comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionib dissipataẽ atq lacerata & in toto orbedis persa sic facimtibi laetante enĩ uni¬
uersa terra uiuentiũ terraq scõ rũ & omnib conuersis ad seruitutẽ dĩ tudis si patus
eris mons hispidae mons pilosae & omnis idumea o pera uidelicet terrena & cruori
& sanguine dedita uttucognoscas quod ipsesim dñs quia libi sũlocutus egosũ dñs ur̃t ⁊
haec dic̃ dñs ds̃: eo quod dixerit inimicus deuobis. eugealtitud ines siue solitudines
sem piternae in possessionẽdatae sunt nobis. propterea uaticinare & dichaec
dicit dñs dr̃ proeo quod desolatiestis & conculcati peruircuitũ siue proeo quod
dis persiestis ab his quun circuitu ur̃o sunt & facti in hereditatẽ siue in posses¬
sionẽ reliquis gentib & ascendistis super labium linguae & obprobriũ popu

Expanded text:
tionibus dissipata est, atque lacerata et in toto orbe dispersa: sic faciam tibi. Laetante enim unitionibus dissipata est, atque lacerata et in toto orbe dispersa: sic faciam tibi. Laetante enim universa terra viventium, terraque sanctorum, et omnibus conversis ad servitutem Dei, tu dissipatus eris, mons hispide, mons pilose, et omnis Idumaea, opera videlicet terrena, et cruori et sanguini dedita, ut tunc cognoscas quod ipse sim Dominus, qui alibi sum locutus: Ego sum Dominus Dehaec dicit Dominus Deus, eo quod dixerit inimicus de vobis, euge, altitudines  sive solitudines sempiternae in possessionem  Vulg. haereditatem datae sunt nobis, propterea vaticinare, et dic: haec dicit Dominus Deus: Pro eo quod desolati estis, et conculcati per circuitum  sive pro eo quod dispersi estis ab his qui in circuitu vestro sunt, et facti in haereditatem  sive in possessionem reliquis gentibus, et ascendistis super labium linguae, et opprobrium pop
Abbreviated transcription (Latin):
dere cu piebas cũ tepercus sero & uidicauero tunctibi notus efficiar. & scies q̃o
ob probriatua atq blas phemias non alio referente cognouerĩ sed ips x aud¬
erim quaelocutus es contra montesisrł dicens. Deserti nobisdati sunt adde¬
uorandũ montes isrł morsen prophetas a postolos debemꝰ accipere quos
heretici & heretcorũ principes diabolus sibi putat traditos ad deuo ranđ
quando autrarus aut nullus in ecclesia repperit᷑ qui possit pugnarepromontl
oreuro siue magnifice locutiestis. nonut putatis contra montes sed perillos
sẽir & socii montis seir dequib supra dictũ est . implebo montes eiꝰ & colles &
ualles & cã possiue torrentes fuer̃ aduersũ me. nequã quã p̃cer & orationes ut pi¬
tatis addm sed clamores uociferationes atq blas phemue: Vnde & dñs cõ¬
minat᷑ & dicit sicutigauisus es su perhereditatedom̃ isrł quandotuis ꝑ secu¬

Expanded text:
dere cupiebas. Cum te percussero et judicavero, tunc tibi notus efficiar et scies quod dere cupiebas. Cum te percussero et judicavero, tunc tibi notus efficiar et scies quod opprobria tua atque blasphemias non alio referente cognoverim, sed ipse audierim, quae locutus es contra montes Israel dicens: « Deserti nobis dati sunt ad devorandum. » Montes Israel, Moysen, prophetas, aphaeretici et haereticorum princeps diabolus sibi putant traditos ad devorandum: quando aut rarus, aut nullus in Ecclesia reperitur, qui possit pugnare pro montore vestro, sive magnifice locuti estis, non ut putatis contra montes, sed per illosSeir, et socii montis Seir, de quibus supra dictum est : Implebo montes ejus, et colles, et valles, et campos, sive torrentes, fuerunt adversum me: nequaquam preces, et orationes, ut putatis ad Deum, sed clamores, vociferationes, atque blasphemiae. Unde et Dominus comminatur, et dicit: Sicuti gavisus es super haereditate domus Israel, quando tuis persecu
Abbreviated transcription (Latin):
percutientis utredigant᷑ in solitudinessem piternas. & si quaeerant ciuitates
hoc est conciliabolamalȩ habitationis & ipsȩdis pereant & desinant in malã
partẽ habere consensũ & diuid ant̃ linguae eorũ neturrẽblas phemiae contra
dm possint extruere & redact&e in solitudinẽ atq desertũ cognoscant quod
ipsesit dñs nec sufficit montiseĩr tanta dixisse quae preteritus sermo narti
uit sedh oc quoq ꝓsu perbiã locutus est duaegentes & duaeterre siue regions
maesunt &idumaea uidelicet & udaea & hereticos & ecclesiasticos parit̃ possi¬
debo & hocinquit dixisti cũ dñs eẽt ib qui suo populo p̃sidebat: Propterea
uirat dñs & dicit: uiuoego dicitdñs ds quod iuxta irãtuã qua saeiuebas in po¬
pulũdi & telũ tuũ quo ꝑ sequebaris xp̃i fimiliã odio habens eos quos possi¬

Expanded text:
us ejus, atque percutientis, ut redigantur in solitudines sempiternas; et si quae erant civitates, us ejus, atque percutientis, ut redigantur in solitudines sempiternas; et si quae erant civitates, hoc est, conciliabula malae habitationis, et ipsae dispereant, et desinant in malam partem habere consensum, et dividantur linguae eorum , ne turrem blasphemiae contra Deum possint exstruere; et redactae in solitudinem atque desertum, cognoscant quod ipse sit Dominus. Nec suvit, sed hoc quoque, per superbiam locutus est: « Duae gentes et duae terrae sive regiones meae sunt. » Idumaea videlicet et Judaea, et haereticos et ecclesiasticos pariter possidebo. Et hoc, inquit, dixisti, « cum Dominus esset ibi, » qui suo populo praesidebat. Propterea jurat Dominus et dicit: « Vivo ego, dicit Dominus Deus, » quod juxta iram tuam qua saeviebas in populum Dei, et zelum tuum, quo persequebaris Christi familiam, odio habens eos, quos possi
Abbreviated transcription (Latin):
inmaligno positus est & multiplicata iniquitate refriges citcaritas multo&
ẽ aũ & aliud peccatũ montis seĩr ut qm̃oderat sanguinẽ iustorũ que sinulo
sub altari scorũ animaeclamitant & ultione ad ño siu sanguinis dep̃cantur
& auferuntur demonte seir euntes & redeuntes id estomnis habitaror siue homi¬
nes & iumenta quae s aluant᷑ inecdesia. de quib scriptũẽ Homines & iumenta
rationis & illi quisimplicifide contenti st̃ dõ iubentedis pereant: & implentur
montes eius uulnerato rũ & occisorũ & non solũ montes qui ad impietatis uer¬
ticẽ peruener sed colles quoq hoc est inferiores discipuli montisseĩr: & ualles
quaein ima depres saes̃ siue torrentes qui turbidas habent aquas & hinc inde
collectas uenientes quaede su perbia uel iuxta septu aginta campos qui mediun¬

Expanded text:
in maligno positus est , et multiplicata iniquitate, refrigescit charitas multorum. in maligno positus est , et multiplicata iniquitate, refrigescit charitas multorum. Est autem et aliud peccatum montis Seir: ut quoniam oderat sanguinem justorum, quem singusub altari sanctorum animae clamitant, et ultionem a Domino sui sanguinis deprecantur . Et auferuntur de monte Seir, euntes et redeuntes, id est, omnis habitator, sive homines et jumenta quae salvantur in Ecclesia, de quibus scriptum est: Homines et jumenta rationis; et illi qui simplici fide contenti sunt, Deo jubente, dispereant. Et implentur montes ejus vulneratorum et occisorum. Et non solum montes, qui ad impietatis verticem pervenerunt: sed colles quoque, hoc est, inferiores discipuli montis Seir, et valles quae in ima depressae sunt, sive torrentes, qui turbidas habent aquas, et hinc inde collectas, venientesque de superbia, vel, juxta LXX, campi  Al. campos, qui medii in
Abbreviated transcription (Latin):
ad teueniam & extendã manũ meam superte ut habitũ percutientis ad sumã
& dabotedesolatui atq desertũ ut quimale habitabaris & plurimos habebasim¬
pietatis tuae socios antantũ ut eturbes extrueses imperiũq tibi propriũ
uindicares nunc desolatus cũ urbib tuis quas & hieremias destruere uibetur
atq suffodere utbonas proeis extruat ciuitates. in eo proficias quodegosi
dñs quẽ ante solitudinẽ tiunos se non poteras : Omnis aũ causa peccatiqoꝰ
fueris inimicus sempiternus, undedicit & psalmus irascimini & nolite
peccare. ut cito conciliemur inimicis & odia caritate utemus sed nontalis ł maer¬
mons seir̃ qui superiimicitias sempiternas conclusit : siue obsedrrllos
is rabel dolo imanugladii ex quo intellegimꝰ quicũq gladiũ arri puerit
montẽ seĩr intemp̃r iniquitatis extremae : quandodi es pessimis & minꝗu

Expanded text:
ad te veniam, et extendam manum meam super te, et habitum percutientis assumam, ad te veniam, et extendam manum meam super te, et habitum percutientis assumam, et dabo te desolatum atque desertum, ut qui male habitabaris, et plurimos habebas impietatis tuae socios, intantum ut et urbes exstrueres, imperiumque tibi proprium vendicares: nunc desolatus cum urbibus tuis, quas et Jeremias destruere jubetur atque suffodere , ut bonas pro eis exstruat civitates, in eo proficies, ut scias quod ego sim Dominus, quem ante solitudinem tui nosse non poteras. Omnis autem causa peccati est, quod fueris inimicus sempiternus. Unde dicit et psalmus: Irascimini, et nolite peccare , ut cito conciliemur inimicis, et odia charitate mutemus. Sed non talis mons Seir, qui super inimicitias sempiternas conclusit, sive obsedit filios Israel dolo in manu gladii. Ex quo intelligimus, quod quicumque gladium arripuerit us gladii, sicut mons Seir in tempore iniquitatis extremae, quando dies pessimi sunt, et mundus
Abbreviated transcription (Latin):
erexerat quod si prudens lectoropposuerit. quomodo in istolocoseir. hoc est
his pidus & pilosus intellegat᷑ in malã partẽ cumhelias quoq uirpilosis dictussit
breuiter respondebo deesau scriptũ eẽ. quod rufus fuerit & quasi pellis hispiđ
de heli a uero quod uirtantũ pilosus inesui qui sanguinarius & cruentus pelli
his pidae conparatur . mortaliũ operum & ipsius mortis indiciumẽ in helia
uirilitatis augmentũ quã obrẽ & habitatio eius in solitudine & conuersationis
hausterita s. non solũ uirũ sed & uirũ fortissimũ demonstrabat porroiacob
qui supplantauerat esau & primo genitaeius acceperat. qui asim pliciter habi¬
tabat domũ & non eratuenator sicut gigans nembro : Idcirco leuis appellatur
& nitidus: Uideamus ergo quid dici p̃cipiat ds̃ ad montem siue contramontẽ
sẽir: ec ceego ad temons seir non mutã arigelos nec aliis ut arministris sed ipse

Expanded text:
erexerat. Quod si prudens lector opposuerit, quomodo in isto loco Seir, hoc est, erexerat. Quod si prudens lector opposuerit, quomodo in isto loco Seir, hoc est, hispidus et pilosus, intelligatur in malam partem, cum Elias quoque vir pilosus dictus sit : breviter respondebo, de Esau scriptum esse, quod rufus fuerit, et quasi pellis hispidus : de Elia vero quod vir tantum pilosus. In Esau qui sanguinarius et cruentus, pelli hispidae 417 comparatur, mortalium operum, et ipsius mortis indicium est, in Elia virilitatis argumentum. Quamobrem et habitatio ejus in solitudine et conversationis austeritas, non solum virum, sed et virum fortissimum demonstrabat. Porro Jacob qui supplantaverat Esau, et primogenita ejus acceperat , quia simpliciter habitabat domi, et non erat venator, sicut gigas Nemrod: idcirco levis appellatur et nitidus. Videamus ergo quid dici praecipiat Deus ad montem, sive contra montem Seir. Ecce ego ad te, mons Seir, non mittam Angelos, nec aliis utar ministris, sed ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ manebis in solitudinesem piterna : qõq. infert̾ sicuti gauisuses suꝑheredi¬
tatedom̃ isrł. eo quod fuerit dissipata. sic faciã tibi in septuaginta non habe
sed subasteriscis detheodotionis editione additũ ẽ: Omnis aũiradi illuc pri¬
ficit contramontẽ seir. ut cũ fuerit dissipatus & ipse & uniuersa idumȩa
cognos cant quia ipsesit dñs. Haec iux tahistoriã & sensũ magis quã uerla
cursim dixerĩ transibo ad ãna rUrnñ & studio breuitatis pauca ꝑstringa
poneinquit siue conuerte faciem tuã aduersũ montẽ seĩr & significanter ait
conuerte ab ali aprophetia ad aliã prophetiã faciem aũ non corporis sed animi
dequa dicit & apostolus: Nos aũom̃s reuelata faciegloriam dñi contẽplantes mons
aũ sẽir qui inter p̃tat᷑ hispidus & pilo sus contraria foruitudo accipiend aest quae
p̃sidebat gentifiliorũ esau& secontra populũ uidaid est confessionis & uerȩfides

Expanded text:
rna. Quodque infertur: « Sicuti gavisus es super haereditate domus Israel, eo quod fuerit dissipata, sic faciam tibi, » in Septuaginta non habetur, sed sub asteriscis de Theodotionis versione additum est. Omnis autem ira Dei illuc proficit contra montem Seir, ut cum fuerit dissipacognoscant, quia ipse sit Dominus. Haec juxta historiam, et sensum magis quam verba cursim dixerim. Transibo ad anagogen, et studio brevitatis pauca perstringam. Pone, inquit, sive converte faciem tuam adversum montem Seir. Et significanter ait, converte, ab alia prophetia ad aliam prophetiam. Faciem autem non corporis, sed animi, de qua dicit et Apostolus: Nos autem omnes revelata facie, gloriam Domini contemplantes . Mons autem Seir, qui interpretatur hispidus et pilosus, contraria fortitudo accipienda est, quae praesidebat genti filiorum Esau, et se contra populum Juda, id est, confessionis et verae fidei
Abbreviated transcription (Latin):
itaut pos sint dicere. statut supra petrã pedesmeos. tunc multi plicabunt᷑ incredentium
iumr uel multi plicatione uirtutũ & dabo inquit sci ficationẽ meã siue scũariũ in medioeo&ꝵ
in ꝑpetuũ qõ uidaei detẽplo int̃ p̃tant᷑ quod sub⁊ oro babel exstructũ ẽ sed quomodostare
ooterit hocqt̃ dicit᷑ in ꝑpetuũ cũnteplũ illud qd̃ ato robabel ex tructũ ẽ & postea ãmultis
instauratĩ roma noignes uecensũ siti quae om̃a referendas̃ ad ecclesiã & ad tẽporas aluatoris
quando ta b naculũ eꝰ positũ ẽ in ecclesi aubi factus ẽ ds̃ nr̃t & nos populus ei profectusq or¬
nũ ẽ ut sciant quod ipsesit dns & ipsesci ficetisrł non uxta carnẽ sediuxta sp̃m¬

Expanded text:
ita ut possint dicere: Statuit supra petram pedes meos : tunc multiplicabuntur vel credentium ita ut possint dicere: Statuit supra petram pedes meos : tunc multiplicabuntur vel credentium numero, vel multiplicatione virtutum. Et dabo, inquit, sanctificationem meam, siin perpetuum. » Quod Judaei de templo interpretantur, quod sub Zorobabel exstructum est. Sed quomodo stare poterit hoc, quod dicitur, in perpetuum: cum templum illud quod a Zorobabel exstructum est et postea a multis instauratum, Romano igne succensum sit? Quae omnia referenda sunt ad Ecclesiam et ad tempora Salvatoris, quando tabernaculum ejus positum est in ecclesia ubi factus est Deus noster, et nos populus ejus, profectusque omnium est, ut sciant quod ipse sit Dominus, et ipse sanctificet Israel: non juxta
Abbreviated transcription (Latin):
taturi aũ non in alia t̃ra sed in eaquã dedit seruo suoiacob in qua habitauer̃ patres eoꝵ abrahã
saac & ia cob & reliquisc̃i& non solũ ipsi habitaturi sint sed & filii eorũ ac nepotes iuxta illud
uirgilianĩ & natinatorũ & quinascent᷑ ab alus. habitentq: non ad breuetẽ p̾sed in ꝑpetuũ.
ultis aũait scire qui sitisterex & pastori pseẽ dequosu pradixi seruus m̃s dauid : Quicũ in
formadi eẽt non rapinã arbitratus. ẽe seȩ qualẽdõ sed seexin aniuit formã seriu accipiens.
x factus ẽ oboediens patriusq ad mortẽ mortẽ aũ crucis : Cũq subtali regefuerint ꝑcutiã
illis foedus pacis nequaquã ut inueteri testam̃tocertaminũ atq. bellorĩ sed pactũ pacis quȩ ex¬
superat omnẽ sensũ dequa saluator loquit᷑ ad aposto ł : pacemeã douobis pacẽmeã relinquo
uobis & proph&adicit : factus est in pacelocus ei quos cũi neccles ia fundauerit & stabilierit

Expanded text:
taturi autem non in alia terra, sed in ea quam dedit servo suo Jacob, in qua habitaverunt patres eorum, Abraham, Isaac, et Jacob, et reliqui sancti, et non solum ipsi habitaturi sint, sed et filii eorum ac nepotes juxta illud Virgilianum : Et nati natorum, et qui nascentur ab illis: habitentque non ad breve tempus, sed in perpetuum. Vultis autem, ait, scire quis sit iste rex et pastor? Ipse est de quo supra dixi, servus meus David. Qui cum in forma Dei esset, non est rapinam arbitratus esse se aequalem Deo; sed se exinanivit, formam servi 440 accipiens, et factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . Cumque sub tali rege fuerint, percutiam illis foedus pacis: nequaquam ut in veteri Testamento certaminum atque bellorum, sed pactum pacis, quae exsuperat omnem sensum, de qua Salvator loquitur ad Apostolos: vobis . Et propheta dicit: Factus est in pace locus ejus . Quos cum in Ecclesia fundaverit, et stabilierit,
Abbreviated transcription (Latin):
quiomnẽ calorẽ oredenti ũ refrigera reconat᷑: uenientq cũ eo populi multiom̃s ascen¬
sores aequoꝵ De quib scriptũ est: Aequũ & ascensorẽ proiec̃ in mare coetus magnꝰ
& exercitus uehemens cũ quib ascendens ait super populũ meũ isrł quas inubes
& caligouto perias terrã meã dequa su pradictũ est in nouissimis dieb. eris quan¬
do euangelica praedicatio & adducãte superterrã meã : O portet enĩ & hȩresꝙ

Expanded text:
qui omnem calorem credentium refrigerare conatur. Venientque cum eo populi multi, omnes ascenqui omnem calorem credentium refrigerare conatur. Venientque cum eo populi multi, omnes ascensores equorum, de quibus scriptum est: Equum et ascensorem projecit in mare : coetus magnus et exercitus vehemens, cum quibus ascendens, ait, super populum meum Israel quasi nubes et caligo, ut operias terram meam, de qua supra dictum est: In novissimis diebus eris, quando Evangelica praedicatio: et adduc
Abbreviated transcription (Latin):
sis & om̃s sc̃ quil eonũ catulinuncupant᷑ uelcerteuille habitationesq eredentium:
Ogos nuqud idercouenis utspoliarapias eclesi ae & ideo multinidihe congreunt
ut xp̃i posses siotua fathereditas aut putaste irgentũ & aurũ quod ineloquio sensu¬
q inrelleg t̃ ecelesie posses surũ ut auferas suppellec tilem omneq substunt san
& diripus manibias in finitis xp̃iuictorus congregatis: Propteretoyphuer¬
hie iechibel quintrpoxp̃i appelliris filius hominis loquere ad gog̃ & dices: haec dic̃
dñs ds̃: quando totius mundierrore sublato populus m̃s isrł quimentecernit dm habita¬
uerit in ecclesia confident̃ siue in pace : tuncsciessi ue consurges & uenies delocotuo
quisit aũ locus haereticae prauitatis sequens sermodemonstrat a la terib: aquilonis

Expanded text:
sis, et omnes sancti, qui leonum catuli nuncupantur, vel certe villae habitationesque credentium: sis, et omnes sancti, qui leonum catuli nuncupantur, vel certe villae habitationesque credentium: O Gog, numquid idcirco venis ut spolia rapias Ecclesiae, et ideo multitudinem congregasti, ut Christi possessio tua fiat haereditas? Aut putas te argentum et aurum, quod in eloquio sensuque intelligitur, Ecclesiae possessurum, ut auferas supellectilem omnemque substantiam, et diripias manubias infinitas, Christi victoriis congregatas? Propterea, o Propheta Ezechiel, qui in typo Christi appellaris filius hominis, loquere ad Gog, et dic ei: Haec dicit Dominus Deus, quando totius mundi errore sublato, populus meus Israel qui mente cernit Deum, habitaverit 450 in Ecclesia confidenter, sive in pace: tunc scies, sive consurges, et venies de loco tuo. Qui sit autem locus haereticae pravitatis, sequens sermo demonstrat: A lateribus Aquilonis,
Abbreviated transcription (Latin):
loquit̃ in euangelio: pater reuelaui nom̃tuũ hominib: & ut sciamꝰ populũ quidesertꝰ
fuerat & postea restitutus significaripo puluxpianũ: sequit & suꝑ populũ quiẽ con¬
dic̃ ineuingelio Ego sũuia & uita & ueritas. haec illo cogitante atq dicente & posseri¬
o nẽ ecdesiae raperefestinante genterq: aberrore pristino conuersae fuerant id salute
sabi & dedan & negotiatores tharsis carthaginis siuemaris quunter sełi huius fract
bonis operib quaer mercimonia & om̃s uillȩ earũ siue leones aut catulileonũ utinhe¬
braico continetur loquent᷑ ei quae secunt᷑ ut aũ procatulis leonũ qui hebracedicunt᷑
uppellit᷑ catulus leonis sin aũ cẽ. quae hebraicedicit᷑ cõpħ. agerappellat & ull iunde
& capharnaũ agerpulcherrimꝰ dicit᷑ dicenteergosiba & dedan & negotiato rerdar¬

Expanded text:
loquitur in Evangelio: Pater, revelavi nomen tuum hominibus . 449 Et ut sciamus populum qui desertus loquitur in Evangelio: Pater, revelavi nomen tuum hominibus . 449 Et ut sciamus populum qui desertus fuerat, et postea restitutus, significare populum Christianum, sequitur: Et super populum qui est condicit in Evangelio: Ego sum via et vita, et veritas . Haec illo cogitante, atque dicente, et possessionem Ecclesiae rapere festinante, gentes quae ab errore pristino conversae fuerant ad salutem, Saba et Dedan, et negotiatores Tharsis, Carthaginis, sive maris qui inter saeculi hujus fluctus bonis operibus quaerunt mercimonia, et omnes villae earum, sive leones, aut catuli leonum ut in Hebraico continetur, loquentur ei quae sequuntur. Ut autem pro catulis leonum, qui Hebraice dicunappellatur catulus leonis: sin autem per ce, quae Hebraice dicitur COPH, ager appellatur et villa. Unde et Capharnaum, ager pulcherrimus dicitur. Dicent ergo Saba et Dedan, et negotiatores Thar
Abbreviated transcription (Latin):
ogitatione pessimã scripturadicente si sp̃s potestatẽ habentis ascendere uoluerit suꝑte.
locũtuũ nederelinqueris: econtrario aũ in scĩ corascendit dr̃ de quo scriptũ ẽ: ascensi¬
nes incordesuodis posuit: Dicitq. gog ascendã ad terrã absq muro siue proiectam:
hocẽ quaedĩ auxilio distitutaẽ nec dialecticorũ argum̾tationẽ unitã ueniã adquiescen¬
tes habitantes secure siue in. pacerrex enĩ nr̃t pacificus ẽ & in pacelocus eꝰ om̃s inquit
habitant sinemuro uecter & portȩ non sunt eis: hocdiabolus princeps hereticoꝵ loquit᷑
qt̃ nulla habeat munim̃ta ecclesia nec sapientiã saecularẽ quaea pud dm̃ stultiu a est
ut diripiat spolia & in uadat p̃dã ecclesiae & inferat manũ suã supereos quideserti
fuerant quandodi notitiã non habebant & postea restituti ꝑ xp̃m ueniant ad patrem :

Expanded text:
cogitationem pessimam; Scriptura dicente: Si spiritus potestatem habentis ascendere voluerit super te, cogitationem pessimam; Scriptura dicente: Si spiritus potestatem habentis ascendere voluerit super te, locum tuum ne derelinquas . E contrario autem in sancti cor ascendit Deus, de quo scriptum est: Ascensiones in corde suo disposuit . Dicitque Gog: Ascendam ad terram absque muro, sive projectam, hoc est, quae Dei auxilio destituta est, nec dialecticorum argumentatione munita; veniam ad quiescentes, habitantesque secure, sive in pace. Rex enim noster pacificus est, et in pace locus ejus . Omnes, inquit, habitant sine muro, vectes et portae non sunt eis. Hoc diabolus princeps haereticorum loquitur, quod nulla habeat munimenta Ecclesia; nec sapientiam saecularem, quae apud Deum stultitia est, ut diripiat spolia, et invadat praedam Ecclesiae, et inferat manum suam super eos qui deserti fuerant, quando Dei notitiam non habebant: et postea restituti per Christum, veniant ad Patrem, cui
Abbreviated transcription (Latin):
educta est sub audientdũ terra siue hic degentib eductus est ut intellegatur credentium
populus quihabita uitin.pace& confiditindño ꝯascendens aũ gogcũ omnie xerciti suo
qua sitẽ pestas ueni& & quisinubes ut operiat terrã credentiũ quis enihereticorum
quorũ princeps diabolus ẽ nonqua sitẽ pestis uenit conira ecclesia & nube uerborũ suorum
simplices quoq credentiũ opprimere &o peri refestinat: undedicit᷑ ad eũ quantũ inteest
cuncta operiestu & om̃a agminaitua & populi multtecũ pulchrae qua e ascendens gogñ
habet pluuiã uoluntariã nonim brẽtẽporiuũ & serotinũ quia rentiatrua laetisic&
sed tẽpestatẽ & caliginẽ ut cunctatenebris & errore confundat: ꝑ p̃tea haec eiloquit᷑
dñs ds: In illo tẽ p̃rhocẽ in dieb nouissimis ascendent sermones suꝑcortuũ & cogitabis

Expanded text:
educta est, » subauditur terra: sive hic de gentibus eductus est, ut intelligatur credentium educta est, » subauditur terra: sive hic de gentibus eductus est, ut intelligatur credentium populus, qui habitavit in pace et confidit in Domino. Ascendens autem Gog cum omni exercitu suo, quasi tempestas veniet, et quasi nubes ut operiat terram credentium. Quis enim haereticorum, quorum princeps diabolus est, non quasi tempestas venit contra Ecclesiam, et nube verborum suorum simplices quosque credentium opprimere et operire festinat? Unde dicitur ad eum: quantum in te est, cuncta operies tu et omnia agmina tua, et populi multi tecum. Pulchreque ascendens Gog non habet pluviam voluntariam, non imbrem temporaneum et serotinum, qui arentia arva laetificet: sed tempestatem et caliginem, ut cuncta tenebris et errore confundat. Propterea haec ei loquitur Dominus Deus: « In illo tempore, hoc est in diebus novissimis, ascendent sermones super cor tuum, et cogitabis
Abbreviated transcription (Latin):
Niliolimei nouis sima hora est : & populus gentiũ undecima ad operandã conducit᷑ uinemn
n ad quorũ terrã idestterrã tiũ terrãq scorũ quaead fertcentenos & sexage nos &triȩ¬
nos fructus uenit gog expugnandã quaer euersa est siueauersa agladio sciteñ soripu
Dissi padñe gentes quaebella uoluntz & in pace consistit & congregata estde populis ag
tib multis utnationũ errore contẽptoueniret ad montes isrł: patri archas uidelicet & pro¬
phetas qui fuerunt quondã deserti iugnter sinelege & p̃ceptisdĩ cui postea dicitur plires
fuide sertae magis qua eius quaehabetuirũ ista s̃ deserta & in aquosa in quib. drabolis liũ
inuenirenon poterat: qui auocati fuerant ad salutem : & postea ad sũptis aliis septõ den
nib nequiorib sere uersus est in domũ suã ad gentẽ uidelicetisrł. haec inquit depopulis

Expanded text:
Filioli mei, novissima hora est . Et populus gentium hora undecima ad operandam conducitur vineam Filioli mei, novissima hora est . Et populus gentium hora undecima ad operandam conducitur vineam , ad quorum terram, id est, terram mitium, terramque sanctorum, quae affert centenos, et sexagenos, et tricenos fructus, venit Gog expugnandam, quae reversa est, sive aversa a gladio. Scit enim scriptum: Dissipa, Domine, gentes quae bella volunt . Et in pace consistit, et congregata est de populis et gentibus multis; ut nationum errore contempto, veniret ad montes Israel, patriarchas videlicet et prophetas, qui fuerunt quondam deserti jugiter sine lege et praeceptis Dei: cui postea dicitur: Plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Ista sunt deserta et inaquosa, in quibus diabolus locum 448 invenire non poterat, quia vocati fuerant ad salutem, et postea assumptis aliis seonibus nequioribus se reversus est in domum suam , ad gentem videlicet Israel. « Haec, inquit, de populis
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ẽ & equites uestitos loricis quimitant᷑ armaturã a płs & loricas iustit e habert
seraciant multitudonimia ẽ : om̃s qua earripunt contraecclesiã clipeũ & gladiũ & s
gentes saeuis sim e&inimicȩisrł perse& hio pes & lrbres quorũ aduersũ populudi in
scripturis sc̃is bella narrantꝰ : Comer quoq & dom̃ thõgoma qui ueniunt delateribi
quilonis quiẽuentus frigidissimꝰ & nominedex teruocatur: totũq. roburmagogixons
qui subiecti s̃ ei populi uenient cũ illo ad proeliũ cuidicit᷑. IpΩΝIΑΝ prae parate&i¬
strue & omnẽ multitudinẽ tuã qua& uis paretim peris coacerua adte.sed scito quod rst
dies multos uisi taberis iuxtaillud quod scriptũ est .: Uisitabo in uirga in iquitates eoꝵ
& inuerberib peccata eorũ : In nouissimo inquit annorũ uenies unde & iohannes loqui

Expanded text:
quoque ejus et equites vestitos loricis, qui imitantur armaturam Apostoli, et loricas justitiae habere quoque ejus et equites vestitos loricis, qui imitantur armaturam Apostoli, et loricas justitiae habere se jactantgentes saevissimae et inimicae Israel, Persae, Aethiopes, et Libyes: quorum adversum populum Dei in Scripturis sanctis bella narrantur Gomer quoque et domus Thogorma, qui veniunt de lateribus Aquilonis, qui est ventus frigidissimus, et nomine Dexter vocatur, totumque robur Magog, et omnes qui subjecti sunt ei populi, venient cum illo ad praelium. Cui dicitur per ironiam: praepara te, instrue, et omnem multitudinem tuam quae tuis paret imperiis coacerva ad te; et scito quod post dies multos visitaberis, juxta illud quod scriptum est: Visitabo in virga iniquitates eorum et in verberibus peccata eorum . In novissimo, inquit, annorum venies. Unde et Joannes loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
qua ẽeigitur coniragog cõminatio circũ agãtesiue conuertã & ponã frenũ inma xillistius :
primũa sententiatua fluctu a retefacum atq conuerti & ponã frenũ inmaxillistuis de
quo scriptũ ẽ : infreno& camo maxilla seorũ constringe qui non ad proximantadteut
Ascende suꝑ equos tuos & aequitatiotua salus : & adiob ꝑnubes & turbinẽdicit᷑ tucircum¬
dedistiequo fortitudinẽ tales erant equi& equites quorũ multitudinẽ iohannes uidit
incaelo : Dicitergo ad gog: educã siue congregabote & omnẽ exercitũ uel forntud inẽuuã
quieducit᷑ & dedis ꝑsione congregatur. retrahiturad salutẽ iuxta illud quod inlegepro¬
mittit᷑: si fuerit disꝑsiotua a sũmitate caeliusq ad sũmitatẽ eius inde congregaboteequs

Expanded text:
Quae est igitur contra Gog comminatio? « Circumagam te, sive convertam, et ponam frenum in maxillis tuis. » Quae est igitur contra Gog comminatio? « Circumagam te, sive convertam, et ponam frenum in maxillis tuis. » Primum a sententia tua fluctuare te faciam atque converti. « Et ponam frenum in maxillis tuis. » De quo scriptum est: « In camo et freno maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te , « Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . » Et ad Job per nubes et turbinem dicitur: « Tu circumdedisti equo fortitudinem . » Tales erant equi et equites quorum multitudinem Joannes vidit in coelo. Dicit ergo ad Gog: « Educam, sive congregabo te et omnem exercitum vel fortitudinem tuam. » Qui educitur, et de dispersione congregatur, retrahitur ad salutem, juxta illud quod in lege promittitur: Si fuerit dispersio tua a summitate coeli usque ad summitatem ejus, inde congregabo te . Equos
Abbreviated transcription (Latin):
gog & magog appellant᷑ quaegentes inimicae aduersariaeq: sc̃orũ ingrediunt᷑ ab angu¬
us terrae rectã lineã relinquentes & dis positionẽ castroꝵ di quaen arrat᷑ innumeris & illud
testimoniũ nescientes: multideoriente & occidente & septrione & meridie uenient & dis¬
cũbent cũ abraã is aac & ia cob inregnodũ & in alio lo codicã aquiloni ad feret africo
noli ꝓhiberei ad duc filior meos deterra lonquinqua & filias meas ab extremot̃rae om̃s qui
uiocati s̃ nominemeo: sed nontales angulit̃rae dequib. egrediunt᷑ gog & magog uxta
quos angulos statmere trix in prouerbis quae p̃tereuntes stultos inuenits ꝑ plateas¬
perlatam uidelic& & spatiosamuiam quaeducitad mortẽ deci perefestinatiscribae quoq &
parisaeiorantin angulis platearũ ut ab hominib uid eantur qua receperunt mercedẽ suim

Expanded text:
, Gog et Magog appellantur. Quae gentes inimicae adversariaeque sanctorum, egrediuntur ab angu, Gog et Magog appellantur. Quae gentes inimicae adversariaeque sanctorum, egrediuntur ab angulis terrae, rectam lineam relinquentes, et dispositionem castrorum Dei; quae narratur in Numeris, et illud testimonium nescientes: Multi de Oriente, et Occidente, et Septentrione, et Meridie venient, et discumbent cum Abraham, Isaac, et Jacob in regno Dei . Et in alio loco: Dicam Aquiloni, affer; et Africo, noli prohibere. Adduc filios meos de terra longinqua, et filias meas ab extremo terrae, omnes qui vocati sunt nomine meo . Sed non tales anguli terrae, de quibus egrediuntur Gog et Magog: juxta quos angulos stat meretrix in Proverbiis , quae praetereuntes stultos juvenes per plateasper latam videlicet et spatiosam viam quae duciPharisaei orant in angulis platearum ut ab hominibus videantur; qui receperunt mercedem.
Abbreviated transcription (Latin):
cuitu e & dñs incircuitu populisui, porro quod in exercitu gogsiue magog quuuxta
aquila inter p̃tañtur caputquẽ & nos secuti sumꝰ. ut sit sensus. principem capitis mo¬
soch & thubal & reuera nec ingenesi nec in ali oscripturae loco nec in iosepho quidem
qui omniũ hebraei carũ gentium in primo antiquitatũ libro ex ponit nomina hane gen¬
tẽ potuimꝰ inuenire : ex quomanifestũ ẽ ros nongentẽ significare sed caputi llud quoq breuit᷑¬
ad notandũ quod inberechihel gogprinceps terrae magog ẽẽ dicat᷑ a pocalypsis uero & gog
& magognationes ẽẽ cõmemoret quaee grediunt᷑ dequattuor angulis terrae & quomodo
ibi acob qui postea appellatus ẽisrł omnis populus hebreoꝵ isrł sortitus ẽ nom̃ & abrã syria
ames raim aegyptus. quorũ ingenesi scripta s̃ nomina sic & a principegog omnes quiei sub¬
litis magogappellant᷑: mosochaũ int̃ p̃tat᷑ am̃tia & tubaltota ł om̃a : princepsigit᷑ & caput

Expanded text:
cuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Porro quod in exercitu Gog, sive Magog, qui jAquila interpretatur caput, quem et nos secuti sumus, ut sit sensus: Principem capitis Mosoch, et Thubal. Et revera, nec in Genesi, nec in alio Scripturae loco, nec in Josepho quidem, qui omnia Hebraicarum gentium in primo Antiquitatum libro exponit nomina, hanc gentem potuimus invenire. Ex quo manifestum eadnotandum quod in Hiezechiel Gog princeps terrae, Magog esse dicatur: Apocalypsis vero et Gog et Magog nationes esse commemoret, quae egrediuntur de quatuor angulis terrae: et quomodo ab Jacob, qui postea appellatus est Israel, omnis populus Hebraeorum, Israel sortitus est nomen: et ab Aram Syria, a Mesraim Aegyptus, quorum in Genesi scripta sunt nomina: sic et a principe Gog, omnes qui ei subditi sunt, Magog appellantur: Mosoch autem interpretatur amentia et Thubal tota vel omnia. Princeps igitur et caput
Abbreviated transcription (Latin):
isrł quaedicatarruer̃ ossa nr̃a & perut spes nr̃a & ab scisumꝰ aterra nr̃i siue omnino
sperauim̃: quib ista dicentib: tertiohe rechielpropheta reco pellit & dicercosib
aridis Huec dic̃ dñs ds, ecceego aperiã tumuł uros in quo quaerit᷑ siiperittmulos
quoniodo su pra dixerit erant autẽ multa ualde super faciem cã prsicciq uehemter
&educũ inquit uos desepulchnis ur̃is populus m̃s scđm illud quod soriptũ eine uingłio
uenithora quando quiin sepulchris s audient uocẽ filiidi & excibi quiboniegerut¬
in resurrectionẽ uitae : & iterũ qui audierint uiuent: & siut non nulli arbitrantur
de generali resurrectione dicit sermodiuinus quod necessefuit specialiterdici & indi
Tunc requies cereuos faciam superhumũ uram : ut post quã requieueritis interraist
tunc cognoscatis quod ipsest dñs: qui promissa mea opere compleuerim: quiergo
degenerali resurrectione haec dicta intellegt̃ illad quod uidet facere qua estionen

Expanded text:
ra, et abscissi sumus a terra nostra, sive omnino desperavimus: quibus ista dicentibus, tertio Ezechiel prophetare compellitur, et dicere ossibus aridis: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego aperiam tumulos vestros. In quo quaeritur: Si aperit tumulos, quomodo supra dixerit: Erant autem multa valde super faciem campi, siccaque vehementer. Et educam, inquit, vos de sepulcris vestris, populus ient vocem Filii Dei, et exibunt qui bona egeruin resurrectionem vitae. » Et iterum: « Qui audierint vivent. » Et si ut nonnulli arbitrantur de generali resurrectione dicit sermo divinus, quid necesse fuit specialiter dici: « Etiam super humum vestram; ut postquam requieveritis in terra Israel, tunc cognoscatis, quod ipse sim Dominus, qui promissa mea opere compleverim. Qui ergo de generali resurrectione haec dicta intelligunt, illud quod videtur facere quaestionem:
Abbreviated transcription (Latin):
nis scientia quaeerigitse contra notitiã ueritatis his nominib demonstrat ista st̃ dequib
oms intectauana : tectũq interptabimur haereticorũ principes & detecto eos qui
illorũ sus cepere doctrinas: & pulchrae postmultas & mysticas in hoc uolumine prophe¬
tias exiremũ uaticiniũ ẽ contragog & magog.sienĩ tem p̾iudicu est uxta petrum
ut ineipiat adomodĩ & uxta hunc eundem Ine ⁊ ec hihelem qui ait & ascĩs meis incipite
& nouis simꝰ inimicus destruit᷑ mors inesaiae propheta quoq primꝰ sermofit contraui¬
deã inqua confessio dñi est & extremus contraquadrupedes qua e in desertos: recte
& hic nouissimꝰ sermo fit contragog & magogi qui oppugnant ciuitatẽ dĩ quã fluminis
impetus letisicat & quae inesa iadicit egociuitas firma qua eo ppugnat᷑ & dequa in e¬

Expanded text:
nis scientia, quae erigit se contra notitiam vernis scientia, quae erigit se contra notitiam veromnes in tecta vana? » Tectumque interpretabimur haereticorum principes, et de tecto eos qui illorum suscepere doctrinas. Et pulchre post multas et mysticas in hoc volumine prophetias, extremum vaticinium est contra Gog et Magog. Si enim tempus judicii est, juxta Petrum, « ut incipiat a domo Dei , » et juxta hunc eumdem Ezechielem qui ait, « et a sanctis meis incipite  novissimus inimicus destruetur mors : in Isaia quoque primus sermo fit contra Judaeam, in qua confessio Domini est, et extremus contra quadrupedes, quae in deserto sunt : recte et hic novissimus sermo fit contra Gog et Magog, qui oppugnant civitatem Dei, quam fluminis impetus laetificat . Et quae in Isaia dicit: Ego civitas prima, quae oppugnat
Abbreviated transcription (Latin):
dieb & noctib inscła scłorũ : Non intellegentes totũ uolumꝰ iohannis quod reuelations
titulo p̃notat᷑ eẽ mysticũ & reuelatione nos indigere ut possimꝰ cũ propheta dicere reuela
oculos meos & considerabo mirabilia delegetua : Alu uero terrenũ sensũ relinquentes &u¬
daicas atq aniles fabulas qua noxiaes & ad quiescentes sibi detrahunt in profundũ nimi
ad alta conscendt̃ & multo peiores fingt̃ nenias ut in caelestihierus alediaboli & omnis exe¬
citus ei bella describant & sub eT ONOΛΟΤΕnC̃ gentiũ singularũ interp̃tant᷑ sp̃ĩtalia ne
quitia e in caelestib: quaenos omnia lectoris arbitrio concedentes. nontã alienadam nar
qũa ecclesi asticã ex planationẽ ad firmareconabim: Cog greco sermone : AurcA
latino tectũ dicit᷑: porro magog interp̃tat᷑ detecto : Omnis igit᷑ superbia & falsi nomi¬

Expanded text:
diebus et noctibus in saecula saeculorum; » non intelligentes totum volumen Joannis, quod revelationis diebus et noctibus in saecula saeculorum; » non intelligentes totum volumen Joannis, quod revelationis titulo praenotatur, esse mysticum; et revelatione nos indigere, ut possimus cum Propheta dicere: « Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . » Alii vero terrenum sensum relinquentes, et Judaicas atque aniles fabulas, quae noxiae sunt, et acquiescentes sibi detrahunt in profundum, nimium ad alta conscendunt, et multo pejores fingunt naenias: ut in coelesti Hierusalem diaboli, et omnis exercitus ejus bella describunt, et sub etymologiis gentium singulquitiae in coelestibus. Quae nos 445 omnia lectoris arbitrio concedentes, non tam aliena damnare, quam ecclesiasticam explanationem affirmare conabimur. A Gog Graeco sermone δόμα, Latino tectum dicitur. Porro Magog interpretatur, detecto. Omnis igitur superbia et falsi nomi
Abbreviated transcription (Latin):
usq tendant᷑ & has post mille annorũ regnũ eẽ adiabolo cõmouendas. quae ueni antintrueł
ut pugnent contrascõs multis secũ gentib: congregatis primũ mosoch quos iosephus ine¬
p̃tat᷑ ca padocas deindethubal: quos idẽ hiberos uelhis panos hebra ei italos suspicant᷑ habm¬
tes secũ in exercitu ꝑ sas & hiopas & lybias gomer quoq & thargoma: quos galathas & phri¬
gas interp̃tant᷑: saba eos quoq & daed an & carthaginiens essiuetharsis & hoc ẽẽ qt̃iohan¬
nes quoq in sua ponit a pocaly psĩ &cũ finiti fuerint milleanni soluet᷑ satanas decustoda
quorũ numerus ẽ sicarena mariss & ascender ꝑ latitud in eterrae & circũdeder̃ castra si&¬
& ciuita tẽdilectã & descendit ignis ad õdecaelo & deuorauiteos & diabolus qui sedẽ eba
eas missus ẽ instagnũ ignis & sulpurqs ubierat bestia & pseudo propheta & cruciabum̃

Expanded text:
usque tendantur; et has post mille annorum regnum esse diabolo commovendas, quae veniant in terrausque tendantur; et has post mille annorum regnum esse diabolo commovendas, quae veniant in terram Israel, ut pugnent contra sanctos, multis secum gentibus congregatis. Primum, Mosoch, quos Josephus interpretatur Cappadocas, deinde Thubal, quos idem Iberos, vel Hispanos, Hebraei Italos suspicantur, habentes secum in exercitu Persas, Aethiopas, et Libyas: Gomer quoque et Thogorma, quos Galatas et Phrygas interpretantur: Sabaeos quoque et Dedan, et Carthaginenses, sive Tharsis, et hoc est, quod Joannes quoque in sua ponit Apocalypsi: « Et cum finiti fuerint mille anni, solvetur Satanas de custodia quorum numerus est sicut arena maris. Et ascenderunt super latitudinem terrae, et circumdederunt castra st ignis a Deo de coelo et devoravit eos: et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris ubi erat bestia et pseudoprophetae, et cruciabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cabor & not usero in conspectugentiũ multarũ & scient quia ego sũdñs : Primũ historie
funda mentaiacienda s̃ sciendũq quod he ⁊echihel ꝓphetã iste extremis sermosit dñi
neq: enĩ post huncsimile quid possumꝰ inuenire praet̃ illud : qõ inuicȩsimoquinto a nnosno¬
tũ ẽ trans migrationis hiechoniae : Factaẽ su ꝑmema nꝰ dñi & ad dux̃ me illuc hoc ẽ int̃rĩ
i srł quando aedificatio tẽplidescribitur & caerimo niarũ esꝰ ordo narrat᷑ de in obseruandũ
qo ponit̃ siue offirmat᷑ facies prophetae contragogterrã siue terrȩ magog offirmationeaũ
& multa consideratione uultꝰ opus ẽ ut quaedicunt᷑ nos se possemꝰ scđm illud a postolicũ, nosaũ
om̃s reuelata faciegloriã dñi contẽ plantes in eande imaginẽ reformam᷑ agloria inglorũ
quasi adñispu: Igit᷑ uid aei & nr̃iuidarantes putant goggentes eẽ scithicas immane s &
innumerabiles quae trans causasũ montẽ & meotin paludem & pp̃t cas piũ maread indun

Expanded text:
cient quia ego Dominus. » Primum historiae fundamenta jacienda sunt sciendumque quod ad Ezechiel prophetam iste extremus sermo sit Domini. Neque enim post hunc simile quid possumus invenire, praeter illud quod in vicesimo quinto anno scriptum est transmigrationis Jechoniae, « facta est super me manus Domini, et adduxit me illuc, » hoc est in terram Israel, quando aedificatio templi describitur, et caeremoniarum ejus ordo narratur. Dein observandum quod ponitur sive obfirmatur facies prophetae contra Gog terram, sive terram Magog: obfirmatione enim et multa consideratione vultus opus est, ut quae dicuntur nosse possimus secundum illum apostolicum: « Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes, ii spiritu Igitur Judaei et nostri Judaizantes putant Gog gentes esse Scythicas, immanes et innumerabiles, quae trans Caucasum montem, et Maeotidem paludem, et prope Caspium mare ad Indiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ds aũ & hunc& illa destruet: quomodo aũ intrpo resurrectionis superior sermo pro¬
pheticus restituti onẽ iudaici populi demonstrauit non carnalẽ sed sp̃italẽ sic &esta
prophetia nequa quã ad carnis sed ad animae pertinet felicitatẽ & ad xp̃i fidem
quã mundamur in baptis matae cuius regnũ in per petuum ẽ : ut non ex pectemus
uentura quae trans acta & cotidie trans iginouimꝰ. Et factus est sermodñi adm
dicens: filihominis ponefaciem tuã contragog & terrã magogꝓrincipecapitis su

Expanded text:
Deus autem et hunc et illas destruet . Quomodo autem in typo resurrectionis superior sermo proDeus autem et hunc et illas destruet . Quomodo autem in typo resurrectionis superior sermo propheticus resurrectionem Judaici populi demonstravit, non carnalem, sed spiritualem: sic et ista prophetia nequaquam ad carnis, sed ad animae pertinet felicitatem, et ad Christi fidem, qua mundamur in baptismate, cujus regnum in perpetuum est, ut non exspectemus ventura quae transacta sunt, et quotidie transigi novimus. « Et factus est sermo Domini ad me, dicens: Fili hominis, pone faciem tuam cont
Abbreviated transcription (Latin):
untur & patri archis suis quieos in blas phemiarũ baratrũ deduxer̃ consurgant & ro¬
linquant idola sua & ab hominationessuas quas desuocorde confixerant & decuncts
sedib suis in quib: peccauerant transeant ad ecclesi asticã fidẽ & mundent᷑ & sint popi¬
lus xp̃i & ipsesit ds eorũ quae plenius in osee propheta dictas seme noui quod si udies
& xp̃i aniuida itantes haec ad mille annorũ uoluerint referreregnũ neces sitate coguñ
& suscipiant om̃s quis alui fuerint habitaturos interra isrł aedificandã hierusalem
extruendũ tem plũ cunctas legis caerimonias exercendas obseruandũ sabbatũ acci¬
piendã circũ cisionis in iuriã manducandũ & bibendũ & diuitiarũ abundantiã pro
sũ mabeatitudine & cunctis opib. aestimandã cũ a posto ł dicat: escauenter & uent̃ escis

Expanded text:
ntur, et patriarchis suis, qui eos in blasphemiarum barathrum deduxerunt, consurgant, et rentur, et patriarchis suis, qui eos in blasphemiarum barathrum deduxerunt, consurgant, et relinquant idola sua, et abominationes suas, quas de suo corde confinxerant, et de cunctis sedibus suis, in quibus peccaverunt, transeant ad ecclesiasticam fidem, et mundentur, et sint populus Christi, et ipse sit Deus eorum: quae plenius in Osee propheta dictasse me novi. Quod si Judaei et Christiani Judaizantes, haec ad mille annorum voluerint referre regnum, necessitate coguntur, ut suscipiant omnes qui salvi fuerint habitaturos in terra Israel, aedificandam Jerusalem, exstruendum templum, cunctas Legis caeremonias exercendas, observandum sabbatum, accipiendam circumcisionis injuriam, manducandum et bibendum, et divitiarum abundantdine et cunctis opibus aestimandam, cum Apostolus dicat: Esca ventri, et venter escis:
Abbreviated transcription (Latin):
effraim & elegerit tribũ iuda & in psalmis legimꝰ in quib: scriptũ ẽ: & reppulittabernaculũ
io seph & tribu effrẽ non elegit : & elegi tribũ uda dequascriptũ est: nonde ficiet princeps
uere enĩ in aduentudñi saluatoris duaeuirgae : & ut in hebraico positũ est duoligna inunũ
uincta sunt sceptrũ & inbaptis matexp̃i dudũ separata sotiant᷑ ut si antinunũ nouũ hominł
& inunã gente neq pollu ant᷑ ultra inidolis & abhominationib: sed mundi lauaero sint popu¬
ia cobqui populũisrł in matris utero supplantauit: Sinaũ uoluerimꝰ uixta prophe
intellegere falsi nominis scientiã & diuersas turbas hereticorũ hoc dicemꝰ quod inulti¬
motemp̃r quando sub intrauerit plenitudo gentiũ & omnis isrł saluis suerit Tuncetũ
aduersarii populi qui contradomũ iudae & confessionẽ eclesiae pugnauer̃ tradanse
ecclesi asticȩfidei & uniuersis errorib. derelictis & principib mundustius quidesiru¬

Expanded text:
tribum Juda, et in Psalmis legimus, in quibus scriptum est: « Et repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephrem non elegit, et elegit tribum Juda , » de qua scriptum est: « Non deficiet princeps Vere enim in adventu Domini Salvatoris, duae virgae, et ut in Hebraico positum est, duo ligna in unum juncta sunt sceptrum, et in baptismate Christi dudum separata sociantur: ut fiant in unum novum hominem, et in unam gentem, neque polluantur ultra in idolis et abominationibus; sed mundi lavacro, sint popuJacob, qui populum Israel in matiam, et Israel, intelligere falsi nominis scientiam, et divisas turbas haereticorum, hoc dicemus, quod in ultimo tempore « quando subintraverit plenitudo gentium, et omnis Israel salvus fuerit . » Tunc etiam adversarii populi qui contra domum Judae, et confessionem Ecclesiae pugnaverunt, tradant se ecclesiasticae fidei, et universis errorib
Abbreviated transcription (Latin):
polluerat dom̃isrł ingentib ad quas in gressis : Idcirco dices domuiisrł Haec
dic̃ dñs ds̃ non propt̃ uos ego faciã domꝰ isrł sed pp̃t nom̃ sc̃m mȩũ quod pollu

Expanded text:
polluerat domus Israel in gentibus, ad quas ingressi sunt. Idcirco dices domui Israel, haec polluerat domus Israel in gentibus, ad quas ingressi sunt. Idcirco dices domui Israel, haec dicit Dominus Deus: Non propter vos ego faciam, domus Israel: sed propter nomen meum sanctu