comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enangela nerbo dei quod supra omnem creaturam
ctermim atq incomimutabile ꝑmanet. ꝑ creaturam
temporalib signis et lingins hominum dispensato.
sũmum culmen auctoritatis obtinut. non nos debe
arbitrari mentiri quemquam. si plurib rem quã
audierunt uel uiderunt ieminiscentib non eodem
modo atq eisdem uerbis ea dein tamẽ res fuerit indi¬
cata. Ut siue mutetur ordo uerborum. siue alia pro
Alus que tamen idem ualeant uerba proferant᷑.
sine aliquid uel quod recordanti non occurrit. uel
quod ex aluis que dicuntur possit intelligi nmꝰ dica¬
tur. siue aliorum que magis dicere statit narrã¬
dorum gr̃a. ut congrinis temporis modus sufficiat
aliquid sͥ non totum ex plicandum sed ex ꝑte tan¬
gendum quisq suscipiat. siue ad illuminandam
declarandamq sentenciam nichil quidẽ rerum.
uerborum tamen adiquid addat cui auctoritas nar¬
randi concessa est. sue rem bene tenens non asse¬

Expanded text:
euangelii uerbo dei, quod supra omnem creaturam euangelii uerbo dei, quod supra omnem creaturam aeternum adque incommutabile permanet, per creaturam temporalibus signis et linguis hominum dispensato summum culmen auctoritatis optinuit, non nos debere arbitrari mentiri quemquam, si pluribus rem, quam audierunt uel uiderunt, reminiscentibus non eodem modo adque eisdem uerbis eadem tamen res fuerit indicata, aut siue mutetur ordo uerborum, siue alia pro aliis quae tamen idem ualeant uerba proferantur, siue aliquid uel quod recordanti non occurrerit uel quod ex aliis quae dicuntur possit intellegi minus dicatur, siue aliorum quae magis dicere statuit narrandorum gratia, ut congruus temporis modus sufficiat, aliquid sibi non totum explicandum, sed ex parte tangendum quisque suscipiat, siue ad inluminandam declarandamque sententiam nihil quidem rerum, uerborum tamen aliquid addat, cui auctoritas narrandi concessa est, siue rem bene tenens non adse
Abbreviated transcription (Latin):
quia pͥor me erat. Sic enim ostendit tunt eum dixis¬
se. quando eum illi dixisse cõmemorant. repetisse
autẽ et cõme morasse. quod iam dixisset cum ait. Hic
erat quem dixi. qui post me uenit. Si ergo q̃rit᷑
que uerba potius iohannes baptista dixerit utrum
que matheus an que lucas eum dixisse comemorat
nque marcus in ipĩs paucis que illum dixisse po¬
suit tacens cetera: millo modo hic laborandum ẽẽ
iudicat qui prudent̾ intelligit ip̃as sentencias ẽẽ ne¬
cassarias cognoscende ueritati quibulibet uͥbis fue¬
unt explicate. Quod enim alius alium uerborumi
codmem tenet: non est utiq contrarium. Neq illud
coretrarnum est si alius dicit. quod. ilius Prenugtit.
terum quisq memimerat et cinq cordi erat uel bre¬
lbus uel prolixius. eandem tũ explicare sentenciã.
ta cos explicasse mamifestũ est. Et in hoc satis ap¬
paret quod ad rem maxnne ꝑtinet: quonam ueritas

Expanded text:
quia prior me erat. sic enim ostendit tunc eum hoc dixisquia prior me erat. sic enim ostendit tunc eum hoc dixisse, quando eum illi dixisse commemorant, repetisse autem et commemorasse quod iam dixisset, cum ait: hic erat quem dixi: qui post me uenit. Si ergo quaeritur, quae uerba potius Iohannes baptista dixerit, utrum quae Mattheus an quae Lucas eum dixisse commemorat an quae Marcus in ipsis paucis quae illum dixisse posuit tacens cetera, nullo modo hinc laborandum esse iudicat qui prudenter intellegit ipsas sententias esse necessarias cognoscendae ueritati, quibuslibet uerbis fuerint explicatae. quod enim alius alium uerborum ordinem tenet, non est utique contrarium. neque illud contrarium est, si alius dicit quod alius praetermittit. ut enim quisque meminerat et ut cuique cordi erat uel breuius uel prolixius eandem tamen explicare sententiam, ita eos explicasse manifestum est. Et in hoc satis apparet, quod ad rem maxime pertinet, quoniam ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
me. Item mãtheus. Cimis non sum inquit dignus
calciamenta portare. Ille autẽ. Cinus non sum
diginus soluere corrigiam calciamentorum. Q d̾
et marcus dicit: cum cetera taceat.Nam post cõ¬
memoratum habitum et uictum eius secutus ait.
Et predicabat dicens. Uenit fortior me post me:
cimis non sum dignus procuurbens soluere corri¬
giam calçiamentorum enis. Ego baptizam uos aqͣ
ille uero baptizabit uos sꝑũ scõ. De calciamentis g
hoc aluca distat quod addidit procumbens. De bap¬
tismo autem. hoc ab utroq quia non dixit et igm.
sed tantum in spũ scõ. Sicut enim matheus ita et
lucas dixit. et eodem ordine. ip̃e nos baptiz abit in
spũ et igni: iisi quod lucas non addidit. sicut ma¬
theus dixit in spiritu scõ et igm. His trib acte¬
statur iohannes euangelista. cum dicit. Iohannes
testimonium ꝑhibet de ip̃o: et clamat dicens. Hic erat
quem dixi. qmi post me uenit ante me factus est.

Expanded text:
me. item Mattheus: cuius non sum, inquit, dignus me. item Mattheus: cuius non sum, inquit, dignus calciamenta portare, ille autem: cuius non sum dignus soluere corrigiam calciamentorum eius. quod et Marcus dicit, cum cetera taceat. nam post commemoratum habitum et uictum eius secutus ait: et praedicabat dicens: uenit fortior me post me, cuius non sum dignus procumbens soluere corrigiam calciamentorum eius. ego baptizaui uos aqua, ille uero baptizabit uos spiritu sancto. de calciamentis ergo hoc a Luca distat, quod addidit procumbens, de baptismo autem hoc ab utroque, quia non dixit et igni, sed tantum spiritu sancto. sicut enim Mattheus, ita et Lucas dixit et eodem ordine: ipse uos baptizabit in spiritu et igni, nisi quod Lucas non addidit sancto, sicut Mattheus dixit in spiritu sancto et igni. his tribus adtestatur Iohannes euangelista, cum dicit: Iohannes testimonium perhibet de ipso et clamat dicens: hic erat quem dixi: qui post me uenit ante me factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dims calcamenta portare. ip̃e uos baptrabit m
spiritu scõ et igni. Cimis uentilabrum in manii sil
et ꝑmumdabit aream suam: et congregabit triticum
suum in horreum. paleas autẽ comburet igm mex¬
tinguibili. Hec omina dicit et lucas. eadeni pene nt
iohãnis ex pͥmens. et ibi aliquid narium est m nerbis
abcadem tamen sentencia non receditur. Delut cum
dicit matheus iohaniem dixisse. et ne uelitis dicer
intra uos pr̃em habemius abraham. ille autem. et
ne ceperitis dicere.patrem habeius abraham. it
ego quidem nos baptizo in aqua in penitenciam.
ule interpomit interrogationem turbarum quid
facerent. et eis respondentem iohannem dehoms
operib tanquã defructib penitencie. quod matho
omisit demide i cordib sius cogitantib deillo utt̃
ale esset xp̃s. eum dicit respondisse. Ego quidẽ
a qua baptizo nos. Non dixit in pemtencia. edende
matheus. Qui autem inquit post me uenturus est.
fortior me ẽ. Ille uero. Uenit autem inquit fortior

Expanded text:
it in Spiritu sancto et igni: cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam, et congregabit triticum suum in horreum, paleas autem comburet igni inexstinguibili. Haec omnia dicit et Lucas, eadem pene verba Joannis exprimens. Et ubi aliquid varium est in verbis, ab eadem tamen sententia non receditur, uelut cum dicit Mattheus Iohannem dixisse et ne uelitis dicere intra uos: patrem habemus Abraham, ille autem et ne coeperitis dicere: patrem habemus Abraham, iste ego quidem uos baptizo in aqua in paenitentiam, ille interponit interrogationem turbarum, quid facerent, et eis respondentem Iohannem de bonis operibus tamquam de fructibus paenitentiae, quod Mattheus omisit, deinde in cordibus suis cogitantibus de illo, utrum ipse esset Christus, eum dicit respondisse ego quidem aqua baptizo uos, non dixit in paenitentiam\'. deinde Mattheus: qui autem, inquit, post me uenturus est fortior me est, ille uero: uenit autem, inquit, fortior
Abbreviated transcription (Latin):
non eandem locutionem retulerunt eandẽ retulisse
sentenciam. Que diuersitas locutionim. ad hoc etiã
utilis ẽ. ne uno modo dictum inimis intelligatut. et ali¬
te quã se res h int̾pretetur. Quod enim dutum est
in quo michi complacui. si uelit quesita intelligere. ut
eus in filio suo sͥ complacuisse uideatur. admonẽtur
ereo quod dictum est in te complacui. Si rursus ex
hoc uno intelligat quisq in filio prem placuisse homi¬
nib: ad moneretur ex eo quod dictum est in te compla¬
cut michi. Ex quo latis apparet quilibet euangelistaꝵ
celestis uocis etiam uerba tenuerit: alios ad eandem
sentenciam famibarins explicandam uerba uarias¬
si. ait intelligatur hoc dictum ẽẽ ab omnib tanquã
diceretur In te placitum meum constitui hoc ẽ ꝑ te
gerere quod michi placet. Illud uero quod nõnulli co¬
dices hñt secundum lucam hoc illa uoce somusse.
uod in psalmo scriptum est filius meus es tu. ego

Expanded text:
non eandem locutionem rettulerunt eandem rettulisse non eandem locutionem rettulerunt eandem rettulisse sententiam. quae diuersitas locutionum ad hoc etiam utilis est, ne uno modo dictum minus intellegatur et aliter, quam se res habet, interpretetur. quod enim dictum est in quo mihi conplacui, si uelit quis ita intellegere, ut deus in filio sibi conplacuisse uideatur, admonetur ex eo quod dictum est in te conplacui. si rursus ex hoc uno intellegat quisque in filio patrem placuisse hominibus, admonetur ex eo quod dictum est in te conplacuit mihi. ex quo satis apparet, quilibet euangelistarum caelestis uocis etiam uerba tenuerit, alios ad eandem sententiam familiarius explicandam uerba uariasse, ut intellegatur hoc dictum esse ab omnibus, tamquam diceretur in te placitum meum constitui\', hoc est per te gerere quod mihi placet\'. illud uero quod nonnulli codices habent secundum Lucam hoc illa uoce sonuisse quod in psalmo scriptum est: filius meus es tu, ego
Abbreviated transcription (Latin):
uementem suꝑ se. Et ecce uox decelis dicens. Hic est
filius meus dilectus: in quo michi complacin. Hoc
et aln duo marcus et lucas sumliter narrant. S
de uerbis uocis. qe de celo facta est uariant locu¬
tionem. salua tamen sententia. Quod enim ma
theus ait dictum hic est filius m̃s dilectus. et ali
duo docunt tu es filius meus dilectus: ad eandem
sentenciam explicandam ualet. sicut suꝑus trac¬
tatum est. Uox enim celestis unum horum dixit.
Sed euãglista ostẽdẽ uolint ad id ualere quod dicñ¬
c̃ hic est filius meus dilectus : ut illis potius qui audie¬
bint indicaretur quod ip̃e ẽẽt filius dei. Atq ita dit¬
tum referre uoluit tu es filius meus: ac si illis diceret᷑.
ic ẽ filius mens. Non enm xp̃o indicabatur quod
scebit. sed audiebant qui aderant. propter quos etiã
pͥa uox facta est. Iam u̾o quod alius dicit. in quo in
complacii. Alius in te complacui. alius in te compla
quodlibet accipiendum. dum modo intelligas eos qͥ

Expanded text:
 . Et ecce vox de coelis, dicens: Hic est Filius meus di lectus in quo mihi complacui. Hoc et alii duo Marcus et Lucas similiter narrant, sed de verbis vocis quae de coelo facta est variant locutionem, salva tamen sentettheus ait dictum hic est filius meus dilectus et alii duo dicunt tu es filius meus dilectus, ad eandem sententiam explicandam ualet, sicut superius tractatum est. uox enim caelestis unum horum dixit, sed euangelista ostendere uoluit ad id ualere quod dicthic est filius meus, ut illis potius qui audiebant indicaretur, quod ipse esset filius dei, adque ita dictum referre uoluit tu es fiHic est Filius meus. Non enim Christo indicabatur quod sciebat, sed audiebant, qui aderant, propter quos etiam ipsa vox facta est. Jam vero quod alius dicit: In quo mihi complacui; alius: In te cquodlibet accipe devotus, dummodo intelligas illos,
Abbreviated transcription (Latin):
saduceoriru uementes ad baptisimim suum. dixit
eis. Pxogemes iuperarum quis demonstrainit uo¬
bis fug̾e ab ira futura. facite ergo fructum digniu
piũe. et ne uelitis dicere intra uos pr̃em habemus
abraham. Dico enim nobis.qm̃ potest deus ex lapi¬

Expanded text:
Sadducaeorum uenientes ad baptismum suum dixit Sadducaeorum uenientes ad baptismum suum dixit eis: progenies uiperarum, quis demonstrauit uobis fugere ab ira futura? facite ergo fructum dignum paenitentiae et ne uelitis dicere intra uos: patrem habemus Abraham; dico enim uobis
Abbreviated transcription (Latin):
de se ip̃o adiungere que secuntur. hic est enm qui dictꝰ
ẽ ꝑ ysaiam prophetam et cetera. ut post uerba eiꝰ
matheus ita uarrationem contexat. Ip̃e autem io¬
hannes habebat uestimentum de pilis camelorũ.
Et cetera. Quod si ita est. non nurum si et int̾ro¬
gutus quid diceret de se ip̃o sicut narrat iohẽs euã¬
gelista: ego ait uox clamantis in deserto sicut iam
dixerat precipiens ut agerent penitenciam. De
uestitu ergo eus et uictu: ita matheus sequit̾ dicens.
Ip̃e autem iohẽs habebat uestimentum de prliscame¬
lorum . ⁊ zona pellicia circa limibos enis. Esca aute
enis erat locusta et mel siluestre edebat. hoc et mareꝰ
dicit. pene totidem uerbis. Ceteri autem duotacer
Sequit᷑ ergo matheus et dixit. Cunc exibat aden
ierosolima et onins udea et omnis regio cirta iordo¬
nem. et baptizabãtur ab eo in iordane confitentes
peccata sua. Uidens auten multos phariscorume

Expanded text:
de se ipso adiungere quae sequuntur hic est enim qui dictus de se ipso adiungere quae sequuntur hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam, et cetera, ut post uerba eius Mattheus ita narrationem contexat: ipse autem Iohannes habebat uestimentum de pilis camelorum, et cetera. quod si ita est, non mirum si et interrogatus, quid diceret de se ipso, sicut narrat Iohannes euangelista: ego, ait, uox clamantis in deserto, sicut iam dixerat praecipiens, ut agerent paenitentiam. de uestitu uero eius et uictu ita Mattheus sequitur dicens: ipse autem Iohannes habebat uestimentum de pilis camelorum et zonam pellicejus erat locustae et mel silvestre. Hoc et Marcus dicit pene totidem verbis, caeteri autem duo tacent. 26. Sequitur ergo Matthaeus, et dicit: Tunc exibat ad eum Jerosolyma, et omnis Judaea, et omnis regio circa Jordanem, et baptizabantur in Jordane ab eo, confitentes peccata sua. Videns autem multos
Abbreviated transcription (Latin):
hoc iohaunes dixisse intelligatur. Peiitenciam
agite agite appropinquauit enim regnum celoꝵ
hic est enm qui dictus ẽ ꝑ ysaiam prophetam.
Et cetera. Neq enim hoc mouere debet quia non ait.
ego sum enim qui dictus sum ꝑ isaiam prophetam.
sedait. Hic ẽ enm qui dictus est. Solet quippe eẽ
talis locutio. et ip̃orum euangelistarum mathei
et iohãms. Nam ⁊ matheus dixit. Inuenit hoĩem
sedentemi in theloneo. Nec dixit. niueint me. Et iohẽs.
hic est inquit discipulus qui testimonium ꝑhibet de his
et scripsit hec. et scimus quia uerum ẽ testimonum
enis. Non dixit ego sum: aut uerum est teltimonium
nicum. Dominus autem ip̃e sepissime dicit filius ho¬
mĩs. aut filius dei. et non dicit ego. Et oportebat in qͥt
rp̃m pati. et resurgere t̾cia die. Non ait oportebat me
pati. Potuit ergo et iohẽs baptilta cum dixisset agi¬
te pemitenciam appropinqua uit enim regnum celorũ:

Expanded text:
hoc Iohannes dixisse intellegatur: paenitentiam hoc Iohannes dixisse intellegatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam, et cetera. neque enim hoc mouere debet, quia non ait ego sum enim qui dictus sum per Esaiam prophetam\', sed ait hic est enim qui dictus est. solet quippe esse talis locutio et ipsorum euangelistarum Matthei et Iohannis. nam et Mattheus dixit: inuenit hominem sedentem in teloneo, nec dixit \'inuenit me\', et Iohannes: hic est, inquit, discipulus, qui testimonium perhibet de his et scripsit haec et scimus quia uerum est testimonium eius, non dixit \'ego sum\' aut \'uerum est testimonium meum\'. dominus autem ipse saepissime dicit filius hominis aut filius dei, et non dicit \'ego\', et: oportebat, inquit, Christum pati et resurgere tertio die, non ait \'oportebat me pati\'. potuit ergo et Iohannes baptista, cum dixisset: agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑ isaiam prophetam dicentem. Uor clamantis
in deserto. parate uiam domini. rectas facite semi¬
tas eiis. Marcus quo et lucas consentunt. hoc rsa¬
ie testimonium ẽẽ de iohanne. Nam plura u̾ba
etiam consequencia ex eodem propheta lucas cõ¬
memorauit. cum de baptista iohanne narraret.
Iohannes autem euangelista ip̃m iohannem bap¬
tistam de se ip̃o idem testimornum ysaie protulille¬
commemorat: sicut nunc matheus dixit. quedam io¬
hannis uerba que alii non dixerunt. Predicans in¬
quit in deserto indee et dicens. Pemtenciam agite.
appropinquauit enim regnũ celorum. Hec uerba
iohãms alui pretermiserunt. Iam uero quod sequi¬
tur matheus et adiungit. hic est enim qui dictus
ẽ ꝑ ysaiam ꝓphetam dicentem. uox clamantis in
deserto parate uiam domimi rectas facite semitas
enis: ambigue positum est. nec elucet utrũ ex ꝑsona sua
idem matheus hoc cominemorauerit: au adhuc u̾¬
ba eiusdem iohanins secutus adiunxerit. ut totum

Expanded text:
m dicentem: uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius. Marcus quoque et Lucas consentiunt hoc Esaiae testimonium esse de Iohanne. nam plura uerba etiam consequentia ex eodem propheta Lucas comrnemorauit, cum de baptista Iohanne narraret. Iohannes autem euangelista ipsum Iohannem baptistam de se ipso idem testimonium Esaiae protulicommemorat, sicut nunc Mattheus dixit quaedam Iohannis uerba, quae alii non dixerunt. praedicans, inquit, in deserto Iudaeae et dicens: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. haec uerba Iohannis alii praetermiserunt. iam uero quod sequitur Mattheus et adiungit: hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam dicentem: uox clamantis in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas eius, ambigue positum est, nec elucet, utrum ex persona sua idem Mattheus hoc commemorauerit, an adhuc uerba eiusdem Iohannis secutus adiunxerit, ut totum
Abbreviated transcription (Latin):
Respondens autem ihs̃ dixit ei.Eme modo. Sic
enim decet nos impłe oẽ iustĩã. Tunc dimisit eũat¬
testantur et ceteri uenisse ihm̃ ad iohannẽ. Bap¬
trzatum autem tres commemorant. sed tacent qd̾
maths̃ ait dixisse domino ichannem. uel iohanm
Dominum respondise.
elde sequitur mathẽ. Baptiatus autẽ: confe¬
stim ascendit de aqua. Et ecce aperti sunt ei

Expanded text:
pondens autem Iesus dixit ei: sine modo, sic enim decet nos implere omnem iustitiam. tunc dimisit eum. adtestantur et ceteri uenisse Iesum ad Iohannem. baptizatum autem tres commemorant, sed tacent quod Mattheus ait dixisse domino Iohannem uel Iohanni dominum respondisse. Deinde sequitur Mattheus: baptizatus autem confestim ascendit de aqua. et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ut dixi. iudeamus quatuor euangelistarum
de haptista iohanne consẽsum. Matheus ita sequit᷑.
In diebus autem illis uenit iohẽs baptista. predicãs
in deserto nidee. Marcus non dixit in illis diebus.
quia nllam seriem rerum ante premiserat. i
quarum rerum diebus intelligeretur dicere. si di¬
ceret in illis diebus. Lucas autem ꝑ potestates t̾¬
renas. signatiuꝰ ip̃a tempora expressit predicatio¬
nis uel baptisimi iohannis dicens. Anno autem qͥu¬
todecimo imperu tibern cesaris ꝓcurante pontio
pilato uideam. tetrarcha autem gablee herode.¬

Expanded text:
ergo, ut dixi, uideamus quattuor euangelistarum ergo, ut dixi, uideamus quattuor euangelistarum de baptista Iohanne consensum. Mattheus ita sequitur: in diebus autem illis uenit Iohannes baptista praedicans in deserto Iudaeae. Marcus non dixit in illis diebus\'. quia nullam seriem rerum ante praemiserat, in quarum rerum diebus intellegeretur dicere, si diceret in illis diebus\'. Lucas autem per potestates terrenas significantius ipsa tempora expressit praedicationis uel baptismi Iohannis dicens: anno autem quinto decimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio Pilato ludaeam, tetrarcha autem Gal
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto. Et cetera. Iohannes quo apostolus i euã¬
gelistis quatuor emmentissimis. post̾ea quã dixit de
uerbo dei qui est ip̃e filius ante omma secula creatu¬
re. quia ommia ꝑ ip̃m facta sunt. intidit continuo
de iohannis predicatione ac testimo mo dicens. fuit
homo missus a deo. cin nomẽ erat iohãnes. Unde
iam uidendum ẽ de ip̃o iohanne quattuor euan¬
gelistarum narrationes. quemadmodum int̾ se nõ
discordent. Non ut hoc a nobis ꝑ omma requiratur
aut. exigatur. quod modo fecimus de pͥmordus nati
ex maria xp̃i. quemadinodum inter se matheus
lucasq consentiant. ut ex utriusq narratione
unam faceremus. demonstrantes tardioribus quẽ¬
libet eorum cõmemorando quod alter tacet. uel tacẽ¬
do quod alter commnemorat. non impedire intellec¬
tum ueratis narrationis alt̾ius. ut hoc exemplo
siue ut a me factum est siue alomodo cõmodius
fieri possit. uideat inisquisq et in ceteris talibus
locis fieri posse. quod hic factum eẽ ꝑspexerit. Iam

Expanded text:
in deserto, et cetera. Iohannes quoque apostolus in euangelistis quattuor eminentissimus, posteaquam dixit de uerbo dei, qui est ipse filius ante omnia saecula creaturae, quia omnia per ipsum facta sunt, intulit continuo de Iohannis praedicatione ac testimonio dicens: fuit homo missus a deo, cui nomen erat Iohannes. unde iam uidendum est de ipso Iohanne quattuor euangelistarum narrationes quemadmodum non inter se discordent, non ut hoc a nobis per omnia requiratur aut exigatur quod modo fecimus de primordiis nati ex Maria Christi, quemadmodum inter se Mattheus Lucasque consentiant, ut ex utriusque narratione unam faceremus, demonstrantes tardioribus quemlibet eorum commemorando quod alter tacet uel tacendo quod alter commemorat non inpedire intellectum ueracis narrationis alterius, ut hoc exemplo, siue ut a me factum est siue alio modo commodius fieri possit, uideat unusquisque et in ceteris talibus locis fieri posse quod hic factum esse perspexerit. Iam
Abbreviated transcription (Latin):
tis series digesta uideatur. Tacitis enim que
non uult dicere. sic ea que uult dicere. illis que
dicebat adiungit: ut ip̃a continio sequi uide¬
antur. Sed cum alterea dicit que alter tacu¬
it: diligenter ordo consideratus idicat locum
ubiea potuerit a quo pretermissa sunt tran¬
silire. ut ea que dicere intenderat ita suꝑiorib
copularet. tanquã ip̃a millis interpositis se¬
quentur. Ac ꝑ hoc intelligitur matheus ubi
illic pretermisisse que lucas narrauit gesta cir¬
ca dominum in templo et dicta a symeone et
anna. Ubi rursus lucas pret̾mittens profectiõe
in egiptum quam narrat matheus: tanquam
contimiam contexuit regressionem. ad niuitatẽ
nazareth. Si quis autem uelit unam narrati¬
onem ex omnib que de xp̃i natnuitate et infã¬
cia uel puericia. in utrnisq narratione ab alt̾ut᷑
seu dicuntur. seu p̾t̾mctunt᷑ ordinare: sic potest.
xp̃i autem generatio sic erat. fuit in diebus he¬

Expanded text:
tis series digesta uideatur; tacitis enim quae tis series digesta uideatur; tacitis enim quae non uult dicere sic ea quae uult dicere illis quae dicebat adiungit, ut ipsa continuo sequi uideantur. sed cum alter dicit quae alter tacuit, diligenter ordo consideratus indicat locum, ubi ea potuerit, a quo praetermissa sunt, transilire, ut ea quae dicere intenderat ita superioribus copularet, tamquam ipsa nullis interpositis sequerentur. ac per hoc intellegitur Mattheus, ubi illic praetermisisse quae Lucas narrauit gesta circa dominum in templo et dicta a Symeone et Anna, ubi rursus Lucas praetermittens profectionem in Aegyptum, quam narrat Mattheus, tamquam continuam contexuit regressionem ad ciuitatem Nazareth. Si quis autem nelit unam narrationem ex omnibus quae de Christi natiuitate et infantia uel pueritia in utriusque narratione ab alterutro seu dicuntur seu praetermittuntur, ordinare sic potest: Christi autem generatio sic erat. fuit in diebus He
Abbreviated transcription (Latin):
suam magis qui uenerunt ab oriente. sequitur
et narrat ioseph admonitum ut cum infante ĩ
egiptum fugeret. ne ab herode necaretur. deinde
herodem illo non muento abimatu et infra pu¬
eros occidisse. Defuncto autem herode. redisse ab
egipto. et audito quod archelaus in nidea regna¬
ret et pro herode pr̃e suo. hĩtasse cum puero in
cet. Nec idẽ cont̾rium uideri potest. quod uel hic
dicit que ille pretermietit: uel ille commnemorat
que iste non dicit. S que ritur quando fieri po
tuerunt que contexit matheus de profectione
in egiptum atq inde regressione post herodis
mortem: ut iam in cuntate nazareth habitarẽt.
quo eos lucas postea quam ꝑfecerunt in tẽplo
curta puerum omina secundum legem dm̃
reuersos eẽ commemorat. Hic proide cognoscen¬
dun est. quod deinceps ad cetera talia naleat.
ne similiter moueant aminimiq conturbent.
sic umĩquemq euangelistam contexere nar¬
rationem suam. ut tanquã nichil pret̾miten¬

Expanded text:
suam magis, qui uenerant ab oriente, sequitur suam magis, qui uenerant ab oriente, sequitur et narrat Ioseph ab angelo admonitum, ut cum infante in Aegyptum fugeret, ne ab Herode necaretur, deinde Herodem illo non inuento a bimatu et infra pueros occidisse, defuncto autem Herode redisse ab Aegypto et audito quod Archelaus in Iudaea regnaret pro Herode patre suo habitasse cum puero in cet. nec ideo contrarium uideri potest, quod uel hic dicit, quae ille praetermittit uel ille commemorat quae iste non dicit. sed quaeritur: quando potuerunt fieri quae contexit Mattheus de profectione in Aegyptum adque inde regressione post Herodis mortem, ut iam in ciuitate Nazareth habitarent, quo eos Lucas, posteaquam perfecerunt in templo circa puerum omnia secundum legem domini, reuersos esse commemorat? hic proinde cognoscendum est quod deinceps ad cetera talia ualeat, ne similiter moueant animumque conturbent, sic unumquemque euangelistam contexere narrationem suam, ut tamquam nihil praetermitten
Abbreviated transcription (Latin):
et uemimus adorare eum. Audiens autem herodes
rex turbatus ẽ. Et cetera. usq ad eum locum ubi
scriptum est de ip̃is magis quod responso accep¬
tom sõnis. ne redirent ad herodem: ꝑ aliam uiã
regressi sunt in regionẽ suam. hoc totum lucas
pretermisit. sicut matheus non narrauit quod
lutas narrat in presepio positum dominum. et qd
pastorib eum natum angelus ninciauerit. et quod
multitudo milicie celi facta ẽ cum angelo laudanti¬
um deum. et quod uenerunt pastores. et inderũt
uerum eẽ quod eis angelus nunciarierit. et qd̾
die circuncilioms sue nomen acceperit. et que post
impletos dies purgatioms marie idem lucas nar¬
rat. quod actulerint eum ad ierusalem. et de syme¬
one uel amia que dixeruit de illo in templo. postea¬
quam cognouerunt eum impleti spũ scõ. Omĩa
hec tacet matheus. Unde merito queritur quãdo
facta sint. liue que matheus p̾t̾mictit et lucas
dicit. siue que lucas pret̾ietit et matheus dicit.
quando quidem matheus regressis in regionẽ

Expanded text:
are eum. audiens autem Herodes rex turbatus est, et cetera usque ad eum locum, ubi scriptum est de ipsis magis quod responso accepto in somnis, ne redirent per Herodem, per aliam uiam regressi sunt in regionem suam. hoc totum Lucas praetermisit, sicut Mattheus non narrauit, quod Lucas narrat, in praesepi positum dominum et quod pastoribus eum natum angelus nuntiauerit et quod multitudo militiae caeli facta est cum angelo laudantium deum et quod uenerunt pastores et uiderunt uerum esse quod eis angelus nuntiauerit et quod die circumcisionis suae nomen acceperit, et quae post impletos dies purgationis Mariae idem Lucas narrat, quod attulerit eum ad Hierusalem, et de Symeone uel Anna, quae dixerint de illo in templo, posteaquam cognouerunt eum impleti spiritu sancto. omnia haec tacet Mattheus. Unde merito quaeritur, quando facta sint siue quae Mattheus praetermittit et Lucas dicit siue quae Lucas praetermittit et Mattheus dicit. quando quidem Mattheus regressis in regionem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exaltaut humiles. Esurientes impleuit bonis.
et diuites dimisit manes. Suscepit ifrael pue¬
rum sinuim. memorari mĩe sue. sicut locutus est
ad prẽs nr̃os abraham et senim eius ĩ secula. Mã¬
sit antem maria cum illa quasi mensibꝰ tribus.
et reuersa est in domum suam. et iuenta est
inutero habens de spũ sancto. Ioseph autem uir
enis. cum eẽt iustus et nollet eam traducere uoluit
occuite diictere eam. Hec autem eo cogitante.

Expanded text:
exaltavit humiles esurientes implevit bonis et divites dimisit inanes suscepit Israhel puerum suum memorari misericordiae sicut locutus est ad patres nostros Abraham et semini eius in saecula mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tet reuersa est in domum suam et inuenta est in utero habens de spiritu sancto. Ioseph autem uir eius, cum esset iustus et nollet eam traducere, uoluit occulte dimittere eam. haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
Uiderunt oculi mei salutare tuum: quod parasti
añ faciem ominũ ppłoꝵ: lumem ad reuelatione in
gentium: et glãm plebis tue israel. Et erãt pr̃
enis et mr. mirantes suꝑ his que dicebantur de
illo. Et benedixit illos symeon. et dixit ad mariam
mrẽm eius. Ecce positus est hic in rumam et resur¬
rectionez multorum in israel: ⁊ in signum cui con¬
tia dicetur. Et tuam ip̃ius amiam ꝑtransiet gla¬
dius ut reuelentur ex multis cordib cagrtationes

Expanded text:
e tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum. Lumen ad revelationem Gentium, et gloriam plebis tuae Israel. Et erant pater ejus et mater mirantes super his quae dicebantur de illo. Et benedixit illos Simeon, et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur; et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur ex multi
Abbreviated transcription (Latin):
charias turbatus est uidens. et timor irrint suꝑ
cum. Ait autem ad illum angelus. Retimeas za¬
charia: quomam exaudita est deprecatio tua. Et
uxor tua elizabeth pariet tibi filium. et uocabis
nomen enis iohannem. Et erit gaudium tibi
et exultatio. et multi in natiuitate eius gaudebt̃.
Erit enim magnus corã domino. et uinum et sice¬
ram non bibet. et spũ sancto replebitur ad huc ex
utero matris sue. et multos filiorum israel conuertet¬

Expanded text:
t super eum. Ait autem ad illum Angelus: Ne timeas, Zacharia, quoniam exaudita est deprecatio tua: et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Joannem: et erit gaudet exultatio et multi in natiuitate eius gaudebunt; erit enim magnus coram domino et uinum et siceram non bibet et spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae et multos filiorum Isra
Abbreviated transcription (Latin):
gens autem iosepha sõno. fecit sicut precepit ei
angelus donum. et accepit comugẽ suã. Et nõ
cognoscebat eam: donec peperit filium suum pͥ¬
mogentum. Et uocauit nomẽ cius ih̃m. Cum
ergo natus eẽt ih̃s in bethleem nidee in dieb
herodis regis. Et cetera. de ciuitate bethleem ma¬
theus lucasq consentiunt. S quomodo et qua
causa adeam uenerint ioseph et maria: lucas ex¬
ponit. matheus pretermnuttit. Contra de magil
ab oriente uenientib lucas tacet. matheus dicit
ita contexens. Ecce magi ab oriente uen̾unt
iõsolunam dicentes. Ubi est qui natus est rex
udeoꝵ. Uidinus enim stellam enis ĩ oriente.¬

Expanded text:
i angelus domini et accepit coniugem suam: et non cognoscebat eam, donec peperit filium suum primogenitum, et uocauit nomen eius Iesum. cum ergo natus esset Iesus in Bethleem Iudaeae in diebus Herodis regis, et cetera. De ciuitate Bethleem Mattheus Lucasque consentiunt; sed quomodo et qua causa ad eam uenerint Ioseph et Maria, Lucas exponit, Mattheus praetermittit. contra de magis ab oriente uenientibus Lucas tacet, Mattheus dicit ita contexens: ecce magi ab oriente uenerunt Hierosolymam dicentes: ubi est qui natus est rex Iudaeorum? uidimus enim stellam e
Abbreviated transcription (Latin):
Angelus. dixit ei. Spiritus sanctus suꝑuemet in te.
et uirtus altissum obumbrabit tibi. Ideo quod na¬
soetur ex te sanctum: nocabitur filius dei. Et cet̾a
que ad id quod nunc agitur non ꝑtiuent. Hoc er¬
go matheus cõmemoraint dicens de maria. Inuie¬
ta est in utero habens. de spiritu scõ. Nec contrar¬
um est quia lucas exposint id quod matheus pre¬
terunsit. cum despũ scõ mariam concepisse utͥq
testetur: sicut non est contrarium quia matheus
deiceps cõnectit. quod lucas pret̾ittit. Sequit᷑ã
et dicit matheus. Ioseph autem iur enis cum eẽt
nistus et nollet eam traducere. uoluit occulte di¬
mittere eam Hec autem eo cogitante: ecce an

Expanded text:
superveniet in te, et Virtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur sanctum, vocabitur Filius Dei: et caetera, quae ad id quod nunc agitur non pertinent. Hoc ergo Matthaeus commemoravit dicens de Maria, Inventa est in utero habens de Spiritu sancto: nec contrarium est quia Lucas exposuit id quod Matthaeus praetermisit; cum de Spiritu sancto Mariam concepisse uterque testetur: sicut non est contrarium quia Matthaeus deinceps connectit quod Lucas praetermittit. Sequitur enim, et dicit Matthaeus: Joseph autem vir ejus cum esset justus, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam
Abbreviated transcription (Latin):
quiratur. Denarius qiuippe tanquam iusticie¬
munerus in decem preceptis legis ostenditur. Por¬
po pectatum est. legis transgressio. Et utiq trans¬
gressio denarn mimeri: congruenter undenario
siguratur. Unde et uela cilicma iubentur in tab¬
uatulo mnidecim fieri. Quis autem dubitet ad pͤ¬
cati significationem cilicium ꝑtinere. Ac ꝑ hoc qr
uniuersum tempus septenario dierum mimero uol¬
intur. conuementer undenario septies multiplica¬
to ad mimerim seꝑtuagesimum et septimum cuncta
peccata ꝑueniunt. In quo numero etiam fit plena
remissio pectatorum. expiante nos carne sac̾do¬
tis nr̃i a quo mĩc iste muerus incipit. et reconcili¬
ante nos deo ad quẽ nuĩc iste numerus per spm̃
rus iste cominemoratur apparuit.
ost enimeratas generationes matheus ita
sequitur. xp̃i autem generatio sic erat. Cum
esset desponsata mr̃ enis maria ioseph: antequam
conuenirent iuenta est in utero hñs de spũ scõ

Expanded text:
quiratur. denarius quippe tamquam iustitiquiratur. denarius quippe tamquam iustitimerus in decem praeceptis legis ostenditur. porro peccatum est legis transgressio et utique transgressio denarii numeri congruenter undenario figuratur, unde et uela cilicina iubentur in tabernaculo undecim fieri. quis autem dubitet ad peccati significationem cilicium pertinere? ac per hoc quia uniuersum tempus septenario dierum numero uoluitur, conuenienter undenario septiens multiplicato ad numerum septuagensimum et septimum cuncta peccata perueniunt. in quo numero etiam fit plenaria remissio peccatorum expiante nos carne sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconciliante nos deo, ad quem nunc iste numerus peruenit mo, ubi numerus iste commemoratur, apparuit. Post enumeratas generationes Mattheus ita sequitur: Christi autem generatio sicerat. cum esset desponsata mater eius Maria Ioseph, antequam conuenirent, inuenta est in utero habens de spiritu sancto.
Abbreviated transcription (Latin):
aurt. Ipẽ quoq nimerus quẽ lucas exsequitur: cer¬
tissime prorsus abolitionem indicat peccatorum.
Quia enim xp̃i aliqua iniquitas qui millam hũit
non est: utiq comuncta inquita tib hominum
quasi in carne suscepit. ideo nimerus penes matix¬
un excepto xp̃o est quadragenarius. Quia uero
iusticie sue pr̃isq nos expiatos ab omm peccato pͥ¬
gatosq coniungit. ut fiat quod art apostolus. qui
autem adheret domino inus spñs est: ideo in eo m¬
mero qui ẽ penes lucam. et ip̃e xp̃s a quo incipit
enumeratio. et deus ad quẽ ꝑuenit cõmimerantur
et fit nimerus septuagnitã septem. quo signifitis
ominum prorsus remissio et abolitio pectatorimi.
Quam etiam ip̃e dominus ꝑhinus nimeri milte¬
rum eindenter expressit: dicens remictendum eẽ
peccanti non solum seꝑties. sed etiam septuagies
septies. Nec frustra iste mimerus ad pectatorũ
omiũ ꝑtinet mundationem: si dil igentius in¬

Expanded text:
iauit. ipse quoque numerus, quem Lucas exsequitur, ceriauit. ipse quoque numerus, quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum. quia enim Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique coniuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit, ideo numerus penes Mattheum excepto Christo est quadragenarius. quia uero iustitiae suae patrisque nos expiatos ab omni peccato purgatosque coniungit, ut fiat quod ait apostolus: qui autem adhaeret domino unus spiritus est, ideo in eo numero, qui est penes Lucam, et ipse Christus, a quo incipit enumeratio, et deus, ad quem peruenit, connumerantur et fit numerus septuaginta septem, quo significatur omnium prorsus remissio et abolitio peccatorum. quam etiam ipse dominus per huius numeri mysterium euidenter expressit dicens remittendum esse peccanti non solum septiens, sed etiam septuagiens septiens. Nec frustra iste numerus ad peccatorum omnium pertinet mundationem, si diligentius in
Abbreviated transcription (Latin):
hominis factus est. Satis autem demonstraint non se
ideo dixisse ioseph filium heli quod de illo genitus. se
ab illo fuerit adoptatus.cum et ip̃m adam filium dee
dixit cum sit factus a deo. sed ꝑ grãm quam postea
peccando amisit tanquam filius in paradiso constitu¬
tus sit. Qua proꝑter in generationibus mathei sigu¬
ficatur nr̃orum susceptio peccatorum a domimo xp̃o
in generatiomb autem luce significatur abolitio no¬
strorum peccatorum a domino xp̃o. Ideo eas ille de¬
scendens enarrat. iste ascendens. Quod enni dicit
apostolus. misit deus filium suum in similitudinẽ
carnis peccati: hec est susceptio peccatorum. Q
autẽ addit ut de peccato daminaret peccatum ĩ car¬
ne: Hec est expiatio peccatorum. Promide matheus
ab ip̃o dauid ꝑ salomonem descendit in cinus mr̃e
ille peccauit: lucas u̾o ad ip̃m dauid ꝑ nathan a¬
scendit. ꝑ quẽ prophetam deus peccatum illius exp¬

Expanded text:
hominis factus est. satis autem demonstrauit non se hominis factus est. satis autem demonstrauit non se ideo dixisse Ioseph filium Heli, quod de illo genitus, sed quod ab illo fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium dixit dei, cum sit factus a deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit tamquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthei significatur nostrorum susceptio peccatorum a domino Christo, in generationibus autem Lucae significatur abolitio nostrorum peccatorum a domino Christo. ideo eas ille descendens enarrat, iste ascendens. quod enim dicit apostolus: misit deus filium suum in similitudinem carnis peccati, haec est susceptio peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum illius exp
Abbreviated transcription (Latin):
quatuordecim. sed propt̾ unum bis numeratum qua¬
dragnnta una generationes fiunt. si et ip̃m xp̃m
ad nimeremus. qui hinc regende iite nr̃e tempora¬
li atq terrene tanquam nuniero quadragenario
regaliter presidet. Quem ad istam mortalitatẽ
nobiscum ꝑticipandam. quia descendentem uoluit
siginficare matheus: ideo et ip̃as generationes
ababraham usq ad ioseph. et usq ad ip̃ius xp̃i na¬
tiuitatem descendendo cõmemorauit abuntio euã¬
geln sin. Lucas autem non ab nntio euangelui sui
sed a baptisio xp̃i generationes narrat. nec descen¬
dendo sed ascendendo. tanquam sacerdotem in expiã¬
dis peccatis magis assignans: ubi eum uox de celo de¬
sit ab abraham et ꝑuenit ad deum: cui nunidati
et expiati reconculiamur. Merito et adoptionis o¬
digiem ip̃e suscepit: quia ꝑ adoptionem efficim̾
filn dei credendo in filium dei. Per carnalem uero
generationem. filius dĩ potius propt̾ nos falius

Expanded text:
quattuordecim, sed propter unum bis numeratum quaquattuordecim, sed propter unum bis numeratum quadraginta una generationes fiunt, si et ipsum Christum adnumeremus, qui huic regendae uitae nostrae temporali adque terrenae tamquam numero quadragenario regaliter praesidet. Quem ad istam mortalitatem nobiscum participandam quia descendentem uoluit significare Mattheus, ideo et ipsas generationes ab Abraham usque ad Ioseph et usque ad ipsius Christi natiuitatem descendendo commemorauit ab initio euangelii sui. Lucas autem non ab initio, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec descendendo, sed ascendendo. tamquam sacerdotem in expiandis peccatis magis signans, ubi eum uox de caelo desit et Abraham et peruenit ad deum, cui mundati et expiati reconciliamur. merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii dei credendo in filium dei. per carnalem uero generationem filius dei potius propter nos filius
Abbreviated transcription (Latin):
nem babilomis.alias quatuordecim. totidemq ali¬
as usq ad natiutatem xp̃i: non tamẽ eas duxit
q̃ summam. ut diceret fuint omnes qua dragnita due.¬
Umis quippe in illis progeneratorib bis nimeratur.
idest icchoias: a quo facta ẽ quedam in extrancas
gentes deflexio. quando in babilomam transugra¬
tum est. Ubi autem ordo a rectitudine flectitur. at¬
qr ut eat in diuersum tanquam angulum facit:
istud quod in angulo est bis nuimeratur. in fine sci¬
licet prioris ordinis et in capite ip̃nus deflexioni.
Et hoc ip̃m prefigurabat iam xp̃m a circuncisioẽ
ad prepucium.tanquam ab irlm̃ ad babulonam quo¬
dam modo migraturum. et hinc atq hinc utrisq ĩ
se credentib tanquam lapidem angularem futurũ.
hec tunc in figura preparabat deus rebus in ueri¬
tate uenturis. Nam et ip̃e iechomas ubi angulus
iste prefiguratus est: interpretatur preparatio dei.
Sic ergo iam non quadragnita due quod faciunt t̾

Expanded text:
nem Babyloniae alias quatuordecim, totidemque alinem Babyloniae alias quatuordecim, totidemque alias usque ad nativitatem Christi ; non tamen eas duxit in summam ut diceret, Fiunus quippe in illis progeneratoribus bis numeratur, id est Iechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. ubi autem ordo a rectitudine flectitur adque, ut eat in diuersum, tamquam angulum facit, illud quod in angulo est bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis et in capite ipsius deflexionis. et hoc ipsum etiam praefigurabat Christum a circumcisione ad praeputium, tamquam ab Hierusalem ad Babyloniam quodammodo migraturum et hinc adque hinc utrisque in se credentibus tamquam lapidem angularem futurum. haec tunc in figura praeparabat deus rebus in ueritate uenturis. nam et ipse Iechonias, ubi angulus iste praefiguratus est, interpretatur \'praeparatio dei\'. sic ergo iam non quadraginta duae, quod faciunt ter
Abbreviated transcription (Latin):
dus ip̃e quatuor uicib terminatur. quas aliqũ
uentoꝵ nomine scriptura cõmemorat. aborient
et occidente et aquilone. et meridie. quadragĩ¬
ta autem. quat̾ habent decem. Porro ip̃a decem:
ab uno usq ad quatuor progrediente mimero cõ¬
sũmantur. Ad hunc igitur mundum et ad istam
terrenam mortalemq intam hominum ad nos
regendos in temptatione laborantes uementem
regem xp̃m matheus suscipiens: exorsus ẽ ab a¬
braham et enumeraut quadragnita homines.
Ab ip̃a enim gente hebreorum. que a ceteris genti¬
br ut distingueretur. deus de t̾ra sua et decogna¬
tione sua separauit abrahant. xp̃us uenit in car¬
ne: ut ⁊ hoc ad eum distinctu ᷤ prophetandum et pͥ¬
nnciandum marmie ꝑtinerat. quod promictebat᷑
ex qua eẽt gente uenturus. Cum enim quaterde¬
nas genera tiones tribus distixisset articulis. di¬
cens ab abraham usq ad dauid generationes eẽ
quatuordecim. et a dauid usq ad transmigratio¬

Expanded text:
dus ipse quatuor partibus terminatur, quas aliquando dus ipse quatuor partibus terminatur, quas aliquando ventorum nomine Scriptura commemorat, ab Oriente et Occidente, Aquilone et Meridie . Quadraginta autem, quater habent decem. Porro ipsa decem ab uno usque ad quatuor progrediente numero consummantur. 10. Ad hunc igitur mundum, et ad istam terrenam mortalemque vitam hominum, ad nos regendos in tentatione laborantes, venientem regem Christum Matthaeus suscipiens, exorsus est ab Abraham, et enumeravit quadraginta homines. Ab ipsa enim gente Hebraeorum, quae a caeteris gentibus ut distingueretur, Deus de terra sua et de cognatione sua separavit Abraham , Christus venit in carne; ut et hoc ad eum distinctius prophetandum et praenuntiandum maxime pertineret, quod promittebatur ex qua esset gente venturus. Cum enim quaterdenas generationes tribus distinxisset articulis, dicens ab Abraham usque ad David generationes esse quatuordecim, et a David usque ad transmigratio
Abbreviated transcription (Latin):
uit. et lex et prophete ꝑ moisem et heliam. qͥ
quadragens diebus ienmauerunt. et euange¬
lium ꝑ ip̃ius domimi ienimum. Quib dieb
quadrãgita. etiam temptabatur a diabolo¬
qud aliud quam ꝑ omne huius seculi tempus tem
itationem ñãm in carne sua quam de nr̃a mor¬
telitate assimere dignatus est prefigurans. Pret
resurrectionem quo non amplius quã dies quadra¬
gunt icum discipilis i hac t̾ra eẽ uoluit. Hinc eo¬
ri inte ad humanam conuersationem cõmires
et cum illis almienta mortalium quãus iam
non moriturus accipiens: ut ꝑ ip̃os quadratĩ¬
tn dies sutificaret. se occulta presencia quod p¬
mserat impleturum quando ait Etce ego uobis¬
cum sumi usq in consummationem seculi. Curãt
iste minierus hanc temporalem utam t̾renã¬
q sugnificet: illa interĩ causa de proximo octur¬
rit quãins sit alia fortasse secretior. quia et tẽpo¬
za amorum quadriꝑtitis uicib currunt. et mũ¬

Expanded text:
uit et lex et prophetae per Moysen et Helian, qui uit et lex et prophetae per Moysen et Helian, qui quadragenis diebus ieiunauerunt, et euangelium per ipsius domini ieiunium, quibus diebus quadraginta etiam temptabatur a diaboloquid aliudntationem nostram in carne sua, quam de nostra mortalitate assumere dignatus est, praefigurans? Istresurrectionem quoque non amplius quam dies quadraginta cum discipulis in hac terra esse voluit. Hinc eorum vitae adhuc humana conversatione commistus, et cum illis alimenta mortalium jam non moriturus accipiens, ut per ipsos quadraginta dies significaret se occulta praesentia quod promiserat impleturum, quando ait, Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi . Cur autem iste numerus hanc temporalem vitam terrenamque significet, illa interim causa de proximo occurrit, quamvis sit alia fortasse secretior, quod et tempora annorum quadripartitis vicibus currunt, et mun
Abbreviated transcription (Latin):
bnlationem nos oportere intrare in regnum dei.
Quam sigmficat etiam illa uirga ferrea de qua
in psalmo legitur. reges eos in uirga ferrea:. cum
suꝑuis dixisset. Ego autem constitutus sum rex
ab eo suꝑ syon montem scm̃ enis. Reguntur eni
etiam hom in uirga ferrea: de quib dicitur.Tẽp
est. ut iudictum incipiat a domo donuim. Et. Si
intuĩ a nobis qualis funs erit eis qui non credũt
dei euangelio. Et si nistus uix salius erit. impiꝰ
et pectator ubi parebunt. Ad quos ꝑtinet quõd
sequitur. Tanquam uas figili conteres eos. Regũ¬
tur enini bom ꝑ hanc disciplinam: mali uero cõ¬
inuũtur. Quitanquã idem ipsi cominemorãt᷑.
pp̃ uma atq eadem sacramenta que hñt cõmuma
mali cum bonis. Quia ergo mimerus iste laborio¬
si hinus temporis sacramentum est. quo sub disci
plina regis xp̃i aduersus diabolum duncanius
ctiam illud declarat. quod quadragnita dierum
ienimum hoc est humiliationem amme consecra¬

Expanded text:
bulationem nos oportere intrare in regnum dei. bulationem nos oportere intrare in regnum dei. quam significat etiam illa uirga ferrea, de qua in psalmo legitur: reges eos in uisuperius dixisset, Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus. Reguntur enim etiam boni in virga ferrea, de quibus dicitur, Tempus est ut judicium incipiat a domo Domini; et si initium a nobis, qualis finis erit eis qui non credunt Dei Evangelio? et si justus vix salvus erit: peccator et impius ubi parebunt ? Ad quos pertinet quod sequitur: Tanquam vas figuli conteres eos . Reguntur enim boni per hanc disciplinam; mali vero comminuuntur: qui tanquam iidem ipsi commemorantur propter una atque eadem sacramenta, quae habent communia mali cum bonis. 9. Quia ergo numerus iste laboriosi hujus temporis sacramentum est, quo sub disciplina regis Christi aduersus diabolum dimicamus, etiam illud declarat, quod quadraginta dierum ieiunium, hoc est humilationem animae, consecra