comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit conformes fieri imaginis filii sui:
ut sit ipse pͥmogenitus in multis fr̃ib.
Primogenitus quippe mortuoꝵs uoca¬
tur: ꝙ post multos licet fr̃s incarna¬
tus. pͥmus om̃ium surrexit a mortuis :¬
& uiam de morte credentib uitȩ cȩle¬
stis aꝑuit. Primogenitus est in mul¬
tis fr̃ibus: qr quotqͦt receꝑunt eum.
dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri. Quo
rũ recte primogenitus appellatur: qr
om̃s adoptionis filios. etiã illos qui in¬
cartationis eius tẽpora nascendo pre¬
cesserunt. dignitate p̃gredit᷑. Si quidẽ¬
illi possunt cũ ioħe ueracissime testari.
qr qui post nos uenit ante nos factus
est: id est post quide in mundo geni
tus: sed merito u̾ͥtutis & regni pͥmo¬
genitus om̃iuta nr̃m iute uocatus.
Qui &e in ipsa diuina natiuitate non
inconuenient potest pͥmogenitus dici:
qr pͥusquã creaturã faciendo gigneret
aliquã. coȩt̾num sibi pat̾ ȩt̃nus genuit

Expanded text:
vit conformes fieri imaginis Filii sui, vit conformes fieri imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus . Primogenitus quippe mortuorum vocatur, quia post multos licet fratres incarnatus, primus omnium surrexit a mortuis, et viam de morte credentibus vitae coelestis aperuit. Primogenitus est in multis fratribus, quia quotquot receperunt eum, deditrum recte primogenitus appellatur, quia omnes adoptionis filios etiam et illos qui incarnationis ejus tempora nascendo praecesserunt, dignitate praegreditur. Siquidem possunt illi cum Joanne veracissime testari: Quia qui post nos venit, ante nos factus est, id est, post nos tus, sed merito virtutis et regni primogenitus omnium nostrum jure vocatus. Qui et in ipsa divina nativitate non inconvenienter potest primogenitus dici, quia priusquam creaturam faciendo gigneret aliquam, coaeternum sibi Pater aeternus genuit
Abbreviated transcription (Latin):
dum suȩ generationis ignorare: quã suȩ
castitatẽ infamare geniłtis. Nam sequit᷑.
Hȩc aut̃ eo cogitante: ecce angłs dñi in som¬
nis apparuit ei dicens. Iosephfili dauid.
noli timere acciꝑe mariã coniugẽ tuã.

Expanded text:
dum suae generationis ignorare, quam suae dum suae generationis ignorare, quam suae castitatem infamare genitricis. Nam sequitur: Haec autem eo cogitante, ecce angelus Domini in somnis apparuit ei, dicens: Joseph, fili David, noli
Abbreviated transcription (Latin):
suã quã bene nouerat a nullo uiro fuisse
attactam: cũ esset iustus. & iuste ⁊ rllet¬
om̃ia agere. optimũ duxit. ut neq hnc
aliis ꝓderet. neq ipse eã acciꝑet ux orẽ:
sed mutato occulte nuptiarũ ꝓposito. in
conditione eã sponsȩ manere pateret᷑ ut
erat. Nam & in isaya legerat uͥginẽ de
domo dauid esse concepturã & pariturã
dũm: de qua etiã domo nouerat genus
duxisse mariam: atq ido non discredebat
in ea ꝓpħiam hanc fuisse cõplendła. S si
eã occulte dimitteret. neq acciꝑet con¬
iugẽ. & illa sponsa pareret: nimirum
ꝑpauci essent qui eã uͥginem & non poti¬
us autumarent esse meretricẽ. Unde co⁊¬
siliũ ioseph repente consilio meliore mnu¬
tatur: ut uidelicet ad conseruandã mo¬
riȩ famã. iyse eã celebrato nuptiatũ con¬
uiuio. conbigẽ acciꝑet: sed casta ꝑperi.e
custodiret. Maluit nanq dt̃is aliqͦs. mo¬

Expanded text:
suam, quam bene noverat a nullo viro fuisse suam, quam bene noverat a nullo viro fuisse attactam, cum esset justus et juste omnia vellet agere, optimum duxit ut neque hoc aliis proderet, neque ipse eam acciperet uxorem, sed mutato occulte nuptiarum proposito, in conditione eam sponsae manere pateretur ut erat: nam et in Isaia legerat virginem de domo David concepturam et parituram Dominum, de qua etiam domo noverat genus duxisse Mariam, atque ideo non discredebat in ea prophetiam hanc fuisse complendam; sed si eam occulte dimitteret, neque acciperet conjugem, et illa sponsa pareret, nimirum perpauci essent qui eam virginem et non potius autumarent esse meretricem. Unde consilium Joseph repente consilio meliore mutatur, ut videlicet ad conservandam Mariae famam, ipse eam, celebrato nuptiarum convivio, conjugem acciperet, sed castam perpetuo custodiret. Maluit namque Dominus aliquos mo
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Qđ quia ut̃ȩ sc̃ĩtati constat esse notis¬
simũ: dicendũ paucis de his quȩ mathe¬
us scͥbit. Notandũ quia in pͥmis in eo
qđ ait. antequã conuenirent. u̾bo conue¬
niendi. ñ ipsum e ncubitũ sed nuptiarũ
quȩ p̃cedete solent tẽpus insinuatum:
quando ea quȩ pͥus sponsata fuerat. esse
coniunx incipit. Ergo antequã conueni¬
rite celebrarent: inuenta est in utero ha¬
bens de spũ scõ. Siquide memorato ordi¬
ne postea conuenerunt: quando ioseph
ad p̃ceptum angłi accepit coniuge suã.
Si non concũbebant: qr seqͥtur. & non
cognoscebat eã. Inuenta est aut̃ in ut̃o
habens a nullo alio quã a ioseph: qui li¬
centia maritali futurȩ uxoris pene om̃ia
nouerat: idõq tum̃tem eius uterũ. mox
curioso dep̃hendit intuitu. Seqͥtur. Io¬
seph aut̃ uir eius cũ esset iustus. & nollet
eã traducere: uoluit occulte dimittere
eã. Uidens ioseph sponsam concepisse

Expanded text:
nit; quod quia vestrae sanctitati constat esse notisnit; quod quia vestrae sanctitati constat esse notissimum, dicendum paucis de his quae Matthaeus scribit, notandumque in primis in eo verbo quod ait: Antequam convenirent, verbo conveniendi non ipsum concubitum, sed nuptiarum quae praecedere solent tempus insinuatum, quando ea quae prius sponsata fuerat, esse conjux incipit. Ergo antequam convenirite celebrarent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Si quidene, postea convenerunt quando Joseph ad praeceptum angeli accepit conjugem suam; sed non concubebant, quia sequitur: « Et non cognoscebat eam. » « Inventa est autem in utero habens » a nullo alio quam a Joseph, qui licentia maritali futurae uxoris pene omnia noverat. Ideo tumentem ejus uterum mox curioso deprehendit intuitu. Sequitur: Joseph autem vir ejus cum esset vir justus, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Videns Joseph sponsam concepisse
Abbreviated transcription (Latin):
atiuitatẽ dii & saluatoris nr̃i
filius. hõis ex tẽpore filtus appa¬
ruit: matheus eugłista breui
quidẽ sermone. sed plena ueritate descͥ¬
bit. Qui cũ patrũ genetationes ab abra¬
ham usq ad iosephuirũ mariȩ ꝑduxis¬
set: om̃sq cominuni humanȩ creationis
ordine genitos simul & generantes osten¬
disset: mox de ipsolocuiturus. quantũ eiꝰ
generatio a cȩt̾is dstaret aꝑuit: qr uide¬
licet oteri ꝑ coniuictionẽ matis & femi¬
nȩ solitã. ipse aut̃ ꝑ uͥginẽ. utpote di filius
nasceret᷑ in mundũ. Et quide decebat om̃i¬
modis. ut cũ ds homo ꝓpt̃ hoĩes fieri uel¬
let. ñ alia quã uͥgine matre nasceret᷑:
cũ uͥginẽ genctate contingeret. non
aliũ quã qui as esse t filiũ ꝓcrearet. Cũ
esset inquit despotisata mat̾ eius mari¬
a ioseph: antequã conuenirent. inuenta
est in utero hahens de spũ scõ. Quo hȩc
ordine. uł qua in qiuitate sit celebrata
conceptio: lucas eugłista sufficient̃ expo¬

Expanded text:
em Domini et Salvatoris nostri Filius hominis ex tempore filius apparuit, Matthaeus evangelista brevi quidem sermone, sed plena veritate, describit, qui cum patrum generationes ab Abraham usque ad Joseph virum Mariae perduxisset, omnesque communi humanae creationis ordine genitos simul et generantes ostendisset, mox de ipso locuturus, quantum ejus generatio a caeteris distaret aperuit; quia videlicet caeteri per conjunctionem maris et feminae solitam, ipse autem per virginem, ut pote Dei Filius nasceretur in mundum. Et quidem decebat omnimodis, ut cum Deus homo propter homines fieri vellet, non alia quam virgine matre nasceretur; cum virginem generare contingeret, non alium quam qui Deus esset Filium procrearet. Cum esset, inquit, desponsata mater ejus Maria Joseph, antequam convenirent, inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Quo haec ordine, vel qua in civitate sit celebrata conceptio, Lucas evangelista sufficienter expo
Abbreviated transcription (Latin):
acceptabile deferri. Iera enĩ circũcisione
purgatus. tẽplum dñi cũ munerib ingre¬
ditur: qui gła tesurrectionis ab om̃i labe
mortalitatis excoctus. cũ bonoꝵ fructib
oꝑum suꝑnȩ ciuitatis gaudia sempit̃na
subit: dirupisti inquiens uincula mea. tͥ¬

Expanded text:
 munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione  munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bonorum fructibus operum supernae civitatis gaudia sempiterna subit. Disrupisti, inquiens, vincula mea, t
Abbreviated transcription (Latin):
filius qui datus est nob̾. ihu. id est salua¬
toris nom̃ accepit: non expositione ut a
nob̾ possit intelligi. sed sollicita ac uigili
eget intentione: ut etiã nos possimus euis¬
dem nominis participatione saluari. Le¬
gimus quippe angło int̾pretante. qr ipse
saluũ faciet popłm suũ a peccatis eorum:
& indubitant᷑ credimus ac sꝑamus. quia¬
qui a peccatis saluat. ipse etiã a corruptio¬
nib quȩ ob peccata contigerunt. & ab
ipsa morte saluare non omittit: psalmista
testante qͥ ait. Qui ꝓpitius fit ot̃ib in¬
iquitatib tuis: qui sanat om̃s languores
tuos. Dimissis quippe om̃ib iniquitatib
nr̃is ad integrũ om̃s languores nr̃i sana¬
bunt᷑: cũ resurrectionis apparente gła. no¬
uissima inimica destructa fuerit mors.
Et hȩc est uera ac plenaria nr̃a circũcisio:
cũ in die iudicii cunctis simul animȩ car¬
nisq corruptionib exuti. mox ꝑacto iu¬
dicio ad iudenda ꝑpetuo creatoris nr̃i fa

Expanded text:
filius qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. Et haec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in die judicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris fac
Abbreviated transcription (Latin):
deesse nob inspererimus. citius ac quirere
studeamus. Euulsis discordiarũ. uiti¬
ꝑationũ. iurgioꝵ. murmurationũ. ꝗte¬
roꝵq frutectis uicioꝵ: plantemus in
nobis caritatẽ. gaudiũ. pacẽ. pacientũ.
bonitatẽ. benignitatẽ. fidẽ. mansueturi¬
nem. continentiã. & cet̾a fructuũ sp̃c inl¬
gnia: quatinꝰ in illa die mundo corpore
sacratñtis: qui uiuit & regnat cũ patre

Expanded text:
deesse nobis inspexerimus, citius acquirere deesse nobis inspexerimus, citius acquirere studeamus, evulsis discordiarum, vituperationum, jurgiorum, murmurationum caeterorumque frutetis vitiorum, plantemus in nobis charititatem, benignitatem, fidem, mansuetudinem, continentiam, et caetera fructus Spiritus insignia, quatenus in illa die mundo corpore sacramentis, qui vivit et regnat cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
pulis ꝓmittit dicens: ioħs quidẽ bapti¬
rauit aqua. uos aut̃ baptizabimini
spũ scõ non post multos hos dies: signi¬
ficans decimo ascensionis suȩ die. sp̃m scm̃
Querit᷑ sane. utrũ dñs qui cunctos fide¬
les spũ baptitat: ipse aliquos etiã aqua¬
baptirau̾it. Neq indignũ tantȩ maie¬
stati dicendũ est. baptirandi ministeri¬
umn aliqͥuib discipłoꝵ suoꝵs exhibuis :
ꝑ qͦs in cetera sua m̃bra baptismi Ion:
ꝓpagatet: qui memorabile illus lau in¬
spũ scõ baptirat: qui sp̃m nobis tribuit. &
opatur in nobis uͥtutes. Cuius in nob̃ gr̾ãm
fr̃s mei integrã semꝑ illibatamq conserua¬
re curemus. om̃i uidelicet tẽpore bonis in¬
sistendo oꝑibus: sed maxime nc̃ cũ natiui¬
tatẽ ipsius dñi nr̃i saluatoris ꝓxime cele¬
brare debemus. diligentius solito inuigi¬
lando: ut quicqͥd negligentiȩ subripien¬
tis nob̃ inesse dep̃hendimus. citius abster¬
gere satagamus: quicqͥd habendȩ uͥtutis

Expanded text:
pulis promittit, dicens: Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies , significans decimo ascensionis suae die Spiritum saQuaeritur sane utrum Dominus qui cunctos fideles Spiritu baptizat, ipse aliquos etiam baptizaverit aqua. Neque indignum tantae majestati ducendum est baptizandi ministerium aliquibus discipulorum suorum exhibuisse, per quos in caetera sua membra baptismi dona propagaret, qui memorabile illud lavanSpiritu sancto baptizat, qui Spiritum nobis tribuit et operatur in nobis virtutes. Cujus in nobis gratiam, fratres mei, integram semper illibatamque conservare curemus, omni videlicet tempore bonis insistendo operibus, sed maxime nunc cum nativitatem ipsius Domini nostri Salvatoris proxime celebrare debemus, diligentius solito invigilando, ut quidquid negligentiae subripientis nobis inesse deprehenderimus, citius abstergere satagamus: quidquid habendae virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ turba secerneret. Qui ne hoc sibi bap¬
tilna sufficere ad salutẽ crederent. sed
ai xp̃i potius baptisma festinarent: con¬
saquent adiunxit. Ille uͦ baptirabit uos
pũ sc̃o. Baptirat quippe spũ scõ. qui
nunere sp̃c sc̃i peccata dimittit: & ac¬
cepta temissione peccatoꝵ. et iã sp̃c eius

Expanded text:
tium turba secerneret: qui ne hoc sibi baptium turba secerneret: qui ne hoc sibi baptisma sufficere ad salutem crederent, sed ad Christi potius baptisma festinarent, consequenter adjunxit: Ille vero baptizabit vos Spiritu sancto. Baptizat quippe Spiritu sancto, qui munere Spiritus sancti peccata dimittit; et accepta remissione peccatorum, etiam Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
popli xp̃m esse credebant: sponsum ꝓfe¬
cto ȩccliȩ credebant .S. ipse ioħis. ut qͥs
sit ostendat. ait. Quihabet sponsam.
sponsus est. Amicus aur̃ sponsi. qui stat.
x audit eũ: gaudio gaudet ꝓpter uocẽ
sponsi. Non gͦ sesponsum patit᷑ credi. ne
amicitiã sponsi ꝑdat: qđ est absolutio¬
ne calciatr̃tis eius se dignũ ñ esse testari.
Deniq moyses &e io sue cũ duces synago¬
ge conꝰt ituerent᷑. calciam̃tũ soluere p̃¬
ꝓ ti sunt. ut intelligerent eũ qui hȩc
ibi:  abat. sponsum id est dnim̃¬
si in eo qđ eide synagoge p̃essent. appel¬
lari & esse debere. Ego baptiraui uos
aqua: ille uͦ baptizabit uos spũ sco. Apd̃
eu. angłistam matheũ fert᷑ dixisse ioħs.
Ego quide baptiro uos in aqua. in peni¬
tentiã. Ob hoc gͦ baptizabat aqua ioħs.
ut om̃s ad quos p̃enitendũ xp̃oq cre¬
dendũ ꝑsuadere potusset. sui signacło
baptismatis. ab infideliũ & impeniten¬

Expanded text:
populi Christum esse credebant, sponsum profepopuli Christum esse credebant, sponsum profecto Ecclesiae credebant. Sed ipse Joannes, ut quis sit ostendat, ait: Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi . Non ergo se sponsum patitur credi, ne amicitiam sponsi perdat, quod est ad solutionem calceamentorum ejus se dignum non esse testari. Denique Moyses et Josue cum duces Synagogae constituerentur, calceamentum solvere praecepti sunt, ut intelligerent eum qui haec mandabat sponsum, id est, Domsi, in eo quod eidem synagogae praeessent, appellari et esse debere. Ego baptizavi vos aqua, ille vero baptizabit vos Spiritu sancto. Apud evangelistam Matthaeum fertur dixisse Joannes: Ego quidem baptizo vos in aqua in poenitentiam . Ob hoc ergo baptizabat aqua Joannes, ut omnes quos ad poenitendum Christoque credendum persuadere potuisset, sui signaculo baptismatis ab infidelium et impoeniten
Abbreviated transcription (Latin):
sionẽ peccatoꝵ: sol
sionẽ baptizat. Fortis. qui sp̃m scm̃ ha¬
bere dignus. est: fortior qui tͥbuere.
fortis. quo in natis mulierũ nemo ma¬
ior est: fortior. cir minorato paulomi¬
nus ab angłis om̃ia subiecta st̃. sub pe¬
dib eius. Fortis qui regnũ cȩloꝵ pri¬
mus uenit p̾dicare: fortior. qui hoc
solus potuit dare. Cuius ñ sum dignus
inqͥt ꝓcũbens soluere corrigiã calciam̃¬
toꝵ eius. Et si ad hoc tantũ ministeriũ
quo calciam̃toꝵ nꝰ corrigiã ꝓcũbens sol¬
tieret. se dignũ fateret᷑. iagnȩ ꝓfecto
esset deuotionis indiciũ. Nunc aut̃ pre
mir humilitatis uͥ uite: ne hoc quidẽ
ministerio digne se fungi bosse testat᷑.
Qđ si misterio intindimiis. patet legis
lecretũ: q qui debitã sibi ꝓpinqͥtatis
iure urorem ñ ipe acciꝑe. sed alteri
accipienda ꝑmittere uoluisset: in sig¬
no ꝑmissionis eiusde. calciam̃tũ suo de
bede solutũ. ei qui hanc acciꝑet dare
iubebat᷑. Et qr ioħem merito uͥtutum.

Expanded text:
sionem peccatorum, sionem baptizat; fortis, qui Spiritum sanctum habere dignus est; fortior, qui tribuere: fortis, quo in natis mulierum nemo major est; fortior, cui minorato paulo minus ab angelis omnia subjecta sunt sub pedibus ejus: fortis, qui regnum coelorum primus venit praedicare; fortior, qui hoc solus potuit dare: Cujus non sum dignus, inquit, procumbens solvere corrigiam calceamentorum ejus . Et si ad hoc tantum ministerium quo calceamentorum ejus corrigiam procumbens solveret se dignum fateretur, magnae profecto esset devotionis indicium; nunc autem, prae mirae humilitatis virtute, ne hoc quidem ministerio digne se fungi posse testatur. Quod si mysterio intendimus, patet legis decretum: quia qui debitam sibi propinquitatis jure uxorem non ipse accipere, sed alteri accipiendam permittere voluisset, in signo permissionis ejusdem calceamentum de pede solutum ei qui hanc acciperet dare jubebatur. Et quia Joannem merito virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
manib ur̃is. Qui gͦ ueneriȩ motus
concupiscentiȩ funditus edomuit:
lumbos utiq zona pellicia cinxit.
Locustis quȩ alacrit a t̾̃ra euolant.
sed citius ad t̾ram redeunt. & melle
siluestri qđ simul edebat: breuitas pa
ac baptismati suo t̾minũ posuit. Qđ
si qͥs habitũ uł uictum ołic ad figu¬
ranicitu loluatoris int̃pretari deside¬
rat: oportunq dilteis. ut qu̾e ꝓhando
monstrabat. euã uiuendo siguficau̾it:
libent̃ huius et irtentio sequ nda:
intelligendũq ud pili cameliꝓpte
liciũ. eos qui pegata penitendo. ii¬
nando. & flendo abst̃gere cuuant
rona pellicia ꝓptr mort̾e anima : te
de quofit. illos lonificot. quic.in
suã crucifixerunt ñ uiciis. & coris¬
piscentiis. Et qi scͥcum est. que fe

Expanded text:
manibus vestris . Qui ergo venereae motus manibus vestris . Qui ergo venereae motus concupiscentiae funditus edomuit, lumbos utique zona pellicea cinxit. Locustis, quae alacriter a terra evolant, sed citius ad terram redeunt, et melle silvestri quod simul edebat, brevitas parac baptismati suo terminum posuit. Quod si quis habitum vel victum Joannis ad figuram Domini Salvatoris interpretari desiderat, opportunum ducens ut quem prophetando monstrabat etiam vivendo significaverit, libenter hujus est intentio sequenda; intelligendumque quod pili cameli propter cilicium eos qui peccata poenitendo, jejunando, et flendo abstergere curant; zona pellicea, propter mortem animantis de quo fit, illos significet qui carnem suam crucifixerunt cum vitiis et concupiscentiis. Et quia scriptum est: Quotquot
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatur: quia nimirũ electi quo sollicitius
suã conscientiã discutiendo examinant.
eo lauores ex intimo cordis fonte lacrima¬
rũ fluuios fundunt: ut qr minus ꝑfes¬
tos se esse dep̃hendunt. sordel suȩ fragili¬
tatis undis pȩtutentiȩ diluant. Seqͥtur.
Et erat ioħs ueltitus pilis camoli: et
rona pellicia circa lũbos ins ꝙ locustas
& mel siluestre edebat. Quantũ ad litte¬
tam: indum̃ti & escȩ uilitas quȩ solitari¬
um co pęnitentiȩ preconẽ decebat. ostñ¬
dit᷑. S et figurate pilis cameli e quib
ciliciũ fit: pgniteñtia uł continentia.
qua & ipse exercebat᷑. & cet̾̃os institue¬
bat. expͥmitur. Zona pellicia quȩ ex mor¬
tuo tollit᷑ animante: & ipsum mortifi¬
casse m̃bra sua t̾rena. & auditores suos
idem docuisse signat᷑. Constat nanq ꝑ
lumbos sepe luxuriã designari. Unde
ꝓpter hanc cõpescenda. & castitatis glã
nauciscendã: dñs p̃cepit. Sint lũbi
uti precincti: & lucernȩ ardentes in

Expanded text:
tatur: quia nimirum electi quo sollicitius suam conscientiam discutiendo examinant, eo latiores ex intimo cordis fonte lacrymarum fluvios fundunt, ut, quia minus perfectos se esse deprehendunt, sordes suae fragilitatis undis poenitentiae diluant. Sequitur: Et erat Joannes vestitus pilis cameli, et zona pellicea circa lumbos ejus, et locustas et mel silvestre edebat. Quantum ad litteram indumenti et escae, vilitas quae solitarium et poenitentiae praeconem decebat ostenditur. Sed et figurate pilis cameli, e quibus cilicium fit, poenitentia vel continentia, qua et ipse exercebatur et caeteros instituebat, exprimitur. Zona pellicea quae ex mortuo tollitur animante, et ipsum mortificasse membra sua terrena, et auditores suos idem docuisse signatur. Constat namque per lumbos saepe luxuriam designari: unde propter hanc capessendam et castitatis gloriam nanciscendam Dominus praecepit: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in
Abbreviated transcription (Latin):
ac rectores fideliũ animarũ. Nox cuius
uigilias custodiebant supra gregẽ suũ.
ꝑicula tẽptationum indicat: a quib se
suosq subiectos oñs qui ꝑfecte uigilar.
custodire ñ desistunt. Et bene nato
dño: pastores supra gregẽ suũ uigilait.
Ille etenĩ natus est: qui dicit. Ego sum
pastor bonus. Bonus pastor: animã su¬
am dat ꝓ ouib suis. S & tẽpus immi¬
nebat: quo idem pastor sũme bonus.
missis in munidũ pastorib bonis. oues
suas quȩ longe lateq disꝑsȩ errabant.
ad semꝑ uirentia celestis uitȩ pascua re¬
uocaret. Quoꝵ. sũmo pastori prece¬
pit: si diligis me. pasce oues meas. Qđ
Et factum est. ut discesserunt abeis
angłi in celũ: pastores loquebant᷑ ad in¬
uicẽ. Transeamus usq bethleem: et

Expanded text:
ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . QuEt factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usque Be
Abbreviated transcription (Latin):
gione eadẽ erant. uigilantes & custo¬
dientes uigilias noctis supra gregem
suũ. angłs dñi magnacũ luce apparuit:
exortumq mundo solem iusticiȩ. non
solum cȩlestis uoce sermonis: uerum
etiã claritate lucis diuinȩ astruebat.
Nusquã enĩ in tota ueteris instrum̃ti
serie repperimus angłos. qui tam sedu¬
lo apparuere patrib cũ luce apparu¬
isse: sed hoc pͥuilegium recte hodierno
tẽpori seruatũ est. quardo exortum
est in tenebris lumen rectis corde. miseri¬
cors & miserator & iustus dñs. Uerũ ne
parua unius angłi uidẽtur auctoritas:
postquã unus sacram̃tum nouȩ natiui¬
tatis edocuit: statim multitudo cȩlesti¬
um agminũ quȩ głam dõ caneret. pa¬
ceniq simul hominib p̾dicaret affuit:
aꝑte demonstrans. ꝙ ꝑ hanc natiuita¬
tẽ hoĩes ad pacẽ unius fidi. spei. & dile¬
ctionis. atq ad głam diuinȩ laudatio¬
nis essent conu̾tendi. Significant autẽ
mistice pastores isti gregũ: doctores qͦsq

Expanded text:
erant vigilantes et custodientes vigilias noctis super gregem suum, angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque
Abbreviated transcription (Latin):
discernit ȩt̾nitas. Hic ẽ filiꝰ m̃s: non ad¬
optuiis. s ꝓpriꝰ: ñ aliunde creatus. s
er me genitus: ñ de aliena natura mͥ
factꝰ comꝑabilis: sde mea essentia
quicqͥd oꝑor. insepabilit̾ mecũ atꝙp
indifferent̃ oꝑatur:. In patre enim ẽ filiꝰ.
et in filio pat̃. nec unq̃ unitas nrã diuidit᷑.
et cũ aliꝰ ego sun qͥ genui. aliꝰ ille quẽ genui.
ñ aliud tam̃ de illo uob cogitare fas ẽ: quã
de me sentire possibile. Hic ẽ filiꝰ m̃s. qͥ
eã quã mecũ habet ȩqualitatẽ ñ rapina
appetiit. nec usurpatione p̃sumpsit: s
manens in forma głiȩ meȩ. ut ad ieꝑan¬
dum genꝰ humanu ersequeret᷑ cõmune
consiliũ: usꝙͣ formã seruissẽ. melinauit

Expanded text:
discernit aeternitas. Hic est Filius meus, non addiscernit aeternitas. Hic est Filius meus, non adoptivus, sed proprius; non aliunde creatus, sed ex me genitus; nec de alia natura mihi factus comparabilis, sed de mea essentia quidquid operor, inseparabiliter mecum atque indifferenter operatur. In Patre enim est Filius, et in Filio Pater , nec umquam unitas nostra dividitur. Et cum alius ego sim qui genui, alius ille quem genui, non aliud tamen de illo vobis cogitare fas est, quam de me sentire possibile est. Hic est Filius meus, qui eam quam mecum habet aequalitatem non rapina appetiit , nec usurpatione praesumpsit; sed manens in forma gloriae meae, ut ad reparandum genus humanum exsequeretur commune consi
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑarat aspectu. ñ seꝑabat᷑ ab unigeni¬
to genitoris essentia: s ad cõmendan.¬
dam ꝓpͥetatem utriꝰq ꝑsone. sic̃ uisu
significauit filiũ splendor excorpore:
sic auditu patrẽ. uox nuntiauit ex nu¬
be. Qua uoce accepta discipłi. qd̾ in fa¬
ciem cecidert. et timuert̃ ualde: non
de patris tantu. s et de filii maiestate
tremuert̃. Altiore enĩ sensu utriꝰq in¬
tellere dĩtatem: et quia in fide ñ erat
hesitatio: ñ fuit in timore discretio.
Tantũ gͦ illud et multiplex testimoni¬
quã in sono uocis auditum ẽ. Dicente
enĩpatre. hic ẽ filiꝰ m̃s dilectꝰ in quo mͥ
bene cõplacui ipsũ audite:nonne eus¬
dent̃ auditum ẽ. hic ẽ filiꝰ m̃s cusex me.
et mecii e̾ẽ sine tẽpore ẽ. quia nec geni¬
tor. genito pͥor. nec genitꝰ ẽ genitori
posterior: Hic ẽ filiꝰ ms̃: quem a me
ñ seꝑat dĩtas: non diuidit potestas: ñ

Expanded text:
temperarat aspectum, non separabatur ab Unigenitemperarat aspectum, non separabatur ab Unigenito Genitoris essentia; sed ad commendandam proprietatem utriusque personae, sicut visui significavit Filium splendor ex corpore, sic auditui Patrem vox nuntiavit ex nube. Qua voce accepta, discipuli quod in faciem ceciderunt et timuerunt valde, non de Patris tantum, sed et de Filii majestate tremuerunt: altiori enim sensu unam utriusque intellexerunt Deitatem: et quia in fide non erat haesitatio, non fuit in timore discretio. Latum ergo illud et multiplex testimoniquam in sono vocis auditum est. Dicente enim Patre: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite; nonne evidenter auditum est: Hic est Filius meus, cui ex me et mecum esse, sine tempore est? Quia nec Genitor Genito prior, nec Genitus est Genitore posterior. Hic est Filius meus, quem a me non separat Deitas, non dividit potestas, non
Abbreviated transcription (Latin):
rapiebat᷑ excessu: et gaudio totꝰ uisiõis
impletꝰ. ibi cu iħu optabat habitare: uͥ
manifestata eiꝰ głia letabat᷑. Uñ et ait.
Dñe: bonum ẽ nos hic ẽẽ. Si uis: facia¬
mus hic tria tab̃nacła. libi unũ: moy¬
si unũ: et heliȩ uñu. S. huic suggestio¬
ni dñs ñ respondit: significans non
quidem in ꝓbu. s in ordinatu ẽẽ qđ
cuꝑet. c̃u saluari mundꝰ nͥ xp̃i morte
ñ posset. et exẽpło dñi in hoc uocaret᷑
credentiũ fides: ut licet ñ oporteret
de beatitudinis ꝓmissione dubitari:
intelligeremꝰ. tamen int̾ temptatio¬
nes istius uitȩ. priꝰ bonis tolerantiã
postulandam̃ ẽẽ quã głiam: quia tẽ¬
pora patiendi. ñ potest felicitas p̃ue
eo: ecce nubes lucida obumbrauit eos.
Et ecce uox de nube dicens. Hic ẽ filius
m̃s dilectus. in quo m cõplacui: ipsum
audite. Presens quidẽ erat in filio pat̃:
et in illa dñi claritate quã ad discipłoꝵ

Expanded text:
rapiebatur excessu; et gaudio totius visionis rapiebatur excessu; et gaudio totius visionis impletus, ibi cum Jesu optabat habitare, ubi manifestata ejus gloria laetabatur; unde et ait: Domine, bonum est nos hic esse: si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum . Sed huic suggestioni Dominus non respondit, significans non quidem improbum, sed inordinatum esse quod cuperet; cum salvari mundus nisi Christi morte non posset, et exemplo Domini in hoc vocaretur credentium fides, ut licet non oporteret de beatitudinis promissionibus dubitari, intelligeremus tamen inter tentationes 196 hujus vitae prius nobis tolerantiam postulandam esse quam gloriam: quia tempora patiendi non potest felicitas praeve ecce nubes lucida obumbravit eos, et ecce vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Praesens quidem erat in Filio Pater, et in illa Domini claritate, quam ad discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
eu ipso inglia. Confirmandis uͦ apdi. et ad
omnẽ scientiã ꝓuehendis: alia qũoꝙ in illo
miracło accessit instructio. Moyses enĩ et he¬
luas. lex scilicet et ꝓphȩ. apparuerunt cũ dño
loquentes: ut uerissime milla quinꝙ uiroꝵ
p̃sentia. cõpleretur qđ dictum ẽ. In duob
uł trib testib. stat om̃e uerbũ. Quid hoc
stabiliꝰ quid firmiꝰ uerbo. in cuiꝰ p̃dicatiõe
uet̾is ac noui testam̃ti concinit tuba: et
cum eugłica doctrina. antiquarũ ꝓtesta¬
tionũ instrum̃ta concurruit: Asti¬
pulant᷑ enĩ sͥ inuicẽ utriꝰq fȩderis pagi¬
nȩ: et quẽ sub uelamine mysteriorum
p̃cedentia signa ꝓmiserant. manifestũi
atq ꝑ spicuũ. p̾sentis głiȩ splendor ostẽ¬
dit: quia sic̃ ait beatus ioħs. lex ꝑ moy¬
o figurari. et legaliũ ratio p̃ceptorum:
dum et uerã docet ꝓpħiam ꝑ sui p̃sentiã:
et possibilia facit mandata ꝑ grãm. His
diens: in ȩt̾noꝵ desidium quodã m̃ntis

Expanded text:
 CAP. IV. Confirmandis vero apostolis et ad omnem scientiam provehendis, alia quoque in illo miraculo accessit instructio. Moses enim et Elias, lex scilicet et prophetae, apparuerunt cum Domino loquentes: ut verissime in illa quinque virorum praesentia compleretur quod dictum est: In duobus vel tribus testibus stat omne verbum . Quid hoc stabilius, quid firmius verbo, in cujus praedicatione veteris et novi Testamenti concinit tuba, et cum evangelica doctrina, antiquarum protestationum instrumenta concurrunt? Astipulantur enim sibi invicem utriusque foederis paginae; et quem sub velamine mysteriorum praecedentia signa promiserant, manifestum atque perspicuum praesentis gloriae splendor ostendit: quia, sicut ait beatus Joannes, lex per Mot figurarum et legalium ratio praeceptorum, dum et veram docet prophetiam per sui praesentiam, et possibilia facit mandata per gratiam. diens, in aeternorum desiderium quodam mentis
Abbreviated transcription (Latin):
tersã ministrasse. uerũ consubstanti¬
alemq mat̾ filiũ hoĩs. fateriũ deb̃e.
dixerunt. S si caro uerbi dĩ scd̾m car¬
ne in nascentis. a carne uirginis mat̾s
ꝓnuntiat᷑ ex tranea: sine causa uent̾
qui eã portasset. ubera quȩ lactassens
beatificant᷑. Qua erũ consequentia eiꝰ
lacte credatur: nutritꝰ. cuiꝰ semine negat᷑
eẽ conceptꝰ: cum ex uniꝰ eiusdeq fontis o¬
rigine scd̾m fisicos ut̃q liquor emanare
ꝓbet᷑: Nisi forte putanda ẽ sementiuam
suȩ carnis matertem nut̾endo in carne
dĩfilio suggerere potiusse: in carnando
autẽ quasi maiori et in usitato miracło
minime potuisse. S huic opinioni obstat
apłs dicens. Quia misit ds̃ filiũ suum
factũ ex muliere: factũ sub lege. Neq
enĩ audiendi sunt. qͥ legendũ putant
natũ ex muliere. factũ sublege: s factũ
exmuliere. In ut̾o uirginali. carnem ñ¬
de nichilo. ñ aliunde. s mat̾na traxit

Expanded text:
teriam ministrasse, verum consubstantiteriam ministrasse, verum consubstantialemque matri Filium hominis fateri non debere dixerunt. Sed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis materiam nutriendo in carne Dei Filio suggerere potuisse, incarnando autem quasi majori et inusitato miraculo minime potuisse. Sed huic opinioni obstat Apostolus dicens: Quia misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Neque enim audiendi sunt qui legendum putant, natum ex muliere, factum sub lege, sed, factum ex muliere. de nihilo, non aliunde, sed materna traxit
Abbreviated transcription (Latin):
erat accaron. Nam bel quidẽ. ipse ẽ baal.
rebub aut̃. musca. Nec uixta quȩdã meu¬
dosa exẽplaria. uł .i. litt̾a. ul.d. infine est
noĩs legenda. sb. Beelrebubgͦ. baal mus
sordes uidelicet ĩmolaticii cruoris: ex cuiꝰ
spucissimoritu uł noĩe. pͥncipem demo¬
moꝵ cognominabant. Et alii tẽptantes
signũ de cȩlo querebant ab eo. Uł inmorẽ
helye. igne de sublimi ueniri cupiebant.
uo mugire tonitrua. choruscate fulgy¬
ra: ymbres ruere: quasi ñpossent et illa
calumpniari et dicere. ex occultis et uari¬
isaeris passionib accidisse. At tu qͥ calũp¬
niaris ea que ocłis uides: manutenes:
utilitate sentis: qͥd facies de his quȩ de cȩ¬
lo uenerint: Utiq respondebis: et ma¬
gos in egypto multa signa fecisse de cȩ¬
lo. Iħc aut̃ ut uidit cogitationes eorum:
dixit eis. Om̃e regiũ in se ipsũ diuisum
de solabit᷑. et domus supͣ domum cadet.
Non addicta s ad cogitata dñs respondit.
ut uł sic cõpellerentur credere eiꝰ poten¬

Expanded text:
el quidem ipse est Baal. Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria l littera vel d in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo Baal muscsordes videlicet immolatii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognominabant. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo. Vel in morem Eliae ignem de sublimi venire cupiebant, vo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et illa calumniari, et dicere ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calummaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et Magos in Aegypto multa signa de cut vidit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipso divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere poten
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. ex ipsoꝵ confessione uolebat
intelligi. qd̾ in eũ non credendo in reg¬
no diaboli ẽẽ delegissent. qd̾ utiq ad¬
uersũ se diusũ stare ñ potest. Eliganĩ¬
sathanam ñ potest eicere: nichil contra
dñm qđ dicerent inuenire potuert̃.
Si aũt potest: multomagis sͥ ꝓspitiass

Expanded text:
dicens ex ipsorum confessione volebat intelligi, quod in eum non credendo in regno diaboli esse delegissent: quod utique adversum se divisum stare non potest. EliganSatanam non potest ejicere, nihil contra Dominum quod dicerent invenire potuerunt; si autem potest
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥ plena posst̃ acie et ratione con¬
spicere. Et in sigñu cui contradicetur.
Om̃ib que narrat hystoria de saluato¬
re.contradicit᷑. Uirgo mater ẽ: sig¬
num ẽ cui contradicit᷑. Marcionite con¬
et muliere ita nat᷑u ẽẽ: ut nos quoq
nascimͦ. Habuit corpꝰ humanũ: et ħ
signu ẽ cui contͣdr̃. Alii eũ enĩ dicunt
uenisse de cęlis:alii tale quale nos cor¬
pus habuisse: ut ꝑsimilitudin̾e cor¬
poris. etiã corꝑa nr̃a redimeret a pec¬
catis: et daret nob̃ spem resurrect̾oĩs.
Resurrex̃ a mortius: et hocẽ cui cont̃¬
dr. Quomͦ resurrex. utru ipse. et tał
quał mortuus ẽ: an certe in melioris
substantiȩ corꝑeresurrex̃ : et ẽ infini¬
ta contentio: aliis dicentib figuram
clauoꝵ thomȩ monstrauit inmani¬
b suis: aliis ẽ regione tractantibus.
Si idem corpꝰ habuit: quomͦ clausis ia¬

Expanded text:
his qui plena possunt acie et ratione conhis qui plena possunt acie et ratione conspicere. Et in signum cui contradicetur. Omnibus quae narrat historia de Salvatore, contradicitur. Virgo mater est, signum est cui contradicitur. Marcionistae conet muliere ita natum esse ut nos quoque nascimur. Habuit corpus humanum, et hoc signum est cui contradicitur. Alii enim dicunt, eum venisse de coelis: alii, tale quale nos corpus habuisse, ut per similitudinem corporis etiam nostra corpora redimeret a peccatis, et daret nobis spem resurrectionis. Resurrexit a mortuis: et hoc signr, quomodo resurrexit, et utrum ipse, et talis qualis mortuus est, an certe in melioris substantiae corpus resurrexerit. Et est infinita contentio: aliis dicentibus, fixuram clavorum Thomae ostendit in manibus suis : aliis e regione tractantibus, si idem corpus habuit, quomodo claus
Abbreviated transcription (Latin):
adam et euȩ: ocłi st̃ aꝑti: de quib suꝑi¬
ore sermone tractauimꝰ. Nc̃ aũt inter¬
pretandũ: quid sͥ uelit hoc qd̃ ait. ecce
cade me fecit. ut consurgã: et multo
mͥ ruina utilior fuerit. quã illud tempꝰ
qͦ uidebar stare. Stabã enĩ peccato: tẽ¬
pore qͦ peccato iuuebã. Et quia peccato
stabam: pͥma mͥ utilitas fuit ut cadem:
et peccato morerer. Demiq et scĩ ꝓphȩ
quando augustꝰ aliqͥd contẽplabantur:
cadebant in faciẽ suam. Propt̾ea autẽ
cadebant: ut peccata ꝑ ruinã plenius
purgarent᷑. Hoc ipsũ: et saluator tͥ pri-¬
m̃u concedit. ut corruas. Ethnicꝰ eras:
cadat in te ethnicꝰ. Diligebas scorta: pͥ¬
m̃u in te scortator intereat. Peccator e¬
ras: cadat in te peccator: ut possis de¬
hinc resurgere et dicere. Si cõmortus
sumꝰ: et cõuiuemꝰ. Et si cõformes facti
sumꝰ mortis: conformes et resurrectiõis
erimꝰ. Iste gͥ in ruinã et in resurrectio¬
nẽ multoꝵ positus ẽ in isrł: hoc ẽ in

Expanded text:
 oculi sunt aperti, de quibus superiori sermone tractavimus. Nunc autem interpretandum quid sibi velit hoc quod ait: Ecce terea cadere me fecit ut consurgam, et multo mihi ruina utilior fuerit, quam illud tempus quo ante videbar stare. Stabam enim in peccato, tempore quo peccato vivebam. Et quia peccato stabam prius, mihi utilitas fuit ut caderem, et peccato morerer. Denique et sancti prophetae quando augustius aliquid contemplabantur, cadebant in faciem suam. Propterea autem cadebant ut peccata plenius per ruinam purgarentur. Hoc ipsum et Salvator tibi primum concedit ut corruas. Ethnicus eras? cadat in te ethnicus. Diligebas scorta? primum in te scortator intereat. Peccator eras? cadat in te peccator, ut possis dehinc resurgere et dicere: Si commortui sumus, et convivemus: et si conformes facti sumus mortis, conformes et resurrectionis erimus . Iste igitur in ruinam et in resurrectionem multorum positus est in Israel, hoc est, in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ bene ante uiderant: pꝰquam manda¬
tum dñs pret̃gressi st̃. ceꝑunt uidere
malũ: et aspectũ obedientiȩ surripi¬
ente delicto. postea ꝑdidert̃. Ego sic in¬
telligo et illud qd̾ dicit dñs. Quis fecit
ista conspicimꝰ: ocłs scđ̃m sensum carnis.
inflatꝰ sensu carnis. Cui habemꝰ alium
contrariũ: meliorẽ et diuina sapientẽ.
Qui quia ceiꝰ in nob̃ erat. uenit iħe ut
faceret cũ uide: ut qͥ non uidebant

Expanded text:
e viderant, postquam mandatum Domini transgressi sunt, coeperunt videre male, et aspectum obedientiae subripiente delicto, postea perdiderunt. Ego sic intelligo et illud quod dicit Dominus: Quis fecit ista conspicimus, oculus secundum sensum carnis. inflatus sensu carnis . Cui habemus alium contrarium, et meliorem divina sapientem, quia qui caecus in nobis erat, venit Jesus ut facere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ oĩa bene placeo. et cuiꝰ p̃dicatione ma¬
nifestor. cuiꝰ humilitate clarificoꝵ. incun¬
ctant᷑ audite: quia ipse ẽ ueritas et uita.
Ipse uirtꝰ mea: atq sapientia. Ipsũ audi¬
te.quẽ legis misteria p̃nuntiart᷑: quẽ¬

Expanded text:
 197 bene complaceo, et cujus praedicatione manifestor, cujus humilitate clarificor, incunctanter audite: quia ipse est veritas et vita, ipse virtus mea atque sapientia. Ipsum audite, quem legis mysteria praenuntiaverunt, que
Abbreviated transcription (Latin):
conpescuit et uenti mitigati sunt: adins¬
remur et nos qͣndo benignitates et be¬
niuolentias ostendit circa nos ds̃s: quã¬
do de ꝑiełis nos saluare dignat᷑: de tu¬
multib nos lib̾at: qͦndo ab inimicis in¬
sequentib eruit nos. mirem̃. et miraes¬
tes grãs againꝰ: gr̃ȩ obaudiamꝰ. obaudi¬
entes timeamus: timentes diligamꝰ: ut
et̃nȩ caritatis ab eodẽ heredes efficiam.
Oirabant᷑ dicentes. Qualis ẽ iste. Sicut
homo uidet᷑. et sicut ds potentiã osten¬
dit sicut unꝰ carnaliũ putatur ee: et su¬
per omĩa carialia magna ostendit mi¬
rabilia: doriit sic̃ homo: et inꝑat mari
et uentis sic̃ s̃: in nauicła sedet. et om¬
nem creaturã iussione inclinat ubi uult.¬

Expanded text:
compescuit et venti mitigati sunt. Admicompescuit et venti mitigati sunt. Admiremur et nos quando benignitates et benevolentias ostendit circa nos Dominus, quando de periculis nos salvare dignatur, quando de tumultibus nos liberat, quando ab inimicis insequentibus eruit nos. Miremur, et mirantes gratias agamus, gratiae obaudiamus, obaudientes timeamus, timentes diligamus, ut aeternae Charitatis ab eodem haeredes efficiamur. Mirabantur dicentes, Qualis est iste! Sicut homo videtur, et sicut Deus potentiam ostendit: Sicut unus carnalium putatur esse, et super omnia carnalia magna ostendit mirabilia: dormit sicut homo, et imperat mari et ventis sicut Deus; in navicula sedet, et omnem creaturam jussione inclinat ubi vult
Abbreviated transcription (Latin):
uerba. et obȩdiunt ei: hi qͥ non habent
auditũ obtemꝑant: hi qͥ prudentiȩ
et intellectꝰ exꝑtes sunt. inclinantur
iubenti: quib neq loquela neq ut
diximꝰ sermo ẽ obȩdiunt: in eadẽ autẽ
substantia in qua sunt et sua nat᷑a. mo¬
uent᷑ et iussioni deseruiunt. Ad confu¬
sionẽ mortaliũ. ad condẽ nationẽ cor¬
ruptibiliũ. iubet mari et ñ contẽ nit:
dicit uentis et tẽpestatib. et mox con¬
pescunt᷑: iubet omĩ creatȩ. et ñ suꝑgre¬
ditur iussionẽ eiꝰ: et unu hominum
genus. et unu qd̃ scđin similitudinẽ
dĩ honori factum est. cui uerbum et¬
prudentia data ẽ. hi soli homines re¬
sistunt: hi cantũ in obedientes sunt:
hi soli contẽ. nunt: idõq et hi soli iu
iudicio dãpnabunt᷑. et a iusticia puns¬
entur. uelut deteriores mutis anima¬
lib: uł his qui sine sp̃u et anima sunt in
isto mundo. Oirabant᷑ gͦ illi quia mare

Expanded text:
verba, et obediunt ei; hi qui non habent verba, et obediunt ei; hi qui non habent auditum, obtemperant; hi qui prudentiae et intellectus expertes sunt, inclinantur jubenti: quibus neque loquela, neque, ut dixi, sermo est, obediunt. In eadem enim substantia in qua sunt, et sua natura moventur, et jussioni deserviunt, ad confusionem mortalium, ad condemnationem corruptibilium. Jubet mari, et non contemnit; dicit ventis et tempestatibus, et mox compescuntur; jubet omni creaturae, et non supergreditur jussionem ejus; et unum hominum genus, et unum quod secundum similitudinem Dei honorificandum est, cui verbum etprudentia data est, hi soli homines resistunt, hi tantum inobedientes sunt, hi soli contemnunt, ideoque et hi soli in judicio damnabuntur, et a justitia punientur velut deteriores multis animalibus, vel his qui sine spiritu et anima sunt in isto mundo. Mirabantur ergo illi quia mare
Abbreviated transcription (Latin):
rios fidi: magnãq pacẽ et t̾nquili¬
tatem dedit ȩccłiȩ suȩ. Homines aũt
illi in nauicła. mirati sunt. Qui hoĩes:
Sclicet hanc habentes nauicłam. et es¬
discipłi nominant᷑. Mirabant᷑ gͦ illi
homines. hi qui cu eo nauigabant:
hi quoꝵ erat nãuicła: illi qͥ in eadem
nauicła sese tͥnsigebant: himirabant᷑.
Et̾ admiratione dignu fuit. mare a pr¬
fundo cõmotum mitigari. eiꝰꝙ elatos
deplacari fluctus. uentos furentes con¬
pesci. Mirabant᷑ gͦ dicentes. Qualis ẽ
iste. Quia uenti et mare. obediunt ei.
Non int̾rogantes dicunt qualis ẽ iste:
s ad serentes. qd̾ hic talis ẽ. cuimare et
uenti obediunt. Qualis ẽ iste: hoc est
quantus. quã fortis: quã potens. quã
magnus. Qualis ẽ iste. Maior moyse:
potentior. helia. Iui enĩ ambo quoꝵ inꝰ
ligno mare ꝑcussũ cum labore discidit.
aliꝰ ictu melotis iordane ꝑtransuit: isti
uͦ uno uerbo mandat illis qui ñ habeis

Expanded text:
rios fidei, magnamque pacem et tranquillirios fidei, magnamque pacem et tranquillitatem dedit Ecclesiae suae. Homines autem illi in navicula mirati sunt. Qui homines? scilicet, hanc habentes naviculam. Navdiscipuli nominantur. Mirabantur ergo illi homines, hi qui cum eo navigabant, hi quorum erat navicula, illi qui in eadem navicula sese transigebant, hi mirabantur. Et admiratione dignum fuit, mare a profundo commotum mitigari, ejusque elatos deplacari fluctus, ventos furentes compesci. Mirabantur ergo dicentes: Qualis est iste, quia venti et mare obediunt ei! Non interrogantes dicunt, Qualis est iste! sed asserentes quod hic talis est cui mare et venti obediunt. Qualis est iste! hoc est, quantus, quam fortis, quam potens, quam magnus! Qualis est iste! major Moyse, potentior Elia. Illi enim ambo, e quibus unus ligno mari percusso, cum labore discidit, alius ictu melotae Jordanem pertransiit. Iste vero uno verbo mandat illis qui non habent
Abbreviated transcription (Latin):
et ne repellas in finẽ. & it̾um. Exuige
dñe ad iuua nos: et redime nos ꝓpt᷑
nom̃ tuũ. Et ipse surgens. increpat
uentis. his aeris demonu sp̃itib. Ipsi
maris tẽpestates cõmouent: hoc est
Amaros et elatos concitant fluctus.
huiꝰ principes mundi. ad ꝑsecutiones
scĩs hominib pnimittendas: ad contu¬
melias fidelib ingerendas. Om̃ib dñs
increpat: omĩb comininat᷑. Omnia
mitigat: facitq inquillitatẽ mag¬
nam circa corpꝰ et sp̃m: pacẽ eccłiȩ: et
serenitatẽ mundo. Quomͦ nãq septꝰ
concilia infideliũ commnota st̃ aduer¬
sus uerã et firmã eccłiam: aliquotiens
paganoꝵ: aliqͦtiens hereticoꝵ. Quem¬
admodũ sepiꝰ sicut maris fluctꝰ irru¬
ebant. cõminantes et conterentes huiꝰ
pͥncipes mundi: ꝑ omĩa ꝑdere se ec¬
desiȩ filios arbitrantes. S surgens
dñs increpauit demonsu uentis. et
om̃s euanescere fecit audaces auersa¬

Expanded text:
et ne repellas nos in finem . Et iterum: Exsurge, et ne repellas nos in finem . Et iterum: Exsurge, Domine, adjuva nos, et redime nos propter nomen tuum . Et ipse surgens increpat ventis, his aeris daemonum spiritibus. Ipsi enim maris tempestates commovent, hoc est amaros et elatos concitant fluctus hujus principes mundi, ad persecutiones sanctis omnibus immittendas, ad contumelias fidelibus ingerendas. Omnibus Dominus increpat, et comminatur, omnia mitigat, facitque tranquillitatem magnam circa corpus et spiritum, pacem Ecclesiae et serenitatem mundo. Quomodo namque saepius consilia infidelium commota sunt adversus veram fidem et firmam Ecclesiam, aliquoties paganorum, aliquoties haereticorum, quemadmodum saepius sicut maris fluctus irruebant comminantes et conterrentes hujus principes mundi, per omnia perdere se Ecclesiae filios arbitrantes; sed surgens Dominus increpavit daemonum ventis, et omnes evanescere fecit audaces adversa