comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocant Nec m&uendum est Ne aliquid de ui& xp̃us
numero el ementorum demotu atq:ordine & de¬
fectibus : defigura caeli degencribus & naturis anima¬
lium fruticum lapidum & fontium fluminum
montium Despatiis locorum & temporum Designis
imminentium tempestatum : & alia scientia.
dehis rebus quas illi uel inuenerunt. uel inuenisse
se existimant . xp̃ianus ignor& : Quia nec ipsi omnia
reppererunt tanto excellenter ingenio : flagran¬
tes studio : abundantes otio. & quȩdam humana
coniectura inuestigantes : Quȩdamuero historica
experientia perscrutantes : & in eis queise inuenisse
gloriantur plura oppinantes potius quam scientes¬
atis est xp̃iano rerum creatarum causas o siuen
Scadestium siue terrestrium siue uisi b inanguo
siue inuisibilium: Nonnis bonitate creder
creatoris: qui est ds̃ unus &uerus Nullamq
essenaturam quaenon aut ipsesit Aut abipso
bona trinitate creata sunt omnia Nec summe

Expanded text:
vocant: nec metuendum est, ne aliquid de vi et vocant: nec metuendum est, ne aliquid de vi et numero elementorum, de motu atque ordine et defectibus siderum, de figura coeli, de generibus et naturis animalium, fruticum, lapidum, fontium, fluminum, montium, de spatiis locorum et temporum, de signis imminentium tempestatum, et alia sexcenta de iis rebus quas illi vel invenerunt vel invenisse se existimant, christianus ignoret; quia nec ipsi omnia repererunt tanto excellentes ingenio, flagrantes studio, abundantes otio, et quaedam humana conjectura investigantes, quaedam vero historica experientia perscrutantes, et in eis quae se invenisse gloriantur, plura opinantes potius quam scientesatis est christiano rerum creatarum causam, sive coelestium sive terrestrium, sive visibilium sive invisibilium, non nisi bonitatem credere Creatoris, qui est Deus unus et verus; nullamque esse naturam quae non aut ipse sit, aut ab ipso: bona Trinitate creata sunt omnia, et nec summe,
Abbreviated transcription (Latin):
creditur: sed melius hanc appellamus fidem quã
diuina eloquia docuerunt : Earum scilic& rerum
qua e non uidentur : Despe quoq: Ait a postolus
Epes quae iud&ur Non est spes. Quod enim uid & qͣn
quid sperat : si autem quod non uidemus speramus
perpatientiam expectamus Cum enimbona nobis
futura esse creduntur : Nihil aliud quam sperant
Iamdeamore quid dicam sine quofider Nhil
prodest  Speruero ẽẽ singamore nonpotest. Deniq
ait a postolus ia cobus. Et demoner credunt & con¬
tremescunt : Nectamen sperant uel amant sed¬
potius quod speramus & amamus credendo uentu¬
rum esse formidant. Propter quod a postolur
paulus: fidem quae perdilectionem operatur appro¬
bat atque commendat : Quaeutique sinespe non
potest esse : Proinde necamor sinespe est : Neo
sine amore spes Nec utrumq esinefide
um ergo quaeritur quid credendum sit quodadre¬
ligionem pertineat : Non rerum natura itariman¬
da est quem ad modum ab eis quos physicos greci

Expanded text:
creditur. Sed melius hunc appellamus fidem quam creditur. Sed melius hunc appellamus fidem quam divina eloquia docuerunt: earum scilicet rerum quae non videntur. De spe quoque Apostolus ait: Spes quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Cum ergo bona nobis futura esse creduntur, nihil aliud quam sperantur. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil prodest? Spes vero esse sine amore non potest. Denique, ut ait Apostolus Jacobus, Et daemones credunt, et contrempotius quod speramus et amamus, credendo venturum esse formidant. Propter quod et apostolus Paulus, fidem quae per dilectionem operatur, approbat atque commendat , quae utique sine spe non potest esse. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore spes, nec utrumque sine fideum ergo quaeritur quid credendum sit quod ad religionem pertineat, non rerum natura ita rimanda est, quemadmodum ab eis quos physicos Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
& alia atq alia : Nec solum dealiis hominibus multa
quaead religionem ꝑtinent: Uerum &iam deangelir
credimus: Spes autem Nonnisi bonarum rerumẽ:
Nec nisi futurarum &ad eum pestinentium quiearũ
spem gerere perhib&ur : Qua ȩcum ita sint propterhas
causas distinglienda erat fides abspe: sicut uocabulo
ita rationabili differentia: Nam quod attin& ad non
uidere siue quaecreduntur siue quaȩsperantur:
fidei speiq commune est: In epistula quippe adhe¬
breos quateste usisunt in lustres catholicȩ regulȩ
defensores. fides essedicta est Conuistio rerum quȩ
non uidentur : Quamuis quando sȩquisq: Non uer¬
bis Non testibus Non deniqͥ ueullis argumentis:
sed p̃sentium rerum euidentia edicit credidisse:
Hoc est fidem accommodasse ᷝ Nonita uid&ur
absurdũ ut rectere prehendatur inuerbo eiquedicat᷑¬
Ergo uidisti: Noncredidisti Undeputari potest
non esse consequens ut non uid eaturres qua ecumq:

Expanded text:
et alios, atque alia: nec solum de aliis hominibus multa, et alios, atque alia: nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium qui earum spem gerere perhibetur. Quae cum ita sint, propter has causas distinguenda erit fides ab spe, sicut vocabulo, ita et rationabili diffevidere, sive quae creduntur, sive quae sperantur, fidei speique commune est. In Epistola quippe ad Hebraeos , qua teste usi sunt illustres catholicae regulae defensores, fides esse dicta est cognitio rerum quae non videntur. Quamvis quandoque se quisque non verbis, non testibus, non denique ullis argumentis, sed praesentium rerum evidentiae dicit credidisse, hoc est fidem accommodasse. Non ita videtur absurdius ut recte reprehendatur in verbo, eique dicatur: vidisti? ergo non credidisti; unde putari potest, non esse consequens ut non videatur res quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
credi potest: Quis namq: si delium poenar non
credit impiorum Nec sperat tamen E quisquis
eas inminere sibi credit acfugaci motu animi
exhorr& Rectius timere dr̃ quam sperare : Quȩ
duo lucuius distinguens ait: Vceat sperare timenti
Non autem ab alio po&a quamuis meliore propriȩ
dictum est. Hunce go sipotui tantum sperare cdolorẽ
Deniq: Non nulli in arte grammatica uerbi huius
utuntur exemplo adostendendam in propriam dicti¬
onem & aiunt: sperare dixit protimere. Est itaq
fides & malarum rerum & bonarum: Quia & bona
creduntur & mala & hoc fidebona. Non mala
Est &iam fides & pr&eritarum rerum : & presentiũ
& futurarum. Credimus enim mostuum xp̃m
quodiam pr&erut. Credimus sedere add ex terã
patris: quod nuncest. Credimus uenturum adiudi¬
candum s quod futurum est. Item fides & suarum
rerum est : & alienarum Nam & sequisq credit
aliquando eẽ coepisse. Nec fuisse utiq sempiternũ

Expanded text:
credi potest. Quis namque fidelium poenas non credi potest. Quis namque fidelium poenas non credit impiorum? nec sperat tamen, et quisquis eas imminere sibi credit ac fugaci motu animi exhorret, rectius timere dicitur quam sperare. Quae duo quidam distinguens ait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostendendam impropriam dictionem, et aiunt, Sperare dixit pro timere. Est itaque fides et malarum rerum, et bonarum: quia et bona creduntur, et mala; et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Credimus enim Christum mortuum; quod jam praeteriit; credimus sedere ad dexteram Patris; quod nunc est: credimus venturum ad judicandum ; quod futurum est. Item fides et suarum rerum est, et alienarum. Nam et se quisque credit aliquando esse coepisse, nec fuisse utique sempiternum;
Abbreviated transcription (Latin):
Vtigitur adillatria redeamur perquae diximus
colendum dm̃ fidem: spem. Caritatem: facile
est utdicatur Qui dcredendum.uid sperandum.
quid amandum sit: Sedquem ad modum aduersus
eorum quidiuersa sentiunt calumnias defendatur
Operiosioris uberiorisq: doctrinȩ est: quaeuthabe¬
aturnon breui enchyridion manus deb& impleri
sed grandi studio pectur accendi Nametce tibiest
sumbolum : & dominica oratio: Quidbreuius audit
autlegitur : quid saciliur memoriȩ commen datur
Qiuia enim depeccato graui miseria premebatur
genus humanum & diuin& indigebat misericor¬
gnatiam commen dandam hoc prophaicum cõmer¬
rass& testimonium : Continuo subiecit. Quo modo
autem inuocabunt: inquem noncrediderunt
Propterhoc symbolum In his duobus triailla intuere
Fides credit spes & caritar orant: sed singfide
ese nom possunt.: Acperhoc & rides orat : Proptera
qui ppedictum est : Quomodo inuocabunt inquem
non crediderunt Quid autem sperari potest quod¬
non creditur : Porro aliquid &iam quod nonsperatur

Expanded text:
igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus accendi. CAPUTSymbolum et dominica oratio; quid brevius auditur aut legitur? quid facilius memoriae commendatur? Quia enim de peccato, gravi miseria premebatur genus humanum, et divina indigebat misericorgratiam commendandam hoc propheticum commemorasset testimonium, continuo subjecit, Quomodo autem invocabunt, in quem non crediderunt ? propter hoc Symbolum. In his duobus tria illa intuere: fides credit, spes et charitas orant. Sed sine fide esse non possunt; ac per hoc et fides orat. Propterea quippe dictum est, Quomodo invocabunt, in quem non credideruntnon creditur? Porro aliquid etiam quod non speratur,
Abbreviated transcription (Latin):
entibus credendo falluntur: Usque ad eo
tamen rationalis natura refugit falsitatem
& quantum potest deuitat errorom: ut falli
nolit &iam quicum que amant fallere:
Nonenim sibi quimentitur uid&urerrare
sed alium inerrorem muttere credentem
sibi: & in eare quidem non errat quã men¬
datio contigit. sinouit ipse quod uerum sit
Sed in hocfallitur quod putat sibi suum Non¬
ob esse mendatium Cum magis facienti
quam patienti. obsit omne pecgatum

Expanded text:
entibus credendo falluntur. Usque adeo entibus credendo falluntur. Usque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credentem sibi. Et in ea quidem re non errat quam mendacio contegit, si novit ipse quid verum sit: sed in hoc fallitur, quod putat sibi suum nonobesse mendacium; cum magis facienti quam patienti obsit omne peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
sic non erranti latroni prace ponere dubi tauerit .¬
Etfortas seideo apud illum summum po&am
loquens quidam miser amator: ut uidi inqit
ut perii ut inȩmalur abstulit error : quo est
&error bonur Qui non solum nihil obsit
Uerum &iam prosit aliquid: sed diligen¬
tius considerata ueritate cumaliudnihilsit
errare  quam uerum putare quod salsumẽ
falsumq: quod uerum est uel cestum habere
proincerto: Incertumue ꝓcerto siue falsũ
siuesit uerum Idquȩ tamsit in animo defor¬
me atque indecens : Quam puldirum acde¬
corum esse rentimus uel in loquendo uel
in assentiendo est est Non Non. profecto
& obhoc ipsum estuita misera ista quauiuimus
quod ei nonnumquam ut non amittatur
Error est necessarius: Absit Vt talissit illa
uita: Vbi est animȩ nr̃ae spraueritas uita:
ubi nemofallit. fallitur nemo. Hic autem
homines fallunt atquefalluntur : Miserioreq
sunt cum mentiendo fallunt: Quam cummenti¬

Expanded text:
sic non erranti latroni praeponere dubitaveritsic non erranti latroni praeponere dubitaveritfortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid. Sed diligentius considerata veritate, cum aliud nihil sit errare, quam verum putare quod falsum est, falsumque quod verum est; vel certum habere pro incerto, incertumve pro certo, sive falsum, sive sit verum; idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum et decorum esse sentimus, vel in loquendo, vel in assentiendo, Est, est, Non, non : profecto et ob hoc ipsum est vita misera ista qua vivimus, quod ei nonnunquam, ut non amittatur, error est necessarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum mentiendo fallunt, quam cum menti
Abbreviated transcription (Latin):
sequens ut continuo err& qͥlusquis aliquid
nescit: sed quirquis seexistimat scire quodnescit:
Prouero quippe approbat falsum. quod erroris¬
est propriũ Uerum snquare quisques err&
inter est plurimum: Nam inuna eademque
re & nescienti sciens &erranti non errans
Recta ratione proceponitur Indiuersis autẽ
rebusdest cumiste scitalia : Ille alia: &iste
utilior Illeminus utilia Uel&iam noxia:
quis non in eis quae illȩscit ei p̃ferat nescientẽ.
Cunt enim quaedam: quae nescire quam scire
sit melius. Item non nullis errare profuit ali¬
quando : sed inuia pedum Non inuia morũ:
Nã nobis ipsis accidit ut in quodam biuio
falleremur : & non iremus pereum locum ubi
ꝯperiens traxnsitum nr̃m donatistarũ manus
armata subsederat: Atque ita factum est :¬
Vteo quoten debamus perdeuium circuitum
ueniremus: Cognitisq: insidiis eorum Nos
gractularemur errasse ÷ Atque inde grictias

Expanded text:
sequens ut continuo erret quisquis aliquid sequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire quod nescit: pro vero quippe approbat falsum, quod est erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratione praeponitur. In diversis autem rebus, id est, cum iste sciat alia, ille alia; et iste utiliora, ille minus utilia, vel etiam noxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias a
Abbreviated transcription (Latin):
cere causas: Non nobis uideatur ad felicitatem
consequendam pertinere : Sisciamus causar
magnarum inmundo corporalium motionum
qua e abditissimis natura csinibus occultantur
Vnde tremor terris qua ui maria altatumescãq
obicibus ruptis. Rurnisque inscipsa residant:
&c&era huius modi: Sedbonarum & malar
rerum causas nossedebemur. &id actenus quate¬
nus eas homini in hac uita erroribus ȩrum nisq
plenissima ad eosdem errores. & ȩrumnas cua¬
dendas nos sȩ conceditur: Adillam felicitatem¬
quippe tendendum est: ubi nulla quatiamur
erumna: Nullo errore fallamur: Namsi
causae corporalium motionum noscendȩ nobis
essent Nullas magir norse quam nr̃e ualitudi¬
nis deberemus Cum uero eis ignoratir medicor
quȩrimus : quis non uideat quod deer&is cali
& terre nos lat& quanta sit patientia nesci
cauenduf sit : Non solum in maioribus: uel
&iam inminoribus rebus: Nec nisi rerum
ignorantia possit errari: Nonest tamen con¬

Expanded text:
cere causas. non nobis videatur ad felicitatem cere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmodi: sed bonarum et malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patientia nesciecavendus sit, non solum in majoribus, verum etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari; non est tamen con
Abbreviated transcription (Latin):
orta essedicimus Nonput&ur hocdominicȩ
sententiae refragari. Qua dicit: non potest
arbor bona fructus malos facere. Non potest
enim sicut ueritas aitColligi uua despinis:
quia non potest nasci uua despinis. sed exbona
terra. & uiter nasci possguidemus. Etspinas:
Et eomodo tamquam arbor mala fructus bonos
Id est opera bona Non potest facere uoluntas
mala Sed exbona hominis natura oriri uolux¬
tas & bona potest & mala : Nec fuit prorsus
unde primitus ori retur uoluntas mala nusi
exangelis & hominũ natura bona: Quod& ipi
dñs eodem loco ubi dearbore & fructibus loquo¬
batur apertissime ostendit. At enim: Aut
facite arborem bonam & fructũ eius bonum
Aut facito arborem malam & frucum cius malũ
Satis ammonens ex arbore quidem bona malos
Aut ex malabonos nasci fructus non porie: Ex ppsa
tamen terra cuilo quebatur utramque arboremor
ille uersus plac& felix qui potuit Ferum cognos¬

Expanded text:
orta esse dicimus, non putetur hoc dominicae orta esse dicimus, non putetur hoc dominicae sententiae refragari, qua dixit, Non potest arbor bona fructus malos facere. Non potest enim, sicut Veritas ait, colligi uva de spinis , quia non potest nasci uva de spinis; sed ex bona terra et vites nasci posse videmus et spinas. Et eodem modo tanquam arbor mala fructus bonos, id est, opera bona non potest facere voluntas mala: sed ex bona hominis natura oriri voluntas et bona potest et mala; nec fuit prorsus unde primitus oriretur voluntas mala, nisi ex angeli et hominis natura bona. Quod et ipse Dominus eodem loco, ubi de arbore et fructibus loquebatur, apertissime ostendit: ait enim, Aut facite arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur, utramque arborem poille versus placet, Felix qui potuit rerum cognos
Abbreviated transcription (Latin):
ambigat esse contraria: Non solum simul esse
pos sunt sed mala omnino sinebonis. & nisi
in bonis esse nom possunt: quamius bona
sine malis possint Potest enim homo uel
angelus nones seiniustus: Iniustus autem non
potest esse Nisihomo uel angelus: Et bonum
quod homo bonum quod angelus. Malum
quod iniustus. Et haec duo contraria itasiml
sunt. ut sibonum non ess& in quo es s& prorsus
nec malum essepoturs&: quia non modo ubi
consister& sed unde ori r&ur corruptionon
haber& Nisi ess& quod corrũ per&ur : Quod
nisi bonum ess& Nec corrum per&ur: Qtdo nichil
est aliud corruptio: quamboni exterminatio:
Exbonis igitur mala orta sunt: &nisi in ali¬
quibus bonis non sunt: Necerat unde oreret᷑
ulla mali natura: Namsiess& inquantum natu¬
ra ess& profecto bonaess&: Et aut incorrup¬
tibilis natura magnum ess& bonum: Aut &iã
natura corruptibilis nullo modo ess&. Nisi ali¬
quod bonum: Quodbonum corrumpendo poss&

Expanded text:
ambigat esse contraria, non solum simul esse ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt: quamvis bona sine malis possint. Potest enim homo vel angelus non esse injustus; injustus autem non potest esse nisi homo vel angelus: et bonum quod homo, bonum quod angelus; malum quod injustus. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum non esset in quo malum esset, prorsus nec malum esse potuisset: quia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corruptio non haberet, nisi esset quod corrumperetur; quod nisi bonum esset, nec corrumperetur; quoniam nihil est aliud corruptio, quam boni exterminatio. Ex bonis igitur mala orta sunt, et nisi in aliquibus bonis non sunt: nec erat alias unde oriretur ulla mali natura. Nam si esset, in quantum natura esset, profecto bona esset: et aut incorruptibilis natura magnum esset bonum, aut etiam natura corruptibilis nullo modo esset nisi aliquod bonum, quod bonum corrumpendo posset
Abbreviated transcription (Latin):
quia homo est. Necideo bonum quia iniquur
est : sed bonum quia homo: Malum qui a
iniquus: Quisquis ergo dicit malum est homi¬
nẽ ẽẽ autbonum est iniquũ ẽẽ. Ipse in cidit iꝓph&icã
illam sententiã: Uaehis quidicuntꝰ quod bonum
est malum: & quod malum est bonum
Opus enim dĩ culpat quod est homo & uitiũ hominis
laudat quod est iniquitas. Omnis itaque
Natura &iam siuitiosa est inquantum natura
est bona est: Inquantum otiosa est mala est
Qua propter in his contrarur quaemala & bona
uocantur. Illa dia lecticorum regula deficit :
quadicunt nulli rei duo simul in esse contraria
Nullus enim aersimulest & tenebrosus & lu¬
cidus. Nullus cibus Aut potus simuldulcis &
amarur : Nullum corpus simul ubi album ibi &¬
nigrum : Nullum simulubi deforme: ubi formo¬
sum: Et hoc in multis. acpene in omnibus con¬
trarus re peritur. Ut in unarẽ. simul esse
non possint: Cum autem bona & mala pullu

Expanded text:
quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quiniquus. Quisquis ergo dicit: Malum est hominem esse, aut: Bonum est iniquum esse, ipse incidit in propheticam illam sententiam: Vae qui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum . Opus enim Dei culpat, quod est homo; et vitium hominis laudat, quod est iniquitas. Omnis itaque natura etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. Quapropter in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer simul est et tenebrosus et lucidus; nullus cibus aut potus simul dulcis et amarus; nullum corpus simul ubi album, ibi nigrum; nullum simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus
Abbreviated transcription (Latin):
bonum est. Nihil aliud dici uideatur. cumuitiosa
natura mala esse natura dicitur: Nisimalum eẽ
quod bonum est: Nec malum esse Nisi quod bonũẽ:
qͣuo omnis natura bonum est: Necres aliqua
mala ess& : nisi res ipsa quȩ mala est natura non
ess&. Nonigitur potest eẽ malum: Nisialiquod
bonum: Quod cum diciuideatur absurde. conexio
tamen ratiotinationis huius. uel ut ineuitabiliter
Nos compellit hocdicere: Et cauendum est neinci¬
damus in illam sententiam proph&icam ubi legit᷑
Vae hir quidicunt quod bonum est malum: & quod
malum est bonum. Quidicunt tenebras lucem
& lucem tenebras. Quidicunt dulce amarum:
&amarum dulce Etamen dñsait. Malus
homo demalo thesauro cordis sui profest mala
Quidest autem malus homo Nisim ala natura
quia homo natura est: Porro : sihomo aliquod
bonum est quia natura est : Quid est malur
homo : Nisimalum bonum : tamen cum duo
ista discernimur. inuenimus necideo malum

Expanded text:
bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum est: nec malum esse, nisi quod bonum est; quoniam omnis natura bonum est, nec res aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non igitur potest esse malum, nisi aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis hujus velut inevitabiliter nos compellit hoc dicere. Et cavendum est, ne incidamus in illam propheticam sententiam, ubi legitur: Vae iis qui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum; qui dicunt tenebras lucem, et lucem tenebras; qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce . Et tamen Dominus ait: Malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Quid est autem malus homo, nisi mala natura; quia homo natura est? Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum
Abbreviated transcription (Latin):
in est ei bonum quo priu&ur: Aper hoc sinature
aliquid remanebit quodiam corrumpi Nequeat
profecto natura in corruptibilis erit : Etadhoc tam
magnum bonumi corruptio non perueni &. At sicor¬
rumpi Nondesin& Necbonum habere utique
desin& : quo eam possit priuare corruptio. Quam
si penitus totamq: consumpserit. Ideo nullũ
bonum inerit : quia natura nulla erit. Quo¬
circa bonum consumere corruptio non potest
Nisi consumendo Naturam. Omnis ergo natu¬
ra bonum est Magnum si corrumpi Non potest:
paruum : si potest: Negaritamen bonum esse.
nisi stulte atque imperite prorsus non potest:
Quae si corruptione consumitur : Nec ipsa corrup¬
tioremanebit: ulła ubi esse possit subsistente
malum: si nullum sit bonum: Sed bonum omni
malo carens: integrum bonum est. Cũ uero
in est malum: u̾itiatum ueloͣtiosum bonumest:
Nec malum umquam potest ẽẽullum: ubi est¬
bonum nullum. Vnde res mira conficitur
Vt quia omnis natura in quantum natura est:

Expanded text:
inest ei bonum quo privetur: ac per hoc si naturae inest ei bonum quo privetur: ac per hoc si naturae aliquid remanebit quod jam corrumpi nequeat, profecto natura incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio non potest, nisi consumendo naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi esse possit subsistente malum, si nullum sit bonum. Sed bonum omni malo carens, integrum bonum est; cui verum inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est: nec malum unquam potest esse ullum, ubi bonum est nullum. Unde res mira conficitur, ut quia omnis natura, in quantum natura est,
Abbreviated transcription (Latin):
Ita& animarum quȩ cumque sunt uitia natura¬
lium sunt priuationes bonorum quaecum sanan
Non aliquo trans feruntur sed ea qua cibicrani
xus quam erunt : quando in illa sanitate nonert̃¬
Nature igitur omnes qm̃ naturarum prorsur
omnium conditor sum me bonus ẽ  bone sunt
Sedquia Nonsicut earum conditor summe atq
in commutabiliter bonȩsunt : Ideo ineis & minui
bonum & augeri potest: sed bonominui malumẽ
Quamuis quantum cumq minuatur remancat᷑
aliquid Necenseest si adhuc natura est unde natu
sit: Neque enim siqualis cumque & quantulatt¬
cumque natura est consumibonum quo natura ẽ
Nisi & ipsa consumatur potest: Merito quippe
natura in corrupta laudatur: Porro si & incor¬
ruptibilis sit quae corrumpi omnino non potest:
multo est proculdubio laudabilior. Cumuero
corrumpitur Ideo malum eius est corruptio : quia
eam qualicumq priuat bono: Nam sinullo bono
priuat. Non noc&. Noc& autem adimendo
bonum : Quamdiu itaq Natura corrumpitur

Expanded text:
et animorum quaecumque sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum: quae cum sanantur, non aliquo transferuntur; sed ea quae ibi erant, nusquam erunt, quando in illa sanitate non erNaturae igitur omnes, quoniam naturarum prorsus omnium Conditor summe bonus est, bonae sunt: sed quia non sicut earum Conditor summe atque incommutabiliter bonae sunt, ideo in eis et minui bonum et augeri potest. Sed bonum minui malum est; quamvis, quantumcumque minuatur, remaneat aliquid necesse est si adhuc natura est unde natura sit. Neque enim, si qualiscumque et quantulacumque natura est, consumi bonum quo natura est, nisi et ipsa consumatur, potest. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono privat, non nocet: nocet autem; adimit igitur bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur,
Abbreviated transcription (Latin):
repente ded austris & uinculis perangelum
liberatus :Aut in ipsis rebus corporeis lenȩ putat᷑
esse quod asperumest:. Aut dulcequod amarũ est¬
utbene olere quod putidum: Aut tonare
cumreda tramsit : Aut illum esse hominem
cumsit alius quando duo simillimi sunt : quod
ingeminis sepe contingit. Vnde ait ille. gratusq
parentibur error & c&era talia &iam percata
dicenda sint
ec questio Nodo sissima quac homines acutis¬
simos aca demicos torsit Nuncmihi eno¬
danda suscepta est : utrum aliquid debeat
sapiens approbare neincidant inerrorem si
proueris approbauerit falsa cum omnia sicut
affirmant: uel occulta sint uel in certa
inde tria confici uolumina ininitio conuersions
meae : Nein pedimento nobis ess& quaetam quã
inostio contradicebat: Et utique fuerat remo¬
uenda inueniendȩ desperatio ueritatis: Quae
illorum uid&ur argumentationibus roborari:
Apud illos ergo error omnisputatur essepecca¬

Expanded text:
repente de claustris et vinculis per angelum repente de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum estut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem cum alius sit, quando duo simillimi sibi sunt, quod in geminis saepe contingit; unde ait ille, Gratusque parentibus error: et caetera talia etiam peccata dicenda sint. Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. Unde tria confeci volumina in initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Velbonum quouenitur errando Id est exx ipso
errore quid non eueniat : Vel quid proueniat:
Nam ipse perseipsum error aut magnum iN
re magna. Aut parium inre parua : Tamen
semper est malum. Quisenim nisierrans
malum neg& approbarȩ falsa proueris:
Aut in probareͥ uera profalsis Ruthabere
incerta protertis Vel cesta pro incertir
Sed aliud est malum hominem putare quibonis
est quod est erroris Et aliud est ex hoomalo
Aliud malum non patiqusinihil noceat homo
malus. qui est putatus bonur: Itemque aliud
est ipsam uiam putare quaenon est ipsa
&aliud est ex hocerroris malo aliquidboni
consequi uelut est ab insidis malorum hominũ
liberari: Nescio sane utrum &iam eius modi
error est. Cum homo demalo hominebenesentit
qualis sit nesciens Aut proeis quae persensur
corporis capimus occurrunt similia quaespũ
tam quam corpore. aut corpore tamquam
spũ sentiuntur: Quale putabat esse aposto¬
lus p&rus quando se existimabat uisum uidere

Expanded text:
vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habere incerta pro certis, vel certa pro incertis? Sed aliud est bonum hominem putare qui malus est, quod est erroris; et aliud est ex hoc malo aliud malum non pati, si nihil noceat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab insidiis malorum hominum liberari. errores: cum homo de malo homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat esse apostolus Petrus, quando existimabat se visum videre,
Abbreviated transcription (Latin):
utnihilabeo mali patiatur. Nullomodo fallit᷑.
Nec in eum cadit illa proph&ica de testatio
Vȩ his quidicunt quod malum est bonum
Deipsis enimrebus quibus homines malisunt.
Nonde hominibus dictum intellegendum est
Vndequia dulterum dicit bonum. recte argui¬
tur. illa uoce proph&ica: Quiuero ipsum
hominem dicitbonum quem putat castum.
Nescit adulterum. Non in doctrina rerum
bonarum & malarum: sed in occultis huma¬
norum fallitur morum  Llocans hominem
bonum in quoputat esse quod esse nouit bonũ.
&dicens malum adulterum & bonum castũ :
Sedhunc bonum dicens nesciendo adulterũ
esse non castum: Porro siper errorem euadit
quis que pernioiem. sicut superius dixi nobis ini¬
tinere contigisse: &iam bonialiquid homini¬
errore tonfertur : sed cumdico in quibusdã
rebus nullo malo aliquem: uel non nullo &iã
bono falli : Non ipsum erroremdico Nullũ malũ
uel non nullum bonum sed malum quo nonuenit

Expanded text:
ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: ut nihil ab eo patiatur mali, nullo malo fallitur: nec in eum cadit illa prophetica detestatio, Vae iis qui dicunt quod malum est bonum. De ipsis enim rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus dictum intelligendum est. Unde qui adulterium dicit bonum, recte arguitur illa voce prophetica. Qui vero ipsum hominem dicit bonum, quem putat castum, nescit adulterum, non in doctrina rerum bonarum et malarum, sed in occultis humanorum fallitur morum; vocans hominem bonum, in quo putat esse quod esse non dubitat bonum, et dicens malum adulterum et bonum castum: sed hunc bonum dicens, nesciendo adulterum esse, non castum. Porro si per errorem evadit quisque perniciem, sicut superius dixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid hominierrore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur,
Abbreviated transcription (Latin):
sinequorum fide uel notitia dr̃ coli Non potest
falli : quod ut in lustr&ur exemplis intueamr
qualȩsit siquispiam dummentitur. uiuere
nunti& aliquem mortuum : & alius dum fallit̃.
Credat iterum xpm̃ postqu&⁊ lib& longa
tempora moriturum: Nonne illomodo
mentiri: quam istomodo falli in conparabiliter
prestate Multo que minoris maliest in illum
errorem aliquem inducere : quam inistum ab ali
in quibusdam paruo : in quibusdam nullo malo
inquibus dam Nullo &iam bono fallimur
Nam magno malo fallitur homo cum hocNor
redit quod aduitam ducit acernamicit¬
el hoceredit : quod ad mortem ducit &nã
Saruo autem malo fallitur : quifalsum pro
uero approbando incidit in aliquas molestias
temporales. Quibus tamen adhibita fidelis
patientia conuertiteas inusum bonum
Ue siquis quam bonum hominem putando qui
malus est aliquid ab eo patiatur mali.
Quiuero malum hominem ita bonum credit

Expanded text:
sine quorum fide vel notitia Deus coli non potest, sine quorum fide vel notitia Deus coli non potest, falli. Quod ut illustretur exemplis, intueamur quale sit, si quispiam dum mentitur, vivere nuntiet aliquem mortuum; et alius dum fallitur, credat iterum Christum post quamlibet longa tempora moriturum: nonne illo modo mentiri quam isto modo falli imcomparabiliter praestat, multoque minoris mali est in illum errorem aliquem inducere, quam in istum ab aliqin quibusdam parvo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo autem malo fallitur, qui falsum pro vero approbando incidit in aliquas molestias temporales, quibus tamen adhibita fidelis patientia convertit eas in usum bonum. Velut si quisquam bonum hominem putando qui malus est, aliquid ab eo patiatur mali. Qui vero malum hominem ita bonum credit,
Abbreviated transcription (Latin):
falsum: Quantum enim ad animum eius atti¬
n&. quia non quod sentit hocdicit nonuerũ
dicit : Quamuis uerum inueniatur esse
quod dicit:Nec ullo modo libor estamenda¬
cio qui orenesciens uerum loquitur sciens
autem uoluntatementitur: Nonconnide¬
ratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dr̃
sed sola intentione dicentir. THelior est
quinesciens falsum dicit : qm̃ iduerum putat:
quam qui mentiendi animum sciensgerit. Neri¬
ens uerum esse quod dicit : Illenam que non
aliud hab& inanimo aliud in uerbo. Huic
uero qualecumq persei psumsit: quod
abeo dicitur Aiud tamen clausum inpatore
Aliud in lingua Prõptum est quodmalum est
proprium mentientis: In iprarum autem quae
dicuntur consideratione rerum : tantum inter¬
est Qua inre quisque fallatur. siuementiat
uttum falli quam mentiri minus sit malum
quantum pertin& ad hominis uoluntatem
Tamen longesit tollerabiliur in his quae are¬
ligione sunt seiuncta mentiri. quam in his

Expanded text:
falsum. Quantum enim ad animum ejus attifalsum. Quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit hoc dicit, non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit: nec ullo modo liber est a mendacio, qui ore nesciens verum loquitur, sciens autem voluntate mentitur. Non consideratis itaque rebus ipsis de quibus aliquid dicitur, sed sola intentione dicentis, melior est qui nesciens falsum dicit, quoniam id verum putat, quam qui mentiendi animum sciens gerit, nesciens verum esse quod dicit. Ille namque non aliud habet in animo, aliud in verbo: huic vero qualecumque per se ipsum sit quod ab eo dicitur, aliud tamen clausum in pectore, aliud in lingua promptum est; quod malum est proprium mentientis. In ipsarum autem quae dicuntur consideratione rerum tantum interest, qua in re quisque fallatur sive mentiatur, ut cum falli quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem; tamen longe tolerabilius sit in his quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in iis
Abbreviated transcription (Latin):
questio Dequa iam grandẽ hbrum cum respor¬
dendi Necessitas nos urgueret soluimus : utrũ
adofficium hominis iusti pertineat aliquando
mentiri: Non nullienim eous que pro grediun¬
tur: ut& peierare : & derebur addĩ cultum
pertinentibus Adeipra dĩnatura falsum
aliquid dicere Nonnumquam bonum piumq
opus erse contendant.
Mihi autem uid &urpeccatum quidem esse : om̃¬
ire mendacium : sed multum inter esse quo
animo &de q̃uibus rebus quisque mentiatur
Non enim sic peccat qui consulendi: quomodo
ille quinocendiuoluntate mentitur:
Aut
uero tantum noc&: quiuiatorem mentiendo
indiuersum iter mitit. Quantum is qui uiã
uitae mendacio fallente deprauat Nemo
sane mentiens iudicandus est quidicit falsum
quod putat uerum : Qnd quantum in ipso est
non fallit ipse sed fallitur: Nonitaque men¬
dacii: sed aliquando temeritatir Arguen¬
dur est : qui falsa in cautius credita proueris
hab& potiusꝙ contrario quantum in ipso
est illementitur quidicit uerum quod putat

Expanded text:
quaestio, de qua jam grandem librum, cum respondendi necessitas nos urgeret, absolvimus: utrum ad officium hominis justi pertineat aliquando mentiri. Nonnulli enim eo usque progrediuntur, ut et pejerare, et de rebus ad Dei cultum pertinentibus ac de ipsa Dei natura falsum aliquid dicere, nonnunquam bonum piumque opus esse contendant. Mihi autem videtur peccatum quidem esse omne mendacium, sed multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum: quoniam quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pro veris habet. Potiusque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum quod putat
Abbreviated transcription (Latin):
Quid deper uersis definitionibus iudicemus
propositis igitur singillatim sedecim capitulis:
subuno quoque eorum sensus nr̃i & fidei quam contra
pelagianos ex apostolicȩ sedis auctoritate. defen¬
dimus uerba ponemus. Vt qui paululum sead
legenda haec dignatifuerint occupare. euiden¬
ter agnoscant impiarum profanarumque
opinionum Nullum cordibus nr̃is inhesirse. uesti¬
gium. & blas phemias quasperspexerint . Nr̃a
profersione damnari. incarundem repestorib:
censeant debere puniri

Expanded text:
quid de perversis definitionibus judicemus. quid de perversis definitionibus judicemus. Propositis igitur singillatim sedecim capitulis, sub unoquoque eorum, sensus nostri et fidei quam contra Pelagianos ex apostolicae Sedis auctoritate defendimus, verba ponemus: ut qui paululum se ad legenda haec dignati fuerint occupare, evidenter agnoscant, impiarum profanarumque opinionum nullum cordibus nostris inhaesisse vestigium; et blasphemias quas perspexerint nostra professione damnari, in earumdem repertoribus censeant debere puniri.
Abbreviated transcription (Latin):
TORUM UINCENTIAN ARUM P̃FATIO
Quidam xp̃ianȩ acfraternȩ caritatis obliti
intantum existimationem nr̃am: Quo¬
quomodo student ledere utsuam seeuestere
nocendi cupiditate non uideant: Contexunt
enim & qualibus possunt sententiis conprȩhen¬
dunt ineptirsimarum quarundam blasphemi¬
arum proligiosa mendatia: Eaquȩ ostendenda
& ingerenda multis publice priuatimquecirtũ¬
ferunt. Ad serentes talia in nr̃o essesensu.
qualia diabolico continentur indiculo. Quae
falso innos ad excitandum inuidiam iactitari
facile & sufficienter subscriptione unius proba¬
remus anathematis. Nisimalignitas eorum
quise grauariputant: side nobis benesentiatur
ipsam subscriptionis nr̃ȩ breuitatis suspectam
esse habitura. Undenehuius querelle inueni¬
r&ur occasio. Necessarium conueniens que credi¬
dimus: Vt siue ad calumniantium animos miti¬
gandos. siuea deos quorum auribus talealiquid
insonuit instruendos. quantum adiuuante dño
fieri potuerit plenȩ lucideque pandamus:

Expanded text:
tiones Vincentianas PRAEFATIO. Quidam christianae ac fraternae charitatis obliti, in tantum existimationem nostram quoquo modo student laedere, ut suam se evertere nocendi cupiditate non videant. Contexunt enim, et qualibus possunt sententiis comprehendunt ineptissimarum quarumdam blasphemiarum prodigiosa mendacia; eaque ostendenda ingerenda multis publice privatimque circumferunt; asserentes talia in nostro sensu esse, qualia diabolico continentur indiculo: quae falso in nos ad excitandam invidiam jactitari facile et sufficienter subscriptione unius probaremus anathematis; nisi malignitas eorum, qui se gravari putant, si de nobis bene sentiatur, ipsam subscriptionis nostrae brevitatem suspectam esset habitura. Unde ne hujus querelae inveniretur occasio, necessarium conveniensque credidimus, ut sive ad calumniantium animos mitigandos, sive ad eos quorum auribus tale aliquid insonuit instruendos, quantum adjuvante Domino fieri potuerit, plene dilucideque pandamus,
Abbreviated transcription (Latin):
conplantati sumur similitudini mostis eiur sed simu¬
& resurrectionis erimur: Hoc scientes quia
u&us homonoster simulcrucifixus est: ut euacu
&ur corpus peccati : utultra non serui amus peccato
Quienim mortuus est: iustificatus est apeccato
Si autem mortui sumus cum xp̃o. credimus quia
simul uiuemus cum eo: scienter quia xp̃s surgens
amortuis iam nonmoritur : & mors ei ultra
non dominabitur: Quod enim mortuur est peccato

Expanded text:
conplantati sumus similitudini mortis eius, sed econplantati sumus similitudini mortis eius, sed et resurrectionis erimus hoc scientes, quia uetus homo noster simuur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato: qui enim mortuus est, iustificatus est a peccato. si autem monui sumus cum christo, credimus quia etiam simul uiuemus cum eo: scientes quod christus surgens ex mortuis iam non moritur, mors in eum iam non dominabitur. quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
consequendam inpeccatosit ꝑmanendum:
sedrespondit. absit. atque subiecit: si mostui
sumus peccato. quomodo uiulmus in eo: Deinde
ut ostender& mostuos nos essepeccato ANigno¬
ratis inquit quõ quicumque baptizati sumus
inxp̃oihũ. in morte ipsius baptizatisumus:
Siergo hinc ostendimur mostui esse peccato.
quia in morte xp̃i baptitati sumus: Pro fecto
& paruuli quibaptizantur in xp̃o. peccato mori¬
untur: quia in morte ipsius baptitantur. Nullo
enim excepto dictum est Quicum que enim¬
baptizatisumus inxp̃o ihũ in morte illius baptita¬
tisumumus: Eideo dictum est ut probar&uir
mortuos noresse peccato. Cui autem peccato
paruuli renascendo moriuntur: Nisiquod
nascendo traxerunt : Acper hoc &iam ad ipsor
pertin& quod sequitur dicens: Consepulti eo¬
sumus illi perbaptismum in mortem: Atquem¬
admodum surrexit xp̃s amortius ꝑgloriam patiis
ita & nos in nouitate uitae ambulemur Sienĩ

Expanded text:
consequendam in peccato sit permanendum. consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis pergloriam patris, ita et nos in nouitate uitae ambulemus. si enim
Abbreviated transcription (Latin):
demnationem: Ita & perunius iustificationẽ
in omner hominer adiustificationem uitae:
Satis indicat ex adam Neminemnatum Nisi
damnatione d&ineri : Ꝙneminem Nisiimxp̃o
renatum ad amnatione liberari: Dequare
nem gratia. Cum locutur fuiss& quantum illi
epistalȩ suȩ loco sufficere iudicauit :¬
einde sacribaptismatis incrucexp̃i grande
mysterium commendauit Eo modo ut intel¬
legamur nihilaliud esse in xp̃obaptismd nsi
mortis xp̃i similitudinem: Nihil autem aliud
mortem xp̃i crucifixi. nisi remissionis peccati
similitudinem : Vt quẽ am modũ in illo ueramors factaẽ
sic in nob̵ uenx remissio peccatorũ & quẽ ammodũ. in illa uera
resurrestio. Ita in nob uerxiustificatio Atenim . Quidergo
dicemꝰ ꝑmanebim inpeccato ut gractia ab und& : Dixerat enim
superius Vbienim abundauit peccatum : super¬
abundauit gratia. Ꝙideo quȩstionem sibi ipse
proposuit. Vtrum propter abundantiam gratiȩ

Expanded text:
demnationem ita et per unius iustificationem demnationem ita et per unius iustificationem in omnes homines ad ius tificationem u» satis indicat ex Adam neminem natum, nisi damnatione detineri, et neminem, nisi in Christo renatum, a damnatione liberari. Itenem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, Ubi, enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae