comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ aũ plurima. frequent̾ allegori¬
tantes babylonẽ diximꝰ negotia esse
t̾rena. que sẽꝑ confusa st̃ uitiis. e¬
gyptũ similicer affligentia : calde¬
oꝵ uͦ t̾rã ob id qr plurima que ge¬
runt᷑ in t̾ris stellis consecrent. nec
asserant fieri: eos eẽ diximꝰ qui ta¬
lib se ꝑsuasionib dedicauert̃.
Om̃is gͥ qͥ his credit: in t̾ra cal

Expanded text:
tellectum plurima. Frequenter allegoritellectum plurima. Frequenter allegorizantes Babylonem diximus negotia esse terrena, quae semper confusa sunt vitis, Aegyptum similiter affligentia. Chaldaeorum vero terram, ob id, quia plurima, quae geruntur in terris, stellis consecrent, et passerant fieri, eos esse diximus, qui talibus se superstitionibus dedicaverunt. Omnis igitur, qui his credit, in terra Chal
Abbreviated transcription (Latin):
subiacenti sit. uariꝰ autẽ in uirtuti¬
b : sic et ꝓpt̃ maliciã generis huma¬
ni t̾rena negotia cũ unũ sint in sub¬
iacenti. intellectꝰ diu̾sitate st̃ plu¬
rima. Qd̾ aut̃e dico. sic fiet mani¬
festius: cũ exẽplũ qd̾ a saluatore as¬
sũpsi edisserens. ad ea qͣ s̃ subiecta
explananda transcendero. U num
teri. Hoc uno subiacente. alio intel¬
lectu medicus ẽ: uixta qd scriptũ
ẽ. Non necesse habent sani medico. s
male habentes. Alio incellectu pastor
ẽ: scłm qd̾ irrationabilib preest. A
nabilib principatur. Alio incellec
homines ub̃runos affert̃ fructus.
et exculti a patre a gricola pingue.¬
dinẽ. uitis uere ex uniꝰ radicis con¬
sortio adsuinunt. Iuxta aliũ intel¬
lectũ sapientia ẽ: uixta aliũ ueri¬
tas. uixta aliũ iusticia. Nerumta¬
men subiacens unũ ẽ. Quomodo
gͦ in saluatore uno subiacente plu¬
rimi intellectus s̃ diu̾soꝵ eiꝰ nomi¬
nũ. sic et c̾rena negotia. iuxta sub¬

Expanded text:
rius autem in virtutibus: sic et propter malitiam generis humani terrena negotia cum unum sint in subjacenti, intellectus diversitate sunt plurima. Quod autem dico sic fiet manifestius, cum exemplum quod a Salvatore assumpsi, edisserens, ad ea quae sunt subjecta explanando transcendero. Unum tori. Hoc uno subjacente, alio intellectu medicus est, juxta quod scriptum est: « Non necesse habent sani medico, sed male habentes . » Alio intellectu pastor est, secundum quod irrationabilibus praeest; alnabilibus principatur. Alio intellecthomines uberrimos afferunt fructus, et exculti a Patre agricola, pinguedinem vitis verae ex unius radicis consortio assumunt . Juxta alium intellectum sapientia, juxta alium veritas, juxta alium justitia. Verumtamen subjacens unum est. Quomodo ergo in Salvatore, uno subjacente, plurimi intellectus sunt diversorum ejus nominum: sic et terrena negotia, juxta sub
Abbreviated transcription (Latin):
llon parcã ⁊ non miserebor. ab in¬
tericu eoꝵ. Qͦ m pot̃ iste. bonꝰ eẽ:
accipiã gͦ exẽplũ iu¬
dicis boni ꝓ utilitati
cõmuni. quibusdã
ñ miserentis : ut
ꝑspicere possimꝰ
quom multis pa
uni mẽbro ñ parcere. ut
mẽbris om̃ib parcat. uerbi
gr̃a dictũ sit. Habent uidex ꝓposi¬
tũ: quietẽ ciitati ⁊ pac̃e genti cui
cida honosta forma. etate satis in¬
tegra. ex alio latert mat̾ sparsis
crinib dep̾̃cet᷑ ut senectutis sue mi¬
sereat᷑. ex alio uxor ne uirũ suũ
int̾ficiat lacrimabili uoce deploret.
circũstent ⁊ paruuli lib̾atio orbi
futuri: qͥd faciat uidex: misere¬
bit᷑ latronis an non: qͥd in cõmune
expedit ciuitati : si misertus fuerit.
reuertet᷑ homicida ad pͥstinũ scelus.
Si uͦ in iudiciaria seueritate per¬
manxerit. unꝰ homo interibitꝰ.⁊
uniu̾so ppło ꝓuidebit᷑. Sic ds̃ si pe¬
ꝑcerit peccatori. ⁊ miserans eiꝰ no¬
luerit eũ punire ꝓ scelert. qͥs ñ

Expanded text:
r ab interitu eorum. Quomodo potest iste bonus esse? Accipiam ergo exemplum judicis boni pro utilitate communi quibusdam non miserentis, ut perspicere possimus, quomodo multis paruni membro non parcere, ut membris omnibus parcat. Verbigratia dictum sit: Habeat judex propositum, quietem civitati, et pacem genti, cui atro honesta forma, aetate satis integer, ex alio latere mater expansis crinibus deprecetur, ut senectutis suae misereatur, et ex alio uxor ne virum suum interficiat, lacrymabili voce deploret, circumstent et parvuli liberi cito orbi futuri: quid faciet judex? miserebitur latronis, annon? quid in commune expedit civitati? Si misertus fuerit, revertetur homicida ad pristinum scelus: sin vero in judiciaria severitate permanserit, unus homo interibit, et universo populo providebitur. Sic Deus si pepercerit peccatori, et miserans ejus, noluerit eum punire
Abbreviated transcription (Latin):
conueniat dici. de celo es ⁊ in celũ ibiᷤ:
Vnusqͥsq aut̾e nr̃m aut celestia fac¬
ta habet aut t̾rena. Si t̾rena facta sunt
ad cognatã sibi t̾ram deducunt eum:
qͥ chesaurizat ea in t̾ra ⁊ ñ in celo.
Rursũq hec que uixta uirtutẽ ges¬
ca s̃: chesauriratorẽ suũ ad ꝓpͥnquas¬

Expanded text:
convenit dici: Coelum es, et in coelum ibis? Unusquisque autem nostrum, aut coelestia facta habet, aut terrena. Si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum, qui thesaurizat ea in terra, et non coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, thesaurizatore
Abbreviated transcription (Latin):
tenebre exteriores que omnia non
tam ob eũ qui pumendus ÷. quã
ꝓpt̃ uniuersos homines constituta
S. Si autem uis huiꝰ rei testem ac¬
peccatores. ⁊ ad curationẽ penitus
alieni torqueant᷑: audi salomone in
ꝓubiis dicentẽ. P estilente flagellato:
inprudens callidior exit. Non eũ qͥ
flagellat᷑ dixit callidiorẽ futurũ ⁊
sapientiorẽ ꝓpt̾ castigationẽ suã: sed
insipientẽ ac stulci imprudentiã con
u̾ti ꝓpt̾ supplicia pestilentis. Hoc qͥp¬
pe ex ipso nomine calliditatis signifi¬
cat᷑. ⁊ conu̾ti eũ ã calliditate. dũ alios
cernit ꝓpt̾ ea qͥb ipse obnoxiꝰ ÷ pcc̾a
cruciari. I git᷑ ꝓdex nob̾ si tam̃ digni
sumꝰ salute : ut alii in utilitatẽ nr̃am
torqueant᷑. I qͦm᷑ utile fuit peccatũ
isrł in salutẽ gentiũ : sic utił ÷ quoꝵ¬
dã pena alioꝵ saluti. I id̾o bonꝰ ⁊ cle¬
mens d̾s ñ parcã in qͥt. ⁊ ñ miserebor¬

Expanded text:
tenebrae exteriores: quae omnia non tam ob eum qui puniendus est, quam propter universos homines constituta sunt. Si autem vis hujus rei testem acpeccatores, et a curatione penitus alieni, torqueantur, audi Salomonem in Proverbiis dicentem: Pestilente flagellato, imprudens callidior erit . 828 Non eum qui flagellatur dixit callidiorem futurum, et sapientiorem propter castigationem suam, sed insipientem a stultitia ad prudentiam converti, propter supplicia pestilentis: hoc quippe ex ipso nomine calliditatis significatur, et converti eum ad calliditatem: dum alios cernit, propterea quibus ipse obnoxius est, peccata cruciari. Igitur prodest nobis, si tam digni sumus salute, ut alii in utilitatem nostram torqueantur. Et quomodo utile fuit peccatum Israel in salutem gentium, sic utilis est quorumdam poena aliorum saluti: ideo bonus et clemens Deus. N
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia: distributor ⁊ uidex meritoꝵ
significat᷑. Quando sc̃itas: illa uirtus
describit᷑. que credentes deo efficit sc̃os.
Ita gͦ mͥ ⁊ prudentiã eiꝰ intellige cũ
doctrina ẽ ⁊ demonstratio bonarum
aut malaꝵ rerũ. siue neutrũ: atq
in hẽ uodũ excendisse munc d̾r celũ

Expanded text:
justitia, distributor et judex meritorum significatur. Quando sanctitas, illa virtus describitur, quae credentes Deo, efficit sanctos. Ita ergo et mihi prudentiam ejus intellige: cum doctrina est, et demonstratio bonarum, aut malarum rerum, sive neutrarum: atque in hunc modum extendisse nunc dicitur coelum in
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunionẽ: Si ei concedit᷑ qd̾ ro¬
gat. in cõmodũ om̃iũ uenla ꝓced̾
⁊ laxatis frenis scelerib panditur
uia. Sin uͦ cũ rationabili delib̾atio¬
ne non ut misericors nec rursum
ut crudeł iuidex. s ⁊ quasi uni
prouidens ⁊ de om̃i¬
ũ salute ꝑtractans
considauerit ppłi dã¬
pnũ in uniꝰ uenia:
haud dubiũ ÷ qͥd
faciat. Gicit unũ
de eccła: ut mul¬
tos saluet incolumis.
age nc̃ considera mͥ et
medicũ si cessauerit a sectio¬
ne eiꝰ uulneris qd̃ secandũ i. si ũ
usserit id qd̃ indiget cauterio.
uidelicet ꝓpt̾ dolores qui ex talib
remediis consecunt᷑ : qͦ modo crescat
infirmitas ⁊ in deterius ueternus
exuberet. Si uͦ ut ita dicã. temera¬
rius ad uulnus sector accesserit.⁊
inusserit plagã. curat eũ qͥ secatur
⁊ urit᷑ s qr ptiululũ seueritatis assũ¬
psit licet uisus fuerit ad horã egro

Expanded text:
nionem. Si ei conceditur quod rogat, in incommodum omnium venia procedit, et laxatis frenis, sceleribus panditur via. Sin vero cum rationabili deliberatione, non ut immisericors, nec rursum ut crudelis judex, sed et quasi uni providens, et de omnium salute pertractans, consideraverit populi damnum in unius venia, haud dubium est quin faciat ejici unum de Ecclesia, ut multos salvet incolumes. Age nunc considera mihi et medicum, si cessaverit a sectione ejus vulneris, quod secandum est, si non usserit id, quod indiget cauterio, videlicet propter dolores qui ex talibus remediis consequuntur, quomodo crescat infirmitas, et in deterius veternus exuberet. Si vero ut ita dicam temerarius ad vulnus sector accesserit, et inusserit plagam, curat eum qui secatur et uritur, quia paululum severitatis assumpsit, licet visus fuerit aegr
Abbreviated transcription (Latin):
lux. Qͥ ẽ qͥ possit  et diẽ hominiꝰ
non concupiu. Explanatio uerbi
coniuncit nos : qr diẽ concupiscamꝰ
homunis. fr̃equent̾ quippe egrotan¬
tes cũ infancasinate ẽẽ febriũ ceꝑi¬
mꝰ. n mortis lumine urgeri: ad eos
qͥ nos uisitant frẽs lassas manꝰ ad¬
tollimꝰ. orantes eos ut ꝓ nob̾ dñm de¬
p̃cent᷑ atq dicentes. Roga mͥ aliqͦd
uice spatiũ: roga ut aliquantisper
in hae luce ꝑmaneã. Ista memoran¬
ces. ñ diẽ scm̃ dñi: s diẽ. hominis
desicłamꝰ. Quappt̾ longe uite. amo¬
re deposito ⁊ defidio humane: diei:
queramꝰ illã diẽ uide. in qͣ parti¬
cipes eiꝰ beatitudinis que in xp̃o÷

Expanded text:
is non concupivi? Explanatio verbi convincit nos, quia diem concupiscamus hominis. Frequenter quippe aegrotantes, cum in phantasmate esse febrium coeperimus, et mortis limine urgeri, ad eos qui nos visitant fratres lassas manus attollimus, orantes eos, ut pro nobis Dominum deprecentur, atque dicentes: Roga mihi aliquod vitae spatium, roga ut aliquantisper in hac luce permaneam. Ista memorantes, non diem sanctum Domini, sed diem hominis desideramus. Quapropter, longae vitae amore deposito, et desiderio humanae diei quaeramus illam diem videre, in qua participes ejus beatitudinis, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m sequaris: quantũ plus secutꝰ
fueris. tanto minꝰ laborabis. Non eñi
lassitudo in iacob: neq apparebit dolor
in isrł. Propterea dixit ut ñ laboeemꝰ
ulteriꝰ: laborantes antequã eũ inceꝑi¬
inꝰ seqͥ. N enite ad me om̃s qͥ labora¬

Expanded text:
m sequaris: quanto plus secutus fueris, tanto minus laborabis: non est enim lassitudo in Jacob: neque apparebit dolor in Israel. Propterea dixit, ut non laboremus ulterius: laborantes ante quam eum incoeperimus sequi: « Venite ad me, omnes qui labora
Abbreviated transcription (Latin):
domini: ueniat. Ego aũ ñ labora¬
ui subsequens post te: ⁊ diẽ honu¬
nis non concupiu cu scis. Solo qui
ꝓpt̃ male habentes uenit medico. di¬
centi ñ indigent sani medico. s ma¬
le habentes. dicendũ confident᷑ habe
o. qͥ egrocantẽ suã animã uult sal¬
uari: sana me dñe et sanabor. Etenĩ
illa in eugłio mulier sanguinẽ flu¬
ens. omem substantiã suã expendit
in medicis: nec potuit a quoquã eoꝵ
sanari. Ad uullũ quippe ex eis dig¬
nũ erat dici sana me dñe et sanabor.
nͥ ad solũ cuiꝰ sufficit uestum̃ti tancũ
fimbriã tangere: cui ego uni dicã
sana me dũe et sanabor: E c̃ si quidẽ
medicinã sanitas sequitur: si xp̃c
eurare diguat᷑. Saluũ me ͥs saluus
ero. falsus equiis in salucẽ. ꝓpterea
ei dicã. saluũ me fac ⁊ saluus ero.
aut cũ cõpleuero mandatũ in quo
precipit᷑ non gloriet᷑ sapiens in sa¬
pientia sua. neq fortis in fortitudi¬

Expanded text:
n laboravi subsequens post te et diem hominis non concupivi, tu scis . Soli, qui propter male habentes venit, medico dicenti: Non indigent sani medico, sed male habentes , dicendum est confidenter ab eo qui aegrotantem suam animam vult salvari: Sana me, Domine, et sanabor. Etenim illa in Evangelio mulier sanguinem fluens, omnem substantiam suam expendit in medicis , nec potuit a quoquam eorum sanari: ad nullum quippe ex eis dignum erat dici: Sana me, domine, et sanabor, nisi ad solum cui sufficit vestimenti tantum fimbriam tangere, cui ego uni dicam: Sana me, Domine, et sanabor. Tunc siquidem medicinam sanitas sequitur, si Christus curare dignetur: Salvum me fac, et salvus ero. Falsus equus in salutem . Propterea ei dicam: Salvum me fac et salvus ero. aut cum complevero mandatum in quo praecipitur: Non glorietur sapiens in sapientia sua, neque fortis in
Abbreviated transcription (Latin):
habens iusticiã. s oĩa sine lege ge¬
rens. merito arguit᷑ ñ cũ iudicio
fecisse duuitias. M eus aũ iħc. fecit
diuitias suas cũ iudicio. Exanimata
ẽ et derelicta eiꝰ opulentia. in dimidio
dierũ eiꝰ dereluiquent eũ. Nos om̃s qͥ
quondã fiumꝰ sub clamantis potesta¬
te ꝑdicis. clamauit quippe non solũ
ꝑ eos quos sup̃ memorauimꝰ. s ꝑ om̃s
generalit̃ qͥ quasi ad pietatẽ et ad re¬
ligionẽ uocantes sub contrario ueri¬
tatiᷤᷤ dogina clamauer̃t. nos inꝗqͣ. uni¬
uersi in dimidio dierũ eiꝰ. dereliquimꝰ
nos ex instanti scło nequã dominꝰ ihc:
iccirco in dimidio dierũ eiꝰ dereluiq̃¬
mꝰ eũ : n nouissimũ eiꝰ erit insipiens
Quando enĩ sapiens fuit: ut nouissimũ
eiꝰ insi piens fiat: s dicamꝰ eũ fuisse
sapient̾e. Serpens qͥppe sapientior e¬
rat õĩb bestiis suꝑ terrã : quas fecit
dñs ds. Sapiens fuit: uirta id qd̾ scͥp¬
tũ ẽ. adducã suꝑ sensũ grandẽ prin

Expanded text:
e justitiam: sed omnia sine lege gerens: merito arguitur non cum judicio fecisse divitias. Meus autem Jesus facit divitias suas cum judicio. Examinata est et delecta ejus opulentia. « In dimidio dierum ejus derelinquent eum: » nos omnes, qui quondam fuimus sub clamantis potestate perdicis clamavit quippe non solum per eos quos supra memoravimus, sed per omnes generaliter qui quasi ad pietatem et ad religionem vocantes, sub contrario veritati dogmate clamaverunt nos, inquam, universi in dimidio dierum ejus dereliquimus nos ex instanti saeculo nequaquam Dominus Jesus, idcirco in dimidio dierum ejus derelinquimus eum, et novissimum ejus erit insipiens. Quando enim sapiens fuit, ut novissimum ejus merito insipiens fiat? Sed dicamus eum fuisse sapientem. « Serpens quippe sapientior erat omnibus bestiis super terram, quas fecit Dominus Deus . » Sapiens fuit juxta id quod scriptum est: « Adducam su
Abbreviated transcription (Latin):
relinquit. Relinquens aurẽ filtũ: re¬
lnqͥt n patr̃e. In iuistus a iusticia lon¬
ge ẽ. pollutꝰ a scĩmonia. bellator a pa¬
ce. W qͥ sub potestate inimici ẽt in¬
cipit. a redẽptione fit alienꝰ: ⁊ qͥ eri᷑

Expanded text:
relinquit: relinquens autem Filium, reliquit et Patrem. Injustus a justitia longe est, pollutus a sanctimonia, bellator a pace, et qui sub potestate inimici esse incipit, a redemptione fit alienus, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
scribant᷑. Om̃s homines scĩ in celo: pec¬
carores suꝑ t̾rã. Dicit ad discipłos iħc
Gaudete. aũ. qđ nomina ur̃a scripta
st̃ in celis. Igitur oportet letari si
talis qͥs fuerit: ut nom̃ eiꝰ seribat᷑ in
ceł. Et qͦmͦ iustoꝵ nomina in suꝑiorib
conseribunt᷑: sic e contrario qͥ conu̾sant᷑
t̾rene. qͥ ũ ꝑtranseunt t̾rã edom̃. s. a¬
gros t̾re edom̃ ⁊ uiueas possident. scͥ

Expanded text:
in coelo, peccatores super terram. Dicit ad discipulos Jesus: Gaudete autem, quia nomina vestra scripta sunt in coelis . Igitur oportet laetari si talis quis fuerit, ut nomen ejus scribatur in coelis. Et quomodo justorum nomina in superioribus conscribuntur, sic econtrario eorum qui conversantur terrene, qui non pertranseunt terram Edom, sed agro
Abbreviated transcription (Latin):
car : n cõmemorabo cuutates inhabi¬
tantes. Si quis potest intelligat. qͦ¬
mͦ nouissimũ es erit stultũ. Iste ab
eo qđ fuit sapiens male. sapientior
em̃ erat oĩb bestiis suꝑ t̾rã. fiet c̾tra¬
rio ei qł sapiens fuit male insipieis.
Intelliges uͦ qͥd sit nouissimũ eiꝰ erit
tuus : ut sapiens fias. Si itaq ẽ que¬
dã sapientia culpabił. iuxta quã
fũii scłi huiꝰ sapientiores st̃ a filiiᷤ
lucis in generatione ista bonꝰ ẽ d̾s
qui contrariis diui̾sa subu̾tit ut
faciat cõpleri id qd̃ dictũ ẽ. Aauii¬

Expanded text:
eorum: et commovebo civitates inhabitatas. » Si quis potest intelligat, quomodo novissimum ejus erit stultum. Iste ab eo, quod fuit sapiens male, sapientior enim erat omnibus bestiis super terram, fiet contrario ei, quod sapiens fuit male, insipiens. Intelliges vero quid sit « novissimum ejus, erit tuus, sed ut sapiens fias. Si itaque est quaedam sapientia culpabilis, juxta quam filii hujus saeculi sapientiores sunt a filiis lucis in generatione ista. bonus est Deus, qui contrariis diversa subvertit, ut faciat compleri id quod dictum est: « Novi
Abbreviated transcription (Latin):
as qͦm ds regnat: ꝓpt̃ qd̃ glorificais
eũ ait. T̃ronꝰ głe exaltatus ab uutio.
locus scĩficatio nr̃a. Siue. de xp̃o uo¬
lueris ista intellegere ñ peccabis: siue
de patre ñ impie senties. Est enum
nos scĩficati ex uno. omnes suinus.
Sustentatio isrł. Sac̃ ipse iusticia ihe
ipse ueritas. ipse sanctificatio. simi¬
lit̾ ipse ÷ etiã sustentatio. ⁊ ñ ÷ iustũ¬

Expanded text:
pter quod glorificans eum ait: Thronus gloriae, exaltatus ab initio locus, sanctificatio nostra. Sive de Christo volueris ista intelligere, non peccabis, sive de Patre, non impie senties: est enim nos sanctificati ex uno omnes sumus . Sustentatio Israel. Sicut ipse justitia Christus, ipse veritas, ipse sanctificatio, similiter est ipse etiam sustentatio. Et non est
Abbreviated transcription (Latin):
le qͥddã eccłastes ut arbitror dep̾hen¬
dens effacus ẽ. Diri sapiens efficiar..
⁊ ipsa elongauit se a me longiꝰ qͣm
erat. I alta ꝓfunditas: qͥs uiueniet
eã : uolumꝰ quoddã audent̾ licet di¬
cere. qmͣ hoc qđ descendit in mun¬
dũ euacuauit seipsũ: ut euacuatio¬
ne eiꝰ mundus compleret᷑. Si aute
hoc qd̃ descendit in nuundũ euacu¬
uit se. euacuatio ipsa sapientia ẽ.¬
qm̃ qd̃ fatuũ ÷ di sapientius ẽ hõi¬
b. Si ego dirissẽ fatuũ dĩ: qͦmͦ au¬
cupes sermonũ meoꝵ. ⁊ semꝑ dedi¬
ti ad cͥminandũ uenenatas in me.
linguas iubrarent: nẽ uͦ paulꝰ qͣsi
sapiens. ⁊ potestatẽ habens apłicã
ausus ẽ dicere: omñe sapientiã t̾re

Expanded text:
le quiddam Ecclesiastes, ut arbitror, deprehendens effatus est: Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas: quis inveniet eam ? Volumus quiddam, audenter licet, dicere: quoniam hoc quod descendit in mundum, evacuavit seipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, evacuatio ipsa sapientia equod fatuum est Dei, sapientius est hominibus . Si ego dixissem fatuum Dei, quomodo aucupes sermonum meorum, et semper dediti ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus sapiens, et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere, omne
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ipsi dicunt ad me. Abi ÷ sermo
oñi: ueniat. Ego aũ ñ laboraui subse¬
quens post te : ⁊ diẽ hominũ ñ concu¬
piui cu scis. Ad famõsã uenimꝰ ques¬
tionẽ inspicere qͥd sit ꝑdix: de. quo
scriptura nẽ loquit᷑. Elamauit ꝑdix
congregauit que ñ peperit: faciens
dutias suas ñ cũ iuditio. In dimidi

Expanded text:
 Ubi est sermo Domini? veniat. Ego autem non laboravi subsequens post te, et diem hominis non concupivi: tu scis. Ad famosam venimus 782 quaestionem, inspicere quid sit perdix de quo Scriptura nunc loquitur: Clamavit perdix, congregavit quae non peperit, faciens divitias suas, non cum judici
Abbreviated transcription (Latin):
lige potro ⁊ hoc. pauci qui saluant᷑:
Disꝑdite. int̾ficite oĩa babylonis. Nu¬
ꝑ diximꝰ de paraboł babylonis : de ui¬
ris babylonis. De semine babylonio.
ñ sit qͥ resaluet᷑ babylonis: retͥbiuite.¬
ei iuxta oꝑa eiꝰ. scdm om̃a que fecit et¬
transgredi cuuitatẽ di in xp̃o ihũ.¬

Expanded text:
lige porro et hoc: « Pauci qui salvantur, » lige porro et hoc: « Pauci qui salvantur, » Disperdite, interficite omnia Babylonis. » Nuper diximus de parvulis Babyloniis, de viris Babyloniis, de semine Babylonio. Non sit et qui resalvetei juxta opera ejus; secundum omnia quae fecit transgredi civitatem Dei in Ch
Abbreviated transcription (Latin):
Mox fugientiũ et resaluatoꝵ de t̾ra ba¬
bẏlonis : ad annuntiandũ dño deo
in syon uindictã. De. his nc̃ ꝓpħat.
qͥ mores patrios relinquentes. et legeᷤᷤ
gentiũ. n incredulitatẽ ueter̃e. ueni¬
unt ad sermone d̾i. ẽ ale enĩ quiodã
significatur in eo qd̃ dicit. Nox fugien¬
tiũ et resaluatoꝵ de terra babylonis.
Utinã et ur̃a o cathecumini uox fu¬
gientiũ eẽt de babylone: fugientrum
iuicia. fugientiũ peccata. Nox fugien¬
tiũ et resaluatoꝵ. Non sufficit fug̾e
de t̾ra babylonis: s n resaluari ex t̾ra
babẏlenis. ad annunciandũ in syon
undictã dũo deo nr̃o: ut fugientes de
t̾ra babylonis ueniatis ad syon specu
in babẏlone imiltis. om̃i intenden¬
ti arcũ. Significant᷑ positũ ẽ mul¬
tis. Multi enĩ st̃. qͥ ni babylon sunt:
in iherłm uͦ pauci. Non enĩ iccirco
ratis: uos qͥppe estis pauci ab om̃ib
& bene his qui ex parte erant dictũ
ẽ: pauci estis ab om̃ib gentib. Incel¬

Expanded text:
resalvatorum de terra Babylonis, 781 ad annuntiandum Domino nostro in Sion vindictam. De his nunc prophetat, qui mores patrios relinquentes, et leges gentium, et incredulitatem veterum, veniunt ad sermonem Dei. Tale enim quiddam significatur in eo, quod dicit: Vox fugientium et resalvatorum de terra Babylonis. Utinam et vestra, Catechumeni, vox fugientium esset de Babylone, fugientium vitia, fugientium peccata. Vox enim fugientium et resalvatorum. Non sufficit fugere de terra Babylonis, sed et resalvari ex terra Babylonis ad annuntiandum in Sion vindictam Domino Deo nostro, ut fugientes de terra Babylonis veniatis ad Sion, specuin Babylone multis, omni intendenti arcum: significanter positum est multis. Multi enim sunt qui in Babylone sunt, in Hierusalem vero pauci. Non enim idcirco ratis: vos quippe estis pauci ab omnibus gentibus. » Et bene his qui ex parte erant dictum est, « pauci estis ab omnibus gentibus. » Intel
Abbreviated transcription (Latin):
iubes ẽ. A oyses nubes erat. ⁊ quasi
nubes loquebat᷑.: attende celũ ⁊ loqͣr
n audiat t̾ra sermones ex ore meo. ex¬
pectent᷑ ut pluuia uerba mea. Si ñ
fuisset nubes nũquã dixisset expec¬
tent᷑ ut pluuia u̾ba mea: ⁊ descendañ
ut ros eloquia mea. Quasi nubes di¬
cebat. ut ymb suꝑ gramen. ut prui¬
na suꝑ fenũ : qr nom̃ diũ inuocaui.
Similit̾ ⁊ esayas u̾ nubes loque¬
bat᷑ . audi celũ ⁊ aurib ꝑcipe t̾ra.
n sciebat alias nubes comppłiantes sͥ
id̾o uaticinans aiebat. Mandabo ne
ducat nubes ab extremo t̾re. Ait sal¬
uator. Qͥ uult in uob̃ eẽ pͥmꝰ: sit õnu
nouissimꝰ. Seruauit hoc mandatũ
paulus : n fuit uouissimꝰ in hoc mun¬
do dicens. ꝓ uto enĩ d̾s nos apłos noui¬
simos ostendit: quasi mortificatos. Qͣ¬
si spectacłim facti sumꝰ in hoc mundo.
n angłis .⁊ hominib. Si qͥs gͦ sc̃s custodi¬
ens p̾ceptũ saluatoris factꝰ fuerit in hac

Expanded text:
ubes est. Moyses nubes erat et quasi nubes loquebatur: « Attende, coelum, et loquar, et audiat terra sermones ex ore meo, exspectet ut pluviam verba mea . » Si non fuisset nubes nunquam dixisset, « exspectet ut pluviam verba mea, et descendant ut ros eloquia mea. » Quasi nubes dicebat: « ut imber super gramen, ut pruina super fenum, quia nomen Domini invocavi. » Similiter et Isaias ut nubes loquebatur: « Audi, coelum, et auribus p sciebat alias nubes comprophetantes sibi, ideo vaticinans aiebat: Mandabo nubducat nubes ab extremo terrae. Ait Salvator: Qui vult in vobis esse primus, sit omnium novissimus . Servavit hoc mandatum Paulus, et fuit novissimus in hoc mundo, dicens; Puto enim, nos Deus apostolos novissimos ostendit, quasi mortificatos, quia spectaculum facti sumus mundo, et angelis et hominibus. Si quis ergo sanctus custodiens p
Abbreviated transcription (Latin):
magna ñ s̃ cantũ uasa aurea. s ⁊¬
argentea. s ⁊ lignea ⁊ fictilia. ⁊ alia
qͥd̾e in honor̾e. alia porro in contu¬
meliã. Si gͥ qͥs mundauerit semet¬
ipsũ ab hisꝰ: erit uã in honor̾e scĩfi¬
catũ utile domino ad om̃e bonũ p̃para¬
tũ opus. Putas ne magna domꝰ in p̃seu¬
ti ẽ. et in ea st̃ uasa in honorẽ. et alia
in contumeliã san in illa que. futura ÷
domo. uasa quidẽ aurea et argentea q̃ s̃
in honore inuenient᷑ uasa misecodie:
reliqua aũ mediocres homines qͥ extra

Expanded text:
magna non sunt tantum vasa aurea et argentea, sed et lignea, et fictilia: alia quidem in honorem, alia porro in contumeliam . Si igitur quis mundaverit semetipsum ab his, erit vas in honorem, et sanctificatum, utile Domino, ad omne bonum opus praeparatum. Putasne, magna domus in praesenti est, et in ea sunt vasa in honorem, et alia in contumeliam? An in illa quae futura est domo, vasa quidem aurea et argentea, quae sunt in honorem, invenientur vasa esse misericordiae: reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
rit nubes ab extremo t̾re. Qđ qͥdẽ
nc̃ rursũ cogimͦ retractare: ut hi
qͥ audiert̃ plenissime que sciunt
renuniscantur: ⁊ hi qͥ ñ interfuer̃t¬
aut obliti s̃ contextũ sermonis agnos¬
can:: que t̾e ꝓ ut ualiumꝰ exhibuimꝰ
Diximꝰ autẽ soĩs ẽẽ nubes. Etenum
hoc qd̃ scͥptũ ÷. ueritas tua usq ad
nubes. non potest referri ad inaruma¬
les nubes: s ueritas di usq ad u̾das nu¬
bes ÷ que audiunt mandatũ dñi.
eas suspendant. De. his nubib dictũ
ẽ. n miandabo nubib ne pluant suꝑ
eã ymbrẽ. De his eiũ que ex denso
aere constare dicunt᷑. si ñ fuerit plu¬
uia. ñ precepit d̾s ne pluant suꝑ ui¬
neam aut quãq regionẽ ymbre. sed
om̃io non apparent ut in t̾cio regno¬
rũ libro legimꝰ. quando in tp̃r helye¬
fucure pliuue signũ in uestigio hoĩs
ostensũ ẽ. atq ita post nubẽ congloba¬
tã. ymber descendit in t̾ras. Istis uͦ qͣ¬
si subsistentib nebuł iubet᷑ pliiam

Expanded text:
rit nubes ab extremo terrae. Quod quidem nunc rursum cogimur retractare, ut hi qui audierunt, plenissime quae sciunt reminiscantur, et hi qui non interfueraut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes. Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Dominia quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: « Et mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem . » De his enim quae ex densato aere constare dicuntur, si non fuerit pluvia, non praecepit Deus ne pluant super vineam, aut quamcunque regionem imbrem, sed omnino non apparent, ut in tertio Regnorum libro legimus: quando in tefuturae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, atque ita post nubem conglobatam, imber descendit ad terras. Istis vero quasi subsistentibus nebulis, jubetur pluviam
Abbreviated transcription (Latin):
habeat..⁊ ñ magis planxistis ut au¬
feratur de medio ur̃m qͥ hoc opus
gessit: quasi dixerit aꝑto thesauro
Si egrediant᷑ uasa ire sue. Aꝑuit si¬
qͥdẽ dñs thesaurũ: et ꝓtulit uasa i

Expanded text:
habeat, et non magis planxistis, ut auferatur de medio vestrum, qui hoc opus gessit : quasi diceret, aperto thesauro Dei, egrediantur vasa irae suae. Aperuit siquidem Dominus thesaurum, et protulit
Abbreviated transcription (Latin):
mundata ñ s̃. s hii st̃ uasa cestea in c̃¬
tumeliã : attamen uecessaria doniui. Ni¬
de autẽ. si ualuero et hoc ipsũ exẽplũ
ex alia scriptura et testimonio comꝑ¬
bare. Inhonoratꝰ ẽ inqͥt iechonias: qua¬
si uas cuiꝰ muilla ẽ utilitas. Non ait. ñ¬
ẽ qͥdẽ eiꝰ utilitas : in contumeliã autẽ
eiꝰ e utilitas. S qr erat ex domo dei.
et peccauit in totũ: non e eiꝰ utilitas.
habeo et aliã scripturã. in qͣ d̾r de a¬
lio qͦdam peccatore. Et erit quasi ces¬
ta in qua attrahis aque pusillũ: et
in quã carbones bailabis. Et rur¬
sũ affirmat non necessariũ penitus:
ex om̃i parte esse uas inutile. Nũqͥd
aꝑire ceꝑit dñs thesaurũ suũ incipi¬

Expanded text:
mundata non sunt, sed sunt vasa testea in contumeliam, attamen necessaria domui? Vide autem si voluero et hoc ipsum exemplum ex alio Scripturae testimonio comprobare. Inhonoratus est, inquit, Jechonias, quasi vas cujus nulla est utilitas . Non ait, est quidem ejus utilitas, in contumeliam autem ejus est utilitas: sed quia erat ex domo Dei, et peccavit, in totum non est ejus utilitas. Habeo et aliam Scripturam, in qua dicitur de alio quodam peccatore: Et erit quasi testa, in qua attrahes aquae pusillum, et in qua carbonem bajulabis. Et rursum affirmat non necessarium penitus, et ex omni parte esse vas inutile. Numquid aperire coeperit Dominus thesaurum 778 suum, incipi
Abbreviated transcription (Latin):
Aliuid q̃ddã nom̃ eiꝰ inqͥro: qͥ extͣ eccłam
comorat᷑. Ꝙ qͣm decerno confidens ñ eẽ
tate comotꝰ. aꝑte ꝓmo sententiã. neq
uas mĩs posse euͣ ddici. s uaᷤ in ałlid
qͥddã reseruatũ. Ergo ne potero de

Expanded text:
Aliud quoddam nomen ejus inquiro, qui extra Ecclesiam commoratur: et quomodo decerno confidens, non estate communitus aperte promo sententiam, neque vas irae posse eum dici, sed vas in aliud quiddam r
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. Ex anteriorib aũ pot̾ in¬
celligi captuuitas babẏlomꝰ. qn
capta suffodit᷑. subutitur. desola¬
t᷑ ut nicħ in nob̾ resideat confu¬
sionis. E caꝑieris babilon ⁊ cog
nosees. Inuenta es ⁊ comphenda:
qr dño restitisti. Ergo ne sola ba¬
bẏlon resticit. deo. n ñ potiꝰ om̃s
gentes. dũ creatore deserto ydo¬
la uenerate s̃ dño restiterint. an
Ie si peccabant iherosolumte. init¬
tebant᷑ in babylon̾e. ⁊ si conu̾tebant᷑
ad penitentia in babylone consistentes .i
babylori ⁊ ñ cognoscit. Babylori legi¬
qͥppe dĩ ñ subicit᷑: neq enim potest

Expanded text:
nostrum. Ex anterioribus autem potest intelligi captivitas Babylonis, quando capta suffoditur, subvertitur, desolatur, nihil in nobis resideat confusionis. Et capieris, Babylon, et non cognoscis; inventa es, et comprehensa, quia Domino restitisti. Ergone sola Babylon Domino restitit, et non potius omnes gentes, dum, creatore deserto, idola veneratae sunt; Domino restiterunt? An Etsi peccabant Jerosolymitae, mittebantur in Babylonem, et sic convertebantur ad poenitentiam in Babylone consistentes. Sancti Babylon, et non cognoscit. Babylon quippe legi non subjicitur, neque enim potest
Abbreviated transcription (Latin):
cũ frum̃to s̃. ⁊ pisces ꝑdendi ac ꝓicien¬
di cũ bonis piscib qͥ in rete incid̾ant
uasis ire. Erier̾t ex nob̾: ñ eni erant
ex nob̾. Si enĩ fuissent ex nob: man¬
xissent utiq nobe̾. S id̾o egressi õ a

Expanded text:
cum frumento sunt, et pisces perdendi ac projiciendi cum bonis piscibus, qui in rete inciderantvasis irae: « Exierunt ex nobis, non enim erant ex nobis: si enim fuissent ex nobis, mansissent utiq
Abbreviated transcription (Latin):
oo declarat scͥptura diuina dicens.
Duces ppłi mei picient᷑ ex domo delici¬
aꝵ suaꝵ: ꝓpt̾ pessimas uoluntate̾ su¬
se poteris congregare. sicubi in scͥptu¬
ris ꝓiectionis ⁊ abiectionis inueneris:
utꝰ ex comparatione uboꝵ mag̃ possis
confidens ferre sententiã. qr dispen¬
satio prouidentie. n si ñ magnoꝑe
curauit ut disertitudinẽ que in gre¬
co sermone Iaudat᷑. grece int̾pretan¬
do segueret᷑: curauit̾ tam̃ ea que sig¬
nificantia s̃ exhib̾e. n differentiã eoꝵ
erplanare dilucide. his qͥ scͥpturas di¬
ligentissime ꝑscrustant᷑. Ne ꝓiciami
ni iniquitate babylonis: qr tepꝰ uin¬
dicte eiꝰ ÷ a dño. Miro sensu supplicia¬
dic̃ irrogari: ꝓpt̾ eiꝰ qͥ ea patit᷑ ultio¬
nẽ. Quando enĩ qͥs ñ uindicat᷑: relin¬
qͥt᷑ inpunitꝰ. freguent̾ dixisse memi¬
ni. id qd̾ in duodecĩ ꝓpħis scͥptũ est
& ñ iusitabo suꝑ filias ur̃as. quando
foruicant᷑. n suꝑ nurus ur̃as quando

Expanded text:
co declarat Scriptura divina dicens: Duces populi mei projicientur ex domo deliciarum suarum, propter pessimas voluntates suse poteris congregare, sicubi in Scripturis projectionis, et abjectionis nomen inveneris, ut ex comparatione verborum, magis possis confidens ferre sententiam. Quia dispensatio providentiae, etiamsi non magnopere curavit, ut disertitudinem, quae in Graeco sermone laudatur, Graece interpretando sequeretur: curavit tamen ea quae significantia sunt exhibere, et differentiam eorum explanare dilucide his qui Scripturas diligentissime perscrutantur. Ne projiciamini in iniquitatem Babylonis, quia tempus vindictae epter ejus qui ea patitur ultionem: quando enim quis non vindicatur, relinquitur impunitus. Exsequenter dixisse me memini, id quod in duodecim prophetis scriptum est: « Et non visitabo super filias vestras quando fornicantur, et super nurus vestras quando
Abbreviated transcription (Latin):
quadã bñdicentẽ iustũ atq dicen¬
tẽ. Ds aũ ꝯt̾at sathanã sub pedib
ur̃is. uelocit᷑. Animał ÷ iste malleus
fortasse ñe furit adusũ nos: n querit
concerere. E multos qͥdẽ contriuit
qͥ ñ aictendert sͥ. neq custodia ser¬
uauert cor suui. Herũ noͦ confidenteᷤᷤ

Expanded text:
dam benedicentem justum, atque dicentem: Deus autem conterat Satanam sub pedibus vestris velociter . Animalis est iste malleus, fortasse nunc furit adversum nos, et quaerit conterere. Et multos quidem contrivit eos, qui non attendunt sibi, neque custodia servaverunt cor suum.
Abbreviated transcription (Latin):
na pocentiã suã exerceat. rabulũ
ẽe: posse auͣ etiã minor̾e malleũ in¬
telligi. qͥ nͣ uniu̾se t̾re sit malleus.
s illiꝰ ut ita dica ⁊ illiꝰ partiᷤ tre.
Est qͥde cũ una aliqua cont᷑ria for¬
titudo repugnat mͥ. ⁊ obluctatur
mecũ. ñ ualens cũ uniu̾sis simul
hominib congredi. ut rabulꝰ. t̾e
ẽ qͥde̾ malleu in me. s nͨ uniu̾se
t̾re malleuss uerũ ut ita dicã mee
tantũ malleus t̾re. Confracto aũ
⁊ contrito malleo uniu̾se t̾re: qͥd
necesse ẽ arbitrari de malleo par¬
tiũ t̾re: s imulq estimo admira
randũ ẽ. qr uniu̾se t̾re malleus
confractꝰ acq contritꝰ eͥ. Post hec
quero qͥ sit iste qͥ uni̾ise tre mal¬
leu̾ confregerit atq contriuerit.

Expanded text:
potentiam suam exerceat, Zabulum esse: posse autem etiam minorem malleum intelligi, qui non universae terrae sit malleus, sed illius, ut ita dicam, et illius partis terrae. Et siquidem una aliqua contraria fortitudo mihi repugnat, et colluctatur mecum, non valens cum universis simul hominibus congredi, ut Zabulus: tunc est quidem malleus in me, sed non universae terrae malleus; verum, ut ita dicam, meae tantum malleus terrae. Confracto autem et contrito malleo universae terrae, quid necesse est arbitrari de malleo partium terrae? Simulque existimo admiratrandum est, quia universae terrae malleus confractus atque contritus est. Post haec quaero quis sit iste, qui universae terrae malleum confregerit et contriveri
Abbreviated transcription (Latin):
faber eris ⁊ ferri. Ergo ut zabulꝰ qͥ
om̃iũ ce̾ptationũ oꝑator ẽ malleus
đr.ita qui ministrat malleator est
filiꝰ cam. Quocienscũq in teptacio¬
ñe incidis. scito malleũ diabolũ eẽ.
n malleatore̾ eũ ꝑ que ⁊ rabulus
iseqͣr: uelut in pditiõe saluatoriᷤᷤ
malleus ⁊abulꝰ. malleator uidas fuit.
qͦ dñs passus ẽ. clamantes colle tolle
de t̾ra talẽ. crucifige crucifige euꝰ.
Dĩa malleatorib plena s̃. Quotqͦt
in actu suo rabulũ suscipiunt. ⁊
ministrant ei ad ꝓbandum iustũ.
⁊ inuistũ coarguendũ: õs mallea¬
tores s̃. Iccirco ⁊ si heri malleator
eras ⁊ in manu malleu̾ continebas.
nͣs discens qr a cam fratͥcida orian¬
t᷑ malleatores. ꝓice malleu̾ de ma¬
nu cua. ⁊ tͣnsinigͤ ad melior̾e que¬
sp̃uał ẽ generation̾e: s n enoᷤ et
reliquoꝵ qͥ scͥpturaꝵ laudib

Expanded text:
faber aeris et ferri. Ergo ut Zabulus, qui faber aeris et ferri. Ergo ut Zabulus, qui omnium tentationum operator est, malleus dicitur: ita qui ministrat, malleator est filius Cain. Quotiescumque enim in tentatione incideris, scito malleum Zabulum esse, et malleatorem eum, per quem te Zabulus insequitur. Velut in proditione Salvatoris malleus ZabDominus passus est, clamantes: tolle de terra talem: crucifige, crucifige eum. Omnia malleatoribus plena sunt. Quotquot enim in actu suo Zabulum suspiciunt, et ministrant ei ad probandum justum, et injustum coarguendum, omnes malleatores sunt. Idcirco si heri malleator eras, et in manu malleum continebas, nunc discens, quia a Cain fratricida oriuntur malleatores, projice malleum de manu tua, et transmigra ad malgenerationem, sicut Enos et reliquorum, qui Scripturarum laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ta̾ contritꝰ fuero ad ictꝰ mallei qͣ.¬
ꝓbatꝰ. & tuipse ꝑcurre scͥpturas
⁊ quere sicubi poces inuenire ues¬
tigiũ bene a do ꝑmitti : ut mal¬
leus ꝑcutienda ꝑcutiat. N erbi
grͣa dictũ sit: ad intelligentiam
eñi obscurioꝵ sumunt᷑ exẽpła. Si
qͥ uixta leg̾e ad sollẽnitates di exci¬
tat: qͣ audientiũ ammos clangore
suo accend̾ ad bellũ. Neccessariꝰ est
malleus: ut tuba ꝓductił fiat.
Multũ cõꝑtus ẽ iste malleus. tube
ꝓductili paulo: ut eũ ꝑ uaria corm̃¬
ta ꝓduceret ⁊ approbaret. qr illesꝰ
possit excͥudi figurãq assumere
tube magnisone. ñ mincertũ dans
uoc̾e. audientes ut pͣparent᷑ ad mili¬
tie bellũ. & qͣm malleus inuenitur
contria fortitudo. ⁊ draco incus in ꝑ¬
ducibił istiꝰmodi sẽꝑ in scͥpturis.
malleo uł quacͣq materia alia com¬
posicũ nom̃ assumens. instabo sermo̾i
Cam gen̾auit filios: s de cam ortꝰ ẽ

Expanded text:
 tam contritus fuero ad ictus mallei tam contritus fuero ad ictus malleibatus. Et tu ipse percurre Scripturas, et quaeres, si quod potes invenire vestigium, bene a Deo promitti, ut malleus percutienda percutiat. Verbi gratia dictum sit ad intelligentiam enim obscuriorum sumuntur exempla, si quae juxta Legem ad solemnitates Dei excutiat, quae audientium animos clangore suo accendit ad bellum. Necessarius est malleus, ut tuba productilis fiat. Multa cooperatus est iste malleus tubae productili Paulo, ut eum per varia tentamenta produceret, et approbaret, quia illaesus posset excudi, figuramque assumere tubae magnisonae, non incertam dans vocem in audientes, ut praeparentur ad militiae bellum. Et quoniam malleus invenitur contraria fortitudo, et draco incus producibilis, istius modi semper in Scripturis malleo, vel quacumque alia materia compositum nomen assumens, instabo sermone: Cain generavit filios, et de Cain ortus est
Abbreviated transcription (Latin):
in scripturis ꝓ uarietate causaru
nominib insignuint᷑. ⁊ diciꝰ qr sc̃s qͥ
quasi murus adamantinꝰ. uel in ma¬
nu domini adamas ẽ. ñ curet de mal¬
leo. neq de incude: s quantũ plus
cesus fuerit. tanto plus uirtut᷑e eius
splendescere. Arunt eos qͥ mercimonia
lapidũ exercent. cũ uoluerint ꝓbare
adamante. ignorantes utru sit ada¬
mas an ñ sit᷑. quandui malleus ⁊ in¬
uerissimũ adamant̾e. si indomitꝰ la
pis int̾ uicudẽ ⁊ malleu̾ ꝑseueret. si
ꝑcutiente desuꝑ malleo ⁊ incude sub¬
posita durior lapis natura cõpung̃.
T̾ał uir sc̃s ẽẽ ante teptationes: ab
his qͥ ꝓbare lapides nesciunt ignorat᷑.
Gertissime aũ nouit adamantinoꝵ
lapidũ nacura solꝰ d̾s: plurmus
ignorat᷑a. Ego ipse adhuc nescio:
utru ueniente malleo ac ꝑcutiente
me confringar. ⁊ conterar: conuic¬
tꝰ qr ñ sim adamaᷤᷤ. an certe uerus
adamas ostendar: si ingruentib ꝑ
sequutionib. ꝑicłis. tẽptationibus.¬

Expanded text:
in Scripturis pro varietate causarum nominibus insigniuntur: et dicis quia sanctus qui quasi murus adamantinus, vel in manu Domini adamas est, non curet neque de malleo, neque de incude; sed quanto plus caesus fuerit, tanto plus ejus virtutem splendescere. Aiunt eos, qui mercimonia lapidum exercent, cum voluerint probare adamantem, ignorantes utrum sit adamas, an non sit, quamdiu malleum et inverissimum adamantem, si indoi inter incudem et malleum perseverat, si percutiente desuper malleo, et incude supposita, durior lapidum natura compingit. Talis vir est ante tentationes, ab his probare lapides nesciunt, ignoratur. Certissime autem novit adamantinorum lapidum naturam solus Deus plurimis ignoratam. Ego ipse adhuc nescio utrum, veniente malleo, et percutiente me, confringar et conterar, convictus, quia non sum adamas, an certe verus adamas ostendar, si ingruentibus persecutionibus, periculis, tentationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uͦ recessit ab eo usq ad tempu
⁊ t̾epore postea uenit instantes ce.
contritꝰ ẽ. ñ solũ confractꝰ ut pͥmu̾
malleus uniu̾se t̾re. Ꝙ qr contͥtus
ẽ qͥ fuerat ante confractꝰ. malleus

Expanded text:
 secessit ab eo usque ad tempus, et tempore postea venit instante, tunc contritus est, non solum confractus ut primum, malleus universae terrae. Et quia contritus est, qui fuerat an
Abbreviated transcription (Latin):
cõmote s̃ gentes: ⁊ subito cecidit
babylon contrita ẽ. A abugodono¬
sor uolens deciꝑe homines ꝑ calic̃e
babylonis dolosũ. ñ miscuit in ua¬
se fictili cũ parabat potionẽ. s ne¬
q in paulo meliore ⁊⁊ ereo uase. uł
stagneo. ⁊ qd̾ ista p̾cellat argenteo:
uerũ eligens uas aureũ. in eo po¬
cłm temꝑaũ: ut qͥs uidens decorẽ
auri. dũ radiantiᷤ metalli pul¬
chritudine delectat᷑. ⁊ totꝰ oculiꝰ
heret in specie. ñ onsidet qͥd in¬
tͥuxecꝰ latitet. ⁊ accipiens calicẽ
bibat. nescienᷤ calic̾e nabugodono¬
sor: intelligens aũ calicẽ au̾reum
in p̾senti nominatũ. Si aĩadu̾taᷤᷤ
pessimoꝵ dogmatũ uba mortifera.
qualẽ habeant cõpositionẽ. qͣlẽ de¬
corẽ eloquentie. Elẽ rerũ diuisioñe
⁊ cognoscaᷤᷤ qͦmͦ unꝰquisq poetarũ qͥ
putant᷑ apuo uõ disertissimi calice
aureũ cẽꝑauerit. n in calicẽ aureũ
uenenũ iniecerit ydolate: ⁊ uenenũ
curpiloquii uenenũ eoꝵ que ani¬

Expanded text:
e sunt gentes, et subito cecidit Babylon, et contrita est. Nabuchodonosor volens decipere homines, per calicem Babylonis dolosum, non miscuit in vase fictili, quod parabat potari, sed neque in paulo meliore, et aereo vase, vel stanneo, et quod ista praecellit argenteo: verum eligens vas aureum, in eo poculum temperavit, ut quis videns decorem auri, dum radiantis metalli pulchritudine delectatur, et totus oculis haeret in specie, non consideret quid intrinsecus latitet, et accipiens calicem, bibat nesciens calicem Nabuchodonosor. Intelliges autem calicem aureum in praesenti nominatum, si animadvertas pessimorum dogmatum verba mortifera qualem habeant compositionem secorem eloquentiae, qualem rerum divisionem: et cognosces quomodo unusquisque poetarum, qui putantur apud vos disertissimi, calicem aureum temperaverit, et in calicem aureum venenum injecerit idololatriae, et venenum turpiloquii, venenum eorum, quae ani
Abbreviated transcription (Latin):
celi malleũ. Neq em̃ teniuori sub¬
stantie conuen̾ malleus. s erassiori.
Si portas imagui̾e t̾reni: malleus
te qi c̾renꝰ es ꝑ̾cutit. Si peccas ei
tra es ⁊ in tͣra uadis. Exꝑieris mal¬
leu̾ uniuse t̾re etiã in te oꝑantẽ.
Iuxta istu intellectũ illuad qͦ am

Expanded text:
coeli malleum. Neque enim tenuiori substantiae convenit malleus, sed crassiori. Si portas imaginem terreni, malleus te, quia terrenus es, percutit; si peccas, et terra es, et in terram ibis, experieris malleum universae terrae et in te operantem. Juxta istum intellectum, illud quoque
Abbreviated transcription (Latin):
ut assuniant medicamina. ⁊ qͣnto
ualent studio sanitati restituant
babylon̾e. Hoc exꝑiam ⁊ nos face.
depͣcantes dm̃. ut nob̾ dec resinã
rationabilẽ: ⁊ de rationabili resi¬
na dicamꝰ. Est malagina ipon̾e
⁊ oleuͣ. ⁊ alligaturas : ⁊ imponente
conligemꝰ uulna babyloniꝰ. imitan
Istud ÷ qd ait. Accipe resmã coerup¬

Expanded text:
ut assumant medicamina, et quanto ut assumant medicamina, et quanto valent studio sanitati restituant Babylonem. Hoc experiamur et nos facere, deprecantes Deum, ut nobis det resinam rationalem, et de rationabili resina discamus ei malagma imponere, et oleum, et alligaturas, et imponentes alligemus vulnera Babylonis, imitantIstud est, quod ait accipere
Abbreviated transcription (Latin):
matione dicta s̃. Si uͦ ueneris ad aduen¬
dogmata. ut credentes de erroris exi¬
meret iugo: intelliges q in tpͣr pas¬
sionis eiꝰ babylon extimplo corruit.
⁊ contrita ẽ. Unꝰqͥsq nrͣm considet se
ipsũ: ⁊ aĩadutat babylon̾e in suo tpr
corrusse. Si auͣ in alicuiꝰ coede nͦ ceci¬
d̾it ciutas confusiotᷤᷤ. hiuic necdu᷑ xͦ
adueñ. Heniente qͥppe eo. babylon ru¬
ere consueuit. Propt᷑ ħ ad orationum
p̾sidia confugientes. petite ut ueniat
ih̾c in corda ur̃a ⁊⁊ conterat babylon̾e.
⁊ faciat ruere omñe malitiã eiꝰ. ut
babylone que fuerat ante constr ue¬
ta in ipso pͥncipali cordis nr̃i. ihrłm
ciuitatẽ scam dĩ. P langite eã . acci¬
pite resina corruptioni eiꝰ: si qͦ modo
sanabit᷑. Plangice ait babylonẽ.
Deinde qr oĩs aĩa reciꝑe potꝰ salute
⁊ neq una aput dm̃ ÷ insanabilis.
tͣnsinigͣtionis in ihrłm . ⁊ testimonu
hab̾e resinã ad implastra facienda.

Expanded text:
matione dicta sunt. Si vero veneris ad advenmatione dicta sunt. Si vero veneris ad advendogmata, ut credentes de erroris eximeret jugo, intelliges quia in tempore passionis ejus Babylon extemplo corruit et contrita est. Unusquisque nostrum consideret se ipsum, et animadvertat Babylonem in suo pectore corruisse. Si autem in alicujus corde non cecidit civitas confusionis, huic necdum Christus advenit. Veniente quippe eo, Babylon ruere consuevit, propter hoc ad orationum praesidia confugientes petite ut veniat Jesus in corda vestra, et conterat Babylonem, et faciat ruere omnem malitiam ejus, utBabylone, quae fuerat ante constructa, in ipso principali cordis nostri Hierusalem civitatem sanctam Dei. Plangite eam, et accipite resinam correptionis ejus, si quomodo sanabitur. Plangite, ait, Babylonem. Deinde quia omnis anima recipere potest salutem, et neque una apud Deum est insanabilis, transmigrationis in Hierusalem, et testimonii habere resinam ad emplastra facienda,
Abbreviated transcription (Latin):
grauatũ. os dissolutũ. linguã signi¬
ficantẽ sermonis ebrii: ⁊ herentib
labiiᷤ u̾ba p̾cisa. Similit̾ ẽ uidere eoᷤ
qͥ de calice aureo biberint babylonis
ce cogitatu. nicħ firme ceneant: s¬
sẽꝑ in curbationib agant᷑ incertis.
di hominib in alio loco ita ait. ꝓpt̾ea
commoti s̃. Int̾ponamꝰ aliqͥd misterii.
qͥd de peccatore dicat. Cam quando
egressus ẽ a facie d̾i. habitau̾ in t᷑ra
naid cont᷑ eden. Naid in greca lingua.
int̾pretat᷑ cõmotio. Qͥ eñ de relinqͥt
dm̃. qͥ deserit sensũ de eo iugit᷑ cogi¬
tandi. iste in t̾ra hodie qͦ habitat᷑
naid. idest in curbatione mali cordiᷤᷤ.¬
⁊ in mͣtiᷤᷤ cõmotione consistit. Biberͣt
⁊ bibebant. emebant ⁊ uendebant.
plantabant ⁊ edificabant. donee ue
Sic̃ consũmatio mundi ñ ꝑ partes
corruens fubito disꝑiit: ⁊ iuxta
hanc similitudiñe. babylonẽ qͦq
consũmatione scłi casurã ẽẽ. ⁊ subi¬
to conterendã. A hec qͥdẽ de consũ¬

Expanded text:
gravata, os dissolutum, linguam significantem sermones ebrii, et haerentibus labiis verba praecisa: similiter est videre eos, qui de calice aureo biberint Babylonis, te cogitatu nihil firme teneant, sed perturbationibus semper agantur incertis. Dponamus aliquid mysterii, quid de peccatore dicatur Cain. Cum egressus est a facie Dei, habitavit in terra Naid, contra Edem . Naid in Graeca lingua interpretatur commotio. Qui enim derelinquit Deum, qui deserit sensum de eo jugiter cogitandi, iste in terra Naid hodieque habitat, id est, in tribulatione mali cordis, et mentis commotione consistit. Biberuntet bibebant, emebant, et vendebant, plantabant, et aedificabant, donec vensic et consummatio mundi non corruens, subito disperiit, et juxta hanc similitudinem Babylonem quoque in consummationem saeculi casuram esse, et subito conterendam, et haec quidem de consum
Abbreviated transcription (Latin):
tigemꝰ ÷ nõis uoluntate. ex hiᷤ qͦ affe¬
rimꝰ exẽpliᷤ. Domꝰ quondã cõponebat᷑
brũi. ⁊ salomon erat construens
edificanꝰ eã. Ibiq qͣsi in laude drͣ
cła nͣ audit᷑. Qͥs ẽ iste malleus uo¬
lens quantũ in se ẽ impedire lapi¬
des edificationis tepli : ut contriti
materiã mallea forciore : que nicħ
ab eo ꝑcussura ppiciat᷑. Qua qͥdem
querens: repperio in eo qd̃ scriptũ
ẽ. Ecoe uir stanissuꝑ muros ad a¬
mantinos. ⁊s in manu eiꝰ ad amas
cet suꝑstet malleus ⁊ abulꝰ. ⁊ sub¬
positꝰ sit draco qͥ ẽ quasi incus indo¬
mabił : nicħ tn in manu di ⁊ in con¬
pectu eiꝰ consistens adamas ꝑpetit᷑.
Duo itaq contraria s̃ adamanti isti.
malleus ⁊ incus inꝑducibił. Iã qͦdd̾a
ẽ ⁊ apud nationes critũ uulgi ser¬
mone ꝓu̾biũ: ut de hĩ qͥ anxietati

Expanded text:
ex his, quae afferimus exemplis. Domus quondam componebatur brum , et Salomon erat construens, et aedificans eam. Ubique quasi in laude diciclesia non auditur. Quis est iste malleus volens quantum in se est impedire lapides aedificationis templi, ut contriti materiam malleo fortiorem, quae nihil ab eo percussa patiatur. Quam quidem quaerens reperio in eo quod scriptum est: « Ecce vir stans super muros adamantinos, et in manu ejus adamas. cet supositus sit draco, qui est quasi incus indomabilis, nihil tamen in manu Dei, et in conspectu ejus consistens adamas perpetitur. Duo itaque contraria sunt adamanti isti, malleus, et incus improducibilis. Jam quoddam est et apud nationes tritum vulgi sermone proverbium, ut de h