comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tricesimꝰ. supputant᷑ anni qͣdra¬
ginta. subquo iudeorũ laxata cap¬
tiuitas ẽ. & lib̾tas popło reddita.
Qͥdam trecentosnonaginta annos
isrłis & qͣdraginta udȩ iungentes.
faciunt annos quadringentos tri¬
ginta: & uolunt eos cõpleri ab ap¬
tisinate saluatoris usq ad consum¬
mationem mundi. Alii uͦ & maxi¬
me iudei. ascdo auno uespasiam
qͣndo ierłm a romanis capta tẽplũq
subu̾sũ ẽ. supputari uolunt intri¬
bulatione & angustia & captiuita¬
tis iugo popłi constituti. annos
qͣdringentos trigunita. & sic redire
popłm ad pͥstinũ statũ: ut qͦmͦ filii
isrł qͣdringentis triginta annis
fuerunt in egypto: sic & in eodem
numero finiat᷑ extrema captiui¬
ginta. Et iterũ. Factum ẽ post
annos qͣdringentos triginta: egͣs¬
sus ẽ om̃is exercitus dñi nocte.
Satisq miror cur uulgata exem¬
plaria centũ nonaginta. annos
habeant. & in qͥbdam scͥptũ est.
centumqͥnqͣgnita cũ ꝑspicue &

Expanded text:
trigesimus, supputantur anni quadratrigesimus, supputantur anni quadraginta. Sub quo Judaeorum laxata captivitas est, et libertas populo reddita. Quidam trecentos nonaginta annos Israelis et quadraginta Judae jungentes, faciunt annos quadringentos triginta. Et volunt eos impleri a baptismate Salvatoris, usque ad consummationem mundi. Alii vero et maxime Judaei a secundo anno Vespasiani, quando Jerusalem a Romanis capta, templumque subversum est, supputari volunt in tribulatione et angustia, et captivitatis jugo populi constituti annos quadringentos triginta, et sic redire populum ad pristinum statum, ut quomodo filii Israel qudringentis triginta annis fuerunt in Aegypto, sic et in eodem numero finiatur extrema captiviginta . » Et iterum: « Factum est post annos quadringentos triginta egressus est omnis exercitus Domini nocte. » Satisque miror, cur vulgata exemplaria centum nonaginta annos habeant, et in quibusdam scriptum est centum quinquaginta, cum perspicue et
Abbreviated transcription (Latin):
mus dñi. & thesauros domꝰ regiȩ.
Et post paululũ. Et cnͣstulit om¬
om̃s fortes exercitus decem milia
incaptiuitatem. & omnẽ artificẽ
& clusorem nichilq relictum ẽ ex¬
ceptis pauꝑib populi t̾rȩ. Qͦ capto
cũ infinita popłi multitudine &
cunctis opib ierłm. regnauit se¬
dechias annis undecĩ sub qͦ capta
urbs templũq destructũ ẽ: cuiꝰ
solitudo usq ad scdm darii annũ
rus regnauit inꝑsis subu̾so astia¬
ge rege medorũ.: qui uixta ꝓphetiã
ỹ saiȩ qͥnqͣguita ferme hominum
milia de tribu iuda remisit i¬
ierłm. & uasa templi quȩ nabu¬
chodonosor asportauerat: & cȩt̾a
cee rege isrł sub qͦ salmanasar isrłi¬
tici popłi multa uastauit. usq
ad qͣdragesimũ annũ assueri.
supputamꝰ annos trecentosnona¬
ꝑsecutio ẽ mitigata: sic apͥmo anno
iechoniȩ qͣndo magna pars ierłm
tͣnͣslata ẽ iubabilonẽ. usq ad pͥmũ
cyri regis ꝑsarum annum. qui
desolationis templi erat annus

Expanded text:
ros domus regiae. » Et post paululum: « Transtulit omomnes fortes exercitus, decem millia in captivitatem, et omnem artificem, et inclusorem, nihilque relictum est, exceptis pauperibus populi terrae . » Quo capto cum infinita populi multitudine, et cunctis opibus Jerusalem, regnavit Sedecias annis undecim: sub quo capta urbs, templumque destructum est. Cujus solitudo usque ad secundum Darii annum, rus regnavit in Persis, subverso Astyage rege Medorum: qui juxta prophetiam Isaiae , quinquaginta ferme hominum millia de tribu Jerusalem et vasa templi, quae Nabuchodonosor asportaverat, et caetercee rege, sub quo Salmanasar Israelitici populi multa vastavit, usque ad quadragesimum annum Assueri, supputamus annos trecentos nonarsecutio mitigata est, sic a primo anno Jechoniae, quando magna pars Jerusalem translata est in Babylonem, usque ad primum Cyri regis Persarum annum, qui desolationis templi erat annus
Abbreviated transcription (Latin):
instar muri inter ꝓpħam & urbẽ
ponit᷑. grandẽ iram demonstrat
di: quȩ nullis precib fatigetur. nec
flectatur admiscłiam. Sicut enum
onĩa metalla ferrum domat. nicħil¬
q eo durius ẽ: sic incredibilia scele¬
ra ierłm dm natura mollem suo
uicio fecerunt ẽẽ durissimum. Sar¬
lago quoq dicit᷑. medius inter: po¬
pulum & dm̃ murus oppositus:
ut ostendat omnem multitudine
inbreui ẽẽ frigendam redigendãq
ad nichili. Obfirmatio autem uultꝰ
contra urbem seueritatis indi

Expanded text:
instar muri inter prophetam et urbem instar muri inter prophetam et urbem ponitur, grandem iram demonstrat Dei, quae nullis precibus fatigetur, nec flectatur ad misericordiam. Sicut enim omnia metalla ferrum domat, nihilque eo durius est, sic incredibilia scelera Jerusalem, Deum natura mollem suo vitio fecerunt esse durissimum. Sartago quoque dicitur medius inter populum et Deum murus oppositus, ut ostendat omnem multitudinem in brevi esse frangendam, redigendamque ad nihilum. Obfirmatio autem vultus con
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ lineas radiosq describ ere. Ex
quo quidam uolunt non absur¬
dum ẽẽ etiam huiꝰ doctrine habere
scientiam. illa exempla replicantes.
qd m̃c filiꝰ naue exploratores mise¬
rit qui terram describerent. que
ꝓpͥe uocatur geomietrica: & angłs
in zacharia habuerit fu nculum
geometricum ad ierłm metiendã:
puluere describere. que apud eos
mus laterem & insuggillationẽ
isrłis accipere. quod inluto & latere
seruierit pharaoni: siue ut urbs qͣm
putabant ẽẽ firmam & in expugna¬
bilem.fragilissimo lateri cõparetur.
qui ad tactum aquȩ ilico soluitur:
filia syon. uertat᷑ in laterem. qui in¬
undatione babilonia corrumpat᷑:
iuxta illud quod scͥptum ẽ. Propt̾ea
adducet dñs suꝑ uos aquas multas
& fortes. regem assiriorum. Et tu.
Quod supra diximꝰ & ipsum ꝓpħam.
& descriptionem lateris. munitioni¬
salem: hoc nunc manifestius dicit᷑
post multa quȩ media sunt. signũ
ẽ donui isrł. Sartago ferrea quȩ

Expanded text:
id est, lineas radiosque describere. Ex id est, lineas radiosque describere. Ex quo quidam volunt non absurdum esse etiam hujus doctrinae habere scientiam, illa exempla replicantes, quod Jesus filius Nave exploratores miserit, qui terram describerent, quae proprie vocatur Geometria, et angelus in Zacharia habuerit funiculum geometricum ad Hierusalem metiendam. pulvere describere quae apud eos mus laterem et in sugillationem Israelis accipere, quod in luto, et latere servierit Pharaoni . Sive ut urbs, quam putabant esse firmam et inexpugnabilem, fragilissimo lateri comparetur, qui ad tactum aquae illico solvitur, filiae Sion, vertatur in laterem, qui inundatione Babylonia corrumpatur; juxta illud quod scriptum est: Propterea adducet Dominus super vos aquas multas et fortes, regem Assyriorum . Et tu Quod supra diximus, et ipsum prophetam, et descriptionem lateris, munitionisalem, hoc nunc manifestius dicitur, post multa quae media sunt: Signum est domui Israel, sartago ferrea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
non egredieris. typum ẽẽ ꝓpħam
futurȩ obsidionis urbis ierłm: ita nc̃
grometrica iubet᷑ inlatere arte de¬
scribere. ipsumq laterẽ poni in
conspectu ꝓphȩ: ut postquam de¬
scripserit in puluere ierłm. omnẽ
adu̾sum eam pingat obsidionem.
adumbrans munitiones. & com¬
portatos aggeres. & coronã uallan¬
tis exercitus. & arietes incircurtu:
ꝑquȩ omnia urbes capisolent. Mu¬
nitiones dicunt᷑ quib urbs claudi¬
tur nequis obsessorũ possit effuge¬
re: comportati aggeres. quib uallũ
fosseq complentur: castra. militũ
custodiȩ ꝑcircuitum: arietes. qͥb
murorũ fundam̃ta quatiunt᷑. & la¬
pidum iunctura dissoluit᷑. Hoc
autem dicit᷑. ut significetur urbs
ierłm sub sedechia rege uicina cap¬
tiuitas: cuiꝰ anno undecimo & rex
& ciuitas capta ẽ. Pro latere qui gre¬
ce dicit᷑ genere feminino ẽtͣiiẽos.
& abacum appellare possumꝰ: incuꝰ
puluere solent geonietrȩ gr̃amas

Expanded text:
non egredieris, typum esse prophetam non egredieris, typum esse prophetam futurae obsidionis urbis Jerusalem: ita nunc Geometrica jubetur in latere arte describere, ipsumque laterem poni in conspectu prophetae, ut postquam descripserit in pulvere Jerusalem, omnem adversum eam pingat obsidionem; adumbrans munitiones, et comportatos aggeres, et coronam tis exercitus, et arietes in circuitu, per quae omnia urbes capi solent, munitiones dicuntur quibus urbs clauditur, ne quis obsessorem possit effugere, comportati aggeres, quibus vallum fossaeque complentur. Castra militum custodiae per circuitum, arietes quibus murorum fundamenta quatiuntur, et lapidum junctura dissolvitur. Hoc autem dicitur, ut significetur urbis Hierusalem snb Sedechia rege, vicina captivitas, cujus anno undecimo, et rex et civitas capta est. Pro latere, qui Graece dicitur genere feminino ἡ πλίνθος, et abacum appellare possumus. In cujus pulvere solent geometrae γραμμὰς,
Abbreviated transcription (Latin):
crede¬
ntem. Tacui: numquid
tacebo dicit dñs. Qui gͥ
Iultitudinẽ peccatorum
diu
clausum os tenuit. quia
uidit aliquos posse conu̾ti. de
quib dictum ẽ. qͥ audit audiat.
& qui amalis quiescit quiescat. &
desinat: iccirco aꝑto ore & non ꝓpͥa
uoluntate. s dñiuissione loquitur
ad ppłm. Ia autem quod nos posui
mꝰ. qui audit audiat. & qui quiescit
quiescat. ꝓ quo lxx. int̾pretati sunt.
qui audit audiat. & qui incredu¬
lus ẽ. incredulus sit: scda aquilȩ
& qui relinquit relinquet᷑. & ẽ sen¬
sus. Qͥ habet dabit᷑ ei: qui autem
ñ habet. etiam id quod uidetur
habere. auferet᷑ abeo. Et᷑ tu fili
hominis. sume tͥ laterem. & pones
eum coram te: & describes in eo
ciuitatem ierłm. Et ordinabis
adu̾sum eam obsidionem: & edifi¬
cabis munitiones. & comportabis
aggerem. & dabis contra eam castͣ.
& pones arietes ingiro. Sicut
pͥus diximꝰ. intra & includere in
medio domus tuȩ. & ecce data st̃
suꝑ te uincła & ligabunt te. et

Expanded text:
credentem: « Tacui, numquid tacebo, dicit Dominus? » multitudinem peccatorum diu clausum os tenuit, quia vidit aliquos posse converti. De quibus dictum est: « Qui audit, audiat, et qui a malis quiescit, quiescat et desinat . » Idcirco aperto ore et non propria voluntate, sed Domini jussione loquitur ad populum. Id t qui quiescit, quiescat: pro quo LXX interpretati sunt: Qui audit audiat: et qui incredulus est, incredulus sit: secunda Aquilae  qui relinquit, relinquetur. Et est sensus: Qui habet dabitur ei: qui autem non habet, etiam id quod videtur habere auferetur ab eo . Et tu, fili hominis, sume, tibi laterem, et pones eum coram te, et describes in eo civitatem Jerusalem, et ordinabisobsidionem, et aedificabis munitiones, et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in giro. Sicut prius diximus: Intra et includere in medio domus tuae, et ecce data sunt super te vincula, et ligabunt te, et
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ compleueris hȩc. dormies
supͣ latus tuũ dextrũ scdo: & as¬
sumes iniquitatem domꝰ iuda
quadraginta dieb. Diem ꝓ anno:
diem in quã ꝓanno dedi t̾ibi.
Queramꝰ qui sut anni trecenti
nonaginta qui ꝓdieb totidem
supputent᷑. quib insinistro lat̾e
ꝓpħa dormierit uinctus atq
constrictus. ita ut uilatus se alte¬
rum noninoueret. captiuitatem
& miserias decem tribuũ idẽ isrłis
ostendens: & qui alii quadraginta
anni quib ꝓuida & iniquitatib
eiꝰ indextro iacuerit latere. siue ut
narrat sc̃a scͥptura dormierit.
De isrł hoc dicendum ẽ. quod sub
rege phacee filio romeliȩ qui
unde uicesimꝰ regnauit᷑ isrł an¬
nis uigintiuenit teglatfalasar
rex assur. & cepit aion & abel

Expanded text:
dormies super latus tuum dextrum secundo, et assumes iniquitatem domus Juda quadraginta diebus. Diem pro anno, diem, inquam, pro anno dedi tibi. Quaeramus qui sint anni trecenti nonaginta, qui pro diebus totidem supputentur, quibus in sinistro latere propheta dormierit vinctus atque constrictus; ita ut in latus se alterum non moveret, captivitatem et miserias decem tribuum, id est, Israelis ostendens. Et qui alii quadraginta anni, quibus pro Juda et iniquitatibus ejus in dextro jacuerit latere, sive ut narrat sancta Scriptura, dormierit, de Israel hoc dicendum est, 39 quod sub rege Phacee filio Romeliae, qui undevicesimus regnavit in Israel annis viginti, venit Teglatphalasar rex Assur , et cepit Ajon
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mnrerũ omnium penuria ñ
querunt᷑ ciborũ diu̾sitates & deli¬
cie. s quomͦ uent̃ impleat᷑: sic ñc̃
ꝓpħa frumentũ & hordeum. fabã.
lentem &miliũ auenaniq mittit
in unum uas. fac̃q trecentos & no¬
naginta panes quos ꝑ singulos
dies comedat. Qui panes habent
uicenos sẏelos. id ẽ. stateres syclus
autẽ id ẽ stater habet dragmnas
quatuor: draginȩ autẽ octo latinã
uncinã faciunt: ita ut unus pa¬
nis decem uncias habere dicatur:
q̃. trabit᷑ magis anima qͣm susten¬
tatur. Sterilitatem cibi. aquȩ
auget sterilitas: sextam eñi partẽ
mensure hebraicȩ quȩ appellat᷑

Expanded text:
enim in rerum omnium penuria non enim in rerum omnium penuria non quaeruntur ciborum diversitates et deliciae, sed quomodo venter impleatur, sic nunc propheta frumentum et hordeum, fabam, lentem et milium avenamque mittit in unum vas, facit trecentos nonaginta panes, quos per singulos dies comedat, qui panes habent vicenos siclos, id est, stateres. Siclus autem, id est stater, habet drachmas quatuor. Drachmae autem octo latinam unciam faciunt, ita ut unus panis decem uncias habere dicatur, quo trahitur magis anima quam sustentatur, sterilitatem cibi aquae auget sterilitas, sextam enim partem mensurae Hebraicae, quae appellat
Abbreviated transcription (Latin):
alia diaboli. quib decem & octo
annis ligauerat mulierem ineu¬
angelio. Unde & funib pecca¬
torum suoꝵ unꝰquisq constrin¬
git᷑. que soluit dñs ꝑtypum laza¬
ri suscitati. qui fasciolis & institis
uinctus iacuerat insepulchro.
Et tu sume tͥ frumentum & ordeũ
& fabam & lentem & milium &
uiciam: & mittes ea in uas unũ:
I& facies tͥ panes numero dierũ
quib dormies suꝑ latus tuum:
trecenits & nonaguita dieb come¬
des illud. Cibus autem tuus qͦ
uesceris erit inpondere.: uiginti
stateres in die. Atẽpore usq ad tẽpꝰ
comedes illĩieaꝗͣ. inm̃sirabibes. sextapar.¬
tẽ hĩ. Acempore usq adtempus
oꝑies illud in oculis eorum. Quã¬
tioq posuerunt olyran: quã alii
auenam. alii sigalum putant.
A quilȩ autẽ pͥma editio. & symina¬
quas nos uel far uel gentili ita¬
liȩ pannonieq sermone spicam
ꝓpħa famem futuram & inopiam
popłi isł oꝑe demonstrare. Sic̃

Expanded text:
alia diaboli, quibus decem et octo alia diaboli, quibus decem et octo annis ligaverat mulierem in Evangelio. Unde et « funibus peccatorum suorum unusquisque constringitur, » quae solvit Dominus per typum Lazari suscitati, qui fasciolis et institis vinctus jacuerat in sepulcro. « Et tu sume tibi frumentum et hordeum, et fabam et lentem et milium et viciam: Et mittes ea in vas unum, et facies tibi panes numero dierum quibus dormies super latus tuum: trecentis et nonaginta diebus comedes illud. Cibus autem tuus quo vesceris, erit in pondere viginti stateres in die: a tempore usque ad tempus comedes illud. Et aquam in mensura bibes, sextam partem hin: a tempore usoperies illud in oculis eorum. tioque posuerunt ὄλυραν, quam alii avenam, alii sigalam putant. Aquilae autem prima editio et Symmaquas nos vel far, vel gentili Italiae Pannoniaeque sermone, spicampropheta famem futuram, populi Israel opere demonstrare. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ uoce s & gestu & ha¬
bitu ꝓpħantis. urbis obsidio
demonstret᷑. Ecce circuor dedi
te uinculis. & non te conu̾tes de
latere tuo in latus alterum: donec
cõpleas dies obsidionis uel conclu¬
sionis tue. Sinistre partes quia¬
nt sine templo & noticia dei fueratis
Et notandũ. qd̾ in alt̾o sit pena pec¬
cantium: in alt̾o uirtutis exercita.¬
cio. Nec conu̾tit se de alt̾o in alt̾ũ
latus. ut nulla cruciatuũ reqͥes
indicet᷑: donec impleat᷑ supra¬
dictorũ dierũ ꝑfecta conclusio. Qd̾
dies ꝓpħȩ:. hoc annus ẽ patienti¬
bus. Et quos annos putabat la¬
ban:iacob erant quasi pauci dies.
Ion solum autẽ insuppliciis uari¬
etas ẽ ꝓdiu̾sitate meritorũ: s in
bonorum quoq retributione: ag¬
ni indextera. & hedi stant insinis¬
tra. Unde & in alio loco scriptum ẽ.
Cor sapientis indextera eiꝰ: cor autẽ
stulti insinistra. Alia sunt dñi¬
uincula quib ligam᷑ͦ in salutem:

Expanded text:
non solum voce, sed et gestu, et hanon solum voce, sed et gestu, et habitu prophetantis, urbis obsidio demonstretur. Ecce circumdedi te vinculis, et non te convertes de latere tuo in latus alterum, donec compleas dies obsidionis vel conclusionis tuae. Sinistrae partes, quia sine templo, et notitia Dei fuerant Et notandum quod in altero sit poena peccantium, in altero virtutis exercitatio. Nec convertit se de altero in alterum latus, ut nulla cruciatuum requies indicetur; donec impleatur supradictorum dierum perfecta conclusio. Quod dies prophetae, hoc annus est patientibus . Et quos annos putabat Laban, Jacob erant quasi pauci dies. Non solum autem in suppliciis varietas est pro diversitate meritorum; sed in bonorum quoque retributione, agni in dextra, et haedi stant in sinistra. Unde et in alio loco scriptum est: Cor sapientis in dextra ejus, cor autem stulti in sinistra vincula, quibus ligamur in salutem,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ tam̃ non sunt scͥptoꝵ uicio de¬
pͣuati. idẽ numerꝰ re ꝑiat᷑. Dificil¬
limã q̃stionẽ & nedicam suꝑbe.
anullo explanat᷑a. non tam nr̃i
scientia qͣm dñi grã exposuisse
nos credimꝰ. impleto illo qͦd ipse
pollicitꝰ ẽ: querite & inuenietis.
petite & accipietis. pulsate & aꝑi¬
et᷑ uobis. Qͥ autẽ uoluerit sup¬
putare a pͥma captiuitate quȩ
facta ẽ submanahem filio gaddi
rege isrł: qͥ regnauit insamaria
rex assyrioꝵ in t̾ram ifrł. & mille
talenta accepit argenti. & pꝰ eum
alios duos annos phacee quos reg
ri trecentos nonaginta annos qͣndo
hester fert᷑ historia: quod & credi¬
bilius ẽ. Neq eni finito imꝑio
assueri. s adhuc regnante eo. isrł
iugũ grauissimȩ seruitutis abie¬
cit. Et ad obsidionẽ ierłm con¬
u̾tes faciem tuam: & brachiũ tuũ
parabis faciem tuam . & brachiũ
tuũ corroborabis: & ꝓpħabis suꝑ
eam. Preparatione uultus
opus ẽ ac robore & confirmatiõe
exerti brachii atq nudati: ut

Expanded text:
 tamen non sunt scriptorum vitio depravati, idem numerus reperiatur. Difficillimam quaestionem et ne dicam superbe a nullo explanatam, non tam nostri scientia, quam Domini gratia exposuisse nos credimus, impleto illo quod ille pollicitus est: « Quaerite et invenietis, petite et accipietis, pulsate et aperietur vobis . » Qui autem voluerit supputare a prima captivitate, quae facta est sub Manahem filio Gaddi, rege Israel, qui regnavit in Samaria rex Assyriorum in terram Israel, et mille talenta accepit argenti, et alios duos annos Phacce, quos  Ari trecentos nonaginta annos, quando Esther fertur historia: quod et credibilius est. Neque enim finito imperio Assueri, sed adhuc regnante eo, Israel jugum gravissimae servitutis abjecit. Et ad obsidionem Jerusalem convertes faciem tuam, et brachium tuum parabis faciem tuam, et brachium tuum roborabis, et prophetabis super eam. Praeparatione vultus opus est ac robore, et confirmatione exerti brachii atque nudati, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& te & cȩtos qui lecturi sunt depre¬
cantes. ut non nr̃as uires s uotum
considerent:quorũ alterum fragi¬
litatis humanȩ. alterũ sc̃ȩ ẽ in dño

Expanded text:
 te et caeteros qui lecturi sunt deprecantes, ut non vires nostras, sed votum considerent, quorum alterum fragilitatis humanae, alterum sanctae est in Do
Abbreviated transcription (Latin):
las. subaudit᷑ imagines masculinas:
ut omnem cultum quem acceꝑat
adutendum uerteret inblasphemi¬
am. hoc autẽ facimꝰ quociens pru¬
dentia. temꝑantia. forticudine. iusti¬
cia. cunctisq uirtutib hereticã circũ¬
damus prauitatem. & suboccasione
earum simplices quosq decipimus:
ut uidentes mella unrtutum. uitioꝵ
uenena non caueant. Et oleum
meũ & thymiama meũ posiusti co¬
ram eis: & panem meũ siue ut.lxx.
tͣnͣstulerunt panes meos quos deditͥ.¬
similam & oleum & mel quibꝰ enutri¬
ui te. posuisti inconspectu eoꝵ inodorẽ
suauitatis. Oleum de quo supͣdiximꝰ.
& thymiama siue incensum. de quo
psalmista conclamat. dirigat᷑ oratio
mea sicut incensum inconspectu tuo.
& panes ꝓpositionis quos deo iubem᷑
offerre. si milam quoq sensum puris¬
simum scripturaꝵ. & mel quod gusta¬
uit ionathan. & aꝑtisunt oculi eius
& confortatus ẽ. posuit misera ierłm
inconspectu idoloꝵ. siue coram ima¬

Expanded text:
las: subauditur imagines masculinas: las: subauditur imagines masculinas: ut omnem cultum quem acceperat ad utendum, verteret in blasphemiam. Hoc autem facimus, quoties prudentia, temperantia, fortitudine, justitia, cunctisque virtutibus haereticam circumdamus pravitatem, sub occasione earum, simplices quosque decipimus; ut videntes mella virtutum, vitiorum venena non caveant. Et oleum meum, et thymiama meum, posuisti coram eis. Et panem meum sive ut LXX transtulerunt, panes meos  similam, et oleum, et mel, quibus enutrivi te, posuisti ea in conspectu eorum in odorem suavitatis. » Oleum de quo supra diximus, et thymiama sive incensum, de quo Psalmista conclamat: « Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo , » et panes propositionis quos Domino jubemur offerre: similam quoque sensum purissimum Scripturarum, et mel quod gustavit Jonathan, et aperti sunt oculi ejus, et confortatus est, posuit misera Jerusalem in conspectu idolorum, sive coram ima
Abbreviated transcription (Latin):
flauit ierłm & uertit in ydola belis.
siue baalis. chamos. & astaroth. &
melchom. Iuxta intelligentiã sp̃ale
de auro & argento sc̃arũ scripturarũ
idola facimꝰ: qnͣdo grãm sensus & elo¬
quentiȩ heretica prauitate corrum¬
pimus. & ponimꝰ incęlum os nr̃m. &
lingua nr̃a ꝑtransit interram. Mas¬
culinȩ autem dicuntur imagines
in quib om̃is heresis fornicat᷑. ex eo qd̾
unꝰquisq seputat robustissima colere.
& habere quȩ finxit: nec ulla posse
oppugnatione subuerti. Hȩ sunt
imagines quas de nr̃o corde confinxi¬
mꝰ: & quȩ incȩlesti ierłm destruende
inciuitate tua imaginem ipsoꝵ dis
sipabis. Quicũq eñi homo ẽ. & dei no¬
men amisit: dicit᷑ de eo. Uerũtam̃ in
unagine ꝑambulat homo. uerũtamͣ
frustra conturbat᷑. Nos autem unũ
habemus uirum. & unam ueneram᷑
imaginem: quȩ ẽ imago inuisibilis
& omĩpotentis dĩ. Et sũpsisti uesti¬
menta tua multicoloria & oꝑuisti il¬

Expanded text:
flavit Jerusalem, et vertit in idola Belis, flavit Jerusalem, et vertit in idola Belis, sive Baalis Chamos et Astaroth, et Melchom. Juxta intelligentiam spiritalem, de auro et argento sanctarum Scripturarum idola facimus, quando gratiam sensus et eloquentiae haeretica pravitate corrumpimus, et ponimus in coelo os nostrum, et lingua nostra pertransit in terram. Masculinae autem dicuntur imagines in quibus omnis haeresis fornicatur, ex eo quod unusquisque se putat robustissima colere, et habere quae finxit, nec ulla posse oppugnatione subverti. Hae sunt imagines quas de nostro corde confinximus, et quae in coelesti Jerusalem destruendae in civitate tua imaginem isipabis . » Quicumque enim homo est, et Dei nomen amisit, dicitur de eo: « Verumtamen in imagine perambulabat homo, verumtamen frustra conturbatur . » Nos autem unum habemus virum, et unam veneramur imaginem, quae est imago invisibilis et omnipotentis Dei. Et sumpsisti vestimenta tua multicoloria, et operuisti il
Abbreviated transcription (Latin):
res utres. Tales sunt nazarei. qͥueteris
legis obseruantiam euangelicȩ gr̃ȩ
aptare conant᷑. & om̃s heretici qui
testimonium insuo loco alteri sen¬
sui congruens. alteri nitunt᷑ assue¬
re:cum dñi tunica desuꝑ texta per
totum scindi omĩno non possit. s
texta sp̃u scõ nullã recipiat scissio¬
nem. Quod autẽ dr̃ iuxta .lxx. & ñ
intrabis neq erit. hoc significat.
Cum tͥ ydola feceris ꝑu̾soꝵ dogmatũ
quȩ arbitraris excelsa. & fornicatasis
suꝑ eis. credens in his quȩ ipsa fin¬
xisti. templum dĩ intrare ñ poteris.
& simulachra tua substantiã non
habebunt. neq erunt in ꝑpetuum.
dicente apło: scunus eñĩ quia m¬
chil ẽ ydolum inmundo. Ettu¬
listi uasa decoris tui de auro meo
atq argento ineo quod dedi tͥ. & fe
dũs lege p̃cepit ut fierent turibu¬
la. fialȩ. candelabrum. archa testa¬
menti. cuncta uel aurea uel deaura¬
ta. & alia exargento: quȩ omnia con¬

Expanded text:
res veteres . Tales sunt Nazaraei, qui veteris res veteres . Tales sunt Nazaraei, qui veteris Legis observantiam, Evangelicae gratiae aptare conantur. Et omnes haeretici, qui testimonium in suo loco alteri sensui congruens, alteri nituntur assuere: cum Dominica tunica desuper texta per totum, scindi omnino non possit, sed texta Spiritu sancto nullam recipiat 162 scissionem. Quod autem dicitur juxta LXX, et non intrabis neque erit, hoc significat: cum tibi idola feceris perversorum dogmatum, quae arbitraris excelsa: et fornicata sis super eis, credens in his quae ipsa finxisti, templum Dei intrare non poteris. Et simulacra tua substantiam non habebunt, neque erunt in perpetuum, dicente Apostolo: Scimus enim quia nihil est idolum in mundo . Et tulisti vasa decoris tui de auro meo atque argento meo quod Vulg. quae Dominus in lege praecepit ut fierent thuribula, phialae, candelabrum, arca testamenti, cunctaque vel aurea vel deaurata, et alia ex argento, quae omnia con
Abbreviated transcription (Latin):
ta es tulisti. & fecisti tͥ ydola uel ex¬
celsa quȩ hebraice dicunt᷑ bamoth.
quod nũquam ante factum ẽ. neq
fiet: ut quȩ acceꝑis adornatum trans¬
tuleris adiniuriam donatoris. Qd̃
super ierłm iuxta litteram intelli¬
gi potest. ut omĩa p̃cepta legis. & di¬
uicias ac rerum omnũ abundanti¬
am ydolis deputauerit: quod gens
alia ñ fecerit neq factura sit. Onĩs
em̃ nationes quȩ aprincipio ydolis
cis abhereticis scindit᷑. qnͣdo unum
& alterum testimoniũ scripturarũ
de ꝓpriis carpentes locis. conantur
assuere his quib non queunt¬
coaptare. Ad quos & suꝑra dictum
inhoc eodem ꝓpħa legimꝰ. Lle his qͥ
consuunt ceruicalia sub omni ina¬
caput uniu̾se ętatis. Quod fieri dñs
ꝓhibens loquit᷑ in eugłio. Nemo as¬
sumit cõmissuram panni rudis in
ueteri uestimento: alioquin tollit
de plenitudine eiꝰ. & peior scissura fiet:
nec mittunt uinum nouum inuete¬

Expanded text:
ta es, tulisti: et fecisti tibi idola, vel exta es, tulisti: et fecisti tibi idola, vel excelsa, quae Hebraice dicuntur BAMOTH  , quod numquam ante factum est, neque fiet; ut quae acceperis ad ornatum, transtuleris ad injuriam donatoris. Quod super Jerusalem juxta litteram intelligi potest, ut omnia praecepta Legis, et divitias ac rerum omnium abundantiam idolis deputaverit, quod gens alia non fecerit, nec factura sit. Omnes enim nationes quae a principio idolis cis, ab haereticis scinditur, quando unum et alterum testimonium Scripturarum de propriis carpentes locis, conantur assuere his, quibcoaptare: ad quos et supradictum in hoc eodem Propheta legimus: « Vae his qui consuunt cervicalia, sub omni cubcaput universae aetatis . » Quod fieri Dominus prohibens, loquitur in Esumit commissuram panni rudis in veteri vestimento. Alioquin tollit de plenitudine ejus, et pejor scissura fiet: nec mittunt vinum novum in ut
Abbreviated transcription (Latin):
diuuaricat pedes suos omi tͣnseunti.
iste effundit fornicationem suam:
& eiꝰ incipit sustinere dñatum cuius
hospes extiterit. Et sumens de ues¬
timentis tuis. fecisti tͥ excelsa hinc
inde consuta: & fornicata es suꝑ eis sĩc
non ẽ factum neq futurum est.
LX x. Et tulisti de uestib tuis. &
fecisti tͥ ydola cosuta. & fornicata
es suꝑ eis: & non ingredieris neq fiet.
Simmachus hunc locum ita inter¬
p̃tatus ẽ. Cumq tulisses de uestibꝰ
tuis. fecisti tͥ excelsa multicoloria: &
fornicata es in eis non facta neq fut᷑a.
Proconsutis & u̾sicolorib & excelsis si¬
ue ydolis. aquila & theodotio emb̃o¬
liast̾a tͣnstulerunt. quod significat
diu̾sos pannos hinc inde consuros:
ad instar implastri factũ ydolum
quasi p̃olyrafum uestimentum.
Uestiui inquit te u̾sicoloribus. & in¬
duta es bysso & polimito & multaꝵ
uarietate formarũ: tu autem uesti¬
m̃ta tua quib mea largitate dona¬

Expanded text:
divaricat pedes suos omni transeunti, divaricat pedes suos omni transeunti, iste effundit fornicationem 161 suam, et ejus incipit sustinere dominatum, cujus hospes exstiterit. Et sumens de vestimentis tuis, fecisti tibi excelsa hinc inde consuta, et fornicata es super eis, sicut non est factum, neque futurum est. LXX: Et tulisti de vestibus tuis, et fecisti tibi idola consuta, et fornicata es super eis, et non ingredieris, neque fiet. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Cumque tulisses de vestibus tuis, fecisti tibi excelsa multicoloria, et fornicata es in eis, non facta neque futura. Pro consutis et versicoloribus et excelsis, sive idolis, Aquila et Theodotio ἐμβολίσματα transtulerunt, quod significat diversos pannos hinc inde consutos, et instar emplastri factum idolum, quasi πολύῤῥαφον vestimentum. Vestivi, inquit, te versicoloribus, et induta es bysso, et polymito, et multarum varietate formarum. Tu autem vestimenta tua quibus mea largitate dona
Abbreviated transcription (Latin):
ti ut eius fieres. Grande discrim̃.
non indi dementia. s in suo decore
confidere.: qnͣtoq quis sublumor
fuerit. debet timere ne corruat. &
forncet᷑ in nomine suo. Adu̾sariȩ
siquidem potestates solitos contem¬
nunt cibos: & peregrina alimenta
desiderant. Unde de diabolo dicitur.
Escȩ eius electe. Non uult quẽlibet
deciꝑe: saul regem qui electus a dño
nat. Non gͦ confidamus in ꝓpria
pulchritudine. nec di liberalitatem
nr̃am putemꝰ ẽẽ iurtutem: s potius
audiamꝰ. Ne glorieris in crastinum:
Et inalioloco. frẽs. si p̃uentus fuerit
homo inaliquo peccato. uos qͥspales
estis instruite huiꝰ modi in sp̃u mansue
tudinis: considerans te ipsũ ne forte &
tu tempteris. Neq exponamꝰ siue ef¬
fundamꝰ fornicationẽ nr̃am omni
tͣnseunti: ut non dĩ inquẽ credimus.
s eiꝰ fiamꝰ a quo pollium᷑. Qui cuncta
recipit uitia. & diu̾soꝵ peccatorũ sp̃m
tnͣseuntem suo suscipit gremio. &

Expanded text:
ti, ut ejus fieres. Grande discrimen, ti, ut ejus fieres. Grande discrimen, non in Dei clementia, sed in suo decore confidere. Quantoque quis sublimior fuerit, debet timere ne corruat, et fornicetur in nomine suo. Adversariae siquidem potestates solitos contemnunt cibos, et peregrina alimenta desiderant. Unde de diabolo dicitur: Escae ejus electae . Non vult quemlibet decipere. Saul regem qui electus a Dominnat. Non ergo confidamus in propria pulchritudine, nec Dei liberalitatem, nostram putemus esse virtutem; sed potius audiamus: Ne glorieris in cet in alio loco: « Fratres, si praeventus fuerit homo in aliquo peccato, vos, qui spiritales estis, perficite hujusmodi in spiritu manssiderans teipsum, ne forte et tu tenteris . Neque exponamus, sive effundamus, fornicationem nostram omni transeunti, ut non Dei, in quem credimus, sed ejus fiamus a quo polluimur. Qui cuncta recipit vitia, et diversorum peccatorum spiritum transeuntem suo suscipit gremio, et
Abbreviated transcription (Latin):
qui descͥpti sunt in celis. Et egres¬
sum ẽ nomen tuũ ingentes ꝓpt̾ spe¬
ciem tuam: quia ꝑfecta eras indeco¬
ingentes inspetie tua: quia cõple¬
is beneficiis meaq incredibili largi¬
tate ad regine uocabulũ ꝑuenisti:
ita ut de te omnium gentium sermo
loqueret᷑. & esses non tuis meritis
atq uirtutib s mea lib̾alitate ꝑfecta.
Nisi eñi dñs edificauerit domũ: inua¬
num laborauer̃t qui edificant eam.
Nisi dñs custodierit ciuitatem: frustra
uigilat qui custodit eã. Qui plantat
eñi & qui rigat inchil ẽ. nisi dñs de¬
derit incrementum. quia non est
uolentis neq currentis s miserantis
di: ut post quã omĩa fecerimꝰ dicamꝰ.
serui mutiles sumꝰ. quȩ debuimus
facere fecimꝰ: non quo ex beneficien¬
tia di liberum homini collamus
arbitrium: s quo ipsa libertas dnĩn
debeat habere adiutorẽ. Et ha¬
bens fiduciam inpulchritudine tua.
fornicata es in nomine tuo: & exposu¬
isti fornicationem tuam omni tnͣseun¬

Expanded text:
qui descripti sunt in coelis. Et egressum est nomen tuum in gentes propter speciem tuam, quia perfecta eras in decot nomen tuum in gentes in specie tua: quia compleis beneficiis meaque incredibili largitate ad reginae vocabulum pervenisti, ita ut de te omnium gentium sermo loqueretur, et esses non tuis meritis atque virtutibus, sed mea liberalitate perfecta. Nisi enim Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam. Nisi Dominus custodierit civitatevigilant qui custodiunt eam . » Qui plantat enim, et qui rigat, nihil est, nisi Dominus dederit incrementum: quia « non est olentis neque currentis, sed miserentis Dei : ut postquam omnia fecerimus, dicamus: Servi inutiles sumus: quae debuimus facere, fecimus . Non quo ex beneficientia Dei, liberum homini tollatur arbitrium, sed quo ipsa libertas Dominum habere debeat adjutorem. Et habens fiduciam in pulchritudine tua: fornicata es in nomine tuo, et exposuisti fornicationem tuam omni transeun
Abbreviated transcription (Latin):
erat. quando
possunt mu¬
lieres uiris soci¬
ari:. & sustinere
coitum marita¬
lem. At tamen misericors ds expan-¬
dit alas suas. & suscepit eos. & in hu¬
meris suis portauit eos: iuxta illud
quod ineuangło scriptum ẽ. Quoci
pandit ꝓalis. hoc eñi interp̃tatur
uestimenti nr̃i iubem᷑ iacincthinas
fimbrias alligare. Hȩc autẽ fecit
ut oꝑiret ignominiam ierłm: geni¬
tale feminarum sub hoc nomine
corpus ostendens. Et eñi iuxta apłm.
inhonesta corporis nr̃i maior e hono¬
re circumdamꝰ. Unde & psalmista
canit. Beati quoꝵ remisse sunt ini¬
quitates: & quoꝵ tecta sunt peccata
quȩ cham quia non ꝓtexit inpatre:
ȩt̃na maledictione signatur. Quod
de ierłm diximus. referamus ad
anuam nr̃am. quȩ quamdiu in
infantia constituta ẽ. peccato caret:
cum autem ȩtatis eiꝰ tempus adue-¬
nerit.multi sunt amatores demo
qui ad eam cupiant declinare: qui
ꝓtectione dñi repellunt᷑. ut non
satellites diaboli s ministros sal-¬

Expanded text:
erat, quando possunt mulieres viris copulari, et sustinere coitum maritalem. Attamen misericors Deus expandit alas suas, suscepit eos, et in humeris suis portavit eos. Juxta illud quod pandit pro alis: hoc enim interpretatur vestimenti nostri, jubemur hyacinthinas fimbrias alligare. Haec autem fecit ut operiret ignominiam Jerusalem: genitale feminarum sub hoc nomine corpus ostendens. Etenim juxta Apostolum: Inhonesta corporis nostri majore honore circumdamus . Unde et Psalmista canit: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Quae Cham quia non protexit in patre, aeterna maledictione signatur . Quod de Jerusalem diximus, referamus ad animam nostram, quae quamdiu in infantia constituta est, peccato caret. Cum autem aetatis ejus tempus advenerit, multi sunt amatores daemoue dogmatum, qui ad eam cupiunt declinare. Qui protectione Dei repelluntur; ut non satellites diaboli, sed ministros Sal
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ iudicium cuũ regi da. & iusticiã
tuã filio regis. Et inapochalipsi io¬
haunis: ierłm quasi sponsa ornata
atq composita describit᷑ uiro suo.
Inpsalmis quoq de eadem dicitur.¬
Astitit regina adextris tuis. inuestitu
deaurato: circũdata uarietate. Om̃e
autẽ quod dicimꝰ de ierłm ne uisi¬
gulis hereamꝰ & librorũ magnitu¬
do tediumi legentib faciat. referamꝰ

Expanded text:
Deus, judicium tuum regi da, et justitiam Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . » Et in Apocalypsi Joannis: « Hierusalem, quasi sponsa ornata atque composita describitur viro suo . » In psalmis quoqAstitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Omne autem quod dicimus de Jerusalem, ne in singulis haereamus, et librorum magnitudo taedium legentibus faciat
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sp̃s: & diuisiones ministerioꝵ.
unꝰ autẽ dñs: & diuisiones oꝑationũ.
unꝰ autẽ & idem ds̃. Qͥ talem comede¬
rit cibum. & hoc dulcissimo & suauis¬
simo pane. oleiq splendore fulgente
pastus fuerit ac nutͥtus: uertet᷑ in de¬
corem. & fiet pulcherrimꝰ. ñ semel s
repetito nimis numis. Duplicatum
enim adu̾bium pondus facit ora¬
tionis: quo ad pulchritudinis mag¬
nitudinẽ addi ultra nil possit.
Et ꝓfecisti in regnum. Hoc in.
driȩ ingrecũ sermonem scripturas
ex hebraica ueritate uertentes. timu¬
erunt hoc edere. ne regem egypti
uiderent᷑ offendere. dum a dõierłm
debitũ regnũ ẽẽ cõmemorant: qͣm¬
qͣm eruditi solos quinq libros mos¬
si ab eis interp̃tatos ꝓbent. Post or¬
natum gͦ multiplicem. pꝰ coronam.
post auri & argenti abundantiã
post indumenta palliaq pul¬
cherrima. post decorem incredibi¬
lem. ꝓficit in reginã: quia ciuitas
ẽ. magni regis. de quo scͥptum est.

Expanded text:
 Et divisiones ministeriorum, unus autem Dominus, et divisiones operationum, unus autem et idem Deus . » Qui talem comederit cibum, et hoc dulcissimo et suavissimo pane, oleique splendore fulgente pastus fuerit, ac nutritus, vertetur in decorem et fiet pulcherrimus, non semel, sed repetito nimis, nimis: duplicatum enim adverbium pondus facit orationis, quo ad pulchritudinis magnitudinem addi ultra nihil possit. « Et profecisti in regnum. » Hoc indriae in Graecum sermonem scripturas ex Hebraica veritate vertentes, timuerunt hoc dicere, ne regem Aegypti viderentur offendere, dum a Deo Jerusalem debitum regnum esse commemorarent. Quanquam eruditi solos quinque libros Moysi ab eis interpretatos probent. Post ornatum ergo multiplicem, post coronam, post auri et argenti abundantiam, post indumenta palliaque pulcherrima, post decorem incredibilem, proficit in reginam, quia civitas est magni regis. De quo scriptum est: «
Abbreviated transcription (Latin):
Oleum aute peccatoris nonimpin¬
guet caput meum. Sin autem ab
unctione unctus id ẽ xp̃s appellat᷑.
uide quantũ ꝓfecerit ierłm. ut &¬
ipsa uncta oleo spiritali. xp̃i nom̃
acceꝑit: iuxta quod & in psalmis
ribus. Lxx. Et indui te uariis. Ua¬
riis legis cerimoniis: quarũ occu¬
pata studio. idola derelinqueres.
Ista sunt uaria uestimenta quib
indutus ẽ ioseph: nec potuerunt
eum fres uendere nͥ prus tunice
uarietate nudassent. Et de sponsa
dicit᷑ inqͣdragesimo quarto psalmo.
Astitit regina a dextris tuis in uesti¬
tu deaurato: circudata uarietate.

Expanded text:
Oleum autem peccatoris non impinOleum autem peccatoris non impinguet caput meum . Sin autem ab unctione unctus, id est, Christus appellatur, vide quantum profecerit Jerusalem: ut et ipsa uncta oleo spirituali, Christi nomen acceperit; juxta quod et 152 in Psalmis e discoloribus. LXX: Et indui te variis: Legis caeremoniis, quarum occupata studio, idola derelinqueres. Ista sunt varia vestimenta, quibus indutus est Joseph: nec potuerunt eum fratres vendere, nisi prius eum tunicae varietate nudassent . Et de sponsa dicitur in quadragesimo quarto psalmo: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circu
Abbreviated transcription (Latin):
meo comugio copulata. Et laui
tizabit in sp̃u sc̃o & igni. De quo
baptismate. & ysaias loquit᷑ dicens.
Lauabit dñs sordes filioꝵ & filiarum
syon:& sanguinẽ mundabit de
medio eoꝵ. sp̃u iudicii & sp̃u com¬
bustionis. Cum autem lauerre
& mundauerit sanguinem quo &
emorroissã quȩduodecu annis
cruore manabat fimbriȩ sanauit
attactu. non sufficit ei lauare aqͣ
& mundare sanguinẽ. nisi oleo qͦq
unxerit: iuxta qd̃ samaritanus qui
interp̾tatur custos seminecis uul¬
nera primum olei infusione lem¬
uit. deinde uini austeritate com¬
pescuit. Dñs autem ñr alio unctꝰ
ẽ oleo: quod non dolorẽ uulnerũ
mitigaret. s lȩticiam tribueret.
dicente ad eũ sp̃u sc̃õ. Propt̃ea unnt
te deus deus tuus oleo exultationis
rie fortitudines simulati olei len¬
tatem. dulcia ꝑhereticos pollicentes.
que u̾tuntur in amaritudinem: &
que detestatur ꝓpħa cominemorais.

Expanded text:
meo conjugio copulata es, et lavi meo conjugio copulata es, et lavi tizabit in Spiritu sancto et igni . » De quo baptismate et Isaias loquitur, dicens: « Lavabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, et sanguinem mundabit de medio eorum, spiritu judicii, et spiritu combustionis . » Cum autem laverit et mundaverit sanguinem, sicut hemorrhoissam, quae duodecim annis cruore manabat , fimbriae sanavit attactu, non sufficit ei lavare aqua, et mundare sanguine, nisi oleo quoque unxerit, juxta quod Samaritanus, qui interpretatur custos, seminecis vulnera, primum olei infusione linivit, deinde vini austeritate compescuit, Dominus autem noster alio unctus est oleo, quod non dolorem vulnerum mitigaret, sed laetitiam tribueret, dicente ad eum Spiritu sancto: « Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis ariae fortitudines simulati olei lenitatem, dulcia per haereticos pollicentes; quae vertuntur in amaritudinem, et quae detestatur propheta commemorans:
Abbreviated transcription (Latin):
adte uolebant diu̾tere iungereris:
iuxta illud. Iurauit dñs & non pe¬
nitebit eum: tues sacerdos in et̃nũ
scłm ordinem melchisedech. Om̃is
eñi controu̾sie finis ẽ iuramentũ.
Et. uiuo ego dicit dñs: nisi malo
penitentiam peccatoris quam mor¬
cem. Tempore gͥ nuptiarum: isrł
iuram̃tum accipit dĩ. ꝓomni do¬
tali munere. Et quia dauid de se
dixerat. Memento dñe dauid &
omnis mansuetudinis eiꝰ. qui iu¬
rauit dño uotum uouit do iacob:
& ipse dñs iurat ei. scͥptura dicente.
Iurauit dñs dauid ueritatem & ñ
frustrabit᷑ eum. Et facta es
mͥa& laui te aqua. & mundaui
sanguinem tuum exte. & unxi
ce oleo. Quia expandi alas me¬
as. & oꝑui ignominiam tuam. &
iuraui tͥ & ingressus sum pactũ
tuũ ꝓpt̃ea mea es facta pessessio:
ut que aliena eras qnͣdo uideba-¬
ris mmunda. mea ẽẽ ceꝑis qͣnͣdo
pactum meũ tecum iuramento
firmaui. Siue uixta consuetudinẽ
ꝓpħaꝵ facta es mͥ ait: ꝓ eo quod est.

Expanded text:
ungereris, juxta illud: « Juravit Dominus, et non poenitebit eum: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . » Omnis enim controversiae finis est juramentum. Et vivo ego, dicit Dominus, nisi malo poenitentiam peccatoris, quam mortem . Tempore igitur nuptiarum, Israel juramentum accipit Dei pro omnidotali munere. Et quia David de se dixerat: « Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus: qui juravit Domino, votum vovit Deo Jacob . » Et ipse Dominus jurat ei, Scriptura dicente: « Juravit Dominus David veritatem, et non frustrabitur eum. » « Et facta es mihi, et lavi te aqua, et mundavi sanguinem tuum ex te, et unxi te oleo. » Quia expandi alas meas, et operui ignominiam tuam, et juravi tibi, et ingressus sum pactum m, propterea mea es facta possessio, ut quae aliena eras, quando videbaris immunda, mea esse coeperis: quando pactum meum tecum juramento firmavi. Sive juxta consuetudinem Prophetarum, facta es mihi ait: Pro eo, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
apłs docet credentib scribens. Indu
us e De qua & iob loquebat᷑. Quis
dedit mulierib texturȩ sapientiã:
aut uarietatis discipliname Et pon¬
uariis uestib utebat᷑. Certe sidiuitiȩ
uarietatem uestium & non scĩtas
faceret diu̾sitasq uirtutum: pha¬
rao & nabuchodonosor hȩc uestim̃¬
ta habuise scriberent᷑. & non ioseph:
qui sub ꝑegriuno & pastorali patre
uestes discolores & regias habere ñ
ꝑoterat. Et calcͥaui te iacinctino.
Lxͣx. Et calcͥaui te iacincto.

Expanded text:
nduius? De qua et Job loquebatur: Quis dedit mulieribus texturae sapientiam, aut varietatis disciplinam ? Et ponvariis vestibus utebatur . Certe si divitiae varietatem vestium, et non sanctitas faceret diversitasque virtutum, Pharao et Nabuchodonosor haec vestimenta habuisse scriberentur, et non Joseph, qui sub peregrino et pastorali patre, vestes discolores et regias habere non poterat. Et calciavi te janthino. LXX: Et calciavi te hyacintho
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedo monstret᷑. Et hoc anmadu̾¬
tendum quod in multis sacrificiis
offerat᷑ simila. medulla frum̃ti atq
purissima. de qua scriptum ẽ. & adipe
frum̃ti saturauit eos: ñ de ordeo nec
defarina. quȩ tunc solum offert᷑
qnͣdo maritus zelotipiȩ sp̃u commo¬
uet᷑. In iudicum uolumine debborã
ad sp̃m scm̃ qui apud hebreos appel¬
lat᷑ genere feminino. Ineugłio quoq
uator inducit᷑ loquens. Modo me
arripuit mater mea sp̃s sc̃s. Porro
simila que defrum̃to conficit᷑ refert᷑
ad dñm: qui de semet ipso ait. Sigra¬
leum uero quod lassorũ membra
sustentat & reficit. & ẽ luminis nu¬
tͥmentum. & quo intabernacło di
iuge lucerne lum̃ accendit᷑. patri

Expanded text:
dulcedo monstretur. Et hoc animadvedulcedo monstretur. Et hoc animadvertendum, quod in multis sacrificiis offeratur simila, medulla frumenti atque purissima, de qua scriptum est: Et de adipe frumenti saturavit eos : non de hordeo, nec defarina, quae tunc solum offertur, quando maritus zelotypiae spiritu commovetur. In Judicum volumine Debboram ad Spiritum sanctum, qui apud Hebraeos appellatur genere feminino RUA  vator inducitur loquens: Modo me arripuit mater mea, Spiritus sanctus. Porro simila, quae de frumento conficitur, refertur ad Dominum, qui de semetipso ait. Nisi graleum vero, quod lassorum 159 membra sustentat et reficit, et est luminis nutrimentum, et quo in tabernaculo Dei juge lucernae lumen accenditur, Patri
Abbreviated transcription (Latin):
cultu corꝑis eẽt ornata. & om̃ia habe¬
ret momilia feminaꝵ. s strati qͦq eius
& lectuli sollicita eẽt diligentia ma¬
ritalis: postqm ista cõplesset nenir&
ad ciboꝵ delicias. & ne in his quidem
aliquid ei de ẽẽ pateret᷑. Que omĩa
iuxta suꝑiorẽ explanationem apta¬
bimꝰ intelligentie sp̃ali. ut bẏssinis
oꝑiat᷑ atq subtilibꝰ. ne delicata coniu¬
gis membra graui pallioꝵ onere pre¬
grauent᷑. s & usum parit exhibeant¬
& decorem. S imilam & mel & oleũ
comedisti: & decora factaes uehem̃ter
nimis. Post uestitũ ciborũ cur̃a
gerit. ut comedat ierłm similam &
mel & oleum. uel ꝑpartes ut pleriq
estimant. uel cõmixtione triũ dulci¬
ore pane. qui panis de cȩlo descendit:
ac subtribꝰ nominibus ut ĩmnulli pu¬
tant sacramentum indicat trinitatis.
ñ quo alia atq alia substantia sit: sed
quo diuersis similȩ & mellis. & olei
nominib. patris & filii & sp̃s sc̃i una

Expanded text:
cultu corporis esset ornata, et omnia habecultu corporis esset ornata, et omnia haberet monilia feminarum, sed strati quoque ejus, et lectuli sollicita esset diligentia maritalis, ut postquam ista complesset, veniret ad ciborum delicias, et ne in his quidem aliquid ei deesse pateretur. Quae omnia juxta superiorem explanationem aptabimus intelligentiae spirituali: ut byssinis operiatur atque subtilibus, ne delicata conjugis membra gravi palliorum onere praegraventur, sed et usum pariter exhibeant, et decorem. Similam et mel et oleum comedisti, et decora facta es vehementer nimis. Post vestitum, ciborum curam gerit, ut comedat Jerusalem similam et mel et oleum, vel per partes, ut plerique aestimant, vel commixtione trium, dulciorem panem, qui panis de coelo descendit ; ac sub tribus nominibus, ut nonnulli putant, sacramentum indicat Trinitatis: non quo alia atque alia substantia sit; sed quo diversis, similae et mellis, et olei nominibus, Patris et Filii et Spiritus sancti una
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: qui non conuenit ierłm. quȩ inre¬
ginam dicit᷑ ꝓfecisse. Et uestita
es bysso & polimito: & multis colorib.
Lxx. Et amictus tuibyssin: &
tĩycapt̃a. & uersicoloria. Uerbum
hebraicum. mesi. & hic theodotio ipsũ
machus polunitum. nos autẽ quod
supͣ subtile. hic iuxta syminachum
lerunt seruantes int̾pretationẽ p̃titã:
ut adsimlitudinẽ capilloꝵ tenuia
uestimenta monstrarent. Omĩs autẽ
ornatus describitur. feminarum. ut
lauet᷑. ut mundet᷑. ut ungat᷑ oleo.
& discoloribꝰ uestiat᷑. calciet᷑ iacincto.
accingat᷑ bysso. induat᷑ try captis si¬
ue subtilibꝰ. accipiat armillas & tor¬
quem auream. circulos mnora pen¬
dentes. & rotulas inaurib. diadema
incapite. auro argentoq decoretur.
quamqͣm argenti uilior sit materia.
& pꝰ om̃ĩa inferat᷑. uestita es bẏsso &
polimito & u̾sicoloribꝰ. siue ut.lxx.¬
tͣnstulerunt amictu &e palliis. hoc
em̃ pẽibolta significant: ut ñ solum

Expanded text:
est, qui non convenit Jerusalem, quae in reest, qui non convenit Jerusalem, quae in reginam dicitur profecisse. Et vestita es bysso, et polymito, et multicoloribus, LXX: Et amictus tui byssini, et trichapta, et versicoloria. Verbum Hebraicum MESI  , et hic Theodotio ipsum machus polymitum. Nos autem quod supra subtile, hic juxta Symmachum, lerunt, servantes interpretationem praeteritam: ut ad similitudinem capillorum tenuia vestimenta monstrarent. Omnis autem ornatus describitur feminarum, ut lavetur, ut mundetur, ut ungatur oleo, et discoloribus vestiatur, calcietur hyacintho, accingatur bysso, induatur trichaptis, sive subtilibus, accipiat armillas, et torquem auream, circulos in ora pendentes, et rotulas in auribus, 158 diadema in capite, auro argentoque decoretur: quamquam argenti vilior sit materia, et post omnia inferatur: Vestita es bysso, et polymito, et versicoloribnstulerunt, amictu et palliis, hoc m περιβόλαια significant, ut non solum