comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓficiamꝰ in eis inu̾itatis cog¬
nitione: Sepius cecus offendit:
qmͣ uiclens: Sic ignorans legẽ
dei. sepiꝰ ignorant̾ peccat: qmͣ
ille qui scit: Sicut cecus sine
ductore: sic homo sine loctore
uiam rectam uix gradit᷑:.ui.

Expanded text:
ut proficiamus in eis in veritatis agnitione. Sepius caecus offendit quam videns, sic ignorans legem Dei, saepius ignoranter peccat, quam ille qui scit. Sicut caecus sine ductore, sic homo sine doctore viam rectam vix graditur:
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑: s ꝑseuerantib dat᷑.
Semꝑ in uita hominis finiͤ
querendus ẽ: qͥa cls ñ respi¬
cit quales antea fuimꝰ: s qͣ
les circa finem uide exstite¬
enĩ ds de suo fine: ñ de ui¬
ta p̾terita iudicat. Cipria¬
nus dic̃ Ex fine enĩ suo unꝰ¬
qͥsq aut iustificat᷑. aut con

Expanded text:
mittitur, sed perseverantibus datur. Semper in vita hominis finis quaerendus est: quia non respicit quales antea fuerimus Deus, sed quales circa finem vitae exstienim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. CYPRIANUS. Ex fine enim suo unusquisque aut justificatur, aut co
Abbreviated transcription (Latin):
turba tẽptationũ: Illa se obiciunt
ne adcłm conu̾tam᷑ ista se inge¬
runt ne lib̾is ocłis cordis đm cer¬
namiꝰ: Utriꝰq tumultꝰ insolentiã
nob̾ gignit: intentionẽq nr̃am
sepe fraude multimoda inter¬
cludit: Utile ẽ cłi seruo pꝰ conu̾sio¬
nem temptari: quatinꝰ a torpore
neggligentie sollicitantib uitiis
.x. De remissa

Expanded text:
turba tentationum. Illa se objiciunt, ne ad Deum convertamur; ista se ingerunt, ne liberis cordis oculis Deum cernamus: utriusque tumultus insolentiam nobis gignit, intentionemque nostram saepe fraude multimoda intercludit. 6. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, X. De remissa
Abbreviated transcription (Latin):
si mox om̃s carnis stimulos
calcare cupiat. & sũma uͥtutum
subire contendat: si forte adhue
aliqua adu̾sa lecarnis molestiis
tollerat ñ frangat᷑ qͥa clispensa¬
tor bonoꝵ nouit adu̾sitates re¬
primere uitioꝵ successione uir¬
tutũ: Tunc magis grauari se
qͥsq inpulsu uitioꝵ agnoscit:
dum adcłi cognitionẽ accesserit:
sĩc ppłs isrł gramori onere ab
egyptiis p̾mit᷑: dum ꝑ moysen
climina illis cognitio aꝑit᷑ Ui
tia enĩ ante conu̾sionẽ quasi pa¬
cem in homine habent: Quãdo
autẽ expellunt᷑ acriori uirtute
consurgunt: fiunt autẽ inumi¬
ca conu̾so: q̃ peccatori ꝓsꝑe blã¬
diebant᷑. Atq item blanda con¬
uerso fiunt: que peccatori adu̾¬
sa extiterant: Multos habet cõ¬
flictus cłi seruus: ex recordatione
oꝑũ preteritoꝵ: Multiq pꝰ con¬
uersionẽ etiam nolentes: motus
libidinis sustinent: Qd̃ tamen
ad clampnationẽ ñ tolerant. s
ad ꝓbationẽ: scilicet ut semꝑ
habeant ꝓ excucienda mertia

Expanded text:
si mox omnes carnis stimulos calcare cupiat, et summa virtutum subire contendat, si forte adhuc aliqua adversa de carnis molestiis tolerat, non frangatur, quia dispensator bonorum novit adversitates reprimere vitiorum successione virtutum. 2. Tunc magis gravari se quisque impulsu vitiorum agnoscit, dum ad cognitionem Dei accesserit, sicut populus Israel graviori onere ab Aegyptiis premitur, dum per Moysen divina illi cognitio aperitur . 3. Vitia enim ante conversionem quasi pacem in homine habent, quando autem expelluntur, acriori virtute consurgunt. Fiunt autem inimica converso, quae peccatori prospere blandiebantur; atque item fiunt blanda converso, quae peccatori adversa exstiterunt. 4. Multos habet conflictus Dei servus ex recordatione operum praeteritorum; multique post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem, scilicet ut semper habeant pro excutienda inertia
Abbreviated transcription (Latin):
flagellat autẽ omnẽ filium qi
recipit: Ualde ꝑ necessariũ ẽ iustui
n hac uita et uitiis temptari: et uer¬
berari flagello: ut dum uitiis pulsat᷑
cde uirtutib ñ suꝑbiat: clum uͦ aut
anuni aut carnis clolore atterit᷑ : a
mundi amore amore retrahatur:
Temptari autẽ oportet iustum: sed
temptatione plage. ñ temptatione
licurie: Durius circa suos electos in
hac uita cłs agit: ut dum fortiorib
fagelli stimulis feriunt᷑. nulla ob¬
lectamenta presentis uite delectant:
s celestem patriam ubi certa requies
expectat᷑. in desinent̾ desiclerent:
Electos uite istius adu̾sitate ꝓbari :
ut socłm petrum iudicium adomo
diũi incipiat.⁊ dum in hac uita elec¬
dos suos c̃s iudicii flagello castige̾t.
ramur conscer a crrtate. ut eim
ardentius  grs emino adrt̃¬
ad undictam. scłm qd̃ fact.
moꝵ se descensurum et uisuru
testatur. Primoda ratione dłs qus
uoluerit ꝑcutit: idẽ ad clampnatio
em repbos: ad purgationem qͦs

Expanded text:
lat omnem filium quem recipit . » Valde necessarium est justum in hac vita vitiis tentari et verberari flagello, ut, dum vitiis pulsatur, de virtutibus non superbiat: dum vero aut animi aut carnis dolore atteritur, a mundi amore retrahatur. Tentari autem oportet justum, sed tentatione plagae, non tentatione luxuriae. Durius circa suos electos in hac vita Deus agit, ut, dum fortioribus flagelli stimulis feriuntur, nulla oblectamenta praesentis vitae delectent, sed coelestem patriam, ubi certa requies exspectatur, indesinenter desiderent. Electos hujus vitae adversitate probari, ut secundum Petrum judicium a domo Dei incipiat , dum in hac vita electos suos Deus judicii flagello castigat. Gramur conscientia et charitate, ut Deum ardentius diligamus. Gemino Ad vindictam, sicut dum facta Sodomorum se descensurum et visurum testatur . 3. Trimoda ratione Deus quos voluerit percutit, id est: ad damnationem 261 reprobos, ad purgationem quos
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑: ut inhis qͥhmĩno ñ corri¬
gunt᷑. p̾cedentium ꝑcussio flagel¬
loꝵ. sequentitan sidinitium tor¬
mentoꝵ: Hinc ẽ qd̾ in psalmo scͥp¬
sione sua: Diplo icles enĩ luplex
uestimentumẽ: qͦ figuraliter
induunt᷑. qͥ et temporali pena &
eterna dampnant᷑: Uncle ihere¬
mias. Contricio suꝑ contͥcionem
id est gemina clamꝑnatio et hic &
plici contricione contere eos: id
ẽ gemina pena. p̾senti scilicet &
fut᷑a᷑. Quibclam secreto dei ui¬
dicio hic male ẽ. illuc bene: scili¬
cet ut dum hic castigati corrigũt᷑
ab et̾na clampnatione liberentur:
Quibdam uͦ hic bene ẽ. illuc ma¬
le: sĩc diuiti illi accidit. qui hic po¬
tentie claritate conspicuus: pꝰ mortẽ¬
uͦ. gehenne incendiis tracditur cru¬
ciandus: Porro quib clam et hic ma¬
le ẽ. et illue male: qͥa corrigi nolen¬
tes et fagellari in dac uita incipiũt:
et ineterna ꝑctissione ampnantur.
Intanto in mergi quos s mn cdesꝑa

Expanded text:
 ut in his qui omnino non corriguntur praecedentium percussio flagellorum sequentium sit initium tormentorum. 9. Hinc est quod in psalmo scrsione sua . Diplois enim duplex vestimentum est, quo figuraliter induuntur qui et temporali poena et aeterna damnantur. Unde et Jeremias ait: Contritio super contritionem , id est, gemina damnatio, et hic, et plici contritione contere eos , » id est gemina poena praesenti, scilicet et futura. Quibusdam secreto Dei dicio hic male est, illic bene, scilicet, ut dum hic castigati corriguntur, ab aeterna damnatione liberentur. Quibusdam vero hic bene est, illic male, sicut diviti illi accidit qui, hic potentiae claritate conspicuus, post mortem gehennae incendiis traditur cruciandus . Porro quibusdam et hic male, et illic male est, quia, corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in aeterna percussione damnantur. 11. In tanto immergi quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
flagella: ad eterna ꝓfic nt gaucdlia:
Ideoq et iustus inpenis gaudere
cdebet: et impiꝰ inꝓsꝑitatib timere¬
debet: Neq iusto neq repbo cłs mi¬
sccłiam. et iusticiam abstrahit: Nam
et bonos hic ꝑafflictionẽ iudicat. et
illuc remunerat ꝑmiserationẽ: et
malos hic remunerat ꝑ temporalẽ
clementiam. et illuc punit ꝑ et̾nam
iusticiam: In hac enim uita cłs par¬
cit impiis. & tamen ñ parcit electis:
in illa autẽ parcet electis: ñ tamen
parcet iiquis: Piculosa ẽ securi¬
tas in hac uita maloꝵ: et bonoꝵ do¬
lor tranquillus. Nam iniquus pꝰ
mortem ducit᷑ cruciandus: iustus uͦ
dormit post laborem securus: Non
tantum de corporalib passionib s
etiam de spũalib oportet in telli¬
gi: ut quanto quisq aut in corpore
aut in mente flagella sustinet tan¬
to se in finem remunerari sꝑet: Se¬
pe occulto dei iudicio extra flagelli
correptionẽ sunt reꝓbi. n hoc mita¬
do: dumq multa dampnadilia

Expanded text:
flagella ad aeterna proficiunt gaudia; ideoque et justus in poenis gaudere debet, et impius in prosperitatibus timere. 5. Neque justo, neque reprobo Deus misericordiam et justitiam abstrahit. Nam et bonos hic per afflictionem judicat, et illic remunerat per miserationem; et malos hic remunerat per temporalem clementiam, et illic punit per aeternam justitiam. 6. In hac enim vita Deus parcit impiis, et tamen non parcit electis; in illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. 7. Periculosa est securitas in hac vita malorum, et bonorum dolor tranquillus. Nam iniquus post mortem ducitur cruciandus; justus vero dormit post laborem securus. 8. Non tantum de corporalibus passionibus, sed etiam de spiritualibus oportet intelligi, ut quanto quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tanto se in fine remunerari speret. 9. Saepe occulto Dei judicio extra flagelli correptionem sunt reprobi in hoc mundo: dumque multa damnabilia
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩsientis ẽ: aut initum
pila abhac uita inchoant: ut
eterna ꝑcussione ꝑdurent. Un
de ꝑmoysen dñs dicit: Ignis ex¬
arsit inira mea: et arlebit usq
ad inferos cdeorsum: Ainde clam

Expanded text:
sentis est, aut initium flagella ab hac vita inchoant, et in aeterna percussione perdurant. Unde per Moysen Dominus dicit: Ignis exarsit in ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum . 8. A quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
nam: Plerumq iustus plangit.
et nescit utrum ꝓ omnib peccatis¬
suis presentia paciat᷑ flagella. an
ꝓuno tantum: et nescit que cul¬
pͥa illa sit. ꝓqua meruit eiꝰmodi
pati supplicia: et ꝓipso ambiguo
maxime in merore uersat᷑: Quãuiᷤ
flagella presentia iustum a pecca¬
tis absoluant: ad huc tamen sub
metu uindicte turbat᷑: ne in stan¬
tes ei plage ñ sufficiant ad pur gan¬
da delicta: ꝓinde gͦ dum presentia
patit᷑ et futura ꝑtimescit: quoclã
plicia recipit:¬

Expanded text:
 Plerumque justus plangit, et nescit utrum pro omnibus suis peccatis praesentia patiatur flagella, an pro uno tantum, et nescit quae sit culpa illa pro qua meruit ejusmodi pati supplicia, et pro ipso ambiguo maxime in moerore versatur. 13. Quamvis flagella praesentia justum a peccatis absolvunt, adhuc tamen sub metu vindictae turbatur, ne instantes ei plagae non sufficiant ad purganda delicta. Proinde ergo, dum praesentia patitur, et futura pertimescit, quodammoplicia recipit
Abbreviated transcription (Latin):
iuine sapientie subtilitas sic̃
ꝓpħe. qͥa ipse ẽ testis et iudex: Mi¬
serere dñe misero ysicłoro indig¬
na agenti et digna pacienti: assidue
peccanti. et tua fagella cotidie susti¬
nenti: Or dinata est miseratio dei.
que prius hic hominẽ ꝑflagella a
peccatis emencdat: et postea ab et̾no
supplicio liberat: Electus enim dei
dolorib huiꝰ uite atterit᷑: ut ꝑfec¬
tior uite future lucret᷑. Nequaqͣm
d̃s delinquenti parcit: qm̃ peccato¬
rem aut flagello temporali ad pur¬
gationẽ ferit: aut iulicio eterno
punienclum relinqͥt ⁊ aut ipse in
se homo penitendo punit ce mai
ad misit: Ac ꝓinde ẽ: qd̃ ds¬

Expanded text:
ivinae Sapientiae subtilitas, sicut prophetae: Quia ipse est et testis et judex . Miserere, Domine, misero Isidoro, indigna agenti, et digna patienti, assidue peccanti, et tua flagella quotidie sustinenti. 2. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim Dei doloribus hujus vitae atteritur, ut perfectiora vitae futurae lucretur. 3. Nequaquam Deus delinquenti parcit; quoniam peccatorem aut flagello temporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo punit quod male admisit; ac proinde est quod
Abbreviated transcription (Latin):
icło plerumne iuiscum s̃ agelat:
ne de usticia suꝑbiens cacdat: In
hac uita tantomagis studet c̃s ut
parcat: qntomagis expectando fla¬
gellat:. Sed alios feriendo corrigit:
alios uͥ feriencło in t̾ ficit: ferienclo
amo arguo et castigo: feriendo pu¬
nit quos incorrigibiliter delinqͥn¬
tes aspicit: quosq ñ iam sub disci¬
plina ut filios pater: s clistricta
dampnatione ut hostes ad u̾esariꝰ
ꝑeutit: De qualib dicit: fiagello
inimici ꝑcussi de: castigatione ꝑ¬
cdeli: Et iterum: Quid clamꝑ
me suꝑ contricionẽ tua: Niqͥsq¬
bilis est clolor tuus Unil feri
atur uita eiꝰ tum silpam: cum¬

Expanded text:
flagellat, ne de justitia superbiens cadat. 6. In hac vita Deus tanto magis studet ut parcat quanto magis exspectando flagellat; sed alios feriendo corrigit, alios vero feriendo interficit. Feriendo amo arguo et castigo . » Alios feriendo punit quos incorrigibiliter delinquentes aspicit; quosque jam non sub disciplina ut filios pater, sed districta damnatione ut hostes adversarios percutit. De quibus dicit: « Flagello inimici percussi te castigatione crudeli . » Et iterum: « Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor tuus . » Unde uriatur vita ejus cum culpa.
Abbreviated transcription (Latin):
geli doctrinam ñ uiuit: etiam
filem quam uerbo colit. oborta
temptatione facile ꝑdit: Mul¬
ti fide tantum xpĩani st̃: oꝑe
Multi quoq ficlem xp̃i ex corde
ñ amant: s eandem humano
simulant: Et qͥ eẽ ñ posst̃ aꝑte
mali: ꝑt̾rorẽ ficte boni noscũt᷑.
Amatores muncli pugnant ali¬
quando ꝓficle: & aliis qͥlem
ꝓficiunt: ipsi uͦ amore t̾reno
implicati celestia ñ requirũt:
s uerbo tantũ fidẽ defendũt:
Quiclam ꝓficle etiã hereticos
insequunt᷑: s ꝑ arrogantiam
eos. qui intra eccłiam st̃ con¬
tempnunt: Aduersarios qͥclem
fidei confutant ꝓinfidelitate:
s fideles p̾mun̾t fasce suꝑbie.
.III. De caritate

Expanded text:
gelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem, quam verbo colit, oborta tentatione, facile perdit. 13. Multi fide tantum Christiani sunt, opeMulti quoque fidem Christi ex corde non amant, sed humano simulant. Et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte boni noscuntur. 14. Amatores mundi pugnant aliquando pro fide, et aliis quidem proficiunt; ipsi vero, amore terreno implicati, coelestia non requirunt, sed verbo tantum fidem defendunt. 15. Quidam pro fide etiam haereticos insequuntur, sed per arrogantiam eos qui intra Ecclesiam sunt contemnunt. Adversarios quidem fidei confutant pro infidelitate, sed fideles premunt fasce superbiae. III. De charitate
Abbreviated transcription (Latin):
Qiu crucem portat: lebet mũdo¬
& mori slam ferre crucem mor
tificare seipsum ẽ: ferre et nõ
et oꝑib obscurant᷑: exemplum
balaam sequint᷑: qͥ calens oꝑe:
axtos oculos habuit ꝑ contempla¬
tionis fidẽ. Carnales fitem quere¬
ren ꝓuirtute animi: s commo

Expanded text:
i crucem portat debet et mundo mori. Nam ferre crucem, et mori, mortificare seipsum est; ferre, et non et operibus obscurantur, exemplum Balaam sequuntur; qui cadens opere, apertos oculos habuit per contemplationis fidem. 11. Carnales fidem non pro virtut
Abbreviated transcription (Latin):
tum autẽ esse qͥ & recte creclendo
bene uint. es bene uiuendio ficẽ
rectam custodit: Ds̃ si credit᷑:
merito inuocat᷑ et querit᷑: ac ꝑ
mo potest placere deo: Omne
enĩ qd̾ ñ ẽ exfide: peccatum ẽ:
fĩcles nequaquã ui extorquet᷑:
s ratione atq exemplis suade¬
tuu: Quib autẽ exigit᷑ uiolẽ¬
ter. ꝑseuerare in eis ñ potest:
exemplo ut ait quidam. nouel¬
le arboris: ciuiꝰ siqͥ cacien
molenter in p̾sserit. denuo dũ
laxat᷑ mid qd̾ fuerat confestĩ
reuertit᷑. Sic̃ homo libero
arbitrio conclitus sua sponde
diuertit a deo: ita ex ꝓpria mẽ¬
tis conu̾sione credento returrit
adcłm: ut & libertas agnos¬
cat᷑ arbitrii ꝑ ꝓpriam uolun¬
tatẽ: et beneficiũ grẽ ꝑaccep¬
tam fidei ueritatem: Incorde
respicit ds ficdem ubi ñ se pos¬
sunt homines ex tusare: qͥ ore
simulant ueritanis ꝓfessionẽ.
et corde retinent erroris impie.¬
tatẽ: Sĩc uichil ꝓficit fides que
ore retinet᷑ et corde ñ creditͦ: ita

Expanded text:
tum autem esse, qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo, fidem rectam custodit. 2. Deus, si creditur, merito invocatur et quaeritur; ac per mo potest placere Deo : Omne enim quod non est ex fide peccatum est . 4. Fides nequaquam vi extorquetur, sed ratione atque exemplis suadetur. A quibus autem exigitur violenter, perseverare in eis non potest: exemplo, ut quidam ait, novellae arboris, cujus si quis cacumen violenter impresserit, denuo, dum laxatur, in id quod fuerat, confestim revertitur 5. Sicut homo, libero arbitrio conditus, sua sponte divertit a Deo, ita ex propria mentis conversione credendo, recurrit ad Deum, ut et libertas agnoscatur arbitrii per propriam voluntatem, et beneficium gratiae per acceptam fidei veritatem. 6. In corde respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare, qui ore simulant veritatis professionem et corde retentant erroris impietatem. 7. Sicut nihil proficit fides quae ore retinetur, et corde non creditur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ni gaudii suꝑat: &. quemtur¬
bata mens de exteriorib afficit:
dulcedo interioris tranquilłita
tis lenit. Adu̾sus in uidiam pre¬
diaboli. imitant᷑ suꝑbi: adu̾sus
quos opponit᷑ humilitas xp̃i. qͣ
humiliant᷑ elati: Principalium
septem uitioꝵ regina et mater
suꝑbia ẽ: eademq septem pͥn¬
cipalia multa de se parturiũt
uitia: qͥa ita sibimet quaclam
cognatione iungunt᷑: ut ex
altero alterum oriat᷑:. Sic̃ pͥn¬
ceps septem uitiorũ suꝑbia nos
eoꝵ potestatib sublit: ita xp̃c
septiformi grã plenus a dña¬
tu uitiorum nos eruit: et quos
illa ad licit semptemplici uitio:
iste liberat septiformi grẽ do¬

Expanded text:
ni gaudii superat; et quem turni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dutis lenit. 6. Adversus invidiam praediaboli imitantur superbi, adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gr
Abbreviated transcription (Latin):
singule opponunt᷑:. Interclum
uitia cum uirtutib ad utilitatẽ
confligunt: ut ipso certamine uel
mens exerteat᷑. ⁊ uł abelatione cõ¬
cussus animus restringat᷑. Adu̾¬
sus impetꝰ uitioꝵ: contrariis uir¬
tutib est pugnandum: Contra
luxuriam namq corcdis ẽ adhi¬
benda munditia: contra olium.
dilectio p̾paranda: contͣ iracim¬
diam. patientia ꝓponenda ẽ: Por¬
ro contra timorem. ficlutie adhi¬
benda ẽ uirtus: contra torporem.
deli p̾lium: tristitie quoq gau¬
dium : accidie fortitudo: aua¬
ritie largitas: suꝑbre humili¬
tas opponenda ẽ: Sicq singłe
uirtutes nascentia contra seuitia
reprimunt: ac temptationũ mo¬
tus. uirtute diuine caritatis
extingunt: Libidinem absti¬
nentia cdomat: Nam quantũ
corpus iecdia frangit᷑: tanto mẽs
ab illicito appetitu reuocat᷑. Adu̾¬
sus iram tolerantia climicat: i ra
autẽ semetipsam necat: susti¬
nendo autẽ patientia uictoriam
portat. Tristicie merorẽ. spes et̾¬

Expanded text:
singulae opponuntur. Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine vel mens exerceatur, vel ab elatione conversus animus restringatur. 2. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium 240 dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est. Porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium; tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. 3. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. Adversus iram tolerantia dimicat. Ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. Tristitiae moerorem spes aeter
Abbreviated transcription (Latin):
omĩum cͥminũ materia.
ñ pullulant cet̾e soboles pec¬
turari nouit cupiditas: Seꝑ
auar᷑ eget: qͣntumq magis
ad quirit: tantum amplius
querit: Pleriq potentes tan¬
ta cupiditatis rabie inflam¬
mant᷑: ut cle confiniis suis
pauꝑes excludant: Non ẽ
mirum qd̃ morientes infer¬
ni ignib deputent᷑ : qͥ ui¬
uentes flam mani cupidita¬
tis sue minime extincert̃:
Qui desidio cupiditatis ex¬
estuant: flatu diabolice in¬
spirationis urunt᷑: Eusebiꝰ¬
Pecunie cupiditas. popłoꝵ
corda mortalium suꝑat: etiã¬
& frat̾nam necessitudinem
uiolat In uitas patrum¬
dr̃: Nichil ꝓdest pecuni¬
am ñ habere : si uoluntas
fuerit possidendi: Tantum
habeamus qͣntum necessi¬
tas poscit: ñ qͣntum cupi¬
ditas concupiscit: Nichib
ꝓdest ei nuditas: cui inẽ
cupiditas:
xxxi. De disci

Expanded text:
omnium criminum mater est. non pullulant caeterae soboles pectiari novit cupiditas, semper avarus eget; quantumque magis acquirit, tantum amplius quaerit. Plurimi potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confinibus suis pauperes excludant. Non est mirum quod morientes in inferni ignibus deportentur, si viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt. Qui desiderio cupiditatis aestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. EUSEBPecuniae cupiditas populorum corda mortalium superat, etiam fraternam necessitatem violat. EX VITIS PATRUM. Nihil prodest pecuniam non habere, si voluntas fuerit possidendi. Tantum habeamus, quantum necessitas poscit, non quantum cupiditas concupiscit. Nihil prodest ei nuditas cui inest cupiditas. CAPUT XXXI. De disci
Abbreviated transcription (Latin):
sine ratione ẽ substantia: Inso¬
lubilis oculus cupiditas: in
parte iniquitatis ñ satiabit᷑.
donec consumat reficiens ani¬
mam suam: Qui edificat do¬
mum suam in p̾sidiis alienis:
quasi qui colligit lapides suos
in hieme: Multi dati st̃ in au¬
ri casus: & facta ẽ in specie ipsiꝰ
ꝑdicio illoꝵ: Ambrosius dic̃:
Porro cupiditas. atq suꝑbia.
intantum unum ẽ malum: ut
nec suꝑb sine cupiditate: nec
sine suꝑbia possit cupidus¬
Graui enĩ cum dolore amittũt᷑ͤ.
que cum magno amore haben¬
tur: Minꝰ autẽ carendo dolemꝰ:
qd̾ minꝰ possidendo diligi¬
nius: Głam temporalem se¬
quentes: & si nitidi st̃ foris
fulgore potentie: intus tam̃
uacui st̃ elatione suꝑbie: Qͥ
appetendis honorib scłi. aut
desudat labore: & hie & in
futurum uacuus inuenit᷑
a requie: Nemo potest spi
ritualia bella susciꝑe: nͥ priꝰ
carns edomuerit cupidita¬
tes: Non pot̾ ad contẽplan¬
dum dm mens eẽ libera: cũ
conspicere poterit oculus:

Expanded text:
sine ratione est substantia . Insatiabilis oculus cupidi in parte iniquitatis, non satiabitur, donec consumat arefaciens animam suam . Qui aedificat domum impendiis alienis, quasi qui colligit lapides suos in hieme . Multi dati sunt in auri casus, et facta est in specie illius perditio illorum. AMBROSIUS. Porro cupiditas atque superbia, in tantum unum est malum, ut nec superbus sine cupiditate, nec sine superbia possit cupidusGravi enim dolore amittuntur, quae cum magno amore habentur. Minus autem amittendo dolemus, quod minus possidendo diligimus. Gloriam temporalem sequentes, etsi nitidi sunt foris fulgore potentiae, intus tamen vacui sunt elatione superbiae. Qui in appetendis honoribus saeculi, desudat laborare, hic et in futuro vacuus invenietur a requie. Nemo potest spiritualia bella suscipere, nisi prius carnis edomuerit cupiditates. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, cum conspicere oculus
Abbreviated transcription (Latin):
Luxuriosis atq suꝑbis demones
plus fauctores existunt: dumq in
ceteris uitiis sp̃c maligni deserui¬
ant: his tamen maiori familiarita¬
te iungunt᷑: eisq amplius uixta de¬
siderium famulantur: Principali¬
ter his duob uitiis diabolus huma¬
no generi dñatur: id ẽ ꝑsuꝑbiam
mentis: et ꝑluxuriam carnis. Un¬
de et dñs iniob loquit᷑ de diabolo.
dicens: Subumbra dormit in secre¬
to calamĩ inlocis humentib. ꝑca
ca uͦ humentia. carnis demonstrat᷑
luxuria: ꝑhec enĩ duo uitia. dia¬
bolus humanũ possiclet genus:
ueldum mente ꝑsuꝑbiam erigit:
uel dsm ꝑluri am carnem
diti suit. et con snaci suꝑbia
et indenigizclati sunt. unde hu¬
miliari ebuerunt. Adeo inpa¬
ratious mali fit deterius. qñ
doñ sosa n flagita p̃mittun¬
tur: s. eranied iusis flagitus i¬
nitati lrtis ꝑcrgi extoqr¬

Expanded text:
Luxuriosis atque superbis daemones Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores ecaeteris vitiis spiritus maligni deserviunt, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, per superbiam mentis et luxuriam carnis. Unde et Dominus ad Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit, in secreto calami, in locis humentibus ; per loca humentia carnis demonstratur luxuria; per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genas, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem diti sunt, et contumaci superbia et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi exto
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbie: plerumq in abhomi¬
nandam carns immundiciam it᷑
Nam alterum pendet exaltero:
onem libidinis: ita ꝑhumilitatẽ
mentis salua fit castitas carnis: Ds̃
Libidinis enĩ nascit᷑ immundiciã
cle animi occulta suꝑbia: exemplo
prim hominis qui mox ut ꝑsuꝑ¬
biam contra łm tumuit: statim
carnis libidinem sensit et putͥen
cidit. quociens libidine uincit᷑: qͥa
nͥ precessisset latens suꝑbia: ñ se¬
queret᷑ libidins manifesta ruina:
Nonnũ qͣm gemino uitio a cliabolo
xp̃ĩanis appetit᷑: et occulto ꝑelatio¬
nem et publico ꝑ libidinem. S et
dum eiutat qͥs libidinem: cacdit
melationem. Item lum in caute
declinat elationem: sicq cadit seg¬
uiter in libidinẽ: sicq ex occulto
utio elationis. it᷑ in aꝑtum libi¬
dinis. et de aꝑto libidims. it᷑ in
octultum elationis. S dei seruus
liscrete utrumq pensans. sic ca¬
uet libidinem. ut ñ incrrat ela¬
tionem: et sic p̾mit elation ẽ⁊ ut
ñ resoluat animũ ad libidinem:

Expanded text:
biae plerumque in abominandam carnis immunditiam itur. Nam alterum pendet ex altero;onem libidinis, ita per humilitatem mentis salva fit castitas carnis. DeusLibidinis nasci immunditiam de animi occulta constat superbia, exemplo primi hominis, qui mox ut per superbiam contra Deum tumuit, statim carnis libidinem sensit, et pudendties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. 243 4.
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciii etus. et terni tormtũt
incendii inde ocuos ꝓponant᷑:
qͥa nimũ in omis pena graui¬
oris supp cii formidine suꝑat᷑.
Sicut ei clauꝰ clauum ex pel¬
lit: te s pe recordatio ardoris
itruos habere contempsit: Ne
qlaquam insenectute continen¬
tes uocandi sunt: qͥ iniuuentute
luxuriose uixerunt: Tales ñ ha¬
bent p̾mium: qͥa laboris certam̃
ñ habuert̃: ẜõs enĩ expectat gła:
in quib fuerint laboriosa certa
.xl. De continentia.

Expanded text:
dicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris servos habere contemnit. 25. Nequaquam in senectute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. Eos enim exspectat gloria, in quibus fuerint laboriosa certam46 CAPUT XL. De continentia.
Abbreviated transcription (Latin):
turpitutinis uoluntate ꝓscitu¬
atur. Ex delecotione enim for¬
nicandi. uaria gignunt᷑ Nagitia
quib regnum de clauclit᷑:
homo a deo separat᷑. Int̾ cetera
septem uitia fornicatio maximũ
est sceleris.: qͥa ꝑcarts imnun¬
diciam templum de uolat: &¬
tollens membra xp̃r. Neit m̃bra
treretricis. Maxine ꝑtariuis
luxuriam hil mam̃ geuus

Expanded text:
turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo a Deo separatur. 20. Inter caetera septem vitia fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. 21. Magis per carnis luxuriam humanum genus
Abbreviated transcription (Latin):
ne carne luxuriante laxauerit:
nichilominꝰ ad alia nefancla sce¬
lera suadentib demonib tran¬
sit: lumq unmoderate metas
pucloris excesserit ⁊ crimen cri¬
minib adicit: paulatimq ad cle¬
teriora ꝓcedit: Non ita suaiuis ẽ
amantium ĩmo amentium in¬
certa carnis libicdo. sic̃ exꝑta:
nec ita delectat fornicatio dum
pͥmum cominitit᷑: nam repeti¬
ta maiorẽ delectationẽ ingerit.
Iam uͦ si musum uenerit. tanto
ꝑditis dulcior fit: ut suꝑari dif¬
ficile sit: Unde et sepe ex con¬
suetudine delinquendi quasi
captiui ad peccanlum cum qua¬
am uiolaentia trahimur: sen¬
susq nrõs contra rectam uolim¬
tatem in nobis rebellare sentimꝰ:
Si plus oblectat mentem lelec¬
tatio formeationis qͣm amor cas¬
titatis: ad huc in homine pecca¬
tim regnat:. Cerce si amplius
delectat pulcritudo intime cas¬
titatis. iar ĩ regnant peccata.
s regnet urticia: Nlam ñ solũ
e comini sa fornicatione peteatũ¬

Expanded text:
ne, carne luxuriante, laxaverit, ne, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate metas pudoris excesserit, crimen criminibus adjicit, paulatimque ad deteriora procedit. 16. Non ita suavis est amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile sit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum cum quadam violentia trahimur, sensusque nostros contra rectam voluntatem in nobis rebellare sentimus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Nam non solum de commissa fornicatione
Abbreviated transcription (Latin):
tibus: ñ transit ad consensum
libidinis. Sto enim resistit oꝑi.
qͥ uscy adconsensionẽ. et si ñ uscy
ad ꝑpedi itionẽ temptatur: quam
is qui sola suggestione ꝓ conclitio
etuice satane angelo in erant. ex
lege pecati erant qui in membris
hominũ de necessitatib libidinis
habitant: quam reluctantẽ dum
in se expugnat ꝑficit᷑:: et de in¬
firmitate libidinose titillationis
uirtutẽ suscipit głosi certaminis:
Seruoꝵ dei multa certamina: cle
sua carne mouent᷑: Nam quãuis
inamore clei eorũ sit in concussa
intentio: mens tamen cle carne
qm exterius gestat. ⁊ int̾na tole¬
nem ꝑmittit: grã ꝓtegente suoᷤᷤ
ñ cleserit: Icleo nõnumqm electi
lapsu carnali corruunt. ut aui
pͥmum fornicationes st̃ auferende:
et ñ prumpunt ioꝑe: Hine ẽ qd̃¬
corde libidinis resecate. que a¬
lumbos ꝑtinent: Nam c sup
ubera ẽ: ñ in lumbis: Libies mis
immoderata licentia nescit ha¬
bere modum: Nam dum se uiti¬
osus animus in explenda fornicatõ¬

Expanded text:
tionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operiqui usque ad consensionem, etsi non usque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditiocitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnat, perficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloriosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praenem permittit, gratia protegente, suos non deserit. 13. Ideo nonnunquam electi lapsu carnali corruunt, ut a viprimum fornicationes sunt auferendae, et non prorumpent in opere. Hinc est qi dicat: In corde libidines resecate, ne lumbos pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatio
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ genera: unũ salutiferũ.⁊
alterum pestiferum: Tristicia sa¬
lutaris ẽ: qͣndo le peccatis suis
animꝰ contristat᷑ peccatoris: &
ita contristat᷑ ut confessionem
et penitentiam agere querat. ꝙ
conu̾ti se adłm desicderat: Alia
ẽ tristitia huiꝰ scłi: q̃ mortẽ oꝑa¬
tur anime: q̃ nichil in bono oꝑe
ipsa nascit᷑ malicie rancor: animi
pusillanimitas: a maritudo.:⁊ des¬
ꝑatio: sepe etiam & presentis uite¬

Expanded text:
t genera: unum salutiferum, alterum pestiferum. Tristitia salutaris est, quando de peccatis suis animus contristatur peccatoris, et ita contristatur, ut confessionem et poenitentiam agere quaerat, et converti se ad Deum desideret. Alia est tristitia hujus saeculi, quae mortem operatur animae, quae nihil in bono operipsa nascitur malitia, rancor, animi pusillanimitas, amaritudo, desperatio. Saepe etiam et praesentis vit
Abbreviated transcription (Latin):
clam repborũ inpotestate de¬
monũ occulto di iudicio & ius¬
tissimo redigunt᷑: ysaia testante:
Ipse misit eis sortem. et manus
eĩ tluusit eis eam in mensuram:
usꝙ met̾num possidebunt eam:
Qaudam electorũ climittunt᷑ di¬
uina iusticia in cid̾e in errorem
peceati: s tamen miseratione eĩ
misi eum et reduxi eum: et red¬
didi consolationẽ. Non nũquam
reuertens cłs ad hominẽ quem
deseruerat. rursus affligens ui¬
sitat: et ꝑlamenta lacrimarum
ac penitentie afflictionẽ. apec¬
catis ex purgat: dicente iob ad
enĩ łs hominẽ cruciat: qnͣdo quẽ
peccantẽ deseruerat: Ragellan¬
Doiterũ uisitat: slalis accib contͣ¬

Expanded text:
Quidam reproborum in potestate daeQuidam reproborum in potestate daemonum occulto Dei judicio et justissimo rediguntur, Isaia testante: Ipse misit eis sortem, et manus ejus divisit eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus misi eum, et reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. Nonnunquam enim revertens Deus, hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus cont
Abbreviated transcription (Latin):
uidere et plangere & unde ce¬
ciderat cogitare: Non nulli aut̃¬
ita despiciunt᷑ a dõ: ut deplo¬
rare mala sua ñ possint etiam
si uelint:. Consilii in munclorũ
spũum hoc ẽ: ut quia ipsis ne¬
gatum ẽ pꝰp̃uaricationẽ regredi
ad iusticiam.: obserare aditum
penitentie hominib cupiant.
ne uel ipsi reuertant᷑ ad cł̾m.
eosq socios in ꝑclinone hab̾e
contendunt: quib cũq fraudi¬
b insistentes. aut ut cleserant᷑
ado: aut flagitii immanitate
desperent: Ingemiscendum ẽ
iugiter. et pꝰposita securitate
lugendum: ne clei secreto &
iusto iudicio deserat᷑ homo: &
ꝑclendus inpotestate demo¬
num relinquat᷑. sam reuera
quem cłs cleserit: demones sus
tistatim ut auertunt᷑ ado. a
malignis spĩtib occupant᷑: a
quib etiam ut mala faciant ꝑ¬
suadent᷑. Hinc ẽ illud ꝓpħicũ
inimicos cłi ꝑsequuntur tene¬
bre: que intelligunt᷑ demones:
Unde et inpsalmo legit᷑. In¬
missiones ꝑangelos malos: Qͥ

Expanded text:
videre, et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscti, statim ut avertuntur a Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde et in psalmo legitur: Immissiones per angelos malos . 5.
Abbreviated transcription (Latin):
nequaqm cdebemꝰ: qͥn potiꝰ si peni¬
tencdo cligna deo acta gesserimꝰ.
seueritatẽ eiꝰ inclementia cõmu¬
tabimꝰ: slam ille qͥ nos malos to¬
lerat ñ cdubium ẽ ed̃ conu̾sis cle¬
menter ignoscat: Nam qd̃ serua¬
tur nobis tempus penitentie ut ñ
simul morte obruam᷑ p̾cipiti:
s clet᷑ nobis locus satisfactionis :
hoc totum cle cłi ꝓceclit clemen¬
tia: ut nos ñ clampnet crudelit̾. ⁊
s expectet ad penitentiam paci
int̾: xui. De his qui ad delictũ
post lacrimas reuertuntur.

Expanded text:
e debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patienter. CAPUT XVI. De his qui ad delictum post lacrymas revertuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
derato cultu corporis atq ues¬
titus uł ceterarũ rerum nitore ful¬
get. facile conuincit᷑ reb ipsis. pom¬
parum scł̃i ẽẽ sectator: Qui autem
in ꝓfessione xpĩanitatis inusitato
squalore ac sordib intentos in se ho¬
minũ ocł̃os facit. cum ro uoluntate
faciat. ñ necessitate patiatur: ceteriᷤ
eiꝰ oꝑib pot̃ conici. utrum hoc con¬
temptu suꝑflui cultus. an ambitio¬
ne aliqua faciat. qͥa & sub ouina
pelle cauendos lupos dñs p̾cipit:
S exfructib inqͥt eoꝵ cognoscetis eos.

Expanded text:
derato cultu corporis atque uestitus uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemin professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos.
Abbreviated transcription (Latin):
bilis. ne aote obuiam p̾tereunti¬
um turba consistat & digito. de¬
religiosa uelis uideri. nec plus
humilis qm necesse ẽ ne głam
fugiendo queras. & pꝰ aliquanta:¬

Expanded text:
es tua, ne ad te obvia praetereuntium turba consistat, et digito dereligiosus velis videri, nec plus humilis quam necesse est: ne gloriam fugiendo, quaeras. Plures e
Abbreviated transcription (Latin):
libet. ꝑ eoꝵ fallatiam defenclat᷑. ⁊ ne
sue anime noceant. clum prestare ni¬
uitunt᷑ aliene carni: quãqͣm hoc ip¬
sum peccati genus facillime credimꝰ
relaxari: Nam si quelibet culpa se¬
quenti mercede purgat᷑:⁊ quanto
magis hec facile abstergit᷑. quã mer¬
ces ipsa comitat᷑ : Multa mentiunt᷑
multaq fingunt homines: ꝓpt̾ ho¬
minũ laudem: Sicq fit. ut ꝙ isti
mentiendo ꝑeant: & alios qͦs laudãt
aduane głorie ruinam ꝑcliicant:
Sicut bene sibi conscius ñ metuit
aliene lingue conuitiũ: ita & qͥ lau¬
dat᷑ abalio ñ debet errorem aliene
lingue ad tendere: s magis unꝰqͥsq
testimoniũ sue conscientie credat.:
cui ipse plus p̾sens ẽ quam ille qͥ¬
eum laudat: Opus enĩ suum unꝰqͥs q¬
occulte in conscientia sua. ñ palam
maliena lingua: ꝑfecti qͥ alta ra¬
dice fundatist̃: & si flamine lau
ad malum nec premus ne terror¬
bus uincit᷑. Nam iniqͥ t̾rorem bla¬
diciis miscent. ut aut oblectaione

Expanded text:
 eorum fallaciam defendantur, nec suae animae noceant, dum praestare nituntur alienae carni, quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credamus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis hoc facile abstergitur quam merces ipsa concomitatur. Multa mentiuntur, multa fingunt homines, propter hominum laudem: sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos quos laudant ad vanae gloriae ruinam perducant. Sicut bene sibi conscius non metuit alienae linguae convicium, ita et qui laudatur ab alio, non debet errorem alienae laudis attendere, sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat: cui ipse plus praesens quiam ille qui laudat. « Opus enim suum unusqocculte in sua conscientia, non palam in aliena lingua. 11. Perfecti, qui alta radice fundati sunt, etsi flamine laudad malum nec praemiis, nec terroribus vincitur. Nam iniqui terrorem blanditiis miscent, ut aut oblectatione
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec uera dicentib creclat᷑. Red¬
clit enĩ sepe hominẽ multa falsitaᷤ:
etiam inu̾itate suspectum : Sepe
uera pͥmictcit qͥ falsa dicturꝰ ẽ: ut
cum pximũ adqruisierit fidem: ad
reliqua menclatia audientes crecbi¬
los faciat. Multis uident᷑ uera eẽ
que falsa sunt: et ideo ñ ex deo s
ex suo mendatio loqunt᷑: Nonnũ¬
quam plerumq falsitas ueriloqͥo
adiungit᷑ & plerumq au̾itate in¬
cipit. qui falsa confingit: Latent
sepe uenena crecumlita melle uer¬
borũ: & tanclui deceptor ueritatem
simulat: quousq fallendo deci¬
piat: Nonnũqͣm peiꝰ ẽ mendatiũ
meclitari: qͣm loqui: slam inter¬
cdum quisq in cautꝰ solet expre¬
cipitatione loqui mendatium.
Meditar autẽ ñ potest: nͥ ꝑstudiũ:
Grauꝰ gͦ ille ex studio mentiri ꝑhi¬
bet᷑. quam is qͥ exp̾cipitatione so¬
la nientit᷑. Sumoꝑe cauendum ẽ
omne menclatium: quamius ñ

Expanded text:
ut nec vera dicentibus credatur; reddit enim saepe hominem multa falsitas etiam in veritate suspectum. Saepe vera promittit qui falsa dicturus est, ut, cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas veriloquio adjungitur, et plerumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Nonnunquam pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium, meditari autem non potest nisi per studium. Gravius ergo ille ex studio mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. Summopere cavendum est omne mendacium, quamvis n
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i: ñ sꝑat acciꝑe orationis effectũ:
Qui autẽ numqͣm pͣetere ueniam
aitñ ex animo petit: sine causa ẽ ĩ
monasterio: etiam siinde ñ ꝓiciat᷑:
roinde uob̃ auerbis duriorib
parcite: que si enussa fuerint ex
ore ur̃o: ñ pigeat ex ipso ore ꝓfer¬
re medicamenta. unde facta sunt
uulnera: Quando autẽ necessitaᷤᷤ
discipline. in morib cohercendis.
dicere uos dura uerba compellit.
si etiam in ipsis uos excessisse sen¬
titis: ñ auobis exigit᷑. ut a uobis
subditis ueniam postuletis. ne
apud eos quos oportet esse sub
iectos. dum nimia seruat᷑ humi¬
litas: regendi frangat᷑ auitoritas:
S: tamen petencla est uenia abom¬
nium dũo: qui nouit etiam eos
quos plus iusto forte corripitis.
qnͣta beniuolentia diligatis: Nõ
autẽ carnalis. s spũalis inter uos
debet ẽẽ dilectio. Preposito tam
quam patri obecdiat᷑ honore ser¬
uato. ne in illo offencłatur qui dieit:¬

Expanded text:
non speret accipere orationis effectum: non speret accipere orationis effectum: qui autem nunquam vult petere veniam, aut non ex animo petit, sine causa est in monasterio, etiamsi inde non projiciatur. Proinde vobis a verbis durioribus parcite; quae si emissa fuerint ex ore vestro, non pigeat ex ipso ore proferre medicamenta, unde facta sunt vulnera. Quando autem necessitas disciplinae in moribus coercendis, dicere vos verba dura compellit, si etiam ipsi modum vos excessisse sentitis, non a vobis exigitur ut a vobis subditis veniam postuletis, ne apud eos quos oportet esse suiectos dum nimium servatur humilitas regendi frangatur auctoritas Set tamen petenda est venia ab omnium domino qui novit eos quos plus iusto for orripitis quanto benivolentia diligatis non autem carnalis set spiritualis inter vos debetquam matri oboediatur honore sernato. ne in illa offendatur de
Abbreviated transcription (Latin):
gi: ut ipse de cellario petat. qd̃
cuiq opus esse ꝑspexerit: Siue
autẽ qui cellario. siue qui uestib
siue qui codicib preponunt᷑.: sine
murmure seruiant frĩb suis: o¬
cdices. certa hora singłis dieb petan¬
tur: Extra horam qui petierit:
ñ accipiat: Hestimenta uero & calci¬
necessaria: dare ñ differant. sub
celerrime finatis: ne ira crescat
in odium: & trabem faciat defes¬
tuca: & animã faciat homicidam:
sic enum legitis. qui odit frẽm
suum honneida ẽ. Quicumq
conuitio. uł maledieco. uel etiam
criminis obiectu alterum lesit:
meminerit satisfactione qͣmtotiꝰ
curare qd̃ fecit: Q ille qui lesus
e sine disceptatione dimittere:
qͣnto crebriores habetis. tanto san¬
ctiores habere debetis: Melior ẽ
autẽ qui qͣmuis ira sepe temp¬
tet᷑. tamen impetrare festinat ut
s̾ dimittat eui se fecisse agnoseit
iniuriam: qͣm qui tardius inscit᷑
& ad ueniam petendam difficiliꝰ in¬

Expanded text:
gi, ut ipse de cellario petat quod gi, ut ipse de cellario petat quod cuique opus esse perspexerit. Sive autem qui cellario, sive qui vestibus, sive qui codicibus praeponuntur, sine murmure serviant fratribus suis. Codices certa hora singulis diebus petantur: extra horam qui petierit, non accipiat. Vestimenta vero et calcenecessaria, dare non differant sub celerrime finiatis, ne ira crescat in odium, et trabem faciat de festuca, et animam faciat homicidam. Sic enim legitis: Qui odit fratrem suum, homicida est . Quicumque convicio vel maledicto, vel etiam criminis objectu aliquem laesit, meminerit satisfactione quantocius curare quod fecit, et ille qui laesus est, sine disceptatione dimittere. quanto crebriores habetis, tanto saniores habere debetis. Melior est enim qui quamvis ira saepe tentatur, tamen impetrare festinat ut sibi dimittat, cui se fecisse agnoscit injuriam, quam qui tardius irascitur, et ad veniam petendam difficilius in
Abbreviated transcription (Latin):
condempnet᷑. Indumenta uͦ ur̃a¬
arbitrium p̾positi: Lauent᷑ si ue
auobis siue afullonibꝰ Nec int̾ioriᷤ
anune sordes contrahat: munde uestiͤ
nimiꝰ appetitus. Lauachrum etiã
cogit. minime deneget᷑: s fiat sine
murmure. de consilio medicine:
ita ut etiam si nolit: iubente p̾po¬
sito faciat qd̃ faciendum ẽ ꝓsalute:
Si autẽ ipse uelit. & forte ñ expe¬
dit: sue cupiditati ñ obaudiat:
Aliqnͣdo etiam si noceat: ꝓdesse
credit᷑ qͥa delectat: Deniq si la¬
tens ẽ dolor in corpore: famulo
dei dicenti. qͥd sͥ doleat. sine du¬
bitatione credat᷑: s tamen utrũ¬
ad sanandum illũ dolorem qd̃ de¬
lectat expediat: si ñ est certum
balneas. siue quocũq ire necesse
ille. qui habet aliquo eundi ne¬
cessitatẽ cum quib ip̃e uoluerit
s cum quib prepositꝰ usserit. ire
egritudinẽ reficiendoꝵ. siue aliqͣ
inbecillitate. siue etiam febrib la¬
borantiũ. uni alicui debet in uin¬

Expanded text:
condemnetur. Indumenta uestracondemnetur. Indumenta uestraarbitrium praepositae lauentur siue a uobis sine a fullonibus, ne interiores animae sordes contrahat mundae uestis nimius appetitus. lauacrum etiam cogit, minime denegetur; sed fiat sine murmurio de consilio medicinae: ita ut etiam si nolit, jubente praeposito faciat quod faciendum est pro salute. Si autem ipse velit, et forte non expedit, suae cupiditati non obaudiat. Aliquando enim, etiam si noceat, prodesse creditur quod delectat. Denique si latens est dolor in corpore, famulo Dei dicenti quod sibi doleat, sine dubitatione credatur. Sed tamen utrum sanando illi dolori quod delectat expediat, si non est certum, balneas, sive quocunque necesse ille qui habeat aliquo eundi necessitatem, cum quibus ipse voluerit, sed cum quibus praepositus jusserit, ire aegritudinem reficiendorum, sive aliqua imbecillitate etiam sine febribus laborantium, uni alicui debet injun