comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uo
tur xp̃m. extra synagogam fieret. Iam non erat
malum fieri extra synagogam. Iili expellebant.
s. xp̃s excipiebat. Propterea parentes eius dixeñt.
quia etatẽ habet. ipsum int̾rogate. Uocauert̃
aũt rursus hominẽ qui fuerat cȩcus. & dixert̃
ei. Da glam deo. Quid ẽ da głam deo: Nega cͦd
accepisti. Hoc plane ñ est deo głam dare. s cłm po¬
tius blasphemare. Da inquiunt głam deo
os scimus. qͥa hic homo pecrator ẽ. Dixit gͦ ille:
Si peccator ẽ nescio. unum scio. qͥ a cecus cum eẽm
mͦ uideo. Dixerunt gͦ illi. Quid fecit tibi: Quomͦ
aꝑuit tͥ oculos: Et ille iam stomachans aduer¬
sus duriciã iudeoꝵ. & ex ceco uidens i ñ ferens ce¬
cos: respondit eis. Dixi uob̃. iam. & audistis.
Quid iterũ uultis audire: Nunqͥd os uos uulcis
discipłi eius fieri: Quid ẽ. nunquid & uos. isi
qͥa ego iam sum: Nunqͥd & uos uulcis: Iam uideo.
cipłs eius sis. Tale maledictum suꝑ nos & suꝑ
filios nr̃os. Alaleclictum ẽ enim si cor discutias

Expanded text:
ur Christum, extra synagogam fieret. Jam non erat malum fieri extra synagogam. Illi expellebant, sed Christus excipiebat. Propterea parentes ejus dixerunt, Quia aetatem habet, ipsum interrogate. 11. Vocaverunt ergo rursum hominem qui fuerat caecus, et dixerunt ei: Da gloriam Deo. Quid est, Da gloriam Deo? Nega quod accepisti. Hoc plane non est gloriam Deo dare, sed Deum potius blasphemare Da, inquiunt, gloriam Deo. Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio; unum scio, quiamodo video. Dixerunt ergo illi: Quid fecit tibi? quomodo aperuit tibi oculos? Et ille jam stomachans adversus duritiam Judoeorum, et ex caeco videns, non ferens caecos. Respondit eis, Dixi vobis jam et audistis quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Quid est, Nunquid et vos? nisi, quia ego jam sum? Nunquid et vos vultis? jam video, discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos et super filios nostros. Maledictum est enim si cor discutias,
Abbreviated transcription (Latin):
Modo dies ille ẽ inter lucẽ & tenebras discernens.
In uidiciũ ego in hunc mundum ueni. ut qui ñ
uicdent uideant. & qͥ uident cȩci fiant. Quid
hoc dñe: Alagnã questionẽ fessis intulisti. s
erige uires nr̃as. ut possimus intelligere quod
dixisti. uenisti ut qui ñ uident uideant. recte
quia lum̃ es. recte qͥa dies es. recte qͥa de tenebris
liberas. Hoc om̃is atiima accipit. om̃is intelligit.
Quid ẽ quod sequitur. & qͥ uident ceci fiant:
Ergo ne qͥa uenisti. cȩci fiunt qͥ uidebant: Audi qͥd
sequitur. ꝙ fortassis intelligis. Commoti sunt gͦ
uerbis istis qͥdam ex phariseis. ꝙ dicerunt ei.
unquid & nos cȩci sumus.
Audi iam. Quid
ẽ quod mouebat : Et̃ qͥ uident cȩci fiant. Dix̃
eis ih̃s. Si cȩci eẽtis. non haberetis peccatũ. cum
sit cecitas ipsa peccatũ. Siceci eẽtis. id ẽ si uos cȩ¬
ios aduerteretis. si uos cȩcos diceretis. si gͦ ita cȩci

Expanded text:
Modo dies ille est, inter lucem et tenebras discernens. Modo dies ille est, inter lucem et tenebras discernens. In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid Domine? Magnam quaestionem fessis intulisti: sed erige vires nostras, ut possimus intelligere quod dixisti. Venisti ut qui non vident, videant: recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia de tenebris liberas: hoc omnis anima accipit, omnis intelligit. Quid est hoc quod sequitur, Et qui vident, caeci fiant? Ergone quia venisti, caeci fient qui videbant? Audi quid sequitur, et fortassis intelliges. 17. Commoti sunt ergo verbis istis quidam ex Pharisaeis, et dixerunt ei: Numquid et nos caeci sumus? Audi jam quid est quod movebat, Et qui vident, caeci fiant. Dixit eis Jesus: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Cum sit caecitas ipsa peccatum. Si caeci essetis, id est, si vos caecos adverteretis, si vos caecos diceretis, et ad medi
Abbreviated transcription (Latin):
raciter. Hȩc enĩ quȩ facta sunt a dño. a quo fierent
nͥ a dño.: Aut qͣndo a disciplis talia fierent nͥ mes
oculis clausis. S qui aꝑuit ocłos. saluat ꝙ totũ.
ipse dabit ad dexteram resurrectionẽ. qui in faciẽ
dedit illuminationẽ. In peccatis totus natus es.
a tu doces nos: Et eiecerunt eum foras. Ipsi
illum magistrũ fecerunt. ipsi ut discerent to
Magis enim qͥa expulsus ẽ. xp̃ianus factus est.
udiuit ih̃s quia eiecerunt cumforas. & cũ inue¬
nisset eũ. dicit ei. Tu credis in filium dĩ. Modo
lauat faciem cordis. R espondit ille os dixit.
quasi adhuc inunctus. Quis est dñe. ut credam
meum : Et dixit ei ihs. Et uidisti eum. & qͥ loqͥtur
tecum ipse ẽ. Missus ẽ ille. iste lauans faciẽ in
syloa quod int̃pretatur missus. Demiq iã facie.
lota cordis. & mundata conscientia. agnoscens
cum ñ filium hominis tantũ quod ante credi¬
derat. s iam filiumdĩ qui carnẽ susceꝑat. ait.
Credo dñe. Parum ẽ. credo. Uis uidere qualem

Expanded text:
raciter. Haec enim quae facta sunt a Domino, a quo fierent nisi a Deo? Aut quando a discipulis talia fierent, nisi ioculis clausis. Sed qui aperuit oculos, salvat et totum: ipse dabit ad dexteram resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus es, et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerunt, ipsi ut discerent totmagis enim quia expulsus est, christianus factus est. Audivit Jesus quia ejecerunt eum foras, et cum invenisset eum dlavat faciem cordis. Respondit ille, et dixit, quasi adhuc inunctus: Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: Et vidisti eum, et qui loquitur tecum, ipse est. Missus est ille, iste lavans faciem in Siloe, quod interpretatur Missus. Denique jam facie lota cordis et mundata conscientia, agnoscens eum non filium hominis tantum, quod ante crediderat, sed jam Filium Dei qui carnem susceperat, ait: Credo, Domine. Parum est, Credo; vis videre qualem
Abbreviated transcription (Latin):
uidere confitentur. & medicũ querunt ut uideał.
Et qͥ uident cȩci siant. Quid ẽ qui uident cecifiarĩ:
Qui se putant uidere. & medicum ñ querunt. in
sua cecitate ꝑmanent. Ergo istam discretionem
uocauit iudiciũ. cum ait. in iudiciũ ueni in hunc
mundum. qͦ discerneret causam credentiũ & confi¬
tentiũ. a suꝑbis se uidere putantib. &. idõ grauiꝰ
excecatis. canqͣm dixerit ei peccator confitens. &.
medicũ querens. iudica me cls & discerne causam
meã de gente non scã. illoꝵ scilicet qͥ dicunt. uidemꝰ.
ce eoꝵ peccatũ manet. Non aũt illud udicium iã
intulit mundo. quo de uiuis & mortuis in fine
scłi iudicabit. Scdm hoc enĩ dixerat. ego ñ iudico
quenqͣm. qm̃ prius uenit ñ ut iudicet mundũ.
s ut saluetur mundus ꝑ ipsum

Expanded text:
eant. Et qui vident, caeci fiant: quid est, qui vident, caeci fiant? Qui se patant videre, et medicum non quaerunt, in sua caecitate permaneant. Ergo istam discretionem vocavit judicium, cum ait, In judicium veni in hunc mundum, quo discernit causam credentium et confitentium a superbis, se videre putantibus, et ideo gravius excaecatis; tanquam dixerit ei peccator confitens et medicum quaerens, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta : illorum scilicet qui dicunt, Videmus, et eorum peccatum manet. Non autem illud judicium jam intulit mundo, quo de vivis et mortuis in fine saeculi judicabit. Secundum hoc enim dixerat, Ego non judico quemquam : quoniam prius venit, non ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Enchenia festiuitas erat
dedicationis templi. Grece enĩ chenon. dicitur
nouũ. Quandocũq nouũ aliqͥd fuerit dedicatũ.
enchenia uocat᷑. Iam o usus habet hoc uerbum.
Sicͥs noua tumia inedluat᷑. enchenare dicit᷑. Ilũ enĩ
diem quo templum dedicatum est. iudei sollem¬
pnit̾ celebrabant. Ipse dies festus agebatur. cũ ea
quȩ lecta sunt locutus ẽ dñs.¬

Expanded text:
Encaenia festivitas erat dedicationis templi. Graece enim καινὸν dicitur novum quandocumque novum aliquid fuerit dedicatum, Encaenia vocantur. Jam et usus habet hoc verbum: si quis nova tunica induatur, encaeniare dicitur. Illum enim diem quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant: ipse dies festus agebatur, cum ea quae lecta sunt, locutus es
Abbreviated transcription (Latin):
llum crederent frontib fixit. ubi ẽ qͦdammꝰ sedes
uerecundiȩ. ut de nomine eius fides ñ erubescat
pe magis cłi glam quam hominum diligat.
credit in me. ñ credit in me.s in eum qͥ misit
me. usq ad id. S qui me misit pat̾. ipse mͥ

Expanded text:
illum crederent frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes illum crederent frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligat. credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. ꝓrsus in forma dĩ in qua equalis ẽ patri.
etiam filius muisibilis ẽ. Ut aut̃ ab hominibus
uideretur. formã serui accepit. q in similitudi¬
ne hominũ factus. uisibilis factus. Ostendit gͦ
corda ꝑ fidem. ut illi in effabili.ꝙ ut ita dicam
muisibili uisioni p̃paremur. Beati enĩ mundo
corde quia ipsi deum uidebunt Meruntamen
& ex principib multi crediderunt in eum. sed
ꝓpt̾ phariseos ñ confitebantur. ut de synagoga
ñ eicerentur. Dilexerunt enim glam hominũ.
magis quam głam dei. Uidete quẽ admodum
notauerit eugl̃ista. & imꝓbauerit qͦsdam. quos
si ꝓficerent. amorem quoq humanȩ gle ꝓficien¬
do suꝑarent. quẽ suꝑauerat apłs dicens. michi
aut̃ absit głari. nisi in cruce dñi nr̃i ihũ xp̃i. ꝑ
quem mͥ mundus erucifixus ẽ. & ego mundo.
Ad hoc enim os ipse dñs crucem suã ubi eum de¬
nentia suꝑbȩ impietatis irrisit. in eoꝵ qui in

Expanded text:
sumus . Prorsus in forma Dei in qua aequalis est Patri, sumus . Prorsus in forma Dei in qua aequalis est Patri, etiam Filius invisibilis est: ut autem ab hominibus videretur, formam servi accepit, et in similitudine hominum factus , visibilis factus est. Ostendit ergo corda per fidem, ut illi ineffabili, et, ut ita dicam, invisibili visioni praeparemur. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . 13. Verumtamen et ex principibus multi crediderpropter Pharisaeos non confitebantur, ut de synagoga non ejicerentur: dilexerunt enim gloriam hominum magis, quam gloriam Dei. « Videte quemadmodum notaverit evangelista et improbaverit quosdam quos si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat Apostolus dicens: Mihi autem absit gloriari nisi in crucquem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in
Abbreviated transcription (Latin):
tus est de eo. Quid uiderit ysaias. & hoc quomͦ
intelligendum ẽ. Uidit enim ñ sicuti ẽ. s modo
qͦdam significatio sicut ꝓpħe uisio fuerat infor-¬
manda. Nam uidit & moyses. & tam̃ ei quem ui¬
debat dicebat. si inueni grãm ante te. ostende mͥ
temetipsum manifeste ut uideam te. qͥa non uide¬
bat sicuti est. Quando aut̃ hoc nobͣ futurum sit.
idem iste sc̃s iohannes ȩuglista in epłã sua dicit
dilectissimi filii dĩ sumus. & ñdum apparuit qͥd
crimus. scimus qͥa cum apparuerit similes ei eri¬
mus. qͥa uidebimus eum sicutiẽ. Poterat dicere q̃m
uidebimus eum. q ñ addere sicuti ẽ. S quia scie¬
bat a qͥbusdam patrib & ꝓpħis uisum. s ñ sicuti
ẽ. idõ cum dixisset uidebimus eũ. addidit sicu¬
ti est. Nemo enĩ uos fallat fr̃s. eoꝵ qui dicunt
inusibilem patrẽ q uisibilem filium. Hii enĩ
hoc asserunt qui putant eũ eẽ creaturam. nec
intelligunt scłm quod dictum ẽ. ego ꝙ pat̾ unũ

Expanded text:
tus est de eo. Quid viderit Isaias, et hoc quomointelligendum est. Vidit enim non sicuti est, sed modo quodam significativo, sicut Prophetae visio fuerat informanda. Nam vidit et Moyses, et tamen ei quem videbat dicebat, Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum, manifeste ut videam te ; quia non videbat sicuti est. Quando autem nobis hoc futurum sit, idem iste sanctus Joannes evangelista in Epistola sua dicit: Dilectissimi, Filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Poterat dicere, quoniam videbimus eum, et non addere, sicuti est: sed quia sciebat a quibusdam patribus et prophetis visum, sed non sicuti est; ideo cum dixisset, videbimus eum, addidit, sicuti est. Nemo enim vos fallat, fratres, eorum qui dicunt invisibilem Patrem, et visibilem Filium. Hi enim hoc asserunt qui putant eum esse creaturam; nec intelligunt secundum quid dictum sit, Ego et Pater unum
Abbreviated transcription (Latin):
di ad se bibendũ nos hortatur spc̃ di. In hoc¬
manifestata ẽ dilectio di in uobis. e
diligamꝰ dm. hortationẽ habemꝰ. Possemꝰ
illum diligere. nisi prior ille diligeret.
Si pigri eramꝰ ad amandũ. ñ simus pigri
ad reclamandum. Prior amauit nos. nec
sic nos amamus. Iniquos amauit. s iniquita¬
tes soluit. Iniquos amauit. s ñ ad iniquita¬
tem congregauit. E grotos amauit. s sanan¬
dos uisitauit. Is̃ gͦ dilectio ẽ. In hoc manife¬
stata est dilectio tłi in uobis. quia filium

Expanded text:
Dei; ad se bibendum vos hortatur Spiritus Dei. 7. In hoDei; ad se bibendum vos hortatur Spiritus Dei. 7. In homanifestata est dilectio Dei in nobis. Ecce, ut diligamus Deum, hortationem habemus. Possemus illum diligere, nisi prior ille diligeret? Si pigri eramus ad amandum, non simus pigri ad redamandum. Prior amavit nos; nec sic nos amamus. Iniquos amavit, sed iniquitatem solvit: iniquos amavit, sed non ad iniquitatem congregavit. Aegrotos amavit, sed sanandos visitavit. Deus ergo dilectio est. In hoc manifestata est dilectio Dei in nobis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ex dõ est. & hi tres unus deus. ñ tres dii.
nouit scriptura dicere: quia ex dõ est. Cũ aũ
audis ex dõ. aut filiꝰ intelligit᷑ aut sp̃c sc̃s.¬
ipse est ille fons: de quo dicit scriptura. Fons
aquȩ uitȩ sit tͥ ꝓpͥus. & nemo alius cõmu-¬
nicet tibi. Om̃s enĩ qͥ ñ diligunt dm̃ alie¬
ni sunt. antix̃pi sunt Et quamuis intrent
basilicas. ñ possunt numerari in t̃ filioᷤ di
Non ad illos ꝑtinet ille fons uitȩ. Et habere
babtismũ. malus eẽ pot̾ habere ꝓphetiã
ẽ spũ ꝓphetiȩ. ⁊ ꝓphetare cep̃. Accipere
sacramentũ. corporis ⁊ sanguinis dñi.
Qui manducat ⁊ bibit indigne. uidici¬
um sͥ manducat. ⁊ bibit. Ha̾bere nom̃¬
xͥ ⁊ malꝰ eẽ pot̃. De quibꝰ dictũ ẽ. Polluebãt
nom̃ di sui gͦ habere sacram̃ta ista omĩa
⁊ malꝰ eẽ potest habere aut̃ caritatẽ ⁊ malꝰ
eẽ ñ pot̃. hoc ẽ gͦ ꝓpͥũ donũ. ipse ẽ singła¬
ris fons. Ad hũc bibendum nas hortatur spc̃

Expanded text:
s ex Deo; et hi tres unus Deus, non tres dii. iptura non novit dicere quia ex Deo est. Cum autem audis, ex Deo; aut Filius intelligitur, aut Spiritusipse est ille fons de quo dicit Scriptura, Fons aquae tuae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi . Omnes enim qui non diligunt Deum, alieni sunt, antichristi sunt. Et quamvis intrent basilicas, non possunt numerari inter filios Dei; non ad illos pertinet fons ille vitae. Habere Baptismum et malus potest; habere prophetiam u prophetiae, et prophetare coepit . Accipere Sacramentum corporis et sanguinis Domini Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Habere nom malus potest: de quibus dictum est, Polluebant nomen Dei sui . Ergo habere sacramenta ista omnia et malus potest; habere autem charitatem, et malus esse, non potest. Hoc est ergo proprium donum; ipse est singularis fons. Ad hunc bibendum, vos hortatur Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Quare: Quia ds li aettas est. Quid amplius
dici potuit fr̃s : Si nichil de laude dilectio¬
nis diceret᷑ ꝑ om̃es istas paginas huiꝰ epłẽ si
nichil omino ꝑ ceteras paginas scripturarũ
ds dilectio est: nichil ampliꝰ querere debere¬
mus. Iam uidete quia facere contͣ. dilectio¬
nem: facẽ ꝯtͣ dm̃ est. Nemo dicat in homi¬
nem pecco. qñ non diligo frẽm meum. Inten¬
dite. Et facile & peccatũ in homine in dm̃nso¬
lum nõ peccem. Qͦmͦ non peccas in dm̃ꝰ qñ
indilectionẽ peccas: Ts dilectio est. Nũqͥd
nos dicimus. Si nos dixerimꝰ ds̃ dilectio ÷
forte scandali taret᷑ aliqͥs ex uobis & diceret.
Quid dixit. Quid uoluit dice̾. quia ãs dilec¬
tio est. Dedit diletionẽ ds. donauit dilecti¬
onem ds. Ex dõ est dilectio. Ds dilectio ẽ.
Ecee habetis frẽs. seripturas dĩ. Canonica est
ista epłã. ꝑ om̃s gentes recitat᷑: orbis terrȩ
auctoritate tenetur. Orbes terraꝵ ipse ȩ¬
dificauit. Audis hic ab sp̃u dĩ. ds dilectio

Expanded text:
Quare? Quia Deus dilectio est. Quid amplius dici potuit, fratres? Si nihil de laude dilectionis diceretur per omnes istas paginas hujus Epistolae, si nihil omnino per caeteras paginas Scripturarum,, Quia Deus dilectio est; nihil amplius quaerere deberemus. 5. Jam videte quia facere contra dilectionem, facere contra Deum est. Nemo dicat: In hominem pecco, quando non diligo fratrem meum intendite; et facile est peccatum in hominem, in Deum solum non peccem. Quomodo non peccas in Deum, quando in dilectionem peccas? Deus dilectio est. Numquid nos dicimus? Si nos diceremus, Deus dilectio est; forte scandalizaretur aliquis ex vobis, et diceret. Quid dixit? quid voluit dicere, quia Deus dilectio est? Dedit dilectionem Deus, donavit Deus dilectionem. Ex Deo est dilectio: Deus dilectio est. Ecce habetis, fratres, Scripturas Dei: canonica est ista Epistola; per omnes gentes recitatur, orbis terrae auctoritate retinetur, orbem terrarum ipsa aedificavit. Audis hic ab Spiritu Dei, Deus dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
missa ꝑ xp̃m. Ille plenum uentrẽ ꝓmittebat
int̾ra. s cybo qui ꝑiit. iste ꝓmittebat ꝙybum ñ
qͥ perit. s qui ꝑmanet in uitam ȩt̃nam. Attende-¬
bant enĩ plus ꝓmitentem. & quasi ñdum uide-¬
bant maiora facientẽ. Aitendebant itaq qͣlia
fecisset moyses. adhuc aliqua maiora uolebant
fieri ab eo. qͥ tam magna pollicebatur. Quid inqͥ¬
unt facis ut credamus tͥ: Et ut noueris quia
miracula illa huic miraculo cõparabant. & ideo
manna manducauerunt

Expanded text:
mittebat in terra, sed cibum qui perit; iste promittebat cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Attendebant eum plus promittentem, et quasi nondum videbant majora facientem. Attendebant utique qualia fecisset Moyses, adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveritis quia miracula illa huic miraculo comparabant, et ideo manna manducaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
Quid oꝑaris:
Parũ ne erat qͦd de quinq panib
pasti sunt: Sciebant hoc qͥdem. s huic cybo
manna de cȩlo p̃ferebant. Dñs aut̃ iħs talem se
dicebat. ut moysi p̃poneret. Non enĩ ausus ẽ mo¬
yses de se dicere. qͦd daret cybum ñ qui ꝑit. s qͥ
ꝑmanet in uitani et̃nam. Aliqͥd plus iste ꝓmitoe¬
bat qͣm moyses. ꝑ moysen qͥppe ꝓmittebatur
regnũ ꝙ terra trahens lac &. mel. temporalis pax.
habundantia filioꝵ. salus corporis. & cetera om¬
nia temporalia qͥdem. in figura tam̃ spiritalia.

Expanded text:
quid operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? Sciebant hoc quidem, sed huic cibo manna de coelo praeferebant. Dominus autem Jesus talem se dicebat, ut Moysi praeponeret. Non enim ausus est Moyses de se dicere quod daret cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Aliquid plus iste promittebat quam Moysesregnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia temporalia quidem, in figura tamen spiritalia,
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauit in terra. homo erat. humilis factus
erat. ab omnib uidebatur. nec ab om̃ib cognos¬
cebatur. A mulcis reꝓbabatur. a turba occidebat᷑.
a paucis dolebatur. s tam̃ ꝙ ab eis a quib dolebat᷑.
ñ dum sicut erat agnoscebatur: Totum hoc qͣsi
inicium ẽ liniam̃toꝵ fidei. ꝙ structurȩ futurȩ.
quod dñs ipse actendens. qͦdam loco ait. qui di

Expanded text:
ambulavit in terra. Homo erat, humilis factus erat; ab omnibus videbatur, nec ab omnibus cognoscebatur; a multis reprobabatur, a turba occidebatur, a paucis dolebatur: sed tamen et ab eis a quibus dolebatur, nondum sicut erat agnoscebatur. Totum hoc quasi initium est lineamentorum fidei et structurae futurae. Quod Dominus ipse attende
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfice qͦd inchoasti. noli deserere munera tua.
noli deserere agrum tuũ. germina tua intrent
in horreũ. Habundant temptationes in mun¬
do. s maior ẽ qui fecit mundum. habundant
temptationes. s: ñ deficit qui in illo spem po¬
net. in quo defectus nullus ẽ. Ad hoc hortatus
sum ista fr̃s. quia lib̃tas de qua loquitur dñs¬

Expanded text:
perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, perfice quod inchoasti; noli deserere munera tua, noli deserere agrum tuum, germina tua intrent in horreum. Abundant tentationes in mundo; sed major est qui fecit mundum: abundant tentationes; sed non deficit qui in illo spem ponit, in quo defectus nullus est. 11. Ad hoc hortatus sum ista, fratres, quia libertas de qua loquitur D
Abbreviated transcription (Latin):
nis ascendit. s amate mecũ. Non amat multum
ñ ausus sum dicere ñ amat numiniũ. s non mul¬
tũamat nummũ. quasi amandus sit nũmus.
s ñ multum. Osi dm̃ digne amemus. numinos
omnino ñ amabimus. Erit tͥ nummnus in-¬
strum̃tum ꝑegrinationis. ñ irritamentũ cupi¬
ditatis. qͦ utaris ad necessitatẽ. non qͦ fruaris
ad delectationẽ. Dm̃ ama. si aliquid in te egit
qͦd audis & laudas. utere mundo. ñ te capiat
mundus. Quod intrasti. iter agis. exiturus ue¬
nisti. ñ remansurus. Iter agis. stabulum ẽ hȩc
uita. Utere nũmo. quomͦ uiator in stabulo
utitur m̃sa. calice. urceo. lectulo. dimissurus ñ
ꝑmansurus. Sitales fueritis. erigite cor & audite
me. si tales fueritis. ad eius ꝓmissa uenietis. ñ
enĩ multum ẽ ad uos. quia magna ẽ manus eiꝰ.
qͥ uos uocauit. uocauit. inuocetur. dicatur
illi. uocasti nos. inuocamus te. Ecce audiuimꝰ
uocantẽ. audi inuocantes. ꝑdiic quo ꝓmisisti.

Expanded text:
nis ascendit. Sed amate mecum. Non multum nis ascendit. Sed amate mecum. Non multum non ausus sum dicere, Non amat nummum; sed, non multum amat nummum: quasi amandus sit nummus, sed non multum. O si Deum digne amemus, nummos omnino non amabimus! Erit tibi nummus instrumentum peregrinationis, non irritamentum cupiditatis; quo utaris ad necessitatem, non quo fruaris ad delectationem. Deum ama, si aliquid in te egit quod audis et laudas. Utere mundo, non te capiat mundus. Quod intrasti, iter agis, exiturus venisti, non remansurus: iter agis, stabulum est haec vita. Utere nummo, quomodo viator in stabulo utitur mensa, calice, urceo, lectulo, dimissurus, non permansurus. Si tales fueritis, erigite cor qui potestis, et audite me: si tales fueritis, ad ejus promissa venietis. Non enim multum est ad vos, quia magna est manus ejus qui vos vocavit. Vocavit, invocetur; dicatur illi: Vocasti nos, invocamus te; ecce audivimus vocantem, audi invocantes: perduc quo promisisti,
Abbreviated transcription (Latin):
in nob suerat imp̃ssum. Wenit qͥ reformet. quia
ipse formauerat. Quȩrit & ipse nummũ suũ.
sicut cȩsar nũmum suũ. Ido ait. reddite cesari
quȩ cesaris sunt. ꝙ do quȩ dĩ sunt cesari nũmũ.
deo uos ipsos. Tunc gͦ exprimetur ueritas in nob̃.
Quid dicam caritati ur̃ȩ : Osi cor eẽt qualit̾umq
suspirans in illam ineffabilem glãm. o si ꝑegrina-
tionem nr̃am in gemitu sentiremus. & scłm ñ
amaremus. & ad eum qͥ nos uocauit. pia mente
ꝑpetuo pulsaremus. Desideriũ sinus cordis est
capiemus. si desideriũ quantũ possumus extenda¬
mus. Hoc nob̾cum agit scriptura diuina. hoc
congregatio populoꝵ. hoc celebratio sacramentoꝵ.
hoc baptismus sẽs. hoc cantica laudisdi. hoc ipsa
nr̃a disputatio. ut hoc desiderium ñ solum semi¬
netur & germinet. uerũ etiam in modum tante
capacitatis augeatur. ut idoneũ sit sumere. quod
oculus ñ uidit. nec auris audiuit. nec in cor homi-¬

Expanded text:
in nobis fuerat impressum; venit qui reformet, quia in nobis fuerat impressum; venit qui reformet, quia ipse formaverat: quaerit et ipse nummum suum; sicut Caesar nummum suum; ideo ait, Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt : Caesari nummos, Deo vos ipsos. Tunc ergo exprimetur veritas in nobis. 10. Quid dicam Charitati vestrae? O si cor esset qualitercumque sutionem nostram in gemitu sentiremus, et saeculum non amaremus, et ad eum qui nos vocavit pia mente perpetuo pulsaremus! Desiderium sinus cordis est: capiemus, si desiderium quantum possumus extendamus. Hoc nobiscum ait et Scriptura divina, hoc congregatio populorum, hoc celebratio sacramentorum, hoc baptismus sanctus, hoc cantica laudis Dei, hoc ista nostra disputatio, ut hoc desiderium non solum seminetur et germinet, verum etiam in modum tantae capacitatis augeatur, ut idoneum sit sumere, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor homi
Abbreviated transcription (Latin):
mutebat. sic & hic. cognoscetis ueritatẽ. Quid enĩ:
Quod dixisti ñ est ueritas: ueritas ẽ. s adhuc cre¬
ditur. ñ uidecur. Si maneatur in eo qͦd credit᷑.
ꝑuenitur ad id qͦd uideatur. Inde ioħes ipse sc̃s
eugłista in epła sua. dilectissimi inqͥt filii clĩ sumꝰ.
s ñdum apparuit qͥd erimus. Iam sumus. & ali¬
quicl erimus. Quid plus erimus qͣm sumus:
Audi. ñdum apparuit qͥd erimus. Scimus. quia
cũ apparuerit similes ei erimus. Unde: Qm̃ ui
tdebimus eum sicuti ẽ. Magna ꝓmissio. s merces
ẽ sidei. Queris mercedem: Opus p̃cedat. Si credis.
mercedem exige fidei. Si aũt̃ non credis. fidei
mercedem qua fronte queris: Sigͦ manseritis
in uerbo meo. uere discipłi mei eritis. ut contẽ¬
plemini ipsam ueritatẽ sicuti ẽ. non ꝑ uerba
sonantia. s ꝑ lucem splendentẽ: cum satiauerit nos
qͦd legitur in psalmo. signatum ẽ suꝑ nos lum̃
uultus tui dñe. Moneta dĩ sumus. nũmus a
thesauro oberrauimus. errore detritum ẽ. quod

Expanded text:
tebat. Sic et hic, Cognoscetis veritatem. Quid enim? quod dixisti non est veritas? Veritas est, sed adhuc creditur, nondum videtur. Si maneatur in eo quod creditur, pervenitur ad id quod videatur. Inde Joannes ipse sanctus evangelista in Epistola sua: Dilectissimi, inquit, filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Jam sumus, et aliquid erimus. Quid plus erimus quam sumus? Audi: Nondum apparuit quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus. Unde? Quoniam videbimus eum sicuti est . Magna promissio; sed merces est fidei. Quaeris mercedem, opus praecedat. Si credis, mercedem exige fidei; si autem non credis, fidei mercedem qua fronte quaeris? Si ergo manseritis in verbo meo, vere discipuli mei eritis: ut contemplemini ipsam veritatem sicuti est; non per verba sonantia, sed per lucem splendentem, cum satiaverit nos, quod legitur in Psalmo, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Moneta Dei sumus, nummus a thesauro oberravimus. Errore detritum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
liberabit uos.: Liberos uos faciet. Demq iudei
carnales. & scl̃m carnem iudicantes. ñ hi qui
erediderant. s in illa turba qͥ erant qui ñ cre¬
debant. in iuriã sibi factam putauerunt. qͥa
dixit. ueritas lib̾abit uos. indignati sunt seruos
se cẽ signisicatos. Et uere serui erant. & exponit

Expanded text:
 Liberos faciet. Denique Judaei carnales, et secundum carnem judicantes, non hi qui crediderant, sed in illa turba qui erant qui non credebant, injuriam sibi factam putaverunt, quia dixit eis: Veritas liberabit vos: indignati sunt servos se esse significatos. Et vere servi e
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid uobis ꝓdest:
Et cognoscetis ueritatem
Quid ꝓmitcit creden¬
tib fr̃s. Et cognoscetis ueritatem. Quid enĩ.
Non illam cognouerant. quando loquebatur: Si
ñ cognouerant. quomͦ crediderunt: Hon quia
cognouerunt crediderunt. s ut cognoscerent
crediderunt. Credimus enĩ ut cognoscamus.
ñ cognoscimus ut credamus. Quod enĩ cognitu¬
ri sumus. nec ocłs uidit. nec auris audiuit. nec
in cor hominis ascendit. Quid ẽ enim fides. nͥ
credere quod ñ uides: fides gͦ est quod ñ uides
credere. ueritas quod credidisti uidere. siẽ ipse
qͦdam loco ait. Ideo dñs prius ad faciendam fudẽ¬

Expanded text:
Et quid nobis prodest? Et cognoscetis veritatem. 9. Quid promittit credentibus, fratres? Et cognoscetis veritatem. Quid enim? non illam cognoverant, quando Dominus loquebatur? si non cognoverant, quomodo crediderunt? Non quia cognoverunt crediderunt, sed ut cognoscerent crediderunt. Credimus enim ut cognoscamus, non cognoscimus ut credamus. Quod enim cognituri sumus, nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quid est enim fides, nisi credere quod non vides? Fides ergo est, quod non vides credere; veritas, quod credidisti videre: sicut ipse quodam loco ait. Ideo Dominus prius ad faciendam fide
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ baptiratũ colũba descendit tãq dicens. Si
baptismũ habes esto incolũba nen̾ tibi ꝓsit qd̃
habes. lleni gͦ ad colũbã dicimꝰ ñ ut incipias
habere qd̾ ñ habeas. s ut ꝓdesse tͥ incipiat qd̃
habe̾s. Forisenĩ habeat baptismũ adꝑniciem
intꝰ sihabueris incipit ꝓdesse ad salutẽ. Nhon
sc̃a possunt obẽẽ. In bonis enĩ sc̃a ad salutẽ in¬
sunt. in malis adiuditiũ. Certe enĩ fr̃s nouimꝰ
qͥd accipiamꝰ ⁊ utiq scm̃ est qd̃ accipimꝰ ⁊ nemo
dicit ñ ẽe scm̃. Et quid dic̃ apłs : Qui autẽ mã

Expanded text:
super baptizatum columba descendit, tanquam dicens: Si super baptizatum columba descendit, tanquam dicens: Si Baptismum habes, esto in columba, ne non tibi prosit quod habes. Veni ergo ad columbam, dicimus: non ut incipias habere quod non habebas, sed ut prodesse tibi incipiat quod habebas. Foris enim habebas Baptismum ad perniciem: intus si habueris, incipit prodesse ad salutem 15. No oberat. Et sancta possunt obesse: in bonis enim sancta ad salutem insunt; in malis ad judicium. Certe enim, fratres, novimus quid accipiamus, et utique sanctum est quod accipimus, et nemo dicit, non e
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse: Utriꝰq lingua securũ me fac̃. Quid mͥ
gͦ ꝓenittis : Quare uis catholicũ face̾. quando ñ
michi aliqͥd dicturꝰ es ãpliꝰ. ⁊ me accepisse fate¬
ris qd̾ te habere dicis: Egoautẽ quando dico
ueni adme. dicoq ñ habes tuqͥ fateris.q habeo.
Quare dicis ueni adme. docet nos colu̾ba. Respõ¬
dit enĩ decapite dñi ⁊ dic̃. Baptismũ habes. cart¬
tatẽ autẽ quã geno ñ habes. Quid ẽ hoc inqͥt. bap¬
tismũ habeo. caritatẽ ñ habeo: Sacram̃ta ha¬
beo. caritatẽ non. Noli clamare: habes. s bap¬
tismꝰ ille sine caritate nicħ tibi ꝓdest.q sine ca¬
ritate tunichil es. Nã baptismꝰ ille etiã in eo
qui nicħ ẽ. ñ est nichil. Baptismꝰ qͥppe ille aliqͥd
est. ⁊ magnũ aliqͥd est ꝓpt̃ illũ dequo dictũ est.
hicẽ qͥ baptraat. Sed ne putares allud qd̾ mag¬
nũ est. aliqͥd tͥ ꝓdesse posse siñfueris inunitate

Expanded text:
accepisse; utriusque lingua securum me facit: quid ergo accepisse; utriusque lingua securum me facit: quid ergo mihi promittis? quare me vis catholicum facere, quando non mihi aliquid daturus es amplius, et me jam accepisse fateris quod te habere dicis? Ego autem quando dico, Veni ad me, dico quia non habes tu, qui fateris quia habeo: quare dicis, Veni ad me? 14. Docet nos columba. Respondet enim de capite Domini, et dicit: Baptismum habes, chartatem autem qua gemo non habes. Quid est hoc, inquit, Baptismum habeo, charitatem non habeo? Sacramenta habeo, et charitatem non? Noli clamare; ostende tismus ille sine charitate nihil tibi prodest; quia sine charitate tu nihil es. Nam Baptismus ille, etiam in illo qui nihil est, non est nihil: Baptisma quippe illud aliquid est, et magnum aliquid est; propter illum de quo dictum est, Hic est qui baptizat. Sed ne putares illud quod magnum est, tibi aliquid prodesse posse si non fueris in unitate,
Abbreviated transcription (Latin):
net. nec hic potest dici. incatholica. nec apud illos.
mali. ñ post illos baptizat᷑. ⁊ hic quando dant
mali. ñ post illos baptitat᷑. Colũba ñ baptirat
post coruum. Cornus quare uult baptitare pꝰ
colũbã : Intendat caritas ur̃a. Et quare desig¬
natũ est nescio qͥd ꝑcolũbã. ut bapticato dño
ceret ioħ ꝓpͥã quandã potestatẽ indño ad bapti
randũ. quia ꝑhanc ꝓpriã pocestatẽ ut dixi. par
eccłiȩ firmata est. Et potest fieri ut habeat
aliquis baptismũ p̃ter colũbã. ut possit ei bap¬
tismꝰ p̃t̃ colu̾bã ñ potest. Intendat caritas ur̃a.
o intelegat quȩ dico. Nã ⁊ ista circũuentione
sepe seducunt fr̃s nostros. qͥ pigri &s frigidi st̃:
simus simpliciores & feruenciores. Ecce inqͥunt.
ego accepi. anñ accepi. Respondeo: accepisti. Si
gͦ accepi ñ est qd̃ mͥ des. securꝰ sũ etiã testimonio
tuo. Et ego me enĩdico accepisse. ⁊ tu me fateris

Expanded text:
net: nec hic potest dici in Catholica, nec apud illos, net: nec hic potest dici in Catholica, nec apud illos, mali, non post illos baptizatur; et hic quando dant mali, non post illos baptizatur. Columba non baptizat post corvum: corvus quare vult baptizare post columbam? 13. Intendat Charitas vestra: et quare designatum est nescio quid per columbam, ut baptizato Domino eret zandum? Quia per hanc propriam potestatem, sicut dixi, pax Ecclesiae firmata est. Et potest fieri ut habeat aliquis Baptismum praeter columbam: ut prosit ei Baptismus praeter columbam, non potest. Intendat Charitas vestra, et intelligat quod dico: nam et ista circumventione saepe seducunt fratres nostros qui pigri et frigidi sunt. Simus simpliciores et ferventiores. Ecce, inquiunt, ego accepi, an non accepi? Respondeo, Accepisti. Si ergo accepi, non est quod mihi des; securus sum, etiam testimonio tuo: et ego enim me dico accepisse, et tu me fateris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ bom sunt ineccłia catholica. ibi autẽ soli ma¬
li sunt. Sed forte inimico animo hoc dico.
hoc postea requirat᷑. ⁊ ibi c̾te dicunt quiast̃
boni& mali. Nã si dixerint solos bonos. se ha¬
bere. &credant illis sui. ⁊ subscribo. Ñsunt
apt̃ nos dicant nͥ scĩ. iusti. casti. sobrii. n adulte¬
ri. ñ feneratores. ñ fraudatores. ñ ꝑ uiri. ñ uino¬
lenti dicant. Nõ enĩ attẽdo linguas ipsoꝵ. s tã¬
hendamꝰ. nec illi se pallient. Nos fatemur in
eccłia ⁊ bonos⁊ malos ẽẽ. s tãq. grana ꝙ paleas.
Aliquando quibaptitat᷑ agrano. palea est. Et
quibaptitatur apalea. granũ est. Alioquin siqͥs
baptitat᷑ agrano. ualet. & qui baptiratur apa¬
lea ñ ualet. falsũ est. hic est qͥbaptizat. Si aũ
uerũ est hic est quibaptirat. & quod ab illo da¬
tur ualet. Et qͦmͦ colũba baptirat. thone¬
nĩ malus ille colũba est. aut adm̃bra colũbȩ ꝑti¬

Expanded text:
et boni sunt in Ecclesia catholica: ibi autem soli maet boni sunt in Ecclesia catholica: ibi autem soli mali sunt. Sed forte inimico animo hoc dico: et hoc postea requiratur. Et ibi certe dicunt quia sunt boni et mali: nam si dixerint solos bonos se habere; credant illis sui, et subscribo. Non sunt apud nos, dicant, nisi sancti, justi, casti, sobrii; non adulteri, non feneratores, non fraudatores, non perjuri, non vinolenti: dicant; non enim attendo linguas ipsorum, sed tanehendamus, nec illi se palpent. Nos fatemur in Ecclesia et bonos et malos esse, sed tanquam grana et paleam. Aliquando qui baptizatur a grano, palea est; et qui baptizatur a palea, granum est. Alioquin si qui baptizatur a grano, valet; et qui baptizatur a palea, non valet: falsum est, Hic est qui baptizat. Si autem verum est, Hic est qui baptizat: et quod ab illo datur, valet; et quomodo columba, baptizat. Non enim malus ille columba est, aut ad membra columbae perti
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ. Ad huc quȩrimꝰ. aut mͥ dictũ est. aut tͥ
dictũ est. sequestremus cui dictũ sit. Hoc gͦ quȩ¬
ro. si colũba es. simplex. innocens. sine felle. paca¬
ta in occulis. ñ seua inunguib. Quero utrĩt
adhucꝰ colũbe m̃bra ꝑtineant. auari. raptores.
subdoli ebriosi. flagitiosi. m̾bra st̃ colũbȩ huiꝰ
Absit inquit. Et reuera frs̃ qͥs hoc dixerit:
ut nicħ aluit dicã. raptores solos dicã m̃bra
accipitris possunt ce̾. ñ m̃bra colũbȩ. Milui
rapiunt. accipitres rapiunt. corui rapiunt
colũbȩ ñrapiunt. ñ dilaniant. Ergo rapto¬
res nͣsunt m̃bra colũbȩ. Nõ aput uos fuit uel
unꝰ raptor : Quare manet baptismꝰ quẽ dedit
accipit̃ ñcolu̾ba. Quare ñ babtizatiꝰ sunt. apd̃ uos
ipsos post raptores. ⁊ adulteros ⁊ ebriosos. pꝰ aua¬
ros apud uos ipsos.  An istiomĩs m̃bra colu̾be st̃ :¬
Sic dehonestatis colu̾bã ur̃am. ut ei m̃bra uul¬
turina faciatis. Quid gͦfr̃s quid dicimꝰ: Mali

Expanded text:
 dictum est, aut tibi dictum est; sequestremus cui dictum sit. Hoc ergo quaero, si columba est simplex, innocens, sine felle, pacata in osculis, non saeva in unguibus; quaero utrum ad hujus columbae membra pertineant avari, raptores, subdoli, ebriosi, flagitiosi: membra sunt columbae hujus? Absit, inquit. Et revera, fratres, quis hoc dixerit? Ut nihil aliud dicam, raptores solos si dicam, membra accipitris possunt esse, non membra columbae: milvi rapiunt, accipitres rapiunt, corvi rapiunt; columbae non rapiunt, non dilaniant: ergo raptores non sunt membra columbae. Non apud vos fuit vel unus raptor? Quare manet Baptismus quem dedit accipiter, non columba? Quare non baptizatis apud vos ipsos post raptores et adulteros et ebriosos, post avaros apud vos ipsos? An isti omnes membra columbae sunt? Sic dehonestatis columbam vestram, ut ei membra vulturina faciatis. Quid ergo, fratres, quid dicimus? Mali
Abbreviated transcription (Latin):
ce colere pacis audorẽ. nichil nomine ȩccłie au¬
deant possidere. S qͥđ nob̃ est imperatori  Sod
iã dixi de ure humano agit᷑. ꝙ. tñ apłs uolu
it seruiri legib uoluit honorari reges: dix
sessiones tuas q ad ipsa uira humana renĩ¬
ciasti. quib possidentur possessiones. sedde di¬
uideamꝰ quo usq eccłia cattholica xp̃i est.
suꝑ quẽ ueñ columba. quȩ doc uit. hic est qͥ
qui dic̃ egobaptiro. cũ dicat columba. hic
est qui baptizat. cũ dicat scͥrptura. una esł
colũba mea. uina ẽ matͥs suȩ. Quare lanias¬
tis colũbã : Inmo laniastis iuscera ur̃a. Nã
uob̾ laniatis. co lũba integra ꝑseuerat. Frgo
fr̃s mei si ubiq ñ habent qd̾ dicant. ego dico
qͥd faciant. ueniant ad catholicã.⁊ nob̾cũ
habebunt ñ solũ t̾rã. s etiã illu̾ qui fecit cȩ¬

Expanded text:
ce colere pacis auctorem, nihil nomine Ecclesiae auce colere pacis auctorem, nihil nomine Ecclesiae audeant possidere. 26. Sed quid nobis et imperatori? Sed jam dixi, de jure humano agitur. Et tamen Apostolus voluit serviri regibus, voluit Honorari reges, et dixit: sessiones tuas; quia ad ipsa jura humana renuntiasti, quibus possidentur possessiones. Sed de divideamus quo usque Ecclesia catholica Christi est, super quem venit columba, quae docuit, Hic est quiqui dicit, Ego baptizo; cum dicat columba, Hic est qui baptizat; cum dicat Scriptura, Una est columba mea, una est matri suae? Quare laniastis columbam? Imo laniastis viscera vestra: nam vobis laniatis, columba integra perseverat. Ergo, fratres mei, si ubique non habent quod dicant, ego dico quod faciant: veniant ad Catholicam, et nobiscum habebunt non solum terram, sed etiam illum qui fecit coe
Abbreviated transcription (Latin):
no. iure imperatoꝵ. Quare: Quia ipsa uira
humana. ꝑ imperatores ⁊ reges scłi d̾s distri¬
buit generihumano. Uultis legamꝰ leges ĩ¬
peratoꝵ ⁊ sod̾m ipsas agamꝰ de uillis : Siui¬
re humano uulcis possidere. recitemꝰ leges im¬
peratoꝵ. uideamꝰ si uoluerunt aliquid abhere¬
ticis possideri. Sed quid mͥ est imperator :
Scd̾m iusipsins possidetur ͤ t̾ram. Aut tolle
iuira imperatoꝵ.⁊qͥs audet dicere mea est.
illa uilla. ant meuł est iste seruuis. aut domꝰ
mea hȩc est : Si autẽ ut teneat ista ab homi¬
nib iura acceperunt regũ. uultis recitamꝰ
leges ut gaudeatis. q uel unũ hortũ habetis.
⁊ nõ imputetis nͥ mansue tudine̾ colũbȩ. qͥa
uelibi uobis ꝑmittit᷑ ꝑmanere: Leguntur
enĩ leges manifeste. uͥ p̾ceperunt imperato¬
res eos qui p̃t᷑ ȩccłie catholicȩ cõmunionem
usurpant sibi nom̃ xp̃ianũ. nec uolunt ĩpa¬

Expanded text:
no, jure imperatorum. Quare? Quia ipsa jura no, jure imperatorum. Quare? Quia ipsa jura humana per imperatores et reges saeculi Deus distribuit generi humano. Vultis legamus leges imperatorum, et secundum ipsas agamus de villis? Si jure humano vultis possidere, recitemus leges imperatorum: videamus si voluerunt aliquid ab haereticis possideri. Sed quid mihi est imperator? Secundum jus ipsius possides terram. Aut tolle jura imperatorum, et quis audet dicere: Mea est illa villa, aut meus est ille servus, aut domus haec mea est? Si autem ut teneantur ista ab hominibus, jura acceperunt regum, vultis recitemus leges, ut gaudeatis quia vel unum hortum habetis, et non imputetis nisi mansuetudini columbae, quia vel ibi vobis permittitur permanere? Leguntur enim leges manifestae, ubi praeceperunt imperatores, eos qui praeter Ecclesiae catholicae communionem usurpant sibi nomen Christianum, nec volunt in pa
Abbreviated transcription (Latin):
est eccłia: Eccłia dixit cui p̾erat faustinꝰ. sit
ñ eccłiȩ p̾erat faustinꝰ. s partip̃erat: Colũba
autẽ eccłia est. Ꝙͥd clamas: Non deuoramꝰ
iullas. colũba illas habeat. Quȩ rat᷑ quȩ nã
sit colũba. ꝙ ipsa uillas habeat. Nã nostis fr̃s
mei q uillȩ istȩ ñ sunt augustini. Et si uos ñ
nostis. e piitatis me gaudere inpossione iulla¬
rũ. ds nouit. ipse scit quid ego de illis ullis sen¬
ciã. uel quid ibi sufferã. nouit gemitꝰ meus si
michi aliquid decolũba ĩꝑtire dignatꝰ est. fc¬
ce sunt tullȩ. qͥd iure defendis uillas: diui¬
no. an hitmano. Respond eant. diuinũ ius in
scripturis habemꝰ. humanũ ius inlegib re¬
gũ. Bnde quis possidet quod possidet: Nõne
iure humano  Nã uire diuino. dni. ẽ. t̾ra q
plenitudo ełͦ. Pauperes ⁊diuites d̾s de uno limo
fec̾. & pauꝑeres ⁊ diuites una t̾ra subportat.
Iure tam̃ humanodic̾. hec iulla mea est. hec
domꝰ mea. hic seruꝰ meus est. iure gͦ huma¬

Expanded text:
it, cui praeerat Faustinus: sed non Ecclesiae praeerat Faustinus, sed parti praeerat. Columba autem Ecclesia est. Quid clamas? Non devoravimus villas, columba illas habeat: quaeratur quae sit columba, et ipsa habeat. Nam nostis, fratres mei, quia villae istae non sunt Augustini: et si non nostis, et putatis me gaudere in possessione villarum, Deus novit, ipse scit quid ego de illis villis sentiam, vel quid ibi sufferam; novit gemitus meos, si mihi aliquid de columba impertire dignatus est. Ecce sunt villae: quo jure defendis villas? divino an humano? Respondeant: Divinum jus in Scripturis habemus, humanum jus in legibus regum. Unde quisque possidet quod possidet? nonne jure humano? Nam jure divino, Domini est terra et plenitudo ejus : pauperes et divites Deus de uno limo fecit, et pauperes et divites una terra supportat. Jure tamen humano dicit, Haec villa mea est, haec domus mea, hic servus meus est. Jure ergo huma
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa mali estis. Nã si mali ñessetis. inuenissemꝰ
uos. ñ uos quȩreremꝰ. Qui bonꝰ est. iã inuen¬
tus est. qui malus est adhuc querit᷑. Ideo
uos quęrimꝰ. redite ad archã. s iã habeo bap¬
tismũ. diomĩa sacram̃ta sciero ⁊ habuero
ꝓphetiã. & omnẽ fidem ita ut montes trasferã.
caritatẽ ñ habeã nicħ sũ. Fruclũ ibi uideã. oli¬
uã ibi uideã. & reuocaris ad arcã. S inquis. ec¬
ce nos multa mala patimͣ. nec si ꝓxp̃o pateremi
dant pauperibus. quia patuntur molestias. s¬
spoñsi. llã gli̾am sponsi quȩreret ñ suam.
uide amicũ sponsi dicentẽ. hic ext qͥbapti¬
rat. ille ñ erat amicꝰ sponsi ꝓqͦ pateris. Nõ
habes uestẽ nuptialẽ. ⁊ si ad c̃uiuiũ uenis¬
ti. foras habes mitti. Limo q foras missus
es. ideo miser es. Redi aliquando. ⁊ noli

Expanded text:
quia mali estis: nam si mali non essetis, invenissemus quia mali estis: nam si mali non essetis, invenissemus vos, non vos quaereremus. Qui bonus est, jam inventus est: qui malus est, adhuc quaeritur. Ideo vos quaerimus; redite ad arcam. Sed jam habeo Baptismum. Si omnia sacramenta sciero, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Fructum ibi videam, olivam ibi videam, et revocaris ad arcam. 23. Sed quid ais? Ecce nos multa mala patimur. Haec si pro Christo patereminunt, dant pauperibus; quia patiuntur molestias: ssponsi, gloriam sponsi quaereret, non suam . Vide amicum sponsi dicentem, Hic est qui baptizat. Ille non erat amicus sponsi, pro quo pateris. Non habes vestem nuptialem; et si ad convivium venisti, foras habes mitti ; imo quia foras missus es, ideo miser es: redi aliquando, et noli
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ disertes. quantũ doctꝰ. nũquid lingͥs
angloꝵ locutꝰ es. Et tñsilingiis angełoꝵ loq̃¬
ris caritatẽ ñ habẽs. audirẽ aerasonancia & cỹm¬
bala tin niencia. Soliditatẽ aliꝙͣ. quȩxo. fructũ
infoliis inueniam. Nonsint sola u̾ba. habeant
oliuã. redeant ad archã. Sed inquies habeo sa¬
cram̃tũ uerũ dicis sacramĩtũ diuinũ est. Ha¬
bes baptismũ. rego c̃fiteor. Sed quid dic̃ idem
apls̃. Sisciero omĩa sacram̃ta ⁊ habuero ꝓphetiã
romnẽ fidẽ ita ut montes transferã. ne forte
quid nob̃ ⁊tibiͦ F idẽ habebant. caritaten
ñ habebant. ideo demones erant. Noli defi¬
de gliari. ad huc demonib cõparandꝰ es. Noli
dicere xp̃o. michi ⁊ tibi quid est. Unitas enĩ
xp̃i tibi loquitur. henicognosce pacẽ. redi ad
iuscera colũbȩ. foris baptitatꝰ es. habeto fruc¬
tũ ⁊ redi ad archã. Et tu quid nos quę ritis
simali sumꝰ. Ut boni sitis. ideo uos quęrimꝰ

Expanded text:
nguis Angelorum locutus es? Et tamen si linguis Angelorum loquereris, charitatem non habens, audirem aera sonantia et cymbala tinnientia. Soliditatem aliquam quaero, fructum in foliis inveniam: non sint sola verba, habeant olivam, redeant ad arcam. 21. Sed, inquies, habeo sacramentum. Verum dicis: Sacramentum divinum est; habes Baptisma, et ego confiteor. Sed quid dicit idem apostolus? Si sciero omnia sacramenta, et habuero prophetiam et omnem fidem, ita ut montes transferam: ne forte Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adhuc daemonibus comparandus es. Noli dicere Christo, Mihi et tibi quid est? Unitas enim Christi tibi loquitur. Veni, cognosce pacem, redi ad viscera columbae. Foris baptizatus es; habeto fructum, et redis ad arcam. 22. Et tu: Quid nos quaeritis, si mali sumus? Ut boni sitis. Ideo vos quaerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
& certe frs̃ mei uelpalea sola ibi remaneat.
omĩa grana colligantur. qͥc qđ ibi fructificauit.
redeat ad arcã ꝑcolu̾bã. Modo deficientes ubi¬
q quid nob̾ ꝓponunt. ñ inuenientes qͥd dicant.

Expanded text:
Et certe, fratres mei, vel palea sola ibi remaneat, Et certe, fratres mei, vel palea sola ibi remaneat, omnia grana colligantur: quidquid ibi fructificavit, redeat ad arcam per columbam. 25. Modo deficientes ubique, quid nobis proponunt, non invenientes quid dicant?
Abbreviated transcription (Latin):
multi qͥ iactant̃ illud faciunt. ñ cu̾̃ caritate
ideo sitradidero corpꝰ meũ ut ardeã. caritatẽ
autẽ ñ habeã. nicħ michi. ꝓdest. Caritate fe¬
cerunt martyres illi qui in tempore ꝑsecuci¬
onis passi sunt. caritate fecerunt. Isti autẽ
de tumore ⁊ de suꝑbia faciunt. Nã cũ ꝑsecu¬
tor desit. se ipsos prȩcipitant. lleni gͣ ut ha¬
beas caritatem s nos habemꝰ martrres. Qes
marti res. Nonst̃ colũbȩ. ideo uolare conatist̃.
oñis ꝓphetia. totũ euangłm. omĩs apostolicȩ
litterȩ. om̃s gemitꝰ colũbȩ ⁊ ñdum eiugilant.
ñdũ exꝑgiscuntur. S si colũba sumꝰ. gemaniꝰ.
tolleramꝰ. spereniꝰ. aderit nuiscdia di ut & fer¬
uescat ignis sp̃s scĩ insimplicitate ur̃a ⁊ ueni¬
ent. stonest desperandũ. orate. p̃dicate. diligi¬
te. ꝓrsus potens est dñs. dã ceperunt cognosce̾
frontẽ suã. Multi cognouerunt. Multi eru¬
buerunt. aderit xp̃s ut cognoscant cȩteri

Expanded text:
multi qui jactanter illud faciunt, non cum charitate, ideo, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Charitate fecerunt martyres illi qui in tempore persecutionis passi sunt; charitate fecerunt: isti autem de tumore et de superbia faciunt; nam cum persecutor desit, seipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos martyres? Non sunt columbae, ideo volare conati sunt, omnis prophetia, totum Evangelium, omnes apostolicae litterae, omnis gemitus columbae; et nondum evigilant, nondum expergiscuntur.ia Dei, ut efferveat ignis Spiritus sancti in simplicitate vestra; et venient. Non est desperandum; orate, praedicate, diligite; prorsus potens est Dominus. Jam coeperunt cognoscere frontem suam: multi cognoverunt, multi erubuerunt; aderit Christus, ut cognoscant et caeteri.