comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UANTUM OÑS DONAE
QUI NOS MINIS TNÕ
GONSTITOIT UERBI
& sacramenti sui ser¬
uire uob in adipe
pimus psalmum istũ a
quem mͦ can¬
tauimus. breuem numero uerborum
magnum pondere sententiarum. ad¬
iuuante illo qui uos fecit intentos ut
& nos faciat idoneos sicut possumꝰ con¬
siderare atq tractare. Uiuat anima
ur̃a. & uigilet indm̃. Tempus eni consti¬
tuit d̾s pro missis suis. & tempus eis quȩ
nuisit implendis ꝓmissionum tempis
erat tempore ꝓpħarum. usq ad iohannẽ
baptistam. Ab illo aut̃ & de inceps usq
infinem: tempus ÷ implendi quȩ ꝓmissa
sunt. Fidelis ds̃. qui se nr̃m debitorem
fecit. non aliquid anob̾ accipiendo sed tanta
nobis ꝓmittendo. Parum erat ꝓmissio
etiam scripto se teneri uoluit. ueluti faci-¬
ens nobiscum cirographum ꝓmissoꝵ suoꝵ.
ut cũ ea quȩ ꝓmisit soluere inciperet: in
scriptura ꝓmissoꝵ consideraremus ordinẽ
soluendoꝵ. Tempus itaq ꝓphetie: p̾dictio
erat ut sepe iam diximus ꝓmissionum.

Expanded text:
uantum Dominus donat, qui nos ministros constituit verbi et sacramenti sui servire vobis in adipe pimus psalmum istum, quem modo cantavimus, brevem numero verborum, magnum pondere sententiarum, adjuvante illo qui vos fecit intentos, ut et nos faciat idoneos, sicut possumus, considerare atque tractare. Vivat anima vestra, et vigilet in Deum. Tempus enim constituit Deus promissis suis, et tempus eis quae promisit implendis. Promissionum tempus erat tempore Prophetarum usque ad Joannem Baptistam: ab illo autem et deinceps usque ad finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Fidelis Deus qui se nostrum debitorem fecit; non aliquid a nobis accipiendo, sed tanta nobis promittendo. Parum erat promissio, etiam scripto se teneri voluit, veluti faciens nobiscum chrirographum promissorum suorum; ut cum ea quae promisit solvere inciperet, in scriptura promissorum consideraremus ordinem solvendorum. Tempus itaque prophetiae, praedictio erat, ut saepe jam diximus, promissionum.
Abbreviated transcription (Latin):
Meis. donec pouamꝯ uiioicos
⁊bos scas ellom pedum toaq
Hanc gͦ quȩstionem iudeis ꝓposi¬
tam ad ño: in ipso in gressu psalmi ꝑtra-¬
ctare de bemus. Si eñi qđ respondert᷑
iudei exigatur anob̾. utrum confiteam᷑
& nos annegemus : absit ut negemꝰ. Sidi¬
catur nobis. xp̃s filius ÷ dd̾ annon ÷: si
dixerimus non. contradicimꝰ eugło. Nãq¬

Expanded text:
meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Hanc ergo quaestionem Judaeis propositam a Domino, in ipso ingressu Psalmi pertractare debemus. Si enim quod responderunt Judaei exigatur a nobis, utrum confiteamur et nos, an negemus; absit ut negemus. Si dicatur nobis, Christus filius est David, annon est? si dixerimus non, contradicimus Evangelio; namq
Abbreviated transcription (Latin):
minantem. Sem enim et terrrisile
huius scłi. quales uł expertus es uł augere
ac multiplicare cogitando potes: immor.¬
talium delitiarum matrem concupisce
ꝓculdubio delectabit. castis atq ȩternis
ueritatis amplexibus. Sed prius tibi do¬
nanda sunt debita: quam prȩmia flagi¬
Bonus ÷ gͦ facientib: ne extollat mentem
in superbiam. Quius enim timor ÷ initiũ
Et hoc erit premium. hic finis. hȩc statio.
sedesq ꝑpetua. Illic inueniuntur man
peti inquit adño. hanc requiram: ut
in habitem in domo dñi per om̃s dies uitȩ
mee. Beati enim quihabitant in domo

Expanded text:
minantem. «Sanctum» enim «et terribile minantem. «Sanctum» enim «et terribile hujus saeculi, quales vel expertus es, vel augere ac multiplicare cogitando potes, immortalium deliciarum matrem concupisce procul dubio delectabit castis atque aeternis veritatis amplexibus: sed prius tibi donanda sunt debita, quam praemia flagi«Bonus» ergo «facientibus.» Nec extollat mentem in superbiam. Cujus enim timor est initium saeculi:» et hoc erit praemium, hic finis, haec statio sedesque perpetua. Illic inveniuntur mandpetii,» inquit, «a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae» . Beati enim qui ha
Abbreviated transcription (Latin):
firmata sunt in scłm scłi. facta in ueriat
& iustitia. Hoc ÷ uerum & iustum. ut hic
laboretur. ibi requiescatur. quia Redẽpnio¬
Nem onsit popło soo. Unde autem resi¬
muntur. nisĩ acaptiuitate peregrinationis
huns : Non gͦ requies. nisi incelesti patra
requiratur. Dedit quidem ds̃ isrłitis car¬
nalibus terrenam ierłm que seruit cum
filiis suis. sed hoc uetus testamentum est.
adueterem hominem pertinens. Qui auẽ
ibi figuram intellexerunt: etiam̃ tẽ here
eternum testamentum suum. Sed qđ nͥ
nouum : Cuius hȩres quisquis ẽẽ uoluers:
nolo te fallas. nec terram trahentem lac &
mel carnaliter cogites. Non amena p̃dia non
hortos fructiferos & opacos. non tale aliquid
mediteris ad ipisci: quale solet hic oculus
auaritiȩ concupiscere. Cum enim sit cupidi
hic consumatur. non differencda ut ibi satiet
Primo penas fuge. gehennas deuita. Ante¬
quam desideres ꝓ mittentem dm̃: caue

Expanded text:
firmata sunt in saeculum saeculi, facta in veritate firmata sunt in saeculum saeculi, facta in veritate et justitia.» Hoc est verum et justum, ut hic laboretur, illic requiescatur: quia, «Redemptionem misit populo suo.» Unde autem redimuntur, nisi a captivitate peregrinationis hujus? Non ergo requies nisi in coelesti patria requiratur. 8. Dedit quidem Deus Israelitis carnalibus terrenam Jerusalem, «quae servit cum filiis suis:» sed hoc Vetus Testamentum est, ad veterem hominem pertinens. Qui autem ibi figuram intellexerunt, haeredes etiam taeternum Testamentum suum.» Sed quod, nisi Novum? Cujus haeres quisquis esse volueris, nolo te fallas, nec terram trahentem lac et mel carnaliter cogites, non amoena praedia, non hortos fructiferos et opacos, non tale aliquid mediteris adipisci, quale solet hic oculus avaritiae concupiscere. Cum enim sit radix ohic consumatur, non differenda ut ibi satietur. Primo poenas fuge, gehennas devita: antequam desideres promittentem Deum, cave
Abbreviated transcription (Latin):
enim & ad gentes. & prȩceptum diuitib
huius scłi non suꝑbe saꝑe. neq sꝑare
in incerto diuitiarum : sed indẽo uiuo
cui facile ẽ qđ hominib difficile ÷. Sic
enim multi uocati sunt. sic occupata ÷
hȩreditas gentium. sic factum ÷: ut etiã
plurimi qui non dimiserunt om̃a sua
in hac uita ut sequerentur eum. uitam etũ
ipsam ꝓnominis eius confessione contẽneret
& tanquam cameli humiliantes se adpor¬
tanda onera pressurarum intrarent etũ
sicut ꝑforamen acus. per cõpungentes pas¬
sionis angustias. Ipse fecit hȩc cui om̃a pos¬
bilia suntꝰ. Oꝑa manoomꝯ eios: urarias
EIIUDicIM. Teneatur ueritas ab iis qui
iudicantur hic. Iudicantur hic martires
& adiudicium perducuntur. qui non solũ
eos aquibus iudicati sunt. sed etiam angios
diuidicent. aduersus quos eiserat collucta¬
tio: etiam cum ab hominib udicari ui.¬
derentur. Non separet axp̃o tribulatio.
angustia. fames. nuditas. gladius. Eidelid
pectandum ÷ non hic sperandum. sed con¬

Expanded text:
 praeceptum divitibus hujus saeculi non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum; sed in Deo vivo , cui facile est quod hominibus difficile est. Sic enim multi vocati sunt, sic occupata est haereditas Gentium, sic factum est ut etiam plurimi qui non dimiserunt omnia sua in hac vita ut sequerentur eum, vitam etiam ipsam pro nominis ejus confessione contemnerent; et tanquam cameli humiliantes se ad portanda onera pressurarum, intrarent etiam sicut per foramen acus, per compungentes passionis angustias. Ipse fecit haec, cui omnia possibilia sunt. 7. «Opera manuum ejus veritas et judicium.» Teneatur veritas ab iis qui judicantur hic. Judicantur hic martyres, et ad judicium perducuntur, quo non solum eos a quibus judicati sunt, sed etiam angelos dijudicent, , adversus quos eis erat colluctatio, etiam cum ab hominibus judicari viderentur. Non separet a Christo tribulatio, angustia, fames, nuditas, gladius . «Fideli hic exspectandum, non hic sperandum; sed «con
Abbreviated transcription (Latin):
dos meternum. scđm ordinẽ melchise¬
dech. Fidelib loquor. Siquid non in¬
telligunt catecum ini: auferant pigri¬
tiam. festinent ad notitiam. Non gͦ est
opus mysteria ꝓmere scripturȩ uobis
intiment quid ÷ sacerdotium seđm ordinẽ
adextris tuis. Quasi mutauerunt sede ᷤ.
An forte sic potius iurauit dñs & non
penitebit eum. tues sacerdos in eternũ:

Expanded text:
dos in aeternum secundum ordinem Melchisedos in aeternum secundum ordinem Melchisedec.» Fidelibus loquor. Si quid non intelligunt catechumeni, auferant pigritiam, festinent ad notitiam. Non ergo opus est mysteria promere; Scripturae vobis intiment quid est sacerdotium secundum ordinem a dextris ejus, quasi mutaverint sedes. An forte sic potius, «Juravit Dominus, et non paenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum,»
Abbreviated transcription (Latin):
mutetur : in potestate rectoris ẽ. Sed
pęnitentia. mutatio rerũ significatur.
Quomodo enim tu cum aliquid te penitet.
doles factum qđ fecisti: sic quando ali¬
quid ds̃ prȩter spem hominũ. id est
prȩter quam sꝑant homines mutat
in aliud. pęnitere se dicit: usq ad eo ut
& de pena nr̃a pęniteat eum. si nos de
uita nr̃a mala pęnituerit. Iurauit ergo
dñs. Iurauit firmauit. Non eum peni¬
tebit. non mutabit. Quid: Tu es sacer¬
dos in ȩternum. Idõ inȩternum: quia
non pȩ̨nitebit eum. Sed sacerdos scđ̾m
quid : Nunquid erunt illę hostiȩ. ui¬
ctimȩ oblatȩ apatriarchis. are sanguiniꝰ.
& tabernaculum. & illa primi testam̃ti
ueteris sacramenta e Absit. lam illa sub¬
lata sunt euerso iam templo. remoto
illo sacerdotio. per eunte uictima eorũ
& sacrificio. Hȩc nec iudei habent. Uident
perisse iam sacerdotium scđm ordinẽ
aaron. & non agnoscunt sacerdotium
scđm ordinem melchisedch. Tues sacer¬

Expanded text:
mutetur, in potestate rectoris est. Sed mutetur, in potestate rectoris est. Sed poenitentia mutatio rerum significatur. Quomodo enim tu, cum aliquid te poenitet, doles factum quod fecisti: sic quando aliquid Deus praeter spem hominum, id est, praeterquam sperant homines mutat in aliud, poenitere se dicit; usque adeo ut et de poena nostra poeniteat eum, si nos de vita nostra mala poenituerit. «Juravit» ergo «Dominus; juravit,» firmavit: «non eum poenitebit,» non mutabit. Quid? «Tu es sacerdos in aeternum.» Ideo «in aeternum,» quia «non poenitebit eum.» Sed sacerdos, secundum quid? Numquid erunt illae hostiae, victimae oblatae a Patriarchis, arae sanguinis et tabernaculum, et illa primi Testamenti Veteris sacramenta? Absit. Jam illa sublata sunt, everso jam templo, remoto illo sacerdotio, pereunte victima eorum et sacrificio: haec nec Judaei habent. Vident perisse jam sacerdotium secundum ordinem Aaron, et non agnoscunt sacerdotium secundum ordinem Melchisedec. «Tu es sacer
Abbreviated transcription (Latin):
lestum: ne ad aliquam falsitatẽ testẽ
adhibeas dm̃. Si gͦ tu iurando testaris
dm̃ cur gͦ non & ds̃ iurando testetur
se ipsum ÷ Uiuo ego dicit dñs: uratio
dei ÷. Sic iurauit desemine abrahȩ.
Niuo ego dicit dñs. qm̃ audisti uocem
meam: & non pepercisti filio tuo unico
ꝓpter me: nisi bene dicens benedicam
te. & implendo implebo sem̃ tuum
sicut stellas cęli. & sicut harenam quȩ
÷ ad labium maris. & benedicent᷑
in semine tuo om̃s gentes. Et semen
accipiens carnem de semine abrahȩ:¬
erit sacerdos in eterum seđm ordinem
melchi sedech. De sacerdotio gͦ scđm
ordinem melchisedech: urau̾it dñs &
non pęnitebit eum. Quid de sacerdotio
scđm ordinem aaron: Nunquid pęnitet
dm̃ sicut hominem. aut nolens cadit
in aliquid ut faciat. aut imprudens ꝑ¬
labitur. ut postea eum de suo ꝓlapsu
pęniteat: Scit quid agat. scit quousq
quid ꝓgrediatur. Unde in aliud com¬

Expanded text:
lestum, ne ad aliquam falsitatem testem lestum, ne ad aliquam falsitatem testem adhibeas Deum. Si ergo tu jurando testaris Deum, cur ergo non et Deus jurando testetur seipsum? «Vivo ego, dicit Dominus,» juratio Dei est. Sic juravit de semine Abrahae: «Vivo ego, dicit Dominus; quoniam audisti vocem meam, et non pepercisti filio tuo unico propter me, nisi benedicens benedicam te, et implendo implebo semen tuum sicut stellas coeli, et sicut arenam quae est ad labium maris, et benedicentur in semine tuo omnes gentes» . Et semeaccipiens carnem de semine Abrahaerit sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. De sacerdotio ergo secundum ordinem Melchisedec, «juravit dominus, et non poenitebit eum.» Quid de sacerdotio secundum ordinem Aaron? Numquid poenitet Deum, sicut hominem, aut nolens cadit in aliquid ut faciat, aut imprudens prolabitur, ut postea eum de suo prolapsu poeniteat? Scit quid agat, scit quousque quid progrediatur; unde in aliud com
Abbreviated transcription (Latin):
iomn sed̾m ordin eoo coelchis edech.
utero de uirgine intelligimus ante¬
luciferum noctu. sicut eugłia c̃testant᷑:
ꝓcul dubio inde exutero ante luciferũ.
ut esset sacerdos in ȩternum scđm ordi¬
nem melchisedech. Nam scđm id qđ natꝰ¬
est de patre ds̃ apud dm̃. coeternus gi¬
gnenti: non sacerdos. sed sacerdos ꝓpter
carnem assumptam. ꝓpt̾ uictimam quã
ꝓ nobis offerret a nobis acceptam. Iurauit
Anforte idõ magis hominem ꝓhibet
magis ds̃ uirat. quia non potest ẽẽ ꝑ iurꝰ:
Homo enim ꝑ consuetudinem iurandi
potest lingua in ꝑiurium ꝓlabi: bene
ꝓhibeturꝰ iurare. Tanto en̾im longius
erit aꝑ iurio: quanto longe erit aui¬
rando. Qui enĩ iurat homo: falsum
& uerum iurare potest. Qui autem
quia om̃ino non uirat. Cur gͦ ñ iuret
dñs. quando dñi iuramentum ꝓmissio¬
nis ÷ firmamentũ . Iurat om̃ino. Quid
enim tu facis cum iurasc Testaris dm̃.
Hoc ÷ iurare. dm̃ testari. Et idõ mo¬

Expanded text:
num secundum ordinem Melchisedec.num secundum ordinem Melchisedec.utero geluciferum, noctu, sicut Evangelia contestantur; procul dubio inde ex utero ante luciferum, ut esset sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec. Nam secundum id quod natus de Patre Deus apud Deum, coaeternus gignenti, non sacerdos; sed sacerdos propter carnem assumptam, propter victimam quam pro nobis offerret a nobis acceptam. «Juravit» amagis jurat, quia non potest esse perjurus? Homo enim qui per consuetudinem jurandi potest lingua in perjurium prolabi, bene prohibetur jurare: tanto enim longius erit a perjurio, quanto erit longe a jurando. Qui enim jurat homo, falsum et verum jurare potest: qui autem t. Cur ergo non juret Dominus, quando Domini juramentum promissionis est firmamentum? Juret omnino. Quid ergo tu facis, cum juras? Testaris Deum: hoc est jurare, Deum testari; et ideo mo
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit iam dñm suum. quia dixit
inquit dñs dño meo. sede adextris
meis. Et ipse loquitur. ipsius quasi
sermo contextus ẽ. Si gͦ ipse loquit᷑:
forte ipse potuit dicere. exutero ante
luciferum genui te. Ex utero uirgi-¬
nali. exutero ante luciferum genui
te. Si enim illa uirgo ducens ꝓpa-¬
ginem de carne dđ. ex illo utero natus
xp̃s. tanquam exutero genitus add.
Exutero quo masculus non accessit. exii
exsolo utero. Ergo ex utero inquit
ille qui eum dñm suum dixerat: ex
utero ante luciferum genui te.
Et hoc ipsum ante luciferum signate
dictum & ꝓprie dictum. & sic imple¬
tum. Noctũ enim natus ẽ dñs de utero
uirginis Marie. Indicant testimo¬
nia pastoꝵ. qui uigilias exercebant
super gregem suum. Exutero ante
luciferumꝰ genui te. Otu dñe m̃s
sedens ad dexteram dñi mei. unde &¬
esc IurAUIT dĩs et non pȩnit̾e¬
PrI eUM. łoes Sacerdos iNet eR¬

Expanded text:
et dixit jam Dominum suum, quia, «Dixit,» et dixit jam Dominum suum, quia, «Dixit,» inquit, «Dominus Domino meo, Sede a dextris meis.» Et ipse loquitur, ipsius quasi sermo contextus est. Si ergo ipse loquitur, forte ipse potuit dicere, «Ex utero ante luciferum genui te:» ex utero virginali, «ex utero ante luciferum genui te.» Si enim illa virgo ducens propaginem de carne David, ex illo utero natus Christus, tanquam ex utero genitus a David. «Ex utero,» quo masculus non accessit: «ex uex solo utero. Ergo, «Ex utero,» inquit ille, qui eum Dominum suum dixerat, «Ex utero ante luciferum genui te.» Et hoc ipsum «ante luciferum» signate dictum, et proprie dictum, et sic impletum. Noctu enim natus est Dominus de utero virginis Mariae: indicant testimonia pastorum, qui vigilias exercebant super gregem suum . «Ex utero ante luciferum genui te.» O tu, Domine meus, sedens ad dexteram Domini mei, unde es? «Juravit Dominus, et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsecreto positus ÷. Quid ÷ exutero:
Exsecreto. ex occulto. de me ipso. de
substantiã mea. hoc ÷ exutero. quia
generationem eius quis en arrabit:
filium. Exutero ante luciferum
genuite. Quid ÷ gͦ ante luciferum:
Lucifer ꝓ siderib positus ÷ tanquam
aparte totum significante scriptura
& exeminenti stella om̃a sidera. Sed
ante luciferum. hoc ÷ ante sidera. & qđ
est ante sidera. hoc ÷ ante tempora. Si
gͦ ante tempora ab ęternitate: noli
quȩ rere quando. Eternitas ñ habet
quando. Quando aliquando. uerba
sunt temporum. De patre ñ ẽ natus
intempore. perquem facta sunt te̾¬
pora. Dictum ÷ gͦ ut dici oportuit.
figurate ꝓpħice. ut & uterus ꝓsecreta
substantia. & lucifer ꝓtemporib pone¬
retur. An uultis ut & ipsum dđ respicia¬
mus. qui dñm suũ dixit filiũ suum e
Ut enim hoc diceret: audiuit ad nosuo.
audiuit ab illo a quo falli ñ potuit.

Expanded text:
secreto positus est. Quid est, «Ex utero?» secreto positus est. Quid est, «Ex utero?» Ex secreto, ex occulto; de meipso, de substantia mea; hoc est, «Ex utero:» quia, «Generationem ejus quis enarrabit» Filium, «Ex utero ante luciferum genui te.» Quid est ergo «ante luciferum?» Lucifer pro sideribus positus est, tanquam a parte totum significante Scriptura, et ex eminenti stella omnia sidera. Sed ante luciferum, hoc est ante sidera; et quod est ante sidera, hoc est ante tempora; si ergo ante tempora, ab aeternitate: noli quaerere quando; aeternitas non habet quando. Quando et aliquando verba sunt temporum. De Patre non est natus in tempore, per quem facta sunt tempora. Dictum est ergo, ut dici oportuit, figurate, prophetice, ut et uterus pro secreta substantia, et lucifer pro temporibus poneretur. An vultis et ipsum David respiciamus, qui Dominum suum dixit filium suum? Ut enim hoc diceret, audivit a Domino suo; ab illo audivit a quo falli non potuit:
Abbreviated transcription (Latin):
In quo regno: Utiq inuitam ȩternam
Nam addexteram positis hoc dicturus:
Uenite benedicti patris mei. percipite
regnum qđ uob̾ paratũ ÷ ab initio mund
De inde dampnatis impiis. segregatisu¬
stis atq laudatis. quid sequitur qui
dixerat ꝑcipite regnum : Iẽ ibunt
imꝑu inambustionem ȩternam. nisti
aut̃ inuitam ȩternam. Qd̃ dixerat
regnum: hoc dixit uitam ȩternam
quo non ibt̃ impii. Uidete si quȩdam
uisio ÷ uita ȩ̨terna. hȩc ÷ autem uta
ȩterna ut cognoscant te solum ueni
tecum principium indie uirtutis tuę
Ergo tecum principiũ in die uirtuaᷤ
tuȩ. insplendore scõrum. Sed hȩc df¬
fertur. hoc postea dabitur. Quidũ
Exo⁊ero ante lOCifeRudo GeNone
Quid hic: Si ds̃ filium habet. nun¬
quid & uterum : Sed sicut carnis
corpora non habet. ita nec sinum.
Dictum ÷ tamen. Qui÷ insinu patris.
ipse narrauit. Qui ÷ autem sinus:
ipse ÷ uterus. Et sinus & uterus:

Expanded text:
In quo regno? Utique in vita aeterna. In quo regno? Utique in vita aeterna. Nam ad dexteram positis hoc dicturus est: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi.» Deinde damnatis impiis, segregatis justis atque laudatis, quid sequitur quod dixerat, «Percipite regnum? Tunc ibunt impii in ambustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam» . Quod dixerat «regnum,» hoc dixit «vitam aeternam,» quo non ibunt impii. Videte si quaedam visio est vita aeterna: «Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum «tecum principium in die virtutis tuae.» Ergo, «Tecum principium in die virtutis tuae, in splendore sanctorum.» 16. Sed hoc differtur, hoc postea dabitur: quid nunc? «Ex utero ante luciferum genui te» Quid hic, Si Deus Filium habet, numquid et uterum? Sicut carnis corpora, non habet: quia nec sinum; dictum est tamen, «Qui est in sinu Patris, ipse enarravit» . Qui est autem sinus, ipse est uterus; et sinus et uterus pro
Abbreviated transcription (Latin):
suorum. De qua uirtute dicis: Insplen¬
insplendore scĩ. non quando ad huc
terrenam carnem gestantes. & in cor¬
pore mortali atq corruptibili gem̃teᷤ
qđ aggrauat animam. & deprimit
terrena in habitatio sensum multa
cogitantem. cum ipsȩ cogitationes in¬
uicem non uidentur. Non hoc ÷ insplen¬
dore scõꝵ. Sed quid ÷ insplendore scõꝵe¬
Donec ueniat dñs & illuminet abscondi¬
ta tenebrarum. & manifestabit cogita¬
tiones cordis. & tunc laus erit unicuiq
adõ. Hoc erit insplendore scõrum. quia
tunc iusti fulgebunt in regno patris
sui sicut sol. Audite enim quid sit
hoc. in splendore scorum. Ueniet
in quit messis. ueniet finis scłi. mittet
pater familias angłos suos. & colligent
de regno eius om̃a scandala. & mit̾tent
in camino ignis ardentis. tẽ iusti fulge¬
bunt sic̃ soł in regͥo patris sui. Inquo
regno : Uidete si uisio quȩdam seruait.
dequa nobis dictum ÷. tecum principũ

Expanded text:
suorum. De qua virtute dicis? «In splensuorum. De qua virtute dicis? «In splenin splendore sancti: non quando adhuc terrenam carnem gestantes et in corpore mortali atque corruptibili gementes, quod aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; cum ipsae cogitationes invicem non videntur, non hoc est, «In splendore sanctorum.» Sed quid est, «In splendore silluminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo» . Hoc erit, «In splendore sanctorum;» quia «tunc justi fulgebunt in regno Patris sui, sicut sol.» Audite enim quid sit hoc, «In splendore sanctorum. Veniet,» inquit, «messis, veniet finis saeculi: mittet pater familias Angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala, et mittent in caminum ignis ardentis. Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui» . In quo regno? Videte si visio quaedam servatur, de qua nobis dictum est, «Tecum principium.»
Abbreviated transcription (Latin):
fidem qui dixerat. qui me uidet uidet
& patrem. qui multum erat ad philip¬
pum. & longe ab eo erat uidere: non cre¬
dis inquit quia ego inpatre. & pater
in me ÷ Qđ uidereꝰ non dum potes: cre¬
de ut uidere merearis. Cum gͦ uentũ
fuerit ut uideamus: tc̾ apparebit te¬
cum principium indie uirtutis tuȩ.
Uirtutis tuȩ. non uirtutis infirmitatis
tuȩ : quia ibi uirtus uirtutis tuȩ. Ha¬
bent nc̃ homines infide. in spe. in cari¬
tate. in bonis operib uirtutes suas:
sed ibunt auirtutib inuirtutem. Tecũ
gͦ principium uideb̾is cum patre in
patre: ut pater tecum pͥncipiũ in die
uirtutis tuȩ. illius uirtutis tuȩ quam
impius non uidebit. Nam & hoc in¬
firmum tuum. fortius est hominibus.
Et enĩ indie uirtutis tuȩ: tecũ pͥncipiũ.
De qua uirtute dicis expone. quia &
hic ut dictum ẽ nominata ÷ uirtus eiꝰ.
cum emittitur uirga uirtutis eius ex
syon. ut dominetur in medio in imicoꝵ

Expanded text:
fidem, qui dixerat, «Qui me vidit, vidit fidem, qui dixerat, «Qui me vidit, vidit et Patrem;» quia multum erat ad Philippum, et longe ab eo erat videre: «Non credis,» inquit, «quia ego in Patre, et Pater in me est» ? Quod videre nondum potes, crede, ut videre merearis. Cum ergo ventum fuerit ut videamus, tunc apparebit, «Tecum principium in die virtutis tuae. Virtutis tuae:» non virtutis infirmitatis tuae, quia ibi virtus. «Virtutis tuae:» habent nunc homines in fide, in spe, in charitate, in bonis operibus virtutes suas; sed ibunt a virtutibus in virtutem . «Tecum» ergo «principium:» videberis cum Patre, in Patre, ut Pater «tecum principium in die virtutis tuae,» illius virtutis tuae quam impius non videbit. Nam et hoc infirmum tuum, fortius est hominibus: etenim «in die virtutis tuae tecum principium.» 15. De qua virtute dicis, expone. Quia et hic, ut dictum est, nominata est virtus ejus, cum emittitur virga virtutis ejus ex Sion, ut dominetur in medio inimicorum
Abbreviated transcription (Latin):
tecum ẽẽ prinespium: te̾ manifestum
erit om̃ib similib iam tibi factis. qm̃
uidebunt te sic̃ es. Et eñi hic philip¬
pus te uidebat & patrem quęrebat.
Tunc gͦ uidebitur. qđ nc̃ creditur. T̃c̾
tecum principium uidentibus scĩs.
uidentib iustis. sublatis de medio im¬
piis. ne uideant honorem dñi. Modo
ergo credamus fr̃s. qđ tẽ uideamus.
Nam & philippꝰ ob iurgatus ẽ qđ quȩrer&
uidere patrem: cũ & in ipso filio non
agnosceret patrem. Tanto tempore
uobcum sum & non cognouistis me :
Philippe qui me uidet uidet & patrẽ.
Sed qui me uidet: non qui formã serui
in me uidet. Qui gͦ me uidet. qualẽ
me abscondi timentib me qualẽ me
uidendum ꝑficio sꝑantib in me: uidet
& patrem. S quia ista uisio posterit:
nc̃ ꝓ illa quid habebimus : Uideam᷑
quid dicat philippo. cui dixerat. qui
me uidet. uidet & patrem. Quasi ei
mortalis. puluis & cinis: conuersus
ad eum. differens uisionem. imperans

Expanded text:
tecum esse principium, tunc manifestum tecum esse principium, tunc manifestum erit omnibus similibus jam tibi factis; quoniam videbunt te sicuti es : etenim hic Philippus te videbat, et Patrem quaerebat. Tunc ergo videbitur quod nunc creditur: tunc «tecum principium» videntibus sanctis, videntibus justis; sublatis de medio impiis, ne videant honorem Domini. 14. Modo ergo credamus, fratres, quod tunc videamus. Nam et Philippus objurgatus est quod quaereret videre Patrem, cum in ipso Filio nanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem.» Sed «qui me vidit,» non qui formam servi in me vidit. «Qui» ergo «me vidit,» qualem me abscondi timentibus me, qualem me videndum perficio sperantibus in me , «vidit et Patrem.» Sed quia ista visio post erit, nunc pro illa quid habebimus? Videamus quid dicat Philippo, cui dixerat, «Qui me vidit, vidit et Patrem.» Quasi ei mortalis, pulvis et cinis? conversus ad eum, differens visionem, imperans
Abbreviated transcription (Latin):
potius diceretur tu es pͥncipium. quã
tecum pͥncipium. Respondit enimĩ¬
terrogantib tu quis es: & ait. Principiũ
qui & loquor uob̾. cum sit principiũ
& pater. de quo unigenitus filius. iii
quo pͥncipio erat uerbum. quia uerbũ
erat apud dm̃. Quid gͦ : Si & pater
principium. & filius principium.
duo principia: Absit. Sicut enim
pater ds̃. & filius ds̃. pater autem &
filius non duo dii sed unus ds̃: sic pat̾
principium. & filius principiũ. pater
autem & filius ñ duo. sed unum pͥncipiũ.
Decum pͥncipiũ. Tc̃ uideb̾is. quomodo
tecum sit principiũ. Non enim & hic.
non tecum principium. Nonne enim
tu dixisti ecce itis quisq ad sua. & me
solum relinquitis. sed non sum solus.
quia pater mecum : ⁊ Et hic gͦ tecũ
principium. Dixisti enim & alibi. Pat̃
autem in me manens: facit opera sua.
Tecum principiũ. nec unquam ate se¬
paratus ÷ pater. Sed quando uidebit᷑

Expanded text:
potius diceretur, Tu es principium, quam potius diceretur, Tu es principium, quam «Tecum principium.» Respondit enim interrogantibus, «Tu quis es,» et ait, «Principium, quia et loquor vobis» : cum sit principium et Pater, de quo unigenitus Filius, in quo principio erat Verbum, quia Verbum erat apud Deum. Quid ergo, si et Pater principium, et Filius principium, duo principia? Absit. Sicut enim Pater Deus et Filius Deus, Pater autem et Filius non duo dii, sed unus Deus: sic Pater principium et Filius principium, Pater autem et Filius non duo, sed unum principium. «Tecum principium.» Tunc videberis quomodo tecum sit principium. Non enim et hic non tecum principium. Nonne enim tu dixisti: «Ecce itis quisque ad sua, et me solum relinquetis; sed non sum solus, quia Pater mecum est» ? Et hic ergo «tecum principium.» Dixisti enim et alibi, «Pater autem in me manens facit opera sua» . «Tecum principium;» nec unquam a te separatus est Pater. Sed quando videbitur
Abbreviated transcription (Latin):
est hominib. quia gͦ dicta ÷ & hic uirtꝰ
gam uirtutis tuȩ emittet dñs exsion.
& dominare in medio inimicorum tuoꝵ.
quanta enim uirtus eius dominansin
medio inimicoꝵ suoꝵ. perstrepentium.
nichil contra eum ualentium. cotidie
sibi dicentium. quando morietur. &
peribit nomen eius. cum crescat gła
eiꝰ per popłos. cum eius nomini subici¬
antur gentes. cum peccator uideat &
irascatur. dentib suis frendeat & ta¬
bescat : quia gͦ ÷ & hȩc uirtus eius uo¬
lens ꝓpħa commendare aliter uirtutẽ
enis. sicuti ÷ uirtus dĩ & sapientia dĩ
xp̃s in lumine ꝑpetuo in cõmutabilis
ueritatis. ad quam uisionem seruam᷑.
ad quam uisionem differimur. ad quã
uisionem fide mundamur. aqua uisione
tollitur impius ut non uideat honorẽ
dñi. Hoc gͦ uolens ostendere: tecum ĩ¬
quit principium in die uirtutis
tuȩ. Quid ÷ tecum principium : Qd̾¬
libet pone pͥncipium. Si ipsum xp̃m:

Expanded text:
est hominibus : quia ergo dicta est et hic virtus est hominibus : quia ergo dicta est et hic virtus gam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion, et dominare in medio inimicorum tuorum:» quanta enim virtus ejus dominans in medio inimicorum suorum perstrepentium, nihil contra eum valentium, quotidie sibi dicentium, «Quando morietur, et peribit nomen ejus» ? cum crescat gloria ejus per populos, cum ejus nomini subjiciantur gentes, cum peccator videat et irascatur, dentibus suis frendat et tabescat : quia ergo est et haec virtus ejus, volens Propheta commendare aliter virtutem ejus, sicuti est Virtus Dei et Sapientia Dei Christus in lumine perpetuo incommutabilis veritatis; ad quam visionem servamur, ad quam visionem differimur, ad quam visionem fide mundamur, a qua visione tollitur impius, ne videat honorem Domini; hoc ergo volens ostendere, «Tecum,» inquit, «principium in die virtutis tuae.» Quid est, «Tecum principium?» Quodlibet pone principium. Si ipsum Christum;
Abbreviated transcription (Latin):
mi. filii dĩ sumꝰ. & nondum apparuit
quid erimus. Scimus quia cum apparu¬
erit similes ei erimus: qm̃ uidebimꝰ eũ
sicuti ẽ. Hȩc claritas dĩ: in effabilis lux
fons lucis sine cõmutabilitate. ueritas
sine de fectu. sapientia inse ipsa manenꝰ.
innouans om̃a. Hoec substantia dĩ est.
Itaq tolletur impius: ut non uideat
dñs impertiri dignatur. de ipso tẽpore.
sitamen dicendum ÷ tempore. quodam
enim tempore uenturi sumus ad non
tempus. in de michi uidetur dictum.
qđ sine prȩiudicio dicam. siquis intelli¬
gere aliquid melius expeditius. ꝓbabiliꝰ
possit in de michi uidetur dictũm. tecũ
principium in die uirtutis tuȩ. Deniq
hoc quantum puto. uersu consequenti
satis explanat. Quia enim & hic dicta
est uirtus eius qua subicit gentes iugo
suo. qua strauit popłos non ferro s
ligno. & si incarne. & si in humilitate.
& si ad huc quantum seruilis forma
patitur. capitur. tamen magna uirtꝰ
eius. quia qđ infirmum est dĩ fortius

Expanded text:
apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . Haec claritas Dei est ineffabilis lux, fons lucis sine commutabilitate, veritas sine defectu, sapientia in seipsa manens, innovans omnia: haec substantia Dei est. Itaque tolletur impius, ut non videat Dominus impertiri dignatur, de ipso tempore: si tamen dicendum est, tempore; quodam enim tempore venturi sumus ad non tempus: inde mihi videtur dictum; quod sine praejudicio dicam, si quis intelligere aliquid melius, expeditius, probabilius possit: inde mihi videtur dictum, «Tecum principium in die virtutis tuae.» Denique hoc, quantum puto, versu consequente satis explanat. Quia enim et hic dicta est virtus ejus, qua subjecit gentes jugo suo, qua stravit populos, non ferro, sed ligno, etsi in carne, etsi in humilitate, etsi adhuc quantum servilis forma patitur, capitur tamen magna virtus ejus; quia quod infirmum est Dei, fortius
Abbreviated transcription (Latin):
responderunt dauid. Responsioni eoꝵ
congruit eugłm. Habet hoc non solũ
suspicio iudeoꝵ: sed & fides xp̃ianorũ.
Ad huc alia firmamenta c̃spicio. Dicit
apłs. Qui factus ÷ ei exsemine dđ scđm
carnem. Dicit etiam ad timotheũ. Me
ad uincula tanquam male faciens: sea
quan popłis impendebat : ille qui mane
rapuerat escas ad uesꝑum diuidebat.
L ab orabat gͦ usq aduincula ꝓ eugło. Quo

Expanded text:
responderunt, «David.» Responsioni eorum congruit Evangelium. Habet hoc non solum suspicio Judaeorum, sed et fides Christianorum. Adhuc alia firmamenta conspicio. Dicit Apostolus, «Qui factus est ei ex semine David secundum carnem» : dicit etiam ad Timotheum, «Mead vincula, tanquam malefaciens; sed quam populis impendebat: ille qui mane rapuerat, escas ad vesperum dividebat . Laborabat ergo usque ad vincula pro evangelio. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
gauit. Sed auxiliũ ur̃m adño quifecit
c̃ȩlum & terrã. quia ds̃ increm̃tũ dedt
Ergo montes incircũitu eiꝰ. S quomodo
montes in circũitu eiꝰ & dñs incircutu ples
sue: constringit dñs plebẽ suã mnunũ uind¬
lum caritatis & pacis. ut qui confidunt

Expanded text:
igavit:» sed auxilium vestrum a Domino, qui fecit igavit:» sed auxilium vestrum a Domino, qui fecit coelum et terram; quia «Deus incrementum dedit» . Ergo «montes in circuitu ejus.» Sed quomodo «montes in circuitu ejus, et Dominus circuitu plebis suae,» constringit Dominus plebem suam in unum vinculum charitati
Abbreviated transcription (Latin):
montes dĩ. Nam idem sic nominati sunt
in alio loco. Iusticia tua sic̃ montes dei.
Non iusticia ipsoꝵ: sed iusticia tua. Audi
talem montem apłm. Ut in uemiar in illo
sicut iudei quidam uł pharisei pͥncipes
eorum: sic rep̾henduntur. Ignorantes eñi
dĩ iusticiã. & suam uolentes c̃stituere: iu¬
sticiȩ dĩ non sunt subiecti. Quiaũt sub¬
iecti sunt : sic st̃ alti ut humiles sint. Et
quia magni sunt. montes dicuntur. quia
uero subiecti sunt dõ: ualles sunt. Et qͥa
habent capacitatem pietatis: suscipiunt
abundantiam pacis. & inundationem
tͣnsmittunt ad colleᷤ. Modo tam̃ tu uide:
qͦs colles ames. Siuis amari ab onis mon¬
tib:. noli spem ponere nec m bonis mon¬
tib Nã qualis mons erat paulus: Quando
inueniri : Et tamen timebat. ne passei
ille in illo poneret spẽ. Et qͥd ait.ni¬
quid paulus ꝓ uob̾ crucifixus :: Sede¬
uate oculos in montes. unde ueniat ai
xiliũ uob̃. quia ego plantaui. apollor¬

Expanded text:
montes Dei. Nam inde sic nominati sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,sicut Judaei quidam vel Pharisaei principes eorum, sic reprehenduntur: «Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni sunt, montes dicuntur; quia vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quando inveniri? Et tamen timebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate oculos in montes, unde auxilium veniat vobis; quia, «Ego plantavi, Apollo r
Abbreviated transcription (Latin):
Hidetis quia lucet de illis aliqua flamma
sermonis. & aliquis de ipsis ignis accendit᷑.
Si nauigatis in ligno. & noctẽ patimini id÷
caliginem huius uitȩ: non uos fallant.
nec dirigatis illuc nauẽ ubi st̃ saxa. ubi nau¬
fragia magna fiunt. Cũ gͦ tͥ laudati fue¬
rint isti montes. & cȩꝑint tibi suadere ut
uenias ad ipsos montes quasi ad auxilium
& ibi requiescas: respͥonde. In dño c̃fido.
quomodo dicitis animȩ meȩ. tͣnsiigram
montes sic̃ passer ÷ Bonum ÷ enĩ tͥ. ut in
illos montes leues oculos. unde tͥ auxiliũ
adño sit: ut euadas sicut passer de mu¬
scipula uenantium. ñ transmigre ᷤ in monte s.
mons syon. non moueb̾is in et̾nũ. & ñ trans¬
migrab̾ in monteᷤ sic̃ passer. Nunqͥd ibi sic
nominauit monteᷤᷤ. ut de dño diceret :
S montes tales ama. inqͥbus dñs ÷. Inne
aut̃ te amant ipsi montes. si non in illis
spem posueris. Uidete fr̃s. quales sint

Expanded text:
Videtis quia lucet de illis aliqua flamma Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. mons Sion; non commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt
Abbreviated transcription (Latin):
montes incircũitu eiꝰ. neturursum remanereᷤ
inmontib: statim sub iunxit. & dñs in circũitu
pleb̾ suȩ. ut tua spes non sit in montibus
sed in illo qui illuminat montes. Cũ enim
ille habitat in montib id ÷ inscĩs: ipse ÷
in circuit pleb̾ suȩ. & ipse murauit plebẽ
suam munimento sp̃uali. ne moueatur in
ȩternum. At uͦ de illis montib malis quando
loquitur scriptura: ñ eis addit dnm. Tales
montes iam sepe diximꝰ uob̾: significant magnas
quasdam animas. sed malas. Non eñĩ putetis
fr̃s quia potuerunt fieri hereses ꝑ aliqͣs
paruas animas. Non fecert̾ here ses: nisi
magni homines. Sed quantũ magni: tan¬
tumꝰ mali montes. Non enĩ montes erant
sed illi dissensionẽ suscepert̃ adiabolo patre
suo. Montes gͦ erant. Ad tales montes caue
ne fugias. Uenturi sunt enĩ homines. & di¬
cturiꝰ tibi. Magnꝰ ille uir: & magnꝰ ille homo
istos montes nominauimus. sed naufragõsos.

Expanded text:
«Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant t justitiam; sed illi dissensionem susceperunt a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fugias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tibi: Magnus ille vir, et magnus ille homo. istos montes nominavi, sed naufragosos.
Abbreviated transcription (Latin):
amontibus ȩt̾nis. Non dix̃ illuminant mon¬
tes: sed illuminans tu amontib ȩt̾nis. ꝑmonte
istos quos ȩternos eẽ uoluisti. p̃dicans eugłm.
tu illuminas: non montes. Tales gͦ monteᷤ
incircũitu ierłm. Et ut noueritis quales
sunt montes in circũitu eiꝰ: ubi cõmemora¬
uit montes bonos scriptura ualde raro
& difficile aut forte nunquam. & nonstatĩ
ibi nominat dñm aut sunul significat: ne
spes remaneat inmontib. Ecce uidete qͣm
multa cõmerauu. Leuaui oculos meosin
montes. unde ueniet auxiliũ mͥ. Et ne
ibi remaneas: auxilium meũ inquit adño
qui fecit cęlum & terrã. Rursus. Suscipiant
montes pacem popło tuo. Cum dixit susci¬
piant: ostendit aliũ ẽẽ fontẽ pacis. unde
illi suscipiunt. Rursus amontib illuminans:
sed tu dixit. Illuminans tumirabiliter
amontib et̾nis. It̾ hoc loco cũ dixisset:

Expanded text:
a montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant mona montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus aeternis:» per montes istos quos aeternos esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu illuminans», non montes. Tales ergo «montes in circuitu» Jerusalem. 5. Et ut noveritis quales sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» et ne ibi remaneas, «Auxilium meum,» inquit, «a Domino, qui fecit coelum et terram.» Rursus, «Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
inquit adño quifecit cȩlum & t̾ram.
psi sunt montes p̾acem popło tuo: & colles
usticiam. Alontes magni sunt. colles mi¬
nores sunt. Montes gͦ uident. colles cre¬
dunt. Qui uident: pacem susceper̃t. & at tu¬
lerunt ad eos qui credunt. Qui enĩ credunt.
suscipiunt iusticiam quia iustus exfide
uiuit. Angłi uident. annuntiant qđ uident.
& eredimus nos. Ioħs ille. in pͥncipio inquit¬
erat uerbum & u̾bũ erat apud dm̃i. & ds̃erat
ũbum. Uidebat. prȩdicauit nob̾. ut credere¬
mus. Et monte suscipiente pacẽ: suscepert̃
colles iusticiam. Quia de ipsis montib quid
ait e Non dixit ase habent pacẽ. uł insti¬
tuunt pacẽ. uł generant pacem: sed susci¬
punt pacem. Unde suscipiunt pacem: dñst:
Sic gͦ leua oculus tuns ad montes ꝓpt̾ pacẽ.
ut auxilium tuum adño sit. qui fecit cęlũ
& terram. Rursus illos montes cõmemorans
sp̃s sc̃s: hoc ait. Illuminans tu mirabiliter

Expanded text:
inqinqpiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident, colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt justitiam; quia justus ex fide vivit . Angeli vident, annuntiant quod vident, et credimus nos. Joannes ille: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, deremus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans Spiritus sanctus hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
auditis uł legitis. Plurib locis inuenitis
montes delectabiles: quam nos possimus cõ¬
memorare. Ueruntam̃ quantũ dñs suggerit.
delectat nos de his montib multa dicere.
& diuina testimonia de litteris sacris occur¬
punt nob̾. Ipsi sunt montes qui illuminant᷑
adõ & primitus illuminant᷑ : ut ab ipsis lum̃
descendat ad ualles uł ad colles. quia ñ tante
sunt altitudinis. quantȩ sunt montes. Ipsi
st̃ ꝑ quos nob̾ p̃rogatur scriptura. siue in
ꝓpħis siue in apłis. siue in eugło. Ipsi sunt
montes de quib cantamꝰ. leuaui oculos
meos in montes. unde ueniet auxiliũ mͥ:
quia descripturis scĩs in hac uita habemꝰ
auxilium. Sed quia ipsi montes ña se ꝓte¬
guntur. nec ase ipsis nob̃ consulunt. nec
spes nr̃a debet ẽẽ in montib ne maledicti
simꝰ qui spem in homine ponimꝰ: iã dixerat.
dixerat. leuaui oculos meos in montes unde
ueniet auxilium michi. auxilium meum

Expanded text:
auditis vel legitis; pluribus locis invenitis auditis vel legitis; pluribus locis invenitis montes delectabiles, quam nos possumus commemorare. Verumtamen quantum Dominus suggerit, delectat nos de his montibus multa dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis occurrerunt nobis. Ipsi sunt montes qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel ad colles; quia non tantae sunt altitudinis, quantae sunt montes. Ipsi sunt per quos nobis praerogatur Scriptura, sive in prophetia, sive in Apostolis, sive in Evangelio. Ipsi sunt montes de quibus cantamus, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi;» quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium. Sed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homine ponimus ; jam dixerat, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi; Auxilium,»
Abbreviated transcription (Latin):
ut ciuitas: cuiꝰ participatio eius in idipsi
Qui gͦ ibi habitant: non mouebunt᷑ nec̃¬
num. Qui aut̃ habitauert̃ in ista ierłm
moti sunt: pͥmo corde. postea exilio. Ende
moti sunt corde & cecidert̃: tunç regem
ipsius suꝑne ierłm crucifixert̃. Iam spu¬
aliter foris erant. & ipsum regem foras
excluclebant. Eiecerunt eñi illũ extra
ciuitatẽ suam. & foras crucifixerunt. &ipse
eiecit illos extra ciuitatẽ suam. id ÷ et̾nã
eam. Montes iNciRCUIto eiꝰ. Magnii
aliquid ÷ ẽẽ nos in ea ciuitate. quamꝰ cin¬
cundedert᷑ montes: Ipsa ÷ tota feliatas
nr̃a. quia habebimus cuntatẽ quãcireun¬
qͥedert᷑ montes: Non enĩ nouimꝰ montes:
Nut quid sunt montes. nisi tumores t̾rarũ:
Ali sunt gͦ montes amabiles. montes excelsi.
prȩdicatores ueritatis. siue angeli. siue apłi
unt illam. & quasi murũ illi faciunt. De
his montib amabilib & delectabilibus :¬
assidue scriptura loquitur. Auertite. cum

Expanded text:
ut civitas; cujus participatio ejus in idipsum» . ut civitas; cujus participatio ejus in idipsum» . Qui ergo ibi habitant «non movebuntur in aeternum.» Qui autem habitarunt in ista Jerusalem, moti sunt; primo corde, postea exsilio. Quando moti sunt corde et ceciderunt, tunc Regem ipsius supernae Jerusalem crucifixerunt. Jam spiritualiter foris erant, et ipsum Regem foras excludebant. Ejecerunt enim illum extra civitatem suam, et foris crucifixerunt . Et ipse ejecit illos extra civitatem suam, id est aeteream. «Montes in circuitu ejus.» Magnum aliquid, nos esse in ea civitate quam circumdederunt montes? Ipsa est tota felicitas nostra, quia habebimus civitatem quam circumdederunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes amabiles, montes excelsi, praedicatores veritatis, sive Angeli, sive Apostunt illam, et quasi murum illi faciunt. De his montibus amabilibus et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius. & credamꝰ quia bene fecit. & sñ¬
dum nouimus quare sic fecit. & habebimꝰ
eor rectum ut p̃sumamꝰ & confidamꝰ in
dño & non mouebuntur pedes nr̃i. & st
in nobis ascendentib unde cepit iste psabꝰ
uiconfidunt IN OÑo SicΩT monsaos
isti: Qbi haritant in ierłm. Ipsi non
cõmouebuntur ineternum. qui habitas
inierłm. Si hanc ierłm intellexerimus ꝰ
om̃s qui illic inhabitant. bellis & euerso¬
ne ipsius ciuitatis exclusi sunt. Modo qt
iudeum inciuitate ierłm: & ñ inuenis
Certe gͦ non mouebuntur inȩternũ. qui
de qua multa soletis audire. Ipsa meꝰ
nr̃a cui suspiramꝰ & gemimꝰ in ista ꝑegriu¬
tione: ut ad illam redeamꝰ. Erraueramus
auia. & uiam non habebamꝰ. Rex ipsiuis
uenit. & uia nob̾ factꝰ ÷ ut ad illam redre
& exposito qui inter fuistis. cui suspirabit
ille qui cantabat. Ierłm quȩ ȩdificatur

Expanded text:
ipsius, et credamus quia bene fecit, et si noipsius, et credamus quia bene fecit, et si nondum novimus quare fecit: et habebimus cor rectum, ut praesumamus et confidamus in Domino, et non movebuntur pedes nostri, et fit in nobis ascendentibus unde coepit iste psalmus, «Qui confidunt in Domino, sicut mons Sisti? «Qui inhabitant Jerusalem:» ipsi «non commovebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem.» Si hanc Jerusalem intellexerimus, omnes qui illic inhabitabant, bellis et eversione ipsius civitatis exclusi sunt: modo quaeris Judaeum in civitate Jerusalem, et non invenis. Quare ergo «non movebuntur in aeternum, qui de qua multa soletis audire? Ipsa est mater nostra, cui suspiramus et gemimus in ista peregrinatione, ut ad illam redeamus. Erraveramus ab ea, et viam non habebamus: Rex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam redire exposito et tractato qui interfuistis; cui suspirabat ille qui cantabat, «Jerusalem quae aedificatur