comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur etiam de carne ũbi an priusqͣm
conciperetur obligata fuĩt peccato: et
antalis assumpta fuerit aũbo. Sane dicipot̃.
ce credi opportet uixta scõꝵ attestationis coni¬
uentiã. ipsã priꝰ pecc̃o fuisse obnoxiã. sic̃ reliqua
ab om̃i peccati contagione ĩ munis. uniretur
ũbo. Pena tantum: ñ necessitate s uoluntate
assum̃tis remanente. Mariam quoq totam
fomitem ipsum penitus euacuando ut quis¬
dam placet. uł sic debilitando & extenuando
ut ei post modum peccandi occasio. nulateñꝰ
exsticerit. Potentiam quoq gnãndi absq uri
semine uirgini p̃parauit. Ita enim ũba euar

Expanded text:
eritur etiam de carne Verbi, an priusquam conciperetur obligata fuerit peccato, an et talis assumpta fuerit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam sicut reliqua ab omni peccati contagione immunis uniretur Verbo, poena tantum, non necessitate, sed voluntate assumentis, remanente. Mariam quoque totamfomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam placet, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini praeparavit. Ita enim verba Eva
Abbreviated transcription (Latin):
cutus: ita scripsit. Si uiuentis hommnis in¬
corꝑeus sp̃c tenet᷑ in corpecur ñ post mortẽ.
etiam corporeo igne teneatur: Teneri autẽ ꝑ
cuiꝰ anima qd̃ in igne teneatur insinuat.
cum abraham dep̃cat᷑ dicens. Mite lararũ

Expanded text:
ripsit: Si viventis hominis incorporeus spiritus tenetur in corpore, cur non post mortem etiam corpore igneo teneatur? Teneri autem per cujus anima, quod in igne teneatur, insinuat, cum Abraham deprecatur dicens: Mitte Lazarum
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ꝓbatur: animas defunctoꝵ ñ solum suis
sensib ñ pͥuari: s nec istis affectib scił. spe
t̾sticia gaudio. metu carere: & exhis q̃ sibi in
illo gnãli examine reseruant᷑. quidd̃a eas
iã inciꝑe p̃gustare.

Expanded text:
batur animas defunctorum non solum suis sensibus non priuari, sed nec istis affectibus, scilicet spe, tristitia, gaudio ac metu, carere, et ex his quae sibi in illo generali examine reseruantur, quiddam eas iam incipere praegustare.
Abbreviated transcription (Latin):
animam hr̃e posse similitudinẽ corpis &
corꝑaliũ om̃ino m̃brorum. quisqͥs renuit: po¬
test negare aninam eẽ. que in somnis uidet
uł ambulare se uł sedere. uł huc atq illuc
litudinem etiam apud inferos gerit. ñ corꝑałe
s corꝑi similẽ: ita etiã in locis uidetur eẽ ñ corꝑa¬
lib s corꝑaliũ similib siue in requie suie indo¬

Expanded text:
n habere posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque iliac litudinem etiam apud inferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in do
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ m̃aleficii autem impedim̃to. hoc
tenendum decernit᷑: quod si ꝑsortia¬
rias & maleficas concubitus ñ sequetur.
hortandi st̃ quib ista eueniunt. ut sp̃u
contrito & humiliato. do & sac̃doti de oĩb
peccatis confessionẽ faciant: & lacͥmis atq¬
elemosinis. orationib & ieuiniis. dño satis-¬
faciant: & ꝑ exorcismos ac cet̾a eccłiastice
discipline munimina. ministri eccłie tales
sanare ꝓcurent. Quod si ñ potueruit: se¬
parari ualebunt. S postquam alias nup¬
tias expetierint. illis uiuentib quibus
iuncte fuerint priorib. quos reliquerant:
etiã si possibilitas concũbendi eis reddita
fuerit reconciliari nequibunt. Qd̃ in fine
huiꝰ capituli continet᷑. ex rigore magis
dictum intelligendũ ẽ. quam ex canonica
equitate: uł intelligendum ẽ ñ posse recon¬
ciliari pͥorib nͥ uidicio eccłie quo diuisio
facta fuerat.

Expanded text:
e maleficii autem impedimento hoc tenendum decernitur: quod si per sortiarias et maleficas concubitus non sequitur, hortandi sunt quibus illa eveniunt, ut spiritu contrito et humiliato Deo et sacerdoti de omnibus peccatis confessionem faciant, et lacrymis, orationibus, et jejuniis Domino satisfaciant, et per exorcismos ac caetera ecclesiasticae disciplinae munimina ministri Ecclesiae tales sanare procurent. Quod si non potuerint, separari valebunt. Sed postquam alias nuptias expetierint illis viventibus quibus post junctae fuerint, prioribus quos reliquerant, etiam si possibilitas concumbendi eis reddita fuerit, reconciliari nequibunt . Quod in fine hujus capituli continetur, ex rigore magis dictum intelligendum est, quam ex canonica aequitate. Vel intelligendum est non posse reconciliari prioribus, nisi judicio Ecclesiae, quo divisio facta fuerat. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
caritate ꝓximum diligimus: ipsadeum dili¬
gimus. S quia aliud ẽ ds. aliud ẽ ꝓximus:
& si una caritate diliguntur. ido forte duo p̃¬
cepta dicuntur: & alterum maius. alterum
minus. Ut ꝓpt̃ duos motus qui in mente ge¬
runtur: dum d̃s diligitur & ꝓximus. Mouet᷑
enimmens ad diligendum deum⁊ mouetur &
ad diligendum ꝓximum: & multomagis er¬
gadeum. quam erga ꝓximum. De mͦ ẽ

Expanded text:
ligimus, eadem Deum diligimus. Sed quia aliud est Deus, aliud proximus, etsi una charitate diliguntur, ideo forte duo praecepta dicuntur, et alterum majus, et alterum minus, vel propter duos motus qui in mente geruntur, dum Deus diligitur et proximus, movetur enim mens ad diligendum Deum, movetur et ad diligendum proximum; et multo magis erga Deum, quam erga proximum. 4. De
Abbreviated transcription (Latin):
iuͦ una eademq¬
caritas est dĩ & ꝓximi:. quare dicitur
gemina: ꝓpt̃ duo dilecła idest deum & ꝓximũ
&e si enimuna sit caritas. duo tamen diu̾sa ea
diliguntur: scit. d̃s a homo. uł angłs. ẜquo e¬
uamae duo sunt mandata: quia cum eadem
caritas utroq commendetur. diũsa tam̃ dili
bis datum. semelint̾ra. & iterum de celo. uit
commendarentur nob̃ duo p̃cepta caritatis:
scił. dĩ & ꝓxumi. Una ẽ caritas ce duo p̃cepta.

Expanded text:
 una eademqharitas est Dei et proximi, quare dicitur gemina? Propter duo dilecta, id est, Deum et proximum. Etsi enim una sit charitas, duo tamen diversa ea diliguntur, scilicet Deus et homo vel angelus. Pro quo etiam duo sunt mandata, quia cum eadem charitas utroque commendetur, diversa tamen dilbis datum, semel in terra, et iterum de coelo, ut commendarentur nobis duo praecepta charitatis, scilicet Dei et proximi. Una est charitas, et duo praecepta;
Abbreviated transcription (Latin):
dr ẽẽ sapiens sapientia quagenuit Uidet᷑
fore dicendum. quod pat̾ ñdiligat fuiũ. uł
fuiꝰ patrẽ. eadilectione que ab utroq ꝓcedit:
d̃o saꝑe quod ẽẽ: ita idem ẽ ei diligere. qd̾ cẽ.
Ideoq sicut negatur pat̃ ẽẽ sapiens sapientia
quam genuit. quia si ea diceretur sapiens. ñ
ipsa ab eo s ipse ab ea intelligeretur eẽ. ita
uidetur ñ deb̾e concedi. qd̃ pat̾ uł filius di
idem ẽ ibi dilge. qd̃ eẽ. At supͣdictum ẽ. atq
auctoritate sancitum augustini. qd int̾nita¬
te tria sunt. unꝰ diligens eii qͥ de illo ẽ & unꝰ
diligens eũ de qͦ ẽ ce. ip̃a dilectio & ñẽ aliqͥs duoꝵ¬

Expanded text:
genuit, videtur fore dicendum quod Pater non diligat Filium, vel Filius Patrem ea dilectione quae ab utroque procedit, Deo sapere quod esse, ita est ei idem diligere quod esse. Ideoque sicut negatur Pater esse sapiens sapientia quam genuit; qui si ea diceretur sapiens, non ipsa ab eo, sed ipse ab ea intelligeretur esse; ita videtur non debere concedi quod Pater vel Filius dilidem est ibi diligere quod esse. At supra dictum est, atque auctoritate Aug. sancitum, quod in Trinitate tria sunt, unus diligens eum qui de illo est, et unus diligens eum de quo est, et ipsa dilectio; et non est aliquis duo
Abbreviated transcription (Latin):
idem ibi sit diligere quod eẽ. quomͦ dr̃ pater
ligit: cum idõ pat̃ negetur sape sapientia ꝙͣ¬
in explicabilis ẽ. que excellit infirmitates hoĩui

Expanded text:
idem ibi sit diligere quod esse, quomodo diciturligit? Cum igitur Pater negetur sapere sapientia inexplicabilis est, quae excellit infirmitatem homi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum. s simplicit̃: sufficit enim qd̃ diligimuᷤ
ce ñ odio habenuᷤ. idest fufficit dicẽ ut diliga¬
mus. & ñ odio habeamꝰ: ñ quin eos diligere de¬
beamus sic̃ nos. quia ꝓximi sunt: s sufficit.
sieos minus diligimus. quamalios ꝓximos:
od dictionis genus innuit. Ouestio.
immicos: cum alibi p̃cipiat odio hab̾e
uitium uͦ ce peccatum odiendum. Et p̾arenteᷤᷤ
gͦ inqͣntum mali sunt odiendi st̃: & inimici
diligendi in qͣntũ homines. Diligamus gͦ
inimicos. lucrandos regno di. & odiamꝰ in ꝓ¬
pinquis si impediunt nos aregno dr e in¬

Expanded text:
ficit enim quod diligamus, et non odio habeamus; id est, sufficit dicere ut diligamus, et non odio habeamus; non quin eos diligere debeamus sicut nos, quia proximi sunt; sed sufficit si eos minus diligimus quam alios proximos, quod locutionis genus innuit. 7. Quaestinimicos, cum alibi praecipiat odio haberevitium vero et peccatum odiendum. Et parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a regno Dei
Abbreviated transcription (Latin):
parentes nr̃i mau st̃. uł fuii uł fratres:
anmagis ut minus diligendi sint aliis bonis
Hac ratione nobis non copulatis. Nidet᷑ qd̃
magis sint diligendi boni. qui nobis carne¬
non sunt coniuncti. quam alii carne conun¬
cdi: quia nobis sunt coniuncti corde. glutino
caritatis. Sanctior est enim copula cordium:¬
ni. mat̾ meace fr̃s mei hi st̃ qui ũbum dei
facuint: ait. Non inuiriose negligit matr̃e:
nec mat̃ negatur. que etiam de cruce agnosci¬
tur.s religiosores monstrantur copule m̃tiũ.
quam corporum̃. Uerumptamen latebrosa
questio ẽ hec: nec anobis plene ab soluenda.
ꝓpantibꝰ ad aua. Mouemur enim suꝑ u̾bis
illis. inimicos ñ ex tota uirtute. ñ sic̃ te¬
ipsum iubet diligere s simplicit᷑ sufficit enim
qd̃ diligimus. & ñ odio habemus. qd̃ ñ ita acci-¬
piendum est. quasi sufficiat tibi diligere inum.¬
cum. & non sicut te ipsum: quia õs. &e amicos
& imiicos. sicut te ipsum diligere debes. Sed

Expanded text:
parentes nostri mali sunt vel filii, vel fratres, an magis vel minus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis. Videtur quod magis sint diligendi boni, qui nobis carnenjuncti, quam mali carne conjuncti, qui nobis sunt conjuncti corde glutino charitatis. Sanctior est enim copula cordium Mater mea et fratres mei hi sunt qui verbum Dei faciunt, ait: Non injuriose negligit matrem, nec mater negatur, quae etiam de cruce agnoscitur; sed religiosiores monstrantur copulae mentium quam corporum. Verumtamen latebrosa quaestio est haec, nec a nobis plene absolvenda, properantibus ad alia. Movemur enim ex verbis illis, quibus inimicos non ex tota virtute, non sicut teipsum jubet diligere, sed simpliciter. Sufficit enim quod diligamus, et non odio habeamus. Quod non ita accipiendum est, quasi sufficiat tibi diligere inimicum, et non sicut teipsum, quia omnes et amicos et inimicos, sicut teipsum diligere debes. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem queritur utrum post treatio¬
Snem conũsis aliquid collatum sit ꝑ qd̾
conũterent᷑ idest diligerent deum. dicimus.
quia est eis collata gra cooꝑans sine qua n
pot̃ ꝓficere rationalis creatura adm̃itũ
uite. sade enini potest pse. s ꝓficere ñ po¬
test. sine gr̃a adiuuante.
.Qua gr̃a indigebat

Expanded text:
Si autem quaeritur utrum post creationem conversis aliquid collatum sit per quod converterentur, id est, diligerent Deum, dicimus quia est eis collata gratia cooperans, sine qua non potest proficere rationalis creatura ad meritum vitae. Cadere enim potest per se; sed proficere non potest sine gratia adjuvante. 4. Qua gratia indigebat
Abbreviated transcription (Latin):
agendum est. Est̃ ĩtaq deus ut ait augͦ.
in quinto ubro de trinttate sine dubitatio¬
ne substantia. uel si melius hocappellatur
eẽntia: quam greci usiam uocant. Sicut em̃
ab eo quod est sapere. dicta est sapientia. &
abeo quod est scire. dicta est scientia: ita ab
eo quod est eẽ dicta est eẽntia. Et quis magis
est. quam ille quidixit famulo suo moysi.
Ego sum qui sum. et dices filuis isrł. Qui est
misit me ad uos: Ipse: uere ac ꝓprie dicitur
eẽntia: cuius eẽntia non nouit p̃t̾itum uel
futurum. Unde ieromimus ad marcellã
scribens ait. Ds̃ solus qui exordium ñ ht̃.
uere eẽntie nomen tenuit: quia in eius com¬
paratione qui uere est quia in commuta¬
bilis est quasi non sunt. que mutabilia st̃.
De quo enim dicitur fuit. ñ est: et de quo
dicitur erit nondum est. Deus autem tantũ
est. quinon nouit fuisse uł futurum eẽ. Solꝰ
igitur deus uere est: cuius eẽntie comparatũ
nostrum eẽ. non est.

Expanded text:
ndum. Est itaque Deus, ut ait Aug. in lib. 5 de Trin., c. 2, sine dubitatione substantia, vel, si melius hoc appellatur, essentia, quam Graeci οὐσίαν vocant. Sicut enim ab eo quod est sapere dicta est sapientia, et ab eo quod est scire dicta est scientia, ita ab eo quod est esse dicta est essentia. Et quis magis est quam ille qui dixit famulo suo, Exod. 3: Ego sum qui sum; et: Dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos? Ipse vere ac proprie diciessentia, cujus essentia non novit praeteritum, vel futurum. Unde beatus Hieronymus ad Marcellam scribens, ait: Deus solus qui exordium non habet, vere essentiae nomen tenet, quia in ejus comparatione, qui vere est, qui et incommutabilis est, quasi non sunt quae mutabilia sunt. De quo enim dicitur, fuit, dicitur: Erit, dum non est. Deus autem tantum est, qui non novit fuisse vel futurum esse. Solus igitur deus vere est, cuius essende comparatum nostrum esse non est.
Abbreviated transcription (Latin):
dam est ascendentium ad beatitudiẽ quod
certis uelut passib agitur. Prauarumautẽ
ce distortarum uoluntatum implicatio um-¬
culum est. quo alligabit᷑ qui hocagit ut ꝓi
delib rectas ẽẽ uoluntates. ꝓprios ac diũsos fi¬
nes habentes. & tam̃ unum eundemq quia
omnes referuntur ad unum qui ẽ finis finiũ.
de quo paulo ante diximus. Ita econũso forte
ẽ. & in malis.
Qued̾a huic sententie uident᷑ adu

Expanded text:
dam est ascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur. Pravarum autem et distortarum voluntatum implicatio vinculum est, quo alligabitur qui hoc agit, ut pdelibus rectas esse voluntates proprios ac diversos fines habentes; et tamen unum eumdemque, quia omnes referuntur ad unum qui est finis finium; de quo paulo ante diximus; ita e converso forte est et in malis. 4. Quaedam huic sententiae videntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
dilatata ẽ. reducta ẽ lex nuptiaꝵ. ad prio¬
rẽ honestioremq institutionẽ: ut unus
tione uite. & sinceritate scientie. & uirgini¬
tas fecunditati p̃fert. & sac̃dotib conti¬
nentia indicit᷑.
De uirginitate m̃tis & car

Expanded text:
dilatata, reducta est lex nuptiarum ad priorem honestioremque institutionem, ut unus tione vitae et sinceritate scientiae, et virginitas fecunditati praefertur, et sacerdotibus continentia indicitur. 5. De virginitate mentis et car
Abbreviated transcription (Latin):
te & timore ut ausꝰ tradit suꝑ illum locũ psai
mi. Incensa igni ce suffossa. His enim duobus
dicit omnia peccata mortalia includi. & in¬
censa ea dicit. que excupiditate male incen¬
dente oriuntur. Suffossa uͦ que extimore
male humiuante ꝓueniunt qd ẽ qũdo quis
cupit ñ cupienda. uł timent ñ timenda Albi
uͦ licitur fieri peccatum trib modis scil. cogi¬
Tria generalia delicta sunt quibus humanũ¬
genꝰ subiacet. Aut enim aogitatione. aut
sermone aut oꝑe peccamus. his aliqͣndo etiã
quartus additur modus scilicet consuetudi¬
nis. quod in quatriduano lazaro significatũ
est. Dicitur quoq homo peccare in deum.
in se in ꝓximũ. Indeum. cũ de dõ male sentit
ut hereticus. uł que dĩ sunt usuipare p̃sumit.
indigne participando sacram̃ts ł qñ nom̃ di
ꝓximum iniuste ledit. In se uͦ: cum sibi ñ alii
ocet. Quo differant delictũ &r peccatum. Cap̃ .sclu.

Expanded text:
te et timore, ut Augustinus tradit super illum locum psal. 79: Incensa igni et suffossa. His enim duobus modis dicit omnia peccata mortalia includi. Et incensa igni ea dicit quae ex cupiditate male incendente oriuntur: suffossa vero, quae ex timore male humiliante proveniunt; quod est quando quis cupit non cupienda, vel timet non timenda. Alibi vero dicitur peccatum fieri tribus modis, scilicet cogiTria generalia delicta sunt, quibus humanum subjacet genus. Aut enim cogitatione, aut sermone, aut opere peccamus. His aliquando etiam additur quartus modus, scilicet consuetudinis; quod in quatriduano Lazaro significatum est. Dicitur quoque homo peccare in Deum, in se et in proximum. In Deum, cum de Deo male sentit, ut haereticus; vel quae Dei sunt usurpare praesumit indigne, participando sacramentis; vel quando proximum injuste laedit, in se vero, cum sibi et non alii nocet. 7. Quomodo differant delictum et peccatum. Variam qu
Abbreviated transcription (Latin):
ea sui duectores facit. &e quod ea ratione pos¬
sit dici caritas di. quia nos ea dilig̃e facit
ex simili genere locutionis oftendit. sicut dici¬
tur iusticia dĩ qua nos iustificat &e dñi saiuꝰ
qua nos saluat: et fides xp̃i qua nos fideles

Expanded text:
ea sui dilectores facit. Et quod ea ratione posea sui dilectores facit. Et quod ea ratione possit dici charitas Dei, quia nos ea diligere facit, ex simili genere locutionis ostenditur, sicut dicitur justitia Dei qua nos justificat, et Domini salus qua nos salvat, et
Abbreviated transcription (Latin):
immo duo diũsa ẽ quod absur do ꝓcedunt
dum ce auĩtate longe est. Nonẽ gͦ dilectio
qua diligimus: s qua deus tantum diligit.
Responsio ad p̃dicta: det̾minans auctoritateᷤ.
is respondemus p̃dictarum auctori¬
tatum ũba det̃minantes. hoc modo.
Caritas dĩ dicta est diffundi incordibus
nr̃is. non qua ipse nos diligit: s qua nos di¬
ligere facit. & cet̃a. His ũbis ñ diuidit᷑. nec di¬
uisa ostenditur caritas qua d̃s nos diligit:
ab ea quanos diligimus. S potius cũ sit
una & eadem caritas. et dicatur ipsa dei ca-¬
ritas: diũsis de causis & rationibus dĩ cari¬
tas appellari inscriptura ostenditur. Dicit᷑
enim d̃i caritas. uł quia d̃s ea diligit nos:
uł quia nos ea sui dilectores facit. Cum gͦ¬
incordib nr̃is. ñ ẽ dicta caritaᷤ o prue¬
dĩ qua diligit nos: s. quia facit auctoritatiꝰ¬
nos diuge. idest nonibi appellatur caritas
d̃i. eo quod ds nos ea diligit: s eoquod nos

Expanded text:
imo duo diversa est, quod absurdum et imo duo diversa est, quod absurdum et a veritate longe est. Non ergo dilectio qua diligimus, sed qua Deus tantum diligit nos. 12. Responsio ad praedicta determinans auctoritates. His respondemus praedictarum auctoritatum verba determinantes hoc modo: Charitas Dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua ipse nos diligit; sed qua nos diligere facit, etc. His verbis non dividitur nec diversa ostenditur charitas qua Deus nos diligit, ab ea qua nos diligimus; sed potius cum sit una eadem charitas, et dicatur ipsa Dei charitas, et diversis de causis et rationibus Dei charitas appellari in Scriptura ostenditur. Dicitur enim Dei charitas, vel quia Deus ea diligit nos, vel quia nos ea suos dilectores facit. 13. cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nos diligere, id est, non ibi appellatur charitas Dei, eo quod Deus nos ea diligit, sed eo quod nos
Abbreviated transcription (Latin):
cordibus nrĩs. non quanos ipse ꝓ eis facere.¬
diligit .s qua nos facit diectores suos: sic̃
iusticia d̃i dicitur. quanos iusti eius mune
efficimur: et dñi saius. qua nos saluat: et
fides xp̃i quanos fideles facit. His ũbis ui-¬
detur monstrari distinctio int̾ caritatem
qua nos ds diligit: et qua nos diligimus.
Et sicut iusticia nr̃a dicitur di. ñ quod ipse
sit ea iustus. s quia ea nos iustos facit. Si¬
milit̃ & fides. et saiuis: sic uudetur dicta ca-
ritas d̃i. que est in nobis: non quod ipse ea
diligat. s quia ea nos diugere facit. De hoc
etiam idem augustinus inubro .xu. de trinit̃.
ait. Cuin iohannes commemorasset dei di¬
lectionem. non qua nos eum. s qua nos ipse
dilexit. et misit filium suum ub̾atorem ꝓ
peccatis nr̃is et cẽtã. Eece et hic uidetur
manifeste diuidere dilectionem. qua nos
diligimus dm̃: ab ea qua ipse diligit nos.
Si ergo inquiunt sp̃c sc̃s dilecti Ex ũbis aue
diligimus: duplex dilectio est. argum̃tan¬

Expanded text:
cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos. Sicut justitia Dei dicitur, qua nos justi ejus munere efficimur; et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideles facit. His verbis videtur monstrari distinctio inter charitatem, qua nos Deus diligit, et qua nos diligimus. Et sicut justitia nostra dicitur Dei, non quod ipse sit ea justus, sed quia ea nos justos facit, similiter et fides et salus, sic videtur dicta Dei charitas, quae est in nobis, non quod ipse ea diligat, sed quia ea nos diligere facit. De hoc etiam idem Aug., in lib. 15 de Trin. ait, c. 17: Cum Joannes commemorasset Dei dilectionem, nodilexit nos, et misit Filium suum liberatorem pro peccatis nostris. Ecce et hic videtur manifeste dividere dilectionem qua nos diligimus Deum, ab ea qua ipse diligit nos. Si ergo, inquiunt, Spiritus sanctus dilectio est qua diligimus, duplex dilectio est,
Abbreviated transcription (Latin):
acram̃tum ẽ sacre reisignum. Dicitur ra¬
men sacram̃tum etiam sacrum secretum:
sicut dicitur sacram̃tum ditatis: ut sacram̃tum
sit sacrum signans. & sacrum signatum. S nunc
agitur de sacramento scđm quod est signum Itẽ
sacram̃tum ẽ. inuisibilis grẽ uisibius forma
Signumũ est res pret̃ speciem qm ingerit sensibꝰ.
alud aliquid ex se faciens incognitionẽ uenire.
Signorum uͭ ala sunt naturalia. ut fumꝰ sig-¬
nificans iguem: alia data. Et eorum que data
sunt: quedam sunt sacram̃ta. qled̃a ñ. Omne
enim sacram̃tum est signum: s: ñ econu̾so. Sa¬
cram̃tum eius rei simuitud inem gerit: cuius

Expanded text:
acramentum est sacrae rei signum. Dicitur tamen sacramentum etiam sacrum secretum, sicut sacramentum divinitatis, ut sacramentum sit sacrum signans, et sacrum signatum; sed nunc agitur de sacramento secundum quod est signum. Item sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma. Signum vero est res praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud ex se faciens in cogitationem venire. Signorum vero alia sunt naturalia, ut fumus significans ignem, alia data. Et eorum quae data sunt quaedam sunt sacramenta, quaedam non. Omne enim sacramentum est signum, sed non e converso. Sacramentum ejus rei similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
quod eẽntia diuina ñ ẽ genus. nec ꝑso¬
ne species ut eentia non ẽ species. nec ꝑsone
indundua. Uña inquit eẽntia ñ habet sp̃es.
sic̃ unum animal ñ habet species. Pat̃ ergo
ce filius ce sp̃c sc̃s non sunt tres species uniꝰ
eẽntie. Diuina gͦ cẽntia genus nonẽ. s nec
species est eẽntia diuina. & ꝑsone induidua.
Sicut homo species ẽ induudua autem. a¬
braham ysaac & iacob. Si enim eẽntia sp̃es
ẽ ut homo. sicut non dicitur unus homo eẽ.
abraham ysaac & iacob: ita ñ dicitur una
eẽntia ẽẽ tres ꝑsone. Nonitaq scd̃m genus

Expanded text:
quod essentia divina non est genus, nec personae species; vel essentia non est species, nec personae individua. Una, inquit, essentia non habet species, sicut unum animal non habet species; Pater ergo et Filius et Spiritus sanctus non sunt tres species unius essentiae; divina ergo essentia genus non est. Sed nec species est essentia divina, et personae individua, sicut homo species est, individua autem Abraham, Isaac et Jacob. Si enim essentia species est, ut homo, sicut non dicitur unus homo esse Abraham, Isaac, et Jacob, ita non dicitur una essentia esse tres personae. Non itaque secundum genus
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem. Huic tam̃ asĩ sententie uide¬
quia figuram xp̃i gerunt. & ꝓpt̃ eum
nem tribuunt: nec solum is sac̃dotiũ
sortitus ẽ. s quicumq xp̃m inse ipso
habet. & eius figuram gerit ꝑ comisio¬
nem bonam sicut moyses. idoneus est
ut benedictionem p̃stet᷑. Ecce hic h̃s
quod ñ solum sacerdos: s omnis in quo
xp̃c habitat benedictionem p̃stat. S
alia est benedictio que solis sac̾dotibus
conuenit: alia que ab omib bonis cõ¬
muniter exhibetur. Deniq uii sac̃do¬
tes inquib xp̃c habitat. benedictionis
plenitudinem tribuere dicuntur: non
quia sol illi transfundant grãm.s qͥa
illi soli. licite & digne id agunt. Nec sub¬
ditos mala uita sacerdotis ledit: sibo
discutiunt. merroris foueam dilabuntur:
minus consicdantes quod ñ eosuita sac̃¬
dotum lederet:. si humilit̃ bonis sac̃do¬
tum ammonitionib aurẽ accommoda¬
rent̃. De eo qd̾ scͥptũ ẽ. ĩmalachia. maledi¬

Expanded text:
nitatem. Huic tamen August. sententiae videquia figuram Christi gerunt, et propter eum is tribuunt; nec solum is qui sacerdotium sortitus est, sed quicumque Christum in seipso habet, et ejus figuram gerit, per conversationem bonam, sicut Moyses, idoneus est ut benedictionem praestet. Ecce hic habes, quod non solum sacerdos, sed omnis in quo Christus habitat, benedictionem praestat. Sed alia est benedictio quae solis sacerdotibus congruit, alia quae ab omnibus bonis communiter exhibetur. Denique illi sacerdotes, in quibus Christus habitat, benedictionis plenitudinem tribuere dicuntur, non quia soli illi transfundant gratiam, sed quia illi soli licite et digne id agunt. Nec subditos mala vita sacerdotis laedit, si bodiscutiunt, in erroris foveam dilabuntur, minus considerantes quod non eos vita sacerdotum laederet, si humiliter bonis sacerdotum admonitionibus aurem accommodarent. 4. De hoc quod scriptum est in Malachia: Maledi
Abbreviated transcription (Latin):
si malus sit grãm transfundat ꝓ sue digni¬
tatis offitio. ausꝰ ostendit: dicens. Dictumẽ
adomino innumeris: ad moysen c&e aaron
sac̾dotes. uos ponite nom̃ meum suꝑ filios
isrł. & ego dñs benedicam eos: ut grãm tia¬
ditio ꝑ ministĩũ ordinati transfundat ho¬
minib. nec uoluntas sac̃dotis obẽẽ uł
ꝓdeẽ possit: s mĩtum benedictionẽ pos¬
centis. Quanta autẽ dignitas sit sac̾ilo¬
tum ẽ autem de nequissimo caypha int̃¬

Expanded text:
si malus sit, gratiam tamen transfundat pro suae dignitatis officio, Augustinus ostendit dicens: « Dictum est a Domino, insacerdotes: uos autem ponite nomen meum super filios Israhel; ego dominus benedicam eos, ut gratiam traditio per ministerium ordinati transfundat hominibus nec uoluntas sacerdotis obesse aut prodesse possit, sed meritum benedictionem poscentis. Quanta autem dignitas sit orditum est autem de nequissimo Caipha, int
Abbreviated transcription (Latin):
digni uł indigni. s ordinem traditionis:
ut quãuis aliquis bomi meriti sit. ñ tam̃
possit benedicere nͥ fuerit ordinatus. ut
officũ minissĩum exhibeat: dei autẽ est
effectum tribuere benedictionis. Hinc
euident̃ ostenditur ordo ñ priuari potes¬
tate tribuendi grãm: ob ministri indig

Expanded text:
digni vel indigni, sed ordinem traditionis: ut quamvis aliquis boni meriti sit, non tamen possit benedicere nisi fuerit ordinatus, ut officii ministerium exhibeat. Dei autem est effectum tribuere benedictionis. Hinc evidenter ostenditur ordinem non privari potestate tribuendi gratiam ob ministri indig
Abbreviated transcription (Latin):
essentia. magnum ẽẽ aliud d̃m eẽ. Cadem
quippe eiuis magnitudo: que uirtus: et ead̾
eẽntia: que magnitudo. Pat̃ igitur ce filius
simul una eẽntia: et una magnitudo. Ita
etiam &e potentia dileẽntia diuina ẽ. Unde

Expanded text:
iud magnum esse, aliud Deum esse. Eadem quippe ejus magnitudo est, quae virtus; et eadem essentia, quae magnitudo. Pater ergo et Filius simul una essentia, et una magnitudo. Ita etiam et potentia Dei, essentia divina est. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
num autem principium sunt pat̃ ce
fuius. ñ tantum creaturarum. ut dic¬
tum est supra: s etiam sp̃c sc̃ĩ. Id̃o queri soiet
dicimꝰ. Cũm pat̃ dicat᷑ pͥncipium sp̃c sci. ce¬
nec alit̃ ꝓcedit. uł datur apatre quã afilio:
sane intelligi pot̾̃ patiem et filium. eadem

Expanded text:
num autem principium sunt Pater et Filius, non tantum creaturarum, ut dictum est supra, sed etiam Spiritus sancti; ideo quaeri solet dicimus, cum Pater dicatur principium Spinec aliter procedit vel datur a Patre quam a Filio, sane intelligi potest Patrem et Filium eadem r
Abbreviated transcription (Latin):
ũtendum ẽ quid sit conuigium: s
que sit efficiens causa comugii. & causa
ppt̾ quam contrahi debeat: & que sint bo
carnalis: & que sint legittime ꝑsone ad
matͥmonium. St̃ &. alia plura. inmatͥmo¬
nio consideranda: que sub compendio
ꝑstringemus

Expanded text:
tendum est quid sit Conjugium, et quae sit efficiens causa conjugii et causa propter quam contrahi debeat, et quae sint boncarnalis; quae sint legitimae personae ad matrimonium. Sunt et alia plura in Matrimonio consideranda, quae sub compendio perstringemus
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ego celum ce tr̃am compleo. Sigͦ do¬
uine potestatis exortẽ. qui repleuit orbẽ:
&e qd̃ plus est repleuit iħm totus mun¬
di redemptorem̃: Ex his auisq płibus
auctoritatib aꝑte monstratur: qd̾ deus
ubiq & in omni creatura eẽntialit̾. p̃sen

Expanded text:
dicit: Coelum et terram ego compleo. Si ergo Dodicit: Coelum et terram ego compleo. Si ergo Dovinae potestatis exortem, qui replevit orbem, et, quod plus est, replevit et Jesum, totius mundi Redemptorem? Ex his aliisque pluribus auctoritatibus aperte monstratur quod Deus ubique in omni creatura essentialiter, prae
Abbreviated transcription (Latin):
rificentiam oꝑum d̃ĩ acutius & fidelius
considant. De hoc eodẽ auõ. ad dardanũ
in libro de p̃sentia di ait. Cum d̃s sit na-¬
tura incorꝑea et incommutabilit̃ uiua. e¬
terna stabuitate inseipso manens. totꝰ ad ẽ.
reb omnibz. & singulis totus: s inquibus
habitat. habent tam̃ eũ ꝓ sue capacitatiᷤ
diu̾sitate aui amplius. alii minus: quos
ipse sibi dilectissimũ templum gr̃asue bo¬
nitatis edific̾at. Hylarius quoq in libro¬
.uiͦii. de trinitate. aꝑtissime docet dm ubi¬
q ẽẽ. Ds̃ inquit immense uirtutis ui-¬
uens potestas. q̃ nusquam ñ ad sit. nec
desit usquam. se omnẽ ꝑ sua edocet: ut
ubi sua sint. ipse eẽ intelligatur: ñ autẽ
corporali modo cumalicubi sit. ñ et ubiq
ẽẽ credat᷑: cum et in omnib eẽ ñ desinãt.
Cum omnis creatura certis nature sue sit
tutem. qui et in omĩb &e ubiq semperẽ
Od̃ utiq diuinitatis & dñationis ẽ ꝓpriũ.
Idem in eodem. Dñi ẽ. omĩa complere qui

Expanded text:
rificentiam operum Dei acutius et fidelius considerant. De hoc enim eodem Aug., ad Dardanum in lib. de Praesentia Dei, ait: Cum Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus; sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, alii amplius, alii minus, quos ipse sibi dilectissimum templum gratia suae bonitatis aedificat. Hilarius quoque, in lib. 8 de Trin., apertissime docet Deum ubique esse. Deus, inquit, immensae virtutis vivens potestas, quae nusquam non adsit, non desit usquam, se omnem per sua edocet, ut ubi sua sint, ipse esse intelligatur. Non autem corporali modo cum alicubi sit, non etiam ubique esse credatur, cum et in omnibus esse non desinat. Cum omnis creatura certis naturae suae situtem, qui et in omnibus et ubique semper est, quod utique divinitatis et dominationis est proprium. Idem in eodem: Domini est omnia complere, qui
Abbreviated transcription (Latin):
igͦ queritur ad quid confessio sit
necessaria. cum incontritione iam
deietum sit peccatum: dicimꝰ quia que¬
oam punitio peccati ẽ. sic̃ satisfatio o¬
ꝑis. E confessionem etiam intelligit sa¬
cerdos qualit̃ debeat iudicare de cri-¬
Imine: ꝑ eam quoq peccator fit humi¬
uor & cautior.

Expanded text:
go quaeritur an confessio sit necessaria, cum in contritione jam deletum sit peccatum, dicimus quia quaedam punitio peccati est, sicut satisfactio operis. Per confessionem etiam intelligit sacerdos qualiter debeat judicare de crimine. Per eam quoque peccator fit humilior et cautior.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis s etiam impassibilitatẽ anime. ẜ qdͤ
Pobedientiam ce uoluntatẽ ꝑfectam qͣm
ũ tunc primum habuit. nec maiorem cũ
paticepte & mori obediens enim ꝑfecte &
bonus extitit. scdm hominem: ex quo fuit
homo. habuit gͥ anima illa auquod bonũ
inse post mortem: quod ñ habuit ante.
Nuingͥ melior ce beatior fuit quã ante Ab¬
sit. quod melior fuerit: quia ñ sanctior ũ
grã cumulatioꝵ nec etiambeatio fuit in
dei contemplatione in quo p̃cipue beatiu¬
do consistit. Rot tam̃ dicunhoc fuisse bea¬

Expanded text:
rporis, sed etiam impassibilitatis animae. Per quid? rporis, sed etiam impassibilitatis animae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem perfectam, quam non tunc primo habuit, nec majorem cum pati coepit et mori. Obediens enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Num ergo beatior vel melior fuit quam ante? Absit quod melior fuerit, quia nec sanctior, nec gratia cumulatior. Nec etiam beatior fuit in Dei contemplatione, in quo praecipue beatitudo consistit. Potest tamen dici in hoc bea
Abbreviated transcription (Latin):
patri obediens crucem subiit s. etã
ab ipsa conceptione ex quo homo ẽ factus.
ꝑ caritatẽ ce iusticiam ce alias uirtutes. in
quarum plenitudine fuit scđ̃m hominẽ
conditus. sibi tantum meruit: quantũ
post. ꝑmartirii tolerantiam. Tanta enim
plenitudo sp̃ualium carismatũ in eofuit.
quod meis ꝓficere ñ potuit: &e id̃o melior ip̃s
anima fieri non potuit qm abinitio sue con¬
ditionis extitit: quia ꝓficere in meritis non
no xp̃c uixta anime meritum. quo potuisset
ꝓficere. Inmembris autem que nos sumus:
cotidie ꝓficit᷑. Non gͦ plus meruit sibi ꝑcru-¬
cis patibulum: quam ac̃ceptione meruit ꝑ
grãm uirtutum. Non gͥ ꝓfecit scd̃m ani¬
me meritum. quantum ad uirtutẽ m̃tẽp
fecit tamen. quantum ad numerum meri-¬
torum. Puira enim mita habuit inpassiõe
quam inconceptione s maiors iurtutis ũ ex¬
uterunt. in merendo plura: quam fuerant
pautiora. Meruit gͦ aconceptione ñ modo
głam impassibitatis & immortalitatis co¬

Expanded text:
Patri obediens crucem subiit, sed etiam ab ipsa conceptione ex quo homo factus est, per charitatem et justitiam et alias virtutes, in quarum plenitudine fuit secundum hominem conditus, sibi tantum meruit, quantum post per martyrii tolerantiam. Tanta enim plenitudo spiritualium charismatum in eo fuit, quod in eis proficere non potuit; et ideo melior ipsius anima fieri non potuit quam ab initio suae conditionis extitit, quia proficere in meritis non no Christus juxta animae meritum quo potuisset proficere; in membris autem quae nos sumus, quotidie proficit. Non ergo plus meruit sibi per crucis patibulum, quam a conceptione meruit per gratiam virtutum. Non ergo profecit secundum animae meritum, quantum ad virtutem meriti; profecit tamen, quantum ad numerum meritorum. Plura enim habuit merita in passione quam in conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis co
Abbreviated transcription (Latin):
donatum ei hoc nom̃: Scđdm tropum illũ
inscriptura creberrimum hoc accipiendũ ẽ.
quo dicitur res fieri. quando innotescit. Post
resurrectionẽu̾ q̃ ante erat. ineuidenti posi¬
tum ẽ ut scirent homines & demones.
Manifestationem g illius nominis. dona¬
uit ei d̃s post resurrectionẽ: s uiã meruit
ꝑ obedientiam passionis: qui eoqd̃ obedi-¬
uit patiendo. exattatus ẽ resurgendo: ce
ꝑhoc manifestatũ ẽ nom̃ hoc eodẽ tropo.
usus ẽ. etiam post resurrectionẽ. dicens.¬
Data est michi om̃is potestas incelo &e int̃ra.
Non quodtt̃ primo acceꝑit: s quamante
habebat. tunc manifestata ẽ. potestas. Ce¬
terum ambrosiꝰ dicit. nom̃ illud donatũ
ciem oppositꝰ augustino: s intelligentiañ
obuiat. licet diu̾sum sapiat. Nam amb&
de naturali donatione id dictum intellig̃.
qua eterualit̃ pat̃ generando dedit fiuio
nom̃ quod est suꝑ omne nomen scuicet cẽ
dm ꝑnaturam: quia genuit ad etno filui

Expanded text:
donatum est ei hoc nomen? Secundum tropum illum donatum est ei hoc nomen? Secundum tropum illum in Scriptura creberrimum hoc capiendum est, quo dicitur res fieri quando innotescit. Post resurrectionem vero, quod ante erat in evidenti positum est, ut scirent homines et daemones. Manifestationem ergo illius nominis donavit ei Deus post resurrectionem, sed illam meruit per obedientiam passionis, qui eo quod obedivit patiendo, exaltatus est resurgendo; et per hoc manifestatum est nomen. Hoc eodem tropo usus est etiam Dominus post resurrectionem dicensData est mihi omnis potestas in coelo et in terra; non quod tunc primo acceperit, sed quam ante habebat, tunc manifestata est potestas. Caeterum Ambros. dicit: Nomen illud donatum ciem, oppositus August., sed intelligentia non obviat. licet diversum sapiat. Nam Ambros. de naturali donatione id dictum intelligit, qua aeternaliter Pater generando dedit Filio n quod est super omne nomen, scilicet, Deum per naturam, quia genuit ab aeterno Filium
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ nom̃. ante mortem habuit. omẽ nom̃.¬
habuit enim hoc nom̃ dĩfilius. in qͣntũ ds
est. ab et̃no ꝑnaturam: inquantũ uͦ bomo
factus ẽ habuit ex tempore ꝑgrãm. Ue-¬
rumptam̃ auoꝰ. dicit homini donatum ẽẽ
illud nom̃ ñ deo: quia uiud nom̃ habuit.
cum informa di tantum erat. Sedcũ dr̃
ꝓpt̃ quod illum exaltauit &e donauit ili
nom̃ quod ẽ. suꝑ omne nom̃. satis apparet
ꝓpt̾ quid exaltaũit. idẽ ꝓpt̃ obedientiam:
& in qua forma exaltatus sit. Inqua enim
forma crucisirus est. inea exaltatus ẽ. & in
ea donatum ẽ ei nom̃: ut cum ipsa forma
serui nominetur unigentꝰ filius dĩ. hoc
illi donatum ẽ. ut homini: quod iam habe¬
bat idem ipse ds. Hocgͥ ꝑgrãm accepit ut
ipse ens homo uł subsistens. informa serui
idẽ. in anima &e carne. nominet᷑ & sit deus. s
numquid hoc meruit: Supra enim dictũ ẽ.
quia hoc tantum donũ. homo ille ñ metu-¬
erit quomodo gͦ hic dicitur. ꝓpt̃ obedientiã

Expanded text:
tamen nomen ante mortem habuit. Habuit enim hoc nomen Dei Filius, in quantum Deus est, ab aeterno per naturam; in quantum homo vere factus est, habuit ex tempore per gratiam. Verumtamen August. dicit homini donatum esse illud nomen, non Deo, quia illud nomen habuit cum in forma Dei tantum erat. Sed cum dicitur: Propter quod illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen; satis apparet propter quid exaltaverit, id est, propter obedientiam, et in qua forma exaltatus sit. In qua enim forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum ipsa forma servi nominetur unigenitus Filius Dei, hoc illi donatum est ut homini, quod jam habebat idem ipse Deus. Hoc ergo per gratiam accepit, ut ipse ens homo vel subsistens in forma servi, id est, in anima et carne, nominetur et sit Deus. Sed numquid hoc tunc meruit? supra enim dictum est, quia hoc tantum bonum homo ille non meruit. Quomodo ergo hic dicitur: Propter obedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
t q̃m demonstratumẽ ex parte qͦmͦ
omnia dicantur ẽẽ indeo. addendũ¬
bic uidetur quib modis dicatur ds eẽ
inreb si tam̃ bumana mens uł exparte dig¬
ne ualet cogitare. uł lingua sufficit eloqͥ
mutabuit̃ semꝑ inse existenꝰ. re ẽ. eẽntia potũ

Expanded text:
m demonstratum est ex parte quomodo omnia dicantur esse in Deo, addendum videtur hic quibus modis dicatur Deus esse in rebus; si tamen id humana mens vel ex parte digne valeat cogitare, vel lingua sufficiat eloqui. mutabiliter se
Abbreviated transcription (Latin):
ed adhuc queritur. si non eẽt p̃ceptum
ut de ligno uite ederet. & aliis & ñ illo ue-¬
sceretur: numquid posset non mori: Si semper
uitieret. ñ utens ilo ligno: non erat ei ex ilo lig¬
no posse non mori. Si uͦi ñ posset semꝑ uiuere:
id erat ei. ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si
ñ fuisset ei p̃ceptum uesci de illo ligno. &e aliis
ce ñ illo uesceretur: uiueret semꝑ. Sic det̾minan¬
tes uiud quod supradixit auoꝰ. scilicet erat ei
de ligno uite. non de conditione nature tantũ:
scilicet quasi ñ exconditione nature solũmͦ
erat ei. s etiam ex ligno illo. Aliis autem uide.¬
tur. quod ex ligno uite erat ei posse ñ mori:
ñ ex natura. Ideo enim dicitur potuisse ñ mori.
quia poterat uti ligno illo. de quo edens non
moreretur
Ouestio augustini qͦmͦ immortał

Expanded text:
ed adhuc quaeritur si non esset praeceptum ut de ligno vitae ederet, et aliis, et non illo vesceretur, numquid posset non mori. Si semper viveret non utens illo ligno, non erat ei ex illo ligno posse non mori. Si vero non posset semper vivere, id erat ei ex illo ligno. Aliqui dicunt quod si non fuisset ei praeceptum vesci illo ligno, et aliis, et non illo vesceretur, viveret semper; sic determinantes illud quod supra dixit August.: Erat ei de ligno vitae, non de conditione naturae tantum, scilicet quasi non ex conditione naturae solummodo erat ei, sed etiam ex illo ligno. Aliis autem videtur quod ex ligno vitae erat ei posse non mori, non ex natura. Ideo enim dicitur posse non mori, quia poterat uti illo ligno, de quo edens non moreretur. 4. Quaestio Augustini, quomodo immorta
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum ẽ igitur. tantam ẽẽ equali¬
tatem intrinitate ut ait auõ. in uͦiͦii.
na minus aliquid sit. quam ipsa trinitas.
Ouod autẽ ita sit aliquomodo si fieri pot̾
demonstrandum ẽ. Quantũ gͦ ipse creator
adiuuat attendamus Inquit auoꝰ in eod̾e.
ñ sint maiꝰ aliquid quam una eaꝵ. Rat¬

Expanded text:
ciendum est ergo tantam aequalitatem esse in Trinitate, ut ait Aug., in lib. na minus aliquid sit quam ipsa Trinitas. Quod autem ita sit, aliquo modo, si fieri potest, demonstrandum est. Quantum ergo Creator ipse adjuvat, attendamus, inquit Aug., in eodem non sunt majus aliquid quam una earum. 1
Abbreviated transcription (Latin):
sumpta sunt & unitaũbo. in quib subsistit
ꝑsona dĩ &e hominis: ut ad hominis naturã
ñ ad ꝑsonam respicias. cum assumptum uel
unitum. uł quendam uł auquem. in huimo¬
di locutionib scͥptura memorat. Quocitra
cum queritur sine ꝓposita auctoritate anali¬
quis uł quidam homo sit assũptꝰ a ũbo. uel
unitus ũbo sine distinctione intelugentie ñ ẽ
de hominis ꝑsona queris: respondeo. ñ. si de
hominis natura: dico. est.

Expanded text:
assumpta sunt et unita Verbo, in quibus subsistit assumpta sunt et unita Verbo, in quibus subsistit persona Dei et hominis, ut ad hominis naturam, non ad personam respicias, cum assumptum vel unitum, vel quemdam vel aliquem in hujusmodi locutionibus Scriptura commemorat. Quocirca cum quaeritur sine proposita auctoritate, an aliquis vel quidam sit assumptus a Verbo vel unitus Verbo; sine distinctione intelligentiae non est de Hominis persona quaeris, respondeo: Non; si de hominis natura, dico: Est.
Abbreviated transcription (Latin):
sumpserit ꝑsona enim est substantia ra-¬
tionaus indiuidue nature. Hoc autẽ ẽ. anima.
gͥ si animam assumpsit: &e ꝑsonam. quod id̃o
ñ sequitur. quia anima nonẽ ꝑsona. quando
absoluta enim acorꝑe. ꝑsona est: sicut angłs: il¬
la autẽ anima numquam fuit: quin eẽt alii
rei coniuncta. Id̃oq ñ ea assumpta: ꝑsona est
assumpta. Alit̃ quoque nituntur ꝓbare ũbũ
d̃i assumpsisse ꝑsonam: quia assumpsit au-
sub anathemate tradit dicens. Si quis dixĩt
atq credidit hominem iħm xp̃m. afilio d̃i
assumptum ñ fuisse: anathema sit. Quietiã
inplurib scͥpture locis. huiusmodi utitur
locutionib. Ille homo aũbo est assumptus.
sisti. Ex quib consequi uidetur quod aliquiˢ
homo assumptus sit aũbo: & ita ꝑsona aꝑ-¬
sonasit assumpta. S quia hoc nefas dicere
aut sentire: p̃misse locutiones eisq similes
scd̃m hanc intelligentiam sane debent ac
homo dicatur assumptꝰ a ũbo. siue unitus
ũbo. non quia hominis ꝑsona sit assumpta.

Expanded text:
Persona enim est substantia rationalis individuae naturae, hoc autem est anima. Ergo si animam assumpsit, et personam; quod ideo non sequitur quia anima non est persona quando absoluta enim a corpore persona est, sicuti angelus. Illa autem anima nunquam fuit, quin esset alii rei conjuncta. Ideoque non ea assumpta, persona est assumpta. Aliter quoque nituntur probare Verbum Dei assumpsisse personam, quia assumpsit aliqsub anathemate tradit, dicens: Si quis dixerit atque crediderit hominem Jesum Christum a Filio Dei assumptum non fuisse, anathema sit; qui etiam in pluribus Scripturae locis hujusmodi utitur locutionibus: Ille homo a Verbo est assumptus: sisti, etc. Ex quibus consequi videtur quod aliquis homo assumptus sit a Verbo, et ita persona a persona sit assumpta. Sed quia hoc nefas est dicere aut sentire, praemissae locutiones eisque similes secundum hanc intelligentiam sane accipi debhomo dicatur assumptus a Verbo, sive unitus Verbo; non quia hominis persona sit assumpta
Abbreviated transcription (Latin):
oritur malum: nec fuit unde oriri posset nisi
ex bono. Dico gͦ quia uoluntatẽ malam nui¬
lum malum p̾cessit: s abono originẽ habuit
hic aꝑte dicitur primam causam &e originẽ
mali. bonam fuisse naturã. Et nichomins
ostendit᷑ cuius peccati fuit causa scit: male
uoluntatis.
Quod mala uoluntas causa std̃a

Expanded text:
oritur malum, nec fuit unde oriri posset nisi oritur malum, nec fuit unde oriri posset nisi ex bono. Dico ergo quia voluntatem malam nullum malum praecessit, sed ex bono originem habuit. Hic aperte dicitur primam causam et originem mali, bonam fuisse naturam. Et nihilominus ostenditur cujus peccati fuerit causa, scilicet malae voluntatis. 3. Quod mala voluntas secunda
Abbreviated transcription (Latin):
ausa ce origo prima peccati res bona ex¬
tiit: quia ante pͥmũ pec̃cm ñ erat aliqͥd
malum unde oriret᷑: cumenim orginẽ e cau¬
sam habuerit: aut ex bono aut ex malo ha¬
buit. S malum ante ñ erat. ex bono igitur
ortum est. Prius enim in angelo ortum ẽ pec¬
catum. & postea in homine: &e quid erat an¬
gelus nisi bona natura di : Non ex do ortũ
est malum quod fuit in angło. ñ ex alio qͣm
exangło: ex bono gͥ ortum fuit. Unde aus in
responsionib contra uilianum hereticum
qui dixerat si ex natura peccatum ẽ. it̃ mala
est natura: ait. Oueso ut si pot̾ respondeat.
Manifestum est ex uoluntate mala tamqũa
exarbore mala. fieri omnia oꝑa mala tamꝙͣ
fructꝰ malos. s ipsam malam uoluntatem
unde dicit exortam nͥ exbono: Si enim ex
angło. quid est angł̃s nisibonum opꝰ di: Si
ex homine: quid erat ipse homo nisi bonum
opꝰ dir. Immo quid erant hec duo. antequam
meis oriretur mala uoluntas nisi bonũ opꝰ
dĩ ce bona & laudanda natura. E igo exbono

Expanded text:
extitit, quia ante primum peccatum non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo habuit. Sed malum ante non erat; ex bono ergo ortum est. Prius enim in angelo ortum est peccatum, et postea in homine. Et quid erat angelus, nisi bona natura Dei? Non ex Deo ortum est malum quod fuit in angelo; non ex alio quam ex angelo; ex bono ergo ortum est. Unde August., in Responsionibus contra Julianum haere dixit, si ex natura peccatum est, tunc mala est natura. Quaeso ut, si potest respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala fieri omnia opera mala tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicet exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant hin eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus Dei, et bona et laudanda natura? Ergo ex bono
Abbreviated transcription (Latin):
ait auoꝰ. ꝑfectum fuit coniugiũ. ẜfectum qͥde
ñ insignificatione. s inscĩtate. Sanctiora eni N¬
st̃ comugia pari uoto continentium. Unde
ꝑseuerant reddere debuissetis. aquo ꝓpo¬
sito silapsus ẽ. ille: tu saitẽ ꝑseuera. p̃ quia
parit̃ temꝑabatis acommixtione carnali.
idõ maritus tuus eẽ destiterat: ĩmo uͦ tanto
sanctiꝰ coniuges manebatis: qnͣto sanctiora
concordit̾ placita seruabatis. ꝑfectum igt᷑
fuit marie & ioseph conugium: inscĩtate.
ꝑfectum etiam fuit scd̾m triplex bonum
coniugir:. fidem scilicet. & ꝓlem. & sacram̃tũ.
Om̃ne enim nuptiarum bonum ut ait ausꝰ.¬

Expanded text:
njugium; perfectum quidem non in significatione, sed in sanctitate. Sanctiora sunt enim conjugia pari voto continentium. Unde perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanctitate. Perfectum etiam fuit secundum triplex bonum conjugii, fidem, scilicet, prolem, et sacramentum. Omno etiam nuptiarum bonum, ut ait Au