comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Credunt aut̃ iniquitati. hoc ẽ m̃ciatio om̃iq malo. ł etiã diabolo. eiꝰ uo¬
luntẽ ad implendo. ira .i. uidiciũ dĩ ueniet: ⁊ indignatio. hoc ẽ uindicta
siue seueritas dãpnationis. ribulatio qͦq ueniet eis de reatu conscientie.⁊
ẽsideratione peccati: & angustia. desera penitentia. Hec aut̃ om̃ia ueni¬
ent. in omẽm aiãm hominis oꝑantiꝰ malũ. iudei pͥmũ ⁊ greci. In omẽm
aiãm dic̃ in totũ hõiemã ꝑarte totũ intellegens. ut illud. descencł iacob in¬
egyptũ cũ aĩab. Lxxͣ. Uel etiã in aĩãm dic̃. qr pͥmũ peccatũ concipit᷑ in aĩo
cogitando. ac deinde ꝑpetrat᷑ oꝑe. S tim̃dũ nimisq formidandũ qd dicit.
in omẽm aiãm hõis oꝑantis malũ hec ee uentura. Nulli enĩ parẽ omp̃e ds̃.¬
ñ ãgło ñ amico. S eccaũ siqͥdẽ angłs. ⁊ ꝓiectꝰ ẽ de celesti sedde. Peccaũ homo:
expulsus ẽ ã paradysi gaudiis. Pͥeccau̾ moyses. ad aquas contradictionis.

Expanded text:
credunt autem iniquitati, hoc est mendacio, omnique malo, vel etiam diabolo ejus voluntatem implendo, ira, id est judicium Dei veniet, et indignatio, hoc est vindicta sive severitas damnationis. Tribulatio quoque venit eis de reatu conscientiae et consideratione peccati, et angustia de sera poenitentia. Haec autem omnia venient in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci. In omnem animam dicit, hoc est iniquitati, hoc est mendacio, omnique malo, vel etiam diabolo ejus voluntatem implendo, ira, id est judicium Dei veniet, et indignatio, hoc est vindicta sive severitas damnationis. Tribulatio quoque venit eis de reatu conscientiae et consideratione peccati, et angustia de sera poenitentia. Haec autem omnia venient in omnem animam hominis operantis malum, Judaei primum et Graeci. In omnem expulsus est a paradisi gaudiis. Peccavit Moyses ad aquas contradictionis,
Abbreviated transcription (Latin):
ricati. Non enĩ auditores legis uisti s̃ ap̾ dm̃: s factores legis iustificabuñ
hoc ẽ usti habebunt᷑. ⁊ iusti apparebt. sic̃ ille uolebat de qͦ dr. Nolens aut̃
iustificare semetipsũ .i. uolens iustꝰ apparere. Qͥ auc̃ lec̃ẽ ⁊ ñ adimplet p̾cep¬
ta legis: ñ iustificat᷑. solũm᷑ ꝓpt auditũ. Q uͦẽ auditor legis ⁊ facꝰtor. utiq
ciunt. eimodi legs̃m ñ h abentes. ipsi sͥ st̃ lex. qͥ ostendt᷑ opꝰ legis scruptũ in
cordib siuris. H oc duplicit̾ intellegi potest. Cũ gentes qͥlegẽ scriptã ñ haben
faciunt ea q̃ lex scripta p̾cip̃ iłi qͥb data ẽ. upsi utiq ostenat᷑ hab̾e se scͥpta n¬
turalẽ legẽ in cordib: Iipsi s̃ sͥlex. q illa faciunt qͥ lex docet: licet ill̃ ñ sit da

Expanded text:
n enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis justificabuntur. Hoc est justi habebuntur, et justi apparebunt, sicut ille volebat, de quo dicitur: Volens autem justificare semetipsum , id est volens justum apparere. Qui audit legem, et non implet praecepta ejus, non justificabitur solumciunt; ejusmodi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis. Hoc dupliciter intelligi potest. Cum gentes quae legem scriptam non habent, faciunt ea quae lex scripta praecipit illis quibus data est, ipsi utique ostendunt se habere scriptam naturalem legem in cordibus, et ipsi s
Abbreviated transcription (Latin):
iustiçie. dũ. qr in alis ipsa uicia rephendebant. Insticia quippe dĩ. que oddit ac de¬
estat᷑ uitia. & docet uirtures. Quã iusticiã illi cognouer̃t̃: qͥ uitia do displicere in¬
tellexer̃t: Itñ in hoc ignorare dñr. qi ñ intellexer̃t̃ qd̵ qͥtalia agunt oꝑa qͣlia ipsi
agebant. digni st̃ morte et̾ne dãpnationis. & quasi ñ intellexer̃t̃: añ sine timore
do. dignꝰ ẽ morte. qͥ uͦ faciunt ⁊ c̃sentiunt: duplici morte digni s̃. Sroꝑt᷑ qd̃.

Expanded text:
 quae odit ac detestatur vitia, et docet virtutes. Quam justitiam illi cognoverunt, qui vitia Deo displicere intellexerunt; et tamen in hoc ignorare dicuntur, quia non intellexerunt, quoniam qui talia agunt, qualia ipsi agebant, digni sunt morte aeternae damnationis, et quasi non intellexerunt, dum sine timore do, dignus est morte. Qui autem faciunt et consentiunt, illi duplici morte digni sunt. CAPUT II.
Abbreviated transcription (Latin):
ro & iret dũm consulere. aut ꝑ melchisedech sacerdote d̾i sumi. aut
ꝑ aliũ quẽlibet. ꝑ quẽ ds t̾e teporis responsa dabat. dictũ ẽ ex uocan¬
te d̾o. Duo filii in utero tuo st̃. & duo popłi: maiorq seruiet minori.
Ergo sic̃ ñ fuit ꝓpositũ d̃i & p̾destinatio scd̃m electionẽ boni merici
iacob: ita ꝓ electio gentiũ ñ fuit scdm electionẽ meritoꝵ. s scd̾m grãm
oꝑ p̾destinationẽ d̾i. q uaꝓpt̾ quare iacob sine oꝑib bonis electꝰ sit.
essau uͦ absq mał oꝑib odio habitus. soli d̾o notũ ẽ qͥ oĩa nouit anteqͣ

Expanded text:
inum consuleret, aut per Melchisedech sacerdotem Dei summi, aut per alium quemlibet, per quem Deus tunc temporis responsa dabat, dictum est ei ex vocante Deo: Duo filii in utero tuo sunt et duo populi, majorque serviet minori; ergo sicut non fuit propositum Deo: et praedestinatio secundum electionem boni meriti Jacob, ita et electio gentium non fuit secundum electionem meritorum, sed secundum gratiam et praedestinationem Dei. Quapropter quare Jacob sine operibus bonis electus sit, Esau vero abs malis operibus odio habitus, soli Deo notum est qui omnia novit antequam
Abbreviated transcription (Latin):
male uoluntatis erat: id̾oq bͥona uoluntaᷤᷤ eiꝰ ꝑ sem̃ illiꝰ diffusa ẽ in me.
malicia aut̃e in frẽm meũ: aut etiã ne aliqͥs hominũ hoc ita dicere
posset. ait apłs ex uno concubitu genitos ẽẽ illos duoᷤ ostendens ex u¬
cantis dono unũ dilectũ. alterũ ex iusto iudicio odio habitũ. Nã õs
ex a de descentdentes ꝓsapia filii nascuntur peccati. & id̾o dãpnatione

Expanded text:
er semen illius diffusa est in me, malitia autem in fratrem meum. Aut etiam, ne aliquis hominum ita dicere posset, ait Apostolus, ex uno concubitu genitos esse illos duos: ostendens ex vocantis dono unum dilectum, alterum ex justo judicio odio habitum. Nam omnes ab Adae descendentes prosapia filii nascuntur peccati, ideoque damnatione
Abbreviated transcription (Latin):
punit᷑ mͦ. ex fine pecatoꝵ completo. De qͦ ait dũs ad abrahã. Nor i s̃
Nerũ qd̃ manifestaũ d̃s maliciã pharaonis cor illiꝰ ñ emołiendo. i
in dm̃ reflectit᷑ qͥ malũ ñ oꝑat᷑. s ipsi pharaoni malũ suũ qd̾ fec̃ ꝓpri se
deputat᷑. Nerbi grã. Sic̃ut si fueruit duo uasa. unũ plenũ balsam:
alterũ stereore. siqͥs ea agitauerit. & uentilauerit. ñ ẽ auctor odoris
uł fecoris: sic d̾s qͥ regigit suis plagis pharaonẽ. ñ ẽ auctor malicie eiꝰ.
Ob duas aut̾ causas ꝑcussus ẽ pharao cũ suo exercitu. & in mare sub¬
merss: ideł ut & eoꝵ malicia pumiret᷑. que erat inultiplicata. & isrli¬
tiᷤ t̾ror incuteret᷑ qͦ tumerent peccare ne similia paterent᷑: scientes in¬
iqͥtatẽ a do dãpnari. dic̃ enĩ. Ut ostendã inte uirtutẽ ineã. scił ꝑ signa

Expanded text:
punitur modo, fine peccatorum completo; de quo ait Dominus ad Abraham: Non sunt punitur modo, fine peccatorum completo; de quo ait Dominus ad Abraham: Non sunt eus manifestavit malitiam Pharaonis, cor illius non emolliendo, non in Deum reflectitur, qui malum non operatur, sed ipsi Pharaoni malum suum quod fecit, proprie deputatur. Verbi gratia, sicut si fuerint duo vasa, unum balsamo plenum, aliud stercore, si quis ea agitaverit vel ventilaverit, non est auctor odoris vel fetoris, sic Deus qui tetigit suis plagis Pharaonem, non est auctor malitiae ejus. Ob duas causas autem percussus est Pharaon cum suo exercitu, et in mari submersus, videlicet ut eorum malitia puniretur quae erat multiplicata, et Israeliticis terror incuteretur, quo timerent peccare, ne similia paterentur, scientes iniquitatem a Deo damnari. Dicit enim: ut ostendam in te virtutem meam, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ d̾itatis mee in uniu̾sa t̾ra. Ita mͦ fit. In uniu̾sa enĩ t̾ra. & ꝑ qͤdrifi¬
dũ orbẽ adnuntiat᷑ nom̃ d̾itatis eiꝰ: qr pene uͥq. lib̾ exodi recitatur. Ante¬
qͣm excitaret᷑ pharao .xͨ. plagis ad̾o quasi dormiebat. & excitatꝰ cuiꝰ ma¬
licie ẽẽt cor eiꝰ. hõib ignorantib manifestatũ ẽ. Uñ dic̃ d̾s. Excitaui te
pulsando ex plagis .i. manifestaui maliciã cordis tui. qđ me solũ non
latebat. Uñ excitatus ait. Din ignoro. & isrł ñ dimitã. & q ꝓ sua ma¬
licia iguorabat dm̃. indurauit ds cor illiꝰ. idest ñ emolliit meritis
sodomitas. aut eos qͥ indiluuio periert. quare ꝑdidit d̾s. Cui respon¬
dendũ ẽ. qr eoꝵ malicia iã erat consũinata excedens modũ peccan di.
& id̾o iusto d̾i iudicio erat punienda. Sic unꝰquisq peccator diuimi tͦꝰ

Expanded text:
In universa enim terra, et per quadrifiIn universa enim terra, et per quadrifidum orbem annuntiatur nomen divinitatis ejus, quia pene ubique liber Exodus recitatur: Antequam excitaretur Pharao decem plagis a Deo quasi dormiebat, et excitatus cujus malitiae esset cor ejus hominibus ignorantibus manifestatum est, unde dicit Dominus: Excitavi te pulsando decem plagis, id est manifestavi malitiam cordis tui, quae me non latebat; unde excitatus ait: Deum ignoro, et Israel non dimittam . Et quia pro sua malitia ignorabat Deum, induravit Deus cor illius , id est non emollivit, meritis Sodomitas, aut eos qui in diluvio perierunt? Cui respondendum est, quia eorum malitia jam erat consummata excedens modum peccandi: et ideo justo Dei judicio erat punienda. Sic unusquisque peccator divinitus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ iacob ꝑ mĩam suã dilex̾: & esau iusto suo iudicio reꝓbauit: & qui
unũ diligit alterũ odit : Absit: ut ipse iniquus dicat᷑. Aloysi eñi đ.
Cuiꝰ misereor uocando ad fidẽ mcã. miserebor fidẽ meã illi dando. ut
credat in me. Et cui fuero misertꝰ ut credat in me. mĩam p̾stabo
mĩa di ad hoc ut det illi bonũ uelle. & bonũ idipsũ ꝑficere. iurta qd̃
fortasse querit aliqͥs. Ntqͥd remunerant᷑ electi. uł qͥd p̾mi merentur.
si & uoluntas bona. & ꝑfectio oꝑis ad̾o eiᷤᷤ dat᷑: Cin respondendũ ẽ iccir¬
co electos dignos cẽ remuratione qr stati ut sentiunt se a d̾i gr̃a pͥueni¬
ri. totis nisib laborant uoluntati illiꝰ obsecundando obedire. Dic̃ enim
scͥptura pharaoni. Nonscͥptura ꝑ se loqͥtur. s aliꝰ ꝑ eã. stcut hic loquit᷑
d̾s. Quia in hocipsũ excitaui te .i. duriciã cordis tui. ꝓpt̾ hoc aliis ma¬
nifestaui. ut ostendã inte uirtutẽ meã. siue potentiã ⁊ ad nuntiet᷑¬

Expanded text:
icordiam suam dilexit, et Esau justo suo judicio reprobavit, et qui unum diligit, alterum odit. Absit ut ipse iniquus dicatur. Moysi enim dicCujus misereor, vocando eum ad fidem meam miserebor, fidem meam illi dando ut credat in me, et cujus fuero misertus, ut credat in me misericordiam praestabo  cum misericordia Dei ad hoc, ut det illi bonum velle, et bonum idipsum perficere, juxta quod cti, vel quid praemii merentur, si et voluntas bona, et perfectio operis a Deo eis datur? Cui respondendum est idcirco electos dignos esse remuneratione, quia statim ut sentiunt se a Dei gratia praeveniri, totis nisibus laborant voluntati illius obsecundando obedire. Dicit enim Scriptura Pharaoni. Non Scriptura per se loquitur, sed alius per eam, sicut hic loquitur Deus: Quia in hoc ipsum excitavit te, id est duritiam cordis tui propter hoc aliis manifestavi, ut ostendam in te virtutem meam, sive potentiam, ut annuntiet
Abbreviated transcription (Latin):
E pͥmicie dormientiũ xp̃c: ł sic̃ pͥmꝰ resurrex: ita ⁊ pͥmꝰ celos penetrauit:
ans fidelib suis post se aditũ ingrediendi. Alit̃ scđm beatũ ambrosium
Merito ddic̃ illũ p̃destinatũ ẽẽ filiũ dĩ. ex resurrecꝰtione. siue pꝰ resurrecti¬
onẽ: qr tc̃ patuit uerꝰ dĩ filiꝰ eẽ. qͣndo in morte illꝰ multa miracła acceden¬
tia c̃pulert dicere. uerꝰ filiꝰ dĩ erat iste. Siqͥdẽ añqͣ. suspendet᷑ in ligno.
ꝓsalute generis humani ⁊ moreret᷑. multaq miracła fierent in pass

Expanded text:
entium Christus ; et sicut primus resurrexit, ita et primus coelos penetravit, dans fidelibus suis post se aditum ingrediendi. Aliter, secundum beatum Ambrosium, merito dicit illum praedestinatum esse Filium Dei ex resurrectione, sive post resurrectionem, quia tunc patuit verus Filius Dei esse, quando in morte illius multa miracula accidentia compulerunt dicere: Vere Filius Dei erat iste . Siquidem antequam suspenderetur in ligno pro salute generis humani et moreretur, multaque miracula fierent in passi
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiat᷑ in uniu̾so mundt. a toto partẽ accipe. Neq enĩ totꝰ mundꝰ. illoꝵ
fidẽ annuntiabat. s ꝑ plures muncui partes diuulgabat᷑. nouã fidẽ eugłii eo̾ꝑ
cepisse. ũtpote qͥ tc̃ tẽporis pene oĩb gentib dñabant᷑. Ab ilł enĩ qͥ romã uenie¬
bant. iñq ad ꝓpͥa repedabant. eoꝵq fides multiꝰ nuntiabat᷑. gentib fidies aut̃¬
dr̃ eo qđ fi at .i. sic̃ ꝓmutit᷑. ita debeat adĩpleri.Smn aut̃ ñ fuerit adĩpleta: iã ñ

Expanded text:
otus mundus illorum fidem annuntiabat, sed per plures mundi partes divulgabatur novam fidem Evangelii eos percepisse, ut pote qui tunc temporis pene omnibus gentibus dominabantur. Ab illis qui Romam veniebant, indeque ad propria rependebant eorum fides multis annuntiabatur gentibus. Fides dicitur eo quod fiat, quod sicut promittitur, ita debeat impleri: sin autem n
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ qͣzi spiritalib: s qͣsi carnalib Insipientib uͭ in ħ debitor erat: ut illoꝵ¬

Expanded text:
loqui qloqui q
Abbreviated transcription (Latin):
barbaroᷤ uocabant. qͦr̃ suꝑbiã c̃fund apłs: dũ insequentib p̃ponit eiꝰ uidexꝰ.
Non ab ipsis acceperat aliqͥd. s ã dõ ħ donũ acceꝑat ut om̃iũ gentuĩ linguis
loqueret᷑. qͥb eisaẽ gentib fidẽ xp̃i ut̾pote debitor p̃dicare debebat. Uel certe
inħ erat debitor oĩb gentib qi sic̃ beatꝰ augustmꝰ in expositione eplẽ ad ephe¬
philosophis. ꝑ sapientiã sͥ catã resistere posset : uñ ⁊ dñs ait de illo ad ananiã.
Uas electionis mͥẽ. ut portet nom meũ corã regib ⁊ gentib. Sapientib debi¬
tor erat ut eiꝰ ꝓfunca. ⁊ alta misteria de xp̃i diuinitate pand̾et: sic̃ ipse dix̃
alibi. Sapientiã loqͥm̃ int̾ ꝑfectos. Insipientib uͦ debitor erat: ut scđłm capa¬
citatẽ illoꝵ eiꝰ uba mysterioꝵ c̃miteret. Quib ipse dicebat. Non potui uob̾

Expanded text:
barbaras vocabant. Quorum superbiam confundit Apostolus, dum in sequentibus praeponit eis Judaeos. barbaras vocabant. Quorum superbiam confundit Apostolus, dum in sequentibus praeponit eis Judaeos. aliquid. Adeo hoc donum acceperat, ut omnium gentium linguis loqueretur, quibus eisdem gentibus fidem Christi, ut pote debitor, praedicare debebat: vel certe in hoc erat debitor omnibus gentibus, quia, sicut beatus Augustinus ait in expositione Epistolae ad Ephephilosophis per sapientiam sibi datam resistere posset. Unde et Dominus ait de illo ad Ananiam: Vas electionis mihi est ut portet nomen meum coram regibus et gentibus . Sapientibus debitor erat ut eis profunda et alta mysteria panderet, sicut ipse dixit alibi: Sapientiam loquimur inter perfectos . Insipientibus debitor erat, ut se cundum capacitatem illorum eis verbum mysteriorum committeret, quibus ipse dicebat: Non potui vobis
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ gͦ apłs dixisset sepe destinasse uenire ad illoᷤᷤ: poterat aliqͥs eoꝵ ei obui¬
are int̾rogando. ac dicere. S beate apłe. cur disponebas uenire ad nõ pecca¬
tores  ad ħ ille. Ut aliquẽ fructũ habeã in uob̃. sic̃ ⁊ in ceteris gentib:
.i. ut mercedã et̾nã spiritał grẽ habeã in uob̃ de meo labore sic̃ ⁊ in ceteriᷤᷤ
gentib Grecis ac barbaris. sapientib ⁊ insipientib debitor sũ. Sapien¬
tiss appellat iudeos . ⁊ grecos. a qͥb oĩs sapientia diuina. ⁊ om̃is philosophia
mundana exordiũ sũpsit. Insipientes uͦ ac barbaros. alias gentes sic̃ s̃ scõti
britones. aliiq qͥ illoꝵ c̃ꝑatione. indocti ⁊ qͣsi sine luteris erant. Nã sic̃ ab
hebreis accepert̃ latini omẽm diuinãscͥpturã. ita ⁊ a grecis omẽm philosophiã
scłarẽ. Et cũ in hac sapientia florerent. siqͥdẽ sapientes. om̃s uͦ reliqͣs gentes

Expanded text:
us saepe se destinasse venire ad illos, poterat aliquis illorum ei obviare interrogando ac dicere: O beate Apostole, cur disposuisti venire ad nos peccatores? Ad haec ille, ut aliquem fructum habeam in vobis, sicut et in caeteris gentibus, id est ut mercedem aeternam spiritalis gratiae habeam tibus debitor sum. Sapientes appellat Judaeos et Graecos, a quibus omnis sapientia divina, et omnis philosophia mundana exordium sumpsit, insipientes vero et barbaros, alias gentes, sicut sunt Teutonici, Britones, aliique qui illorum comparatione indocti et quasi sine litteris erant. Nam sicut ab Hebraeis acceperunt Latini omnem divinam Scripturam, ita et a Graecis omnem philosophiam saecularem. Et cum in sapientia florerent, se quidem sapientes, omnes vero reliquas gentes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ p̃destinatꝰ ẽ filiꝰ dĩ. q ñ de u̾bo loqͥt᷑ hic apłs. s de hõie: qͥ ñ erat antequã
factꝰ eẽt. Humanitas eñi q̃ ñerat antea. illaẽ p̃destinata. ⁊ p̃finita. siue
p̃ordinata. sine suis meritis ut filiꝰ dĩ ẽẽt. assũpta ã u̾bo in uirtute diui¬
nitatis & potentia u̾bi. ⁊ unita illi in unitate ꝑsone. Scđ̾m sp̃m sc̾ifica¬
tionis. Syc scificationis appellat᷑ hicspc̃ sc̃s: qr scitatẽ prͣat angłis ⁊ hõib
uistis: qͥ etiã formau̾. uiuificauit. ⁊ scificauit ipsũ hominẽ in utero iui¬
grnali: ex semine uirginis siñ semine uiri. Consicłandũ ẽ aut̃. qr ñ
duo ẽẽ patres: qđ õino nefas ẽdicere Ñ eñi om̃e qd̵ nascit᷑ ex nob. utiq
fuliꝰ nr ẽ. Uerbi grã. Capillus nascit᷑ de capite: ⁊ tñ ñ id̃eo filiꝰ capitis

Expanded text:
estinatus est Filius Dei, quia non de Verbo loquitur hic Apostolus, sed de homine, qui non erat antequam factus esset. Humanitas enim quae non erat antea, illa est praedestinata et praefinita, sive praeordinata, sine suis meritis, ut Filius Dei esset, assumpta a Verbo in virtute divinitatis, et in potentia Verbi et unita illi in unitate at angelis et hominibus justis qui etiam formavit, vivificavit et sanctificavit ipsum hominem in utero virginali, ex semine virginis sine semine viri. Considerandum est autem quiatur esse duo patres, quod omnino nefas est dicere: non enim omne quod nascitur ex nobis utique filius noster est. Verbi gratia: capillus nascitur de capite, et tamen non ideo filius capitis
Abbreviated transcription (Latin):
in partib italie habitabant. Int̾p̃tant᷑ aut̃ romani sublunes. siue totiant si
limiores erant om̃ib popłis. ⁊ intonabant p̾cepta publica ⁊ pͥuata. Ecꝵ. fa¬
aietũ ẽ. si quexendũ ẽ cũ dñs dicat. ia ñ dicã uos seruos. s amicos meos. qͣte
apło se seruñ appellet. Ad qd dicendũ: duo gencra eẽ seruitutis. unũ uidel
timoris. alterũ amoris. Est siqͥdẽ seruitꝰ timoris q̃ timet seruus dnm̃ suũ ti¬
meris ab illo flagellari siꝑ om̃ia ciꝰ uoluntati ñ obedierit. Et ẽ seruitꝰ amoris¬

Expanded text:
in partibus Italiae habitabant. Interpretantur autem Romani sublimes sive tonantes, qulimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata, eorumque fatum est: sed quaerendum est cum Dominus dicat: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos , quare Apostolus se servum appellet. Ad quod dicendum duo genera esse servitutis: unum videlicet timoris, alterum amoris. Est quidem servitus timoris, qua timet servus dominum suum, timens ab eo flagellari si
Abbreviated transcription (Latin):
sublimisq fulgere Non eñi erubesco eugł̃m. subau̾d̃ p̃dicare. Quidã cre¬
debant infiliũ dĩ. ⁊ uerec̃dabant᷑ p̃dicare qd̾ natꝰ eẽt ex femina. qđ cruci¬
fixiis qͣsi nolentes iniuriã facere dĩ filio. S hoc ñ erubescebat paulꝰ. qͥdic¬
bat. Non erubesco eugł̃m p̃dicare. A csi diceret alis ub. Ñ erubesco filiũ dĩ
p̃dicare in fine tẽꝑm natũ: quẽ scio ante olña scła eqͣsẽ patͥ genitũ. Non
erubesco mortuũ p̃dicare: quẽ scio suꝑata morte tͥcia resurrexisse die.¬

Expanded text:
elium, subaudis praedicare. Quidam credebant in Filium Dei et verecundabantur praedicare quod natus esset ex femina, quod crucifixus, quasi nolentes injuriam facere Dei Filio, sed hoc non erubescebat Paulus qui dicebat: Non erubesco Evangelium praedicare, ac si diceret aliis verbis: Non erubesco Filium Dei praedicare in fine temporum natum, quem scio ante saecula aequalem Patri genitum. Non erubesco mortuum praedicare, quem scio superata morte tertia surrexisse die,
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ.: dmñs illoꝵ contentiones destruens. q̃ in ꝓlogo huiꝰ epłe narranͭ.
i qͣsi bonꝰ concionator extenta manu illos alloquens. õs ad unã concordiã

Expanded text:
medium, omnes illorum contentiones destruens, quae in prologo hujus Epistolae narrantur: medium, omnes illorum contentiones destruens, quae in prologo hujus Epistolae narrantur: et quasi bonus concionator extenta manu illos alloquens, omnes ad unam concordiam
Abbreviated transcription (Latin):
apłs paulus romanis hanc epłam: quos ñ ipse. ñ pe¬
deoꝵ credentiũ : qͥ ab iherosolimis romã uenientes.
uͥ pͥnceps orbis residebat. cui erant ipsi subiecti. fi¬
dẽ ꝗͣ apud iherosolunã didicerant romanis engłi¬
rauer̃t. Causa aut̃ scribendi hanc epłam: hec ꝓba¬
t᷑ extitisse. Oͥta ẽ contentio int̾ iudeos credentes:
& gentiles etiã ad fidẽ concurrentes. Iudei siqͥdẽ
tredentes: ꝓpt scos patres a qͥb originẽ ducebant. ⁊ ꝓpt̾ legẽ ꝗͣ soli in
ceteras gentes acceperant. despiciebant gentiles. ad fidẽ uenientes: ũtpo¬
te ydolatrie suꝑstitioni hactenꝰ deditos. dicentes ꝓpt̃ obseruantiã legis
tiles p̾ferebant se nichilominꝰ uideis: ĩꝓperantes eis mortẽ filii dĩ: simulq
pstestabant᷑ se ydoł obseqͥũ uenerationis minime exhibuisse. si legis p̃cep¬
ta. aut ꝓpħarũ oracła habuissent. Om̃ib gͥ his p̃buit se paulus apłs

Expanded text:
us Romanis hanc Epistolam, quos non ipse, non Pedaeorum credentium, qui ab Hierosolymis Romam venientes, ubi princeps orbis residebat, cui erant ipsi subjecti, fidem quam apud Hierosolymam didicerant Romanis evangelizaverunt. Causa autem scribendi hanc Epistolam, haec probatur exstitisse: orta est autem contentio inter Judaeos credentes et gentiles etiam ad fidem concurrentes: Judaei siquidem credentes, propter sanctos patres a quibus originem ducebant, et propter legem quam soli inter caeteras gentes acceperant, despiciebant gentiles venientes ad fidem, ut pote idololatriae superstitioni hactenus deditos, dicentes propter observationem legis tiles praeferebant se nihilominus Judaeis, improperantes eis mortem Filii Dei, simulque protestabantur se idolis obsequium venerationis minime exhibuisse si legis praecepta aut prophetarum oracula habuissent. Omnibus his igitur praebuit se Paulus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
canda presentia. atq orientia uicia: ⁊ ut siqͥs stransgressus fuerit eu¬
łm. hic̃ inueniat medicinã salutis: quatinꝰ uindictã eugłii possit ef¬
fuge. redditꝰ ili ꝑ dignã penitentiã. St̃ misse. ñ dignitatis causa qd sii¬
excellant. s ad ẽplecionẽ illaꝵ pestea scripte s̃. Epła aut̃ ista ñ illũ ordi¬
nẽ teaet in corꝑe eplarũ qͦ ÷ conscripta: s causa dignitatis romarioꝵ qui

Expanded text:
itia: et ut si quis transgressus fuerit Evangelium, hic inveniat medicinam salutis: quatenus vindictam Evangelii possit effugere, redditur illi per dignam poenitentiam. Sunt supermissae non dignitatis causa quod superexcellant, sed ad completionem illorum postea scriptae. Epistola autem ista non illum ordinem tenet in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ab apło. s potiꝰ ab illo qͥ om̃s eiꝰ epłas suͥ uno corꝑe curauit colligere. Notan¬
dũ aut̃ qr sic̃ moyses legis lator. hisrahelitico popło ã pharcione lib̾ato .xͨ. p̃cep¬
ta legis tradidit. ita paulus apłs credentib in xp̃m ⁊ a pharaone spiri¬
tali erutis .xͨ. epłas scripsit. Nã. iiiͬi. reliqͦs ad discipłos misit: duas uideł.
timotheo. unã tito. unã philemoni. P auli. P aulus ut iheronimꝰ dic̃. ã pͥmo
hoc nom̃ sͥ imposuit: ut sic̃ partẏcus qͥ partos suꝑauit. ⁊ germanicꝰ. qͥ ger¬
maniã uicit. qͥlibet dux romanoꝵ ẽ dictꝰ. sic ab eo pͥncipe quẽ pͥus suꝑauit
sit appellatꝰ paulus. B eatꝰ augustm̃ dic̃ modic̃ intp̾tari paulũ .i. humilẽ
Uñ ipse dic̃. Ego sũ minimꝰ om̃iũ apłoꝵ. Dr̃ ⁊ ã potupaulã. scdm qͦsdã i.¬

Expanded text:
n ab Apostolo, sed potius ab illo qui omnes ejus Epistolas sub uno cor ore curavit colligere. Notandum autem quod sicut Moyses legislator Israelitico populo a Pharaone liberato decem praecepta legis tradidit , ita apostolus Paulus credentibus in Christum, et a Pharaone spiritali erutis, decem Epistolas scripsit. Nam quatuor reliquas ad discipulos misit, duas videlicet Timotheo, unam Tito, unam Philemoni. Pauli. Paulus, ut Hieronymus dicit, a primhoc nomen sibi imposuit; ut sicut Parthicus, qui Parthos superavit, et Germanicus, qui Germaniam vicit, quilibet dux Romanorum dictus est, sic ab eo principe quem prius superavit sit appellatus Paulus. Beatus vero Augustinus dicit modicum interpretari Paulum, id est humilem. Unde ipse dicit: Ego sum minim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ grãm eugłii. uͥ ꝑfecta salꝰ c̾sistit. ab apło sint misse credentib: ad rese¬
canda presentia. atq orientia uicia : ⁊ ut siqͥs stransgressus fuerit eu¬
głm. hic inueniat medicinã salutis: quatinꝰ uindictã eugłii possit ef¬
fuge: redditꝰ illi ꝑ dignã penitentiã. St̃ misse. ñ dignitatis causa qd̾ suꝑ¬
excellant: s ad c̃pletionẽ illaꝵ postea scripte s̃. E pła aut̃ ista ñ illũ ordi¬
nẽ tenet in corpe eplarũ qͦ ÷ conscripta: s causa dignitatis romanoꝵ qui¬

Expanded text:
m Evangelii, ubi perfecta salus consistit, ab apostolo sint missae credentibus, ad resecanda praesentia atque orientia vitia: et ut si quis transgressus fuerit Evangelium, hic inveniat medicinam salutis: quatenus vindictam Evangelii possit effugere, redditur illi per dignam poenitentiam. Sunt supermissae non dignitatis causa quod superexcellant, sed ad completionem illorum postea scriptae. Epistola autem ista non illum ordinem tenet in corpore Ep
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ credentiũ : qͥ ab iherosolimis romã uenientes.
uͥ pͥnceps orbis residebat. cui erant ipsi subiecti. fi¬
dẽ ꝙͣ apud iherosolimã didicerant romanis eugłi¬
rauert. C ausa aut̃ scribendi hanc epłam: hec ꝓba¬
t᷑ extitisse. Ota ẽ contentio int̾ iudeos credentes:
e gentiles etiã ad fidẽ concurrentes. Iudei siqͥdẽ
tredentes. ꝓpt scos patres a qͥb originẽ ducebant. ⁊ ꝓpt̾ legẽ ꝗͦͣ soli in
ceteras gentes acceperant. despiciebant gentiles. ad fidẽ uenientes: utpo¬
te ydolatrie suꝑstitioni hactenꝰ deditos. dicentes ꝓpt̾ obseruantiã legis
cui seriuerant. meruisse acciꝑe se grãm xp̃i. fidẽq eugłii. E cont᷑ gen¬
tiles p̾ferebant se nichilominꝰ uideis: ĩpperantes eis mortẽ filii dĩ: simulq
ꝓstestabant᷑ se ydoł obseqͥũ uenerationis minime exhibuisse. si legis p̾cep¬
mediũ. om̃s illoꝵ contentiones destruens. q̃ in ꝓlogo huiꝰ epłe narraũ.

Expanded text:
daeorum credentium, qui ab Hierosolymis Romam venientes, ubi princeps orbis residebat, cui erant ipsi subjecti, fidem quam apud Hierosolymam didicerant Romanis evangelizaverunt. Causa autem scribendi hanc Epistolam, haec probatur exstitisse: orta est autem contentio inter Judaeos credentes et gentiles etiam ad fidem concurrentes: Judaei siquidem credentes, propter sanctos patres a quibus originem ducebant, et propter legem quam soli inter caeteras gentes acceperant, despiciebant gentiles venientes ad fidem, ut pote idololatriae superstitioni hactenus deditos, dicentes propter observationem legis cui servierant, meruisse gratiam Christi fidemque Evangelii. Econtra gentiles praeferebant se nihilominus Judaeis, improperantes eis mortem Filii Dei, simulque protestabantur se idolis obsequium venerationis minime exhibuisse si legis praecepmedium, omnes illorum contentiones destruens, quae in prologo hujus Epistolae narrantur:
Abbreviated transcription (Latin):
fleuit suꝑ illã dicens: quia si cogno¬
leuit & enĩ piꝰ redẽptor nr̃ rumã¬
ꝑfidȩ ciuitatis: qua ipsa sibi ciuitaᷤᷤ
ñ cognoscebat ẽẽ uenturã. Cui a flen¬
te dño recte dr̃ qͥa si cognouisses ce
tu subaudis fleres: q̃ mͦ qr nescis qd̾
imminet exultas. & qͥdẽ in hac die¬
ñ ꝓspic̾e̾t: in die sua q̃ ad pacẽ ei ẽẽ
poterant habebat. Cur uͦ bona pre¬
tuis. Si eñi a cordis eiꝰ ocłis mala quȩ
imminent abscondita ñ ẽẽnt: leta
in p̾sentib psꝑis ñ fuisset. Cuiꝰ mox e

Expanded text:
: Quia si cognolevit etenim prius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subdinon prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praetuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enim multi: qui prauita¬
tẽ suam ex alienis pͣuitatib tu¬
entur. Qͥa enĩ alios talia fecis¬
se considerant: se hȩc facere. li¬
cent̾ putant. Hi qͥd aliud faci¬
unt: nͥ pedes suos ex mortuoꝵ
animaliũ munire pellib conan¬
tur: Om̃is uͦ qui salutat in uia
ex occasione salutat itmeris: ñ
ex studio optandȩ eiusdem salu¬
tis. Qui gͥ non amore et̾nȩ ya¬

Expanded text:
Sunt etenim multi qui pravitaSunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravitatibus tuentur. Quia enim alios talia fecisse considerant, se haec facere licenter putant. Hi quid aliud faciunt, nisi pedes suos ex mortuorum animalium munire pellibus conantur? Omnis vero qui salutat in via, ex occasione salutat itineris, non ex studio optandae ejusdem salutis. Qui igitur non amore aete
Abbreviated transcription (Latin):
bet eẽ fiducia. ut p̾sentis uitȩ
sumptus qmͣuis non ꝓuideat.
tam̃ sibi hos ñ deẽẽ certissime
sciat: ne dũ mens eius occupa¬
tur ad tẽporalia. minus aliis
ꝓuideat ȩt̾na. Cui etiã ꝑ uiam
neminẽ salutare conceditur:
ut sub qnͣta festinatione in iti¬
nere p̾dicationis ꝑgere debeat.
ostendatur. Quȩ si qͥs uerba
etiã ꝑ allegoriam uelit intelli¬
gi: in sacło pec unia clausa est.
Pecunia uͦ clausa: est sapientia
occulta. Qui gͥ sapientiȩ uerbũ
habet. s hoc erogare ꝓximo ne¬
gligit: quasi pecuniã in saculo
ligatã tenet. Unde scͥptum est.
Sapientia abscondita. & thesau¬
rus occultꝰ: que utilitas in utsqͦ
& qͥd hoc loco ꝑ calciam̃ta: nͥ mor¬
tuoꝵ oꝑũ exẽmpla signantur:
p̃dicationis suscipit. dignũ
non est ut onus scłariũ negocioꝵ
portet: ne dũ hoc eius colla depͥ¬
mit. ad p̃dicanda cȩlestia ñ assur¬
gat. Nec debet stultoꝵ oꝑũ exẽ¬
pla conspicere: ne sua oꝑa quasi

Expanded text:
ntis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat ostendatur. Quae si quis verba etiam per allegoriam velit intelligi, in sacculo pecunia clausa est; pecunia vero clausa est sapientia occulta. Qui igitur sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in sacculo ligatam tenet. Unde scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque? et quid hoc loco per calceamenta, nisi mortuorum operum exempla signantur? praedicationis suscipit, dignum non est ut onus saecularium negotiorum portet, ne dum hoc ejus colla deprimit, ad praedicanda coelestia non assurgat. Nec debet stultorum operum exempla conspicere, ne sua opera quasi
Abbreviated transcription (Latin):
re sui oꝑis merces recumpensa¬
tur. Ec̃ce aut̃ qͥ ꝑam ce saculum
portare. ꝓhibuit: sumptus et
alimenta ex eadem p̾dicatione
concedit. Nam sequitur. In eadẽ
domo manete: edentes ce biben¬
tes quȩ apud illos sunt. Dignus¬
ẽ enim oꝑarius mercede sua.
i pax nr̃a recipitur. Ie .uͦ.¬
dignum est. ut in eadem
domo maneamus. edentes ce bi¬
bentes quȩ apud illos sunt: ut
ab eis terrena stipendia conse¬
premia offerimus. Unde etiam
paulus: hȩc ipsa pro minimo sꝰ
cipiens dicit. Si nos uobis spiri¬
talia seminauimus : magnum ẽ
si ur̃a carnalia metamus : ce no¬
tandũ quod subditur. dignus
est operarius mercede sua. qi
iam de mercede sunt operis
ipsa alimenta sustentationis:
ut hic merces de labore p̾dica¬
tionis inchoetur. quȩ illic de
ueritatis uisione ꝑficitur. Q
in re considerandũ est qd uni
nr̃o oꝑi duȩ mercedes debent᷑.
una in uia altera in patria. un
quȩ nos in labore sustentat.
alia quȩ nos in resurrectione re

Expanded text:
re sui operis recompensatur. Ecce autem qui peram et sacculum portari prohibuit, sumptus et alimenta ex eadem praedicatione concedit. Nam sequitur: In eadem autem domo manete, edentes et bibentes, quae apud illos sunt. Siest enim operarius mercede sua. Si pax nostra recipitur, dignum est ut in eadem domo maneamus edentes et bibentes quae apud illos sunt, ut ab eis terrena stipendia conseoelestis offerimus. Unde etiam Paulus haec ipsa scipiens, dicit: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus. Ctandum quod subditur: Dignus est operarius mercede sua, quia jam de mercede sunt operis ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visione perficitur. Qua in re considerandum est quod uni nostro operi duae mercedes debentur, una in via, altera in patria; una quae nos in labore sustentat, alia quae nos in resurrectione re
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicationis suscipit. mala
inferre ñ debet s tolerare: ut
ex ipsa sua mansuetudine.iras
seuientium mitiget. & pecc̃oꝵ
uulnera in aliis. ipse afflictiõib
uulneratꝰ sanet. Quẽ & si qͣndo
delus rectitudinis exigit ut er¬
ga subiectos seuiat. furor ipse
de amore sit. ñ de crudelitate :
qͣtinus ee iura discipline foras
exhibeat. & intꝰ pat̾na pietate
diligat. qͦs foris quasi insequendo
castigat. Qd̵ tunc bene rector
exhibet. cum ipse se diligere ꝑ
amor̾e pͥuatũ nescit. cum nulla
quȩ mundi st̃ appetit: cũ terre¬
nȩ cupiditatis honorib neqͣquã
m̃tis colla subponit. Inde ce sub

Expanded text:
aedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et se quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura disciplinae exhibeat, et intus paterna pietate diligat quos foris quasi insequendocastigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
intraueritis : pͥmũ dicite.
Pax huic domui. Q si ibi fuerit
filius pacis: reqͥescet suꝑ illam
pax ur̃a. Sin aut̃: ad uos reuer¬
tetur. Pax quȩ ab ore p̾dicato¬
ris offert᷑. aut reqͥescit in do¬
mo. si m ea filius pacis fuerit.
aut ad eundẽ predicatorẽ. reuer¬
titur: qr aut erit qͥsq p̃destin.¬
tus ad uitã. & celeste uerbum

Expanded text:
te: Pax huic domui, et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illam pax vestra: sin autem, ad vos revertetur . Pax quae ab ore praedicatoris affertur, aut requiescit in domo, si in ea filius pacis fuerit, aut ad eumdem praedicatorem revertitur: quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum
Abbreviated transcription (Latin):
aduentum: debemus ipsi congru¬
ere sollempnitati quam colimus.
hoc etenim ordine tantum sollẽp
bramus: si nos quoq dño opitu¬
lante. aptos reddiderimus. ad qͦs
modõratione aduentu & illustͤ¬
tione sc̃i sp̃c apti existimus. si e
corda nr̃a diuino amore reple¬
ta. ce corpora sint dominicis man¬
cipata preceptis. Lc. ii.¬
U̾nde in exordio lectionis huius

Expanded text:
adventum, debemus ipsi congruere solemnitati quam colimus. Hoc etenim ordine tantum  Al., tbramus, si nos quoque Domino opitulante aptos reddiderimus, ad quosmodo ratione adventu et illustratione sancti Spiritus apti existimus, si et corda nostra divino amore repleta, et corpora sint Dominicis mancipata praeceptis. Unde in exordio lectionis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
ic sapientiȩ sordi mea es. & pru¬
dentiã uoca amicã tuã: ut
custodiat te a muliere extra¬
dulcia facit. De fenestra enũdo¬
dero uecordẽ iuuenẽ qͥ transit
in platea iuxta angulũ: ce. ꝓpt̃
uiam domus illius graditur in
obscuro aduesꝑascente die. in
noctis tenebris & caligine. Le

Expanded text:
soror mea es, et prudentiam uoca amicam tuam, ut custodiat te a muliere extradulcia facit. De fenestra enim dodero vecordem iuvenem qui transit in platea iuxta angulum et propter viam domus illius graditur in obscuro advesperascente die in noctis tenebris et caligine e
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃ta conficiant᷑. Cuiꝰ eñ
potentia creant᷑ prius: cius u¬
tiq u̾bo ad melius ꝓcreantur.
Reliqua omĩa q̃ sac̾dos dicit. ant
clerus chori cauit. nch̃il aliud
qmͣ laudes s. gr̃ãꝵ actõnes sunt:
aut certe obsecratõnes ꝙ ficeliũ

Expanded text:
cramenta conficiantur. Cujus enim potentia creantur prius, ejus utique verbo ad melius procreantur. § 3. Reliqua omnia, quae sacerdos dicit, aut clerus chori cantat, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes et fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
cmo mea ẽ. u ut m̃irablis loquar
ũ alia plane qͣm q̃ueta ẽ de maria
e passa in cruce ẜ resurrexit te se¬
pulcro. Hec inqmͣ ip̃a ẽ ꝓ ideo xp̃i¬
est caro. q̃ pro mũdi uita ad huc
hodie offert᷑ ⁊ cũ digne ꝑcipitur.
uita utiq et̾na in nobis reparatur.
Panem qui dẽ istrimn quẽ sumimus

Expanded text:
 Et, ut mirabilius loquar, non alia plane, quam quae nata est de Maria, et passa in cruce, et resurrexit de sepulcro; haec, inquam, ipsa est. Et ideo Christi caro est, quae pro mundi vita adhuc hodie offertur, et, quum digne percipitur, vitam utique aeternam in nobis operatur. Panem quidem istum, quem sumimus
Abbreviated transcription (Latin):
ascenderent templum dñi.: ce sic
prouocabat eam. Porro illa flebat:
& non capiebat cibum. Lc .iiiͦ.¬
Uixit ergo ei helchana uir suus.
anna cur fles. & quare non
comedis: & quamobrẽ affligitur
cor tuum: Numqͥd non ego meli¬
or sum tibi: quam decem filii.
Surrexit aut̾e anna postquam
heli sedente sacerdote suꝑ sellam
ante postes templi dñi. cum eẽt¬

Expanded text:
enderent templum Domini: et sic provocabat eam. Porro illa flebat et non capiebat cibum. Dixit ergo ei Helcana vir suus. Anna cur fles: et quare non comedis: et quamobrem affligitur cor tuum? Numquid non ego melior sum tibi: quam decem filii? Surrexit autem Anna postquam Heli Sacerdote sedente super sellam ante postes templi Domini. Cum e
Abbreviated transcription (Latin):
quo mades. Respondens anna:
mulier infelix nuis ego sum
Uinumq & omne qd inebriare
potest non bibi. sed effudi ani¬
mam meam in conspectu dñi.
e reputes ancillam . Le .U.¬
tuam quasi unam de.filiab
belial: qr ex multitudine. dolo¬
ris ce meroris mei. loquuta sun
usq in presens. Tunc hely ait

Expanded text:
Anna: mulier infelix ego sum. Vinum et omne quod inebriari potest: non bibi: sed effudi animam meam in conspectu Domini. Ne putes ancillam tuam: quasi unam de filiabus Belial: quia ex multitudine doloris et meroris mei locuta sum usque in presens. Tunc Heli ait
Abbreviated transcription (Latin):
sũ exinaniuit formã serui acci¬
piens: uidemꝰ natiuitatẽ. filii &
ab ipso filio factã. Probatũ est hoc:
transeamus hinc. Intenti aliud
accipite: qd̃ ex ordine sequitur.
Probemꝰ passionẽ filii & a patre
passionẽ filii. qͥ propͥo filio non¬

Expanded text:
sum exinanivit, formam servi accipiens, videmus nativitatem Filii et ab ipso Filio factam. Probatum est hoc; transeamus hinc: intenti aliud accipite, quod ex ordine sequitur. 12. Passio etiam Filii a Patre passionem Filii,
Abbreviated transcription (Latin):
monte ephraim. pͥmus.¬
Soe nomen eius elchana.
filius iheroboam. filii
heliu. filii thau. filii suph ephra¬
teus: & habuit duas uxores. No¬
men uni anna: & nomen sede fe¬
nena. fueruntq fenennȩ filii. an¬
nȩ autẽ non erant liberi. & as¬

Expanded text:
monte Ephraim, et nomen ejus Helchana, filius Jeroham filii Heliu, filii Tohu, filii Suph, Ephrataeus, et habuit duas uxores. Nomen uni Anna, et nomen secundae Fennena. Fueruntque Fennenae filii, Annae autem non erant liberi. »
Abbreviated transcription (Latin):
breoꝵ: & cognouerunt qd̃ ar¬
cha dñi uenisset in castra. L.iiͦ.¬
imueruntq philistyim dicen¬
Stes. llenit ds̃ in castra. Et in¬
gemuerunt dicentes. lle nob̾.
son enim fuit tanta exultatio:
heri & nudiustercius.llẽ nobis.
Qͥs nos seruabit: de manu de¬
oꝵ sublimium istoꝵ: hi sunt
dii: qui ꝑcusserunt egyptum
omni plaga in deserto. Confor¬
tamini & estote uirifortes phi¬
listymi: ne seruiatis hebreis sicut
illi seruiert̃ uobis. Tonfortamini:¬

Expanded text:
erunt quod arca Domini venisset in castra. Timueruntque Philisthim, dicentes: Venit Deus in castra. Et ingemuerunt, dicentes: Vae nobis: non enim fuit tanta exsultatio heri et nudiustertius; vae nobis, qui nos servabit de manu deorum sublimium istorum? hi sunt dii, qui percusserunt Aegyptum omni plaga, in deserto. Confortamini, et estote viri, Philisthim: ne serviatis Hebraeis, sicut illi servier
Abbreviated transcription (Latin):
cussit nos hodie dñs: coram phi¬
listẏim: afferamus ad nos de sy¬
lo archam federis dñi & ueniat
in medium nr̃i: ut saluet nos
& tulerunt inde archam fe¬
deris dñi exercituum: sedentis
suꝑ cherubin. Erantq duo filii
heli cum archa fȩderis dñi: of¬
ni & finees. Cumq uenisset ar¬
cha dñi federis in castra. uocife¬
ratus est omnis isrł clamore gran¬
di: ce ꝑsonuit terra. & audiert̃
philistyim uocem clamoris: dixe¬
runtq. Quȩ nam est hec uox¬

Expanded text:
cussit nos hodie Dominus coram Philistiim? Afferamus ad nos de Sylo arcam foederis Domini, et veniat in medium nostri, ut salvet nos  tulerunt inde arcam foederis Domini exercituum sedentis super cherubin erantque duo filii Heli cum arca foederis Domini Ofni et Finees cumque venisset arca foederis Domini in castra vociferatus est omnis Israhel clamore grandi et personuit terra et audierunt Philisthim vocem clamoris dixeruntque quaenam
Abbreviated transcription (Latin):
moriamur &e simus obꝓbriũ
om̃i carni: cũ uiderimus uxo¬
res nr̃as &e infantes nr̃os mori
ante ocłos nr̃os. Contestamur
hodie celũ & terrã. & dm̃ pa¬
trũ nr̃oꝵ qͥ ulciscit᷑ nos sedm̃
peccata nr̃a. ut iam tradatis
ciuitatẽ in manu militiȩ ho¬
lofernis: ut sit finis nr in ore
factus est fletus &e ululatus
& ꝑ multas horas om̃s una uo¬
ce clamauert̃ ad dm̃ dicentes.
Peccauimus cum patrib nr̃is inius¬
te egimus iniqͥtatẽ fecimus: tu
qr pius es miserere nr̃i. aut in
tuo flagello uindica iniqͥtates
nr̃as. & noli tradere confiten¬
tes te popło qͥ ignorat te: ut
ñ dicant int̾ gentes ubi est d̃s
clamorib & his fletib lassati¬

Expanded text:
moriamur et simus obprobrium omni carni cum videamus uxores nostras et infantes nostros mori ante oculos nostros contestamur hodie caelum et terram et Deum patrum nostrorum qui ulciscitur nos secundum peccata nostra ut iam tradatis civitatem in manu militiae Holofernis et sit finis noster breixissent factus est fletus et ululatus per multas horas una voce clamaverunt ad Deum dPeccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras, et noli tradere confitentes te, populo qui ignorat te, ut non dicant inter gentes: Ubi est Deus clamorib
Abbreviated transcription (Latin):
tan enĩ indignationẽ suã absci¬
det. & dabit głam noĩ suo. Si
autẽ transactis qͥnq dieb ñ ue¬
nerit adiutoriũ. faciemus hec
est cũ audisset hec uerba iudith
uidua que erat filia merari. filii
ydox. filii iolep̃n. filii oriȩ. filii
elai. filii iamnor. filui gedeon. fi¬
lu raphoim. filii achitob. Filu mel¬
chiȩ. fili enan. filui nat aniȩ: fi¬
lii salathiel. filii sẏmeon. fili ru¬
ben. ce uir eius fuit manasses.
qui mortuus est in dieb messis
lia ciuitate sua. & sepultus ẽ illie
cum patrib suis. Erat autem iu¬
dith relicta eiꝰ: uidua iam annis
trib & mensib sex. Et in suꝑiorib
domus suȩ fecit sibi secretũ cubi¬
cłm: in quo cũ puellis suis clausa
morabatur. Et habens suꝑ lũbos
suos ciliciũ. ieiunabat om̃ib dieb
uitȩ suȩ : pret̾ sabbata. & neome¬
nia. & festa domus isrł. Erat au¬
tẽ eleganti aspectu nimis. Qui uir

Expanded text:
tan enim indignationem suam abscidit et dat gloriam nomini suo. Si autem, transactis quinque diebus, non venerit adiutorium, faciemus haec est cum audisset haec verba Iudith vidua, quae erat filia Merari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchiae, filii Enam, filii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben, et vir eius fuit Manasses, qui mortuus est in diebus messislia civitate sua et sepultus est illic cum patribus suis. 2 Erat autem Iudith relicta eiutribus et mensibus sex et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspect
Abbreviated transcription (Latin):
piger infideliter impruden¬
terq dormitet: ipse beatus
enim epm̃ sine crimine ẽẽ:
sicut dei dispensatorẽ. Le .ui.
erui patrisfamilias sumus.
dispensatores dnĩ sumus:
mensurã tritici qmͣ uobis ero¬
gemus accepimus. Que uͦ sit
ista mensura tritici si quera¬
sicut ds̃ diuisit mensurã fidi.
cupat. ipsã mensurã fidei pau¬
lus apellat: ut agnoscamus
ñ aliud ẽẽ spiritale tͥticum.
qmͣ xpĩanȩ fidei uenerabile
sacramentũ. Huiꝰ tritici men¬
diũ: qͦtiens illuminati dono
grȩ spiritalis. scdm̃ regłam
uerȩ fidei disputamus. Et
eandem fidei mensuram ꝑ
dñicos dispensatores accipitis:
cum cotidie per dei famu¬
los uerbũ ueritatis au¬

Expanded text:
piger infideliter imprudenpiger infideliter imprudenterque dormitet, ipse beatus enim episcopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patris familias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaerasicut Deus divisit mensuram fidei . cupat, ipsam mensuram fidei Paulus appellat: ut agnoscamus non aliud esse spiritale triticum quam Christianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mendamus, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famlos verbum veritatis a
Abbreviated transcription (Latin):
or dñe: c benedicitis. Sũceeñ.
Quȩ ẽ etiam huiꝰ dm̃ famila:
Nimirũ illa est qmͣ ipse dñs de
manu inimici redemit: ce sus
dñio mancipauit. Hec autẽ fa¬
milia scã est eccłia catholica.
quȩ ꝑ orbẽ terrȩ copiosa ferti¬
litate diffunditur: & redẽptã
se p̾cioso sui dñi sanguine gła¬
tur. filius enĩ hominis sic̃ ipse
ait. uenit ñ ministrari s mi¬
nistrare : & dare animã suã
redẽptionẽ pro multis. Ipse ẽ
etiam pastor bonus : qui am
mam posuit ꝓ ouib suis. Gres
gͦ boni pastoris: ipse ẽ fami¬
Nia redẽptoris. Le.u.¬
ispensator qui sit quem
oportet ẽẽ fidelem parit̃
&e prudentẽ paulus nob̾ osten¬
dit apłs: qui de se suisq so¬
cus loquens ait. Sic nos existi¬
met homa ut ministros xͥ.
ce dispensatores ministerioꝵ
dĩ Hic iam queritur inter
dispensatores: ut fidelis qͥs
inueniatur. He qͥs aut̃ nr̃m
solos apłos dispensatores fac¬
tos existimet. neglectoq spi¬
ritalis milic̾iȩ officio. seruus

Expanded text:
 et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia; nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso Domini sui sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipseait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . 3. Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores factos existimet, neglectoque militiae spiritalis officio, servus
Abbreviated transcription (Latin):
diligatis inuicẽ. ꝑhoc
intellegere debemus hunc ẽẽ
fructum nr̃m de quo ait. Ego
uos elegi ut eatis & fructũ affe¬
ratis: &r fructus u̾r maneat. Et
qd̾ adiunx̃. ut qd̾cumq petie¬
ritis patrẽ in noĩe meo det uob̾.

Expanded text:
diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem i