comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas gͦ. ip̃a insi gr̃a dei liberet᷑ a seruitute
qua facta ẽ serua peccati. ⁊ ut uicia superet adni¬
uetur : recte pieq un a mortalib non potest.Et
hoc diuinum beneficium quo liberatur : insi eam
preueniret iam meritis ens daretur et non ẽẽt
gracia que utiq gratis datur quod in alus opus¬
culis nr̃ĩs satis eginus. istos inunncos hiius gr̃e
nouos hereticos refellentes quamus et in his libs
qui non contra illos om̃ino. quippe illi ñdum erãt.
sed contra manicheos conscripti sunt de libero ar¬
bitrio. non omm modo de ista dei gracia reticinmnꝰ.
quam nefanda impietate conantur auferre. Di¬
rimus quippe in 2ͦ libro. non solum magna sed
etiam munua bona non eẽ posse nͥ ab illo a quo
sunt omma bona hoc est deo. Et paulopost uirtu¬
tes in quã quib recte uiuitur magna bona sunt.
Speties autem quorumdibet corporum sine qui¬
b nemo made utitur. Ceteris autem bomis id est

Expanded text:
uoluntas ergo ista nisi dei gratia liberetur a seruitute, uoluntas ergo ista nisi dei gratia liberetur a seruitute, qua facta est serua peccati, et, ut uitia superet, adiuuetur, recte pieque uiui a mortalibus non potest. et hoc diuinum beneficium, quo liberatur, nisi eam praeueniret, iam meritis eius daretur et non esset gratia, quae utique gratis datur. quod in aliis opusculis nostris satis egimus istos inimicos huius gratiae, nouos hereticos, refellentes, quamuis in his libris, qui non contra illos omnino — quippe illi nondum erant — sed contra Manicheos conscripti sunt de libero arbitrio, non omni modo de ista dei gratia reticuimus, quam nefanda inpietate conantur auferre. diximus quippe in secundo libro non solum magna sed etiam minima bona non esse posse nisi ab illo, a quo sunt omnia bona, hoc est deo. et paulo post: uirtutes, inquam, in quibus recte uiuitur, magna bona sunt; species autem quorumlibet corporum, sine quibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
iterum. que tandem eẽ poterit in quam ante uo¬
luntatem causa uoluntatis. Aut enm et ip̃a uo¬
luntas ẽ et a radice ista uoluntatis non recedi¬
tur: aut non ẽ uoluitas et peccatum nullum
hẽt. Aut igitur uoluntas ẽ pͥma causa peccã¬
di. aut mullum peccatum ẽ pͥma causa peccan¬
di. nec ẽ cin recte imputetur peccatum insi pec¬
canti. Non gͦ est cui recte imputetur nͥ uolenti. Et
paulo post. quis inquam peccat meo quod nillomͦ
caueri potest. Peccatur autem. Caueri igitur põt.
Quotestimomo meo in quodam libro suo pelagiꝰ
insus est. cui libro cuni respondissem. titulum libri
mei ͤᷤ uoli de natura et gracia. In his atq huiõi u̾¬
bis meis. quia gracia dei cominemorata non est.
de qua tunc non agebatur. putant pelagiam uł
putare possunt suam nos temufse sentenciam.
sed frustra hoc putant. Uoluntas quippe qua et
peccatur et recte uiuitur. quod his uerbis egimus.

Expanded text:
iterum: quae tandem esse poterit, inquam, ante uoiterum: quae tandem esse poterit, inquam, ante uoluntatem causa uoluntatis? aut enim et ipsa uoluntas est et a radice ista uoluntatis non receditur, aut non est uoluntas et peccatum nullum habet. aut igitur uoluntas est primum causa peccandi aut nullum peccatum est prima causa peccandi, nec est, cui inputetur peccatum nisi peccanti. non ergo est, cui recte inputetur nisi uoluntati. et paulo post: quis, inquam, peccat in eo, quod nullo modo cauere potest? peccatur autem: caueri igitur potest. quo testimonio meo in quodam libro suo Pelagius usus est. cui libro cum respondissem, titulum libri mei esse uolui : de natura et gratia. In his atque huius modi uerbis meis, quia gratia dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani uel putare possunt suam nos tenuisse sententiam. sed frustra hoc putant. uoluntas quippe, qua et peccatur et recte uiuitur, quod hic uerbis egimus,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ fateamur ominsq de hac re disciplina utilis
ad id ualeat: ut eo motu improbato atq cohibito.
uoluntatem nr̃am ad fruendum sempit̾no bono alap¬
su temporalnum conuertannis : Et alio loco. Op¬
time in quam de te u̾tas clamat. Non eim pos¬
ses aliud sentire eẽ in potestate nr̃a: nisi quod cũ
uolumus facimus. Qua pp̃ nichil tam in nr̃a po¬
testate quam ip̃a uoluntas. Ea enim prorsus
nullo interuallo mox ut uolumus presto est. Itẽ
alio loco. Si enm tu laudaris inquam uidendo
quid facere debeas.cum id nõ uideas insi in illo
qui est incõmutabilis ueritas. quantomiagis
ille qui et uelle precepit et posse prebuit. et nõ
impune nolle ꝑmisit. Deinde subninxi dicens.
si enim hoc debet quisq quod accepit. Et sic homo
factus ẽ. ut necessario peccet: hoc debet ut peccet.
Cum gͦ peccat. quod debet facit. Qͦd si scelus est
dicere: nemuem natura sua cogit ut peccet. Et

Expanded text:
esse fateamur omnisque de hac re disciplina utilis esse fateamur omnisque de hac re disciplina utilis ad id ualeat, ut eo motu inprobato atque cohibito uoluntatem nostram ad fruendum sempiterno bono a lapsu temporali conuertamus? et in alio loco: obscure, inquam, de te ueritas clamat. non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra nisi quod, cum uolumus, facimus. quapropter nihil tam in nostra potestate quam ipsa uoluntas est. ea enim prorsus nullo interuallo mox, ut uolumus, praesto est. item alio loco: si enim tu laudaris, inquam, uidendo, quid facere debeas, cum id non uideas nisi in illo, qui est incommutabilis ueritas, quanto magis ille, qui et uelle praecepit et posse praebuit et non inpune nolle permisit. deinde subiunxi dicens: si enim hoc debet quisque, quod accepit, et sic homo factus est, ut necessario peccet, hoc debet, ut peccet. cum uero peccat, quod debet facit; quod si scelus est dicere, neminem natura sua cogit, ut peccet. et
Abbreviated transcription (Latin):
quo conficitur in quã: ut quisquis recte honelteq
nult uniere si id se uelle prefugatib reb uelit. as¬
se quatur tantam rem tanta facilitate: ut nichil
alnid ei quam ip̃m uelle sit hr̃e quod uoluit. Item¬
q alibi dixi. Hoc enim cternalex illa ad cunis
considerationem redire iam tempus est incõ¬
mutabili stabilitate firmaiit. ut in uoluntate
meritum. in beatitate et miseria premnum. atq suꝑ¬
plicium. Et alio loco. quid in quam quisq sectandũ
et amplectendum eligat. in uoluntate ẽẽ positũ
constitit. Et in libro 2̃ͦ. Homo enim ip̃e in quã
inquantum homo est aliquod bonum est. qua
recte iuuere cum uult potest. Et alio loco dixi rec¬
te fieri non posse nsi eodem libero uoluntatis ar¬
bitrio. Et in libro 3ͦ quid opus est queri inquã
unde iste motus existat. quo uoluntas auertitur
ab incõmutabili ad cõmutabile bonum. cum eũ
non msi amnn et uolũtarium et ob hoc culpabile

Expanded text:
quo conficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque quo conficitur, inquam, ut quisquis recte honesteque uult uiuere, si id se uelle prae fugacibus rebus uelit, adsequatur tantam rem tanta facilitate, ut nihil aliud ei quam ipsum uelle sit habere, quod uoluit. itemque alibi dixi: hoc enim aeterna lex illa, ad cuius considerationem redire iam tempus est, incommutabili stabilitate firmauit, ut in uoluntate meritum sit, in beatitate autem et miseria praemium atque supplicium. et alio loco: quid, inquam, quisque sectandum et amplectendum eligat, in uoluntate esse positum constitit. et in secundo libro: homo enim ipse, inquam, in quantum homo est, aliquod bonum est, quia recte uiuere, cum uult, potest. et alio loco dixi: recte fieri non posse nisi eodem libero uoluntatis arbitrio. et in libro tertio: quid opus est quaeri, inquam, unde iste motus existat, quo uoluntas auertitur ab incommutabili bono ad commutabile bonum, cum eum non nisi animi et uoluntarium et ob hoc culpabile
Abbreviated transcription (Latin):
tis arbitrium ut gr̃e dei non relinquant locũ:
quando quidem eam secundum merita nr̃a
dari asserunt. non se extollant quasi eorum
egerim causam: quia multa in his libris di¬
ri pro libero arbitrio que illius disputationis
causa poscebat. Dixi. quippe in pͥmo libro malefacta
nisticia dei umdicari. et addidi. Non enm iuste um¬
dicarentur. insi fierent uoluntate. Item cum ip̃am
bonani uoluntatem tam magnum bonum ẽẽ mõ¬
strarem. ut omnib corporis et externis bonis me
rito ante poneretur: dixi. Uides gͦ iam ut existi¬
mo ni uoluntate nr̃a eẽ constitutum. ut hoc uel
fruamur uel careamus tanto et tam uero bono.
Qͥd enm tam in uoluntate quam ip̃a uoluntas
sita est. Et aho loco. quidgͦ. cause ẽ. inquam cur
dubitandum putennus. etiam si nunquã antea
sapientes fumius ⁊ uoluntate. uoluntate nos tũ¬
laudabilem et beatam uitam. uoluntate tur pem
et miseram mereri ac degere. Itemq alio loco ex

Expanded text:
tis arbitrium, ut gratiae dei non relinquant locum, tis arbitrium, ut gratiae dei non relinquant locum, quandoquidem eam secundum merita nostra dari adserunt, non se extollant, quasi eorum egerim causam, quia multa in his libris dixi pro libero arbitrio, quae illius disputationis causa poscebat. dixi quippe in primo libro male facta iustitia dei uindicari et addidi: non enim iuste uindicarentur, nisi fierent uolubonam voluntatem tam magnum bonum esse monstrarem, ut omnibus corporeis et externis bonrito anteponeretur, dixi: uides igitur iam, ut existimo, in uoluntate nostra esse constitutum, ut hoc uel fruamur uel careamus tanto et tam uero bono; quid enim tam in uoluntate quam ipsa uoluntas sita est? et alio loco: quid ergo causa est, inquam, cur dubitandum putemus, etiamsi numquam antea sapientes fuimus, uoluntate nos tamen laudabilem et beatam uitam, uoluntate turpem et miseram mereri ac degere? itemque alio loco: ex
Abbreviated transcription (Latin):
ut coltbet eoꝵ uerum ẽẽt. laudandus crederetur uel
etiam ostenderetur deus. Propter eos quippe
disputatio illa suscepta ẽ qui negant ex libero
uoluntatis arbitrio mali origiẽ duci. et dñi
si ita ẽ creatorem ominum creaturarum cul¬
pandum ẽẽ contendunt. eo modo uolentes secũ¬
dum sue impietatis errorem. manichei emm st̃.
mumitabilem quandam et deo coeternam in¬
troducere naturam mali. De gracia uero dei
qua suos electos sic predestindant ut eorum qͥ
iam in eis utuntur libero arbitrio ip̃e etiam pre¬
pararet uoluntates: nichil in his libris disputa¬
tum est. propter hanc propositam questionem.
moratio fieret. transeunt cõmemorata est. nõ
quasi inde ageretur operosa rõcinatione de¬
fensa. Aluid ẽ enim querere unde sit malum. et
aliud ẽ quere̾ unde redeatur ad pͥstinum uel ad
manis ꝑueniatur bonum. Quapp̃ nom hereti¬
i pelagiam qui liberum sic asserunt uolunta¬

Expanded text:
ut, quodlibet eorum uerum esset, laudandus crederetur uel ut, quodlibet eorum uerum esset, laudandus crederetur uel etiam ostenderetur deus. propter eos quippe disputatio illa suscepta est, qui negant ex libero uoluntatis arbitrio mali originem duci et deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt, eo modo uolentes secundum suae inpietatis errorem — Manichei enim sunt — inmutabilem quandam et deo coaeternam introducere naturam mali. de gratia uero dei, qua suos electos sic praedestinauit, ut eorum, iam in eis utuntur libero arbitrio, ipse etiam praeparet uoluntates, nitum est, propter hanc propositam quaestionem moratio fieret, transeunter commequasi inde ageretur, operosa ratiocinatione defensa. aliud est enim quaerere, unde sit malum, et aliud est quaerere, unde redeatur ad pristinum uel ad maius perueniatur bonum. Quapropter noui heretici Pelagiani, qui liberum sic asserunt uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
quãnis deo magis quam michi. Hic liber sic n¬
disputando querere unde sit malum et eo
modo disputaumus. ut si possemus id quod de
hac re diumne auctoritati subditi credebamus
ctiam ad intelligenciam nr̃am quantum dis¬
serendo opitulante deo.agere possemus rõ consi¬
derata et tractata ꝑduceret. Et qm̃ constitit ĩt̾
nos diligenter rõne discussa: malum non exor¬
tum msi ex libero uoluntatis arbitrio. tres libri
quos eadem disputatio peperit. appellati sunt
de libero arbitrio. quorum secundum et t̾cium
in africa iam etiam ypone regio presbiter o:¬
dinatus: sicut tunc pͥotui terminami. In his
libris ita multa disserta sunt: ut incidentes
nõ nulle questiones quas uel enõdare non po¬
teram. uel que longam sermocinationem in p̾¬
senti requirebant: ita different᷑ ut ex utraq ꝑ¬
te uel exomnib earundem questionum ꝑtibus
m quib non apparebat quid potius congrueret
ueritati: ad hoc tamen rõcinatio nr̃a conlud̾et᷑

Expanded text:
quamuis deo magis quam mihi. Hic liber sic indisputando quaerere, unde sit malum, et eo modo disputauimus, ut, si possemus, id quod de hac re diuinae auctoritati subditi credebamus etiam ad intellegentiam nostram, quantum disserendo opitulante deo agere possemus, ratio considerata et pertractata perduceret. et quoniam constitit inter nos diligenter ratione discussa malum non exortum nisi ex libero uoluntatis arbitrio, tres libri, quos eadem disputatio peperit, appellati sunt de libero arbitrio. quorum secundum et tertium in Africa iam Hippone Regio presbyter ordinatus, sicut tunc potui, terminaui. In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones, quas uel enodare non poteram uel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur, ut ex utraque parte uel ex omnibus earundem quaestionum partibus, in quibus non apparebat, quid potius congrueret ueritati, ad hoc tamen ratiocinatio nostra concluderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
cum semorlb consilio accepto pecumam copiosa
dedisse militib. ut dicerent quod discipuli enus
uenissent. eumq furati essent illis dormientib. polli¬
centes etiam securitatem a preside qui eos custodes
dederat. et illos accepta pecuma fecisse sicut erant
docti. dilgatumq ẽẽ uerbũ istud apud uideos
ꝑsq in hodiernum diem.

Expanded text:
cum senioribus consilio accepto pecuniam copiosam cum senioribus consilio accepto pecuniam copiosam dedisse militibus, ut dicerent, quod discipuli eius uenissent eumque furati essent illis dormientibus. pollicentes etiam securitatem a praeside, qui eos cdederat, et illos accepta pecunia fecisse sicut erant docti; divulgatumque verbum istud apud Judaeos usque in hodiernum diem.
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Non solum ip̃a. sed et alie quas lucas cõme¬
morat. que nunciauerunt hec discipulis undecim
et ceteris onnub. et uisa sunt ante illos sicut deli¬
ramentũ uerba ista et nõ credebant illis. His et
marcus attestat᷑. Nam postea quã cominemo¬
cauit cas trementes et pauentes exisse a monum̃¬
to. et nenimi quicquã dixisse: adiunxit quod resur¬
gens dominus apparuerit mane pͥma sabbati pͦ
marie auar magdalene de qua eiecerat septem
demonia. et quia illa uadens ninciauit his qui
cum eo fuerant iugentib et flentib. et
illi audientes quod iiueret et iusꝰ esse
ab ea. non credid̾untiSane matheus
etiam illud inseruit. abscedentib mulieribus q̃
illa omnia uiderant et audierant. uenisse etiam
quosdam in ciuitatem de illis custodib qui iacue¬
rant uelut mortui. et mĩciasse principib sacer¬
dotum omma que facta erant. hoc est que etiani
illi sentire potuerunt. Illos uero congregatos

Expanded text:
dixit, non solum ipsa, sed et aliae, quas Lucas commedixit, non solum ipsa, sed et aliae, quas Lucas commemorat, quae nuntiauerunt haec discipulis undecim et ceteris omnibus. et uis a sunt ante illos sicut deliramentum uerba ista, et non credebant illis. his et Marcus adtestatur. nam posteaquam commemorauit eas trementes et pauentes exisse a monumento et nemini quicquam dixisse, adiunxit, quod resurgens dominus apparuerit mane prima sabbati primo Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem demonia, et quia illa uadens nuntiauit his qui cum eo fuerant lugentibus et flentibus, et quia illi audientes. quod uiueret et uisus esset ab ea. non crediderunt. sane Mattheus etiam illud inseruit abscedentibus mulieribus. quae illa omnia uiderant et audierant. uenisse etiam quosdam in ciuitatem de illis custodibus, qui iacuerant uelut mortui. et nuntiasse principibus sacerdotum omnia quae facta erant, hoc est quae etiam illi sentire potuerunt, illos uero congregatos
Abbreviated transcription (Latin):
ei ihs̃. Noli me tangere. Nondum enim ascendi
ad prẽm meum. Uade autem ad fr̃es meos. et
dic eis. Ascendo ad prẽm meum et prẽm ur̃m
ad deum meum et deum nr̃m. Tunc egressa ẽ
a momimento. hoc est ab illo loco ubi erat orti
spatium aute lapidem effossum et cum illa alie
quas secundum marcum inuaserat tremor et pa¬
nor. et nemini quicquam dicebant. Tunc iam
secundum matheum. ecce ihs̃ occurrit illis dicẽs.
amimiririu. Auete. Ille autẽ accesserunt.
et tenuerunt pedes enis. et adorauerunt eum. Sic
enmi colliginus et angelorum allocutionem.
bis mimero eas habuisse uementes ad monumẽ¬
tum. et ip̃ius domini. Semel scilicet illic quando
maria ortolanum putauit. et nunc iterum cum
eis occurrit in uia. ut eas ip̃a repeticõne firmaret
atq timore recrearet. Tunc gͦ ait illis. Nolite tue¬
re.Ite mĩciate fratrib meis. ut eant in galileam.
ibi me indebunt. Uenit gͦ maria magdalene ad¬
nuncians discipulis quia uidit dominum. et hecei

Expanded text:
m ascendi ad Patrem meum. Vade autem ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum et Patrem vestrum, ad Deum meum et Deum vestrum. Tunc egressa est a monumento, hoc est ab illo loco ubi erat spatium ante lapidem effossum, et cum illa aliae, quas secundum Marcum inuaserat tremor et pauor, et nemini quicquam dicebant. tunc iam secundum Mattheum ecce Iesus occurrit illis dicens: hauete. illae autem accesserunt et tenuerunt pedes eius et adorauerunt eum. sic enim colligimus et angelorum allocutionem bis numero eas habuisse uenientes ad monumentum et ipsius domini. semel scilicet illic, quando Maria hortulanum putauit, et nunc iterum, cum eis occurrit in uia, ut eas ipsa repetitione firmaret adque a timore recrearet. tunc ergo ait illis: nolite timere, ite, nuntiate fratribus meis, ut eant in Galilaeam; ibi me uidebunt. uenit ergo Maria Magdalene adnuntians discipulis. quia uidit dominum et haec ei
Abbreviated transcription (Latin):
enis qui stabant a longe. solus inuentur dixille.
Nam et iohannes commemoraint de presencia fe¬
minarum antequam dñs emisisset spm̃. ita nar¬
rans. Etabant autem iuxta crucem ihũ mr eiꝰ.
et soror mrĩs enis. maria deophe. et maria mag¬

Expanded text:
ejus qui stabant a longe solus invenitur dixisse. ejus qui stabant a longe solus invenitur dixisse. Nam et Joannes commemoravit de praesentia feminarum antequam Dominus emisisset spiritum, ita narrans: Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ge aspicientes. inter quas erat maria magdale¬
ue. et maria ia cobi imoris. et ioseph mr. et salome.
et cum eẽt nittalilea sequebantur eum et ministra¬
bant ei. et alie multe que simul cum eo ascenderãt
lerosolimam. Inter hos nichil uideo quod contra¬
tum possit putari. Q̾ͥd enm int̾est ad ueritatẽ.
quod quasdam mulieres pariter. quasdam singu¬
li nommauerunt. Licas quoq ita uarrationẽ¬
contexit. Et omins turba eorum qui simul aderant
adspectaculum istud. et uidebant que fiebant: ꝑcu¬
tientes pectora sua reuertebantur. Stabant autẽ
ommes noti enis a longe. et mulieres que lecute e¬
rant eum a galilea hec uidentes. Unde supiori
b de mulierum presencia satis consentit. quãins
millam earum nominatim expͥmat. De turbaetũ
que sumil aderant. et iidentes que fiebant tunde¬
bant pectora et reuertebantur: consentit matheo
quãius seorsum annexuerit. centurio autem et qͥ
cum illo erant. Qua propter tantũmodo de notis

Expanded text:
t Maria Magdalene et Maria Iacobi minoris et Ioseph mater et Salome; et cum esset in Galilaea, sequebantur eum et ministrabant ei. et aliae multae, quae simul cum eo ascenderant Hierosolymam. inter hos nihil uideo, quod contrarium possit putari. quid enim interest ad ueritatem, quod quasdam mulieres pariter. quasdam singuli nominauerunt? Lucas quoque ita narrationecontexit: et omnis turba eorum qui simul aderant ad spectaculum istud et uidebant quae fiebant percutientes pectoomnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae fuerant eum a Galilaea, haec videntes . Unde superioribus duobus de mulierum praesentia satis consentit, quamvis nullam earum nominatim exprimat; de turba etiam quae simul aderat, et videntes quae fiebant tundebant pectora sua, et revertebantur, consentit Matthaeo, quamvis seorsum annexuerit, Centurio autem et qui cum eo erant: quapropter tantummodo de notis
Abbreviated transcription (Latin):
stodiam. ite custodite sicut scitis. Illi autem abeũ¬
tes mumerunt sepulchrum. signantes lapidem
cum custodibus. Hoc solus matheus narrat. nullo
Alioꝵ narrante aliquid quod huic udeatur esse cõ¬
trarium.
enide sequitur idẽ matheus et dicit. Des ꝑe
Autem sabbĩ que lucescit in pͥma sabbĩ uenit

Expanded text:
odiam, ite, custodite sicut scitis. illi autem abeuntes munierunt sepulchrum signantes lapidem cum custodibus. hoc solus Mattheus narrat nullo aliorum narrante aliquid quod huic uideatur esse contrarium. einde sequitur idem Mattheus et dicit: uespere autem sabbati, quae lucescit
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ fieri non potest: si tantũmͦ. pͥmam noctis ꝑ¬
ticulam.id ẽ solum untium noctis intellexerimus
dicto ues pere significatam. Neq eium ip̃m mitiũ
lucescit in pͥma sabbati: sed ip̃a nox que luce ma¬
pit terminari. Nam t̾minus pͥme ꝑtis noctis scd̃
ꝑtis mitium est. Lux antem t̾nimus totius notu
est. Uude non põt dici uesper lucescens in pͥma
sabbati. nisi nomine uesperi nor ipsa intelligat
quam lux t̾rmiat. Et us itatus loquendi modus e
dinne scripture. aꝑte totum. A nespere ergo
significauit nocteni. ciuus extremum est diluol¬

Expanded text:
quod fieri non potest. si tantum modo primam noctis parquod fieri non potest. si tantum modo primam noctis particulam, id est solum initium noctis, intellexerimus dicto uespere significatam; neque enim ipsum initium lucescit in primam sabbati, sed ipsa nox, quae luce incipit terminari. nam terminus primae partis noctis secundae partis initium est, lux autem terminus totius noctis est. unde non potest dici uesper elucescens in primam sabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa intellegatur, quam lux terminat. et usitatus loquendi modus est diuinae scripturae a parte totum. a uespere ergo noctem significauit, cuius extremum est dilu
Abbreviated transcription (Latin):
et quod iohẽs mane cum adhuc tenebre eeñt sole
autem oriente. id ẽ ortu suo iam celum illumnar
incipiente. Quomodo gͦ his trib congruat ma¬
theus. qui nec diluculo nec mane. sed uespere ait
sabbati. que lucescit in pͥma sabbati. attentus in¬
dagandum ẽ. A ꝑte quippe prima noctis quod est ue¬
spere. ipam noctem uoluit significare matheus. cꝰ
noctis in fine uenerunt mulieres ad monumentu
Ea u̾o causa intelligitur candem noctem sic ap¬
pellasse quod iam uespere licebat afferre aroma¬
ta. transacto utiq sabbato. Ergo qm̃ sabbõ impe¬
diebantur ut nõ antefacerent ab eo tempore no¬
minauit noctem. ex quo eis licere cepit ut facent
quodcunq uellent tempore ciusden noctis. Sic
itaq dictum est uespere sabbati: ac si diceretur
nocte sabbati. id est nocte que sequitur diem sab¬
bati. Quod ip̃a uerba enis satis indicant. Sic ẽĩ
ait. Uesꝑe autem sabbĩ. que lucescit in pͥma sabbĩ

Expanded text:
et quod Iohannes mane cum adhuc tenebrae essent, sole et quod Iohannes mane cum adhuc tenebrae essent, sole autem oriente, id est ortu suo iam caelum inluminare incipiente? quomodo ergo his tribus congruat Mattheus, qui nec \'diluculo\' nec \'mane\'. sed uespere ait sabbati, quae lucescit in primam sabbati, attentius indagandum est. a parte quippe prima noctis, quod est uespere, ipsam noctem uoluit significare Mattheus, cuius noctis fine uenerunt mulieres ad monumentum. ea uero causa intellegitur eandem noctem sic appellasse, quia iam uespere licebat adferre aromata transacto utique sabbato. ergo, quoniam sabbato inpediebantur, ut non ante facerent, ab eo tempore nominauit noctem, ex quo eis licere coepit, ut facerent, quocumque uellent tempore eiusdem noctis. sic itaque dictum est uespere sabbati, ac si diceretur \'nocte sabbati\\ id est nocte, quae sequitur diem sabbati. quod ipsa uerba eius satis indicant. sic enim ait: uespere autem sabbati. quae lucescit in primam sabbati,
Abbreviated transcription (Latin):
nebre eeñt. Die quippe surgente. alique reliquie
tenebrarum tanto magis extenuant᷑: quanto
magis oritur. Rec sic accipiendum ẽ quod ait
s potius sicut dicere solemus eis quib uolurnus
siginficare temporius aliquid faciendum. Cum eĩ
dixerimus mane: ne putent iam sole supra t̾rã
conspicuo nos dicere. adhoc plerimq addimus ual¬
de mane: ut illũd quod etiam abbescente uocatur
intelligant. Quanquam et hoc usitatum situt
post gallicantum sepe repetitum cum cõnectare
homines ceperint diem iam propinquare dicãt
iam mane est. Et cum post hoc uerbum attende¬
rint. ac iam oriente id est iam de proxmio aduemen¬
te ni has ꝑtes sole celui rubescere uel albescior
Uiderint. addant qui dicebant mane ẽ. et dicdet
ualde mane ẽ. Quid autem interest. diura sue
illo siue isto modo nichil alud intelligamus.
co appellatum mane. insi quod bricas appellauit
diluculo. et hoc ualde mane quod ille ualde dilucuo

Expanded text:
nebrae essent. die quippe surgente aliquae reliquiae nebrae essent. die quippe surgente aliquae reliquiae tenebrarum tanto mmagis oritur lux. Nec sic accipiendum est quod ait, as: sed potius sicut dicere solemus eis quibus volumus significare temperius aliquid faciendum. Cum enim dixerimus, Mane, ne putent jam sole supra terram conspicuo nos dicere, ad hoc plerumque addimus, Valde mane; ut illud quod etiam albescente vocatur, intelligant: quanquam et hoc usitatum sit, ut post galli cantum saepe repetitum, cum conjectare homines coeperint diem jam propi\'iam mane est\', et cum post hoc uerbum attenderint ac iam oriente, id est iam de proximo ueniente in has partes sole caelum rubescere uel albescere uiderint, addant qui dicebant mane est\' et dicant \'ualde mane est\'. quid autem interest, dum siue illo siue isto modo nihil aliud intellegamus a Marco appellatum \'mane\' nisi quod Lucas appellauit diluculum et hoc ualde mane quod ille ualde diluculo
Abbreviated transcription (Latin):
telligere: etiam si ip̃e matheus detimore non di¬
ceret. Cum uero et ip̃e dicat. et exierunt cito de
monumento cum timore et gaudio magno: ni¬
ch ex hac re questionis remanere ꝑmictit. De
hora quo ip̃a qua uenerunt mulieres ad mo¬
numentum. non contẽnenda exorit᷑ questio. Cũ
emi matheus dicat. Uespere aut̃ sabbati que luce¬
scit in pͥma sabbati.uenit maria magdalene et
alta maria uidere sepulchrum. quid ẽ quod dicit
marcus. et ualde mane una sabbõrum ueniunt
ad monumentum oriente iam sole. In quo quidẽ
aceteris duobis id ẽ luca iohẽ non discrepat. Qd̃
enun dicit lucas ualde diluculo. et iohẽs mane
cum adhuc tenebre eent : hoc intelligitur mar¬
cus dicere ualde mane oriente iam sole. Id est cũ
celum ab orientis ꝑte iam albesceret. quod non
fit utiq insi solis orientis uicinitate. Eiuis ẽ eñ
ille fulgor. qui nomme aurore appellari solet.
Ideo non repugnat illi qui ait. cum adhuc te¬

Expanded text:
tellegere, etiamsi ipse Mattheus de timore non ditellegere, etiamsi ipse Mattheus de timore non diceret; cum uero et ipse dicat: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, nihil ex hac re quaestionis remanere permittit. De hora quoque ipsa, qua uenerunt mulieres ad monumentum, non contemnenda exoritur quaestio. cum enim Mattheus dicat: uespere autem sabbati, quae lucescit in primam sabbati, uenit Maria Magdalene et alia Maria uidere sepulchrum, quid est, quod dicit Marcus: et ualde mane una sabbatorum ueniunt ad monumentum oriente iam sole? in quo quidem a ceteris duobus, id est Luca et Iohanne, non discrepat. quod enim dicit Lucas: ualde diluculo, et Iohannes: mane cum adhuc tenebrae essent, hoc intellegitur Marcus dicere: ualde mane oriente iam sole, id est cum caelum ab orientis parte iam albesceret, quod non fit utique nisi solis orientis uicinitate; eius enim est ille fulgor, qui nomine aurorae appellari solet. ideo non repugnat illi qui ait: cum adhuc te
Abbreviated transcription (Latin):
accipere. qua cõmunitum locum tunt fuisse tredi¬
bile ẽ in aliquo spatio antepetram qua excisa
locus factus fuerat sepulture. ut ip̃m uidernt ĩ
eodem spatio sẽdentẽ a dextͥs. quem dicit mathõ
sedentem suꝑ lapidem. quẽ terremotu ab ostio in
nimenti reuoluerat. id est a loco se puilchri qd̾
defossum erat in petra. Item queri potest quẽad¬
modum marcus dicat. at ille exeuntes fuge¬
runt de monumento. muaserat enim eas trr¬
mor et pauor. et nemmi quicquã dixerunt. ti¬
mebant enm cum dicat matheus et exierũt
cito de monumento cum timore et gandio ma¬
guo currentes nunciare discipulis enis. młi intel¬
ligamus ip̃oꝵ angeloꝵ nemim ausas fuisse Ad
dicere. id est iespondere ad ea que ab uͥlis audie¬
rant. aut certe custodib quos iaçentes uiderunt.
Nam illud gandium quod matheus cõmemorat.
non repugnat tiori de quo marcus dicit. Debin
mus enim utrumq illarum in ammo factum in¬

Expanded text:
accipere, qua communitum locum tunc fuisse crediaccipere, qua communitum locum tunc fuisse credibile est in aliquo spatio ante petram, qua excisa locus factus fuerat sepulturae, ut ipsum uiderint in eodem spatio sedentem a dextris, quem dicit Mattheus sedentem super lapidem, quem terrnumenti revolverat, id est a loco sepulcri, quod effossum erat in petra. 64. Item quaeri potest, quemadmodum Marcus dicat, At illae exeuntes fugerunt de monumento; invaserat enim eas tremor et pavor: et nemini quidquam dixerunt; timebant enim; cum dicat Matthaeus, Et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, currentes nuntiare discipulis ejus: nisi intelligamus ipsorum angelorum nemini ausas fuisse aliquid dicere, id est, respondere ad ea quae ab illis audierant, aut certe custodibus quos jacentes viderunt. Nam illud gaudium quod Matthaeus commemorat, non repugnat timus enim utrumque in illarum animo factum in
Abbreviated transcription (Latin):
to euntes dicite discipulis enis quia surrexit. et eccep¬
cedit uos in galileam. ibi eum uidebitis. Ecce dixi nob.
Hiunc marcus consonat. S potest mouere quondo
secundum matheum angelus suꝑ lapidem sedebat
reuolutum a mominiento. marcus enim introcun¬
tes cas in monumentum. dicit uidisse nuienem se¬
dentem in dextris coopertum stola candida et ob¬
stupusse: insi intelligamus aut matheum ta
ut duos iuderint et a duobus sigillatim audierint:
que dixerunt angeli de ihũ. prius ab illo quẽ foris
uiderunt sedentem suꝑ lapidem. Deinde ab illo ꝙ̃
uiderunt intrantes in monumentum sedentem
a dextris. quo ut intrarent illnis qui foris sedebat
uerbis exhortate sunt dicentis. uenite udete locũ
ubi positus erat dñs. quo uementes ut dictum est.
et intrantes. uiderunt eum de quo matheus tacet.
mathens aũt loquitur sedentem a dextͥs. a quo
talia similiter audierunt. Aut certe intrantes ĩ
monimentum in aliqua septa macerie debemꝰ

Expanded text:
iscipulis eius quia surrexit et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. ecce dixi uobis. huic Marcus consonat. sed potest mouere, quomodo secundum Mattheum angelus super lapidem sedebat reuolutum a monumento — Marcus enim introeuntes eas in monumentum dicit uidisse iuuenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuisse — nisi intellegamus aut Mattheum tacut duos uiderint et a duobus singillatim audierint quae dixerunt angeli de Iesu, prius ab illo quem foris uiderunt sedentem super lapidem, deinde ab illo quem uiderunt intrantes in monumentum sedentem a dextris, quo ut intrarent illius qui foris sedebat uerbis exhortatae sunt dicentis: uenite et uidete locum, ubi positus erat dominus, quo uenientes, ut dictum est, et intrantes uiderunt eum, de quo Mattheus tacet, Marcus autem loquitur, sedentem a dextris, a quo talia similiter audierunt. aut certe intrantes in monumentum in aliqua saepta maceriae debemus
Abbreviated transcription (Latin):
et quẽadmnodum politum erat corpus eius. Et
reuertentes parauerunt a romata et unguenta.
et sabbato qͥuidem siluerunt secundum manda¬
tum. Una autem sabbati ualde diluculo ue¬
nerunt ad monumentum. por tantes que ꝑa¬
uerant a romata. Et muenerunt la pidem reuo
lutum a monumento. et ingresse nõ muenert
corpus dni thũ. Et factum est dum mente cõ¬
sternate essent de isto: ecce duo uiri steterunt
secus illas in ueste fulgenti. Cum timerent aũt

Expanded text:
et quemadmodum positum erat corpus eius. et et quemadmodum positum erat corpus eius. et reuertentes parauerunt aromata et unguenta; et sabbato quidem siluerunt secundum mandatum. una autem sabbati ualde diluculo uenerunt ad monumentum portantes quae parauerant aromata et inuenerunt lapidem reulutum a monumento; et ingressae non invenerunt corpus Domini Jesu: et factum est dum mente consternatae essent de isto, et ecce duo viri steterunt secus illas in veste fulgenti. Cum timerent a
Abbreviated transcription (Latin):
et ex ip̃a extrema ꝑte totum diem cum sua nocte
qui iam ꝑactus fuerat accipiamus. medium
uero id sabbĩ diem. non a ꝑte sed integre totũ
tertium rursus a ꝑte sua prima. idẽ a nocte
totum cum suo durno tempore. ac sic erit tri¬
duum. Quẽ admodum illi octodies post quos
ascendit in montem. quorum medios ntegros
actendentes matheus et marcus dixerunt post
sex dies. quod lucas dixit post octo dies. Nunt
iam cetera iudeamus. que madmodum matheo
congruant. Lucas enim aꝑtissime duos angelos
dicit uisos fuisse a mulieribus que uenerunt ad
monumentum. Quorum singulos intellexera¬
mus commemoratos a duobus. Unum a matheo.
id ẽ illum qui extra monumentum sedebat in
lapide. alterum a marco id est illum qui intra
monumentum sedebat a dextris. S lucas ita
narrat. Et dies erat ꝑasceues. et sabbatum ulu¬
cescebat. Eubsecute autem mulieres que cum
ip̃o uenerant de galilea : inderunt inonumentũ.

Expanded text:
et ex ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, et ex ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, qui iam peractus fuerat, accipiamus, medium uero, id est sabbati diem, non a parte, sed integre totum, tertium rursus a parte sua prima, id est a nocte totum cum suo diurno tempore, ac sic erit triduum, quemadmodum illi octo dies, post quos ascendit in montem. quorum medios integros attendentes Mattheus et Marcus dixerunt post sex dies, quod Lucas dixit post octo dies. Nunc iam cetera uideamus, quemadmodum Mattheo congruant. Lucas enim apertissime duos angelos dicit uisos fuisse a mulieribus, quae uenerunt ad monumentum, quorum singulos intellexeramus commemoratos a duobus, unum a Mattheo, id est illum qui extra monumentum sedebat in lapide, alterum a Marco, id est illum qui intra monumentum sedebat a dextris. sed Lucas ita narrat: et dies erat parasceues et sabbatum inlucescebat. subsecutae autem mulieres, quae cum ipso uenerant de Galilaea, uiderunt monumentum
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte totum intellittamus. Q̾denm nuat. qd̾
pudam his angustus coartati et istum locutioms
modum. idest a ꝑte totum in scãrum scripturaꝵ
soluendis questionib plurimum ualere nesciẽ¬
alias quib iterum terris ẽ redditus idẽ a nona usq
Ad eius occasum. Sequitur enim nox futuri sabbĩ.
qua cum suo die computata. erunt iam due noctes
et duo dies. Porro autẽ post sabbatum. sequitur
nor pͥme sabbĩ. idest illucescentis diei dominiti.
tes qua tunc dñs resurrexit. Erunt gͦ. due noc¬
tes t duo dies. et uiia nox. etiam si tota posset
nitelligi. nec contenderems quod illud dilucidũ
pocius extrema sit. Qua propter nec amnunie¬
ttis illis sex horis. quarum trib sol contenebra¬
tuo ẽ et trib eluxit. constabit is trium dierimni
scripturaꝵ loquendi modo quo a ꝑte totum m¬
telligitur. inueniamus extremum diei temps
parascenes quo crucitixus ẽ et sepultus est dñs

Expanded text:
parte totum intelligamus. Quid enim juvat quod parte totum intelligamus. Quid enim juvat quod quidam his angustiis coarctati, et istum locutionis modum, id est a parte totum, in sanctarum Scripturarum solvendis quaestionibus plurimum valere nescienalias quibus iterum terris est redditus, id est a nona usque ad ejus occasum? Sequitur enim nox futuri sabbati, qua cum suo die computata, erunt jam duae noctes et duo dies; porro autem post sabbatum sequitur nox primae sabbati, id est illucescentis dici dominici, in qua tunc Dominus resurrexit: erunt ergo duae noctes et duo dies, et una nox, etiamsi tota posset intelligi, nec ostenderemus quod illud diluculum pars ejus extrema sit; quapropter nec annumeratis illis sex horis, quarum tribus sol contenebratus est, et tribus eluxit, constabit ratio trium dierum loquendi modo, quo a parte totum intellegitur, inueniamus extremum diem tempus parasceues, quo crucifixus et sepultus est dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
lum. Diluculo enini uenerunt ille mulieres ad mo¬
mimentum. Ac ꝑ hoc ea nocte uenerunt que sit¬
inficata ẽ nomimie uesperi. Tota enm significa¬
ta ẽ eo nomime ut dixi. Et idco quacunq enis noc¬
tis ꝑte nenissent ea ittiq nocte uenissent. Cum gͤ
Uenerunt a ꝑte eius extrema. ea proculdubio noc¬
te uenerunt. Uespere autem que lucelcit in pͥma
sabbĩ. non potest insi tota ip̃a nox intelligi. Eo
igitur uespere uenerunt. que ip̃a nocte uenerunt.
quo doninius mortuus est. et resurrexit. nisi isto
loquendi modo quo a ꝑte totum dici solet recte m¬
tlligi non potest. Ipẽ quippe ait. Sicut enim ionas
fuit in uentre ceti tribus dieb et tribus noctib.¬
Computantur autem tempora siue ex quo tradi¬
didit spm̃. siue ex quo se puitus ẽ. et non occurrit
ad liquidũ: nͥ ut medium diem. hoc ẽ ut sabbatũ
totum diem accipiamus id ẽ cum sua nocte. illos
autem qui eum n medio posuerunt id est ꝑasce¬
uem et pͥmani sabbĩ quem diem dñicum dicinꝰ

Expanded text:
lum. diluculo enim uenerunt illae mulieres ad monumentum; ac per hoc ea nocte uenerunt, quae significata est nomine uesperi. tota enim significata est eo nomine. ut dixi; et ideo, quacumque eius noctis parte uenissent, ea utique nocte uenissent; cum ergo uenerunt parte eius noctis extrema, ea procul dubio nocte uenerunt. uespere autem; quae lucescit in primam sabbati, non potest nisi tota ipsa nox intellegi: eo igitur uespere uenerunt quae ipsa nocte uenerunt, quo dominus mortuus est et resurrexit, nisi isto loquendi modo, quo a parte totum dici solet, recte intellegi non potest. ipse quippe ait: sicut enim Iona fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibComputantur autem tempora, sive ex quo tradidit spiritum, sive ex quo sepultus est, et non occurrit ad liquidum; nisi medium diem, hoc est sabbatum totum diem accipiamus, id est cum sua nocte, illos autem qui eum in medio posuerunt, id est parasceven et primam sabbati, quem diem dominicum dicimus, a
Abbreviated transcription (Latin):
tet filium hominis tradi in manus hominum
peccatorum et crucifigi. et die tertia resurgere
Et recordate sunt uerborum eius. Post hec con¬
uersa ẽ retrorsi maria et uidit ihm̃ stantẽ
sicut dicit iohannes. et non sciebat quia ihs̃ est.
Dicit ei ih̃s. Mulier quid ploras. quem queris.
Ina existinmans quia ortolamis ẽ dicit ei. Dñesi¬

Expanded text:
ominis tradi in manus hominum peccatorum et crucifigi et die tertia resurgere. Se t recordatae sunt uerborum eius. post haec conuersa est retrorsum Maria. e t uidit Iesum stantem, sicut dicit Iohannes, et non sciebat, quia Iesus est dicit ei Iesus: mulier, quid ploras? quem quaeris? illa existimans, quia hortula
Abbreviated transcription (Latin):
biliter facta erant. tanquam unũ mirabile fac¬
tum commemorans. ciꝰ quasi membra et ꝑtes
erãt omma illa miracula. Iam uero quod maths̃
addidit eos qui cum centurione erant. aln autem
hoc: tacuerunt. cui non appareat. ex notissima
re gula non ẽẽ contrarium. cum alius dicit qd̾
alius tacet. Et quod matheus dixit. tiuerunt
ualde. lucas autem non dixit timuint. sed glorificauit
deum: quis non eum intelligat timendo glorifi¬
casse.
ẽquitur matheus. Erant autẽ ibi mulieres
multe a longe. que secute erant ihm̃ agali¬
eA mĩstrantes ei. Iuter quas erat maria mag

Expanded text:
biliter facta erant, tamquam unum mirabile facbiliter facta erant, tamquam unum mirabile factum commemorans, cuius quasi membra et partes erant omnia illa miracula. iam uero, quod Mattheus addidit eos qui cum centurione erant, alii autem hoc tacuerunt, cui non appareat ex notissima regula non esse contrarium, cum alius dicit quod alius tacet? et quod Mattheus dixit: timuerunt ualde, Lucas autem non dixit \'timuit\', sed: glorificauit deum, quis eum non intellegat timendo glorificasse? Sequitur Mattheus: erant autem ibi mulieres multae a longe, quae secutae erant legum a Galilaea ministrantes ei, inter quas erat Ma
Abbreviated transcription (Latin):
miratus. Qͦd antem alius ait centurionẽ dixille
uere dei filius erat iste. alius autẽ uere homo hic
filius dei erat. non mouebit eum cui non extide¬
runt tam multa suꝑius similiter dicta et expo¬
sita. Ad unam quippe sentenciã utraq uerba cõ¬
currunt. Nec quod alius taciit homo. alius dicit ullo
modo contrarium.Magis quod lucas non ait centu¬
rionem dixisse filius dei erat sed iustus erat. potest
putari diuersum. Sed uel utrunq dictum a cen¬
turione intelligere debenaus. et aliud illos aliuid
istum cominemorasse: uel fortasse lucam ex pͥm̾e
uoluisse sentenciam centurionis quomodo dix̾it
ihm̃ filium dei. forte enim non eum uingentum
equalem pr̃i centurio intellexerat. sed ideo filium
dei dixerat. quia iustum crediderat. sicut multi ui¬
sti dicti sunt fun dei. Qͥd autem etiam ip̃e lucas
dicit. iudens autem centurio quod factum erat.
ĩeo genere mlusit omina que in illa hora mira¬

Expanded text:
miratus. quod autem alius ait centurionem dixisse: miratus. quod autem alius ait centurionem dixisse: uere dei filius erat iste, alius autem: uere homo hic filius dei erat, non mouebit eum cui non exciderunt tam multa superius similiter dicta et exposita. ad unam quippe sententiam utraque uerba concurrunt. nec quod alius tacuit homo, alius dixit, ullo modo contrarium est. magis quod Lucas non ait centurionem dixisse filius dei erat\\ sed: iustus erat, potest putari diuersum; sed uel utrumque dictum a centurione intellegere debemus et aliud illos, aliud istum commemorasse, uel fortasse Lucam exprimere uoluisse sententiam centurionis, quomodo dixerit legum filium dei. forte enim non eum unigenitum aequalem patri centurio intellexerat, sed ideo filium dei dixerat, quia iustum crediderat, sicut multi iusti dicti sunt filii dei. quod autem etiam ipse Lucas dixit: uidens autem centurio quod factum erat, in eo genere inclusit omnia quae in illa hora mira
Abbreviated transcription (Latin):
set. ait. Uere. homo hic falius dei erat. Lucas sit.
Uidens autem centurio quod factum fuerat. glori¬
ficait dominum dicens. Uere. hic homo iustus e¬
rat. Non est contrarium quod matheus uiso terr
motu dicit. ad miratum centurionem et eos qui cũ
illo erant. cum lucas dicat hoc eum ad miratum
quod emissa illa noce expirasset. ostendens quã ĩ
potestate habu̾t. quando inoreretur. In eo quippe
quod idem matheus non solum dixit iuso t̾re motu.
sed etiam addidit. et his que facta crant. integrũ
locum fuisse demonstraint luce. ut diceret centurio¬
nem ip̃am domim mortem fuisse miratum. qma
et hec inter illa est que tunc mirabiliter facta e¬
rant. Quãquam et si matheus illud non addidis¬
seb. intelligenda erat cum multa miranda facta
fuerunt. et omina centurio et qui cum eo erant mi
rari potueruit. liberum finsse narrantib quid
quisq illum miratum cominemorare uoluusset.
nec eos sͥ repugnare cum aliis illud alius illid
diceret fuisse miratum. quando omnia fuerat ille

Expanded text:
cas sic: « Videns autem Centurio quod factum fuerat, glorificavit Deum dicens: Vere hic homo justus erat » . Non est contrarium quod Matthaeus viso terrae motu dicit admiratum Centurionem, et eos qui cum illo erant, cum Lucas dicat hoc eum admiratum, quod emissa illa voce exspirasset, ostendens quam in potestate habuerit quando moreretur: in eo quippe quod idem Matthaeus non solum dixit, viso terra motu, sed etiam addidit, et iis quae facta erant; integrum locum fuisse demonstravit Lucae, ut diceret Centurionem ipsam Domini mortem fuisse miratum; quia et haec inter illa est, quae tunc mirabiliter facta erant. Quanquam etsi Matthaeus illud non addidisset, intelligendum erat, cum multa miranda facta fuerint, et omnia Centurio et qui curari potuerint, liberum fuisse narrantibus, quid quisque illum miratum commemorare uoluisset, nec eos sibi repugnare, cum alius illud, alius illud diceret fuisse miratum, quando omnia fuerat ille
Abbreviated transcription (Latin):
i quo nondum quisquã positus erat. Ibi ergo
pp̃ parascenem indeorum. quia nixta erat mõ¬
mimentum. oooo posuerunt ihñi. Req hic alip
repugnat. recte intelligentib. Neq enimi illi
qui de nichodemo tacuerunt affirmauerunt a
solo ioseph dominum sepultum quãius solms
commemorationem fecerint: aut quia illi una
siidone a ioseph uolirtum dixerunt. proptea ꝓ
hibuerunt intelligi et alia lithea potuisse. ał¬
ferri a ichodemo et suꝑaddi: ut uerum narraret io¬
hannes. quod non uno lintheo sed lintheis inuolutꝰ
sit. Quãuis et propter sudarium quod capiti adhibe¬
batur. et institas quib totum corpus alligatum est.
quia omnia de lmo erant. etiam si una sindo ibi
fuit uerissime dici potuit. ligauerunt eum litheis.
linthea quippe generaliter dicuntur. que lino texũt᷑.
sequitur matheus. Erat autẽ ibi maria mag¬
dalene et altera maria maria. sedentes contra
sepulchrum. Quod marcus ita dicit. Maria autẽ
magdalene et maria ioseph. aspiciebant ubi poneret᷑.

Expanded text:
bi ergo propter parasceuen Iudaeorum, quia iuxta erat monumentum, posuerunt Iesum. neque hic aliquid repugnat recte intellegentibus. neque enim illi, qui de Nicodemo tacuerunt, adfirmauerunt a solo Ioseph dominum sepultum, quamuis solius commemorationem fecerint, aut quia illi una sindone Ioseph inuoluisse dixerunt, propterea prohibuerunt intellegi et alia lintea potuisse arri a Nicodemo et superaddi, ut uerum narraret Iohannes, quod non uno linteo, sed linteis inuolutus sit. quamuis et propter sudarium, quod capiti adhibebatur. et institas, quibus totum corpus alligatum est, quia omnia de lino erant, etiamsi una sindo ibi fuit, uerissime dici potuit: ligauerunt eum linteis. lintea quippe generaliter dicuntur quae lino texuntur. Sequitur Mattheus: erat autem ibi Maria Magdalene et altera Maria sedentes contra sepulchrum. quod Marcus ita dicit: Maria autem Magdalene et Maria Ioseph aspiciebant, ubi poneretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Abierunt ergo iterum ad semetipos discipuli. Maria
lutem stabat ad monumentum foris plorans. idest
Ante illum saxei sepulcri locum. sed tamẽ intra illud
spatium quo iam ingresse fuerant. Ortus quippe illic
erat. sicut idem iohã nes commemorat. Tunc uiderũt
angelum sedentem a dext̾s suꝑ lapidem reuolutũ¬
a momuuento. De quo angelo narrant matheus et
martus. Tunc eis dixit. Nolite timere uos. Scio em̃
qd̾ ihñi qui crucifixus est queritis. Non est hic sur

Expanded text:
Abierunt ergo ad semetipsos discipuli. Maria Abierunt ergo ad semetipsos discipuli. Maria autem stabat ad monumentum foris plorans, id est ante illum saxei sepulcri locum; sed tamen intra illud spatium quo jam ingressae fuerant. Hortus quippe erat illic, sicut idem Joannes commemorat . Tunc viderunt angelum sedentem a dextris super lapidem revolutua monumento, de quo angelo narrant Matthaeus et Marcus: Tunc dixit eis: Nolite timere, vos. Scio enim quod Jesum, qui crucifixus est, quaeritis.