comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cit ipse tibi. Cũ se om̃s exhortant᷑:
om̃s faciunt qđ hortant᷑. S laudate
de totis uob̾. id ÷ ut ñ solũ lingua
& uox ur̃a laudet dm̃: sed & consci¬
entia ur̃a uita ur̃a. facta ur̃a. Et enĩ
laudamꝰ mͦ in ȩccła quando c̃gregamͣ.
cum quisq discedit ad ꝓpͥa quasi cessat
laudare dm̃. Non cesset bene uiuere:
& seꝑ laudat dm̃. Ic̃ desinis laudare
dm̃: quando aiusticia & ab eo qđ illi
placet declinas. Nam si auita bona
nunquã declines. lingua tua tacet.
uita tua clamat. & aures dĩ ad cortuũ.
Quomͦ enĩ aures nr̃ȩ aduoces nr̃as: sic
aures dĩ ad cogitationes nr̃as. Non
potest aut̃ fieri ut habeat mala
facta : qui habet bonas cogitationes
Facta enĩ de cogitatione ꝓcedunt:
nec quisquam potest aliquid facere.
aut adaliquid faciendũ membra
mouere: nesi pͥmo p̃cesserit iussio
cogitationis. qͦmͦ de interiore palatio qͥc¬
quid iusserit imꝑator ꝑ imꝑiũ romanũ
enianat. quicqͥd uidetis agi ꝑpuintias.

Expanded text:
cit ipse tibi: cum se omnes exhortantur, omnes faciunt quod hortantur. Sed laudate de totis vobis; id est, ut non sola lingua et vox vestra laudet Deum, sed et conscientia vestra, vita vestra, facta vestra. Etenim laudamus modo in ecclesia quando congregamur; cum quisque discedit ad propria, quasi cessat laudare Deum. Non cesset bene vivere, et semper laudat Deum. Tunc desinis laudare Deum, quando a justitia, et ab eo quod illi placet, declinas. Nam si a vita bona nunquam declines; lingua tua tacet, vita tua clamat; et aures Dei ad cor tuum. Quomodo enim aures nostrae ad voces nostras, sic aures Dei ad cogitationes nostras. Non potest autem fieri ut habeat mala facta, qui habet bonas cogitationes. Facta enim de cogitatione procedunt; nec quisquam potest aliquid facere, aut ad aliquid faciendum membra movere, nisi primo praecesserit jussio cogitationis: quomodo de interiori palatio, quidquid jusserit Imperator, per imperium Romanum emanat, quidquid videtis agi per provincias.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmundũ seminatũ ÷ boym semen.
& ꝑ mundũ seminita zizama.
Nunquid in parte tritiũ. & in parte
zizania : ꝑ totũ triticũ ꝑ totũ zizania
Ager dni mundus ÷ ñ affrica. Nonqͦmͦ
terra ista getulia. fert sexagenum
aut centenũ. & numidia fert denũ:
ñ sic ÷ dõ ager suus. Ubiq illi fert᷑
fructꝰ &centenꝰ & sexagenus & tricenꝰ.
tu tantũ uide qͥd uelis eẽ si cogitas ad
dñm fructuum ꝑtinere. Er̃go eccła¬

Expanded text:
mundum seminatum est bonum semen, et per mundum seminata sunt zizania. Numquid in parte triticum, et in parte zizania? Per totum triticum, et per totum zizania. Ager Domini mundus est, non Africa. Non quomodo terrae istae: Getulia fert sexagenum aut centenum, et Numidia fert denum: non sic est Deo ager suus. Ubique illi fertur fructus, et centenus, et sexagenus, et tricenus: tu tantum vide quid velis esse, si cogitas ad Domini fructum pertinere. Ergo Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
uł amolestus. Intelligimꝰ hȩc. & uidemꝰ¬
Ttante oculos nr̃os. Non habent rationẽ¬
A intelligendi. sed habent spm̃ corporis
animati. & uitã manifestã. Arbores
aut̃ nec ipsã habent. & tam̃ om̃a lau¬
dant dm̃. Quare laudant dm̃ : Quia
cũ ista uidemꝰ &c̃sideramꝰ creatorem
qui ea fecit: de illis nascit᷑ in nob̾ laus
dĩ. & cũ ipsoꝵ consideratione laudat᷑
ds̃ : om̃a laudant dm̃. Cȩpit ergo
iste decelo. Laudant om̃a & dicit
laudate. Quare cũ laudent. dicit
laudate ÷ quia delectatꝰ ÷ in eo qđ
laudant. & placuit ei quasi ad ugere
hortationẽ suam. Quomͦ siuenias ad
homines bonũ aliquid oꝑantes cum
gaudio. siue muinea. siue inmesse.
siue in aliqͣ agricultura placet tibi
qđ faciunt & dicis. facite. agite. Mon
ut tc̃ meipiant facere quando dicis.
s qͥa placetꝰ tͥ qđ facientes inuenp
adiungis gratulationẽ & ex hord¬
onem tuant. Dicendo eñi facite. &

Expanded text:
vel a molestiis. Intelligimus haec, et videmuvel a molestiis. Intelligimus haec, et videmus ante oculos nostros. Non habent rationem intelligendi; sed habent spiritum corporis animati, et vitam manifestam: arbores autem nec ipsam habent; et tamen omnia laudant Deum. Quare laudant Deum? Quia cum ista videmus, et consideramus Creatorem qui ea fecit, de illis nascitur in nobis laus Dei; et cum ipsorum consideratione laudatur Deus, omnia laudant Deum. Coepit ergo iste de coelo: laudant omnia, et dicit, «Laudate.» Quare, cum laudent, dicit, «Laudate?» Quia delectatus est in eo quod laudant, et placuit ei quasi adjungere hortationem suam. Quomodo si venias ad homines bonum aliquod operantes cum gaudio, sive in vinea, sive in messe, sive in aliqua agricultura; placet tibi quod faciunt, et dicis, Facite, agite: non ut tunc incipiant facere, quando dicis; sed quia placet tibi quod facientes inveneris, adjungis gratulationem et exhortationem tuam. Dicendo enim, Facite, et
Abbreviated transcription (Latin):
& fastidio diligendũ. Laulant aut̃
dm̃ int̾ra ꝑintellectũ discernendibo¬
num & malum. ꝑ intellectã cognoscen-¬
di creatorẽ & creaturã hominis qui
ista cogitant & qͥb tribuit dñs m̃tẽ
discernendi ista delectandi atq lau¬
dandi Iomines possunt. pecora nun¬
quid habent huiusmodi intellectũ :
Si haberent huiꝰmodi in tellectũ pecora.
ñ nob diceret ds̃. Nolite eẽ sic̃ equus
& mulus quib ñ ÷ intellectꝰ. Quando
hortat᷑ nos ut non simꝰ sic̃ pecora sine
intellectu: ostendit nob̾ qͥa homini tri¬
buit intellectũ ad laudandũ dm̃. Arbo¬
res nunquid uł uitã ipsam habent qͣ
sentiant sic̃ pecora :: Nã pecora & sisen¬
sũ interiorẽ rationalẽ & m̃tẽ discernen¬
tẽ atq intelligentẽ ñ habent. qͣm homo
utilia sum̃di. noxia re sp̃uendi. sensus
corporalia discernendi. uisũ ad colores:
auditũ ad uoces. ol factũ ad odores. gu¬
statũ ad sapores. motꝰ uł ad uoluptates

Expanded text:
defectu diligendum. Laudant autem Deum in terra per intellectum discernendi bonum et malum, per intellectum cognoscendi creaturam et Creatorem, homines qui ista cogitant, quibus tribuit Dominus mentem discernendi ista, delectandi atque laudandi. Homines possunt: pecora numquid habent hujusmodi intellectum? Si haberent hujusmodi intellectum pecora, non nobis diceret Deus: «Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus» . Quando hortatur nos ut non simus sicut pecora, sine intellectu, ostendit nobis quia homini tribuit intellectum ad laudandum Deum. Arbores numquid vel vitam ipsam habent, qua sentiant sicut pecora? Nam pecora, etsi sensum interiorem rationalem et mentem intelligentem atque discernentem non habent, quam homo utilia sumendi, noxia respuendi; sensus corporalia discernendi; visum ad colores, auditum ad voces, olfactum ad odores, gustatum ad sapores, motus vel ad voluptates;
Abbreviated transcription (Latin):
iã futurũ finẽ captiuitatis ut rst¬
returꝰ ciuitas ierłm. quȩ bello cecu¬
rat. Significauer̃ gͦ nob̾ in mysten
uitã futurã ubi laudabimꝰ dm̃ pet
captiuitatẽ uiħsentis. ubi erit inu¬
tio ciuitatis illiꝰ magne ierłm. una&
ꝑegrini suspiramꝰ incaptiuitate ad¬
huc sub onore & sareina mortalis cr¬
poris. unde adhuc gemimꝰ inꝑeqi¬
natione. exultabimꝰ aut̃ in patra
Qui aut̃ ñgemit ꝑ egrinꝰ. ñ gaudebr

Expanded text:
tis, ut restauraretur civitas Jerusalem , quae bello ceciderat. Significaverunt ergo nobis in mysterio vitam futuram, ubi laudabimus Deum post captivitatem vitae praesentis; ubi erit innovatio civitatis illius magnae Jerusalem unde peregrini suspiramus, captivati adhuc sub onere et sarcina corporis mortalis; unde adhuc gemimus in peregrinatione, exsultabimus autem in patria. Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩ nr̃o nob̾ utrũq figuratũ ÷ utrũq
demonstratũ ÷. Passio dñi ostendit
nob̾ uitã p̃sentis necessitatis: qͥa opor-¬
tet & laborare & tribulari. & ad extre-¬
mum mori. Resurrectio uͦ & clarifi-¬
catio dñi. ostendit nobis uitã quam
accepturi sumꝰ. cũ uenerit retribuere
digna dignis. mala malis. bona boniꝰ.
Et quidem mͦ mali om̃s cantare nob̾-¬
cũ possunt ałla. Si aut̃ in malicia
sua ꝑseuerauerint : canticũ uitȩ nĩę
futurȩ labiis poter̃ dicere. ipsã uero
uitam quȩ tc̃ erit in ea ueritate quȩ

Expanded text:
trumque figuratum est, utrumque demonstratum est. Passio Domini ostendit nobis vitam praesentis necessitatis, quia oportet laborare, et tribulari, et ad extremum mori: resurrectio vero et clarificatio Domini ostendit nobis vitam quam accepturi sumus, eum venerit retribuere digna dignis, mala malis, bona bonis. Et quidem modo mali omnes cantare nobiscum possunt, «Alleluia:» si autem in malitia sua perseveraverint, canticum vitae nostrae futurae labiis dicere poterunt; ipsam vero vitam, quae tunc erit in ea veritate quae
Abbreviated transcription (Latin):
EPITATIO P̃SLNIS
Uitȩ nr̃e in laude
dĩ ẽẽ debet. quia
exultatio sẽpit̾na
dĩ exit. & nemopo¬
test idoneus fieri
ad illã mͦ exercuent
Modo gͦ laudamꝰ dm̃. s & rogamꝰ dm̃
Laus nr̃a letitiã habet. oratio gemitũ
Promissũ ÷ enĩ nob̾ aliqͥd qđ ñdũ habe¬
mus. Et qͥ a uerax ÷ qͥ ꝓ misit. inspe
gaudemus. quia tam̃ ñdũ habemꝰ
indesiderio gemimꝰ. Bonũ ÷ nobis
dat sola laudatio. Propt̃ hȩc duo
qđ tc̃ erit insecuritate & exultatione
ꝑpetua instituta ÷ nob̾ etiã celebra¬
tio duoꝵ tẽpoꝵ. ante pascha & post
pascha. Illud qđ ÷ ante pascha: signi¬
ficat tribulationẽ inquamͦ sumus.
Qđ uͦ nc̃ agimꝰ post pascha: significat
beatitudinẽ inqͣ postea erimꝰ. Ante
pascha gͦ : qđ celebramꝰ. hoc & agimꝰ
Post pascha aut̃ qđ celebramꝰ: significa¬
mus qđ ñdũ tenemꝰ. ꝓptxa illũdtẽpꝰ
inieiuniis & orationib exercemꝰ. hoc
uͦtẽpꝰ relaxatis iennus in laudibus

Expanded text:
editatio praesentis vitae nostrae in laude Dei esse debet: quia exsultatio sempiterna Dei erit; et nemo potest idoneus fieri ad illam modo exercuerit. Modo ergo laudamus Deum: sed et rogamus Deum. Laus nostra laetitiam habet, oratio gemitum. Promissum est enim nobis aliquid quod nondum habemus; et quia verax est qui promisit, in spe gaudemus: quia tamen nondum habemus, in desiderio gemimus. Bonum est nobis dat sola laudatio. Propter haec duo quod tunc erit in securitate et exsultatione perpetua, instituta est nobis etiam celebratio duorum temporum, ante Pascha, et post Pascha. Illud quod est ante Pascha, significat tribulationem in qua modo sumus: quod vero nunc agimus post Pascha, significat beatitudinem in qua postea erimus. Ante Pascha ergo quod celebramus, hoc et agimus: post Pascha autem quod celebramus, significamus quod nondum tenemus. Propterea illud tempus in jejuniis et orationibus exercemus; hoc vero tempus relaxatis jejuniis in laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa erit estas nr̃a. Modo fructꝰ ꝑhiber¬
num inradice ñ apparent. attendis
quasi aridas arbores ꝑ hiemem. Qui
non nouit uidere. aridã putat uitem.
& forte ÷ uxta. quȩ uere aruit. Simileᷤ
sunt ambȩ per hiemem. illa uiuit. illa
mortua ÷. Illiꝰ uita & illiꝰ mors in abscon¬
dito ÷. Astas ꝓcedit. uita illiꝰ clarificat᷑.
mors illius manifestatur. ꝓcedit honor
foliorũ. fȩcunditas fructuũ. uestitur
uitis infacie. ex eo qđ habet in radice.
Ergo mͦ fr̃s tales sumꝰ. quales sunt alii
homines. Quomͦ nascunt᷑. manducant.
bibunt. uestiunt᷑. transigunt uitam
istã : sic & scĩ. Aliquando ipsa res deci¬
pit homines & dicunt. Ecce quis cepit
eẽ xp̃ianꝰ. Nunquid ñ ei dolet caput :
Ouitis arida. attendis uixta te utem
nudã in hẏþerno. sed ñ aridã. Estas
ueniet. ueniet dñs honor nr̃ qͥlatebat
in radice. & tc̃ exaltabit cornu popłi

Expanded text:
Ipsa erit aestas nostra. Modo fructus per hibernum in radice non apparent; attendis quasi aridas arbores per hiemem. Qui non novit videre, aridam putat vitem: et forte juxta est quae vere aruit; similes sunt ambae per hiemem: illa vivit, illa mortua est; sed illius vita et illius mors in abscondito est: aestas procedit, vita illius clarificatur, mors illius manifestatur; procedit honor foliorum, fecunditas fructuum; vestitur vitis in facie, ex eo quod habet in radice. Ergo modo, fratres, tales sumus, quales sunt alii homines: quomodo nascuntur, manducant, bibunt, vestiuntur, transigunt vitam istam; sic et sancti. Aliquando ipsa res decipit homines, et dicunt: Ecce quia coepit esse christianus, numquid non ei dolet caput? aO vitis arida, attendis juxta te vitem nudam in hiberno, sed non aridam. Aestas veniet, veniet Dominus, honor noster, qui latebat in
Abbreviated transcription (Latin):
et luna. laubate eum oõs stellȩ
e⁊ loc̃. Lauoate eõ cęli celoꝵet
aquȩ gue suꝑ cȩlos sont launeni
Nocõ oñi. Quando explicat om̃a nu¬
merando : Sed tam sũmatim & qͣsi
om̃a ꝑstrinxit. & conclusit om̃a cele¬
stia laudantia creatorẽ suũ. Et quasi
diceret᷑ ei quare illũ laudant. qͥd
illi debent. quid illis c̃tulit. ut lau
ñ mirũ sicreatura laudat creatorem.

Expanded text:
audate eum omnes stellae et lumen. Laudate eum coeli coelorum, et aquae quae super coelos sunt, laudent nomen Domini.» Quando explicat omnia numerando? Sed tamen summatim et quasi omnia perstrinxit, et conclusit omnia coelestia laudantia Creatorem suum. 7. Et quasi diceretur ei, Quare illum laudant? quid illi debent, quid illis contulit, ut laudnon mirum si creatura laudat Creatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
intellectus. & tarde sequitur & aliquando
non sequitur humanus atq infirmus af-¬
fectus. Ido̾ ergo desiderare concupiscebat
quȩ bona eẽ cernebat. cupiens eorum ha-¬
bere delectationem: quorum potuit ui¬
dere rationem. Non autem ait concupi¬
scit sed concupit anima mea. desiderare
iustificationes tuas. Fortasse quippe talis
erat iste in cola in terra: qui iam ꝑuenerat
adid quod concupiuerat. iamq de siderabt
eas quarum se desiderium aliquando c̃cu¬
pisse cominemorat. Si autem iam desicder¬
bat. cur non habebat : Non enim aliqua
impedit. quo minus habeantur iustifiera¬
ones clĩ: nisi quia non desiderantur. dumu
in eas caritas feruet. quarum claritas lue
An habebat eas atq faciebat:. Nam paulos
dicit. Seriius autem tuus exercebatur iu
stificationibus tuis. Sed quibus quasi griabs
ad eas perueniatur ostendit. Prius est en
ut uideatur quam sint utiles & honestȩ dͥe¬
inde ut earum desiderium concupiseatair

Expanded text:
intellectus; et tarde sequitur, et aliquando intellectus; et tarde sequitur, et aliquando non sequitur humanus atque infirmus affectus. Ideo ergo desiderare concupiscebat quae bona esse cernebat, cupiens eorum habere delectationem quorum potuit videre rationem. 5. Non autem ait, concupiscit; sed, «Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas.» Fortasse quippe talis erat iste incola in terra, qui jam pervenerat ad id quod concupiverat, jamque desiderabat eas quarum se desiderium aliquando concupisse commemorat. Si autem jam desiderabat, cur non habebat? Non enim aliquid impedit quominus habeantur justificationes Dei, nisi quia non desiderantur, dum non in eas charitas fervet, quarum charitas lucet. An habebat eas, atque faciebat? Nam paulo post dicit: «Servus autem tuus exercebatur in justificationibus tuis.» Sed quibus quasi gradibus ad eas perveniatur, ostendit. Prius est enim ut videatur quam sint utiles et honestae; deinde, ut earum desiderium concupiscatur;
Abbreviated transcription (Latin):
nim. alio modo sic dici potest. Si recte dili¬
guntur iustificationes dĩ: recte diligitur
dilectio iustificationum dĩ. An aliud ÷ concu¬
piscere. aliud desiderare : Non qđ non sit
concupiscentia desiderium : sed quia non
omnis concupiscentia desiderium. Coneu¬
piscuntur enim & quȩ habentur & quȩ ñ
habentur. Nam concupiscendo fruitur hõ
rebus quas habet. desiderando autem ab¬
sentia concupiscit. Desiderium gͦ quid ÷.
nisi rerum absentium concupiscentia e¬
Ed dĩ iustificationes absentes eẽ quomͦ pos¬
sunt. nisi quando nesciuntur ⁊ An & qͣn¬
do sciuntur & non fiunt. absentes habende
sunt : Nam quid sunt iustificationes. nͥ
opera iusta non uerba : Ac per hoc posst̃
infirmitate animȩ non desiderari. & rati¬
one mentis ubi uidetur quam sint utiles
atq salubres: potest earum desiderium
concupisci. Sepe enim quid agendum sit
uidemus nec agimus: quia non delectat.
ut agamus. & cupimus ut delectet. Prȩuolat

Expanded text:
nim alio modo sic potest dici: si recte dilinim alio modo sic potest dici: si recte diliguntur justificationes Dei, recte diligitur dilectio justificationum Dei. An aliud est concupiscere, aliud desiderare? Non quod non sit concupiscentia desiderium, sed quia non omnis concupiscentia desiderium est. Concupiscuntur enim et quae habentur, et quae non habentur: nam concupiscendo, fruitur homo rebus quas habet; desiderando autem, absentia concupiscit. Desiderium ergo quid est, nisi rerum absentium concupiscentia? Sed Dei justificationes absentes esse quomodo possunt, nisi quando nesciuntur? An et quando sciuntur et non fiunt, absentes habendae sunt? Nam quid sunt justificationes, nisi opera justa, non verba? Ac per hoc possunt infirmitate animae non desiderari; et ratione mentis, ubi videtur quam sint utiles atque salubres, potest earum desiderium concupisci. Saepe enim quid agendum sit videmus, nec agimus; quia non delectat ut agamus, et cupimus et delectet. Praevolat
Abbreviated transcription (Latin):
quo pacto possum iustificationum desideriũ
concupiscere. & ipsas iustificationes non con¬
cupiscere. cum idõ earum desiderium c̃cupͤicã.
quia ipsas habere cupios Qđ si ita ÷: iam
ipsas utiq concupisco. Quid gͥ opus ÷ ut earũ
desiderium concupiscam. cum iam id ha¬
beam. & habere me sentiam : Non enim
possum concupiscere desiderium iustitie:
nisi concupiscendo iustitiam. An hoc est qđ¬
superius dixi. qđ diligenda sit &iam ipsa
dilectio qua diligitur quod diligi oportet.
sicut odio habenda ÷ dilectio. qua diligit᷑.
qđ diligi non oportet: Odio quippe hã¬
bemus concupiscentiam nr̃am. qua caro
concupiscit ad uersus sp̃m. Et quid ÷ ista
concupiscentia. nisi mala dilectio: Et dili¬
gimus concupiscentiam nr̃am: qua sp̃s
dr̃ diligenda ÷ quid aliud dr̃. quam con¬
cupiscenda ÷ Quo circa qm̃ recte c̃cupi-¬
scuntur iustificationes dĩ:. recte concupiscit᷑
concupiscentia iustificationum di. Hoc e¬

Expanded text:
quo pacto possum justificationum desiderium quo pacto possum justificationum desiderium concupiscere, et ipsas justificationes non concupiscere; cum ideo earum desiderium concupiscam, quia ipsas habere cupio? Quod si ita est, jam ipsas utique concupisco. Quid igitur opus est ut earum desiderium concupiscam, cum jam id habeam, et habere me sentiam? Non enim possem concupiscere desiderium justitiae, nisi concupiscendo justitiam. An hoc est qsuperius dixi, quod diligenda sit etiam ipsa dilectio qua diligitur quod diligi oportet; sicut odio habenda est dilectio qua diligitur quod diligi non oportet? Odio quippe habemus concupiscentiam nostram qua caro concupiscit adversus spiritum: et quid est ista concupiscentia, nisi mala dilectio? Et diligimus concupiscentiam nostram qua spirdicitur, Diligenda est, quid aliud dicitur quam, concupiscenda est? Quocirca quoniam recte concupiscuntur justificationes Dei, recte concupiscitur concupiscentia justificationum Dei. Hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & egrotus qui fastidio laborat. & uult
euadere᷑ hoc malum: concupiscit utiq de¬
siderare cibum. dum concupiscit non hab̾e
fastidium. Fastidium. morbus corporis est.
Concupiscentia uero qua concupiscit deside¬
rare cibum. hoc ÷ carere fastidio: in animo
est non incorpore. & habet eam non gutturiᷤ
& faucium delectatio. quȩ fastidio restringit᷑.
sed recuꝑandȩ ratio sanitatis. qua pellendũ
ẽẽ fastidium ꝓuidetur. Et ideo mirum ÷
si appetit animus ut appetat corpus: qͣndo
appetit animus. nec appetit corpus. Cum
autem utrumq animi ÷ & utrumq c̃cu-¬
piscentia ÷ cur concupisco desiderium iu¬
stificationum dĩ : Quo modo in uno eodẽq
animo meo habeo concupiscentiam desiderii
huius. & ipsum non habeo desiderium :
Aut quomodo ista duo sunt & non unum:
Ut quid enim concupisco de siderare iustificati¬
ones tuas. ac non ipsas iustificationes potius
quam eorum desiderium concupisco: Aut

Expanded text:
Nam et aegrotus qui fastidio laborat, et vult Nam et aegrotus qui fastidio laborat, et vult evadere hoc malum, concupiscit utique desiderare cibum, dum concupiscit non habere fastidium: sed hoc fastidium morbus est corporis. Concupiscentia vero qua concupiscit desiderare cibum, hoc est carere fastidio, in animo est, non in corpore: et habet eam non gutturis et faucium delectatio, quae fastidio restringitur; sed recuperandae ratio sanitatis, qua pellendum escae fastidium providetur. Et ideo non mirum est si appetit animus ut appetat corpus, quando appetit animus nec appetit corpus. Cum autem utrumque animi est, et utrumque concupiscentia est, cur concupisco desiderium justificationum Dei? Quomodo in uno eodemque animo meo habeo concupiscentiam desiderii hujus, et ipsum non habeo desiderium? aut quomodo ista duo sunt, et non unum? Utquid enim concupisco desiderare justificationes, ac non ipsas justificationes potius quam earum desiderium concupisco? aut
Abbreviated transcription (Latin):
desiderabat: quando concupiuit de siderare.
Iustificationes autem facta sunt iusta: id ÷
opera iustitiȩ. Cum itaq nondum habeat
& qui iam desiderat. quam longe ab his
erat qui adhuc eas desiderare concupisce¬
bat. & quam longius ab eis sunt. qui neq
hoc ad huc concupiscunt : Mirum ÷ autẽ
quomͦ concupiscatur desiderium. nec sit
in nobis. cuius iam concupiscentia sit in nob̾.
Neq enim pulchrum aliquod corpus ÷ sic̃
aurum ł caro aliqua speciosa quam potest
homo concupiscere nec hab̾e. quia extra
posita non ÷ in homine. Quis nesciat in
homine ẽẽ concupiscentiam. in homine
ẽẽ desiderium :. Cur gͦ concupiscitur ut
habeatur. quasi formsecus inferatur : Aut
quomodo hab̾i enis concupiscentia sine ipso
potest. cum sit & ipsum. quid aliud qͣm
concupiscentia: Nam & desiderare. ꝓcul
dubio concupiscere est. Quis ÷ iste mirabiliᷤᷤ
atq in explicabilis languor: Et camen est.

Expanded text:
desiderabat, quando concupivit desiderare. desiderabat, quando concupivit desiderare. Justificationes autem facta sunt justa, id est, opera justitiae. Cum itaque nondum habeat et qui jam desiderat, quam longe ab his erat qui adhuc eas desiderare concupiscebat? et quam longius ab eis sunt qui neque hoc adhuc concupiscunt? 4. Mirum est autem quomodo concupiscatur desiderium, nec sit in nobis cujus concupiscentia jam sit in nobis. Neque enim pulchrum aliquod corpus est, sicut aurum, vel caro aliqua speciosa, quam potest homo concupiscere, nec habere, quia extra posita non est in homine. Quis nesciat in homine esse concupiscentiam, in homine esse desiderium? Cur ergo concupiscitur ut habeatur, quasi forinsecus inferatur? Aut quomodo haberi ejus concupiscentia sine ipso potest, cum non sit et ipsum quid aliud quam concupiscentia? Nam et desiderare procul dubio concupiscere est. Quis est iste mirabilis atque inexplicabilis languor? Et tamen est.
Abbreviated transcription (Latin):
bona concupiscentia qua concupiscit sp̃s
aduersus carnem. quęre ubi scriptum sit
& inuenies. Concupiscentia itaq sapientiȩ:
deducit ad regnum. Et multa alia reꝑi¬
untur bonȩ concupiscentiȩ testimonia.
Sed hoc sane inter est qđ non tacetur quid
concupiscatur: quando bona cominemorat᷑
concupiscentia. Cum autem non ad ditur
quid concupiscatur sed sola ponitur: non¬
nisi mala intelligitur. Sicut in hoc quod
commemoraui. concupiscentia itaq sapien¬
tiȩ de ducit ad regnum: si non adderet sa¬
pientie. nullomodo diceret. concupiscentia
perducit ad regnum. At uero apłs qđ po¬
suit concupiscentiam nesciebam nisi lex
diceret non concupisces: non utiq ait cuiꝰ
rei concupiscentiam uł quid non concupisces.
Certum ÷ enim non intelligi cum ita dr̃: nisi
malam concupiscentiam. Quid gͦ huius anima
concupiuit : Desiderare inquit̾ iustificationeᷤ
tuas in omni tempore. Credo nondum eas

Expanded text:
bona concupiscentia qua concupiscit spiritus bona concupiscentia qua concupiscit spiritus adversus carnem, quaere ubi scriptum sit; et invenies, «Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum» : et multa alia reperiuntur bonae concupiscentiae testimonia. Sed hoc sane interest, quod non tacetur quid concupiscatur, quando bona commemoratur concupiscentia: cum autem non additur quid concupiscatur, sed sola ponitur, nonnisi mala intelligitur. Sicut in hoc quod commemoravi, «Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regnum;» si non adderet sapientiae, nullo modo diceret, Concupiscentia perducit ad regnum. At vero Apostolus quod posuit, «Concupiscentiam nesciebam, nisi Lex diceret, Non concupisces» ; non utique addidit cujus rei concupiscentiam, vel quid non concupisces: certum est enim non intelligi, cum ita dicitur, nisi malam concupiscentiam. Quid ergo hujus anima concupivit? «Desiderare,» inquit, «justificationes tuas in omni tempore.» Credo nondum eas
Abbreviated transcription (Latin):
Incola ego sum interra. ne abscondasame
manclata tua. Merito nanq abscondint᷑¬
ab eis: qui non sunt in cole in terra. hec
enim mandata & si audiunt non sapuit̃
quia terrena sapiunt. Quorũ autẽ con¬
uersatio incelis ÷: in quantũ hic c̃uersañ.
profecto per egrinantur. Petant itaq ne
ab scondantur ab eis mandata dĩ. perquȩ
ab hoc in colatu liberentur. diligendo ꝓxi
cum quo ineternum erunt. & diligendo
autem diligendum diligitur. si ipsa dilectio
non diligitur : Unde consequenter iste in¬
cola in terra. cum di mandata nesibi abscon¬
derentur orasset. inquib dilectio prȩcipit᷑
łsola ł maxime: & ipsius dilectionis dilectionẽ
se uelle hab̾e ꝓclamat dicens. ConCOΡIUIIꝰ
anioa mrea. oesioerare ios uficationes
ioas ii ooq̃i tempore. Laudabilis ista est
concupiscentia: non damnabilis. Non de hac
dictum ÷ non concupisces: sed de illa qua caro
concupiscit aduersus sp̃m. De hac autem

Expanded text:
«Incola ego sum in terra; ne abscondas a me «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata tua.» Merito namque absconduntur eis qui non sunt incolae in terra: haec enim mandata etsi audiunt, non sapiunt; quia terrena sapiunt. Quorum autem conversatio in coelis est , in quantum hic conversantur, profecto peregrinantur. Petant itaque ne abscondantur ab eis mandata Dei, per quae ab hoc incolatu liberentur, diligendo Deum, cum quo in aeternum erunt; et diligendo autem dilnon diligatur? Unde consequenter iste incola in terra, cum Dei mandata ne a se absconderentur orasset, in quibus dilectio praecipitur, vel sola, vel maxime, et ipsius dilectionis dilectionem se velle habere proclamat, dicens: «Concupivit anima mea desiderare justificationes tuas in omni tempore.» Laudabilis est ista concupiscentia, non damnabilis. Non de hac dictum est, «Non concupisces» ; sed de illa qua caro concupiscit adversus spiritum . De hac autem
Abbreviated transcription (Latin):
multi nec se ipsos nouerunt. quia & se ipsi
nosse quem ad modũ homo sibi debet inno¬
tescere: non omniũ hominũ ÷. Quomͦ ergo
diligit ꝓximum tanquam se ipsum. qͥnesit
& se ipsum : Non enim frustra ille filius ui¬
mor qui ꝓfectus in regionem longinquam
ubi disũpauit substantiam suam uiuensꝑ
dige. ut diceret surgam & ibo ad patremei.
prius reuersus ÷ in semet ipsum: nisi quiatã
longe peregrinatus ÷ ut relinqueret etiã
semẽt ipsum. nec tamen reuerteret᷑ adse.
si omnimodo nesciret se. Nec diceret. sur¬
gam & ibo ad patrem meum: si penitꝰ igno¬
raret dm̃. Quo circa & aliquatenus istasei¬
untur. & ut magis magisq sciantur: non
immerito scienda poscuntur. Qua ꝓpter
ut scianius diligere dm̃: sciendus ÷ ds̃. Et
ut sciat homo diligere ꝓximum tanquã
se ipsum: prius debet diligendo dm̃ dili¬
gere se ipsum. Qđ unde poterit si nescit
dm̃. si nescit & se ipsum e Recte itaq dr̃do

Expanded text:
multi nec seipsos noverunt; quia et seipsum multi nec seipsos noverunt; quia et seipsum nosse, quemadmodum homo sibi debet innotescere, non omnium hominum est. Quomodo ergo diligit proximum tanquam seipsum, qui nescit et seipsum? Non enim frustra ille filius junior, qui profectus in regionem longinquam, ubi dissipavit substantiam suam vivens prodige, ut diceret, «Surgam, et ibo ad partem meum,» prius reversus est in semetipsum , nisi quia tam longe peregrinatus est, ut relinqueret etiam semetipsum. Nec tamen reverteretur ad se, si omni modo nesciret se; nec diceret, «Surgam, et ibo ad patrem meum,» si penitus ignoraret Deum. Quocirca et aliquatenus ista sciuntur, et ut magis magisque sciantur, non immerito scienda poscuntur. Quapropter ut sciamus diligere Deum, sciendus est Deus; et ut sciat homo diligere proximum tanquam seipsum, prius debet diligendo Deum diligere seipsum: quod unde poterit, si nescit Deum, si nescit et seipsum? Recte itaque dicitur Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quid ÷ clarius. quam diliges dñm dm̃tuũ
extoto corde tuo. & ex tota anima tua. & ex
tota mente tua. & diliges proximum tuum
sicut te ipsum. in quibus duobus inandatis
tota lexpendet & propħe : Et quis ÷ quẽ
lateant ista mandata : Nempe & om̃ibus
fidelibus. & plurimis infidelib nota sunt. lx
gͦ poscit fidelis ne abscondatur sibi. qđ nec n¬
fideli cernit abscondi: An quia nosse diffiele
est: consequens ÷ etiam. ut diliges dñm dñ
tuum difficile intelligatur. ne aliud ꝓalioqi¬
gatur : Nam praximi facilior ẽẽ uidetur co¬
gnitio. Omnis quippe homo ÷ om̃i homini
proximus. nec ulla cogitanda ÷ longinquitas
quidam qui descendebat ab ierłm in ierieho¬
& incidit in latrones. Eui proximum non
fuisse nisi quicum illo fecit miscdam ipe
qui in terrogauerat iudicauit. patuitq
facienda miscda neminem alienum esse
putandum. ab eo qui diligit ꝓximum. Sed

Expanded text:
Nam quid est clarius, quam, «Diliges Dominum Deum tuum Nam quid est clarius, quam, «Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente ttanquam teipsum? In» quibus «duobus mandatis tota lex pendet et Prophetae» . Et quis est quem lateant ista mandata? Nempe et omnibus fidelibus, et plurimis infidelibus nota sunt. Cur ergo poscit fidelis ne abscondatur sibi quod nec infideli cernit abscondi? An quia Deum nosse difficile est, consequens est utique ut, «Diliges Dominum Deum tuum,» difficile intelligatur, ne aliud pro alio diligatur? Nam proximi facilior esse videtur cognitio. Omnis quippe homo est omni homini proximus, nec ulla cogitanda est longinquitas quidam, qui descendens ab Jerusalem in Jericho incidit in latrones: cui proximum non fuisse, nisi qui cum illo fecit misericordiam, ipse qui interrogaverat judicavit ; patuitque in facienda misericordia neminem alienum esse deputandum ab eo qui diligit proximum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim habent alibi ciuitatem. Ae ꝑ hoc
non sunt in terra alienigene: s terrigene.
Unde ait alia scriptura de quodam. Posuit
enim apud mortem domum suam. & apud
inferos cum terrigenis axes suos. Sunt aut̃¬
& ipsi peregrini & inquilini non hiuc t̾rȩ:
sed popło dĩ. aquo sunt alienigenȩ. Unde
credentibus & sc̃am ciuitatemꝰ quȩ non est
de hoc mundo hab̾e incipientibus: apłs dic̃.
Igitur iam non estis peregrini & inquilini:
sed estis ciues scõrum & domestici dĩ. Ipsi gͦ
sunt ciues terreni: qui sunt dĩ popło ꝑegrini.
Qui uero ciues sunt inpopło dĩ: ipsi sunt᷑ in
terra peregrini quia totus idem popłs quã¬
diu ÷ incorpore peregrinatur adño. Dicat
itaq. In cola ego sum in terra ne abscondas
ame mandata tua. Sed qui tandem sunt
aquibus ds̃ abscondit mancdata sua : Nonne
illa ubiq ds̃ uoluit prȩdicari:. Utinam quã
multis clara sunt. tam multis clara sint.

Expanded text:
non enim habent alibi civitatem; ac per hoc non enim habent alibi civitatem; ac per hoc non sunt in terra alienigenae, sed terrigenae. Unde ait alia Scriptura de quodam: «Posuit enim apud mortem domum suam, et apud inferos cum terrigenis axes suos» . Sunt autem et ipsi peregrini et inquilini, non huic terrae, sed populo Dei, a quo sunt alienigenae. Unde credentibus, et sanctam civitatem, quae non est de hoc mundo, habere incipientibus Apostolus dicit: «Igitur jam non estis peregrini et inquilini; sed estis cives sanctorum et domestici Dei» . Ipsi ergo sunt cives terreni, qui sunt Dei populo peregrini: qui vero cives sunt in populo Dei, ipsi sunt in terra peregrini; quia totus idem populus, quamdiu est in corpore, peregrinatur a Domino. Dicat itaque, «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata tua.» 2. Sed qui tandem sunt a quibus Deus abscondit mandata sua? Nonne illa ubique Deus voluit praedicari? Utinam quam multis clara sunt, tam multis clara sint.
Abbreviated transcription (Latin):
confitentes quia hospites & peregrini sunt
super terram. Qui enim talia dic̃t: ostenduq̃¬
quia patriam quȩrt᷑. Et siquidem eiꝰ memoreᷤ
eẽnt. aqua discesserant. habuissent tẽpusre¬
uertendi. Runc autem meliorem appetuñ.
id ÷ cęlestem. Idõ non confunditur ds̃. uocari
ds̃ eorum. apparauit enim eis ciuitatem.
Et illud qđ legimus. quam diu sumꝰ incorpore.
peregrinamur adño: potest intelligi hoc ñ
esse omnium sed fidelium. Non enim orm̃iũ
÷ fides. Et uidemus. quid his uerb̃ apłs iun
gat. Qum enim dixisset quamdiu sumus
in corpore peregrinamur adño: per fidem
enim ambulamus inquit & non perspeciẽ.
ut intelligeremus eorum istam eẽ ꝑegrinat¬
onem. qui ambulant perfidem Infidel es
autem quos ds̃ non prȩsciuit nec prȩdestina¬
uit conformes fieri imaginis filii sui: non
possunt ueraciter dicere se in terra ꝑegrinoᷤ.
quando ibi sunt. ubi scđm carnem natist᷑.

Expanded text:
confitentes quia hospites et peregrini sunt confitentes quia hospites et peregrini sunt super terram. Qui enim talia dicunt, ostenduquia patriam quaerunt. Et si quidem ejus memores essent a qua discesserant, habuissent tempus revertendi; nunc autem meliorem appetunt, id est coelestem: ideo non confunditur de his Deus vocari Deus eorum; praeparavit enim eis civitatem» . Et illud quod legimus, «Quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino;» potest intelligi hoc non esse omnium, sed fidelium: «Non enim omnium est fides» . Et videmus quid his verbis Apostolus jungat. Cum enim dixisset, «Quimdiu sumuno: Per fidem enim ambulamus,» inquit, «non per speciem» ; ut intelligeremus eorum esse istam peregrinationem, qui ambulant per fidem. Infideles autem, quos Deus non praescivit nec praedestinavit conformes fieri imaginis Filii sui , non possunt veraciter dicere se in terra peregrinos, quando ibi sunt, ubi secundum carnem nati sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
ub utiq non erat qui ista dicebat. siue qđ ÷
ab omni controuersia lib̾ius non omnis homo
possit hoc dicere. sed cui patria promissa est
ȩterna in cęlis: hoc scio quia temptatio÷ uita
humana super terram. & iugum graue ÷ suꝑ
filios adam. Uerum me plus delectat scđm
istam disputare sententiam. ut ideo nos in
terra in quilinos uł in colas ẽẽ dicamus: quia
supernam patriam unde pignus accepimus.
& quo peruenientes nunquam in de migremꝰ:
inuenimus. Nam & ille qui in alio psalmo dicit.
inquilinus ego sum apud te & peregrinus
sicut omnes patres mei. ñ ait sicut om̃s homi¬
nes. sed dicendo sicut omnes patres mei: ustos
proculdubio uult in telligi qui eum tempore
prȩcesserunt. & in hac peregrinatione gemitu
pio supernȩ patriȩ suspirarunt. De quibus
scriptum ÷ ad hebreos. Scd̾m fidem mortui
sunt hi omnes cum non accepissent ꝓmissi¬
ones. sed longe eas uidentes & salutantes. &

Expanded text:
ubi utique non erat qui ista dicebat; sive quod est ubi utique non erat qui ista dicebat; sive quod est ab omni controversia liberius, non omnis homo possit hoc dicere, sed cui patria promissa est aeterna in coelis: hoc scio, quia tentatio est vita humana super terram ; et jugum grave est super filios Adam . Verum me plus delectat secundum istam disputare sententiam, ut ideo nos in terra inquilinos vel incolas esse dicamus, quia supernam patriam, unde pignus accepimus, et quo pervenientes nunquam inde migremus, invenimus. Nam et ille qui in alio psalmo dicit, «Inquilinus ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei» ; non ait, Sicut omnes homines; sed dicendo, «sicut omnes patres mei,» justos procul dubio vult intelligi, qui eum tempore praecesserunt, et in hac peregrinatione gemitu pio supernae patriae suspirarunt. De quibus scriptum est ad Hebraeos: «Secundum fidem mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas videntes et salutantes, et
Abbreviated transcription (Latin):
xpectationi carrtatis urre
desequentibus huius maximi
psalmi sermo reddendus est.
ab illo uersu scilicet ubi ait.
ncola eoo sum in terra.
Ne abscondas aoe manbata
tUA siue ut non nulli codices habent. in¬
quilinus ego sum in terra. Qđ enim ÷ ĩgreco
parecos: aliqui nr̃i inquilinus. aliqui in cola.
non nunquam etiam aduena interp̾tatist᷑.
Inquilini non habentes propriam domum.
habitant in alieno. In colȩ autem uł aduenȩ.
utiq aduenticii perhibentur. Ubi magna de
anima exoritur quȩstio. Neq enim scđm corpꝰ
dictum uideri potest. in cola uł aduena uł
inquilinus sum in terra: cum de terra corpus
originem ducat. Sed de hac profundissima
quȩstione. nichil audeo definire. Siue enĩ
ꝓpter animam quȩ absit ut putetur exterra.
merito dici potuerit inquilinus uł incola
uł aduena ego sum interra. siue scđm totũ
ho minem quia paradisi aliquando ciuis fuit.

Expanded text:
pectationi Charitatis vestrae de sequentibus hujus maximi psalmi sermo reddendus est, ab illo versu scilicet, ubi ait, «Incola ego sum in terra; non abscondas a me mandata tua:» sive, ut nonnulli codices habent, «Inquilinus ego sum in terra.» Quod enim est in graeco πάροικος, aliqui nostri «inquilinus,» aliqui «incola,» nonnunquam etiam «advena» interpretati sunt. Inquilini non habentes propriam domum, habitant in aliena; incolae autem vel advenae, utique adventitii perhibentur. Ubi magna de anima exoritur quaestio. Neque enim secundum corpus dictum videri potest, «Incola,» vel «advena,» vel «inquilinus sum in terra;» cum de terra corpus originem ducat. Sed in hac profundissima quaestione nihil audeo definire. Sive enim propter animam quae absit ut putetur ex terra merito dici potuerit, «Inquilinus,» vel «incola,» vel «advena ego sum in terra;» sive secundum totum hominem, quia paradisi aliquando civis fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo interior ÷ ꝓpinqͣtio dñi eoꝵ aquo nulla
immerito patiuntur. tribuere ueritatẽ¬
dõ: sanctoꝵ ÷ usitata confessio. Ita regina
hester. ita sc̃s danihel. ita tres uiri inca¬
mino. ita eoꝵ sc̃ĩtatis alii socii confitent᷑.
Quęri autẽ potest qͦmͦ hic dictũ sit. om̃s uiȩ
tuȩ ueritas: cum malio psalmo legatur.

Expanded text:
quando interior est propinquatio Domini eorum, a quo nullatquando interior est propinquatio Domini eorum, a quo nullatimmerito patiuntur, tribuere Deo veritatem, sanctorum est usitata confessio. Ita regina Esther , ita sanctus Daniel , ita tres viri in camino , ita eorum sanctitatis alii socii confitentur. Quaeri autem potest quomodo hic dictum sit, «Omnes viae tuae veritas;» cum in alio psalmo legatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim nos ipsos uidicaremꝰ: adño non iudi¬
caremur. Qum udicam᷑ aut̃ adño corri¬
pimur: ne cum mundo dãnem᷑. Et eius¬
adomo dñi. Et si initiũ a nob̾. qualis finis
erit eis qui non credunt dñi eugło. Et¬
ultimum tempꝰ uidicii ñ erit sine miscđa:
pieuauent̃ inquit ꝑsequentes me iniqͥtate.
Uel sicut non nulli codices habent iniquȩ.
Tunc appropinquant qui ꝑsecunt᷑: quando
usq ad carnem cruciandam ꝑim̃dam ue
ꝑueniunt. Unde psalmꝰ uigesimꝰ pͥmus.
que non imminente. sed iam presente ipsa
passione ꝑpessus ÷. Sed ꝓximam dicit
tribulationem. quȩ fiebat in carne. Nichil
÷ quippe animȩ ꝓpius carne quam gestat.
Propinquauerunt gͦ ꝑsequentes. affligendo
eorum carnẽ. quos ꝑsequebantur. Sed
attende quid sequitur. Alege aut̃ tua
longe facti sunt. Quanto magis ꝓpinqͣ¬
uerunt ꝑsequendis iustis: tanto longe
facti sunt aiusticia. Sed quid nocuerunt
eis. quib per sequendo ꝓpinquauerunt.

Expanded text:
Si enim nos ipsos iudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem a domino, corripimur, ne cum mundo damnemur. Haea domo Domini; et si initium a nobis, qualis finis erit eis qui non credunt Dei Eultimum tempus judicii non erit sine misericordia, erunt,» inquit, «persequentes me iniquitate;» vel, sicut nonnulli codices habent, «inique.» Tunc appropinquant qui persequuntur, quando usque ad carnem cruciandam perimendamque perveniunt. Unde psalmus vicesimus primus, quae non imminente, sed jam praesente ipsa passione perpessus est. Sed proximam dixit tribulationem, quae fiebat in carne; nihil est quippe animae propius carne quam gestat. Propinquaverunt ergo persequentes, affligendo eorum carnem, quos persequebantur. Sed attende quod sequitur: «A lege autem tua longe facti sunt.» Quanto magis propinquaverunt persequendis justis, tanto magis longe facti sunt a justitia. Sed quid nocuerunt eis, quibus persequendo propinquaverunt;
Abbreviated transcription (Latin):
tunum: ut agatur aliquid uigilando.
Qd̃ etiam uulgo dici solet hora importuna
Nox quoq intẽpesta id ÷ media quando qui¬
escendum ÷ hic ꝓcul dubio nuncupata est.
quia in opportuna ÷ actionib uigilantum
Iempestuium enim dixer̃ ueteres opportini
& in te pestuũ in opportunum. atempore
ducto uocabulo: non ab illa tẽpestate que
consuetudine latinȩ linguȩ cęli ꝑturba¬
tio iam uocatur. Quanquam isto uerbo
libenter utuntur hẏstorici. ut dicant
ea tẽpestate. quod uolunt eo tẽpore intelligi
Et quod ait locutor egregius. unde hȩctã
clara repente tẽpestas: ñ celum nimbie
uentisue turbatum. sed magis subita &
splendida serenitate fulgidum significa¬
uit hoc nomine. Quod ergo grece dicti
÷ enahoria non uno uerbo sed duobus
id ÷ p̃positione & nomine: hoc int᷑p̃tesnĩ
quidam dixerunt. in tempesta nocte: pli¬
res in maturitate. non duob uerb̃ sedino

Expanded text:
tunum ut agatur aliquid vigilando: tunum ut agatur aliquid vigilando: quod etiam vulgo dici solet, hora inopportuna. Nox quoque intempesta, id est media, quando quiescendum est, hinc procul dubio nuncupata est, quia inopportuna est actionibus vigilantium. Tempestivum enim dixerunt veteres opportunum; et intempestivum, inopportunum: a tempore ducto vocabulo, non ab illa tempestate, quae consuetudine latinae linguae coeli perturbatio jam vocatur. Quanquam isto verbo libenter utuntur historici, ut dicant, Ea tempestate, quod volunt Eo tempore intelligi: et quod ait locutor egregius, Unde haec tam clara repente Tempestas? non coelum nimbis ventisve turbatum, sed magis subita et splendida serenitate fulgidum significavit hoc nomine. Quod ergo graece dictum est ἐν ἀωρίᾳ, non uno verbo, sed duobus, id est, praepositione et nomine; hoc interpretes nostri quidam dixerunt, «intempesta nocte,» plures, «immaturitate,» non duobus verbis, sed uno,
Abbreviated transcription (Latin):
eum iubet faceredñs. ut ipse in illo etiã
inquit in toto corde meo exaudi me dñe.
iustificationes tuas exquiram. Utiq faci¬
enclas. ñ tantũmͦ sciendas: ne similis fiat
illi seruo duro. qui etiam si intellexerit
Quid ÷ clamaui te. nͥ clamando in uocaui
te : Sed cum dixisset saluũ me fac: qͥd
adiunxit : Et custodiam testimonia tua:
nete scilic& infirmitatenegẽ Salus qͥppe
anime facit ut fiat quod faciendum
ẽẽ cognoscitur. & usq ad mortem corporiᷤ
si hoc flagitat extrema temptatio. ꝓte
stimonioꝵ diuinoꝵ ueritate certetur.
Ubi autem non ÷ salus. succũbit infir
Reyeni in tempesta Nocte: et clamaui
Plures codices non habent intẽpesta
nocte: sed immaturitate. Uix autẽ
unus inuentus ÷ qui hab̾et geminatã
prepositionem. id ÷ in imimatur itate.
mmaturitas itaq hoc loco nocturnm
tempus ÷ qđ non ÷ maturũ id ÷ oppor¬

Expanded text:
eum jubet facere Dominus, ut ipse in illo etiam eum jubet facere Dominus, ut ipse in illo etiam inquit, «in toto corde meo; exaudi me, Domine: justificationes tuas exquiram:» utique faciendas, non tantummodo sciendas; ne similis fiat illi servo duro; qui etiamsi intellexerit, Quid est, «Clamavi te,» nisi, clamando invocavi te? Sed cum dixisset, «salvum me fac,» quid adjunxit? «Et custodiam testimonia tua:» ne te scilicet per infirmitatem negem. Salus quippe animae facit ut fiat quod faciendum esse cognoscitur, et usque ad mortem corporis, si hoc flagitat extrema tentatio, pro testimoniorum divinorum veritate certetur: ubi autem non est salus, succumbit infirm«Praeveni intempesta nocte, et clamavi.» Plures codices non habent, «intempesta nocte;» sed, «immaturitate:» vix autem unus inventus est qui haberet geminatam praepositionem, id est, «in immaturitate.» Immaturitas itaque hoc loco nocturnum tempus est, quod non est maturum, id est, oppor
Abbreviated transcription (Latin):
uenire sapientiam si quesierint: sed eos
qui in tantum sunt mali ut oderint eã.
Sic & enim dixit. Quȩrent me mali. & ñ
inuenient. Oderunt enim sapientiam.
dõ gͦ non inuenient : quia odert᷑. Sed
rursus si oder̃t̃ quomͦ quȩrunt. nisi quia
non eam quert̃ ꝓpt̃ ipsam sed ꝓpt᷑ aliqͥd
qđ mali amant. & ad hoc se facilius putant
per uenturos ꝑ ipsam : Multi sunt enim
qui dicta sapientie studiosissime inquirt᷑.
eamq indoctrina non inuita uolunt ha¬
bere. Ut non ꝑmores quos iubet sapientia
ꝑueniant ad dei lucẽ qđ ÷ ipsa sapientia:
sed ꝑsermones quos habet sapientia ꝑ¬
ueniant ad hominũ laudem: qđ ÷ uana
gła. Non gͦ sapientiam quęrt̃. & quando
eam quęrunt: quia ñ quęrt̃ ipsam alio¬
qum uiuerent scđm ipsam. sed uolunt
uerb eius inflari. Et quanto magis inflant᷑:
tanto magis efficiuntur extra ipsam.
Iste auteni hoc ipsum poscens ad ño qđ

Expanded text:
venire sapientiam, si quaesierint; sed eos venire sapientiam, si quaesierint; sed eos qui in tantum sunt mali, ut oderint eam. Sic enim et dixit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Ideo ergo non inveniunt, quia oderunt. Sed rursus si oderunt, quomodo quaerunt; nisi quia non eam quaerunt propter ipsam, sed propter aliquid od mali amant, et ad hoc se facilius putant perventuros per ipsam? Multi enim sunt qui dicta sapientiae studiosissime inquirunt, eamque in doctrina, non in vita volunt habere; ut non per mores quos jubet sapientia, perveniant ad Dei lucem, quod est ipsa sapientia, sed per sermones quos habet sapientia, perveniant ad hominum laudem, quod est vana gloria. Non ergo sapientiam quaerunt et quando eam quaerunt; quia non quaerunt ipsam, alioquin viverent secundum ipsam: sed volunt verbis ejus inflari; et quanto magis inflantur, tanto magis efficiuntur extra ipsam. Iste autem hoc ipsum poscens a Domino, quod
Abbreviated transcription (Latin):
enus exquirat. Pro inde qđ ut faciamus
iubetur : ut exquiramꝰ oratur. Quã longe ÷
aut qui inuenit faciat. Non potest autẽ
nisi inuenerit facere. & nisi quȩsierit inue¬
nire. Sed magnam spem dñs iħs dedit di¬
cendo. Querite & inuenietis. Rursus autẽ
dicit sapientia. quȩ quid ÷ nͥ ipse:. Querent
me mali & non inuenient. Nonergo malis
sed bonis dictũ ÷: quęrite & inuenietis. Immo
uero eis dictũ ÷ quib eodem loco paulo
post. si gͦ uos inquit cumsitis mali. nostis
bona data dare filiis ur̃is. Quomͦ gͦ malis¬
dr̃. querite & inuenietis. cum rursus dicat᷑.
querent me mali & noninuenient : An
aliud eos hñs quam sapientiã quęrere uo¬
lebat. quando eos inuenturos si quęrerent
ꝓmittebat: In ea quippe sunt om̃a: quȩ
ab eis quibeati ẽẽ cupiunt. in quirenda sũnt.
Ibi gͦ sunt & iustificationes dĩ. Qua ꝓpter
restat ut intelligamꝰ ñ om̃s malos non in¬

Expanded text:
ejus exquirat. Proinde quod ut faciamus ejus exquirat. Proinde quod ut faciamus jubetur, ut exquiramus oratur. Quam longe est aut qui invenit, faciat: non potest autem nisi invenerit, facere; et nisi quaesierit, invenire. Sed magnam spem Dominus Jesus dedit dicendo: «Quaerite, et invenietis.» Rursus autem dicit sapientia quae quid est, nisi ipse?, «Quaerent me mali, et non invenient.» Non ergo malis, sed bonis dictum est, «Quaerite, et invenietis.» Imo vero eis dictum est, quibus eodem loco paulo post, «Si ergo vos,» inquit, «cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris» . Quomodo ir, «Quaerite, et invenietis;» cum rursus dicatur, «Quaerent me mali, et non invenient?» An aliud eos Dominus quam sapientiam quaerere volebat, quando eos inventuros si quaererent promittebat? In ea quippe sunt omnia, quae ab eis qui beati esse cupiunt, inquirenda sunt. Ibi ergo sunt et justificationes Dei. Quapropter restat ut intelligamus, non omnes malos non in