comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illi sci patres. sp̃m scm habuer̃t. Nñ & uncti dĩ appellant᷑. sic̃ ẽ illud.
N olite tangere xp̃os meos. qͦd de abrahã. ysaac & ceteris. intelligen¬
dũ ẽ. Aliter. Per radicẽ it̾m alio modo possumꝰ intelligere. xp̃m. ut fsn
factus es. ne extołaris in suꝑbiã. ne amitas grãni que data ẽ tibi.
Gentiles alloquit᷑ apłs. & loquit᷑ om̃ib quasi uni. Ramos fractos ut
diximꝰ appellat iudeos mninfidelitate mauentes. qͥ a radice. idest afi¬
de patriarcharũ. uel a xp̃o recessert̃. Oleastrũ aut̃ gentiles qͥ infruc¬
tuosi ante dm̃ aduentũ erant. agrestã uitã ducentes. Et ẽ sensus
p atriarcharũ. & te in locũ illoꝵ ẽẽ. sociũq factũ fidei patrũ. & xp̃i
uñ humilieris. Non portas tu radixẽ .i. nichil confers pat̾b sc̃ĩs q te

Expanded text:
illi sancti patres Spiritum sanctum habuerunt; unde et uncti Dei appelabantur, sicut est illud: illi sancti patres Spiritum sanctum habuerunt; unde et uncti Dei appelabantur, sicut est illud: Nolite tangere christos meos , quod de Abraham, Isaac et caeteris intelligendum est. Aliter: per radicem iterum alio modo possumus intelligere Christum, ut sit elicet Spiritus sancti, factus es, ne extollaris in superbiam, ne amittas gratiam quae data est tibi. Gentiles alloquitur Apostolus, et loquitur omnibus quasi uni. Ramos fractos ut diximus appellat Judaeos in infidelitate manentes, qui a radice, id est a fide patriarcharum vel a Christo recesserunt: oleastrum autem gentiles qui infru ctuosi ante Domini adventum erant, agrestem vitam ducentes, et est sensus: patriarcharum, et te in locum illorum esse, sociumque factum fidei patrum, et Chriunde humilieris: non portas tu radicem, id est nihil patribus sanctis, qui te
Abbreviated transcription (Latin):
em̃datio discipline. religiose conu̾sati¬
onis. & simplicis fidei. pͥma eis elem̃ta
traduitur. I stud ẽ eccłe lac. Hec in¬
cipientiũ paruuloꝵ: prima st̃ elem̃ta
S ⁊ iste cibus his qͥdẽ qͥ ad bonum
ꝓficiendi ꝓpositũ gerunt. uita tͥoute
& salutẽ. his uͦ qͥb contraria placent.
qͥb luxuria. libido. auaritia. ⁊. niuo
impietas cordi ẽ: huiꝰmodi docꝰt᷑na uec̃e
& int̾itũ pr̃at. Sic gͦ fit ut ex his
atq eisde cibis qͥb aluntur boni.¬
bono accipit᷑. Potest & ꝑ radicẽ intelligi. xp̃c. ꝑ ramos autẽ apłi. aliiq
credentes: qr sic̃ a radice emntit᷑ sucus in ramos ut uiuant. ita et
in xp̃o uiuunt om̃s credentes. ab illo om̃e bonũ accipientes. cuiꝰ & mẽ¬
bra s̃. Qd si aliqͥ ex ramis fracti s̃ in infidelitate remanendo. tu aut̃
noli głari neq extolli adu̾sus ramos muinfidelitate manentes. Nã

Expanded text:
emendatio disciplinae religiosae conversatiemendatio disciplinae religiosae conversationis et simplicis fidei prima eis elementa traduntur. Istud est Ecclesiae lac, haec incipientium parvulorum prima sunt elementa. Sed iste cibus his quidem qui bonum proficiendi propositum gerunt, vitam tribuit et salutem; his vero quibus contraria placent, quibus luxuria, libido, avaritia, et omnis impietas cordi est, hujusmodi doctrina necem et interitum praestat. Sic ergo fit ut ex his atque eisdem cibis quibus aluntur bonibono accipitur. Potest et per radicem intelligi Christus, per ramos autem apostoli aliique credentes: quia, sicut a radice emittitur succus in ramos ut vivant, ita et in Christo vivunt omnes credentes, ab illo omne bonum accipientes, cujus et membra sunt. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt in infidelitate remanendo, tu autem noli gloriari neque extolli adversus ramos in infidelitate manentes. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nit: iahel alienigena p̾cereiuntẽ qͦdamm
uictoriã rapit. Cadẽ forma p̾cessit euiã
in esau a iacob frib. Dũ eñi esau sectat᷑
agrestia. dũ moratur in salcib. p̃ueni¬
ens iacob. & mulieris nichilominus con¬
silus matris compositos. patri offerens
cẏbos. beneduictionis pͥmicias accepit. Sie
ꝙ in eugł̃io ꝑgente dño ad filiã princi¬
pis sinagoge suscitandã. p̃ueniens mu¬
lier que fluxu sanguinis laborabat:
fideli cactu prior consequitur sanita¬
tẽ. Qͦd si etiã inde requirendũ aliqͥd
uidetur a diligentib auditorib quod
lac̾te eũ potasse dr̃. cũ illa aqu̾ã popoᷤ¬
cisset: uideant ne forte scđm misticas
uł allegoricas leges tale aliqͥd etiam
de hoc possit ostenui. Lactis cibus ẽẽ
ãr in scripturis scĩs. pͥma hec morał
institutio: que incipientib uelut par¬
uuł traditur. Non enĩ in iniciis s̃ta¬
t̃ iscipłis de ꝓfundis & secretioribus
tradendũ ẽ sacram̃tis: s moꝵ correptio.

Expanded text:
ena praetereuntem quodammodo victoriam rapit. Eadem forma praecessit etiam in Esau et Jacob, fratribus . Dum enim Esau sectatur agrestia, dum moratur in saltibus, praeveniens Jacob, et mulieris nihilominus consilio matris compositos patri offerens cibos, benedictionis primatus accepit. Sic et in Evangelio, pergente Domino ad filiam principis synagogae suscitandam, praeveniens mulier quae fluxu sanguinis laborabat, fideli tactu prior consequitur sanitatem. Quod si etiam inde requirendum aliquid videtur a diligentibus auditoribus, quod lacte eum potasse dicitur, cum ille aquam poposcisset, videamus ne forte secundum mysticas vel allegoricas leges tale aliquid etiam de hoc possit ostendi. Lactis cibus esse dicitur in Scripturis sanctis prima haec moralis institutio quae incipientibus velut parvulis traditur; non enim initiis statim discipulis de profundis et secretioribus tradendum est sacramentis, sed morum correctio,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & uiuitatꝰ ad audienda eloquia cdi.
& diuine legis munera capi¬
conti
nuũ lucis potuit obtinere fulgorem.
Cũ gͦ duixisset debora ad barach. ideft̃
reliqua que scripta st̃: qͥd respondeat
barach ex ꝑsona ppłi ad ꝓphetiã iudeatꝰͦ.
Non inqͥt ascendã. nͥ & cu ascenderis

Expanded text:
st, et invitatus ad audienda eloquia Dei, st, et invitatus ad audienda eloquia Dei, et divinae legis munera capicontinuum lucis potuit obtinere fulgorem. Cum ergo dixisset Debbora ad Barach, id est, reliqua quae scripta sunt. Quid respondit Barach, ex persona populi ad prophetiam videamus. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ dño nr̃o. Int̾ mediũ aut̃e rama
& uit̾ mediũ bethel. sede dr. Raina
int̾pretatur excelsa. Bethel aut̃ẽ domꝰ
ddei. N idete i quib locis residere dr̃
ꝓphetia: int̾ excelsa & domũ dĩ. Nicħ
enĩ humile. nicħ deiectũ. nicħ uile.
erga ꝓphetie sedẽ repperiri potest.
sic̃ e salomon nicħlominꝰ sapientie se¬
dem describens. dicit de ea cid̃ uł in al
tis portis cuutatũ assistat. uł in muro¬
rũ menib habitet : uł in altis turrib
& uiter excelsa dr̃ habitare. Non em̃¬
nos docet que suꝑ t̾rã s̃ querere: s
dextera c̃i sedens. Illuc nos nos ꝓpħia¬
huitatur ascende: illuc discipłos suos¬
molitur uraponere. hec gͦ primo õiũ
inquit misit: & uocauit ad se brarach.
Barach autẽ. intp̃tatur choruscatio.
Choruscatio uͦ ẽ. que habet quidem
luce: s ñ ꝑmanentẽ. Ad modicũ eñi
tpris tesplendet: & desinit. Hic gͦ ba¬
rach mͥ iudetur formã gerere ppłi pͥ¬
oris: qͥ pͥmo om̃ium ꝑ ꝓp̾betiã uocatus

Expanded text:
ino nostro. Inter medium autem Rama et inter medium Bethel sedere dicitur. Rama interpretatur excelsa, Bethel autem domus Dei. Videte in quibus locis residere dicitur prophetia: inter excelsa et domum Dei. Nihil enim humile, nihil dejectum, nihil vile, erga prophetiae sedem reperiri potest: sicut et Salomon nihilominus sapientiae sedem describens dicit de ea, quod vel in portis civitatum assistat, vel in murorum moenibus habitet, vel in altis turribuset inter excelsa dnim docet quae super terram sunt quaerere, sed dextera Dei sedens. Illuc nos hortatur ascendere: illuc discipmolitur imponere. Haec ergo est, primo omnium, inquit, misit et vocavit ad se Barach; Barach autem interpretatur coruscatio. Coruscatio vero est quae habet quidem lucem, sed non permanentem, ad modicum enim temporis resplendet et desinit. Hic ergo Barach mihi videtur formam gerere populi prioris, qui primo omnium per prophetiam vocatus
Abbreviated transcription (Latin):
& ob uictorie meritũ. accipit eoꝵ
celoꝵ: s hec regna non st̾ uacua
nec mania. Habent ha bitatoreᷤᷤ
lum uob̃ erit adu̾sum amorreos. n fe¬
etiã hic paulꝰ denũat dicens. Non erit¬

Expanded text:
 accipit eorum coelorum. Sed haec regna non sunt vacua et inania: habent habitatores lum vobis erit adversus Amorrhaeos et Pheetia
Abbreviated transcription (Latin):
etiã pruna ipsiꝰ lutere facies. & ꝓuocat
eas uti nequaquã ꝓ infirmitate sexus:
ri posse: s intelligant & credant quia
confert hanc grãm puritas mentis.
ñ diu̾sitas sexus. S uideamꝰ qͥd etiam
interioris intelligentie respiret archa¬
nũ. Debora apis interp̃tatur: siue lo¬
quela. S iã & in suꝑiorib dixinus.
qd̃ debora in ꝓphetie forma accipienda
fit: que ẽ apis. Certũ uamq ẽ: quod

Expanded text:
etiam prima ipsius litterae facies, et provocat etiam prima ipsius litterae facies, et provocat eas, uti nequaquam pro infirmitate sexus dri posse; sed intelligant et credant quod meretur hanc gratiam puritas mentis, non diversitas sexus. Sed videamus quid etiam interioris intelligentiae respiret arcanum. Debbora apis interpretatur, sive loquela. Sed etiam et in superioribus diximus quod Debbora in prophetiae forma accipienda sit, q
Abbreviated transcription (Latin):
ad docendũ. ad increpandũ. ad doct᷑nã
que ẽ in iusticia. Qͥd habet ii se ista scͥp¬
tura. qͣm sine dubio & ipsam inspirata
diuinntꝰ conficemur: qd nob ad edafica
doctͥnã cedat. qđ ad increpationẽ. quod
ad disciplinã. qđ ad iusticiã: quid em̃
nob̾ ex hoc confertur. si legamiꝰ hoc qđ
recitatũ ẽ. idẽ qđ debora inqͥt mulier
ꝓpbetissa. uxor lapidoch ipsa iudicabat
isrł in illo tp̃r: & ipsa inquit debora se.¬
debat sub palma. inter mediũ rama. O
iuter mediũ bethel. in monte effr̃e:. & as¬
cendebant ad eã filii isrł ut iudicaren¬
tur: t̃c̃ deinde qͥd nob eruditionis aut
docꝰtrine. aut uisticie ea confert̃ que
secuntur: uł debora. uł de iahel. uel
etiã de sisara duce militie iabin : iude¬
amꝰ gͦ: ne forte ꝑ hec dignũ aliqͥd sic̃
ex scripturis ceteris de sacram̃tis secretiori¬
ls doceam. Primo hoc ipsũ. qd̾ cũ plu¬
rimi uidices uiri in isrł fuisse referanꝰ¬
solationem non minunã mulierũ sexui

Expanded text:
 ad increpandum ad doctrinam, quae est in justitia ; quid habeat in sese ista Scriptura, quam sine dubio et ipsam inspiratam divinitus confitemur, quod nobis ad doctrinam cedat, quod ad increpationem, quod ad disciplinam, quod ad justitiam. Quid enim nobis ex hoc confertur, si legamus hoc quod recitatum est, id est quod Debbora, inquit, mulier prophetissa, uxor Laphidoth, ipsa judicabat Israel in illo tempore; et ipsa, inquit, Debbora sedebat sub palma inter medium Rama, et inter medium Bethel, in monte Ephraim, et ascendebant ad eam filii Israel, ut judicarentur. Tum deinde quid nobis eruditionis, aut doctrinae, aut justitiae ea conferunt quae sequuntur, vel de Barach, vel de Jael, vel etiam de Sisara duce militiae Jabin? Videamus ergo si forte per haec dignum aliquid, sicut et ex Scripturis caeteris, de sacramentis secretioribus doceamur. Primo hoc ipsum quod cum plurimi judices viri in Israel fuisse referansolationem non minimam mulierum sexui
Abbreviated transcription (Latin):
ditor & creator onũiũ naturarũ. nichil cont᷑ naturã fac̃. N olo enim
uos ignorare frẽs mysteriũ h. Misteriũ ẽ res occulta. & secretũ aliq̃d
in se continens: Allo qͥt᷑ gͦ gentiles credentes consid̾are qua de causa
salui facti s̃. sius meritis. an grã dĩ. o uidei abiecti. & dic̃. Ocultũ & se¬
cretũ dĩ uidiciũ. qͣnto hõ penet̾re pocest. nolo uos lateat. qͣre iuideoᷤ

Expanded text:
facit. Nolo enim vos ignorare, fratres, mysterium hoc. Mysterium est res occulta, et secretum aliquod in se continens. Alloquitur ergo gentiles credentes ut consisterent qua de causa salvi facti sint, suis meritis, an gratia Dei, et Judaei abjecti, et dicit: Occultum et secretum Dei judicium, quantum homo penetrare potest, nolo
Abbreviated transcription (Latin):
intelligens apłs paulus dicebat. Non
autem ego: s gratia dei que in me ẽ.
Puto autem ẽẽ qi ad hoc respi. ci at
illud dommi mandatum. qͦ ait. C um
autem feceritis hec om̃ia. dicite qr ser¬
ui inutiles sumus: qͦd debuimꝰ facere
fecimus. Q uħ enim: simili modo rerũ
tantiam. S martion. ⁊ ualentinus. ac
basilides. ceteriq cum ipsis heretici.
dum hec nolunt sic̃ sco spui dignum ẽ
intelligere. declinauert᷑ afide. ⁊ inse¬
ruert᷑ se impietatib multis: alium
cem ꝓferentes: uelut ꝑ hec que scͥp¬
tes. qͦd calcare hostium ceruices uben¬
tur: atq in ligno suspendẽ reges t̾re¬
illiꝰ qͣm iuolent᷑ inuadunt. Atq utinã
dñs m̃s iħc xͦ filiꝰ d̾i mͥ istud ꝯcedat. et
iubeat me pedib meiᷤᷤ conculcare spi¬
ritum forncationis. ⁊ conculcare
suꝑ certuceᷤᷤ sp̃c iracundie ⁊ furoris:
calcare auaricie demonẽ. calcare iac¬
ci eiꝰ append̾e sequẽs paulũ dicentem.¬

Expanded text:
intelligens apostolus Paulus dicebat: Non ego autem, sed gratia Dei quae in me est . Puta autem quia ad hoc respiciat illud Domini mandatum quo ait : Cum autem feceritis haec omnia, dicite quia servi inutiles sumus, quod debuimus facere fecimus; et in hoc enim simili modo rerum tantiam. Sed Marcion, ac Valentinus, et Basilides, caeterique cum ipsis, dum haec nolunt, sicut sancto Spiritu dignum est, intelligere, declinaverunt a fide, et inseruerunt se impietatibus multis, alium cem proferentes; velut per haec quae scripd calcare hostium cervices jubentur, atque in ligno suspendere reges tolenter invadunt. Atque utinam Dominus meus Jesus Filius Dei istud concedat, et jubeat, pedibus meis conculcare spiritum fornicationis, et calcare super cervices spiritus iracundiae et furoris, calcare avaritiae daemonium, calcare jacci ejus appendere! sequens Paulum dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
p̾destinauit d̾s ante scła in głam nr̃am
Et rursũ alibi d̾r qr plura operũ di
sint in absconsis. Si audio legeni: aut
occulte aulio. aut ñ occulte. Iudeus
qr legẽ non audit occulte. in manifes¬
to circũcidit᷑. nesciens eũ qͥ ui manises¬
to circũcidit᷑ uideũ non ẽẽ. neq eã
que in palã ÷ in carne circũcisionẽ¬
Qͥ aũ auditor ÷ circũcisionis: occulte
in occulto circumeidit᷑. Qui audit le¬
bũ eẽ uescit᷑ ea : oculte qͥppe de pascha
audiuit. atuͦ miserabił uideus. iccirco
dnm ihm int̾ficit. n usq in p̾sente diẽ
reus ÷ mortis eiꝰ : qr ñ audit occulte
legẽ ⁊ ꝓpħas. Si quando legis de arimiˢ
potes occulte audire : potes audire
manifeste. Qͥ cũq de uob̃ ꝓpe quippe
÷ pascha arima celebrauerit. id ar
ma hec coeporalia nr̃a : audiuit man¬
datũ dicens. Nisi audieritis occulte
plorabit anima ur̃a.de sabbato qͦ¬
dam muliercule non audientes ꝓpħam
ma elem̃ta: quasi necdũ descenderit

Expanded text:
Deus ante saecula in gloriam nostram . Et rursum alibi dicitur, quia plura operum Dei sunt in absconsis . Si audio legem, aut occulte audio, aut non occulte. Judaeus quia Legem non audit occulte, in manifesto circumciditur, nesciens 834 eum qui in manifesto circumciditur, Judaeum non esse, neque eam quae in palam est in carne circumcisionem. Qui auditor est autem circumcisionis occultae, et in occulto circumciditur. Qui audit Lebum esse, vescitur ea. Occulte quippe de Pascha audivit. At vero miserabilis Judaeus idcirco Dominum Jesum interfecit, et usque in praesentem diem reus est mortis ejus, quia non audivit occulte Legem et prophetas. Si quando leges de azymis potes audire occulte, potes audire manifeste. Quicumque de vobis prope quippe est Pascha azyma celebraverit, id est, azyma haec corporalia, non audi dicens: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra. Et de sabbato quaedam mulierculae non audientes prophetam, ma elementa, quasi nondum descenderit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑes: qm̃ ur̃m ẽ regnũ celoꝵ. Uides qͦmͦ
ab extremis educat łs. ⁊ coepora et
uebulas : ꝓpterea si uolumꝰ nubes fieri
ad quas ꝑuenit ueritas di. nouissum
om̃iũ fiamꝰ: ⁊ tã effectu quã oꝑe dica

Expanded text:
estrum est regnum coelorum . Vides quomodo ab extremis educat Deus et corporet nebulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas perveniat veritas Dei, novissimi omnium fiamus, et tam affectu, quam opere
Abbreviated transcription (Latin):
sũ d̾s ꝓpitiationẽ ꝓ peccatis nr̃is: ⁊ qr
ipse sit ꝓpitiatio ꝓ delictis ñ solũ nr̃is
uerũ etiã ꝓ totiꝰ mundi. Parabole qͦq
cũ leguntur in eugłio. n ÷ auditor extͤ¬
neus : ñ pocest eas occulte audire. Si
⁊ int̾rogat de obscuritate parabole i
int̃pretat᷑ ei. fitq auditor intellegens
eugłm: audit eos occulte. ut ũ ploret
anima eiꝰ. Eoꝵ qͥppe qͥ occulte ũ audi¬
unt: plorabit anima. Quã admirande.
ñ ait plorabitis uͥ occulte audieritis:
uerum plorabit anima ur̃a. Est qui¬
ppe soliꝰ anime. fletus: ⁊ forsitañ iste
fit de qͦ saluator dicit. Ibi erit fletus
n stridor dentiũ. Illa qͦq cõminatio
qua ridentib luctũ lacrimasq denun¬
tiat : de hoc fletu ÷ quẽ commemorat
ꝓpħa nc̃ dicens. hisi audieritis occul¬
te plorabit anima ur̃a: a facie contu¬
melie. Cũ enĩ fueritis passi contume.

Expanded text:
pitiationem pro peccatis nostris, et quia ipse est propitiatio pro peccatis, non solum nostris, verum etiam totius mundi . Parabolae quoque cum leguntur in Evangelio, et est auditor extraneus, non potest eas occulte audire. Si , interrogat de obscuritate parabolae, et si interpretatus ei sit quae audivit, intelligens Evangelium audit ea occulte, ut non ploret anima ejus. Eorum quippe, qui occulte non audiunt plorabit anima. Quam admirande non ait: Plorabitis, nisi occulte audieritis, verum: Plorabit anima vestra: 835 est quippe solius animae fletus, et forsitan iste sit, de quo Salvator ait, Ibi erit fletus et stridor dentium . Illa quoque comminatio, qua ridentibus luctum lacrymasque denuntiat, de hoc fletu est, quem commemorat propheta nunc, dicens: Nisi audieritis occulte, plorabit anima vestra a facie contume
Abbreviated transcription (Latin):
cõparemꝰ illũ antique felicitati: iu¬
debimꝰ qͦ peccato contritꝰ ÷ grex dñ
fuit qͥppe aliquando hic grex dñi.
⁊ qr indignos se uidicauert salute.
conu̾sus ÷ sermo diũ ad gentes. Si gͦ
grex ille contritꝰ ÷. nos oleast᷑ qͥ contra
naturã inserti sumꝰ ui bonã oluiã pa¬
triarcharũ: nonne plus debemꝰ uere¬
ri ne ⁊ iste grex diũ conterat᷑: futu¬

Expanded text:
comparemus illum antiquae felicitati, videbimus quo pacto contritus sit grex Domini. Fuit quippe aliquando hic grex Domini, et quia indignos se judicaverunt salute, conversus est sermo Domini ad Gentes. Si ergo grex ille contritus est, nos oleaster, qui contra naturam inserti 836 sumus in bonam olivam Patriarcharum , nonne plus debemus vereri, ne et iste grex Domini conteratur? Futu
Abbreviated transcription (Latin):
De qͥb hic sermo ÷. uerũtam̃ ueniens
filiꝰ hominis: putas inueniet fidẽ suꝑ
t̾rã : nonne de nob: iccirco ꝓuideamꝰ
attentiꝰ. ut ꝑ singłes dies iste grex
dñi melioret᷑. conualescat. integer ꝑ

Expanded text:
de quibus hic sermo est: Verumtamen veniens Filius hominis, putas inveniet fidem super terram ? nonne de nobis? Idcirco provideamus attentius, ut per singulos dies iste grex Domini melioretur, convalescat, integer pe
Abbreviated transcription (Latin):
uersa et regens uitã nr̃am ꝓ quali¬
tatib meritoꝵ accidentiũ diu̾sa mo¬
d̾et᷑. Neq em̃i micans aliqd̃ sydꝰ. uel
fetontis ut auint. uł corrupti catha
metis stella nr̃oꝵ causã continet ne¬
gocioꝵ : et iuxta unũ qͥdẽ argum̃¬
cũ in t̾ra caldeoꝵ ẽ. qͥ supͣdictis ratio¬
cinationib credidit. Iuxta aliud uͦ
ascendit qͥs suꝑ tecta: et uenerat᷑
militiã cęli. Inuenimꝰ aũ in ieremia

Expanded text:
versa, et regens vitam nostram pro qualiversa, et regens vitam nostram pro qualitatibus meritorum accedentium, diversa moderetur. Neque enim micans aliquod sidus, vel Phaetontis, ut aiunt, aut cmiti stella nostrorum causam continet negotiorum. Et juxta unum quidem argumentum in terra Chaldaeorum est, qui supradictis ratiocinationibus credidit; juxta aliud vero ascendit quis super tecta, et veneratur militiam coeli. Invenimus a
Abbreviated transcription (Latin):
aticoꝵ deliram̃ta sectat᷑. in t̾racal¬
deoꝵ ẽ. Si qͥs natiuitatis diẽ sub¬
putat. et uariis horaꝵ mom̃toꝵq
ratiocinationib credens hoc dog¬
ma suscepit. qr stelle calit̾ et tali¬
t̃ figuratĩ faciunt homines luru¬
riosos. adulteros. castos. aut certe
qd̾cũq eoꝵ : iste in t̾ra caldeoꝵ ẽ.
Iã qͥdã estimant. xp̃ianos ex astro¬
rũ cursib fieri. Q uocquot autẽ.
ista sapitis. qͦtq̾t dictis iltis credi¬
tis: in t̾ra caldeoꝵ estis. Sõminanꝰ
gͦ ds his qͥ in t̾ra caldeoꝵ s̃. his spiri¬
taliter cõminat᷑ qͥ seipsos genealo¬
giis ⁊ fato consecrauerint asserenteᷤ
cuncta que inter mortales fuint.
aut ex astroꝵ motib aut ex fati ne¬
cessicate pandere:: s d̾s abrahã ꝓmo¬
uens ad meliora dix̃. E go sũ d̃s qui
ce educo de t̾ra caldeoꝵ. Potens est
enĩ d̾s qͥ etiã nob̾ tribuat. ut egre¬
diam᷑ de t̾ra caldeoꝵ. et nullũ aliũ
absq  ẽẽ credamꝰ : qͥ dispensans uni¬

Expanded text:
in terra Chaldaeorum est. Si quis nativitatis diem supputat, et variis horarum momentorumque ratiocinationibus credens hoc dogma suscipit quia stellae taliter et taliter figuratae faciunt homines luxuriosos, adulteros, castos, aut certe quodcunque eorum, iste in terra Chaldaeorum est. Jam quidam aestimant Christianos ex astrorum cursibus fieri. Quotquot autem ista sapitis, quotquot dictis istis creditis, in terra Chaldaeorum estis. Comminans ergo Deus his qui in terra Chaldaeorum sunt, his spiritaliter comminatur, qui se ipsos genealogiis et fato consecraverunt, asserentes cuncta quae inter mortales fiunt, aut ex astrorum motibus, aut ex fati necessitate pendere. Sed Deus Abraham promovens ad meliora dixit ei: « Ego qui te educo de terra Chaldaeorum ; » potens est enim Deus qui etiam nobis tribuat, ut egrediamur de terra Chaldaeorum. Et nullum alium absque eo esse credamus, qui dispensans uni
Abbreviated transcription (Latin):
deserte : alt̾m qͦmͦ uniu̾sus orbis pa¬
rit̾ cecidit. Et in sua prudentia ex¬
cendit celũ. Non fortuitu sapientia
in celi extensionẽ assũpta ẽ. Inue¬
nies et in ꝓuerbus dictũ d̾s sapien¬
tia fundauit t̾rã : p̃parauit autẽ ce¬
los prudencia. Est gͦ aliqua pru

Expanded text:
desertae: alterum, quomodo universus orbis padesertae: alterum, quomodo universus orbis pariter ceciderit: et in sua prudentia extendit coelum. Non fortuito prudentia in coeli extensione assumpta est. Invenies et in Proverbiis dictum: Dominus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos pru
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ ⁊ labores eiꝰ insensati. ⁊ inutilia
oꝑa eiꝰ ait sapientia que titulo scri¬
bit᷑ salonionis. Iccirco quantũ pos
inobs. et de sublimi eoeruit. EIen¬
encib nob̾ in locũ istũ miseriaꝵ. ce¬
cidit ihabitata nr̃a postqͣm peccaui¬
uiꝰ. ique fecimꝰ. iuiuste egimꝰ. ĩpie
gessimꝰ : ⁊ post ruinã indiget erecti¬
one. Si autem non uis ista sententia¬
erigens predicatur. Q uicũq ÷ in
orbe isto: auce erectionẽ cecidit. Si
aut̃e cecidit : consequent᷑ erigendꝰ
fuit. Nemo quippe sine casũ suble¬
uatur. Si autẽ erectus ẽ : uideamꝰ
que. runa p̃cesserit. Om̃s corruimꝰ
ꝑ peccatũ in orbe t̾raꝵ. n dñs qͥ eri¬
git allisos. eleuauit nos iacences. In a¬
dã õs morrim᷑. atq ita corruit orbis
t̾raꝵ ⁊ indiget erectione: ut in xp̃o
om̃s uiuicemur. Igit᷑ duplic̃e incel¬
lectũ de orbe t̾radidimꝰ. unũ qͦmͦ
singłe anime aut habitate sinc aut

Expanded text:
et labores ejus insensati, et inutilia et labores ejus insensati, et inutilia opera ejus , ait Sapientia, quae titulo inscribitur Salomonis. Idcirco quantum possquippe, et de sublimi corruit, venientibus nobis in locum istum miseriarum. Cecidit habitata nmus, inique fecimus, injuste egimus, impie gessimus : et post ruinam indiget erectione. Si autem non vis ista sententerigens praedicetur. II. Quicumque est in orbe isto, ante erectionem cecidit. Si autem cecidit, consequenter erigendus fuit: Nemo quippe sine casu sublevatur. Si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit: Omnes corruimus per peccatum in orbe terrarum. Et Dominus qui erigit elisos, elevavit nos jacentes. In Adam omnes morimur: atque ita corruit orbis terrarum, et indiget erectione, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus. Unum, quomodo singulae animae, aut inhabitatae sint, aut
Abbreviated transcription (Latin):
habemꝰ forcitudin̾e dĩ: qr absq ea ĩpoᷤ¬
sibile nob̃ ÷ id exeqͥ qđ carni repugnat.
Cũ autem mortificata fuerint mem¬
bra suꝑ terram: tunc parent sp̃e uo
hanc t̾ram uenias ⁊ consid̾es id qd̃ in
iob scriptũ est. uxta emendatissima
tam̃ exemplaria. qͦmͦ statuerit eam
suꝑ nichilũ: inuenies fortitudine di
in medietatẽ mundi terre librã sus¬
centari. U eniã uͦ ad orbem terraꝵ
id ÷ in habitata. Scio animã meã in¬
habitatã : scio animã meam desertã
Si enũ ñ habet dm̃ patrem. si ñ habet
ta÷. Habitata autẽ ÷. quando ple¬
na est deo : quando habet. xp̃m¬
turis dicunt᷑: in anima hominis
fessionis. cres postulat dicens. Sp̃u
principali confirma me. sp̃m rec
batione eiꝰ rei diximꝰ. qd̾ habitatus
orbis t̾raꝵ. in sapientia d̾i fabricatꝰ
sit. Sapientia qͥppe auxiliabit᷑ uis
cũ. suꝑ decẽ pocestate habentem
ciuitates. Sapientiã autẽ ⁊⁊ disci¬
plinã qͥ abicit infelix ÷  uana speᷤ

Expanded text:
habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est id exsequi, quod carni repugnat. Cum autem mortificata fuerint membra super terram, tunc parent spiritushanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terrae libram sustinere. Veniam vero et ad orbem terrarum id est, inhabitata. Scio animam meam inhabitatam, scio anet est: habitata autem est quando plena est Deo, quando habet turis dicuntur: in anima hominis fessionis tres spiritus postulat, dicens: Spiritu principali confirma me: spiritum bationem ejus rei diximus, quod habitatus est orbis terrarum in sapientia fabricantis eum. Sapientia quippe auxiliabitur justo super decem potestatem habenti civitates . Sapientiam autem et disciplinam qui abjicit, inf
Abbreviated transcription (Latin):
scłm factũ sit: ⁊ nc̃ affirmamꝰ eos qͥ ce¬
lestẽ hominẽ portant ẽẽ celestes. Si
eiũ ad peccatores d̾r t̾ra estiᷤ ⁊ in t̾rã
ibitis : quare ñ dr ad iustũ cuiꝰ ẽ reg¬
nũ celoꝵ. celũ es ⁊ in celũ ibis : aut̃¬

Expanded text:
coelum factum sit: et nunc affirmamus eos, qui coelestem hominem portant, esse coelestes. Si enim ad peccatorem dicitur: Terra es, et in terram ibis: quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ cogitant. ⁊ in pristina nequitia
ꝑseuerantes. augent peccata pecca¬
tis: qͦm e contrario boni cũ simul
fuerint de honestis resermocinant᷑
Dissoluitur gͦ ⁊ ad nichilũ deducit᷑
nequã cogitatio: cũ non habuerit
alloquutionẽ ulteriꝰ nequioris . Ic¬
circo ꝑ dispenssationẽ di ꝓuidetur:
pessimos a pessimis separari. Iustũ
qͦq ⁊ cõmodũ: ut a pristinis sceleri¬
b ipsa solitudine ⁊ penuria con¬
sortii aliquando desistant. Hec de to

Expanded text:
sunt cogitant, et in pristina nequitia sunt cogitant, et in pristina nequitia perseverantes, augent peccata peccatis: quomodo econtrario boni cum simul fuerint, de honestis sermocinantur. Dissolvitur ergo, et ad nihilum deducitur nequam cogitatio, cum non habuerit allocutionem alterius nequioris. Idcirco per dispensationem Dei providetur, pessimos a pessimis separari, in suum quoque commodum, ut a pristinis sceleribus ipsa solitudine et penuria consortii aliquando desistant. Haec de eo,
Abbreviated transcription (Latin):
pliciis hoc ubere: ne in uno loco exi¬
lii penuriã sustineant. In aliã orb̾
partẽ uxor: in aliã liberi ext̾minã¬
tur : ut ue in calamitatib quidem
suis ꝑfruant᷑ solatio. aut mat̾ filu
aut fr̃ fr̃is. Simili modo ⁊ peccator
ꝑ quandã dispensationẽ di maiora
solicudinis corm̃ta ꝑpetitur. si solꝰ in
tionabili coerces ira. s ꝑ uerbera
reducere queris ab errore in quem
incubuerant. sic ds̃ eos qͥ non pot̾ranͭ
sermone conuerti. dolorib ⁊ torm̃ti
ad se retrahit. qd̃ fuert̃. scd̃m scrip¬
turã dicentẽ. ꝑ omnẽ dolorẽ ⁊ flage¬
dolor pene corripientis : hii qͥ corri¬
piuntur ab inuic̃e sepͣantur. Q uo¬
dãmͦ leuiꝰ fit suppliciũ: si plures in
eodẽ loco constituci. suis se consolen¬
tͦ alloquiis. Si autẽ necesse ẽ aliã
qͦq rationẽ diuisionis maloꝵ intro¬
oucere: etiã hanc exhibebimꝰ. Ma¬
li cũ simul fuerint . ea que mala

Expanded text:
pliciis hoc jubere, ne in uno loco exsipliciis hoc jubere, ne in uno loco exsilii penuriam sustineant. In aliam orbis partem uxor, in aliam liberi exterminantur, ut ne in calamitatibus quidem suis perfruantur solatio, aut mater filii aut frater fratris: simili modo et peccator, per quamdam dispensationem Dei, amariora solitudinis tormenta perpetitur, si solus intionabili coerces ira, sed per verbera reducere cupis ab errore in quem incubuerant: sic Deus eos qui non potuerunt sermone converti, doloribus, tormentis, ad id retrahit, quod fuerunt, secundum Scripturam dicentem: « Per omnem dolorem et flagedolor poenae corripientis, ii qui corripiuntur, ab invicem separantur. Nam quodammodo levius fit supplicium, si plures in eodem loco constituti, mutuis se consolentur alloquiis. Si autem necesse est aliam quoque rationem divisionis malorum introducere, etiam hanc exhibebimus. Mali cum simul fuerint, 826 ea quae mala
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ neq uixta uoluntatẽ scripturaꝵ
neq uixta fidei ueritatẽ ꝓferunt
eloquia di : seminant triticũ. ⁊ me¬
cunt spinas. Hoc heretici faciunt: qͥ
legunt seripcuras. ⁊ spinas ñ de li¬
bris scĩs. s de. ꝓpris sensib metunt.
Cleri eoꝵ non ꝓdert̃ eis. Hec ante
me alii exposuert: ⁊ qr ñ imꝓbo
int̃pretationẽ eoꝵ. consentiens ẽadẽ
ꝓfero: ñ quasi ipse reppererĩ. s re¬
ꝑta iam repetens ut mͥ parit̾ uob̾q
conducat. si cam̃ que dicenda st̃ in¬
centus anunꝰ excipiat. Nos qui puta¬
ordinẽ presidemꝰ. in tantũ ut qͥdã
de mincri gradu ad hc̃ locũ cupiant
ꝑuenire. nosse debetis ñ statĩ in eo
ẽẽ saluandos qͥ clerici sumꝰ : multi
atissimi repperiuntur: s si ordinem
clericatus ⁊ mereamur parit᷑ ⁊ ha¬
beamꝰ. Q uia gͥ s̃ qͥdã clerici ñ ita
uiuentes ut ipsi ex ordine capiant
fructũ. ⁊ ornam̃to sue dignitatis: ic¬
sulas deportare solitos. ꝓ magnis sup¬

Expanded text:
ta voluntatem Scripturarum, neque juxta fidei veritatem profert eloquia Dei, seminat triticum, et metit spinas. Hoc haeretici faciunt qui legunt Scripturas, et spinas non de libris sanctis, sed de propriis sensibus metunt. Cleri eorum non proderunt eis. Haec ante me alii exposuerunt, et quia non improbo interpretationem eorum, consentiens eamdem profero, non quasi ipse repererim, sed reperta jam repetens, ut mihi pariter, vobisque conducat: si tamen quae dicenda sunt, intentus animus excipiat. Nos qui putaordine praesidemus, intantum ut quidam de minori gradu ad hunc locum cupiant pervenire, nosse debetis non statim in eo esse salvandos, quia clerici sumus; multi atissimi reperiuntur; sed si ordinem clericatus et mereamur pariter, et habeamus. Quia igitur sunt quidam clerici non ita viventes, ut et ipsi ex ordine capiant fructum, et ornamento suae sint dignitati: idsulas deportare solitos, pro magnis sup
Abbreviated transcription (Latin):
apud itistũ ea quib caro ancea foue¬
bacur: ñ fornicatio. non imundi¬
tia. ñ ulcra luxuria. ñ y doloꝵ ser¬
iuiꝰ : non ueneficia. Dñs loqͥtur. Qͥo
gladiũ. Uere anteqͣm ille. descen¬
deret . non erat gladius suꝑ t̾ram:
neq caro concupiscebat aduersus
nis que ue sint sp̃c. doctrina eiꝰ qua¬
si gladiꝰ mimissus. diuisit carn̾e idz
t̾ram a sp̃u. n ext̃minauit eã. qr mor

Expanded text:
apud justum ea, quibus antea caro fovebatur, non fornicatio, non immunditia, non ultra luxuria, non idolorum servitus, non beneficia. Dominus loquitur: Quid gladium . » Vere antequam ille descenderet non erat gladius super terram; neque caro concupiscebat adversus nis quaeve sunt spiritus. Doctrina ejus quasi gladius immissus, dividit carnem, id est terram a
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ factꝰ sit pat̾ nr̃: si tam̃ etiã nunc
ñ habemꝰ zabulũ patrẽ. Qd̃ etiã de
ioħis epła approbamꝰ: in qua ita scͥ¬
bit᷑. Dĩs qͥ peccatũ facit: ex ⁊abulo
natꝰ ẽ. ẜ̾ otiens ex zabulo nascim̃: qpo¬
tiens peccamꝰ. Infelix ille qͥ semꝑ ge¬
nerat᷑ a zabulo. R ursũq mulcum
beatꝰ. qͥ ex do semꝑ nascitur. Neq enĩ
semel dicã iustũ ex eo natũ: s ꝑ¬
atigła uirtutis oꝑa sẽꝑ iustꝰ nascit᷑
ex do. ħ oc aut̾e ut pleniꝰ possit ꝓba¬
ri. etiã de saluatoris nr̃i cottidiana
natiuitate dicamꝰ: liqͥdo id in iustis
siait nasci: s quotienscũq ortũ fue¬
rit lum̃ ex quo splendor oritur. co¬
tiens oritur ⁊ splendor głe. Saltiator¬

Expanded text:
factus sit pater, si tamen nunc non habemus etiam Zabulum patrem quod etiam de Joannis epistola approbamus, in qua ita scribitur: Omnis qui peccatum facit, ex Zabulo natus est . Toties ex Zabulo nascimur, quoties peccamus. Infelix iste qui semper generatur a Zabulo. Rursumque multum beatus qui semper ex Deo nascitur. Neque enim semel dicam justum ex Deo natum, stutis opera semper justus nascitur ex Deo. Hoc autem ut plenius possit probari, etiam de Salvatoris nostri quotidiana nativitate dicamus, liquido id in justis sinit nasci, sed quotiescunque ortum fuerit lumen, ex quo splendor oritur, toties oritur et splendor clarita
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dignat᷑ sapientia di. ad mundi
sapientiã conuincendã tota descen¬
de: s potiꝰ modicũ qd̾ necessariĩ fuit
qd̃ facuũ di erat. ut hoc paruo et
qͦm facuũ dĩ stultã fecerit sapientiã
mundi. Fingamiꝰ paulisꝑ me qͥ aliqͥd
putor ẽẽ. cum insipiente. aliquo ⁊ in¬
erudito conferre sermonẽ: qui ni¬
cħ intelligat. nicħ acute. disputatiõis
int̾roget. Nũqͥdnã opꝰ m ÷ ad illiꝰ stul
ciciã arguendã dialectice artis cal¬
liditatẽ ⁊ ꝓfundoꝵ sensuũ acũmen
adhib̾e : nonne ad uniꝰ sermunculi
iactũ uilis ⁊ modici. qͥ tam̃ illiꝰ inte¬
ligentie uidet᷑ accerrimꝰ : fatuũ et
insipientẽ eẽ coniuncã : Sic gͥ ad
inundi sapientiã stultificandã ñ÷
opꝰ sapientiã di descende.⁊ cũ ea col¬
luctari que deorsũ ÷ sapientia: s suf¬
ficit fatuũ di. qm̃ fatuũ di sapientiꝰ
÷ hominib: ⁊ infirmũ di fortiꝰ ÷ hoĩb.
I omia contraria saluator m̃s ⁊ dñs

Expanded text:
enim dignatur sapientia Dei ad mundi sapientiam convincendam tota descendere, sed potius modicum quod necessarium fuit, quod fatuum Dei erat, ut hoc parvo et quomodo fatuum Dei stultam fecerit sapientiam mundi: fingam paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo, et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, ni nil 801 acutae disputationis interroget. Numquidnam opus mihi est ad illiustitiam coarguendam, dialecticae artis calliditatem et profundorum sensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermonis jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipientem esse convincam? Sic igitur ad mundi sapientiam stultificandam non est opus sapientiam Dei descendere, et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia, 802 sed sufficit fatuum Dei: quoniam fatuum Dei sapientius est hominibus, et infirmum Dei fortius hominibus, et omnia contraria Salvator meus et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sario lectionẽ intelligere p̃sent̾e:
si tam̃ totius capituli nos secuta fue¬
rit int᷑precatio. Incipiemꝰ gͦ ab eo qd̃
scͥptũ ÷. Clamauit ꝑdix congregauit
que ñ peperit. Non ꝓprias creaturaᷤᷤ
congregat ⁊abulus . ñ ea colligit qͣ
ipse generauit : s cũ clamauerit a¬
lienas congregans creaturas. fac̃ eas
suas. Glamauit ꝑdix ꝑ ualentinum.
clamauit ꝑ basilidẽ. ꝑ martionem.
ꝑ õs qͥ aliene a deo głe cupiditate
rapt̾i st̃. Nullꝰ enĩ eoꝵ sonare pote¬
rat uocẽ dñi ihũ mee oues uocem
meã audiunt : s erat uox xp̃i in

Expanded text:
adversario lectionem intelligere praesentem: adversario lectionem intelligere praesentem: si tamen 784 totius capituli nos secuta fuerit interpretatio. Incipiamus ergo ab eo quod scriptum est: Clamavit perdix, congregavit quae non peperit. Non proprias creaturas congregat Zabulus, non ea colligit quae ipse generavit; sed cum clamaverit, alienas congregans creaturas, facit eas suas. Clamavit perdix per Valentinum, clamavit per Basilidem, per Marcionem, per omnes qui alienae a Deo gloriae cupiditate rapti sunt. Nullus enim eorum sonare poterat vocem Domini Jesu: Meae oves meam vocem audiunt . Sed erat vox Christi in
Abbreviated transcription (Latin):
uolucris dignũ uidet᷑ quandã hystori¬
ã coinemorare : ut cognoscentes ani¬
mal. scire possimꝰ utrũ ad bonã an
animal malignũ fraudulentũ. cal¬
lidũ. multũꝙ decipiens uenatores
Sepe qiippe ante pedes aũcupis uol¬
uit᷑. n in medio eiꝰ conatũ quasi iam
a pp̃hende adũ delabit᷑. ⁊ p̃dã sui ex
uicinitate ꝓmittit. Et hoc agit: ne
ad indũ fetuũ suoꝵ citꝰ uenator occur¬
rat. Cũq iã senserit fugisse pullos suoᷤ.
tẽ et ipse illuso hoste. discedit: s nequiti¬
ã eiꝰ uncit impuritas. Ambigendũ non
ẽ. de eo qd̃ dicturi sumꝰ. q ex his qui
adpbat᷑. A asculus in masculũ insur¬
git. obliuiscit᷑ sexũ libido: p̃cebs piug¬
nat᷑ ad coitũ. ⁊ una palia uictoris ÷.
polluisse que uicerit. Si gͥ malignũ
si imnundũ. si dolosũ hoc animal est̃
unpiũ uidet᷑ ad meliorẽ. partẽ. eiꝰ refer¬
telligentiã cẽꝑare.. Mag̃ aut̃e conue¬
nit malleo zabulo adiuugere. et suꝑ

Expanded text:
 historiam commemorare, ut animal cognoscentes, scire possimus utrum ad bonam, oc esse 783 animal malignum, fraudulentum, callidum, multumque decipiens venatores. Saepe quippe ante pedes aucupis volvitur, et in medio ejus conatu, quasi jam apprehendendus elabitur. Praedam sui ex vicinitate promittit: et hoc agit, ne ad nidum foetuum ejus citus venator occurrat. Cumque jam senserit fugisse pullos suos, tunc et ipse illuso hoste discedit. Sed nequitiam ejus vincit impuritas. Ambigendum non est de eo quod dicturi sumus, quod ex iis qui approbat: masculus in masculum consurgit, obliviscitur sexum libido praeceps, pugnatur ad coitum, et una palma victoris est polluisse quem vicerit. Si igitur malignum, si immundum, si dolosum hoc animal est, impium videbitur ad meliorem partem hujus refertelligentiam temperare. Magis autem convenit mala Zabulo adjungere, et super
Abbreviated transcription (Latin):
E duxit enĩ uencos de thesauris su
paulꝰ hõ ÷: paulꝰ infatuatꝰ ÷ a scien¬
tia. Ex parte coguoscimꝰ: ⁊ ex par¬
te ꝓpħamꝰ. Infatuatꝰ a scientia. ui
deus ꝑ speculũ. udens in enigma¬
te: portiuncłam quandã uidens.
Isi sic expedit dicere: ipsiꝰ quoq
portiuncule partȩ minunã recognõ¬
cens. e contrario aũ intellegis qͥd sit

Expanded text:
Eduxit enim ventos de thesauris suiEduxit enim ventos de thesauris suiPaulus homo est, Paulus infatuatus est ab scientia. Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus . Infatuatus ab sciedens per speculum, et in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognoscens. Econtrario autem intellige quid sit:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c timoris dĩ. fortitudinis ⁊⁊ dilecti¬
onis. ⁊ claritatis. Potes ⁊ ipse de scͥp¬
turis hos uentos congregare: ⁊ istoꝵ
spirituũ inuenire chesauros. Ubi s̃
habent. inde oruint᷑ hi sp̃c: ut alus
t᷑ sermo sapientie: alii sermo scientie
uixta eundẽ sp̃m. Alu fidesĩn eodẽ
fulgura in pliuuã fecit: eduxit uen¬
tos de chesauris suis. Et nos uixta mi¬
sericordiã d̃i: ad hos thesauros nos oc¬
cursuros putamꝰ. Et qr plures sunc
thesauri. forte uixta oedinẽ resur¬
genciũ erit ⁊⁊ requies in thesauris
d̾i. Qd̃ autẽ dico istiꝰmodi ẽ resur¬
rectio mortuoꝵ: in qͥbusdã ordinib
fucura ẽ. Ait quippe apłs. Unꝰqͥsq
libet miscent᷑ ordines resurgentiũ
thesaurũ in qͦ st̃ om̃s chesauri sapi¬
entie. ⁊ scientie abscondici. qͦmͦ
possideo unã p̾ciosissimã margaritã
ꝑ plures alias margaritas: sic uenio¬
ad thesaurũ thesauroꝵ.⁊ dĩm do
spiritib in di thesauris cõmorantib

Expanded text:
s timoris Domini, fortitudinis, dilectionis et charitatis. Potes et ipse de Scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt habent: inde oriuntur hi spiritus, ut alius tur sermo sapientiae: alii sermo scientiae juxta eumdem spiritum: alii fides in eodem fulgura in pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis, » et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros nos occursuros putamus. Et quia plures sunt thesauri, forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est: resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. Ait quippe Apostolus: Unuslibet miscentur ordines resurgentium.thesaurum, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Et quomodo possideo unam pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic ad thesaurum thesaurorum, et Domispiritibus in Dei thesauris commorantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoꝵ: duplices habemꝰ pacres: ⁊ una
species ÷ pessimoꝵ patrũ. Si quidem
anteqͣm credemꝰ diabolus pat̃ nr fuit:
ut sermo eugłicus ostendit. dicens.
Vos de zabulo patre nati estis. Cum
aũ credidimꝰ: facti sumꝰ filii di. Si gͦ
post peccauerimꝰ. conu̾tim᷑ ad iniqͥta¬
tes. non simplicit̾ patrũ: s patrũ pͥoꝵ.

Expanded text:
 Duplices habemus patres, et una species est pessimorum patrum: siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo evangelicus ostendit, dicens: « Vos de diabolo patre nati estis , » cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur non ad iniquitates simplicit
Abbreviated transcription (Latin):
di filia ⁊ uide. ⁊ inclina aur̃e tuã
cui: quasi pat̾ qͥppe cepit audi filia.
Ergo duplices nr̃i patres s̃. S obliuiꝰ¬
cere inqͥt domꝰ patris tui pͥoris. Si gͥ
oblitꝰ domꝰ patris cui pͥoris rursus fu¬
eris ad peccata conu̾sus: incidisti in

Expanded text:
inclina aurem tuam, tui . Quasi pater quippe coepit: Audi, filia. Ergo duplices nostri patres sunt. Sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursus fueris ad peccata conversus, incidisti in
Abbreviated transcription (Latin):
et̾is apłis erat. que in istũ mun¬
dũ descend̾at:. stulticiã ẽẽ dĩ. Ad cõ¬
parationẽ qͥppe illiꝰ sapientie. quã
t̾renꝰ ñ capit locus. ad illã sapienti¬
a que celestis ẽ. que mundi lunitẽ.
excedit : hoc qd̾ desceudit ad hoĩes
fatuũ di ẽ. Uerũ ⁊ ipsũ fatuũ ddi:
sapientiꝰ ÷ homitib. Q uib hõib

Expanded text:
stum mundum descenderat, stultitiam esse Dei: ad comparationem quippe illius sapientiae, quam terrenus non capit locus: ad illam sapientiam quae coelestis est, quae mundi limitem excedit, hoc quod descendit ad homines fatuum Dei est. Verum idipsum fatuum Dei sapientius est hominibus: quibus homi
Abbreviated transcription (Latin):
offendunt suꝑ montes tenebrosos. ex pec
tautes aliquando miscđie. lum̃. Hoc
enĩ uidetur ostende : ⁊ sustinecis in
in lum̃. Si autẽ qͥs uenerit ad montes
tenebrosos : uide qͥd ibi inueniat. Iil
lic umnbra mortis. Ubi tenebrosi monces
ibi umbra mortis : ex ipsis montib ꝓcre¬
ata. I pouentur in tenebris. I nͥ au¬
dieritis occulte: plorabit anuna ur̃a a
facie contumelie. De his qͥ auduuit.

Expanded text:
offendunt super montes toffendunt super montes ttant aliquando misericordiae lumen. Hoc enim videtur ostendere: Et sustinebitis in lumen. Si autem quis venerit ad montes tenebrosos, vide quid ibi inveniat. Est illic umbra mortis, ibi tenebrosi montes, ibi umbra mortis ex ipsis montibus procreata. Et ponentur in tenebras. Et nisi audieritis occulte, gloriabit anima vestra a facie contum
Abbreviated transcription (Latin):
tib scĩs. Aͥ ontes autẽ cenebrosi st̃: qͥ
eriguntur adusũ scientiã dĩ: ⁊ abulꝰ
mons cenebrosus ÷: principes scłi huiꝰ
qͥ destruunt᷑ montes s̃ tenebrosi. Demo¬
monti huic. De lunacico qͥppe demoni¬
o. sibi questio inciderat. I dicentibus
discipłis non pociumꝰ eicere illud. res¬
pond saluacor. Si habueritis fidẽ ut
granũ sinãpis. dice̾tis monti huic̃
de. qͦ quesistis. de qͦ ꝓposiustis. dice̾¬
tis monti huic tͤnsi migra hunic: et
transinigrat: id÷ ab homine ad loc̃
diffinitũ sͥ. Qͥ gͦ offendunt. ñ offen¬
dunt suꝑ montes lucentes. s suꝑ
montes tenebrosos. Si fueris cũ zabu¬
lo  angłis eiꝰ montib cenebrosis: et
sustinebis in lum̃. Potest qͥde huic¬
modo infert. ⁊ sustinebitis in lumen.
dubiũ qͥu etiã contenebrescat sustine.¬
atis : ⁊ lũ uos suscipiat. Aliꝰ uͦ dicat
nescio pͥmũ recte an ꝑꝑam: qr ⁊ hii qͥ

Expanded text:
tibus sanctis . Montes tenebrosi sunt qui tibus sanctis . Montes tenebrosi sunt qui eriguntur adversus scientiam Dei . Zabulus mons tenebrosus est. Principes saeculi hujus qui destruuntur, montes sunt tenebrosi. Daemos monti huic : de lunatico quippe daemonio sibi quaestio inciderat: et dicentibus discipulis: Non potuimus ejicere illud, respondit Salvator: Si habueritis fidem ut granum sinapis, dicetis monti isti, de quo quaesistis, de quo proposuistis: dicetis monti huic: Transmigra hinc, et transmigrabit, id est ab homine ad locum definitum sibi. Qui ergo offendunt, non offendunt super montes lucentes, sed super montes tenebrosos, si fuerint cum zabulo, et angelis ejus montibus tenebrosis. Et sustinebitis in lumen. Potest quimodo infert: Et sustinebitis in lumen. dubium, quin etiamsi contenebrescat, et sustineatis lumen, vos suscipiat. Alius vero dicat, nescio utrum recte an perperam, quia et hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ audire ⁊ qͥd aurib ꝑciꝑe : ex ip
dicunt᷑ audire. Qd aũ p̃ced̾ audite
si ad distinctionẽ eiꝰ p̃cepti dr. qͣd̃ pꝰea
infert. aurib ꝑcipite: ħ ĩꝑat ut in
m̃tẽ. ⁊ sensũ ed que dñr excipiant
Neq uͦ hoc solũ loco. s in õĩ scͥptura
S quedã facilia ⁊ ꝓmpta ad intelligen
destruende. Rursũ enĩ. ad deorsũ
qͥ adu̾sũ ꝓuidentiã dispucant. hec
dicunt. Quare tanti adulteri. qua¬
re tanti molles. quare tanti sacrilegi:
quare tanti irreligiosi s̃ : atq ita con¬
tumelias in ꝓuidentiã. n offensas in de¬
ũ. ⁊ criminationes in creatorẽ peccato¬
res generant: ex qͥb liqͥdo apparet ali¬
os dare głam do. alios conuitiũ facere
dũ passionib ⁊ uitiis seruiunt. Date
głam dño deo ur̃o antequã tenebrescat.
I ante quã offendant pedes ur̃i super
montes tenebrosos. St̃ alui montes ce¬
nebrosi : alii lucentes. Herũtam̃ qr
lmis arbitror dici. fuudam̃ta eiꝰ in mon¬

Expanded text:
 audire et auribus percipere ex ipsdicunt audire, quod autem praecedit, audite, si ad distinctionem ejus praecepti dicitur, quod postea infert, auribus percipite, hoc imperat, ut in mentem et sensum ea quae dicuntur excipiant. Neque vero in hoc solum loco, sed in omni Scriptura sunt quaedam facilia, et prompta ad intelligendestruendae sursum ac deorsum. Qui adversum providentiam disputant, haec dicunt. Quare tanti adulteri? quare tanti molles? quare tanti sacrilegi? quare tanti irreligiosi sunt? Atque ita contumelias in providentiam, et offensas in Deum, et criminationes in Creatorem peccatores generant. Ex quibus liquido apparet alios dare Deo gloriam, alios convicium facere, dum passionibus et vitiis serviunt. Date gloriam Domino Deo vestro antequam tenebrescat, et antequam offendant pedes vestri in montes tenebrosos . Sunt alii montes tenebrosi, alii lucentes. Verumtamen quia ibus arbitror dici: Fundamenta ejus in mon
Abbreviated transcription (Latin):
pluuiã fecit. Auint naturaliũ causaꝵ
scrutatores. qr fulgura ex nubiũ colli¬
sione generent᷑ in more silicũ durioꝵ:
qͦs cũ cõploseris sͥ mediꝰ ex his ignis e
tonicrua mugire. tonitruo scił so¬
nitũ indicante concursus. ⁊ fulgu¬
re excussi luminis claritat᷑e. Si intel¬
lexisti exẽplũ: consid̾a nc̃ nubes rati¬
onabiles. Moyses nibes erat: iħc
naue nubes erat. Iste. si secũ locun¬
tͦ ex sermonib eoꝵ fulgura micanͭ.
Iherenuas ⁊ baruch nubes erant:
sermocinantur iniuc̃e. ⁊ uidebis ru
tilare fulgores. Notestet tu ipse de
scripturis scĩs in hunc modũ nubiũ¬
inuenire concursus : ex qͥb ignis ennt¬
tatur. Ut aut̃ẽ ad nouũ testam̃tũ
ueniamꝰ. panlus et siluanꝰ due nubeᷤ
in unũ conuener̃t:⁊ ecce totũ mun

Expanded text:
pientiae. Aiunt naturalium causarum scrutatores, quia fulgura ex nubium collisione generentur in morem silicum duriorum, quos cum comploseris sibi, medius ex his ignis elet tonitrua mugire, tonitru scilicet sonitum indicante concursus et fulgore excussi luminis claritatem. Si intellexisti exemplum, considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat, Jesu nave nubes erat. Isti si secum colloquantur, ex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant, sermocinentur invicem, et videbtilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum invenire concursus, ex quibus ignis emittatur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus, Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce totum mun