comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S omp̃s dis̃ diu qͥdẽ rinocerotã hunc
ꝑ pͥͣuȩ uoluntatis cãpũ uagantẽ ꝑtulit:
&̃ tam̃ cũ uoluit repente ad suũ p̃sepiũ
religauit: ut uite pabulũ bene clausus
accipiat. ne uitã funditus male liber
amittat. Ecce enĩ iã cernimꝰ. qđ poten¬
tes huiꝰ scłi eiusq pͥncipes p̃dicam̃ta
dñica libent̃ audiunt. constant̃ legt̃.
passimq ap̃sept non exeunt: quia p̃¬
cepta dei quȩ aut legendo. aut audiendo
cognoseunt. nequaqͣm uiuendo trans¬
nendo pinguescant. Qđcũ deo agente
conspicimꝰ: qͥd aliud quã rinocerotã hẽ
adp̃sepe morantẽ uidemus : Quia uͦ
post acceptũ pabulũ p̃dicationis rinocerꝰ
iste fructũ deb& ostendere oꝑis: recte

Expanded text:
otens Deus diu quidem rhinocerotem hunc per pravae voluptatis campum vagantem pertulit, et tamen cum voluit, repente ad suum praesepe religavit, ut vitae pabulum bene clausus accipiat, ne vitam funditus male liber amittat. Ecce enim jam cernimus quod potentes hujus saeculi, ejusque principes praedicamenta dominica libenter audiunt, constanter legunt, passimque a praesepi non exeunt, quia praecepta Dei, quae aut legendo, aut audiendo cogoscunt, nequaquam vivendo transnendo pinguescant. Quod cum Deo agente conspicimus, quid aliud quam rhinocerotem hunc ad praesepe morantem videmus? Quia vero post acceptum pabulum praedicationis rhinoceros iste fructum debet ostendere operis, r
Abbreviated transcription (Latin):
nouas in illis uirtutes aspiciunt eorũ qͦrũ
prius contẽpsere uitã post modũ obstu¬
puere muracłã. Unde mox pauidi ad
sua corda redeuntes. extimuerunt
sanctitatẽ in muacłis. qͣm despexerant
inp̃ceptis. E infirma gͦ confusa sunt
fortia: quia dũ inueneratione quita
surgit humiliũ. elatio cecidit suꝑborus
Igitur ꝗebeatꝰ iob scẽ eccłȩ txppuꝰ tene

Expanded text:
novas in illis virtutes aspiciunt, eorum quorum novas in illis virtutes aspiciunt, eorum quorum prius contempsere vitam postmodum obstupuere miracula. Unde mox pavidi ad sua corda redeuntes, extimuerunt sanctitatem in miraculis, quam despexerant in praeceptis. Per infirma ergo confusa sunt fortia, quia dum in venerationem vita surgit humilium, elatio cecidit superborum. Igitur quia beatus Job sanctae Ecclesiae typum tene
Abbreviated transcription (Latin):
NPARADISO SANOTOM¬
ni diabolus inuidens. suꝑ¬
biȩ uulnꝰ inflixit: ut qui
mortẽ nonacceꝑat condi-¬
tus. mereretur elatas.:
S quia diuinȩ potentiȩ
subpetit. ñ solũ bona deni¬
chilo facere. s eciã ex mał
quȩ diabolꝰ ꝑ petrauerat
reformare : contͣ hoc in¬
flictũ uulnꝰ suꝑbientis
diaboli. medicina apparuit
int̾homines humilitasdĩ.
ut auctoris exemplo hu¬
miliati surgerent. qͥmtatione hostis
elati cecider̃. Contra gͦ suꝑbientẽ diabo¬
lũ: apparuit int̾homines homo factus
humił ds̃. Hunc potentes huiꝰscłi. id ÷
menbra diaboli suꝑbientis. eo despicabilẽ
credider̃: qͦ humilẽ conspexerunt.
Uulnꝰ enĩ cordis eorũ qͣntomagis tumu it :
tanto amplius medicam̃tũ mite. despex̃.
Repulso gͥ uulnere suꝑborũ: medicina
nr̃a ꝑuenit aduulnis humiliũ. Infir-¬
ma quippe mundi eligit ds̃. ut confundat
fortia. Actũq est cũ pauꝑibus qđ post
etiam diuites elati mirarentur. Nãdũ

Expanded text:
paradiso sano homini diabolus invidens superbiae vulnus inflixit, ut qui mortem non acceperat conditus, mereretur elatus . Sed quia divinae potentiae suppetit, non solum bona de nihilo facere, sed ea etiam ex malis quae diabolus perpetraverat, reformare, contra hoc inflictum vulnus superbientis diaboli medicina apparuit inter homines humilitas Dei, ut auctoris exemplo humiliati surgerent, qui imitatione hostis elati ceciderant. Contra ergo superbientem diabolum apparuit inter homines homo factus humilis Deus. Hunc potentes hujus saeculi, id est membra diaboli superbientis, eo despicabilem crediderunt, quo humilem conspexerunt. Vulnus enim cordis eorum quanto magis tumuit, tanto amplius medicamentum mite despexit. Repulsa igitur a vulnere superborum medicina nostra pervenit ad vulnus humilium: Infirma quippe mundi elegit Deus, ut confundat fortia ; actumque est cum pauperibus quod post etiam divites erati mirarentur. Nam dum
Abbreviated transcription (Latin):
acunctorũ uisibiliũ fluxo appetitu con¬
stringitur: collecta apud semae ipsã intm¬
secus integratur. Qualisq deo uł ꝑxim
eẽ debeat plene conspicit: quia mol
suũ exterius derelinqͥt. & quanto ab
exterioribus abstracta conpeseitur: tand
aucta mintinus inflãmatur. Et quo
magis ardet: eo ad dep̃hendenda uicia
dũse intra sem&ipsos colligunt: mira as
penetrabili a cie occulta etiã alitna de¬
relicta dep̃hendunt. Unde bene ꝑ¬

Expanded text:
a cunctorum visibilium fluxo appetitu cona cunctorum visibilium fluxo appetitu constringitur, collecta apud semetipsam intrinsecus integratur; qualisque Deo vel proximo esse debeat, plene conspicit, quia nihil suum exterius derelinquit; et quanto ab exterioribus abstracta compescitur, tanto aucta in intimis inflammatur; et quo magis ardet, eo ad deprehendenda vitia dum se intra semetipsos colligunt, mira ac penetrabili acie occulta etiam aliena delicta deprehendunt. Unde bene p
Abbreviated transcription (Latin):
midara infiliis plagas cordis. Ipse paci¬
endo suscipiebat uulnera torm̃torũ: ses
filios consolando curabat uulnera ca¬
diũ. Pensemꝰ gͦ cuiꝰ caritatis fuerit it
doloris ꝓprios aliis timuisse: pensemis
cuiꝰ haritatis sit. filiorũ saludem inter
sua detrimenta reqͥrere. & statũ mates
in ꝓximis. etiã exsua de iectione eufoi¬
dire. S hec hypocrite karitatis uis¬
cera   quia eorũ mens quanto ꝑ mundi
concupiscentiã inexteriora soluitur.
tanto ꝑ maffectionẽ suam interius obdu¬
ratur. & torꝑe insensibili frigescit in¬
trinsecus: quia amore dãpnabili mol¬
lescit faris. Seque ipsã considare non
ual&. quia cogitare seminime studet.
Cogitare uerose non potest: quia tota
apud semet ipsã non est. Iota uͦ esse
apud sem& ipsã nonsuffic̃ : qr ꝑ quot con¬
cupiscentias rapitur. ꝑ tot asemetipsa
speties dissipat᷑. & sparsa in infimis iac&̾.
Unde iustorũ mensq ꝑcustodiã discipline

Expanded text:
rmidaret in filiis plagas cordis. Ipse patirmidaret in filiis plagas cordis. Ipse patiendo suscipiebat vulnera tormentorum; sed filios consolando curabat vulnera cordium. Pensemus ergo cujus charitatis fuerit inter dolores proprios aliis timuisse, pensemus cujus charitatis sit filiorum salutem inter sua detrimenta requirere, et statum mentis in proximis etiam et sua dejectione custodire. Sed haec hypocritae charitatis viscera nesciunt, quia eorum mens quanto per mundi concupiscentiam in exteriora resolvitur, tanto per affectionem suam interius obduratur, et corpore insensibili frigescit intrinsecus, quia amore damnabili mollescit foris, seque ipsam considerare non valet, quia cogitare se minime studet, cogitare vero se non potest, quia tota apud semetipsam non est. Tota vero esse apud semetipsam non sufficit, quia per quot concupiscentias rapitur, per tot a semetipsa species dissipatur, et sparsa in infimis jacet, Unde justorum mens, quia per custodiam disciplinae
Abbreviated transcription (Latin):
genitoribus inconsci entia pura: quã
sine int̾missione habeã tui memoriã
morationibus meis. nocte acdiȩ desidans
te uidere. Thessalonicensibꝰ quoq amo¬
rẽ suũ indicans. dicit. Nosautẽ fratres
desolati a uob̾ ad tempus hore aspectu
non corde. habundantius festinamꝰ faciẽ
ur̃am uide cũ multo desidio. Qui duris
ꝑsecutionibꝰ pssus. & tam̃ defiliorũ salu¬
te sollicit᷑ : ad iinx̃. Misimꝰ tẏmotheũ
fratrẽ nr̃m. & minustrũ dei ineugłio¬
nibus istis. Ipsi enĩ scitis: qđ in hoc po¬
sitisumꝰ. Ephesi is quoq ait. Peto nedefici¬
alios exortatur. & in hoc qͦd ipse sustina
alios roborat. Nonenĩ filioꝵ suorũ fu¬
erat more strutionis oblitus: sed metu¬
ebat nimis ne eiꝰ discipłi inp̃dicatore
suo tot ꝑsecutionũ ꝓbra cernentes. fidẽ
ineo despicerent: contra qͣm in numerȩ
dolebat intormentis: sed magis filiis
detorm̃torũ suorũ tẽptatione mediet
Parui pendebat inseplagas corꝑis: dũfao¬

Expanded text:
entia pura, quia sine intermissione habeam tui memoriam in orationibus meis, nocte ac die desiderans te videre . Thessalonicensibus quoque amorem suum indicans, dicit: Nos autem, fratres, desolati a vobis ad tempus horae, aspectu, non corde, abundantius festinavimus faciem vestram videre cum multo desiderio . Qui duris persecutionibus pressus, et tamen de filiorum salute sollicitus, adjunxit: Misimus Timotheum fratrem nbus istis. Ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus . Ephesiis quoqalios exhortatur et in hoc quod ipse sustinet, alios roborat. Non enim filiorum suorum more struthionum fuerat oblitus, sed metuebat nimis ne ejus discipuli in praedicatore suo tot persecutionum probra cernentes, fidem in eo despicerent, contra quem innumerae us dolebat in tormentis, sed magis filiis de tormentorum suorum tentatione metuebat. Parvipendebat in se plagas corporis, dum fo
Abbreviated transcription (Latin):
uentilabat : Audiat gͥ beatꝰ iob qͥd gen¬
tilitatis pͥncipes faciãt: & nequaꝗͣm
se apud semet ipsum de gła tanit sue uir¬
tutis extollat. Audiat rex & potens poten¬
tiores mundi reges. quanta dõ deuotione
famulent᷑ et uirtutem suã qriasi ꝓsingu¬
larite non trahat in elationis uitium. quȩ
habet in aliis exẽplum. Quia et si tunc ei
similẽ dñs non uidit: multos tamenꝑ
quos eius głam retunderet p̃uidit. Igit᷑
quia terreni principes magna se dõ humi-
litate substernunt: praui homines qui du¬
dũ contͣ eccłiam in infidelitate positi aꝑ-¬
ta aduersitate seinebant. nunc ad alia frau¬
dis argum̃ta uertunt᷑. Quia enĩ illos reli-¬
gionem uenerari conspiciunt: ipsi cultũ
religionis assumunt: ⁊ bonoꝵ uitam sub
despetis uestibus iniquis moribus p̃sumunt.
Mundi quippe dilectores st̃. hocq iise
qđ homines uenerent᷑ ostendt̃: atq
eis qͥuere semaĩpsos despiciunt. nonm̃de

Expanded text:
ventilabat. Audiat igitur beatus Job quid genventilabat. Audiat igitur beatus Job quid gentilitatis principes faciant, et nequaquam se apud semetipsum de gloria tantae suae virtutis extollat. Audiat et rex potens, potentiores hujus mundi reges quanta Deo devotione famulentur, et virtutem suam quasi pro singularitate non trahat in elationis vitium, qui habet in aliis exemplum, quia etsi tunc ei similem Dominus non vidit, multos tamen per quos ejus gloriam retunderet praevidit. 10. Qulitate substernunt, pravi homines qui dudum contra Ecclesiam in infidelitate positi aperta adversitate saeviebant, nunc ad alia fraudis argumenta vertuntur. Quia enim illos religionem venerari conspiciunt, ipsi cultum religionis assumunt, et bonorum vitam sub despectis vestibus iniquis moribus premunt. Mundi quippe dilectores sunt, hocque in se quod homines venerentur ostendunt, atque eis qui vere semetipsos despiciunt, non mente,
Abbreviated transcription (Latin):
mercatus est eccłam creditꝰ  quia iudelic&
ineius manũ qͣnta sollicitudine pax fiadei
sit cuenda cõmist. Sequit᷑. Nũqͥd credẽs
ei qsseddat sementẽ tibi. &̃areã tuam
ongrega& : Quidaliud sem̃ nisi uerbũ
p̃dicationis accipit᷑ ᷤ: Sic̃ in eu̾głio ue¬
ritas dicit. Exiit quiseminat seminari
suꝑ om̃s aquas. Quid aliud area nisi
ȩccła debae intelligi: Deqͣ p̃cursoris
ille indomitus pͥncipatꝰ t̾rȩ tot minis
& cruciatibꝰ se iupet quodrinocerꝰ iste
deo sementẽ redden&s. id÷ acceptũ p̃dica¬
tionis uerbũ oꝑibꝰ repensara: Quis
posset tunc infirmorũ credere qđ eius
aream congregara&: Ecce enĩ modo ꝓ
ȩccła leges ꝓmulgat quidudũ contra
eã ꝑuaria torm̃ta seiuebat. Ecce qͣslib&̃
gentes caꝑe poterit ad fidei illas grãm
suadendo ꝑducit. eisq ęt̾nã uitã indi¬
cat. qͥbꝰ captiuis p̃sentẽ seruat. Uidelica&
quã aliquando suꝑbo cornu disꝑgendo

Expanded text:
mercatus est, Ecclesiam credidit: quia videlicet mercatus est, Ecclesiam credidit: quia videlicet in ejus manu quanta sollicitudine pax fidei sit tuenda commisit. Sequitur: CAPUT quod reddat sementem tibi, et aream tuam congreget? - Quid aliud semen, nisi verbum praedicationis accipitur? sicut in Evangelio Veritas dicit: Exiit qui seminat, seminare super omnes aquas . Quid aliud area nisi Ecclesia debet intelligi? de qua Praecursoris ille indomitus principatus terrae tot minis et cruciatibus saeviret, quia rhinoceros iste Deo sementem redderet, id est acceptum praedicationis verbum operibus repensaret? quis posset tunc infirmorum credere quod ejus aream congregaret? Ecce enim modo pro Ecclesia leges promulgat qui dudum contra eam per varia tormenta saeviebat. Ecce quaslibet gentes capere potuerit, ad fidei illas gratiam suadendo perducit, eisque aeternam vitam indicat, quibus captis praesentem servat. » Ecce quam aliquando superbo cornu dispergendo
Abbreviated transcription (Latin):
subrinocerotis nomine sublimia cognoᷤ¬
ques ei labores tuos: Inrinocerotis
fortitudine fidutiã dñs. habere se asse¬
rit : quia uires qͣs temꝑalit̃ t̾reno pͥn¬
cipi contulit ad cultũ suę uenerationis
inclinauit. ut ex accepta potestate ꝑ
quã dudũ contra dm̃ cumuerat. religi¬
osũ nc̃ deo obsequiũ latiuis inpendat.
Quo enĩ inmundo plus potest: eo ꝓmundi
auctore plus p̾ual&. Nã quia asubiectiᷤ
ipse metuitur. tanto facilius ꝑsuad&e.
quanto ⁊ cũpotestate indicat. qui uere
dutiã inmagna fortitudine eius. Aesi
diceretur. Ut ego. qͥuires t̾renorũ pͥn¬
cipũ meo cultui seruituras aspitio: Ianco
gͦ ea quȩ nunc agis minora estamo: qͣnto
iã p̃iudeo quia & maiores huiꝰ mundi
potestates mͥ mclmabo. Bene aut̃ subdit᷑.
& derelinqͥs ei labores tuos: Labores enĩ
suos huic rinoceroti dñs relr quit. quia
conuerso t̾reno pͥncipi eã quã sua morte

Expanded text:
sub rhinocerotis nomine sublimia cognossub rhinocerotis nomine sublimia cognosques ei labores tuos? » In rhinocerotis fortitudine fiduciam habere se Dominus asserit, quia vires, quas terreno principi contulit, ad cultum suae venerationis inclinavit, ut ex accepta potestate, per quam dudum contra Deum tumuerat, religiosum nunc obsequium latius impendat. Quo enim Auctore plus praevalet. Nam quia a subjectis ipse metuitur, tanto facilius persuadet, quanto et cum potestate indicat qui vere in magna fortitudine ejus? Ac si diceretur: Ut ego, qui vires terrenorum principum meo cultui servituras aspicio. Tanto enim ea quae nunc agis, minora aestimo, quanto jam praevideo, quia et majores hujus mundi mihi potestates inclinabo. Bene autem subditur: Et derelinques ei labores tuos? Labores enim suos huic rhinoceroti Dominus reliquit, quia converso terreno principi eam quam sua morte
Abbreviated transcription (Latin):
frutificantibꝰ aliis ipsi nequaꝗͣ semina
uerbi recipiunt. s ab exortationis uoce
aurẽ cordis aueꝵtunt. Isti qͥd aliud
quã obluratȩ glebȩ in exaratis uallibꝰ
iacent: Qui ineo nequiores quo nec ipsi
humilitatis fructũ ꝓferunt. ⁊ qđ est
deteruis ꝓferentes humiles p̃munt.
Adhaerĩ duritiã dissoluenda non nũqͣm
seã eccła quia propͥa uirtute ñsufficit:
tulationẽ quȩrit: ut ipse suꝑiacentes
glebas conterat. qͣs ȩccłarũ humilitas
qͣsi planicies ualliũ portat. łlas itaq
glebas rinocerꝰ pede p̃mit & cõminuit:
quia prauorũ potentũq duritiã cui
eccłastica humilitas resistere non ual&.
pͥncipalis religio expotestate disoluit.
Qđquia sola diuina iurtute agit᷑. ut
terreni regni culmina ad ꝓuectũ regni
cȩlestis inclinentur: recte nc̃ dr̃. Aut
confringae glebas ualliũ post te: Ut
uͦ de sius uirtutibꝰ beatus iob humilia
sentiat. Adhuc dehuimundi potestatibꝰ

Expanded text:
fructificantibus aliis ipsi nequaquam semina fructificantibus aliis ipsi nequaquam semina verbi recipiunt, sed ab exhortantis voce aurem cordis avertunt, isti quid aliud, quam obduratae glebae in exaratis vallibus jacent? Qui eo nequiores sunt, quo nec ipsi humilitatis fructum proferunt, et quod est deterius, proferentes humiles premunt. Ad horum duritiam dissolvendam nonnunquam sancta Ecclesia, quia propria virtute non sufficit, tulationem quaerit, ut ipse super jacentes glebas conterat, quas Ecclesiarum humilitas, quasi planities vallium portat. Has itaque glebas rhinoceros pede premit ac comminuit, quia pravorum potentiumque duritiam, cui ecclesiastica humilitas resistere non valet, principalis religio ex potestate dissolvit. Quod quia sola divina virtute agitur, ut terreni regni culmina ad provectum regni coelestis inclinentur, recte nunc dicitur: Aut confringet glebas vallium post te? Ut vero de suis virtutibus beatus Job humilia sentiat, et adhuc de hujus mundi potestatibus
Abbreviated transcription (Latin):
rmocerotã loris suis subdidit. ꝑeũ ilico
glebarũ duritiã fregit. Mox quippe ^ ter¬
renũ pͥncipatũ suȩ fidĩ sub iugauit :
duraꝑsequentiũ corda conteruit: utqͣsi
constactȩ glebȩ non iã obduratȩ ꝑre¬
mierent. s ad ꝑfecta uerbi semina reso¬
lutȩ germinarent. Unde recte nc̃ ait.
Aut confringa glebas ualliũ post te :
Acsi dicer&. Sic̃ post me. qͥpostquã m̃tẽ
cinꝰlib&  elatȩ potestatis ingredior: ñ solũ
eã michi subditam reddo. s etiã ad con¬
terendos fidei hostes exerceo: Ut poten¬
tes huiꝰ secłi. meȩ formidinis loris ligati.
nonsolũ in me credentes ꝑmaneant. sed
ꝓme ⁊ alieni cordis duritiã zelantes
in plerisq & iam qͥ fidei nomine censent᷑
uidemꝰ. Multi nãq in medio humiliĩ
frat̾um positi. fidẽ uerbotenꝰ tenent. sed
dũelationis dpũ nondeserunt: dũ quos
posst᷑ inlatis molentiis premunt. dũ

Expanded text:
rhinocerotem loris suis subdidit, per eum illico rhinocerotem loris suis subdidit, per eum illico glebarum duritiam fregit. Mox quippe terrenum principatum suae fidei subjugavit, dura persequentium corda contrivit, ut quasi confractae glebae non jam obduratae premerent, sed ad percepta verbi semina resolutae germinarent. Unde recte nunc ait: Aut confringet glebas vallium post te? Ac si diceret sicut post me, qui postquam mentem cujuslibet elatae potestatis ingredior, non solum eam mihi subditam reddo, sed etiam ad conterendos fidei hostes exerceo, ut potentes hujus saeculi meae formidinis loris ligati, non solum in me credentes permaneant, sed et pro me 999 alieni cordis duritiam zelantes in plerisque etiam qui fidei nomine censentur videmus. Multi namque in medio humilium fratrum positi fidem verbo tenus tenent, sed dum elationis typhum non deserunt, dum quos possunt illatis violentiis premunt, dum
Abbreviated transcription (Latin):
gis. subaudis ut ego. qͥ idegi cũ uolui
Qui ꝑ secutores meos. quospriꝰ hostes ꝑ¬
tuli. ipsos post modũ rectȩ fidei dest¬
sores feci. Sequit᷑. Aut confringa
trȩ suꝑ iacentes glebȩ. iactata senna
p̃mere : ⁊nascentia suffocare. Auius
glebis: Hocloco illi signantur. qͥ ꝑdir
tiã suã atq pestiferã uitã nec ipsi se¬
muna uerbi recipiunt. nec receptoris
seminũ fructus alios ferrȩ ꝑmictuns
Sc̃s eni qͥsq p̃dicator in mundũ uencis
arauerait: s quorundã durituã lasto
eccła rũpere nonualens: eos quasi suꝑ-¬
iectas labori suo glebas. oppssa colerabat.
Multi enĩ ꝑuerse m̃tis ipsa t̾renorũ pͥnci¬
pũ infidelitate confisi. surgentẽ eccłam
male uiuendi pondere p̃mebat᷑. cũ dui
qͦs possent modo dãpnabilibꝰ exẽplis. mͦ
minis. mͦ blandim̃tis destruerã: net̾ra
cord̃ auditorũ ad spũalis semiiis fructũ
exculta ꝑuenira. S cũ om̃ps ds̃ hunc

Expanded text:
gis? Subaudis: Ut ego, qui id egi cum volui, gis? Subaudis: Ut ego, qui id egi cum volui, qui persecutores meos, quos prius hostes pertuli, ipsos postmodum rectae fidei defensores feci. Sequitur: CAterrae superjacentes glebae jactata semina premere, et nascentia suffocare. Quibus glebis hoc loco illi signantur, qui per duritiam suam atque pestiferam vitam, nec ipsi semina verbi recipiunt, nec receptorum seminum fructus alios ferre permittunt. Sanctus enim quisque praedicator in mundum veniens, araverat; sed quorumdam duritiam elatorum Ecclesia rumpere non valens, eos quasi superjectas labori suo glebas oppressa tolerabat. Multi enim perversae mentis ipsa terrenorum principum infidelitate confisi, surgentem Ecclesiam male vivendi pondere premebant, cum diu quos possent modo damnabilibus exemplis, modo minis, modo blandimentis destruerent, ne terra cordis auditorum ad spiritalis seminis fructum exculta perveniret. At cum omnipotens Deus hunc
Abbreviated transcription (Latin):
rapitur : diuino timore reuocatur.
& quidẽ ꝑ exasperatã potentiã. infuroũ
se eleuat: s quia ȩterni uidicis remins¬
citur. cornu ligatꝰ inclinat. Sepe ipst
uidisse niemini: qđeũ se ad feriendũ
grauit̾ hic ronocerꝰ accender&. ⁊q̃s
eleuato cornu bestiolis minimis moras
exilia. dãpnationẽq sub iectis. inm̾sis
t̾roribus intentar&: repente frontisigno
crucis inp̃sso. omẽ inse incendiũ furois
extinx̃: conuersus minas deposuit: &¬
quia addeliberata ꝓgredi nonposs&.
ligatus agnouit. & non solũ inse iras
edomat: sed insub iectorũ etiam sensbꝰ
omẽ qd rectũ est inserere festinat. diq¬
ut om̃s scãm ȩccłam ex intina cogita¬
tione mirentur: exẽplo ipse suȩ hu¬
militatis de monstrat. Dicatur igitur.
beato iob. Nũqͥd alligabis rinorerotã
adarandũ loro tuo : Aesi aꝑte dicat.
Niiqͥo potentes huiꝰ scłi insua fatua eli¬
tione confidentes. ad laborẽ p̃dicationiᷤ
cdirigis. & sub disciplinȩ uncła restin¬

Expanded text:
divino timore revocatur. Et quidem per exasperatam potentiam in furorem se elevat; sed quia aeterni judicis reminiscitur, cornu ligatus se inclinat. Saepe ipse vidisse me memini, quod cum se ad feriendum graviter hic rhinoceros accenderet, et quasi elevato cornu bestiolis minimis mortes, exsilia, damnationesque subjectis immensis terroribus intentaret, repente fronti signo crucis impresso, omne in se incendium furoris exstinxit, conversus minas deposuit; et quia ad deliberata progredi non posset, ligatus agnovit. Et non solum in se iras edomat, sed in subjectorum etiam sensibus omne quod rectum est inserere festinat, ut quia omnes sanctam Ecclesiam ex intima cogitatione venerentur, exemplo ipse suae humilitatis deato Job: Nunquid alligabis rhinocerotem ad arandum loro tuo? Ac si aperte dicat: Nunquid potentes hujus saeculi in sua fatua elatione confidentes, ad laborem praedicationis dirigis, et sub disciplinae vincula restrin
Abbreviated transcription (Latin):
Cui cũ responsũ ess&. ⁊qͥs poterit salius¬
fieri: Ilico adiunx̃. Apd homines hoc
impossibile est: apd dm̃ aut̃ omĩa pos¬
sibilia st̃. acsidicer&. Rinocerꝰ iste hu¬
manis uiribꝰ mansuescere non potest.
sedtam̃ diuinis subdi miracłis pocest.
Unde hic quoq apte beato iob scȩ eccłe
dypũ tenenti dr̃. Nũqͥd uol& rinocerꝰ
m̃tis qͥdẽ hominũ diu resistere ꝑtuli.
si tam̃ repente cũ uolui miracuł straui:
A esi aꝑtiꝰdicat Nũ qͥa mi qͥfatua elatione
suꝑbiunt. sine meis ad uitoriis. tuȩ p̃¬
diettioi subduntur: ꝑ quẽ itaq pre¬
dese beatus iob minꝰ estiumã. quanto ag¬
gregari deo tãdifficiles animas ꝑalios
uid&. Dicat gͦ. Nũ qͥd uolet rin oceros ser-¬
uire tͥ: subaudis sic̃ ꝑeos quoᷤmisero seruit

Expanded text:
Cui cum responsum essCui cum responsum essc impossibile est, apud Deum autem omnia possibilia sunt . Ac si diceret: Rhinoceros iste humanis viribus mansuescere non potest, sed tamen divinis subdi miraculis potest. Unde hic quoque apte beato Job sanctae Ecclesiae typum tenenti dicitur: Nunquid volet rhinoceros mentis quidem hominum diu resistere pertuli, sed tamen repente, cum volui, miraculis stravi. Ac si apertius dicat: Nunquid hi qui fatua elatione superbiunt sine meis adjutoriis tuae praedicationi subduntur? Per quem itaque praede se beatus Job minus aestimet, quanto aggregari Deo tam difficiles animas per alios videt. Dicat ergo: Nunquid volet rhinoceros tibi? Subaudis: Sicut per eos quos misero servi
Abbreviated transcription (Latin):
topo fatuȩ iactationis elati. difallis
exterius inflantur honoribꝰ. uerisus¬
initiis nascentis ȩccłȩ dũ contra illã diui¬
tũ sẽ potestasextolleret.: atq in enis necẽ
inm̃sitate tantȩ crudelitatis anhelar&.
dĩ tot eruciatibꝰ anxia. tot ꝑsecutionibꝰ
p̃ssa succunber&: qͥs tunc credere potuit
mitibus fidei loris ligarett .. Dui qͥppe
in exordiis suis pinocerotis huiꝰ cornu
uenticulata : & qͣs funditꝰ interuñt᷑a
ꝑ cussa est. s diuina grã dispensante. &
illa moriendo uuificata conualuit.
&̾ cornusuũ rinocerꝰ iste feriendo lassatꝰ¬
taninclinauit. Qđq inpossibile homi¬
nibus fuit. deo difficile nonfuit: qui
potestates huiꝰ mundi rigidas. non uerb̾
s miraculis fregit. Ecce enĩ cotidie ser
fuerant elatione confisi. deo subditos
iã uidemꝰ. Quasi dequodã indomito
rinocerote dñs loquebatur : cũ dicentꝰ.
Diues difficile intrabit in regnũ cęlorũ.

Expanded text:
typho fatuae jactationis elati, dum falsis typho fatuae jactationis elati, dum falsis exterius inflantur honoribus, veris minitiis nascentis Ecclesiae, dum contra illam divitum se potestas extolleret, atque in ejus necem immensitate tantae crudelitatis anhelaret, dum tot cruciatibus anxia, tot persecutionibus pressa succumberet, quis tunc credere potuit mitibus fidei loris ligaret? Diu quippe in exordiis suis rhinocerotis hujus cornu ventilata, et quasi funditus interimenda percussa est. Sed divina gratia dispensante, et illa moriendo vivificata convaluit, et cornu suum rhinoceros iste feriendo lassatus inclinavit; quodque impossibile hominibus fuit, Deo difficile non fuit, qui potestates hujus mundi rigidas non verbis, sed miraculis fregit. Ecce enim quotidie serfuerant elatione confisi, Deo subditos jam videmus. Quasi de quodam indomito rhinocerote Dominus loquebatur, cum diceret: Dives difficile intrabit in regnum coelorum .
Abbreviated transcription (Latin):
seruire tibi: Rinoceres indomite
omĩno naturȩ ÷ : ita ut si quando captꝰ
fuerit. deneri nullatenꝰ possit. In paci¬
ens quippe ut fertur: ilico moritur.
Euis uero nom̃ latina lingua int̾̃pretatũ
sonat. in nare cornu. Et qͥd aliud in nare
nͥ fatuitas: qͥd in cornu. nͥ elatio designat᷑:
Nã qr in nare fatuitas solet intelligi: salomne
uidit eloqͥi resplendere: nec tam̃ sa.¬
pientiȩ apto intellectu congruere:
&ait. Circulus aureus innaribus
suis. id÷ pulcra ⁊ circũ flexa locutio
in sensibus m̃tis stultȩ. Cui exeloqͥo
aurũ pendit : s tam̃ ext̾renȩ intentio¬
nis pondere more suis ad suꝑiora non
respicit. Qđ secutus exposuit dicns.
Mulier pulera & fatua. id÷ doctrina
heretica. pulcra ꝑ uerbaĩ fatua ꝑu
mꝰͦ : quiait. dixi iniqͥs nolite iniqul
agere: ⁊ delinquentibꝰ nolite exilari
corni. Quid gͦ mrino cerote hoc mil
potentes hui scłi designantur. uł pa
inco sũmȩ pͥncipatuũ potestates.¶

Expanded text:
stravi. Rhinoceros enim indomitae omnino naturae est; ita ut si quando captus fuerit, teneri nullatenus possit. Impatiens quippe, ut fertur, illico moritur. Ejus vero nomine Latina lingua interpretatum sonat, in nare cornu. Et quid aliud in nare, nisi fatuitas, quid in cornu, nisi elatio designatur? Nam quia in nare fatuitas solet intelligi, Salomone videtur eloquii resplendere, nec tamen sapientiae apto intellectu congruere. Ait ergo: Circulus aureus in naribus suis, id est pulchra et circumplexa locutio in sensibus mentis stultae: cui ex eloquio aurum pendet, sed tamen ex terrenae intentionis pondere, more suis, ad superiora non respicit. Quod secutus exposuit, dicens: Mulier pulchra et fatua, id est doctrina haeretica, pulchra per verbum, fatua per cimus, qui ait: Dixi iniquis, nolite inique agere, et delinquentibus, nolite exaltare cornu . Quid ergo in rhinocerote hoc nisi potentes hujus saeculi designantur, vel ipsae in eo summae principatuum potestates, qui
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibꝰ ad mixtus. ueritatẽ fidei scien¬
clo contempnit: atq eo grauior ultio
sequitur. quo ꝑ exempla rectorũ ȩti ã
bene uiuendi eos scientia comitat᷑. Quot
enĩ eis modo recti acfideles fr̃s osten¬
duntur : tot inuenturo uiditio testibꝰ
inpugnantur. Sciunt gͦ: quod sequi
neglegunt. Unde ⁊ apte sub uingit᷑.¬
Quiquasi de industria recesserunt ab eo.
Sciendũ quippe ẽ: qͦd peccatũ tribus
modis admittit᷑. Nã aut ignorantia.
aut infirmitate. aut studio ꝑpetrat᷑.
Grauius quidẽ in infirmitate quã deig¬
norantia. Sed multo grauiꝰ studio:
quã infirmitate peccatur. Peccato¬
ignorantiȩ paulus peccauerat: cũdi¬
cebat. Quiprius fui blasphemus &̾
ꝑsecutor ⁊ contumeliosus : sed miscđiã
consecutus sũ. quia ignorans feci
inincredulitate. Petrus uero infir¬
mitate peccauit : quando ineo omẽ
uoce denegauit. Sed quia infirmitatᷤ
culpa uł ignorantię. eo facilus tergit᷑.
quo non studio ꝑ petratur: paulus

Expanded text:
fidelibus admistus veritatem fidei sciendo contemnit; atque eo gravior ultio sequitur, quo per exempla rectorum etiam bene vivendi eos scientia comitatur. Quot enim eis modo recti ac fideles fratres ostenduntur, tot in venturo judicio testibus impugnantur. Sciunt ergo quod sequi negligunt. Unde et apte subjungitQui quasi de industria recesserunt ab eo. - Sciendum quippe est quod peccatum tribus modis admittitur. Nam aut ignorantia, aut infirmitate, aut studio perpetratur, et gravius quidem infirmitate quam ignorantia, sed multo gravius studio quam infirmitate peccatur. Ignorantia Paulus peccaverat, cum dicebat: « Qui prius fui blasphemus et persecutor, et contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate . Petrus vero infirmitate peccavit, quando omne in eum voce denegavit . Sed quia infirmitatis culpa vel ignorantiae eo facilius tergitur, quo non studio perpetratur, Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
meũ. aluid ÷ enĩ bona non facere: ali¬
ud bonoꝵ odisse doctorẽ. Sic̃ aliud ÷
p̃cipitatione. aliud deliberatione pec¬
care. Sepe enĩ peccatũ p̃cipitatione
cõmittitur : qđ tam̃ consilio ⁊ delibe¬
ratione dãpnatur. Ex infirmitate
enĩ plerũq sol& accidere amare bo¬
nũ: sed implere nonposse. Ex studio
uero peccare est. bonũ nec facere nec
amare. Sic̃ gͦ nõnumquã grauius
est peccatũ diligere quã per petrare:
ita neqͥus est ocdisse iusticiã quã non
fecisse. Sunt gͦ non nulli in accła qͥ
non solũ bona nonfatiunt. sed ȩtiam
ꝑ sequunt᷑ : ⁊quȩ ipsi facere neglegunt.
etiam inaliis detestantur. Hoꝵ pec¬
catũ scilica& non ex infirmitate uł
ignorantia. sed exsolo studio ꝑ petrat᷑
:quia uidelic& siuellent implere bo¬
na nec tam̃ possent. eaquȩ inse negle¬
gunt. saltĩ maliis amarent. Si eñ ea
ipsi uł solo uoto appeterent: facta ab
aliis non odissent. Sed quia bona eadẽ
aucliendo cognoscunt. uidendo despici¬

Expanded text:
meum. Aliud est enim bona non facere, aliud bonorum odisse doctorem; sicut aliud est praecipitatione, aliud deliberatione peccare. Saepe enim peccatum praecipitatione committitur, quod tamen consilio et deliberatione damnatur. Ex infirmitate enim plerumque solet accidere, amare bonum, sed implere non posse; ex studio non peccare, est bonum nec facere nec amare. Sicut ergo nonnunquam gravius est peccatum diligere quam perpetrare, ita nequius est odisse justitiam quam non fecisse. Sunt ergo nonnulli in Ecclesia qui non solum bona non faciunt, sed etiam persequuntur; et quae ipsi facere negligunt etiam in aliis detestantur. Horum peccatum scilicet non ex infirmitate vel ignorantia, sed ex solo studio perpetratur, quia videlicet si vellent implere bona, nec tamen possent, ea quae in se negligunt saltem in aliis amarent. Si enim ea ipsi vel solo voto appeterent, facta ab aliis non odissent; sed quia bona eadem audiendo cognoscunt, vivendo despici
Abbreviated transcription (Latin):
auris ꝑcipere appetit: sciat quia
hec non uerbis s rebus sonat. Locꝰ
cͦ regiminis cũ regendus offerdir.
nise pruis necesse est ut quisq discu¬
ciat si loco uita congruit. si ad ho¬
norẽ actio nondissentit: Ne iustus
omĩũ rector eopost intribulatione
p̃ces non audiat. quo ipsa quoq ei
de quo tribulatio oritur exordia
honoris ignorat:

Expanded text:
auris percipere appetit, sciat quia auris percipere appetit, sciat quia haec non verbis, sed rebus sonat. Locus ergo regiminis cum regendus offertur, in se prius necesse est ut quisque discutiat, si loco vita congruit, si ab honore actio non dissentit, ne justus omnium rector eo post in tribulatione preces non audiat, quod ipsa quoque ejus, de quo tribulatio oritur, exordia honoris ignorat.
Abbreviated transcription (Latin):
secuntur. subditi iniqͥtatũ suarũ
oneribꝰ incuruati. omẽm statũ rec¬
titudinis amittant. Qđ factũ ꝓcul
dubio inuidȩa nouimꝰ : cũ iͣpso nr̃i
redẽptoris aduentu. phariseoꝵ t᷑ba
atq sacerdotũ auero lumine m̃tis
gradiens. in infidelitatis tenebris
lit̃ potest. quomͦ hoc in loco dr̃ qđ¬
pͥncipes extiter̃ ⁊ ñcognoui. Quisenĩ
recte sentiens dicat. quia facit dñs¬
qͥͦd minimȩ cognoseit: Sed quia
scire dei approbare est. nescire reꝓ¬
bare. Unde quibusdam quos repro¬
bat dicit. nesciouos unde sitis. disce¬
⁊ aliquando facere deiest. id quod
fieri ꝓhib& irascendo ꝑmittere.
Unde ⁊ regis egipti corse obdurare
asseruit. quia uidelicae obdurari
ꝑmisit: miro modo hypocritas diꝰ
⁊ regnare facit ⁊nescit. Facit sinen¬
do : nescit reꝓbando. Unde necesse¬
est: ut ad ome qͦd in hac uita concu¬
piscitur. prius uoluntas int̾na re¬
quiratur. Quã cũ humani cordis

Expanded text:
sequuntur subditi, iniquitatum suarum sequuntur subditi, iniquitatum suarum oneribus incurvati, omnem statum rectitudinis amittant. Quod factum procul dubio in Judaea novimus, cum in ipso nostri Redemptoris adventu pharisaeorum turba atque sacerdotum a vero lumine mentisgradiens in infidelitatis tenebris liter potest quomodo hoc in loco dprincipes exstiterunt, et non cognovi . » Quis enim recte sentiens dicat, quia facit Dquod minime cognoscit? RESPONSIO . Scire Dei, approbare est; nescire, reprobare. Unde quibusdam quos reprobat, dicit: Nescio vos, unde sitis  aliquando facere Dei est, id quod fieri prohibet, irascendo permittere. Unde et regis Aegypti cor se obdurare asseruit , quod videlicet obdurari permisit. Miro modo hypocritas Dominus et regnare facit, et nescit: facit sinendo, nescit reest ut ad omne quod in hac vita concupiscitur prius voluntas interna requiratur. Quam cum humani cordis
Abbreviated transcription (Latin):
cilieĩ quo ꝓtegeris cur accusas: S¬
aquibꝰda quęritur: quia dũ saltĩ ꝓ
utilitite subditoꝵ rectores nume tẽ¬
ꝑalibus curis inseruiunt : pleriq in
xccła eoꝵ exẽplo deterescunt. Qđ
uerũ ualde eẽ. quis ab neget. cũ cura¬
ri apastoribꝰ t̾rena quã celestia solli¬
citus uidet : Sedneq hȩc iniuste
sunt: si ut superuis diximꝰ mores p̃¬
sidentiũ: uixta sub cditoꝵ merita dis¬
ponunt᷑. Occultȩ nãq ⁊ sponte ꝑpe¬
tratȩ culpe exigunt: ut praua & a
pastoribus exempla p̃beantur. Qua¬
tenus iusto iuditio isqͥ de uia dĩ su¬
ꝑbus exorbitat. inuia qua graditur
ȩciã ꝑducatũ pastoris offendat. Un
de ꝑprophetã quoq nunciantis
studio dr̃: non maledicentis uoto.
Obscurt̾ntur occłi eoꝵ ne uideant:
⁊ dorsũ illoꝵ semꝑ incurua. Aesi
dicat. Quia humanȩ uitȩ actionibꝰ
quasi p̃uidendis itineribꝰ p̃sunt. ue¬
ritatẽ lucis nonhabeant: ut & qͥ

Expanded text:
cilicium quo protegeris, cur accusas? cilicium quo protegeris, cur accusas? quibusdam quaeritur quia dum saltem pro utilitate subditorum rectores nimium temporalibus curis inserviunt, plerique in Ecclesia eorum exemplo deterescunt. Quod verum valde esse quis abneget, cum curari a pastoribus terrena quam coelestia sollicitius videt? Sed neque haec injusta sunt, si, ut superius diximus, res praesidentium juxta subditorum merita disponuntur. Occulte namque et sponte perpetratae culpae exigunt ut prava et a pastoribus exempla praebeantur, quatenus justo judicio is qui de via Dei superbus exorbitat, in via qua graditur etiam per ducatum pastoris offendat. Unde per prophetam quoque praenuntiantis studio dicitur, non maledicentis voto: Obscurentur oculi eorum, ne videant, et dorsum eorum semper incurva . Ac si dicat: Qui humanae vitae actionibus quasi praevidendis itineribus praesunt, veritatis lucem non habeant, ut et qui
Abbreviated transcription (Latin):
critudo seruat᷑. Ut enĩ in interiora
tab Naculi bissus fulgeat. coceus chorꝰ¬
cet. hiacinctus ceruleo colore resplen-
deat : de suꝑ pelles ⁊cilitia. ymbres.
uentos. ⁊ pailuerẽ portant. Quiigitur
magnis uirtutibus inscẽ xccłȩ sinu
cerr nondebent. cũ uacare eos rebꝰ
exterioribus uident: Quia hoc qđ
ipsi securi intima penetrant. ex illoꝵ
ad ium̃to est quicontra ꝓcellas huiꝰ
scłi exteruis laborant. Quã enĩ can¬
doris sui grãm retmeret. sibessũ
pluuia tangeret . Aut quid fulgoris
atq claritatis coccꝰ uł iacuictꝰ osten¬
deret. si hec susceptꝰ pulius fedaret :
Fit gͦ desuꝑ textura cilitii fortis adpul¬
uerẽ: fit inferuis color iacinctinus
aptus ad decorẽ. Ornant accłam qͥ
solis rebus sp̃alibꝰ uacant: tegunt ac¬
clesiã quos ⁊ labor rerũ corporalium
grauat. Nequãquã gͦ contra rectorẽ
suũ exteriora agentẽ murmuret: qͥ
enĩ tusecure interuis ut coccꝰ rutilas.

Expanded text:
chritudo servatur. Ut enim in interioribus chritudo servatur. Ut enim in interioribus tabernaculi byssus fulgeat, coccus coruscet, hyacinthus caeruleo colore resdeat, desuper pelles et cilicia, imbres, ventos et pulverem ferant. Qui igitur magnis virtutibus in sanctae Ecclesiae sinu cere non debent, cum vacare eos rebus exterioribus vident: quia hoc quod ipsi securi intima penetrant, ex illorum adjumento est, qui contra procellas hujus saeculi exterius laborant. Quam enim candoris sui gratiam retineret, si byssum pluvia tangeret? Aut quid fulgoris atque claritatis coccus vel hyacinthus ostenderet, si haec susceptus pulvis foedaret? Sit ergo desuper textura cilicii fortis ad pulverem, sit interius color hyacinthinus, aptus ad decorem. Ornent Ecclesiam qui solis rebus spiritalibus vacant. Tegant Ecclesiam, quos et labor rerum corporalium gravat. Nequaquam ergo contra rectorem suum exteriora agentem murmuret is qenim tu secure interius, ut coccus, rutilas,
Abbreviated transcription (Latin):
fȩdantur. qđ quã recte ineccłia diui¬
nitus agitur : ipsa tab̾naculi construc¬
tione signatur. Ad moisen quippe di¬
uina uoce p̃cipitur: ut ad tegenda
interuis scã scõꝵ. exbẏsso cocco atq
hiacinto uela texant᷑. Iussumq ẽ.:
ut ad protegendũ tab̾naculũ uela
cilina ⁊pelles extenderet: quȩ nimi¬
rũ uł pluuias uł uentos uł puluerẽ
tolerarent. Quid gͦ ꝑ pelles ⁊ cilitia
quibꝰ tab̾naculũ tegitur. nisi grossas
hominũ mentes accipimꝰ : Quȩ ali¬
quando inȩccła occulto dĩ uidicio quã¬
ius durȩ sint: p̃ferunt᷑. Quȩ quia ser¬
uirẽ curis temporalibꝰ nontiment : opor¬
t&e ut temptationũ uentos ⁊ pluias
dȩ huiꝰ mundi contrariȩtatibꝰ portent.
Quid uero ꝑiacinctũ coccũ bissũq sig¬
natur. nisi sc̃oꝵ uita tenera. s clara:
Quȩ dũ caute intab̾naculo subciliti is
⁊ pellibꝰ ab sconditur: sua integra pul¬

Expanded text:
foedantur. Quod quam recte in Ecclesia divifoedantur. Quod quam recte in Ecclesia divinitus agitur, ipsa tabernaculi constructione signatur. Ad Moysen quippe divina voce praecipitur ut ad tegenda interius sancta sanctorum ex bysso, cocco atque hyacintho vela texantur, jussumque est ut ad protegendum tabernaculum, vela cilicina et pelles extenderet, quae nimirum vel pluvias, vel ventos, vel pulverem tolerarent . Quid ergo per pelles et cilicia, quibus tabernaculum tegitur, nisi grossas hominum mentes accipimus, quae aliquando in Ecclesia occulto Dei judicio, quamvis durae sint, praeferuntur? Quae quia servire curis temporalibus non timent, oportet ut tentationum ventos et pluvias de hujus mundi contrarietatibus portent. Quid vero per hyacinthum, coccum, byssumque signatur, nisi sanctorum vita tenera, sed clara? Quae dum caute in tabernaculo sub ciliciis et pellibus absconditur, sua ei integra pul
Abbreviated transcription (Latin):
neglegunt: culpȩ suȩ exigentibꝰ meri¬
tis. usq ad rep̃hensionẽ conditoris ex¬
cedunt. Cuius ꝓfecto dispensatio:
inde ab humilib rectior agnoscitur.
unde ab elatis non recta iudicatur.
Quia enĩ potestas regiminis ministrari
non potest sine studio cure temꝑalis:
aliquando om̃ps ds̃ mira dispensatione
piȩtatis ut tenere sꝑ̃aliũ mentes at̃¬
rena cura dis uincte sint. honꝰ regimi¬
nis duris ac laboriosis cordibꝰ iniungit.
Ut tanto illi ab hoc mundo securius
lateant. quantohȩc int̾renis sollicitu¬
dinibꝰ libent̃ elaborant. In exhibitio¬
ne quippe suscepti honeris : ꝓipsis quo¬
q utilitatibꝰ subditoꝵ. durȩ uiȩ st̃
misericors ds̃ quo suos tenere diligit.
eo sollicite ab extñis actionibꝰ abscondit.
Nãce plerũq pat̃ familias adeũ laborẽ
seruos dirigit: a quo subtiles filios sus¬
pendit. & inde filii sine uexatione
decori sunt: unde serui inpuluere

Expanded text:
negligunt, culpae suae exigentibus merinegligunt, culpae suae exigentibus meritis, usque ad reprehensionem conditoris excedunt: cujus profecto dispensatio inde ab humilibus rectior agnoscitur, unde ab elatis non recta judicatur. Quia enim potestas regiminis ministrari non potest sine studio curae temporalis, aliquando omnipotens Deus mira dispensatione pietatis, ut tenerae spiritalium mentes a terrena cura disjunctae sint, onus regiminis duris ac laboriosis cordibus injungit, ut tanto illae ab hoc mundo securius lateant, quanto haec in terrenis sollicitudinibus libenter elaborant. In exhibitione quippe suscepti oneris pro ipsis quoque utilitatibus subditorum durae viae sunt misericors Deus quo suos tenere diligit, eo illos sollicite ab externis actionibus abscondit. Nam et plerumque paterfamilias ad eum laborem servos dirigit, a quo subtiles filios suspendit; et inde filii sine vexatione decori sunt, unde servi in pulvere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊enĩ uia tenenda ẽ. rectitudinis &
humilitatis. Ut sic rep̃ hensibilia
magistroꝵ facta displiceant. qͣtiius
sub ditoꝵ mens aseruanda magisteris
reuerentia non recȩdat. Qđ bene nos
debriato exprimit᷑ : cuiꝰ nudata ue¬
recundiora boni filii auersi ueniends
texerunt. Auersari quippe dicimll.
qͥd reprobamus. Quid̃. gͦ qͦd filii
recundiã patris suꝑ iecto dorsis pll
auersi uenientes operiunt. nisi qͥd bos
sub ditis sic p̃ positoꝵ suoꝵ mala. disde
ut tam̃ hec ab aliis occultent: Operi¬
m̃tũ auersi defer̃: quia iudicantes
factũ ⁊ uenerantes magisteriũ. nolt̃
qͥsi parũ qͥd de sp̃ali conuersatione
inchoant. cũ rectores suos temporalia
agere ⁊ t̾rena considerant: mox ordi¬
nẽ suꝑne dispositionis accusant. Qđ
nequaquã bene adregendũ p̃latist᷑.
ꝑ quos conuersationis infimȩ exempla
monstrantur. Sed hi nimirũ dũ tem¬
perare se arrctorũ suoꝵ rep̃hensione

Expanded text:
etenim via tenenda est rectitudinis et etenim via tenenda est rectitudinis et humilitatis, ut sic reprehensibilia magistrorum facta displiceant, quatenus subditorum mens a servanda magisterii reverentia non recedat. Quod bene in Noe debriato exprimitur, cujus nudata verecundiora boni filii aversi veniendo texerunt . Aversari quippe dicimur quod reprobamus. Quid est ergo quod filii verecunda patris superjecto dorsis pallio aversi venientes operiunt, nisi quod bonis subditis sic praepositorum suorum mala displicent, ut tamen haec ab aliis occultent? Operimentum aversi deferunt, quia judicantes factum, et venerantes magisterium, nolunt qui si parum quid de spiritali conversatione inchoant, cum rectores suos temporalia agere et terrena considerant, mox ordinem supernae dispositionis accusant, quod nequaquam bene ad regendum praelati sint, per quos conversationis infimae exempla monstrantur. Sed hi nimirum dum temperare se a rectorum suorum 809 reprehensione
Abbreviated transcription (Latin):
ipsisunt sapientes arbitrant᷑. Rursi
qui sub. iecti st̃ rectoꝵ suoꝵ actionis
uidicant : ⁊si ipsos regiminis curã¬
gerere contigerit. se potuisse agero
melus putant. Unde plerũq fu
ut ⁊ rectores minꝰ prudent̾ ea quę
agenda sunt uideant. quia eoꝵ occłs
ipsa nebula elationis obscurat. ⁊ non¬
nũquã isqui sub iectus ẽ. hoc cũ p̃latꝰ
fuerit faciat: qđ dudũ fieri subice¬
tos arguebat. Et pro eo qͦd illa quȩ
uidicauerat ꝑ petrat : saltĩ quia ui¬
dicauit erubescat. Igitur sic̃ pro
curandũ est neeoꝵ corda astimatio¬
ne singularis sapientie locus suꝑior
extollat: ita sub iectis ꝓuidendum:
ne sibi rectoꝵ facta displiceant. Si
aut̃ magistroꝵ uita uire rep̃hendit.
oporta ut eos subditi ȩ̨tiam cũ displi¬
cent sufferant. Sed hoc ÷ sollerter
intuendũ : ut aut quẽ uenerari necese
est inutari appetas : aut quẽ imitari
despicis. uenerari contẽpnas. Subis

Expanded text:
ipsi sunt sapientes arbitrantur. Et rursum ipsi sunt sapientes arbitrantur. Et rursum qui subjecti sunt rectorum suorum actiones judicant. Et si ipsos regimen tenere contingeret, se potuisse melius agere putant. Unde plerumque fit ut rectores minus prudenter ea, quae agenda sunt videant, quia eorum oculos ipsa nebula elationis obscurat; et nonnunquam is qui subjectus est hoc, cum praelatus fuerit, faciat quod dudum fieri subjectus arguebat; et pro eo quod illa quae judicaverat perpetrat, saltem quia judicavit erubescat. Igitur sicut praelatis curandum est ne eorum corda aestimatione singularis sapientiae locus superior extollat, ita subjectis providendum est ne sibi rectorum facta displiceant. Si autem magistrorum vita jure reprehenditur, oportet ut eos subditi, etiam cum displicent, venerentur. Sed hoc est solerter intuendum, ne aut quem venerari necesse est, imitari appetas, aut quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis
Abbreviated transcription (Latin):
ficans qͥa ꝑmagistros quidẽ uitã ui¬
dicat plebium : sed ꝑsemet. apsũ facta
cexaminat magistroꝵ. Quãius etiã
eius ꝓcul dubio uiditio reseruantur.
git᷑ dũ salua fide res agitur: uirtutis
meritũ siquicqͥd prioris toleratur.
Deba tam̃ humilit̾ suggeri: si fortasse
ualeat qđ displic&e emendari. Sedeu¬
randũ sũmopere ẽ : neinsuꝑbiã tran¬
seat iusticiȩ inordinata defensio:
nedũ rectitudo in caute diligit᷑. ipsa
magistra rectitudinis humilitas amit¬
tatur: ne eũ sibi p̃eẽ quisq despitiat:
quẽ fortasse contingit ut in aliqua
actione rep̃ hendat. Contra hunc
tumorẽ suꝑbiȩ subditoꝵ mens ad
custodiã humilitatis edomatur: si in¬
firmitas ꝓpͥa incessant̃ ad tenditur.
Nã uires nr̃as ueracit̾ examinare ne¬
Id circo eos qui nob̾ p̃ lati sunt districte
iudicamꝰ : ⁊ qͦ nosmet ipsos minꝰ agnos¬
cimꝰ. eo illos quos reprehendere nidm
latis insubditos cõmittuntur. Quia &
oñs subditos hiqͥ p̃st̾ minus quam

Expanded text:
i per magistros quidem vitam iudicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorū. Quamuis etiam cul dubio judicio reservantur. Igitur dum salva fide res agitur, virtutis est meritum, si quidquid prioris est toleratur; debet tamen humiliter suggeri, si fortasse valeat quod displicet emendari. Sed curandum summopere est ne in superbiam transeat justitiae inordinata defensio, ne dum rectitudo incaute diligitur, ipsa magistra rectitudinis humilitas amittatur; ne eum sibi praesse quisque despiciat, quem fortasse contingit ut in aliqua actione reprehendat. Contra hunc tumorem superbiae subditorum mens ad custodiam humilitatis edomatur, si infirmitas propria incessanter attenditur. Nam vires nostras veraciter examinare neidcirco eos qui nobis praelati sunt districte judicamus. Quo enim nosmetipsos minus agnoscimus, eo illos quos reprehendere nitimaelatis in subditos committuntur, qui et omnes subditos hi qui praesunt minus quam
Abbreviated transcription (Latin):
tur ⁊ plebiũ. ut sepe exculpa pastoꝵ
deterior fiat uita plebiĩ. Et sȩpe ex
merito plebiũ. nutetur uitapastoꝵ.
Sed quia rectores habent iudicẽ suũ:
magna cautela subditoꝵ est. non te¬

Expanded text:
tur, ut sepe ex culpa rectorum deterior fiat vita plebium, et sepe ex merito plebium mutetur vita rectorum. Sed quia rectores habent iudicem Deum, magna cautela subditorum est non te
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sonȩ regentiũ : ut sȩpe qͥuidentur
boni. accepto mox regimine ꝑmu¬
tentur. Sic̃ scriptura sacra de eodẽ
saule intulit : quia cor cũ dignitate
nuitauit. Unde scriptũ ÷. Cũ esses
paruus in occłis tuis: caput te consti¬
tui intribubus isrł. Sic ꝓ qualitate¬
subditoꝵ disponunt᷑ acta regentuĩ:
ut sepe ꝓmalo grege. ętiã uiri boni
delinquat uita pastoris. Ille enĩ dõ
ad testante laudatus. ille suꝑnoꝵ
misterioꝵ conseuis. cdauid ꝓ pheta
tumore repentinȩ elationis inflatꝰ.
popłm numerando peccauit. ⁊ tam̃
iundictã popłs dauid peccante sus¬
cepit. Cur hoc: Quia iudelicae scđm
meritũ plebiũ: disponunt᷑ corda rec¬
torũ. Iustus uero udex peccantis
uitiũ ex ipsoꝵ anĩaduersione cor¬
ripuit. exquoꝵ cansa peccauit. Sed
quia ipse sua scilica uoluntate suꝑ¬
biens. aculpa alienuis nonfuit: uin¬
dictĩ culpe ȩtiã ipse suscepit. Nãira

Expanded text:
personae regentium, ut saepe qui videntur personae regentium, ut saepe qui videntur boni, accepto mox regimine permutentur; sicut Scriptura sacra de eodem Saule intulit, quia cor cum dignitate mutavit. Unde scriptum est: Cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui insubditorum, disponuntur acta regentium: ut saepe pro malo grege, etiam vere boni delinquat vita pastoris. Ille enim, Deo attestante, laudatur; ille supernorum mysteriorum conscius David propheta tumore repentinae elationis elatus populum numerando peccavit: Dei tamen vindictam populus, David peccante, suscepit. Cur hoc: quia videlicet secundum meritum plebium, disponuntur corda rectorum. Justus vero judex peccantis vitium ex ipsorum animadversione corripuit, ex quorum causa peccavit. Sed quia ipse sua scilicet voluntate superbiens, a culpa alienus non fuit, vindictam culpae etiam suscepit. Nam ira