comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ in ꝓtectione alarũ tuaꝵ sꝑabt̾.
mebriabunt᷑ ab ubertate domꝰ tuȩ. &
torrente uoluptatis tuȩ potabis eos. Hoc
ẽgͥ. eẽ. meniorẽ conferre delinquentib
tante gr̃e sospitatẽ. Aut filiꝰ hominis
qm̃ uisitas eũ. Hic iam uoce surgendũ
est: quia dnm significat saluatorẽ. qui
ñ ut cet̾i mortales ex duob hominib natꝰ
est. s ex spũ scõ & beatȩ mariȩ semꝑ uirgi¬
nis ut̃o. tamꝙ̃ sponsꝰ de głoso thalamo ꝓ¬
cessit. Et consicła qd̾ supiꝰ dixit memor
es. subuxit aut̃. uisitas. Iemor fuit.
cum patriarchis de celo misertꝰ ẽ. Uisita¬
uit. cũ uerbũ caro factũ est. & habitauit
in nob̾. Nam uisitare dicimꝰ. quando
medicꝰ ad infirmos ingredit᷑. qd̃ in ad¬
uentu dñi reuera constat impletum.
uatoris humilitas narrat᷑ & gła. Mino¬
ratꝰ ẽ enĩ. ñ necessitate ministratoria. s
pietatis suȩ spontanea uoluntate. sic̃ apls
ait. semetipsum exinaniuit formã serui

Expanded text:
num in protectione alarum tuarum sperabunt; inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . Hoc est ergo esse memorem, conferre delinquentibus tantae gratiae sospitatem. Aut filius hominis, quoniam visitas eum. Hac jam voce surgendum est, quia Dominum significat Salvatorem, qui non ut caeteri mortales ex duobus hominibus natus est, sed ex Spiritu sancto, et beatae Mariae semper virginis utero tanquam sponsus de grocessit. Et considera quod superius dixit, memor es: subjecit autem, visitas. Memor fuit, cum patriarchis de coelo misertus est; visitavit, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Nam visitare dicitur, quando medicus ad infirmos ingreditur, quod in adventu Domini revera constat impletum. vatoris humilitas narratur et gloria. Minoratus est enim non necessitate ministratoria, sed pietatis suae spontanea voluntate, sicut Apostolus ait: Semetipsum exinanivit formam servi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. multis reb a se discrepantib cõpa¬
ratur. mͦ om̃i eccłiȩ ut ẽ illud. donec ex¬
tollat᷑ luna. mͦ membro eiꝰ lucidissimo.
ut ẽ hic. mͦ stulto. ut ait salomor. Stultꝰ
ut luna mutat᷑. Subunxit qͦ stellas.
iustos homines & religiosos. de qͥb scrip¬
tum est. Sic̃ stella ab stella differt in
claritate. ita & resurrectio mortuorum:
Addidit quas tu sundasti. ut cognosceremꝰ
om̃ia in p̃destinationis ipsiꝰ fundata ui¬
dicio. Siue hoc ad deitatẽ uerbi ꝑtinet
expͥmendã. ut in illa conditione rerũ
omia fecisse crederet᷑. In his enĩ trib
uidet᷑ unuiersa complexus: sic̃ est illud.
In pͥncipio fecit ds celũ & terrã. Ubi cũ
duas res posuerit. cuncta complexꝰ est
mirabili ordine p̾dicanda disponens.
ut quia erat pꝰ de scã incarnatione lo¬
cuturꝰ. priꝰ eiꝰ deitatẽ & omipotentiam
ostendere debuisset. Quid est homo¬

Expanded text:
enim multis rebus a se discrepantibus compaenim multis rebus a se discrepantibus comparatur: modo omni Ecclesiae, ut est illud: Donec extollatur luna ; modo membro ejus lucidissimo, ut est hic; modo stulto, ut ait Salomon: Stultus ut luna mutatur . Subjunxit quoque stellas, justos homines et religiosos, de quibus scriptum est: Sicut stella ab stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum . Addidit: quas tu fundasti, ut cognosceremus omnia in praedestinationis ejus fundata judicio. Sive hoc ad deitatem Verbi pertinet exprimendam, ut in illa conditione rerum omnia fecisse crederetur. In his enim tribus videtur universa complexus, sicut est illud: In principio fecit Deus coelum et terram . Ubi cum duas res posuerit, cuncta complexus est, mirabili ordine praedicanda disponens; ut, quia erat post de sancta incarnatione locuturus, prius ejus deitatem et omnipotentiam ostendere debuisset. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
terra aut̃ scabellũ pedũ meoꝵ. S qui
suit isti cęli. breuit̃ definut. oꝑa digi¬
toꝵ tuoꝵ. Nam cum legat᷑ in exodo di¬
gito dĩ legem fuisse conscriptam. quẽ
multi spm̃ scm̃ accipere uoluerunt.
hic idõ positũ estimo digitoꝵ. ut libros
diuinos cooꝑatione scẽ trinitatis ꝑfec᷑¬
tos euident̃ ostenderet. sic̃ & alibi legit᷑.
Iipendit trib digitis molẽ terre. Qd̾
simili sacram̾ito recipiendũ est. Digitꝰ
enĩ dĩ dicit᷑ diuine oꝑationis effectꝰ qd̾
potest pat̾ & filio & spĩtui scõ id ẽ uni
dõ aptissue conuenire. Sequit᷑. Lunã
& stellas quas tu fundasti. Augñita &
imminutiones suas quas patit᷑. lunã
se uisurã dicit eccłia. ut mͥ crescat fide
multoꝵ. mͦ martyrũ fine aliqͥb immi¬
nuta uideat᷑. Quȩ similitudines ꝓpt̾
opiniones hominũ frequent̃ dantur
eccł̃iȩ. Ceterũ illa afflictionib crescit.
& contritionib semꝑ augetur. Luna

Expanded text:
 scabellum pedum meorum . Sed qui  scabellum pedum meorum . Sed qui sint isti coeli, breviter definivit opera digitorum tuorum; nam cum legatur in Exodo , digito Domini legem fuisse conscriptam, quem multi Spiritum sanctum accipere voluerunt, hic ideo positum aestimo, digitorum, ut libros divinos cooperatione sanctae Trinitatis perfectos evidenter ostenderet; sicut et alibi legitur: Appendit tribus digitis molem terrae . Quod simili sacramento recipiendum est. Digitus enim Dei dicitur divinae operationis effectus, quod potest Patri et Filio, et Spiritui sancto, id est uni Deo aptissime convenire. Sequitur: Lunam et stellas quas tu fundasti. Augmenta et imminutiones suas, quas patitur luna, se visuram dicit Ecclesia: ut modo crescat fide multorum, modo martyrum fine aliquibus imminuta videatur. Quae similitudines propter opiniones hominum frequenter dantur Ecclesiae. Caeterum illa afflictionibus crescit, et contritionibus semper augetur. Luna
Abbreviated transcription (Latin):
ut destriuas inimicũ & defensore. Pn
inimicos. paganos designat & blasphe¬
mos. ne dicerent sicrilegi. Ido doctilas¬
dant dñm. quia libroꝵ meditationib
imbuunt᷑. Ptofessus est & infantes pͦ¬
care. qui uenire ad dñm fidĩ nouitate
ceperunt. ut hec sapientia diuinitꝰ ma¬
qis tradita. quam humano labore uidea¬
tur. ẽẽ. collecta: Inunic̃ uͦ & defensorem
udeũ ꝑsidũ specialit̾ dixit. qͥ dũ patrẽ
se putat defendere. filio existit inimicus.
Ita factum est. ut dĩ quasi defensor. aꝑtis¬
dicit. Qui ñ honorificat filiũ. ñ honori¬
sicat patrẽ qui misit illũ. Hoc & ad om̃s
hereticos competent̃ aptat᷑. qͥdũ se pu¬
tant scripturas mala int̾p̃tatione defen-¬
Merito istud de futura głosa dicit ȩccłia. qͦ
ante aduentũ dñi erat adhuc in patriar¬
chis & scĩs hominib constituta:. Ait enĩ
Uidebo cȩlos. id ẽ libros euũgłicos. Qui
celi merito dicunt᷑. qm̃ continent dñm
siluatorem. qͥ dixit. Celũ mͥ sedes est.

Expanded text:
ut destruas inimicum et defensorem. Propter inimicos, paganos designat et blasphemos, ne dicerent sacrilegi, ideo docti laudant Deum, quia librorum meditationibus imbuuntur. Professus est et infantes praedicare, qui venire ad Dominum fidei novitate coeperunt; ut haec sapientia divinitus magis tradita, quam humano labore videatur esse collecta. Inimicum vero et defensorem, Judaeum perfidum specialiter dicit, qui duse putat defendere, Filio existit inimicus, ita factum est, ut Dei quasi defensor, apertisdicit: Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem, qui misit eum . Hoc et ad omnes haereticos competenter aptatur, qui dum se putant Scripturas mala interpretatione defenMerito istud de futuro gloriosa dicit Ecclesia, quae ante adventum Domini erat adhuc in patriarchis et in sanctis hominibus constituta. Ait enim, Videbo coelos, id est libros evangelicos, qui coeli merito dicuntur, quoniam continent Dominum Salvatorem
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ enĩ ut huiꝰ bonus exultare debeamꝰ.
cuiꝰ nos. ẽẽ. ꝓfitemur. S cum dicit quã.
ñ potest explicare quod sentit. Quis it
aut creaturas terrenaꝵ rerũ. aut maris
ambitũ. aut manis huiꝰ aeris diffusionẽ.
aut ornatũ rerũ celestiũ sufficient̃ possit
agnoscere. quȩ dñs incõp̃hensibili sapien¬
te suȩ uirtute disposuit: Hec om̃ia eccłia
consicłans. herens ac detenta in earũ rerũ
ꝑ mundũ eiꝰ religio scã dilatat᷑. Nec erit
aliqua patria. ubi catholica ñ letet᷑ eccłia.
Quappt̾ desinant uidei uel donatistȩ sibi
specialit ułndicare. qd̃ ad uniu̾sitatem
magis ꝑuenisse cognoscunt.
uata est magnificentia tua suꝑ cȩlos. Su¬
periori uersu ꝑquiri fecit. qd̾ hic cõpe¬
tent̾ exposuit. Magnificenna enĩ est
dñi incarnationis archanũ. int̾ cuiꝰ di¬
uersa miracula. hoc nob̾ supͣ om̃ĩa cog¬
noscit᷑. cẽ. collatum. qd̃ ds̃ dignatꝰ ẽ ho¬
mo fieri. & crucẽ ꝓ om̃ium salute susti¬

Expanded text:
 enim ut hujus bonis exsultare debeamus, cujus nos esse profitemur. Sed cum dixit, quam, non potest explicare quod sentit. Quis enim aut creaturas terrenarum rerum, aut maris ambitum, aut inanis hujus aeris diffusionem, aut ornatum rerum coelestium sufficienter possit agnoscere, quae Dominus incomprehensibili sapientiae suae virtute disposuit? Haec omnia Ecclesia considerans, haerens ac detenta in earum rerum per mundum ejus religio sancta dilatatur; nec erit aliqua patria, ubi catholica non laetetur Ecclesia. Quapropter desinant Judaei vel Donatistae sibi specialiter vindicare quod ad universitatem magis pervenisse cognoscunt.ata est magnificentia tua super coelos. Superiore versu perquiri fecit, quod hic competenter exposuit. Magnificentia est enim Domini incarnationis arcanum; inter cujus diversa miracula hoc nobis super omnia cognoscitur esse collatum, quod Deus dignatus est homo fieri, et crucem pro omnium salute susti
Abbreviated transcription (Latin):
x ore infantium & lactentium ꝑfecisti
laudẽ. Hec ꝓpħia in ȩuũgło ore dñi do¬
cetur exposita. cũ a uideis ꝓhibereutur
infantes ne laudes dñi ꝑsonarent. pu¬
tantes aliquid puerilit̾ fieri. quod ãtali
ȩtate uidebat᷑ assumi. Tunc ille respon¬
dit. Non legistis ex ore infantiũ & lactu¬
tium ꝑfecisti laudẽ. S S ne illos lacten¬
tes intelligas. qͥ adhuc mat̾no ubere ni¬
triunt᷑. ut laudes dñi cantare minime
potussent. etiam ꝓuectos ȩtate monei
apss dicens. Iamꝙ̃. mͦ geniti infan¬
tes. racionabiles & sine dolo lac cona¬
piscite. ut in eo crescatis in salutem:
Unde nifantes & lactentes illi intelligend
sunt. qͥ ꝓpt̾ rudim̃ta & infantiã sicd̃i es̃
non capiunt fortiorẽ. s doctrina tener¬
ore nutriunt᷑. ut iste sit senss. Non sibi
a ꝑfectis qͥ te om̃ino intelligunt. eẽ. lal

Expanded text:
x ore infantium et lactentium perfecisti laudem. Haec prophetia in Evangelio, ore Domini docetur exposita; cum a Judaeis prohiberentur infantes ne laudes Domini personarent, putantibus aliquid pueriliter fieri, quod a tali aetate videbatur assumi. Tunc ille respondit: Num legistis, ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem ? Sed ne illos lactentes intelligas, qui adhuc materno ubere nutriuntur, ut laudes Domini minime cantare potuissent, etiam provectos fantes, rationabile, 35 et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Unde infantes et lactentes illi intelligendi sunt, qui propter rudimenta et infantiam fidei escam non capiunt fortiorem, sed doctrina teneriori nutriuntur. Ut iste sit sensus: non solum a perfectis, qui te omnino intelligu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dixit angłoꝵ. sede adextris meis. do¬
nec ponã inunicos tuos scabellũ pedũ
tuoꝵ Et alibi. Qui cũ in forma dei
esset. ñ rapinã arbitratꝰ ẽ. eẽ. se ȩqualẽ
d̾o. Et paulopost. Propt̾ qd̾ & ds illũ
exaltauit. & donauit illi nom̃ quod est
super omne nomen: & cȩtera: PS:¬

Expanded text:
enim dixit angelorum: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ? Et alibi: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo : et paulo post: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
Iccł̾ia uetꝰ quȩ nob̾ ꝑ torcularia pul¬
cherrime declarata est. pͥmo ingres¬
sũ laudes. xp̃i dñi leta decantat. maiesta¬
tem eiꝰ p̾dicans. & oꝑationis excelsa. De¬
cundo aꝑtiꝰ uenit ad hominis naturã¬
quã de condicione prauissima quȩ adã
fuerat peccante uiciata. ad magnaꝵ re¬
rũ dicit creuisse fastigia. Sic dñs xp̃c ex
duab & in duab naturis inconfusis atq
distinctis. una ꝑsona salutarit̾ & indu¬
bitant᷑ agnoscitur. ente qͦ condendũ

Expanded text:
clesia vetus, quae nobis per torcularia pulcherrime declarata est, primo ingressu laudes Christi Domini laeta decantat: majestatem ejus praedicans, et operationes excelsas. Secundo apertius venit ad hominis naturaquam de conditione pravissima, quae Adam fuerat peccante vitiata, ad magnarum rerum dicit crevisse fastigia. Sic Dominus Christus ex duabus et in duabus naturis inconfusis atque distinctis, una persona salutariter et indubitanter agnoscitur. Mente quoque condendum
Abbreviated transcription (Latin):
isse. Ad effundendum sanguinẽ. subau¬
diendum dñi saluatoris. ut scelerate rn
crescat immanitas actionis. Ita sanguis
iste agni inmaculati dum ãuidcis ef¬
susꝰ est. nimis eos criminosos effecit
S cum ad nos ꝑuenit. beatitudini con¬
secrauit. Contricio & infelicitas in
uiis eoꝵ. & uiam pacis non cognouert̃
Optine uia describit᷑ impioꝵ. que cont
supplicia pucnitur. Sed potest aliquis̃¬
& in uia peccatoꝵ. eẽ. & ad uiam iterũ
redire iusticiȩ. Hic aut̃ negat illos
aliqui conuersione liberatos. cum dici
uerunt. quando ipsum dñm qui est ura

Expanded text:
isse. Ad effundendum sanguinem, subauisse. Ad effundendum sanguinem, subaudiendum, Domini Salvatoris; ut celeritate rei, crescat immanitas actionis, Ita sanguis iste Agni immaculati, dum a Judaeis effusus est, nimis eos criminosos effecit; sed cum ad nos pervenit, beatitudini consecravit. Vers. 9. Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt. Optime via describitur impisupplicia pet in via peccatorum esse, et ad viam iterum redire justitiae. Hic autem negat illos aliqua conversione liberatos, cum dicit, verunt, quando ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
constat. cẽ. serpentium. qd̾ naturali obsti¬
natione uerba in cantantium ũ ꝑhibet᷑
admittere. nec a uoto suo potest remo¬
ueri. quod nullo ualet carmine miti¬
gari. Huic udei aptissime comparanꝰ
qui aduersum uerba salutaria indux¬
erunt miseri letiferam surditatẽ. &
elegerunt magis ꝯsilia uenenosa sequi.
quam ad salutaria instituta ꝑduci. ut
merito de illis dictum. eẽ. uideatur.
elegerunt tenebras magis quã lucem
Uenenum enim dictum est. ab eo qd̃ ꝑ
uenas serpat. Sic & uota malignorũ
occulta cogitatione grassant᷑. Sequentu
quoq pulchre nimis in aspidis compa¬
ratione manserunt. cui dum blanda
carmina dicunt᷑. illa semꝑ minatur
exitiũ. Ita & os iudeoꝵ maledictione
& amaritudine plenum erat. quando
ꝓ bonis ammonitionib blasphema
ꝓgressꝰ. quib de incepto mouett᷑ ad
exitꝰ rerum. Nam qd̾ dixit ueloces. os¬
tendit moderationis illis consilia defu¬

Expanded text:
constat esse serpentium, quod naturali obsticonstat esse serpentium, quod naturali obstinatione verba incantantium non perhibetur admittere, nec a voto suo potest removeri, quod nullo valet carmine mitigari. Huic Judaei aptissime comparantur, qui adversum verba salutaria induxerunt miseri lethiferam surditatem; et elegerunt magis consilia venenosa sequi, quam ad salutaria instituta perduci; ut merito de illis dictum esse videatur: Elegerunt magis tenebras quam lucem . Venenum enim dictum est ab eo quod per venas serpat. Sic et vota malignorum occulta cogitatione grassantur. Sequentia quoque pulchre nimis in aspidis comparatione manserunt, cui dum blanda carmina dicantur, illa semper minatur exitium: ita et os Judaeorum maledictione et amaritudine plenum erat, quando pro bonis admonitionibus blasphemabprogressus, quibus de incoepto movemur ad exitus rerum. Nam quod dixit, veloces, ostendit moderationis illis consilia defu
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiȩ consuetudine longa recepti sunt.
ꝓut concessum fuerit singłos exponemꝰ.
Presens itaq uersꝰ. & in quinto psalmo
iam dictꝰ est. Uerum quia eadẽ erat
gens & causa consimilis. aptem illos
repetita ꝓbat᷑. eẽ. sententa. Merito gͦ
sepulchrum dictum est gutrar eoꝵ.
qͥ mortifera loquebantur. Nam sicut
illa cum patent fetidos odores exalant.
ita & istoꝵ guitur pestiferos sermones
ꝓferebat. Et ne soli pereant. linguis
sius dolosa disseminant. Mem̃to aut̃
qd̾ in his quinq uersib ꝑ scd̾̃am speciẽ
definitionis quȩ grece dr̃ enneomatice.
latine notio numcupat᷑ illos insipientes
designari. de quib suꝑiꝰ ait. in cordib
suis cogitare sacrilega. Quȩ species non
substantialit̾ quid sis designat. s eos
euident̃ insinuat. ꝑ suoꝵ actuũ quali¬
tatem. Uenenum aspidum sub labiis
eoꝵ. quoꝵ os maledictione & amaritudi¬
ne plenum ẽ. Aspiduiim mane genus

Expanded text:
Ecclesiae consuetudine longa recepti sunt, Ecclesiae consuetudine longa recepti sunt, prout concessum fuerit, singulos exponemus. Praesens itaque versus et in quinto psalmo jam dictus est. Verum quia eadem erat gens, et causa consimilis, apte in illos repetita probatur esse sententia. Merito ergo sepulcrum dictum est guttur eorum, qui mortifera loquebantur; nam sicut illa cum patent fetidos odores exhalant, ita et istorum guttur pestiferos sermones proferebat; et ne soli pereant, linguis suis dolosa disseminant. Memento autem quod in his quinque versibus, per secundam speciem definitionis, quae Graece dicitur ennoematice, Latine notio nuncupatur, illos insipientes designarit de quibus superius ait, in cordibus suis cogitare sacrilega. Quae species non substantialiter quid sit designat, sed eos evidenter insinuat per suorum actuum qualitatem. Vers. 7. Venenum aspidum sub labiis eorum: quorum os maledictione et amaritudine plenum est. Aspidum immane genus
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ timesdñm dm̃ tuum. Sic dicturꝰ
est in iudicio suo peccatorib. nescio uos:
& his similia. Quod genꝰ locutionis.
in scripturis diuinis repperis frequent᷑
insertum. Intelligens autẽ dixit ꝓpt̃
assumptionẽ humanitatis. quia ds in¬
telligi debuisset. qͥ multis miraculis
aduentum suȩ diuinitatis ostendit.
Requirens uͦ posuit. si eiꝰ mandata seqͤ.¬
rentur. Ille enĩ requirit dm̃. qui ab eiꝰ
uoluntate non discrepat. Sic uno u̾su
mẏsteriũ sc̃e incarnationis ostensum
est. ut ꝑ hoc & hominũ sides potiusset
intelligi. & remedium debuisset opta
minima turba crediderit. s a parte to¬
tum accipiendum ẽ. Tanti enim impiĩ
fuerunt. ut pene onĩs ꝑfidi. eẽ. ac peris¬
se putarent᷑. Isti gͦ declinauerunt a gr̃a
dĩ. & facti sunt nutiles sibi. Sepulch¬
rũ parens est guttur eoꝵ. linguis suis
dolose agebant. Hi quinq uersꝰ usq
ad diuisionem scd̾am in hebreis exẽpla¬
rib non habentur. S qm̃ in usum

Expanded text:
m times Dominum Deum tuum ; sic dicturus est in judicio suo peccatoribus: Nescio vos , et his similia. Quod genus locutionis in Scripturis divinis reperis frequenter insertum. Intelligens autem dixit propter assumptionem humanitatis, quia Deus intelligi debuisset, qui multis miraculis adventum suae divinitatis ostendit. Requirens vero posuit, si ejus mandata sequerentur. Ille enim requirit Deum, qui ab ejus voluntate non discrepat. Sic uno versu mysterium sanctae incarnationis ostensum est, ut per hoc et hominum fides potuisset intelligi, et remedium debuisset optatminima turba crediderit. Sed a parte totum accipiendum est; tanti enim impii fuerunt, ut pene omnes perfidi esse ac periisse putarentur. Isti ergo declinaverunt a gratia Dei, et facti sunt inutiles sibi. Vers. 6. Sepulcrum patens est guttur eorum, linguis suis dolose agebant. Hi quinque versus usque ad divisionem secundam in Hebraeis exemplaribus non habentur. Sed quoniam in usum
Abbreviated transcription (Latin):
ut non respiciat. Sic ñ respicit. ut tam̃
coꝵ facta cognoscat. Iimeamꝰ gͦ malũ
facere. qd̃ eiꝰ scientiam nouimꝰ non
latere. Et consicła quia & in istis dr᷑
suꝑ facientes mala. ut falli ñ possit con¬
iuncta uicinitas. Intellige uͦ qd̾ utrosq
uidet. s eos cuentu dispari contuetur.
Iustos ut audiat. peccatores ut ꝑdat.
De terra uͦ dicit. id ẽ de futura patria
quam soli dõ placiti possidebunt. Ne
int̾ iustos ulla cõmemoratio . Illos aut̃
in memoria nos habere dicunꝰ. quib
aliqua prestare desid̾amꝰ. Nam qui de
memoria dũi exeunt. ad ct̾na supplicia
sine dubitatione ꝑueniunt. Clama
uerunt iusti & dñs exaudiuit eos. &
ex om̃ib tribulationib eoꝵ lib̾auit
cos. Iterum redit ad ustos. de quib
paulo latio dicit. ut ppłos enarrata
dona reficiant. qͦs maloꝵ pena terru¬
erat. Discutiamꝰ quid sibi uelit ista
sententia. Iustos clamasse dicit ad dñm.

Expanded text:
ut non respiciat, sic non respicit ut tamen ut non respiciat, sic non respicit ut tamen eorum facta cognoscat. Timeamus ergo malum facere, quod ejus scientiam novimus non latere. Et considera quia et in istis dicitur, super facientes mala, ut falli non possit conjuncta vicinitas. Intellige vero quod utrosque videt, sed eos eventu dispari contuetur: justos ut audiat, peccatores ut perdat. De terra vero dicit, id est de futura patria, quam soli Deo placiti possidebunt. Memuorum inter justos ulla commemoratio. Illos enim in memoria nos habere dicimus, quibus aliqua praestare desideramus. Nam qui de memoria Domini exeunt, ad aeterna supplicia sinverunt justi, et Dominus exaudivit eos, et ex omnibus tribulationibus eorum liberavit eos. Iterum redit ad justos, de quibus paulo latius dicit, ut populos enarrata dona reficiant, quos malorum poena terruerat. Discutiamus quid sibi velit ista sententia. Justos clamasse dicit ad Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
parte commonitꝰ. seruire discat dño
ppłs adquisitꝰ. Quod schema dicitur
paradigina. Efficacissimũ plane gẽnꝰ
figure. quando duplici utilitate p̾cipim᷑
qd̃ sequamur. Cum enĩ dicit oculi dũi
suꝑ iustos. continuam gr̃ãm diuinita¬
tis ostendit. ut aspectꝰ immobilis suꝑ
eos. eẽ. uideat᷑. Subiungit qͦ exauditio¬
nis uelocissimã celeritatẽ. quando aures
dñi paratas in eoꝵ p̾ces. eẽ. cõmemorat.
Quȩ enim illis ad obtinendũ fiat mora.
cum in ipsis qui exaudire possit in habi
nt᷑. iustis tam̃ multo amplis ꝓmittit᷑.
quando in p̾ces coꝵ paratas aures habere
mala. ut ꝑdat de terra memoriã eoꝵ.
Exposita iustoꝵ gr̃a. nc̃ conuertit᷑ ad
penas maloꝵ. Et ne dicerent pessimi.
iustos attendit. nos aut̃ ñ respicit. secu¬
ri iam facimꝰ qui ab illo conspici ñ
meremur: ꝓnuntiat uultũ dñi. id ẽ
intellectũ. ec̃. supͣ malos. qͦs sic attendit:¬

Expanded text:
parte commonitus servire discat Domino parte commonitus servire discat Domino populus acquisitus. Quod schema dicitur paradigma, efficacissimum plane figurae genus, quando duplici utilitate praecipitur quod sequamur. Cum enim dicit, Oculi. Domini super justos. continuam gratiam Divinitatis ostendit, ut aspectus immobilis super eos esse videatur. Subjungit quoque exauditionis velocissimam celeritatem, quando aures Domini paratas in eorum preces esse commemorat. Quae enim illis ad obtinendum fiat mora, cum in ipsis qui exaudire possit inhabita justis tamen multo amplius promittitur, quando in preces eorum paratas aures habere mala, ut perdat de terra memoriam eorum. Exposita justorum gratia, nunc convertitur ad poenas malorum. Et ne dicerent pessimi, justos attendit, nos autem non respicit, securi jam facimus qui ab illo conspici non meremur: pronuntiat vultum Domini, id est intellectum esse supra malos, quos sic attendit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ lib̾at nos. atq comm̃dat. Sciens autẽ
ꝓpħa in hoc agone scłi cum corꝑe pacem
fidelissimos non habere. & cum siuis uicus
bic illis continuũ. eẽ. certam̃. pulcherri.¬
me dyxit inquire pacem. ut quamuis eã
hic non habeant. tam̃ ab eis studiosissi¬
me ꝑquiratur. Et non ꝓmisit qd̾ hic
possit qͦqͦ mͦ comp̃hendi. s imꝑat. Se¬
quere eam. quasi p̃cedentem. Nã quare
sequenda ẽ. nisi quia hinc fugit. d In
suturo autẽ sꝑanda ẽ. qm̃ ibi ꝑpetua
stabilitate consistit. Queramꝰ gͦ seduli.
sequamur intenti. quia illic eam inue¬
nire ñ possumꝰ. nͥ hic diligentiꝰ inquira¬
mꝰ. quȩ tunc comp̃hendi dabit᷑. quando
ipsum conspicimꝰ pacis auctoremr. Ocłi
dñi suꝑ iustos. & aures eiꝰ ad p̃ces eoꝵ.
Uenit ad quartam partem. ubi usq ad
finem duplici popłm p̾dicatione confir¬
mat. mͦ iustoꝵ p̾mium narrans. modo
impioꝵ peccata castigans. ut ab utraq

Expanded text:
quod nos liberat atque commendat. Sciens autem quod nos liberat atque commendat. Sciens autem propheta in hoc agone saeculi cum corpore pacem fidelissimos non habere, et cum suis vitiis hic illis continuum esse certamen, pulcherrime dixit, inquire pacem; ut quamvis eam hic non habeant, tamen semper ab eis studiosissime perquiratur. Et non promisit quod hic possit quoquomodo comprehendi, sed imperat sequere eam, quasi praecedentem. Nam quare sequenda est, nisi quia hinc fugit? In futuro autem speranda est, quoniam ibi perpetua stabilitate consistit. Quaeramus ergo seduli, sequamur intenti: quia illic eam invenire non possumus, nisi hic diligentius inquiramus. Quae tunc comprehendi dabitur, quando ipsum conspini super justos, et aures ejus in preces eorum. Venit ad quartam partem, ubi usque ad finem duplici populum praedicatione confirmat: modo justorum praemium narrans, modo impiorum peccata castigans, ut ab utraque
Abbreviated transcription (Latin):
consequunt᷑. & quasi quadã armonia socia¬
ta. amboꝵ modulamine humanꝰ sermo
ꝑagitur. Dolꝰ ẽ autem. quando fallimꝰ
iudientem. ut qd̃ creditur ad auxilium.
inferre uideatur in commodũ. Qd̾ meri¬
to ꝓhibetur. quia pure conscientie constat
Ad uidendos dies bonos ñ sufficit tantũ
a malis actib abstinere. nͥ nos pietas com¬
pellat & bona ꝑagere. Nam pͥmꝰ uͥtutis
gradꝰ ẽ aliena ñ querere. s it̾m suꝑior egen¬
tib ꝓpria non negare. In illo culpam
refugimꝰ. in isto palmam pietatis ad qui¬
rimꝰ. Ham pupillo ñ nocuisse aut pau¬
ꝑem non expoliasse abstinentia est. quȩ
ad p̾mium sola ñ sufficit. In illi quippe
iudicatione soli audiunt. Uenite bene¬
dicti patris mei. ꝑcipite regnũ. quod
uobis paratũ ẽ ab origine mundi. qui
gram dñi ipso inspirante diuersa largi¬
tione mercati sunt. Uides gͦ necessariõ
additũ. & fac bonum: Ipsum ẽ si quidem

Expanded text:
consequuntur, et quasi quadam harmonia sociaconsequuntur, et quasi quadam harmonia sociata amborum modulamine humanus sermo peragitur. Dolus est autem, quando fallimus audientem, ut quod creditur ad auxilium, inferre videatur incommodum. Quod merito prohibetur, quia purae conscientiae constat Ad videndos dies bonos non sufficit tantum a malis actibus abstinere, nisi nos pietas compellat et bona peragere. Nam primus virtutis gradus est aliena non quaerere, sed iterum superior egentibus propria non negare. In illo culpam refugimus, in isto palmam pietatis acquirimus. Nam pupillo non nocuisse, aut pauperem non exspoliasse, abstinentia est, quae ad praemium sola non sufficit. In illa quippe judicatione soli audient: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi , qui gratiam Domini, ipso inspirante, diversa largitione mercati sunt. Vides ergo necessario additum, Et fac bonum; ipsum est siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudinẽ habet. iste dulcedinem:
Ille ad scruicium cogit. iste ad libertatẽ
trahit. Postremo ille claustra metuit.
hic celoꝵ regna patefacit. Merito gͦ ui¬
morem istum sic utilẽ ꝓfessꝰ ẽ. ut auida
mente discatur. Quis ẽ homo qͥ uult¬
uitam. & cupit uide̾re dies bonos. da¬
lis interrogatio ꝓposita ẽ. quã om̃iũ scqit
assensꝰ. Quis ẽ enim qui possit dicere.
aut uitam̃ nolo. aut dies bonos uidere
non cupio.  S utinã sic uitã ꝑpetuam
quereremꝰ. sicut in ista temporali corda
defigimꝰ. Bonos aut̃ dies ñ istos dicit
in qͣuib caducis delectationib ocupun
aliquid ñ loquat᷑ incompetens. Malũ
est enum om̃e ꝓhibitum. & quicquid ueri¬
tati repugnat. tali appellatione discernit᷑
Intende uero subtiliꝰ. quia priꝰ dicit e o
ibere linguam. qua cum loqui uolumus.
anteriꝰ commouemꝰ. Addidit. labia ne
loquant᷑ dolum: quȩ lingue motũ ꝓtinꝰ

Expanded text:
amaritudinem habet, iste dulcedinem; amaritudinem habet, iste dulcedinem; ille ad servitium cogit, iste ad libertatem trahit; postremo ille claustra metuit, hic coelorum regna patefacit. Merito ergo timorem istum sic utilem professus est, ut avida mente discatur. Vers. 12. MEM. Qutam, et cupit videre dies bonos? Talis interrogatio proposita est quam omnium sequatur assensus. Quis est enim qui possit dicere, aut vitam nolo, aut dies bonos videre non cupio? Sed utinam sic vitam perpetuam quaereremus, sicut in ista temporali corda defigimus. Bonos autem dies, non istos dicit in quibus caducis delectationibus occupaaliquid non loquatur incompetens. Malum est enim omne prohibitum; et quidquid veritati repugnat, tali appellatione discernitur. Intende vero subtilius, quia prius cohiberi dicit linguam, quam, cum loqui volumus, anterius commovemus. Addidit, labia ne loquantur dolum, quae linguae motum protinus
Abbreviated transcription (Latin):
pendium singłare. Cur nos ꝑ diuersa
fatigemꝰ.d ad ipsum gͦ unanuit festine¬
mꝰ. pꝰ quem cuncta bona ultra ñ querims
s tenemꝰ sicut apłs dicit. Scimꝰ qm̃ dili¬
gentib dm̃ om̃ia cooꝑant᷑ in bonũ. Hoc
argum̃tum dr̃. ex contrario. Contrariũ
ẽ ẽgere diuites. & pauꝑes nullo bono defi
tis sollempnibꝰ que ad sacramenta eccłiȩ
ꝑtinebant. nc̃ uenit ad terciã partem
ubi illos alloquit᷑. qui pͥma fidĩ rudi¬
menta suscipiunt. Dicendo uenite. siq¬
nificat eos intͣ eccł̃iam ñ fuisse. qd̃ etiam̃
confitentib nc̃ dr̃. quando ad fidẽ ueni¬
unt. xp̃ianam. Uox pat̾na sonat. uox pie¬
tatis ammonet. ut ult᷑ dicentẽ audiamꝰ.
quem tacentem exquirere deberemus.
S quam suauis quam utilis timorest.
ad quem filios inuitat. cũ dicit docebo
uos. ammonet ne pauescamꝰ. qd̾ audiui¬
mꝰ timorẽ. Hon ẽ enuim timor iste qui
formidet᷑. s qͥ diligatur. Limor humanꝰ

Expanded text:
pendium singulare! Cur nos per diversa pendium singulare! Cur nos per diversa fatigemus? ad ipsum ergo unanimiter festinemus, post quem cuncta bona ultra non quaerimus, sed tenemus, sicut Apostolus dicit: « Scimus quonim omnia cooperantur in bonum . Hoc argumentum dicitur ex contrario. Contrarium est enim egere divites, et pauperes nullo bono defictis solemnibus quae ad sacramenta Ecclesiae pertinebant, nunc venit ad tertiam partem, ubi illos alloquitur qui prima fidei rudimenta percipiunt. Dicendo enim, Venite, significat eos intra Ecclesiam non fuisse; quod etiam confitentibus nunc dicitur, quando ad fidem veniunt Christianam. Vox paterna sonat, vox pietatis admonet, ut ultro dicentem audiamus, quem tacentem exquirere deberemus. Sed quam suavis, quam utilis timor est, ad quem filius invitatur. Cum dicit, docebo vos, admonet ne pavescamus, quod audivimus timorem. Non est enim timor iste qui formidetur, sed qui diligatur. Timor humanus
Abbreviated transcription (Latin):
intentione discedat. S quid utilitatis
timor eiꝰ habeat. consequent̃ ostendit
dicens. Qm̃ nichil deest tim̃tibꝰ eumr
Obreuis sententia. o inmensa ꝓmissio.
Possunt aliquid egere. quib diuicie. qͥbꝰ
salꝰ corꝑis. quib regna tribuunt᷑. Solꝰ
ipse nichil indiget. qui dñi timore di¬
tatꝰ ẽ. Diuites eguerunt & esuriert̾.
inquirentes aut̃ dñm ñ deficient om̃i
bono. In uno uersu terraꝵ diuites & pau¬
ꝑes xp̃i. magnifica contrarietate distinxit.
Ait enim. Diuites eguerunt & esuriert̾.
Quando egent diuites. a quando fidẽ non
habent rectam. Quando esuriunt. a qͣn¬
diuites egerit. & saturati uentre. sp̃u seꝑ
esuriunt. Quid enim habeant. qͥ dm̃
ñ habent. d subsequit᷑. Inquirentes aut̃
qͥñm. ñ deficient om̃i bono. Quia nullo
bono deficient. qͥ sꝑali desid̾io ꝑfruunt᷑.
Nam cum diligimꝰ dñm. in ipso om̃ia
repꝑimꝰ. Unus ẽ qui querit᷑. s in quo
omĩa continent᷑. Olucrũ mirabile. o cõ

Expanded text:
d utilitatis timor ejus habeat consequenter ostendit dicens: Quoniam nihil deest timentibus eum. O brevis sententia, o immensa promissio! Possunt aliquid egere. quibus divitiae, quibus salus corporis, quibus regna tribuuntur: solus ipse nihil indiget qui timore DAPH. Divites eguerunt et esurierunt; inquirentes autem Dominum non deficient omni bono. In uno versu terrarum divites et pauperes Christi magnifica contrarietate dAit enim: « Divites eguerunt et esurierunt. » Quando egent divites? quando fidem non habent rectam. Quando esuriunt? quandivites egent, et saturati ventre, spiritu semper esuriunt. Quid enim habeant qui Deum non habent? Subsequitur, inquirentes autem Dominum non deficient omni bono, quia nullo bono deficiunt qui spiritali desiderio perfruuntur. Nam cum diligimus Dominum, in ipso omnia reperimus. Unus est qui quaeritur, sed in quo omnia continentur. O lucrum
Abbreviated transcription (Latin):
iactatum quietus portꝰ exciperet. ubi &¬
si non laudatus. certe liberatꝰ adueneram:
amicoꝵ me suaue collegium in salum᷑ rurs
cogitationis expressit. postulans ut aliqua
quȩ tam in libris sacris quã in scłaribus
abstrusa compereram: de anime substan-¬
tia uel de eiꝰ uͥtutib aperirẽ. Cui datũ ẽ
tam ingentium rerũ secreta reserare.ᷤ
Addens nimis ineptum. ẽe. si eã ꝑ quam
plura cognoscimꝰ. quasi a nobis alienam
ignorare patiamur. dum ad om̃ia sit utile
nosse qua sapiam

Expanded text:
a, quietus portus exciperet, ubi etsi non laudatus, certe liberatus adveneram, amicorum me suave collegium in salum rursus cogitationis expressit, postulans ut aliqua quae tam in libris sacris, quam in saecularibus abstrusa compereram, de animae substantia, vel de ejus virtutibus aperirem, cui datum est tam ingentium  ms. Juraddens nimis ineptum esse, si eam, per quam plura cognoscimus, quasi a nobis alienam ignorare patiamur, dum ad omnia sit utile nosse qua sapimus
Abbreviated transcription (Latin):
recordatione cruciandũ. Nam si hoc
tantũ sufficeret. quare diceret᷑. ite in
ignem ȩt̾num. qͥ paratꝰ ẽ diabolo & an¬
g̾elis eiꝰ. Et illud. Uermis eoꝵ non
morietur. & ignis eoꝵ ñ extinguet᷑
Non enĩ hic loca tormentoꝵ negat pec¬
catorib dari: s ꝑ qualitates oꝑum suoꝵ
cos dicit. ẽẽ. torquendos. Sentiamꝰ gͦ
locum peccatoꝵ suppliciis. eẽ. paratũ:
intelligamꝰ extrinsecꝰ penale malum
qd̃ sceleratis legimꝰ imminere. Nam
ut reuera cognoscamꝰ beatitudinẽ ã
dampnationib quib dã terminis. ẽẽ.
diuisam. recordem᷑ diuitẽ ocłos suble¬
uasse. pauꝑẽq latarũ in sinu abrahe
fusse conspectũ. se aut̃ flaminis ultri¬
cib deputatũ. Unde ordo iste ueritatiᷤ
nullatenꝰ diceret᷑. si peccatores maloꝵ
recordatio sola torqueret. Hec st̃ occul¬
ta filii. quȩ titulꝰ p̃dixit
Cant̃ diap̃s.

Expanded text:
recordatione cruciandum. Nam si hoc recordatione cruciandum. Nam si hoc tantum sufficeret, quare diceretur: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Et illud: Vermis eorum non moriNon enim hic loca tormentorum negat peccatoribus dari, sed per qualitates operum suorum eos dicit esse torquendos. Sentiamus igitur locum peccatorum suppliciis esse praeparatum; intelligamus intrinsecus poenale malum, quod sceleratis legimus imminere. Nam ut revera cognoscamus beatitudinem a damnationibus, quibusdam terminis esse divisam, recordemur divitem oculos sublevasse, pauperemque Lazarum in sinu Abrahae fuisse conspectum, se autem flammis ultricibus deputatum . Unde ordo iste veritatis nullatenus diceretur, si peccatores malorum recordatio sola torqueret. Haec sunt occulta filii, quae titulus praedixit. Canticum diaps
Abbreviated transcription (Latin):
dñs uidicia faciens. in oꝑib manuum
suaꝵ comp̾hensꝰ est peccator. Uera ninis
& absoluta sententia. qm̃ tunc manifeste
cognoscetur dñs udicia facere. quando
peccatorib dabit᷑ et̾na cruciatione tor
queri. Hic enĩ quia sunt eis libera scelera.
relinqui credunt᷑ forsitan impunita:
S ubi dies ille manifestationis aduene¬
rit. & throno maiestatis sue dñs salua¬
tor insederit. tc̃ generalit᷑ agnoscetur
operari iudicia sua. quando humanũ
genꝰ siue a sinistris siue adextris eius
suerit arbitrio segregatũ. Hoc ẽ enĩ
iudicia uera facere. uniꝰcuiꝰq merita si¬
ne aliqua confusione discernere. Sequit᷑
sententiȩ hui aꝑta declaratio. Dicit
enĩ unde cognoscit᷑ dñm uera iudicia
facere. scilicet quando nexuosis oꝑib
siuis peccator astringitur. & scd̾m actiñ
qualitatẽ dignã recipit ultionẽ. Nam
senso ille om̃ino uitandꝰ est. qͥ putat¬
qͥ putat
peceatorem sola delictoꝵ suor

Expanded text:
Dominus judicia faciens, in operibus manuum Dominus judicia faciens, in operibus manuum suarum comprehensus est peccator, vera nimis et absoluta sententia; quoniam tunc manifeste cognoscetur Dominus judicia facere, quando peccatoribus dabitur aeterna cruciationqueri: hic enim, quia sunt eis libera scelera, relinqui creduntur forsitan impunita; sed ubi dies ille manifestationis advenerit, et throno majestatis suae Dominus salvator insederit, tunc generaliter agnoscetur operari judicia sua, quando humanum genus, sive a sinistris, sive a dextris ejus fuerit arbitrio segregatum: hoc est enim judicia vere facere, uniuscujusque merita sine aliqua confusione discernere. Sequitur sententiae hujus aperta declaratio. Dicit enim unde cognoscitur Dominus vere judicia facere, scilicet quando nexuosis operibus suis peccator astringitur, et secundum actuum qualitatem dignam recipit ultionem. Nam sensus ille omnino vitandus est, qui putat peccatorem sola delictorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
pes coꝵ. In hoc & alio uersu qui sequit᷑.
retributio peccatoꝵ potent᷑ exponit᷑.
quia ꝓpͥa unꝰquisq iniquitate torquet᷑
Infixas enim dicit gentes. quȩ timo¬
re dñi non tenentur. s quibdã clauis
ualeant excutere. qͣs dura uidentur li¬
gamina choibere. Qd̾ ad iudeos ñ im¬
ꝓbe dicimꝰ ꝑtinere. ut ita sint malis
sius affixi. quẽ admodũ in cruce clauis
dñm configere decreuerunt. Laqueũ
uͦ occultauert̾. quantum ad eoꝵ dicit᷑
uotum. Nam xp̃o cȩlatum. ẽẽ. nichil
potuit. qͥ passionẽ suam innumera de¬
nunciatione p̃dixit. Comphensꝰ est
pes eoꝵ. Perseuerauit in metaphora
laquei quẽ suꝑiꝰ dixit. Comphensos
enĩ illos dicimꝰ. qͦs captio nodosa constri¬
ngit. Pes aut̃ significat gressꝰ animi &
dẽsid̃ium prauum. qd̾ eos ambulare fec̃
ad uiciũ. sic̃ salomon in ꝓuerbiis dicit.
Pedes eoꝵ in maliciam currunt. & ueloces
st̃ ad effundendũ sanguinẽ. Cognoseit᷑¬

Expanded text:
. In hoc et alio versu, qui sequitur, retributio peccatorum potenter exponitur: quia propria unusquisque iniquitate torquetur. Infixas enim dicit gentes, quae timore Domini non tenentur: sed quibusdam clavis valeant excutere, quas dura videntur ligamina cohibere. Quod ad Judaeos non improbe dicimus pertinere, ut ita sint malis suis affixi, quemadmodum in cruce clavis Dominum infigere decreverunt. Laqueum vero occultaverunt, quantum ad eorum dicitur votum; nam Christo celatum esse nil potuit, qui passionem suam innumera denuntiatione praedixit. Comprehensus est per eorum. Perseveravit in metaphora laquei, quem superius dixit. Comprehensos enim illos dicimus, quos captio nodosa constringit. Pes autem significat gressus animi, et desiderium pravum, quod eos ambulare facit ad vitium; sicut Salomon in Proverbiis dicit: Pedes eorum in malitiam currunt, et veloces sunt ad effundendum sanguinem . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
erunt. quia maiestatẽ eiꝰ nequeunt in¬
tueri: illud cnã solis beatis dabitur. sic̃
in euugło dicit. beati mundo corde qm̃
ipsi dm̃ iudebunt. nimis exitiale est
duas naturas ꝑfectas atq adunatas in
xp̃o ñ credere ꝑmanere. quas tot exem¬
plis uoluit de seipsa ueritas predicare.
Hoc pat̾ athanasiꝰ alexandrinꝰ. hoc hyla¬
riꝰ pictauensis. hoc ambrosiꝰ mediolanen¬
sis. hoc augustiꝰ & hieroniniꝰ. hoc cy¬
rillus. hoc alii multi patres: ad tollendã
funditꝰ occasionem inanissime questionis

Expanded text:
 quia majestatem ejus nequeunt intueri; illud enim solis beatis dabitur, sicut in Evangelio dicitur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt , nimis exitiale est duas naturas perfectas atque adunatas in Christo non credere permanere, quas tot exemplis voluit de seipsa Veritas praedicare. Hoc Pater Athanasius Alexandrinus, hoc Hilarius Pictaviensis, hoc Ambrosius Mediolanensis, hoc Augustinus et Hieronymus, hoc Cyrillus, hoc alii multi Patres, ad tollendam quoque funditus occasionem inanissimae quaestionis
Abbreviated transcription (Latin):
cramentis çȩlestib psalmum ꝑacta
expositione reuocemꝰ. ut eiꝰ uirtꝰ eui¬
dent̃ possit intelligi. cũ ipsiꝰ ualue¬
rint membra cognosci. Respiciamus
psalmistam. quanta sit gr̃a diuinitatis
ornatꝰ. Ante dñi uerba p̾dicauit.
it̾um post eiꝰ dicta reloquitur. Cũ
p̃cedit ꝓpħa est. cũ sequit᷑ apłs. quia
& uentura integra fide p̾dixit. & ꝓse¬
quens ꝑfecta ueritate consonuit. Ipse
aut̃ dñs de medio tamꝗͣ. de cȩlo reto¬
nans potenuȩ suȩ nob̾ archana pate¬
fecit. ut & diuinitatis eiꝰ głam & in¬
carnationis mysteria ꝓ modulo nr̃o¬

Expanded text:
cramentis coelestibus psalmum, peracta cramentis coelestibus psalmum, peracta expositione revocemus, ut ejus virtus evidenter possit intelligi, cum ipsius valuerint membra cognosci. Respiciamus Psalmistam, quanta sit gratia Divinitatis ornatus. Ante Domini verba praedicavit, iterum post ejus dicta reloquitur. Cum praecedit propheta est, cum sequitur apostolus: quia et ventura integra fide praedixit, et prosequens perfecta veritate consonuit. Ipse autem Dominus de medio, tanquam de coelo retonans, potentiae suae nobis arcana patefecit; ut et divinitatis ejus gloriam, et incarnationis mysteria pro modulo n
Abbreviated transcription (Latin):
um exarserit in breui ira erꝰ. Metaplo¬
ra ab incendio dicta. qd̾ tunc magis
inardescit. quando pabulũ consumpn¬
onis acceꝑit. In breui enĩ dixit. quia
cum decreuerit uindicat. Neq enim
illiꝰ alia dispositio. alia ꝓbatur oꝑano.
s simul quȩ decernit: & facit. Et nosa
qd̾ suꝑus in hoc scło ad sustinendumn
posuit ne quando. in futuro uͦ ad uindi¬
candũ dixit in breui. ut mͦ om̃poten¬
tis declaretur pietas. tunc potestas.
Non est enim in illo iudicio singłoꝵ
hominũ uicissim oꝑanda discussio. s
momentaneo discursu simul omia sĩ
fecit & iudicat. Bene aut̃ dictum ẽ
cũ exarserit. quia iam magnȩ pacien¬
tiȩ finis ille declaratur. supra quem
nulli aliquid sperare conceditur. B ea¬
ti om̃s qui considunt in eo. Decora
xlusio. post multa dicere ad qd̃ quis
debeat festinare. Confidere autẽ de
illo iam p̾mium est. quia ipsa confi¬
quo est & uelle & ꝑficere. Conclusio
unc in mediũ breuit̃ copiosum sa¬

Expanded text:
um exarserit in brevi ira ejus. Metaphora ab incendio facta; quod tunc magis inardescit, quando pabulum consumptionis acceperit. In brevi enim dixit, quia cum decreverit vindicat. Neque enim illius alia dispositio, alia probatur operatio, sed simul quae decernit et facit. Et nota quod superius in hoc saeculo ad sustinendum posuit, nequando: in futuro vero ad judicandum, dixit, in brevi; ut modo omnipotentis declaretur pietas, tunc potestas. Non est enim in illo judicio singulorum hominum vicissim operanda discussic; sed momenta eo discursu simul omnia, sicut fecit et judicat. Bene autem dictum est: Cum exarserit, quia jam magnae patientiae finis ille declaratur, supra quem nulli aliquid sperare conceditur. Beati omnes qui confidunt in eo. Decora conclusio, post multa dicere ad quod quis debeat festinare. Confidere enim de illo jam praemium est: quia ipsa confiquo est et velle et perficere . Conclusio psalmi. Nunc in medium breviter copiosum sa
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ arida. uerũetiam tociꝰ aeris
circumiecta substantia. & om̃iũ creatu¬
rarũ significaretur integritas. sicut &
ipse in euũgło sub breuitate ꝯclusit di¬
cens. Data est mͥ om̃is potestas in celo
& in terra. Et apłs. Ut in nomine
inĩu om̃e genu flectatur. celestiũ terres¬
trium & infernoꝵ. Reges eos in uir

Expanded text:
non solum arida, verum etiam totius aeris non solum arida, verum etiam totius aeris circumjecta substantia, et omnium creaturarum significaretur integritas; sicut et ipse in Evangelio sub brevitate conclusit, dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra ; et Apostolus: Ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum . Vers. 9. R
Abbreviated transcription (Latin):
tuam. naturam illam in xp̃o ꝑfecte
deitatis ostendit. Nam hoc ipsum qd̃
ait tuam. incarnationem uerbi. ẽẽ.
demonstrat. ut nichil intelligatur. ẽẽ.
diuisum. quando una maiestate om̃ĩa
possidentur. sicut ipse in euũgło dicit
Omia quȩ pat̾ habet mea sunt. & om̃ia
patris mea sunt. Hereditas uero ab
hero dicta est. id ẽ dño qd̾ in ea potes¬
tate libera dominetur. Et possessio¬
nem tuã terminos terre. Hic mani¬
festatur uniuersas gentes in xp̃i nomi¬
ne credituras. ꝑ quem mundꝰ explosis
suꝑstitionib reconciliatꝰ est dõ. Nam
cum & dicit possessionem tuam. natu¬
ram humanitatis accepit. qd̾ semper
diuina possidet. Maiestati enĩ ipsiꝰ dari
non poterat. qd̾ habebat. Terminꝰ autẽ
dictꝰ est. ut quidam uoluerunt: qd̾
lapis ipse a trib pedib aliquid ininꝰ
habet. s. terminos terre ñ otiose estimo
transeundum. Termini enim terre st̃:
qͥ tellurem cingunt atq ocludunt. ut

Expanded text:
tuam, naturam illam in Christo perfectae tuam, naturam illam in Christo perfectae deitatis ostendit. Nam hoc ipsum quod ait, tuam, incarnationem Verbi esse demonstrat, ut nihil intelligatur esse divisum, quando una majestate omnia possidentur; sicut ipse in Evangelio dicit: Omnia quae Pater habet, mea sunt, et omnia Patris mea sunt . Haereditas vero ab hero dicta est, id est domino, quod in ea potestate libera dominetur. Et possessionem tuam terminos terrae. Hic manifestatur universas gentes in Christi nomine credituras, per quem mundus, explosis superstitionibus, reconciliatus est Deo. Nam cum et hic dicit, possessionem tuam, natura humanitatis accepit, quod semper divina possedit: majestati enim ipsius dari non poterat quod habebat. Terminus autem dictus est, ut quidam voluerunt quod lapis ipse a tribus pedibus aliquid minus habet. Sed terminos terrae non otiose aestimo transeundum. Termini enim terrae sunt qui tellurem cingunt atque concludunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
syon montem sc̃m eiꝰ p̾dicans p̃ceptũ
sicut in exodo pharaoni dicitur. Dici
niti filii ad hoc euident̃ designare po¬
tuisset. Additũ est aut̃ ego hodie ge¬
nui te. quod nulli alteri ꝓbatur edic¬
tum. s solꝰ ille sine tempore genitꝰ ẽ.
ꝑ quẽ creata constãt uniuersa. Sic isti
ueriloquam pulcherrimamq defini¬
onem ad scolas suas traxit doctrina se¬
cularis: dicens eam substantialẽ. supri
quam genꝰ poterat inueniri. Postu¬
la a mẽ & dabo tͥ gentes hereditatem
tuam. Noc ꝑ abitum dicit᷑ formamq¬
rit. Hic enĩ iubetur ut petat scđm
naturam inferiorẽ. & accepta possideal
Nani scd̾m potentiam uerbi. in differcus
om̃ia quę habet pat̾ habet & filiꝰ. ut
illi necesse est petere. quȩ simul cos¬
noscitur possidere. G enteiiaut̃ sigul¬
cat nationes toto orbe diuisas. quas
distinctas ac separatas. sanguis amplec¬
titur. Gens enim. a genere uocitatur.
Sequitur. Hereditatem tuam. Cũ dicit

Expanded text:
Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum sicut in Exodo Pharaoni dicitur: Dixi rsonam unigeniti Filii adhuc evidenter designare potuisset. Additum est autem: Ego hodie genui te, quod nulli alteri probatur edictum; sed solus ille sine tempore genitus est, per quem creata constant universa. Sic istam veriloquam pulcherrimamque definitionem ad scholas suas traxit doctrina saecularis, dicens eam substantialem, supra quam genus poterat inveniri. Vers. 8. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Hoc rit. Hinc enim jubetur, ut petat secundum naturam inferiorem, et accepta possideat. Nam secundum potentiam verbi, indifferenter omnia quae habet Pater, habet et Filius, nec illi necesse est petere quae simul agnoscitur possidere. Gentes autem significat nationes toto orbe divisas, quas distinctas atque separatas sanguis amplectitur. Gens enim a genere vocitatur. Sequitur, Haereditatem tuam. Cum dicit,