comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
opto ee ȩccłiasticꝰ et non abheresiarche
aliqͦ. s a xp̃i uocabulo nuncupari. et
habe nomen qđ benedicit᷑ suꝑ terrã:
et cupio tam oꝑe quã sensu. et ẽẽ. et
dici xp̃ianꝰ. equalẽ et inueteri et in no¬
ua lege quero rationẽ. Loquit᷑ ds̃. ego
interficiã: libent᷑ habeo ut interficia.
Quando enĩ uetꝰ in me homo ẽ. et ui¬
uo adhuc quasi hõ: cupio ut occidat
inme ds ueterẽ homiuẽ: et uiuificet
me exmnortius. Primꝰ enim ait homo.
de terra terrenus: scđ̾s homo de celo
cȩlestis. Sic̃ portauimꝰ imaginẽ ter¬
reni: portemꝰ et imaginẽ cȩlestis. Scd̃o

Expanded text:
opto esse Ecclesiasticus, et non ab haeresiarcha opto esse Ecclesiasticus, et non ab haeresiarcha aliquo, sed a Christi vocabulo nuncupari, et habere nomen quod benedicitur super terram, et cupio tam opere quam sensu et esse et dici Christianus, aequalem et in veteri et in nova Lege quaero rationem. Loquitur Deus: Ego interficiam: libenter habeo ut interficiat me Deus. Quando enim vetus in me homo est, et vivo adhuc quasi homo, cupio ut occidat in me Deus veterem hominem, et vivificet me ex mortuis. Primus enim, ait, homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imagin
Abbreviated transcription (Latin):
et tanquam uidex crudelis est con¬
ditor quia dicit. ego int̾ficiam et ui¬
uificabo. ꝑcutiã et sanabo: manifestis¬
simum ẽ et iħm ipsius eẽ filiũ. ẜade
siquiđe de eo scripta sunt. ecce hic po¬
situs ẽ in rumã: et in resurrectionem
multoꝵ ui isrł. Non in resurrectionẽ
tant᷑u: s et in rumã. Si malum ẽ inter¬
ficere: malũ sit et in riumã uenire.
Quid respondebunt. utrumne rece¬
dent a cultu eiꝰ: an querent aliquam
int̃pretationẽ et ad tropologias con¬
fugient. ut qd̃ in ruinã uenerit. be¬
nignitatẽ magis quã austeritatem
sonet: Et quomodo iustũ erit. qndo
et nouas intelligentias confugere:
quando uͦ in ueteri instrumento. sta¬
tim accusare. et nullã explanationẽ
quãuis ꝓbabilis sit reciꝑe: S et hoc
qđ sequit᷑. in iudiqũ ego ueni in imur¬
dum istum ait ñ uidentes uideant. et qͥ
uident ceci fiant: quãuis querant ut e¬
disserant. implere ñ poterunt. Ego uͦ qͥ

Expanded text:
 saevus et crudelis est Conditor, quia dicit: Ego interficiam, et vivificabo: percutiam, et sanabo, manifestissime est et Jesum ipsius esse Filium; eadem siquidem de eo scripta sunt: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum in Israel. Non in resurrectionem tantum, sed et in ruinam. Si malum est interficere, malum sit et in ruinam venire. Quid respondebunt? Utrumne recedent a cultu ejus, an quaerent aliquam interpretationem, et ad tropologias confugient, ut quod in ruinam venerit, benignitatem magis quam austeritatem sonet? Et quomodo justum erit quandoet novas intelligentias confugere: quando vero in veteri Instrumento, statim accusare, et nullam explanationem, quamvis probabilis sit, recipere? Sed et hoc quod sequitur: In judicium ego veni in mundum istum, ut non videntes videant, et qui vident caeci fiant, quamvis quaerant ut edisserant, implere non poterunt. Ego vero quia
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. uidisse describit᷑. Uidit in qͥt mu¬
lier lignũ quia bonũ est ad comeolen¬
dum. et optimu ocłis ad uidendum:
et tollens de fructu ligni comedit. et
dedit uiro suo: et comeder̃t. Igit᷑ non
erant ceci: s uidebant. De inde sequit᷑.
Et aꝑti st̃ odi eoꝵ. Ergo cec fuerant nec

Expanded text:
ejus, vidisse describitur. Vidit, inquit, mulier lignum, quia bonum ad comedendum, et optimum oculis ad videndum, et tollens de fructu ligni, comedit, et dedit viro suo, et comederunt . Igitur non erant caeci, sed videbant. Deinde sequitur: Et aperti sunt oculi eorum. Ergo caeci fuerant, n
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis dirert᷑. In beelrebub pͥncipe de¬
monioꝵ: eicit demonia. Non hoc aliqͥ
de turba: s pharisei calunmiabantur
et scribȩ: sic̃ alii eugłistȩ testantur
Turbis qͥppe quȩ minꝰ eruditȩ uide¬
bantur. dñi semꝑ facta mirantib.¬
illi contra uł negare hec. uł que negare ne¬
qͥuerant. sinistra int̾pretatione ꝑuertere
laborabant: qͣsi hec ñ diuinitatis s in mun

Expanded text:
dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec aliqui de turba, sed Pharisaei calumniabantur et Scribae, sicut alii evangelistae testantur. Turbis quippe, quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibusilli contra vel negare haec, vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere, labora
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsũ audite. qͥuiã aꝑit ad cȩlum: et ꝑ cru¬
cis suppliciũ. gradus uob̃ ascensionis ꝑat
ad regñu. Quid trepidatis redimi: quid
pauetis scĩ lib̾aris Fiat qd̾ me uolente
uult xp̃e. Abicite carnalẽ formidinem:
et fideli uos armate constantia. Indigm̃
munere nec in ur̃o fine metuetis. Hex
dicta sunt. qͥ ea ꝓpͥis audier̃t auribus:
s in illis trib apłis. uniuersa ȩccłia didicit:
quicqͥd eoꝵ et aspectꝰ uidit. et auditꝰ acce¬
pit. Confirmetur gͦ scđm p̃dicationem
sacratissimi eu̾głii omniũ fides: et nemo
de xp̃i cruce ꝑ quã mundꝰ redemptus ẽ
erubescat. nec iđo quisqũã aut pati ꝓ ius¬
ticia timeat. aut de ꝓmissoꝵ retͥbutione
diffidat. quia ꝑ laborem. ad requiem.
et ꝑ mort̾ẽ transit᷑ ad uitã: cu omne humi¬
litatis nr̃e infirmitatẽ ille susceꝑit. inqͦ
si in confessione et dilectione ipsi ꝑmane

Expanded text:
um audite, qui viam aperit ad coelum, et per crucis supplicium gradus vobis ascensionis parat ad regnum. Quid trepidatis redimi? quid pavetis saucii liberari? Fiat quod me volente vult Christus. Abjicite carnalem formidinem, et fideli vos armate constantia: indignumquod ipsius munere nec in vestro fine metuetis. CAP.dicta sunt, qui ea propriis auribus audierunt, sed in illis tribus apostolis universa Ecclesia didicit quidquid eorum et aspectus vidit et auditus accepit. Confirmetur ergo secundum praedicationem sacratissimi Evangelii omnium fides, et nemo de Christi cruce, per quam mundus redemptus est, erubescat. Nec ideo quisquam aut pati pro justitia timeat, aut de promissorum retributione diffidat, quia per laborem ad requiem, et per mortem transitur ad vitam: cum omnem humilitatis nostrae infirmitatem ille susceperit, in quo si
Abbreviated transcription (Latin):
creatorẽ calũpniant᷑. Igit᷑ anteqͣ. int̾p̾tẽ
quẽ sensũ habeant. ego int̾ficiã. et uiruificabo.
ꝑcutiã. et sanabo: opponã eis testimoniũ eugłii:
dicãq adũ sũ ħeticos. Innum̾abiles qͥppe ħeses ft̃:¬

Expanded text:
Creatorem calumniantur. Igitur antequam interpreter Creatorem calumniantur. Igitur antequam interpreter quem sensum habeant, ego interficiam et vivificabo, percutiam et sanabo, opponam eis testimoniam Evangelii, dicamque adversum haereticos. Innumerabiles quippe haeres
Abbreviated transcription (Latin):
ic qͥd simile in eu̾głio scđm ioħein
scriptũ repperi. In iudiciũ ego in
uideant: et qͥ uident cecifiant. Quo¬
modo gͦ in iudiciũ uenit. ut ñ ui¬
dentes de nationib uiderent. et qͥ
priꝰ uidebant de isrł ceci fierent. sic
uenit in runsa et resurrectionem
multoꝵ. In aduentu eñ dñi salua¬
toris. qui priꝰ steterant corruerunt:
et qͥ cecid̾ant. surrexert̃. Nna hec ẽ
interp̃tatio de eo quod dictum est.
ecce iste positus ẽ iirumã et resur¬
eos uł maxue qui contͣ conditorẽ
latrant. et hinc inde de uet̾i testa¬
mento testimonia quȩ ñ intellig̃t
congregantes: simplicium corda decipi¬
unt. Auint enĩ. Ecce ds̃ legis et ꝓpħaꝵ:
uidete qualis sit. Ego inquit occidã.
et ego uiuificabo: ꝑcutiã et sanabo: et
non ẽ qui eruat de manib meis. Au¬
diunt. occidã: et si audiunt. uiuifica¬
bo. Audiunt ꝑcutiã: et audire contem¬
nunt. et ego sanabo. Istiꝰmodi occasiõibꝰ.

Expanded text:
i scriptum: In judicium ego in videant, et qui vident caeci fiant . Quomodo ergo in judicium venit, ut non videntes de nationibus viderent, et qui prius videbant de Israel caeci fierent: sic venit in ruinam et resurrectionem multorum. In adventu enim Domini Salvatoris, qui prius steterant, corruerunt, et qui ceciderant, surrexerunt. Una haec est interpretatio de eo quod dictum est: Ecce hic positus est in ruinam et resureos vel maxime qui contra Conditorem latrant, et hinc inde de Veteri Testamento testimonia quae non intelligunt congregantes, simplicium corda decipiunt. Aiunt enim: Ecce Deus legis et prophetarum, videte qualis sit: Ego, inquit, occidam et vivificabo, percutiam et ego sanabo, et non est qui se eruat de manibus meis . Audiunt occidam, et non audiunt vivificabo; audiunt percutiam, et audire contemnunt et ego sanabo. Istiusmodi occasionibus
Abbreviated transcription (Latin):
facta fuerant. mirabantur suꝑ hoc.
Et de symeone scribit᷑ qd̾ rumorẽ
auxerit: et miracłi uł magna pars
fuerit. Tenuit enĩ puerũ in brachi¬
is sius: et ait. Nc̃ dimittis dñe ser¬
uum tuũ in pace scđm uerbũ tuum:
quia uiłunt ocłi mei salutare tuũ.
fastigiũ et ut ita dicã culinen. suꝑ
his quȩ iactabant᷑ de iħu. et pater
et mat̾ illiꝰ mirabant᷑. sermo symeo¬
nis fuit. Non enĩ suffec̃ ei teuere
paruulũ. et ea que de semet ipso sc̃p¬
ta sunt ꝓloqui : s benedix̃ patri illiꝰ

Expanded text:
facta fuerant mirabantur: super hoc facta fuerant mirabantur: super hoc et de Simeone scribitur quod rumorem auxerit et miraculi, vel magna pars fuerit. Tenuit enim puerum in brachiis suis, et ait: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace secundum verbum tuum, quia viderunt oculi mei salutare tuum. Fastigium et, ut ita dicam, culmen super his quae jactabantur de Jesu, et pater et mater illius mirabantur, sermo Simeonis fuit. Non enim sufficit ei tenere parvulum, et ea quae de semetipso scripta sunt proloqui, sed benedixit patri i
Abbreviated transcription (Latin):
mirantes: suꝑ his quȩ dicebant᷑
Qongregemus in unum ea sni¬
quę in ortu iħu dicta scrip¬
taq sunt de eo: et tc̃ scire
poterimus singła queq digna esse
miracło: quã obrem mirabat᷑ et pat̃.
Sic enĩ appellatus ẽ ioseph: quia nutͥ¬
cius fuit. Mirabat᷑ et mat̃: suꝑ om̃ĩb
quȩ dicebant᷑ de eo. Quȩ nam gͦ sus.
quȩ de paruulo iħu fama disꝑserat:
Pastores erant in regione illa:uigilan¬
tes. et obseruantes custodias noc łis
suꝑ gregẽ suum. Uenit angłs sub
ipsa hora natiuitatis iħu: et ait ad
illos. Annunti. o uob̃ gaudium
magnũ. Ite et inuenietis infantem
inuolutũ in pannus: et positum in
p̃sepi. Nec dũ angłs uerba finierat.
et ecce multitudo cȩlestis exercitus.
laudare cȩpit et benedicere deum.
Cum hoc pastores trepidi ꝑ spexis¬
sent. et angłs recessisset ab eis: dire¬
runt ad se inuicẽ. Eamꝰ bethleem:
et uideamꝰ factũ qd̾ dsis ostendit
nobis. Uerunt: et inuener̃t par-¬
uulum. Tam illi quã parentes quȩ

Expanded text:
admirantes super his quae dicebantur Congregemus in unum ea quae in ortu Jesu dicta scriptaque sunt de eo, et nunc scire poterimus singula quaeque digna esse miraculo. Quamobrem mirabatur et pater sic enim appellatus est Joseph, quia nutritius fuit, mirabatur et mater super omnibus quae dicebantur de eo. Quaenam ergo sunt, quae de parvulo Jesu fama disperserat? Pastores erant in regione illa, vigilantes et observantes custodias noctis supra gregem suum. Venit angelus sub ipsa hora nativitatis Jesu, et ait ad eos: Annuntio vobis gaudium magnum. Ite, et invenietis infantem involutum pannis, et positum in praesepio. Necdum angelus verba finierat, et ecce multitudo coelestis exercitus laudare coepit et benedicere Deum. Cum hoc pastores trepidi perspexissent, et angelus recessisset ab eis, dixerunt ad invicem: Eamus Bethleem, et videamus factum quod Dominus ostendnobis . Venerunt et invenerunt parvulum. Tam illi quam parentes quae
Abbreviated transcription (Latin):
ũ minore ꝓuidentia spes sc̃ȩ eccłiȩ fundã¬
batur: ut᷑ totũ xp̃i corpꝰ agnosceret. qͣli ẽet
cõmutatione donandũ: et eiꝰs honoris
consortiũ menbra pmitterent: qͥ in capite
p̃fulsisset. De quo idem dñs direrat: cũ de
aduentꝰ sui mas estate loqueret᷑. Tunc iusti
fulgebunt sic̃ sol in regno patͥs sui. Entis

Expanded text:
non minore providentia spes sanctae Ecclesiae fundanon minore providentia spes sanctae Ecclesiae fundabatur, ut totum corpus Christi agnosceret quali esset commutatione donandum, et ejus sibi honoris consortium 195 membra promitterent, qui in capite praefulsisset. De quo idem Dominus dixerat, cum de adventus sui majestate loqueretur: Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno P
Abbreviated transcription (Latin):
eo maiestatẽ clĩ: ipsiꝰ tam̃ corꝑis qͦ dius¬
nitas tegebat᷑ potentiã nesciebant. Et
uł d ꝓpͥe signantq ꝓmiserat. quosdam
de astantib discipłis ñ prius gustare
mortem. quã uident filiũ hominis ueni¬
entẽ in regno suo. id ẽ in regia daritate. quã
specialit᷑ ad nat̾am suscepti hõis ꝑtinentẽ.
his trib uiris uoluit ẽt̃ conspicuã. Nam illã
ipsiꝰ dĩtatis ineffabilẽ. et in accessibilem
uisionẽ. quȩ in ȩternã uitã mundis corde
seruat᷑: nullomͦ mortali adhuc carne circ̃¬
dati intueri poterant et uide. Aꝑit gͦ
muse illã cũ cęt̾is corꝑis fermã tanto splen¬
dore clarificat. ut et facies eiꝰ solis fulguori
similis: et uestitꝰ candori niuiũ eẽt equalis.
Inqua tnsfiguratione. illud quidem pͥncipa¬
uoluntarie humilitas passioĩs: quib reue¬
lata eẽt absconditȩ excellentia dignitatis.s.

Expanded text:
eo majestatem Dei, ipsius tamen corporis, quo Divieo majestatem Dei, ipsius tamen corporis, quo Divinitas tegebatur, potentiam nesciebant. Et ideo proprie signanterque promiserat quosdam de astantibus discipulis non prius gustare mortem, quam viderent Filium hominis venientem in regno suo , id est in regia claritate, quam specialiter ad naturam suscepti hominis pertinentem, his tribus viris voluit abilem et inaccessibilem visionem, quae in aeternam vitam mundis corde servatur, nullo modo mortali adhuc carne circumdati intueri poterant et videre. CAP. Imunem illam cum caeteris corporis formam tanto splendore clarificat, ut et facies ejus solis fulgori similis, et vestitus candori nivium esset aequalis . In qua transfiguratione illud quidem principavoluntariae humilitas passionis, quibus revelata esset absconditae excellentia dignitatis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
inam. et multa pat a seniorib. et scri¬
bis et pͥncipib sacerdotũ. et occidi. et
t̃cia die iesurgere: cum beatꝰ petrus
qͥ suꝑno illustratꝰ lumine de ardentis¬
sima filii dĩ confessione feruebat. con¬
tumelias illusionũ. et crudelissime
mortis opꝓbisũ. religioso ut putabat
Et libo fastidio repuisset: benigna ab
ihu icrepatione correptꝰ. et adcupidi¬
tatẽ participandȩ cũ eo passiois anima¬
tus ẽ. Sub sequens eiũ ex hortatio sal¬
uatoris. hoc in spirauit. hoc oocuit.
ut uolentes eũ sequi negarent se s̾: et
ꝓspe ȩt̾noꝵ leuissimũ ducerent cẽꝑa¬
lũi detͥmentu: quia is demũ anima
et nichilde suscipiende crucis aspitate
trepidarent: et ut de supplicio xp̃i ñ
erubescerent. nec pudendã sͥ eã patien¬
tiã cirdent. quȩ sic subita eiat seuitiã
t pcelso: claritatẽ illis sue głie demon¬
strauit. Quia licet intellexissent in

Expanded text:
mam, et multa pati a senioribus et scrimam, et multa pati a senioribus et scribis ac principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere , cum beatus Petrus, qui superno illustratus lumine, de ardentissima Filii Dei confessione fervebat, contumelias 194 illusionum et crudelissimae mortis opprobrium religioso, ut putabat, et libero fastidio respuisset, benigna a Jesu increpatione correptus, et ad cupiditatem participandae cum eo passionis animatus est. Subsequens enim exhortatio Salvatoris hoc inspiravit, hoc docuit, ut volentes eum sequi, negarent se sibi, et pro spe aeternorum levissimum ducerent temporalium detrimentum: quia is demum animamet nihil de suscipiendae crucis asperitate trepidarent, ut de supplicio Christi non erubescerent, nec pudendam sibi eam patientiam crederent, quae sic subitura erat saevitiam te praecelso, claritatem illis suae gloriae demonstravit: quia licet intellexissent in
Abbreviated transcription (Latin):
salubritatẽ: int̾rogauerat discipłos
suos dñs int̃ diuisas alioꝵ opiniones:
aens: uidit mentis octis filiũ dĩ uiui
et confessus ẽ głiam ditatis. quia si adso¬
lam respexit carnis substantiã et sangͥ¬
nis. Cantũq uihac fidi sublimitate cõ¬
platuit. ut beatitudinis felicitate donarꝰ
sacta inuiolabilis petrȩ acciꝑet firmitatẽ.
suꝑ qua fundata ȩccłia portis inferni.&
mortis legib p̃ualeret: nec in soluendis
aut ligandis quoꝵq causis. aluid ratuto
at incelo: quã qd petri sedisset arbito.
tie celsitudo. in struenda erat de inferi¬
oris substantiȩ sacram̃to: nec apłica fides
ad głiam confitendȩ inxp̃o ditatio eues¬
ta infirmitatis ñȩ receptionẽ. ui dignã
in passibiuidõ atꝙ in çongruam qidic. ait
et ita iam in ipso humanã crederet głi¬
ficatam eẽ nat᷑am ut nec supplicio pos¬
set affici: nec morte dissolu. Et idło di¬
cente dño qd̾ oporteret eũ ire ierosoli¬

Expanded text:
ionem interrogaverat discipulos suos Dominus, inter diversas aliorum opiniones dens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate complacuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque causis aliud ratum esset in coelis quam quod Petri sedisset arbitriotiae celsitudo instruenda erat de inferioris substantiae sacramento, ne apostolica fides ad gloriam confitendae in Christo Deitatis evecta, infirmitatis nostrae receptionem indignam impassibili Deo atque incongruam judicaret, et ita jam in ipso humanam crederet glorificatam esse naturam, ut nec supplicio posset affici, nec morte dissolvi. Et ideo dicente Domino quod oporteret eum ire Jerosoly
Abbreviated transcription (Latin):
diligentes: ad istam colligunt᷑ om̃s ex
gentib dño credentes: religiositatem.
seruantes: in eã et nos om̃s ꝑgamus
o religiosi filii dĩ: ad istã om̃ĩ uirtute
nirã festinemꝰ. Nichil nos reuocet: ni¬
chil nos retardet: nichil nos ĩpediat.
adhoc desidabile ꝓperare conuiusum.
Omne negligentiã a nob̾ repellamus:
omnẽq desidiam ab animo: corꝑis in¬
pedimenta a nob̾ꝑiciamꝰ: ut huiꝰ bȩa¬
titudinis et qͥetiꝰ. domestici efficiam᷑.¬
Uade. sic̃ credidisti fiat tͥ. Sic fiet uere
unicuiq hõi: sic̃ crediderit. Scd̾m mẽ¬
surã fidĩ. metiet᷑ ei. Et ista a dño gratia.
Idoq dix̃ ad ilłũ dñs. Sic̃ credidisti: fi¬
at tͥ. Credidisti quia ego omĩa possum:
credidisti quia ego dnis sum omnium.
Sic̃ credidisti: ita et fiat tͥ. Credamꝰ et
posse: ubiq p̃sentem ẽt̾ remissionẽ
nob cunctoꝵ peccatoꝵ ei indulgentia
si tam̃ eꝰ precepta seruemꝰ largiri: ut

Expanded text:
diligentes, ad istam colliguntur omnes ex diligentes, ad istam colliguntur omnes ex gentibus Domino credentes, religiositatem servantes. In eam et nos omnes pergamus, o religiosi filii Dei, ad istam omni virtute nostra festinemus. Nihil nos revocet, nihil nos retardet, nihil nos impediat ad hoc desiderabile properare convivium. Omnem negligentiam a nobis pellamus, omnemque desidiam ab animo et corporis impedimenta a nobis projiciamus, ut hujus beatitudinis et requiei domestici efficiam credidisti, fiat tibi. Sic fiet vere unicuique homini sicut crediderit: secundum mensuram fidei metietur ei et ista a Domino gratia. Ideoque dixit ad illum Dominus: Sicut credidisti, fiat tibi. Credidisti, quia ego omnia possum; credidisti, quia ego sum Dominus omnium: sicut credidisti, ita et fiat tibi. Credamus posse, ubique praesentem esse, remissionem nobis cunctorum peccatorum ejus indulgentia si tamen ejus praecepta servemus largiri, ut
Abbreviated transcription (Latin):
diuersas generationes. et scła diu̾sa:
pauci electist̃. Simul uͦ conuenientes.
et simul congregati in tẽpore uisita¬
tionis: multi inuenient᷑ nimiũq in¬
numerabiles. Multi uenient ab orien¬
te et occidente. et recubent: ñ carna¬
liter iacentes: s sp̃italiter reqͥ escentes:
ñ temꝑalit̾ potantes : s et̃nȩ epulan¬
tes. Recubent in regnodĩ. ubi lux et
spes: ubi leticia et exultatio: ubi głia
et benedictio: ubi lux ocłoꝵ et longe¬
uitas uitȩ et̾nȩ: ubi om̃s iocundantur.
ubi om̃s gaudent: ubi patres illi be
dent thronos: uͥ multitudo marty̧ rũ
in et̾na głia głiat᷑: ubi copiositas uirgi¬
num ui scła exultat. portans coronam
inmacłate uirginitatis. Odulcissimi
fes: unanimis conuentio: hilaris cong̃¬
gatio. fulgens coniuictio: ista ẽ a scło
bene p̃dicta et annuntiata: ista ẽ exul¬
tatio: ista ẽ abinitio narrata requies.
In istam festinauerunt ire om̃s dñm

Expanded text:
diversas generationes et saecula diversa diversas generationes et saecula diversa pauci electi sunt. Simul vero convenientes, et simul congregati in tempore visitationis multi inveniuntur, nimiumque innumerabiles. Multi enim venient ab oriente et occidente, et recumbent non carnaliter jacentes, sed spiritualiter requiescentes, non temporaliter potantes, sed aeternaliter epulantes. Recumbent in regno Dei, ubi lux est et spes, ubi laetitia et exsultatio, ubi est gloria et benedictio, ubi lux oculorum et longaevitas vitae aeternae, ubi omnes jucundantur, ubi omnes gaudent, ubi patres illi beadent thronos, ubi multitudo martyrum in aeterna gloria gloriatur, ubi copiositas virginum in saecula exsultat, portans coronam immaculatae virginitatis. O dulcissimi fratres, unanimis conventio, hilaris congregatio, fulgens conjunctio. Ista est a saeculo bene praedicata et annuntiata, ista est exsultatio, ista est ab initio narrata requies. In istam festinaverunt ire omnes Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
in domũ dĩ iacob ingrediamur: et osten¬
det nob̃ uiã suã: et ambulemꝰ in ea. Mul¬
ti uenient: illi de quib dñs ait. Et ali¬
as oues habeo.que ñ sunt ex hoc ouili: &
illas adduc̃a: et erit unꝰ grex. et unus
pastor. Multi uenient. illi de qͥb dictũ
in unũ. Isti gͦ om̃s uenient. Unde ue¬
nient:Aboriente et occidente: hoc ẽ
ex om̃i gente quȩ ẽ sub sole:ab oriente
usq ad occidentẽ. Sic̃ enum ꝑ om̃s gentes
habet hoc eugłium p̃dicari: sic ex omib
gentib uenturi st̃ ad regñu cȩloꝵ. Uel
ad huc ab oriente et occidente. hi qui¬
statim illuminati tͣnseunt: et ab occi¬
dente: hi qͥ passiones et ꝑsecutiones
usq ad mort̾e tolerarunt ꝓ fide. Mul
tigͦ uenient. Et quomͦ alibi dicis o
dulcissime dñe: multi uocati. pauci
electi: Multi ait uocati. Om̃s eñĩ trib
hominũ abinitio scłi uocatȩst̃: et pau¬
ci electi de multitudine. Et enim ꝑ

Expanded text:
in domum Dei Jacob ingrediamur, et ostenin domum Dei Jacob ingrediamur, et ostendat nobis vias suas, et ambulemus in eis . Multi venient de quibus ait Dominus: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas adducam, et erit unus grex et unus pastor . Multi venient, de quibus dictum in unum. Isti ergo omnes venient. Unde venient? Ab Oriente et Occidente, hoc est ab omni gente quae est sub sole, ab Oriente usque ad Occidentem. Sicut enim per omnes gentes habet hoc Evangelium praedicari, sic ex omnibus gentibus venturi sunt ad regnum coelorum: vel adhuc ab Oriente hi quistatim illuminati transeunt, et ab occidente hi qui passiones et persecutiones usque ad mortem tolerarunt pro fide. Multi ergo venient. Et quomodo alibi dicis, o dulcissime Domine, Multi vocati, pauci vero electi? Multi, ait, vocati. Omnes enim tribus hominum ab initio saeculi vocatae sunt, et pauci electi de multitudine. Etenim per
Abbreviated transcription (Latin):
santẽ adorant. Et istł me ñ cognouit: &
popłs hic me ñ intellexit. Ĩoq beelre¬
bub et samaritanũ appellant: et perca¬
torẽ appellant. Iairus israhelis pͥnceps
ꝓfilia sua me petens. non dix̃. dic uer¬
bo: s ueni ait uelocit᷑ anteꝙͣ. moriatur¬
hec filia mea. Nichodemꝰ doctor isrł. de
fidi sacram̃to audiens: ait. Quomͦ pot̃
hoc fieri: Maria et martha me nimiu
diligentes. dicunt. Dñe. si hic fuises. ñ
eẽt mortuus fr̃ m̃s: tanꝗͣ. dubitantes
qd̾ ubiq ñ uelox sit ad ẽẽ mea pot̾ntia.
Ido ñ inueni tantã fidẽ inisrł. sic̃ in is¬
to alienigena. Dico aut̃ uob̃. qd̾ multi
aboriente et õccidente uenient et red̃¬
bent cu abraham. et ysaac. et iacob. u¬
regno cȩloꝵ. Bico uob̃. testor uob̃: ainun¬
tio uob̃: p̃dico uob̃: qd̾ multi uenient
de quib iam priꝰ ꝓpħa locutꝰ ẽ dicens:
et uenient gentes multȩ et dicent.
Uenite ascendamꝰ ad montem diũ &

Expanded text:
santem adorant: et Israel me non cognovit, et santem adorant: et Israel me non cognovit, et populus meus hic me non intellexit, ideoque Beelzebub et Samaritanum appellant, et peccatorem aestimant . Jairus Israelis princeps, pro filia sua me potens, non dixit, Dic verbo, sed, veni, ait, velociter antequam moriatur filia mea. Nicodemus doctor Israel de fidei sacramento audiens, ait: Quomodo potest hoc fieri ? Maria et Martha me nimium diligentes dicunt: Domine, si fuisses hic, non esset mortuus frater meus , tanquam dubitantes quod ubique non velox sit adesse mea potentia. Ideoque non inveni tantam fidem in Israel, sicut in isto alienigena. Dico autem vobis quod multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, Isaac et Jacob r vobis, annuntio vobis, praedico vobis, quod multi venient de quibus jam prius propheta locutus est, dicens: Et venient gentes multae, et dicent: Venite, ascendamus in montem Domini, et
Abbreviated transcription (Latin):
dñm.s et ꝓpħauit de eo: et aꝑtiꝰ eius
iusticiã demonstrauit: et manifestr̃
in carne aduentũ eiꝰ ꝓ locutus ẽ. Nisi
enim credidisset ei: quomͦ de eo ꝓphe¬
tasset: Sic et hi qui de isrł ꝓcesseit᷑.
Isrł enĩ et ipsi nominati st̃ ꝓphȩ et iꝰti:
dauid. ysaias. et ieremias. Hiomnes:
clare. manifeste eiꝰ aduentu ꝓñtiauert᷑.
Oisis nanq hi habuerunt fidem: habe¬
bant enĩ et ꝓpħiam. Et iste beatꝰ centu¬
rio fidẽ habuit: s ꝓpħiam ñ habuit. Id̾o¬
q dñs admirans magnificat fidem eiꝰ
suꝑ illũ qui tc̃ fuit isrł: hoc ẽ suꝑ om̃s qͥ
o fuit isrł. nec suꝑ eos qͥ pꝰea ꝓpħȩ et rꝰti
inuenti st̃ in isrł. Am̃ dico uob̃. nec in is¬
rahel tantã fidẽ inueni. sic̃ in gentib:
sic̃ in barbaris: sic̃ in alienigenis. Gentes
filiũ dĩ me inuocant: om̃ipotentẽ: uni¬
genitũ confitent᷑ : dñm assert̃. et sicut
dñm diligunt: et sic̃ bene omĩa dispen¬

Expanded text:
avit de eo, et apertius ejus justitiam demonstravit, et manifestum in carne adventum ejus prolocutus est. Nisi enim credidisset ei, quomodo de eodem prophetasset? Sic hi qui de Israel processerunt. Israel etenim et ipsi nominati sunt prophetae et justi, David, Isaias et Jeremias. Hi omnes clare et manifeste ejus adventum praenuntiaverunt. Omnes namque hi habuerunt fidem, habebant et prophetiam. Et iste beatus centurio fidem habuit, sed prophetiam non habuit. Ideoque Dominus admirans, magnificat fidem ejus super illum qui tunc fuit Israel, hoc est, super omnes qui ti inventi sunt in Israel. Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni, sicut in gentibus, sicut in barbaris, sicut in alienigenis. Gentes Filium Dei me invocant omnipotentem, unigenitum confitentur, Dominum asserunt, et sicut Dominum diligunt, et sicut bene omnia dispen
Abbreviated transcription (Latin):
in isrł: et in signu cui contradicetur.
Et cuã ipsiꝰ animã ꝑtransibit gladius:
ut reuelent᷑ ex multis cordib cogita¬
tiones. Quomͦ saluator in ruinãm et
resurrectionẽ multoꝵ uenerit: contẽ¬
plandũ. Qui simplicit̾ exponit. potest
dicere in ruinã uenisse infideliũ: et
in resurrectionẽ credentiũ. Qui uͦ curi¬
osus int̾pres ẽ: dicit nequaquã eũ cade
qͥ ante ñ steterit. Dic mͥ gͥ qͥ fuerit ille
qͥ steterit. et in cꝰ ruina saluator adue¬
nerit: necñ et eũ qͥ consurgat. Nã utiq
ille consurgit. qͥ ante corruerat. Uiden¬
dum ẽ itaq ne forte saluator ñ aliis
atq aliis in ruiã uenerit et in resur¬
rectionẽ: s idem et in ruinã et in resur¬
rectionẽ uenerit. In iudiciũ ait ego ue¬
ni:ut qͥ ñ uidebant. uideant: et qui
uidebant ceci fiant. Est enĩ in nobis
aliud qd̾ uidebat priꝰ. et postea uidẽ
desiuit: et aliud qd̾ ñ uidebat. et pꝰ ea

Expanded text:
r. r. Et tuam ipsius animam pertransibit gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Quomodo Salvator in ruinam et in resurrectionem multorum venerit, contemplandum. Qui simpliciter exponit, potest dicere in ruinam eum venisse infidelium, et in resurrectionem credentium. Qui vero curiosus interpres est, dicit nequaquam eum cadere qui ante non steterit. Da mihi igitur qui fuerit ille qui steterit, et in cujus ruinam Salvator advenerit, necnon et eum qui consurgit. Nam ille utique consurgit qui ante corruerat. Videndum est itaque ne forte Salvator, non aliis atque aliis et in ruinam venerit, et in resurrectionem, sed eisdem et in ruinam et resurrectionem venerit. In judicium, ait, ego veni, ut qui non videbant videant, et qui videbant caeci fiant . Est enim aliud in nobis quod videbat prius et postea videre desivit, et aliud quod non videbat et postea
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit sc̃m: uocabit᷑ filiꝰ dĩ. Et qͥ manife¬
nec de humano conceptus ẽ semine:
iste patrẽ eiꝰ ioseph testatꝰ est dicens.¬
Et erat pat̾ illiꝰ et mat̾ ammirantes.
suꝑ his quȩ dicebant᷑ de eo. Que gͥ sau¬
sa extitit. ut eũ qͥ pat̃ non fuit. p̾atrẽ
ẽẽ memoraret: Qui simplici expositi¬
one contentus ẽ. dicit. Honoraũ eũ
sp̃c sc̃s patͥs uocabulo: quia nutͥerat
saluatorĩ Qui aũt altiꝰ aliqͥd inquirit.
pot̾ dicere. Qm̃ generationis ordo.a
erat saluatoris: ut generatioĩs ordo
hab̃et locũ. pat̾ appellatus ẽ dñi. Am¬
mirabant᷑ gͥ pat̃ illiꝰ et mat. suꝑ his q̃
dicebant᷑ de eo. tam ab angło. quam a
multitudine cęlestis exercitꝰ. nec non¬
et a pastorib. Omĩa qͥppe hec audien¬
tes: uehem̃tissime mirabant᷑. Deinde
script᷑a ait. Benedix̃ eis symeon: et dĩx
ad mariã matrẽ eiꝰ. Ecce positus ẽ hic
in ruinã et in resurrectionẽ multoꝵ

Expanded text:
fuerit sanctum, vocabitur Filius Dei: et qui manifefuerit sanctum, vocabitur Filius Dei: et qui manifenec de humano conceptus est semine: iste patrem ejus Joseph testatus est, dicens: Erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo. Quae igitur causa exstitit, ut eum qui pater non fuit, patrem esse memoraret? Qui simplici expositione contentus est, dicit: Honoravit eum Spiritus sanctus Patris vocabulo, quia nutrierat Salvatorem. Qui autem altius aliquid inquirit, potest dicere: quia generationis ordo a erat Salvatoris, ut generationis ordo haberet locum: pater appellatus est Domini . Admirabantur igitur pater illius et mater super his quae dicebantur de eo, tam ab angelo, quam a multitudine coelestis exercitus, nec non a pastoribus. Omnia quippe haec audientes, vehementissime mirabantur. Dehinc Scriptura ait: Benedixit ei Simeon, et dixit ad Mariam matrem ejus: Ecce iste positus est in
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ in manib intelligendũ. Ecce iste
positus ẽ in ruinã: et in resurrectio¬
nem multoꝵ in isrł. Habeo aliquid
in me qd̾ male stat. et peccati suꝑbia
se erigit: hoc cadat: hoc subruat᷑. Qđ
si ceciit. id qđ ante corruerat. sur¬
gens stabit. In terior. hõm̃s quondã
iacebat elisus: et exterior stabat erectꝰ.
Anteꝗͣ credem in ihm: bonum in me
iacebat: malũ stabat. Postꝙ̃ ille uenit.
t̃ẽ qđ in me malũ fuit corruit: et exple
ficia. et cȩt̾a. Hoꝵ omniũ utilis riuna
facta ẽ. Et de hac ruina dr̃. Ubicumq
fuerit cadauer. illuc congregabuntur
aquile. Cadauer quippe: a casu nom̃
accepit. Bona ẽ hȩc ruina: ad quã pͥmũ
uenit ihc. Nec potest facere resurrec¬
tionẽ: nͥ riuna p̃cesserit. Henit ante
destruere. qđ in me malũ fuit: ut illo
destructo et mortificato. consurgat
in me et uiuificet᷑ id qđ bonũ est: ut
sequam᷑ in eo regnũ cȩloꝵ. Lucas scͥpsit.
obumbrabit te. Fropt̃ hoc et qd̃ nat᷑u

Expanded text:
mus, intelligendum est: Ecce iste positus est in ruinam et in resurrectionem multorum in Israel. Habeo aliquid in me quod male stat et peccati superbia se erigit? hoc cadat, hoc subruatur. Quod si ceciderit id quod ante corruerat, surgens stabit. Interior homo meus quondam jacebat elisus, et exterior stabat erectus. Antequam crederem in Jesum, bonum in me jacebat, malum stabat. Postquam ille venit, tunc quod in me malum fuerat corruit, et expletficia, etc. . Horum omnium utilis ruina facta est. Et de hac ruina dicitur: Ubicunque fuerit cadaver, illic congregabuntur aquilae . Cadaver quippe a casu nomen accepit. Bona est haec ruina, ad quam primum venit Jesus, nec potest facere resurrectionem, nisi ruina praecesserit, Venit ante destruere quod in me malum fuit, ut, illo destructo et mortificato, consurgat in me, et vivificetur id quod bonum est, ut consequamur in eo regnum coelorum. Lucas scripsit:  natum
Abbreviated transcription (Latin):
um cotidie peccatom umbracula euadit:
nunquã saluandus uenire meret᷑ ad gr̃am.
Unde dicit apłs. Grã enĩ estis saluati ꝑ
fidẽ: & hoc non ex uobis: sed di donum
est. non ex oꝑibus: ut ne quis glietur.¬
Sequit᷑. Respondit iħc. & dixit ei. Qa di¬
xitibi uidite sub ficu credis: mauis his
uidebis. Qͥd sit maius de quo dicit. ipse
subsequent̃ aꝑit: futurã credentib spon¬
dendo aꝑtionẽ regni cȩlestis. & pdicandã
mundo utramq unius suȩ naturã ꝑsonȩ.
qđ reuera multo excellentius est archanũ.
quã qđ nos in peccati adhuc umbra posi¬
tos ase illummandos p̃uidit. Alaiuis est
enĩ qđ nos saluatos gr̃a suȩ cognitionis
tores suȩ fidi in mundo disꝑsit: quã qd̃
nos saluandos potentia suȩ maiestatis

Expanded text:
um quotidie peccatorum umbracula evadit, um quotidie peccatorum umbracula evadit, nunquam salvandus venire meretur ad Christum. Unde dicit Apostolus: Gratia enim estis salvati per fidem, et hoc non ex vobis Dei donum estespondit Jesus et dixit ei: Quia dixi tibi: Vidi te sub ficu, credis; majus his videbis. Quid sit majus de quo dicit, ipse subsequenter aperit, futuram credentibus spondendo apertionem regni coelestis, et praedicandam mundo utramque unius suae naturam personae, quod revera multo excellentius est arcanum, quam quod nos in peccati adhuc umbra positos a se illuminandos praevidit. Majus est enim quod nos salvatos gratia suae cognitionis tores suae fidei in mundo dispersit, quam quod nos salvandos potentia suae majestatis
Abbreviated transcription (Latin):
tum: sed sub tegmine adhuc pecrati p̃mentis
abditũ. miscditer uidere dignatus est: pau¬
lo attestante qui ait. Qui benedixit nos
in om̃i benedictione spũali in cęlestib in
xp̃o: sic̃ elegit nos in ipso ante mundi
constitutionẽ. ut essemus sci & immacła¬
ti in conspectu eiꝰ incaritate. Et quidẽ fici
arbor aliquando in scͥpturis dulcedinẽ
tum est.qui seruat ficũ comedit fru¬
ctum eius. & qui custos est dñi sui głifi¬
cabit᷑: sed qi pͥmi parentes nr̃i reatu¬
de fici sibi
foliis succinctoria fe¬
cerunt:
potest arbor fici non in con¬
congrue
male dulcoratã genes humano consue¬
tudine peccandi signare: sub qua positos
electos suos adhuc. sed necđu electionis suȩ
gr̃am cognoscentes. quasi subficu constitu¬
tũ. nec se iam uidentẽ dñs uidet natha¬
nael. Nouit enĩ dñs qui st̃ eius. Quorum
saluationi: ipsum quoq nom tiathana el
aptissime conuenit. Natha nael namq

Expanded text:
tum, sed sub tegmine adhuc peccati prementis tum, sed sub tegmine adhuc peccati prementis abditum, misericorditer videre dignatus est, Paulo attestante, qui ait: Qui benedixit nos in omni benedictione spiritali, in coelestibus in Christo, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate . Et quidem fici arbor aliquando in Scripturis dulcedinem tum est: Qui servat ficum, comedit fructum ejus: et qui custos est domini sui, glorificabitur . Sed qde fici sibi foliis succinctoria fecerunt , potest arbor fici non incongrue male dulcoratam generi humano consuetudinem peccandi signare, sub qua positos adhuc electos suos, sed necdum electionis suae gratiam cognoscentes, quasi sub ficu constitutum, nec se jam videntem, Dominus videt Nathanael; novit enim Dominus, qui sunt ejus . Quorum salvationi ipsum quoque nomen Nathanael aptissime convenit; Nathanael namque
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ alio
in loco gererent᷑: io
est quomͦ
& ubi uocatus lit aphi¬
lippo. cũ iple ibi corporalit non esset
diuinȩ hic malestatis intuitũ considans. ꝓ¬
tinus eũ nonsolum rabbi. id est magistrũ:
sed & filiũ dĩ ac regẽ isrł. id est xp̃m confes¬
sus est. Et libet intueri: quã prudens lau
hunc uere ilrłitam. id est uirũ qui dm uide¬
re posset. eo qd dolũ minime haberet astru¬
xit: iste eũ non magistrũ tantũmͦ qui uti¬
lia preciꝑet. uerui etiã filiũ dĩ qui cȩlestia do¬
na tribueret. & regẽ isrł. id est popłi dm̃ ui¬
dentis religiosa deuotione fatet᷑: ut hac
confessione suũ quoq hunc regẽ. & se eius
regni militẽ significet. Potest aut̃ hȩc dñi
sententia qua dixit se nathanael pͥusquã
uocaret᷑ a philippo cu esset subficu uidisse.
suꝑ electionẽ sp̃ũalis irł. id est popłi xp̃ia¬
ni mystice intelligi: quẽ dñs necđu se ui¬
dentẽ. necdu ꝑ apł̃os eius ad fidi gr̃am uoca¬

Expanded text:
quae alio in loco gererentur, id est, quomodo et ubi vocatus sit a Philippo, cum ipse ibi corporaliter non esset, divinae hic majestatis intuitum 481 considerans, protinus eum non solum Rabbi, id est magistrum, sed et Filium Dei ac regem Israel, id est Christum, confessus est. Et libet intueri quam prudens laudhunc vere Israelitam, id est virum qui Deum videre posset, eo quod dolum minime haberet, astruxit; iste eum non magistrum tantummodo, qui utilia praeciperet, verum etiam Filium Dei, qui coelestia dona tribueret, et regem Israel, id est populi Deum videntis, religiosa devotione fatetur: ut hac confessione suum quoque hunc regem, et se ejus regni militem significet. Potest etiam Domini haec sententia, qua dixit se Nathanael, priusquam vocaretur a Philippo, cum esset sub ficu, vidisse, super electione spiritalis Israel, id est populi Christiani, mystice intelligi, quem Dominus necdum se videntem, necdum per apostolos ejus ad fidei gratiam voca
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis eiusdẽ artifice. ꝙ conditorem
dm̃ non ꝑspeculũ & in enigmate sicut
nunc. sed facie ad faciem ꝑspexerint:
De qua uisione dicit ipse petrus:
loquens de dño fidelib. In quẽ nunc
quoq non uidentes creditis: quẽ cum
uiditis exultabitis lȩticia inenartabili.

Expanded text:
civitatis ejusdem artificem, et conditorem civitatis ejusdem artificem, et conditorem Deum non per speculum, et in aenigmate sicut nunc, sed facie ad faciem conspexerint? De qua visione dicit ipse Petrus, loquens de Domino fidelibus: In quem nunc quoque non videntes creditis, quem cum videritis, exsultabitis laetiti
Abbreviated transcription (Latin):
nebit: testante apło ioħe qui eiusdem
suꝑnȩ ciuitatis claritatẽ describens.
dñs enĩ om̃ipotens tẽplum illius est.
& agnus. S bene nouerat qͥd diceret
cũ ait. dñe bonũ est nos hic esse: ꝙ re¬
uera solum hoĩs bonũ est intrare in
gaudiũ dñi suiꝰ & huic contẽplando
in ȩĩnum assistere. Unde merito nich
uinqua boni ueri habuisse putandus est.
cui reatu suo exigente contingit nuquã
sui facieni uidere creatoris. Qd si beatus
petrus głificatam xp̃i humatutatẽ con¬
te platus. tanto afficit᷑ gaudio. ut nul¬
latenus ab eiuis intuitu uelit secerni:
meruerint: Et si cũ duob tantũ scĩs
rati in monte hoĩs xp̃i speciem
uidere bonũ maximũ duxit: qͥs
sermo explicare. quis sensus ualet cõ¬
phendere quanta sint gaudia uistoꝵ.
cũ accesserint ad syon mont̾ẽ. & ciui¬
tate di uiuentis ierłm celestẽ. & multo¬
rũ miliũ angłoꝵ frequentiã: ipsumq

Expanded text:
nebit, testante apostolo Joanne, qui ejusdem nebit, testante apostolo Joanne, qui ejusdem supernae civitatis claritatem describens, Dominus enim omnipotens templum illius est, et agnus . Sed bene noverat quid diceret, cum ait: Domine, bonum est hic esse; quia revera solum hominis bonum est intrare in gaudium Domini sui, et huic contemplando in aeternum assistere; unde merito nihil unquam boni veri habuisse putandus est, cui reatu suo exigente contigit nunquam sui faciem videre creatoris. Quod si beatus Petrus glorificatam Christi humanitatem contemplatus, tanto afficitur gaudio, ut nullatenus ab ejus intuitu velit secerni, em videre meruerint? Et si cum duobus tantum sanctis, rati in monte hominis Christi speciem videre bonum maximum duxit, qui sermo explicare, quis sensus valet comprehendere, quanta sint gaudia justorum cum accesserint ad Sion montem, et ad civitatem Dei viventis Jerusalem, et multorum millium angelorum frequentiam, ipsumq
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenit & hoc qđ excessum eius que
c̃opleturus erat in ierłm dixisse me moran¬
tur: quia nimirũ unica laudis materia
fidelib suis fit passio redẽptoris: qui
quantomagis meminerint absq gr̃a¬
in pectore u̾sant. deuota semꝑ confessi¬
one testant᷑. Uerum quia quo amplius
quisq uitȩ cȩlestis dulcedinẽ degustat.
eo amplius fastidit om̃ia quȩ place¬
bant in infimis: merito petrus uisa
dñi & scõꝵ eius maiestate. repente cun¬
cta quȩ nouerat trena obluuscuͦ: solis
his quȩ uidet ꝑpetuo delectatur adhere¬
re dicens. Dne. bonũ est nos hic esse. Si
uil faciamus hic tria tab̃nacula: tibi
unũ: moysi unũ: & helyȩ unũ. Et qui¬
de beatus sicut alius eugłista testat᷑ ne¬
sciebat qͥd diceret: in eo qđ in cȩlesti con¬
uersatione tab̾nacula facienda puta¬
uit. In illa namq cȩlestis uitȩ gła. domꝰ
necessaria non erit: ubi diuinȩ contem¬
plationis luce om̃ia pacificante. aura
adu̾sitatis alicuius tim̃da nulla rema¬

Expanded text:
convenit et hoc quod excessum ejus, quem completurus erat in Jerusalem, dixisse memorantur: quia nimirum unica laudis materia fidelibus suis fit passio redemptoris: qui quanto magis meruerint ejus se grain pectore versant, devota confessione testantur. Verum quia quo amplius quisque vitae coelestis dulcedinem degustat, eo amplius fastidit omnia quae placebant in infimis, merito Petrus, visa Domini et sanctorum ejus majestate, repente cuncta quae noverat terrena obliviscitur, solis his quae videt perpetuo delectatur adhaerere, dicens: Domine, bonum est nos hic esse; si vis, faciamus hic tria tabernacula, tibi unum, Moysi unum, et Eliae unum. Et quidem beatus Petrus, sicut alius evangelista testatur , nesciebat quid diceret, in eo quod coelesti conversatione tabernacula facienda putavit. In illa namque coelestis vitae gloria domus necessaria non erit, ubi divinae contemplationis luce omnia pacificante, aura adversitatis alicujus timenda nulla rema
Abbreviated transcription (Latin):
curet. Unde in laudib ȩcclȩ loquit᷑ dñs.
Dulchrȩ sunt genȩ tuȩ sic̃ turturis. Et ue¬
rũ. Ecce tu pulchra es amica mea: ecce tu
pulchra. oculi tui columbarũ. Genas qͥppe
ut turturis habet anima: quȩ ab om̃i
impudicitiȩ peste castam se custodit &
immunẽ. Oculos habet columbarũ: quȩ
nulli nocere desiderans. etiã inimicos sim¬
plici amore contuet᷑. S utraq auis me¬
morata. qr gemitũ ꝓ cantu edere solet:

Expanded text:
curet. Unde in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: curet. Unde in laudibus Ecclesiae loquitur Dominus: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis . Et iterum: Ecce tu pulchra es, amipulchra es, oculi tui columbarum ; genas quippe ut turturis habet anima quae ab omni impudicitiae peste castam se custodit et immunem; oculos habet columbarum, quae, nulli nocere desiderans, etiam inimicos simplici amore contuetur. Sed et utraque avis memorata, quia gemitum pro cantu edere solet,
Abbreviated transcription (Latin):
parturturũ aut duos pullos colum¬
barũ. Hostia hȩc: pauꝑum erat. Pre¬
cepit quippe dñs in lege. ut qui pos¬
sent agnũ ꝓ filio uł filia simul ce tur¬
turẽ. siue columbam offertent: si qui
uͦ non sufficerent ad offerendũ agnũ:
duos lam turtures. uł duos columbȩ
fieri cũ đs esset. sed etiã cũ diues esset.
pauꝑ fieri dignatul est ꝓ nobis: ut nos
sua pauꝑtate limul &e humanitate. di¬
uitiarũ & diuinitatis suȩ donaret esse
participes. S libei paulisꝑ intueri: cur
hȩ maxime uolucres in hostiã dñi iubent᷑
offerri. Nam & abraham patriarcha tan¬
to ante legẽ tempore. has in holo caustũ
dñi legitur obtulisse: & in plerisq legis
cerimoniis qui mundandus esset ꝑ has
Columba gͦ simplicitatẽ. turtur indicat
castitatẽ: quia & colũba simplicitatis. &
castitatis amator est turtur: ita ut si con¬
iuge casu ꝑdiderit: non aliã ultra querere

Expanded text:
Par turturum, aut duos pullos columPar turturum, aut duos pullos columbarum. Hostia haec pauperum erat. Praecepit quippe Dominus in lege ut qui posset, agnum pro filio vel filia, simul et turturem sive columbam offerret; qui vero non sufficeret ad offerendum agnum, duos jam turtures, vel duos columbae fieri cum Deus esset, sed etiam cum dives esset, pauper fieri dignatus est pro nobis, ut nos sua paupertate simul et humanitate, divitiarum et divinitatis suae donaret esse participes. Sed libet paulisper intueri cur hae maxime volucres in hostiam Domini juberentur offerri; nam et Abraham patriarcha tanto ante legem tempore, has in holocaustum Domini legitur obtulisse, et in plerisque legis caeremoniis, qui murgo simplicitatem, turtur indicat castitatem; quia et columba simplicitatis, et castitatis amator est turtur, ita ut si conjugem casu perdiderit, non aliam ultra quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
uͥgo maria simul cũ filio quẽ genuit.
ab om̃i fuerit legis subiectione liberri¬
ma. Cũ enĩ dicat lex mulierẽ quȩ sus¬
cepto semine peꝑisset immunda decer¬
niꝰ & ꝑ longa tẽpora simul cũ ꝓle quam
genuisset oblatis dõ uictimis debere mun¬
dari: patet ꝓfecto. quia illam quȩ sine
uirilis susceptione seminis uͥgo peꝑit
una cũ filio qui natus est ei. neq ĩmun¬
dam describat: neq ꝑ hostias salutares
doceat esse mundandã. S sicut dñs ac
lalliator nr̃ qui diuinitus legẽ dedit. ap¬
parens in homine fieri uoluit sublege.
ut eos qui sub lege erant redimeret. ut
adoptionẽ filioꝵ reciꝑemus: ita etiam
beata genit̾y illius quȩ singłari pͥui¬
legio supra legẽ fuit: ꝓ ostendendo
tam̃ humilitatis exemplo legalib sub¬
di non refugit institutis: iuxta illud
uiri sapientis. Quanto magnus es: hu
milia te in om̃ib. Et darent inquit
hostiã scđm qd dictum est in lege dñi:¬

Expanded text:
virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, virgo Maria, simul cum Filio quem genuit, ab omni fuerit legis subjectione liberrima. Cum enim dicat lex, mulierem quae suscepto semine peperisset, immundam decerni, et per longa tempora simul cum prole quam genuisset oblatis victimis debere mundari, patet profecto quia illam quae sine virilis susceptione seminis virgo peperit, una cum Filio qui natus est ei, neque immundam describat, neque per hostias salutares doceat esse mundandam. Sed sicut Dominus ac Salvator noster, qui divinitatis legem dedit, apparens in homine, fieri voluit sub lege, ut eos qui sub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus; ita etiam beata genitrix illius, quae singulari privilegio supra legem fuit, pro ostendendo tamen humilitatis exemplo, legalibus subdi non refugit institutis: juxta illud viri sapientis: Quanto magnus es, tanto humilia te in omnibus . Et ut darent, inquit, hostia
Abbreviated transcription (Latin):
sisterent eũ dño sicut scͥptum est in lege
dñi: quia om̃e masculinũ adaꝑiens uul¬
uam scm̃ dño uocabit᷑. Precepit namq
lex ut mulier quȩ suscepto semine pepis¬
set filiũ immunda esset septẽ dieb: &
nometq aptaret: deinde etiã alios tri¬
ginta tres dies ab ingressu tẽpli ac uiri
thoro abstineret: donec quadragesimo
natiuitatis die filiũ cũ hostiis ad tẽplũ
dñi deferret: Primogenitũ aut̃ om̃e mas¬
culini sexus scm̃ dño uocari: atq ido
munda quȩq offerri do: immunda aut̃
Si aut̃ feminã peꝑisset mulier. immunda
fieri iussa est quatuor lecĩ dieb: et
seraginta sex dieb aliis. a templi ingres¬
su suspendi: donec octogesimo natiui¬
tatis die quȩ dies purgationis eius
uocabatur illꝯ se suamq sobolem ho¬
stis scificatura ueniret: ac sic demũ
ad thorum uiri libera rediret. Intue
amir s̃ rm̃i diligentius u̾balegis
quȩ ꝓposuimul: & uidebimus aꝑtissime
quã beatissima di genitrix & ꝑpetua

Expanded text:
no, sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium, immunda esset septem diebus, enomenque aptaret: deinde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum Domino vocari, atque ideo munda quaeque offerri Deo, immunda autem Si autem feminam peperisset mulier, immunda fieri jussa est quatuordecim diebus, et sexaginta sex aliis diebus a templi ingressu suspendi, donec octogesimo nativitatis die, quae dies purgationis ejus vocabatur, illa se suamque sobolem hostiis sanctificatura veniret, ac sic demum ad torum viri libera redire deberet. Intuediligentius verba legis quae proposuimus, et videbimus apertissime quam beatissima Dei genitrix, et perpetua