comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ sc̃am quã in dño habetis importu¬
nis scriptitationib infestare quiẽtẽ:
iuge illud ur̃m sacrũq silentiũ a scło.
susurriũ cũ deo. uł ad modicũ inter¬
riimꝑe: nr̃aq ingerere aurib secre¬
tis penitꝰ occupatis ac suꝑnis eulogiis.
Timebã õmo molestus fieri uł moy si m
monte. uł helyx in deserto: aut certe
excubanti in tẽplo samueli: si dhuimis
intentissimos confabulationib aliqͣtenꝰ
auocare tẽptassem. Clamat samuel loque¬
re dñe qi audit seruus tuus: & ego me
audiri p̃sumerẽ: Timebã inquã ne si &
dauid elonganti se & fugienti. manen¬
tiq in solitudine importunꝰ insisterẽ:
indignans excusaret & diceret. Sine
me: ñ audio tẽ mͣ. Audiã potiꝰ qͦd dul¬
cor. Aut certe illud. Declinãte a me
maligni: & scrutabor mandãta dĩ mei.
Qͥd enĩ : e gone tam temerariꝰ ẽẽm: ut
int̾ sponsi brachia suauit̾ qͥ escentẽ au¬

Expanded text:
rum sanctam, quam in Domino habetis, importurum sanctam, quam in Domino habetis, importunis scriptitationibus infestare quietem, juge illud vestrum sacrumque silentium a saeculo, susurrium cum Deo, vel ad modicum interrumpere, nostraque ingerere auribus secretis penitus occupatis supernisque eulogiis. Timebam omnino molestus fieri vel Moysi in monte, vel Eliae in deserto, aut certe excubanti in templo Samueli, si divinis intentissimos confabulationibus aliquatenus avocare tentassem. Clamat Samuel, Loquere, Domine, quia audit servus tuus : et ego me audiri praesumerem? Timebam, inquam, ne si et David elonganti se et fugienti, manentique in solitudine, importunus insisterem, indignans excusaret et diceret: Sine me, non audio te modo; audiam potius quod dulcor . Aut certe illud: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Quid enim? egone tam temerarius essem, ut inter sponsi brachia suaviter quiescentem au
Abbreviated transcription (Latin):
Nter patres reuerentissimis. & int̾ ami
terisq sc̃ĩs qui cũ eo st̃: frat̾ bernardꝰ
de claraualle. salutẽ ȩternã. Sc̃itatis
in pectore: quib & concaluit cor meu̾
intra me. tanquã ex illo igne quẽ dñs
misit in terrã. O quantꝰ in illis mẽdita¬
tiõnib exardescit ignis : e quib huiꝰce¬
modi euolant scintillȩ. Ur̃a illa succen¬
sa & succendens salutatio sic mͥ ut uerũ
fatear accepta fuit & ẽ: quasi ñ ab hoĩe
s certissime ab illo qͥ mandat salutes
iacob descendere uiderẽt᷑. Non me sane
arbitror salutatũ in uia: ñ in tͣnsitu:
ñ ueluti ex occasione ut assolet consu¬
etudinis: s plane ex uiscerib ut sentio
caritatis ꝓdiit hȩc tã grata & inopina¬
ta benedictio. Benedicti uos a dño qui
me in b̾ndictionib dulcedinis tantȩ
p̃uenire curastis: ut daret᷑ puerõ nr̃o
uob̾ primũ scribentib fiducia rescri¬
bendi: scribere qͥdem ad uos ĩa pͥdem
gestienti. s ñ p̾sumenti. Uerebar nimi¬

Expanded text:
nter patres reverendissimis  al. revereterisque sanctis qui cum eo sunt, frater BERNARDUS de Clara-Valle, salutem aeternam. 1. Sanctitatisin pectore: quibus et concaluit cor meum intra me, tanquam ex illo igne, quem Dominus misit in terram . O quantus in illis meditationibus exardescit ignis, e quibus hujusmodi evolant scintillae! Vestra illa succensa et succendens salutatio sic mihi, ut verum fatear, accepta fuit, et est, quasi non ab homine, sed certissime ab illo qui mandat salutes Jacob, descendere videretur. Non me sane arbitror salutatum in via, non in transitu, non veluti ex occasione, ut assolet, consuetudinis; sed plane ex visceribus, ut sentio, charitatis prodiit haec tam grata et inopinata benedictio. Benedicti vos a Domino, qui me in benedictionibus dulcedinis tantae praevenire curastis, ut daretur puero vestro, vobis primum scribentibus, fiducia rescribendi, scribere quidem ad vos jam pridem gestienti, sed non praesumenti. Verebar nimi
Abbreviated transcription (Latin):
ne. licet ipsi fuerit cũ habitantib
cedar corporalis eohabitatio. Unde
& arguit qͦsdã ñ ueros isrłitas qͦd
comixti int̾ gentes didicerint oꝑa
eoꝵ: & factũ sit illis in scandalũ. Di
co gͦ. Sufficiebat tͥ apud clunĩacen¬
ses custodire innocentiã: sic̾ scͥptũ ẽ.
Cũ uiro innocente innocens eris. Por¬
ro apud rothomagenses opus ẽ pati¬

Expanded text:
ne, licet ipsi fuerit cum habitantibus ne, licet ipsi fuerit cum habitantibus Cedar corporalis cohabitatio. Unde et arguit quosdam non veros Israelitas, quod commisti inter gentes didicerint opera eorum, et factum sit illis in scandalum . 2. Dico ergo: sufficiebat tibi apud Cluniacenses custodire innocentiam, sicut scriptum est, Cum viro innocente innocens eris . Porro apud Rotomagenses  a
Abbreviated transcription (Latin):
inualescit: ñ p̾ualeat. Si tur¬
bat: ñ ꝑturbet. Mirabiles ela¬
tidñes maris: s muirabilior in altis añs.
Benigne si ñ dissimulas egit tecũ usq
adhuc suꝑna miseratio: pat̾ illustris.
ꝓ uida nãq dispensatione ñ pͥus p̾fe¬
ctus es malis quã sociatus bonis. quoꝵ
consortio & exẽplo bonꝰ fieres: & sic
postmodũ etiã inter malos uiuere
bonꝰ posses. Et qͥdem int̾ boños bonũ ẽe
salutẽ habet: int̾ malos uͦ & laudem.
Illud tantȩ felicitatis ẽ: qͣntȩ & seeuri¬
tatis. hoc tantȩ uirtutis: qͣntȩ et
difficultatis. Quale nempe ẽ istud
tangere picem & ñ inqͥnari ex ea:
in igne sine lesione uersari. & in te¬
nebris absq caligine: palpabant
qͦndã tenebras egyptii: cũ tam̃ de
popło di scͥptura dicat. Ubicũq isrł
erat: lux erat. Erat dauid uerus
isrłita: & id̾o caute se dicebat habi¬
tare ñ in cedar. s cũ habitantib ce¬
dar: tanꝗͣ qͥ semꝑ habitaret in lumi¬

Expanded text:
nvalescit, non praevaleat. Si turbat, non perturbet. Mirabiles elationes maris, sed mirabilior in altis Dominus. Benigne, si non dissimulas, egit tecum usque adhuc superna miseratio, Pater illustris. Provida namque dispensatione non prius praefectus es malis, quam sociatus bonis: quorum consortio et exemplo bonis fieres: et sic etiam postmodum inter malos vivere bonus posses. Et quidem inter bonos bonum esse, salutem habet; inter malos vero, et laudem. Illud tantae facilitatis est, quantae et securitatis: hoc tantae virtutis, quantae et difficultatis. Quale nempe est istud, tangere picem, et non inqui ari ex ea; in igne sine laesione versari, et in tenebris absque caligine? Palpabant quondam tenebras Aegyptii, cum tamen de populo Dei Scriptura dicat: Ubicunque Israel erat, lux erat . Erat David verus Israelita, et ideo caute dicebat se habitare non in Cedar, sed cum habitantibus Cedar , tanquam qui semper habitaret in lumi
Abbreviated transcription (Latin):
dei inqͥens ñ oportet litigare: s ma¬
gis patientẽ eẽ ad om̃s. Nec solũ pati¬
entẽ qͥ nolit uinci a malo: s & paci¬
ficũ qͥ uincat in bono malũ. Alterũ.
ut malos portes: alterũ ut &s qͦs susti¬
nes sanes. In patientia tua possides aĩam
tuã: s sis etiã pacificus: ut & cõmissas
tͥ possideas. Quȩ tanta głia. qͣm dicere
posse: eũ his qͥ oder̃t pacẽ erã pacificus:
Esto gͦ patiens qr es cũ malis: esto paci¬
ficus qr prees malis. Habeat caritas re¬
lũ: s adhibeat ꝓ tẽpore modũ seueri¬
tas. Censura nunꝗͣ. qͥdem remissa: int̾¬
missa tam̃ plerũq plus ꝓficit. Uigor
iusticiȩ semꝑ feruidus: s nunꝗͣ p̃ceps.
Sicut ñ om̃e qͦd libẽt licet: sic ñ om̃e
qͦd licet: statĩ etiã expedit. Hȩc melius
me ipse nosti: idoq suꝑsedeo. Orari
ꝓ me instant̾ postulo: qr incessanter

Expanded text:
e, sed magis patientem esse ad omnes ; nec solum patientem, qui nolit vinci a malo, sed et pacificum, qui vincat in bono malum: alterum, ut malos portes; alterum, ut et quos sustines, sanes. In patientia tua possides animam tuam : sed sis etiam pacificus, ut et commissas tibi possideas. Quae tanta gloria quam dicere posse: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Esto ergo patiens, quia es cum malis: esto pacificus, quia praees malis. Habeat charitas zelum, sed adhibeat pro tempore modum severitas. Censura quidem nunquam remissa, intermissa tamen plerumque plus proficit. Vigor justitiae semper fervidus, sed nunquam praeceps. Sicut non omne quod libet, licet; sic non omne quod licet, statim etiam expedit. Haec melius me ipse nosti, ideoque supersedeo. Orari pro me instanter postulo, quia incessanter
Abbreviated transcription (Latin):
conculeatus. nec milies si fieri possit occĩ¬
sus. fraudaberis a uictoria: tantũ ne fugias.
Sola causa qua ꝑdere possis uictoriã: fuga
ẽ.Fugiendo potes illã amittere: morien¬
do ñ potes. & beatus si pugnando moria¬
ris: qr mortuus mox coronaberis. Ue
aut̾ tͥ: si declinando pugnã. ꝑdis & iuic¬
toriã simul & coronã. Qͦd ipse auertat
a te fili dilectissime. qui in iudicio de his
meis litteris maiorẽ tͥ habet inferre
damnationẽ: si nullã ex eis in te reppe¬
rerit emendationem. Ad fuleonẽ lingo

Expanded text:
conculcatus, nec millies si fieri possit occiconculcatus, nec millies si fieri possit occisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris majorem tibi habet inferre damnationem, si nullam ex eis in te repererit emendationem. 8 EPISTO
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. delicate miles: Aduersariꝰ instans.
& circũuolantia spicła. facient clipeum
ñ ẽẽ oneri: loricã ñ sentiri. uł galeam.
Et quide subito ꝓcedenti de umbra ad so¬
lem. de ocĩo ad laborẽ: graue cernit᷑ om̃e
qͦd incipit. S cũ ab his dissuescere. & ad
illa se paulisꝑ assuescere ceꝑit: usus tol¬
lit difficultatẽ: inuenitq facile ẽẽ. qͦd
impossibile ante putauit. Solent etiã
fortissimi milites audita bucina. ante
congressũ trepidare. At ubi ad preliũ
uentũ fuerit : spes uictoriȩ. & timor ne
uincant᷑. reddit intrepidos. Qͥd uͦ tu
trepidas quẽ fr̃m unanimitas armatoꝵ
circumuniet: eui angeli assistent a latere:
quẽ dux belli xp̃c p̃ibit. suos animans ad
uictoriã & dicens. confidite ego uici mun¬
dũ: Si xp̃c ꝓ nobis. qͥs contr̃a nos: Securꝰ
potes pugnare: ubi securus es de uictoria.
qua nec uulneratus. nec ꝓstratus. nec

Expanded text:
tatem, delicate miles? Adversarius instans tatem, delicate miles? Adversarius instans et circumvolantia spicula facient clypeum non esse oneri, loricam non sentiri vel galeam. Et quidem subito procedenti de umbra ad solem, de otio ad laborem, grave cernitur omne quod incipit; sed postquam ab his dissuescere, et ad illa se paulisper assuescere coeperit, usus tollit difficultatem, invenitque facile esse quod impossibile ante putavit. Solent etiam fortissimi milites audita buccina ante congressum trepidare; at ubi ad praelium ventum fuerit, spes victoriae, et timor ne vincantur, reddit intrepidos. Quid vero tu trepidas, quem fratrum unanimitas armatorum circummuniet, cui Angeli assistent a latere, quem dux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriam, et dicens: Confidite, ego vici mundum? Si Christus pro nobis, quis contra nos? Securus potes pugnare, ubi securus es de victoria. qua nec vulneratus, nec prostratus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
res tanto appareb̃t głosiores. Alias aut̃
si multũ timidus es. cur uł times ubi n
ẽ timor: non aut̃ times ubi magis ẽ ti¬
mendũ: An qr fugisti ex acie: putas te
manꝰ hostiũ euasisse: Libentiꝰ te insequit᷑
aduersariꝰ fugientẽ qͣm sustineat rẽpug¬
nantẽ: & audaciꝰ insistit a tergo. qͣm re¬
sistat in faciẽ. Securus ñe ꝓiectis armis
capis matutinos somnos cũ illa horã xẽpe
resurrexerit: & ignoras qͦd exarmatus.
& tu timidior & hostib minꝰ timendus
sis: Armatoꝵ multitũdo circũuallaue¬
r̃t domũ: & tu dormis: Iam ascendunt
aggerẽ: iam dissipant sepem: iam irru¬
unt ꝑ posticiũ. Tutius ne ẽ gͦtͥ. ut te
inueniant solũ qͣm cũ aliis: nudum in
lectulo qͣm armatũ in campo: Ex ꝑgisce¬
re. sume arma. & fuge ad cõmilitones tu¬
os qͦs fugiens deserueras: ut qͥ te ab eis
disiunxerat. ipse te denuo timor iun¬
gat. Qͥd armoꝵ refugis pondus & asꝑi¬

Expanded text:
res, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem res, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem si multum timidus es, cur vel times ubi non est timor, non autem times ubi magis est timendum? An quia fugisti ex acie, putas te manus hostium evasisse? Libentius te insequitur adversarius fugientem, quam sustineat repugnantem; et audacius insistit a tergo, quam resistat in faciem. Securus nunc projectis armis capis matutinos somnos, cum illa hora Christus resurrexerit: et ignoras quod exarmatus, et tu timidior, et hostibus minus timendus sis? Armatorum multitudo circumvallaverunt domum, et tu dormis? Jam ascendunt aggerem, jam dissipant sepem, jam irruunt per posticum. Tutiusne est ergo tibi ut te inveniant solum, quam cum aliis; nudum in lectulo, quam armatum in campo? Expergiscere, sume arma, et fuge ad commilitones tuos, quos fugiens deserueras; ut qui te ab eis disjunxerat, ipse te denuo timor jungat. Quid armorum refugis pondus et asperi
Abbreviated transcription (Latin):
rẽre solitudinẽ. Si futurã cogitas dẽ uer¬
bis ociosis discussiõnẽ: ñ ualde displicẽbit
silentiũ. fletus et̾nus & stridor ille dentrõ
ante cordis ocłos reductus: pares tͥ reddec
mattã & culcitrã. Denĩq si totũ de nocte
qͦd regła p̃cipit bene ad psalmos uigilauẽ¬
ris: nimis durus erit lectus. quo quiẽte
ñ dormĩas. Si tantũ in die quantũ ꝓfes¬
sus es manib laboraueris: durus erit ei¬
bus quẽ libent̾ ñ cõmedas. Surge miles
xp̃i surge: excutere de puluere. reu̾tere
ad preliũ unde fugisti: fortius post fugã
pliaturus: głosius triumphaturus. Habet
quidem xp̃e multos milites qͥ fortissime cȩ¬
per̃t. steter̃t. uicer̾̃t : paucos aut̃ qui de
fuga conuersi rursus se ꝑicło ingesserint
qͦd declinauerant: rursus fugarunt ho¬
stes qͦs fugiebant. Ꝙ qr om̃e rarũ p̃ciosũ.
gaudeo te de illis posse ẽẽ. qui qͣnto rario¬

Expanded text:
rere solitudinem. Si futuram cogitas de verrere solitudinem. Si futuram cogitas de verbis otiosis discussionem , non valde displicebit silentium. Fletus aeternus et stridor ille dentium, ante cordis oculos reductus, pares tibi reddet mattam et culcitram. Denique si totum de nocte, quod Regula praecipit , bene ad psalmos vigilaveris; nimis durus erit lectus, in quo quiete non dormias. Si tantum in die, quantum professus es, manibus laboraveris; durus erit cibus quem libenter non comedas. 13. Surge, miles Christi, surge, excutere de pulvere, revertere ad praelium unde fugisti, fortius post fugam praeliaturus, gloriosius triumphaturus. Habet quidem Christus multos milites qui fortissime coeperunt, steterunt, vicerunt: paucos autem qui de fuga conversi, rursus se periculo ingesserint quod declinaverant; rursus fugarint hostes quos fugiebant. Et quia omne rarum pretiosum; gaudeo te de illis posse esse, qui quanto rario
Abbreviated transcription (Latin):
ge. p̾cingere. tolle ociũ: excere uires. mo¬
ue brachia: cõplosas explica manꝰ: exer¬
citare in aliquo: & statĩ senties sola te
appetẽre quȩ famẽ tollant: ñ fauces
demulceant. Reddet qͥppe sapõres reb
exereitiũ: qͦs tulit inertĩa. Multa quȩ
respuis ociosus: post laborẽ sumes cũ de¬
siderio. Siquidẽ ociũ parit fastĩdium:
exxercitiũ famẽ. Fames aut̃ miro modo
dulcĩa reddit: quȩ fastidiũ fecit insipĩ¬
da. Holus. faba. pultes. panisq cibarĩus
cũ aqua. qͥescenti qͥdem fastidio st̃: sed
exercitãto magnȩ uident᷑ deliciȩ. Iam for-¬
te tunicis dissuẽtus exhorres nimirũ eas
tam ꝓpt̾ hẏemis frigus: qͣm ꝓpt̾ estatis
ardorẽ. S nunqͥd legisti: qͥ timet prunã
ueniet suꝑ eũ nux: Uigilias times & ieiu¬
nia: manuũq laborẽ. S hȩc leuia sunt:
meditanti flaminas ꝑpetuas. Recordatio
deide tenebr̃arũ exterioꝵ: facit ñ hor¬

Expanded text:
ge, praecingere, tolle otium, exere vires, moge, praecingere, tolle otium, exere vires, move brachia, complosas explica manus, exercitare in aliquo; et statim senties sola te appetere quae famem tollant, non fauces demulceant. Reddet quippe sapores rebus exercitium, quos tulit inertia. Multa quae respuis otiosus, post laborem sumes cum desiderio. Siquidem otium parit fastidium, exercitium famem; fames autem miro modo dulcia reddit, quae fastidium facit insipida. Olus, faba, pultes, panisque cibarius cum aqua, quiescenti quidem fastidio sunt, sed exercitato magnae videntur deliciae. Jam forte tunicis dissuetus exhorres nimium eas, tam propter hiemis frigus, quam propter aetatis ardorem: sed 7 nunquid legisti, Qui timet pruinam, veniet super eum nix? Vigilias times et jejunia, manuumque laborem: sed haec levia sunt meditanti flammas perpetuas. Recordatio deinde tenebrarum exteriorum facit non hor
Abbreviated transcription (Latin):
in domib regũ st̃. Uinũ & simila. mul¬
sũ & pinguia corpori militant: ñ sp̃ui.
frixuris ñ aĩa sagĩnat᷑: s caro. Multi
in egypto fr̃es. multo tẽporȩ deo sine
piscib seruiẽr̃t. Piꝑ. gingiber. ciminũ.
saluia. & mille huiꝰ modi species salsam̃¬
toꝵ. palãtũ qͥdem delectant : s libidinẽ
accendunt. Ꝙ tu mͥ in his securitãtẽ po¬
nes: tu cũ huiꝰmodi tutã dices adolescen¬
tiã: Prudent̾ sobrieq conu̾santi: satis
ẽ ad om̃e coililimentũ sal cũ fame. Qua
sola ñ expect̾ata. necesse ẽ alias atq ali¬
as de nescio quib su cis extraneis confĩ¬
ci ꝑmixtiones: quȩ uidelicet palatũ
reparent: gulam ꝓuõcent: excitent ap¬
petitũ. S qͥd faciet inqͥs. qui aliud ñ po¬
test: Bene. Scio qi delicatus es: & qͦd his
assuetus. mͥ duriora ñ possis. S qͥd si po¬
tes facere. ut possis: Queris quomͦ: Sur¬

Expanded text:
in domibus regum sunt . Vinum et simila, mulin domibus regum sunt . Vinum et simila, mulsum et pinguia corpori militant, non spiritui. Frixuris non anima saginatur, sed caro. Multi in Aegypto fratres, multo tempore Deo sine piscibus servierunt. Piper, gingiber, cuminum, salvia, et mille hujusmodi species salsamentorum, palatum quidem delectant, sed libidinem accendunt. Et tu mihi in his securitatem pones? tu cum hujusmodi tutam duces adolescentiam? Prudenter sobrieque conversanti satis est ad omne condimentum sal cum fame; qua sola non exspectata, necesse est alias atque alias de nescio quibus succis extraneis confici permistiones, quae videlicet palatum reparent, gulam provocent, excitent appetitum. 12. Sed quid faciet, inquis, qui aliud non potest? Bene. Scio quia delicatus es, et quod his assuetus modo, duriora non possis. Sed quid, si potes facere ut possis? Quaeris quomodo? Sur
Abbreviated transcription (Latin):
mea: s tuler̃t mͥ gaudiũ cordis mei. frue¬
tũ sp̃s mei. corõnã spei meȩ. & uelut mͥ sen¬
tĩre uideor. aĩȩ meȩ dimidiũ. Ut qͥd hoc :
Forte mĩserti st̃ tui: & ceco cecũ ducenti
indignantes. ne ꝑires post me: in suũ te
transtulere ducatũ. O molesta caritas: o du¬
ra necessitũdo. Tantũ tuã dilexẽre salũtẽ:
ut in meã inpinge̾rent. Nisi me ꝑempto:
tu saluari ñ potẽras. E utĩnã ipsi te absq
me saluent. Utinã & si ego morĩar: uł tu
uiuas. S qͥd:Salus gͦ magis in cultu ue¬
stiũ & ciboꝵ ẽ opułentia: qͣm in sobrio
uictu. uestitũq moderato : Si pelliciȩ le¬
nes & calidȩ. si panni subtiles & p̃ciõsi. si
longe manĩce. & amplũ caputiũ. si oꝑtõ¬
riũ siluestre. & molle stamineũ sẽm faci¬
unt: qͥd moror & ego qͦd te ñ sequor: S
hȩc infirmantiũ st̃ fom̃ta: ñ arm̃a prig¬
nantiũ. Ecce enĩ qui mollib uestiunt᷑:

Expanded text:
mea; sed tulerunt mihi gaudium cordis mei, frucmea; sed tulerunt mihi gaudium cordis mei, fructum spiritus mei, coronam spei meae, et velut mihi sentire videor animae meae dimidium. Utquid hoc? forte miserti sunt tui: et caeco caecum ducenti indignantes, ne perires post me, in suum te transtulere ducatum. O molesta charitas! o dura necessitudo! Tantum tuam dilexere salutem, ut in meam impingerent. Nisi me perempto, tu salvari non poteras? Et utinam ipsi te absque me salvent. Utinam et si ego moriar, vel tu vivas. Sed quid? Salus ergo magis in cultu vestium, et ciborum est opulentia, quam in sobrio victu vestituque moderato? Si pelliciae lenes et calidae, si panni subtiles et pretiosi, si longae manicae et amplum caputium, si opertorium silvestre et molle stamineum, sanctum faciunt; quid morount fomenta, non arma pugnantium. Ecce enim qui mollibus vestiuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ contigit qͦd & illi meretrici apud salo¬
mõnẽ: eui uidelicet paruulus suus ab alt̾a
quȩ suũ a se oppressũ extinxerat: furtim
sublatus ẽ. Tu qͦq de sinu mͥ & utero absei¬
sus es:. Absatũ gemo: repẽto iuolent̾ euul¬
sũ. Non possũ obliuisei uiscera mea. Quoꝵ
nimĩrũ parte detracta ñ modica: ñ potest
nͥ torquẽri pars reliqua. Uerũtam̃ quo
tuo c̃õmõdo. qua tui necessitate. hoc nob̾
moliti st̾ amĩci nr̃i: quoꝵ manꝰ sanguine
plenȩ st̃. quoꝵ animã meã ꝑtransiuit
gladius: quoꝵ dentes arma & sagittȩ. &
C lingua eoꝵ gladius acũtus: Nam utiq
mͥ si in alĩquo unquã eos offenderã. quod
utĩq mͥ conscius ñ sum: plenã ꝓrsus repen¬
de̾re uicem. Mirũ uͦ si ñ plus talione re¬
cẽpi: si uideli̾cet tale aliqͥd in eos deliqͥsse
potui. quale ab eis ne ꝑtuli. Nã ut uerũ
fatẽar: ñ os de ossib meis. uł carnẽ de carne

Expanded text:
mihi contigit, quod et illi meretrici apud Salomihi contigit, quod et illi meretrici apud Salomonem: cui videlicet parvulus suus ab altera, quae suum a se oppressum exstinxerat, furtim sublatus est . Tu quoque de sinu mihi, et utero abscissus es. Ablatum gemo, repeto violenter avulsum. Non possum oblivisci viscera mea; quorum nimirum parte detracta non modica, non potest nisi torqueri pars reliqua. 11. Verumtamen quo tuo commodo, qua tui necessitate hoc nobis moliti sunt amici nostri? quorum manus sanguine plenae sunt , quorum animam meam pertransivit gladius , quoacutus . Nam utique mihi, si in 6 aliquo unquam eos offenderam quod utique mihi conscius non sum, plenam prorsus rependere vicem. Mirum vero si non plus talione recepi; si videlicet tale aliquid in eos deliquisse potui, quale nunc ab eis pertuli. Nam, ut verum fatear, non os de ossibus meis, vel carnem de carne
Abbreviated transcription (Latin):
centiosa. ꝙ curiosa. qͣm uidelicet ꝓmisisti.
qͣm apud nos tenusti: hoc ꝓculdubio retͦ
aspicere ẽ: p̃uaricãri ẽ : apostatãre ẽ. Et
hec dico fili ñ ut ce confundã: s ut. tanqͣm
filiũ carissimũ monẽa: qi & si multos habẽ¬
as in xp̃o pedagõgos. s ñ multos patres. Nã
si dignaris: & uerbo & exem̃plo meo in reli¬
gionẽ ego te genu̾i. Nutriui deinde lacte.
qͦd solũ adhuc paruulus caꝑe poteras: da¬
tũrus & panẽ: si expectares ut grandescẽ¬
res. S heu qͣm p̃proꝑe & intẽpestĩue ablac¬
t̃atus es. & uerẽor ne totũ qͦd fouẽrã blan¬
dim̃tis. roborauerã adhortatiõnib. orati¬
onib solidauerã. iamiãq euanescat. defi¬
ciat. ꝑeat: & luge̾ã miser ñ tam cassi labo¬
ris damnũ. qͣm damnate sobolis miserabi¬
lem casum. Placet᷑ ne tͥ qͦd alius ñe gletur
de te. qui nichil utiq laborauit in te: Simile

Expanded text:
centiosa et curiosa, quam videlicet promisisti, centiosa et curiosa, quam videlicet promisisti, quam apud nos tenuisti; hoc procul dubio retro aspicere est, praevaricari est, apostatare est. 10. Et haec dico, fili, non ut te confundam, sed ut tanquam filium charissimum moneam: quia etsi multos habeas in Christo paedagogos, sed non multos patres . Nam si dignaris, et verbo, et exemplo meo in religionem ego te genui. Nutrivi deinde lacte, quod solum adhuc parvulus capere poteras; daturus et panem, si exspectares ut grandesceres. Sed heu! quam praepropere et intempestive ablactatus es! Et vereor ne totum quod foveram blandimentis, roboraveram adhortationibus, orationibus solidaveram; jamjamque evanescat, deficiat, pereat; et lugeam miser, non tam cassi laboris damnum, quam damnatae sobolis miserabilem casum. Placetne tibi quod alius nunc glorietur de te, qui nihil utique laboravit in te? Simile
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt tͥ euge euge. Filiole: si te lactaueris
peccatõres: ne adqͥescas eis. Noli eredere om̃i
sp̃ui. Sint tͥ multi necessarii: unus autẽ
sit tͥ consiliariꝰ de mille. Tolle occasiones:
respue blandim̃ta: adulationib claude
aures: te int̾roga de te: qr tu te meluis
nosti qͣm alius. Attende cor tuũ: discũ¬
te intentiõnẽ: consule ueritatẽ: tua tͥ
conscientia respondeat eur abiẽris: cur
ordinẽ tuũ. eur fr̃s. eur locũ. cur me qui
& tͥ ꝓpinquus carne. & ꝓpinquior sp̃i sũ
deserueris. Si ut artius. ut rectuis. ut
ꝑfectiꝰ uiueres: secũrus esto: qr ñ retro
aspexisti: s & głiare cũ apło dicens. Quȩ
retro oblitus. & ad ea quȩ antẽ st̃ extentꝰ:
sequor ad palmã głiȩ. Sin alias: noli altũ
saꝑe. s time: q̃m ut cũ uenia tui dixerim.
qͥeqͥd tͥ ampliꝰ indulges in uictu uestitũq
suꝑfluo. in uerbis ociosis. in uagatiõne li¬

Expanded text:
dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Noli credere omni spiritui . Sint tibi multi necessarii, unus autem sit sibi consiliarius de mille . Tolle occasiones, respue blandimenta, adulationibus claude aures, te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor tuum, discute intentionem, consule veritatem: tua tibi conscientia respondeat, cur abieris, cur Ordinem tuum, cur fratres, cur locum, cur me, qui et tibi propinquus carne, et propinquior spiritu sum, deserueris. Si ut arctius, ut rectius, ut perfectius viveres; securus esto, quia non retro aspexisti: sed et gloriare cum Apostolo dicens: Quae retro oblitus, et ad ea quae ante sunt extentus, sequor ad palmam gloriae . Sin alias, noli altum sapere, sed time : quoniam, ut cum venia tui dixerim, quidquid tibi amplius indulges in victu, vestituque superfluo, in verbis otiosis, in vagatione li
Abbreviated transcription (Latin):
mũ p̾cib. multisq si meministi lacrimis.
du expectatã impetrasti miscdiam: et
quẽ satis desideraueras ingressũ obtinui¬
sti. Post hȩc ꝑ annũ iuxtã regłam in om̃i
patientia ꝓbãtus: ꝑseuerant̾ & sine querẽ¬
la conu̾satus: post annũ sponte ꝓfessus: t̾c
primũ scłari ueste reiecta: religionis habi¬
tũ suscepisti. O insensãte puer: qͥs te fasci¬
nauit ñ soluere uota tua que distinxer̃t
labia tua : anñ uł ex ore tuo iustificaberis:
uł ex ore tuo condemnabẽris: Qͥa de paren¬
tis uoto sollieitus es. negligens tui: cũ ex ore
tuo ñ illius habeas udicãri. tuoꝵ ñ illiꝰ uo¬
ta labioꝵ exigendus sis: & qͥd tͥ frustrã
qͥspiam blandit᷑ de absolutiõne apłica: cuiꝰ
conscientiã diuina ligãtã tenet sententia:
Nemo inqͥt mittens manũ suã ad arãtrũ
& respiciens retro: aptus ẽ regno dei. Nun¬
qͥd & hoc ꝑsuadeb̾t ñ ẽẽ retro respicere: qui

Expanded text:
mum precibus, multisque si meministi lacrymis, mum precibus, multisque si meministi lacrymis, diu exspectatam impetrasti misericordiam; et quem satis desideraveras ingressum, obtinuisti. Post haec per annum juxta Regulam , in omni patientia probatus, perseveranter et sine querela conversatus, post annum sponte professus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua? Annon vel ex ore tuo justificaberis, vel ex ore tuo condemnaberis? Quid de parentis voto sollicitus es, negligens tui; cum ex ore tuo, non illius, habeas judicari; tuorum, non illius, vota labiorum exigendus sis? Et quid tibi 5 frustra quispiam blanditur de absolutione apostolica, cujus conscientiam divina ligatam tenet sententia? Nemo, inquit, mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse retro respicere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
prudens fecit cũ iã ẽtatẽ haberet᷑: ut
de se loqueret᷑. Quãquã dubiũ ñ sit: pro¬
missũ illũ fuisse. ñ donãtũ. Nec enĩ peti¬
tio quã regula p̃cipit ꝓ eo facta fuit a
parentib: nec manꝰ illiꝰ cũ ipsa petitione in¬
uoluta palla alt̾aris: ut sic offerret᷑ corã
testib. Ostendit᷑ deinde terra: quȩ cũ illo
& ꝓ illo dicit᷑ data fuisse. S si cũ terra eũ
receper̃t: cur ñ & cũ t̾ra eũ retinuẽr̃t:
An forte requirebant magis datũ qͣm fru¬
ctũ: & pluris estimãta ẽ t̾ra qͣm aĩa: aliõ¬
qͥn oblãtus monãsterio: qͥd querebat in se¬
cło. Nutriendus deo: eur expositus erat di¬
sib lupi: De scło qͥppe ñ de eluniaco: tẽ teste
rob̾te uenisti cistereiũ. Quesisti. petisti.
pulsasti: s tui adhuc teneritudine. te licet
inuito: dilatus es ꝑ bienniũ. Quo tẽpore
patient̾ explẽto & absq calumnia. tuis de¬

Expanded text:
sciens fecit, cum jam aetatem haberet ut sciens fecit, cum jam aetatem haberet ut de se loqueretur. Quanquam dubium non sit; promissum illum fuisse, non donatum. Nec enim petitio quam Regula praecipit, pro eo facta fuit a parentibus; nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic offerretur coram testibus. Ostenditur deinde terra, quae cum illo, et pro illo dicitur data fuisse, Sed si cum terra eum receperunt, cur non et cum terra eum retinuerunt? An forte requirebant magis datum quam fructum, et pluris aestimata est terra quam anima? Alioquin oblatus monasterio, quid quaerebat in saeculo? nutriendus Deo, cur expositus erat disibus lupi? De saeculo quippe, non de Cluniaco, te teste, Roberte, venisti Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneritudine, te licet invito, dilatus es per biennium. Quo tempore patienter expleto, et absque calumnia, tuis de
Abbreviated transcription (Latin):
fallere nolunt. ita falli ñ posst̃: tu uides
qui tua. uides qui quer̃t sua. Tu nosti
quib ei uiscerib in cunctis tẽptationib
suis semꝑ affuerim: qͣntis ꝓ eo gemitib
aures tuȩ pietãtis pulsauerĩ: quali̾t̾ ad
quȩq illius scandala ꝑturbatiõnes. mo¬
lestias ego urẽbar: torquebar: affligẽbar.
ñc timeo. ne frustra. Puto enĩ quantũ
exꝑtus sũ adolescentis ꝑ se satis feruentis
& insolescentis nec corpori talia expedire
fomenta: nec menti illa głiȩ tẽptamenta.
Itaq arbiter meus dñe iñu de uultu tuo
iudiciũ meũ ꝓdeat: ocłi tui uidẽant ȩqͥ¬
tãtes. Uideant & iudicent qͥd potiꝰ stare
debuerit: an uotũ patris de filio. an filii
de se ipso: p̃sertim cũ filius aliqͥd manis
deuouerit. Uideat & famulus tuus legis¬
lator nr benedictus. qͥd regulariꝰ fuẽrit:
utrũ qͦd factũ ẽ de infantulo uesciente
ipso. an qͦd ipse ꝑ se postmõdũ sciens et

Expanded text:
fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis semper adfuerim, quantis pro eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. Et nunc timeo ne frustra. Puto enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, nec menti illa gloriae tentamenta. Itaque, arbiter meus Domine Jesu, de vultu tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius stare debuerit, an votum patris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid majus devoverit. Videat et famulus tuus legislator noster Benedictus, quid regularius fuerit, utrum quod factum est de infantulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum prudens et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessiõnẽ: uouet᷑ qͦd ñ soluet᷑: ꝓponit᷑ qͦd
ñ tenebit᷑. & cũ primũ pactũ irritũ fa¬
ctũ sit: in scdo geminat᷑ p̃uaricatio: &
fit supra modũ peccans pecc̃atũ. Ueniet
ueniet. qͥ male iudicata reuidic̃abit: illi¬
eĩte iurata confut̾ãbit : qͥ facit iudiciũ
imuriã patientib: qͥ iudic̃abit in iusti¬
cia pauꝑes: & arguet in ȩquitãte ꝓ man-¬
suẽtis terrȩ. Ueniet ꝓ certo: qui ꝑ ꝓpħam
miuãt᷑ in psalmo. dicens. Cũ acceꝑo tempꝰ:
ego iusticias iudicabo. Qͥd faciet de inui¬
stis iudiciis: qͥ ipsas qͦq iusticias udicabit:
Ueniet inquã ueniet dies iudicii: ubi plus
ualeb̃t pura corda qͣm astũta uerba:
& conscientia bona qͣm marsupia plena:
qͣndoquidẽ iudex ille nec fallit᷑ uerbis:
nec flectit᷑ donis. Tuũ dñe if̃u tribunal
appello: tuo me iudicio seruo: tͥ cõmitto
causã meã. Dñe ds sabaoth qͥ iudicas iu¬
ste. & ꝓbas renes & corda: euiꝰ ocłi sicut

Expanded text:
ponitur quod non tenebitur; et cum primum pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit supra modum peccans peccatum . 7. Veniet, veniet qui male judicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , qui judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate pro mansuetis terrae . Veniet pro certo, qui per prophetam minatur in Psalmo dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet, inquam, veniet dies judicii: ubi plus valebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam marsupia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam meam, Domine Deus sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut
Abbreviated transcription (Latin):
olim a parentib oblatũ fuisse monasterio.
Non fuit qͥ refelleret. nec enĩ contradictor
ẽ expectãtus.: iudicatũ ẽ de parte: abiudi¬
catũ absentib. Iustificati st̃ qͥ inuriã fecẽ¬
r̃t: excider̃t a causa qui passi st̃: absq sa¬
tisfactione absoluit᷑ reus: firmat᷑ priuile¬
gio erudeli nimiũ clemens sententia abso¬
lutiõnis: quo reportato confirmarẽtur
fluctuanti male suãsa stabilitas. securitas
dubitanti. & hic tenor literarũ. hȩc iu¬
dicii sũma. hȩc totius causȩ definitio. ut
teneant qͥ tuler̃t: sileant qͥ amiser̾t. Int̾

Expanded text:
olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, exciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male suasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: inter
Abbreviated transcription (Latin):
quali. putas honõre. Cũ quo triumpho: Cũ
qͣnta reuerentĩa: Defert᷑ ei suꝑ om̃s coetã¬
neos suos: & tanquã uictor rediens a pug-¬
na: sic laudat᷑ peccator in desideriis aĩȩ
suȩ. Sustollit᷑ in altũ : statu ñ mediocri
collocat᷑: ita ut multis senõrib p̾lãtus
sit adolescens. Fauet. blandit᷑. congratu¬
lat᷑ ei uniuersa frat̾nitas: exultant om̃s
tanquã uictores capta prẽda. qͣndo diui¬
dunt spolia. Om̃u bone: qͣm multa facta
st̾ ꝓ unius animulȩ ꝑditione. Cniꝰ ad hȩc
qͣntũlibet robustũ pectus ñ emollesceret:
Cuiꝰ interior qͣntũuis sp̃ualis ocłs ñ tur¬
baret᷑ : Cui int̾ talia ad suã liceat recur¬
rere conscientiã: Quis deniq in tanta
pompa uł ueritatẽ ualeat agnoscere: uł
obtinẽre humilitatẽ: Mictit᷑ interea ꝓ eo
romã: apłica cõpellat᷑ auctoritas: & ut pa¬
pa ñ neget assensũ: suggerit᷑ ei infantem

Expanded text:
quali putas honore, cum quo triumpho, cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes, tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem
Abbreviated transcription (Latin):
citatẽ. curiosit̾atẽ. cunctã deniq intem¬
ꝑantiã: nominat discretionẽ. Quando
inqͥt delectat᷑ ds cruciatib nr̃is: ubi p̾cĩ¬
pit scriptũra quẽpiã sese int̾ficere: Qua¬
lis uͦ religio est fodere terrã. siluã excidẽ¬
re: stercõra cõportare: Nunqͥd ñ sententia
ueritatis ẽ. miscdiam uolo & ñ sacrificiũ :
Et. Nolo mortẽ peccatõris: s magis ut conu̾¬
scdiam consequent᷑. Ut qͥd uͦ ds cibos crẽauit:
si ñ liceat manduc̃are: Utqͥd nob̾ corpõra
dedit: si ꝓhibeat sustent̾are: Deniq qͥ sibi
nequã: eui bonꝰ: Quis unquã sanũ sapiens
carnẽ suã odĩo habu̾it : Talib tandẽ alle-¬
gationib male credulus puer. circũuentꝰ
sediicit᷑: seductorẽ sequ̾it᷑: cluniãcũ ducit᷑:
tondet᷑. radit᷑. lauat᷑. exiit᷑ rusticãnis. ue¬
tustis. sordidis: indiut᷑ p̃ciosis. nouis. ac ni-¬
tidis: & ita in conuentũ suscipit᷑. S cum

Expanded text:
citatem, curiositatem, cunctam denique intemcitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quempiam sese interficere? Qualis vero religio est fodere terram, silvam excidere, stercora comportare? Nunquid non sententia Veritatis est, Misericordiam volo, et non sacrificium? et, Nolo mortem peccatoris, sed magis ut convediam consequentur? Utquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, Cluniacum ducitur; tondetur, raditur, lavatur; exuitur rusticanis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatis: qͥd mirũ si tenẽro surripiuit
adolescentulo. in loco horroris & uastȩ so¬
litudinis: Huc accedit. qͦd nec sieut illos
babilonicos senes species decepit eũ: nec
sicut giezi pecuniȩ amor: nec honõris
ambitio. sicut iuliãnũ apostatã: s fefel¬
lit illũ sc̃itas. seduxit religio: ꝑdidit au¬
ctoritas senioꝵ. Queris quomͦ: Primo
qͥdem missus ẽ magnꝰ quidã prior ab ipso
principe prioꝵ: foris qͥdem apparens in
uestim̃tis ouiũ: intrinsecus aut̃ lupus ra¬
par. Deceptisq custodib estimantibꝰ qͥppe
ouem ẽẽ. ue ue admissus ẽ solus ad solam:
lupus ad ouiculã. Nec refugit ouicła lu
p̃dicator cõmendat crapulã: parsimõnĩa
damnat. Uoluntãriã pauꝑtatẽ: miseriã
dicit. Ieiunia uigilias. silentiũ manuũq
labõrẽ: uocat insaniã. Econtra ociositãtẽ
contẽplationẽ nuncupat: edacit̾ãtẽ. loqua-¬

Expanded text:
felicitatis, quid mirum si tenero subripuit felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula luedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loqua
Abbreviated transcription (Latin):
ret uotũ. & ꝓpone̾ret iudiciũ: ñ argueret
inobedientiȩ. ñ indignãret᷑ apostasiȩ: qͦd
de tunicis ad pellicĩas. de olerib ad delici¬
as. qͦd denĩq ad diuitias de pauꝑtate tran¬
sieris: S ego noui animũ tuũ. qui facilius
possit amore flecti: qͣm timore c̃õpelli. De¬
niq qͥd necesse est bis pungere ñ recalcit᷑n¬
tẽ: ualde timidũ magis ex terrere: ꝑ se sa¬
tis erubescentẽ confundere ampliꝰ: cui sua
ratio magister. cui ꝓpͥa conseientia uͥga:
& ingenita uerecundia. lex disciplinȩ est:
Qͦd sicũi mirũ uidet᷑. quomͦ gͦ puer uere¬
cundus. simplex. timoratus. ausus fuẽrit
contra uoluntatẽ fr̃m. magistri imꝑium.
regulare decretũ. suũ deserere & uotũ
& locũ: miret᷑ etiã qͦd & dauid sc̃itati
surreptũ sit: qͦd sapientiȩ salomonis illu¬
sũ: qͦd sanson fortitũdini obuiatũ. Qui
ꝓthoplastũ dolo captũ expulit de patria

Expanded text:
ret votum, et proponeret judicium; non argueret ret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungere non recalcitrantem, valde timidum magis exterrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere et votum, et locum: miretur etiam quod et David sanctitati subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria
Abbreviated transcription (Latin):
aliã quere occasionẽ unde falso blandiã¬
ris conscientiȩ tuȩ: qr ñ erit ultra qͦd for¬
midãre debeas de rigõre districtionis
meȩ. Neq enĩ formidandũ ẽ qͦd futurus
sim p̾senti formidolosus cui adhuc absen
iuscerib. Humilitatẽ ex hibeo. caritatem
ꝓmitto: & tu times: Intrepidus ueni quo
te uocat humilitas: ꝑtrahit caritas. Secũ¬
rus accede : talib p̃uentus obsidib. Fugi¬
sti seuũ: reu̾tere ad mansuẽtũ. Reuocet
te mea lenitas: cuiꝰ seueritas effugãuit.
Nide fili qͣm te cupiã duci ñ sp̃u serui¬
tutis itẽrũ in timore. s spu adoptionis
filioꝵ in quo elamare & tu ñ confunda¬
ris abba pater: causã utĩq tanti doloris
mei ñ minis apud te s blandim̃tis : precibꝰ.
ñ terrorib agens. Alius forsitan ali̾ter
tẽ ptaret. & uere qͥs alius ñ magis discii¬
teret reãtũ. & incutẽret metũ: ñ oppõnẽ¬

Expanded text:
aliam quaere occasionem unde falso blandiaaliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore districtionis meae. Neque enim formidandum est quod futurus sim praesenti formidolosus, cui adhuc absentvisceribus. Humilitatem exhibeo, charitatem promitto: et tu times? Intrepidus veni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas. Securus accede, talibus praeventus obsidibus. Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non minis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppopone
Abbreviated transcription (Latin):
incipiet ẽẽ & tue. si ñ parcas penitenti:
indulgeas confitenti: qr potui quidem ali¬
qͣndo in aliquib fuisse erga te indiserẽtꝰ:
s certe ñ maliuolus. Qa si & in futuro hãc
ipsã indiscretionẽ meã suspectã habes:
noueris me iam me ñ ẽe: qr nec te puto
fore qui fiusti. Mut̾atus mutatũ inue¬
nies: & quẽ ante metuebas magistrũ: co¬
mitẽ amplectẽre securus. Itaq siue mea
culpa recesseris ut tu putas. & ego ñ ex¬
cũso: siue tua ut multi putant. & si ego¬
ñ accuso: siue mea simul & tua. qͦd ego ma¬
gis puto: ex hoc iam si redire renueris:
solus ꝓfecto in excusabilis eris. Uis ab om̃i
culpa liber ẽe: Reuertere. Si tuã agnos¬
cis: ignosco. Ignosee & tu mͥ: ubi meã agno¬
sco. Alioqͥn aut tͥ nimis indulges. qui tuã
culpã & agnoscis & dissimulas : aut mͥ ni¬
mis ĩmisericors es: cui nec satisfacienti
ignoscendũ putas. Iam si redire recũsas:

Expanded text:
incipiet esse et tuae, si non parcas poenitenti, incipiet esse et tuae, si non parcas poenitenti, induigeas confitenti: quia potui quidem aliquando in aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe non malevolus. Quod si et in futuro hanc ipsam indiscretionem meam suspectam habes; nfore qui fuisti. Mutatus mutatum invenies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Fuerit certe meȩ culpȩ qͦd discessisti.
delicãto quippe a dolescentulo austẽrus
extitẽrã : & tenẽrũ durus nimis inhu¬
mãne tractaui. Hinc eñ & p̾sens qͦnd̃a
aduersũ me quantũ memĩni murmurãre
solebas: hinc & nẽ sicut audiui etiã absen¬
ti derogãre ñ cessas. Non tͥ imputẽt᷑. Possẽ
forsitan excusare & dicẽre. qr sic lasc̃ĩui
puericiȩ motus coercendi erant: ac ru-¬
dib annis debebant᷑ asꝑa illa disciplinȩ
districtioris initia : seriptura attestante
quȩ ait. Percũte filiũ tuũ uirga: & libera¬
bis aĩam eiꝰ a morte. & rursũ. Quos enĩ di¬
ligit dñs corripit. Flagellat aut̃ omnẽ fi¬
liũ quẽ recipit. & illud. Utiliora st̃ uer¬
bera amĩci: qͣm oscula inimici. S fuerit
ut dixi meȩ culpe qͦd discessisti: ne dum
de reãtus ꝑpetratione contendit᷑: emenda-¬
tio retardet᷑. At uͦ uł hinc ꝓculdubio

Expanded text:
est . 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. est . 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memini, murmurare solebas; 2 hinc et nunc, sicut audivi, etiam absenti derogare non cessas. Non tibi imputetur. Possem forsitan excusare et dicere, quia sic lascivi pueritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte ; et rursum: Quos enim diligit Dominus, corripit; flagellat autem omnem filium quem recipit ; et illud: Utiliora sunt verbera amici, quam oscula inimici . Sed fuerit, ut dixi, meae culpae quod discessisti: ne dum de reatus perpetratione contenditur, emendatio retardetur. At vero hinc vel procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ meũ. Cui inuiriã feci: si iniurias
fugi: An ñ expedit cedere ꝑseoutori. qͣm
resistere: Fugere ferientẽ. qͣm referire:
Recte. Assentio. Non ut contenderem
cȩpi hȩc.: s ut contentionẽ dirimẽrem.
fugere ꝑsecutionẽ ñ est culpa fugientis:
s ꝑsequentis. Non contradico. Omitto qͦd
factũ ẽ: ñ requiro eur uł quomͦ factũ ẽ:
culpas ñ discutio: ñ retracto causas: ñ
recordor iniurias. Solent enĩ hec magis
instigare. qͣm mitigãre discordias. Solũ
qͦd mͥ magis ẽ cordi. loquor. Me miserũ
qͦd te careo. qͦd te ñ uideo. qͦd sine te uiuo.
ꝓ quo mori mͥ uiuẽre ẽ: sine quo uiuẽre.
mori. Non gͥ quero eur abiẽris: s qͦd iam
ñ rediẽris queror. Non causas discessiõnis:
s moras causor regressiõms. Ueni itẽrũ:
& pax erit. Reuertẽre : & satisfactũ ẽ.
Redi inquã redi: & letus cantabo. Mortu¬
us fuerat & reuixit: ꝑierat. & inuentus

Expanded text:
torem meum. Cui injuriam feci, si injurias torem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus