comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illi de paruis magna disserere: isti de
magnis nesciunt uł parua proferre. &
ideo quod ab aliis querit᷑ ab aliis formi¬
datur. Cum sim gͥ minima omĩum mi¬
nimarũ. quã ab ipsis cunabulis ante sua
uestigia peculiarem uernulã familiarit̃
enutriuit: uti impensi muneris de eius
gerem: quatinus dum sui gregis aurib
digno. deuoto tam̃ eloquio benignissime
uestrȩ uoluntati obediens pareo: ur̃a me
oratione peto iuuari: quȩ sum minus
docta. plus deuota. Non ea quȩ uir apłieꝰ
fortunatus ep̃c de beatȩ uita cõposuit ite¬
ramꝰ: s ea quȩ ꝓlixitate sui p̃termisit. sĩc̃
ipse in librosuo disseruit eum diceret de
beate uirtutib: sufficiat exiguitas ne
fastidiatur ub̾tas: nec reputet᷑ breuissi
mũ nͥ de paueis agnoscit᷑ amplitudo. E
inspirante diuina potentia. euibeata ra¬
degundis. studuit in scło. et eum quo reg¬
nat pꝰ scłm: non polito s rustico tempta¬
mus de his quȩ gessit sermone appetere.

Expanded text:
illi de parvis magna disserere, isti de illi de parvis magna disserere, isti de magnis nesciunt vel parva proferre; et ideo quod ab aliis quaeritur, ab aliis formidatur. Cum sim ego minima omnium minimarum, quam ab ipsis cunabulis ante sua vestigia peculiarem vernulam familiariter enutrivit, ut inpensi muneris de eius gerem, quatenus, dum sui gregis auribus digno, devoto tamen eloquio, benignissimae vestrae voluntati oboediens pareo, vestra me oratione iuvari peto, quae sum minus docta, plus devota. Non ea quae vir apostolicus Fortunatus episcopus de beatae vita conposuit iteramus, sed ea quae prolixitate praetermisit, sicut ipse in libro suo disseruit, cum diceret: De beatae virtutibus sufficiat exiguitas, ne fastidiatur ubertas, nec reputetur brevissimum, ubi de paucis agnoscitur amplitudo. » Ergo inspirante divina potentia, cui beata Radegundis placere studuit in saeculo et cum quo regnat post saeculum, non polito, sed rustico tentamus de his quae gessit sermone appetere
Abbreviated transcription (Latin):
quentiȩ modus admitando attonitus uicib
explicare minime ualet. P̃fatio libri .ii.¬
ominab scĩs. meritoꝵ grã
decoratis. deduniȩ abbatissȩ
uł omni congregationi głosȩ
dnẽ radegungis: baudoniuia
humilis omium. In iungitis mͥ opus age¬
re : ñ minus imposibile quã sit digito e
degundis quam optime nostis aliquid
dicere p̾sumamus. S istud illis debet
inuingi: qui habentes intra se fontem
eloquentiȩ : inde quicqͥd illis iniungit᷑
carmine irriguo copiosius explicatur.
Uerum e contra quicũq angustȩ intelligen¬
tiȩ sunt: nec habent affluentiã eloquii.
per quã uel alios reficere⁊ uł suȩ siccita¬
tis posint inopiam tempare. Tales non
solum ꝑse aliquid dicere appetunt: ue¬
rum etiam siquid eis inunctũ fuerit. ꝑti¬
mescunt. Qđ in me ego recognosco. quȩ
sum pusillanimis paruum habens intel¬
ligentiȩ eloquiũ: qm̃ quantũ doctis ꝓlo¬
qui: tantũ indoctis utile fit tacere. Nam

Expanded text:
quentiae modus admirando attonitus viribus quentiae modus admirando attonitus viribus explicare minime valet. Sit tamen iDOMINABUS SANCTIS MERITORUM GRATIA DECORATIS DEDIMIAE ABBATISSAE VEL OMNI CONGREGATIONI GLORIOSI DOMINAE RADEGUNDIS BAUDONIVIA HUMILIS OMNIUM. Iniungitis mihi opus agere non minus inpossibile, quam sit digito caelRadegundis, quam obtime nostis, aliquid dicere praesumamus. Sed istud illis debetur iniungi, qui habentes intra se fontem eloquentiae. Unde quicquid illis iniungitur, carmine irriguo copiosius explicatur. Verum aecontra, quicumque angustae intellegentiae sunt nec habent affluentiam eloquii, per quam vel alios reficere vel suae siccitatis possint inopiam temperare, tales non solum per se aliquid dicere appetunt, verum etiam, si quid eis iniunctum fuerit, pertimescunt. Quod in me hoc recognosco, quae sum pusillanimis, parvum habens intellegentiae eloquium, quoniam, quantum doctis proloqui, tantum indoctis utile fit tacere. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ reꝑtum ẽ: quo basilica facta est. Ad huc
in ipsosopore manũ trahens ꝑ fauces eiꝰ.
& gulam diu deliniens: in suꝑet boc di¬
cens. ueni ut tibi melior a dõ sanitas con¬
feratur uidebatur sic rogare. ꝑ meam
uitã uolo: ut relaxes illos quos habes in
cartere. Cuigilans tribunꝰ: refert quod
uiderat coniugi dicens. Uere credo qđ
hac hora exit scã de scło. Dirigit ad eiui¬
tatẽ. ut ꝑ hoc uera cognosceret: transmit
tit ad carce rẽ quo septem reos ibt retẽn¬
tos ãmonitus relaxaret. Redeunte mis¬
no sanitati rebdito: edificato templo: scẽ
ꝓbauit oraculum. S de Beate uirtutibus
sufficiat exiguitas: ne fastidiat᷑ ubtas. Nec
reputetur breuissimũ: ubi de paucis ag¬
noscitur in miraculis amplitudo. Qua
pietate. parcitate. dilectione. honestate.¬
dulcedine. humilitate. honestate. fide. fer¬
uore uixerit: ut & ipsam pꝰ obitũ głosi tͣn¬
situs mirabili a ꝓsequant᷑. humanȩ elo¬

Expanded text:
tum repertum est, quo basilica facta est. Adhuc tum repertum est, quo basilica facta est. Adhuc in ipso sopore manum trahit per fauces eius, et gulam diu deliniens, insuper et hoc dicens: 'Veni, ut tibi melior a Deo sanitas conferatur'. Et videbatur sic rogare: 'Per meam vitam ut propter me relaxes illos quos habes in carcere'. Evigilans tribunus refert quod viderat coniugi, dicens: 'Vere credo, quod hac hora exiit sancta de saeculo'. Dirigit ad civitatem, ut per hoc vera cognosceret; transtit ad carcerem, qui septem reos ibi detentos admonitus relaxaret; redeunte transmisno sano reddito, aedificato templo, sanctae probavit oraculum. 39. Sed de beatae virtutibus sufficiat exiguitas, ne fastidiatur ubertas; nec reputetur brevissimum, ubi de paucis agnoscitur in miraculis amplitudo. Qua pietate, parcitate, dilectione, dulcedine, humilitate, honestate, fide, fervore sic vixerit, ut et ipsam post obitum gloriosi transitus, mirabilia prosequantur, humanae elo
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰse mox ianua. iubet longe eas discedere:
ne quis sentiret quid ageret. S quod oc¬
culte gessit: celari diu non potuit. Interea
dum fonte exequiȩ ꝑarentur. fere ꝑhoras¬
uidente fidẽ cui negare ñ potuit: reddi¬
ta ꝓrsus salute. surgit hȩc ab oratione: illa¬
resurgit de funere. E tunc se subleuat ue¬
tula: cum reuixisset infantula. Quam
tactu iterũ signiletificata reddidit uiuã
quam flens acceperat mortuã.
ommemoret᷑ et illud nobile factũ.
deficeret. uidebatur ipsi qͦd sc̃a in uicũ eius
dignabiliter accessisset. Percurrit: salu¬
tat ÷ interrogat quid beata requireret.
Tunt ipsa dicit: quod ad eũ illuc ui sendum
ꝑuenerit. Ex quia uotum plebis erat ut be¬
ati martini oratoriũ conderent: app̾hendit
tribum manus beatissima dicens. Hoc lo¬
co sunt confessoris uenerandȩ reliquie: hic
edificate templũ qͦd sibi ducat dignissimũ.
Oquale dĩ mist̾ium. fundam̃tũ et pauimen¬

Expanded text:
post se mox ianua, iubens longe discedere, post se mox ianua, iubens longe discedere, ne quis sentiret quid ageret, sed quod occulte gessit celare diu non potuit. Inter haec dum defunctae exsequiae praeparentur, fere uidente fidem cui negare| non potuit reddita prorsus salute. Surgit haec ab horacione| resurgit illa de funere. Et se tunc subleuat uetula cum| reuixisset infantula quam tactu iterum signo letificata| reddit uiuam quam flens acceperat mortuam comme| moretur et illud nubile factum deficeret| Videbatur ipsi quod sancta in uico eius dignabiliter accessisset.| Currit . salutat . interTunc ipsa dicit, quod ad eum illic videndum pervenerit. Et quia votum plebis erat, ut beati Martini oratorium conderent, adprehendit tribuni manum beatissima, dicens: 'Hoc loco sunt confessoris venerandae reliquiae, per hoc aedificate templum, quod sibi ducat dignissimum'. Quale Dei mysterium! Fundamentum et pavimen
Abbreviated transcription (Latin):
duab testib ꝑorasset diutiꝰ: dicit quȩdã
inonacha sermone ioculari. Dña recogno¬
ui unũ de meis canticis a psaltantib p̃¬
dicari. Eui respondit. Grande ẽ.si te
delectat: coniunctȩ religioni audire
odorem scłi. Adhuc soror ꝓnunciat. Ue¬
re dñã: duo et tria hic modo mea canti¬
ça audiui quȩ retinui. Sc̃a respondit.
Testor dm̃: me nil audisse mͦ. de scłari
cantico. Unde manifestum ẽ: qͦd carne li¬
cet in scło. mente tamen e̾et in cȩlo.
Redicetur in laude xp̃i more beati
martini tempore presenti: antiqui
norma miraculi. Cum beatissima femi¬
de monacha: & signo tacto. uenientẽ qͥd
Iesset interrogat. Quȩ mortuã sororem
nuntiauit infantulam: et frigidã aquã¬
qua lauaret᷑ paratam ẽẽ iam calidam.
Coͣdolens scã: tunc imꝑat ut cadauer ipsiꝰ
suam deferret ad cellulam. Quo sibi de¬
portato: excipiens manu ꝓpͥa: et clausa

Expanded text:
duabus testibus perorasset diutius, dicit quaedam duabus testibus perorasset diutius, dicit quaedam monacha sermone ioculari: 'Domina, recognovi, unam de meis canticis a saltantibus praedicari'. Cui respondit: 'Grande est, si te delectat coniunctam religioni audire odorem saeculi'. Adhuc soror pronuntiat: 'Vere, domina, duas et tres hic modo meas canticas audivi quas tenui'. Sancta respondit: 'Teste Deo, me nihil audisse modo saeculare de cantico'. Unde manifestum est, ut carne licet in saeculo, mente quod tamen esset in caelo. 37. Praedicetur in laude Christi more beati Martini tempore praesenti antiqui norma miraculi. Cum beatissima femide monacha et signo tacto venientem quid illud esset interrogat. Quae mortuam sororem nuntiavit infantulam et frigida quo lavaretur paratam esse iam calidam. 85 Condolens sancta tunc imperat, ut cadaver ipsius suam deferret in cellulam. Quo sibi deportato, excepit manu propria, reclusa
Abbreviated transcription (Latin):
e uocetur memoriȩ: quod tacitũ
ene p̃teruit. Anderedus cliens e¬
iusdẽ beatissimȩ cum sibi filii nascerent᷑.
quos ut uideret mox ꝑderet: et cogitar&
sepelire mat̾ tristis dum pareret: exani¬
ꝑatur elementia ⁊ Animia monacha
dum tantũ ydropis morbo tume facta
tenderetur ut salus eet in ultimo⁊ et de¬
putatȩ sorores spectarent qͦmͦ exalaret
randa abbatissa beata radegundis in bal¬
neo sine liquore nudam iuberet descẽ.¬
dere. Deinde manus beate uisa ẽ. suꝑ
teste concegere. Quo ꝑacto ministerior
euiglanti de sopore nil de morbo inea
apparuit⁊ ita ut nec sub sudasset. et intus
aqua consumpta sit. Quo nouomiraculo:
ñ reliquit in utero morb nec uestigium.
Ham quȩ credebatur preceps deferri ad
& uentris nulla foret ꝑnities:
Roferatur in medio: quo tota gra¬
tuletur regio. Quadam uice obũ¬
brante iam noctis erepuseulos inter corol¬
las & citharas dũ circa monast̾iũ a scła¬
rib multo fremitu cantaret᷑: & sc̃a cũ

Expanded text:
euoce| tur memoriae quod tacitu poene praeteriit. Anderedus| agens eiusdem beatissime . cum sibi filii nascerentur quos| ut uidiret mox perderet et cogitaret sepelire mater tristes| dum pareret exani clementia . Animia| monacha dum tantum ydtenderetur, ut salus esset in ultimo, et deputatae sorores spectarent, quo momento eranda abbatissa beata Radegundis in balneo sine liquore nudam iuberet descendere. Deinde manu beatae visa est oleuveste contegere. Quo peracto mysterio, evigilanti de sopore de morbo nihil apparuit, ita ut nec subsudasset, et intus aqua consumpta sit. Quo novo sub miraculo non reliquit in utero nec morbus vestigium. Nam quae credebatur deferri praeceps ad  ventris nulla pernicies. 36. Proferatur in medio, quo gratuletur regio. Quadam vice, obumbrante iam noctis crepusculo, inter coraulas et citharas dum circa monasterium a saecularibus multo fremitu cantaretur, et sancta
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ tradebant. fit contentio in ppło.
alui dicebant cereos ipsos in eiꝰ sem̃ sepul
geretur: de pueri brachio qui totos tene
et quod esitabatur declarant. Respicien¬
tũ
dño benedixerunt. Quante pꝰ eiꝰ tͣnsitum
ibi sunt factȩ uirtutes quanti demoniaci
libati⁊ quanti febricitantes sanati⁊ quis¬

Expanded text:
nationem tradebant. Fit contentio in populo; nationem tradebant. Fit contentio in populo; alii dicebant cereos ipsos in ejus sanctum segeretur, de pueri brachio qui totos tenebet quod haesitabatur, declaravit. Respicientum Domino benedixerunt. Quantae post ejus transitum ibi sunt factae virtutes, quanti daemoniaci liberati, quanti febricitantes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
monaft̾io suo conduntur eam cũ dignose¬
peliuit honore:
um submuro a psallentib scm̃ eiꝰ
corpꝰportaret᷑. quia instituerat ut
nulla uiuens foris monaft̾ii ianuã egre¬
deretur: tota congregatio supͣ murũ la¬
m̃tans. ita ut planctus eoꝵ superaret ipsos
psallentes. ꝓ psalmis lacͥmas. ꝓcantico mu¬
gitum. et gemitũ ꝓ alleluia reddebãt. Ro¬
gauerunt desursum ut subtus turrim re¬
absentiã. S ut suam fidelem dñs declara¬
ret in medio popłi: ubi dum pausaretur
sem̃ corpꝰ. cecum illuminauit. qui multis
nullo sustentante uadens. tanꝗͣ sinullũ
habuisset laborem oculoꝵ ad sem̃ sepulchrũ
abiit⁊ et usq hodie clare uidet.
on p̃termittatur et aliud miracu¬
lũ. Ubi eam sepeliuit supͣdictus
ep̃c: cooꝑtorium non posuit. ante ꝗͣ pontifex
loci uenir&. Liberȩ quȩ ante cereos portaue¬
runt. totȩ in giro sepulchri adstabant: una¬
queq in suo cereo suũ nom̃ dabat scriptum:
totȩ uni ex famulis cereos ipsos iurta ordi¬

Expanded text:
onduntur, eam cum digno sepelivit honore. 24. Dum sub muro cum psallentio sanctum eius corpus portaretur, quia instituerat, ut nulla vivens foras monasterio ianuam egrederetur , tota congregatio supra murum lamentans, ita ut planctus eorum superaret ipsum psallentium, pro psalmo lacrimas, pro cantico mugitum et gemitum pro alleluia reddebant. Rogaverunt desursum, ut subtus turrem reabsentiam. Sed ut suam fidelem Dominus declararet in medio populi, ibi dum pausaretur sanctum corpus, caecum illuminavit: qui multis nullo sustentante videns, tanquam si nullum habuisset laborem oculorum, ad sanctum sepulcrum abiit, et usque hodie clare videt. 29. Ne praetermittatur et aliud miraculum. Ubi eam sepelivit supradictus episcopus, coopertorium non posuit, antequam pontifex loci veniret. Liberae quae ante eam cereos portaverunt, totae in gyro sepulcri adstabant; unaquaeque in suo cereo suum nomen dabat scriptum, totae uni ex famulis cereos ipsos juxta ordi
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ uiri sunt alii liberati alii uͦ basilicȩ
dñe radegundis sunt directi: ut siẽ equali
ratus. si pallam subt̾iorem eustos
eiusdẽ sacri sepulchri intinxit in calicem
aquȩ et dedit febricitanti poculũ ⁊ ñ statĩ
ut bibit. ante scm̃ sepulchrũ eiꝰ iacens. so¬
por accessit. morb recessit: A p̃o largiente
om̃ib dibus in nomine ipsius dñi nr̃i iħu¬
xp̃i. ibi multȩ uirtutes fiunt: unde recessit.
Nos quoq fideli deuotione et sedulitate debi¬
ta ueneramur eam interris: euiꝰ anima con¬
sidimꝰ. gaudemꝰ. & głamur. quod p̃fulgeat
in cęlis: ipso prestante qui cũ patre et sp̃u¬

Expanded text:
sancti viri sunt alii liberati, alii vero basilicae sancti viri sunt alii liberati, alii vero basilicae domnae Radegundis sunt directi: ut sicut aequalratus, si pallam subteriorem custos ejusdem sacri sepulcri intinxit in calice aquae, et dedit ei febricitanti poculum, non statim ut bibit ante sanctum ejus sepulcrum jacens sopor accessit, morbus recessit? Christo largiente omnibus diebus in nomine ipsius Domini Jesu-Christi ibi multae virtutes fiunt, unde recessit. Nos quoque etiam fideli devotione et sedulitate debita veneramur in terris, cujus anima confidimus, gaudemus et gloriamur quod praefulgeat in caelis, ipso praestante qui cum Patre et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
diuin beati antistitis basilica uigilauert̃:
tota nocte ergumini clamauerunt: inter
quos mulieres duas grauter infestabat
inimicus: precipue una tantũ bach abat᷑ͫ
ut in eiꝰ fremitu tota tremeret basilica.
Postquã inde uir uenerabilis arnegiselus
abbas basilicȩ baeate regͥne eum suis mona¬
Lehis
exiuit ad suam uadens basilicã eursum imple¬
re quẽ illa satis dilexerat: ipsas pꝰse mulie¬
is parceret supplicabant. Una ex eis quȩ
grauius tribulabatur. iam terquinos ha¬
bens annos ex quo eam sp̃c̃ nequã flagellabat:
cum matutina dicebat᷑. seuiens inimicus
uas quod inuaserat reliquit. Illa alia ad
terciam ance hostiũ basilicȩ ẽ lib̃ata: et ul¬
tra nequissimus hostis eis nocere non ualu¬
it. Quam larga ẽ. et diues miscd̃ia dĩ quȩ
suos uereri facit. et loca requirit ipse uirtu¬
tum largitor. ac dispensator ubi ꝑsuos fide¬
les suam ostendat potentiã. Ad basilicam

Expanded text:
diu in beati Antistiis Basilica vigilaverunt, diu in beati Antistiis Basilica vigilaverunt, tota nocte energumeni clamaverunt; inter quos mulieres duas graviter infestabat inimicus, praecipue una tantum bacchabatur, ut in ejus fremitu tota tremeret basilica. Postquam inde vir venerabilis Arnegisilus abbas basilicae beatae reginae cum suis Monachis exivit, ad suam vadens basilicam cursum implere, quam illa satis dilexerat, ipsas post se mulieis parceret supplicabant. Una ex illis, quae gravius tribulabatur, jam ter quinos habens annos ex quo eam spiritus nequam flagellabat, cum matutina dicebatur, saeviens inimicus vas quod invaserat, reliquit. Illa alia ad tertiam ante ostium ipsius basilicae est liberata, et ultra nequissimus hostis eis nocere non valuit. Quam larga est et dives misericordia Dei quae suos vereri facit, et loca requirit ipse virtutum largitor ac dispensator, ubi per suos fideles suam ostendit potentiam. Ad basilicam
Abbreviated transcription (Latin):
e burgundia cum apłicouirole¬
ifasto ep̃o ueniens eiꝰ abbasnomine
abbo. dum pictauis inu̾itate. dentis ineur¬
rit ualidum dolorem⁊ die noctuq una uox.
unꝰ dolor inerat ei: mortẽ euenire sibi op¬
tans. ut tanto carer& dolore. Qui inspi¬
rance sibi diuina miscđia: rogauit se
duci ad seẽ basilicam. Ubi ingressus. se
iecit: mortẽ pre ocłis habens. pallam cor¬
poralẽ suꝑ scm̃ tumulũ mordens appre¬
hendit. Qui septẽ dieb nec cibum sump¬
serat. nec somno refici poterat ⁊ in hoc mor¬
su sopoi accessit: dolor discessit: sanus
ad hospiciũ rediit. Quod post ipso referen¬
te plures cognouerunt: ubi se fatebat᷑
de mortis ianua ꝑuirtutẽ dñs radegun¬
dis ẽẽ reuocatum:
t quia mos ẽ festiuitatẽ beatihi¬
Ilarii reliquis monast̾iis circum¬
circa proximis quȩ sunt ibi usꝙ ad medi¬
am noctẽ celebrare: de media nocte unꝰ¬
qͥsq abbas cum suis frĩb ad suũ reuerti¬
tur monaft̾ium. cursum celebrare. Quã¬

Expanded text:
e Burgundia cum viro apostolico Leifasto episcopo veniens ejus abba nomine Abbo, dum esset Pictavis in civitate, dentis incurrit validum dolorem. Die noctuque una vox, unus dolor inerat ei, mortem evenire sibi optans ut tanto careret dolore. Qui inspirante sibi divina misericordia rogavit se duci ad sanetae basilicam: ubi ingressus, cum rojecit, mortem prae oculis habens, pallam corporalem desuper sanctum tumulum mordicus apprehendit. Qui septem diebus nec cibum sumpserat, nec somno refici poterat, in hoc morsu sopor accessit; dolor discessit, sanus ad hospitium rediit. Quod post ipso referente plures cognoverunt, ubi se fatebatur de mortis janua per virtutem domnae Radegundis esse revocatum 31. Et quia mos est in festivitate beati Hilarii reliquis Monasteriis circumcirca proximis, quae sunt ibi, usque in mediam noctem vigilias celebrare; de media nocte unusquisque abbas cum suis fratribus ad suum revertitur monasterium cursum celebrare. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
damꝰ erguminus qui tunc ad beatȩ erueis
monaft̾ium mundandus aduenerat: ar¬
repta manib cesariȩ collisit se in derram
dicens. Heu. heu. hen nob̾. qui tale damp¬
num ꝑpessi sumiis uł licuisset causas in¬
quirere: et sic de potestate nr̃a fuisset ab¬
lata hȩc anua. Inquirentib si his qui ade-¬
rant quod ee̾tꝰ uerbum quod loquebat᷑: res¬
pondit. Ecce auimam puellȩ michael ar-¬
changelus suscepit: et ipse eam ad cȩlos e¬
uehit. Princeps uͦ nr̃ quẽ uos diabolum no¬
minatis: nichil in ea participatur. Post
hec corpꝰablutum ita candore niueo reful¬
gebat⁊ ut nullũ linceum reꝑire abbatissa
potuisset in ꝓp̃tu: quod corpori eiꝰ simile cer¬
neretur. Induta tam̃ linteis mundis: se¬
pulture tradita est.

Expanded text:
dam energumenus, qui tunc ad beatae Crucis dam energumenus, qui tunc ad beatae Crucis gloriam mundandus advenerat, arrepta manibus caesarie, collisit se in terram, dicens: Heu! heu! heu nobis, qui tale damnum perpessi sumus! vel licuisset prius causas inquirere, et sic de potestate nostra fuisset ablata haec anima! Inquirentibus vero his qui aderant, quod esset hoc verbum quod loquebatur, respondit: Ecce animam puellae Michael angelus suscepit, et ipse eam ad coelos evehit. Princeps vero noster, quem vos diabolum nominatis nihil in ea participatur. Post haec corpus aquis ablutum ita candore niveo refulgebat, ut nullum linteum reperire abbatissa potuisset in promptu, quod corpore candidius cerneretur, induta tamen linteis mundis, sepulturae mandata est.
Abbreviated transcription (Latin):
nmonast̾io beatȩ radegundis puella quȩ¬
dam nomine distiola. quȩ beati salun ab¬
biensis ep̃i neptis erat: obiit hoc mͦ. Cum
egrotare cepisset et assidue ei sorores aliȩ
deseruirent: uenit dies ille quo migra¬
pe acoipoie: & cirea horam nona ait sois¬
Ecce iam leuioiẽ me sentior ecce nichil do¬
leonunc aut̃ non ẽ necesse sollicitudini
ur̃ȩ ut mͥ curȩ aliquid impendatis. s potiꝰ
discedite a me: quo facilius sopore relaxer.
Hec audientes sorores eius discesserunt parũ¬
ꝑ acellula: et pꝰpaululũ aduenerunt. Deniq
stantib illis coram ea: expectabant quid e
locutionis audirent ab ea. Ipsa autem ex¬
pansis manib bene dictionẽ a nescio quo
flagitans. ait. Benedic inquit mͥ scẽ ac fa¬
mule dĩ excelsi. Ecce enĩ iam tercio faciga¬
ris hodie mei causa. E cur scẽ ꝓinfirma
ferret: penicus non ẽ effata. Tunc facto
modico interuallo. emisit uocẽ magnam
cum risu: et sic tradidit spm̃. Et ecce qui¬

Expanded text:
o autem beatae Radegundis, puella quaedam, nomine Disciola, quae beati Salvii Albigensis episcopi neptis erat, obiit hoc modo. Cum aegrotare coepisset, et ei assidue sorores aliae deservirent, venit dies ille quo migraret a corpore; et circa horam nonam ait sorEcce jam leviorem me sentio; ecce nihil doleo. Nunc autem non est necesse sollicitudini vestrae, ut mihi curae aliquid impendatis, sed potius discedite a me, quo facilius sopori relaxer. Haec audientes sorores ejus, recesserunt parumper a cellula, et post paululum advenerunt. Denique stantibus illis coram ea, exspectabant quid ab illa elocutionis audirent. Ipsa autem expansis manibus benedictionem a nescio quo efflagitans, ait: Benedic, inquit, mihi, sancte ac famule Dei excelsi. Ecce enim jam tertio fatigaris hodie mei causa. Et cur, sancte, pro infirma verba proferret, penitus non est effata. Tunc facto modico intervallo, emisit vocem magnam cum risu, et sic tradidit spiritum. Et ecce qui
Abbreviated transcription (Latin):
UO beatissiao. & m apłico
hon ore uenabili censuno
papȩ: Constantius pecca¬
tor. prima mͥ cura ÷: pudo¬
rem conscientiȩ humilis c̾todire:
Quiꝰ cancellos si in aliquo forte tͣnsgͤs¬
dior iubentum ÷ magis culpa. qmͣ mea
Itaq ut uitam gestaq beatissimi Ger¬
mani ep̃i. uł ex parte ꝑstrĩng̾em: fr̃is
uri scͥi antistitis pacientis. fec̃ aucco¬
ritas. Cuius preceptioni si non ut de¬
bui: ut potui tam̃ parui. Cumq o¬
bedientia mea ad beatitudinis nr̃e
noticiam ꝑueniss: ut it̾ato intemi¬
tatem prumperẽ precepistis: iuben¬
do ut paginula quȩ adhuc intͣ se¬
cͤci uicinam tenebat᷑. longius me ai¬
ctore procedet: eẽmq ipse reatꝰ mei
quodãm & accussator: & ꝓditor: Ma¬
nifeste enim condẽpnatio in me ma¬
nebit: si u̾borum meorũ abiectio. doc¬
torum offeratur auditui. Reiccto
itaq pudoris uelamine obtemꝑas
iꝰsiomi. tͣnsiisi uob̃ inpensȩ deuoti¬
onis obsequium: ꝓ fiducia caritatiᷤ

Expanded text:
O BEATISSIMO ET MIHI APOSTOLICO HONORE VENERABILI CENSURIO PAPAE CONSTANTIUS PECCATOR. Prima mihi cura est pudorem conscientiae humilis custodire, cuius cancellos si in aliquo forte transgredior, iubentum magis culpa quam mea est. Itaque, ut vitam gestaque beatissimi Germani episcopi vel ex parte perstringerem, fratris vestri sancti antestitis Patientis fecit auctoritas; cuius praeceptioni, si non ut debui, ut potui tamen parui. Cumque oboedientia mea ad beatitudinis vestrae notitiam pervenisset, ut iterato in temeritatem prorumperem, praecepistis iubendo, ut paginula, quae adhuc intra secreti vicinia tenebatur, longius me auctore procederet essemque ipse reatus mei quodammodo et accusator et proditor. Manifeste enim condemnatio in me manebit, si verborum meorum abiectio doctorum offeratur auditui. Reiecto itaque pudoris velamine, obtemperans iussioni, transmisi vobis inpensae devotionis obsequium, pro fiducia karitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dicis tabulis. triste ministeriũ sacrata sam
deo mens fugit. E ut innullo a preceptis en¬
uangelicis actus martyrii deuiaret. quib
declinare ꝑsecutionis impecũ uł ꝑmicti¬
mur uł iubemur: abira se furentispidicl
offerriq iussisset: neq facilis in uestigatio
ad ꝓcuratam latebram ꝑueniret: crudelis¬
cerent. Quod ubi beato senesiouł occulti
nuntiis uł rumore comꝑtum ẽ: diu̾sa la¬
tendiloca. ut exitus docet. non infirmita¬
te sp̃s. s carnis trepidatione mutauit: acti
interim licet suꝑfluo de presũptȩ fidei con¬
catholicȩ religionis antistitem. donum
baptismatis postulauit. S ille fortasse
temporis angustiis impeditus: huic
tionẽ etiam huiꝰ muneris daret: prõpta ꝓ

Expanded text:
dicis tabulis triste ministerium sacrata iam dicis tabulis triste ministerium sacrata iam domino mens refugit. et, ut in nullo a praeceptis euangelicis actus martyris deuiaret, quibus declinare persecutionis impetum uel permittimur uel iubemur, .| offerre que iussisset . neque faciles inuestigacio| ad procuratam latebram t. quod ubi beato Genesio uel occultis nuntiis uel rumore compertum est, diuersa latendi loca, ut exitus docet, non infirmitate spiritus sed carnis trepidatione mutauit. Atque interim, licet superfluo de praesumpta fidei concatholicae religionis antistite donum baptismatis postulauit. sed ille uel temporis angustiis impeditus uel iutionem etiam huius muneris daret prompta pro
Abbreviated transcription (Latin):
ropraror atq indigenam are-¬
latensis urbis beatissimũ gene¬
sium mrẽm. alũpnum enisdẽ
iure nascendi. patronũ uir¬
tute moriendicelebrare a pͥncipio atq
excolere omniũ fideliũ studia om̃s reli¬
giosorum licterȩ debuerunt: ut tanti me¬
riti docum̃ta głosa consignata scriptorum
fidem. et uiuacib comentata monum̃td
illibata atq integra ad posteros ꝑuenirent.¬
S qm̃ succedentes sibi ꝑ incertũ uitȩ tempꝰ
ȩtates tradere hȩc inuicem magis memo¬
riȩ mutuȩ quã mandare litt̾is malue¬
runt⁊ uł nc̃ oportet eadem fidelib scrip¬
tis in tempora secutura transmictine
ea quȩ adhuc uiua recordatione rerum
ut sunt gesta referuntur: uanescente
tempore uel tradentium uł accipientiũ
us in iuuentutis flore pͥmeuo ꝓuincialis
miliciȩ tirocinia suscepit. Qecidit aũt¬
nus implente: impia atq sacrilega man¬
data & ꝑsecutionis iussa legerent᷑. Quȩ cũ¬
dõ deuotus repudiaret auditus ce impͥme

Expanded text:
Proprium atque indigenam Arelatensis urbis beatissimum Genesium martyrem, alumnum eiusdem iure nascendi, patronum uirtute moriendi, celebrare iam a principio atque extollere omnia fidelium studia, omnes religiosorum litterae debuerunt, ut tanti meriti gloriosa documenta consignata scriptorum fide et uiuacibus commendata monumentis illibata atque integra ad posteros peruenirentam succendentes| sibi per incertum uitae tempus aetates tradere| hec inuicem memoriae mutuae . quam m\a/nda| rae . literis maluerunt. Vel nunc oportet. eadem| fidelibus scriptis in tempore transmitte+ ne ea| que adhunc uiua recordacione . ferim uti sunt .| gesta refriuntur uaniscente per tempus. uel tra| dencium . uel accipiencium us in iuuentute| flore . primaeuo prouincialis miliciae tiroci| nium suscepit eanus implente impia atque sacrilega mandata persecutionis iussa legerentur, quae cum deuotus deo repudiaret auditus et imprime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte scire qui sunt pb̃ri: qui in hac eiuui¬
ur̃is bene atq utiliter censuisti delacoies
ñ eẽ. Itaq quia ꝰ me deferri non possunt:
tuȩq censurȩ hoc displiceat. nec offerri
se ipsi possunt: s a te inquisiti inueni¬
unt᷑. Pacernus ꝓconsul dixit. Ego hodie¬
in his locis conciliabula faciant aut cy¬
miteria ingrediantur. Siqͥs itaq hoc
tam salubre consiliũ non obseruauerit.
capite plectet᷑. Cypͥanus ep̾e dixit. fae
a deo dum de eiuitate eurbitana in
tis suis manebat & cotidie sperabat ue¬
nire ad se quod illi duinitꝰ ostensum
erat. Et cum illic demoraret᷑. repente idib
septembris tusco et basso consulib uene¬

Expanded text:
te, qui sint presbyteri qui in hac ciuiit: legibus uestris bene atque utiliter censaistis delatores non esse. itaque detegi et deferri a me non possunt. et tuae quoque censurae hoc displiceat, nec offerre se ipsi possunt, sed a te exquisiti inuenientur. Paternus proconsul dixit: a me inibus locis conciliabula fiant nec coemeteria ingrediantur. si quis itaque hoc tam salubre praeceptum non obseruauerit, capiteplectetur. Cyprianos episcopos rea Deo, de civitate Curubitana, intis suis manebat. Inde quotidie sperabat veniri ad se, sicut illi ostensum fuerat. Et cum illic demoraretur, repente Idibus Septembris, Tusco et Basso consulibus, vene
Abbreviated transcription (Latin):
sibi parauerat. atq iuxta eã qͣsi collega
dõ. crucẽ dñicam posuerat filio suo reg¬
no tradito: ipse infanũ huiꝰcenodi resi¬
debat. Illo itaq tẽpore eraclius arcem
tenebat imꝑii uir in armis strenuus.
decorus: & quãuis scłari actui deditus:
totꝰ tñ erat fide catholieꝰ. et erga eul¬
tores dĩ. supplex. benignꝰ. ac deuotꝰ. ꝑgens
gͥ filiꝰ eosdroe. contra eracłiũ. iuxta da¬
nubiũ fluurũ. cũ suo consedit exerci¬
tu. Tandẽ inspirante elementia sal¬
uatoris. utrisq pͥncipib placuit. ut
ipsi singłi in medio pontis ipsius flumi¬
nis dimicaturi confligerent᷑. et eua
sors ui ctoriam contulisset: ipse sinȩ dã¬
no utriꝰq exercitus imꝑium usurpa¬
ret. Decretũ etiã cũ iuramento ꝓces¬
sit: ut si aliquis ex eoꝵ ppło. pͥncipi suo.
uenire in auxiliũ p̃sũpsisset erurib
excisis et brachiis abeo uiflumine
mergeretͦ. Cũq utͥq popło hȩe pactio

Expanded text:
sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fanum hujuscemodi residebat. Illo itaque tempore Gracchus arcem tenebat imperii, vir armis strenuus, decorus, et quamvis saeculari actui deditus, totus tamen erat fide catholicus; et ergo Dei cultoribus supplex, benevolus ac devotus. Pergens igitur filius Chosroe contra Gracchum, juxta Danubium magnum fluvium consedit exercitus. Tandem inspirante clementia Salvatoris, utrisque principibus placuit ut ipsi singuli in medio ponte fluminis dimicaturi confligerent, et cui sors victoriam contulisset, ipse sine damno victorque exercitus imperium usurparet. Decretum etiam cum juramento processit ut si aliquis ex eorum populo principi suo venire in auxilium praesumpsisset, cruribus excisis et brachiis, in flumen mergeretur. Cumque utrique populo haec pactio
Abbreviated transcription (Latin):
dñantiũ. Nrc hoc solũ ei suffecit adsuȩ dãna¬
tionis interitũ. uerũ etiã syriã ⁊ palectinã
cũ subiugasset & egiptũ. regra queꝙ extia et
infralimitaneo glorierabat ꝑ cͥcuitũ. suo crude¬
lissimo subigert añatuĩ ierosolimã adiit. eccłas sub¬
uertit. totãq finitimã regiorẽ uastauit: in¬
eũ uoluisset accelere. t̾ritꝰ redit̾. s tñ ligni
salutaris partẽ quã religiosa regina ibi inte¬
simoniũ u̾ͥtutis reliquerat. aportauit. Fe¬
cerat nãq sibi turrĩ argenceam. inqua in¬
t̃lucentib gẽmis. thronũ instruxerat au¬
reũ. ubi solis quadrigã. & limȩ uł stellarũ
imaginẽ collosauerat. atq ꝑ occultas fistu¬
las aquȩ meatus adduxerat: ut quasi ds̃
uluuiã desuꝑ uideret᷑ infundere. E dũ subt̃raneo
specu equis in cireuitu trahentib circũacta
turris fabrica moueri uidebat᷑. qͣsi qͦdã mͦ
rugitũ thonitrui iuxta possibilitatẽ arti¬
ficis mentiebat . In hoc itaq boco sedem

Expanded text:
damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum subjugasset et Aegyptum, regna quae extra et infra limitanea glomerabantur per circulum suo crudelissimo subjugaret dominatui. Hierosolymam advenit, ac astavit, incum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem
Abbreviated transcription (Latin):
inr̾m qui agaunum¬
gl̃oso sanguine illus¬
zum. stilo explicamꝰ.
moriã: nondum int̾cepit obliuio. Et si pro
mart̾ib singulis loca singula quȩ ipsi possi¬
ddent uł singłȩ urbes insignes habent᷑. nec
immerito quia ꝓ dõ sũmo p̃ciosas scĩ animas

Expanded text:
martyrum qui Acaunumrioso sanguine illusrum stylo explicamus,moriam nondum intercepit oblivio: etsi pro martyribus singulis loca singula, quae eos possident, vel singulae urbes insignes habentur, nec immerito, quia pro Deo summo pretiosas animas
Abbreviated transcription (Latin):
nec bonoꝵ ecclĩȩ filiorum ulla ex parte
fraudare uidear caritatẽ. Nec attinguã
ea omĩa insinuare quȩ idem beatissimꝰ
augustinus in suis confessinum libris
de semet ipso. qualis ante ꝑceptam grãm
fuerit: qualisq iam sũpta uiuereti desig¬
nauit. ħoc enim face̾ uoluit. ut ait apłs.¬
laudem non suã s sui dñi de ꝓpͥa lib̃atione
ac muntre querens ex his uidelicet quȩ iã
ꝑceperat. et fr̃nas p̃ces poscens de his quȩ
acciꝑe cupiebat. Sacram̃tum gͥ regis ut
anglica act̾britate ꝓbatum ẽ. bonũ abscon¬
dere ẽ: oꝑa aut dñi reuelare et confiteri.
honorificum est Explicit prologus:

Expanded text:
nec bonorum Ecclesiae filiorum ulla ex parte nec bonorum Ecclesiae filiorum ulla ex parte fraudare videar charitatem. Nec attingam ea omnia insinuare, quae idem beatissimus Augustinus in suis Confessionum libris de semetipso, qualis ante perceptam gratiam fuerit, qualisque jam sumpta viveret, designavit. Hoc enim facere voluit, ut ait Aposlaudem non suam, sed sui Domini, de propria liberatione ac munere quaerens, ex iis videlicet quae jam perceperat; et fraternas preces poscens, de iis quae accipere cupiebat. Sacramentum igitur regis, ut angelica auctoritate prolatum est, bonum est abscondere: opera autem Domini revelare et confiteri, honorificum
Abbreviated transcription (Latin):
nspirante rerum omĩum factactore
et gub̾natore dño. mei memor ꝓpositi
quod ꝑ grãm saluatoris om̃ĩpotenti ac
diuinȩ ꝑfidem crinitati seruire decre¬
ui. et antea in uita laicorum. et nẽ in
officio epͥorum. studens ex qualicũq ac¬
cepto ingenio et sermone ȩdificationis ꝓdes
p̃sentati sac̾dotis optimi augustini. quȩ in
eociem uidi abeoq audiui: minime retic̾e
studiosiorum nociciȩ intulerunt: quales
quantiq uiri ex cõmuni dñi grã in rebus
humanis et uiuere et usꝙ infinẽ obitus
ꝑseuerare meruerunt. Idcirco ip̃se dispen
dłnantium om̃ib bonis seruiendum et
placendum ẽ fidelib: de predicti uenera¬
bilis uiri & exortu. & ꝓcursu. & debico fine.
quȩ ꝑeum didici. & erꝑtus sum. quã plu¬
rimis annis eius in herens caritati: ut dñs
donauerit explicandum suscepi. Uerum sũ¬
mam queso maiestatẽ: quo munus huius¬
modi a me arreptum. ita geram. & ꝑagam::
ut nec patris luminũ offendam ueritatẽ:

Expanded text:
nspirante rerum omnium factore et gubernatore Deo, mei memor propositi, quo per gratiam Salvatoris omnipotenti ac divinae per fidem Trinitati servire decrevi, et antea in vita laicorum, et nunc in officio episcoporum, studens ex qualicumque accepto ingenio et sermone aedificationi prodespraesentati sacerdotis optimi Augustini, quae in eodem vidi, ab eoque audivi, minime reticerestudiosorum notitiae intulerunt, quales quantique viri ex communi Domini gratia in rebus humanis, et vivere, et usque in finem obitus perseverare meruerunt. Idcirco ipse quoque ddominantium omnibusque bonis serviendum et placendum est fidelibus, de praedicti venerabilis viri et exortu, et procursu, et debito fine, quae per eum didici, et expertus sum, quam plurimis annis ejus inhaerens charitati, ut Dominus donaverit, explicandum suscepi. Verum summam quaeso majestatem, quo munus hujusmodi a me arreptum ita geram et peragam, ut nec Patris luminum offendam veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
re cepit in dño. Argumentũ itaq rotȩ huius
duplicis: tale erat. Unus uertis erat fixus
Insuꝑiori uͦ parte alius uectis positus sic
a ligni sectorib ducebatur: ita ut dum
abuno ducit᷑. et ab alio impellit᷑: una pars
in sursũ u̾sus duceret: alia in deorsum
batur ab una parte. aliud brachi ũ deorsũ:
ut ibi in ipsa rota posset media pars eiꝰ
sursum discerpi: et media deorsũtͣhi:
mecanieus qui hoc adinuenit supplici¬
um. dederat signũ trahentib dicens. Ego
ingrediar intͣ rotam ut eam tẽperẽ ⁊ et
nolice. Stabant gͦ tͥceni iuuenes: tenen¬

Expanded text:
re coepit+. in deo Argumentum itaque rotae hu| ius re coepit+. in deo Argumentum itaque rotae hu| ius duplicis . tale erat . unus uectes erat fixus in superiore uero| partae . alius uectis positus sicut a ligni sectoribus ducebatur Ita ut dum ab uno dicitur et ab alio inpellitur . una pars rotae sur| sum uersus duceretur . alia in deorsum batur ab una parte . aliud brachium deorsum ut ibi in ipsa| rota possit media pars eius sursum discerpi . et media deorsum| trmicha| nicus qui hoc adinuenit . hoc dederat signum trahentibus di| cens . ego ingredior intra rotam autem temporem et nolite. Stabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ante eam rotam duplicem quȩ int̾ uec¬
stes concauos feruentes ignes retinens in¬
eendii interitũ minabat᷑. Et incendens¬
in eã pͥscus preses aic. Elige cibi quod ius.
Lut in ista rota eoartaberis: aut ad sacrifi¬
eium magni martis accedes. Quodsinon
feceris: istud suppliciũ incõparabile non¬
euades. Cui beata eupheinia dixit. Ego
ꝓ nomine eiꝰ mereor ad agones accedere.
Applica ignes⁊ torquer tende: incende. ac
ꝑeute: nec in hoc głeris. quod in malis
p̃uales. Si enim occidere potes: uincere tamen
non potes. ꝓfide et ueritate pugnantẽ. Tũc
indignatus pͥscus quod publice a puella per
omĩa uinceret᷑: iussit exui. et solo pudoris¬
tegmine adumbrata omĩa m̃bra eius nu¬
da supͣmedios rotȩ geminos concauos. uec¬
tes artari. intͣ qͦs ignis intus latens subinde
adgirum rotȩ in calesceret: et uirginis ar¬
tus assaret. Imposita itaq suꝑ eos: exulta¬

Expanded text:
ante eam rotam duplicem que inter uecante eam rotam duplicem que inter uectes concauos| ardentis pruinas retinens . incendii interitum minabatur. et inten| dens eam priscus ait . elige tibi quod uis . Aut in ista rota cohar| taueris . At ad sacrificium magni martis accedens . +istud sup| plicium inconparabile euadis. Cui sancta eufemia dixit . pro nomine eius| mereor ad agones accedire . Applica ignes . torquae . incende . ac| percute ne in hoc glorieris quod in malis praeualis . +Si enim occidi| re potes uincire tamen non potes . pro fide et ueritate pugnantem| Tunc indignatus priscus . quod publice a puella per omnia uin| ceretur . iussit eam exui . et suo pudori stegmine adumbrata . om| nia membra eius nuda supra medios rotae geminos . concauos| uectes artari. Intra quos ignis intus latenus subinde+ ad gyrum| rotae incalisceret . et uirginis arcus assaret. Inposita itaque| super eos et exulta
Abbreviated transcription (Latin):
ncipas totus talis fieri. qualis cepit ẽt̃ mañ cua.
Tunc uocauit ad se maiorẽ domꝰ suȩ iudex in¬
quus nomine pictatum: et dixit ei. Ingenui¬
tatem et diuitias ame consequeris: si istam hodie
feceris mulierẽ. Tunc pietacus gaudens ꝑ¬
rexit ad carcerẽ. ut inde eam tolleret ad li¬
bitõs suos: et inuenit carcerẽ clausum. Il¬
lic claues. illic secures. illic uectes allati.
nullomͦ poterant ianuam apperire: quo¬
adusq demonio truculento correptus pie
dum agens: uix de manib eius euasit.
Tunc appellianus sophista gentilium: dixit ei.
Age qd̾ agis. nam et ipsi dii cui iracuntur.
tuas in eius aspectum animos inclinasti.
Unde si eieceris illam: ad exquisitas penas
applica eam. Ꝙ si consenserit sacͥficio mar¬
tis inuicti: uteris ea ipso marte ꝓpicio.
Sin uͦ irato marte quomͦ tibi placuerit
obnoxiam. Tunc iussit eam mane in cons¬
pectu popłi eiectam sacrificare: et posuit

Expanded text:
in| cipias totus talis fieri qualis coepit esse manus tua. in| cipias totus talis fieri qualis coepit esse manus tua. Tunc| aduocauit ad se maiorem domus suae turpissimum . nomine| yptacum et dixit+ Ingenuetatem et diuicias a me conseque| ris . si istam tu hodie feceris mulierem. Tunc . yptacus gau| dens perrexit ad carcirem . ut inde eam tolleret ad libitos suos | et inuenit carcirem clausum . +illic claues . illic secures . illic| uectes adlati . nullo modo poterant ianuam aperire . quoad| usque daemonio truculento correptus . ypm| inmundum agens . uix de manibus eius euasit. Tunc . ap| pellianus sofista gentilium dixit ei Age quod agis . nam et| ipsi dii . tibi . irascuntur . tuas in eius aspectu animos inclinasti. Vnde si eieco| ris illam ad exquisitas poenas . adplica eam . et si consenserit| sacrificio martis Inuicti uteris eam ipso marto propicio. Sin uero ira| to marte . ubi tibi opus erit obnoxiam| Tunc iussit eam mane in conspectu populi eiectam sacrifecare . | et posuit
Abbreviated transcription (Latin):
dne. Priscus aũt dixit adeam. Honora
temetipsam: & tui generis głam non o¬
mictas. Illa au̾c constant̃ insuflauit in
faciem eius dicens. Pcutiet dñs manũ tuã
de qͣme ꝯtigisti: de qͣetiã tuo marti sacrificasti:
ita ut tota die hodie contractam habeas.
S ne reddam retͥbuentib mͥ mala: trans
acto die loco suo restituetur. Quod cum
factũ eẽt: cepit clama. re dicens. Magiciᷤ
artib infecta: obligauit me. Respondens
aut euphemia: dixit. Qudraginta et no¬
uem mr̃m cinctam cateruis meipsam
quinquagesimã abinfantia xp̃i sp̃osam
ausus fusti uoluntate polluca conting̾e
sceleratissime hominum. Age legibus
quod cepisti. Contende tu ꝓlegib deorum
tuoꝵ: et ego ꝓlege dĩmei. S quid dicam
de legib deoꝵ tuorũ cũ homines turpis¬
ta om̃is ingenuitas erubescit⁊ omĩs pu¬
dieitia obmutescit. Tam̃ si agis de dõꝵ
tuoꝵ honore. a nr̃o te pudore suspende: ne

Expanded text:
domine+ priscus autem dixit ad| eam . honora domine+ priscus autem dixit ad| eam . honora te  ipsam t tui generis gloriam non mittas. I| la autem constanter et exufflauit in faciem eius dicens . per| cutiat deus manum tuam de qua me contigisti . de qua etiam| tuo +marti sacrifecasti. Ita ut tota diae hodiae contrata| meam habeas . sed ne reddam retribuenti mihi mala . trans| acto diae loco suo restituetur. Quod cum factum esset clama dicens magicis artibus  obligauit me. Respon| dens autem eufemia dixit quadragenta et nouem martirum| cinctam caeteruis . me ipsam quinquagensimam ab infantia| christi sponsam . ausus fuisti uoluntate polluta contingire Scele| ratissime hominum . age legibus quod coepisti contende tu pro le| gibus deorum tuorum et ego pro lege dei mei . sed quid dicam de legibus| deorum tuorum cum homines turpista omnis| ingenutas erubescit . omnis pudicicia ommutiscit. Tamen| si agis deorum tuorum honorem a nostro te pudore suspende ne
Abbreviated transcription (Latin):
agis. Ciu ꝓconsul ait. Quid in iuste me
et leges. et publicum: quia de me offen¬
me solam a uinculo eoꝵ fecisti alienam
Quid eñi existimas me ut ñ in uinculis ce¬
near. xp̃is. Aut negaui me eiꝰ ẽẽ famulam
et ancillam exiguã. Et licet non merear
hoc nomine sublimari: tam̃ tusi uidex es¬
ses equissimus. ñ mecũ alicer ageres. alit̾
cũ iftis. quoꝵ fidi me participẽ elamo:
credo. conficeor. Tunc pͥscus iussit eam
alapis cedi. E dum cedebat᷑ infacie. uul¬
tus eiꝰ erat ĩmobilis. ꝑseuerante in ea sa¬
maculata et intrepida facie ꝑmanebat. Tũc
indaignissimꝰ appellianus dixit ꝓ consuli. Hos
uberatos et afflictos torm̃tis ad comitatum
dirige⁊ hancͥ sacrilegam cuiꝰ ope latuerunt¬
detine. Placuit dictũ ꝓconsuli: et iussit
uniu̾sos in carcerẽ recipi. Int̾ quos dñ scã
enphemia duceret᷑ ꝓconsul demonũ actus
gens rapiebat quasi ouẽ beatã euphemiam:

Expanded text:
agis. Cui proconsul ait quid iniuste me agis. Cui proconsul ait quid iniuste me et legis| et publicum quia de me offenme+ solam ab eorum uinculo fecisti alienam quid enim me ex| istimas utinem in uinculis teneas christi . aut negan me eius| esse famulam aut ancillam exiguam et licet non| merear hoc nomine sublimare tamen si iudex essis aequissimus Non mecum aliter ageris+. aliter cum istis| quorum fide prcipem me lamo . credo . confiteor. Tunc priscus| iussit eam alapis caedi . et quidquid cedebatur in faciem uultus| eius erat immobilis . perseuerans ea samaculata et intrepida faciae permanebat. Tunc indignissi| mus Appelianus . dixit proconsuli. Hos uerberatos et tormentis| adfectos ad comitatum dirige . hanc uero sacrilegam . cuius| opes latueruntdetine placuit dictum| proconsuli et iubet uniuersos +carcere recepi inter quos dum sancta| eufemia duceretur proconsul demonum actus arpagat quasi ouem beatam eufemiam .
Abbreviated transcription (Latin):
uirginũ maria choris uirgłneis cincta: ym¬
nifluis uocib tibi obuiam ꝓperat. His et
pati clamare. Tunc uidex letus efficitur ⁊
sacrificiis demonũ consẽtire: & dit ad
eam.Ut quid indignanter de hanc in¬
iuriam quam pateris asseris continere :
Cuibeata euphemia ait. Nobilem me ista
ciuitas ab auis et ꝓauis habet ⁊ et ante¬
me posuisti mͥ aduenas et ignotos. et pͥ
uanus et fatuus pucas me terrorib deci¬
pi carnificis. Nam facis me attendere
głam. Ubi enĩtu penas: ibi ego trium¬
phos numero. E quo tu confessionem
existimas: ego supͣ consulatus głam concu¬
pisco. Dicit ei ꝓconsul. Sperabã te admen¬
tem tuam redisse: et gaudere ceperam qd
tu nobilicatis tuȩ memor ẽẽ. uł tarde iam
tia a te auferat᷑. Tunc iussit eam tolli a¬
mulierib apud quas ꝑsuasionib agebat᷑.
et carceris custodia recipi. Alt̾a itaq die
Iniuste agis iudex: cont᷑ leges pͥncipũ tuoꝵ

Expanded text:
uirginum . maria . choris uirgineis cincta hymuirginum . maria . choris uirgineis cincta hymni| fluis uocibus tibi in obuiam properat. His et oclamare Tunc iudex laetus efficitur . sacrificiis de| monum consentire. Ait ad eam utquid indignanter te| hanc iniuriam quam pateris adseris sustinire. Cui bea| ta . eufemia . ait. Nobilem me ista ciuitas ab auis . et pro| auis habet et tu anteposuisti mihi aduenas et ignotos . et| uanus et fatuus . putas me terroribus decipi . carnifecinam facis ad| tendere gloriosam . ubi enim tu poenas . ibi ego triumphos nu| mero et quod tu confusionem et existimas . ego supra conso| latus gloriam concupisco . Dicit ei proconsul . sperabam te| ad mentes tuas redisse . et gaudire coeperam quod tu nobili| tatis tuae memor esse uel tardo iam amentia auferatur. Tunc iussit eam| tolli mulieribus apud quas persuasionibus agebatur et| carceris custodia recopi. Altera autem diae Iniuste agis iudex+ . contra legis prin| cipum tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Respondences aut̃ dixert̃. Si tu
quantomagis nos ĩmortali dõ fidẽ ince¬
gram exhibendã ẽẽ definire debemus.
qui mutari millomͦ potest c. fãc quod iis¬
nt᷑ rex xp̃c ẽ : et ipsum habentes. hominẽ nontime¬
mus. Audiens hȩc priscus: immutauit fa¬
ciem. et iussit singulos diuidi et uariis sup
torquerẽtur: iubebat eos qui in uinculis
erant p̾sentes ẽẽ ⁊ et penas attendere.⁊
ut terrori cederent: dum cernerent cru¬
deliter laniari constantes. Interea scam
euphemiam fecit uariis mulierũ seducti¬
onib titillari: et tam ignobiliũ quã nobi¬
do. docuit sibi inuicẽ ꝑdes aliquantos. die
noctuq succedere. Inuaserat eñĩ ipsũ pͥscũ¬
ꝓconsulem clãdestina calamitas: & ad eiꝰ
terrorẽ diu̾so et exquisito penarũ genere
cõponitur. ⁊ iam tibi in occursum quinq
prudentes uirgines ueniunt: habentes
oleum lsticiȩ in uasis suis. Iam regina

Expanded text:
dum. Respon| dentis autem dixerunt. Sicut tu dum. Respon| dentis autem dixerunt. Sicut tu quanto magis non inmortale deo. Fidem+ integram| et exhibendam esse definimus . quae mutare nullo mo est . et ipsum habentis| hominem non timemus Audiens haec priscus . inmuta| uit faciem . et iussit singulos diuidi et uariis supptorquerentur iu| bebat eos qui in uinculis erant praesentis esse et poenas| adtendire . ut terrore cederent. Cum uiderint crudeliter| laniari constanter. Inerea sanctam eufemiam fecit uariis mulierum| seductionibus titillari . et tam ignobiliam quam+ nobido docuit sibi inuicem per dies aliquos die| noctuque succidire inuaserat enim ipsum priscum clandestina| calamitas . et ad eius terrorem diuerso et exquisito poenarum| generconponitur. Iam tibi in occursum quinque prudentes uir| gines ueniunt . habentes oleum laeticiae in uasis suis. Iam| regina