comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
olmnaa sacrificia. solũ q saerificiũi des am̃ce passus¬
ons ꝓ redẽptione popłi deferendũ. Seenĩ iitulus
ile erat in trpo xp̃e. in quo septẽ sp̃ualiũ plenirs¬
tudo uirtutũ ficut ysaias dixit habitabat. hune
uitusũ & abraham optulit. quando diem dñi uidti
ꝓ delictis sit. oius. qͦd uoluntaria hostia. uitili.
qͦd immacłata sit uictima. Preuidit gͦ mysteriũ sẽs
Gedeon. Deniq trecentos elegit ad preliũ. ut ostende¬
ret ñ in numero multitudinis. s in sacram̃to erueis
mundũ ab incursu grauioꝵ hostiũ liberandũ. E t̾n
licet fortis & fidus. pleniora adhuc de dño futurȩ
uictoriȩ docum̃ta querebat dicens. Si saluas in manu
mea isrł quẽadmodũ locutus es dñe. ecce ego pono
lanȩ uellus in area. & si ros factus fuerit suꝑ uellus
& suꝑ omnẽ terrã siccitas. cognoscã qr in manu mea
sedm ꝓmissa tua popłm liberabis. & ita factum est.¬

Expanded text:
olenda sacrificia, solumque sacrificium Deo Dominicae passiolenda sacrificia, solumque sacrificium Deo Dominicae passionis pro redemptione populi deferendum. Etenim vitulus ille erat in typo Christus, in quo septem spiritalium plenitudo virtutum, sicut Esaias dixit , habitabat. Hunc vitulum et Abraham obtulit, quando diem Domini vidipro delictis sit; ovis, quod voluntaria hostia: vituli, quod immaculata sit victima. 5. Praevidit ergo mysterium sanctus Gedeon. Denique trecentos elegit ad praelium ; ut ostenderet non in numero multitudinis, sed in sacramento crucis mundum ab incursu graviorum hostium liberandum. Et tamen licet fortis et fidus, pleniora adhuc de Domino futurae victoriae documenta quaerebat, dicens: Si salvas in manu mea Israel, quemadmodum locutus es, Domine; ecce ego pono lanae vellus in area: et si ros factus fuerit super vellus, et super omnem terram siccitas, cognoscam quia in manu mea secundum promissa tua pop
Abbreviated transcription (Latin):
angłs dei contigit. de petra ignis erupit. atq ita
sacrificiũ qͦd offerebatur absũptũ est. Quo indicio
declaratũ uidet᷑. qͦd petra illa tẏpum habuerit
corporis xp̃i. qr scriptũ est. bibebant de conse
ne sua totius mundi peccata exueifixus aboleret.
ec solũ delicta factoꝵ. s etiã cupiditates animoꝵ
Caro enĩ hedi ad eulpã facti refert᷑. ius ad ille cebras
cupiditatẽ pessimã & dixer̃t. Quis nos eibabit ear¬
ne. Qa uͦ extendit angłs uirgã. & tetigit petram
de qua ignis exiuit. ostendit qͦd caro am̃ sp̃u rer¬
pleta diuino. peccata om̃ia humanȩ eonditioris ex¬
ureret. Unde & dñs ait. Ignem ueni mittere ui
terrã: Aduer tit gͥ uir doctus & p̾sagus futuri su¬
ꝑna mi steria. & ideo scãm oraeula oceidit autulĩ
aipatre suo idolis deputatũ. & ipse seꝑtennẽ aliũ
uitulũ immolauit deo. Quo facto manifestissime
reuesauit post acduentũ dñi om̃ĩa gentilita i ab.¬

Expanded text:
angelus Dei contigit, de petra ignis erupit, atque ita angelus Dei contigit, de petra ignis erupit, atque ita sacrificium quod offerebatur absumptum est . Quo indicio declaratum videtur, quod petra illa typum habuerit corporis Christi; quia scriptum est, « Bibebant de conseqne sua, totius mundi peccata crucifixus aboleret, nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad culpam facti refertur; jus ad illecebras cupiditatem pessimam, et dixerunt: Quis nos cibabit carne ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petram, de qua ignis exivit ; ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exureret. Unde et Dominus ait: Ignem veni mittere in terram . 4. Advertit igitur vir doctus et praesagus futuri superna mysteria; et ideo secundum oracula occidit vitulum a patre suo idolis deputatum, et ipse septennem alium vitulum immolavit Deo . Quo facto manifestissime revelavit post adventum Domini omnia gentilitatis ab
Abbreviated transcription (Latin):
eRobaal sub arbore ut legimus quercus. tritici mes¬
sem eũ uirga cederet: accepit oracłm. ut a potestate
alienigenarũ. in libertatẽ dei popłm uindicaret. Nec
mirũ si est electus ad gr̃am. cũ sub umbra iam tunc
saerȩ erucis. & uenerabilis sapientiȩ. p̃destinato in¬
carnationis futurȩ my sterio constitutus. feraci
segetis sensibilia de latibulis frum̃ta ꝓduceret.
electionẽq scoꝵ a purgam̃tis manis paleȩ seque¬
straret. qui tanqͣm uirga ueritatis exerciti. suꝑ¬
flua ueteris hominis cũ eiꝰ actib deponentes. qͣsi
in torculari ita in ȩccła congregant᷑. Eccłia enim
toreular ẽ fontis ȩterni. in qua cȩlestis uitis fru¬
ctus exundat. Quo motus oraculo gedeon. eum
audisset qͦd deficientib licet popłoꝵ milib. in
uno uiro dñs plebem suã ab hostib liberaret.¬
optulit hedũ caprarũ. Cuiꝰ carnẽ scdm p̾ceptum
angeli & arima supra petrã posuit. & ea nire ꝑ¬
fudit. Quȩ simul ut uirge cacumine quã gerebat

Expanded text:
erobaal cum sub arbore, ut legimus , quercu, tritici messem virga caederet, accepit oraculum, ut a potestate alienigenarum in libertatem Dei populum vindicaret. Nec mirum si est electus ad gratiam, cum sub umbra jam tum sacrae crucis et venerabilis sapientiae praedestinato incarnationis futurae mysterio constitutus, feracis segetis sensibilia de latibulis frumenta produceret, electionemque sanctorum a purgamentis inanis paleae sequestraret: qui tamquam virga veritatis exerciti, superflua veteris hominis cum ejus actibus deponentes, quasi in torculari, ita in Ecclesia congregantur; Ecclesia enim torcular est fontis aeterni, in qua coelestis vitis fructus exundat. 2. Quo motus oraculo Gedeon, cum audisset quod deficientibus licet populorum millibus, in uno viro Dobtulit haedum caprarum, cujus carnem secundum praeceptum angeli, et azyma supra petram posuit, et ea jure perfudit: quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ed fortasse aliqͥs dicat qua rati. ¶ dei ncħ drxts.¬
one cũ dixerit hic ex patre om̃mia. & ꝑ filiũ oĩa
de sp̃u seo tacuerit: & hinc cupiat p̃iudiciũ c̃oparare.
Qa si ꝑgit maliciose int̾pretari:ͥ qͣm multis inueniet lo¬
cis p̃dicatã sp̃s scĩ potestatẽ: in quib uel de patre uel
de filio nichil scriptura expresserit. ẜ intelligendũ
unigeniti filii denegat᷑: Non ita: qi sicut pater in filio.
ꝙ filuis in patre: ita etiã diffusa ẽ inquit caritas de
xpo: plenũ my steriũ consecutus ẽ. & ali qui nega¬
uert se seire sp̃m sem quãuis baptiratos se dicerent
in iohis baptismã. baptirati st̃ postea: qr ioħes in re¬
missionẽ peccatoꝵ. in aduenientis it̃o. ñ in suo bapti¬
rauit nomine. & ideo sp̃m nesciebant: q nec baptis¬
mũ in xp̃i noĩe ficut ioħes baptizare solebat accepe¬
rant. Iohes erĩ licet ñ baptiraret in sp̃u: tam̃ ⁊ xp̃m¬

Expanded text:
ed fortasse aliquis dicat, qua ratione cum dixerit hic ex Patre omnia, et per Filium omnia , de Spiritu sancto tacuerit; et hinc cupiat praejudicium comparare. Quod si pergit malitiose interpretari, quam multis inveniet locis praedicatam sancti Spiritus potestatem, in quibus vel de Patre vel de Filio nihil Scriptura expresserit, sed intelligenduunigeniti Filii denegatur? Non ita, quia sicut Pater in Filio et Filius in Patre, ita etiam diffusa est, inquit, charitas Dei Christo , plenum mysterium consecutus est. Et illi qui negaverunt se scire Spiritum in Joannis baptismo, baptizati sunt postea: quia Joannes in remissionem peccatorum, in advenientis Jesu, non in suo baptizavit nomine: et ideo Spiritum nesciebant, quia nec baptismum in Christi nomine, sicut Joannes baptizare solebat acceperant. Joannes enim licet non baptizaret in spiritu: tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mine filii uenit : sicut scͥptũ est. Paraclitꝰ autẽ¬
ille sp̃s sc̃s quẽ mittet pater in nomine meo: ille
uos docebit om̃ia. Qui aut̃ uenit in nomine filii
utiq etiã in nomine patͥs uenit: qr unũ nom̃ pa¬
tris ⁊ filii est. Sic fit. ut unũ ⁊ patͥs ⁊ filii nom̃ sit.
& sp̃s sc̃i. Nec enĩ ẽ aliud nom̃ sub celo ullũ: in quo
oportet saluos fieri. Simul docuit unitatẽ diui¬

Expanded text:
autem spiritus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia . Qui autem venit in nomine Filii, utique etiam in nomine Patris venit, quia unum nomen Patris et Filii est. Sic fit ut unum Patris et Filii nomen sit, et Spiritus sancti. Nec enim est aliud nomen sub coelo ullum, in quo oporteat
Abbreviated transcription (Latin):
manifestauit dicens. Om̃ia ꝑ ipsum ⁊ in ipso cre¬
ata sunt. Hec enĩ tria in xp̃o unũ ẽẽ cum ipso ⁊
ꝑ ipsum. ⁊ in ipso: sicut supradiximꝰ scͥptura te¬
statur. Habes enĩ ꝑ ipsum ⁊ in ipso condita eẽ om̃ia.
Accipe etiam quia cum ipso pater ⁊ ipse cum patre
erat: cum om̃ia conderentur. Sapientia enĩ dicit.
Dum pararet celos cũ illo eram. ⁊ cũ faceret fontes
ostendit filium secum ad orandũ. quasi om̃ium
conditorẽ. Sicut gͦ in filio creatura discutit᷑. cuiꝰ
filius creator accipitur: ita etiã cũ in u̾itate ad¬
rari d̾s dicitur. u̾bi ipsius ꝓpͥetate in eundẽ modũ
frequenter exp̃ssa. debet intelligi qd̾ & filius a¬
doretur. Similiter itaq ad oratur & sp̃s: quia d̃s
adoratur in sp̃u. Ergo pater ⁊ cum filio ad oratur

Expanded text:
ens: Omnia per ipsum, et in ipso creata sunt ; haec enim tria in Christo unum esse: cum ipso, et per ipsum, et in ipso, sicut supra diximus , Scriptura testatur. Habes enim per ipsum et in ipso condita esse omnia. 85. Accipe etiam quia cum ipso Pater, et ipse cum Patre erat; cum omnia conderentur. Sapientia dicit: Cum pararet coelos, cum illo eram; cum faceret fontes aciamus , ostendit Filium secum adorandum, quasi omnium conditorem. Sicut ergo in Filio creata dicuntur, quorum Filius creator accipitur; ita etiam cum in veritate adorari Deus dicitur, verbi ipsius proprietate in eumdem modum frequenter expressa debet intelligi, quod et Filius adoretur. Similiter itaque adoratur et Spiritus; quia Deus adoratur in Spiritu. Ergo Pater et cum Filio adoratur,
Abbreviated transcription (Latin):
An illud quod oblatrare. unus d̾s¬
consuestis: ne tres deos faciatis : Absit. Ubi enĩ
una ditas intelligitur: iinus d̾s dicitur. Neq
enĩ cum filium dm̃ dicimꝰ : duos deos dicimus.
Nam si cum ditatem sp̃s confitemin putatis
tres deos dici. gͦ & cum ditatem filii dicitis. qr
ñ potestis eam negare. duos inducitis deos. Ne¬
cesse est gͥ iuxta sententiam ur̃am. si dm ꝑsone
uniꝰ ñ unius naturȩ putatis nomen: aut duos
ab inscientia: & si ñ excusamus a culpa. E enĩ
scłm nr̃am sententiam quia unus deus. una di¬
uinitas. ⁊ unitas intelligitur potestatis: sicut
unũ dm̃ dicimus. & patrem uero dĩtatis nõie
confitentes. nec filium denegantes.: ita etiã sp̃m
sc̃m a ditatis ñ excludimus unitate. & tres d̾os
ñ asserimus. s negamꝰ : quia pluralitatẽ ñ uni¬
tas facit: s diuisio potestatis. Quomͦ enĩ plurali¬
tatem recipit unitas diuinitatis: cũ pluralitas
numeri sitꝰ Num̾um autẽ ñ recipit diuina

Expanded text:
an illud quod oblatrare consuestis, ne tres faciatis deos? Absit; ubi enim una deitas intelligitur, unus Deus dicitur. Neque enim cum Filium Deum dicimus, duos deos dicimus. Nam si cum deitatem Spiritus confitemini, putatis tres deos dici: ergo et cum deitatem Filii dicitis, quia non potestis eam negare, duos inducitis deos. Necesse est igitur juxta sententiam vestram, si Deum personae unius, non unius naturae nomen putatis, aut duos ab inscientia, etsi non excusamus a culpa. Etenim secundum nostram sententiam quia unus Deus, una divinitas, et unitas intelligitur potestatis. Sicut unum Deum dicimus, et Patrem vero deitatis nomine confitentes, nec Filium denegantes; ita etiam Spiritum sanctum a deitatis non excludimus unitate, et tres deos non asserimus, sed negamus; quia pluralitatem non unitas facit, sed divisio potestatis. Quomodo enim pluralitatem recipit unitas divinitatis; cum pluralitas numeri sit, numerum autem non recipiat divina
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum est. Dñm dm tuũ ad orabis. & illi soli serui¬
es. Quomͦ gͦ adu̾sus legem ꝓpħa p̃ciperet sub lege
Legimꝰ enĩ alibi. cęlum mͥ thronꝰ: t̾ra autẽ scabellũ
one suscepit. Itaq ꝑ scabellum t̾ra intelligit᷑: ꝑ ter¬
ram autẽ caro xp̃i. quã hodie q in myft̾iis ado

Expanded text:
scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli serviscriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et ipsi soli servies . Quomodo ergo adversus Legem Propheta praeciperet, sub Lege Legimus enim alibi: Coelum mihi thronus, terra autem scabellum one suscepit. Itaque per scabellum terra intelligitur: per terram autem caro Christi, quam hodieq
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum est: & ad orent eum om̃s angłi eius. Ado¬
rant autẽ ñ solum diuinitatẽ eius. s etiam scabel
quib uelut uestigia quedam diuinitatis exp̃ssa
⁊ uias quasdam uerbi cęlestis adu̾timus. legant
quia & apłi adorabant eum in carnis gła resur¬
gentem. Ergo si nichil derogat qd̾ deus adoratur
etiam sp̃ui. quia deus adoratur in sp̃u. quia ad ora¬
tur ⁊ spiritus sicut apls dixit. Sp̃ui dĩ seruimus
Qui enĩ seruit ⁊ adorat sicut supra dictum est.
dñm dm̃ tuũ adorabis. & illi soli seruies. S ne
for te ꝓpositum aliquos p̃terfugere uideatur
exemplum: qua ratione ad incarnationis dñice
sacram̃tum expectare uideatur.⁊ qd̾ ait ꝓpħa &
enĩ ex usu hominũ estimare debemꝰ scabellum.
Neq enĩ corporalis ds̃. Aut ñ ĩmensus: ut tanquam
pulchrum pedib eius scabellum subiectũ putẽ¬
mus: Neq adorandũ quicquã p̃ter dm̃ legimꝰ quia

Expanded text:
scriptum est: Et adorent eum omnes angeli ejus . 76. Adoscriptum est: Et adorent eum omnes angeli ejus . 76. Adorant autem non solum divinitatem ejus, sed etiam scabellquibus velut vestigia quaedam divinitatis expressa, et vias quasdam Verbi coelestis advertimus; legant quia et apostoli adorabant eum in carnis gloria resurgentem . 77. Ergo si nihil derogat Christo, quod Deusetiam Spiritui, quia Deus adoratur in Spiritu; quia adoratur et Spiritus, sicut Apostolus dixit: Spiritui Dei servimus . Qui enim servit, et adorat, sicut supra dictum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . 78. Sed ne forte propositum aliquis praeterfugere videatur exemplum, qua ratione ad incarnationis Dominicae sacramentum spectare videatur, quod ait Propheta: Ansideremus; non enim ex usu hominum aestimare debemus scabellum. Nam neque corporalis Deus, aut non immensus; ut tamquam fulcrum pedibus ejus scabellum subjectum putemus. Neque adorandum quidquam praeter Deum legimus; quia
Abbreviated transcription (Latin):
Si eñ ideo negant ad orandũ sp̃m quia d̾s adorat᷑
in spu: negent gͦ adorandã ueritatẽ: quia łs ado¬
ratur in ueritate. Nam licet plurimȩ ueritates srã
quia scͥptum est diminutȩ sunt u̾itates a filus
hominũ: donatȩ tamen sunt a ueritate diuina
quȩ est xp̃c. qui ait. Ego sum uia. uitas ⁊ uita
Ergo si hoc loco ueritatem exui intelligunt: intelli¬
gant etiam grãm sp̃ualem: & nichil est offensiontꝰ.
Aut si ueritatem xp̃m accipiunt.: adorandũ negeit.
S refelluntur factis prioꝵ. serie scͥpturaꝵ. Adora¬
uit enĩ xp̃m maria: & ideo p̃nuntia resurrectio¬
nis ad apłos destinatur : soluens hereditariũ nexũ.
& feminei genis ĩmane delictum. Hoc enĩ oꝑatus
est in mysterio dñs: ut ubi abundauit delictum:
suꝑ abundaret gr̃a. Merito q ad uiros destinatur
nideo quia detulerunt fidei testimoniũ: acceꝑunt
fidei magistĩum. Adorauerunt ⁊ angłi de quib

Expanded text:
Si enim ideo negant adorandum Spiritum, quia Deus adoratur Si enim ideo negant adorandum Spiritum, quia Deus adoratur in Spiritu; negent ergo adorandam veritatem, quia Deus adoratur in veritata filiis hominum ; donatae tamen sunt a veritate divina, quae est Christus qui ait: Ego sum via, veritas et vita . Ergo si hoc loco veritatem ex usu intelligunt, intelligant etiam gratiam spiritalem, et nihil est offensionis: aut si veritatem Christum accipiunt, adorandum negent. 74. Sed refelluntur factis piorum, serie Scripturarum. Adoravit enim Christum Maria, et ideo praenuntia resurrectionis ad apostolos destinatur, solvens haereditarium nexum, et feminei generis immane delictum. Hoc enim operatus est in mysterio Dominus; ut ubi superabundaverat peccatum, superabundaret et gratia . Meritoque ad viros femina Dominum, quia detulerunt fidei testimonium, acceperunt fidei magisterium; adoraverunt et angeli de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
quã ad subiectionẽ sp̃s deriuatis. Cui loco respon¬
debo breuiter. quia sp̃s plerũq ponitur ꝓ gr̃a
sp̃uali. sicut ⁊ apłs dixit. quia ipse sp̃s postulat
ꝓ nobis gemitib ienarrabilib. hoc est gr̃a sp̃u¬
alis: nisi forte gemitus uos sc̃i sỹs audire potu¬
istis Ergo & hic adoratur d̾s. ñ in malitia cor¬
dis. s in gr̃a sp̃u ali. In animã enĩ maliuolã ñ in¬
trat sapientia: quia nemo potest dicere dñm ie¬
sum. nisi in sp̃ũ scõ. Statim q subdidit Diuisiones
uͥ gr̃aꝵ sunt. Non gͥ hoc ad plenitudinẽ nec ad por
eius plenitudine capit. neq in ullas su diuiditur
sectiones: s donũ gr̃ȩ sp̃ualis infundit in quo ado¬
ratur ds sicut adoratur etiam in ueritate. None¬
nĩ adorat nisi qui ueritatẽ diuinitatis eius pio
doratur in sp̃ri. Iut similis gͥ subiectio qd̃ absit
ut credas. & nec filius adoratur: aut quod uerũ est.

Expanded text:
quam ad subjectionem Spiritus derivatis. 70. Cui loco responquam ad subjectionem Spiritus derivatis. 70. Cui loco respondebo breviter, quia spiritus plerumque ponitur pro gratia spiritali, sicut et Apostolus dixit: Quia ipse spiritus postulat pro nobis gemitiitalis; nisi forte gemitus vos sancti Spiritus audire potuistis. Ergo et hic adoratur Deus, non in malitia cordis, sed in gratia spiritali. In animam enim malevolamnon intrat sapientia ; quia nemo potest dicere Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto . Statimque subdidit: Divisionesum sunt . 71. Non igitur hoc ad plenitudinem, nec ad portejus plenitudinem capit, neque in ullas sui dividitur sectiones: sed donum gratiae spiritalis infundit, in quo adoratur Deus, sicut adoratur etiam in veritate; non enim adorat, nisi qui veritatem divinitatis ejus pio doratur in Spiritu. Aut similis igitur subjectio, quod absit ut credas; et nec Filius adoratur: aut, quod verum est,
Abbreviated transcription (Latin):
testes: sp̃s. aqua. ⁊ sanguis. Et hi tres unũ sunt.¬
in xp̃o iħu. Audi quomͦ testes. Sp̃s mentẽ reno¬
uat: aqua ꝓficit ad lauachrum: sanguis spectat
ad p̃cium. Sp̃s enĩ nos ꝑ adoptionem filios dei
fecit: sacri fontis unda nos abluit : sanguis dñi
nos redemit. Alterũ gͥ inuisibile. alt̾um uisibile
testimoniũ. sacram̃to consequim᷑ sp̃uali: quia
sp̃s testimoniũ reddit sp̃ui nr̃o. Ꝙ si in utroq
plenitudo sit sacram̃ti: distinctio tamen mun̾ᷤ
est. Ergo ubi distinctio est muneris: ñ est utiq
testificationis ȩqualitas. S fortasse referat᷑ quia¬
in post̾iorib istius ipsius libri it̾um dñs dm̃ sp̃m
angłio. Nunc est quando ueri adoratores adora¬
bunt patrem in sp̃u & u̾itate. Nam et pater tales
querit: qui adorent eum. Sp̃s est ds̃.: & eos qui
adorant eum in sp̃u ⁊ u̾itate oportet adorare.
Non solum enĩ hoc exemplo diuinitatẽ sc̃i sp̃s
uultis negare: s etiam in sp̃u adorari d̃m. tan¬

Expanded text:
testes, Spiritus, aqua, sanguis: et hi tres unum sunt . 68. Audi quomodo testes: Spiritus mentem renovat, aqua proficit ad lavacrum, sanguis spectat ad pretium. Spiritus enim nos per adoptionem filios Dei fecit, sacri fontis unda nos abluit, sanguis Domini nos redemit. Alterum igitur invisibile, alterum visibile testimonium sacramento consequimur spiritali; quia Spiritus testimonium reddit spiritui nostro . Etsi in utroque plenitudo sit sacramenti, distinctio tamen muneris est: ergo ubi distinctio est muneris, non est utique testificationis aequalitas. in posterioribus istius ipsius libri iterum Dominus Deum angelio: Nunc est quando veri adoratores adorabunt Patrem in Spiritu et veritate. Nam et Pater tales quaerit, qui adorent eum. Spiritus est Deus, et eos qui adorant eum, in Spiritu et veritate oportet adorare . Non solum enim hoc exemplo divinitatem sanciti Spiritus vultis negare; sed etiam in Spiritu adorari Deum tam
Abbreviated transcription (Latin):
patri ⁊ filio sit. ut tanquã congelascentib
fluctib. in medio mari aquaꝵ quidã murꝰ insur¬
ꝑ sp̃m refusus obrueret. Inde ⁊ columnã nubiꝰ
pleriq p̃cessisse in die ppłm iudeoꝵ. ⁊ columnã
ignis in nocte arbitrant᷑: quo ꝓtegeret plebem
apłs dedarauit. dicens in figura illa p̃cessisse spi¬
ritalis mystĩi u̾itatem. Sic enĩ habes qm̃ patres
nr̃i om̃s sub nube fuerunt. ⁊ om̃s mare transie¬
runt. & om̃s in moyse baptizati sunt in nube¬

Expanded text:
Patri et Filio sit, ut tamquam congelascentibus fluctibus in medio mari, aquarum quidam murus insur populum per Spiritum refusus obrueret . Inde et columnam nubis plerique praecessisse in die populo Judaeorum, et columnam ignis in nocte arbitrantur, quo protegeret plebem Apostolus declaravit, dicens in figura illa praecessisse spiritalis mysterii veritatem; sic enim habes: Quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et om
Abbreviated transcription (Latin):
it. qui ait. Supra quem uideris sp̃m descen¬
hic est qui baptizat in sp̃u scõ. Descendit enim
sp̃s in specie columbe. ut ⁊ sapientiȩ testimoniy
fieret. & sacram̃tum lauachri sp̃alis impleret.
⁊ uniꝰ se cum patre & filio oꝑationis ostenderet.
Ac ne ꝑ imprudentiã aliquid apło excidisse iudi¬
cetis. s scientẽ prudentem q & sancto infusũ
sp̃u. significasse dñm quẽ dñm sentiebat: etiã
in scd̃a ad thessalonicenses epła hoc idem repe¬
tiuit. dicens. Dñs autẽ dirigat corda ur̃a. in
dilectione d̃i: & patientia xp̃i. Si dilectio d̾i ẽ.
⁊ xp̃i patientia: quis est dñs qui dirigat debet
ostendi: si directionẽ sc̃i sp̃s denegamus. p ne
gare ñ possumꝰ. qm̃ de ipso d̃ns dixit. Adhuc
malta habeo uobis dicere: s ñ potestis porta

Expanded text:
deris Spiritum descenhic est qui baptizat in Spiritu sancto ? Descendit enim Spiritus in specie columbae ; ut et sapientiae testimonium ferret, et sacramentum lavacri spiritalis impleret, et unius se cum Patre et Filio operationis ostenderet. 97. Ac ne per imprudentiam aliquid excidisse cetis, sed scientem prudentemque et sancto infusum Spiritu significasse Dominum, quem Deum sentiebat, etiam in secunda ad Thessalonicenses epistola hoc idem repetivit dicens: Dominus autem dirigat corda vestra in dilectione Dei, et patientia Christi . Si dilectio Dei est, et Christi patientia, quis est dominus qui dirigat, debet ostendi, si directionem sancti Spiritus denegamus. 98. Sed negare non possumus, quoniam de ipso Dominus dixit: Adhuc multa habeo vobis dic
Abbreviated transcription (Latin):
est locutus. Hac dñica sententia ⁊ scͥpto nitor. ñ ar¬
gum̃to. Quero tamen cur si non dubitatur ꝑ sp̃m sc̃m
nos renasci. dubicetur de sp̃u sc̃o nos nasciͥ cum ps
de sp̃u scõ confitemini quia ñ potestis negare. reuatũ
autẽ negatis magna insipientia. ut quod singlare ẽ
di confiteamini: quod cõmune est hoĩum denegetis
& ideo uobis bene dicitur: qd̃ udeis dictum ẽ. Si f̾rena¬

Expanded text:
ibus est locutus. Haec Dominica sententia est: scripto nitor, non aribus est locutus. Haec Dominica sententia est: scripto nitor, non argumento. 65. Quaero tamen cur si non dubitatur per Spiritum sanctum nos renasci, dubitetur de Spiritu sancto nos nasci; cum ipsde Spiritu sancto confitemini , quia non potestis negare: renatum autem negatis; magna insipientia, ut quod singulare Dei est, confiteamini: quod commune est hominum, denegetis. Et ideo bene vobis dicitur quod Judaeis dictum est: Si terrena
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ de carne caro est. quia de carne natũ est.
⁊ qd̾ natũ est de sp̃u sp̃s est. quia d̾s sp̃s est. Pseque¬
re gͦ totam seriem lectionis: ⁊ inuenies qd̾ dñs im¬
pietatẽ urãm plenitudine assertionis excluserit.
Holi inquit mirari quia dixi oportet uos nasci de¬
nuo. Sp̃s ubi uult spirat: ⁊ uocẽ eius audis. & ne¬
scis unde ueniat aut quo uadat. Sic est om̃is qu
natus est de sp̃u. Quis est qui nascitur de sp̃u &
qui efficitur sp̃s : nisi qui renouatur sp̃u m̃tis sue.
hic est utiq qui ꝑ aquam regen̾atur ⁊ spm̃ scũ. qm̃¬
sem uitȩ capimus ȩt̾nȩ. & alibi petrus apłs ait.
Uos autẽ sp̃u sc̃o baptizabimini. Quis est autẽ qui
baptizatur sp̃u scõ : nisi qui renascitur ꝑ aquã ⁊ sp̃m¬
sc̃m Ergo de sp̃u scõ cłñs dixit. Amen amen dico
tibi nisi quis renatus fuerit ꝑ aquã ⁊ sp̃m.: ñ potest
introire in regnũ cłi. & ideo de ipso nasci nos in po

Expanded text:
tum est ex carne caro est; quia de carne natum est; tum est ex carne caro est; quia de carne natum est; et quod natum est de Spiritu, Spiritus est; quia Deus Spiritus est . Pro sequere ergo totam seriem lectionis, et invenies quod Dominus impietatem vestram plenitudine assertionis excluserit. Noli, inquit, mirari quia dixi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis: sed nescis unde veniat, aut quo vadat; sic est omnis qui natus est de Spiritu . 64. Quis est qui nascitur de Spiritu, et qui efficitur Spiritus, nisi qui renovatur Spiritu mentis suae? Hic est utique qui per aquam regeneratur 678 et Spiritumspem vitae capimus aeternae. Et alibi Petrus apostolus ait: Vos autem Spiritu sancto baptizabimini . Quis est autem qui baptizatur Spiritu sancto, nisi qui renascitur per aquam et Sp Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit per aquam et Spiritum, non potest introire in regnum Dei. Et ideo de ipso nasci nos in pos
Abbreviated transcription (Latin):
confessio qua delestis oracłm: cum formidatis ex¬
emplum: Delestis quidẽ in pectorib animis q
ur̃is: cetum diuinũ ñ deletur oraculum. Non
deletur gr̃a s iniquitas: quia scͥptum ẽ. Ego sum
ego sum qui deleo iniquitates tuas. Deniq moy¬
ses ꝓ ppło petens. dele me inquit de libro tuo siñ
parcis huic ppło: nec tamen deletus ẽ. quia ñ habe
s astute. Astute enĩ cognouistis loci istius uos at¬
testatione conuinci: nec argum̃ta ur̃a adu̾sus id
posse testimoniũ conuenire. Quo enĩ posset alio
loci istius ĩntellectus deriuari: cũ series lectionis
tota de sp̃u sit.ꝰ Nichodemꝰ querit de regena̾tione.
respondit dñs. Amen amen dico tibi. nisi quis re¬
natus fuerit ꝑ aquã ⁊ sp̃m: ñ potest introire in re¬
t ut ostenderet aliam gen̾ãtionẽ scdm car¬
nẽ eẽ ⁊ aliam scđm sp̃m. addidit. Quod na¬

Expanded text:
 igitur vestra confessio, qua delestis oraculum, dum formidatis ex igitur vestra confessio, qua delestis oraculum, dum formidatis exemplum. 61. Delestis quidem in pectoribus animisque vestris: caeterum divinum non deletur oraculum, non deletur gratia, sed iniquitas; quia scriptum est: Ego sum, ego sum, qui deleo iniquitates tuas . Denique Moyses pro populo petens: Dele, inquit, me de libro tuo, si non parcis huic populo . Nec tamen deletus est; quia non habebsed astute. Astute enim cognovistis loci istius vos attestatione convinci, nec argumenta vestra adversus id posse testimonium convenire. Quo enim possit alio intellectus loci istius derivari, cum series lectionis tota de Spiritu sit? 63. Nicodemus quaerit de regeneratione, respondet Dominus: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit per aquam et Spiritum, non potest introire in ret ut ostenderet aliam generationem secundum carnem esse, aliam secundum Spiritum, addidit: Quod na
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est d̾itatem scriptura testatur: s etiã ipse dñs
dixit in eugłio. quia d̾s sp̃s est. Quẽ locum ita ex¬
presse arriani testificamini ẽe de sp̃u: ut eum de
nr̃is codicib auferatis. Atq utinã de ur̃is. & ñ
etiam de ȩccłe codicib tolleretis. Eo enĩ tempore
quo imprȩ infidelitatis auxentius mediolanense
eccłam armis exercitu q occupauerat. uel a ualen¬
te atq ursatio mitantib sacerdotib suis incur¬
se hoc etiam in oriente fecistis. Et luteras quide
potuistis abolere. s fidem ñ potuistis auferre. plus
uos illa littera ꝓdebat: plus uos illa litcera dam¬
nabat. Neq enĩ uos poteratis oblunre u̾itatem.
s illa littera de libro uitȩ nomina ur̃a radebat
sp̃m̃ Si enĩ de deo patre uultis exp̃ssi g er
dñi patrem negatis. quem putatis eẽ delendum
Utrũ uultis eligite: in utroq uos laqueus ur̃e
impietatis astringit. Si gentiles uos ẽẽ faceana

Expanded text:
hoc est, deitatem Scriptura testatur; sed etiam ipse Dominus dixit in Evangelio: Quoniam Deus Spiritus est . Quem locum ita expresse, Ariani, testificamini esse de Spiritu; ut eum de vestris codicibus auferatis: atque utinam de vestris, et non etiam de Ecclesiae codicibus tolleretis! Eo enim tempore quo impiae infidelitatis Auxentius Mediolanensem 677 Ecclesiam armis exercituque occupaverat, vel a Valente atque Ursatio, nutantibus sacerdotibus suis, incurse hoc etiam in Oriente fecistis. 60. Et litteras quidem potuistis abolere, sed fidem non potuistis auferre. Plus vos illa litura prodebat, plus vos illa litura damnabat; neque enim vos poteratis oblinire veritatem, sed illa litura de libro vitae nomina vestra radebat. Spiritum? Si enim de Deo Patre vultis expressum, ergo et Deum Patrem negatis, qui putatis esse delendum. Utrum vultis, eligite: in utroque vos laqueus vestrae impietatis astringet, si gentiles vos esse fateamin
Abbreviated transcription (Latin):
tre filio q uenerari. Si gͥ sp̃m intelligis: hunc apls
dm̃ cdixit. Necesse est gͥ deitatem sp̃s etiam uos fa¬
tramini qui negatis. S quã impudenter negatis
cum legeritis quia templum habet.ꝰ Scͥptum ẽ
ñ habet uerum : sp̃s autẽ habet templũ qui ha¬
bitat in uobis. Nam scͥptum ẽ: quia m̃bra ur̃a

Expanded text:
nerari. Si igitur Spiritum intelligis, et hunc Apostolus Deum dixit; necesse est igitur deitatem Spiritus etiam vos fateamini, qui negatis. 90. Sed quam impudenter negatis, cum legeritis quia templum habet Spiritus sancnon habet verum. Spiritus autem habet templum, qui habitat in nobis. Nam scriptum est: Quia membra vestra
Abbreviated transcription (Latin):
in facie xp̃i iħu. Nempe hanc claritatẽ uiderus
apłi: cum dñs iesus diuinitatis sue luce in mon¬
te fulgeret. Uid̾unt inquit apłi : & in faciem ꝓci¬
derunt. Putas ne illos uel cum ꝓciderent adorasse
cũ fulgorem diuini luminis corporalib oculis
sustinere ñ possent: & splendor lucis ȩt̾nȩ aciem
uisus mortalis obduceret: Aut quid aliud tunc
temporis dixerunt illi uidentes głam eiꝰ: nisi
uenite adoremꝰ ⁊ ꝓcidamus ante eumꝰ .xiii.¬

Expanded text:
Christi . 87. Nempe hanc claritatem viderunt apostoli, cum Dominus Jesus divinitatis suae luce in monte fulgeret: Viderunt, inquit, apostoli, et in faciem prociderunt . Putasne illos vel cum prociderent, adorasse; cum fulgorem divini luminis corporalibus oculis sustinere non possent, et splendor lucis aeternae aciem visus mortalis obduceret? Aut quid aliud tunc temporis dixerunt illi videntes gloriam ejus, nisi: Venite adoremus, et procidamus ante eum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i iesu. Quis est gͦ qui illuxit ut cognoscamꝰ
dm̃ in facie xp̃i iesu: Dixit enim. Illuxit deus.
ut cognoscamꝰ claritatem di: in faciẽ xp̃i iesu.
Quem putamꝰ alium p̃ter sp̃m sc̃m declaratum.
potentia deferatur: Qui enĩ sp̃m excludunt.
necesse est inducant alium qui cũ patre ⁊ filio glo¬
riam diuinitatis accipiat. Eadem gͥ uerba reye¬
tamꝰ. Ds est qui illuxit ad illuminationẽ clari¬
tatis di: in faciem xp̃i iesi. Habes xp̃m euiden¬
ter exp̃ssum. Cuiꝰ gͦ claritas illuminare dicitur.
nisi sp̃sꝰ Ipsum gͦ dm̃ exp̃ssit: quia claritatem
d̃i dixit. Si patris: suꝑest ut qui dixit de tene¬
bris lumen splendesçere. ⁊ illuxit in cordib nr̃is

Expanded text:
sti . 88. Quis est ergo qui illuxit, ut cognoscamus Deum in facie Christi Jesu? Dixit enim, Illuxit Deus, ut cognoscatur claritas Dei in facie Christi Jesu: quem putamus alium praeter Spiritum declaratum? initatis potentia deferatur? Qui enim Spiritum excludunt, necesse est inducant alium, qui cum Patre et Filio gloriam divinitatis accipiat. 89. Eadem igitur verba repetamus: Deus est qui illuxit ad illuminationem claritatis Dei in facie Jesu Christi. Habes Christum evidenter expressum. Cujus ergo claritas illuminare dicitur, nisi Spiritus? Ipsum ergo Deum expressit, quia claritatem Dei dixit: si Patris, superest ut qui dixit de tenebris lumen splendescere, et illuxit in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
inquit in sapientia fecisti. Quid gͥ hic intelligimꝰ¬
nisi exsortem factoꝵ ẽẽ sapientiã: si om̃ia ꝑ ipsam
facta sunt: Q dauid ait. Uerbo dm̃i cęli firmati sc̃
Ergo ipse qui d̃i filium etiã cȩlestiũ dixit auctorem
ita utiq dixit in filio facta om̃ia. ut in oꝑum instau¬
ratione filiũ a patre minime separaret: s patͥ iun¬
geret. Paulus quoq ait qm̃ in ipso condita sunt
om̃ia in cęlis ⁊ in t̾ra. uisibilia ⁊ inuisibilia. Nunqͥd
cũ dicit in ipso. negauit ꝑ ipsumꝰ Non negauit utiq
s asseruit. Deniq ⁊ alibi dixit. Unus dñs iesus: ꝑ
quẽ om̃ia. Ergo cum dicit in ipso condita esse om̃i

Expanded text:
inquit, in Sapientia fecisti . Quid hic igitur intelligiminquit, in Sapientia fecisti . Quid hic igitur intelligimus exsortem factorum esse Sapientiam? Sed omnia per ipsum facta sunt . Et David ait: Verbo Domini coeli firmati sunt Ergo ipse qui Dei Filium etiam coelestium dicit auctorem, ita utique dixit in Filio facta omnia, ut in operum instauratione Filium a Patre minime separaret, sed Patri jungeret. 84. Paulus quoque ait: Quoniam in ipso condita sunt omnia in coelis et in terra, visibilia et invisibilia . Numquid cum dicit, in ipso, negavit per ipsum? Non negavit utique, sed asseruit. Denique et alibi dixit: Unus Dominus Jesus, per quem omnia . Ergo cum dicit, per ipsum, negavit i
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eiusdem potestatis unitatẽ intelligere debe¬
musꝰ Quid ẽ enĩ in sp̃u ⁊ ueritate adorare opor¬
ferasꝰ Nec adu̾sȩ conscientie fidem. s ut tliximꝰ
ꝑsonaliter. si tamen dignũ hoc u̾bũ maiestatis ex¬
pressione diuinȩ. de xp̃o accipias & de sp̃u. Quid
est gͦ adoratur in xp̃o pater: nisi quia ẽ in xp̃o
pater.⁊ Et loquitur in xp̃o pater ⁊ manet in xp̃o
pater. ñ utiq quasi corpus in corpore. Non enĩ ds
corpus. Nec quasi confusus in confuso: s quasi uerꝰ
in uero. d̾s in deo. lumen in lumine: quasi pater
sempiternus in filio coet̾no. Non gͦ insertio corporiᷤ
intelligitur. s unitas potestatis. Ergo ꝑ unitatẽ po¬
testatis coadoratur in patre xp̃c: cum ds pater ado¬
ratur in xp̃o. Similiter itaq ꝑ unitatẽ potestatis
eiusdem. coadoratur in deo sp̃s. dũ deus adoratur: in
sp̃u. Adhuc uerbi istius uĩ atq sermonis diligentiꝰ
ꝑtractemꝰ: & ꝓpͥetatem eius ex aliis colligamꝰ. Om̃ia

Expanded text:
debemus? Quid est enim: In Spiritu et veritate adorare oporferas, nec ad veram conscientiae fidem: sed, ut diximus, personaliter si tamen dignum hoc verbum est majestatis expressione divinae de Christo accipias et de Spiritu. 82. Quid est ergo adoratur in Christo Pater, nisi quia est in Christo Pater, et loquitur in Christo Pater, et manet in Christo Pater? Non utique quasi corpus in corpore; non enim Deus corpus: nec quasi confusus in confuso; sed quasi verus in vero, Deus in Deo, lumen in lumine, quasi Pater sempiternus in Filio coaeterno. Non ergo insertio corporis intelligitur, sed unitas potestatis. Ergo per unitatem potestatis coadoratur in Patre Christus, cum Deus Pater 682 adoratur in Christo. Similiter itaque per unitatem potestatis ejusdem coadoratur in Deo Spiritus, dum Deus adoratur in Spiritu. 83. Adhuc verbi istius vim atque sermonis diligentius pertractemus, et proprietatem ejus ex aliis colligamus: Omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
adoraret᷑ tanquã dĩ filius: natus ex uirgine nega¬
batur. Cum gͥ incarnationis adorandũ sit sacra¬
mentũ. incarnatio autẽ opus sp̃s sit sicut scͥptũ ẽ¬
bit tibi. & quod nascet᷑ ex te sc̃m uocabit᷑ filius di
haut dubie etiã sp̃s sc̃s adorandus est. qͣn do
ne quis hoc deriuet ad uirginem. oraria erat tem¬
plum dĩ. ñ deus templi. & ideo ille solus adoran¬
dus: qui oꝑabatur in templo: xii. Quia adorat᷑ sp̃s¬

Expanded text:
adoretur tanquam Dei Filius, natus ex virgine negabatur. Cum igitur incarnationis adorandum sit sacramentum, incarnatio autem opus Spiritus sancti bit tibi; et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei : haud dubie etiam sanctus Spiritus adorandus est; quando ne quis hoc derivet ad Mariam virginem: Maria erat templum Dei, non Deus templi. Et ideo ille solus adorandus, qui operabatur in templo. 81. Nihil ergo
Abbreviated transcription (Latin):
stificante signatur: ibi om̃is plȩnitudo ẽ tͥnitatis
Anania: cur impleuit sathanas cor tuũ ad menti¬
endũ sp̃i sc̃o. ut fraudem faceres de p̃cio agri᷑
Nonne manens tibi manebat: & uenditũ in tua
erat potestate: Quare posuisti in corde tuo hoc
scelusꝰ Non es hominib mentitꝰ s deo. E sub¬
ter ad eius uxorem ait. Quid utiq conuenit uo¬
necesse est in sp̃u sc̃o. aut unitatem diuunitatis
intelligas. qm̃ cum sp̃s temptatur d̾s fallitur.
aut si unitatẽ diuinitatis conaris excludere. se¬
cundũ scͥpturȩ uerba ipsum utiq sp̃m dm̃ credis
Sic enĩ ⁊ de sp̃u exp̃ssum intelligimus. ut de pa¬
tre. In deo utiq patre ⁊ sp̃u scõ u̾itatis ⁊ scientiȩ
adu̾timꝰ unitatem. quia similiter a sc̃õ sp̃u sicut
a deo patre m̃dacium dep̃henditur. Quod si utrũ¬
q de sp̃u accipimꝰ  cur qd̃ legis ꝑfide conaris ne¬

Expanded text:
stificante, signatur; ibi omnis plenitudo est TrinitatisAnania, cur implevit Satanas cor tuum ad mentiendum Spiritui sancto, ut fraudem faceres de pretio agri? Ita nonne manens tibi manebat, et venditus in tua erat potestate? Quare posuisti in corde tuo hoc scelus? Non es hominibus mentitus, sed Deo . Et subter ad ejus uxorem ait: Quid utique convenit vonecesse est in Spiritu sancto aut unitatem divinitatis intelligas; quoniam cum Spiritus tentatur, Deus fallitur: aut si unitatem divinitatis conaris excludere, secundum Scripturae verba ipse utique Spiritum Deum credis. 58. Si enim et de Spiritu expressum intelligimus et de Patre, in Deo utique Patre et Spiritu sancto veritatis et scientiae advertimus unitatem; quia similiter a sancto Spiritu sicut a Deo Patre mendacium deprehenditur. Quod si utrumque de Spiritu accipimus, cur quod legis, perfide, negare co
Abbreviated transcription (Latin):
sci sp̃s diriuari. nisi alio loco etiam petriis apls
uos docuisset peccatis nr̃is etiã sp̃m scm posse tẽpta¬
ri. Sic enĩ habes ad ananiȩ conuigẽ dictũ. Quid
utiq conuenit uobis temptare sp̃m ani.ͦ Wrenĩ¬

Expanded text:
sancti Spiritus derivari, nisi alio loco etiam Petrus apostolus sancti Spiritus derivari, nisi alio loco etiam Petrus apostolus nos docuisset peccatis nostris etiam Spiritum posse tentari, sic enim habes ad Ananiae conjugem dictum: Quid utique convenit vobis tentare Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m apłm. temptatus est sp̃s. Si ⁊ ipse temptatus
ẽ. ⁊ ipse utiq in t̾ram reꝓmissionis uideoꝵ ppłm
dirigebat: sicut scriptum ẽ. Quia adduxi eos ꝑ
q serenam cȩlestis alimonie pluuiã ministrabat:¬
& ipse cotidianã messem quã t̾ra ñ parturierat. a¬
gricola ñ seuerat. imbre fertili fecundabat. Nunc
expectemus singula. Requiẽ iudeis ꝓmiserat d̾s.
Eam requiẽ: sp̃s suam dicit. Temptatum se a ꝑfidis
d̃s pater memorat. ⁊ temptatũ se ab hisdem dicit
⁊ spiritus: quia una temptatio ẽ qua temptata est
a sacrilegis una ⁊ uera diuinitas tͥnitatis. Condem¬
nat d̾s ppłm iudeoꝵ. ut in t̾ram fluentẽ lac et
mel. hoc est resurrecꝰtionis requiẽ ꝑuenire ñ pos¬
set: eadem sententia condemnat n sp̃s dicens. si in¬
troibunt in reqiiẽ meã. Unius gͦ sententia uolun¬
tatis: unius excellentia potestatis ẽ. fortasse tam̃¬
aliquis diceret hoc exemplum ñ posse ad ꝓpͥetatẽ

Expanded text:
m tentatus est Spiritus. Si et ipse tentatus est, et ipse utique in terram repromissionis Judaeorum populum dirigebat, sicut scriptum est: Quia adduxit eos per que serenam coelestis alimoniae pluviam ministrabat, ipse quotidianam messem, quam terra non parturierat, agricola non severat, imbre fertili fecundabat. 53. Nunc spectemus singula. Requiem Judaeis promiserat Deus, eam requiem Spiritus suam dicit . Tentatum se a perfidis Deus Pater memorat, tentatum ab iisdem se dicit et Spiritus; quia una tentatio est, qua tentata est a sacrilegis una divinitas Trinitatis. Condemnat Deus populum Judaeorum ; ut in terram fluentem lac et mel, hoc est, ad resurrectionis requiem pervenire non possit: eadem sententia condemnat et Spiritus dicens: Si introibunt in requiem meam . Unius ergo sententia voluntatis, unius excellentia potestatis est. aliquis diceret hoc exemplum non posse ad proprietatem
Abbreviated transcription (Latin):
destrueret serpentis astutiã. Pcrucẽ itaq dñi quȩ in
temptationis ultione subuenit: offensam in ꝑfidis
tͥnitatis agnosco: qui medicũ tͥnitatis accipio. Ergo
cũ habeas in libro moysi quia dñs temptatiis serpen¬
des ĩmiserit ppło udeoꝵ: necesse ẽ aut unitatẽ in
maiestate diuina fatearis patris ⁊ filii & sp̃s sanch
aut certe cum sp̃m dicat apłica scͥptura tempta¬
tum. dñm in homine sp̃m utiq designauit. Tem¬
ptatum autẽ sp̃m sc̃m ad hebreos scribens apł̃s

Expanded text:
destrueret serpentis astutiam. Per crucem itaque Domini, quae in destrueret serpentis astutiam. Per crucem itaque Domini, quae in tentationis ultione subvenit, offensam in perfidis Trinitatis agnosco, qui medicinam Trinitatis accipio. 51. Ergo cum habeas in libro Moysi, quia Dominus tentatus serpentes immiserit populo Judaeorum , necesse est aut unitatem in majestate divina fatearis Patris et Filii et Spiritus sancti: aut certe cum Spiritum dicat apostolica Scriptura tentatum, Domini nomine. Spiritum utique designavit. Tentatum autem S
Abbreviated transcription (Latin):
am cũ dicat ierechiel ad ppłm iudeoꝵ. ⁊ contͥstasti
me in om̃ib his dicit dñs paulus nouo ppło in epł̃a
sua dicit. nolite̾ contͥstare sp̃m sc̃m di. in quo signa¬
tiestis rursus cũ ysaias dicat de ipsis iudeis ipsi autẽ
ñ credidu̾nt ⁊ exacerbauerunt sp̃m sc̃m: & dauid
de deo dicit. & exacerbauerunt altissimũ in siccitate.
& temptauerunt dm̃ in cordib suis: accipe etiam
qr cũ alibi dixerit scͥptura temptatum
& a serpentib ꝑierunt. Iusta uindicta ut adu̾sarii
uenena sentirent: qui ñ uen̾abant᷑ auctorẽ. Ec bene
dñs ex eo serpente suspenso: iuissit curare uulnã saucioꝵ
mago enĩ crucis: ereus serpens est. Nam et si in carne
illecebris. ⁊ ideo ñ uerus s ereus suspensus ẽ serpens. qi
in u̾itate quidẽ corporis. s sine u̾itate pecc̃i suscepit
dñs speciem pecc̃oris. ut ꝑ lubricũ infirmitatis huma¬
nȩ simulando serpentẽ. de obsitis carnis exuniis. uers

Expanded text:
 dicat Ezechiel ad populum Judaeorum: Et contristastis me in omnibus his, dicit Dominus ; Paulus novo populo in epistola sua dicit: Nolite contristare Spiritum sanctum Dei, in quo signati estis . Rursus cum Esaias dicat de ipsis Judaeis: Ipsi autem non crediderunt, sed exacerbaverunt Spiritum sanctum ; David de Deo dicit: Et exacerbaverunt altissimum in siccitate, et tentaverunt Deum in cordibus suis . 49. Accipe etiam quia cum alibi dixerit Scriptura tentatumet a serpentibus perierunt . Justa vindicta, ut adversarii venena sentirent, qui non venerabantur auctorem. 50. Et bene Dominus, aereo serpente suspenso, jussit curari vulnera sauciorum ; imago enim crucis aereus serpens est; nam etsi in carne illecebris; et ideo non verus, sed aereus suspensus est serpens; quia in veritate quidem corporis, sed sine veritate peccati suscepit Dominus speciem peccatoris; ut per lubricum infirmitatis humanae simulando serpentem, depositis carnis exuviis, veri
Abbreviated transcription (Latin):
scant pudicȩ calumniã ñ timere. Nam quȩ castimo¬
mã uitȩ p̃tulit. nec uitȩ dispendiũ ꝑtulit. & głam
retulit castitatis. Sic ⁊ abraham quondã iussus adi¬
re ꝑegrina. nec uxorie ꝑiculo pudicitie. nec mortis ꝓ¬
positȩ ꝑiculo reuocatris: et uitã suã.⁊ castimoniam
seruauit uxoris. Nullũ itaq deo credidisse penituit
& castitas deuotionẽ cumulauit in sara. & deuotio
castitatẽ. Ac ne quis forte existimet quia dicendo scͥp¬
tura excitauit d̾s sp̃m sc̃m pueri adolescentis. sp̃m
in eoputet fuisse hominis ñ sp̃m scm̃. legat in poste¬
riorib ⁊ inueniet quia sp̃m sc̃m accepit danihel: &
ideo ꝓpħauit. Deniq ⁊ rex eum p̃tulit.: quia habebat
gram sp̃alem. Sic enĩ dicit. Tu autẽ danihel poteis
Et fuit danihel p̃positus illus: qm̃ sp̃s dĩ erat suꝑats
in eo. S et etiam moysi sp̃s: iudicaturis diuisus est.

Expanded text:
scant pudicae calumniam non timere. Nam quae castimoscant pudicae calumniam non timere. Nam quae castimoniam vitae praetulit, nec vitae dispendium pertulit, et gloriam retulit castitatis. Sic et Abraham quondam jussus adire peregrina, nec uxoriae periculo pudicitiae, nec mortis propositae terrore revocatus, et vitam suam, et castimoniam servavit uxoris. Nullum itaque Deo credidisse poenituit: et castitas devotionem cumulavit in Sara, et devotio castitatem. 43. Ac ne quis forte existimet, quia dicente Scriptura: Excitavit Deus Spiritum sanctum pueri adolescentis , spiritum in eo putet fuisse hominis, non Spiritum sanctum; legat in posterioribus, et inveniet quia Spiritum sanctum accepit Daniel, et ideo prophetavit. Denique et rex eum praetulit, quia habebat gratiam spiritalem. Sic enim dicit: Tu autem, Daniel, potes;Et fuit Daniel praepositus illis; quoniam Spiritus erat superans in eo . Sed etiam Moysis Spiritus judicaturis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha: quia ꝑ sp̃m datur sermo sapientiȩ. Quomͦ gͦ
negat᷑ qd̃ arguere possit sp̃s sc̃s mundũ de uidicioꝰ
Qm̃ iudicii tollit ambiguũ. largitur euentũ. Dan
dep̃hendere adult̾ium libidinis : mendaciũ fraudiᷤᷤ
Nam cũ susanna p̃sbiteroꝵ coniurationib appetita
inflexam ppłi m̃tem uideret contẽplatione senioꝵ
⁊ om̃ib destituta subsidiis. sola int̾ homines pudi¬
ciȩ suȩ conscia dm̃ arbitrũ p̃caretur : exaudiuit in¬
doꝵ testimonia dep̃hendit. Neq enĩ alia nisi diui¬
nş fuit oꝑatio potestatis. ut eos uox sua ꝓderet
celeste miracłm. Illa quȩ maluit sibi eẽ casta quã
ppło illa quȩ maluit innocentiȩ subire ꝑicłm quã
pudoris. quȩ cum accusaretur tacebat. cũ damna¬
retur silebat. conscientiȩ sue contenta iudicio. quȩ
reu̾entiam pudoris etiã in ꝑiculis reseruabat. ne
extorsisse petulantiã iiderentur qui extorquere ñ
it: qui latentẽ p̃s biteroꝵ conscientiã reuelauit. Di¬

Expanded text:
m datur sermo sapientiae: quomodo ergo negatur quod arguere possit Spiritus sanctus mundum de judicio, qui judicii tollit ambiguum, largitur eventum? 39 edeprehendere adulterium libidinis, mendacium fraudis. Nam cum Susanna presbyterorum conjurationibus appetita, inflexam populi mentem videret contemplatione seniorum; et omnibus destituta subsidiis, sola inter homines pudicitiae suae conscia Deum arbitrum precaretur: Exaudivit, indorum testimonia deprehendit; neque enim alia nisi divinae fuit operatio potestatis, ut eos vox sua proderet, coeleste miraculum. Illa quae maluit sibi casta esse, quam populo: illa quae maluit innocentiae subire periculum, quam pudoris: quae cum accusaretur, tacebat: cum damnaretur, silebat, conscientiae suae contenta judicio: quae reverentiam pudoris etiam in periculis reservabat; ne extorsisse petulantiam viderentur, qui extorquere non it qui latentem presbyterorum conscientiam revelavit. 42. Di
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti. S quid mirũ si sanctificat singłos ipse scĩfica¬
tione ñ indigens. s redundans: quando tantã ut
dixi maiestatẽ eius accipimꝰ ut tanquã digitꝰ a
corpore. ita a deo patre inseparabilis uideat᷑ sp̃s
sc̃s Quod si quis ad diminutionẽ. ñ ad unitatẽ
potestatis putat ẽẽ referendũ: is ꝓfecto in eã a¬
mentiã cadet ut tanquã in unã uelut corporis
re. & distinctiones quasdã figurare menbroꝵ.
S accipiant ut sepus dixi ñ inequalitatẽ s uni¬
tatem potestatis hac testificatione signari: quan¬
doquidẽ quȩ oꝑa dĩ sunt. eadem oꝑa sint manu¬
um. eadem etiã legerimꝰ oꝑa ẽẽ digitoꝵ. Scriptũ

Expanded text:
I. Sed quid mirum si sanctificat singulos ipse sanctificatione non indigens, sed redundans; quando tantam, ut dixi, majestatem ejus accepimus, ut tamquam digitus a corpore, ita a Deo Patre inseparabilis videatur Spiritus sanctus? 30. Quod si quis ad diminutionem, non ad unitatem potestatis putat esse referendum, is profecto in eam amentiam cadet, ut tamquam in unam velut corporis re, et distinctiones quasdam figurare membrorum. 31. Sed accipiant, ut saepius dixi, non inaequalitatem, sed unitatem potestatis hac testificatione signari; quandoquidem quae opera Dei sunt, eadem sint opera manuum, eadem etiam legerimus opera esse digitorum. Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
t quia in mediũ id uenit exemplũ quia dñs
iħc int̾ficiet sp̃u oris sui.: gladius qͥdem uerbi
sp̃s intelligitur. Deniq in euangłio dicit ipse dñs
iħc. Non ueni pacem mittere s gladiũ. Uenit enĩ ut
sp̃m daret. Ideo ⁊ in ore eius gladius bisacutus: utiq

Expanded text:
t quia in medium id venit exemplum quod Dominus Jesus interficiet Spiritu oris sui, gladius quidam Verbi Spiritus intelligitur . Denique et in Evangelio dicit ipse Dominus Jesus: Non veni pacem mittere, sed gladium . Venit enim ut Spiritum daret, i