comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃.A it p̃cor si
quis dolo malor
Fecit quo mimus
quis ꝑmissu meo eusue
cuius deea iurisoictio fui¬
t in põem bonorum sit in
eum infactum iudieiu
missor tuẽtur ⁊prohiben¬

Expanded text:
.Ait praetor: 'Si quis dolo malo fecerit, quo minus quis permissu meo eiusue, cuius ea iurisdictio fuit, in possessionem bonorum sit, in eum in factum iudicium, missos tueretur et prohiben
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ q asipostea uoluntas
accessiteius. adquemea
res ptinebat tñ prodeẽ
possessori debẽ. unde siq
cep̃ quidem exuolunta¬
te eius adquem ca res ꝑ¬
tinetit possidebat postea
nõ uoluntas nõpsene¬
rat ncħ nocet. qr semel
possideri cep̃ exuolunta
ent rem alegatario pos¬
sideri alt̾ no el qui nolu¬
uolinit ro ꝯpetere pala
e. Q d̾ ait pretor nsi sat¬

Expanded text:
ed et si postea uoluntas accessit eius, ad quem ea res pertinebat, tamen prodesse possessori debere. unde si quis coepit quidem ex uoluntate eius, ad quem ea res pertinet, possidere, postea uero uoluntas non perseuerat, nihil noc‹e›t, quia semel possideri coepit ex uoluntatet, uoluerit rem a legatario possideri, alter non, ei, qui ‹n›oluuoluit, non competere palam est.Quod ait praetor 'nisi sat
Abbreviated transcription (Latin):
ictum anferetur. Nludẽ
tenendum. siue atesie
locum fore. in locum suc¬
cessisse accipimus siue
pumuersitatem siuem
rẽ sit successum. ¶ꝑdest
ãt posside̾ quociens uol

Expanded text:
ictum auferetur.Illud tenendum, siue a te silocum fore. in locum successisse accipimus, siue per uniuersitatem siue in rem ‹sit› successum.Prodest autem possedisse, quotiens u
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑsona dñi mutata est¬
esset alterapena obligatiꝵ
Qui firem deducit ad p̾¬
fectum nigiliamn uł ad
presidem existimandus ẽ
elegisse uam qua rem ꝑ¬
sequeretur sinegoctum
ibi terminatum est. dãp¬
nato fine recepta ẽ peccu¬
nia sub lata isimplum
indetur furti qo sublata
maxime si non solum rẽ
fintiuam fur restituere ꝓ¬
iussus sit. s amplius aliqͥ¬

Expanded text:
si persona domini mutata esset, altera poena obligatur. Qui furem deducit ad praefectum uigilibus uel ad praesidem, existimandus est elegisse uiam, qua rem persequeretur: et si negotium ibi terminatum et damnato fure recepta est pecunia sublata in simplum, uidetur furti quaestio sublata, maxime si non solum rem furtiuam fur restituere iussus fuerit, sed amplius aliq
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ funti ⁊ comodatipot̾. ⁊ si
surti actum ẽ comodati
accõ extingitur sicomo¬
dan acconi fum excepto
quia furti age pot̾ is cmꝰ
passunis ẽ ñ eius qui lu
posiur quasi datura cen¬
pro tribunali eos recitañ
ẽlibellos de domo abstrac¬
tõs pro tribunali lege qui
furti se obligat.
lam bona fide duoꝵ aure¬
or emptam cum possidez¬

Expanded text:
 furti et commodati potest: et, si furti actum est, commodati actio exstinguitur, si commodati, actioni furti exceptio quia furti agere potest is, cuius passurus est, non eius qui luccomposuit quasi datura cenpro tribunali eos recitauit est libellos de domo subtractos pro tribunali legere, qui furti se obligat. lam bona fide duorum aureorum emptam cum posside
Abbreviated transcription (Latin):
ppriefurtum ẽ. s si posse¬
ssionẽ eiꝰ adipiscanur ĩ¬
teruertendieam facit i¬
fuitũ nec refert indigito
ỹpothece quẽ cum ĩpoito
tenet hr̃e ꝓ suo destr̾au̾it.
sitibi sureotũ ẽ ꝙ msi

Expanded text:
ope furtum est: sed si possessionem eius apiscatur interuertendi causa, facit furtum. nec refert, in digito yliotheca quem, cum deposito teneret, habere pro suo destinauerit. Si tibi subreptum est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
plius fructus inuito dño
ꝑceꝑit. uidẽdũ nemessis
uindenne fum cã eo agi
possit ⁊ michi dubiũ nõ
uidetur quinsur sic asi¬
ea abeo possit M
tꝯ aute comodau̾at.

Expanded text:
plius fructus inuito domino perceperit, uidendum, ne messis et uindemiae furti cum eo agi possit. et mihi dubium non uidetur, quin fur ea ab eo possit. Mtus aut commodaverat:
Abbreviated transcription (Latin):
dũeẽdictũsit ittim hiis el¬
pam eor quor cã contiab¬
itur ip̃iꝰ pcciꝰ dapnosam ee
deb̾e. Lamcta mandantis
culpam eẽ qui tałe ẜuum
emisibimandauit ⁊ simłi
eiꝰ qui deponat ꝙ nonfint
diligencor cca moedũ q̃
comodatu aut mito illud

Expanded text:
esse dictum sit, ita in his culpam eorum, quorum causa contrahatur, ipsis potius damnosam esse debere. nam certe mandantis culpam esse, qui talem seruum emi sibi mandauerit, et similiter eius qui deponat, quod non fuerit diligentior circa monendum, qualem commodatum autem merito aliud
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticimie enim produra¬
ratorem allegare non fins¬
se se id dampnũ passimũ
.si id mandatum nõ susce¬
pisset  dq euidenaus in
cãm depositi apparere. nã
l alioqum equum uidea᷑
non oporte cuiꝙ plus de
num ꝑẜ uum euenire qn¬

Expanded text:
iustissime enim procuratorem allegare non fuisse se id damnum passurum, si id mandatum non suscepisset: idque euidentius in causa depositi apparere. nam licet alioquin aequum uideatur non oportere cuiquam plus damni per seruum euenire, q
Abbreviated transcription (Latin):
uti fructus obmcedem ⁊¬
pignori michi ẽẽnt si eos
cla deportaĩus furti tecũ
age posse agebat.S ⁊ si
ni alii fructus pendentes
uendidis ⁊ emptor ecc d¬
portau̾it conseq̃ns erit
ut infurtiuam cãm eos
made dicamꝰ et enĩ fruc¬
tus q̃m dusolo cobrẽt¬

Expanded text:
uti fructus ob mercedem pignori mihi essent. si eos clam deportaueris, furti tecum agere posse aiebat. sed et si tu alii fructus pendentes uendideris et emptor eos deportauerit, consequens erit, ut in furtiuam causam eos incidere dicamus. etenim fructus, q
Abbreviated transcription (Latin):
ditor quoqz uel dampnũ
decdeuł pro noxe dedicic̃e
hominẽ relinquere cogat
inspectand ee quale ẜuũ
uenditor ꝓmiẜit. Q¶Q
uero ad mandatiactom
attinz dubitare se ait nu
eq̃ diced̃ sit õim̃o dapnũ

Expanded text:
nditor quoque uel damnum decidere uel pro noxae deditione hominem relinquere cogatuspectandum esse, qualem seruum uenditor repromiserit. Quod uero ad mandati actionem attinet, dubitare se ait, num aeque dicendum sit omni modo damnum
Abbreviated transcription (Latin):
Dem. Siseuus cominus eshas
um ex dñis furrũ fec̾it. coi
dundundoagi debere pla¬
cet ⁊ arbitrio iudicis con¬
tinint aut dampnũ preᷤᷤ¬
cet aut partẽ cedat cuius¬
sequens indetur eẽ. ut a
sialienait suam partẽ
similiter ⁊ cemptore agi
possit ut qudã modo no

Expanded text:
num. Si seruus communis uni ex dominis furtum fecerit, communi diuidundo agi debere placet et arbitrio iudicis contineri, ut aut damnum praestet aut parte cedat. cui consequens uidetur esse, ut etiam, si alienauerit suam partem, similiter et cum emptore agi possit, ut quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
fum nec manife¬
stitenetur ĩdupl
miiũ bonoꝵ raptoru
in qua druplum. s si an̾
accum sit ui bonor raꝑ¬
torum. deneganda ẽ fur¬
ẽ nõ ẽ illi denegandaut
tm̃ id ꝙ amꝑlius m ea

Expanded text:
 nec manifesti tenetur in duplum et ui bonorum raptorum in quadruplum. sed si ante actum sit ui bonorum raptorum, deneganda est furest, non est illa deneganda, ut tamen id quod amplius in ea
Abbreviated transcription (Latin):
sui bona fide nb ẜiuẽtes r
Hac rõne n puto posse acto¬
rum sigłorum ẜuorum ⁊¬
noĩe age adũsus dñm eo¬
rum qr sufficit dñm semr
qua druplum offerr ex
hac actone nore deditio
ñ tocius familie. s coru
tm̃ uł cus qui dolo fecis¬
se cõsꝑiretur si d ħ accĩ
rm dicinur. ¶ Hac accõe
is demum tenet᷑ qui dolũ ꝙ¬
malum ad hibuit. Siꝗs
igitur rem suam raput
possidebat rapũit eque
rem suam aufert. ¶ Qd
ergo s ibi obligatam
debebit tem in bonorum
raptorum accone impu¬
bem quidolimali ñ capa¬

Expanded text:
eni bona fide nobis seruientes. Hac actione non puto posse actorem singulorum seruorum nomine agere aduersus dominum eorum, quia sufficit dominum semel quadruplum offerre. Ex hac actione noxae deditio non totius familiae, sed eorum tantum uel eius, qui dolo fecisse comperietur, firum dicitur. Hac actione is demum tenetur, qui dolum malum adhibuit. si quis igitur suam rem rapuit, possidebat, rapuit, aeque rem suam aufert. quid ergo, si sibi obligatam? debebit teneri. Ui bonorum raptorum actio in impuberem, qui doli mali capa
Abbreviated transcription (Latin):
malo caret si tñ id̾o in clusit
ne pascatur ⁊ ut fame purz
etiamutili lege acquilia
iclusit qͣi utiq in bonono¬
ꝯuenii pot̾it In hac accr̃e
ñ utiq spectamus rem in
bonis accoris eẽ.s siue m
homĩs sit siue ñ sit sitñ ex bo¬
nis sit lacum bec acc̃o ħeb̾
quare sũ comodata sit res
siue locata siie pignorata ꝓ¬
ponantur siue depoĩta apũt
me sit ut int̾ sic in ea eam
nõ aufem siue bona side am̃
possideatur. siue usum fiuc
exsba m̾a res est ablata eẽ
ex quibꝰ eausis furti accio
mͥ ꝯpetit in rem clam fc̃a
ex eisdem caĩs hr̃e me hãc
obrem depositam furt ac¬
tõm ñ łxius s ideo addi¬
di si int̾ sir nra nõ ẽẽ rap¬
tam nam ⁊ furti accom ħe¬
o. si in re deposita culpam
quoq reꝑmisi uł p̾cium de¬
positionis ñ quasi merçed
accepi utilius dicend̾ ẽ. ⁊
sicess acc̃o sumt obiem de¬

Expanded text:
lo caret: si tamen ideo inclusit, ne pascatur et ut fame periret, etiam utili lege Aquilia. incluserit quis, utique ui bononueniri poterit. In hac actione non utique spectamus rem in bonis actoris esse: siue in bonis sit siue non sit, si tamen ex bonis sit, locum haec actio habebit. quare siue commodata res sit siue locata siue etiam pignerata proponatur siue deposita apud me sic, ut intersit mea eam non auferri, siue bona fide a me possideatur, siue usum fructex substantia mea res ablata esse ausis furti mihi actio competit in re clam facta, ex hisdem causis habere me hanc ob rem depositam furti actionem non habemus. sed ideo addidi 'si intersit nostra non esse raptam': nam et furti actionem habeo, si in re deposita culpam quoque repromissi uel pretium depositionis non quasi mercedem accepi. Utilius dicendum est et si cesset actio furti ob rem de
Abbreviated transcription (Latin):
acco ⁊ familie noie cõpet᷑
ñ imposita ncc̾itate ondẽ¬
di qui sũt ex familia hoies
qui rapuernt uł ⁊ dap
nũ dederunt. ¶ Familie¬

Expanded text:
am familiae nomine competit, non imposita necessitate ostendendi, qui sunt ex familia homines qui rapuerunt uel etiam damnum dederunt. famili
Abbreviated transcription (Latin):
dicetur in diim iudiciũ
noxale dabohor ẽdc̃o cont̾
ea que in committũtur
ꝯsuluit prerornam si quis
dicio priuatã accõnẽ pre¬
iudicare. quidamputãt
s utiliꝯ uisum ẽ qm̃ius
preuidicium legi uilie de
in priuata fiat nichomiꝰ
ramen ñ eẽ denegandã ac¬
tõm eligentib priuata
ꝑsecutõm. ¶ Dolo aut̾ ma¬
lo face̾ pot̾ ꝙ edcm ait na¬
precedente ⁊ silio ad hox ip¬
sum hoĩes collegit arma¬
cos ut dampnum det boñ¬
dampnũ daretur neq ad¬
itur quales hoĩes quales¬
cumq sue libos siue ẜuos
s a si unus homo coactus
sit ad huc dicemus homi¬
nes coacces.Item si ppona¬
mus solum dampnũ de¬
disse nõ puto defice u̾baħ¬

Expanded text:
dicetur, in dominum iudicium noxale dabo'. Hoc edicto contra ea, quae ui committuntur, consuluit praetor. nam si quis dicio priuata actione praeiudicari quidam putant: sed utilius uisum est, quamuis praeiudicium legi Iuliae de ui priuata fiat, nihilo minus tamen non esse denegandam actionem eligentibus priuatam persecutionem. 'Dolo' autem 'malo facere' potpraecedente consilio ad hoc ipsum homines colligit armatos, ut damnum det bonadamnum daretur. Neque additur, quales homines: qualescumque siue liberos siue seruos. Sed et si unus homo coactus sit, adhuc dicemus homines coactos. Item si proponas solum damnum dedisse, non puto deficere uerba
Abbreviated transcription (Latin):
xus infirmitatẽ anprop¬
terstatus curpitudinem¬
ad accusacione aliquaz
non admittat młto in¬
gis excludendisunt quoᷤ
mulieris quide accu sato¬

Expanded text:
xus infirmitatem an propter status turpitudinemad accusationem aliquam non admittatur? multoque magis excludendi sunt, quod mulieris quidem accusat
Abbreviated transcription (Latin):
accore postulante tertio
gn̾e sit ex lege abolicio ae¬
cusatore mortuo uł exita
cãmpedico quomims
acusare possit ab olicione
autem.ꝑ. facta non retracta¬
bitur in iudicio repetẽdo
dmantiurre ¶ Triginta
dies repetendi rei duiꝰ tra.
obacratonem cempore ex
bitari calũpnia non pumi
eos qui pͥscriptõe temporis
edusicausam adult̾ii fer¬
re non potuenint
ulobleticiam aliquamul
honorem domꝰ duune uł
ex aliqua causa. ex qua .s.
censuit ab olicionem rer
fierinec intiadies p̾stiti
tos repecieris reidicedũ
agendi deposint non qui
destrił accusatonẽs quiꝑ
missu impris ab accusatoe
destitit impunitꝰ ẽ

Expanded text:
actore postulante. tertio genere fit ex lege abolitio accusatore mortuo vel ex iusta causa impedito, quo minus accusare possit. Abolitione autem publice facta non retractabitur in iudicio repetendo de mariti iure. Triginta dies repetendi rei divus Traiaab accusatione tempore excbitari calumnia non puniri eos, qui praescriptione temporis exclusi causam adulterii perferre non potueruntvel ob laetitiam aliquam vel honorem domus divinae vel ex aliqua causa, ex qua senatus censuit abolitionem reorum fieri, nec intra dies praestitutos reum repetierit: dicendum agendi deposuit, non qui distulit accusationem. Sed qui permissu imperatoris ab accusatione destitit, impunitus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊quiaccusatore summi¬
cit aut instigat ant qui
mandat alicurainstunt
eum ad accusatonẽ capi¬
talemdanco probatõneᷤᷤ
allegando accusatones Y
m̾itd. Ham cliffidendo ci¬
miniuquod monet iexi¬
antis ⁊ disistentis pene su
bitidebuerint nisisb̃orna¬
tus accusator probanent
nõcienter ẽ ꝑ semandauit
accaite: an ꝑ aliuuerum
hunc qui bio minist̾ionso
ẽ ad manclacła accacone

Expanded text:
qui accusatorem summittit aut instigat, aut qui mandat alicui et instruit eum ad accusationem capitalem dando probationes, allegando accusationes: et merito: nam diffidendo crimini quod movet et exiantis et desistentis poeb‹di› debuit, nisi subornatus accusator probauerit nec interest, per se mandauit accusationem an per alium: uerum hunc, qui hoc ministerio usus est ad mandandam accusationem,
Abbreviated transcription (Latin):
cum aut ꝑsone nicium
omnim̃o remou̾et recq
securitatem cioris ac
ꝑiculi ꝑmitt̾et contra
monet ꝙ qualis cũque
accusato illata  cognoscẽ¬
tis aucoritate non accu¬
santis uoluntate. abole

Expanded text:
um omnimodo remoueret reoque securitatem timoris ac periculi promitteret. contra mouet, quod qualiscumque accusatio illata cognoscentis auctoritate, non accusantis uoluntate aboleri
Abbreviated transcription (Latin):
cuntis. penae uero ꝑsecu¬¬
tõ non eiꝰ uolinitatimͣ¬
ndaturs legis auctoritai
ripossit siitafũut in tlocu¬
tus. lucius cicius temere
meritatẽ facilitatio nem¬
am. ꝯtin̾e ⁊ in consultum
calorem calumpnienicio
carere ⁊ ob idhe nullam ꝓ¬
enam subire oportere ¶ꝑ¬
uaricatd e eum eẽ osten¬
dimus. qui coneludit ẽ
reo. ⁊ translatiue munere
accusandi defumgitur.
punitur ¶ abolicio pri¬
uatim ap̾sidib postulati
ac inperraris solet It pro
tribunalinonde planon
ṗces hanc cognicionem
alt demandare pot ¶si
penam pacietur
ccusatonem in tulis qͣ
pot̾at ut quil adulterii
masculo po .u. annos cõ¬
tinuos exdie connissi ad¬
ses utiles exdiuorcium

Expanded text:
tis, poenae vero persecutio non eius voluntati mandatur, sed legis auctoritati possit, si ita fuerit interlocutus: "Lucius Titius temere meritatem facilitatis veniam continere et inconsultum calorem calumniae vitio carere et ob id hunc nullam poenam subire oportere. Praevaricatorem eum esse ostendimus, qui colludit cum reo et translaticie munere accusandi defungitur, punitur. Abolitio privatim a praesidibus postulari ac impetrari solet; item pro tribunali, non de plano, nec praeses hanc cognitionem alteri demandare potest. Si poenam patietur. Accusationem is intulit, qui poterat, ut quilibet adulterii masculo post quinque annos continuos ex die commissi adses utiles ex die divortii:
Abbreviated transcription (Latin):
Iccusator temitas
trib modis decegit᷑
atub penis subicitur. aut
enim calumpmanturant
Tergiu̾san: muniu̾sũ ab
matorib pena lege retmna
utiq quinon ꝓbat ꝙ in¬
tendit procinus calump¬
mari uicetur. Nam eius
reunquisito arbitrio cog¬
noscentis ꝯmittitin: qeo
ab  soluto deaccusatoris m¬
sipit consilio quere qua

Expanded text:
ccusatorum temeritas tribus modis detegitur et tribus poenis subicitur: aut enim calumniantur aut tergiuersari in uniuersum ab iatoribus poena lege Remmia utique qui non probat quod intendit protinus calumniari videtur. Nam ejus rei inquisitio arbitrio cognoscentis committitur, qui, reo absoluto, de accusatoris incipit consilio quaerere, qua
Abbreviated transcription (Latin):
demita pronunciañit
non probasti: pepertit ei
Sinant pronunciauit
calumpmatꝰ es condep¬
naint eum. y quam uis
nich de pena subiecent
tamen legi potestas adu̾¬
sus eun excebiturnam¬

Expanded text:
dem ita pronuntiauerit 'non probasti', pepercit ei: sin autem pronuntiauit 'calumniatus e‹s›', condemnauit eum. et quamuis nihil de poena subiecerit, tamen legis potestas aduersus eum exercebitur: nam
Abbreviated transcription (Latin):
tein que morte re iudici¬
um solintur. insiutile cͣ¬
adu̾sus hrdes durt ue¬
iun maiestatis. idem in
ẜit. non io mag̾ delictum
accusatoris reseuatur.
Nam eum qui um seml
destitit sipost ea accusar
ꝑat sit non ẽẽ audiẽd̃¬

Expanded text:
 morte rei iudicium soluitur, nisi tale craduersus heredes durat, ueluti maiestatis. idem in serit, non ideo magis delictum accusatoris releuatur. nam eum qui semel destitit, si postea accusare paratus sit, non esse audiend
Abbreviated transcription (Latin):
datur alicui ⁊lib̾ eẽ inber̃
h̾rdis lib̾tatem parare de¬
bẽtur. Non enim cogetũ
inquid excã fidi ꝯmis¬
siextimationem suffer¬
recicum debitam lib̾tatẽ

Expanded text:
detur alicui et liber esse iubeatur, heredem libertatem praestare debere: non enim cogetur, inquit, ex causa fideicommissi aestimationem sufferre, cum debitam libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
agnoiũt cogendus ẽ ⁊pec¬
cumam accipẽ hĩ talegis
falcidie roe ⁊ seruo fid̾i co¬
missariam lib̾tatem pre¬
stare cum semel finoi le¬
gatum agnouit. ¶Adno¬
br hrdib quitres seruos
hẽbat pecut ut duos exhi
quos uoluissent mamui¬
mictatur alto̾ hrdum la¬
titante alt̃ decłat quoꝵ re¬
lit manummittẽ postdici
fi lib̾os urpinde lib̾tas ⁊¬
petat ac si presens solus i¬
manumitẽ potuss qd̾
sierserius unus decesẜit
siue uix̃ exca absit brs si¬
ue farm̃o possit aquo peti¬
tumẽ decniente pretore i¬
duos qui suꝑsunt fi lib̾os
ꝯuenit. ¶Cmis qui fi¬
deiomissam lib̾tatem p̃¬
stare d nx excã ab ẽ aur

Expanded text:
 cogendus est et pecuniam accipere habita legis Falcidiae ratione et servo fideicommissariam libertatem praestare, cum semel fundi legatum adgnovit. A duobus heredibus qui tres servos habebat petit, ut duos ex his quos voluissent manumittant: altero heredum latitante alter declarat, quos velit manumittere. potest dici fieri liberos, ut perinde libertas competat, ac si praesens solus manumittere potuisset. quod si ex servis unus decesserit, sive iusta ex causa absit heres sive fari non possit a quo petitum est, decernente praetore duos qui supersunt fieri liberos convenit. Cum is qui fideicommissam libertatem praestar
Abbreviated transcription (Latin):
eum alienam̃t ꝯfestim lib̾¬
tas petatur nec ꝓsit aomp¬
eliendam lib̾t̾atem petiti¬
onem si reduinteum cꝰ se¬
mel ꝯditio extitit. Idem ꝓ¬
band̾ ẽ ꝯsinõ uoluntaria
alienato ab h̃rde feãẽ nec
sistatu lib̾ ⁊ quacumq rõe
ꝯditio impleta e.¬

Expanded text:
eum alienaverit, confestim libertas petatur nec prosit ad impediendam libertatis petitionem, si redemerit eum, cuius semel condicio extitit. idem probandum est et si non voluntaria alienatio ab herede facta est: nec si statuliber et quacumque ratione condicio impleta es
Abbreviated transcription (Latin):
conditios inꝓposito ma¬
gis ꝓbanouinẽ ut dene¬
getur eilib̾tatis petitio q
potuit petẽ lib̾tatem et
undari quia indiginse
auxilio pretoris fidiom¬

Expanded text:
condicio. sed in proposito magis probandum est, ut denegetur ei libertatis petitio, qui potuit petere libertatem et dari, quia indignus est auxilio praetoris fid
Abbreviated transcription (Latin):
pot ⁊ aliis exceptionibꝰ
uticum exceptione iuri¬
uirandi uł allis solis pl.
tat legatarius dedolotes¬
titoris excipitur. nam si¬
succedit sum mouentũ
exceptcoita ⁊ legaanus
d suminoũi quasi umnĩ¬

Expanded text:
t aliis exceptionibus uti cum exceptione iurisiurandi uel aliis solis: plutat legatarius, de dolo testatoris excipitur: nam sisuccedit, summouetur exceptione, ita et legatarius debet summoueri quasi uni
Abbreviated transcription (Latin):
leges senatus ne ꝯsultu
factum eẽ dicetur. Item¬
pacti conuenti ppetmi .i.
ne oĩo pocc̃a petatur. ¶S ẽ¬
porales atq uilatorie sr
q̃ non semper locum bnt¬
s que euitari possunt q̃l
ẽ pacu conuentit᷑pał idẽ¬
ne force iitͣ qnqnmnum
agẽtur ¶ Procuratorie q̃¬
q exceptiones dilatorie s̃

Expanded text:
lege‹m› senatusue consultum factum esse dicetur, itempacti conuenti perpetui, id est ne omnino pecunia petatur. temporales atque dilatoriae sunt, quae non semper locum habent, sed euitari possunt, qualis est pacti conuenti tene forte intra quinquennium ageretur: procuratoriae quoque exceptiones dilatoriae su
Abbreviated transcription (Latin):
quedam exclusic que t¬
poni actiomẽcuaq reit
solet. ad excludendum io
qd̾ inu tentio nem con¬
dempnatioẽm᷑ deductu
tiones excludant. semp̃
enim replicatio idcͥco ob¬
icitur. ut exceptioem op¬
pugnet ¶lud cenendũ
uł replicationem exclu¬
soriam ẽẽ. Exceptio. act¬
orem excludit. replicao
triplicationem rursus
ade inceps multiplican¬
exceptiones ẽẽ dilatoriaᷤᷤ
ptio que differt actioẽm
ueluti procuratoris exce¬
ptio dilatoriac̃. namqy
sus litem inficiatur s ꝑ¬
sonam euitat

Expanded text:
quaedam exclusio, quae opponi actioni cuiusque rei solet ad excludendum id, quod in intentionem condemnationemve deductum tiones excludant: semper enim replicatio idcirco obicitur, ut exceptionem oppugnet. Illud tenendum l replicationem exclusoriam esse: exceptio actorem excludit, replicatitriplicationem rursus et deinceps multiplicanexceptiones esse dilatorias, ptio, quueluti procuratoria exceptio dilatoria est: nam sus litem infitiatur, sed personam euitat
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ iudicatumẽ. Hrs extite¬
rit eiꝯtra quem incħ pr¬
omintiatum ehrditariã
prio noĩe disceptans an¬
qͣm hrs extiti̾t excepit.
qͣsi sina eet soluit post i¬
sm̃am iudicis quero si
repertis flĩs instr̃is accus¬
are uelit ꝓprobare fła eẽ
instrum̃ta exquib con¬
uemebatur cumꝰ instris
sb̾scripserat expreceptor
siue int̾ locutione indi

Expanded text:
 iudicatum est, heres exstiterit ei, contra quem nihil pronuntiatum est, hereditariam prio nomine disceptans, antequam heres exstiterit, excepit. quasi uera essent, soluit post sententiam iudicis, quaero, si repertis falsis instrumentis accusare uelit et probare falsa esse instrumenta, ex quibus conueniebatur, cum instrumentis subscripserat ex praecepto siue int
Abbreviated transcription (Latin):
seunt ad alios nelut ea iꝰ¬
quamlt secius exceptio¬
nem mio qd̾ face̾ possit ł
parens prõmis uenon o¬
petit fide iussori. Sici N¬
tifidenissor post solut an¬
mm datus insolidum do¬
tis nomine ꝯdẽpnatur.⁊¬
Rei al cobites excepticẽs
ret iuidicate doli maliiur

Expanded text:
os, ueluti ea quam socius habet exceptionem 'quod facere possit', uel parens patronusue, non competit fideiussori: sic mariti fideiussor post solutum matrimonium datus in solidum dotis nomine condemnatur.Rei autem cohaerentes exceptiones rei iudicat
Abbreviated transcription (Latin):
inatrinomo uerum si
manen te mmio dos ab
eo petatur suc currendỹ
utiq ẽ ut ne maioris sũ
se facturum pretor edici¬
erit ut negañti se socui
ec aut exdoli el. insulao¬
ał S icum procuratoe
mariti de dote actum fue¬
rit. siquidem innomari¬
to condempnatio fiet ĩ
quantum face̾ pot̾ fiet
dampnatio.nam ⁊ defẽ¬
sor maritimid qd̾ facẽ i

Expanded text:
atrimonio: uerum si manente matrimonio dos ab eo petatur, succurrendum utique est, ut ne maioris summse facturum praetor edicierit, ut neganti se socium esse aut ex doli clausula cum procuratore mariti de dote actum fuerit, si quidem uiuo marito condemnatio fiet, in quantum facere potest fiet damnatio nam et defensor mariti in id, quod i
Abbreviated transcription (Latin):
exeadeni cã debennur occi¬
pantis melior conditioẽ
nec deducitur qd̾ eiusde
oditionis hominib deb¬
antis melior ẽ cã. s asicũ
prẽ pr̃oneue agetur nõ
ẽ deducendum eis alien

Expanded text:
ex eadem causa debetur, occupantis melior condicio est nec deducitur, quod eiusdem condicionis hominibus debantis melior est causa. sed et si cum patre patronoue agetur, non est deducendum aes alien
Abbreviated transcription (Latin):
romib redditis libiõe ius¬
gesserint non dubie sepa¬
tim qq̃ conditiom parere
poterunt s si accus eoru
comumt gestus ita ⁊ in¬
mixtus fuerit ut separiñ
possit neccio alt̾ cessando
alt̾r libertatem inpecliet
nec uroebr condicio mal¬
pleta nisi id qd̃ ꝯputatio¬
ne rõnum bĩta reliquu

Expanded text:
onibus redditis liberi esse iusgesserint, non dubie separatim quoque condicioni parere poter‹u›nt. sed si actus eorum c‹o›mmuniter gestus ita immixtus fuerit, ut separari non possit, necessario alter cessando alterius libertatem impediet. nec uidebitur condicio in alpleta, nisi id, quod computatione rationum habita reliquum
Abbreviated transcription (Latin):
es seruo peperierit.⁊ ph̃rdẽ
stetit quo minus peperier¬
it puta qd̃ ei medicam̃tũ
dediss ne ꝯcipẽt statim li¬
beram futuram eẽ quide̾
expectamus. Idemq qsi
egiss hrs ut abortum fa
sum statu liberum hrs re¬
didit. ⁊ tͣdidit c̃dostatum
adlib̾ta tem puenire.
bẽ donec redeat is cuidare
statim adlib̾tatem ꝓuen̾.
Hon ẽ statu lib̾cinubertas
intam longum tp̃e collaa
ẽ uteocp̃r is qui manum¬
ssus ẽ mue̾ nõ possit aũ si
tã difficilem ĩmopene ĩpoᷤ¬
sibilem coditionem adiec¬
ent ũ alurde ei lib̾tasotigẽ¬

Expanded text:
es seruos pepererit, et per heredem steterit, quo minus pepererit puta quod ei medicamentum dedisset, ne conciperet, statim liberam futur‹a›m esse: quid enim exspectamus? idemque et si egisset heres, ut abortum facsum statuliberum heres uendidit et tradidit, credo statim ad libertatem peruenire.bere, donec redeat is cui darestatim ad libertatem peruenit. Non est statuliber, cui libertas in tam longum tempus collata est, ut eo tempore is qui manumissus est uiuere non possit: aut si tam difficilem, immo paene inpossibilem condicionem adiecerit, ut aliunde ea libertas optinge
Abbreviated transcription (Latin):
si.x. dedit etpeculio dare po¬
terit. qd̃ quocumq modo
adquisitum hũit nec re¬
fert apbrdem ioan ap̃so¬
uissus sit. nam pec̾ia oĩai
caẽ statu lib̾i aplicatur qͤ

Expanded text:
decem dederit' ex peculio dare potest, quod quocumque modo adquisitum habuerit: nec refert, apud heredem id an apud sodare iussus sit. nam per omnia causae statuliberi applic
Abbreviated transcription (Latin):
capepit post esten temo¬
ditionem anliberum pa¬
riat qutim quidem qu ẜ
uus hostium sit. neq̃quã
dubiumẽ. s ⁊ siuerius ẽ

Expanded text:
i post existentem condicionem, an liberum pariat? et interim quidem quin seruus hostium sit, nequaquam dubium est: sed uerius est
Abbreviated transcription (Latin):
Scum an idns sup̃ scrip¬
tas scõm conitioe̾m mẽ¬
cib innauem in positis
cum errore serno stichiq̃
inprouintiam siriam ꝑ¬
uenturus enanigaint q̃¬
sicum ẽ naue subm̾sa cũ
scdm cautioẽm calimaeꝰ
m̾ces berito ꝑferendas in
nauem misiss eo tp̃r qy¬
o iam pecc̃am bretensio
redde̾ rome ꝑferẽdam in¬
ret. anncb̾ possit herotis
oms pmissum ł manda¬
cumerat quam ut eam
receptam romam ꝑfer¬
ret ⁊ nicħominus acticẽ
extiplatu calimacus. de.ꝑ.
domini stichi teneat᷑. ixn
iuiganteheros suprascrip¬
tus seruus con senseĩt. an
actionem domino suo se¬
mel adquisitam adinxeͣ
arbitrium ditum eẽt ea
peccĩam quecͥq tp̃r in quẽ¬
uis loc̾ redli. ¶Elamꝰ her¬
mes hominem stichum
manumissionis cã doã¬
uit ⁊ ita deeo stipsatus ẽ
si homostich̾ dequo agit᷑
qm̃ ac die tibi donam can¬

Expanded text:
cum ante idus supra scriptas secundum conuentionem mercibus in nauem impositis cum Erote conseruo Stichi quasi in prouinciam Syriam peruenturus enauigauit: quaesitum est naue submersa, cum secundum cautionem Callimachus merces debito perferendas in naue mansisset eo tempore, quo iam pecuniam Brentesio reddere Romae perferendam et, an nihil prosit Erotis onis permissum uel mandatum erat, quam ut eam receptam Romam perferret, et nihilo minus actione ex stipulatu Callimachus de pecunia domino Stichi teneatur. resuigant‹i› Eros supra scriptus seruus consenserit, an actionem domino suo semel adquisitam adimere arbitrium datum esset eam pecuniam quocumque tempore in quemuis locum reddi. Flauius Hermes hominem Stichum manumissionis causa donauit et ita de eo stipulatus est: 'Si hominem Stichum, de quo agitur, quem hac die tibi donationis cau
Abbreviated transcription (Latin):
mis abeo ꝯsequi posses:
si ameuio stipłaris sine
dubio meinus umiusi
piculum pot̾ subire. set
qsi .x. pecieris atitio ie¬
uiris nõ erit solutus nͥ
iudicatum titiꝰ fecerit
tetitio nõ lib̾atur memiꝰ
qr nec tenebatur ẽ oditio
stipłonis defic. nec meri
sum nõrecte petetur.

Expanded text:
s ab eo consequi posses, si a Maevio stipularis, sine dubio Maevius universi periculum potest subire. sed et si decem petieris a Titio, Maevius non erit solutus, nisi iudicatum Titius fecerit. te Titio non liberatur Maeuius qui nec tenebatur, cum condicio stipulationis deficit, nec Maeuius sum non recte petetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ansi adu̾sus hrdem erꝰ x¬
tum finss aliumne succ¬
essorem ⁊ dedebito ꝯstitis¬
s augerius teneatur.R. si
pille transactioe pactoso¬
lofcã. maiorẽ ꝑtem solũ
residuam cauit s ulicor ye¬
gauit hrs se transactioẽz
seruare ⁊ ap̃ idicem tute¬
le egit ⁊ uictus pronocam¬
t adꝯpetẽtem urdicem ⁊
abeo quoq ad principem
idem ꝓuocamit. ⁊ miusta
ħ quoq ꝓuocatio eiꝰ pro¬
mintiatae. Quesitumẽ
cum pbrdem pupillemo

Expanded text:
an, si aduersus heredem eius actum fuisset aliumue successorem et de debito constitisset, Agerius teneatur. respopillae transactione pacto solo facta, maiorem partem soluit, residuam cauit: sed ilico negauit heres se transactionem seruare et apud iudicem tutelae egit et uictus prouocauit ad competentem iudicem et ab eo quoque ad principem idem prouocauit et iniusta haec quoque prouocatio eius pronuntiata est. quaesitum est, cum per heredem pupillae mo
Abbreviated transcription (Latin):
ceuola. Sipupillus si¬
netutoris aucte stichũ
promittat ⁊ fideuissore
ded̾it seruus at postino¬
ram apupillo fcãm doce¬
dat nec fideuissoreĩt ꝓpt¬
cus. nullam enim ĩtelłr
mora ibi fi̾ ubi mula pe¬

Expanded text:
um. Si pupillus sine tutoris auctoritate Stichum promittat et fideiussorem dedit, seruus autem post moram a pupillo factam decedat, nec fideiussor erit prtus: nulla enim intellegitur mora ibi fieri, ubi nulla pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ium titium fi quonum
fundum sibiauttitio da¬
ristipłatur quamius fũ¬
dustitio traditus sit m¬
cb̾ominus petẽ fundu
mittatur. nam in t̾ẽ euiꝰ
sidonationis cãtitium
in t̾posuit diceturtͣdito¬
ne ꝓtin̾ eum lib̾ari.

Expanded text:
um Titium fieri, quo minus fundum sibi aut Titio dari stipulatur, quamvis fundus Titio traditus sit, nihilo minus petere fundum mittatur: nam interest eiussi donationis causa Titium interposuit, dicetur traditione protinus reum liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
toꝯꝑatis ⁊ bretẽsium pre¬
ferendis ⁊ quas bretensio
empturus eet ⁊ꝑnauem
berito inuecturus come¬
nitq int̾ cosuticum cali¬
macus bretẽsium pueĩs¬
s inde intra ictus septẽbri
que tc̃ proxime future eẽt
alus m̾cibemptis er in
nauem missis ip̃e insyri¬

Expanded text:
atis et Brentesium perferendis et quas Brentesio empturus esset et per nauem Beryto inuecturus: conuenitque inter eos, uti, cum Callimachus Brentesium peruenisset, inde intra idus Septembres, quae tunc proximae futurae essent, aliis mercibus emptis et in nauem mercis ipse in Syri
Abbreviated transcription (Latin):
m̃osit ntile. quamuisex
re mea promittat. Rai
quid auud dicipot. quo
minus lib̾homo teneat
nec tn idostiplanti eide
exeadem cã spondeam te¬
h̾ebit eius actioẽm adue̾¬
sus me. qd̾ alio stipłatus
ctuarioserno ł alieno qui
bona fideserit comꝑab¬
itur. Seris ãtfructua¬
no si promitta exre ip̃in
łalienus quibona fide ẜ¬
uit emptori nilla depec

Expanded text:
odo sit utile, quamvis ex re mea promittat: nam quid aliud dici potest, quo minus liber homo teneatur? nec tamen ideo si stipulanti eidem ex eadem causa spondeam, tehabebit eius actionem adversus me, quod ab alio stipulatus ctuario servo vel alieno, qui bona fide servit, comparabitur. servus autem fructuario si promittat ex re ipsius vel alienus, qui bona fide servit, empt
Abbreviated transcription (Latin):
inpposito enim diem nõ
differende actionis inser¬
tum urd̃i. s quo p̃sens o¬
stendatur ec̃. insum.
cem michi aut titiontr
ego uelim darespondes ⁊
mcti finge mea int̾eẽ tit¬

Expanded text:
posito enim diem non differendae actionis insertum uideri, sed quo praesens ostendatur, esse responsum. 'Decem mihi aut Titio, utrum ego uelim, dare spondes?' incerti: finge mea interesse Tit
Abbreviated transcription (Latin):
mq̃ sñ adiectice̾ nomiri
usuras stipłatus ẽ nõ eo¬
demitio laborat neq ẽ
maligne accipiendum¬
ẽ eumꝰ eccem scipłatum
sit. Siita stipłatus fũo.
tesisti ⁊nisi stecit aliqd.

Expanded text:
 sine adiectione nominis usuras stipulatus est, non eodem vitio laborat neque enim maligne accipiendum est eidem stipulatum sit. Si ita stipulatus fuero te sisti et, nisi s
Abbreviated transcription (Latin):
insulam edificari nõ de¬
monstrato loco uł fun¬
dumdari nõ adiecto no¬
mine. Q d̾si abinitio so
agebatur. ut quocumqi
diesistẽs uł si nõ stetisses
pecc̃iam dares. qͣi quelib¬
etstipło sb̾conditioẽ cõ¬
ceptarres hebit nec ãn
commttetiir quam fue¬
rit decłatum reum ꝓmi¬
tendi sisti nõ posse s sut
a stipłatus fuero si mca¬
pitolium nõ ascenbis.
uł alexandriam ire potu¬

Expanded text:
insulam aedificari non demonstrato loco, uel fundum dari non adiecto nomine. quod si ab initio id agebatur, ut quocumque die sisteres et, si non stetisses, pecuniam dares, quasi quaelibet stipulatio sub condicione concepta uires habebit, nec ante committetur, quam fuerit declaratum reum promittendi sisti non posse. Sed et si ita stipulatus fuero: 'si in Capitolium non ascenderis' uel 'Alexandriam non i
Abbreviated transcription (Latin):
rome testato c̾ditori dix̾
paratum sicc̃ rome ean
numerare detͣcta simia ẽ
quam creditori suo risu¬
rarum nomine dederat
Quesitum cum integͣm
summam quam stipłoe
obligatus ẽ. obtulerit an
coloco inquo soluenda ꝓ¬
missaẽ sua integra peti
sua die ibi ubi soluẽ dam
stipłatus ẽ petẽ ¶ Calimiã¬
cus mutuam pecc̃am na¬
uticm accep̃ astico ẜuo

Expanded text:
testato creditori dixit paratum se esse Romae eam numerare detracta ea summa, quam creditori suo usurarum nomine dederat. quaesitum est, cum in integrum summam, qua stipulatione obligatus est, optulerit, an eo loco, in quo soluenda promissa est, sua die integra peti atorem sua die ibi, ubi soluenda‹m› stipulatus est, petere. Callimachus mutuam pecuniam nauticam accepit a Sticho seruo
Abbreviated transcription (Latin):
sibitantum pro ut uoli¬
issetestatorem ꝓparint¬
meotractatur.¶Siꝗs li¬
b̾tatem declit serius duo
bꝯ sirones reddiderinti
iul hic tracta si alt̾ red¬
deͣsit ꝑatus alt̾ nõ sit an
alt̾ palterum inpecliat᷑
⁊ rectissimeait. Siꝗdem
seꝑatim rões gesserunt.⁊
sufficẽ adlibertatem ad¬
piscendamei qui suas rõ¬
nes reddid̾it. siũosimel
nõ auias uideri alterum
paruisse insintrnusq re¬
liq̃ ex soluerint. In reliqs
accipe debemus. utaipsa
uolumina rõnum redd

Expanded text:
it aut sibi tantum, prout uoluisse testatorem apparueo tractatur, si quis libertatem dederit seruis dueddiderint. Iulianus enim tractat, si alter reddere sit paratus, alter non sit, an alter per alterum impediatur: et rectissime ait, si quidem separatim rationes gesserunt, sufficere ad libertatem adipiscendam ei qui suas rationes reddit: si uero simul, non alias uideri alterum paruisse, nisi utriusque reliqua exsoluerit. in reliquis accipere debemus, ut et ipsa uolumina rationum red
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ne quid relictum ẽẽ
dicetim decreto ꝯprchend¬
am.siquis forteconfitea¬
tur penes se ee testment¬
um. iubendus ẽ exhibẽ¬
hoc competit ¶ Hoc inter¬
dictum pertinet. nõtan¬
tum adtestam̃ti tabiuas
uerum adomina que. ad
cam cestam̃ti pertinẽt ut
ꝑuta adcodicillos ꝑtinet¬
Nue at ualet testamentũ
sine non ualet qd̾ abimti¬
omutiłr factum ẽ suie r¬
ptum sit. uł inquo. aliori¬
tio s ⁊̃ si falsum eẽ dicatur
uł abeo fi factum qui testa¬
menti factionem ñ huit
dicendum ẽ int̾dictum
ualẽ Otem siue sup̃mei
tablẽ sint siue non sint s
priores dicendimie inter¬
dictum hoc locum hr̃e. Itẽ

Expanded text:
aliudve quid relictum esse dicetur, decreto comprehendam". Si quis forte confiteatur penes se esse testamentum, iubendus est exhibehoc competit.Hoc interdictum pertinet non tantum ad testamenti tabulas, uerum ad omnia, quae ad causam testamenti pertinent: ut puta et ad codicillos pertinet.Siue autem ualet testamentum siue nonter factum est, siue ruptum sit uel in quo alio uitio, sed etiam si falsum esse dicatur uel ab eo factum qui testamenti factionem non habuerit: dicendum est interdictum ualere.Siue supremae tabulae sint siue non sint, sed priores, dicendum interdictum hoc locum habere.It
Abbreviated transcription (Latin):
cum petẽ ꝑmittendumẽ
id qd̾ad nsum õĩum ꝑti¬
nea ueluti mas public¬
as itinera publica. ⁊ideo
quolib postulante dehi

Expanded text:
cum petere permittendum est id, quod ad usum omnium pertineat, veluti vias publicas, itinera publica: et ideo quolibet postulante de hi
Abbreviated transcription (Latin):
filius famił fecerit testa¬
mentum qd̃ decastrensi
peculio testabatur. habert
locum int̾dictum idemẽ
⁊sus qui testam̃tum fec̃
ꝓud hostes decessit¶ Hoc
interdictum aduiui tab¬
ulas nõ ꝑtinet. quia uẽ¬
ba p̾toris pelid fecerit m̃

Expanded text:
filius familias fecerit testamentum, qui de castrensi peculio testabatur, habet locum interdictum. Idem est et si is, qui testamentum fecit, apud hostes decessit. Hoc interdictum ad uiui tabulas non pertinet, quia uerba praetoris 'reliquerit'
Abbreviated transcription (Latin):
itur qr ẽ inpotestate succe̾¬
sorum eiutare int̾clictũ
satisdatione oblata.
nonmne probibitus sit
quantieares ẽ referenda
sunt adpsonam domin¬
i. Item tam istetũ q suo
nomine quam qui alico
nommne ꝓhibunt.

Expanded text:
itur, quia est in potestate successorum evitare interdictum satisdatione oblata. nomine prohibitus sit, "quanti ea res est" referenda sunt ad personam domini. Item tam is tenetur, qui suo nomine, quam qui alieno nomine prohibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ce̾ int̾ͣclictum locum hre
s melius eĩt diceͣ extͣ or¬
dinem ip̃os iire sue pot¬
estatis exequi oportere i¬
decretum suum. nõ nun¬
quam ⁊̃ ꝑmanum mili¬
tarem constitutum ẽ ab
ancomino. ut ⁊̃ inbona
h̾rdis quis adinitta tin
certis modis siquis ergo
in his bomis nõ adimita

Expanded text:
ictum locum habere. sed melius erit dicere extra ordinem ipsos iure suae potestatis exsequi oportere decretum suum, nonnumquam etiam per manum militarem. Constitutum est ab Antonino, ut etiam in bona heredis quis admittatur certis modis. si quis igitur in his bonis n
Abbreviated transcription (Latin):
tum quantum pr̃are eũ
oporteret side ea re cantur
fuerat. S eralia cã hoc
iidicium ꝓposut sieo tẽ¬
pore quo inpõnem micti
sicum potestas p̃coris ao¬
cundi nõ eet dampnum
interim datum ẽ baberet
uidicium qui dampnim
pissus ẽ. Item sbiectumẽ
si exalia cã qui inpo̾nem
Missus ẽ prohibitus essẽ
las liitius titi bẽdis
adcausam testamenti sri
ꝑtinentes reliquisse dice¬
tur.siuc penes tesunt. aũ
dolomalo tuo factum est
ut desmẽnt cẽ ita eas iluii
erhibeas. Item si libellus

Expanded text:
quantum praestare eum oporteret, si de ea re cautum fuerat. Sed et ex alia causa hoc iudicium proposuit, si eo tempore, quo in possessionem mitti si, cum potestas praetoris adeundi non esset, damnum interim datum est, haberet iudicium qui damnum passus est. Item subiectum, si ex alia causa in possessionem missus prolas Lucius Titius ad causam testamenti sui pertinentes reliquisse dicetur, si hae penes te sunt aut dolo malo tuo factum est, ut desinerent esse, ita eas illi exhibeas. item si libellus
Abbreviated transcription (Latin):
fi pot̾ ut altutium absit
quocãe cau an presenti so¬
li ꝑmissurus sit pretorao¬
uersus eum age dbitaiͣ
pot̾ quianõ d altius co¬
llusione aut mertia aitĩ
ius corrumpi¶S rectiꝰ

Expanded text:
i potest, ut alteruter absit: quo casu an praesenti soli permissurus sit praetor aduersus eum agere, dubitari potest, quia non debet alterius collusione aut inertia alteri ius corrumpi. sed rectius
Abbreviated transcription (Latin):
tate sua litigat inlib̾tate
siue dolo mialo fuisse isq
se di dic̃ actoris ꝑtes ⁊¬
sustinebit meccẽ hẽbit
seruum suum probane
Qd̃ sipnimtiatum fuit
ib̾tatem eum non fuisse
aut dolo malo fuisse ip̃e q
desua lib̾tate litigat debet
dnum seru sibi uendi¬
cent cdicentes ee commu¬
nem ad cumdem iudicẽ
mittendi erł. ꝯita senatꝰ
censuit. Eetm̃n sumnꝰ quiꝰ¬
q suum ẽc̃ insolidum ñ
iptedicat cessat senatꝰ
ꝯsultum n enim timoẽ
ne uarie uidicetur. eum
unus quisq solidum do¬
minium sibi uendio. s
⁊si alt̾ usum fructum to
dicat idem uidex erit qpã¬
uirefert ab codem an ali¬
oei pignoridatus sit.¬

Expanded text:
tate sua litigat, in libertate sine dolo malo fuisse, is qui se dominum dicit actoris partes sustinebit et necesse habebit seruum suum probare: quod si pronuntiatum fuerit libertate eum non fuisse aut dolo malo fuisse, ipse qui de sua libertate litigat debet dominium serui uindicant dicentes esse communem, ad eundem iudicem mittendi erunt: et ita senatus censuit. ceterum si unusquisque suum esse in solidum, non in partem dicat, cessat senatus consultum: neque enim timor est, ne varie iudicetur, cum unusquisque solidum dominium sibi vindicet. Sed et si alter usum fructum totdicat, idem iudex erit: et parvi refert, ab eodem an ab alio ei pigneri datus sit
Abbreviated transcription (Latin):
n solũe ꝑmittit tig
tu diruantur uł uineaꝵ
cultura nirbetu. s in eum
qui ꝯnictꝰ ẽ inmũxisse ĩdu¬
plum dat accom. ¶Tigni

Expanded text:
neque solvere permittit tigntu diruantur vel vinearum cultura turbetur: sed in eum, qui convictus est iunxisse, in duplum dat actionem. Tigni
Abbreviated transcription (Latin):
exum degn̾e plac qd̾ ẽ in
peculio legto ⁊ uicario
manumisso. ¶Siẜuiᷤ
legatus lib̾eẽ iussus ẽ lib̾
ẽ. s siprius lib̾ ẽẽ inssusi
p̾ea legatus sit.siquidem
ciudens uoluntas sit te¬
statoris qd̾ademit liber¬
tatem adumi posse lega¬
to eumcede̾ puto qd̃sim
obscuro sit tunc fauora¬
bilius rendet lib̾m fore.

Expanded text:
eximi de genere placet: quod est in peculio legato et vicario manumisso. Si servus legatus liber esse iussus est, liber est. sed si prius liber esse iussus, postea legatus sit, si quidem evidens voluntas sit testatoris, quod ademit libertatem adimi posse, legato eum cedere puto: quod si in obscuro sit, tunc fauorabilius respondetur liberum fore.
Abbreviated transcription (Latin):
relinquitur.¶Siseruus
minetallum fiñt dam ꝑ¬
natus lib̾tatem sperare i¬
non potit. Qd ergo si fid̾i¬
commissaria libertas reli¬
ctasit ⁊pena metalli ĩdul¬
gentia principis sit lib̾atꝰ
ius tantum sit nõ adicitũ
¶Certe cum fisci efficiatur
spare potit fid̾i cominissa¬
nam libertatem.¶Exdc̃¬
nata inmetallum ocepto
⁊ natofrõicom missaria
lib̾tas dari pot̾it. Qd mi¬
rum cum ã uenundari eu
posse qiͣ serum diuus pui
repsit ¶ Sipetitum atesta¬
tore fuit neposteasticus ẜ¬
uirs placuit fid̾icommnis¬
sariam lib̾tatemdatam i¬
uideri. Nam qui hoc petut
ne postea serinat udetur pe¬
teͣ ut lib̾tas ei pretur s asi
ita scripsit necum alieneᷤᷤ
ne eum uendas idem dic
te idscipsit utputaq cõ¬
siluum dabat hrdi retine̾
talem seruum usq coher¬
ceri uoluit sermim ⁊ cruci¬
arene meliorem dñm ex¬
piatur uł aliq̃ inte nõ trib¬
uendum lib̾tatis anmoi
dicendum ẽ cessare lib̾tate̾

Expanded text:
relinquitur. Si seruus in metallum fuerit damnatus, libertatem sperare non poterit. quid ergo, si fideicommissaria libertas ei relicta sit et poena metalli indulgentia principis sit liberatuius tamen sit, non adicitur. certe cum fisci efficiatur, sperare potest fideicommissariam libertatem. Ex damnata in metallum concepto et nato fideicommissaria libertas dari poterit: quid mirum, cum etiam uenumdari eum posse quasi seruum diuus Pius rescripsit? Si petitum a testatore fuerit, ne postea Stichus seruiret, placuit fideicommissariam libertatem datam uideri: nam qui hoc petit, ne postea seruiat, uidetur petere, ut libertas ei praestetur. Sed et si ita scripsit: 'ne eum alienes' 'ne eum uendas', idem erit nte id scripsit, ut puta quia consilium dabat heredi retinere talem servum vel quia coercere voluit servum et cruciare, ne meliorem dominum experiatur, vel aliqua mente, non tribuendae libertatis animo, dicendum est cessare libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
d̾. Insula ẽ nata in flur¬
mine ꝯͣ frontem agͥ meli
ta ut ncħ excedẽt longit¬
udo regioẽm precdumei ⁊
postea ancta est panlatiz
aprocessit õfrontem asu¬
perioris incim⁊ inferiori
q̃ro qd̃ accreuit utrũ me¬
um sit q̃m meo adninctỹ
ẽ an eius niris sit cuius
eẽt si muitio nata eius ⁊¬
longitudinis fuiss ꝓcini¬
R̾. flum̃ istud in quon sy¬
lam ꝯ̃ frontem agͥ tuina¬
tam eẽscripsimus. ita ut
non excedet longitudine
agri tui si allumonis ius
ħ̾t ⁊ insula inuentio pro¬
pior fundo tuouit. quã
eius qui transflum fun
insula o frontem meno¬
num suꝑioris atq inferi
eius qui franflum̃ ht. It̾
q̃ro sicum ꝓprior ripemee
nata ẽ insula pẽa totum
flum fluere in t̾eam am
sulam cepit relicto suo
alueo quo maior anms
quin ⁊̃ insula mea mane
qd flum reliquidps me¬

Expanded text:
. Insula est enata in flumine contra frontem agri mei, ita ut nihil excederet longitudo regionem praedii mei: postea aucta est paulatim et processit contra frontes et superioris uicini et inferioris: quaero, quod adcreuit utrum meum sit, quoniam meo adiunctum est, an eius iuris sit, cuius esset, si initio ea nata eius longitudinis fuiss flumen istud, in quo insulam contra frontem agri tui enatam esse scripsisti ita, ut non excederet longitudinem agri tui, si alluvionis ius habet et insula initio propior fundo tuo fuit quam eius, qui trans flumen insula contra frontes vicinorum superioris atque inferieius, qui trans flumen habet. Item quaero, si, cum propior ripae meae enata est insula et postea totum flumen fluere inter me et insulam coepit relicto suo alueo, qu‹o› maior amnis quin etiam insula mea maneat quod flumen reliquit, p
Abbreviated transcription (Latin):
rocuł. In laqueum quẽ
uenandicã posueras apẽ
incidit. cum quo her⁊ ex¬
emptum eum abstuli. yr̃
tͥ indeor tuumaprum &¬
stulisse ⁊ si tuum putas
finsse si solutum eum in
siluam dimisissem eocar
mocum heres sidixisses ⁊

Expanded text:
rum. In laqueum, quem uenandi causa posueras, aper incidit: cum eo haereret, exemptum eum abstuli: num tibi uideor tuum aprum abstulisse? et si tuum putas fuisse, si solutum eum in siluam dimississem, eo casu mecum haberes, si desiss
Abbreviated transcription (Latin):
su er posuerim preterear
ntrum meo ita heserit aꝑ
ut exꝑclire se nõ possit ipe
an diuluctando expeclitu¬
rus se fuerit. ¶Sniminã
tm̃ hanc putoẽe. ut si in
mea potestate puenit.x
meus fõs pocius sit. si ar̃t
fcm insuam naturalem
laxitatem dimisisses eoq¬

Expanded text:
s posuerim: praeterea utrum in eo ita haeserit aper, ut expedire se non possit ipse, an diutius luctando expediturus se fuerit. summam tamen hanc puto esse, ut, si in meam potestatem peruenit, meus factus sit. sin autem in suam naturalem laxitatem dimississes
Abbreviated transcription (Latin):
melius duroid ita ut
pars proprior insuletue
tua. ꝑs ãt pprior agro inci¬
m.eius esse intelligatur
intelligo utcum exaltera
pte insule alueus flumi¬
nis erarũit desisse in sulã
eẽ. s quo facilius res inte¬
lligẽtur agrum qui insu
donatum amarito necex
re quidem eĩci donatue¬
rum ꝑsona concessum ẽ

Expanded text:
 ita ut pars propior insulae tuae tua, pars autem propior agro vicini eius esse intellegatur. intellego, ut et cum ex altera parte insulae alveus fluminis exaruerit, desisse insulam esse, sed quo facilius res intellegeretur, agrum, qui insuldonatum a marito nec ex re quidem eius, cui donaturum persona concessum est
Abbreviated transcription (Latin):
omolib̾ hrditatẽ nb̾
adquirere nõ pot̾ ¶Qui
bona fide nb̾ seruits adqͥ¬
nt tin si sponte sua sciens
ꝯlitionem suam adieĩt
Rm siuissunro adierit
n sibi n nob̾ adquirit si
rendi¶Qd si eam nĩtem

Expanded text:
Homo liber hereditatem nobis adquirere non potest, qui bona fide nobis seruit: adquiret, si tamen sponte sua sciens condicionem suam adierit: nam si iussu nostro adierit, neque sibi neque nobis adquiret, si rendi: quod si eam mentem