comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nefas sacras nuptias adire.quȩrentẽ
ibi głiam non sponsi sed suã. uł siquid
forte aliud illa uestis meliore intelle¬
ctu significare inueniret᷑. Ut qd̾ an¬
te oculos regis int̾ficiuntur qui eũ sibi
regnare noluerunt non longe forte ser¬
mone nr̃o appareret: non qͦuẽ ad modu
nulla culꝑa est hõis si nollet sibi reg¬
nare quẽqũa hoĩem: ita nullã uł par.¬
uam esse culpã eum sibi nolle regna¬
re in cuius solius regno recte beate
semꝑq uiuitur. Iam illud ultimũ qd̾
faustus posuit insidians uet̾ib libris
tãquã uituꝑantib d̾m qd̃ minet᷑ gla¬
diũ quo nemini parcat nec iusto
nec peccatori. cũ pagano exponeret᷑
quomͦ accipiend̾u sit᷑. fortassis nec no¬
uo nec ueteri testamento resisteret:
eiq placeret similitudo euangłica
quȩ istis qui se xꝑianos haberi nolunt.
aut non apparẽt ut cecis. aut displi¬
cet ut ꝑuersis. Sũmus quippe ille ui¬

Expanded text:
nefas sacras nuptias adire quaerentem nefas sacras nuptias adire quaerentem ibi gloriam non sponsi, sed suam, uel si quid forte aliud illa uestis meliore intellectu significare inueniretur; aut quod ante oculos regis interficiuntur, qui eum sibi regnare noluerunt, non in longo forte sermone nostro adpareret, non quemadmodum nulla culpa est hominis, si nollet sibi regnare quemquam hominem, ita nullam uel paruam esse culpam eum sibi nolle regnare, in cuius solius regno recte, beate semperque uiuitur. Iam illud ultimum quod Faustus posuit insidians ueteribus libris tamquam uituperantibus deum, quod minetur gladium. quo nemini parcat, nec iusto nec peccatori, cum pagano exponeretur, quomodo accipiendum sit, fortassis nec nouo nec ueteri testamento resisteret, eique placeret similitudo euangelica, quae istis, qui se christianos haberi uolunt, aut non adparet ut caecis aut displicet ut peruersis. summus quippe ille ui
Abbreviated transcription (Latin):
solũ sine dubitatione. uerũ etiã cũ gr̃a¬
rũ actione nobis utile est confiteri.
Hoc de ira d̾i dixerim. Neq enĩ ꝑtur¬
batur d̾s cũ infert irã. sed ira ꝓuin¬
dicta ponit᷑: siue abusione siue aliqua
p̃cedentis linguę ꝓprietate. De int̃fe¬
ctis aut̃ hõium milib non miraret᷑ si
d̾i iudiciũ non negaret: qd nec pagani ne¬
gant qui dĩ ꝓuidentia istam uniuersita¬
tẽ regi & administrari a summis usq
ad una concedunt. Qd̾ si & hoc nega¬
ret. uł suoꝵ auctoritate facilius uł aliqͣn¬
to diutius certaq rationũ disputatione
conuinceret᷑: uł tamquã nimiũ durus
& stolidus ipsi qd̾ esse non crederet. diui¬
no iudicio relinqueret᷑. Leuia porro
uł nulla cõmissa ꝓpter quȩ int̃fecerit
hoĩes si ex presse cõmemoraret ostenda¬
remus nec nulla esse nec leuia uelut
qd̾ exempli gr̃a posumus de ueste
nuptiali. demonstraremus qͣntũ esset

Expanded text:
solum sine dubitatione, uerum etiam cum gratiasolum sine dubitatione, uerum etiam cum gratiarum actione nobis utile est confiteri. hoc et de ira dei dixerim; neque enim perturbatur deus, cum infert iram, sed ira pro uindicta ponitur siue abusione siue aliqua praecedentis linguae proprietate. De interfectis autem hominum milibus non miraretur, si dei iudicium non negaret: quod neque pagani negant, qui dei prouidentia istam uniuersitatem regi et administrari a summis usque ad ima concedunt. quodsi et hoc negaret, uel suorum auctoritate facilius uel aliquanto diutius certarum rationum disputatione conuinceretur, uel tamquam nimium durus et stolidus ipsi, quod esse non crederet, diuino iudicio relinqueretur. leuia porro uel nulla commissa, propter quae deus interfecerit homines, si expresse commemoraret, ostenderemus nec nulla esse nec leuia. uelut quod exempli gratia posuimus de ueste nuptiali, demonstraremus, quantum esset
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłi asticis litteris nusquã miscd̾iam
in uituꝑationẽ positã recolo. Cui
rei sermonis etiã cotidiani consue¬
tudo concordat. Greci duas res uici¬
nas quide sed tam̃ distinctas uno no¬
mine appellant laborem & dolorem:
nos eas singłis nominib enuntiamus :
sicut a nob̾is uno nomine appellatur
uita. siue scdm quã dicimus uiuit
qd̾ exanime non est. siue scd̃m quã
dicimus bone uitȩ homo est. Greci
aut̃ ista duo duob quoq uocabu¬
lis signant. Unde fieri potest ut ex¬
cepta u̾boꝵ abusione quȩ in om̃ib
linguis late patet. aliqua etiã he¬
breȩ linguȩ ꝓprietate zelus in utroq
ponatur.⁊ siue cũ coniugis adult̾io
turbatus animus contabescit qd̾ in
d̾m cadere non potest: siue cũ seruandȩ
pudicitiȩ coniugalis custodia diligeis
adhibet᷑ qd̾ dm facere cũ plebemꝰ suã
tamquã coniugẽ alloquit᷑ quã ꝑ mul¬
tos falsos deos fornicari non uult: non

Expanded text:
ecclesiasticis litteris nusquam misericordiam ecclesiasticis litteris nusquam misericordiam in uituperatione positam recolo. cui rei sermonis etiam cotidiani consuetudo concordat. Graeci duas res uicinas quidem, sed tamen distinctas uno nomine appellant, laborem et dolorem, nos eas singulis nominibus enuntiamus: sicut a nobis uno nomine appellatur uita, siue secundum quam dicimus " uiuit," quod exanime non est, siue secundum quam dicimus "bonae uitae homo est;" Graeci autem ista duo duobus quoque uocabulis significant. unde fieri potest, ut excepta uerborum abusiene, quae in omnibus linguis late patet, aliqua etiam hebraeae linguae proprietate zelus in utroque ponatur, siue cum coniugis adulterio turbatus animus contabescit, quod in deum cadere non potest, siue cum seruandae pudicitiae coniugalis custodia diligens adhibetur, quod deum facere, cum plebem suam tamquam coniugem adloquitur, quam per multos falsos deos fornicari non uult. non
Abbreviated transcription (Latin):
atq ipsum u̾bum exagitaret: nichil
aliud quã se om̃ium lit᷑terarũ uł ex¬
ꝑtem uł negligentẽ ostenderet. Cũ
enĩ docti eoꝵ discernant int̾ uolun¬
tatẽ & cupiditatẽ. gaudiũ & lȩtici¬
am. cautionẽ & metũ clementiã &
miscd̾iam. prudentiã & astutiã.
fiduciã & audaciã. & multa in hunc
modu. ita ut in his binis u̾bis ea quȩ
pͥora posui uirtutib. quȩ aut̃ poste¬
riora uitiis apponant: plenist̃ tamen
libri eoꝵ abusione istoꝵ nominũ. cũ¬
quȩ ꝓprie uitia significant etiã uir¬
tutes sic appellantur: cũ uł cupiditas
ꝓ uoluntate. uł lȩticia ꝓ gaudio. uł
metus ꝓ cautione. uł miscdia ꝓ clemen¬
tia. uł astutia ꝓ prudentia. uł auda¬
cia ꝓ fiducia p̾onit᷑. Et quis om̃ia com¬
memorare ualeat quȩ ad similẽ licen¬
tiã mos locutionis usurpat: Huc ac¬
cedit etiã sirigłarum quarũq lin¬
guarũ sua quȩda ꝓprietas. Nam in

Expanded text:
atque ipsum uerbum exagitaret, nihil atque ipsum uerbum exagitaret, nihil aliud quam se omnium litterarum uel expertem uel neglegentem ostenderet. cum enim docti eorum discernant inter uoluntatem et cupiditatem, gaudium et laetitiam, cautionem et metum clementiam et misericordiam, prudentiam et astutiam, fiduciam et audaciam et multa in hunc modum, ita ut in his binis uerbis ea, quae priora posui, uirtutibus, quae autem posteriora, uitiis adponant: pleni sunt tamen libri eorum, cum abusione istorum nominum, quae proprie uitia significant, etiam uirtutes sic appellantur, cum uel cupiditas pro uoluntate uel laetitia pro gaudio uel metus pro cautione uel misericordia pro clementia uel astutia pro prudentia uel audacia pro fiducia ponitur. et quis omnia commemorare ualeat, quae ad similem licentiam mos locutionis usurpat? huc accedit etiam singularum quarumque linguarum sua quaedam proprietas. nam in
Abbreviated transcription (Latin):
deberi nouerant hoc sibi a suls
cultorib exłgerunt a quib dis
putari uoluer̃t dante sibi locũ ua¬
nitate cordis humani: maxime
cũ ex desiderio mortuoꝵ constitu¬
erent᷑ imagines unde simula¬
chroꝵ usus exortus est. & maioꝵ
adulatione diuini honores defer¬
rent᷑ tamquã in cęlũ receptis. ꝓ
quib se in terris demonia colenda
suponerent.& sibi sacrificari a de¬
ceptis & ꝑditis flagitarent. Sacri¬
ficiũ ꝯͦ non solũ cũ iuste imꝑat
uerus d̾s. sed etiã cũ supbe erigit
falsiis d̾s: satis ostendit cui debẽat᷑.
Hec illi pagano si esset difficilior ad
credendu etiã ipsa ꝓpħia ꝑsuaderẽ:
in qua tam longe ante conscͥpta st̃
quȩ nunc impłeta monstrarẽ. Qd̾¬
si & hanc contemneret. hoc quoq
agnoscerẽ potius quã mirarer:
qndo quid̾e non om̃s fuisse creditu¬
ros in eiusd̾e ꝓpħiȩ u̾itate recoler̾e.
Si aut̃ zelantem xꝑm uł d̾m ex
utroq testamento michi obiceret

Expanded text:
deberi noverant, hoc sibi a suis deberi noverant, hoc sibi a suis cultoribus exegerunt, a quibus dii putari voluerunt; dante sibi locum vanitate cordis humani: maxime cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines, unde simulacrorum usus exortus est ; et majore adulatione divini honores deferrentur tanquam in coelum receptis, pro quibus se in terris daemonia colenda supponerent, et sibi sacrificari a deceptis et perditis flagitarent. Sacrificium ergo non solum cum iuste imperat uerus deus, sed etiam cum superbe exigit falsus deus, satis ostendit, cui debeatur. haec illi pagano, si esset difficilior ad credendum, etiam ipsa prophetia persuaderem, in qua tam longe ante conscripta sunt, quae nunc inpleta monstrarem. quodsi et hanc contemneret, hoc quoque agnoscerem potius quam mirarer, quandoquidem non omnes fuisse credituros in eiusdem prophetiae ueritate recolerem. Si autem zelantem Christum uel deum ex utroque testamento mihi obiceret
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ di nonꝰ possidebunt. qr ead̾e
substantia corporis in cęlestẽ com¬
ed mutabit᷑ qualitate: qd̾ igniis in¬
qͥsi sacrificio significabat. u̾elut ab.¬
Ani sorbens mortẽ in uictoriã. In eo¬
ges aut̃ popło hec rite celebrata suqͣ.
sacricuius & regnũ & sacerdotiũ ꝓpħia¬
ficu. Ierat uenturi regis & sacerdõtis
ad regendos & consecrandos fide¬
les in om̃ib gentib & introducen¬
dos in regnum cęloꝵ & sacrarium
angłoꝵ ac uita eternã. Huius ita¬
q ueri sacrificii sicut religiosa p̃di¬
camenta hebrei celebrauerunt:
ita sacrilega imitamenta pagani.
Qm̃ quȩ immolant gentes ait apłs
demoniis inmolant & non do. An¬
tiqua enĩ res est p̃nuntiatiua im¬
molatio sanguinis: futur̃ã passio¬
nẽ mediatoris ab initio generis hu¬
mani testificans. Hanc enĩ pͥmus
abel obculisse in sacris litteris in¬
cficiss tores angłi quoꝵ duo maxicna ui¬
emo tia st̃ suꝑbia atq fallacia ꝑ hunc¬
÷ aerẽ uositantes qd̃ uni uero deo

Expanded text:
idebunt, quia eadem substantia corporis in coelestem commutabitur qualitatem: quod ignis in sacrificio significabat, velut absorbens mortem in victoriam . In eo autem populo haec rite celebrata sunt, cujus et regnum et sacerdotium prophetia erat venturi Regis et Sacerdotis ad regendos et consecrandos fideles in omnibus gentibus, et introducendos in regnum coelorum et sacrarium Angelorum ac vitam aeternam. Hujus itaque veri sacrificii sicut religiosa praedicamenta Hebraei celebraverunt, ita sacrilega imitamenta Pagani: quoniam quae immolant Gentes, ait Apostolus, daemoniis immolant, et non Deo . Antiqua enim res est praenuntiativa immolatio sanguinis, futuram passionem Mediatoris ab initio generis humani testificans: hanc enim primus Abel obtulisse in sacris Litteris inricatores angeli, quorum duo maxima vitia sunt superbia atque fallacia, per hunc aerem volitantes, quod uni vero Deo
Abbreviated transcription (Latin):
insana flagͥrans cupidine. & d̾oqui
id iam sibi de sara conuige ꝓmise
rat minime credens cũ pꝰeli̾ce uo¬
lutatis sit sub conscientia qd̃ sit in¬
honestius uxoris: nec qd matrimo¬
NII sui infamissimus nundinator. id est
auariciȩ ac uentris causa duob re¬
gib abimelech & pharaoni diu̾sis
temporib memoratã satam coniug̃e
suã sororem mentitus qr erat pulcher¬
rima in concubitũ uendicauitꝰ. nec
qd̾ loth ipsuis frat̃ de sodoma libera¬
tus. cũ duab filiab suis in monte con¬
cubuit: qui honestius arsisset inso¬
doma ictu fulminis quã in monte
gessit ac paria erga rebecc̃a conu¬
gem suã fingens & ipse eã sororem.
quo ꝑ ipsam uiueret turpit̃ ł nec
qd̾ iãcob filius eius int̾ rachel & ly¬
am duas germanas sorores earũq
singłas famulas quatuor uxoꝵ
maritus tamquã hẏrcus erraue¬
rit ut e̾e̾t cotidie int̃ quatuor
scorta certamen quȩnam eũ ueni¬

Expanded text:
insana flagrans cupidine et deo, qui insana flagrans cupidine et deo, qui id iam sibi de Sara coniuge promisrat, minime credens, cum pellice volutatus sit sub conscientia quo sit inhonestius uxoris . Nec quod matrimonii sui infamissimus nundinator, idem avaritiae ac ventris causa duobus regibus, Abimelech et Pharaoni, diuersis temporibus memoratam Saram coniugem suam sororem mentitus, quia erat pulcherrima, in concubitum uenditauit; nec quod Loth ipsius frater de Sodoma liberatus cum duabus filiabus suis in monte concubuit — qui honestius arsisset in Sodoma ictu fulminis quam in monte gessit ac paria erga Rebeccam coniugem suam fingens et ipse eam sororem, quo per ipsam uiueret turpiter; nec quod Iacob filius eius inter Rachel et Liam duas germanas sorores earumque singulas famulas quattuor uxorum maritus tamquam hircus errauerit, ut esset cotidie inter quattuor scorta certamen. quaenam eum ueni
Abbreviated transcription (Latin):
cũstantia scripture loci eius satis osten¬
dit qͥd loquat᷑ apłs. Suo quippe more
uitã nt̃am futurã quȩ iam in ipso hõie
mediatore nr̃o iñu xp̃o capite nr̃o resur¬
gente cõpleta est. ita spe certa meditat᷑:
tamquã iam assit presensq teneatur.
Quȩ utiq uita non erit scd̾m carnẽ: sic̃
iam xp̃i uita non est scd̾m carnẽ. Car¬
nẽ namq hoc loco non ipsam corporis
nr̃i substantiã quã dñs etiã post te¬
surrectionẽ suam carnẽ appellat di
bere: sed corruptionẽ mortalitat᷑eq
carnis uult intelligi. quȩ tunc non
erit i nobis sicut iam in xp̃o non est.
Hanc ꝓprie carnẽ nominabat etiã cum
de ip̃sa resurrectione satis euident̃ lo¬
queret᷑. & diceret qd̾ iam supra cõme¬
moraui. caro & sanguis regnũ di pos¬
sidere non possunt: neq corruptio
incorruptionẽ possidebit. Cum gͦ
factũ fuerit qͦd ibi consequent̃ di¬
cit. ecce mysteriũ uobis dico. omnes

Expanded text:
cumstantia scripturae loci eius satis ostencumstantia scripturae loci eius satis ostendit quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente completa est, ita. spe certa meditatur, tamquam iam sit praesensque teneatur. quae utique uita non erit secundum carnem, sicut iam Christi uita non est secundum carnem. carnem namque hoc loco non ipsam corporis nostri substantiam — quam dominus etiam post resurrectionem suam carnem appellat dicbere — sed corruptionem mortalitatemque carnis uult intellegi: quae tunc non erit in nobis, sicut iam in Christo non est. hanc enim proprie carnem nominabat, etiam cum de ipsa resurrectione satis euidenter loqueretur et diceret, quod iam supra commemoraui: caro et sanguis regnum dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptionem possidebit. cum ergo factum fuerit, quod ibi consequenter dicit: ecce mysterium uobis dico: omnes
Abbreviated transcription (Latin):
dant. ut t̃aquã uno ore dicta iustissi¬
ma & prudentissima pietate credant᷑.
& serenissimo intellectu inueniantur.
& sollertissima diligentia demonstren¬
tur: non liceret de alterutro dubita¬
re. ꝓinde qr ex apłi pauli canonicis.
id est uere pauli eplis utrũq ꝓfertur.
& non possumus dicere aut mendosũ
esse codic̃ẽ. om̃s enĩ latini emendati
sic habent. aut interpretẽ errasse. om¬
nes enĩ greci emendati sic habent᷑᷑ re¬
stat ut tu non intelligas. a me aut̃ ra¬
tio flagitetur quomͦ neutrũ ab altero
dissonet: sed in eade sane fid̾i regula
utrũq concordet. Si enĩ tu quoq pie
quęreres: posses inuenire quomͦ ista ꝑ¬
scrutata dilucescant. Nam qͦd filius di
ex semine dauid homo factus est. nec
idem apłs in uno loco dicit: & aliȩ sc̃e
scͥpturȩ aꝑtissime predicant. Qd̃ uͦ di¬
cit. & si noueramus xp̃m scd̾m carne
sed iam nunc non nouimus: ea ipsa cir¬

Expanded text:
dant, ut tamquam uno ore dicta iustissidant, ut tamquam uno ore dicta iustissima et prudentissima pietate credantur et serenissimo intellectu inueniantur et sollertissima diligentia demonstrentur: non liceret de alterutro dubitare. proinde quia ex apostoli Pauli canonicis, id est uere Pauli epistulis utrumque profertur et non possumus dicere aut mendosum esse codicem — omnes enim latini emendati sic habent — aut interpretem errasse — omnes enim graeci emendati sic habent — restat, ut tu non intellegas, a me autem ratio flagitetur, quomodo neutrum ab altero dissonet, sed in eadem sanae fidei regula utrumque concordet. si enim tu quoque pie quaereres, posses inuenire, quomodo ista perscrutata dilucescant. Nam quod filius dei ex semine Dauid homo factus est, nec idem apostolus uno loco dicit et aliae sanctae scripturae apertissime praedicant. quod uero dicit: etsi noueramus sed iam nunc non nouimus. ea ipsa cir
Abbreviated transcription (Latin):
modi nisi certa ratione uł ex illa cano¬
nica auctoritate defendant᷑. ut demon¬
stret᷑ siue om̃ino ita esse. siue fieri
potuisse. qd̾ uł disputatũ ibi est uel
narratũ: sicui displicuerit aut crede¬
re noluerit. non rep̃henditur. In illa
uͦ canonica eminentia sacrarũi litte¬
rarũ.etiã si unus ꝓpħa. seu apłs. aut
euangłista aliqͥd in suis litteris posu¬
isse ip̾sa canonis confirmatione de¬
claratur: non licet dubitare qd̃ uerũ sit.
Alioqͥn nulla erit pagina qua humanȩ
imꝑitiȩ regat᷑ infirmitas. si libroꝵ ca¬
nonicoꝵ saluberrima auctoritas. aut
contẽpta penitus aboletur aut inter¬
minata confundit᷑. Quaꝓpter qͥsqͥs es
quẽ uelut repugnantia ista mouerun.
qd̾ alibi scriptũ est filiũ d̾i ex semine da¬
uid. alibi aut̃ & si noueramus xp̃m scd̾m
carnẽ sed iam nunc non nouimus. & si
non utrũq ex unius apłi litteris ꝓfer¬
retur. sed unũ eoꝵ paulus dixisset. al¬

Expanded text:
modi, nisi uel certa ratione uel ex illa canomodi, nisi uel certa ratione uel ex illa canonica auctoritate defendantur, ut demonstretur siue omnino ita esse, siue fieri potuisse, quod uel disputatum ibi est uel narratum, si cui displicuerit aut credere noluerit, non reprehenditur. in illa . uero canonica eminentia sacrarum litterarum, etiamsi unus propheta seu apostolus aut euangelista aliquid in suis litteris posuisse ipsa canonis confirmatione declaratur, non licet dubitare, quod uerum sit; alioquin nulla erit pagina, qua humanae inperitiae regatur infirmitas, si librorum saluberrima auctoritas aut contempta penitus aboletur aut interminata confunditur. Quapropter quisquis es, quem uelut repugnantia ista mouerunt, quod alibi scriptum est: filium dei ex semine Dauid, alibi autem: etsi noueramus Christum secundum carnem, sed iam nunc non nouimus, etsi non utrumque ex unius apostoli litteris proferretur, sed unum eorum Paulus dixisset, al
Abbreviated transcription (Latin):
nes difficiles tractandas atq u̾sandas
lingue ac stili saluberrimꝰ labor. distin¬
ctaꝰ est a post̾ioꝵ lib̾s excellentia cano¬
nicȩ auctoritatis ueteris et noui te
d̾a sublimit᷑ constituta est. cui seruiat
om̃is fidelis & pius intellectus. Ibi si
qͥd uelut absurd̾u mouerit. non
licet dicere auetor huius libri non te¬
nuit u̾itatem: sed aut codex mendo¬
sus est. aut interpres errauit. aut tu
non intelligis. In opusculis aut̃ poste.¬
rioꝵ quȩ libris innumerabilib con¬
tinent᷑. sed nullomͦ illi sacratissimȩ
canonicarũ scripturarũ excellentiȩ
coȩquant᷑: etiã in quibuscũq eoꝵ in¬
uenit᷑ cad̾e u̾itas. longe tam̃ est im¬
par auctoritas. Itaq in eis si qua for¬
te ꝓpterea dissonare putant᷑ a uero. qr
non ut dicta st̃ intelligunt᷑ : tam̃ libe¬
rũ ibi habet lector auditor ue iudiciũ
quo uł approbet qd̃ placuerit. uł imꝑ¬
bet qd̾ offenderit. Et id̾o cuncta eius¬

Expanded text:
nes difficiles tractandas atque.uersandas nes difficiles tractandas atque.uersandas linguae ac stili saluberrimus labor, distincta est a posteriorum libris excellentia canonicae auctoritatis ueteris et noui tesdam sublimiter constituta est, cui seruiat omnis fidelis et pius intellectus. ibi si quid uelut absurdum mouerit, non licet dicere: auctor huius libri non tenuit ueritatem, sed: aut codex mendosus est aut interpres errauit aut tu non intellegis. in opusculis autem posteriorum, quae libris innumerabilibus continentur, sed nullo modo illi sacratissimae canonicarum scripturarum excellentiae coaequantur, etiam in quibuscumque eorum inuenitur eadem ueritas, longe tamen est inpar auctoritas. itaque in eis, si qua forte propterea dissonare putantur a uero, quia non, ut dicta sunt, intelleguntur, tamen liberum ibi habet lector auditorue iudicium, quo uel adprobet, quod placuerit, uel inprobet, quod offenderit. et ideo cuncta eius
Abbreviated transcription (Latin):
tinus interpres: tam̃ xp̃m ex semi¬
ne dauid esse scd̾m carnẽ om̃ium li¬
broꝵs atq linguarũ concordat au¬
ctoritas. In hoc aut̃ paulũ aliqͣndo
errasse. & ꝓficiendo mutasse senten¬
tiam absit ut dicamus. qd̾ etiã ipse
faustus sensit quã imꝓbe atq impie
dicerenut: m aluitq dicere pauli epłam
alioꝵ falsitate corrupt̾a quã ipsus
errore uitiosam. De his etiã libris di¬
ci potest aliqͥd eos habere non conso¬
nũ fortasse occultiori & ad dinoscen¬
du difficiliori u̾itate. qd̃ aut sic re¬
manserit aut in posteriorib corre¬
ctum sit: qui non p̾recipiendi aucbori¬
tate sed ꝓficiendi exercitatione scri¬
bunt᷑ a nobis. Inter hos enĩ sumus
quib idem dicit apłs: & siqͥd aliter
sapitis id quoq uobis d̾s reuelabit
Qd̃ genus litterarũ non cũ credendi
necessitate : sed cũ iudicandi libertate
legendu est. Cui tam ne int̃cluderetur
locus. & adimeret᷑ posteris ad questio¬

Expanded text:
latinus interpres, tamen Christum ex semilatinus interpres, tamen Christum ex semine Dauid esse secundum carnem, omnium librorum atque linguarum concordat auctoritas. in hoc autem Paulum aliquando errasse et proficiendo mutasse sententiam, absit ut dicamus. quod etiam ipse Faustus sensit quam inprobe atque inpie diceretur, maluitque dicere Pauli epistulam aliorum falsitate corruptam quam ipsius errore uitiosam. De his enim libris dici potest aliquid eos habere non consonum fortasse occultiori et ad dinoscendum difficiliori ueritati, quod aut sic remanserit aut in posterioribus correctum sit, qui non praecipiendi auctoritate, sed proficiendi exercitatione scribuntur a nobis. inter hos enim sumus, quibus idem dicit apostolus: et si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit. quod genus litterarum non cum credendi necessitate, sed cum iudicandi libertate legendum est. cui tamen ne intercluderetur locus et adimeretur posteris ad quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
& inueniat᷑ minime : S certe inqͥt
ratio est. qua ostend̾a apłm paulũ
scripserat ad romanos: aut om̃ino
non scripsisse qd̾ tãquã eius ꝓfertur
filiũ d̾i ex semine dauid scd̾m carnẽ.
Qua tand̾e ratione id ostendit: Qͥ a
non potest inquit utrũq uerũ esse
& qd̾ in ipsa est ad romanos de filio
suo qui factus est ei ex semine dauid
scd̾m carnẽ: & qd̾ ait ad corinthios
itaq nos amodo neminẽ nouimus
scd̾m carnẽ. Et si nouimus scd̾m
carnẽ xp̃m: sed nunc iam non no¬
uimus. Restat gͦ ut nos demon¬
stremus quã possit utrũq uerum
esse: & qũa sibi hec duo non sint con¬
traria. Unũ quippe eoꝵ non esse
pauli nullomͦ possumus dicere: qr
nulla in eo uariat codicũ auctoritas.
Et si enĩ in quibd̾a latinis exemplarib
non legit᷑ factus. sed natus ex semine
dauidꝰ cũ greca factus habeant. un¬
de non ad u̾bum sed ad sententiam
transferre uoluit dicendo natu la

Expanded text:
et inueniatur „minime ? Sed certa, inquit, et inueniatur „minime ? Sed certa, inquit, rascripserat ad Romanos; aut omnino non scripsisse, quod tanquam ejus profertur, Filium Dei ex semine David secundum carnem. Qua tandem ratione id ostendit? Quia non potest, inquit, utrumque verum esse, et quod in Epistola est ad Romanos, De Filio suo, qui factus est ex semine David secundum carnem ; et quod ait ad Corinthios, Itaque nos amodo neminem novimus secundum carnem; et si noueramus secundum carnem Christum, sed nunc iam non nouimus. restat ergo, ut nos demonstremus, quam possit utrumque uerum esse et quam sibi haec duo non sint contraria. unum quippe eorum non esse Pauli nullo modo possumus dicere, quia nulla in eo uariat codicum auctoritas. etsi enim in quibusdam latinis exemplaribus non legitur: factus, sed natus ex semine Dauid, cum graeca factus habeant, unde non ad uerbum, sed ad sententiam transferre uoluit dicendo "n at u m"
Abbreviated transcription (Latin):
le & corruptibile corpus nos in resut¬
ret sed de corpore ab ipsius questionis
initio locutus fuerit. sicut ipsa eius
indicat ꝓpositio. S dicet aliquis inqͥt.
Quomͦ resurgunt mortui: Quo autẽ
corpore uen̾uint: Hic tamen conse¬
quent᷑ tãquã digito ostendit unde
loqueret᷑: & subie̾cit diorns. Opoitet
enĩ corruptibile hoc induere incorrup¬
telam: & mortale hoc induere immor
talitatẽ. Hȩc gͦ cũ iste neget: cũq ip¬
sum d̾m de quo paulus dicit. immor¬
tali. incortuptibili. soli d̾o honor et
głia. iste cortuptibilem p̃dicet qͣndo¬
quid̾e substantiã eius atq naturã &
totã timuisse ne a tenebrarũ gente
corrumꝑetur. & ut cȩtere consuleret᷑
ex parte cortuptã. detestanda & ab ho¬
minanda eoꝵ fabula somniet: qͥd
est qd̃ etiã in hoc conat᷑ fallere imꝑi-¬
tos & in diuinis scripturis minus e¬
rudicos. ut int̃rogatus utrũ accipi¬
at apłm paulũ respondeat maxime

Expanded text:
le et corruptibile corpus nos in resurle et corruptibile corpus nos in resurret, sed de corpore ab ipsius quaestionis initio locutus fuerit, sicut ipsa eius indicat propositio: sed dicet' aliquis, inquit, quomodo resurgunt mortui? quo autem corpore ueniunt? hic tamen consequenter tamquam digito ostendit, unde loqueretur, et subiecit dicens: oportet enim corruptibile hoc induere incorruptelam et mortale hoc indtalitatem . Haec ergo cum iste neget, cumque ipsum Deum, de quo Paulus dicit, Immortali, incorruptibili, soli Deo honor et gloria amen, iste corruptibilem praedicet, quandoquidem substantiam eius atque naturam et totam timuisse, ne a tenebrarum gente corrumperetur et ut ceterae consuleretur, ex parte corruptam detestanda et abominanda eorum fabula somniat: quid est, quod etiam in hoc conatur fallere inperitos et in diuinis scripturis minus eruditos, ut interrogatus, utrum accipiat apostolum Paulum, respondeat: maxime,
Abbreviated transcription (Latin):
speciem carnis & ipsam substantiã
non posse resurgere credidisset. expͥ¬
mere uolens qͥd nunc appellauerit
carnẽ & sanguinẽ. qr ip̃sam corrup¬
tionẽ intelligi uoluit quȩ tunc in
resurrectione iustoꝵ non erit :
continuo contexuit. neq cortup¬
tio incorruptionẽ possidebit. Et ne
adhuc quisquã putaret non illud
qd sepultũ fuerit resurrecturum
sed tãquã alia tunsca ponat᷑ & alia
melior accipiatur: uolens aꝑtissime
declarare qr hoc ipsum in melius com¬
mutabit᷑ sicut uestimenta xp̃i in mon¬
te non st̃ posita & alia assumpta.sed
ipsa quȩ fuerant in melius clarificata
sunt : sequit᷑ & conceyit dicens. Ecce my¬
steriũ uobis dico. Om̃s quid̃e resurge¬
mus: non tam̃ om̃s immutabim᷑. Et ne
adhuc esset incertu qͥ sint qͥ immutabun¬
tur: in athomo. inqͥt. in ictu oculi. in no¬
uissima tuba. Canet enĩ tuba: & mortui
resurgent incorruptiꝰ ͤ nos immutabim᷑.
Ad huc forte dicant non scd̾m hoc morta¬

Expanded text:
speciem carnis et ipsam substantiam speciem carnis et ipsam substantiam non posse resurgere credidisset, exprimere uolens, quid nunc appellauerit carnem et sanguinem, quia ipsam corruptionem intellegi uoluit, quae tunc in resurrectione iustorum non erit, continuo contexuit: neque corruptio incorruptelam possidebit. et ne adhuc quisquam putaret non illud, quod sepultum fuerit, resurrecturum, sed tamquam alia tunica ponatur et alia melior accipiatur, uolens apertissime declarare, quia hoc ipsum in melius commutabitur — sicut uestimenta Christi in monte non sunt posita et alia sumpta, sed ipsa, quae fuerant, in melius clarificata sunt — sequitur et contexit dicens: ecce mysterium uobis dico: omnes quidem resurgemus, non tamen omnes inmutabimur. et ne adhuc esset incertum, qui sint, qui inmutabuntur: in atomo, inquit, in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba et mortui resurgent incorrupti et nos conmutabimur. adhuc forte dicant non secundum hoc morta
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ltĩm ex semine dauid acciꝑe uult
nec factũ ex muliere. quã non qͦd̾ fuerit
uł concũbendo uł pariendo corrupta
mulierẽ paulus appellat: sed more scͥp¬
turarũ loquit᷑ quȩ ipsum sexũ sic ap¬
pellare consuerunt. sicut in gene
si ua scriptũ est de ȩua. formau̾it eã
in mulierẽ cũ utiq c̃omixta uiro ñ
fuisset. Nec ipsam mortẽ xp̃i & se pul¬
turã & resurrectionẽ accipit. quan¬
do quide xp̃m dicit nec mortale cor¬
pus habuisse ubi illa uera mors esset.
nec illas cicatrices ueras fuisse quas
post resurrectionẽ discipulis osten¬
dit cũ eis qd̃ & paulus cõmemorat
uiuus apparuit: nec ipsam carnem
ntãm resurrecturã in corpus sp̃itale
mutand̾a sicut aꝑtissime id̾e apłs
dicit. Seminat᷑ corpus animale: sur¬
get corpus sp̃itale. Unde discernens¬
quid intersit int̃ corpus animale et
sp̃itale: contexit qd̾ iam cõmemoraui
de pͥmo adam & nouissimo ad̾a: de¬
non possunt. Et ne quisquã ipsam

Expanded text:
nec Jesum ex semine David vult accipere, nec factum ex muliere, quam, non quod fuerit vel concumbendo vel pariendo corrupta, mulierem. Paulus appellat; sed more Scripturarum loquitur, quae ipsum sexum sic appellare consueverunt: sicut in Genesi de Eua scriptum est: formauit eam in mulierem, cum commixta uiro non fuisset. nec ipsam mortem Christi et sepulturam et resurrectionem accipit, quandoquidem Christum dicit nec mortale corpus habuisse, ubi illa uera mors esset, nec illas cicatrices ueras fuisse, quas post resurrectionem discipulis ostendit, cum eis, quod et Paulus commemorat, uiuus adparuit; nec ipsam carnem nostram resurrecturam in corpus spiritale mutatam, sicut apertissime idem apostolus dicit: seminatur corpus animale, surgit corpus spiritale. unde discernens inter corpus animale et spiritale contexit, quod iam commemoraui de primo Adam et nouissimo Adam, depossidere non possunt. et ne quisquam ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
terra terrenũ: de quo itẽ dicit. factꝰ
est pͥmus homo adam in animã ui¬
uentẽ : ille aut̃ nuntiat nescio quẽ
pͥmum hoĩem nec de terra terrenũ
nec factũ in animã uiuente. sed de
substantia d̾i idipsũ existentẽ qd̾ est
d̾s. membra sua uł uestimenta sua
uł arma sua. id est qͥnq elementa cum
& ipsa aliud nichil essent quã substan¬
tia di. in tenebrarũ gentẽ mersisse ut
inquinata caꝑentur: non scd̾m hoĩem
quẽ paulus dicit de cȩlo cȩlestem. quẽ
dicit etiã nouissimũ ad̾a in sp̃m uiui

Expanded text:
terra terrenum. de quo item dicit: factus terra terrenum. de quo item dicit: factus est primus homo Adam in animam uiuentem, ille autem adnuntiat nescio quem primum hominem nec de terra terrenum nec factum in animam uiuentem, sed de substantia dei id ipsum existentem quod deus est, membra sua uel uestimenta sua uel arma sua, id est quinque elementa cum et ipsa nihil aliud essent quam substantia dei, in tenebrarum gente mersisse, ut inquinata caperentur. non secundum hominem, quem Paulus dicit de caelo, quem dicit etiam nouissimum Adam in
Abbreviated transcription (Latin):
q codices uatiarent. plures paucio¬
rib. aut uetustiores recentiorib p̃fer¬
rentur:ͥ et si adhuc esset incerta ua¬
rietas: precedens lingua unde illud
interpͣtatum est consuleret᷑. Hoc mo¬
do quęrunt qui qd̾ eos mouet in scͥp¬
turis scĩs tanta auctoritate firma¬
tis inuenire uolunt. ut habeant un¬
de instruant᷑. non unde rixentur.
Hoc aut̃ qd̾ adu̾sus impietatẽ ur̃ãm
ex apłi pauli epła ꝓfertur filiũ d̾i
ex semine dauid esse scd̾m carnẽ. om¬
nes codices & noui & ueteres habenł.
om̃s eccłiȩ legunt. om̃s linguȩ con¬
sentiunt. Exiumini gͦ pallio fallaciȩ.
quo faustus indutus cũ sibi ꝓposũ¬
isset tãquã int̃rogante & dicentẽ.
accipis apłm paulum: respondit.
& maxime. Cur enĩ non potius re¬
spondit. & minime: nisi qr fallax aliud
quã id qd̾ falsum erat. respondere non
potuit: Qͥd enĩ accipit apłi pauli:
Num pͥmum hoĩem quẽ ille dicit de

Expanded text:
oque codices uariarent. plures pauciooque codices uariarent. plures paucioribus aut uetustiores recentioribus praeferrentur: et si adhuc esset incerta uarietas, praecedens lingua, unde illud interpretatum est, consuleretur. hoc modo quaerunt, qui, quod eos mouet in scripturis sanctis tanta auctoritate firmatis, inuenire uolunt. ut habeant, unde instruantur, non unde rixentur. Hoc autem, quod aduersus inpietatem uestram ex apostoli Pauli epistula profertur, filium dei ex semine Dauid esse secundum carnem, omnes codices et noui et ueteres habent, omnes ecclesiae legunt, omnes linguae consentiunt. exuimini ergo pallio fallaciae. quo Faustus indutus. cum sibi proposuisset tamquam interrogautem et dicentem: accipis apostolum Paulum? respondit: et maxime. cur enim non potius respondit: et minime, nisi quia fallax aliud quam id. quod falsum erat, respondere non potuit? quid enim accepit apostoli Pauli? non primum hominem, quem ille dicit de
Abbreviated transcription (Latin):
te sonat falsum est. hoc aut̃ qd̾ con¬
tra te est uerũ est. qͥd acturus es nisi
forte alium librũ ꝓlaturus: ubi qͥcqͥd
legeris scd̾m tuã sententiã possit intel¬
lig̾i : Hoc si feceris: non de aliqua eius
particula sed de toto audies contra di¬
centẽ & clamantẽ. falsus est. Qͥ d
ages: Quo te conu̾tes: Quã libri a
te ꝓlati originẽ quã uetustat᷑e. quã
seriem successionis testem citabis:
Lam si hoc facere conaberis: & nil
ualebis: & uides in hac re qͥd eccłiȩ
catholicȩ ualeat auctoritas quȩ ab ip¬
sis fundatissimis sedib apłoꝵ usq ad
ep̃oꝵ serie & tot popłoꝵ consensio¬
ne firmat᷑. Itaq si de fide exemplari¬
um questio u̾teretur. sicut in nonnul¬
lis quȩ & paucȩ st̃. & sacrarũ littera¬
rũ studiosis notissimȩ sententiarum
uarietates: uł ex aliarũ regionũ codi¬
cib unde ipsa doctrina commeauit
nr̃a dubitatio duudicaret᷑. uł si ibi qͦ¬

Expanded text:
te sonat, falsum est, hoc autem, quod conte sonat, falsum est, hoc autem, quod contra te est, uerum est, quid acturus es? nisi forte alium librum prolaturus. ubi quicquid legeris. secundum tuam sententiam possit intellegi. hoc si feceris, non de aliqua eius particula, sed de toto audies contradicentem et clamantem: falsus est. quid ages ? quo te conuertes? quam libri a te prolati originem, quam uetustatem, quam seriem successionis testem citabis? nam si hoc facere conaberis, et nihil ualebis et uidebis in hac re quid ecclesiae catholicae ualeat auctoritas. quae ab ipsis fundatissimis sedibus apostolorum uepiscoporum serie et tot populorum consensione firmatur. itaque si de fide exemplarium quaestio uerteretur. sicut in nonnullis, quae et paucae sunt et sacrarum litterarum studiosis notissimae sententiarum uarietates, uel ex aliarum regionum codicibus, unde ipsa doctrina commeauit, nostra dubitatio diiudicaretur, uel si ibi qu
Abbreviated transcription (Latin):
ticoꝵ si quos suos & ꝓprios habent. uł
de his qui appellantur apocriphi. non
qd̃ habendi non sint in aliqua auctori¬
tate secreta. sed qr nulla testificationis
luce declarati. de nescio quo secreto.
nescio quoꝵ presumptione ꝓlati sun:
aliud est gͦ auctoritate aliquoꝵ uł li¬
broꝵ ułꝰ hõĩum non teneri. & aliud
est dicere. iste quid̾e uir sc̃s est & om̃ia
uera scripsit. & ista epła ipsius est: sed
in ea ipsa hoc eius est. hoc non est eius.
Ubi cũ ex adu̾so audieris ꝓba. non confu¬
gias ad exemplaria ueriora uł pluriũ
codicũ. uł antiquoꝵ. uł linguȩ prece¬
dentis: unde hoc in aliam linguã in¬
terpretatũ est : sed dicas. Inde ꝓbo
hoc illius esse illud ñ esse: qr hoc ꝓ me
sonat illud contra me. Tu es erg̃o re¬
gula u̾itatis : Quicqͥd contra te fuerit
non est uerũ: Qͥd si alius simili insa¬
nia. sed tam̃ qua tua duricia confrin¬
gat᷑ existat & dicat. utimo illud qd̾ ꝓ

Expanded text:
ticorum, si quos suos et proprios habent, uel ticorum, si quos suos et proprios habent, uel de his. qui appellantur apocryphi — non quod habendi sint in aliqua auctoritate secreta, sed quia nulla testificationis luce declarati de nescio quo secreto nescio quorum praesumptione prolati sunt —: aliud est ergo auctoritate aliquorum uel librorum uel hominum non teneri et aliud est dicere: iste quidem uir sanctus omnia uera scripsit et ista epistula ipsius est, sed in ea ipsa hoc eius est, hoc non est eius. ubi cum ex aduerso audieris .. proba." non confugias ad exemplaria ueriora uel plurium codicum uel antiquorum uel linguae praecedentis, unde hoc in aliam linguam interpretatum est. sed dicas: inde probo hoc illius esse, illud non esse. quia hoc pro me sonat, illud contra me. tu es ergo regula ueritatis? quicquid contra te fuerit, non est uerum? quid? si alius simili insania. sed tamen qua tua duritia confringatur, existat et dicat: immo illud, quod pro
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd umquã: ipsius non est. dispͥ .xi¬
ugustinus respondit. Hoc est qd̾
Apaulo ante dixi: qr ubis mamfesta ue¬
ritate isti p̃focantur. ut obsessi dilucidis
u̾bis scãrum scripturarũ exitũ in eis
fallaciȩ suȩ reꝑire non possint. id testi¬
moniũ qd̾ ꝓlatum est falsum esse respon¬
dent. O uocẽ a u̾itate fugacẽ: in amen¬
tia ꝑtinacẽ. Usq adeo inuicta st̃ quȩ
aduersus uos de diuinis codicib ꝓfe¬
runt᷑: ut non sit aliud qd̾ dicatis᷑ nisi
eos esse falsatos. Quȩ iam auctoritas
litteratũ aꝑiri. quis sacer liber euol¬
ui qd̃ documentũ cuiuslibet scͥpturȩ
ad conuincendos errores ur̃os exeri po¬
test: si hȩc uox admittit᷑. si alicuius
ponderis existimatur: Aliud est ipsos
libros non acciꝑe. & nullo eoꝵ uinculo
detineri qđ pagani de om̃ib libris nr̃is.
qd̃ iudei de nouo testamento faciunt.
qđ deniq nosipsi de ur̃is & alioꝵ here¬

Expanded text:
aliquid umquam, ipsius non est. Aaliquid umquam, ipsius non est. AUGUSTINUS respondit: Hoc est. quod paulo ante dixi. quia ubi sic manifesta ueritate isti praefocantur, ut obsessi dilucidis uerbis sanctarum scripturarum exitum in eis fallaciae suae reperire non possint, id testimonium. quod prolatum est. falsum esse respondent. o uocem a ueritate fugacem, in amentia pertinacem! usque adeo inuicta sunt, quae aduersus uos de diuinis codicibus proferuntur, ut non sit aliud, quod dicatis nisi eos esse falsatos. quae auctoritas litterarum aperiri. qui sacer liber euolui, quod documentum cuiuslibet scripturae ad conuincendos errores exeri potest, si haec uox admittitur, si alicuius ponderis aestimatur? aliud est ipsos libros non accipere et nullo eorum uinculo detineri, quod pagani de omnibus libris nostris. quod Iudaei de nouo testamento faciunt, quod denique nos ipsi de uestris et aliorum haere
Abbreviated transcription (Latin):
pauli. ꝓsequit᷑ deniq. Itaq inquit
siqua est in xp̃o noua creatura uete¬
ra transierunt: ecce facta sunt om̃ia
noua. Uides gͦ eãm ueterẽ appellare
& transitoriam fid̾e illam pͥorem. id
est ĩm credidisse ex semine dauid scd̾m
carnẽ: nouam uͦ hanc scd̃am & ꝑnia¬
nentẽ qua neminẽ iam nouerit scd̾m
carnẽ. Quaꝓpter & alibi cũ essem in¬
sum uir quȩ paruuli erant deposui.
Qd̾ si ita est. quid gͦ & nos indignũ faci¬
mus. si nouã & meliorem pauli tenen¬
tes confessionẽ uet̾em illam ac deteri¬
orem ꝓicimus: Aut si uobis scd̾m qd̾
ad romanos scribit credere cordi est.
nobis quare licitũ non sit scd̾m qd̾ ad
corinthios dogmatizare: Quãuis et
hoc ad duriciã urãm ita responderim.
umquã destruere: ne se ipse preuari¬
catorem constituat ut contestatus
est. Uerũtamen si eius est & pͥor illa
sententia: inemendata est.Sin fas
non est. paulũ inemendatũ dixisse

Expanded text:
Pauli. prosequitur denique: itaque, inquit. Pauli. prosequitur denique: itaque, inquit. si qua est in Christo noua creatura. uetera transierunt, ecce facta sunt omnia noua. uides ergo eum ueterem appellare et transitoriam fidem illam priorem, id est Iesum credidisse ex semine Dauid secundum carnem, nouam uero hanc secundam et permanentem, quia neminem iam nouerit secundum carnem. quapropter et alibi. cum essem, insum uir, quae paruuli erant euacuaui. quod si ita est, quid ergo et nos indignum facimus, si nouam et meliorem Pauli tenentes confessionem ueterem illam ac deteriorem proicimus? aut si uobis secundum quod ad Romanos scribit credere cordi est, nobis quare licitum non sit secundum quod ad Corinthios dogmatizare? quamuis et hoc ad duritiam uestram ita responderim. umquam destruere. ne se ipse praeuaricatorem constituat. ut contestatus est. uerumtamen si eius est prior illa sententia, nunc emendata est; sin fas non est Paulum inemendatum dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
Faustus dixit. Apłm
accipis  Et maxime. Cur ergo
non credis filiũ d̾i ex semine dauid
natũ scd̾m carnẽ: Non quid̾e credi¬
derĩ apłm d̾i contraria sibi scribere
potuisse: & modo hanc. modo illam
de dño nr̃o habuisse sententiã.S qr
uobis ita placet qui nũquã sine sto¬
macho auditis aliqͥd esse in apło cau¬
ponatũ: ne hoc quid̾e nobis sciatis
esse contrariũ. si quid̾e hȩc uetus
uideat᷑ esse & antiqua opinio pauli
de it̃ui. cũ eum & ipse dauid filiũ pu¬
taret ut cȩteri. Qd̾̃ tam̃ ubi falsum
didicit interpolat & infirmat: scri¬
bensq ad corinthios. nos inqͥt nemi¬
nẽ nouimus scd̾m carnẽ. Et si cogno¬
uimus scd̾m carnẽ xp̃m: sed nunc ĩa
non nouimus. Quare consideres opor¬
tet quantũ intersit inter hȩc duo
capitula: equib unũ ꝑhibet r̃m
filiũ dauid scd̾m carnẽ. alt̾um uͦ iam
se neminẽ nosse scd̾m carnẽ. Quȩ si
utraq st̃ pauli: aut hac racione eruił
qua dixi. aut unũ ipsoꝵ non erunt

Expanded text:
FAUSTUS dixit: Apostolum accipis? et maxime. cur ergo non credis filium dei ex semine Dauid natum secundum carnem? non equidem crediderim apostolum dei contraria sibi scribere potuisse et modo hanc. modo illam de domino nostro habuisse sententiam. sed quia uobis ita placet. qui numquam sine stomacho auditis aliquid esse in apostolo cauponatum. ne hoc quidem nobis scias esse contrarium, si quidem haec uetus uideatur esse et antiqua opinio Pauli de Iesu. cum eum et ipse Dauid filium putaret ut ceteri. quod tamen ubi falsum didicit. interpolat et infirmat scribensque ad Corinthios. nos, inquit. neminem nouimus secundum carnem: et si cognouimus secundum carnem Christum, sed nunc iam non nouimus. quare consideres oportet, quantum intersit inter haec duo capitula. e quibus unum perhibet Iesum filium Dauid secundum carnem. alterum uero iam se neminem nosse secundum carnem. quae si utraque sunt Pauli. aut hac ratione erunt. qua dixi. aut unum ipsorum non erit
Abbreviated transcription (Latin):
id uolens intelligi. posset dicere. nemi
meditabat᷑ qui resurgentes cõmuta¬
bunt᷑. amodo inqͥt neminẽ nouimus
scd̾m carnẽ: id est tam certã spem tẽ¬
nemus futurȩ nr̃e incorruptionis &
immortalitatis. ut amodo ĩa in ipsa
noticia gaudeamus. Unde alio loco di¬
cit. Si aut̃ resurrexistis cũ xp̃o quȩ
sursũ sunt quęrite ubi xp̃c est ad dex¬
terã d̾i sedens: quȩ sursum st̃ sapite

Expanded text:
id volens intelligi, posset dicere, Neminid volens intelligi, posset dicere, Neminmeditabatur, qui resurgentes commutabuntur, Amodo, inquit neminem novimus secundum carnem; id est, tam certam spem tenemus futurae nostrae incorruptionis et immortalitatis, ut amodo jam in ipsa notitia gaudeamus. Unde alio loco dicit: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens: quae
Abbreviated transcription (Latin):
llud enĩ dictũ est scd̾m ipsam substan¬
tiã quȩ etiã tunc erit. qr ipsa tuns
mutabit᷑: hoc aut̃ dictũ est scd̾m
carnalem corruptionis qualitatẽ
quȩ tunc iam non erit. qr mutata
caro non cortũpetur. Noueramus gͦ
sed nunc iam non nouimus: qr sicut
tuis iam non moutur. & mors ei ul¬
tra non dominabit᷑. Nam si ad u̾bo¬
tũ ꝓprietat̾e te teneas. mentitus est
qd̾ ait noueramus xp̃m scd̾m carnẽ:
si xp̃c nũ quã fuit scd̾m carnẽ. Ne¬
mo enĩ nouerat. qd̾ ñ erat. Non aut̃
dixit. putabamus xp̃m scd̾m carnẽ :
sed noueramus. Uerũtam̃ ut u̾bo
non premã. nequis affirmet ꝑ abu
putabamus diceret noueramus. il¬
lud miror ñ attendere hoĩes cecos.
uł potius non miror non uidere cecos:
qr si xꝑc id̾o non habuit carnẽ qr
dixit apłs nunc iam non se nosse
xẜm scd̃m carnẽ: nec illi habuerun ͤ
carnẽ de quib in eode loco dicit. Ita¬
q nos amodo neminẽ nouimus se¬
cund̾u carnẽ. Neq enĩ de solo yp̃o

Expanded text:
illud enim dictum est secundum ipsam substantiam: quae etiam tunc erit, quia ipsa mutabitur; hoc autem dictum est secundum carnalem corruptionis qualitatem: quae tunc iam non erit, quia mutata caro non corrumpetur. noueramus ergsed nunc iam non nouimus, quia, tuis iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. nam si ad uerborum proprietatem te teneas, mentitus est quod ait: noueramus Christum secundum carnem, si Christus numquam fuit secundum carnem; nemo enim nouerat quod non erat. non autem dixit: putabamus Christum secundum carnem, sed noueramus. uerum tamen ut uerba non premam, ne quis affirmet per ab"putabamus" diceret noueramus, illud miror non avel potius non miror non videre caecos, quia si Christus ideo non habuit carnem, quia dixit Apostolus, nunc jam non se nosse Christum secundum carnem; nec illi habuerunt carnem, de quibus in eodem loco dicit, Itaque nos amodo neminem novimus secundum carnem. Neque enim de solo Christo
Abbreviated transcription (Latin):
redimeret: de quo ad timotheũ di¬
cit. memor esto xp̃m iũm resurre¬
xisse a mortuis ex semine dauid scd̾m
euangłium meũ. In cuius exemplo.
etiã resurrectionẽ nr̃am p̃dicat di¬
cens. Tradidi enĩ uobis in pͥmis qd̾¬
& accepi. qr xp̃c mortuus est ꝓ pecca¬
tis nr̃is scd̾m scͥpturasi & qr sepultus
est. & qr resurrexit tercia die scd̾m scͥp¬
turas. Et paulo post refert quare hoc

Expanded text:
imotheum dicit: memor esto Christum legum resurrexisse a mortuis ex semine Dauid secundum euangelium meum; in cuius exemplo etiam resurrectionem nostram praedicat dicens: tradidi enim uobis in primis, qrtuus est pro peccatis nostris; secundum Scripturas; et quia sepultus est et quia resurrexit tertia die secundum Scripturas. Et paulo post infert quare hoc
Abbreviated transcription (Latin):
induere incorruptionẽ. & mortale
hoc induere immortalitatẽ: iam se¬
cund̾u id qd̾ carne non ipsam corpo¬
ris substantiã sed ipsam corruptio¬
nẽ mortalitatis appellat. non erit
utiq cato qr corruptionẽ mortalita¬
tis mutata non habebit᷑: scd̾m aut̃
ipsius substantiȩ corporisq originẽ
ead̾e caro erit. qr ipsa resurget & ip.¬
sa mutabit᷑  qr & illud uerũ est qd̾
ait dñs postea quã resurrexit. pal¬
pate & uidete qr sp̃c carne & ossa¬

Expanded text:
 mortale hoc induere immortalitatem: iam secundum id quod carnem non ipsam corporis substantiam, sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique caro, quia. corruptionem mortalitatis mutata non habebit. secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud uerum est quod ait dominus, posteaquam resurrexit: palpate et uidete quia spiritus ossa
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura demonstrat. s inse ipso fue¬
rit a patre maledictus. In quarto
decimo de sole & luna talia dicta st̃
tamquã sentiant: & ido tolerent ua¬
nos adoratores suos. Quamuis u̾ba i¬
bi accipi possint ab animali adia¬
nimale translata modo locutionis qͥ
uocat᷑ grece metafora. sicut de marĩ
scriptũ est qđ fremat in utero matris
sue uolens ꝓgredi: cũ utiq ñ habeat
uoluntatem. In undeuicesimo absit
inquã ut sit in membris scõꝵ etiam
genitalib aliqua turpitudo. Dicun¬
tur quid̾e inhonesta: qr non haben
eã speciem decoris quã membra quȩ
in ꝓmptu locata st̃. S ꝓbabilior in
aliis postea scͥptis nr̃is reddita ratio
est.cur ea dixerit etiã apłs in ho¬
nesta: ꝓpter legẽ scilicet in membris
repugnantẽ legi mentis quȩ de
ƿeccato accidit᷑ non de pͥma nr̃e
institutione naturȩ. Incipit liber

Expanded text:
Scriptura demonstrat, sed in seipso fueScriptura demonstrat, sed in seipso fuerit a patre maleddecimo de sole et luna talia dicta sunt, tamquam sentiant et ideo tolerent uanos adoratores suos, quamuis uerba ibi accipi possint ab animali ad inanimale translata modo locutionis, qui uocatur graece metafora, sicut de mari scriptum est, quod fremat in utero matris suae uolens progredi, cum utique non habeat uoluntatem. in undetricensimo: absit, inquam, ut sit in membris sanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam membra, . quae in promptu locata sunt, sed probabilior in aliis postea scriptis nostris reddita ratio est, cur ea dixerit etiam apostolus inhonesta, propter legem scilicet in membris repugnantem legi mentis, quae de peccato accidit, non de prima nostrae institutione naturae. Hoc opus sic