comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam pro eis quib laboris
sui studia impẽclit. maiora in¬
telligentie munera ꝑcipit. Uñ
apte dr̃. Qͥs p̃parat corno estam
suam. qͣndo pulli eius ad dm̃
clamant uagantes. eos quodñ
habeant cibos. cum enĩ pulli ut
sacient᷑ clamant. coruo esca p̾¬
ꝑatur quia lum uerbum bõi
auditores esuriunt. proficien¬
dis eis maiora doctorib intelli¬
gentie dona tribuunt᷑. Cuius
pulli .i. p̃dicatores exeo edici
nõ in se presumũt. set in uirib
redemptoris sui. Uñ bñ dicitur.
qũ pulli eius addm̃ clamant.
Nichil enĩ sua uirtute posse se
sciunt: et qͣmuis aĩarum lutͣ
piis uocib esuriant. ab illo tñ
qui cuncta intrinsecꝰ oꝑatur ħ
fieri exoptant. Uera enĩ fide cõ¬
prehendunt. quia neq qui plã¬
tat est aliquid. neq qui rigat. s
qui incrementum dat ds.O. d
u̾o dcm̃ est. Uagantes eo qd̾ non
h̾ant cibos in hac uagatõe nil ali¬
ut quam estimantiũ p̃clicatoꝵ

Expanded text:
sed etiam pro eis, quibus laboris sed etiam pro eis, quibus laboris sui studia impendit, majora intelligentiae munera percipit. Unde apte dicitur: Quis praeparat corvo escam suam, quando pulli ejus ad Deum clamant, vagientes eo quod non habeant cibum? Cum enim pulli ut satientur clamant, corvo esca praeparatur, quia, dum verbum Dei boni auditores esuriunt, pro reficiendis eis majora doctoribus intelligentiae dona tribuuntur. » Cujus pulli, id est praedicatores ex eo editi, non in se praesumunt, sed in viribus Redemptoris sui. Unde bene dicitur: Quando pulli ejus ad Deum clamant, nihil enim sua virtute posse se sciunt. Et quamvis animarum lucra piis vocibus esuriant ab illo tamen qui cuncta intrinsecus operatur, haec fieri exoptant. Vera enim fide comprehendunt, quod neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incremeum est: vagantes eo quod non habeant cibos, in hac vagatione nihil aliud quam aestuantium praedicatorum
Abbreviated transcription (Latin):
iecisse considerat. Et quo se atem¬
porali gloria nõ euatuant: eo as
pirituali refectione ieiunant. Eis¬
q hiantibus in ore tibum reuccat.
dum ea intelligentia quã ceperit
efurientib discipulis alim̃ta ni¬
te loq̃ndo subministrat. Quos
tanto ardentius de suꝑioribus
reficit: qͣnto uerius amundi uic¬
torie nigrescere pẽitentie lam̃ta¬
tione cognostit. Pulli aũt dum
unt. de se etiam uolatum ꝓmit¬
tunt: quia cum magiᷤᷤ discipuli
abiecta de sesentiunt. quo mag̃¬
sese despicientes affligunt eo am¬
plius spem pronectus fui maltio¬
ra pollicent᷑. Uñ ꝙ curat doctor festi¬
nantius alere: quos iam ꝑ quo¬
dam iudicia ꝓuidet posse. et aliis
ꝓdẽe. Que doctͥne discretio dum
cante ap̃dicatore custocditur: ci
diuinitus largior copia pre¬
clicatioĩs datur. Dum enim
ꝑ caritatem compari. afflictis
discipulis mou̾it. dum ꝑ disc̾¬
tionẽ congruũ doctrine tempꝰ
intelligit. ip̃e nõ solum prose

Expanded text:
jecisse considerat. Et quo se a temjecisse considerat. Et quo se a temporali gloria minus evacuant eo magis a spirituali refectione jejunant. Sique hiantibus in ore cibum revocat, dum ex ea intelligentia, quam ipse cepit, esurientibus discipulis alimenta vitae loquendo subministrat. Quos tanto ardentius de superioribus reficit quanto verius a mundi nitore nigrescere poenitentiae lamentatione cognoscit. Pulli autem, dum unt, de se etiam volatum promittunt, quia quo magis discipuli abjecta de se sentiunt, et sese despicientes affligunt, eo amplius spem proventus sui in altiora pollicentur. Unde et curat doctor festinantius alere, quos jam per quaedam indicia providet posse et aliis prodesse. Quae doctrinae discretio dum caute a praedicatore custoditur, tunc ei divinitus largior copia praedicationis datur. Unde enim per charitatem compati afflictis discipulis novit, dum per discretionem congruum doctrinae tempus intelligit, ipse non solum pro se,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbĩn iob dr᷑. Dͥs p̃paras coruo escã
suam qñ pulli eius ad deum clam¬
mant. uagantes eo quod nõ habeãt
rum memoriam quandã coloris
nigredinẽ portat. Cui nascunt᷑ in
fide discipuli. s fortasse ad huc con¬
siderare infirmitatẽ ꝓpͥam nesciũt.
fortasse a pec̃tis pret̾itis memoriã
auertunt. ⁊ per hoc ⁊̃ quã assumi
oportet contra huius mundi glo¬
riam humilitatis nigredinẽ nõ
ostendunt. hii uelud ad accipien¬
das escas os aperiunt. cũ deceri de
sublimibus querũt. S eis doc¬
subluium tantominꝰ tribuit.
quanto illes peccata preterita mi¬
nus cdigne defłe cognoscit. Ex pͤ¬
tat quippe atq ammonet ut ani
lamenta nigrescant: et tunc do¬
mum congrua p̃dicationis sub¬
tilissime nutͥmenta percipiant.
Coruus inpullis ora in hyantia
recipit. s ante in eis penuaꝵ ni¬
gredine indui corpꝰ querit: et dis¬
cernis doctor int̾ria misteria eoꝵ
sensibus nõ minĩstrat. quos ad¬
huc ab hoc seculo ne quaquã sd ab¬

Expanded text:
parat corvo escam suam, quando pulli ejus ad Deum clamant, vagientes eo quod non habeant rum memoriam, quasi quamdam coloris nigredinem portat. Cui quidam nascuntur in fide discipuli, sed fortasse adhuc considerare infirmitatem propriam nesciunt, et fortasse a peccatis praeteritis memoriam avertunt, et per hoc eam, quam assumi oportet contra hujus mundi gloriam, humilitatis nigredinem non ostendunt. Hi velut ad capiendas escas os aperiunt, cum doceri de secretis sublimibus quaerunt. Sed eis docsublimium tanto minus tribuit, quanto illos peccata praeterita minus digne deflere cognoscit. Exspectat quippe atque admonet, ut a nlamenta nigrescant, et tunc demum congrua praedicationis subtilissimae nutrimenta percipiant. Corvus in pullis ora hiantia respicit, sed ante in eis pennarum nigredine indui corpus quaerit. Sic discretus doctor interna mysteria eorum sensibus non ministrat, quos adhuc ab hoc saeculo nequaquam se ab
Abbreviated transcription (Latin):
uideatur. ꝑeam siquid aĩam
ẜuodiuinus intelligi uoluit
que deũ uidere desiderans fũ¬
tẽ puditicie simplicitatis ue¬
lamine tegere consueuit. Si
aũt pecc̃i morbus eidẽ adue¬
nerit. per impudentiã frontẽ
discoopertã gerit. Et q̃ prius
iuste inx̾at. abiecto simpli¬
citatis uelamine peccatum
predicare nõ cessa. Quod
si in religione a licui contin¬
gat grainoris culpe: scł̃arib
incitamentũ pr̃at. Quan
to gradus altior. tanto casus
grauior. Unde ꝑ ẏsaiam dr᷑.
seculariũ confũdit᷑ actio reli¬
giosoꝵ. dum illi ultra habitũ
assumũt oꝑa: ⁊ isti uixta or¬
dinẽ ꝓpͥum nõ extitant corda.
In sydone quippe figurat᷑ stabi¬
litas religiosoꝵ in mare uero:
uita scłariũ. Quasi ergo per
uocẽ maris. ad u̾etũdiã sydõ
ad ducitur. qñ per comꝑatõe
uite scłariũ. religiosoꝵ qui
muniti et quasi stabiles cer¬
nunt᷑. uita reꝓbatur. Noluis¬
ti inquit erubescere. Erubes¬
cere noluit. qui penitere recu-¬

Expanded text:
uidem animam sermo divinus intelligit, quae Deum videre desiderans frontem pudicitiae simplicitatis velamine tegere consuevit. Si autem peccati morbus eidem advenerit, per impudicitiam frontem discoopertam gerit, et quae prius juste vixerat, abjecto simplicitatis velamine peccatum praedicare non cessat. Quod si in religione alicui contingat gravioris culpae, saecularibus incitamentum praestat. Quanto enim gradus altior, tanto casus gravior. Unde per Isaiam dicitur: saecularium confunditur actio religiosorum, dum illi ultra habitum assumunt opera, et isti juxta ordinem proprium non excitant corda. » In Sidone quippe figuratur stabilitas religiosorum, in mari vero vita saecularium. Quasi ergo per vocem maris ad verecundiam Sidon adducitur, quando per comparationem vitae saecularium, religiosorum, qui muniti, et quasi stabiles cernuntur, vita reprobatur. Noluisti, inquit, erubescere. Erubescere noluit, qui poenitere recu
Abbreviated transcription (Latin):
tior uia. nobis ab apło demonstͣ¬
ta. De qua et alibi dicitur. Est
fides. spes. caritas. maior aũt his
est caritas. In perfectione igitur
caritatis fit sol sticium ut nich
diligamus plus quã deum. Uoca
conuertaris ad amorem proxi¬
mi. Hic est enim regressus ad cã¬
cro inuirginẽ. ad feruenti amo¬
re dei usq ad castum amorẽ pro¬
ximi. Sol aũt incadem estate tͥa
signa dicit᷑ optinere. in principio
cancrum. in medio leonẽ. in fine
nirginẽ. ut habeat. caritas in
cancro ad proximum conuer¬
sionem compassionis. in leone
uigilantiã circumspectionis. ĩ
uirgine puritatẽ dilectionis.
Cancer retro graditur. leo dor¬
miens aꝑtos oculos habet. uir¬
go est que carnalem comixtio¬
nem ad huc ignorat. In hoc itaq
iugilet qui adamorem proximi
conuertitur. ut nõ ꝓpter alind
qͣm propt̾ dm̃ proximus diliga¬
tur. Huius añt temporis pro¬
prium est radices herbarum ⁊

Expanded text:
sima via nobis ab Apostolo demonstrasima via nobis ab Apostolo demonstrata, de qua et alibi dicitur: Est fides, spes, charitas: major autem his est charitas . In perfectione igitur charitatis fit solstitium, ut nihil diligamus plusquam Deum. Vocatconvertaris ad amorem proximi. Hic est enim regressus a Cancro ad Virginem, a ferventi amore Dei usque ad castum amorem proximi. Sol autem in eadem aestate tria signa dicitur obtinere: in principio Cancrum, in medio Leonem, in fine Virginem, ut habeat charitas in Cancro ad proximum conversionem compassionis, in Leone, vigilantiam circumspectionis, in Virgine, puritatem dilectionis. Cancer retrograditur. Leo dormiens apertos oculos habet. Virgo est quae carnalem commistionem adhuc ignorat. In hoc itaque vigilet, qui ad amorem proximi convertitur, ut non propter aliud quam propter Deum proximus diligatur. Hujus autem temporis proprium est radices herbarum et
Abbreviated transcription (Latin):
sugus precedentis hyemis.i. la¬
psus deliquentium ad confir¬
mationẽ bonorum. Si enim
stas. uideas ne cadas. Quãto¬
antẽ gradus altior. tanto ca¬
sus grauior. Tempora igitur.
calidum frigido. siccum humido
et ne aliquando nimium cale¬
as: attende petri casum attende
et la crimas. Lapsus est petrus
post lapsum fleuit amare. pro¬
fuerunt nob̾ illius lapsus et la¬
crime. Utere ergo hoc unguento.
Non enim ad huc forsitan me¬
lior es petro. Nimio calore fla¬
grabat petrus. cum diceret. Et
si oportuerit me mori tecum nõ
te negabo. In mensitas caloris.
erat nimia confidentia ex nimio
affectu amoris. Et ideo quia :¬
Plas ex arsit quam debuit. ex¬
aruit dicens. nõ noui hommnem.
Oportuit ergo ut ariditatẽ tẽ¬
peraret et flammamn numie con¬
fidentie extingueret: egressus
ante conuersionẽ consideras. et
tempore . i. inestate ascendit sol
usq ad cancrum. et fit ibi estiua¬
le sol stitium. Hec est enim eminẽ¬

Expanded text:
frigus praecedentis hiemis, id est, lafrigus praecedentis hiemis, id est, lapsus delinquentium ad confirmationem bonorum. Si enim stas, videas ne cadas . Nam quanto gradus altior, tanto casus gravior. Tempera ergo calidum frigido, siccum humido, et ne aliquando nimium caleas, attende Petri casum, attende et lacrymas. Lapsus est Petrus, post lapsum flevit amare. Profuerunt nobis illius et casus, et lacrymae. Utere ergo hoc unguento, non enim adhuc melior es Petro. Nimio calore flagrabat Petrus cum diceret: Et si oportuerit me mori tecum, non te negabo . Immensitas caloris erat nimia confidentia ex nimio affectu amoris. Et ideo quia plus exarsit quam debuit, exaruit dicens: Non novi hominem . Oportuit igitur ut et ariditatem temperaret, et flammam nimiae confidentiae exstingueret. Egressus ante conversionem consideres, mox et tempore, id est in aestate, ascendit sol usque ad Cancrum, et fit ibidem aestivale solstitium. Haec est eminentis
Abbreviated transcription (Latin):
ter audis quid agere debeas: ꝑ
aures cordis colere rubee suꝑ¬
fluitates purgas. Crescit in hu¬
estate. Quanto enim plus
ita diligendi sunt homines ut
eorum nõ diligant᷑ errores. In
hoc siquidem tempore melius
se habent fleginatici et senes.
peius colerici et iuuenes. senes
sunt flegnatici. Iuuenes cole¬
rici. In frigide et humide nate
isti uero calide et sicce. Melius
igitur habent senes et flegniati¬
ci si infirmentur in estate.i. in
contrario tempore. citius enim
curari possunt. quia contrariis
contraria curant᷑. Iuuenes aũt
et colerici in consimili tempo¬
re peins habent. sinimis alta sa¬
piunt. si nimio p̾lationis deside¬
rio accensi calent. Unde in hoc tem¬
pore pessima est infirmitas que ue
uenit excolera minus mala q̃ ẽ
exfleginate. quia angnientat᷑
materies infirmitatis exconsi¬
mili natura temporis. In eodẽ¬
tempore utile est uti frigidis ⁊
humidis. In tanto siquide ardo¬
re caritatis attendendum est

Expanded text:
ter audis quod agere debeas, per ter audis quod agere debeas, per aures cordis cholerae rubrae superfluitates purgas. Crescit in aestate. Quanto enim plus ita diligendi sunt homines, ut eorum non diligantur errores. In hoc tempore melius se habent phlegmatici et senes; pejus cholerici, et juvenes. Senes sunt phlegmatici, juvenes cholerici. Illi frigidae et humidae naturae; isti vero calidae et siccae sunt. Melius igitur habent senes et phlegmatici si infirmentur in aestate, id est, in contrario tempore. Citius enim curari possunt, quia contrariis contraria conveniunt. Juvenes autem et cholerici in simili tempore pejus habent si nimis alta sapiunt, si nimio praelationis desiderio succensi calent. Unde et in hoc tempore pessima est infirmitas, quae venit ex cholera, minus mala quae est ex phlegmate: quia augmentatur materia infirmitatis ex consimili natura temporis. In eodem utile est uti frigidis et humidis. In tanto siquidem ardore charitatis attendendum est
Abbreviated transcription (Latin):
colera mims mala que ẽ ex
flegiate. In eodem itaq utile
est uti frigidis et humidis. O por¬
tet aũt sicut superiꝰ diximus
ut colere rubee assignetur ama¬
ritudĩs uirtus. Sicut enĩ insã¬
guine dulcedo: sic incolera rube¬
a designatur amaritudo ut nõ
tantum in spiritalibus clulces¬
cas. sed etiam contra uitia gra¬
uit̾ amarescas. Calida est et
sicca. Calida feruore bone uo¬
luntatis. sicca ab humore flu¬
xe cogitationis. Eacit hommes
iracundos contra uicia ingeno¬
sos ad destruenda dyabolica ma¬
chinamenta a cutes: ur subtilit̾
de rebus sentiant leues. ut au¬
dita cito ꝑcipiant. Est aũt simi¬
lis igni estati. calide iuuentuti.
hee enim sunt calide et sicce na¬
ture. Ut habeas excolera rube¬
a amaritudinẽ contra peccatũ
ex iuuentute fortitudinẽ cont᷑ͣ
dyabolum. ex igne claritatẽ
intelligentie. cognoscendi deũ.
Ex estate ardorem diligendi
proximum. Purgationẽ habet
per aures. Dum enim li ben¬

Expanded text:
cholera, minus mala quae est ex cholera, minus mala quae est ex phlegmate. In eodem itaque tempore utile est uti frigidis et humidis. Oportet autem, sicut superius diximus, ut cholerae rubrae assignetur amaritudinis virtus. Sicut enim in sanguine dulcedo, sic et in cholera rubra designatur amaritudo, ut non tantum in spiritualibus dulcescas, sed etiam contra vitia graviter amarescas. Calida est et sicca. Calida fervore bonae voluntatis, sicca ab humore fluxae cogitationis. Facit homines iracundos contra vitia, ingeniosos ad destruenda diaboli machinamenta, acutos ut subtiliter de rebus sentiant, leves ut audita cito percipiant. Est autem similis igni, aestati, calidae juventuti: haec enim sunt calidae, et siccae naturae. Ut habeas ex cholera rubra amaritudinem contra peccatum, ex juventute fortitudinem contra diabolum, ex igne claritatem, intelligentiae cognoscendi Deum, ex aestate ardorem diligendi proximum. Purgationem habet per aures. Dum enim liben
Abbreviated transcription (Latin):
esse modo pluniosum exni¬
mitate hẏemis. modo cicum
exuicinitate estatis. modo cad̾
ratione frigidum. modo calid.
si inconstantie motu solent a¬
gitari. et licet corda eoꝵ aꝑta
sint nouo calore diłectionis cor¬
rumpuntur. qͣn doq subito fri¬
gore in prouise suggestionis.
modo inundatione p̾cedentiũ
delictorum. quasi pluiniis hu¬
mectantur. modo nõ desiderio
celestiũ quasi solis radio desic¬
cantur. ꝓudendum est autẽ
ne in firmitas que in frigore
hẏemis orta fu̾at. in marcio .i.
inmitio conu̾sionis reuertat᷑¬
Ongruum
kĩne nobis uidetur
ut post humorẽ sanguinis de
colera rubea disseramꝰ. Cole¬
ra siquidem rubea habet. sedem
calida est et sicca. ũ fiunt ho¬
mines iracundi. ingeniosi.
acuti. et leues. Est aũt confi¬
milis. igni. et estati. calide iu¬
uentuti. Respirationẽ habet
per aures. crescit mestate. In
hoc tempore melius se habent
flegmatici. peius colerici. meliꝰ
decrepiti. peius iuuenes. Pessi¬
ma est infirmitas que uenit ex

Expanded text:
esse, modo pluviosum ex vicinitate hiemis, modo siccum ex vicinitate aestatis, modo eadem ratione frigidum, modo calidumsi inconstantiae motu solent agitari, et licet corda eorum sint aperta novo calore dilectionis, corrumpuntur tamen quandoque subito frigore improvisae suggestionis. Modo inundatione praecedentium delictorum quasi pluviis humectantur, modo vero desiderio coelestium quasi solis radio desiccantur. Providendum est autem ne infirmitas, quae in frigore hiemis orta fuerat, in Martio, id est, in initio conversionis revertatCongruum, harissime, nobis videtur, ut post humorem sanguinis de cholera rubra disseratur. Cholera siquidem rubra habet sedem icalida est et sicca. Unde fiunt homines iracundi, ingeniosi, acuti et leves. Est autem consimilis igni, aestati, calidae juventuti. Respirationem habet per aures, crescit in aestate. In hoc tempore melius se habent phlegmatici, pejus cholerici. Melius decrepiti, pejus juvenes. Pessima est infirmitas, quae venit ex
Abbreviated transcription (Latin):
herba. Abscinthiũ est amaris¬
simum. Hec enĩ tͥa cũ suis siłi¬
ut capilli .i. cogitatões discrete
crescant nec defluant. Opor¬
tet enĩ ut oculis cordis. pecca¬
ti morbum diligent̃ inspicias.
humilit̾ confitearis. amare pe¬
niteas. Hoc aũt medicamine
facies. ut inhereant capilli ca
Acapite siquid̃ capilli qñq
defluũt et int̾ram cadunt. et
hoc fit quociens cogitatione
mentis terrenis inhyant. et
terrena concupiscunt. In he¬
rent uo capiti. queciens in le¬
rent diuine maiestatis contẽ¬
plationi. ñ incanticis dr᷑
Capilli tui sicut grex capraꝵ.
tas cogitatõis. comparata capre¬

Expanded text:
herba. Absinthium est amarisherba. Absinthium est amarissimum. Haec enim tria cum suis simiut capilli, id est cogitationes discretae crescant, nec defluant. Oportet enim, ut oculis cordis peccati morbum diligenter inspicias; humiliter confitearis, amare poeniteas. Hoc autem medicamine facies, ut inhaereant capiti capi. De capite siquidem capilli quandoque defluunt, et in terram cadunt, et hoc fit quoties cogitationes mentis terrenis inhiant, et terrena concupiscunt. Inhaerent vero capiti, quoties inhaerent divinae majestatis contemplationi. Unde in Canticis dicitur: Capilli tui sicut greges caprartas cogitationis, comparata capr
Abbreviated transcription (Latin):
mus: mens ẽ caput int̾ioris
hominis capilli u̾o capitis sunt
discrete cegitationes mentis.
Predictus aũt fumus mora¬
lit̾. est ꝓuidentia habita defutu
et ex prouidentia discrete cogi¬
tationes ꝓdeunt. que secretum
mentis abscondunt. Qui aũt
hoc fumo caret: caluus fiet. Si¬
milit̾ animꝰ in agendis rebus
ꝓuidentiã nõ habet: caluus
apparet. Nec discrete cogita¬
tiones mentẽ ccoꝑiunt. s qd̾¬
int̾ius latet. exterius nidenti¬
bus apertum reddunt. Nulle
gͥ medicine ꝓderunt ubi disc̾¬
te cogitatc̃es desunt. Si autem
fumus extoto nõ amittitur.
s solum ex humore inficiat᷑.
⁊ infirmitas nascit᷑ que alo¬
pitia uocat᷑. ex calore cutis ip¬
sius loci pot̾it cognosci. ex quo
humore hec in firmitas oriat᷑.
Si enĩ citrina ẽ. calida ẽ ⁊ sic¬
ca. nec dubitamus ex colera
ex ortam ẽe rubea. Sicut enĩ
in passionario legit᷑. Oportet
dicetur. Mirobolam oculoꝵ
ꝓsunt uisui. Uiola ẽ humilis

Expanded text:
mus, mens est caput interioris mus, mens est caput interioris hominis, capilli vero capitis sunt discretae cogitationes mentis. Praedictus autem fumus moraliter est providentia habita de rebut ex providentia discretae cogitationes prodeunt, quae secretum mentis abscondunt. Qui autem hoc fumo caret, calvus fiet. Similiter animus, qui in agendis rebus providentiam non habet, calvus apparet. Nec discretae cogitationes mentem cooperiunt, sed quinterius latet, exterius videntibus apertum reddunt. Nullae vero medicinae proderunt, ubi discretae cogitationes desunt. Si autem fumus ex toto non amittitur, sed solum ex aliquo humore inficiatur, et infirmitas nascatur quae alopecia vocatur, ex calore cutis illius loci poterit cognosci ex quo humore haec infirmitas oriatur. Si enim activa est, calida et sicca, non dubitamus ex cholera exortam esse rubra. Sicut autem in Passionario legitur, oportetdicetur. Myrobalanum oculorum prodest visui. Viola est humilis
Abbreviated transcription (Latin):
S ut dicit᷑. lis ꝑlitem male
diuiditur. O portet aũt ne
huic infirmitati medicine
di morbus uelut cancer ser¬
pit. Unde per apostolum dr᷑
ad thimotheum. Prophana
enim prophitiunt adimpie¬
tatem et sermo eoꝵ ut can¬
Stultas aũt et sine disciplina
questiões deuita. sciens quod
gen̾ant lites. Seruum autẽ
dñi. nõ oportet littigare. sed
mansuetum esse ad omnes.
Solet enim infirmitati uer¬
ticem dolentium nocere mul
silentium.
so et calido nascitur.
quod exigneis et incensis ẽ
humorib. Quo crescente
crescunt et capilli: ut pote
ab ip̃o nutriti. Hunc fumũ
qui percliderit: ⁊ capillos ꝑ¬
dit. Proqualitate ergo fumi.
erunt capilli. sicut in herbis
mentatibus. Quod si fumus
õmo defu̾it ꝑeunt in hominib¬
capilli et fuint calui. Quibus
nulle medicine subueniunt.
nec amplius come crescunt. Si
s solum exaliquo humore in¬
ficiatur: infirmitas quedam¬
patiuntur. Sicut suꝑius dixi¬

Expanded text:
Sed ut dicitur, lis per litem male Sed ut dicitur, lis per litem male dirimitur. Oportet autem ne huic infirmitati auxilium di morbus velut cancer serpit. Unde per Apostolum dicitur ad Timotheum: Profana enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum ut canStultas, inquit, et sine disciplina quaestiones devita, sciens quia generant lites, servum autem Domini non oportet litigare, smansuetum esse ad omnes . Solet autem infirmitati vertice dolentium nocere multsilentium. so et calido nascitur, qui ex igneis et incensis est humoribus. Quo crescente crescunt et capilli, utpote ab ipso nutriti. Hunc fumum qui perdiderit, et capillos perdit. Pro qualitate ergo fumi erunt capilli, sicut in herbis se augmentantibus. Quod si fumus omnino defuerit, pereunt in hominibcapilli et fiunt calvi; quibus quia nulle medicine subveniunt, iam non amplius come crescere possunt. Si sed solum ex aliquo humore inficiatur, infirmitas patiuntur. Sicut autem superius dixi
Abbreviated transcription (Latin):
Onuertet᷑ dolor
eius incaput eius. et
inuerticem ip̃ius inquitas
eius descendet. Superius di
xiiiiis capitis possimus ap¬
pellare mentis rationẽ. Sic̃
enim uertex capitis index¬
terã et sinistrã partẽ capillos
diuidit. sic ratio mentis bo¬
nas ⁊ malas cogitationes
discernit. Inuerticẽ igitur
iniquitas descendit. dum ma¬
licia peccati rationẽ subiec¬
caput induas partes uidea¬
tur scindi. In duas partes
caput scindit᷑. dum ratio m̃¬
tis ad diu̾sa partit᷑. Opor¬
tet aũt si hec infirmitas cõ¬
tingat alicui ut caput in fir
amus stringi. caput igitur
uitta uł panno stringitur.
dum mens uitta .i. doctrina
corrigendo ligatur. Hoc enĩ
medicamine agit᷑. ut mentis
ratio ad unum colligatur.
Capita inimicoꝵ sunt mẽ¬
tes suꝑboꝵ. Uertex capilli ẽ
u̾sutia questionũ in disputa¬
tione subtili. Que ideo ner¬
tex capilli esse dicitur. quia
loꝵ moraliter comꝑatur. Cũ
autem mens per diu̾sas ques¬
tiones spargitur lites gen̾ant

Expanded text:
onvertetur dolor ejus in caput ejus, et in verticem ipsius iniquitas ejus descendet . Superius diximus verticem capitis possumus appellare mentis rationem. Sicut enim vertex capitis in dextram et sinistram partem capillos dividit, sic ratio mentis bonas et malas cogitationes discernit. In verticem hominis iniquitas descendit, dum malitia peccati rationem sibi subjeccaput in duas partes videatur scindi. In duas partes caput scinditur, dum ratio mentis ad diversa partitur. Oportet autem si haec infirmitas contingat alicui, ut caput infirmilineo jubeamus stringi. Caput autem vitta, vel panno lineo stringitur, dum mens vitta, id est doctrina correctrice ligatur. Hoc enim medicamine agitur, ut mentis ratio ad unum colligatur. Capita inimicorum sunt mentes superborum. Vertex capilli est versutia quaestionum in disputatione subtili. Quae ideo vertex capilli esse dicitur, quia lorum moraliter comparatur. Cum autem mens per diversas quaestiones spargitur, lites generantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ti. infirmo nocentis. Sextꝰ.
angustia sp̃c. Septimus eqͣ¬
litas pulsus naturali simi¬
lantis. O ppositum eius ine¬
qualitas pulsus. ut modo sit
fortis. modo debilis. Octauꝰ
tionis. Nonus laudabilis
purgatio. cum sudore. uel
cũ urma. Oppositum eius
urtuꝑabilis purgatio. Sic̃
ergo superius diximus opor
tum inmẽte. Oportet igit᷑
ut sp̃alis medicus. attendat
peccati mat̾iam. attendat
et ausam ex qua uidelicet
cccasione ꝓcedat. et ad quid
tendat. ut destruat causam
sb̾trahat paulatim materiã.
serit. an ex alio processit. Cor¬
rumpunt enim bones mores
colloquia mala. Ut subtra¬
serpat. Et ut ait beatus au¬
gustinus contagione pestife¬
ra. plurimos perdat. Opor
tet ut medicus ꝑpendat ex
egri facie signa conscientie.
Unde ypocras inpronosticis.
Primo inquit egri faciem
tatur. Pronostica future¬
habenis regat discretionis. ne
si modum equalitas excedat.
morbum dissolutionis incur¬
rat. Unde de illo summo me¬
dico dicit᷑. Equitatẽ uidit u¬

Expanded text:
t infirmo nocentis. Sextus angustia spiritus. Septimus aequalitas pulsu naturali similantis; oppositum ejus inaequalitas, ut modo sit fortis, modo debilis. Octavustionis. Nonus laudabilis purgatio purgans cum sudore vel cum urina; oppositum ejus vituperabilis purgatio. Sicut ergo superius diximus, oportum est in mente. Oportet igitur ut spiritualis medicus attendat peccati materiam; attendat et causam, ex qua videlicet occasione procedat, et ad quid tendat, ut destruat causam, subtrahat paulatim materiam, serit, an ex alio. Corrumpunt enim mores bonos colloquia mala . Ut vero subtraserpat, » et, ut ait beatus Augustinus, « ne contagione pestifera plurimos perdat. » Oportet item ut medicus perpendat ex aegri facie signa conscientiae. Unde Hippocrates in Prognosticis. « Primo, inquit, aegri faciem tatur. Prognostica autem futuhabenis regat discretionis, ne, si modum aequitatis excedat, morbum dissolutionis incurrat. Unde de illo summo medico dicitur: Aequitatem vidit v
Abbreviated transcription (Latin):
membroꝵ sibi sano si¬
milis. uel distributio mem¬
broꝵ effigiei. nõ sibi sano simi¬
lis. Effigies m̃brorum ẽ in
interiori homine compositõ
moꝵ. et in membris exteriꝰ
distributio actionum. Qui
actiones sequit᷑. temperam̃tũ
religiose mentis. Tunc uero ñ
est sibi sano similis: quando
uariatur per opera peru̾sita
tis.
tas m̃tis et facilis ap¬
petitus. uł perturbatio mẽtis
et difficilis appetitus. Sane
mentis ẽẽ dr᷑: qui arectitudĩe
consilii nõ alienat᷑. Facile u̾o
cibum appetit qui uerbum ui¬
te. quod est cibus aĩe libenter
audit. Qui aũt est turba¬
te mentis. et cuius appetitus¬
est difficił. sed uerbum uite

Expanded text:
membrorum sibi sano similis, vel distributio membrorum effigiei non sibi sano similis. Effigies membrorum est in interiori homine compositio morum, et in membris externis distributio actionum. Qui actiones sequuntur temperamentum religiosae mentis. Tunc vero non est sibi sano similis, quando variatur per opera perversitatis. tas mentis, et facilis appelatus. Vel perturbatio mentis, et difficilis appetitus. Sanae mentis esse dicitur, qui a rectitudine consilii non alienatur. Facile vero cibum appetit, qui verbum vitae quod est cibus animae libenter audit. Qui autem est turbatae mentis, et cujus est appetitus difficilis, si verbum vitae
Abbreviated transcription (Latin):
li succensus celestia cogitat.
sp̃alem appetitum in mente
creat et fit desiderium incor¬
de hominis. ut auide cibum
querat sancte ex hortationis.
Quod aũt appetitus per in¬
tellectum contraxit. stabili¬
tas animi. firmit̾ custodit.
et quod animus firmiter cõ¬
seruat puritas mentis per
bones mores fideliter ondĩat.
O. uod nõ suis morib nõ
conuenit. discretio separat
remonet et expellit. Et sic
atemperamento animꝰ non
recedit. sed temꝑamentum
seruans. peccati morbo non
succũbit.
portet meditum quasi
ꝓph̃am ẽe. ut nõ solum
depresentib. sed etiã deprete¬
ritis et futuris possit iudicare.
ut presentem cognoscat infirmi¬
tatem. et infirmitatis occasio¬
nem. Ut sciat que sit morbi
Ut tandum per presentia sig¬
na cognoscat morbi finem. mor¬
tem uidelicet uł salutem. Sũt
enim nouem modi signorum.
bonum uł malum significã¬
tium. quos ypocras in pronos¬
ticis cõmemorat et dequib
iod̾ libro plenarie tractat.¬

Expanded text:
li succensus coelestia cogitat, li succensus coelestia cogitat, spiritalem appetitum in mente creat, et fit desiderium in corde hominis, ut avide quaerat cibum sanctae exhortationis. Quod autem appetitus per intellectum attrahit, stabilitas animi firmiter custodit. Et quod animus firmiter conservat, puritas mentis per bonos mores fideliter ordinat. Quod vero suis moribus non convenit, discretio separat, removet et expellit. Et sic a temperamento animus non recedit, sed temperamentum servans peccati morbo non succumbit.et medicum quasi prophetam esse, ut non solum de praesentibus, sed etiam de praeteritis et futuris possit judicare, ut praesentem cognoscat infirmitatem et infirmitatis occasionem, ut sciat quae sit morbi ut tandem per praesentia signa cognoscat morbi finem, mortem videlicet vel sanitatem. Sunt autem novem modi signorum bonum vel malum significantium, quos Hippocrates in Prognosticis commemorat, et de quibus in eodem libro plenarie tractat.
Abbreviated transcription (Latin):
diu languent. Sunt alii qui
appetunt. retinent. sed per m̃¬
bra nõ digerunt. quia quod
uenter memorie retinet.in
bonos actus nõ conuertunt.
Qui autem nõ expellunt
quod debuerat expelli. hii
sunt qui quod suis moribus
nõ conuenit. incorporant sͥ.
Dum igitur p̾dicte uirtutes
suo ordine nõ ministrant. a
statu sue in columitatis natu¬
ram mutant. Notandum est
etiam quod quatuor predicte
uirtutes. ex quatuor elemen¬
tis contrahunt sibi iures. Cũ
enim elementa conĩgunt᷑
in aliquo corpore. hẽbilia mẽ¬
bra habentes. et ignis calore
et siccitate: fit uirtutis appeti¬
tiue: terra frigida et sicca re¬
tentiue. aer calidus et huml¬
gida et humida expulsiue.
Reccessarie contingit. ut
nis attraxit retineat. exna¬
tura sua quod terra retinuit
aer dissoluat ex natura a
sua aqua quod aer clissoluit
emolliat. Considerand̃ etiã
sicut supra diximus per ig
puritatem. per aquam dis¬
cretionis mobilitatem. Dũ
enim intellectus ardore sp̃a¬

Expanded text:
diu languent. Sunt alii, qui diu languent. Sunt alii, qui appetunt et retinent, sed per membra non digerunt, quia quod venter memoriae retinet, in bonos actus non convertunt. Qui autem non expellunt quod debuerat expelli, ii sunt qui quod suis moribus non convenit, incorporant sibi. Dum igitur praedictae virtutes suo ordine non ministrant, a statu suae incolumitatis naturam mutant. Notandum est etiam, quod quatuor praedictae virtutes ex quatuor elementis attrahunt sibi vires. Cum enim elementa conjunguntur in aliquo corpore habilia membra habente, cum ignis calidus et siccus sit virtutis appetitivae, terra frigida et sicca retentivae, aer calidus et humimida et frigida expulsivae, necessario contingit ut enis attrahit retineat ex natura sua, quod terra retinuit aer dissolvat ex natura sua, aqua quod aer dissolvit emolliat. Considerandum etiam, sicut supra diximus, per ignpuritatem, per aquam discretionis mobilitatem. Dum enim intellectus ardori spirita
Abbreviated transcription (Latin):
res conuertit. Nec tantum¬
appetit retinet et digerit. sed
etiam expellere ea que suis:
morib nõ conueniunt respu¬
ere nouit. Si enim intus re¬
manet quod expelli debuerat
etiam bene digestis corrup¬
Sunt quidam qui nullum
cibum appetunt. sed uniuer¬
ses fastidiunt. Sunt et alii qͥ
quoslibet cibos appetunt. sed
acceptes celerius euomunt.
Sunt etiam alii qui appetũt
et retinent. sed nullam per
membra digestionem habẽt.
Sunt iterum quidam qui ap¬
petunt. retinent. et digerũt.
sed quod expellit debuerat per
secretum nature nõ expellũt.
Qui cibum doctrine non
appetunt seo fastidiunt diu
uiuere nequaquã possunt.
De his siquid̾ dicitur. Om¬
nem eseam abhominata est
anima eoꝵ : et appropinqͣ¬
uerunt usq ad portas mor¬
tis. Qui enim renuunt au¬
dire uerbum predicationis.¬
iam ad ingressum festinant
eterne dãpnationis. Qui ãt
appetunt nec retinent.proici¬
entes illud auentre memorie.
la cescente mentis stomacho

Expanded text:
res convertit. Nec tamres convertit. Nec tamappetit, retinet, et digerit, sed etiam expellit, si ea quae suis moribus non conveniunt, respuere noverit. Sin autem intus remanet quod expelli debuerat, etiam bene gestis corrupsunt quidam, qui nullum cibum appetunt, sed universos fastidiunt. Sunt alii, qui quoslibet cibos appetunt, sed acceptos celerius evomunt. Sunt et alii, qui appetunt et retinent, sed nullam per membra digestionem habent. Sunt iterum quidam, qui appetunt, retinent, digerunt, sed quod expelli debuerat per secretum naturae non expellunt. Qui cibum doctrinae non appetunt sed fastidiunt, diu vivere nequaquam possunt. De his siquidem dicitur: Omnem escam abominata est anima eorum, et appropinquaverunt usque ad portas mortis . Qui enim audire renuunt verbum praedicationiam ad ingressum festinant aeternae damnationis. Qui autem appetunt nec retinent cibum, projicientes illum e ventre memoriae lacessente mentis stomacho,
Abbreviated transcription (Latin):
ni desiderio carnis affectus
crutiatur. Dum uero habe¬
tur et comeditur. comeden¬
do ad fastidium persaturita¬
tem deuenitur. Sed econtͣio
cibus sp̃ał cum nõ habetur
fit uilis. cum uero acome¬
dente ꝑcipitur. maiori desi¬
derio gustatus esuritur. In
corporali igitur cibo appetitꝰ
saturitatem. saturitas fas¬
tidium generat. In sp̃ali u̾o
appetitus saturitatẽ. saturi¬
tas desiderium prestat. Incor¬
porali saturitas nocet. fasti¬
dium displicet. In spãli nec
saturitas grauat. nec deside¬
rium cruciat. Est itaq cibꝰ
uite u̾bum dectrine. Quem
dum predicte uirtutes ordi¬
nate ministrant. statum hu¬
mane complexionis incolu¬
men seruant. Cibum ergo
dectrine animus appetit. cum
uerbum precdicationis liben¬
ter audit. Appetit et retinet.
dum quod aure cordis per¬
cipit. in uentre memorie re¬
tentum iacet. Appetit. retinz.
et cligerit. dum quod acceptũ
et retentum fuerat. in diuer¬
sos humores.i. in bonos mo¬

Expanded text:
gravi desiderio et carnis affectu gravi desiderio et carnis affectu cruciatur. Dum vero habetur et comeditur, comedendo ad fastidium per saturitatem devenitur. Sed e diverso cibus spiritalis cum non habetur fit vilis, cum vero a comedente percipitur majori desiderio gustatus esuritur. In corporali igitur cibo appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat. In spirituali vero appetitus saturitatem, saturitas desiderium praestat. In corporali saturitas nocet, fastidium displicet. In spirituali nec saturitas gravat, nec desiderium cruciat. Est itaque cibus vitae verbum doctrinae, quae dum praedictae virtutes ordinate ministrant, statum humanae complexionis incolumem servant. Cibum ergo doctrinae animus appetit, dum verbum praedicationis libenter audit et retinet, dum quod aure cordis percipit, in ventre memoriae retentum jacet. Appetit, et retinet, et diligit, dum quod acceptum et retentum fuerat, in diversos humores, id est, in bonos mo
Abbreviated transcription (Latin):
bores totis desideriis terrene
cupiditati. tanquam radici¬
bus adherent᷑s. Lapides uero
et metalla sunt dura et incor¬
rigibilia carnalium corda.
esse uirtutes humane com¬
plexioni ministrantes uide¬
licet appetiuam. recentinam.
digestinam. et expulsiuam.
Ministrant enim uirtuti pas¬
puer nascitur necc̃e est ut
lacte mitriatur. donet ꝑ
incrementa temporis. pas¬
ci ualeat fortioribus alim̃¬
tis. Purer igitur lacte mi¬
tricur. quociens dehumilita¬
te xp̃i nouiter conuersus e¬
ruditur. Ex hoc siquidem
ubere abstracto de simui di¬
uine pietatis propinatur
ceneritudini nostre. lac n̾e
humilitatis. donec illo pa¬
ne caritatis possimus per¬
frui. de quo si assidue uesci
studeas: a nullo poteris su¬
perari. Caritas enim omĩa
suffert. omnia sustinet. ita
ut complexionẽ mentis for¬
tem et incolum̃ conseruet.
Est aũt diu̾sitas int̾ deliciaᷤᷤ
corporis et delicias cordis.
Dum eni corporalis cibus
inpresenti nõ habetur. gra

Expanded text:
bores, totis desideriis terrenae bores, totis desideriis terrenae cupiditati tanquam radicibus adhaerentes. Lapides vero et metalla sunt dura et incorrigibilia carnalium corda. esse virtutes humanae complexioni ministrantes, videlicet appetitivam, retentivam, digestivam et expulsivam: ministrant enim virtuti nutpuer nascitur, necesse est ut lacte nutriatur, donec per incrementa temporis pasci valeat fortioribus alimentis. Puer igitur lacte nutritur, quoties de humilitate Christi noviter conversus eruditur. Ex hoc siquidem ubere abstracto de sinu divinae pietatis, propinatur teneritudini nostrae lac verae humilitatis, donec illo pane charitatis possimus perfrui, de quo si assidue vesci studeas a nullo poteris superari. Charitas enim omnia suffert, omnia sustinet , ita ut complexionem mentis fortem et incolumem conservet. Est autem diversitas inter delicias corporis et delicias cordis. Dum enim corporalis cibus in praesenti non habetur, corpus
Abbreviated transcription (Latin):
superiora illius extremitatis
leuium habent. agiliora sũt.
ut serpens. que medium minꝰ
ut bufones que in feriora: tar¬
diora ut testudo. Habent aut̃
hec reptilia. limum. uenenũ.
et aculeum. Designat si quidẽ
serpens. bufo. et testudo. quas¬
dam diuersitates hominum qͥ
continentur mundo. Serpens
uidelicet astutes. bufo. elatos.
testudo. desidiosos. Habent de¬
sidiosi limũ terrene delecratio¬
nis. elati: uenenum liuide de¬
tractionis. astuti: aculeum
pungentis in uectionis. Inqui¬
bus uero grauiora preminent.
supradictis magis sunt pon¬
derosa. Quiedam tamen sũt
grama. quedam grauiora.
quedam grauissima. Graui
sunt. ut pisces: granora ne
herbe. et arbores grauissima.
ut metalla et lapides. Pisces
assidue inaquis et luto iacẽt.
herbe et arbores. terre radicib
ĩnherent. Lapides et metalla
nisi abstrahantur ab ea: sub
terra latent. Quasi pisces
sunt in aquis. qui fluctuan¬
tis seculi exagitantur curis.
Sunt et alii quasi herbe et ar¬

Expanded text:
atis levium habent, agiliora sunt, ut serpentes, quae medium minus, ut bufones, quae inferiora tardiora, ut testudo. Habent autem haec reptilia lumen, venenum et aculeum, designant siquidem serpens, bufo et testudo quasdam diversitates hominum, qui continentur in mundo. Serpens videlicet astutos, bufo elatos, testudo desidiosos. Habent desidiosi limum terrenae delectationis. Elati venenum lividae detractionis. Astuti aculeum pungentis invectionis. In quibus graviora praeeminent supradictis magis sunt ponderosa. Quaedam tamen sunt gravia, quaedam graviora, quaedam gravissima. Gravia sunt, ut pisces; graviora, ut herbae et arbores; gravissima, ut metalla et lapides. Pisces assidue in aquis et luto jacent. Herbae et arbores terrae radicibus inhaerent. Lapides et metalla nisi abstrahantur ab ea, sub terra latent. Quasi pisces sunt in aquis, qui fluctuantis saeculi exagitantur curis. Sunt et alii quasi herbae et ar
Abbreviated transcription (Latin):
st aũt
primus modꝰ
signoꝵ bonum uel malũ
significantium. fortitudo ĩ¬
firmi suũ morbum facile
tolerantis. uł debilitas infir¬
mi suũ morbum pati neque¬
untis. Infirmatur qui temp¬
tatur. moritur qui desperat.
a deo fortis remanet. ut abono
oꝑe nõ cesset: signũ est boni for¬
titudo infirmi. Si aũt adeo
fu̾it egri animus debilis. ut
cesset ab effectu bone oꝑatiõĩs.
signũ est mortis .i. future dãp¬
nationis.

Expanded text:
st autem primus modus signorum bonum vel malum significantium fortitudo infirmi suum morbum facile tolerantis, vel debilitas infirmi suum morbum pati nequeuntis. Infirmatur qui tentatur; moritur qui desperat. adeo fortis remanet, ut a bono opere non cesset, signum est haec boni fortitudo infirmi. Sin autem aegri animus adeo fuerit debilis ut cesset ab affectu bonae operationis, signum est mortis et futurae damnationis.
Abbreviated transcription (Latin):
tas infirmi: inertem
motum habentis. Cum hõ ĩ¬
tribuitur. Si uero tanta gra¬
uitas ẽ infirmi. ut õbstinatꝰ
nequeat apecc̃o tonu̾̃ti: signũ¬

Expanded text:
tas infirmi inertem motum habentis. Cum homo intribuitur; sin autem tanta est gravitas infirmi ut obstinatus nequeat a peccato converti, signu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib aĩalib suꝑiora oris mo¬
uet. inferiora u̾o ĩ mota tenet.
St̾cus eius fit unguentum
unde uetule ⁊ rugose mulieres
facies suas ꝑungunt fiuntq
pulcre donec sudor defluens fa¬
ciẽ lanet. Cuius figuram por¬
tant ypocrite siue luxuriosi.
ꝑbie inflentur tabo luxurie.
macłent᷑. auaricie morbo osci¬
tent. tñ rigidi ac uelut sanctis¬
simi ininstificationib legis co
dunt. Nocte in aquis. die hu¬
mo quiescit. qui a quamuis
hypocrite luxuriose uiuant tñ
sancte et iuste uiuere dici dełc¬
tant᷑. conscii sue malicie corde¬

Expanded text:
omnibus animalibus superiora oris movet, inferiora vero immota tenet. Stercus ejus fit unguentum, unde vetulae et rugosae mulieres facies suas perungunt, fiuntque pulchrae donec sudor defluens faciem lavet. Cujus figuram portant hypocritae sive luxuriosi perbiae inflentur, tabe luxuriae maculentur, avaritiae morbo offuscentur tamen rigidi ac velut sanctissimi in sanctificationibus legis cordunt. Nocte in aquis, die humi quiescit, quia quamvis hypocritae luxuriose vivant, tamen sancte et juste vivere dici delectant
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩt pͥnceps m̃di hiꝰ ⁊ ĩ me non
ht̃ quicqͣm. Uñ dicit apostolꝰ.
Reddite om̃ib debita. cui tri¬
butũ. tͥbutũ. cui uestigal uic¬
tigal. cui honorẽ honorẽ. In pͥ¬
mo reddamus dyabolo que
sunt et renũtiante illi et om̃i¬
bus operibus eius. et tunc de¬
mum ex toto corde cõu̾si ad de¬
um reddamus illi tanquam
patri nostro honorẽ. et cum
suo adutorio discutiamus

Expanded text:
non habet quidquam . Unde dicit Apostolus. Reddite omnibus debita, cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cui honorem, honorem . In primis reddamus diabolo quae sunt ejus, renuntiantes illi et omnibus operibus ejus, et tunc demum ex toto corde conversi ad Deum, reddamus illi tanquam Patri nostro honorem, et cum ejus adjutorio discutiamus
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq mali de perpetrato
malo ab imperitis laudantur
mundi fauoribus extollunt᷑.
Sed cum districtus iudex pro¬
perpetratis malis iram suam
ad feriendum promouet. tũc
omnis ille decor laudis uelut
fimus euanescit. Sed cum:¬

Expanded text:
plerumque mali de perpetrato malo ab imperitis laudantur, mundi favoribus extolluntur. Sed cum districtus judex perpetratis malis iram suam ad feriendum promovet, tunc omnis ille decor laudis velut fumus evanescit. C
Abbreviated transcription (Latin):
: reft̾ quia cũ in uestigatus fuit
et setutus acerrime timens ca¬
pi auenatoribus respicit ad
eos morsuq suos testiculos ab ᷤᷤ¬
icit fugiens. Uenator queq
se nõ posse euadere: erigit se de
cedit ab eo. P ic et ille qui
uiu̾e abscidat a se oĩa uicia. et
om̃s inpudicos actus ĩ faciem
dẏaboli. Tẽ dẏabolus nidens
eũ sine testiculis uitioꝵ con¬
fusus discedit ab eo. Sic sine
dubio om̃s qui taste uolunt

Expanded text:
 refert quod, cum investigatus fuerit, et insecutus, ac acerrime timens capi a venatoribus, respicit ad eos, morsuque suos testiculos absfugiens, venatorque se non posse evadere, erigit se, decedit ab eo. Sic et ille, qui caste abscindit a se omnia vitia, et omnes impudicos actus abjicit in faciem diaboli. Tunc diabolus videns eum sine testiculis vitiorum, confusus discedit ab eo. Sic sine dubio omnes, qui volunt
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ꝓnichilo rẽ tantũ exaggerare uideam̃: quȩd
ex his exẽpli causa reuoluemꝰ: De molli ⁊ ꝓcaci ge
arguit dicens. Descende sede in puluere uirgo fi¬
lia babylonis: sede in t̾ra: ñ ẽ soliũ filiȩ chaldeoꝵ¬

Expanded text:
tamen pro nihilo rem in tantum exaggerare videamur, quaedam tamen pro nihilo rem in tantum exaggerare videamur, quaedam ex his exempli causa revolvemus. De molli et procaci gesarguit, dicens: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeo
Abbreviated transcription (Latin):
nate cõmouent᷑: ⁊ uelut corpꝰ paralitici motũ qͥde
habet: s officia m̃broꝵ in suis actiõibꝰ seruare non
ualet: sic iste impatientia qͥcde ⁊ fluctuatiõe m̃tis
ad quȩ libet p̾ceps impellit᷑: s in om̃ibꝰ quȩ agit.
nullo ratiõis mocłamine gub̃nat᷑: S scientlũ ẽ qt
in his uitiosis gestibꝰ. qͥdã ad inuc̃e similes qdãm
ẽẽ indent᷑: ⁊ qu̾eatimodũ uitia tde qͥbꝰ nascunt᷑ in.¬
qͣnclã ad inuicẽ concordiã ꝑu̾sitatis obseruant:
sic̃ similes st̃ gestꝰ mollis: ꝓcax: dissolutꝰ : tarlꝰ.
citatꝰ⁊ turbidus: qͥa ꝯ uitia ipsa int̾ se similia st̾.
sic̃ ẽ lascnua ⁊ iactantia: negligentia et pigricia:
inqͥetudo ⁊ impatientia Propt̾ea om̃s isti mordinati
gestꝰ qr de int̾ioribꝰ aĩȩ ꝓdeunt corruptiõibꝰ:. in mu¬
tis seͥpt᷑arũ locis grauit argui ⁊ rep̾hendi inueni¬
unt᷑: quȩ et si ꝑ singula enunerare ñ possunꝰ: ne

Expanded text:
oventur. Et velut corpus paralytici modum quidem habet, sed officia membrorum in suis actionibus servare non valet, sic iste impatientia quidem et fluctuatione mentis ad quaelibet praeceps impellitur, sed in omnibus quae agit nullo rationis moderamine gubernatur. Sed sciendum est quod in his vitiosis gestibus quidam inter se similes quodammodo esse videntur, et quemadmodum vitia de quibus nascuntur, intquamdam inter se concordiam perversitatis observant; sicut similes sunt gestus mollis et procax, dissolutus et tardus, citatus et turbidus, quia et vitia ipsa inter se similia sunt, sicut et lascivia, et jactantia, negligentia et pigritia, inquietudo et impatientia. Propterea omnes isti inordinati gestus, quia de interioribus animae prodeunt corruptionibus, in multis Scripturarum locis graviter argui et reprehendi, inveniuntur; quae, etsi per singula enumerare non possumus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os ad uirtutẽ instruat. quã qđ sensũ acuat ad
subtilitat̾e: magisq uelle informari p̾ceptis scrip¬
turarũ quã questionibꝰ impediri Cũ gͥ diunas seͥp¬
t᷑as legitis: sollerter ꝑpendite qͥcd ibi dictũ sit ad ex.¬
citandũ in nob̃ amorẽ tli: qͥtl ad contẽptũ scłi: qͥll
ad cauentlas insidias inimici: qͥd ad bonos affectꝰ
nutriendos. ⁊ pͣua desidia extinguenda ualeat:
⁊ qͥd citiꝰ cor ꝑ cõpunctiõis ardor̾e accendat: qͥel¬
hab̾e doceat: qͥd cleniq ad agenda bona sedilũ:
acd inala cauentda doceat ẽẽ circũspectũ: Hoc modo
lecta script᷑a intelligentiã confert salutarẽ: ⁊ hanc
ipsã sapientiã quã ꝓ uitute libent̾ despicitis: meliꝰ
pꝰmotũ uirtut̾ẽ inuenitis¬

Expanded text:
instruat ad virtutem, quam quod sensum acuat ad instruat ad virtutem, quam quod sensum acuat ad subtilitatem, magisque velle informari praeceptis Scripturarum, quam quaestionibus impediri. Cum igitur divinas Scripturas legitis, solerter perpendite quid ibi dictum sit ad excitandum in vobis amorem Dei, quid ad contemptum saeculi, quid ad cavendas insidias inimici, quid ad bonos affectus nutriendos et parva desideria exstinguenda valeat, et quid citius cor per compunctionis ardorem accendathabere doceat, quid denique ad agenda bona securum, et ad mala cavenda doceat esse circumspectum. Hoc modo lecta scriptura intelligentiam confert salutarem, et hanc ipsam sapientiam quam pro virtute libenter despicitis melius postmodum per virtutem invenitis