comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cosnoscet aaiplios locooꝰ soooꝰ. Quasi
perditio quȩdam. quasi interitus quidã.
Ecce qui se inflat. ecce qui tumet. ecce qui se
ex tollit. Sp̃s per transiet in illo & ñ erit.
& non agnoscet amplius locum suum.
Nidete cotidie morientes. & hoc erit totum.
ipse erit finis. Non alloquitur enim fenũ.
sed ꝓpter qͦd & uerbum fenum factum :
Tu enim homo. propter te autẽ & uerbum
factum ÷ homo. Iu caro. & propter te uer¬
bum caro factum ÷. Om̃is caro fęnum.
& uerbumꝰ caro factum  Illud qͦd ma
net inȩternum. non de dignatum ẽ susciꝑe
noli extolli. Quic quid melius eris. grã
illius eris miscđa illiꝰ eris. Audi enim qͥd
eum: fenum & infeno & intorm̃to cum
feno eritis. Resurget enim caro adtor¬
mentum. Gaudeant illi quitiment eũ.
filio ᷤ filioꝵ: Sed filios nr̃os dicit oꝑa nr̃a.
filios filioꝵ mercedem oꝑum nr̃oꝵ. Iusti¬
cia eios soꝑ filios filioꝵ. cosiodientis:

Expanded text:
cognoscet amplius locum suum.» Quasi cognoscet amplius locum suum.» Quasi perditio quaedam, quasi interitus quidam. Ecce qui se inflat, ecce qui tumet, ecce qui se extollit, «Spiritus pertransiet in eo, et non erit, et non cognoscet amplius locum suum.» Videte quotidie morientes; et hoc erit totum, ipse erit finis. Non alloquitur enim fenum, sed propter quod et Verbum fenum factum est. Tu enim homo; propter te autem et Verbum factum est homo: tu caro, et propter te Verbum caro factum est. «Omnis caro fenum, et Verbumnet in aeternum, non dedignatum est suscipere noli extolli: quidquid melius eris, gratia illius eris, misericordia illius eris. Audi enim quodeum, fenum, et in feno, et in tormento cum feno eritis: resurget enim caro ad tormentum. Gaudeant illi qui timent eum, «filios filiorum?» sed filios nostros dicit opera nostra; «filios filiorum,» mercedem operum nostrorum. «Justitia ejus super filios filiorum, custodientibus
Abbreviated transcription (Latin):
Et quam multis floret. aut quam multis
annis uiuunt : Multi anni tibi. breue tẽpꝰ
dõ. Ds̃ ñ sic numerat. quomͦ tu numeras.
Incomparatione longoꝵ & longe uiuentiũ
scłoꝵ om̃is flos cuiusq domus sic ÷ quomͦ
flos agri. Uix ÷ annua. om̃is pulchritudo
chrum ÷: non ꝑannat. immo ꝑtotum an¬
num duci non postꝰ. Quam exiguo tẽpore
transeunt flores. & hoc ÷ pulchrum inherb.
Hoc qͦd ualde pulchrum ÷: cito hoc cadit.
Om̃is caro foenum. & claritas hominis ut flos
in ȩternum. Quia gͦ quomͦ pater cognouit
figmentum nr̃m. quia foenum sumus &
ad tempus florere possumꝰ : misit nob̾ uerbũ
substantia sua. frẽm adoptatis tot fr̃ibus
fecit. Noli mirari. Quia particeps eris ȩt̾ni¬
tatis illius. factus ÷ ille prior particeps fęni
tui. Qͦd excelsum ÷ ate tibi denegabit. qͥ
qͦd humile erat exte suscepit : Ergo hõ
quantum ad hominem attinet. sicut fȩnũ
dies eius. sicut flos agri ita florebit. Q

Expanded text:
et quam multi florent, aut quam multis et quam multi florent, aut quam multis annis vivunt? Multi anni tibi; breve tempus Deo. Deus non sic numerat, quomodo tu numeras. In comparatione longorum et longe viventium saeculorum, omnis flos cujusque domus sic est, quomodo flos agri. Vix est annua omnis pulchritudo chrum est, non perannat; imo per totum annum duci non potest. Quam exiguo tempore transeunt flores, et hoc est pulchrum in herbis. Hoc quod valde pulchrum est, hoc cito cadit. «Omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos in aeternum» . Quia ergo quomodo Pater cognovit figmentum nostrum, quia fenum sumus, et ad tempus florere possumus; misit nobis Verbumsubstantia sua fratrem adoptatis tot fratribus fecit. Noli mirari quia particeps eris aeternitatis illius; factus est ipse prior particeps feni tui. Quod excelsum est a te, tibi denegabit, qui quod humile erat ex te suscepit? Ergo «homo,» quantum ad hominem attinet, «sicut fenum dies ejus; s
Abbreviated transcription (Latin):
natura filii irȩ sicut & ceteri. Ergo exira
ipsius ÷ hoc qͦd hic homo ꝑegrinatur. quod
laborat. Non ÷ exira ipsius fr̃s mei. insudore
uultus tui & labore edes panem tuum. &
terra spinas & tribulos germinabit tibi:
Auctori nr̃o dictum ÷. Aut si ÷ aliud uita
nr̃a si potes conuertere adaliquam uolupta¬
tem. ubi spinas non sentias. Elige qͦd uolu¬
eris. Auarus luxuriosus. ut duo sola ista
dicamus. ad de & tertium. ambitiosus.
In honorum cupiditate. quantȩ spinȩ  In
libidinum quantȩ spine: Amores turpes.
quantas molestias habent. quantas sollicitu¬
dines hic mista uita: Omitto gehennã.
uide ne iam ipse tibi gehenna sis. Hoc
gͦ totum fr̃s mei. deira ipsius est. Eteũ
te conuerteris ut iuste agas: non poteris
nisi laborare interra & nonfinitur labor.
nisi cum finita fuerit uia. Oportet in
ua laborare: ut inpatria gaudeamus.
Ergo consolatur ꝓmissione sua laborem

Expanded text:
natura filii irae, sicut et caeteri» . Ergo ex ira natura filii irae, sicut et caeteri» . Ergo ex ira ipsius est quod hic homo peregrinatur, quod laborat. Non est ex ira ipsius, fratres mei, «In sudore et in labore edes panem tuum, et terra spinas et tribulos pariet tibi» ? Auctori nostro dictum est. Aut si est aliud vita nostra; si potes, convertere ad aliquam voluptatem, ubi spinas non sentias. Elige quod volueris, avarus, luxuriosus, ut duo ista sola dicamus; adde et tertium, ambitiosus: in honorum cupiditate quantae spinae? in varitiae quantae spinae? Amores turpes quantas molestias habent? quantas sollicitudines hic in ista vita? Omitto gehennas. Vide ne jam ipse tibi gehenna sis. Hoc ergo totum, fratres mei, de ira ipsius est: et cum te converteris, ut juste agas, non poteris nisi laborare in terra; et non finitur labor, nisi cum finita fuerit via. Oportet in via laborare, ut in patria gaudeamus. Ergo consolatur promissione sua laborem
Abbreviated transcription (Latin):
die non corrigeris. Tu enim scđ̾m
duritiam cordis tui & cor impenitens. thes¬
aurizas tibi iram indie irȩ & reuelatio¬
nis iusti iudicii dĩ. qui reddet unicuiquȩ
scđm oꝑa sua. Non tibi sic uideatur ds̃
misericors: ut non uideatur iustus. Mise¬
rator & misericors dñs. audio & gaudeo.
Ita dicis. Audi & gaude Adhuc adclidit.
Longanimis & multum misericors. Et
in extremo. Et uerax. Gaudes ad uerba
suꝑiora adultimum treme. Sic miseri¬
cors & longanimis ÷: ut sit & uerax. Cum
tibi thesauriz aueris iram indie ire nonne
exꝑiẽris iustum. quem contempsisti benignũ:
lis & correctione mortalitatis: de indigna¬
tione ipsius ÷ de poena hoc habenus primi
peccati. Pr̾s mei. non solum cogitare de¬
bemus ut futuras minas ipsius euadamus.
sed & presentem iram. Quia & ista ira ipsiꝰ
est cuius & se & nos fuisse dicit filios apłs.
Ait quippe. ꝑuimus enim & nos aliquando

Expanded text:
die non corrigeris. «Tu» enim «secundum die non corrigeris. «Tu» enim «secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera sua» . Non tibi sic videatur Deus misericors, ut non videatur justus. «Misericors et miserator Dominus.» Audio, et gaudeo: ita dicis. Audi, et gaude; adhuc addidit, «Longanimis et multum misericors:» et in extremo, «Et verax.» Gaudes ad verba superiora, ad ultimum treme. Sic misericors et longanimis est, ut sit et verax. Cum tibi thesaurizaveris iram in die irae, nonne experieris justum, quem contempsisti benignum? lis et corruptione mortalitatis, de indignatione ipsius est: de poena hoc habemus primi peccati. Fratres mei, non solum cogitare debemus, ut futuras minas ipsius evadamus, sed et praesentem iram; quia et ista ira ipsius est, cujus et se et nos fuisse dicit filios Apostolus: ait quippe, «Fuimus enim et nos aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
cit. putas quia places ei: Hȩc fecisti
inquit & tacui. Suspicatus es iniquitatẽ.
quod ero tibi similis. Non michi placent
peccata:. sed longanimitate quęro recta
facta. Si punirem peccatores: non inueni¬
rem confessores. Ergo te ds̃ longanimi¬
tate sua parcendo ad penitentiam ad¬
ducit. Tu autem cotidie dicis. finitur
hodiernus dies & sic ero & crastino die.
non enim cras erit ultimus. & tertio
die. & subito uenit ira eius. Pr̃s. ñ
tardetis conuerti ad dñm. Sunt enim
qui preparant conuersionem & differt̃.¬
& fit in illis uox coruina. cras cras. Coruus
de archa emissus. non ÷ reuersus. Non
querit ds̃ dilationem inuoce coruina:
sed confessionem ingemitu columbino.
Missa columba reuersa ÷. Quam diu cras
cras: Obserua ultimum cras. quia igno¬
ras qđ sit ultimum eras. Sufficiat᷑
qͦd uixisti usq ad hodiernum peccator.
Audisti. & sepe soles audire. audisti &
hodie. Quam cotidiȩ audis: tam coti¬

Expanded text:
cit, putas quia places ei? «Haec fecisti,» cit, putas quia places ei? «Haec fecisti,» inquit, «et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis» . Non mihi placent peccata, sed longanimitate quaero recte facta. Si punirem peccatores, non invenirem confessores. Ergo te Deus longanimitate sua parcendo ad poenitentiam adducit: tu autem cum quotidie dicis, Finitur hodiernus dies, et sic ero et crastino die, non enim cras erit ultimus; et tertio die: et subito venit ira ejus. Frater, non tardes converti ad Dominum . Sunt enim qui praeparant conversionem, et differunt, et fit in illis vox corvina, Cras, cras. Corvus de arca missus, non est reversus . Non quaerit Deus dilationem in voce corvina, sed confessionem in gemitu columbino. Missa columba reversa est. Quamdiu, Cras, cras? Observa ultimum cras: quia ignoras quod sit ultimum cras, sufficiat quod vixisti usque ad hodiernum peccator. Audisti, saepe soles audire, audisti et hodie: quam quotidie audis, tam quoti
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus filuis isrł. Qui enim dolosi. qͥ
insidiosi. qui yppocritȩ. non filii sunt¬
isrł. Et qui filii sunt isrł: Ecce uere
isrłita. in quo dolus ñ ÷. ꝑili isrł uoluntatẽ¬
suas. Miserator e⁊ misrricons onĩs.
lonanions et moltȩ miscõe. Quid tã
longanimum: Quid tam multum inmiscđa :
Peccatur & uiuitur. Accedunt peccata auget᷑
uita. Blasphematur cotidie. & facit solem
suum oriri super bonos & malos Uocat undiq
ad correctionem. uocat undiq ad pęnitentiã
uocat beneficiis creaturȩ. uocat impertiendo
tempus uiuendi. uocat per lectorẽ. uocat
per tractatorem. uocat ꝑ intimam cogitatio¬
nem uocat ꝑflagellum correptionis. uocat
per miscdiam consolationis. L on ganimiᷤᷤ
& multe miscđiȩ. Sed obserua ne longitu¬
dine miscdiȩ dĩ male utendo: tu tibi the¬
iudicu dĩ. Nam hoc ait apłs. Ad diui¬
tias bonitatis eiꝰ & longanimitatis eiꝰ con¬
temnis: Ignoras. qm̃ patientia dĩ ad-

Expanded text:
omnibus filiis Israel. Qui enim dolosi, qui omnibus filiis Israel. Qui enim dolosi, qui insidiosi, qui hypocritae, non filii Israel. Et qui filii Israel? «Ecce vere Israelita, in quo dolus non s. 8. Miserator et misericors Dominus, longanimis et multum misericordiae». Quid tam longanimem? quid tam multum in misericordia? Peccatur et vivitur; accedunt peccata, augetur vita: blasphematur quotidie, et facit solem suum oriri super bonos et malos . Vocat undique ad correctionem, vocat undique ad poenitentiam, vocat beneficiis creaturae, vocat impertiendo tempus vivendi, vocat per lectorem, vocat per tractatorem, vocat per intimam cogitationem, vocat per flagellum correptionis, vocat per misericordiam consolationis: «Longanimis et multum misericordiae.» Sed observa ne longitudine misericordiae Dei male utendo, tu tibi thedie irae. Nam hoc ait Apostolus: «An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans quia patientia Dei ad
Abbreviated transcription (Latin):
intrante abundauit peccatum: Quia nole¬
bant se confiteri homines peccatores. addita
lege facti sunt & prȩuaricatores. Prȩuaricator
enini non ÷ quisq. nisi cum legem trans¬
gressus fuerit. Ipse apłs hoc dicit. Ubi eñi
non ÷ lex. nec prȩuaricatio. Abundauit
gͦ peccatum. ut super abundaret grã. Ergo
ut dicere coeperam. quia hoc ÷ in lege ma¬
gnum mysterium. idõ eam datam ut cre¬
scente peccato humiliarentur suꝑbi. humilia¬
ti confiterentur confessi sanarentur: istę
sunt uiȩ occultȩ quas notas fecit moysi ꝑ
quem legen dedit. qua peccatum abundaret.
ut super abundaret gr̃a. Non crudeliter
hoc fecit ds̃. sed consilio medicine. Aliqͣndo
Et in eo qͦd egrotat & nonsentit: medicum
non quęrit. ugetur morbus. crescit mo¬
lestia. quȩ̨ritur medicus. & totum sanatur¬
corpus. Notas fecit uias suas moysi. Filitꝰ
isrł uolontates suas. Nunquid om̃nib
filiis isrł: Sed ueris filuis isrł. immo

Expanded text:
intrante abundavit peccatum? Quia noleintrante abundavit peccatum? Quia nolebant se confiteri homines peccatores, addita Lege facti sunt et praevaricatores. Praevaricator enim non est quisque, nisi cum legem transgressus fuerit. Ipse Apostolus hoc dicit: «Ubi enim non est lex, nec praevaricatio» . Abundavit ergo peccatum, ut superabundaret gratia. Ergo, ut dicere coeperam, quia hoc est in Lege magnum mysterium, ideo eam datam, ut crescente peccato, humiliarentur superbi, humiliati confiterentur, confessi sanarentur: istae sunt viae occultae, quas notas fecit Moysi, per quem Legem dedit, qua peccatum abundaret, ut superabundaret gratia. Non crudeliter hoc fecit Deus, sed consilio medicinae. Aliquandet in eo quod aegrotat et non sentit, medicum non quaerit: augetur morbus, crescit molestia, quaeritur medicus, et totum sanatur. «Notas fecit vias suas Moysi; filiis Israel voluntates suas.» Numquid omnibus filiis Israel? Sed veris filiis Israel; imo
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ non ꝑuenit. Ergo qͥa hoc ibi
misteriũ ÷: idõ docet datã legẽ ut c̃uin¬
cerentur peccatores. & ad gratiam
accipiendam medicum inuocarent. Ande
ille conuictus ÷ quem inse trans figurat
paulus apłs dicens. Infelix ego homo. quis
me libabit de corpore mortis huius : Per
mandatum enim demonstrata illi erat
quedam rixa insemet ipso. Unde dicit. Uidõ
aliam legem in membris meis repugnantẽ
legi mentis meȩ. & captiuuni me ducentẽ
sublege peccati. quȩ ÷ in membris meis.
Cognouit se inmiseria. in gemitu. in rixa
& contentione. ipse secum sibi non concor¬
dans. a se dissonans. a se resiliens. Et quidait
optans pacem. pacem ueram. pacem suꝑnã:
Infelix ego hono. quis me liberabit decor-¬
pore mortis huius : Grã dĩ ꝑihm xp̃m¬
dnm̃ nr̃m. Ubi enim abundauit peccatũ.
super abundauit gr̃a. Unde autem ab un¬
dauit peccatum : Lex autem sub intrauit
ut abundaret peccatum: Quare lege sub¬

Expanded text:
salutem non pervenit. Ergo quia hoc ibi salutem non pervenit. Ergo quia hoc ibi mysterium est, ideo docet datam Legem, ut convincerentur peccatores, et ad gratiam accipiendam medicum invocarent. Unde ille convictus est, quem in se transfigurat Paulus apostolus, dicens: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus?» Per mandatum enim demonstrata illi erat quaedam rixa in seipso, unde dicit, «Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem sub lege peccati, quae est in membris meis.» Cognovit se in miseria, in gemitu, in rixa et contentione; ipse secum sibi non concordans, a se dissonans, a se resiliens: et quid ait, optans pacem, pacem veram, pacem supernam? «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei pnostrum» . «Ubi» enim «abundavit peccatum, superabundavit gratia.» Unde autem abundavit peccatum? «Lex autem subintravit, ut abundaret peccatum» . Quare Lege sub
Abbreviated transcription (Latin):
per moysen data ÷ lex. & habet aliqͥd
obscurum traditio ipsa legis. Ad hoc
enim data ÷ lex: ut conuiceretur lan¬
guidis. & medicum imploraret. Ipsa ÷
uia occulta dĩ. Iam dudum audieras.
qui sanat om̃s languores tuos. Languo¬
res megrotis latebant. Dati sunt qͥnq
libri moysi. cincta ÷ piscĩna qͥnq por¬
ticibus. Produxit languidos ut ibi ia¬
cẽrent ut proderentur non ut sanaren-¬
tur. Quinque porticus ꝓdebant lan-¬
guidos. non curabant. Piscina curaban¬
tur descendente uno. & hoc pisema tur¬
bata. Turbatio piscine inpassione dñi.
Teniens enim & ignotus factus cum dice¬
retur ab aliis. ipse ÷ xp̃c. ab aliis non est
xp̾e. iustus est. peccator ÷ magister est
se ductor ÷: turbauit aquam id ÷ turba¬
uit populum. Et in tota illa ꝑturbatio¬
ne aque unus sanabatur. quia in passio¬
ne dñi unitas sanatur. Qui prȩter uni¬
tatem fuerit: & si iacebit inporticibus
sanari ñ poterit. & si tenet legẽ. ad

Expanded text:
per Moysen data est Lex, et habet aliquid per Moysen data est Lex, et habet aliquid obscurum traditio ipsa Legis. Ad hoc enim data est Lex, ut convinceretur languidus, et medicum imploraret. Ipsa est via occulta Dei. Jamdudum audieras, «Qui sanat omnes languores tuos.» Languores in aegrotis latebant, dati sunt quinque libri Moysi: cincta est piscina quinque porticibus; produxit languidos, ut ibi jacerent, ut proderentur, non ut sanarentur. Quinque porticus prodebant languidos, non curabant; piscina curabat descendente uno, et hoc piscina turbata : turbatio piscinae in passione Domini. Veniens enim et ignotus factus, cum dicitur ab aliis, Ipse est Christus; ab aliis, Non est Christus; justus est, peccator est; magister est, seductor est: turbavit aquam, id est, turbavit populum; et in tota illa perturbatione aquae unus sanabatur, quia in passione Domini unitas sanatur. Qui praeter unitatem fuerit, etsi jacebit in porticibus, sanari non poterit: etsi Legem tenet, ad
Abbreviated transcription (Latin):
bise Piat hoc fiat. Ad mittit ds̃. immo
reprȩsendit si nonfiat. sed animo dilectio.¬
nis fac. non animo ultionis. Ubi autem
potentiores aliquos inuiriosos passus fueriᷤ.
ubi tibi nec corrigere disciplina licet: nec
forte etiam monere aut precipere: tolera
Et ibi addidit ꝓpter quid. ne merito tuo
accipias maledicta. non causa iustificatio¬
num dĩ. Non enim qui maledictus fue
itaque securus esto misericors. extende di¬
lectionem usq ad inimicos. Qui forte per¬
tinent adgubernationem tuam uindica.
coerce cum dilectione. cum caritate. atten
dens salutem ȩternam. necum parces car¬
ni amma ꝑeat. Fiac hoc & ñ multus pas¬
surus es mniquos. in quos non potes exercere
disciplinam. quia non pertinent ad iura
gubernationis tuȩ. Perto iniurias. securꝰ
inte facit miscđiã. si misertus fueris. Sic
fecit moysi : Quare moysen elegite
Ex morse intellige om̃s iustos. om̃s scõs
Ynum posuit. om̃s occurrant. Tamen

Expanded text:
bis? Fiat hoc, fiat: admittit Deus, imo bis? Fiat hoc, fiat: admittit Deus, imo reprehendit, si non fiat; sed animo dilectionis fac, non animo ultionis. Ubi autem potentiores aliquos injuriosos passus fueris, ubi tibi nec corrigere disciplina licet, nec forte etiam monere aut praecipere; tolera, Et ibi addidit propter quid, ne merito tuo accipias maledicta, non causa justificationum Dei. Non enim qui maledictus fueritaque securus esto misericors, extende dilectionem usque ad inimicos: qui forte pertinent ad gubernationem tuam, vindica, coerce cum diledens salutem aeternam; ne, cum parcis carni, anima pereat. Fac haec, et multos passurus es, in quos non poteris exercere discipgubernationis tuae; ferto injurias, securus in te faciet misericordiam, si misertus fueris: sic fecit Moysi? Quara Moysen elegit? Ex Moyse, intellige omnes justos, omnes sanctos: unum posuit, omnes occurrant. Tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uobis non ꝑdet mercedem suam. Quomͦ
gͦ in telligis qui receperit iustum in no¬
mine iusti mercedem iusti accipiet: sic
intellige qui receꝑit peccatorem inno¬
mine peccatoris: perdidit mercedem. Er
go fr̃s. exercete miscđiam. Non ẽ. aliud
uinculum caritatis. non ÷ aliud uehiculũ.
quo ꝑducamur de hac uita ad illam patriã
Ei xtendite dilectionem usq ad inimicos.
S ecuri estote. idõ uenit xp̃s. cui tanto ante
dictum ÷ exore infantium & lactentium
ꝑfecisti laudem. ut destruas iniicum &
uindicatorem. Qͦd̾non nulli codices habent.¬
Destruere uoluit dñs uindicatorem. id est eũ
qui se uoluit uindicare. ut non illi dimit¬
tantur peccata sua. Quid gͦ inquis Dor-¬
miet disciplina. auferetur om̃is correptio:
Non auferetur. Quid enim de luxurioso filio
facturus es: Non castigabis. non uerb̾abis e
Seruumq ipsum tuum simale uiuentem iu-¬
deris. non pena aliqua. non uerberib refrena¬

Expanded text:
vobis, non perdet mercedem suam» . Quomodo vobis, non perdet mercedem suam» . Quomodo ergo intelligis, «Qui receperit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet;» sic intellige, Qui receperit peccatorem in nomine peccatoris, perdet mercedem. 14. Ergo, fratres, exercete misericordiam. Non est aliud vinculum charitatis, non est aliud vehiculum quo perducamur ex hac vita ad illam patriam; extendite dilectionem usque ad inimicos: securi estote. Ideo venit Christus, cui tanto ante dictum est, «Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem, ut destruas inimicum et vindicatorem» : quod nonnulli codices «defensoDestruere voluit Dominus vindicatorem, id est, eum qui se voluit vindicare, ut non illi dimittantur peccata sua. Quid ergo, inquis? dormiet disciplina? auferetur omnis correptio? Non auferetur. Quid enim de luxurioso filio facturus es? non castigabis, non verberabis? Servumque ipsum tuum, si male viventem videris, non poena aliqua, non verberibus refrena
Abbreviated transcription (Latin):
si des iusto. si des ꝓpħȩ. si des discipło xp̃i.
aliquid cuius indiget . & non ibi cogites
quia dispensator est dĩ. sed cogites ibi aliqͦd
commodum temporale. ut fortassis cause
tibi sit. quia aliquid ei porrexisti: tam
tu non dedisti iusto si sic dederis. quam
ille non dedit homini. quando dedit
est & poͥtuͦ quia & si obscura fuit. iam
manifesta ÷. Ad hoc te dñs astrinxit.
Cum diceret. qui receꝑit iustũ. sufficeret
Sed quia potest recipi iustus alia inten¬
tione cumputatur ꝓdesse pose ad aliqͥd
homo circum ueniatur aut opprimat᷑.
quia tale ministerium de illo queris forte
propterea suscipis: negauit tibi mercedẽ
iusti. nisi cumad ditam̃to. Ait eni. Qui
Ia÷. idõ recipiens quia iustus ÷. Et qui
receperit ꝓpħam. non tantum receꝑit ꝓ¬
derit calicem aquȩ frigidȩ. uni exmini¬
mis istis tantum in nomine discipłi. id est
quia dispensator sacram̃ti est: am̃ dico

Expanded text:
si des justo, si des prophetae, si des discipulo Christi si des justo, si des prophetae, si des discipulo Christi aliquid cujus indiget, et non ibi cogites quia dispensator est Dei; sed cogites ibi aliquod commodum temporale, ut fortasse causae tibi sit, quia ei aliquid porrexisti; tam tu non dedisti justo, si sic dederis, quam ille non dedit homini, quando dedit est, et puto quia etsi obscura fuit, jam manifesta est. Ad hoc Dominus te astrinxit, cum diceret, «Qui receperit justum:» sufficeret. Sed quia potest recipi justus alia intentione, cum putatur prodesse posse ad aliquid homo circumveniatur, aut opprimatur; quia tale ministerium de illo quaeris, forte propterea suscipis: negavit tibi mercedem justi, nisi cum additamento. Ait enim, «Qui o recipiens quia justus est: et, «Qui receperit prophetam;» non tantum receperit pderit calicem aquae frigidae uni ex minimis istis, tantum in nomine discipuli,» id est quia dispensator sacramenti est; «amen dico
Abbreviated transcription (Latin):
michi. quare donant uenatori. Hoc in
illo amat. in quo nequissimus ÷ hoc in illo
pascit. hoc in illo uestit. ipsam nequitiã
publicam spectaculis om niũ. Qui donat
hẏstrionibus. quidonat aurigis qui donat
meretricibus. quare donat : Nunquid
ñ & ipsi hominibus donant : Non tamñ
ibi attendunt naturam oꝑis dĩ. sed ne.¬
quitiam oꝑis humani: Uis uidere. quid
honores inuenatore. quando illum uestis ÷
Dicatur tͥ. Sis talis. Nmas gaudes ad illũ.
uis quodammͦ expoliare te. & illũ uestire.
Noli cum inuiria acciꝑe. si tibi dicatur de¬
meretricibus. Tales sint filiȩ tuȩ. Iniuria
÷ inquit. Quare iniuria nisi quia illaniqͥ¬
tas: Quare iniuria. nisi quia illa turpi¬
tudo : Non gͦ donas cum donas fortitu¬
dini: s turpitudini. Quomͦ gͦ qui uena¬
tori donat. non homini donat. sed arti
nequissimȩ. nam si homo tantum esset
& uenator non eẽt non donares. honoras
in eo uitium non naturam: sic e contra

Expanded text:
mihi? Quare donat venatori? Hoc in mihi? Quare donat venatori? Hoc in illo amat, in quo nequissimus est; hoc in illo pascit, hoc in illo vestit, ipsam nequitiam publicam spectaculis omnium. Qui donat histrionibus, qui donat aurigis, qui donat meretricibus, quare donat? Numquid non et ipsi hominibus donant? Non tamen ibi attendunt naturam operis Dei, sed nequitiam operis humani. Vis videre quid honores in venatore, quando illum vestis? Dicatur tibi, Sis talis: amas illum, gaudes ad illum, vis quodammodo exspoliare te, et illum vestire; noli cum injuria accimeretricibus: tales sunt filiae tuae. Injuria est, inquit: quare injuria est, nisi quia illa iniquitas? Quare injuria est, nisi quia illa turpitudo? Non ergo donas cum donas fortitudini, sed turpitudini. Quomodo ergo qui venatori donat, non homini donat, sed arti nequissimae. Nam si homo tantum esset, et venator non esset, non donares. Honoras in eo vitium, non naturam. Sic contra,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipetenti te da. Sed si peccator ÷ qui te
petit: da. non tanquam peccatori. Quan-¬
do das tanquam peccatori quando in qͦ
peccator ÷ hoc tibi placet ut des: dm̃ offen¬
dis. Paululum attendat caritas ur̃a do¬
nec euoluatur res etiam exemplis. multũ
utilis ad intelligendũ. Hoc dixit. Cum
esurierit nescio quis: si habes unde des
da. Si uides dandum. ẽẽ. ad subueni¬
endum da. Nepigrescant in hoc uiscera
miscdiȩ. quia tibi peccator occurrit. Oe¬
currit enim tibi homo peccator. Cũ dico
occurrit tibi homo peccator duo nomina
dixi. Hȩc duo nomina. non suꝑ flua sunt.
Duo nomina aliud quod homo. aliud qͦd
peccator. Ocd homo opus dĩ est: qͦd peccator
opus hominis ÷. Da oꝑi dĩ noli oꝑi hominiᷤ.
Et quomꝰ inquit me ꝓhibes dare oꝑi hominiꝰ :
Quid ÷ dare oꝑi hominis: Peccatori dare
quis : Quis hoc facit : Utinam nemo.
utinam pauci. utinam ñ publice. Qui uena¬
toribus donant. quare donant: Dicant

Expanded text:
«Omni petenti te da.» Sed peccator est qui me «Omni petenti te da.» Sed peccator est qui me petit. Da, non tanquam peccatori. Quando das tanquam peccatori? Quando in quo peccator est, hoc tibi placet ut des. Paululum attendat Charitas vestra, donec evolvatur res etiam exemplis, multum utilis ad intelligendum. Hoc dixit, Cum esurierit nescio quis, si habes unde des, da; si vides dandum esse ad subveniendum, da. Ne pigrescant in hoc viscera misericordiae, quia tibi peccator occurrit: tibi enim homo peccator occurrit. Cum dico, Occurrit tibi homo peccator, duo nomina dixi; haec duo nomina non superflua sunt: duo nomina, aliud quod homo, aliud quod peccator; quod homo, opus est Dei; quod peccator, opus hominis est: da operi Dei, noli operi hominis. Et quomodo, inquis, me prohibes dare operi hominis? Quid est dare operi hominis? Peccatori dare quis? Quis hoc faciet? Utinam nemo, utinam pauci, utinam non publice. Qui venatoribus donant, quare donant, dicant
Abbreviated transcription (Latin):
sed uobis ꝓdest sicut ait ipse apłs. Nonqͥa
quero datum. sed requiro fructum. Quã
gͦ ele mosinam facturus es iusto: Non pa-¬
scebat uidua: Pascebat coruus. quia pasce¬
bat qui fecit coruum. Heliam dico. Non
gͦ de est. unde ds̃ det suis. Tu uide quid
emas. quando emas. quanti emas. E mis
enim regnũ cęloꝵ. & ñ ÷ emendi tempus.
nisi in hac uita. Et quam uile emas. at¬
tende. Tanti tibi ualet. quantũ habere
iniquo. Nam ipsum iniquum in quantũ
iniquus ÷ ne suscipias. id ÷ nequasi inten¬
tione & amore iniquitatis illius suscipias
eum. Nam & prohibitum ÷ dari pecca¬
tori & susciꝑe peccatores. Et quomͦ om̃i
petenti te da: Et quomͦ siesurierit inimic̃
tuus ciba eum : Quasi contraria uident᷑.
sed aꝑiuntur in nomine xp̃i pulsantibus
& manifesta erunt querentibus. Netradas
peccatori. & ne suscipias peccatorem. & tam̃

Expanded text:
sed vobis prodest, sicut ait ipse Apostolus: «Non quia sed vobis prodest, sicut ait ipse Apostolus: «Non quia quaero datum, sed requiro fructum» . Quam ergo eleemosynam facturus es justo? Non pascebat vidua, pascebat corvus; quia pascebat qui fecit corvum : Eliam dico. Non ergo deest unde Deus det suis: tu vide quid emas, quando emas, quanti emas. Emis enim regnum coelorum; et non est emendi tempus, nisi in hac vita. Et quam vili emas, attende. Tanti tibi valet, quantum habere  tanquam iniquo. Nam ipsum iniquum in quantum iniquus est, ne suscipias: id est, ne quasi intentione et amore iniquitatis illius suscipias eum. Nam et prohibitum est dari peccatori, et suscipere peccatores. Et quomodo, «Omni petenti te da?» et quomodo, «Si esurierit inimicus tuus, ciba illum» ? Quasi contraria videntur, sed aperiuntur in nomine Christi pulsantibus, et manifesta erunt quaerentibus. «Ne tradas peccatori,» et «Ne suscipias peccatorem» ; et tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
bernacula ęterna. quia qui recipit iustum
in nomine iusti. mercedem iusti accipiet.
Mendicus te quęrit. iustum tu quęre. De
alio enim dictum ÷ omĩpetenti te da: &
de alio dictum ÷ de sudet elemosina in
manu tua. donec inuenias iustum. cui eã
tradas. Et si diu non inuenitur. dui quere
inuenies. Sed quid prestabis: Nonne tibi
plus prestatur: Sinos uob̃ inquit spualia
seminauimus. magnum ÷ si ur̃a carnalia
metamus: Inde ÷ & illud qͦd pridem ex¬
posuimus innũtu dñi. quia ꝓducit terra
foenum ium̃tis. id ÷ carnalia eis quitritũ¬
rant. quia boui triturantios non infrena¬
bis. Unde uos adhortati sumus. ut inhac
re diligentes sitis. cauti. sobrii. oꝑa ur̃a
thesauros ur̃os deputetis. Nunquid aut̃
hȩc fr̃s ideo dicinus. ut ita fiant in nos:
Puto innomine dñi posse. eẽ. istam quã¬
uis infirmorum uõcem apłicam tamen.

Expanded text:
bernacula aeterna; quia «qui recipit justum bernacula aeterna; quia «qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet» . Mendicus te quaerit, justum tu quaere. De alio enim dictum est, «Omni petenti te da» : et de alio dictum est, Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum, cui eam tradas. Et si diu non invenitur; diu quaere, invenies. Sed quid praestabis? Nonne plus tibi praestatur? «Si nos vobis,» inquit, «spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus?» Inde est et illud quod pridem exposuimus in nutu Domini, quia producit terra fenum jumentis , id est, carnalia eis qui triturant: quia, «Bovi trituranti os non infrenabis» . Unde vos adhortati sumus ut in hac re diligentes sitis, cauti, sobrii; opera vestra thesauros vestros deputetis. Numquid autem haec, fratres, ideo dicimus, ut ita fiant in nos? Puto in nomine Domini posse esse istam quamvis infirmorum vocem, apostolicam tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
erat terra de dñi litteris paritura. In lapi¬
de legem scripserat. significans duritiam
iudeorum. In terra scripsit. significans fru¬
ctum xp̃ianorum. Uenerunt gͦ illi adducen¬
tes ad ulteram. tanquã seuientes fluctus in
petram. sed eiꝰ responsione confracti sunt.
Ait enim illis. Qui in uobis sine peccato est:
prior in illam lapidem iactet. Et rursus
inclinato capite scribebat interra. Et unꝰ¬
quisq iam interrogans conscientiã suam
non comparuerunt. Reppulit eos non in¬
firma mulier  adulterata conscientia. Um¬
dicare uolebant. iudicare cupiebant. Tene¬
runt ad petram. absorti sunt iuxta petram
In om̃s fac miscd̾am. Quam miscd̾am facturꝰ
es iusto: Innecessitatib tantum corporalib
Quibus si defuerint supplem̃ta a te: non de¬
erunt adõ. Qͦđ gͦ facis. tibi plus prodest.
Das mendĩco transeunti & petenti. Quȩris
& iustum cui des. per quem recipiaris inta¬

Expanded text:
erat terra de Domini Litteris paritura. In lapierat terra de Domini Litteris paritura. In lapide Legem scripserat, significans duritiam Judaeorum: in terra scripsit, significans fructum Christianorum. Venerunt ergo illi adducentes adulteram, tanquam saevientes fluctus in petram: sed ejus responsione confracti sunt. Ait enim illis, «Qui in vobis sine peccato est, prior in illam lapidem jactet.» Et rursum inclinato capite, scribebat in terra. Et unusquisque jam interrogans conscientiam suam, non comparuerunt . Repulit eos, non infirma mulier adultera, sed adulterata conscientia. Vindicare volebant, judicare cupiebant: venerunt ad petram, absorpti sunt juxta petram In omnes fac misericordiam. Quam misericordiam facturus es justo? In necessitatibus tantum corporalibus; quibus si defuerint supplementa a te, non deerunt a Deo. Quod ergo facis, tibi plus prodest. Das mendico transeunti et petenti: quaeris et justum cui des, per quem recipiaris in ta
Abbreviated transcription (Latin):
ds iusticiam uindictȩ reprimat. & non suꝑ¬
biam uindicantis extinguat. Aut uͦ adultera
illa non erat lapidanda : Aut si lapida¬
retur. iniquum aliquid fieret÷ Si inique
fieret. in ique iussum esset. Lex autem
iussit. ds̃ iussit. Sed uos ultores. uidete si
non estis peccatores. Adducta ÷ ad ultera
mulier lapidanda ex lege. sed ducta est
adlatorem legis. Seuisꝰ qui ad duxisti. Side
qui seuias. & in quam seuias. Si peccator
in peccatricem: de sine seuire. prius con¬
fitere. Si peccator seuis in peccatricem: re¬
linque illam. Nouit ille quid de illa sen¬
tiat. quid iudicet. quomͦ parcat. quo modo
sanet. Ex lege seuis. melius nouit quid
agat lator legis ex qua seuis. Iam dñs eo
tempore quo illi oblata ÷ inclinato capite
scribebat in terra. Func enim scripsit
in terra. quando se inclinauit interrã.
Ante quam se inclinaret in terram. ñ int̾ra
scripsit. s ĩ lapide. Iam fructuosum aliqͥd

Expanded text:
Deus justitiam vindictae reprimat, et non supDeus justitiam vindictae reprimat, et non superbiam vindicantis exstinguat. Aut vero adultera illa non erat lapidanda? aut si lapidaretur, iniquum aliquid fieret? Si inique fieret, inique jussum est; Lex autem jussit, Deus jussit: sed, o vos ultores, videte si non estis peccatores. Adducta est adultera mulier lapidanda ex Lege, sed adducta est ad latorem Legis. Saevis qui adduxisti: vide qui saevias, et in quam saevias; si peccator in peccatricem, desine saevire, prius confitere: si peccator saevis in peccatricem, relinque illam; novit ille quid de illa sentiat, quid judicet, quomodo parcat, quomodo sanet. Ex Lege saevis? Melius novit quid agat lator Legis, ex qua saevis. Jam Dominus eo tempore quo illi oblata est, inclinato capite scribebat in terra. Tunc scripsit in terra, quando se inclinavit in terram: antequam se inclinaret in terram, non in terra scripsit, sed in lapide. Jam fructuosum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
adrenouationem sicut aquilȩ. antequam
satienur inbonis. Quid enim hic : Quid
in ista ꝑegrinatione: Quid in ista uita: Nun¬
quens indeserto. non nos relinquens in here¬
mo. donec perueniamus ad patriam. Faciet¬
miscdas. Sed quib: Beati miscđes. quia
aliquis futuram in se. eẽ miscđ̾am dĩ. si est
ipse immisericors. Sed audi quȩ sit mensura
miscđȩ ne quasi in amicum sit. & ñ sit in ini¬
micum. Dictum ÷. Diligite inimicos ur̃os.
Satiari uis bonis dĩ: Satiata sit inte miscdia¬
dĩ. Plena miscđa. ipsa ÷ ꝑfecta miscđa. ipsa¬
est quȩ amat. quȩ diligit. &iam habentẽ
se odio. Nam quid faciam inquis. si cȩꝑo
diligere inimicum meum: Iniurias acci-¬
piam. & iniurias ꝑferam. & non me uindica¬
bo: Cum assint leges. iustum ÷ ut uindice ᷤ
te. Con ceditur. quia iustum ÷. Uide utrũ
non habeas quid inte uindicetur. & uindica.
Sic enim dicis. itane me non uindicabo: qͣsi

Expanded text:
ad renovationem sicut aquilae, antequam ad renovationem sicut aquilae, antequam satiemur in bonis. Quid enim hic, quid in ista peregrinatione, quid in ista vita? numquens in deserto, non nos relinquens in eremo, donec perveniamus ad patriam: «facieias;» sed quibus? «Beati misericordes, quoniam  ergo putet aliquis futuram in se esse misericordiam Dei, si est ipse immisericors. Sed audi quae sit mensura misericordiae, ne quasi in amicum sit, et non sit in inimicum. Dictum est: «Diligite inimicos vestros» . Satiari vis bonis Dei; satiata sit in te misericordia. Plena misest quae amat, quae diligit etiam habentem se odio. Nam quid faciam, inquis? Si coepero diligere inimicum meum, injurias accipiam, et injurias perferam, et non me vindicabo, cum adsint leges? Justum est ut vindices te; conceditur, quia justum est: vide utrum non habeas quod in te vindicetur, et vindica. Sic enim dicis, Itane me non vindicabo? quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ sufficiat. Uide hoc inphilippo. Ostende
inquit nobis patrem. & sufficit nobis. Solũ
patrem. quasi desiderabat. Ostendit dñs
tres panes desiderandos qui ÷ unus panis.
mittet inquit pater in nomine meo. Itẽq
ait. Quem ego mittam uobis apatre. Bonũ
suum. ȩquale sibi. Noui quid desiderem.
sedquando inde satiabor: Ecce mͦ detrini¬
tate cogito quomͦ cunq Detrinitate uix
in enigmate. ꝑspeculum exparte audeo ali¬
quid sentire. Quando satiabor: Renouabit᷑
sicut aquilȩ iuuentus tua. Non satiaris mͦ.
quia non est idonea anima ad solidum illũ
& magnum cibum. Sed rostro clauso. non
es idonea. uetustas tibi os clausit. Propterea
petra data ÷. ubi uetusta te contrita reno¬
uetur iuentus tua sicut aquilȩ. & possis
manducare panem illum tuum qui ait.
Eigo sum panis uiuus qui decelo desendi.
Renouabitur iuuentus tua sicut aquilȩ.

Expanded text:
mihi sufficiat, video hoc in Philippo: «Ostende,» mihi sufficiat, video hoc in Philippo: «Ostende,» inquit, «nobis Patrem, et sufficit nobis.» Solum Patrem quasi desiderabat: ostendit Dominus tres panes desiderandos; qui est unus panis mittet,» inquit, «Pater in nomine meo» ; itemque ait, «Quem ego mittam vobis a Patre» : donum suum aequale sibi. Novi quid desiderem; sed quando inde satiabor? Ecce modo de Trinitate cogito, quomodocumque de Trinitate, vix in aenigmate per speculum, ex parte audeo aliquid sentire; quando satiabor? «Renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Non satiaris modo, quia non est idonea anima tua ad solidum illum et magnum cibum; sed rostro clauso, non est idonea. Vetustas tibi os clausit, propterea petra data est, ubi vetustate contrita, renovetur juventus tua sicut aquilae; ut possis manducare panem tuum, illum qui ait: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . «Renovabitur juventus tua sicut aquilae:»
Abbreviated transcription (Latin):
non capienti. Non tedio tuo uult exeitari.
Non enim cum oras. tanquam dormienti
molestus es. Ait. Non dormiet neq dor¬
mitabit. qui custodit isrł. Semel xp̃s
dor miuit. ut illi de latere coniunx fieret.
Dormiuit incruce. manifestum :. Mortuus
est enim ut diceret. Ego dormiui & sõnũ
cepi. Sed nunquid qui dormit. non adiciet
ut resurgat: Propterea ibi sequit᷑. & exur
Ap̃s inquit resurgens amortuis iam non
moritur. & mors ei ultra ñ dñabitur. Ipse
gͦ non dormit. uide ne fides tua dormiat.
Dicat gͦ anima iam desiderans satiari quodã
excelso & inenar rabili bono. cui iubilatur.
potius & dequo iubilatur quã aliquid
explicatur. Iam enim uult. iam sentit
in de aliquid. Pidet se impediri prȩgraua¬
tione corporis. non se posse in hac uita sati-¬
ari. & quasi respondeat & dicat. Quid mͥ
dicis. satiabitur inbonis desiderium tuũ :
Noui bonum eius qͦd desiderem. noui quid

Expanded text:
non capienti. Non taedio tuo vult excitari. non capienti. Non taedio tuo vult excitari. Non enim cum oras tanquam dormienti molestus es: «Non dormiet, neque dormitabit, qui custodit Israel» . Semel Christus dormivit, ut illi de latere conjux fieret: dormivit in cruce, manifestum est. Mortuus est enim, ut diceret, «Ego dormivi, et somnum cepi.» Sed numquid qui dormit non adjiciet ut resurgat ? Propterea ibi sequitur, «Et ex inquit, «surgens a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» . Ipse ergo non dormit; vide ne fides tua dormiat. Dicat ergo anima jam desiderans satiari quodam excelso, inenarrabili bono, cui jubilatur potius, et de quo jubilatur, quam aliquid explicatur; jam enim vult, jam sentit inde aliquid: videt se impediri praegravatione corporis, non se posse in hac vita satiari; et quasi respondeat, et dicat, Quid mihi dicis, Satiabitur in bonis desiderium tuum? Novi bonum ejus quod desiderem, novi quid
Abbreviated transcription (Latin):
mortali. carne ista foenea. Et idõ percus¬
sum ÷ sicut fenum & aruit cormeum: qm̃
oblitus sum inquit manducare panẽ meũ
Oblitus sum inquit manducare panẽ meũ.
Creuit uetustas. os clausit. atteratur inpetra
Sic gͦ & in hoc psalmo unde agimus. cum
premisisset qui satiat in bonis desiderium
tuum. quasi responderit anima. Non satia¬
bor de mortalibus. non satiabor de tẽpora¬
libus. Aliquid ȩternum donet. Aliquid
ȩternum concedat. Sapientiam suam mͥ
dicus ante ianuam eiꝰ sto. non dormit quẽ
inuoco. det mͥ tres panes. Euangelium re¬
cordamini. Eece quid sit nosse dĩ litteras.
Qui legerunt. moti sunt. Non recordamini
quendam in opem uenisse ad domum amici
sui. & petisse tres panes : Et ille inquit dor¬
miens. respondebat ei & dicebat. Iam re¬
quiesco. & pueri mei intus mecum dor¬
miunt. Ille ꝑseuerans inpetendo. extor-¬
sit tedio qđ non posset merito. Ds̃ autẽ
dare uult. sed non dat nisi petenti. nedec

Expanded text:
mortali, carne ista fenea: et ideo, «Percusmortali, carne ista fenea: et ideo, «Percussum est sicut fenum, et aruit cor meum, quoniam oblitus sum manducare panem meum» . «Oblitus sum,» inquit, «manducare panem meum.» Crevit vetustas, os clausit, atteratur in petra. 10. Sic ergo et in hoc psalmo unde agimus, cum praemisisset, «Qui satiat in bonis desiderium tuum;» quasi responderet anima, Non satiabor de mortalibus, non satiabor de temporalibus; aliquid aeternum donet, aliquid aeternum concedat: Sapientiam suam mihdicus ante januam ejus sto, non dormit quem invoco, det mihi tres panes. Evangelium recordamini: ecce quid sit nosse Dei Litteras; qui legerunt moti sunt. Nam recordamini quemdam inopem venisse ad domum amici sui, et petisse tres panes. Et ille, inquit, dormiens respondebat ei, et dicebat: «Jam requiesco, et pueri mei intus mecum dormiunt.» Ille perseverans in petendo, extorsit taedio quod non posset merito . Deus autem dare vult; sed non dat nisi petenti, ne det
Abbreviated transcription (Latin):
illud ad petram excutit. & caret prius
rostri onere. quo cibus impediebatur.
Accedit adcibum & om̃ia reparantur.
Erit post senectutem tanquam iuueniꝰ
aquila. Redit uigor om̃ium membroꝵ.
nitor plumarũ. gub̾ nacula pennarum.
uolat excelsa sicut antea. fit in ea quȩ¬
dam resurrectio. Ad hoc enim exposita
est ista similitudo. sicut deluna ponitur:
quia diminuta & quodã modo intercępta
luna rursus nascitur & impletur. & signi-¬
ficat nob̾ resurrectionem. Sed impleta illa
non per manet. rursus minuitur ut semꝑ
significet. Sic gͦ & hoc qͦd deaquila dictũ ÷
Non ad immortalitatẽ aliqua reparatur. noᷤ
autem ad uitam ȩternam. Sed tamen ꝓ¬
pterea inde ducta est similitudo. ut qͦd
nos impedit. petra nobis auferat. Non
gͦ presumas de uiribus tiuis. Pirmitas
petre & tibi excutit uetustatem. Petra
mus inter inimicos nr̃os. sicut nota ÷ uox
psalmi. Inueteraui inquit in om̃ibus ini¬
micis meis. Unde in ueterauimus : Carne

Expanded text:
illud ad petram excutit, et caret prioris illud ad petram excutit, et caret prioris rostri onere, quo cibus impediebatur. Accedit ad cibum, et omnia reparantur: erit post senectutem tanquam juvenis aquila; redit vigor omnium membrorum, nitor plumarum, gubernacula pennarum, volat excelsa sicut antea, fit in ea quaedam resurrectio. Ad hoc enim exposita est ista similitudo: sicut de luna ponitur, quia deminuta et quodammodo intercepta luna rursus nascitur et impletur; et significat nobis resurrectionem; sed impleta illa non permanet; rursus minuitur, ut semper significet. Sic ergo et hoc quod de aquila dictum est: non ad immortalitatem aquila reparatur, nos autem ad vitam aeternam; sed tamen propterea inde ducta est similitudo, ut quod nos impedit, petra nobis auferat. Non ergo praesumas de viribus tuis; firmitas petrae tibi excutit vetustatem: «Petramus inter inimicos nostros, sicut nota est vox psalmi: «Inveteravi,» inquit, «in omnibus inimicis meis» . Unde inveteravimus? Carne
Abbreviated transcription (Latin):
aquila cum senectute corporis fuerit preᷤᷤ.¬
sa. immoderatione rostri crescentis cibum
caꝑe non posse. Pars enim rostri eiꝰ suꝑior
quȩ supra partem inferiorem aduncatur.
cum prȩ senecta immoderatius cre uerit.
longitudo eius incrementi non eam sinit
os aꝑire. ut sit aliquod inter uallũ inter in¬
feriorem partem & uncum suꝑiorem.
Nisi enim aliquod interuallum pateat.
non habet morsus quasi forcipem. unde
uelut tondeat quod trans mittat infau¬
ces Crescente itaq suꝑiore parte & nimiᷤᷤ
ad uncata: non poterit os aꝑire & aliquid
caꝑe. Hoc ei facit uetustas. Pre grauat᷑
languore senectutis & in opia comeden¬
di Hanguescit nimis utraq re. ȩtatiͦ
& egestatis. Accedente itaq modo qͦdã
naturali in mensuram reparandȩ quasi
iuuentutis. aquila dicitur collidere & per¬
cutere ad petram ipsum quasi labium
suum suꝑius. quo nimis crescente edendi
aditus clauditur. Etq ita conterendo

Expanded text:
aquila, cum senectute corporis pressa fueraquila, cum senectute corporis pressa fuerit, immoderatione rostri crescentis cibum capere non posse. Pars enim rostri ejus superior, quae supra partem inferiorem aduncatur, cum prae senecta immoderatius creverit, longitudo ejus incrementi non eam sinit os aperire, ut sit aliquod intervallum inter inferiorem partem et uncum superiorem. Nisi enim aliquod intervallum pateat, non habet morsus quasi forcipem, unde velut tondeat quod transmittat in fauces. Crescente itaque superiore parte, et nimis aduncata, non poterit os aperire et aliquid capere. Hoc ei facit vetustas. Praegravatur languore senectutis, et inopia comedendi languescit nimis; utraque re, et aetatis et egestatis accedente. Itaque modo quodam naturali in mensura reparandae quasi juventutis, aquila dicitur collidere et percutere ad petram ipsum quasi labium suum superius, quo nimis crescente edendi aditus clauditur: atque ita conterendo
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpitur aggrauat animam. & depͥmit
terrena in habitatio sensum multa cogi¬
tantem: non impletur in anima mea. ñ
ꝑficitur. aliȩ de corruptione cogitationeᷤᷤ
indigentiarum de torquent me ab illa.
Quando satiabitur desiderium meum in
bonis : Quando queris : Renouabitur
sicut aquilȩ iuuentus tua. Quęris ergo
quando satietur in bonis anima tua: Quan¬
do renouata fuerit iuuentus tua. Et ad¬
didit sicut aquilȩ. Profecto hic aliquid
latet. Ed tamen dici deaquila solet. non
tacemus: quia non ÷ hoc abre intelligere.
Illud tantũmodo sit insinuatũ cordibus nr̃iᷤ.
non sine causa dictum. ẽẽ ab sp̃u scõ. reno¬
uabitur sicut aquile uuentus tua. Resur¬
rectionem enim quandam significauit nob̾.
Et quidem renouatur & iuuentus aquilȩ:
sed ñ adimmortalitatem. Data ÷ enim
similitudo quantum dere mortali potuit
trahi. ad rem ut cunq significandam im¬
mortalem. non adde monstrandam. Dicit᷑

Expanded text:
corrumpitur aggravat animam, et deprimit corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, non impletur anima mea, non perficitur: aliae de corruptione delectationes indigentiarum detorquent me ab illa. Quando satiabitur desiderium meum in bonis? quando, quaeris? «Renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Quaeris ergo quando satietur in bonis anima tua? Quando renovata fuerit juventus tua. Et addidit, «sicut aquilae.» Profecto hic aliquid latet: quod tamen dici de aquila solet, non tacemus, quia non est ab re hoc intelligere. Illud tantummodo insinuatum sit cordibus nostris, non sine causa dictum esse a Spiritu sancto, «Renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Resurrectionem enim quamdam significavit nobis. Et quidem renovatur et juventus aquilae, sed non ad immortalitatem. Data est enim similitudo, quantum de re mortali potuit trahi ad rem utcumque significandam immortalem, non ad demonstrandam. Dicitur