comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ante hac maudito sceleris genere oculis eor
calcem ac&o permixto infundentes & infer¬
cientes quosque fellere conpendio poterient
excruciare amplius eligunt quam citius excȩ¬
care namprimo tantum calce adhoc facinus
ut ebantur sed postea quamillos quib: hoc fecerant
salutem repanrsse didicerunt ac&um ad di¬
derunt omitto antequanta commiserint
quib easdem leges aduersus errorem uestrum
constitui coegerunt magis xp̃i ana mansu& udi¬
ne tempenrtas quam in tam magna scelenr ui
congrui uizoris exertas ep̃s catholicus athu¬
bur si cubere seruus nomine cummuasum
aur̃is locumirep&er& &utriusque partis procu¬
uirtores proconsulare praestolarentur examen
rep&ente sibi moppido memonrto ur̃is arma¬
tis inruentib uix uiuus aufigit a quib pater eiꝰ
pres biter &ate acmorib griruis eacęde quaue¬
liementer adflictus ÷ post dies paucos excessit
euita maximianus ep̃s catholicus uaga gensir

Expanded text:
et antehac inaudito sceleris genere oculis eorum et antehac inaudito sceleris genere oculis eorum calcem aceto permixto infundentes et infercientes, quos euellere conpendio poterant, excruciare amplius eligunt quam citius excaecare. nam primo tantum calce ad hoc facinus utebantur, sed posteaquam illos, quibus hoc fecerant, cito salutem reparasse didicerunt, acetum addiderunt. Omitto ante quanta commiserint, quibus easdem leges. aduersus errorem uestrum constitui coegerunt, magis christiana mansuetudine temperatas quam in tam magna scelera ui congrui uigoris exertas. episcopus catholicus a Thubursicubure Seruus nomine cum inuasum a uestris locum repeteret et utriusque partis procuratores proconsulare praestolarentur examen, repente sibi in oppido memorato uestris armatis inruentibus uix uiuus aufugit. a quibus pater eius presbyter aetate ac moribus grauis ea caede, qua uehementer adflictus est, post dies paucos excessit e uita. Maximianus episcopus catholicus Bagaiensis
Abbreviated transcription (Latin):
sia mali non propter eos ecclesiam deseren¬
dam hoc÷ quoddixi eos prounitatis pace
to lenrndas neque enim uos amplius quã nos
persequuntur quiuos iniq per sequentes
dant uobis ad decipiendos imperitos lic&
falsam similitudinem loriae nobis autem
uulnus gnende tristitiae deinde commemo¬
rans &iam nescio quos mortuos quos anris
dicis occisas. tamquam incampo facundiae tua
positus latissime exag genrs locum in quo uobis
uidemini similes martirum cum cottidie ur̃or
incredibilia patiamur facta dericorum & circũ¬
cellionum multa peiora quam quorum lib&
latronum atque predonum namque horren¬
dis armati cuius que generis telis terribiliter
uagando non dico ecclesiasticam sed ipsam huma¬
nam qui&em pacemque perturbant noctur¬
nis a gressionibus clericorum catholicorum
inuasas domos nudas atque manes relinquunt
ipsos &iam raptos & fustib tunsos ferroque
concisos semiuiuos abiciunt insuper nouo

Expanded text:
sia mali, non propter eos ecclesiam deserensia mali, non propter eos ecclesiam deserendam, hoc est quod dixi eos pro unitatis pace tolerandos? neque enim uos amplius quam nos persequuntur, qui uos inique persequentes dant uobis ad decipiendos imperitos licet falsam similitudinem gloriae, uobis autem uulnus grande tristitiae. Deinde commemorans etiam nescio quos mortuos, quos a nostris dicis occisos, tamquam in campo facundiae tuae positus latissime exaggeras locum, in quo uobis uidemisi \' similes martyrum, cum cotidie uestrorum incredibilia patiamur facta clericorum et circumcellionum multo peiora quam quorumlibet latronum atque praedonum. namque horrendis armati cuiusque generis telis terribiliter uagando non dico ecclesiasticam, sed ipsam humanam quietem pacemque perturbant, nocturnis adgressionibus clericorum catholicorum inuasas domos nudas atque inanes relinquunt, ipsos etiam raptos et fustibus tunsos ferroque concisos semiuiuos abiciunt. insuper nouo
Abbreviated transcription (Latin):
quam fallaciter refellere uolusti prorsus
non cogitans lit tentstuas sanicapitis habituras
esse lector em ita enimi responder quasi egodixerim
persecutionem uobis propace unitacis fieride¬
bere quod illo quidem loco dixi sed dixi sialiquid
mique passiestis ronpertinere ad eos a quibus
laudabiliter prounitatis pace tolerentur quia
talia inuos quamuis inprobe faciunt quod cum
apertissime dictum sit saltem & positum ut¬
tendat quos fallere uoluisti neque enim te
quodtam apertum ÷ non intellexisse arbitror
sed breuitate sententiae meae facile putasti
posse incalizinem mitti ubi quod lib& aliud
diceres ei respondisse uidereris curaut̃ dixe¬
rim malos communionis nr̃ae hoc÷ areae
dominicae paleam cum inuos mnique agunt
abonis nr̃is laudabiliter propace tolentri
ut opus ÷ ut ipse ostendam ipse defendam um
prome beatus crprianus a pertissime & can¬
didissime dicat &iam cum cernuntꝰ inecde¬

Expanded text:
quam fallaciter refellere uoluisti, prorsus quam fallaciter refellere uoluisti, prorsus & non cogitans litteras tuas sani capitis habituras esse lectorem! ita enim respondes, quasi ego dixerim persecutionem uobis pro pace unitatis fieri debere. quod illo quidem loco non dixi, sed dixi: \'si aliquid inique passi estis, non pertinere ad eos, a quibus laudabiliter pro unitatis pace tolerantur, qui talia in uos quamuis inprobe faciunt\'. quod cum apertissime dictum sit, saltem expositum attendant quos fallere uoluisti; neque enim te quod tam apertum est non intellexisse arbitror, sed breuitate sententiae meae facile putasti posse in caliginem mitti, ubi, quodlibet aliud diceres, ei respondisse uidereris. cur autem dixerim malos communionis nostrae, hoc est areae dominicae paleam, cum in uos inique agunt, a bonis nostris laudabiliter pro pace tolerari, quid opus est ut ipse ostendam, ipse defendam, cum pro me beatus Cyprianus apertissime et candidissime dicat, etiam cum cernuntur in eccle
Abbreviated transcription (Latin):
nonsunt bapti zandi quos bapreꝗauit primi¬
anus post primum uidicium quodamnatus:
absens & baptiz andisunt quos bapti ⁊auit
cecilianus post secundum iuditium quo abso¬
lutus est praesens illum damnacum dãnare.
non licuit deisto absoluto saltem liceat dubi¬
tare ciuus crimina &iam sicerta nobis essent
mec desia constitutos quam sp̃s sc̃s uelut area
cum palea praenuntiauit nequaquam nos
aliena peccata non imitata macularent & tam̃
&iam si nobis incerta eẽ dicuntur non solũ
re constituimus uerum &iam rebaptizan¬
di iudicamur ita neagitis sicine cuncta per¬
uertitis tantum nere uerr uobis licere arbi¬
trirmini ut quod uultis sit sc̃m quod uultis
inmundum cohibite uos non proficiatis
imalis nerepereatis abonis namillud quod
dixit quod sideper secuci onib agis cito respon¬
deo si aliquid mique passi estis non pertinere
ad eos quitalia quamuis in probefacientis
propace tamen unitatis laudabiliter colerint

Expanded text:
non sunt baptizandi quos baptizauit Priminon sunt baptizandi quos baptizauit Primianus post primum iudicium quo damnatus est absens, et baptizandi sunt quos baptizent Caecilianus post secundum iudicium quo absolutus est praesens. illum damnatum damnare non licuit, de isto absoluto saltem liceat dubitare. cuius crimina etiamsi certa nobis essent, in ecclesia constitutos, quam spiritus sanctus uelut aream cum palea praenuntiauit, nequaquam nos aliena peccata\' non imitata macularent. et tamen etiamsi nobis incerta esse dicuntur, non solum rei constituimur, uerum etiam rebaptizandi iudicamur. itane agitis, sicine cuncta peruertitis, tantumne re uera nobis licere arbitramini, ut quod uultis sit sanctum, quod uultis inmundum? cohibete uos, non proficiatis in malis, ne pereatis a bonis. Iam illud, quod dixi: quodsi de persecutionibus agis, cito respondeo, si aliquid inique passi estis, non pertinere ad eos qui talia quamuis inprobe facientes pro pace tamen unitatis laudabiliter r tolerant,
Abbreviated transcription (Latin):
Tare debeatis sicut eos qui nescientes ab adulte¬
ris bapti gatisunt & illis proditis atque conuio¬
tis non baptizatis hic forte dicas sed dececi¬
liano iam uidicatum ÷ respond&ur tebi ian
uidicatum erat & deprimiano acentum epĩs
ur̃is quib eum in quisi inum maximianus
persuaserat ante quam uagaiense concilium
facer& is sed inprimo iuditio damnatus est
absens insecundo absolutus ÷ presens sipost
primuni quos bapti zauit rebaptizari non pos¬
sunt quanto potius post secundum ita & cecili¬
anus primo apud cartaginem iudicio secundi
tizistiani damnatus ÷ absens secundo iuditio
milti adis romani absolutus : prȩsens ad huc
nos deillo cercos esse non uultis saltem dubita¬
re permittite uincit enimuos nonsolum qui
cecilianum scit innocentem uerum &iam.
quines cit nocentem uos aut̃ ut rosque rebapti¬
zindos eẽ cens&is & quidicunt nouimus & qui
dicunt non nouimus qualis fuerit cecilianus

Expanded text:
zare debeatis, sicut eos, qui nescientes ab adultezare debeatis, sicut eos, qui nescientes ab adulteris baptizati sunt, et illis proditis atque conuictis non baptizatis? Hic forte dicas: sed de Caeciliano iam, iudicatum est. respondetur tibi: iam iudicatum erat et de Primiano a centum episcopis uestris, quibus eum iniquissimum Maximianus persuaserat, antequam Bagaiense concilium faceretis. sed in primo iudicio damnatus est absens, in secundo absolutus est praesens. si post primum quos baptizauit rebaptizari non possunt, quanto potius post secundum! ita et Caecilianus primo apud Carthaginem iudicio Secundi Tigisitani damnatus est absens, secundo iudicio Miltiadis Romani absolutus est praesens. adhuc nos de illo certos esse non uultis: saltem dubitare permittite. uincit enim uos non solum qui Caecilianum. scit innocentem, uerum etiam qui nescit nocentem. uos . autem utrosque rebaptizandos esse censetis, et qui dicunt nouimus et qui dicunt non nouimus qualis fuerit Caecilianus.
Abbreviated transcription (Latin):
lic& enim simortuus quipeccauit num quam
illud moritur quod ammis it quid sicum uiue¬
r& secor rexit dm̃ que placuit non nemortuũ
& del&umeit quod ammis it sicut felicianus
& pr&extatus maximiani ordinatores clata
sicut dicis dilatione setanto scelere cor rexert
mirum : aut̃ si propria peccata non obsunt
hominib qui&a facta correxerit & aliis obsunt
qui ea omnino non fecerint quodsi de nobis
agitur adde quinec facta cognouerint sed dicis
licere mihi &iam hodie iudicare quia iudiciũ
non tantum deuiuis sed &iam demortuis fieri
potest ecce uolo iudicare seduos causam ipsam
nonuultis agere immo uero tunc actam cunc
&iam sine debito terminatam nobis demonstran¬
tib non uultis agnoscere sed faciamus uos potius
habere quod docere possitis quos nondum do¬
cuistis quareiam rebaptizandos esse conten¬
ditis quando quidem treditorib quos igno nr¬
uenent baptizatos nec cum docueritis bapti¬

Expanded text:
licet enim sit mortuus qui peccauit numquam licet enim sit mortuus qui peccauit numquam illud moritur quod admisit. quid, si cum uiueret se correxit deumque placauit, nonne mortuum et deletum est quod admisit, sicut Felicianus et Praetextatus Maximiani ordinatores data, sicut dicis, dilatione se a tanto scelere correxerunt? mirum est autem, si propria peccata non obsunt hominibus, qui ea facta correxeriqui ea omnino non fecerint; quodsi de nobis agitur, adde qui nec facta cognouerint\'. sed dicis licere mihi etiam hodie iudicare, quia iudicium non tantum de uiuis, sed etiam de mortuis fieri potest. ecce uolo iudicare, sed uos causam ipsam non uultis agere, immo uero tunc actam, tunc etiam sine dubio terminatam nobis demonstrantibus non uultis agnoscere. sed faciamus uos potius habere quos docere possitis. quos nondum docuistis quare iam rebaptizandos esse contenditis, quandoquidem traditoribus quos ignorauerant baptizatos nec cum docueritis bapti
Abbreviated transcription (Latin):
dicit fructificat & crescit scã ecclesia separari
num quid aliqua sa crirmenta instituerunt tra¬
ditores in quib baptizarer num quid aliquos
libros defacienda uelimitanda traditione
poteris condiderunt & eorum tenem: sequim ur¬
quae doctruniam quod sisccissent nec sibi commu¬
iucare paterentur nisi eos quiilla legerent ad¬
probarent ipsi ab ecclesia seunitate diuiderent
inquorum diuisione me siuideres tunc medi¬
cere deberes esse mecclena tixditorum quodsi
sua pessima defacienda traditione pracepta
conscriberent nec tamen extrr ecclesiam sua
propria congregatione atque comniunione
colli erentur ⁊izania propterea conputarent᷑
quorum causa frumenta non recte deserentur
eccedico iterum queme ulterius u& as dicere
ar uis apud me eos quos iamolim defunctus
mea cognitio noniudicauit dicistu contrielic&
tibi & hodie iudicare &iudicium nontantum
deuiuis sed &iam demortuis haberi potest

Expanded text:
dicit, fructificat et crescit, sancta ecclesia separari? dicit, fructificat et crescit, sancta ecclesia separari? numquid aliqua sacramenta instituerunt traditores in quibus baptizarer, numquid aliquos libros de facienda uel imitanda traditione posteris condiderunt et eorum tenemus sequimurque doctrinam? quod si fecissent nec sibi communicare paterentur nisi eos, qui illa legerent adprobarent, ipsi ab ecclesiae se unitate diuiderent; in quorum diuisione me si uideres, tunc me dicere deberes esse in ecclesia traditorum. quodsi sua pessima de facienda traditione praecepta conscriberent nec tamen extra ecclesiam sua propria congregatione atque communione colligerentur, zizania propterea conputarentur, quorum causa frumenta non recte desererentur. Ecce dico iterum, quae me ulterius uetas dicere: arguis apud me eos, quos iam olim defunctos mea cognitio non iudicauit. dicis tu contra: licet tibi et hodie iudicare, et iudicium non tantum de uiuis, sed etiam de mortuis haberi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc adista respondeam dicis enim propter
hoc scribtum ẽẽ in legalibus patrum urorum
neambula ueritis nec aduertis dictum esse iudxis
ut mala facta patrum suorum nonimita rentꝰ
non ut ab illo dĩ populo scinderentꝰ siergo licuit
regidauid samueli esaię hieremiae zacharix
c&eris que sc̃ĩs & proph&is dĩ inter contempto¬
res legis dĩ mandata seruare atque inillos ipsos
mandatitrrns gressores multa digna & uerir
uerba iaculari patrum quoque illa peccata quib
quib: morsae ita offenderunt d̃ ut nemo eo r
dignus ess& ternem promissionis intriere
nonimitare nonsectari sedd& estari ac fuger e¬
& illis qui ea comiitterent sinulitudinem
talium patrum increpare nec tamen sibi alte¬
rum populum quasi purgatum & liquatum
sepanitione sacrilega constituere quomodo.
nobis non liceat nec facta nescio quorum quae
magis obicitis quam probatis imitari nec tam̃
abea quae muni uerso mundo sicut a postolus.

Expanded text:
adhuc ad ista respondeam. dicis enim propter adhuc ad ista respondeam. dicis enim propter hoc scriptum esse: in legalibus patrum uestrorum ne ambulaueritis nec aduertis dictum esse Iudaeis, ut mala facta patrum suorum non imitarentur, non ut ab illo dei populo scinderentur. si ergo licuit regi Dauid Samuheli Esaiae Hieremiae Zachariae ceterisque sanctis et prophetis dei inter contemptores legis dei mandata seruare atque in illos ipsos mandati transgressores multa digna et uera uerba iaculari, patrum quoque illa peccata, quibus sub Moyse ita offenderunt deum, ut nemo eorum dignus esset terram promissionis intrare, non imitari, non sectari, sed detestari ac fugere et illis, qui ea committerent, similitudinem talium patrum increpare nec tamen sibi alterum populum quasi purgatum et liquatum separatione sacrilega constituere, quomodo nobis non liceat nec facta nescio quorum, quae magis obicitis quam probatis, imitari nec tamen ab ea, quae in uniuerso mundo, sicut apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
bene sonare uidebantur fonte deducitur riuus
& caput menbi sequuntur sano capite omne
s. anum et corpus &siquid in hoc morbi uelutii ÷
omnia membrar debilitat originemsuam respi¬
cit quidquid instirpe procrescit & post haec
qua si iextremo concludis non pocest innocens
esse quisectam nonsequitur innocentis in his
õnib uerbistius ereatorem meum caput meum
non fecisti nisi trirditorem quem quidem accu¬
sare tantum non conuincere potuisti ego autẽ.
nec eius innocentiam mihi creatricem uel fon¬
tem caputue constituo sedtu adillud redis in quo
p&ilianus errauit necum quis que nascitꝰ inscĩ¬
ficatione baptismatis xp̃s sit origo capiitque
nascentis & nonuis uenire in maledictum dequo
scribtum est maledictus omnis quis pemsuã
ponit in honunem cumte aliunde non inuol¬
uas nec cum resilueris maliud recidas sed&tes¬
timonio meam mones describturis quid tibi

Expanded text:
bene sonare videbantur: Fonte deducitur rivus, bene sonare videbantur: Fonte deducitur rivus, et caput membra sequuntur. Sano capite omne sanum est corpus, et si quid in hoc morbi vel vitii est, omnia membra debilitat. Originem suam respicit, quidquid in stirpe processit. Et post haec quasi in extremo concludis: Non potest innocens esse, qui sectam non sequitur innocentis. In his omnibus verbis tuis creatorem meum, caput meum, non fecisti nisi traditorem; quem quidem accusare tantum, non convincere potuisti. Ego autem nec eius innocentiam mihi ereatricem uel fontem caputue constituo. sed tu ad illud redis in quo Petilianus errauit, ne, cum quisque nascitur in sanctificatione baptismatis, Christus sit origo caputque nascentis, et non me uenire in maledictum de quo scriptum est: male dictus omnis qui spem suam ponit in homine, cum te aliunde non inuoluas nec, cum resilueris, in aliud recidas. Sed et testimonio me admones de scripturis, quid tibi
Abbreviated transcription (Latin):
anus quod absit peccatis raptorum & fenenrtor
collegarum communicabat cum quibus tamen
in communione diuinorum saciirientorum
manebat de quib dicie epis copi plurimi quos & or¬
tamento esse oportebat c&eris & exemplo diuina
procurrtione neglecta procunrtores rerum
raecularium fieri derelicta cathedra plebe deserta
peralienas prouincias obernrntes negotiationis
quaes tuosae nundinas aucupari esurientibus
inecclesia fratribus habere argentum largiter
uelle fundos insidiosis furudib parere usuris
multiplicantib fenus augere num quid talium¬
communi cabat ille peccatis num quideorum¬
sectam sequebatur & tamen cueis ineorundẽ
sacramentorum communione sistebat quia
sus sed ad paenam sibi ualere faciebant morib
malis quid est aut̃ quod dicis quod expersona
mea tibi prosuis es quod num qua mego diuinum
turdiderim testamentum adiunzis enim sedille¬
qui tradidit te creauit deinde contexis quaetibi

Expanded text:
anus, quod absit, peccatis raptorum et faeneratorum anus, quod absit, peccatis raptorum et faeneratorum collegarum communicabat, cum quibus tamen in communione diuinorum sacramentorum manebat, de quibus dicit: episcopi plurimi, quos et hortamento esse oportebat ceteris et exemplo, diuina procuratione neglecta procuratores rerum saecularium fieri, deper alienas provincias oberrantes, negotiationis quaestuosae nundinas aucupari, esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter, vel fundos insidiosis fraudibus capere, usuris multiplicantibus fcommunicabat ille peccatis, numquid eorumsectam sequebatur? et tamen cum eis in eorundem sacramentorum communione sistebat, quia sanctis, sed ad poenam sibi ualere faciebant moribus malis. Quid est autem quod dicis, quod ex persona mea tibi proposuisses, quod numquam ego diuinum tradiderim testamentum? adiunqui tradidit, te creavit. Deinde contexis quae tibi
Abbreviated transcription (Latin):
tritico & palea non dico sialios quisuam sarcinã
portat sed simeipsum inea mihi ostenderes trirdi¬
torem ubi mihi lic& in melius commutari non
mihi opus ÷ in deseparari siquos tales sacrirmen¬
torum eius communone cognouero uerbo & dis¬
& disciplina dñi emendo quos possum tolero quos
emiendare non possum fugio paleam ne hoc sim
non aream nenihilsim proinde nolifrustrac inhanc
sententia uentilari magis enim meani mon& quomo¬
do idagam praeceptum apostolicum quo dipse posu¬
isti necommunices peccatis alienis teipsum castũ
serua namut ostender& quem ad modum quis que
non communi car& peccitis alienis adhoc addidit
teipsum castum serua non enim quisecastum
seruat communicat peccatis alienis quamuis non
eorum peccata sedilla quae adiuditium sibi sumunt
dĩ sacramenta coniniumcent cumeis aquib secas¬
tum seruando secit alienum alio quin &iamerpri¬

Expanded text:
tritico et palea. non dico si alios, qui suam sarcinam tritico et palea. non dico si alios, qui suam sarcinam portant, sed si me ipsum in ea mihi ostenderes traditorem, ubi mihi licet in melius commutari, non mihi opus est inde separari. si quos tales in sacramentorum eius communione cognouero, uerbo et disciplina domini emendo quos possum, tolero quos emendare non possum. fugio paleam, ne hoc sim, non aream, ne nihil sim. Proinde noli frustra in hac sententia uentilari. magis enim me ammonet, quomodo id agam, praeceptum apostolicum quod ipse posuisti: ne communices peccatis alienis; te ipsum castum se-rltlt. nam ut ostenderet, quemadmodum quisque non communicaret peccatis alienis, ad hoc addidit: te ipsum castum serua. non enim, qui se castum seruat, communicat peccatis alienis, quamuis non eorum peccata, sed illa quae ad iudicium sibi sumunt dei sacramenta communicet cum eis, a quibus se castum seruando fecit alienum. alioquin etiam Cypri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt illȩ omnes ecclesiae quas ex laborib apostolor
natas atque firmatas simul in litteris canonicis
nouimus earum communionem quantum me
adiuliat dñs siue mafrica siue ubicumque non
desenrm ihac communione si fuerunt quos
nescio teditores cumeos demonstr ueris & car¬
ne & corde mortuos d& estabor nequaquam tam̃
auiuis meiusdem ecclesiae scã unitate manentib
proptermortuos alienabor neque enim ipsi
hanc ecclesiam condiderunt sed mea siboni fru¬
mentum siaut̃ mali palea fuerunt uos aut̃ quos
tam manifeste ecclesiae ⁊izania uel palea macu¬
lare non poss& quae causa fuit ur̃ae diuisionis
nisi ad p&itus sacrilegi schismatis sitibi inquis.
displic& in proba fuge &relinque eclesiam tradi¬
torum noli ernentium malorum tuorum sequi
uestizia adhioc respondeo sinec illi fuerunt tradi¬
tores maiores mei sunt sifuerunt quodego non sũ
non sunt maiores mei ecclesiam teneo plenam

Expanded text:
sunt illae omnes ecclesiae, quas ex laboribus apostolorum sunt illae omnes ecclesiae, quas ex laboribus apostolorum natas atque firmatas simul in litteris canonicis nouimus. earum communionem, quantum me adiuuat dominus, siue in Africa siue ubicumque non deseram. in hac communione si fuerunt quos nescio traditores, cum eos demonstraueris, et carne et corde mortuos detestabor, nequaquam tamen a uiuis in eiusdem ecclesiae sancta unitate manentibus propter mortuos alienabor. neque enim ipsi hanc ecclesiam condiderunt, sed in ea si boni frumentum, si autem mali palea fuerunt. uos autem quos tam manifestae ecclesiae zizania uel palea maculare non posset, quae causa fuit uestrae diuisionis nisi adpetitus sacrilegi schismatis? si tibi, inquis, displicet, inproba, fuge et relinque ecclesiam traditorum, noli errantium maiorum tuorum sequi uestigia. ad hoc respondeo: si nec illi fuerunt traditores, maiores mei sunt; si fuerunt quod ego non sum, non sunt maiores mei. ecclesiam teneo plenam
Abbreviated transcription (Latin):
tam lorginquis terris episcopos tuos mpune
tibi narrare quoduolunt quod ni omnino ita
ess& tot populi quid fecerunt qui cum ista
nescirent tamen a uobis rebapti Zandi censentꝰ
umnon est credibile quod est haecpopuli igno¬
nirre potuerint cumtuharum rerum ali¬
quantum studiosior quid cum maximianen¬
sib egerint ur̃i afri mafricani silit teris meis
uelles respondere non quereres illud uero qđ
dixi nequesi aliquorum innr̃a communone
defunctorum trirditio probar&ur quȩ a nobis
in probatur & displic& nos aliqua exparte macu¬
lar& quamridicule putasti ridiculum
& minus conueniens prudentiae meae proinde
iaicupio nosse quomodo id refellerit pruden¬
tiatua anquia di ciste nonuidere quomodo
a nobis in prob&ur uel quatenus displiceat qđ
numquam cognito errore daminauimus meoꝵ¬
scdiismate positi uide potius quam breuiter adista
respondeam ezo mecclesia sum cuius membrir

Expanded text:
tam longinquis terris episcopos tuos inpune tam longinquis terris episcopos tuos inpune tibi narrare quod uolunt? quodsi omnino ita esset, tot populi quid fecerunt, qui cum ista nescirent tamen a nobis rebaptizandi censentur? an non est credibile, quod et haec populi ignorare potuerint, cum tu harum rerum aliquantum studiosior, quid cum Maximianensibus egerint uestri Afri in Africa, nisi litteris meis uelles respondere. non quaereres? Illud uero, quod dixi: neque si aliquorum in nostra communione defunctorum traditio probaretur, quae a nobis inprobatur et displicet, nos aliqua expartem acularet, quam ridicule putasti ridiculum et minus conueniens prudentiae meae! proinde iam cupio nosse. quomodo id refellerit prudentia tua; an quia dicis te non uidere. quomodo a nobis inprobetur uel quatenus displiceat, quod numquam cognito errore damnauimus in eorschismate positi? uide potius, quam breuiter ad ista respondeam. ego in ecclesia sum, cuius membra
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuit non inafrica ep̃s ciunemini cartago
a uestris ÷ addita aut ut dixi africanam heresim
orientalis haeresis sibi temptauit adiungere
quodhino maxime credibile est quod ad car¬
thaginis ep̃m romano praetermisso numquã
orientalis catholica scriber& ubisaltem uester
scribi debuit quens ol&is romani paucis uestris
mittere exafrica sed deo gratias quod nec ualuit
sitamen coepta est illa conspintio haer&icon
orientalium cum a fris haer&icis praeualere.
tuarrianos iam inter haer&icos & nobis & uob
de testandos intuae epistula posuisti unde
mihi tecum necessitas nulla est &iam dehac
quȩstione confligere nam quod tibi proposu¬
isti quaestionem tam quam a nobis obiec eam
sihaec it a sunt communione ur̃orum quem¬
ad modum orientales postea disgregatis unt
& respondisti quod in recipiendis iterum nr̃is
damnatae cause non potuerint seruare
constantiam numquid minendum est de

Expanded text:
tus fuit non in Africa episcopus, cui nomini Carthago tus fuit non in Africa episcopus, cui nomini Carthago a uestris est addita, aut, ut dixi, Africanam haeresim orientalis haeresis sibi temptauit adiungere. quod hinc maxime credibile est, quod ad Carthaginis episcopum Romano praetermisso numquam orientalis catholica scriberet. ubi saltem uester scribi debuit, quem soletis Romam paucis uestris mittere ex Africa. sed deo gratias, quod nec ualuit, si tamen coepta est, illa conspiratio haereticorum orientalium cum Afris haereticis praeualere. tu Arrianos iam inter haereticos et nobis et nobis detestandos in tua epistula posuisti. unde mihi tecum necessitas nulla est etiam de hac quaestione confligere. nam quod tibi proposuisti quaestionem tamquam a nobis obiectam: \'si haec ita sunt, a communione uestrorum quemadmodum orientales postea disgregati sunt?\', et respondisti, quod in recipiendis iterum nostris damnatae causae non potuerint seruare constantiam, numquid mirandum est de
Abbreviated transcription (Latin):
sedorientalis quos modo nostros esse concedis
non latuisse hoc facinus dicis atque ut hoc probes
inseris principium epistulae concilii serdiscensi
ubi donati cartaginis ep̃ĩ ur̃i nomen inuenitur
ad scribtum quodideo factum putas & ad firmas
quod uidelic& orientalibus quide concilio suo haec¬
scribta nuserunt facinus displicuerit trrditor
& abeorum secommunione retraxerant & prop¬
terea donato uestro communicabant disce ero
quod nescis serdi cense concilium arrianor ũ.
fuit quod totum iam diuest ut habemus inma¬
nibus contrirctum maxime contra. athanasiũ
epm alex andrinum catholicum qui eorum
errorem exipsa ciuitate hortum prȩc&eris
acriter arguebat & refellebat nonigitur minꝰ
sulli har&ici donatum sibi asumas sciscere
temptauerunt quos pertotum orbem catho¬
licam damnabat ecclesia quam quam nos sine
ciuitatum nommibus episcopos ad quos haelit¬
tera datae sunt habeamus aut ergo aliquis dona¬

Expanded text:
Sed orientales, quos modo nostros esse concedis. Sed orientales, quos modo nostros esse concedis. non latuisse hoc facinus dicis atque, ut hoc probes. inseris principium epistulae concilii Serdicensis, ubi Donati Carthaginis episcopi uestri nomen inuenitur adscriptum. quod ideo factum putas et adfirmas, quod uidelicet orientalibus, qui de concilio suo haecscripta miserunt, facinus displicuerit traditorum et ab eorum se communione retraxerant et propterea Donato uestro communicabant. disce ergo quod nescis: Serdicense concilium Arrianorum fuit, quod notum iam diu est et habemus in manibus, contractum maxime contra Athanasium episcopum Alexandrinum catholicum, qui eorum errorem ex ipsa ciuitate ortum prae ceteris acriter arguebat et refellebat. non igitur mirum. si illi haeretici Donatum sibi ut suum assciscere temptauerunt. quos per totum orbem catholica damnabat ecclesia; quamquam nos sine ciuitatum nominibus episcopos ad quos hae litterae datae sunt habeamus. aut ergo aliquis Dona
Abbreviated transcription (Latin):
totius orbis nulla est omnino conscientia hoc
inquis maiores nr̃i asius parentibus acceperunt
respond&ur sederrantes abernrntibus aut
calumniantib: nam& maiores iudaeorum
corpus xpĩ desepulero furatum asuis maiorib
acceperunt nonolim defuctis unt inquis qui
trirditionis huius facinus perquos & quib locis
admissumsit cognouerune respond& ur hoc
& nr̃i prosius partibus dicunt exeane in quis
&iam libri quibus ordo rerin gestarum fidelit̃
ac diligenter adscribtus est sunt acta sunt lit¬
tera multorum quoquae ten&ur manifesta
confessio respond&ur tibi haec & nr̃is prosuis
partibus nonde esse aut ego illis credamus qui po¬
tuerunt causam suamillis ecclesus persuadere
quas scribtas in libris diuinis & canonicis legi¬
mus aut quod tudixisti deobtato nec absoluam
dubia nec damnemus & pacemxp̃i cuius bonum
dubium non est furterna dilectione teneamus

Expanded text:
totius orbis nulla est omnino conscientia. hoc, totius orbis nulla est omnino conscientia. hoc, inquis, maiores nostri a suis parentibus acceperunt. respondetur: sed errantes ab errantibus aut calumniantibus; nam et maiores Iudaeorum corpus Christi de sepulcro furatum a suis maioribus acceperunt. non olim defuncti sunt, inquis, qu.i traditionis huius facinus per\' quos et quibus locis admissum sit cognouerunt. respondetur: hoc et nostri pro suis partibus dicunt. extant, inquis, etiam libri, quibus ordo rerum gestarum fideliter ac diligenter adscriptus est; sunt acta, sunt litterae, multorum quoque tenetur manifesta confess-we respondetur tibi haec et nostris pro suis partibus non deesse. aut ergo illis credamus, qui potuerunt causam suam illis ecclesiis persuadere, quas scriptas in libris diuinis et canonicis legimus, aut, quod tu dixisti de Optato, nec absoluamus dubia nec damnemus et pacem Christi. cuius bonum dubium non est, fraterna dilectione teneamus.
Abbreviated transcription (Latin):
numer irbilis multicudo xpi anorum inafrica
ipsanenat quistier int traditores quanto mazis
mc& ero orbe ternrum quam tam multitudi¬
nem nisi cumbapti zar&ur scisse conuinceris
aut baptiz andam dicere non audebis aut udicare
deoccultis cordis audebis & ubi est quod tibi plac&
quae abste interposita ÷ diuina sententia quae
manisestas unt uobis quae aut̃ occulta sunt dño.
dõ ur̃o crede orbi xpiano dicenti ubi baptismũ
xpĩ scio qui fuerint treditores mafrica uel ubi¬
lib& ignoro quidimme occulta humana iudicas
ut mani festa mmediuina rescindas facte scelus
alienum modo mihi probare quod dicis hoc cum
bapcismum acciperam nesciebam si propter
nestientes ab adulteris acceperut quos modo
prodideris quid adhaec dicis nisi non est scm̃
non est mundum nisi quoduoluero & quando
uoluero inhacre testis est in quis totius orbis.
pane constientia respond&ur tibimhancrem

Expanded text:
numerabilis multitudo christianorum in Africa numerabilis multitudo christianorum in Africa ipsa nesciat qui fuerint traditores; quanto magis in cetero orbe terrarum quantam multitudinem nisi, cum baptizaretur, scisse conuiceris, aut baptizandam dicere non audebis aut iudicare de occultis cordis audebis! et ubi est — quod tibi placet — quae abs te interposita est diuina sententia: quae manifesta sunt, uobis, quae autem occulta sunt, domino deo uestro? crede orbi christiano dicenti tibi: \'baptismum Christi scio, qui fuerint traditores in Africa uel ubilibet ignoro. quid in me occulta humana iudicas, ut manifesta in me diuina rescindas fac te scelus alienum modo mihi probare; quod dicis, hoc cum baptismum acceperam nesciebam. si propter nescientes ab adulteris acceperunt quos modo prodideris\'. quid ad haec dicis nisi: \'non est sanctum, non est mundum nisi quod uoluero et quando uoluero\'? In hac re testis est, inquis, totius orbis paene conscientia. respondetur tibi: in hac re
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid probass&is immo hoc uero tempor e
nec ista iam dicerem non enim iubeor tolerare
cum quibus iam non cozor uiuere quodsimihi
&iamnuno traditor demonstr&ur quacon¬
scientia desero totxpi anas zentes quib nonde¬
monstratur deinde ezoipses inunc disco quod
paulo ante nes ciebam in me rescinditis quod sci¬
ebam baptismum quippe xp̃i meaccepisse scie¬
bam uos &iam ipsi alienum scelus quod rnora¬
tum nemini obesse conceditis cur ergo heri
bapti zatum hodie rebapti zatis cunalienum
scelus quodheri nesciebam hodie docentis nesci¬
ens aquali acceperie baptismi accepii nonerat¬
reus modo abste hocdidicie baptismi rescissi
quar este rcus nams iue consenserit documentir
euis siue non consenserie quixpĩ baptis mum
ministerio trirdicoris accepit nisi probaueris.
cum scisse a quo acceperit nec secundum uos recte
potueris baptizare iammunc acute abstudio
partium mentem euam & considera quam in¬

Expanded text:
aliquid probassetis; immo hoc uero tempore aliquid probassetis; immo hoc uero tempore "nec ista iam dicerem; non enim iubeor tolerare, cum quibus iam non cogor uiuere. quodsi mihi etiam nunc traditor demonstretur, qua conscientia desero tot Christianas gentes quibus non demonstratur? deinde ego ipse si nunc disco, quod paulo ante nesciebam, cur in me rescinditis quod sciebam? baptismum quippe Christi me accepisse sciebam; uos etiam ipsi alienum scelus docetis, quod ignoratum nemini obesse conceditis. Cur ergo heri baptizatum hodie rebaptizatis, cum alienum scelus quod heri nesciebat hodie doceatis? nesciens a quali acceperit baptismi accepti non eratreus: modo abs te hoc didicit, baptismi rescissi quare fit reus? nam siue consenserit documentis tuis siue non consenserit, qui Christi baptismum ministerio traditoris accepit, nisi probaueris eum scisse a quo acceperit, nec secundum uos recte poteris baptizare. iam nunc auerte ab studio partium mentem tuam et considera, quam in
Abbreviated transcription (Latin):
sinec saltem dubitare permittitur quidmqui¬
us si aut̃ permittitur quidiusicientius neque
sicut incertum est a quibus extiterit tir ditio¬
nis malum sic incertum est a quo iubeatur
redditur pacis bonum acperhoc qui prom
certo alieno malo pacem xp̃i respuit certissi¬
me malus est quando quidem erprianus
nec procerta permixtorum militia ⁊ aniorum
pacem de seruit frumentorum quis cribens ad max¬
imum dixit & siuidentur mecdesia esse ⁊ania
non tam enimpediri deb& fides aut caritas nñr ut quõ
⁊i zania esse mecdesia recedamus non dixie sus picamur
opinamur arbiturmur conicimus credimus
sed cernimus dixit o. uerbum quo cuncta dubita¬
cio coller&uir ut corpus xp̃i non diuider &ur sisola
frumenta desidenrs geme inlabore agri zaude
inspe horrei tolera malos in communon sacrr¬
mentorum xpĩne antelitoris tempus retia
disrumpendo fiae quodtolerare noluisti ista
dicere inside eraditor ibus quos accusatis

Expanded text:
si nec saltem dubitare permittitur, quid iniquisi nec saltem dubitare permittitur, quid iniquius, si autem permittitur, quid sufficientius? neque enim sicut incertum est a quibus extiterit traditionis malum, sic incertum est a quo iubeatur reddi pacis bonum. Ac per hoc qui pro incerto alieno malo pacem Christi respuit, certissime malus est, quandoquidem Cyprianus nec pro certa permixtorum malitia zizaniorum pacem deseruit frumentorum, qui scribens ad Maximum dixinon tamen inpediri debet aut fides aut caritas nostra, ut, quoniam zizania esse in ecclesia ceopinamur arbitramur conicimus credimus\', sed cernimus dixit. o uerbum, quo cuncta dubitatio tolleretur, ut corpus Christi non diuideretur! si sola frumenta desideras, geme in labore agri, gaude in spe horrei, tolera malos in communione sacramentorum Christi, ne ante litoris tempus retia disrumpendo fias, quod tolerare noluisti. ista dicerem. si de traditoribus quos accusatis
Abbreviated transcription (Latin):
sua gestis publico iuditio resenrtis hactu pro¬
ststo falsa esse dicturus es & pro ur̃is maiorib:
i plurimum possis contiie nostros alia
prolaturus quod quidem forsitan nonualebis
non inueniendo quid prostres sed facte inue¬
nisse fac protulisse tanta nefuris inpudentia
ut abste prolatis magis contendas credi oportere
quam eis quae proferuntur a nobis aut enim
& hic &illic suierunt trirditores si&tu aliqua
recitas de confessione nostrorum aut sialiquid
putas contrir uestros anostris esse confictum
cur non &auestris contrr nostros hocidem
nobis putare conceditis ergo prohumanis factis
aut & hinc & inde manifestatis aut ex utroque
latere incertis neque munum dm̃ credimus
litigemius quod certum & diuinum munus est
ixp̃i gnrtia concordemus cum enim gesta
maiorum nõrum atque ur̃orum hinc atque
inde conturria recitantur nobis tanto post natis

Expanded text:
suae gestis publico iudicio reseratis. haec tu prosuae gestis publico iudicio reseratis. haec tu profecto falsa esse dicturus es et pro uestris maioribus, ut plurimum possis, contra nostros alia prolaturus. quod quidem forsitan non ualebis, non inueniendo quid proferas. sed fac te inuenisse, fac protulisse: tantane furis inpudentia, ut abs te prolatis magis contendas credi oportere quam eis, quae proferuntur a nobis? aut enim et hic et illic fuerunt traditores, si et tu aliqua recitas de confessione nostrorum, aut si aliquid putas contra uestros a nostris esse confictum, cur non et a uestris contra nostros hoc idem nobis putare conceditis? ergo pro humanis factis aut et hinc et inde manifestatis aut ex utroque latere incertis ne, qui in unum deum credimus,. litigemus, quod certum et diuinum munus est, in Christi gratia concordemus. cum enim gesta maiorum nostrorum atque uestrorum hinc atque inde contraria recitantur nobis tanto post natis,
Abbreviated transcription (Latin):
ris querccitatesunt turditorem constat esse
siluanum item alio loco zenophilus uc̃ consula¬
ris ꝗ qui amminis traebat tuncsiluanus incle¬
ricature spondit sub paulo ep̃o honta perse¬
quutio & silunus subdiaconus fut habes ne
suecer cresconi adista quod dicas puto nonusq
ad eos frontem perisre derebus humanis utad
purgationem sillani ad putes sententiam
recitandam quam dixit mecclesia num & col¬
lezas eius quasitrirditores ne mazis nos ad mo¬
neas dicere exepistula a postolisimile aliquid
ut paulo ante comme monrui quipredicas non
tirdendum tirdis & in quo alium uidicas te¬
m&ipsum condemnas eadem enimois quiiu¬
dicas sed postea inqui sursartio & ⁊ enophilo
persequentib communicare noluisse castus :
inexilium immo qui iam tirditor fuit perma¬
nere &iam her&icus uoluit ut salsum honorẽ
in ipsam parte donati haber& qui habere incat¬
holica nullum poss& tam mani festis trirditionis¬

Expanded text:
ris quae recitatae sunt traditorem constat esse ris quae recitatae sunt traditorem constat esse Siluanum. item alio loco: Zenophilus u. c. consularis dixit: quid amministraUictor respondit: sub Paulo episcopo orta est persecutione Siluanus subdiaconus fuit. Habesne, frater Cresconi, ad ista quod dicas? puto non usque adeo frontem perisse de rebus humanis, ut ad purgationem Siluani adhuc putes sententiam recitandam, quam dixit in Caecilianum et collegas eius quasi traditores, ne magis nos admoneas dicere ex epistula apostoli simile aliquid, ut paulo ante commemoraui, \'qui praedicas non tradendum tradis\' et: in quo alium iudicas. temet ipsum condemnas; eadem enim agis qui iudicas. sed postea, inquis, Ursatio et Zenophilo persequentibus cum c<communicare noluisset, actus est in exilium. immo qui iam traditor fuit permanere etiam haereticus uoluit, ut falsum honorem in ipsa parte Donati haberet, qui habere in catholica nullum posset, tam manifestis traditionis
Abbreviated transcription (Latin):
rubdiaconis & ianuario & marculio fruetuoso
miggene saturnino uictore sam surico &c& eres
fossoribus contrir scribente uictore ausi du
mbreue sic calices duo aurei item calices sex
argentei &c&enr & alio loco postea quam a per¬
tum : mbiblio theca muenta sunt ibi carnaria
team & lucernam argenteo quod dicer & se
uictor aufidi siluano dixit mortuus fuerrt
sinon illas inuenisses felix fł pcr p̃silua nodix̃
inquire diligentius nequid hic remansit silua¬
nus dixit nihil hic remansit totum hoc eiecim
& c&err &alio loco exemili belli turditi episcopus
anundinario diacono testis ÷ xp̃s & angelicius
acirti trditor est & frrenum pauperum
quodomnes uos epĩ & presbiteri & dia cones¬
& seniores scitis & dequa dringentis & follibus
lucille clacrissimȩ femine proquoduobis con¬
uirstis ut fier& maiorinus ep̃s & indefactũ :¬
schismanam& uictor fullo ur̃i praesentia & po¬
lectis ⁊ enophilus consularis dixit & ictis & litte¬

Expanded text:
subdiaconis et Ianuario Marcuclio Fructuoso subdiaconis et Ianuario Marcuclio Fructuoso Miggene Saturnino Uictore Samsurico et ceteris fossoribus. contrascribente Uictore Aufidii in breue sic: calices duo aurei, item calices sex argentei et cetera. et alio loco: posteaquam apertum est in bibliothecam, inuenta sunt ibi armaria team, et lucernam argenteam, quod diceret se Victor Aufidii Silvano dixit: Mortuus fueras, si non illas invenisses. Felix F. pp. inquire diligentius, ne quid hic remanserit. Siluanus dixit: nihil hic remansit, totum hoc eiecimus et cetera. et alio loco: exemplum libelli traditi episcopis a Nundinara Cirta traditor est et fur rerum pauperum; quod omnes uos episcopi, presbyteri, diacones, seniores scitis de quadringentis follibus Lucillae, clarissimae feminae, pro quo uobis coniurastis, ut fieret Maiorinus episcopus, et inde factum schisma. nam et Uictor fullo uestri praesentia et polectis Zenophilus consularis dixit: et actis et litte
Abbreviated transcription (Latin):
motiatiensi inducto & ad placito uictore nr̃¬
matico adstante &iam mundinario diacono¬
⁊ enophilus consularis dixit quis uocaris
respondit uictor & paulo postalio loco mim¬
dinarius respondit legantur acta zenop hi¬
lus consularis dixit legantur & legit mundini¬
us exceptor dio cletiano uiii. & maximiano. uii
conss xiiii hł um̃ exactis munati felicis fla¬
minis perp&ui cuntetoris coloniae cirtensis
cum uentum ess& ad domum in qua xpĩani
ferte scribtunes legis &quid aliud hichab&is ut &
precepto & iussione parere possitis paulus ep̃s
dixit scribtumrs lectores habent sed nos quod hic
ostende lectores aut nutte ad illos paulus ep̃s
paulus ep̃s nouit officium publicum id est edes uis
& uos quod hic hab&is da tesedente paulo epĩr
& montano & uictore de castello. memor presbit᷑
ad stantem arte cum aelio & marte diacono pro¬
serente marcudio catulino & siluano & caroso

Expanded text:
mogadiensi inducto et adplicito Uictore grammogadiensi inducto et adplicito Uictore grammatico, adstante etiam Nundinario diacono, Zenophilus consularis dixit: quisuocaris? respondit: Uictor. et paulo post alio loco: Nundinarius respondit: legantur acta. Zenophilus consularis dixit: legantur. et legit Nundinius exceptor: Diocletiano VIII et Maximiano VII conss. XIIII K1 IUN ex actis Munatii Felicis flaminis perpetui curatoris coloniae Cirtensis: cum uentum esset ad domum, in qua christiani ferte scripturas legis et quidquid aliud hic habetis, ut et praecepto et iussioni parere possitis. Paulus episcopus dixit: scripturas lectores habent, sed nos quod hic ostende lectores aut mitte ad illos. Paulus episcopus: Paulus episcopus: nouit officium publicum, id est Edesius et et uosquod hie habetis date. sedente Paulo episcopo et Montano et Uictore de Castello Memor presbyteris, adstante Marte cum Aelio et Marte diacono, proferente Marcuclio Catulino et Siluano et Caroso
Abbreviated transcription (Latin):
tas unt obieciss& interne erat secundi ipsius ut ap¬
parer& eum neschisma fier& quod solent prae
c& eris pacipi praecauere illa omnia diuino iuditio
dimisisre quod multo magis facere deberet
inconcilio carthaginensi ubi contnr absentes
nulla constitenent nisi lucilla tunc praepotens
& pecunio sissima femina odus accensa furi¬
alibus uehementer instar& ut contircecilia¬
num ueluti damnatum alter ordinar& ur
cpis copus quod inzeno pluli consularis iuditio
postea comine monrtum est perquendam
mundinarium siluiani cirtensis tuncurĩ epĩ
diaconum qui comme monito ep̃o suo quemꝑ
pessus fuenet mimicum sicut uolebat concor¬
dare non potuit egenit sane hocapud collegas
eius magis terribiliter neoninia proder&
quam suppliciter ut ueniam merer& ur ȩxilli¬
us iudicii gestis hixc pauca interpos ui constantio
maximo aigusto & constantino iuniore nobilis¬
simo casare consulibus idus decmbs extota¬

Expanded text:
ta sunt, obiecisset. Intererat etiam Secundi ipsius, ut apta sunt, obiecisset. Intererat etiam Secundi ipsius, ut appareret eum, ne schisma fieret, quod solent prae ceteris pacifici praecauere, illa omnia diuino iudicio dimisisse; quod multo magis facere deberet in concilio Carthaginiensi, ubi contra absentes nulla constiterant. nisi Lucilla tunc praepotens et pecuniosissima femina odiis accensa furialibus uehementer instaret, ut contra Caecilianum ueluti damnatum alter ordinaretur episcopus. quod in Zenophili consularis iudicio postea commemoratum est per quendam Nundinarium Siluani Cirtensis tunc uestri episcopi diaconum, qui cum memorato episcopo suo, quem perpessus fuerat inimicum, sicut uolebat, concordare non potuit. egerat sane hoc apud collegas eius magis terribiliter, ne omnia proderet, quam suppliciter, ut ueniam mereretur. Ex illius iudicii gestis haec pauca interposui: Constantino maximo Augusto et Constantino iuniore nobilissimo Caesare consulibus Idus Decembres Sexto Ta
Abbreviated transcription (Latin):
cilio inter c&eros episcopos contir cecilia nu
&alios communionis eius particeps dixit tãquã
fieri non porr& ut tneditores nrditor comdẽ¬
nar& prudentius enimtu uides ista quã palus¬
a postolus namille quibur dam res obiciebiebat
absurdas nec considenrbat no posse fieri quod
dicebat qui praedicas non funendum furaris quidi¬
cis quonadultenendum adultenrs qui abomi¬
naris idola racrile gilim facis & illud praecipua
in quo enim alterum iudicas teipsum condem¬
nas eademenim ais qui iudicas hosergo tradito¬
res quibus confessis territus secundus i nouit
secum habuit incarthagmensi concilio & abin
sentes confessos dixerunt sententias qui prȩsen¬
tes desua non sunt confestione damnati hocci¬
lium non maner& nec in posteritatis memo¬
riam ꝑdunrr& nisi describer&ur ab alus cum ser¬
uar&ur ab eis qui eo sede fendere praepant bant
siquis eis eidem postea crimina qua illic relaxa¬

Expanded text:
cilio inter ceteros episcopos contra Caecilianum cilio inter ceteros episcopos contra Caecilianum et alios communionis eius participes dixit, tamquam fieri non posset, ut traditores traditor condemnaret. prudentius enim tu uides ista quam Paulusapostolus. nam ille quibusdam res obiciebat absurdas nec considerabat non posse fieri quod dicebat: qui praedicas non furandum furaris, qui dicis non adulterandum adulteras, qui abominaris idola sacrilegium facis, et illud praecipue: in quo enim alterum iudicas, te ipsum condemnas; eadem enim agis qui iudicas. hos ergo traditores, quibus confessis territus Secundus ignouit, secum habuit in Carthaginiensi concilio, et in absentes non confessos dixerunt sententias, qui praesentes de sua non sunt confessione damnati. hoc concilium non maneret nec in posteritatis memoriam perduraret, nisi describeretur ab aliis, cum seruaretur ab eis. qui eo se defendere praeparabant, si quis eis eadem postea crimina, quae illic relaxa