comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ss fr̃ib  o files mortua. Mortuus est enĩ
filiꝰ tuus. qͥcqͥd dicas. mortuo debes q̃ uiuo
mei.seruo fr̃ib ipsiꝰ Si credis qr mortuis ÷
ẽ inte fide ᷤ. inuit filiꝰ tuus. Uiuit ꝓrsus. ñ decesfit
s ꝓaessit. qͣ fronte uentus es ad filiũ tuũ. qͥ p̃cessit.
ui pcedenti ñimitis partẽ suã incelũ : annon
potest mitti incectũ  potest ꝓrsus. Audi ipsũ
dim̃ dicentẽ. ⁊h csaurizate nobis thesauros in

Expanded text:
us? O fides mortua! Mortuus est enim filius tuus? Quidquid dicas, mortuo debes quod vivmei servo fratribus ipsius. Sic credis quia mortuus est? in te fides, vivit filius tuus. Vivit prorsus; non decessit, sed praecessit. Qua fronte venturus es ad filium tuum qui praecessit, cui praecedenti non mittis partem suam in coelum? An non potest mitti in coelum? Potest prorsus. Audi ipsum Dominum dicentem, Thesaurizate vobis thesauros in
Abbreviated transcription (Latin):
Qui adt publicũ uado. inqđ p̃ceptũ meurit: Hon
qͥ neruo ligemꝰ fugitiuũ istit: Non fugiat. Hab&
in ipsis decẽ cordis inuenimꝰ: Decẽ enĩ p̃cepta adduo
illa referint᷑ sicuti audiuimꝰ. ut didligamꝰ dm̃
⁊ prxtitũ. Et duo illa: adimũ illud. Unũ ÷ aute̾.
qđ tͥ fieri ñ uis: alii nefeceris. Ibi contmunt᷑ dece̾.
ibr continent᷑ duo. S dicis. fintũ sifaciã. id facio.
qđ pati nolo. Si occido id facio qđ ab altero pati
nolo. Si parentib meis honorẽ ñ deferã. qͣndo uo¬
lo deferat᷑ mͥ afiliis meis. id facio qđ pati nolo.
facio qđ pati nolo. Hã si mt̃roget
dicit. Nolo ut ipcor mea tale aliqͥ
faciat. Si concupisco uxorẽ ꝓitrni mei:
nolo qͥsqͣ concupiscat mram: id facio qdđ pati nolo.
Si concupiscã rẽ ꝓximi mei. nolo ut auferat᷑ mea:
id facio qđ pati nolo. Cũ uͦ adinentricẽ eo. cui
facio qđ patinolo ͦ qđ grauiꝰ÷ ipsi deo. Intelligat

Expanded text:
qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habed ornamentum in ipsis decem chordis inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut diligamus deum et proximum; et duo illa ad unum illud. unum est autem: quod tibi fieri non uis, alii ne feceris. ibi continentur decem, ibi continentur duo. Sed dicis: "furtum si faciam, id facio quod pati nolo; si occidam, id facio quod ab altero pati nolo; si parentibus meis honorem non deferam, quando uolo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo; facio quod pati nolo. nam si quis intdicit, Nolo ut uxor mea tale aliquid faciat: si concupisco uxorem proximi mei, nolo quisquam concupiscat meam; id facio quod pati nolo: si concupisco rem proximi mei, nolo ut auferatur mea; id facio quod pati nolo: cum vero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo? Quod gravius est, ipsi Deo. Intelligat
Abbreviated transcription (Latin):
ticũ nouũ. c̃cortla cũ sermone dĩ. cũ ẽ. teũ
ĩ ua. c̃corda cũ adu̾sitrio tuocito. necũ dis¬
c̃cordasti cũ eo. Si aũ ũ facis. rixaris adhuo.
maticis. ab aruspicib a sortilegis. ab augarib¬
a sacͥs sacͥlegiis: abstinete uo qͣntũ potestail.
a nugatoriis spectatuł. Si q̃ delecrationes. sub¬
ĩ misccłia. exercete uo̾ ĩelemosinis. ĩ ieuitiis. in
or õib.his enĩ purgant᷑ cotidiana pecẽa. q̃ non

Expanded text:
um in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum disconcordasti cum eo: si autem non facis, rixaris cum eo,maticis, ab aruspicibus, a sortilegis, ab auguribus, a sacrilegiis; abstinete vos, quantum potestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subicordia, exercete vos in eleemosynis, in jejuniis, in or
Abbreviated transcription (Latin):
diciuꝰ fr̃g̃. multitudine helemosinarũ posse
mũclari. S facite helemosinas. ⁊ uolite cessa¬
re. Adiendite uitã urãm cotidianã ipsis pec
modũ ille phariseus. S tc̃ qͥd ibidix̃.: Ieuino
bis in sabbato. decimas do om̃iũ que possideo.¬

Expanded text:
 posse mundari. Sed facite eleemosynas, et nolite cessare. Attendite vitam vestram quotidianam ipsis peccmodum ille Pharisaeus. Sed tamen quid ibi dixit? Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium qu
Abbreviated transcription (Latin):
saltẽ ille phariseꝰ. qͥ oiũ q̃ possidebat decimas
dabat. Noli parc̾e thesauris oidutis. thesauris
uituis. Noli sub imagine pietatis peccuniã au¬
gere. dicens. filis meis seruo. Magna exxcusa¬
tio filis is seruat. Uideamꝰ. seruat tͥ pater
tiuis. seruas tu filiis tius. filii tui filiis suis.
ħsic ꝑ om̃s. i nulꝰ fact᷑us ẽ. p̃cepta dĩ. Quare ñ
ili potiꝰ ĩpenlis oiã. qͥ te fec̃: Foc his q̃ fecit¬
Neq enĩcõmitis meliꝰ filios tuos patͥmonio tuo
ꝗ creatori tuo. & m̃tiunt᷑ qͥdẽ hoĩes. Mala est
auaritia. Palliare se uolt̃ noĩe pietatis. et
de albare. ut qͣsi ꝑꝑfilios iuileant᷑ seruare
tat unũ. Si ꝑꝑ filios seruabat. mittat post
illũ partẽ suã. Quare illã tenet ĩsaculo. &
illũ reliqͥd ab aĩo. Reddet illi qͥ suũ ẽ redde

Expanded text:
em ille Pharisaeus, qui omnium quae possidebat decimas dabat. 20. Noli parcere thesauris caducis, thesauris vanis. Noli sub imagine pietatis augere pecuniam. Filiis meis servo: magna excusatio, Filiis meis servo. Videamus: servat tibi pater tuus, servas tu filiis tuis, filii tui filiis suis, et sic per omnes, et nullus facturus est praecepta Dei. Quare non illi potius impendis omnia, qui te fecit melius committis filios tuos patrimonio tuo, quam Creatori tuo. Et mentiuntur quidem homines. Mala est avaritia: palliare se volunt nomine pietatis, et dealbare, ut quasi propter filios videantur servare tat unum: si propter filios servabat, mittat post illum partem suam. Quare illam tenet in sacculo, et illum relinquit ab animo? Redde illi quod suum est, redde
Abbreviated transcription (Latin):
parentes: & raro inuenimꝰ parentes conqͣrentes demi¬
ꝓbitate filioꝵ. quã ꝗͣ ñ desint. S tm̃ quã raro sit:
tã breuit̃ monendũ fuit. Hec meo ubi dictũ ÷ ñ
occides: immorari uolui. Non em̃ credo. ẽe. hic turbã
homicidaru. Iilud uͦ malu̾ iate serpens pl occupauit:
neo uehemetuꝰ irritat᷑ adu̾saruas alȩ qui ideo
suas. Ita muaaene aa consueruuo po sbserua¬

Expanded text:
entes de improbitate filiorum; quamvis non desint: sed tamen quam raro fit, tam breviter monendum fuit. Nec in eo ubi dictum est, Non occides, immorari volui: non enim credo esse hic turbam homicidarum. Illud vero malum late serpens plus occupavit, et in eo vehementius irritatur adversarius ille, qui ideo suis. Ita invadens omnia consuetudo pro lege observa
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ placeit tͥ q̃l÷ corrigeris & diriges ieã regłam
or taũ aqͣ nẽ a lienꝰ distotẽ es. Placeat tͥds qlis ÷ ama
qͣlis ÷ ñ te ipse amat qͣlis eͥs: s odit te qͣlis es. Iao tui
miscut᷑ qr odit ce qͣlises. ut faciat te qͥł rĩdu̾ es. faciat
te daxi qͣł ñdũ es. Nã illud tͥ ñ ꝓmittit: q facit te
qͣlis ÷. Nlã eris qͣl ẽ. s adquendã modũ id÷ imuitator

Expanded text:
s est, corrigeris, et diriges in eam regulam cor tuum, a qua nunc alienus distortus es. Placeat tibi Deus qualis est, ama qualis est: non te ipse amat qualis es, sed odit te qualis es. Ideo tui miseretur, quia odit te qualis es, ut faciat te qualis nondum es. Faciat te, dixi, qualis nondum es. Nam illud tibi non promittit, quia faciet te qualis est. Nam eris qualis est, sed ad quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊phariseoꝵ. ñ intͣbitis ĩ regnũ çloꝵ. Frgo illi
dant decimas. tu sicentesimã decł̾is. aliqͥd ma¬
gnũ te fecisse głaris. Ad tendis qͥd alius non
faciat. ñ qͥd te ds̃ iubeat fac̾e. Metiris te
de cõꝑatiõe peioris. ñ de ussione melioris. ñ qr nichil
ille fac̃. iõ tu magnũ aliqͥd facis. S q gaulet᷑
ad q̃dã minima oꝑaurã qr tanta ẽ. sterilitas urã¬

Expanded text:
et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Ergo illi dant decimas; tu si centesimam dederis, aliquid magnum te fecisse gloriaris. Attendis enim quid alius non faciat, non quid te jubeat Deus facere. Metiris te de comparatione pejoris, non de jussione melioris. Non quia ille nihil facit, ideo tu magnum aliquid facis: sed quia gaudetur ad quaedam minima opera
Abbreviated transcription (Latin):
Tu aũ adł hoc ins reqͥesce̾ ut labores cũ ad hoc
debeas laborare ut reqͥescas. Dr̃ tͥ. honora patrẽ
tciũ ⁊ matrẽ tuã. ⁊ u aũ contumelias ut rogas
des. tu añ occiłe inimitũ tuũ uis. ⁊ idõforte
ñ fatis qr timesᷤ iutlicẽ hominẽ: non qr cogitas
dm̃. Ignor as qr ille testis est cogitationũ : Illo
iuiuo quẽ ius mori.te homiculã tenet incorde.

Expanded text:
Tu autem ad hoc vis requiescere, ut labores; cum ad hoc debeas laborare, ut requiescas. Dicitur tibi, Honora patrem tuum et matrem tuam. Tu autem contumeliam irrogas des. Tu autem occidere vis inimicum tuum: et ideo forte non facis, quia times judicem hominem, non quia cogitas Deum. Ignoras quia ille testis est cogitationum? Illo vivo quem vis mori, te homicidam tenet in corde.
Abbreviated transcription (Latin):
alicui qił pati ñuis. Non gͦ. ẽ. q̃ euailat᷑. Tenet᷑
ille qͥ se teneri ñ putabat. Dĩa ent̃ pecc̃ã homi¬
nũ aut at corruptelã ꝑtinent flagitioꝵ aut ad
fatinora nocenddi. Q a dõ nocere ñ poteᷤᷤ in faci¬
norib. inflagitiis eũ offendis. in corrupteł eũ
offendis. inte illi faus inuriã. facis enĩ ĩ uiriã
grẽ ipiꝰ. ⁊ dono ipsiꝰ. Seruũ si hab̾es uelleᷤᷤ ut
seruiret. tͥ. seriustuus. Serui tu dͥmeliori dño
tuo. Seruũ tuũ ñ tu fecisti. ⁊te ꝯseruũ tuũ ille
fec̃. Uis ut seruiat tͥ. cũ qͦ factꝰ es. ⁊ ñ uis serui

Expanded text:
 qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cu
Abbreviated transcription (Latin):
riã qͥ uoluerit forte lapitare tabulãtuã pictã:
Inqͣ tabula imago tua ẽ. ĩdomotua manit̃ pou̾ta
aduanũ honorẽ tuũ. nec sentiens nec loq̃ns nec uiders.
Sicͥs illũ lapulet. ñ inte uł c̃tumelia. ẽ : Lũ uͦ imaginẽ
dĩ qł es tu corrũpis inte. ꝑ fornicatior̃s. ꝑ diffluentias
libinis. adtenttis q ad mlliꝰ uxorẽ accessisti. ad tendis
q p̃t̃ urorẽ tnã nichil fecisti. qr uxorẽ ñ habes. ⁊ñ
ad tendis ꝑ libidines illicitas formcatiõis. cuiꝰ imagi¬
nẽ uiolasti. Postremo ds̃ qͥ scit qͥd tͥ utile sit uxorẽ
illoꝵ. ñ ad suã. Nonemã incdiget seruiͥs qͣsi ad

Expanded text:
riam, qui voluerit forte lapidare tuam tabulam pictam, in qua tabula imago tua est in domo tua inaniter posita ad vanum honorem tuum, nec sentiens, nec loquens, nec videns? Si quis illam lapidet, nonne in te id contumelia est? Cum vero imaginem Dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis; attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes; et non attendis per libidines et illicitas fornicationes cujus imaginem violasti? Postremo Deus qui scit quid tibi utile sit, qui illo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ id putauert̃. Tangis t̾riã conłã ubi ꝓspe fu¬
citre qͥ etis facis qͥcqͥd facis. int̾ficit᷑ rudelior &e¬
teris bestus: amor scłi huiꝰ. cłpt᷑ amoiẽ eiũ hruꝰ¬

Expanded text:
quae id putaverunt. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe fuquae id putaverunt. Tangis tertiam chordam, ubi pro spe futurae quietis facis quidquid facis; interficitur crudelior caeteris bestiis amor saeculi hujus. Propter amorem enim
Abbreviated transcription (Latin):
inri. iacent ꝓstrati & uiri fc̃. Si pͥactares. ille cibi
uidere᷑ fortior qͥ lacer& sub bestia. qͣ qͥ ꝑ imeror
bestian. S qr dissimulastis apugna int̾iore. &
delectant uos prgne exteriores: ides ñ uittis ꝑti¬
nere ad canticũ nouũ ubi dt̾. qͥ doc& manꝰ meas
ad p̃lm ⁊ digitos moos ad bellũ. Est enĩ bellum
qđ seciĩ agit honio. dimicans cont̾ concupiscentias
malas. frenaris auaritiã. elidens siꝑbiã. suffocms
ambitione̾. trucidans ubidinẽ. h aspugnas facis
in occulto ⁊ ñ uinceris mapto: ad hoc dticentutr
hoc inspectacłis ur̾is. in ilł fpectacłis ñ idẽ ÷ ueria¬
tor qđ citharista. Alnid agit uenator aliud
citharista. inspeetało dĩ umũ÷ tange easdẽ or¬
das decẽ. ⁊ feras occides. Utrũq sintil facis: Ian iẜ¬
gis pͥmã cordã. qr imꝰ colit᷑ ds ceciait bestia sip¬
stitionis. langis scdam. q ñ accipis nom̃ di tium

Expanded text:
uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agimalas, frenans avaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. Has pugnas facis in occulto, et non vinceris in aperto. Ad hoc docentur hoc in spectaculis vestris. In illis spectaculis non id est venator, quod citharista; aliud agit venator, aliud citharista: in spectaculo Dei unum est. Tange easdem decem chordas, et feras occides, utrumque simul facis. Tangis primam chordam, qua unus colitur Deus; cecidit bestia superstitionis. Tangis secundam, qua non accipis nomen Domini
Abbreviated transcription (Latin):
cõmtussus &t sitꝑ illãꝰ & diligentia uiri. & t̃i legũ
tantui ds. Intienis eñ facile pares imros. qͥb ñ ti¬
meas er ubescere: q factunt illud mutti. se tanta ÷
prisltał gesieris. himan: t aliqͣndo mettiendu
fit. ne castꝰ ertibescat int̾ imptidicos. Ido ñ cesso tati¬
ut arer totiꝰ generis humani. Siqͥs int̃ uos facat
homicidtum qđ au̾eat Es. pellere illũ uistriᷤ depa¬
tria ⁊ continuo sifieri pocest exclude. Siqͥs faciat
furtũ: odistis ulũ. nec uidcre itutris. Siqͥs dicat fal¬
sũ ceslimontũ. ab ominamint: nec uob̾ hõ uidebi¬
blande accipit᷑: conit̾tinit᷑ uulnera in ioca. Diqͥs
acit̃ eristat qͥ dicat se castũ ñ face̾ aciaterium.
notũ artt̃ sit qđ ñ faciat. erubescit accełe ad il¬
los ñ sui siniles. ne insiatent ne trrideant. ne di¬
cant ñ eẽ uirũ. Adhoc delapsa ÷ humana ꝑuer¬
sittas ntͣ habeat᷑ uict᷑ꝰ alibidine. & uit habeat᷑ iue¬
tor libulurs: tramiphantes exultant & ñ sinit

Expanded text:
ligentia viri, et terror legum, tantum Deus. Invenis enim facile pares viros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. Et tanta est perversitas generis humani, ut aliquando metuendum sit ne castus erubescat inter imptotius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere uultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobis homo uidebiblande accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sanũ ẽẽ qr odit febriente. ⁊ est melicꝰ febris psecutor. ut
mȩ tue. debes illas odissẽ cũ malico: ita c̃cordas cũ me¬
dico. niteris cũ matico. ⁊ libent᷑ audis qđ uib medicꝰ:¬
⁊ ꝓficiente iã sanitate. incipunt etiã delectare p̃cepta.
Qãa onerosus ÷ cib egris qͣndo reficunt᷑. ⁊ peiorẽ horã
se cortlances cũ medico. ⁊ qͣuis inuicti ⁊ obluctantes uin¬
cunt se uͥ aliqͥd accipiant. Qnͣta aiuditate san ma¬
iora ꝑcepti snt inde egri minora uix accipiunt⁊
S unde hoc factu ⁊ qi oderant febir sua ⁊ cũ mectiao
concordauerant. lnil pseq̃bant᷑ febre meddieꝰ uat

Expanded text:
sanum esse, quia odit eum febrientem: et est medicus febris persecutor, ut mae tuae, debes illas odisse cum medico: ita concordas cum medico, niteris cum medico, et libenter audis quod jubet mediciunt etiam delectare praecepta. Quam onerosus est cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et
Abbreviated transcription (Latin):
qd facta sunt ont̾ia. lum̃ de lumane. coenũ illi qͥ ge¬
nuit. unũ cũ alo  qͥ genuit. S hoc u̾bu̾ creditis as¬
su̾psisse creatũ deungine maria. assũpsisse mor¬
talitatẽ. ⁊ passũ fuisse ꝓ nob̾. Fa legimꝰ: credimꝰ ut
saluem̃. Non meo moratꝰ sũ. ut qͥcqͥd facitis ꝓspe futa

Expanded text:
d facta sunt omnia, lumen de lumine, coaeternum illi qui genuit, unum cum illo qui genuit; et hoc Verbum creditis assumpsisse creaturam, de virgine Maria assumpsisse mortalitatem, et passum fuisse pro nobis: ea legimus, et credimus, ut salvemur. Nec in eo immoratus sum, ut quidquid faci
Abbreviated transcription (Latin):
pduet᷑us es inlongũ: Sit tͥ senectꝰ certa si potest.
Cut aũ potest. Nonne exqͦ hõ intip̃ posse ii̾e
iã potest ⁊mori: possibilitatẽ mortis initium
uitȩ fac̃. In hac t̾ra ⁊ ingen̾e hum anoille solꝰ

Expanded text:
producturus es in longum? Sit tibi senectus certa, si potest: producturus es in longum? Sit tibi senectus certa, si potest: cui autem potest? Nonne ex quo incipit homo vivere, jam potest et mori? Possibilitatem mortis initium vitae facit. In hac terra et in genere humano ille solus
Abbreviated transcription (Latin):
N onsint manes. conu̾tant᷑ adgemitũ. T̃epꝰ est
ocordandi cũ a uersario cito. ła longanimis ÷
as̃ uidendo iniqͣ ⁊ ñ puniendo: ut cito tĩ sit
futũ uidiciũ. ALore qͥppe humanȩ uitȩ pro¬
lixũ ẽ. ꝗͥ dõ breue ẽ. s ⁊ ipsi scło ⁊ humano
gemi. qͦd longe uidet᷑ qͥd c̃solat᷑: Nũqͥd si
totiꝰ gen̾is humani ultimꝰ dies longe est.
uniꝰcuiꝙͦ dies ultimꝰ longe est: hoc dito
ex adã multi antu euoluti st̃. multi ann flu¬
rert̃. ⁊ deinceps fluent ñ qͥdẽ tãmulti. s tñ
usq infinẽ scłi tͣnsibt̃ anni sic̃ ⁊lli tͣnsiert̃.
sinis reliqui tẽpis fuit tunc qͥdã dies
qͥ diceret᷑ hodiernꝰ. ex illo usq adhunc hodi¬
tale habet᷑ ac si ñ fuerit sic erit qͥcqͥd restat
extremũ s sit ⁊ħ longũ. sit ꝓlixũ ꝗtũ puta¬
beris: ꝗtũ dixeris. ꝗtũ cogitaueris. ꝗtũ t̾ nõ
uis diẽ uidicii ꝓlonga Nõ qͥd ultimũ diẽ
tuũ idẽ. uite tue qͥ exiturꝰ es de hoc corpore

Expanded text:
non sint inanes, convertantur ad gemitum. Tempus est concordandi cum adversario tuo cito. Tam longanimis est Deus videndo iniqua et non puniendo, ut tamen cito sit futurum judicium. More quippe humanae vitae prolixum est, quod Deo breve est. Sed et ipsi saeculo et humano generi quod longe videtur, quid consolatur? Numquid si totius generis humani ultimus dies longe est, uniuscujusque dies ultimus longe est? Hoc dico, ex Adam multi anni evoluti sunt, multi anni fluxerunt, et deinceps fluent; non quidem tam multi, sed tamen usque in finem saeculi transibunt anni, sicut et illi transierunt:  reliqui temporis finis. Fuit tunc quidam dies qui diceretur hodiernus, ex illo usque ad hunc hodiTale habetur, ac si non fuerit. Sic erit quidquid restat extremum. Sed sit et hoc longum, sit prolixum, quantum putaveris, quantum dixeris, quantum cogitaveris, quantum is diem judicii prolonga; numquid ultimum diem tuum, id est, vitae tuae, quo exiturus es de corpore hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥmini ueritatẽ. hoc ÷ qđ ait. fauite ueterẽ hominẽ.
⁊ iduite noui̾i. hoc dix̃ mutate mores. scłm diligebatis.
dm̃ ⁊tͥnetẽ nugatoria iniqͥtatis. tẽpales uoltptates
diligebatis. ꝓximũ diligite. Si dilectione facitis: can¬
ticũ nouu̾ cantatis: Si timore faciatis: tam̃ portatis
citis iꝑfũ psalteriũ. Meliꝰ: uł portare: ꝗ̃ proicere. S
rursus mełiꝰ cũ uoluptate cantare: qͣ cũ oͥnere portare.
Nec puenit adcanticu̾ noiu̾. nͥ ĩa cũ uoluptate cantans.

Expanded text:
loquimini veritatem . Hoc est quod ait, Exuite veterem hominem, et induite novum: hoc dixit, Mutate mores. Saeculum diligebatis, Deum diligite: nugatoria iniquitatis, temporales voluptates diligebatis; proximum diligite. Si dilectione facitis, canticum novum cantatis: si timore facitis, facitis tamen; ojicitis ipsum psalterium. Melius est vel portare, quam projicere: sed rursus, melius cum voluptate cantare, quam cum onere portare. Nec pervenit ad canticum novum, nisi jam cum voluptate cantans.
Abbreviated transcription (Latin):
dint ⁊ ut spiritatit᷑ obserues sabbatũ. noi
qm̃ uidei obseruant sabbatũ carnaliocio.
qͣacrare en uolunt adnugas. atq luxurias
suas. Meliꝰ enĩ fat̾et uideus in agro suo aliqͥd
utile. q̃ intheatro sediciosus existe̾t: ⁊ melius
femine eoꝵ die sabbati lanã face̾nt. qͣ tota
dur ineomenis suis ĩpudice saltarent. T ibi
aũ dicet᷑ ut obserues sp̃alit sabbatũ inspe

Expanded text:
i ut spiritualiter observes sabbatum: non quomodo Judaei observant sabbatum carnali otio; vacare enim volunt ad nugas atque luxurias suas. Melius enim faceret Judaeus in agro suo aliquid utile, quam in theatro seditiosus existeret: et melius feminae eorum die sabbati lanam facerent, quam toto die in maenianis suis impudice saltarent. Tibi autem dicitur ut observes spiritualiter sabbatum, in spe
Abbreviated transcription (Latin):
te bene. ãmoneudo obuugaret att t̃recet. ut cohibes te abũmoiłato fluxu
eunłs pꝰ concupiscentias & deserrudo dm̃ tuũ. int̃ medias uoces obiurgantis qb¬
iurgantis obsiffẽs. ĩ piudenti qͥdẽ fronit. ueluti Audita iliuima Auccoritere nlgͥes
de libro dñieo qͥdme tres de dõ nr̃os ille misericors est i miserator n ruldĩ
misericors. he talia hoĩes dicẽat unũ ũbũ adelidit infine qͥ adeat. adisiset¬

Expanded text:
te bene admonendo objurgaret atque terreret, ut cohiberes te ab immoderato fluxu eundo post concupiscentias tuas, et deserendo Deum tuum; inter medias voces objurgantis obsisteres, impudenti quidem fronte, veluti audita divina auctoritate, et legeres de libro dominico: Quid me terres de Deo nostro? Ille misericors est, et miserator et multum misericors. Ne talia ho
Abbreviated transcription (Latin):
Iã ñdũ deleceat carctas. ñ dũ illũ deleccat iusticia. s iu¬
diciũ dĩ formidans. a factis tẽpat. Hon c̃cupiscentiarn
ipsã dãpnat que seuit ineo. Nondũ illũ delectat qđ bo¬
nũ ÷: ñdũ ibi hab suauitate̾ ut canta eaitacũ noriũ.
s detietustate penas tim&: ñdũ concordauit cu̾ actũsario.

Expanded text:
Nam nondum delectat castitas, nondum illum delectat justitia; sed judicium Dei formidans, a factis temperat: non concupiscentiam ipsam damnans, quae saevit in eo. Nondum illum delectat quod bonum est: nondum ibi habet suavitatem, ut cantet canticum novum; sed de vetustate
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ manꝰ nemo nascit᷑. ⁊ hic tecte dictũ ẽ. õs docet pt̃ cuiꝰ magisteriũ nemo discet.
Considatis aũ oĩb duiinis testimoniss q̃ cõmemoraui siue singillatĩ de uno qͦq
disputans siue acerbatĩ inulta ẽgestans a q̃ cũq similia ñ cõmemoraui nichil ĩuenit᷑
nͥ qduniu̾sa eccłia tenet q̃ acdu̾sus õs ꝑfanas nouitates iugilare debet. omnẽ hoẽm
tib posse. Nonqͦ rec̃ciliari nͥ pecc̃oꝵ remissioẽ ꝑ unã grãm misclissimi saluator is
ꝑimã uictimã uerissimi sac̃dotis: ac sĩos filios mulieris q̃ serpenti credidit. ut

Expanded text:
nemo discit\'. Consideratis autem omnibus diuinis testimoniis, quae commemoraui sine singillatim de unoquoque disputans siue aceruatim multa congestans, uel quaecumque similia non commemoraui, nihil inuenitur nisi, quod uniuersa ecclesia tenet, quae aduersus omnes profanas nouitates uigilare debet, omnem hominem tibus posse, non ergo reconciliari nisi peccatorum remissione per unam gratiam misericordissimi saluatoris, per unam uictimam uerissimi sacerdotis ac sic omnes filios mulieris, quae serpenti credidit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sapit dice̾t qd pecem uidi̾t ł putarit ĩ fantis recentis abut̾o. cui reduñdo fatet᷑
iã baptismũ necessariũ. Qdmali inhac ppͥa sua iuta ꝑanimũ ppͥtĩ corpue cõmiserit.
si forte qͥ plorat tedioq ẽ. maiorib. miruĩ si hoc iniqͥtati ñ infelicitati potiꝰ deputan-
dũ÷. an q abipso fletu nulla sua rõne nulla cuiꝰꝗͣ phibitio ẽ cõpescit᷑: At hoc ignor an¬
tȩ.ẽ in qua ꝓfundissima iacet. qͣ ̃ matrẽ cũ pꝰ exiguũ tẽpꝰ ualuerit ꝑcutiet

Expanded text:
d peccatum uiderit uel putarit infantis recentis ab utero, cui redimendo fatetur d peccatum uiderit uel putarit infantis recentis ab utero, cui redimendo fatetur iam baptismum necessarium, quid mali in hac propria sua uita per animum proprium corpusue commiserit. si forte quod plorat taedioque est maioribus, mirum si hoc iniquitati, non infelicitati potius deputandum est. an quod ab ipso fletu nulla sua ratione, nulla cuiusquam prohibitione conpcscitur? at hoc ignorantiae est, in qua profundissima iacet, qua etiam matrem, cum post exiguum tempus ualuerit, percutiet
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt uera. pͥuiter se ips c̃sentiant. ⁊ c̃seq̃nt̃ fiet ut anob̾ nulli ex patte cdissea¬
tiant. Nã si paruuł baptitatis remissionẽ fieri pacõꝵ c̃cedant illi istis pariulas ut
ipsa nat᷑a intacitis in fantib elamat. suȩ uite ꝓp̾ũ nultũ aelhue contͣxisse pecem̃. con¬
cecdlant istr ilł. c̃cedant utriq nob̾ nullũ nͥ originale restare q ꝑ baptisinũ soluat in paruuł̾.
ꝑ propͥã uoluntatẽ sine qͣ nullũ uite ꝓpͥę potest eẽ pecem̃: nichil malicõmiserint
infantes. qͥppt̃ hoc uocant ãbõib ĩ nocentes : Ñne tanta ĩfirmitas animi ⁊ corꝑis
tanta rerũ ignorantia.tã nulla oĩno p̃cepti capacitas. nullꝰ ł nat᷑ał ł c̃scͥptȩ legiᷤᷤ
sensꝰ. aut motꝰ nullꝰ in alt̾utiã partẽ rõnis usꝰ hoc multo testatiore silentio quã
sermonr̃ ꝓclamat atq ĩdicat. ualeat aliqͥd ad se ipsã ꝑsuadendã ipsa euidentia:

Expanded text:
dicunt, prius inter se ipsi consentiant, et consequenter fiet, ut a nobis nulla ex parte dissentiant. nam si paruulis baptizatis remissionem fieri peccatorum concedant illi istis, paruulos autem, ut ipsa natura in tacitis infantibus clamat, suae uitae propriae nullum adhuc contraxisse peccatum concedant isti illis, concedant utrique nobis nullum nisi originale restare, quod per baptismum soluatur in paruulis. per propriam voluntatem, sine qua nullum vitae propriae potest esse peccatum, nihil mali commiserint infantes, qui propter hoc vocantur ab omnibus innocentes? Nonne tanta infirmitas animi et corporis, tanta rerum ignorantia, tam nulla omnino praecepti capacitas, nullus vel naturalis vel sensus aut motus, nullus in alterutram partem rationis usus hoc multo tes tatore silentio quam sermo noster proclamat atque indicat? ualeat aliquid ad se ipsam persuadendam ipsa euidentia;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊mats agnosct̃. nec suggendisab̾ib cuͣ ÷ ope ad mouent᷑ aliena. s ea ipsi nsatnis cupt
ingerant᷑ necuͥ sint sentiunt. ⁊ iusta seiacentib mãmis. magis possint espt lenb̾
flere. qͣ sugge. Prouide infirmitati m̃tis ẽgruit hȩc oĩno infirmitas corurienes
fuisset caroxͥ insimilitudine carnis pecci. nͥ caro eẽt ista peceati: cuiꝰ pondẽ rõnal
aĩa sic gͣuat᷑ siue mpsa ex parentib tractasit. siue ibidẽ creata. Quie desiera on al¬
spirata: q nc̃ q̃rere differo. In paruuł certe grã dĩ ꝑbaptismũ eiꝰ qͥ ueñ isimilitu¬
omẽ carnis pereati: iclagit nt euacuet᷑ caroperati. uatiuat aũ ñut ñ psauuente
carne c̃cupiscentia c̃sꝑsa.⁊ unata repente absumat᷑ ꝯñsit. s nẽ obsitꝰ mortust

Expanded text:
matres agnoscunt nec sugendis uberibus cura et ope admouentur aliena, sed ea ipsi in materni corporis ingeratur, nec ubi sint sentiunt et iuxta se iaccntibus mammis magis possint esurientes flere quam sugere. proinde infirmitati mentis congruit haec omnino infirmitas corporis. nec fuanima sic grauatur, siue et ipsa ex parentibus tracta sit siue ibidem creata siue desuper inspirata, quod nunc quaerere differo. In paruulis certe gratia dei per baptismum eius, qui ucnit in similitudine carnis peccati, id agitur, ut euacuetur caro pecarne concupiscentia respersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo,
Abbreviated transcription (Latin):
stiaũ. cũ as eo qͣreret qͥm possent ista fieri. nemini humanã argum̃ tatiõem ĩ hac
cansa libã fer̾. Non alienent᷑ paruuli a grã remissuñs pecc̃oꝵ si alit̃ tͣnsit᷑ ad xp̃m:
aꝗit exoicifinꝰ meus si in familia diaboli ñ tenet᷑ : Ipse certe mͥ fuerat responsur
itmissionẽ pecc̃oꝵ. q̃ illi lla tribueret᷑ : egoqͥdẽ si c̃tͣ hec eũ sentire existimarẽ
ad cdm̃ se ferre᷑ ignoro. Hec uolo aliqͥd gͣuiꝰ cdice. falsã gͥ ł fallacẽ tͣdi paruul
baptismatis formã inqͦ sonaret. atq agi uidẽt᷑. ⁊ tñ nulla fieret remissio

Expanded text:
stravit, cum ab eo quaereretur quomodo possent ista fieri; nemini humanam argumentationem in hac causa liberam fecit: non alienentur parvuli a gratia remissionis peccatorum. Non aliter transitur ad Christum; agit exorcismus meus, si in familia diaboli non tenetur? ipse certe mihi fuerat responsurus remissionem peccatorum, quae illi nulla tribueretur? Ego quidem si contra haec eum sentire existimarem, ad deum sc ferret ignoro nec uolo aliquid grauius dicere. falsam igitur uel fallacem tradi paruulis baptismatis formam, in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊originali⁊ ipͥo puros ⁊ lib̾oseẽ defendt̃: & istosqͥeos i natos ꝓpa purtauteo nt ei pecr̃
pecca. aqͥb eos eredt̃ ꝑbaptismũ oportere purgati qͥ ntũ it᷑ srt pulen contꝰ¬
MPinde isti postiores ĩtuendo septas ⁊ auctoritatẽ totdecłiȩ . formã upsi saẽm̃ti bene
uidert̃ ꝑ baptismũ ĩparuuł pecõꝵ fieri temissionẽ: s ut originale cẽ qͥqqͥd illd ieiᷤ
eẽt ł nolt̃ dicere ł ñ posst. Illi aũ pͥores in ipła nat᷑a humana q̃ abõib ut c̃sułẽt᷑ ĩ pmptu:¬

Expanded text:
se defendunt, et istos, qui eos iam natos propria putant contraxisse peccata, a quibus eos credunt per baptismum oportere purgari, quantum intersit uides. proinde isti posteriores intuendo scripturas et auctoritatem totius ecclesiae et formam ipsius sacramenti bene uiderunt per baptismum in paruulis peccatorum fieri remissionem, sed originale esse quicquid illud in eis est uel nol
Abbreviated transcription (Latin):
ipsaqͣsi absurditate c̃ditꝰ qͥsi eo mͦ sentiret᷑ ut dr̃. ñ iã illi tãq faceti s tãꝗ fatiu ri¬
derent᷑ Ipsos qͦ fatuos iudemꝰ qͦs uulgo moriones uocant adcordatoꝵ desitias ad¬
hibi. ⁊ ĩmantipioꝵ estimatioe p̃ciosiores eẽ cordatis. tm̃ ualet carnał affectus
&̃ minime fatuoꝵ ĩdelectatioẽ alieni mali. Nã cũ hõi iocundasit alieua fatuitas.
nec ipse tñ tał eẽ uoluisset.⁊ sisuũ pariulũ filiũ aqͦ garriente ⁊ alia pat̾ lecꝰ expe¬
ctat ae puocat. talẽ p̃sciret fictũ ee cũ creu̾it. nullomͦ dubitaret miserabiliꝰ eẽ lugendũ.
qͣ mortutũ. S cdũ spes sub ẽ. ĩ crem̃toꝵ ⁊ ĩgenulum̃ accensurũ credit᷑ etatis accessu:
da sint: qͦd qͥdã prudentiũ nemo ꝓbau̾it. ut ad dictis ł factis hui modi non

Expanded text:
o sentiretur, ut dicitur, non iam illi tamquam faceti, sed tamquam fatui riderentur. ipsos quoque fatuos uidemus, quos uulgo moriones uocant, ad cordatorum delicias adhiberi et in mancipiorum aestimatione pretiosiores esse cordatis: tantum ualet carnalis affectus etiam minime fatuorum in delectatione alieni mali. nam cum homini iucunda sit aliena fatuitas, nec ipse tamen talis esse noluisset; et si suum paruulum filium, a quo garriente talia pater laetus expectat et prouocatquam mortuum. sed dum spes subest incrementorum et ingenii lumen accessurum creditur aetatis accessu, da sint. quod quidem prudentium nemo probauerit, ut a dictis uelfactis huiusmodi non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊idẽ ipse filiꝰ hõis manebat incęlo. fit ꝙͦ ciedibilioꝵ fides ex incredibiliorib cre-¬
ditis. Siem̃ diuina substantia longedistantior atq ĩ cõꝑ abãli diu̾sitate sublumior
potuit ꝑꝑpno ᷤ itastisciꝑe humanã substantiã. ut una ꝑsona fieret. acsic filiꝰ hoĩs
qͥerat int̾ra ꝑ carnis infirmitatẽ. idẽ ipse eẽt incelo ꝑ participatã carnidiuinitatẽ:
qͣnto credibiliꝰ alii hoẽs sci fideles eiꝰ fiunt cũ hoĩe xp̃o unꝰ ip̃s. ut oĩb ꝑ eiꝰ hauc

Expanded text:
et idem ipse filius hominis manebat in caelo. fit ergo credibiliorum fides ex incredibilioribus creditis. si enim diuina substantia longe distantior atque incomparabili diucrsitate sublimior potuit propter nos ita suscipere humanam substantiam, ut una persona fieret ac sic filius hominis, qui erat in terra per carnis infirmitatem, idem ipse esset in caelo per participatam carni diuinitatem, quanto credibilius alii homines sancti et fideles eius fiunt cum homine Christo unus C
Abbreviated transcription (Latin):
ci ñ potert̃ nͥ m̃brã mea efficiaut᷑. ut ipse ascendat qͥ descendit. q nemo ascen¬
dit nͥ qͥdescendit. Nisi gͥ inunitatẽ. xͥ õs mutandi leuandiq c̃curtant. ut ap̃s
qͥ descendit ipse ascendãt. naliud deputans corpꝰ suũ idẽ. eccłiã suã ꝗ̃ se ipsũ. qr¬
s una caro: ascende oĩno ñ potaert̃: q nemo ascendit incȩlũ nͥqui decelo descen¬
dit. filiꝰ hoĩs qͥ ẽ. ĩ celo. Quatus enã int̾ra factꝰ sit filiꝰ hoĩs: diuinitatẽ tñsuã qͣ in

Expanded text:
ci non poterunt, nisi membra mea efficiantur, ut ipse ascendat qui descendit, quia nemo ascendit nisi qui descendit\'. nisi ergo in unitatem Christi omnes mutandi leuandique concurrant, ut Christus, qui descendit, ipse ascendat, non aliud deputans corpus suum, id est ecclesiam suam, quam se ipsum m non duo, sed una caro : ascendere omnino non poterunt; quia nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
peonet ip̃ii postea uo filii dĩ Hrõi nouo nom̃ nouũ. canticũ nonũ. ħ̃ sint ingͣta
Quitot ꝓphiȩ locꝰ aptł ysaiã qͦ ꝑ philippũ ĩ ꝯposito spado ille candacnꝰ regtue ĩcũ
riata ẽ nec magni estimata᷑. hic ĩfirmitates nr̃as portat.⁊ ꝓ nob̾ in dolobib
M ut oues errauimꝰ : ⁊ dñs tͣelidit illũ ꝓ pecc̃is nr̃is.⁊ ip̾se qũi male t̾ctatꝰ ẽ.
ñ apuut os. Ut ouis adĩmolandũ clucł: ẽ: ⁊ ut agnꝰ ante eũ qͥse condet fuit
sine uoce sic uapiut os suũ. In humilitate sublatũ ẽ. iudiciũ eiꝰ Gen̾ationẽ
exꝰ qs enarrabiti. qm tollet de tra uita ei. ab iniqͥtatib popłi mei ductꝰ ÷ ad mortẽ.¬
iniquitatẽ ñ fecerit nec dolũ ore suo. Wlt uñs purgare iltũ de plaga.
i decłi tis uos obdelicta urã. animã tirãm iudebitis sem̃ longissime uite ⁊ uult
dñs auferre dolorib animã eiꝰ ostendẽ ei lucẽ ⁊ figare ꝑsensũ. iustificare iustũ¬

Expanded text:
peccatores, impii: postea vero, filii Dei, homini novo nomen novum, canticum novum cantanti qui totus prophetiae locus apud Esaiam, quo per Philippum sibi exposito spado ille Candacis reginae in eum riata est nec magni aestimata est. hic infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus "omnes ut oues errauimus et dominus tradidit ilium pro peccatis nostris. et ipse quoniam male tractatus est, non aperuit os; ut ouis ad immolandum ductus est, et ut agnus ante eum qui se tonderet fuit sine uoce, sic non aperuit os suum. In humilitate sublatum est iudicium eius. generationem eius quis enarrabit? qiniquitatem non fecerit nec dolum in ore suo. dominus uult purgare illum de plaga. si dederitis uos ob delicta uestra animam uestram, uidebitis semen longissimae uitae. et uult dominus auferre a doloribus animam eius, "ostende
Abbreviated transcription (Latin):
ante faciẽ dĩ ꝓ nołi̾ ñ ut sepiꝰ offeeat semet ipsũ sic̃ pͥacii sac̃detã uit̾t
in sc̃ã in anno semel. cũ sanguine. alieno. Cetũ opot̾ebat eũ sepiꝰ patia
mundi c̃stitutioẽ. nc̃ autẽ semel inextremitatẽ scloꝵ acd remissionẽ pecaõꝵ
ꝑ sac̾ficiũ suũ manifestat᷑ ÷. ⁊ sic̃ c̃stitutũ ẽ. hõib semel tm mori. Et ppss uo¬
ditiũ sic ixͦ semel oblatꝰ :÷ ut multoꝵ po̾deata portaret. scdo sine pecert ap̃¬
parebut eis qͥ eũ sustinsnt ad salutẽ. Apocalipisis &ẽ ⁊ołis has laude x pcantieũ
demistinos dõ ĩ sangume tuo. de oĩgente : lingua : ppło̾ ⁊ natione. Itẽ ĩ actib apłor

Expanded text:
ante faciem Dei pro nobis; non ut saepius offerat semetipsum, sicut princeps sacerdotum intrat in sancta, in anno semel cum sanguine alieno. Caeterum oportebat eum saepius pati a mundi constitutione: nunc autem semel in extremitate saeculorum ad remissionem peccatorum per sacrificium suum manifestatus est. Et sicut constitutum est homitus semel oblatus est, ut multorum peccata portaret; secundo sine peccatis apparebit eis, qui eum sustinent, ad salutem . 51. Apocalypsis etiam Joannis has laudes Christo per redemisti nos Deo in sanguine tuo, de omn
Abbreviated transcription (Latin):
nifest : filiꝰ dĩ: ut soluat oꝑa diaboli. No igͦ ꝑtinebt̃ pariuuli. ad grãm manifesta¬
tioĩi filii dĩ: si ñ in eis soluet oꝑa diaboti. Iã nc̃ ad tende inhanc rẽ. pauli apłi
testimonia. tanto utiq plura qͣnto plures epła̾s sc̾psit: ⁊ qͣnto diligentiꝰ curauit
cõm̃dare grãm dĩ. adu̾sus eos qͥ eoͣꝑib głabant᷑: atq ignorantes iustitiã dĩ. ⁊ suã
iustitiã uiolentes c̃stituere. iustitiȩ dĩ ñerant subiecti. In epła ad romanos. Iustitia

Expanded text:
nifestatus est filius dei, ut soluat opera diaboli. non ergo pertinebunt paruuli ad gratiam manifestationis filii dei, si non in eis soluet opera diaboli. Iam nunc adtende in hanc rem Pauli apostoli testimonia tanto utique plura, quanto plures epistolas scripsit et quanto diligentius curauit commendare gratiam dei aduersus eos, qui operibus gloriabantur atque ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
Mdcucet adm Itẽ eũ cõmemor asset in archa noe. uiii. hoĩes saluos factos: sic ⁊ uoᷤ
inqͥt fimili formabaptisma saluos faẽ. Ab hac qͦ salute ⁊ lumine alienist̃ pariuuli.
& in ꝑditioe ac teneb̾ remanebt̃. nͥ ꝑ ad optionẽ ppło dĩ fuerint sociati: tenentes
.ẽ. inlumine. societatẽ habemꝰ in iniucẽ. & sanguis iħu filii ei ꝰ mundabit nos ab
Qui ñ credicłit dõ iñ dacẽ fac̃ eũ: qr ñ credidit intestimoniũ qtestificatꝰ÷ de filio suo.
Et hoc ẽ. testimoniũ. qr uitã ęcñã dedit nob̾ds̃: ⁊ hȩc uita infilio eiꝰ. Qͥ ht̃ filiũ: ht̃¬

Expanded text:
cat ad deum. item cum commemorasset in arca Noe octo homines saluos factos: sic et uos, inquit, simili forma baptisma saluos facit.fab hac ergo salute et lumine alieni sunt paruuli  perditione ac tenebris remanebunt, nisi per adoptionem populo dei fuerint sociati tenentes est in lumine. societatem habemus in inuicem et sanguis Iesu filii eius purgabit nos ab Qui non crediderit Deo, mendacem facit eum; quia non credidit in testimonium quod testificatus est de Filio suo. Et hoc est testimonium, quia vitam aeternam dedit nobis De
Abbreviated transcription (Latin):
minatiõe. ñ udigent. & qm̃ ad hanc ꝑtinet baptismũ quo xͦ c̃sepeliunt᷑. ut in¬
corꝑent᷑ illi m̃bra eiꝰ. ħ ẽ. fideles eiꝰ: ꝓfecto nec baptismꝰ ẽ. iecessariꝰ eis qͥ illo remissiõis
n rec̃ciliatiõis etꝰ bñficio q̃ fit ꝑmediatorẽ ñ opꝰ hñt. Porro qr paruulos baptizandos
eẽ ẽcedt̃. qͥ cont᷑ auctoritatẽ uniu̾sȩ ȩccłi̾e ꝓ culdubio ꝑ dnm ⁊ apłos t̾clitã uenire
ñ po̾ssẽ. c̃cedant oportet eos egere ilł bñficiis mediator is. ut ab lͣti ꝑsacͣm̃tũ
ut salui. ut lib̾ati. ut redẽpti. ut illuminati fiant. Uñ. nͥ amorte. uitiss. reatu.
restat originale peccm̃. Hȩc raciotinatio tẽ exit forttor.cũ ea q̃ ꝓmisi testimo¬
nia multa c̃ gessero. NIã supͣ posumꝰ. ñ ueni uocare iustos s peccatores.

Expanded text:
minatione non indigent. Et quoniam ad hanc pertinet Baptismus, quo Christo consepeliuntur, ut inminatione non indigent. Et quoniam ad hanc pertinet Baptismus, quo Christo consepeliuntur, ut incorporentur illi membra ejus, hoc est fideles ejus: profecto nec Baptismus est necessarius eis qui illo remissionis et reconciliationis beneficio, quae fit per mediatorem, non opus habent. Porro quia parvulos baptizandos en possunt: concedant oportet eos egere illis beneficiis mediatoris, ut abluti per Sacramentum ut salui, ut liberati, ut redempti, ut inluminati fiant. unde. nisi a morte, uitiis, reatu, restat originale peccatum. Haec ratiocinatio tunc erit fortior, cum ea quae promisi testimonia multa congessero. iam supra posuimus: non ueni uocare iustos, sed peccatores.
Abbreviated transcription (Latin):
stitiã. nec or e ꝓpͥo ẽfiteri ad salittẽ. Nec iõ tñ eos qͥsꝗͣ fideliũ fidelei appellare cun¬
ctat᷑. qͥ acredendo utiq nom̃ ẽ: ꝗͣuii hoc ñ ipsi s alii ꝑeis int̃ sac̾m̃ta responde¬
rint. Himis longũ siet. si ad singła testimonia similit̃ disputemꝰ. Uñ cõmodi
pareat dñm iħm  ñ aliã ob causã incarne uenisse. ac forma serui ac¬
cepta factũ obedientẽ usq ad mortẽ crucis: nͥ ut hac dispensatiõe miscđissimȩ¬
saluos face̾t. lib̾aret. redim̾et. illuminaret. qͥ pͥꝰ fuissent ĩ peccõꝵ morte langorib
seruitute᷑ captiuitaͥte tenebris c̃stituti sub potestate diaboli pͥncipiᷤ peccõr.
&ao sio fieret mediatoi dĩ ⁊ hominũ. ꝑ quẽ post inunicitias ĩpietatas nr̃e illiꝰ
grã pace finttas recciliarem dõ in ec̃nã uitã ab ȩt̾ña morte. q̃ talib ĩpeulebat erepti.
Hoc enĩ cũ habundantiꝰ apparuerit. c̃ seq̃ns erit ut ad istã xͥ clispensationẽ q̃ ꝑeiꝰ

Expanded text:
stitiam nec ore proprio confiteri ad salutem. nec ideo tamen eos quisquam fidelium fideles appellare cunctatur, quod a credendo utique nomen est, quamuis hoc non ipsi, sed alii pro eis inter sacramenta responderint. Nimis longum fiet, si ad singula testimonia similiter disputemus. unde commodius ristum non aliam ob causam in carne uenisse ac forma serui accepta factum oboedientem usque ad mortem crucis, nisi ut hac dispensatione misesaluos faceret, liberaret, redimeret, inluminaret, qui prius fuissent in peccatorum morte, languoribus, seruitute, captiuitate, tenebris constituti, sub potestate diaboli principis peccatorum, ac sic fieret mediator dei et hominum, per quem post inimicitias impietatis nostrae illius gratiae pace finitas reconciliaremur deo iHoc enim cum abundantius apparuerit, consequens erit ut ad istam Christi dispensationem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Absit. S pͥꝰ scãrũ scͥpt̾arũ auctoritatib colla subdaenda st̃ ut adĩtellectũ ꝑfidẽ

Expanded text:
Absit . Sed prius sanctarum Scripturarum auctoritatibus cAbsit . Sed prius sanctarum Scripturarum auctoritatibus c
Abbreviated transcription (Latin):
diligit filiũ. uoiãdedit ĩ manueiꝰ. Quicredit infiliũ: ht̃ uitã etnã. Qui aũ in
infantes : In eoꝵ qͥcredt̃ ĩ filiũ. an ineoꝵ qͥ st̃ ĩcreduli filio: Inneutroait aliqͥs pꝑ
ꝑtineat : tam̃ ĩ num̾o credentiũ cõputant᷑: Profecto illi qͥb sacͣñtũ defuerit. ineisha
bendi s̃ qͥ ñ credt̃ filio: atq iõ sihꝰ in anes qr̃ȩ de corꝑe exierint. seq̃t᷑ eoi q didũ÷¬
ñ uidebt̃ uitã s iradĩmanet sr̃ eos. Uñ ħ. qñ eosclarũ ẽ. peccaipͥa ñ hab̾e ⁊ si nec
originali peccõ teneant᷑ obnoxii : Bene aũ ñ ait iradĩueniet. sr̃ eũ. s manet sr̃ eũ.
Ab hac qͥppe ira qͣos sub pecc̃o st̃. deq̃ dic̃ apł. fuimꝰ enĩ & nos aligñ filii ire nat̾alit᷑. sic̃¬
illũ ñ ueniat: occulta eẽ causa potest. ĩ iusta ñ potest. Nũqͥd enĩ iniqͥtas ap̃dm̃ :

Expanded text:
diligit filium et omnia dedit in manu eius. qui credit in filium, habet uidiligit filium et omnia dedit in manu eius. qui credit in filium, habet uiinfantes? in eorum qui credunt in filium, an in eorum qui sunt ineredulifilio?\'inneutro\', ait aliquipertineat, tamen in numero credentium conputantur, probendi sunt qui non credunt Filio; atque ideo si hujus inanes gratiae de corpore exierint, sequetur eos qun uidebunt uitam, sed ira dei manet super eos.ctundehocquandoeos clarum est peccata propria non habere, si nec originali peccato teneantur obnoxii? Bene autem non ait: ira dei \'ueniet super eum\'. sed manet super eum. ab hac quippe ira, qua omnes sub peccato sunt, de illum non veniat, occulta esse causa potest, injusta non potest. Numquid enim iniquitas apud Deum?
Abbreviated transcription (Latin):
tutã in uob̾. Quid ultͣ qͣrimꝰ: Quid aclhoc responderi potest. ñ ꝑtinatia put¬
naces feruos adũs: c̃stantiã ꝑspicuȩ ueritatis intendat. Anuͦ qͥqͣ d̃ hdicere
audebit qd ad paruulos sententia ħ ñ ꝑtineat. possintq sine participatioẽ corpi
huiꝰ ⁊ sanquinis inse hab̾e utã. q ñ ait qͥ ñ manducau̾it sic̃ de baptisinoq̾ ñreꝓ¬
natꝰ fuerit. s ait stñ manclucau̾itis. uelud eni alloquens qͥ audire ⁊ inteligere¬
pot̾ant. d utiq ñ ualeat paruuli. Y q hoc dic̃ ñ adtendit qi nͥõs istasententia
teneat ut sine corpe ⁊ sanquine filii hoĩs uttã hab̾e ñ possint: Frastra aẽ etal
maior id currit. fotest enĩ si ñuoluntatẽ s u̾ba loq̃ntis ad tecidas eis soł uidi
possumꝰ dic̾e ad scłm nosptin̾e. ꝓ cuiꝰ iuta xͥcarnẽ suã declit. Quis aũ ãbigat seli̾¬
noĩe hoĩe significasse. qͥ nascendo ĩ ħ scłm ueniunt : Nã sic̃ alibi ait: filii scłi hꝰ

Expanded text:
 quid ad hoc responderi potest, nisi pertinacia pugnaces neruos aduersus constantiam perspicuae ueritatis intendat? An uero quisquam etiam hoc dicere audebit, quod ad paruulos haec sententia non pertineat possintque sine participatione corporis huius et sanguinis in se habere uitam, quia non ait \'qui non manducauerit\', sicut de baptismo: qui non renatus fuerit, sed ait: si non manducaupoterant, quod utique non ualent paruuli? sed qui hoc dicit, non adtendit, quia nisi omnes ista sententia teneat, ut sine corpore et sanguine filii hominis uitam habere non possint, frustra etiam aetas maior id curat. potest enim, si non uoluntatem, sed uerba loquentis adtendas, eis solis uideri possumus dicere ad saeculum nos non nomine homines significasse, qui nascendo in hoc saeculum ueniunt? na\'ll, sicut alibi ait. filii saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
Tadhuc diuime institutũ: incredentiũ numerũ ñ tͣnsea̾nt. ꝓfecto inhis tenebͥ
remanebt̃.: qͣuis eos ñ nulli mox natos illuminari credant. sic intelligentes qd scͥptũ ÷.
erat lum̃ uerũ qulluminat oem hominẽ uenientẽ ĩ hẽ mundũ. Qd si tta ẽ: m ultũ
mirabile ẽ. qͦmͦ illuminati ab unico filio qderat in pͥncipio u̾bũ d ap̃dm̃. ñ ad mit¬
&̃ qͥh sentiunt ẽfitent᷑. Ne inde iã illum mati si adc̃seq̃ndũ regnũ dĩ ñdũ idonei st̃.
saiti ipsũ haptismũ qͦ adhoc idonei fiunt. leci susciꝑe debuert̃. Cui tñ eos uidemꝰ
q̃ ilł pdesse nouimꝰ. ineis cẽ reluctantib cõpleamꝰ. Cur enĩ r apłs dic̃ nolite pueri

Expanded text:
ad hoc divinitus institutum est, in credentium numerum non transeant, profecto in his tenebris remanebunt. 36. Quamvis eos nonnulli mox natos illuminari credant, sic intelligentes quod scriptum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod si itmirandum est, quomodo inluminati ab unico filio, quod erat in principio uerbum deus apud deum, non ammitentur. deinde iam inluminati, si ad consequendum regnum dei nondum sunt idonei, saltem ipsum baptismum, quo ad hoc idonei fiunt, laeti suscipere debuerunt; cui tamen eos uidemus ta, quae illis prodesse nouimus, in eis etiam reluctantibus compleamus. cur enim et apostolus dicit: nolite pueri
Abbreviated transcription (Latin):
ministio corpał. Uerũtam̃ neq qͥ plantat. ẽ. aliqͥd neq qͥrigat s qui increm̃tũ
dat ch̃. audit qͥppe hõ dicentẽ ł hominẽ ł augłm.s ut sentiat ⁊ cognoscat
uerũ ẽẽ qͥ dr̃ illo lumine intꝰ m̃s eiꝰ asꝑgit᷑. qͦd ȩtñũ manet. qđ &̃ intenebris
lucet. S sicut sol iste a cecis q̃uis eos suis radiis quodãmͦ uestiat. non¬
uidet᷑. sic a stulticie tenebris non cõphendit᷑. Curaũ cũ dixisset qͥ illuminat
omnẽ hominẽ addiłit uenientẽ ĩ hc̃ mũdũ. uñ ħ opinio nata ẽ. qͥ in exortu corꝑali
abuto matris recentissimo illummet m̃tes nascentiũ paruuloꝵ. ꝗͣuis ingreco ita sit positũ
ut possit intelligi &̃ lum̃ ipsũ ueniens in hc̃ mũdũ tñ sihominẽ uenientẽ ĩ hc̃ mundũ
necesse est accipi.¬
aut sĩplicit᷑ dictũ arbitior sic̃ multa ia scͥptis repꝑitint᷑: Riib &̃ decelis mehuil

Expanded text:
 rigat, sed qui incrementum dat deus. audit quippe homo dicentem uel hominem uel angelum; sed ut sentiat et cognoscat uerum esse quod dicitur, illo lumine intus mens eius aspergitur, quod aeternum manet, quod etiam in tenebris lucet. sed sicut sol iste a caecis, quamuis eos suis radiis quodam modo uestiat, sic ab stultitiae tenebris non conprehenditur. Cur autem, cum dixisset: quod inluminat omnem hominem, addiderit: uenientem in hunc mundum – unde ab utero matris recentissimo illuminet mentes nascentium parvulorum: quamvis in graeco ita sit positum, ut possit etiam intelligi lumen ipsum veniens in hunc mundum: tamen si hominem venientem in hunc mundum, necesse est accipi,aut