comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dito: quasi fallentes insidiis. Nostis enim quibris
dolis id egeruit: que madmodum discipłin ei co¬
herentem. pecunia corruperint ut sibi tradere¬
tur:i quomodo falso testes ꝓcurauerint: quibus
insidiis et dolis egerint. ut sagittarent in abscon¬
dito immacłatum. Magna iniquitas. Ecce de
abscondito uenit sagita. Quam macłam ferit:
qui nec tantum habebat maclȩ quantum potest
pungi a sagitta: Agnus quippe immaclatus: totus
immacłatus: semꝑ inmaclatus. non cui macdę
ablatȩ sunt: sed qui macłas nullas contraxerit.
Nam fecit multos unmaciatos donando peccata:
ipse immaclatus non babendo peccata. Ut sagit
occidere uelle hominem: qui mortuos suscitabat.
Repente icdest insicdiose: quasi inopinate. quasi
non preuise. Similis enim nescienti erat uiter
ipsos dñs: ignorantes quid nesciret et quid sci¬
ret: immo ignorantes eum nichil scire. et om̃ia
scire: et ad boc uenisse. ut illi facerent quod se

Expanded text:
dito; quasi fallentes insidiis. Nostis enim quibus dito; quasi fallentes insidiis. Nostis enim quibus dolis id egerint; quemadmodum discipulum ei cohaerentem pecunia corruperint, ut sibi traderetur ; quomodo falsos testes procuraverint; quibus insidiis et dolis egerint, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Magna iniquitas! Ecce de abscondito venit sagitta quae immaculatum ferit, qui nec tantum habebat maculae, quantum potest pungi a sagitta. Agnus quippe immaculatus, totus immaculatus, semper immaculatus; non cui maculae ablatae sint, sed qui maculas nullas contraxerit. Nam fecit multos immaculatos donando peccata; ipse immaculatus non habendo peccata. Ut sagittoccidere velle hominem qui mortuos suscitabat! Repente, id est insidiose, quasi inopinate, quasi non praevise. Similis enim nescienti erat inter ipsos Dominus ignorantes quid nesciret, et quid sciret; imo ignorantes eum nihil nescire, et omnia scire, et ad hoc venisse ut illi facerent quod se
Abbreviated transcription (Latin):
tores legis hora tertia clamauerunt. Quod illi ma-¬
nibus hora sexta: hoc illi lingua hora tertia. Rei
magis isti qui clamando seuiebant: quam illi qui
obtemꝑando admministrabant. Ipsum est totum acu¬
m̃ udeorum. Hoc est quod ꝓ magno quesierunt:
occidamus et non occidamus. Sic occidamus: ut non
ipsi occidisse iudicemur. Exacuerunt tanquam
gladium linguas suas. Entenderunt arcum rem
amaram. Arcum dicit insidias. Qui enim gladio
comminus pugnat: aꝑte pugnat. Qui sagittam mnt¬
tit: fallit ut feriat. Prius enim sagita ꝑcutit: quam
uenre ad uuluitis preuideatur. Secl quem laterent
insidiȩ cordis humani: Nunquid et dum̃ nr̃m ibm.
ꝑhiberet de homine: Ipse enim sciebat quid esset
in homine: sicut euglista testatur. Tamen audia¬
mus eos: et intueamur eos quasi nesciente dño.
facere quod moliuntur. Intenderunt areum rẽ
amaram & t sagittent in abscondito in mactatũ.
Quod dixit intenderunt arcum. hoc est in abscon¬

Expanded text:
tores Legis hora tertia clamaverunt: quod illi matores Legis hora tertia clamaverunt: quod illi manibus hora sexta, hoc illi lingua hora tertia. Rei magis isti qui clamando saeviebant, quam illi qui obtemperando administrabant. Ipsum est totum acumen Judaeorum; hoc est quod pro magno quaesierunt: Occidamus, et non occidamus; sic occidamus, ut non ipsi occidisse judicemur. Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. 6. Intenderunt arcum, rem amaram. Arcum dicit insidias. Qui enim gladio cominus pugnat, aperte pugnat: qui sagittam mittit, fallit ut feriat. Prius enim sagitta percutit, quam venire ad vulnus praevideatur. Sed quem laterent insidiae cordis humani? numquid et Dominum nostrumperhiberet de homine? Ipse enim sciebat quid esset in homine, sicut evangelista testatur . Tamen audiamus eos, et intueamur eos quasi nesciente Domino facere quod moliuntur. Intenderunt arcum, rem amaram, ut sagittarent in abscondito immaculatum. Quod dixit, Intenderunt arcum; hoc est, in abscon
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quando clamastis crucifige erucifige: Propterea
non est enim pretermittendum quia uenit in men¬
tem ne forte aliquem ꝑturbet lectio diuinorum
librorum: quidam euglista dicit hora sexta crucisi¬
xum dnine et alter quasi hora tertia. Nisi intelliga¬
mus ꝑturbamur: etiam incipiente hora sexta dr̃
pilatus sedisse ꝓtribunali. Et reuera quancio locutꝰ
est dñs in lignum: hora sexta erat. Secl alius euglista
intuens animum iudeorum quia uolebant se immu¬
nes uideri a morte dñi. narrando eos ostendit reos
dicens. hora tertia crucifixum. Considerantes om̃em
circuistantiam lectionis. quanta agi potuerunt cũ
apud pilatum dñs accusaretur ut crucifigeretur:
inuenimus horam tertiam esse potiusse. quando illi
clamauerunt crucifige crucifige. Ergo uerius illi
tunc occiderunt: quando clamauerunt. Apparito¬
res potestatis hora sexta crucifixerunt: preuarica¬

Expanded text:
nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. Propterea nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. Propterea enim non est praetermittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum. Considerantes autem omnem circumstantiam lectionis, quanta agi potuerint, cum apud Pilatum Dominus accusaretur, ut crucifigeretur; invenimus horam tertiam esse potuisse, quando illi clamaverunt, Crucifige, crucifige. Ergo verius illi tunc occiderunt, quando clamaverunt. Apparitores potestatis hora sexta crucifixerunt; praevarica
Abbreviated transcription (Latin):
quemquam. Inquitatem facinoris sui in udicem
homnem refundere uolebant: sed nunquid dm̃
nidem fallebant: Quod fecit pilatus: in eo ipso
qued fcit aliquantum particeps fuit: seti in compa¬
ntione multo ipse in nocentior. Institit enim quan¬
dam potuit: ut illum ex eorum manibus liberaret.
lonpterea flagellatum ꝓcluxit ad eos. Non ꝑ¬
bsundo drĩm fagellauit. sed illorum furori sa¬
sisficere uolens. ut uel sic iam mitescerent: et de¬
hitnt uelle oceidere. eum flagellatum uide¬
rent. fecit et hoc. Atubi ꝑseuerauerunt: nostis illum
lauisse manus: et cdixisse quod ipse non fecisset. Mun¬
dum se esse a morte ipsius fecit. Sed tamen si reus quia
fecit uel inuitus. illi in nocentes qui coegerunt ut
faceret: Nullo modo. Sed ille clixit in eum senten¬
tiam. ⁊ et iussit crucisigi: et quasi ipse occidit. et uos
o iudei occidistis. Unde occidistis: Giadio linguȩ.
Aciustis enim linguas ur̃as. Et quando ꝑcussistis:

Expanded text:
quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit Pilatus, in eo ipso quod fecit, aliquantum particeps fuit; sed in comparatione illorum multo ipse innocentior. Institit enim quantum potuit, ut illum ex eorum manibus liberaret. Nam propterea flagellatum produxit ad eos. Non persequendo Dominum flagellavit, sed eorum furori satisfacere volens, ut vel sic jam mitescerent, et desinerent velle occidere, cum flagellatum viderent : fecit et hoc. At ubi perseveraverunt, nostis illum lavisse manus, et dixisse quod ipse non fecisset, mundum se esse a morte illius : fecit tamen. Sed si reus quia fecit vel invitus; illi innocentes qui coegerunt ut faceret? Nullo modo. Sed ille dixit in eum sententiam, et jussit eum crucifigi, et quasi ipse occidit; et vos, o Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis,
Abbreviated transcription (Latin):
it ans languicdos eorum: prelicauit regnum cȩ¬
oii sion tacuit uicia eorum: ut ipsa potius eis
apuetent non melicus a quo sanabantur. his
sibis curationibiis eius ingrati: tanquam mul¬
aifet stenetici insanientes in medicum qui ue¬
ut iure eos excogitauerunt consilium ꝑlen
aam tanquam ibi uolentes ꝓbare utrum uere
bono sti qui mori possit: an aliquid suꝑ homines
t e nou se non ꝑmittat. Uerbum ipsorum ag-¬
remis in sipientia salomonis. Morte turpissima
nquunt condempnemus eum. Interrogemus eum:
nt nm respectus in sermonibus ipsius. Si enun
inguas suas. fuii hominum dentes eorum arma et
lgit et lingua eorum gladius acutus. Quod di
it alius psalmus: sic et hic. exacuerunt tanquam
patium linguas suas. Non clicant uidei: non oc¬
ntimus xp̃m. Et enim ꝓpterea dederunt eum¬
udici pilato: ut quasi ipsi a morte eius uiderent᷑
minunes. Nam cum dixisset eis pilatus uos eum
oeiate: responderunt. Nobis non licet occidere

Expanded text:
vit omnes languidos eorum, praedicavit regnum coelorum, non tacuit vitia eorum, ut ipsa potius eis displicerent, non medicus a quo sanabantur: his omnibus curationibus ejus ingrati, tanquam multa febri phrenetici, insanientes in medicum qui venerat curare eos, excogitaverunt consilium perdendi eum; tanquam ibi volentes probare utrum vere homo sit qui mori possit, an aliquid super homines sit, et mori se non permittat. Verbum ipsorum agnoscimus in Sapientia Salomonis: Morte turpissima, inquiunt, condemnemus eum. Interrogemus eum; erit enim respectus in sermonibus illius: si enim linguas suas. Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus , quod dicit et alius psalmus: sic et hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere
Abbreviated transcription (Latin):
sarem solum. Obfirmauerunt sermonem ni¬
num. Offerebat ille regem filium dei. il acs
nem recurrebant: digni qui illum haberet
illum non haberent. Adhuc audi: quomaos
uerunt sermonem malignum. Non inueno a
in isto homine ait iudex: quo dignus sit mati
illi qui firmauerunt sermonem malignum s
sermonem malignum: non cdño seci sibi. Qums
ipsa uex est alibi. Foderunt ante faciem mais
ueam: et inciderunt in eam. Dnm̃ mors nones¬
dit: secl ipse mortem. Illos autem iniquitas de
ab iniquitate. Noli querere occidere iniqutan
tanquam aliquid extra te. Ad te ipsum riso
Uide quid tecum prignet in te: et caue ne ssi¬
net te. Iniquitas tua inimica tua interfecta so
ex te enim est et anuna tuar aduersus te rebelleol
aliud aliquid. Ex quadam parte coheres do b
Cohereat non deficiat: non se cdimittat: inaꝰ
acliutorium babet. Uincit quod in ila sibi mĩ
sed non regnet. Nlon ergo inquit regnet pcus¬

Expanded text:
sarem . Obfirmaverunt sermonem malignum. Offerebat ille regem Filium Dei; illi ad hominem recurrebant: digni qui illum haberent, et illum non haberent. Adhuc audi quomodo firmaverunt sermonem malignum. Non invenio aliquid in isto homine, ait judex, quo dignus sit morte . Et illi qui firmaverunt sermonem malignum, sermonem malignum, non Domino, sed sibi. Quomodo ipsa vox est alibi, Foderunt ante faciem meam foveam, et inciderunt in eam. Dominum mors non occidit, sed ipse mortem: illos autem iniquitas occab iniquitate. Noli autem quaerere occidere iniquitatem tanquam aliquid extra te. Ad teipsum respice, vide quid tecum pugnet in te; et cave ne expugnet te iniquitas tua, inimica tua, si interfecta non erit: ex te enim est, et anima tua adversus te rebellat, non aliud aliquid. Ex quadam parte cohaeres Deo; ex haereat, cohaereat, non deficiat, non se dimittat, magnum adjutorium habet. Vincit quod in illa sibi rebsed non regnet. Non ergo regnet
Abbreviated transcription (Latin):
Qia sest et ita fiet postea ut nonist quod erat.
QQ ium abiorbebitur morꝰ in tuctoriam: cum
onatuõie hoc ineluerit incorruptionem. Ioi non
en uod tĩdi repugnet: non erit quod ce delee
usits principatum: et ex delectatione sua rebel¬
untint aducrsus dũm. Qui si rebellassent aduer-
is autitionem suam malam: ipsam inuidentiam
uermnt nec uincerentur ab ea: et esset illis dñs
humo. qui uenerat ut saluaret. Nunc autem
sirit febri: repignauerunt medico. Quicquid
ugoetut febris faciebant: quicquid iubebat me.¬
des cintra negligebant. Ergo illi magis occisi sunt:
osuxit. Uiuente autem in se iniquitate. illi mortui
qumoccidebant: latere dm̃ ecce puta. Homo xp̃c
unt sicut ceteri homines: nesciebat quid de illo co¬
giantur. Nunquii et cds nescit: O cor humanum:
quare tibi dixisti. quis uidet me. cum ille uideat
qufict te: Dixerunt quis uidebit eos. Uidebat

Expanded text:
quod est, et ita fiet postea ut non sit quod erat, quando absorbebitur mors in victoriam. Et corruptibile hoc induerit incorruptionem : ibi non erit quod tibi repugnet, non erit quod te aliud auferri principatum, et ex delectatione sua rebellaverunt adversus Dominum: qui si rebellassent adversus delectationem suam malam, ipsam invidentiam vincerent, nec vincerentur ab ea, et esset illis Dominus salvator, qui venerat ut sanaret. Nunc autem faverunt febri, repugnaverunt medico: quidquid suggerebat febris, faciebant; quidquid jubebat contra medicus, negligebant. Ergo illi magis occisi sunt, tas vixit; vivente autem in se iniquitate, illi mortui quem occidebant, latere Deum. Ecce puta, homo erat Christus, sicut caeteri homines; nesciebat quid de illo cogitaretur: numquid et Deus nescit? O cor humanum, quare tibi dixisti, Quis videt me, cum ille videat qui te fecit? Dixerunt: Quis videbit eas? Videbat
Abbreviated transcription (Latin):
sed nichil sic elucet. quomodo caput manra
ꝓtegente carnem suam ipso filio. et homutus
gerebat: quia filius hominis est. et filius di eti ꝰ
dei ꝓpter formam dei: filius hominis ꝓpter fus
serius habens in potestate ponere animam sual
et reciꝑe eam. Quid ei potuerunt facere inimis
Occiderunt corpus: animam non occideriunt.
tendite. Parum ergo erat dño hortari marqui
uerbo: insi firmaret exemplo. Nostis qui ceonsꝰ¬

Expanded text:
sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; sed nihil sic elucet quomodo caput martyrum; gente se Deo, protegente carnem suam ipso Filio et homine quem gerebat: quia Filius hominis est, et Filius Dei est; Filius Dei propter formam Dei. Filius hominis propter formam servi : habens in potestate ponere animam suam, et recipere eam . Quid ei potuerunt facere inimici? Occiderunt corpus; animam non occiderunt. Intendite. Parum ergo erat Domino hortari martyres verbo, nisi firmaret exemplo. Nostis qui con
Abbreviated transcription (Latin):
doloribus. et idolis sacrificauerunt: uii an
A timore inimici erue animam meam: nont
non occidat inimicus sed ut non tuneam ar
tem mnunicum. Hoc orat in psalmo implerse
quod moclo iubebat in euglio dñs. Quid nas
bebat dñs: Nolite timere eos qui corpus oant
animam autem non possunt occideres sedas
potius timete qui habet potestatem et aninins
corpus occidere in gehennam ignis. Et reptia
Ita dico uobis: eum timete. Qui sunt quicone
Oretur ergo ut prestet quod iubet: a tumnore nt¬
ci erue animam meam. Erue me a timorent¬
ci: et subele timori tuo. Non timeam eum que
pus occidit: sed timeam eum qui potestateni¬
bet et corpus et animam occidere in gehenna
ignis. Non enim a timore uolo esse immunsis
a timore inimici liber: sub timore dñi serus
rotexisti me a conuentu malignantium: ams¬
tudine oꝑantium iniquitatem. Iam ipsumcro
nr̃m intueamur. Multi martyres talia pasta

Expanded text:
doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi abdoloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi abA timore inimici erue animam meam, non ut me non occidat incidentem inimicum. Hoc orat in Psalmo impleri servus, quod modo jubebat in Evangelio Dominus. Quid modo jubebat Dominus? Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; sed eum potius timete qui habet potestatem, et animam, et corpus occidere in gehenna ignis . Et repetivit: Ita dico vobis; eum timete . Qui sunt qui corpus erentur. Oretur ergo ut praestet quod jubet. A timore inimici erue animam meam. Erue me a timore inimici, et subde timori tuo. Non timeam eum qui corpus occidit; sed timeam eum qui habet potestatem et corpus, et animam occidere in gehenna ignis. Non enim a timore volo esse immunis; sed a timore inimici liber, sub timore Domini servusrotexisti me a conventu malignantium, a multitudine operantium iniquitatem. Jam ipsum caput nostrum intueamur. Multi martyres talia passi sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
xaudi ds̃ orationem meam cum tribulor:
a timore inimici erue animam meam.
Seuerunt inimici in martyres. Quid ora¬
bat istauox corporis xp̃i: Hoc orab̾at ut erueren¬
tur ab inimicis: et non eos possent occidere ini¬
mici. Ergo exaucditi non sunt quia occisi sunt:
et deseruit ds̃ contritos corde seruos suos et spe¬
rantes in se despexit: Absit. Quis enim inuoca¬
uit dnm: et derelictus est ab eo: Quis sꝑauit in eum:
et desertus est ad eo: Exaudiebantur ergo et occide¬
bantur: et tamen ab inunicis eruebantur. Alii ti¬
mentes consentiebant et uiuebant: et tamen ipsi
ab inunicis absorbebantur. Occisi eruebantur. iu¬
uentes absorbebantur. Inde est illa uox gratulati¬
onis: forsitan uiuos ab sorbuissent nos. Multi ab¬
sorti. et uiui ab sorti: multi mortui absorti. Qui pu¬
tauerunt in anem esse fidem xp̃ianam. mortui ab¬
sorti sunt: qui auttem scientes ueritatem esse pre¬
dicationem euglii. xp̃m esse filium di serero
hoc crecdentes. et hoc uitus tenentes. ceserut

Expanded text:
xaudi, Deus, orationem meam, dum tribulor: a timore inimici erue animam meam. Saevierunt inimici in martyres; quid orabat ista vox corporis Christi? Hoc orabat, ut eruerentur ab inimicis, et non eos possent occidere inimici. Ergo exauditi non sunt, quia occisi sunt; et deseruit Deus contritos corde servos suos, et sperantes in se despexit? Absit. Quis enim invocavit Dominum, et derelictus est? quis speravit in eum, et desertus est ab eo ? Exaudiebantur ergo, et occidebantur; et tamen ab inimicis eruebantur. Alii timentes consentiebant, et vivebant; et tamen ipsi ab inimicis absorbebantur. Occisi eruebantur, viventes absorbebantur. Inde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes veritatem esse praedicationem Evangelii, Christum esse Filium Dei scientes, et hoc credentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen
Abbreviated transcription (Latin):
primo confusi erant similibus cupiditatibus: in¬
cipiunt caritate distingui. Iam distincti: non sunt
confusi. Et si adbuc corpore ꝑmixti sunt. desiderio
tamen scõ discernuntur: et ꝓpter cominixtionem
corporalem ntindum exierunt: ꝓpter affectum
cordis ceꝑunt ȩxire. Iam ergo audiaumus fr̃s: auidi¬
amus et cantemus. et desideremus unde ciues su¬
mus: et quȩ gaudia cantantur nobis. quomodo
in nobis reformatur amor ciuitatis nr̃ȩ: quam di¬
uturna ꝑegrinatione obliti fueramus. Sed misit in¬
de ad nos epłas pater noster: ministrauit nobis scrip¬
turas ds̃. quibus epłis fieret in nobis redeundi deside¬
rium: quia ꝑegrinationem nr̃am diligendo. ad
hostes faciem posueramus. et dorsum ad patriam.
Quid efgo hic cantatur.¬

Expanded text:
primo confusi erant similibus cupiditatibus, inprimo confusi erant similibus cupiditatibus, incipiunt charitate distingui; jam distincti, non sunt confusi. Etsi adhuc corpore permixti sunt, desiderio tamen sancto discernuntur; et propter permixtionem corporalem nondum exierunt: propter affectum cordis exire coeperunt. Jam ergo audiamus, fratres; audiamus, et cantemus, et desideremus unde cives sumus. Et quae gaudia cantantur nobis? Quomodo in nobis reformatur amor civitatis nostrae, quam diuturna peregrinatione obliti fueramus? Sed misit inde ad nos epistolas Pater noster, ministravit nobis Scripturas Deus, quibus epistolis fieret in nobis redeundi desiderium; quia peregrinationem nostram diligendo, ad hostes faciem posueramus, et dorsum ad patriam. Quid ergo hic cantatur
Abbreviated transcription (Latin):
nerit ciuem babyloniȩ: extirpet cupiditatem: plan¬
tet caritatem. Si autem se inuenerit ciuem iherlin:
toleret captiuitatem: sꝑet libertatem. Multi enim
rupti tenebantur: et ipsa corruptione cupiditatũ.
tanquam ciues inde facti erant. Et multi ahuc
ita sunt: et multi post nos in hac terra futuri ita
erunt. Sed nouit dñs conditor iberłm quos ciues
eius predestinauerit: quos uideat adbue sub dñatu
diaboli redimendos sanguine xp̃i: nouit illos ipse
ante quam se ipsi nouerint. Sub hac ergo figura can¬
tatur hic psalmus: in cuius titulo positi sunt etiam
duo ꝓpħȩ. qui illo tempore in captiuitate fuerunt.
iheremias. et iezechiel: et cantant quȩlam cum
inciꝑerent exire. Incipit exire: qui incipit amare.
Exeunt enim multi latenter: et exeuntium sunt¬
pedes. cordis affectus: exeunt autem de babylonia.
Quid est de babylonia: De confusione. Quomodo
exitur de babylone: id est de confusione: Qui

Expanded text:
nerit civem Babyloniae, exstirpet cupiditatem, plannerit civem Babyloniae, exstirpet cupiditatem, plantet charitatem; si autem se invenerit civem Jerusalem, toleret captivitatem, speret libertatem. Multi enim rupti tenebantur, et ipsa corruptione cupiditatum tanquam cives inde facti erant; et multi adhuc ita sunt, et multi post nos in hac terra futuri ita erunt: sed novit Dominus, conditor Jerusalem, quos cives ejus praedestinaverit, quos videat adhuc sub dominatu diaboli redimendos sanguine Christi, novit illos ipse antequam se ipsi noverint. Sub hac ergo figura cantatur hic psalmus. In cujus titulo positi sunt etiam duo prophetae, qui illo tempore in captivitate fuerunt, Jeremias et Ezechiel, et cantabant quaedam, cum inciperent exire. Incipit exire qui incipit amare. Exeunt enim multi latenter, et exeuntium pedes sunt cordis affectus: exeunt autem de Babylonia. Quid est de Babylonia? De confusione. Quomodo exitur de Babylone, id est de confusione? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ran Nam primitus iebis dicebatur. Inde gens ie¬
niftum eiecta est: quando ppłs dei liberatus est de
siror et introductus est in terram ꝓmissionis.
dibn aitem condita in intimis ꝑsidis regionibus:
n dimurno tempore caput extrilit suꝑ ceteras
garis Iue ergo istȩ urbes certis temporibus condi
lit it manifestaretur figura duarum ciuita¬
o s ad sinistam. Iherłm ad dexteram erit:
sen ad simistam.Inerłm auiclitura est. ue¬
nite benedicti patris mei. ꝑcipite regnum quod uobis
paratum est ab origine mundi: babylon auditura est
ite in ignem ȩcernum qui paratus est diabolo et angłis
eius. Possumus tamen aliquid afferre quantum dñs
donat: unde distingantur pii fideles etiam boc tem¬
pore ciues iberlin: a ci uibus babyloniȩ. Duas istas ci¬
uitates: faciunt duo amores. Iherłm facit amor dei:
babyloniam facit amor scłi. Interroget se ergo quisꝙ
quid amet: et inueniet unde sit ciuis. Et si se inue¬

Expanded text:
orum; nam primo Jebus dicebatur : inde gens Jeorum; nam primo Jebus dicebatur : inde gens Jebusaeorum ejecta est, quando populus Dei liberatus est de Aegypto, et introductus est in terram promissionis. Babylon autem condita est in intimis Persidis regionibus, quae diuturno tempore caput extulit super caeteras gentes. Duae ergo istae urbes certis temporibus conditae sunt, ut manifestaretur figura duarum civitaalios ad sinistram. Jerusalem ad dexteram erit; Babylon ad sinistram. Jerusalem auditura est: Venite, benedicti Patris mei; percipite regnum quod vobis paIte in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Possumus tamen et aliquid afferre, quantum Dominus donat, unde distinguantur pii fideles, etiam hoc tempore, cives Jerusalem a civibus Babyloniae. Duas istas civitates faciunt duo amores. Jerusalem facit amor Dei: Babyloniam facit amor seculi. Interroget ergo unusquisque, quid amet, et inveniet unde sit ci
Abbreviated transcription (Latin):
d atem regnum cȩiorum et mirabila facientem:
st a pr inepesilius euuitatis. Si dimiserimus eũ.
irast post ilum: et uenient romani et tollent
oten in celis umbram gerebat. Atubi cepit illa
o sgnseabatur euidentius predicari: umnbra
quignisicibatur deiecta est. Propterea mocdo tem¬
ansinon est: quod fabricatum erat in imagine
tei adhuc in qualam captiuitate sumus. Quam
ẜuate nomina duarum istarum ciuitatum: ba¬
qbis et iberłm. Babylon confusio interpretatur:
anii usio pacis. Intendite nunc eiuitatem confu¬
insit intelligatis usionem pacis: istam toleretis. ad
linsuspiretis. Unde dinosci possunt istȩ duȩ ciuita¬
dł Ninquid possuitis eas modo separare ab inui¬
ime sormutȩ sunt: et ab ipso exordio generis buima
npmate currunt usꝙ in finem scli. Iherłm accepit
umndum ꝑ abel: babylon ꝑ cam. Eclificia quippe
atum postea facta sunt. Illa iberłm in terra iebuse¬

Expanded text:
tem regnum coelorum, et mirabilia facientem, dixerunt principes illius civitatis: Si dimiserimus eum, omnes ibunt post illum; et venient Romani, et tollent aeternae in coelis umbram gerebat; at ubi coepit illa quae significabatur, evidentius praedicari; umbra qua significabatur, dejecta est: propterea ibi modo templum non est, quod fabricatum fuerat in imaginemtamen adhuc in quadam captivitate sumus: Quamdmino . 2. Et videte nomina duarum istarum civitatum, Babylonis et Jerusalem. Babylon Confusio interpretatur, Jerusalem visio pacis. Intendite nunc civitatem confusionis, ut intelligatis visionem pacis: istam toleretis, ad illam suspiretis. Unde dignosci possunt istae duae civitates? Numquid possumus eas modo separare ab invicem? Permixtae sunt, et ab ipso exordio generis humani permixtae currunt usque in finem saeculi. Jerusalem accepit exordium per Abel; Babylon per Cain: aedificia quippe urbium postea facta sunt. Illa Jerusalem in terra Jebusae
Abbreviated transcription (Latin):
bus głatur: nec preponit fidei merita suar sed
fide preuenit oꝑa sua. Pures sane codices gre¬
ci non habent inanus: sed manum. Quod tan¬
tumdem ualet: quoniam ꝓ oꝑibus positum est.
Mallem autem latini interpretes sic transtulis¬
sent ethyopia preueniet manus suas. quam ut¬
manum suam dõ: quoniam planius hoc esset
quam nunc quod dictum est. et salua uerita¬
te sic fieri posset: quia in greca lingua id ꝓnom̃
test intelligi. Suam ergo si manum: suas autẽ
si manus. Nam quod est in greco chyra autes.
quod plures codices habent: et manus eius et
manum suam potest intelligi. Quod uero rarũ
est in codicibus grecis chyrasautes: et manus
lut decursis ꝑ ꝓpħiam rebus om̃ibus quas impletas
esse iam cernimus: hortatur ad laudem xp̃i. ac
deinde ꝓnuntiat futurum eius aduentum.
ꝓqna terie cantate cdõ: psallite anso. Pdg

Expanded text:
bus gloriatur; nec praeponit fidei merita sua, sed bus gloriatur; nec praeponit fidei merita sua, sed fide praevenit opera sua. Plures sane codices non habent, manus, sed, manum; quod tantumdem valet, quoniam pro operibus positum est. Mallem autem latini interpretes sic transtulissent: Aethiopia praeveniet manus suas, vel manum suam Deo; quoniam planius hoc esset, quam quod nunc dictum est, ejus: et salva veritate fieri posset, quia in graeca lingua id pronomtest intelligi: suam ergo, si manum; suas autem, si manus. Nam quod est in graeco, χεῖρα αὐτῆς, quod plures codices habent, et manum ejus, et manum suam, potest intelligi: quod vero rarum est in codicibus graecis, χειρὰς αὐτῆς, et manus lut decursis per prophetiam rebus omnibus, quas impletas esse jam cernimus, hortatur ad laudem Christi, ac deinde praenuntiat futurum ejus adventum. Regna terrae, cant
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ in milibus letantium prospum iter habens: et
ꝑtransit de hoc mundo ad patreme ut fiat in ea
quod sponsus ipse dicit. qui transiit de boc mun¬
do ad patrem: uolo ut ubi egosum. et isti sint me¬
cum. Sed ab initio fidei. Quia ergo ut bona oꝑa
sequantur precedit fides: nec ulla sunt bona oꝑa
nisi quȩ sequuntur fidem precedentem: nichil
aliud uidetur dictum ethyopia preueniet ina¬
nus eus dõ: nisi ethyopia crelet dõ. Sic enim
preuenit in anus eius: id est oꝑa eius. Quius m¬
si ipsius ethyopiȩ: Quia hoc in greco non est am¬
est. quam ethyopia preueniet manus suas dõ:
id est credendo in dm̃ preueniet oꝑa sua. Existi¬
mo enim inquit apłs: iustificari hominem ꝑ fidẽ
sine oꝑibus legis. An iudeorum tantum ds̃: Non¬
ne et gentium: Sic ergo ethyopia quȩ uidetur
extrema gentium: iustificatur ꝑfidem sine oꝑi¬
bus legis. Non enim ut iustificetur de legis oꝑi¬

Expanded text:
Dei in millibus laetantium, prosperum iter habens, et Dei in millibus laetantium, prosperum iter habens, et pertransiit de hoc mundo ad Patrem : ut fiat in ea quod sponsus ipse dicit, qui transiit de hoc mundo ad Patrem, Volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum ; sed ab initio fidei. Quia ergo ut bona opera sequantur, praecedit fides, nec ulla sunt bona opera, nisi quae sequuntur praecedentem fidem: nihil aliud videtur dictum, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, nisi, Aethiopia credet Deo. Sic enim praeveniet manus ejus, id est opera ejus. Cujus, nisi ipsius Aethiopiae? Quia hoc in graeco non est amest, quam Aethiopia praeveniet manus suas Deo, id est, credendo in Deum praeveniet opera sua. Existimo enim, inquit Apostolus, justificari hominem per fidem sine operibus Legis. An Judaeorum Deus tantum? nonne et Gentium  ? Sic ergo Aethiopia, quae videtur extrema Gentium, justificatur per fidem sine operibus Legis. Non enim, ut justificetur, de Legis operi
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ cantate dõ psallite dño. Quam distinctionẽ
multorum codicum et auctoritatem digniorum
consonantia sine dubio preferenda fides cominen¬
dari michi uidetur quȩ oꝑa precedit: quia sine
bonorum oꝑum meritis ꝑfidem iustificatur impius.
sicut dicit apis. Credenti in eum qui iustificat im¬
pium. deputatur fides enus ad iusticiam: ut deuide
ipsa fides ꝑ dilectionem incipiat oꝑari. Ea quippe
sola bona oꝑa dicenda sunt: quȩ fiunt ꝑ dilectionẽ
sĩ. hȩc autem necesse est antecedat fides ut inde
ista non ab istis incipiat illa: quoniam nullus oꝑa¬
tur ꝑ dilectionem dĩ: nisi prius credat in dm̃. Hȩc
est fides de qua dicitur: in xp̃o enum ihu neꝙ cir¬
cumeisio aliquid ualet neꝙ prepuciu: sed fides
quȩ ꝑduectionem oꝑatur. Hȩc est fides: de qua ip¬
si ecclȩ dicitur. in canticis canticorum. Uenies et ꝑ¬
transies ab initio scli. Uenit enim tanquam currus

Expanded text:
terrae, cantate Deo, psallite Domino. Qua distinctione, terrae, cantate Deo, psallite Domino. Qua distinctione, multorum codicum et auctoritate digniorum consonantia, sine dubio praeferenda, fides commendari mihi videtur, quae opera praecedit: quia sine bonorum operum meritis per fidem justificatur impius, sicut dicit Apostolus, Credenti in cum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam ; ut deinde ipsa fides per dilectionem incipiat operari. Ea quippe sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Haec autem necesse est antecedat fides, ut inde ista, non ab istis incipiat illa; quoniam nullus operatur per dilectionem Dei, nisi prius credat in Deum. Haec est fides, de qua dicitur: In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium; sed fides quae per dilectionem operatur . Haec est fides, de qua ipsi Ecclesiae dicitur in Canticis canticorum: Venies, et pertransies ab initio fidei . Venit enim tanquam currus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ deisis seltis unde apti electi sunt. sed etiam
de ceteris gentibus futuros predicatores axp̃ianȩ
pacis: hoc modo mystice ꝓpħiatum est. Quod uero
ait preueniet manus eius: hoc ait preueniet iun-¬
dictam eius conuersio: ne scilicet ad eum ut pec¬
cata clunittantur. ne peccatores ꝑmanendo pumi¬
antur. Quod etiam in alio psalmo dicitur: preue¬
niamus faciem eius in confessione. Sicut ꝑmanus
uindictam: ita ꝑfaciem reuelationem presentiã¬
ꝙ significat quȩ futura est in iudicio. Quia ergo
ꝑ egyptum atꝙ etyopiam totius orbis gentes signi¬
ficauit: continuo subuuxit Heo regna terrę.
Non sabellio. non arrio. non donato. non ceteris
tauris ceruicatis: sed dõ regna terre. Piures aut̃
codices latini et maxime greci. ita distinctos ha¬
bent uersiculos: ut non sit in eis uersiculus dõ
regna terre. sed dõ in fine sit uersus suꝑioris. atꝙ
ita dicatur et yopia preueniet manus eius dõ:
ac deinde sequatur in alio psalmo uersu regna

Expanded text:
 Israelitis, unde Apostoli electi sunt, sed etiam de caeteris gentibus futuros praedicatores christianae pacis, hoc modo mystice prophetatum est. Quod vero ait, Praeveniet manus ejus, hoc ait, praeveniet vindictam ejus; conversione scilicet ad eum, ut peccata dimittantur, ne peccatores permanendo puniantur. Quod etiam in alio psalmo dicitur: Praeveniamus faciem ejus in confessione . Sicut per manus vindictam, ita per faciem revelationem praesentiamque significat, quae futura est in judicio. Quia ergo per Aegyptum atque Aethiopiam totius orbis gentes significavit, continuo subjunxit: Deo regna terrae. Non Sabellio, non Ario, non Donato, non caeteris tauris cervicatis; sed, Deo regna terrae. 41. Plures autem codices latini, et maxime graeci ita distinctos versus habent, ut non sit in eis unus versiculus, Deo regna terrae; sed, Deo, in fine sit versus superioris, atque ita dicatur, Aethiopia praeveniet manus ejus Deo, ac deinde sequatur in alio versu, Regna
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutum dilecti. Pater ergo: est rex uititas
Duectus enim quando non ponitur quiscdite¬
intelligitur. An uirtutum suarum rex ipefo
Uirtutum scilicet sibi seruientium: quia uta
multa eugłitantibus clabit uerbum rex uita
de quo dictum est. Dñs uirtutum ipse es peis

Expanded text:
irtutum Dilecti. Pater ergo est rex virtutum Filii. Dilectus enim, quando non ponitur quis dileintelligitur. An virtutum suarum rex ipse Filius; virtutum scilicet sibi servientium? quia virtute multa evangelizantibus dabit verbum rex virtutum, de quo dictum est, Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
aaisuinuoluit esse exitum mortis. ne mor¬
a dtiru sistim secdillam potius unde uos uibe
slteapit inimicorum stiorum de quibus ait.
saet uapti credentiũ: siue iustai ꝓ iniustis. clã
⁊c aptisuipbientium. Utroꝙ enum modo con¬
islutar et confringuntur captta inimicorum:
⁊ isipbia deiciuntur. siue bumilitate correeti.
suenuntam. Iue quippe conuerat ut salui simus:
aosipa dictum est dĩ sanitatum nr̃arum. et dĩ¬

Expanded text:
se voluit exitum mortis, ne mortem timeremus istam, sed illam potius unde nos liberuassabit capita inimicorum suorum, de quibus ait, spita superbientium. Utroque enim modo conquassantur et confringuntur capita inimicorum, cum a superbia dejiciuntur, sive humilitate correcti, convertam. Ille quippe convertit ut salvi simus, de quo supra dictum est: Deus sanitatum nostrarum, et D
Abbreviated transcription (Latin):
Eta eset quam illa. fecit moyses. sieut prece
iaui qui est et cailectus. Rex ergo urtutum
uit so untelligi potest. acsi cliceretur rex uir¬
r s sensis tantam necessitatem ut aliud non
ilt accipi: quia et pater potest intelligi rex
antum fili sui dilecti: cui dicit ipse dilectus.
istioitrum quisquam aucleat hoc ab eo nomen
ditñẽibiẽ. et cds̃ pater. Si autem non carnaliter
taliginus ch̃ uidicium da regi. et iusticiam tuam
surgis: nescio utrum aliud aliquid dictum est
sunsuo tuo. Rex ergo est et pater. Unde uersicu¬
uise psalim huius rex urtutum dilecti: utroꝙ
mdo ntelligi potest. Cum itaq dixisset. dñs cla
teurbum eugłirantibus uirtute multa: quia
sluitus ab eo regitur. eiq militat a quo cdlatur:
et̃te multa. rex est uirtutum dilecti. Deinde
atur dilecti: et spetiei domus diuidere spolia
ntatio ptinet acd cominendationem: quanꝗͣ

Expanded text:
ta esset quam illa, Fecit Moyses sicut praecepvirtutum, qui est et Dilectus. Rex ergo virtutum Dilecti, sic intelligi potest, ac si diceretur, rex viriste sensus tantam necessitatem, ut aliud non valeat accipi: quia et Pater potest intelligi rex virtutum Filii sui dilecti, cui dicit ipse Dilectus, nescio utrum quisquam audeat hoc ab eo nomen dictum est, ibi est et Deus Pater. Si autem non carnaliter intelligimus, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis ; nescio utrum aliud aliquid dictum est quam, Filio tuo. Rex ergo est et Pater. Unde versiculus iste psalmi hujus, Rex virtutum Dilecti, utroque modo intelligi potest. Cum itaque dixisset, Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa; quia ipsa virtus ab eo regitur, eique militat a quo datur, ipizantibus virtute multa, rex est virtutum Dilecti. 16. Deinde sequitur: Dilecti, et speciei domus dividere spolia. Repetitio pertinet ad com
Abbreviated transcription (Latin):
scłm carnem. Unde ait. Uidete isrł sedimenl
do erit sine ulla malorum commixtione pll
ifrł in quo dolus non est: tunc eminentissini ss
suꝑ isit magnificentia eius Et untus eril ias
bibus. Nonenim solus uemet acdhudieuun¬

Expanded text:
m carnem. Unde ait: Videte Israel secunduquando erit sine ulla malorum commixtione popuIsrael in quo dolus non est , tunc eminentissima erit super Israel magnificentia ejus et virtus ejus in nubibus. Non enim solus veniet ad judiciu
Abbreviated transcription (Latin):
signantur quam sermo ꝑ linguam: seđm quod di¬
citur lingua hebrea. uel greca. uel latina. uel alia
quelibet: ꝑ efficientem scilicet id quod efficitur.
Usitatum est in sacro eloquio: ut cum scriptura
stilus uocetur quod stilo fiat: ita ergo et calamus
quod calamo fiat. Dicit apłs petrus indoctos et
instabiles ꝑuertere scripturas: ad ꝓprium suum
interitum. Heȩ sunt ferȩ calami de quibus bic
dicitur: increpa feras calami. De his etiam est
quod adiungit ongregatio taurorum inter
uaccas ppłorum: ut excludantur hii qui ꝓbati
sunt argento: tauros uocans ꝓpter
supbiam durate uidomite ceruicis sigisiea
enin hereticos. Uaccas autem pporimlfa
les animas intelligendas puto: quia fauleuo¬
quuntur tauros. Non enim iptos uiueros
cunt in quibus sunt graues et stabiles iuda
tum est. in ppło graui lauclabo te: fedimesi¬

Expanded text:
significantur, quam sermo per linguam; secundum quod disignificantur, quam sermo per linguam; secundum quod dicitur lingua hebraea, vel graeca, vel latina, vel alia quaelibet, per efficientem scilicet id quod efficitur. Usitatum est autem in latino eloquio ut scriptura stilus vocetur, quod stilo fiat; ita ergo et calamus, quod calamo fiat. Dicit apostolus Petrus indoctos et instabiles pervertere Scripturas ad proprium suum interitum : hae sunt ferae calami, de quibus hic dicitur, Increpa feras calami. 39. De his est etiam quod adjungit: Congregatio taurorum inter vaccas populorum, ut excludantur ii qui probati sunt argento. Tauros vocans, propter superbiam durae indomitaeque cervicis; significat enim haereticos. Vaccas autem populorum, seductibiles animas intelligendas puto, quia facile sequuntur hos tauros. Non enim populos universos seducunt, in quibus sunt graves et stabiles; unde scriptum est, In populo gravi laudabo te
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ iurtutem et dĩ sapientiam. Quomodo autem
dĩ mandat xp̃m suum: nisi dum eum cominen¬
dat: Commendat enim as̃ caritatem suam in
nobis: quoniam dum adhuc peccatores essemus.
xp̃c ꝓ nobis mortuus est. Quomodo non et cum il¬
io om̃ia nobis donauit: Mancda ds̃ uirtutem tuã.
onfirma ds̃ quod oꝑatus es in nobis. Manda locen
quȩ est libera mater nr̃a: quia ipsa est templum
scm̃ tuum. Ad illo ergo templo: tibi offerent reges
munera. Quicumq reges intelliguntur. siue reges
terrȩ. siue reges quos discernit suꝑ cęlestis suꝑ colũ¬
bam deargentatam: tibi offerunt munera. Et quȩ
munera: Gratiosa. Quȩ sacrificia: Laudis. Sed
et diuersa sentientes. fiat ergo quod sequitur. In¬
crepa feras calami. Nam et ferȩ sunt quoniam ñ
intelligendo nocent: et ferȩ calami sunt. quoniã
scripturarum sensum ꝓ suo errore ꝑuertunt. Per
calamum quippe tam conuenienter scripturȩ

Expanded text:
Dei Virtutem et Dei Sapientiam . Quomodo autem Dei Virtutem et Dei Sapientiam . Quomodo autem Deus mandat Christum suum, nisi dum eum commendat? Commendat enim Deus charitatem suam in nobis, quoniam dum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est . Quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Manda, Deus, virtutem tuam: confirma, Deus, hoc quod operatus es in nobis. Manda docendquae est libera mater nostra , quia et ipsa est templum sanctum tuum: ab illo ergo templo tibi offerent reges munera. Quicumque reges intelligantur; sive reges terrae, sive reges quos discernit supercoelestis super columbam deargentatam; tibi offerent reges munera. Et quae munera gratiosa, quam sacrificia laudis ! Sed et diversa sentientes. Fiat ergo quod sequitur: Increpa feras calami. Nam et ferae sunt, quoniam non intelligendo nocent; et ferae calami sunt, quoniam Scripturarum sensum pro suo errore pervertunt. Per calamum quippe tam convenienter Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
confessio est: et ꝓ illa quicquid acciderit tolerandi.
sequens assiunitur sortitudo. Deude post om̃ia tole¬
rata: finitis angustus. latitudo consequitur in pre¬
mio. Potest et intelligi sic: ut quoniam tria hȩc
precipue commendat apłs. fidem. spem. caritatem:
confessio sit infide: fortudo in spe: latitudo in ca¬
ritate. fidei quippe res est. ut corde creclatut ad ui¬
sticiam: ore autem confessio fiat ad salutem. In
passionibus autem tribulationum. res tristis est:
sed spes fortis est. Si enim quod non uidemus sꝑa¬
mus: ꝑ patientiam expectamus. Latitudinem ue¬
ro prestat: caritatis in corde diffusio. Nam consũ¬
mata caritas: foras mitait timorem. Qui timor:
cormentum habet ꝑ animȩ angustias. Principes er¬
go uicda duces eorum. Quorume Qui in ecelis
benedine cunt cdnm̃m. Ptincipes ⁊abulon. prm¬
cipes neptalim: principes confessionis. fortitudi¬
nis. latitudinis: principes fidei. spei. caritatis.

Expanded text:
confessio est, et pro illa quidquid acciderit tolerandi confessio est, et pro illa quidquid acciderit tolerandi sequens assumitur fortitudo; deinde post omnia tolerata, finitis angustiis, latitudo consequitur in praemio Potest et sic intelligi, ut quoniam tria haec praecipue commendat Apostolus, fidem, spem, charitatem , confessio sit in fide, fortitudo in spe, latitudo in charitate. Fidei quippe res est ut corde credatur ad justitiam, ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum res tristis est, sed spes fortis est: Si enim quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Latitudinem vero praestat charitatis in corde diffusio: nam consummata charitas foras mittit timorem ; qui timor tormentum habet per animae angustias. Principes ergo Juda duces eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim: principes confessionis, fortitudinis, latitudinis; principes fidei, spei, charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ex hac tribu putaremus significatos. etiam prin¬
cipes noui testamenti. Cum uero adiungit prin-¬
cipes ⁊abulon principes neptalim: quisquam
forsitan dicat. exhis tribubus apłos fuisse: ex aliis
autem non fuisse. Quod ucet unde hoc ꝓbari pos
sit. non uideam: tamen quia nec unde refellatur
inuenios et hoc loco principes ȩccłarum ducesꝙ
eorum qui in ȩccłiis benedicunt dnĩn uideo com¬
mendari: non absurde etiam istum sensum ꝓbo:
sed plus ine delectat quod ex istorum nominum
uterpretatione clarescit. Hebrea quippe sunt
nomina: quorum uida confessio dicitur interpre¬
tari: ⁊abulon habitacłm fortitudinis: neptalim
cdilatatio mea. Quȩ om̃ia nobis uerissimos insimu¬
ant principes ȩccłarum: dignos ducatus dignos
imitatione. dignos honoribus. Martyres namꝙ in
eectiis iocum suminum tenent: atꝙ apicem sc̃ȩ di¬
gnitatis excedunt. Iamuero in martyrio prima

Expanded text:
ex hac tribu putaremus figuratos etiam prinex hac tribu putaremus figuratos etiam principes Testamenti Novi: cum vero adjungit, principes Zabulon, principes Nephthalim; quisquam forsitan dicat ex his tribubus Apostolos fuisse, ex aliis autem non fuisse. Quod licet unde probari hoc posset non videam; tamen, quia nec unde refellatur invenio, et hoc loco principes Ecclesiarum, ducesque eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum video commendari, non absurde etiam istum sensum probo; sed plus me delectat quod ex istorum nominum interpretatione clarescit. Hebraea quippe sunt nomina: quorum Juda, Confessio interpretari dicitur; Zabulon, Habitaculum fortitudinis; Nephthalim, Dilatatio mea. Quae omnia verissimos nobis insinuant principes Ecclesiarum, dignos ducatu, dignos imitatione, dignos honoribus. Martyres namque in Ecclesiis locum summum tenent, atque apice sanctae dignitatis excellunt. Jam vero in martyrio prima
Abbreviated transcription (Latin):
asuritions miraesm. Extasis namꝙ est mentis
msis quod auquancio pauore contingite non¬
itinm mentis a sensibus corporis: ut spĩu quod
a ninsfrandum est demonstretur. Uncde intelligi
idim respondebat clño quem spũi uidebat. Qͥ
rmncum illo erant uocem respondentis audie¬
et neminem tamen uidentes eui loqueretur.
lat hic extasis etiam illa eius intelligi: de qua
pelquens ait. scire se hominem raptum usꝙ in
atum cȩlum. siue autem in corpore. siue extra cor¬
piusene: sel raptum in paraclisum audisse inef¬
palis uerba quȩ non liceret homiti loqui ¶serm¬
ps iuda eluces eorum. principes ⁊abulon. princi
Nsuptalm. Cum apłos significent principes: ibi
t denamin achholescentior in extasi. Quibus
beos pulum significari nemo ambigit. Uel no¬
m pincipum om̃s significentur in ȩccliis excel¬
tẽ ae imitatione dlignissimi. Quid sibi uolunt
hec nomna tribuum isrliticarum: Si enim uidȩ
tantum mentio fieret. quoniam ex hac tribu

Expanded text:
t mentis excessus: quod aliquando pavore contingit; nonione mentis a sensibus corporis, ut spiritui quod demonstrandum est demonstretur. Unde intelligi nalium, respondebat Domino quem spiritu videbat; qui autem cum illo erant, vocem respondentis audiebant, neminem tamen videntes cui loqueretur . Potest hic ecstasis etiam illa ejus intelligi, de qua ipse loquens ait, scire se hominem raptum usque in tertium coelum; sive autem in corpore, sive extra corpus, nescire; sed raptum in paradisum audisse ineffabilia verba, quae non liceret homini loqui . Principes Juda, duces eorum; principes Zabulon, principes Nephthalim. Cum Apostolos significet principes, ubi est et Benjamin adolescentior in ecstasi; quibus verbis Paulum significari nemo ambigit; vel nomine principum omnes significentur in Ecclesiis excellentes atque imitatione dignissimi: quid sibi volunt haec nomina tribuum Israeliticarum? Si enim tantum Judae mentio fieret, quoniam ex hac tribu
Abbreviated transcription (Latin):
Tanquam enim ratio redderetur suꝑiorum uerboꝵ
cum dictum esset captiuasti captiuitatem. accepi¬
sti clona in hominibus: ita subiunctum est. et enum
qui non credunt inhabitare id est non credentes ut
in habitarent. Quid est hoc: De quibus hoc dicit:
An illa captiuitas ante quam transiret in bonam
captiuitatem: unde mala captiuitas fuerit osten¬
dit: Non credendo enim possidebantur ab inimi¬
co: qui oꝑatur in filiis diffidentiȩ. In quibus et uos
fuistis aliquando inquit: cum iuiueretis in illis. Donis
ergo gr̃ȩ suȩ qua accepit dona in hominibus: capti¬
uauit istam captiuitatem. Et enim non credentes
erant: ut in habitarent. Nam fides eos inde libera¬
uit. ut iam credentes in habitent in domo di: facti
etiam ipse leticia: eruetuauit hymmins¬

Expanded text:
Tanquam enim ratio redderetur superiorum verborum, Tanquam enim ratio redderetur superiorum verborum, cum dictum esset, Captivasti captivitatem, accepisti dona in hominibus; ita subjunctum est, Etenim qui non credunt inhabitare, id est, non credentes ut inhabitarent. Quid est hoc? de quibus hoc dicit? An illa captivitas antequam transiret in bonam captivitatem, unde fuerit mala captivitas ostendit? Non credendo enim possidebantur ab inimico, qui operatur in filiis diffidentiae; in quibus et vos, inquit, fuistis aliquando, cum viveretis in illis . Donis ergo gratiae suae, qui accepit dona in hominibus captivavit istam captivitatem. Etenim non credentes erant ut inhabitarent. Nam fides eos inde liberavit, ut jam credentes inhabitent in domo Dei, facti etiam ipse laetitia, eructavit hymnu