comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mplete sunt ꝓphetie. plene st̃
hẏdriȩ: s ut aqua in uinum con¬
uertatur. in illa tota ꝓpħia xp̃e
cõmendat. M etretas enim dicit
mensuras quasdam. tamquã si
diceret
urnas. amphoras.
uel si qͥd
eiusmodi nomen
mensure est: metreta tam̃ a m̃¬
sura nom̃ accepit. ista mensura.¬
M etronꝰ enim mensurã dicunt
greci: inde appellate st̃ metrete.
Capiebant gͦ metretas binas uel
t̃nas. Qͥ d dicimꝰ frẽs: Si ternas
tantũ diceret. non cureret animꝰ
nr:nisi ad mysterium trinitatis.
S forte nec sic debemus inde cito
iam sensum auertere: qr dixit bi¬
nas uł t̾nas: qr nominato patre
est patris tantũmodo. aut filii
tantũmodo spẽ: s patris ⁊ filii sp̃ẽ.
Seriptũ est enim. Si quis dilexe¬
rit mundum: non ẽ spc̃ patris
in eo. I tem scriptum est. Quis
patre et filio: intelligit᷑ & sp̃ẽ
capientes metretas. aliȩ binas. aliȩ
tnas: s ipse sex hydrie. capiebant᷑
metretas binas uel t̾nas. Tam¬

Expanded text:
Impletae sunt prophetiae, plenae sunt Impletae sunt prophetiae, plenae sunt hydriae: sed ut aqua in vinum convertatur, in illa tota prophetia Ccommendat. Metretas enim dicit mensuras quasdam, tanquam si diceret urnas, amphoras, vel si quid hujusmodi. Nomen mensurae est metreta, et a mensura accepit nomen ista mensura. Μέτρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre est Patris tantummodo, aut Filii tantummodo Spiritus; sed Patris et Filii Spiritus. Scriptum est enim, Si quis dilexerit mundum, non est Spiritus Patris in illo : item scriptum est, QuisqPatre et Filio, intelligitur et Spircapientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tan
Abbreviated transcription (Latin):
etas est ut sepe audistis & nos¬
tis. N am prima etas computat᷑
ab adam usq ad noe: secunda a
noe. usq ad abraham. Et sic̃
matheus eugłista ꝑ ordinẽ seqͥt᷑.
et distinguit: tercia ab abra¬
ham usq ad dauid. Q uarta a
do usq ad transmigrationem ba
bylonis : quinta a transmigrati¬
one babylonia. usq ad iohannẽ
baptistam: sexta inde usq ad fi¬
nem scłi. Propt̾ea sexta die fecit
dłs hominem ad ymaginem suã.
quia sexta ista etate manifestat᷑
seđm imaginem eiꝰ qui creauit
nos. et conu̾titur aqua in uinũ:
ut iam manifestum xp̃m in lege
et ꝓpħis sapiamꝰ. Ideo erant ibi
sex hydrie: quas iussit impleri
aqua. S ex gͦ illȩ hydrie. sex eta¬
tes significant: quib non defuit
ꝓpħia. Illa gͦ tempora sex. quasi
articulis distributa. atq distincta.
quasi uasa ee̾nt in ania. nisi a xͦ
implerentur. Q uid dixi tempora.
quȩ mnaniter currerent. nisi ui
eis dñs nrͣ iħe xp̃c predicaretur:

Expanded text:
etas est, ut saepe audistis et nosetas est, ut saepe audistis et nostis. Nam prima aetas computatur ab Adam usque ad Noe: secunda a Noe usque ad Abraham: et sicut Matthaeus Evangelista per ordinem sequitur et distinguit, tertia ab Abraham usque ad David: quarta a David usque ad transmigrationem in Babyloniam: quinta a transmigratione in Babyloniam usque ad Joannem Baptistam : sexta inde usque ad finem saeculi. Propterea et sexta die fecit Deus hominem ad imaginem suam : quia sexta ista aetate manifestatursecundum imaginem ejus qui creavit nos ; et convertitur aqua in vinum, ut jam manifestatum Christum in Lege et Prophetis sapiamus. Ideo erant ibi sex hydriae, quas jussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates significant, quibus non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distincta, quasi vasa essent inania, nisi a Christo implerentur. Quid dixi, tempora quae inaniter currerent, nisi in eis Dominus Jesus praedicaretur?
Abbreviated transcription (Latin):
piebat. inebriat quod non inebri¬
abat. Si enĩ uoluisset iussisset in¬
de aquam effundi. et sic ipse mit¬
teret uinum ex occultis creatu¬
re finib s unde fecit et panem
quando satiauit tot milia. Non
enĩ quinq panes habebant qͥn¬
q milium hominũ saturitatem.
aut saltem duodecim cophinos
plenos: sed omnipotentia dñi.
quasi fonᷤ panis erat. Sic posset¬
& effusa aqua. uinuꝰ infundere.
Q uod si fecisset: uideretur scrip¬
turas ueteres imꝓbasse. Cũ aut̃
ipsam aquam conu̾tit in uinũ:
ostendit nobis. quod ⁊ scriptura
uetus ab ipso est. Nam iussu ip¬
sius implete st̃ hydrie. A dño
quidem et illa scriptura est: s¬
nichil sapit si non ibi xpc intel¬
legatur. Intendite autem. qd̃
ipse ait. Que scripta st̃ in lege
et ꝓpħis & psalmis de me. I oui¬
mus autem legem. ex quib tem¬
porib narret : id est ab exordio
mundi. In principio fecit deus
celum et terram: inde usq ad
hoc tempus qd̃ ne a gimꝰ: sexta¬

Expanded text:
piebat, inebriat quod non inebriabat. Si enim jussisset inde aquam effundi, et sic ipse mitteret vinum ex occultis creaturae sinibus, unde fecit et panem quando saturavit tot millia: non enim quinque panes habebant quinque millium hominum saturitatem, aut saltem duodecim cophinos plenos , sed omnipotentia Domini quasi fons panis erat; sic posset et effusa aqua vinum infundere: quod si fecisset, videretur Scripturas veteres improbasse. Cum autem ipsam aquam convertit in vinum, ostendit nobis quod et Scriptura vetus ab ipso est: nam jussu ipsius impletae sunt hydriae. A Domino quidem et illa Scriptura; sed nihil sapit, si non ibi Christus intelligatur. 6. Intendite autem quod ipse ait, Quae scripta sunt in Lege, et Prophetis, et Psalmis de me. Novimus autem Legem ex quibus temporibus narret, id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta a
Abbreviated transcription (Latin):
ne extollat: in reb adu̾sis ne frangat.
Qͥ tibi dedit felicitatẽ huiꝰ seli: ad con¬
solationẽ tuã dedit. ñ ad temptationẽ.
Rursus qui te flagellat in isto scło: ad
emendationẽ facit. non ad dãpnationẽ.
ferto patrẽ erudientẽ. ne sentias uidi¬
cem punientẽ. Hec cottidie dicimus
uobis. & sepe dicenda st̃: qr bona et
post hec uenit iħe & discipłi eiꝰ in u¬

Expanded text:
ne extollat, in rebus adversis ne frangat. ne extollat, in rebus adversis ne frangat. Qui tibi dedit felicitatem hujus saeculi, ad consolationem tuam dedit, non ad corruptionem. Rursus qui te flagellat in isto saeculo, ad emendationem, non ad damnationem facit. Ferto patrem erudientem, ne sentias judicem punientem. Haec quotidie dicimus vobis, et saepe dicenda sunt, quia bona et Post haec venit Jesus et discip
Abbreviated transcription (Latin):
et putantes se aliquid esse cũ nichil
sint. In dilectione autẽ eiꝰ. & in mise¬
ricordia eiꝰ qui ambulat. etiã libera¬
tus ab illis letalib et grandib peccã¬
tis. qualia sunt facinora. homicidia
furta. adulteria: p̃ter illa que minu¬
ta uident᷑ ẽẽ peccata. lingue aut co¬
gitationũ. aut immoderationis in re-¬
bus concessis : facit ueritatẽ. confessio¬
nis. & uenit ad lucẽ in oꝑib bonis:
qm̃ minuta plura peccata si neglegã¬
tur. occidunt. Mlinute st̃ guite: que
flumina implent. Minuta st̃ grana
arene : s si multa harena imponatur
p̃mit. atq opprimit. Hoc facit senti¬
na neglecta: qd̃ facit fluctꝰ inruens.
Paulatim ꝑ sentinã intrat: s diu in¬
trando & ñ exauriendo mergit nauẽ.
Qͥd ẽ aut̃ exhaurire : nͥ bonis oꝑibus
agere ne obruant peccata: gem̃do.¬
penitendo. ieiunando. tribuendo. ig¬
noscendo:Iter aut̃ huiꝰ scłi molestũ ẽ
plenũ ẽ temptationib. in reb ꝓsperis

Expanded text:
et putantes se esse aliquid, cum nihil sint. In dilectione autem ejus et in misericordia ejus qui ambulat, etiam liberatus ab illis lethalibus et grandibus peccatis, qualia sunt facinora, homicidia, furta, adulteria; propter illa quae minuta videntur esse peccata linguae, aut cogitationum, aut immoderationis in rebus concessis, facit veritatem confessionis, et venit ad lucem in operibus bonis: quoniam minuta plura peccata si negligantur, occidunt. Minutae sunt guttae quae flumina implent: minuta sunt grana arenae; sed si multa arena imponatur, premit atque opprimit. Hoc facit sentina neglecta, quod facit fluctus irruens: paulatim per sentinam intrat; sed diu intrando et non exhauriendo, mergit navim. Quid est autem exhaurire, nisi bonis operibus agere ne obruant peccata, gemendo, jejunando, tribuendo, ignoscendo? Iter autem hujus saeculi molestum est, plenum est tentationibus; in rebus prosperis
Abbreviated transcription (Latin):
suũ in mundũ. ut iudicet mun¬
dũ: s ut saluet᷑ mundus ꝑ ipsũ.
Ergo quantũ in medico est : sanare
uenit egrotũ. Se interimit: qͥ pre¬
cepta medici obseruare ñ uult. he¬
nit saluator ad mundũ. Quare sal¬
uator dictus ẽ mundi: nisi ut saluet¬
mundũ. non ut iudicet mundũ: sal¬
uari ñ ius ab ipso: ex te iudicaberis
& qͥd dicam iudicaberis: uide qͥd ait.
Qͥ credit in eũ: non uidicat᷑. Qͥ au¬

Expanded text:
suum in mundum, ut judicet munsuum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus emundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso? ex teipso judicaberis. Et quid dicam judicaberis? Videte quid ait: « Qui credit in eum non judicatur. Qui au
Abbreviated transcription (Latin):
est facere: nonne uita xp̃c : & tam̃
mors mortua est : quia uita mortua
occidit mortem. Plenitudo uite: deglu¬
tiuit moetem. Absorta ẽ mors. in corpo
re xp̃i. Sic & nos dicemꝰ in resurrec¬
tione : qr iam triũphantes cantabimꝰ
Ubi est mors contentio tua: ubi ẽ moes
aculeus tuus:Sinterim mͦ frẽs ut a
peccato sanem᷑ : xp̃m crucifixũ intue¬
amur. Qula sieut moyses inquit ex¬
altauit serpentẽ in heremo. ita ex¬
altari opoetet filiũ hominis: ut oĩs
qui credit in eũ non pereat. s habe
at uitam et̃nam. Quomodo qͥ intu¬
ebant᷑ illũ serpentẽ. ñ peribant moe¬
sib serpentiũ : sic qͥ intuent᷑ mortẽ
xp̃i fide. sanant᷑ a morsib peccatoꝵ.
S illi sanabant᷑ a morte ad uit̾a tem¬
poralem : hic aut ait. ut habeant
uitã et̾nam. H oc enĩ int̾est inter fi¬
guratã ẏmaginem : & rem ipsam.
fĩgura p̾stabat uitã temporalẽ: res
ipsa cuiꝰ illa figura erat. p̾stabat ui¬

Expanded text:
est facere? Nonne vita Christus? et tamen est facere? Nonne vita Christus? et tamen mors mortua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim modo, fratres, ut a peccato sanemur, Christum crucifixum intueamur; quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui credit in eum, non pat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat, praestat vi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse dñs testat᷑ in hac lectione. ut ne¬
mo possit aliud intͣpretari: quã qd
ipsa ueritas de se indicat. Dictũ est
enĩ ad moysen. a dño. ut faceret ene¬
ũ serpentem. et exaltaret in ligno in
heremo. & ammoneret popłm isrł :
ut si quis morsus eẽt a serpente. il¬
lũ serpent̾e in ligno exaltatũ atten¬
deret. factũ est. Mordebant᷑ homines:
intuebant᷑. sanabant᷑. Qͥd sunt ser¬
pentes mordentes: Peccata de morta¬
litate carnis. Qs ẽ serpens exaltatꝰ.:
Mors dñi in cruce. Qͥa enĩ a serpen¬
te. mors: ꝑ serpentis effigiẽ figurata
est. Morsus serpentis letalis : mors
diũ uitalis. Attendit᷑ serpens: ut ni¬
chil ualeat serpens. Qo ẽ hoc : at¬
tendit᷑ mors : ut nichil ualeat moes.
Sed cuiꝰ mors:ᷤ mors uite: si dici pot̃:
mors uite. Imino qr dici potest: mi¬
rabilit̾ d̾r. Sed nũquid non erit di¬
cendũ: quod fuit faciendũ:ego du¬
bitem dicere : qd dñs ꝓ nob̃ dignatꝰ

Expanded text:
ipse Dominus testatur in hac lectione, ut neipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dicere quod Dominus pro me dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ibi ait. S inuidia autẽ diaboli: mors
intrauit in orbẽ t̾raꝵ. Ad mort̾ẽ adi¬
abolo ꝓpinatã non uenit homo ui
adtractus. Non enĩ cogendi potentiã
diabolus habebat: s ꝑsuadendi u̾su¬
tiam. Nisi consentires: nicħ inuexe¬
rat diabolus. Consensio tua te o hõ
ꝑduxit ad mortem. A mortali mor¬
tales nati: ex immortalib mortales
facti. Ab adam om̃s homines morta¬
facta sunt omiã. unicus equalis pa¬
tri. mortalis factus est : quia u̾bum
caro factũ est. & habitauit in nobis.
Ergo morte̾ suscepit. ⁊ mortẽ suspendit
in crucẽ: et de ipsa mocte. liberant᷑
mortales. Qd in figura factũ ẽ apud
anciquos : cominemorat illud dñs.
non legert̃: uel qͥ forte lectũ siue au¬
ditũ obliti sunt. ẜst̾nebat᷑ in heremo
ppłs isrł. morsib serpentiũ: fiebat
magna strages multoꝵ morientium.
Plaga enĩ d̾i erat corripientis & fla¬
gellantis ut erudiret. Demonstratũ
est ibi magnũ sacram̃tũ rei future.

Expanded text:
 mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. Non consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortafacta sunt omnia, unicus aequalis Patcaro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae,
Abbreviated transcription (Latin):
facinꝰ meũ ego agnosco. & peccatũ me¬
ũ coram me ẽ semꝑ   sit ante te : qd̃
non uis esse ante dm̃. Si autẽ post te
feceris peccatũ tuũ: retorquet tͥ illud
d̾s ante ocłos tuos. E tunc retorquet:
quando iam penitentie fructus nullꝰ
erit. Currite. ne tenebre uos cõprehen¬
dant frẽs mei: eiuigilate ad salutẽ urãm.¬

Expanded text:
facinus meum ego cognosco, et peccatum mefacinus meum ego cognosco, et peccatum meum coram me est semper ? Sit ante te quod non vis esse ante Deum. Si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet illud tibi Deus ante oculos tuos; et tunc retorquet, quando jam poenitentiae fructus nullus erit. 14. Currite, ne tenebrae vos comprehendant , fratres mei: evigilate ad salutem
Abbreviated transcription (Latin):
piunt bona opera tua. quia accusas
mala oꝑa tua. Iniciũ operũ bonoꝵ:
confessio ẽ operũ maloꝵ. facis uerita¬
tem: & uenis ad lucẽ. Quid ẽ facis ue¬
ritatẽ: non te palpas. non tͥ blandiri :
ñ te adularis. Non dicis uistꝰ sũ. cũ sis
iniquus: & incipis facere ueritate. Ue¬
nis autẽ ad lucẽ ut manifestent᷑ opera
tua. qr in do st̃ facta: qr & hoc ipsũ qd̾
tͥ displicuit peccatũ tuũ. ñ tͥ displiceret.
nisi ds tͥ luceret: et eiꝰ ueritas tͥ osten¬
det. S qui ammonitꝰ & diligit pec¬
cata sua. odit ammonentẽ lucẽ. & fu¬
git eam : ut ñ arguantur opera eius
mala que diligit. Qͥ aũt facit ueri¬
tatẽ. accusat in se mala sua: non sibi
parcit. ñ sibi ignoscit. ut ds ignoscat:
qr qd̃ uust ut d̾s ignoscat. ipse agnoᷤᷤ¬
cit et uenit ad lucem: cui grãs agit.
qd̾ illi qͥd in se odisset ostenderit. Dic̃
d̾o: aute. faciem tuã a peccatis meis
E qua fronte dicit. nͥ iterũ dicat: qm̃

Expanded text:
piunt bona opera tua, quia accusas piunt bona opera tua, quia accusas mala opera tua. Initium operum bonorum, confessio est operum malorum. Facis veritatem, et venis ad lucem. Quid est, Facis veritatem? Non te palpas, non tibi blandiris, non te adulas; non dicis, Justus sum, cum sis iniquus, et incipis facere veritatem. Venis autem ad lucem ut manifestentur opera tua, quia in Deo sunt facta; quia et hoc ipsum quod tibi displicuit peccatum tuum, non tibi displiceret, nisi Deus tibi luceret, et ejus veritas tibi ostenderet. Sed qui et admonitus diligit peccata sua, odit admonentem lucem et fugit eam, ut non arguantur opera ejus mala quae diligit. Qui autem facit veritatem, accusat in se mala sua; non sibi parcit, non sibi ignoscit, ut Deus ignoscat: quia quod vult ut Deus ignoscat, ipse agnoscit, et venit ad lucem; cui gratias agit, quod illi quid in se odisset ostenderit. Dicit Deo, Averte faciem tuam a peccatis meis: et qua fronte dicit, nisi iterum dicat, Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Quia bonũ opus fecert̃ ut uenirent
inuenit. & om̃s ã peccato sanat: &
ꝓpt̾ morsũ serpentis erectus ẽ serpeis.
id ẽ mors dnĩ ꝓpt̃ mortales homines
qͦs inuenit inuistos: quomͦ intelligit᷑
hoc ẽ enĩ iudiciũ. qm̃ lix uenit in¬
mundũ. & dilexert̃ homines magis
tenebras quã lucẽ: erant enĩ cyala ope¬
ra eoꝵ. Qͥd est hoc  quoꝵ enĩ erant
bona opera: nonne uenisti ut iustifi¬
ces impios   s dilexer̃t inquit tenebras¬
magis quã lucem. Ibi posuit uim. Mul¬
ti enim dilexer̃t peccata sua: multi con¬
fessi st̃ peccata sua: quia qͥ conficetur
peccata. & accusat peccata sua: iã eũ
deo facit. il eeusat d̾s peccata tua. Si &
tu accusas: coniungeris deo. Quasi due
res sc̃: homo ⁊ peccator. Q d̃ audis homo.
łs fecit: qd̃ audis peccator. ipse homo
fecit. Dele qd̾ fecisti: ut ds saluet quod
fecit. Oportet ut oderis in te opꝰ tuũ:
& ames in te opus di. Cũ autẽ ceperit
tibi displicere quod fecisti: inde inci¬

Expanded text:
quidam opus bonum fecerunt, ut venirent invenit, et omnes a peccato sanat, etpropter morsum serpentis erectus est serpens, id est mors Domini, propter mortales homines, quos invenit injustos; quomodo intelligitur, Hoc emundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem. Erant enim mala opera eorum? Quid est hoc? Quorum enim erant mala opera? Nonne venisti ut justifices impios? Sed dilexerunt, inquit, magis tenebras quam lucem. Ibi posuit ti enim dilexerunt peccata sua, multi confessi sunt peccata sua: quia qui confitetur peccata sua, et accusat peccata sua, jam cum Deo facit. Accusat Deus peccata tua: si et tu accusas, conjungeris Deo. Quasi duae res sunt, homo et peccator. Quod audis homo, Deus fecit: quod audis peccator, ipse homo fecit. Dele quod fecisti, ut Deus salvet quod fecit. Oportet ut oderis in te opus tuum, et ames in te opus Dei. Cum autem coeperit tibi displicere quod fecisti, inde inci
Abbreviated transcription (Latin):
est iudiciũ. Nouit enim dñs qͥ st̃ eiꝰ.
Nouit qui ꝑmaneant ad coronam: qui
ꝑmaneant ad flãmã. Nouit in area
sua triticũ: nouit paleam. Nouit se¬
getem: nouit ⁊i zania. I am uidicatꝰ
est qui ñ credit. Q.uare uidicatus:
Qͥ a non credit in nomine unigeni

Expanded text:
st judicium. Novit enim Dominus qui sunt ejus: novit qui permaneant ad coronam, qui permaneant ad flammam; novit in area sua triticum, novit paleam; novit segetem, novit zizania. Jam judicatus est qui non credit. Quare judicatus? Quia non credidit in nomine unige
Abbreviated transcription (Latin):
illũ qui uolebat eos facere unũ in u¬
no ad unũ. Audiant illũ dicentẽ. No¬
lite uos facere multos. Ego plantaui
apollo rigauit: s d̾s increm̃tũ dedit.
ħeꝙ qͥ plantat est aliqͥd neq qui r¬
gat: sed qui increm̃tũ dat ds. Illi
dicebant. E go sũ pauli. ego apollo.
eggo cephe. E ille. Diuisus est. xp̃c
In uno estote. unũ estote: unꝰ estote.
Nemo ascendet in celũ: nisi qͥ de celo
descendit. Tece uolumꝰ eẽ tui: dicebais
paulo. & ille. Nolo sitis pauli: s eiꝰ es¬
tote. cuiꝰ est uob̃̾cũ paulus. Nescend̾
enĩ et mortuus est: & ipsa morte li¬
berauit a morte. Morte occisus: mor¬

Expanded text:
i volebat eos facere unum in ui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? In uno estote, unum estote, unus estote: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit
Abbreviated transcription (Latin):
cendit in celũ. nisi qui de celo descen¬
dit: filiꝰ hoĩs qui ẽ in celo. Mliraris
qr et hic erat: & in celo: tales fecit
discipłos suos. Paulũ audi apłm dicẽ¬
tem. Nrã autẽ conu̾satio in celis est.
Si homo paulus apłs ambulabat in
carne in t̾ra. & conu̾sabat᷑ in celo:
d̾s celi et t̾re non poterat esse in celo
et in t̾ra : si gͦ nemo nͥ ille descendit
& ascendit : quȩ spes est ceteris:ͦ ea
spes ẽ ceteris : qr ille ꝓpterea descen¬
dit. ut in illo & cũ illo unꝰ essent. qͥ
ꝑ illũ ascensuri eñt. Non dicit & se¬
Qd dixit unũ: hoc dixit ẽẽ om̃s nos.
Ideo in psalmis aliquando plures can¬
tant: ut ostendatur qr de plurib
fit unꝰ. Aliquando unꝰ eantat: ut
ostendat᷑ qͥd fiat de plurib. Propt̾ea
unꝰ sanabat᷑ in illa piscina. E qͥs qͥs
aliꝰ descendebat ñ sanabat᷑. E rgo iste unꝰ.
c̃omendat unitatẽ eccłe. Ue illis qui o¬
dert̃ unitatem: & partes sibi faciunt
in hominib. Audiant illũ qͥ uolebat¬

Expanded text:
t in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. Paulum audi apostolum dicentem, Nostra autem conversatio in coelis est . Si homo Paulus apostolus ambulabat in carne in terra, et conversabatur in coelo, Deus coeli et terrae non poterat esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, nisi ille, descendit et ascendit, quae spes est caeteris? Ea spes est caeteris, quia ille propterea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seQuod dixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qu
Abbreviated transcription (Latin):
tione spiritali: secutꝰ ait. Sie est omĩs
qͥ natꝰ est ex spũ. Deinde frẽs qͥs nr̃m
non uideat. u̾bi grã austrũ euntem.
a meridie ad aquilonẽ : aut aliũ uen¬
tũ uenientẽ ab oriente ad occidentem:
Quomodo gͦ nescimꝰ unde ueniat. & qͦ
eat: s quid gͦ dixit t̾renũ: qd̾ ñ crede¬
bant homines:an illud utiq qd̃ de
templo resuseitando dixerat:s corpus
tũ est t̾ram suscitaturo. Si t̾restria
creditis qr templũ possũ suscitare de¬
iectũ a uobis: quomodo credetis quia
ꝑ sp̃m possunt homines regenerari:
Et sequit᷑. Ꝙ nemo ascendit in celũ
nisi qui de celo descendit: filiꝰ hoĩs qͥ
ẽ in celo. Ecce hic erat: ⁊ in celo erat.
Hic erat carne: in celo erat diuinita¬
te. Immo ubiq diuinitate. N atꝰ de
matre: non recedens a patre. Due
natiuitates xp̃i intelligunt᷑: una di¬
uina. altera humana. Una ꝑ quam
efficiur : altera ꝑ quã reficerem᷑.
Ambe mirabiles. Illa enĩ sine matre:
ista sine patre. Sed qr de adam corpꝰ

Expanded text:
t, Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Deinde, fratres, quis nostrum non videat, verbi gratia, austrum euntem de meridie ad aquilonem; aut alium ventum venientem ab oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Corpus etum est terram suscitaturo. Si terrestria,creditis quia templum possum resuscitare dejectum a vobis; quomodo credetis quia per Spiritum possint homines regenerari? 8. Et sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae nativitates Christi intelliguntur; una divina, altera humana: una per quam efficeremur, altera per quam reficeremur: ambae mirabiles; illa sine matre, ista sine patre. Sed quia de Adam corpus
Abbreviated transcription (Latin):
yses et ceteri patriarche: et omnes
ꝓpħe. Quanta ꝑtulerunt in illo fri¬
gore: quando seminabant. Ergo iã
in uidea messis parata erat. Merito
ibi tamquã matura seges fuit: quan¬
do tot milia hominũ precia rerũ sua¬
rũ afferebant. et ad pedes apłoꝵ po¬
nentes. expeditis humeris a sarcinis se
matura messis. Qͥ d inde factũ ẽ de ip¬
sa messe : eiecta st̃ pauca grana: et se¬
minauer̃t orbem t̾raꝵ. & surgit alia
messis: quȩ in fine scłi metenda est.
De ista messe dicit᷑: qui seminant in
lacrimis. in gaudio metent. Ad istam
tur. Messores inquit: angeli st̃. Ista gͦ
messis crescit inter zizania: et expec¬
matura erat. quo prius missi sunt
discipłi: ubi ꝓpħe laborauert̃. Sed
tam̃ frẽs. uidete quid dictũ sit: simui
gaudeat et qui seminat et qͥ metit.
Disparis temporis laborẽ habuerunt:
s gaudio parit̾ ꝑfruent᷑. Mercedẽ si¬
mul accepturi st̃: uitam et̃nam.

Expanded text:
yses et caeteri patriarchae, et omnes yses et caeteri patriarchae, et omnes prophetae, quanta pertulerunt in illo frigore quando seminabant? Ergo jam in Judaea messis parata erat. Merito ibi tanquam matura seges fuit, quando tot millia hominum pretia rerum suarum afferebant; et ad pedes apostolorum ponentes, expeditis humeris a sarcinis saematura messis! Quid inde factum est? De ipsa messe ejecta sunt pauca grana, et seminaverunt orbem terrarum, et surgit alia messis quae in fine saeculi metenda est. De ipsa  Aug., ista messe dicitur: Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Ad istam tur. Messores, inquit, angeli sunt . Ista ergo messis crescit inter zizania, et exspecmatura erat, quo prius missi sunt discipuli, ubi prophetae laboraverunt. Sed tamen, fratres, videte quid dictum sit: Simul gaudeat et qui seminat, et qui metit? Disparis temporis labores habuerunt, sed gaudio pariter perfruentur, mercedem simul accepturi sunt vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
go messores missurus est. In hoc e¬
nim est uerbũ uerũ. quia alius ẽ
qui metit. alius qui seminat: ut &
qui seminat simul gaudeat. et qui
inetit. Ego misi uos metere: qd̃ uos
non laborastis. Alii laborauerunt.
et uos in eoꝵ laborem introistis.
Qͥ d gͦ. messores misit ñ seminatores:
Quo messores : ubi alii iam laborauer̃t:
Nam ubi iam laboratũ erat: semina¬
tum erat. E qd̃ seminatũ erat. iam
maturũ factũ erat: falcem et tritu¬
ram ͥ desiderabat. Quo gͦ erant mes¬
sores mittendi:  ubi iam ꝓpħe p̃di¬
cauerant. Ipsi enĩ fuert seminato¬
res. Nlam si ipsi non seminatores:
lier fructus maturus erat: et erais
albae messes : et falcem querebant.
Misi uos. Quo:ᷤᷤ metere quod ñ semi¬
nastis. Alii laborauert: et uos in eoꝵ
laborem introistis. Qͥ laborauer̃t
Ipse abraham. ysaac. ia cob. Legice la¬
bores eoꝵ. In om̃ib eoꝵ laborib pro¬
phetia. xp̃i : et ideo seminatores mo¬

Expanded text:
go messores missurus est. In hoc ego messores missurus est. In hoc enim est verbum verum, quia alius est qui metit, alius qui seminat: ut et qui seminat simul gaudeat et qui metit. Ego misi vos metere quod vos non laboraet vos in eorum laborem introistis. Quid ergo? Messores misit, non seminatores. Quo messores? ubi jam alii laboraverunt. Nam ubi jam laboratum erat, utique seminatum erat; et quod seminatum erat, jam maturum factum, falcem et trituram desiderabat. Quo ergo erant messores mittendi? ubi jam prophetae praedicaverunt: ipsi enim seminatores. Nam si ipsi non seminatores, lier fructus maturus erat, et erant albae messes, et falcem quaerebant. Misi vos: quo? Metere quod non seminastis: alii seminaverunt, et vos in eorum labores introistis. Qui laboraverunt? Ipse Abraham, 505 Isaac, et Jacob. Legite labores illorum: in omnibus eorum laboribus est prophetia Christi; et ideo seminatores. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid mirũ si mulier illa non intellige¬
bat aquã : ecce discipłi ñ intellegiuͭ
escam. Audiuit autem cogitatiqres
eoꝵ: et iam instruit ut magister: ñ
ꝑ circuitum sicut illam. cius ad¬
huc uirum requirebat: s iam aꝑte.
Meus inquit cibus ẽ: ut faciam uo¬
luntatẽ eius qui misit me. Ergo e
potus ipse erat in illa muliere: ut
faceret uoluntatem eiꝰ qui eũ mise¬
rat. I deo dicebat. Sitio. da mͥ bibe¬
re: scilicet ut fidem in ea operaret᷑:
et fidem eius biberet. et eam in cor¬
pus suũ traiceret. Corpus enĩ eiꝰ eccła.¬
Ergo ipse est inquit cibus ms: ut fa¬
ciam uoluntatem eiꝰ qui misit me.
Nonne uos dicitis qđ adhuc quatuor
menses sunt. et messis uenit. In opꝰ
feruebat: et oꝑarios mittere dispone¬
bat. uos quatuor menses computatis
ad messem: eggo uob̃ aliam messẽ albã
et paratã ostendo. E oe dico uobis.
Leuate ocłos ur̃os. et uidete quia
iam albe st̃ regiones ad messem. Er¬

Expanded text:
Quid mirum si mulier illa non intelligeQuid mirum si mulier illa non intelligebat aquam? ecce discipuli nondum intelligunt escam. Audivit autem cogitationes illorum, et jam instruit ut magister; non per circuitum, sicut illam cujus adhuc virum requirebat, sed jam aperte: Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me. Ergo et potus ipse erat in illa muliere, ut faceret voluntatem ejus, qui miserat eum. Ideo dicebat, Sitio, da mihi bibere; scilicet ut fidem in ea operaretur, et fidem ejus biberet, et eam in corpus suum trajiceret: corpus enim ejus Ecclesia. Ipse est ergo, inquit, cibus meus ut faciam voluntatem ejus qui me misit. 32. Nonne vos dicitis quod adhuc quatuor menses sunt, et messis venit? In opus fervebat, et operarios mittere disponebat. Vos quatuor menses computatis usque ad messem; ego vobis aliam messem albam et paratam ostendo. Ecce dico vobis, levate oculos vestros, et videte quia jam albae sunt regiones ad messem. Er
Abbreviated transcription (Latin):
lũ aliquod suspicabant᷑. Et nemo
tam̃ dixit qͥd queris aut qͥd loque¬
ris cũ ea. Reliquit gͦ hyoriam su¬
dimitteret : et eugłizare curreret:
Q ꝓiecit eupiditatẽ: et ꝓperauit ad¬
nuntiare ueritatem. Discant qͥ uolt̾
eugłizare: ꝓieiant hydriam ad pu¬
teum. Recordamini quid suꝑuis dixe¬
rim de hẏdria. Nas erat unde aqua
hauriebat᷑. Greco nomine appellat᷑
tamquã si aquariũ diceret᷑. Proiecit¬
gͦ hydriam: que iam ñ usui s oneri
fuit. Auida quippe desid̾abat aqua il¬
la satiari: ut nunciaret. xp̃m onere
feci. Pedetẽpti ne illi quasi iam irasce¬
rentur. et indignarent᷑. et ꝑseque¬
qui mͥ dixit omĩa que feci. Nũ quid
ipse est xp̃e: exierunt de ciuitate:
et ueniebant ad euͣ. Et rogabant
eum discipłi dicentes. Rabi. man¬
duca. Ierant eñ emere cibos: et ue¬
nerant. Ille autem dixit. Ego cibũ
habeo manducare: quẽ uos nescitiꝰ.
Dicebant gͦ discipłi eius adinuicem.
Nũquid aliquis attulit ei manducare:

Expanded text:
cabantur. Nemo tamen dixit: Quid quaeris aut quid loqueris cum ea? 30. Reliquit ergo hydriam sudimitteret, et evangelizare curreret? Projecit cupiditatem, et properavit annuntiare veritatem. Discant qui volunt evangelizare, projiciant hydriam ad puteum. Recordamini quid superius dixerim de hydria: vas erat unde aqua hauriebatur, graeco nomine appellatur tanquam si aquarium diceretur. Pro hydriam, quae non jam usui, sed oneri fuit. Avida quippe desiderabat aqua illa satiari, ut annuntiaret Christum, onere feci. » Pedetentim, ne illi quasi irascerentur et indignarentur, et perquireuid ipse est Christus? Exierunt de civitate, et veniebant ad eum, et rogabant eum discipuli dicentes: Rabbi, manduca. Ierant enim emere cibos, et venerant. Ille autem dixit: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis. Dicebant ergo discipuli ad invicem: Numquid aliquis attulit ei manducare?
Abbreviated transcription (Latin):
sum qui loquor tecũ. Hocauit ergo¬
uirum suũ. factus est uir eiꝰ caput
mulieris : factus ẽ. xp̃c caput uiri.
Iam mulier ordinatur in fide. et re
uit hoc ego sũ qui loquor tecũ: iam
ultra quid diceret: quando dñs ihe
xp̃e manifestare se uoluit mulieri:
eui dixerat crede michi: et continu¬
o uenert̃ discipłi eiꝰ: et mirabant᷑
quia cũ muliere loquebatur. Qͥa
quęrebat ꝑditam: qui uenerat qͤ

Expanded text:
or tecum. Vocavit or tecum. Vocavit virum suum, factus est vir caput mulieris, factus est Christus caput viri. Jam mulier ordinatur in fide, et regvit hoc, Ego sum, qui loquor tecum, jam ultra quid diceret, quando Christus Dominus manifestare se voluit mulieri, cui dixerat, crede mihi? Et continuo venerunt discipuli ejus, et mirabantur, quia cum muliere loquebatur. Quia quaerebat perditam, qui ven
Abbreviated transcription (Latin):
er̃t illi om̃s scĩ qui omĩa sua uendide¬
rũ posuerunt. Non repulit enĩ d̾s ple¬
bem suam : quã p̾sciuit. Audiuit hoc
mulier ista : et addidit. Iam dudũ pro¬
pħam dixerat: uidit talia dicere eum
cũ quo loquebat᷑. que iam plus eẽnt
ad ꝓpħam : et qͥd respondit uidete.
nia nobis demonstrabit. Qͥd ẽ hoc:
et nos de monce contendimꝰ. Cum
ille uenerit: et mon. te spernet. &
templũ euertet. Docebit iste nos oĩa:
ut in spũ et ueritate nouerimꝰ adora¬
re. Sciebat qͥs eam posset docere: s
iam docentem nondũ agnoscebat. Iã
gͦ digna erat cui manifestaretur.
Messias autem unctus ẽ. Unctus gre
ce. xp̃e est : hebraice messias est. Unde
et punice. messe. dicit᷑ unge. Cogna¬
te quippe sunt lingue iste et uicine :
hebraica. punica. et syra. Ergo dicit
ei mulier. Scio quia messias uenit: qͥ
dicitur. xp̃c. Cum gͦ uenerit: ille nob̃
annunciabit omĩa. Dicit ei ihe. E go

Expanded text:
erunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendideerunt illi omnes sancti, qui omnia sua vendidelorum posuerunt . Non enim repulit Deus plebem suam quam praescivit . 27. Audivit hoc mulier ista, et addidit. Jamdudum prophetam dixerat; vidit talia dicere eum cum quo loquebatur, quae jam plus essent ad prophetam; et quid respondit, videte: nia nobis demonstrabit. Quid est hocet nos de monte contendimus: cum ille venerit, et montem spernet, et templum evertet; docebit nos iste omnia, ut in spiritu et veritate noverimus adorare. Sciebat quis eam posset docere, sed jam docentem nondum agnoscebat. Jam ergo digna erat cui manifestaretur. Messias autem unctus est; unctus graece Christus est; hebraice Messias est: unde et punice, Messe dicitur unge. Cognatae quippe sunt linguae istae et vicinae, hebraica, punica, et syra. 28. Ergo dicit ei mulier, Scio quia Messias veniet, qui dicitur Christus: cum ergo venerit ille, nobis annuntiabit omnia. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ locũ altum. aliquẽ locũ scm̃:
incus exhibe templũ do. Templũ enĩ
dei scm̃ est: quod estis uos. In templo
ius orare : in te ora. Sed prius esto
templũ dei: quia ille in templo suo
exaudiet orantem. Ueniet gͦ hora et
nẽ est: quando ueri adoratores. adora¬
bt̃ patrem in spũ et ueritate. Nos ad¬
oramꝰ qd̃ scimus. uos adoratis qd̾ nesci¬
tis: qm̃ salus ex uideis ẽ. Multũ de¬
dit iudeis: sed noli istos reꝓbos accipe¬
re. Parientem illũ accipe. eui adiunc¬
tus ẽ alius. ut pacati in lapide angu¬
lari quod est xp̃e. copularent᷑. Unus
enĩ paries a iudeis: unꝰ a gentib. Lon¬
ge a se isti parietes: s donec in angu¬
lo coniungantur. Alienigene autem
hospites erant: et peregrini a testam̃¬
tis dĩ. Sedm hoc gͦ dictũ est: nos ad¬
oramꝰ qđ̃ scimꝰ. Ex ꝑsona quidem uide¬
oꝵ dictũ est: s non om̃iũ iudeoꝵ. Non
reproboꝵ uideoꝵ. sed de qualib fuert̃
apłi. quales fuerunt ꝓpħȩ. quales fu¬

Expanded text:
aliquem locum sanctum, intus exhibe te templum Deo. Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . In templo vis orare? in te ora. Sed prius esto templum Dei, quia ille in templo suo exaudiet orantem. 26. Venit ergo hora, et nunc est, quando veri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et veritate. Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis; quoniam salus ex Judaeis est. Multum dedit Judaeis: sed noli istos reprobos accipere. Parietem illum accipe cui adjunctus est alius, ut pacati in lapide angulari, quod est Christus, copulentur. Unus enim paries a Judaeis, unus a Gentibus: longe a se isti parietes, sed donec in angulo conjungantur. Alienigenae autem hospites erant, et peregrini a testamentis Dei . Secundum hoc ergo dictum est, Nos adoramus quod scimus. Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum Judaeorum: sed de qualibus fuerunt Apostoli, quales fuerunt Prophetae, quales fu
Abbreviated transcription (Latin):
Et multo plures crediderunt in¬
eum ꝓpter sermonem eiꝰ. Et mu¬
lieri dicebant. quia iam ñ ꝓpter
tuam loquelam credimꝰ. Ipsi enim
nos audiuimꝰ. et scimꝰ qr hic ẽ ue¬
re saluator mundi. Et hoc paulu¬
lum animaduertendũ est: qr lec¬
tio terminata est. Mulier prima
nunci auit. et ad mulieriᷤ testimoni¬
um credid̾unt samaritani: et ro¬
gauert eum ut apud eos maneret.
et mansit ibi biduo: et plures ere¬
dider̃t. Et cũ credidissent: dicebats
mulieri. Non iam ꝓpt̾ u̾bũ tuiun
credimꝰ : sed ipsi cognouimꝰ et scimꝰ.
quia hic est uere saluator mundi.
Primo ꝑ famã: postea ꝑ p̃sentiam.
Sic agitur hodie cũ eis qui foris st̃:
per. xp̃ianos amicos. tamquã illa
muliere. hoc ẽ eccła annunciante.
famã. manet apud eos biduo. hoc
est dat illis duo p̃cepta caritatis.
et multo plures et firmius in eum
credunt : qm̃ uere ipse est salua¬
tor mundi

Expanded text:
ediderunt propter sermonem ejus: et mulieri dicebant: Quia jam non propter tuam loquelam credimus; ipsi enim nos audivimus, et scimus quia hic est vere Salvator mundi. Et hoc paululum animadvertendum est, quia lectio terminata est. Mulier primum nuntiavit, et ad mulieris testimonimum crediderunt Samaritani, et rogaverunt eum ut apud eos maneret, et mansit ibi biduo, et plures crediderunt: et cum credidissent, dicebant mulieri, Non jam propter verbum tuum credimus, sed ipsi cognovimus, et scimus quia vere hic est Salvator mundi; primo per famam, postea per praesentiam. Sic agitur hodie cum eis qui foris sunt,per christianos amicos; tanquam illa muliere, hoc est Ecclesia annuntiante, famam; manet apud eos biduo, hoc est, dat illis duo praecepta charitatis; et multo plures et firmius in eum credunt, quoniam vere ipse est Salvator mundi
Abbreviated transcription (Latin):
adorabant dm̃: samaritani longe
inde positi ñ in eo adorabant: et eo
uidei meliores se ẽẽ iactabant. quia
in templo adorabant dm̃. N on enĩ
coutuntur iudei samaritanis: qr
dicebant eis. Quomodo uos iactatis.
mus: nũquid patres nrĩ qͥ dõ pla¬
cuert̃: in illo templo adorauerunt.
Nonne in isto monte adorauer̃t: ubi
nos sumꝰ: melius gͦ nos inquiunt
in hoc monte dm rogamꝰ: ubi pa¬
tres nri rogauert̃. Contendebant
utriq ignari: qr uirũ non haben¬
tes. Illi ꝓ templo. illi ꝓ monte inflã¬
mabantur: adu̾sus inuicem. Dñs tam̃¬

Expanded text:
adorabant Deum; Samaritani longe adorabant Deum; Samaritani longe inde positi, non in eo adorabant; et ideo Judaei meliores se esse volebant, qui in templo adorabant Deum. Non enim coutuntur Judaei Samaritanis, quia dicebant eis: Quoniam vos in templo mus: nunquid patres nostri, qui Deo placuerunt, in illo templo adoraverunt? Nonne in isto monte adoraverunt, ubi nunc sum? Melius ergo nos, inquiunt, in hoc monte Deum rogamus, ubi patres nostri rogaverunt. Contendebant utrique ignari, quia virum non habentes, illi pro templo, isti pro monte inflammabantur adversus invicem. D
Abbreviated transcription (Latin):
tu me capias: non errore de me ali¬
quid falsum sentias. Adhuc enĩ mu¬
lier errabat que aquã illam cogita¬
bat: cũ iam dñs de spũ scõ loqueret᷑.
Quare errabat: nisi quia adulterũ
non uirũ habebat: tolle gͦ hinc istũ
adulterũ. qui te corrũpit: et uade
uoca uirũ tuũ. Noca et ueni: ut in¬
telligas me. Dicit ad eũ mulier. Dnẽ
uideo quia ꝓpħa es tu. Cȩpit uenire
uir : nondũ plene uenit. Propħam
dnm putarat. Erat qͥdem et ꝓpha.
Nã de seipso ait. Non est ꝓpħa sine ho¬
nore: nisi in patria sua. Item de illo
dictũ est ad moysen. Propham eiꝰ sus¬
citabo de frĩb eoꝵ similẽ tui. Simi¬
lem scilicet ad formã carnis: non ad
eminentiam maiestatis. Ergo inueni¬
Nideo inquit qr ꝓpħa es tu. Incipit¬
uirũ adulterũ excludere. Nideo qr
ꝓpħa es. & incipit querere: qd̵ illã
solet mouere. Contentio quippe fue¬
rat inter samaritanos et uideos. qr
uidei in templo a salomone fabricato

Expanded text:
tu me capias, non errore de me alitu me capias, non errore de me aliquid falsum sentias. Adhuc enim errabat mulier, quae aquam illam cogitabat; cum jam Dominus de Spiritu sancto loqueretur. Quare errabat, nisi quia adulterum, non virum habebat? Tolle ergo hinc istum adulterum qui te corrumpit, et vade, voca virum tuum. Voca, et veni, ut intelligas me. 23. Dicit ei mulier: Domine, video quia propheta es tu. Coepit venire vir, nondum plene veniDominum putabat, erat quidem et propheta, nam de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua ; item de illo dictum est ad Moysen: Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum similem tui . Similem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam maVideo, inquit, quia propheta es tu, incipit adulterum excludere: Video quia propheta es, et incipit quaerere quod illam solebat movere. Contentio quippe fuerat inter Samaritanos et Judaeos, quia Judaei in templo a Salomone fabricato
Abbreviated transcription (Latin):
iusta et iniusta. bona et mala. utilia
et inutilia. Castitatem et impudiciam.
Hanc ut amet. illam ut uitet: carita¬
tem et odiũ: in hac ut sit. in illo ut
non sit. Hic uir. illis quinq uiris in
illa muliere ñ successerat. Ubi enĩ ille¬
ñ succedit : error dominat᷑. Nam eũ ce¬
perit anima capax ẽẽ rationis: aut a
sapiente mente regitur. aut ab erro¬
re. S error non regit: sed ꝑdit. Post
istos gͦ quinq sensus mulier illa ad¬
huc errabat : et error eam uentilabat.
Error autem iste ñ erat legitimus
iur: s adulter. Ideo ei dñs ait: bene
dixisti quia ñ habeo uirũ. Quinq e¬
nim uiros habuisti. Qͥnq te sensus car¬
nis primo rexert̃: uenisti ad etatem
utende rationis. nec ad sapientiam
ꝑuenisti: s in errorem incidisti. Ergo
post illos quinq uiros: iste quẽ ha¬
bes non ẽ tuus uir. E qͥd erat si ur
non erat: nisi adulter: uoca itaq ñ
ad ulterũ sed uirũ tuũ: ut intellec¬

Expanded text:
justa et injusta, bona et mala, utilia justa et injusta, bona et mala, utilia et inutilia, castitatem et impudicitiam, hanc ut amet, istam ut vitet; charitatem et odium, in hac ut sit, in illo ut non sit. 22. Hic vir quinque illis viris in ista muliere non successerat. Ubi enim non succedit ille, error dominatur. Nam cum coeperit anima capax esse rationis, aut a sapiente mente regitur, aut ab errore: sed error non regit, sed perdit. Post istos ergo quinque sensus mulier illa adhuc errabat, et error eam ventilabat. Error autem iste non erat legitimus vir, sed adulter: ideo ei Dominus, ait, Bene dixisti, Quia non habeo virum. Quinque enim viros habuisti: quinque te sensus carnis primo rexerunt; venisti ad aetatem utendae rationis, nec ad sapientiam pervenisti, sed in errorem incidisti. Ergo post illos quinque viros, iste quem habes, non est tuus vir. Et quid erat, si vir non erat, nisi adulter? Voca itaque non adulterum, sed virum tuum; ut intellec
Abbreviated transcription (Latin):
agit. Atubi uenerit ad annos exeren¬
de rationis. si eam susceperit optima
disciplina. et doctrina sapientie. qͥn¬
q illis uiris ad regendũ non succedit
nisi uir uerus legitimꝰ et illis melior:
et qui meliꝰ regat. et qui ad et̾nita¬
tem regat. ad et̃nitatem excolat. ad
et̾nitatem instruat. Nam isti qͥnq
sensus. non ad et̾nitatem nos reguis:
sed ad ista temporalia uel appetenda
uel fugienda. Ubi uͦ intellectus sapi¬
entia imbutus regere cȩperit aiãm.
scit iam ñ solũ fugere foueam. et ã¬
bulare in equali qd̃ ocłi ostendunt
infirme anime. nec tantũ canoras
uoces suauiter audire dissonasq re¬
pellere. uel blandis odorib delectari.
putoresq respuere. aut dulcedine. ca¬
pi. & amaritudine offendi: aut lenib
mulceri. et asperis ledi. Ista enĩ omĩa
infirme animȩ st̃ necessaria. Quid gͦ
regiminis. adhibet᷑ ꝑ illũ intellectũ:
Non alba et nigra discreturus ẽ. sed

Expanded text:
agit: at ubi venerit ad annos exserenagit: at ubi venerit ad annos exserendae rationis, si eam susceperit optima disciplina et doctrina sapientiae; quinque illis viris ad regendum non succedit, nisi vir verus legitimus et illis melior, et qui melius regat, et qui ad aeternitatem regat, ad aeternitatem excolat, ad aeternitatem instruat. Nam nisi quinque sensus non ad aeternitatem nos regunt, sed ad ista temporalia vel appetenda vel fugienda. Ubi vero intellectus sapientia imbutus regere coeperit animam, scit jam non solum fugere foveam, et ambulare in aequali quod oculi ostendunt animae infirmae: nec tantum canoras voces suaviter audire, dissonasque repellere; vel blandis odoribus delectari, putoresque respuere; aut dulcedine capi, et amaritudine offendi; aut lenibus mulceri, et asperis laedi. Ista enim omnia infirmae animae sunt necessaria. Quid ergo regiminis adhibetur per illum intellectum? Non alba et nigra discreturus est, sed
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑbabiliter. quinq uiros mulieris
huiꝰ. quinq libros moysi. H tebantur
enĩ eis samaritani: et sub eadẽ lege
erant. Nam inde illis et circũcisio in¬
erat. Sed qm̃ angustauit nos qd̃ seqͥ¬
tur. et nẽ quem habes. ñ est tuus uir.
uidetur mͥ facilius nos posse accipere
quinq uiros priores anime. quinq
q nascitur. antequã possit uti m̃te
atq ratione: non religatur nͥ sensib
carnis. Anima in puero paruo. qd̃ au¬
ditur. qd̾ uidet᷑. qd̾ olet. qd̾ sapit. qd̃
tactu sentitur : hoc appetit aut fugit.
appetit quicquid mulcet: fugit qͥcqͥd
offendit hos quinq sensus. Hos enim
quinq sensus. mulcet uoluptas: of¬
fendit dolor. Scd̃m hos quinq sensus
tamquã quinq uiros. prius uiuit aĩa:
qr istis regitur. Quare autem uiri dic¬
ti st̃.ͦ quia legitimi. a do quippe fac¬
ti. et a dõ donati st̃ anime. Infirma
est que adhuc istis quinq sensibus
religatur: et sub istis quinq uiris

Expanded text:
improbabiliter, quinque viros mulieris improbabiliter, quinque viros mulieris hujus, quinque libros Moysi. Utebantur enim eis Samaritani, et sub eadem Lege erant: nam inde illis et circumcisio inerat. Sed quoniam angustat nos quod sequitur, Et nunc quem habes, non est vir tuus; videtur mihi facilius nos posse accipere quinque viros priores animae, quinque que nascitur, antequam uti possit mente atque ratione, non regitur nisi sensibus carnis. Anima in puero parvulo, quod auditur, quod videtur, quod olet, quod sapit, quod tactu sentitur, hoc appetit aut fugit. Appetit quidquid mulcet, fugit quidquid offendit hos quinque sensus. Hos enim quinque sensus mulcet voluptas, offendit dolor. Secundum hos quinque sensus, tanquam quinque viros, prius vivit anima; quia istis regitur. Quare autem viri dicti sunt? Quia legitimi. A Deo quippe facti, et a Deo donati animae. Infirma est adhuc quae istis quinque sensibus regitur, et sub istis quinque viris