comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. qͥ nulliꝰ ues leuissum peccati auctor ee̾ credendus ẽ:
Qͥs sapiens et intelliget hȩc: Nã ipsa ẽ. illa mirabił bo
intas: qua bene utit᷑ etiã malis uł angłis uł hominibꝰ.
Cũ enĩ ipsi uitio suo mali sint: ille de malo eoꝵ bene
facit. Non enĩ ante ꝗͣ odifent ppłm eiꝰ bonierant: sed
maligni et impii. Tales erant: qui facile incolis siuis feli¬
cibꝰ inuiderent. In eo gͦ qđ ppłm suũ mulciplicauit:
hoc beneficio suo malos ad in uidendũ conũtit. Inui¬
dia ẽ. enĩ: odiũ felicitatis alienȩ. Sic gͦ conũtit cor eoꝵ¬
ut ꝑ inuidentiã odissent ppłm eiꝰ. et dolũ facerent
in seruos eiꝰ. Non itaq cor illoꝵ malũ faciendo sed po¬
pulo suo benefaciendo cor eoꝵ sponte malũ ad odiũ
conũtit. Non eñ rectũ cor ꝑuertit: sed sponte ꝑuer-¬
sũ ad odiũ ppłi ubi eo malo bene uterit᷑ conũtit.
Nlon illos malos faciendo: sed istis bona qͥbꝰ facillime¬
mali possent inuidere largiendo. Quo illoꝵ odio. et

Expanded text:
simi peccati auctor credendus est? Quis sapiens, et intelliget haec ? Nam ipsa est illa mirabilis Dei bonitas, qua bene utitur etiam malis, vel angelis, vel hominibus. Cum enim ipsi vitio suo mali sint, ille de malo eorum bene facit. Non enim antequam odissent populum ejus boni erant; sed maligni et impii tales erant, qui facile incolis suis felicibus inviderent. In eo ergo quod populum suum multiplicavit, hoc beneficio suo malos ad invidendum convertit. Invidia est enim odium felicitatis alienae. Sic ergo convertit cor eout per invidentiam odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus. Non itaque cor illorum malum faciendo, sed populo suo benefaciendo, cor illorum sponte malum convertit ad odium. Non enim rectum cor pervertit, sed sponte perversum ad odium populi, ubi eo malo bene uteretur, convertit; non illos malos faciendo, sed istis bona, quibus mali facillime possent invidere, largiendo. Quo illorum odio, et
Abbreviated transcription (Latin):
animã eiꝰ. donec ueniret ũbũ eiꝰ. Cõpedes qͥdẽ accepisse
ioseph ñ legimꝰ: sed factũ eẽ minime dubitamꝰ. Aliqua
scm̃ ñ laterent. qͥ in his loqͥt᷑ psalmis. ferrũ autẽ qđ dic̃
ꝑtransisse animã eiꝰ. tribulationẽ durȩ necessitatis acci-¬
pimꝰ. Non enĩ corpꝰ sed animã dix̃. Talisq ad dm̃ locu¬
tio ẽ: ubi simeon dix̾ ad mrariã. Eoce positꝰ ẽ hic in rui¬
nã et resurrectionẽ mulcoꝵ in ifrł: et in signũ cui concͤ¬
dicet᷑. Et tuã ipsiꝰ animã ꝑtransiet gladiꝰ: ut reuelent᷑
ex multis cordibꝰ cogitationes. Passio qͥppe dñi quȩ mul¬
tis ruina finit: et in qͥ multoꝵ cordiũ occulta patuert̾.
qm̃ exp̃ssũ ẽ. qͥd de dño sentiebant: ipsã ei matrẽ grauit̃
carnali orbitate ꝑcussã. sine dubio contristauit. In illa uͦ
tribulatione fuit iosepħh donec teniret uerbũ eiꝰ. qͦ fu¬
eint int̾p̃tatꝰ ueracit̾ sõma. unde cõmendatꝰ ẽ regi:

Expanded text:
bum ejus.» Compedes quidem accepisse Joseph, non legimus; sed factum esse, minime dubitandum est. Aliqua itum sanctum non laterent, qui in his loquitur Psalmis. Ferrum autem quod dicit pertransisse animam ejus, tribulationem durae necessitatis accipimus: non enim corpc in ruinam, et in resurrectionem multorum in Israel, et in signum cui contradicetur; et tuam ipsius animam pertransiet gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes . Passio quippe Domini, quae multis ruina fuit, et in qua multorum cordium occulta patuerunt, quoniam expressum est quid de Domino sentiebant, et ipsam ejus matrem graviter carnali orbitate percussam sine dubio contristavit. In illa vero tribulatione fuit Joseph, «donec veniret verbum ejus,» quo fuerat interpretatus veracit
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ fructũ trȩ eoꝵ. Et fenũ fructꝰ ẽ sic̃ loqͥ seriptã
consueuit: quȩ fenũ appellat etiã segetes frugũ. Sed
ut duo diceret. duobꝰ fortasse quȩ dixerat numero
uoluit consonare: id .ẽ. locuste et bruco. hoc autẽ
totũ ꝑtinet ad elocutionis uarietatẽ medente fasti¬
dio: ñ ad diũsitatẽ sententiarũ. Et ꝑcussit omne

Expanded text:
omnem fructum terrae eorum.» Et fenum fructus est, sicut loqui Scriptura omnem fructum terrae eorum.» Et fenum fructus est, sicut loqui Scriptura consuevit, quae fenum appellat etiam segetes frugum, sed ut duo diceret, duobus fortasse quae dixerat, numero voluit consonare, id est, locustae et brucho. Hoc autem totum pertinet ad elocutionis varietatem medentem fastidio, non ad diversitatem sententiarum. 27. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
pisces eoꝵ. Dedit t̾rã eoꝵs ranas: in penetralibꝰ regũ
ipsoꝵ. Ianꝗͣ diceret: t̾rã eoꝵ conũtit in ranas: Tanta
phes in om̃ibꝰ finibꝰ eoꝵ. Si querit᷑ qͣndo dixerit: in u̾bo
eiꝰ erat anteꝗ̃ fieret. et sine tẽpore ibi erat. qđ tẽpore fi¬
eret. Iuanquã et ꝑ angelos et ꝑseruos suos morsen et
aaron etiã tt̃ qͦdãmͦ dix̃ ut fieret: qͣndo fuerat facien
illi ubi ait. dedit trã eoꝵ ranas: insi qđ ibi ñ utiq in ra-¬
nas tota t̾ra conũsa ẽ: pluuiã uͦ in grandinẽ etiã totã
posuit. Ignẽ cõburentẽ in t̾ra ipsoꝵ. Subaudit᷑ posu¬
Et ꝑcussit uineas eoꝵ et ficulneas eoꝵ: et contri¬
uit ome lignũ finũ eoꝵ. Hoc ui grandinis et fulmini¬
bͥ factũ. ẽ: unde et ignẽ dix̃ cõburentẽ. Dixit et
uanit locusta: et brucus. cuiꝰ ñ erat numerus. Una
plaga ẽ. locustȩ et bruci: qm̃ altera ẽ. parens. altera
fȩtus Et comedit om̃ẽ fenũ in tra eoꝵ: et comedit

Expanded text:
s eorum. Dedit terram eorum ranas, in penetralibus regnum rum:» tanquam diceret, Terram eorum convertit in ranas. Tanta phes in omnibus finibus eorum. Si quaeritur quando dixerit, in verbo ejus erat antequam fieret; et sine teeret: quanquam et per Angelos, et per servos suos Moysen et Aaron, etiam tunc quodammodo dixit ut fieret, quando fuerat faciendilli ubi ait, «Dedit terram eorum ranas;» nisi quod ibi non utique in ranas tota terra conversa est, pluvia vero in grandinem etiam tota potuit. «Ignem comburentem in terra ipsoruercussit vineas eorum, et ficulneas eorum, et contrivit lignum finium eorum. Hoc vi grandinis et fulminibus factum est. Unde et ignem dixerunt comburentem. Dixit, et venit locusta et bruchus, cujus non erat numerus. Una plaga est locustae et bruchi; quoniam altera est parens, altera fetus. Et comedit omne fenum terrae eorum. Etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dilatares cor meũ. Ito ũsu ꝓrsus exponit᷑ quẽ ad¬
modũ dictũ sit. uiã ueritatis elegi. iudicia tua
ñ sũ oblitꝰ adhesi testimonus tuis. Cursus qͥppe iste
ẽ. uȩ mandatoꝵ dei. Et q poti eiꝰ beneficia q̃ sua
merita dño allegat. tanꝗ̃ diceret᷑ ei. qͦmͦ istã iuam
cucurristi eligendo. et dei iudicia ñ obliuiscendo.
et eiꝰ testimoniis adherendo. an ꝑ teipsũ ista potiusti

Expanded text:
exponitur quemadmodum dictum sit, «Viam veritatis elegi, judicia tua non sum oblitus, adhaesi testimoniis tuis.» Cursus est quippe iste viae mandatorum Dei. Et quia potius ejus beneficia quam sua merita Domino allegat; tanquam diceretur ei, Quomodo istam viam cucurristi, eligendo, et Dei judicia non obliviscendo, et ejus testimoniis adhaerendo, an per teipsum ista potuisti?
Abbreviated transcription (Latin):
missionis. In ysaac uocabit᷑ tͥ semen. Hoc ẽ. ñ qͥ filii
carnis hi filii dei: sed filui ꝓmissionis deputant᷑ in
semine. Nã qͥd erat ipse ꝑ seipsũ: in eo qđ seqͥt᷑ con¬
fitet᷑. Uias meas enunciaui: et exaudisti me. Non¬
nulli qͥdẽ codices habent uias tuas: sed plures et
maxime greci uias meas. hoc ẽ. malas. Nã hoc mͥ
dicere uidet. peccata mea confessus sũ et exaudisti
me: hoc ẽ. ut dimitteres ea. Noce me iustificati¬
ones tuas. Confessussũ uias meas. delesti eas: doce
me tuas. Sic doce me ut agã: ñ ut tantũmͦ sciã
qͥd agere debeã.Sic̃ enĩ dictũ ẽ de dño qđ ñ noue¬
rat peccatũ. et intelligit᷑ ñ fecerat: sic et iustitiã

Expanded text:
In Isaac vocabitur tibi semen: hoc est, Non qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semine» . Nam quid erat ipse per seipsum, in eo quod sequitur, confitetur: «Vias meas enuntiavi, et exaudisti me.» Nonnulli quidem codices habent, «vias tuas;» sed plures, et maxime graecis, «vias meas,» hoc est, malas. Nam hoc mihi videtur dicere, Peccata mea confessus sum, et exaudisti me, hoc est, ut dimitteres ea. «Doce me justificationes tuas.» Confessus sum vias meas, delesti eas; doce me tuas. Sic doce me, ut agam; non ut tantummodo sciam quid agere debeam. Sicut enim dictum est de Domino quod «non noverat peccatum» ,
Abbreviated transcription (Latin):
plere ñ possumꝰ: ne ignorantes dei iustitiã & nrãm
uolentes constituere. iustitiȩ dei ñ simꝰ subiecti.
In lege itaq factoꝵ ẽ. dei iubentis iustitia: in lege
autẽ fidei subuenientis miscdia. Cũ autẽ dixis¬
set & lege tua miserere mei: de beneficus eiꝰ quȩ iã
consecutꝰ ẽ qͦdã mͦ si dici potest p̃scribit. ut impe¬
tret cȩtera quȩ ñdũ. ẽ. consecutꝰ. Ait enĩ. Uiã
ueritatis elegi iudicia tua ñ sũ oblitꝰ. Adhesi

Expanded text:
ere non possumus; ne ignorantes Dei justitiam, et nostram volentes constituere, justitiae Dei non simus subjecti . In lege itaque factorum est Dei jubentis justitia; in lege autem fidei, subvenientis misericordiset, «Et lege tua miserere mei;» de beneficiis ejus quae jam consecutus est, quodammodo, si dici potest, praescribit, ut impetret caetera quae nondum est consecutus. Ait enim: «Viam veritatis elegi; judicia tua non sum oblitus. Adhaes
Abbreviated transcription (Latin):
homo facile possit ad illa etiã mirabilia ꝑueni-¬
re: qͥd putamꝰ nisi qđ a se amoueri in consequen-¬
tibꝰ rogat dicens. Hiã iniqͥtatis amoue a me.: Et
qr lex factoꝵ subintrauit ut abundaret deli

Expanded text:
homo facile possit ad illa etiam mirabilia pervenihomo facile possit ad illa etiam mirabilia pervenire? Quid putamus, nisi quod a se amoveri in consequentibus rogat dicens: «Viam iniquitatis amove a me?» Et quia «lex» factorum «subintravit, ut abundaret del
Abbreviated transcription (Latin):
illa ñ diceret. Seruus tuus exercebat᷑ in iustifica-¬
tionibꝰ tuis. Non gͦ in qͥbꝰ exercebat᷑ has uult a dño
discere: sed ab istis ad alias ꝓficiendo uelut crescen-¬
li codices habent instrue me. Iđ exp̃ssiꝰ de greco
dr̃ fac me intelligere. Et exercebor in mirabilibꝰ
tuis. Ipsas iustificationes ampliores qͦs ꝓficiendo
cupit app̃hendere: mirabilia dei uocat. Sunt gͦ
quȩdã dei iustificationes ita mirabiles: ut huma¬
nire eredat᷑. Unde laborans iste. & earũ difficul¬
tate qͦdã mͦ fatigatꝰ adiungit. Normitauit
anima mea p̃ tȩdio: confirma me in ũbis tus
Qͥd ẽ. dormitauit. nisi a spe refriguit. ꝗͦ se appre¬
hensurã eẽ. crediderat : Sed confirmame inqͥt
in ũb̃ tuis: ne ab eis qͦq ad qͦs iã ꝑuenisse me sen-¬
tio. decidã dormitando. Confirma itaq me in
eis ub tuis quȩ iã teneo. quȩ iã facio: ut ex his
dit inuias iustificationũ dei sic ambulare. ut

Expanded text:
 diceret: «Servus autem tuus exercebatur in tuis justificationibus.» Non ergo in quibus exercebatur, has vult a Domino discere; sed ab istis ad alias proficiendo, velut crescenli codices habent, «instrue me:» quod expressius de graeco dicitur, «fac me intelligere». «Et exercebor in mirabilibus tuis.» Ipsas justificationes ampliores, quas proficiendo cupit apprehendere, mirabilia Dei vocat. Sunt ergo quaedam Dei justificationes ita mirabiles, ut humaenire credatur. Unde laborans iste, et earum difficultate quodam modo fatigatus, adjungit: «Dormitavit anima mea prae taedio; confirma me in verbis tuis.» Quid est, «dormitavit,» nisi ab spe refriguit qua eas se apprehensuram esse crediderat? Sed, «confirma me,» inquit, «in verbis tuis,» ne ab eis quoque ad quae pervenisse me jam sentio, decidam dormitando: confirma itaque me in eis verbis tuis quae jam teneo, quae jam facio, ut ex eis dit in via justificationum Dei sic ambulare, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ latũ. Hȩ s̃ aquȩ: de qͥbꝰ dñs clamat. Si qͥs sitit:
ueniat ad me. Qͥ credit in me: flumina de uen
tre eiꝰ fluent aquȩ iuiuȩ. Et exponens euangelista
qͥd dixerit: hoc autẽ inqͥt dicebat de spũ quẽ
accepturi erant qͥ credituri erant in eũ. Multa
dici possent de ista cordis latitudine: sȩd huiꝰ
sermonis iã contradicit᷑ longitudine. Ex pli

Expanded text:
r latum. Hae sunt aquae de quibus Dominus clamat, «Qui sitit veniat ad me. Qui credit in me, flumina aquae vivae fluent de ventre ejus:» et exponens Evangelista quid dixerit, «Hoc autem,» inquit, «dicebat de Spiritu quem accepturi erant qui credituri erant in eum» . Multa dici possent de ista cordis latitudine, sed hujus sermonis jam contradicitur longitudini. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
et consiliũ meũ iustificationes tuȩ. Hȩc s̃enĩ ũba
eiꝰ antecedentia: quoꝵ antecedentiũ. ista s̃ conse¬
quentia. Adhesit pauim̃to anima mea. An ex
hoc intelligere debemꝰ. qͣntũlibet qͥsq ꝓficiat in
iustificationibꝰ dñi. habere eũ mortalis carnis affe-
die reuiuiscere: uiuificante illo cuiꝰ grã homonr̃
interior renouat᷑ de die in diẽ: Nã et apłscũ il¬

Expanded text:
ium meum justificationes tuae?» Haec sunt enim verba ejus antecedentia, quorum antecedentium ista sunt consequentia, «Adhaesit pavimento anima mea.» An ex hoc intelligere debemus, quantumlibet quisque proficiat in justificationibus Domini, habere eum mortalis carnis affectdie reviviscere, vivificante illo, cujus gratia homo noster interior renovatur de die in diem ? Nam et illud
Abbreviated transcription (Latin):
qͣre uunficari poscit: Utiq causã p̃mist dicen.¬
do. adhesit pauimento anima mea. Ergoq ꝓp¬¬
tẽa se uiuificari poscit. qr pauim̃to adhesit a-¬
nima eiꝰ. mirũ si boni aliqͥd hinc uult incelligi.
Ita qͥppe se habet tota ista sententia: tanꝗ̃ di¬
ceret mortuus sũ iuuifica me. Qͥd ẽ gͦ pauim̃-¬
tũ : Si tanꝗ̃ unã magnã domũ umũsũ mun-

Expanded text:
e vivificari poscat, utique causam praemisit, dicendo, «Adhaesit pavimento anima mea.» Ergo quia propterea se vivificari petit, quia pavimento adhaesit anima ejus; mirum si boni aliquid hinc vult intelligi. Ita quippe se habet tota ista sententia, tanquam diceret: Mortuus sum; vivifica me. Quid est ergo pavimentum? Si tanquam unam quamdam domum
Abbreviated transcription (Latin):
a uunfica me scłm ũbũ tuũ. Neq enĩ ñ cũ corpo¬
lia. nec animas grauabt̃: si diligent̃ consideremꝰ.
ñ eis nos: sed ipsa nob̃ potiꝰ adherebt̃. nos autẽ deo.
Unde altiꝰ psalmi ũba illa s. mͥ autẽ adherere deo
bonũ ẽ: ut uiuant corpora ex nob̾. adherendo
nob̾: nos autẽ iuiuamꝰ ex deo. qr nob̾ adherere de-
obonũ ẽ. Adhesio qͥppe ista de qͣ dictũ ẽ aclhest
pauim̃to anima mea. ñ conunctionẽ carnis et ani-¬
mȩ quãuis et ipsã qͥdã intellexerint: sed carnalem
significare mͥ uidet᷑. Qđ si recte accipit᷑. ꝓfecto qͥ
dic̃ adhesit paium̃to anima mea. uiuifica me se-¬
cundũ ũbũ tuũ. et ñ id orat ut de corpore mor¬
tis huiꝰ morte ipsiꝰ corporis int̾ueniente soluatur.

Expanded text:
 verbum tuum.» Neque enim non cum corpolia nec animas aggravabunt, si diligenter consideremus, non eis nos, sed ipsa nobis potius adhaerebunt, nos autem Deo. Unde alterius psalmi verba illa sunt, «Mihi autem adhaerere Deo bonum est» : ut vivant corpora ex nobis, adhaerendo nobis; nos autem vivamus ex Deo, quia nobis «adhaerere Deo bonum est.» Adhaesio quippe ista de qua dictum est, «Adhaesit pavimento anima mea,» non conjunctionem carnis et animae, quamvis et ipsam quidam intellexerint; sed carnalem , significare mihi videtur. Quod si recte accipitur, profecto qui dicit, «Adhaesit pavimento anima mea, vivifiea me secundum verbum tuum,» non id orat, ut de corpore mortis hujus, morte ipsius corporis interveniente solvatur;
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ id ẽ dixer̃ et male dixer̃: manducemꝰ et biba¬
mꝰ. eras enĩ moriem᷑ Non corruper̃ sermones mali:
mores bonos. In eo qđ audiui a deo: ñ cessi sermo¬
nibꝰ hominũ. fecer mͥ peccatores qđ portarẽ. non
ciu miscerer: et facta ẽ miqͥtas eoꝵ longe a me
Qdenĩtã ꝓpe. quã duo homines in una eccłia:
Qdtã longe. quã iniqͥtas a iustitia: Ubi enĩ con¬
sensio ibi ꝓpinquitas Ligant duo. et mitunc᷑ .ini.
adiudicẽ latro et alligat᷑: Ille scclerat: ulle in¬
ce isti longe s̃ ab inuicẽ. Aliꝰ latro in spania fãc̃ sce¬
lera: ꝓximꝰ. ẽ illi qͥ fac̃ in africa. Entũ ꝓximꝰ: En
tũ sibi iungunt᷑ scelus et scelus. Entũ: Quantũ
sibi iungunt᷑ latrociniũ et latrociniũ. Nemo gͦ
timeat mixtos sibi corpore malos. Longe ab eis
sit corde: et securus portat qđ ñ timet. Longe
regnant iniqͥ. Et ut sermonẽ uulgi loquam᷑. to¬
nant iniqͥ: extollunt᷑ in tipos. in calũpnias. Qͥd

Expanded text:
 id est, dixerunt, et male dixerunt, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Non corruperunt sermones mali mores bonos: in eo quod audivi a Deo, non cessi sermonibus hominum. Fecerunt mihi peccatores quod portarem. non cui commiscerer, et facta est iniquitas eorum longe a me. Quid enim tam prope, quam duo homines in una Ecclesia? quid tam longe, quam iniquitas a justitia? Ubi enim consensio, ibi propinquitas. Ligantur duo, et mittuntur ad judicem; latro, et colligatus: ille sceleratus, ille ince isti longe sunt ab invicem. Alius latro in Hispania facit scelera, proximus ei est qui facit in Africa. Quantum tum sibi junguntur scelus et scelus, quantum sibi junguntur latrocinium et latrocinium. Nemo ergo timeat mixtos sibi corpore malos. Longe ab illis sit corde, et securus portat quod non timet: «Longeregnant inique; et ut sermonem loquamur vulgi, tonant iniqui, extolluntur in typhos, in calumnias. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs qͥ dic̃ dñe dñe. intrabit in regnũ celoꝵ. Nul-¬
lã inueni scripturã quȩ de illis bene loquat᷑: qr
omĩa de illis male dixer̃:. Ecce et iste quẽ porta¬
mꝰ dauid transut uiã: audistis qͥd de illis dicit.
Oñs uistꝰ concidet ceruices peccatoꝵ: confundan

Expanded text:
omine, Domine, intrabit in regnum coelorum» . Nulomine, Domine, intrabit in regnum coelorum» . Nullam invenis Scripturam quae de illis bene loquatur, quia ophetae omnia de illis mala dixerunt. Ecce et iste quem portamus, David transiit viam; audistis quid de illis dixit: «Dominus justus concidet cervices pecca
Abbreviated transcription (Latin):
dicat᷑ benedictio dñi suꝑ uos. Et magis ista con-¬
suetudo erat ingente udȩoꝵ. Si qͥs transibat et
uidebat aliqͦs facere aliqd opꝰ in agro uł in uinea
uł in messe. uł in aliqͦ eiꝰmodi: ñ licebat transire
sitae benedictione. Alii s̃ qͥ manipulos colligt̃:
alii s̃transeuntes uiã. Qͥ manipulos colligunt.
ñ de illis replent manꝰ: qr ñ colligit᷑ ad horreuo
finũtectoꝵ. Qͥ s̃ qͥ manipulos colligunt. Messo
transier̃ hinc ad patriã. Apłi transeuntes erant:¬
qͦs benedixer̃ ꝓphȩ : et apł̃i illos in qͥbꝰ radicẽ ca-¬
ritatis uider̃: Qsautẽ inuener̃ in tectis eminere.
et suꝑbire inceruicẽ scuti sui: dixer̃ contra illos
qđ futuri erant. Benedictionẽ autẽ suꝑ eos ñ de.¬
der̃. Ergo istos om̃s malos qͦs portat ȩccłia. qͥ legi¬
tis in scripturis inuenitis maledictos designatos:
ad antixp̃m ꝑtinere. ad diabolũ ꝑtinere. ad ti¬
numerabilia ꝑ similitudinẽ. Dicat᷑ de illis. qr ñ¬

Expanded text:
, «Benedictio Domini super vos.» Et magis ista consuetudo erat in gente Judaeorum. Nemo transibat et videbat aliquos facere aliquod opus in agro, vel in vinea, vel in messe, vel aliquid hujusmodi; non licebat transire sine benedictione. Alii sunt qui manipulos colligunt, alii sunt transeuntes viam. Qui manipulos colligunt, non de illis replent manus; quia non colligitur ad horreum fenum tectorum. Qui sunt qui manipulos colligunt? Messortransierunt hinc ad patriam: Apostoli transeuntes erantQuos benedixerunt Prophetae et Apostoli? Illos in quibus radicem charitatis viderunt. Quos autem invenerunt in tectis eminere et superbire «in cervice scuti sui,» dixerunt contra illos quod futuri erant, benedictionem autem super eos non dederunt. Ergo omnes istos malos quos portat Ecclesia, qui legitis in Scripturis, invenitis maledictos designatos ad antichristum pertinere, ad diabolum pernumerabilia per similitudinem dicuntur de illis:
Abbreviated transcription (Latin):
ne iuiuumꝰ fr̃s benedixer̃ nos in nomine dñi.
Qndo me inqͥs benedix̃ paulus qͣndo benedix̃
parus Actende in scripturis uide si bene ui¬
uis et unde ibibene dictũte fuisse. m̃s bene
uiuentes benedixer̃ Et qͦmͦ benedixer̃: In nomi¬
ne dñi: ñ in nomine suo sic̃ heretici. Qui enĩ di¬

Expanded text:
 fratres, benedixerunt nos «in nomine Domini.» Quando me, inquis, benedixit Paulus? quando me benedixit Petrus? Attende in Scripturis, vide si bene vivis, et vide ibi benedictum te fuisse. Omnes bene viventes benedixerunt. Et quomodo benedixerunt? «In nomine Domini;» non in nomine suo
Abbreviated transcription (Latin):
fenũ tectoꝵ herba ẽ. quȩ nascit᷑ in tectis insla.¬
rio. integulato in alto. Uidet᷑. et radicẽ ñ habet.
Eͥnto meliꝰ humiliꝰ nasceret᷑. et leciꝰ uiresceret.
Modo nascit᷑ altiꝰ ad celeriorẽ ariditatẽ. Nondũ
diuulsũ. ẽ: et aruit. Nondũ punitis iniudicio
dei: & iã ñ habent sucũ uiriditatis. Attendite
oꝑa ipsoꝵ: et uidete qr aruer: Sed uuunt et
hics. Nondũ gͦꝰ auulsis. Aruer̾ sed ñdũ auulsis.¬
uenient messores: sed ñ de illis implent manipu¬
los. Uenturi enĩ s messores et collecturi tritcũ
in horreũ. Tirania alligabunt. et inignẽ mittent.
Sicet fenũ tectoꝵ expingat᷑. Et qͥeqͥd inde eul¬
lit᷑ in ignẽ mittit᷑: qr et priꝰꝗͣ euelleret᷑ aruit
Hon inde implet messor manꝰ. Seqͥt᷑ enĩet dic
Uon replebit manũ suã messor. et simni siual q
manipulos colligit. Messores angeli s̃ sic̃disde

Expanded text:
Fenum tectorum herba est quae nascitur in tectis, in solario integulato. In alto videtur, et radicem non habet. Quanto melius humilius nasceretur, et laetius viresceret? Modo nascitur altius ad celeriorem ariditatem. Nondum evulsum est, et aruit: nondum finiti sunt in judicio Dei, et jam non habent succum viriditatis. Attendite opera ipsorum, et videte quia aruerunt. Sed vivunt, et hic sunt: nondum ergo avulsi venient messores, sed non de illis implent manipulos. Venturi sunt enim messores, et collecturi sunt triticum in horreum, et zizania alligabunt, et mittent in ignem. Sic et fenum tectorum expurgatur, et quidquid inde evellitur, in ignem mittitur; quia et priusquam evelleretur aruit. Non inde implet messor manus. Sequitur enim et dicit: «Non replevit manum suam messor, et sinum suum qui manipulos colligit. Messores autem Ange
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa intꝰ ȩccłia mali mixtis bonis. Nostis et ꝓba-¬
stis: et magis ꝓbastis siboni fueritis. Cũ enĩ creuissec
herba ec fructũ fecisset: cunc apparuer̃ tir ania.
Nulli apparent mali in ȩccłia: nisi ei qͥ fuerit bonꝰ.
Nostis gͦ qr mixtis: et semꝑ et ubiq dic̃ scriptura.
qr ñ separabunt᷑ nisi infinẽ. Sic qͦmͦ mixcis: longe

Expanded text:
in ipsa intus Ecclesia mali mixti sunt bonis. Nostis, et probain ipsa intus Ecclesia mali mixti sunt bonis. Nostis, et probastis; et magis probabitis, si boni fueritis. «Cum» enim «crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania» . Nulli apparent mali in Ecclesia, nisi ei qui fuerit bonus. Nostis ergo quia mixti sunt, et semper et ubique dicit Scriptura quia non separab
Abbreviated transcription (Latin):
ro te: corriges te. Si ñ corrigis te usq infinẽ tolero
niet finis scli: mittet ds̃ messores. Messores angelis̃.
Separant malos de medio iustoꝵ: sic̃ ritania a tri¬
tico. frum̃tũ recondent in horreo: paleã autẽ cõ¬
burent igni inextingiubili. Portaui qͦusq potui:
iã gaudens transeo in horreũ dei. et securus canto:
sepe expugnauer me aiuuentute mea. Qͥd enĩ mͥ
facere potuer̃ qr expugnauer̃ me aiuiuentute
mea : Exercuer̃ me: ñ oppresser̃. Ualuer̃ mͥ sicut
ignis ad aurũ: ñ sic̃ ignis ad fenũ. Igras enĩ acce-¬
dens ad aurũ sordẽ tollit: accedens ad fęnũ in ci¬
me fecer̃ quales ipsi s̃. Suꝑ dorsũ meũ fabricauer̃
peccatores: longe fecer̃ iniusticiã suã. fecer qđ to¬
lerẽ. et ñ fecer ciu consentirẽ. Iã gͦ iniustitia ipsoꝵ
longe ẽ. a me. Mali mixtis bonis: ñ solũ in scło. sedet

Expanded text:
ro te, corrigis te. Si non te corrigis usque in finem, tolero ro te, corrigis te. Si non te corrigis usque in finem, tolero niet finis saeculi; immittet Deus messores. Messores autem Angeli sunt: separant malos de medio justorum, sicut zizania a tritico; frumentum recondent in horreo, paleam autem comburent igni inexstinguibili. Portavi quousque potui, jam gaudens transeo in horreum Dei, et securus canto, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 8. Quid enim mihi facere potuerunt, quia «expugnaverunt me a juventute mea?» Exercuerunt me, non oppresserunt. Valuerunt mihi sicut ignis ad aurum, non sicut ignis ad fenum. Ignis enim accedens ad aurum, sordem tollit; accedens ad fenum, in cime fecerunt quales sunt ipsi. «Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores, longe fecerunt injustitiam suam.» Fecerunt quod tolerem, et non fecerunt cui consentirem. Jam ergo injustitia ipsorum longe est a me. Mali mixti sunt bonis, non solum in saeculo, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
responderent om̃s qr ñ haberent unde utuierent.
qu inde se pascerent: quasi ñ hoc ipsũ in illis maxi-¬
me puniendũ ẽ qr artẽ neqͥtiȩ dilexer̃. unde ui¬
ctũ transigant. et inde se uolunt pascere. unde
ofendant eũ a qͦ om̃s pascunt᷑: Sedcũ clamaue¬
ris bocet dixeris illis: respondent. Sic sic ñ adhuc
accedimꝰ sic sic ñ intramꝰ ipsã ȩccłiã. Ueniant. in¬
trent audiant: sepe expugnauier̃ me aiuuentu¬
te mea eterĩ ñ potuer̃ mͥ. Suꝑ dorsũ meũ fabri¬
fartie qõ portẽ Quã p̃clare dictũ quã optime sig¬
br icauer peccatores. Agunt eñi nobeũ pͥmo uit
consentiamꝰ illis ad facta mala. Si ñ consenserimꝰ:
tolerate nos dicunt. Quia gͦ ñ potiustimͥ: ascende
indorsũ meũ. Portare te habeo: qͦusq ueniat finis
Sic enĩmͥ eciã p̃ceptũ ẽ: ut fructũ afferã cũ tole-¬
rantia. Non te corrigo. tolero te. Aut forte cũ tole¬

Expanded text:
responderent omnes quia non haberent unde viverent, responderent omnes quia non haberent unde viverent, quia inde se pascerent; quasi non hoc ipsum in illis maxime puniendum est, quia artem nequitiae delegerunt, unde vitam transigant, et inde se volunt pascere, unde offendant eum a quo omnes pascuntur. 7. Sed cum clamaveris hoc et dixeris, illi respondent: Si sic, non huc accedimus; si sic, non intramus in ipsam Ecclesiam. Veniant, intrent, audiant: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea. Etenim non potuerunt mihi: supra dorsum meum fabrifecerunt quod portem. Quam praeclare dictum est, quam optime sigbricaverunt peccatores.» Agunt nobiscum, primo ut consentiamus illis ad facta mala: si non consenserimus, Tolerate nos, dicunt. Ergo quia non potuisti mihi, ascende in dorsum meum; portare te habeo quousque veniat finis: sic enim mihi praeceptum est, ut fructum afferam cum tolerantia . Non te corrigo, tolero te: aut forte, cum tole
Abbreviated transcription (Latin):
parit᷑ inigne fenũ ardebit ũbũ autẽ dñi manet
iȩc̃nũ Nũqͥd ardet sermo qͥ tͥ ꝑ illũ locutꝰ ẽ: Aut
moyses ẽ. qͥ tͥ loquit᷑ id ẽ bonꝰ et iustꝰ famulus dei:
aut phariseus. ẽ. cathedra moisi sedens. Audisti et
de ipsis. Quȩ dicunt facite: quȩ autẽ faciunt fa¬
cere nolite. Non habes tuunde te excuses. qͣndo
Crimina queris eis: ꝑ quos tͥ loqͥt᷑ sermo dei. Iuere
quantũ uis. dic qͣntũ uis. blasphema qͣntũ uis: se
pe expugnauer̃ me aiuuentute mea dicat uͦ isrł:
sepe expugnauer̃ me aiuuentute meai Audent
etiã feneratores dicere. Non habeo aliũd unde
uiuã. Hhoc mͥ latro diceret: dep̃hensiis in fauce. hoc
et effractor diceret. dep̾hensus circa parietẽ alie¬
nũ. hoc mͥ et leno diceret. emens puellas ad ꝓsti-¬
tutionẽ: hoc et maleficꝰ incantans mala. et ne
qͥtiã suã uendens. Qͥcqͥd tale ꝓhibere conarem̃:

Expanded text:
pariter in ignem. Fenum ardebit, verbum autem Domini manet pariter in ignem. Fenum ardebit, verbum autem Domini manet in aeternum . Numquid ardet sermo qui tibi per illum locutus est? Aut Moyses est qui tibi loquitur, id est, bonus et justus famulus Dei; aut pharisaeus est cathedram Moysi sedens. Audisti et de ipsis: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite» . Non habes tu unde te excuses, quando criminari quaeris eos per quos loquitur tibi sermo Dei. Quaere quantum vis, dic quantum vis, blasphjuventute mea, dicat vero Israel, Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Audent etiam feneratores dicere: Non habeo aliud unde vivam. Hoc mihi et latro diceret, deprehensus in fauce; hoc et effractor diceret, deprehensus circa parietem alienum; hoc mihi et leno diceret, emens puellas ad prostitutionem; hoc et maleficus incantans mala, et vendens nequitiam suam; quidquid tale prohibere conaremur,
Abbreviated transcription (Latin):
derata qr bona s: ab eo qͥ habet sp̃m considerandi.
pueroꝵ in camino ignis. Qͥd p̃t̾missũẽ : Laudat
celũ laudant angeli. laudant sidera. laudat sol
et lina. laudant dies et noctes. laudat qͥcqͥd ger¬
minat de t̾ra. laudat qͥcqͥd natat in mari lauda
qͥcqͥd uolat in aere. laudant montes et colls la.¬
dant frigora et estꝰ et cȩtera om̃ia quȩ chsfec auidi¬
stis q laudant eũ. Nũqͥd audistis ibi qi laudas
dm̃ auaritia: Quia laudat dm̃ laxuria ñ lau¬
dant ista dm̃: qr ipse ñ fec̃ illa. Laudant bihoni¬
nes dm̃ hominis crtatorẽ ds̃ Auaritia opꝰ ẽ maliho.¬
miris homo ipse opꝰẽ dei. Et qͥd uult ds̃: Oecidere
inte qđ ipse fecisti: et saluare te quẽ ipse fec̃. Noli fe¬
nerare. Iu accusas scripturã dicentẽ: qͥ pecuniã suã
ñ dedit ad usurã. Ego ñ illud scripsi ñ de ore meo
parit̃ fac̃ mala quȩ tu facis et dic̃ bona quȩ ñ fac̃:

Expanded text:
derata quia bona sunt, ab eo qui habet spiritum considerandi, derata quia bona sunt, ab eo qui habet spiritum considerandi, d praetermissum est? Laudant coeli, laudant Angeli, laudant sidera, laudant sol et luna, laudant dies ac noctes, laudat quidquid germinat de terra, laudat quidquid natat in mari, laudat quidquid volitat in aere, laudant omnes montes et colles, laudant frigora et aestus; et caetera omnia quae Deus fecit, audistis quia laudant Deum : numquid audistis ibi quia laudat Deum avaritia, quia laudat Deum luxuria? Non laudant ista, quia non ipse illa fecit. Laudant ibi homines Deum; hominis creator est Deus. Avaritia opus est mali hominis; homo ipse opus est Dei. Et quid vult Deus? Occidere in te quod ipse fecisti, et salvare quod ipse fecit. 6. Noli fenerare. Tu accusas Scripturam dicentem, «Qui pecuniam suam non dedit ad usuram» . Non ego illud scripsi, non de ore meo pariter facit mala quae facis, et dicit bona quae non facit;
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mare. Quia auaritia imꝑat. seruis qr os ubt
odisti. Et qͥd Cũ odisse cȩꝑit incipit uelle cin¬
suas crimina querere seruoꝵ dei. Qui nobis itia
cunt. ipsi ñ faciunt ista et ista siue quȩ fiunt siu¬
bene fiunt. dicunt᷑ male fieri. Et quȩ toleramꝰ
ad culpã nram applicant. Nos qͥd respondemꝰ:
Holi me attendere : sermonẽ istũ attende. Ipset
loquit᷑ ꝑ quẽlibet. huic tu inimicus es. concor¬
da cũ adũsario tuo. cũ escũ eo inuia. Adũsariũ
tuũ sermonẽ dei fecisti. Noli attendere qr ille tibi
loquit᷑ Sermonẽ dei accusa: dm̃ accusa si poces
dm̃ accusare ñ dubitent : Accusas auarũ et ille a¬
cusat dm̃ qr fec̃ aurũ. Noli auarus eẽ. et ñ faceret
dis̃ aurũ. Iã hoc restat. qr tua oꝑa mala cohibere ñ
potes: accusas oꝑabona dei. Displicet cͥ craoret fi.¬
bricator mundi. Non faceret et solẽ qr multi i fe.¬
nestris contendunt de luminaribꝰ et ad iudicia se

Expanded text:
ndum mare. Quia avaritia imperat, servis; quia Deus jubet, odisti. Et quid? Cum odisse coeperit, incipit velle crimsuas crimina quaerere servorum Dei. Qui nobis ista dicunt, ista non faciunt ipsi? Et ista sive quae fiunt, sifiunt bene, dicuntur male fieri: et quae toleramus, ad culpam nostram applicantur. Nos quid respondemus? Noli me attendere; sermonem istum attende: ipse tibi loquitur per quemlibet; huic tu inimicus es. Concorda cum adversario tuo, cum es cum eo in via : adversarium tuum sermonem Dei fecisti. Noli attendere quia ille tibi loquitur, sermo Dei. Accusa Deum, accusa, si potes. 5. Deum accusare non dubitent? Accusas avarum, et ille accusat Deum quia fecit aurum. Noli avarus esse. Et non faceret Deus aurum. Jam hoc restat, quia mala tua opera cohibere non potes, accusas opera bona Dei: displicet tibi creator et fabricator mundi. Non faceret et solem; quia multi in fenestris contendunt de luminaribus, et ad judicia se
Abbreviated transcription (Latin):
tit. designat qͦs peccatores ꝑcutiat. Non enĩ di¬
x̃. dñs iustꝰ concidet manꝰ peccatoꝵ: aut dñs iuistꝰ
concidet pedes peccatoꝵ. Non dix̃. Sed qi pecca-¬
tores suꝑbos uolebat intelligi: suꝑbi autẽ om̃s
ceruicatis: qͥ ñ solũ male faciunt. sed nec cog-

Expanded text:
i designat quos peccatores percutiat. Non enim dixit, Dominus justus concidet manus peccatorum; aut, Dominus justus concidet pedes peccatorum, non dixit: sed quia peccatores superbos volebat intelligi, superbi autem omnes cervicati sunt, qui non solu
Abbreviated transcription (Latin):
stificas peccatũ cuũ et suꝑbis adũsus dm̃ q te si¬
cis ext̃ culpã. dm̃ in culpa. et erexisti cerincẽ e
cucurristi c̃t᷑ dm̃ sic̃ scriptũ ẽ in iob dicebat &e
impio peccatore. currens adũsus dm̃ in crassaceriui¬
ce scuti sui. et ibi ceruicẽ nominauit.: qr sic te er¬
et clamare ad illũ qđ clamat᷑ in alio psalmo. si in¬
qͥtates obseruaueris dñe dñe qͥs sustinebit. et qd
sed iustificas facta tua adũsus sermonẽ dei. uenit
inte qđ seqͥt᷑ scriptura et dic̃. Dñs iustꝰ concidit

Expanded text:
stificas peccatum tuum, et superbis adversus Deum, quia te facis extra culpam, et Deum in culpa, et tantum erexisti cervicem tuam, et cucurristi contra Deum, sicut scriptum est in Job dicebat de impio peccatore, «Currens adversus Deum in crassa cervice scuti sui» ; et ibi cervicem nominavit; quia sic te eret clamare ad illum, quod clamatur in alio psalmo, «Si iniquitates observaveris, Domine;  non vis dicere, sed justificas facta tua adversus sermonem Dei; venit in te quod sequitur Scriptura, et dicit, «Dominus justus concidet
Abbreviated transcription (Latin):
transierit: necessaria ista ñ er̃ Itleo in potestatẽ
noctis. n porestatẽ qͥppe ait uł cdiei uł noctis:
ut potestas enfet dieil icere uel nocti I in sp̃ũ¬
alibꝰ donis sic intelligit᷑: qr dedit potestatẽ filiosdĩ
fieri. Qui ꝑcussit egiptũ cũ pͥmogenitis eoꝵ. Per-¬
cussit et scłm: cũ his quȩ p̃cipua putant᷑ in scło.
fideles suos de medio maloꝵ. In manu potenti et
brachio excelso. Qͥd potentiꝰ qͥd excelsiꝰ eo qđ dic̃¬
tũ ẽ. et brachiũ dm̃ cui reuelatũ ẽ: Qui diusit¬

Expanded text:
transierit, necessaria ista non erunt: ideo, «in potestatem noctis. In potestatem» quippe ait, vel «diei» vel «noctis,» ut potestas esset die lucere vel nocte; quod in spiritualibus donis sic intelligitur, quia dedit potestatem filios Dei fieri . «Qui percussit Aegyptum, cum primogenitis eorum.» Percussit et saeculum, cum his quae praecipua putantur in saecufideles suos de medio malorum. «In manu potenti et brachio excelso.» Quid potentius, quid excelsius eo de quo dictum est: «Et brachiu
Abbreviated transcription (Latin):
discretꝰ: Cũ gͦ qͦdã loco apłs concordẽ grarũ dei
uarietarẽ in hominibꝰ uellet ostendere: hȩc duo¬
in pͥmis posuit dicens. Alii qͥdẽ dat᷑ ꝑ sp̃m sermo
sapientiȩ. Hoc eẽ arbitror solẽ in potestatẽ diei.
Alii sermo scientiȩ scdm eundẽ spm. Hoc eẽ. reor¬

Expanded text:
discretus? Cum ergo quodam loco Apostolus concordem gratiarum discretus? Cum ergo quodam loco Apostolus concordem gratiarum varietatem in hominibus Dei vellet ostendere, haec in primis duo posuit dicens, «Alii quidem datur per Spiritum sermo sapientiae;» hoc esse arbitror, «Solem in potestatem diei: Alii sermo scientiae secundum eumdem Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
inferiori mari supeminet. Sic dict᷑ ẽ pharao exis
m̃ iste iuxta puteũ. Si autẽ eciã aliqͥd aliud qđ
ad nos magis ꝑtinet ista dicta significant: fec̃ ds̃
celos in intellectu. sp̃ales scõs suos: qͥbꝰ ñ tantũ cre¬
dere: uerũ etiã intelligere diuina donauit. Hoc qͥ
ñdũ poss et solã fidẽ firmissimã tenent: tanquã
infra cȩlos. tr̃ȩ nomine figurant᷑. Et qr in baptis mo
quẽ acceper̃ in concussa credulitate consistunt:
idõ dictũ ẽ. firmauit trã suꝑ aqͥs. ltẽ qr scriptũ ẽ
et scientiȩ absconditi. Hȩc autẽ duo idẽ sapientia
et scientia distare int̾ se aliqͥd. alia qͦq scriptu¬
rarũ testant᷑ eloquia: maxime loquente scõ iob u¬
qđ dix̃ eẽ scientiã. qͥd ẽ. aliud quã in medio na-¬
prudent̾q uersari. ut abstinendo qͥsq ab iniqͥ¬
tate ñ confundat᷑ tenebris ꝓpͥi muneris luce

Expanded text:
icitur, quia inferiori mari supereminet. Sic dictus est Pharao exissicitur, quia inferiori mari supereminet. Sic dictus est Pharao exissmen, iste juxta puteum. 8. Si autem etiam aliquid aliud, quod ad nos magis pertinet, ista dicta significant: «fecit Deus coelos in intellectu,» spirituales sanctos suos, quibus non tantum credere, verum etiam intelligere divina donavit: hoc qui nondum possunt, et solam fidem firmissimam tenent, tanquam infra coelos terrae nomine figurantur. Et quia in Baptismo quem acceperunt, inconcussa credulitate consistunt; ideo dictum est, «Firmavit terram super aquas.» Item quia scriptum est haec autem duo, id est sapientiam et scientiam, distare inter se aliquid, alia quoque Scripturarum testantur eloquia, maxime loquente sancto Job, uquod dixit esse scientiam, quid est aliud, quam in medio naprudenterque versari ; ut abstinendo quisque ab iniquitate non confundatur tenebris, proprii muneris luce
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ gͦ sol. si hoc ẽ. in intellectu uł in intelligentia
qđ ẽ in sapientia id ẽ in ũbo unigenito : Anq
trinitas ñ s̃tres dii sed unꝰ ds̃ ad id refert᷑ qđ solꝰ
firmauit trã suꝑ aqͦs: Obscura eñĩ questio ẽ: qr
t̾ra grauor uidet᷑ : et ñ portari aqͥs sed aqͦs potiꝰ
portare credit᷑. De qͦ re ne adũsus eos qͥ se putant
ista c̃tis rationibꝰ cõꝑisse. contentiose scripturas
nr̃as defendere uideam᷑ : siue illud ita. siue alit̃ sit:
habemꝰ qđ de ꝓximo intelligamꝰ t̾rã quȩ habitat᷑
ab hõibꝰ et trestria continet animalia. quȩ alio mͦ
in seripturis arida dr̃ sic̃ scripeũ ẽ appareat arida.
et uocauit dis̃ aridã t̾rã suꝑ aquas eẽ. fundatã qđ
aqͥs circũ fliientibꝰ suꝑeminet. Non enĩ quȩ dr̃ lito¬
ralia ciuitas siꝑ mare fundata. ita sub ea mare ẽ
quẽ admodũ s̃ aquȩ sub speiuncarũ cameris aut

Expanded text:
s,» si hoc est «in intellectu,» vel «in intelligentia,» s,» si hoc est «in intellectu,» vel «in intelligentia,» quod est «in Sapientia,» id est, in Verbo unigenito? An quia Trinitas non sunt tres dii, sed unus Deus, ad id refertur quod solus firmavit terram super aquas?» Obscura enim quaestio est; quia terra gravior videtur, ut non portari aquis, sed aquas potius portare credatur. De qua re ne adversus eos qui se putant ista certis rationibus comperisse, contentiose Scripturas nostras defendere videamur; sive illud ita, sive aliter sit, habemus quod de proximo intelligamus, terram quae habitatur ab hominibus et terrestria continet animalia, quae alio modo in Scripturis arida dicitur, sicut scriptum est, «Appareat arida, et vocavit Deus aridam terram» , super aquas esse fundatam, quod aquis circumfluentibus supereminet. Non enim quae dicitur littoraria civitas super mare fundata, ita sub ea mare est, quemadmodum sunt aquae sub speluncarum cameris, aut
Abbreviated transcription (Latin):
celi uisibiles: cõmemoratis eoꝵ luminaribꝰ. totũ
cȩleste corporeũ ut ab ipso factũ acciꝑemꝰ ad mo¬
nuit. Quanꝗͣ id qđ ait. qͥ fec̃ cęlos in intellectu. uł
sic̃ alii int̾p̃tatis in intelligentia. utrũ cȩlos intel¬
ligibiles significare hoc mͦ uoluerit: an in suo intel-¬
lectu uł in sua intelligentia fecisse cęlos hoc. ẽ. in
sua sapientia sic̃ alibi scriptũ ẽ. omĩa in sapientia
fecisti eomͦ insinuans unigenitũ ũbũ. queri potest.
Sed si ita. ẽ. ut in suo intellectu fecisse accipiamꝰ de-¬
ũ cęlos. cur tantũ de cęlis hoc ait. cũ omĩa in sa-
pientia eadẽ fecerit: An ibi tantũ expͥm̃dũ fuit.
ut in cȩteris etiã tacitũ posset intelligi: ut iste
sit sensus. qͥ fec̃ cȩlos in intellectu. qͥ firmauit t̾rã
suꝑ aqͣs ut et hic subaudias in intellectu: qͥ fec̃
luminaria magna solꝰ. solẽ in potestatẽ diei. lunã
et stellas in potestatẽ noctis utiq in incellectu: Q ͦ

Expanded text:
coeli visibiles, commemoratis eorum luminaribus totum coeleste corporeum ut ab ipso factum acciperemus, admonuit. 6. Quanquam id quod ait, «Qui fecit coelos in intellectu,» vel, sicut alii interpretati sunt, «in intelligentia,» utrum coelos intelligibiles significare hoc modo voluerit, an in suo intellectu, vel in sua intelligentia fecisse coelos, hoc est in sua Sapientia, sicut alibi scriptum est, «Omnia in Sapientia fecisti» , eo modo insinuans unigenitum Verbum, quaeri potest. Sed si ita est, ut in suo intellectu fecisse accipiamus Deum coelos, cur tantum de coelis hoc ait, cum omnia in eadem Sapientia fecerit? An ibi tantum exprimendum fuit, ut in caeteris etiam tacitum posset intelligi: ut iste sit sensus, «Qui fecit coelos in intellectu, Qui fundavit terram super aquas;» ut et hic subaudias, «in intellectu: Qui fecit luminaria magna solus, solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noct
Abbreviated transcription (Latin):
neri ñ cantũ isrłitarũ sed et gentiũ. De qͦ esca
dr̃. Caro mea uera ẽ esca. Confitemini deo
cȩli. Qđ hic ait deo cęli: credo alit̃ dicere uo¬
luit. qđ sup̃ dixerat. deo deoꝵ. Nã qđ ibi de¬
inde subiunx̃: hoc etiã hic repetiuit. Con-¬

Expanded text:
neri, non tantum Israelitarum, sed et Gentium: de qua esca neri, non tantum Israelitarum, sed et Gentium: de qua esca dicitur, «Caro mea vere eejus.» Quod hic ait, «Deo coeli,» credo aliter dicere voluit quod supra jam dixerat, «Deo deorum:» nam quod ibi deinde subjunxit, hoc etiam hic repetivit, «Con
Abbreviated transcription (Latin):
Et edux̃ isrł ꝑmediũ eiꝰ Educ̃ etiã innouatũ
ppłm suũ ꝑ lauachrũ regenerationis. Ex ex-¬
cussit pharaonẽ et uͥtutẽ eiꝰ in marirubro. Ce¬
cit et nos ꝑhuiꝰ scł̃i ariditatẽ et sterilitatẽ: ne in
ea ꝑeamꝰ. Qui ꝑcussit reges magnos et occidit
reges fortes. Percutit atq occidit etiã a nob̾: dia-¬
bolicas et noxias potestates. Seon regẽ amor¬
reoꝵ. Germ̃ inutile. uł tẽptationẽ calentẽ. qđ
int̃p̃tat᷑ seon: regẽ amaricantiũ qđ int̾p̃tat᷑ a-¬
morreoꝵ. Et og. regẽ basan. Coaceruantem.
qđ int̃p̃cat᷑ og: et regẽ confusionis. qđ int̃p̃catur
basan. Qͥd enĩ coaceruat diabolus. nisi confusio¬
nẽ : Et dedit t̾rã eoꝵ hereditatẽ: hereditatẽ
isrł seruosuo. Dat eciã quos diaboł possidebat:
humilitate nra memor fuit nr̃i. Et redemit
nos ab mimicis nr̃is. Sanguine unigeniti filii sui.
Qui clat escã om̃i carni. hoc ẽ. om̃i hominũ ge-¬

Expanded text:
 etiam innovatum populum suum per lavacrum regenerationis. «Et excussit Pharaonem et virtutem ejus in mari Rubro.» Cecit et nos in hujus saeculi ariditate et sterilitate, ne in ea pereamus. «Qui percussit reges magnos, et occidit reges fortes.» Percutit atque occidit etiam a nobis diabolicas et noxias potestates. «Seon regem Amorrhaeorum.» Germen inutile vel Tentationem calentem, quod interpretatur Seon; regem Amaricantium, quod interpretatur Amorrhaeorum. «Et Og regem Basan.» Coacervantem, quod interpretatur Og; et regem Confusionis, quod interpretatur Basan: quid enim coacervat diabolus, nisi confusionem? «Et» «dedit terram eorum haereditatem, haereditatem Israel servo suo.» Dat etiam quos diabolus possidhumilitate nostra memor fuit nostri. Et redemit nos ab inimicis nostris:» sanguine Unigeniti sui. «Qui dat escam omni carni;» hoc est, omni hominum ge
Abbreviated transcription (Latin):
miscłiã illi ꝑtineant. qͦs de miseria lib̾at: ñ aut̃
ut eiꝰ miscdiȩ fuisse intelligamꝰ facere celũ. t̾rã.
et luminaria: cũ illud sit bonitatis eiꝰ qͥ creauit
omĩabona ualde. creauit aut̃ ut essent omnia:
hoc uͦ miscdi̾a. ut a peccatis nr̃is mundet nos et
a miseria lib̾et in ȩc̃nũ. lta gͦ nos alloquit᷑ psalmꝰ.
Conficemini deo deoꝵ: confitemini dño dñoꝵ.

Expanded text:
e miseria liberat; non autem ut ejus misericordiae fuisse intelligamus facere coelum et terram et luminaria, cum illud sit bonitatis ejus qui creavit omnia bona valde . Creavit autem, ut essent omnia ; hoc vero misericordiae, ut a peccatis nostris mundet nos, et a miseria liberet in aeternum. Ita ergo nos alloquitur Psalmus: «Confitemini Deo deorum, confitemini Domino
Abbreviated transcription (Latin):
in diuinis eloqͥis reꝑit᷑ scõs angłos appellatos de¬
os ea mͥ causa potissimũ occurrit. ne isto nomi¬
ne homines acihoc ȩdificarent᷑: ut ministeriũ
uł seruitiũ religionis quȩ grece licurgia ł latria
dr̃ sc̃ĩs angłis ex hib̾ent. Qđ nec ipsi ex hiberi
ab hominibꝰ uolunt: nisi illi deo. qͥ et ipsoꝵ et
hominũ ds̃ ẽ. Unde multo utiliꝰ angłi uocant᷑.
qͥ latine nuncii nuncupant᷑: ut ꝑ nom̃ ñ sub.¬
stantiȩ sed officii. satis incelligamꝰ illũ dm̃ eos
a nob̾ uelle coli quẽ nunciant. Iotã gͥ istã questi¬
onẽ breuit̃ apłs soluit: ubi ait. Nã et si s̃ qͥ dicun.¬

Expanded text:
is divinis reperitur sanctos Angelos appellatos deos, ea mihi causa potissimum occurrit, ne isto nomine homines ad hoc aedificarentur, ut ministerium vel servitium religionis, quae graece liturgia, vel latria dicitur, sanctis Angelis exhiberent; quod nec ipsi exhiberi ab hominibus volunt, nisi illi Deo qui et ipsorum et hominum Deus est. Unde multo utilius Angeli vocantur, qui latine nuntii nuncupantur; ut per nomen non substantiae, sed officii, satis intelligamus illum Deum a nobis eos coli velle, quem nuntiant. Totam ergo istam quaestionem breviter Apos
Abbreviated transcription (Latin):
hominibꝰ iustis et scĩs maximũ prȩmiũ ꝓmittat᷑
ȩqͣlitas angłoꝵ. Et inscripturis qͥdẽ nescio utrũ
possit uł facile possit reperiri: aꝑte dictos angłos
cieos. Sed cũ de dño deo dictũ esset. t̾ribilis super
om̃s deos: cur hoc diperit. continuo uelut expo¬
nendo subiunx. Im̃ om̃s dii gentiũ demonia.
Suꝑ cales deos: dix̃ dñm t̾ribilẽ in scĩssuis. qͦscelos
fec̃: a qͥbꝰ dȩmonia t̃r̃erent᷑. Sic enĩ seqͥt᷑. Dñs aut̃ cȩ¬
los fec̃. Nongͦ dii sine additam̃to: sed di gentiũ dȩ-¬
monia. Suꝑiꝰ tam̃ : t̾ribilis inqͥt suꝑ om̃s deos. Non

Expanded text:
aximum praemium promittatur aequalitas Angelorum. Et in Scripturis quidem nescio utrum vel possit, vel facile possit reperiri, aperte dictos Angelos deos; sed cum de Domino Deo dictum esset, «Terribilis super omnes deos,» cur hoc dixerit, continuo velut exponendo conjunxit, «Quoniam dii Gentium daemonia» Super tales deos dixit Dominum terribilem in sanctis suis, quos coelos fecit, a quibus daemonia terrerentur. Sic enim sequitur, «Dominus autem coelos fecit.» Non ergo, Dii sine additamento; sed, Dii Gentium daemonia: superius tamen, «Terribilis,» inquit, «super omnes deos;» non
Abbreviated transcription (Latin):
et dñoꝵ sit dĩet dñs qͥ ẽ uerus ds̃: merito queri
solet. Et scriptũ inuenimꝰ in alio psalmo. deos etiã
homines appellatos: sicuti ẽ. ds stecit in sinagoga
deoꝵ in medio autẽ deos discernit. Et paulopꝰ Ego
dixi du estis: et filii excelsi om̃s. Uosautẽ ut hoĩes
moriemini et sic̃ unꝰ de pͥncipibꝰ cadetis. Qđ testi

Expanded text:
it Deus et Dominus, qui est verus Deus; merito quaeri solet. Et scriptum invenimus in alio psalmo, deos etiam homines appellatos, sicuti est, «Deus stelit in synagoga deorum; in medio autem deos discernit:» et paulo post, «Ego dixi, Dii estis et filii Excelsi omnes; vos autem ut homines moriemini, et sicut unus ex principib
Abbreviated transcription (Latin):
uino spũ int̃p̃tati. quo spũ et illa dictas quȩ in
ebreis littĩs s̃. Fodẽ nãq
oꝑante spũ eti-¬
ã hoc dici oportuit qđ di¬
ctũ ẽ. dii gentiũ
demonia: ut intelligeremꝰ sic etiã in ebreo positũ.
dii gentiũ simulacra. ut demonia potiꝰ quȩ s̃ in si¬
mulacris significarent᷑. Nã qđ attinet ad ipsa si¬
mulaera quȩ grece appellant᷑ y dola. qͦ nomine
iã utim᷑ ꝓ latino: oculos habent et ñ uident. et cȩ¬
tã quȩ de his ideo dicunt᷑. qr om̃i sensu carent.
Iuo cuca nec t̾reri poss: qr nisi ea quȩ senciunt. t̃¬
reriutiq ñ poss. Quomͦ gͦ dictũ ẽ de deo. t̾ribilis

Expanded text:
ino Spiritu intepretati, quo Spiritu et illa dicta sunt quae in hebraeis litteris sunt. Eodem namque operante Spiritu, etiam hoc dici oportuit quod dictum est, «Dii Gentium daemonia:» ut intelligeremus sic etiam in hebraeo positum, «Dii Gentium simulacra;» ut daemonia potius quae sunt in simulacris, significarentur. Nam quod attinet ad ipsa simulacra, quae graece appellantur idola, quo nomine jam utimur pro latino, oculos habent et non vident; et caetera quae de his ideo dicuntur, quia omni sensu carent: quocirca nec terreri possunt, quia nisi ea quae sentiunt, terreri utique non pos
Abbreviated transcription (Latin):
qi cȩtera mirabilia quȩ dicturus ẽ. ꝑ homines
fecerat. Cũ enĩ dixisset qͥ fec̃ luminaria magna
solus: quȩ sint eadẽ luminaria secutꝰ aperuit.
Solẽ in potestatẽ diei. Lunã et stellas in pote¬
statẽ noctis. Deinde incipit dicere: quȩ ꝑ anglos uł
ꝑ homines fecerit. Qui ꝑcussit ȩgiptũ cũ pͥmogem¬
liꝗͣ creaturã sed soł fec̃. Cuiꝰ creatdae qͣsdã partes

Expanded text:
dicturus est, per homines fecit. Cum enim dixisset, «Qui fecit luminaria magna solus;» quae sint eadem luminaria, secutus aperuit, «Solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis.» Deinde incipit dicere quae per Angelos vel per homines fecerit: «Qui percussit Aegyptum cum primogengitur creatura