Modus. Bipartitus est psalmus. Alcuin. Primo asserit mala esse ex homine. Secundo, dicit bona esse a Deo per miseri
Abbreviated transcription (Latin):
poit iniustus. titulus ¶n finem seruo dñi ps̃ d̾¬
psalmus iste agit de errore quorũdam dicẽciũ
ditens mala omnĩa ẽẽ a nobis bona uẽio cẽ ex deo
per grãm uñ in tytulo recte seruus doniii dicit᷑
fidelis qui in hoc psalmo loquitur quia bona deo.
mala sibi actribuit et est p̃s̃ iste tendeus ¶In f̾ine
actribuitur dauid .i. fideli alicut qui loquitur
in hoc psalio seruo domini Pdest de dacad deo
Recte sencienti quia omña bona deo mala sibi t̾buit

Expanded text:
ustus. Titulus. In finem servo Domini, ustus. Titulus. In finem servo Domini, Psalmus iste agit de errore quorumdam dicentium dicens mala omnia esse ex nobis, bona vero a Deo per gratiam. Unde et in titulo recte servus Domini dicitur fidelis, qui in hoc psalmo loquitur, quia bona a Deo, mala sibi attribuit. Et est psalmus iste tendens in finem attribuitur David, id est fideli alicui, qui loquitur in hoc psalmo, servo Domini, scilicet de Deo recte sentienti, quia bona Deo, mala sibi attribuit
Abbreviated transcription (Latin):
hostem strauit non armata s in ligno claius tnͣffixa
Quid desiderabilius eo in qñi angeli desiderant ꝓspic̾e
Quem et martires non uidentes uoluñt mori ot ad
illum uidendum mererentur peruenire ip̃ẽ gͦ
uere desiderabilis est dum uitam promctit ꝙ in
hoc psalmo agiturhic enim xp̃t inuocat deũ cieca
tribulatores capitis et corporis et per tribulacoẽs
ommnibus uitam promittit, et est sensus ꝑs̃ iste diri¬
gens nos in finem attribuitur. pp̃i dauid. Idest i xp̃õ
¶ Modus tripertitus est psalmus ¶pͥmo mnciꝑit ab oraõne
pio utraque parte pugne orans .i. pose et pio adu̾¬
sarnis cum commemoracione culpe eorum ¶ecũdo
p̾mittens de spe boni et gaudio narrat quam maligne
erga up̃m fecint ibi. amima autem ¶Tercio de fructu
passionis agit pomittens confessionen tocius
ecc̃e ibi ¶ Confitebor tib ¶Incipiens itaq ab orõne
in persona sua et suore membroꝵ ait. ¶¶ dñe iudica¬

Expanded text:
hostem stravit, non armata; sed in ligno clavis transfixa? hostem stravit, non armata; sed in ligno clavis transfixa? Quid desiderabilius eo, in quem angeli desiderant prospicere? quem et martyres non videntes voluerunt mori, ut ad illum videndum mererentur pervenire? Ipse ergo vere desiderabilis est, dum vitam promittit, quod in hoc psalmo agitur. Hic enim Christus invocat Deum contra tribulatores capitis et corporis, et per tribulationes omnibus vitam promittit. Et est sensus: Psalmus iste dirigens nos in finem attribuitur ipsi David, id est Christo, rtitus est psalmus. Primo incipit ab oratione, pro utraque parte orans, id est pro se, et pro adversariis cum commemoratione culpae eorum. Secundo praemittens de spe boni et gaudio, narrat quam maligne erga Christum fecerint, ibi, anima autem. Tertio de fructu passionis agit, promittens confessionem totius Ecclesiae, ibi, confitebor tibi. Incipiens itaque ab oratione in persona sua et suorum membrorum, ait: O 73
Abbreviated transcription (Latin):
suum ¶dest uetus sacrificiũ in nouũ quã mutacoem
in cena oftendit/ Dum In cena corpus suũ ⁊ sangui¬
nem discipulis docens humilitatem cõmendauit
nutauit ¶dest coram ignaris discipulis et achis
uel abymeleth ¶ Dimisit enm dauid et abiits gt illi
ignari distipuli ⁊ alii iudei dimiserunt xp̃m pro
nutato sacrificio et abierunt retro uel xp̃t abnt
ab illorum cordibus ad lit̾ eciam pat de dauid
quia mutauat sustum sium corain abpmelec et ab¬
melech dimisit eui¶ Et dauid abñt incolunus. et
monens manfuetos et adidem ¶ Secundo ad coĩoem̃
noui sacrificii fideles hortatur ibi accedites stercio
incipientes monet a quibus abstmeant ibi. uenite¬
¶ quarto agit de ietribucionibus bonornm et malorum
ii. Oculi domiii ¶Alaude Itaq incipiens ait xp̃c̃
perdauid qui int̾ptatur manu fortis uel desi¬
derabilis aspectu Intelligitur up̃us qui uincendo dya¬
bolum est manufortis uitam et̾uiam promittendo est
uĩsu de siderabilis¶ Quid emm forcius illa manuq̃

Expanded text:
 est, vetus sacrificium in novum, quam mutationem in Coena ostendit, dum in Coena corpus suum et sanguinem discipulis docens humilitatem commendavit.mutavit, id est coram ignaris discipulis. Et Achis, vel Abimelech, dimisit eum, David. Et abiit, id est illi ignari discipuli dimiserunt Christum, pro mutato sacrificio, et abierunt retro. Vel Christus abiit ab illorum cordibus; ad litteram, et patet de David. Quod mutavit vultum suum coram Abimelech, et Abimelech dimisit eum, et Davimonens mansuetos ad idem. Secundo, ad communionem novi sacrificii fideles hortatur, ibi, accedite. Tertio, incipientes monet a quibus abstineant, ibi, venite. Quarto, agit de retributionibus bonorum et malorum, ibi, oculi Domini. A laude itaque incipiens, ait Christus, Per David qui interpretatur manu fortis, vel desiderabilis aspectu, intelligitur Christus, qui vincendo diabolum est manu fortis: vitam aeternam promittendo, est visu desiderabilis. Quid enim fortius illa manu, quae
Abbreviated transcription (Latin):
iste patet hic autem piopheta misericordiam
potencia qua creat et ametur mĩa qua recreat
Intencio ad laudem inuitat ostendens qui ⁊ quomiã
et quando ⁊ quare laudare debeant ¶ Modus t̾ꝑtitꝰ
est ꝓsalmus ¶pmo iustos et rectos laudare monet.
secundo beatum dicit illum qui ad cultum dei ꝑuer̃t
ibr beata gens ¶ Tercio quid de p̾dictis senciat subd̃
ibi dĩa nr̃a ¶Ostendens ergo propheta qui laudare
debeant iustos ad laudem monet dicens. O. Iusti¬

Expanded text:
iste patet, hic autem Propheta misericordiam potentia, qua creat, et ametur misericordia qua recreat. Intentio. Ad laudem invitat ostendens qui et quem, et quomodo, et quare laudare debeant. Modus. Tripartitus est psalmus. Primo justos vel rectos laudare monet. Secundo, beatum dicit illum qui ad cultum Dei pervenit, ibi, beata gens. Tertio, quid de praedictis sentiat, subdit, ibi, anima nostra. Ostendens ergo Propheta qui laudare debeant, justos ad laudem monet, dicens, o
Abbreviated transcription (Latin):
uero sequentem illud bicium hominũ fuisse miserũ
reuocat in quo et stantes confirmat Wecũdo
agit de Confessione unde est uenia ibi. Delictũ
ibi. pro hac orabit ¶ Quarto ponitur letus finis
ub dicitur deus dare Intellectum ib ¶Intellectũ
tib dabo ¶ Dram Itaq cõmendans propheta mitium
bom pet indulgenciam dei ẽẽ ostendit dicens. Beati

Expanded text:
vero sequentem illud vitium hominum fuisse miserum,vero sequentem illud vitium hominum fuisse miserum,revocat, in quo et stantes confirmat. Secundo agit de confessione, unde est venia, ibi, delictumibi, pro hac orabit. Quarto, ponitur laetus finis, ubi dicitur Deus dare intellectum, ibi, intellectum tibi dabo. Gratiam itaque commendans Propheta initium boni per indulgentiam Dei esse osten
Abbreviated transcription (Latin):
psalmus iste agit de grã et misericordia
dei qua xpĩan sumus. unde apostolus in epistola
ad Romanos ex hoc psalmo argniũtũ giẽ suuit
Cura illos qui de operibus gloriantur et m̾ita
iactant dicens beatitudinem ẽẽ illiuis hominis
cui deus accepto fert iusticiam sicut ait propheta
¶eati quorum et cet̾a¶Et agit iste p̃s mariie
circa bicia hominũ qui uel pectata sua nestiunt
ut peccatores nos agnoscamus ⁊ peccata accuse¬
mus ac bona gr̃e dei actribuamus ¶Tica uiciũ
ergo habitum hic psalmus opponitur ne quis
pucet deo absconditum ꝙ in constiencia habet oc¬
dauid Pest hic docetur quid intelligere debeas
te peccatorem ẽẽ. post si ceperis bonũ facere ne
uiribus tius tribuas uerbis te iustificans. s gr̃e
dei ut non sit dolus in corde, et est iste psalmus
secimdus penitencialiũ diũsus ap̾mo. in p̾mo .ii.
penitens tiore iudicii plorat. In isto peccata q̃
dicit inicium boni ẽẽ per indulgentiam dei. se

Expanded text:
Psalmus iste agit de gratia et misericordia Dei, qua Christiani sumus. Unde Apost. in Epistola ad Romanos, ex hoc psalmo argumentum gratiae sumit, contra illos qui de operibus legis gloriantur, et merita sua jactant, dicens, beatitudinem esse illius hominis, cui Deus accepto fert justitiam , sicut ait Propheta: Beati quorum, etc. Alcuin. Et agit iste Psalmus maxime contra vitia hominum, qui vel peccata sua nesciunt, ut peccatores nos agnoscamus, et peccata accusemus, et bona gratiae Dei attribuamus. Contra vitia ergo hominum hic psalmus opponitur, ne quis putet Deo absconditum, quod in conscientia habet ocr David, Cassiod. id est hic docetur quid intelligere debeas,te peccatorem esse, post si coeperis bonum facere, ne viribus tuis tribuas, verbo te justificans, sed gratiae Dei, ut non sit dolus in corde. Et est iste psalmus secundus poenitentialium, diversus a primo. In primo enim poenitens timore judicii plorat. In isto peccata quadicit initium boni esse per indulgentiam Dei, se
Abbreviated transcription (Latin):
dauid pro extasi ¶ Extasis grece latine dicit᷑
excessus qui est mentis qui fit duobus modis
uel pauore terrenorum uel mente rapta ad suꝑna
e inferiorum oblitaq cõmuniu negotiorum curã
pertractat in hoc autem psalmo extasis maxie
hic psalmus in becillitatem humanitatis et be¬
neficia dei ut uidens se homo non superbiat, et
mentis qui fit quando mens pauet terrena ¶nten.
titur spes et oracio Cum certitudine liberacionis
⁊ gaudio. Secundo en̾u̾at quot et quanta conturbãt
cirta que est oracio ibi. miserere mei ¶ercio dicit
que sunt bona dei cura mala ibi. quam magna. Et
sciendum ꝙ berba psalmi huius quedam capiti
quedam membris quedam prophete conuenũt Et
pͥmo quidam loquitur redemptor deinde redempti
gratias a gentes de sua liberatione ibi. Redemisti
In ip̃i idem diu de perturbacione sua agentes ibi
miserere mei ⁊c̃ prophete aut uox int̾ponitur
prope finem et in finem ibi. quam magna. et ibi

Expanded text:
asi Exstasis, ἐκστασις Graece, latine dicitur excessus, Aug. qui est mentis, qui fit duobus modis. Vel pavore terrenorum, vel mente rapta ad superna, et inferiorum oblita, quae communium negotiorum curam pertractat. In hoc autem psalmo exstasis maximhic psalmus imbecillitatem humanitatis, et beneficia Dei; ut videns se homo non superbiat, et mentis, qui fit quando mens pavet terrena. Intentio: titur spes, et oratio cum certitudine liberationis et gaudio. Secundo enumerat quot et quanta conturbant. Contra quae est oratio, ibi miserere mei. Tertio dicit quae sint bona Dei contra mala, ibi, quam magna. Aug. Et sciendum quod verba psalmi hujus quaedam capiti, quaedam membris, quaedam Prophetae conveniunt. Et primo quidem loquitur Redemptor, deinde redempti gratias agentes, de sua liberatione, ibi, redemisti. Inde ipsi iidem diu de perturbatione sua agentes, miserere mei, etc. Prophetae autem vox interponitur propter finem et in finem, ibi, quam magna, et ibi,
Abbreviated transcription (Latin):
dare uitam. moriturus ergo ex m̃o¶Pdest ex car¬
ne nr̃a quam habebat non in se sed in nobis
pauebat ꝙ enim paues tuum est. ꝙ speras doniũ
dei est/. paues ut te agnoscas. speras ut diuinã
miain glorifices. que te in pauore consolatur
si eim in hoc psalmo quedam diemitur que capiti
est sponfus et sponsã dest xpc̃ et eccͣa. uñ ysaias
hanc unitatem cõmendans ait¶ Sicut sponso alli¬
gauit michi mitͣm ⁊ sieut sponsain ornauit me
ornamentis. se dixit spousam. ⁊ se sponsum propt̾
excellentissimam unitatem capitis ⁊ corporis quã
eciam notauit dominꝰ q cum de comugio ꝑ adam¬
loqueretur propt̾ hoc inquid Relinquet homo
patrem et matrem et adherebit uxori sue et
erut duo in carne una ꝙ exponens apostolus
dicit hoc magnũ sacramentum ẽẽ in xp̃o et in
eccͣa quia ergo sponsus ⁊ sponsa sunt duo in cͣne

Expanded text:
donare vitam. Moritur ergo ex nostro, id est ex cardonare vitam. Moritur ergo ex nostro, id est ex carne nostra, quam habebat, non in se, sed in nobis pavebat. Quod enim paves, tuum est; quod speras, donum Dei est. Paves, ut te agnoscas; speras, ut divinam misericordiam glorifices, quae te in pavore consolatur.si enim in hoc psalmo quaedam dicantur quae capiti est sponsus et sponsa, id Christus et Ecclesia. Unde Isaias, hanc unitatem commendans ait: Sicut sponso alligavit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamentis . Se dicit sponsum, et se sponsum, propter excellentissimam unitatem capitis et corporis, quam etiam notavit Dominus, cum de conjugio loqpatrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Quod exponens Apostolus dicit: Hoc magnum sacramentum esse in Christo, et in Ecclesia . Quia ergo sponsus et sponsa sunt duo in carne
Abbreviated transcription (Latin):
eccͣe sponsi et sponse quam facit caritas. Sicut
emm lingua om̃ium membrorum suscipit uocẽ dicẽs
pro pede caltas me. non dicit caltas pedem et
pro manu uulneras me non ait uuln̾as manũ meã¬
nos tranffigurare in se ꝙ utiq facit pluribus modis
scilic dum uel aliquid dicit uel lfacit ad informacionẽ
membrornin ut quando ieuinauit et orauit et temp¬
tatus est. uel quando in persona membrorum loqͥtur
uel de membris in persona sua ut saule saule quid
me persequeris uel quando aliquid in se ẽẽ oftendit
ꝙ non habet ex natura sue condicionis. s miscdĩter
assumpsit de corrupeione nr̃e infirmitatis ut Cum dicit
se tristari uel pauere et huiuismod̃ ¶ Qui ergo sic
nos tranffigurat in se non dedignatur lo qui uerbit
nr̃is ut et nos loquanuir suis hec est diuina con¬
mutacio et diuina sunt hec cõmencia celebrata
in hoc mũdo a negotiatore celesti uenit eiũ celestis
negotiator accipere contumelias dare honores
haurire dolorem dare salutem. subire mortem

Expanded text:
et sponsae, quam facit charitas. Sicut enim lingua omnium membrorum suscipit vocem, dicens: Pro pede calcas me; non dicit, calcas pedem, et pro manu vulneras me, non ait vulneras manum meanos transfigurari in se. Quod utique facit pluribus modis, scilicet dum vel aliquid facit vel dicit ad informationem membrorum, ut quando jejunavit et oravit et tentatus est . Vel quando in persona membrorum loquitur, vel de membris in sua persona, ut Saule, Saule, quid me persequeris? Vel quando aliquid in se esse ostendit quod non habet ex natura suae conditionis, sed misericorditer assumpsit, de corruptione nostrae infirmitatis, ut cum dicit se tristari vel pavere, et hujusmodi. Qui ergo sic nos transfiguravit in se, non dedignatur loqui verbis nostris ut, et nos loquamur suis. Haec est divina commutatio, et divina sunt haec commercia, celebrata in hoc mundo a negotiatore coelesti. Venit enim coelestis negotiator accipere contumelias, dare honores; haurire dolorem, dare salutem; subire mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ium rome dudum positus emandaram ⁊ iuxta
septuaginta int̾p̾tes lic cursim magna illud ex ꝑte
correxeram¶Quod quia Rursum bidetis o paula
et eustochiũ sc̃̾ptorum uitio de prauatũ plusq ãtiquũ
errorem ꝙͣ nouã enĩdacõnem balere cogitis ut
belun quodam nouali stissum iam ariĩ eperteam. et
obliquus sulcis renascentes spinas eradicem. equũ
ẽe untentes Et quod crebio male pullulat crebri
succidatur ¶ Gnde consueta p̾facione cõmones
tam bos quibus forte labor iste defudat. quam
eos qui exemplaria istius modi habere boliit
et quem disigent̾ emendaui cum cura e dilige
transtribantur ¶ñotet sib unusquisq uel iacẽte
lmedm bel signa radiencia pest sel obeloo bele
steritos . xł Et ubicũq uiderit biogulã p̾redltẽ¬

Expanded text:
alterium Romae dudum positus emendaram, et juxta Septuaginta interpretes, licet cursim, magna illud ex parte correxeram. Quod quia rursum videtis, o Paula et Eustochium, scriptorum vitio depravatum, plusque antiquum errorem, quam novam emendationem valere: cogitis, ut veluti quodam novali, scissum jam arvum exerceam, et obliquis sulcis renascentes spinas eradicem: aequum esse, dicentes, ut quod crebro male pullulat, crebrius succidatur. Unde consueta praefatione commoneo tam vos, quibus forte labor iste desudat, quam eos qui exemplaria istiusmodi habere voluerint, ut quae diligenter emendavi, cum cura et diligentia transcribantur. Notet sibi unusquisque vel jacentem lineam, vel signa radiantia: id est, vel obelos ÷ vel asteriscos +. Et ubicumque viderit virgulam praeced
Abbreviated transcription (Latin):
liber psalmor nomiatur. sic dicebat quidam qr
exametio sc̃ptum est canticũ deutõnoniũ Apud
ebreos trnietro bero et tetametio sc̃pti sunt psi
cersus Ergo qui apud hebreos ¶ Alii sunt q̃ apus

Expanded text:
liber Psalmorum nominatur. Sicut dicebat quidam quia liber Psalmorum nominatur. Sicut dicebat quidam quia hexametro scriptum est canticum Deuteronomii, apud Hebraeos: trimetro vero et tetrametro scripti sunt psalmi versu. Ergo qui apud Hebraeos, alii sunt qui apud
Abbreviated transcription (Latin):
deuide autẽ ⁊ filiornm chore ⁊ Asaph ⁊ salomoĩs
⁊ moysi ⁊ ethan ⁊ eman ⁊ ydichum ⁊ it̾iu ip̃ius
dauid inuemes nixtim in libios caxatos sño scdm
quib fc̃i sunt tempora s quibus inuentie huic
etiam pouenit. ut qui temporibus erant nouissẽ
ꝑ̾mi inuenti. reciperentur p̾mi. Et qui tẽꝑibus
pͥm erant postea muenti secundo ordinarentur
loco. Idip̃m̃ autẽ inuemes factum e in prophis e
¶Libri psalmorum hec est diuisio ip̃orum sicut c̾ta
st̾benciũ diligentissima exempla p̾orum ⁊ ip̃m
ebraicũ continent persone , quorum psaliu st̃¬
uesie inst̾pcione .xuii. supͣscpti cxxxiii. Et Supra
t̾ptor̃.L diuisio ip̃i dauid .lxxii. filus chore .xi.
Disaph .xii. Ethan.I. Eman .i. morsi. I. Salo¬
titulati .xuii. pro torcularib . .iii. graduũ .xb.
habeant non tñ sugnificant ciuius sunit .xuii. simul. el
¶non sit suscipiat quis. quia oñis suit dauid ꝑsi
s et alioꝵ prophãꝵ ad psallendum prophetãcũ

Expanded text:
 filiorum Core, et Asaph, et Salomonis, et Moysi, et Ethan, et Heman, et Idithum, et iterum ipsius David inveniens mixtim in libro taxatos, non secundum quibus dicti sunt temporibus, sed quibus inventi. Hinc etiam provenit, ut qui temporibus erant novissimi primi inventi, reciperentur primi: et qui temporibus erant primi, postea inventi, secundo ordinarentur loco. Idipsum autem invenies factum et in prophetis. Libri Psalmorum haec est divisio ipsorum, sicut certa scribentum diligentissima exempla priorum, et ipsum Hebraicum continent. Personae quorum sunt psalmi sine inscriptione XVII; supra scripti CXXXIII; supra scriptorum divisio, ipsi David LXXII; filiis Core XI; Asaph XII; Ethan I; Eman I; et Moysi I; Salotici XVII; pro torcularibus III; Graduum XV; habent, non tamen significant cujus sint, XVII, simul CL. Non sic suscipiat quis quia omnes sint David psalmi, sed et aliorum prophetarum ad psallendum prophetantium
Abbreviated transcription (Latin):
In domũ Abimeleth. lxii. ¶Cum eẽt pt deferto Iude
lui ¶Qum benerunt rippħei Et dixinit fauli nõne
ecce dauid absconditus est penes nos. Ils ¶ruãdo
tenuerũt eũ allophili geth . xxui ¶ Post mortem
saul p̾usꝙͣ ungeretur in Regem .lxiiii ¶
domus edificãt᷑a est post cãꝑtiuitatem et
archa dui reducta est .xxuiii. ¶n cõsũmacione
abernaculi in quo archa põsita est .xxix. In
dedicacione domus Sauid. lix. ¶Cum poab̾ ꝓcussi ss
mesopotannam syrie et seriam soba ⁊ uallom
salmarum .xiiᵃ. milia .l. ¶ Cum uenit ad eũ nathã
prophã et intrauit ad bersabee. i. ¶Cuin fugit a
.Cxlii ¶ Cum eum persequeretur absalen filius
siuus. .xbii. ¶n die qua liberaiit eul dñs de manu
omium ininitoꝵ suorum ⁊ de manu saulis¬

Expanded text:
 LXXII, cum esset in deserto Judaeae; LIII, eum venerunt Zephaei, et dixerunt Sauli: Nonne ecce David absconditus est penes nos; LV, quando tenuerunt eum allophyli in Geth; XXVI, post mortem Saul priusquam ungeretur in regem; XCV, cum domus aedificata est post captivitatem, et arca Domini reducta est; XXVIII, in consummatione Tabernaculi, in quo arca posita est; XXIX, in dedicatione domus David; LIX, cum Joab percussisset Mesopotamiam Syriae, et Syriam Soba, et vallem Salinarum, duodecim millia; L, cum venit ad eum Nathan propheta, et intravit ad Bethsabe; III, cum fugit a CXLII, cum eum persequeretur Abessalon filius suus; XVII, in die qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
uest̾pti sunt om̃s et diũse quid̃ quidam cõiũcti
qrudam autem diuisi ¶ Quaꝓpẽ p̾mus ⁊ scdũs. cõrũcti
ut iuxta ebrenm et iterum septuagesimus
eptimꝰ coniũttus est apud nos. In hebreo aut̾
partiti sunt in duas. In quinq uero libros dĩd̾r̃
autem ¶uemadmodum desiderat seruus ad fontes¬

Expanded text:
se quidem: quidam conjuncti, quidam autem divisi. Quapropter primus et secundus conjuncti sunt juxta Hebraeum, et iterum septuagesimus septimus conjunctus est apud nos: in Hebraeo autem partiti sunt in duos. In quinque vero libros dividunt autem: Quemadmodum desiderat cervus ad fonte
Abbreviated transcription (Latin):
uero ¶Tonfitenun dominol eq ad noiuissimũ e¬
¶ obseruandum autem ꝙ non secudum historie
tempora psalmorum compositus sit ordo sic̃
cultura obtinens iudeorum gentem obluuos
intulit pat̾narum scͥpturarum ut nec parit¬
liler moysi legis neq memoria patouin prietatis salua
haberetur apud eos ¶ Sit ergo et prophãs interse¬
cunt redarguentes illoꝵ impietates ⁊ hoꝵ cã
p̾mũ assynoꝵ traditi sunt captuuitati. nichil
Igitur mirabile sub hunismodi cõstitucõe et q̃ iblata
sunt libio psalmoꝵ decider̃t oblimoni legis cͥdita
tp̃ib post hec autẽ siue esdrã sue ꝙͣdã uirũ

Expanded text:
ero: Confitemini Domino, usque ad novissimum. Observandum autem, quia non secundum historiae, seu temporum, psalmorum compositus sit ordo. Commcultura obtinens Judaeorum gentem, oblivionem infecerat paternarum Scripturarum, ut nec pareliber Mosaicae legis, neque memoria patrum pietatis salva haberetur apud eos. Sic ergo et prophetas interfecerunt redarguentes illorum impietates, et horum causa primum Assyriorum traditi sunt captivitati. Nihil igitur mirabile sub hujusmodi constitutione, et quae illata sunt libro Psalmorum, deciderunt, oblivioni longis tradita temporibus. Post h
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ porit impius diabolus quomodo anliciẽ
laudes tuas in portis filie syon quutati
et rliqua tra habens apud se absconditos
setuodum tempora t̾raꝵ deluudauit ⁊ demonstrat
aper onontes et dixisti ¶gonũtimu filii homi
bel genciũ bocatione quia nuille antii q̃ fecit
moysi mane sicut herba transeat q̃ secũduẽ
daius e salomonem uespere decidat ¶ De cosũma¬

Expanded text:
, periit impius. Diabolus. Quomodo annuntiem , periit impius. Diabolus. Quomodo annuntiem laudes tuas, in portis filiae Sion. Civitate et reliqua. Terra, habens apud se absconditos secundum tempora terram denudavit, et demonstrati sunt montes. Et dixisti, Convertimini, filii hominum. De gentium vocatione. Quia mille anni. Quae fecit Moysi: Mane sicut herba transeat. Quae secundum David, et Salomonem, Vespere decidat. De consumma
Abbreviated transcription (Latin):
torcularibus tres. Et graduũ psͨ pro noĩb
positi extra el. non Iunt ⁊ In quibus psĩs
solos lxxͣ inferũtur neq uero apud c̾tos
adiacencia in ebraico ⁊ lipud cetos nõ sunt
inuenta penes .lxxͭͣ et theodoc̃onẽ allicunus
Cum asteritis. Quanta uero apud memoratos
lxx. aut theodocionem Inueniuꝰ neq autẽ
in ebraito neq apud cetos obelo supposumꝰ
de su pͣscptis bero quia secũdum quandam
dispensacionẽ .lxxͭͣ int̾pretati sũt de morte
filii pro occultis filii ¶icut ergo eduxit
p̃mo t̾ra quadrupedia et que ex ea gn̾ata
sunt et sicut quedam paritur lac pͥmũ sic
ante saluatoꝵ aduentũ dispensata est int̾¬
pretacio sc̃pturarũ propt̾ tolomeũ ¶Et emm
naprabo omña mirabilia tua. moyses non om̃ia etat
possibilis narrare s ex parte ea mirabilia q̃ in
egepto xp̃us autem ⁊ que super celestia in adũ¬
tendo ĩmutũ meũ recior sum. Syabolus erat ĩnuucꝰ
qui humanũ genus obtmebat ¶Incrẽpasti gentes¬

Expanded text:
torcularibus III, et Graduum XV, pro nominibus positi sunt. Extra CL non sunt. In quibus psalmisolos Septuaginta inferuntur. Neque vero apud caeteros adjacentia in Hebraico et apud caeteros, non sunt inventa penes Septuaginta et Theodotionem, adjecimus cum asteriscis: quanta vero apud memoratos LXX aut Theodotionem invenimus. Neque autem in Hebraeo, neque apud caeteros, obolo supposuimus. De supra scriptis vero, quia secundum quamdam dispensationem LXX interpretati sunt, De morte filii, pro occultis filii. Sicut ergo eduxit prius terra quadrupedia et quae ex ea generata sunt, et sicut quodam pascimus lacte primum, sic ante Salvatoris adventum dispensata est interpretatio Scripturarum propter Ptolomaeum: etenim Narrabo omnia mirabilia tua. Moyses non omnia erat possibilis narrare, sed ex parte ea mirabilia quae in Aegypto. Christus autem et quae super coelestia. In avertendo inimicum meum retrorsum. Diabolus erat inimicus, qui humanum genus obtinebat. Increpasti gentes
Abbreviated transcription (Latin):
puoti theodocionis ducaxat editionẽ qͥ sĩplicitate
sermonis d hexͭ  it̃p̾tib non discordat ¶ t
nobis ⁊ studioso cuiq fecisse me sciens ño ambigo
multos fore qui uel iudia bel supercilio maliũt
magis Ruio ꝙͣ de purissimo fonte potare.

Expanded text:
juxta Theodotionis duntaxat editionem, qui simplicitate sermonis a LXX interpretibus non discordat. Haec ergo vobis et studioso cuique me fecisse sciens, non ambigo multos fore qui vel invidia, vel supercilio malint cmagis rivo quam de purissimo fonte potare.
Abbreviated transcription (Latin):
ambos p̾dictos psalmos editus fuit ¶ Ad ꝙ dicit᷑ qr¬
⁊ si in quibusdam possit redd̃i racio ordinis. nõ tam̃
in om̃ibus neq tamen sine Racione Ita dispoĩti
sunt. esdras namq propheca qui pfalt̾ium et totã
bibliotecam a babilonus combustam inftrnctu sp̃c
scĩ reformauit eodem spũ reuelante psalmos
ata dispofuit eisdem q titulos apposuit. qui sunt
quasi claues psalmorum ¶Sicut eñn cty per
clauem intratur in donu¶ta per congruas expoẽs
hec autem circa totum librum Au̾tenda sunt.
ubi considerandũ ẽ quare ei titulus nõ apponit᷑ sic̃
⁊ aliis que sit eius mat̾ia. que intencõ. quis modus

Expanded text:
ambos praedictos psalmos editus fuerit. Ad quod dicitur, quambos praedictos psalmos editus fuerit. Ad quod dicitur, quia si in quibusdam possit reddi ratio ordinis, non tamen in omnibus. Neque tamen sine ratione ita dispositi sunt. Esdras namque propheta, qui Psalterium et totam bibliothecam a Babyloniis combustam instinctu Spiritus sancti reformavit, eodem Spiritu revelante, psalmos ita disposuit, eisdem et titulos apposuit, qui sunt quasi claves psalmorum, Sicut enim per clavem intratur in domum, ita per congruas titulorualmorum. Haec autem circa totum librum advertenda sunt. ubi considerandum est quare ei titulus non praeponitur sicut et aliis, quae sit ejus materia, quae intentio, quis modu
Abbreviated transcription (Latin):
seruit mistiorum de xp̃o. ecce de quo agunt solilo¬
deformatos. xp̃o nouo homini cõformare. Imodus
tractandi talis est quandoq agit de xp̃o secũdum
capud. Aliquando secundum corpus aliqñ secũdũ
btrunq. de xp̃o autem secmdum cor pus Agit tribus
modis quandoq secundum diuinitatem. ut tecum
p̾ncipium ¶lliquando secundũ hũanitatẽ. ut ego dor¬
mii et sompniũ cepiluiquando per tnͣsumꝑ cõnem
ut quando utitur uice membrorũ st Ibi longe a sã¬
lute mea ec̃ et ibi. deus tu stis insipienciã meã
⁊c¶ Item de eccͣa tribus modis accipitur¶Aliqñ
secundum malos qui sunt in ecc̃a nomine et non
quoq psalmorum quia seriẽ discordat historis q̃ri
solet quare. si non sunt eo ordine dispoĩti. quo cõ¬
positi. ꝙ non ẽẽ liquet. Cum lustoria de qua agitur
in miserere mei deus. p̾cesserit illud de quo agitur
In. Domine quid multiplicati sunt et bñdc̃s dominꝰ
deus meus qui docz manus meas ad pliuĩ ante

Expanded text:
servit mysteriorum. De Christo. Ecce de quo agunt Solilodeformatos, Christo novo homini conformare. Modus tractandi talis est. Quandoque agit de Christo secundum caput, aliquando secundum corpus, aliquando secundum utrumque. De Christo autem agit secundum caput tribus modis. Quandoque secundum divinitatem ut, Tecum principium , aliquando secundum humanitatem, ut, Ego dormivi et somnum coepi ; aliquando per transumptionem, ut quando utitur voce membrorum, sicut ibi, Longe a salute mea, etc. . Et ibi, Deus, tu scis insipientiam meam, etc. . Item de Ecclesia, tribus modis: Aliquando malos qui sunt in Ecclesia corpore, non quoque psalmorum, qui a serie historiae discordant quaeri solet, quare scilicet non sunt eo ordine dispositi quo compositi. Quod non esse liquet, cum historia de qua agitur, in Miserere mei, Deus , praecesserit illud, de quo agitur, in Domine quid multiplicati sunt . Et: Benedictus Dominus Deus meus qui docet manus meas, etc. , ante
Abbreviated transcription (Latin):
hic dicitur. p̃s cantici diligent adũtendum est:
In tytulis namq psalmorum aliqñ tm̃ poneus¬
ps̃ ¶Aliqñ tm̃ canticũ int̾dum uerumq s diũso
modo. quando enũ canticũ psalim.⁊ quandoꝙ p̃s
lictam ut liqueat ¶sciendum est ꝙi quando ꝓfalmus
ante archam in tabernaculo dñi sauuisi instrmũti
ꝙ dicebatur psalt̾ium ¶ Sono decantaturfme chori
doce quandoq uoce humana suce instrnẽtq chor¬

Expanded text:
hic habetur, psalmus cantici diligenter advertendum est; in titulis namque psalmorum aliquando tantum canticum, interdum utrumque, sed diverso modo. Quandoque enim canticum psalmi, quandoque psalmus secundum litteram, ut liqueat, sciendum est quia quandoque psalmus ante arcam in tabernaculo Domini solius instrumenti, quod dicebatur psalterium, sono decantabatur sine chori voce, quandoque voce humana, sine instrumento
Abbreviated transcription (Latin):
gloriam maiestatis posse descendere ad humilia.
Idest deum hominem fieri. pati. mori. ¶ Modus
talis est. biꝑtitus ẽ ps̃. pͥmo pouit duas ꝑtes
oppositas a simili prelianciũ ex una parte ꝑse¬
quenciũ multitudinem. ex alt̾a xp̃m oracione
armatu. et deo susceptore securum ¶ecum̃do
finis dei ostenditur sdest resurreccio que est
consũmacio passionis unde proponit nõ ẽẽ tnũdũ
.ibi. ¶ Ego dorimui. xpũs ergo ad patrem loquens
e quasi admirans cur tot habeat persecutores

Expanded text:
gloriam majestatis posse descendere ad humilia, gloriam majestatis posse descendere ad humilia, id est Deum et hominem fieri, pati mori. Modus talis est, bipartitus est psalmus: primo, ponit duas partes oppositas a simili praeliantium, ex una parte persequentium multitudinem, ex altera, Christum oratione armatum, et Deo susceptore securum; secundo finis rei ostenditur, id est resurrectio: quae est consummatio passionis. Unde proponit non esse timendum, ibi, Ego dormivi. Christus ergo ad Patrem loquens, et quasi admirans cur tot habeat persecutores,
Abbreviated transcription (Latin):
uocat xpus in euuangelio dicens. non possunt filii
sponsi ieuinare quandiũ sponsus cum illis efteli
quo iuda xpũs fugit eum illo ad stribas ⁊ phari¬
seos discedente cum cet̾is apostolis in montẽ sefessit
uel pocus tunt fugit ab eo cum mentem eius
ꝙ e dominus dixit ei. quod facis Pest fatere
int̾empto dixit. Quis michi det ut moriat pro ce
filii mi absalonr Ita ppt̃ uide proditori ut in cõuio
in osculo et in abns. propt̾ ꝙ bñ ab salon dicitur ꝙ
pax patris int̾pretatur alba eñ pat̾ salem pax
quo mortuo. xpus in pace Regnauit quia in głia
resurrepit. hoc igitur intelligens hesdras . s. illo
tytuli talis p̃s̃ iste accbuitur dauid. qdest xp̃o q̃ͥ
hic loqua̾t᷑ p̃s dico agens de eo ꝙ figuratũ est Cũ
xp̃i. que nulla historia significata sunt. et est ps̃
iste pͥmus de hũs que breuiter de passione ⁊ resur
redarguere eos ⁊ maxime paganos qui nõ putãt

Expanded text:
vocat Christus in Evangelio, dicens: Non possunt filii vocat Christus in Evangelio, dicens: Non possunt filii sponsi jejunare quandiu sponsus cum illis est . A quo Juda Christus fugit, cum illo ad Scribas et Pharisaeos discedente, cum caeteris apostolis in montem secessit, et potius tunc ab eo fugit, cum mentem ejus et Dominus ei dixit: Quod facis, id est facere interempto dixit: Quis mihi det ut moriar pro te, fili mi Absalon? Ita Christus Judae proditori, ut in convivio, et in osculo, et in aliis: propter quod bene Absalon dicitur, quod pax patris interpretatur; aba enim pater, salem pax Quo mortuo Christus in pace regnavit, quia in gloria resurrexit. Hoc igitur intelligens Esdras, scilicet illo tituli: Psalmus iste, attribuitur David, id est Christo, qui hic loquitur. Psalmus dico agenChristi, quae in illa historia significata sunt. Et est psalmus iste primus de his qui breviter de passione et resurophetae est redarguere eos, et maxime paganos: qui non putant
Abbreviated transcription (Latin):
omine qud multiplicati funt ¶ Tytulus p̃s dauid
suin fugeret a facie ab salonis filii sui ¶e histo
sumpsit hesdras uelamen nuist̾iorum. legitur .ii. in
libroisi iiͦ Regum xui ͦ ca ͦ ꝙ absalon filius dd̾ ꝑseqũs
patrem suum querebat eni occidere, cui dauid
cessit Cum suis. exiens de ciuitate ihrlm nudis plãtis
¶nelligens hot sib contigere peõpr pecatum adulti
cõmissi Cum bersabee ⁊ homicidii de uria perꝑetrati.
sicut nathan propheta dixat ꝙ dicens ¶ non recedet
gladius de domo tua et suseccabit deus semen tuũ
cĩtra te dum antẽ absalon persequeretur daudo conu̾so
cõtra eni ex̾citu dauid. t̾gauertit in fugam. atq im¬
petu muli ductus est in ramosam quercum Ramis
cuius cricumnectentibus collum eius ibiq capite
int̾cepto pendens, ab ioas p̾ncipe milicie dauid int̾st̃s
est quo mortuo dd ¶Restitutus in regno ⁊ in pace
Regnauit huic hystorie alludit tytulus de quo tñ
filius eus iudas ẽ quãm cum aliis apostolis filiũ

Expanded text:
Titulus: Psalmus David cum fugeret a facie Absalonis filii sui. De historia sumpsit Esdras velamen mysteriorum; legitur enim in libro Regum quod Absalon filius David persequens patrem suum, quaerebat eum occidere. Cui David cessit cum suis, exiens de civitate Jerusalem, nudis plantis: intelligens hoc sibi contingere propter peccatum adulterii commissi cum Bersabee, et homicidii de Uria perpetrati, sicut Nathan propheta praedixerat ei dicens: Non recedet gladius de domo tua, et suscitabit Dominus semen tuum contra te . Dum autem Absalon persequeretur David converso contra eum exercitu, Absalon terga vertit in fugam, atque impetu muli ductus est in ramosam quercum: ramis cujus circumnectentibus collum ejus, ibique capite intercepto pendens, ab Joab principe militiae David, interfectus est. Quo mortuo David restitutus in regnum, in pace regnavit. Huic historiae alludit titulus, de quo tamen filius ejus, Judas est, quem cum aliis apostolis filium
Abbreviated transcription (Latin):
et pr̃o consũmacione .i. quando aliquid deficit. uel qñ
perficitur pro consumpcione ut Cum dicitur funta
est cantela bel finita est expensa pro cõsunnacõe
obt Cum dicitur funta est domus. fintus est liber
¶ Pest consũmatus est. In tytulis autẽ psalmorũ
pro cõsũmacõne accipitĩr. et significãt opm qui

Expanded text:
et pro consummatione, id est quando aliquid deficit, vel quando perficitur. Pro consumptione, ut cum dicitur, finita est candela, vel finita est expensa. Pro consummatione, ut cum dicitur, finita est domus, finitus est liber, id est consummatus est. Aug. In titulis autem psalmorum pro consummatione accipitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
creauit deus celum ⁊ t̾ram de futuro ut ecce uirrgo conci¬
piet eẽ / et fit prophecia per bonos ut per ysaiã i̾emiã
⁊ alios.  Et per malos ut per balaam. caypham ⁊ a ͬ ͤ¬
omnibus modis impleri eciã secundũ tenorẽ hoꝵ uer¬
uerborum superficiem. s tacite intelligencie signi¬
intelligitur dauid. ut Cum dicitur apostolus intelle
paulus ⁊ urbs Roma hoc autem dicit. qͣ. qͦsdam
qui drount plures fuisse psalmorum septores uel
auctores eo ꝙ nomina eorum in tytulis habeantur
ut asaph eman. ⁊ etham. et ydithum. ꝙ pro nuist̾io¬
onm significatione que ex int̾p̾tacionib nominũ

Expanded text:
creavit Deus coelum et terram . De futuro, ut: Ecce virgo concicreavit Deus coelum et terram . De futuro, ut: Ecce virgo concietc. . Et sit prophetia per bonos, ut per Isaiam, Jeremiam et alios. Et per malos, ut per Balaam, Caipham et alios est in omnibus modis impleri, etiam secundum tenorem verborae non secundum verborum superficiem, sed tacitae signiintelligitur David, ut cum dicitur Apostolus intelligitur Paulus, et Urbs Roma. Haec autem dicit contra quosdam qui dixerunt plures fuisse psalmorum scriptores, vel auctores, eo quod eorum nomina in titulis habeantur, ut Asaph, Heman, Ethan et Idithum, quod pro mysteriorum signi
Abbreviated transcription (Latin):
modus cet̾is dignior quando. si ex sola spũs sancq
inspiracione Remoto om̃i eot̾iori amminiculo fc̃i
uel dicti bel bisionis. bel sompnii prophetatur hoc
unde in sequent ¶udiam quid loquatur in me dñs
deus ¶pro ptea soliloquiũ dicitur quasi soluis sp̃s sc̃
sc̃i eloquiũ licet enim ⁊ in titulis et in psalnus
quibusdam alludatur du̾sis hiystorns tamẽ ex eis
nnchil didicit. Sz in eis ꝙ per sp̃m̃ sanctum ante
cognouit at figurati intellexit uel soliloquia diꝯt᷑
quasi sola de xp̃o eloquia/ Alii namq propħe obsture
⁊ quasi per eingniata de xp̃o prophetaunt Iste uero¬
dauid de incarnacione. de passione de et̾na Resucreccõe
genitura. et de resurreccione eudentissime deseruit.
et ideo dicitur liber soliloquiorum ¶icũt autem ꝓpħia
du̾isis fit modis Ita eciam secundum diu̾sa tempora.
futuro ¶e pñti ut elgabeth. unde hoc michi ut benat
mat̃ domiii mei ad me rde p̾tito ut moyses. In p̾ͥnciͦ

Expanded text:
eteris dignior, quando scilicet ex sola Spiritus sancti inspiratione, remoto omni exteriori adminiculo facti, vel dicti, vel visionis vel somnii, prophetatur. Hoc Unde in sequenti: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Propterea soliloquium dicitur, quasi solius Spiritus sancti eloquium; licet enim et in titulis et in psalmis quibusdam alludat diversis historiis, tamen ex eis nil didicit, sed in eis quod per Spiritum sanctum ante cognoverat, figurari intellexit. Vel soliloquia dicuntur, quasi sola de Christo eloquia; alii namque obscure, et quasi per aenigmata prophetarunt de Chrd et de incarnatione et de passione, et de aeterna genitura, et de resurrectione, evidentissime disseruit; et ideo dicitur liber Soliloquiorum. Sicut autem prophetia diversis fuit modis, ita etiam secundum diversa tempora. futuro. De praesenti, ut Elisabeth: Unde hoc mihi, ut veniat mater Domini mei ad me? De praeterito, ut Moyses: In principio
Abbreviated transcription (Latin):
iste secinidus est in ordine et p̾mus in tytulo
unde in actibus a postolorum p̾mus dr̃ tytulos aũ hesdras
propheta apposuit. qui funt qrͣ claues ⁊ ianue p̃sõrum
⁊pereorum namq intelligenciam subiettoꝵ psaluiore
clarestit siña. licz enĩ in tytulis frequent tangatur
historia. uel ponantur aliquorũ nomina unde ad lrã
non agitur in psalmis tamen historia mistice intellcã.
⁊ nomina congrue int̾ p̾tata. psalmoꝵ contmnenciã
aperiuent. ut hici bi ponitur dauid qui int̾p̾tatur. ¶He ed.¬
manu fortis uel defiderabilis ospectu ⁊ significat xp̃m
qui uere est manu fortis. debellando aeras potestates.
⁊ desiderabilis aspectu. Idest in quant sc̃i Angeli desi¬
derant prospicere ¶ ꝓsalmus bonam operacionẽ notat
dicebatur enim ad lic̾i̾am p̃s modulacio que fiebat ꝑ
tattum .x. cordarum. Ita bona opetacio que fit ꝑ obẜũa¬
ciam .x. mandatorui et est sensus tytuli talis p̃s
iste. Pest trattatus iste qui dicitur ps quia monet

Expanded text:
iste secundus est in ordine, et primus in titulo. Unde et in Actibus apostolorum primus dicitur . Titulos autem Esdras propheta psalmis apposuit, qui sunt quasi claves et januae psalmorum. Per eorum namque intelligentiam subjectorum psalmorum clarescit sententia. Licet enim in titulis frequenter tangatur historia, vel ponantur aliquorum nomina, unde ad litteram non agitur in psalmis; tamen et historia mystice intellecta, et nomina congrue interpretata psalmorum continentiam aperiunt, ut hic ubi ponitur David, qui interpretatur manu fortis, desiderabilis aspectu. Et significat Christum, qui vere est manu fortis debellando aerias potestates, et desiderabilis aspectu, id est in quem sancti angeli desiderant prospicere . Psalmus bonam operationem notat. Dicebatur enim ad litteram psalmus modulatio quae fiebat per tactum decem chordarum, ita bona operatio quae fit per observantiam decem mandatorum. Et est sensus tituli, psalmus; iste, id est tractatus iste, qui dicitur psalmus, quia monet
Abbreviated transcription (Latin):
nota peccatorum imꝑiorum pestilencie ¶nã impius
est qui peccat in dñi peccator in se. in se pestilens
luntatis peccauit ¶ Et in Cathedra. pestilencie sedit.
dans aliis exemplum pdest docendo uel consuetudine
peccauit. Cathedra enm prope doctorum ẽ. sicut tronus
tribus modis peccasse. peccauit enĩ cogitacione actu
berbo docendo. Nunc quoq ordine quo creu̾nut in p̾mo
homine Remor̾i debent a secundo. ac sidicat. p̾mus¬
homo infelix qui abnt. stetit᷑ sedit. S scdus est  qn¬

Expanded text:
nota: Peccatorum impiorum pestilentiae. Nam impius nota: Peccatorum impiorum pestilentiae. Nam impius est qui peccat in Deum, peccator in se, pestilens ccavit. ALCUIN. Et in cathedra pestilentiae sedit, dans aliis exemplum peccandi, id est docendo vel consuetudine peccavit. Cathedra enim proprie doctorum est sicut thronus um hominem tribus modis peccasse. Peccatur enim cogitatione, actu, verbis, docendo. Nunc quo ordine creverunt in primo homine removeri debent a secundo. Ac si dicat: Primuhomo infelix, qui abiit, stetit, sedit, sed secundus est
Abbreviated transcription (Latin):
cogitacione nec consensu uel delettacione. hec autem
tria gña peccandi notat per tria beiba. s. abuit. stetit
sedit per abuit. petcatũ uolmnitatis. per fretit peccatĩ
operis. ꝑer sedit. peccatũ uerb uel consuetudins.
Stetit cum poniũ uetitum comedens in pcco delectatꝰ
est ¶ Bedit Cum se accusando. et culpam in creatad
referendo in superbia confirmatus ẽ dicens. muller
ꝙͣ de disti michi seduxit me non ualens redue inst
per enui liberatus est. qui nchl hore habuit et diãt
hoc asimili exulanciũ qui dum sunt in bia facilius
Reuocantur. cum iam stant difficilius. demdẽ facil
Cum Iam ibi magri ⁊ dñi effecti funt Ita qui sola
uolmntate peccat facilius redit. qui opere difficilius¬
¶ Qni uero consuetudine. uel uerb doct̾na. difficilie re¬
Donio. in porta. In sepulchro. hoc est tridium quo mo¬
ysẽs uolebat educere populum dei do egipto ¶Item

Expanded text:
ione peccat, nec consensu, vel delectatione. Hic autem ione peccat, nec consensu, vel delectatione. Hic autem tria genera peccandi notat per tria verba scilicet: Abiit, stetit, sedit. Per abiit, peccatum voluntatis; per stetit, peccatum operis, per sedit peccatum verbi, vel consuetudinis.  ALCUIN. stetit, cum pomum vetitum comedens, in peccato delectatus est; sedit, cum se excusando et culpam in Creatorem referendo in superbia confirmatus est , dicens: Mulier quam dedisti mihi seduxit me, AUG. non valens redire nisi per eum liberatus, qui nihil horum habuit. Et dicitur hoc a simili exsulantium, qui dum sunt in via, facilius revocantur; cum jam stant, difficilius; demum difficillime, cum jam ibi magistri et domini effecti sunt. Ita qui sola voluntate peccat facilius redit; qui opere, difficilius; qui vero consuetudine vel doctrina verbi, difficillime redomo, in porta, in sepulcro: hoc est triduum quo Moyses volebat educere populum Dei de Aegypto. Item
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus libri capud ⁊ bittũ iniciũ uidetur bel eciã
operis ¶Contin enĩ sũmam ⁊ mat̾iam totius libri.
tandi talis est biꝑtitus est p̃s. p̾mo agit de beato
uiro. per beatitudinem nobis blandiens ¶Scdõ agit
de ulcionibus inquorum t̾rens nos adu̾sis ibi. non sit
imꝑii non sic¶ Se beato autem uiro atrit hoc modo. p ͦ
uersu oftendit eum ĩnuiũ ab om̃i malo¶Scdõ plenũ
omni bono in sse. inde utilem aliis et hoc usque ad
particionem ad ostendendum uero enm inuinem ab
ostendens illum plenũ ẽẽ om̃i malo. quia nõ ual
ccͣmi stilitas atq depressio non taceaturs. ostendit itaq
betem adam t̾plici gn̾e peccandi deliquisse .s. cogitacõe¬
uel uolmitate. actu berbi doct̾na sel consuetudine. Itẽ
cogitacio large accepta tria complectitur. s pͥmum
motum mentis. qui est uenialis culpa. delectacõem
atq consensum. que sunt mortalia. qui ergo pectat
consensu et cogitatione peccat. qui bero nec peccat¬

Expanded text:
scriptus, libri caput et initium videretur; vel etiam operis. Continet enim summam et materiam totius libri. tandi talis est. Bipartitus est psalmus. Primo, agit de beato viro, per beatitudinem nobis blandiens. Secundo, agit de ultionibus iniquorum, terrens nos adversis, ibi: Non sic impii, non sic. De beato autem viro agit hoc modo: Primo versu ostendit eum immunem ab omni malo; secundo, plenum omni bono in se, inde utilem aliis, et hoc usque ad partitionem. Ad ostendendum vero eum immunem ab et Adae, ostendens illum plenum esse omni malo, quia non valettrarii vilitas atque oppressio vel depressio non taceatur Ostendit itaque veterem Adam triplici genere peccandi, diliquisse, scilicet cogitatione, voluntate et actu, verbi doctrina vel consuetudine. Item: Cogitatio large accepta tria complectitur, scilicet primum motum animae qui est venialis culpa, delectationem atque consensum quae sunt mortalia. Qui ergo peccat, consensu et cogitatione peccat. Qui vero nec cogitat