comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dieb stilichonis cunc comitis seruus qͥ demo.¬
ni laborauerat. cũ in ãbrosiana basilica iã
Anꝰ maner& cõmendatꝰ ad omino suo. fere.
homis qͥ administrandũ ꝑgebant. Sed
ubi adsona serui sui ꝑuenit stilico comes.
ipse inseno noluit uindicare. homines
eciã qui deepti fuerant interuentu sacerdo.¬
tis dimisit. De ipso uero seruo sac̃doti quest̃
.t̃. Quẽ uir si cũ de basilica ambrosiana e.¬
grederet᷑. requri fecit. atq ad se perduci.
ue̾ cũ int̾rogass& &. dep̃hendiss& auctorẽ
iti fiagitii. ait.Oportet illũ tradi satanȩ
tũ more sac̃dota sps inmundꝰ arrep.¬
tũ discerhre cepit. quouiso ñ minimo
timore repleti sumus & ãmiratione. Multos
etiã dieb illis imponente illo manus & impe.¬
rante abspiritib inmiuidis uidimꝰ. eẽ. purgatos.
Pidẽ tẽpis nicetiꝰ quidã exetribuno & notario
qui ita pedu dolore tenebat᷑. ut raro inpublico
uideret᷑. Cũ ad altare accessiss& ut saeram̃ta

Expanded text:
 Stiliconis tunc comitis servus, qui daemonio laboraverat, in Ambrosiana basilica jam sanus maneret, commendatus a domino suo; ferebahomines, qui ad ministrandum pergebant: sed ubi ad personam servi sui pervenit comes Stilico, noluit in eum vindicare. Homines etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus est. Quem vir sanctus cum de basilica Ambrosiana egrederetur, requiri fecit, atque ad se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in  ore Sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam diebus illis, imponente illo manus, et imperante ab spiritibus immundis vidimus esse purgatos. 44. Per idem tempus Nicentius quidam ex tribuno et notario, qui ita pedum dolore tenebatur, ut raro in publico videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħarũ locutꝰ. ẽ. impletũ ẽẽ doceamꝰ. Seden¬
tẽ adũsus frẽm suũ. & de trahente̾ occulte
ꝑ sequebat᷑. & alibi. N oli diligere de trahere
ne eladiceris. ut dͥc̃q forte huiꝰ modi captꝰ. ẽ.
consuetudine cũ legerit qualit̃ inhis qͥ scõ
uiro de trahere ausi sunt fuerit uindicatũ.
ipse etiã in aluis emendet᷑. Igit᷑ donatꝰ qͥdã
natione afer. p̃sbit̃ tam̃ ȩcłe mediolanen.¬
sil cũ in coniuiuio positꝰ in quo erant ñ nulli
militeres uiri religiosi de traher& memoriȩ
sac̾dotis. Asꝑnantib illis & deserentib lin.¬
guã. nequã subito uulnere ꝑcussus graui.¬

Expanded text:
utus est, completum esse doceamus: Sedenutus est, completum esse doceamus: Sedentem adversus fratrem suum et detrahentem occulte, persequebar ; et alibi: Noli diligere detrahere, ne eradicemini ; ut quicumque forte hujusmodi captus est consuetudine, cum legerit qualiter in iis qui sancto viro detrahere ausi sunt, fuerit vindicatum, ipse etiam in aliis emendetur. 54. Igitur Donatus quidam natione Afer, presbyter tamen Ecclesiae Mediolanensis, cum in convivio positus, in quo erant nonnulli militares viri reliogiosi, detraheret memoriae Sacerdotis, adspernantibus illis et deserentibus linguam nequam, subito vulnere percussus gra
Abbreviated transcription (Latin):
sci ambrosu in anpunȩ partis ꝑsequentib
geaib uiris martyres coronas adepti sunt.
reliquias mediolani sũma cũ deuotione
susceperĩmꝰ. Adueniente quodã ceco & re¬
ferente didicimꝰ. qͥ eodẽ die tacto loculo
in quo scõꝵ reliquiȩ portabant᷑ lum̃ recepit:
littori. in qua erat multitudo albatorum
uiroꝵ. Quib descendentib ad t̾ram cum
Mũ de tarba dep̾caret᷑ ut scir& qͥ essent uiri.
audirit ambrosiũ eiꝰq consortes. Quo audito
nomine cũ dep̃caret᷑ ut lumen reciper&. au.¬
dir& ab eo. ꝑge mediolantũ & occurre fra
meis qͥ illo uenturi sunt de signans diẽ. &
recipies lumen. Prat enĩ uir ut ipse assere.¬
bat de littore dalmatino. nec se uenisse ante
inciuitate̾ asserebat. pͥusꝗ recto itinere reli.¬
quiis scõꝵ occurriss&. ñdũ uidens. s tacto lo.¬
culo uidere cępiss&. His itaq decursis ñ arbi¬
tror graue uideri. si paululũ ꝓmissionis ur̃ẽ
metas excesserimꝰ. ut dñi dictuĩ qđ ꝑos scoꝵ¬

Expanded text:
i Ambrosii in Anauniae partibus, persequentibus gentilibus viris martyrii coronam adepti sunt, cum reliquias Mediolani summa cum devotione susciperemus, adveniente quodam caeco et referente cognovimus, qui eodem die tacto loculo, in quo sanctorum reliquiae portabantur, lumen recepit, lscendentibus ad terram, cum unum de turba precaretur, ut sciret qui essent ii viri, audierit, Ambrosium ejusque consortes. Quo audito nomine, cum deprecaretur ut lumen reciperet, audivit ab eo: Perge Mediolanum, et occurre fratribus meis, qui illo venturi sunt, designans diem, et recipies lumen. Erat enim vir, ut ipse asserebat, de littore Dalmatino, nec se ante venisse in civitatem asserebat priusquam recto itinere reliquiis sanctorum occurrisset, nondum videns: sed tacto loculo, videre coepisse. 53. His itaque decursis, non arbitror grave videri, si paululum promissi nostri metas excesserimus, ut Domini dictum quod
Abbreviated transcription (Latin):
iurbe aiã cartaginensi. cũ apud fortunatũ
diaconẽ frẽm uenerabilis uiri aurelii
& aluis epĩs & diaconib. Tunc murauo epõ
de traheati scõ uiro retuli eoxitũ prb̃i supe.¬
rius memorati. Qđ ille de alio dictũ dese
oraculũ naturo sui ictu cõꝓbauit. Nã de
eodẽ loco in quo iacebat & subito uulnere
ingenti ẽẽt ꝑcussus. alienis manib ad lectũ
usq portatus. ẽ. atq inde indomũ inqua hos¬
pitabat᷑ reductꝰ diem clausit extremũ. finis
uiroꝵ illi de trahentiũ fuit. quẽ uidentes qui
tunc audierant ãmirati sunt. Unde hortoꝵ
& obsecro omnẽ homint̾ qui hunc librũle.¬
& declin& de trahentix linguas si mauult
consortiũ habere cũ ãbrofio inresurrectione

Expanded text:
In urbe etiam Carthaginensi, cum apud Fortunatum diaconum fratrem venerabilis viri Aurelii et aliis episcopis et diaconibus; tunc Murano episcopo detrahenti Sancto viro retuli exitum presbyteri superius memorati: quod ille de alio dictum, de se oraculum maturo sui exitu comprobavit. Nam de eodem loco in quo jacebat, cum subito vulnere ingenti esset percussus, alienis manibus ad lectum usque portatus est, atque inde ad domum in iqua hospitabatur deductus, diem clausit extremum. Is finis virorum illi detrahentium fuit, quem videntes qui tunc aderant, admirati sunt. 55. Unde hortor et obsecro omnem hominem, qui hunc librum leet declinet detrahentium linguas; si vult magis consortium habere cum Ambrosio in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
dinans eugeniũ mansit cẽpore. quo redegau¬
sus supͣdictã ciuitatẽ obsidebat. Cũ etiã de se
penitus desperassent uiri ciuitatis ipsius
ꝑuisũ ciudã apparuit. & ꝓmisit alio die sa¬
lutẽ illis ad futura. Quo reuertente ciuiũ
animi sunt recreati. Nã altero die adueni.¬
ente stilichone tunc comite cũ exercitu facta.
est de hostib uictoria. Hȩc pansosia religiosa
baculũ tenens manu inusu noctis appari
Adquẽ cũ ꝓuolueret᷑ ad pedes scĩ uiri mascire
ꝑcutiens int̾rã senis baculo quo regebat᷑ io.
Hac enĩ illi specie apparuerat ait. Hic his ie
signans locũ deditq intellectũ uiro aiẽ ui.¬
sitatione dignũ fuerat arbitratꝰ. iagnos.¬
cer& se ipso loco inquo scm dñi uicrat sacer¬
dotẽ: die t̾cia uictoriã ad eptur. Atq ita
securꝰ bellũ inchoauit. & conimauit. Nos
tam̾ ea mecliolanio positi. ip mascirele re¬
ferente cognouimꝰ. Nã & phac ꝓuincia

Expanded text:
clinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaiclinans Eugenium mansit, tempore quo Radagaisus supradictam civitatem obsidebat, cum jam de se penitus desperassent viri civitatis ipsius, per visum cuidam apparuit, et promisit alio die salutem illis adfuturam. Quo referente, civium animi sunt erecti; nam altero die, adveniente Stilicone tunc comite cum exercitu, facta est de hostibus victoria. Haec Pansophia religiosa baculum tenens manu in visu noctis apparuit, atque cum pro volveretur ad pedes sancti viri Mascezel, percutiens terram senex baculo quo regebatur, tertio hac enim illi specie apparuerat ait: Hic, hic, hic, signans locum; deditque intellectum viro, quem visitatione dignum fuerat arbitratus, ut agnosceret se in ipso loco in quo sanctum Domini viderat Sacerdotem, die tertia victoriam adepturum: atque ita securus bellum inchoavit et consummavit. Nos tamen ea Mediolani positi ipso Mascezele referente, cognovimus; nam et in hac provincia,
Abbreviated transcription (Latin):
ulatꝰ illoꝵ ferri ñ possint. Quȩ grã sac̃dotis.
ñ solũ millo loco. uerũ etiã inplurimis ꝓui.¬
ciis usq inhodiernũ man&. Iactabant etiam
turbe uiroꝵ ac mulierũ oraria uł semicintia
sua. ut corpꝰ scm̃ aliquatenꝰ ab ipsis continge.¬
retur. Frant eñ exceqͥarũ turbȩ innumerabi.¬
les totiꝰ dignitatis. totiꝰq sexus. omiũq penȩ¬
men grã ordo p̃cedebat eoꝵ qͥ fuerant bapti.¬
zati. ł acde tam̃ qua obiit die sicut cextus
epłs loqͥtur. que adecessore ppsius uentrahuil
uiro simpliciano suscepta ẽ. de partib orien¬
tis. ad ipsũ tanqua adhuc nob̾cũ uiuentem
directa quȩ nunc mediolani habct᷑ inmona¬
sterio. Quib da uiris sanctis apparuit orans
cũ illis. & imponens illis manꝰ. hab& enidic̃
eẽ quo ille defunctus . ẽ. Intra tusciã etiam
illis illo sepius uisitaturũ. frequent qđe ii
.ẽ. uiso orare scõ uiro sac̃dote zenouio refe¬
rente didicimꝰ. In eadẽ etiã domo inqua de¬

Expanded text:
 gratia Sacerdotis non solum in illo laco, verum etiam in plurimis provinciis usque in hodiernum manet: jactabant etiam turbae virorum ac mulierum oraria, vel semicinctia sua, ut corpus Sancti aliquatenus ab ipsis contingeretur. Erat enim exsequiarum turba innumerabilis totius dignitatis, totiusque sexus, omniumqmen gratia ordo praecedebat eorum qui fuerant baptizati. 49. Eadem vero qua obiit die sicut textus epistolae loquitur, quae a successore ejus venerabili viro Simpliciano suscepta est de partibus Orientis ad ipsum tamquam adhuc nobiscum viventem directa, quae nunc usque Mediolani habetur in monasterio quibusdam sanctis viris apparuit, orans cum illis, et imponens illis manus; habet enim diem lum diem esse, quo ille defunctus est. 50. Intra illis, illos saepius visitaturum, frequenter ad e, ipso sancto viro sacerdote Zenobio referente, didicimus. In eadem etiam domo, in qua de
Abbreviated transcription (Latin):
lapsũ suũ confessus eẽt. ita fiebat: ut etiã illũ
flere cõpeller&. Uidebat᷑ enĩ sibi cũ iacente
iacere. Causas autẽ criminũ quas ille confĩ¬
tebat᷑. nulli nisi dño soli ap̃ quẽ int̾cedebat.
loquebatur. Bonũ relinquens exẽplũ poste¬
ris sac̃dotib ut int̾cessores magis apd̃ dm̃ sint
quã accusatores apud homines. Nã & scđm
tat accusatorẽ s p̃uenit. ut confitendo suũ
absoluat ipse delictũ. ne habeat qđ adũsariꝰ
criminetur. Idõq scriptura dicit. Iustus in
pͥncipio sermonis accusator. ẽ. sui. Uocẽ eniꝰ
eripit aduersario. & quasi dentes quosdã
paratos adp̃dã criminationis infeste pecca¬
toꝵ suoꝵ confessione confringit dans hono¬
re dõ cui nota sunt omĩa. & qui uult uitã
magis peccatoris quã mortẽ. Nã & ipsi pe¬
intenti n sisfiet sola cfesio. nuis sus uatur

Expanded text:
uos confessus esset, ita flebat, ut et illum flere compelleret; videbatur enim sibi cum jacente jacere. Causas autem criminum quae illi confitebatur, nulli nisi Domino soli, apud quem intercedebat, loquebatur; bonum relinquens exemplum posteris sacerdotibus, ut intercessores apud Deum magis sint, quam accusatores apud homines. Nam et secutat accusatorem, sed praeuenit, ut confitendo suum alleuet omne delictum, ne habeat quod aduersarius criminetur. ideoque scriptura tibi dicit: iustus in principio sermonis accusator est sui; uocem enim eripit aduersario et quparatos ad praedam criminationis infestae peccatorum suorum confessione confringit, dans honorem Deo, cui nuda sunt omnia , et qui vult vitam magis peccatoris quam mortem . Nam et ipsi poenitenti n
Abbreviated transcription (Latin):
ppłt uideoꝵ. Illi enĩ uocib suis sangiuinẽ dñi¬
cũ effuder̾ dicentes. sangiuis huiꝰ suꝑ nos: isti
uero cateuminũ scientes. fideli uoce remissi¬
onẽ illi peccatoꝵ om̃iũ ꝑ baptismatis grãm ꝓ
mittebant. Tunc ille curbatꝰ reuertens do
garunt. ñ fucis uerboꝵ s simplici sermone
& uere fidei rationt. missi sine pera. sine
uirga: etiã ipsos philosophos coniterter̃. Qd
ubi ne facera reuocatꝰ ẽ.: publicas mulieres
publice adse ingredi fecit. ad hoc tantũ ut ui¬
sis his ppłs abintentione reuocaret᷑. At uero
ppłs magis magisq clamabat. peccatũ tũ

Expanded text:
anguinem Dominicum effuderunt, dicentes: Sanguis hujus super nos : isti vero catechumenum scientes, fideli voce remissionem illi peccatorum omnium per baptismatis gratiam promittebant. Tunc ille turbatus revertens domgarunt non fucis verborum, sed simplici sermone, et verae fidei ratione, missi sine pera, sine virga, etiam ipsos philosophos converterunt. Quod ubi ne faceret, revocatus est; publicas mulieres publice ad se ingredi fecit, ad hoc tantum, ut visis his, populi intentio revocaretur. At vero populus magis magisque clamabat: Peccatum tu
Abbreviated transcription (Latin):
ise. confessus ẽ. diabolus timiusse ambrosum
ideo receisiss& ad tẽpis atq expectass& da cup.¬
millo loco ubi abillo loco accesserat donec re¬
uerteret᷑. Quo reuertente: uas qđ deferuerat
repetiss&. E aetincto itaq maximo posito theo¬
dosio imperatore mediolani. Ambrosio uͦ epo
constituto aqͥleiȩ. inpartib orientis in quodã
castello axpĩanis uiris sẏnagoga uidȩoꝵ & locꝰ
ualentinianoꝵ incendio concremata sunt. ꝓpte¬
rea qđ iudȩi uł ualentiniani insultarent io¬
nachis depĩanis. Ualentinianoꝵ enĩ heresis tri¬
ginta deos colit. Sed de huiꝰ modi facto comes
orientis adimꝑatorẽ relationẽ direxit. qua
accepta imperator p̾ceperat. Ut sẏnagoga ab
epo̾ loci reedificaret᷑. inmonachos uͦ uindica¬
ret᷑. Sed huiꝰ p̃cepti tenor cũ ad aures ꝑuenissoe
uenerabilis ambrosii ep̃i. direx̾ adimꝑatorem
epłam. qr ipse intẽpore excurrere ñ poterat¬

Expanded text:
set; confessus est diabolus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis viri Ambrosii episcopi, direxit ad imperatorem epistolam , quia ipse in tempore exc
Abbreviated transcription (Latin):
inuea̾ italie. & inde omĩa ur gunt̾ inp̾e¬
ius. & quid dica si in huimodi ꝑsonis ita
rabiẽ suã exerc& qͥ solent aut filioꝵ. aut
ꝓpͥnquoꝵ causas p̃tendere ad excusandas
excusationes inpeccatis. quando quidepi
plerosq ceperint etiã celibes sac̃dotes.
fine̾ mundi ꝓuocam᷑. ut ã graui uigo ser.¬
uitutis liberari uelimꝰ đ dimergit usq
adꝑfundũ inferni. ut ficiamꝰ nob̃ amicos
huiꝰ modi dominationis tenebit. & allid&
paruulos eiꝰ adpetrã hoc.ẽ. om̃s intena. ẽ:¬
ones eiꝰ allidit ad opm̃. qͥ scđm apłm¬
& ix o :s acłse allisos interuit ipsa iniuolabilis
manens. nec reũ facirns eũ qͥ adse alliserit ne.¬
quissimi uteri de ceriores partus. sed in noc̃tẽ:
ita ut seairꝰ possit dicere. portio mea dne:
Quia e nichil inscło. ẽ. illiꝰ uera portio ap̃s. ẽ:¬

Expanded text:
invexit Italiae, et exinde omnia verguntur in pejus. Et quid dicam, si in hujusmodi personis ita rabiem suam exercet, qui solent aut filiorum aut propinquorum causas praetendere: Ad excusandas excusationes in peccatis ; quandoquidem plerosque ceperit etiam coelibes sacerdotes fine mundi provocamur, ut tam gravi jugo servitutis liberari velimus, quod demergit ad profundum inferni; ut faciamus nobis amicos hujusmodi dominationis, tenebit, et allidet parvulos ejus ad petram , hoc est, omnes intentiones ejus allidet ad  omnes ad se allisos interimit, ipsa inviolabilis manens, nec reum faciens eum, qui ad se alliserit nequissimi uteri deteriores partus, sed innocentem; ita ut securus possit dicere: Portio mea Dominus . Quia cui nihil in saeculo est, illi vere portio est
Abbreviated transcription (Latin):
orationib eiꝰ se eẽ seruat ÷. & euertens itaq
de urbe aqͥlegensi. uno die p̃cessit impera.¬
tore̾. Nec diu cdeinentissime memoriȩ theo.¬
dosius imꝑator susceptis filiis in eccła & tradi¬
disse sac̃doti in hac luce fuit. P ost cuiꝰ obitũ
transtulit. Uidimꝰ eni insepulꝯto inquo iai¬
cebat coꝵpꝰ mr̃s. qͥ quando sit passus us inhodi.¬
ernũ scire ñ possum. Sanguinẽ uir̃sta re¬
cente. quasi eadẽ die fuise effusus. Capu
etiã ios qd̃ abimpiis fuerat abscisũ. ita integrũ
etiã in corruptũ cũ capillis capitis barba ut nob̾
uideret᷑ eodẽ tẽpore quo leuabat᷑ lotũ atd c̃õ¬
positũ: insepulehro. & quid imrũ quando qͥdẽ
añs hoc in eũgło ante ꝓmisit. qđ capillus de
ũmꝰ. ut om̃iũ aromatũ uincer& suauitatem
Euo leuato corpore mr̃s. & in lectica cõposito
statĩ ad sem̃ celsũ martirẽ qͥ meodẽ orto positꝰ

Expanded text:
orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque orationibus ejus se esse servatum. 32. Revertens itaque de Urbe Aquileiensi, uno die praecessit imperatorem: nec diu clementissimae memoriae Theodosius imperator susceptis filiis in Ecclesia et traditis Sacerdoti, in hac luce fuit: post cujus obitum transtulit. Vidimus autem in sepulcro, quo jacebat corpus martyris qui quando sit passus, usque in hodiernum scire non possumus sanguinem martyris ita recentem, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum cum capillis capitis atque barba, ut nobis videretur eodem tempore quo levabatur, lotum atque compositum in sepulcro. Et quid mirum, quandoquidem Dominus in Evangelio ante promisit, quod capillus de sumus, ut omnium aromatum vinceret suavitatem. 33. Quo levato corpore martyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sortẽ ustoꝵ ne extenderent iusti aamiqͥ¬
tate manus suas. ꝓmiserit enĩ arbogastertis
comes. & fiauianꝰ p̃fectꝰ mediolano egredien.¬
tes cũ uictores reuersi fuissent. stabulũ se ẽẽnt
facturos ibasilica ȩccłȩ mecholanensis atq ele¬
ricos subarmis ꝓbaturos. Sed miserandi homi.¬
nes cũ demonib suis male creduli sunt: & a¬
periunt ossuũ in blasphemiã ap̃ dm̃ spẽ sibi
uictoriȩ ademer̃. Causa ante cõmotionis hȩc
fuit. qr inunera imꝑatoris qͥse sacrilegio miscu.¬
erat ab ęccła respuebant᷑. nec orandi illi cũ ȩxcła
societas tribuebat᷑. Sed dñs qͥ ȩcd̾am suã tueri
consueuit. de cęlo iaculatꝰ.ẽ. iudicia atq aminc̾
uictoriã adreligiosũ imꝑatorẽ transtulit theo¬
dosiũ. E xtincto itaq eirgenio satellitibq
eiꝰ cũ scripta acceperint imperatoris. ñ illi alia
reatꝰ inuenerat. Obsecrat. ẽ. primo scriptis ad¬
imꝑatore̾ misso diacono. Postea uͦ quã direet

Expanded text:
ne extenderent justi ad iniquitates manus suas . Promiserat enim Arbogastes tunc comes, et Flavianus praefectus Mediolano egredientes, cum victores reversi essent, stabulum se esse facturos in basilica ecclesiae Mediolanensis atque clericos sub armis probaturos: sed miserandi homines cum daemonibus suis male creduli sunt, et aperiunt os suum in blasphemiam apud Deum, spem sibi victoriae ademerunt. Causa autem commotionis haec fuit, quia munera imperatoris qui se sacrilegio miscuerat, ab Ecclesia respuebatur, nec orandi illi cum Ecclesia societas tribuebatur. Sed Dominus qui Ecclesiam suam tueri consuevit, de coelo jaculatus est judicium, atque omnem victoriam ad religiosum imperatorem transtulit Theodosium. Exstincto itaque Eugenio satellitibusque ejus, cum scripta acciperet imperatoris, non illi alia reatus invenerat. Obsecratus est primo scriptis imperatorem misso diacono : post ea vero quam directus
Abbreviated transcription (Latin):
dina cõperetant. Alia die uuse saciertesinẽ¬
peratori. ꝓfecti sunt adurbẽ romã. illie uolen.¬
tes cognoscere potentiã in lustris uiri ꝓbi. Qua
cognita. ad ꝓpͥam remearunt. Sed egresso the¬
odosio de italia. & constantinopolĩ constituto
ualentimano augusto intra gallias posito. di.¬
recta legatio. ẽ. sub nomine senatꝰ asiminacho
tunc p̃fecto urbis de repetenda ara uictoriȩ &
sũptib cerimoniarũ. Sed ubi cõperit sac̾dos.
misso libello adimꝑatore̾. postulauit ut ad se
relationis exẽplaria dirigerent᷑. quib ipse ꝓ
partib suis resp̾surꝰ eẽt. Qua relatione accep.¬
ta. p̃clarissimũ libellũ con scripsit. ut contͣ
nichil um quã auder& sẏmmachus uir eloquen¬
tissimꝰ resp̾dere. Sed postquã augustę memo.¬
riȩ ualentinanꝰ inuiennensi ciuitate quȩ ẽ.
galloꝵ ciuitas uitã finiuit. eugeniꝰ suscep̃ im.¬
periũ. Qui ubi imꝑare cep̃ ñ multũ pꝰ peten

Expanded text:
a compererant; alia die valefacientes imperatori, profecti sunt ad urbem Romam, illic volentes cognoscere potentiam illustris viri Probi, qua cognita, ad propria remearunt. 26. Sed egresso Theodosio de Italia et Constantinopoli constituto, Valentiniano Augusto intra Gallias posito, directa legatio est sub nomine senatus a Symmacho tunc praefecto Urbis de repetenda ara Victoriae et sumptibus caeremoniarum. Sed ubi comperit Sacerdos, misso libello ad imperatorem , postulavit ut ad se relationis exemplaria dirigerentur, quibus ipse pro partibus suis responsurus esset. Qua relatione accepta, praeclarissimum libellum conscripsit, ut contra nihil umquam auderet Symmachus vir eloquentissimus respondere: sed postquam augustae memoriae Valentinianus in Viennensi civitate quae est Galliarum civitas vitam finivit; Eugenius suscepit imperium, qui ubi imperare coepit, non mu
Abbreviated transcription (Latin):
tate & iã basilicã constituit. in qua deposuit
reliquias martẏrũ uitalis & agricole quoꝵcor¬
pora inbononiensi eiuitate leuauerat. Posita
enĩ erant corpora martyrũ. int̾ corpora uidȩoꝵ
nec erat cognitũ ppło xpĩano. nisi se sci mar¬
tẏres sac̾doti ipsius ȩccłȩ reuelassent. Quȩ cu
deponerent᷑ sub altari. qđ ẽ in eadẽ basilica con.¬
stitutũ. magna illic totiꝰ plebis scã letitia atq
exultatio fuit. pena dȩmonũ confitentium
aduersus gentẽ suã hoc. ẽ. francoꝵ bellũ pa.¬
rauit. atq pugnando ñ parua multitudinẽ

Expanded text:
tate basilicam constituit, in qua deposuit reliquias martyrum Vitalis et Agricolae, quorum corpora in Bononiensi civitate levaverat ; posita enim erant corpora Martyrum inter corpora Judaeorum: nec erat cognitum populo christiano, nisi se sancti martyres sacerdoti ipsius Ecclesiae revelassent. Quae cum deponerentur sub altari, quod est in eadem basilica constitutum, magna illic totius plebis sanctae laetitia atque exsultatio fuit, poena daemonum confitentium adversum gentem suam, hoc est, Francorum, bellum paravit, atque pugnando non parvam multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
scir& ambrosiu. & resp̾diss& nosse se uirũ. &
chiligi abillo. & frequent̾ cũ illo conuiuari
solitũ audiuit. Ido̾ uincis comes. quia ab illo
uiro diligeris. Qui dit soli. sta. stat. qd̃ ego
cognorumꝰ qui tunc intfuit. E rat enĩ int̃pe
inde egreosso eugemo contra cheo dostũ. Ibia
axpiam imꝑatoris p̃stolabat᷑ aduentũ. securus
declĩ potentia qđ ñ trader& crecente sehom

Expanded text:
respondisset nosse se virum, et diligi ab eo, atque frequenter cum illo convivari solitum, audivit: Ideo vincis, Comes, quia ab illo viro diligeris, qui dicit soli: Sta, et stat. Quod ego cognovimus, qui tunc interfuit; erat enim in tempore, inde egresso Eugenio contra Theodosium; ibi christiani imperatoris praestolabatur adventum, securus de Dei potenti
Abbreviated transcription (Latin):
ut qđ solus implere solitꝰ erat circa baptizan.
uis nimiũ. Nã intẽpore quo ep̃s ordinatꝰ. ẽ.
aurũ omẽ atq argentũ quȩ habere poterat.
bebat reseruato usu fructus germanȩ suȩ do.¬
nauit ȩccłȩ. nichil sibi qđ hic suũ dicer& dere¬
linquens. ut nudus atq exxpeditꝰ miles xepm̃¬

Expanded text:
ut quod solitus erat circa baptizandout quod solitus erat circa baptizandovis; nam in tempore quo episcopus ordinatus est, aurum omne atque argentum quod habere poterat, bebat, reservato usufructuario germanae suae, donavit Ecclesiae, nihil sibi quod hic suum diceret, derelinquens; ut nudus atque expeditus miles
Abbreviated transcription (Latin):
ficioꝵ ꝓ quodã int̃cedendo prexiss&. atq eax
p̃cepto supͣ dicti uiri fores inueniss&. clausas
nec copiã in grediendi adeptꝰ eẽt ait. & tu qͥdẽ
uenies ad ȩccłam. nec clausis ianiss inuenies
qua ingrediaris. qđ factũ. ẽ. Mortuo grãno
confugiens & enĩ macedoniꝰ adȩccłam paten.¬
tib ianus aditũ repperire ñ poterat. Ipse
autẽ uir uenerabilis ep̃s erat multȩ abstinen.¬
tiȩ. & multarũ uigiliarũ cotidiano unumo
macerans corpꝰ. Cui prandendi nimquã con¬
surtudo fuit. nisi die sabbati & dominco itt
cũ natalicia celeberruoꝵ martyrũ eẽntꝰ
Orandi ciã assiduitas magna dir ac nocte. nẽc
opera dedinabat seribendi ꝓpͥa manu libros.
nisi cũ aliqua infirmitate corpꝰ eiꝰ adtiner&e.
Frat etiã in illo sollicitudo omiũ ȩcłarũ. int̾.¬
ueniendi magna assiduitas & constantia. In
reb &iã diuinis implendis fortissimꝰ. intantũ

Expanded text:
ficiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex ficiorum pro quodam intercedendum perrexisset, atque ex praecepto supradicti viri fores invenisset clausas, nec copiam ingrediendi adeptus esset, ait: Et tu quidem venies ad ecclesiam nec clausis januis invenies, qua ingrediaris. Quod factum est; mortuo enim Gratiano, confugiens Macedonius ad ecclesiam, patentibus januis, aditum reperire non poterat. 38. autem ipse venerabilis Episcopus multae abstinentimacerans corpus, cui prandendi numquam consuetudo fuit, nisi die sabbati, et Dominico, vel cum natalitia celeberrimorum martyrum essent. Orandi etiam assiduitas magna die ac nocte: nec operam declinabat scribendi propria manu libros, nisi cum aliqua infirmitate corpus ejus attineretur. Erat etiam in illo sollicitudo omnium Ecclesiarum, interveniendi etiam magna assiduitas et constantia. In rebus etiam divinis implendis fortissimus, in tantum
Abbreviated transcription (Latin):
querem᷑ theodoro tunc notario. qͥ postea su̾ma
cũ grã mutinense̾ rex̾ ȩccłam. cũ casu quodã
deme factũ. conũsus sac̃dos ait. Et ci qͥstas.
uide ne cadas. Quo dicto. statĩ is qͥ alienũ lap.¬
sũ riserat. suũ doluit. Pidẽ tẽpus fritigil
quȩdã regina marca mannarũ cũ aquodam
xp̃iano uro qͥ adillã forte de italiȩ partib
aduenerat. referentes ibi audierit fama uiri
apõ credidit. cuiꝰ illũ seruulũ recognouerat
Ut scriptis ipsius qualit̾ credere deber& infor¬
maret᷑. Ad quã ille epłam fec̃ p̃clarã inmo¬
dũ cathecismi. in qua etiã ãmon& ut suadera
uirũ romanis pacẽ seruare. Quȩ accepta epła
mulier suasit uirũ. ut cũ ppło suo se romanis
trader&. Iui cũ adueniss& mediolaniũ pluri¬
mũ doluit qđ scm̃ sac̃dotẽ adque̾ destinaue¬
rat minime. repperisse: iã enꝰ de hac luce mi¬
grauerat. Temporib uero gratiani ut retro
redeã. cũ ad p̃toriũ macedonii tc̃ magistri of¬

Expanded text:
queremur, Theodulo tunc notario, qui postea summa cum gratia Mutinensem rexit ecclesiam, cum casu quidam denti factum conversus Sacerdos ait: Et tu qui stas, vide ne cadas . Quo dicto, statim is qui alienum lapsum riserat, suum doluit. 36. Per idem tempus Frigitil quaedam regina Marcomannorum, cum a quodam Christiano viro, qui ad illam forte de Italiae partibus advenerat, referente sibi audiret famam viri, Christo credidit, cujus illum servulum recognoverat,ut scriptis ipsius qualiter credere deberet, informaretur. Ad quam ille epistolam fecit praeclaram in modum catechismi, in qua etiam admonuit ut suaderet viro Romanis pacem servare: qua accepta epistola, mulier suasit viro, ut cum populo suo se Romanis traderet. Quae cum venisset Mediolanum, plurimum doluit quod sanctum Sacerdotem, ad quem festinarat, minime reperisset; jam enim de hac luce migraverat. 37. Temporibus vero Gratiani, ut retro redeam, cum ad praetorium Macedonii tunc magistri of
Abbreviated transcription (Latin):
ata ecña possi debit. Ante paucos nãq dies
qua lectulo detineret᷑. cũ quadragesimũ t̃ciũ
psalmũ dictar& me exccipiente & uidente.
habitator ingressus. ẽ. Postꝗ facta. ẽ. facies eius
tanquã noc. postea uͦ reuersus. ẽ. uultꝰ eius
ad speciẽ suã. Qd̾ cũ fier& stupore ꝑcussus ob¬
rigui. nec potui scribere quȩ ab illo dicebant᷑.
nisi postea qua insio ipsa transiuit. Dicebat
enĩ intẽpore testimoniũ scripturȩ diune
qđ ego obtime retineba. Na scribendi uł dic.¬
tandi ipso die fine̾ fecit. si quidẽ ipsũ psal.¬
mũ eocplere ñ potuit. ł go uero id qđ amẽ
uisũ fuerat honorabili uiro casto diacono sub

Expanded text:
ternam possidebit . 42. Ante paucos vero dies quam lectulo detineretur, cum quadragesimum tertium psalmum dictaret, me et excipiente et vidente, habitator ingressus est: post quod facta est facies ejus velut nix, et postea reversus est vultus ejus ad speciem suam. Quod cum fieret, stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae ab illo dicebantur, nisi posteaquam visio ipsa transivit; dicebat enim in eo tempore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat, honorabil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓstratꝰ ante altare dni factũ diu fleuit. Sed in
tẽpore cũ reuertissent & renuntiassent. his aqͥb
fuerant destinati sunt milites. Dimissi leobardi
saltu celeri adeundẽ locũ in quo sederant qͥ de
ȩccła triũphabant. ascendentes grauit᷑
penitentia motꝰ. ẽ. ita ut ꝑmultos dies satis fa¬
cer& sac̃doti. & in lesũ quide illũ qͥ oblatꝰ fue

Expanded text:
actum diu flevit. Sed in tempore cum revertissent, et renuntiassent iis, a quibus fuerant destinati milites, dimissi leopardi saltu celeri ad eumdem locum, in quo sederant qui de Ecclesia triumphabant, ascendentes graviterpoenitentia motus est, ita ut per multos dies satisfaceret Sacerdoti, et illaesum quidem illum qui ablatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
est. ꝑ idẽ cẽpꝰ cũ uir inlustris ꝓb puerũ suu̾
notariu qui spũ inmundo grauit uexabatur¬
direxisse adepm̃. egressũ urbẽ dr t diabol
mediolana apud ep̃m̃ fuit.: nulla millo diaro
dominatio apparuit. Sed ubi egressiuis demedio¬
lanio ẽ. & ꝓpe urbẽ uenit: ide spc̃ qͥiulũ habu

Expanded text:
21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum 21. Per idem tempus cum vir illustris Probus puerum suum notarium, qui spiritu immundo gravitm, egressum ex Urbe dimisit diabolus, Mediolani apud Episcopum fuit, nulla in illo diaboli dominatio apparuit: sed ubi egressus Mediolano est, et prope Urbem pervenit, idem spiritus qu
Abbreviated transcription (Latin):
se confiteret᷑. Mortua uͦ ustina cũ quidam
aruspex innocentiꝰ nomine. non tam̃ opere
in causa maleficoꝵ auidice torqueret᷑. aliud
quã int̾rogabat᷑ fateri cep̃. Clamabat enĩ
abangło maiora corm̃ta adhiberi. eoꝙ custo¬
dire ambrosiũ. qm̃ tẽporib iustitiȩ ad excitan.
conscendens medio noctis sacrificauerit. Sed
quanto instantiꝰ & sollicitiꝰ opera maligna exer.¬
qͥ illũ int̾necarent fatebat᷑. s demones renun
qm̾ ignis insuperabilis omẽ illud edificiũ com¬
munir&. ut etiã longe positi urerent᷑ : ita ces¬
sass& artes suas quib adũsus dnĩ sac̃dotẽ se
aliquid posse arbitrabat᷑. Alius etiã gladiu̾
ferens adcubiculũ usq ꝑuenit. ut int̾ficer&
sac̃dotẽ. Sed cũ eleuass& manu̾: districto gla.¬
dio dextera obrigente remansit. Iunc se mis¬
sũ auistina postꝗ̃ confessus. ẽ. brachiũ qđ iiq
cũ extenderet᷑ obriguerat sanatũ confessione

Expanded text:
se confiteretur. 20. Mortua vero Justina, quidam haruspex Innocentius nomine, non tamen opere, cum in causa maleficiorum a judice torqueretur aliud quam interrogabatur fateri coepit; clamabat enim ab angelo majora tormenta sibi adbiberi eo qui custodiret Ambrosium; quoniam temporibus Justinae ad excitandacclesiae conscendens, medio noctis sacrificaverit. Sed quanto instantius et sollicitius opera maligna exerqui illum internecarent, fatebatur: sed daemones renuntquia ignis insuperabilis omne illud aedificium communiret, ut etiam longe positi urerentur: atque ita cessasse artes suas, quibus adversus Domini Sacerdotem se aliquid posse arbitrabatur. Alius etiam gladium ferens ad cubiculum usque pervenit, ut interficeret Sacerdotem: sed cum elevasset manum, districto gladio, dextera exerta in aera obrigente remansit. Tunc se missum a Justina postquam confessus est, brachium quod inique cum extenderetur, obriguerat, sanatum est confessione.
Abbreviated transcription (Latin):
germanã suã fecit. inqua tractatũ inseruit.
quẽ eodẽ die habuerat de baculo nuceo. quia
ꝓpħa hierenua uisus eẽ describit᷑. ꝑ idẽ tẽpus
causa thessalonicensis ciuitatis ñ minima sueces.¬
daturũ ciuib supͣ dicte ciuitatis. S. agentib:
comitib occultȩ cũ imꝑatore. ignorante sacer
rimi interempti in nocentes. Quo facto ubi
cognouit sac̃dos copia imꝑatori ingrediende
Eułe denegauit. Nec prius dignũ uidicauit
cetiul eccłȩ aut sa cram̃toꝵ cõmunione quã pu¬
blicã ageret penitentiã. Cũ ĩꝑator e contra asse.¬
rebat dauid adulteriũ simul & homicidium
ꝑpecrasse. S. resp̾sũ ilico .ẽ. Qui secutꝰ .s. errantẽ.
sequere corrigs Qđ ubi audiuit demtisimꝰ
plurimas questiones. ut exhis ꝓbarent sapien¬
dtãi uras ũq adhora diei pͥma usq inhoram

Expanded text:
germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, germanam suam fecit : in qua tractatum inseruit, quem eodem die habuit de baculo nuceo, qui a propheta Hieremia visus esse describitur. 24. Per idem tempus causa Thessalonicensis civitatis non minima succesdaturum civibus supradictae civitatis: sed agentibus comitibus occulte cum imperatore, ignorante Sacerdatque plurimi interempti innocentes. Quod factum ubi cognovit Sacerdos, copiam imperatori ingrediendi Ecclesiam denegavit: nec prius dignum judicavit coetu ecclesiae, vel sacramentorum communione, quam publicam ageret poenitentiam. Cui imperator contra asserebat David adulterium simul et homicidium perpetrasse. Sed responsum illico est: Qui secutus es errantem, sequere corrigentem. Quod ubi audivit clementissimus plurimas quaestiones, ut ex his probarent sapientiam viri: cum quo ab hora diei prima usque in horam
Abbreviated transcription (Latin):
se. ẽẽ. ꝓtali negotio mortẽ subiꝵ ne disimula¬
tione sui p̃uaricatorẽ facatẽ imꝑatorẽ. qͥ tã in¬
excultimo imꝑatorẽ feci. Ego tibi exale ad
mici tui tradidi. E go tibi coprisedi. s go de
uersũ te excercitui suo parauii¬
exed⁊ imperator ait. Contra nos ꝓposusti ho¬
are episcope. At ille resp̾dit. ñ se contͤ iꝑsum
s ꝓipso fuisse locutũ. Iunc imꝑator. R euera in¬
quit dire p̃ceyerã contra ep̃m de sinagoga re¬
paranda. imiaonachos uͦ undicandũ ẽẽ.ita &ea
comitib qͥ intẽpore aderant dicebat᷑. Quib
ep̃s. sgo quidẽ cũ imperatore nunc ago. uobc̃
quȩ statuta fuerant reuocarent᷑. Nec priꝰ ad altare
accedere uoluit. nisi fidẽ suã imꝑator illũ agere
debere cestaret᷑. Cui ep̃s. ego ago fidẽ suã. Res¬
p̃dit imꝑator. Auge fide̾ mea. Qua sponsione
iterata securꝰ ꝑgebat sac̃dos diuina misteria cę.
lebrare. Hȩc autẽ scripta sunt in epła quã ad

Expanded text:
se pro tali negotio mortem subire, ne dissimulatione sui praevaricatorem faceret imperatorem, qui tam inex ultimo imperatorem feci, ego tibi exercitum inimici tui tradidi, ego tibi copias quas ille adversum te exercitui suo praepra imperator ait: Contra nos proposuisti hodie, Episcope. At ille respondit non se contra ipsum, sed pro ipso fuisse locutum. Tunc imperator: Re vera, inquit, dure praeceperam contra episcopum de synagoga reparanda: in monachos vero vindicandum esse. Ita et a comitibus qui in tempore aderant, dicebatur. Quibus Episcopus: Ego quidem cum imperatore nunc ago, vobiscquae statuta fuerant, revocarentur: nec prius ad altare accedere voluit, nisi fide sua imperator illum agere debere testaretur. Cui Episcopus: Ergo ago fide tua. Respondit imperator: Age fide mea. Qua sponsione iterata, jam securus peregit Sacerdos divina mysteria. Haec autem scripta sunt in epistola, quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
crescebat fides ȩccłȩ catholicȩ. intantũ arria¬
noꝵ ꝑfilia minuebat᷑. Deniq exchoc tẽꝑe se¬
dari cęp̃ ꝑsecutio quȩ iustine furore accende.¬
bat᷑. ut sac̃dos de ęccła pelleret᷑. Iam̃ qm̃ int᷑
palatiũ multitudo arrianoꝵ cũ iustina consti-¬
pecunia cõparasse homines. qui se uexari ab in¬
uundis sp̃s mentirent᷑. atq ut ab illo sicut & a
mar xib se torqueri dicerent᷑. S hoc udaico
ore loquoant᷑ arriani subpares scilic& eoꝵ. Iui
enĩ de dnõ diceant. qm̃ inbeelrebub principe
demonioꝵ eicit demonia. Isti de martirib ualde
sos operabatur in mundi sp̾s pellerent᷑. s. accepta
inia se corqueri mentirent᷑. Clamabant
dicebanes. Scimꝰ uos martires. & arriani

Expanded text:
crescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Ariacrescebat fides Ecclesiae catholicae, in tantum Arianorum perfidia minuebatur. 15. Denique ex hoc tempore sedari coepit persecutio, quae Justinae furore accendebatur; ut Sacerdos de Ecclesia pelleretur. Tamen intra palatium multitudo Arianorum cum Justina constipecunia comparasse homines, qui se vexari ab immundis spiritibus mentirentur; atque ita ab illo, sicut et a martyribus se torqueri dicerent. Sed hoc Judaico ore loquebantur Ariani, suppares scilicet eorum; illi enim de Domino dicebant, quoniam in Beelzebuth principe daemoniorum ejicit daemonia : isti de martyribus, vel de sos operabatur, immundi spiritus pellerentur; sed accepta pecunia se torqueri mentirentur. Clamabant enim daemones: Scimus vos martyres; et Ariani
Abbreviated transcription (Latin):
man&. Pae tẽpus sci martires ꝓtasius &e gerua.¬
muas s ae doti reuelauer̾. Frant enĩ inbasilica po¬
s us inqua sunt hodie corpora naboris. & felicis
maytẏrũ. Sed sc̃ĩ martyres nabor & felixe cȩle.¬
herrime frequentabant᷑. ꝓtasii uͦ & geruasu
martirũ. ut nomina ita & iã sepultura in cognita.
ent. ytantũ ut supͣ ipsoꝵ sepulchra ambularent
opã qui uelsent ad cancellos ꝑuenire. qͥb scõꝵ
nabeis & felieis martẏrũ abiniuria sepulchra
atfendebant᷑. Sed ubi scõꝵ martyrũ sunt cor.
pora leuata. & inlecticis posita : multoꝵ ibi sa¬
nate egritudines ꝑdocent᷑. Cecꝰ etiã seuerus
nomine. qͥ nunc usq in eadẽ basilica quȩ dicit᷑
ãbrosiana. in qua martyrũ corpora sunt trans¬
lata religiose seruit. ubi uestẽ martyrũ attigit
statĩ lum̃ recep̃. obsessa etiã corpora aspiritib
inmundis curata. sũma cũ grã domũ repete.¬
bant. Sed his beneficiis martỹrũ. in quantũ

Expanded text:
idem tempus sancti martyres Protasius et Gervasius se Sacerdoti revelaverunt. Erant enim in basilica positi, in qua sunt hodie corpora Naboris et Felicis martyrum: sed sancti martyres Nabor et Felix celeberrime frequentabantur, Protasii vero et Gervasii martyrum ut nomina, ita etiam sepulcra incognita erant, in tantum ut supra ipsorum sepulcra ambularent omnes, qui vellent ad cancellos pervenire, quibus sanctorum Naboris et Felicis martyrum ab injuria sepulcra defendebantur. Sed ubi sanctorum martyrum corpora sunt levata, et in lecticis posita, multorum ibi satanae aegritudines perdocentur. Caecus etiam Severus nomine, qui nunc usque in eadem basilica quae dicitur Ambrosiana, in quam Martyrum corpora sunt translata, religiose servit; ubi vestem martyrum attigit, statim lumen recepit. Obsessa etiam corpora a spiritibus immundis curata, summa cum gratia domum repetebant. Sed iis beneficiis martyrum in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
uos e depositȩ fuerant. cũ tractar& ep̃s.
aidã de ppło repletꝰ spũ inmundo. cdlamare
cȩp st corqueri ab ambrosio. At ille conuersꝰ
adeũ: dixe. Obmutesce diabole. quia ñ tẽtor¬
quet ambrosius. s fides scoꝵ & inuidia tua. qm̃
illuic uides homines ascendere. Unde tii derectꝰ
e. Nã ambrosius nescit infiari. Quo dicto ille
qͥ elamabat obinutuit. ꝓstratꝰꝙ ẽ int̾ram. nec
ampliꝰ uocc̃ qua obstrepere possit emisit. Per
urbe mediolanem̃ libicanoꝵ ferarũ exhibe¬
ret miuiꝰ ppło. illicq concurrente data copia
est. Missis militib cunc abstilicone comite
hertatu eusebii p̃feti ut crisconius quidã
dee ta raperetur. Quẽ confugiente ad al.
defendendũ ercũdedit Sed multituo mi¬
litu que duces duos habebat depfidia arria

Expanded text:
one depositae fuerant, cum tractaret Episcopus, quidam de populo repletus spiritu immundo, clamare coepit se torqueri ab Ambrosio. At ille conversus ad eum ait: Obmutesce, diabole; quia non te torquet Ambrosius, sed fides sanctorum et invidia tua; quoniam illuc vides ascendere homines, unde tu dejectus es; nam Ambrosius nescit inflari. Quo dicto, ille qui clamabat, obmutuit, postratusque in terram est, nec amplius vocem qua obstrepere posset, emisit. 34.urbe Mediolanensium, Lybicarum ferarum exhiberet munus, populo illuc concurrente, data copia est missis militibus tunc ab Stilicone comite hortatu Eusebii praefecti, ut Cresconius quidam de ecclesia raperetur; quem confugientem ad altdefendendum circumdedit. Sed multitudo militum, quae duces suos habebat de perfidia Aria
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃dote uł plebe in ȩccła constituta. sed huius
contumatiȩ qͥ finis fuerit horresco referens
Subito enĩ p̃cipitati de reda animas enuserunt.
atq corpora illoꝵ sepulturȩ sunt tradita. Sc̃s
uͦ ambrosius cũ ignorasi& qđ factũ eẽt. nec diu¬
tiꝰ possa. plebẽ tenere. ascendens ꝓtribunali
de eadẽ questione quȩ fuerat ꝓposita sermo¬
nẽ ad orsus. ẽ. dicens. Debitũ fr̾i curo soluendũ.¬
sed hesternos meos ñ iuenio creditores. & re.
tore recipiendi corporis eiꝰ causa scđm adma¬
ximũ suscep̃ legationẽ. Apud quẽꝗ constant̾
egerit qͥ uoluerit cognoscere ipsius legationis
epłam adualentinianũ uimore̾ datã cũ lege.¬
rit apꝓbabit. Nob̾ enĩ alienũ aꝓmissione uisũ
est illã in serere. ne adiunctȩ epłȩ ꝓlixitas
fastidiũ legendi afferr&. ipsũ uͦ maximum
a cõmunionis consortio segregauit. ãmonens

Expanded text:
Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus Sacerdote et plebe in Ecclesia constituta. Sed hujus contumaciae quis finis fuerit, horresco referens; subito enim praecipitati de rheda, animas emiserunt, atque corpora illorum sepulturae sunt tradita. Sanctus vero Ambrosius cum ignoraret quid factum esset, nec diutius posset plebem tenere, ascendens pro tribunali, de eadem quaestione quae fuerat proposita, sermonem adorsus est, dicens: Debitum, fratres, cupio solvendused hesternos meos non invenio creditores, et reltore, recipiendi corporis ejus causa secundam ad Maximum suscepit legationem. Apud quem quam constanter egerit, qui voluerit cognoscead Valentinianum juniorem datam cum legerit , approbabit; nobis enim alienum a promissione visum est illam inserere, ne adjunctae epistolae prolixitas fastidium legenti afferret. Ipsum vero Maximum a communionis consortio segregavit, admonens
Abbreviated transcription (Latin):
amore corã dõ & hominib. ꝑidẽ tepꝰ erat
quidã uir de heresi arrianoꝵ acerrimꝰ nimiũ
disputator. & durꝰ atꝙ in conu̾tibilis adfidẽ
catholica is constitutꝰ in ȩccła tractante epõ.
uidit ut ipse postiodũ loquebat᷑ ingelum
ad aures ep̃i tractantis loquentẽ. ut uerba angłi
ppło ep̾s renuntiare uideret᷑s Quo uiso conũso
fidẽ quã expugnabat cep̃ ipse defendere fuer̃
&iã duo cubicularii tunc tẽporis gratiani impe¬
ratoris de heresi arrianoꝵ. Qui dractandã epõ
questione̾ ꝓponerent. Ad quã audiendã. al¬
tero die adbasilicã portianã se ad futuros ꝓmi¬
serant. Frat eniꝰ questio : de incarnatione dnĩ.
Sed alio die miserandi homines suꝑbiȩ tumore
cõpleti. nec memores ꝓmissoꝵ contẽnentes dm̃
insac̃dote ipsius. nec plebis expectantis conside
ut mola asinaria collo eiꝰ alliget᷑. & dimergat᷑
in ꝓfundũ maris. Conscendentes redã quasi
grã gestandi. ciuitate̾ egressi sunt. Papectante

Expanded text:
 idem tempus erat quidam vir de haeresi Arianorum, acerrimus nimium disputator, et durus atque inconvertibilis ad fidem catholicam. Is constitutus in Ecclesia, tractante Episcopo, vidit ut ipse postmodum loquebatur Angelum ad aures Episcopi tractantis loquentem; ut verba angeli populo Episcopus renuntiare videretur. Quo viso conversus, fidem quam expugnabat, coepit ipse defendere. 18. Fuerunt etiam duo cubicularii tunc temporis Gratiani imperatoris de haeresi Arianorum, qui tractanti Episcopo quaestionem proponerent, ad quam audiendam altero die ad basilicam Portianam se adfuturos promiserant; erat enim quaestio de incarnatione Domini. Sed alio die miserandi homines superbiae tumore completi, nec memores promissorum, contemnentes Deum in Sacerdote ipsius, nec plebis exspectantis considerut mola asinaria collo ejus alligetur, et demergatur in profundum maris , ascendentes in rhedam, quasi gratia gestandi, civitatem egressi sunt, exspectante
Abbreviated transcription (Latin):
mittebat enĩ tribimatꝰ. & diuersas alias dignita¬
tes. his qͥ illũ de eccła raptũ adexiliũ ꝑduxissent
Qđ cũ multi conarent᷑. s do p̾sule ꝑficere ñua.¬
luer̾. Unꝰ infelicior ceteris nomine eutimius
tanto furore excitatꝰ ẽ. ut uixta ȩccłam sibi

Expanded text:
mittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitamittebat enim tribunatus, et diversas alias dignitates iis, qui illum de ecclesia raptum, ad exsilium perduxissent. Quod cum multi conarentur, sed Deo praesule, perficere non valerent, unus infelicior caeteris, nomine Euthymius, in tantum furorem excitatus e
Abbreviated transcription (Latin):
leret᷑. ut ñ ab ipso s abhereticis arrianis ep̃s
in eadẽ ȩccła ordinaret᷑. ess&q constitutꝰ in
tribun .di. Nichil curans eoꝵq amuliere exti¬
cabant᷑ Una de iurginib arrianoꝵ impu¬
dentior cȩceris. tribunal conscendens. ipr̃¬
uell& ad parce mulierũ. ut abipsis cesus de
ferre. ee si ego indignꝰ tanto sac dotio sam
cũꝙ sac̃dotẽ manꝰ micere. Undr debes uereri q
uidiciũ. ne tibi aliquid eueniat. Qđ dictũ exit
confirmauit. Nã alio die mortuã ad sepulchru̾
Usq deduxẽ. giãmi ꝓcontunelia repencdens. ded
hoc factũ ñ leue̾ aduersariis incussit metũ. pa¬
cẽq magnã eccłe catholicȩ mordinando ep̃õ tri¬
buit. Ordinato itaq catholico sac̾dote medio¬
lanũ reuertit᷑. ibiq sup̃dictȩ ustine mulieris
innumeras in sidias sustinuit. Quȩ munerib atꝙ
honoub aduersus sem̃ uirũ oblatis ppłm exci.¬
tabat. s infirmitatib ꝓmissis decipiebant᷑. Pro¬

Expanded text:
b ipso, sed ab haereticis arianus episcopus in eadem ecclesia ordinaretur: essetque constitutus in tribunali, nihil curans eorum, quae a muliere excitabantur; una de virginibus Arianorum impudentior caeteris, tribunal conscendens, appreeum ad alias mulieres ut ab ipsis cesus de it: «Etsi ego indignus sum tanto sacerdotio, que sacerdotem manus inicere. judicium, ne tibi aliquid mali eveniret. Quod dictum exitus confirmavit; nam alio die mortuam ad sepulcrum usque deduxit, gratiam pro contumelia rependens. Et hoc factum non levem adversariis incussit metum, pacemque magnam Ecclesiae catholicae in ordinando episcopo tribuit. 12. Ordinato itaque catholico sacerdote, Mediolanum revertitur, ibique supradictae Justinae mulieris innumeras insidias sustinuit, quae muneribus atque honoribus adversus sanctum virum oblatis, populum excitabat. Sed infirm
Abbreviated transcription (Latin):
ni& Si quidẽ noutrimꝰ uiatores gratiorem
habere aquã breui uena stillare fonte̾ cũ siti
dulcis sol&. ee. & iã his qͥ centenis uicib ferculora
cotidiani conuuurenas ruptare consuerunt.
s& & hortoꝵ amena murantib herbe agrefies
ulacere consuer̃. Quã obrẽ obsecid uos oñs
uera. ẽẽ. quȩ dicimꝰ: ne putet me quisquã stu¬
dio amoris aliquid qđ fide careat posuisse. ꝗdo
quide̾ meliꝰ sit penitꝰ nichil dicere. quẽ aiqd
falsi ꝓferre. cũ sciamꝰ nos om̃iũ sermonũ nr̃oꝵ
redditi .s. eẽ. rationẽ. Nec dubitẽ & si non
ab omib omia.en adiũsis diuersa sciri.
aut audire aut uidere potui. Unde ⁊ina¬
tiuitatis eiꝰ narrandi intis summa. ut grã uiri ab¬
.ĩ. incimabulis que fuerit agnoscat᷑. Iger posito
in adimniffratione ꝑfecture galliarũ patre eiꝰ
ambrosio: natꝰ.ẽ. ambrosuis. Qui infinsin asea
p̃torii incunabulis positꝰ cũ domnra. aꝑ xote

Expanded text:
niat. Siquidem noverimus viatores gratiorem habere aquam brevi vena stillantem, forte cum sitiudulcis solet esse etiam his qui centenis vicibus ferculorum quotidiani convivii copias ructare consuerunt. Sed et hortorum amoena mirantibus herbae agrestes placere consueverunt. 2. Quamobrevera esse, quae scripsimus: nec putet me quisquam studio amoris aliquid quod fide careat, posuisse; quando quidem melius sit penitus nihil dicere, quam aliquid falsi proferre, cum sciamus nos omnium sermonum nostrorum reddituros esse rationem . Nec dubitem et si non ab omnibus omnia, tamen a diversis diversa sciri, aut audire aut videre potui. Unde a die nativitatis ejus narrandi initium sumam, ut gratia viri ab incunabulis quae fuerit, agnoscatur. 3. Igitur posito in administratione praefecturae Galliarum patre ejus Ambrosio, natus est Ambrosius. Qui infans in area praetorii