comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bipes est natura. actu plerũq caret utroq pe¬
de uel altero. Cura itaq ñ suꝑfluit sed naturã
uiuat: faciliusq reddit qd̾ tam̃ ut cũq forte
fieri poesset. Nam & socrates ut tradit᷑ nat᷑a
petulcus erat & mulierosus. ut u̾bo utar histo¬
rie: nature tam̃ intemꝑantiã castigatione phi¬
losophie. & uirtutis exercitatione repressit &¬
domuit. Obtusioris ingeni tradunt fuisse
scaurũ ruffũ: sed sedulitate exercicũ in idui¬
rium euasisse. ut ciceronẽ ipsũ allobroga no¬
minaret. Si exemplis utendũ fuerit. undiq
fiet conspicuũ qr nec diligentia inanis est.
ubi est natura obtusior. & nec habundat cͤa
ut pote suꝑfiua. & si fuerit ad aliqͥd agendũ
rumpitur a negligentia. sic a cultura & acura sepes¬
me mansuescit. Ingenio fieret laudabile carmen ans
te quesitũ est: ego nec studiũ sine diuite uena nes
rude quid possit uideo ingeniũ. Alteriꝰ sic altera

Expanded text:
bipes est natura, actu plerumque caret utroque pebipes est natura, actu plerumque caret utroque pede, vel altero. Cura itaque non superfluit, sed naturam juvat, faciliusque reddit, quod tamen utcunque forte fieri posset. Nam et Socrates, ut traditur, natura petulcus erat, et mulierosus ut verbo utar historiae naturae tamen intemperantiam, castigatione philosophiae et virtutis exercitatione repressit et domuit. Obtusioris ingenii tradunt fuisse Scaurum Rufum, sed sedulitate exercitii, in id virium evasisse, ut Ciceronem ipsum Allobroga nominaret. Si exemplis utendum fuerit, undique fiet conspicuum, quia nec diligentia inanis est, ubi est natura obtusior; et nec abundat cura, utpote superflua, et sic ut fuerit ad aliquid agendum rrumpitur a negligentia, sic a cultura, et a cura saepissime mansuescit. Natura fieret laudabile carmen, an arte, Quaesitum est: ego nec studium sine divite vena, Nec rude quid possit video ingenium; alterius sic Altera
Abbreviated transcription (Latin):
diffitent᷑. Item principiũ motus scđm se adeo
habuisse initiũ: nec aristotilẽ negaturũ credo.¬
Nam de boetio certꝰ sũ. qr id qd̾ facere uel pati
potest. ñ negabit ẽẽ creatũ. Sed & unã quãq
rem informans specifica differentia: aut ab eo
est ꝑ quẽ facta sunt om̃ia. aut om̃tno mehil ẽ.
Aliis quoq mõis natura describit᷑: sed quicqͥd
aliud a platonico ponit᷑: aut de retũ numero
tollendũ est. aut diuinis oꝑib ascribendũ.
S utamur ad p̃sens prima disfinitione: que
adusũ p̾sentis articuli magis uidet᷑ accedere.
Estogͦ sit potens & efficax illa tus genitiua in¬
dita reb originaliter: certe sicut uicio corrũpi
aut impediri. sic uarus adminiculis reparari
uel adiuuari potest. Nam & pueri uulgo gar¬
riunt eũ gerendi aliqͥd habere aptitudinẽ natu¬
ralem: cui apritudinis negatus est usus. Quod
enĩ gressibile est interdũ gradi non potest: & qͥ

Expanded text:
diffitentur. Item principium motus secundum se, a Deo diffitentur. Item principium motus secundum se, a Deo habuisse initium, nec Aristotelem negaturum credo. De Boetio certus sum; quia id quod facere vel pati potest, non negabit esse creatum. Sed et unamquamque rem informans specifica differentia, aut ab eo est per quem facta sunt omnia, aut omnino nihil est. Aliis quoque modis natura describitur; sed quidquid aliud a Platonico ponitur, aut de rerum numero tollendum est, aut divinis operibus ascribendum. Sed utamur ad praesens prima definitione, quae ad usum praesentis articuli magis videtur accedere. Esto ergo; sit potens et efficax vis illa genitiva, indita rebus originaliter: certe, sicut vitio corrumpi aut impediri, sic variis adminiculis reparari vel adjuvari potest. Nam et pueri vulgo garriunt, eum gerendi aliquid habere aptitudinem naturalem, cui aptitudinis negatus est usus; quod enim gressibile est, interdum gradi non potest, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
terie & forme: ut in simplicib que coaceruatio¬
nem partiũ non admitunt. siue ratio cõponen¬
di ad soliꝰ diuine bonitatis decretũ accedat. Nã
& hec ipsa pͥma natura est auctore platone: qui
sicut uctorinus & alii multi testantur. cectis¬
simam omniũ rerũ natura̾ ẽẽ asseruit. diuinã
uoluntatẽ. Si quidẽ natura creata ab hoc fonte
manat: & qͥcqͥd oꝑetur. operis sui deũ ht̃ aucto¬
rem. Ita quidẽ: nisi sit corruptionis opus &
culpe. in quo ab auctore suo natura degenerat.
Uis itaq originaliter indita cuiq ex qua opus
aut aptitudo ꝓcedit: nat᷑a quidẽ est. sed creata.
Alias autẽ diffnitiones que sparsim in diu̾sis
repperiuntur auctorib. eo plerũq trahendas ar¬
bitror: ut natura que creata ẽ describatur. Nã
& ignis artifex qui ꝑ inuisibiles uias ꝓcedit ad
res uisibiles ꝓcreandas. creatus quidẽ est : sed
pace aristotilis & calcidii eũ naturã ẽẽ aliqui

Expanded text:
teriae et formae, ut in simplicibus, qui coacervatioteriae et formae, ut in simplicibus, qui coacervationem partium non admittunt; sive ratio componendi ad solius divinae bonitatis decretum accedat. Nam et haec ipsa prima natura est, auctore Platone qui, sicut Victorinus et alii multi testantur, et certissimam omnium rerum naturam esse asseruit, divinam voluntatem: siquidem natura creata, ab hoc fonte manat, et quidquid operatur, operis sui Deum habet auctorem: ita quidem, nisi sit corruptionis opus, et culpae, in quo, ab auctore suo natura degenerat. Vis itaque originaliter indita cuique, ex qua opus, aut aptitudo procedit, natura quidem est, sed creata. Alias quidem definitiones, quae sparsim in diversis reperiuntur auctoribus, eo plerumque trahendas arbitror, ut natura, quae creata est, describatur. Nam et ignis artifex, qui per invisibiles vias, procedit ad res visibiles procreandas, creatus quidem est; sed pace Aristotelis et Chalcidii, eum naturam esse aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
eterũ hanc aliquando habituris gͣtis
ipsa natura largit᷑. & ñ habit᷑is eam
negat & ꝑpetuo subtrahit: ut liqͥdo
constet oꝑã ult̾iorẽ aut in anẽ eẽ. aut suꝑuacuã.
Quare gͦ doctissimi cornificiam ꝑitiã omniũ
non habetis linguarũ: Quare ñ saltẽ hebreã
nestis. quã ut aiunt natura parens pͥmigenis
tradidit. & generi conseruauit hermatio: &¬
nec unitatẽ scidit impietas. & confusione lin¬
guarũ ꝓstrata est elatio: que in celũ conscend̾e
ũ uirtute s uirib moliebatur turre constructa:
Quare non hanc quedet̾is naturalior ẽ. ut sic di¬
catur. natura docente loquunt᷑: Est autẽ nat᷑a
ut quibdã. placet licet eam sit diffinire difficise:
ius quedã genitiua reb om̃ib insita ex q̃ fac̾e
uel pati possunt. Genitiua autẽ dr̃ eo qd̾ ipsã
res queq contrahat a causa sue generationis:
& ab eo qd̾ cuq est pͥncipiũ existendi. Res enĩ
quelibet a cõponentib contrahit unde ad hoc

Expanded text:
eterum hanc aliquando habituris, gratis ipsa natura largitur; et non habituris, eam negat, et perpetuo subtrahit, ut liquido constet, operam ulteriorem, aut inanem esse, aut supervacuam. Quare ergo, doctissimi Cornificiani, peritiam omnium non habetis linguarum? Quare non saltem Hebraeam nostis? quam, ut aiunt, natura parens primigenis tradidit et generi conservavit humano, donec unitatem scidit impietas, et confusione linguarum prostrata est elatio, quae in coelum conscendere, non virtute, sed viribus moliebatur, turre constructa. Quare non hanc, quae caeteris naturalior est, ut sic dicatur, natura docente loquuntur? Est autem natura, ut quibusdam placet, licet eam sit definire difficile, vis quaedam genitiva, rebus omnibus insita, ex qua facere vel pati possunt. Genitiva autem dicitur, eo quod ipsam res quaeque contrahat, a causa suae generationis, et ab eo quod cuique est principium existendi; res enim quaelibet a componentibus contrahit, unde ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tamen quid in singulis ꝓsit uel deceat. animꝰ
sapientis aduertit: nec a pologos refugit. aut
narrationes. aut quecunq spectacula. dum
uirtutis. aut honeste utilitatis habeant in¬
strumentũ. Sacte quidẽ cõmunionis gr̃am
histrionibus et mimis dum in malicia ꝑse¬
uerant: ex auctoritate patrũ non ambigis
esse preclusam. Unde quid fau. toribus eorũ
immnineat colligis: si facientes & consentien¬
tes pari pena recolis esse plectendos. Qui do¬
nant inquit histrionibus. quare donant:
Hoc utiq in illis fouent.: in quo nequissimi
sunt. Nempe qui nequitiam fouet. est ne
bonus : Cum uero omniũ istorũ odibilis:
illorũ tamen qui minus nocent malitia
tolerabilior est.u¬

Expanded text:
tamen quid in singulis prosit vel deceat, animus tamen quid in singulis prosit vel deceat, animus sapientis advertit, nec apologos refugit, aut narrationes, aut quaecunque spectacula, dum virtutis, aut honestae utilitatis habeant instrumentum. Sacrae quidem communionis gratiam histrionibus et mimis, dum in malitia perseverant, ex auctoritate Patrum non ambigis esse praeclusam. Unde quid fautoribus eorum immineat colligis, si facientes et consentientes pari poena recolis esse plectendos. « Qui donant, inquit, histrionibus, quare donant? » Hoc utique in illis fovent, in quo nequissimi sunt. Nempe qui nequitiam fovet, estne bonus? Cum vero omnium istorum sit odibilis, illorum tamen qui minus nocent, malitia tolerabilior est.
Abbreviated transcription (Latin):
piter inclusum. turpuis produnt. Nunqͥd
tibi uidetur sapiens: qui oculos uel aures
istis expandit: Quis tamen libenter non iude¬
at et rideat. cum p̃stigiatoris locio perfusi
ars deletur et oculis quos malicia sua p̃strin¬
xerat. iudendi facultas reperatur: Iocundũ
quidem est & abhonesto non recedit uirũ
probum quandoq modestã hilaritate mul¬
ceri: sed ignominiosũ est grauitatem huius¬
scemodi lascuua frequentur resolui. Ab
istis quoq spectaculis. &e maximẽ ab obsce¬
nis. honesti uiri arcendus est oculus: ne in¬
continentia eius. mentis quoq impudiciciã
fateatur. Egregie si quidem sophoclem pre¬
torem collega ꝑides arguens ait. Decet pre¬
torem sophocle non modo manus sed & ocu¬
los habere continentes. Auerte inquit homo
cui de regni maiestate multa licebant oculos
meos ne uideant uanitatem. sciens utiq ue¬
rum esse quod alius ingemiscit. quia oculus
meus depredatus est animam meam. Uerun¬

Expanded text:
piter inclusum, turpius produnt. Nunquid piter inclusum, turpius produnt. Nunquid tibi videtur sapiens, qui oculos vel aures istis expandit? Quis tamen libenter non videat et rideat, cum praestigiatoris lotio perfusi ars deletur, et oculis, quos malitia sua praestrinxerat, videndi facultas reparatur? Jucundum quidem est, et ab honesto non recedit, virum probum quandoque modesta hilaritate mulceri, sed ignominiosum est gravitatem hujuscemodi lascivia frequenter resolvi. Ab istis quoque spectaculis, et maxime ab obscenis, viri arcendus est oculus, ne incontinentia ejus, mentis quoque impudicitiam fateatur. Egregie siquidem Sophoclem praetorem collega Pericles arguens, ait: « Decet praetorem Sophoclem, non modo manus, sed et oculos habere continentes. » -- « Averte, inquit homo cui de regni majestate multa licebant, oculos meos, ne videant vanitatem: » sciens utique verum esse quod alius ingemiscit: « quia oculus meus depraedatus est animam meam. » Verum
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ tuarũ clipeos. tam feliciter quã pru¬
denter opponas. Uitanda est inquit ethicus
improba siren desidia. At eam nr̃is progant
histriones. Ex occupatis & enim mentib sur¬
repunt tedia. seseq non sustinerent. si non
alicuius uoluptatis solatio mulcerentur. Ad¬
missa sunt ergo spectucula et infinita tyro¬
cinia uanitatis: quib qui omnino ociari ñ
possunt. ꝑniciosius occupentur. Satius et enĩ
fuerat ociari: quam turpiter occupari. Hinc
mimi. salii. uel saliares balatrones. emiliani
gladiatores. palestrite gignadũ. prestigiatores.
malefici quoq multi: et tota ioculatoꝵ scena
procedit. Quorũ adeo error inualuit: ut a
preclaris domib non arceantur. etiam uu
qui obscenis partibus corporis oculis omniũ
eam ingerunt turpitudinẽ. quam erubes¬
cat uidere. uel cinicus. Quodq magis mirere.
nec tunc eiciuntur: quando tumultuantes
inferius crebo sonitu aerem fedant: et tur¬

Expanded text:
tionum tuarum clypeos tam feliciter, quam prutionum tuarum clypeos tam feliciter, quam prudenter opponas. Vitanda est, inquit ethicus, improba Siren Desidia. At eam nostris prorogant histriones. Exoccupatis etenim mentibus subrepunt taedia, seseque non sustinerent, si non alicujus voluptatis solatio mulcerentur. Admissa sunt ergo spectacula et infinita tirocinia vanitatis, quibus qui omnino otiari non possunt, perniciosius occupentur. Satius enim fuerat otiari, quam turpiter occupari. Hinc mimi, salii vel saliares, balatrones, aemiliani, gladiatores, palaestritae, gignadii, praestigiatores, malefici quoque multi, et tota joculatorum scena procedit. Quorum adeo error invaluit, ut a praeclaris domibus non arceantur, etiam illi qui obscenis partibus corporis, oculis omnium eam ingerunt turpitudinem, quam erubescat videre vel cynicus. Quodque magis mirere, nec tunc ejiciuntur, quando tumultuantes inferius crebro sonitu aerem foedant, et tur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocat instrumentoꝵ suauitate. aut uocũ
modulis hilaritate canentiũ. aut fabulan¬
tium gr̃a. siue quod turpius est. ebrietate
uel crapula : Artem utiq elegantiorẽ docu¬
it flaccus. Teruncti trananto tyb̃um somno
quib est. opus alto. Ait quoq concionator
Dulcis est somnus operanti: siue parum.
siue multũ comedat. Exercitatio siquidem
parit &e alit quietis gr̃am que ocii continua¬
tione. & quodam mnercie sue marcore peri¬
mitur. Utiq in desidetiis est om̃is ociosus.
Cum & ociositas inimica sit anime. et de
domicilio eius omĩa studia uirtutis eliminet.
Clamat ethnicus.Cernis ut ignauum cor¬
rumpant ocia corpus: et capiant uiciũ ni
moueantur aque: Quod in quis. Audi. Dis¬
ces: si eidem credideris. Queritur. egistus
quare sit factus adulter. Causa est in ꝓmitu
desidiosus erat. Litteratissimi ergo uiri consi¬
lium est. ut hostis te semꝑ inueniatꝰ occupa¬
tum: quo uarus temptationib eiuis occupa¬

Expanded text:
provocat instrumentorum suavitate, aut vocum provocat instrumentorum suavitate, aut vocum modulis, hilaritate canentium, aut fabulantium gratia, sive quod turpius est, ebrietate vel crapula? Artem utique elegantiorem docuit Flaccus: Ter uncti, Transnanto Tiberim, somno quibus est opus alto. Ait quoque concionator: « Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat. » Exercitatio siquidem parit et alit quietis gratiam, quae otii continuatione, et quodam inertiae suae marcore perimitur. Utique in desideriis est omnis otiosus, cum et otiositas inimica sit animae, et de domicilio ejus omnia studia virtutis eliminet. Clamat ethicus: Cernis ut ignavum corrumpant otia corpus, Et capiant vitium, ni moveantur, aquae? Quod? inquis. Audi. Disces si eidem credideris. Quaeritur Aegisthus quare sit factus adulter Causa est in promptu: Desidiosus erat. Litteratissimi ergo viri consilium est; ut hostis te semper inveniat occupatum, quo variis tentationibus ejus, occupa
Abbreviated transcription (Latin):
assero turpiter inarce sua uersari: et si indubi¬
tanter turpe sit esse histrionem. Et quidem
histriones erant. qui gestu corporis arteq u̾boꝵ
&e modulatione uocis factas aut fictas historias
sub aspectu publico referebant: quos apud plau¬
tum inuenis & menandrũ & quibus ari nr̃i
terentii in notescit. Porro comicis & tragicis abe¬
untibus cum omĩa leuitas occupauerit. elien¬
tes eorũ comedi iudelicet & tragedi extermena¬
ti sunt. Sed eos in seruili conditione dunitaxat
plerumq repperies. Quis uero eorum usus ex¬
titerit: poetica docens aperit. Aut ꝑdesse uo¬
lunt. aut delectare poete. Aut simul & iocũ
da ce donea dicete uite. At nr̃a etas prolapsa
ad fabulas & quieuis inania. non modo aures
et cor prostituit uanitati. sed oculoꝵ &e auriũ
uoluptate suam mulcet desidiam. luxuriã
accendit: conquirens undiq fomenta uicior
Nonne piger desidiam instruit. & somnos

Expanded text:
assero turpiter in arte sua versari, etsi indubiassero turpiter in arte sua versari, etsi indubitanter turpe sit esse histrionem. Et quidem histriones erant, qui gestu corporis arteque verborum, et modulatione vocis, factas aut fictas historias, sub aspectu publico referebant, quos apud Plautum invenis et Menandrum, et quibus ars nostri Terentii innotescit. Porro comicis et tragicis abeuntibus, cum omnia levitas occupaverit, clientes eorum, comoedi videlicet et tragoedi, exterminati sunt. Sed eos in servili conditione duntaxat plerumque reperies. Quis vero eorum usus exstiterit, poetica docens aperit: Aut prodesse volunt, aut delectare poetae, Aut jucunda simul et idonea dicere vitae. At nostra aetas prolapsa ad fabulas, et quaevis inania, non modo aures et cor prostituit vanitati, sed oculorum et aurium voluptate, suam mulcet desidiam, luxuriam ascendit, conquirens undique fomenta vitiorum. Nonne piger desidiam instruit, et somnos
Abbreviated transcription (Latin):
ipse non erubuit turpitudinem exexcere.
Hunc illud quod non dant proceres. dabit
histrio. Cum uero esset omniũ auarissimꝰ.
adeout nulli quodcumq officiũ delegaret.
quin ꝓsequeretur. nosti quid micht opus
sit: aut illud subiceret. qui om̃ib preest.
om̃ib indiget. tamen histrionibus &e mi¬
mis pecunias infinitas erogare non gra¬
uabatur. singulos ꝓutquisq placuerat.
amplissime dignitatis nomine suborna¬
bat: alios patricios. alios senatores aicens.
hos illustrium spectabiliũ ue nominibus
illustrabat. .uiii.
tantur. et si feditate ulus ne mo
dignetur in uolui. cũ grãm suam
histrionibus. et mimis multi ꝓstituant:
& in exhibetida malicia eorũ ceca quadam
&. contemptibili magnificentia non tam
mrabiles quam miserabiles faciunt sũp¬
tus. Illa tamen etas ut sic interim dicam¬
honestiores habuit histriones: si tamen aliquo
modo honestum est. quod omni homine libero
comprobatur indignum. Nec tamen histrionẽ

Expanded text:
ipse non erubuit turpitudinem exercere. ipse non erubuit turpitudinem exercere. Hinc illud: Quod non dant proceres, dabit histrio. Cum vero esset omnium avarissimus, adeo ut nulli quodcunque officium delegaret, quin prosequeretur: « Nosti quid mihi opus sit; » aut illud subjiceret: « Qui omnibus praeest, omnibus indiget: » tamen histrionibus et mimis pecunias infinitas erogare non gravabatur; singulos, prout quisque placuerat, amplissimae dignitatis nomine subornabat, alios patricios, alios senatores dicens. Hos illustrium spectabiliumve nominibus illustrabat. CAP.tantur, etsi foeditate illius nemo dignetur involvi, cum gratiam suam histrionibus et mimis multi prostituant, et in exhibenda malitia eorum caeca quadam et contemptibili magnificentia, non tam mirabiles quam miserabiles faciunt sumptus. Illa tamen aetas ut sic interim dicamhonestiores habuit histriones, si tamen aliquo modo honestum est, quod omni homine libero comprobatur indignum. Nec tamen histrionem
Abbreviated transcription (Latin):
q purgaretur: plumbeamq carthellam su¬
pino uentre mandato phisicorũ sepus et duitiꝰ
sustineret. A deo uero delectabatur in cantu:
ut nec theatro. terre motu concusso cũ semes
ceperat egrederetur. ante quam inchoata
finiret. Nec quemquam egredi eo cantante
licitum erat. Unde płiq affecti tedio audien¬
di: simulato funere elati sunt. Milites quoq
nisi alio uerba ꝓnuntiante non appellabat.
Nec agebat quicquam serio iocoue quin pho¬
nascus astaret. qui eum suis arterus par¬
cere hortaretur. Instrumentorũ quoq curi¬
osissimus erat. ut eorũ ꝑitiam alus in ii¬
deret: adeo ut publico testimonio se cythare¬
dum principem gauderet appellari. Unde
illud eytharedo principe natus nobilis. hec
ultra quid erit nisi ludus : Intanta quoq
mole imperu: omnem ꝑosis est grauitatẽ.
Philosophiam ꝑ sequens quasi maiestatis
imperũ inimicam et nobiliora ingenia ue¬
ritus. se consiliis subdidit histrionũ: quorũ

Expanded text:
que purgaretur, plumbeamque cartellam suque purgaretur, plumbeamque cartellam supino ventre, mandato physicorum, saepius et diutius sustineret. Adeo vero delectabatur in cantu, ut nec theatro, terraemotu concusso, cum semel coeperat, egrederetur, antequam inchoata finiret. Nec quemquam egredi eo cantante licitum erat. Unde plerique affecti taedio audiendi, simulato funere elati sunt. Milites quoque, nisi alio verba pronuntiante, non appellabat; nec agebat quidquam serio jocove, quin phonascus astaret, qui eum suis arteriis parcere hortaretur. Instrumentorum quoque curiosissimus erat, ut eorum peritiam aliis invideret, adeo ut publico testimonio se citharoedum principem gauderet appellari. Unde illud: Citharaedo principe natus Nobilis. Haec ultra nobis quid erit nisi ludus? In tanta quoque mole imperii omnem perosus est gravitatem. Philosophiam persequens quasi majestatis imperii inimicam, et nobiliora ingenia veritus, se consiliis subdidit histrionum, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
iuo uidit manũ scribentis inpariete. mane.
thechel. phares. quo regnum dinumeratũ.
appensum denuntiatur & scissum : Dimno
siquidem iudicio principatu iudicatur in¬
dignus. qui uasa dñi humana udelicet cor¬
pora inuane uoluptatis gaudia exponit.
et sponsi thalamũ. maligni sp̃s ĩmundicus
aperit. Centum luminibus cictũ caput
argus habebat: que om̃ia unius fistule
uoluptate non tam sopita sunt quã extinc¬
ta Tu quis es qui te circumspectiorem esse
ui cena.: a quodam milite ꝓbroso dictũ
est. Uides ne ut cinedus orbem digito temꝑet:
Cuius ille uerbi percussus amaritudine: os
manus et animum in euum ab huiusmodi
leuitate suspendit. habiitq semper gr̃am
exprobranti. Sed longe secus nero non impera¬
torum sed hominũ fedissimus: qui adeo scri¬
bitur captus amentate uocis. ut non modo
pomis cibisq nocentibu̾s abstineret. sed etus
grã conseruande. frequenti clisterio uomitu¬

Expanded text:
vio vidit manum scribentis in pariete: Mane, vio vidit manum scribentis in pariete: Mane, thekel, phares , quo regnum dinumeratuur, appensum dennutiatur et scissum? Divino siquidem judicio principatu judicatur indignus, qui vasa Domini, humana videlicet corpora, in vanae voluptatis gaudia exponit, et sponsi thalamum maligni spiritus immundiciis aperit. Centum luminibus cinctum caput Argus habebat: quae omnia unius fistulae voluptate, non tam sopita sunt, quam exstincta. Tu quis es, qui te circumspectiorem esse ena, a quodam milite probrose dictum est: « Videsne ut cinaedus orbem digito temperet? » Cujus ille verbi percussus amaritudine, os, manus, et animum in aevum ab hujusmodi levitate suspendit; habuitque semper gratiam exprobranti. Sed longe secus Nero, non imperatorum, sed hominum foedissimus, qui adeo scribitur captus amoenitate vocis, ut non modo pomis cibisque nocentibus abstineret, sed ejus gratia conservandae, frequenti clysterio vomitu
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quid quod hec ipsa cotidianorũ conuiui¬
orũ maliciam acuit: ac si uenena insi toxios¬
ta sint nocere non possint: Igni stipulam ad¬
dere. oleum camino. serpente toxicare: ñne
dementia est: Licet rerum uicia obtegant᷑
uelo uerborũ quorũ eadẽ ẽ substantia. nulla
ꝓfecto differentia est. Que apud grecos coe¬
pulationis uł cõpotationis censentur nomi¬
ne: uel a nobi honestiori nomine conuiuia
nominantur. Cetus siquidem conuiuentiũ
quam coepulantiũ aut compotantiũ uene¬
rabilior est. Conuuua uero nonne ꝑse satis
insaniunt. nisi carminib excitentur: Non¬
ne istud arguit dñs dicens: ue qui consurgi¬
tis mane ad ebrietatem sectandam. &. potan¬
dũ usq ad uesperam ut uino estuetis : Cytha¬
ra. & lẏra. & tẏmpanũ. & tibia. et uinũ
in conuiuiis uestris. et opus dñi non respi
citis. et opera manuũ eius non consideratiᷤ:
Quid quod rex babylonis non nisi in conui¬

Expanded text:
est. Quid quod haec ipsa quotidianorum conviviest. Quid quod haec ipsa quotidianorum conviviorum malitiam acuit; ac si venena, nisi toxicata sint, nocere non possint? Igni stipulam addere, oleum camino, serpentem intoxicare, nonne dementia est? Licet rerum vitia obtegantur velo verborum, quorum eadem substantia est, nulla profecto differentia est. Quae apud Graecos coepulationis aut compotationis censentur nomine, a nobis honestiori nomine convivia nominantur. Coetus siquidem conviventium, quam coepulantium aut compotantium venerabilior est. Convivia vero nonne per se satis insaniunt, nisi carminibus excitentur? Nonne istud arguit Dominus, dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad ra, et lyra, et tympanum, et tibia, et uinum in conuiuiis ucitis, et opera manuum ejus non consideratis . Quid quod rex Babylonis non nisi in convi
Abbreviated transcription (Latin):
disse: licet ille flexerit manes. duritiemq
ditis mollierit. etiridicemq suam uocis gr̃a.
ce. si infausta sorte meruerit: Ex inde huiꝰmodi
hominum questus plerumq felicem exitum¬
non expectat: & forte quia non habet euentus
sordida preda bonos. Que uero mentes emolliunt
moresq subuertunt. a nr̃a etate undiq ascis¬
cuntur: licet ipsa ultra quam satis est uicus
suis abundet. Si quem quam eoꝵ qui uehem̃tiꝰ
his insistunt grauem uderis. si modestum. si
pudicũ: uiris fortibus nostroꝵ tempoꝵ ipsũ
connumerare memineris: quandoquidem hec
rata auis est. Pinde quidam uenerabilis uir
circiter septingentarũ monialiũ pater hanc
monasteriis sius p̃scripsit legem: tit omnia
earum cantica totius melice pronuntiationiᷤ
exuant modos &e ut sola psalmorũ &e laudũ
sint significatiua ꝓnunciatione contente. Sus¬
pecta ⁊quidem fuit sc̃o uiro uoluptati cognata
mollicies. eo quod uoluptas parens libidinũ

Expanded text:
disse, licet ille flexerit manes, duritiamque disse, licet ille flexerit manes, duritiamque Ditis mollierit, Eurydicemque suam vocis gratia, etsi infausta sorte meruerit? Exinde hujusmodi hominum quaestus plerumque felicem exitumnon exspectat, et forte, quia Non habet eventus sordida praeda bonos. Quae vero mentes emolliunt, moresque subvertunt, a nostra aetate undique asciscuntur, licet ipse ultra, quam satis est, vitiis suis abundet. Si quemquam eorum qui vehementius his insistunt, gravem videris, si modestum, si pudicum, viris fortibus nostrorum temporum ipsum connumerare memineris. Quandoquidem haec rara avis est. Proinde quidam venerabilis vir, circiter septingentarum monialium Pater, hanc monasteriis suis praescripsit legem, ut omnia earum cantica, totius melicae pronuntiationis exuant modos, et ut sola psalmorum et laudum sint significativa pronuntiatione contentae. Suspecta equidem fuit sancto viro voluptati cognata mollities, eo quod voluptas parens libidinum
Abbreviated transcription (Latin):
lis et mente. si psallis deniq sapienter: etiã
citra articulate uocis intelligentiam rectis¬
simam modestie regulam tenes. et non tam
uocis quam mentis iubilo aures mulcoes altis¬
simi &e indignationem eius prudenter au¬
tis. Qui autem uoluptatis atit uanitatis
affectus exprimit. qui uocis gram ꝓstitu¬
it concupiscentus suis. qui lenoeiniorum
clientulam mu̾sicam facit: ignorat quidem
canticũ dñi. modis babylonus festius in terra
aliena. Qui nescio quo pacto plus placeant. nisi
quia nitimur inuetitum semꝑ cupimusq ne¬
gata: et aque furtiue dulciores. & panis abscon¬
dicus suauior est. Et quidem frigius modus
decreto philosophoꝵ abaula grecie iam p̾dem
uissus est: & ceteri quibus descensus fit in la¬
sciuiam & corruptionem. An non recolis cico¬
num matres. & nurus indignationem suam¬
totam in orpheum qui mares modis suis effe¬
minauerat. usq ad parcarũ inuidiam effu¬

Expanded text:
lis et mente, psallis denique sapienter, etiam lis et mente, psallis denique sapienter, etiam citra articulatae vocis intelligentiam, rectissimam modestiae regulam tenes, et non tam vocis quam mentis jubilo aures mulces Altissimi, et indignationem ejus prudenter avertis. Qui autem voluptatis aut vanitatis affectus exprimit, qui vocis gratiam prostituit concupiscentiis suis, qui lenociniorum clientulam musicam facit, ignorat quidem canticum Domini, modis Babyloniis festivus in terra aliena. Qui nescio quo pacto plus placeant, nisi quia Nitimur in vetitum semper, cupimusque negata. Et aquae furtivae dulciores, et panis absconditus suavior est. Et quidem Phrygius modus, decreto philosophorum, ab aula Graeciae jam pridem missus est, et caeteri quibus descensus fit in lasciviam et corruptionem. Annon recolis Ciconum matres et nurus, totam indignationem suam in Orpheum, qui mares modis suis effeminaverat, usque ad Parcarum invidiam effu
Abbreviated transcription (Latin):
facilitate nuraberis: quibus philomena. uel
sytacus aut siquid sonorius est. modos suos ne¬
queunt coequare. Ea siquidem est ascendendi
descendeudiq facilitas. ea sectio uel geminatio.
notularũ. ea replicatio articulorũ singulorũ¬
q consolidatio. sic acuta uel acutissima gͣuib
&e sub grauib temꝑantur: ut aurib sui iudicu
fere subtrahatur auctoritas. & animus quem
cante suauitatis demulsit gr̃a. auditorũ merita
examinare non sufficit. Cum hec quidẽ modũ
excesserint: lumborũ pruriginem quam deuo¬
tionẽ mintis poterunt cicius excitare. Si uero
modulationis formula limitantur: animum
a curis redimunt. exterminant temporaliũ
sollicitudinem. & quadam participatione leci¬
cie & quietis & amica exultatione in deum:
mentes humanas trahiciunt ad societatẽ an.¬
gelor. Sed unde hanc modulationis formu¬
cantauero tibi. Si ergo exabundantia cordis
os tuũ laudem dñi modueletur: si spũ ꝑsal¬

Expanded text:
facilitate miraberis, quibus philomena vel facilitate miraberis, quibus philomena vel psittacus, aut si quid sonorius est, modos suos nequeunt coaequare. Ea siquidem est ascendendi descendendique facilitas; ea sectio vel geminatio notularum, ea replicatio articulorum, singulorumque consolidatio; sic acuta vel acutissima, gravibus et subgravibus temperantur, ut auribus sui judicii fere subtrahatur auctoritas: et animus, quem tantae suavitatis demulsit gratia, auditorum merita examinare non sufficit. Cum haec quidem modum excesserint, lumborum pruriginem, quam devotionem mentis, poterunt citius excitare. Si vero moderationis formula limitantur, animum a curis redimunt, exterminant temporalium sollicitudinem, et quadam participatione laetitiae et quietis, et amica exsultatione in Deum, mentes humanas trajiciunt ad societatem angelorum. Sed unde hanc moderationis formuo tibi, labia mea. Si ergo ex abundantia cordis os tuum laudem Domini moduletur, si spiritu psal
Abbreviated transcription (Latin):
frigius uero modus & cetera corruptionis le¬
nocinia: sane institutionis non habent u¬
sum. sed ꝓdunt malitiam abutentis. Dolet
igitur & ingemiscit spẽs laudabilis disci¬
pline se ab alieno uicio deformari: et quod
facies meretricis facta est ei. que uiriles
quoq animos accendere consueuerat ad ur¬
tutem. Amatoria bucolicoꝵ apud uiros gra¬
ues esse: fuerat criminis. Nunc uero laudi
ducitur: si uideas grauiores amatoria que
ab ipsis dicuntur elegantiuis stulticitua
ꝑsonare. Ipsum quoq cultũ religionis in¬
cestat: quod ante conspectum dñ in ipsis
penetralibus sanctuarii. lasciuientis tio¬
cis luxu quadam ostentationie sui mulie¬
bribus modis. notularũ. articuloꝵq cesu¬
ris. stupentes animulas emollire nitunt᷑.
Cum precinentiũ & succinentiũ canentiũ
&& decinentiũ. intercinentiũ & occinentiũ.
pre molles modulationes audieris: syrenarũ
concentus credas esse non hominũ &e de uocũ

Expanded text:
Phrygius vero modus, et caetera corruptionis lePhrygius vero modus, et caetera corruptionis lenocinia, sanae institutionis non habent usum, sed produnt malitiam abutentis. Dolet igitur et ingemiscit species laudabilis disciplinae, se ab alieno vitio deformari, et quod facies meretricis facta est ei, quae viriles quoque animos accendere consueverat ad virtutem. Amatoria bucolicorum apud viros graves esse, fuerat criminis; nunc vero laudi ducitur, si videas graviores amatoria, quae ab ipsis dicuntur elegantius stulticinia, personare. Ipsum quoque cultum religionis incestat, quod ante conspectum Domini, in ipsis penetralibus sanctuarii, lascivientis vocis luxu, quadam ostentatione sui, muliebribus modis notularum articulorumque caesuris, stupentes animulas emollire nituntur. Cum praecinentium, et succinentium, canentium et decinentium, intercinentium et occinentium, praemolles modulationes audieris, sirenarum concentus credas esse, non hominum et de vocum
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ã pellit tristiciam: & si quid pulueris acit
turbinis aut nebularũ cogitationib ipsis
inheserat. potenter abstergit. Ad mores ita¬
q instruendos. et animos exultatione uirtu¬
tis trahiciendos in cultũ dñi. non modo con¬
centũ hominũ sed & instrumentoꝵ modos
censuerunt sc̃i patres dño applicandos: cum
templi reuerenuam dilatarent. Et si militan¬
tis ecclesie tibi parua indetur auctoritas: uł
triumphatrix illa preconia musice non tace¬
bit. cuius semores uidit et tibi monstrauit
tonitrui filuis. & uoces eoꝵ sicut cytharedo¬
rum oytharizantiũ in cytharis suis. Quod
si illos nondum audisti: regem audias extil¬
tantem. qui te regni &e exultationis sue uult
esse participem. Ait enĩ. Sumite psalmum¬
ce date tympanũ. psalteriũ iocundum cum
cythara. Ad quid in quit. Ut laudetis dñm
in tympano &e choro: incordis ce organo. Hic
est enĩ usus musice: aut solus aut precipuꝰ.

Expanded text:
gratia pellit tristitiam: et si quid pulveris, aut gratia pellit tristitiam: et si quid pulveris, aut turbinis, aut nebularum cogitationibus ipsis inhaeserat, potenter abstergit. Ad mores itaque instruendos et animos exsultatione virtutis trajiciendos in cultum Domini, non modo concentum hominum, sed et instrumentorum modos censuerunt sancti Patres Domino applicandos, cum templi reverentiam dilatarent. Et si militantis Ecclesiae tibi parva videtur auctoritas, vel triumphatrix illa praeconia musicae non tacebit, cujus seniores vidit, et tibi monstravit tonitrui filius, et voces eorum sicut voces citharoedorum citharizantium in citharis suis. Quod si illos nondum audisti, regem audias exsultantem, qui te regni et exsultationis suae vult esse participem. Ait enim: Sumite psalmum, date tympanum, psalterium jucundum cum cithara . Ad quid, inquis? Ut laudetis Dominum in tympano et choro, in chordis et organo . Hic est enim usus musicae aut solus, aut praecipuus.
Abbreviated transcription (Latin):
diuine dispensationis decreto efficantiam
modulatur. Om̃ib itaq alimenta dispen¬
sat. & sui puritare iuget in singiuis: ns
molis corporee grauitate prematur. aut tͣn¬
quillitatem sp̃s exteriorum tumultuum
turba concutiat. Qua irruente quid potest
esse salubrius: quam si ut ita dicam suis nã¬
cure uocib a compressione turbarum ad se
spu pocest esse similuis uoce. que cũ hic for¬
metur. tam facili quam inuisibili & meffa¬
sibili transitu multorũ circunqͥuaq replet
auditũ: & uisua corporũ integram penetrat
densitatem: & quasi tactu quodam mouet a¬
nimũ. & parbitrio suo nunc deicit nunc ex¬
tollit : Cerͣte & sinulla ratione sit sp̃s: eam qd̾¬
dam ueiculũ sp̃s esse certissimũ est. Et nuinc
quidem humanũ nunc diuinũ. nunc &e p̾hi¬
tonicũ gerit. Cum uero modis suis elegantius
fuerit colorata: uenustate sui mentes etiam
seu̾iores capit: & quadam inducte hilaritatis

Expanded text:
divinae dispensationis decreto efficaciam divinae dispensationis decreto efficaciam modulatur. Omnibus itaque alimenta dispensat, et sui puritate viget in singulis, nisi molis corporeae gravitate prematur; aut tranquillitatem spiritus, exteriorum tumultuum spiritus concutiat. Qua irruente, quid potest esse salubrius, quam si, ut ita dicam, suis naturae vocibus a compressione turbarum ad se rum spiritui potest esse similius voce? quae cum hic formetur, tam facili, quam invisibili et ineffabili transitu multorum circumquaque replet auditum, et vi sua corporum integram penetrat densitatem, et quasi tactu quodam movet animum, et pro arbitrio suo nunc dejicit, nunc extollit. Certe, etsi nulla ratione sit spiritus, eam quoddam vehiculum spiritus esse certissimum est. Et nunc quidem humanum, nunc divinum, nunc et pythonicum gerit. Cum vero modis suis elegantius fuerit colorata, venustate sui mentes etiam severiores capit, et quadam inductae hilaritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ti generis grã mansuescere. et omnẽ dediscere
alienationem. cũ ei proprie concentus originis
& nature melioris archana resultant. Eam
ex consonantus musicis ẽe cõpositam: quam
plurium opinio uel sententia est. Totius et¬
eiũ philosophie princeps plato si tamen ari¬
stotilici adquiescunt. cũ eam ex substantia
diuidua et indundua finxisset. et eadem na¬
tura plasmaret &e diuersa. ⁊psam non posse
constare credidit. nisi limitũ qui utrumq
multipharia sectione abunitate profsuxerant
dissidentiam. emiolus epitritis & epogdois uni¬
ret. Limatis & comatis habita ratione. uit sub
expressione paucorum: ei quantacũq dictan¬
tia repugnantiũ concordia. cognati generis
societate doceatur esse finitima. Unde. archa¬
no quodam meatu nature. secretisq cunicu¬
lis. iuiuacitatis sue ugore ꝑuniuetsa. dis¬
currit: & cuiius nature substantieq confor¬
nis. rationis sensus. uite. in singuus pro

Expanded text:
ti generis gratia mansuescere, et omnem dediscere ti generis gratia mansuescere, et omnem dediscere alienationem, cum ei proprie concentus originis, et naturae melioris arcana resultant. Eam ex consonantiis musicis esse compositam, quam plurimorum opinio vel sententia est. Totius enim philosophiae princeps Plato, si tamen Aristotelici acquiescunt cum eam ex substantia dividua et individua finxisset, et eadem natura plasmaret et diversa, ipsam non posse constare credidit, nisi limitum, qui utrinque multifaria sectione ab unitate profluxerant, dissidentiam, hemioliis, epitritis et epogdois uniret. Limatis et commatis habita ratione, ut sub expressione paucorum, ei quantacunque distantia repugnantium concordia, cognati generis societate doceatur esse finitima. Unde arcano quodam meatu naturae, secretisque cuniculis, vivacitatis suae vigore per universa discurrit, et cuivis naturae substantiaeque conformis, rationis, sensus, vitae in singulis pro
Abbreviated transcription (Latin):
etate & sibi famulantibus numeris uniuersa
complectitur: omuiũ que sunt & que dicunt᷑
dissidentem. & dissonam multitudinem ꝓportio¬
uum suarũ idest in equiali quadam equ̾itatis
lege concilians. Hac &enim celestia temꝑant᷑:
mnundana. siue humana reguntur: hac instru¬
menta mores instruunt & informant. ipsiusq
uocis articulate. uel marticulate substantiam
muro quodam nature opificio. melicis picturis.
rithinorũ metrorũq coloribus uestiunt &. qua¬
dam cultus uenustate ꝑornant. Hanc ut suf¬
fragio cõmendationis nt̃e non egeat: sci patres
multis laudũ preconus extulerunt. Deniq
in eius uirtute maligni sp̃s tolentia cohibet᷑.¬
& illius etiam insubditis suis minuit musice
gra potestatem. Cum enum sp̃s domini malus
saulem inuasisset: psallebat datud cythara
in manu sua. donec sp̃s a regis infestatione qui¬
esceret. Ut uero nondum reueletur sp̃s qui
laret in lutera: equissimũ est animam coqna¬

Expanded text:
etate, et sibi famulantibus numeris, universa etate, et sibi famulantibus numeris, universa complectitur, omnium quae sunt et quae dicuntur, dissidentem et dissonam multitudinem, proportionum suarum, id est inaequali quadam aequitatis lege concilians. Hac etenim coelestia temperantur, mundana sive humana reguntur: haec instrumenta mores instruunt et informant, ipsiusque vocis articulatae vel inarticulatae substantiam miro quodam naturae opificio, melicis picturis rhythmorum metrorumque coloribus vestiunt, et quadam cultus venustate perornant. Hanc, ut suffragio commendationis nostrae non egeat, sancti Patres multis laudum praeconiis extulerunt. Denique in ejus virtute maligni spiritus violentia cohibetur, et illius etiam in subditis suis minuit musicae gratia potestatem. Cum enim spiritus malus Saulem invasisset, psallebat David in cithara in mana sua, donec spiritus a regis infestatione quiesceret. Ut vero nondum reveletur spiritus, qui latet in littera, aequissimum est animam cogna
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate parente uiciorũ arcenda propensiꝰ
et ne quid licentius illis presentib a maiorib
fieret. diligentius precauendũ: quia ut idem
ait satiricus. fortius et cicuis nos corrumpunt
tucioꝵ exempla domestica: magnis cum subernt
animes auctoribus. E gregie quidem eleatarus
cũ redimẽde uite causa sollicitaretur cõmitere
iu legem dñi: ecempli periculũ opposuit dicens
Quis ego sũ eleaterus nonaginta annoruut
transeam ad uitam alienigenarĩ. & iuuenes
religiosos seducam: Nascuntur ergo maiorib
heredes quidem degeneres: &e qui iurilem le¬
xũ muliebri mollicie dehonestant.
musicam calumpnietur aliquis sociatam.
licet se beneficio eius conentur nugatorum
plurimi cõmendare. Oisciplina siquidem
liberalis est. et siue pictagoram. siue moysen.
siue tubal patrem canentiũ in ꝙythara. editio¬
nis sue laudet auctorem: ingentũ habet or¬
tum. & uirtutis sue potentia specierũq uari¬

Expanded text:
voluptate, parente vitiorum, arcenda propensius; voluptate, parente vitiorum, arcenda propensius; et ne quid licentius illis praesentibus a majoribus fieret, diligentius praecavendum, quia, ut idem ait satyricus Fortius et citius nos Corrumpunt vitiorum exempla domestica, magnis Cum subeunt animos auctoribus. Egregiae quidem Eleazarus cum redimendae vitae causa sollicitaretur committere in legem Domini, exempli periculum opposuit, dicens: « Quis ego sum Eleazarus nonaginta annorum, ut transeam ad vitam alienigenarum, et juvenes religiosos seducam? » Nascuntur ergo majoribus haeredes quidem degeneres, et qui virilem sexum muliebri mollitie dehonestant. musicam calumnietur aliquis sociatam, licet se beneficio ejus conentur nugatorum plurimi commendare. Disciplina quidem liberalis est, et sive Pythagoram, sive Moysen, sive Tubal patrem canentium in cithara, editionis suae laudat auctorem, ingenuum habet ortum, et virtutis suae potentia, specierumque vari
Abbreviated transcription (Latin):
est: dicens se nolle głam sparchanoꝵ quorũ
uirtus constructo bisantio clarescebat. hac ma¬
culare infamia. ut dicerentur cũ aleatorib
comraxisse societatem. Regi quoq demetrio. in
obprobriũ puerilis leuitatis: tali aurer a rege
parthorũ datisunt. Eo siquidem munere ex ho¬
noranda uisa est adolescentia senilis. & que in
maiestate regni. leiua cõmittere minime ue¬
rebatur. Nunc uero nobilium in eo sapientia
declaratur: si uenaticam nouerint. si in alea
dampnabilius fuerint instituti. si nature ro¬
bur effeminate uocis articulis fregerint: si mo¬
dis & musicis instrumentis iurtutis ĩmemores
obliuscantur quod natisunt. Uerũ a parenti¬
bus hec ꝑnities manat ad liberas. Quid enĩ faci¬
et filius. nisi quod patrem uiderit facientem.
Si dampnosa senem piuat alea: ludit ce heres
bullatus. paruoq eadem mouet arma fretullo.
Fuerat quidem tenerior etas a libidinibus et

Expanded text:
est, dicens se nolle gloriam Spartanorum, quorum est, dicens se nolle gloriam Spartanorum, quorum virtus constructo Byzantio clarescebat, hac maculare infamia, ut dicerentur cum aleatoribus contraxisse societatem. Regi quoque Demetrio in opprobrium puerilis levitatis, tali aurei a rege Parthorum dati sunt. Eo siquidem munere exhonoranda visa est adolescentia senilis, et quae in majestate regni levia committere minime verebatur. Nunc vero nobilium in eo sapientia declaratur, si venaticam noverint, si in alea damnabilius fuerint instituti, si naturae robur effeminatae vocis articulis fregerint, si modis et musicis instrumentis, virtutis immemores obliviscantur quod nati sunt. Verum a parentibus haec pernicies manat ad liberos. Quid enim faciet filius, nisi quod patrem viderit facientem? Si damnosa senem juvet alea, ludit et haeres Bullatus, parvoque eadem movet arma fritillo. Fuerat quidem tenerior aetas a libidinibus et
Abbreviated transcription (Latin):
ris auctorem: illum agnosce qui non sibi¬
sed toti genitum credidit orbi. Est tamen cũ
inaliqua sp̃e sui licenter admutitur. si absq
uicio curarũ grauiũ pondus alleuiet: & si¬
ne uircutis dispendio. iocundam interpolati¬
onem afferat gaudiorũ. Om̃is uero licentia
moderationis suffragio conualescit: & solide
uirtutis usus. ab intemperantia deformatur.
Totius uero licentie moderatrix est. loci. tem¬
poris. modi. ꝑsone. et cause premissa inspectio
que omniũ negotiorũ faciem decora uenusta¬
te cõmendat. aut turpitudinis condempnat
obprobrio. Est ergo in singulis płium haben.¬
da ratio ꝑsonarũ. cũ natura. cõnditio. fortuna.
suis singule hominem induant ꝑsonis. ex qui¬
bus quid sedeceat. erit uniꝰcuiusq colligere. De¬
corum siquidem aliunde non puenit. Chilon
lacedemonius uingende societatis causa missus
chorinthum: duces & semores populi ludentes
inuenit in alea. Infecto itaq negotio reuersus

Expanded text:
ris auctorem, illum agnosce, qui Non sibris auctorem, illum agnosce, qui Non sibsed toti genitum se credidit orbi. Est tamen cum in aliqua specie sui licenter admittitur, si absque vitio curarum gravium pondus alleviet, et sine virtutis dispendio jucundam interpolationem afferat gaudiorum. Omnis vero licentia moderationis suffragio convalescit, et solidae virtutis usus ab intemperantia deformatur. Totius vero licentiae moderatrix est loci, temporis, modi, personae et causae praemissa inspectio, quae omnium negotiorum faciem decora venustate commendat, aut turpitudinis condemnat opprobrio. Est ergo in singulis plurimum habenda ratio personarum, cum natura, conditio, fortuna, suis singulae hominem induant personis, ex quibus quid se deceat, uniuscujusque erit colligere. Decorum siquidem aliunde non provenit. Chilon Lacedaemonius jungendae societatis causa missus Corinthum, duces et seniores populi ludentes invenit in alea. Infecto itaque negotio reversus
Abbreviated transcription (Latin):
prodigit et nullam habens patrimonii reue¬
rentiam. cum illud effuderit. sensĩ infurta
dilabitur. et rapinas. Illam uero non nulli p̃¬
ferunt. in qua ulixes lusisse legitur. eo quod
ingenii aliquatenus multa meditatione
excitare uideatur acumen. Sed ex eo michi
iudetur ꝑditior. cum nichil infelicius sit:
quam in eo in quo minimum proficias plu¬
rimũ laborare. Est enĩ in utilis importuni¬
tas deprecantis qua inutilia adquiruntur.
&e querendi in anu est diligentia. cũ inue¬
nisse non proderit. Posset utiq motus ani¬
ini & mentis agitatio que ibi frustra dis¬
crahitur: rebus pulchriorib & meliorib
accõmodari. Aleam uero aregione morũ
illius auctoritas prorsus exterminat: qui
uniuersum orbem docens infilio. eat de¬
nuntiat om̃ib fugiendam. Abea siquidẽ
arinantur ad lites homines. incurrunt ini¬
micicias. in miseram & si non miserabilẽ
incidunt egestatem.di demntiationis que¬

Expanded text:
prodigit, et nullam habens patrimonii reveprodigit, et nullam habens patrimonii reverentiam, cum iliud effuderit, sensim in furta dilabitur et rapinas. Illam vero nonnulli praeferunt, in qua Ulysses lusisse legitur, eo quod ingenii aliquatenus multa meditatione excitare videatur acumen. Sed ex eo mihi videtur perditior, cum nihil infelicius sit, quam in eo, in quo minimum proficias, plurimum laborare. Est enim inutilis importunitas deprecantis, qua inutilia acquiruntur, et quaerendi inanis est diligentia, cum invenisse non proderit. Posset itaque motus animi, et mentis agitatio, quae ibi frustra distrahitur, rebus pulchrioribus, et melioribus accommodari. Aleam vero a regione morum illius auctoritas prorsus exterminat, qui universum orbem docens in filio, eam denuntiat omnibus fugiendam. Ab ea siquidem armantur ad lites homines, incurrunt inimicitias, in miseram, etsi non miserabilem, incidunt egestatem. Si denuntiationis quae