comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs dicentes. Morte moriatur.
Et ascender̃t de domo regis pͥn¬
cipes uuida ⁊ seder̃t inporta do¬
mus dñi. ⁊ accusabant ieremiã
sac̾dotes ⁊ ꝓpħe. Qui respondit.
Misit me dñs: ut ꝓpħ̾arẽ aduers
locũ istũ. Ecce in manibꝰ ur̃is sũ:
facite qͦd rectũ est in ocłis uestris.

Expanded text:
s dicentes: Morte moriatur. Et ascenderunt de domo regis principes Juda, et sederunt in porta domus Domini, et accusabant Jeremiam sacerdotes et prophetae. Qui respondit: Misit me Dominus, ut prophetarem adversum locum istum. Ecce in manibus vestris sum, facite, quod rectum est in oculis ve
Abbreviated transcription (Latin):
delphino in thenarũ deportatꝰ dr.
⁊ iechonias pͥmogenitũ uigintiqͥnq
annoꝵ. mediũ aũt ioachat qui &
sellũ dictus ẽ. inguititriũ annoꝵ. ⁊
terciũ mathaniam circiter octo
annoꝵ. Tulit gͦ ppłs t̾re medium
filiũ ioachat. ⁊ ꝯstituit eũ regem ꝓ
patre suo: qui tribꝰ mensibꝰ tantũ
regnauit in ierłm. Nã ut dicit
terre. centũ talenta argenti.⁊
unũ auri. ⁊ ꝯstituit regẽ ꝓ eo
fr̃em eiꝰ pͥmogenitũ elyachim sͥ
tributariũ. ⁊ mutato noĩe uocaũ
eũ ioachim. ut mutatio nominis
io achat in dolo sub spe honorãdi
eũ in egypto. Nã cũ uenisset in
reblata uinxit eũ: ⁊ ligatũ misit
cũ in carcerẽ ĩ egypto. De ioachim.¬
orro ioachim uingintiqͥnq
annoꝵ erat cũ regnare ce

Expanded text:
delphino in theatrum deportatus estet Jechonias, primogenitum, viginti quinque annorum, medium autem Joachaz, qui et Sellum dictus est, viginti trium annorum; et tertium Mathaniam, circiter octo annos . Tulit populus terrae medium filium Joachaz, et constituit eum regem pro patre suo; qui tribus mensibus tantum regnavit in Jerusalem. Nam, ut dicit terrae centum talenta argenti, et unum auri, et constituit regem pro eo fratrem ejus primogenitum Eliacim sibi tributarium . Et mutato nomine vocavit eum Joakin, ut mutatio nominis Joachaz in dolo, sub spe honorandi eum in Aegypto. Nam cum venisset in Reblata vinxit eum, et ligatum misit eum in carcerem in Aegypto. « Porro Joakim viginti quinque an
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd cũ audiss filiꝰ gamarie my¬
cheas. descendit ad pͥncipes ⁊ seni¬
ores domꝰ regis: qͥ sedebant in garos¬
philatio scribe. Qͥ cũ nunciass eis
que audierat: aduocauer̃t ad se
baruch. Qͥ cũ legiss om̃a uerba
corã eis: obstupuer̃t. ⁊ dixer̃t ei.
Abscqndere tu ⁊ ieremias: ⁊ nemo
sciat ubi sitis. Et ingressi ft̃ ad
regẽ. qͥ sedebat in domo hyemali
m̃se nono. ⁊ posita erat arula corã
eo plena prunis. Cumq legisset
iudi filiꝰ nathanie tres pagellas
ł qͣtuor. scidit rex uolum̃ scalpello
scribe. ⁊ piecit in ignẽ. doñ ꝯsu¬
meret᷑. quibꝰdã tñ ꝯtradicentibꝰ.
Et p̃cepit rex serus suis: nt comp̃¬
henderent baruch ⁊ ieremiã. Dñs
aũt abscondit eos. ⁊ dixit iterũ
dũs ad ieremiã. Scribe rursũ in
uolumine om̃s sermones quos
cõbussit ioachĩ. ⁊ suꝑaddes plures.
& p̃cipue ea que dicit dũs contra
ioachĩ. N erit ex eo qͥ sedeat suꝑ
soliũ dd̾. ⁊ cadauer eiꝰ ꝓicietur ad¬

Expanded text:
Quod cum audisset filius Gamariae Michaeas, descendit ad principes et seniores domus regis, qui sedebant in gazophylacio scribae. Qui cum nuntiasset eis, quae audierat, advocaverunt ad se Baruch. Qui cum legisset omnia verba coram eis, obstupuerunt, et dixerunt ei: Abscondere tu, et Jeremias, et nemo sciat ubi sitis. Et ingressi sunt ad regem, qui sedebat in domo hiemali mense nono et posita erat arula coram eo plena prunis. Cumque legisset Judi filius Nathaniae, tres pagellas vel quatuor, scidit rex volumen scabello scribae, et projecit in ignem donec consumeretur. Quibusdam tamen contradicentibus, praecepit rex servis suis, ut comprehenderent Baruch et Jeremiam; Dominus autem abscondit eos. Et dixit iterum Dominus ad Jeremiam: Scribe rursum in volumine omnes sermones, quos combussit Joakim, et superaddes plures, et praecipue ea quae dicit Dominus contra Joakim. Non erit ex eo, qui sedeat super solium David, et cadaver e
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes qͦd mycheas in diebꝰ eze¬
chie similia p̃dicass. ⁊ multi ꝓpħe
in diebꝰ regũ. nec aliqͥd a regibus
ꝑpessi sunt. s honorati. Clauserus
tũ pͥncipes ieremiã: ne publice p̃¬
dicaret. Dixitq tẽ dñs ad iere¬
miam. Tolle uolum̃ &e scribes
om̃a uerba que locutꝰ sum tibi
aduersꝰ iudam. ⁊ alias gentes. a
diebꝰ iosie. usq ad diẽ hanc:uo
cauit ieremias baruch filiũ nerie.
Et scripsit baruch ex ore ieremie
om̃s sermones dñi. Q dixit ad eũ
ieremias. Csausus sũ: nec ualeo ĩ¬
gredi domũ dñi. Ingredere gͦ tu
⁊ lege que scripsisti in die ieuinii
audiente ppło. ⁊ unu̾sis qͥ ueniuns
de ciuitatibꝰ suis. ⁊ fecit baruch si¬
cut p̃ceꝑat ei ieremias: sepe legeis
in domo dñi. Eactũ est aũt in
anno qͥnto ioachim in m̃se nono.¬

Expanded text:
diebus Ezechiae similia praedicasset, et multi prophetae in diebus regum, nec aliquid a regibus perpessi sunt, sed honorati. Clauserunt tamen principes Jeremiam, ne publice praedicaret. Dixitque tunc Dominus ad Jeremiam: « Tolle volumen, et scribes omnia verba quae locutus sum tibi adversus Judam, et alias gentes a diebus Josiae usque ad diem hanc, et convocavit Jeremias Baruch filium Neriae, et scripsit Baruch ex ore Jeremdixit ad eum Jeremias: Clausus sum nec valeo ingredi domum Domini. Ingredere ergo tu, et lege, quae scripsisti in die jejunii, audiente populo, et universis, qui veniunt de civitatibus suis. Et fecit Baruch, sicut praeceperat ei Jeremias, saepe legens in domo Domini. Factum est autem in anno quinto Joakim, in mense nono
Abbreviated transcription (Latin):
futura ĩminebat. Bos ⁊̃ aranti locutꝰ
ẽ. dicens in breni magis desituros
exercitũ ꝯtra augustũ adolescentẽ.
⁊ marcũ antoniũ. septingenta ta¬
lenta a nideis exigebat. Primus añ
herodes degalylea centum ferens
talenta fauorẽ cassii meruit. morã
alioꝵ indigne ferentis. Yfectus ẽ ⁊̃
herodes cũ cassio ad p̃liũ. qͥ ei adepta

Expanded text:
futura imminebat. Bos quoque aranti locutus futura imminebat. Bos quoque aranti locutus est dicens; « In brevi magis desituros exercitum contra Augustum adolescentem et Marcum Antonium septingenta talenta a Judaeis exigebat. Primus autem Herodes de Galilaea centum ferens talenta, favorem Cassii meruit, moram aliorum indigne ferentis. Profectus est etiam Herodes cum Cassio ad praelium, qui ei, adepta
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ. annis ducentis qͥnqͣginta septẽ.¬
pꝰ sub ꝯsulibꝰ res acta ẽ annis qͣdrin¬
gentis qͣdraginta qͣtuor. Obiit aute
cesar anno etatis sue qͥnqͣgesimoserto
corpꝰq eiꝰ ꝓ rostris cobustũ est. Statuit
aũt ppłs in foro solidã colunã lapidis
numidici inigurti ꝓpe pedũ. Suꝑ quã
tumulatꝰ est. q̃ & iulia dicta ẽ. Cente¬
simoͣ die ante mortẽ eiꝰ cecidit fulm̃
ante statuã eiꝰ in foro. ⁊ de noĩe eius
suꝑscripto .e. licterã capitalẽ abru¬
pit. Nocte p̾cedenti diẽ obitꝰ eius. fe
nestre thalami eiꝰ cũ tanto strepitu
domũ estimaret. Eodẽ die cũ iret in
capitoliũ. date se ei litt̾e indice ᷤᷤ mor¬
tis ĩminentis. Que dũ referretur
occis. in manu eiꝰ ñctũ solute inuẽte
st̃. Die sequenti apparuer̃t tres soleᷤ
in oriente. qͥ paulatĩ in unũ corpus
solare redacti st̃. significantes quod
⁊ augusti in monarchiã rediret. ł
potiꝰ qͦd noticia trim dĩ ⁊ uniꝰ toti orbi

Expanded text:
ptem annis ducentis quadraginta. Post, sub consulibus res acta est annis quadringentis quadraginta quatuor. Obiit autem Caesar anno aetatis suae quinquagesimo sexto, corpusque ejus pro rostris combustum est. Statuit autem populus in foro solidam columnam, lapidis Numidici viginti prope pedum, super quam tumulatus est, quae et Julia dicta est. Centesimo autem die ante mortem ejus cecidit fulmen super statuam ejus in foro, et de nomine ejus super scripto, C litteram capitalem abrupit. Nocte praecedente diem obitus ejunestre thalami eius cum tanto strepitu domum aestimaret. Eadem die cum iret in Capitolium datae sunt ei litterae indices mortis imminentis. Qui dum referretur occisus, in manu ejus nondum solutae inventae sunt. Die sequenti apparuerunt tres soles in oriente, qui paulatim in unum corpus solare redacti sunt, significantes quod et Augusti in monarchiam rediret. Vel potius, quia notitia Trini Dei, et unius toti orbi
Abbreviated transcription (Latin):
ost redier̃t a studio filii filios.
eiꝰ. ⁊ erat alexander acerrimus
ꝑorator. Quoꝵ unꝰ aristobolꝰ filiam
salome amite sue dux̃ uxorẽ. alter
filiã regis capadocũ. Iãq licentus

Expanded text:
 redierunt a studio filii ejus, et erat Alexander acerrimus perorator. Quorum unus Aristobulus filiam Salomae amitae suae duxit in uxorem; Alter filiam regis Cappadociae. Jamque licentius
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to qͦ iã aꝑte declaratꝰ fuit successo
Pinde p̃dicti fr̃s: de morte patris t
tabant occulte. Quod p̃sentiens pat̾
a se eos eiecit. Hii uͦ romã naiugae¬
runt: ut iniuriã patris deferrent ad
cesarem.

Expanded text:
jam aperte declaratus fuerat successor. Proinde praedicti fratres de morte patris occulte tractabant. Quod praesentiens pater a se eos rejecit. Hi vero Romam navigaverunt, ut patris injuriam deferrent ad Caesarem.
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ sexta uisio damelis
q̃ qͣrta ẽ in daniele. s iero¬
nĩmꝰ sextã eã uocat in ꝓ logo a¬
bacuch & ħ chaldaice scͥpta est.
Factũ ẽ ut cyrꝰ & dariꝰ obsiderent
balthasar in babylone. Baltha¬
sar uͦ fecit gͣnde ꝯuruiũ optima¬
tib suis mille. & fecit ut affer¬
rent᷑ uasa q̃ asportau̾at nabu¬
chodonosor auus suus de tẽplo
dñi. & bibebant in eis rex & op¬
timates & urores & concubine
eiꝰ. & laudabant deos suos. Scd̃m
iosephũ sollẽnitas erat in baby

Expanded text:
 sexta visio Danielis, quae quarta est in Daniele, sed Hieronymus sextam eam vocat in prologo Habacuc, et haec Chaldaice scripta est. Factum est ut Cyrus et Darius obsiderent Baltassar in Babylone. » Baltassar vero fecit grande convivium optimatibus suis mille, et fecit ut afferrentur vasa, quae asportaverat Nabuchodonosor avus suus de templo Domini, et bibebant in eis rex, et optimates, et uxores, et concubinae ejus, et laudabant deos suos . » Secundum Josephum, solemnitas erat i
Abbreviated transcription (Latin):
qr d̾s excelsus ded̾at regnum
patͥ tuo & ñ cognouit. ꝓpt̾ea
fenũ ut bos comedit. don cogno¬
sceret. Tu ꝙͦ cũ scires ħ oĩa. ad¬
uersꝰ dm̃ celi eleuatꝰ es & uasa
eiꝰ ꝓphanasti. tradens ea manib
immundis & bibens in eis dõs
laudasti. qͥ nͨ uiuunt nͥ senti¬
unt. dm̃ uͦ qͥ flatũ tuũ in ma¬
appensio. diuisio. & ẽ sensꝰ. Nu¬
merauit d̃s regnũ tuũ: & cõple¬
uit illud. Et ẽ dictũ ꝑ simile
pecunie. q̃ numerata tollit᷑. &
abscondit᷑. Appensꝰ es in statera
Diuisũ ẽ regnũ tuũ & datũ est
medis & ꝑsis. uł fractũ ẽ regnũ
tuũ. Nã phares fragm̃tũ signifi¬
cat. Ꝙ tradidit rex munera da¬
nieli. q̃ ꝓmisat. Eadem nocte
capta ẽ babylon. Nã cyrꝰ diuise¬
rat eufraten longe a ciuitate
ꝑ plures riuos. ut alueũ qͥ in¬
fluebat in ciuitatẽ uadabilẽ fa¬
ceret ꝑ ip̃m ingͣssi st̃ hostes
in ciuitatẽ sub muro & int̾fedꝰ
ẽ balthasar & successit ei dariꝰ

Expanded text:
quod Deus excelsus dederat regnum patri tuo, et non cognovit. Propterea fenum, ut bos, comedit, donec cognosceret. Tu quoque cum scires haec omnia, adversus Deum coeli elevatus es; et vasa ejus profanasti tradens ea manibus immundis, et bibens in eis, deos laudasti; qui nec vivunt, nec sentiunt, Deum vero qui statum tuum in maappensio, divisio. Et est sensus: « Numeravit Deus regnum tuum, » id est complevit illud, et est dictum per simile pecuniae, quae numerata tollitur, et absconditur, « appensus es in statera, divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis, » vel fractum est regnum tuum: nam Phares fragmentum significat. Et tradidit rex munera Danieli, quae promiserat. Eadem nocte capta est Babylon. Nam Cyrus diviserat Euphratem longe a civitate per plures rivos, ut alveum, qui influebat in civitatem, vadabilem faceret, et per ipsum ingressi sunt hostes in civitatem sub muro, et interfectus est Baltassar
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos. Qͥ legerit scͥpturã hanc &
int̾precationẽ dixerit. pͬpura uesti¬
etͣ. torquẽ aureã habebit in collo.
& t̾ciꝰ erit in regno meo. id÷ unꝰ e¬
rit tͥũ pͥncipũ qͥ p̾sunt sat᷑pis. Illi
autẽ ñ potuer̃t scͥpt̾ã leg̾e. sẜ in¬
gressa ẽ regina ñ uxor scd̃m por¬

Expanded text:
hanc, et interpretationem ejus dixerit, purpura vestietur, torquem auream habebit in collo, et tertius erit in regno meo, id est unus erit trium principum, qui praesunt satrapis. » Illi autem non potuerunt scripturam legere. Et ingressa est regina, non uxor, secundum Por
Abbreviated transcription (Latin):
Fabulant᷑ hebrei qd̾ balthasar
incellexerat.Lxx. annos captiuita¬
tis qͦs p̾dixerat ieremias fluxisse.
& tñ hebrei ñ erant lib̾ati a uiris¬
dicione sua. Unde exultabat. ꝙ dii
suis gr̃as agebat. Sane illa annoꝵ
septuagena ñdũ fluxerat. s septi¬
ma decas iã cͣrebat. In eadẽ hora
apparuit ꝯtͣ eũ manꝰ scͥbens in ꝑa¬

Expanded text:
Fabulantur Iudei quod Balthasar intellexerat LXX annos captivitatis, quos predixerat Ieremias, fluxisse, et tamen Hebrei non erant liberati a iurisdictione sua. Unde exultabat et diis suis gratias agebat. Sane illa annorum septuagena nondum fluxerat, sed septima decas iam currebat. In eadem hora apparuit contra eum manus scribens in pa
Abbreviated transcription (Latin):
ri in oĩb deferebat. Qd̃ aũ ead̃
nocte uisionis capta sit ciuitas
apparet in ysaia qͥ loqñs ad bal-¬
thasar ait. Pone m̃sã. contem¬
plare in specula comedentes &
bibentes. surgite pͥncipes arri¬
pite clipeos. Qͥdã tradt̃ qd̾ mat̃

Expanded text:
 in omnibus deferebat. Quod autem eadem nocte visionis capta sit civitas, apparet in Isaia qui loquens ad Baltassar ait: « Pone mensam, et contemplare in specula comedentes, et bibentes, surgite principes, arripite clypeos . Quidam t
Abbreviated transcription (Latin):
minister dixit. Quantũ hoc ẽ. ut
apponã centũ uiris: S ita intelli¬
gendũ est. Ut apponã etiã centum
uiris: ne dũ ppłoͦ Uel forte duos
tm̃ panes pͥmitiaꝵ apposuit centũ
uiris dicens. Hec dicit dñs. Come¬
dent. ⁊ suꝑerit.  factũ est ita mi¬
raculose: iuxta uerbum domini.

Expanded text:
minister dixit: « Quantum est hoc, ut minister dixit: « Quantum est hoc, ut apponam centum viris. Sed intelligendum, ut apponam, etiam centum viris, nedum populo. Vel forte duos tantum panes primitiarum apposuit centum viris, dicens: « Haec dicit Dominus. Comedent, et supererit: » Et factum est ita miraculose juxta verbum Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui egressus ut colligeret herbas
agrestes: inuenit qͣi uitẽ siluestrẽ:
& collegit ex ea coloqͥntidas. nesci¬
ens qͥd esset. ⁊ ꝯcidit in ollã pulm̃¬
ti. He st̾ agrestes cucurbite ama¬
rissime: minores his que in ortis
nascunt᷑. Uel ut quidã dicunt her¬
ba est qͣi uitis se diffundens in sepibꝰ.
fructu modico. purpureo. ⁊ rotundo.
cũ maturꝰ est. Cũq gustassent recũ¬
bentes de coctione hac: clamauer̃t.
Mors in olla uir dĩ: id ẽ amaritu¬
do qͣi in morte. ł mortifera. Aalla¬
tam farinã misit in ollã: ⁊ dulcora¬
ta ẽ esca. Uir aũt quidã detulit
panes ordeaceos. ⁊ frum̃tũ nonum
in pera: id ẽ grana ꝯfricata. N est
intelligendũ de panibꝰ primitiar
qui offerebant᷑ in pentecoste. neq
de polenta que offert᷑ in pascha: s
quia fames erat ui t̾ra. festinanter
de tritico adhuc recente fecerat iste
panes. Quos fecit helyseus apponi
ppło. Quidã dicunt centũ uiris. qi

Expanded text:
Qui egressus, ut colligeret herbas Qui egressus, ut colligeret herbas agrestes, invenit quasi vitem silvestrem, et collegit ex ea colocynthidas nesciens quid esset, et concidit in ollam pulmenti . Hae sunt agrestes cucurbitae amarissimae, minores his quae in hortis nascuntur; vel, ut quidam dicunt, herba est, quasi vitis se diffundens in sepibus, fructu modico, purpureo et rotundo, cum maturus est. Cumque gustassent recumbentes de coctione hac clamaverunt: « Mors in olla, vir Dei! » id est amaritudo quasi in morte, vel mortifera. Et allatam farinam misit in ollam, et dulcorata est esca. Vir autem quidam detulit ovum in pera, id est grana confricata. Non est intelligendum de panibus primitiarum, quae offerebantur in Pentecoste, neque de polenta, quae offertur in Pascha. Sed quia fames erat in terra festinanter de tritico adhuc recente fecerat iste panes, quos fecit Elisaeus apponi populo. Quidam dicunt centum viris, quia
Abbreviated transcription (Latin):
In amaritudine ẽ: ⁊ dñs celauit a
me. Et at mulier. Nunqͥd petii
filiũ a te: Quasi diceret. Michi ñ
petenti dedisti filiũ: in ꝑniciẽ meã
Nunqͥd ñ dixi tͥ. ne illudas me:
Illusionẽ uocat. dari filiũ a dño:
⁊ tam cito auferri. Q ait ille ad
giezi. Tolle baculũ meñ ⁊ uade. ⁊
ne facias morã. ł aliquẽ salutan¬
do. ł respondendo salutanti: ⁊ po¬
nes bacłm meũ suꝑ faciẽ pueri.
Cũq abisset: ait mulier ad helyse¬
um. Uiuit dñs: ñ dumnittam te.
Et secutus ẽ eam. ⁊ reuersus est
gier in occursũ eiꝰ dicens. N sur¬
rexit puer. Et ingressus helyseus:
incubuit suꝑ puerũ. Et ꝯtrahens
se: coaptauit m̃bra sua m̃bris eiꝰ.
& cũ orasset. calefacta ẽ caro pueri.
⁊ oscitauit puer. & aperuit oculos.
Quẽ cũ reddisset matri iuiuentem.
reuersꝰ est in galgala. Hunc locum
sepe frequentabat helyseus: tum ꝓ
religione loci. tum quia ibi natꝰ est.
sius. Coque pulmentũ filiis ꝓpħaꝵ.

Expanded text:
in amaritudine est, et Dominus celavit a me. Et ait mulier: Nunquid petivi filium a te. » Quasi dicat: Mihi non petenti dedisti filium in perniciem meam. « Nunquid non dixi tibi: Ne illudas me? » Illusionem vocat dare filium a Domino et tam cito auferri. Et ait ille ad Giezi: « Tolle baculum meum, et vade, et ne facias moram, vel aliquem salutando, vel respondendo salutanti, et pones baculum meum super faciem pueri. » Cumque abiisset, ait mulier ad Elisaeum: « Vivit Dominus, non dimittam te. Et secutus est eam. Et reversus est Giezi in occursum ejus dicens: Non surrexit puer. » Et ingressus Elisaeus incubuit super puerum, et contrahens se coaptavit membra sua membris ejus. Et cum orasset calefacta est caro pueri, et oscitavit puer, et aperuit oculos. Quem cum reddidisset matri viventem, reversus est in Galgala. Hunc locum saepe frequentabat Elisaeus, tum pro religione loci, tum quia ibi natus est, is: Coque pulmentum filiis prophetarum.
Abbreviated transcription (Latin):
seruus tuus quoꝗͣ. At ille. Nonne
homo in occursũ tuũ: Accepisti ar¬
gentũ ut emas possessionẽ: sed &¬
lepra naaman adherebit tibi. et
semini tuo in sempiternũ. A egres ¶Nec p̾ea rog̃it᷑ leqt᷑¬
giezi filiũ habuisse leprofum. nec
posterũ. Certum est de giezitis qͦd
lepra symonie respersi funt.
actũ ẽ d securi. ⁊ aorisia syroꝵ.¬
cũ eẽt helyseus cũ filiis ꝓpħarũ
incidentibꝰ ligna ad iordanẽ: oecidit
ferrũ securis unius in aquã. Cumq
eularet ille: misit helyseus lignũ
Iin aquã ubi ceciderat ferrũ. Inata¬
uit ferrũ: ⁊ tulit illud. Porro rex
syrie pugnabat ꝯtra isrł: ⁊ sepe po¬
nebat seruos suos in insidiis. quaᷤ
cauebat rex ifrł helyseo sibi mani¬
festante abscondita syroꝵ. Et tur¬
batus rex syrie: ait seruis suis. Qͥs
ur̃m ꝓditor est mei apud regẽ ifrł
Et ait unus. Nequaꝗͣ: s helyseus
indicat regi ifrł quecũq loqueris ĩ

Expanded text:
servus tuus quoquam. At ille: Nonne servus tuus quoquam. At ille: Nonne homo in occursum tuum. Accepisti argentum, ut emas possessiones. Sed lepra Naaman adhaerebit tibi, et semini tuo in sempiternum. Et egressus est ab eo leproGiezi filium habuisse leprosum, nec posterum. Certum est autem de Giezitis, quod lepra Simoniae respersi sunt. CAP. IX. De securi et acrisia Syrocum esset Elisaeus cum filiis prophetarum, incidentibus ligna ad Jordanem, cecidit ferrum securis unius in aquam . Cum ejularet ille, misit Elisaeus lignum in aquam, ubi ceciderat ferrum, et natavit ferrum, et tulit illud. « Porro rex Syriae pugnabat contra Israel, » et saepe ponebat servos suos in insidiis, quas cavebat rex Israel, Elisaeo sibi manifestante ascondita Syrorum. Et conturbatus rex Syriae, ait servis suis: Quis vestrum proditor est mei apud regem Israel. Et ait unus: Nequaquam, sed Elisaeus indicat regi Israel quaecunque loqueris in
Abbreviated transcription (Latin):
locaustũ aut uictimã diis alienis:
nisi año. Unũ est qͦd mutare nõ
possũ. Cũ iunitit᷑ rex suꝑ manum
meã. ⁊ adorat in templo reminoꝵ:
oportet me sunul adorare. Ora cdñm:
ut ñ imputet mͥ hoc. ⁊ abiit naa¬
mau electo terre tp̃r: id ẽ cũ elegiss
terrã ad portandũ Hebreꝰ sic habet.
Abiit ab eo aliqͣnto terre spacio. Pã¬
dem ambiguitas in genesi legitur.
Erat q uernũ tempꝰ: ⁊ ingredieba
ephrata. Hebreꝰ habet adhuc spaci¬
um terre erat. ⁊ ingredieba ephra¬
ta. Et sic latin intpres posuit elec¬
tũ tempꝰ. ł uernũ ꝓspacio. Cu¬
currit aũt post naaman giezi: ut
aliqͥd acciꝑet ab eo: ⁊ ait. Dñs m̃s
misit me dicens. Uener̃t ad me duo
adolescentes ex filiis ꝓpħarũ: da eis
talentũ argenti. ⁊ uestes duplices. At
ille dedit illi duo talenta ⁊ uestes:
etiã tradidit ei pueros qͥ deferreis
ea: & abscondit ea in domo. Cumq
uesꝑi staret corã helyseo: ait. Unde
uenis giezi᷑ Qͥ respondit. N iuit

Expanded text:
ictimam diis alienis, nisi Domino. Unum est quod mutare non possum, cum innititur rex super manum meam, et adorat in templo Remmon, oportet me simul adorare. Ora Dominum ut non imputet mihi hoc: « Et abiit Naaman electo terrae tempore, « id est cum elegisset terram ad portandum. Hebraeus sic habet: « Abiit ab eo aliquanto terrae spatio. » Eadem ambiguitas in Genesi legitur: « Eratque vernum tempus, et ingrediebatur Ephrata . » Hebraeus habet: « Adhuc spatium terrae erat, et ingrediebatur Ephrata. » Et sic Latinus interpres posuit electum tempus, vel vernum pro spatio. Cucurrit autem Giezi post Naaman, ut aliquid acciperet ab eo, et ait: « Dominus meus misit me ad te dicens: « Venerunt ad me duo adolescentes ex filiis prophetarum, da eis talentum argenti et vestes duplices. At ille dedit ei duo talenta, et vestes, et tradidit ei pueros qui deferrent ea, et abscondit ea in domo. » Cumque vespere staret coram Elisaeo ait: Unde venis, Giezi? Qui respondit: Non ivit
Abbreviated transcription (Latin):
Nequaꝗͣ dñe: s ego ⁊ mulier ista ꝯ¬
dixeramꝰ de filiis nr̃is comedendis:
& comedimꝰ filiũ meũ: hec autẽ ab¬
scondit filiũ suũ. ⁊ ꝯtristatus rex
uehement̾. scidit uestim̃ta sua: et

Expanded text:
Nequaquam, domine, sed ego, et mulier ista cNequaquam, domine, sed ego, et mulier ista condixeramus de filiis nostris comedendis, et comedimus filium meum; haec autem abscondit filium suum. » Et contristatus est rex vehementer, et scidit
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ iurũ quẽ queritis. & dux̃ eos
in samariã. Et orante helyseo ape¬
ruit dñs ocłos eoꝵ: & uider̃t se esse
in medio samarie. ⁊ hostes circum¬
dantes. Et dixit rex isrł ad helyseũ.
Pcutiã eos pater miͦ Qͥ respondit.
Nequaꝗͣ dñs enĩ adduxit eos: sed
prebe eis hospitalitatẽ affluenter.
Quo facto. redier̃t syri ad ꝓpria: nͦ
ultra in diebꝰ helysei uenerunt latͦ¬
benadab rex syrie obsidebat
samariã. Et facta ẽ fames in sama¬
ria. ut uenderet᷑ caput asini octo¬
ginta argenteis nũmismatibꝰ. ⁊ qͣrta
pars cabi stercoris colũbarũ quinqsle
argenteis. Noc ut dicit iosephꝰ ꝯcdie¬
bant cibos ꝓsale. Tradunt quidã
noĩe stercoris dici uesiculã columbe
in qua reꝑiebant᷑ grana deforis al¬
lata. Cumq transiret rex ꝑ murũ
uit mulier ad eũ. Salua me dñe rex
Qͥ suspicatus qͦd quereret aliqͥd ab
eo. ⁊ cõmotus: respondit. N saluet
area an de torculari: Que respondit.

Expanded text:
obis virum, quem quaeritis: et duxit eos in Samariam. » Et orante Elisaeo « aperuit Dominus oculos eorum, et viderunt se esse in medio Samariae, » et hostes circumstantes. « Et dixit rex Israel ad Elisaeum: Percutiam eos, pater mi? Qui respondit, Nequaquam: » Dominus enim adduxit eos, sed praebe eis hospitalitatem affluenter. Quo facto redierunt Syri ad propria, nec ultra in diebus Elisaei venerunt latrBenadad rex obsidebat Samariam, et facta est fames in Samaria, ita ut venderetur caput asini octoginta argenteis numismatis, et quarta pars cabi stercoris columbarum quinque argenteis . » Hac, ut ait Josephus, condiebant cibos pro sale. Tradunt quidam nomine stercoris dici vesiculam columbae, in qua reperiebantur grana de foris allata. Cumque transiret rex Israel pquaedam mulier ad eum: « Salva me, domine rex. » Qui suspicatus quod quaereret aliquid ab eo, commotus respondit: « Non salvat area, an de torculari? Quae respondit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nescitis quia filiꝰ homicide. qͥ scił
occidit naboth misit ut p̃cidatus
caput meũ: Phibete intͣre nuntiũ
donec ueniat rex: qui ꝓhibebit ei
qͦd iusserat. Cũq suꝑuenisset rex:
ait helyseus. Cras hac hora erit ĩ
porta samarie modiꝰ simile ꝓstate¬
re uno: ⁊ duo modii oidei similit̾.
Q irrisit eũ unꝰ eoꝵ suꝑ quoꝵ manꝰ
rex incũbebat: dicens hoc ẽẽ ĩpossi¬
bile. Cui helyseus. Uidebis: ⁊ non
comedes. Porro qͣtuor lepsi erant
enĩ dñs syros. sonitus exercitꝰ mag¬
ni mittens suꝑ eos: fugertq ani¬
mas suas tm̃ saluare cupientes:
intͣntes lepsi: comeder̃t. Tollentesq
de p̃da iuxta cor suũ: nunciaueruis
portariis urbis syros abiisse. Suspi¬
catus aũt rex isrł syros simulasse
fugam ⁊ latere: muisit duos in eqͥs
qui explorarent ouĩa. usq ad iorda¬
nem. Qui cũ reuersi nunciassent sy¬
ros fugisse: egressus ppłs diripuit ca¬
stra. Et uendebat᷑ simila ⁊ ordeum:
iuxta uerbũ helysei. Dux aũt qui

Expanded text:
« Nescitis quia filius homicidae, » qui scilicet occidit Naboth, « misit ut praescidatur caput meum. Prohibete intrare nuntium, donec veniat rex, » qui prohibebit ei quod jusserat. Cumque supervenisset rex, ait Elisaeus: « Cras hac hora erit in porta Samariae modius similae pro statere uno, et duo modii hordei similiter . » Et irrisit eum unus eorum super quorum manus rex incumbebat, dicens hoc esse impossibile. Cui Elisaeus: « Videbis, et non comedes. » Porro quatuor leprosi erant enim Dominus Syros, et sonitus exercitus magni, mittens super eos, fugeruntque, animas suas tantum salvare cupientes, et intrantes leprosi comederunt, et tollentes de praeda juxta cor suum, nuntiaverunt portariis urbis Syros abiisse. Suspicatus autem rex Israel Syros simulasse fugam, et latere, misit duos in equis, qui explorarent omnia, usque ad Jordanem. Qui cum reversi nuntiassent Syros fugisse, egressus populus diripuit castra, et vendebatur simila, et hordeum juxta verbum Elisaei. Dux autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
puer. egressus ẽ ad patrẽ ad messo¬
res: & egrotauit. Cũq clamasset
caput meũ doleo: remisit eum
pater ad matr̾ẽ suã. ⁊ mortuꝰ est.
Et collocauit eũ mater suꝑ lectũ
uiri dĩ. ⁊ clausit hostiũ: & uocas
iurũ suũ. ait. Currã ad uirũ dei:
sr & reuertar. Qui respondit. Ho¬
m die ñ sunt kalende. nec sabbatũ.
Cur ibis: Istis enĩ diebꝰ. ꝓphete et
doctores solebant frequentari⁊ au¬
diri. ⁊tollens unũ de pueris secũ:
sedeus in asino uenit ad uirũ dĩ.
in montẽ carmeli. Qͥ cũ uidisset
eam: ait ad gyezi. Ecce sunamitis
illa. Occurre. ⁊ dic ei. Recte ne a¬
gitur circa te ⁊ iurũ tuũ ⁊ filiumͦ
Que respondit. Recte. E nota qr
semꝑ helyseus hospitã suã uocabat

Expanded text:
puer, egressus est ad patrem ad messopuer, egressus est ad patrem ad messores, et aegrotavit. Cumque clamasset bis: « Caput meum doleo, » remisit eum pater ad matrem suam, « et mortuus est. Et collocavit eum mater super lectum viri Dei, et clausit ostium, et vocans virum suum ait: Curram ad virum Dei, et revertar. Qui respondit: Hodie non sunt Kalendae, nec Sabbatum, cur ibis? » Istis enim diebus prophetae et doctores solebant frequentari et audiri. Et tollens mulier unum de pueris secum, sedens in asino, venit ad virum Dei in montem Carmeli. Qui cum vidisset eam, ait ad Giezi: Ecce Sunamitis illa. Occurre, et dic ei: Rectene agitur circa te, et virum tuum et filium. Quae respondit: Recte? Et nota quod semper Elisaeus hospitam suam vocabat
Abbreviated transcription (Latin):
ce erat ibi mulier magna. ñ tam
corꝑe quã sapientia. Que intelli¬
gens uirũ dĩ ẽẽ: tenuit eum ut
comederet panẽ. Cuniq frequent̃
diu̾teret ad eam helyseus. suafit
mulier uiro suo ut facerent ei ceua¬
culũ paruũ. ⁊ ponerent in eo lec¬
tulũ. ⁊ mensã. ⁊ sellã ⁊ candelabrũ.
Et rediens helyseus: reqͥeuit ibi.
& ait ad gyezi. Uoca sunamitẽ
hanc: ⁊ loquere ad eã. Qͥd uis ut
faciat dñs m̃s tibi: Loquet᷑ regi
dit. In medio pplĩ mei habito. Qsi
diceret. Uallata sũ ꝓpinquis: ⁊ nullꝰ
inquietat me. Cumq quereret he¬
lyseus qͥd uellet: dixit gyezi ad
eum. Filiũ ñ habet: ⁊ uir eiꝰ senex
isto.⁊ in hac eadẽ hora si uita comeᷤᷤ
fuerit: habebis in utero filiũ. He¬
breus sic habet. In tp̃r isto. ciun
tempꝰ uite subaudi adhuc erit tͥ:
habebis. ⁊ cet̾a. Que respondit.
Noli uir dĩ mentiri ancille tue.
Scepit tñ mulier ⁊ peꝑit: iuxta¬
uerbũ helysei. Cumq creuiss

Expanded text:
 erat ibi mulier magna, non tam corpore quam sapientia, quae intelligens virum Dei esse, tenuit eum, ut comederet panem . Cumque frequenter diverteret ad eam Elisaeus, suasit mulier viro suo ut faceret ei coenaculum parvum, et poneret in eo lectulum, et mensam, et sellam, et candelabrum. Et rediens Elisaeus requievit ibi, et ait ad Giezi: « Voca Sunamitidem hanc, et loquere ad eam: Quid vis, ut faciat dominus meus tibi? Loquetur pro dit: In medio populi mei habito, » quasi diceret. Vallata sum propinquis, et nullus inquietat me. Cumque quaereret Elisaeus quid vellet, dixit Giezi ad eum, filium non habet, et vir ejus senex isto, et in hac eadem hora, si vita comes fuerit, habebis in utero filium. Hebraeus sic habet: In tempore isto cum tempus vitae, » subaudi, adhuc erit tibi, habebis, etc. Quae respondit: « Noli, vir Dei, mentiri ancillae tuae. » Concepit tamen mulier, et i. Cumque crevisset
Abbreviated transcription (Latin):
Stetit itaq naaman ⁊ eqͥtatus eiꝰ
ad ostiũ domꝰ helysei. Qͥ misit ad
eũ dicens. Lauare septies in iordane:
⁊ mundaberis. Cũq abiret uaamas
indignans qͦd ñ tetigisset eũ inuo¬
cans nom̃ dñi: dixer̃t ei serui sui
Si rem grandẽ dixiss tibi ꝓpheta
facere debueras. Entomagis qͦd
modicũ est: Descendit gͦ ⁊ lauit
in iordane septies: & nuudatus ẽ.
Et rediens stetit corã helyseo: ⁊ ait.
Scio quia ñ sit aliꝰ ds̃ in unquersa
terra: nisi in isrł. Et obtulit ei be¬
nedictionẽ. Cumq renuenti uim
faceret: ait helyseus. Uiuit dñs:
quia ñ accipiã. E ait naamani.
Obsecro ut tollã onus duoꝵ bur¬
donũ de terra hac. Est aũt burdo:
ex equo ⁊ asina. Scd̃m qͦs dã tulit
terram. ut sterneret eã in templis
ydoloꝵ ut stans suꝑ eã adoraret
dñm dm̃ terre isrł: ne offenderet

Expanded text:
Naaman, et equitatus ejus ad ostium Elisaei. Qui misit ad eum dicens: « Lavare septies in Jordane et mundaberis. » Cumque abiret Naaman indignans, quod non tetigisset eum, invocans nomen Domini, dixerunt ei servi sui: « Si rem grandem dixisset tibi propheta, facere debueras, quanto magis quod modicum est? Descendit ergo, et lavit se in Jordane septies, et mundatus est. » Et rediens stetit coram Elisaeo, et ait: « Scio quod non sit Deus alius in universa terra nisi in Israel. Et obtulit ei benedictionem. » Cumque renuenti vim faceret, ait Elisaeus: « Vivit Dominus, quia non accipiam. Et ait Naaman: Obsecro ut tollam onus duorum burdonum de terra hac. » Est autem burdo ex equo et asina. Secundum quosdam tulit terram, ut sterneret eam in templis idolorum, ut stans super eam adoraret Deum terrae Israel, ne offenderet
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Tulit q secũ licteras regis sẏrie
ad regẽ isrł: in hec uerba. Scito q
miserĩ ad te naaman: ut cures eñ
a lepra. Et audiens rex isrł blas¬
phenuã: scidit uestim̃ta sua. ⁊ auł.
Nunqͥd ds̃ ego sũ. ut curẽ hominẽ
lepsum: Occasiones querit adu̾sũ

Expanded text:
rum. « Tulitque secum litteras regis Syriae ad regem Israel, in haec verba: Scito quia miserim ad te Naaman, ut cures eum a lepra. Et audiens rex Israel blasphemiam, scidit vestimenta sua, et ait: Nunquid ego Deus sum, ut curem hominem leprosum? Occasion
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ fami. Uel ẽ locutio. De hac fa¬
me dubiũ est utrũ p̃cesserit p̃dictã
obsidionẽ. ł secuta sit. Igit᷑ mulier
intrauit terrã phylistiin: ⁊ ꝯtͥbuleᷤᷤ
occupauer̃t bona eiꝰ. Que finita
fame regressa ẽ: ⁊ intrauit ut int̾¬
pellaret regẽ ꝓ domo sua ⁊ agris.
& tẽ loquebat᷑ rex cũ giezi: quereis
ab eo magnalia helysei. Qui uideis

Expanded text:
t: vel est locutio. De hac fame ambiguum est utrum praecesserit praedictam obsidionem, vel secuta sit. Igitur mulier intravit terra Philisthiim, et contribules occupaverunt bona ejus. Quae finita fame regressa est, et intravit, ut interpellaret regem pro domo sua et agris. Et tunc rex loquebatur cum Giezi, quaerens a
Abbreviated transcription (Latin):
.xuii. regnauit. cum ioas qua¬
draginta tm̃ annis regnau̾it.
palam est qd̾ usq ad tricesimũ
nonũ uel potius quadragesimũ
cit scriptura qd̃ ioas filiꝰ ioachar
anno tricesimo septimo ioas re¬
gis iuda regnare ceꝑit : Forte
triennio uiuente patre simul
cum patre regnauit. Forte scͥp¬
toꝵ negligentia que in nume¬
ris sepe erat. hanc difficultatẽ

Expanded text:
im regnavit, cum Joas quadraginta tantum annis regnavit, palam est quod usque ad tricesimum nonum vel potius quadragesimum cit Scriptura, quia Joas filius Joachas anno trigesimo septimo Joas regis Juda regnare coepit? Forte triennio, vivente patre, simul cum patre regnavit. Forte scriptorum negligentia, qui in numeris saepe errant, hanc difficultate
Abbreviated transcription (Latin):
tatos a scriptura.
ortuo ochoria. mater eius
athalia sex annis regnauit
in ierłm. Eisdem sex annis con¬
regnauit ei ieu: qui & uiginti
octo annis regnauit in israel.
Anno septimo ieu cepit regnare
in uda ioas & quadraginta an¬
nis regnauit. Regnauer̃t ergo
parit᷑. ioas in uida. ieu in isrł .¬

Expanded text:
 a Scriptura. Mortuo Ochozia, mater ejus Athalia sex annis regnavit in Jerusalem. Eisdem sex annis conregnavit ei Jehu, qui viginti octo annis regnavit in Israel. Anno septimo Jehu coepit regnare in Jerusalem Joas, et quadraginta annis regnavit. Regnaverunt ergo pariter Joas in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuasit udas ppło ut ascend̾ent iero¬
solunã. ⁊ templũ mundarent. ⁊ in¬
uenientes templũ desertũ. ⁊ in eo
frutices pullulasse. plauxer̃t̃ planctu
magno. Et elegit uidas milites qui
expugnarent eos qͥ arcẽ p̃sidii custd̃di¬
ebant. dũ ipse templũ a feditate ꝓnoe¬
garet. Qͦd diligent̃ emundans. tto ao¬
duxit uasa noua. candelabrũ. ⁊ m̃sa. s
aram qͦ ex auro factã. ⁊ posuit uela
in ingressu. ⁊ lanuas restaurauit. U
deponens altare qͦd statuerat antiochꝰ.
de lapidib nouis aliud edificauit.⁊
enceniatũ ẽ templũ uicesima quinta¬
die decẽbris. que dedicatio stetit in po

Expanded text:
suasit Judas populo ut ascenderent Jerosolymam, templumque mundarent . Et invenientes templum desertum, et in eo frutices pullulasse, planxerunt planctu magno. Et elegit Judas milites, qui expugnarent eos qui arcem praesidii custodiebant, dum ipse templum a foeditate garet. Quod diligenter emundans, introduxit vasa nova, candelabrum, et mensam, aram quoque ex auro factam. Et posuit vela in ingressu, et januas restauravit, et deponens altare, quod statuerat Antiochus, de lapidibus novis aliud aedificavit, et encaeniatum est templum vicesimo die Decembris. Quae d
Abbreviated transcription (Latin):
cadens elephans opp̃ssit illũ. Tc̃ diũ¬
ter̃t iudei a p̃lio. ⁊ ascendit rex post
eos. ⁊ capta bethsura. positisq in ea
custodibꝰ obsedit ierłm. ⁊ statuit illic
balistas.⁊ machinas. ⁊ ignis iacula.
⁊ scorpios ad mittendas sagittas. et
fundibula. Esce aũt ñ erant in urbe
eo qͦd septimꝰ annus eẽt: ⁊ egressi suis
plures. Tunc audiuit lysias qͦd philippꝰ
mus cotidie. ⁊ esca nob modica ẽ. ⁊ mu¬
nitꝰ est locꝰ quẽ obsedimꝰ. ⁊ incumbit
nob̾ ordinare de regno. Demꝰ gͦ dextͣs
hominibꝰ istis. statuentes ut ambuleis
in legibꝰ suis. ⁊ seruient nob̃. facta
pace iurauit rex ⁊ pͥncipes eiꝰ. ⁊ intͣ¬
uit montẽ syon. Et uidens muniti¬

Expanded text:
cadens elephas oppressit eum. Tunc divecadens elephas oppressit eum. Tunc diverterunt Judaei a praelio, et ascendit rex post eos, et capta Bethsura, positisllic balistas, et machinas, et ignis jacula, et scorpios ad mittendas sagittas, et fundibulas. Escae autem non erant in urbe, eo quod septimus annus esset, et egressi sunt plures. Tunc audivit Lysias, quod Philippmus quotidie, esca nobis modica est, et munitus est locus, quem obsidemus, et incumbit nobis ordinare de regno. Demus ergo dextras hominibus istis, statuentes ut ambulent in legibus suis, et serviant nobis. Et facta pace juravit rex, et principes ejus, et intravit montem Sion
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ ꝯductitii. ⁊ erant centũ milia
peditũ. ⁊ uginti milia equitũ. ⁊ ele¬
phanti trigintaduo. ⁊ applicuit ad
bethsurã. ut expugnaret eã. ⁊ recessit
iudas ab arce. ⁊ admouit castra ꝯtͣ
castra regis. Et ordinauit rex dilucło
exercitũ. ⁊ ostender̃t elephantis sas¬
guinẽ uue. ⁊ mori. ad acuendũ eos
in p̃liũ. ⁊ astiter̃t singłis elephãtis
ad custodiã mille pedites loricati
⁊ equites qͥngenti ⁊ turres lignee
erant singłos. ⁊ in turre tͥginta duo
iuiri pugnantes desuꝑ ⁊ int̾ magist̾
bestie. ⁊ distenta ẽ pars exercitꝰ regis
suꝑ montes. alii ꝑ loca ibant humilia.
⁊ resplenduit sol in clipeos aureos. ⁊
resplenduer̃t montes montes ab eis. ⁊
apparuit iudas in p̾liũ cũ sus. ⁊ ce¬
cider̃t de ex̾citu regis sexcenti uiri:
uidit eleazarꝰ fr̾ iude unã de bestiis
cet̾is eminentiorẽ. ⁊ arbitrans regeni
ẽẽ in ea. cucurrit ꝑ hostes. ⁊ subiit ele¬
phantũ. ⁊ effodit eñ in umbilico. et

Expanded text:
ductitii, et erant centum millia peditum, et viginti millia equitum, et elephantes triginta duo. Et applicuit ad Bethsuram, ut expugnaret eam, et recessit Judas ab arce, et admovit castra contra castra regis. Et ordinavit rex diluculo exercitum, et ostenderunt elephantibus sanguinem uvae et mori, ad acuendum eos in praelium, et astiterunt singulis elephantibus ad custodiam mille pedites, loricati, et equites quingenti et turres ligneae super singulos, et in turre triginta duo viri pugnantes desuper, et intus magister bestiae. Et distenta est pars exercitus regis super montes, alii per loca ibant humilia. Et resplenduit sol in clypeos aureos, et resplenduerunt montes ex eis, et apparuit Judas in praelio cum suis, et ceciderunt de exercitu regis sexcenti viri. Et vidit Eleazarus, frater Judae, unam de bestiis caeteris eminentiorem, et arbitrans regem esse in ea cuccurrit per hostes, et subiit elephantem, et effodit in umbilico, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fugit exercitus eius arms piectis
& egressi sr̃ de castellis uidee in cir¬
cuitu. ⁊ ꝑcusser̃t eos usq ad unũ. ⁊
caput nichanoris amputantes.⁊ dex
incisã. deder̃t auibꝰ ad comedendũ
Et statuer̃t diẽ illã sollẽnem om̃ibꝰ
annis. ⁊ siluit terra iuda a p̃liis di

Expanded text:
ectis. Et egressi sunt de castellis Judaeae in circuitu, et percusserunt eos usque ad unum. Et caput Nicanoris amputantes, et deincisam dederunt avibus ad comedendum. Et statuerunt diem illam solemnem omnibus annis. Et siluit terra Juda
Abbreviated transcription (Latin):
dũ adhuc puer eẽt patruus eiꝰ antio¬
chus epyphanes pͥuauerat regno. &
ascendit romã in accusationẽ patrui.
Audiens uͦ patruũ defunctũ rediit:¬
⁊ plures receꝑunt eũ. S ⁊ exercitus
ligauit antiochũ ⁊ lysiam. ut tͣherce
eos ad eũ. Qͦd cũ accepiss. ait. Nolite
mͥ ostend̾e faciẽ eoꝵ. Et occidit eos
exercitꝰ. ⁊ sedit demetriꝰ suꝑ solium
patris sui. Tunc uener̾t ad regem
impii ex isrł. ⁊ alchimꝰ dux eoꝵ a aro¬

Expanded text:
adhuc puer esset, patruus ejus Antiochus Epiphanes privaverat regno et ascendit Romam in accusationem patrui. Audiens vero patruum defunctum rediit, et plures receperunt eum. Sed exercitus ligavit Antiochum, et Lysiam, ut traheret eos ad eum. Quod cum accepisset, ait: « Nolite mihi ostendere faciem eorum. » Et occidit eos exercitus, et sedit Demetrius super solium patris sui. Tunc venerunt ad regem impii ex Israel, et Alcimus Aaro
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. Et transiuit uidas torrentem
relinquens p se qͥ clamarent ne mi¬
nẽ remanere. ⁊ ꝯtrite gentes fuge¬
runt ad phanũ ꝗd erat in carnayni.
Iudas uͦ succendit phanũ. eñ omibꝰ
qui erant in eo. Tẽ ꝯgregauit iudas
uniu̾sos israelitas qͥ erant in gala a¬
dithide ⁊ urores ⁊ paruulos. ut ue¬
niret in terrã iude. Cũq uenissent
in epbron petiert a cuub transitũ
⁊ noluer̃t eis aꝑire. eradicauit
iudas ephron: ⁊ ꝑ cã transiit super
int̾fectos. Et erat iudas ꝯgregans
extremos ꝑ totã uã ⁊ exhortans. Q
tͣnsinisso iordane ascender̃t ĩ moutẽ

Expanded text:
eum. » Et transivit Judas torrentem eum. » Et transivit Judas torrentem relinquens post se, qui clamarent neminem remanere. Et contritae gentes fugerunt ad fanum, quod erat in Carnaim. Judas vero succendit fanum cum omnibus qui erant in eo. Tunc congregavit Judas universos Israelitas, qui erant in Galaaditide, et uxores, et parvulos, ut venirent in terram Judae. Cumque venissent in Ephron petierunt a civibus transitum, et noluerunt eis aperire. Et eradicavit Judas Ephron, et per eam transivit super interfectos, et erat Judas congregans extremos per totam viam, et exhortans. Et transmisso Jordane ascenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
in iudeã. Iudas uͭ ⁊ ionathas transeun¬
tes iordanẽ ambulauer̃t uiã trium
dierũ ꝑ desertũ. ⁊ occurrert̃ eis na¬
bitthei ⁊ susceꝑunt eos pacifice. et
narrauert que acciderant frib eo
in galaaditide. ⁊ quomͦ in munitiõe
tenerent᷑ cõp̾hensi. Iudas uͦ priꝰ incen¬
dit bosor. ⁊ spoliauit. Et surgens nocte
cũ dilucło ueniss ad obsidionẽ. uidit
portantes scalas ⁊ machinas ut com¬
p̃henderent munitionẽ. Et uenit pꝰ
eos tribꝰ ordinibꝰ. ⁊ insonuit tuba. ⁊
castra thunothei cognouer̃t ꝙ ma
eis fere octo milia. uastauit iudas
ciuitates gentiũ in galaaditide. Post
hec ꝯgregauit thimotheꝰ exercitum
aliũ. ⁊ sedit secꝰ torrentẽ. Iudas uͦ
abiit obuiã illis: ⁊ ait thimotheus
pͥncipibꝰ sius. Si tͣnsierit iuidas ad
nos potens pot̾it aduers nos. si uero
timuerit tͣnsire. ⁊ cast᷑ posuerit extͣ
flum̃. tͣnseamꝰ ad eũ ⁊ pot̾imꝰ ad uers

Expanded text:
in Judaeam. Judas vero et Jonathas transeunin Judaeam. Judas vero et Jonathas transeuntes Jordanem ambulaverunt viam trium dierum per desertum. Et occurrerunt eis Nabuthaei, et susceperunt eos pacifice, et narraverunt eis quae acciderant fratribus eorum in Galaaditide, et quomodo in munitione tenerentur comprehensi. Judas vero prius incendit Bosor, et spoliavit. Et surgens nocte, cum diluculo venisset ad obsidionem, vidit portantes scalas et machinas, ut comprehenderent munitionem. Et venit post eos tribus ordinibus, et insonuit tuba, et castra Timothei cognoverunt, quieis fere octo millia, et vastavit Judas civitates gentium in Galaaditide. Post hoc congregavit Timotheus exercitum alium, et sedit secus torrentem. Judas vero abiit obviam illis. Et ait Timotheus principibus suis: « Si transierit Judas ad nos, potens poterit adversum nos. Si vero timuerit transire, et castra posuerit extra flumen, transeamus ad eum, et poterimus adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra thimotheũ ducẽ filioꝵ ammos
⁊ fugauit eũ ⁊ uastauit iaser. ⁊ re¬
diit in iudeã. Et ꝯgregate st̃ gentes
que erant in galaad aduersꝰ iudeos
qͥ erant in finibꝰ eoꝵ. qͥ fugientes in
theman. miser̾̃t ad iudã. ut ferret
eis auxiliu. nuntiantes qͦd festina¬
ret thimotheꝰ caꝑe locũ inquẽ ꝯfu¬
gerant. Cumq adhuc legerent᷑ epłẽ
tes ꝯgregari eos qͥ erant in ptolomai-¬
de ⁊ tyro ⁊ sẏdone aduers iudeos.
Ergo utrobiq hostibꝰ nunciatis misit
iudas symonẽ fr̃em suũ cũ tribꝰ milibꝰ
electoꝵ. in solatiũ galyleoꝵ Ipse uͦ cũ¬
ionatha fr̃e suo ⁊ octo milib exiit ĩ ga¬
laaditidẽ reluiquens in iudea iosephũ
⁊ azariã duces. ut seruarent iudeã
s cũ nullo hostiũ interĩ bellũ cõmit¬
terent. Q uenit symon in galyleam.
& ꝯtrite st̃ gentes ab eo. ⁊ ꝑsecut ẽ eoͤ
usq ptolomiaidẽ. ⁊ tulit spolia eoꝵ.⁊
iudeos qͦs trahebant captiuos. ⁊ rediit

Expanded text:
um ducem filiorum Ammon, et fugavit eum, et vastavit Gazer, et rediit in Judaeam. Et congregatae sunt gentes, quae erant in Galaad, adversus Judaeos, qui erant in finibus eorum. Qui fugientes in Datheman, miserunt ad Judam, ut ferret eis auxilium, nuntiantes quod festinaret Timotheus capere locum, in quem confugerant. Cumque adhuc legerentur episttes congregari eos, qui erant in Ptolemaide, et Tyro, et Sidone adversus Judaeos. Ergo utrobique hostibus nuntiatis, misit Judas Simonem fratrem suum cum tribus millibus electorum in solatium GalilaeoJonatha fratre suo et octo millibus exiit in Galaaditidem, relinquens in Judaea Josephum et Azariam duces, ut servarent Judaeam, sed cum nullo hostium interim bellum committerent. Et venit Simon in Galilaeam, et contritae sunt gentes ab eo, et persecutus est eos usque Ptolemaidem, et tulit spolia eorum, et Judaeos, quos trahebant captivos, et rediit
Abbreviated transcription (Latin):
dolor iuscerũ. ⁊ ꝯtigit illũ impetu eun¬
tẽ de curru cadere. ⁊ collisꝰ est. ⁊ mani¬
festauit d̾s uirtutẽ suã in eo. ut quis¬
uidebat᷑ etiã fluctibꝰ maris imperare.
⁊ montiũ altitudines instatera appen¬
dere. in gestatorio portaret᷑. ⁊ ebullier̃t
uermes de carnibꝰ eiꝰ. ⁊ uiuentes efflu¬
ebant. ⁊ fetore illiꝰ grauabat᷑ ex̾citus.
Cumq nec ipse fetorẽ suũ ferre pou¬
isset. ductus ẽ ad agnitionẽ sui uemi¬
re. ⁊ ait. Instũ est mortalẽ subditum
esse dõ. Q uouebat se lib̾aturũ iudeos.
⁊ pares atheniensibꝰ facturũ. Polli¬
cebat᷑ quoq se futurũ udeũ. ⁊ ĩ onũ
loco p̃dicaturũ dĩ potestatẽ. ⁊ despe¬
rans scripsit om̃a hec ad iudeos. orans
ut fidelit̾ adhererent antiocho filio
eiꝰ. Cũq ꝓfiteret᷑ se pati hec ꝓpt̾ tẽpli
uiolationẽ. miratꝰ est iosephꝰ polibti

Expanded text:
dolor viscerum, et contigit eum impetu eundolor viscerum, et contigit eum impetu euntem, de curru cadere, et collisus est. Et manifestavit Deus ividebatur etiam fluctibus maris imperare, et montium altitudines in statera appendere, in gestatorio portaretur. Et ebullierunt vermes de carnibus ejus, et viventes effluebant, et fetore illius gravabatur exercitus. Cumque nec ipse fetorem suum ferre potuisset, ductus est ad agnitionem sui venire, et ait: « Justum est mortalem subditum esse Deo. » Et vovebat se liberaturum Judaeos, et pares Atheniensibus facturum. Pollicebatur quoque se futurum Judaeum, et in omni loco praedicaturum Dei potestatem, et desperans scripsit omnia haec ad Judaeos, orans, ut fideliter adhaererent Antiocho filio ejus. Cumque profiteretur se pati hoc propter templi violationem miratus est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ azarias uolentes sͥ fac̾e nomen ꝯ¬
gressi st̃ cũ gorgia ⁊ fugert̃. ⁊ cecide¬
runt de ppło duo milia. Et magnifi¬
catꝰ est iudas in isrł. qͥ quasi ꝓpheta
habebat᷑. qi p̃dixerat iosepho ⁊ azarie
ne egrederent᷑. ⁊ uastauit iudas y¬
dumeos ⁊ phylistum. ⁊ ꝑtransiens sa¬
mariã declinauit in arotũ ⁊ cõbus¬
sit aras ⁊ dõs eoꝵ. ⁊ cũ spolus redut
bulauit anthiochꝰ suꝑiores regi¬
ones. ⁊ audiuit ẽẽ ciuitatẽ elymasdẽ
in ꝑside opulentã ⁊ templũ in ea lo¬
cuplex in quo erant uelamina aurea.
⁊ lorice ⁊ scuta que reliq̃rat alexãder
& querebat p̃dari eã s ñ potuit. Nã
elymaite fugauer̃t eũ ignominiose. ⁊
nunciatũ est ei in uia quomͦ fracti e¬
rant pͥncipes eiꝰ in iudea ⁊ uersus in
furorẽ. iussit agitari currũ suũ sine
int̾missione. suꝑbe intonans uenturũ
se ierosolimã. ut faceret eã poliandrũ
iudeoꝵ. Et statĩ app̃hendit eũ amarus

Expanded text:
 Azarias volentes sibi facere nomen, congressi sunt cum Gorgia, et fugerunt, et ceciderunt de populo duo millia, et magnificatus est Judas in Israel, qui quasi propheta habebatur, et praedixerat Josepho et Azariae ne egrederentur. Et vastavit Judas Idumaeos et Philisthiim. Et pertransiens Samariam declinavit in Azotum, et combussit aras, et deos eorum, et cum spoliis rediit bulabat Antiochus superiores regiones , et audivit esse civitatem Elymaidem, in Perside opulentam, et templum in ea locuplex, in quo erant velamina aurea, et loricae et scuta quae reliquerat Alexander, et quaerebat praedari eam, sed non potuit; nam Elymaitae fugaverunt eum ignominiose, et nuntiatum est in via ei quomodo fracti erant principes ejus in Judaea. Et versus in furorem jussit agitari currum suum sine intermissione, superbe intonans venturum se Jerosolymam, et facere eam poliandrum Judaeorum . Et statim apprehendit eum amarus
Abbreviated transcription (Latin):
lege. Uñ iosephꝰ ait. Ab illo tp̃r et
hactenꝰ hanc festiuitatẽ celebramus.
uocantes eã lumina eo qͦd pret̾ spem
lum̃ nob religionis apparuit. Tc̃ con¬
struxit iudas murũ in circuitu cuis¬
tatis. ⁊ edificauit turres. custodes in
cis deputans. s ⁊ bethsurã muniuit.
ut ea ꝓ castello ꝯtra hostes uteretur.
arcẽ tñ p̾sidii nondũ obtinuit. Itẽ de¬

Expanded text:
lo tempore, et hactenus illam festivitatem celebramus, vocantes eam Lumina, eo quod praeter spem lumen nobis religionis apparuit. Tunc construxit Judas murum in circuitu civitatis, et aedificavit turres, custodes in eis deputans. Sed et Bethsuram munivit, ut ea pro castello adversus hostes uteretur, arcem tamen praesidii nondum obtinuit. CAP.