comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meritis in ipsa infantili etate baptitati
exire de hac uita᷑ & idõ alii ñ baptizati in
eadem etate niori. qr & ipsoꝵ p̃scita sunt
merita futura s mala. n eoꝵ uitã bonam
uł malã d̃o remunerante uł damnante.
s nullã: Apłs quidẽ limitẽ fixit: quẽ
transgredi ñ debeat hominis ut mitius lo¬
quar incauta suspitio. Lit eñi. Om̃s ad¬
stabimꝰ ante tbunal xp̃i: ut ferat unꝰ qͥsq
scđ̃m ea que ꝑ corpꝰ gessit siue bonui siue ma.¬
lum. Gessit inquit: ñ adiunxuł gesturꝰ
fuit. S unde hoc talibꝰ uiris in mentẽ uene¬
rit nescio. ut futurque natiaut hono¬
rent merita paruuloꝵ. Cur aut diccũ est
scđm ea quȩ ꝑ corpꝰ gessit hominẽ iudican¬
dunr̾ cũ gerant᷑ multa solo animon ꝑ corpͦ
ut talib cogitationib pena iustissimade¬
beat᷑ ⁊ sicuti est ut alia taceã qđ dix insipiens
in corꝑe fuit ut ꝑ corpꝰ intelligamꝰ ꝑ corꝑistẽpꝰ:

Expanded text:
meritis in ipsa infantili aetate baptizati meritis in ipsa infantili aetate baptizati exire de hac uita, et ideo alii non baptizati in eadem aetate mori, quia et ipsorum praescita sunt merita futura, sed mala, non eorum uitam bonam uel malam deo remunerante uel damnante, sed nullam? apostolus quidem limitem fixit, quem transgredi non debeat hominis, ut mitius loquar, incauta suspicio. ait enim: omnes: astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. gessit, inquit, non adiunxit: "uel gesturus fuit". sed unde hoc talibus uiris in mentem uenerit nescio, ut futurarentur merita parvulorum. Cur autem dictum est, secundum ea qua per corpus gessit hominem judicandum, cum gerantur multa solo animo, non per ut talibus cogitationibus poena justissima debeatur: sicuti est, ut alia taceam, quod dixit insipiens in corpore fuit, ut per corpus intelligamus, Per corporis tempus?
Abbreviated transcription (Latin):
chielẽ aꝑtissime dĩc. Quid enĩ aꝑtiꝰ quã
ubi dic ego faciã ut faciatis. Locũ istum
scͥpture aitendite: & uidebitis ilta dñ ꝓ¬
mittere facturũ se ut faciant. quȩ iubet
ut fiant. Honsane ibi tacet merita eoꝵ.
s mala: quibꝰ se ostendit redde ꝓ malisbo¬
na. hoc ipso qͦ eos facit habe deinces oꝑa
bona cũ ipse facit ut faciant diuina man¬
afferat᷑. tam̃ ap̃d eos qui nisi aliquid sibi
assignent qđ pͥores dent ut retribuat᷑ eis.
ab om̃i stuidio pietatis reprimi se putant:
Laborat aliqͥndo inetate maioꝵ.iã uten¬
tiũ uoluntatis arbitrio: s ubi uenitur
ad paruulos & ad ipsuni mediatorẽ dei
cit p̃cedentiũ grãm dei humanoꝵ adser¬
tio meritoꝵ. Quia nec illiullis bonis
p̃cedentib meritis discernunt᷑ acet̾is. ut ꝑ¬
tineant ad lib̾atorẽ hominii: nec ille ul¬¬
us humanis p̃cedentib meritis cũ & ipse
sit homo. libator factꝰẽ. hominũ. Quis eñi
audeat qđ dicunt᷑ paruuli ꝓ fuis futuris

Expanded text:
chihelem apertissime dicit. quid enim apertius quam ubi dicit: ego faciam, ut faciatis? locum ipsum scripturae attendite, et uidebitis illa deum promittere facturum se ut faciant, quae iubet, ut fiant. non sane ibi tacet merita eorum, sed mala, quibus se ostendit reddere pro malis bona hoc ipso, quo eos facit habere deinceps opera bona, cum ipse facit, ut faciant diuina manasseratur, tamen apud eos, qui, nisi aliquid sibi assignent quod priores dent, ut retribuatur eis, ab omni studio pietatis reprimi se putant, laborat aliquando in aetate maiorum iam utentium uoluntatis arbitrio. sed ubi uenitur ad paruulos et ad ipsum mediatorem dei cit praecedentium gratiam dei humanorum assertio meritorum, quia nec illi ullis bonis praecedentibus meritis discernuntur a ceteris, ut pertineant ad liberatorem hominum, nec ille ullis humanis praecedentibus meritis, cum et ipse sit homo, liberator factus est hominum. Quis enim audiat, quod dicuntur paruuli pro suis futuris
Abbreviated transcription (Latin):
audimꝰ a noł p̃mio uite si hoc fecerint᷑ ob¬
lato: Absit hoc ut placeat participibꝰ &
defensoribꝰ gr̃ȩ. Pelagianoꝵ ẽ. error iste dã¬
nabił: quoꝵ mox apłs ora obstruxit᷑ idiũ¬
sunt dĩ. Ne facta mortificare nos carnisñ
ibiloquebat᷑: ubi ait. Omĩa aut̃ hȩc oꝑat᷑
imꝰ atq idem sp̃s idiuidens ꝓpͥa unicuiq
ꝓut uult̃. Iter quȩ om̃a sic̃ scitis. nomi¬
nauit &e fidem. Sic̃ gͦ quãnis domĩdĩ sit
facta carnis mortificare. ex igit tam̃ a nob̾ ꝓ¬
posito premio uite: ita donũdĩ ẽ. & fides::
qͣuis & ipsa cũ dr̃ si credid̾is saluus eris. ꝓ.

Expanded text:
audimus a nobis praemio uitae, si hoc fecerimus, obaudimus a nobis praemio uitae, si hoc fecerimus, oblato? absit, hoc ut placeat participibus et defensoribus gratiae. Pelagianorum est error iste damnabilis, quorum mox apostolus ora obstruxit adiunsunt, ne facta mortificare nos carnis noibi loquebatur, ubi ait: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout. uult. inter quae omnia, sicut scitis, nominauit et fidem. sicut ergo, quamuis donum dei sit facta carnis mortificare, exigitur tamen a nobis proposito praemio uitae: ita donum dei est et fides, quamuis et ipsa, cum dicitur: si credideris, s
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ que ꝓmisit potens ÷ & facere ꝓmi-¬
sit aut̃ filios abrahe: qđ ẽẽ ñ posfunt
siñ habeant fidẽ. Ergo ipse don̾at fidẽ
infirmitati sue se malle ꝯmittere: quã
firmitati ꝓmissionis di.S incertaẽ. mͥ
inqͥt de meipso uoluntas d̃i. Quidgͦ:
tua ne tͥ uoluntas de te ipso certaẽ. Nec
times qͥui det᷑ stare. uideat ne cadat: Cũ
gͥ ut᷑q: incerta sit. cur ñ hõ firmiori quã
salinis eris: unĩ hor exigit. alterũ offert᷑.
Qđ exigit᷑. in homĩs: qđ offeit᷑. indĩẽ. po¬
rogant credentes ut sibi angeat fides ro¬
gant ꝓ ñ credentib ut eis donẽt fides. Et
in fuis gͥ increm̃tis & in suis initiisõido¬
mi ẽ. fides sic aut̃ dicit᷑ si credid̾is sal¬
carnis mortificaueritis. uiuetis. Ut gͦ
sp̃u facta catnis mortificemꝰ exigit᷑. Ut
aut̃ uiuamꝰ: offert̃. Numgͥ placet ut
facta carnis mortificare ñ donũd̃i ẽẽ dica¬
m  Neq id donũ dĩ ẽẽ. fateam. qm̃ exigi

Expanded text:
m quae promisit, potens est et facere. Promisit autem filios Abrahae; quod esse non possunt, si non habeant fidem: ergo ipse donat et fideminfirmitati suae se malle committere quam firmitati promissionis dei. "sed incerta est mihi" inquit "de me ipso uoluntas dei". quid ergo? tuane tibi uoluntas de te ipso certa times, Qui videtur stare, videat ne cadat ? Cum igitur utraque incerta sit, cur non homo firmiori quam salvus eris ; unum horum exigitur, alterum offertur. Quod exigitur, in hominis; quod offertur, in Dei est porogant credentes, ut sibi augeatur fides; rogant pro non credentibus, ut eis donetur fides: et in suis igitur incrementis, et in suis initiis Dei donum est fides. Sic autem dicitur, Si credideris, salcarnis mortificaueritis, uiuetis: ut ergo spiritu facta carnis mortificemus, exigitur, ut autem uiuamus, offertur. num igitur placet, ut facta carnis mortificare non donum dei esse dicamus neque id donum dei esse fateamur, quoniam exigi
Abbreviated transcription (Latin):
sectarent᷑. Qd aꝑtissime dic. S si opera
sine fide imponĩbile ẽ. placere dõ: nichi
lominꝰ ut impleat qđ ꝓmisit ds. in ho¬
minũ ÷ potestate. Nisi eñ hõ faciat qđ
dõ donante ad honinẽ ꝑtinet: ñ faciet
ipse qđ donet. Hoc ẽ. nͥ habeat hõ fidẽ
ex semet ipso: ñ implet d̃s qđ ꝓmisit. ut
oꝑa iusticie dent᷑ ex dõ. Reꝑhoc ut ꝓ-¬¬

Expanded text:
sectarentur; quod apertissime dicit. sed si opera sectarentur; quod apertissime dicit. sed si opera sine fide impossibile est placerlominus ut impleat quod promisit Deus, in hominum est potestate. Nisi enim homo faciat quod Deo non donante ad hominem pertinet, non faciet ipse quod donet: hoc est, nisi habeat homo fidem ex semetipso, non implet Deus quod promisit, ut opera justitiae dent
Abbreviated transcription (Latin):
tatis potestate. s de sua p̃destinatiõ e
ꝓmisit. ꝓmisit eñ qđ ipse facturꝰ fu¬
erat: ñ qđ homines. Quia & si facnunt
homines bona quȩ ꝑtinent adcolendũ
dm̃ ipse fac̃ ut illi faciant q̃ p̃cepit̾: non
illi factunt ut ipse faciat qđ ꝓmisit.
Alioquin ut dĩ ꝓmissa cõpleant᷑. ñ indĩ
s in hominũ ẽ. potestate. & qđ adño ꝓ¬
missũ ẽ. ab ipsis reddit᷑ abrabȩ. Non aut̃
sic credidit abraham: s credidit dans glo
Nonait p̃dicere. ñait p̃scire: Nam et
aliena facta potens ÷ p̃dicaere. atq p̃sci¬
reͥ. s ait potens ÷ & facere. Ac ꝑ hoc
facta ñ aliena. s sua. An forte oꝑa bo-¬
na gentiũ ds̃ ꝓmisit abrahe in semine
ipsiꝰ. ut hoc ꝓmitteret qđ ipse facit̾. ñ
aut̃ ꝓmisit fidẽ gentiũ. quã sibi homi¬
nes faciunt:ͥ S ut ꝓmitteret qđ ipse
facit: illã p̃sciuit homines eẽ facturoᷤ:¬
ñ quidẽ sic apłs loquit᷑. filios quippe
õs ꝓmisit abra he: qui fidei eiꝰ uestigia

Expanded text:
sua praedestinatione promisit: promisit enim quod ipse facturus fuerat, non quod homines, quia etsi faciunt homines bona quae pertinent ad colendum Deum, ipse facit ut illi faciant quae praecepit, non illi faciunt ut ipse faciat quod promisit; alioquin ut Dei promissa compleantur, non in Dei, sed in hominum est potestate: et quod a Deo promissum est, ab ipsis redditur Abrahae. Non autem sic credidit, Abraham, sed credidit dans glornon ait praedicere, non ait praescire, nam et aliena facta potest praedicere atque praescire, sed ait, Potens est et facere, ac per hoc facta non aliena, sed sua. An forte opera bona gentium Deus promisit Abrahae in semine ipsius, ut hoc promitteret quod ipse facit; non autem promisit fidem gentium quam sibi homines faciunt, sed ut promitteret quod ipse facit, illam pnon quidem sic apostolus loquitur. filios quippe deus promisit Abrahae, qui fidei eius uestigia
Abbreviated transcription (Latin):
mos quã ille qui ꝓ om̃ib ẽ. factꝰ in firmmꝰ
& ꝓ om̃ibꝰ ex ipsaẽ. infirmitate crucifiꝰ:
Que cũita sint. nec gra ꝓhibet correptio¬
& hoc utrũq ita faciendiie: ut neq
iusta correptio negligat᷑. Onña uͦ hȩc cũ
caritate fiant: qm̃ caritas nec facit pec¬
catiĩ. s cooperit multitudinẽ peccators:¬

Expanded text:
mos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus mos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cuet hoc utrumque ita faciendum est, ut neque justa correptio negligatur, omnia vero haec cum charitate fiant: quoniam charitas nec facit peccatum, et operit multitudinem peccator
Abbreviated transcription (Latin):
ienĩ correptione & gr̃a. ccci.
aliqͥndo timore ñ corripimꝰ. ne ali¬
quis inde percat : cur ñ etiã timore corri-¬
pimꝰ. ne aliqͥs inde plus pereat: Neq eni
dilectionis uiscera maiora gestamꝰ: quã
beatꝰ apłs qui dic̃. Corripite inquietos.
ꝯsolamini pusillanimes: suscipite in¬
firmos: patientes estote ad om̃s uidete
ne quis malũ ꝓ malo alicui reddat.
Ubi intelligendũ ẽ. tunc potiꝰ malimm
ꝓ malo reddi si corripiendꝰ ñ corripiat᷑:
s pͣua dissimulatione negligit᷑. Dicit
cñi. Peccantes corã omnib corripe: ut &¬
cet̾i timorẽ habeant. Qđ de his peccatis
accipiendũ ẽ. quȩ ñ latent. ne contra
dm̃ sententia putaret᷑ locutꝰ. Iue eñĩ dic
si peccauerit in te fr̃ cuns: corripe eũ int̃
te & ipsũ. Ueruntam̃ & ipse seueritatẽ
correptionis eousq ꝑducit: ut dicat si
nec ȩccłiam audierit. sit ͥ tanꝗͣ hetnicus
& publicanꝰ. & quis mag̾ dilexit infir.¬

Expanded text:
E CORREPTIONE ET GRATIA. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat, cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus . pereat? neque enim dilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apostolus, qui dicit: corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patine quis malum pro malo alicui reddat; ubi intelligendum est, tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit enim, Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant; quod de his peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententiam putetur locutus; ille enim dicit: si peccauerit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. uerum tamen et ipse seueritatem correptionis eo usque perducit, ut dicat: si nec ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. et quis magis dilexit infir
Abbreviated transcription (Latin):
exponit᷑. Nam reges ꝓpt̃ herodẽ. pͥnci-¬
pes ꝓpt pilatũ intellexer: qui testimoni-¬
uni eiꝰdẽ psalmi adhibuer̃.S qr & paga¬
m solent calumniari euangło: uideaĩ
quẽ aminodũ locuti st̃ auctores eoꝵ fe¬
dras. medeas. & clitemestras. cũ singule
fuerint. Quid aũt usitatiꝰ u̾bi gr̃a. quã ut
dicat aliquis & rusticim infultant᷑. etĩã
si unꝰ insulcet⁊unc enĩ ẽẽt contrariũ qđ
lucas de uno manifestauit: si illi dixis¬
sent ambos latrones ꝯouiciatos dño. Ita
enĩ ñ posset sub numero plurali unus
intelligi. Cũ uͦ dictũ ẽ. latroues. ł qͥcũ
eo crucifixi erant. nec additũ ẽ. ambo.
ñ solũ si ambo fecissent posset hoc diciͥ.
s etiã qr unꝰ hoc fecit potuit usitato
loquutionis modo ꝑ pluralem nume¬

Expanded text:
ponitur. nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt qui testimonium eiusdem psalmi adhibuerunt. sed quia et pagani solent calumniari euangelio, uideant, quemadmodum locuti sint auctores eorum Faedras, Medeas et Clytemestras, cum singulae fuerint. quid autem usitatius uerbi gratia, quam ut dicat aliquis: et rustici mihi insultant\', etiam si unus insultet? tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestauit, si illi dixissent ambos latrones conuiciatos domino; ita enim non posset sub numero plurali unus intellegi. cum uero dictum est latrones uel qui cum eo crucifixi erant nec additum est \'ambo\', non solum, si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam, quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem nume
Abbreviated transcription (Latin):
latrones quifixi erant cũ eo: imꝑ¬
Babant ei. Nec marcꝰ discrepat. hocidem
dicens aliis u̾bis. Lucas aut̃ pot̃ putari
repugnare: nͥ genꝰ locutionis satis usita¬
tũ ñ obliuiscamur. Ait eĩ lucas U̾nus
aut de his qui pendebant latronibus.
blasphenat eum dicens. Si tu esxp̃s:
saluũ fac temet ipsũ &e nos. Et sequit᷑¬

Expanded text:
latrones, qui fixi erant cum eo, improperabant ei. nec Marcus discrepat, hoc idem dicens aliis uerbis. Lucas autem potest putari repugnare, nisi genus locutionis satis usitatum non obliuiscamur. ait enim Lucas: unus autem de his qui pendebant latronibus blasphemabat eum dicens: si tu es Christus, saluum fac temet ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuiciatꝰ ÷ scdn luce testimoniũ: Alter
⁊ opescuit eũ. iii dñm credidit. Misi
intelligamꝰ matħm & marcui b̾uiter per¬
stringentes hunc locũ. płalem numerũ
ꝓ singłari posuissẽ. sic in epła ad hebreos
legimꝰ płalit dictũ cduserora leonũ. cũ
solꝰ daniel sig̾care intelligat᷑. & pluralit̃

Expanded text:
 Lucae testimonium, alter et compescuit eum et in deum credidit, nisi intellegamus Matthaeum et Marcum breuiter perstringentes hunc locum pluralem numerum pro singulari posuisse? sicut in epistula ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: clauserunt ora leonum, cum solus Danihel intellega
Abbreviated transcription (Latin):
oranti concessum ẽ. etiã sic eum oraturuut
tali orationi concedi oporteret. ille utiq p̃sci.¬
ebat. cuiꝰ pscientia falti ñ pot̾at. Et idõ qđ
p̃sciebat: necessarit futurũ erat. Qua ꝓpt̃

Expanded text:
oranti concessum est, etiam sic eum oraturum, ut oranti concessum est, etiam sic eum oraturum, ut tali orationi concedi oporteret, ille utique praesciebat cuius praescientia falli non poterat; et ideo quod praesciebat necessario futurum erat. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nam fut᷑a dr̃ senectꝰ inuuuene: s tam̃ fut᷑a
nẽ. si ante moriturꝰ ÷. hocaut̃ itaerit. sicut
se habent alie cause: siue mundo contexte.
siue in dĩp̃scientia reseruate.
am scđm quascdã futuroꝵ causas: mori¬
turꝰ erat ezechias: cui ds̃ abdidit quindecĩ
annos ad uitã: idutiq faciens. qđ ante consti¬
tutionẽ mundi se facturũ eẽ p̃sciebat᷑: i in
sua uoluntate seruabat. Non gͦ id fecit q̃d
futurũ ñerat. Hoc eñĩ magis erat futurum:
qđ se facturũ ẽẽ. p̃sciebat. Nec tam̃ illi anni
ad diti recte dicerent᷑: nͥ ad aliquio adderent᷑.
qđ se alit̃ in alus causis habuerat. Scd̃m
aliqͥs gͥ causas inferiores iam uitã finerat: se¬
edm illas aut̃ que sunt inuoluntate & p̃sci¬
entia dĩ qui ex ȩtnitate nouerat quid illo tẽ.¬
pore facturꝰ erat. & hoc uere futtirũ erat. tc̃
erat finiturꝰ uitã qͥndo finuit uitã: qr & si

Expanded text:
nam futura dicitur senectus in iuuene; sed tamen futura nam futura dicitur senectus in iuuene; sed tamen futura non est, si ante moriturus est. hoc autem ita erit, sicut se habent aliae causae siue mundo contextae siue in dei praescientia reseruatae. nam secundum quasdam futurorum causas moriturus erat Ezechias, cui deus addidit quindecim annos ad uitam: id utique faciens quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat et in sua uoluntate seruabat. non ergo id fecit quod futurum non erat. hoc enim magis erat futurum quod se facturum esse praesciebat. nec tamen illi anni additi recte dicerentur, nisi ad aliquid adderentur quod se aliter in aliis causis habuerat. secundum aliquas igitur causas inferiores iam uitam finierat; secundum illas autem quae sunt in uoluntate et praescientia dei, qui ex aeternitate nouerat quid illo tempore facturus erat — et hoc uere futurum erat — tunc erat finiturus uitam, quando finiuit uitam. quia etsi
Abbreviated transcription (Latin):
& utiq occulta ratioẽ senectutis in cor¬
pore iuuen ili: ł iuuentutis incorpore
puerili. Neq eni ocłis cernit᷑. sic̃ ipsa in puero
pueritia. sic̃ uiuentꝰ in iuuene: s alia qͣdam
notitia colligit᷑ in esse innat̾a qͥadã latens. quo
educant᷑ in ꝓmptũ num̃i occultił iuuentutis
a pueritiã ł senectutis a uiuentute. Occulta :
om̃imͦ nescimꝰ. & illã quidẽ qͣfit ut ẽe possit.
ẽẽ in nat᷑a ipsiꝰ corporis nouimꝰ: illã uͦ qua fit
ut necesse sit. manifestũ ẽ. illicñ ẽẽ: s foctasfis
inmundo ẽ : ut necẽe sit. istũ homine senesce¬
re. Si aut nec in mundoẽ: in dõ e hoc eñĩ neces¬
sario futurĩe. qđ ille nult. Et ea uere fut᷑a
st̃: que ille p̃scnut. Nam multa scđm infe¬
riores causas futura st̃. S si ita sunt ⁊ inp̃scien¬
tia dĩ uere fut᷑a st̃. Si aut̃ ibi alit̃ sunt: ita po¬
tiꝰ fut᷑a st̃. sic̃ ibi st̃. ubi qui p̃scit falli ñ põt.

Expanded text:
et utique occulta ratio est senectutis in coret utique occulta ratio est senectutis in corpore iuuenali uel iuuentatis in corpore puerili: neque enim oculis cernitur sicut ipsa in puero pueritia, sicut iuuentas in iuuene, sed alia quadam notitia colligitur inesse in natura quiddam latens, quo educantur in promtu numeri occulti uel iuuentatis a pueritia uel senectutis a iuuentute. occulta est omni modo nescimus. et illam quidem, qua fit ut esse possit, esse in natura ipsius corporis nouimus; illam uero, qua fit ut necesse sit, manifestum est illic non esse. Sed fortassis in mundo est ut necesse sit istum hominem senescere; si autem nec in mundo est, in deo est. hoc enim necessario futurum est quod ille uult, et ea uere futura sunt quae ille praesciuit. nam multa secundum inferiores causas futura sunt; sed si ita sunt et in praescientia dei, uere futura sunt. si autem ibi aliter sunt, ita potius futura sunt, sicut ibi sunt, ubi qui praescit falli non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ tẽpor. Sigͦ in illis pͥmis rerũ cau¬
sis qͦs mundo pͥmitꝰ creator in seruit m̃ tan¬
tũ posuit qđ delimo formaturꝰ erat homi¬
nẽ. s eciã quẽ ammodũ formatuurꝰ. utrum
sic̃ in matris ucero. anui forma uiuenili:¬
ꝓcul dubio sic fecit. ut illic p̃fixerat. Neq
enĩ cont dispositionẽ suã faceret. Si aut̃
uim tantũ ibi posut possibilitatis. ut hõ
fieret. qͦ qͦm fieret: ut ⁊ sic ⁊ sic posset. Id ÷
tione causarũ :qr ibi erat etiã sic fieri posse.
quãuis ñ ibi erat ita fieri necesse cẽ: hoc em̃
nerat inconditione creature: s in placito
creatoris. Cuiꝰ uoluntas. rerũ est neceffi¬
tas. Nam ⁊ nos ꝓcaptu infirmitatis huma¬
ne. iam in ipsis reb: tẽpore exortis. possumꝰ
ut senescat: s utrũ hoc sit etiã indĩ uo¬
luntate. nescimꝰ. S nec in nat᷑a ẽẽt: nͥ in
dĩ uoluntate pͥus fuisset qui condidit oĩa.

Expanded text:
ordinem temporum. si ergo in illis primis rerum cauordinem temporum. si ergo in illis primis rerum causis, quas mundo primitus creator inseruit, non tantum posuit, quod de limo formaturus erat hominem, sed etiam quemadmodum formaturus. utrum sicut in matris utero, an in forma iuuenaliproculdubio sic fecit ut illic praefixerat, neque enim contra dispositionem suam faceret. Si autem vim tantum ibi posuit possibilitatis, ut homo fieret quoquo modo fieret, ut et sic et sic posset, id estione causarum, quia ibi erat etiam sic fieri posse, quamvis non ibi erat ita fieri necesse esse. Hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in placito Creatoris, cujus voluntas rerum est necessitas. Nam et nos pro captu infirmitatis humanae, jam in ipsis rebus tempore exortis, possumus ut senescat; sed utrum etiam hoc sit in dei uoluntate nescimus. sed nec in natura esset, nisi in dei uoluntate prius fuisset, qui condidit omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
nature formas ⁊ speties cont᷑ illas speties¬
pͥmarias. omĩum nascentiũ causales ratio¬
nes suoꝵ t̃por pagere spacia. Restat gͦ ut
adutrũq modũ habiles create sunt: siue
ad istum quo usitatissime tẽꝑalia trͣscur¬
runt siue ad illũ quo rara & mirabilia fi¬
unt: sic dõ facere placuerit. qđ tẽpori cõ¬
Iat. Uerũtam̃ sic factꝰ ẽ. hõ. quẽ amino¬
dumm illȩ pͥmȩ cause habe̾ant ut fieret
pͥmꝰ homo. Quẽ ñ ex parentib nasci qui
nulli p̃cesserant. s de limo formari opor¬
tebat: scđm causalẽ rationẽ inqua pͥmitꝰ
factꝰ erat. Nam si alit̃ factꝰ ẽ. ñ eũ ds̃ in illoꝵ
sex dierũ oꝑib: fecerat. in quib cũ dr̃ factꝰ.
ipsam causam utiq fecerat ds̃ qua erat
suo cẽpore homo facturus: ⁊ scđm quã fu-¬
erat ab illo faciendꝰ. qui simul & consũma¬
uerat inchoata. ꝓpt̾ ꝑfectionẽ causaliũ
rationũ n inchoauerat constĩmanda ꝓpt̃

Expanded text:
naturae formas et species contra illas prinaturae formas et species contra illas primarias omnium nascentium causales rationes suorum temporum peragere spatia. restat ergo ut ad utrumque modum habiles creatae sint, siue ad istum quo usitatissime temporalia transcurrunt, siue ad illum quo rara et mirabilia fiunt, sicut deo facere placuerit quod tempori congruat. Verum tamen sic factus est homo, quemadmodum illae primae causae habebant atprimus homo, quem non ex parentibus nasci, qui nulli praecesserant, sed de limo formari oportebat, secundum causalem rationem, in qua primitus factus erat. Nam si aliter factus est, non eum Deus in illorum sex dierum operibus fecerat: in quibus cum dicitur factus, ipsam causam utique fecerat deus, qua erat suo tempore homo futurus et secundum quam fuerat ab illo faciendus, qui simul et consummauerat inchoata propter perfectionem causalium rationum et inchoauerat consummanda propter
Abbreviated transcription (Latin):
ista cũ fiunt. contͣ naturã fiunt: nͥ nob̾.
quib alit̃ nature cursꝰ innotuit᷑. ñ aut̃
dõ cui hoc ẽ natura. qd fecerit. Queri
aut̃ merito pot̃ causales ille rationes qͥs
mundo indidit. cũ pͥmũ simul omia crea¬
uit. qͦmͦ sint institute. Utrũ ut quẽ am¬
modum uidemꝰ cuncta nascentia ł fruti¬
cum ł animalium in sus conformationi¬
b acq increm̃tis sua ꝓ diu̾sitate generũ
diusa spatia ꝑagerent tẽpoꝵ an ut quẽ¬
ammodũ credit᷑ factꝰ adam. sine ullo ꝓgres¬
su in crem̃toꝵ uirili aetate continuo forma¬
ret᷑. S cur ñ utrũq illas credimꝰ habuisse:
ut hoc exeis futurũ eẽt. qđ facturo placu¬
isset: Sienm illo mͦ dixerimꝰ. incipit contͣ
ipsas factum uidi. ñ solũ etiã illud de aqͦ
uinum. s & omĩa miracła. que contͣ nat᷑e
usitatũ cursum fiunt. Si aut istomͦ. mul¬
to erit abfurdius. istas ipsas cotidianas

Expanded text:
ista cum fiunt, contra naturam fiunt, nisi nobis, ista cum fiunt, contra naturam fiunt, nisi nobis, quibus aliter naturae cursus innotuit, non autem deo, cui hoc eautem merito potest, causales illae rationes, quas mundo indidit, cum primum simul omnia creauit, quomodo sint institutae: utrum ut, quemadmodum uidemus cuncta nascentia uel fruticum uel animalium, in suis conformationibus atque incrementis sua pro diuersitate generum diuersa spatia peragerent temporum, an ut, quemadmodum creditur factus Adam, sine ullo progressu incrementorum uirili aetate continuo formarentur? sed cur non utrumque illas credimus habuisse, ut hoc ex eis futurum esset quod facturo placuisset? si enim illo modo dixerimus, incipit contra ipsas factum uideri non solum etiam illud de aqua uinum sed et omnia miracula, quae contra naturae usitatum cursum fiunt; si autem isto modo, multo erit absurdius istas ipsas cotidianas
Abbreviated transcription (Latin):
ros creaturȩ dedit: non ipsam potentiã eis¬
dẽ numeris alligauit. Nam sp̃s eiꝰ ita fa¬
ciendo mundo suꝑferebat᷑. ut & facto
suꝑferat᷑. n corꝑalib locis. s excellentia po¬
testatis. Quis eñi nescit aqͣm concretã trę
cũ ad radices uitis uenerit duci in saginã
ligni illiꝰ atq: in eo sumere qualitatẽ qua
in uuã ꝓcedat. paulatim erũpentẽ atq
in ea grandescente uinũ fiat: maturũq
dulcescat. qđ adhuc feruescat exp̃ssum ⁊
quadã uetustate firmatũ. ad usum biben
moras. cũ aqͣm miro opeudio ꝯutit inumu:
Et tale uinũ. qđ etiã ebriꝰ ꝯurua laudaretꝰ
Nũqͥd adiucorio tẽporis eguit conditor tẽ¬
poꝵ: Nonne certis dierũ mumeris suo
cuiq generi accõmodatis. omis natura
serpentũ coalescit: format᷑. nascit᷑: roborat᷑
Nexpectati st̃ ħi dies. ut indraconẽ uirga
conu̾teret᷑ de manu moysi & aaron: Nec

Expanded text:
ros creaturae dedit, non ipsam potentiam eisros creaturae dedit, non ipsam potentiam eisdem numeris alligauit. nam spiritus eius ita faciendo mundo superferebatur, ut et facto superferatur, non corporalibus locis, sed excellentia potestatis. Quis enim nescit aquam concretam terrae, cum ad radices uitis uenerit, duci in saginam ligni illius atque in eo sumere qualitatem, qua in uuam procedat paulatim erumpentem atque . in ea grandescente uinum fiat maturumque dulcescat, quod adhuc feruescat expressum et quadam uetustate firmatum ad usum bibendmoras, cum aquam miro conpendio conuertit in uinum, et tale uinum, quod etiam ebrius conuiua laudaret? numquid adiutorio temporis eguit conditor temporis? nonne certis dierum numeris suo cuique generi adcommodatis omnis natura serpentum coalescit, formatur, nascitur, roboratur? num expectati sunt hi dies, ut in draconem uirga conuerteretur de manu Moysi et Aaron? nec
Abbreviated transcription (Latin):
debet erigi. que in spĩtalib natura maxi¬
me excellunt: ut que sursum sunt sa¬
piat. ñ que st̃ suꝑ tr̃am. S qͦmͦ eum fe¬
cit ds̃ de limo tre: utrũ repente in etate ꝑ-¬
fecta hocẽ. uirili atq uuen illan sicut
ñc usq format in uteris matrũ. neq enĩ
alius hȩc facit quã ille qui dixit. prius¬
ꝗͣ te formarẽ in utero nouite. Ut illud
tantum ꝓpͥum habuerit adam. qđ ñ ex
parentib natꝰ ÷. s factꝰ ex tra eotam̃ mͦut
in hoc ꝓficicudo. ⁊ ꝑ etates augendo.hi tẽp
numeri oplerent᷑. qͦs nature humani gn̾i
attributos uidemꝰ: An potiꝰ hoc ñ ẽ. req uitẽ¬
dum: utrũ libet enim fecerit: hoc fecit qđ
din : onũpotentẽ. ⁊ sapientẽ posse ac face¬
re ogruebat. Ita em̃ certas tẽpoꝵ leges gene¬
rib qualitatibq rerũ. inmanifestũ ex ab¬
dito ꝓducendis attribuit: ut eiꝰ uoluntas
sit suꝑ omĩa. Potentia quippe sua nume¬

Expanded text:
debet eregi, quae in spiritalibus natura maxidebet eregi, quae in spiritalibus natura maxime excellunt, ut quae sursum sunt sapiat, non quae sunt super terram. Sed quomodo eum fecit deus de limo terrae? utrum repente in aetate perfecta, hoc nunc usque format in uteris matrum ? neque enim alius haec facit quam ille qui dixit: priusquam te formarem in utero, noui te; ut illud tantum proprium habuerit Adam, quod non ex parentibus natus est, sed factus ex terra, eo tamen modo, ut hoc proficiendo et per aetates augendo hi temporum numeri complerentur, quos naturae humani generis attributos uidemus. an potius hoc non est requirendum? utrumlibet enim fecerit, hoc fecit quod deum et omnipotentem et sapientem posse et facere congruebat. ita enim certas temporum leges generibus qualitatibusque rerum in manifestum ex abdito producendis attribuit, ut eius uoluntas sit super omnia. potentia quippe sua nume
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ eiꝰ ÷: dr̃ ⁊manꝰ eiꝰ ñ uisibile m̃brũ: s effi¬
ciendi potentia: nã hȩc ead ẽ scͥptura quȩ
dicit qđ ds̃ hominẽ de limo tre finxerit:
dicit etiã qđ & bestias agri de t̾ra finxe¬
rit. qͣndo eas cũ uolatilib cęli addux ad
adam. ut uidet quid ea uocaret: sic enim
scͥptũ ẽ. & fiixit d̃s adhuc de t̾ra onis
bestias. Si gͦ & homnne de tra ⁊ bestias de
tra ipse formauit: quid habet homo excel¬
lentiꝰ in hac re. nͥ qđ ipse ad imaginem
dĩ creatꝰ ẽ: Nec tam̃ hoc scđ̾m corpꝰ. sed
scđm intellectũ imñtis. de quo post loque¬
mur. Quãquã &e in ipso corpore habeat
quandã ꝓpͥetatẽ. que hoc indicet. qđ erec¬
ta statura factꝰ ẽ: ut hoc ipso ammonerẽt᷑
ñ sibi t̾rena eẽ sectandã uelut pecora. quoꝵ
uoluptas omĩs ex t̾ra ẽ. unde in aluũ cunc¬
ta ꝓna atq ꝓstrata sunt. Congruit gͦ &
corpꝰ eiꝰ anime racionalim scđm liniam̃ta
mundi suꝑna st̃. Sic aĩa rationalis in ea

Expanded text:
ibile membrum, sed efficiendi potentia. nam haec eadem scriptura, quae dicit, quod deus hominem de limo terrae finxerit. dicit etiam, quod et bestias agri de terra finxerit. quando eas cum uolatilibus caeli adduxit ad Adam, ut uideret, quid ea uocaret. sic enim scriptum est: et finxit deus adhuc de terra omnes bestias. si ergo et hominem de terra et bestias de terra ipse formauit, quid habet homo excellentius in hac re, nisi quod ipse ad imaginem dei creatus est? nec tamen hoc secundum corpus, sed secundum intellectum mentis, de quo post loquemur. quamquam et in ipso corpore habeat quandam proprietatem, quae hoc indicet, quod erecta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas omnis ex terra est: unde in aluum cuncta prona atque prostrata sunt. congruit ergo et corpus eius animae rationali non secundum liniamenta mundi superna sunt; sicut anima rationalis in ea
Abbreviated transcription (Latin):
&e uoce ꝓferunt᷑. Non sic aut̃ loquit᷑ ds̃:
nͥ cũ ꝑ creaturã corꝑalẽ loquit᷑. sic abrahe.
sic moysi. sic̃ ꝑ nube de filiosuo. Ante
uͦ omnẽ creaturã ut eẽt ipsa creatura eo
ubo dictã ẽ. qđ in pͥncipio erat d̃s apud
dm̃: & qr omĩa ꝑ ipsum facta sunt. & sine
ipso factum ẽ. nichil: Utiq ⁊ homo ꝑ ipsũ
factsi ẽ. Scͥptũ ẽ. tam̃: & oꝑa manuũ tuarũ
sunt celi. & de hoc ĩmo quasi fundo mun
in honorẽ hominis deputet᷑. uelut cet̾a ds̃
dixerit. ⁊ facta sunt. hunc aut̃ manib fe¬
cerit: aut u̾bo cet̾a. hunc aut̃ manib fece¬
rit: s hoc excellit in homine. qr ds̃ hominẽ
adimaginẽ suã fecit. ꝓpt̃ hoc qđ eidedit
m̃tẽ incellectualẽ. qua p̃stat petoribꝰ unde¬
iã suꝑiore loco disseriumꝰ. In quo honore po-¬
sitꝰ si ñ intellexerit ut bene agat: eisde ipsis
pecorib quib p̃latꝰ ẽ. cõparabit᷑. Sic enim¬
i scͥptũ ẽ. Homo in honore positꝰ ñ intellex:¬

Expanded text:
sic autem loquitur deus, nisi cum per creaturam corporalem loquitur. sicut Abrahae, sicut Moysi, sicut per nubem de filio suo. ante omnem uero creaturam, ut esset ipsa creatura, eo uerbo dictum est, quod in principio erat deus apud deum; et quia omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum factum est; scriptum est tamen: et opera manuum tuarum sunt caeli. et de hoc imo quasi fundo mundin honorem hominis deputetur, uelut cetera deus dixerit, et facta sint, hunc autem ipse fecerit, aut uerbo cetera, hunc autem manibus fecerit. sed hoc excellit in homine, quia deus hominem ad maginem suam fecit propter hoc, quod ei dedit mentem intellectualem, qua praestat pejam superiore loco disseruimus. In quo honore positus, si non intellexerit, ut bene agat, eisdem ipsis pecoribus quibus praelatus est comparabitur. Sic etenim scriptum est: Homo in honore positus non intellex
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑ assertio. Ubi eni de re obscurissimadis¬
putat. ñ adiuuantibꝰ duunarũ auctorita-¬
tũ certis clarisq docum̃tis: cohibe sedebet
humana p̃sũptio̾. nichil faciens in par¬
tẽ altam declinando. & si eñ qd libet
hor quẽ ad modũ demonstrari & explica¬
ri possit ignorẽ: illud tam̃ credo qđ etiã
hinc diuinoꝵ eloquioꝵ clarissima aucto¬
ritas eẽt. si ho id sine dispendio ꝓmisse sa¬
lutis ignorare ñ posset.

Expanded text:
datur assertio. ubi enim de re obscurissima disdatur assertio. ubi enim de re obscurissima disputatur non adiuuantibus diuinarum auctoritatum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio nihil faciens in partem alteram declinando. etsi enim quodlibet horum, quemadmodum demonstrari et explicari possit, ignorem, illud tamen credo, quod etiam hinc diuinorum eloquiorum clarissima auctoritas esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset.
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris & redẽptoris auxilio alienã¬
q ẽẽ ab ea gr̃arũ actione. que in psalmis
ẽ ubi legimꝰ &e dicimꝰ. Benedic aĩa meado¬
minũ. & noli obliuisci om̃s retributiones
eiꝰ. Qui ꝓpitiꝰ fit omibꝰ inquitatibꝰ tius.
qui sanat om̃s languores tuos. Quire-¬
dimit de corruptione uitã tua: anetiã ñ
ꝓpagata eo ipso quo carnis peccati ad gra¬
uanda miscet᷑. iã ipsapetcati remissione
& sua redep̃tione opꝰ habeat. dõ ꝑ sũmã
p̃scientiã udicante qui paruuloꝵ ab is-¬
to reatu ñ mereant᷑ ab solui etiã qui ñ¬
dũ natinichil alicubi ꝓpͥa sua uita eger̃
ce animas creat ñ sit tam̃ auccor reatus
eiꝰdẽ. ꝓpt̃ quẽ. redeptio sacram̃ti necessaria
ẽ. aĩe paruuli. magna questio ẽ: aliãque
disputationẽ desidat. Co tam̃ qͥntũ arbi¬
tror modamine tẽꝑatã. ut magis inqͥsi¬
tio cauta laudet᷑. quã p̃cipitata rep̃hen¬

Expanded text:
saluatoris et redemptoris auxilio alienamsaluatoris et redemptoris auxilio alienamque ab ea esse gratiarum actione, quae in Psalmis est, ubi legimus et dicimus: benedic, anima mea, dominum eius, qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam —, an etiam non propagata eo ipso, quo carni peccati aggrauanda miscetur, iam ipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeat, deo per summam praescientiam iudicante, qui paruulorum ab isto reatu non mereantur absolui, etiam qui nondum nati nihil alicubi propria sua uita egerunnon de traduce animas creat, non sit tamen auctor reatus eiusdem, propter quem redemptio sacramenti necessaria est animae paruuli, magna quaestio est aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arbitror, moderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur quam praecipitata reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
uenundat᷑ sub peccato redemit isrł ab om̃i¬
uꝰ inquitatib eiꝰ⁊ siue ꝓpͥa cuiꝰ ꝗͣ uita cõ¬
missis siue originalit tractis. Non enĩ pa-
catiq cesser̃: q & si noluer̃ litteris suis
aꝑte expͥmere paruulis remissionẽ neces¬
sariã peccatoꝵ. redep̃tionẽ tam̃ eis opꝰ eẽ
confessi st̃. Alio quippe u̾bo etiã ipso de xp̃i¬
ana eruditione de ꝓmpto. nicħ aliud om̃i¬
no dixer̃. Nec dubitandũ ẽ. eis qui diuina
scͥpta fidelit̾ legunt. fidelit audiunt. fide¬
R lit tenent: qđ ab illa carne qua erimꝰ uo¬
luntate peccati. facta est caro peccati. de¬
inde ꝑ successionẽ transeunte in om̃s tnͣs¬
criptione iniquitatis & mortiscaro sit
ꝓpagata peccati excepta una similitu
caro peccati. De anima uͦ utrũ et ipsa sic¬
eodẽ mͦ ꝓpagata reatu qui ei dimittat᷑
obstricta sit. neq enĩ possumꝰ dicere solã
carnẽ paruuli. ñ etiã animã indigere

Expanded text:
uenundatus sub peccato redemit Israhel ab omniuenundatus sub peccato redemit Israhel ab omnibus iniquitatibus eius siue propria cuiusquam uita commissis siue originaliter tractis. Non enim parum tatique cesserunt, qui, etsi noluerunt litteris suis aperte exprimere paruulis remissionem necessariam peccatorum, redemptionem tamen eis opus esse confessi sunt. alio quippe uerbo, etiam ipso de christiana eruditione deprompto, nihil aliud omnino dixerunt. nec dubitandum est eis qui diuina scripta fideliter legunt, fideliter audiunt, fideliter tenent, quod ab illa carne, quae prius uoluntate peccati facta est caro peccati, deinceps per successionem transeunte in omnes transcriptione iniquitatis et mortis caro sit propagata peccati excepta una similitudesset caro peccati. De anima uero, utrum et ipsa eodem modo propagata reatu, qui ei dimittatur, obstricta sit-neque enim possumus dicere solam carnem paruuli, non etiam animam indigere
Abbreviated transcription (Latin):
tris: amicicie cũ peccatis. Iales etiã illi
uigiti amnioꝵ adolescentuli figurã noui
popłi pͥmiser̃. qui in t̾ram ꝓmissiõis int᷑¬
runt: qui nec in dexterã nec insinistram
dicti st̃ declinasse. Non enĩ & uginti an¬
noꝵ etas ꝯꝑanda ẽ. innocentię paruuloꝵ:
brat & resonat. Uetꝰ enĩ testam̃tũ in qͥnq
mos si librhs excellit: nouũ aut̃ quatuor
euangłioꝵ auctoritate p̃fulget. Qui nu-¬
meri ꝑse multiplicati: ad uicenariũ ꝑue¬
niunt. Quat enĩ quini uł quinquies
quat̾ui: uiginiti st̃. Lalis popłs ut p̃dixi
eruditꝰ in regno celor ꝑ duo testam̃ta uetꝰ
& nouũ. ñ declinans indext̾am suꝑba p̃-¬
suptione iusticie. neq in sinistrã secura
ind̾ilectione peccati. in t̾ram illiꝰ ꝓnrissio¬
nis uitrauit Ubi iã peccata alt̾ꝰ nec nob̾
dominanda optemꝰ: nec in nob̾ puni eu¬
da timeamꝰ: ab illo redẽptore lib̾ati qͥ ñ

Expanded text:
tris, amicitiae cum peccatis. tales etiam illi tris, amicitiae cum peccatis. tales etiam illi uiginti annorum adulescentuli figuram noni populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt, qui nec in dextram nec in sinistram dicti sunt declinasse. non enim et uiginti annorum aetas conparanda est innocentiae paruulorum, umbrat et resonat. uetus enim testamentum in quinque Moysi libris excellit, nouum autem quattuor euangeliorum auctoritate praefulget. qui numeri per se multiplicati ad uicenarium perueniunt; quater enim quini uel quinquiens quaterni uiginti sunt. talis populus, ut praedixi, eruditus in regno caelorum per duo testamenta, uetus et nouum, non declinans in dextram superba praesumptione iustitiae neque in sinistram secura dilectione peccati in terram illius promissionis intrabit, ubi iam peccata ulterius nec nobis donanda optemus nec in nobis punienda timeamus ab illo redemptore liberati, qui non
Abbreviated transcription (Latin):
factã. ne hõ ad ꝑcipienda uita ĩpediret et̃¬
na : subsecutũ uͦ illiꝰ cõminationis exẽplum.
ut pietas hominis in illa huinilitate exer¬
ceret᷑ atq ꝓbr aret᷑: Sic & mortẽ corꝑis & ꝓp¬
t̃ peccatum ds homĩb inflix: & pꝰ peccator
remissionẽ ꝓpt̃ exercendã uisticiã ñ ademit.
Teneamꝰ gͦ indeclinabilẽ fidĩ confessionem.
Solus unꝰ ẽ. qui sine peccato natꝰ ÷ in sim¬
litud ine carnis peccati:. sine peccato uixic
in carne irt̃ aliena peccata: sine peccato
mortuus ẽ. ꝓpt̃ nr̃a peccata. Non decline¬
mꝰ indexterã. aut sinistrã. Indexterã enĩ de¬
clinare ẽ: se ipsũ deciꝑe dicendo se ẽẽ. sine
peccato. In siuistrã aut̃: ꝑnescio quã ꝑusa
e pͣuã securitatẽ se tanꝗͣ ĩpune dare pec¬
catis: uias eni quȩ adextris sunt nouit
añs: qui solꝰ sine peccato ẽ. & nr̃a potest
delere peccata. Pu̾sȩ aut̃ st̃ quȩ asinis¬

Expanded text:
factam, ne homo a percipienda uita impediretur aetefactam, ne homo a percipienda uita impediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis exemplum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque probaretur. sic et mortem corporis et propter peccatum deus homini inflixit et post peccatorum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo indeclinabilem fidei confessionem. solus unus est qui sine peccato natus est in similitudine carnis peccati, sine peccato uixit inter aliena peccata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dexteram aut sinistram; in dexteram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato, in sinistram autem per nescio quam peruersam et prauam securitatem se tamquam inpune dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra potest delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinis
Abbreviated transcription (Latin):
dientiã ñ seruauit. anteꝗͣ eẽt caro peccati.
Sic̃ ergo illi pͥmi homies pꝰea iuste uruẽ¬
do. unde merito credunt᷑ ꝑ dñi sangui¬
nẽ ab extremo supplicio lib̾ati. ñ tam in
illa uita meruer ad paradisũ reuocari:
sic & caro peccati etiã si remissis peccatis
hõ in ea iuste uixerit. ñ conti nuo mere¬
t eã morcẽ ñ ꝑpeti. quã trax̃ de ꝓpagnie
peccati. Tale aliquid nob insinuatũ ẽ. de
patriarcha dd in libro regnor. Ad quẽ ꝓpħa
cũ missus eẽt. eiq ꝓpt̃ peccatũ qđ aͦmi serit.
euent᷑a mala ex iracundia dĩ cõminaret᷑.
confessione peccati ueniã meruit: respon¬
dente ꝓpħa. qđ illud ei flagitiũ facinꝰq re¬
missũ sic. & tam̃ consecuta sunt quȩ deus
fuerat cõminatꝰ: ut sichumiliaret᷑ a filio.
erat minatꝰ ĩpleuit. n qr rectissime si dictũ
fuerit respondebit᷑ remissionẽ illã pec eati

Expanded text:
dientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. dientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. sicut ergo illi primi homines postea iuste uiuendo — unde merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati — non tamen illa uita meruerunt ad paradisum reuocari: sic et caro peccati, etiam si remissis, peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati., Tale aliquid nobis insinuatum est de patriarcha Dauid in libro Regnorum, ad quem propheta cum missus esset eique propter peccatum, quod admiserat, euentura mala ex iracundia dei comminaretur, confessione peccati ueniam meruit respondente propheta, quod illud ei flagitium facinusque remissum est; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat comminatus, ut sic humiliaretur a filio. erat minatus impleuit? nisi quia rectissime, si dictum fuerit, respondebitur remissionem illam peccati
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ in morte ꝓ iusticia subeunda
uł contennenda laudaret᷑ p̃cipua pati¬
entia: si mortis ñ eẽt magna multũq du¬
ra molestia. Cuiꝰ timorẽ qui uinc̃ ex fi¬
de: magnã ipsiꝰ fidĩ oꝑat gł am: iustãq
mercede. Unde mirandũ ñ ÷ & mortẽ cor-¬
ꝑis ñ fuisse euenturã honii. nͥ p̃cessisset pec¬
catũ cuiꝰ etiã talis pena consequeretur :
& pꝰ remissionẽ peccatoꝵ eã fidelibꝰ eue¬
nire: ut in eiꝰ timore uincendo exerceat᷑
fortitudo uisticie. Caro enĩ que pͥmo fac
ta ÷ ñ erat caro peccati: in qua noluit
hõ it delicias paradisi seruare iusti¬
ciã. Unde statuit ds̃.: ut pꝰ eiꝰ peccatũ
ꝓpagata caro peccati. ad recipiendã isti¬
ciã labdrib & molestiis niteret᷑. ꝓpt hoc et¬
am de ꝑadiso dimiss adã contͣ edenhabi¬
tauitͥ id ÷ contͣ sede deliciarũ: ut sig̃caret
qđ in laborib qui st̃ deliciis contrariteni¬
dienda eẽt caro peccatrͥquȩ indelicuis obe¬

Expanded text:
 in morte pro iustitia subeunda uel contemnenda laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia. cuius timorem qui uincit ex fide, magnam ipsius fidei comparat gloriam iustamque mercedem. unde mirandum non est et mortem corporis non fuisse euenturam homini, nisi praecessisset peccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus euenire, ut in eius timore uincendo exerceatur fortitudo iustitiae. Caro enim, quae primo facta est, non erat caro pechomo inter delicias paradisi servare justitiam. Unde statuit Deus, ut post ejus peccatum propagata caro peccati, ad recipiendam justitiam laboribus et molestiis eniteretur. Propter hoc etiam de paradiso dimissus Adam, contra Eden habitavit, id est, contra sedem deliciarum: ut significaret quod in laboribus, qui sunt deliciis contrarii, erudienda esset caro peccati, quae in deliciis oboe
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ uencurũ obtabiliꝰ loqͥt᷑. s ꝑiculose
fallit̾. Utinã gͦ sit uerũ qi erit molestũsi
ñ erit uerũ. Qͥ aut̃ dic̃ dñm cardiꝰ cẽ uti¬
tuni&e tam̃ cied. spat. ainat eiꝰ adulentiu ꝓfecto
de carditur eiꝰetiã si fallit felicĩt fallit᷑. habe¬
bit em̃ maiorẽ patientiã si hoc ita erit̃ mairẽ
letitiã. si nonerit. Ac ꝑ hoc ab eis qui dilt¬
gunt manifestacionẽ dñi ule audit᷑ sua¬
uius: iste credit niciꝰ. Qui aũ quid hoꝵ
sic uerũ ignorare se confitẽt᷑: ilud optat.
hoc coletit In nulo coꝵ errat: quia nicħ
eoꝵ aut affirmat. aut negat. Obsectote ut
me talẽ ñ sꝑnas: qr & gote diligo id affir¬
mante qđ nerũ eẽ. desido. Et tantomagis
nolo fallaris. quantomagis amo qđ pol¬
licerigae quantomagis uideo ꝑiculosũ¬

Expanded text:
esse uenturum, optabilius loquitur, sed periculose fallitur. utinam ergo sit uerum, quia erit molestum, si non erit uerum. qui autem dicit dominum tardius esse uenturum et tamen credit, sperat, amat eius aduentum, profecto de tarditate eius, etiam si fallitur, feliciter fallitur. habebit enim maiorem patientiam, si hoc ita erit, maiorem laetitiam, si non erit. ac per hoc ab eis qui diligunt manifestationem domini ille auditur suauius, iste creditur tutius. qui autem quid horum sit uerum ignorare se confitetur, illud optat, hoc tolerat, in nullo eorum errat, quia nihil eorum aut affirmat aut negat. obsecro te, ut me talem non spernas, quia et ego te diligo id affirmantem quod uerum esse desidero, et tanto magis nolo fallaris, quanto magis amo quod polliceris, et quanto magis uideo periculosu
Abbreviated transcription (Latin):
uoces ñ inanes: qr in omnẽ t̾ram exiute
sonꝰ eoꝵ : in fines orb tre u̾ba eoꝵ. S iaut
⁊ ranas e contrariouis intelligere: illum
u̾sum psalmi recole. Uana loquuti funt
unꝰquisq ad ꝓximũ suum.

Expanded text:
uoces non inanes, quia in omnem terram exiuit sonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum. si autem et ranas contrario uis intellegere, illum uersum psalmi recole: uana locuti sunt unusquisque ad proximum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
deuorant᷑ donec redeat regnũ dĩx. infine
num signũ fiat. Audistis qđ debeatis de¬
sidare: audite quid debeatis uitare..i.¬
rimii ẽ p̃ceptũ in lege de colendo
uno do. Nonerunt inqͥt tͥdii alii p̃t̃
me. Prima plaga egyptioꝵ: aqͥ u̾sa insan-¬

Expanded text:
deuorantur, donec redeat regnum dei deuorantur, donec redeat regnum dei num signum! fiat, fiat ! audistis quid debeatis desiderare: audite quid debeatis uitare. Primum. praeceptum in lege de colendo uno deo: non erunt, inquit, tibi di alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum: aqua con
Abbreviated transcription (Latin):
Riuis infundam̃to posita rerũ gesta¬
rum firmitate. sig̾cantia debemꝰ in qͥ¬
tere: ne subtracto fundainto.in aere uelle
aedificare uideam᷑. S ad plagas decẽ ñ ꝑ-¬
tinet qđ pͥmũ factũ ÷ signi causa. ut uir¬
ga in serpentẽ ꝯuerteretur. Aditus enim
ipse erat adpharaonẽ. quo om̃dabat moy¬
seseducturꝰ ex egẏpto popłm dĩ. Nondum
eñĩ contumaces feriebant: s diuino signo
iam terrebantur. Uirga sig̾cat regnũ
pens aut tẽpꝰ mortalitatis huiꝰ. Mors enĩ
a serpente ꝓpmnata ẽ. Tanꝗͣ ex ucͦad entes
de manu dñi in t̃ram mortales factisunt:
unde ꝓiecta uirga ex manu serpens effecta
÷. fecerunt ⁊ magi pharaonis similitutr
pens moysi. id÷ uirga moysi deuorauit
om̃s serpentes magoꝵ  tunc dentũ cauda
cõp̃hensa identidem uirga facta e: ⁊ regnũ
remeauit ad manii. Sunc gͦ uirge magoꝵ.
popłi ĩpioꝵ: uicti xp̃i nomine: cũq in eiꝰ
corpꝰ transferunt. tanꝗͣ a serpente mousi

Expanded text:
rius in fundamento posita rerum gestarum firmitate, significantiam debemus inquirere; ne subtracto fundamento, in aere velle aedificare videamur. Sed ad plagas decem non pertinet quod primum factum est signi causa, ut virga in serpentem converteretur. Aditus enim ipse erat ad Pharaonem, quo commendabatur Moyses educturus ex Aegypto populum Dei: nondum autem contumaces feriebantur, sed divino signo jam terrebantur. Virga significat regnum pens autem tempus mortalitatis hujus; mors enim a serpente propinata est. Tanquam ergo cadentes de manu Domini in terram, mortales effecti sunt: unde projecta virga ex manu serpens effecta est. Fecerunt et magi Pharaonis similiter; vpens Mosi, id est uirga Mosi, deuorauit omnes serpentes magorum. tunc demum cauda comprehensa identidem uirga facta est et regnum remeauit ad manum. sunt ergo uirgae magorum populi impiorum uicti Christi nomine; cum in eius corpus transferuntur, tamquam a serpente Mosi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot. ueritatẽ ⁊ in pane ⁊ in lacte. In pa¬
ne magnor: in lacte paruuloꝵ. Idem qͥp¬
pe panis: ut lacfiat ꝑ carnẽ traicit᷑. Qui
aut huic ueritati contradicunt. ⁊ in sua
uanitate decepti decipiunt: rane sunt.¬
Rane sunt. tedium offerentes aurib ñ
cbum m̃tibꝰ. Audi deniq homines ratio¬
nabilit̃ loquentes: ñ sunt loquele neq¬

Expanded text:
non potest, veritatem et in pane, et in lacte, in panon potest, veritatem et in pane, et in lacte, in pane magnorum, in lacte parvulorum. Idem quippe panis, ut lac fiat, per carnem trajicitur. Qui autem huic veritati contradicunt, et in sua vanitate decepti decipiunt, ranae sunt, taedium offerentes auribus, non cibum mentibus. Audi denique homines rationabiliter loquentes: Non sunt, inquit, loq