comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. sine causa iustificaui cor meũ. Qnͣdo
seruio deo & ista ñ habeo: non seruiunt illi. &
his habundant. Ergo sine causa iustificauti
cor meum. E rlaui int̾ innocentes manꝰ meas.
Hoc sine causa feci. Ubi ÷ merces bone uitȩ meẽ:
Ubi ÷ p̃mium seruitutis meẽ : bene uiuo & ego:
non rececdunt flagella dei. Bene seriuo & fla¬
gellar. ñ seruit & ornat᷑. Magnã questionẽ: sibi fecit.
Agit᷑ anima: transit anima: transitura ad con¬
tẽpnenda trena. & concupiscenda et̃na. Transitꝰ
÷ ipsiꝰ antmȩ in hac cogitatione. ubi fluctuat
in quadam tẽpestate: ꝑuentura ÷ ad portũ.
Et qͦmͦ solent egri qui lentiꝰ egrotant cum
sanitas longe est: uicina sanitate plus estui¬
ant. Accersionem creticã medici uocant: ꝑ ꝗͣ
transit᷑ ad sanitatẽ. Alaior ibi estus: s ducens
ad salutẽ. Maior ibi ardor: s uicina refectio.
Sic ergo: & hic estuat. Nam ꝑicłosa uerba sunt
frs: molesta. & pene blasphema. Quomͦ scuit

Expanded text:
 sine causa justificavi cor meum. Quando servio Deo, et ista non habeo; non serviunt illi, et his abundant: Ergo sine causa justificavi cor meum, et lavi in innocentibus manus meas. Hoc sine causa feci. Ubi est merces bonae vitae meae? ubi est praemium servitutis meae? Bene vivo, et egeo; non recedunt flagella Dei. Bene servio; et flagellor, non servit, et ornatur. Magnam quaestionem sibi fecit. Agitatur anima, transit anima transitura ad contemnenda terrena et concupiscenda aeterna. Transitus est ipsius animae in hac cogitatione: ubi fluctuat in quadam tempestate, perventura est ad portum. Et quomodo solent aegri, qui lentius aegrotant cum sanitas longe est, vicina sanitate plus aestuant: accessionem creticam medici vocant, per quam transitur ad sanitatem; major ibi aestus, sed ducens ad salutem; major ibi ardor, sed vicina refectio: sic ergo et hic aestuat. Nam periculosa verba sunt, fratres, molesta, et pene blasphema, Quomodo scivit
Abbreviated transcription (Latin):
uiuunt. qui iuste untunt: Ie ꝑdidit homo
iustꝰ seruitutẽ suam: I magis ds malis
fau&. aut nemmẽ curat: Hoc uis dicere.
hoc narrare: Reprimit se auctoritate cõpes¬
pere. in istã sententiã: s reuocat᷑ script̾is dicen¬
tib ut semꝑ bene iuiuat᷑. dicentib q d̾s cu¬
rat res humanas. qr discernit int̾ impium
& pium. łrgo & iste uolens iam istã ꝓferre.
sententiam: reuocat se. Et quid ait: Si dice.¬
bam narrabo sic: Ecce generationẽ filioꝵ.
tuoꝵ reꝓbaui. Reꝓbaui generationẽ filioꝵ
tuoꝵ: si narrabo sic: generationẽ iustoꝵ reꝑ¬
babo. Sic̃ & quedam habent exemplaria: ec¬
ce generationi filioꝵ tuoꝵ cui concinui. Id÷
cui filioꝵ tuoꝵ concinini. id ÷ cui congrui. cui
acõmodatꝰ sum: dissoniu abom̾ib. si sic doceo.
Concinit eni: qui consonat. Qui atit̃ ñ conso¬
nat: ñ concinit. Aliuid dicturꝰ sũ: quã dixit
ꝓpħȩ: Illi enĩ om̃s dixert̃. qr curat ds̃ res

Expanded text:
uste vivunt, quia perdidit homo justus servitutem suam, quia magis Deus malis favet, aut neminem curat? hoc vis dicere, hoc narrare? Reprimit se, auctoritate compespere in istam sententiam; sed revocatur Scripturis dicentibus ut semper bene vivatur, dicentibus quia Deus curat res humanas, quia discernit inter pium et impium. Ergo et iste volens jam istam proferre sententiam, revocat se. Et quid ait? Si dicebam, Narrabo sic: ecce generationem filiorum tuorum reprobavi. Reprobavi generationem filiorum tuorum, si narrabo sic: generationem justorum reprobabo. Sicut et quaedam habent exemplaria: Ecce generationi filiorum tuorum cui concinui? id est, cui filiorum tuorum concinui? id est, cui congrui, cui accommodatus sum? Dissonui ab omnibus, si sic doceo. Concinit enim qui consonat; qui autem non consonat, non concinit. Aliud dicturus sum quam dixit prophetae. Illi enim omnes dixerunt, quia curat Deus res
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram. Ideo reuertet᷑ huc: ppłs m̃s. Nam ipse
asaph: reuertet᷑ huc. Nidit enĩ ista habunda¬
re iniqͥs: uidit suꝑbis. rectit addm̃. & mcipit
querere & dispittare. S qͣndo: qm̃ dies pleni
inuement᷑ meis. Quid ÷ dies pleni: cũ aut̃
uenit plenitudo tẽꝑis: misit ds̃ filtum suũ.
psat plenitudo tẽꝑis. qͣndo uenit ilȩ tẽꝑalia
docere contẽpni. non habere magnũ quicqͥ
mali homines cupiunt pati. qͥcqͥd mali homi¬
nes metuunt. factꝰ ÷ ina. reuocauit acdcogitati¬
onẽ intimã. ammonuit qͥd adeo quȩrendũ
ẽt. Et uide deqͣ cogitatione reurberita in se:

Expanded text:
 Ideo revertetur huc populus meus. Jam ipse Asaph revertitur huc. Vidit enim ista abundare iniquis, vidit superbis: redit ad Deum, et incipit quaerere et disputare. Sed quando? Cum dies pleni invenientur in eis. Quid est, dies pleni? Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ipsa est plenitudo temporis, quando venit ille temporalia docere contemni, non habere magnum quidquid mali homines cupiunt; pati quidquid mali homines metuunt. Factus est via, revocavit ad cogitationem intimam, admonuit quid a Deo quaerendum esset. Et vide de qua cogita
Abbreviated transcription (Latin):
Unde tibi enĩ uidet᷑ non scire dm̃. & ñ. eẽ. scientia
maltissimo: Respond&. Etce ipsi peccatores
& habundantes inscło. Obtinuert̃ diuitias
Et peccatores st̃ & habundantes diuitias in scło
obtinuert̃. Confessus ÷ qr ideo nolebat. eẽ. pecca¬
tor: ut haber& diuitias. Carnalis anima. uisi¬
bilib reb & tr̃enis uendiderat iusticiam suã.
ualis iusticia quȩ ꝓpt̾ aurũ habet᷑. quasi pre¬
ciosius sit aurũ: quã ipsa iusticia: Aut cũ
qͥsꝗͣ negat res alienas. maius dãpnũ patit᷑
cui negat. quã ille qui illi negat: Ile ꝑdit
uestem: iste fidem. Etce ipsi peccatores & habun¬
dantes in scło: obtinuert̃ diuitias. Inde gͦ nes

Expanded text:
nim tibi videtur non scire Deum, et non esse scientiam in Altissimo? Respondet: Ecce ipsi peccatores, et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Et peccatores sunt, et abundantes divitias in saeculo obtinuerunt. Confessus est quia ideo nolebat esse peccator, ut haberet divitias. Carnalis anima visibilibus rebus et terrenis vendiderat justitiam suam. Qualis justitia, quae propter aurum habetur; quasi pretiosius sit aurum quam ipsa justitia, aut cum quisquam negat res alienas, majus damnum patiatur cui negat, quam ille qui illi negat! Ille perdit vestem, iste fidem. Ecce ipsi peccatores, et abundantes in saeculo obtinuerunt divitias. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
miquitatẽ. S locunt᷑ malignitatẽ homines: & cũ
etiã clare audientib omĩb suꝑbe. łgo facio:
ego ostendam. d senties: cũ qͦ habes uiuere te ñ
sinam. Uł cogitares ea ñ etiam effunderes. uł intͣ
claustra cogitationis mala cupiditas coherceret᷑.¬
cogitationẽ suam. Quare : Anforte macer est:
dut quasi exadipe niquitas: miquitatẽ in altũ

Expanded text:
ignitatem. Sed loquuntur malignitatem homines et cum ed etiam clare, audientibus omnibus, superbe: Ego facio, ego ostendo; senties cum quo habes, vivere te non sinam. Vel cogitares ea, non etiam effunderes: vel intra claustra cogitationis mala cupiditas coerceretcogitationem suam. Quare? an forte macer est? Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Iniquitatem in altum
Abbreviated transcription (Latin):
gitantes: loquunt᷑ suꝑba. & incelũ ponunt
os scĩ. & transcendunt tr̃am. Si ultunũ suum
diem ñ cogitar&. id ÷ iudicĩ sui ultimũ diem
latro missus incarcere: nichil illo. ẽẽt. inmaniꝰ.
& tam̃ poss& effugere. Quo fugis ne moriaris:
Certꝰ erit ille dies. Quid ÷ diu qđ iucturꝰ es: qnͣ¬
tũ ÷ dui qđ hab& finẽ: Et si dui eẽt: huc ac¬

Expanded text:
et in coelum ponunt os suum, et trascendunt terram. Si ultimum suum diem non cogitaret, id est judicii sui ultimum diem, latro missus in carcerem, nihil illo esset immanius; et tamen posset effugere. Quo fugis ne moriaris? Certus erit ille dies. Quid est diu quod victurus es? Quantum est diu quod habet finem, etsi diu esset? Huc ac
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ t̾ram: Qđ dictũ ÷ posuert̾ incelũ os suu᷑. hoc
est enĩ transuit siꝑ t̾ram: transeunt t̾rena oĩa.
Quid ÷ transire t̾rena omĩa : Nonse cogitat homi¬
nẽ subtto mori posse cũ loquit᷑: quasi semꝑ ui¬
cturꝰ minat᷑. Transcendit cogitatio illiꝰ tr̃enam
fragilitatẽ: nescit quali uase cooꝑtus ÷. Nescit
qđ scriptũ ÷ alio loco detalib. Exic spc̃ eiꝰ &¬

Expanded text:
 in coelum os suum. Hoc est enim, transiit super terram, transeunt terrena omnia. Quid est, transire terrena omnia? Non se cogitat hominem subito mori posse, cum loquitur: quasi semper victurus minatur: transcendit cogitatio illius terrenam fragilitatem; nescit quali vase coopertus est, nescit quod scriptum est alio loco de talibus: Exiet spi
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ. ille aut̾e mortitus ÷: & sepultꝰ ÷. Hani
illiꝰ forte seputttira: nemo curauit. Et cũ apiꝰ
inferos illȩ diuies intormentis. cet. nonne duu¬
uit ocłos suos & uidit minfmito gaudio eumql
contẽpsit ante ianuam suam: Et digito eiꝰ aqul
stillam defideraiit. qiti demensa eiꝰ cadentes mus
desiderauerat. fĩs. labor ille pauꝑis qntꝰ futꝰ
Detitiȩ illiꝰ diuitis ꝗͣ longe fuerunt: Qd auttia
natio in morte: & ftrmam̃tũ erat inflagello
in laborib hominũ non fuit: & int̾ homines
flagellatꝰ nor:. Ile aitt̃ flagellatꝰ hc reqiuiala
ibi: qr flagellat omnẽ filium quẽ recipit d̾
cui dicis ista: E pulanti splentidȩ. & maua
t cotidie purpira & hisso. Cu dicis: Quicilli¬
sut indispositione cordis. Merito sero diaa¬

Expanded text:
Abrahae: ille autem mortuus est, et sepultus est; nam illius forte sepulturam nemo curavit: et cum apud inferos ille dives in tormentis esset, nonne elevavit oculos suos, et vidit in infinito gaudio eum quem contempsit ante januam suam, et de digito ejus aquae stillam desideravit, qui de mensa ejus cadentes micas desideraverat? Fratres, labor ille pauperis quantus fuit? Deliciae illae divitis quam longae fuerunt? Quod autem natio in morte, et firmamentum erat in flagello ejus; in laboribus hominum non fuit, et inter homines flagellatus non est: ille autem flagellatus hic, requievit ibi; quia flagellat omnem filium quem recipit . Sed cui dicis ista? Epulanti splendide, et induenti se quotidie purpura et bysso. Cui dicis? Qui transiit in dispositionem cordis. Merito sero di
Abbreviated transcription (Latin):
amies ñ uenit diues: sic nec diues abscedit. Idem
ipse ÷ utriꝰq introitꝰ: & par exitꝰ. Addo: qđ for¬
te mutabitis uices. Iã ubiq euangłium p̾diat᷑
adtende quetdã pauꝑem ulcerosũ qui iacebat
ante ianuã diuitis & cupiebat saturari dem

Expanded text:
dives non venit dives, sic nec dives abscedit: idem dives non venit dives, sic nec dives abscedit: idem ipse est utriusque introitus, et par exitus. Addo quod forte mutabitis vices. Jam ubique Evangelium praedicatur: attende quemdam pauperem ulcerosum qui jacebat ante januam diviti
Abbreviated transcription (Latin):
trausierunt: Pret̃ gressi sunt uiam. Quid̃÷ tran¬
sierunt: f xcesserunt in etas: humani generis.
Homines se pares cȩteris non putant. transierunt
inqͣm metas generis humani. Qnͣdo dicis tali
homini fr̾ tuus ÷ iste pauꝑ: cosclẽ parentes ha¬
tus es. Et site cirrcu̾stat familia. & si ruimerosũ auru
& argentũ. & si domꝰ marmorata contin&. & si tati
laqueata contegunt. simul uos & patiꝑem contegit
tectum mundi cȩlu. S diuersus es apauꝑe reb
nontius: extrinsecus appositis: te in illis uide:
ñ illas intte. Adtende te ipsum qͥd sis: ad pauꝑm
te ipsũ ñ qđ habes. Quid erũ defpicis fiẽm: Inus¬
cerib matrũ urarũ: ambo nudi fiustis. Certe
etiã cũ de uita ista exieritis. & istȩ carnes exuta
antma fuerint putre facte. dinoscunt᷑ ossa di¬
tis & pauꝑis: Deconditione loqͦr equali. de ipsa
sorte generis humara inqͣ om̃s nascunt᷑. Et aius
enĩ hic fit pauꝑ. n pauꝑsemꝑ hicerit. Et sicut

Expanded text:
transierunt? Praetergressi sunt viam. Quid est transierunt? Excesserunt metas humani generis; homines se pares caeteris non putant. Transierunt, inquam, metas humani generis. Quando dicis tali homini: Frater tuus est iste pauper; eosdem parentes hatus es; etsi te circumstat familia, etsi numerosum aurum et argentum, etsi domus marmorata continet, etsi tecta laqueata contegunt, simul te et pauperem contegit tectum mundi coelum; sed diversus es a paupere rebus non tuis, extrinsecus appositis: te in illis vide, non illas in te. Attende teipsum, qui sis ad pauperem; teipsum, non quod habes. Quid enim despicis fratrem? In visceribus matrum vestrarum ambo nudi fuistis. Certe etiam cum de ista vita exieritis, et istae carnes, exhalata anima, fuerint putrefactae, dignoscantur ossa divitis et pauperis! De conditione loquor aequali, de ipsa sorte generis humani in qua omnes nascuntur: et dives cum hic sit, et pauper, non semper hic erit; et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
habindans reb tantis: quare diripit res aliena:
Iuiꝰ miquitas ex matiȩ. huiꝰ exadipe ꝓcessit. Idõ
maero cũ dicis: quare hoc fecisti: humilit̾ af¬
flictꝰ & abiectus respondit. necessitas coegit. Qua¬
re ñ timiusti dm̃ E gestas cõpulit. Dic diui¬
ci qr̾ hoc facis. & ñ times dm̃: Si tam̃ tantꝰ es
qͥ possis dicere. uide si uł dignat᷑ audne. uide
si ñ etiam inte ipso ꝓdi& iniquitas exadipe
eiꝰ. Iam em̃ p̃ceptorib & correctorib sius inimi.¬
citias indicint: & fiunt inimici uerum dicen¬
tib iam sueti: cõpalpari uerb̃ adulantũ. ati¬
re molli. corde mñsano. Quis dicat diuiti male
fecisti rapere res alienas: Aut si forte ausus fu.¬
erit aliqͥs dicere. & talis÷ cui non possit illȩ re¬
sistere: q đ respond&. totũ incont̾ẽptu di loqͥ¬
t. Quare: quia suꝑb ÷. Quare: Quia pͥnguis
ẽ. Quare : Quia deuotꝰ adiucti mã ÷. ddice

Expanded text:
abundans rebus tantis, quare diripit res alienas? abundans rebus tantis, quare diripit res alienas? Illius iniquitas ex macie: hujus ex adipe processit. Ideo macro cum dicis: Quare hoc fecisti? Humiliter afflictus et abjectus respondet: Necessitas coegit me. Quare non timuisti Deum? Egestas compulit. Dic diviti: Quare haec facis, et non times Deum? si tamen tantus es qui possis dicere. Vide si vel dignatur audire; vide si non etiam in te ipso prodiet iniquitas ex adipe ejus. Jam enim praeceptoribus et correptoribus suis inimicitias indicunt; et fiunt inimici verum dicentibus, jam sueti compalpari verbis adulantium, aure molli, corde non sano. Quis dicat diviti: Male fecisti rapere res alienas? Aut forte si ausus fuerit aliquis dicere, et talis est cui non possit ille resistere, quid respondet? Totum in contemptum Dei loquitur. Quare? Quia superbus est. Quare? Quia pinguis est. Quare? Quia devotus ad victimam est. Prodiet
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ. uider& illos miseros &eqñdo felices uocant᷑.
S qr curu̾ amiti sunt iniquitate & impietate sua.
ñ uident. s nec uident᷑. Houerat illos fpc̃ qui de
illis ista dicit: & eo ocło tales debemꝰ inspicere. qͦ
scimꝰ uidere si nob̾ aufert᷑ ab ocłis tegimen impreta¬
tis. Uideamꝰ istos cũ felices sunt: fugiamꝰ & cũ feli¬
ces sunt.: nec imitem̃. Hoc adño deo nr̃o talia nob̃
ꝓ magno optemꝰ: qualia acctꝑe meruerunt. qͥ
illi non seriuunt. Amid qͥddlam seruat: aliud de
scribant᷑. Prodit quasi ex adipe iniquitas
coꝵ. Nide si ñ taurꝰ illȩ agnitꝰ est. Audite fi̾s.¬
ñ qͣm cũq transeundũ ÷ qđ dixit ꝓdit quasi
exadipe miquitas eoꝵ. Sunt eniꝰ mali: s matiȩ
mati. Ideo mali qi macri: id ÷ exiles exiguitate
qͣdam necessitatis affecti. & ipsi mali & dãpnan
aliq̃ inquitas. Tamen aliud ÷ denecessitate pec¬
care: aliud in habundantia. Pauꝑ mendicus
furtũ facit. exmatiȩ ꝓcessit iniquitas. Diues

Expanded text:
. Sed quia circumamicti sunt iniquitate et impietate sua, non vident; sed nec videntur. Noverat illos Spiritus qui de illis ista dicit; et eo oculo tales debemus inspicere, quo scimus videre, si nobis auferatur ab oculis tegumen impietatis, Videamus istos; et cum felices sunt, fugiamus; et cum felices sunt, non imitemur: nec a Domino Deo nostro talia nobis pro magno optemus, qualia accipere meruerunt qui illi non serviunt. Aliud quiddam servat; aliud desscribantur. Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Vide si non taurus ille agnitus est. Audite, fn quomodocumque transeundum est quod dixit, Prodiet quasi ex adipe iniquitas eorum. Sunt enim mali, sed macie mali; ideo mali, quia macri, id est exiles, exigui, tabe quadam necessitatis affecti: et ipsi mali, et damnandaliqua iniquitas. Tamen aliud est de necessitate peccare; aliud in abundantia. Pauper mendicus furtum facit; ex macie processit iniquitas: dives
Abbreviated transcription (Latin):
umi p̃p̃arat᷑ : aptea quidhinc isti dũ ñ flagel¬
lant᷑. dũ ñ laborant cum hominibꝰ: Ideo inqͥt
optinuit eos supbia. Adtende illos sitpbos in¬
disciplinatos. adtende taurũ deuotũ uictunȩ.
ꝑmissum errare libere & uastare. quȩ potest usq
ad diem occisionis. Iam bonũ ÷ fr̃s. inipsis ꝓphȩ
uerb̾ audiamꝰ hunc quasi taurũ: dequo dixi.
ic enĩ illum ⁊ alibi scriptã cõmemorat. Ducit eos
tã ꝗͣ aduiccitnã p̃paratos: & parcit eis admalam
lib̾tatẽ. Ideo dixit: optinuit eos sutꝑbia. Quid:
optinuit eos suꝑbia: Entũ amicti sunt cor¬
miquitate & impietate sua. Non dixit cecti.
s cirtũ amicti undiq coopti impietate sua.
Merito miseri nec uident nec uident᷑: qr circu̾ am¬
di sunt nec uident᷑ interiora eoꝵ Nam quisqͥs
maloꝵ hominũ quasi felicium scđm tentp in¬
teriora confpicer&: qͥsqͥs eoꝵ uder& truces cons¬

Expanded text:
 Propterea quid hinc isti, dum non flagellantur, dum non laborant cum hominibus? Ideo, inquit, obtinuit eos superbia. Attende illos superbos, indisciplintos; attende taurum devotum victimae, permissum errare libere, et vastare quae potest, usque ad diem occisionis. Jam bonum est, fratres, in ipsis Prophetae verbis audiamus hunc quasi taurum de quo dixi. Sic enim illum et alibi Scriptura commemorat: dicit eos tanquam ad victimam praeparatos, et parci eis ad malam libertatem . Ideo, dixit, obtinuit eos superbia. Quid est, obtinuit eos superbia? Circumamicti sunt iniquitate et impietate sua. Non dixit, tecti; sed, circumamicti, undique cooperti impietate sua. Merito miseri nec vident, nec videntur, quia circumamicti sunt, nec videntur interiora eorum. Nam quisquis malorum hominum, quasi felicium secundum tempus, interiora conspiceret; quisquis eorum videret truces cens
Abbreviated transcription (Latin):
mii sit qł doix pene motisuint pecles. hocaaite
Eusi sunt greaslus lene motist padlas pore eflus
sunt gressus. Moti pedes. S unde moti pedes. ef
fusi gressus: Moti pedes aderrandũ. effusi gressus
ad lapsũ. ñ om̃inos pene. Quidem̃ ÷: Iam ibam.
b: pacẽ peccatoꝵ intiens. Ad tendi peccatores: iui¬
di illos habere pacem. Quã pacem: lemꝑalem.
fluxam. caducam. atq t̾rena̾. S tam̃ talem: qͣlem
& ego adeo desiderabam. Nicdi illos habere qͥ ñ serui¬
ebant deo. qđ ego desiderabam ut seruirẽ deo: &
Quia ñ ÷ decliatio mortis eoꝵ: & firmamentũ
inflagellis eoꝵ. Inlaborib hominũ non sunt:
& cũ hominib non flagellabunt᷑. Iam intellexi
inqͥd. quare illi habent pacẽ & florent int̾ra. qr
morti eoꝵ non ÷ declinatio. id ÷ q certa mors & ec̃na
possunt. Quia non ÷ declinatio mortis eoꝵ: & fir¬
mamĩtũ inflagella eoꝵ. Et est firmam̃tũ infla

Expanded text:
ixit, pene moti sunt pedes; hoc dixit, effusi sunt gressus. Pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus. Moti pedes: sed unde, moti pedes, et effusi gressus? Moti pedes, ad errandum; effusi gressus, ad lapsum; non omnino, sed pene. Quid enim est? Jam ibam in bus, pacem peccatorum intuens. Attendi peccatores; vidi illos habere pacem. Quam pacem? Temporalem, fluxam, caducam atque terrenam; sed tamen talem qualem et ego a Deo desiderabam. Vidi illos habere qui non serviebant Deo, quod ego desiderabam ut servirem Deo; etQuia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. In laboribus hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Jam intellexi, inquit, quare illi habent pacem, et florent in terra; quia morti eorum non est declinatio, id est, quia certa mors et aeterpossunt. Quia non est declinatio mortis eorum; et firmamentum in flagello eorum. Et es
Abbreviated transcription (Latin):
n alio psalmo dr̃. Cũ scõ sc̃s eris.
& cũ uno innocente innocente innocens eris: & cũ
ꝑuerso ꝑuersus eris. Quid ÷ ꝑuersus eris cũ ꝑuer¬
so: fuersum te putabit ꝑuersus. Nũ qͦd ullomͦ
ꝑuertat᷑ ds̃: Absit. Qđ ÷ est. S quẽ admodũ sol¬
Ert cibi g pena. qs bonis gaudium. Hoc iste rero¬
lens: quãbonus inqͥd ds ifrł rectis corde. Quid

Expanded text:
n alio psalmo dicit: Cum sancto sanctus eris, et cum viro innocente innocens eris, et cum perverso perversus eris . Quid est, perversus eris cum perverso? Perversum te putabit perversus. Non quod ullo modo pervertatur Deus. Absit: quod est, est. Sed quemadmodum solErit ergo tibi poena, quod bonis gaudium. Hoc iste recolens, Quam bonus, inquit, Deus Israel rectis corde! 8.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Certe qui ñ patit᷑ ñ dicat. ñ adstringo
aduocẽ quẽ uideo extra passion̾e. S uide.¬
ne cu uult. eẽ. longe apassione: longe fiat
asc̾is. Cogit& gͦ umꝰ quisq de irumico suo:
fixp̃ianꝰ ẽ. Alundus ipsȩ: inimicꝰ ẽ. Priuatas

Expanded text:
dicitur. Certe qui non patitur, non dicat: Non astringo ad vocem, quem videoextrapassionem.Sedvideatne,cumvultesse longe a passione, longe fiat a sanctis. Cogitet ergo unusquisque de inimico suo; si christianus est, mundus ipsi inimicus est. Privatas
Abbreviated transcription (Latin):
coniunctũ ẽ. capiti suo. capđ ꝓcorꝑe clamat.
Saulȩ saulȩ qͥd me ꝑsequeris: Et corpꝰ incapi
nos ibi sedemꝰ: & ipsȩ hic laborat. Nos ibi se¬
demꝰ scd̃m fpem: illȩ hic nob̾cũ ẽ. scđm cari¬
tat̾e. Hęc cõpago tãꝗͣ uniꝰ hominis facit dit¬
os in carne una: sponsũ & sponsã. Unde &
ipse dr̃s dicit. Igit᷑ iã ñ duo: s una caro.
Quomͦ gͦ hic tenet᷑ ingecds. tenet᷑ intorculari
corpꝰ eꝰ idẽ. eccłia eiꝰ. Quid ẽ. intorcularie
In pressitris. S incorełãri fructuosa pressu¬
ra.ẽ: uua in uitȩ p̃ssura ñ sentit. Integra
uidet᷑: s nichil inde manat. Mtetit᷑ ntor¬
culari: calcat᷑ p̃mit᷑. inutria uidet᷑ uue:
fieri: s ista iniuria sterilis nonẽ. Immo si
nulla inturia acceder&: sterilis remaneroe.¬

Expanded text:
conjunctum est capiti suo, caput pro corpore clamat: conjunctum est capiti suo, caput pro corpore clamat: Saule, Saule, quid me persequeris ? Et corpus in capitnos ibi sedemus, et ipse hic laborat: nos ibi sedemus secundum spem, et ille hic nobiscum est secundum charitatem. Haec compago tanquam unius hominis facit duos in carne una, sponsum et sponsam. Unde et ipse Dominus dicit: Igitur jam non duo, sed una caro . Quomodo ergo hic tenetur in Geth? Tenetur in torculari corpus ejus, id est Ecclesia ejus . Quid est, in torculari? In pressuris. Sed in torculari fructuosa pressura est. Uva in vite pressuram non sentit, integra videtur, sed nihil inde manat: mittitur in torcular, calcatur, premitur; injuria videtur fieri uvae, sed ista injuria sterilis non est; imo si nulla injuria accederet, sterilis remanere
Abbreviated transcription (Latin):
qđ alienigene ñ utiq ꝓpinquant scĩs: s lon¬
ge st̃ a scĩs: Om̃s qui recusant xp̃m regẽ ali¬
enigene fuint. Quare alienigene fiunt :
Quiu & illa uitis quãuis ab illo płantata.
amara facta qͥd audiuit: Quare conuersa es
in amaritudin̾e. uitis aliene : Non diccũ
ẽ. uitis mea. Quiu simea: dulcis. Si amata:
ñ mea. Si ñmea: utiq aliena. Tenuerunt
gͦ eum allophili ingeth. Et qͥdẽ fr̃s qi in¬
uentmꝰ dauid ipsũ filiũ iesse regẽ isrł pere¬
grinatũ. eẽ. apd̃ allophilos cũ querertur
asaule. & fuit inista ciuitate & apd̃ rege
ciuitatis huiꝰ. s ibi retentũ. eẽ. ñ legimꝰ.
huc allophilp ing& h. Geth: diximꝰ qđ ci¬
uitas sit. Int̾rogata autẽ int̃p̃tatio pͥomi-¬
crucifixus. qͥ iam nobis exempło resurrectio¬
nis nr̃e in resurrectione nos suȩ carnis osteni¬
dit: qͥ sed& ad dexcrã patris. & ꝓ nob̃ int̃pel¬
latꝰ est & hic. sed in corꝑe suo qđ ẽ. excłia. Corpꝰ

Expanded text:
quod alienigenae, non utique appropinquant sanctis, sed longe sunt a sanctis. Omnes qui recusant Christum regem alienigenae fiunt. Quare alienigenae fiunt? Quia et illa vitis quamvis ab illo plantata, amara facta quid audivit? Quare conversa es in amaritudinem, vitis aliena Non dictum est, Vitis mea: quia si mea, dulcis; si amara, non mea; si non mea, utique aliena. Tenuerunt ergo eum Allophyli in Geth. Invenimus qui David ipsum filium Jesse, regem Israel, peregrinatum esse apud Allophylos, cum quaereretur a Saüle ; et fuit in ista civitate et apud regem civitatis hujus: sed ibi retentum esse non legimus.huc Allophyli in Geth. Geth diximus quod civitas sit. Interrogata autem interpretatio hujus nomicrucifixus, qui jam nobis exemplum resurrectionis nostrae in resurrectione suae carnis ostendit, qui sedet ad dexteram Patris, et pro nobis interpellat, est et hic, sed in corpore suo quod est Ecclesia. Corpus
Abbreviated transcription (Latin):
tudei: indignati st̃ & chixert̾ adpilatũ. No¬
li scribere rex iudaeoꝵ. s qͥa ipse dixit se.
reg̾e.eẽ. iudeoꝵ. Ipsũ dixisse scribȩ dixe.¬
it̃. ñ hoc. eẽ. qł dixit. S qͥa uerũ ẽ. tn alio
psalmo intituli inscriptionẽ ne corrũpas:
respondit pilatꝰ. Qđ scripsi scripsi. Scrip.¬
sit tãꝗͣ dicens ñ corrũpo ueritatẽ: & siuos
diligitis falsitat̾e. quia ergo inmaledicto
ipso indignatist̃ uidei dicentes. nos non

Expanded text:
t dixerunt ad Pilatum: Noli scribere, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit se regem esse Judaeorum. Ipsum dixisse scribe, dixerunt; non hoc esse quod dixit. Sed quia verum est in alio psalmo, In tituli inscriptionem ne corrumpas , respondit Pilatus, Quod scripsi, scripsi: tanquam dicens, Non corrumpo veritatem, etsi vos diligitis falsitatem. Quia ergo in maledicto isto indignati sunt Judaei, dicentes, Nos non
Abbreviated transcription (Latin):
s qr reg̾e. xp̃m habere noluert̾. Et mͦ multi
axp̃m regẽ in cęlo sedent̾e. & ubiq regnan¬
tẽ habere nolunt: & ipsi st̃ qui tribulant
nos. contra tales: istę psatmꝰ confirmat nos
ignorat. Et aliqͣndo p̃sumit seferre qđ ñ
pot̃: & aliqͣndo desperat seposse ferre qđ
potest. Accedit tẽptatio quasi int̾rogatio
& inuenit᷑ homo ase tpso qͥa latebat & se¬
ipsũ: s arcificẽ ñ latebat. Promde petrꝰ
nouerat. Respondit minꝰ idoneũ qͥfabri.¬
cauerat. qͥ etiã fabricato ase utres idoneas
daturꝰ erat. Quid nondũ dederat sciebat:
illȩ qui necdũ acceꝑat nesciebat. Accessit
tẽptatio. negauit. fleuit. accepit. Cũ gͦ
nesciamꝰ qͥd petamꝰ. tãꝗͣ ñ habentes & un¬
de gr̃as agamꝰ tãꝗͣ accipientes. opꝰẽ. semꝑ

Expanded text:
t. Et modo multi Christum regem in coelo sedentem et ubique regnantem habere nolunt: et ipsi sunt qui tribulant nos. Contra tales iste psalmus confirmat nos. ignorat; et aliquando praesumit se ferre quod non potest, et aliquando desperat se posse ferre quod potest: accedit tentatio quasi interrogatio, et invenitur homo a seipso; quia latebat et seipsum, sed artificem non latebat. Proinde Petrus noverat. Respondit minus idoneum qui fabricaverat, qui etiam fabricato a se vires idoneas daturus erat, quid nondum dederat, sciebat; ille qui nondum acceperat, nesciebat: accessit tentatio; negavit, flevit, accepit . Cum ergo nesciamus quid petamus tanquam non habentes, et unde g
Abbreviated transcription (Latin):
habere concupiscunt. Longe fiant ascis.
qͥ contͣdicentes titulo respuerunt regẽ dm̃
& esegert̾ regẽ hominẽ. Om̃is gͦ pͦpłs buma¬
no. regno delectat᷑: respuens inse regnare
ditm. Quo regnante. ita qͥsq subiectus est:
ut regn& ipse cupiditatib suis. Om̃ĩs gͦ pͦpłs
tatis: longe ẽ. ascis. Nolite itaq fr̃s insolis
iuideis hoc adutere. data st̃ qͥdẽ illis qͣsi pͥmi¬
tiua exẽpla: ut millo pͥpsõ etucere qđ omĩs
rex. homo hominib adhumana. s aliꝰ ẽ. rex
ad diuina. Aliꝰ rexaduitã tẽꝑalẽ: aliꝰ ad et̃¬
nã. Aliꝰrex trenꝰ atiꝰ rexcȩlestis. Rex t̾renꝰ sub

Expanded text:
habere concupiscunt: longe fiant a sanctis qui contradicentes titulo respuerunt regem Deum, et elegerunt regem hominem. Omnis ergo populus humano regno delectatus, respuens in se regnare Dominum, quo regnante ita quisque subjectus est, ut regnet et ipse cupiditatibus suis, omnis ergo populus talis longe est a sanctis. Nolite itaque, fratres, in solis Judaeis hoc advertere. Data sunt quidem in illis quasi primitiva exempla, ut in illo populo eluceret quod omnis rex homo hominibus ad humana, sed alius rex est ad divina; alius rex ad vitam temporalem, alius ad aeternam; alius rex t
Abbreviated transcription (Latin):
icut aliqua domũ intraturi cuiꝰ¬
S
sit & adque̾ ꝑtineat intitulo inspi¬
cimꝰ: neforte simportune irruamꝰ
quo ñ oport&. neq rursus timiditate. reuo¬
cem abeo qͦ oport& intrare. Tãꝗͣ ergosi lege¬
nari ħuiꝰ psalmi habemꝰ inscriptu. Inftn̾e
ꝓpopłõ. qui asci̾s longe factꝰ ẽ. ipsi dauid
intituli inscription̾e cũ tenuert eũ allo¬
phili ingeth. Agnoscamꝰ gͦ ppłm qͥ longe.
factꝰ ẽ. ascis. intituli inscriptionẽ. ꝑtin&
hoc enĩ adipsũ dauid̃. quẽ iã nostis intelli¬
gere sp̃ualit̃. Neq em̃ com̃dat᷑ nob̃ nͥille
deqͦ dictũ ẽ. finis legis xp̃c adiusticiã omi cre¬
denti. Frgo infinẽ cũ audis inxp̃m intende
ne iiua remanendo ñꝑuenias ad fine. Qc¬
dicit. nͥ accede. nũdũ ẽ. locus ubi securitas
sit. Est quidã locꝰ ubi statio fidissima col¬
locat᷑. Est quȩlã petra. ubi domꝰ secura
consurgit: ut ñ metuat ymbrẽ tẽpestatis.
Flumina enĩ impegert indomũ illã & ñ

Expanded text:
icut aliquam domum intraturi, cujus sit et ad quem pertineat in titulo inspicimus, ne forte importune irruamus quo non oportet, neque rursus timiditate revocemur ab eo quo oportet intrare: tanquam ergo si legenari psalmi hujus habemus inscriptum, In finepopulo qui a sanctis longe factus est, ipsi David in tituli inscriptionem, cum tenuerunt eum Allophyli in Geth. Agnoscamus ergo populum qui longe factus est a sanctis in tituli inscriptionem. Pertinet hoc enim ad ipsum David, quem jam nostis intelligere spiritualiter: neque enim commendatur nobis nisi ille de quo dictum est, Finis Legis Christus ad justitiam omni credenti . Ergo, In finem, cum audis, in Christum intende, ne in via remanendo non pervenias ad finem. Qunisi, Accede, nondum est locus ubi securitas sit. Est quidam locus ubi statio fidissima collocatur; est quaedam petra ubi domus secura consurgit, ut non metuat imbrem tempestatis. Flumina enim impegerunt in domum illam, et non
Abbreviated transcription (Latin):
bunt pedes tui. putabis te sine causa colere: qͣndo
meis uides ista qui eũ ñ colunt. E igo ista omĩa¬
dat etiam malis: se solũ seruat bonis. Nuitfica¬
bis nos. Nam mortui eramꝰ: qͣndo t̾r̃eniᷤᷤ imagine¬
rebꝰ inherebamꝰ. Mortui eramꝰ: qͣndo t̾ren hominis
imaginẽ portabamꝰ. Uiuificabis nos: innouabis
nos. Gitã interioris hominis dabis nob̾: & nom̃
tũ inuocabimꝰ. id ÷ te diltgemꝰ. Tu nob̾ dulcis
eris iemissor peccatoꝵ nr̃oꝵ: tueris totũ p̃muiꝰ
uistificatoꝵ. Dne ds urtutũ conuerte nos:
& oftende faciem tuam & salui erimꝰ Fxi
Explic̃¬

Expanded text:
bunt pedes tui, putabis te sine causa colere, quando in eis vides ista qui eum non colunt . Ergo ista dat omnia etiam malis; se solum servat bonis. Vivificabis nos: nam mortui eramus, quando terrenis rebus inhaerebamus; mortui eramus, quando terreni hominis imaginem portabamus. Vivificabis nos: innovabis nos; vitam interioris hominis dabis nobis. Et nomen tuum invocabimus: id est, te diligemus. Tu nobis dulcis eris remissor peccatorum nostrorum; tu eris totum praemium justificatorum. Domine Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam, et salvi erimus. EXPLIC
Abbreviated transcription (Latin):
& sim filiũ hominis quẽ confirmasti tͥ. & non
discetimꝰ ate. Iuã diu generatio p᷑ua & amari¬
cans & que cor ñ dirigit suũ: Dicat asapł. &¬
ostendat se misccłia tua. fac bene cit̃ uinea tua.
ꝑfice illam: qm̃ cecitas exparte misrł facta eł.
ut plenitudo gentiũ intrar&. et sic omĩs isrł
salutis fier&. Demonstrata faciȩ tua suꝑ iurũ¬

Expanded text:
um hominis quem confirmasti tibi. Et non discedimus a te. Quamdiu generatio prava et amaricans, et quae cor non dirigit suum ? Dicat Asaph: Ostendat se misericordia tua; fac bene cum vinea tua, perfice illam, quoniam caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fier
Abbreviated transcription (Latin):
discectimꝰ ate. Uunficabis nos: & nom̃ tuũ i¬
uocabimꝰ. Tu nob̾ dulcis eris: utiuificabis nos.
N ampriꝰ amaiumꝰ t̃ram: ñ te. S mortificasti nẽ¬
bra nrã: quȩ st̃ suꝑ tr̃am. Illud enĩ uetꝰ tast̃¬
tũ habens ꝓmissa tr̃ena. hoc uidet᷑ suadere ne
gratis colat᷑ ds̃: s qr elat aliqͥd intr̃a. ido dlli¬
gatẽ: quid amas ut cłm ñ ames: Diec mͥ. Amas
potes aliqͥd: qđ ilȩ ñ fecit. Circũspice unuasidi
creatttrã. uide utrũ alicubi cupiditatis iuiscos.¬
nearis: & adiligendo creatore impediaris. nͥ an
qͣ crrauit ipse quẽ negligis. Quare aut̃ ama E¬

Expanded text:
discedimus a te: Vivificabis nos, et nomen tuum invocabimus. Tu nobis dulcis eris; vivificabis nos. Nam prius amabamus terram, non te; sed mortificasti membra nostra quae sunt super terram . Illud enim Vetus Testamentum habens promissa terrena, hoc videtur suadere, ne gratis colatur Deus; sed quia aliquid dat in terra, ideo diligatur. Quid amas, ut Deum non ames? dic mihi. Ama, si potes, aliquid quod ille non fecit. Circumspice universam creaturam; vide utrum alicubi cupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. Quare autem ama
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ sue decrimentũ patiat᷑: Non aducor pre¬
mio: ut ꝑdã animã meã ꝓlucro pecutiȩ. Con¬
uertit se ille. adincutiendũ metũ. Qui p̃mio
corrũpere ñ ualiit: incipit minari dãpnũ.
expullionẽ. cedes. fortassis & mortẽ. Ibuã sicupi¬
aitas ñ ualiut. forte timor ualebit ut pecces.
Porro aut̃ si descriptis sic̃ cont᷑ cupiditatẽ uenit

Expanded text:
suae detrimentum patiatur ? Non adducor praemio, ut perdam animam meam pro lucro pecuniae. Convertit ille se ad incutiendum metum; qui praemio corrumpere non valuit, incipit minari damnum, expulsionem, caedes fortassis et mortem: ibi jam, si cupiditas non valuit, forte timor valebit ut pecces. Porro autem si de Scripturis contra cupiditatem venit
Abbreviated transcription (Latin):
& adhibeo cophinũ stercoris. fo̾ssa significat piam
humilitatẽ timentis: & cophinꝰ steroris sordes uti.¬
les penitentis. Dergne aut̃ boni amoris: tgnẽ uem
uentes: & cłi ac ꝓximi caritate flagrantes. Ae
ꝑ hoc sicut ontĩa iusta oꝑa bono timore & bor
amore funt. sic malo amore & malo timore

Expanded text:
et adhibeo cophinum stercoris . Fossa significat piam et adhibeo cophinum stercoris . Fossa significat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus sordes utiles poenitentis. De igne autem boni amoris Dominus dicventes, et Dei ac proximi charitate flagrantes. Ac per hoc, sicut omnia justa opera bono timore et bono amore fiunt; sic malo amore et malo timore
Abbreviated transcription (Latin):
ntumdi. Uis uidẽ qͥd facturꝰ ÷ impũs: Ite in
ignẽ ecñũ: qͥ paratꝰ ÷ diabolo & argłis eius.
Bene qͥde. Nichil tu aliud uis: ꝗͣ ut ibi bene.
tͥ sit. Nã meo qđ amas uis ut bene tibi sit:
& inco qł times ñ uis ut male tͥ sit. S ñ mea
regione quȩris: inqͣ querentũ ÷. festinas. Nã
& sine indigentia ius: eẽ: & sine molestia. Bo¬
nũ ÷ qđ iuis. s tolera qđ ñ uis: ut sequaris
qđ nis. dinde illiꝰ facies delens peccata quid
faciete. Quȩ st̾ peccata ÷ Succensa igni: & effos¬
sa. Quid fecerat amor malus: Tamꝗͣ ignẽ sue¬
cenderat. Quid fecerat timor malus: lamꝗͣ
foderat. Amor qͥppe inflãmat: timor humi-¬
liat. ldo peccata mali amoris igne succensa
sunt: pecata mali timoris effosa ft̃. Humi.¬
liat & bonꝰ timor: incendit & bonꝰ amor. d alit̃:
atq alit̃. Hã & colonꝰ int̾cedens ꝓ arbore: que frue.¬
tꝰ ñ dabat nesubuerteret᷑ ait. Circũ fodio eam:

Expanded text:
s videre quid facturus est impiis? Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Bene quidem nihil tu aliud vis, quam ut bene tibi sit. Nam in eo quod amas, vis ut bene tibi sit; et in eo quod times, non vis ut male tibi sit: sed non in ea regione quaeris, in qua quaerendum est. Festinas; nam et sine indigentia vis esse, et sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera quod non vis, ut assequaris quod vis. Proinde illius facies delens peccata, quid faciet? quae sunt peccata succensa igni et effossa? Quid fecerat amor malus? Tanquam ignem succenderat. Quid fecerat timor malus? Tanquam effoderat. Amor quippe inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa sunt; peccata mali timoris, effossa sunt. Humiliat et bonus timor, accendit et bonus amor; sed aliter, atque aliter. Nam et colonus intercedens pro arbore, quae fructus non dabat, ne subverteretur, ait: Circumfodio eam,
Abbreviated transcription (Latin):
uemat eciam cont᷑ timorẽ in menttẽ. nolite ti¬
mere eos qͥ corp occidunt. antmã aut̃ ñpos¬
sunt occidere. Quicũq te uilt occidere us¬
q a ccorpꝰ ei lic&: usq adammã ñ lice. Ani.¬
ma tua ñ morict᷑: ñͥ tu eam uolueris occidẽ.
Perimat aliena miquitas carnẽ tuam: dum
seru& ueritas animã tuã. di aut̃ auerita¬
ꝗͣ tu tibi ipsȩ facas: Inimicꝰ seiuens carnẽ
pot̾ occidere. tu autẽ dicendo falsiĩ testimo.¬
nium: animã occidere. Audi script᷑am. Os
qł mentit᷑ occidit animã. ltaq fr̃s mei: ad¬

Expanded text:
at etiam contra timorem in mentem, Nolite timere eos qui corpus occidunt; animam autem non possunt occidere . Quicumque te vult occidere, usque ad corpus ei licet; usque ad animam non licet. Anima tua non morietur, nisi tu eam volueris occidere. Perimat aliena iniquitas carnem tuam, dum servet veritas animam tuam. Si autem a veritaimicus, quam tu tibi ipse facis? Inimicus saeviens carnem potest occidere: tu autem dicendo falsum testimonium animam occidis. Audi Scripturam: Os quod mentitur, occidit animam
Abbreviated transcription (Latin):
uit eam. Desilua: degentibꝰ. Et enĩ illa uinea
erat: gentes aut̃ silue erant. S qͣndo credide¬
runt gentes. quid dictum ÷ : lunc exultabunt
omĩa ligna filuarũ. Deuastauit eã aꝑ desil¬
ua. Ex singłaris ferus depastus est eam. Qd

Expanded text:
it eam. De silva: de Gentibus. Etenim illa vinea erat; Gentes autem silvae erant. Sed quando crediderunt Gentes, quid dictum est? « Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum . Devastavit eam aper de silva, et singularis ferus depas
Abbreviated transcription (Latin):
pane lacrimarũ. & potati inlacrimis: s in
mensura. Non ampliꝰ ꝙͣ poterant ferre: utpꝰ
mensurã lacrimarũ sequeret᷑ corona gaudi¬
oꝵ. E i inimici nr̃i: subsannauert̃ nos.
Et ubi sunt qͥ subsannauert̃ : Dui dictũ est.
Q uist̃ isti colentes mortuũ. ad orantes cruci¬
fixũ: diu dictũ ÷. Ubi ÷ nasus subsannan¬
tiũ: Nonne nc̃ qui rep̃hendunt incauernas
ds iuitutũ conuerte nos: & ostende faciem
tuam & salui erimꝰ. U ineam de egipto
transtulisti: eiecisti gentes & plantasti eam.
N ouimꝰ. factum ÷ qđ gentes eiecte sunt: amor¬
rei cȩchei. iebusei. gergesei. & euei. Quibꝰ expul¬
plantata sit: audiam. Uideamꝰ quid demde
factũ ÷ qͦmͦ credidit. qͣtũ creuerit quid oc¬
cupauerit. Uineam exegipto transtulisti. eiecisti

Expanded text:
pane lacrymarum, et potati in lacrymis; sed in pane lacrymarum, et potati in lacrymis; sed in mensura, non amplius quam poterant ferre ut post mensuram lacrymarum sequeretur corona gaudiorum. Et inimici nostri subsannaverunt nos. Et ubi sunt qui subsannaverunt? Diu dictum est: Qui sunt isti colentes mortuum, adorantes crucifixum? diu dictum est. Ubi est nasus subsannantium? Nonne nunc qui reprehendunt, in cavernas Deus virtutum, converte nos, et ostende faciem tuam, et salvi erimus. Vineam ex Aegypto transtulisti; ejecisti Gentes, et plantasti eam. Novimus, factum est. Quot gentes ejectae sunt! Amorrhaei, Cethaei, Jebusaei, Gergesaei, et Evaei: quibus expulplantata sit, audivimus. Videamus quid deinde factum est; quomodo crediderit, quantum creverit, quid occupaverit. Vineam ex Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
accedens adseruitutẽ di. sta inusticia & tano¬
re: & p̃p̃ara animã tuam adcẽptationẽ. He
putes iã transisse irã dĩ. Quia conuersus es
Siflagellari detractas. recipi quare desideras:
F lagellat omnẽ filium quẽ rocipit. Flagellat
omnẽ: qui & unico ñpeꝑcit. S tam̃ qͣdiu
irasceris morationẽ serui tin: Honiã irri¬
mici tui: s irasceris morationẽ serui tui.
marũ: & potũ dabis nob in lacrimis inmen.¬
surã. Quid ÷ in mensura : apł̃m audi. fideł
gentes. & p̃dicarent xp̃m: & diceret᷑ eis. Quis:
iste nouoꝵ demonioꝵ nuntiator: losusti
nos in contradictionẽ uicinis nr̃is. Tũ enĩ
p̃dicabant: cui contradicebat᷑. Quẽ p̃dica.¬
bant mortuũ resurrȩxisse xp̃m. qͥs hoc audi¬
at qͥs hoc nouerit: Noua res: s signa conse.¬
quebant᷑: & incredibili rei fidẽ miracłã fa¬
ciebant. Contͣdicebat᷑ s contͣclictor iunceba¬
F. & excontradictore fidelis efficiebat᷑. Ibi
tam̃ magna flãma: ubi martires cibati de

Expanded text:
edens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Ne putes jam transisse iram Dei quia conversus es;Si flagellari detrectas, recipi quare desideras? Flagellat omnem filium quem recipit: flagellat omnem, qui et Unico non pepercit. Sed tamen quamdiu irasceris in orationem servi tui? non jam inimici tui; sed irasceris in orationem servi tui. marum, et potabis nos in lacrymis in mensura. Quid est, in mensura? Apostolum audi: Fidelis Gentes, et praedicarent Christum, et diceretur eis: Quis est iste novorum daemoniorum annuntiator ? Posuisti nos in contradictionem vicinis nostris. Eum enim praedicabant cui contradicebatur. Quem praedicabant? Mortuum resurrexisse Christum. Quis hoc audiat? quis hoc noverit? Nova res! sed signa consequebantur, et incredibili rei fidem miracula faciebant. Contradicebatur, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Ibi tamen magna flamma: ibi martyres cibati de
Abbreviated transcription (Latin):
ctu hȩc : D s̃ uirtutũ: conuertere uero. Quã¬
uis enĩ hec facta sint: conuertere uero. Respice
de cȩlo & uide. & iuisita uineam istam. Ex
ꝑfice eam ꝗͣ plantauit dextera tua. Non aliam
institue: s hanc ꝑfice. Ipsũ ÷ semen abrahȩ:
ipsũ ÷ sem̃ inqͦ benedicunt᷑ om̃sgentes. Ibi est
radix: ubi portat᷑ holeaster insertus. ꝑfice
umeã istã: ꝙͣ plantauit dextera tua. S ubi
ꝑficit: E⁊ suꝑ filiũ hominis: quẽ confirma¬
sti tibi. Quid euidenti  Quid adhuc expectatis
ut uob̾ difpitando exponamꝰ. & ñ potiꝰ uob̾cũ
admirando clamemꝰ ꝑfice uineã istã ꝗͣ plan¬
tauit dextera tua: ⁊ suꝑ filtũ hominis eam
ꝑfice: Quẽ filium hominis: Quẽ confirmasti
tibi. Magnũ firmamentũ. edifica qͣntũ potes.
Fundamentũ aliud nemo pot̃ ponere pret̃ ꝗͣ¬

Expanded text:
ctu haec? « Deus virtutum convertere vero. » Quamvis haec facta sint, « convertere vero. Respice de coelo, et vide, et visita vineam istam. Et perfice eam quam plantavit dextera tua. » Non aliam institue, sed hanc perfice. Ipsum est enim semen Abraham, ipsum est semen in quo benedicuntur omnes Gentes : ibi est radix, ubi portatur oleaster insertus. Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua. Sed ubi perficit? Et super filium hominis quem confirmasti tibi. Quid evidentius? quid adhuc exspectatis ut vobis disputando exponamus, et non potius vobiscum admirando clamemus: Perfice vineam istam quam plantavit dextera tua, et super filium hominis eam perfice? Quem filium hominis? Quem confirmasti tibi. Magnum firmamentum! aedifica quantum potes. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiectꝰ ÷ Sic enĩ minat᷑ ꝑisaiam. Destruã mathe¬
riam eiꝰ. Quare : Expectaui etũ ut facere iuiã.
fecit autẽ spinas. Expectaui in de fructũ: & in¬
ueni peccatũ. Quid gͦ queris oasapħe Ut qͥđ
destruxisti matheriam eiꝰ łuenĩ nescis quare:
ł xpectaui ut facer& iudictũ: fecit aut̃ iniqͥta¬
tẽ. Hon erat destruenda  matheria : Et uenert̃
gentes. Destructa matheria inuasa ÷ umea:
delecũ ÷ regnũ uideoꝵ. Hoc primo plangit: s
ñ fine spe. De directione enĩ cordis iam loquit᷑:¬

Expanded text:
ic enim ei minatur per Isaiam: Destruam maceriam ejus. Quare? Exspectavi enim ut faceret uvam; fecit autem spinas: exspectavi inde fructum, et inveni peccatum. Quid ergo quaeris, o Asaph, Utquid destruxisti maceriam ejus? Tu enim nescis quare? Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem : non erat destruenda maceria ejus? Et venerunt Gentes, destructa maceria, invasa est vinea, ac deletum regnum Judaeorum. Hoc primo plangit, sed non sine spe. De directione enim cordis jam loquit
Abbreviated transcription (Latin):
U ideamꝰ & intelligamꝰ. quȩ sit igni succenssa: &
effossa. Quid increpauit. xp̃c : Peccata. Abin¬
crepatione uultꝰ eiꝰ: peccata periert̃. Quare gͦ
peccata igni succẽsa & effossa: Omĩa peccata
due res faciunt in homine. Cupiditas & timar
Cogitate. discutite. int̾rogate conda urã. ꝑscrui.¬
tamtni conscientias. uidece utrũ possint. eẽ.
peccata: nͥ aut cutpiendo aut timendo. dponit᷑
prectũ ut pecces. id ÷ qđ te delectat. facis ꝓpt̃
qđ cupis: s forte ñ induceris donis t̾reris mi¬
nis. facis ꝓpt̃ qđ times. Corrũpere uult ce aliqͥs.
ut dicas tierbi grã falsũ testimoniũ. Innumera¬
bilia st̃: s planiora ꝓpono. dequibꝰ cetrra coniti¬

Expanded text:
Videamus et intelligamus quae sint igni succensa et effossa. Quid increpavit Christus? Peccata: ab increpatione vultus ejus peccata perierunt. Quare ergo peccata igni succensa et effossa? Omnia peccata duae res faciunt in homine; cupiditas, et timor. Cogitate, discutite, interrogate corda vestra, perscrutamini conscientias; videte utrum possint esse peccata, nisi aut cupiendo, aut timendo. Proponitur praemium ut pecces, id est, quod te delectat; facis propter quod cupis. Sed forte non induceris donis, terreris minis; facis propter quod times. Corrumpere te vult aliquis, ut dicas, verbi gratia, falsum testimonium. Innumerabilia sunt, sed planiora p
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti inconspectu eiꝰ. & plantasti radices ciꝰ. En
pleuit t̾ram. Cũ tibi gͦ pdixissde ꝑfectionẽ. mlĩ
admicium. deqͦ mitio sit facta ꝑfectio. Initumn
ius audire: Isq ad mare. & usq adflum̃ fium
uis audire: Dominabit᷑ amari usq admare .s
aflumine usq at iminos orbis tre. Hoc ÷ isl¬

Expanded text:
 plantasti radices ejus, et implevit terram. Cum tibi ergo praedixisset perfectionem, rediit ad initium, de quo initio sit facta perfectio. Initium vis audire? Usque ad mare et usque ad flumen. Finem vis audire? Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae : hoc es
Abbreviated transcription (Latin):
& arbrsta eiꝰ cedros cdi. Extendit palmites
suos usq admare. & usq ad flum̃ ꝓpagines a
Hoc desiderat officiũ expositoris: ñ sufficit lecto¬
ris & laudatoris. Adiuuate me intendendo
Solee enĩ uineẽ huiꝰ cõmemoratio in hoc psalmo
caliginẽ facere. minꝰ intentis. Et enĩ magnitu.¬
do uineẽ huiꝰ iã a nob̾ explicata ÷: ⁊ unde fac
ta ÷ ⁊unde facta sit magna p̃dictũ ÷. Niam
fecisti inconspectu eiꝰ. & plantasti radices eꝰ:
& impleuit t̾rã. Hoc deꝑfectione ipsiꝰ dictũ ÷

Expanded text:
t arbusta ejus cedros Dei. Extendisti palmites ejus usque ad mare, et usque ad flumen propagines ejus. Hoc desiderat officium expositoris, non sufficit lectoris et laudatoris: adjuvate me intendendo; solet enim vineae hujus commemoratio in hoc psalmo caliginem facere minus intentis. Etenim magnitudo vineae hujus jam a nobis explicata est; et unde facta est, et unde facta sit magna, praedictum est. Viam fecisti in conspectu ejus, et plantasti radices ejus, et implevit terram: hoc de perfection
Abbreviated transcription (Latin):
P̾ rimo ubistut: Oꝑuit montes umibra eiꝰ. Qui futĩ
montes ÷ dpħe. Quare oꝑuit illos umbra eiꝰ: Quia
obscure locuti st̾. Quare fut᷑a annuntiata sunt :
Audis aꝓpħis. obserua sabbatũ. odauo die ctrcũci¬
de infantẽ. offer sacrificium arietis. uituli. hir¬
ci. noli moueri umbra eiꝰ ÷: cooꝑiens montes di.
U eni& et post umibrã manifestatio. Et arbusta eꝰ
cedros dĩ. id ÷ cooꝑuit cedros dĩ altissimas se¬
des dĩ. Sunt enĩ cedri: significantes suꝑbos e¬
uertendos. Cedros libani altitudines mundi.
oꝑuit crescendo uinea ista. Et montes dĩ: om̃i

Expanded text:
primo ubi fuit? Operuit montes umbra ejus. Qui sunt montes? Prophetae. Quare operuit illos umbra ejus? Quia obscure locuti sunt quae futura annuntiata sunt. Audis a Prophetis, Observa sabbatum, Octavo die circumcide infantem, Offer sacrificium arietis, vituli, hirci: noli moveri; umbra ejus est cooperiens montes Dei, veniet post umbram manifestatio. Et arbusta ejus cedros Dei: id est, cooperuit cedros Dei, altissimas, sed Dei. Sunt enim cedri significantes superbos evertendos. Cedros Libani, altitudines mundi operuit crescendo vinea ista, et montes Dei, omnes