comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti huiꝰ contendimꝰ aꝑire myst̾ium
ñ ausi ant̾iora contingere: suꝑiora
rimari: loqui tacita. tam dui certe
reposita ꝓferre: presertĩ eum mͥ te¬
merarium. & uob̃ ñ necessariũ uide¬
am. causarum tantas & tales origi¬
nes ꝑscrutari. Uere deuotionis est¬
et fidelissime seruitutis: quid fieri
uelit. ñ quare uelit dominator in¬
quirere. Si gͦ quadraginta dierũ
simplex. purũ. equale. tantis testi¬
monus sub tanti numero sacram̃¬
ti traditũ nob̃ a dño ieiuniũ ꝑdo¬
cetur: unde ista uarietas. unde no¬
uitas ista. unde ebdomade nẽ reso¬
lute. nc̃ rigide. nunc indulgentes
numiũ. nẽ seuere: Unde intẽꝑati
ieiunii usus iste: qui aut afficiat
sine uenia. aut remittat ad crapu¬
lam. hoc est separatim calida. sepa¬
ratĩ frigida. separatĩ salis. separatĩ
cibi remedia. suis usib deputare.
et totũ uite negligere conditorem:
Certe qui corpori cibos condiunt.sa¬
pienter discant animȩ pabulum

Expanded text:
nti hujus contendimus aperire mysterium, nti hujus contendimus aperire mysterium, non ausi anteriora contingere, superiora rimari, loqui tacita, tam diu certe reposita proferre: praesertim cum mihi temerarium et vobis non necessarium videam causarum tales tantasque origines perscrutari. Verae devotionis est, fidelissimae servitutis est, quid fieri velit, non quare velit dominator, inquirere. Si ergo quadraginta dierum simplex, purum, aequale, tantis testimoniis, sub tanti numero sacramenti traditum nobis a Domino jejunium perdocetur, unde ista varietas, unde novitas ista, unde hebdomadae nunc resolutae, nunc rigidae, nunc indulgentes nimium, nunc severae? Unde intemperati jejunii usus iste, qui aut afficiat sine venia, aut remittat ad crapulam? Hoc est, separatim calida, separatim frigida, separatim salis, separatim cibi remedia suis usibus deputare, et totum vitae negligere conditorem? Certe qui corporis cibos condiunt, sapienter discant animae pabulum
Abbreviated transcription (Latin):
eurrus adduxit obsequiũ: ut osten¬
deret gehenna que exurit reos. in¬
nocius qm deseruit. S ut ad hoc
ꝑueniat et helyas: quadragenarii
numeri aute uiam mysticã ꝑcu¬
currit. Ezechiel exunius ꝓpħarum
quadragnnita dieb iacens latere u¬
no. scientib legem loquor. capti¬
uitatẽ futurã dũ p̃figurat ab sol¬
uit: quia sacratꝰ numerꝰ iste susci¬
pit iniquitates. ut deleat: captiui¬
tates ut absoluat ingreditur: uin¬
cula patitur ut relaxet. Hinc est
gͦ quod dñs auctor a scłis in hoc
numero absconditi sacram̃ti. in¬
trat ipsum numerũ dierũ qua¬
draginta: ut quod adumbrau̾at
in famulis. ipsa ꝑ se iam ueritate.
facta. cepta ꝑficeret: firmaret te¬
nera: uchoata suppleret: et quȩ p̃¬
ceptis insticuerat. roboraret exem¬
plo. Non enĩ suffecerat hoc tantũ
tanti numeri sacram̃tũ impasse
uerbis: nisi comincdaret et facto.
Qͥ tam̃ fis̃. a tẽpore diluui sacram̃¬

Expanded text:
currus addixit obsequium; ut ostencurrus addixit obsequium; ut ostenderet gehenna, quae exurit reos, innocuis quam deservit: sed ut ad hoc perveniat et Elias, quadragenarii numeri ante viam mysticam praecurrit . Ezechiel eximius prophetarum quadraginta diebus jacens latere uno, scientibus legem loquor, captivitatem futuram dum praefigurat, absolvit : qui sacratus numerus iste suscipit iniquitates, ut deleat; captivitates ut absolvat ingreditur; vincula patitur, ut relaxet. Hinc est ergo quod Dominus, auctor a saeculis in hoc numero absconditi sacramenti, intra ipsum numerum dierum quadraginta jejunii , ut quod adumbraverat in famulis ipsa per se jam Veritas, facta et coepta perficeret, firmaret tenera, inchoata suppleret, et quae praeceptis instituerat, roboraret exemplo; non enim suffecerat hoc tantum tanti numeri sacramentum imperasse verbis, nisi commendasset et facto. Et tamen, fratres, a tempore diluvii sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
cuit celestis inspectio: ut pugnatis
et expulsis uitioꝵ gentib regi. onẽ
nr̃i cordis possideat turba uirtutũ.
& qura nichil omittendũ est. moyse ᷤ
ipse dierũ quadraginta ieiunio. ita
humano defecatus est et exinanitꝰ
a corpore: ut totus diuinitatis muta¬
retur in głam: et adhuc ui nr̃i cor¬
poris obscuro. toto fulgeret lumine
ditatis. Neq intueri eum mortaliũ
uisus potuit: quia substantia di pas¬
tus. tota mortalis cibi oblitus fuerat
adium̃ita. Unde didici. coram do et
cũ do commorantib: uite subsidia
ñ deesse. Et reuera fr̃s. nescit lassari.
mori ñ potest: cui panis. cui uita ds
est. Merito hic tali lege sane. iri me¬
ruit: qui totum quicquid in hõie
lex unrgere poterat. ꝑamisit. Presti¬
terat hoc moysi iuge fortasse ieui¬
niũ: s nondũ reddid̾at talem. si de¬
fuiss quadragenariꝰ numerꝰ hie sa¬
cratꝰ. Ieiiniũ elyam leuauit ad ce¬
lum: et purificato sic corpori ignei

Expanded text:
cuit coelestis inspectio, ut expugnatis cuit coelestis inspectio, ut expugnatis et expulsis vitiorum gentibus, regionem nostri cordis possideat turba virtutum. Et quia nihil omittendum est, Moyses ipse dierum quadraginta jejunio ita humano defaecatus est et exinanitus a corpore , ut totus divinitatis mutaretur in gloriam; et adhuc in nostri corporis obscuro toto fulgeret lumine deitatis; neque intueri eum mortalium visus posset, qui substantia Dei diu pastus tota mortalis cibi oblitus fuerat adjumenta: unde didicit coram Deo et cum Deo commorantibus vitae subsidia non deesse. Et revera, fratres, nescit lassari, mori non potest, cui panis, cui vita Deus est. Merito hic talis legem sancire meruit, qui totum quidquid in homine lex urgere poterat, peramisit. Praestiterat hoc Moysi juge fortasse jejunium; sed nondum reddiderat talem, si defuisset quadragenarius numerus hic sacratus. Jejunium Eliam levavit ad coelum , et purificato sic corpori ignei
Abbreviated transcription (Latin):
hos ad uitam ꝑduceret iam renatos.
lttendite fis. quantus sit quadrage¬
nariꝰ numñus iste. qui et tẽ cęlum ter¬
ris aꝑuit abluendis: & nc̃ fonte bap¬
tisinatis orbem totum pandit gen¬
tib innouandis. Merito nos quadra¬
guta dieb ꝑ ieiuniũ currimꝰ: ut ꝑ¬
ueniamus ad fontẽ baptismatis et
salutis. Quadraguita annis popu¬
lum iudeoꝵ patficus in heremo pa¬
uit ymber: nec solito ministratu in¬
creũita germinis ꝓduxit e terra: sed
ipsa t̾ris potĩ fluxit frum̃ta: totũq
seruitutis humane ademit laborem:
qui blando rore esurientib cȩlestẽ p̃¬
buit et euerit annonã. Quadragin¬
ta dieb t̾ram repmissionis exploratio
missa diuinitꝰ circuiuit: ut hic sacra¬
tus numetꝰ ꝓmissas isrliticũ popłm e¬
uocaret ad t̾ras: qui nos quadragena¬
riis ieiunioꝵ eursib euocat et ꝑduc̃
ad celum. Nlãq & nr̃i corporis tram
quadraguita dieb explorat nẽ et cir¬

Expanded text:
hos ad vitam produceret jam renatos. hos ad vitam produceret jam renatos. Attendite, fratres, quantus sit quadragenarius numerus iste, qui et tunc coelum terris aperuit abluendis, et nunc fonte baptismatis orbem totum pandit gentibus innovandis. Merito nos quadraginta diebus per jejunium currimus, ut perveniamus ad fontem baptismatis et salutis. Quadraginta annis populum Judaeorum panificus in eremo pavit imber : nec solito ministratu incrementa germinis produxit e terra, sed ipse terris potius fluxit frumenta; totumque servitutis humanae ademit laborem, qui blando rore esurientibus coelestem praebuit et evexit annonam. Quadraginta diebus terram repromissionis exploratio missa divinitus circuivit : ut hic sacratus numerus promissas Israeliticum populum evocaret ad terras, qui nos quadragenariis jejuniorum cursibus evocat, et perducit ad coelum. Namque et nostri corporis terram quadraginta diebus explorat nunc et cir
Abbreviated transcription (Latin):
candis uitiis. tẽꝑandis m̃tib hoc ꝓ¬
uisum. Porro quadragenariꝰ iste nu¬
merus tã sacratus ẽẽ a scłis. tam mys¬
ticus reꝑitur: ut sẽꝑ in effunden¬
dis rebus diuuus. et maximis dĩ ne¬
gotus explicandis. adhibitus lege
inuiolabili ꝑscribatur. Quod ut lu¬
ceat ad purum: copiosissimis ꝑcur¬
ramꝰ exemplis. Cum mundus
uiter ipsa gen̾is humani pͥmordia
per deflenda. nefando uitioꝵ squa¬
lore sordesceret. & totus criminum
feteret horrore. ac pene ipso iniqui¬
tatis suȩ fumo fuscare celi tantam
contenderet claritatẽ: quadragin¬
ta dieb et noctib expiaturus t̾ram
cȩlestis ymber effundit᷑: ut qͥa ꝑire
s mundus qd̾ factus fuerat iam de¬
flebat: gauderet tali baptismate se
renatum: sciretq qd̾ est. ñ se nature
s auctoris sui gr̃e iam debere: ipsãq
nr̃i baptisinatis formam. nr̃a terra
corporis origo p̃libaret: ut que natoᷤ
ante homines ꝓducebat ad mortem.

Expanded text:
candis vitiis, temperandis mentibus hoc pcandis vitiis, temperandis mentibus hoc provisum. Porro quadragenarius iste numerus tam sacratus esse a saeculis, tam mysticus reperitur, ut semper efficiendis rebus divinis, et maximis Dei negotiis explicandis adhibitus lege inviolabili perscribatur. Quod ut luceat ad purum copiosissimis percurramus exemplis. Cum mundus intra generis humani primordia perdeflenda, nefando vitiorum squalore sordesceret, et totus criminum feteret horrore, ac pene ipso iniquitatis suae fumo fuscare coeli tantam contenderet claritatem, quadraginta diebus ac noctibus expiaturus terram, coelestis imber effunditur : ut, quia perire sibi mundus, quod factus fuerat, jam debebat, gauderet tali baptismate se renatum, sciretque quod est, non se naturae, sed auctoris sui gratiae, jam debere; ipsamque nostri baptismatis formam terra, nostri corporis origo, praelibaret; ut quae ante natos homines producebat ad mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
abet quidẽ sun¬
plicitas innocentiȩ suȩ
grãm. habet fidĩ suȩ fruc¬
tum: scientie tam̃ habere p̃mium ñ
Aliud est ocio et securitati uiuere:
alud est ꝓ om̃ib ferre uigilias & la¬
bores. Simplicitas cuiẽ bonũ facit:
ñ facit militẽ fortẽ. Hinͨ est quod il¬
le censum soluit: hic stipendia ꝑci¬
pit & honores. Ciuis aut cedit aut
succumbit aduersis: aduersa miles
sustinet & ꝓpellit. Ille pugnare di¬
dicit: hic tunere. Ille cauet sẽper:
hic uincit. Hoc diximus. ut que sit
distantia monstraremus uiter eũ
qui xp̃iane fidi simpliciter accipit
et sequitur sacram̃tum: et int̾ eũ
qui studet ipsius fidi app̃hendere
scienter & nosse mysteriũ. Ecce qua¬
dragesime ieuniũ qd̾ deuotione
sollemni de crastino suscipit uniũ¬
salis eccłia. multi putant abstinen¬
tie tantũ studio uł nob̃ traditũ. uł
ꝓ nobis dñm ꝑegisse: nec altioris in¬
telligentie continere mysteriũ: s
solummꝰ castigandis corporib. rese¬

Expanded text:
abet quidem simplicitas innocentiae suae gratiam, habet fidei suae fructum; scientiae praemium habere non Aliud est otio et securitati suae vivere, aliud est pro omnibus ferre vigilias et labores. Simplicitas civem bonum facit, non facit militem fortem: hinc est quod ille censum solvit, hic stipendia percipit et honores. Civis aut cedit aut succumbit adversis, adversa miles sustinet et propellit; ille pugnare non didicit, hic non timere; ille cavet semper, hic vincit. Haec diximus, ut quae sit distantia monstraremus inter eum qui Christianae fidei simpliciter accipit et sequitur sacramentum, et inter eum qui studet ipsius fidei et apprehendere scienter, et nosse mysterium. Ecce Quadragesimae jejunium, quod devotione solemni die crastino suscipit universalis Ecclesia: multi putant abstinentiae tantum studio, vel nobis traditum, vel pro nobis Dominum peregisse, nec altioris intelligentiae continere mysterium, sed solummodo castigandis corporibus, rese
Abbreviated transcription (Latin):
ius certa: uera ratio: causa lucens:
utilitas tanti sanguinis ꝑ aperta.
Nlãq pastoris una ex morte: uir¬
tus emicuit singłaris. Pastor pro
ouib morti que ouib imminebat
occurrit: ut autorẽ mortis diabo¬
lum nouo ordine captꝰ caꝑet:
iunctus uinciret: puniret occisꝰ:
et ouib: moriendo uiam uincen¬
dȩ mortis aꝑiret. Nam et diabo¬
lus dum in hominẽ tetendit: ꝓ¬
siliuit in dm̃. Dum in reũ seu̾it:
incurrit in uidicẽ. Inuenit sup¬
plicium: dũ ingerit penam. Ipse
accipit dũ dat sentñtiam:. et ui¬
uens mortaliũ pastu mors. mori¬
tur dũ deuorat uitã. Absorbens
reos mors. sorbetur innocentiȩ si¬
mul dum deglutit autorẽ: & pe¬
rit mors ipsa quȩ ꝑdebat om̃s:
tem. Ergo tali forma precessit
oues pastor. pastor ab ouib ñ re¬
cessit: nec illas dedit lupis. s tra¬
didit lupos illis: quib donabat
suos elidere sic predones. ut occi¬
se uiuerent. la niate resurgerent:

Expanded text:
vis certa, vera ratio, causa lucens, vis certa, vera ratio, causa lucens, utilitas tanti sanguinis peraperta: namque pastoris una ex morte virtus emicuit singularis; pastor pro ovibus morti, quae ovibus imminebat, occurrit; ut auctorem mortis diabolum novo ordine captus caperet, victus vinceret, puniret occisus, et ovibus moriendo viam vincendae mortis aperiret. Nam et diabolus, dum in hominem tendit, prosilivit in Deum; dum in reum saevit, incurrit in judicem; invenit supplicium, dum ingerit poenam; ipse accipit, dum dat sententiam; et vivens mortalium pastu mors moritur, dum devorat vitam; absorbens reos mors, absorbetur, innocentiae dum deglutit auctorem; et perit mors ipsa, quae perdebat omnes, tem. Ergo tali forma praecessit oves pastor, pastor ab ovibus non recessit; nec illas dedit lupis, sed tradidit lupos illis quibus donavit suos eligere sic praedones, ut occisae viverent, laniatae resurgerent,
Abbreviated transcription (Latin):
a seuientib lupis sine cessatiõe
laniant᷑: ab heticis qͣsi ab extra¬
neis canib rabido dente carpũ
rus: hoc martyrum toto orbe
fusus clamat sanguis: hoc. xp̃i¬
anoꝵ membra data bestiis. con¬
sumpta ignib demersa flumi¬
Quod utiq totum sic̃ mors pas¬
toris irtulit: ita uita potuit
ꝓhibere pastoris. Sic homo erga
te pastor amorẽ suũ morte ꝓbat.
qͥa cũ uideat ouib imminere
discrim̃: eum gregẽ dispensare
ñ possit: mauult mori anteqͣm
mali de suis ouib quid uider&.
S quid facimꝰ: quia uita mori ñ
poterat nisi uoluisset: Datori
anune aĩam quis tollere potius¬
set uoleuti. dicente ipso. potesta¬
tẽ habeo ponendi animã meã.
et potestatẽ habeo it̾um sumen¬
di eam. nemo tollit eã a me: Gͦ
mori uoluit: qui se cũ mori ñ pos¬
set ꝑmisit occidi. Queramꝰ gͦ hu¬
ius que uis. que ratio sit amoris:
quȩ huiꝰ causa mortis: que huiꝰ
sit utilitas passionis. Est plane

Expanded text:
saevientibus lupis sine cessatione saevientibus lupis sine cessatione laniantur, ab haereticis quasi ab extraneis canibus rabido dente carpuntrus, hoc martyrum toto orbe diffusus clamat sanguis, hoc Christianorum membra data bestiis, consumpta ignibus, demersa flumiquod utique totum sicut mors intulit, ita vita potuit prohibere pastoris. Ideo pro te pastor amorem morte probat, quia cum videat ovibus imminere discrimen, cum gregem defensare non possit, mavult mori antequam mali de suis ovibus quid videat. Sed quid faciamus, quia Vita mori non poterat, nisi voluisset? datori animae animam quis tollere potuisset nolenti? dicente ipso: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam; nemo tollit eam a me. Ergo mori voluit, qui se, cum mori non posset, permisit occidi. Quaeramus ergo hujus quae vis, quae ratio sit amoris, quae hujus causa mortis, quae hujus sit utilitas passionis. Et plane
Abbreviated transcription (Latin):
pastor est. tota sermonis nr̃i
tractatꝰ repleat᷑ &. habeatur in¬
tentio. Pastor inquit bonꝰ: ani¬
mã suã ponit ꝓ ouib suis. Forte
facit ius amoris: qr nil durũ. nil
amarũ. nil graue. nil letale cõ¬
putat amor uerꝰ. Quod ferrum
quȩ uulnera. quȩ pena. quȩ mor¬
tes amorẽ p̾ualent separare ꝑ¬
fectum: Amor impenetrabilis
est lorica: respuit iaculaͬ. gladi
tem irridet. Si amor est: uincit
omia. S queramꝰ utrũ sit ouib
cõmoda mors ista pastoris: quȩ
destituit oues: quȩ lupis tradit
inerme pecus: quȩ sie carũ gre¬
gem ferinis morsib derelinqͥt.
direptioni dat: et exponit mor¬
ti. sic̃ ipsiꝰ pastoris. xp̃i ꝓbat᷑ ex
morte. Ex eo nãq posuit ipse a¬
nimã siã ꝓ ouib suis: seq iudai¬
co furore ꝑmisit occidi. Ques eiꝰ
gentiliũ uelut predonũ diri¬
punt᷑ incursu: mactandȩ in
carcerib uelut latronũ clau¬
dunt᷑ in antͥs: a ꝑsecutorib qͣsi

Expanded text:
pastor est, tota sermonis nostri et pastor est, tota sermonis nostri et tractatus repleatur et habeatur intentio. Pastor inquit, bonus, animam suam ponit pro ovibus suis . Fortem facit vis amoris, quia nil durum, nil amarum, nil grave, nil lethale, computat amor verus. Quod ferrum? quae vulnera? quae poena? quae mortes, amorem praevalent separare perfectum? Amor impenetrabilis est lorica, respuit jacula, gladiostem ridet, si amor est, vincit omnia. Sed quaeramus utrum sit ovibus commoda mors ista pastoris, quae destituit oves, quae lupis tradit inerme pecus, quae sic charum gregem ferinis morsibus derelinquit, direptioni dat, et exponit morti, sicut ipsius pastoris Christi probatur ex morte. Ex quo namque posuit ipse animam suam pro ovibus suis, seque Judaico furore permisit occidi, oves ejus gentilium, velut praedonum, diripiuntur incursu; mactandae in carceribus, velut latronum clauduntur antris; a persecutoribus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
partꝰ aꝑire. ubi per
campos. ꝑ prata. ꝑ¬
uias ceꝑit fecundi gregis germi¬
ua copiosa disꝑgere: pastor bonꝰ
seponit epulas .ꝙ. cant᷑. et discur¬
su auxio teneros querit. legit.
colligit fetus. atq eos collo. hu¬
meris ulnis. letꝰ uector imponit:
ut saluos om̃s ꝑferat. ac totos ꝑ¬
ducat ad caulas. Sic nos fr̃s. ubi
quadragesime arridente uerno
eccliasticũ gregem uidunꝰ fun¬
dere uberes partꝰ: tractatꝰ nr̃i
cantus. et cõsueti sermonis epu¬
las seponentes. totã curã in col¬
ligendo & comportando celesti
germine anxii grauissimo la¬
bore dependimꝰ. S. qͥa agnos red¬
ditos gregi. et totͥos intra xp̃i
iudemus eẽ iam septa: diuinũ
letissimi reuocam᷑ ad uerbum.
dñici uob̃ cibi exultatione tota
nitales copias apponenteᷤᷤ: ut qͦs
soeios senserimꝰ in labore: par¬
ticipes in gaudiiꝰ hab̾e possimꝰ.
lectionis pastoris boni fecit & in¬
tulit mentionẽ: de ipso qͥ solus
bonꝰ. solus pastor. solus pastoꝵ

Expanded text:
partus aperire, ubi per campos, prata, vias coeperit fecundi gregis germina copiosa dispergere, pastor bonus seponit, et cantus, et discursu anxio teneros quaerit, legit, colligit fetus, atque eos collo, humeris, ulnis, laetus vector imponit, ut salvos omnes perferat, et tutas perducat ad caulas. Sic nos, fratres ubi Quadragesimae arridente verno, ecclesiasticum gregem videmus fundere uberes partus, tractatus nostri cantus et consueti sermonis epulas seponentes totam curam in colligendo et comportando coelesti germine, anxii gravissimo labore dependimus. Sed quia agnos redditos gregi, et totos intra Christi videmus esse jam septa, divinos laetissimi revocamur ad cantus, Dominici vobis cibi exsultatione tota vitales copias apponentes: ut quos socios senserimus in labore, participes in gaudiis habere possimus. stra pastoris boni fecit et intulit mentionem de ipso qui solus bonus, solus pastor, solus pastorum
Abbreviated transcription (Latin):
mus auctori. Uiuamus do pau¬
lulum: qui seculo uiximꝰ totum.
Seponamus domesticas curas:
eccłiȩ maneamus in castris. Uigi¬
lemus in acie. xp̃i: somnũ cubiliũ
ñ queramus. Iungamur fortib.
Amor nos teneat tͥumphoꝵ: par¬
uuloꝵ non aduocent blandim̃ta.
urib nr̃is insonet uox diuina:
familiaris strepitus nr̃m ñ con¬
fundat auditum. Cibus parcus
de cęlesti sumatur annona: ter¬
reni luxus copie ñ querantur.
In poculis sobrietatis mensura

Expanded text:
mus auctori; vivamus Deo paumus auctori; vivamus Deo paululum, qui saeculo viximus totum; seponamus domesticas curas, Ecclesiae maneamus in castris; vigilemus in acie Christi; somnum cubilium non quaeramus, jungamur fortibus;bus; amor nos teneat triumphorum, parvulorum non avocent blandimenta; auribus nostris insonet vox divina; familiaris strepitus nostrum non confundat auditum; cibus parcus de coelesti sumatur annona; terreni luxus copiae non quaerentur; in poculis sobrietatis mansura
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. ñ sunt danda tẽptanti: et faci¬
enda sunt ad petentis salutẽ. ñ ad
facientis iniuiriam. Diabole. tibi
utquid signã. cui nil subuenit ad
salutem: cui totum restat ad pe¬
nã: cui et signa ꝓficiunt ad rui¬
nam: S accipe responsum ut te
intelligas: et subiciaris auclori.
Non in solo pane uuit homo: s
in om̃i uerbo quod ꝓcedit de ore
cłi. Audi patͥs uerbum. uerba sa¬
lutis nr̃e esurire ñ panẽ: et age¬
re ut homo uiuat semꝑ cȩlesti
uerbo. terreno pane ñ semꝑ: ac
sic deo uiuat. ut sui nescuis sit
laboris: quia uera illa uita est q̃
sudorẽ nescit. dolores non habet:
taliũ cernimꝰ adueniᷤᷤ¬
se: sicut xp̃i milites deposito cor¬
poris animeq torpore. uircutũ
ꝓcedamus ad campum: ut mẽ¬
bra que sunt nob̃ hyemali ocio
mollita. exercitio celestiũ roboren¬
tur armoꝵ. Dedimus corpori an¬
num: demus anune dies. Impen¬
dimus nob̃ tẽpora: tẽpus depute¬

Expanded text:
sunt, non sunt danda tentanti; et facisunt, non sunt danda tentanti; et facienda sunt ad petentis salutem, non ad facientis injuriam. Diabole, tibi ut quid signa, cui nil subvenit ad salutem, cui totum restat ad poenam, cui et signa proficiunt ad ruinam? Sed accipe responsum, ut te intelligas, et subjiciaris auctori. Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei. Audi Patris Verbum verba salutis nostrae esurire, non panem, et agere ut homo semper vivat coelesti verbo, terreno pane non semper: ac sic Deo vivat, ut sui nescius sit laboris; quia vere illa vita est, quae sudorem nescit, dolores non habet, tualium cernimus advenisse, sicut Christi milites, deposito corporis animaeque torpore, virtutum procedamus ad campum, ut membra quae sunt nobis hiemali otio mollita, exercitio coelestium roborentur armorum. Dedimus corpori annum, demus animae dies; impendimus nobis tempora, tempus depute
Abbreviated transcription (Latin):
lerit audiamꝰ. Dic ut lapides isti
panes fiant. Lapides esurienti of¬
fert. Humanitas talis est semper
immici: sic pascit mortis auctor:
sic inuidus uite alit. Dic ut lapi¬
des uti panes fiant. Diabole: fallit
te ꝓuisio tua. Potest famẽ uertere
in saturitatẽ: qui potest in pancm
lapides immutare. Quid illi consi¬
lium tuũ: cui sua sufficit uirtus
Dic ut lapides isti panes fiant. Di¬
abole: et ꝓdidisti te: et tuum dñm
ñ pauisti. Dic ut lapides isti paneᷤᷤ
fiant. Miser: malus uis ẽe s non
potes: cupis tẽptare. s nescis. Esu¬
rienti offe̾re tenera ñ dura debuis¬
ti famẽ ñ asꝑis palpare. s blandiᷤ:
inediam ñ horridis urgere debu¬
eras. s gulosis. Istis ñ mͦ di filium:
s hominis filium tu laqueare noz
tes tuas tẽptator intellige. Dic
ut lapides isti panes fiant. Potest
de lapidib panes facere. qui aqͣs
conuertit in uinũ: s signa fidi st̃
prestanda. ñ dolis: credenti danda

Expanded text:
lerit, audiamus. Dic ut lapides isti lerit, audiamus. Dic ut lapides isti panes fiant. Lapides esurienti offert: humanitas talis est semper inimici; sic pascit mortis auctor; sic invidus vitae, Dic ut lapides isti panes fiant. Diabole, fallit te provisio tua. Potest famem vertere in saturitatem, qui potest in panem lapides immutare. Quid illi consilium tuum, cui sua sufficit virtus? Dic ut lapides isti panes fiant. Diabole, et prodidisti te, et tuum Dominum non pavisti. Dic ut lapides isti panes fiant. Miser! malus vis esse, sed non potes; cupis tentare, sed nescis; esurienti tenera offerre, non dura debuisti; famem non asperis palpare, sed blandis; inediam non horridis urgere debueras, sed gulosis. Istis non modo Dei Filium, sed hominis filium tu laqueare non tes tuas, tentator, intellige. Dic ut lapides isti panes fiant. Potest de lapidibus panes facere, qui aquas convertit in vinum. Sed signa fidei sunt praestanda, non dolis; credenti danda
Abbreviated transcription (Latin):
simus numerꝰ .& denariꝰ numer̃
quȩ in celo & in terra teneant sacͦ¬
menta. quia aꝑire mͦ non uacat:
explicemus dñi cepta ieiunta. Et
cũ ieuinasset quadraginta dicbus:
et quadragiita noctib. Homo̾. ds̃
in te ieiunat: in te esurit: unmo ie¬
uinat tͥ. tibi esurit. qui sͥ sic̃ nescit
manducare. sic non potest esurire.
riit. Hoc non est infirmitatis sig¬
numꝰ s ẽ insigne uirtutis: qͥa cum
dicit postea esuriut: quadraginta
dieb et qͣdraginta noctib ꝓbat in
illo esuriem ñ fuisse. Esuriẽ senti¬
re et uincere est laboris humani:
diuinȩ uirtutis est esuriẽ non hab̾e.
dere. qui sic ieiunante xp̃o deũ ñ
hominẽ sentiebat: cunc sensit ho¬
minẽ. tẽ mortalem credidit. tẽ eũ
putauit posse tẽptari: quando esu
rire eum callidus explorator inspe¬
xit. Q accedens tẽptator dixit. Ac¬
cessit tẽptaudi dolo: non obseqñ¬
tis affectu. Accessit peiꝰ impudens
qͣm recessit: et esurienti quid obtu¬

Expanded text:
rius numerus et denarius rius numerus et denarius quae in coelo, et in terra teneant sacramenta, quia aperire modo non vacat, explicemus Domini coepta jejunia. Et cum jejunasset quadraginta diebus et quadraginta noctibus. Homo, Deus in te jejunat, in te esurit; immo jejunat tibi, tibi esurit, qui sibi sicut nescit manducare, sic non potest esurire. riit. Hoc non est infirmitatis signum, sed est insigne virtutis; quia cum dicit, postea esuriit, quadraginta diebus et quadraginta noctibus probat in illo esuriem non fuisse. Esuriem sentire, et vincere, est laboris humani: divinae virtutis est esuriem non habere.dere, quia sic jejunantem, Deum non hominem sentiebat. Tunc sensit hominem, tunc mortalem credidit, tunc eum putavit posse tentari, quando eum esurire callidus explorator inspexit. Et accedens tentator dixit. Accessit tentantis dolo, non obsequentis affectu. Accessit pejus impudens quam recessit, sed esurienti quid obtu
Abbreviated transcription (Latin):
seito ab sp̃o. Non a diabolo: ut
eẽt diuinus cursus. ñ humanus
incursus:. ut ẽẽt sp̃s p̃scientie
inscitia ñ eẽt humana. et eẽt
potestas di. potestas ñ esset ini¬
mici. Diabolꝰ semꝑ pͥmordia bo¬
na pulsat: tẽptat ruduñta uir¬
tutum: sancta in ipso ortu festi¬
nat extinguere: sciens quod ea sub¬
uertere fundata ñ possit. Hoc non
ignorans xͤ. diabolo se querenti pa¬
tienter indulsit: ut in unieus laqͦo
suo ipse teneretur: & caperetur ind̾
unde caꝑe se putabat: sicq a xp̃o
uictus. cederet xp̃ianis. Et cum ie¬
iunasset inquit quadraginta dieb
et quadraginta noctib Uidetis
fr̃s. quia qd̾ quadragesimã ieuina¬
mus. ñ est humana inuentio. auc̃¬
toritas est diuina: et est mysticũ ñ ẽ
presũptum: nec est de t̾reno usu. s
de cȩlestib est secretum. Quadra¬
gesima. quatuor decadis quadra¬
tam ficłi continet disciplinã: quia
sẽꝑ est quadrata ꝑfectio. Quadrage¬

Expanded text:
sertum a spiritu. Non a diabolo, ut sertum a spiritu. Non a diabolo, ut esset divinus cursus, non humanus incursus, ut esset spiritus praescientiae, inscitia non esset humana; et esset potestas Dei, potestas non esset inimici. Diabolus semper primordia boni pulsat, tentat rudimenta virtutum, sancta in ipso ortu festinat exstinguere, sciens quod ea subvertere fundata non possit. Hoc non ignorans Christus diabolo se quaerenti, patienter indulsit, ut inimicus laqueo suo ipse teneretur, et caperetur inde, unde capere se putabat; sicque a Christo victus, cederet Christianis. Et cum jejunasset, inquit, quadraginta diebus et quadraginta noctibus. Videtis, fratres, quia quod Quadragesimam jejunamus, non est humana inventio, auctoritas est divina, et est mysticum, non praesumptum; nec est de terreno usu, sed de coelestibus est secretis. Quadragesima quatuor decades quadratam fidei continet disciplinam, quia semper est quadrata perfectio. Quaterna
Abbreviated transcription (Latin):
tumelientur auctoriꝰ. ñ accusent
carnem: de anima ñ querantur:
non impetant tẽpora. astris non
imputent: infamare desinant
innocentiã creature. Malum sen¬
tiat accidens ñ creatum: & cieato
rem auctorem boni dm̃. diabolũ
inuentorẽ mali: ac sic asc̾bant di¬
bolo mala. bona do: decliuent
mala. bona faciant: habituri in
bonis adiutorem dm̃ qui dat pos¬
se quod iubet: et que precipit fa¬
cit ipse: quia sic̃ diabolus impel¬
lit ad mala: sic ds deducit ad bo¬
na. Nemo gͦ quasi concreatis sibi
uituis obsequatur: et quod est eri¬
minis. eẽ putet nature: s sumat
cum xp̃o arma ieiunii: criminũ
ꝓpellat impetus: ꝓsternat castra
uicioꝵ: et de ipso auctore mali.
sumat xp̃o dimicante uictoriã.
Diabolo uicto uicia nil ualebt̃:
qͥa extincto tyranno. solute aciẽ
sunt tyranni. Audi apłm dicen¬
tem. Non est nob̃ colluctatio ad¬
uersus carnẽ et sanguinẽ: s ad¬
Tunc inquit iñc ductus ẽ in de¬

Expanded text:
tumelientur auctori, non accusent tumelientur auctori, non accusent carnem, de anima non quaerantur, non impetant tempora, astris non imputent, infamare desinant innocentiam creaturae, malum sentiant accidens, non creatum, et creatorem boni Deum, diabolum inventorem mali: ac sic ascribant diabolo mala, bona Deo; declinent mala, faciant bona, habituri in bonis adjutorem Deum, qui dat posse quod jubet, et quae praecipit, facit ipse: quia sicut diabolus impellit ad mala, sic Deus deducit ad bona. Nemo ergo quasi concreatis sibi vitiis obsequatur, et quod est criminis esse putet naturae, sed sumat cum Christo arma jejunii, criminum propellat impetus, prosternat castra vitiorum, et de ipso auctore mali sumat Christo dimicante victoriam, diabolo victo vitia nil valebunt: quia exstincto tyranno solutae acies sunt tyranni. Audi Apostolum dicentem. Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem: sed adTunc, inquit, Jesus ductus est in de
Abbreviated transcription (Latin):
bor. quod sapientia
mundana querens. et dui que¬
rens ñ potuit inuenire: hoc scire
& nescire facile prestitit lex diui¬
unde corpoꝵ bella. unde conflictꝰ
animarũ. unde uitȩ tempestas
tanta. unde mortis naufragiũ tã
crudele nesciret homo: nisi di lex
diabolũ ꝓdidisset. Diabolus mali
auctor. nequitiȩ origo. rerum hostiᷤ.
micus. ille laqueos tendit: lapsus
parat: foueas fodit: aptat ruinas:
stimulat corpora: pungit animas:
cogitationes suggerit: immittit
iras: dat uirtutes odio uitia addit
amori. errores serit: discordtas nu¬
trit: pacẽ turbat: affectus dissipat:
conscindit unitatẽ: sapit malũ
satis. bonum nil: iuolat humana
diunta tẽptat. Hinc usq ad xp̃m
tetendisse tẽptator temerarius sic
refertur. Et cum ieuinasset qua¬
draginta dieb et quadraginta
noctib postea esuriit. & accedens
temptator: dixit ei. Si filius di es:
dic ut lapides isti panes fiant.
Audientes ista nou in dm̃ uadaĩ:
non cͥminentur naturã: ñ con¬

Expanded text:
bor, quod sapientia mundana quaerens, et diu quaerens, non potuit invenire, hoc scire et nescire facile praestitit lex diviunde corporum bella, unde conflictus animae, unde vitae tempestas tanta, unde mortis naufragium tam crudele nesciret homo, nisi Dei lex diabolum prodidisset? Diabolus mali auctor, nequitiae origo, rerum hostis, micus, ille laqueos tendit, lapsus parat, foveas fodit, aptat ruinas, stimulat corpora, pungit animas, cogitationes suggerit, immittit iras, dat virtutes odio, vitia dat amori, errores serit, discordias nutrit, pacem turbat, affectus dissipat, conscindit unitatem, sapit malum satis, bonum nil, violat divina, humana tentat. Hinc usque ad Christum tetendisse tentator temerarius sic refertur: Et cum jejunasset quadraginta diebus, et quadraginta noctibus, postea esuriit; et accedens tentator dixit ei: Si filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Audientes ista in Deum non vadant, non criminentur naturam, non con
Abbreviated transcription (Latin):
tium redemptio dicebatur & uita.
Deniq ubi imꝑio xp̃i fugatus ẽ di¬
abolus: patescunt clausa. uincla
soluuntur. sermo reciditur. auditꝰ
redit. homo reparatur: et solus dia¬
bolus deflet diutina se possessione

Expanded text:
tium redemptio dicebatur et vita. Denique ubi imperio Christi fugatus est diabolus, patescunt clausa, vincula solvuntur, sermo redditur, auditus redit, homo reparatur, et solus diabolus deflet diuturna se possessione
Abbreviated transcription (Latin):
rans qͥa dñs et si pauꝑ incessit in
cessterra: diues tam̃ ascendit in
celum. & dedit ille ñ accepit in fe¬
nore: qui dedit uni qͥuq talenta.
alii duo. alii unũ. Unde et ꝓmit.¬
tit se exacturũ non redditurũ usu¬
ram: cum dicit ad seruum. Serue
nequã et piger: dedisses pecuniã
diues iste: quia ñ in aliũ pius exti¬
tit. Q et si recepit bona ñ pro boniᷤ.
cedentia bona recepit indignus.
S transeamꝰ ad lazarũ: & queramꝰ
quid ẽ qͦd dicit. et lazarus recepit
similit̾ mala. Et id sufficit ad me¬
ritum. abundat ad głam: si ñ fecit
bona. s recepit mala: Plane beatꝰ
ꝑe fidelit̃ credit. Beatus: qui se do
potest: uł dimitti sͥ debita tota hu¬
militate deploret: ipso dño sic do¬
cente. Dicite. dimitte nob̃ debita
nr̃a. Beatus qui se do debita. et cũ

Expanded text:
rans quia Dominus, etsi pauper incessit in rans quia Dominus, etsi pauper incessit in terra, dives tamen ascendit in coelum. Et dedit ille, non accepit in fenore, qui dedit uni quinque talenta, alii duo, alii unum; unde et promittit se exacturum, non redditurum usuram, cum dicit ad servum: Serve nequam et piger, dedisses pecuniam dives iste, quia non in alium pius exstitit: qui etsi recepit bona, non pro bonis bona recepit indignus. Sed transeamus ad Lazarum, et quaeramus quid est quod dicit: Et Lazarus similiter recepit mala. Et id sufficiat ad meritum, abundet ad gloriam, si non fecit bona, sed recepit mala. Plane beatuspere fideliter credit. Beatus qui Deo potest, vel dimitti sibi debita tota humilitate deposcat, ipso Domino sic docente: Dicite: Dimitte nobis debita nostra . Beatus qui Deo debita, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
gat genus. dño sic dicente. Si filii
abrahe essetis: oꝑa abrahe facere¬
tis. Ille fidem generis ꝓbat: qui
paterni oꝑis assertor assistit. Sed
quid dicit abraham: Fili÷ recepisti
bona in uita tua. Totum diuitis
huiꝰ istud ẽ crimen: qͥa recepit bona.
Quantũ reus ẽ qui inuadit inde¬
bita: si tantũ cͥminosus. qui sua
claudit. qui ñ largit᷑ accepta: Qͣm
penalis: qui nc̃ suis incubat. et a
Certe sicui aliquid tulimus. tota
celeritate reddamus: ne hic relin¬
quentes om̃ia. illuc censu pauꝑes
emine diuites. ad istum diuitem
xepit bona ñ accepit. Uidetiᷤᷤ fr̃s
qͥa abrahe scĩ uerbo utiꝰ diuitis
animus ꝓditur: sensus arguitur:
intellectus punit᷑: qui ñ sͥ data s
reddita credidit. quecũq dño lar¬
giente possedit. Intelligite qͦ sen¬
su intellexerit. quo corde ambula¬
uerit. qui lm̃ sibi credidit debi¬
torem: & dñm suũ male diues
usuris suis addixit obnoxiũ: igno¬

Expanded text:
gat genus, Domino sic docente: Si filii gat genus, Domino sic docente: Si filii Abrahae essetis, opera Abrahae faceretis . Ille fidem generis probat, qui paterni operis assertor assistit. Sed quid dicit Abraham? Fili, recepisti bona in vita tua. Si tantum divitis hujus istud est crimen, quia recepit bona; quantum reus, qui invadit indebita? Si tantum criminosus qui sua claudit, qui non largitur accepta, quam poenalis est, qui et suis incubat, et alcerte si cui aliquid tulimus, tota celeritate reddamus: ne hic relinquentes omnia, illuc censu pauperes, crimine divites, ad istum divitem cepit bona, non accepit. Videtis, fratres, quia Abrahae sancti verbo istius divitis animus proditur, sensus arguitur, intellectus punitur, qui non sibi data, sed reddita credidit quaecumque Domino largiente possedit. Intelligite quo sensu incesserit, quo corde ambulaverit, qui Deum sibi credidit debitorem, et dominum suum male dives usuris suis addixit obnoxium: igno
Abbreviated transcription (Latin):
et refrigeret linguam meã: quia
crucior in hac flamma. Cui nẽ
respondet abraham. fili: recepi¬
sti bona in uita tua. Omira pie¬
tas: ad huc uocat filiũ. quẽ dege¬
nerasse ꝓpria crudelitate sic res¬
picit. O singularis bonitas:. adhuc
uocat filiũ. quẽ uidet inferni uer¬
nulum: penarũ sobolem: extrems̃
mancipiũ iam gehenne. S uocat
filium: ut magis magisq filii pro¬
datur impietas: qͣndo ad eũ talis
etrã adhuc pat̾i sermonis pietas
ꝑseuerat. Tu uocas patrẽ. ego uoco
filium: ut te grauiter doleas ꝑdi¬
disse quod natus es. et amarius de
iudicii ẽẽ qͦd pateris. non furoris.
Uoco filium: ut in me mea patien¬
tia. et in de tua maneat pena.S
iste fr̃s intelligit se ñ ẽẽ filium:
qui fatetur et pensat de suo ẽẽ me
rito. quod tam pi patͥs ꝑdidit ex
natura. Qui timc utiq respondis¬
set generi: si puis. si hospitalis. si
misericors. in pauꝑẽ si fuisset hu¬
manꝰ. Qgenitoris oꝑa ñ facit: ne¬

Expanded text:
eret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Cui nunc respondit Abraham, Fili, recepisti bona in vita tua . O mira pietas! adhuc vocat filium, quem degenerasse propria crudelitate sic respicit. O singularis bonitas! adhuc vocat filium, quem vidit inferni vernulam, poenarum sobolem, extremum mancipium jam gehennae. Sed vocat filium, ut magis magisque filii prodatur impietas, quando cum tali etiam paterni sermonis pietas perseverat. Tu vocas patrem, ego voco filium ut te graviter doleas perdidisse quod natus es. Adhuc voco filjudicii esse quod pateris, non furoris: voco filium, ut in me mea patientia, et in te tua maneat poena. Sed iste, fratres, intelligit se non esse filium, qui fatetur et pensat de suo merito esse quod tam pii patris perdidit de natura. Qui tunc utique respondisset generi, si pius, si hospitalis, si misericors, in pauperem si fuisset humanus. Qui genitoris opera non facit, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ferre uirtutes: s qͥa
de dĩuite illo et lazaro euangłico
pauꝑe qͦd suꝑ est nos diximꝰ red¬
dituros. et beato andree apłatus
et martyrii sui p̃rogatiua sufficit
et abundat ad głam: si placet nos
quȩ ꝓmisimus. quȩ debemus ipso
dño reddente soluamus. Scientes
namq qͦd et dicenti et audienti
semꝑ generet lassitudo fastidiũ:
suꝑiore tractatu maximã partẽ
ꝓposite distulimꝰ lectionis. ut re¬
paratis animoꝵ uirib salutaris
uerbi sequentia toto uigore & de¬
bito caꝑemus auditu. Post illa enĩ
quȩ dixunuis: hec secuntur.

Expanded text:
ferre virtutes: sed quia de divite illo et Lazaro, evangelico paupere, quod superest nos diximus reddituros, et B. Andreae apostolatus et martyrii sui praerogativa sufficit, et abundat ad gloriam, si placet, nos quae promisimus, quae debemus, ipso Domino reddente, solvamus. Scientes namque quod et dicenti et audienti semper generet lassitudo fastidium, superiore tractatu maximam partem propositae distulimus lectionis, ut reparatis animorum viribus salutaris verbi sequentia toto vigore et debito caperemus auditu. Post illa enim quae diximus, haec sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s presentis uerbi plenitudinem
differamꝰ: ut tercia diues auditio¬
ne qͣm sent̾ntiã ꝑtulit ab abrahã
Nuerecundi debitorisẽ.
aut differre credita. aut ꝓmissa
denegare: honesti. sine mora & mox
utraq dissoluere. Promisimus ut
omne qͦd restat de illo duite red¬
fuisse fertur &. immitis: in se mag̃
seuerus extitit et crudelis. Hacte
Dictũ est et eleuans ocłos suos cũ
esset in torm̃tis: uidit abrahã alon

Expanded text:
fratres, praesentis verbi plenitudinem fratres, praesentis verbi plenitudinem differamus, ut tertia auditione quam sententiam ab Abraham Inverecundi debitoris est, aut differre credita, aut promissa denegare; honesti, sine mora et mox utraque persolvere. Promisimus ut omne quod restat de illo divite redrum visus sit immitis, in se magis saevus exstitit et crudelis. HactenDictum est: Et elevans oculos suos cum esset in tormentis, vidit Abraham a lon
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. S dicis diues. Ego et si uinũ ne¬
gaui. aquã peto: quã cõmunẽ cime¬
tis animantibꝰ autor ipse om̃ium
prestitit & natura. Puto diues qͦd
et aquã pauꝑi tu negasti:. cui ne
ingrederet᷑ ianuam tuã. ne ad tu¬
um puteũ ꝑueniret. canes qͣmply¬
rimos admisisti. Qd est aut̃ qͦd di¬
eis mitte lazarum ut intinguat
extremũ digiti su in aqua: et ñ
deferat aquam: G uixta te ẽ aqua.
Q si iuxta te est. quare de ꝓrimo
ñ presumis: Quare: Quia uinctȩ
sunt manus meȩ. Merito diues:
qͥa solutis in debilitatẽ lazari mani¬
b subuenire tẽpsisti. Debet homo
debet debilib sua mẽbra partiri:
quȩ iob non dare. s reddere se dice¬
bat. Ego inquit fui oculꝰ cecoꝵ : peᷤ
si non habes numinũ. da pauꝑi
manũ: qͥa maiorẽ miscdiam facit.
qui ad mensam suam manu pau
ꝑem ducit. Ipsum se pauꝑi dedit.
qui se aptauit in obsequiũ pauꝑis:
aptauit in pauꝑis seruitutẽ. Iterỹ

Expanded text:
tum. Sed dicis, dives: Ego et si vinum netum. Sed dicis, dives: Ego et si vinum negavi, aquam peto, quam communem cunctis animantibus auctor ipse omnium praestitit et natura. Puto, dives, quod et aquam pauperi tu negasti, cui ne ingrederetur januam tuam, ne ad tuum puteum perveniret, canes quam plurimos objecisti. Quid est autem quod dicis? Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti in aqua, et non deferat aquam? ergo juxta est aqua: et si juxta est, quare de proximo non sumis? quare? quia vinctae sunt manus tuae merito, dives, quia solutis debilitate Lazari manibus subvenire contempsisti. Debet homo, debet debilibus sua membra partiri: quae cum Job non daret, sed redderet, sic dicebat: Ego fui oculus caecorum, pes si non habes nummum, da pauperi manum, quia majorem misericordiam facit, qui ad mensam suam manu pauperem debilem ducit. Ipsum se pauperi dedit, qui se aptavit in obsequium pauperis, aptavit in pauperis servitutem. Iterum,
Abbreviated transcription (Latin):
tremũ digiti sui in aquã: et refri¬
geret linguam meam. Qdgͦ diuẽ:
Ubi sunt torcularia torculariuo
tuoꝵ: Ubi sunt horrea ad famẽ
pauꝑis non minꝰ cupiditatib di¬
latata qm copis: Uͥsunt iuna
ad mopiam pauꝑis. annositatib
et ipsa tẽpoꝵ obluone seruata:
Ubi sunt effusiones. lapsus. flumi¬
na ministerioꝵ tuoꝵ: Ista om̃iał
peri̾re ñ c̾mini: qui sitis extremidi¬
giti guttã qm si uł solam dedisses
pauꝑi. non sitires. Immiscđe m te
gutta. et mica reddidit inhuma¬
num: in quib totus pauꝑis et uic̃¬
tus consistit et uita. Uelim scire di¬
ues: si uł ipse in pena positꝰ agnos¬
cis qͥa ad hȩc mala ñ ueneras. si de
tantis horreis micam. guttã de tan¬
tis torcularib tunc dedisses. Parũ
est qͦd caro eget: quodnatura exigit:
quod sufficit uite. Auariciȩ causa
ẽ quod homo magna et multa re¬
condit: non sibi s aliis: ad suum
plane presentẽ. uł posterũ crucia¬

Expanded text:
tremum digiti sui in aqua, et refritremum digiti sui in aqua, et refrigeret linguam meam. Quid est dives? ubi sunt torrentes torcularium tuorum? ubi sunt horrea ad famem pauperis non minus cupiditatibus dilatata quam copiis? ubi sunt vina ad inopiam pauperis annositatibus et ipsa temporum oblivione servata? ubi sunt effusiones, lapsus, flumina ministeriorum tuorum? Ista omnia tibi periere, non crimini, qui sitis extremi digiti guttam, quam si vel solam dedisses pauperi, non sitires. Immisericordem te gutta, et mica reddidit inhumanum, in quibus totus pauperis et victus consistit et vita. Velim scire, dives, si vel ipsi tibi in poena positus ignoscis, quia ad haec mala non venisses, si de tantis horreis micam, guttam de tantis torcularibus tunc dedisses. Parum est quod caro eget, quod natura exigit, quod sufficit vitae; avaritia causa est quod homo magna et multa recondit non sibi, sed aliis ad suum plane praesentem vel posterum crucia
Abbreviated transcription (Latin):
meres int̾uenire ꝓ fr̃ib Certe si te
tam possidet totus ignis inferni.
site gehenne flamina cõplectitur:
qͣre soluis lingue estib desideras
subueniri. nisi qͥa cum pectus tuũ
anhelat flamina su cͥminis & rea¬
tus. magis lingua uritur.ardet.
estuat. quȩ insultauit pauꝑi. pau¬
ꝑi quȩ miscłiam denegauit: Hec
precedit ad iudicium: hec pͥma de¬
gustat & patit᷑ cruciatꝰ. Hec de to¬
to corpore pͥma sentit ardorẽ: quȩ
cum pͥma hic uarios deliciarũ ei¬
bos. & odorata degustaret pocula:
mandare pietatem noluit. fieri
miscdiam ñ precepit: s ipsa cum
alii facerent derogabat. Ip̃e est.¬
ipse ẽ: qui uduebat᷑ purpura et
bysso. Quid est diues: Ab estu bys¬
sus non defendit: purpura ñ resis¬
tit inferno. Remansert̃ ista: dese¬
ruerunt te ista. et ipse nẽ nuduᷤ
sudas. estuas. qui aliqͣndo insulta¬
bas estib artificis nuditate uestitꝰ.
C mitte lararũ ut intinguat ex¬

Expanded text:
meres intervenire pro fratribus. Certe si te meres intervenire pro fratribus. Certe si te jam possidet totus ignis inferni, si te gehennae flamma complecitur, quare solius linguae aestibus desideras subveniri? Nisi quia cum pectus tuum anhelat flamma sui criminis et reatus, magis lingua uritur, ardet, aestuat, quae insultavit pauperi, quae misericordiam denegavit: haec praecedit ad judicium, haec antea degustat et patitur cruciatus, haec de toto corpore prima sentit ardorem, quae cum prima hic varios deliciarum cibos, et odorata degustaret pocula, mandare pietatem noluit, fieri misericordiam non praecepit, sed et ipsa cum alii facerent, derogabat. Ipse est qui induebatur purpura et bysso. Quid est, dives? ab aestu byssus non defendit? purpura non resistit inferno? Remanserunt ista; deseruerunt ista, et ipse nunc nudus sudas, aestuas, qui aliquando insultabas aestibus artificiosa nuditate vestitus. Et mitte Lazarum ut intingat ex
Abbreviated transcription (Latin):
quos aliq̃n habuere contẽptui.
uidere felices. Adhuc diuitẽ ma¬
licia ñ deserit. qui iam possidet
penam:qui ñ se ad latarum duci
postulat: s ad se latarũ uult de¬
deduci. Ad cruciatus tui stratũ
diues piris abraham lararũmit¬
tere ñ potest: quẽ tu ad mensã
tuam ñ es dignatus admittere.
Iam uob̃ uerse st̃ uices. Uides eiꝰ
głam. cutꝰ suppliciũ sic spreiusti:
uidet ille erueiatꝰ tuos. qui tetua
plorat. Mitte latarũ ut intin¬
guat extremũ digiti sui in aqua
& refrigeret linguã meam. Erras
diues: hȩc flamia ñ tam liuguȩ
qͣm mentis est: non tam lingue
qm cordis est . &. adhuc iste conscien¬
tiȩ calor est. ñ illud extremũ quod
te manet & expectat incendiũ. Nã
site ram nouissimi uidicii totus
ignis ambiret: et illiꝰ desꝑate dam¬
nationis sententia iam teneret: nũ¬
qͣm leuares ocłos. nũꝙͣ. patr̃e colloqui.
nunquã ꝓte rogare. nũqͣm presu¬

Expanded text:
quos aliquando habuere contemptui quos aliquando habuere contemptui videre felices. Adhuc divitem malitia non deserit, quem jam possidet poena, qui non se ad Lazarum duci postulat, sed ad se Lazarum vult deduci. Ad cruciatus tui stratum, dives, pius Abraham Lazarum mittere non potest, quem tu ad mensam tuam non es dignatus admittere. Jam vobis versae sunt vices: vides ejus gloriam, cujus supplicium sic sprevisti; videt ille cruciatus tuos, qui te tunplorat. Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aqua, et refrigeret linguam meam. Erras, dives, haec flamma non tam linguae quam mentis est, non tam linguae quam cordis est; et adhuc iste conscientiae calor est, non illud extremum quid te manet et exspectat incendium. Nam si te jam novissimi judicii totus ignis ambiret, et illius desperatae damnationis sententia jam teneret, numquam levares oculos, numquam patrem colloqui, numquam pro te rogare, numquam praesu
Abbreviated transcription (Latin):
latio s controũsia rũbi e dmerso
consistit. ipse qͥ passus ẽ. et ille a¬
est locus. Hic agit de ꝓrimo uie
delonge. Hic dẽ simi sigerit:
cłamat᷑ ille de tartaro. Ex¬
drat ille de reqie: querit᷑
hic de pena. S quid dicit diues:
Pat̾ abraham: miserere mei. Be¬
ne diceres: si lazarus in sinu resi¬
deus. ipsum pectus iudicis ñ tene¬
ret. Bene diceres: si latarus in si¬
tota non possideret archana. Gra¬
tis rogat iudicẽ: quẽ sic innocens
confessor accusat. Ꝙ frustra sͥ ere¬
ore udicis ꝓnunciat ipse tanta
qui ꝑtulit. Miserere mei: & mit¬
te lazarũ. Adhuc tu in lazarũsic
infernũ. de gremio patͥs. de solio
subluni.ad ꝓfundissimũ chaos:
ad torm̃toꝵ stridorẽ de sc̃a quiete.¬
& de tanto silentio beatoꝵ: Ermit¬
te lararũ. Ut uideo. qd̾ agit diue̾
non est nouelli doloris. s liuoris
antiqui: et zelo magis incendit᷑
qm gehenna. Est graue malis.
ẽ illis incendiũ non ferendum:

Expanded text:
latio, sed controversia, ubi e diverso latio, sed controversia, ubi e diverso consistit ipse qui passus est: est locus: hic agit de proximo, ille de longe; hic de sinu suggerit, clamat ille de tartaro; exorat ille de requie, queritur hic de poena. Sed quid dicit dives: Pater Abraham, miserere mei. Bene diceres, si Lazarus in sinu residens ipsum pectus judicis non teneret; bene diceres, si Lazarus tota non possideret arcana. Gratis rogat judicem, quem sic innocens confessor accusat; et frustra sibi creore judicis pronuntiat ipse tanta qui pertulit. Miserere mei, et mitte Lazarum. Adhuc tu in Lazarum sic infernum de gremio, de solio sublimi ad profundissimum chaos, ad tormentorum stridorem de sancta quiete, de tanto silentio beatorum. Et mitte Lazarum. Ut video, quod agit dives, non est novelli doloris, sed livoris antiqui, et coelo magis incenditur quam gehenna. Est grave illis malum, est illis incendium non ferendum