comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim mutare aquam in innũ
potuit. etiã uacuas hydrias
ualuit uino statĩ replere. Sed
implere hydrias aqua iubet:
quia. pͥus ꝑ sacrã lectionis histo¬
riam corda nr̃a. replenda sunt.
Et aquã nobis in uinũ uertit.
quando ipsa. hystoria ꝑ allegoriȩ.
misteriũ in spͣitalẽ nobis intelli¬
gentiã commutatur. Rota ergo
quasi ꝑ terrã trabit᷑. quia par¬
uulis humili sermone. concor¬
dat. & tamen magnis sp̃italia.¬
inftindens. quasi circulum in
altũ leuat. & inde. sursũ eri¬
gitur. unde. terrã paulo ante
tangere uidebat᷑. Quia. uero
undiq edificat. quasi ꝑ circulũ
rota currit. Unde & in lege sc̃ͥp¬
tum est. Faciesa candelabrũ ductile.
de auro mundissimo. hastile.
eiꝰ &. calamos. sciphos & sperulas
delabro. nͥ redemptor humani
generis designat᷑. qui in natura
humanitatis infulsit lumine.
diuinitatis. ut mundi candela.¬
brum fieret. quatinꝰ in eius
lumine. omĩs peccator in qͥbꝰ

Expanded text:
enim mutare aquam in vinum enim mutare aquam in vinum potuit, etiam vacuas hydrias valuit vino statim replere. Sed impleri hydrias aqua jubet, quia prius per sacrae lectionis historiam corda nostra replenda sunt. Et aquam nobis in vinum vertit, quando ipsa historia per allegoriae mysterium in spiritalem nobis intelligentiam commutatur. Rota ergo quasi per terram trahitur, quia parvulis humili sermone concordat, et tamen magnis spiritaliainfundens, quasi circulum in altum levat; et inde sursum erigitur, unde terram tangere paulo ante videbatur. 8. Quia vero undique aedificat, quasi per circulum rota currit. Unde et in lege scriptum est: Facies et candelabrum ductile de auro mundissimo, hastile ejus et calamdelabro, nisi Redemptor humani generis designatur? Qui in natura humanitatis infulsit lumen divinitatis, ut mundi candelabrum fieret, quatenus in ejus lumine omnis peccator, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa pinguescit: recte illic adit᷑.
Det t̾ dñs de rore. celi. & de
ꝓniguedine terre. Ros enum
desuꝑ & suptilit̾ cadit. & toties
de rore. celi accipimꝰ. quoties ꝑ
infusionẽ contemplationis inti¬
me. de suꝑnis aliquid tenuit ui¬
demus. Cum uero bona. oꝑa e¬
tiam ꝑ corpus agimꝯ de terre pin¬
guedine. ditamur. Quid est
autem qd̾ esau tarde. ad patrẽ
uenit. nͥ quod iudaicus ppłs
ad placendum deo sero reuertetur:
Cui a hoc inbenedictione dicit᷑.
Tempusq erit cũ soluat᷑ iugũ
de collo tuo. Quia seruiture.
peccati udaicꝰ ppłs in fine. li¬
berabit᷑. sicut scͥptũ est: donec
plenitudo gentiũ introiret:
a sic om̃is israel saluus fieret.
Quem ñ paruulorũ ipsa eiu¬
gelica historia inmiraculi oꝑa¬
tione reficiat. qd hidrias ua.¬
cuas dñs aqua. impleri p̃cep̃
candẽq aquã ꝓtinꝰ in uinum
uertit. Sed cũ hȩc ugilantiores
ingenio audiunt. & sacrã. histori¬
amꝰ credendo uenerant᷑. qd inte.¬
rius innuat requirunt. Qui

Expanded text:
recte illic additur: Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae . Ros enim desuper subtiliter cadit, et toties de rore coeli accipimus, quoties per infusionem contemplationis intimae de supernis aliquid tenuiter videmus. Cum vero bona opera etiam percorpus agimus, de terrae pinguedine ditamur. Quid est autem quod Esau tarde ad patrem redit, nisi quod Judaicus populus ad placandum Dominum sero revertitur? cui et hoc in benedictione dicitur: Tempusque erit cum solvatur jugum de collo tuo ; quia a servitute peccati Judaicus populus in fine liberabitur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fieret . 7. Quem non parvulorum ipsa evangelica historia in miraculi operatione reficiat, quod hydrias vacuas Dominus aqua impleri praecepit, eamdemque aquam protinus in vinum vertit ? Sed cum haec vigilantiores ingenio audiunt, et sacram historiam credendo venerantur, et quid interius innuat requirunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Sam mira.
sit ꝓfunditas
eloquioꝵ d̃i
libet huic
intendere:
libet ei inti¬
ma. gr̃a ducs
penetrare.
Hanc quotiens intelligendo dis¬
citmus. quid aluid quã silraꝵ
opacitatem ing̃dimitr. ut in euis
pefrigerio ab huii scłi estib ab¬
scondamur. Ibiꝙ iurridissimas
sententiarũ herbas legendo car¬
pimus. t̾ctando ruminam. In
ea locutione quȩ ad uos kr̃mi
ostensa anmalia. uł redempto¬
głistas atꝙ ꝑfectos om̃s signifi¬
cent dictũ est. Quorũ iudeli¬
cet animaliũ adhũc subtiliꝰ uir¬
tus expͥmit᷑. ut ad eoꝵ imitatio¬
nem nos quoq infirmi & despi¬
cabiles. in qͣntũ d̃o largiente. pos¬
sums extendam̃. E. cce enim d̃a¬

Expanded text:
am mira est profunditas eloquiorum Dei! Libet huic intendere, libet ejus intima, gratia duce, penetrare. Hanc quoties intelligendo discutimus, quid aliud quam silvarum opacitatem ingredimur, ut in ejus refrigerio ab hujus saeculi aestibus abscondamur? Ibi viridissimas sententiarum herbas legendo carpimus, tractando ruminamus. In ea locutione quae ad vos, fratrostensa animalia vel Redemptogelistas atque perfectos omnes significent, dictum est. Quorum videlicet animalium adhuc subtilius virtus exprimitur, ut ad eorum imitationem nos quoque infirmi et despicabiles, in quantum, Domino largiente, possumus, extendamur. Ecce enim d
Abbreviated transcription (Latin):
iene dicit᷑. subministratũ ⁊ cõn¬
sructũ crescit in augm̃tũ dei:
Q uia ds omip̃s redemptor ur.
qu in se quo ꝑfitiat ñ habet. ad¬
huic ꝑ m̃bra sua cotidie augm̃tũ
habet. Unde rursus scriptũ est.
Nonec occurramꝰ om̃s in ul¬
rum ꝑfectũ. in m̃surã. etatis
plenitudiris xp̃i. Hastile uͦ
enisdem candelabri ipsa ȩccła
debet intelligi. que corpus
eius est. quia. inter aduersa
ubera stat. Calami autẽ qui
de hastili ꝓdeunt p̃dicatores
sunt. qui dulcẽ sonũ in mun¬
do edidert. uidelicet canticũ
nouũ. S cyphi autẽ uino re¬
pleri solent. Quid gͦ m̃tes au¬
ditorũ. nͥ sciphi sunt. q̃ scĩs p̃¬

Expanded text:
istratum et constructum crescit in augmentum Dei. Quia Deus omnipotens Redemptor noster, qui in se quo proficiat non habet, adhuc per membra sua quotidie augmentum habet. Unde rursus scriptum est: Donec occurramus omnes in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Hastile vero ejusdem candelabri ipsa Ecclesia debet intelligi, quae corpus ejus est, quia inter tot adversa liber stat. Calami autem qui de hastili prodeunt, praedicatores sunt, qui dulcem sonum in mundo ediderunt, videlicet canticum novum. Scyphi autem vino repleri solent. Quid ergo mentes auditorum nisi scyphi sunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Sin uero animalia. sołos ut dixi¬
mus euuangłistas debemꝰ ac¬
ciꝑe. est ad̃ huc aliud qͣd con¬
siderare. debeamꝰ Uidebat in
spũ ꝓpheta. quia hec ipsa. u̾ba
que obscuritatib obuoluta
ꝓfer ebat. ñ iudaico ppło. sed
gentib panderentur. Nobis
igitur loquens. priꝰ ammalia¬
& post modũ rotã describert
debuit: quia. nos ad fidẽ dño
largiente uenientes. ñ ꝑ legẽ
głium legẽ didicimꝰ Ubi
uero uel qualis rota. appa¬
ruerit. adiungit cum dicit
facies. Ubi adhuc subditisi.¬
Et aspectus rotarũ. ꝙ opꝰ carũ
quasi uisio maris. Et una. fi¬
nltudo ipsarũ quatuor & as¬
pcctus earũ & oꝑa. quasi sit ro¬
ri in medio rote. Quid est hoc
quod cum ima rota diceretur
paulo post adiungit᷑. quasi sit
rota in medio rote. nͥ qd in tes¬
tam̃t ueteris lutera testam̃tũ
nouũ latuit ꝑ allegoriã. Un¬
de & rota. eadẽ que. iuxta. ani¬
malia. apparuit quatuor faci¬
es habere describit᷑. quia scͥptu¬

Expanded text:
Sin vero animalia solos, ut dixiSin vero animalia solos, ut diximus Evangelistas debemus accipere, est adhuc aliud, quod considerare debemus. Videbat enim sanctus propheta, quia haec ipsa verba, quae obscuritatibus obvoluta proferebat, non judaico populo, sed gentibus panderentur. Nobis igitur loquens, prius animalia, et post rotam describere debuit, quia nos ad fidem Domino largiente venientes, non per legem ium legem didicimus. Ubi vero, vel qualis rota apparuerit, adjungit cum dicit:habens quatuor facies. Ubi adhuc subdittus rotarum, et opus earum quasi visio maris, et una similitudo ipsarum quatuor et aspectus earum et opera quasi sit rota in medio rotae. » Quid est hoc quod cum una rota diceretur paulo post adjungitur, « quasi sit rota in medio rotae, » nisi quod in Testamenti veteris littera Testamentum novum latuit per allegoriam? Unde et rota eadem, quae juxta animalia apparuit, quatuor facies habere describitur, quia Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
adhue aliud. qͣd in hac descrip¬
tione considerari debeat. Qͥ a.
ꝓphetie sp̃e sic intra. semet ipsum
Anteriora & posteriora simul col.¬
ligit. ut hec simul ꝓphete lingua
ꝑferre ñ possit. s ampla. q̃ uidit
disꝑtitis sermonib emanat. Et
nunc ultima. post pͥma. nunc uͦ
prima post ultima. loquitur
Unde hierechiel ꝓpheta. sub figu¬
ra. sua uniuersalis eccłie & euu¬
głistarũ głiam ꝑ quatior am¬
maliũ similitudinẽ. uidit. et
tamen repente. illa subiungis.
que anteriorib temꝑibꝰ gestast
ut patenter indicet simul. se
uidisse. qd̃ carnis lingua. ñ suss¬
ceret simul dicere. Quia. uͦ ꝑ
quatuor animalia etiã. ꝑfecb
om̃s significari diximꝰ. consido¬
randũ quoq est. quosdã. scõr
& ante legẽ fuisse. qui naturah
lege districte uiuerent. & om̃i¬
potenti dño placerent. Post an¬
malia. gͦ rota describit᷑. quia ÷¬
lectoꝵ multi apd̃ omĩpotentẽ
dñm ꝑfecti  anit. legẽ. fuer̃c¬

Expanded text:
adhuc aliud quod in hac descripadhuc aliud quod in hac descriptione considerari debeat, quia prophetiae spiritus sic intra semetipsum anteriora et posteriora simul colligit, ut haec simul prophetae lingua proferre non possit. Sed ampla quae videt de dispertitis sermonibus emanat, et nunc ultima post prima, nunc vero prima post ultima loquitur. Unde Ezechiel propheta sub figura sanctae universalis Ecclesiae, et evangelistarum gloriam per quatuor animalium similitudinem videt, et tamen repente illa subjungit, quae anterioribus temporibus gesta sunt, ut patenter indicet simul se vidisse quod carnis lingua non sufficeret simul dicere. Quia vero per quatuor animalia etiam perfectos omnes significari diximus, considerandum quoque est quosdam sanctorum et ante legem fuisse, qui naturali lege districte viverent, et omnipotenti Domino placerent. Post animalia ergo rota describitur, quia electorum multi apud omnipotentem Dominum perfecti et ante legem fuer
Abbreviated transcription (Latin):
pheta. igit᷑ dũ sca. animnalia.
uideret. adiunxit. Cumq as¬
picerẽ animalia. apparuit rota una suꝑ
terram. Qua. inre q̃rendũ est.
cũ inferiꝰ rote describant᷑. cur
una. rota pͥus appariusse dicit᷑:
nͥ quia. antiquo ppło uetꝰ solũ¬
modo testam̃tũ datũ est. qͦd̾ ad
erudiendã. m̃tem illiꝰ quasi ro¬
ta uolueret᷑. Bene autẽ rota.
cadẽ suꝑ terrã. apparuisse dicit᷑.
ergo suꝑ terram apparuit. quia
ds̃ omp̃s legẽ suꝑ corda pec¬
cantiũ dedit Sed quia. hec
pennata animalia scõs ut dixi¬
mus euuangłistas designant.
quomodo ergo prius animahia
& post modũ rota. una. aspi-¬
citur. dũ aute. testam̃tũ ue¬
tus fuerit. & post modũ sci
euuangłistȩ sequuti sint: Sed
intelligere in his possumꝰ. qͥd
illi pͥus a. ꝓpheta uisi sunt. qui
merito tnscendunt. Nã qͣnto
scm euuangłium testam̃tum
uetꝰ p̾cellit. tanto & p̃dicatores
eius in descriptione ꝓphctica.
p̃serri debuert̃. Quamius sit

Expanded text:
eta igitur dum sancta animalia videret, adjunxit: Cumque aspicerem animalia, apparuit rota una super terram. Qua in re quaerendum est, cum inferius rotae describantur, cur una rota prius apparuisse dicitur, nisi quia antiquo populo vetus solummodo Testamentum datum est, quod ad erudiendam mentem illius quasi rota volveretur? Bene autem rota eadem super terram apparuisse dicitur. ergo super terram apparuit, quia Deus omnipotens legem super corda peccantium dedit. Sed quia haec pennata animalia sanctos, ut ante diximus, evangelistas designant, quomodo prius animalia, et postmodum rota una aspicitur, cum ante Testamentum Vetus fuerit, et postmodum 1217 sancti evangelistae secuti sint? Sed intelligere in his possumus quod illi prius a propheta visi sunt qui merito transcendunt. Nam quanto sanctum Evangelium Testamentum Vetus praecellit, tanto et praedicatores ejus in descriptione prophetica praeferri debuerunt. 11. Quamvis sit
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis uͦ erectis oꝑibꝰ in ꝑu̾¬
sis actibus cadit. qm̃ abono
studio ad uicia defluit. quasi
ab ierłm ad babylonie ciuitatẽ
uenit. Culm̃ enĩ bone ꝯuer¬
sationis deseruit. atq intͣnsimi¬
grationẽ confusionis iacet. Qd
illis sepe solet euenire. qui cum
bona agunt. in his de sua uͥtute
głiantur. Unde psalmista ne
Auisione pacis. idẽ abonis actib
captiuus ad baby lomã emigͣret
año supplicans dicit. Aduitor
meus ñ emigrabo Si enĩ in se
confideret. a iusticie actibꝰ ca¬
dendo migrasset. S neq hii qui
ab statu rectitudinis in praua
actione ceciderunt despandi
sunt. quia ecce ꝓpha ad tͣns¬
migrationẽ babylonie mutit᷑.¬

Expanded text:
Quisquis vero a rectis operibus in perversis actibus cadit, quando a bono studio ad vitia defluit, quasi ab Jerusalem ad Babyloniae civitatem venit. Culmen enim bonae contemplationis deseruit, atque in transmigratione confusionis jacet. Quod illis solet saepe evenire qui cum bona agunt, in his de sua virtute gloriantur. Unde Psalmista ne a visione pacis, id est a bonis actibus captivus ad Babyloniam emigraret, Domino supplicans, dicit: Adjutor meus, non emigrabo . Si enim in se confideret, a justitiae operibus cadendo migrasset. 22. Sed neque hi qui a statu rectitudinis in pravam actionem ceciderunt desperandi sunt, quia ecce propheta ad transmigrationem Babyloniae mit
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑. Digitos gͦ in atiriculs
mittere est. ꝑ dona scĩ sp̃c m̃
tem surdi ad obediendũ apm
Quid est uͦ quod expuens
linguã eius tetigit. Salia
nobis est ex ore redemtoris
accepta. sapientia in eloquio
aiuino Saliua qͥppe. ex capite
defluit in ore. Ea gͦ sapientia
que ipse est dũ lingua nr̃a
tangit᷑. mox ad p̾dicationis
uerba format᷑. Qui suspiciens
in cȩlũ ingemuit. ñ qͦd ipse
necessariũ gemitũ haberet qͥ
dabat qͦđ postulabat. sed nos
i cum gemere qui celo presi¬

Expanded text:
vocatur. Digitos ergo in auriculas mittere est per dona sancti Spiritus mentem surdi ad audiendum aperire. Quid est vero quod exspuens linguam ejus tetigit? Saliva nobis est ex ore Redemptoris accepta sapientia in eloquio divino. Saliva quippe ex capite defluit in ore. Cum ergo sapientia, quae ipse est, dum lingua nostra tangitur, mox ad praedicationis verba formatur. Qui suspiciens in coelum ingemuit, non quod ipse necessarium gemitum haberet qui dabat quod postulabatur, sed nos ad Deum gemere qui coelo praesi
Abbreviated transcription (Latin):
pre dicit᷑. & statĩ aꝑte sunt au¬
is euis & solutũ est uinculũ li¬
Nc ei Qua inre notandũ est.
iu ꝓpter clausas aures dictum
r adaꝑire. Sed cui aures cordis
obediendũ aꝑte. fuerint. ex
pose quenti ꝓcul dubio etiã lingͦ
nis uinculũ soluit᷑. ut bonã
qie ipse fecerit. etiã facienda a¬
uis loquat᷑ Ubi & bene additur
E loquebat᷑ recte. Ille enĩ rec¬
ti loquit᷑. qui priꝰ obediendo
ficerit. que loquendo amino¬
ret esse facienda. Quod uero¬

Expanded text:
re, dicitur; et statim apertae sunt aures ejus, et solutum est vinculum linguae ejus. Qua in re notandum est quia propter clausas aures dictum est, adaperire; sed cui aures cordis ad obediendum apertae fuerint, ex subsequenti proculdubio etiam linguae ejus vinculum solvetur, ut bonaquae ipse fecerit, etiam facienda aliis loquatur; ubi et bene additur, et loquebatur recte. Ille enim recte loquitur, qui prius obediendo fecerit, quae loquendo admonet esse facienda. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est. Sed notandũ quã as¬
pera domus habetur. cũ asꝑitas
tam crebro replicat᷑. Increpandꝰ
itaq peccator est. & numqͣm tim̃¬
dus. quia domus exaspans: Limeri
enim homo debuerat. si ipse aucto¬
rem omĩum ut homo timuisset.
Nam qui rationis sensũ ad timo¬
rem di ñ habuit. tanto in nullo
tim̃dus est. quanto hoc qd esse
debuit. ñ est. Sequitur. Et dix¬
it ad me. Fili hominis. om̃s ser¬
mones meos quos loquor ad te
assume in corde tuo. xauribus
tuis audi. Et uade ingredere
ad transinigrationẽ. ad filios ppłi¬

Expanded text:
dictum est, sed notandum quam asdictum est, sed notandum quam aspera domus habeatur, cujus asperitas tam crebro replicatur. Increpandus itaque peccator est, et nunquam timendus, quia domus exasperans est. Timeri enim homo debuerat, si ipse auctorem omnium ut homo timuisset. Nam qui rationis sensum ad timorem Dei non habuit, tanto in nullo timendus est, quanto hoc quod esse debuit, non est. Sequitur: « Et dixit ad me: Fili hominis, omnes sermones meos quos loquor ad te, assume in corde tuo, et auribus tuis audi; et vade, ingredere ad transmigrationem filio
Abbreviated transcription (Latin):
add ornam̃tum sumit᷑. filex ab
itinerantib calcatur Et sepe
contingit. ut hos qͥs correptionẽ
suam conspicimus nimis humi¬
liter audire. uerecundemur eis
aliqua dicere N on nũquã uͦ
euenit. ut eos quos increpatio¬
nem fuã uidemus post. ponere
a despectui habere trepidemus
eis uerbũ pdicationis inferre.
Sea si recte sapimus. & ad eos
a quib nos honorari conspicimꝰ
& ad cos a quib nos despici ui¬
demus. auctoritatẽ exhortations
uel increpationis sumimus. ut
nec illoꝵ humilitatẽ debeamus
erubescere. nec hoꝵ suꝑbiã for¬
midare. Dicat᷑ ergo: Dedi fa¬
ciem tuã ut adamantẽ. id est si
ab auditorib honoraris. Dedi
faciẽ tuã ut silicẽ. si ab audito¬
ribus conculcaris atq despice¬
ris. ut nec ꝑ illatũ honorẽ re¬
frenet linguã ex uerecundia.
nec ꝑ despectũ taceat ex infirmi¬
tate. Sequitur. He timeas eos.
neꝙ metuas a facie eoꝵ. quia do¬
mus exasꝑans est. Hoc iam suꝑiꝰ

Expanded text:
ad ornamentum sumitur, silex ab ad ornamentum sumitur, silex ab itinerantibus calcatur. Et saepe contingit ut hos quos correptionem suam conspicimus nimis humiliter audire, verecundemur eis aliqua dicere. Nonnunquam vero evenit ut eos quos increpationem suam videmus postponere, et despectui habere, trepidemus eis verbum praedicationis inferre. Sed si recte sapimus et ad eos a quibus nos honorari conspicimus, et ad eos a quibus despici videmus, auctoritatem exhortationis vel increpationis sumimus, ut nec illorum humilitatem debeamus erubescere, nec horum superbiam formidare. Dicatur ergo: « Dedi faciem tuam ut adamantem, » id est, si ab auditoribus honoraris: Et, « dedi faciem tuam ut silicem, » si ab auditoribus conculcaris atque despiceris, ut nec per latum honorem refrenetur lingua ex verecundia, nec per despectum taceat ex infirmitate. Sequitur: « Ne timeas eos, neque metuas a facie eorum, quia domus exasperans est. » Hoc jam superius
Abbreviated transcription (Latin):
gestate sua. Et sunt. quidam
qui bona iam in m̃te ꝯcipuns.
i nec dum malis aꝑte contra¬
icunt. Hinimirũ quia boni
sint in m̃te. sed auctoritatem
nabent in loquutione. apti
nueritatis defensione ñ sunt.
ic enĩ esse ueritatis defensor
leber. qui qͦd̃ recte sentit. loqͥ
sce metuit nec crubescit. Unde
nunc in magno munere ꝓphe¬
ymitit᷑. Ecce dedi faciẽ tuã
qulentiorẽ facieb eoꝵ. & fron¬
iem tuã duriorẽ frontib eoꝵ
Quid est autẽ peccator. nisi
uulneratus: Et quid ͤ p̃dica¬
tor nisi medicus: Si enim n
irubescit peccator qui iacet
in uulnere. cur erubescat me¬
dicus. qui ꝑ medicam̃ta ꝓuidor
salutc̃: Sepe uͦ ꝯtingit. ut p̃di¬
cator reuerẽter audiat᷑. ñ num¬
quam uͦ a ꝑuersis ita despicit᷑.
ac si cis nichil utilitatis loquat᷑
Ynde recte nunc subditur.
tadamantẽ & ut silicẽ dedi
faciẽ tuam Edamans & silex
utraq dura. sed unũ hoꝵ p̃cio¬
sum est. alterũ uile. A damars

Expanded text:
jestate sua . Et sunt quidam jestate sua . Et sunt quidam qui bona jam in mente concipiunt, sed necdum malis aperte contradicunt. Hi nimirum quia boni sunt in mente, sed auctoritatem non habent in locutione, apti ad veritatis defensionem non sunt. Ille enim esse veritatis defensor debet, qui quod recte sentit loqui nec metuit, nec erubescit. Unde nunc in magno munere pcce dedi faciem tuam valentiorem faciebus eorum, et frontem tuam duriorem frontibus eorum. » Quis est autem peccator nisi vulneratus, et qui est praedicator nisi medicus? Si enim non erubescit peccator, qui jacet in vulnere, cur erubescat medicus, qui per medicamenta providet salutem. Saepe vero contingit ut praedicator reverenter audiatur, nonnunquam vero a perversis ita despicitur, ac si eis nihil utilitatis loquatur. Unde recte nunc dicitur: « Ut adamantem et silicem dedi faciem tuam. » Adamas et silex utraque dura, sed unum horum pretiosum est, alterum vile, Adamas
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Ephaym uitula doc¬
ta. diligere triturã. Uitula
et enim in tritura aree assue¬
ta. etiam si relaxt᷑ a labore.
sponte redit. Ic quibusdã
prauis m̃tibꝰ nichil est laborio¬
sius. quã si eis p̾cipiat᷑ ut in
hup mundi actibꝰ ñ laborent.
Ham sepe quidã repulsi.
ab actione terrena dep̃canꝰ
ut redeant. rogant ut p̾m¬
tur. graue se incurrisse ꝑ¬
culum quietẽ putant e.¬
trita gͦ fronte funt. qui ñs
laudabilis est in malo. ita re¬
p̃hensibilis est in bono. Eru¬
bescere enĩ malũ sapientie:
bonũ uero erubescere faturta¬
tis. Unde scriptũ est. Sst ꝯfu¬
sio adducens peccatũ. & est con¬
fusio adducens glam. Qui e¬
nim erubescit penitendo ma¬
la que fecit. ad uite lib̾tatem
ꝑuenit. Qui uͦ erubeseit boni
facere. ab statu rectitudinis
cadit: atq ad dampnationẽ
tendit. sicut ꝑ redemptorem
dicit᷑. Qui me erubuerit. ⁊ me¬
os sermones. hunc filiꝰ homini
erubescet. cũ uenerit in ma¬

Expanded text:
citur: Ephraim vitula doccitur: Ephraim vitula docta diligere trituram . Vitula etenim in tritura areae assueta, etiam si relaxatur a labore, sponte redit. Sic quibusdam pravis mentibus nihil est laboriosius quam si eis praecipitur ut in hujus mundi actibus non laborent. Nam saepe quidam repulsi ab actione terrena deprecantur ut redeant, rogant ut premantur, grave se incurrisse periculum quietem putant. Attrita ergo fronte sunt, qui non laudabilis est in malo, ita reprehensibilis est in bono. Erubescere enim malum sapientiae est; bonum vero erubescere, fatuitatis. Unde scriptum est: Est confusio adducens peccatum, et est confusio adducens gloriam . Qui enim erubescit poenitendo mala quae fecit, ad vitae libertatem pervenit. Qui vero erubescit bona facere, a statu rectitudinis cadit, atque ad damnationem tendit, sicut per Redemptorem dicitur: Qui me erubuerit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in ma
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud sentienddũ est. quid¬
ue cogitandũ est. nͥ qͦd fronti
cordis in impudentia aderit.
culpa frequens: ut quo cre¬
brius commitit᷑. eo de illa
committentis animꝰ minꝰ uere.¬
cundetur. atꝙ ido ad tantã
cordis duritiã qͣndo ꝙ peccator
ꝑuenit. ut iam in correptione
sensibilis ñ sit. quia qui usu pec¬
candi induruit. nullomͦ corri¬
pientis uerbũ. id est manũ pal¬
pantis sentit. Sicut iudee qͦq
crebrius delinquenti dicitur
Frons mulieris meret̾cis facta
est tͥ. noluisti erubescere. Uel
certe attrita frons est. in huis
mundi actib assueta. Quia
sicut sunt ñ nulli. qui quietẽ
cunctis mundi p̾miis atq ho¬
norib p̃ponunt. ita ñnulli ut
in hoc mundo aliqͥd esse ui¬
deant᷑. tertenis laboribꝰ in su¬
dant. insistunt causis. ꝑmis¬
centur uirgiis. & quãuis se
corpore deficere inter labores
sentiant. amore tam̃ terre
narum deuicti. delectabilit̾
fatigant᷑. Quib ꝑ ppħam di¬

Expanded text:
quid aliud sentiendum, quidquid aliud sentiendum, quidve cogitandum est, nisi quod frontem cordis in impudentia atterit culpa frequens, ut quo crebrius committitur, eo de illa committentis animus minus verecundetur? Atque ideo ad tantam cordis duritiam quandoque peccator rvenit, ut jam in correptione sensibilis non sit, quia qui usu peccandi induruit nullo modo corripientis verbum, id est manum palpantis, sentit, sicut Judaeae quoque crebrius delinquenti dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Vel certe attrita frons est in hujus mundi actibus assueta, quia sicut sunt nonnulli qui quietem cunctis mundi praemiis atque honoribus praeponunt, ita nonnulli ut in hoc mundo aliquid esse videantur terrenis laboribus insudant, insistunt causis, permiscentur jurgiis. Et quamvis se corpore deficere inter labores sentiant, amore tamen terrenarum rerum devicti, delectabiliter fatigantur. Quibus per prophetam di
Abbreviated transcription (Latin):
ipso iussionis exordio quo pph̃a
ad p̃dicandũ mittit᷑. aꝑte & uo¬
catio gentiũ. & ifrahelitarũ ex¬
pulsio designat᷑. Nam cũ dici¬
tur. ñ ad ppłos multos ꝓfundi
sermonis & ignote lingue mit¬
teris quorum ñ possis audire ser¬
mones. atq statĩ subdit᷑ . &. si ad illos
mittereris. ipsi audirent te. aꝑte
declarat᷑ obedientia gentiũ. quȩ
quandoq p̾dicatoꝵ uoces essent
sine tarditate se quuture. Et cũ
fubdit᷑. domus autẽ isrł nolunt
audire te. qͥa nolunt audire me
iudec duricia designat᷑. q̃ uerba
p̾dicantiũ & cognouit & sequi
noluit. Ignota autẽ lingua gen¬
tium ad obediendũ morã non¬
fecit. quãuis extranea ab eloqͥo
legis fuit. B ene autẽ dicitur
nolunt audire te. quia nolunt
audire me. scđ̃m hoc qͦd scͥptũ
est. Qui uos sꝑuit. me sꝑuit.
Causa quoq cur ñ audiant
sub infert᷑ cũ dicit᷑. Omĩs qͥp¬
pe domus isrł. attrita fronte
est. & duro corde. Cũ domus
isrł attrita fronte esse ꝑhibet᷑.

Expanded text:
ipso jussionis exordio quo propheta ad praedicandum mittitur, aperte et vocatio gentium, et Israelitarum repulsio designatur. Nam cum dicitur: « Non ad populos multos profundi sermonis et ignotae linguae mitteris, quorum non possis audire sermones, » atque statim subditur: « Et si ad illos mittereris, illi audirent te, » aperte declaratur obedientia gentium, quae quandoque praedicatorum voces essent sine tarditate secuturae; et cum subditur: « Domus Israel nolunt audire te, quia nolunt audire me, » Judaeae duritia designatur, quae verba praedicantium et cognovit, et sequi noluit. Ignota autem lingua gentium ad obediendum moram fecit, quamvis extranea ab eloquio legis fuit. Bene autem dicitur: « Nolunt audire te, quia nolunt audire me, » secundum hoc quod scriptum est: « Qui vos spernit, me spernit . » Causa quoque cur non audiant subinfertur cum dicitur: « Omnis quippe domus Israel attrita fronte est, et duro corde. » Cum domus Israel attrita fronte esse perhibetur,
Abbreviated transcription (Latin):
illius replent᷑. quia ei suauis ẽ.
ad loquendũ. cui interius inp̃ssa
dulcedinẽ ñ habet. quẽ uita
repba intra conscientiã remor¬
det. Ynde uecesse est. ut qui
uerbũ dĩ loquit᷑. pͥus studeat
scire qualiter uiuat. ut post
ex uita colligat quȩ & qualiter
dicat. Ad p̾dicandũ namq pł
conscientia scĩ amoris edificat.
quã exercitatio sermonis. qͥa a
mando celestia intra semet ip¬
sum p̾dicator legit quomͦ ꝑsua¬
deat. ut despici debeant terrena
Qui enĩ uitã suã interiꝰ pensat.
& exemplo suo foris ammonendo
alios edificat. quasi in corde lingͤ
calamũ tingit. ineo quod manu
uerbi ꝓximos exterius seriue
Inde admirabilis p̃dicate.
cũ multa discipulis exhorti¬
do dixit. qui nullã intra se¬
met ipsũ de conscientia con¬
trarictatẽ ꝑtulit. securus
adiunxit. Si qua uirtus.
si qua laus discipline. hec ci¬
gitate quȩ didicistis ⁊ acce¬
pistis. & audistis & uidistis in

Expanded text:
illius replentur, quoniam ei suavis est illius replentur, quoniam ei suavis est ad loquendum cui interius impressa Dei dulcedinem non habet, quem vita reproba intra conscientiam remordet. Unde necesse est ut qui verbum Dei loquitur, prius studeat scire qualiter vivat, ut post ex vita colligat quae et qualiter dicat. Ad praedicandum namque plus conscientia sancti amoris aedificat quam exercitatio sermonis, quoniam amando coelestia intra semetipsum praedicator legit quomodo persuadeat ut despici debeant terrena. Qui enim vitam suam interius pensat, et exemplo suo foris admonendo alios aedificat, quasi in corde linguae calamum tingit, in eo quod manu verbi proximis exterius scribit. Inde admirabilis praedicator, cum multa discipulis exhortando dixit, quia nullam intra semetipsum de conscientia contrarietatem pertulit secutus adjunxit: Si qua virtus, si qua laus disciplinae, haec cogitate, quae et didicistis, et accepistis, et audistis, et vidist
Abbreviated transcription (Latin):
silentio gaudere. Horũ uenter
sacrũ uolum̃ comedit. & uiscera
repleta sunt. quia p̃cepta uite
que sensus caꝑe potuit. memo¬
ria ñ amisit: s hec collectus in
deo animus legendo semꝑ & re¬
colendo seruauit. Et fit plerũꝙ
ut tales quiq ex dono cȩlestis
gracie etiam uerbũ doctrinȩ
ꝑcipiant. atq de ueritatis pa¬
bulo qͥd ipsi intrinsecus dulcit᷑
ruminant. & ꝑximos suauiter
pascant. De quor ꝓfecto ore
p̃dicatio tanto audientib dul¬
cis est. quanto eoriactio con¬
traria suis p̃dicationib ñ est.
Quia de ꝓpria uita sumunt.
quod plinguã. pximo ꝯferunt.
Ynde recte hic quoq ꝓpheta
subiungit. Et comedi illud
& factũ est in ore meo sicut mel
dulce. Liber qui uiscera repleuit
dulcis in ore sicut mel factus .ẽ.
quia ipsi de omĩporente año
sciunt suauiter loqui. qͥ hunc
didicerint in cordis sui iusceribꝰ
ueraciter amare. In eius qͥppe
ore scriptura sacra dulcis est:
cuius uite uiscera mandatis

Expanded text:
silentio gaudere. Horum venter silentio gaudere. Horum venter sacrum volumen comedit, et viscera repleta sunt, quia praecepta vitae, quae sensus capere potuit, memoria non amisit, sed haec collectus in Deo animus lugendo semper et recolendo servavit. Et fit plerumque ut tales quique ex dono coelestis gratiae etiam verbum doctrinae percipiant, atque de veritatis pabulo, quod ipsi intrinsecus dulciter ruminant, et proximos suaviter pascant. De quorum profecto ore praedicatio, tanto audientibus dulcis est, quanto eorum actio contraria suis praedicationibus non est, quia de propria vita sumunt, quod per linguam proximis conferunt. Unde recte quoque hic propheta subjungit. « Et comedi illud, et factum est in ore meo sicut mel dulce. 13. Liber qui viscera replevit dulcis in ore sicut mel factus est, quia ipsi de omnipotenti Domino sciunt suaviter loqui, qui hunc didicerint in cordis sui visceribus veraciter amare. In ejus quippe ore Scriptucujus vitae viscera mandatis
Abbreviated transcription (Latin):
picientiã ñ habere. ex dolore ma¬
heit de ꝓximi lesione cogitare
sus indigentib ñ dare. atꝙ ad
mltiplicanda aliena querere.
mimicitias inimicis reddere.
&c affuctione ꝓrimi gaudere.
Cuncta hec uetusti sunt ho¬
minis. que uidelicet de radice
trahimus corruptionis. Sed qͥ
iam ista exuꝑat. & ad p̃cepta
anica mentẽ in benignitate.
commutat. de hoc recte dicit᷑
Quando sacri uerbi p̃ceptum
uenter comedit. tunc uiscera
medullitus replent᷑. Sepe enĩ
quoscã uidimus tota se. m̃te
ad sancte lectionis studium ꝯtulis¬
se. atq inter uerba dnĩca recog¬
noscentes in quantis deliquerint.
semet ipsos in lacrimis mactare.
Merore continuo afficere. in nul¬
lis huis mundi ꝓsꝑitatib delec¬
tari. ita ut eis uita p̃sens oneri.
& lux ipsa fastidiũ ficret. U ix
ad colloquendũ communia
adinittere. atq a rigore disci¬
pline animũ difficile relaxari
ꝓ amore condatoris luctũ solũ m̃

Expanded text:
patientiam non habere, ex dolore mapatientiam non habere, ex dolore malitiae de proximi laesione cogitare, sua indigentibus non dare, atque ad multiplicandum aliena quaerere, inimicitias inimicis reddere, de afflictione proximi gaudere: cuncta haec vetusti sunt hominis, quae videlicet de radice trahimus corruptionis. Sed qui jam ista exsuperat, et ad praecepta Dominica mentem in benignitatem commutat, de hoc recte diciturquando sacri verbi praeceptum venter comedet, et viscera medullitus replentur. Saepe enim quosdam vidimus, tota se mente ad sanctae lectionis studium contulisse, atque inter verba Dominica recognoscentes in quantis deliquerunt, semetipsos in lacrymis mactare, moerore continuo affici, in nullis hujus mundi prosperitatibus delectari, ita ut eis vita praesens oneri, et lux ipsa fastidio fieret, vix ad colloquendum linguam admittere, atque a rigore disciplinae animum difficile relaxare pro amore conditoris, luctu solummodo et
Abbreviated transcription (Latin):
gister egregius quibusdam
legis exteriora seruantibus
loquit᷑ dicens. quia in xp̃oihu
neq circũcisio aliquia ualet
neq p̃putiũ. sed noua creatura
Non enĩ magni est meriti si
quid foris erga nos agat᷑ in¬
corpore. s magnoꝑe. pensandũ
est. qͥd agat᷑ in mente. Nam p̃¬
sentem mundũ despicere. tn¬
sitoria ũ amare. m̃tem medulli¬
tus in humilitate dõ & primis
sternere. contra inlatas contu¬
melias pacientiã seruare. & custo¬
dita pacientia dolorẽ Malicie
a corde repellere. egenis ꝓpria
tribuere. aliena minime ambi¬
re. amicũ in dõ diligere: ꝓpter
đm & eos qui sunt inimici ama¬
re. de afflictione ꝓximi lugere.
de morte eiꝰ qui inimicus est
ñ exultare. Hec est noua ercatur
Quum isdem magister gentiũ
pud alios discipulos uigilanti
cuilo requirit dicens. Si qua
qtur in xp̃o noua creatura
etcra tnsierunt. & facta sunt
nstoria ex concupiscentia a¬
miti. m̃tem in suꝑbiã erigere.

Expanded text:
gister egregius quibusdam gister egregius quibusdam legis exteriora servantibus loquitur, dicens: Quia in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed nova creNon enim magni est meriti, si quid foris erga nos agatur; sed magno opere pensandum est quid agatur in mente. Nam praesentem mundum despicere, transitoria non amare, mentem medullitus in humilitate Deo et proximo sternere, contra illatas contumelias patientiam servare, et custodita patientia dolorem malitiae a corde rtribuere, aliena minime ambire, amicum in Deo diligere propter Deum, et eos qui sunt inimici amare, de afflictione proximi lugere, de morte ejus qui inimicus est non exsultare: haec est nova creatura quam idem magister gentium apud alios discipulos vigilanti oculo requirit, dicens: Si qua igitur in Christo nova creatura, velera transierunt, ecce facta sunt transitoria ex concupiscentia amare, mentem in superbiam erigere,
Abbreviated transcription (Latin):
iam tet rena ñ quereret. iam
uana & transitoria que amaue¬
rat ñ amaret. Electis namq ꝑ
psalmistã dicit᷑. In ebriabuntur
ab ubertate domus tue: Quia
tanto omĩ potentis di amo¬
re repleti sunt. ut mutata m̃te
sibimet. ipsis extranei ẽeᷤ. uidean¬
tur. implentes qͦd scriptum est.
qui uult post me uenire. abne¬
get semet ipsum. Semet ipsũ
abnegat. qui mutat᷑ ad meliora
& incipit esse qͣd ñ erat. & desi¬
nit esse qͦđ erat. Sepe autem
quosdã uidemus ad uocẽ p̃di¬
cationis quasi ex conuersione
conpunctos. habitũ ñ animum
mutasse: ita ut religiosã uestẽ
sumerent. s ante acta uitia. ñ
calcarent. ire stimulis in aniter
agitari. malitiȩ dolore in pruni
lesione feruescere. de ostensis
quibusdã bonis ante humanos
oculos suꝑbire. p̾sentis mundi
lucra in hianter querere. ꝙ
de solo exterius habitu quem
sumpserunt scĩtatis fiduciam
habere. Quibus quid aliud
dicendũ est. nisi hoc qͦd ma¬

Expanded text:
jam terrena non quaereret, jam jam terrena non quaereret, jam vana et transitoria quae amaverat non amaret. De electis namque per Psalmistam dicitur: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae . Quia tanto omnipotentis Dei amore repleti sunt, ut mutata mente sibimetipsis extranei esse videantur, implentes quod scriptum est: Qui vult post me venire, abneget semetipsum . Semetipsum abnegat qui mutatur ad meliora, et incipit esse quod non erat, et desinit esse quod erat. 8. Saepe autem quosdam videmus ad vocem praedicationis, quasi ex conversione compunctos, habitum, non animum mutasse, ita ut religiosam vestem sumerent, sed anteacta vitia non calcarent; irae stimulis immaniter agitari, malitiae dolore in proximi laesionem fervescere, de ostensis quibusdam bonis ante humanos oculos superbire, praesentis mundi lucra inhianter quaerere, et de solo exterius habitu quem sumpserunt, sanctitatis fiduciam habere. Quibus quid aliud dicendum est, nisi hoc quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
auanĩt. s post uocẽ uacui recedant. Quoꝵ
&e si uenter comedit. uiscera ñ
replent̃: quia & si m̃te. intellectũ
sacri uerbi ꝑcipiunt. obliuiscen¬
do & ñ seruando que audierint
nite corda ur̃a. suꝑ uias uestras
Seminastis multũ. & intulistis pa¬
rum. Comedistis & ñ estis satiati.
bibistis & ñ estis inebriatimultũ
cordi suo seminat s parũ infert.
qui de mandatis celestib uł le¬
gendo. uł etiã audiendo multa
cognoscit. s negligenter oꝑando
pauca fructificat. Comedit &
ñ satiatur. qui uerbũ di audieus
lucra uł gl̾am scłi concupiscit
Bene autem ñ saciari dicitur.
quia aliud mandit. & aliud esu¬
rit Bibit & ñ inebriat᷑. qͥ ad
uocem predicationis aurem
inclinat. sed m̃tem nͨ mutat.
Solet enĩ ꝑ ebrietatẽ bibentiũ
sensus mutari. Qui gͦ ad cog¬
noscendũ di uerbũ deuotus est
sed ea quȩ sunt huiꝰ scłi adi¬
pisci desiderat. bibit & debri¬
atus ñ est. Si enĩ debriatꝰ esset
m̃tem ꝓculdubio mutasset: ut

Expanded text:
recedunt. Quorum etsi venter comedit, viscera non replentur, quia etsi mente intellectum sacri verbi percipiunt, obliviscendo et non servando quae audierint, nite corda vestra super vias vestras. Seminastis multum, et intulistis parum; comedistis, et non estis satiati; bibistis, et non estis inebriati . Multum cordi suo seminat, sed parum infert, qui de mandatis coelestibus vel legendo, vel etiam audiendo multa cognoscit, sed negligenter operando pauca fructificat. Comedit et non satiatur, qui, verba Dei audiens, lucra vel gloriam saeculi concupiscit. Bene autem non satiari dicitur, quia aliud mandit, et aliud esurit. Bibit et non inebriatur, qui ad vocem praedicationis aurem inclinat, sed mentem non mutat. Solet enim per ebrietatem bibentium sensus mutari. Qui ergo ad cognoscendum Dei verbum devotus est, sed ea quae sunt hujus saeculi adipisci desiderat, bibit, et debriatus non est. Si enim debriatus esset procul dubio mentem mutasset, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscũ. Sequitur Et dixi
ad me Eili hominis. uade ad
domũ isrł. & loqueris uerba
mea ad eos. In eo qͦd̃ dñs ꝓ¬
phete dicit loqueris uerba
mea ad eos: quid aliud quam
eius ori frenũ moderaminis
inponit: ne que pͥus intus ñ
audierit. foris dicere p̾sumat
Nam ꝓpħhȩ falsi sua & ñ dñi
uerba loquebant᷑. de. quibus
scriptũ est. Nolite audire
uerba ꝓpħarũ. qui ꝓphetans.
uobis . & decipiunt uos: uisio¬
nem cordis sui loquunt᷑. ñ de o¬
re dñi. Et rursũ. Non loque¬
bar ad eos. & ipsi ꝓphetabant.
Qua ex re quoq colligendũẽ
quia & quisquis expositor in
eplanatione sacri eloquii
it fortasse auditorib place
aliquid m̃tiendo cõponit
plcendi uł seducendi studio
ntiatur. Nam si in uerbis
dnicis uirtutẽ reqͥrens. ipse ali¬
rer quã is ꝑ quẽ plata sunt
sinserit. ctiã si sub intellectu
auo edificationẽ caritatis re¬
qurat. añi sunt uerba quȩ
narrat. Quia ad hoc solũ d̾s
protã nobis sacrã scripturam

Expanded text:
Et dixit ad me: Fili hominis, vade ad domum Israel, et loqueris verba mea ad eos. 14. In eo quod Dominus prophetae dicit, Loqueris verba mea ad eos, quid aliud quam ejus ori frenum moderaminis imponit, ne quae prius intus non audierit, foris dicere praesumat? Nam prophetae falsi sua et non Dei verba loquebantur, de quibus scriptum est: Nolite audire verba prophetarum, qui prophetant vobis, et decipiunt vos; visionem cordis sui loquuntur, non de ore Domini . Et rursum: Non loquebar ad eos, et ipsi prophetabant . Qua ex re quoque colligendum est quia et qexplanatione sacri eloquii, ut fortasse auditoribus placeat, aliquid mentiendo componit, placendi vel seducendi studio mentiatur. Nam si in verbis dominicis virtutem requirens, ipse aliter quam is per quem prolata sunt senserit, etiamsi sub intellectu alio aedificationem charitatis requirat, Domini sunt verba quae narrat, quia ad hoc solum Deus per totam nobis sacram Scripturam
Abbreviated transcription (Latin):
nisi mentis interna: idẽ recta
intentio sc̃m desiderium. humilis
ad dm. pia ad ꝓximũ uoluntas
Ynde nunc recte dicit᷑. Y enter
tuus comedet e iuscera tua re¬
plebuntur. quiua cũ mens nr̃a pabulũ uerita¬
tis acceꝑit interua nr̃a ñ iam uacua remanẽt.¬

Expanded text:
nisi mentis interna, id est recta nisi mentis interna, id est recta intentio, sanctum desiderium, humilis ad Deum, pia ad proximum voluntas? 1266 Unde nunc recte dicitur: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur, quia cum mens nostra pabulum veritatis acce
Abbreviated transcription (Latin):
sed os tuũ comedet. & uscera
tua replebunt᷑ O s enim nr̃m
comedit. dũ uerbũ di legimus
Uiscera uero nr̃a complentur.
cum intelligimus atq serua¬
nus ea. in quib legendo la¬
poramus. In posteriori autẽ
nslatione quã & ueratiorem
credimus. scriptũ est. U enter
nus comedet. & uiscera tua
replebunt᷑. In sacro uͦ eloquio
n numquã uenter. ꝓ mente
poni consueuit. Unde x ꝑ ie¬
remiã dicit᷑ U entrẽ meum¬
quia de sp̃itali & ñ corporeo
uentre dixerat. adiunxit. Et¬
sensus cordis mei contͣbati st̃
Neq enĩ ad salutẽ ppłi ꝑtine.¬
se dolere p̾dicaret. Sed uen¬
trem doluit. qui m̃tis adflictio¬
nem sensit. Sed cur exemplũ
ꝓpħe ꝓferimus. cũ testimoniũ
dni aꝑtis habeamus: Et neces¬
se est. ut. cũ ꝑ semet ipsã ueritaᷤᷤ
loquit᷑. ꝓpħa taceat. qͥa lucer¬
na claritatẽ ñ habet in sole.
Ait enim. Qui credit in me.
sicut dicit scriptura. flumina
uiue. Elumina decurrunt.
entris autẽ uiscera. qͥd st̃ aliud

Expanded text:
sed, Os tuum comedet, et viscera tua replebuntur. Os enim nostrum comedit, dum verbum Dei legimus; viscera vero nostra complentur, cum intelligimus atque servamus ea in quibus legendo laboramus. In posteriori autem translatione, quam et veraciorem credimus, scriptum est: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur. In sacro vero eloquio nonnunquam venter pro mente poni consuevit. Unde per Jeremiam dicitur: Ventrem meumquia de spiritali et non corporeo ventre dixerat, adjunxit: Sensus cordis mei conturbati sunt . Neque enim ad salutem populi pertinese dolere praedicaret, sed ventrem doluit, qui mentis afflictionem sensit. Sed cur exemplum prophetae proferimus cum testimonium Domini apertius habeamus? Et necesse est ut, cum per semetipsam Veritas loquitur, propheta taceat, quia lucerna claritatem non habet in sole. Ait enim: « Qui credit in me, sicut dixit Scriptura, flumina vivae flumina decurrunt. Ventris autem viscera quid sunt aliud
Abbreviated transcription (Latin):
olent quidam
scripta sacri
eloquii legen¬
tes. cũ subli¬
miores eius
sententias pe¬
netrant. mino
imandata quȩ infirmioribus
aata sunt tumͣti sensu despicere.
aca uelle in aliũ intellectum
ꝓmutare. Qui si recte in eo al¬
t intelligerent. mandata quoq
minima despectui ñ haberent.
quia diuina p̃cepta sic qͥbusdã
loquunt᷑ magnis. ut. tamen
in quibusdã congruant paruu¬
uis. qui ꝑ increm̃ta intelligentie
quasi quibusdã passib m̃tis
crescant. atq ad maiora intel¬
ugeuda ꝑueniant. Ende nunc

Expanded text:
olent quidam scripta sacri eloquii legentes, cum sublimiores ejus sententias penetrant, minora mandata quae infirmioribus data sunt tumenti sensu despicere, et ea velle in alium intellectum permutare. Qui si recte in eo alta intelligerent, mandata quoque minima despectui non haberent, quia divina praecepta sic in quibusdam loquuntur magnis, ut tamen in quibusdam congruant parvulis, qui per incrementa intelligentiae quasi quibusdam passibus mentis crescant, atque ad majora intelligenda perveniant. Unde nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ibi lib̾aberis Sepe enĩ qͥs post¬
quã in ꝯfusionẽ uicioꝵ cecid̾it.
erubescens mala que ꝑpetrauit
ad penitentiã redit. seq a suis
lapsib bene uiuendo erigit.
Quid gͦ iste. nͥ usq ad babylo¬
nem uenit. & liberatus est: qui

Expanded text:
io vocatur? Saepe enim quis postquam in confusionem vitiorum cecidit, erubescens mala quae perpetravit, ad poenitentiam redit, seque à suis lapsibus bene vivendo erigit. Quis ergo iste, nisi qui usque ad Babylonem venit; et liberatus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quimur. cũ prius ipsi fecerinus.
Quod bene marcus euuangłista.
confirmat. cũ factũ dm̃ miracłm
narrat dicens. Adducunt autẽ
surdũ & mutũ. & dep̾cabant᷑ eum
ut imponat illi manũ Cuiꝰ or¬
dinẽ curationis insinuat dicens.¬

Expanded text:
quimur, cum prius ipsi fecerimus. » Quod bene Marcus evangelista confirmat cum factum Domini miraculum narrat, dicens: « Adducunt enim surdum et mutum, et deprecabantur eum ut imponat illi manum . » Cujus ordinem curationis insinuat
Abbreviated transcription (Latin):
se edere ñ potest. Et qͥa ad ca¬
pienda uerba celestia idonea
infirmitas nr̃a ñ est. ipse nos
cibat qui nobis in temꝑe m̃fi¬
ram tritici temꝑat. quatinuis
in sacro uerbo dũ hodie inte¬
ligimus qͦd hȩsterna die nes¬
ciebamus. cras quoq compre¬
hendimus qͦd hodie nescimiis
ꝑ diuine dispensationis grãm
cotidiano alim̃to nutriamur
Omp̃s enĩ ds̃ quasi toties ad
os cordis nr̃i manũ porrigit.
quoties nobis intellectũ aꝑit.
& cibũ sacri eloqͥi inirĩs sensibꝰ
mittit. Cibat. gͦ nos uolumine
cũ sensũ nobis scripture sacri
dispensando aꝑit. & eiꝰ dulcedi¬
ne nr̃as cogitationes replet.

Expanded text:
se edere non potest. Et quia ad case edere non potest. Et quia ad capienda verba coelestia idonea nostra infirmitas non est, ipse nos cibat, qui nobis in tempore mensuram tritici temperat, quatenus in sacro verbo dum hodie intelligimus, quod hesterno die nesciebamus, cras quoque comprehendamus, quod hodie nescimus, per divinae dispensationis gratiam quotidiano alimento nutriamur. Omnipotens enim Deus, quasi toties ad os cordis nostri manum porrigit, quoties nobis intellectum aperit, et cibum sacri eloquii in nostris sensibus mittit. Cibat ergo nos volumine cum sensum nobis scripturae suae dispensando aperit, et ejus dulcedine nostras cogita
Abbreviated transcription (Latin):
faciamus Et cũ iam ex magno
usu lacrimarũ de peccatorũ
remissione ceꝑit esse fiducia
ꝑ uerba di que intelligimꝰ. ad
uitã quoq & alios tͣhamꝰ Id hoc
enim intelligenda sunt. ut &¬
nobis ꝓsint. & intentione sp̾ita¬
li aliis conferant᷑. Unde bene
nunc dicit᷑. Comede uolumen
istud. & uadens loquere ad fi¬
los isrł. Ac si e de sacro cibo
diceretur Comede & pasce. satu¬
rare & eructa. accipe & sparge
confortare & labora Et notan¬
dum qͦd ꝓpha subiungit dicens
Et aꝑui os meũ. & cibauit me
uolumine illo. Os incorde esse
alius ꝓpha testat᷑ dicens Tabia
dolosa in corde & corde loquuti
sunt mala Os gͦ aꝑimus. qͣndo
sensũ ad intelligentiã sacri u̾bi
pheta os aꝑit. qͥa ad spiram̃tum¬
amĩci p̃cepti cordis nr̃i desidĩa
inhiant. ut de cibo uite aliqͥd
sumant. Sed tam̃ hoc ipsũ su¬
mere nr̃arũ uiriũ ñ est. ñ ipse
cibauerit. qui ut comedarur
iissit. Ille etenĩ cibat᷑. qui ꝑ

Expanded text:
faciamus, ut cum jam ex magno faciamus, ut cum jam ex magno usu lacrymarum de peccatorum remissione coeperit esse fiducia, per verba Dei, quae intelligimus, ad vitam quoque alios trahamus. Ad hoc enim intelligenda sunt ut nobis prosint, et intentione spiritali aliis conferantur. Unde bene nunc dicitur: « Comede volumen istud, et vadens loquere ad filios Israel. » Ac si ei de sacro cibo diceretur, Comede et pasce, saturare et eructa, accipe et sparge, confortare et labora. Notandum quod propheta subjungit dicens: « Et aperui os meum, et cibavit me volumine illo. » Os in corde esse alius propheta testatur, dicens: « Labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala. » Os ergo aperimus quando sensum ad intelligentiam sacri verbi propheta os aperuit, ita ad spiramen Dominici praecepti cordis nostri desideria inhiant ut de cibo vitae aliquid sumant. Sed tamen hoc ipsum sumere nostrarum virium non est, nisi ipse cibaverit, qui ut comedatur jussit. Ille etenim cibatur, qui per