comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de torqueatur auero : Nec respectu deuitandorum quorum lboe
In commodorum suorum : quae aduersantur huic uitae : talis filius¬
ascendit ad sapientiam quae ultima & septima est : qua pacatus tran¬
quillus que per fruitur: Initium enim sapientiae ti mordñi:
De quo disserere quod dñs suggesserit. atque tractare institu¬
imus Erit igitur diuinarum scripturarum solertissimus
indagator : qui primo totas legerit notas que habuerit & si non¬
dum intellectu : Iam tamen lectione dumtaxat eas quae appel¬
lantur canonicȩ : Nam ceteraes securius legat fide ueritatis
culons mendacii fantasmatibus eludentes : prae iudiceNt
Aliquid contra sanam intellegentiam: It coenonicis
autem scripturis. ecclesiarum catholicarum quam plurium
auctoritatem sequatur : interquas sane illae sint quae aposto¬
lcas seder habere & epistolas accipere meruerunt : Tenebit
igitur hunc modum inscripturis canonicis : ut eas quae abom¬
nibus accipiuntur ecclenis cathohcis : praeponat eis quasquidã

Expanded text:
detorqueatur a vero, nec respectu devitandorum quorumlibet incommodorum suorum quae adascendit ad sapientiam, quae ultima et septima est, qua pacatus tranquillusque perfruitur. Initium enim sapientiae timor Domini . de quo disserere quod Dominus suggesserit, atque tractare instituimus. Erit igitur divinarum Scripturarum solertissimus indagator, qui primo totas legerit, notasque habuerit, et si nondum intellectu, jam tamen lectione, duntaxat eas quae appellantur canonicae. Nam caeteras securius leget fide veritatis culosis mendaciis atque phantasmatibus eludentes praejudicent aliquid contra sanam intelligentiam. In canonicis autem Scripturis, Ecclesiarum catholicarum quamplurium auctoritatem sequatur; inter quas sane illae sint, quae apostolicas Sedes habere et Epistolas accipere meruerunt. Tenebit igitur hunc modum in Scripturis canonicis, ut eas quae ab omnibus accipiuntur Ecclesiis catholicis, praeponat eis quas quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
sic esse a nobis : ut nobis nonsit adõ: Nec ad tendit apostolum dicentem
eytet expertus hanc heresim : quae nostro tempore & orta : multum nos
defenderemus exercuit : Et secundum id quod ait apostolus opost&
hereses esse ut probati manifesti fiant in uobis: multo uigilantior e
diligentioresq: reddidit : ut adue steremus inscripturis scĩs : qrod
istum ti conium minus attentum minusq sine hoste sollicitirn
fugit: &iam ipsam scilic& fidem donum esse illus. quieius mensuraẽ¬

Expanded text:
sic esse a nobis, ut nobis non sit a deo, nec attendit apostolum dicentem:sic esse a nobis, ut nobis non sit a deo, nec attendit apostolum dicentem: sed non erat expertus hanc haeresem, quae nostro tempore exorta multum nos,defenderemus, exercuit et secundum id quod ait apostolus: oportet haereses esse, ut probati manifesti fiant in uobis, multo uigilantiores diligentioresque reddidit, ut aduerteremus in scripturis sanctis quod istum Tyconium minus attentum minusque sine hoste sollicitum fugit, etiam ipsam scilicet fidem donum esse illius qui eius mensura
Abbreviated transcription (Latin):
st dicit: ipsi autem conuersi sunt r&ro: Quamuis alniam significentur
is uerbis : sed qnm nune in uno sunt : tam quam de ipsis. loquitur de quibus
o quebatur : non tamen semper inuno erunt : Ipse est quippe ille seruus
omme mortus ineuangelio : cuius dñs cum uenerit: diuid& eum : & partem
nus cumhy pocritis pon&sssertia regula est de promissis &lege:
que aliomodo dici potest de sp̃u & lit tera: sicut eam nos appellauimus
cumde hac re librum scriberemus: potest &iam sic dici : degratia & mandato
aec autem magis mihi uid&ur magna quȩstio quam regula: quae
soluendis quȩstionibus adhibenda est : Haec est quamnon intellegerte
pelagiani : uel condiderunt suam heresim: uel auxerunt: labora uit
mea dis soluenda ticonius bene : sed nomplene : Disputans enim defide
xoperib: : operac nobis dixit adõ darimerito fidei: Ipsam uero fidem

Expanded text:
est, dicit: ipsi autem conuersi sunt retro, quamuis alii iam significentur est, dicit: ipsi autem conuersi sunt retro, quamuis alii iam significentur his uerbis. sed quoniam nunc in uno sunt, tamquam de ipsis loquitur de quibus loquebatur. non tamen semper in uno erunt: ipse est quippe ille seruus commemoratus in euangelio, cuius dominus, cum uenerit, diuidet eum et partem eius cum hypocritis ponet. Tertia regula est "de promissis et lege". quae alio modo dici potest "de spiritu et littera", sicut eam nos appellauimus, cum de hac re librum scriberemus. potest etiam sic dici: "de gratia\' et mandato". haec autem magis mihi uidetur magna quaestio quam regula, quae soluendis quaestionibus adhibenda est. haec est, quam non intellegentes Pelagiani uel condiderunt suam haeresem uel auxerunt. laborauit in ea disserenda Tyconius bene, sed non plene. disputans enim de fide et operibus opera nobis dixit a deo dari merito fidei, ipsam uero fidem
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Lbnde pote itetdesti regula sic appellari. ut dicenaur de perancre
ecclisa: quae regula lecterem ugilantem requirit : quanddo seriptunite cu
udalios umloutur tamqum adeos ipsos ad quos loquebitio indur lepi
uel de ipsis cumde alis um loquitio : tamquam unumste utrorumque
corpus propter temponeriã commixtionem : & communionem sacieme¬
torun adhoc pertina incantico canticorum: Fusca sum er rpiciora
utrumd esse se drxit propter temporalem unitaitem intr una n&u
piscium bonorum a malorums Taber̃ nacula enim cȩdar adis mahelem
pestinen. qui nonerit heres cumfilio libertce ⁊. Itiq cunde boni peste
s dicit ducã cȩcos inuiam quam non nouerurit : & semitas quas non nouerunt
dcibunt & faciam illis tenebires in lucem & pricua in directum. haec uerba
cum & nonderelinquam eos : Moxde alia parte quae malis permixta

Expanded text:
sia. Unde poterat ista regula et sic appellari, ut diceretur, de permixta sia. Unde poterat ista regula et sic appellari, ut diceretur, de permixta Ecclesia. Quae regula lectorem vigilantem requirit, quando Scriptura cum ad alios jam loquatur, tanquam ad eos ipsos ad quos loquebatur videtur loqui, vel de ipsis, cum de aliis jam loquatur; tanquam unum sit utrorumque corpus, propter temporariam commixtionem et communionem sacramentorum. Ad hoc pertinet in Canticis canticorum: Fusca sum et speciosa utrumque se esse dixit propter temporalem unitatem intra una retia piscium bonorum et malorum. tabernacula enim Cedar ad Ismahelem pertinent, qui non erit heres cum filie liberae. itaque cum de bona parte dicat deus: ducam caecos in uiam, quam non nouerunt, et semitas, quas non nouerunt, calcabunt, et faciam illis tenebras in lucem et praua in directum. haec uerba faciam et non derelinquam eos, mox de alia parte, quae mala permixta
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsolum propter quaedam in quib: ut homo errocuit sed maxime
propter illa quae sicut donatista haereticus Ioquitur . Quid auto
doceant uel ad moneant istȩ septem regulae : breuiter ostendam:
qus idost xp̃i &e cdesue unam personã nobis intimari Incq enim frus
s̃ tur ad cuput & tamen nonreceditur abuna eademq ꝑsonai: Cnaenin
ꝑsonu toqutur dice ms sicut sponso imposut mibi mititrm : & sicut spons u
onoput ile oruamiento: Et tamen quidhoriõn duorum capiti qiuitscorpo
ide stquid ap̃o nud ecelesue conuenit uti intelle gendum estiis ora
este dedm̃ corpore bipestito quod quidem rbnita debunt ap pellare
Nonenu reueite dñi corpus est quod cumillo nonerit in acernumns ed
dicendiuim̃ fuit de dnĩ corpore uero atq: permixto : aut uero ait que
simulato uel qud aliud quia nonsolum in acernum uerum &uam qune
Inr poditae otncum illo esse dicendisunt: quonus ineius ense ude antur ede¬

Expanded text:
non solum propter quaedam in quibus ut homo erravit; sed maxime non solum propter quaedam in quibus ut homo erravit; sed maxime propter illa quae sicut donatista haereticus loquitur. Quid autem doceant vel admoneant istae septem regulae, breviter ostendam. Cisti et ecclesiae, unam personam nobis intimari — neque enim frustra nsitur ad caput, et tamen non receditur ab una eademque persona. una enim persona loquitur dicens: sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornauit me ornamento, et tamen quid horum duorum capiti, quid corpoid est quid Christo, quid Ecclesiae conveniat utique intelligendum est. Secunda est de Domini corpore bipartito, quod quidem non ita debuit appellari; non enim revera Domini corpus est quod cum illo non erit in aeternum, sed dicendum fuit de Domini corpore vero atque permixto, aut vero atque simulato, vel quidquid aliud; quia non solum in aeternum, verum etiam nunc hypocritae non cum illo esse dicendi sunt, quamvis in ejus esse videantur Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
aliquib in ui sibiles facunt: quarum si rotio regularum sine inuidia ut
communicamus accepta fuerit : clausa quaeq: pate fient & obs curte dilucida¬
huntur :ut quis proph&iae in mensam siluam perambulans: his regulis
quodam modo lucis t rocmitibus deductus : aberrore defendatur:
Hic sidixiss& sunt enim quae dam regulae misticae quae non nullos
legis recersus obtinent : aut certe quae legis magnos recessus optiner̃
non autem quod ait uniuersae legis recessus. neq dixirr& clausa
quae que pate fient sed cliusa multa patefient : uerum dixiss&:
pot  elaborato at pic util operisuo plus quam res ipsa postulx
dando inspem falsam lectore meius cognitoremque misissan
Quo d ideo dicendum putaui : ut liber ipse & legatur abstudios. ÷
quia plurimum adiuuat ad scripturaes intellegendas.: Et nonde ile
spen&ur tantum quantum non hab& : cuite si ne legendus est :

Expanded text:
aliquibus invisibiles visibiles faciunt. Quarum si ratio regularum sine invidia, ut aliquibus invisibiles visibiles faciunt. Quarum si ratio regularum sine invidia, ut communicamus, accepta fuerit; clausa quaeque patefient, et obscura dilucidabuntur; ut quis prophetiae immensam silvam perambulans, his regulis quodammodo lucis tramitibus deductus ab errore defendatur. Hic si dixisset, Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae nonnullos Legis recessus obtinent, aut certe, quae Legis magnos recessus obtinent; non autem quod ait, universae Legis recessus: neque dixisset, Clausa quaeque patefient, sed, clausa multa patefient; verum dixisset, nec tam elaborato atque utili operi suo plusquam res ipsa postulat dando, in spem falsam lectorem ejus cognitoremque misisset. Quod ideo dicendum putavi, ut liber ipse et legatur a studiosis, quia plurimum adjuvat ad Scripturas intelligendas, et non de illo speretur tantum quantum non habet. Caute sane legendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
sut angeli eede siarum septem quib: scribere iubacur : & re tiocinetur
multipliciter & ad hoc peruenit ut psor angelos intelle tamuroc celesas
inqua copiosis sima disputatione : nihil starum est regularum: Vtique
err. alie obis curis sina quaeritur quod exempl gretia sati dic tũ sici
Nam colligere omnu tumis longum & miis ope rosmnert quatcta
bicurt sunt inscripturis canomcis ut nihil istorum septem ibi re quirendã
Iste autem cum has uelit regulas commendar& tantum eis tribuit.
uass emma quae in lege idest in diuinis libris obseure posita inuenerimus
uis bene cognitis atq adinbitis intellegere ualeamus: Ita quippe
orsus est cundem librum : ut diceret : necessarium dxi ante omnia
quae mihi uidentur libellum regularẽ scribere : & secre torum
Iegis ueluti claue & luminaria fabricare : sunt enim quae dam regulat
mistice quae uniuersae legis recessus optinent : & ueritatis the sauros

Expanded text:
bere jubetur, et ratiocinatur bere jubetur, et ratiocinatur multipliciter, et ad hoc pervenit ut ipsos angelos intelligamus Ecclesias . In qua copiosissima disputatione nihil istarum est regularum, et utique res illic obscurissima quaeritur; quod exempli gratia satis dictum sit: nam colligere omnia, nimis longum et nimis operosum est, quae ita obscura sunt in Scripturis canonicis, ut nihil istarum septem ibi requirendum sit. 43. Iste autem cum has velut regulas commendaret, tantum eis tribuit, quasi omnia quae in Lege, id est, in divinis Libris obscure posita invenerimus, his bene cognitis atque adhibitis intelligere valeamus. Ita quippe exorsus est eumdem librum ut diceret: Necessarium duxi ante omnia, quae mihi videntur, libellum Regularum scribere, et secretorum Legis veluti claves et luminaria fabricare. Sunt enim quaedam regulae mysticae, quae universae Legis recessus obtinent, et veritatis thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
fecit librom quemn ce gyler um uocuuit qui ineo quardim slpiem regudli
eccaeutus est quibus quasi l auibus dnumarũ soriptume tu⁊ septer regil
occulr Quarũ primam ponit de dño & eius corpore  Secindam
de dni corpore bipertito Tertum de promiss alegecincuuasta
de sereue &goner o uinton decim poribus in Seetum de eeipi¬
culiddene  NN Septimam dediabulo &eius corpore: Quae quide ms
conside nurta sicutꝰ abillo aperuntur Nom parim adiuiunt ad pen&rucnda
quat tec tanent diunorum eloquorum: nec tamen omni quueniea serieti
motis e uons acile iitolleguetur possunt hns regidi inueniri. sedasiro
mrodis pliribus quos hoc numero septenario utq adeo Nonest iste comna is
ut ldem ipse muil toh ponet obrcunt in quibus harum regilarson adliba
paullam qũm uiec opus est: neq enim aliqud illic tale uersatir act quae¬
ratur seut ma pocale psi iohannis quuerit que madmodum intellegendi

Expanded text:
fecit librum quem Regularum vocavit, quia in eo quasdam septem regulas fecit librum quem Regularum vocavit, quia in eo quasdam septem regulas exsecutus est, quibus quasi clavibus divinarum Scripturarum aperirentur occulta. Quarum primam ponit, De Domino et ejus corpore; secundam, De Domini corpore bipartito; tertiam, De promissis et Lege; quartam, De specie et genere; quintam, De temporibus; sextam, De recapitulatione; septimam, De diabolo et ejus corpore. Quae quidem consideratae, sicut ab illo aperiuntur, non parum adjuvant ad penetranda quae tecta sunt divinorum eloquiorum: nec tamen omnia quae ita scripta sunt ut non facile intelligantur, possunt his regulis inveniri, sed aliis modis pluribus, quos hoc numero septenario usque adeo non est iste complexus, ut idem ipse multa exponat obscura, in quibus harum regularum adhibet nullam, quoniam nec opus est. Neque enim aliquid illic tale versatur aut quaeritur, sicut in Apocalypsi Joannis quaerit, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
uerba hab& sua quorum origo e contrrio est: sicut appellatur
lucus quod minime luceat: aut consueuit aliquid ita dici quam uis dicatus
&iam non e contrario: uel uti cum quae rimus accipere quod ibi Non
est & rer pond&ur nobis abundat: aut adiunctis uerbis. facimus ut
a contiario intellegatur quod loquimur : uelut sidicamus c̃aue
ilum quia bonus homo est: & quis taba rondicit in doctus nec omnino
sciens qui sint uel quid uocentur hi tropiꝰ quorum cognitio
pi curesea seruꝓtireprum ambiguitatibus dis soluendir est necessara
uu cum sensus ad oropri &atem uerborum siaccipiatur absurddus eres
Quulerendũ est utique ne forte illo uel illo tropo dictum sit quod rion in¬
celleogitmus. do ie ple ntquea inue nia sunt quae latebant:  pecomus qͥ uidan¬
qui contite donatutas uruictis sine serpsit. cum fuert donits queliuit
nuemitur ab surdis simi cordis ubieos o nomni ex pirte relnouesre uolit

Expanded text:
uerba habet sua, quorum origo e contrario est, sicut appellatur uerba habet sua, quorum origo e contrario est, sicut appellatur lucus, quod minime luceat, aut consueuit aliquid ita dici, quamuis dicatur etiam non e contrario, uelut cum quaerimus accipere etiam quod ibi non est et respondetur nobis: "abundat"; aut adiunctis uerbis facimus, ut a contrario intellegatur quod loquimur, uelut si dicamus: "caue illum, quia bonus homo est". et quis talia non dicit indoctus nec omnino sciens, qui sint uel qui upropterea Scripturarum ambiguitatibus dissolvendis est necessaria, quia cum sensus ad proprietatem verborum si accipiatur absurdus est, quaerendum est utique, ne forte illo vel illo tropo dictum sit, quod non intelligimus, et sic pleraque inventa sunt quae latebant. CAPUT qui contra Donatistas invictissime scripsit, cum fuerit donatista, et illic invenitur absurdissimi cordis, ubi eos non omni ex parte relinquere voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
consolum exempla sunt omniuom : sed quorundam &iam Nomina in diuinis
lbris leguntur : sicut allegoria enigma parcebola: Quamus paene
omnes hi tropi quilberch dicuntur arte cognosci : &um in eorum repe¬
runtur loque ls quinullos grammaticos audierunt : &eo quo uulgus utitur
sermone contenti sunt: Quis enim nondicit sic floreas : qui tropus
maa phorar uocatur : Quis nondicit piscinam &iam quae non hab& pisces
nec facta est propter pisces & tamen apiscib Nomen accepit : qui tropus
cita chresis dicitur : Longum est isto modo c&eros persequi: nam us que
ad illos peruenit uulgi locutio : qui propterea mirebiliores sunt quia
controe quamdicitur significant : sicuti est quae apellatur hiroma uel
ontifitrsi: sed hironia pronuntutione indicat quid ue lt intellegu
uti cum dicimus homini mala facienti. resbonas facis: Auti fitesis
uero ut contiteria signific& nonuoce pronuntiantis efficitur: sed aut

Expanded text:
non solum exempla, sicut omnium, sed quorundam etiam nomina in diuinis non solum exempla, sicut omnium, sed quorundam etiam nomina in diuinis libris leguntur, sicut allegoria, aenigma, parabola. quamuis paene omnes hi tropi, qui liberali dicuntur arte. cognosci, etiam in eorum reperiantur loquellis qui nullos grammaticos audierunt et eo quo uulgus utitur sermone contenti sunt. quis enim non dicit: "sic floreas"? qui tropus metaphora uocatur. quis non dicit piscinam etiam quae non habet pisces nec facta est propter pisces? et tamen a piscibus nomen accepit. qui tropus catacresis dicitur. longum est isto modo ceteros persequi; nam usque ad illos peruenit uulgi locutio. qui propterea mirabiliores sunt, quia contra quam dicitur significant; sicuti est quae appellatur ironia uel antiphrasis. sed ironia pronuntiatione indicat quid uelit intellegi, ut cum dicimus homini mala facienti: "res bonas facis"; antiphrasis uero ut contraria significet, non uoce pronuntiantis efficitur, sed aut
Abbreviated transcription (Latin):
tutius ambulatur : quas uerbis
traenslatis opacatas cum scrutari
non habeat controuersiam: aut si
hab& ex e adem scriptunt ubi cumq: eius inuentis atq ad hibitis testibus
termin&ur: Ecunt autem litterati modis omnib locutionis quos grtm¬
matici greco nomine tropos uocot auctores nostros usos fuisse e uur¬
multipliciuis atq copiosius quam possunt ex istimare uel credere quiescus
eos & nalis ista didicerunt : quos tamen tropos qui nouerunt agnoscunt
inliteris scr̃ eorũq: scientia adeas intellegendas alquantũ aduiuamus
Sed hic eos ignaris tradere nondec& ne artem grammnaticam doceni
uideamur : extroc sane ut discantur ad moneo. quamuis um superius
d ad monuerim : idest in secundo libro ubi de iinguarum necessaria cogni¬
tone disserui: Nam litterae a quib: ipsa graeminatica Nomen acceprt:
Q temimata enim grecilitte rocs uocant : Signa utique sunt sonorum ad
eticulatam uocem qua loquimur pertinentium. Istorũ aute introporũ

Expanded text:
tutius ambulatur. quas uerbis translatis opacatas cum scrutari on habeat controuersiam, aut, si habet, ex eadem scriptura ubicumque eius inuentis atque adhibitis testibus terminetur. Cmatici graeco nomine tropos uocant, auctores nostros usos fuisse multiplicius atque copiosius, quam possunt existimare uel credere qui nesciunt eos et in aliis ista didicerunt. quos tamen tropos qui nouerunt, agnoscunt in litteris sanctis eorumque scientia ad eas intellegendas aliquantum adiuuantur. sed hic eos ignaris tradere non decet, ne artem grammaticam docere uideamur. extra sane ut discantur admoneo, quamuis iam superius id admonuerim, id est in secundo libro, ubi de linguarum necessaria cognitione disserui. nam litterae, a quibus ipsa grammatica nomen accepit — VQctfxfiara enim Graeci litteras uocant — signa utique sunt sonorum ad articulatam uocem, qua loquimur, pertinentium. istorum autem troporum
Abbreviated transcription (Latin):
seriorum amore prepedi ta frui estenimã more in haerere aliciurei
ppterse ipsam Vtiautem t̃uod inusum uenerit ad id quod amas
optinendum referre si tamen amandum est : Namusus inlicitus :¬
obusus potius ue labusio nominanda est : Quomodo ergosi essemis
peregrii quibeate uiuerenis in patria non possonus : Eque
pesre neutioneutiq:miseri & miseriam finire cupientes inpatriã
felo. euellemus oous es & uel terrestrib uel marinisuehicuilis
quib utendumes i &e utt adpatriam qua fruendum erat percenire
uel eraionus: Quo ds̃ amoenitats iteneris e ipsagestatio ue hiculorũ
nos delec tar& conuersi ad fruendum his quibus uttidebiuir nus
reoller iuseirtoua in finire. Et peruerso suauitite implicatialiena¬
pemis: apatera cunus suauitas facerabeatos : ic in huius mosti si¬
brtatisuta peregrinantes ach̃o si re direta patria uo sumuiubn
beatieisepos sinus. Vitendum ẽ hoc mundo non fruendumno

Expanded text:
inferiorum amore praepediti. Frui est enim amore inhaerere alicui rei inferiorum amore praepediti. Frui est enim amore inhaerere alicui rei propter ae ipsam, uti autem, quod in usum uenerit ad id quod amas optinendum referre, si tamen amandum est. nam usus inlicitus abusus potius uel abusio nominanda est. quomodo ergo, si essemus peregrini, qui beate uiuere nisi in patria non possemus, eaque peregrinatione utique miseri et miseriam finire cupientes in patriam redire uellemus, opus esset uel terrestribus uel marinis uehiculis, quibus utendum esset, ut ad patriam, qua fruendum erat, peruenire ualeremus; quod si amoenitates itineris et ipsa gestatio uehiculorum nos delectaret, conuersi ad fruendum his quibus uti debuimus, nollemus cito uiam finire et peruersa suauitate implicati alienaremur a patria, cuius suauitas faceret beatos: sic in huius mortalitatis uia peregrinantes a domino si redire ad patriam uolumus, ubi beati esse possimus, utendu
Abbreviated transcription (Latin):
Quam obrem omnesignum &i unres aliqua est: Quod enim
nullares est: omninonihil est: Non autemominisres : &iam
signum est : Et ideo in hac diuisionererum atq signorumi
cumdereb loquigmur. italoquimur ut &iamsi earum
aliquae adhiberi ad signi ficandum possint nonimpediant
pastitionem quaprius dereb postea designis dis seremus:
memoriterq teneamus Id nunc in rebus conside randum esse
quod sunt non quod aliud&iam prae ter se ipsas significant:
Nose engoabiuesint quibus fruendum est : Alia e quibus utendũ
liae qua eftruuntur & utuntur :: Vlae quibus ft uendum est nos
adiuua iur̃ u itadillas quae nosbeatos faciunt peruenire at que
inis in haererepos simus : Nos uero qui fruimur &utimur inter
ut iaesq constituti. sieis quib utendum est frui uoluerimus
ieipeditur cursus noster & aliquando &iam deflectitur. Ut ab his
nebi quub sruendum est obtinendis uelre& ardemur uel&iamre uo cemur

Expanded text:
Quamobrem omne signum etiam res aliqua est: quod enim Quamobrem omne signum etiam res aliqua est: quod enim nulla res est, omnino nihil est. Non autem omnis res etiam signum est: et ideo in hac divisione rerum atque signorum, cum de rebus loquimur, ita loquimur, ut etiamsi earum aliquae adhiberi ad significandum possint, non impediant partitionem qua prius de rebus, postea de signis disseruimus, memoriterque teneamus id nunc in rebus considerandum esse quod sunt, non quod aliud etiam praeter seipsas significant. Res ergo aliae sunt, quibus fruendum est; aliae, quibus utendum est; aliae, quae fruuntur et utuntur. Illae quibus fruendum est, nos iniculamur, ut ad illas quae nos beatos faciunt peruenire atque his inhaerere possimus. nos uero, qui fruimur et utimur inter utrasque constituti, si eis quibus utendum est frui uoluerimus, impeditur cursus noster et aliquando etiam deflectitur, ut ab his rebus, quibus fruendum est, obtinendis uel retardemur uel etiam reuocemur,
Abbreviated transcription (Latin):
& spostas satiatis tothominummilib impleuerunt :
Sicut ergo ille panisdum ficenger&ur creuit : sic ea qua
ad hoc opus aggrediendum iamdñs praebuit cumdis pensari coeperint
co ipso suggerente multiplicabuntur ut in hoc nostroministerio
non solumnullam patiamur inopiam : sed demirarbili abundantia
Sedres persigna discuntur: Pro prie autem nuncres appellaui:
quaenon ad significandum aliquid ad hibentur : sicuti est :¬
lignum. lapis pecus atq huius modi c&era: sed non illud lignum
quod in aquas a maites morsenmisis selegimus ut amaritudine
carerent: Neque ille lapis que mia cobsibiadcaput. posuercet
Hae namque itaressunt : ut aliarum &iam signa sint rerum :
Sunt autem alia signa quoru momnis usus in significando est :
sicuti sunt uerba : Nemoenimutitur uerbis: nisi aliquid
significandigractia: ex quo in tellegitir: Quid apellem signa :
res eas uidelic& quae ad significandum aliquid adhibentur:

Expanded text:
et sportas satiatis tot hominum millibus impleverunt . et sportas satiatis tot hominum millibus impleverunt . Sicut ergo ille panis dum frangeretur accrevit, sic ea quae ad hoc opus aggrediendum jam Dominus praebuit, cum dispensari coeperint, eo ipso suggerente multiplicabuntur, ut in ipso hoc nostro ministerio, non solum nullam patiamur inopiam, sed de mirabili etiam abundantia sed res per signa discuntur. Proprie autem nunc res appellavi, quae non ad significandum aliquid adhibentur, sicuti est lignum, lapis, pecus, atque hujusmodi caetera. Sed non illud lignum quod in aquas amaras Moysen misisse legimus, ut amaritudine carerent ; neque ille lapis quem Jacob sibi ad caput posuerat hae namque ita res sunt, ut aliarum etiam signa sint rerum. Sunt autem alia signa quorum omnis usus in significando est, sicuti sunt verba: nemo enim utitur verbis, nisi aliquid significandi gratia. Ex quo intelligitur quid appellem signa, res eas videlicet, quae ad significandum aliquid adhibentur.
Abbreviated transcription (Latin):
proemio quib: lib& obsistentib: conuenienter uid&ur essere sponsũ
Huius uiae quam in hoc libro ingrediuolumus. talen obis occurrit
quae intellecta surł. De inueniendo prius De proferendo postea
dis seremus: Magnumopiis & arduum: &si ad sustinendum
difficile: uereor ne ad suscipiendum temerarium : Ita sane : si
denobis ipsis prȩsumeremus : Nunc uero cum in illo sit spes per¬
a gendi huius operis ã qua nobis in cogitatione multadehac rẽ
iam tirdita tenemus. Non est m&uendum nedaredesinat
c&enrcumea quaedata sunt coeperimu simpendere :
Omnis enimres quaedando non deficit: dumhab& ur & nondatur
non dum hab&ur quomodo habenda est: ille autem ait:
Qui hab&edabitur ei. Dabitergohabentibus idẽ cumbenignitate
ũtentibus eo quod acceperunt adimplebit atq comulabit
Quod deditailliquinq et illiseptem erant panes antequam
inciperent danes urientibus : quod ubi fieri coepit cophinos

Expanded text:
prooemio quibuslibet obsistentibus convenienter videtur esse responsum, prooemio quibuslibet obsistentibus convenienter videtur esse responsum, hujus viae quam in hoc libro ingredi volumus, tale nobis occurrit quae intellecta sunt. De inveniendo prius, de proferendo postea disseremus. Magnum opus et arduum, et si ad sustinendum difficile, vereor ne ad suscipiendum temerarium. Ita sane si de nobis ipsis praesumeremus: nunc vero cum in illo sit spes peragendi hujus operis, a quo nobis in cogitatione multa de hac re jam tradita tenemus, non est metuendam ne dare desinat caetera, cum ea quae data sunt coeperimus impendere. Omnis enim res quae dando non deficit, dum habetur et non datur, nondum habetur quomodo habenda est. Ille autem ait: Qui habet, dabitur ei . Dabit ergo habentibus, id est, cum benignitate utentibus eo quod acceperunt, adimplebit atque cumulabit quod dedit. Illi quinque et illi septem erant panes, antequam inciperent dari esurientibus; quod ubi fieri coepit, cophinos
Abbreviated transcription (Latin):
noueriN: Uterq tamenid infinuat quod accepit: Sic &iam quiea
quȩinscripturis intellegit exponit audientib tamquam lit teras
quas agnoscit pronuntiat lectoris officio : Qui autem p̃cipit quo modo
intellegendum sit : similis est tradentilit teras. hoc ẽ p̃cipienti
quomodosit legendum: Vt quomodo ille quilegerenouit. alio
lectore non indig& cum codiceminuenerit a quo audiat quid ibi¬
in scriptum sit: Sic iste qui prerecepta q̃ conamur tite dere aeceperi
cum in libris aliquid obscuritatis inuenerit: quas damregulas uelut
Vt teras tenens intellectorem alium nonrequirat perquemsi bi
quodopestum estr&egatur: sed quibusdam uestigus indagatis
adoccultum sensum sine ullo errore ipseꝑueniat : Aut ceste in ab¬
surditatem pirua es ententiae non incidat ¶Qua propter quan¬
quam & in ipso operesatis apparere possit. Huic officioso labori
nostro non recte aliquem contradicere: Tamensi huiusmodi

Expanded text:
noverint: uterque tamen id insinuat quod accepit. Sic etiam qui ea noverint: uterque tamen id insinuat quod accepit. Sic etiam qui ea quae in Scripturis intelligit, exponit audientibus, tanquam litteras quas agnoscit pronuntiat lectoris officio; qui autem praecipit quomodo intelligendum sit, similis est tradenti litteras, hoc est praecipienti quomodo sit legendum: ut quomodo ille qui legere novit, alio lectore non indiget, cum codicem invenerit, a quo audiat quid ibi scriptum sit; sic iste qui praecepta quae conamur tradere acceperit, cum in libris aliquid obscuritatis invenerit, quasdam regulas veluti litteras tenens intellectorem alium non requirat, per quem sibi quod opertum est retegatur; sed quibusdam vestigiis indagatis ad occultum sensum sine ullo errore ipse perveniat, aut certe in absurditatem pravae sententiae non incidat. Quapropter, quanquam et in ipso opere satis apparere possit huic officioso labori nostro non recte aliquem contradicere; tamen, si hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
& non suam: sed cum legit & nullo si bihominum ex ponentelntellegit
ur ipsealiis affectat ex ponere acnonpotius eostemit titđo ut ipsi
quoq non perhominem sed illo intus docente ntellegantis
eduidelic&tim& neaudiat adño : seruene quam dares pecunam
meaminum mulariis Cs̃cut ergohi ea qua cin tellegunt produnte& eri
uel loquendo uel scribendo: Ita ego quoq s i n on solum eaquae
intellegant sed & iam mintellegendo ea qua e obseruent prodidero:
cul pariabeis profectonon debeo: Quan quam nemodeb& aliquid¬
sic habere quasi suumproprium: nisi fortemendacium:
Namomi ne uerum ab illo est quiait : Ego sumueritas : Quidenim
habemus quod non accepimus : quod s̃i accepimu quidgloriamur
quasi nonacceperimus quilegit audientibait teras utiq qua sagnoseit
enuntiat : quia utemipsas lit teras tradit hocagit ut aliuquoq legene

Expanded text:
 non suam: sed cum legit, et nullo sibi hominum exponente intelligit,  non suam: sed cum legit, et nullo sibi hominum exponente intelligit, cur ipse aliis affectat exponere, ac non potius eos remittit Deo, ut ipsi quoque non per hominem, sed illo intus docente intelligant? Sed videlicet timet ne audiat a Domino, Serve nequam, dares pecuniam meam nummulariis . Sicut ergo hi ea quae intelligunt, produnt caeteris vel loquendo vel scribendo; ita ego quoque si non solum ea quae intelligant, sed etiam intelligendo ea quae observent, prodidero, culpari ab eis profecto non debeo: quanquam nemo debet aliquidsic habere quasi suum proprium, nisi forte mendacium. Nam omne verum ab illo est, qui ait: Ego sum veritas . Quid enim habemus quod non accepimus? Quod si accepimus, quid gloriamur quasi non acceperimus ? 9. Qui legit audientibus litteras, utique quas agnoscit enuntiat; qui autem ipsas litteras tradit, hoc agit ut alii quoque legere
Abbreviated transcription (Latin):
intellegebat expositum aut diuinitus inmente si ne hominis
ministerio re uelatum est : sed potius suggestionediuinamissus est
adeum seditq cum eo philippus quinouerat esaiam proph&am:
eiq humanis uerbis & lineua quod in scriptura illa tectumerat
aperuit: non necummorse ds loquebatur : Et tamen consilium
regendiatq ad ministroendi tam magni populi a se: osuo a lienigena
scilic& homine & maxime pro uidus &minime superbus accepit:
Noueratenimilleuir exquacumq: anima uerum consilium processis s&
nonei sed illiqui est ueritas in commutabi lido esse tribuendum:
Postremo quis quis se nullis p̃ceptis instructum diuinomunere quaecumo
in seripturi s obscurc sunt intelle geregloriatur: Benequidemeredit
&uerum est non esseillam suam facultatem quasi a se ipso existen¬
tem sed diuinitus tyccditam Ita enimdi gloriam quaerit.¬

Expanded text:
intelligebat expositum, aut divinitus in mente sine hominis intelligebat expositum, aut divinitus in mente sine hominis ministerio revelatum est; sed potius suggestione divina missus est ad eum, seditque cum eo Philippus, qui noverat Isaiam prophetam, eique humanis verbis et lingua quod in Scriptura illa tectum erat, aperuit . Nonne cum Moyse Deus loquebatur, et tamen consilium regendi atque administrandi tam magni populi a socero suo, alienigena scilicet homine, et maxime providus et minime superbus accepit ? Noverat enim ille vir, ex quacumque anima verum consilium processisset, non ei, sed illi qui est veritas, incommutabili Deo tribuendum esse. 8. Postremo quisquis se nullis praeceptis instructum divino munere quaecumque in Scripturis obscura sunt intelligere gloriatur, bene quidem credit, et verum est, non esse illam suam facultatem quasi a seipso existentem, sed divinitus traditam; ita enim Dei gloriam quaerit et
Abbreviated transcription (Latin):
aelemosrnas respectas eiangelus nuntia uerit : p&rotamentrrdit
imbuendum: perquem non solum sacrrmenta perciper&:
sed &iam quid credendum quidsperandum. quid diligendum
esselaudir& : et poterat utiq omnia per angelum fieri:
sed abiecta essa humana conditio: Si perhomines hominibus:
đĩ uerbum suumminis trarenolle uido xur: quomodoenim uerun
ess& quod dictum est templum enim discm̃ est quodestisuos
sids dehumanotem plores ponsa non redder&. et totum quod dis¬
cendum hominib trrediuell& decaelo atq ꝑ angelos personar& :
Deinde ipsa caritas quae sibihomines inuicemnodo unitatis astringita
non haber& aditum refundendorũ & qua simiscendorum sibim&
animorum : si homines perhomines nihil discerent:
Et cesteillum spadonem quiesaiam proph& amlegens non intellegebat
Neq ad angelum a postolus misit nec eiperangelum id quod non

Expanded text:
eleemosynasque respectas ei angelus nuntiaverit, Petro tamen traditum eleemosynasque respectas ei angelus nuntiaverit, Petro tamen traditum imbuendum; per quem non solum sacramenta perciperet, sed etiam quid credendum, quid sperandum, quid diligendum esset, audiret . Et poterant utique omnia per angelum fieri, sed abjecta esset humana conditio, si per homines hominibus Deus verbum suum ministrare nolle videretur. Quomodo enim verum esset quod dictum est, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; si Deus de humano templo responsa non redderet, et totum quod discendum hominibus tradi vellet, de coelo atque per Angelos personaret? Deinde ipsa charitas, quae sibi invicem homines nodo unitatis astringit, non haberet aditum refundendorum et quasi miscendorum sibimet animorum, si homines per homines nihil discerent. 7. Et certe spadonem illum qui Isaiam prophetam legens non intelligebat, neque ad angelum apostolus misit, nec ei per angelum id quod non
Abbreviated transcription (Latin):
mmouero et quod perhominem discendum est sine superbia
discat: et perquem doc&ur alius sinesuperbia & sine in uidia
tiecdat quod accepit: Neq temtemus eum cuicredidimus.
N& alib in imiciuersutus et peruersitate decepti: ad ipsum quoq
audiendum euangelium at que discendum: Nolimus ire inecclesias.
aut codicemlegere. Autlegentem praedicantemq: hominẽ audire :¬
t ex pectemus rapi usq intestium caelum. siue incorpore siue
extraccorpus sicut dicit apostolus: et ibi audire in effabilia uerba
et ab illo potius quam ab hominibus audire euangelium:
Caueamus tales temptationes superbissimas & periculo sissimas
magͥsq cogitemus et ipsuma postolum paulum lic& diuina & caelesti
uoce prosturtum & instructum: ad hominem tamenmis sum esse
ut sacramenta perciper& atq copulanur ec clesia ẽ:
Et centurionem cornelium quamuis e ꝓfuiditas orationes eius

Expanded text:
Imo vero et quod per hominem discendum est, sine superbia Imo vero et quod per hominem discendum est, sine superbia discat; et per quem docetur alius, sine superbia et sine invidia tradat quod accepit: neque tentemus eum cui credidimus, ne talibus inimici versutiis et perversitate decepti, ad ipsum quoque audiendum Evangelium atque discendum nolimus ire in ecclesias, aut codicem legere, aut legentem praedicantemque hominem audire; et exspectemus rapi usque in tertium coelum, sive in corpore, sive extra corpus, sicut dicit Apostolus, et ibi audire ineffabilia verba, et ab illo potius quam ab hominibus audire Evangelium. 6. Caveamus tales tentationes superbissimas et periculosissimas, magisque cogitemus et ipsum apostolum Paulum, licet divina et coelesti voce prostratum et instructum, ad hominem tamen missum esse, ut sacramenta perciperet, atque copularetur Ecclesiae : et centurionem Cornelium quamvis exauditas orationes ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
Peefeca oiciro aecaptio monacho insultari debere : quis ineulla
ferem alit teuisum scriptunes diuinas et memoriter audiendo
tenuisse et prudentercoꝵ tando intellexis se poredscauidiend
Aurrabillos er uobarbarox piano de quõgcius sinis fideq dienis¬
soris iuirio nuoer accepimus : qui lit teras quoq: ipsas nuillo
docente homine in plenam notitiam oiundo ut sibireuclarentur
Atce pntibui riduanis precibimpeerans ut auiam codicem oblatum
necesse d̃ umumquemq nostrum & abin eunte pueritia consu&u din
acidiendilin guamnsuiandidicisse et aliam aliquam uel sit am
uel bebream uel quam lib& c&erarum Airt similiter udencon
aut per hominem pceptorem accepi e sam ergo si plactiinoncam
omnes fratres ne paruulos suos istadoceant̃. qui a momento
ahotemporis adueniente s pũscõ repl&iapostoli. omniumgentiũ
linguis locuti sunt: Aut cuitalia non prouenerint. Nonse

Expanded text:
perfecto viro Aegyptio monacho insultari debere, qui sine ulla perfecto viro Aegyptio monacho insultari debere, qui sine ulla scientia litterarum Scripturas divinas et memoriter audiendo tenuisse, et prudenter cogitando intellexisse praedicatur; aut ab illo servo Barbaro christiano, de quo a gravissimis fideque dignissimis viris nuper accepimus, qui litteras quoque ipsas nullo docente homine, in plenam notitiam orando ut sibi revelarentur, accepit triduanis precibus impetrans ut etiam codicem oblatum, necesse est unumquemque nostrum et ab ineunte pueritia consuetudine audiendi linguam suam didicisse, et aliam aliquam vel graecam vel hebraeam vel quamlibet caeterarum, aut similiter audiendo, aut per hominem praeceptorem accepisse. Jam ergo si placet, moneamus omnes fratres, ne parvulos suos ista doceant, quia momento uno temporis adveniente Spiritu sancto, repleti Apostoli omnium gentium linguis locuti sunt; aut cui talia non provenerint, non se
Abbreviated transcription (Latin):
Num proptereamihi succensere deherent : Illi uero qui &iam
istis p̃ceptis cognitis atq perceptis. ea qua e in diuinis scripturis
obscura sunt intuerine quiuerint: Arbitrentur sedigitum quidem
meumuidere posse: siderauero quib demonstrandis intenc tur
uidere non posse : Et illiergo & isti merep̃henderedesinant.
et lumenoculorum diuinitus sibi praeberidep̃centus:
NNon enimsi possum membrum meum ad uiquid demon strandum
mouere : possum&iam oculos accendere : quibus uel ipsa
demonsturtiomea uel & iam illud quoduolo demonsturre
cemiatun  anuero corum qui diumo mune eexiatan
et file tabib pcetis qualia nunc tnaedere instituis se scos libros
uoluos seseribe existinaN Sic est lenientla commiotio ut qusnu
iueno di dono iurelas entur recordentur setamen perhomnc
didicis se uellit teras : Nec propterea sibi abacrontonines

Expanded text:
non propterea mihi succensere deberent. Illi vero qui etiam non propterea mihi succensere deberent. Illi vero qui etiam istis praeceptis cognitis atque perceptis, ea quae in divinis Scripturis obscura sunt intueri nequiverint, arbitrentur se digitum quidem meum videre posse, sidera vero quibus demonstrandis intenditur, videre non posse. Et illi ergo, et isti me reprehendere desinant, et lumen oculorum divinitus sibi praeberi deprecentur. Non enim si possum membrum meum ad aliquid demonstrandum movere, possum etiam oculos accendere, quibus vel ipsa demonstratio mea, vel etiam illud quod volo demonstrare, cernatur. 4. Jamvero eorum qui divino munere exsultant, et sine talibus praeceptis, qualia nunc tradere institui, se sanctos Libros voluisse me scribere existimant, sic est lenienda commotio, ut quamvis magno Dei dono jure laetentur, recordentur se tamen per homines didicisse vel litteras; nec propterea sibi ab Antonio sancto et
Abbreviated transcription (Latin):
inaniter me laboraesse arbitarbuntur: Et quia ipsi non
adiuuabuntur hoc opere : Nullum adiuuariposse censebunt
estium genus est reprehensorum quidiuinas scripturas
uelre uera bene tractant: uel benetractaresibiuidentur
Qui qr̃mnullisi huius modi obseruationib: lectis quales
nunc tredere institui facultitem exponendorũ scorum librorũ
se assecutos ueluident uelputant: nemini esse ista praecepta
necessaria: sed potius totum quod de illarum lit terarum
obscuritatib laudabiliter aperitur: Diui no munere fieriposse
clamitabunt Quib omnib breuiter respondens. illis
quihaecquae scribimus non intellegunt Hocdi coltamenon esse
reprehendendum quia haec non intellegunt : tamquam silunam
u&erem uel nouam sidusuealiqudminime clarumuellent uidere
quod ego intento digitodemonstracrem : Illis autemnecad ipsum
digitum meum uidendum sufficiens acies ess& oculorum :

Expanded text:
inaniter me laborasse arbitrabuntur; et quia ipsi non inaniter me laborasse arbitrabuntur; et quia ipsi non adjuvabuntur hoc opere, nullum adjuvari posse censebunt. Tertium genus est reprehensorum, qui divinas Scripturas vel revera bene tractant, vel bene tractare sibi videntur: qui quoniam nullis hujusmodi observationibus lectis, quales nunc tradere institui, facultatem exponendorum sanctorum Librorum se assecutos vel vident, vel putant, nemini esse ista praecepta necessaria, sed potius totum quod de illarum Litterarum obscuritatibus laudabiliter aperitur, divino munere fieri posse clamitabunt. 3. Quibus omnibus breviter respondens, illis qui haec quae scribimus non intelligunt, hoc dico: me ita non esse reprehendendum, quia haec non intelligunt; tanquam si lunam veterem vel novam, sidusve aliquod minime clarum vellent videre, quod ego intento digito demonstrarem; illis autem nec ad ipsum digitum meum videndum sufficiens esset acies oculorum,
Abbreviated transcription (Latin):
untpracceptiquaedao practandaruco
scripturarum. qua estudiosi e uideo non in commode possẽ
tcedi: Vt non solum legendo alios qui diuinarum litterarum
operta a peruerunt : sed & iam ipsi aperiendo ꝓficiant:
Haec tibederein stitui uolentib & ualentib discere : sidñs acđsnos ter
ea quaede recogitanti sol& suggere &iam scribentimihi nondenes
Quodantequame xordiar. uid euirmihi respondendum esse his
qui haecrephensurisunt : Aut rep̃hensuriessent si eos ante placaremis
Quod si non nulli &iam postista re prehenderint saltem alios non moriebis
N ec abutilis tudio adimperitiae piȩritiamreuocabunt quos mnouere¬
s possent pis i p̃munitos praeparatosq: inuenirent : Quid amenim
rephensuri sunt hoc opus nostrum : cumea quae p̃cepturi sumus
inon intellexerint : Quidam uero cum intellectis uti uoluer in
conatiq fuerint scrpturas diuinas secundum haec praecepta
tractare neq ualuerint aperire atq explicare quod cupiunt.

Expanded text:
unt praecepta quaedam tractandarum Scripturarum, quae studiosis earum video non incommode posse tradi; ut non solum legendo alios qui divinarum Litterarum operta aperuerunt, sed et aliis ipsi aperiendo proficiant. Haec tradere institui volentibus et valentibus discere, si Deus ac Dominus noster ea quae de hac re cogitanti solet suggerere, etiam scribenti mihi non deneget. Quod antequam exordiar, videtur mihi respondendum esse his qui haec reprehensuri sunt, aut reprehensuri essent, si eos non ante placaremus. Quod si nonnulli etiam post ista reprehenderint, saltem alios non movebunt, nec ab utili studio ad imperitiae pigritiam revocabunt, quos moverepossent, nisi praemunitos praeparatosque invenirent. 2. Quidam enim reprehensuri sunt hoc opus nostrum, cum ea quae praecepturi sumus non intellexerint. Quidam vero cum intellectis uti voluerint, conatique fuerint Scripturas divinas secundum haec praecepta tractare, neque valuerint aperire atque explicare quod cupiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
datum ẽ. in montesina et in eo quod dixi d&emporum
bistoria scm ambrosilim soluis sequestionem tamq uacoacq¬
nei fuetint plato& Ine femia sinefesriuit mefiorib
Nam quidille ep̃s dehacre dixerit : In libro eius legitur
quendesa citementis si ued ephilo sophia scripset : hbc qpus
sic incipio sunt poepta quaodam

Expanded text:
datum est in monte Sina. et in eo, quod dixi: de temporum historia sanctum Ambrosium soluisse quaestionem, tamquam coaetanei fuerint Plato et Hieremias, me fefellit memoria. nam quid ille de hac re episcopus dixerit, in libro eius legitur, quem de sacramentis siue de philosophia scripsit. Hoc opus sic incipit: Sunt praecepta quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃onperis semperficeremaliu: quameis sic relictis ad ala aretrae taida
transires õnpleuiẽ rep tertium quis criptus fuerat ũs qradeum
locum ubi comimemoratum est exeuangelio :estimonium demus
fermentar&ur : Ad didi&iam nouis simum librumt: et quat tuor
libris opus illii dimpleui: Quorum primitres adiuuant an seri¬
ptura ẽ intelleguitur: Quastus autem quõ modo qua elntellegimis
proferenda sint ¶Insecundos anclibro factore libriquem plures
uocant sipientiam salomonis quod &iamipsum sicut ecclesi asticũ
siliussirach scripserat non ita constare uit ame dietum e
postea didici& omnino probabilius comperi inon esse hunç
auctorem ¶Ubr autem dixi his quad raginta quat tuon s
testament u& eris terminatur a uetoritas exmultitud s̃¬

Expanded text:
conperissem, perficere malui quam eis sic relictis ad alia retractanda transire. conpleui ergo tertium, qui scriptus fuerat usque ad eum. locum, ubi commemoratum est ex euangelio testimonium de mulfermentaretur. addidi etiam nouissimum librum et quattuor libris opus illud inpleui, quorum primi tres adiuuant, ut scripturae intellegantur, quartus autem, quomodo quae intellegimus proferenda sint. In secundo sane libro de auctore libri, quem plures uocant Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Iesus Sirach scripserit, non ita constare, ut a me dictum est, postea didici et omnino probabilius conperi non esse hunc eius auctorem. ubi autem dixi: his quadraginta quattuor libris testamenti ueteris terminatur auctoritas, ex
Abbreviated transcription (Latin):
Et apostolus paulus : Namqu eillecui duo ipsa precepta protulerat
atq in eispendere totamlegem proph&asq: omnes dixerat : Cum interroga
eumdicens. Et quis estmihi proximus . Hominemquendam proposuit
descendentem in hierusalem in hierico incidisse inlatrones : & ab eis grauiter
uulneratum saucium & semiuiuum eẽ derelictum : cui proximumesse
non docuit : nisi quiergaillum recreandum at quecurandum misericors

Expanded text:
et Paulus apostolus. Namque ille cui duo ipsa praecepta protulerat, et Paulus apostolus. Namque ille cui duo ipsa praecepta protulerat, atque in eis pendere totam Legem Prophetasque dixerat, cum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemdam proposuit descendentem ab Jerusalem in Jericho, incidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semivivum esse derelictum; cui proximum esse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque curandum misericors