comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ti quos nolumꝰ intrant: multi & si nolumꝰ exe¬
unt : idõ crebrescunt scandala Et qm̃ habun¬
dauit iniqͥtas ait ueritas. refrigescit caritas
multoꝵ: ꝓpt̃ intrantes quos diiudicare ñ pos¬
sumꝰ : & exeuntes quos tenere ñ possumꝰ. Quare
hoc : Quia ñdũ ꝑfectio: nondũ illa beatitudo.
Quare hoc : Quia adhuc archa: nondũ horreũ.
uectes portaꝵ tuaꝵ: nemo exeat. nemo intret
Nemo exeat. gaudeamꝰ : nemo iuitret timeamꝰ:
Nec hoc timeas cũ intraueris. Dr̃ tantũui: esto
innumero uirginũ. quȩ portart̃ oleũ secum:
U irgines enĩ ille. animas significant: N& enim
uere qͥnq erunt: s qͥnq ille. milia sunt.
Numero illo qͥnario. milia intelligunt᷑: non fe¬
minaꝵ tantũ. s & uiroꝵ: quia ut̃q sexus
dr̃ uirgo Desponsaui uos uni uiro. uirginẽ
castã exhibere xp̃o Paucarũ ẽ uirginitas in
carne: om̃iũ debet ẽẽ incorde Uirgui itas
carnis: corpꝰ intactũ: uirginitas cordis. fides

Expanded text:
ti quos nolumus, intrant; multi, etsi nolumus, exeunt; ideo crebrescunt scandala: «Et quoniam abundavit iniquitas,» ait Veritas, «refrigescit charitas multorum» : propter intrantes, quos dijudicare non possumus; et exeuntes, quos tenere non possumus. Quare hoc? Quia nondum perfectio, nondum illa beatitudo. Quare hoc? Quia adhuc area, nondum horreum. «vectes portarum tuarum.» Nemo exeat, nemo intret. Nemo exeat, gaudemus: Nemo intret, timemus. Nec hoc timeas; cum intraveris, dicetur; tantummodo esto in numero virginum quae portarunt oleum secum. 10. Virgines enim illae animas significant. Non enim vere quinque erant, sed in quinque illis millia sunt. In numero illo quinario millia intelliguntur, non feminarum tantum, sed et virorum: quia uterque sexus r virgo. «Desponsavi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo» Paucorum est virginitas in carne, omnium debet esse in corde. Virginitas carnis, corpus intactum; virginitas cordis, fides
Abbreviated transcription (Latin):
caueas. neforte uerũ sit: ñ tam̃ dãpnes.
tãquã uerũ sit Hoc pax iubet Iuere pacẽ. ait:
& seqͤre eã Heresis qͥd monet : Dãpnat in cogni¬
tos: dãpnat totũ mundũ. Perut totꝰ mundꝰ: nullꝰ
ẽ ap̃ianꝰ : africa remansit. Bene iudicasti dequo
tribunali dicis tu sententiã. in orbẽ terrarum:
In qͦ foro ante te mundꝰ stetit: Nolo mͥ credat᷑:
dat᷑: legi moysi credat᷑ Quid dix̃ moyses defutu¬
ris his tẽporib : Ad abrabã dictũ: insemine tuo
benedicentur om̃s gentes An dubitas. qͥd sit sem̃
abrahe : Puto qͥa cũ apłs dixerit: ñ dubitabis.
A ut & si de apło dubitabis: quare par : qd dic̃¬

Expanded text:
caveas, ne forte verum sit; non tamen damnes, caveas, ne forte verum sit; non tamen damnes, tanquam verum sit. Hoc pax jubet. «Quaere pacem,» ait, «et sequere eam» . Haeresis quod monet? Damnat incognitos, damnat totum mundum: Periit totus mundus, nullus est Christianus, Africa remansit. Bene judicasti. De quo tribunali dicis tu sententiam in orbem terrarum? in quo foro ante te mundus stetit? Nolo mihi credatur, etas credatur, Legi Moysi credatur. Quid dixit Moyses de futuris his temporibus? Ad Abaraham dictum est: «In semine tuo benedicentur omnes gentes» . An dubitas quid sit semen Abrahae? Puto quia cum Apostolus dixerit, non dubitabis: aut si et de Apostolo dubitabis, quare
Abbreviated transcription (Latin):
laudabimꝰ : Ecce hoc dico. filii dilectionis:
pacis ẽ. & om̃s qͥ habent pacem benedi¬
cunt᷑ in ea. & ipsi intrant: concludunt᷑
portȩ. & firmantur uectes Hanc quan
nominatã sic amatis & diligitis. ipsam
sectamini: ipsã desiderate: ipsã indomo.
ipsã in negotio. ipsã inuxorib. ipsã infi¬
liis. ipsã inseruis. ipsã in amicis. ipsam in
inimicis diligite: Ipsa ẽ pax quã ñ habent
heretici Iuid agit pax in huiꝰ adhuc regi¬
onis incertis. in ista ꝑegrinationis nr̃ȩ mor¬
talitate. cũ adhuc nemo ẽ. alteri conspi¬
cuus: nemo uidet cor alteriꝰ : Quid agit
pax : deincertis ñ iudicat: in cognitã
nͥ confirmat. Procliuior ẽ. adbene creden¬
dũ dehomine : quã admale suspicandũ:
Hse multũ dolet errare : cũ bene credit &iã
de malo ꝑnitiosa aut̃. cũ male senserit for¬
te debono: nesciens qͥlis sit Suid ꝑdo:
si credo qr bonꝰ ẽ : s incertũ ẽ Licet ut

Expanded text:
laudabimus? Elaudabimus? Epacis est; et omnes qui amant pacem, benedicuntur in ea, et ipsi intrant cum clauduntur portae, et firmantur vectes. Hanc quam nominatam sic amatis et diligitis, ipsam sectamini, ipsam desiderate; ipsam in domo, ipsam in negotio, ipsam in uxoribus, ipsam in filiis, ipsam in servis, ipsam in amicis, ipsam in inimicis diligite. 16. Ipsa est pax quam non habent haeretici. Quid agit pax in hujus adhuc regionis incertis, in ista peregrinatione mortalitatis nostrae; cum adhuc nemo est alteri conspicuus, nemo videt cor alterius? quid agit pax? De incertis non judicat, incognita non confirmat; proclivior est ad bene credendum de homine, quam ad male suspicandum. Non se multum dolet errare, cum bene credit etiam de malo; perniciose autem, cum male sentit forte de bono. Nescio qualis sit: quid perdo, si credo quia bonus est? Si incertum est, licet ut
Abbreviated transcription (Latin):
filios: filii mei inꝗͥt qͦs iterũ parturio
Cũ paulꝰ eos parturiebat: caritas parturie¬
ꝑ sp̃m sc̃m qͥ datꝰ ẽ nob̾ Ergo colligit. qͦs
parturiuit & peꝑit Modo iam intus filii
st̃: securi st̃: uolarunt denido timoris. uo¬
larunt incelestia: uolarunt inȩterna: iã
exultatis om̃s: hane amate fr̃s mei Mul¬
tũ delectam̃: qͣndo clamat decordib ur̃ĩs
pacis dilectio Quomͦ uos delectauit: Nicħ
dixerã: nicħ exposuerã: uersũ ꝓnuntiaui:
exclamastis: Iuid de uob̃ clamauit dilectio
pacis: Quid ostendit ocłis urĩs: Unde
clamastis: siñ amatis: Unde amatis. si noa
ne : intellectus pacis. corda ura ꝑcussit quid
iã gͦ loquar depace. aut de laude pacis:
Preuenit omĩa uerba mea: ur̃ affectus. Noa
implebo: ñ possũ: infirmꝰ sũ. Differamꝰ om̃s
laudes pacis : ad illã patriã pacis Ibi eam
pleniꝰ laudabimꝰ: ubi eã plentꝰ habebimꝰ.
I nchoatã in uob̾ si sic amamꝰ: ꝑfectã qͦmͦ

Expanded text:
filios, «Filii mei,» inquit, «quos iterum parturio» . Cum Paulus eos parturiebat, charitas parturie sanctum, qui datus est nobis . Ergo colligat quos parturivit et peperit. Modo jam intus filii sunt, securi sunt: volarunt de nido timoris, volarunt in coelestia, volarunt in aeterna; jam exsultastis omnes? Hanc amate, fratres mei. Multum delectamur, quando clamat de cordibus vestris pacis dilectio. Quomodo vos delectavit? Nihil dixeram, nihil exposueram; versum pronuntiavi, et exclamastis. Quid de vobis clamavit? Dilectio pacis. Quid ostendi oculis vestris? Unde clamatis, si non amatis? unde amatis, si non ne intellectus pacis corda vestra percussit? Quid jam ego loquar de pace, aut de laude pacis? Praevenit omnia verba mea vester affectus: non impleo; non possum, infirmus sum. Differamus omnes laudes pacis ad illam patriam pacis. Ibi eam plenius laudabimus, ubi eam plenius habebimus. Inchoatam in nobis si sic amamus, perfectam quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tolle qđ suffic̃ ÷ cetera quę suꝑflua iacent.
alioꝵ st̃ necessaria Suꝑflua diuitũ: necessa¬
ria st̃ pauꝑũ Res alienȩ possident᷑: cũ suꝑ¬
flua possident᷑ Faciens gͦ huimodi miscaias.
& illã p̃cipue quȩ gratis constat. dimitte
sic̃ dimittimꝰ : qͥ ñ nisi caritatẽ erogas quę
crescit cũ erogas: faciens gͦ & feruens in iphs
et̃ ñ ert̃ necessaria. qr nullꝰ erit miser inquẽ
facienda sit miscdia: expectabis securꝰ udi¬
aũ. ñ tã securꝰ deiustitia quã securꝰ demisdia¬

Expanded text:
ent, aliorum sunt necessaria. Superflua divitum, necessaria sunt pauperum. Res alienae possidentur, cum superflua possidentur. 13. Faciens ergo hujusmodi misericordias, et illam praecipue quae gratis constat, «Dimitte, sicut dimittimus» ; quo nonnisi charitatem erogas, quae crescit cum erogas: faciens ergo et fervens in ipsis erunt necessaria, quia nullus erit miser in quem facienda sit misericordia; exspectabis securus judicium, non tam securus de justitia tua, quam securus de mis
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ abrabȩ: in semine tuo benedicent᷑ om̃s
tũ ẽ: mͦ iã udemꝰ impletũ. Hoc legimꝰ: hoc in¬
ad abraham: Et cuĩ credo : dibi: Non hoc dico
inqͥes: No⁊ hoc dicis: ñ dicis. m potiꝰ crede quã
spũ dĩ. & dõ loquenti ad abrahã. quid gͦ in ai¬

Expanded text:
dictum est Abrahae, «In semine tuo benedicentur omnes tum, modo jam videmus impletum. Hac legimus, hac inquenti ad Abraham? Et cui credo? Tibi? Non hoc dico, inquies. Non hoc dicis? non dicis: Mihi potius crede, quam Spiritui Dei et Deo loquenti ad Abraham? Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
emere solebatis adulationẽ : & cum eu
inqͥt. intrauer̃ ille : & clausũ ẽ ostium
Cũ eunt corde : cũ talia cogitant: cum si
ab illa intentione alienant. & retro p̃teria
sua recordant᷑: eunt qͣsi aduendentes &
non inueniunt tẽ fauentes: & ñ inuem¬
unt tc̃ laudantes aqͥb solebant laudari
& qͥsi excitari adbona oꝑa: non robore
bonȩ c̃scientię. s incitam̃to lingue alienȩ
Et illud qd dictũ ẽ. ne forte non sufficiat

Expanded text:
emere soletis adulationem? «Et cum eunt,» inquit, «intrarunt illae, et clausum est ostium» . Cum eunt corde, cum talia cogitant, dum se ab illa intentione alienant, et retro praeterita sua recordantur, eunt quasi ad vendentes: et non inveniunt tunc faventes, non inveniunt tunc laudantes, a quibus solebant laudari, et quasi excitari ad bona opera, non robore bonae conscientiae, sed incitamento linguae atienae. 12. Et illud quod dictum est, «Ne forte non sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
portaꝵ tuaꝵ. Confirmabit inqͥt uectes
portaꝵ tuaꝵ: secura insta: secura lauda:
sine fine lauda. Fortit̾ clause st̃ portȩ tuȩ:
tuos inte Non uagant᷑ foris: ñ ꝑegrinant᷑
Intꝰ gaudent: intꝰ laudant: int̾ꝰ benedict.
intꝰ ñ parturiunt. qͥa iã neminẽ pariunt:
s̃ ilii st̃: scĩ st̃ Isti filii scĩ iã laudantes &
gaudentes: parturiti & parti st̃. matre

Expanded text:
portarum tuarum. Confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum. Confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum:» secura sta, secura lauda, sine fine lauda. Fortiter clausae sunt portae tuae; tuos in te.» Non vagantur foris, non peregrinantur; intus gaudent, intus laudant, intus benedicuntur; intus non parturiunt, quia jam neminem pariunt. Filii sunt, sancti sunt: isti filii sancti jam laudantes et gaudentes, parturiti
Abbreviated transcription (Latin):
erte tu porrigis manũ : & petis adõ: Au¬
di scripturã Non sit manꝰ tua porrecta ad
accipiendũ: & ad dandũ collecta Crogarii
sibi uult ds̃. exillo qđ dedit. Quid enĩ das.
quod ille non dedit: Quid enĩ habes. qđ
ñ accepisti: Aut uͦ ñ dico dõ: s cuilibet de
tuo das aliqͥd: De illiꝰ das: qͥ uibet ut des
rerogator esto : non inuasor Hȩc gͦ faciens:
& si bona humilitate dicis de illo oleo. ne
forte ñ sufficiat nob̾: intras & clauditur
Audi apłm. hoc dicentẽ Michi aut̃ minimũ
ẽ: ut a uob diudicer. Quando enĩ potestis
diuidicare c̃scientiã meã: Quando exami¬
nare. qͦ animo facio qͥcqͥd facio: Quantũ
posst̃ homines. de alio iudicare : Plꝰ homo
utiq ipse dese: s ds̃ plꝰ dehomine. quã
homo dese Ergo talis si fueris: intrabis:
inqͥnq illis uirginib eris: cetere fatue
excludentur Nam hoc habes in eugłio:
Claudit᷑ ostiũ : & stabt̃. & clamabt̃. aperi

Expanded text:
Certe tu porrigis manum, et petis a Deo: audi Scripturam, «Non sit manus tua porrecta ad accipiendum, et ad dandum collecta» . Erogari sibi vult Deus ex illo quod dedit. Quid enim das quod ille non dedit? quid enim habes quod non accepisti ? Aut vero, non dico, Deo, sed cuilibet de tuo das aliquid? De illius das, qui jubet ut des. Praerogator esto, non invasor. Haec ergo faciens, et si bona humilitate dicis de illo oleo, «Ne forte non sufficiat nobis,» intras et clauditur. Audi Apostolum hoc dicentem: «Mihi autem minimum est ut a vobis dijudicer» . Quando enim potestis dijudicare conscientiam meam? quando examinare quo animo facio, quidquid facio? quantum possunt homines de alio judicare? Plus homo utique ipse de se; sed Deus plus de homine, quam homo de se. Ergo si talis fueris, intrabis; in quinque illis virginibus eris: caeterae fatuae excludentur. Nam hoc habes in Evangelio, Claudetur ostium, et stabunt et clamabunt, «Aperi
Abbreviated transcription (Latin):
agni inmaculati emit: sanguine unici filqs ddei
manꝰ meas & pedes meos: dinumerauer omĩa ossa
mea. Magnũ p̃ciũ uideo xp̃i. Uideant qd emiffi
Commemorabuntur & conuertentur ad dũim. utii¬
uersi fines terrȩ: In uno eodẽq psalmo: emptorẽ
qiũ. sanguis : possessio. orbis t̾rarũ Uoces ipsas ꝓ¬
pbeticas audiamꝰ: contra dicentes. litigatorib here¬
ticis. Ecee possessio dñi mei. lus lego inpsalino. Com¬
memorabunt᷑ & conuertent᷑ ad dñm uniuersi fines
te: & adorabunt in conpettu ciꝰ unuersȩ fanilie¬

Expanded text:
ici Filii Dei? manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea.» Magnum pretium video, Christe; videam quid emisti: «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae.» In uno eodemque psalmo emptorem etium sanguis, possessio orbis terrarum. Voces ipsas propheticas audiamus, contradicentes litigatoribus haereticis. Ecce possessio Domini mei. Jus lego in psalmo, «Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus univers
Abbreviated transcription (Latin):
ne tuo benedicent᷑ om̃s gentes. Audit unꝰ ono
& credit: & fit inmultis pꝰ multa tẽpora. Quan¬
do dictũ ẽ credit̾: qnͣdo implet᷑ dubitat᷑: hoc
ͦ dit̃ moyses: dicant oc ꝓphete Uide cõmerciũ
redẽptionis nr̃e. Ap̃c pependit in ligno. Uidteq̃i¬
tos emtt:& sic uidebis qͥd emit Emptur ẽ aliqͥd.

Expanded text:
ne tuo benedicentur omnes gentes.» Audit unus homo et credit, et fit in multis post multa tempora. Quando dictum est, creditur: quando impletum est, dubitatur? Hoc ergo dixit Moyses, dicant et Prophetae. Vide commercium emptionis nostrae. Christus pendet in ligno; vide quanto emit, et sic vid
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ S ecce uenturꝰ ẽ. sponsꝰ & om̃s surgent.
s ñ om̃s intrabt̃ Deficiente oꝑe stultaꝵ uir¬
ginũ ñ habentium oleũ c̃scientiȩ: ñ inueni¬
ent aqͥb emant : qđ illis solebant uende
ad ulatores. A birridentib eñ dr. ñ iniuidentib

Expanded text:
 ecce venturus est sponsus, et omnes surgent, sed non omnes intrabunt. Deficient opera stultarum virginum, non habentium oleum conscientiae; non invenient a quibus emant quod illis solebant vendere adulatores. Ab irridentibus enim dicitur, non ab
Abbreviated transcription (Latin):
manib discipłoꝵ. Ecce q̃ resurrextt am ortuis. uttũ¬
ꝙ ostendit. Ostendit capuit: ostendit m̃bra.: ostendit
sponsũ. ostendit sponsã. Aut utũq mecim
crede: aut illud indãpnationẽ tuã credis
Quid enĩ : Quia surrexit amortuis: q ibꝰ
corpore resurrex̃. Bene Quia cicatrices osti¬
dit : qr ut crucifixꝰ ẽ. ut sepultꝰ. ita redattꝰ
ita demonstratꝰ. Optime credis Audi illum
loquentẽ: in quẽ credis Predicabit᷑ in nomine
eiꝰ penitentia. & remissio peccatoꝵ Ubis h
latas t̾ras Si uellẽ ego aliud dicere. iã luctds

Expanded text:
manibus discipulorum. Ecce qui resurrexit a mortuis utrumque ostendit: ostendit caput, ostendit membra; ostendit sponsum, ostendit sponsam. Aut utrumque mecum crede, aut illud in damnationem tuam credis. Quid enim quia resurrexit a mortuis, quia in eodem corpore resurrexit? Bene, quia cicatrices ostendit; quia ut crucifixus est, ut sepultus, ita redditus, ita demonstratus: optime credis; audi illum loquentem in quem credis. «Praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum.» Ubi? Per latas ter
Abbreviated transcription (Latin):
laudaturã. Non enĩ illiꝰ ciuitatis laudes tunc cũ
uidebimꝰ & amabimꝰ. & laudabimꝰ. uoce ꝓphetica
exhortandę & excitande st̃: s ꝓp̃tea modo dicui
tuti. futura gaudia pectoꝵ eructantes in aures
ra laudabo : Qm̃ confirmauit in qͥt uectes por¬
tarũ tuarũ Adtendite fr̃s mei Confirmauit inqt
uectes portaꝵ tuaꝵ Uectiũ confirmatio. ñ ẽ por¬
taꝵ aꝑtaꝵ : s clausaꝵ. Unde pleriq codices ha

Expanded text:
laudaturam. Non enim illius civitatis laudes, tunc cum laudaturam. Non enim illius civitatis laudes, tunc cum videbimus et amabimus et laudabimus, voce prophetica exhortandae et excitandae sunt: sed propterea modo dicunttuti, futura gaudia beatorum, et eructantes in aures ra laudabo? «Quoniam confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum.» Attendite, fratres mei. «Confirmavit,» inquit, «vectes portarum tuarum.» Vectium confirmatio non est portarum apertarum, sed clausarum: unde pleriq
Abbreviated transcription (Latin):
pacis: syon dicta ẽ speculatio Uidete si
aliud sonant ista nomina. nͥ spectacula:
neputent segentes habere spectacula &
nos ñ habere aliqndo. theatro dimisso aut
amphitheatro: cũ ceꝑit ex illa cauea euomi
turba ꝑditoꝵ aliqndo: tenentes in animo
fantasias uanitatis suę. & memoriã suam
pascentes reb ñ solũ inutilib. s & ꝑnitiosis:
gaudentes in eis tãquã indulcib : s pestife¬
ris Uident plerũq ut fit. transire seruos
dĩ: cognoscunt ipso habitu uł uestis. uel
capitis. uł forte notos habent: & dicunt
apud semetipsos uł secum: Omiseros istos: qͥd ꝑdunt
putant: bene nob̃ uolunt: S qͥ diligit iniquitatẽ:
odit animã suã. Si odit animã suã : qͦmͦ diligit
animã meã: Tam̃ ipsa ꝑuersa & inanis & uana
beniuolentia ẽ : si beniuolentia dicenda ẽ Dolent nos
ꝑdere qđ amant : oremꝰ. ne ꝑdant qđ amaniꝰ. Uidete
ierłm. qualẽ exhortetur ad laudẽ: uł potiꝰ p̃sentiat

Expanded text:
pacis: Sion dicta est Speculatio. Videte si aliud sonant ista nomina, nisi spectacula; ne putent gentes se habere spectacula, et nos non habere. Aliquando, dimisso theatro aut amphiteatro, cum coeperit ex illa cavea evomi turba perditorum, aliquando tenentes in animo phantasias vanitatis suae, et memoriam suam pascentes rebus non solum inutilibus, sed et perniciosis, gaudentes in eis tanquam in dulcibus, sed pestiferis; vident plerumque, ut fit, transire servos Dei, cognoscunt ipso habitu vel vestis vel capitis, vel fronte notos habent, et dicunt apud semetipsos et secum: O miseros istos, quid perdunputant. Bene nobis volunt: sed qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Si odit animam suam, quomodo amabit animam meam? Tamen ipsa perversa et inani et vana benevolentia, si benevolentia dicenda est, dolent nos perdere quod amant; oremus ne perdant quod amamus. Videte qualem Jerusalem exhortetur ad laudem, vel potius praesentiat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝓpħat iheremias reparari ciuitatẽ ierłm. &
factum ẽ ut & ibi significaretur imago futuroꝵ.
significatũ ẽ nob̾. pꝰ omnẽ istã uolubilitatẽ tprĩs
quȩ septenario numero uoluit᷑ : futurã illã ci

Expanded text:
cum prophetavit Jeremias reparari civitatem Jerusalem , cum prophetavit Jeremias reparari civitatem Jerusalem , factum est, ut et ibi significaretur imago futurorum: significatum est nobis post omnem istam volubilitatem temporis, quae septenario numero volvi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis illiꝰ Qđ gͦ monuit eugłm: implet᷑ eiꝰ ciuitatis
desidio quã psalmꝰ cante̾t: ita congruit eugłm hu¬
ic cantico Et quã ciuitatẽ psalmꝰ iste cantat: au
adst̃ labia : & aures cuiꝰdã intꝰ Uoce cantamꝰ. ut
nos excitemꝰ : corde cantamꝰ. ut illi placeamꝰ. Aggei
& zachariȩ. psalmꝰ dr̃Aggeus & racharias: ꝓphete
fuer̃: Erant enĩ ꝓpħȩ isti iã incaptiuitate illiꝰ ierłm:¬
quȩ int̾ra portauit umbrã cuiꝰdã celestis In illiꝰ gͦ
captiuitatis captiuitate cũ eẽnt: inbabilonia pro¬
multiplici scandaloꝵ: quodã mͦ incaptiuitatẽ
gemimꝰ : s erigem᷑ Prenuntiat᷑ ciuitas nr̃a. noua
dã imaginẽ ꝑtinebat. Reparata ẽ ierłm: post
septuaginta annos captiuitatis Sic ieremias
ꝓpħa septuaginta annis: septenario illo numero
omnẽ uolubilitatẽ huiꝰ tprĩs significat: Septena¬
rio enĩ numero uoluut᷑ dies hii sic̃ nostis: idem
abiunt: idẽ redeunt: Post septuaginta gͦ annos

Expanded text:
tatis. Quod ergo monuit Evangelium, impletur ejus civitatis desiderio, quam Psalmus cantat: ita congruit Evangelium huic cantico. 5. Et quam civitatem psalmus iste cantat, audquia sunt et aures cujusdam intus. Voce cantamus, ut nos excitemus; corde cantamus, ut illi placeamus. «Aggaei et Zachariae» Psalmus dicitur. Aggaeus et Zacharias prophetae fuerquae in terra portavit umbram cujusdam coelestis. In illius ergo civitatis captivitate cum essent in Babylonia, promultiplici scandalorum, quodam modo in captivitate gemimus; sed erigemur: praenuntiatur civitas nostra nova dam imaginem pertinebat. Reparata est Jerusalem post septuaginta annos captivitatis. Sic Jeremias propheta septuaginta annis, septenario illo numero omnem volubilitatem hujus temporis signat: septenario enim numero volvuntur dies hi, sicut nostis; iidem abeunt, iidem redeunt. Post septuaginta ergo annos,
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ. corda p̃ꝑare debemꝰ. Quisqͥs ei cor p̃ꝑauerit:
totã istã contẽpnet: contẽpta ista. securũ facit.
expectare diẽ. deqͦ expectando dñs t̾ruit. Cũ
ergo psalmꝰ iste dicat nob̃̾ & cantet de illa uita
futura: eugłm aut̃ terruerit dep̃senti: psalmꝰ
fac̃ amorẽ futurȩ : eugłm fac̃ terrorẽ p̃sentis. Nec
defuture delectatione tacet᷑ inlitteris noui testam̃ti:
& multomagis in eis. ubi ñ tãquã cũ uolueris qͥb¬
dã ꝓferuntur illa. quȩ intelligenda st̃: s ubi ui¬
dentur aꝑta. ut intelligant᷑ obscura Cũ gͦ dice¬
ret nob̾ eugłm. obseruate nouissimũ diẽ. uentu¬
rũ diẽ aduentꝰ filii hominis: qr illos male in¬
uenturꝰ ẽ. qͥ mͦ securi st̃. idõ qi ꝑuerse securi st̃.
securi st̃ enĩ inuoluptatib scłi: cũ deberent eẽ
securi domitis cupiditatib scłi: iã utiq illi uitȩ

Expanded text:
vitae corda praeparare debemus: quisquis ei cor praeparaverit, vitae corda praeparare debemus: quisquis ei cor praeparaverit, totam istam contemnit; contempta ista securum facit exspectare diem de quo exspectando Dominus terruit. 4. Cum ergo psalmus iste dicat nobis et cantet de illa vita futura, Evangelium autem terruerit de praesenti; Psalmus facit amorem futurae, Evangelium facit timorem praesentis. Nec de futura delectatione tacetur in litteris Novi Testamenti, et multo magis in eis, ubi non tanquam cum involucris quibusdam proferuntur illa quae intelligenda sunt; sed ibi videntur aperta, ut hic intelligantur obscura. Cum ergo diceret nobis Evangelium, Observate diem novissimum venturum, diem adventus Filii hominis; quia illos male inventurus est, qui modo securi sunt, ideo quia perverse securi sunt; securi sunt enim in voluptatibus saeculi, cum deberent esse securi domitis cupiditatibus saeculi: jam utique illi vitae
Abbreviated transcription (Latin):
spectaculũ erit. uisio dĩ: Uident homines ueni¬
torẽ: & delectant᷑ Ue miseri: si ñ se correxerint:
Qui enĩ uident uenatorẽ & delectant᷑: uidebt̃ salua¬
torẽ & contristabuntur Quid illis miseriꝰ. qͥb
saluator saluti ñ erit: No gͦ mirũ. qr illis qͥb
uoluptati ẽ. homo pugnans : ñ erit saluti libe¬
rans ds̃ Nos aut̃ fr̃s. si nos in eiꝰ m̃bris memi¬
nimꝰ: si concupiscimꝰ : ꝑseueramꝰ : uidebimꝰ &
gaudebimꝰ. Erit illa ciuitas purgatis om̃ib ciuui¬
bͦ: suis: nullo admixto seditioso aut turbulento
nimicꝰ ille qͥ mͦ inuidet ne ad illã patriã ueni¬
amꝰ. illic cuiquã insidiari ñ poteri qͥa nec ẽẽ
ibi ꝑmittit᷑. Si enĩ mͦ excluditur de corde cre¬
dentiũ: qͦmͦ excludet᷑ de ciuitate uiuentium
Quid erit fr̃s: Quid erit : Rogo uos ẽẽ in illa
ciuitate: de qͥ loqͥ tantũ gaudiũ ẽ: huic future

Expanded text:
spectaculum erit in visione Dei? Vident homines venaspectaculum erit in visione Dei? Vident homines venatorem, et delectantur: vae miseris, si non se correxerint! Qui enim vident venatorem, et delectantur, videbunt Salvatorem, et contristabuntur. Quid illis miserius, quibus Salvator saluti non erit? Non ergo mirum quia illis quibus voluptati est homo pugnans, non erit saluti Deus liberans. Nos autem, fratres, si nos in ejus membris meminimus, si concupiscimus, si perseveramus, videbimus et gaudebimus. Erit illa civitas purgatis omnibus civibus suis, nullo admixto seditioso aut turbulento: inimicus ille qui modo invidet, ne ad illam patriam veniamus, illic cuiquam insidiari non potest; quia nec esse ibi permittitur. Si enim modo excluditur de corde credentium, quomodo excludetur de civitate viventium? Quid erit, fratres, quid erit, rogo vos, esse in illa civitate, de qua loqui tantum gaudium est? Huic futurae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dormit: ⁊ ides tua dormit. Quid ad¬
buc dubitatione ut tẽpestate iactaris: Ex¬
ta xp̃m : excita fidẽ tuã Conspice ocłis
fidei. uitã futurã ꝓpt̾ quã credidisti: ꝓpt̾
quã signo eiꝰ signaris. qͥ ꝓpt̾ea dux̃ hanc
uitã ut tibi oftenderet. quã sit contẽpnen¬
da quã diligebas: & quã sit sꝑanda quã
icredebas Si gͦ fidẽ excitaueris : & ocłm
aꝰ innouissima miseris. futurũq scłm inqͦ
gaudebimnꝰ pꝰ alterũ dñi aduentũ. pꝰiudiciũ
ꝑactũ. pꝰ traditũ scĩs regnũ celoꝵ: si illam
utã cogitaueris : & illiꝰ uitȩ negotiũ oci¬
abit negotiũ nr̃m: Ociosũ negotiũ. plenum
soliꝰ dulcedines: nulla int̾pellatũ molestia:
nulla fatigatione sautiatũ: nulla nube ꝑ¬
arbatũ: negotiũ nr̃m. Quod erit laudare
dm̃: amare & laudare: laudare in amore:
amare in laude Beati qͥ habitant indomo
tua: in scła scłoꝵ laudabt̃ te. Iuare: nͥ qͥa¬

Expanded text:
 dormit? Fides tua dormit. Quid adhuc dubitationis tempestate jactaris? Excita Christum, excita fidem tuam: conspice oculis fidei vitam futuram, propter quam credidisti, propter quam signo ejus signaris, qui propterea duxit hanc vitam, ut tibi ostenderet quam sit contemnenda quam diligebas, et quam sit speranda quam non credebas. Si ergo fidem excitaveris, et oculos ejus in novissima miseris, futurumque saeculum in quo gaudebimus post alterum Domini adventum, post judicium peractum, post traditum sanctis regnum coelorum, si illam vitam cogitaveris, et illius vitae negotium otiabit negotium nostrum, otiosum negotium plenum solius dulcedinis, nulla interpellatum molestia, nulla fatigatione sauciatum, nulla nube perturbatum. Negotium nostrum quod erit? Laudare Deum amare et laudare; laudare in amore, amare in laudibus. «Beati qui habitant in domo tua; in sa
Abbreviated transcription (Latin):
terit enĩ figura huiꝰ mundi. Uolo uos. sine
soͥlicitudine eẽ Iui gaudiũ totũ suũ totãq
felicitatẽ suã constituit in manducando & bi¬
bendo : uxorẽ ducendo: em̃do uendendo. uten¬
do mundo isto: sine sollicitudine ẽ. & talis.
s p̃t̃ archã: ue illi adiluuio. Iuisquis siue man¬
ducat siue bibit. siue aliqͥd agit. omiã inglã
dĩ fac̃ : & si aliqͦ tristicia ẽ. de reb scłarib sic
flec. ut intꝰ spe gaudeat. & si aliqua leticia ẽ.
in reb scłarib. sicꝰ gaudet. ut uitꝰ spiritaliter
timeat. nec donet se corrũpendũ felicitati. nec
cedat aduersitati frangendũ: hoc ẽ enĩ flere. tãꝗͣ
ñ fientẽ. & gaudẽ tãquã ñ gaudẽtẽ: quisquis
& si habet uxorẽ eiꝰq infirmitati cõpatiens reddit.
ñ exigit debitũ : aut. si ꝓpt̃ ꝓpͥã infirmitatem
ducit᷑ uxorẽ. plangens potiꝰ qr sine uxõre ñ potu¬
it. quã gaudens qͦi dux̃ : quisquis uendit qđ

Expanded text:
a hujus mundi. Volo vos sine sollicitudine esse» . Qui gaudium totum suum totamque felicitatem suam constituit in manducando, bibendo, uxorem ducendo, emendo, vendendo, utendo mundo isto, sine sollicitudine est et talis - sed praeter arcam: vae illi a diluvio. Quisquis autem, sive manducat, sive bibit, sive aliquid agit, omnia in gloriam Dei facit : et si aliqua tristitia est de rebus saecularibus, sic flet, ut intus in spe gaudeat; et si aliqua laetitia est in rebus saecularibus, sic gaudet, ut intus spiritualiter timeat, nec donet se corrumpendum felicitati, nec se det adversitati frangendum hoc est enim flere tanquam non flentem, et gaudere tanquam non gaudentem: quisquis et si habet uxorem, ejus infirmitati compatiens, reddit, non exigit debitum; aut si propter propriam infirmitatem ducit uxorem, plangens potius quia sine uxore esse non potuit, quam gaudens quia duxit: quisquis vendit quod
Abbreviated transcription (Latin):
&iã cristallũ solidet: aliũ dixisse sib. Pu¬
ꝑqͣsdã qͣsi caligines similitudinũ: Quanto
meliꝰ aꝑtiꝰ loqueret᷑ Iuare uł qͤro uł besito
qͥd sibi illa u̾ba exigant: Iuare in audiendo
uł laboro: Quare plerũq audito psalmo.
indoctꝰ abscedo: Hoc ẽ quod paulo ante
dare medico: ubi homo egrotat. & ds̃ curat
Magnũ pietatis & sauitatis iuitiũ ẽ: anteqͥ
scias qͣre qͥd dictũ sit. credere ita debuisse¬
dici. ut dictũ ẽ Hec enĩ pietas faciet tt
capacẽ ut queras qđ dictũ ẽ : & cũ quesierꝰ
inuenias : & cũ inueneris gaudeas: Adsit gͦ
re dignet᷑ quod hic absconditũ latet Mo¬
do gͦ putate nos qm̃ cuiꝰdã spectaculi &
editioris diune die ꝓmisimꝰ: pnuntius
fis uersib & ñdũ expositis. in uolutas qͥ

Expanded text:
etiam crystallum solidet: alios dixisse sibi, Puetiam crystallum solidet: alios dixisse sibi, Puper quasdam quasi caligines similitudinum? quanto melius apertius loqueretur? Quare vel quaero vel haesito, quid sibi illa verba exigant? quare in audiendo vel laboro? quare plerumque audito psalmo indoctus abscedo? Hoc est quod paulo ante dare aeger medico? Ubi homo aegrotat, et Deus curat, magnum pietatis et sanitatis initium est, antequam scias quare quid dictum sit, credere ita dici debuisse ut dictum est. Haec enim pietas facie te capacem ut quaeras quod dictum est, et cum quaesieris invenias, et cum inveneris gaudeas. Adsit ergo re dignetur quod hic absconditum latet. Modo ergo putate nos, quoniam cujusdam spectaculi et editionis divinae diem promisimus, pronuntiatis his versibus et nondum expositis, invo
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluit. estas adueniens Ñ eñi eis ad con¬
firmandã duritiã⁊ accesit annositas Ubi aut̃
fuerint & copia sua uiolentiã estatis euicerint
ñ estatis uniꝰ s multaꝵ: p̃sertim inhis gerir
partib id ẽ. in aqͥlonia plaga. ubi nec estat
sol ꝑferuentissimꝰ inuenit᷑: ipsa diuturna
& annosa duritia reddit speciẽ hanc quae
cristallꝰ: Nix ẽ. glatie durata ꝑmultos
annos: ita ut sole uł igne facile dissolur
ñ possit Hoc ꝓp̃tea aliqłido diutiꝰ exposui¬
mꝰ. qr multi ignorant: nec illi qͥ hoc forte
nort̃. de re quã nouer̃t. onerosũ debent
habere sermonẽ adhibitũ: ñ ꝓp̃t se .s. ꝓp̃t
eos qͥ ñ nouer̃ Hȩc gͦ cũ audistis ꝑsonante
lectore: ñ dubito uos diuersa cogitasse: di¬
xisse aliqͦs & uerũ dixisse: magna oꝑa qĩ.
unde particula quedã commemorata ẽ. &
ipsa terrena. & ꝓpe om̃ib annis nota:. qͦm
innuat ds̃: quomͦ nebulã spargat: qͦm

Expanded text:
dissolvit aestas adveniens; non enim eis ad condissolvit aestas adveniens; non enim eis ad confirmandam duritiam accessit annositas. Ubi autem fuerint, et copia sua violentiam aestatis evicerint, non aestatis unius, sed multarum, praesertim in his terrae partibus, id est in aquilonia plaga, ubi nec aestate sol perferventissimus invenitur; ipsa diuturna et annosa duritia reddit hanc speciem quae crystallum? Nix est glacie durata per multos annos, ita ut a sole vel igne facile dissolvi non possit. Hoc propterea aliquanto diutius exposuimus, quia multi ignorant: nec illi qui hoc forte norunt, de re quam noverunt onerosum debent habere sermonem, adhibitum non propteos qui non noverunt. Haec ergo cum audistis personante Lectore, non dubito vos diversa cogitasse; dixisse aliquos, et verum dixisse, Magna opera Domini, unde particula quaedam commemorata est, et ipsa terrena, et prope omnibus annis nota, quomodo ningat Deus, quomodo nebulam spargat, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
dispensare dignatꝰ ẽ: ita ut ipse nouit
expedire infirmitatib nr̃is Suis enĩ eger.
consiliũ medico dare audet: Cũ legeret᷑.
credo aut om̃s aut multos ur̃m animaduer¬
tisse. qđ habeat aliqͦs uersꝰ ad qͦs aꝑiendos
pulsandũ ẽ : maximeq ubi ait. qͥdat niuẽ
lanã. nebulã uelut cinerẽ spargit: qui
mittit cristallũ suũ sic̃ frusta panis. in
faciẽ frigoris eiꝰ qͥs sustinet. His enĩ audi¬
tis. qͥsqͥs ea accipit adlitterã: oꝑa quidem
diuina cogitauit. Iuis enĩ dat niuem.
nͥ ds̃ : Et qͥs nebulã spargit. nͥ ds̃: Cristal¬
lũ qͥs durat. nͥ ipse : Et habent hȩc tria. si¬
militudines congruas appositas Neq eñi
dissimilis ẽ. lana niui: aut cinis nebule: aut
frusta panis candidi nitoris. acandore cristal
lissima scriptura testimoniũ dic̃: tradit᷑ gͦ
eristallꝰ durata ꝑ: multos annos. & ñ reso¬
luta niue ita congelascere: ut resolutio fa
cilis non sit. Niues enĩ p̃terite hiemis: facile¬

Expanded text:
dispensare dignatus est, ita ut ipse novit expedire infirmitatibus nostris. Quis enim aeger consilium medico dare audet? 2. Cum legeretur, credo aut omnes aut multos vestrum animadvertisse quod habeat aliquos versus ad quos aperiendos pulsandum est, maximeque ubi ait: «Qui dat nivem velut lanam, nebulam velut cinerem spargit: qui mittit crystallum suum velut frusta panis; in faciem frigoris ejus quis subsistet?» His enim auditis, cogitavit. Quis enim dat nivem, nisi Deus? et quis nebulam spargit, nisi Deus? crystallum quis durat, nisi ipse? Et habent haec tria similitudines congruas oppositas. Neque enim dissimilis est lana nivi, aut cinis nebulae, aut frusta panis candidi nitori et candori crystalls, quoniam fidelissima Scriptura testimonium dicit: traditur ergo crystallum, durata per multos annos et non resoluta nive, ita congelascere, ut resolutio non facilis sit. Nives praeteritae hiemis facile
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a. corpꝰ nr̃m. anima nr̃a. hoc totũ opꝰ dĩ
Quere quȩ sufficiant : & uidebis quã pauca
sint: Uiduȩ suffecer̃ duo nũmi ad faciendã
mi scdiã: suffecer̃ duo nũmi. ad em̃dũ reg¬
nũ dĩ Aduestiendos totiens uenatores: quis
suffic̃ editor : Uidete qr pauea st̃. ñ solum

Expanded text:
ra, hoc totum opus Dei. Quaere quae sufficiant, et videbis quam pauca sint. Viduae suffecerunt duo nummi ad faciendam misericordiam , suffecerunt duo nummi ad emendum regnum Dei. Ad vestiendos toties venatores quid sufficit editori? Videte quia non solum
Abbreviated transcription (Latin):
concordes Uide utrũ aliqͥs moriatur: quꝰ
titulis. scribi. utere felix Collauda ierłm¬
dñm Estote ierłm : mem̃tote deqͥb dic¬
tũ ẽ. dñe inciuitate tua imaginẽ illoꝵ
ad nichilũ rediges Hi st̃. qͥ mͦ gaudent id¬
lib pompis: Inter illos sunt: qui ꝓp̃tea
hodie non uertunt᷑. qͥa munꝰ ẽ: Cũi in unꝰ
Cui dampnũ : Aut unde munꝰ : aut unqi
dampnũ : Non enĩ illi tantũ qͥ talia eds
dampno feriunt᷑: s maiori dampno ꝑcua¬
untur. qͥ talia libent̃ intuent᷑ Illoꝵ archa.
auro exinanit᷑: istoꝵ pectꝰ iustitiȩ diuitis
expoliat᷑: Plangunt pleriq editores: uenden¬
tes uillas suas. Quomodo debent plangere
peccatores: ꝑdentes animas suas: Itane ad
hoc clamauit dñs dñico die. uigilate: &
hodie si uigilaret᷑ : Obsecro uos ociues ierłm:
adiuro uos ꝑpacẽ ierłm : ꝑ redẽptorẽ. ꝑ¬

Expanded text:
concordes ; vide utrum aliquis moriatur, quem concordes ; vide utrum aliquis moriatur, quem titulis scribi, Utere felix: «Collauda, Jer Estote Jerusalem: mementote de quibus dictum est, «Domine, in civitate tua imaginem ipsorum ad nihilum rediges» . Hi sunt qui modo gaudent talibus pompis: inter illos sunt qui propterea hodie non venerunt, quia munus est. Cui munus est? cui damnum? Aut unde munus? aut unde damnum? Non enim illi tantum qui talia edunt, damno feriuntur; sed majori damno percutiuntur, qui talia libenter intuentur. Illorum arca auro exinanitur; istorum pectus justitiae divitiis exspoliatur. Plangunt plerique editores, vendentes villas suas: quomodo debent plangere peccatores, perdentes animas suas! Itane ad hoc clamavit Dominus dominico die, «Vigilate,» ut hodie sic vigilaretur? Obsecro vos, o cives Jerusalem. adjuro vos pe
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ trituras. pꝰ uentilationes iã missȩ inhor¬
reũ : nicħ tim̃tes. nicħ laboris & molestie
patientes. & adhuc hic positi & in ipsa con¬
tritione conuersantes: p̃mittunt gaudui
spei. & anhelant in illã: qͥsi coniungenres
corda sua angłis dĩ & futuro illqͥ popło
secũ ingaudio ꝑmansuro Collada ierusalẽ¬
dñm Quid enĩ factura es. oierłm: Tran¬
sit certe & labor & gemitꝰ Iuid factura
es: Aratura : Seminatura : Nouellaturas
Nauigatura es : Negotiatura es : Quid fa¬
tura es : An millis oꝑib quãuis bonis.
& de miscdia uenientib. exerceri te adhuc
oportet : Consicdła mimerũ tuũ: considi
undiq societatẽ tuã: Uide utrũ aliqͥs esu¬
riat: cui porrigas panẽ Uide utrũ aliqs
sitiat: cui des calicẽ aquę frigide Uide u¬
trũ aliqͥs apud te mͦ ꝑegrinꝰ ẽ: quẽ hospi¬
cio recipias. Uide utrũ aliqͥs eger: quem
uisites Uide utrũ aliqͥs ẽ. qui litiget: quẽ

Expanded text:
ituras, post ventilationes jam missae in horreum, nihil timentis, nihil laboris et molestiae patientis; et adhuc hic positi, et in ipsa contritione conversantes praemittunt gaudium spei, et anhelant in illam, quasi conjungentes corda suo Angelis Dei, et futuro illi populo secum inDominum.» Quid enim factura es, o Jerusalem? Transiet certe et labor et gemitus. Quid factura es? aratura, seminatura, novellatura, navigatura es, negotiatura es? Quid factura es? An in illis operibus, quamvis bonis et de misericordia venientibus, exerceri te adhuc oportet? Considera numerum tuum, considera undique societatem tuam: vide utrum aliquis esuriat, cui porrigas panem; vide si aliquis sitiat, cui des calicem aquae frigidae; vide utrum aliquis modo apud te peregrinus est, quem hospitio recipias; vide utrum aliquis sit aeger, quem visites; vide utrum aliquis litiget, quem
Abbreviated transcription (Latin):
nigantur : & multũ intenti in illa specta¬
cula quȩ illis placent: aliqͣndo & se specteN
sibiq displiceant Inmultis enĩ iam factũ
gaudemꝰ: Et aliqͣndo nos qͦq ibi sedimus
& in saniuimꝰ : & quãmultos putamꝰ ibi
nc̃ sedere: futuros non solũ xp̃ianos. sed
etiã epos Exp̃teritis futura conicimꝰ. ex
his que iã facta sunt. quȩ d̃s facturus ẽ.
p̃nuntiamꝰ Uigilent p̃ces ur̃e Noi gratis¬
gemitis fr̃s: Prorsꝰ illi qui euasert̃ dep̃can¬
tes ꝓhis qui ꝑiclitant᷑ qr & ipsi fuerunt
innumero ꝑiclitantiũ. exaudiunt᷑: & abs¬
trahet ds̃ acaptiuitate babiloniȩ plebem
suã : redimet omĩno & eruet: ꝑficietur
numerꝰ scõꝵ. gestantiũ imaginẽ dĩ Non
ibi ert quoꝵ imaginẽ ds̃ inciuitate sua
sꝑnet. & ad nichilũ rediget: quia & ipsi
inciuitate sua hoc ẽ babilonia. imaginem
eiꝰ adnichilũ redeger̃. Erit ille populus
laudans dm̃. quẽ p̃uidet mͦ sp̃s ꝓpħie:¬

Expanded text:
nugantur; et multum intenti in illa spectacula quae illis placent, aliquando et se spectent, sibique displiceant. In multis enim jam factum gaudemus; et aliquando nos quoque ibi sedimus, et insanivimus: et quam multos putamus ibi nunc sedere, futuros non solum christianos, sed etiam episcopos? Ex praeteritis futura conjicimus; ex his quae jam facta sunt, quae Deus facturus est praenuntiamilli qui evaserunt, deprecantes pro his qui periclitantur, quia et ipsi fuerunt in numero periclitantium, exaudiuntur; et abstrahet Deus a captivitate Babyloniae plebem suam, redimet omnino et eruet, et perficietur numerus sanctorum gestantium imaginem Dei. Non ibi erunt, quorum imaginem Deus in civitate sua spernet, et ad nihilum rediget; quia et ipsi in civitate sua, hoc est Babylonia, imaginem ejus ad nihilum redegerunt. Erit ille populus laudans Dominum, quem praevidet modo Spi
Abbreviated transcription (Latin):
paramini Dixeramꝰ aut̃ die dñico. si mẽ¬
nunt taritas ur̃a qͥ ad fuistiᷤ. ipsã euange¬
ã lectionẽ quȩ nos diutiꝰ tenuit ut p̾s al¬
ni expositio differret᷑: congruã lectã fuis¬
se eidẽ psalmo Hoc tẽ diximꝰ: s ostendere
n ualuimꝰ. qr psalmũ distulimꝰ. Hodie itaq
demonstranda ẽ. ipsa congruentia In eugłi¬
u ipsa lectione territi sumꝰ. dedie nouissi¬
mno: Terror ille. securitatẽ parturit. Territi
nĩ p̃cauemꝰ: p̃cauentes. securi erimꝰ. Iuomͦ
enĩ p̃postera securitas in terrores impellit:
ita ordinata sollicitudo securitatẽ parit. Te̾r¬
riti aut̃ sumꝰ : nep̃sentẽ uitã. deficientem.
uolaticã. transitoriã sic amemꝰ. qͣsi alia nul¬
alia uita nulla ẽ: feliciores nob̾ st̃ qͥ ad
amphiteatrũ hodie uigilar̃. Quid enĩ ait
apłs : Si in hac uita tantũ inxp̃o sꝑantes
sumꝰ: mirabiliores sumꝰ omĩb hominibus.
E gͦ alia uita : Interroget qͥsq xp̃m in

Expanded text:
autem die dominico, si meminit Charitas vestra, qui adfuistis, ipsam evangelicam lectionem, quae nos diutius tenuit, ut Psalmi expositio differretur, congruam lectam fuisse eidem psalmo. Hoc tunc diximus, sed ostendere non valuimus, quia Psalmum distulimus. Hodie itaque demonstranda est et ipsa congruentia. In evangelica illa lectione territi sumus de die novissimo. Terror ille securitatem parturit; territi enim praecavemus, praecaventes securi erimus. Quomodo enim praepostera securitas in terrores impellit, ita ordinata sollicitudo securitatem parit. Territi autem sumus, ne praesentem vitam deficientem, volaticam, transitoriam, sic amemus, quSi alia vita nulla est, feliciores nobis sunt qui ad amphitheatrum hodie vigilarunt. Quid enim ait Apostolus? «Si in hac vita tantum in Christo sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus» . Est ergo alia vita. Interroget quisque Christum in
Abbreviated transcription (Latin):
tenenꝰ. Propt̃ea illud tempꝰ. in ieiuniis & orati¬
onib exercemꝰ: Hoc uͦ tempꝰ relaxatis ieiuniis.
inlaudibꝰ agimꝰ. Hoc ẽ. enĩ alleluia quod
cantamꝰ: quod latine interp̃tat᷑ ut nostis.
laudate dñm. Idõ illud tempꝰ ante resurrectionẽ: hoc
tempꝰ pꝰ resurrectionẽ dñi ẽ Quo tĩpore significatur

Expanded text:
tenemus. Propterea illud tempus in jejuniis et oratitenemus. Propterea illud tempus in jejuniis et orationibus exercemus; hoc vero tempus relaxatis jejuniis in laudibus agimus. Hoc est enim, «Alleluia,» quod cantamus; quod latine interpretatur, ut nostis, Laudate Dominum. Ideo illud tempus ante resurrectionem, hoc tempus post resurrectionem Domini est. Quo tempore si
Abbreviated transcription (Latin):
seoizario p̃sentis uitȩ nr̃e
in laude dĩ eẽ debet: qr exul¬
tatio sempiternę futurȩ uite
nr̃ȩ. laus dĩ erit : & nemo po¬
test idoneus fieri futurȩ uitę
qui non ad illã mͦ exertuerit. mͦ gͦ laudamꝰ
habet: oratio. gemitũ Promissũ ẽ enĩ nob̾
aliqͥd. qđ ñdũ habemꝰ: & qr uerar ẽ. qui
ꝓmisit. inspe gaudemꝰ : qͥa tam̃ ñdũ habe¬
mꝰ. in desidio gemimꝰ. Bonũ ẽ nob̾ ꝑseuera¬
re indesidio. donec ueniat qđ ꝓmissum ẽ.
& transeat gemitꝰ. succedat sola laudatio:¬
ropt̃ hec duo tẽpora. unũ qđ nc̃ ẽ. intribu¬
lationib & temptationib huiꝰ uitȩ. alterũ
qđ tc̃ erit in securitate & exultatione ꝑpe¬
tua: instituta ẽ nob̾ &iã celebratio duoꝵ
tẽpoꝵ : ante pascha. & pꝰ pascha Illud qd̾
ẽ ante pascha. significat tribulationẽ inqua
cat beatitudem in qua pꝰea erimꝰ Ante pas¬
cha gͦ qđ celebramꝰ. hoc & agimꝰ: pꝰ pascha
aut̃ quod celebramꝰ. significamꝰ quod nondũ

Expanded text:
editatio praesentis vitae nostrae in laude Dei esse debet: quia exsultatio sempiterna futurae nostrae vitae, laus Dei erit; et nemo potest idoneus fieri futurae vitae, qui non se ad illam modo exercuerit. Modo ergo laudamus habet, oratio gemitum. Promissum est nobis aliquid quod nondum habemus: et quia verax est qui promittit, in spe gaudemus; quia tamen nondum habemus, in desiderio gemimus. Bonum est perseverare in desiderio, donec veniat quod promissum est, et transeat gemitus, succedat sola laudatioPropter haec duo tempora unum quod nunc est in tentationibus et tribulationibus hujus vitae, alterum quod tunc erit in securitate et exsultatione perpetua, instituta est nobis etiam celebratio duorum temporum, ante Pascha, et post Pascha. Illud quod est ante Pascha, significat tribulationem in quacat beatitudinem in qua postea erimus. Ante Pascha ergo quod celebramus, hoc et agimus: post Pascha autem quod celebramus, significamus quod nondum
Abbreviated transcription (Latin):
Aut qͦmͦ ibi miser ñ ẽ. qͥ adnichilũ redactꝰ ẽ : Mag¬
na qͥppe ẽ sterilitas. iniqͥtas. Merito dictũ ẽ con¬
fundant᷑ iniqͥ facientes uane. id ẽ in aniter: tãquã

Expanded text:
aut quomodo ibi non miser est qui ad nihilum redactus est? Magaut quomodo ibi non miser est qui ad nihilum redactus est? Magna quippe est sterilitas, iniquitas. Merito dictum est: «Confundantur iniqui facientes vane» ; id est, inaniter, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
nob Propt̃ quã largiꝰ accipiendã clamatur ad
fundi ab expectatione tua. ñ intermittas medita¬
ri iustificationes meas: sentiens istã meditati¬
onẽ ꝑlerũq animȩ languorib impediri. ad¬
uiua me inqͥt & salius ero: & meditabor iniusti
greco diligentiꝰ uidet᷑ exp̃ssũ. ad nichilũ deduxisti
om̃s discedentes aiustificationib tius: qr in iusta
cogitaitio eoꝵ I do gͦ clamauit. adiuua mẽ. & saliutꝰ ero.
& meditabor in iustificationib tuis sẽꝑ: qr in nichi¬
lũ redigit dẽ homines discedentes aiustificationib
suis: Quare aut̃ discedunt: Quia iniusta ẽ inquit
cogitatio: eoꝵ Ubi accedit᷑: ibi discedit᷑. Omĩa oꝑa
tione qͥsq innocens: in cogitatione reus ẽ Propt̃
qd̾ iscriptũ ẽ: cogitatio scã seruabit te Et alibi le¬
gitur ⁊ incogitationib impii interrogatio erit. Et
apłs. cogitationib ait accusantib: aut etiã excusan¬
tibꝰ Ubi aut̃ felix ẽ. qͥ in cogitationib miser est:

Expanded text:
 Propter quem largius accipiendum clamatur ad fundi ab exspectatione tua? non intermittas meditari justificationes meas: sentiens istam meditationem plerumque animae languoribus impediri, «Adjuva me,» inquit, «et salvus ero; et meditgraeco diligentius videtur expressum, «Ad nihilum deduxisti omnes discendentes a justificationibus tuis; quia injusta cogitatio eorum.» Ideo ergo clamavit: «Adjuva me et sor in justificationibus tuis semper;» quia in nihilum redigit Deus omnes discedentes a justificationibus suis. Quare autem discedunt? «Quia injusta est,» inquit, «cogitatio eorum.» Ibi acceditur, ibi disceditur. Omnia opetione quisque innocens, in cogitatione reus est. Propter quod scriptum est: «Cogitatio sancta servabit te» : et alibi legitur: «In cogitationibus impii interrogatio erit» : et Apostolus: «Cogitationibus,» ait, «accusantibus aut etiam defendentibus» . Ubi autem felix est qui in cogitatione miser est?
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt. nec p̃uaricatio: ita ostendens. ñ om̃s ẽẽ. pre¬
uaricatores. Non enĩ om̃s habent legẽ: Non aut̃ om̃s
habere legẽ: alio loco euidentiꝰ ait. Qui sine lege
peccauerunt: sine lege ꝑibunt Quid sibi gͦ uult.
p̃uaricatores deputaui om̃s peccatores trȩ÷ S hic
questionẽ ꝓposuisse suffecerit: alio si d̾s donauerit
sermone tractandã: ne huiꝰ plixitas eã cogat an¬
gustiꝰ explicari quã ut bene possit quod explicat᷑

Expanded text:
inquit, «nec praevaricatio» ; ita ostendens non omnes esse praevaricatores. Non enim omnes habent legem. Non autem omnes habere legem, alio loco evidentius ait: «Qui sine lege peccaverunt, sine lege peribunt» . Quid sibi ergo vult: «Praevaricatores deputavi omnes peccatores terrae?» Sed hic quaestionem proposuisse suffecerit, alio, si Deus donaverit, sermone tractandam, ne hujus prolixitas eam cogat angustius explicari, quam ut bene possit quod explicatur
Abbreviated transcription (Latin):
Salmn huiꝰ locꝰ de qͦ inuoluntate dĩ dif¬
putari sumꝰ: sic incipit. Iniqͦs odio
habui: & legẽ tuã dilexi. Non ait iniqͦs
odio habui & iustos dilexi. aut iniqͥtatẽ
odio habui. & legẽ tuã dilexi: s cũ dixis¬
t inquos odio habui. exposuit quare. addendo
gi tua dilexi: ut demonstraret ñ se in hominib
qus odisse naturã qͥ homines st̃. sed iniquita
q legi quã diligit inimici st̃ Deinde sequitur:¬
dutor m̃s & susceptor ms̃ es tũ. Ad iutor

Expanded text:
mi hujus locus de quo in voluntate Dei disputaturi sumus, sic incipit: «Iniquos odio habui, et legem tuam dilexi.» Non ait, Iniquos odio habui, et justos dilexi; aut, Iniquitatem odio habui, et legem tuam dilexi: sed cum dixisset, «Iniquos odio habui,» expolegem tuam dilexi, ut demonstraret non se in hominibus iniquis odisse naturam, quia homines sunt; sed iniquitatem, quia legi quam diligit inimici sunt. Adiutor et susceptor meus es tu. Adiutor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ qd̾ tolerat᷑ tã multa molesta ꝑduci: ueriꝰ
ibi se quã in istis humanarũ rerũ somniis
fidens ẽẽ uicturũ Sic enĩ defuturo dictũ est.
ut uiuã: tãquã in hoc corpore mortuo non
uiuat᷑. Corpꝰ enĩ mortuũ ẽ: ꝓpter peccatum:
Et expectantes redẽptionẽ corporis nr̃i spe salui¬

Expanded text:
propter quod tolerat tam multa molesta, perduci; verius propter quod tolerat tam multa molesta, perduci; verius ibi se, quam in istis humanarum rerum somniis fidens esse victurum. Sic enim de futuro dictum est, «et vivam,» tanquam in hoc corpore mortuo non vivatur. Corpus enim mortuum est propter peccatum: et exspectantes redemptionem corporis nostri, spe sal