comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desipiat: S et si sit corpꝰ incorruptibile qͥle
sc̃is in resurrectione ꝓmatit᷑: habet quidẽ
ipsuis incorruptionis inamissibilẽ qualitatẽ.
s manente substantia corꝑali non hocẽ. qđ ip¬
sa incorruptio. Nam illa etiam ꝑsingłas par-¬
tes corꝑis toca ẽ. neq alibi maior alibi minor:
Neq enuim ulla parsẽ incorruptior qͣm alt̾a:
Corpus uͦ ipsum mauisẽ. in toto qͣm in paite:
Et cum alia parsẽ. in eo amplior. alia minor
non ea quȩ amplior ẽ. incorruptior qͣm ea
quȩ minor: Aliud ẽ. itaq corpꝰ qđ ñ ubiq
sui totum ẽ. alia incorruptio quȩ ubiq eius
tota ẽ: quia om̃is pars incorruptibit corꝑis
etiam cȩteris in ȩqualis. ȩqualit̃ incorrupta ẽ.
Neq enim ũbi grã quia digittis minor ẽ
qͣm tota manus ideo incorruptibiliormanus
qͣm digitꝰ: Ita cum sint in equales manus ac di¬
gitus: equalis ẽ. tm̃ incorruptibilitas manus et

Expanded text:
desipiat. Sed etsi sit corpus incorruptibile, quale desipiat. Sed etsi sit corpus incorruptibile, quale sanctis in resurrectione promittitur, habet quidem ipsius incorruptionis inamissibilem qualitatem, sed manente substantia corporali non hoc est, quod ipsa incorruptio. Nam illa etiam per singulas partes corporis tota est nec alibi maior, alibi minor; neque enim ulla pars est incorruptior quam altera; corpus uero ipsum maius est in toto quam in parte; et cum aliqua pars est in eo amplior, alia minor, non ea quae amplior est incorruptior quam ea quae minor. Aliud est itaque corpus, quod non ubique sui totum est, alia incorruptio, quae ubique eius tota est, quia omnis pars incorruptibilis corporis etiam ceteris inaequalis aequaliter incorrupta est. Neque enim uerbi gratia, quia digitus minor est quam tota manus, ideo incorruptibilior manus quam digitus. Ita cum sint inaequales manus et digitus, aequalis est tamen incorruptibilitas manus et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sonarum sicut sabelliani heretici putaue
Nam utiq pat habet filium. nec tañ ipse ẽ¬
pat̃ filiꝰ Et filius habet pacrem. nec cm̃ ipse ẽ.
pat̃: In quo ẽ. gͦ ad semet ipsum dr̃ ñ ad alte¬
rum: hoc ẽ qđ habet. sicut ad seipsum dicit̾
uuius habeͣdo utiq uitam. et eadem iuta ip¬
seẽ ꝓpt̃ hoc utiq natura dr̃ simplex cui ñsit
aliquid habere uł quod possit amitc̾ere. uł aliud
sit habens alui qđ habet. sicut uas aliquem
liquorem. aut corpꝰ colorẽ aut aer lucem siue
feruorem. Aut anua sapientiam. Nichil enĩ
horum ẽ id qđ habet Nam neq uas liquor ẽ
neq corpus corpꝰ color. nec aer lux siue feruor.
neq anima sapientia ẽ. hĩc ẽ. qđ etiam pͥuari
possunt reb quas habent et in alios habitꝰ ut
qualitates ũti atq mutari. ut et uas eua cuet
humore quo plenumẽ et corpꝰ decoloretur.
et aer tenebrescat siue frigescat. et anima

Expanded text:
personarum, sicut Sabelliani haeretici putauerpersonarum, sicut Sabelliani haeretici putauerNam utique Pater habet Filium, nec tamen ipse est Filius et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. In quo ergo ad semet ipsum dicitur, non ad alterum, hoc est quod habet; sicut ad se ipsum dicitur uiuus habendo utique uitam, et eadem uita ipse est. Propter hoc utique natura dicitur simplex, cui non sit aliquid habere, quod uel possit amittere; uel aliud sit habens, aliud quod habet; sicut uas aliquem liquorem aut corpus colorem aut aer lucem siue feruorem aut anima sapientiam. Nihil enim horum est id quod habet; nam neque uas liquor est, nec corpus color, nec aer lux siue feruor, neque anima sapientia eat. Hinc est quod etiam priuari possunt rebus quas habent, et in alios habitus uel qualitates uerti adque mutari, ut et uas euacuetur umore quo plenum est, et corpus decoloretur et aer tenebrescat siue frigescat et anima
Abbreviated transcription (Latin):
immundi sp̃s. nec iam lux in dño. s in se ipsis ce¬
nebrȩ pͥuati participatione lucis ȩt̃nȩ. Mali
enim nulla natura est. s amisso̾ boni: mali no¬
no creata sunt om̃ia bona. sed ñ simplicia et ob
hoc mutabilia Creata sane in quam idẽ. facta
non genita Qđ enim de simplici bono geni¬
tum ẽ. parit̾ simplex ẽ. et hocẽ. qđ illud de qͦ
genitum ẽ. Quȩ duo pacrem et filium dicimꝰ:
huiꝰ nonunis in sacris litteris nuncupat᷑ : Aliꝰẽ.
autem quã pat̃ et filiꝰ: quia nec pat̾ ee filiꝰ.
Sed alius dixi ñ aliud: quia et hoc parit fi¬
plex. paritq in comiutabile bonũ ẽ. et coet¬
num Et hȩc trinitas unus ẽ. ds: Nec idõ ni
simplex quia trinitas Neq enim ꝓpt̃ hoca¬
turam istam boni simplicem dicimꝰ quia pat
inea solus. aut solꝰ filiꝰ aut solus sp̃s sc̃s. aut
uͦ sola ẽ ista nominis trinitas sine subsistentia

Expanded text:
immundi spiritus, nec jam lux in Domino, sed in se ipsis teimmundi spiritus, nec jam lux in Domino, sed in se ipsis tenebrae, privati participatione lucis aeternae. Mali enim nulla natura est; sed amissio boni, mali nono creata sunt omnia bona, sed non simplicia, et ob hoc mutabilia. Creata sane, inquam, id est facta, non genita. Quod enim de simplici bono genitum est, pariter simplex est, et hoc est quod illud de quo genitum est; quae duo Patrem et Filium dicimus; huius nominis in sacris litteris nuncupatur. Alius est autem quam Pater et Filius, quia nec Pater est nec Filius; sed \'alius\' dixi, non ‛aliud\', quia et hoc pariter simplex pariterque incommutabile bonum est et coaeternum. Et haec trinitas unus est Deus; nec ideo non simplex, quia trinitas. Neque enim propter hoc naturam istam boni simplicem dicimus, quia Pater in ea solus aut solus Filius aut solus Spiritus sanctus, aut uero sola est ista nominis trinitas sine subsistentia
Abbreviated transcription (Latin):
die facta sunt sida. Nimirũ gͦ siad istorum di¬
erum oꝑa dĩ ꝑtinent angłi: ipsi sunt illalux
quȩ dĩ nom̃ accepit: Cuiꝰ unitas ut comm̃da¬
idem ipse unus ad implendum senarium uł
septenarium numerum repetitꝰ ẽ ꝓpt̃ senari¬
am uł septenariã cognitionem: Senarian
scilicet oꝑum quȩ fecit : et septe uariam qͥetis
dĩ Cum enim dixit ds̃ fat lux et facta ẽ. lux.
si recte in hac luce creatio intelligit᷑ angłorũ
ꝓfecto factisunt partice ꝵ  lucis etuȩ. qđ ẽ. ip¬
sa in commutabilis sapientia dĩ ꝑ quam facta
sunt om̃ia. quem clicimꝰ unigenitum dĩ filium.
ut ea luce illuminati qua creati. fierent lux et
uocarent᷑ dies participatione in commutabił
facta sunt: Lum̃ quippe uerum qđ illuminat
omnem homiiem uenientem inhunc mundum:
hoc illuminat et omnẽ angłm mundum ut sit
lux ñ in se ipso s indõ A quo si aũtitur. angłs
sit immundus. sicut sunt om̃s qui uocantur

Expanded text:
die facta sunt sidera. Nimirum ergo si ad istorum didie facta sunt sidera. Nimirum ergo si ad istorum dierum opera Dei pertinent angeli, ipsi sunt illa lux, quae diei nomen accepit. cuius unitas ut commendaidem ipse unus ad implendum senarium uel septenarium numerum repetitus est propter senariam uel septenariam cognitionem: senariam scilicet operum, quae fecit deus, at septimam quietis dei. cum enim dixit deus: fiat lux, facta est si recte in hac luce creatio intelligitur Angelorum, profecto facti sunt participes lucis aeternae, quod est ipsa incommutabilis Sapientia Dei, per quam facta sunt omnia, quem dicimus unigenitum Dei Filium; ut ea luce illuminati, qua creati, fierent lux, et vocarentur dies participatione incommutabilis facta sunt. Lumen quippe verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , hoc illuminat et omnem angelum mundum, ut sit lux non in se ipso, sed in Deo: a quo si avertitur angelus, fit immundus; sicut sunt omnes qui vocantur
Abbreviated transcription (Latin):
e facta sunt. ipse mandauit et creata sunt: Etiã
hic aꝑtissime adõ faccos eẽ. angłos. diuinitus
dictum ẽ. cum eis int̾cȩt̾a cęlestia commoratis
inferturad om̃ia. Ipse dixit et facta sunt: Quis
porro audebit opinari. pꝰ om̃ia ista quȩ sex
diebꝰ enumerati sunt angłosfactos: S et si
quisqͣm ita desipit: redarguit istã uanitatem
illa scriptura paris auctoritatis. ubi dicit ds̃:
Quando facta sunt sidera: laudauerunt me
uoce magna om̃s angłi mei Iamgͦ erant angłi.
quando facta sunt sida: facea sune autẽ qͣrto
Idie:
Nunqͥd nam gͦ die t̾cio factoseẽ dicemꝰ: Absic.
In ꝓmpcu ẽ. enim quid illo die factumsit Ab
aquis utiq t̾ra discreta ẽ. et distinctas sui gene¬
ris sp̃es duo ista elem̃ta sumpserunt. et ꝓduxit
tra quicquidꝗ ei radicitus inheret. Numquid¬
nam scđo: Ne hoc quidem: Tunc enim firmam̃¬
tum factum ẽ. int̾aquas suꝑiores et inferiores.
cȩlumq appellatum ẽ In qͦ firmat̃to. quarto

Expanded text:
 Etiam hic apertissime a Deo factos esse angelos divinitus dictum est, cum, eis inter caetera coelestia commemoratis, infertur ad omnia, ipse dixit et facta sunt. Quis porro audebit opinari post omnia ista, quae sex diebus enumerata sunt, angelos factos? sed et si quisquam ita desipit, redarguit istam vanitatem illa Scriptura paris auctoritatis, ubi Deus dicit: Quando facta sunt sidera, laudaverunt me voce magna omnes angeli mei; jam ergo erant angeli quando facta sunt sidera, facta sunt autem quarto die. Numquidnam ergo die tertio factos esse dicemus? Absit. In promtu est enim, quid illo die factum sit. Ab aquis utique terra discreta est et distinctas sui generis species duo ista elementa sumserunt et produxit terra quidquid ei radicitus inhaeret. Numquidnam secundo? Ne hoc quidem. Tunc enim firmamentum factum est inter aquas superiores et inferiores caelumque appellatum est; in quo firmamento quarto
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. tenebrȩ sint uecesse ẽ deinde om̃ia crean¬
do disposita sint quȩ ꝑ sex dies consũmata nar-¬
rantur: qͦmͦ angłi p̃t mitterent᷑. tanqͣm non eẽnt
in oꝑib dĩ. aquib die septimo requieuit : Opͦ
autem dĩ eẽ. angłos hic quidem et si ñ p̃c̃missũ.
non tm̃ euident᷑ exp̃ssum S alibi hoc sc̃a scrip¬
tura clarissima uoce testatur: Nam et in hym
no trium in camino uirorum cũ p̃dictum ẽẽt.
benedicite om̃ia oꝑa dñi dñm: in executione
eorumdem oꝑum. etiam sci angłi nominatist̃:
Et inpsalmocanitur: Laudate dnm decȩł.
laucdate eum in excelsis Laudate eum om̃s
angłi eiꝰ laudate eum om̃s uirtutes eiꝰ: Laudate¬

Expanded text:
non est, tenebrae sint necesse est; deinde si omnia creannon est, tenebrae sint necesse est; deinde si omnia creando disposita sunt, quae per sex dies consummata narrantur: quo modo angeli praetermitterentur, tamquam non essent in operibus Dei, a quibus in die septimo requieuit? Opus autem Dei esse angelos hic quidem etsi non praetermissum, non tamen euidenter expressum est; sed alibi hoc sancta scriptura clarissima uoce teno trium in camino virorum, cum praedictum esset: Benedicite omnia opera Domini Domino, in exsecutione eorumdem operum etiam sancti angeli nominati sunt; et in psalmo canitur: Laudate Dominum de coelis, laudate eum in excelsis; laudate eum, omnes angeli ejus; laudate eum, omnes virtutes e
Abbreviated transcription (Latin):
nata. quȩ hinc duuna testimonia suppetant.
quantemn sacis uidebitur dõ largiente expli¬
care conabor Ubi de mundi concitutione
sacrȩ litterȩ loquunt᷑: ñ euidenter dr̃. utrũ
uł quo orcline creati sint angłi. S si p̃termissi
non sunt: uł cęli nomine ubi dictum ẽ. in pͥn¬
cipio fecit ds̃ cȩlum et tram uł potiꝰ lucis huiꝰ
dequa loquor significati sunt. Non autẽ eẽ.
p̃t̃missos hinc existimo. qđ scriptumẽ. requi¬
euisse dm̃ indie septimo abom̃ib oꝑib suis
quȩ fecit. cum lib̾ ipse ita sit exorsus. inpͥncipio
fecit ds̃ celum et tr̃am: ut ante cęlum et t̾ram
nichil aliud fecisse uideatur: Cum gͦ acelo et
tram ceꝑit atq ipsa t̃ra qͣm pͥmitus fecit sicut
scriptura consequent̃ eloquit᷑ inuisibilis et in¬
composita nundumq luce facta utiq tenebrȩ
fuerint suꝑ abyssum. idẽ suꝑ quandam trȩ et
aquȩ indistinctam confussionem ubi enim lux

Expanded text:
nata, quae hinc diuina testimonia subpetant, nata, quae hinc diuina testimonia subpetant, quantum satis uidebitur, Deo largiente explicare curabo. Ubi de mundi constitutione sacrae litterae loquuntur, non euidenter dicitur, utrum uel quo ordine creati sint angeli; sed si praetermissi non sunt, uel caeli nomine, ubi dictum est: In principio fecit Deus caelum et terram, uel potius lucis huius, de qua loquor, significati sunt. Non autem esse praetermissos hinc existimo, quod scriptum est, requieuisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit, cum liber ipse ita sit exorsus: In principio fecit Deus caelum. et terram, ut ante caelum et terram nihil aliud fecisse uideatur. Cum ergo a caelo et terra coeperit, adque ipsa terra, quam primitus fecit, sicut scriptura consequenter eloquitur, inuisibilis et incomposita nondumque luce facta utique tenebrae fuerint super abyssum, id est super quandam terrae et aquae indistinctam confusionem ubi enim lux
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur quo significamꝰ ꝑid qd continet id qđ
continetur. sicut theatra plaudunt. pͣta mugr¬
unt. cum in illis homines plaudant. in his bo¬
ficans eorum leciciam quos legentes efficit
letos: Conuenientissime itaq cum dm̃ requi¬
euisse ꝓpħica narrat auccoritas. significatur re-¬
quies eorum quim illo requiescunt. et quos facit ip¬
se requiescere. hoc etiam hominib quibꝰ loquit᷑
et ꝓpt̃ quos utiq conscripta ẽ. ꝓmitente ꝓphe¬
tia: qđ etiam ipsi pꝰ bona oꝑa quȩ in eis et ꝑ
eos oꝑatur ds̃. si ad illum pͥus in ista uita ꝑfi
dem quodam mͦ accesserint. in illo habebunt.
requiem sempitnã. Hoc enim et sabbati uaca¬
tione excepto legis inuetere dĩ popło figura¬
tum ẽ. Unde suoloco diligentius arbitror dis¬
dicere institui. et pͥus qđ ad scõs angłos acti-¬
net dicendum putaui. quȩ huiꝰ ciuitatis et
magno pars ẽ. et eo beatior qđ numqͣm ꝑegri¬

Expanded text:
dicatur, quo significamus per id quod continet id quod dicatur, quo significamus per id quod continet id quod continetur sicut theatra plaudunt, prata mugiunt, cum in illis homines plaudunt, in his boficans eorum laetitiam, quos legentes efficit laetos. Conuenientissime itaque, cum Deum requieuisse prophetica narrat auctoritas, significatur requies eorum, qui in illo requiescunt et quos facit ipse requiescere; hoc etiam hominibus, quibus loquitur et propter quos utique conscripta est, promittente prophetia, quod etiam ipsi post bona opera, quae in eis et per eos operatur Deus, si ad illum prius in ista uita per fidem quodam modo accesserint, in illo habebunt requiem sempiternam. Hoc enim et sabbati uacatione ex praecepto legis in uetere Dei populo figuratum est, unde suo loco diligentius arbitror disdicere institui et prius quod ad sanctos angelos adtinet dicendum putaui, quae huius ciuitatis et magna pars est et eo beatior, quod numquam peregri
Abbreviated transcription (Latin):
ne fĩe ac maris: om̃iumq gignentium quȩ ra¬
asib trȩ continuata sunt: dies tẽius Cum
ncognit̾ionem luminarum maioris et minoris
om̃iumq sidum : dies quarcꝰ Cum in cognitio¬
nem om̃ium exaquis animalium. nataliũ atq
uolatilium: dies quintꝰ: Cum incognitionem
om̃ium animalium t̃renorũ atq ipsiꝰ hominis:
dies sextꝰ Cum uͦ indie septimo itquiescit ds̃
ab om̃ib oꝑib suis et scĩficat eum: neqͦqͣm ẽ. ac¬
cipiendum puerilit̃. camqͣm ds̃ laborauerit
oꝑando qͥ dix̃ et facta sunt ũbo intelligibili et
sempit̾no. ñ sonabili et temꝑali. Sed requies dĩ¬
requiem significat corum qui resquiescunt in
do sicut lecicia domus. Leticiam significat eorũ
qui lecant᷑ in domo. etiam sinon eos domꝰ ipsa s
alia res aliqua letos facit: Quanto mag̃ si ea¬
dem domus pulchritudine sua faciat lecos ha.¬
bitatores. ut non solum eo loquendi modo leca

Expanded text:
ne terrae ac maris omniumque gignentium, quae rne terrae ac maris omniumque gignentium, quae radicibus continuata sunt terrae, dies tertius; cum in cognitione luminarium maioris et minoris omniumque siderum, dies quartus; cum in cognitione omnium ex aquis animalium natatilium atque uolatilium, dies quintus; cum in cognitione omnium animalium terrenorum atque ipsius hominis, dies sextus. Cum uero in die septimo requiescit deus ab omnibus operibus suis et sanctificat eum, nequaquam est accipiendum pueriliter, tamquam deus laborauerit operando, qui dixit, et facta sunt, uerbo intellegibili et sempiterno, non sonabili et temrequiem significat eorum qui requiescunt in Deo, sicut laetitia domus laetitiam significat eorum, qui laetantur in domo, etiamsi non eos domus ipsa, sed alia res aliqua laetos facit. Quanto magis, si eadem domus pulchritudine sua faciat laetos habitatores, ut non solum eo loquendi modo laeta
Abbreviated transcription (Latin):
dici et mane aliquatenus congruent̃ incellige¬
re ualeamus. qm̃ scientia creature in comparati.¬
one scientie crtatoris. quodam mͦ uesꝑascit item¬
q lucescit et mane fit cum et ipsa refertur ad
laudem dilectionemq creatoris: Nec in noetẽ
uersitur. ubi non creator creatorȩ dilectione
relinquitur. Deniq scriptura cum illos dies
denuntiaret exordine nusqͣm int̃ posuit uo¬
cabulum noctis. Non enim ait. alicubi facta ẽ.
nox: s factaẽ. uesꝑa et factum ẽ. mane dies
unus. Ita dies scds et eteri. Cognitioquippe
creature inse ipsa decoloratiorẽ. ut ita dicam:
qͣm. cum indĩ sapientia cognoscitur uelut
in aite qua facta ẽ. Ideo uesꝑa qͣm nox congru¬
entius dicipotest. Quȩ cam̃ ut dixi cum etdlau¬
dandum et amandum refertur ciratorem:
iecurrit in mane. Et hoccum facit in cograti¬
onem suupsiꝰ dies unus ẽ. Cum in cognitionem
firmo ti qđ int̾ aquas inferiores et suꝑiores
FIIIAppellacus ẽ: diesseđs. Cum incognitio¬

Expanded text:
 intellegere ualeamus, quoniam scientia creaturae in comparationem scientiae creatoris quodam modo uesperascit itemque lucescit et mane fit, cum et ipsa refertur ad laudem dilectionemque creatoris, nec in noctem uergitur, ubi non creator creaturae dilectione relinquitur. denique scriptura cum illos dies dinumeraret ex ordine, nusquam interposuit uocabulum noctis; non enim ait alicubi: facta est nox, sed: facta est uespera et factum est mane, dies unus; ita dies secundus et ceteri. cognitio quippe creaturae in se ipsa decoloratior est, ut ita dicam, quam cum in dei sapientia cognoscitur uelut in arte qua facta est; ideo uespera, quae nox congruentius dici potest; quae tamen, ut dixi, cam ad laudandum et amandum refertur creatorem, recurrit in mane. et hoc cum facit in cognitione sui ipsius, dies unus est; cum in cognitione firmamenti, quod inter aquas inferiores et superiores caelum appellatum est, dies secundus; cum in cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissoe miserrimi appareant: Et bonnulla tem¬
porali saltem misena laborent: s clapi ac sempit̃.¬
na beatitudine ꝑfruant: Dixerat giuppe istorũ
talia quȩdam uerba etiam suꝑiꝰᷤ dicentium om̃is
qui facit malum bonus ẽ inconspectu dñi. et
talesei placent Adhec inquam contra dm̃ mur¬
mura ꝑuenerunt: Legem moysi accipiendo car¬
nalit̃ Uncde et isle in psalmo septuagesimo scdo
poene commotos fuisse dicit pedes suoset effusos
gressus utiq in lapsum Quia zelaui in ꝑeoeatoribꝰ
pacem peccttorum intuens: ita ut int̾cȩcerã diceret
Quo modo seiuit cdĩ. et si ẽ. scientia in altissimo. dice¬
ret etiam. numquid uane uistificaui cor meum.
et lauiminocentib manꝰ meas: Ut autem solueret
hanc difficillimã questionẽ. quȩ sit cum uident᷑
boni eẽ miseri et felices mali: hoc inquit laborẽ.
ante me donec intro eam in scuariumdĩ. et intel¬
ligam innouissima: Iudicio quippe nouissimo

Expanded text:
apertissime miserrimi appareant, et boni nulla temapertissime miserrimi appareant, et boni nulla temporali saltem miseria laborent, sed clara ac sempiterna beatitudine perfruantur. Dixerat quippe istorum talia quaedam uerba etiam superius dicentium: Omnis, qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent. Ad haec, inquam, contra Deum murmura peruenerunt legem Moysi accipiendo carnaliter. Unde et ille in psalmo septuagensimo secundo paene commotos dicit fuisse pedes suos et effusos gressus suos, utique in lapsum, quia zelauit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens; ita ut inter cetera diceret: Quo modo sciuit Deus, et si est scientia in Altissimo? diceret etiam: Numquid uano iustificaui cor meum et laui in innocentibus manus meas? Ut autem solueret hanc difficillimam quaestionem, quae fit, cum uidentur boni esse miseri et felices mali: Hoc, inquit, labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei et intellegam in nouissima. Iudicio quMe nouissimo
Abbreviated transcription (Latin):
uod Uero sub uingit idem ꝓpħa mem̃cote
legis moysi serui mei. qͣm mandatu ei in
coreph ad om̃em isrł p̃cepta et uidicia. oportune
comine morat. post declaratũ futurum tam magnũ
int̃ obseruatores legis contemptoresq discrimen si¬
muleciam ut discant legem spiritalit̃ incelligerẽ
et inueniant in ea xp̃m ꝑ quem uidicem facienda ẽ.
int̃ bonoset malos ipsa discretio Non enim frustra
ilem dñs ait uideis Sicrederetis moysi: crederetis et
michi: De me enim ille scripsit: Carnalit̃ quippe ac¬
cipiendo legem et eiꝰ ꝓmissa t̃rena. rerum cȩlestium
figuraseẽ. nescientes. in illa murinura corrũerunt.
ut dicere auderent uanus ẽ. qui seruit dõ Et quid
tampluis quia custodiuimus mandata eiꝰ et quiani
ambulauimus supplices ance faciem dni om̃ipoten¬
tis: et nunc nos beatos dicimꝰ alieno ẜ et ȩdificant᷑ om̃s
modo ꝓphã compulsust norassimum p̃nun
iudicium: ubimali ne salcim fallo sint bea s

Expanded text:
e legis Moysi serui mei, quam mandaui ei in Choreb ad omnem Israel, praecepta et iudicia opportune commemorat post declaratum futurum tam magnum inter obseruatores legis contemtoresque discrimen; simul etiam ut discant legem spiritaliter intellegere et inueniant in ea Christum, per quem iudicem facienda est inter bonos et malos ipsa discretio. Non enim frustra idem Dominus aitludaeis: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. Carnaliter ■ quippe accipiendo legem et eius promissa terrena rerum caelestium figuras esse nescientes in illa murmura conruerunt. ut dicere auderent: Vanus est qui seruit Deo, et quid amplius, quia custodiuimus mandata eius et quia ambulauimus supplices ante faciem Domini omnipotentis? Et nunc nos beatos dicimus alienos, et aedificantur omnes modo propheta conpulsus est nouissimum praenuntiare iudicium, ubi mali nec saltem falso sint beati. sed
Abbreviated transcription (Latin):
illi: confentiunt et isti ubi atuaginra dixerunt:
et cor hominis ad ꝓximũ sium S enimit se
ualde ꝓximi: patres et filii Quamqͣn ubis sep¬
tuaginta intp̃tum qui ꝓphetice int̾p̃cau ut.
potest alius sensus idemq electior inuenipi. ut
incelligat᷑ helias cordĩ patris conũsurus ad fiłium
Non utiq agendo ut pat̃ diligat filium. s do¬
cendo qđ pat̾ diligat filiũ ut et idȩi quem
prius oderant diligant eundem quinr̃ est. xp̃s
quia hoc putant: Eisgͦ tunc cor eiꝰ conũtetur ad
filium: cum ipso conũso corde didicerint dilecet¬
onem patris in filium: Qđ uͦ sequitur. & cor homi.¬
nis ad ꝓximum suum. id est conũtec helias corho-¬
minis ad ꝑximum sium. quid melius intelligit᷑
qͣm cor hominis ad hominẽ xp̃m: Cum enum
sit in forma dĩdĩ nr̃ formam serui accipiens esse
dignatus ẽ. etiam ꝓrimus nr̃: Hoc gͦ faciet helias.

Expanded text:
illi, consentiunt et isti; ubi Septuaginta dixerunt: illi, consentiunt et isti; ubi Septuaginta dixerunt: et cor hominis ad proximum suum. sunt enim inter se ualde proximi patres et filii. quamquam in uerbis septuaginta interpretum, qui prophetice interpretati sunt, potest alius sensus idemque electior \'inueniri, ut intellegatur Helias cor dei patris conuersurus ad filium; non utique agendo, ut pater diligat filium, sed docendo, quod pater diligat filium; ut et Iudaei quem prius oderant diligant eundem, qui noster est, quia hoc putant. eis ergo tunc cor eius conuertetur ad filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectionem patris in filium. quod uero sequitur: et cor hominis ad proximum suum, id est conuertit Helias et cor hominis ad proximum suum, quid melius intellegitur quam cor hominis ad hominem Christum? cum enim sit in forma dei deus noster, formam serui accipiens esse dignatus est etiam proximus noster. hoc ergo faciet Helias.
Abbreviated transcription (Latin):
et ut meminissent legis moysi. q̃m p̃ui¬
debat eos multo adhuctempore non eam spirita¬
patris aelfilium. et cor hominis ad pximuni suum.
liam magnum mirabilemq ꝓpħan exposita sibi
mumẽ. insermonib cordibꝰq fidelium: Ipse quip¬
pe ance aduentum uidicis saluatoris ñ immerito
sꝑatur cẽ uenturus. qui etiam nunauiere ñ imme¬
rito creditur. curru namq igneo raptꝰ ẽ De reb hu¬
maris qđ euidentissime scã scriptura testatur: Cũ
uenerit gͦ exponendo legei spiritalit̃. qͣm nunc
uidei carnalit̾ sapiunt. conũtet cor patris adfilium.
idẽ cor patrum ad filios Singłarem quippe ꝓnu
mero plurali: int̾pretes septuaginta postuerunt:
Et elt sensus. ut etiam filii sic incelligant legem
idest uicist qutmat moci nim patres incellexe¬
runt: idẽ. ꝓpħȩ inquib erat et moy ses ipse: Sict
emmcorum comĩtitur ad filios: cum intelli¬
gentia patrum. ꝑunoit ad incelligentiam filiors
Et corfiliorum ad pacresa um dummn id qđ senseit̃

Expanded text:
et ut meminissent legis Moysi, quoniam praevidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritapatris ad filium, et cor hominis ad proximum suum,liam magnum mirabilemque Prophetam, exposita sibi mum est in sermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante adventum judicis Salvatoris non immerito speratur esse venturus, qui etiam nunc vivere non immerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod evidentissime sancta Scriptura testatur . Cum venerit ergo, exponendo legem spiritualiter, quam nunc Judaei carnaliter sapiunt, convertet cor patris ad filium, id est, cor patrum ad filios: singularem quippe pro numero plurali interpretes Septuaginta posuerunt. Et est sensus, ut etiam filii sic intelligant legem, id est Judaei, quemadmodum patres eam intellexerunt, id est Prophetae, in quibus erat et ipse Moyses. Sicrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum perducetur ad intellegentiam filiorum et cor filiorum ad patres eorum, dum in id quod senserunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ibismissa uita qđ eras anteqͣm sume res uitã:
Idẽ hoceris ex animatus: qđ eras anteqͣm esses anima¬
tus Tre quippe insufflauit ds̃ in faciem s uite. cũ
falis ẽ homo manimamuiuã: Tamqͣm diceretur¬
raes animata qđ ñ eras. t̾ra eris exaniunus^ qđ

Expanded text:
hoc ibis amissa uita quod eras, antequam sumeres uitam", hoc ibis amissa uita quod eras, antequam sumeres uitam", id est hoc eris exanimatus quod eras, ante quam esses animatus — terrae quippe insufflauit deus in faciem flatum uitae, cum factus est homo in animam uiuam — tamquam diceretur: ,,terra es animata, quod non eras; terra eris exanimis,
Abbreviated transcription (Latin):
angustias. siue tubi dicit tu qd seminas ñ uiuficat᷑
nͥ moriatur siue ubi dicit om̃s resurgemus aut
om̃s dormielmus Quia nec illi ꝑ immorcalitatem
uiuificabunt᷑: nͥ qͣmlibet paululum tam̃ ante
moriant᷑ Ac ꝑ hoc et a resurrectione nonerunt alie¬
niqͣm dormitione p̃cedent: qͣmuis breuissima non
tamen nulla Cur autem nob̾ incredibile uideatur
illam multitudinem corporum in aere quodam
modo seminari atq ibi ꝓtinus umortalit̃ atq
incorruptibilit̃ reuuuscere. cum credamus qđ idem ipse
apłs aꝑtissime dicit. in ictu ocłi futuram resur¬
rectionem et inmembra sine fine mansura tan¬
ta felsicitate tamq inestimabili uelocitate redi¬
turum antiquissimorum cadauerum puluerẽ :
munes: sieorpꝰ morientium int̾ra non ircident
corꝑa s sig in ipsoraptu morientur ita et resur¬
gent dupferunt᷑ in aera: Intrã quippe ibis: id÷ in

Expanded text:
angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; quia nec illi per inmortalitatem uiuificabuntur, nisi, quamlibet paululum, tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt, quamuis breuissima, non tamen nulla. Quur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari adque ibi protinus inmortaliter adque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus, quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem? munes, si eorum morientium in terra non reccident corpora, sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum feruntur in aera. in terram quippe ibis est: "in
Abbreviated transcription (Latin):
stos quosnundum de corporib eg̃ssos cum ueniet
xp̃s inueniet et inistis uerb̃ apłi et in illis de genesi
non teneri Qm̃ sursum innubibꝰ rapti non utiq se-¬
minant᷑: quia nec euntint̾rani nec redeunt. siue
nullam ꝓrsus exꝑiantur mortem suie paulalum
in aere moriantur: S aluidrursus occurrit qđ
idem dixit apłs cum de resurrectione corꝑum ad
corinthios loqueretur: Om̃s resurgemꝰ. uł sicut
alii codices habent om̃s dormiełnꝰ: Cumgͦ nec re¬
surrectio fieri nͥ mors p̃cesserit possit. nec dormiti.¬
onẽ possumus illo loco intelligere nͥ mortem qͦnͦi
om̃s uł dormient uł resurgerent. si tam multi qͦs
incorꝑe inuenturꝰ ẽ. xp̃s nec dormient nec resurgent:
Si gͦ scõs qui reꝑientur xp̃o ueniente uiuentes eiq
in obuiam rapientur. crediderimus in eodem raptu
de mortalib corporib exituros. et ad eadem moxim¬
morcalia recdituros: nullas imũbis apłi paciemur

Expanded text:
istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de Genesi non teneri, quoniam sursum in nubibminantur, quia nec eunt in terram, nec redeunt, sive nullam prorsus experiantur mortem, sive paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit quod idem dixit Apostolus cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: Omnes resurgemus, vel sicut alii codices habent omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? Si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ cum dño eẽ. mansuros. quia nec ipse utiq ibi
manebit qua ueniens transiturus ẽ. Uenienti qͥpe
ibitur obuiam ñ manenti:S ita cum dño erimus
idẽ sic erimus habentes corpora sempitna ubicũq
cum illo fuerimꝰ: Adhunc autem sensum qđ existi¬
mamus etiam illos quos hic uiuos inuenturus ẽ
dñs in ipso paruo spatio & passuros mortem et
alio loco de ipsa loquens resurreccior eoꝑumdicat:
Tu qd seminas ñ uiuficat᷑. nͥ moriatur. Quomͦ gͥ
quos uiuentes hic xp̃s inueniet ꝑ iind alitatem
millo uiuificabunturet sinon moriant᷑ cimuide¬
amus ꝓpt̃ hoc eẽ. dictum cu qđ se minal ion uiui¬
ficatur nͥ moriatur. Aut si recte nondicinis se-¬
minari nͥ ea corꝑa hominum quȩ moriendo quoqͦ
mͦ reuertuntur in t̾ram. sicut sese habet etiam illa
intransgressorem patrem generis humani diuinitꝰ
ꝓlata sententia t̾ra es et int̾ram ibis: fatendum ẽ.

Expanded text:
semper cum domino esse mansuros, quia nec ipse utique ibi semper cum domino esse mansuros, quia nec ipse utique ibi manebit, quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti. sed ita cum domino erimus, id est sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur. quomodo igitur quos uiuentes hic Christus inueniet per immortalitatem in illo uiuificabuntur, etsi non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram — sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: terra es et in terram ibis: — fatendum est
Abbreviated transcription (Latin):
qui i nos uiuentes qui reliqui sumꝰ. in aduentum
ipsedñs inuissu et inuoce arc hangłi et incuba dĩ
de scendet de cęlo: et mortui in xp̃o resurgent pͥ.¬
mo: Deinde nos uiuentesqui reliqui sumus simul
et ita semꝑcum dño erimus: hȩc ũba apłica resurre¬
ctionem mortuorum futurã quando ueniet xp̃s.
titiq ad uiuos et mortuos udicandos p̃clarissi¬
meostendunt: Sed queri solet utrum illiquos hic
uiuentes inuenturus ẽ. xp̃s. quorum ꝑsonam inse
atq illos qui tunc seq̃u uiebant transfigurabat
apłs numquam omino morituri sunt. an ipso¬
temꝑis puncto quo cum resurgentib rapientur
in nubib in obuiam xp̃o in aera. ad inmortalitatẽ
ꝑ mortem mira celeritate transibunt: Neq enim
dicendumẽ. fieri non posse ut lum ꝑaera in subli¬
me portancur: in illo spatio et moriantur et reui¬
uiscant: Qd enimait et ita semꝑ eum dño erimus:
nonsic accipiendum ẽ tamqͣm in aere nos dixerit

Expanded text:
quia nos uiuentes, qui reliqui sumus in aduentum quia nos uiuentes, qui reliqui sumus in aduentum ipse dominus in iussu, in uoce archangeli et in tuba dei descendit de caelo, et mortui in Christo resurgent primo; deinde nos uiuentes, qui rEt ita semper cum Domino erimus . Haec apostolica resurrectionem mortuorum futuram quando veniet Christus utique ad vivos et mortuos judicandos praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet utrum illi quos hic viventes inventurus est Christus, quorum personas in se atque illos qui tunc secum vivebant transfigurabat Aptemporis puncto, quo cum resurgentibus rapientur in nubibus in obuiam Christo in aera, ad immortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. neque enim dicendum est fieri non posse, ut, dum per aera in sublime portantur, in illo spatio et moriantur et reuiuescant. quod enim ait: et ita semper cum domino erimus, non sic accipiendum est, tamquam in aere nos dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
rent: Nec dubitauit apłsaddere ac dicere ideo
mittet illis ds oꝑacionem erroris. ut credantur
mendatio Dĩ enim mittet quia ds̃ diabolum
facere ista ꝑmittet. uisto ipse uiditio qͣmins
faciat ille miquo malignoq confilio ut uidi¬
centur inquit om̃s qui nonerediderunt uerita¬
tis consenserunt iniquitati. E uide iudicati sedu¬
centur. et sedueti iudicabunt᷑. Sedudicati sedu.¬
centur. illis uidiciis dĩ occulte uistis iuste occultiᷤ.
quib abinitio peccati rationał creaturȩ numqͣm
iudicare cessauit Seducti autem uidicabunt᷑.
eo nic apł s tacuit de resurrectione xxi¬
mortuorum ad eosdem autem seribens in
epła prima. nolumus inquit ignorare uos fr̃s de
dormientib ut non constristemini sicut et cȩteriqͥ
spem ñ habent: Nam si credimus qđ iħs mortuuis ẽ.
et resurrȩxit. ita et ds̃ eosqui dormierunt ꝑ iħm ad¬
ducei: cum illo Hoc enim uob̾ dicimus in u̾bo dñi:.

Expanded text:
rent nec dubitauit apostolus addere ac dicere: ideo rent nec dubitauit apostolus addere ac dicere: ideo mittet illis deus operationem erroris, ut credant mendacio. deus enim mittet, quia deus diabolum facere ista permittit iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio. ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. sed iudicati seducuntur illis iudiciis dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab initio peccati rationalis creaturae numquam indicare cessauit; seducti autem iudicabuntur ed hic apostolus tacuit de resurrectione mortuorum; ad eosdem autem scribens in epistula prima: Nolumus, inquit, ignorare uos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut et ceteri, qui spem non habent. Nam si credimus, quod Iesus mortuus est et resurrexit: ita et Deus eos, qui dormierunt per Iesum, adducet cum illo. Hoc enim uobis dicimus in uerbo Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
soluetur sathanas: et ꝑ illum anti xp̃m in om̃i ur
tute sua mirabilit̃ quidem s mendacit᷑ oꝑabitur
Quȩ solet ambigi utrum ꝓrtea dicta sint signa et
ꝓdigia mendatũ qm̃ mortales sensus ꝑfantasmata
decepturꝰ ẽ. ut qđ ñ facit facere uideantur anqͥa
illa ipsa etiam si erunt uera ꝓdigia ad mendatiũ
ꝑtrahent credituros non ea potuisse nͥdunitus
fieri uututem diaboli nescientes: Maxime quando
cantam quantã numqͣm habuit acceꝑit potestatẽ.
non enim quando decȩlo ignis cecidit. et tantam
familiam cum tantis gregib peccorum scĩ iob
uno impetu absumpfit. et turbo irruens & domũ
eiciens filios eiꝰ occidit phantasinata fuerunt: quȩ
tam̃ fuerunt oꝑa sathanȩ cui ds̃ dederat hancpo.¬
testatem: ꝓpt̃ qđ horum gͦ dicca sunt ꝓdigia: et
signa mencdactĩ tunc potius apparebit: Sed ꝓpt̃
qđ libet horum dictum sit. seducent᷑ eis signis
onem inquit uericatis ñ receꝑunt ut salui fie¬

Expanded text:
uetur satanas et per illum Antichristum in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis onem, inquit, ueritatis non receperunt, ut salui fie
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur appareat undedicant᷑ Qd̃ facere
ut cuniq curaui. in quadam epła qͣm rescripsi
scđm macheum de separatione bonorum
t malorum legitur: ꝑ udicium p̃sentissimum
atq nouissimum xp̃i Cum autẽ uenerit ꝗđ ꝑfec¬
in quic filius hominis in maiestate sua et om̃s an

Expanded text:
dicuntur, appareat unde dicantur. Quod facere dicuntur, appareat unde dicantur. Quod facere utcumque curaui in quadam epistula, quam rescripsi secundum Matthaeum de. separatione bonorum et malorum legitur per iudicium praesentissimum adque nouissimum Christi. Cum autem uenerit, inquit, filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
tribus ifrł trib leui quȩ teia decima ẽ ab eis uicdi.¬
eibdio nonerit aut solum illũ popłm ñ giamgen¬
rege neta cionis ntelligi. Sic emi caro nt̃a regene¬
rabitiur ꝑ in gruptionẽ quemadinodum ẽ ani¬
manta regnerata ꝑfidem: Multa p̃tereo quȩ
Me ult o iudicio ita dici uidentur: ut diligent̃
consserata teppiantur ambigua. uł magis ad
sud ꝑtinentia Siue scilicet adeum saluato¬
ris ad uentum. quo ꝑ totum hoc tempꝰ in ecła sua
uenit. hocẽ in m̃bris sius particulatim atq pau¬
latim: qm̃ tota corpus ẽ. eus: siue ad excidium
t̃renȩ ierłm Quia et qͥe illo cum loquit᷑: ple¬
rumq sic loquit᷑ tamqͣm de fine scłi atq illo die
undicii nouissimo et magno loquat᷑: ita ut di¬
nosci nonposeit om̃ino: nͥ ea quȩ apud cres
euangłistas matheum marcum. et lucam. de hac
re similit dicta sunt uit̃ se om̃ia conferantur:
Quȩdam quippealt̃ obscuriꝰ alter ex plicat
planius: ut ea quȩ ad unam rem ꝑtinentia

Expanded text:
tribus Israel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam genregenerationis intellegi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anima nostra regenerata per fidem.- Multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum Saluatoris aduentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, hoc est in membris suis, particulatim adque paulatim, quoniam tota corpus est eius; siue ad excidium terrenae Hierusalem; quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi adque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur; ita ut dignosci non possit omnino, nisi ea, quae aput tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt, inter se omnia conferantur. Quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea, quae ad unam rem pertinentia
Abbreviated transcription (Latin):
in uidicio cum generatione ista et condempnabit
eam: quia uenit a finib tiȩ audue audire sapi.¬
entiam salomonis Et ecce plusqͣm salomonbis:
Duas res hoc loco discimus Et uenturum cẽ.
iudicium: et cum mortuorum resurrectione
ucuarude nineuntis enim et regina austri qño
ista dicebat: de morcuis sine dubio loquebatur.
quos cam̃ in dic uidicii resurrecturos ẽ. pelxici
Noe ideos dixt condemnabunt quia ipsiuidi¬
cabunt s. quia ex ipsorum comparatione isti
suerito dampnabunt᷑: Rursus alio loco cum
dr hominum bonorũ et malorum nune ꝑmnti¬
onci postu se paratione que utiq die uidicii
futura ẽ. loqueretii: adhibuit similitudinem de
cricico seminato et siꝑseminatis aizaniis eamq suis¬
exponens discipłis. quseminat inquit bonum
sem̃ ẽ filius hominis Agerautem ẽ. mundus
Bonum uͦ semen: hi sunt filiiregni: Tizana autẽ:
filii sunt neqͣm Iumicul aucem qui seminauit
ea: ẽ. diabolus Messis uͦ consummnatio scłi est

Expanded text:
abit eam, quia uenit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis, et ecce plus quam Salomon hic. duas res hoc loco discimus, et uenturum esse iudicium et cum mor- , tuorum resurrectione uenturum. de Nineuitis enim et regina austri quando ista dicebat, de mortuis sine dubio loquebatur, quos tamen in die iudicii resurrecturos esse praedixit. nec ideo dixit: "condemnabunt", quia ipsi iudicabunt, sed quia ex ipsorum comparatione isti merito damnabuntur. rursus alio loco, cum de hominum bonorum et malorum nunc permixtione, postea separatione- quae utique dies iudicii futura est - loqueretur, adhibuit similitudinem de tritico seminato et superseminatis zizaniis eamqexponens discipulis: Qui seminat, inquit, bonum semen, est filius hominis; ager autem est mundus: bonum uero semen hi sunt filii regni; zizania autem filii sunt nequam; inimicus autem, qui seminauit ea, est
Abbreviated transcription (Latin):
UIUs itaq ultimi uidicii dei testimonia
de scripturis scĩs quȩ ponere institui: pͥus
eligenda sunt delibris instrumenti noui
postta deueteris Quamuis nm uecera pͥora sint.
tempore: nouatamen ante ponenda surit dignitate
quo illa uetera p̃conia sunt nouorum: Noua gͥ
ponentur priꝰ Quȩ ut firmius ꝓbemus: assum̃tur
et uecera In uecerib habent᷑ lex et ꝓpħe In nous:

Expanded text:
uius itaque ultimi iudicii Dei testimonia de scripturis sanctis, quae ponere institui, prius eligenda sunt de libris instrumenti noui, postea de ueteris. Quamuis enim uetera priora sint tempore, noua tamen anteponenda sunt dignitate, quoniam illa uetera praeconia sunt nouorum. Noua igitur ponentur prius, quae ut firmius probemus, adsumentur et uetera. In ueteribus habentur lex et prophetae, in nouis
Abbreviated transcription (Latin):
ignis Ibierit flecus : et stridor denuum Tunc
uisti fulgebunt sicut sol: in regno pacris eorum:
Qui habet aures. audiat Hic itdicium quidẽ
uł diem udicii non nominauit: s eum mulco
darius ipsiserb exp̃ssit. et infine scłi futurum eẽ
p̃dixit Item discipłis suis Anĩ inguit dico uob
qđ uos qui secuti estis me in regeneratione cum
sederit filius hominis insede maiestatis sue. sede
bitis et uos suꝑ sedes duo decim uidicantes dluot¬
decm trib iftł: hoc discimus cum sias discipbs
uidicaturum ibm Uude et alibiiudȩis dixi
Niego in beel zebub etcio demonia: filu ułim
quo eicuint: Ideo ipsi uidices tit̃i erunt Necqñ.¬
sup quodecim sedes sessuros et. ait duodecum
solos homines cum illo uidicaturos putare debe¬
nus Duodenario quuppe ntimero uniũsi que¬
ciam significata ẽ iudicantium multicude aput

Expanded text:
erit fletus et stridor dentium. Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris eorum. Qui habet aures, audiat. Hic iudicium quidem uel diem iudicii non nominauit, sed eum multo clarius ipsis rebus expressit et in fine saeculi futurum esse praedixit. Item discipulis suis: Arnen, inquit, dicouobis, quod uos, qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit filius hobitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israhel. hic discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. unde et alibi Iudaeis dixit: si ego in Beelzebub eicio daemonia filii uestri in quo eiciunt? ideo ipsi indices super duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo judicaturos putare debemus. Duodenario quippe numero, universa quaedam significata e
Abbreviated transcription (Latin):
lege iusticia dĩ manifestata ẽ: testificata. ꝑ legem
et ꝓpħas Iusticia autem dĩ ꝑfidem ibu xp̃i: in
om̃s qui credunt: hȩc iusticia dĩ ad nouum ꝑti¬
nec testam̃tum: ec testimonium habet auete.¬
ponenda ẽ: et postea cestes introducendi: Hunc
et ipse iħcxp̃s ordinem seruandum eẽ demon¬
strans: scriba inquit inquit eruditꝰ in regnodĩ.
similis ẽ. uiro patrifamilias ꝓferentid thesauro
suo noua et uetera Non dixit uetera et noua:
Qđ utiq diͤset: nͥ maluisset meritorum or dinẽ
seruare qͣm cemporum: Ergo ipse saluator cum
obuirgaret cuntates inquib turtutes magnas fe¬
cerat neq crediderant. et eis alienigenas ante po¬
neret: uerum tam̃ inquit uobis tyro et sidonire¬
missius erit indie uiditu qͣm uob Et paulo pꝰ
alteri ciuitati Am̃ inquit dico uobis: quia tre
sodomorum remissius erit iuditii qͣm tibu hic
euidentissime diem uidicii eẽ uenturum Et¬
alio loco: Uiri ninȩintȩ inquit surgent inuida¬

Expanded text:
ia Dei manifestata est, testificata per legem et prophetas; iustitia autem Dei per fidem Iesu Christi in omnes qui credunt. Haec iustitia Dei ad nouum pertinet testamentum et testimonium habet a ueteponenda est, et postea testes introducendi. Hunc et ipse Christus Iesus ordinem seruandum esse demonstrans: Scriba, inquit, eruditus in regno Dei similis est uiro patri familias proferenti de thesauro suo noua et uetera. Non dixit: \'Vetera et noua\', quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem seruare quam temporum. obiurgaret ciuitates, in quibus uirtutes magnas fecerat neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret: Verum tamen, inquit, dico uobis, Tyro et Sidoni remissius erit in die iudicii quam uobis; et paulo post alteri ciuitati: Arnen, inquit, dico uobis, quia terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi hic euidentissime alio loco: uiri Nineuitae, inquit, surgent in iudi
Abbreviated transcription (Latin):
unt autem qui ꝓpt̃ id qđ scriptum ẽ. qui ꝑ¬
seuerauerit usq uifinem: hic saluus erit: ñ
nisi in eccła catholica ꝑseuerantib quamuis in ea
maleuiuentib hoc ꝓmittunt. ꝑ ignem uidelicet
saluandis merito fundam̃ti de quo ait apłs: fun¬
cdam̃tum enim aliud nemo potest ponere p̃t̃ id qđ

Expanded text:
unt autem, qui propter id quod scriptum est: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, non nisi in ecclesia catholica perseuerantibus, quamuis in ea male uiuentibus, hoc promittunt, per ignem uidelicet saluandis merito fundamenti, de quo ait apostolus: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicturus ẽ. p̃uaricatrices feminas in illo supplicio¬
ñ futuras: sed expotiore p̃sertim de quo femiina
facta ẽ. ut̃q sexiis accipitur: Uerum qđ ad rem
maxime ꝑtinet: cum et inbonis dicitur. Ueniet
om̃iscaro quia exom̃i genere hominum popłsille
constabit: ñ enim om̃s homines ibi erunt quando
inpęnis plures crunt: s ut dicere cȩꝑam. cum et n
bonis car et mialis m̃bra uł cadauera nominanq̃
ꝓfecto pꝰresu rectionem carnis. cuiꝰ fides histerum
uocabulis om̃ino firmatur̾. illud qͦd boni et mali
suis finib dirimentur futurum eẽ uidicium decla¬
xxiii.

Expanded text:
dicturus est praeuaricatrices feminas in illo supplicio nodicturus est praeuaricatrices feminas in illo supplicio non futuras; sed ex potiore, praesertim de quo femina facta est, uterque sexus accipitur. Verum, quod ad rem maxime pertinet, cum et in bonis dicitur: Veniet omnis caro, quia ex omni genere hominum populus ille constabit non enim omnes homines ibi erunt, quando in poenis plures erunt, — sed, ut dicere coeperam, cum et in bonis caro et in malis membra uel cadauera nominantur: profecto post resurrectionem carnis, cuius fides his rerum uocabulis omnino firmatur, illud, quo boni et mali suis finibus dirimentur, futurum esse iudicium declaXXII.