comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ur̃a. Nidetis certe: qr hora dnĩ
sicut fur in nocꝰte ita ueniet. Si scire
inquit patͣfamilias qua hora fur ueni¬
ret : am̃ dico uob̃. qr ñ pateret᷑ ꝑfodi
parietẽ suũ. Dicitis mͦ. Quis gͦ nouit
qua hora ueniat: quia hora sicut fur
ueniet: Nescis qua hora ueniat: sem¬
ꝑ iugila: ut qd̃ nescis qñ ueniat. para¬
tũ te inueniat cũ uenerit. Et ad hoc
forte nescis qnͣ uenturus eͣ: ut semꝑ
paratus sis. Illũ enĩ patrẽfamilias subi¬
to occupauit illa hora : qui pat̾famili¬
as suꝑbus significatꝰ ẽ. Noli uelle esse
pat̾familias : ⁊ ñ te subito illa hora oc¬
cupabit. Et qͥd ero in quis: Iualẽ audis¬
ti de psalmo: pauꝑ ⁊ dolens ego sum.
Si enĩ pauꝑ ⁊ dolens eris. ñ eris pater¬
familias. quẽ illa hora subito inueni&e.
⁊ subito p̃met. Latres familias enĩ st̃ illi
qͥ p̃sum̃tes de oupiditatib suis. & in
deliciis huiꝰ scłi defluentes tument: ⁊ eri¬

Expanded text:
Charitas vestra! Videtis certe «quia hora Domini, Charitas vestra! Videtis certe «quia hora Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Si sciret,» inquit, «paterfamilias qua hora fur veniret, amen dico vobis, quia non pateretur perfodi parietem suum.» Dicitis modo: Quis ergo novit qua hora veniet, quia hora sicut fur erit? Nescis qua hora veniat, semper vigila; ut quia nescis quando veniat, paratum te inveniat, cum venerit. Et ad hoc forte nescis quando venturus est, ut semper paratus sis. Illum enim patremfamilias subito occupabit hora illa, qui paterfamilias, superbus significatus est. Noli velle esse paterfamilias, et non te subito illa hora occupabit. Et quid ero, inquis? Qualem audisti de psalmo, «Pauper et dolens ego sum» . Si enim pauper et dolens eris, non eris paterfamilias, quem illa hora subito inveniet, et subito premet. Patresfamilias enim sunt illi qui praesumentes de cupiditatibus suis, et in deliciis hujus saeculi diffluentes, tument; et eri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ flebant : mittentes semina sua. Hȩc
eͣ conuallis plorationis: uͥ a flentibus
mittunt᷑ semina. Quȩ stͣ aũ semina:
Bona oꝑa. in ista tribulatione t̾rena.
Qui bene oꝑat᷑ in conualle plorationis: si¬
milis ẽ homini seminanti ꝑ hiemẽ. Lun¬
qͥd frigore ab oꝑe det̾ret᷑. Sic p̃ssuris mũ¬
di. ñ debemus a bono oꝑe de t̾reri: qr ui¬
des quid sequit᷑. Funtes inquit ibant.
flebant: mittentes semina sua. Ualde mise¬
ri: si semꝑ flebunt. Ualde miseri: si nũꝗͣ
de lacrimis liberandi. S uide qͥd seq̃r.
WUenientes aũ uenient in exultatione: por¬
tantes gremia sua. Nichil aliud istis can¬
ticis docemur frẽs quã ascendere: s ascen¬
dere in corde : in affectu bono: in fide.¬
in spe. in caritate: in desiderio ꝑpetu¬
itatis ⁊ uitȩ ętͣnȩ. Sic ascendit᷑. Congru¬
it nos dicere: quomͦ ascendendũ sit. Qnͣ¬
ta t̾ribiliora lecta de eugłio. audiuit

Expanded text:
et flebant, mittentes semina sua.» Haec et flebant, mittentes semina sua.» Haec est convallis plorationis, ubi a flentibus mittuntur semina. Quae sunt autem semina? Bona opera in ista tribulatione terrena. Qui bene operatur in convalle plorationis, similis est homini seminanti per hiemem. Numquid frigore ab opere deterretur? Sic pressuris mundi non debemus a bono opere deterreri; quia vides quid sequitur: «Euntes,» inquit, «ibant et flebant, mittentes semina sua.» Valde miseri, si semper flebant; valde miseri, si nunquam de lacrymis liberandi. Sed vide quid sequitur: «Venientes autem venient in exsultatione, portantes germina sua» . 3. Nihil aliud istis canticis docemur, fratres, quam ascendere; sed ascendere in corde, in affectu bono, in fide, spe et charitate, in desiderio perpetuitatis et vitae aeternae. Sic ascenditur. Congruit nos dicere quomodo ascendendum sit. Quanta terribiliora lecta de Evangelio audivit
Abbreviated transcription (Latin):
& cundus ẽ iste psalmus. eoꝵ
quoꝵ titulus ẽ cantieũ gradu¬
um. Plures enĩ sunt signifi¬
cantes. ut iã in primo eoꝵ
audistis ascensũ nr̃m: qͥ fit
in corde ad dm̃. a conualle
plorationis: id est ab humi¬
litate contribulationis. As¬
census enĩ utilis nob̃ ñ po¬
test ẽẽ : nͥ primo humiliati. a conual¬
le nob̃ ascendendũ eẽ meminerimꝰ. Cõ¬
uallis enĩ: t̾re locus ẽ dep̾ssus. Sicut lo¬
ca t̃re alta montes ⁊ colles: ita conuallis
locus humilis: ne dũ p̃propere ⁊ pͣposte¬
re querimꝰ exaltari. ñ ascendamꝰ s rua¬
mus. Docuit aũ ipse dñs. a conualle plo¬
rationis ascendendũ: qͣndo ꝓ nob̾ humi
liari usq ad mortẽ erucis. ⁊ pati dig¬
natus ẽ. hoc gxemplũ. ñ relinquamus.
I stã conuallẽ plorationis: martyres in¬
Quia ⁊ ipsi de conualle plorationis. ut
coronarent᷑ ascendert̃. Congruit ⁊ ho¬
dierno diei psalmus iste: canticũ gra¬
duũ. De illis enĩ dicꝰtũ ẽ. Euntes ibant

Expanded text:
Secundus est iste psalmus eorum quorum titulus est, «Canticum graduum.» Plures enim sunt significantes, ut jam in primo eorum audistis, ascensum nostrum, qui fit in corde ad Deum, a convalle plorationis, id est, ab humilitate contribulationis. Ascensus enim utilis nobis non potest esse, nisi primo humiliati , a convalle nobis ascendendum esse meminerimus convallis enim terrae locus est depressus: sicut loca terrae alta montes et colles, ita convallis locus humilis; ne dum praepropere et praepostere quaerimus exaltari, non ascendamus, sed ruamus. Docuit autem ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quando pro nobis hliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus. Istam convallem plorationis martyres inQuia et ipsi de convalle plorationis, ut coronarentur, ascenderunt. 2. Congruit et hodierno diei psalmus iste «Canticum graduum:» de illis enim dictum est, «Euntes ibant
Abbreviated transcription (Latin):
tanda ꝑiturã uocat. ⁊ ini¬
ma p̃cipitat atq in ꝓfun¬
da dimergit: sic amor sẽs
ad suꝑna leuat. ⁊ ad ȩt̃na
inflãmat. ⁊ ad ea q̃ ñ tran¬
seunt neq moriunt᷑ exei¬
tat aĩam: ⁊ de ꝓfundo in¬
ferni leuat ad olũ. habet tam̃ oĩs amor
uim suã: nec potest uacare amor in dĩa
amantis. Necesse ẽ ducat. S us nosse qͣ¬
lis amor sit: Nide quo ducat. Non gͦ mone¬
mͦ ut nicħ ama̾ntis: s monemꝰ ne. mun¬
dũ ametis: ut eũ qͥ fecit mundũ libere a¬
metis. Obligata enĩ aĩa amore t̾reno. qͣsi
uis uiscũ ht̃ in pennis: uolare ñ potest
Mꝯundata uͦ ab affecꝰtib sordidissimi scłi.

Expanded text:
tanda perituram vocat, et in itanda perituram vocat, et in ima praecipitat, atque in profunda demergit: sic amor sanctus ad superna levat, et ad aeterna inflammat, et ad ea quae non transeunt neque moriuntur, excitat animam, et de profundo inferni levat ad coelum. Habet tamen omnis amor vim suam, nec potest vacare amor in anima amantis; necesse est ducat. Sed vis nosse qualis amor sit? Vide quo ducat. Non ergo monemus ut nihil ametis; sed monemus ne mundum ametis, ut eum qui fecit mundum, libere ametis. Obligata enim anima amore terreno, quasi viscum habet in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sord
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ pes nr̃: ñ dormiat qͥ custodit nos. Lai
nr̃a potestate. ẽ dõ donante:. si eũ nob faci¬
amꝰ custode̾. qͥ ñ dormit neq dormiat. qͥ
custodit isrł. Quẽ isrł. uidentẽ dm̃. Ita
erit aux iliũ tuũ a dño: ita erit tegumen
tũ suꝑ manũ dext̾ȩ tuȩ: ita eustodit in¬
troitus tius ⁊ exitus tuus. ex hoc nẽ ⁊ us¬
q in scłm. slã si te psumpseris: motꝰ ẽ pes
tuus. Si motꝰ ẽ pes: iã putas te in aliquo g¬
tres qr ꝑ natalẽ beatȩ crispinȩ inuitaui
uos: ⁊ mimoderatior fui in cõuiuis ꝓduicen¬
do. Nonne posset hoc uob̃ fieri. si qͥs uos mi¬
litaris inuitaret : ⁊ ad m̃sam sine m̾sura
bib̾e cog̾et: Liceat nob̾ hoc face̾ in diui¬
no sermone. ut inebriemini ⁊ satiemini.
dio nos ñ sineret ire ad locũ martẏrum:
sic̃ heft̃no ddie ꝓmiseramꝰ. Illi enĩ mres:
SICUT amor mmundus
inflãmat animã ⁊ ad t̾re¬
na cõcupiscenda ⁊ ꝑitura sec¬

Expanded text:
atur pes noster. Non dormiet, qui custodit natur pes noster. Non dormiet, qui custodit ne, si eum nobis faciamus custodem qui non dormit neque dormitat, qui custodit Israel. Quem Israel? Videntem Deum. Ita erit auxilium tuum a Domino, ita erit tegumentum tuum super manum dexterae tuae; ita custoditur introitus tuus et exitus tuus ex hoc nunc et usque in saeculum. Nam si de te praesumpseris, motus est pes tuus; si motus est pes tuus, jam putas te in aliquo gtres, quia per natalem beatae Crispinae invitavi vos, et immoderatior fui in convivio producendo. Nonne posset hoc vobis fieri, si quis vos militaris invitaret, et ad mensam sine mensura bibere cogeret? Liceat nobis hoc facere in divino sermone, ut inebriemini et satiemini, dio nos sineret ire ad locum martyrum, sicut hesterno die promiseramus. Illi enim martyres Sicut amor immundus inflammat animam, et ad terrena concupiscenda et peritura sec
Abbreviated transcription (Latin):
de simus qnͣ accidit tẽptatio: ⁊ custodit
exitũ ex hoc nc̃ ⁊ usq in scłm. sũ enĩ exi¬
erimꝰ ab omĩ tẽptatione: iã in et̾nũ nul¬
la nos tẽptatio t̾rebit: nulla concupisoen¬
tia saltẽ sollicitabit. Audi apłm. id ipsũ cõ¬
memorantẽ. qd̃ paulo ante cõmemoraui.
Fidelis dẽ. qͥ ñ ꝑmittat uos tẽptari supra ꝙͣ.
potestis ferre. Ecce introitꝰ tuus custoditur
nͣ potes ferre : introitũ tuũ custodit hi¬
dete. si custodit exitũ. S faciat inqͥt cũ
temptatione etiã exitũ: ut possitis susti¬
nere. Nũqͥd possumꝰ nos frẽs intͣptari alit̃.¬
quã ipsa u̾ba apłi docuert̃: sustodite gͦ
dit. qͥ ñ dormitat nec dormit. Semel doe¬
miuit ꝓ nob̾: surrexit : iã ñ dormiet. he¬
mo de se pͣsumat: De conualle ploratio¬
nis ascendimꝰ: ñ remaneamꝰ in uia. Bradꝰ
in uia restant. Non debemꝰ ꝓigri remaneie
ñ debemꝰ suꝑbi całe. Dicamꝰ dõ. Non moue¬

Expanded text:
custodit «exitum ex hoc nunc et usque in saeculum.» Cum enim exierimus ab omni tentatione, jam in aeternum nulla nos tentatio terrebit, nulla concupiscentia saltem sollicitabit. Audi Apostolum idipsum commemorantem, quod paulo ante commemoravi: «Fidelis Deus, qui non permittet vos tentari supra quam potestis ferre.» Ecce introitus tuus custoditurem quam non potes ferre, introitum tuum custodit: videte si custodit et exitum. «Sed faciet,» inquit, «cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere» . Numquid possumuam ipsa verba Apostoli docuerunt? Custodite ergo dit, qui non dormitat nec dormit. Semel dormivit pro nobis: surrexit; jam non dormiet. Nemo de se praesumat. De convalle plorationis ascendimus, non remaneamus in via. Gradus in via restant; non debemus pigri remanere, non debemus superbi cadere: dicamus Deo, Non move
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ cordis quesuiit: ⁊ aciẽ contẽplatioĩs
erectã: cũ dixit. qui ẽ misit me ad uos.
S ñdũ habes forte contẽplationẽ: noli de¬
ficere : noli desꝑare. Qͥ est. uoluit ẽe hõ
ut tu es: ⁊ idõ secutus ait moysi quasi ex¬
xit inqͥt dñs ad moysen. ẽgo sũ ds̃ abra¬

Expanded text:
tatem cordis quaesivit, et aciem contemplationis erectam, cum dixit, «Qui est, misit me ad vos.» Sed nondum habes forte contemplationem: noli deficere, noli desperare. Qui est, voluit esse homo, ut tu es; et ideo secutus ait Moysi quasi exxit,» inquit, «Dominus ad Moysen, Ego sum Deus Abra
Abbreviated transcription (Latin):
te. Intendat caritas ur̃a. Quasi una sententia
facta ẽ: ex duab uocib homo dixit ascen¬
dens ⁊ cantans canticũ graduũ. ne des ad
mouendũ pedẽ meũ. ⁊ ds̃ tãquã dic̾ẽt ne des
ad mouendũ pedẽ meũ dicis mͥ: adde. neq

Expanded text:
te.» Intendat Charitas vestra. Quasi una sententia te.» Intendat Charitas vestra. Quasi una sententia facta est ex duabus vocibus. Homo dixit ascendens et cantans Canticum graduum, «Ne des ad movendum pedum meum:» et Deus tanquam diceret, «Ne des ad
Abbreviated transcription (Latin):
a se ñ illuminant᷑ montes. llã uide qͥd seqͣr.
In lumine tuo uidebimꝰ lum̃. Si gͦ in lumine
ipsiꝰ uidebimꝰ lum̃. qͥs cadit a lumine. nͥ cui
ipse ñ ẽ lum̃: & si uoluerit sͥ ee̾ lum̃: ipse
cadit a lumine qͦ illuminat᷑. Idõ sciens ñ ca¬
łe nͥ eũ qͥ sibi uult luc̾e. cũ sit ꝑse tenebre:
statĩ subiecit. Nlon ueniat mͥ pes suꝑbie: &
manꝰ peccatoꝵ ñ moueat me: idẽ mitatio
peccatoꝵ ñ moueat me: ut cadã a te. Quare.
timuisti ⁊ dͥixisti: ñ ueniat mͥ pes suꝑbie:
Seqͥt᷑. Ibi cecidert̃ om̃s qui oꝑant᷑ iniquitatẽ.
Quos mͦ uides oꝑari iniquitatẽ: iã damnatisꝰ.¬
S: ut dãpnarent᷑: ibi cecidert᷑. cũ illis uenit
pes suꝑbiȩ. Recꝰte gͦ iste audiens ut ascen¬
dat ⁊ ñ cadat: ut a conualle ploratioĩs
ꝓficiat. ñ in tumore suꝑbis deficiat. ait
dõ. Non des ad mouendũ pedẽ meũ. Et do¬
minus illi. Neq dormitet qui eultodit

Expanded text:
a se non illuminantur montes. Nam vide quid sequitur: a se non illuminantur montes. Nam vide quid sequitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Si ergo in lumine ipsius videbimus lumen, quis cadit a lumine, nisi cui ipse non est lumen? Et qui voluerit sibi esse lumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim subjecit, «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id est, imitatio peccatorum non moveat me, ut cadam a te. Quare timuisti, et dixisti, «Non veniat mihi pes superbiae?» Sequitur, «Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem» . Quos msed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.» Et Deus illi: «Neque dormitet qui custodit
Abbreviated transcription (Latin):
meñ. Unde mouent᷑ pedes: Inde mo¬
tus ẽ pes illi. qui erat in paradẏso.
S prius attende uñ motꝰ ẽ pes illi qui
erat int̾̃ angłos: ⁊ moto pede cecidit: ⁊ de. an¬
gło factꝰ ẽ diabolus. Moto enĩ pede. cecidit.
Quere uiͣcecidit. Suꝑbia cecidit. Non gͦ mouce.
pedẽ suꝑbia. nͥ ad ruinã. Non mouet ad ru¬
uet. Idõ ⁊ ille qͥd dic̃ in psalmo: filii aũ ho¬
minũ. sub tegnune. alarũ tuarũ sꝑabt᷑. Si sub
tegmine. semꝑ humił ᷤ: semꝑ de dõ sꝑantes:
semꝑ de se ñ p̃sum̃tes. Sub tegnune alaꝵ tu¬
arũ sꝑabt᷑. Non enĩ a se. satiant᷑: ut beati sũ.
S qͥd seq̃r. Inebriabunt᷑ ab ub̾tate. domꝰ tuȩ:
⁊ torrente deliciaꝵ tuaꝵ potabis eos. Ecce si¬
tientes: ecce in ebriati. Ecce sitiunt : ecce bi¬
bunt. S ñ a se bibt̃: nec ipsi sibi stͣ fons. Sed
alis: humiles st̃. Quare: Qͥa apud te ẽͣ ĩqͥt
fons uitȩ. Non gͦ a se irrigant᷑ fontes: sicut

Expanded text:
meum.» Unde moventur pedes? Unde momeum.» Unde moventur pedes? Unde motus est pes illi qui erat in paradiso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter Angelos, et moto pede cecidit, et de angelo factus est diabolus: moto enim pede cecidit. Quaere unde cecidit: superbia cecidit. Non ergo movet pedem, nisi superbia: ad ruinam non movetvet. Ideo et ille quid dicit in psalmo? «Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub tegmine, semper humiles, semper de Deo sperantes, semper de se non praesumentes. «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt:» non enim a se satiantur ut beati sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi sunt fons. Sed alis, humiles sunt. Quare? «Quia apud te,» inquit, «fons vitae.» Non ergo a se irrigantur montes, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tũ templi. lã tandẽ leuent oculos i
montes: uñ ueniet auxiliũ illis. hoc enĩ
p̃cipit illis iste psalmꝰ: scd̾s de his qui in¬
scribunt᷑ canticũ graduũ. S ñ rursus pͣ¬
sumant de montib: qr ⁊ ipsi montes
ñ a se lucent : s ab illo lucent de quo
scriptũ ẽ Erat lumͣ uerũ: qd illuminat
omne̾ hominẽ uenientẽ in hcͣ mundũ.
Montes possunt intelligi hoĩes magni: ho¬
mines clari. Et̃ quis maior ioħe baptista:
Q ualis ille mons erat. de quo ipse dñs di¬
cit. in natis mulierũ ñ surrexit ma¬
ior ioħe baptista. Uides certe istũ mag¬
nũ monte᷑ lucentẽ: audi confitentẽ. Qd
confitentẽ.  Nos om̃s inqͥt. de plenitudi¬
ne eiꝰ accepimus. De cuiꝰ gͦ plenitudine.
acceꝑunt montes: ab illo ẽ tͥ auxilium
nͣ a montib. In quos tam̃ nͥ leuaueris
ocłos ꝑ scripturas : ñ admoueberis ut
des in gradib: ne in illa ascensione.
aut fatigeris. aut lapsus cadas: dic
qd sequit᷑. Non des ad mouendũ pedẽ

Expanded text:
dem levent oculos in montes, unde veniet auxilium illis. Hoc enim praecipit iste psalmus, secundus de his qui inscribuntur, «Canticum graduum.» Sed non rursus praesumant de montibus; quia ipsi montes non a se lucent, sed ab illo lucent de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Montes possunt intelligi, homines magni, homines clari. Et quis major Joanne Baptista? Qualis ille mons erat, de quo Dominus ipse dicit, «In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista» ? Vides certe istum magnum montem lucentem; audi confitentem. Quid confitentem? «Nos omnes,» inquit, «de plenitudine ejus accepimus» . De cujus ergo plenitudine acceperunt montes, ab illo est tibi auxilium, non a montibus; in quos tamen nisi levaveris oculos per Scripturas, non admoveberis ; ut des in gradibus, ne in illa ascensione aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad movendum pedem
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ temporib dauid. ⁊ ista canerent᷑. erat
ciuitas illa ꝑfecꝰta: s uidebat in spũ rui¬
turã. ⁊ it̾um ȩdificandã. Expugnata ẽ enim
illa ciuitas: ⁊ facꝰtꝰ eͣ transitus in babiloni¬
am popłi captiuitati: ⁊ dicꝰta ẽ ista in scͥp¬
turis transinigratio in babyloniã. Et ꝓpħa¬
uit iheremias. post septuaguita annos cap¬
tiuitatis ȩdificari posse illã ciuitatẽ: quȩ
destructa erat a debellantib. forte ait ali¬
quis. hoc uidebat dđ in spũ. ruiturã eiui¬
tatẽ iherłm a debellantib: ⁊ iterũ pos¬
se post septuaginta annos edificari: ⁊ ĩo
dixit. iherłm quȩ edificat᷑ ut ciuitas.
N oligͦ putare illã quitatẽ eẽ dicꝰtã quȩ cõ¬
stat ex sc̃is: tãquã ex lapidib uiuis. Qd
sequit᷑. ut tollat totã dubitationẽ.  Ait
enĩ. S tantes erant pedes nr̃i. in atriis ihe¬
rłm. S quã dico iherłm: Nũquid istã quã
uidetis stare oorporeis parietib erecꝰtam:

Expanded text:
rentur, erat civitas illa perfecta; sed videbat in spiritu ruituram, et iterum aedificandam. Expugnata est enim illa civitas, et factus est transitus in Babyloniam populi captivati, et dicta est ista in Scripturis, transmigratio in Babyloniam. Et prophetavit Jeremias, post septuaginta annos captivitatis aedificari posse illam civitatem quae destructa erat a debellantibus . Forte ait aliquis: Hoc videbat David in spiritu, ruituram civitatem Jerusalem a debellantibus, et iterum posse post septuaginta annos aedificari; et ideo dixit, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas:» noli ergo putare illam civitatem esse dictam quae constat ex sanctis, tanquam ex lapidibus vivis. Quid sequitur, ut tollat totam dubitationem? Ait enim, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Sed quam dico Jerurectam?
Abbreviated transcription (Latin):
nifestauit nob̃ quitatẽ se urbẽ dixisse:
qr dix̃ edificat᷑. Et qr ȩdificiũ spale simi¬
litudinẽ quandã ht̃ edificii corporalis:
quis erigit aciẽ mͣtis: quisqͥs deponit ca¬
liginẽ carnis: qͥsqͥs mundat ocłm cordis.
id ipsũ. Nã ⁊ ego qͥcquid aliud dixero: ñ di¬
co ia ipsũ. Conemur tam̃ quibꝰdã uicinitati¬
b siboꝵ ⁊ significationũ: ꝑduce̾ infirmitatẽ
m̃tis. ad cogitandũ id ipsũ. Eͥdẽ idipsũ: Qd̃

Expanded text:
itatem se urbem dixisse, quia dixit, «aedificatur.» Et quia aedificium spirituale similitudinem quamdam habet aedificii corporalis, quis erigit eciem mentis, quisquis deponit caliginem carnis, quisquis mundat oculum cordis, «idipsum.» Nam et ego quidquid aliud dixero, non dico «idipsum.» Conemur tamen quibusdam vicinitatibus verborum et significationum perducere infirmitatem mentis ad cogitandum «idipsum.» Quid est «idipsum?» Quod
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ solas res humanas ⁊ solã uitã istã facis
qd̵ facis : sinistra sola oꝑat᷑. Si aũ ꝓpt̃ iii¬
tã ȩt̾nã oꝑeris: dͥextã sola oꝑat᷑. Si aũ ha¬
bes intentionẽ ad uitã ęt̾nã. s subrepit
tͥ cupiditas uitȩ temporalis. ut attendas
etiã istã qnͣ facis opus bonũ. ut hic tͥ
aliqͥd retribuat᷑: miscet se sinistra oꝑib
dextere. hoc uetat ds̃. Ueniamꝰ nẽ. ad illd̃

Expanded text:
ter solas res humanas et solam vitam istam facis ter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris, dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se sinistra operibus dexterae: hoc vetat Deus. 11. Veniamus nunc ad illud
Abbreviated transcription (Latin):
timant᷑ ab hominib: sinistra ẽ. Nescio qͥs
uenit. ⁊ uult tͥ ꝑcut̾e dext̾am: id eͣ̃ tolłe
tͥ fidẽ tuã. łu accepisti alapã in dext̾am.
p̃be sinistrã: id  ut illud tollat qd̃ tẽpo¬
rale eͣ. ⁊ ñ ea q̃ etͣne habes. dudite pau¬
luĩ apłm: hoc facientẽ. Noĩes ꝑsequebant᷑¬
ille sinistrã opponebat. Huis romanꝰ sũ ait.
Dexterã contẽpnebant illi: ⁊ de sinstra t̃¬
rebat ille: qr illi dextrã eiꝰ tim̾e nͣ po¬
terant: ñdum enĩ xp̃o crediderant. Qͥdgͦ.
Si dextera amplectit᷑. sinistra sub capite. ẽ:
quid eͣ nesciat sinistra tua. qͥd faciat dext̾a
tua  ld ÷ qnͣ facis bonũ opus: ꝓpt̾ uitã etͣ¬
nã fac. Nã si opus bonũ in t̾ra ꝓpt̾ea feceris.
ut t̾rena tͥ abundent: scit sinistra tua qͥd
faciat dext̾a tua: miscusti dexterã sinistrȩ.
N oli facere : nͥ ꝓpt̾ uitã ȩtͣnã Idõ fac: ⁊ securꝰ
facies. Ad hoc enĩ. temptauit ds̃ eũ. Si ꝓp¬

Expanded text:
hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram contemnebant illi, et de sinistra terrebat ille: quia illi dexteram ejus timere non poterant; nondum enim Christo crediderant. Quid ergo, si dextera amplectitur, sinistra sub capite est; quid est, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando facis bonum opus, propter vitam aeternam fac. Nam si opus bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et securus facies: hoc enim mandavit Deus. Si prop
Abbreviated transcription (Latin):
m ȩtͣnã iherłm. Idõ psalmꝰ iste quẽ hodie
suscepimꝰ tractandũ sci̾tati ur̃ȩ. ipsã ierłm
desiderat: id÷ iste. qͥ ascendit in hoc psal
sole ⁊ lima ⁊ stellis: Absit. S ẽ in oelo etͣ¬
na iherłm: uͥ st̃ ciues nr̃i angłi. Ab ipsis
ciuib nris: ꝑegrinam᷑ in t̾ra. In ꝑegrinati¬
one. suspiramꝰ: in ciuitate gaudebimꝰ. Inue¬
nimꝰ aũ ⁊ socios in ista ꝑegrinatione. qui
iã uidert̃ ipsã ciuitatẽ: ⁊ inuitant nos
ut curramꝰ ad illã. Ad hos gaudet iste qͥ dic̃.
ocundatus sũ in his qui dycert̃ mͥ. in
domũ dñi ibimꝰ. fr̃es. ueniat in mͣte̾ cari¬
tati ur̃ȩ. si qua foete festiuitas mrͣm. ⁊ locꝰ

Expanded text:
psalmus iste, quem hodie suscepimus tractandum Sanctitati vestrae, ipsam Jerusalem desiderat, id est, iste qui ascendit in hoc psalmsole et luna et stellis? Absit. Sed est in coelo aeterna Jerusalem, ubi sunt cives nostri Angeli: ab ipsis civibus nostris peregrinamur in terra. In peregrinatione suspiramus; in civitate gaudebimus. Invenimus autem et socios in ista peregrinatione, qui jam viderunt ipsam civitatem, et invitant nos ut curramus ad illam. Ad hos gaudet iste qui et dicit, «Jucundatus sum in his qui dixerunt mihi, In domum Domini ibimus.» Fratres, veniat in mentem Charitati
Abbreviated transcription (Latin):
humilit᷑ ascende ut dicas. Stantes erant
pedes nr̃i. in atriis iherłm. Cogita qualis
ibi futurus sis. ⁊ quãuis adhuc in uia sis.
hoc tͥ pone. ante. ocłos quasi ibi stes: quasi
iã intꝰ angłos indeficiens gaudeas: ⁊ fiat
in te qd̃ dictũ eͣ. Beati qui habitant in
domo tua: in scła scłoꝵ laudabtͣ te. Stan¬
tes erant pedes nr̃i: in atriis iherłm. Cuiꝰ
iherłm. umbra ẽ illiꝰ. Et qͥd magnũ ẽ stare
magno spc̃ sc̃s ex inflãmato corde aman
gͦ iste concupiscebat: stare intͣ illos qͥ int̾¬
ficiebant ꝓpħas. ⁊ lapidabant missos adse:
Absit ut de ista iherłm sic cogitet qͥ sic a¬
mat: qͥ sic ardet: qͥ sic uult ꝑuenire. ad
illã iherłm matrẽ nr̃am. de qua dicit apł̃s.¬
dere. Audi quid sequat᷑: n quã iherłm
designet m̃tib nris. Cũ enĩ dixisset.
stantes erant pedes nr̃i in atriis iherłm :
quasi diceret᷑ illi de qua iherłm dicis:
de qua iherłm loqueris: subiecit statim.

Expanded text:
humiliter ascende, ut dicas, «Stantes erant humiliter ascende, ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cogita qualis ibi futurus sis; et quamvis adhuc in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter Angelos indeficiens gaudeas, et fiat in te quod dictum est, «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . «Stantes lem umbra est illius. Et quid magnum est stare magno Spiritus sanctus ex inflammato corde amantergo iste concupiscebat, stare inter illos qui interficiebant Prophetas, et lapidabant missos ad se? Absit ut de ista Jerusalem sic cogitet qui sic amat, qui sic ardet, qui sic vult pervenire ad illam Jerusalem matrem nostram , de qua dicit Aposdere; audi quid sequatur, et quam Jerusalem designet mentibus nostris. Cum enim dixisset, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem;» quasi diceretur illi, De qua Jerusalem dicis? de qua Jerusalem loqueris? subjecit statim,
Abbreviated transcription (Latin):
diũ ibimꝰ. Stantes erant pedes nr̃i. in atri¬
is iherłm. Ecce habes domũ dnĩ: si querebas
quid sit domꝰ dnĩ. In illa domo dnĩ: laudat᷑
qui condidit domũ. Ipse. delicie omũĩ habi¬
tantiũ in domo: ipsa sola spes hic: ⁊ res ibi.
Esrgo qui currunt. qͥd debent cogitare.:Qua¬
si iã ibi sint: ⁊ ibi stent. Magnũ enĩ ẽ ibi sta¬
re: intͣ angłos: ⁊ ñ deficere. Qͥ enĩ inͣ lap¬
sus. eͣ: in u̾itate ñ sterit. Eͥcũq ñ stͣ lap¬
si: in ueritate stant. Et ille stat qͥ dõ fru¬
it᷑ : qͥ aũ se frui uoluerit cadit. Qͥs aũ se
frui uult.Qͥ suꝑbus ẽ. Idõ ille qͥ semper
stare uolebat in atriis ierłm. in lumine
inqͥt tuo uidebimꝰ lum̃: ñ in lumine mõ.
& apud te inqͥt fons uitȩ: ñ apud me. Et qͥd
adiecit. Non ueniat mͥ pes suꝑbiȩ: ⁊ manꝰ
peccatoris ñ moueat me. Ibi cecidert̃ om̃s qͥ
oꝑant᷑ iniqͥtatẽ: expulsi ftͣ nec potuert᷑ sta
re. Si gͦ illi ñ potuert̃ stare. qr suꝑbi fuert᷑

Expanded text:
 2. Stantes erant pedes nostri in atriis» «Jerusalem.» Ecce habes domum Domini, si quaerebas quid sit domus Domini. In illa domo Domini laudatur qui condidit domum: ipse deliciae omnium habitantium in domo; ipse sola spes hic, et res ibi. Ergo qui currunt, quid debent cogitare? Quasi ibi jam sint, et ibi stent. Magnum enim est ibi stare inter Angelos, et non deficere. Qui enim inde lapsus est, in veritate non stetit . Quicumque non sunt lapsi, in veritate stant: et ille stat, qui Deo fruitur; qui autem se frui voluerit, cadit. Quis autem se frui vult? Qui superbus est. Ideo ille qui semper stare volebat in atriis Jerusalem, «In lumineinquit, «videbimuss lumen;» non, in lumine meo: et, «Apud te,» inquit, «fon vitae;» non, apud me. Et quid adjecit? «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me. Ibi ceciderunt omnes qui ore» . Si ergo illi non potuerunt stare, quia superbi fuerunt;
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ tue. ⁊ fide̾ tuã pͣpone oĩb tẽporalib:
erit sinistra sub capite tuo: ⁊ recte dextͣa
eiꝰ cõplectet᷑ te. Audi hoc ipsũ exponi in .ꝓ.¬
ubiis: qͥd ẽ sinistra ipsa. quid ẽ dextã. sũ
de sapientia dice̾t. longitudo inqͥt dierum
⁊ anni uitȩ in dextera eiꝰ: in sinistra aũ eius
tera eiꝰ: et̾nitas ẽ. hoc enĩ ꝓprio mͦ dicit
seriptura longũ: qd̾ ȩtͣnũ e. llã quicqͥd finẽ
ht᷑: breue ẽ. Alio loco: longitudine inquit
dierũ replebo eũ. Et nũquid alit̾ ꝓ magno
diceret᷑. honora patrẽ tuũ ⁊ matrẽ tuã. ut
longenus sis suꝑ t̾rã: Suꝑ quã enĩ t̾rã. nͥ de
qua dicit: spes mea es tu. portio mea in t̃

Expanded text:
dei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et dei tuae, et fidem tuam praepone omnibus temporalibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Longitudo,» inquit, «dierum et anni vitae in dextera ejus; in sinistra autem ejus ternitas est. Hoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid aliter pro magno diceretur, «Honora patrem tuum et matrem tuam, ut longaevus sis super terram» ? Super quam enim terram, nisi de qua dic
Abbreviated transcription (Latin):
Sponsa dicit de sponso. de xp̃o ȩccłia. in am¬
plexii pietatis ⁊ caritatis. Qd ait: Sinistra
ei sub capite meo: ⁊ dextã eiꝰ cõplecꝰtet᷑ me.¬
tra: ⁊ sic cõplectebat᷑ sponsus sponsã supponeis
sinistrã ad consolationẽ: imponens dextãm ad
ꝓtectionẽ: sinistra inqͥt eiꝰ sub capite. meo. Ds̃
illã dat. Idõ simstra eiꝰ: qr oĩa ista temporalia
ds̃ dat. Iuã uani st̃ quã impii: qui ab idolis
a demonib ista petunt. Quã multi a demo¬
nib ista petunt. ⁊ ñ illa habent. ⁊ rursus qͥ
illa ñ petunt a demonib habent ea: s ñ a
demonib ista dant᷑. Item multi petunt a doͣ.
⁊ ñ habent. Nouit enĩ ille dispensare sinistrã:
qͥ uocat ad dexterã. Ergo si ẽ sinistra. sit sini¬
stra: s sub capite. Supra illã sit caput tuũ.
id ẽ supͣ illã sit fides tua: uͥ habitat. xp̃s.¬
Ns oli tẽporalia p̃ponere fidĩ tue: ⁊ ñ erit sinis¬
tra supra caput tuũ: s oĩa tpralia subde. fi¬

Expanded text:
Sponsa dicit de sponso, de Christo Ecclesia in amplexu pietatis et charitatis. Quid ait? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur meeraens dexteram ad protectionem? «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Deus illam dat: ideo sinistra ejus, quia omnia ista temporalia Deus dat. Quam vani sunt, quam impii, qui ab idolis, a daemonibus ista petunt! Quam multi a daemonibus ista petunt, et non illa habent? et rursus, qui illa non petunt a daemonibus, habent ea; sed non a daemonibus ista dantur. Item multi petunt a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram, qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fi
Abbreviated transcription (Latin):
ti s̃ mrͣes: s eustodiet aĩam tuã dñs. qr de
aĩa nͣ cessertͣ mrͣes: ⁊ seuebant ꝑsecutores.
In crispinã cuiꝰ hodie natalicia celebramꝰ.
seuiebant : in feminã diuitẽ ⁊ delicatã.S
fortis erat : qr dñs tegum̃tũ eius suꝑ ma¬
nũ dext̾ȩ eiꝰ: ille qͥ eã custodiebat. łle enĩ
frẽs. nũquid ẽ in affrica qui ignoret.
Clarissima enĩ fuit : nobił gen̾e: abundans
diuitiis. S hec oĩã sinistra erant: sub ca¬
pite erant. Uenit inimicus qui feriret ca¬
put: ⁊ sinistra illi obiecta ẽ. ꝙͣ erat sub ca¬
pite. Caput supͣ erat : dextera desuꝑ cõ¬
plecꝰtebat᷑. Qͥd poterat face ꝑsecutor:
quãuis delicatȩ feminȩ: Erat qͥdẽ sexu
infirma: ⁊ diuitiis forte languidior: ⁊ cõ¬
suetudine corporali infirmior. S qͥd ad
tanta munim̃ta. Qͥd ad illũ sponsũ mit¬
tentẽ sistrã sub caput: ⁊ dext̃a sua ca¬
put cõplectentẽ: Iñ sic munitã. ꝑcute

Expanded text:
 de anima non cesserunt martyres. Et saeviebant persecutores in Crispinam, cujus hodie natalitia celebramus; saeviebant in feminam divitem et delicatam: sed fortis erat, quia Dominus tegumentum ejus super manum dexterae ejus, ille qui eam custodiebat. Hanc enim, fratres, numquid est qui in Africa ignoret? Clarissima enim fuit, nobilis genere, abundans divitiis: sed haec omnia sinistra erant, sub capite erant. Venit inimicus qui feriret caput, et sinistra illi objecta est, quae erat sub capite. Caput supra erat, dextera desuper complectebatur. Quid poterat facere persecutor, quamvis delicatae feminae? Erat quidem illa sexu infirma, et divitiis forte languidior, et consuetudine corporali infirmior; sed quid ad tanta munimenta? quid ad illum sponsum mittentem sinistram sub caput, et dextera sua complectentem? Quando sic
Abbreviated transcription (Latin):
Et si forte dormiebat fides tua. ⁊ ista idõ
in questione fluctuabas. quasi nauis illa
quȩ tẽpestatẽ patiebat᷑ ibi. xp̃c dormie¬
estis. Qͥ iã ꝓficitis: int̾rogo uos qͥd soletis
intelligere qd dicꝰtũ ẽ in eugłio: nesciat
sinistra tua. quid faciat dextera tua. Hoc
⁊ qͣ sit dextera. Simul intelligetis ⁊ utrã¬
q parte᷑ dm̃ fecisse. ⁊ dexterã ⁊ sinistrã:
⁊ tam̃ nͣ̃ debet scire sinistra. qͥd faciat
Si aũ ille qui dabit uitã et̃nã. ipse ⁊ de is¬
tis temporalib consolat᷑ p̃sentẽ uitã: ipse
fecit dext̾am ⁊ sinistrã. Dicit de quib dã
psalmus apud dauid. Quoꝵ os loquutũ eͣ
uanitate᷑: ⁊ dext̾a eoꝵ dext̾a iniquitatis.
Inuenit gͦ quosdã quos repͣhendit. qͥ dex¬
terã uerã ꝓ sinistra habebant: ⁊ ueram si¬
nistrã dexterã sibi fecerant. Qͥ suit isti. ex¬
ponit consequent᷑. Dĩs homo qui felicitatẽ

Expanded text:
Et si forte dormiebat fides tua, et ideo in Et si forte dormiebat fides tua, et ideo in ista quaestione fluctuabas, quasi navis illa quae tempestatem patiebatur, ubi Christus dormieestis qui jam profecistis , interrogo vos quid soletis intelligere quod dictum est in Evangelio, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» . Hostra: simul intelligetis et utramque partem Deum fecisse, et dexteram et sinistram; et tamen non debet scire sinistra quid faciat Si autem ille qui dabit aeternam vitam, ipse et de istis temporalibus consolatur praesentem vitam, ipse fecit dexteram et sinistram. Dicit de quibusdam psalmus apud David: «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Invenit ergo quosdam quos reprehendit, qui dexteram veram pro sinistra habebant, et veram sinistram dexteram sibi fecerant: qui sint isti exponit consequenter. Omnis homo qui felicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dit: ⁊ suustrã nr̃am ñ custodit: Nonne ipse
nos totos fecit: Nonne qͥ fecit nob̃ dexterã.
ipse fecit ⁊ sinistrã: Postremo si placuit di¬
ret: nͥ aliquid hic occultũ. quo pulsando ꝑ¬
ueniremus. absconderet: Diceret enĩ. aut
dñs custodit te. ⁊ nichil adderet: aut si der¬
teram addere uoluit. dñs custodit te super
dext̾am tuã: aut certe quia addidit manũ
hoc diceret: dñs custodit te suꝑ manũ dexte¬
suggerere dignat᷑: ꝓmã uob̃. Qͥ ⁊ in uobis
habitat: sine dubio facit nos aꝓꝓbare ue¬
rũ ee̾ qđ dico. Nã qͥd dicꝰturi sumus ignoratis:
s cũ dixerimꝰ: ñ ab ipsis nob̃ uob̃ ostendemꝰ
uerũ eẽ qd dicimꝰ: s uosipsi agnoscetis ue¬
rũ ee̾ qd dicimꝰ. llñ aũ agnoscetis. nͥ demon¬
strante illo. qͥ in uob̃ habitat: quantũ de il¬
in uob̃: ⁊ mͦ intelligitis uerũ ee̾ qd̾ dicimus.
Quomͦ inquies: Qͥa si dormit fides ur̃a: dormit
stris. In quo nͣ dormit fides : uigilat xp̃s.

Expanded text:
am non custodit? Nonne ipse nos totos fecit? nonne qui fecit nobis dexteram, ipse fecit et sinistram? Postremo si placuit diret, nisi aliquid hic occultum, quo pulsando perveniremus, absconderet? Diceret enim, aut, «Dominus custodiet te,» et nihil adderet; aut, si dexteram addere voluit, Dominus custodiet te super dexteram tuam; aut certe, quia addidit «manum,» hoc diceret, Dominus custodiet te super manum dextesuggerere dignatur, promam vobis; qui et in vobis habitat, sine dubio facit vos approbare verum esse quod dico. Nam quid dicturi sumus ignoratis; sed cum dixerimus, non ab ipsis nobis vobis ostendemus verum esse quod dicimus, sed vos ipsi agnoscetis verum esse quod dicimus. Unde autem agnoscetis, nisi demonstrante illo qui in vobis habitat, in quantum de ilin vobis, et modo intelligetis verum esse quod dicimus. Quomodo inquies? Quia si dormiat fides vestra, dormit tris» . In quo non dormit fides, vigilat Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
lus. Templũ enĩ dĩ scm̃ ẽ: qd estis uos. Ipsa
gͦ mͦ ciuitas edificat᷑. Frecidunt᷑ de mon¬
tib lapides ꝑ manꝰ p̃dicantiũ u̾tatẽ: con¬
quadrant᷑ ut intrent in structurã sempi¬
t᷑nã. Adhuc multi lapides in manib artifi¬
eis s: ñ caddant de manu artificis: ut pos¬
suit ꝑfecti coedificari in strucꝰturã templi
Est gͣ ista iherłm: quȩ edificat᷑ ut ciuitas. fũ¬

Expanded text:
estis vos.» Ipsa ergo modo civitas aedificatur; praeciduntur de montibus lapides per manus praedicantium veritatem, conquadrantur ut intrent in structuram sempiternam. Adhuc multi lapides in manibus artificis sunt; non cadant de manibus artificis, ut possint perfecti coaedificari in structuram templi. Est ergo ista «Jerusalem quae aedificatur ut civitas:» fun
Abbreviated transcription (Latin):
dextris. id eͣ ut possis dĩ filiꝰ fieri: potestate᷑
accepisti. Quã potestatẽ: De qua dicit iohes
Dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri. Unͣ accepisti.
hanc potestatẽ᷑ Tredentib inquit in noĩe
eiꝰ. Si gͦ credis. ipsa tͥ potestas data ẽ: ut sis
intͣ filios dĩ. Esse aũ intͣ filios dĩ: hoc ẽ ad
dexterã ꝑtinere. Esrgo fides tua. manꝰ dext̾e
tuȩ. id ÷ potestas quȩ tͥ data eͣ ut sis inter
filios dĩ. manꝰ ẽ dext̾ȩ tuȩ. S qͥd ualet ipsa
potestas quã accepit homo: nͥ dñs ꝓtegat :
Eoce credidit: iã ambulat in fide : infirmꝰ ẽ
intͣ tẽptationes: agitat᷑ intͣ molestias: int̾
carnales corruptiones: int̾ suggestiones cu¬
piditatis : int̾ u̾sutias ⁊ laqueos inimici. Qd
ualet gͦ qr habet potestatẽ. Credidit in
xp̃m: ut sit int filios dĩ. Ue hoiͣ illi. nͥ ⁊ ip¬
sius fidẽ dñs ꝓtegat : id ẽ ut ñ te ꝑmittat

Expanded text:
estatem estatem accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Joannes, «Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere.tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit homo, nisi Dominus protegat? Ecce credidit, jam ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
mitte manũ tuã. nͥ da potestatẽ. Eui¬
dentiꝰ audi fr̃: ne forte carnali sensuad¬
huc cogites. qr m̃bris distinctꝰ ẽͣ ds̃: audi
euident᷑ quomͦ dicat᷑ manꝰ potestas. Ait
quodã loco scriptura. Mors ⁊ uita: in ma¬
nib linguȩ. Nouimꝰ linguas. frusta quȩdã
carnis in ore mouent᷑: ⁊ ꝑcutiendo palatũ
⁊ dentes. distingunt sonos qͥb loquimur.
Ostendant᷑ mͥ. manꝰ lingus. Lingua gͦ non
nus linguȩ Potestas linguȩ. Qͥd ẽ mors
⁊ uita in manib linguȩ: Ex ore tuo iusti¬
ficaberis: ⁊ ex ore tuo condẽpnaberis. Ergo
si manꝰ potestas: quid ẽ manꝰ dexterȩ.
Nichil arbitror intelligi congruentiꝰ: nͥ ut
intelligamꝰ manũ dext̾ȩ. potestatẽ quã tͥ
dedit dẽ: ut si uelis donante dõ ad dex¬
terã sis. Ert̃ enĩ impii om̃s ad sinistrã. ert̃
aũ om̃s filii boni ad dexterã: quib dicet᷑. ue¬
nite. bñdicti patris mei. ꝑcipite regnũ. qd̃
uob̾ paratũ ẽ ab origine mundi. Ut aũ sis a

Expanded text:
«Mitte manum tuam,» nisi, da potestatem? Evidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non nus linguae? Potestas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deus, ut si velis, donante Deo, ad dexteram sis. Erunt enim impii omnes ad sinistram; erunt autem omnes filii boni ad dexteram, quibus dicetur: «Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine
Abbreviated transcription (Latin):
tis ab om̃ impedim̃to. id y duob p̃ceptis
dilectionis cdĩ ⁊ dilectionis ꝓocimi uolat.
Quo. nͥ ad dm̃ ascendit uolando. qr ascen¬
dit amando: Qd̾ anteꝙͣ possit gemit in
t̾ra: si iã inest ei uolandi desideriũ: ⁊ dic̃.
Quis dabit mͥ pennas sic̃ colũbe: ⁊ uolabo
⁊ reqͥescã: Quo aũ uolabit: nͥ de mediis
scandalis. uͥ gemebat etiã iste. euiꝰ hec uox
ẽ ꝙͣ cõmemoraui: De mediis gͦ scandalis.
a cõmixtione maloꝵ hominũ. a paleis qͥb
grana cõmixta s̃. uolare uult: uͥ ñ patia¬
t᷑ coniunctionẽ ⁊ societatẽ iniqui alicuiꝰ.

Expanded text:
 duobus praeceptis dilectionis Dei et dilectionis proximi volat. Quo, nisi ad Deum ascendens volando, quia ascendit amando? Quod antequam possit, gemit in terra, si jam inest ei volandi desiderium; et dicit: «Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam» ? Quo autem volabit, nisi de mediis scandalis, ubi gemebat etiam iste cujus haec vox est quam commemoravi? De mediis ergo scandalis, a commixtione malorum hominum, a paleis quibus grana commixta sunt, volare vult, ubi non patiatur conjunctione
Abbreviated transcription (Latin):
Es amꝰ. eamus. Est quęrt̃. Quo eamꝰ: ee dr̃. Ad illũ
locũ. ad scm̃ locũ. Inuicẽ s loquunt᷑: ⁊ tãquã
incensi singillatĩ faciunt unã flãmã: ⁊ ip¬
sa una flãma facta ex collocutione. sese accẽ¬
dentiũ. rapit illos ad locũ sc̃m: ⁊ cogitatiosc̃ã
scĩficat eos. Si gͦ ad locũ tẽporalẽ sic rapit
amor sc̃s: qualis amor debet ẽẽ. qͥ cõcordes
rapit in clũ. ⁊ dicentes sibi in domũ dñi ibimꝰ:
Esrgo curramꝰ. curramꝰ: qr in domũ dnĩ ibimus.
Curramꝰ ⁊ ñ fatigem᷑: qr illuc ꝑueniemꝰ uͥ non
lassabim᷑. Curramꝰ in domũ dni. iocundetur
aĩa nr̃a in his qͥ ea nob̃ dicunt. Q enĩ nobis¬
ea dicunt. pͥores uidert̃ ipsã patriã: delon¬
ginquo clamantes ad posteriores: in domum
diũ ibimꝰ: ambulate. currite. Uidert̃ illã apłi:
⁊ dixert̃ nob̃. surrite: ambulate : seqͥmini:
in domũ dñi ibimꝰ. Et̃ qͥd dicit unꝰquisq nr̃m:

Expanded text:
eamus. Et quaerunt, Quo eamus? Et dicitur, Ad illum locum, ad sanctum locum. Invicem sibi loquuntur, et tanquam incensi singillatim faciunt unam flammam: et ipsa una flamma facta ex collocutione sese accendentium rapit illos ad locum sanctum, et cogitatio sancta sanctificat eos. Si ergo ad locum temporalem sic rapit amor sanctus; qualis amor debet esse qui concordes rapit in coelum, et dicentes sibi, «In domum Domini ibimus?» Ergo curramus, curramus, quia in domum Domini ibimus. Curramus, et non fatigemur; quia illuc perveniemus, ubi non lassabimur. Curramus in domum Domini, jucundetur anima nostra in his qui ea nobis dicunt. Qui enim ea nobis dicunt, priores viderunt ipsam patriam, de longinquo clamantes ad posteriores, «In domum Domini ibimus:» ambulate, currite. Viderunt illam Apostoli, et dixerunt nobis, Currite, ambulate, sequimini; «In domum Domini ibimus.» Et quid dicit unusquisque nostrum?
Abbreviated transcription (Latin):
terũ ait. xp̃c surgens a mortius. iã ñ morit᷑.
⁊ mors ei ultra ñ dñabit᷑: recꝰte tͥ cantat. ecce
nͣ dormitabit neq dormiet qͥ custodit
isrł. Adhuc forte queris carnali sensu. Qͥs ẽ.
qͥ ñ dormitabit neq dormiet: & cũ quęris
int̃ hoĩes. falleris: nũquã inuenturus es. Nlo¬
li gͦ p̃sumere de quoquã homine: ois homo
dormitet dormitabit. Qnͣ dormitat: Cũ por¬
tat carne̾ infirmitatis. Qnͣ dormiet: Cũ fu¬
erit mortuus. Noli gͦ dor psumere de hoĩe.
Potest dormitare mortalis: dormit moriens.
me: Qͥ ñ dormitat. neq dormiet. dudi qͥd se¬
quit᷑. Dñs custodit te. Non gͦ homo dormi¬
tans ⁊ dormiens: s dñs custodit te. Quomͦ
te custodit : Dnͣs tegumͣtũ tuũ: suꝑ manũ
dext̾e. tuȩ. Esia frẽs. intelligamus achuuan¬
te dño: quid sibi uelit. dñs regum̃tũ tuũ suꝑ

Expanded text:
iterum ait, «Christus surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» : recte tibi cantat, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Adhuc forte quaeris carnali sensu, Quis est, qui «non dormitabit, neque obdormiet?» Et cum quaeris inter homines, falleris; nunquam inventurus es. Noli ergo praesumere de quoquam homine: omnis homo dormit, et dormitabit. Quando dormitat? Cum portat carnem infirmitatis. Quando dormiet? Cum fuerit mortuus. Noli ergo praesumere de homine. Potest dormitare mortalis: dormit moriens. me, qui non dormitat, neque dormiet? Audi quid sequitur: «Dominus custodiet» «te.» Non ergo homo dormitans et dormiens, sed Dominus custodit te. Quomodo te custodit? «Dominus tegumentum tuum super manum dexterae tuae.» Eia, fratres, intelligamus adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
caput eccłie ẽ. Qsquis ibi ñ scandaliratur.
in ipsa ȩccłia ⁊ carne .xͥ: a luna ñ uritus.
Qͥsquis scandalizatꝰ ñ fuerit in u̾itate illa
le de quo dicent impii in fine. Iuid nob̃
ꝓfuit suꝑbia: ⁊ diuitiarũ iactantia qͥd cõ¬
tulit nobis. Transiertͣ oĩa illa. tãquã um
bra. Et cũ ista dixissent: ergo inqͥunt er¬
luxit nob̃: ⁊ sol ñ ortꝰ ẽ nob̃. Nũquid ñ
iste sol om̃ib impiis orit᷑: allo instituente
de quo dicꝰtũ eͣ. qui solẽ̾ suũ facit oriri suꝑ
honos ⁊ malos: Ergo aliũ solẽ. fecit de qui
orit᷑ suꝑ bonos ⁊ malos. istũ que̾ uident
nitꝰ ꝑ quẽ facꝰta stͣ oĩa. uͥ eͣ intelligentia
incõmutabilis u̾itatis. De ipso dict impii.
sol ñ ortꝰ ẽ nob. Usquis in ipsa sapientia ñ
errat: ñ urit᷑ a sole:. Qͥsqͥs in eccłia xpͣi

Expanded text:
caput Ecclesiae est. Quisquis ibi non scandalizatur, in ipsa Ecclesia et carne Christri, a luna non uritur. Quisquis scandalizatus non fuerit in veritate illa le de quo dicunt impii in fine, «Quid nobis profuit superbia? et divitiarum jactatio quid contulit nobis? Tran inquiunt, «erluxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Numquid non iste sol omnibus impiis oritur, illo instituente de quo dictum est: «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos» ? Ergo alium solem fecit Deus, qui oritur snitus, per quem facta sunt omnia, ubi est intelligentia incommutabilis veritatis: de ipso dicunt impii, «Et sol non ortus est nobis». Quisquis in ipsa sapientia non errat, non uritur a sole. Quisquis in Ecclesia, et
Abbreviated transcription (Latin):
positũ ẽ fundam̃tũ. Si aũ fundam̃tũ nr̃m
in olo ẽ: ad celũ edificem᷑. Corpora ȩdifica¬
uert᷑ istã structurã. quã uidetis amplam
surrexisse huiꝰ basilicȩ: ⁊ qr corpora edifica¬
uert. fundam̃tũ in imo posuert᷑. Qͥa uͦ spi¬
talit᷑ edificam᷑: fundam̃tũ nrm in summo
positũ ẽ. Illuc gͦ curramus. uͥ ȩdificem᷑: qr de
ipsa iherłm dictũ ẽ. stantes erant pedes nr̃i
in atriis iherłm. d ꝗͣ. iherłm: lherłm quȩ

Expanded text:
i autem fundamentum nostrum in coelo est, ad coelum aedificemur. Corpora aedificaverunt istam structuram, quam videtis amplam surrexisse, hujus basilicae; et quia corpora aedificaverunt, fundamentum in imo posuerunt: quia vero spiritualiter aedificamur, fundamentum nostrum in summo positum est. Illuc ergo curramus, ubi aedificemur; quia de ipsa Jerusalem dictum est, «Stantes erant pedes nostri in at
Abbreviated transcription (Latin):
us. Bix̾it aũ ille. Nũquid in potestate mea ẽ.
ut ñ dormitet qͥ custodit me . uolo. ut non
dormiat. neq dormitet. Ergo illũ tibi elige qͥ
ñ dormit neq dormitabit: ⁊ ñ mouebit᷑ pes
tuus. Ds̃ nũꝗͣ. ẽ dormiens. Siuis habere custo¬
dẽ: ñ dormientẽ: dm̃ elige. custodẽ. Ne des
ad mouendũ pedẽ meũ: dicis tu. Bene: optine.
S ⁊ ille dicit tibi. Neq dormitet qͥ eustodit te.
Tu forte. conu̾surus te erat ad homines custo¬
des: ⁊ dicturus. Quẽ sũ inuenturus. nͣ dor¬
nuentẽ: Quis homo ñ dormitabit: Iueͣ in

Expanded text:
 Dixerit autem ille: Numquid in potestate mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo ut non dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit, et non movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormientem, Deum elige custodem. «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit?