comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
montes stabunt aquȩ Popłi resistentes
suꝑauerunt auctoritatem om̃ium ubiq
fortiter eugłizantium uerbum di. Co¬
operuerunt illos aquȩ. & super ipsos stabant
aque. Dicebant. Preme preme. & p̃mebant.
extingue. non appareant. Dicebant ista. &
preualebant super martires: & fugiebant ubiq
xp̃iani. & fuga quadam occultabantur apłi.
Unde fuga occultabantur apłi: Quia super
montes stabunt aquȩ. Erat potestas aquarũ
fr̃s. Ab increpatione dĩ fugerunt aque. hoc ÷
apressura montium recesserunt. Iam monteᷤ
ipsi extant. PETRUS. paulos. Quomͦ eminent:
Qui ante aꝑsecutoribus premebantur: nunc ab
imperatoribus uenerantur. Fugert̃ enim aquę
ab increpatione dĩ. qua cor regum in manudĩ
de flexit quouoluit. iussit ꝑ eos pacem dari xp̃i¬
anis. emicuit & eminuit auctoritas apłica.
Nunquid & quando supͣ erant aquȩ. montium
defecerat magnitudo : Sedtam̾ fr̃s mei ut

Expanded text:
montes stabant aquae: populi resistentes montes stabant aquae: populi resistentes superaverant auctoritatem omnium ubique fortiter evangelizantium verbum Dei, cooperuerant eos aquae, et super illos stabant aquae, dicebant, Preme, preme; et premebant: Exstingue, non appareant. Dicebant ista, et praevalebant super martyres, et fugiebant ubique Christiani, et fuga quadam occultabantur Apostoli. Unde fuga occultabantur Apostoli? Quia super montes stabant aquae. Erat potestas aquarum fratres; ab increpatione Dei fugerunt aquae: hoc est, a pressura montium recesserunt. Jam montes ipsi exstant Petrus et Paulus: quomodo eminent? Qui ante a persecutoribus premebantur, nunc ab imperatoribus venerantur. Fugerunt enim aquae ab increpatione Dei: quia cor regum in manu Dei; deflexit quo voluit , jussit per eos pacem dari Christianis; emicuit et eminuit auctoritas apostolica. Numquid et quando supra erant aquae, montium defecerat magnitudo? Sed tamen, fratres mei, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rint & ad nos attulerint: gratulabimur adole¬
scentium studiis ociosorum occupati senes. &
exeorum ministerio & nos aliquid discemus.
Non enim de dignamur. quando xp̃s de om̃ibus
docet. Hoc gͦ dicit. Suꝑ montes stabunt aquȩ.
Propħa curans futura prȩdicere non narrare
prȩterita: ꝓpt̾ ea dixit. quia eccłam futuram
in diluuio persecutionum uolebat intelligi.
Nuit enim tempus aliquando. quo terram diꝰ¬
id ÷ ȩccłam dĩ cooꝑuerant aquȩ persequentiũ
& ita cooꝑuerant: ut non apparerent nec ipsi
magni qui sunt montes. Quando enim ibiq
fugiebant. quomͦ non minus apparebant :
Et fortasse de illis aquis est uox illa. Saluum
me fac ds̃ qm̃ intrauert̃ aquȩ usq ad animã
meam. Maxime aquȩ quȩ mare faciunt. ꝓ¬
cellosȩ. infructuosȩ. Non enim quam cunq
terram cooꝑuerit aqua marina. fȩcundabit
eam potius quam ad sterilitatem ꝑducet.
Erant enim & montes sub aquis. quia suꝑ

Expanded text:
rint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolerint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus. Non enim dedignamur; quando Christus de omnibus docet. Hoc ergo dicit: «Super montes stabunt aquae.» Propheta curans futura praedicere, non narrare praeterita, propterea dixit, quia Ecclesiam futuram in diluvio persecutionum volebat intelligi. Fuit enim tempus aliquando, quo terram Dei, Ecclesiam Dei cooperuerant aquae persequentium; et ita cooperuerant, ut non apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, quomodo non minus apparebant? Et fortasse de illis aquis est vox illa: «Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam» . Maxime aquae quae mare faciunt, procellosae, infructuosae. Non enim quamcumque terram cooperuerit aqua marina, fecundabit eam potiusquam ad sterilitatem perducet. Erant enim et montes sub aquis; quia super
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Legimus hoc ut dixi factum
Sed si narraret prȩterita: non nob diceret
bat nob̾ preterita. anp̾nuntiabat futura :
tes steterunt aquȩ. Preteritum enim tẽpꝰ
ꝓfuturo solere poni inscripturis. ita p̾uiden¬
te spũ quȩ futura sunt. quasi iã facta sint:
solemus legere. Inde ẽ. illud qͦd in illo psal¬¬
mo nouimus om̃s ubi tanquam eugłm reci:¬
tatur. Poderunt manus meas & pedes meoᷤ.
dinuinerauert̃ omĩa ossa mea. super uestim̃tũ
meum miserunt sortem. Om̃a iam quasi facta
commemorant᷑. quȩ utiq ad huc uentura cerne¬
bantur. Sed quantum potest nr̃a diligentia.
quantum autem potest tanta occupatio. aut
quando sic uacat. ut possimus ꝓcerto dicere ita ÷:
Anim aduertimus sepe ꝓpħas prȩterito tẽpore
uerborum dicere quȩ futura sunt. figura aut̃
futuri dicere prȩterita. non facile occurrit legenti.
Ton audeo dicere non ÷. sed certe studiosis earum
litterarum indixerim. quid querant. Sinuene¬

Expanded text:
rent. Legimus hoc, ut dixi, factum rent. Legimus hoc, ut dixi, factum Sed si narraret praeterita, non nobis diceretbat nobis praeterita, an praenuntiabat futura? Stes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio psalmo novimus omnes, ubi tanquam Evangelium recitatur: «Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» . Omnia quasi jam facta commemorantur, quae utique adhuc ventura cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem potest tanta occupatio? aut quando sic vacat, ut possimus pro certo dicere: Ita est? Animadvertimus saepe Prophetas praeterito tempore verborum dicere quae futura sunt; figura autem futuri dicere praeterita, non facile occurrit legenti. Non audeo dicere, Non est; sed certe studiosis earum Litterarum indixerim quid quaerant. Si invene
Abbreviated transcription (Latin):
gimus. Ergo sids̃ luce uestitus ÷ cuius
rursum uestimentum ÷ abyssus: Abyssus
enim dr̃ immensa aquarum copia.
Om̃is aqua. om̃is humida natura atq sub¬
stantia circunquaq diffusa ꝑmaria & flu¬
mina & antra occulta: semel imonomine
abyssus uocatur. Ergo terram intelligimꝰ
dequa dixit. fundauit terram suꝑ firmi¬
tatem eius. non in clinabitur in scłm scłi
De illa dictum credo. abyssus sicut uestim̃¬
tum amittus ipsius. Terrȩ enim quasi
uestimentum ẽ aqua circundans & con¬
tegens eam. Sed aliquando in diluuio ita
creuit hȩc uestis terrȩ. ut om̃ia om̃i¬
no CO oꝑiret. & transcenderet altissi¬
mos montes. sicut scriptura testatur.
cubitis ferme quindecim. Fortassis ipsũ
tempus significauit iste psalmus cũ
diceret. abẏssus sicut uestim̃tũ amictꝰ
ipsius. suꝑ montes stabunt aquȩ. Id ÷
uestimentum terrȩ qͦd ÷ abyssus ita
creuit: ut &iam super montes aquȩsta-¬

Expanded text:
sumus. Ergo si Deus luce vestitus est, cujus sumus. Ergo si Deus luce vestitus est, cujus rursum vestimentum est abyssus? Abyssus enim dicitur immensa aquarum copia: omnis aqua, omnis humida natura, atque substantia circumquaque diffusa per maria, et flumina, et antra occulta, simul uno nomine abyssus vocatur. Ergo terram intelligimus, de qua dixit, «Fundavit terram super firmamentum ejus; non inclinabitur in saeculum saeculi;» de illa dictum credo, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Terrae enim quasi vestimentum est aqua, circumdans eam et contegens eam. Sed aliquando in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psalmus, cum diceret, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» 7. «Super montes stabunt aquae:» id est vestimentum terrae, quod est abyssus, ita crevit, ut etiam super montes aquae sta
Abbreviated transcription (Latin):
super firmitatem eius. id ÷ firmauit ȩccłam
super funilamentum xp̃m. Nutabit ęccła.
sinutauerit fundamentum. Et unde nuta¬
bit xp̃s. qui antequam ueniret ad nos & car¬
nem susciꝑet om̃a ꝑipsum facta sunt. & sine
ipso factum ẽ nichil. qui om̃a continet maie-¬
state & nos bonitate.: Non nutante xp̃o.
non inclinabitur in scłm scłi. Ubi sunt qui
dicunt ꝑ isse de mundo ęccłam. quando nec
in clinari potest: Sed unde cępit dñs asserere
istam ȩccłam. reuelare. incipere. ostendere.
diffundere : Unde cȩpit hoc : Quid erat
primo. quia fundauit terram suꝑ firmi-¬
tatem eius: Non inclinabitur in scłm scłi.
Abissus sicut uestimentum amictus ipsius.
Cuius: Nunquid forte dĩ Sed iam de
amictu enus dixerat. circum amictus lucẽ
sicut uestimentum. Audio dm̃ luce
uestitum. & lux ipsa siuolumus nos sumꝰ.
Quid ÷ siuolumus : Si iam tenebras fu

Expanded text:
super firmitatem ejus,» id est, firmavit Ecclesiam super firmitatem ejus,» id est, firmavit Ecclesiam super fundamentum Christum. Nutabit Ecclesia si nutaverit fundamentum: sed unde nutabit Christus, qui antequam veniret ad nos, et carnem susciperet, «omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» ; qui omnia continet majestate, et nos bonitate? Non nutante Christo, «non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ubi sunt qui dicunt perisse de mundo Ecclesiam, quando nec inclinari potest? 6. Sed unde coepit Dominus asserere istam Ecclesiam, revelare, incipere, ostendere, diffundere? unde coepit hoc? quid erat primo? «Quia fundavit terram super firmamentum ejus, non inclinabitur in saeculum saeculi. Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Cujus? numquid forte Dei? Sed jam de amictu ejus dixerat, «Circumamictus lucem, velut vestimentum.» Audio Deum luce vestitum, et lux ipsa si volumus, nos sumus. Quid est, si volumus? Si jam tenebrae non
Abbreviated transcription (Latin):
iħs & clamabat. Siquis sitit. ueniat
& bibat. Qui credit in me : flumina
aquȩ uiuȩ fluent de uentre enis.
Ande ꝓbamus quia de sp̃u dictum est
Dicatꝰ ipse englista. qui sequitur & ait.
hoc autem dicebat de spu quem accepturi
erant. ii qui in eum erant credituri
Qui ambulat super pennas uentorum.
id ÷ super uirtutes animarum. Quȩ est
uirtus animȩ: Ipsa caritas. Quo modo
autem ille suꝑ illam ambulat : Quia maior
.ẽ. caritas dĩ in nobis. quam nr̃a indm̃.¬
Qui facit angłos suos sp̃s. & ministros suos
ignem flagrantem. Id ÷ eos qui iam
sp̃s sunt. qui sp̃uales non carnales sunt
facit angłos suos. mittendo ut prȩdicent
eius eugłium. Et min istros ignem fla¬
grantem. Nisi enim ardeatꝰ ministe
prȩdicans: non accendit eum cui prę
firmamentũ ȩccłȩ. nisi de quo dicit
apłs. fundamentum nemo potest
suffulta quid meruit audires Non
inclinabitur inscłm scłi. Pundauit terram

Expanded text:
 Si quis sitit, veniat ad me et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus.» Unde probamus quia de Spiritu dictum est? Dicat ipse Evangelista, qui sequitur et ait: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum fuerant credituri» . «Qui ambulat super pennas ventorum:» id est, super virtutes animarum. Quae est virtus animae? Ipsa charitas. Quomodo autem ille super illam ambulat? Quia major est charitas Dei in nos, quam nostra inQui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem:» id est, eos qui jam spiritus sunt, qui spirituales, non carnales sunt, facit angelos suos, mittendo ut praedicent ejus Evangelium. «Et ministros suos ignem flagrantem.» Nisi enim ardeat minister praedicans, non accendit eum cui praedfundamentum Ecclesiae, nisi de quo dicit Apostolus: «Fundamentum nemo potest suffulta, quid meruit audire? «Non inclinabitur in saeculum saeculi. Fundavit terram
Abbreviated transcription (Latin):
distentam ꝑ totum mundum nomine pꝰellis.
quia mortalitas inpelle significatur. dispen¬
sata est autem nob̾ om̃is auctoritas scriptura¬
rum diuinarum ꝑ homines mortales. quoꝵ
iam mortuoꝵ fama distenditur. Qui ꝓtegit
scripturam diuinam. Quȩ suꝑiora scripturȩ
diuinȩ : Prȩceptum quo nichil ẽ eminentiꝰ
caritatis. Quare autem aquis comparata
ẽ caritas : Quia caritas dĩ diffusa est in

Expanded text:
distentam per totum mundum nomine pellis; distentam per totum mundum nomine pellis; quia mortalitas in pelle significatur, dispensata est autem nobis omnis auctoritas Scripturarum divinarum per homines mortales, quorum jam mortuorum fama distenditur. 3. «vers. Scripturam divinam. Quae superiora Scripturae divinae? Praeceptum, quo nihil est eminentius, charitatis. Quare autem aquis comparata est charitas? «Quia charitas Dei diffusa est in
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑstrepitum tempus amplius occupent.
Pauca enim nos dicere temporis cogit angustia.
qͦd nouit & caritas ur̃a deb̾e nos exequiis fide¬
lis corporis sołepne obsequium. Ecce iam quȩ
dicta sunt repetere & rursus exponere non
cogamur. si defuerunt aliqui qui non audiert᷑.
Non deeẽnt. ꝓdest aut̃ illis fortasse. qͦd non
audiunt mͦ qͦd audierunt qui affuerunt. ut¬
& ipsi discant ad ẽẽ. Leganius gͦ cursimi.
Benedic anima mea dñm. Om̃ium nr̃m ani¬
es: Confessionem & decorem indiusti. Con¬
fitemini ut decoremini. ut induat uoscir¬
cum amictus lucem sicut uestim̃tum cir¬
cum amictus eccłam suam. quia ipsa facta
est lux in illo. quȩ prius erat tenebre in
se: dicente apło. Piustis aliquando tenebrȩ
nunc aut̃ lux in dño. Extendit cȩlum
sicut pellem. uł tam facile quam tu pellem.
si tam facile ÷ tanquam adlitteram accipias
uł auctoritatem scripturarum intelligamꝰ

Expanded text:
non per strepitum tempus amplius occupent. non per strepitum tempus amplius occupent. Pauca enim nos dicere temporis cogit angustia, quod novit et Charitas vestra debere nos exsequiis fidelis corporis solemne obsequium. Ecce jam quae dicta sunt repetere, et rursus exponere non cogamur: si defuerunt aliqui, qui non audierunt, non deessent; prodest autem illis fortasse, quod non audiunt modo quod audierunt qui adfuerunt, ut et ipsi discant adesse. Legamus ergo cursim.Benedic, anima mea, Dominum.» Omnium nostrum anies? «Confessionem et decorem induisti.» Confitemini, ut decoremini, ut induat vos. «Circumamictus lucem sicut vestimentum.» Circumamictus Ecclesiam suam; quia ipsa facta est lux in illo, quae prius erat tenebrae in se, dicente Apostolo: «Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino» . «Extendens coelum sicut pellem:» vel tam facile quam tu pellem, si tam facile sit, tanquam ad litteram accipias: vel auctoritatem Scripturarum intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
CIO OUIA DEBITORES NOS
tenetis non necessitate.
sed qͦd ẽ uehementius cari¬
tate. Debemus autem
tans & in uobis exigit ista
de nobis. de inde domno
& patri prȩsenti & iubenti
& oranti ꝓme. de inde ur̃ȩ
uiolentiȩ. quȩ extorquet¬
ista &iam infirmis uiribus nr̃is. Tamen quan¬
tum dñs donat. qui & ipsas uires uobis orantib
donare dignetur. qm̃ psalmi huius primas par¬
tes die ian nuꝑ prȩcedente tractauimus: &iã
sequentia suscipienda sunt. & illo adiuuante in
cuius nomine cȩpimus. terminanda sunt
Commendaueramus autem caritati ur̃ȩ qui af¬
fuistis. totum istum psalmum figuratis misteruꝰ
ẽẽ contextum. Unde qͦd difficilius quęritur:
solet dulcius inueniri: Nec putetis ista nobis
obscuritate sub tracta sed difficultate condita.
adhoc qͦd sepe iam diximus. ut detur petentib.
inueniatur aquęrentibus. in tretur apulsantib
Sed opus ẽ nobis aliquanto maiore & silentio ur̃o
& patientia ur̃a. ut pauca quȩ dicturi sumus

Expanded text:
cio quia debitores nos tenetis, non necessitate, sed quod est vehementius, charitate. Debemus autem tans et in vobis exigit ista de nobis: deinde domno et patri, praesenti et jubenti et oranti pro me; deinde vestrae violentiae qua extorquetis etiam infirmis viribus nostris. Tamen, quantum Dominus donat, qui et ipsas vires vobis orantibus donare dignetur, quoniam psalmi hujus primas partes die jam nuper praecedente tractavimus; etiam sequentia suscipienda sunt, et illo adjuvante, in cujus nomine coepimus, terminanda sunt. Commendaveramus autem Charitati vestrae, qui adfuistis, totum istum psalmum figuratis mysteriis esse contextum. Unde quod difficilius quaeritur, solet dulcius inveniri. Nec putetis ista vobis obscuritate subtracta, sed difficultate condita; ad hoc, quod saepe jam diximus, ut detur petentibus, inveniatur a quaerentibus, intretur a pulsantibus . Sed opus est nobis aliquanto majore et silentio vestro, et patientia vestra, ut pauca quae dicturi sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem de conscientia pura & fide ñ ficta.
Sed quantumuis sint prędite uirtutibus
caritatis. quid ad illam dilectionem dĩ qua
sunt dilectȩ &iam cum uisco essent implicate:
Maior gͦ innos dilectio dĩ. quam nr̃a millum

Expanded text:
charitatem de conscientia pura et fide non ficta . charitatem de conscientia pura et fide non ficta . Sed quantumvis sint praeditae virtutibus charitatis, quid ad illam dilectionem Dei, qua sunt dilectae, etiam cum visco essent implicatae? Major ergo in nos dilectio Dei, quam nostra in illum.
Abbreviated transcription (Latin):
gemens intribulationib dicit. quisdabit
michi pennas sicut columbe : Et sequitur.
Et uolabo & requiescam. Item alio loco. Quo
abibo ab spu tuo. & quo afacie tua fugiam :
Si ascendero in cȩlum tu illic es. si descendero
ad infernum ad es. Si accepero pennas meas
ut columba. & uolauero in extrema maris.
Tanquam diceret. Sic possum fugere a facie
irȩ tuȩ. si acceꝑo pennas ut columba. & uola¬
uero in extrema maris. In extrema maris
uolare ÷: spem iam prȩtendere infinem scłi.
quomͦ ille qui ait. hoc labor. ẽ. ante me: do¬
nec introeam inscuariũ dĩ & intelligã inno-¬
uissima. Et quomodo uenit in extrema maris.
&iam acceptis pennis : Et enĩ illuc inquit
manis tuȩ deducent me. & perducet me
dextera tua. Nam & cum pennis meis casura
sum: nisi tu deducas. Ergo habent alas
bonas & liberas & nullo uisco obligatas
anime bene operantes dĩ precepta. habenteᷤᷤ

Expanded text:
gemens in tribulationibus dicit: «Quis dabit gemens in tribulationibus dicit: «Quis dabit mihi pennas, sicut columbae?» Et sequitur:» Et volabo, et requiescam» . Item alio loco: «Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam? Si ascendero in coelum, tu ibi es; si descendero ad infernum, ades; si accepero pennas meas sicut columba, et volabo in extrema maris.» Tanquam diceret: Sic possum fugere a facie irae tuae, si accepero pennas ut columba, et volavero in extrema maris. In extrema maris volare, est spem jam praetendere in finem saeculi, quomodo ille qui ait: «Hoc labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima» . Et quomodo venit in extrema maris, etiam acceptis pennis? «Etenim illuc,» inquit, «manus tua deducet me, et perducet me dextera tua» . Nam et cum pennis meis casura sum, nisi tu deducas. Ergo alas habent bonas et liberas, et nullo visco obligatas, animae bene operantes praecepta Dei, habentes
Abbreviated transcription (Latin):
aliud uidentur sonare. aliud significare. & uocat᷑
allegoria. Nam qui putat me de theatro dixi̾se
allegoriam. putet & dñm de amphitheatro dixise
parabolam. Uide quid faciat ciuitas. ubi abun¬
dant spectacula. In agro securius loquerer.
Quid sit enim allegoria. non ibi forte didicis¬
sent homines nisi inscripturis dĩ. Ergo qͦd
dicimus allegoriam figura ÷. Sacram̃tum
figuratum. allegoria ÷. Et quid hic accipimꝰ.
ascendit suꝑ pennas uentorum: Diximꝰ bene
accipi figurate uentos animas. Pennȩ uentoꝵ.
pennȩ animarum quȩ sunt. nͥ aquib sursũ
attolluntur: Pennȩ gͦ animarum uirtuteᷤ.
bona oꝑa recte facta. Induab alis habent
om̃s pennas. Onĩa enim prȩcepta in duob
pͣceptis st̃. Quis quis dilexerit dm̃ & ꝓximũ:
animam habet pennatam. liberis alis. scõ a¬
more uolantem ad dm̃. Qui cunq implicat᷑
amore carnali: uiscum habet ipennis. Nã
si anima non habet alas & pennas. unde ille

Expanded text:
aliud videntur sonare, aliud significare; et vocatur aliud videntur sonare, aliud significare; et vocatur allegoria. Nam qui putat me de theatro dixisse allegoriam, putet et Dominum de amphitheatro dixisse parabolam. Videtis quid faciat civitas ubi abundant spectacula: in agro securius loquerer; quid sit enim allegoria, non ibi forte didicissent homines, nisi in Scripturis Dei. Ergo quod dicimus allegoriam figuram esse, sacramentum figuratum allegoria est. Et quid hic accipimus, «Ascendit super pennas ventorum?» Diximus, bene accipi figurate ventos animas. Pennae ventorum, pennae animarum quae sunt, nisi a quibus sursum attolluntur? Pennae ergo animarum virtutes, bona opera, recte facta. In duabus alis habent omnes pennas; omnia enim praecepta in duobus praeceptis sunt. Quisquis dilexerit Deum et proximum, animam habet pennatam, liberis alis, sancto amore volantem ad Dominum. Quicumque implicatur amore carnali, viscum habet in pennis. Nam si anima non habet alas et pennas, unde ille
Abbreviated transcription (Latin):
Uentos quidem intelligimus infigura non ab¬
surde animas. Non quia uentus ÷ anima. sed
quia in uisibilis est uentus. quamuis res corporea
corpora impellens. tamen quia humani oculi
aciem fugit. est autem anima in uisibilis: ꝓpte¬
rea bene intelliginius animas uentos. Inde ÷
qͦd & ds̃ insufflasse dicitur sp̃m uitȩ formato
homini. & factus ÷ homo inanimam uiuentẽ.
Ergo uenti. animȩ in allegoria non absurde
accipiuntur. Uidete autẽ. neputetis nominata
allegoria pantomimi aliquid me dixisse.
Nam quȩdam uerba. qm̃ uerba sunt & ex lin¬
gua procedunt: cõmunia nob̾ sunt etiã cum
rebus ludicris & non honestis. Tam̃ locum
suum in scena. Non enim ego dixi qͦd apłs
ñ dixit. cum deduobus filiis abrahȩ diceret.
cum aliquid aliud uidetur sonare in uerbis.
& aliud intellectu significare. Quomͦ dicit᷑
quid bestia: Petra xp̃s: nunquid duritia:
Mons xp̃s. Nunquid tumor terrȩ : Et sic multa

Expanded text:
Ventos quidem intelligimus in figura non abVentos quidem intelligimus in figura non absurde animas: non quia ventus est anima, sed quia invisibilis est ventus, quamvis res corporea, corpora impellens, tamen quia humani oculi aciem fugit; est autem anima invisibilis, propterea bene intelligimus animas ventos. Inde est quod et Deus insufflasse dicitur spiritum vitae formato homini; «et factus est homo in animam viventem» . Ergo venti, animae in allegoria non absurde accipiuntur. Videte autem ne putetis nominata allegoria, pantomimi aliquid me dixisse. Nam quaedam verba, quoniam verba sunt, et ex lingua procedunt, communia nobis sunt etiam cum rebus ludicris, et non honestis: tamen locumsuum in scena. Non enim ego dixi quod Apostolus non dixit, cum de duobus filiis Abrahae diceret: cum aliquid aliud videtur sonare in verbis, et aliud in intellectu significare. Quomodo dicitur quid bestia? Petra Christus : numquid duritia? Mons Christus : numquid tumor terrae? Et sic multa
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamen dictum ẽ sub umbra alarum tuarũ
ꝓ tege me. Conemur gͦ & hoc accipere adlitter̃.
ueluti ꝓprie factum in creatura ista. Ueloci-¬
tatem uerbi fortasse commendat scriptura.
de qua uelocitate iam pridem in alio psalmo
locuti sumus. ubi scriptum ÷ usq inuelocitatẽ
currit uerbum eiꝰ. quia nichil uentis uelociꝰ
norunt homines. Quomͦ illa facilitas cõm̃da¬
batur inpelle. nichil enim facilius ab homine
quam pellis extenditur: sic & hic insinuans
dñm uł uerbum eiꝰ ubiq p̾sentẽ uelocitate
motus nichil deserere. quia tu non noueras
aliquid uento uelocius: qui ambulat inquit
suꝑ pennas uentoꝵ. Id ÷ uelocitas eius suꝑat
uelocitatem uentorum. Ut per pennas uen¬
torum intelligas uelocitatem uentoꝵ. & uerbũ
dĩ intelligas uelocius om̃ib uentis. & sic in pͥma
facie considerationis pulsemus ad aliquid interiꝰ.
& figurate aliquid nob̃ indicent iste litterȩ.

Expanded text:
Et tamen dictum est: «Sub umbra alarum tuarum Et tamen dictum est: «Sub umbra alarum tuarum sperabunt» . Conemur ergo et hoc accipere ad litteram, veluti proprie factum in creatura ista. Velocitatem verbi fortasse commendat Scriptura; de qua velocitate jampridem in alio psalmo locuti sumus, ubi scriptum est: «Usque in velocitatem currit verbum ejus» . Quia nihil ventis velocius norunt homines. Quomodo illa facilitas combatur in pelle; nihil enim facilius ab homine quam pellis extenditur: sic et hic insinuans Deum vel Verbum ejus ubique praesentem, velocitate motus nihil deserere, quia tu non noveras aliquid vento velocius, «Ambulat,» inquit, «super pennas ventorum,» id est, velocitas ejus superat velocitatem ventorum: ut per pennas ventorum intelligas velocitatem ventorum, et verbum Dei intelligas velocius omnibus ventis. Et sic in prima facie considerationis: pulsemus ad aliquid interius, et figurate aliquid nobis indicent istae litterae. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidetis quomͦ in eodem spũ dĩ. illo iubente
intrinsecus qui habitat in cordibus suoꝵ
mandatum sit nubib dĩ necõpluerent
uineam. quȩ cum expectaretur ut faceret
uuam. fecit spinas: Idõ & nubes fecit ascen¬
sum enis. & cęlum tetendit sicut pellem
Non ÷ qͦd queramini. Auctoritas scripturarũ
extenta ẽ super orbem terrarum. nubes
non dest̃. prędicatur uerbum ueritatis. ex¬
ponuntur om̃a quȩ obscura sunt. ut corda
ur̃a pernubes ascendant. Uidete qͦmͦ cre¬
datis uidete quid suscipiatis. Post p̃dicatorẽ
ueniet iudex. post dispensatorem ueniet
ex actor. qui ponit nubes ascensum eius.
Hoc iam ꝑiculosum ÷ acciꝑe ad litteram.
Aut quȩ sunt pennȩ uentoꝵ : Aut uere
quomodo inpictura facturi nob̾ sumus
ñ ÷ fr̃s. nisi quem sentimus motus quidam
& quasi fluctus aeris impellens qͦd potest ꝓuirib
Que penne uentorum sunt: Sed & quȩ alȩ dĩ:

Expanded text:
Videtis quomodo in eodem Spiritu Dei, illo jubente Videtis quomodo in eodem Spiritu Dei, illo jubente intrinsecus qui habitat in cordibus suorum, mandatum sit nubibus Dei ne compluerent vineam, quae cum exspectaretur ut faceret uvam, fecit spinas. Ideo et nubes fecit ascensum ejus, et coelum tetendit sicut pellem. Non est quod queramini: auctoritas Scripturarum extenta est super orbem terrarum, nubes non desunt, praedicatur verbum veritatis, exponuntur omnia quae obscura sunt, ut corda vestra per nubes ascendant. Videte quomodo credatis, videte quid suscipiatis: post praedicatorem veniet judex, post dispensatorem veniet exactor. «Qui ponit nubes ascensum ejus.Hoc jam periculosum est accipere ad litteram. Aut quae sunt pennae ventorum? aut vero quomodo in pictura, facturi nobis sumusus non est, fratres, nisi quem sentimus, motus quidam et quasi fluctus aeris, impellens quod potest pro viribus. Quae pennae ventorum sunt? Sed et quae alae Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
mus. qͦd iudeis dictum uidemus. Uidete quen¬
admodum apłs terreat ramos in sertos de ramiᷤ
fractis. & in ramis fractis cõmendet timĩdam se¬
ueritatem. in ramis in sertis cõmendet amandã
bonitatem. Noli eẽ infructuosus in bonitate.
ne sterilis sentias seueritatem. Sed non sum
uitis. dicis michi. Ubi ẽ uox dñi. ego sum uitis.
uos estis sarmenta. pater m̃s agricola : Ubi ÷¬
uox apłi. quis plantat uineam. & de fructu
eiꝰ non ꝑcipit: Tinea gͦ es o eccła. & habes a¬
gricolam dm̃. Nemo agricola homo compluit
uineam suam. Ergo fr̃s dilectissimi. uiscera
eccłȩ. pignora ȩccłę. filii matris cȩlestis. audite
cum tempus ÷. Minatus est ds̃ illi uineȩ. a¬
trocissima comminatione. Nandabo nubib
meis inquit. ne pluant suꝑ eam. & factum
est. Uenerunt apłi ad iudeos. respuerunt
eos & dixerunt illis. Ad uos missi eramus. sed¬
quia reppulistis uerbum dĩ. imus ad genteᷤᷤ.

Expanded text:
mus quod Judaeis dictum videmus. Videte quemmus quod Judaeis dictum videmus. Videte quemadmodum Apostolus terreat ramos insertos de ramis fractis, et in ramis fractis commendet timendam severitatem, in ramis insertis commendet amandam bonitatem . Noli esse infructuosus in bonitate, ne sterilis sentias severitatem. Sed non sum vitis, dicis mihi. Ubi est Domini vox: «Ego sum vitis, vos estis sarmenta; Pater meus agricola» ? Ubi vox Apostoli: «Quis plantat vineam, et de fructu ejus non percipit» ? Vinea ergo es, o Ecclesia, et habes agricolam Deum. Nemo agricola homo compluit vineam suam. Fratres ergo dilectissimi, viscera Ecclesiae, pignora Ecclesiae, filii matris coelestis, audite, cum tempus est. Minatus est Deus illi vineae atrocissima comminatione: «Mandabo nubibus meis,» inquit, «ne piuant super eam.» Et factum est: venerunt Apostoli ad Judaeos, respuerunt eos; et dixerunt illis, «Ad quia repulistis verbum Dei, imus ad gentes .
Abbreviated transcription (Latin):
pluuia compluitur. & spinas generat. Non ÷
ut suspicemur fr̃s dealiqua terrena & ista ui¬
sibili uinea dñm locutum. Nanq ibi ne sub
obscuritate sermonis lateret excusatio in iqͥ¬
tatis: ipse dñs ꝑ ipsum ꝓpħam exposuit cui
uinee loqueretur. & dequa uinea ista diceret.
Umea inquit dñi sabaoth: domus isrł est.
Quid uagantur o iniqui corda ur̃a. ꝑ montes
& colles uinitorum: Noui inquit dequa
uinea loquar noui ubi quęrebam uuam. &
inueni spinas. Sine causa aliud atq aliud
suspicamini & opinamini. nolentes intelli¬
gere ut bene agatis. Nam & hoc scriptũ ÷.
Noluit intelligere ut bene ageret. Tollite om̃s
suspiciones ur̃as de medio. uinea dñi sabaothdo¬
mus ifrł ÷ & homo iuda nouellum dilectum.
Dilectum cum plantatum ÷ damnatũ cum sp̃i-¬
nas creauit. Ergo fr̃s forte uinea fuit domus
isrł. & nos non sumus uinea. Cum timore audia¬

Expanded text:
pluvia compluitur, et spinas generat. Non est pluvia compluitur, et spinas generat. Non est ut suspicemur, fratres, de aliqua terrena et ista visibili vinea Dominum locutum. Namque ibi ne sub obscuritate sermonis lateret excusatio iniquitatis, ipse Dominus per ipsum prophetam exposuit cui vineae loqueretur, et de qua vinea ista diceret: «Vinea,» inquit, «Domini Sabaoth, domus Israel est.» Quid vagantur, o iniqui, corda vestra per montes et colles vinitorum? Novi, inquit, de qua vinea loquar, novi ubi quaerebam uvam, et inveni spinas; sine causa aliud atque aliud suspicamini et opinamini, nolentes intelligere ut bene agatis. Nam et hoc scriptum est: «Noluit intelligere ut bene ageret» . Tollite omnes suspiciones vestras de medio: «Vinea Domini Sabaoth, domus Israel est; et homo Juda, novellum dilectum» . Dilectum, cum plantatum est; damnatum, cum spinas creavit. Ergo, fratres, forte vinea fuit domus Israel, et nos non sumus vinea? Cum timore audia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cęlum. id÷ ad intellectum scripturarum:
per nubes ascendant. Forte enim &mͦ fit
uobis. si aliquid agimus. Silabor sudorq nr̃
ñ est infructuosus. aseenditis incęlum diuinarũ
scripturarum hoc ÷ in intellectum earum ꝑ
predicationem nram. Quam altum erat celũ
inpsalmo isto: Nemo enim ur̃m uidebat
quid eẽt infigura. extendit cęlum sicut pel-¬
lem qui ꝓtegit in aquis suꝑiora eiꝰ. hoc ipsũ
qͦd dictum ÷ qui ponit nubes ascensum eius.
Ecce iam intellectum ÷ quantum dñs donauit
predicantib nobis. Non enim nubes de suo
munere pluunt. Uos intelligendo ascendite.
intellectu ipso fructificate. nesitis qualis illa
uinea dequa dicitur apud ꝓpħam. Mandabo
nubibus meis. ne pluant suꝑ eam. Accusabat᷑
enim quȩdam uinea qͦd ꝓuua spinas dederat.
non reddiderat dignani grãm dulei pluuiȩ.
Qui enim bona audit & mala operatur: dulci

Expanded text:
hoc coelum, id est ad intellectum Scripturarum, hoc coelum, id est ad intellectum Scripturarum, per nubes ascendant. Forte enim et modo fit vobis; si aliquid agimus, si labor sudorque noster non est infructuosus, ascenditis in coelum Scripturarum divinarum, hoc est in intellectum earum per praedicationem nostram. Quam altum erat coelum in psalmo isto! Nemo enim vestrum videbat quid esset in figura: «Extendit coelum sicut pellem, qui protegit in aquis superiora ejus.» Hoc ipsum quod dictum est, «Qui ponit nubes ascensum ejus;» ecce jam intellectum est, quantum Dominus donavit, praedicantibus nobis; non enim nubes de suo munere pluunt. Vos intelligendo ascendite, in intellectu ipso fructificate; ne sitis qualis illa vinea, de qua dicitur apud prophetam: «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam.» Accusabatur enim quaedam vinea, quod pro uva spinas dederat, non reddiderat dignam gratiam dulci pluviae. Qui enim bona audit, et mala operatur, dulci
Abbreviated transcription (Latin):
diuino sp̃u sulleuetur. Qd sulleuat. sursum
÷. Qđ sulleuatur infra ÷. Illud suspendit.
hoc pendet. Si gͦ illud suspendit. hoc pendet:
audi quia hoc cȩlum scripturarum excaritate
pendet. Duo sunt nempe illa notissima p̃¬
biliter ascendit incęlum. Quomͦ positȩ st̃
nubes ascensus cȩli: hec cum dixisset. nube¬
suscepit eum. Habes item de resurrectione.
nr̃a predictum. Et mortui inquit in xp̃o
resurgent primi . de inde & nos quiuiuimus
simul cum illis rapiemur innubib in obuiã
xp̃o in aere. atq ita semꝑ cum dño erimus.
Habes nubes ascensum celi. ostendã & nubesa¬
scensum cęli huus. id ÷ diuinarum scriptura¬
rum. Quid ÷ hoc fr̃s: Utinam me dñs m̃s
inter illas quales cunq nubes numerare dignet᷑
Uiderit quam nebulosa nubes sim. Om̃s tamen
predicatores uerbi ueritatis. nubes accipite.
Quicumq gͦ infirmi non possunt ascendere in

Expanded text:
divino Spiritu sublevetur. Quod sublevat, sursum divino Spiritu sublevetur. Quod sublevat, sursum est; quod sublevatur, infra est: illud suspendit, hoc pendet. Si ergo illud suspendit, hoc pendet; audi quia hoc coelum Scripturarum ex charitate pendet. Duo sunt nempe illa notissima prbiliter ascendit in coelum. Quomodo positae sunt nubes ascensus coeli? «Haec cum dixisset, nubesuscepit eum» . Habes item de resurrectione nostra praedictum: «Et mortui», inquit,» in Christo, resurgent primi; deinde et nos qui vivimus, simul cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera, atque ita semper cum Domino erimus» . Habes nubes ascensum coeli: ostendam et nubes ascensum coeli hujus, id est divinarum Scripturarum. Quid est hoc, fratres? Utinam me Dominus Deus meus inter illas qualescumque nubes numerare dignetur; viderit quam nebulosa nubes sim: omnes tamen praedicatores verbi veritatis nubes accipite. Quicumque ergo infirmi non possunt ascendere in
Abbreviated transcription (Latin):
Diximus etiam inplateis discurrant aquȩ tuȩ.
Et ait mͥ aliquis. Non ibi expresse dictũ ÷: utrũ
caritatem intelligere debeam. Quid si alius
aliud aliquid intelligat : Tantum mem̾to
qđ ait apłs. Caritas dĩ diffusa ÷ incordibus
nr̃is. Unde c Per sp̃m sc̃m qui datus ÷ nobis.
Audi iam dñm magistrum apłoꝵ. Siquis sitit.
ueniat & bibat. Dicat adhuc. Qui credit in
me. flumina aquȩ uiuȩ fluent deuentre eiꝰ.
Quid ÷ hoc : Exponat eugłista. Hoc aut̃ dice¬
bat in quid de sp̃u quem accepturi erant cre-¬
dentes in eum. Sp̃s enim non dum erat datꝰ.
quia iħs nondum erat głificatus. Ergo fr̃s
si propterea sp̃s nondum erat datus. quia iħs
non dum erat głificatus: głificato iħu & ascen¬
ut superior esset cęlis. & in de mitteret caritatẽ.
Non enim sic ds̃ ꝓtegit: ut quasi sustentetur
ab eo quem protegit. Subleuat quẽ ꝓtegit. nͥ
onerat. Ita gͦ celum aquis ꝓtegit. ut magis illo

Expanded text:
diximus etiam, «In plateis discurrant aquae tuae.» Et ait mihi aliquis, Non ibi expresse dictum est, utrum charitatem intelligere debeam: quid si alius aliud aliquid intelligat? Tantum memento quod ait Apostolus, «Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris.» Unde? «Per Spiritum sanctum, qui datus est nobis.» Audi jam Dominum magistrum Apostolorum: «Si quis sitit, veniat, et bibat.» Dicat adhuc: «Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus.» Quid est hoc? Exponat Evangelista: «Hoc autem dicebat,» inquit, «de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum. Spiritus enim nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus.» Ergo, fratres, si propterea Spiritus nondum erat datus, quia Jesus nodum erat glorificatus; glorificato eo et ascenndit, ut superior esset coelis, et inde mitteret charitatem. Non enim sic Deus protegit, ut quasi sustentetur ab eo quem protegit: sublevat quem protegit, non onerat. Ita ergo coelum aquis protegit, ut magis illud
Abbreviated transcription (Latin):
tamen. ẽẽ. angelos nouimus ex fide. & multis ap¬
paruisse scriptum legimus & tenemus. nec inde
officii miles. Nomen nature uir. officii p̃co.
non quierat p̾co fit homo. Sic gͦ quierant
iam sp̃s conditi acreatore dõ facit eos angłoᷤᷤ
nittendo eos nuntiare qͦd usserit. Et ignẽ
flagrantem facit ministros suos. Legimus
apparuisse ignem in rubo. legimꝰ etia mignẽ
missum de super & implesse qđ preceptũ est.
Ministrauit gͦ cũmpleret. Cum ẽẽt innatura
sua erat cum egit qđ ussum ÷ ministeriũ
impleuit. Sic scdm litteram uidemus in
creatura. Quid ÷ aut̃ in ȩccła figurate : Quo¬
modo accipimꝰ qui facit angłos suos sp̃s. &
ministros suos ignem flagrantem:: Sp̃s
dicat ipse aut̃ a nemine diuidicat᷑. Uides spi¬
ritualem factũ angłm dĩ. Nonpotui inquit
loqui uobis quasi sp̃ualib. sed quasi carnalib
Despuali quadam affectione missus ÷ ad car¬

Expanded text:
tamen esse Angelos novimus ex fide, et multis aptamen esse Angelos novimus ex fide, et multis apparuisse scriptum legimus, et tenemus, nec inde officii miles: nomen naturae vir, officii praeco; non qui erat praeco fit homo. Sic ergo qui erant jam spiritus conditi a creatore Deo, facit eos angelos, mittendo eos nuntiare quod jusserit; et ignem flagrantem facit ministros suos. Legimus apparuisse ignem in rubo , legimus etiam missum ignem desuper, et implesse quod praeceptum est. Ministravit ergo, cum impleret: cum esset, in natura sua erat; cum egit quod jussum est, ministerium implevit. Sic secundum litteram in creatura. 16. Quid est autem in Ecclesia figurate? Quomodo accipimus, «Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem?» Spiritus dicat; ipse autem a nemine dijudicatur» . Vide spiritualem factum angelum Dei. «Non potui,» inquit, «vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus» . De spirituali quadam affectione missus est ad car
Abbreviated transcription (Latin):
quod dixi ubi fixa erat pars crucis & non uidebat᷑.
inde surgebant quȩ uidebantur. Quid ÷ qđ
occultum est & ñ publicum in eccła: Sacram̃¬
tum baptismi sacram̃tum euchariste. Oꝑa
enim nr̃a bona uident & pagani. sacram̃tauͦ
occultantur illis. Sed abiis quȩ ñ uident sur¬
gunt illa quȩ uident. sicut aꝓfundo crucis
qđ in terra figitur. surgit tota crux quȩ ap-¬
paret & cernitur. Et quid postea cum hoc
dixisset apłs adiecit : Scire etiam suꝑ emi
Amatis eñi xp̃m. & ideo incruce oꝑanuni. Sed
numquid amatis. quantum uos ille amauit:
Amando aut̃ quantum cunq amatis uolatis
ad eum ut cognoscatis quẽ admodum uosipse
amauerit. hoc ÷ ut sciatis suꝑ eminentiam
caritatis xp̃i. Amatis enim uos quantum po¬
testis. & uolatis quantum potestis. sed ille
ne angłoꝵ. abscondita ÷ enim ab oculis nr̃is. &
est inquadam re publiea magni imperatoris dĩ:

Expanded text:
quod dixi, ubi fixa erat pars crucis, et non videbatur; quod dixi, ubi fixa erat pars crucis, et non videbatur; inde surgebant quae videbantur. Quid est quod occultum est, et non publicum in Ecclesia? Sacramentum Baptismi, sacramentum Eucharistiae. Opera enim nostra bona vident et Pagani, Sacramenta vero occultantur illis: sed ab his quae non vident, surgunt illa quae vident; sicut a profundo crucis quod in terra figitur, surgit tota crux quae apparet et cernitur. Et quid postea? Cum hoc dixisset Apostolus, adjecit, «Scire etiam superemiAmatis enim Christum, et ideo in cruce operamini. Sed numquid amatis quantum vos ille amavit? Amando autem quantumcumque amatis, volatis ad ipsum, ut cognoscatis quemadmodum ipse vos amaverit; hoc est, ut sciatis supereminentiam charitatis Christi. Amatis enim vos quantum potestis, et volatis quantum potestis: sed ille nem Angelorum; abscondita est enim ab oculis nostris, et est in quadam republica magna imperatoris Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
det uobis scđm interiorem hominem habitare
xp̃m ꝑfidem in cordibus ur̃is. ut incaritate
radicati & fundati . Iam dat illis caritatẽ. iam
dat illis alas & pennas. Ut possitis inquit com¬
prȩhendere. quȩ sit latitudo. altitudo. longi¬
tudo & ꝓfundum. Fortassis crucem dñi signifi.¬
cat. Erat enim latitudo in qua porrectȩ sunt
manus. longitudo a terra surgens inqua erat
corpus infixum. altitudo ab illo de uexo ligno
sursum qͦd eminet ꝓfundum ubi fixa erat crux.
& ibi om̃is spes uitȩ nr̃ȩ. Tatitudo ÷ enim in bo¬
nis oꝑib. longitudo inperseuerando usq in
finem. altitudo propter sursum cor. It om̃a
bona oꝑa nr̃a. inquib perseueramus usq infinẽ
habentes latitudinem quia bene oꝑamur. &
longitudinem quia perseueramus usq in finẽ.
non faciamus nisi spe cȩlestium premiorum.
Ipsa ÷ enim altitudo non hic quȩrere mercedẽ
sed sur sum. ne dicatur de nobis. amen dico uob̃
perceperunt mercedem suam. Profundum aut̃

Expanded text:
m interiorem hominem habitare Christum per fidem in cordibus vestris, ut in charitate radicati et fundati.» Jam dat illis charitatem, jam dat illis alas et pennas. «Ut possitis,» inquit, «comprehendere quae sit latitudo, longitudo, altitudo et profundum.» Fortassis crucem Domini significat. Erat enim latitudo, in qua porrectae sunt manus; longitudo a terra surgens, in qua erat corpus infixum; altitudo, ab illo devexo ligno sursum quod eminet; profundum, ubi fixa erat crux, et ibi omnis spes vitae nostrae. Latitudo enim est in bonis operibus, longitudo in perseverando usque in finem, altitudo propter Sursum cor, ut omnia bona opera nostra, in quibus perseveramus usque in finem, habentes latitudinem qua bene operamur, et longitudinem qua perseveramus usque in finem, non faciamus nisi spe coelestium praemiorum. Ipsa est enim altitudo, non hic quaerere mercedem, sed sursum; ne dicatur nobis: «Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam» . Profundum autem
Abbreviated transcription (Latin):
oraueritis: spem non habebitis. Si aliter quã
magister docuit oraueritis: non exaudiemini
Aut si moratione mentiti fueritis: non impe¬
trabitis. Ergo & orandum &uerum dicen¬
dum ÷ & sic orandum ÷. qͦmͦ ille docuit.
Uelis nolis. cotidie dicturus es. dimitte nob̾
debita nr̃a. sicut & nos dimittimus de

Expanded text:
oraveritis, spem non habebitis: si aliter quam oraveritis, spem non habebitis: si aliter quam Magister docuit oraveritis, non exaudiemini; aut si in oratione mentiti fueritis, non impetrabitis. Ergo, et orandum, et verum dicendum est, et sic orandum est, quomodo ille docuit. Velis nolis, quotidie dicturus es: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa bona. fructus congruus sincera dilectio
non solum fr̃is sed & inimici. Supplicem
nullum sꝑnas. & cui dare non potes qͦd petie¬
rit non eum sꝑnas. Si potes dare da. sinon
potes affabilem te fac. Coronat ds̃ intus uo¬
luntatem. ubi non inuenit facultatem.
Nemo dicat. non habebam. Caritas non de sa¬
habent nisi caritatem. quia finis prȩcepti
caritas ÷ de corde puro & conscientia bona
& fide nonficta. Interrogate quando ro¬
gatis dm̃. corde ur̃a. Uidete quomͦ trans¬
mittatis uersum istũ. dimitte nob debita
nr̃a. sicut & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is.
Non eris orans. nisi istam dicas. Sialiam dicaᷤ.
non te ex audit ille: quia non ipsam tibi
dictauit iuris peritus quem misit. Necesse
est gͦ. ut & quando uerba nr̃a dicimus in
oratione scđm ipsam dicamus. & quando ip¬
sa uerba dicimus: bene intelligamus qđ dicimꝰ
quia manifestam illam ẽẽ ds̃ uoluit. Sigͦ ñ

Expanded text:
opera bona; fructus congruus sincera dilectio, opera bona; fructus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non invenit facultatem. Nemo dicat: Non habeo. Charitas non de sachabent nisi charitatem: quia finis praecepti charitas est, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Interrogate, quando rogatis Deum, corda vestra; videte quomodo transmittatis versum istum: «Dimitte nobis debita nostra,» «sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non eris orans, nisi istam dicas: si aliam dicas, non te exaudit ille; quia non ipsam tibi dictavit Jurisperitus quem misit. Necesse est ergo ut et quando verba nostra dicimus in oratione, secundum ipsam dicamus; et quando ipsa verba dicimus, bene intelligamus quod dicimus, quia manifestam illam esse Deus voluit. Si ergo non
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim eritis munda animalia. & apta epulsᷤ
dĩ. Pructum autem ur̃m in oꝑib ur̃is ad¬
uertite. Ualde enim male digerit is qͥbene
audit. & non bene oꝑatur: quia dñs deus
nr nonde ÷ pascere. Notum ÷ om̃ib quia
de pane quem accepimus. & quem erogamꝰ.
reddituri sumus rationem. Optime nouit
caritas ur̃a. Non enĩ tacet nob̾ diuina pa¬
gina. aut adulatur nos ds̃. Deisto loco quã
libi sumus aduos potestis aduertere. Et si
forte ego minus lib̾ sum uł om̃s qui hoc
in loco uob̾ loquuntur. siminus lib̾i sumꝰ:
certe ipse sermo dĩ neminem timet.
Nos autem siue timeamus siue lib̾i simus.
eum cogimur annuntiare qui neminẽ timet.
Hoc uob̾ non homines. sed ds̃ p̃stitit: ut & ꝑti
midos lib̾ũ audiatis. Excusationẽ imudicio
dĩ ñ habsbitis: nisi uos in bonis oꝑib exercue-¬
ritis. & eoꝵ quȩ audistis tanquã fructũ plu¬
uiȩ congruum dederitis. Fructus c̃gruus

Expanded text:
Sic enim eritis munda animalia, et apta epulis Sic enim eritis munda animalia, et apta epulis Dei. Fructum autem vestrum in operibus vestris advertite. Valde enim male digerit is qui bene audit, et non bene operatur: quia Dominus Deus noster non deest pascere. Notum est omnibus quia de pane quem accepimus, et quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adulatur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco vobis loquuntur, si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem timet. Nos autem sive timeamus, sive liberi simus, eum cogimur annuntiare, qui neminem timet: hoc vobis non homines, sed Deus praestitit, ut et per tumidos liberum audiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congruum dederitis. Fructus congruus
Abbreviated transcription (Latin):
enim inista creatura quȩ oculis nr̃is ad iacet.
intelligi nullo pacto potest. Fulicas enim
aues. ẽẽ. marinas uł stagnenses nouimus
Domus fulicȩ. sit nidus fulicȩ. Quomͦ gͦ domꝰ
fulice. dux passerum: Quare quȩdam in
rebus uisibilib quasi absurda miscet sp̃s
sc̃s. nisi ut exeo qđ non possumus acciꝑe ad
litteram. cogat nos ista sp̃ualiter quęrere :
Ergo si adcelum intellectu ut dixi ad extentã
pellem uultis ascendere. & nubes facit. ascen¬
sior. Iem eius: nubes ista quȩ uob loquitur
inualida ÷ hodie adom̃a ista exponenda.
Date ueniam. & non urȩ. meȩ certe infirmi-¬
tati. Auiditatem quidem ur̃am tantam
uideo. ut semꝑ parati sitis audire. sed duȩ
res sunt. quarum ratio non contẽnenda ÷
Nam & infirmitas corporis nr̃i consideranda
est: & ipsarum rerum quȩ exponuntur
memoria. In terim quȩ audistis cogitate.
Quid dixi : Quȩ manducastis ruminate.

Expanded text:
enim in ista creatura, quae oculis nostris adjacet, enim in ista creatura, quae oculis nostris adjacet, intelligi nullo pacto potest. Fulicas enim aves esse marinas vel stagnenses novimus. Domus fulicae sit nidus fulicae: quomodo ergo domus fulicae dux passerum? Quare quaedam in rebus visibilibus quasi absurda miscet Spiritus sanctus, nisi ut ex eo quod non possumus accipere ad litteram, cogat nos ita spiritualiter quaerere? 19. Ergo si ad coelum intellectu, ut dixi, ad extentam pellem vultis ascendere, et nubes fecit ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res sunt, quarum ratio non contemnenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate.