comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utiles facti SUIT NON: qUI FaCIATBO¬
NOM. NON ÷ USQ ADUNUM. Ouȩ quȩstioneᷤ
oriuntur. aliquantũ difficiles. Si enĩ re-¬
spicit de celo ds̃. ut uideat si ÷ intelligeos
aut requirens dm̃: subantrat cogitatio
imprudenti. quia ñ omĩa nouit ds̃. Hȩc
una questio ÷. Que ẽ altera: Siñ ẽ. qui
faciat bonum ñ ÷ usq ad unũ qͥs ÷ ille
tura. ut quod dono dĩ creatura facit.
ds̃ facere dicatur. Ut uerbi gr̃a cũ
misereris pauꝑi. quia dĩ donõ facis:
ds̃ miseretur. Eum cognoscis quissis.
qr illo allucente facis: si es is quidicas.
tu illuminab lucernã mea̾. dñe ds̃
m̃s illumina tenebras meas. qͦd dõ
donante & faciente cognoueris ille
sciat: Ut dono suoscire uos faciat. Sic gͦ
& hic. Ds̃ decȩlo ꝓspexit suꝑ filios hominũ.
ut uideret si ÷ intelligens aut reqͥrens dm̃.

Expanded text:
tiles facti sunt: non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Duae quaestiones oriuntur aliquantum difficiles. Si enim respicit de coelo Deus, ut videat si est intelligens aut requirens Deum; subintrat cogitatio imprudenti, quia non omnia novit Deus. Haec una quaestio est: quae est altera? Si non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, quis est ille tura, ut quod dono Dei creatura facit, Deus facere dicatur: ut, verbi gratia, cum misereris pauperis, quia dono Dei facis, Deus misereatur: cum cognoscis qui sis, quia illo allucente facis, si is es qui dicas, Tu illuminabis lucernam meam, Domine Deus meus, illuminabis tenebras meas ; quod eo donante et faciente cognoveris, illesciat? Ut dono suo scire vos faciat. Sic ergo et hic, Deus de coelo prospexit super filios hominum, ut videret si est intelligens aut
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt Consolat᷑ gem̃te. & maxime ex
cõmemoratione. ne imitando malos qui
plerũq ꝓsꝑant᷑. delectet fieri malum.
tua certa. Illoꝵ falsa. tua uera. Illi eñi
dm̃ ñ inuocauer̃t. Honne cotidiȩ tales
rogant dm̃: Non rogant dm̃. Attendite :
si possim hoc dicere adiuuante ipso dõ. Ds¬
se uult gratis coli. gratis se uult diligi:
hoc÷ caste amari. ñ ꝓpterea amari quia
dat aliquid p̃t̾ se. Sed qͥa dat se. Q ergo
inuocat dm̃ ut diues fiat : dm̃ ñ inuocat:¬

Expanded text:
erunt. Consolatur gementem, et maxime ex commemoratione, ne imitando malos qui plerumque prosperantur, delectet fieri malum. tua certa; illorum falsa, tua vera. Illi enim Deum non invocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Qui ergo invocat Deum ut dives fiat, Deum non invocat
Abbreviated transcription (Latin):
deuorat᷑ in cibo panis. Est hic gͦ popłs
dĩ. qͥ deuorat᷑. Certe ñ ÷ qͥfaciat bonũ. ñ
÷ usq adunũ. Respondet᷑ exilla regula.
S iste popłs qͥ deuorat᷑. iste popłs qui
patit᷑ malos. iste qͥ gemit & parturit
malos: iã exfilus hominũ filii dĩ facti
st̃. ideo deuorant᷑. Consiliũ in opis c̃ fupi¬
STIs. ꝯai os spes eius est. Plerũq eni
ut deuoret᷑ popłs dĩ. hoc ipsum in illo ẽ¬¬
te̾nitur: quia popłs dĩ÷. Rapiã in qͥt

Expanded text:
devoratur in cibo panis. Est ergo hic populus devoratur in cibo panis. Est ergo hic populus Dei qui devoratur. Certe non est qui faciat bonum, non est usque ad unum. Respondetur ex illa regula. Sed iste populus qui devoratur, iste populus qui patitur malos, iste qui gemit et parturit inter malos, jam ex filiis hominum filii Dei facti sunt: ideo devoratur. Consilium eniam Dominus spes ejus est . Plerumque enim ut devoretur populus Dei, hoc ipsum in illo contemnitur, quia populus Dei est. Rapiam, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ante comemoraui. siñ ÷ qͥfaciat bonũ nꝰ ÷
usq ad unũ: nemo restat qͥgemat ĩter
malos. Expecta inqͥt ds̃. noli cito ferre
sententiã. donaui hominib bene facere.
sed ex me ñ inqͥt exse. Ex se eñĩ malist᷑.
filii hominũ sunt quando male façi¬
unt. quando bene: filii mei. Hoc enĩ
facit ds̃. ex filuis hominũ filios dĩ: qͥa ex
filio dĩ fecit filiũ hominis. Uidete quȩ sit
illa participatio. Promissa ÷ nob̾ par¬
ticipatio diuinitatis. Mlentit᷑ qͥ promisit.
si non ÷ prior factus particeps mor¬
talitatis. Filius eñi dĩ particeps mortalitatiꝰ
effectꝰ ÷ ut mortalis homo fiat particeps
diuinitatis. Qͥtibi ꝑmisit cõmunicandum
tecũbonũ suũ: priꝰ tecũ cõmunicauit malũ
tuũ. Qui tͥ ꝓmis it diuinitatẽ: ostendit in
te caritatem. Ergo tolle qͦd homines filii
dĩ sunt. remaneat qͦd filii hominũ sunt.
Nonne illis ostendet᷑ : Dic minare. loqͦre.
exparturreute & dolente. Popłs enĩ tuuis.

Expanded text:
ante commemoravi? Si non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, nemo restat qui gemat inter malos. Exspecta, inquit Dominus; noli cito ferre sententiam: donavi hominibus bene facere, sed ex me, inquit, non ex se; ex se enim mali sunt: filii hominum sunt, quando male faciunt; quando bene, filii mei. Hoc enim facit Deus, ex filiis hominum filios Dei: quia ex Filio Dei fecit filium hominis. Videte quae sit illa participatio: promissa est nobis participatio divinitatis; mentitur qui promisit, si non est prior factus particeps mortalitatis. Filius enim Dei particeps mortalitatis effectus est, ut mortalis homo fiat particeps divinitatis. Qui tibi promisit communicandum tecum bonum suum, prius tecum communicavit malum tuum: qui tibi promisit divinitatem, ostendit in te charitatem. Ergo tolle quod homines filii Dei sunt, remanet quod filii hominum sunt: nonne illis ostendetur? Dic, minare, loquere ex parturiente et dolente. Populus enim tuus
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscant xp̃m. & dicant ds̃ ÷ quẽ dixeruns
n esse dm̃. Redeant adhereditate᷑ pat̾nã ad
hereditatẽ abrahȩ isaac & iacob. possideaÑ
cũ ipsis uitã et̾nã & siuitã tẽporalẽ amisert᷑.
Quare hoc: Quia exfiluis hominũ facti sunt̃
filii dĩ. Nã quã diu manent & nolunt: ñ ÷ qui
faciat bonũ n÷ usq adunũ. Confusi siN¬
qm̃ds̃ spreuit eos. & tanquã ad ipsos c̃uersus.
QUIS INODIT DABIT EXSYON SALOTARE ISRAEL
Ostulti. increpatis. insultatis. colaphizatiᷤ.
sputis illinitis spiniꝰ coronatiꝰ. incrucem
erigitis. Quẽ : Quis dabit ex syon salutare
isrł: Nonne ipse quẽ dixistis. ñ ẽẽ. dm̃:
NAUERTEND O oÑs capriortadem popłi
soi. Non enĩ auertit captiuitatẽ popłi su¬
qͥs nͥ qui uoluit int̾ ur̃as manꝰ ẽẽ: captiuus.
S qͥ hoc intelligent: Ex olas it iacos. Es
le iasit᷑ isrł. Were iacob & uere isrł minor
ille cui seruiuit maior. ipse exulta bit.¬

Expanded text:
 est; quem dixerunt Non est Deus. Redeant ad haereditatem paternam, ad haereditatem Abrahae, Isaac et Jabob; possideant cum ipsis vitam aeternam, etsi vitam temporalem amiserunt. Quare hoc? Quia ex filiis hominum facti sunt filii Dei. Nam quamdiu manent et nolunt, non est qui faciat bonum, non est Deus sprevit eos. Et tanquam ad ipsos conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quem? Quis dabit ex Sion salutare Israel? Nonne ipse quem dixistis, Non est Deus? In avertendo Deus captivitatem populi sui. Non enim avertit captivitatem populi sui, nisi qui voluit inter vestras manus esse captivus. Sed qui hoc intelligent? Exsultabit Jacob, et laetabitur Israel. Vere Jacob et vere Israel, minor ille cui servivit major , ipse exsultabit
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ ad ulteris portionẽ suã ponebat.¬
& sedens adũsus frem suũ detrahebat. &
adũsus filiũ matris sue ponebat scandalũ:
dix̃ incorde suo ñ ÷ ds̃ Ideo hoc illi dicit᷑. Hȩc
fecisti & tacui. Suspicatꝰ es iniqͥtatẽ: qͦd er̃o
seqͥt᷑: Arguã te. & statuã ante faciẽ tuã.¬

Expanded text:
ortionem suam ponebsedens adversus fratrem suum detrahebat, et adversus filium matris suae ponebat scandalum, dixit in corde suo: Non est Deus. Ideo hoc illi dicitur, Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero sequitur? Arguam te, et statuam te ante faciem tua
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Anu alio intellectu discussũ. inuenit᷑
innullis . ẽẽ. putabamꝰ e ꝓdeant in mediũ
qͥmaleuiuunt. inspiciamꝰ facta flagiti¬
osorum facinorosoꝵ. sceleratoꝵ homi¬
nũ. quoꝵ magna t᷑ba ÷ qͥfouent cotidie
peccat̾a sua. qui factis in c̃ suetudinem
uersis. &iam uerecundiã ꝑdiderunt.
hȩc tanta hominũ multitũdo ÷. ut in¬
ter eos positũ corpꝰ xp̃i. uix audeat re¬
p̾hendere. qđ non cogitur ad mittere
& ꝓ magno sibi putetꝰ seruari in tegri¬
tatẽ in nocentiȩ. ne faciat qͦd culpare
iam ꝑ consuetudinẽ aut ñ audet. aut si
ausum fuerit. faciliꝰ erũpit rep̃hensio
& reclamatio eoꝵ qͥmale uiuunt. quam
uox lib̃a eoꝵ qͥbene uiuunt. Et isti taleᷤ
sunt. ut dicant incorde suo. ñ ÷ ds̃: Taleᷤᷤ
conuinco. Unde c̃iunco: ꝑ acta sua pla¬

Expanded text:
s. An vero alio intellectu discussum invenitur in nullis esse putabamus? Prodeant in medium qui male vivunt, inspiciamus facta flagitiosorum, facinorosorum sceleratorumque hominum, quorum magna turba est; qui fovent quotidie peccata sua, qui factis in consuetudinem versis etiam verecundiam perdiderunt: haec tanta hominum multitudo est, ut inter eos positum corpus Christi, vix audeat reprehendere quod non cogitur admittere, et pro magno sibi putet servari integritatem innocentiae, ne faciat quod culpare jam per consuetudinem, aut non audeat, aut si ausus fuerit, facilius erumpat reprehensio et reclamatio eorum qui male vivunt, quam vox libera eorum qui bene vivunt. Et isti tales sunt, ut dicant in corde suo: Non est Deus. Tales convinco. Unde convinco? Facta sua Deo pla
Abbreviated transcription (Latin):
SALOUM ISTUAT UOBISCŨ TRAC¬
tandum. quantum dñs sug¬
gerit suscepimꝰ. lubete fr̃s
ut uelimꝰ & orate ut possimus.
Siquid festinatione forte p̃t᷑¬
misero implebit in uob̾qͥ& nob̾ donare dig¬
natur. qͦd dicere poterimꝰ. Tituluseiꝰ÷. infinẽ
proamalech. intellectꝰ ipsi dauid. ꝓroama.¬
lech sicut inhebreoꝵ int̾pretationib nominũ
inuenimꝰ: uidet᷑ dicere ꝓparturiente siue
dolente. Quis aut̃ in hoc scło parturiat & doleat:
agnoscunt fideles quia inde st̃. Xp̾c hic par¬
turit: xp̃c hic dolet. Oaput ÷ sursũ. mẽbra
deorsũ. Neq enĩ ñ parturiens & dolens diceret.
saule saule. qͥd me ꝑsequeris: Quo ꝑsequente
parturiebat: eũ cuersũ parturire fecit. Nãq

Expanded text:
salmum istum vobiscum tractandum, quantum Dominus suggerit, suscipimus. Jubet frater ut velimus, et orat ut possimus. Si quid festinatione forte praetermisero, implebit in vobis qui et nobis dare dignatur quod dicere potuerimus. Titulus ejus est: In finem pro Maeleth, intellectus ipsi David. Pro Maeleth, sicut in hebraeorum interpretationibus nominum invenimus, videtur dicere, Pro parturiente sive dolente. Quis autem in hoc saeculo parturiat et doleat agnoscunt fideles, quia inde sunt. Christus hic parturit, Christus hic dolet; caput est sursum, membra deorsum. Neque enim non parturiens et dolens diceret: Saule, Saule, quid me persequeris ? Quo persequente parturiebat, eum conversum parturire fecit. Namque
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ qͦd ÷ eccła ꝓ uno ipso homine id÷ ꝓipsa uni¬
tate ciuꝰ cap̾ut sursũ ÷ psalmus iste cantat᷑.
Gemit aut̃ & parturit. & dolet iste hõ.
Quare. ł int̃ quos nisi quia accepit &
cognouit acapite suo dicente. abundabit
iniqͥtas. refrigescet caritas multorũ : Si
aut̃ abundabit iniqͥtas & refrigescet
caritas multorũ : quis remanebit qͥpar¬
turiat : Seqͥt᷑. Qui ꝑseuerauerit usq in
finẽ. hic saluus erit. Unde eẽt magnum
ꝑseuerare. nͥ int̾ molestias & teptatiõnes
& turbationes & scandala esset ꝑseueran¬
dũ: Nemo enĩ iubet᷑ bona tolerare. Sed
ꝓisto qͥa dicit᷑. & qͥa pisto cantat᷑ uide¬
amus qͥd sit ꝓisto. Increpant᷑ hic ho¬
mines int̾ quos gemit᷑. int̾ quos dolet᷑.
& consolatio dolentis & parturientis
in psalmi fine deꝑmit᷑ & exprimitur:
Qui sunt gͦ int̾ quos parturimꝰ & gẽmimꝰ.
Siin corpore xp̃isumꝰ si sub illo capite
uiuimꝰ sim mẽbris eiꝰ deputam᷑. qͥst̃ audi

Expanded text:
ia , pro uno ipso homine, id est pro ipsa unitate cujus caput sursum est, psalmus iste cantatur. Gemit autem, et parturit, et dolet iste homo. Quare, vel inter quos, nisi quia accepit et cognovit a capite suo, dicente: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum? Si autem abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum, quis remanebit qui parturiat? Sequitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Unde esset magnum perseverare, nisi inter molestias et tentationes et turbationes et scandala esset perseverandum? Nemo enim jubetur bona tolerare. Sed pro isto quia dicitur, et quia pro isto cantatur, videamus quid sit. Pro isto increpantur hic homines inter quos gemitur, inter quos doletur, et consolatio dolentis et parturientis in Psalmi fine depromitur et exprimitur. Qui sunt ergo inter quos parturimus et gemimus, si in corpore Christi sumus; si sub illo capite vivimus, si in membris ejus deputamur: qui sunt, audi
Abbreviated transcription (Latin):
prudens quia dixit inprudens in corde
suo ñ ÷ ds̃ si aduertas suntelligas si discutiaᷤ:
qui putat dõ placere facta mala. ñ eum
displicet ei iniusticia. displicet iniqͥtas.
Tu gͦ cũputas ei placere iniqͥtatẽ: negas
dm̃. Si eñi ds̃ ÷ cui displicet iniquitas. tͥ
aut̃ ñ uidet᷑ ds̃ cui displiceat iniqͥtas. ñ÷

Expanded text:
prudens quia imprudens dixit in corde suo, Non est Deus, si advertas, si intelligas, si discutias: qui putat Deo placere facta mala, non eum p justus est displicet, ei injustitia, displicet iniquitas. Tu autem cum putas ei placere iniquitatem, negas Deum. Si enim Deus est cui displicet iniquitas, tibi autem non videtur Deus cui displicet iniq
Abbreviated transcription (Latin):
os̃. Tale genꝰ ÷ hominũ int᷑ qͦs do¬
let & gemit corpꝰ xp̃i: Sitale hoc
hominũ genꝰ ÷ ñ multos parturimꝰ. Quan¬
tũ uidetur occurrere cogitationibus
nr̃is ꝑ pauci st̃ & difficile ÷ ut in curramꝰ
in hominẽ. qͥdicat incorde suo ñ ÷ ds̃.
Tam̃ si pauci st̃ int̾ multos tim̃tes hoc
dicere : incorde suo dicunt. quia ore¬

Expanded text:
s. Tale genus est hominum, inter quos dolet et gemit corpus Christi. Si tale hoc hominum genus est, non multos parturimus: quantum videtur occurrere cogitationibus nostris, perpauci sunt; et difficile est ut incurramus in hominem qui dicat in corde suo, Non est Deus : tamen sic pauci sunt, ut inter multos timendo hoc dicere, in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ om̃s gentes incipientib abierłem. Nondico
huc ueni. ipsa ad te uenit. Illi aũt obsur¬
descentes ad ũsus euangłiũ. & non nos ꝑmit¬
tentes legere uerba dei quȩ se iactant᷑ cu¬
stodisse a flãma. & uolunt delere lingua:
loquunt᷑ sua. loquunt᷑ in ania. Ille tradidit.
&ille tͣdidit. Immo &ego dico. & ille tͣdidit
& ille tradidit. & uerũ dico. S qͥd ad me: Nec
tumͥqͦs nominas exeuangelio legis. nec ego
quos nomino exeuangłio lego. Auferantur
demedio carte nr̃e. ꝓcedat in mediũ codex
dĩ. Audi xp̃xc dicentẽ. audi ueritatẽ loquentẽ.
Prȩdicari inqͥt in nomine eiꝰ poenitentiam
abierłm. Non inqͥunt. sed qͦd nos dicimus
audite. qͦd dicit euangeliũ nolumꝰ audire.
Alienati sunt peccatores auulua. errauert̃
auentre. locuti sunt falsa. Nos loqͣmur uera
qui audiuimꝰ uera. qͦd dñs dicit. ñ qđ hõ dicit.
Potest fieri ut homo m̃tiat᷑. ñ potest fieri ut
ueritas m̃tiat᷑. Ex ueritatis ore agnosco xp̃m

Expanded text:
per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem: non dico, Huc veni; ipsa ad te venit. Illi autem obsurdescentes adversus Evangelium, et non nos permittentes legere verba Dei, quae se jactant custodisse a flamma et volunt delere lingua, loquuntur sua, loquuntur inania: Ille tradidit, et ille tradidit. Imo et ego dico, Et ille tradidit, et ille tradidit: et verum dico. Sed quid ad me? Nec tu mihi quos nominas ex Evangelio legis, nec ego quos nomino ex Evangelio lego. Auferantur de medio chartae nostrae, procedat in medium Codex Dei. Audi Christum dicentem, audi veritatem loquentem: Praedicari iab Jerusalem. Non, inquiunt; sed quod nos dicimus audite: quod dicit Evangelium nolumus audire. Alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa. Nos loquamur vera, quia audivimus vera; quod Dominus dicit, non quod homo dicit. Potest fieri ut homo mentiatur: non potest fieri ut veritas mentiatur. Ex veritatis ore agnosco Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
pecuniȩ. & om̃is uita eoꝵ &iam p̃terita de¬
seripta ÷ adño meuangelio. Iui legit diligent᷑
euangelium: inuenit unde illi ambas aures
obturabant. Intendat caritas ur̃a. Pñs qurid
fecit : Contriuit dentes eorum in ore ipsoꝵ
Quid ÷ more ipsoꝵ: Ut ore suo contrase.
ꝓnuntiarent. Coegit illos ore suo in se sen¬
tentiã dicere. Calumari uolebant. ei ꝑpt̃
tributum. Nondixit ille licet reddere tri¬
butum. aut nonlicet reddere. Uolebat
dentes eorũ quibus in habant ut mordereñ
conterere. sed inore ipsoꝵ uolebat. Sidiceret.
soluatur cesari tributũ: calũmarentur
Ili. quod maledixisset genti iudeoꝵ eã tributariã
faciendo. hepeccato eñ tributũ reddebant.
humiliati sicut illis in lege predictũ estr
qđ contradixerit nob̾ deuotos esses cefari.
ialem bicipitẽ laqueũ quasi capiendo dño
posuerunt. S ad quẽ uenerant : Qui noue¬
rait conterere dentes eoꝵ more ipsorum.

Expanded text:
pecuniae: et omnis vita eorum, etiam praeterita, depecuniae: et omnis vita eorum, etiam praeterita, descripta est a Domino in Evangelio. Qui legit diligenter Evangelium, invenit unde illi ambas aures obturabant. Intendat Charitas Vestra: Dominus quid fecit? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Quid est, in ore ipsorum? Ut ore suo contra se pronuntiarent: coegit illos ore suo in se sententiam dicere. Calumniari volebant ei propter tributum: non dixit ille, Licet reddere tributum, aut, non licet reddere. Et volebat dentes eorum, quibus inhiabant ut morderent, conterere; sed in ore ipsorum volebat. Si diceret, Solvatur Caesari tributum; calumniarentur illi quod maledixisset genti Judaeorum, eam tributariam faciendo. Ex peccato enim tributum reddebant humiliati, sicut illis in Lege praedictum eratod contradixerit nobis devotos esse Caesari. Talem bicipitem laqueum quasi capiendo Domino posuerunt. Sed ad quem venerant? Qui noverat conterere dentes eorum in ore ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ INORE IPSORAM. Quorũ ⁊ Quib in¬
dignatio ÷ sicut similitudo serpentis.
&aspidis obturantis aures suas. ne exau¬
diant uocẽ incantantiũ & medicam̃ti
medicati a sapiente. Quid illis fecit dñs:
Contriuit dentes coꝵ. inore ipsoꝵ. Sactũ
est hoc pͥmo factũ ÷ & modo fit. Sed
sufficeret fr̃s mei. ut diceretur ds ẽ¬
triuit dentes eoꝵ. Quare inore ipsoꝵ.
Iolebant audire lẽgẽ. nolebant aud sse
p̾cepta ueritatis axp̃o pharisei. similes
serpenti illi aspidi . Prȩteritis eñi peccatis¬
suis delectabant᷑. & uitũ prȩsentem no¬
lebant amittere amittere ĩde gaudia
delectatione pͣteritoꝵ. alterĩ ex delecta¬
tione p̃sentium. ideo nolebant audire.
Nã undes ÷ illud. si dimiserintũs eĩ uenieñ
romani & tollent nob && locũ & gente .
Utiꝙ qͥ nolebant ꝑdere locũ ad terrani
colliserant aurẽ suam. & ideo uolebant
audire uerba illa medicata asapiente.
Dictũ ÷ de illis. qͦd auari erant & amatores

Expanded text:
eorum in ore ipsorum. Quorum? Quibus indignatio est sicut similitudo serpentis, et aspidis obturantis aures suas, ne audiat vocem incantantium, et medicamenti medicati a sapiente. Quid illis fecit Dominus? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Factum est; hoc primo factum est, et modo fit. Sed sufficeret, fratres mei, ut diceretur, Deus contrivit dentes eorum. Quare, in ore ipsorum? Nolebant audire legem, nolebant audire aecepta veritatis a Christo Pharisaei, similes serpenti illi et aspidi. Praeteritis enim suis peccatis delectabantur, et praesentem vitam nolebant amittere, id est gaudia delectatione praeteritorum, alteram ex delectatione praesentium: ideo nolebant audire. Nam unde est illud: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem ? Utique nolebant perdere locum, ad terram colliserant aurem suam; et ideo noluerunt audire verba illa medicata a sapiente. Dictum est de illis et quod avari erant et amatores
Abbreviated transcription (Latin):
Quia nolebant nͥ sȩuire: noluerunt audi¬
re. qđ si audirent forte de sȩuirent. In¬
dignatio eoꝵ. sicut indignatio serpentiᷤ.
Lales & iã istos patim᷑. Primo sibi ueritatẽ
tenere uidebant᷑. Noncessauit ds̃. ñ qͥe¬
uit in eccła sua. Prȩdicata ÷ ueritas in

Expanded text:
Quia nolebant nisi saevire, noluerunt audiQuia nolebant nisi saevire, noluerunt audire. Quod si audirent, forte desaevirent. Indignatio eorum, sicut indignatio serpentis. 9. Tales etiam istos patimur. Primo sibi veritatem tenere videbantur: non cessavit Deus, non quievit. In Ecclesia sua praedicata e
Abbreviated transcription (Latin):
nar rat addeclarat. Non erant furdi. sed
fecerunt se furdos. Quia eni aures patenteᷤᷤ
in corde non habebant. uiolentia tam̃
uerbi ꝑaures carnis irruens &iam ipsis
auribus cordis uim faciebat: clauserunt
& aures corporis. & ierunt ad lapides.
Ecce aspides surdȩ duriores lapidibus qͥb
dicat medicam̃tũ medicatũ. Adquerimus
ibi aliqͥd. qͦ mͦ iã simedicam̃tũ ÷. & iã medi¬
catũ sit : Medicam̃ta erant in ꝓphetis.
medicam̃ta erant inlege. Prȩcepta ipsa
omnia medicam̃ta erant. & hoc medica¬
m̃tũ ñdũerat medicatũ. Aduentu dñi
medicatũ ÷ medicam̃tũ. hoc illi ferre ñ
potuert᷑. Quia enĩ ñ curabant᷑ medicamꝰ¬
to: medicatũ ÷ ipsũ medicam̃tũ ꝑ aduen¬
tũ dñi. Iã stephanꝰ medicam̃tũ medicatũ
in cantabat. Hoc illi audire: noluerur
unde medicatũ ÷ medicam̃tũ. Contrã
hoc aures clauserunt. Nã ibi hoc fecert̃.
Expectate. audite . & sipotueritis seuite

Expanded text:
narrata declarat. Non erant surdi, sed narrata declarat. Non erant surdi, sed fecerunt se surdos. Quia enim aures patentes in corde non habebant, violentia tamen verbi per aures carnis irruens, etiam ipsis auribus cordis vim faciebat: clauserunt et aures corporis, et ierunt ad lapides . Ecce aspides surdae, duriores lapidibus quibudicat medicamentum medicatum. An quaerimus ibi aliquid, quomodo jam si medicamentum est, etiam medicatum sit? Medicamenta erant in Prophetis, medicamenta erant in Lege, praecepta ipsa omnia medicamenta erant; et hoc medicamentum nondum erat medicatum: adventu Domini medicatum est medicamentum; hoc illi ferre non potuerunt. Quia enim non curabantur medicamento, medicatum est ipsum medicamentum adventu Domini. Jam Stephanus medicamentum medicatum incantabat; hoc illi audire noluerunt: unde medicatum est medicamentum, contra hoc aures clauserunt. Nam ibi hoc fecerunt, uExspectate, audite; et si potueritis, saevite.
Abbreviated transcription (Latin):
Itagͦ & hic data ÷ quȩdã similitudo demerso.
qͥ incantat ut educat aspidem detenebrosa
cauerna. U̾tique inlucẽ uult educere. Illa
autẽ amando tenebras suas qͥb se inuoluta
occultat. dr̃ qͦd cũ exire noluerit. recusans
audire illas uoces quibus se cogi sentit. alli¬
dit unã aurẽ terre & de cauda obturat
alterã. atq ita uoces illas quantũ potest
euitans: non exit ad incantantẽ. Ioruic
similes dixit sp̃s dĩ quosdam ñ audienteᷤᷤ
uerbũ dĩ. & ñ solũ ñ faciente ᷤᷤ sed om̃ino
ne faciant audire. nolentes. Factũ: hoc
& in pͥmis tẽporib fidei. Stephanꝰ martyr
p̃dicabat ueritatẽ. & tanqͣm tenebrosis
mentib. ut eas in lucẽ educeret in can¬
tabat. Ubi uenit ad cõmemorationem
xp̃i. quam illi omnino audire nollent.
quid de illis scriptura dicit: Quid de illis
narrat e Clauserunt inqͥt aures suas.
Quid autem postea fecerint: passio stephani

Expanded text:
Ita ergo et hic data est quaedam similitudo de Marso, Ita ergo et hic data est quaedam similitudo de Marso, qui incantat ut educat aspidem de tenebrosa caverna: utique in lucem vult educere; illa autem amando tenebras suas quibus se involutans occultat, dicitur quod cum exire noluerit, recusans tamen audire illas voces quibus se cogi sentit, allidit unam aurem terrae, et de cauda obturat alteram, atque ita voces illas quantum potest evitans, non exit ad incantantem. Huic similes dixit Spiritus Dei quosdam non audientes verbum Dei, et non solum non facientes, sed omnino ne faciant audire nolentes. 8. Factum est hoc et in primis temporibus fidei. Stephanus martyr praedicabat veritatem , et tanquam tenebrosis mentibus, ut eas in lucem educeret, incantabat. Ubi venit ad commemorationem Christi, quem illi omnino audire nollent, quid de eis Scriptura dinarrat? Clauserunt, inquit, aures suas. Quid autem postea fecerint, passio Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
Nonem̃ laudauit iniquum iudicẽ qͥnole¬
bat audire. illã uiduã. & nec dm̃ timebat
nec hominẽ reuerebat᷑ : & tam̃ inde simili¬
tudinẽ dñs traxit. Nec illũ laudauit pr¬
grum qͥtres panes ñ ꝓpt̾ amicitiã dedit
petenti s tedio uictus. & tam̃ & inde simili¬
tudinẽ dedit. Et dereb gͦ ñ laudandis.
tRahuntur scđm quendã modũ ñ nullȩ si¬
militudinis. Aut si ꝓpterea putatis eundũ
eẽ. ad marsos qͥa hoc audistis in scriptura
dĩ: eundũ ÷ & adspectacula theatri. qͥa dixit
apłs. non sic pugillor qͣsi aerem cȩdens. Pugil¬
lari enĩ est. encatricũ facere. pancratũm
facere. I qͥa hic data ÷ similitudo. spectacula
ista delectare nos debent: Aut qr dixit. qͥ
inagone contendit ab om̃ib abstinens est.
ꝓꝑterea agonistica ista uana & lidicra debet
affectare xpĩanꝰ: Attende qͥd ibi dicatur
adsimilitudinẽ. qͥd moneatur ad phibitionẽ.

Expanded text:
Non enim laudavit iniquum judicem qui noleNon enim laudavit iniquum judicem qui nolebat audire illam viduam, et nec Deum timebat, nec homines reverebatur; et tamen inde similitudinem Dominus traxit : nec illum laudavit pigrum qui tres panes, non propter amicitiam dedit petenti, sed taedio victus; et tamen inde similitudinem dedit . Et de rebus ergo non laudandis trahuntur secundum quemdam modum nonnullae similitudines. Aut si propterea putatis eundum esse ad Marsos, quia hoc audistis in Scriptura Dei; eundum est et ad spectacula theatri, quia dicit Apostolus: Non sic pugillor, quasi aerem caedens; pugilari enim est pancratium facere. Jam quia hinc data est similitudo, spectacula ista delectare nos debent? aut quia dixit, Qui in agone contendit, ab omnibus abstinens est ; propterea agonistica ista vana et ludicra debet affectare christianus? Attende quid tibi dicatur ad similitudinem, quid moneatur ad prohibitionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicoilitooire seapentis. Magnã re audi¬
turi estis. Indignatio eis sccłm similitudinẽ.
serpentis. Quasi dixerimꝰ qͥd ÷ quod dixisti :
Sequitur. Sicut aspidis suroȩ. Unde
surde : ET OBTURANTIS AURES SUAS. Ideo
surdȩ. qr obturat aures. Et obturantis aureᷤᷤ
suas : ꝯue non exxauoie ⁊ uocẽ inicantantiõ.
ei oorpicaooti ooedicati asapiente. Sicut
audiuimꝰ qđ & homines dic̾ĩ. qͥ ea qua po¬
tuert̃ hȩc cognitione didicerunt. sed tam̃
qđ sp̃s dĩ multo meliꝰ om̃ib hominib nouit.
non enĩ frustra hoc dixit. nͥ qͥa fieri potest
ut uerũ sit &iam illud qͦd audiuimꝰ de
aspide: aspis cũcȩꝑit pati in cantatorem
mar sũ. qͥ eã qͥb dã carminib ꝓpriis euocat.
sicut sunt multa &iã magica: audite
qͥd faciat. S interim hoc attendite fr̃s
hoc em̃ pręloquendũ ÷. neqͥsqͣm ueluti
hesitans audiat. Non unde cũq datur
similitudo ab scripturis laudatur ipsa
res sed tantũ inde similitudo trahitur.

Expanded text:
similitudinem serpentis. Magnam rem audituri estis. Indignatio eis secundum similitudinem serpentis. Quasi dixerimus, quid est quod dixisti? sequitur, Sicut aspidis surdae. Unde surdae? Et obturantis aures suas. Ideo surdae, quia obturat aures suas. Et obturantis aures suas, quae non exaudiet vocem incantantium, et medicamenti medicati a sapiente. Sicut audivimus, quod et homines dicunt, qui ea qua potuerunt haec cognitione didicerunt, sed tamen quod Spiritus Dei multo melius omnibus hominibus novit. Non enim frustra hoc dixit, nisi quia fieri potest ut verum sit etiam illud quod audivimus de aspide. Aspis cum coeperit pati incantatorem Marsum, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat, sicut sunt multa etiam magica, audite quid facit. Sed interim in hoc attendite, fratres: hoc enim praeloquendum est, ne quisquam veluti haesitans audiat: non, undecumque datur similitudo, ab Scripturis laudatur ipsa res, sed tantum inde similitudo trahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
labantur. Generet te mat̾. non abortiat.
Sipatiens fueris usq qͦ formeris. usq qͦ inte certa
sit doctrina ueritatis: continere te debent
mat̾na uiscera. Si aut̃ impatientia tua con-¬
cusseris latera matris: cũ dolore te qͥdem
exctit foras. sedmagis tuo malo quã suo
Alienati sunt peccatores auulua. eͥrauerunt:
auentre. locuti sunt falsa. Ideo gͦ errauert̃
auentre qͥa locuti sunt falsa. an potiꝰ ideo
locuti st̃ falsa. qͥa errauert̃ auentre: Inuen¬
tre qͥppe ȩccłȩ ueritas manet. Quisqͥs ab hoc
uentre eccłȩ separatꝰ fuerit: necesse ÷ ut falsa
loquat᷑. Necesse ÷ in quã falsa loquat᷑. qͥ aut
concipi noliit. aut quẽ c̃ceptũ mat̾ excussit.
Inde heretici reclamant contra euangeliũ.
ut dehis potiꝰ loqͣmur. qͦs dolemꝰ excussos.
Agnosco ibi caput nr̃m. agnosco sponsum
ar̾m. agnosce & tu mecũ sponsam. Uide
qͥd seqͥt̃. Predicari in nomine eiꝰ poenitentiã

Expanded text:
labantur. Generet te mater, non abortiat. labantur. Generet te mater, non abortiat. Si patiens fueris, usquequo formeris, usquequo in te certa sit doctrina veritatis, continere te debent materna viscera. Si autem impatientia tua concusseris latera matris, cum dolore quidem te excutit foras, sed magis tuo malo quam suo. 6. Alienati sunt peccatores a vulva, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa. Ideo ergo erraverunt a ventre, quia locuti sunt falsa? An potius ideo locuti sunt falsa, quia erraverunt a ventre? In ventre quippe Ecclesiae, veritas manet. Quisquis ab hoc ventre Ecclesiae separatus fuerit, necesse est falsa loquatur: necesse est, inquam, falsa loquatur, qui aut concipi noluit, aut quem conceptum mater excussit. Inde haeretici clamant contra Evangelium: ut de his potius loquamur quos dolemus excussos. Agnosco ibi caput nostrum, agnosco ibi sponsum nostrum: agnosce et tu mecum sponsam, vide quid sequitur: Praedicari in nomine ejus p
Abbreviated transcription (Latin):
est enĩ. maior serui& minori. Occultũ enim
iudiciũ dĩ. sed tam̃ auulua. id ÷ abipsa origine
alienati sunt peccatores. Unde alienati : Aueri.¬
tate. Unde alienati : Apatria beata. auita beati
Anforte alienati abipsa uulua: Et qͥpeccatoreᷤ
alienati sunt auulua :: Oui eñi nascerentur.
si ibi ñtenerent᷑ : Aut qͥ hodie uiuerent. ut
hȩc sine causa audirent. nͥ nascerentur:
Forte enĩ aquadã uulua alienati sunt pecca¬
tores. in qua dolores patiebat᷑ karitas ꝑ apłm
dicens: quos iterũ parturio. donec for met᷑
tribuere iudiciũ qͦd forte ñ nosti. Carnali
es ad huc c̃ceptꝰ es. Eo ipso quod accepistino
m̃ xp̃i: sacram̃to quodã natꝰ es inuiscerib
matris. Non eñi exiuscerib tantũ nascit᷑¬
homo: sed & inuscerib pͥus nascit᷑. ut
Nondũ de illa natũ erat sed iã inilla natum
erat. Ergo nascunt᷑ in tra uiscera eccłe qͥdã
paruuli & bonũ ÷ ut formati exeant. ne abortu

Expanded text:
est enim: Major serviet minori. Occultum ibi est enim: Major serviet minori. Occultum ibi judicium Dei; sed tamen a vulva, id est, ab ipsa origine alienati sunt peccatores. Unde alienati? A veritate. Unde alienati? A patria beata, a vita beata. An forte alienati ab ipsa vulva? Et qui peccatores alienati sunt a vulva? Qui enim nascerentur, si non ibi tenerentur? Aut qui hodie viverent, ut haec sine causa audirent, nisi nascerentur? Forte ergo a quadam vulva alienati sunt peccatores, in qua dolores patiebatur charitas, per Apostolum dicens, Quos iterum parturio, donec Christus tribuere judicium quod forte non nosti. Carnalis es adhuc, conceptus es: eo ipso quo accepisti nomen Christi, sacramento quodam natus es in visceribus matris. Non enim ex visceribus tantum homo nascitur, sed et in visceribus. Prius nascitur Nondum de illa natum erat, sed jam in illa natum erat. Ergo nascuntur intra viscera Ecclesiae quidam parvuli; et bonum est ut formati exeant, ne abortu
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtatẽ : Et qͥa sicut unusqͥsq peccatis
suis c̃stringit᷑. sic & peccatis siuis cȩditur:
dñs male uersantes intẽplo flagello de
luptati sunt. senties infine cũ dicetur. ligao
illi manꝰ & pedes. & ꝓicite illũ intenebrasᷤ
ex teriores. ibi eritꝰ fletꝰ & stridor dentiũ.
Exhorrescis times. pectus tundis. dicis mala
.ẽẽ peccata. bonã. ẽẽ. iustitiã. Siuere gͦ iustitã
loquimini: recta iudicate filii hominum.
Inuita ur̃a inueniant᷑ uerba ur̃a. infactis
ur̃is agnoscant᷑ labia ur̃a. Nolite gͦ con¬
nectere iniquitatẽ. qͥa uob̾ alligatur. hamo¬
tenebit᷑: qͥcqͥd c̃nectitis. Non audiunt. ñ
om̃s tam̃. Et qͥñ audiunt pͣcogniti st̃. Alie¬
NATI SUÑ PECCATORES AUULUA. ERRAUERUN
AUENTRE. LOCUTI SUNT FALSA Et cũ iniqui¬
tatem loquuntur falsa loquunt᷑: quia fallax
matrum. Nam unde cũ adhuc p̃gnans eẽt
rebecca. & geminos inutero portaret. dictũ
÷. iacob dilexi esau aut̃ odio habure Dictum

Expanded text:
tis suis constringitur, sicut et peccatis suis caeditur, Dominus male versantes in templo flagello de voluptati sunt: senties in fine, cum dicetur, Ligate illi manus et pedes, et projicite illum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium . Exhorrescis, times, pectus tundis; dicis mala esse peccata, bonam esse justitiam. Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. In vita vestra inveniantur verba vestra; in factis vestris cognoscantur labia vestra. Nolite ergo connectere iniquitatem; quia vobis ad alligaturam adhibebitur quidquid connectitis. Non audiunt; non omnes tamen: et qui non audiunt praecogniti sunt. nati sunt peccatores a vulva, erraverunt a ventre, locuti sunt falsa. Et cum iniquitatem loquuntur, falsa loquuntur; quia fallax matrum. Nam unde cum adhuc praegnans esset Rebecca, et geminos in utero portaret, dictum est: Jacob dilexi, Esaü autem odio habui ? Dictum
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ iustitiã loqͥmini: recta iudicate filii
hominum. Quid eñi fecistis sȩuiendo ad u̾sus
dm̃ qͥ homo erat. occidendo regẽ ur̃m
Non em̃ ideo rex ñerat futurꝰ. qͥa occisus ÷
auob̾ resurrecturꝰ. Intitulo ubi scriptum
erat rex iudeoꝵ posito suꝑ crucẽ dñi. linguiꝰ
trib hebraica. greca. latina. nouerat dicere¬
nu nudex homo. qđ scripsi scripsi. & ds ñ nouerat
dicẽre. qͦd scripsi scripsi: ꝓrsus rex ũr ÷.

Expanded text:
am loquimini, recta judicate, filii hominum. Quid enim fecistis saeviendo adversus Deum qui homo erat, et occidendo regem vestrum? Non enim ideo rex non erat futurus, quia occisus est a vobis resurrecturus. In titulo ubi scriptum erat, Rex Judaeorum, posito super crucem Domini, linguis tribus, hebraica, graeca, latina , noverat dicere judex homo, Quod scripsi, scripsi: et Deus non noverat dicere, Quod scripsi, scripsi? Pr
Abbreviated transcription (Latin):
Non uultis recta iudicare. recte iudicabimini.
Uiuit eñi ille rex ur & iam ñ morit᷑. & mors
ei ultra ñ dñabitur. Ecce uenit. redite prȩ¬
uaricatores ad cor. Ecce ueniet. coprigimini
ante quã ueniat. pͣuenite faciẽ eiꝰ inc̾fessione.
Ecce ueniet. Rex ur̃ ÷. recordamini titulum
suꝑ crucẽ. Sed non eũ uidetis scriptũ manet
tam̃. Int̾ra ñ legitur. sed incȩlo seruat᷑.
Putatis enĩ illã in scriptionẽ fuisse corruptã :

Expanded text:
re, recte judicabimini. Vivit enim ille rex vester, et jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur. . Ecce venit; redite, praevaricatores, ad cor . Ecce veniet, corrigimini antequam veniat, praevenite faciem ejus in confessione . Ecce veniet; rex vester est. Recordamini titulum super crucem. Si non eum videtis scriptum, manet tamen: in terra non legitur, sed in coelo servatur. Putatis enim illam inscriptionem fuisse co
Abbreviated transcription (Latin):
filii hominũ. Nonne iustitiã locuti estis.
tegebatis: Quare imaginẽ cȩsaris creatori
ur̃o ostendebatis: & eiꝰ imaginẽ. in ur̃is cor-¬
dib delebatis:: Nonne auditũ ÷ qͥdlocuti
fueritis. & exꝑtũ ÷ quẽ ad modũ iudicaue¬
ritis: Nonne uos crucifixistis eũ. quẽ iustũ
ẽẽ dixeratis : Siuere gͦ iustitiã loqͥmini :
recta iudicate filii hominũ. Ut qͥd audiã¬

Expanded text:
filii hominum. Nonne justitiam locuti estis, filii hominum. Nonne justitiam locuti estis, tegebatis? quare imaginem Caesaris Creatori vestro ostendebatis, et ejus imaginem in vestris cordibus delebatis? Nonne auditum est quid locuti fueritis, et expertum est quemadmodum judicaveritis? Nonne vos crucifixistis eum quem justum esse dixeratis? Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Utq
Abbreviated transcription (Latin):
& intenderet om̃iũ labia: clamat ad eos.
Siuere gͦ iustitiã loqͥmini. si ñfalse iustitiã
loqͥmini. si ñ aliud in labiis ꝑstrepit. aliud
celat᷑ in cordib: recta iudicate filii hominũ.
Audi ex euangelio ꝓpͥam uocẽ: eandem
ipsam quȩ in hoc p̃salmo ÷. hẏpocritȩ ait
dñs phariseis: qͦmͦ potestis bona loqͥ cũ sitiᷤᷤ
mali : Aut facite arborẽ bonã & fructumeiꝰ
bonũ. aut facite arhorẽ. małã & fructũ eius
malũ. Ouid te uis dealbare. paries lutee :
Noui interiora tua. ñ fallor tectorio tuo. Noui
qͥd pͣtendas. noui qͥd tegas. Neq enĩ opꝰ ei erat
ait euangelista: ut qͥsquã ei testimoniũ ꝑhi-¬
beret de homine. ipse eni sciebat qͥd ẽẽt in
homine. Sciebat qd eẽt in homine qͥfecerat
hominẽ. & homo factꝰ erat ut quereret ho¬
minẽ. Uidete gͦ. siñ sequunt᷑ uoces istȩ. hy¬
pocrite. qͦmͦ potestis bona loqͥ cũ sitis mali :
Siuere gͦ iustitiã loqͥmini: recta iudicate

Expanded text:
nderet omnium labia, clamabat ad eos: Si vere utique justitiam loquimini, si non falso justitiam loquimini, si non aliud in labiis perstrepit, aliud celatur in cordibus, recta judicate, filii hominum. Audi ex Evangelio propriam vocem, eamdem ipsam quae in hoc psalmo est. Hypocritae, ait Dominus Pharisaeis, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali? Aut facite arborem bonam, et fructum ejus bonum; aut facite arborem malam, et fructum ejus malum . Quid te vis dealbare, paries lutee? Novi interiora tua, non fallor tectorio tuo: novi quid praetendas, novi quid tegas. Neque enim opus ei erat, ait evangelista, ut quisquam ei perhiberet testimonium de homine: ipse enim sciebat quid esset in homine . Sciebat quid esset in homine, qui fecerat hominem, et homo factus erat ut quaereret hominem. Videte ergo si non sequuntur se voces istae: Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum istis mali? Si vere ergo justitiam loquimini, recta judicate,
Abbreviated transcription (Latin):
facit serpens. ut exuat se uetẽri tunica:
.Coartat se. ꝑ foram̃ angustũ. Etubi in¬
quisi inuenio hoc foramen angustum:
Audr. Ar̃ta & angusta uia ÷ quȩ ducit
aduitã & pauci sunt qͥ ingrediuntur
ꝑeã. Refor midas eã & ñ uis ambulare.
qr pauci sunt: Ibi ponenda ÷ uetus tiuuca.
aubi poni non potest. Aut siuis uetustate
impediri. grauari. pͣmi: noli ire ꝑ angu¬
stam. Si autẽ grauaris uetustate quldã
peccati tui & p̃teritȩ uitȩ : transire non
potes. Quia gͦ corpꝰ qͦd corrũpit᷑ aggrauat¬

Expanded text:
facit serpens, ut exuat se veterem tunicam? facit serpens, ut exuat se veterem tunicam? Coarctat se per foramen angustum. Et ubi, inquis, invenio hoc foramen angustum? Audi: Arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam . Reformidas eam, et non vis ambulare, quia pauci sunt? Ibi ponenda est vetus tunica, et alibi poni non potest. Aut si vis vetustate impediri, gravari, premi, noli ire per angustam. Si autem gravaris vetustate quadam peccati tui et praeteritae vitae, transire non potes. Quia ergo corpus q
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris audita uoce medicam̃ti medicati
asapiente. ut iã inlucẽ ambulans & exul¬¬
tans dicas. Quȩ retro oblitus. in ea quȩ
ante sunt extentus. Non dixit quȩ retro
oblitus. ex presentib delectatus. Cũ dixit
quȩ retr̃o oblitus: non obturauit aure
de cauda. Cũ dicit in ea quȩ ante sunt
non obsurduit. Merito audens. merito
predicans. merito exultat lingua eiꝰ.
prediçans ueritatem inluce uoua. depo-¬
sita uẽtere tũnica. Et adhoc enĩ ualet
astutia serpentis: ad quã nos imitandã
dũs adhortatur. dit eni. Astiiti sicut
serpentes. Quid ÷ astuti sicut serpentes:
Offer om̃ia mẽbra tua ꝑcutienti. dũ modo
caput integrũ serues. quia caput uiri
xp̃c. Sed grauat quasi pondus corii
cuusdam. & quasi senecta ueteris ho¬
minis Audi apłm dicentẽ. Exuentes
uos ueterẽ hominẽ. induentes nouum:
Etquomͦ exuo inqͥs ueterẽ hominem
Imitare astutiam serpentis. Quid eñi

Expanded text:
tenebris, audita voce medicamenti medicati tenebris, audita voce medicamenti medicati a sapiente; ut jam in luce ambulans, et exsultans dicas: Quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus . Non dixit: Quae retro oblitus, et ex praesentibus delectatus. Cum dicit, Quae retro oblitus, non obturavit aurem de cauda; cum dicit, In ea quae ante sunt non obsurduit: merito audiens, merito praedicans, merito exsultat lingua ejus, praedicans veritatem in luce nova, deposita vetere tunica. Et ad hoc enim valet astutia serpentis, ad quam nos imitandam Dominus exhortatur. Ait enim: Estote astuti sicut serpentes . Quid est, astuti sicut serpentes? Offer omnia membra tua percutienti, dummodo caput integrum serves. Caput viri, Christus . Sed gravat quasi pondus corii cujusdam et quasi senecta veteris hominis. Audi Apostolum dicentem, Exuentes vos veterem hominem, et induentes novum . Et quomodo exuo, inquis, veterem hominem? Imitare astutiam serpentis. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea quȩ nob ꝓmittuntur intendamꝰ
Ergo nec exp̃terita uita nr̃a. nec exp̃senti
delectari debemꝰ. hoc enĩ monet apłs
dicens. Quẽ gͦ aliquando fructũ habiustiꝰ.
dandis cũ delectatione prȩ teritis & cum ꝯ¬
quadã concupiscentia fruendi. neredeam
corde mȩgiptũ. Quid de prȩsentib: Quomͦ
iubet & iam ipsa contẽni: Non respicientib
inquit que uident᷑. sedquȩ ñ uidentur
Due eñi uidentur tẽ poralia sunt. quȩ aut̃¬
non uidentur ȩt̾na . Itẽ dep̾senti uita dicit᷑.
Sin hac uita tantum inxp̃o sumiꝰ speranteꝰ:
miserabiliores sumꝰ omnib hominibus.
Obliuiscere gͦ pͣterita qͥb male uixisti. con¬
tẽne prȩsentia quib tẽporaliter̾ uiuis: nete
alligando prȩsentia ñ ꝑmittant ꝑuenire
ad futura. Sieni pͣsens uita tedelectat:
aurẽ int̾ra posuisti. Situis pͣteritis & iam
retro labentib delectaris: aurẽ de cauda
obturasti. Debes gͦ ire inlucem. exire de

Expanded text:
ut in ea quae nobis promittuntur intendamus: ut in ea quae nobis promittuntur intendamus: ergo nec ex praeterita vita nostra, nec ex praesenti delectari debemus. Hoc enim Apostolus monet dicens, Quem ergo aliquando fructum habuistis idandis cum delectatione praeteritis, et cum quadam concupiscentia fruendi, ne redeamus corde in Aegyptum. Quid de praesentibus? quomodo jubet etiam ipsa contemni? Non respicientibus, inquit, quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunttem de praesenti vita dicit: Si in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Obliviscere ergo praeterita, quibus male vixisti; contemne praesentia, quibus temporaliter vivis, ne te alligando, praesentia non permittant pervenire ad futura. Si enim praesens vita te delectat, aurem in terra posuisti: si tuis praeteritis etiam retro labentibus delectaris, aurem de cauda obturasti. Debes ergo ire in lucem, exire de
Abbreviated transcription (Latin):
Conuincunt᷑ hinc ñ habent qđ dicant
c̃tra ȩccłami. Et qͥd eis remansit : Ouid noᷤ
quęritis: Quid nos uultis : Recedite a nob
Dicunt aut̃ & suis. Nemo cũ illis loquat᷑
nemo illis coniungat᷑. nemo illos audiat
Indignatio eoꝵ sicut indignatio serpentᷤ
sicut᷑ aspidis surdȩ & obturantis aureꝰ
suas. quȩ ñ exaudiet uocẽ in cantantiũ.
& medicam̃ti hoc ÷ uocem medicam̃ti
medicati a sapiente. Nonne hinc iã in¬
telligit᷑ quale medicam̃tũ. quando uocẽ
dic̃: Numquid medicam̃tũ habet uocem :¬
At quoddcłã mnedicam̃tũ qͦd habeat uocem.
Aledicam̃tũ portamꝰ. uocẽ eiꝰ audite. ñ qͦmͦ
aspides surdȩ. Siuere iustitiam loquamini.
recta iudicate filii hominũ. Uox÷ mediça-¬
menti & hoc medicati a sapiente. Iã eni
claudere. ut unam earum in terrã p̾mat.
alterã cauda oppilet: Quid sibi uult hoc :
Iicauda. posteriora utiq intelliguntur.
F rgo p̃terita iã tergũ. oportet ponere.

Expanded text:
inc, non habent quod dicant contra Ecclesiam. Et quid eis remansit? Quid nos quaeritis? quid nos vultis, dicunt? recedite a nobis. Dicunt autem et suis: Nemo cum illis loquatur, nemo illis conjungatur, nemo illos audiat. Indignatio eorum, indignatio serpentium: sicut aspidis surdae et obturantis aures suas, quae non exaudiet vocem incantantium, et medicamenti, hoc est vocem medicamenti, medicati a sapiente. Nonne hinc jam intelligitur quale medicamentum, quando vocem dicit? Numquid medicamentum habet vocem? Est quoddam medicamentum quod habet vocem. Medicamentum portamus; vocem ejus audaspides surdae. Si vere utique justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Vox est medicamenti, et hoc medicati a sapiente. Jam enim claudere, ut unam earum in terram premat, alteram cauda oppilet? Quid sibi vult hoc? In cauda, posteriora utique intelliguntur; ergo praeterita, quo jam tergum oportet ponere,
Abbreviated transcription (Latin):
ad aruspicẽ ut expiet᷑. Respondit aruspex
se: ñposse expiare: maleficus quȩritur
Et̃ quis om̃ia possit numerare quȩ con¬
nectuntur peccata peccatis : Iuqͥtates
manꝰ ur̃ȩ connectunt. Iuã diu connectiᷤ.
ligas. peocatũ peccato. łe solue apeccatis.
Non possum inquis Clama adillũ. Infelix
ego homo. quis me lib̾ abit decorporemortiꝰ
huius: Ueniet eñi grã dĩ. ut te delectet
iustitia. sicut delectabat iniqͥtas. & homo
qui exuinculis resolutꝰ es: exclamibis ad
dm̃. Dirupisti uincula mea. Quid est diru-¬
pisti uincula mea. nͥ remisisti peccata mea :
Audi qͥa uincula sunt. Respondet scriptura
connectebas. Ue his qͥtrahunt peccata sua.¬
sicut restẽ longã. ssaias clamat. ue his
qͥ trahunt peccata sua. sicut restẽ longã¬

Expanded text:
ad aruspicem ut expietur: respondet aruspex ad aruspicem ut expietur: respondet aruspex non se posse expiare; maleficus quaeritur. Et quis omnia possit numerare quae connectuntur peccata peccatis? Iniquitates manus vestrae connectunt. Quamdiu connectis, ligas peccatum peccato: te solve a peccatis. Sed non possum, inquis. Clama ad illum: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus . Veniet enim gratia Dei, ut delectet te justitia, sicut delectabat iniquitas; et homo qui ex vinculis resolutus es, exclamabis ad Deum: Disrupisti vincula mea . Quid est, disrupisti vincula mea, nisi, remisisti peccata mea? Audi quia vincula sunt: respondet Scriptura,connectebas. Vae his qui trahunt peccata sicut restem longam, Isaias clamat. Vae his qui trahunt peccata s
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd facitis : Quare ista dico uob̾s Et̃¬
enim inscoroe uigͥtates oꝑa oii Π TR¬
Iniquitatẽ forte. sed incorde solo. dudiqͥd
seqͥt᷑. Ecce cor suũ sequunt᷑ manꝰ. & cordi
suo famulant᷑ manꝰ. Cogitat᷑ ae fit. Aut ideo
nꝰfit. ñqͥa nolumꝰ sed quia ñ possumus.
Quicquid uis & ñ potes: factũ ds̃ cõputat.
Et eñi incorde iniqͥtates oꝑamini int̾ra.
Quid deinde : Iniguitates alans orre
conNeCTUNT. Quid ÷ connectunt: De pec¬
cato peccatũ & ad peccatũ peccatũ ꝓpt̃¬
peccatũ peccatũ. Quid÷ hoc : Fu̾rtũm fecit.
peccatũ ÷. Uisus ÷ occidere quȩrit eũ a quo
usus ẽ. Connexũ ÷ peccatũ peccato. ꝑmi¬
serit ds̃ occulto iudicio occidere cũ. quẽ.
uoluit occidere. Sensit sciri. quęrit alterũ
occidere: Connexuit t̾tiũ. Dũ ea molitur.
forte nemueniat᷑ aut qr fecit ner conum¬
catur: consulit mathematicũ. Additũ
est quartum. Respondit forte aliqua
dura & mala mathematicus. curritur

Expanded text:
facitis? Quare ista vobis dico? Etenim in corde iniquitates operamini in terIniquitates forte in corde solo? Audi quid sequitur: et cor suum sequuntur manus, et cordi suo famulantur manus, cogitatur et fit; aut ideo non fit, non quia nolumus, sed quia non possumus. Quidquid vis, et non potes, factum Deus computat. Etenim in corde iniquitates operamini in terra. Quid deinde? Iniquitates manus vestrae connectunt. Quid est, connectunt? De peccato peccatum, et ad peccatum peccatum, propter peccatum. Quid est hoc? Furtum fecit, peccatum est: visus est, occidere quaerit eum a quo visus est; connexum est peccatum peccato. Permiserit Deus occulto judicio occidere eum quem voluit occidere; sentit sciri, quaerit et alterum occidere; connexuit tertium. Dum ea molitur, forte ne inveniatur, aut quia fecit ne convincatur, consulit mathematicum; additum est quartum. Respondet forte aliqua dura et mala mathematicus; curritur
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uera loquebaris. Sieñi uere iustitiã loqͥmini:
recta iudicate filii hominũ. Quando mͥ hoc
de iustitia respondebas: erubescendo ñ fatendo
loquebaris. Sed ad causam p̾sentẽ: uemiamus
siplacet. Uox ÷ eni illa dulcis. & nota auribus

Expanded text:
non vere loquebaris: Si enim vere justitiam loquimini, non vere loquebaris: Si enim vere justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Quando mihi de justitia respondebas, erubescendo, non fatendo loquebaris. 3. Sed ad causam praesentem jam veniamus, si placet. Vox est enim illa dulcis et nota auribus