comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ uocationem qua fiunt electi. ñ
qui eliguntur. quia crediderunt.
sed qui eliguntur ut credant: hanc
Hon uos me elegistis: s ego elegi
uos: Nã si ꝓpt̾ea electi erant quia¬
crediderant. ipsi eum prius elege-¬
rant credendo in eum. ut eligi me.¬
rerentur: Aufert hoc om̃ino quidic̃
Non uos me elegistis: sed ego elegi¬
uos: Et ipsi quidẽ ꝓculdubio ele¬
gerunt eum. quando crediderus
in eum: unde ñ obaliud dicit:
Non uos me elegistis. s ego uosele¬
gi: nisi qͥa ñ elegerunt ut eligeret
eos. sed ut eligerent eum elegit
cundum grãm ñ scđm debitũ: hȩc¬

Expanded text:
ergo vocationem qua fiunt electi: non qui eliguntur quia crediderunt, sed qui eliguntur ut credant. Hanc Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Nam si crediderant, ipsi eum prius utique elegerant credendo in eum, ut eligi mererentur: aufert autem hoc omnino, qui dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. » Et ipsi quidem procul dubio elegerunt eum, quando crediderunt in eum; unde non ob aliud dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi, » nisi quia non elegerunt ut eligeret eos, sed ut eligerent eum elegit cundum gratiam, non secundum debitum. E
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquando se ipse nesciunt. sed
pastor nouit eas: Scđm istã pre¬
destinationem. scđm istã dĩ p̃sci¬
entiam. scđ̾m electionẽ ouium ante
constitutionem mundi: Nã ce hoc dic̃
apłs: Sicut elegit nos in ipso ante
constitutionem mundi Scđm istam
gͦ p̃scientiam dei &e p̃destinationẽ.
quã multȩ ouesforis: quã multi lu¬
pi intus: Et quã multȩ oues intus.
ae multi lupi foris: Quid gͦ dicemꝰ

Expanded text:
sed pastor novit eas, secundum istam praedestinationem, secundum istam Dei praescientiam, secundum electionem ovium, ante constitutionem mundi: nam et hoc dicit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante constitutionem mundi . Secundum istam ergo praescientiam Dei et praedestinationem, quam multae oves foris, quam multi lupi intus; et quam multae oves intus, et quam multi lupi foris! Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
is excubantes: ne regnet peccatũ in hoc¬
nr̃o mortali corꝑe ad obȩdiendũ desidus
eiꝰ. Ne m̃bra nr̃a exhibeant᷑ arma iniqͥ¬
tatis peccato. ne oculus seqͣt᷑ ꝯcupiscen¬
nissimo. uł de uirib nr̃is speret᷑ facien¬
da uictoria. ł uirib nr̃is facta tribuat᷑.¬
& alio loco. In his inqt om̃ib suꝑ uinci¬
mꝰ: ꝑeũ qͥ ditex nos. Sciamꝰ en quanta¬
libet urtute preliandi iucus repugreñ.

Expanded text:
s frangat, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscennissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria uel uiribus nostris facta tribuat alio loco, In his, inquit, omnibus supervincimus per eum qui dilexit nos . Sciamus tamen quantalibet virtute praeliandi vitiis repugnemus,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sine p̃scientia ñ potest eẽ. Pot̃
autẽ eẽ. sine p̾destinatione p̾sci¬
entia: Predestinatiõe quippe ds
ea p̃sciuit: quȩ fuerat ipse facturꝰ.
Unde dictum ẽ: fecit quȩ fut᷑a
sunt: Prescire autẽ potens ẽ. etiã
quȩ ipse non facit: sicut quȩcũq
peccata: Quia &e si st̃ quȩdã quȩ
ita peccata sunt: ut pęne sint etiã
peccatoꝵ. Unde dictũ est. Tradidit
illos ds̃ in reꝓbam mentẽ: ut faci¬
ant quȩ ñ conueniunt: Non ibi
peccatum ẽ. sed iudiciũ: Quo cir¬
ca p̃destinatio dei quȩ inbono ẽ:
gr̃e ẽ. ut dixi p̃paratio Gr̃a uero
est: ipsiꝰ p̃destinatiõis effectꝰ.¬
Hec ẽ. p̃destinatio sc̃oꝵ Nichil
aliud: Prescientia scilicet &e p̾pa¬
ratio beneficioꝵ dei: quib cer-¬
tissime lib̾ant᷑. quic̃q lib̾antur:
Cȩteri autẽ ubi. nisi in massa ꝑdi¬

Expanded text:
test esse. potest autem esse sine praedestinatione praescientia. praedestinatione quippe deus ea praesciuit quae fuerat ipse facturus; unde dictum est: fecit quae futura. sunt. praescire autem potens est etiam quae ipse non facit, sicut quaecumque peccata, quia, etsi sunt quaedam, quae ita peccata sunt, ut poenae sint etiam peccatorum — unde dictum est: tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conueniunt - non ibi peccatum dei est, sed iudicium. quocirca praedestinatio dei, quae in bono est, gratiae est, ut dixi, praeparatio, gratia uero est ipsius praedestinationis effectec est praedestinatio sanctorum, et nihil aliud; praescientia scilicet et praeparatio beneficiorum Dei, quibus certissime liberantur, quicunque liberantur. Ceteri autem, ubi nisi in massa perdi
Abbreviated transcription (Latin):
dei grãm renascuntur ꝑ adoptionẽ
filioꝵ. sicut apłica disciplina c̃m̃dat:
Ista igitur sua dona quibꝰcũq ds̃¬
p̃sciuit. & in sua p̾scientia p̃paraũ.
Quos gͦ p̃destinauit. ipsos &e uocaũ
Uocatione illa de qua dictum est
Sine pęnitentia sunt dona &e uoca-¬
tio dei: Nãq in sua quȩ falli ĩmu¬
tariq ñ potest p̾scientia oꝑa sua
disponere: id om̃ino nec aliud qͥc ꝗͣ
hos &e uocauit: Et quos uocaũ. hos
ce iustificauit: ¶Ista sc̃ificatio con¬
ceditur iustis: sed ut iustificentur
p̃cedit uocatio. quȩ ñ est meritoꝵ.
sed grẽ dei: Om̃s enim peccauerunt.
&e egent gła dei: Quos enĩ uocauit.
hos &e iustificauit: Quos autẽ iusti¬
ficauit. hos ce glorificauit: Quia
gͦ uocatio ñ meritoꝵ nr̃oꝵ. sed be¬

Expanded text:
Dei gratiam renascuntur per adoptionem Dei gratiam renascuntur per adoptionem filiorum, sicut apostolica disciplina commendat. Ista igitur sua dona, etc., uspraescivit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa de qua dictum est, sine poenitentia sunt dona et vocatio Dei. Nam in sua, quae falli mutarique non potest, praescientia opera sua disponere, in Domino nec aliud quidquam hos et vocavit: et quos vocavit, hos et justificavit. » Ista sanctificatio conceditur justis; sed ut justificentur, praecedit vocatio, quae non est meritorum, sed gratiae Dei. « Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei. » Quos enim vocavit, « hos et justificavit: quos autem justificavit, hos et glorificavit. » Quia ergo vocatio n
Abbreviated transcription (Latin):
formari huic scło: sed reformami¬
ni in nouitate mentis uĩx Uibi gͦ
teformamꝰ ne conformem᷑ huic scło:
ibi conformam᷑ dĩ filio: Potest & sic
accipi. Ut quẽ admodũ nobis ille
mortalitate: ita nos illi efficiam
imortalitate c̃formes: Quod qͥdẽ
& ad ipsam resurrectionẽ corporũ¬
morte seminata ẽ. caro eius in con¬
tumelia. resurrexit in gła: scđm
hanc imaginem filii sui. cui ꝑ im¬
mortalitatẽ conformam᷑ in corpore:
Etiam illud agimꝰ. qđ itẽ dic̃ idem
apła. Sicut portauimꝰ imaginem
terreni: portemꝰ etiã imaginẽ eiꝰ
qͥde cȩlo ẽ. Ut scilicet qͥ scđm adam
tales nos futuros. fide uera &e spe
certa firmaq teneamꝰ: Sic enĩ nc̃
eandem imaginem portare possumꝰ:
ñdũ inuisione sed in fide: ñdum
in re. s inspe: De corporis quippe
resurrectione tc̃ loquebat᷑ apłs. cũ¬
ẽ non ht̃ fr̃s. Scđm id autẽ quod
pͥmogenitꝰ ẽ. fr̃s uocare dignatꝰ ẽ.
Om̃s qui post eiꝰ &e ꝑ eiꝰ primatũ un

Expanded text:
formari huic saeculo, sed reformamini in nouitate mentis uestrae; ubi ergo reformamur, ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur dei filio — potest et sic accipi, ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes, quod quidem et ad ipsam resurrectionem corpormorte seminata est caro ejus in contumelia, resurrexit in gloria, secundum hanc imaginem filii, cui per immortalitatem conformamur, in corpore etiam illud agimus, quod item dicit idem  Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est : ut scilicet qui secundum Adam tales nos futuros, fide vera et spe certa firmaque teneamus. Sic enim nunc eamdem imaginem portare possumus, nondum in visione, sed in fide; nondum in re, sed in spe. De corporis quippe resurrectione tunc loquebatur Apostom id autem quod primogenitus est, fratres vocare dignatus est omnes qui post ejus et per ejus primatum in
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ cȩpit dñs eu̾głizare: Agite
penitentiam: apꝓpinquabit enĩ
regnum cȩlors: Iustificamͦ inuoca¬
tione miscđiȩ. & timore iudicii:
me: Non timet iudicari: qui im¬
petrauerit ante saluari: Uocati.
renuntiamus diabolo ꝑ pęniten-¬
tiam: ne sub uigo eiꝰ remaneamus:
Iustificati. sanamur ꝑ miscđiam:
ne iudicium timeamus: Głificati.
transimꝰ inuitam ȩternam: Ad hoc¬

Expanded text:
sic enim coepit Dominus evangelizare, «Agite sic enim coepit Dominus evangelizare, «Agite poenitentiam; appropinquavit enim regnum coelorum» . Justificamur in vocatione misericordae, et timore judicii: me» . Non timet judicari, qui impetraverit ante salvari. Vocati, renuntiamus diabolo per poenitentiam, ne sub jugo ejus remaneamus: justificati, sanamur per misericordiam ne judicium timeamus: glorificati, transimus in vitam aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
na ce enĩ uoluntas dei. p̃cedit bonã
uoluntatẽ nr̃am: ut peccatores uo¬
cet inpęnitentiã: Et ipsa sunt ar-¬
ma quib expugnat᷑ inimicus: con
quis aduersũ nos : Qui unigenito
filio suo ñ peꝑcit: sed ꝓnobis oĩb
tradidit eum: Si enim adhuc cũ
est: multomagis reconciliati salui
erimus ab ira ꝑipsum: Hoc ẽ inuic¬
tissimum scutum quo repellit᷑ inimi¬
cus: desꝑationem salutis suggerens.
multitudine tribulationũ & tẽpta¬
tendimꝰ uitã. pͥmitꝰ nr̃a peccata dãp¬
nando. deinde bene uiuendo. ut pꝰ
uitam condẽpnatã malam. & gestã
bonam mereamur eternã: Sccđm
ꝓpositum enim occultissime tꝰticiȩ
bonitatisq sue: ds qͦs p̃destinauit.
ipsos &e iustificauit: Quos autem
iustificauit: ipsos &e głificauit: Pre¬
destinatio nr̃a ñ in nob̾ facta ẽ: sed
in occulto apud ipsum. in eiꝰ p̃sci¬
entia: Tria uero reliqua in nob st̃:
uocatio. iustificatio. glorificatio:
Uocamur p̃dicatione penitentie

Expanded text:
na etenim voluntas Dei praecedit bonam voluntatem nostram, ut peccatores vocet in poenitentiam: et ipsa sunt arma quibus expugnatur inimicus, contquis contra nos? Qui unigenito Filio suo non pepercit; sed pro nobis omnibus tradidit illum. Si enim cum adhuc est; multo magis reconciliati, salvi erimus ab ira per ipsum . Hoc est invictissimum scutum, quo repellitur inimicus desperationem salutis suggerens multitudine tribulationum et tentatendimus vitam, primum nostra peccata damnando, deinde bene vivendo, ut post vitam, condemnatam malam et gestam bonam, mereamur aeternam. Secundum propositum enim occultissimae justitiae bonitatisque suae Deus quos praedestinavit, icavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit» . Praedestinatio nostra non in nobis facta est, sed in occulto apud ipsum, in ejus praescientia. Tria vero reliqua in nobis fiunt, vocatio, justificatio, glorificatio. Vocamur praedicatione poenitentiae:
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo ꝑipsum. eos postea saluos inuita
ipsiuis. Non ergo ante istam grãm qͦmͦ
nos peccatores & iumicos di duob ⁊de¬
tidem nominib applelauit: uno uo¬
luc mittissimo alio plane atrocuir

Expanded text:
a per ipsum, eos postea salvos in vita ipsius. Non ergo ante istam gratiam quonos peccatores et inimicos Dei, duobus identidem nominibus appellavit, uno velut mitissimo, alio plane atrocissimo,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dixisti. ñ qd̾ uolo ago. sed qd̾ odi illud facio.
Existunt qͥ dicant qđ aliũ inte. nescio quem
transfiguraueris. laborantẽ. deficiencem.
uictũ captiuũ. Tumͥ dic uete. ubi nemodu¬
bitat quia loqueris de te. Fr̃s ait apłs ego
Unũ aut̃ quȩ retro oblitꝰ: in eaquȩ ante
scdđm intentionẽ sequor a ptlara supne no¬
cationis dĩ in xp̃o iħu. Supͣ ia dixerat nqa
iã acceꝑim. aut iã ꝑfectus sim. ad huc contꝰ¬

Expanded text:
ubi dixisti, Non quod volo ago; sed quod odi, illud facio; existunt qui dicant, quod alium in te nescio quem transfiguraveris laborantem, deficientem, victum, captivum. Tu mihi dic de te, ubi nemo dubitat quia loqueris de te. Fratres, ait ApostUnum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante tionem sequor ad palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Supra jam dixerat: Non quia jam acceperim, aut jam perfectus sim . Adhuc contr
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eꝰ. nͨ apparet. mͦ uidete: quã uere ita
dictũ sit. Peccatũ inqͥt: ut appareat pec¬
catũ. Non dix̃ ut sit: qr erat & quando ñ
apparebat peccatũ. Quid ẽ appareat pec¬
cacum: Quia ccupiscenciã nesciebãnͥ lexdi¬
ceret. Non concupisces. Non ait concupiscen¬
tiam ñ habea. sed concupiscentiã nesciebã.
Sic etiam hic. ñ ait ut sit peccatũ. s ut ap¬
pareat peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ẽ mortẽ.
Quã mortẽ: Ut fiat supͣmodũ peccator:¬

Expanded text:
 vere ita dictum sit: « Peccatum, » inquit, « ut appareat peccatum. » Non dixit, ut sit, quia erat, et quando non apparebat peccatum. Quid est, ut appareat peccatum? Quia « concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret; Non concupisces. » Non ait, concupiscentiam non habebam; sed, concupiscentiam nesciebam. Sic etiam hic non ait, ut sit peccatum, sed « ut appareat peccatum; per bonum mihi operatum est mortem. » Quam mortem? « Ut fiat supra modum pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Sitantũ intentio tua ibi est ut corpore
careas: mors quandoq uentura est: et
it a corpore isto mortis. dies adueniens
ultimꝰ ꝓculdubio lib̾abit. Quid ẽ ꝓmag.
noquod gemis: Quid ÷ qđ dicis. quis me
libabit : Alortał loqueris. moriturus
loqueris. Separatio moreis a carne. quan¬
doquentura est. Propt̾ breuicatẽ uicȩ
non longe ẽ: ꝓpter cotidianos casus. qͣn¬
cost nescis. Ergo siue festines. siue tar¬
des: omĩs uita humana breuis ẽ. Quid ꝓmag¬
no gemis & dicis. quis me liberabit de corpo¬
quandoq inultimo suo acarne soluuntur :
Non illo die acorpore mortis huiꝰ lib̾abunt̃:

Expanded text:
Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore careas; mors quandoque ventura est, et te ab isto corpore mortis dies adveniens ultimus procul dubio liberabit. Quid est quod pro magno gemis? Quid est quod dicis, Quis me liberabit? Mortalis loqueris, moriturus loqueris. Separatio mentis a carne quandoque ventura est: propter brevitatem vitae nunquam longe est; propter quotidianos casus quando sit, nescis. Ergo sive festines, sive tardes, omnis vita humana brevis est: quid pro magno gemis, et dicis, Quis me liberabit de corpoquandoque die ultimo a carne solventur? non illo die a corpore mortis hujus liberabunt
Abbreviated transcription (Latin):
pagnantẽ legi mentis meȩ: & captiuũ me
duent̃ in lege peccati. quȩ est in menbrĩ
neis. ¶ Captiuum: sed excarne. Capci¬
ium: sed exparte. Nam mens repug¬
nit. & condelectat᷑ legidĩ. Sic enĩ intelli¬
gere debemꝰ. si de se ipso apłs loquitur.
lam ergo si mens ñ consentit peccato ueil¬
unti. suggerenti. blandienti. si mens non
consentit. qm̃ habet alias interiꝰ delectaci¬
ones suas. uelectationibꝰ carnis. nulla ex par¬
it conferendas: sigͦ non consencit. & ẽ in
me quiddã mortuũ & quiddã uiuũ: mors
contendit. mens ñ consentit. Alors ad huc¬
ipsa mors non ẽ inte e Num qͥd illud quod
mortuil est. ñ ꝑtinet adce : Quid inde
spandũ ẽ: Miser ego homo. ẜt si ñ in
mente : tam̃ in carne. Miser homo. Ni
enĩ inmence homo. & incarne ñ homo.
Quis enĩ umꝗͣ carnẽ suam odio habuit:
Miser ego homo. quis me lib̾abit de cor-¬
pore mortis huiꝰ: ¶Quid est hoc fr̃s:
quasi carere uult corpore. Quid festinas:

Expanded text:
pugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis: captivum, sed ex carne; captivum, sed ex parte. Nam mens repugnat, et condelectatur legi Dei. Sic enim intelligere debemus, si de se ipso Apostolus loquitur. Jam ergo si mens non consentit peccato titillanti, suggerenti, blandienti; si mens non consentit, quoniam habet alias interius delectationes suas, delectationibus carnis ex nulla parte conferendas: si ergo non consentit, et me quiddam mortuum, et quiddam vivum. Mors contendit, mens non consentit. ipsa mors non est in te? Numquid illud quod mortuum est, non pertinet ad sperandum est? Infelix ego homo. Etsi non in mente, tamen ienim in mente homo, et in carne non homo. Quis enim unquam carnem suam odio habuit ? Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Quid est hoc, fratres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas?
Abbreviated transcription (Latin):
bona est. Ñ implet legẽ infirmitas mea. s
legẽ laudat uoluntas mea. Ergo siqđ nolo hoc ago
idõ consentio legi quia nolo. ñ quia ago. Ipsũ
aut̃ ago c̃cupiscere ẽ: ñ concupiscentiȩ con-¬
querat exempłu. & det malũ exempłm.
N qd̾ uolo ago. Quio eni lexdic̃ : N concupis¬
ces. Et ego nolo concupiscere. & cam̃ c̃cupis¬
co: quãuis concupiscentiȩ mee assensũ ñ
p̃beam: quaniuis post eam ñ eam. Resisto
enĩ. a uerco mentẽ. nego arma. teneo men-¬
bra. & cam̃ fic inme qd̾ nolo. Quod ñ uult¬
& lex. nolo cum lege. Quod non uult nolo.
sum inmente. Sed magis ego sum inmente.
quã incarne. Quia enĩ ego sum inmente :
ego sum inregente. Mens enĩ regit. caro
regitur. Et magis sum ego ineo qd̾ rego ꝙͣ
in eo qd̾ regor. ł Quia gͦ magis inmente.
saluatoris. ut mente c̃condelecter legidi.
non ego oꝑor illud. ł Sed quod habitat in
me peccacũ. ł Sciõ enim quia ñ habitat
inme. Iterũ gͦ inme: audi qđ seqͥtur. hoc

Expanded text:
o. Non implet legem infirmitas mea, sed laudat legem voluntas mea. Ergo si quod nolo hoc ago, ideo consentio legi, quia nolo, non quia ago. Ipsum autem quod ago, concupiscere est, non concupiscentiae conalum exemplum. Non quod volo ago. Quid enim lex dicit? Non concupisces. Et ego nolo concupiscere, et tamen concupisco; quamvis concupiscentiae meae assensum non praebeam, quamvis post eam non eam. Resisto enim, averto mentem, nego arma, teneo membra; et tamen fit in me quod nolo. Quod non vult lex, nolo cum lege; quod non vult, nolo: sum in mente; sed magis ego sum in mente, quam in carne. Quia enim ego sum in mente, ego sum in regente: mens enim regit, caro regitur: et magis sum ego in eo quo rego, quam in eo in quo regor. Quia ergo magis ego in mente: Salvatoris, ut mente condelecter legi Dei, non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Scio enim quia non habitat in me. Iterum ergo in me: audi quod sequitur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
enim oꝑor ignoro. Dixi ignoro: ñ apꝓbo.
ñ accipio. ñ mͥ placet. ñ consentio. ñ laudo.
Nonenĩ ego oꝑor illud. s id. qd̾ inme habi¬
tat peccatũ. loũ ignoro quia ñ ego facio.
rat qd puneͥbuc : Si non nouerat qt pura¬
ebut. iniuste puniebat. Quia ueroi pne
pumebat. nouerat qd̾ puniebat. Et tamen
peccatum ñ nouerat. quia peccatũ ñ fece¬

Expanded text:
eror, ignoro; dixit ignoro, non approbo, non accepto, non mihi placet, non consentio, non laudo. Non enim ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Ideo ignoro: quia non ego facio, rat quod puniebat? Si ergo non noverat quod puniebat, injuste puniebat. Quia vero juste puniebat, noverat quod puniebat. Et tamen peccatum non noverat, quia peccatum non fece
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatum enĩ occasione accepta ꝑmandatũ
fefellit me: & ꝑ illud occidit. Concupiscen¬
tiã cerruit: ñ exciux̃. fecit timorẽ penȩ:
ñ amorẽ iusticiȩ. Quid gͦ: Quid dubitamꝰ
ad hoc datam ee legẽ. ut inueniret se ho¬
mo: Quando eni dĩ ñ ꝓhibebat a malo:
latebat se homo. Uires suas languidas ñ inue¬
nit nͥ quando legẽ ꝓhibitionis accepit. Scimꝰ¬

Expanded text:
Peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Concupiscentiam terruit, non exstinxit: fecit timorem poenae; non amorem justitiae. Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo. Vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
michi. ꝑficere aut̃ bonũ ñ ad iacet.
A diacet uelle. ꝑficere ñ adiacet. Nondixꝰ
facere s ꝑficere. Non enĩ nichil facit.
Rebellat concupiscentia : &e ñ consentit.
Deleccat uxor aliena: & ñ annuit. Alentẽ
auertit. insecretariũ mentis int̾rat. Uide
foris strepentẽ concupiscenciã ꝓfert in
Condelector enĩ legi dĩ. Non deme sed de
grã dĩ lu concupiscentia incarne cu¬¬
mulcuaris. mentẽ tͥ ñ subdis. Idõ sꝑabo
non timebo quid faciat mͥ caro. Sicut nec¬
aliena. ita nec iea. Qui gͦ inse hec agit. ni¬
chil facit: multũ facie. magñẽ qđ facit.
s cam̃ ñ ꝑficit. Quid ẽ enĩ ꝑficere: ubi:
mors contentio tuac Inuenio gͦ legẽ mͥuo¬
lenti facere bonum. Bonũ inuenio legẽ.
honũ est lex. Bonũ aliquid estlex. Unde
ꝓbo: Quia implere uolo. Inuenio ergo
legẽ mͥ uolenti facere bonũ: qm̃ mͥ malĩ
ad iacet. Et hoc mͥ. Non enĩ caro t̃mea
aut de alia sustantia caro. aut de alio pͥn¬

Expanded text:
mihi, perficere autem bonum non adjacet. Adjacet velle, perficere non adjacet. Non dixit, facere; sed, perficere. Non enim nihil facis. Rebellat concupiscentia, et non consentis; delectat uxor aliena, et non annuis, mentem avertis, in secretarium mentis intras. Vides foris strepentem concupiscentiam, profers Condelector enim legi Dei: non de me, sed de gratia Dei. Tu concupiscentia in carne tumultuaris, mentem tibi non subdis. In Deo sperabo; non timebo quid faciat maliena, ita nec mea. Qui ergo in se haec agit, nihil facit? Multum facit: magnum est quod facit, sed tamen non perficit. Quid est enim perficere? Ubi est, mors, contentio tua? volenti facere bonum. Bonum invenio legem; bonum est lex, bonum aliquid est lex. Unde probo? Quia implere volo. Invenio ergo legem mihi volenti facere bonum; quoniam mihi malum adjacet. Et hoc mihi. Non enim caro non mea, aut de alia substantia caro, aut de alio prin
Abbreviated transcription (Latin):
uorauit. Uos inqͥt qͥ spĩtales estis. instruice
hui modi in spũ lenitaeis. intendenste ipsũ
ne & tu tempteris. Ecce quẽ sp̃ĩtalẽ iã appel¬
lauit ȩtate. timuit illi cẽptationis fragilita¬
tem. unde posset ceptari spĩtał Et si ñ exiñ¬
iẽ spĩcalis. idẽq carnał. Ecce sp̃italis men¬
te seruio legidĩ Ecce carnalis carne aut̃
legi peccati. Idẽ gͦ ipse. & sp̃ĩtalis &e carnał.
Idẽ plane. Quã diu hic unut: sic ẽ. Nolimi¬
cedis atq consentis. qui eas uł bonas putas
le udes malas ut eistam̃ cedenao csentus.
ꝑpecres totus carnał esti. Tuquisqͥs talis es.
totus carnalis es. Si aut̃ & concupiscis qđ lex¬
concupiscentias tuas ñ eas: ecce mortis con¬

Expanded text:
 Vos, inquit, qui spirituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tenteris . Ecce, quem spiritualem jam appellavit, timuit illi tentationis fragilitatem, unde posset tentari spiritualis, etsi non ex meidem spiritualis, idemque carnalis. Ecce spiritualis: Mente servio legi Dei. Ecce carnalis: carne autem legi peccati. Idem ergo ipse et spiritualis et carnalis? Idem plane, quamdiu hic vivit, sic est. cedis atque consentis, qui eas vel bonas putas e sic jam vides malas, ut eis tamen cedendo consentias, runt perpetres; totus carnalis es. Tu, tu quisquis talis es, totus carnalis es. Si autem concupiscis quidemconcupisces ; servas
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dicit. Scimus quia lex sp̃italis ẽ ego aut̃
carnalis sum. Mlente enĩ sp̃ĩtalis. corpore car¬
nalis sum. Quando totus sp̃italis: Cũ semi¬
natur corpus animale: surga& corpꝰ spĩtale.
Modogͦ quando feruer mortis contencio. ñ
qđ uolo ago: exparte spitalis. exparte car¬
nalis. Ex parte meliori sp̃icalis. exparte
inferiori carnalis. Ad huc confligo. ñdum
ñ consentio. & post concupiscentias meas ñ
eo: tañ ad huc concupisco. & utiq etiam in
¶Qua ego inmente. ego incarne. Non enĩ
duȩ nature contrariȩ. sed ex utroq unus
sentio legi peccati. ¶ Sed tam̃ nolle esset
minenbris meis lex ulla peccati. Quia ergo
nollem. & cam̃ ẽ. ñ qđ uolo ago: quia c̃cupis¬
co&e nolo. Non qđ uolo ago s qd̾ odi illud
facia. Quid odi: concupiscere. Odi concupis¬
cere: & tam̃ ago illud excarne. ñ exmente.

Expanded text:
s dicit, Scimus quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum: mente enim spiritualis, corpore carnalis: quando totus spiritualis? Cum, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis. Adhuc confligo, nondum non consentio, etsi post concupiscentias meas non eo; tamen adhuc concupisco: et utique etiam in quia ego in mente, ego in carne. Non enim duae naturae contrariae, sed ex utraque unus sentio legi peccati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupiscere, et tamen ago illud carne, non mente:
Abbreviated transcription (Latin):
reuelationũ. & timentẽ elationis p̃cipitiũ.
Ut gͦ noueris quia ce ipse apłs qͥ uolebat alioᷤ
saluos facere ad huc curatur. ut noueris qͥa
& ipse ad huc curatur. si magnipendis ipsiꝰ
honorẽ. audi quid ei medicus opposuerit ad
tumorẽ. Audi ñ me ipsũ. audi confitentem
mͥ inquit dicis. tu r tu : Audi qͥ sum: ae no¬
li altum sape. s time. Audi quomͦ breuis
agniis ingrediatur. ubi aries sic pieltat᷑
Immagnitudine inquit reuelationum
pur iui sangls satane ut me celafiret. Qualem
aimoe dimut. qͥ mordacissimũ ephithema
ampit. lã gͦ mͦ dic. quia tantaerat in illoius.
tcia: quanta: in angłis sc̃ĩs. Anforte & anglłs
sc̃s incȩlo ne extollat᷑ accipit stimulũ angłm
satane aqͦ colafiaetur: Absit hoc de angłis
suspicari. Homines suinꝰ. apłos scõs homines
ferretur. nec auditꝰ ẽ ad uoluntatẽ quia
txauditꝰ ẽ. ad sanicatẽ: forte ñ indecenter
pse loquit᷑ uͥdicit. quia lex sp̃italis ẽ ego¬

Expanded text:
evelationum, et timentem elationis praecipitium. Ut ergo noveris quia et ipse Apostolus, qui volebat alios salvos facere, adhuc curabatur: ut noveris quia et ipse adhuc curabatur; si magnipendis ipsius honorem, audi quid medicus ei apposuerit ad tumorem: audi non me, ipsum audi. Audi confitentem, mihi, inquit, dicis tu? Et tu audi quid sim; et noli altum sapere, sed time. Audi quomodo brevis agnus ingrediatur, ubi aries sic periclitatur. Ne magnitudine, inquit, revelationum angelus satanae, qui me colaphizet. Qualem tumorem timuit, qui mordacissimum epithema accepit? Jam ergo modo dic quia tanta in illo erat justitia, quanta est in Angelis sanctis. An forte et angelus sanctus in coelo, ne extollatur, accipit stimulum angelum satanae, a quo colaphizetur? Absit hoc de sanctis Angelis suspicari. Homines sumus, Apostolos sanctos homines ferretur; nec auditus est ad voluntatem, quia exauditus est ad sanitatem ; forte non indecenter ipse loquitur, ubi dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt. quando qͥdẽ de illo dictũ ẽ.
ꝑlegen iudicabunt᷑ : sine fide enĩ xpi
nemo libari pocest Ac ꝑhoc ita iudica¬
bunt᷑ : ut ꝑeant Ham si peior ẽ condicio
nesciencia quã scientium legem di: qͦmͦ
uerum erit qd̾ meuangłio dñs ait. seruꝰ
qui nescis uoluntacẽ dnĩ sui cnñ facit
digna. plagis uapulabie paucis: serius
aut qͥ scit uoluntatẽ dñi sui & ñ facit.
digna. plagis uapulabit multas: fcce
ubi ostendit grauius peccare hominẽ
scientem quam nescientem: Hec tam̃
ndõ confugiendũ ẽ. ad ignorantie rene¬
hras uc in eis quisq requirat excusatioẽ:
Aluid est enĩ nescisse. aliud scire noluisse:
⁊ illa ignorantia que ñ est eorũ qͥ scire
noluit. s eorũ qui tamquam simpbxit̃
nesciunt neminẽ sic excusat ut sembiẽno
igne ñ ardeat. si ꝓpterea ñ credidit quia
ñ audiuit omĩno quid crederet. s fortasse
uit micius ardeat. Non enĩ sine causa dic¬
turte ⁊effunde iran tuã ingentes quȩ

Expanded text:
nt, quando quidem de illis dictum est: per legem iudicabuntur? sine fide enim Christi nemo liberari potest; ac per hoc ita iudicabuntur, ut pereant. nam si peior est condicio nescientium quam scientium legem dei, quomodo uerum erit quod in euangelio dominus ait: seruus, qui nescit uoluntatem domini sui et facit digna plagis, uapulabit pauautem qui scit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit multa. Ecce ubi ostendit gravius peccare hominem scientem quam nescientem: nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque rAliud enim est nescire, aliud scire noluisse.  illa ignorantia quae non est eorum qui scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim sine causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae
Abbreviated transcription (Latin):
& loquimi Si ergo eundẽ spm̃ fidĩ & illi
habebant qui uenturũ incarne. xpm̃
p̃nuntiauerune. quẽ etiã illi qui eum
uenisse nunciarunt: sacram̃ta ẽe potu¬
erunt ꝓtemporũ diuersitate diuersa.
adunitatẽ tam̃ eiꝰ fidĩ concordissime rei¬
tis inponere iugũ suꝑ collũ discipuloꝵ
nos saluos fieri. que mad modũ ⁊ illi:

Expanded text:
 loquimur. si ergo eundem spiritum fidei et illi habebant, qui uenturum in carne Christum praeuuntiarunt, quem etiam illi, qui eum uenisse nuntiarunt. sacramenta esse potuerunt pro temporum diuersitate diuersa, ad unitatem tamen eiusdem fidei concordissime retis deum inponere iugum supra collum discipulorum, nos saluos fieri, quem ad modum et illi.
Abbreviated transcription (Latin):
ib̾m Cuius hominis eiusdemq dĩ salu¬
berrima fide. &iã illi iusti salui facti ĩ:
qͥ priusꝙͣ ueniret incarne. credideruił
in carne uenturũ: Eadem nãq fides ÷
futurũ qđ nos credimꝰ factum Unde dic̃
apłs paulus. Habentes aut̃ eundẽ sp̃m¬

Expanded text:
 Cujus hominis ejusdemque Dei saluberrima fide, etiam illi justi salvi facti sunt, qui, priusquam veniret in carne, crediderunt in carne venturum. Eadem namque fides efuturum, quod nos credimus factum: unde dicit apostolus Paulus, Habentes autem eumdem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde cũ oms iusti hoc ẽ ueraces dĩ cul¬
tores. siue ante incarnationẽ. siue post
incarnationẽ. xp̃i. nec uixerint nec
uiuant. nͥ ex fide incarnationis. xp̃i.
in qͦ ẽ grẽ plenicudo. ꝑfecto qđ scrip¬
tum ẽ. non eẽ aliud nom̃ subcelo inqͦ

Expanded text:
Proinde, cum omnes iusti, hoc ejt ueraces dei cultores siue ante incarnationem siue post incarnationem Christi nec uixerint nec uiuant nisi ex fide incarnationis Christi, in quo est gratiae plenitudo, profecto, quod scriptum est non esse aliud nom
Abbreviated transcription (Latin):
didit bona ꝓmalis. ipse dñs qͥ iustificat im¬
pium &e penderis in cruce dixit. Pater ig¬
noscȩ illis. quia nesciunt quio faciunt.
illis hoc delictũ. Ad quam rem p̃ceptum
ꝑtinet. diligite inimicos urõs benefacite
eis qui oderunt uos. & orate peis qui
uos ꝑsecunt᷑. Mala ꝓ malif nõ ee iadeñ

Expanded text:
t impium» , et pendens in cruce dixit: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . illis hoc delictum» . Ad quam rem praeceptum pertinet, «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro eis qui vos persequuntur» . Mala pro malis non
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ eiã innicos diligerent. Posteruis
aut̃ qđ ÷ redde mala ꝓinalis: habent et
inali: & medioerit̃ mali. uł medio crit̃
boni. usq adeo ut lexeis dedit. uleiscen¬
di malũ. oeulum ꝓ oculo. dentẽ ꝓden¬
te. Quȩ si dici potest inustoꝵ iustitia
est. nonqa iniquum t. ut recipiat qͥsq¬
qđ ecerit lloquin: neq̃qͣm lex id con¬
stitueret. S quia ulciscendi libido
alios hoc discernere quam bonũ homi¬
nem sibi expetere. Non uosmet ipsos¬

Expanded text:
sterius autem, quod est reddere mala pro malis, habeant et mali, et mediocriter mali, vel mediocriter boni; usque adeo ut Lex eis dederit ulciscendi modum, «Oculum pro oculo, dentem pro dente» : quae, si dici potest, injustorum justitia est. Non quia iniquum est ut recipiat unusqecerit; alioqui Lex nequaquam id constitueret: sed quia ulciscendi libido alios hoc decernere, quam bonum hominem sibi expetere. Quapropter i
Abbreviated transcription (Latin):
posset intelligi. & cribulatio quã ꝓnomi¬
ne xp̃i credentes fuerant ꝑpessuri. Tim̃
ñ abre est ciuidem sp̃m sc̃m etiã nomine
ignis significatũ uidi. Propt̃ qđ a nad¬
uentum eiꝰ dictum est. Uiş sunt illis
linguȩ diuisȩ. uelut igns qui & uscli¬

Expanded text:
possit intelligi et tribulatio, quam pro nomine Christi credentes fuerant perpessuri; tamen non ab re est, eumdem Spiritum sanctum etiam nomine ignis significatum videri. Propter quod et in adventu ejus dictum est: Visae sunt illis linguae divisae, velut ign
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscit & defec it anima mea in atria dñi.
Non enim habet qd desicdat. S nunquid
sine gaudio est: Quo gaudio: qđ ait apłs.
Spe gaudentes. Ibi iam gaudebit mͦ adhuc
spe. Idõ qutppe gaudent. qͥa certi sunt se
accepturos tolerant intorculari om̃s p̃ssu¬
ras. Propterea & ipse apłs. cundixisset spe
gaudentes: quasi his loqueret᷑ qͥ iã intorcu¬
fertur. qͥa cum uenerit non auferetur.
Quo sibi uult labores fructium cuorum
manducabis: modo labores habemꝰ. fruetꝰ
posteaerit. S quia & ipsi labores n s̃t sine
ipsi labores nr̃i iocundant & letos faciunt
despe.Sig labor nr̃ potuit manducari &
potut iocundare manducatꝰ. fructus ipsiꝰ
labous qualis erit: Manducant labores
suios qͥ cutes ibant & flebant mutentes semi¬
ria sut e uanto iocundĩ manducabunt fiuc¬

Expanded text:
cupiscit et deficit anima mea in atria Domini;» non enim habet quod desiderat: sed numquid sine gaudio est? Quo gaudio? Quod ait Apostolus: «Spe gaudentes.» Ibi jam re gaudebit, modo adhuc spe. Ideoque qui spe gaudent, quia certi sunt se accepturos, tolerant in torculari omnes pressuras. Propterea et ipse apostolus cum dixisset, «Spe gaudentes;» quasi his loqueretur, qui jam in torcufertur; quia cum venerit, non aufertur.Quid sibi vult, «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine ipsi labores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» quanto jucundius manducabunt fruc
Abbreviated transcription (Latin):
anducatur ipse
doloris. Alio locodicit amans iste cuiꝰ uocem
inpsalmo plerunq agnoscimnus. Factȩ st̃ mͥ
lacrimȩ meȩ panis die ac nocte. Unde factȩ st̃
lacrimȩ panis: Dum dicit᷑ michi cotidie ubi
Onimiũ suꝑba iactantia. Sibeatauica ÷ in
cruciatib corꝑis. cur ñ inea manet sapiens
ut fruatur: Si aut̃ misera ÷ qͥd obsecro ce nͥ
cipꝰ impendit. ne faceatꝰ ne oret dm̃. ne iusto
titudine armare. uł abeis om̃imꝰ liberare. &
pꝰ hȩc uere beatam uitam dare. quo nullum
malum admitatur. & ubi summũ bonum
nunꝗͣ amittat᷑: Hoc pioꝵ p̃miũ ÷. Cuiꝰ adi¬
piscendi spe: uitam istã temporalem atq
mortalem. ñ tam delectabilit̃ quam tolera¬
bilit̃ ducimnꝰ. & maleieiꝰ tunc bono consiio
& diuno munere forcit̾ ferimꝰ. cũ bonorũ
gt̃noꝵ fideli dĩ ꝓmissione. & fideli nr̃a ex¬
pectatione gaudemꝰ. Ad hoc nos exortatus
apłs paulus ait. Spe gaudentes: intribu¬
latione pacientes. Ostendit enĩ quare in

Expanded text:
anducatur ipse doloris.» Alio loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Unde factae sunt lacrymae panis? «Dum dicitur mihi quotidie, Ubi o nimium superba iactantia! si beata uita est in cruciatibus corporis, aut non in ea manet sapiens, ut fruatur? si autem misera est. quid, obsecro te, nisi typhus impedit, ne fateatur, ne oret deum, ne iusto titudine armare uel ab eis omni modo liberare et post haec uere beatam uitam dare, quo nullum malum admittatur et ubi summum bonum numquam amittatur? Hoc piorum praemium est, cuius adipiscendi spe uitam istam temporalem atque mortalem non tam delectabiliter quam tolerabiliter ducimus et mala eius tunc bono consilio et diuino munere fortiter ferimus, cum bonorum aeternorum fideli dei promissione et fideli nostra expectatione gaudemus. ad hoc nos exhortatus apostolus ait: Spe gaudentes, in tribulatione patientes: ostendit enim, quare in
Abbreviated transcription (Latin):
unc erit humilitas uera. siño sola os
ñ fit ore. S cuxpochrita si dicis habere
cum credas ce ñ habere peccatũ foris fingis
humilitatẽ: intus amplecteris uanitatẽ.
G & iore &e incorde. ñ habes ueritatẽ. Qͥd
t̃ ꝓdest uideri hominib bumilis ee. qđ
aicis sids̃ uidet altum ee̾. qđ sapis
certe si aurib diuinum insonaret ora¬
culum noli altũ dicere nec sic ĩmerito
dampnareris. sihumilis inore corã homi¬
nib altum inicorde coram dõ loquereris.
um u audias noli altũ sapere stumne: &¬

Expanded text:
 erit humilitas vera, si non sola ostnon fit ore, sed corde. Hypocrita, si dicis te habere, cum credas te non habere peccatum; foris fingis humilitatem, intus amplecteris vanitatem. Ergo et in ore et in corde non habes veritatem. Quid tibi prodest videri hominibus humile esse quod dicis, si Deus videt altum esse quod sapis? Certe, si auribus divinum insonaret oraculum, Noli altum dicere; nec sic immerito damnareris, si humile in ore coram hominibus, et altum in corde coram Domino loquereris. Cum vero audias, «Noli altum sapere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
isliticȩ restat fidei plenitudo exqua erant
reliquiȩ. Inquib reliquus tunc & apłi-
saliu facti sunt. hoc significabatur ea ple¬
nitudine liberationis isrł. qua ꝑ moy son
exegy pto libati sunt.Si art̃ gnã iamnõ¬

Expanded text:
liticae restat fidei plenitudo, ex qua erant reliquiae, in quibus reliquiis tunc et apostoli salui facti sunt. hoc significatur ea plenitudine liberationis Israhel. qua per Moysen ex Aegypto liberati sunt. Intrarunt in
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ peccatũ mors & ita in om̃s homines ꝑ¬
transit. in quo om̃s peccauer̃. Om̃s enĩ unꝰ
fuerunt. Sic audio dicentẽ. mortẽ hominis
de peccato. eẽ. Non inqͥt. Et qͥd dicis õmnem
hominẽ ds̃ mͦ immortalem creat. Mirabił
nouitas. Qͥd dicis: Prors inqt omnem ho-¬
minem ds̃ immortalem creat. Quare gͦ
moriunt᷑ paruuli infantes: Nã si dicam
quare moriunt᷑ grandes homines dicturus
es mͥ. Peccauerunt. G de maioꝵ etate ñ dis¬
putabo. Paruuloꝵ infãciam contͣ te testẽ
infantes in suis utiq oꝑib in nocentes sunt¬

Expanded text:
n omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Omnes enim unus fuerunt. Sic te audio dicentem mortem hominis de peccato esse? Non, inquit. Et quid dicis? Omnem hominem Deus immortalem creat modo. Mirabilis novitas. Quid dicis? Prorsus, inquit, omnem hominem Deus immortalem creat. Quare ergo moriuntur parvuli infantes? Nam si dicam, Quare moriuntur grandes homines? dicturus es mihi, Peccaverunt. Ergo de majorum aetate non disputabo: parvulorum infantiam contra te testem infantes in suis utiq
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiȩ siccatꝰ est: si iustũ loq̃ris unde
tibi : dut iniustũ loqueris. & debes cace¬
re: aut iustum loqueris. & ñ habes nisi
de fonte iustitiȩ. fons aut̃ ustitiȩ qͥs est
nisi ds̃ : Primũ gͦ fundam̃tũ fidei po¬
ne. Nonqdđ iniquitas apud din: Latere
eqͥtas pot̾. eẽ. abi iniquitas non potest.

Expanded text:
 est? Si justum loqueris, unde tibi? Aut injustum loqueris, et debes tacere: aut justum loqueris, et non habes nisi de fonte justitiae: fons autem justitiae quis est, nisi Deus? Primum ergo fundamentum fidei pone: Numquid iniquitas apud Deum ? Latere te aequitas potest, esse ibi iniquitas non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
retur. ñ sufficit sola uoluntas hominis. si nõ
sit etiã misccłia dĩ. ñ gͦ sufficit. ⁊ sola miscđia
dĩ. si nonsit etiam uoluntas hominis. Ac ꝑ
hoc si recte dictũ ñ uolentis neq currentis
s miserentis ÷ dĩ. qr id uoluntas hominis so¬
la non implet. cur non & acontrario recte
dr̃ non miserantis ÷ dĩ. s uolentis est hominis
qr id miscłia dĩ sola ñ implet: Rorro sidicere
si uolentis ÷ hominis: ne apło aꝑtissime cont᷑¬
dicat: restat ut ꝓptẽa recte dictũ intelligat᷑.
ñ uolentis neq currentis s miserentis ÷ dĩ.¬
itt totũ det dõ. qͥhominis uoluntatẽ bonã¬

Expanded text:
n sufficit sola voluntas hominis, si non sit etiam misericordia Dei: non ergo sufficit et sola misericordia Dei, si non sit etiam voluntas hominis: ac per hoc si recte dictum est, Non volentis hominis, sed miserentis est Dei, quia id voluntas hominis sola non implet; cur non et e contrario recte dicitur, Non miserentis est Dei, sed volentis est hominis, quia id misericordia Dei sola non implet? Porro si sed voluntatis hominis, ne Apostolo apertissime contradicat, restat ut propterea recte dictum intelligatur: non volentis, neque currentis, sea Dei miserentis, ut totum det
Abbreviated transcription (Latin):
dampnat᷑ mundꝰ reus: Reus es. si quid
debeas consideres. pena uocatur. Necum
ate debitum exigit᷑. ex actor iuste rep̃hen¬
datur Rep̃hendatur exactor. simdebitũ
exigit. Cum uͦ debitum exigit. quis rep̃¬
hendat exactorẽ. quamuis expectet do
obdurat. Dicis itaq mͥ. Qͥd adhuc con¬
quirit᷑ : Nam uoluntati eiꝰ qͥs resistit:
Ohomo tu qͥdes qui respondeas dõ. ꝗͥ sit ule
attende: qͥs sis tu attende. Iile ds̃ ⁊ tuho¬

Expanded text:
damnatur mundus reus? Reus es: si quid damnatur mundus reus? Reus es: si quid debeas consideres, poena vocatur; nec cum a te debitum exigitur, exactor juste reprehenditur. Reprehendatur exactor, si indebitum exigit: cum vero debitum exigit, quis reprehendat exactorem, quamvis exspectet donobdurat. Dicis itaque mihi: Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit? O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Quis sit ille, attende: quis sis tu, attende. Ille Deu
Abbreviated transcription (Latin):
gressione pͥmi hominis uniu̾sum genus
humanum natũ cũ obligatione peccati.
uictor diabolus possidebat. Si enim sub
captiuitate ñ tenerem᷑: redemptore ñ
indigeremꝰ. Uenit ad captiuos. ñ captus.
Uenit ad captiuos redimendos. nichil in
se captiuitatis. hoc ÷ iniquitatis habens:
s carne mortali p̃cium nr̃m portans. Si
enim carnem mortalẽ ñ haberet. unde ĩ
uerbo sanguis quem ꝓcaptiuis funderet:
Ille aut̃ qui ad captiuitatem nr̃am uenit
cum similitudine carnis peccati. ñ cum
carne peccati. Similitudo enim erat illa
carnis peccati. Uera caro s similis carnis pec-¬
cati. Uera caro. s ñ peccati caro. Sigͦ uniu̾sꝰ
dictum ÷. Miserebor cui misertus fuero.
& nuscdiam p̃stabo. eui misericors fuero.
Si enĩ totus mundꝰ sub captiuitate: totus
mundꝰ inpeccato. totus mundꝰ iustissime
supplicio destinatus. s exparte ꝑ miscđĩã
lib̾atus. Quis dicat dõ. quare dampnas
mundum: qͥmͦ accusat᷑ iudex ds̃. qnͣdo

Expanded text:
gressione primi hominis, universum genus humanum natum cum obligatione peccati, victor diabolus possidebat. Si enim sub captivitate non teneremur, Redemptore non indigeremus. Venit ad captivos non captus: venit ad captivos redimendos nihil in se captivitatis, hoc est, iniquitatis habens, sed carne mortali pretium nostrum portans. Si enim carnem mortalem non haberet, unde in Verbo sanguis, quem pro captivis funderet? Ille autem qui ad captivitatem nostram venit cum similitudine carnis peccati , non cum carne peccati venit. Similitudo enim erat illa carnis peccati: vera caro, sed similis carnis peccati; vera caro, sed non peccati caro. Ille ergo dictum est, Miserebor cui misertus fuero, et misericordiam praestabo cui misertus fuero. Si enim totus mundus sub captivitate, totus mundus in peccato, totus mundus justissime supplicio destinatus, sed ex parte per misericordiam liberatus, quis dicat Deo, Quare damnas mundum? Quomodo accusatur judex Deus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
forcius ille ipse ibi sensus est. Qđ aut
ipsius inscđiȩ suȩ firmitatẽ. ds̃ ista
repetitione monstrauit. sic̃ am̃. amen.
sicut fiat fiat. Sicut repetitio somnii
pharaonis pluraq similia. aut in utrisq
popłis id⁊ gentib & hebreis. hoc
modo ds̃ p̾minciauit miscđiam se eẽ.
facturum. Qđ apłs dicit ita. Sic̃ enĩ¬

Expanded text:
fortius ille ipse ibi sensus est, quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem deus ista repetitione monstrauit — sicut: "amen, amen", sicut: "fiat, fiat", sicut repetitio somnii Pharaonis pluraque similia — aut in utrisque populis, id est gentibus et Hebraeis, hoc modo deus praenuntiauit misericordiam se esse facturum. quod apostolus ita dici
Abbreviated transcription (Latin):
głet᷑ libero u̾oluntatis arbitrio. tanqm
abipso incipiat meritũ. cui tanꝗͣ debitũ
readatur p̃mium. bene oꝑandi ipsa lib̾tas
audiat eundẽ grȩ p̃conẽ dicentẽ. Ds̃ enĩ
ꝓbona uoluntate. Et alio loco. Igͥ ñ uolen¬
tis neq currentis s miserentis ÷ dĩ Cum
ꝓculdubio sihomo eiuꝰ ȩtatis ÷ ut ratione
iamutat᷑: non posse credere. sꝑare. dilige̾.
nͥ uelit.: Nec ꝑuenire ad palmã suꝑnȩ

Expanded text:
glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim bona voluntate , et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei , cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad pa
Abbreviated transcription (Latin):
Precedit enĩ bona uoluntas hominis multa dĩ
bona. s non om̃ia. Quȩ aũ ñ p̃cedit ipsa. in eis
quet᷑ me Nolentem p̃uenit ut uelit: uolen¬
tem sub sequit᷑ ne frustra uelit.
Nisi dñs edificauerit domũ: in uanuꝑ la¬
borauerunt edificantes eam: Qͦ mͦ gͦ dñs iub&
sine adiutorio ipsius uł difficile impletur.
cũ si dñs ñ edificet. inuanum ȩdificans labo¬
rasse dicatur. Neq cũ scriptũ sit ẽ qͥdẽ uolen¬
tisatq currentis. faciliꝰ aut̃ miserentis dĩ:
s scriptũ sit ñ uolentis neq currentis. sed
miserentis : di: Nõ qͥa nulla ÷ hominiᷤᷤ uo¬

Expanded text:
praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia; quae autem non praecedit ipsa, in eis quetur me ; nolentem praevenit, ut velit, volentem subsequitur, ne frustra velit.Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam . Quomodo ergo quod Deus jubet, sine adjutorio ipsius vel difficile impletur, cum si Dominus non aedificet, in vanum aedificans laborasse dicatur; neque scriptum sit, Est quidem volentis, atque currentis, facilius autem miserentis est Dei, sed scriptum sit, Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei; non q
Abbreviated transcription (Latin):
Ia cob dilexi: esau aut̃ odio habui. Istos
duos genuit rebecca. iacob & esau. Unꝰ
inde eligit᷑: alius imꝓbatur. Unus succe¬
dit inhereditatẽ: alter exheredat᷑. Non
facit popłm suum deus de esau.s facit
de iacob. Sem̃ unum: diuersi qͥ ceptist.
U terus unuis: diu̾si qui natist̃. Numqͥd
ñ lib̾a ppeperit iacob. quȩ lib̾a pepert̃
esau: Luctabant᷑ inuentre matrissuȩ:
& dictũ ÷ rebeceȩ eũ ibi luctarentus.
Iuo popłi sunt initero tuo. duo homines
duo popłi. Bonus popłs. malus populus:
si tam̃ in uno uentre luctant᷑: quanti mali
sunt in eccła. Et unus uterus portat: do¬
nec infine discernant᷑: & boni aduersus
malos clamant. & mali adilsus bonos re¬
damant. & inuniꝰ uiscerib utriq luc¬
tantur. Numqͥd simul semꝑ erunt: in
fine exit᷑ adlucem. Declaratur natiuitas:
quȩ hic in sacram̃to figurabatur. Et tẽ
aparebit. Ia cob dilexi: esau aut̃ odio ha¬

Expanded text:
dilexi. Esau autem odio habui Istos duos genuit Rebecca, Jacob et Esau: unus inde eligitur, alius reprobatur; unus succedit in haereditatem, alter exhaeredatur. Non facit populum suum Deus de Esau; sed facit de Jacob. Semen unum, diversi qui concepti sunt: uterus unus, diversi qui nati sunt. Numquid non libera peperit Jacob, quae libera peperit Esau? Luctabantur in ventre matris suae, et dictum est Rebeccae, cum ibi luctarentur, Duo populi sunt in utero tuo . Duo homines, duo populi; bonus populus, malus populus: sed tamen in uno ventre luctantur. Quanti mali sunt in Ecclesia, et unus uterus portat, donec in fine discernantur: et boni adversus malos clamant, et mali adversus bonos reclamant, et in unius visceribus utrique luctantur. Numquid semper simul erunt? In fine exitur ad lucem, declaratur nativitas quae hic in sacramento figuratur: et tunc apparebit, Jacob dilexi, Esau autem odio ha
Abbreviated transcription (Latin):
re cum dicimꝰ. fiat uoluntas tua sicut
in celo & interra. Ut ne nos inferas inferaes¬
in temptationẽ. s libera nos a malo.
It qͥd emin ista orando tanto gemitu petimꝰ.
ndolentis hominis & currentis. ñ mise¬
rentis est dĩ: Nõ qr hoc sine uoluntate nr̃a.
agit᷑ cS qr uoluntas non implet qđ agit.
nͥ diunitus adiuuet᷑: hȩc ÷ fidei sanitas.
quȩ nos facit orare Querere ut inueniamꝰ.
petere ut accipiamꝰ. pulsare ut aꝑiat᷑ nob
Contra istam qͥl disputat: otͣ se ipsũ claudit
ostium miscđiȩ dĩ. Nolo plura dicere de
tantare: Quia meliꝰ eam cõmitto fideliũ
gemitib quam sermonibus meis: ⁊¬

Expanded text:
ut in caelo ita et in terra. uel: ne nos inferas in temptationem, sed libera nos a malo. ut quid enim ista orando tanto gemitu petimus, si uolentis hominis et currentis, non miserentis est dei? non quia hoc sine uoluntate nostra agitur, sed quia uoluntas non implet quod agit, nisi diuinitus adiuuetur. haec est fidei sanitas, quae nos facit orare: quaerere, ut inueniamus, petere, ut accipiamus, pulsare, ut aperiatur nobis. contra istam qui disputat, contra se ipsum claudit ostium misericordiae dei. nolo plura dicere de re tanta, quia melius eam committo fidelium gemitibus quam sermonibus meis.