comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta. ⁊ habeam omẽm fidem ita ut mon-¬
tes tranferam. caritatẽ aũt ñ habeam: nichil
sum. hoc si meministis cõmedauimꝰ. cũ istã epis¬
illo facit reditum: & ad ipsam caritatatem
om̃ia uult referre queẽq dixerit. Uideamꝰ
si & hic hoc facit. Attenelite. Om̃is qͥnatꝰ: exdo¬
tellexeris. ꝯtrariꝰ eris illi loco. si dixerimꝰ qͥa pec-¬
catũ ñ habemꝰ. nos ipsos seducimꝰ. & ueritas in
nob̃ ñ: Ergo dicat quod peccatũ doceat nos. ne
forte ego temere dixi peccatũ hoc ẽẽ uiolatio¬
nem caritatis. qͥa sic̃ supra dixi. qͥ odit frẽmsu¬
um ĩ tenebris est. & in tenebris ambulat. &

Expanded text:
sacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut monsacramenta, et habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum . 7. Hoc, si meministis, commendavimus, cum istam Epislia dicere, illuc facit reditum; et ad ipsam charitatem omnia vult referre quaecumque dixerit. Videamus si et hic hoc facit. Attende: Omnis qui natus erius erit illi loco, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Ergo dicat quod peccatum, doceat nos; ne forte ego temere dixerim peccatum hoc esse violationem charitatis, quia supra dixit, Que odit fratrem suum, in tenebris e
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥdecłit calicẽ aquȩ frigidȩ uni exhis mun¬
mis tm̃ĩ nõie discipłi. amendico uobis ñ perdet
mercedemsuam. Quãuis qͦ sibi prestent qͥhocfa¬
ciunt. tñ nec hoc poterat p̃beri ascensursine¬
lo. Quidilli poterat retͥbuere petrꝰ. qui amabat
tare mori ꝓueritatis ꝯfessione: ut ceteri uosuni.¬
tent᷑. Sed hec ut diximꝰ fr̃s. ꝑfecta caritas est. Q
natꝰ: ex dõ ht̃ illã Intendat caritas ur̃a. Uidete.
quid dicamꝰ. Ecce accipit sacram̃tũ natiuitatis
homo. baptizatꝰ sacͣmentũ ht ⁊ magnũ sac̃men¬
tum. diuinũ. scm̃. ineffabile. Considã quale. ut
nouũ hominẽ faciat: dmissione om̃iũ peccatoꝵ
Attendat tñ in cor si ꝑfectũ: ibi qͦd factũ in cor-¬
porẽ. Uicleat si habeat caritatem: & tunc dicat
natꝰ sum ex dõ. Si aũt ñ ht̃ caritatẽ. qͥdẽ imposi¬
tum habet. & desertor uagat᷑. Habeat carita¬
tem alit̃ se non dicat natũ ex dõ. Sed habeo
inqͥt sacramentũ. Audiapłm. Si scio in qͥt oĩa

Expanded text:
is minimis tantum in nomine discipuli, amen dico vobis, non perdet mercedem suam : quamvis ergo sibi praestent qui hoc faciunt, tamen nec hoc poterat praeberi ascensuro in coelum. Quid illi poterat retribuere Petrus, qui amabat tare mori pro veritatis confessione, ut caeteri vos imitentur. 6. Sed haec, ut diximus, fratres, perfecta charitas est; qui natquid dicam. Ecce accepit Sacramentum nativitatis homo baptizatus; Sacramentum habet, et magnum Sacramentum, divinum, sanctum, ineffabile. Considera quale: ut novum hominem faciat dimissione omnium peccatorum. Attendat tamen in cor, si perfectum est ibi, quod factum est in corpore: videat si habet charitatem, et tunc dicat, Natus sum ex Deo. Si autem non habet, characterem quidem impositum habet, sed desertor vagatur. Habeat charitatem; aliter non se dicat natum ex Deo. Sed habeo, inquit, sacramentum. Audi Apostolum: Si sciam omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta caritas. quã ñ uiolat & qua ñ peccatꝰ qͥna¬
tus ÷ ex dõ. hoc dñs dicit pet. Petre: amasme. &.
ille. amo. Et dñs. ñ ait siamas me obsequere mͥ.
Quando enĩ erat dñs in carne mortali. esuriuit ⁊
sitiuit. Eo tẽpore qͦ esuriebat & siciebat susceptꝰ
est hospicio. ministrauerũt illi qͥ habuerunt
de substancia sua. sic̃ legimꝰ in euglio Suscepit e¬
um inhospicio ⁊acheus. saluꝰ factus: a morbo sus¬
cepto medico. Quomoibo. Auaritiȩ. E rat en im
ditissimꝰ & pͥnceps publicanor Attendite sana¬
tum a morbo auariciȩ. Dimidiũ inqͥt dñe. bonꝙ
meoꝵ do pauꝑib & si cui aliqͥd tuli. quadruplũ
redclã. Ideo seruauit alterũ dimidiũ. ñ qͦfrueret᷑
s unde debita soluer&e. Suscepit qͦ tunc medicũ
quentib Obsequentibꝰ enĩ pdãt. ñ illi. Cũ enĩ an¬
glĩ ministrabant hoꝵ hospiciũ reqͥrebat. Nec
helyas seruus ipstꝰ hoc necessariũ habebat aliq̃¬

Expanded text:
in quam non peccat qui natus est ex Deo; hoc Dominus dicit Petro: Petre, amas me! Et ille: Amo. Non ait, Si amas me, obsequere mihi. Quando enim erat Dominus in carne mortali, esurivit, sitivit: eo tempore quo esuriebat et sitiebat, susceptus est hospitio; ministrarunt illi qui habuerunt, de substantia sua, sicut legimus in Evangelio . Suscepit eum hospitio Zacchaeus: salvus factus est a morbo, suscepto medico. Quo morbo? Avaritiae. Erat enim ditissimus, et princeps publicanorum. Attendite sanatum a morbo avaritiae. Dimidium, inquit, bonorum meorum do pauperibus; et si cui aliquid tuli, quadruplum reddam . Ideo servavit alterum dimidium, non quo frueretur, sed unde debita solveret. Suscepit ergo tunc medicum quentibus; obsequentibus enim proderat, non illi. Cui enim Angeli ministrabant, horum obsequium requirebat? Nec Elias servus illius hoc necessarium habebat aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ut paratꝰ sit ꝓfr̃ib &̃ mori. ꝑfecta: in illo ca¬
ritas. S nũꝗͣ mox ut nascit᷑. iam proisus ꝑfec¬
ta ÷ Ut ꝑficiat᷑ nascit᷑. cũ fuerit nata nuttur
cũ fuerit nutͥta roborat᷑. cũ fuerit roborata ꝑ¬
ficit᷑: cũ ad ꝑfectionẽ uenerit qͥd dicit᷑. Michi

Expanded text:
est in illo charitas. Sed nunquid mox ut nascitur, jam prorsus perfecta est? Ut perficiatur, nascitur; cum fuerit nata, nutritur; cum fuerit nutrita, roboratur; cum fuerit roborata, perficitur; cum ad perfectionem venerit, quid dicit? Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
mortuᷤꝰ ꝓom̃ib oransꝓ eis aqͥb crucifigebat᷑
& dicens. Pat̾ ignosce illis: quia nesciunt qͥd
facuint. S si solus hoc fecit. nõ erat magistꝰ
sidiscipłos ñ habebat. Sicuti discipłi hoc fece¬
runt. lapidabat᷑ stephanꝰ: genuflexo ait.
Dñe: ne statuas illis hoc peccatũ. amabat a
quib occidebatur. quia & ꝓ ipsis morebat᷑.
Audis apłm paulũ. & ipse in qͥt ĩpendar. ꝓ ani¬
mabus ur̃is. Int̾ illos enĩ erat ꝓ qͥb stephanꝰ de

Expanded text:
omnibus, orans pro eis a quibus crucifigebatur, et dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed si solus hoc fecit, non erat magister, si discipulos non habebat. Secuti discipuli hoc fecerunt. Lapidabatur Stephanus, et genu fixo ait: Domine, ne statuas illis hoc delictum . Amabat a quibus occidebatur, quia et pro ipsis moriebatur. Audi et apostolum Paulum: Et ipse, inquit, impendar pro animabus vestris . Inter illos e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recedat deuia. Hoc gͦ dixi. quia qͥnatꝰ : ex dõ.
nõ peccat. Fortassis scdm quoddã peccatũ: uolu¬
it intelligi. Nã erit alit̃ ꝯtrariũ illi loco. si dix¬
erimus qͥa peccatũ ñ habemꝰ. nos met ipsos sedu-¬

Expanded text:
non recedat de via Hoc ergo dixi, quia qui natus est ex Deo, non recedat de via Hoc ergo dixi, quia qui natus est ex Deo, non peccat, fortassis secundum quoddam peccatum voluit intelligi: nam erit contrarium illi loco, Si dixerimus q
Abbreviated transcription (Latin):
ut si qͥsꝗͣ hoc admiserit. ꝯfirmet cet̾a. Qd est ħ¬
peccatũ: facere. ꝯtͣ mandatũ. Quod est man-¬
cdatũ: Mandatũ nouũ douobis: ut uos inuicẽ
diligatis. Intendite. Hoc mandatũ: xp̃i dilectio
uocat᷑. Per hanc dilectionẽ: peccata soluunt᷑.
Hec si ñ teneat᷑ & graue peccatũ ÷ & radix omũ
peccator. Intendite fr̃s. ꝓtulimus aliqͥd. in quo
bene intelligentib soluta ÷ questio. S nũqͥd
cũ celeriorib tm̃ ambulamꝰ uiã : Et qͥ tardius
ãbulant: ñ st̃ relinquendi. Uersemus hoc qͥbus
possumꝰ uerbis: ut ad om̃s ꝑueniat. Puto enĩfr̃s
quia oĩs ħosollicitꝰ ÷ ꝓ anima sua. Qui ñ sine cau¬
sa intrat ȩcclãm qͥ ñ tẽporalia querit in ȩccła:
qui ñ ꝓpt̃ea intrat ut tr̃ansigat negotia scłi: s
ido intrat ut aliqͥd sibi inȩ̃t̾nũ ꝓmissũ teneat:¬
qͦ ꝑueniat. Qͥ gͦ sollicitꝰ: tardus ñsit. uelox sit:

Expanded text:
ut si quisquam hoc admiserit, confirmet caetera. Si ut si quisquam hoc admiserit, confirmet caetera. Si peccatum? Facere contra mandatum. Quod est mandatum? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Intendite. Hoc mandatum Christi dilectio vocatur: per hanc dilectionem peccata solvuntur. Haec si non teneatur, et grave peccatum est, et radix omnium peccatorum. 3. Intendite, fratres; protulimus aliquid in quo bene intelligentibus soluta est quaestio. Sed numquid cum celerioribus tantum ambulamus viam? Et qui tardius ambulant, non sunt relinquendi. Versemus hoc quibus possumus verbis, ut ad omnes perveniat. Puto enim, fratres, quia omnis homo sollicitus est pro anima sua, qui non sine causa intrat Ecclesiam, qui non temporalia quaerit in Ecclesia, qui non propterea intrat ut transigat negotia saecularia; sed ideo intrat, ut aliquid sibi aeternum promissum teneateniat. Qui ergo sollicitus est, tardus sit, velox sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdicionis suȩ: quod uerbũ ñ est p̃dictum & ꝯscrip.¬
tum nisi ad medicinã & salutẽ. Om̃is inquit
qui facit peccatũ & iniqͥtatẽ facit Neforte dis¬
cernas peccatũ ĩ iqͥtas ẽ. Hedicas pecator sũ s ĩ¬
iquus ñ sũ: peccatũ iniͥtas ẽ E scitis qͥa in hoc
ille manifestatꝰ ẽ ut peccata auferat. & peccatũ
qui ñ peccat: in ipso man&e. Et om̃is qui peccat
ñ uidit eum: neq cognouit eum filioli. ne¬
mo uos seducat. Quifacit uisticiã uistꝰ est. sic̃
similitudinẽ ñ scd̃m equalitatẽ dici solet. Qui
facit peccatũ de diabolo: quia abinitio diabo¬
nascunt᷑. In hoc manifestꝰ: filiꝰ di. ut soluat d.¬
pera diaboli. Ergo ut soluat peccata uenit il¬
le qui ñ ht peccatũ. Deiñ seqͥt᷑. Om̃is qͥ natꝰ est
ex dẽ ñ facit peccatum. quia semen ip̾iꝰ in ip-
somanet. & ñ potest peccare. quia ex dõ natꝰ:

Expanded text:
perditionis suae, quod verbum non est praedicatum et conscripperditionis suae, quod verbum non est praedicatum et conscriptum, nisi ad medicinam et salutem. Omnis, inquit, qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Ne forte discernas: Peccatum iniquitas est. Ne dicas, Peccator sum, sed iniquus non sum: Peccatum iniquitas est. Et scitis quia in hoc ille manifestatus est, ut peccata auferat; et peccatumeccato? Omnis qui non peccat, in ipso manet: et omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit jussimilitudinem, non secundum aequalitatem, dici solet. Qui facit peccatum, de diabolo est; quia ab initio diabonascuntur. In hoc manifestatus est Filius Dei, ut solvat opera diaboli . Ergo ut solvat peccata ille qui non habet peccatum. Deinde sequitur: Omnis qui natus est ex Deo, non facit pecso manet, et non potest peccare, quia ex Deo natus
Abbreviated transcription (Latin):
male facis si dicis: quia m̃datiũ dicis. Ueritas
inqͥt in nobis ñ est. sidix̃imꝰ qͥa peccatũ ñ hm̃ns. Ñ
ait. ñ habuimꝰ. ne forte de p̃terita uita dictũ uii
deret᷑. habuit peccatũ ħo iste. s ex qͦ natꝰ ẽ ex dõ.
cepit ñ hab̃e. Si ita esset. nulla nos angustaret
questio. Diceremꝰ enĩ. Fuimꝰ peccatores s mͦ iusti¬
ficati sumꝰ. habuimꝰ peccatũ: s mͦ ñ hm̃ns. Nõ hoc ait.
Sed qͥd ait: Si dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ hñns. nos met
ipse ñ erat natꝰ ex dõ. Si ioħs ñ erat natꝰ ex dõ. de
quo audistis. qͥa suꝑ pectus dñi recũbebat. aliqͥs
sibi audet ꝓmitt̾e gen̾ationẽ factã inse. ꝗͣ ille
hab̾e ñ meruit: qͥ supͣ pectus dñi discũb̾e meruit᷑.
Quẽ dñs plusꝗͣ cet̾os diligebat: ipsũ solũ de sp̃uñ
genuerat᷑. Attendite nunt: uerba ista. Ad huc
exitum ne aliquis in uerbo eiꝰ inueniat occasionẽ

Expanded text:
male facis si dicis quia mendacium dicis: Veritas, male facis si dicis quia mendacium dicis: Veritas, inquit, in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Non ait, Non haderetur. Habuit enim peccata homo iste; sed ex quo natus est ex Deo, coepit non habere. Si ita esset, nulla nos angustaret quaestio. Diceremus enim: Fuimus peccatores, sed modo justificati sumus habuimus peccatum, sed modo non habemus. Non hoc ait: sipse non erat natus ex Deo? Si Joannes non erat natus ex Deo, de quo audistis quia supra pectus Domini recumbebat; aliquis sibi audet promittere regenerationem factam in se, quam ille habere non meruit, qui super pectus Domini recumbere meruit? Quem Dominus plus quam caeteros diligebat , ipsum solum de Spiritu non genuerat? 2. Attendite nunc verba ista: adhuc exitum; ne aliquis in verbo ejus inveniat occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
NTENTE. AUDITE. OB SACRO
uos quia res ñ minima uersatur in me
Est enĩ ñ parua questio. qͦmͦ dicat inis
habet mus. nosmetipsos seducimꝰ. & ueritas in no-¬
bis nõ est. Qd facturꝰ est quẽ ut̃q sermo ex eadẽ
epłã in medio coartauit. Si se ꝯfessus fuerit pec¬
catorem tumet ne dicat᷑ illi. Nongͦ ex dõ natꝰ es.
qͥa scriptũ est. qͥnatꝰ ÷ ex dõ. ñ peccat. Si aũt se dix¬
erit iustũ. & ñ habere peccatum: accipit ex alia
parte plagam ex ipsa epła. Si dixĩmꝰ qr peccatũ
ñ habemꝰ. nos met ipsos seducimꝰ: & ueritas in nob̃
ñ ẽ. Positꝰ gͦ homo in medio qͥd dicat. & qͥd ꝯfiteat᷑.
aut qͥd ꝓfiteat᷑ non inuenit. ꝓfiteri se esse sine pec-
ipsos inqͥt seducimꝰ & ueritas in nob̃ ñ est. Si dyxe¬
rimus qͥa peccatũ ñ hm̃s. S utinã ñ haberes. & di¬
ceres. uerũ enĩ diceres. nec in ueritate ꝓmendatio
ullũ iniqͥtatis uel uestigiũ formidares. S: ideo

Expanded text:
ntente audite, obsecro vos, quia res non minima versatur in medEst enim non parva quaestio, quomodo dicat in ishabemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Quid facturus est quem uterque sermo ex eadem Epistola in medio coarctavit? Si se confessus fuerit peccatorem, timet ne dicatur illi, Non ergo ex Deo natus es; quia scriptum est, Qui natus est ex Deo, non peccat. Si autem dixerit se justum, et non habere peccatum, accipit ex alia parte plagam ex ipsa Epistola, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Positus ergo homo in medio, quid dicat, et quid confiteatur, aut quid profiteatur, non invenit. Profiteri se esse sine peccaipsos, inquit, seducimus, et veritas in nobis non est, si dixerimus quia peccatum non habemus. Sed utinam non haberes, et diceres! verum enim diceres, nec in veritate promenda ullum iniquitatis vel vestigium formidares. Sed ideo
Abbreviated transcription (Latin):
si cũ illo peccato ñ nascim᷑: qͥd ẽ qͦd cũ infantibꝰ
adbabtismũ currit᷑. ut soluant᷑: Ergo duasna¬
tiuitates attendite fr̃s. adã xxp̃m. Duo st̃ ho¬
mines. s unꝰ ipsoꝵ ho ħo. alt ipsoꝵ ħ̃o ds̃. Per
hoĩem hoĩem peccatores sumus: ꝑ hoĩem dm̃
uistificam᷑. Natiuitas illa deiecit ad mortẽ:
ista natiuttas erexit ad uitã. Natiuitas illa.
tͣhit secũ peccatũ natiuitas ista lib̾at apecca¬
to. ideo enĩ uenit xp̃c ħo: ut soluer&s peccata
hominũ.
In hoc manifestatꝰ ÷ filiꝰ di ut
soluat oꝑa diaboli. Cet̾a ꝯmendo caritatiur̃e.
ne uos grauẽ. In ipsa enĩ questio est inqua soluẽ¬
da laboramus: quia peccatores nosdicimꝰ. Sienĩ

Expanded text:
si cum nullo peccato nascimur, quid est quod cum infantibus si cum nullo peccato nascimur, quid est quod cum infantibus ad Baptismum curritur, ut solvantur? Ego duas nativitatos attendite, fratres, Adam et alter ipsorum homo Deus. Per hominem hominem, peccatores sumus: per hominem Deum, justificamur. Nativitas illa dejecit ad mortem; ista nativitas erexit ad vitam: nativitas illa trahit secum peccatum; nativitas ista liberat a peccato. Ideo enim venit Christus homo, ut solveret peccata hominum. In hoc manifestatus est Filius Dei, ut solvat opera diaboli. 12. Caetera commendo Charitati vestrae, ne vos gravem. Ipsa enim quaestio est, in qua solvenda laboramus, quia peccatores nos dicimus: si enim
Abbreviated transcription (Latin):
imteando diabolum. Nã neminẽ fecit diabolꝰ.
neminẽ genuit: neminẽ creauit. Sed qͥc̃q fu¬
erit imitatꝰ diabolũ. quasi de illonatꝰ fit filiꝰ
diaboli imitando. ñ ꝓpͥe nascendo. qͦmͦ filius es¬
habrahȩ. Nũqͥd habrahã te genuit. Qͦmͦ udei
filii habrahȩ. Nõ imitantes fidẽ habrahe. fac¬
hered ati sunt. qͥa ñ sunt imitati. ti qͥ de illo
natꝰ es. efficeris filiꝰ. & sic erisfiliꝰ imitando. Et
si diabolũ fueris imitatꝰ. qr ille suꝑbus extitit.
& ĩpius ad uersus dm̃. erisfiliꝰ diaboli imitan¬
doꝰ nõ qͥa ipse creauit te: aut genuit te. In
hoc manifestus est filius di. Fia fr̃s. Om̃es
peccatores ex diabolo st̃ nati: in quantũ pec¬
catores. Adã ado factus ẽ. s qñ ꝯsensit diabolo:
ex diabo natꝰ est. Et tales om̃s genuit. quͥliserat
Cũ ipsa ꝯcupiscencia nati sumꝰ. Et añꝗͣ nos lebi¬
ta nr̃a addamꝰ: de illa dãpnatione nascim᷑. Nã

Expanded text:
itando diabolum. Nam neminem fecit diabolus, neminem genuit, neminem creavit: sed quicumque fuerit imitatus diabolum, quasi de illo natus, fit filius diaboli imitando, non proprie nascendo. Quomodo es filius Abrahae? numquid Abraham te genuit? Quomodo Judae, filii Abrahae non imitantes fidem Abrahae, facati sunt, exhaeredati sunt, quia non sunt imitati; tu qui non de illo natus es, efficeris filius, et sic eris filius imitando. Et si diabolum fueris imitatus, quia ille superbus exstitit et impius adversus Deum, eris filius diaboli, imitando; non quia creavit te, aut genuit te. 11. In hoc manifestatus est Filius Dei. Eia, fratres, omnes peccatores ex diabolo nati sunt, in quantum peccatores. Adam a Deo factus est: sed quando consensit diabolo, ex diabolo natus est; et tales omnes genuit qualis erat. Cum ipsa concupiscentia nati sumus; et antequam nos debita nostra addamus, de illa damnatione nascimur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
& qͦmͦ nos fatem᷑ peccatores. Adicturi sumꝰ: qͥa de
d̾o natͥi sumꝰ. Et qͥd faciunt ista sacͣmenta ĩin¬
fantib Qd dixit ioħes: Qͥ natꝰ est ex do. ñ peccat.
Ipse ioħes: iterũ dixit. Si dixerimꝰ qͥa peccatũ nõ
habemus: nos metipsos seducimꝰ . & ueritas in
nob̃ ñ ÷ Magna questio÷ & angusta. Et ad hanc

Expanded text:
et quomodo nos fatemur peccatores? An dicturi sumus, quia de Deo nati non sumus? Et quid faciunt ista Sacramenta in infantibus? Quid dixit Joannes? Qui natus est ex Deo, non peccat. Ipse Joannes iterum dixit, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in n
Abbreviated transcription (Latin):
aliunde. ille fur ẽ & latro
Dixerunt enĩ se
cecos non ẽẽ. uidere aut̃ tunc possent. si oues xp̃ieẽã.

Expanded text:
aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Chri
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Sic enim dixerat. uerba quȩ ego loquor uob̃.
a meipso ñ loquor. Pater aũt in me manens.
facit oꝑa ipse. Quȩ oꝑa tunc dicebat: nͥ qͣuȩ
loquebatur: Audiebant &s credebant illi. & eoꝵ¬
s gentes etiam crediderunt. hȩc sunt sine
dubitatione maiora. Nec tam̃ ait. maiora hoꝵ
facietis. ut solos apłos ea putaremus eẽ facturos.
s qui credit in me inquit. oꝑa quȩ ego facio¬
& ipse faciet. & maiora hoꝵ faciet. Ita ne qui¬
cumq credit in xp̃m. facit quȩ xp̃s. uel maiora
quam xp̃s. Non p̃tereunter ista tractanda
sunt. nec debent festinatione p̃cipitari: s ea co¬
git concludendus iam sermo iste differri.

Expanded text:
at, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorsed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio ipse faciet, et majora horum faciet. Itane quicumque credit in Christum, facit quae Christus, vel majora quam Christus? Non praetereunter ista tractanda sunt, nec debent festinatione praecipitari; sed ea cogit concludendus jam sermo iste differri.
Abbreviated transcription (Latin):
tamus qͣndo bene petimus. ut ñ faciat quod
ñ bene petimus. quia & ad hoc ꝑtinet quod in
eadem oratione dñica dicimus. ne nos inferas
in temptationẽ. Neq enim parua ẽ temptato.
si contra tuã sit causam tua postulatio. Non
aut̃ negligenter audiendum ẽ. quod dñs ne
quisqͣm eum putaret qͦd se ꝓmisit facere pe-¬
tentib sine patre et̃ facturum cũ axisset.¬

Expanded text:
tamus quando bene petimus, ut non faciat quod tamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum est, quod Dominus, ne quisquam eum putaret quod se promisit facere petentibus, sine Patre esse facturum, cum dixisset
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiam contra salutẽ suam petit. ñ in
nomine saluatoris petit. quia saluator ei ñ
erit. si qͦd eius salutem impedit fecerit. Unde
tunc expedit potius ut ñ faciendo ꝓpt̃ quod
inuocatur.faciat qͦd uocatur. ꝓpterea non
solum saluator s etiam magister bonus ut
faciat qͦdcumq petierimus in ipsa oratione
quã nobis dedit. docuit qͥd petamus. ut etiã
sic intelligamus ñ petere nos in nomine ma¬
gistri. qͦd petimus prẽt̃ regulam ipsius magi¬
stri. Sane quȩdam quãius in nomine eius peta¬
mus. id est scdm saluatorem & scc̃m magistrũ
petamus. ñ tunc quando petimus facit. s tam̃
facit. Neq enim quia & illud petimus ut ue¬
niat regnum. ꝓpterea ñ facit quod petimus.
quia ñ statim cum illo in ȩt̾nitate regnamus.
Differtur enim qͦd petimus. ñ negaturꝰ. uerun¬
tamen orantes tanqͣm seminantes ñ deficiamꝰ.
tempore enim ꝓprio metemus. Et simul pe¬

Expanded text:
ignorantiam contra suam salutem petit, non in ignorantiam contra suam salutem petit, non in nomine Salvatoris petit; quia Salvator ejus non erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Unde tunc expedit potius ut non faciendo propter quod invocatur, faciat quod vocatur. Propterea non solum Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcumque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quid petamus; ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine magistri, quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. 4. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, id est secundum Salvatorem et secundum magistrum petamus; non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim quia et illud petimus ut veniat regnum Dei, propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus: differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ac ꝑ hoc quodcumq petimus aduersus utili¬
tatem salutis. ñ petimus in nomine salua¬
toris. Et tam̃ ipse saluator ẽ. non solum qͦn¬
do facit q̃d petimus uerũ etiam quando ñ
facit. quoniam quod uidet peti contra salutẽ
ñ faciendo potius se exhibet saluatorẽ. Nouit
enim medicus quid ꝓ sua. qͥd contra su am
salutẽ poscat egrotus. & ido contrariam poscen¬
tis ñ facit uoluntatem. ut faciat sanitatem.
Quaꝓpt̾ cum uolumus ut faciat qͦd cumq peti¬
mus. ñ utcumq s in nomine eius petamus.
hoc ẽ in nomine saluatoris petamus. non gͦ
contra salutem nrãm petamus. Quod si fecerit.
ñ ut saluator facit. quod ẽ nomen eius fidelib¬
eius. Est qͥppe impiis & dampnator. qui dig¬
natur fidelib eẽ saluator. Quigͦ credit in eu
qͥdeumq petierit in nomine quod ẽ illis qui
credunt in eum. hoc facit. qm̃ hoc sicut salua¬
tor facit. Si aut̃ qui credit in eum. aliquid ꝑ

Expanded text:
Ac per hoc quodcunque petimus adversus utiliAc per hoc quodcunque petimus adversus utilitatem salutis, non petimus in nomine Salvatoris: et tamen ipse Salvator est, non solum quando facit quod petimus, verum etiam quando non facit: quoniam quod videt peti contra salutem, non faciendo, potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus: et ideo contraria poscentis non facit volQuapropter quando volumus ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, sed in nomine ejus petamus, hoc est in nomine Salvatoris petamus. Non ergo contra nostram salutem petamus: quod si fecerit, non ut Salejus. Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fidelibus esse salvator. Qui ergo credit in eum, quodcunque petierit in nomine quod est illis qui credunt in eum, hoc facit, quoniam hoc sicut Saltor facit. Si autem qui in eum credit, aliquid per
Abbreviated transcription (Latin):
nomine meo hoc faciam. Nunquid in eum
soli apłi crediderunt: Ad eos utiq loquebat᷑
dicendo. qui credit in me. in quib eo donan-¬
te etiam nos sumus. qui utiq ñ quodcunq
petierimus accipimus. Ipsos quoq beatissimos
si cogitemus apłõs. inuenimus qui plus om¬
nib laborauit. non aut̃ ipse s gr̃a dei cum
ipso. ter dñm rogasse. ut ab eo discederet an¬
gelus sathanȩ. nec tam̃ quod rogauerit acce¬
pisse. Quid dicemus km̃i: Putauimus ne
hoc ꝓmissum ubi ait. quodcũq petieritis
hoc faciam. nec apłis ab ipso fuisse completũ
Et cui tandem qͦd ꝓmittit implebit. si apłos sa¬
os in sua ꝓmissione fraudauit: Euigila gͥ
homo fidelis. & uigilanter audi quod illic
positum ẽ in nomine meo. Ipsum enim qͦd
cumq ñ ait petieritis utcumq. s in nomine
meo. Qui ꝓmisit gͦ tam magnum beneficiũ
regem: ih̃s significat saluatorem. Non itaq
nos saluos faciet quicuniq rex. s rex saluato.

Expanded text:
nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse . Quid dicemus, charissimi? Putabimusne hoc promissum ubi ait, Quodcumque petieritis, hoc faciam, nec Apostolis fuisse ab illo completum? Et cui tandem quod promittit implebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in ncunque, non ait, petieritis, utcunque, sed in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium,regem, Jesus significat Salvatorem. Non itaque salvos nos faciet quicunque rex, sed rex Salvator.
Abbreviated transcription (Latin):
repudiare qͦd dabat sapientia. & petere qͦd
inhabitabat concupiscentia: Quã uis illi¬
nec peterent. s quia deerat murmurarent.
Sed ut sciremus ñ dei creaturam eẽ culpabilem
s mobedientiã contumacem. & inordinatam
cupiditatem. ñ ꝓpter porcum. s ꝓpter pomũ.
mortẽ primus homo inuenit. & esau pͥmatus
suos ñ ꝓpter gallinam. s ꝓpter lenticulam ꝑ¬
didit. Quomodo gͦ intelligendum ẽ. quodd¬
cumq petieritis hoc faciam. si ds̃ aliqua peten¬
tib fidelib etiam consulendo ñ facit : An forte
solis apłis hoc dictum debemus acciꝑe: Absit.
Unde enim ad hoc uenit ut diceret. Suꝑius dixe¬
rat. qui credit in me. oꝑa quȩ ego facio & ipse¬
faciet. & maiora hoꝵ faciet. De qua re. iam¬
pristino sermone tractauimus. Et ne qͥsqͣm
hoc sibi tribueret. ut etiam illa maiora oꝑa
seipsum facere ostenderet. adiecit atq ait. qͥa
ego ad patrem uado. & qͦdcumq petieritis in

Expanded text:
repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis ilnec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, sed propter pomum mortem primus homo invenit , et Esau primatus suos non propter gallinam, sed propter lenticulam perdidit . 2. Quomodo ergo intelligendum est, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa opera majora seipsum facere ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ne quod posset ñ dare ꝓpitius. det iratus.¬
An ñ uidemus ifrahelitas malo suo impetrasse.
qͦa culpabili concupiscentia petierunt: Con¬
cupierant enim carnib uesci. quib plueba¬
tur manna de cęlo. Fastidiebant qͥppe quod
habebant. & quod ñ habebant impudenter
petebant. quasi melius ñ peterent. ñ ut cy-¬
bus qui erat indecenti desiderio p̾staretur.
s ut ille qui aderat satiato fastidio sumere¬
tur. Quando enim nos delectant mala &
ñ delectant bona. rogare potius dm ut dele
etent bona debemus. qͣm ut concedant᷑ mala.
ñ quia malum ẽ carnib uesci. cum de hac
re loquens apłs dicat. om̃is creatura di bona
ẽ. & nichil abiciendum. qͦd cum gr̃arum acti¬
one ꝑcipitur. s quia sicut ipse item ait. ma¬
lum ẽ homini qui ꝑ offendiculumͫ mandu¬
cat. ꝙ si ꝑ hominis offensionẽ. quantomagis
di. cuius in israhelitis ñ parua erat offensio

Expanded text:
est, ne quod posset non dare est, ne quod posset non dare An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio,
Abbreviated transcription (Latin):
Restat inquirere quomͦ accipiendum sit. qͦd cũq
petieri tis in nomine meo hoc faciam. ꝓpter
multa enĩ quȩ petunt fideles eiꝰ accipiunt. nec.¬
ñ parua hinc exoritur questio. S qm̃ sermo
iste iam claudendus ẽ. & considerandȩ os contre¬
ctandȩ tribuatur saltem parua dilatio.
AG NA M spem¬
promisit orantibus
dicens. quia ego ad
patrem uado. & quod¬
cumq petieritis pa¬
trem in nomine meo
hoc faciam. Sic gͦ ꝑrexit ad patrem. ut ñ
relinqueret indigentes. s exaudiret peten¬
tes. S quid ẽ quodcumq petieritis. cum
uideamus plerũq fideles cius petere & non
acciꝑe: An forte ꝓpterea. quia male petunt:
Nam hoc exꝓbrauit iacobus apls dicens. peti¬
tis & ñ accipitis eo qͦd male petatis. ut in con¬
cupiscentiis urĩs insumatis. Alale gͦ usurus
eo quod uult acciꝑe. deo potius miserante
ñ accipit.  inde si hoc ab illo petitur unde
homo leditur exauditus. magis metuendũ

Expanded text:
Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non parva hinc exoritur quaestio: sed quoniam sermo iste jam claudendus est, ei considerandae atque tractandae tribuatur saltem parva dilatio. Magnam spempromisit orantibus, dicens: Quia ego ad Patrem vado, et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Sic ergo perrexit ad Patrem, ut non relinqueret indigentes, stes. Sed quid est, quodcunque petieritis, cum videamus plerumque fideles ejus petere, et non accipere? An forte propterea quia male petunt? nam hoc exprobravit apostolus Jacobus dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Male ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur, unde homo laeditur exauditus, magis metuendum
Abbreviated transcription (Latin):
nam salutem ac iustificationẽ suam: Non
hic audeo p̾cipitare sententiam. Incelligat
qͥ potest. iudicet qui potest. utrũ mauis sit
iustos creare. qͣm impios ustificare. Certe
enim si ȩqualis ẽ utrumq potentiȩ. hoc ma¬
ius ẽ miscdie. Hoc ẽ enim pietatis sacram̃¬
tum. qͦd manifestatum ẽ in carne. iustifica
tum ẽ in spu. apparuit angłis. p̃dicatum ẽ
gentib. creditum ẽ in mundo. assumptum
est in glã. S omnia oꝑa. xp̃i intelligere ubi
ait. maiora hoꝵ faciet. nulla nos necessitas cogit.
Hoꝵ enim forsitan dixit. quȩ ille faciebat. Tunc
aut̃ uerba fidei faciebat. & de his oꝑibus fu¬
erat p̃locutus dicens. uerba quȩ ego loquor uob̃
a meipso ñ loquor. pater aut in me manens
ipse facit oꝑa. Tunc gͥ uerba eius erant oꝑa
eiuis. & utiq minus ẽ uerba iusticiȩ p̃dica¬
re quod fecit p̃ter nos. qͣm impios iustifica¬
re. quod ita facit in nob̾. ut faciamus & nos.

Expanded text:
rnam salutem ac justificationem suam? Non rnam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam. Intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim pietatis sacramentum, quod mt angelis, praedicatum est gentibus, creditum est mundo, assumptum est in gloria. Sed omnia opera Christi intelligere, ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit quae ille faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus, dicens: Verba quae ego loquor vobis, a me ipso non loquor: Paipse facit opera. Tunc igitur verba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos.
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc oꝑe facimus oꝑa xp̃i. quia & ipsum cre¬
non utiq sine nobis. Aut ita gͦ intelligite. Qui
eredit in me. oꝑa quȩ ego facio & ipse facieti
prius ego facio. deinde & ipse faciet. qͥa ego
facio ut faciat. Que oꝑa. nͥ ut ex impio iustus
fiat: Et maiora hoꝵ faciet. Quoꝵ obsecro:
Hunqͥd nam omniũ oꝑum xp̃i maiora facit:
Qui cũ tremore & timore suam ipsius salutem
oꝑatur. qͥd utiq in illo. s ñ sine illo xp̃s o
peratur. ꝓrsus maius hoc eẽ dixerim. qͣm
ẽ celum & t̾ra. & quȩcunq cernuntur in cȩlo
ꝙ in terra. Et cęlum enim ꝙ t̾ra transibit. p̃¬
destinatoꝵ aut̃ salus & iustificatio manebit.
In illis tantum oꝑadĩ. in his aut̃ est etiam
imago di. s in cęlis sedes. dominationes.
principatus. potestates. archangłi. angeli.
oꝑa sunt .xp̃i. Nunqͥd etiam his oꝑibus ma¬
iora facit. qui oꝑante in se xp̃o cooꝑatur et̃¬

Expanded text:
. In hoc opere faciamus op. In hoc opere faciamus opnon utique sine nobis. Audi ergo jam et intellige: « Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet ? » Prius ego facio, deinde ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Nunquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur; quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur? Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelura transibit, praedestinatorum autem salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem est etiam imago Dei. Sed in coelis sedes, dominationes, principatus, potestates, archangeli, angeli, opera sunt Christi: nunquid etiam his operibus majora facit, qui operante in se Christo cooperatur aete
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ipsos tantum ꝑ apłos significans ait. oꝑ a
quȩ ego facio & uos facietis. & maiora hoꝵ
facietis. s om̃s ad suam familiam ꝑtinentes
incelligi uolens. qui credit in me inqͥt. opera
quȩ ego facio & ipse faciet. & maiora hoꝵ faci¬
et. Si gͦ qui credit faciet. ñ credit utiq qui ñ
faciet. sicuti ẽ. qui diligit me. mandata mea
custodit. Unde ꝓfecto qui ñ custodit ñ dili¬
git. Item alio loco. Qui audit inqͥt uerba
mea hȩc & facit ea. similabo eum uiro sapienti
qui edificauit domũ suam suꝑ petram. Qui
gͦ non ẽ similis huic uiro prudenti. ꝓcul du¬
bio aut uerba hȩc audit & ñ facit. aut om̃ino
me faciet. Ñ itaq credit qui ñ faciet. Quid ẽ
hoc fr̃s: Nunquid int̾ credentes in xp̃m ñ
ẽ computandus. qui ñ fecerit oꝑa maiora
quam xp̃s: Durum ẽ. ab surdum ẽ. fieri ñ
audiamus. Credenti gͥ in eum qui iustificat
impium. deputatur fides euis ad iusticiam

Expanded text:
autem ipsos tantum significans ait, Opera autem ipsos tantum significans ait, Opera quae ego facio et vos facietis, et majora horum facietis: sed omnes ad suam familiam pertinentes intelligi volens, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet: sicuti est, Qui diligit me, mandata mea custodit ; unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco, Qui audit, inquit, verba mea haec et facit ea, similabo eum viro prudenti qui aedificat domum suam supra petram : qui ergo non est similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba haec audit et non facit, aut omnino me, faciet: non utique credit qui non faciet. Quid est hoc, fratres? Numquid inter credentes in Christum non est computandus, qui non fecerit opera majora quam Christus? Durum est, absurdum est, ferri non lum igitur audiamus: Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ne meo hoc faciam. Qui dixerat faciet. post
ait faciam. tanqͣm diceret. Non uobis hoc ui¬
nos simile uidetur: Non enim poterit eẽ ma¬
Ego tam̃ ipse p̃ter eum. ego ipse ꝑeum. d q̃nas¬
preter eum. non faciet ipse. quando autem
ꝑ eum quãuis non ꝑ semetipsum. faciet &¬
retribuant serui dño. ꝓ omnib quȩ retri¬
buit eis. Quando qͥdem inter cetera bona
etiam hoc eis donare dignatus ẽ. ut maiora
faceret ꝑ illos. qͣm preter illos. Nonne ab
ore ipsius diues ille tristis abscessit. quando
uitȩ. et̃nȩ consilium quesiuit. audiuit. & abie¬
cit: Et tam̃ postea quod ab illo auditum ñ
fecit unus. fecerunt multi cũ loqueretur ꝑ
discipłos magister bonus. contemptibilis ei
quem diuitẽ ꝑ seipsum ammonuit. amabi¬
lis eis quos ex diuitib pauꝑes ꝑ pauperes
fecit. Ecce maiora fecit p̃dicatus a credentib.
qͣm locutus audientib. uerum hoc adhuc
mouet. quod hȩc maiora ꝑ apłos fecit. Non

Expanded text:
ne meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ne meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur: non enim poterit esse maego tamen ipse praeter eum, ego ipse per eumter eum, non faciet ipse; quando autem per eum, quamvis non per semetipsum, faciet et retribuant servi Domino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore illius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaesivit ? Audivit, abjecit: et tamen postea quod ab illo auditum non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. Verum hoc adhuc movet, quod haec majora per Apostolos fecit: non
Abbreviated transcription (Latin):
comp̃hendere.
gendum difficilli¬
ñ inueniebamus. qͥ etiam maiora faciat
inuenturi sumus: Benedixeramus sermone
pristino qͥa maius fuit umbrȩ suȩ tranfitu
quod discipłi fecerunt. qͣm fimbriȩ suȩ tactu
quod ipse dñs fecit sanare languentes. & qͥa
plures apłis quam ipso ꝑ os ꝓprium p̃cticante
dño crediderunt. ut hȩc uiderentur oꝑa intil¬
ligenda ẽẽ maiora. ñ quo maior eẽt magistro
discipłs. uel dño seruus. uel adoptatus unige¬
nito. uel homo dõ. s quod ꝑ illos ipse dignaret᷑
eadem maiora facere: qui dicit eis alio loco. sine
me nichil potestis facere. Ipse qͥppe ut alia
fecit hunc mundum. Et quia homo etiam
ipse fieri dignatus ẽ. sine ipsis fecit &s se ipsum
Quid aũt illi sine ipso. nͥ peccatum: Demq &
hic quod de hac re poterat nos mouere. mex
abstulit. Cum enim dixisset. qui credit ime
oꝑa que ego facio & ipse faciet & maiora hor
faciet. continuo secutus adiunxit. quia eo¬
ad patrem uado. & qͦdcunq petieritis in noml¬

Expanded text:
comprehendere. gendum difficillifecit, non inveniebamus; qui etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino, quia majus fuit umbrae suae transitu, quod discipuli fecerunt, quam fimbriae suae tactu, quod ipse Dominus fecit sanare languentes: et quia plures apostolis, quam ipso per os proprium praedicante Domino, crediderunt, ut haec viderentur opera intelligenda esse majora; non quo major esset magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus Unigenito, vel homo Deo; sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit eis alio loco: Sine me nihil potestis facere . Ipse quippe, ut alia fecit hunc mundum: et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit. Cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, continuo secutus adad Patrem vado, et quaecumque petieritis, in nomi
Abbreviated transcription (Latin):
quodcumq petieritis in nomine meo hoc
faciam. continuo subiecit. ut glificetur
in filio. siquid petieritis patrem in nomine
meo hoc faciam. Nullo modo gͥ sine patre fi¬
lius facit. qͣndoquidem ut in illo pat̾ glifice¬
tur. ꝓpterea facit. facit gͦ pater in filio. ut fi¬
lius glificetur in patre. o facit filius in patre.
ut pater głificetur in filio. qm̃ unum sunt
pater & filius.

Expanded text:
Quodcunque petieritis in nomine meo, hoc faciam: continuo subjecit: Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo modo igitur sine Patre facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea facit. Facit ergo Pater in Filio, ut Filius glorificetur in Patre. Et facit Filius in Patre, ut Pater glorificetur in Filio: quoniam unum sunt Pater et Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
Sequere gͦ. Nam ꝓpħa cum dixisset. apudte ẽ
fons uitȩ. secutus adiunxit. in lumine tuo
uidebimus lumen. dm̃ de dõ. lum̃ de lumine.
Per hoc lum̃ factum ẽ solis lumen . & lumen
qͦd fecit solem. sub quo fecit & nos. factum est
sub sole ꝓpter nos. factum ẽ in quam ꝓpt̃ nos
sub sole lum̃ quod fecit solem. Noli contem¬
pnere nubem carnis. nube tegitur. ñ ut ob¬
scuretur. s ut temꝑetur. Loquens gͦ ꝑ nubẽ
carnis lum̃ indeficiens. lumen sapientiȩ. ait
hominib. ego sum lux mundi.
tur me ñ ambulat in tenebris. s habebit
lumen uitȩ. Quomͦ te abstulit ab oculis
carnis. & reuocauit ad oculos cordis: Non enĩ
sufficit dicere. qͥ me sequitur. ñ ambulabit
in tenebris. s habebit lum̃. addidit enĩ uitȩ.
sicut ibi didum ẽ. qm̃ apud te ẽ fons uitȩ.¬

Expanded text:
Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te Sequere ergo: nam Propheta cum dixisset, Apud te fons vitae, secutus adjunxit, In lumine tuo videbimus lumen ; Deum de Deo, lumen de lumine. Per hoc lumen factum est solis lumen: et lumen quod fecit solem, sub quo fecit et nos, factum est sub sole propter nos. Factum est, inquam, propter nos sub sole lumen quod fecit solem. Noli contemnere nubem carnis: nube tegitur, non ut obscuretur, sed ut temperetur. 5. Loquens ergo per nubem carnis lumen indeficiens, lumen sapientiae, ait hominibus, Ego sum lux mundi: tur me, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Quomodo te abstulit ab oculis carnis, et revocavit ad oculos cordis? Non enim sufficit dicere, Qui me sequitur, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen; addidit enim, vitae; sicut ibi dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
alarũ tuarũ sꝑabunt. Si gͦ sꝑabunt. qui
desꝑabunt. nͥ quod pecora ñ habebunt. In ebri¬
abuntur ab ubertate domus tuȩ. & torrente
uoluptatis tuȩ potabis eos. Quale uinum est.
qͦd facit ꝓpetuo sanũ. non inebriando facit in¬
sanum: In ebriabuntur. Unde: Ab uberta¬
te domus tuȩ. & torrente uoluptatis tuȩ pota¬
bis cos. Unde: Qm̃ apudte ẽ fons uitȩ.
Ipse fons uite ambulabat in terra. ipse dice¬
bat. qui sitit ueniat ad me. Ecce fons. s nos
de lumine dicere ceꝑamus. & ꝓpositam ex
eugłio questionem de lumine tractabamus.
Lecta ẽ enim nobis dicente dño. ego sum lux
mundi. Inde questio. ne qͥs
carnaliter
sapiens. solem istum intelli¬
gendum
putaret. uenimus inde
ad psalmũ.
quo confiderato. inuenimꝰ
interim dñm
fontẽ uitȩ. bibe & uiue. Apud te inqͥt fons
uitȩ. ideo sub umbraculo alaꝵ tuarũ
sꝑant filii hominũ. inebriari isto
fontes querentes. s de lumine dicebamus.

Expanded text:
alarum tuarum sperabunt. Si ergo sperabunt, quid alarum tuarum sperabunt. Si ergo sperabunt, quid sperabunt, nisi quod pecora non habebunt? Inebriabuntur ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Quale vinum est, quod facit perpetuo sanum, non inebriando facit insanum? Inebriabuntur. Unde? Ab ubertate domus tuae; et torrente voluptatis tuae potabis eos. Unde? Quoniam apud te fons vitae. Ipse fons vitae ambulabat in terra, ipse dicebat, Qui sitit, veniat ad me . Ecce fons. Sed nos de lumine loqui coeperamus, et propositam ex Evangelio quaestionem de lumine tractabamus. Lectum est enim nobis dicente Domino, Ego sum lux mundi. Inde quaestio, ne quis carnaliter sapiens solem istum intelligendum putaret: venimus inde ad Psalmum, quo considerato, invenimus interim Dominum fontem vitae. Bibe et vive. Apud te, inquit, fons vitae: ideo sub umbraculo alarum tuarum sperant filii hominum, inebriari isto fonte quaerentes. Sed de lumine dicebamus.
Abbreviated transcription (Latin):
illo homines & ium̃ta saluantur. ñne habert
homines aliqͥd aliud qͦd eis ds prestet creator
quod ium̃tis ñ prestat: Nulla ne discretio
ẽ inter animal factum ad imaginẽ dei. & a¬
nimal subditũ imagini dei:ͦ Est plane. Pret̃
salutẽ istam cominunẽ nobiscũ animantib
mutis. ẽ quod nob̃ prestet ds. illis aũt non
prestat. Quid ẽ hoc: Sequere in eodem psal¬
mo. filii aut̃ sub tegmine hominũ. alarũ
tuarũ sꝑabunt. Habentes mͦ salutem cõmu¬
nem cũ peccorib suis. filii hominũ sub tegini¬
ne alarũ tuarum sꝑabunt. Aliam habent
salutem in re. aliam in spe. Salus ista quȩ in
p̃senti ẽ. hominib pecorib q cõmunis ẽ. s est
alia quã spant homines. & accipiunt qͥ sꝑant.
ñ accipiunt qui desꝑant. Filii enĩ hominũ.
sub tegmine inqͥt alarum tuarũ sꝑabunt.
Qui aut̃ ꝑseuerant̾ sꝑant a te ꝓteguntur. ne
de spe a diabolo deiciantur. Sub tegmine

Expanded text:
illo homines et jumenta salvantur; nonne homines illo homines et jumenta salvantur; nonne homines habent aliquid aliud quod eis Deus praestet creator, quod jumentis non praestat? Nullane discretio est inter animal factum ad imaginem Dei, et animal subditum imagini Dei? Est plane: praeter salutem istam communem nobis cum animantibus mutis, est quod nobis praestet Deus, illis autem non praestat. Quid est hoc? Sequere in eodem psalmo: Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Habentes modo salutem communem cum pecoribus suis, Filii hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt. Aliam habent salutem in re, aliam in spe. Salus ista quae in praesenti est, hominibus pecoribusque communis est: sed est alia quam sperant homines; et accipiunt qui sperant, non accipiunt qui desperant. Filii enim hominum sub tegmine, inquit, alarum tuarum sperabunt. Qui autem perseveranter sperant, a te proteguntur, ne de spe a diabolo dejiciantur: sub tegmine
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ hominum dĩ sermo p̃miserit. Homines
cata ẽ miscdĩa tua ds̃. Qm̃ enim ds es. ꝙ habes
multiplicẽ misccłiam. ꝑuenit eadem multipli¬
citas miscdie tuȩ. ñ solum ad homines quos
ireasti ad imaginẽ tuam. s etiam ad pecora quȩ
hominib sub didisti. A quo enĩ salus hominis.
ab illo salus & pecoris. Non erubescas hoc senti¬
re de dño deo tuo. mimo p̃sumas &. fidas &
caueas ne aliter sentias. qͥ saluum facit te. ipse
saluum facit & equum tuum. ipse ouem
tuam. ad minima omĩno ueniamus. ipsa gal¬
linam tuã. Dñi ẽ salus. & ista ds̃ saluat. Mo¬
uet. int̾rogas. miror. Quid dubitas: Dedigna¬
bitur saluare. qͥd dignatus ẽ creare: Iñi est
salus ange.. loꝵ. hominũ. pecoꝵ. Dñi est
salus. Sic̃ fidei. ꝑ nemo ẽ a semetipso. ita ne¬
mo saluus ieretui ẽ a semetipso. ꝓinde ueris¬
cre n asti. tu saluas. tu dedisti eẽ. tu das sanu
eẽ. Si gͦ sicut multiplicata ẽ miscdia dei. ab

Expanded text:
mine; mine; sericordia tua, Deus. Quoniam enim Deus es, et habes multiplicem misericordiam; pervenit eadem multiplicitas misericordiae tuae, non solum ad homines quos creasti ad imaginem tuam, sed etiam ad pecora quae hominibus subdidisti. A quo enim salus hominis, ab illo salus et pecoris. Non crubescas hoc sentire de Domino Deo tuo: imo praesumas et fidas, et caveas ne aliter sentias. Qui salvum facit te, ipse salvum facit equum tuum, ipse ovem tuam; ad minima omnino veniamus, ipse gallinam tuam: Domini est salus , et ista Deus salvat. Movet te, interrogas; miror quid dubitas. Dedignabitur salvare, qui dignatus est creare? Domini est salus Angelorum, hominum, pecorum; Domini est salus. Sicut nemo est a seipso, ita nemo salvus est a seipso. Proinde veriscreasti, tu salvas: tu dedisti esse, tu das sanum esse. 4. Si ergo sicut multiplicata est misericordia Dei, ab