comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbos quoslib& quos corrigere ñ ual& tolerat:
facta peccantium supͣ dorsum portat. Beaiꝰ itaq
hypochrisi conquirentem: qui ex consolationis
uerb ad amaritudinẽ increpationis eryꝑat. &
simulatꝰ consolator apparebat: ꝑ patienitiam sud
typum seroat eccłiȩ : quȩ nouit talia audierido
tolerare. & cũ eius sermo admutit ratiocinando
unt. & abhis eis crimen impigitur: a quib eri¬
mina impacta ꝑpetrant᷑. Hac aut̃ responsione
heatꝰ iob illud ȩccłiȩ tẽpꝰ significat. quo opp̃ssa
ab aduersariis temporali eoꝵ potentia quasi
deiecta creditur. Unde sequitur. Consolatore
onerosi om̃s uos. Siue enĩ heretici. seu praul
quilib&. cũ laborare borios in adũsitate con¬
spieuint: in eo qđ illos consolari appetunt: mala eis
ꝑsua dere conant᷑. Unde ñ imerito bonorũ men¬
tib onerosa fit eoꝵ consolatio: quia int̾ fiba dulce¬
dmnis. uirꝰ ꝓpare cupiunt erroris. Et dũ dictis lȩni¬
b dolores quasi leuigant: peccati ontis imponere

Expanded text:
reprobos, quos corrigere non valet, tolerat, facta peccantium supra dorsum portat. Beatus itaque hypocrisi conquerentem, qui ex consolationis verbis ad amaritudinem increpationis eruperat, et simulatus consolator apparebat, per patientiam suam typum servat Ecclesiae, quae novit talia audiendo tolerare, et, cum ejus sermo admittitur, ratiocinando unt, et ab his eis crimen impingitur a quibus crimina impacta perpetrantur. Hac autem responsione beatus Job illud Ecclesiae tempus significat quo, oppressa ab adversariis, temporali eorum potentia quasi dejecta creditur. Unde sequitur:--IBID.-- Consolatores onerosi omnes vos estis. Sive enim haeretici, seu pravi quilibet, cum laborare bonos in adversitate conspiciunt, in eo quod illos consolari appetunt, mala eis persuadere conantur. Unde non immerito bonorum mentibus onerosa fit eorum consolatio, quia inter verba dulcedinis virus propinare cupiunt erroris; et dum dictis lenibus dolores quasi levigant, peccati onus imponere
Abbreviated transcription (Latin):
ingerunt: priꝰquam de eis ipsi ueraciter accusent᷑.
Et dum metuunt increpari de his quȩ facituit:
adũsantes suis pͣuitatib uistos. haet facere testantur.
Sc̃i aut̃ uiri patient̾ audiunt. etiã quȩ se nunqͣm
fecisse meminerunt: quãuis ea mala quȩ sibi in¬
geri conspiciunt. ab ipsis suis criminatorib noue.¬
rint ꝑpetrata. Et cũ eos pͣdicando corrigere non
posst̾: patiendo tolerant. Quatinus si fryctum ẽ¬
sisionis edrõ non ualeant. ex ipsis tamen p̃miũ
longanimitatis adquirant. Ynde & sc̃a ȩccłia
dauid ꝓpħȩ uocib dicit. Supͣ dorsu̾ meu fabri

Expanded text:
ingerant, priusquam de eis ipsi veraciter accusentur; et dum metuunt increpari de his quae faciunt, adversantes suis pravitatibus justos haec facere testantur. Sancti autem viri patienter audiunt etiam quae se nunquam fecisse meminerunt, quamvis ea mala quae sibi ingeri conspiciunt ab ipsis suis criminatoribus noverint perpetrata; et cum eos praedicando corrigere non possunt, patiendo tolerant, quatenus si fructum conversionis eorum non valent, ex ipsis tamen praemium longanimitatis acquirant. Unde et sancta Ecclesia David prophetae vocibus dicit: Supra dorsum meum fabr
Abbreviated transcription (Latin):
suis ꝑsecutionib affligit. Qui eni̾ in hac uita assi.¬
dua mala tolerat. uelut insignum posuꝰ. ictus
cutionui mala toleraret. atq subꝑsecutione adũ¬
sarioꝵ gemeret. tenerã discpłoꝵ mentẽ de suis af¬
flictionib consolans ait. Ipsi eniꝰ seitis qđ in hoc po¬¬
siti sumꝰ. Acsi eis aꝑte dicat. Quidin hoc tp̾r uuil.¬
nera nr̃a miramini. qui si ȩtuꝗ gaudia quȩ̨rimꝰ. huc

Expanded text:
suis persecutionibus affligit. Qui enim in hac vita assidua mala tolerat, velut in signum positus, ictus cutionum mala toleraret, atque sub persecutione adversariorum gemeret, teneram discipulorum mentem de suis afflictionibus consolatus ait: « Ipsi enim scitis quia in hoc positi sumus. » Ac si eis aperte dicat: « Quid in hoc tempore vulnera nostra miramini? Qui si aeterna gaudia quaerimus, huc
Abbreviated transcription (Latin):
menbra in corpore. ita quida sunt intra sc̃ãm
ȩccłiam potenteᷤᷤ & ꝓtui. Qui dũ aꝑta inuectione:
feriri nequeunt. quast honore tegminis uelant᷑.
S hȩc de occultis potentũ delictis loquimur. Na
quando & aliis agnoscentib peccant : aliis etiã
cognoscentib inerepandi st̾: ne si p̃dicator tacet
culpã apꝓbasse uideatur. atq hȩc crescens in exẽ¬
plum ueniat. ꝗuiã pastoris lingua ñ resecat. Sc̃ã
sub dispensatione inuectionis increpat: labia
quasi parcens motiet. S tamen parcendonoN
parcit: qͥa ab inuectione culpȩ gnr̃alit̃ non ta.¬
cet. quȩ specialit̾ tacet. Sequitur. Sed qͥd a
cuero non recedet a me. Hoc ꝑsonȩ beati iob. qͣlit̃
congruat nullꝰ ignorat. S si ad sc̃ȩ ȩccłiȩ tẏpum
trahat᷑: hac & cu̾ loquitua dolor eiꝰ minime quie.¬
scit. quando locutione sua ꝑũsos corrigi minime
conspicit. Et cu̾ tacet. dolor minime recedit. quia

Expanded text:
membra in corpore, ita quidam, sunt intra sanctam membra in corpore, ita quidam, sunt intra sanctam Ecclesiam potentes et protervi, qui dum aperta invectione feriri nequeunt, quasi honore tegminis velantur. Sed haec de occultis potentium delictis loquimur. Nam quando et aliis cognoscentibus peccant, aliis etiam cognoscentibus increpandi sunt, ne si praedicator taceat, culpam approbasse videatur, atque haec crescens in exemplum veniat, quam pastoris lingua non secat. Sancta sub dispensatione invectionis increpat, labia quasparcit, quia ab invectione culpae generaliter non tacet, quae specialiter tacet. Sequitur: VERS. 7. Scuero, non recedit a me. - Hoc personae beati Job qualiter congruat, nullus ignorat; sed si ad sanctae Ecclesiae typum trahatur, haec et cum loquitur dolor minime quiescit, quando locutione sua perversos minime conspicit. Et cum tacet, dolor minime recedit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
les culpas ad medium deducat: qͣleᷤ en ꝑpetrasse con¬
siđ̾at. qui et p̃sto. e. & de se solo adhuc argui ñ potest.
ne deterior fiat: Et cũ gnr̃alit contͣ eulpã inuectio
intendit᷑: correptionis u̾bũ libent̃ ad mentẽ duci᷑.
qͥa potens pratius ignorat: qđ sibi hoc specialit̃ di¬
catur. Quid itaq isti p̃dicator suus. nisi parcens
minime peꝑcit. cui & specialit̾ correptionis tiba
non intulit. & tamen uulnꝰ illiꝰ sub communi
admonitione ꝑcussit: Unde fit plerunq ut
eo uehementiꝰ ꝑpetratã culpã lugeat. quo reatũ
correptione deterioreᷤᷤ fuint. qͦda tẽꝑamento cor¬
reptionis ad salutem redeant. Unde etiam pauluᷤ
dicit. Quȩ putamꝰ ignobiliora. e̾ẽ.menbra corpo¬
ris. his honorẽ ab undantiorẽ circundamꝰ: & q̃
in honesta st̃ nr̃a. abtindantiorẽ honestatem hñt.
honesta aut̾ nr̃a nulliꝰ egent. Sicut enĩ in honesta

Expanded text:
les culpas ad medium deducat quales eum perpetrasse conles culpas ad medium deducat quales eum perpetrasse considerat qui et praesto est, et de se solo adhuc argui non potest, ne deterior fiat? Et cum generaliter contra culpam invectio intenditur, correptionis verbum libenter ad mentem ducitur, quia potens pravus ignorat quod sibi hoc specialiter dicatur. Quid itaque isti praedicator suus nisi parcens minime pepercit, cui et specialiter correptionis verba non intulit, et tamen vulnus illius sub communi admonitione percussit? Unde fit plerumque ut eo vehementius perpetratam culpam lugeat, quo reatum correptione deteriores fiunt quodam temperamento correptionis ad salutem redeant. Unde etiam Paulus dicit: Quae putamus ignobiliora membra esse corporis, his honorem abundantiorem circumdamus; et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem habent; honesta autem nostra nullius egent . Sicut enim inhonesta
Abbreviated transcription (Latin):
duos prauos intra sc̃am ȩccłiã e̾e constitutos. qͦr̃ sti
unꝰ potens & ꝓt̾uus. alt̃ mitis & subditꝰ. Si quamiti &
subdito culpa surripuerit: hanc ꝓtinꝰ increpando
p̃dicator inseq̾tur. E orripit. et̃q corripiendo a
culpa lib̾at: atq ad uitam rectitudinis reformat.
Quid itaq huic nisi ñ parcenᷤ peꝑcit. quia ds̃ corre¬
ctionis ciba ñ distulit. citius hunc a culpa libauit:
Hibe enĩ arguens ñ peꝑcit. s in eo qđ correxit peꝑ¬
cit. At contra poteis & ꝓteruus cũ aliqͥd ꝑpetrasse¬
 cognoscitur : tẽpꝰ querit᷑. ut de malo qđ fecit in¬
crepet᷑. Nisi enĩ p̃dicator sustineat. qͣndo ferre ẽ.¬
grye correctionẽ possut: auget in eo malũ qđ in se.¬
quitur. s epe enĩ contingit. ut tał sit qui nulla in¬
crepationis ũiba suscipiat. Quid itaq in huiꝰ eulpa
p̃dicatori agendum ÷ nisi ut in sermone admoniti-¬
onis quẽ ꝓ cõmuni salute om̃iũ auditoꝵ facit. ta¬

Expanded text:
ancta Ecclesia esse constitutos, quorum sit unus potens et protervus, alter mitis et subditus. Si qua miti et subdito culpa subripuerit, hanc protinus increpando praedicator insequitur et corripit, eumque corripiendo, a culpa liberat, atque ad viam rectitudinis reformat. Quid itaque huic nisi non parcens pepercit, quia dum correptionis verbum non distulit, citius hunc a culpa liberavit? Libere enim arguens non pepercit, sed in eo quod correxit pepercit. At contra potens et protervus, cum aliquid perpetrasse cognoscitur, tempus quaeritur ut de malo quod fecit increpetur. Nisi enim praedicator sustineat quando ferre congrue correptionem possit, auget in eo malum quod insequitur. Saepe enim contingit ut talis sit qui nulla increpationis verba suspiciat. Quid itaque in hujus culpa praedicatori agendum est, nisi ut in sermone admonitionis, quem pro communi salute omnium auditorum facit, ta
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. A liquando necesse. ẽ. ut pͣuis meritib quȩ hu¬
smana p̃dicatione corriginequeunt: diuina fla.¬
gella optari benigne debeaN. Quod cũ magno fit
amoris studio. uidelicet non errantis poena. sed
correctio quȩrit᷑: & oratio potiꝰ quã maledictio e̾e
monstratur. In his aut̃ uerb. hoc beatꝰ iob monstra¬
tus intende:ut a miei qui dolori illiꝰ ꝑ caritatẽ cõ¬
patinesciebant. ab exꝑimento discerenit: alienȩ
afflictioni qualit̾ misereri debuissent. atq edomiti
dolorib a sua passione traherent: consolatione ali¬
is qualit̾ inferrent. & tunc salubriꝰ intrinsecꝰ qiue¬
rint: eũ aliquid extrinsecꝰ de infirmitate sentirent.
Notandũ qđ ñ ati. ee̾t anima mea ꝓ anima ira : s

Expanded text:
Aliquando necesse est ut pravis mentibus quae humana praedicatione corrigi nequeunt divina flagella optari benigne debeant. Quod cum magno fit amoris studio, videlicet non errantis poena, sed correptio quaeritur, et oratio potius quam maledictio esse monstratur. In his autem verbis hoc beatus Job monstratur intendere, ut amici, qui dolori illius per charitatem compati nesciebant, ab experimento 419 discerent alienae afflictioni qualiter misereri debuissent; atque, edomiti doloribus, a sua passione traherent consolationem aliis qualiter inferrent; et tunc salubrius intrinsecus viverent, cum aliquid extrinsecus de infirmitate sentirent. Notandum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
teritarum Commemorationem amitte¬
Ut que deerant tormentis sriusticie de¬
eorum. Et populus quidem tuus mi¬
rabiliter transiret mare rubrum Illi
autem nouam mortem muenirent

Expanded text:
erant, commemorationem amitteut quae deerant tormentis, et populus quidem tuus mirabiliter transiret, illi autem novam mor
Abbreviated transcription (Latin):
nam bonam sed mutabilem facit, et
qui permanere nolent ruerent et qͥ
inconditione consisterent tanto in ea
iam diginus ꝙͣto et ex arbitrio starẽt
et eo maioris meriti apud deum fierẽt
quo mutabilitatis sue motum uolũ¬

Expanded text:
um bonam, sed mutabilem condidit: ut et qui permanere nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto in ea jam dignus, quanto et ex arbitrio starent: et eo majoris apud Deum meriti fierent, quo mutabilitatis suae motum, volun
Abbreviated transcription (Latin):
ecce ego lignum aridum quia hec dicit
domimus eumichis qui custodierut
salbata mea et elegerit que ego uo¬
liui et tenuerint fedus meum dabo eis
indoma mea et in muris meis locum
et nomen mesius a fisis et filiabus no¬
men sempiternum dabo eis ꝙ non ꝑi¬

Expanded text:
Ecce ego lignum aridum, quia haec dicit Dominus eunuchis: Qui custodierint requiem meam, et elegerint quae volui, et tenuerint foedus meum, dabo eis in domo mea et in muris meis locum, et nomen melius a filiis et a filiabus; nomen sempiternum dabo eis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
regem hay iosue.uii. Et iactando cont
Quis ante illum sic restitit .s. ꝙ eo se¬
ditur ratio nam hostes iste dominus
non in iracundia eus .s. dei contra ho¬
silios isruel et essent in descensu betho¬
ron dominus misit super eos magnos

Expanded text:
endo manus suas, et iactando contra Quis ante illum sic restitit? Erestitit? Nam hostes ipse Dominus non in iracundia ejus impeditus efilios Israel, et essent in descensu Bethoron, Dominus misit super eos lapides
Abbreviated transcription (Latin):
que talis est Illis exceptis quos lex
iusta generaliter uel ip̃e tõns iusticie
deus spãliter occidi nbet quisquis ho¬
minum uel seipsum uel quemilibet a¬
lium occiderit homicidn crimine in¬

Expanded text:
 his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidi iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii crimine in
Abbreviated transcription (Latin):
ui. ubi dicitur loquere arron et filiiys
eius. sic benedicetis filiis israel et di¬
cetis eis benedicat tibi dominus et
custodiat te ostendat dominus faci¬
em suam tibi. et misereatur tui cõ¬
uertat dominus uultum suum ad
te et det tibi pacem. Et dirige nos ĩ¬
ut sciant omnes qui hĩtant terram¬
tu es deus conspector seculorum in¬

Expanded text:
 praecipitur: « Loquere Aaron, et filiis ejus: sic benedicetis filiis Israel, et dicetis eis: Benedicat tibi Dominus, et custodiat te: ostendat Dominus faciem suam tibi, et misereatur tibi: convertat Dominus vultum suum ad te, et det tibi pacem ; » moUt sciant omnes qui inhabitant terramtu es Deus conspector seculorum
Abbreviated transcription (Latin):
Scdm̃ quod dicit be¬
poralis uita eterne
ite comparata mor
potius est dicendã ꝙͣ uita. Scientie uero a phi¬
losoplus tradite ordinantur ad finem conte¬
quendu in pñti uita. quia scĩs pratice ab
cis tradite ordinantur ad felicitatem politi¬
cam loquendo de pollicia uite presentis.S
misiter sciencie speculatiue ordinantur ad te¬
sicitatem contẽplatiuam loquendo de contẽpla

Expanded text:
m quod dicit beporalis vita, aeternae vitae comparata, mors est potius dicenda quam vita. » Scientiae vero a philosophis traditae ordinantur ad finem consequendum in praesenti vita, quia scientiae practicae ab eis traditae ordinantur ad felicitatem politicam, loquendo de politica praesentis vitae. Similiter scientiae speculativae ordinantur ad felicitatem contemplativam, loqu
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo. nunciata sunt hec rebectel ex quo pr
ꝙ esau predictam machinationem non sic
celauit in corde suo quin appareret ext̾ius
in signis et uerbis . que mittens et uocans
iacob filium suum ut induceret eum ad dã¬
dum locum ire et recedendum ad tempus
remaneat oportebit ꝙ sit fugitiuus a me. di¬
xit q rebecta ad ysaic quia iacob non pote¬
rat cõuementer recedere sine scitu patris iõ
rebecca conu̾tit se ad inducendum ysare ut
in senectute sua minis affligeretur. si acce¬
lo uiuere. idem est ac si diceret si diligis ui¬
tam meam mitte eum ad domũ fratris
mei ut ĩ. accipiat uxorẽ.

Expanded text:
 « Nuntiata sunt haec. » Ex quo patet quod Esau praedictam machinationem non sic celavit in corde suo, quin appareret exterius in signis et verbis. « Quae mittens et vocans Jacob, » etc. Ut induceret eum ad dandum locum irae et recedendum ad tempus.remaneat, oportebit quod sit fugitivus a me. « Dixit quoque Rebecca, » etc. Quia Jacob non poterat convenienter recedere sine scitu patris, ideo Rebecca convertit se ad inducendum Isaac ut in senectute sua nimis affligeretur. « Si acce» etc. Ac si diceret: Si diligis vitam meam, mitte eum ad domum fratris mei, ut ibi accipiat uxorem.
Abbreviated transcription (Latin):
sem Istud exponitur dupliciter. Uno modo
ut referatur ad ipsum deum ut sit sensus
ꝙͣius iaphet sit dilatandus in multitudi¬
mem gentium ab eo descendentium tamẽ
non hĩtabit ibi deus per uerum et spãlẽ
cultum sed in ip̃o sem quia in filiis ab
eo descendentib factum est tabernaculũ
federis tempore moysi et templum tem¬
pore salomonis in quibus dicit᷑. ĩ deus
hĩtasse. Alio modo ut referatur ad ip̃m
saphet ut sit sensus ꝙ aliqui descendẽtes
de Iaphet hĩtent in tabernaculis sem .i.
in tabernaculo et templo. quia in festi¬
qui descenderant de Iaphet ascensuri erãt

Expanded text:
s: Istud exponitur dupliciter. Uno modo ut referatur ad ipsum deum, ut sit sensus: quamvis Iaphet sit dilatandus in multitudine gentium ab eo descendentium, tamen non habitabit deus in eo per verum et specialem cultum, sed in ipso Sem, quia a filiis ab eo descendentibus factum est tabernaculum federis tempore Moysi, et templum tempore Salomonis in quibus dicitur deus habitare. Alio modo ut referatur ad ipsum Iaphet ut sit sensus quod aliqui descendentes de Iaphet habitent in tabernaculis Sem.  tabernaculo et templo, quia in squi descenderunt de Iaphet essent ascensuri
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ponitur sic. lxe sunt gentes quas
dommus dereliquit ut erudiret in eis
suetudinem preliandi et subdr̃ iͥdem
Dimisit qz eos ut in ip̃is experiretur
israel utrum audirent mandata dm̃
que preceꝑat patribus eoꝵ ꝑ manum

Expanded text:
icitur ibidem: "Hee sunt gentes, quas Dominus dereliquit, ut erudiret in eis suetudinem preliandi". oportet dimisitque eos, ut in ipsis experiretur Israel utrum audiret mandata Domini, quae praeceperat patribus eorum per manum
Abbreviated transcription (Latin):
bi neqz consultus est dominus utrum
eundum esset. Sed ultro sius recte subue¬
tirentur nisi ei placusset illa Iuratio.
que subiectis parcere cogeret crediderant
obtineret et hanc eoꝵ fidem quodã modo

Expanded text:
bi neque consultus est dominus utrum eundum ad eos esset, sed ultro suis recte subuetirentur, nisi ei placuisset illa iuratio, quae subiectis parcere cogeret. crediderant obtineret; et hanc eorum fidem non eos prodendo
Abbreviated transcription (Latin):
et hic et in aliis locis sacre scripture ubi pro
operibus uirtutis uere et ꝓprie dictis ꝓmit¬
tuntur aliqua bona temporalia non intel¬
liguntur principaliter promissa sed quasi
manuiductiua ad bona spũalia et eterna
que principaliter intelliguntur ꝓmissa et
erant respectu temporis gratie s ͫ qd̾ dicit apo
modus autem imperfectoꝵ est ut ad amorẽ
bonorum spũalium et celestium inducant᷑¬

Expanded text:
 locis sacre scripture pro operibus virtutis vere et proprie promittantur aliqua temporalia, non intelliguntur principaliter promissa sed quasi manuductiva ad bona spiritualia et eterna, que principaliter intelliguntur promissa, et erant respectu temporis gratie, secundum quod dic Hbr 7, 19 Modus autem imperfectorum est, ut ad amorem spiritualium et celestium inducant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ licet deus per hoc intenderet significare
multiplicationẽ semimis abrahe ꝯꝑando
ipsum stellis celi. tamen pͥncipaliter in¬
tendebat promittere ei et seniĩ eus uitã
beatam que erit᷑ resurrectione mortuoꝵ¬

Expanded text:
 licet deus per hoc intenderet sanctificare multiplicationem seminis corporalis comparando ipsum stellis celi, tamen principaliter intendebat promittere ei et semini eius vitam eternam, que erit in resurrectione mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
ca Oblationem spontaneam quan offe¬
res iuxta benedictionem dei tui .i faculta¬
tem tibi datam a deo et epulaberis coram
dommo deo tuo tu et filius tuus et filia
tua suus tuus et ancilla tua ⁊ Caue

Expanded text:
 quam offeres juxta benedictionem Domini Dei tui: et epulaberis coram Domino Deo tuo, tu, et filius tuus, et filia tua, et servus tuus, et ancilla, et
Abbreviated transcription (Latin):
hx̃biuit esuciditur autem sacia sc̃ptura in
uera ip̃ius expõne et in sãcta operatione
quia hec scriptura tanꝙͣ omnibus emmẽ¬
tior continet perfectiones sciencie pratice
et speculatiue et sic per ueri cognitionẽ
et bom operationem perducit ad uitam be¬
atam quam nobis concedat ⁊cͣ.¬

Expanded text:
acra Scriptura in vera ipsius expositione, et in sancta operatione; quia haec Scriptura, tanquam omnibus eminentior, continet perfectiones scientiae practicae et speculativae; et sic per veri cognitionem et boni operationem perducit ad vitam beatam, quam nobis concedat
Abbreviated transcription (Latin):
Circa scdm̃ considerandũ ꝙ sub considera¬
tione aliciuus sc̃iẽ non solum cadit sb̃m
sed etiam ea que hñt attributionem ad ip
medici non solum cadit sanitas uel corpus
sanabile. Sed etiam urĩa in ꝙͫ est indica¬
pp̃ quod ista scientia est quodam modo con¬
suematiua dĩm in quo apparet eius cõtinenͣ¬
generalis que notatur in beibo pͥmitus assũ¬
pto Cum dĩ. omma. de quo pt̃ expom qd̃ dĩ¬
saꝑ̃ pͦ. hoc quod continet omĩa scĩam h uocis
ut sit sensus. hoc .s. uolumen sacre scripture
que licet diuidatur in plures libros partiales
taien rediguntur in uno uolumĩe quod bi¬
blia appellatur. tontinet omĩa. qr hec scĩa ẽ
quodam modo oĩm consideratiua. scĩam h uo
cis. de ꝓprietate uocis est ꝙ sit uerbi significa

Expanded text:
Circa secundum considerandum quod sub consideratione alicujus scientiae non solum cadit subjectum, sed etiam ea quae habent attributionem ad ipsmedici non solum cadit sanitas, vel corpus sanabile, sed etiam urina, inquantum est indica subjectum, propter quod ista scientia est quodammodo considerativa omnium. In quo apparet ejus continengeneralis, quae notatur in verbo primitus praeassumpto, cum dicitur, omnia; de quo p « Hoc quod continet omnia scientiam habet vocis; » ut sit sensus: Hoc, scilicet volumen sacrae Scripturae quae licet dividantur in plures libros partiales, tamen rediguntur in unum volumen quod Biblia appellatur continet omnia, quia haec scientia est quodammodo omnium considerativa. « Scientiam habet vocis: » de proprietat
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam in quantum ꝓcedit modo certõri
uidelicet per diuinam reuelationem cui
non potest esse falsum. Ideo subdr̃. in aucto¬
ritate premissa. Et intellectus coram po¬
pulis intellectus eñi ꝓprie dĩ hĩtus pͥnci¬
pioꝵ. Circa que non est error ut iam dictũ
est. pp̃ quod illud quod concludrĩ directe ex
illis iudicatur simpliciter esse uerum. et
quod ĩuenitur eis repugnans iudicatur
simpliciter esse falsum Ita similiter quid¬
quid ex sacra scriptura manifeste concludr̃
uerum iudicatur. quod autem ei repugnat
falsum simpliciter reputatur Et ideo sac̃
scriptura non solum uocatur sapĩa. Sed ⁊̃
bit eum spũs sapientie et intellectus. et colo.¬

Expanded text:
sed etiam inquantum procedit modo certiori, videlicet per divinam revelationem, cui non potest subesse falsum: ideo subditur in auctoritate praemissa: « Et intellectus coram populis. » Intellectus enim proprie dicitur habitus principiorum, circa quae non est error, ut jam dictum est: propter quod illud quod concluditur directe ex illis, judicatur simpliciter esse verum; et quod invenitur eis repugnans, judicatur simpliciter esse falsum. Ita similiter quidquid ex sacra Scriptura manifeste concluditur, verum judicatur.; quod autem ei repugnat, falsum simpliciter reputatur: et ideo sacra Scriptura non solum vocatur sapientia, sed etiam bit eum spiritu sapientiae, et intellectus. » Et Colo
Abbreviated transcription (Latin):
culari tantum est perfectio ip̃ius cognostẽ¬
tis. cogintio autem dei que in sacra scriptu¬
ra traditur ad hoc pͥnciasiter queritur ut
per ipsam ipse speculans uel contemplans
feratur in amorem ip̃ius o biecti coginti
s. dei ipsum super se et super omma diligẽ¬
non ficta. Et quia phĩ suo sensui ĩmtẽtes
hunc finem non accenderunt. Ideo exraue
deum glorificauerunt, aut gratias egeꝵt
sed euanuerunt in cogitationib suis et

Expanded text:
ctio ipsius cognoscentis. Cognitio autem Dei, quae in sacra Scriptura traditur, ad hoc principaliter quaeritur, ut per ipsam ipse speculans seu contemplans feratur in amorem ipsius objecti cogniti, scilicet Dei, ipsum super se, et super omnia diligennon ficta. » Et quia philosophi suo sensui innitentes, hunc finem non attenderunt, ideo erraverDeum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et
Abbreviated transcription (Latin):
sciendum ꝙ hoc uerbum putatis quod ii¬
portat fasi opimionem uel saltem ueri du¬
bitationem non refertur ad ip̃am sacram
sc̃pturam que nullum falsum continet
ut ex suprdictis patet nec est etiam dubi¬
um qͥn ad uitam ꝑducat beatam cum sit
quodam instrumentũ ꝑuemendi ad eter¬
nam felicitatem ut pz ex u̾bis beati augͥ
superius inductis. Sed refertur ad legisꝑitoᷤ
scͥpturam sacram male exponentes et ma¬
le uiuentes pp̃ que mito priuandi erant a
consetutione bĩtudinis eterne que est finis
sciencie huius quam sine dubio conseꝙ̃tur
eam sane intelligentes. et s sanum pp̃iꝰ
intellectum pie uiuentes sͫ quod dĩ. Ect᷑¬

Expanded text:
sciendum quod hoc verbum, putatis, quod imsciendum quod hoc verbum, putatis, quod importat falsi opinionem, vel saltem veri dubitationem, non refertur ad ipsam sacram Scripturam, quae nullum falsum continet, ut patet ex supradictis; nec est etiam dubium, quin ad vitam perducat beatam, cum sit quoddam instrumentum perveniendi ad aeternam felicitatem, ut patet ex verbis beati Augustini superius inductis: sed refertur ad legisperitos Scripturam sacram male exponentes, et male viventes, propter quae merito privandi erant a consecutione beatitudinis aeternae, quae est finis hujus scientiae, quam sine dubio consequuntur eam sane intelligentes, et secundum sanum ipsius intellectum pie viventes, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dictione ita posset pom in una orõne ⁊ sic̃
in una ita et in aliis sigr̃ de isto libro sub
una lr̃a continente plures sensus dĩ. Eze.¬
ii. Ecce enm manus missa ad me in qua
erat ĩuolutus liber et expandit illum corã
me qui erat scriptus intus et foris. et apoc̃.
extior est sensus lr̃ãlis qui est patentior
quia per uoces ĩmediate significatur. scͥptu¬
ra autem intioi est sensus misticus uel
spũalis qui est latentior quia per res sig¬
ficatas uocibus designatur ut predictum est
et sic patet tercium. ¶ Tirca quartum
in quo notatur efficatia salutaris Cum̃dr̃
uite. Considerandum ꝙ sicut dictum est a
pͥncipio nulla aͣ. sc̃ptura nisi ista ducit
ĩmediate ad uitam beatam que est sõla ui
ta simpliciter quia mortem nescit et Ideo
saluator Iohannis u ͦ loquens de efficatia
huius sacre scripture dicebat nideis et legis
ꝑitis. Scrutanĩ scͥpturas in quibus pu¬
tatis uos uitam et̾nam hẽre. Circa quod

Expanded text:
dictione, ita posset poni in una oratione: et sicut in una, ita et in aliis. Igitur de isto libro sub una littera continente plures sensus, dicitur Eze manus missa ad me, in qua erat involutus liber, et expandit illum coram me, qui erat scriptus intus et foris. » Et Apocaexterior est sensus litteralis, qui est patentior, quia per voces immediate significatur: scriptura autem interior est sensus mysticus, vel spiritualis, qui est latentior, quia per res significatas vocibus designatur, ut praedictum est. Et sic patet tertium. Circa quartum, in quo notatur efficacia salutaris, cum dicitur, vitae, considerandum quod, sicut dictum est a principio, nulla alia scriptura, nisi ista, ducit immediate ad vitam beatam quae sola est vita simpliciter, quia mortem nescit. Ideo Salvator, Joannis quinto, loquens de efficacia hujus sacrae Scripturae, dicebat Judaeis in lege peritis: « Scrutamini Scripturas, in quibus putatis vos vitam aeternam habere. » Circa quod
Abbreviated transcription (Latin):
speranda in beatitudine futura. sic est sensus
anagogicus et dr̃ ab ana quod est sursum
gesta docet. quid credas allegoria. Moralis
quid agas quo tendas anagogia. Et utrolz¬
istorum. mi ͦͥ sensuũ potest expom exemplũ
data a melchisedech postea. per falomonem
dilat᷑a et fortificata scdm uero sensũ mo¬
ralem significat fidelem aĩam hquem sẽ¬

Expanded text:
speranda in beatitudine futura, sic est sensus speranda in beatitudine futura, sic est sensus anagogicus. Et dicitur ab ἀνάγω quod est sursum gesta docet, quid credas allegoria, Moralis quid agas, quo tendas anagogia. Et istorum quatuor sensuum potest poni exemplum data a Melchisedech, postea per Salomonem dilata et fortificata. Secundum sensum vero moralem significat animam fidelem, se
Abbreviated transcription (Latin):
possumus legere in dicto libro. Sed in libꝰ.
satre scripture nobis tradito a ꝓphetis habet
tumen iste liber hoc spãle ꝙ sub una lrã cõ¬
tinet plures sensus. Cuius ratio est quia pͥn¬
cipalis actor huius libri est ip̃e deus in cuiꝰ
potestate est non solum uti uocibus ad ali¬
quid significandum quod etiam homnies fa¬
cere pũt et faciunt. Sed etiam rebus sigmi¬
ꝙ uoces aliquid significent. Sed spãle est huic
libro ꝙ res significate per uoces aliud sigͥ¬
ficent smigitur pͥmam significatõe que
est per uoces accipitur sensus lrãlis seu hy¬
storicus. s ͫ uero aliam significationem q̃
est per ip̃as res accipitur sensus misticus
seu spualis qui tͥpler est in generali quia
si res significate per uoces referantur ad sigͥ¬
ficandum ea que sunt in noua lege crededa
sie accipitur sensus allegoricus. Si autem
referantur ad significandum ea que ꝑ nos
sunt agenda sic est sensus moralis uel tro

Expanded text:
possumus legere in dicto libro, sed in libro possumus legere in dicto libro, sed in libro Scripturae sacrae nobis tradito a prophetis. Habet tamen iste liber hoc speciale quod una littera continet plures sensus. Cujus ratio est quia principalis hujus libri auctor est ipse Deus: in cujus potestate est non solum uti vocibus ad aliquid significandum quod etiam homines facere possunt et faciunt, sed etiam rebus signiquod voces aliquid significent, sed speciale et huic libro quod res significatae per voces aliud significent. Secundum igitur primam significationem, quae est per voces, accipitur sensus litteralis seu historicus: secundum vero aliam significationem, quae est per ipsas res, accipitur sensus mysticus, seu spiritualis, qui est triplex in generali; quia si res significatae per voces referantur ad significandum ea quae sunt in nova lege credenda, sic accipitur sensus allegoricus; si autem referantur ad significandum ea quae per nos sunt agenda, sic est sensus moralis vel trop
Abbreviated transcription (Latin):
tates. unde et dĩna p̾scĩa in qua relucent os
u̾itates liber notatur in quo libro legerunt
sancti apostoli et ꝓphete qui hanc scĩam tͣ¬
diderunt/ et hoc est quod dicit glosa super iᵈ¬
libro prescientie dei in quo omma scripta st̃
lege possunt. quod tamen non est sic intelli¬
gendum ꝙ ꝓphete uiderint ipsam dei essentiã
que idem est cum eius presc̃ia quia ꝓphĩta
cognitio cum hẽat enignia euacuatur in
tali uisione scdm̃ quod dicit aApostolus .i.
tus impressas mentibus ꝓphetarum et
per lumen ꝓpheticum eis ꝓporcionatum uide¬
bant suo modo ueritatem a dei scĩa ad eos
deriuatam per reuelationem sicut intelle¬
ctus possibilis uirtute lumĩs intellectus
agentis inspicit in spebus a fantasmatib
acceptis sibi ꝓportionales ui̾tates. nos autẽ
qui talem cognitionem nen hẽmus quia
lumine ꝓphĩco illustrati non sumus non

Expanded text:
tates. Unde et divina praescientia, in qua relucent omnes tates. Unde et divina praescientia, in qua relucent omnes veritates, liber vocatur: in quo libro leguntur sancti apostoli et prophetae qui hanc scientiam tradiderunt. Et hoc est quod dicit glossa super ilibro praescientiae Dei in quo omnia scripta sunt legere possunt. » Quod tamen non est sic intelligendum quod prophetae viderint ipsam Dei essentiam, quae idem est cum ejus praescientia, quia prophetica cognitio cum habeat aenigma, evacuatur in tali visione, secundum quod dicit Apostolus, I Ctus impressas mentibus prophetarum, et per lumen propheticum eis proportionatum, videbant suo modo veritatem a Dei scientia ad eos derivatam per revelationem. Sicut intellectus possibilis, virtute luminis intellectus agentis, inspicit in speciebus a phantasmatibus receptis sibi proportionabiles veritates. Nos autem, qui talem cognitionem non habemus, qui lumine prophetico illustrati non sumus, non
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo In pͥncipio erat uerbum ⁊c̃. et quia per
uerbum omma facta sunt ut ibidem subdr̃.
Ideo omĩa sub consideratione huius scientie ꝯ¬
tinentur. non tamen sub ꝓpriis rõnb singu¬
loꝵ. quia hoc pertinet ad sc̃ias particulares
et humanitus inuentas. sed in ꝙ ͫ ex omĩb
creatis manuducimur in cognitionem et di¬
lectionem dei per ueram fidem caritate formatã
ad quam consideratio huius scĩe ordinatur ut
re potest ab homme in rebus humanis uͥ
plurimum super uacue uanitatis et noyie cu-¬
riositatis est. huic scientie tribuendum. Sed
illud tm. quo fides saluberrima que ad uerã
beatitudinem ducit gignitur. nit̾tur defen¬
loquens de spũ sancto cuius reuelatione tra¬
dita est hec sc̃ͥptura dicit docebit uos omnem
scdm. ¶ Circa tercium quod est intelligenͣ.
specularis quod notatur cum dicit. liber con¬
siderandum ꝙ liber h similitudinẽ speculi
quia sicut in speculo apparent forme sensi¬
biles, sic in libro relucent intelligibiles ueri¬

Expanded text:
« In principio erat Verbum, » etc. Et quia per Verbum omnia facta sunt, ut ibidem subditur, ideo omnia sub consideratione hujus scientiae continentur: non tamen sub propriis rationibus singulorum, quia hoc pertinet ad scientias particulares et humanitus inventas, sed inquantum ex omnibus creatis manu ducimur in cognitionem et dilectionem Dei per veram fidem charitate formatam, ad quam consideratio hujus scientiae ordinatur, utri potest ab homine in rebus humanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuens, sed illud tantummodo quo fides saluberrima, quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenloquens de Spiritu sancto, cujus revelatione tradita est haec Scriptura dicit: « Docebit vos omnem secundum. Circa tertium, quod est intelligentia specularis, quod notatur cum dicitur, liber, considerandum quod liber habet similitudinem speculi. Quia sicut in speculo apparent formae sensibiles, sic in libro relucent intelligibiles veri
Abbreviated transcription (Latin):
deductione conclusionum ex pͥncipiis pt̃ esse
error marime quãtum ad conclusiones a
pͥmis pͥncipiis longinqͣs. Unde et in tali pro¬
cessu omnes phĩ ĩnitentes solum humane ĩ¬
et ideo de singulari emmentia huius stie dr̃.¬

Expanded text:
st esse error, maxime quantum ad conclusiones a primis principiis longinquas. Unde et in tali processu omnes philosophi, innitentes tantum humanae inet ideo de singulari eminentia hujus scie
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ dicit apostolus he .ii. fide obtulit abra¬
ham ystac cũ tentaretur et unigenitum
offerebat in quo susceperat promissiones
ad quem dictum est in ysare uocabitur tͥ
semen arbitratus quia et a mortius su¬
scitare eum potẽs est deus. et hoc significa¬

Expanded text:
esti civitate. Fide obtulit Abraham Isaac cum tentaretur et unigenitum offerebat, in quo susceperat repromissiones, ad quem dictum est quia in Isaac vocabitur tibi semen, arbitrans quia et a mortuis suscitare potens est Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
caͦ. dĩ. Erat autem terra labii unius et smo¬
mun eoꝵd̾. Ex quo patet ꝙ illud quod predr̃
de diuisione linguaꝵ dicitur per anticipatõez
similiter geñ .n ͦ postꝙͣ moyses .i.c. descripsat
creationẽ teli et terre et distinctionẽ et ornatũ
partium mundi. Dicit iste sunt generatiões
celi et terre in die quo create sunt ex quo pz
ꝙ hoc dicitur per recapitulationem. ¶ Seꝑtĩa
regula est de dyabolo et eius corpore seni
tis membra sunt ommes iniqui. et ideo ꝓpter
conexionem capitis ad membra sc̃ptura lo¬
quens de uno in eodem contextu transit ad
loquendum de altero. sicut ysa .uiiii. loquens
de rege babylomis qui erat dyaboli membrũ
transit ad loquendum de pͥncipe demonũ cũ
pͥncipe tyri transit ad loquendum de dyabolo
Cum subditur. Tu signaculum similitudimis
plenus sapĩa perfectus decore in deliciis para¬
disi dei fiuisti ⁊c̃. Hnis igitur p̾missis de re¬
gulis seu claubus exponendi sacram sc̃ptu¬

Expanded text:
 « Erat autem terra labii unius, et sermonum eorumdem. » Ex quo patet quod illud quod praedicitur de divisione linguarum, dicitur per anticipationem. Similiter Gen. II, postquam Moyses cap. I descripserat creationem coeli et terrae, et distinctionem, et ornatum partium mundi, dicitur: « Istae sunt generationes coeli et terrae in die quo creati sunt. » Ex quo patet quod hoc dicitur per recapitulationem. Septima regula est de diabolo et ejus corpore. Secutis membra sunt omnes iniqui. Et ideo propter connexionem capitis ad membra, Scriptura loquens de uno, in eodem contextu transit ad loquendum de alio. Sicut Isa. cap. XIV loquens de rege Babylonis, qui erat diaboli membrum, transit ad loquendum de principe daemonum, cum VIII, loquens de principe Tyri, transit ad loquendum de diabolo, cum subditur: « Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti. » His igitur praemissis regulis seu clavibus exponendi sacram Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
oẜfuscatus dubus moderns partim uitio¬
sc̃ptoꝵ qui pp̃ similitudinẽ lrãtum in
multis socis aliter scͥpserunt ꝙͣ hẽat ue¬
ritas textris. partim imꝑitia aͥquoꝵ cor¬
rectoꝵ qui in pluribus locis fecerunt pũ¬
cta nb̃i non deberent fieri. et uersus nnice¬
tur ut patebit in sus locis infra ꝓseꝙ̃ do
domino concedente partin ex modo transla¬
tionis nr̃e que in multis locis aliter h iy
libri hebrayci . s ͦ quod declarat Ioꝰ in libro de
hebraicis questionibus et in pluribus aliis
locis et aln expositores sacre scripture lege¬
do ues scribendo idem dicunt et tamen sm¬

Expanded text:
obfuscatus diebus modernis: partim scriobfuscatus diebus modernis: partim scrio, qui propter similitudinem litterarum in multis locis aliter scripserunt quam habeat veritas textus; partim imperitia aliquorum correctorum, qui in pluribus locis fecerunt puncta ubi non debent fieri; et versus incotur, ut patebit in suis locis infra prosequendo, Domino concedente; partim ex modo translationis nostrae, quae multis locis aliter habet quam libri Hebraici secundum quod declarat Hieronymus in libro: de Hebraicis, quaestionibus, et in pluribus aliis locis: et alii expositores sacrae Scripturae legendo vel scribendo idem dicunt; et tamen s
Abbreviated transcription (Latin):
di in dextera sedẽ¬
tis super thronum
librum scriptum ĩ¬
Sicut dictum in ꝓlogo precedenti. Liber
iste est sacra scriptura qui dĩ scriptus ex¬
sensum misticum siue spũalem. qui lz
triphariam: diuidatur in generali ut pͥ¬
dictum est tamen sub quolibet membro
pt̾ fieri expõnum mmsticarum multipli¬
catio in speciali. ommes tamen presuppo¬
nunt sensum lr̃alem tanꝙͣ fundamẽtũ¬
pp̃ quod sicut edificium declinans a sun¬
damento disponitur ad riuinam sic expõ
mistica discrepans a sensũ lrãli reputã¬
da est indecens mepta uel saltem minus
decens cet̾is paribus et minus apta. et
ideo uolentibus ꝓficere in studio sc̃pture
lrãlis mayiie cum ex solo sensu lrãli
et non ex mistico possit argumentũ fieri
ad ꝓbationem uel declarationẽ aͥcuius du¬
bii. si ͫ quod dicit augustimis in epla ad
uinicentiũ donatistam. ¶Ult̾ius con¬
siderandum ꝙ sensus lrãlis a quo est in¬
cipiendum ut dictum est. uidetur multũ

Expanded text:
di in dextera sedentis super thronum librum scriptum inSicut dictum est in prologo praecedenti, liber iste est sacra Scriptura, qui dicitur scriptus exsensum mysticum et spiritualem. Qui licet trifariam dividatur in generali, ut praedictum est; et licet sub quolibet membro possit fieri expositionum mysticarum multiplicatio in speciali; omnes tamen praesupponunt sensum litteralem tanquam fundamentum. Unde sicut aedificium declinans a fundamento, disponitur ad ruinam: ita expositio mystica discrepans a sensu litterali, reputanda est indecens et inepta, vel saltem minus decens caeteris paribus, et minus apta, et ideo volentibus proficere in studio sacrae Sclitteralis: maxime cum ex solo sensu litterali, et non ex mystico, possit argumentum fieri ad probationem vel declarationem alicujus dubii, secundum quod dicit Augustinus in epistola contra Vincentium Donatistam. Ulterius considerandum quod sensus litteralis, a quo est incipiendum, ut dictum est, videtur multum
Abbreviated transcription (Latin):
tulatione et anticipatione. In sacra enim sc̃ptu¬
ra non semper eodem ordme gesta et facta scri¬
buntur. quo funt et ideo quando preponuĩtur
posteriora dicitur anticipatio. quando autẽ fĩt
dr̃. ab hiis diuise sunt insule gentiũ in re-¬
giomibus suis unusquisq hr linguam suã¬

Expanded text:
tulatione et anticipatione. In sacra enim Scriptutulatione et anticipatione. In sacra enim Scriptura non semper eodem ordine gesta et facta scribuntur quo fiunt: et ideo quando praeponuntur posteriora, dicitur anticipatio: quando autem fit edicitur: « Ab his divisae sunt insulae gentium in regionibus suis, unusquisque secundum linguam sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphĩe cuius euentus de futuro est ita certus
sicut si iam pret̾nsset et hoc est ꝓpter certitu¬
dinem diuine prescĩe ex qua fit reuelatio ip̃i
ꝓphete. Adutendum tamen ꝙ talis modus lo¬
quendi non h locum insi in ꝓphecia predesti¬
nationis que est quando aliquod futurum cõ¬
tingens reuelatur ꝓphẽ eo modo quo est in p̾¬
scĩa dei. que ita infallibiliter intuetur futu
ra ficut presentia et pret̾ita. In ꝓphĩa uero
cõminatiomis non h locum que est quando
ãqua pena reuelatur ꝓphete infligenda popu¬
lo uel alitui persone. non sͫ quod est in dei pre
Adhuc .ul. dies et minue subutetur. hanc eĩ
subuersionem meruerant peccata illius caui¬
tatis. uerumptamien quia talis causa muta¬
bilis est idoo effectus aliquando non sequitur
sicut in ꝓposito quia minuite egerunt pem¬
tenciam. et sic dominus non inflixit penam
cõminatam. ¶ Sexta regula est de recapi¬

Expanded text:
prophetiae, cujus eventus de futuro est ita certus, prophetiae, cujus eventus de futuro est ita certus, sicut si jam praeteriisset. Et hoc est propter certitudinem divinae praescientiae, ex qua fit revelatio ipsi prophetae. Advertendum tamen quod talis modus loquendi non habet locum, nisi prophetiae praedestinationis, quae est quando aliquod futurum contingens revelatur prophetae, eo modo quo est in praescientia Dei, quae infallibiliter futura intuet praeterita: in prophetia vero comminationis non habet locum, quae est quando aliqua poena revelatur prophetae infligenda populo, vel alicui personae, non secundum quod est in Dei praeadraginta dies et Ninive subvertetur; » hanc enim subversionem meruerunt peccata illius civitatis. Verumtamen quia talis causa mutabilis est, ideo effectus aliquando non sequitur: sicut in proposito, quia Ninivitae egerunt poenitentiam, et sic Dominus non inflixit poenam comminatam. Sexta regula est de recapi
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ inimitias temporis que aliquando in sc̃p¬
tura computantur et aliquando omittuntꝰ
et pp̃ hoc scriptura sacra loquens de aliquo
nimero annoꝵ in pluribus locis aliquãdo
in uno loco point pluret annos minutias
predictas computando. in alio uero loco ponͭ
pautiores istas minuitias omittendo. Tertio
in uno loco a priori termino in alio a postiori
sicut geñ .uu. dictum fuit abrahe. Semen
suum futurum ꝑegrinum quadriugtẽtis
dringentorum xxxͣ annoꝵ. quia computatiõ
huius maioris mimeri incipit a tempore qͦ
dictum fuit abrahe. gen . uni. Egredere de t̾ra
tua ⁊c̃. computatio autẽ nmoris numeri ĩ¬
cipit a natiuitate ysaie que fuit trignita ãmꝰ
post egressum abrahe de aran ut plemus ui¬
debitur infra Exo .uii. Quarto modo contigit
eo ꝙ scriptura sacra loquitur de futuro per mo¬
dum p̾titi. sicut ysa .ix. paruulus natus est
nobis ⁊c̃. et hoc est ad denotandum certitudinẽ

Expanded text:
propter minutias temporis, quae aliquando in Scrippropter minutias temporis, quae aliquando in Scriptura computantur, et aliquando omittuntur: Et secundum hoc Scriptura sacra loquens de aliquo numero annorum in pluribus locis, aliquando in uno loco ponit plures annos, minutias praedictas computando; in alio vero loco ponit pauciores, dictas minutias omittendo. Tertio in uno loco a priori termino, in alio a posteriori, sicut Gen. XV dictum fuit Abrahae: « Semen tuum futurum est peregrinum quadringentis adringentorum triginta annorum, quia computatio hujus majoris numeri incipit a tempore, quo dictum fuit Abrahae, Gen XII: « Egredere de terra tua, » etc. Computatio autem minoris numeri incipit a nativitate Isaac, quae fuit triginta annis post egressum Abrahae de Aram, ut plenius videbitur infra Exod. XII. Quarto modo contingit, eo quod Scriptura sacra loquitur de futuro per modum praeteriti, sicut Isa. IX: « Parvulus natus est nobis, » etc., et hoc est ad denotandum certitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o autem perfectius qui est dei filius per
naturam licet tamen utraq expõ sit
salomon fuit figura xp̃i. ¶Quarta
regula est de specie et genere siue de ꝑte et
toto, cum de uno transit ad aliud et eꝯ ͦ sicut
ysa .uiii. pͥmo loquitur contra babylonem
specialiter Cum dr̃. homis babylonis ⁊tͣ
et transit ad intelligendum uerbum de toto
mundo generaliter ꝑ hoc qd̾ subdr̃. A sũmi¬
tate dommus celi et uasa furoris eius ut
disperdat omnem terram. Postea reu̾titur
ad loquendum contra babylonem specialit̾
Cum dĩ. Ecce ego sustitabo super uos medos
qui argentum non querant. quia darius
medus cum nepote suo cepit babylonẽ et ĩ¬
terfecit balthasar regem babylois ut hr̃.
ribus que contigit quadrupliciter uno modo
per synodochem quando ponitur pars tempo¬
diebus iacuisse in sepulchro, et tamen pͥma
dies et tercia non fuerunt integre. Alio mͦ

Expanded text:
 Christo autem perfectius, qui est Dei Filius per  Christo autem perfectius, qui est Dei Filius per naturam. Licet autem utraque expositio sit Salomon fuit figura Christi. Quarta regula est de specie et genere, sive de parte ac toto, cum de uno transit ad aliud, et e converso, sicut Isa. XIII. Primo loquitur contra Babylonem specialiter, cum dicitur: « Onus Babylonis, » etc., et transit ad intelligendum verbum de toto mundo generaliter, per hoc quod subditur: « A summitate coeli Dominus, et vasa furoris ejus, ut disperdat omnem terram. » Postea revertitur ad loquendum contra Babylonem specialiter, cum dicitur: « Ecce ego suscitabo super vos Medos, qui argentum non quaerant, » etc., quia Darius Medus cum Cyro nepote suo cepit Babyloniam, et interfecit Balthasar regem Babylonis, ut habribus; quae contingit quadrupliciter. Uno modo per synecdochen, quando ponitur pars tempom tribus diebus jacuisse in sepulcro: et tamen prima dies et tertia non fuerunt integrae. Alio modo
Abbreviated transcription (Latin):
scdm̃ expositores catholicos et hebreos et ideo
pelles eius dicuntur quibus oꝑiebatur taber¬
naculum in quo bom colebant deum. ¶Certia
sub eadem lra sensus hystoricus et misticus
quia ueritas hystorie est tenenda. et tamen
ad spũalem intellectum est referenda. lxc mͦ
tantum sicut et alie. ¶ Circa quod conside¬
randum ꝙ eadem lrã aliquando h duplitẽ
sensum lrãlem uerbi gratia pͥmo pal xuii.
dicit dominus de salomone. ego ero illi in pa¬
trem et ip̃e erit michi in filium. et intellit̃
ꝑpheta bocauit eum amabilem domno ut
Ego ero illi in patrem ⁊cͣ. inducitur ab a¬
postolo ad hebre. pͥmo tanꝙͣ dicta de xp̃o ad
gelis. Talis autem ꝓbatio non potest fieri
per sensum misticum ut dicit augꝰ contra
uincentiũ donatistam. ut supra allegatũ
est predicta enim auctoritas impleta fuit
ad lrãm in salomone minus tamen ꝑfecte

Expanded text:
secundum expositores catholicos et Hebraeos; et ideo secundum expositores catholicos et Hebraeos; et ideo pelles ejus dicuntur, quibus operiebatur tabernaculum, in quo boni colebant Deum. Tertia rsub eadem littera sensus historicus et mysticus: quia veritas historiae est tenenda, et tamen ad spiritualem intellectum est referenda; hoc modo tantum sicut et aliae. Circa quod considerandum quod eadem littera aliquando habet duplicem sensum litteralem; verbi gratia, primi Paral. XVII dicit Dominus de Salomone: « Ego ero illi in patrem, et ipse erit mihi in filium. » Et intelligitur propheta vocavit eum amabilem Domino, u« Ego ero illi in patrem, » etc., inducitur ab Apostolo ad Hebr. primo, tanquam dicta de Christo ad gelis; talis autem probatio non potest fieri per sensum mysticum, ut dicit Augustinus contra Vincentium Donatistam, ut supra allegatum est. Praedicta enim auctoritas impleta fuit ad litteram in Salomone, minus tamen perfecte,