comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ad nuitũ eius ĩ om̃i natione starẽt epͣi.
cũ ipã romana eccliã singulari pͥulegio
eñs ueneraret᷑ consilio. et quasi gn̾ali
legatione concessa subiecisset ei gentes
et regna: cum etĩa quod gliõsiꝰ Iudicatui
facta eius et uerba cõfirmarẽt᷑. miracłis.
nũꝙ̃ excessit. nũꝙͣ supͣ se ĩ mirabilibus
ambulauit: s dese semꝑ humilĩt̾ señtiens.
uenerabiliũ ⁊ oꝑiuii nõ se auctorẽ credidit
s ministrũ: et cũ esset omĩ Iudicio sũmꝰ.
suo sibi Iuditio conftitit infinuit. Soli deo
qd̵ fẽcit ascripsit. Immo se inichil bom
aut uelle aut posse. inisi infpirãte et
oꝑãte deo et sensit et dixit. Ced aderat
uis dĩna ĩ tẽpore accepto et iñ die salutit:
En qu sinceritatẽ eius nulla macula¬
bat dupplicitas. nec ĩrũpebat bonun
illiꝰ quelib conspersio falsitatis: In loco
suo idẽ spũs manebat Immobilis. Qui
uti semꝑ splendidior esset. et purior quo¬

Expanded text:
et ad nutum ejus in omni natione starent episcopi; et ad nutum ejus in omni natione starent episcopi; cum ipsa Romana Ecclesia singulari privilegio ejus veneraretur consilia, et quasi generali legatione concessa subjecisset ei gentes et regna; cum etiam, quod gloriosius judicatur, facta ejus et verba confirmarentur miraculis; nunquam excessit, nunquam supra se in mirabilibus ambulavit: sed de se semper humiliter sentiens venerabilium operum non se auctorem credidit, sed ministrum; et cum esset omnium judicio summus, suo sibi judicio constitit infimus. Soli Deo quidquid fecit ascripsit: imo se nihil boni aut velle, aut posse, nisi inspirante et operante Deo, et sensit, et dixit. Sed aderat vis divina in tempore accepto, et in die salutis, et quia sinceritatem ejus nulla maculabat duplicitas, nec interrumpebat bonum ejus quaelibet conspersio falsitatis, in loco suo idem spiritus manebat immobilis. 26. Qui ut semper splendidior esset et purior, quo
Abbreviated transcription (Latin):
corã omĩb uexata est. Compassꝰ abbas
mulieri iã sepe in talib expertꝰ dei clemẽtiã :
Imperat diabolo ut recedat. Ille ad Imꝑiũ
serui dei tremebundꝰ euanuit: mulier Ro
nõ solũ auexatione. s etiã a uernorum
cõtractione ĩ momiẽto cõnaluit. Ca uix.¬
et et alia multa intra alpes con-
qui infirmabãtus: illũnãdo cecos. erigendo
debiles. curando febricitãtes. maxoĩe oppres¬
sõs adiabolo diligẽtiori ftudio purgans.
et q̃ malignꝰ fedauerat spũs pectora
templa deo acceptabilia cõsecrabat.
Slurima autõ ĩ eñ probabilia et laude
digna concurrũt. An nãq doctrinã: alii
mores: alii nrãtur miracula. Ego quid
cõgrnũ his om̃ib honorẽ defero: s prẽ
om̃ib quãtum ĩ me est hoc sublimius dico.
hoc propensius predico. qd̾ cũ essẽt uas electõĩt.
et nomĩe pͥ corã gẽtib et regib ferret
intrepidus. cũ obedirẽt ei pͥncipes mundi.

Expanded text:
coram omnibus vexata est. Compassus Abbas coram omnibus vexata est. Compassus Abbas mulieri, jam saepe in talibus expertus Dei clementiam, imperat diabolo ut recedat. Ille ad imperium Servi Dei tremebundus evanuit: mulier vero non solum a vexatione, sed etiam a nervorum contractione in momento convaluit. Haec et alia multa intra Alpes constrmabantur: illuminando caecos, erigendo debiles, curando febricitantes, maxime oppressos a diabolo diligentiori studio purgans; et quae malignus foedaverat spiritus pectora, templa Deo acceptabilia consecrabat. Plurima autem in eum probabilia et laude digna concurrunt. Alii namque doctrinam, alii 1102 mores, alii mirantur miracula. Ego quidem congruum his omnibus honorem defero: sed prae omnibus, quantum in me est, hoc sublimius duco, hoc propensius praedico, quod cum esset vas electionis, et nomen Christi coram gentibus et regibus ferret intrepidus, cum obedirent ei principes mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
reddit et consẽtrat. Ca .xuiii.¬
um secundo ꝑ mediolanuni kod̃ ãno
pater sc̃s trãsiret: oblata ẽ es
demomãca mlier̃. Nam eo tp̃e aberat /: quo
pͥmũ uir dei cĩtatẽ p̾dictã sua presentia
illustrauit. Hanc possidebat demoniuiii.
quod modo ytalica modo ybera lingua llo¬
quebã ĩ nec sãtis erat certuni utrũ unꝰ
esseti bilingnis. an duo. sui quisq fymonis
ydiomate utens: s tam prop̃e modo hec
modo illa sonabat. Uti diceres. hic qui loquĩ
ligur est. non hyspanus. Hec etĩã gẽnu
passione: et poplicis rrenore pt̾babatur.
Que cũ ad uirun dei adducta fuissẽt:
saltu concito sc̃anuũ in quo sedebat ĩ opi¬
nata celeritate transant. Ueducta et it̾ro¬
gata quid sibi uellet et saltus et suga.
et unde egrotanti et uetule. tãta uirtꝰ
et uelocitas aduenisset: ⁊ espõd ͭ sibi hac̃
agilitatẽ expresentia inesse diabori: ut
turrẽtes cõprehenderet equos. et eor dorso

Expanded text:
reddit et consecrat. 24. Creddit et consecrat. 24. Cum secundo per Mediolanum eodem anno Pater sanctus transiret, oblata est ei daemoniaca mulier. Nam eo tempore aberat, quo primum Vir Dei civitatem praedictam sua illustravit praesentia. Hanc possidebat daemonium, quod modo Italica, modo Ibera lingua loquebatur; nec satis certum, utrum unus esset bilinguis, an duo, sui quisque sermonis idiomate utens: sed tam proprie modo haec, modo illa sonabat, ut diceres: Hic qui loquitur, Ligur est, hic Hispanus. Haec etiam genuum passione, et poplitis tremore perturbabatur. Quae cum ad Virum Dei adducta fuisset, saltu concito scamnum in quo sedebat inopinata celeritate transiliit. Reducta et interrogata quid sibi vellet et saltus, et fuga, et unde aegrotanti et vetulae tanta virtus et velocitas advenisset: respondit hanc sibi agilitatem ex praesentia inesse diaboli, ut currentes comprehenderet equos, et eorum dors
Abbreviated transcription (Latin):
experta suerat forudarete collo eiꝰ alli-¬
gari cartulam hec uerba cõtinẽtõ p̾cepit.
ne hanc a modo mliereni p̾sumas cõtĩge̾.
Quod mandatũ sic expauit diabolus:
ut mulieri regresse ad propͥa. nũꝙͣ deĩceps
appropinquare presuipserit. Ca .xuii.¬
rat etiam In rad cuntate uemomiatus
quidã. cꝯ passio multos adrisũ monebat¬
cum alii qui seuerioris amini erant clemẽ¬
tissimo ei cõpaterẽtur affẽctu. Hic ita lattra¬¬
bat: ut audires nec uideres ꝑsonã. canẽ
trederes. Quẽ sibi exhibitum uro dei cũ
Lattrãtẽ audisset Ingẽniuit. Qui eo modo
Lattrabat. quo solent ꝑcussi uel obruti caues
pͥsencia uiri dei hanelans et lattrane:
acrius solito turbatur. Increpato itaq dya¬
Bolo. et in uirtute pͥ expulso e homimi imꝑat
ut loguatur. Purgatꝰ homo Intrat
ectliam. interest sacramẽtis: crucis signo
se nunit: audit enangelia: confitetur
et orat: et cetã sane mentis officia deo

Expanded text:
experta fuerat, formidaret, collo ejus alliexperta fuerat, formidaret, collo ejus alligari chartulam haec verba continentem praecepit: ne hanc amodo mulierem praesumas contingere. » Quod mandatum sic expavit diabolus, ut mulieri regressae ad propria nunquam deinceps appropinquare praesumpserit. 23. Erat etiam in eadem civitate daemoniacus quidam, cujus passio multos ad risum movebatcum alii qui severioris animi erant, clementissimo ei compaterentur affectu. Hic ita latrabat, ut si audires, nec videres personam, canem crederes. Quem sibi exhibitum Vir Dei cum latrantem audisset, ingemuit: qui eo modo latrabat, quo solent percussi vel obruti canes praesentia Viri Dei anhelans et latrans, acrius solito turbabatur. Increpato itaque diabolo, et in virtute Christi expulso, homini imperat ut loquatur. Purgatus homo intrat ecclesiam, interest sacramentis, crucis signo se munit, audit Evangelia, confitetur et orat, et caetera sanae mentis officia Deo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qui ordinẽ rei geste audierant.
s̃ repente gandiũ uertitur ⁊̃ meroreni ĩ qr
Roi domus sue luina mulier attigit rursa
discerpit atrotuit. Qnid fãceret miser
maritus : quo se uerteret nesciebat. Coha-¬
bitare ꝯ demoniaca molestissimũ: reliquẽ
Imꝑium uidebã. Surgitrigõ: et assũpta
secum muliere rursum papiam reuertitur.
bi ꝯ uirũ dei nõ Inuenisset: usq cre¬
monã prosequi᷑ abeunteni. Indicat quid
factũ sit: et ut gram̃ Inueniat lacrimabl̃
dep̾catur. Nec deest pie petitioni abbatis
clemencia᷑ sed precipit ut eccliam̃ cĩtatis
illiꝰ ingrediatur: et ante corꝑa martirũ
orans q expectet donec ip̃e sequatur.
Itaq mender promissi circa noctis crepu¬
scului. cet̾is doruntũ eiuitib. ip̃e uno
tantũ proseqpte eccliam ingredr̃ et tota
nocte illa orõmi uaccaus obtiuuit adnõ
quod petebat. et impetrata mulieri sami¬
tate ꝑfrcta. iubet eam reuerti ad propͥa.
S 9 illa ieditum ad se diaboli sic̃ iam

Expanded text:
s qui ordinem rei gestae audierunt; sed repente gaudium vertitur in moerorem: quia ubi domus suae limina mulier attigit, rursudiscerpit atrocius. Quid faceret miser maritus, quo se verteret, nesciebat. Cohabitare cum daemoniaca molestissimum, relinquere, impium videbatur. Surgit igitur, et assumpta secum muliere, rursum Papiam revertitur: ubi cum Virum Dei non invenisset, usque Cremonam prosequitur abeuntem. Indicat quid factum sit: et ut gratiam inveniat, lacrymabiliter deprecatur. Nec deest piae petitioni Abbatis clementia; sed praecipit ut ecclesiam civitatis illius ingrediatur et ante confessorum corpora orans exspectet, donec ipse sequatur. Itaque memor promissi, circa noctis crepusculum, caeteris dormitum euntibus, ipse uno tantum prosequente ecclesiam ingreditur, et tota nocte illa orationi vacans, obtinuit a Domino quod petebat: et impetrata mulieri sanitate, jubet eam securam reverti ad propria. Sed cum illa reditum ad se diaboli, sicut jam
Abbreviated transcription (Latin):
inde existiᵈ. Cum lucifẽro inquit amieto
tatidimus. Hec autem om̃na uote iugnbu
Respondenta autẽ abbate saucto: Nunqnia
non ĩ illam gliañi redixe uelles: et restitui
m gradum priftinũ. Aaosum uoce nutata
et miro modo cachinnans: hoci inquit
uran abtessit: et mulier sibi  reddit saĩ ͭ¬
quãtas potuit grãs egit Reuentĩdata¬

Expanded text:
inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri Respondente autem Abbate sancto: « Nunquid non in illam redire gloriam velles, et restitui in gaudium pristinum? » rursum voce mutata, et miro modo cachinnans: « Hoc, » inq ille victus abscessit, et mulier sibi reddita quantas potuit gratias egit. 22. Revertit
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Uoluit quippe curatioĩs eiꝰ glorians
dare sco. et pmitias oꝑationũ uirtꝰ u̾tuti
eius ascribi. At uero sanctꝰ syrus ad
hospitẽ suũ remuisit negotimi: nec ĩ eccliã
sua quippiã deferens. Intactũ opꝰ ⁊ educi
uoluit ad abbatẽ. Reducõ it̃r mulier ad
abbatis hospitiũ: garriente ꝑos etꝰ diabolo
et dicẽte. Non me syrulus eiciẽt: nõ me¬
expellet bernardimus Adhͭ seruꝰ dei respõ-¬
dit. Nec syrus te eiciẽt nec bernardus:¬
pro salutate mulieris dno supplicabat.
Tum uero spũs nequã uo uelut priori
Improbitate mutata. quã libens in quit
ad abhac. canicula egrederer grauiter
molestatus in ea: quã libens egrederer:
sed nõ possuni. dut errogatꝰ causã: qu
necdum uult magnꝰ dñs ait. Cui scũs.
Et quis est magnꝰ doꝰ: Et ille. Ihesꝰ
nazarenus. Adquem rursum uir dei. unde
eium ihesum noͣsti: aut si unꝙͣ̃ uidisti enuir̃¬
Cui ille. In gloria. Et tu inquit in gloria

Expanded text:
pit. Voluit quippe curationis illius gloriam pit. Voluit quippe curationis illius gloriam dare Martyri, et primitias operationum virtuti ejus ascribi. At vero sanctus Syrus ad hospitem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad Abbatem. Reducitur igitur mulier ad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo, et dicente: « Non me Syrulus ejiciet, non expellet Bernardulus. » Ad haec servus Dei respondit: « Nec Syrus, nec te Bernarduspro salute mulieris Domino supplicabat. Tum vero spiritus nequam, velut priori improbitate mutata: « Quam libens, inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in ea, quam libens egrederer! sed non possum. » Interrogatus causam: « Quia necdum vult magnus Dominus, » ait. Cui Sanctus: « Et quis est magnus Dominus? » Et ille: « Jesus Nazarenus. » Ad quem rursum Vir Dei: « Unde enim Jesum nosti, aut si unquam vidisti eum?--disti?--In gloria.--Et tu in gloria
Abbreviated transcription (Latin):
ani papiam aduenerat. et sama uirtutũ aduẽtũ
eius precesserat: et ꝯ debito gaudio et
apparatu. tante glorie uirũ cĩtas letabũda
suscepit. Et ne populi desiderium dilatio
suspenderet. qui sicut mediolani facta mira
adueĩt repẽte post eum rusticꝰ quid. qui de
mediolano eñ secutus fuerat. Uigorẽ demo¬
matã secũ adducens: quã ante pedes eiꝰ
lat̾iabili uote intrĩsecas protestant auxi¬
etates deposint. Nec mora ĩ cõtumeliat
abbatis ꝑ os misere mulieris diabolus
lotutus est: et irridens seruũ dei. non
edeus et brasitas deuorans me expellet.
multa q in hunc modũ ĩ uirũ dei Iatu¬
labatur cõuitia. us blasphemiit prouor¬
catus impacienter feruet/ opprobud et tõ¬
funderẽ ͦ ĩ presentia populi. ꝯudignis se
audiret sermonib lacessiri. S uir dei
astum eius intligens irrsorem irrisit; et
ultionẽ nõ ip̃e expet̾ens s ad deũ remittẽs:
ad eccliãm sancti spri demoniacã duci prece¬

Expanded text:
am Papiam advenerat, et fama virtutum adventum ejus praecesserat, et cum debito gaudio et apparatu tantae gloriae Virum civitas laetabunda suscepit. Et ne diu populi desiderium dilatio suspenderet, qui sicut Mediolani miracula advenit repente post eum rusticus quidam qui de Mediolano secutus eum fuerat, uxorem daemoniacam secum adducens, quam ante pedes ejus lacrymabili voce intrinsecas protestans anxietates deposuit. Nec mora, in contumeliam Abbatis per os miserae mulieris diabolus locutus est, et irridens servum Dei: « Noedens et brassicas devorans pellet. » Multa in hunc modum in Virum Dei jaculabatur convicia, ut blasphemiis provocatus, impatienter ferret opprobria, et confunderetur in praesentia populi, cum indignis se audiret sermonibus lacessiri. Sed Vir Dei astutias ejus intelligens, irrisorem irrisit, et ultionem non ipse expetens, sed ad Deum remittens, ad ecclesiam sancti Syri daemoniacam duci praece
Abbreviated transcription (Latin):
nõ admittens: uix tãdem ꝯ eo infĩpo dissol¬
uente pressurã. uellet nollet intra fauces et
ggutur recepit. Contestun q ut penetrãs
sanctisicatio ad int̾iora descendͭ quasi
infuso antidoto uis maligna eriepit᷑ et
uonntu sordissimo quasi torrẽtis Impulsu
festina precipitatõe rotatus ꝯ Ingenti
cãtumetia demon exunt Repẽte qͣ uideba᷑
mortins uinit: et delecto abbatis qͥetut
Grãd agũt om̃s cõmuniter deo ᷑ et qͣ.
modo flebans letãtur. Soras alamor
effundr̃. res intus gesta sux tecta sodẽ¬
puiter p̾dicat.: tota ad spectaculũ tõueĩt
citas iͥ bñdr̃ deus: gaudet populꝰ: In
abbate tanti oꝑis patratore, tocius plebis
requiescit affectus XCa xiii.

Expanded text:
non admittens, vix tandem cuneo infixo dissolnon admittens, vix tandem cuneo infixo dissolvente pressuram, vellet, nollet, intra fauces et guttur recepit. Confestimque ut penetrans sanctificatio ad interiora descendit, quasi infuso antidoto vis maligna erupit, et vomitu sordidissimo, quasi torrentis impulsu, festina praecipitatione rotatus cum ingenti contumelia daemon exivit. Repente qui videbatur mortuus, vivit: et de lecto Abbatis quietus Gratias agunt omnes communiter Deo, et qui modo flebant, laetantur. Foras clamor effunditur, res intus gesta super tecta solemniter praedicatur, tota ad spectaculum convenit civitas, benedicitur Deus, gaudet populus, in Abbate tanti operis patratore totius plebis requiescit affectus. 18.
Abbreviated transcription (Latin):
patiaris. flebat itaq et lacrimis ͦ perfusus
iuisericordia Iubens baculo cui Iniitebatur
collum pueri leniter tangit. S et fraiter eiꝰ
girardus uolent experiri q̃ abhoĩe dicta
fuerant : latẽter dorso eius signũ crucis ⁊ducͭ¬
Impressit. Cumq pͥus sine motu et sensu nͭͥ
uidens nec audiens. antepedes abbatis diu
extensus parumento hesisset: ad tactum
Baculi et ad signũ crucis Infremuit: et
turbatus Ingenunt. Iubet igitur abbas sux
prop̃ũ lectum eũ poni. At ille quasi ex
Inuiriã offensus reiecit se in panimentĩm ͬ
et stridebat deutib et mordebat proturatorẽ
suũ : et capilit eoꝵx qui aderant manus
Iuitiens. quo poterãt conatuł ab eop manib¬
se abstrahebat: et ab eis uix teneri poterat.
Eya inquit abbas: ad lectũ nr̃ eũ reducite.
Erante itaq abbt̃ẽ et fõib ĩ orõe prostratis
quasi andẽtib paleis q̃ ĩ lecto cõtinebãtͦ dya¬

Expanded text:
patiaris. » Flebat igitur, et lacrymis ora perfusus patiaris. » Flebat igitur, et lacrymis ora perfusus misericordia jubens, baculo cui innitebatur collum pueri leniter tangit. Sed et frater ejus Gerardus volens experiri quae ab homine dicta fuerant, latenter dorso ejus signum crucis impressit. Cumque prius sine motu et sensu nec videns, nec audiens, ante pedes Abbatis diu extensus pavimento haesisset; ad tactum baculi et ad signum crucis infremuit, et turbatus ingemuit. Jubet igitur Abbas super proprium lectulum eum poni. At ille quasi ex injuria offensus rejecit se in pavimentum, et stridebat dentibus, et mordebat procuratorem suum: et capillis eorum qui aderant, manus injiciens, quo poterat conatu se ab eorum manibus abstrahebat, et ab eis vix teneri poterat. « Eia, » inquit Abbas, « ad lectum nostrum eum reducite. Orante itaque Abbate, et fratribus in oratione prostratis, quasi ardentibus paleis, quae in lecto continebantur, dia
Abbreviated transcription (Latin):
ueratus est. Et quotic̃e uel eccliam eg̃tredõ.
uel salis eporcizatis aspirtur uel signũ ei
coutis Imponitͦ. uel enangeliũ audire cõ¬
praitur. uce diuinis Interest sacramentis i
osfenditius Inhabitatõr eiꝰ diabolus: et tor¬
quetur acriũs. Dum q modo ꝯ tetis ego
proforib expectarem. signũ sc̃e crucis te¬
signrãte to et extendente ĩ populos manũ.
sãcranẽ taliũ signoꝵ uirtute exacerbatꝰ
diabolus uehemẽtiꝰ solito totꝰ ad pueri
uepationem se contulit: et sĩc uides totum
corpus eius occupans fere ei etiani uitalẽ
sp̃m Interclufit. Sed et ipẽ puer cũ audita
esset apud nos grẽ quã adro accepisti
oppino: ex alioꝵ curatoĩb suã quo spans
salutẽ: rogauit me ut ad te eũ adducerem.
illius miserie q̃ tãta est quãtã ip̃e oculis
probas. pio et consueto affẽctu subuenias:
et rabiẽ demonis nõ usquequaq procedere

Expanded text:
vexatus est: et quoties vel ecclesiam ingreditur, vexatus est: et quoties vel ecclesiam ingreditur, et salibus exorcizatis aspergitur, vel signum ei crucis imponitur, vel Evangelium audire compellitur, vel divinis interest Sacramentis, offenditur habitator ejus diabolus, et torquetur atrocius. Dumque modo cum caeteris ego pro foribus exspectarem, signum sanctae crucis figurante te, et extendente in populos manum sacramentalium signorum virtute exacerbatus diabolus, vehementius solito totus ad pueri vexationem se contulit: et sicut vides, totum corpus ejus occupans, fere ei etiam vitalem spiritum intercludit. Sed et ipse puer, cum audita esset apud nos gratiae, quam a Deo accepisti, opinio, ex aliorum curationibus suam sperans salutem, rogavit me ut eum ad te adducerem. illius miseriae, quae tanta est, quantam ipse oculis probas, pio et consueto affectu subvenias, et rabiem daemonis non usquequaque procedere
Abbreviated transcription (Latin):
et cõmunia tã aduenaꝵ ꝙͣ cuuum ĩ me¬
diolano studia erant prosequi sanctũ.
expetere bũ dictoe̃. audire Rbũ. uidere
signũ: et doctrina et miraculis ultra
ꝙͣ credibile est delectabãtur. Ca..xii.¬
derat inter eos quidam exsubtirba¬
is. qui puerũ demoniatit illuc
adduperat. ui repẽte corã omnibus
ad signũ crucis q̃d̾ uir sc̃o edidit. de
bauili sui brachiis ruit: et elisũs humi qͣi
morturis sine ullo fensũ Immobilis uisꝰ est:
neq uox neq alitus erat in eo: tãtũ circa
p̾cordia exiguus ei suꝑerat uapor. Dant ig̃r
ceti locuid ut posset poprocedere et admitti
ad uirũ dei seminetis pueri bauilus. et atto.¬
nita multitudo tam mmiserabilis casꝰ presto¬
labatur euentũ. Ingressũs igitur ad uirũ
dei homo est: et puerũ stupidũ nec aliquid
sentiẽtẽ ante pedes abbatis exposuit et ait.
Puer iste dñe pater quẽ aute pedes tuot
posũi : iam per trĩemum ademonis acerrime

Expanded text:
et communia tam advenarum, quam civium in Meet communia tam advenarum, quam civium in Mediolano studia erant prosequi Sanctum, expetere beneficium, audire verbum, videre signum; et doctrina et miraculis ultra quam credibile est, delectabantur. 16. Aderat inter eos quidam ex suburbanis, qui puerum daemoniacum illuc advexerat: qui repente coram omnibus ad signum crucis, quod Vir sanctus edidit, de bajuli sui brachiis ruit, et elisus humi quasi mortuus sine ullo sensu immobilis visus est: neque vox, neque halitus erat in eo, tantum circa praecordia exiguus ei supererat vapor. Dant igitur caeteri locum ut posset procedere, et admitti ad Virum Dei seminecis pueri bajulus; et attonita multitudo tam miserabilis casus praestolabatur eventum. Ingressus igitur ad Virum Dei homo est, et puerum stupidum, nec aliquid sententiam ante pedes Abbatis exposuit, et ait: « Puer iste, domine pater, quem ante tuos posui pedes, jam per triennium a daemonio acerrime
Abbreviated transcription (Latin):
fas est. liq̃facta caritate cĩtas uenerat᷑.
udiebantur het q̃ mediolam fiebãt
et ꝑ totã italiam uiri dei discur¬
rebat oppimo: et diuulgaba uliꝙ
ꝙ suroerisset propheta magius potẽs
⁊ oꝑe est sermone: qui Inuocato noie x
de monib liberaret. Maprã quid̃ ererat
ĩ curationib egritudinũ gr̃a. s ĩ demo¬
nib eliminadis frequẽtior oꝑatio erat.
qu copiosior uexatoꝵ mũs ad experta
subsidia concurrebas: et maioꝵ oꝑatio
uirtutũ. minores obscurabat effectus.
Iam uero pre frequẽtia populi qͥ a mane
usq ad uesꝑam forib assidebant. oppres¬
siones uulgi pre corꝑis Imbeculitate nõ
fereus÷ ad fenestras donuis procedens:
se eis conspiciend p̾bebat et eleuata
manu benedicebat. eis. Panes quoq et
aquam deuehebant secinii. quib bñdictoĩ
eus suppositis. pro beneficiis sac̃mẽtalib¬
ea referebãt. Ep uicins sane castellit
et uicis et urbib multi cõfluxerant.

Expanded text:
fas est, liquefacta charitate civitas veneratur. fas est, liquefacta charitate civitas veneratur. Audiebantur haec quae Mediolani fiebant: et per totam Italiam Viri Dei discurrebat opinio, et divulgabatur ubique quod surrexisset propheta magnus, potens in opere et sermone, qui invocato Christi daemonibus liberaret. Maxima quidem ei in curationibus aegritudinum gratia, sed in daemonibus eliminandis frequentior operatio erat, quia copiosior vexatorum numerus ad experta subsidia concurrebat, et majorum operatio virtutum minores obscurabat effectus. Jam vero prae frequentia populi qui a mane usque ad vesperam foribus assidebat, oppressionem vulgi prae corporis imbecillitate non ferens, ad fenestras domus procedens, se eis conspiciendum praebebat, et elevata manu benedicebat eis. Panes quoque et aquam devehebant secum, quibus benedictioni ejus suppositis, pro beneficiis ea sacramentalibus referebant. Ex vicinis sane castellis, et vicis, et urbibus multi confluxerant,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ab has ancilla eius egrediẽs. cõtige̾
eam deiiceps nõ p̾sumas. Cumiq eã
Iuuitus deserens. et manere ultra non
ualent atrotuit afflictaret. tã magnã
aram ꝙͣ modicũ tempus habens: redieus pat
sanctut ad altare fr̃actionẽ hostie salutaris
rite compleuit: diffundendã q ĩ poxulũ pacẽ
ministio dedit. et contestim pax et salus
integra reddita est mulieri. Sic iͤ nequã
diuina misteria quãte sũĩt efficiencie et
urrtutis: nõ confessione s suga coatꝰ ostẽd ᶜ
Cugato diabolo mulier quã ĩ tãtor sarta¬
gnie tormẽtoꝵ tarnifex pestilens tãto
tpe ꝙpẽ frĩperãt. mẽtis sue cõpos effecta.
redditis ꝯ ratione seusib. reuoluita inter
fautes linigua deũ cõfessa grãs egitͥ et
ituita curatorẽ suũ pedib eius aduoluta est
Ingons per eccliam̃ attolłit clamor. oĩs
etas iubilat deo: personãt eramenta ⁊
Beued᷑ ab om̃ib deus: excedit ueneratio
modum: et sernũ dei sux hoiem̃ si dici

Expanded text:
ut ab hac ancilla ejus egrediens contingere eam deinceps non praesumas. » Cumque eam invitus deserens, et manere ultra non valens, atrocius afflictaret, tam magnam iram, quam modicum tempus habens; rediens Pater sanctus ad altare, fractionem hostiae salutaris rite complevit, diffundendamque in populum pacem ministro dedit; et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Sic ille nequam, divina mysteria quantae sint efficientiae et virtutis, non confessione, sed fuga coactus ostendit. Fugato diabolo mulier, quam in tantorum sartagine tormentorum carnifex pestilens tanto tempore frixerat, mentis suae compos effecta, redditis cum ratione sensibus, revoluta intra fauces lingua, Deum confessa gratias egit, et intuita curatorem suum, pedibus ejus advoluta est. Ingens per ecclesiam attollitur clamor, omnis aetas jubilat Deo, personant aeramenta, benedicitur ab omnibus Deus, excedit veneratio modum, et Servum Dei supra hominem, si dici
Abbreviated transcription (Latin):
quotquot habebãt negocia: uirũ de
settetius cõsulebat. Ipẽ uero audica
referebat ad tinoiã: eti oppressis gato¬
cima ephibebat. Igitur soluto cõsdis.
feodium dñs papa rad̃noꝵ regi octuiris/.
et honorifice quid susceptus est: sc
uelociter obnuibilata est/ illa serenitas
Siquid Importume idẽ rex Iustitit. tẽpus
habere se reputãs opportunũ. ep̃oꝵ sibi
restitui Inuestituras : quas ab eiꝰ p̾decessore
Imꝑatore henrico ꝑ maximos ꝯmidẽ labores
et multaꝑicula roãna ectlesia uẽdicauerat
ded quod uerbum expauere et expalluere
romani e granius sese apud leodium arbi-¬
trati ꝑiculum offendissẽ: ꝙͣ rome declinauerãt.
Nec consilĩ suꝑpetebat: donec murũ se
opposuit sc̃s abbas. Audacter eni resistens
regi. uerbũ malignũ mira libertate redar-¬
guit: mira auctoritate cõpescuit. Ca.u.¬
ediens autem leodio: clarãuallemi doꝰ
ornatis. nec cum deauratis euãgeliis
occurrẽtib. s pãuosis augminib scõpulosã

Expanded text:
ia, Virum Dei secretius consulebant. Ipse vero audita referebat ad curiam, et oppressis patrocinia exhibebat. Igitur soluto concilio, Leodium dominus Papa Romanorum regi occurrit. Et honorifice quidem susceptus est, sed velociter obnubilata est illa serenitas. Siquidem importune idem rex institit, tempus habere se reputans opportunum, episcoporum sibi restitui investituras, quas ab ejus praedecessore imperatore Henrico per maximos quidem labores et multa pericula Romana Ecclesia vindicarat. Ad quod verbum expavere et expalluere Romani, gravius sese apud Leodium arbitrati periculum offendisse, quam declinaverint Romae. Nec consilium suppetebat, donec murum se opposuit Abbas sanctus. Audacter enim resistens Regi, verbum malignum mira libertate redarguit, mira auctoritate compescuit. 6. Rediens autem Leodio, Claram-Vallem dominus ornatis, nec cum deauratis Evangeliis occurrentibus, sed pannosis agminibus scopulosam
Abbreviated transcription (Latin):
uereri se demuĩtiarat᷑᷑ p̾occupatꝰ morte
nõ expleuit. ꝙͣtũ amino conceꝑat stolg
mandandimii. Itaq q̃ accedͭ ad lectione¬
huiꝰ modi operis: facile satis Intelliget
a quãte ꝑfectione puis puer et religiosꝰ
Bernardꝰ uelut alter benedictꝰ pͥmordia
cõmensionis fuerit aggressꝰ qui et Io
de qua cõtepta sunt psagia future scatatis
illius uite paritri et doctrine. Quud etiã
acolescens factꝰ agere ceꝑit in pͥscripto
narraturo ope: ac deiiceps usai ad uirũ
pfectoĩs depĩgitur diligẽter. quãtũ sicat
Iam dictum est licuit oꝑtimo puctori sed

Expanded text:
vereri se denuntiarat, praeoccupatus morte vereri se denuntiarat, praeoccupatus morte non explevit, quantum animo conceperat stylo mandandum. Itaque qui accedit ad lectionem operis hujus, facile satis intelliget, a quanta perfectione pius puer et religiosus Bernardus, velut alter Benedictus, primordia conversionis fuerit aggressus, qui et ide qua concepta sunt praesagia futurae sanctitatis illius vitae pariter et doctrinae. Quid etiam adolescens factus agere coeperit, in praescripto narratur opere; ac deinceps usque ad virum perfectionis depingitur diligenter, quantum, sicut jam dictum est, licuit optimo pictori, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunicanda: adspualiũ msteriop cõ¬
ferenda sacrosancta colloquia. Cuius
samiliaritatis grã ex eo p̾cipue usq
modo prodit admaginfestatoẽ. quia
plures epistolat idẽ sc̃s scripsit ad illuni.
in quib quid de eo seutiat manifeste liquet
lerrẽtibut eas. Ecripset etiam ad illum
librum apologeticum: et alterũ degratia
et libero arbitrio. Fũit tamẽ eidẽ giulło
spetiali nalentior generalis cansã scri¬
Bendi. uidel utilitas totuit eccle dei
ne cũ abscond uas plem̃ chesauro
desiderabili: ipẽ quo thesaurus pariter
abscondaͦ. Snde nõ Iumerito conq̃rit᷑:
qui hunc exponi desiderat. dicẽs. The¬
saurus Inuisus et sapie. abstõdita
que utilitas ĩ utrisq. Expoĩt iste dĩtiãs
salutis. thesaurũ desiderabilẽ: ne lateat
ꝯ gleba quod gleba nõ est. s p̾crosissima
margarita. Accidit tamẽ ei cõtra desi¬
deriũ suũ: qr sicut ip̃e ĩ p̾fatione sua

Expanded text:
communicanda, ad spiritualium mysteriorum concommunicanda, ad spiritualium mysteriorum conferenda colloquia. Cujus familiaritatis gratia ex eo praecipue usque modo prodit ad manifestationem, quia plures epistolas idem sanctus scripsit ad illum, in quibus quid de eo sentiat, manifeste liquet legentibus illas. Scripsit etiam ad ipsum librum Apologeticum, et alterum de Gratia et Libero Arbitrio. Fuit tamen eidem Guillelmo, speciali valentior, generalis causa scribendi, videlicet utilitas totius Ecclesiae Dei; ne cum absconditur vas plenum thesauro desiderabili, ipse quoque thesaurus pariter abscondatur. Unde non immerito conqueritur, qui exponi desiderat dicens: Thesaurus invisus, et sapientia abscondita: quae utilitas in utrisque? Exponit iste divitias salutis, thesaurum desiderabilem ne lateat cum gleba quod gleba non est, sed pretiosissima margarita. Accidit tamen ei contra desiderium suum: quia, sicut ipse in praefatione sua
Abbreviated transcription (Latin):
b uirtute sua: nõ nũꝙͣ tanicn est
qd̵ patiatur Inimicãte sibi gratis ñquitate
aliena. Caritas autẽ q̃ totũ eũ possidet
patiens est. benigna est. sapiẽtia uicẽt
maliciãͤ patiencia impatientiã: humili¬
¶Cubstriptio oꝑis pcedẽtit quã
auttore desũcto buccardꝰ balernẽsis¬
abbas apposuit.
Rescriptum opus qd de uita sc̃tissum
Uroi bernardi clareuallit abbtĩs
consiotum est auenerabili guillelmo p̃dẽ
sci cheoderici abbate: s tuuc Iam moãcho
sĩgiatẽsis cenobii. adqd̾ desiderio solitu¬
diuis et quietis sese contulerat. usq ad
tempꝰ scismatis aduersꝰ Innotẽtiũ papã
apetro leonis conflati. digestũ eẽ cogͦst.
stuit autẽ p̾fato fideli uiro specialis cã¬
causa scribendi amicicia et familiaritas:
quib uiro dei multo ep̃e cõiunctus erat.
Ande et tantã apũd illimii Iuuenerat
gram: ut uix alter magis In tiiuis
Inuenires: ad secreta nuitue dilectionis

Expanded text:
habet virtute sua, nonnunquam tamen est habet virtute sua, nonnunquam tamen est quod patiatur, inimicante sibi gratis iniquitate aliena. Charitas autem quae totum eum possidet, patiens est, benigna est, sapientia vincens malitiam, patientia impatientiam, superbSUBSCRIPTIO OPERIS PRAECEDENTIS, QUAM AUCTORE DEFUNCTO BURCHARDUS ABBAS BALERNENSIS APPOSUIT. Praescriptum opus, quod de vita sanctissimi viri Bernardi Clarae-Vallis abbatis conscriptum est a venerabili Guillelmo pridem Sancti-Theoderici abbate, sed tunc jam monacho Signiacensis coenobii ad quod desiderio solitudinis et quietis sese contulerat, usque ad tempus schismatis adversus Innocentium papam a Petro Leonis conflati, digestum esse cognoscitur. Fuit autem praefato fideli viro specialis causa scribendi, amicitia et familiaritas, quibus viro Dei multo tempore conjunctus erat. Unde et tantam apud illum invenerat, gratiam, ut vix alter magis intimus inveniretur ad secreta mutuae dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
et difficilluũ est in reb ẜhumanis :
hec ei omĩa sine Iuuidia adesse uidẽtur.
Compestit autem ab eo ĩuidiam quod
oĩ ĩiudia maior est : Inꝙͣtum neguitia
cordis humami hoc sepe cessãt homimi
ĩuidere ad quod nõ potest aspirare.
Sed et ip̃e om̃e Iuindĩa aut mortificat
exemplo hũilitatis: aut mutat ĩ meliꝰ
prouocatione caritatis: aut si durior
auctoritatis. Quis eni tã efficatis et
effectuose prudentie hodie Inuenitur.
ad feueniã caritatẽ ubi est. adpronocã¬
dam ubi nõ est. tam adquoscũq potest
beneficus. ad om̃es beninolus: tãtam
habens gram ad amicos. patientiam
ad Inimicos: Si tamen ullum aliqñ¬
hãbere potuit Inimitum : qui nulli aliqñ
amicos haberi potest. sic nec Inimicitia
nnisi duoꝵ forsitam Inimicoꝵ. Qui
eñ odis ude nõ diligit diligẽte se. nõ
tani Inmicus ꝙͣ iniquus est. Ced qui
oñt horcm̃ diligens. nullũ aliqñ Inimitũ

Expanded text:
et difficillimum est in rebus humanis, et difficillimum est in rebus humanis, haec ei omnia sine invidia adesse videntur. Compescit autem ab eo invidiam, quod omni invidia major est, in quantum nequitia cordis humani hoc saepe cessat homini invidere, quo non potest aspirare. 1090 71. Sed et ipse omnem invidiam aut mortificat exemplo humilitatis, aut mutat in melius provocatione charitatis, aut, si nequior auctoritatis. Quis enim tam efficacis et affectuosae prudentiae hodie invenitur ad fovendam charitatem ubi est, ad provocandam ubi non est? tam ad quoscumque potest beneficus, ad omnes benevolus, tantam habens gratiam ad amicos, patientiam ad inimicos? si tamen ullum aliquando potuit habere inimicum, qui nulli aliquanamicos haberi potest; sic nec inimicitia nisi duorum forsitan inimicorum. Qui enim odit, vel non diligit diligentem se, non tam inimicus, quam iniquus est. Sed qui omnem hominem diligens, nullum aliquando inimicum
Abbreviated transcription (Latin):
sic se humilianit potestas om̃is: tam sclaris
ꝙͣ ectlesiastice dignitatis ⁊ Reges suxbi. pr̃cti¬
pes et tirãni. nulites et raptores sic eum
deatur in eis Impletũ qd dñs ĩ euãgelio¬
dedi uobis potestate᷑ caltandi sux sipẽtet
et scorpiones. et suꝑ om̃e uirtute ĩnuiti:
et nichil uobis nocebit. Porro inter sxi¬
rituales. et ubi spualia spiritualiter
examinãtur: longe ei alia auctoritas est.
Sicut enĩ dis dr̃ ꝑ prophetã de sanctis
aĩalib. quia ꝯ fieret uor suꝑ firmamẽtũ
quod Imminebat capiti eoꝵ. stabant et
subuũctebant alas suas: sic hodie ubiq
terrap spñales quiq lequẽte eo seu
tractãte. stant cedendo precedenti ĩ et
sensib eius uel intelligẽtie submittunt
sensus et Intelligenciat suas. Tanta
dcm deuni et apud hoĩes cõmẽdãt sacra¬
rum Insignia uirtutũ: testiõnia c̾cũ¬
uallant scitatis: carismata sanctispũs
illustrant ⁊ quodq maius his omnib

Expanded text:
sic se humiliavit omnis potestas, tam saecularis sic se humiliavit omnis potestas, tam saecularis quam ecclesiasticae dignitatis? Reges superbi, principes et tyranni, milites et raptores sic eum deatur in eis impletum quod in Evangeliodi vobis votestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vobis nocebit. Porro inter spirituales, et ubi spiritualia spiritualiter examinantur, longe ei alia auctoritas est. Sicut enim dicitur per prophetam de sanctis animalibus, quia cum fieret vox supra firmamentum quod imminebat capiti eorum, stabant, et submittebant alas suas ; sic hodie ubique terrarum spirituales quique loquente eo seu tractante stant, osdendo praecedenti; et sensibus ejus vel intelligentiis submittunt sensus et intelligentias suas. Testad Deum et apud homines commendant sacrarum insignia virtutum, testimonla circumvallant sanctitatis, charismata sancti Spiritus illustrant: quodque majus his omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
opitulaciones: ut si quis onña uelit ues
uerbo promĩtiare uel sor scripto. fastidiosis
Incredulitatẽ uel Incredulis possit gnare
denĩciat cõpus lutide eius oꝑationis.
non iactãter respuendo s religiose et
rationabiliter reclinando: quid ĩ om̃i
opatione sua semꝑ quesierit. gͦ ãbicrit.
uti cogeretur. nestio quo diuino Iudicio
et singularis reuerencia sanctitatis. iã
olim apud hrouenes om̃ẽs obtinuit : neaqñ
ad aquod contra uoluntatẽ suã cogeretur.
S ꝯ hoc modo mũdi huiꝰ sugiat houorẽ.
auctoritatẽ. dignus ĩconsciẽtiis omnium.
qui ĩ timore et amore dei ab om̃ib tuueat᷑
et ametur: quo p̾sente ubicũq fuerit mł
contra institiam audeatur: cui ubitũ aq̃d
loquitur uel agit pro Iusticia obediatum.
cum obedientie uel caritatis urget neccessi¬
tas : nullã refugit Incomoditatẽ laboris sui
Cuiꝰ eñĩ uoluntati aqñ sic detulit cꝯcõsilio

Expanded text:
opitulationes, ut si quis omnia velit vel opitulationes, ut si quis omnia velit vel verbo pronuntiare vel scripto, fastidiosis incredulitatem, vel incredulis possit generadenuntiat corpus lucidae operationis. non jactanter respuendo, sed religiose et rationabiliter declinando, quid in omni operatione sua semper quaesierit, quid ambierit, ut cogeretur, nescio quo judicio Dei, et singularis reverentia sanctitatis jam olim apud omnes obtinuit, ne aliquando ad aliquid contra voluntatem suam cogatur. Sed cum hoc modo mundi hujus fugit honorem, auctoritatem, dignus in conscientiis omnium, qui in timore et amore Dei timeatur et ametur: quo praesente, ubicumque fuerit, nihil contra justitiam audeatur; cui ubicumque aliquid loquitur vel agit pro justitia, obediatur. cum obedientiae vel charitatis urget necessitas, nullam refugit incommoditatem laboris sui. uando voluntati sic detulit, cujus consilio
Abbreviated transcription (Latin):
eius manid propriis extrahẽtẽ: postinod
ad religiose uinend satra eiꝰ ãmonitione
conursa: usq hodie̾ se esse dequa septem
pene despabiliter dedituu: s ꝑ eũ
postea de setulo liberatum. Qui ꝯ in clara¬
ualle monastice cõu̾satõis habitũ et ordiẽ
suscepisset: uidens eos qui de seculi illur¬
naufragio cõsugerãt: nauẜagii sui dãpua
cõtimus redimore lacͥmis: idemq ipse
facere uolens nec ualens preduricia
cordis sui: rogabat eũ ꝯ magno cordit
dolore . ut impetraret sibi a deo gram̃
lac̾inaꝵ. Orauit tãtã q ei et tam
cõtinuam Impetuit cõpunctioẽ cordis cum
grã lac̾inaro : ut uix aligñ ultra Inueni¬
rentur uultus ens in diuersa nutati.
uel oculi eius sine latͥuns etiã cũ cõederet
cum io iret ꝑ uiam: uel cũ quodlibet
lãpretur. Tot sunt et tãte quas ĩ hunc
modũ de eo audiuimꝰ et uidimꝰ uirtutes:
et circa diuersas hom̃i neccessitates diuerse

Expanded text:
suo manibus propriis attrahentem, postmodum suo manibus propriis attrahentem, postmodum ad religiose vivendum ejus admonitione conversa, usque hodie se esse de qua septem pene desperabiliter deditum, sed per eum de saeculo liberatum: qui cum in Clara-Valle monasticae conversationis habitum et ordinem suscepisset, videns eos qui de saeculi naufragio illuc confugerant, naufragii sui damna continuis redimere lacrymis, idem ipse facere volens, nec valens prae duritia cordis sui, rogabat eum cum magno cordis dolore, ut impetraret sibi a Deo gratiam lacrymarum. Oravit, tantamque ei et tam continuam impetravit compunctionem cordis cum gratia lacrymarum, ut vix aliquando ultra invenirentur vultus ejus in diversa mutati, vel oculi ejus sine lacrymis, etiam cum comederet, cum iret per viam, vel dum cum quolibet loqueretur. 69. Tot sunt et tantae quas in hunc modum de eo audivimus et vidimus virtutes, et circa diversas hominum necessitates diversae
Abbreviated transcription (Latin):
oculis nõ uidebat: et stupẽtib In eo
sensibus om̃ib ettã sure intellectu ꝑmanebat.
Compassũs uero misere mati quam
mapĩe sensus doloris illuis crutiabat.
misero adolescenti baudiẽs et piis ma¬
mõns caput eius et faciem demulcens.
alloqui eum cepit: et quomodo ĩ matrẽ
scititari. Ille uero ad se reuersus. cõtinuo
pctiñ suũ recognouit. et deinçeps emẽda-¬
tionem promittens Incolumis restitutus
N monasterio quoq quod alpense
dr̃. inter cetõs qui curã reqrebãt ĩfio¬
mos : uenit ad eum mulier q̃ caduco
morbo laborabati. Hec in ipsa hora cũ
staret coram eo: arepẽtino Impetu mali
illius corruit. Sz apprehensa uir dei manu
eius contiiuo erexit eã: nec tãtũ iilla
abiufirmitate sua Capħ. xluiiii.
ucissa lotharĩgie femina nobilis:
s nõ tan nobiliter uictitãs : cũ
uidisset aliquando ĩ sompnis hoiciñ illũ
dei serpentes septem horribiles de utero

Expanded text:
oculis non videbat, et stupentibus in eo oculis non videbat, et stupentibus in eo sensibus omnibus, etiam sine intellectu permanebat. Compassus vero miserae matri, quam maxime 1089 sensus doloris illius excruciabat, misero adolescenti blandiens, et piis manibus caput ejus et faciem demulcens, alloqui eum coepit, et quomodo in matrem scitari. Ille vero ad se reversus, continuo peccatum suum recognovit, et deinceps emendationem promittens, incolumis restitutus n monasterio quoque, quod Alpense dicitur, inter caeteros qui curam requirebant infirmos, venit ad eum mulier quae caduco morbo laborabat. Haec in ipsa hora, cum staret coram eo, a repentino impetu mali illius corruit. Sed apprehensa Vir Domini manu ejus, continuo erexit eam; nec tantum in illa ab infirmitate sua. 68. Ducissa Lotharingiae, femina nobilis, sed non tam nobiliter victitans, cum vidisset aliquando in somnis hominem illum Dei serpentes septem horribiles de utero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯeo erant graniter La borabant. Cuqr
p̾cedẽtib multis qͣ tune forte ĩ comuitatu
eius erant: nec pre angustia figoris ad
eum attendẽtib penr solus ip̃e sequeretur:
contigit equũ unius de duosz qui ꝯ eo erant
Incante dimissum euadere: et excurrere por
planitiem late patẽte. Quẽ d appͥhende̾
nõ possent. et Intẽperies aeris ad hͦ non
xmitteret uagari diutius: oremus inquit.
eppcenisse : cũ ecce equus ille ꝯ om̃i mãsuetudine
redieus substitit ante pedes eius: et redditus
essori suo Capluĩ xloii.
t ut acathalamio / adrendensem tĩtatẽ
ꝑ trauscanius: cõtigit aliqñ dissentiẽtib
archiepo et populo remensi. adrecõsiliãdos
eos adesse uirum dei. Cũq ĩ palatio eiꝰd
cĩtatis cũ iosleno suesseonensi ep̃o cõsedisset᷑
et magna cleri plebis qr frequentia repleta
domo depace tractaretur: ecte corã omnib
matrẽ suã pene eam occiderat: et mutus
effectus et cecus es saos surdus. aꝑtis

Expanded text:
cum eo erant graviter laborabant. Cumque cum eo erant graviter laborabant. Cumque praecedentibus multis, qui tunc forte in comitatu ejus erant, nec prae angustia frigoris ad eum attendentibus, pene solus ipse sequeretur, contigit equum unius de duobus qui cum eo erant, incaute dimissum evadere, et excurrere per planitiem late patentem: quem cum apprehendere non possent, et intemperies aeris ad hoc non permitteret vacare diutius, « Oremus, » inquit, explevisse, cum ecce equus ille cum omni mansuetudine rediens substitit ante pedes ipsius, et redditus ssori suo. CAPUT XIV. t ut a Catalauno ad Remensem civitatem pertranseamus, contigit aliquando dissentientibus archiepiscopo et populo Remensi, ad conciliandos eos adesse Virum Dei. Cumque in palatio ejusdem civitatis cum Josleno Suessionensi episcopo consedisset, et, magna cleri plebisque frequentia repleta domo, de pace tractaretur; ecce coram omnibus matrem suam, pene eam occiderat, et mutus effectus et caecus, et surdus, apertis
Abbreviated transcription (Latin):
eum adduxit. Colus uenit. solꝰ reu̾tet.
Obstupuere omes : qui pͥus audito en
aduentu nõ se caperẽ poterant p̾leticia.
Uerũptamien ne pusillos adhuc scada¬
lizaret filios suos suscepit hoien: de
ꝑseuerantia aliis q uirtutũ studiis ftu¬
diose cõmouuit; et sciens et prudens oiã
ꝓromittẽtẽ nichil acturũ. cũ uere deun
querẽtib et ꝑseneraturis ĩ cellã nouitioꝵ
nchil cecidit. In terram. Uidit idẽ stephaꝰ
situt confessus est. cũ ĩ cella nouicioꝵ
adhuc de moraretur : mauyulũ quẽdam
puerum aboratorio se extrahẽtẽ. Sbi
farme nouem mensib degens. nouissime
tamen defecit: et ut de eo ꝓo predictũ est¬
fuerat: sicut solus uenerat. sic solꝰ recessit.
frustrata autẽ est et uersutia Inmici.
et quem nouinioꝵ parauerat ĩrunam:
de ipĩus potius runa illi cõfirmati sut.
lanno recedomꝰ. cũ aliqñ pater scc̃s
ĩde rediret: frĩgore et uento tam ip̃e ꝙͣ qui

Expanded text:
eum adduxit. Solus venit, solus revertetur. eum adduxit. Solus venit, solus revertetur. » Obstupuere omnes, qui prius audito ejus adventu non se capere poterant prae laetitia. Verumtamen ne pusillos adhuc scandalizaret filios, suscepit hominem, de perseverentia aliisque virtutum studiis studiose commonuit; et sciens et praevidens omnia promittentem nihil acturum, cum vere Deum quaerentibus et perseveraturis in cellam Novitiorum ixerat, nihil cecidit in terram. Vidit idem Stephanus, sicut confessus est, cum in cella Novitiorum adhuc demoraretur, maurulum quemdam puerum ab oratorio se extrahentem. Ubi novem ferme mensibus degens, novissime tamen defecit, et, ut de eo praedictum fuerat, sicut solus venerat, sic solus recessit. Frustrata autem est et versutia inimici, et quem novitiorum paraverat in ruinam, de ipsius potius ruina illi confirmati sunt. launo recedamus, cum aliquando Pater sanctus inde rediret, frigore et vento tam ipse quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
ille statim promĩciauit deillis duob quod
postea resprobauit euentus. ¶Ca .xlu.¬
bbas autem rogerint et aliqui qui cũ
eo erant ixĩ fuerunt quos uir des
aliquando de cathalainens traxerat lita¬
cĩtate: dequib uel in quib etiam tunc
suuile quid fuerat factũ. Cũ eñ epi
grã cathalaunũ freꝙ̃taret : redic̃s aliqñ
traxit secum multitudiuẽ copiosã nobi¬
lium et litteratoꝵ clĩcop et laicoruui
Quib adhuc ĩdomo hospitum demo¬
rãtib. dũ nouellas plãtatões celestis
rigaret eloquiis ⁊ suꝑuenit portaruis
monachus nũtians scephanũ de uitreio
magistrũ eoꝵ adesse ad abrenũciandũ
seculo: et ꝯ eis cõmorãd. Quis aliut
de talis uiri aduentu nõ exultassẽt:
presertĩ cũ uallis illa huiꝰ modi frmũto
nõ multũ adhuc habundaret: Ipse
uero reuelãte sibi spũsancto Insidias
spiritalis nequitie. tacitus aliquantalun
Ingemiscens: erupit ĩ uocẽ audiẽtibus

Expanded text:
ille statim pronuntiavit de illis duobus, quod ille statim pronuntiavit de illis duobus, quod postea probavit eventus. 65. Abbas autem Rogerius, et aliqui qui cum eo erant, ipsi fuerunt quos Vir Dei aliquando de Catalaunensi traxerat civitate, de quibus vel in quibus etiam tunc simile quid fuerat factum. Cum enim episcopi gratia Catalaunum frequentaret, rediens aliquando traxit secum multitudinem nobilium et litteratorum, clericorum et laicorum. Quibus adhuc in domo hospitum demorantibus, dum novellas plantationes coelestibus rigaret eloquiis, supervenit portarius monachus, nuntians Stephanum de Vitreio, magistrum eorum, adesse ad renuntiandum saeculo, et cum eis commorandum. Quis alius de talis viri adventu non exsultasset, praesertim cum vallis illa hujusmodi frumento non multum adhuc abundaret? Ipse vero, revelante sibi Spiritu sancto insidias spiritualis nequitiae, tacitus aliquantulum ingemiscens, erupit in vocem, audientibus
Abbreviated transcription (Latin):
quos emisit non dimisit. sed paterua
sollicitudine et pia affectione ꝯ eis erat
donde ꝯ die quad̃ soli suł essent abbas
et ipẽ cꝰ hoc relatione didisci. et defrĩb
ipĩs ad alterutium loquerẽtur: subito
altius suspirans. durius aͥquid solito
de eis corde suo sibi respondẽte. Uade at
fratu suo ora pro eis. et quicquid osten¬
derit tibi deus de eis refer ad me: ipse
enim grauissima ualitudine ea hora
laborans in lectulo tenebaͬ At ille uehe
sum qui hot modo nouerĩ orare. quo
hoc merear impetrare. Perseuerãte tñ
eo ĩsentẽtia : itum est et oratum. Orãs
ergo quantum p̾ualuit: prosigulis efu¬
dit ad dimiĩ aiam̃ suam. Tanta q per
singulos ĩ orando ꝑsusus est snauitate
consciẽtie. cũ impetrãdi fiducia. et oĩs
grã spualis cõsolatoĩs. ut In om̃ib c̾ta
fide exauditũ se epultaret spũs eius.
exceptis duob ĩ quib or̃o titubauit:
¶ hesitauit deuotio. fides defecit. Qd¬
tum retulisset ad rum aquo iissus fucrat:

Expanded text:
quos emisit, non dimisit, sed paterna sollicitudine et pia affectione cum eis erat. Unde cum die quadam soli simul essent Abbas et ipse, cujus hoc relatione didici, et de fratribus ipsis ad alterutrum loquerentur, subito altius suspirans, durius aliquid solito de eis corde suo sibi respondente: « Vade, » ait fratri suo, « ora pro eis; et quidquid de eis ostenderit tibi Deus, refer ad me. » Ipse enim gravissima valetudine ea hora laborans, in lectulo tenebatur. At ille vesum qui hoc modo noverim orare, qui hoc merear impetrare. » Perseverante tamen eo in sententia, itum est, et oratum. Orans ergo quantum praevaluit, pro singulis effudit animam suam: tantaque per singulos in orando perfusus est suavitate conscientiae, tantaque impetrandi fiducia, et omni gratia spiritualis consolationis, ut in omnibus certa fide exauditum se exsultaret spiritus ejus, exceptis duobus, in quibus oratio titubavit, haesitavit devotio, fiducia defecit. Qucum retulisset ad eum a quo missus erat,