comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unittent᷑ quorum tormenta ꝑspiciunt.
Et exacerbauerunt me filii. inp̃ceptis
meis non ambulauerunt. & iudicia
mea non custodierunt ut facerent ea.
quȩ cum fecerit homo uiuet in eis: &
sabbata mea uiolauerunt. Et commi¬
natus sum ut effunderem furorem me¬
um suꝑ eos: & implerem iram in eis in
deserto. Au̾ti autem manum meam &
feci ꝓpt̾ nomen meum: ut non uiolaret᷑
coram gentibus dequibus eieci eos in
oculis earum. S ed & filii inquit
parentum scelera sunt secuti. feceruntq
omnia quȩ illi fecerant. unde & simiłe
meruere sententiam. s eadem qua &
patres eorum miscđȩ meȩ magnitudine
reseruati sunt. & obeasdem causas qͥbꝰ
& patrum misertus sum: ut unus atq
idem creator amborum. simili iram
meam patientia mitigarem. Mani¬
festa ꝑcurrimꝰ. & adobscuriora tͣnsimꝰ.
Iterum leuaui manum meam meos
insolitudine ut disꝑgerem illos in nati

Expanded text:
imitentur, quorum tormenta perspiciunt. imitentur, quorum tormenta perspiciunt. Et exacerbaverunt me filii, in praeceptis meis non ambulaverunt, et judicia mea non custodierunt, ut facerent ea, quae cum fecerit homo vivet in eis, et sabbata mea violaverunt. Et comminatus sum ut effunderem furorem meum super eos, 231 et implerem iram meam in eis in deserto. Averti autem manum meam, et feci propter nomen meum, ut non violaretur coram gentibus de quibus ejeci eos in oculis earum. Sed et filii, inquit, parentum scelera sunt secuti, feceruntque omnia quae illi fecerant: unde et similem meruere sententiam; sed eadem qua et patres eorum misericordiae meae magnitudine reservati sunt, et ob easdem causas, quibus et patrum misertus sum: ut unus atque idem Creator amborum, simili iram meam patientia mitigarem. Manifesta percurrimus, et ad obscuriora transimus. Iterum levavi manum meam in eos in solitudine, ut dispergerem illos in nati
Abbreviated transcription (Latin):
dicere quod non deleuerit eos neq
consumpserit cum stirpe sua atq
ꝓgeme: s int̾fectis patrib peꝑcerit
filiis. quos interram reꝓmissionis in¬
duxit. Dixi autem adfilios eorum
in solitudine. In ꝓreceptis siue legiti
mis patrum ur̃oꝵ nolite incedere. nec
iudicia eoꝵ custodiatis: nec ydolis siue¬
dñs deũs ur̃: in p̃ceptis meis ambula
te. & iudicia mea custodite & facite ea.
& sabbata mea sc̃ificate: ut sit signũ
erunt. p̃cepta dat filiis inquoꝵ salu¬
te misertus ẽ patrum: & peꝑcit in qͥt
oculus dm̃ suꝑ eos ne omnino int̾fice¬
ret eos atq deleret. s patres infilus re¬
seruaret. eademq testat᷑ quȩ & patrib
c̃ locutus: ut postquam inp̃ceptis illiꝰ
ambulauerint. & iudicia custodierͥnt.
& scificationem sabbati quod insignũ
datum ẽ reseruarint: tunc sciant quia
ipse sit dñs d̃s eoꝵ. Precepta autem &
legitima patrum & iudicia eoꝵ. errorẽ
inolitum significat: ne peccata eorum

Expanded text:
dicere, quod non deleverit eos neque dicere, quod non deleverit eos neque consumpserit cum stirpe sua atque progenie, sed interfectis patribus pepercerit filiis quos in terram repromissionis induxit. in solitudine in praeceptis patrum vestrorum nolite incedere nec iudicia eorum custodiatis nec in iDominus Deus vester in praeceptis meis te, et judicia mea custodite, et facite ea, et sabbata mea sanctificate, ut sit signum erunt, praecepta dat filiis, in quorum salute misertus est patrum. Et pepercit, inquit, oculus Domini super eos: ne omnino interficeret eos atque deleret, sed patres in filiis reservaret: eademque testatur, quae et patribus est locutus; ut postquam in praeceptis illius ambulaverint, et judicia illius custodierint, et sanctificationem sabbati quod signum datum est, reservaverint: tunc sciant quia ipse sit Dominus Deus eorum. Praecepta autem, et legitima patrum, et judicia eorum, errorem inolitum significat: ne peccata eorum
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓmissionis ꝑisse credendi sunt: gͦ &
moyses ꝑiit qui uidit tantũ t̃ram re¬
ꝓmissionis & non ẽ ingressus in eam.
de quo in libro itłu dñs loquitur. mo¬
yses famulus meus mortuus ẽ. & in
malachi. mementote legis moy si ser¬
ui mei. Et in iheremia. quasi de amico
& familiarissimo suo loquit᷑ ds. si stete¬
rint moyses & samuhel inconspectu
meo. Alioquin & moysi p̃ces exaudi¬
tas ẽẽ credendum ẽ: qͣndo ꝓppło int̾pel¬
lans ait. Sidimittis eis peccatum di-
tiam di infilios & famulos non ꝑdici¬
onem ẽẽ s emendationem: audiamꝰ
testimonia scͥpturarum.fili ne con¬
tristeris ad disciplinam dñi: neq defi¬
cias qͣndo ab eo argueris. Quem enim
diligit dñs corripit: flagellat autem
omnem filium quem recipit. Et in
alio loco. Cum int̾ficeret illos tunc
querebant eum. Et in deuteronomii
cantico. Ego int̾ficiam & ego uiuifica¬
bo. ł ossumus & hoc iuxta litteram

Expanded text:
repromissionis, perisse credendi sunt: ergo et repromissionis, perisse credendi sunt: ergo et Moyses periit, qui vidit tantum terram repromissiDe quo in libro Jesu Dominus loquitur: « Moyses famulus meus mortuus est . » Et in Malachia: « Mementote legis Moysi servi mei . » Et in Jeremia quasi de amico et de familiarissimo suo loquitur Dominus: « Si steterint Moyses et Samuel in conspectu meo . » Alioquin et Moysi preces exauditas esse credendum est, quando pro populo interpellans, ait: « Si dimittis eis peccatum, dimtiam Dei in filios et in famulos non ad perditionem esse sed emendationem, audiamus testimonia Scripturarum: Fili, ne contristeris ad disciplinam Domini, neque deficias quando ab eo argueris: « Quem diligit Dominus corripit, flagellat autem omnem filium quem recipit . » Et in alio loco: « Cum interficeret illos tunc quaerebant eum . » Et in Deuteronomii cantico: « Ego interficiam et ego vivificabo . » Possumus et hoc juxta litteram
Abbreviated transcription (Latin):
ci ꝓpt̾ nomen meum ne uiolaret᷑ in
gentibus amalechitis uidelicet. & re¬
liquis quȩ contra eos insolitudine di¬
micarunt:ut ne qua qͣm inducerem
eos in t̾ram quam eis pollicitus sum
fluentem lacte & melle. quȩ p̃cipua
t̃rarum omnium ẽ siue fauus. Causa
autem penȩ ẽ istiusq sentenciȩ quia
iudicia mea ꝓiecerant. & inp̃ceptis me¬
is non amabulauerant. & sabbata mea.
uiolauerant:ipsiusq causȩ ẽ hec cau
sa ut ista non facerent. quia cor eorum
egypti ydola sequebat᷑. Peꝑcit autẽ
ait ocłs meus. ne int̾ficerẽ eos atq
delerem: nec omĩno consumerem.
Inquo querit᷑ qͦmͦ eis peꝑcerit quoꝵ
cadauera insolitudine corruerunt:
& excepto iesu naue & caleph filio ie¬
phone t̾ram repmissionis nullus in¬
gressus ẽ. Ex quo intelligimꝰ uiuere
eos. nec ęt̃nis suppliciis reseruatos.
nec deletos ẽẽ delibro uiuentium: nec
consumptos ante faciem dm̃. Si enim
ex eo quia non sunt introducti in t̾rã

Expanded text:
ci propter nomen meum ne violaretur in ci propter nomen meum ne violaretur in gentibus, Amalecitis videlicet et reliquis , quae contra eos in solitudine dimicarunt, ut nequaquam inducerem eos in terram, quam eis pollicitus sum fluentem lacte et melle, quae praecipua terrarum omnium est, sive favus. Causa autem poenae est istiusque sententiae, quia judicia mea projecerant, et in praeceptis meis non ambulaverant, et sabbata mea violaverant. Ipsiusque causae haec causa est, ut ista non facerent, quia cor eorum Aegypti idola sequebatur. Pepercit autem, ait, oculus meus ne interficerem eos atque delerem, nec omnino consumerem. In quo quaeritur, quomodo eis pepercerit, quorum cadavera in solitudine corruerunt, et excepto Jesu Nave, et Caleb filio Jephonae, terram repromissionis nullus ingressus est. Ex quo intelligimus vivere eos, nec aeternis suppliciis reservatos, nec deletos esse de libro viventium, nec consumptos ante faciem Domini. Si enim ex eo quod non sunt introducti in terram
Abbreviated transcription (Latin):
dequibꝰ eieci eos in conspectu earum.
Ego gͥ leuaui animam meam suꝑ
eos indeserto. ne inducerem eos int̾rã
quam dedi eis fluentem lacte & melle
p̃cipuam t̾rarum omnium. quia iu¬
dicia mea ꝓiecerant. & in p̃ceptis meis
non ambulauerant. & sabbata maea
uiolauerant:post ydola enim cor eoꝵ
gradiebat᷑. Et peꝑcit ocłs meus suꝑ
eos. ut non int̾ficerem eos: nec consũp¬
si eos indeserto.Lxx. Et ego leua¬
ui manum meam suꝑ eos in deserto.
ut omnino non introducerem eos
interram quam dedi eis. t̾ram fluen-¬
tem lacte & melle. fauus ẽ ultra om¬
nem terram. eo quod iustificationes
meas reppulerunt. & inp̃ceptis meis
non ambulauerunt. & sabbata in ea
uiolauerunt. & post cogitaciones cor¬
dium suoꝵ ambulant. Et peꝑcit ocłs
meus suꝑ eos ne delerem eos:& non int̾fe¬
ci eos inconsumptionem in deserto.
Decreueram quidem ut totum furo¬
rem meum effunderem suꝑ eos. &
delerem illos. atq consumerem. s fe¬

Expanded text:
de quibus eieci eos in conspectu earum de quibus eieci eos in conspectu earum ego igitur levavi manum meam super eos in deserto ne inducerem eos in terram quam dedi eis fluentem lacte et melle praecipuam terrarum omnium quia iudicia mea proiecerunt et in praeceptis meis non ambulaverunt et sabbata mea violaverunt post idola enim cor eorum gradiebatur et pepercit oculus meus super eos ut non intsi eos in deserto. LXX: Et ego levavi manum meam super eos in deserto, ut omnino non introducerem eos in terram quam dedi eis: terram fluentem lacte et melle: favus est ultra omnem terram: eo quod justificationes meas repulerunt, et in praeceptis meis non ambulaverunt, et sabbata mea violaverunt, et post cogitationes cordium suorum ambulaverunt. Et pepercit oculus meus super eos, ne delerem eos, et non interfeci eos, in consumptionem in deserto. Decreveram quidem ut totum furorem meum effunderem super eos, et delerem illos atque consumerem: sed fe
Abbreviated transcription (Latin):
dñi qui scĩficat nos. Hȩc p̃cepta dñi¬
& iustificationes & obseruantiam
sabbati dedit dñs indeserto. ut facien¬
tes illa uiuerent meis. ut de illis ad
maiora transirent sic̃ in euagło pro¬
missum ẽ: quȩ illi uiolauerunt non
semel nec parum. s uehement᷑. ut ui¬
olationis ẽp̃ytasis monstraretur. Dix
gͦ & insua mente decreuit ut effun¬
deret furorem suum suꝑ eos indeser¬
to & consumeret illos. qnͣdo locutus
ẽ ad moysen. dimitte me. & iratus fu¬
rore contͣ eos delebo illos: s noluit fa¬
cere parcens egyptiis & cȩteris gentib
ne scandalizaret᷑ & in ipsis quoꝵ miser¬
tus ẽ expectans penitentiam conu̾soꝵ.
Notandũq qͦd qͣndo constitutis in egyp¬
to loquebatur post offensam. feci ait
ꝓpt̾ nomen meum ut non uiolaret᷑
coram gentib de quibꝰ eieci eos incon¬
spectu eaꝵ. Tunc enim adhuc inmedio
erant. quia necdum exierant: nunc
autem postqͣm egressi sunt dicitur.

Expanded text:
Domini qui sanctificat nos. Haec praecepta eDomini qui sanctificat nos. Haec praecepta et justificationes, et observantiam sabbati dedit Dominus in deserto, ut facientes illa viverent in eis: non de illis ad majora transirent, sicut in Evangelio promissum est. Quae illi violaverunt, non semel nec parum. Sed vehementer, ut violationis ἐπίτασις monstraretur. Dixit ergo et in sua mente decrevit, ut effunderet furorem suum super eos in deserto, et consumeret eos, quando locutus est ad Moysen: Dimitte me, et iratus furore contra eos, delebo illos . Sed noluit facere, parcens Aegyptiis, et caeteris gentibus, ne scandalizarentur, et ipsis quorum misertus est, exspectans poenitentiam conversorum. Notandumque quod quando constitutis in Aegypto loquebatur post offensam: Feci, ait, propter nomen meum, ut non violaretur coram gentibus de quibus ejeci eos in conspectu earum. Tunc enim adhuc in medio erant, quia necdum exierant. Nunc autem postquam egressi sunt, dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
eos indeserto. & consumerem eos: & feci
ꝓpt̾ nom̃ meum ne uiolaret᷑ coram
gentib. de quibꝰ eieci eos in conspectu
eax. Hȩc adeos dicunt᷑ qui ducti
orum uitiis liberati facilius in solitu
insignum data sunt int̾ eum qui de¬
dit & eos quibꝰ data sunt scͥptura di¬
cente. Et locutus ẽ dñs ad moysen di¬
cens. Et tu p̃cipe filiis isrł dicens. Ui¬
dete & sabbata mea custodite quod ẽ
signum int̾ me & uos ingenerationi¬
b ur̃is. ut sciatis quod ego sim dñs. qͥ
scm̃ ẽ uob̾. Qui uolauerit illud mor¬
te moriet᷑. Omĩs qͥfeceritineo opus: int̃¬
ficiet᷑ animna illa de medio popłi sui.
Ergo sabbatum & circiuncisio insignũ
data sunt ueri sabbati & uere cͥcum¬
in sex dieb operantes. die septimo re¬
quiescimꝰ. ut nichil aliud die ac nocte
faciamus. nͥ omne quod uiuimꝰ deberi
dño nouerimus: & redeunte ẽb̃dõma¬
de totos nos eiꝰ nomini consecramus.
ut ꝑscĩficationem diei recordemur

Expanded text:
umerem eos et feci propter nomen meum ne violaretur coram gentibus, de quibus ejeci eos in conspectu earum. Haec ad eos dicuntur qui educti orum vitiis liberati facilius in solitudin signum data sunt inter eum qui dedit, et eos quibus data sunt, Scriptura dicente: Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Et tu praecipe filiis Israel, dicens: Videte, et sabbata mea custodite, quod est signum inter me et vos in generationibus vestris; ut sciatis quod ego sum Dominus qui m est vobis. Qui violaverit illud, morte morietur. Omnis qui fecerit in eo opus, interficietur anima illa de medio populi sui . Ergo sabbatum et circumcisio in signum data sunt veri sabbati, et verae circumin sex diebus operantes, die septimo requiescimus, ut nihil aliud die ac nocte faciamus, nisi omne quod vivimus, deberi Domino noverimus, et redeunte hebdomade, totos nos ejus nomini consecremus, ut per sanctificationem diei, recordemur
Abbreviated transcription (Latin):
deegypto. Et postqͣm uos iudicauero
subiciam uos sceptro meo. & imꝑio.
& inibo pactum uobiscum. & inducã
uos in t̾ram ur̃am inuinculis caritatis:
ut ligati amore meo nequaqm ame
possitis recedere. Transgressores autẽ
& impios qui cordis duricia inmalis
oꝑibus ꝑseuerant eligam de uobis ñ
adpossidendum. s ad abiciendum. &
educam quidem eos de t̾ra incolatus
eoꝵ. ut educti non ingrediant᷑ t̾ram
isrł. s indiu̾sis ꝑeant regionibus: &
distinctione bonorum & maloꝵ cognos¬
catis quod ego sim dñs qui facio cunc̃¬
ta iudicio. Adreliqua festinat oratio.
breuit̃q ꝑcurrimꝰ singula: ut sensũ
tantum legentibus p̃beamus. E t
uos domus isrł hec dicit dñs ds. Sin¬
guli post ydola ur̃a ambulate &
seruite eis. Quod si & in hoc non au

Expanded text:
de Aegypto. Et postquam vos judicavero, de Aegypto. Et postquam vos judicavero, subjiciam vos sceptro meo et imperio, et inibo pactum vobiscum, et inducam vos in terram vestram in vinculis charitatis, ut ligati amore meo, nequaquam a me possitis recedere. Transgressores autem et impios, qui cordis duritia in malis operibus perseverant, eligam de vobis, non ad possidendum, sed ad abjiciendum. Et educam quidem eos de terra incolatus eorum, ut educti non ingrediantur terram Israel; sed in diversis pereant regionibus: et distinctione bonorum et malorum, cognoscatis quia ego sum Dominus, qui facio cuncta judicio. Ad reliqua festinat oratio, breviterque percurrimus singula, ut sensum tantum legentibus praebeamus. Et vos, domus Israel, haec dicit Dominus Deus: singuli post idola vestra ambulate, et servite ei
Abbreviated transcription (Latin):
neri: s educam de popłis & congrega¬
bo de t̾ris in quas uos ad seruiendum
hostilis necessitas huc illucq disꝑsit.
Hȩc autem faciam. non ut ꝑdam uos
& deleam: s ut rexũr sim. Ex quo in¬
telligimꝰ etiam eam quam appellant
heretici creatoris crudelitatem. sona¬
re clementiam: dum adhoc irascit᷑
& deseuit. & totum effundit furorẽ.
ut retrabat eos ad regnum suum
qui demonum tyrannidem ad ser¬
uiendum elegerant. Et addu¬
cam uos indesertum popłoꝵ. & iudi¬
cabor uobiscũ ibi facie ad faciem.
sic̃ iudicio contendi aduersum pa-¬
tres ur̃os in deserto t̾re egypti sic iu
culis federis. Et eligam de uobis tnͣs¬
gressores & impios. de t̾ra incolatus
eorũ educam illos & int̾ram isrł non
& nc̃ seruitis idolis. quod feci patrib
ur̃is in egypto. ut educam uos inde¬
sertum popłoꝵ. & ibi iudicer uobis¬
cum facie ad faciem: sic̃ aduersũ illos
iudicio contendi qnͣdo egressi sunt

Expanded text:
neri, sed educam de populis et congreganeri, sed educam de populis et congregabo de terris, in quas vos ad serviendum hostilis necessitas huc illucque dispersit. Haec autem faciam ut non perdam vos et deleam, sed ut Rex vester sim. Ex quo intelligimus etiam eam quam appellant haeretici creatoris crudelitatem sonare clementiam, dum ad hoc irascitur et desaevit, et totum effundit furorem, ut retrahat eos ad regnum suum, qui daemonum tyrannidem ad serviendum elegerunt. « Et adducam vos in desertum populorum et iudicabor vobiscum ibi facie ad faciem sicut iudicio contendi adversum patres vestros in deserto terrae Aegypti sic iudos in vinculis foederis et eligam de vobis transgressores et impios et de terra incolatus eorum et nunc servitis idolis, quod feci patribus vestris in Aegypto, ut educam vos in desertum populorum, et ibi judicer vobiscum facie ad faciem, sicut adversus illos judicio contendi, quando egressi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sensum habet. Hec putetis cogitatio¬
nes ur̃as quibus contra me blasphema¬
tis posse compleri. Dicitis enim. Nolu¬
mus ẽẽ sub dño. nec popłs illius appel¬
lari: s ut cuncte in toto orbe sunt natio¬
nes. & una quȩq gens suo uiuit arbi¬
trio. ut colat ligna & lapides & ydolis
seruiat. etiam nos unagens erimus e
pluribus. Ad quȩ respondet ds: iuratq
ꝑsemet ipsum & dicit. Non uos relin¬
quam neq contemnam. ut fugaces ser¬
uos dñi negligentes solent contemnere.
s ad meum retraham imꝑium. & bra¬
chio extento & ꝑcutiente. ac furore effu¬
so inpristinam uos redigam seruitutẽ.
& regnabo suꝑ uos: ut uelitis nolitis me
habeatis regem. & sentiatis regem iratũ.
cuiꝰ clementiam neglexistis. Et educã
uos de popłis. & congregabo uos det̃ris
inquib disꝑsi estis: & in manu ualida
& brachio extento & infurore effuso reg¬
nabo suꝑuos. Nec uos ait patiar ẽẽ
ingentibus. nec et̃na captiuitate reti¬

Expanded text:
sensum: Nec putetis cogitationes vestras, quibus contra me blasphematis posse compleri. Dicitis enim, Nolumus esse sub Domino, nec populus illius appellari, sed ut cunctae in toto orbe sunt nationes, et unaquaeque gens suo vivit arbitrio, ut colat ligna, et lapides, et idolis serviat, etiam una gens nos erimus e pluribus. Ad quae respondet Deus, juratque per semetipsum, et dicit: Non vos relinquam neque contemnam, ut fugaces servos Domini negligentes solent, contemnere, sed ad meum retraham imperium. Et brachio extento et percutiente ac furore effuso, in pristinam vos redigam servitutem, et regnabo super vos, ut velitis nolitis, me habeatis regem, et sentiatis regem iratum, cujus clementiam neglexistis. « Et educam vos de populis, et congregabo vos de terris in quibus dispersi estis: in manu valida et brachio extento, et in furore effuso regnabo super vos. » Nec vos, ait, patiar esse in gentibus, nec aeterna captivitate reti
Abbreviated transcription (Latin):
adinuentiones suas auferat. & post
hȩc si uos audieritis me. & nomen meũ
sc̃m non pollueritis ultra in munerib
ur̃is & instudiis ur̃is. Hunc locum
manifestius int̾pretatus ẽ syminachꝰ.
Unusquisq idolis suis eutes seruite.
quia noluistis audire me. nomen au¬
tem meum scm̃ nolite ultra polluere.
ꝑmunera ur̃a atq simulachra. IN
monte uͦ scõ meo in monte excelso isrł
ait dñs ds. ibi seruiet inichi omĩs do

Expanded text:
t haec si vos audieritis me, et nomen meum sanctum non pollueritis ultra in muneribus vestris, et in studiis vestris. Hunc locum manifestius interpretatus est Symmachus: Unusquisque idolis suis euntes servite, quia noluistis audire me: nomen autem meum sanctum nolite ultra polluere per munera vestra atque simulacra. In monte vero sancto meo, in monte excelso Israel, ait Dominus Deus, ibi serviet
Abbreviated transcription (Latin):
iustus aiusticia sua & fecerit iniqͥtate
scdm om̃s abominationes quas oꝑari¬
solet impiꝰ nunquid uiuet: Oiñs ius¬
liciȩ eiꝰ quas fecerat ñerunt inmemo¬
ria. Inpreuaricatione qua p̃uaritatꝰ
ẽ. & iupeccato suo quo peccauit: in ipsis
moriet᷑. Sicut iustum antea pecca¬
torem ñ pregrauant antiqua delicta:
sic peccatorem qui prius iustus fuerit.
ñ iuuant ueteres iusticiȩ. Unus qͥsq
enim inquo inuenitur: In eo & iudica¬
tur. Et dixistis. Nẽ ȩqua uia dm̃i.

Expanded text:
justus a justitia sua, et fecerit iniquitatem justus a justitia sua, et fecerit iniquitatem secundum omnes abominationes quas osolet impius, nunquid uiuet? omnes iustitię eius quas fecerat, non erunt in memoria. in pręuaricatione qua pręuaricatus est, et in peccato suo quo peccauit, in ipsis morietur. Sicut justum antea peccatorem non praegravant antiqua delicta: sic peccatorem qui prius justus fuerit, non juvant veteres justitiae. Unusquisque enim in quo invenietur, in eo judicabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ora conuersus pristina peccata deleue¬
rit. non iudicet᷑ uetustate peccati: s in
meum suscipiat᷑ gregem innouatione
uirtutis. Simulq considerandum:
qualem impium & peccatorem susci¬
piat penitentem. Si ab omĩb inquit
peccatis suis quȩ oꝑatus ẽ. au̾terit se.
& custodierit uniu̾sa p̃cepta dm̃. quo
scilicet omnia crimina derelinquat.
& cunctas uirtutes sequat᷑. si om¬
ma bona fecerit. & cuncta de serue¬
rit mala: & ego omnrum Iiniqͥta¬
tum eiꝰ quas oꝑatus ẽ obliuiscar.n
iusticia sua quam oꝑatus ẽ uiuet.
Non tam mea quam sua uiuet iusti¬
cia licet iusticie meȩ sit. bonis bona
& inalis mala reddere. NNumqͥd uo¬
luitatis meȩ ẽ mors impii dic̃ dñs ds̃:
& non ut conu̾tat᷑ auiis suis & uiuat:
Ergo dñi uoluntatis ẽ omnes saluos
fieri: & ad noticiam ueritatis uenire.
Ubi cumq autem dĩ uidet᷑ seuera & tru¬
culenta sentencia: ñ homines s peccata
condemuat. Si autẽ auerterit se

Expanded text:
ora conversus pristina peccata deleveora conversus pristina peccata deleverit, non judicetur vetustate peccati: sed in meum suscipiatur gregem, innovatione virtutis. Simulque considerandum, qualem impium et peccatorem suscipiat poenitentem. Si ab omnibus, inquit, 215 peccatis suis quae operatus est, averterit se, et custodierit universa praecepta Domini, quo scilicet omnia crimina derelinquat, et cunctas virtutes sequatur: si omnia bona fecerit, et cuncta deseruerit mala; et ego omnium iniquitatum ejus, quas operatus est, obliviscar. In justitia sua, quam operatus est, vivet. Non tam mea quam sua vivet justitia: licet justitiae meae sit, bonis bona, et malis mala reddere. Numquid voluntatis meae est mors impii, dicit Dominus Deus: et non ut convertatur a viis suis, et vivat? . Ergo Domini voluntatis est, omnes salvos fieri, et ad notitiam veritatis venire. Ubicumque autem Dei videtur severa et truculenta sententia, non homines, sed peccata condemnat. Si autem averterit se
Abbreviated transcription (Latin):
erit suꝑ illum. Soluit questionẽ
quam econtrario poterat auditor oppo¬
nere. Soletis ait dicere. Quare filius
iustus non portabit iniquitatem patͥs:
Adquȩ ipse respondet. Nidelicet quia
filius bene oꝑatus ẽ. & patris delicta ñ
fecit: iustumq ẽ ut quomͦ peccator in
suo scelere morit᷑. sic iustus in suis iuiuat
iurtutibus: & moriat᷑ anima quȩ pec¬
cauerit. & uiuat quȩ dei p̃cepta custo¬
diert. Si autem impius egerit pe¬
nitentiam ab omnibꝰ peccatis suis quȩ
oꝑatus ẽ. & custodierit uniu̾sa p̃cepta
mea. & fecerit iudicium & iusticiam.:
uita uiuet & non moriet᷑. Omniũ iniqͥ¬
tatum eiꝰ quas oꝑatus ẽ. non recordabor:
ntantum ait peccata patrum ad filios
non redundant. nec iustum filium sce¬
leratus pregrauat pat̾. neq alii ꝓ alioꝵ
scelerib puniunt᷑. ut ipse unus atq id̾e
qui prius impius fuit atq peccator.
sipostea egerit penitentiam. & ad meli¬

Expanded text:
erit super illum. Solvit quaestionem, erit super illum. Solvit quaestionem, quam e contrario poterat auditor opponere. Soletis, ait, dicere: Quare filius justus non portavit iniquitatem patris? Ad quae ipse respondet: Videlicet, quia filius bene operatus est, et patris delicta non fecit. Justumque est, ut quomodo peccator in suo scelere moritur; sic justus in suis vivat virtutibus: et moriatur anima quae peccaverit; et vivat quae Dei praecepta custodierit. Si autem impius egerit poenitentiam ab omnibus peccatis suis quae operatus est, et custodierit universa praecepta mea, et fecevita vivet, et non morietur. Omnium iniquitatum ejus quas operatus est, non recordabor. In tantum, ait, peccata patrum ad filios non redundant, nec justum filium sceleratus praegravat pater: neque alii pro aliorum sceleribus puniuntur, ut ipse unus atque idem qui prius impius fuit atque peccator, si postea egerit poenitentiam, et ad meli
Abbreviated transcription (Latin):
iusti uiri filius declinans ad uitia atq
peccata morte moriatur: cum econtͣrio
ut mala non faciat & faciat bona. reus
pat̾̃noꝵ scelerum non teneat᷑. Quod & in
nobis accipi potest. quibus in psalmis
dicit᷑. audi filia & uide & inclina aurẽ
tuam. & obliuiscere popłm tuum. &
domum patris tui. & concupiscet rex de¬
corem tuum. Et qui de gentium sumꝰ
stirpe generati. ut relinquamꝰ parentũ
crimina: & faciamꝰ iudicium atq iusticia.
& uiuamꝰ in ea. Repetit quȩ supra lagus
ꝓsecuti sumꝰ: & ideo breuit᷑ cuncta ꝑcur¬
rimus. ad illa que obscuriora & noua
sunt. tnsire cupientes. Et dicitis.
Quare non portauit filius iniquitatem¬
patris: Uidelicet quia filius iudiciũ
& iusticiam oꝑatus ẽ: omĩa p̃cepta mea
custodiuit & fecit illa uita uiuet. Ani¬
ma quȩ peccauerit ipsa moriet᷑. filius
non portabit imquitatem patris. & pat̾
non portabit inquitatem filii. Iusticia
iusti suꝑ eum erit. & impietas impii

Expanded text:
justi viri filius declinans ad vitia atque justi viri filius declinans ad vitia atque peccata, morte moriatur. Cum econtrario ut mala non faciat et faciat bona, reus paternorum scelerum non teneatur. Quod et in nobis accipi potest, quibus in Psalmis dicitur: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui: et concupiscet rex decorem tuum . Et qui de gentium sumus stirpe generati, ut relinquamus parentum crimina, et faciamus judicium atque justitiam, et vivamus in ea. Repetit itaque quae supra latius prosecuti sumus. Et ideo breviter cuncta percurrimus, ad illa quae obscuriora et nova sunt transire cupientes. Et dicitis: Quare non portavit Al. portapatris? uidelicet quia filius iudicium et iustitiam operatus est et omnia praecepta mea custodiuit et fecit illa: uita uiuet. anima, quae peccauerit, ipsa morietur. filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatejusti super eum erit, et impietas impii
Abbreviated transcription (Latin):
describitur. quod homines deuorarit.
multas uiduas fecerit. ad desertum
ad duxerit ciuitates. & ad uocem rugi¬
tus eiꝰ t̾rita sit uniu̾sa ꝓuracia. ita ut
conuenirẽt ad eum gentes & expande
terent eum incaueam & incatenas. non
quo hoc iechoniȩ factum sit. ipse eñĩ
se tradidit regi babilonio. & inchaldeã
asportatus ẽ: s ut leonis seruet᷑ tͣnslatio.
qui capit᷑ in foueis. catenis constringit᷑.
& in caueis reseruat᷑. Alio quin uixta
hystoriam hoc desedechia legimꝰ. qui
post iechoniã rex ierłm constitutus ẽ.
& hȩc fecit occasio. ut quia catene le¬
gunt᷑ & cauea & carcer nominat᷑. sede¬
chiam potius quam iechoniam pleriq
intelligant. Seruatus gͥ in carcere ẽ nec
int̾fectus. & tantummͦ sublatus e regno:
ceterum sedechiam cecum ductum in
babilonem. ibiq statim occisum nar¬
rat hystoria. Mat̃ tua quasi uinea
insanguine tuo suꝑ aquã plantata:
fructus eiꝰ & frondes creuerunt ex aqͥs¬

Expanded text:
describitur, quod homines devorarit, describitur, quod homines devorarit, multas viduas fecerit, ad desertum adduxerit civitates, et ad vocem rugitus ejus territa sit universa provincia, ita ut cum pervenirent ad eum gentes et expanderterent eum in caveam quod hoc Jechoniae factum sit, ipse enim se tradidit regi Babylonio, et in Chaldeam asportatus est; sed ut leonis servetur translatio, qui capitur in foveis, catenisque constringitur, et in caveis reservatur. Alioquin juxta historiam: hoc de Sedecia legimus, qui post Jechoniam rex Jerusalem constitutus est. Et haec fecit occasio, ut quia catenae leguntur, et caveae, et carcer nominatur, Sedeciam potius quam Jechoniam plerique intelligant. Servatus igitur in carcere est, 220 nec interfectus, et tantummodo sublatus e regno. Caeterum Sedeciam caecum ductum in Babylonem, ibique statim occisum, narrat historia. Mater tua quasi vinea in sanguine tuo super aquam plantata: fructus ejus et frondes
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ nom̃ accepit. Perspicuũq est
sub mechaphora leenȩ leunculorum
& leonis. rursum q alterius leonis.
illa describi quȩ eo tempore iam facta
erant quo hȩc ꝓpħa dicebat. Postqͣm
em̃ ierłm eduxit de stirpe regia io¬
achaz filium iosiȩ & constituit inire¬
gem: tam crudelis inbreui extitit
tempore ut tropologice cepisse p̃das
& homines deuorasse memoretur. Ad
quem cum uenisset egypti.cepit eũ
non absq uulnerib. siue infouea ut
ꝓprie inhebraico continet᷑. ut conser¬
uet tropologicam captionẽ leonum
qua semꝑ infoueis capi solent: & ad
duxit eum inchamo siue inchatenis
int̾ram egypti ibiq mortuus ẽ. Qͦo
cum uidisset inat̾ eius ierłm. quȩ
eum genuerat. quȩ nutrierat. quȩ
constituerat in regnum. qͦd perisset
expectatio eiꝰ: tulit de aliis regibus ie¬
choniam filium ioachim & constituit
in regem. Qui & ipse p̃decessoris imi¬
tatus crudelitatem subleonis feritate

Expanded text:
tus est, nomen accepit. Perspicuumque est tus est, nomen accepit. Perspicuumque est sub μεταφόρᾳ leaenae et leunculorum et leonis, rursumque alterius leonis, illa describi quae eo tempore jam facta erant, quo haec propheta dicebat. Postquam enim Jerusalem eduxit de stirpe regia Joachaz filium Josiae, et constituit in regem, tam crudelis in brevi exstitit tempore, ut tropologice cepisse praedas et nomines devorasse memoretur. Ad quem cum venisset Aegyptius, cepit eum non absque vulneribus, sive in fovea, ut proprie in Hebraico continetur, ut conservet tropologicam captionem leonum, qua semper in foveis capi solent. « Et adduxit eum in chamo, sive in catenis in terram Aegypti, ibique mortuus est. » Quod cum vidisset mater ejus Jerusalem, quae eum genuerat, quae nutrierat, quae constituerat in regnum, quod perisset exspectatio ejus, tulit de aliis regibus Jechoniam, filium Joachim, et constituit in regem, qui et ipse praecessoris imitatus crudelitatem sub leonis feritate
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ductus in babilonẽ sit. Nos autẽ
istius modi explanationes lectoris ar¬
bitrio relinquentes: dicemus captiui¬
tate uicina ꝓpħam non tam futura
uaticinari. quã narrare p̃terita. ł ost
sextum enim sedechiȩ annum. siqͥdẽ
statim inconsequentib legimus. &
factum ẽ inanno septimo inquinto
mense. decima mensis. assumit᷑ planc¬
tus suꝑ pͥncipes uł principem isrł:
& dicit᷑. Quare mat tua leena inter
cipes ẽ: om̃s uidelicet qui de iosie stir¬
pe generati sunt. Mat̃ principu
ierłm leena appellat᷑. quȩ leunculos
genuit & nutriuit. unũq deleuncu¬
lis sius eduxit & fecit leonem. ioa¬
chaz significans filium iosiȩ: quem
nechao pharao duxit inegyptum. &
ꝓeo constituit ioachim. Quo mortuo
iechonias filius eiꝰ rex constitutus. cũ
matre & optimatib ciuitatis ana-¬
buchodonosor ductus ẽ inbabilonẽ:
de quo nascitur salathiel pat̃ zoro¬
babel qui ex eo quod inbabilone na¬

Expanded text:
ipse ductus in Babylonem sit. Nos autem ipse ductus in Babylonem sit. Nos autem istiusmodi explanationes lectoris arbitrio relinquentes, dicemus captivitate vicina, prophetam non tam futura vaticinari, quam narrare praeterita. Post sextum enim Sedeciae annum siquidem statim in consequentibus legimus: Et factum est in anno septimo, in quinto mense, decima mensis  assumitur planctum super principem Israel, et dices: Quare mater tua leaena inter cipes est, omnes videlicet, qui de Josiae stirpe generati sunt. Mater principum Jerusalem leaena appellatur; quae leunculos genuit et nutrivit, unumque de leunculis suis eduxit. « Et fecit leonem, » Joachaz significans filium Josiae, quem Nechao Pharao duxit in Aegyptum, et pro eo constituit Joachim. Quo mortuo Jechonias filius ejus rex constituitur, cum matre et optimatibus civitatis a Nabuchodonosor ductus est in Babylonem. De quo nascitur Salathiel pater Zorobabel, qui ex eo quod in Babylone na
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & posuerunt eum inchamo. & inca¬
uea uenit ad regem babilonis. intro¬
duxerunt eum incarcerem: ut non
audiretur uox eius ultra suꝑ montes
isrł. Scio me in hoc loco multiplicẽ
legisse explanationem. & tantis obscu¬
ritatib impeditam. ut non tam aꝑue¬
rit. quam inuoluerit lectionem. dũ
uniu̾sa quȩ scripta sunt refert adcon¬
trarias fortitudines. & in cȩlesti ierłm
leones & bella describit. quomͦ alter
eoꝵ captus sit. & rutsum in locum eiꝰ
alius constitutus: multaq ponit tes¬
timonia diabolum & comites eiꝰ leo-¬
nes appellari solere. ut ẽ illud de apło
petro. adu̾sarius nr diabolus qͣsi leo
rugiens circuit & querit quomͦ pos¬
sit intrare. & de psalmis. Ne tradas
bestiis animã confitentem tͥ. Certe
uͥ ad historiam ueriit. dicit iohannais
filium chareȩ ductum in egyptum.
qui quomͦ fugiens cum paucis leo
appellandus sit scire non possum: &
alterum leonem sedechiam. qui et

Expanded text:
est, et posuerunt eum in chamo, et in caest, et posuerunt eum in chamo, et in cavea venit ad regem Babylonis, et introduxerunt eum in carcerem: ut non audiretur vox ejus ultra super montes Israel. Scio me in hoc loco multiplicem legisse explanationem, et tantis obscuritatibus impeditam, ut non tam aperuerit, quam involverit lectionem, dum universa quae scripta sunt, refert ad contrarias fortitudines, et in coelesti Jerusalem leones et bella describit: quomodo alter eorum captus sit, et rursum in locum ejus alius constitutus, multaque ponit testimonia: diabolum, et comites ejus, leones appellari solere, ut est illud de apostolo Petro: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit, et quaerit quomodo possit intiis animam confitentem tibi . Certe ubi ad historiam venit, dicit Johanan filium Careae ductum in Aegyptum: qui quomodo fugiens cum paucis leo appellatus sit, scire non possum: et alterum leonum Sedeciam, qui et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : & miserunt eum incaueam in cathenis.
Adduxerunt eum ad regem babilonis.
ipserumꝙq eum in carcerem: ne audi¬
ret᷑ uox eius ultra suꝑ montes isrł. Lxxͦ.
Et tu accipe lamentum suꝑ principẽ
isrł. & dices. Quid mat̾ tua catulus in
medio leonum facta ẽ: Inmedio leonũ
multiplicauit catulos suos: & exiliuit
unus de catulis eius. leo factus ẽ: & didi¬
cit raꝑe rapinas. hominesq comedit.
Et audierunt contra eum gentes: nicor¬
ruptione exũ captus ẽ: & ad duxerunt
inchamo interram egypti. Et uidit
qm̃ ablatus ẽẽt ab ea. & ꝑrisset substan¬
tia eiꝰ. & tulit alium de catulis suis. leo¬
nem constituit eum. & conu̾sabat᷑ in
medio leonum. Leo factus ẽ. & didicit
raꝑe rapinas. homines comedit. & pasce¬
batur in audacia sua. & ciuitates eoꝵ
ad desertum adduxit: & uastauit t̾ram
& plenitudinem eius rugitus sui. Et
dedit suꝑ eum gentes ꝑcircuitum de
regionibus: & expanderunt suꝑ eum
retia sua. Incorruptione earũ captus

Expanded text:
Et miserunt eum in caveam, in catenis adduxerunt eum ad regem Babylonis, miseruntque eum in carcerem ne audiretur vox ejus ultra super montes Israel. LXX: Et tu accipe lamentum super principem Israel, et dices: Quid mater tua catulus 218 in medio leonum facta est? in medio leonum multiplicavit catulos suos. Et exsilivit unus de catulis ejus: leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et audierunt contra eum gentes. In corruptione earum captus est, et adduxerunt in chamo in terram Aegypti. Et vidit quoniam ablatus esset ab ea, et perisset substantia ejus, et tulit alium de catulis suis, leonem constituit eum: et conversabatur in medio leonum. Leo factus est, et didicit rapere rapinas: homines comedit, et pascebatur in audacia sua, et civitates eorum ad desertum adduxit, et vastavit terram et plenitudinem ejus a voce rugitus sui. Et dedit super eum gentes per circuitum de regionibus: et expanderunt super eum retia sua. In corruptione earum captus
Abbreviated transcription (Latin):
illa leuaui manum meam ꝓeis. ut
educerẽ eos de t̃ra egypti. int̾ram qm
ꝓuideram eis fluentem lacte & melle.
quȩ ẽ egregia int̃ om̃s t̾ras. LXX. Nec
dicit dñs ds. Ex qua die elegi domum
isrł. & notus factus sum seniorib domꝰ
iacob. & cognitus eis int̾ra egypti. sus¬
illa apprehendi eos manu mea dicens
ut educerem eos de t̾ra ȩgypti int̾ram
quã paraui eis. t̾ram fluentẽ lacte &
melle. fauus ẽ ultra omne̾m t̾ra̾m.
egregia ẽ int̃ om̃s t̾ras. aquile prima
editio posuit firmam̃tum. scda incli¬
tum. symmachus regionẽ. tͥeodotio
fortitudinem. quo uidelicet omĩm
t̾rarum istasit fundam̃tum: quod in
ea di religio sit. & templũ cͤerimoniȩ.
& noticia di. Et intantum popłs isrł
in egrpto constitutus ignorabat dm̃:
ut missus ad eos moyses. si int̾rogaue¬
rint ait me. quis misit te. qͥd dicã eis:
Dic inquit adeos: qui ẽ misit me. In
egypto gͥ notus factus ẽ popło & se¬
mini domꝰ iacob. qͣnͣdo leuauit ma

Expanded text:
illa levavi manum meam pro eis, ut educerem eos de terra Aegypti in terram quam provideram eis, fluentem lacte et melle: quae est egregia inter omnes terras. LXX: Haec dicit Dominus Deus: Ex qua die elegi domum Israel, et notus factus sum semini domus Jacob, et cognitus eis in terra Aegypti, et susilla apprehendi eos manu mea, dicens: ut educerem eos de terra Aegypti in terram quam paravi eis, terram fluentem lacte et melle: favus est ultra omnem terram. Pegregia est inter omnes terras, Aquilae prima editio posuit, firmamentum; secunda, inclytum; Symmachus, regionem; Theodotio, fortitudinem; quod videlicet omnium terrarum ista sit fundamentum, quod in ea Dei religio sit, et templum, et ceremoniae, et notitia Dei; et in tantum populus Israel in Aegypto constitutus ignorabat Deum, ut missus ad eos Moyses: Si interrogaverint, ait, me, quis misit te? quid dicam eis? Dic, inquit, ad eos: Qui est, misit me . In Aegypto igitur notus factus est populo, et semini do
Abbreviated transcription (Latin):
hodie: & ego respundebo uob̃ domꝰ isrł:
Uiuo ego dic̃ dñs ds: quia non responde¬
bo uobis. Patrum ur̃orum imitami¬
ni uicia. & ꝑeasdem inceditis uias. ut
delicta similia similem mereant᷑ & penã.
& intantum scelerum ꝓfecistis. ut filios
ur̃os ꝑignem demonibus consecretis.
nec semel hoc fecisse sufficiat. s usq in
p̃sentiarum agatis eadem. non quo hȩc
seniores incaptiuitate faciant. s quo
illi qui ierosolimis morabant᷑. & quibꝰ
captiuitas imminebat. hȩc omnia
facere non cessent:& cum tantis flagiciis
obligati sitis. responsionem inquit
respondebo uobis. Quodq sequitur.
neq cogitatio mentis ur̃ȩ fiet dicen¬
tium. erimus sicut gentes & sicut
cognationes t̾rȩ. ut colamus ligna
& lapides. uiuo ego dicit dñs ds. qm̃¬

Expanded text:
hodie, et ego respondebo vobis, domus Israel? Vivo ego, dicit Dominus Deus, quia non respondebo vobis. Patrum vestrorum imitamini vitia, et per easdem inceditis vias, ut delicta similia similem mereantur et poenam, et in tantum scelus profecistis, ut filios vestros per ignem daemonibus consecretis: nec semel hoc fecisse sufficiat, sed usque in praesentiarum 235 agatis eadem. Non quod haec seniores in captivitate faciant, sed quod illi qui Jerosolymis morabantur, et quibus captivitas imminebat, haec omnia facere non cessent. Et cum tantis flagitiis obligati sitis, responsionem, inquit,respondebo vobis, quodque sequitur: Neque cogitatio mentis vestrae fiet, dicentium, erimus sicut gentes, et sicut cognationes terrae, ut colamus ligna et lapides. Vivo ego, dicit Dominus Deu
Abbreviated transcription (Latin):
Pes quoq currit adiniquitatẽ & ocłs si
alienam mnulierem concupiscat: nec
sit eiꝰ imitator de quo dicit᷑. Iniquitatẽ
non fecit. & dolus non ẽ inuentus in
ore eiꝰ. Unde & de iniquo mammona
iubem᷑ facere noħamicos: qui nos inȩ¬
terna recipiant tabernacula. Quintũ
decimũ ẽ. iudicium uerum fecerit int̾
uirũ & uirũ siue ꝓximum suum. Qd̃
uidet᷑ idem sonare. quod primum ubi
scriptum ẽ. si fuerit uir iustus & fecerit
iudicium: s addita ueritate iudicii qd̾
facit inter uirũ & uirũ siue ꝓximum
suũ. ẽp̃ytasiũ cernit᷑ habere uirtutum.
Unde & in ꝓu̾bioꝵ exordio. pꝰmulta p̃cepta¬

Expanded text:
Pes quoque currit ad iniquitatem, et oculus si Pes quoque currit ad iniquitatem, et oculus si alienam mulierem concupiscat, nec sit ejus imitator, de quo dicitur: Iniquitatem non fecit, et dolus non est inventus in ore ejus . Unde et de iniquo mammona jubemus facere nobis amicos, qui nos in aeterna recipiant tabernacula. Quintum decimum est: Judicium verum fecerit inter virum et virum, sive proximum suum. Quod videtur idem sonare quod primum, ubi scriptum est: Si fuerit justus, et fecerit judicium; sed addita veritate judicii: quod facit inter virum et virum, sive proximum suum, ἐπίτασιν cernitur habere virtutum. Unde et in Proverbiorum exordio
Abbreviated transcription (Latin):
mediam. Qui iustissimũ seꝓutauerit:
quartã plus accipiet portionem. Et so¬
lent argumentari ac dicere. Dediunũ
niodiũ: qͥsatis fec̃ decem modios. Nonne
iustumẽ ut medium modium de meo
plus accipiam: cum ille mea lib̾alitate
nouem & semis de meo habeat: Nolite
Respondeat enim nob̾breuit̃ fenerator
misericors: utrum habenti dederit an
non habenti.Si habenti.utiq dare non
debuerat. S dedit quasi non habenti.Er¬
go quare plus exigit qͣsi ab habente
Alii ꝓpecuna fenerata solent munus¬
cula acciꝑe diu̾si generis: & ñ intelli¬
gunt usurã appellari & suꝑabun-¬
dantiã quicquid illud ẽ. siab eo quod
dederint. plus acceꝑint. Quartꝰ decimꝰ
gradus ẽ. ahiniquitate au̾terit manũ
suam: ut omm oꝑe fugiat iniquitatẽ.
Non enim solum manu. s & aliis m̃bris
cõmittit᷑ inquitas: dicente salomone.
Imqua labia ate ꝓcul remonie. Et inpsal¬
mis. Inquitatem in excelso locuti sun.

Expanded text:
mediam, qui justissimum se putaverit, mediam, qui justissimum se putaverit, quartam plus accipiet portionem. Et solent argumentari ac dicere: Dedi unum modium qui satus fecit decem modios, nonne justum est, ut medium modium de meo plus accipiam, cum ille mea liberalitate novem et semis de meo habeat? « Nolite » Respondeat enim breviter nobis fenerator misericors utrum habenti dederit an non habenti? Si habenti utique dare non debuerat, sed dedit quasi non habenti. Ergo quare plus exigit quasi ab habente? Alii pro pecunia fenerata solent munuscula accipere diversi generis, et non intelligunt usuram appellari et superabundantiam quidquid illud est, si ab eo, quod dederint plus acceperint. Quartus decimus gradus: « Ab iniquitate, ait, averterit manum suam; » ut omni opere fugiat iniquitatem, non enim solum manibus, sed et aliis membris committitur iniquitas, dicente Salomone: « Iniqua labia a te procul remove . » Et in Psalmis: Iniquitatem in excelso locuti sunt .
Abbreviated transcription (Latin):
Inhebraico cunctarũ specierum usura
quod & in decimo quarto psalmo scͥptũ
ẽ. qui pecuniam suã non dedit ad usu¬
ram & quomͦ dicit᷑. fratri tuo non fene¬
rabis. alieno autem fenerabis. S uide
ꝓfectum. Inpͥncipio legis afr̃ib tantũ
femis collitur: in ꝓpħa ab omĩbus usu¬
ra ꝓhibet᷑. dicente ierechyele petumã
suam adusurã non dederit. Porro in eu¬
angelio uirtutis augmentũ ẽ. p̃cipien¬
te dño. feneramini his a quib non
sꝑatis reciꝑe. Sequit᷑ interciodecimo
loco. & amplius non acceꝑit. Putant
quidam usuram tantum ẽẽ in pecu¬
nia: quod p̃uidens scͥptura diuina.
omĩs rei aufert suꝑabundantiam.
ut plus non recipias quam dedisti.
Solent magris frumenti & milii uini
&e olei cȩteraꝵ q specierum usurȩ erigi.¬
siue ut appellat sermo diuinus. abun¬
dantia: u̾bi gr̃a. ut hẏemis temꝑore de-¬
mus decem modios & in messe recipi¬
amꝰ quindecim. hoc ẽ amplius partem

Expanded text:
» In hebraico cunctarum specierum usura » In hebraico cunctarum specierum usura quod et in decimo quarto psalmo scriptum est: « Qui pecuniam suam non dedit ad usuram. » Et quomodo dicitur: « Fratri tuo non fenerabis, alieno autem fenerabis , » sed vide profectum in principio legis a fratribus tantum fenus tollitur; in Propheta, ab omnibus usura prohibetur, dicente Ezechiele, « pecuniam suam angelio virtutis augmentum est, praecipiente Domino: « Feneramini his a quibus non speratis recipere. » Sequitur, in tertio decimo loco: « Et amplius non acceperit. » Putant quidam usuram tantum esse in pecunia. Quod praevidens Scriptura divina, omnis rei aufert superabundantiam, ut plus non recipias, quam dedisti. Solent in agris frumenti et milii, vini et olei, caeterarumque specierum usurae exigsive ut appellat sermo divinus abundantiae. Verbi gratia, ut hyemis tempore demus decem modios, et in messe recipiamus quindecim, hoc est, amplius partem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ his qui manducauerunt & biberunt
& saturati sunt. & in crasati calcitͣuer̃t
de quibus dicit᷑. Ue qui sacurati estis nc̃
quia esuriͤtis. ne euomant illum. di¬
cente salomone. Quomet enu & con¬
taimnabit sermones meos bonos. Qͦd
aliis uerbis saluator loquit᷑. Nedetis
scm̃ canibꝰ. neq mittatis margaritas
ur̃as ante porcos. Undecimũ possidet
locum & nudum oꝑu̾it uestimento.
Qͥ sermo iuxta suꝑioris u̾siculi explana¬
tionem duplicit̾ disserendus ẽ: ut et
nudis tribuamus oꝑimentum. salua¬
tore dicente. nudus eram & oꝑustis
me. & nudis fide atq uirtutibus tri¬
buamꝰ uestim̃tum xp̃i. de quo scͥptũ ẽ.
Quot quot eñĩ in xp̃o baptizati estisxp̃or
indiustis. Hoc uestim̃to nudus erat.
qui uestem non habens nuptialem pro¬
iectus ẽ de cõuiuio. De hac nuditate. &
ad ierłm dñs loquit᷑. Tu autẽ eras nu¬
da & confusionis plena. Duodecimũ
pecuniã suam adusuram non dederit.

Expanded text:
est his, qui manducaverunt et biberunt est his, qui manducaverunt et biberunt et saturati sunt, et incrassati calcitraverunt ; » de quibus dicitur: « Vae qui saturati estis nunc, quia esurietis , » ne evomant illum: dicente Salomone: « Evomet enim, et contaminabit sermones tuos bonos . » Quod aliis verbis Salvator loquitur: Ne detis sanctum canibus: neque mittatis margaritas vestras ante porcos . Undecimum possidet locum: Et nudum operuit vestimento. Qui sermo juxta superioris versiculi explanationem, dupliciter disserendus est: ut et nudis tribuamus operimentum, Salvatore dicente: Nudus eram, et operuistis me , et nudis fide atque virtutibus tribuamus vestimentum Christi, de quo scriptum est: Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis . Hoc qui vestem non habens nuptialem, projectus est de convivio. De hac nuditate et ad Jerusalem Dominus loquitur: « Tu autem eras nuda et confusionis plena . » Duodecimum pecuniam suam ad usuram non dederit.
Abbreviated transcription (Latin):
sceleribus glorientur. publiceq diaconꝰ
in eccłiis recitet offerentium nomina.
tantum offert ille. ille tantum pollicitꝰ
ẽ:placentq sibi ad plausum popłi tor¬
quente eos conscientia: damusq mate¬
riam miseris ut gaudeant ad ea quȩ
tribuunt. & non lugeant adea quȩ
rapuerint. Melius ẽ autẽ ut intelliga¬
mus panem iusti eum ẽẽ qui dicit ego
sum panis qui de cȩlo descendi. & quem
moratione nob̾ tribui deprecamur. pa¬
nem nr̃m substantiuum siue suꝑuen¬
turum da nob̃: ut quem postea semꝑ
accepturi sumꝰ. inp̃senti seculo cotidie
meream᷑ acciꝑe. hunc panem iustus
esurientib tribuit de quib scͥptum ẽ.
beati qui esuriunt & scͥiunt iusticiã:
qui quia iustus ẽ. cominunẽ om̃ium
panem suũ facit ꝓpͥum: qui defecerat
in uidea ꝓpħa dicente. Auferam ab eis
fortitudinẽ siue baculum panis. H qͦd
ẽ & esurientium.: qui omĩno non dandꝰ

Expanded text:
sceleribus glorientur. Publiceque diaconus sceleribus glorientur. Publiceque diaconus in Ecclesia recitet offerentium nomina, quantum offert illa tantum ille pollicitus est. Placentque sibi ad plausum populi torquente eos conscientia. Damusque materiam miseris, ut gaudeant ad ea quae tribuunt, et non lugeant ad ea quae rapuerint. Melius autem est, ut intelligamus panem justi eum esse qui dicit: « Ego sum panis, qui de coelo descendi ; » et quem in oratione nobis tribui deprecamur, « panem nostrum substantivum, » sive superventurum « da nobis, » ut quem postea semper accepturi sumus, in praesenti saeculo quotidie mereamur accipere. Hunc panem justus esurientibus tribuit, de quibus scriptum est: « Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam . » Qui quia justus est communem omnium panem suum facit proprium, qui defecerat in Judaea, propheta dicente: « Auferam ab eis fortitudinem, sive baculum panis . » Hocest, et esurientium, qui omnino non dandus