comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
citas potius obtiner&. Non enim quis¬
piam resister & felicitatinisi quod fieri
non potest quies se uell& infelix¬
Nullo modo omnino si consuler&ur face¬
r& iuppiter quod ei fecerunt tresdu
mars terminus. & iuuentas quimaiori
& regisuo nullomodo cedere loco uoluert̃
Nam sicut habent eorum litterae cum rex
tarquinius capitolium fabricari uell&
eumq locum quiei dignior aptiorq uide¬
batur adiis aliis cerner& praeoccupatũ
non audens aliquid contra eorum facere
arbitrium & credens eos tanto numini
suoq principi uoluntate cessuros quia
multierant illi cubi capitolium consti¬
tutum est per augurium quaesiuit utrũ
condere locum uellent ioui atq ipsi in¬
decedere omnes uoluerunt pra&erillos
quos commemoraui martem termi¬
num iuuentutem. atq id eo capitoliũ
Ita constructum est ut &iam istitres
intus essent tam obscuris signis ut hoc
uix homines doctissimi scirent
Nullo modo igitur felicitatem iuppiter

Expanded text:
citas potius obtineret. Non enim quiscitas potius obtineret. Non enim quispiam resisteret Felicitati, nisi, quod fieri non potest, qui esse uellNullo modo omnino si consuleretur, faceret Jupiter, quod ei fecerunt tres Mars, Terminus et Iuuentas, qui maiori et regi \'suo nullo modo cedere loco uoluerunt. Nam sicut habent eorum litterae, cum rex Tarquinius Capitolium fabricari uellet eumque locum, qui ei dignior aptiorque uidebatur, ab dis aliis cerneret praeoccupatum, non audens aliquid contra eorum facere arbitrium et credens eos tanto numini suoque principi uoluntate cessuros, quia multi erant illic, ubi Capitolium constitutum est. per augurium quaesiuit, utrum concedere locum uellent Ioui; adque ipsi inde cedere omnes uoluerunt praeter illos quos commemoraui, Martem, Terminum, Iuuentatem; adque ideo Capitolium ita constructum est, ut etiam isti tres intus essent tam obscuris signis, ut hoc uix homines doctissimi scirent. Nullo modo igitur Felicitatem Iuppiter
Abbreviated transcription (Latin):
indignissima tantadea colenda uisa est.
cur non uel inlustrius c&eris colebatur :
Quis enimferat quod neq interdeos con¬
sentientes quos dicunt in consilium
louis adhiberi nec interdeos quos¬
electos uocant felicitas constitutd est :
Templum aliquod ei fier& quod loci sub¬
limitate & operis dignitate praemi¬
ner&. Curenim non aliquid melius
quam ipsi ioui : Nam quae &iam ioui
regnum nisi felicitas dedit. Si tamen
cum regnar& felix fuit : & potior est
felicitas regno. Nemoenim dubitat
felicem inueniri hominem qui setimeat
fieri regem. Nullus autem inuenitur
qui senolit eẽ felicem ipsi ergo dii siper
auguria uel quo lib& modo eos posse
consuli putant. dehacre consulerentur
utrum uellent felicitati loco cedere
si forte aliorum aedibus uel altaribus
lamfuiss& locus occupatus ubi aedes
maior atq sublimior felicitati constru¬
er&ur. &iam ipse iuppiter ceder&
ut ipsum uerticem collis capito lini feli¬

Expanded text:
indignissima tanta dea colenda uisa est, indignissima tanta dea colenda uisa est, quur non uel inlustrius ceteris colebatur? Quis enim ferat, quod neque inter deos Consentes, quos dicunt in consilium Iouis adhiberi, nec inter deos, quos selectos uocant, Felicitas constituta eat? Templum aliquod ei fieret, quod et loci sublimitate et operis dignitate praemineret. Quur enim non aliquid melius quam ipsi Ioui? Nam quae etiam Ioui regnum nisi Felicitas dedit? si tamen cum regnaret felix fuit. Et potior est felicitas regno. Nemo enim dubitat facile inueniri hominem, qui se timeat fieri regem; nullus autem inuenitur, • qui se nolit esse felicem. Ipsi ergo di si per auguria uel quolibet modo eos posse consuli putant, de hac re consulerentur, utrum uellent Felicitati loco cedere, si forte aliorum aedibus uel altaribus iam fuisset locus occupatus, ubi aedes maior adque sublimior Felicitati construeretur; etiam ipse Iuppiter cederet, ut ipsum uerticem collis Capitolini Feli
Abbreviated transcription (Latin):
uidere non potuit : Hostilius certe
rex deos &ipse nouos pauorem atq
pallorem propitiandos non inter¬
ducer& sideam istam noss& aut cole¬
r&. Praesente quippe felicitate omis
pauor & pallor non propitiatus abs¬
ceder& sed pulsus aufuger&. De inde
quid est hoc quodiam romanum imperi¬
um longe lateq quiescebat. & ad huc
nemo felicitatem colebat : anideo
grandius. imperium quam felicius fuit:
Nam quomodo ibi ess& uera felicitas ubi
uera non erat pi&as : est enim uerax
ueridĩ cultus non cultus falsorum
tot deorum quot daemoniorum. Sed
& postealam indeorum numerum feli¬
citate suscepta. magnabellorum ciui¬
lium infelicitas subsecuta est: nfor¬
te iuste est indignata felictas. quod
& tam sero &non adhonorem sed ad
contumeliam potius inuitataest :
ut cum ea coler &ur priapus & doacina
& pauor & pallor & febris & c&era
non nomina colendorum sed crimina
colentium : ad extremum sicum turba

Expanded text:
uidere non potuit? Hostilius certe uidere non potuit? Hostilius certe rex deos et ipse nouos Pauorem adque Pallorem propitiandos non introduceret, si deam istam nosset aut coleret. Praesente quippe Felicitate omnis pauor et pallor non propitiatus abscederet, sed pulsus aufugeret. Deinde quid est hoc, quod iam Romanum imperium longe lateque crescebat, et adhuc nemo Felicitatem colebat? An ideo grandius imperium quam felicius fuit? Nam quo modo ibi esset uera felicitas, ubi uera non erat pietas? Pietas est enim uerax ueri Dei cultus, non cultus falsorum tot deorum, quot daemoniorum. Sed et postea iam in deorum numerum Felicitate suscepta magna bellorum ciuilium infelicitas subsecuta est. An forte iuste est indignata Felicitas, quod et tam sero et non ad honorem, sed ad contumeliam potius inuitata est, ut cum ea coleretur Priapus et Cloacina et Pauor et Pallor et Febris et cetera non numina colendorum, sed crimina colentium? Ad extremum si cum turba
Abbreviated transcription (Latin):
colendum docer& : sed unde nunc agi
tur silib ri sacra eorum uera sunt & fe¬
licitas deaẽ curnonipsa una quae cole¬
r&ur constitutaẽ quae poss& un iuer¬
saconferre & compendio facerefelicẽ :
Quis enim optat aliquid propter aliud
quam felix fiat : quurdeniq tamsero
huictantae dedepost tot romanos
principes lucullus aedem constituit:
cur ipsero mulus felicem cupiens con¬
dere ciuitatem non huic templum po¬
tis simum struxit : nec propter aliꝗd
diis c&eris supplicauit quando nihil
deess& si haec adess&. Nam & ipse
nec priusrex nec ut putant postea
deus fier& si hancdeam propitiam
non haber&. Vt quidergo constituit
romanis deos lanum iouem martẽ
picum faunum tiberinum herculẽ
& siquos alios : Vt quid titus tatius
addidit saturnum opem solem
lunam uul canum. lucem & quos¬
cumq alios ad didit interquos &iam
deam do acinam felicitate neglecta :
Vt quid numa totdeos & totdeas sine
ista: aneam forte intanta turba

Expanded text:
colendum doceret? colendum doceret? tur si libri et sacra eorum uera sunt et Felicitas dea est, quur non ipsa una quae coleretur constituta est, quae posset uniuersa conferre et conpendio facere felicem? Quis enim optat aliquid propter aliud quam ut felix fiat? Quur denique tam sero huic tantae deae post tot Romanos principes Lucullus aedem constituit? Quur ipse Romulus felicem cupiens condere ciuitatem non huic templum potissimum struxit nec propter aliquid dis ceteris supplicauit, quando nihil deesset, si haec adesset? Nam et ipse nec prius rex, nec ut putant postea deus fieret, si hanc deam propitiam non haberet. Ut quid ergo constituit Romanis deos Ianum, Iouem, Martem, Picum, Faunum, Tiberinum, Herculem et si quos alios? Ut quid Titus Tatius addidit Saturnum, Opem, Solem, Lunam, Vulcanum, Lucem et quoscumque alios addidit, inter quos etiam deam Cloacinam, Felicitate neglecta? Ut quid Numa tot deos et tot deas sine ista? An eam forte in tanta turba
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃nihil prodest in quithomini alicuius
medici nomen formamq nosse : & qud
sit medicus ignorare. It adicitꝰ pro¬
desse scire deum ẽẽ aesculapium sine¬
sciaseum ual&udini opitulari atq
ita ignor es cur ei debeas supplicare.
hoc &iam alia similitudine ad firmat
dicens. Non modobene uiuere sed¬
uiuere omnino neminem posse sugnor&
qui snam sit faber quispistor quis tector
a quo quiꝰd utensile p&ere possit quem
aditorem as sum mere quem ducem quẽ
doctorem. Eomodo nullidubium esse
asserens itaesse utilem cognitionem
deorum si sciatur quamquisq deusuim
& facultatem acpotestatem cuiusq rei
habeat. Ex eo enim poterimus inquit
scire quem cuiusq causadm̃ ad uocare
atq inuocare debeamus nefaciamus
ut mimi solent & optemus alibero aquã
anymphysuinum magna sane utilitas.
quis non huic gratias ager&. si uera
monstrar& & siunum uerum deum
a quo essent omniabona hominibus

Expanded text:
Quoniam nihil prodest, inquit, hominis alicuius Quoniam nihil prodest, inquit, hominis alicuius medici nomen formamque nosse, et quod sit medicus ignorare: ita dicit nihil prodesse scire deum esse Aesculapium, si nescias eum ualetudini opitulari, adque ita ignores quur ei debeas supplicare. Hoc etiam alia similitudine adfirmat dicens, non modo bene uiuere, seduiuere omnino neminem posse, si ignoret quisnam sit faber, quis pistor, quis tector, a quo quid utensile petere possit, quem adiutorem adsumere, quem ducem, quem doctorem; eo modo nulli dubium esse adserens ita esse utilem cognitionem deorum, si sciatur quam quisque deus uim et facultatem ac potestatem cuiusque rei habeat. Ex eo enim poterimus, inquit, scire quem cuiusque causa deum aduocare adque inuocare debeamus, ne faciamus, ut mimi solent, et optemus a Libero aquam, a Lymphis uinum\'. Magna sane utilitas. Quis non huic gratias ageret, si uera monstraret, et si unum uerum Deum, a quo essent omnia bona, hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
& singulos prouidere : Cumposs&
magno faciliq compendio unadea
felicitas cuncta conferre nec solum
bona capienda quisquam alius sedneq
a sepellendamala quaereretur
Cur enimess& inuocanda propter fes¬
sos diua fessona propter hostes depel¬
lendos diua pollonia. Propter aegros
medicus uel apollo uel aesculapius
uel ambosimul: quando ess& grande
periculum nec deus spiniensis ut spi¬
nas ex agris eradicar& nec dea ro¬
mala exorirentur uel facillime pelle¬
rentur. Postremo qm̃ deduabus
istis de abus uirtute & felicitate trac¬
tamus. si felicitas uirtutis est praemi¬
um nondea sed dei donum est. si autẽ
deaẽ cur nondicatur &uirtutem ip¬
sam conferre quando quidem &iam
uirtutem consequi felicitas magnaẽ :¬
Quid estergo quod pro ingenti beneficio
uarro lactat praestare seciuibus
quia non solum commemorat deos
quoscoli oporteat aromanis. uerum
&iam dicit quid ad quemq pertineat :

Expanded text:
et singulos providere; cum posset et singulos providere; cum posset magno facilique compendio una dea Felicitas cuncta conferre; nec solum ad bona capienda quisquam alius, sed neque ad depellenda mala quaereretur? Cur enim esset invocanda propter fessos diva Fessonia, propter hostes depellendos diva Pellonia, propter aegros medicus vel Apollo, vel Aesculapius, vel ambo simul quando esset grande periculum? Nec deus Spiniensis, ut spinas ex agris eradicaret; nec dea Rumala exorirentur, vel facillime pellerentur. Postremo quoniam de duabus istis deabus Virtute et Felicitate tractamus, si felicitas virtutis est praemium, non dea, sed Dei donum est: si autem dea est, cur non dicatur et virtutem ipsam conferre; quandoquidem etiam virtutem consequi felicitas magna Quid est ergo, quod pro ingenti beneficio Varro iactat praestare se ciuibus suis, quia non solum \'commemorat deos, quos coli oporteat a Romanis, uerum etiam dicit quid ad quemque pertineat?
Abbreviated transcription (Latin):
deaementi ut bonam haberent mentẽ.
deo uolum no & deae uolum nae ut
bona uellent dus nupti alibus ut bene
coniugarentur. diis a grestibus ut
fructus uberrimos caperent. Et
maxime ipsidiuae fructe seae. mar¬
ti & bellonae ut benebelli gerarent.
dede uictoriae ut uincerent. deo
honori ut honorarentur. De aepe¬
cuniae ut pecuniosiessent. deo aescu¬
lano & filio eius argentino ut habe¬
rent aeream argenteamq pecuniã.
Nam ideo patrem argentini aesculanũ
posuerunt quia prius aerea pecunia
in usu coepit eẽ post argentea miror
autem quod argentinus nongenuit
aurinum quia & aurea subsecutaẽ.
quem deum isti sihaberent sicut sa¬
turno iouem. ita & patri argentino
& auo aesculano aurinum praepo¬
nerent. quid ergo erat necesse propt̃
haec bona uelamini uel corporis
uel externa tantam deorum tur¬
bam colere & inuocare quos neq om̃s
commemoraui nec ipsi potuerunt
omnibus bonis humanis minutatim
singulatimq digestis deosminutos

Expanded text:
deae Menti, ut bonam haberent mentem, deae Menti, ut bonam haberent mentem, deo Volumno et deae Volumnae, ut bona uellent; dis nuptialibus, ut bene coniugarentur, dis agrestibus, ut fructus uberrimos caperent, et maxime ipsi diuae Fructeseae; Marti et Bellonae, ut bene belligerarent, deae Victoriae, ut uincerent; deo Honori, ut honorarentur, deae Pecuniae, ut pecuniosi essent, deo Aesculano et filio eius Argentino, ut haberent aeream argenteamque pecuniam? Nam ideo patrem Argentini Aesculanum posuerunt, quia prius aerea pecunia in usu coepit esse, post argentea. Miror autem, quod Argentinus non genuit Aurinum, quia et aurea subsecuta est. Quem deum isti si haberent, sicut Saturno Iouem, ita et patri Argentino et auo Aesculano Aurinum praeponerent. Quid ergo erat necesse propter haec bona uel animi uel corporis uel externa tantam deorum turbam colere et inuocare quos neque omnes commemoraui, nec ipsi potueruomnibus bonis humanis minutatim singillatimque digestis deos minutos
Abbreviated transcription (Latin):
habentiuir tutem habenti felictatẽ
Quid doctrinae uel amercurio uel
aminerua p&endum ess& . cum uir¬
tus omnia secumhaber& : arsquippe
ips abenerecteq uiuendi uirtus aue¬
teribus definita est. Vnde ab eo
quod grece ar&edicitur uirtus. no¬
men artis latinos traduxis se puta¬
uerunt: Sed siuirtus nonnisi ad inge¬
niosum poss& uenire quidopus erat¬
catius deo catio patre quia catos
idest acutos facer & cum hoc poss&
conferre felicitas : Ingeniosum
quippe nascifelicitatis est. Vnde
&iam sinon potuit a nondum nato
colidea felicitas ut hoc ei conciliata
donar&. conferr& hoc parentibus
eius cultoribus suis ut eis ingeniosi
filii nascerentur. Quid opuserat
parturientibus inuocare lucinam
cumsi ad ess& felicitas non solumbene
parerent sed &iambonos: Quid ne¬
cesse erat opideae cominendare nas¬
centes. deo uaticano uagientes deae
cuninae iacentes. deaerumin ae
sugentes deo statilino stantes dede
adeonae ad euntes. ab eonae abeuntes

Expanded text:
habenti uirtutem, habenti felicitatem. habenti uirtutem, habenti felicitatem. Quid doctrinae uel a Mercurio uel a Minerua petendum esset, cum uirtus omnia secum haberet? Ars quippe ipsa bene recteque uiuendi uirtus a ueteribus definita est. Unde ab eo, quod Graece Aperrj dicitur uirtus, nomen artis Latinos traduxisse putauerunt. Sed si uirtus non nisi ad ingeniosum posset uenire, quid opus erat deo Catio patre, qui catos, id est acutos faceret, cum hoc posset conferre felicitas? Ingeniosum quippe nasci felicitatis est, unde, etiamsi non potuit a nondum nato coli dea Felicitas, ut hoc ei conciliata donaret, conferret hoc parentibus eius cultoribus suis, ut eis ingeniosi filii nascerentur. Quid opus erat parturientibus inuocare Lucinam, cum, si adesset Felicitas, non solum bene parerent, sed etiam bonos? Quid necesse erat Opi deae commendare nascentes, deo Vaticano uagientes, deae Cuninae iacentes, deae Ruminae sugentes, deo Statilino stantes, deae Adeonae adeuntes, Abeonae abeuntes;
Abbreviated transcription (Latin):
mine generali ipsius uirtutis omnes
coluntur : sic ergo poss& & unus ds̃
colicuius partes c&eridi putantur
Sed in illa una uirtute & fide est & pu¬
dicitia. Quaeq tamen extrainaedi¬
bus propriis altaria meruerunt.
hasdeas non ueritas sed uanitas facit.
Haec enim ueridĩ munera sunt non ipsae
sunt deae. uerum tam̃ ubi est uirtus
& felicitas quid aliud quaeritur : quid
eis sufficit cui uirtus felicitasq non
sufficit : Omã quippe agenda com¬
plectitur uirtus omã optanda felicitas
Siluppiter ut haec dar& ideo colebat᷑
quia sibonum aliquid est latitudo
regni atq diuturnitas ad eandem
pertin& felicitatem curnon intel¬
lectumẽ don adeiẽẽ non deas : siaũt
putatae sunt deae saltem alia tanta
deorum turba non quaerer &ur
Consideratis onim officiis deorum
dearumq: omnium quae sicut uolu¬
erunt prosua opinatione finxert.
inueniant si possunt aliquid quod
praestari ab aliquo deo possit homini

Expanded text:
mine generali ipsius uirtutis omnes mine generali ipsius uirtutis omnes coluntur? Sic ergo posset et unus Deus coli, cuius partes ceteri di putantur. Sed in illa una uirtute et fides est et pudicitia, quae tamen extra, in aedibus propriis altaria meruerunt. Has deas non ueritas, sed uanitas facit; haec enim ueri Dei munera sunt, non ipsae sunt deae. Verum tamen ubi est uirtus et felicitas, quid aliud quaeritur? Quid ei sufficit, cui uirtus felicitasque non sufficit? Omnia quippe agenda conplectitur uirtus, omnia optanda felicitas. Si Iuppiter, ut haec daret, ideo colebatur, quia, si bonum aliquid est latitudo regni adque diuturnitas, ad eandem pertinet felicitatem: quur non intellectum est dona Dei esse, non deas? Si autem putatae sunt deae, saltem alia tanta deorum turba non quaereretur. Consideratis enim officiis deorum dearumque omnium, quae sicut uoluerunt pro sua opinatione finxerunt, inueniant si possunt aliquid, quod praestari ab aliquo deo possit homini
Abbreviated transcription (Latin):
quando quidem uirtutem inquattu¬
orspecies distribuendam eẽ uiderunt
Prudentiam iustitiam. fortitudinem
temperantiam . & qm̃ & istae singulae
species suas habent in partibus iusti¬
tiae fides est maximumq locum a¬
pudnos hab& quicumq scmus quid
sit quodiustus exfideuiuit. sed illos
miror app&itores multitudinis deo¬
rum si fides deaẽ quare aliis tam
multis de abus iniuriam fecerint.
prae termitto eas quibus similiter aedes
& aras dedicare potuerunt. Curtẽpe¬
rantia deaẽe nonmeruit. cum eius nomine
non nulli romani principes non paruã
gloriam compararint : Curdenique
fortitudo de anonẽ : quae affuit mucio
cumdexteram porrexit inflammas
Quae affuit curtio cumse propatria
in abruptam terram. praecipitẽ dedit
quae affuit decio patri & decio filio
cum pro exercitu seuouerunt. si tam̃
his omnibus uera inerat fortitudo
undemodo non agitur : quare pru¬
dentia quare sapientia. nulla numi¬
num locameruerunt : anquia inno¬

Expanded text:
Quando quidem uirtutem in quattuQuando quidem uirtutem in quattuor species distribuendam esse uiderunt, prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam; et quoniam et istae singulae species suas habent, in partibus iustitiae fides est maximumque locum aput nos habet, quicumque scimus quid sit, quod iustus ex fide uiuit. Sed illos miror adpetitores multitudinis deorum, si fides dea est, quare aliis tam multis deabus iniuriam fecerint praetermittendo eas, quibus similiter aedes t aras dedicare potuerunt? Quur temperantia dea esse non meruit, cum eius nomine nonnulli Romani principes non paruam gloriam conpararint? Quur denique fortitudo dea non est, quae adfuit Mucio. cum dexteram porrexit in flammas; quae adfuit Curtio, cum se pro patria in abruptam terram praecipitem dedit; quae adfuit Decio patri et Decio filio, cum pro exercitu se uouerunt? si tamen his omnibus uera inerat fortitudo, unde modo non agitur. Quare prudentia, quare sapientia nulla numinum loca meruerunt? An quia in no
Abbreviated transcription (Latin):
tere debuerunt quod illadea locutaẽ
quae fortuito accidit non quae meri¬
tisuenit. Euit enim fortuna loquax
& muta felicitas. ut quid aliud nisi
ut homines recte uiuere ñ curarent.
conciliata sibi fortuna quae illos sine
ullis bonis meritis facer & fortunatos :¬
& certe si fortuna loquitur. non saltem
muliebris sedurilis potius loquer&
ut non ipsȩ quaesimulacrum dedicaue¬
runt put arentur tantum miraculum
muli ebri loquacitate finxisse. Vir¬
sidea e& multis fuerat praeferenda
& nunc qui adea nonẽ sed donuindĩ est
ipsa ab illo impetr&ur a quosolo dari
potest & omnis falsorum deorum
turba uanescit. sedcur. & fidescdea
creditaẽ & accepit &iam ipsa templũ
& altare : quam quisquis prudenter
agnos ħ abitaculum illi seipsum facit:
Vnde autem scunt illi quid sit fides cuiꝰ
primum &maximum officiumẽ ut in
uerum credaturdm̃ : sedcurnon suf¬
fecerat uirtus : nonneibie & fides :

Expanded text:
tere debuerunt, quod illa dea locuta est, tere debuerunt, quod illa dea locuta est, quae fortuito accidit, non quae mentis uenit. Fuit enim Fortuna loquax et muta Felicitas, ut quid aliud, nisi ut homines recte uiuere non curarent conciliata sibi Fortuna, quae illos sine ullis bonis meritis faceret fortunatos? Et certe si Fortuna loquitur, non saltem muliebris, sed uirilis potius loqueretur, ut non ipsae, quae simulacrum dedicauerunt, putarentur tantum miraculum muliebri loquacitate finxisse. CAsi dea esset, multis fuerat praeferenda. Et nunc quia dea non est, sed donum Dei est, ipsa ab illo inpetretur, a quo solo dari potest, et omnis falsorum deorum turba uanescet. Sed quur et Fides dea credita est et accepit etiam ipsa templum et altare? Quam quisquis prudenter agnoscit, habitaculum illi se ipsum facit. Unde autem sciunt illi quid sit fides, cuius primum et maximum officium est, ut in uerum credatur Deum? Sed quur non suffecerat et Virtus? Nonne ibi est et Fides?
Abbreviated transcription (Latin):
incurrens ut suos cultores plerumq¬
pra&ereat & suis contemptoribus
haereat : autsi aliquid proficiunt
cultores eius ut ab illa uideantur &
amentur. lam merito sequitur. non
fortuito uenit. Vbi ẽ definitio illa
fortunae : ubiẽ quod a fortuitis &iã
nomen accepit : Nihilenim prodest
eam colere si fortunaẽ si aut̃ suos cul¬
tores discernit ut prosit. fortuna
non ẽ : an & ipsam quo uoluerit iuppit̃
mittt : Colatur ergo ipsesolus Non
enim potestei iubenti & eam quo uolue¬
rit mittenti fortuna resistere
Aut certe istam malicolant quinolunt
habere merita quibus dea possit felici¬
numini tribuunt quam fortunam
uocant ut simulacrum eĩ quod ama¬
tionis dedicatum est & appellat a est
xisse non semel sed iterum. quodeam
rite matronae dedicauerint quod
quidẽ siuerum sit mirarinos ñ opost&
Non enim malignis daemonibus &iam
sic difficileẽ fallere quorum artes
atq uersutias hinc potius istiaduer¬

Expanded text:
incurrens, ut suos cultores plerumqincurrens, ut suos cultores plerumqpraetereat et suis contemtoribus haereat? Aut si aliquid proficiunt cultores eius, ut ab illa uideantur et amentur, iam merita sequitur, non fortuito uenit. Ubi est definitio illa Fortunae? Ubi est quod a fortuitis etiam nomen accepit? Nihil enim prodest eam colere, si fortuna est. Si autem suos cultores discernit, ut prosit, fortuna non est. An et ipsam, quo uoluerit, Iuppiter mittit? Colatur ergo ipse solus; non enim potest ei iubenti et eam quo uoluerit mittenti Fortuna resistere. Aut certe istam mali colant, qui nolunt habere merita, quibus dea possit Felicinumini tribuunt, quam Fortunam uocant, ut simulacrum eius, quod a matronis dedicatum est et appellata est xisse non semel, sed iterum, quod eam rite matronae dedicauerint. Quod quidem si uerum, sit, mirari nos non oportet. Non enim malignis daemonibus etiam sic difficile est fallere, quorum artes adque uersutias hinc potius isti aduer
Abbreviated transcription (Latin):
publicae populorumq rectores
Quomodoergo dea fortuna aliquando
bonaẽ aliquando mala: anforte
quando malaẽ de a nonẽ sed in ma¬
lignum daemonem repente conuesti¬
tur : quođ sunt ergo deae istae : pro¬
fecto quot quot homines fortunati.
hoc ẽ bonae fortunae. Nam cũ sint
& alii plurimi simul. hocẽ uno tempo¬
remalae fortunae numquid supsa
eo simul & bona eo &mala: his ali¬
ud illis aliud: an illa quaedeaẽ semꝑ
ẽbona : ipsaẽ ergo felicitas. Curad¬
ferendumẽ. Sol& enim & unares
duobus nominibus appellari. quid
diuersae aedes diuersae arae diuer¬
sa sacra : Est causa inquiunt. quia
felicitas illaẽ. quam bonihabent prae¬
cedentibus meritis. Fortuna uero
quae diciturbona sineullo examine
meritorum fortuito accidit hominib
&bonis & malis unde &iam fortuna
nominatur. quomodo ergo bonaẽ
quae sine ullo iudiciouenit & adbo¬
nos & admalos : Vt quid aũt̃ colitur
quaelta caecaẽ passim inquos lib&

Expanded text:
publicae populorumque rectores. publicae populorumque rectores. Quo modo ergo dea Fortuna aliquando bona est, aliquando mala? An forte quando mala est, dea non est, sed in malignum daemonem repente conuertitur? Quot sunt ergo deae istae? Profecto quotquot homines fortunati, hoc est bonae fortunae. Nam cum sint et alii plurimi simul, hoc est uno tempore, malae fortunae, numquid, si ipsa esset, simul et bona esset et mala; his aliud, illis aliud? An illa, quae dea est, semper est bona? Ipsa est ergo Felicitas: quur adferendum est; solet enim et una res duobus nominibus appellari. Quid diuersae aedes, diuersae arae, diuersa sacra? Est causa, inquiunt, quia felicitas illa est, quam boni habent praecedentibus meritis; fortuna uero, quae dicitur bona, sine ullo examine meritorum fortuito accidit hominibus et bonis et malis, unde etiam Fortuna nominatur. Quo modo ergo bona est, quae sine ullo iudicio uenit et ad bonos et ad malos? Ut quid autem colitur, quae ita caeca est passim in quoslibet
Abbreviated transcription (Latin):
frater uel filius : talia quippe istide
dis opinati sunt : qualia si po&ae
fingerent atq a nobis ex agitarent᷑
responderent isti ridenda eẽ figm̃¬
ta po& arum non ueris at tribuenda
numinibus & tamen seipsi non ride¬
bant cumtalia deli ramenta non
apud po&as legebant sed intẽplis
colebant. louem igitur de omnibus
rogarent eiuni tantum modo suppli¬
carent. Non enim quomisis s& uicto¬
Rriam sideaẽ. & sub illo rege est. poss&
ei audere resistere & suam potius
facere uoluntatem: quid quod &¬
felicitas deaẽ : eadem anceps aram
meruit. sacra congrua perso luta sunt
Ipsaergo sola coler&ur ubi enim ipsa
e& quidboninon ess& : sed quid sibi
uult quod & fortuna deaputatur
&colitur : an aliud ẽ felictas aliud
fortuna : quia fortuna potest eẽ & mala
felicitas autẽ simala fuerit felicitas
nonerit : Certe omnes deos utrius
sexxus si & sexium habent non nisi bonos
eistimare debemus. Hloc platodicit
hoc alii philosophi hoc excellontes rei

Expanded text:
frater uel filius? Talia quippe isti de frater uel filius? Talia quippe isti de dis opinati sufingerent, atque a nobis exagitarentur; responderent isti, ridenda esse figmenta poetarum, non veris attribuenda numinibus: et tamen se ipsi non ridebant cum talia deliramenta non apud poetas legebant, sed in templis colebant. Jovem igitur de omnibus rogarent, ei uni tantummodo supplicarent. Non enim, quo misisset Victoriam, si dea est et sub illo rege est, posset ei audere resistere, et suam potius facere voluntatem. CAPUT Felicitas dea est? Aedem accepit, aram meruit, sacra congrua persoluta sunt. Ipsa ergo sola coleretur.I Ubi enim ipsa esset, quid boni non esset? Sed quid sibi uult. quod et Fortuna dea putatur et colitur? An aliud est felicitas, aliud fortuna? Quia fortuna potest esse et mala; felicitas autem si mala fuerit, felicitas non erit. Certe omnes deos utriusque sexus si et sexum habent non nisi bonos existimare debemus. Hoc Plato dicit, hoc alii philosophi, hoc excellentes rei
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus dus & deabus publica sacra
facere susceperunt qui&em uero
appellantes quae facer & qui &um
cum ȩadem haber& extraportam
colli nam publiceillam suscipere no¬
luerunt. utrum indicium fuit animi
inqui&i : an potius ita significatumẽ
qui illam turbam colere ꝑseuerar&
non planedeorum sed daemoniorum
eum qui&em habere non posse : ad
quam uocat uerus medicus dicens
Discite ame qm̃ mitis sum & humiliscor¬
de & inueni& is requiem animab ur̃is
luppiter mittat atq illa tam quam
regi deorum obtẽperans ad quos
lus serit ueniat. & ineorum parte
considat : hoc uere dicitur non de illo
ioue quem deorum regem prosua opinio¬
ne confingunt sed de illo uero rege
saeculorum quod mittat non uictoriã
quae nulla substantia ẽ. sed angelum
suum & faciat uincere quẽ uoluerit
cuius consilium occultum eẽ potest
iniquum non potest: Nam siuictoria
deaẽ cur non deus ẽ & triumphus &
uictoriae iungitur uel maritus. uel

Expanded text:
omnibus dis et deabus publica sacra omnibus dis et deabus publica sacra facere susceperunt, Quietem uero appellantes, quae faceret quietum, cum aedem haberet extra portam Collinam, publice illam suscipere noluerunt. Utrum indicium fuit animi inquieti, an potius ita significatum est, qui illam turbam colere perseueraret non plane deorum, sed daemoniorum, eum quietem habere non posse? ad quam uocat uerus medicus dicens: Discite a me, quoniam mitis sum et humilis corde, et inuenietis requiem animabus Iuppiter mittat adque illa tamquam regi deorum obtemperans ad quos iusserit ueniat et in eorum parte considat? Hoc uere dicitur non de illo Ioue, quem deorum regem pro sua opinione confingunt, sed de illo uero rege saeculorum, quod mittat non Victoriam, quae nulla substantia est, sed angelum suum et faciat uincere quem uoluerit; cuius consilium occultum esse potest, iniquum non potest. Nam si uictoria dea est, quur non deus est et triumphus, et uictoriae iungitur uel maritus uel
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquitate & deauictoria dum
bellorum causas iniquitas excitat.
uictoria eadem bella feliciter termi¬
nat. &iam feriato ioue creuit impe¬
rium qua senim partes iuppiter ha¬
ber& cum ea quae possent beneficia eĩ
put aridii habentur duuocantur dii
coluntur. ipsi prosuis partibus inuo¬
cantur : haber& hic aut̃ &iam ille
aliquam partẽ si regnum &iã ipse
appellar&ur. sicut appellatur illa
uictoria aut si regnũ munus ẽ louis
cur non & uictoria munus ẽi habeatur
quod profecto haber&ur si non lapis
incapitolio seduerus rex regum & do¬
minus dominantium cognoscer&ur
quodcumdeos singulos singulis rebus
& pene singulis motibus ad tribuerent
uocauerunt deam a genoriam quae
adagendum excitar&: De ã stimulã
quae ad agendum ultramodum sti¬
mular&. Deam murciã quae pra&
modum non mouer& ac facer& homi¬
nẽ ut ait pomponius murcidum id est
nimis desidio sum & in actuo sum. Deam
streniã quae facer & strenuum his

Expanded text:
iniquitate et dea Victoria, dum iniquitate et dea Victoria, dum bellorum causas iniquitas excitat, Victoria eadem bella feliciter terminat, etiam feriato Ioue creuit imperium. Quas enim hic partes Iuppiter haberet, cum ea, quae possent beneficia eius putari, di habentur, di uocantur, di coluntur, ipsi pro suis partibus inuocantur? Haberet hic autem etiam ille aliquam partem, si Regnum etiam ipse appellaretur, sicut appellatur illa Victoria. Aut si regnum munus est Iouis, quur non et uictoria munus eius habeatur? Quod profecto haberetur, si non lapis in Capitolio, sed uerus rex regum et dominus dominantium cognosceretur quod, cum deos singulos singulis rebus et paene singulis motibus adtribuerent, uocauerunt deam Agenoriam, quae ad agendum excitaret, deam Stimulam, quae ad agendum ultra modum stimularet, deam Murciam, quae praeter modum non moueret ac faceret hominem, ut ait Pomponius, murcidum, id est nimis desidiosum et inactuosum, deam Streniam, quae faceret strenuum, his
Abbreviated transcription (Latin):
ita essent inmundo regna plurima
gentium ut sunt in urbe domus plu¬
rimae ciuium. Pro inde belligera¬
re & perdomitis gentibus dilatare
regnum malis uid&ur felicitas bo¬
nis necessitas. Sed quia peius e&
ut inuiriosi iustioribus dominarent᷑
ideo non in congruedicitur &iam
ista felicitas. Sed procul dubio feli
citas malor ẽ uicinumbonum habere
concordem quam uicinum malum sub¬
iugare bellantem : malauo ita sunt
optare habere quem oderis uelquẽ
timeas ut possit eẽ quem uincas
giergo iusta regendo bella non im¬
pia non iniqua romani imperium
tam magnum ad quirere potuert̃
num quid tamquam aliquadea co¬
lendaẽ eis etiam iniquitas aliena:
multum enimadistam latitudinem
imperii eam uidemus quae faciebat
iniurio sos utessent cum quibus
ius tabella iererentur & duge¬
retur imperium. Quur autem &
iniquitas dea nonsit uelexter na¬
rum gentium si pauor & pallor
et febris duromani essemeruert
hisigitur duabus idest aliena

Expanded text:
ita essent in mundo regna plurima ita essent in mundo regna plurima gentium, ut sunt in urbe domus plurimae ciuium. Proinde belligerare et perdomitis geregnum, malis videtur felicitas, bonis necessitas. Sed quia pejus esset ut injuriosi justioribus dominarentur, ideo non incongrue dicitur etiam ista felicitas. Sed proccitas maior est uicinum bonum habere concordem quam uicinum malum subiugare bellantem. Mala uota sunt optare habere quem oderis uel quem timeas, ut possit esse quem uincas. Si ergo iusta gerendo bella, non inpia, non iniqua, Romani imperium tam magnum adquirere potuerunt, numquid tamquam aliqua dea colenda est eis etiam iniquitas aliena? Multum enim ad istam latitudinem imperii eam cooperatam uidemus, quae faciebat iniuriosos, ut essent cum quibus iusta bella gererentur et augeretur imperium. Quur autem et iniquitas dea non sit uel externarum gentium, si Pauor et Pallor et Febris di Romani esse meruerunt? His igitur duabus, id est aliena
Abbreviated transcription (Latin):
pruis nec alter inruat in alterius :
a rege igitur deorum regnum homi¬
num potuit propagari & augeri.
ipsum regnum aliquis đs̃e. Cur
enim nonita sit siuictoria de a est:
aut quid ipso ioue in hac causa opus ẽ
siuictoria faueat sitq propitia &
semper eat adillos quos uult esse uic¬
tores : hacdea fauente & propitia
&iam ioue uacante uel aliud agente
quaegentes non subditae remane¬
rent quae regna non crederent :
anforte displic& bonis iniquissima
improbitate pugnare & finitimos
qui &os nullamq in iuriã facientes
addilatandum regnumbello spon¬
taneo prouocare : plane si ita senti
ergo neforte non ꝑtineat aduiros
bonos gaudere deregnilatitudine .:
iniquitas enim eorum cum quibus
iusta bella gesta sunt regnũ aduuit
ut crescer& quod utiq paruum ẽ&
siquies &iustitia finitimorum con¬
trase bellum gerinulla prouocar&
iniuria. aosio felicioribus rebus
humanis omnia regna parua essent
concordi uicinitate la& antia &

Expanded text:
priis, nec alter inruat in alterius? priis, nec alter inruat in alterius? A rege igitur deorum regnum hominum potuit propagari et augeri. ipsum regnum aliquis deus est? Quur enim non ita sit, si Victoria dea est? Aut quid ipso Ioue in hac causa opus est, si Victoria faueat sitque propitia et semper eat ad illos, quos uult esse uictores? Hac dea fauente et propitia, etiam Ioue uacante uel aliud agente, quae gentes non subditae remanerent? quae regna non cederent? An forte displicet bonis iniquissima inprobitate pugnare et finitimos quietos nullamque iniuriam facientes ad dilatandum regnum bello spontaneo prouocare? Plane si ita sentiuergo ne forte non pertineat ad uiros bonos gaudere de regni latitudine. Iniquitas enim eorum, cum quibus iusta bella gesta sunt, regnum adiuuit ut cresceret, quod utique paruum esset, si quies et iustitia finitimorum contra se bellum geri nulla prouocaret iniuria ac sic felicioribus rebus humanis omnia regna parua essent concordi uicinitate laetantia et
Abbreviated transcription (Latin):
diciaut̃ sin euerecundia non possunt:
sunt homines partes dĩ eẽ contenduNT
non uideo quidem si totus mundus ẽ
deus quomodo bestias sub eius pasti¬
bus separent. sed obluctari quid o¬
pus est de ipsorationali animante
idẽ homine quid infelicius credipo¬
test quam dei partem uapulare.
cum pueruapulat : lamuero par¬
tes deifieri lasciuas iniquas impias
atq omnino damnabiles quis ferre
possit nisi qui prorsus insanit : pos¬
tremo quid ira scitur eis a quibus non
colitur cum a suis partibus noncolat᷑:
restat ergo ut dicant om̃s̃ deos suos
habere uitas. sibiquemq uiuere.
Nullum eorum et̃ partem cuiusquã
sed om̃s colendos qui cognosci & coli
possunt quia tam multi sunt ut om̃s
non possint. quorum luppiter quia
rex praesid& ipsum credo ab eis pu¬
tari regnum constituisse uel auxisse
romanum. Nam si hoc ipse non fecit.
quem alium deum opus tãmagnum
potuisse aggredi credant : cũ om̃s
occupati sint officiis &operibus pro¬

Expanded text:
dici autem sine uerecundia non possunt. dici autem sine uerecundia non possunt. sunt homines, partes Dei esse contendunt: non uideo quidem, si totus mundus Deus est, quo modo bestias ab eius partibus separent; sed obluctari quid opus est? De ipso rationali animante, id est homine, quid infelicius credi potest, quam Dei partem uapulare, cum puer uapulat? Iam uero partes Dei fieri lasciuas, iniquas, inpias adque omnino damnabiles quis ferre possit, nisi qui prorsus insanit? Postremo quid irascitur eis, a quibus non colitur, cum a suis partibus non colatur? Restat ergo ut dicant omnes deos suas habere uitas, sibi quemque uiuere, nullum eorum esse partem cuiusquam, sed omnes colendos qui cognosci et coli possunt, quia tam multi sunt, ut omnes non possint. Quorum Iuppiter quia rex praesidet, ipsum credo ab eis putari regnum constituisse uel auxisse Romanum. Nam si hoc ipse non fecit, quem alium deum opus tam magnum potuisse adgredi credant, cum omnes occupati sint officiis et operibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
quam cultis quibusdam iusta irascendi
causa illis qui pra&ermissiessent
multo numerosioribus praeber&ur
Prae sertim cumeis de superna sede ful¬
gentibus turpinuditate distentus
prae poner&ur priapus : quid illud:¬
nonne deb& mouere acutos homines
uel qualescumq homines : non enim
adhoc inge nuopus est excellentia ut
deposito studio contentionis atten¬
dant. simundianimus deus est eiq ani¬
momundus ut corpus est. ut sit unum
animal constans exanimo &corpore
atq iste deus est sinu quodamnaturae
inseipso continens omã aut exipsius
anima quauiuificatur tota ista
moles uitae atq animae cunctorum
uiuentium procuiusq nascendi soste
sumantur . nihil omnino remanere
quod non sit parsdĩ . quod si ita est
quis nonuideat quanta impi&as &
in religiositas consequatur ut quod
calcauerit quisq partem dĩ calc&.
& in omni animante occidendo pars
dĩ trucid&ur : Nolo omnia dicere
quae possunt occurrere cogitantib

Expanded text:
quam cultis quibusdam iusta irascendi quam cultis quibusdam iusta irascendi causa illis, qui praetermissi essent, multo numerosioribus praeberetur, praesertim cum eis de superna sede fulgentibus turpi nuditate distentus praeponeretur Priapus.- nonne debet mouere acutos homines uel qualescumque homines non enim ad hoc ingenii opus est excellentia, ut deposito studio contentionis adtendant, si mundi animus Deus est eique animo mundus ut corpus est, ut sit unum animal constans ex animo et corpore, adque iste Deus est sinu quodam naturae in se ipso continens omnia, ut ex ipsius anima, qua uiuificatur tota ista moles, uitae adque animae cunctorum uiuentium pro cuiusque nascendi sorte sumantur, nihil omnino remanere, quod non sit pars Dei. Quod si ita est, quis non uideat quanta inpietas et inreligiositas consequatur, ut, quod calcauerit quisque, partem Dei calcet, et in omni animante occidendo pars Dei trucidetur? Nolo omnia dicere, quae possunt occurrere cogitantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
irasci altera potest. & alia placari
alia concitari. si autem dicitur omnes
simul id est totum ipsum iouem potuisse
offendi si partes cius non &iam singil¬
latim minutatimq. colerentur:
stulte dicitur nulla quippe illarum
pra&er mitter&ur cum ipse unus
quieas haber& omnia coler&ur.
Nam ut alia omittam quaesunt In¬
numerabilia: cumdicunt omnia sidera
partes iouis eẽ & omnia uiuere atq
rationales animas habere. &ideo
sine controuersia deos eẽ nonuideant
quã multos non colant quam multis
aedes non construant aras non statu¬
ant quas tamen paucissimis siderum
statuendas eẽ putauerunt & sin¬
gillatim sacrificandum: siigitur
irascuntur qui non singillatim colunur.
non m&uunt paucis placatis toto caelo
irato uiuere : si autem stellas omnes ideo
colunt quia in ioue sunt quemn colunt.
isto compondio in illo uno omnibus sup¬
plicare sic enim nemo irascer &urin
illo unonemo contemner&ur . Potius

Expanded text:
irasci altera potest, et alia placari, irasci altera potest, et alia placari, alia concitari. Si autem dicitur omnes simul, id est totum ipsum Iouem, potuisse offendi, si partes eius non etiam singillatim minutatimque colerentur, stulte dicitur. Nulla quippe illarum praetermitteretur, cum ipse unus, qui haberet omnia, coleretur. Nam ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, cum dicunt omnia sidera partes Iouis esse et omnia uiuere adque rationales animas habere, et ideo sine controuersia deos esse, non uident quam multos non colant, quam multis aedes non construant, aras non statuant, quas tamen paucissimis siderum statuendas esse putauerunt et singillatim sacrificandum. Si igitur irascuntur, qui non singillatim coluntur, non metuunt paucis placatis toto caelo irato uiuere? Si autem stellas omnes ideo colunt, quia in Ioue sunt quem colunt, isto conpendio possent in illo uno omnibus supplicare sic enim nemo irasceretur, cum in illo uno nemo contemneretur potius
Abbreviated transcription (Latin):
iniugatino deo coniuges iungat & cum
uirgini uxoritona soluitur ipse in¬
uoc&ur & dea uirginiensis uoc&ur.
ipsesit motunus uel tutunus qui est
apud grecos priapus. Si non pud&
haec omã quae dixi & quae cumque
non dixi non enim om̃a dicenda arbi¬
tratus sum : hiomnes dude aeq situnus
iuppiter siue sint ut quidã uolunt
omnia ista partes eius siue uirtutes
eius sicut eis uid&ur quibus eum plac&
ẽẽ mundi animum. quaesententia
uelut magnorũ multũq doctorum ẽ
Haec siita sunt quod quale sit nondum In¬
terim quaero : quid perderent siunũ dm̃
colerent prudentiore compendio : quid
enim eius contemner&ur. cumipsecolere¬
tur : si aut m&uendum fuit ne pra&er¬
missae siue neglectae partes eius
irascerentur : nonergo ut uolunt ue¬
lut unius animantis haec tota uita ẽ
quae omnes contin& deos quasi suas
uirtutes uel membra uel partes.
sed sua quaeq pars hab& uitam ac&e¬
ris separatam si pra&er alteram

Expanded text:
in Iugatino deo coniuges iungat, et cum in Iugatino deo coniuges iungat, et cum uirgini uxori zona soluitur, ipse inuocetur et dea Virginensis uocetur; ipse sit Mutunus uel Tutunus, qui est aput Graecos Priapus: si non pudet, haec omnia quae dixi et quaecumque non dixi non enim omnia dicenda arbitratus sum, hi omnes di deaeque sit unus Iuppiter, siue sint, ut quidam uolunt, omnia ista partes eius siue uirtutes eius, sicut eis uidetur, quibus eum placet esse mundi animum, quae sententia uelut magnorum multumque doctorum est. Haec si ita sunt quod quale sit, nondum interim quaero, quid perderent, si unum Deum colerent prudentiore conpendio? Quid enim eius contemneretur, cum ipse coleretur? Si autem metuendum fuit, ne praetermissae siue neglectae partes eius irascerentur: non ergo, ut uolunt, uelut unius animantis haec tota uita est, quae omnes continet deos, quasi. suas uirtutes uel membra uel partes; sed suam quaeque pars habet uitam a ceteris separatam, si praeter alteram
Abbreviated transcription (Latin):
c&urcunina : non sit alius sed ipse in
illis de abus quae fata nascentibus ca¬
nunt & uocantur carmentes. praesit
fortuitis uoc&urq fortuna. in diua
rumina mammam paruulo in mul¬
geat: quia rumam dixerunt ue¬
teres mammam. indiua potina potionẽ
ministr&. indua educa escã praebeat.
depauore infantum pauentia nuncu¬
p&ur despequaeuenit uenilia. de
uoluptate uolupia de actu a genoria.
destimulis quibus adnimium actum
homo inpellitur deastimula nomin&.
strenia dea sit strenuum faciendo
numeria quaenumerare doceat.
camena quae canere ipsesit & deus
ciuislo consus praebendo consilia & dea
sentia sententias inspirando ipse
de a iuuentas quae post praetextã
excipiat iuuenalis a &atis exordia
Ipsesit & fortuna barbata quae ad¬
ultos barba induat. quos honorare
noluerunt ut hoc qualecumq numen
saltem masculum deum uela barba
barbatum sicut anodis nodatum uel
certe non fortunam sed qui ab arbas
hab& fortunium nominarent. ipse

Expanded text:
cetur Cunina; non sit alius, sed ipse in cetur Cunina; non sit alius, sed ipse in illis deabus, quae fata nascentibus canunt et uocantur Carmentes; praesit fortuitis uoceturque Fortuna; in diua Rumina mammam paruulo inmulgeat, quia rumam dixerunt ueteres mammam; in diua Potina potionem ministret, in diua Educa escam praebeat; de pauore infantum Pauentia nunctur, de spe, quae uenit, Venilia, de luptate Volupia, de actu Agenoria; de stimulis, quibus ad nimium actum homo inpellitur, dea Stimula nominetur; Strenia dea sit strenuum faciendo, Numeria, quae numerare doceat, Camena, quae canere; ipse sit et deus Consus praebendo consilia et dea Sentia sententias inspirando; ipse dea Iuuentas, quae post praetextam excipiat iuuenalis aetatis exordia; ipse sit et Fortuna barbata, quae adultos barba induat quos honorare noluerunt, ut hoc qualecumque numen saltem masculum deum uel a barba Barbatum, sicut a nodis Nodutum, uel certe non Fortunam, sed quia barbas habet Fortunium nominarent; ipse
Abbreviated transcription (Latin):
fundum ipse in aheresit iuppiter¬
ipse inaere luno ipse inmari neptuñ
in inferioribus &iam maris ipse salatia
interra pluto interra inferiore pro¬
serpina. in focis domesticis uesta in fa¬
brorum fornace uulcanus dnsiderib
sol& luna & stellae. indiuinantibus
apollo inmerce mercurius in iano ini¬
tiator intermino terminator saturnꝰ
intempore mars & bellona inbellis
liber in uineis ceres infrumentis diana
insiluis minerua in ingeniis ipsesit
postremo &iam in illa turba quasi
plebeiorum deorum. ipse praesit nomine
liberi uirorum seminibus & nomine¬
dic ipñ. liberȩ feminarum ipse sit dies piter
qui partum perducat addiem ipsesit¬
de amena quam praefecerunt mens¬
truis feminarum ipse lucina quae
a parturientibus inuoc&ur ipse opẽ
ferat nascentibus excipiendo eos
sinu terrae & uoc&ur opis ipse inua¬
gitd os aperiat & uoc&ur deus uat¬
ticanus ipse leu& d&erra. & uoc &ur¬
dea leuana ipsecunas tueatur &uo¬

Expanded text:
fundum; ipse in aethere sit Iuppiterfundum; ipse in aethere sit Iuppiteripse in aere Iuno, ipse in mari Neptunus, in inferioribus etiam maris ipse Salacia, in terra Pluto, in terra inferiore Proserpina, in focis domesticis Vesta, in fabrorum fornace Vulcanus, in sideribus sol et luna et stellae, in diuinantibus Apollo, in merce Mercurius, in Iano initiator, in Termino terminator, Saturnus in tempore, Mars et Bellona in bellis, Liber in uineis, Ceres in frumentis, Diana in siluis, Minerua in ingeniis; ipse sit postremo etiam in illa turba quasi plebeiorum deorum; ipse praesit nomine Liberi uirorum seminibus et nomine Liberae feminarum, ipse sit Diespater, qui partum perducat ad diem; ipse sitdea Mena, quam praefecerunt menstruis feminarum, ipse Lucina, quae a parturientibus inuocetur; ipse opem ferat nascentibus excipiendo eos sinu terrae et uocetur Opis, ipse in uagitu os aperiat et uocetur deus Vaticanus; ipse leuet de terra et uoceturdea Leuana, ipse cunas tueatur et uo
Abbreviated transcription (Latin):
redis. Quacista iustitiaẽ nobis sus¬
censere quod talia dicimus dediiscorũ
& sibi non susconsere qui haec inthea¬
tris libentissime spectant crimina
deorum suorum: & quod e& incredi¬
bile nisi contestatissime probar&ur.
haec ipsa theatrica crimina deorum.
in honorem instituta sunt eorundem
rationibus & disputationibus asseraNT:
modo sit iuppiter corporei huius mun¬
di animus qui uniuersam istam molẽ
exquattuor uel quot eis plac& ele¬
mentis constructam atq conpactam
impl& & mou& modo in desuas par¬
tes sorori & fratribuscedat. modosit
a&her ut aerem lunonem subter fusã
desuper amplectatur . modo totum
simul cum aeresit ipsecaelum: terrã
uero tamquam coniugem eandemq
matrem quia hoc in diuinis turpe
non est fecundis imbribus & seminib
fet& modo aũt nesit necesse per
cuncta discurrere. ds̃ unus de
quo multi a po&a nobilissimo dictum
putant . dm̃ namq ireperomnes ter¬
rasq tractusq maris caelumq pro¬

Expanded text:
redis. Quae ista iustitia est, nobis susredis. Quae ista iustitia est, nobis suscensere, quod talia dicimus de dis eorum, et sibi non suscensere, qui haec in theatris libentissime spectant crimina deorum suorum? Et quod esset incredibile, nisi contestatissime probaretur haec ipsa theatrica crimina deorum in honorem instituta sunt eorundem rationibus et disputationibus adserant: modo sit Iuppiter corporei huius mundi animus, qui uniuersam istam molem ex quattuor uel quot eis placet elementis constructam adque conpactam inplet et mouet, modo inde suas partes sorori et fratribus cedat; modo sit aether, ut aerem Iunonem subterfusam desuper amplectatur; modo totum simul cum aere sit ipse caelum, terram uero tamquam coniugem eandemque matrem quia hoc in diuinis turpe non est fecundis imbribus et seminibus fetet; modo autem ne sit necesse per cuncta discurrere deus unus, de quo multi a poeta nobilissimo dictum putant: deum namque ire per omnes Terrasque tractusque maris caelumque pro