comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serabilius pͥmo punico bello accidit. qͣm qđ
ita romani uicti sunt ut etiam regulus ille
caꝑetur cuiꝰ in pͥmo & in altero libro mentionẽ
fecimus. uir plane magnus & uictor antea
domitorq pęnorum: qui etiam ipsum pͥmum
bellum punicum confeciss nͥ auiditate nimia¬
baudis &e glłe durions condiciones quã ferre
possent sess is eanaginiensibs imories qus̃ seri
sesorautas inopinatissima e seruitꝰ in dig¬
uissima ẽ uratio fidelissimi.c es mois umdis¬
lissia sidõ illos ñ dogit erii be sooes ertiele
en ade tei sune & non haben songitn es tier
mala illo tempore gͣuissima. intia moenia ce¬
fuerunt. Nam exundante nimis ul derqe
fluuo tybermo pene omnia urb plana suore¬
mersasuia alus impetu quasi torentis impus¬
sis. aliis uelut stagno diuturno madefactis.
atq sub latss Itam deinde pestem ignis ꝑniti¬
osior subsecutus ẽ: qui correptis circa forum
quibq celsiorib etiam cemplo ueste suo fa¬

Expanded text:
serabilius primo Punico bello accidit, quam quod serabilius primo Punico bello accidit, quam quod ita Romani uicti sunt, ut etiam Regulus ille caperetur, cuius in primo et in altero libro fecimus mentionem, uir plane magnus et uictor antea domitorque Poenorum, qui etiam ipsum primum bellum Punicum confecisset, nisi auiditate nimiaudis et gloriae duriores condiciones, quam ferre possent, fessis captivitas inopinatissima, et servitus indignissima, et juratio fidelissima, et mors crudelissima si deos illos non cogit erubescere, uerum est quod aerei sunt et non habent sanguinem. Nec mala illo tempore grauissima intra moenia defuerunt. Nam exundante nimis ultra morem fluuio Tiberino paene omnia urbis plana subuersa sunt, aliis impetu quasi torrentis inpulsis, aliis uelut stagno diuturno madefactis adque sublapsis. Istam deinde pestem ignis perniciosior subsecutus est. qui correptis circa forum quibusque celsioribus etiam templo Vestae suo fa
Abbreviated transcription (Latin):
minum consumptumẽ uł pugnantium mili¬
tum uł armis uacantium popłorũ. quanta
uis nauiuni marinis etiam pliis opp̃ssa &e di¬
uersarũ tẽpestatum uarietate subm̃sa ẽ. si enar¬
rare ul commemorare conemur nichil aliudqͣm
scriptores eciam nos erimus historiȩ. Tunc mag.¬
no metu conturbata romana ciuitas. ad reme¬
dia uana & ridenda currebat. Instaurati st̃
ex auctoritate librorum sibillinorum ludi
scłares: quorũ celebritas ante centum annos
fuerat institura. felicioribq temporib me¬
moria negligente ꝑierat. Renouarunt ae pon¬
tifices ludos sacros inferis. etiam ipsos abolicos
annis retrorsum meliorib. Nimirum enim
quando renouati sunt. tanta copia morientiũ
ditatos inferos etiam ludete delectabat: cum
ꝓfecti miseri homines ipsa rabida bella & cru¬
entas animositates funereasq hinc atq inde
uictorias. magnos agerent ludos demonum
& opimas epulas inferorum. Nichil sane mi¬

Expanded text:
minum consumtum est uel pugnantium miliminum consumtum est uel pugnantium militum uel ab armis uacantium populorum! Quanta uis nauium marinis etiam proeliis obpressa et diuersarum tempestatum uarietate submersa est! Si enarrare uel commemorare conemur, nihil aliud quam scriptores etiam nos erimus historiae. Tunc magno metu perturbata Romana ciuitas ad remedia uana et ridenda currebat. Instaurati sunt ex auctoritate librorum Sibyllinorum ludi saeculares, quorum celebritas inter centum annos fuerat instituta felicioribusque temporibus memoria neglegente perierat. Renouarunt etiam pontifices ludos sacros inferis et ipsos abolitos annis retrorsum melioribus. Nimirum ergo, quando renouati sunt, tanta copia morientium ditatos inferos etiam ludere delectabat, cum profecto miseri homines ipsa rabida bella et cruentas animositates funereasque hinc adque inde uictorias magnos agerent ludos daemonum et opimas epulas inferorum. Nihil sane mi
Abbreviated transcription (Latin):
atq ita paulatim loca deserebant᷑ a cultorib
ut tanqͣm uacua sine ullius offensione pos¬
sent humanis saltem usib undicari: Flamq
tunc uelut ad sedandam pestilentiam dilis¬
gent᷑ repecita atq reparata nͥ postea eodem mͦ
neglecta atq usurpata lacitarent: ñ utiq mag¬
nȩ ꝑitiȩ uarronis tribueret᷑ qđ serͥbens de edib
sacris tam multa loca ignorata commemorat.
S cunc interim elegans ñ pestilentiȩ depulsio
s dõrum excusatio ꝓcurata ẽ. Iam uͦ punicis
bellis cum int̾ utrumq imꝑium iuctoriadui
anceps atq incerta penderent. popłiq duo
p̃ualidi impetus inalterutrum fortissimos &
opulentissimos agerent: quot minutiora reg¬
na contrita sunt quȩ urbes amplȩ nobilesq
deletȩ. quot afflictȩ. quot ꝑditȩ ciuitates. qͣm
longe lateq tot regiones t̃rȩq uastatę sunt.
quocies uicti hinc atq inde uictores quid ho.¬

Expanded text:
adque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, adque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, ut tamquam uacua sine ullius offensione possent humanis saltem usibus uindicari? Namque tunc uelut ad sedandam pestilentiam diligenter repetita adque reparata nisi postea eodem modo neglecta adque usurpata latitarent, non utique magnae peritiae Varronis tribueretur, quod scribens de aedibus sacris tam multa ignorata commemorat. Sed tunc interim elegans non pestilentiae depulsio, sed deorum excusatiobellis, cum inter utrumque imperium victoria diu anceps atque incerta penderet, populique duo praeualidi impetus in alterutrum fortissimos et opulentissimos agerent, quot minutiora regna contrita sunt! quae urbes amplae nobilesque deletae, quot adflictae, quot perditae ciuitates! Quam longe lateque tot regiones terraeque uastatae sunt! Quotiens uicti hinc adque inde uictores! Quid ho
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hienis illa memorabilis. tam in credibi.¬
li immanitate seuiens ut niuib horrenda
altitudine etiam inforo ꝑdies quadraginta
manentib tyb̃is quoq glatiȩ duraret᷑. si nr̃is
temporib accidiss quȩ isti & quanta dixissent:
Quid illa it idem ingens pestilentia qͣm diu
seuit qͣm multos pemit: quȩ cum in annũ
alium multo grauiꝰ tenderetur frustra p̃sen¬
te esculapio. aditum ẽ ad libros sibillinos. in
quo genere oraculorũ sicut cicero in libris de
diuinatione cominemorat magis int̾p̃tib ut
possunt seu uolunt dubia coniectantib cie¬
di solet. Tunc gͦ dictum ẽ eam eẽ causã pesti¬
lentiȩ: qđ pͥurimas edes sacras multi occupi¬
tas pͥuatim tenerent sic interim a magno in¬
ꝑitiȩ uł. desidię crimine esculapius libatꝰ ẽ
Unde autem a multis edes illȩ fuerant occu¬
pate nemine ꝓhibente nͥ quia tantȩ numinũ
turbȩ diu frustra fuerat fuerat supplicatũ

Expanded text:
Quid? hiems illa memorabilis tam incredibiQuid? hiems illa memorabilis tam incredibili inmanitate saeuiens, ut niuibus horrenda altitudine etiam in foro per dies quadraginta manentibus Tiberis quoque glacie , duraretur, si nostris temporibus accidisset, quae isti et quanta dixissent! Quid? illa itidem ingens pestilentia, quamdiu saeuiit, quam multos peremit! Quae cum in annum alium multo grauius tenderetur frustra praesente Aesculapio, aditum est ad libros Sibyllinos. In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de diuinatione commemorat, magis interpretibus ut possunt seu uolunt dubia coniectantibus credi solet. Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes sacras multi occupatas priuatim tenerent: sic interim a magno inperitiae uel desidiae crimine Aesculapius liberatus est. Unde autem a multis aedes illae fuerant occupatae nemine prohibente. nisi quia tantae numinum turbae diu frustra fuerat supplicatum,
Abbreviated transcription (Latin):
manorum hostis effectus ẽ. Cui sane de rerũ fu¬
turd euentu consulenti. satis urbane apollo sie
ambiguum oracłm edidit. ut eduob quicqͥd¬
accidiss ipse diuinus haberet᷑. Ait enmm. Di co te¬
ꝑ yͥrre iuncere posse iomanos. Atq ita. siue pre¬
rus aromanis siue romani a pyrro uincerent᷑
securus fatidicus utrum libet expectare euen¬
cum. Quȩ tunc & tam horrenda utruisq exer¬
citus clades. In qua tm suꝑior pẏrrus extitit: ut
iam poss appollinẽ ꝓsuo intellectu p̃dicare
diuinum nisi ꝓxime alio p̃lio romani absce¬
derent suꝑiores atq in tanta strage bellorũ
etiam pestilentia gͣuis exorta ẽ. mulierum.
Nam pͥusqͣm maturos paitus ederent: gra-¬
uidȩ moriebant᷑. Ubi se credo esculapius ex-¬
cusabat: qđ archiatrum se non obstetricem ꝓ.¬
fitebat᷑. Pecudes quoq similit̾ int̾ibant: ita
ut iam defecturum genus animaliũ credet᷑.

Expanded text:
manorum hostis effectus est. Cui sane de rerum fumanorum hostis effectus est. Cui sane de rerum futuro eventu consulenti, satis urbane Apollo sic ambiguum oracaccidisset, ipse diuinus haberetur ait enim: <Dico te, Pyrrhe, uincere posse Romanos\' adque ita, siue Pyrrhus a Romanis siue Romani a Pyrrho uincerentur, securus fatidicus utrumlibet expectaret euentum. Quae tunc et quam horrenda utriusque exercitus clades! In qua tamen superior Pyrrhus extitit, ut iam posset Apollinem pro suo intellectu praedicare diuinum, nisi proxime alio proelio Romani abscederent superiores. Adque in tanta strage bellorum etiam pestilentia grauis exorta est mulierum. Nam priusquam maturos partus ederent, grauidae moriebantur. Ubi se, credo, Aesculapius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. Pecudes quoque similiter interibant, ita ut etiam defecturum genus animalium crederetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑmiserant fortasse discere medicinã. uł cũ
conspirantib uno tempore hostib lucanis.
brutus. samnitib etruscis. & senonib gallis
pͥmo ab eis legati ꝑemptisunt. de inde cum p̃¬
tore opp̾ssus exercitꝰ. septem tribunis cum illo
ꝑeuntib & militũ tredecim milib: uł quan¬
adultimum plebs in ianiculum hostili di¬
rectione secesserat. cuius mali tam dira ca¬
lamitas erat ut eiꝰ rei causa qđ in extremis
ꝑicłis fieri solebat dictator crearet᷑ hortensiꝰ.
qui plebe reuocata in eodem magistratu
expirauit. qđ nulli dictatori ante contige¬
rat & qđ illis diis iã p̃sente esculapio grauiꝰ
erumñ fuit: Cum uͦ tam multa bella ubiq
crebuerunt: ut mopia militum ꝓletarii illi.
qui eo q̃ ꝙli gignencde uocabant ob egestatem mi¬
litarem non ualentes. hoc nom̃ acceꝑant mili¬
tie conscrib̾ent᷑. Accitus etiam atarentinis pyr¬
rus rex gretiȩ. tunc ingenti gła celebratus ro¬

Expanded text:
non permiserant fortasse discere medicinam P uel cum non permiserant fortasse discere medicinam P uel cum conspirantibus uno temBrutiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis, primo ab eis legati perempti sunt, deinde cum praetore oppressus exercitus, septem tribunis cum illo pereuntibus et militum tredecim millibus? Vel quanad ultimum plebs in Janiculum hostili direptione secesserat, hujus mali tam dira calamitas erat, ut ejus rei causa, quod in extremis periculis fieri solebat, dictator crearetur Hortensius, qui, plebe revocata, in eodem magistratu exspiravit, quod nulli dictatori ante contigerat, et quod illis diis jam praesente Aesculapio gravius crimen fuit. 3. Tum vero tam multa bella ubique crebruerunt, ut inopia militum proletarii illi, qui eo quod proli gignendae vacabant, ob egestatem militare non valentes, hoc nomen acceperant, militiae conscriberentur. Accitus etiam a Tarentinis Pyrrhus, rex Graeciae, tunc ingenti gloria celebratus, Ro
Abbreviated transcription (Latin):
ludos aliam nouã pestem. ñ corporib roma¬
norum s qd ẽ multo ꝑniciosius moribntu¬
lerunt ubi erant qͣndo alia pestilentia gitis
de uenenis mationarum exorta credita e qr
supͣ fidem multarũ atq nobilium mores de¬
phensi sunt om̃i pestilentia guiores: ut qͣndo
incaudinas furculas asamnitib obsessi am¬
bo cũ exercitu consules fedus cum eis fedum
facerent coacti sunt ita ut equitib romanis
sexcentis obsidib datis cetĩ amissis armis ali¬
isꝙ spoliati pͥuatiq tegminib sub uigũ hos.¬
tium muestim̃tis singłis micterent᷑: uł qͣndo
graui pestilentia cęt̾is laborantib multi etiã
inexercitu icti fulmine ꝑierunt: uł quando
item alia intolerabili pestilentia esculapiũ
abepidauro quasi medicum dm̃ roma aduo¬
care atq adhibere compulsa ẽ. q̃m regem
omium iouem qui iam du incapitolio sede.¬
bat multa stupra quib adolescens uacauerat

Expanded text:
ludos aliam nouam pestem non corporibus Romaludos aliam nouam pestem non corporibus Romanorum, sed, quod est multo perniciosius, moribus intulerunt. Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum adque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia grauiores? uel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt, ita ut equitibus Romanis sescentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati priuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimentis singulis mitterentur? uel quando graui pestilentia ceteris laborantibus multi etiam in exercitu icti fulmine perierunt? uel quando item alia intolerabili pestilentia Aesculapium ab Epidauro quasi medicum deum Roma aduocare adque adhibere conpulsa est, quoniam regem omnium Iouem, qui iam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat,
Abbreviated transcription (Latin):
rit: & euisdem p̃fecti instantia ꝑdictatorem
lucium quintium ȩtate decrepitum aqͥnto
seruilio magistro equitum cum maximo
&e ꝑicło sissimo tum ultu ciuitatis occisus ẽ
Ubi erant quando pestilentia maxima exor¬
ta diis inucilib mane remediũ popłs dui
multũq fatigatus noua lecei sternia quod
nunqͣm antea fecerat exhibenda arbitratꝰ :
Lecti aut̃ sternebant᷑ in honorem dõrũ:
unde sacrũ uł potius sa cribegiũ nom̃ acce¬
male pugnando crebras & magnas clades
apud ueios exercitꝰ romanus acceꝑat. nisi
ꝑ furium camillum tandem subuenuet᷑.
quem postea ciuitas ingͣta dampianuet.
ubeenant qͣdo galli iomam cepuntispoli¬
auerunt incenderunt. cedib impleueauint
Ubrerant cum illa insignis pestilentuetam
ingentem stragem delit qua & ille furcan
camillus extinctꝰ ẽ. qui rem publicam in grã
& a uehientib ante defendit & de gallis po¬
stea uindicauit: In hac pestilentia se nicos

Expanded text:
rit, et ejusdem praefecti instantia per dictatorem rit, et ejusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum, a Quinto Servilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu civitatis occisus est? Ubi erant, quando pestilentia maxima exorta, diis inutilibus sine remedio populus diu multumque fatigatus nova lectisternia, quod nunquam antea fecerat, exhibenda arbitratus est? Lecti autem sternebantur in honorem deorum, unde hoc sacrum uel potius sacrilegium nomen accemale pugnando crebras et magnas clades aput Veios exercitus Romanus acceperat, nisi per Furium Camillum tandem subueniretur, quem postea ciuitas ingrata damnauit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt spoliauerunt, incenderunt caedibus inpleuerunt? Ubi erant, cum illa insignis pestilentia tam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos
Abbreviated transcription (Latin):
Eexipsis quȩ diceremꝰ accepimus. &e nullo m
dicere uł talia uł cuncta sufficimus. Ubis eͫ
rant illi dii qui ꝓpter exiguam fallacemꝰq
mundi huiꝰ felicitatem colendi existimant᷑.
cũ romani quib se colendos mendacissima
astucia uenditabant tantis calamitatib ue¬
xarent᷑ Ubi erant quando ualerius consul
abexilib & seruis incensum capitoliũ cum
defensaret occisusẽ. faciliusq ip̃se ꝓdesse po¬
tuit edi iouis qͣm illi curba cot numinum
cum suo maximo atq optimo rege cuiꝰ tem¬
plum liberauerat subuenire: ubierant qͣndo
densissimis fatigata ciuitas sedicionum mał.
cuni legatos achenas missos adleges mutuan¬
das paululum quieca oꝑiret᷑ gͣui fame pesti¬
lentiaq uastata ẽ: Ubierant quando rursus
popłs cum fame laboraret p̃fectũ annonȩ pͥ¬
num creauit. atq illa fame inualescente spu¬
rius melius qui esurienti multitudini fru¬
menta largitus ẽ. regni affectati crim̃ incur¬

Expanded text:
et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere uel talia uel cuncta sufficimus. Ubi ergo erant illi di, qui propter exiguam fallacemque mundi huius felicitatem colendi existimantur, cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia uenditabant, tantis calamitatibus uexarentur? Ubi erant, quando Valerius consul ab exulibus et seruis inscensum Capitolium cum defensaret occisus est faciliusque ipse prodesse potuit aedi Iouis quam illi turba tot numinum cum suo maximo adque optimo rege, cuius templum liberauerat, subuenire? Ubi erant, quando densissimis fatigata ciuitas seditionum malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas paululum quieta opperiretur, graui fame pestilentiaque uastata est? Ubi erant, quando rursus popimum creavit; atque illa fame invalescente, Spurius Melius, qui esurienti multitudini frumenta largitus est, regni affectati crimen incur
Abbreviated transcription (Latin):
sent quando me ferrent siego dicerem qͥsa
lustus ait. plurimę turbȩ sediciones. & ad
postremum bella cuulia oxta sunt. dum
pauci potentes quoꝵ ingrãm pleriq conces¬
serant. sub honesto patrũ aut plebis nomi.¬
ne dominationes affectabant. boniq & mali
ciues appellati non obmerita inrẽ .p. om̃ib
&e inuiria ua lidior qr p̃sentia defendebat.
ꝓbono ducebat᷑: Porro si illi scriptores his¬
toriȩ adhonestã lib̾tatem ꝑtinere arbit᷑ti
sunt. mala ciuitatis ꝓpͥe nͥ tacere. qͣm multis
locis magno p̃conio laudare compulsi sunt
eum aliam ueriorem quo ciues ec̃ni legendi
sunt non haberent: quid nos facere conue¬
nit quorum spes quanto in dõ melior & ceici¬
or tanto maior debet eẽ lib̾tas. cum mala psen
resq m̃tes alienent᷑ ab ea cuutate inqua fola
iugit felicit᷑ q uiuendũ ẽ: Nec indõs eorum
borribilia nos dicimus qͣm eorũ identidem
auctores quos legunt & p̃dicant: quando qͥde

Expanded text:
sent, quando me ferrent, si ego dicerem, quod sent, quando me ferrent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? Plurimae turbae, seditiones et ad postremum bella ciuilia orta sunt, dum pauci potentes, quorum in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes adfectabant; bonique et mali ciues appellati, non ob merita in rem publicam, letissimus et iniuria ualidior, quia praesentia defendebat, pro bono ducebatur\'. Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt mala ciuitatis propriae non tacere, quam multis locis magno praeconio laudare conpulsi sunt, cum aliam ueriorem, quo ciues aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere conuenit, quorum spes quanto in Deo melior et certior, tanto maior debet esse libertas, cum mala praesresque mentes alienentur ab ea ciuitate, in qua sola iugiter feliciterque uiuendum est? Nec in deos eorum horribiliora nos dicimus, quos legunt et praedicant, quando quidem
Abbreviated transcription (Latin):
q tribunos plebis. & alia uira sibi parauit.
Discordiarum & certaminis utrinq finis fuit.
scdm bellum punicum. Quid itaq ego tan-¬
tas moras uł scribens patiar uł lecturis af
feram: Quã misera fuit᷑ illa res.p. tam lon¬
ga ȩtate ꝑ tot annos usq ad scđm bellumpu¬
nicum: bellis forinsecus in quietare uonde¬
sistentib & intꝰ discor diis sedicionibq cuuli¬
b a salustio breuit̃ intimatumẽ. ꝓinde ui¬
cꝰtoriȩ ille ũ solida beatorũ gaudia fuerunt.
s inania solatia miserorum: & alia atq alia
sterilia mala subeunda. illecebrosa in citam̃ta
minime quietorũ. Nec nob quia hoc dicimꝰ:
boni romani prudentesq succenseant. Quã¬
qͣm de hac re nec pecendi sint nec monendi:
qͣndo eos muume succensuros eẽ. cercissimumẽ.
Neq enim grauiꝰ uł gͣuiora dicimus auctori¬
b eorẜ &e stilo & ocio multum impares: quib
tm̃ edicendis & ipsi elaborauerunt & filios
suos elaborare compellunt. Qui autẽ succen

Expanded text:
ribunos plebis et alia iura sibi parauit. Discordiarum et certaminis utrimque finis fuit secundum bellum Punicum, Quid itaque ego tantas moras uel scribens patiar, feram? Quam misera fuerit illa respublica tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum, bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque civilibus, a Sallustio breviter intimatum est. Proinde victoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solatia miserorum, et ad alia atque alia sterilia mala subeunda illecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia haec dicimus, boni Romani prudentesque succenseant: quanquam de hac re nec petendi sint, nec monendi, quando eos minime succensuros esse certissimum est. Neque enim gravius vel graviora dicimus auctoribus eorum, et stilo et otio multum impares: quibus tamen ediscendis et ipsi elaboraverunt, et filios suos elaborare comp
Abbreviated transcription (Latin):
to quemq ubicũq fuiss inuentus. in agro. in
uia. in oppido. in domo inuico. in foro. in
templo. in lecto. in coniuiuio. inopinate aq
impie fuisse trucidatũ. Quis gemitꝰ. morieitiũ¬
& quȩ lacrimȩ spectantium. fortasse etiamfe¬
rientium fuerunt. Quam dura necessitas
hospitum: non solum uidendi illascedes do¬
mi suȩ uerum etiã ꝑpetrandi. ab illa blan

Expanded text:
to quemque, ubicumque fuisset inuentus, in agro in to quemque, ubicumque fuisset inuentus, in agro in uia in oppido, in domo in uico in foro, in templo in lecto in conuiuio inopinate adque inpie fuisse trucidatum! Quis gemitus morientium, quae lacrimae spectantium, fortasse etiam ferientium fuerunt! Quam dura necessitas hospitum non solum uidendi nefarias illas caedes domi suae, uerum etiam perpetrandi, ab illa blan
Abbreviated transcription (Latin):
cesarem augustum qui uidetur non adso. ld
ipsorum opinione głosam s contentiosane
exitiosam & plane iam eneruem ac langua
libtatẽ om̃i modo extorsisse romanis. &e add sege
arbitrium cuncta reuocasse & quasi morbida
uetustate collapsam ueluti nstaurasse ac teno
causis etiam atq etiã bellicas clades: & numant᷑¬
tinum fedus horrenda ignominti mactosum.
Uolauerant enim pulli de cauea & macio suo
consuli ut aiunt augurium malũ fecerant.
qͣsi post tot annos quib quib illa exigua cui¬
tas romanum circũsessa exercitum afflixrati¬
ipsiq romanȩ rei .p. t̾rori eẽ iam cȩꝑat alicon¬
tͣ eaͣm malo augurio ꝓcesseru̾nt. S hȩc uqͥm¬
omito: quanuis illud nequaqͣm ta cuerm qd̾
mitrydates rex asiȩ ubiq inasia ꝑ egrinantes
ciues romanos atq innumerabili copia suis
negotiis intentos. uno die occidi uissit. & factũ:
Quam illa miserabilis facies terum erat. subi¬

Expanded text:
Caesarem Augustum, qui uidetur non adhuc uel Caesarem Augustum, qui uidetur non adhuc uel ipsorum opinione gloriosam, sed contentiosam et exitiosam et plane iam eneruem ac languidam libertatem omni modo extorsisse Romanis et ad regale arbitrium cuncta reuocasse et quasi morbida uetustate conlapsam ueluti instaurasse ac renouadque aliis causis etiam adque etiam bellicas clades et Numantinum foedus horrenda ignominia maculosum; uolauerant enim pulli de cauea et Mancino consuli, ut aiunt, augurium malum fecerant; quasi per tot annos, quibus illa exigua ciuitas Romanum circuipsique Romanae reipublicae terrori esse jam coeperat, alii contra eam malo augurio processerint. CAPUT omitto, quamuis illud nequaquam tacuerim, quod Mithridates rex Asiae ubique in Asia peregrinantes ciues Romanos adque innumerabili copia suis negotiis intentos uno die occidi iussit; et factum est. Quam illa miserabilis rerum facies erat, subi
Abbreviated transcription (Latin):
ria commemorandum putaui: ut intelligat᷑
etiam illud a salustio in comꝑatione aliorum
temporũ dictum. quib temporib peiores utiq
ingͣuissimis discordiis mores fuerunt. Nam tc̃
idẽ int̾ scđm & postremum bellum cartͥagi¬
niense lata ẽ. lex illa uoconia: ne quis heredẽ
feminam faceret. nec unicã filiam. Qua lege
quid iniquiꝰ dici aut cogitari possit ignoro.
Ueruntam̃ toto illo inẽuallo duors bellors
punicors. cołabilior infelicitas fuit. Bellis tan¬
tum mͦ foris conterebat᷑ exercitꝰ s uictoriis conso¬
lubacuue Pontis autemm n ulse sicut ades disco¬
impetu alcetus seipionis qui obdoreo e i se
ni ab stirpe deletaẽ ac deinde tanti biai lono.
aggerib opp̃ssa romana res publica it pspita¬
tis mac securitate terum unde nimium. rrup¬
tis morib mala illa congesta sunt plus notuus¬
se monstret᷑ tum eito eũsa quã pͥus ncii etauu
diu adũsa cartago. hoc dco tempore ur ae

Expanded text:
ria commemorandum putaui, ut intellegatur ria commemorandum putaui, ut intellegatur etiam illud a Sallustio in conparationem aliorum temporum dictum, quibus temporibus peiores utique in grauissimis discordiis mores fuerunt. Nam tunc, id est inter secundum et postremum bellum Carthaginiense, lata est etiam lex illa Voconia, ne quis heredem feminam faceret, nec unicam filiam. Qua lege quid iniquius dici aut cogitari possit, ignoro. Verum tamen toto illo interuallo duorum bellorum Punicorum tolerabilior infelicitas fuit. Bellis tantummodo foris conterebatur exercitus, sed uictoriis consolabatur; domi autem nullae, sicut alias, discoimpetu alterius Scipionis, qui ob hoc etiam ipse ani ab stirpe deleta est, ac deinde tantis malorum aggeribus obpressa Romana res publica, ut prosperitate ac securitate rerum, unde nimium corruptis moribus mala illa congesta sunt, plus nocuisse monstretur tam cito euersa, quam prius nocuerat tam diu aduersa Carthago. Hoc toto tempore usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
post insignem suum triumphum nullo illiꝰ
urbis captus desidio. ita ut uississe ꝑhibeatur
ne saltem mortuo in ing̃ta patria funus fieret.
Deinde tunc pͥmum ꝑ gneũ mallium ꝓcon¬
sulem de gallo g̃cis triumphantem. asiati¬
ca luxuria romam omni hoste peior irrepsit
Tunc enim pͥmum lecti ęrati & p̃ciosa stragu¬
la uisa ꝑhibentur. Tunc inductȩ in conuuua
psaltriȩ &e alia licentiosa nequitia. S nunc
de his malis quȩ intolerabilit̾ homines pati¬
unt᷑ non de his quȩ libent̃ faciunt dicere in¬
stitui. Unde illud mag̃ qđ de scipione com¬
memoraui qđ cedens in imicis extra patriam
quam liberauit mortuus ẽ ad p̃sentem ꝑtinet
disputationem: qđ ei iomana numina a qͦ¬
rum templis auertit annibalẽ non reddidert̃
uicem quȩ ꝓpt̾ istam tantum mͦ colunt᷑ feli.¬
citatẽ. S qr salustiꝰ eo tempore ibi dixit mo¬
res optimos fuisse. ꝓpt̾ea hoc de asiana lixu¬

Expanded text:
post insignem suum triumphum nullo illius post insignem suum triumphum nullo illius urbis captus desiderio, ita ut jussisse perhibeatur, ne saltem mortuo in ingrata patria funus fieret. Deinde tunc primum per Cneum Manlium proconsulem de Gallograecis triumphantem, Asiatica luxuria Romam omni hoste pejor irrepsit. Tunc enim primum lecti aerati, et pretiosa stragula visa perhibentur: tunc inductae in convivia psaltriae, et alia licentiosa nequitia. Sed nunc de his malis quae intolerabiliter homines patiuntur, non de his quae libenter faciunt, dicere institui. Unde illud magis quod de Scipione commemoravi, quod cedens inimicis extra patriam, quam liberavit, mortuus est, ad praesentem pertinet disputationem, quod ei Romana numina a quorum templis avertit Annibalem, non reddiderunt uicem, quae propter istam tantummodo coluntur felicitatem. Sed quia Sallustius eo tempore ibi dixit mores optimos fuisse, propterea hoc de Asiana luxu
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ ꝑditis se infelices eẽ factos putant. Possess
enim illis non solũ manentib uerum etiam
fauentib non sicut mͦ de miseria murmi¬
rare: s sicut tunc regulus & saguntini excru¬
ciati horribilit᷑ etiam penitus interire. Porro¬
int̾ scđ̾m &e postremum bellũ carthaginiense.
quando salustiꝰ optimis morib & maxima
concordia dixit egisse romanos. multa enimi
p̃tereo suscepti oꝑis modum cogitans. eodem ip¬
so gͦ tempore morum optimorũ maximeq
concordiȩ: scipio ille romȩ italiȩq libator.
erusdemq belli punici scđi tam horrendi tam
ex itiosi. tam ꝑicłosi p̃clarus mirabiłꝙ confec¬
tor uctor anibalis domitorq cartaginis cuiꝰ
abadolescentia uita describit᷑ diis iniciata ac¬
dedita templisq nutrita inimicorum accu¬
sationib cessit. carensq patria qͣm sua libtate¬
uirtute saluam & libam reddidit in oppido
linternensi egit reliqua. compleuitq uitam:

Expanded text:
orum perditis se infelices esse factos putant. Possent orum perditis se infelices esse factos putant. Possent enim illis non solum manentibus, uerum etiam fauentibus non sicut modo de miseria murmurare, sed sicut tunc Regulus et Saguntini excruciati horribiliter etiam penitus interire. inter secundum et postremum bellum Carthaginiense, quando Sallustius optimis moribus et maxima concordia dixit egisse Romanos multa enim praetereo suscepti operis modum cogitans, eodem ipso ergo tempore morum optimorum maximaeque concordiae Scipio ille Romae Italiaeque liberator eiusdemque belli Punici secundi tam horrendi, tam exitiosi, tam periculosi praeclarus mirabilisque confector, uictor Hannibalis domitor que Carthaginis, cuius ab adulescentia uita describitur dis dedita dedita templisque nutrita, inimicorum accusationibus cessit, carensque patria, quam sua virtute salvam et liberam reddidit, in oppido Linternensi egit reliquam complevitque vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓptẽa coli ꝑhibent᷑ ꝓpt̃ea colendi reqͥ¬
runt᷑ ut harum labentium atq transeunti¬
umi rerum felicitas tuta sit. quid nob̾ defen¬
sores & excusatores eorum de saguntinis ꝑeun¬
tib respondebunt. nͥ qđ de illo regulo ex¬
tincto hoc quippe int̾ẽ. qđ ille unus homo
hȩc tota ciuitas: utriusq tm̃ interius causa
conseruatio fidei futt. Propt̃ hanc enim ad
hostes redire ille uoluit & noluit ista transi¬
re. Conseruata ꝓuocat dõrum iram fides. an
possunt & diis ꝓpiciis ꝑ ire non solum quiq
homines uerũ etiam integre ciuitates: utrũ
uolunt eligant. Si enim fidei seruate iraount᷑
illidii: querant ꝑfidos a quib colent᷑. Si au¬
tem etiam illis ꝓpiciis multis graiubq cru¬
ciatib affligi. interire. homines ciutatesq
possunt: nullo fructu felicitatis huiꝰ colunt᷑.
Desinant gͥ succensere qui sacris dõrum su¬

Expanded text:
qui propterea coli perhibentur, propterea colendi reququi propterea coli perhibentur, propterea colendi requiruntur, ut harum labentium adque transeuntium rerum felicitas tuta sit, quid nobis defensores et excusatores eorum de Saguntinis pereuntibus respondebunt, nisi quod de illo Regulo extincto? Hoc quippe interest, quod ille unus homo, haec tota ciuitas; utriusque tamen interitus causa conseruatio fidei fuit. Propter hanc enim ad hostes et redire ille uoluit, et noluit ista transire. Conseruata ergo prouocat deorum iram fides? an possunt et dis propitiis perire non solum quique homines, uerum etiam integrae ciuitates? Utrum uolunt. eligant. Si enim fidei seruatae irascuntur illi di, quaerant perfidos, a quibus colantur; si autem etiam illis propitiis multis grauibusque cruciatibus adflicti interire homines ciuitatesque possunt, nullo fructu felicitatis huius coluntur. Desinant igitur suscensere, qui sacris deorum su
Abbreviated transcription (Latin):
menib t̾ruerunt longeq miserunt: tunc pͥ¬
nium tale aliquid facerent. Audeo quippe di¬
cere honestius illos ꝓamicis romanoꝵ ideo ꝑr¬
clitantib ne romanis frangerent fidem & nul¬
lam opem tunc habentib quã ꝓ ipsis romani
qui ꝓse pugnabant atq adũsus hannibalem
opulenti crant potuisse tempestate seuire.
Si gͦ tutores eẽnt. romanȩfelieitatis & głe. tam
gͣue ab ea crinĩ saguntine calamitatis aũte¬
rent. Nunc uͦ qͣm stultȩ credit᷑ diis illis de¬
fensorib romam uictore annibale ñ ꝑ isse.
qui saguntinȩ urbi non potuerunt nepeius
ꝑiret amicitia subuenire. si saguntinorum
xp̃ianus popłs eẽt. & huiꝰ modi aliquid ꝓfide
euangłica pateret᷑ quanqͣm se ipsum nec fer¬
ro nec̾ ignib corrupiss. s tm̃ si ꝓfide euan¬
głica excidium pateret᷑ ea spe pateret᷑ qua
in xp̃m crediderat ñ merrede breuissimi tem¬
poris s ec̾nitatis int̾minȩ. ꝓ istis autẽ diis

Expanded text:
enibus terruerunt longeque miserunt: tunc primum tale aliquid facerent. Audeo quippe dicere honestius illos pro amicis Romanorum ideo periclitantibus, ne Romanis frangerent fidem, et nullam opem tunc habentibus quam pro ipsis Romanis, qui pro se pugnabant adque aduersus Hannibalem opulenti erant, potuisse tempestate saeuire. Si ergo tutores essent Romanae felicitatis et gloriae, tam graue ab ea crimen Saguntinae calamitatis auerterent; nunc uero quam stulte creditur, dis illis defensoribus Romam uictore Hannibale non perisse, qui Saguntinae urbi non potuerunt, ne pro eius periret amicitia, subuenire! Si Saguntinorum Christianus populus esset et huius modi aliquid pro fide euangelica pateretur, quamquam se ipse nec ferro nec ignibus corrupisset, sed tamen si pro fide euangelica excidium pateretur: ea spe pateretur, qua in Christum crediderat, non mercede breuissimi temporis, sed aeternitatis interminae. Pro istis autem dis,
Abbreviated transcription (Latin):
tum redemptoris nr̃i innumerabilib ñ nul¬
llisq etiam incredibilib cladib contereret᷑
humanum genus. quos alios qͣm istos dõs¬
mundus cosebat. excepto uno popło hebreo
&ẽ quibdã extra ipsum popłm. ubicumq
gr̃a diuina digni. occultissimo atq ustissi¬
mo dĩ iudicio fuerunt : Uerum ne nimiũ
longum faciã. tacebo aliarum usq qͣq gen.¬
tium mala grauissima qđ ad romã ꝑtinet
romanumq imꝑium tantũ loquar: idest
adipsam ꝓpͥe ciuitatẽ. & quȩcũq illi t̾rarũ
uł societate coniuncte uł conditione sub.¬
iectȩ sunt: quȩ sint ppessȩ ante ad uentum

Expanded text:
tum Redemtoris nostri innumerabilibus nonnutum Redemtoris nostri innumerabilibus nonnullisque etiam incredibilibus cladibus genus contereretur humanummundus colebat, excepto uno populo Hebraeo, et quibusdam extra ipsum populum, ubicumque gratia divina digni occultissimo atque justissimo Dei judicio fuerunt? Verum ne nimium longum faciam, tacebo aliarum usquequaque gentium mala gravissima: quod ad Romam pertinet Romanumque imperium, tantum loquar; id est, ad ipsam proprie civitatem, et quaecumque illi terrarum vel societate conjunctae, vel conditione subjectae sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hec eos coli oportere contendunt: de¬
inceps uidebimus: ut hic sit huius uolu¬
animors. quȩ p̃cipue cauenda sunt nichil
dõs falsos popło cultori suo quo minus eors
malorum aggere p̃meretur subuenire cura¬
sse: s potuis ut maxime p̃meret᷑ egisse. Nunc
deis malis uideo dicendum quȩ sola isti ꝑ¬
peu nolunt: qualia sunt fames. morb. bel¬
lum. expoliatio. captiuitas. trucidatio. & si
qua similia iam in pͥmo libro cominemora¬
uimus. Hȩc enim sola mali deputant mala
quȩ non faciunt malos. nec erubescunt int̾
bona quȩ laudant ipsi mali eẽ qui laudant:
magisq esto machant᷑ siuillam malã habe¬
ant᷑ quam si uitã. qͣsi hoc sit hominũ maxi¬
mum bonum. habere bona om̃ia p̃ter se ip¬
sum. S neq talia mala quȩ isti sola formi¬
dant: dii eorum quando ab eis libere cole-¬
bant᷑ ne illis acciderent obstiterunt. Cum
enim uariis ꝑdiuersa tempora ante aduen-¬

Expanded text:
propter haec eos coli oportere contendunt, depropter haec eos coli oportere contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius uoluanimorum, quae praecipue cavenda sunt, nihil deos falsos populo cultori suo, quominus eorum malorum aggere psse, sed potius, ut maxime premeretur, egisse. Nunc de illis malis uideo dicendum, quae sola isti perpeti nolunt, qualia sunt fames morbus, bellum exspoliatio, captiuitas trucidatio, et si qua similia iam in primo libro commemorauimus. Haec enim sola mali deputant mala, quae non faciunt malos; nec erubescunt inter bona, quae laudant, ipsi mali esse qui laudant, magisque stomachantur, si uillam malam habeant, quam si uitam, quasi hoc sit hominis maximum bonum, habere bona omnia praeter se ipsum. Sed neque talia mala, quae isti sola formidant, di eorum, quando ab eis libere colebantur, ne illis acciderent obstiterunt. Cum enim uariis per diuersa temporibus ante aduen
Abbreviated transcription (Latin):
liumcũq ciuium romanorũ: in comparabi¬
lit̃ suꝑna ẽ ciuitas clarior: ubi uictoria ue¬
ritas. ubi dignitas scĩtas. ubi pax felicitas. ubi
uita etͣnitas. Multo minus habet in sua soci¬
etate tales dõs: si tu in tua tales homines
habere erubiusti.  inde si adbeatam desi¬
deras ꝑuenire ciuitatem: deuita demonũ
societatem. Indigne ab honestis coluntur: qͥ
ꝑturpes placant᷑. Sic isti ab ista pietate re¬
moueant᷑ purgatione xp̃iana qͦ mͦ illi atua
dignitate remoti sunt notatione censoria.
De bonis autẽ carnalib quiͦ solis mali ꝑfrui
uolunt & de malis carnalib quȩ sola ꝑpeti In
nolunt. quod neq uhis habeant qͣm putant᷑
habere isti dȩmones potestatem. quaqͣm si
haberent deberemus potiꝰ eciam ista contem¬
puere. qͣm ꝓpt̾ ista illos colere. &e eos colendo
ad illa quȩ nobis inuident ꝑuenire ñ posse.
tm̃ nec inistis eos hoc ualere qđ hiputant qͥ

Expanded text:
liumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter superna est ciuitas clarior, ubi uictoria ueritas, ubi dignitas sanctitas, ubi pax felicitas, ubi uita aeternitas. Multo minus habet in sua societate tales deos, si tu in tua tales homines habere erubuisti. Proinde si ad beatam peruenire desideras ciuitatem, deuita daemonum societatem. Indigne ab honestis coluntur, qui per turpes placantur. Sic isti a tua pietate remoueantur purgatione Christiana, quo modo illi a tua dignitate remoti sunt notatione censoria. De bonis autem carnalibus, quibus solis mali perfrui uolunt, et de malis carnalibus, quae sola perpeti nolunt, quod neque in his habeant quam putantur habere isti daemones potestatem quamquam si haberent, deberemus potius etiam ista contemnere, quam propter ista illos colere et eos colendo ad illa, quae nobis inuident, peruenire non posse, — tamen nec in istis eos hoc ualere, quod hi putant, qui
Abbreviated transcription (Latin):
generd hominum sedes inuident sempit̾nas.
Et tu ipsa non parua ex parte de talib sꝑitib
uidicasti: quando eos ludis placasti. & ꝑ quos
homines eosdem ludos fecisti in fames eẽ. uo.¬
lusti. Patere asseri lib̾tatem tuam aduersus
immundos sp̃s: qui tuis ceruicib imposuert
sacrancdam sibi & celebrandam ignominiam
suam. Auctores criminum diuinoꝵ remoiu¬
sti ab honorib tuis: supplica dõ uero. ut a te
remoueat illos dõsqui delectant᷑ criminib
suis. seu ueris qđ ignominiosissimum ẽ. seu
falsis qđ malitiosissimum ẽ. Bene: quod cua
sponte histrionib & scȩnicis societatem cii¬
tatis patere noliusti. Euigilia pleniꝰ. Nullo
mͦ his artib placatur diuina maiestas: qui¬
b humana dignitas inquinat᷑. Quo gͥ pac¬
to dõs qui talib delectant᷑ obsequiis haberi
putas in numero sc̃arum cȩlestium potesta¬
tum. cum homines ꝑ quos eadem aguntur
obsequia ñ putasti habendos innumero qua¬

Expanded text:
generi hominum sedes inuident sempiternas. generi hominum sedes inuident sempiternas. Et tu ipsa non parua ex parte de talibus spiritibus iudicasti, quando ludis eos placasti et per quos homines eosdem ludos fecisti, infames esse uoluisti. Patere adseri libertatem tuam aduersus inmundos spiritus, qui tuis ceruicibus inposuerant sacrandam sibi et celebrandam ignominiam suam. Actores criminum diuinorum remouisti ab honoribus tuis: supplica Deo uero, ut a te remoueat illos deos, qui delectantur criminibus suis, seu ueris, quod ignominiosissimum est, seu falsis. quod malitiosissimum. Bene, quod tua sponte histrionibus et scaenicis societatem ciuitatis patere noluisti; euigila plenius! Nullo modo his artibus placatur diuina maiestas, quibus humana dignitas inquinatur. Quo igitur pacto deos, qui talibus delectantur obsequiis, haberi putas in numero sanctarum caelestium potestatum, cum homines, per quos eadem aguntur obsequia, non putasti habendos in numero qua
Abbreviated transcription (Latin):
glamur. qui usq quaq ad ũsus potestates in¬
mucitiassimas confligentes. easq fortit̾ mo¬
riendo uincentes. sanguine nobis hanc patri¬
am peꝑere suo. ad quã patriam te inuitamꝰ
& exhortamur: ut eiꝰ adiciaris numero cuuũ
Non audias degeneres tuos. xp̃o xp̃ianis ue
detrahentes & accusantes uelut temꝑa mala.
Hec tibi nunqͣm nec ꝓ patria t̾rena placuerunt.
Nunc iam celestem arripe. ꝓ qua minimum
laborab̾ & in ea ueracit̾ semꝑregnab̾. Illic enim
tibi non uestał focꝰ ñ lapis capitolinus. s ds̃
unus & uerus. nec metas rerum nec temꝑa po.¬
net imꝑium sine fine dabit. Noli dõs falsos
fallacesq requirere. Abice potus atq contem¬
pne. inueram emicans libertatẽ. Nonsuntdii.
Maligni sunt sp̃s. quib ȩterna tua felicitas
pena ẽ. Montam iuno troianis aquib carualẽ
originem ducis. arces uidet᷑ inuidisse romanas.
quam isti dȩmones quos adhuc dõs putas om̃i

Expanded text:
gloriamur, qui usquequaque aduersus potestates ingloriamur, qui usquequaque aduersus potestates inimicissimas confligentes easque fortiter moriendo uincentes sanguine nobis hanc patriam peperere suo. Ad quam patriam te inuitamus et exhortamur, ut eius adiciaris numero ciuiumcatorum. Non audias degeneres tuos Christo Christianisue detrahentes et accusantes uelut tempora malaaec tibi numquam nec pro terrena patria placuerunt. Nunc iam caelestem arripe, pro qua minimum laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. Illic enim tibi non Vestalis focus, non lapis Capitolinus, sed Deus unus et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine fine dabit. Noli deos falsos fallacesque requirere; abice potius adque contemne in ueram emicans libertatem. Non sunt di, maligni sunt spiritus, quibus aeterna tua felicitas poena est. Non tam Iuno Troianis, a quibus carnalem originem ducis, arces uidetur inuidisse Romanas, quam isti daemones, quos adhuc deos putas, omni
Abbreviated transcription (Latin):
audiant ad udicium. Quo &e si uenuint qͥ¬
dam talium p̃ceptorũ irrisores homines om̃is
eorum petulantia. aut repentina mutatione
deponit᷑ aut timore uł pudore compͥmitur.
Nichil enim eis turpe aut flagitiosum ex¬
pectandum imnutandũq ꝓponit̾: ubi dei
ueri aut p̃cepta insinuant᷑. aut miracła nar¬
rant᷑. aut dona laudant̃. aut beneficia pos-¬
na laudabilis. o ꝓgenies regłorum. sceuolarũ.
scipionum. fabricioꝵ. Hȩc pociꝰ concupisce:
hec abilla curpissima uanitate & fallacissi¬
ma demonum malignitate discerne. Si quid
inte laudabile nat̾alit̾ eminet: ñ nͥ uera pie¬
tate purgat᷑ atq ꝑficit᷑. impietate autẽ disꝑ.¬
dit᷑ & punit̃. Nunc iam elige quid sequaris.
ut non inte s in dõ uero sine ullo errore lau¬
gio quam eligeres defuit. Exꝑgiscere dies ẽ:
sicut exꝑrecta es inquib dam de quorum
uirtute ꝑfecta. & ꝓfide uera etiã passionib

Expanded text:
audiant ad iudicium. Quo etsi ueniunt quiaudiant ad iudicium. Quo etsi ueniunt quidam talium praeceptorum inrisores, omnis eorum petulantia aut repentina mutatione deponitur, aut timore uel pudore conprimitur. Nihil enim eis turpe ac flagitiosum spectandum imitandumque proponitur, ubi ueri Dei aut praecepta insinuantur aut miracula narrantur, aut dona laudantur aut beneficia posna laudabilis o progenies Regulorum Scaeuolarum Scipionum Fabriciorum; haec potius concupisce, haec ab illa turpissima uanitate et fallacissima daemonum malignitate discerne. Si quid in te laudabile naturaliter eminet, non nisi uera pietate purgatur adque perficitur, inpietate autem disperditur et punitur. Nunc iam elige quid sequaris, ut non in te, sed in Deo uero sine ullo errore laugio quam eligeres defuit. Expergiscere, dies est, sicut experrecta es in quibusdam, de quorum uirtute perfecta et pro fide uera etiam passionibus
Abbreviated transcription (Latin):
minum placationẽ. fabulas indõs illecebro¬
sas atq criminosas. hec ignominiosa dõrum
turpiusq conficta. ocłis & axib publicis ci¬
uitas tota discebat: hec cominissa numinib
placere cernebat. & ideo non sclum illis exhi¬
benda. s sibi quoq imitanda credebat: non
illud nescio quid uel ut bonum & honestũ
quod tam paucis & tam occulte dicebatur
tartano iugo. & societate penali erui ꝑ xp̃i nom̃
hoaines. & in lucem salubrimȩ pietatitis ab illa
ꝑ niciosissimȩ impietatis nocte transferri querun¬
tar & murmurant miqui & ingrati & illo nefa.¬
rio sp̃u altiꝰ obstictiusq pͦssessi: quia popłi
confluunt ad eccłas casta celebritate. honesta
utriusq sexus discretione. ubi audiant qͣm be
tam. beate semꝑq uiuere mereant᷑. ubi scãm
scripturam. iusticiȩq doctrinã de suꝑiore lo¬
co in conspectu om̃ium ꝑsonantẽ. & qui faci¬
unt audiant ad p̃mium. & qui non faciunt

Expanded text:
minum placationem, has fabulas in deos inlecebrominum placationem, has fabulas in deos inlecebrosas adque criminosas, haec ignominiosa deorum turpiusque conficta oculis et auribus publicis ciuitas tota discebat, haec commissa numinibus placere cernebat, et ideo non solum illis exhibenda, sed sibi quoque imitanda credebat, non illud nescio quid uelut bonum et honestum, quod tam paucis et tam occulte dicebatur tartareo iugo et societate poenali erui per Christi nomen homines et in lucem saluberrimae pietatis ab illa perniciosissimae inpietatis nocte transferri queruntur et murmurant iniqui et ingrati et illo nefario spiritu altius obstrictiusque possessi, quia populi confluunt ad ecclesiam casta celebritate, honesta utriusque sexus discretione, ubi audiant quam betam beate semperque uiuere mereantur, ubi sancta scriptura iustitiaeque doctrina de superiore loco in conspectu omnium personante et qui faciunt audiant ad praemium, et qui non faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
candos dõs ꝑtineret p̃tmissam. quasi ñ satuis
erat tales dõs irritare temꝑantia qͣm placare
luxuria. & eos honestate etiam adinimicitias
ꝓ uocare. qͣm tanta deformitate lenire. Neq
enim gͣuius fuerant qͣm libet crudelissima
iminanitate nocituri homines. ꝓpt̃ quos pla¬
cabant᷑. qͣm nocebant ipsi conuiciositate fedis¬
sima placarent᷑: quando quidẽ ut auerteret᷑
qd metuebat᷑ ab hoste incorꝑib eo mͦ dii concili¬
abant᷑ quo uirtꝰ debellaret᷑ inmentib: qui ñ
oponerent᷑ defensores opugnatorib in oenium
nͥ pͥus fierent expugnatores morũ bonorum.
Hanc talium numinũ placationem petu¬
lentissimam. impurissimã. impudentissimam.
nequissimam. immundissimam. cuiꝰ aucto res
lauclanda romane uirtutis indoles honore
pͥuauit. tribu amouit. ac notauit turpes. fe¬
cit infames. hanc inquam pudendã uereq
religioni aũsandam &e detestandã talium nu¬

Expanded text:
candos deos pertineret praetermissam; quasi non satius candos deos pertineret praetermissam; quasi non satius erat tales deos inritare temperantia quam placare luxuria, et eos honestate etiam ad inimicitias prouocare quam tanta deformitate lenire. Neque enim grauius fuerant quamlibet crudelissima inmanitate nocituri homines, propter quos placabantur, quam nocebant ipsi, cum uitiositate foedissima placarentur. Quando quidem ut auerteretur quod metuebatur ab hoste in corporibus, eo modo di conciliabantur, quo uirtus debellaretur in mentibus, qui non obponerentur denisi prius fierent expugnatores morum bonorum. Hanc talium numinum placationem petulantissimam, impurissimam, impudentissimam, nequissimam, immundissimam, cujus actores laudanda Romanae virtutis indoles honore priuauit, tribu mouit, agnouit turpes, fecit infames, hanc, inquam, pudendam ueraeque religioni auersandam et detestandam talium nu
Abbreviated transcription (Latin):
mortalium qͥ humana flagitia ñ libe homi¬
nes commitcerent. quȩ aput dõs etiam re¬
ligiose discerent iratos habituri nͥetiam ex¬
hibe c rarent. Quis enim alius sp̃s occulto in¬
stinctu nequissimas agitans iñtes. & instat
faciendis adulteriis & pascit᷑ factis. nͥ qͥ etiam
sacris talib oblectat᷑ constituens in plis
simulachra demonum amans inludi s simu¬
lachra uiciors. susurrans in occulto ũba daisti¬
ciȩ ad decipiendos etiam paucos bonos. fre¬
q̃ntans inaꝑto inuitam̃ta nequitiȩ ad possi.¬
dendos innumerabiles malos: Uir graus ce fxxui
philosophus t̃ tulluis. edilis futurus clamat
in aurib ciuitatis: int̾cet̾a sui magistratꝰ offi¬
cia sibi floram matrem ludorũ celebritate
placandam. Qui ludi tanto deuotius. qͥnto
turpius celebrari solent. Dicit alio loco iam
consul in extremis ꝑicłis ciuitatis. & ludos ꝑ
decem dies factos. neq rem ullam quȩ adpla¬

Expanded text:
mortalium, quod humana flagitia non libere homimortalium, quod humana flagitia non libere homines committerent, quae apud deos etiam religiose discerent, iratos habituri, nisi etiam exhibere curarent. Quis enim alius spiritus occulto instinctu nequissimas agitans mentes, et instat faciendis adulteriis, et pascitur factis, nisi qui etiam sacris talibus oblectatur, constituens in templis simulacra daemonum, amans in ludis simulacra vitiorum; susurrans in occulto verba justitiae ad decipiendos etiam paucos bonos, frequentans in aperto invitamenta nequitiae ad possidendos innumerabiles malos? CAPUT XXVIphilosophaster Tullius aedilis futurus clamat in auribus ciuitatis, inter cetera sui magistratus officia sibi Floram matrem ludorum celebritate placandam; qui ludi tanto deuotius, quanto turpius celebrari solent. Dicit alio loco iam consul in extremis periculis ciuitatis, et ludos per decem dies factos, neque rem ullam quae ad pla