comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ad illum samaritam: rogaucrunt cũ
ut̃ ibi mancret. Et mansit ibi duos dies.
et multo plures crediderunt in cum: prop¬
ter sermonem eius. Et mulieri dicebant:
quia iam non propter tuam loquelam
credimus. Ipsi autem audiuimus et sci-¬
mus: quia hic est uere saluator mundi.

Expanded text:
nt eum ut ibi maneret et mansit ibi duos dies et multo plures crediderunt propter sermonem eius et mulieri dicebant quia iam non propter tuam loquellam credimus ipsi enim audivimus et scimus quia hic est vere salvator mundi
Abbreviated transcription (Latin):
bibit er aqua hac: siciet iterum. Qui af
bibent ex aqua quam ego dabo ci: non
siciet meternum. Sed aqua quam ego
dabo er: fict in co fons aque salientis in
uitam eternam. Dicit ad cum mulier.
dommne da michi hanc aquam: ut nõ
siciam neq ueniam huc haurire. Dicit
ci ibesus. Uade noca uirum tuum: et ue

Expanded text:
bibit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum: sed aqua quam ego dabo ei fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Dicit ad eum mulier: Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Dicit ei Jesus: Vade, voca virum
Abbreviated transcription (Latin):
ximini: beati pamphili pr̃bi & martẏris.
Euiꝰ uitam cusebius cȩsariensis ep̃s trib libris
comprehendit. S ed & sc̃s iheronimꝰ scribit
quȩdam uolumina manu eiꝰ exarata se reppe¬
risse: quȩ tanto inquit amplector & seruo
gaudio: ut chresi opes habere me credam.

Expanded text:
ximini, beati Pamphili presbiteri et martyris, cujus Vitam Eusebius Caesariensis episcopus tribus libris comprehendit. Sed et sanctus Hieronymus scribit, quaedam volumina manu ejus exarata se reperisse, quae tanto, inquit, amplector et servo gaudio, ut Cresi opes habere me credam.
Abbreviated transcription (Latin):
Misticeq demonstrat quomꝰ de gentilitatis
caligine qͣsi de agiptiaca seruitute ꝑ quadra¬
ginta duos uiros ac si eiꝰ dẽ numeri mansioa¬
nes. ad uirginẽ mariã plenã scĩ sp̃s gungite
fluentẽ. ac si intelligibilẽ iordanẽ du ce dño

Expanded text:
quomodo, de gentilitatis caligine, quasi de Aegyptia servitute, per quadraginta duos viros, ac si ejusdem numeri mansiones, ad virginem Mariam, pleno sancti Spiritus gurgite fluentem, ac si intelligibilem Jordanem, duce Do
Abbreviated transcription (Latin):
n egypto: deposicio beati ioħis heremittȩ. qui inter
cȩtera uirtutum eiꝰ insignia etiam ꝓpħico sp̃ũ plenus¬
theodosio imperatori. xp̃ianissimo uictorias de
maschi & alexandri. qui ꝑsequutione ualeriani
ꝓ xp̃i nomine bestiis tradidit deuorandos. Apl
urbem cabillonensium depositio scĩ guntranni
regis. quiita se sp̃italib actionib mancipauit
pud pentapolim lybiȩ: natł scõrum. theodori epi:
hyrenei diaconi: serapionis & ammonii lectoꝵ
omȩ uia lauicana: scĩ castoli mart̃: qui ut ingestis
beati sebastiani legitur: a ꝑsequutorib tercio appen-¬
sus tercio auditus in confessione dñi ꝑseuerans:
missus est infoueam: & dimissa suꝑ eum massa
harenaria consummato martyrio migrauit ad
dñm. In sirmio : scõrum montani prb̃i & maxi¬
me in mare mersoꝵ.¬

Expanded text:
n Aegypto, depositio beati Joannis heremitae, qui inter caetera virtutum insignia, etiam propTheodosio imperatori Christianissimo victorias de Malchi, Alexandri, qui persecutione Valeriani, pro Christi nomine bestiis tradidit devorandos. Apud urbem Cabilonensium, depositio sancti Guntramni regis, qui ita se spiritalibus actionibus mancipavitpud Pentapolim Libiae, natalis sanctorum Theodori episcopi, Hirenei Diaconi, Serapionis et Ammonii lectorum. Romae via Lavicana, sancti Castoli martyris, qui, ut in gestis beati Sebastiani legitur, a persecutoribus tertio appensus, tertio auditus, in confessione Domini perseverans, missus est in foveam, et dimissa super eum massa arenaria, martyrio migravit ad Christum. In Sirmio, sanctorum Montani presbyteri et Maximae in mare merso
Abbreviated transcription (Latin):
re maximiani imperatoris. Qui primo tormen.¬
tis acerrimis uexatꝰ de in dieb plurimis in car¬
cere cruciatꝰ: nouissime absciso capite consum¬
matus est. Ttem rome: scĩ cirini mart̃. qui arege
claudio  post facultatum amissionẽ. post car¬
ceris
squalorem: post multorum uerberum
afflic¬
menlandi abcatis. cuiꝰ głosa conuersatio: mira.¬
qui ꝑsequutione uuandalica. ut scribit uictor
affricanꝰ ep̃s. sub honerico rege: ꝓ constantia catho-¬
lice confessionis in manissimis suppliciis excruci-¬
ati egregio martyrio coronati sunt. In antiochia:
scĩ theodori prbi. Ciuitate cȩsarea: scĩ iuliani.

Expanded text:
re Maximiani imperatoris, qui primo tormenre Maximiani imperatoris, qui primo tormentis acerrimis vexatus, dein diebus plurimis in carcere cruciatus, novissime abscisso capite consummatus est. Romae, sancti Cyrini martyris, qui a rege Claudio, post facultatum amissionem, post carceris squalorem, post multorum verberum afflicmelandi abbatis, cujus gloriosa conversatio miraqui persecutione Wandalica, ut scribit Victor Africanus episcopus, sub Hunerico rege, pro constantia catholicae confessionis, immanissimis suppliciis excruciati, egregio martyrio coronati sunt. In Antiochia, sancti Theodori presbyteri. Civitate Caesarea, sancti Juliani.
Abbreviated transcription (Latin):
pud castrum cassinum: natł scĩ benedicti abbatis.
Euiꝰ uttam uirtutib & miraculis głosam:
beatus scribit papa gregorius. Alexandriȩ:
beati serapionis anachoretȩ magnarũ uirtutũ
uiri. In territo  sugdunensi: lupicini abbatis.
cuiꝰ uita scĩtatis & miraculorum gła illustris fuit.
pud septimaniam ciuitate biterris: deposicio
scĩ afrodisii epĩ & confessoris. Hic a beato
paulo narbonensi epo eidem urbi ordinatus
antistes: fidei documentis preclarꝰ uirtutũq
meritis ornatus quieuit in pace.
n affrica : scõrum martyrum uictoriani. fru.¬
mentui. & alteriꝰ frumentii:. & duoꝵ germanoꝵ.
omȩ : passio beati pigmenei ȩpĩ. Hic iulianum
apostatam apuero nutriuit: & sacris litteris
erudiuit: a quo ipse postea in tyberim ꝓfide
xp̃i necatus est. In mauritania : natł scoꝵ ro-¬
Apud syriam: scĩ seleuci. Item in frigia: scĩ
pud naz areth ciuitatem galileȩ: annuntiatio
dñica. In sirmio: passio beati hẏrenei ȩpĩ tẽpo¬

Expanded text:
pud Cassinum castrum, natalis sancti Benedicti abbatis, hujus vitam virtutibus et miraculis gloriosam, beatus papa scribit Gregorius. Alexandriae, beati Serapionis anachoretae, magnarum virtutum viri. In territorio Lugdunensi, sancti Lupicini abbatis, cujus vita sanctitatis, et miraculorum gloria illustris fuit. Apud Septimianam civitate Biterris, depositio sancti Afrodisii episcopi et confessoris. Hic a beato Paulo Narbonensi episcopo eidem urbi ordinatus antistes, fidei documentis praeclarus virtutumque meritis ornatus, quievit in pace. In Africa, sanctorum martyrum Victoriani, Frumentii et alterius Frumentiomae, passio beati Pigmenii presbiteri. Hic Julianum apostatam a puero nutrivit et sacris litteris erudivit, a quo ipse postea in Tyberim pro fide Christi necatus est. In Mauritania, natalis sanctorum RoApud Syriam, sancti Seleuci. Item in Phrygia, sancDie 25. Apud Nazareth civitatem Galilaeae, Annuntiatio Dominica. In Sirmio, passio beati Hirenei episcopi, tempo
Abbreviated transcription (Latin):
pauperib daret. Tarso cilicie : castoris &¬
dorothei.
pud affricam: natł scõrum confessorũ. armo-¬
gasti archinimi. & satiri. qui tẽpore uuanda.¬
liee ꝑsequutionis sub geiserico rege. ꝓ confessio-¬
ne ueritatis multa & grauia ꝑpessi supplicia
atq obꝓbria: cursum głosi certaminis imple-¬
uerunt. Ipso die: depositio eustachii abbatis
monasteri. luxouiensis qui ferme ducentorum
extitit pater monachorum. iuita & scĩtate cons-.¬
picuus. etiam miraculis claruit. ⁊ asieꝵ¬
omȩ uia appia : passio beati quirini tribuni
& martyris. qui sub aureliano imperatore apꝰ
linguȩ abscisionem: & ȩquulei suspensionem: ma-¬
nuumq ac pedũ detruncationẽ: agonem mar¬
trrii gladio consũmauit. Thessalonice: nacł¬

Expanded text:
oris Dorothei. pud Africam, natalis sanctorum confessorum Armogasti, Archinimi et Satyri, qui tempore Wandalicae persecutionis, sub Geiserico rege, pro confessione veritatis multa et gravia perpessi supplicia atque opprobria, cursum gloriosi certaminis impleverunt. Ipso die, depositio Eustasii abbatis monasterii Luxoviensis, qui Pater ferme sexcentorum extitit monachorum et vitae sanctitate conspicuus, etiam miraculis claruit.  Romae via Appia, passio beati Quirini tribuni et martyris, qui sub Aureliano imperatore, post linguae abscisionem et equulei suspensionem, manuumque ac pedum detruncationem, agonem martyrii gladio consummavit. Thessalonicae, na
Abbreviated transcription (Latin):
pora necauit. ac postea semiuiuus petriam deuieft
uoiq sepultꝰ est. R omȩ: scȩ balbine uirginis. f.¬
lie quirini mart̃. Quȩ post uictum seli huiꝰ cur¬
sumi sepelitur uia appia uixta patrem̃ suum. In
affrica: scõrum diodoli & anesi.

Expanded text:
 necavit, ac postea semivivus patriam devectus ibique sepultus est. Romae, sanctae Balbinae virginis, filiae Quirini martyris, quae post devictum saeculi hujus cursum, sepelitur via Appia juxta patrem suum. In Africa, sanctorum Diodoli et Anesi.
Abbreviated transcription (Latin):
mbulate dũ lucẽ habetis: ut ñ uos tenebre
comp̾hendant. ambulate: accedite. totũ
ascensurũ insublimia qͥ ꝑducat. Tenebrs autẽ
uos comp̃hendent. si eo mͦ crediditis xp̃i ȩt̾nitatẽ
ut negetis in eo mortis humilitatẽ: Q qͥ ambu¬
lat intenebris: nescit qͦ uadat:¬

Expanded text:
mbulate dum lucem habetis, ut non vos tenebrae comprehendant. Ambulate, accedite, totum ascensurum in sublimia quo perducat. Tenebrae autem vos comprehendent, si eo modo credideritis Christi aeternitatem, ut negetis in eo mortis humilitatem. Et qui ambulat in tenebris, nescit quo vadat
Abbreviated transcription (Latin):
na dicatur. P ost hȩc sequantur laudes.
de inde lectio una apł̃i. memoriter recitan-¬
da. Responsorium. ambrosianũ. uersus.
canticũ de ȩuangłio. letania. & completum ẽ.
Plane agenda matitina uel uespertina non
transeat aliquando: nisi in ultimo ordine
oratio dñica om̃ib audientib dicatur a pri-¬
ore. ꝓpter scandalorum spinas quȩ oriri so-
onem qua dicunt: dimitte nobis sicut &
uicio. Ceteris uero agendis: ultima pars
eiꝰ orationis dicatur. ut ab om̃ib responde-¬
atur. S ed libera nos amalo:Ixuiii. Innata

Expanded text:
na, dicatur. Post haec sequentur laudes. na, dicatur. Post haec sequentur laudes. Deinde lectio una Apostoli memoriter recitanda. Responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est. Plane Agenda matutina, vel vespertina non transeat aliquando, nisi in ultimo per ordinem oratio Dominica omnibus audientibus dicatur a Priore propter scandalorum spinas, quae oriri solenionis sponsionem qua dicunt: Dimitte nobis debita nvitio. Caeteris vero Agendis ultima pars ejus orationis dicatur, ut ab omnibus respondeatur: Sed libera nos a malo. A
Abbreviated transcription (Latin):
una ex corde. responsorium. ambrosianum.
uersus. canticum de ȩuangłio. letania. & completũ est.
AuII. Qualiter priuatis dieb Matutini agantur
iesus autem priuatis :¬
matutinorũ so lennitas ita agatur. Id est
ut sexagesimus sextꝰ psalmus dicatur sine an¬
tiphona. subtrahendo modice sicut dominica
ut om̃s occurrant ad quinquagesimũ. qui cũ
antiphonai dicat᷑. Post qũe : ali duo psalmi
dicant᷑ scđm consuetudinẽ
quintꝰ & tricesimus quintꝰ¬
quintꝰ & tricesimus quintꝰ Tercia feria: quadrage¬
sccłs & quinquagesimus sextus. Quarta feria:
sexagesimus tercius : & sexagesimus quart.
Quinta feria octogesimus septimus & octogesimꝰ
nonus. S exta feria : septuagesimus quintus
& nonagesimus primus. S abbato autem:
centesimus quadragesimus scđs. & canticũ
de uteronomii quod diuidatur in duas
głias. N am cȩteris dieb canticũ unũ qđq¬
die suo ex ꝓpħis. sicut psallit ȩccłia roma-¬

Expanded text:
una ex corde, et responsorium Ambrosianum, una ex corde, et responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est. APPENDIX V.-- Qualiter privatis diebus matutini agantur. Diebus autem privatis Matutinorum solemnitas ita agatur: id est, ut sexagesimus sextus psalmus dicatur sine antiphona subtrahendo modice, sicut in Dominica, ut omnes occurrant ad quinquagesimum, qui cum antiphona dicatur. Post quem alii duo psalmi dicantur secundum consuetudinem. quintus, et trigesimus quintus et tricesimus quintus; tertia feria quadrages et quinquagesimus sextus; quarta feria sexagesimus tertius et sexagesimus quartus; quinta feria octogesimus septimus et octogesimus nonus; sexta feria septuagesimus quintus et nonagesimus primus; sabcentesimus quadragesimus secundus, et canticum Deuteronomii, quod dividatur in duas glorias. Nam caeteris diebus canticum unumquodque ex prophetis, sicut psallit Ecclesia Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ponsorio : dicatur acantante głu. Quã
dum incipit: mox om̃s cũ reuerentia sur-
erit abbas. Quȩ cantica: cum alleluia
psallantur. Dicto etiam uersu & benedicen¬
te abbate : legantur aliȩ quatuor lectiones
de nouo testamento ordine quo supra.
ost quartũ autẽ responsorium: incipiat
abbes hẏmnũ
Te cdeũ laudamus.
Quo ꝑdicto.
legat abbalectionẽ
de ȩuangłio. cum honore & tremore stantib
om̃ib Qua ꝑlecta: respondeant om̃s amen.
Et subsequatur mox abbas hymnũ. Tedecet
laus : & data benedictione incipiant matutinos
ui ordo uigiliarũ. om̃i tempore tam ȩstatis ꝗͣ
hẏemis equaliter in die dñico teneatur. nisi forte
tamen om̃ino caueatur ne ꝓueniat. Quod si
conti.gerit: digne indesatisfaciadeo in orato¬
Ixii. Qualiter
matutinoꝵ Solleitas agatur
Sexagesimus sectus psalmus. sine antiphona
in directum. P ost quẽ dicatur quinquagesim
cum alleluia. P ost quẽ dicatur centesimus
benedictiones & laudes. lectio de apocalypsi

Expanded text:
ponsorio dicatur a cantante, Gloria. Quam dum incipit, mox omnes cum reverentia surgaerit abbas. Quae cantica cum alleluia psallantur. Dicto etiam versu, et benedicente abbate, legantur aliae quatuor lectiones de Novo testamento, ordine quo supra. Post quartum responsorium incipiat abbas hymnum, Te Deum laudamus; quo perdicto, legat abbas lectionem de Evangelio, cum honore et tremore stantibus omnibus; qua perlecta, respondeant omnes, amen: et subsequatur mox abbas hymnum, Te decet laus. Et data benedictione incipiant Matutinos. Qui ordo vigiliarum omni tempore tam aestatis quam hiemis aequaliter die Dominico teneatur: nisi forte, tamen omnino caveatur, ne proveniat. Quod si contigerit, digne inde satisfaciat Deo in oratoIV.-- Qualiter matutinorum solemnitas agatur.sexagesimus sextus psalmus sine antiphona in directum. Post quem dicatur quinquagesimus cum alleluia. Post quem dicatur cente simus benedictiones, et laudes, lectio de Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
ominico die : temperius surgatur ad
uigilias: In quib uigiliis teneatur men-
& uersu : residentib cunctis disposite . & ꝑ
ordinem in subselliis : legantur in codice
ut supradiximus quatuor lectiones cũ res¬
ponsorus suis. U bi tantum in quarto res

Expanded text:
ominica die temperius surgatur ad vigilias: in quibus vigiliis teneatur mensuet versu, residentibus cunctis disposite, et per ordinem in subselliis, legantur in codice, ut supra diximus, quatuor lectiones cum responsoriis suis: ubi tantum in quarto res
Abbreviated transcription (Latin):
pud antiochiam: passio beati ysidori ep̃ĩ. E t
in ponto ciuitate thomis: trium fr̃m argei.
cipe inter tyrones comprehensus: cũ nollet mi.¬
litare cesus ad mortẽ & dui in carcere maceratꝰ¬
n thebaide. scĩ macharii abbatis. Ipso die:¬

Expanded text:
pud Antiochiam, passio B. Isidori episcopi. Et in Ponto civitate Thomis, trium fratrum Argecipe inter tyrones comprehensus, cum nollet militare, caesus ad mortem, et diu in carcere macerIn Thebaide, S. Macharii abbatis. II
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ ꝑ carnẽ nasceret discordiã cũ angelis
habuemꝰ: aquors claritate atq mnun ditia
ꝑ pͥme culpe meritũ ꝑ condiana delicta
longe distabamꝰ. Quia enĩ pecrando extͣnei
eramꝰ adõ ex traneos nos asuo consortio
deputabant angłi ciues dĩ Sed quia uos
cognouimus regẽ nrm: recognouerunt
angłi ciues suos.

Expanded text:
noster per carnem nasceretur, discordiam cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta, longe distabamus. Quia ergo peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant Angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos Angeli cives suos.
Abbreviated transcription (Latin):
numidia apud fyrtensem coloniam: natł sc̃õꝵ
martyrũ. agapii & secundini ȩp̃orum. Qui ꝑ-¬
sequutione ualeriani post longum exilium apd̃
prefatam urbem in qua tunc maxime gentilium
rabies ad tẽptan dam iustorũ fidem inhiabat.
ex illustri sacerdocio effecti sunt martẏ res głosi.¬
Dassi sunt in eorum collegio ȩmilianus miles:
tertula & antonina sacre uirgines. & quȩdam
mulier cum suis geminis.
pud lambasitanã urbem : natł scorũ martyrũ.
mariani lectoris. & iacobi diaconi. Quoꝵ pͥor
tus est. Deinde post dira & exquisita supplicia
diuinis reuelationib mirabiliter scđo confortati
atq alleuati : nouissime cũ multis aliis gladio
consũmati sunt. Sanctonas : beati eutꝰpiimart̃.
quẽ sc̃s clemens pontificalis ordinis gr̃a consecra¬
tum direxit in gallias. Per actaᷤ diu p̾dicatione.
ob. xp̃i testimonium ulliso capite uictor occubuit

Expanded text:
Numidia apud Cirtensem coloniam, natalis sanctorum martyrum Agapii et Secundini episcoporum, qui persecutione Valeriani, post longum exilium, apud praefatam urbem, in qua tum maxime gentilium rabies ad tentandam justorum fidem inhiabat, ex illustri sacerdoPassi sunt in eorum collegio Aemilianus miles, Tertulla et Antonia sacrae virgines, et quaedam mulier cum suis geminis. Apud Lambesitanam urbem, natalis sanctorum martyrum Mariani lectoris et Jacobi diaconi, quorum pritus. Deinde post dira et exquisita supplicia, divinis revelationibus mirabiliter secundo confortati atque allevati, novissime cum multis aliis gladio consummati sunt. Civitate Sanctonas, beati Euprobi martyris, quem sanctus Clemens, pontificalis ordinis gratia consecratum, dixerit in Gallias, peractaque praedicatione, ob Christi testimonium, illiso capite, victor occubuit
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. ¶Lon ueni facere uoluntatẽ
meam: sed eius qui misit me Sed
hac ipsa obedientia tunc acceptabi¬
lis erit deo; et dulcis hominibus
sione nolentis efficiatur. Quia
obedientia quae maroribus prce-¬
uetur: deo exhibetur. Ipse enim
dixit. Qui uos audit me audit.
Et cum bono animo a discipulis
prce beri oportet ÷.

Expanded text:
dicit: «Non veni facere voluntatem dicit: «Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui misit me, Patris .» Sed haec ipsa obedientia tunc acceptabilis erit Deo et dulcis hominibus, o, vel responso nolentis efficiatur: quia obedientia quae majoribus praebetur, Deo exhibetur. Ipse enim dixit: «Qui vos audit, me audit .» Et cum bono animo a discipulis praeberi oportet;
Abbreviated transcription (Latin):
ratum a maiore fuerit. ac si diuinitꝰ
imperetuz: moram pati nesciunt in
faciendo. Se quibus, dominus dicit.
Ob auditu aueis obediuit michi.
Et item dicit doctoribus. Qui uos
au dit me audit. Erꝯs hi tales
relinquentes statin qua sunt. et
uoluntatem propriam deserentes :
mox ex occupatis manibus. et quod
agebant impexfectum relinquentes:
uicino obedientia pede iubentis uoce
Factis sequuntur: et ueluti uno mo¬
mento predicta magistri iussio: et
perfecta discipuli õpera in uelocita¬
te timoris dei ambae res coĩter citius
explicantur: quibus ad uitam cet¬
nam ot a diendaimor incumbit. ideo
angustam uiam arripiunt. Un de
dominus ait. Angusta est uia qua
ducit ad uitam: ut non suo arbitrio
Uiuentes, uel desideriis suis, et uolup¬
tatibus obedientes: Sed ambulantes
alieno iudicro et imperio. in coenobiis
degentes abbatem sibi preeesse desi de-¬
rant. Sine du bio hi tales illeini
domini imitantur sententiam qua

Expanded text:
ratum a majore fuerit, ac si divinitus ratum a majore fuerit, ac si divinitus imperetur, moram pati nesciunt in faciendo, de quibus Dominus dicit: Obauditu auris obedivit mihi . Et idem dicit doctoribus: Qui vos audit, me audit . Ergo relinquentes statim quae sua sunt, et voluntatem propriam deserentes, mox exoccupatis manibus et quod agebant imperfectum relinquentes, vicino obedientiae pede jubentis vocem factis sequuntur, et veluti uno momento praedicta magistri jussio et perfecta discipuli opera in velocitate timoris Dei ambae res communiter citius explicantur, quibus ad vitam aeternam gradiendi amor incumbit. Ideo angustam viam arripiunt. Unde Dominus dicit: «Angusta est via quae ducit ad vitam ;» ut non suo arbitrio viventes, vel desideriis suis et voluptatibus obedientes, sed ambulantes alieno judicio et imperio, in coenobiis degentes, abbatem sibi praeesse desiderent. Sine dubio hi tales illam Domini imitantur sententiam qua
Abbreviated transcription (Latin):
Praecepta dei quotidie frictis adĩple¬
re. ¶astitatem a mare. Nullunt
odire.Selum et inuidiam non ha¬
bere. Contentionem non amare.
Seniores uenerari. Iuniores dilige¬
re in christi amore. Pzo inimicie
orare. Lum discordantibus ante so¬
Cis ocasum in pacem redire. Et de
de misericordia nunquam desperare.
Ecce hac sunt instrumenta artis
spiritualis: quet cum fuerint a
nobis die nocluq ma isabiliter adi¬
pleta. et in die iudicii reconsignata.
illa merces nobis a domino recom¬
pensabitur quam ipse promisit.
Quod oculus non uidit. nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascen-¬
dit: quee preparauit deus his qui
dili gunt eum. Officina uero ubi
haec onnia diligenter operemur. clau¬
stra sunt monasterii: et slabilitas
in congregatione.. x.....
Rimus humilitatis gradus
est: obedientia sine md̃ra. Hec
conuenit his qui nihil sibi christo cha
propter metum gehenna. uel gloriam
uitae ceternce: moy ut aliquid impe¬

Expanded text:
praecepta Dei factis quotidie adimplepraecepta Dei factis quotidie adimplere, castitatem amare, nullum odire, zelum et invidiam non habere, contentionem non amare, seniores venerari, juniores diligere in Christi amore, pro inimicis orare, cum discordante ante solis occasum in pacem redire, et de Dei misericordia nunquam desperare. Ecce haec sunt instrumenta artis spiritualis, quae cum fuerint a nobis die noctuque incessabiliter adimpleta et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse promisit, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit his qui diligunt eum . Officina vero ubi haec omnia diligenter operemur, claustra sunt monasterii, et stabilitas in congregatione. CAPUT IV. Primus humilitatis gradus est, obedientia sine mora. Haec convenit his quae nihil sibi a Christo charpropter metum gehennae, vel gloriam vitae aeternae, mox ut aliquid impe
Abbreviated transcription (Latin):
Factum sciat et sibi reputet. Diem
iudicii tiere. Behẽnniam expaues¬
cere. Ditam etexniam omni concu¬
piscentia spirituali desiderare. Mor-¬
lem quotidie ante oculos suspectant
habere. Actus uitce suce omni hora
custodire. In omni Loco deum se res-¬
picere pro certoscire. Cogitationes
malcis cordi suo aduenientes mox
ad christum allidere: et seniori spi¬
ritali patefacere. Os suum a ma¬
Lo. uel prauo eloquio custõdire.¬
¶ Pultum loqui non amare. Uer
ba aut risui apta non loqui. Ni¬
sum multum aut excussum nou
amtire. Lectiones sanctas Lebenter
audire. Orationi frequenter incumi-¬
bere. Mala preterita cum Lachrymis
Uel gemitu quotidre in oratione deo
confdleri. De ipsis malis de cetero
emendare. Desideria carnis non per-¬
ficere. Uoluntatem propriam odire
Preceptis abbatis in omnibus
obedire: etiam si ipse aliter (quod
absitꝰ agat: memor illius domini-
Uelle dici sanctum antequam sit:
sed prius esse sut uerius dicatur.

Expanded text:
factum sciat, et sibi reputet. Diem factum sciat, et sibi reputet. Diem judicii timere. Gehennam expavescere. Vitam aeternam omni concupiscentia spiritali desiderare. Mortem quotidie anthabere, actus vitae suae omni hora custodire, in omni loco Deum se respicere pro certo scire; cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spirituali patefacere; os suum a malo, vel pravo eloquio custodire, multum loqui non amare; verba vana aut risui apta non loqui, risum multum aut excussum non amare; lectiones sanctas libenter audire, orationi frequenter incumbere, mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri, de ipsis malis de caetero emendare, desideria carnis non perficere, voluntatem propriam odisse; praeceptis abbatissae in omnibus obedire, etiamsi ipsa aliter, quod absit, agat, memor illius dominicith. XXIII; non velle dici sanctum antequam sit, sed prius esse quod verius dicatur,
Abbreviated transcription (Latin):
negare semetipsum sibi: Ut segua¬
tur Christum. Corpus castigare.¬
Delitias non amplecti. Ieiunium
amare. Iauperes recreare. Nu¬
dum uestire. Infirmum uisitare.
Mortuum sepelire. In tribulatioẽ
subuenire. Dolentem consolari.
Aseculi actibus se facere alienum.
Nihil amori christi preponere. Irã
non perficere. Iracundice tempus
non reseruare. Solum in corde nõ
tenere. Pacem falzam non dare.
Charitatem non deCinquere. Mon
iurare omnino ne forte periuret. De¬
ritatem corde et ore proferre. Malũ
pro malo non reddere. Iniuiriam nõ
facere; sed et factam patienter sufferre.
nimicos diligere. Maledicentes se nõ
remaledicere; sed magis benedicere.
Persecutiones propter iustitiam su-¬
Rinere. ¶ Lon esse superbum. Non
uinolentum. ¶Lon multum edacẽ
Non som nolentum. NLon pigrũ.
Uon murmurosum. Non defracto
Spem suam deo committere. Bonũ
aliquod in se cum uiderit deo ap¬
plicet. non sibi. ¶alum ueroͬ a se

Expanded text:
negare semetipsum sibi, ut sequanegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigare.Delicias non amplecti. Jejunium amare. Pauperes recreare. Nudum vestire. Infirmum visitare. Mortuum sepelire. In tribubulatione subvenire. Dolentem consolari. A saeculi actibus se facere alienum. Nihil amori Christi praeponere. Iram non perficere. Iracundiae tempus non reservare. Dolum in corde non tenere. Falsam pacem non dare. Charitatem non derelinquere. Non jurare, ne forte perjuret. Veritatem ex corde, et ore proferre. Malum pro malo non reddere. Injuriam non facere: sed et factam patienter sufferre. Inimicos diligere. Maledicentes se non remaledicere, sed magis benedicere. Persecutionem propter justitiam sustinere. Non esse superbum. Non vinolentum. Non multum edacem. Non somnolentum. Non pigrum. Non murmuriosum. Non detractorem. Spem suam Deo committere. Bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi. Malum vero a se
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio: Ut quod salubrius iudica¬
cauerit esse: ei cuncti obediant. Sed
sieut discipulis conuenit obedire ma-¬
gistzo: ita et ipsum prouide et iuste cõ-¬
decet cuncta disponere. In omnibus
ioitur omnes magistram sequantur re¬
qulam: neq ab ea temere declĩnetur a
quoquam. Nullus in monasterio
proprii sequatur cordis Soluntatem.
Neq presumat quisquam cum abbote
suo proterue intus aut foris monasteriũ
contendere. Quod si presumpserit: re¬
ab bas cum timore dei et obseruatiõe
regulce omnia faciat; sciens se procul
du bio de omnibus iudiciis suis aquis¬
simo iudici deo rationem redditurum.
Si qua uero minorçi acenda sunt ĩ¬
monasterii utilitatibus: seniorum
tantum utatur consilio. Sicut scrip¬
tum est. Omnia fric cum consilio: et
tota uirtute. Deinde proximũ
re furtum. Non concupiscere. ¶lon
falsum testimonium dicere. Hono¬
rare omnes homines. Et quod sibi
fieri non uiult: alii non fariat. Ab¬

Expanded text:
arbitrio, ut quod salubrius judiarbitrio, ut quod salubrius judicaverit, ei cuncti obediant. Sed sicut discipulos convenit obedire magistro, ita et ipsum provide, et juste condecet cuncta disponere. In omnibus igitur omnes magistram sequantur regulam, neque ab ea temere declinetur a quoquam. Nullus in monasterio proprii sequatur cordis voluntatem. Neque praesumat quisquam cum abbate suo proterve intus et foris monasterium contendere. Quod si praesumpserit, reabbatissa cum timore Dei et observatione regulae omnia faciat, sciens se procul dubio de omnibus judiciis suis aequissimo judici Deo rationem reddituram. Si qua vero minora sunt agenda in monasterio utilitatibus, seniorum tantum utatur consilio, sicut scriptum est: Omnia fac cum consilio, et tota virtute. Deinde proximum re furtum. Non concupiscere. Non falsum testimonium dicere. Honorare omnes homines. Et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
tionem reddendam. Et quantum sub
cura sua fratrum se habere feierit
numerum: agnoscat pro certo. quia
in die iudicii ĩpsarum omnium aĩaꝵ
est dño redditurus xationem sine du¬
bio addita et sue animce. Et ita timẽs
semper futuram discussionem pastoris
de crẽditis sibi ouibus: cum de alienis
ratiociniss cauet: redditur de suis
sollicitus. Et cum de admonitioni
bus em̃endationem aliis subminis-¬
trat: ipse efficitur a uĩciis emendãtꝰ.
e adhibendis ad consilium
Uotiens aliqua precipua aoen¬
da sunt in mona sterio: condio-¬
cet abbas omnem conyregationem: et
dicat ipse unde agit. Et audiens cõ-¬
consilium fratrum tractet apudse; et
quod utilius iudicauerit faciat. ¶deg
autem om nes ad consilium uocari dixi¬
mus: quia sepe iuniori dominus reue-¬
Lat quod melius est. Sic autem dent
Fratres consilium̃ cum omni humili-¬
tatis subiectione: ut non presumant
procauiter defendere quod eis uuisum
fuerit: sed magis in abbatis pendeat

Expanded text:
tionem reddendam: et quantum sub tionem reddendam: et quantum sub cura sua fratrum se habere scierit numerum, agnoscat pro certo, quia in die judicii ipsarum omnium animarum est redditurus Domino rationem, sine dubio addita et suae animae: et ita timens semper futuram discussionem pastoris de creditis ovibus, cum de alienis ratiociniis cavet, redditur de suis sollicitus; et cum de monitionibus suis emendationem aliis subministrat, ipse efficitur a vitiis emendatus. e adhibendis ad consilium uoties aliqua praecipua agenda sunt in monasterio, convocet abbatissa omnem congregationem, et dicat ipsa unde agitur; et audiens consilium sororum, tractet apud se, et quod utilius judicaverit faciat. Ideo autem omnes ad consilium vocari diximus, quia saepe juniori Dominus revelat quod melfratres consilium cum omni humilitatis subjectione; et non praesumant procaciter defendere quid eis visum fuerit. Et magis in abbatis pendeat
Abbreviated transcription (Latin):
est meminisse quod dicitur: et scire
quia cui plus committitur. plus as
eo exigitur. Sciatq quam diffici¬
lem, et arduam rem suscepit animas
regere. et multorum seruire moribus:
et alium quidem bandimentis: aliũ
Uero increpalionibus: alium suasio¬
nibus: et secundum unuiscuiusque
qualitatem uel intelligentiam ita se
omnibus conformet et aptet: ut nõ
solum detrimenta gregis si bi conmissi
non patiatur: uerum ẽtiam in augnie¬
tatione boni gregis qaudeat. Ante õ-
ria dissi mulans aut paruipendens
salutem animarum sibi commissarum¬
non plus ꝯerat solicitudinẽ. de rebus trã¬
sitorhis et terrenis atq caducis: sed semp
coqulet quia animas suscepit regendas.
de quibus et rationem redditurus est.
Et ne causetur de minori Forte substan¬
ti: meminerit scriptum. Primum que¬
rite regnum dei et iustitiam eius: et
hec omnia adiicientur uobis. Et ite¬
rum. Nih̃il deest timentibus eum.
Sciatq abbas. quia qui susceperit
animas regendas: preparet Ie cid ra¬

Expanded text:
est, meminere quod dicitur; et scire, quia cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Sciatque quam difficilem et arduam rem suscepit, regere  et multorum servire moribus. Et alium quidem blandimentis, alium vero increpationibus, alium suasionibus, et secundum uniuscujusque qualitatem vel intelligentiam, ita se omnibus conformet et aptet, ut non snon patiatur, verum in augmentatione boni gregis gaudeat. Ante omnia ne, dissimulans aut parvipendens salutem animarum sibi commissarum, plus gerat sollicitudinem de rebus transitoriis et terrenis, atque caducis; sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de quibus rationem redditurus est. Et, ne causetur de minore substantia, meminerit scriptum: Primum quaerite regnum Dei. et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et iterum: Nihil deest timentibus eum . Sciatque quia qui suscepit animas regendas, praeparet se ad ra
Abbreviated transcription (Latin):
quia hylarem datorem diligit deus. N am cũ
malo animossi obediat discipulus: & non solũ
orei sed etiam cordesimurmurauerit. & si imple¬
at iussionẽ tamen acceptum iam non erit deo
qui cor respicit murmurantis. Et ꝓ tali facto
nullam consequitur gr̃am: immo pęna mur¬
murantium incurrit si non cũ satisfactione
ȩmendauerit:¬

Expanded text:
quia hilarem datorem diligit Deus. Nam, cum malo animo si obedit discipulus et non solum in ore, sed etiam in corde si murmuraverit, etiamsi impleat iussionem, tamen acceptum iam non erit Deo, qui cor eius respicit murmurantis, et pro tali facto nullam consequitur gratiam, immo penam murmurantium incurrit, si non cum satisfactione emendaverit
Abbreviated transcription (Latin):
quieuerunt. D k̾ mau.
gulati sunt sub rege sapore. In quo fidei cer-¬
tamine: passus est melisius ep̃s acceptissimus
epĩ. cum clericis fere ducentis. quinquaginta¬
etiam monachis. & sacris uirginib plurimis:
cum pedisseca sua serra scissa est. Eiuitate cor¬
dula natł parmeni. helimenȩ. & chrisoteli-
pres biterorum. lucȩ & mutii diaconoꝵ.
uorũ triumphus martẏrii : in passione beati
laurentii legitur. Lugdunis: scĩ eꝓipodii:
qui ꝑsequutione antonini ueri. post illata
sibi grauia tormenta martyrium capitis abs.¬

Expanded text:
quieverunt. X Kal. jugulati sunt sub rege Sapore. In quo fidei certamine passus est Melisius episcopus, Acepsimaepiscopi, cum clericis fere ducentis quinquaginta, monachis etiam et sacratis virginibus plurimis. cum pedissequa sua, serra scissa est. Civitate Cordula, natalis Parmenii, Helimenae et Chrisoteli presbiterorum, Lucae et Mucii diaconorum, quorum triumphus martyrii in passione beati Laurentii habetur. Lugduni, sancti Epipodii, qui persecutione Antonini Veri, post illata sibi gravia tormenta, martyrium capitis abs
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis p̃dicaturi modũ quoq resuscitati corporis
quale etẽ sꝑandũ absq om̃i ualerent ambiguita te¬
Imonstrare.
angłio legit᷑ qr dnis nissit ut adpiscandũ retia
metterent᷑: aute passionẽ uidelic& ⁊ pꝰresurrectione̾.
S od priquã redẽptor nr̃ pateret᷑ ⁊ resurgeret. mit ti

Expanded text:
rectionis praedicaturi, modum quoque nobis resuscitati corporis qualis esset sperandus absque omni valerent ambiguitamonstrare. Evangelio legitur, quia Dominus jussit, ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet et post passionem. Sed priusquam Redemptor noster patere
Abbreviated transcription (Latin):
Edce humani generis culpa ibi absciditur
unde ꝓcessit Qr enĩ in paradiso mulier uiro ꝓpina¬
uerat᷑ mortẽ: asepulchro mulier uiris annuntiat
uitã. & dic ta sui uiuificatoris nagrat: quę mor tiferi
serpentis uerba narrauerat.

Expanded text:
Ecce humani generis culpa ibi absciditur unde processit. Quia enim in paradiso mulier viro propinavit mortem , a sepulcro mulier viris annuntiat vitam; et dicta sui vivificatoris narrat, 1550 quae mortiferi serpentis verba narraverat.
Abbreviated transcription (Latin):
sub gallieno imperatore ꝓ confessione
uerȩ fidei ꝑcipere meruerunt. Pictauis ciuitate.
natł scĩ hẏlarii ȩpĩ & confessoris qui ob catho¬
licam fidem quadriennio apud frigiam religatꝰ
inter alias uirtutes fertur qđ mortuum suscitauerit.
emis metropoli: depositio scĩ remigii ȩpĩ uiri exi.¬
miȩ uirtutis. cuiꝰ sc̃itatis preconium merito cre¬
dulitatis suę gens francorum debitȩ ueneratio¬
nis cultu celebriter recolit.

Expanded text:
sub Galieno imperatore pro confessione verae fidei percipere meruerunt. Pictavis civitate, natalis sancti Hilarii episcopi et confessoris, qui ob catholicam fidem quadriennio apud Phrygiam relegatus, inter alias virtutes, fertur quod mortuum suscitaverit. Remis metropoli, depositio sancti Remigii episcopi, viri eximiae virtutis. Cujus sanctitatis praeconium, merito credulitatis suae, gens Francorum debitae venerationis cultu celebriter recolit.
Abbreviated transcription (Latin):
martẏrum .iiii. milium nongentoꝵ oc co-¬
ginta sex sub hunerico rege. Qui cũ essent
sibi turmis fidelium populoꝵ ꝓ defensione
catholicȩ ueritatis in horribilis heremi exili¬
um trusi: ad extremum uarie excruciati:
martẏriũ celebrarunt. Inter quos erant cy¬
prianus & felix : precipui dñi Sacerdotes.
n syria scĩ eustachii prbi. Hituricas: opio¬
mart᷑. Hunc alexander imperator sub di.¬
ittina custodia fame cruciari & cotidie fustib
cedi iussit. Tamdem uͦ ꝑ fenestram domus in
qua custodiebatur precipitatus uictoriȩ tri-¬
umphum ꝓmeruit. Ciuitate tudertina: scĩ
fortunati epĩ: qui in effugandis spiritib in-¬

Expanded text:
martyrum quatuor millium nongentorum septuaginta sex, sub Hunnerico rege, qui cum essent sibi turbis fidelium populorum, pro defensione catholicae veritatis, in horribilis heremi exilium trusi, et ad extremum varie excruciati, martyrium celebrarunt; inter quos erant Cyprianus et Felix, praecipui Domini sacerdotes. In Syria, sancti Eustachii presbiteri. Imartyris. Hunc Alexander imperator sub diutina custodia, fame cruciari, et quotidie fustibus caedi jussit, tandem vero per fenestram domus, in qua custodiebatur, praecipitatus, victoriae triumphum promeruit. Civitate Tudertina, sancti Fortunati episcopi, qui in effugandis spiritibus im
Abbreviated transcription (Latin):
iukuñ.  Iħs xp̃s filius dei in bethi
olympiadis centesime non agesimȩ tercie¬
odem die: natł scẽ anastasie. Sub diocleciit¬
ano imperatore: quȩ. ꝓ confessione dñi dutina
custodia macerata. dein cũ ⁊ uiris & sep
tintis feminis ad insulas palmarias de¬
lata. ipsa quidẽ igne: cęteri uero uariis in¬
terfectionib martyrium celebrarunt No
in cymiterio apniani passio beate eugenie
uirginis. quȩ tempr̃e gallieni imperatoris pot
uirtitũ insignia post sacros uirginũ choros
prp̃o duu agonizans. nouissime gladio lu¬
gulata elt.

Expanded text:
us Christus Filius Dei in Bethleo secundo, Olympiadis centesimae nonagesimae tertidem die, natalis sanctae Anastasiae sub Diocletiano imperatore, quae pro confessione Domini diutina custodia macerata, dein cum ducentis viris et septingentis feminis ad insulas Palmarias delata, ipsa quidem igni, caeteri vero variis interfectionibus martyrium celebrarunt. Romae in cimiterio Aproniani passio beatae Eugeniae virginis, quae tempore Galieni imperatoris, post virtutum insignia, post sacros virginum choros, pro Christo diu agonizans, novissime gladio jugulata est.
Abbreviated transcription (Latin):
pud ꝓuinciam t̾raconensem ciuitate taras¬
sona : beati emiliani prbi & confessoris.
Cuiꝰ admirabilem uitam: braulio cęsar¬
augustanus ȩp̃s simplici sermonẽ descripsit.
iuitate agripinensi: deposicio scĩ chuniberti
epĩ. In territorio senonico : scĩ paterni mart̃.
Castello meleduno: sci leonis confessori¬
ualentini. solutoris. & uictoris. In ꝓuin-¬
tia apud ciuitatem aquis: beati mitrii cla¬
rissimi mart̃. In affrica: scoꝵ martyrũ achadii
paschasu ꝓbi & ȩuticiani. Qui cum in arri-¬
anam ꝑfidiam nullatenus declinare paterent᷑.
primum ꝓscripti deinde in exilium acti. tum
atrocissimis suppliciis excruciati. & postre¬
mo diuersis mortib interempti sunt. Tu¬

Expanded text:
pud provinciam Tarraconensem, civitate Tirassona, beati Emiliam presbiteri et confessoris, cujus admirabilem vitam Braulio Caesaraugustanus episcopus simplici sermone descripsit. Civitate Agripinensi, depositio sancti Cuniberti episcopi. In territorio Senonico, sancti Paterni martyris. Castello Miliduno, sancti Leonii confessoriValentini, Solutoris et Victoris. In Provincia apud civitatem Aquis, beati Mitrii, clarissimi martyris. In Africa, sanctorum martyrum Archadii, Paschasii, Probi et Euticiani, qui cum in Arrianam perfidiam nullatenus declinare paterentur, primum proscripti, deinde in exsilium acti, tum atrocissimis suppliciis excruciati, postmodum diversis mortibus interempti, illust
Abbreviated transcription (Latin):
pud traciam ciuitate eraclea: natł scõr
martyrum: clementini: theodoti: & philomim
lexandriȩ : scĩ serapionis. Quem ꝑsequui.¬
tores sub decio principe erudelissimis
affecerunt suppliciis: ita ut om̃s ei iunctu¬
ras menbroꝵ prius soluentesꝰ de superio¬
rib eum precipitarent: ac sic xp̃i martir
efficeretur.

Expanded text:
pud Thraciam civitate Eraclea, natalis sanctorum martyrum Clementini, Theodoti, et Philomini. Alexandriae, sancti Serapionis, quem persecutores sub Decio principe crudelissimis affecerunt suppliciis, ita ut omnes ei juncturas membrorum prius solventes, de superioribus eum praecipitarent, ac sic Christi martyr efficeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
quorum numerum solius dei scientia collegit:
qui iubente diocletiano multis tormentoꝵ sup¬
pliciis sibi inuicem succedentib: primo quidem
flagris ꝑ om̃e corpꝰ dilaniati: dehinc diuersis
bestiarum generib traditis sed ab his diuina uir¬
tute custoditi: post addita feritate ignis &
ferri: martirium consum mauerunt. Norum
głosam multitudinẽ incitabat ad uictoriam
tirannio & siluanus. Sed & peleus atq linus
epĩ. Tenobius quoq prbt. qui felici agone
una cum eis martẏrii palmam adeptus est.
neypro insula : scõrum potamii & nemesiisi Ale.¬

Expanded text:
quorum numerum solius Dei scientia colligit. Qui jubente Diocletiano, multis tormentorum suppliciis sibi invicem succedentibus occisi sunt. Primo quidem flagris per omne corpus dilaniati, dehinc diversis bestiarum generibus traditi, sed ab his divina virtute custoditi, post addita feritate ignis et ferri, martyrium consummarunt. Horum gloriosam multitudinem incitabant ad victoriam Tyrannio et Silvanus, sed et Peleus atque Linus episcopi, Zenobius quoque presbiter, qui felici agone una cum eis martyrii palmam adeptus est. In Cypro insula, sanctorum Potamii, et Nemesii. Ale
Abbreviated transcription (Latin):
plenã lectioni uacent. Iora scdei agatur
tercia: & usq nonã om̃s in opus suum laboret
qđ eis iniungitur. Facto autẽ primo signo
nonȩ horȩ disiungant᷑ ab opere suo singuli. ut
sint paratĩ dũ scd̃m signũ pulsauerit mox ut¬
auditũ fuerit signũ relictis om̃ib quęlib& fu.¬
erint inmanib cũ sũma festinacione curra¬

Expanded text:
plenam lectioni vacent: hora secunda agatur plenam lectioni vacent: hora secunda agatur tertia, et usque ad nonam omnes in opus suum laborent, quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae disjungant se ab opere suo singuli, et sint parati dum secundum signum pulsaveritauditum fuerit signum, relictis omnibus quaelibet fuerint in manibus, summa cum festinatione curra
Abbreviated transcription (Latin):
ET ideo certis temporib occupari debent
fr̃s in labore manuum : certis iterũ horis
in lectione diuina. Idõq hac dispositione
credimus utraq tempora ordinari. Id est
ut apascha usq ad kalendas octobris. mane
exeuntes aprima usq ad horã pene quartã la¬
borent quod necessariũ fuerit. Ab hora autẽ
quarta usq ad horã quasi sexta: lectioni ua¬
cent. Post sext̾a autẽ surgentes a mensa
pausent in lectis suis cũ om̃i silentio: aut forte
qui uoluerit sigere sibi sic legat᷑ ut alium non
inquietet᷑. Et agatur nona temperiꝰ mediante
octaua hora. & iterũ qđd faciendũ ẽ oꝑentur usq
ad uesperã. Si autẽ necessitas loci aut pauꝑtas
exegerit ut ad fruges colligendcis ꝑ se occupentur
non contristentur: quia tunc uere monachi sunt:
si labore manuum suarũ uiuunt: sicut & patres
nr̃i & apłi. Om̃ia tamen mensurate fiant:
ꝓpter pusillanimes.A Ralendis autẽ octobris
usq ad caput quadragesimȩ: usq mn horã scdcim

Expanded text:
Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum, certis iterum horis in lectione divina. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari: id est, ut a Pascha usque ad Kal. Octobris a mane exeuntes a prima usque ad horam pene quartam laborent, quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suis cum silentio: aut forte qui voluerit legere sic legat, ut alium non inquietet: Agatur nona temperius mediante octava hora, et iterum quod faciendum est, operentur, usque ad vesperam. Si autem necessitas loci aut paupertas exegerit ut ad fruges colligendas per se occupentur, non contristentur, quia tunc vere monachi sunt, si labore manuum suarum vivunt, sicut et patres nostri et apostoli. Omnia tamen mensurate fiant propter pusillanimes. A calendis autem Octobris usque ad caput Quadragesimae, usque in ho
Abbreviated transcription (Latin):
ter dicendũ Dñe labia mea aperies & os meũ
adnuntiabit laudem tuã: Cui subiungendꝰ
est tercius psalmus: & głci. P ost hunc: psal¬
ãthiphꝰ decantandus. Inde sequatur ambrosianũ
Deinde sex psalmi cũ antiphonis. Quib dictis
dicto uersu : benedicat abbas. Et sedentib
om̃ib inscannis : legantur uicissim afrĩb in
codice suꝑ analogiũ tres lectiones. Inter quas.
tria responsoria canantur. Post terciam uero¬
lectionem: qui cantat. dicat głum. Qũa dũ
incipit cantor dicere : mox om̃s de sedilib suis
surgant obhonorem & reuerentiã sc̃ȩ trinitatis.
Codices autẽ legantur in uigiliis diuinȩ aucto¬
ritatis .: tam ueteris testamenti ꝗͣ noui. Sed
& expositiones earũ : quȩ a nominatissimis doctorib¬
teðoxise catholicis patrib factȩ sunt. P ost
has uero tres lectiones cũ responsoriis suis:
sequantur reliqui sex psalmi cũ alleluia ca-¬
nendi. ꝑost hos lectio apłi sequatur ex cor¬

Expanded text:
 labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam. Cui subjungendus est tertius psalmus, et Gloria. Post hunc psalerte decantandus. Inde sequatur Ambrosianum. Deinde sex psalmi; quibus dictis, dicto versu, benedicat abbas, et sedentibus cunctis in scamnis legantur vicissim a fratribus in codice super analogium tres lectiones, inter quas et tria responsoria cantentur. Duo relectionem, qui cantat, dicat Gloriam. Quam dum incipit cantor dicere, mox omnes de sedilibus suis surgant ob honorem et reverentiam sanctae Trinitatis. Codices autem legantur in vigiliis Dominicae auctoritatis tam Veteris Testamenti quam Novi. Sed et expositiones earum, quae a nominatis et orthodoxis catholicis Patribus factae sunt. Post has vero sex lectiones cum responsoriis suis sequantur reliqui sex psalmi cum alleluia canendi. Post hos lectio Apostoli sequatur ex cor
Abbreviated transcription (Latin):
beret pͥncipatum primȩ cohortis iussus est
sub titulo xp̃ianitatis adiocletiano imperatore
ligari in medio campo & sagittari a militib:
atq ad ultimũ fustigari donec deficeret. Uia
cornelia scõrum martirũ marii & marthe. cũ
filiis suis audifax & abbacuc. nobilium de
ꝑsida. qui ad orationem uenerant romã tẽprẽ

Expanded text:
beret principatum primae cohortis, jussus est sub titulo Christianitatis a Diocletiano imperatore ligari in medio campo, et sagittari a militibus, atque ad ultimum fustigari donec deficeret. Via Cornelia, sanctorum martyrum Marii, et Marthae cum filiis suis Audifax et Abacuc, nobilium de Persida, qui ad orationem venerant Romam tempore
Abbreviated transcription (Latin):
omȩ : natł quadraginta sex militũ. Qui
simul baptiz ati a dionisio papa mox
iubente claudio imperatore decollati ac
uia salaria sepulti: ubi & alii martyres
centum uiginti unus positi sunt. Inter qͦs
fuerunt quatuor milites .xp̃i: theodosius.
lucius. marcus. & petrus E odem die
petragoricas ciuitate: scĩ frontonis. Qui
socium de morte recepitꝰ ad p̃dicta ciui-¬
tatem ueniens magnã gentis illiꝰ multitudi-¬
nem ad xp̃m conuertit: & multis mira¬
culis clarus quieuit in pace. A pud urbẽ
suessionum : sc̃oꝵ crispini & crispiniani.
Qui ꝑsequutione diocleciani post inma-¬
nia tormenta sibi illata: gladio trucidati
coronã martẏrii adepti sunt. Ciuitate
florencia: passio beati mine atis sub de¬
cio principe.Item ciuitate gaualis: scĩ

Expanded text:
omae, natalis quadraginta sex militum, qui simul baptizati a Dionisio papa, mox jubente Claudio imperatore decollati, ac via Salaria sepulti, ubi et alii martyres centum viginti unus positi sunt: inter quos fuerunt quatuor milites Christi, Theodosius, Lucius, Marcus et Petrus. Eodem die Petragoricas civitate, sancti Frontonis, qui socium de morte recepit, ad praedictam civitatem veniens, magnam gentis illius multitudinem ad Christum convertit, et multis miraculis clarus, in pace quievit. Apud urbem Suessionem, sanctorum Crispini et Crispiniani, qui persecutione Diocletiani, post immania tormenta sibi illata, gladio trucidati, coronam martyrii consecuti sunt. Civitate Florentia, passio beati Miniatis, sub Decio principe. Item civita