comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d& unicuiq scđm oꝑa eius : illũ in
extremo examine iusticia ȩt̾ni iudi-¬
cis saluat: quẽ hic eius pietas ab
ĩmundis oꝑibus liberat. Sinuero
ad hoc saluari quisq hic mundicia
manuũ suarum credit᷑. ut suis ui¬
ribus innocens fiat÷ ꝓculdubio er¬
ratur: quia si suꝑna gr̾a nocentẽ
ñ p̃uenit. nunquã ꝓfecto inueni&e
quẽ remiiner& innocent̾e. Unde
ueridica moysi uoce dr̃. Nullusq
apud te ꝑ se innocens. ẽ. Suꝑna gͦ
pietas priꝰ agit in nobis aliqͥd sine
nobis: ut subsequente quoq nr̃o
libero arbitrio. bonũ quod ĩã appẽ¬
timꝰ agat nobiscũ: quod tam̃ ꝑ im¬
pensam grãm in extremo iudicio
ita remiiner& in nobis. ac si solis
na nos bonitas ut innocentes faci¬
at. preuenit: paulus ait. Gr̃a dei
sum id quod sum. Et quia eandẽ
gr̃am nr̃m liberũ arbitriũ sequit᷑:
adiungit. Et gr̃a eius in me uacua
non fuit: sed habundantiꝰ illis õibꝰ
laboraui. Qui cũ se de se nichil. ẽẽ.¬

Expanded text:
 unicuique secundum opera ejus , illum in extremo examine justitia aeterni judicis salvat, quem hic ejus pietas ab immundis operibus liberat. Sin vero ad hoc salvari quisque hic munditia manuum suarum creditur, ut suis viribus innocens fiat, procul dubio erratur, 512 quia si superna gratia nocentem non praevenit, nunquam profecto inveniet quem remuneret innocentem. Unde veridica Moysis voce dicitur: Nullusque apud te per se innocens est . Superna ergo pietas prius agit in nobis aliquid sine nobis, ut, subsequente quoque nostro libero arbitrio, bonum quod jam appetimus agat nobiscum, quod tamen per impensam gratiam in extremo judicio ita remunerat in nobis, ac si solis na nos bonitas, ut innocentes faciat, praevenit, Paulus ait: Gratia autem Dei sum id quod sum . Et quia eamdem gratiam nostrum liberum arbitrium sequitur, adjungit: Et gratia ejus in me vacua non fuit, sed abundantius illis omnibus laboravi. Qui dum se de se nihil e
Abbreviated transcription (Latin):
tentia: a ueritatis ore ñ discrepat
dicentis. Om̃is qui se exaltat humi¬
liabitur: & qui se humiliat exalta¬
bitur. Unde & ꝑ salomonẽ dr̃. An¬
tequã conteratur. exaltat᷑ cor ho¬
minis: & antequã gloriet᷑ humili¬
abit᷑. Recte autẽ dr̃. qui inclina¬
uerit oculos suos ipse saluabitur.
quia quantũ ꝑ membroꝵ ministẽ¬
riũ dep̃hendi potest: pͥma suꝑbiȩ
ostensio. ẽẽ. in oculis sol&e. Hinc e¬
nĩ scriptũ. ẽ. Et oculos suꝑborũ
humiliabis. Hinc de ipso suꝑbien¬
tiũ capite dr̃. Om̃e sublime uidet
Hinc de illa quȩ ei ꝑ infidelitatem
adhesit: scriptũ. ẽ. Generatio cuiꝰ
excelsi sunt oculi: & palpebrȩ eiꝰ
in alta subrectȩ. Oculos gͦ incli¬
nare. ẽ. nullũ uespiciendo despicere:
sed se minorẽ atq imparẽ cunctis
quos aspicit estimare. Saluabitur
itaq qui oculos inclinat: quia qͥ
falsum suꝑbiȩ uerticem deserit: ue¬
ritatis altitudinẽ ascendit. Sequit᷑.¬

Expanded text:
tentia a Veritatis ore non discrepat dicentis: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur . Unde et per Salomonem dicitur: Antequam conteratur, exaltatur cor hominis; et antequam glorietur, humiliatur . Recte autem dicitur: Qui inclinaverit oculos suos, ipse salvabitur, quia, quantum per membrorum ministerium deprehendi potest, prima superbiae ostensio esse in oculis solet. Hinc enim scriptum est: Et oculos superborum humiliabis . Hinc de ipso superbientium capite dicitur: Omne sublime videt . Hinc de illa quae ei per infidelitatem adhaesit scriptum est: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in altum subrectae . Oculos ergo inclinare est nullum respiciendo despicere, sed se minorem atque imparem cunctis quos aspicit aestimare. Salvabitur itaque qui oculos inclinat, quia qui falsum superbiae verticem deserit, veritatis altitudinem ascendit. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
tuentiũ cordiũ sordibus peccati noc¬
tẽ excutiant: & exemplo sui oꝑis.
in eis iusticiȩ lum̃ fundant. S quan¬
talib& sit iusticia oꝑis: apud inter.¬
nũ iudicẽ nulla. ẽ. si hanc eleuat
tumor mentis. Unde & subditur¬

Expanded text:
noctem excutiant, et exemplo sui operis in eis justitiae lumen fundant. Sed quantalibet sit justitia operis, apud internum judicem nulla est, si nanc elevat tumor mentis. Unde et subditur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥũ infirmantiũ iudicio sol& it
tanto quẽpiã existiment iustum
quantũ hunc adipisci conspicius
om̃e quod appetit: cũ uidelic& n¬
uerimus nonnunquã bona t̾reni
iustis subtrahi᷑ quę largo muner
tribuunt᷑ iniustis qͥa &e despit
egris medici quicqͥd poposcerint
dari p̃cipiunt: & eos quos reduci
posse ad salutẽ prȩuident: quȩ ap¬
petunt. dari contradicunt. Sed si
dieta hȩc elipha⁊ de donis spirita¬
libus intulit: sciendum qđ res
decernit᷑ & uenit: cũ uirtus q̃ ex
desidĩo appetit᷑: largiente deo.
etiã effectu ꝓsperatur. Unde et

Expanded text:
um infirmantium judicium solet, ut tanto quempiam existiment justum, quanto hunc adipisci conspiciunt omne quod appetit. cum videlicet noverimus nonnunquam bona terrena justis subtrahi, quae largo munere tribuuntur injustis, quia et desperatis aegris medici quidquid poposcerint dari praecipiunt, et eis quos reduci posse ad salutem praevident quae appetunt dari contradicunt. Sed si dicta haec Eliphaz de donis spiritalibus intulit, sciendum quod res decernitur et venit cum virtus quae ex desiderio appetitur, largiente Deo, etiam effectu prosperatur. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
crȩ abditis sensibus alta penet᷑mꝰ
Quos tam̃ occulte replent allo¬
phili: quando nobis ad alta ten-¬
dentibus. ĩmundi sp̃c terrenas
cogitationes ingerunt: & quasi
inuentã diuinę scientiȩ aquã tol¬
lunt. Sed quia nemo hos hostes
sua uirtute suꝑat: per eliphaz

Expanded text:
crae abditis sensibus alta penetramus. crae abditis sensibus alta penetramus. Quos tamen occulte replent Allophili, quando nobis ad alta tendentibus immundi spiritus terrenas cogitationes ingerunt, et quasi inventam divinae scientiae aquam tollunt. Sed quia nemo hos hostes sua virtute superat, per Eliphaz
Abbreviated transcription (Latin):
maiꝰ alios hostes patim᷑. quã mali-¬
gnos sp̃c. qui in nr̃is nos cogitatio¬
nibus obsident: ut ciuitate uale¬
sui iugo dominii capt̾a tenere:
Argenti aut̾e nomine sacra elo¬
quia designari: testat᷑ psalmista
qͥait. Eloquia dm̃i eloquia casta:
argentũ igne examinatũ t̾rȩ. Et
sepe cũ eloquiis sacris intendimꝰ.
malignoꝵ sp̾uũ insidias grauiꝰ to-¬
leramus: quia menti nr̃ȩ terrena¬
rũ cogitationũ puluerẽ asꝑgunt:
ut intentionis nr̃e oculos aluce
intimȩ uisionis obscurent. Quod
nimirũ psalmista ꝑtulerat cum
dicebat. Declinate a me maligni.
& scrutabor mandata dei mei: ui¬
delic& patent᷑ insinuans: qͥa man¬
data dei ꝑserutari ñ poterat: cũ
malignoꝵ sp̃uu̾ insidias in m̃te
tolerabat. Quod etiã in isaac oꝑe¬
sub allophiloꝵ prauitate cognos¬
cimꝰ designari: qui puteos quos
isaac foderat. terrȩ̨ congerie re-¬
plebant. Nos enĩ nos nimirũ pu¬
Ateos fodimꝰ: cum in scripturę sa¬

Expanded text:
magis alios hostes patimur quam malignos spiritus, qui in nostris nos cogitationibus obsident, ut civitatem valesui jugo dominii captam tenere? Argenti autem nomine sacra eloquia designati testatur Psalmista, qui ait: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum terrae . Et saepe cum eloquiis sacris intendimus, malignorum spirituum insidias gravius toleramus, quia menti nostrae terrenarum cogitationum pulverem aspergunt, ut intentionis nostrae oculos a luce intimae visionis obscurent. Quod nimirum Psalmista pertulerat, cum dicebat: Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei . Videlicet patenter insinuans quia mandata Dei permalignorum spirituum insidias in mente tolerabat. Quod etiam in Isaac opere Allophilorum pravitate cognoscimus designari, qui puteos quos Isaac foderat terrae congerie replebant. Nos enim nimirum puteos fodimus, cum in Scripturae sa
Abbreviated transcription (Latin):
teriorẽ imaginẽ deo noti. atq con¬
spicabiles sumꝰ. Cum uͦ reatu culpe
deprimim᷑: ad deũ leuare faciem
cordis nr̃i ueremur. Dũ enĩ nulla
bonoꝵ operũ confidentia fulcit᷑
intueri summa mens trepidat: qͥa
ipsa se conscientia accusat. Cũ uͦ
in pęnitentiȩ lamentis culpa dilii¬
itur: & sic ꝑpetrata plangunt᷑.
ut plangenda minime ꝑpetrent᷑.
magna menti fiduicia nascit᷑s &a
conspicienda suꝑna retribitiomꝰ
gaudia. cordis nr̃i facies leuatis¬
Sed hȩc eliphar recte dicer&: sin¬
firmũ moner&. Cum uͦ iustũ u¬
rũ ꝓpt̾ flagella despicit: qͥd ai
quã uerba scientiȩ nesciens fins
Quȩ nimirũ dicta si ad heretis
typũ diicimꝰ: ipsi falsis ꝓmissiors
ad dm̃ nos faciem leuare pollut¬
Quandiu p̃dicationẽ nr̃am nons¬
queris: cor in infimis p̃mis. Qui

Expanded text:
teriorem hominem Deo noti atque conteriorem hominem Deo noti atque conspicabiles sumus. Cum vero culpae reatu deprimimur, ad Deum levare cordis nostri faciem veremur. Dum enim nulla bonorum operum confidentia fulcitur, intueri summa mens trepidat, quia ipsa se conscientia accusat. Cum vero jam poenitentiae lamentis culpa diluitur, et sic perpetrata planguntur ut plangenda minime perpetrentur, magna in mente fiducia nascitur et ad conspicienda supernae retributionis gaudia cordis nostri facies levatSed haec Eliphaz recte diceret si infirmum moneret. Cum vero justum virum propter flagella despicit, quid aliud quam verba scientiae nesciens fundit? Quae nimirum dicta si ad haereticorum typum ducimus, ipsi falsis promissionibus ad Deum nos faciem levare pollQuandiu praedicationem nostram non sequeris, cor in infimis premis. Sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓperat quẽ intus amat᷑. Hinc etiã
in ãmiratione sponsȩ scriptu. ẽ
Quȩ. ẽ. ista quȩ ascendit de deser¬
to deliciis affluens: Quia nimi¬
rũ scã eccła nisi uerboꝵ dei deli-¬
ciis affluer&: de deserto uitae
p̃sentis ascendere ad suꝑiora ñ pos¬
s&. Deliciis gͦ affluit. & ascendit:
quia dũ mysticis intelligentiis
pascitur: ad suꝑna cotidie cont̾ẽ.¬
planda subleuat᷑. Hinc psalmista
ait. Et nox illuminatio mea in de¬
liciis meis: quia dũ ꝑ intellectum
mysticũ studiosa mens reficit᷑. iã
in ea uitȩ p̃sentis obscuritas fulgõ¬
re diei subsequentis illuminat᷑: ut
etiã in huiꝰ corruptionis caligine
intellectũ illiꝰ uis futuri luminis
erũpat: & uerboꝵ deliciis pasta:
ueritatis esuriat. Sequit᷑. Et ele¬
uabis ad dnm faciẽ tuã. Ad deũ
faciẽ leuare. ẽ: cor ad sublimia in¬
uestiganda at tollere. Nam sic̃ ꝑ
corporis faciẽ hominibus: ita ꝑ in¬

Expanded text:
properat, quem intus amat. Hinc etiam properat, quem intus amat. Hinc etiam in admiratione sponsae scriptum est: Quae est ista quae ascendit de deserto deliciis affluens ? Quia nimirum sancta Ecclesia nisi verborum Dei deliciis afflueret, de deserto vitae praesentis ascendere ad superiora non posset. Deliciis ergo affluit, et ascendit, quia dum mysticis intelligentiis pascitur, ad superna quotidie contemplanda sublevatur. Hinc etiam Psalmista ait: Et nox illuminatio mea in deliciis meis , quia dum per intmysticum studiosa mens reficitur, jam in ea vitae praesentis obscuritas fulgore diei subsequentis illuminatur, ut etiam in hujus corruptionis caligine in intellectum illius vis futuri luminis erumpat, et verborum deliciis pasta veritatis esuriat. Sequitur: vabis ad Deum faciem tuam. - Ad Deum faciem elevare est cor ad sublimia investiganda attollere, nam sicut per corporis faciem homini, ita per in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃potent̾e deliciis afflues Suꝑ
om̃ipotent̾ẽ deliciis affluere. ẽ:
in amore illiꝰ scripturȩ sacrȩ epu-¬
lis satiari. In cuiꝰ nimirũ uerbis tot
delicias inuenimus: quot ad ꝓfe-¬
ctũ nr̃m intelligentiȩ diuersitates
accipimꝰ: ut mͦ nuda nos pascat
historia. mͦ sub textu lit terȩ ue.¬
lata medullitus nos reficiat mo¬
ralis allegoria: mͦ ad altiora suspen-¬
dat contemplatio: in p̃sentis uitȩ
tenebris. iam de lumine ȩt̃nita.
tis intermicans. Et sciendũ qđ
quisquis deliciis affluit. in quadã
sui remissione soluitur: atq a
laboris studio. quasi ex lassitudi
ne relaxat᷑: quia nimirũ anima
cum int̾nis deliciis habundare
cȩꝑit. terrenis iam oꝑibꝰ incuba-¬
re minime consentit: s amore
conditoris capta. & sua captiui¬
tate iam libera. ad contemplandã
eius speciẽ deficiendo suspirat:¬
& quasi lassescendo conualescit:
quia dum sordida onera portare
iam ñ ual&: ad illum ꝑ quietẽ

Expanded text:
omnipotentem deliciis afflues. Super omnipotentem deiciis affluere, est, in amore illius Scripturae sacrae epulis satiari. In cuius nimirum verbis tot delicias invenimus, quot ad profectum nostrum intelligentiae diversitates accipimus, ut modo nuda nos pascat historia, mlata medullitus nos reficiat moralis allegoria, modo ad altiora suspendat contemplatio, in praesentis vitae tenebris jam de lumine aeternitatis 510 intermicans. Et sciendum quod quisquis deliciis affluit in quadam sui remissione solvitur, atque a laboris studio quasi ex lassitne relaxatur, quia nimirum anima, cum interius deliciis abundare coeperit, terrenis jam operibus incubare minime consentit. Sed amore Conditoris capta est, et sua captivitate jam libera, ad contemplandam ejus claritatem deficiendo suspirat, et quasi lassescendo convalescit, quia dum sordida onera portare jam non valet, ad illum per quietem
Abbreviated transcription (Latin):
bentis dñi p̃cepta contempnunt ui.¬
de scriptũ. ẽ. Qui declinat aur
suam ne audiat legem: oratio eus
erit execrabilis. Quandiu gͦ dipͥi
beatũ iob non exaudiri credidit
hunc nimiru in suo opere errasse
iudicauit. Unde & adhuc subditꝰ¬
Et uota tua reddes. Qui uota uous
sed hȩc pre infirmitate soluere non
ual& : ei ex peccati pęna agit᷑ͥ it
uolenti bonum posse subtrahat᷑. Ciq̃
uͦ in conspectu intimi iudicis eaqr &
obsistit culpa det̾git᷑: fit ꝓtinꝰ ut
uotũ possibilitas sequatur. Seque¬

Expanded text:
epta contemnunt. Unde scriptum est: Qui declinat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quandiu ergo Eliphaz beatum Job non exaudiri credidit, hinc nimirum in suo opere errasse judicavit. Unde et adhuc subditEt vota tua reddes. - Qui vota vovit, sed haec per infirmitatem solvere non valet, ei ex peccati poena agitur, ut volenti bonum, posse subtrahatur. Cum vero in conspectu intimi judicis ea quae obsistit culpa detergitur, fit protinus ut votum possibilitas sequatur. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
sũmis. fundamentũ in infimis pos¬
it: qui stationẽ cordis in terreni
delectatione collocauit. Unde a
in eius stirpe enõc qui dedicatio in¬
genie enoc septimꝰ fuisse memoratu
quia uidelic& reꝓbi in hac uita qu

Expanded text:
summis, fundamentum in infimis posuit qui stationem cordis in terrena delectatione collocavit. Unde et in ejus stirpe Enoch, qui dedicatio inprogenie Enoch septimus fuisse perhibetur. Quia vi
Abbreviated transcription (Latin):
cetur dicens. Longe facies iniqͥta.¬
tem a tabernaculo tuo. Ac si pa.¬
tent̃ dicat. Si quis ad dm̃ post er
tes aureos. Quid ꝑ terrã: nisi in¬
firmitas actionis: Quid ꝑ duric
silicis: nisi fortitudo designatur
Quid ꝑ torrentes aureosꝰ nsid¬
ctrinã intimȩ claritatis accipimꝰ:
Om̃pc aut̾e deus ad se conuersis
ꝓ terra dat silicem: quia ꝓ infur¬
ma actione. fortitudinẽ tribuit
robusti oꝑis. Dat etiã ꝓ silice tor¬
rentes aureos: quia ꝓrobusto o¬¬
pe. doctrin̾a multiplicat clarȩ
p̃dicationis: ut peccator quisq
conuersus & ex infirmo fortis ex¬
istere ualeat: & in sua fortitudi.¬
ne usq ad ꝓferenda uerba inti-¬
mȩ claritat᷑is exurgat: quatinꝰ in
eo & firmitas actionis in qͣ uelut
terra soluit᷑. bene uiuendi fortitu-¬
dine solidet᷑: & rursum cũ sensus
ex uita trahit᷑. ex ipsa fortitudi-¬
ne. torrentes aurei defluant: qͥa
in ore bene uiuentiũ. doctrinae

Expanded text:
cetur dicens: Longe facies iniquitacetur dicens: Longe facies iniquitatem a tabernaculo tuo, ac si patenter dicat: Quisquis ad Dtes aureos. - Quid per terram, nisi infirmitas actionis, quid per duritiam silicis, nisi fortitudo signatur? quid per torrentes aureos, nisi doctrinam intimae claritatis accipimus? Omnipotens autem Deus ad se conversis pro terra dat silicem, quia pro infirma actione fortitudinem tribuit robusti operis. Dat etiam pro silice torrentes aureos, quia pro robusto opere doctrinam multiplicat clarae praedicationis, ut peccator quisque conversus, et ex infirmo fortis existere valeat, et in sua fortitudine usque ad proferenda verba intimae claritatis exsurgat, quatenus in eo et infirmitas actiot solvitur, bene vivendi fortitudine solidetur; et rursus cum sensus ex vita trahitur, ex ipsa fortitudine torrentes aurei defluant, quia in ore bene viventium doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
uident. Quẽ cũ malis p̃sentibꝰ asi¬
ctũ conspiciunt: quasi ꝑ ammonn¬
onẽ ad conditoris gr̃am trahereo¬
nant᷑ dicentes Si reuersus fueris
ad om̃ipotentem: ȩdificaberis. Le
si aperte dicant. Quia nr̃is dogni¬
tibus resistendo a dño recessisti: iaer¬
co a iusticie ȩdificatione destructꝰ
es. Tabernaculum uͦ aliquando ac¬
cipimꝰ habitaculũ corporis: aliqͣnd
uero habitaculum cordis. Namsic
anima habitamus in corpore: itap
cogitationẽ habitamꝰ in mente. Ini¬
qͥtas gͦ in tabernaculo mentis: ẽ ꝑ¬
uersa intentio in studio cogitatir
Iniquitas autẽ in tabernaculo ci.¬
poris: ꝑ expletionẽ operis. actio
carnalis. Eliphaz itaq quia & an¬
cus beati uiri extitit. quędã uera
sentiens. & tam̃ in his in quibꝰ are.¬
ctitudine deuiat hereticoꝵ specit̃
tenens: beatũ iob ex uirtutibus
flagellatũ nesciens. errasse credi.¬
ditꝰ. quẽ ꝑcussum uidit: eiq si re¬
uersus fuerit ad om̃ipotent̾e polli¬

Expanded text:
 cum malis praesentibus afflictum conspiciunt, quasi per admonitionem ad conditoris gratiam trahere conantur, dicentes: Si reversus fueris ad Omnipotentem, aedificaberis. Ac si aperte dicant: Quia nostris dogmatibus resistendo a Domino recessisti, idcirco a justitiae aedificatione destructus es. Tabernaculum vero aliquando accipimus habitaculum corporis, aliquando vero habitaculum cordis. Nam sicut anima habitamus in corpore, ita per cogitationes habitamus in mente. Iniquitas ergo in tabernaculo mentis, est perversa intentio in studio cogitationis, iniquitas autem in tabernaculo corporis per expletionem operis actio carnalis. Eliphaz itaque quia amicus beati viri exstitit, quaedam vera sentiens, et tamen in his, in quibus a rectitudine deviat, haereticorum speciem tenens, beatum Job ex virtutibus flagellatum nesciens 509 errasse credidit, quem percussum vidit, eique, si reversus ad Omnipotentem fuerit, polli
Abbreviated transcription (Latin):
uina miscđia mereri poterant amit.¬
tunt: quãuis om̃pc deus illud t̾ẽpꝰ
uniꝰcuiꝰq ad mort̾e p̾sciat quo eiꝰ
uita t̾minat᷑ nec alio in tempore
quisquã mori potuit: nisi ipso quo
moritur. Nam si ezechiȩ anni ad¬
diti ad uitã qͥndec̃i memorant᷑: tẽpꝰ
qͥde uitȩ creuit ab illo termino qͦ
mori ipse merebat᷑: nã diuina dispo¬
sitio eius tempꝰ t̾c̾ presciit: qͦ hẽ
postmodũ ex p̃senti utta subtrax̃
Cum gͦ ita sit : quid. ẽ. qđ dr̃. quia
iniqui sublati sunt ante tempꝰ suũ:
nisi qđ om̃s qͥ p̃sentẽ uit̾a dilig̾t.
longiora sibi eiusdem uitȩ spacia
ꝓmittunt᷑: sed cũ eos mors suꝑue¬
niens a p̃senti uita subtrahit: eoꝵ
uitȩ spacia quȩ sibi longiora quasi
in cogitatione tendere constieue¬

Expanded text:
vina misericordia mereri poterant amitvina misericordia mereri poterant amittunt. Quamvis omnipotens Deus illud tempus uniuscujusque ad mortem praesciat quo ejus vita terminatur, nec alio in tempore quisquam mori potuit, nisi ipso quo moritur. Nam si Ezechiae anni additi ad vitam quindecim memorantur , tempus quidem vitae crevit ab illo termino quo mori ipse merebatur. Nam divina dispositio ejus tempus tunc praescivit, quo hunc postmodum ex praesentiCum ergo ita sit, quid est quod dicitur, quia iniqui sublati sunt ante tempus suum, nisi quod omnis qui praesentem vitam diligit longiora sibi ejusdem vitae spatia promittunt? Sed cum eos mors superveniens a praesenti vita subtraxit, eorum vitae spatia, quae sibi longiora quasi in cogitatione tendere consueve
Abbreviated transcription (Latin):
fixũ : querendũ ualde. ẽ qua ratio¬
ne nunc dicit. qđ iniqui ex p̃sen¬
ti scło ante tempꝰ ꝓpriũ subtra¬
hantur. Omp̾c enĩ deus & si ple-¬
rũq mutat sententiã : consilium
nunquã. Eo gͦ tempore ex hac ui-¬
ta quisq subtrahit᷑: quo ex diuina
potentia ante tempora p̃scit᷑. Ded
sciendum. qͥa creans & ordinans
nos om̃pe deus. iuxta singuloꝵ
merita. disponit & t̾minũ. ut uel
malus ille breuit̾ uiuat. ne multis
bene agentibus noceat: uel bonus
iste diutiꝰ in hac uita subsistat. ut
multis boni oꝑis adiutor existat:
uel rursum malus longiꝰ differat᷑
in uita. ut praua adhuc oꝑa au¬
geatꝰ: ex quoꝵ temptatione pur-¬
gati iusti. ueriꝰ uiuant: uł bonꝰ
citiꝰ subtrahat᷑. ne si hic diu uixe¬
rit. eius innocentiã malicia corrũ.¬
pat Sciendum tam̃ qͥa benignitas
dei. ẽ. peccatoribꝰ spaciũ pęnitentie
largiri: sed quia accepta tempora.
non ad fructũ pęnitentiȩ sed ad
usum iniquitatis uertunt: qđ a di-¬

Expanded text:
ixum, quaerendum valde est qua ratione nunc dicit quod iniqui ex praesenti saeculo ante tempus proprium subtrahantur. Omnipotens enim Deus, etsi plerumque mutat sententiam, consilium nunquam. Eo ergo tempore ex hac vita quisque subtrahitur, quo ex divina potentia ante tempora praescitur. Sed sciendum quia creans et ordinans nos omnipotens Deus, juxta singulorum merita disponit et terminum: ut vel malus ille breviter vivat, ne multis bene agentibus noceat, vel bonus iste diutius in hac vita subsistat, ut multis boni operis adjutor existat; vel rursum malus longius differatur in vita, ut prava adhuc opera augeat, ex quorum tentatione purgati justi verius vivant; vel bonus citius subtrahatur, ne si hic diu vixerit, ejus innocentiam malitia corrumpat. Sciendum tamen quia benignitas Dei est peccatoribus spatium poenitentiae largiri. Sed quia accepta tempora non ad fructum poenitentiae, sed ad usum iniquitatis vertunt, quod a di
Abbreviated transcription (Latin):
Culpa suꝑbiȩ. ẽ: docere meliorem
Quã sepe heretici ꝑpetrant: qͥ de
eis quȩ praue sentiunt. quasi doce¬
re catholicos p̾sumunt. Tunc en̾i
eos putant deo adquiescere: si illos
contigerit eoꝵ ꝑuersitatibꝰ consen¬
tire. Et adquiescentibus pacem
ꝓmittunt: quia contra eos qͥ sibi
consentiunt. iam iurgari desistud̃.
Fructus aut̾e optimos sibi consenti¬
entibus pollicent᷑: quia eos solos
bona oꝑa agere existimant: quos
ad sua dogmata se trahere exultañ
Quibus & hoc congruit qđ adiun¬
git. suscipe ex ore illiꝰ legẽ: qͥa ea
quȩ ipsi sentiunt. ex ore dei ꝓce¬
dere suspicant᷑. Et pone sermones
eius in corde tuo. Ac si astruat
dicens: quos nuncusq in ore: &
non in corde tenuisti. Quia enim
eoꝵ ꝑuersa dogmata respuit: non
eã uerba cdei in sensu. sed in ostensi¬
one habuisse criminant᷑. Unde qͣsi
sub specie dulcedins. infundt̾ uirꝰ
pestiferȩ ꝑsuasionis: ut uerba dei
ȩccłam in corde suo ponere admone¬

Expanded text:
Culpa superbiae est docere meliorem, quam saepe haeretici perpetrant, qui de his quae prave sentiunt quasi docere catholicos praesumunt. Tunc enim eos putant Deo acquiescere, si illos contigerit eorum perversitatibus consentire. Et acquiescentibus pacem promittunt, quia contra eos qui sibi consentiunt jam jurgari desistunt. Fructus autem optimos sibi consentientibus pollicentur, quia eos solos bona opera agere existimant, quos ad sua dogmata se trahere exsultant. Quibus et hoc congruit, quod adjungit: Suscipe ex ore illius legem. Quia ea quae ipsi sentiunt ex ore Dei procedere suspicantur: Et pone sermones ejus in corde tuo. Ac si aperte astruat, dicens: Quos nunc usque in ore, et non in corde tenuisti. Quia enim eorum perversa dogmata respuit, non eum verba Dei in sensu, sed in ostensione habuisse criminantur. Unde quasi sub quadam specie dulcedinis infundunt virus pestiferae persuasionis, ut verba Dei Ecclesiam in corde suo ponere admone
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ aggrauata. ẽ. suꝑ gemitum
meũ. More suo beatus iob plani-
oribus uerbis inchoat: sed dicta
sua alta mysteriis ꝓsequutione
consũmat. Mederiꝰ qͥppe doloraf¬
flicti ex amicoꝵ consolatione de¬
buerat: sed quia consolatio ad
blandim̃ta fallaciȩ erupit: affli-¬
eti dolor inhorruit. Quia en ia
phaz spondere conuerso melion
timuit: quasi ex nexio medicas¬
ne uulnus creuit. Unde rectis¬

Expanded text:
meae aggravata est super gemitum meae aggravata est super gemitum meum. oribus verbis inchoat, sed dicta sua alta mysterii prosecutione consummat. Mederi quippe dolor afflicti ex amicorum consolatione debuerat; sed quia consolatio ad blandimenta fallaciae erupit, afflicti dolor inhorruit. Quia, enim Eliphaz spondere converso meliora non timuit, quasi ex noxio medicamine vulnus crevit. Unde rect
Abbreviated transcription (Latin):
liberũ arbitriũ de monstrar&: ad-¬
iungit. Sed gr̃a dei mecũ. Mundi¬
cia itaq manuũ suarũ in nocens
saluabitur: quia qui hic p̃uenit᷑
dono. ut in nocens fiatꝰ. cũ ad iu¬
diciũ ducit᷑. ex merito remunerat᷑.
Quȩ cuncta eliphaz sicut p̾dictũ
est & si recta ꝓtulit. Cui tam̃ ꝓfer¬
r& ignorauit: quia docere melior̾e
quosq in presenti uita afflictos in¬
ueniunt: eos ex culpa ꝑfidiȩ ꝑcus¬
sos arbitrantur: eisq si sua dogma¬
ta sequant᷑: salut̾e innocentię. ꝑ
bonoꝵ oꝑum mundiciã ꝓmittuñ
Sed mens fidelium tanto eos altiꝰ
despicit: quanto illos innocentiã
non uid& habere quã pollicent᷑.
Unde bene ꝑ salomon̾ẽ dr̃. Frustra
iactat᷑ rete ante oculos pennatoꝵ:
Pennati quippe sunt bonoꝵ sp̃s:
qui dũ ad altiora ꝑ spem ueritatis
euolant: apposita prauoꝵ homi¬
nũ deceptionis retiacula declinañ
dixit. Nunc quoq in amaritudi-¬
ne. ẽ. sermo meus: & manꝰ plagȩ

Expanded text:
demonstraret, adjunxit: Sed gratia Dei mecum. Munditia itaque manuum suarum innocens salvabitur, quia qui hic praevenitur dono ut innocens fiat, cum ad judicium ducitur, ex merito remuneratur. Quae cuncta Eliphaz, sicut praedictum est, etsi recte protulit, cui tamen proferret ignoravit, quia docere meliorem quosque in praesenti vita afflictos inveniunt, eos ex culpa perfidiae percussos arbitrantur, eisque si sua dogmata sequantur, salutem innocentiae per bonorum operum munditiam promittunt. Sed mens fidelium tanto eos altius despicit, quanto illos innocentiam non videt habere quam pollicentur. Unde bene per Salomonem dicitur: Frustra jactatur rete ante oculoPennati quippe sunt bonorum spiritus, qui dum ad altiora per spem veritatis evolant, apposita pravorum hominum deceptionis retiacula declinant. dixit: Nunc quoque in amaritudine est sermo meus, et manus plagae
Abbreviated transcription (Latin):
uata. ẽ. super gemitũ meũ: qui
uidelic& inordinatȩ consolation
intentio: ꝑcussionẽ quã minue
debuit multiplicauit. In qͥbꝰ nin
gemunt quo malos blandiri cn¬
spiciunt : quia iuxta pauli uacꝰ
per dulces sermones. & benedicta
sediicunt corda innocentiũ. Qu¬
etiã uerba ad considerandam sili ꝗ¬
lius ment̾e fideliũ recte referit A
qui. ẽẽ. sine amaritudine nescius
etiã si in hoc mundo ꝓsperari ui¬
antur. Quibus cũ &e aduersita
nit: eũ quẽ inuenit ingemini
ut aꝑte monstret᷑. quia electori
mens sine amaritudine & in ꝓsp¬
tate non fuerit Bene autẽ dieiꝰ
& manus plagę meȩ aggrauata
suꝑ gemitũ meũ. Manus qͥppep¬
ge. ẽ: fortitudo ꝑcussionis Prm

Expanded text:
ata est super gemitum meum, quia videlicet 513 inordinatae consolationis intentio percussionem quam minuere debuit multiplicavit. In quibus nigemunt, quo malos blandiri conspiciunt, qui juxta Pauli vocem: Per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium etiam verba ad considerandam subtilius mentem fidelium recte referuntur, qui esse sine amaritudine nesciunt etiam si in hoc mundo prosperari videantur. Quibus cum et adversitas evenit, eum quem inaperte monstretur quia electorum mens sine amaritudine et in prosperitate non fuerit. Bene autem dicitur: Et manus plagae meae aggravata est super gemitum meum. Manus quippe plagae est fortitudo percussion
Abbreviated transcription (Latin):
aduersitatis. Dicat gͦ. & manꝰ pla-¬
ge meȩ aggrauata. ẽ. suꝑ gemitũ
meũ: quia iustũ quẽq in hac uita
aduersitas non letũ ꝑculit: sed in
eo dolorem uulneris multiplica¬
uit. Fit tam̃ miro om̃ipotentis dĩ
modamine. ut cũ in hoc mundo
mens iusti aduersitatibus plus la-¬
borat: auctoris sui contemplandã
faciem amplius sitiat. Unde hic ap¬

Expanded text:
. Dicit ergo: Et manus plagae meae aggravata est super gemitum meum: quia justum quemque in hac vita adversitas non laetum perculit, sed in eo dolorem vulneris multiplicavit. Fit tamen miro omnipotentis Dei moderamine ut cum in hoc mundo mens justi adversitatibus plus laborat, auctoris sui contemplandam faciem amplius sitiat. Unde hic ap
Abbreviated transcription (Latin):
masti: sed ecce dũ suꝑuenientibus
malis affligeris: an sint recta qus
tenes. ipsȩ quȩ te oppͥmunt tri.¬
bulationũ tenebrȩ ostendunt:
Quas uidelic& tribulationes eli¬
phar aquis inundantibꝰ cõparat:
quia dũ aliȩ suꝑ alias irruunt:
quasi aquis tumentibꝰ undȩ un-¬
das sequunt᷑. Sequit᷑. An cogi-¬

Expanded text:
masti. Sed ecce, dum supervenientibus masti. Sed ecce, dum supervenientibus malis affligeris, an sint recta quae tenes ipsae quae te opprimunt tribulationum tenebrae ostendunt. Quas videlicet tribulationes Eliphaz aquis inundantibus comparat, quia dum aliae super alias irruunt, quasi aquis tumentibus, undae undas sequuntur. Sequitur: C
Abbreviated transcription (Latin):
quod pristino eoꝵ errori contͣdicit.
Nam sunt nonnulli qui ita ur¬
ginitati carnis student: ut nup¬
tias dampnent. Et sunt ñnul
qui ita abstinentiã laudant: ut
sumentes alimenta necessaria de
suꝑstitionis reuocat: hereticicũ
hoc aspiciunt alit̾ uiuere quã
docuer̃: lacercos eoꝵ ab oꝑatio¬
ne quã priꝰ tenuerant. cõminutas
esse ab ȩccła detestant᷑. Unde &
in hoc tempore disciplinȩ. siquid̃
ei aduersitatis euenerit: hoc eue.¬
nisse ex digna peccatoꝵ retributi.
conturbat te formido subita. Ill
siderare negligit quid ex distrin.¬
one iudicis uenientis immineat
Quia gͦ fidelem populũ heretici
culpis ꝑfidiȩ oppressum creduntꝰ
circundatũ laqueis accusant: &
quia existimant quod futura ñ
p̃uideat: in ꝑcussione sua hunc
subita formidine conturbatum
rũ iri. Ac si aꝑte dicat. Securiti.¬
iccirco de p̃sumptione tua quasi
de luce gaudebas: nec te unquã
opprimi tribulationibus existi¬

Expanded text:
quod pristino eorum errori contradicit. quod pristino eorum errori contradicit. Nam sunt nonnulli qui ita virginitati carnis student, ut nuptias damnent; et sunt nonnulli, qui ita abstinentiam laudant, ut sumentes alimenta necessaria detsuperstitionis revocat, haeretici cum hos aspiciunt aliter vivere quam docuerunt, lacertos eorum ab operatione quam prius tenuerant comminutos esse ab Ecclesia testantur. Unde et in hoc tempore disciplinae, si quid ei adversitatis evenerit, hoc evenisse ex digna peccatorum retributionconturbat te formido subita. 11. considerare negligit quid ex districtione judicis venientis immineat. Quia ergo fidelem populum haeretici culpis perfidiae oppressum credunt, circumdatum laqueis accusant. Et quia existimant quod futura non praevideat, in percussione sua hunc subita formidine conturbatum um iri. Ac si aperte dicat: Securitaidcirco de praesumptione tua quasi de luce gaudebas, nec te unquam opprimi tribulationibus existi
Abbreviated transcription (Latin):
ei a populis creditur: non uirtu¬
tẽ rectitudinis. sed causam scłaris
ꝑotentiȩ. eẽ. suspicant᷑. Sequit᷑¬
Uiduas dimisisti uacuas: & lacer¬
tos pupilloꝵ cõminuisti. Plebes q̃
herẽticis p̾dicantibus sunt subie¬
ctȩ: ex carnali intelligentia erro¬
rũ. eoꝵ semina ꝑuersa. concipiuq̃:
eisq in sua dampnatione sociant:
Sed cum scã ȩccła ipsos erroꝵ p̾di¬
catores. uel ratione uictos ad se
suscipit: uel studio ꝑuersitatis ob¬
duratos. sub disciplinȩ suȩ uincula
restringit: destituti heretici. cũ
remanere apud se plebes sine p̾di¬
catoribus uident: quid aliud a scã
ȩccła quã uiduas uacuas relictas
dolent: E quia subtractis hereticoꝵ
magistris. eoꝵ discipulos in suo o¬
pere infirmari suspicant᷑: quasi la-¬
certos pupilloꝵ cõminitos ab ȩccła
esse conquerunt᷑. Nel certe quia scã
eccła dum quosclam ab hereticis ue.¬
nientes suscipit: liquet nimirum

Expanded text:
ei a populis creditur, non virtuei a populis creditur, non virtutem rectitudinis, sed causam saecularis potentiae esse suspicantur. Sequitiduas dimisisti vacuas, et lacertos pupillorum comminuisti. - Plebes quae haereticis praedicantibus sunt subjectae, ex carnali intelligentia errorum eorum semina perversa concipiunt, eisque in sua damnatione sociantur. Sed cum sancta Ecclesia ipsos errorum praedicatores vel ratione victos ad se suscipit, vel studio perversitatis obduratos sub disciplinae suae vinculo restringit, destituti haeretici cum remanere apud se plebes sine praedicatoribus vident, quid aliud a sancta Ecclesia quam viduas vacuas relictas dolent? Et quia subtractis haereticorum magistris, eorum discipulos in suo opere infirmari suspicantur, quasi lacertos pupillorum comminutos ab Ecclesia esse conqueruntur. Vel certe quia sancta Ecclesia dum quosdam ab haereticis venientes suscipit, liquet nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
re. Quod tunc sufficient᷑ comedit᷑:
quando nr̃a intelligentia iuxta
mensiirã sensus. sub moderamine
tenetur. Nam satiatus mel euo¬
mit: qui plus appetens penetrã-¬
re quã capit: & illud ꝑdit unde
potuit nutriri. Quia ergo sancta
eccła ab infirmis mentibus ꝓhib&
alta ꝑscrutari: beato iobdicit᷑.
esurienti subtraxisti panẽ. Et qͥa¬
eius quoq magnitudini heretici
inuident. quod in fide uera po-¬
pulos uniuersaliter ten&: cũ
terrenȩ prosperitatis tempꝰ in¬
ueniunt: contra eam in suꝑbis
uocibus excedunt: & exꝓbran-¬
tes aperiunt: quantũ prius eius
potentiȩ latenter inuidebant:
Ham sẽquit᷑. In fortitudine bra-¬
chii tui possidebas terrã: & poten¬
tissimus optinebas eam. Ac si
patent̃ dicat. Quod in p̃dicati¬
one tua terrã uniuersalit̃ oc¬
cupasti: potentia fortitudinis.
non ratio ueritatis fuit. Quia e.¬
nĩ xp̃ianos principes. p̃dicationẽ
eius tenere conspiciunt: hoc qđ̃

Expanded text:
re. Quod tunc sufficienter comeditur, re. Quod tunc sufficienter comeditur, quando nostra intelligentia juxta mensuram sensus sub moderamine tenetur. Nam satiatus mel emovit, qui plus appetens penetrare quam capit, et illud perdit unde potuit nutriri. Quia ergo sancta Ecclesia ab infirmis mentibus prohibet alta perscrutari, beato Job dicitur: Esurienti subtraxisti panem.  ejus quoque magnitudini haeretici invident, quod in fide vera populos universaliter tenet, cum terrenae prosperitatis tempus inveniunt, contra eam in superbis vocibus excedunt, et exprobrantes aperiunt quantum prius ejus potentiae latenter invidebant. Nam sequitur: In fortitudine brachii tui possidebas terram, et potentissimus obtinebas eam. Ac si patenter dicant: Quod in praedicatione tua 504 terram universaliter occupasti, potentia fortitudinis, non ratio veritatis fuit. Quia enim christianos principes praedicationem ejus tenere conspiciunt, hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
sub terreno fasce laborantibꝰ. sui
poculum erroris p̾bent. Et pa-¬
ne̾ se esurientibus ñ subtraxisse
suspicant᷑: quia etiã de inuisibilibꝰ
atq in comp̃hensibilibus requisiti.
cũ suꝑba audacia respondentꝰ: &
tunc se doctos p̃ om̃ibus credunt:
cũ loqui de incognitis infeliciꝰ p̃-¬
sumunt. Sca uͦ eccła dũ quẽpiam
uid& esurire. quod ei non ꝓsit ac¬
cipere: aut si iam sunt sibi cogni¬
ta modeste opprimit. aut si ad¬
huc uident᷑ in cognita humilit̾
fatet᷑: eosq ad ordinatȩ humili¬
tatis sensum reuocat: cũ ꝑ suum
illis p̃dicatorẽ dicit. Non plus
saꝑe quã oportae sapere: sed saꝑe
ad sobrietatẽ. Et rursũ Noli altũ
saꝑe: sed time. Atq iterũ. Altio¬
ra te ne quesieris: & fortiora te
ne scrutatus fueris. Et rursum:
Mel inuenisti. cõmede quod suffi-¬
cit tibi: ne forte satiatus euomas
illud. Mel quippe inuenire. ẽ:
scĩ intellectus dulcedinẽ degusta¬

Expanded text:
sub terreno fasce laborantibus, sui sub terreno fasce laborantibus, sui poculum erroris praebent: et panem esurienti se non subtraxisse suspicantur, quia etiam de invisibilibus atque incomprehensibilibus inquisti, cum superba audacia respondent et tunc se doctos prae omnibus credunt, cum loqui de incognitis infelicius praesumunt. Sancta vero Ecclesia dum quempiam videt esurire quod ei non prosit accipere, aut si jam sunt sibi cognita modeste supprimit, aut, si adhuc videntur incognita, humiliter fatetur, eosque ad ordinatae humilitatis sensum revocat cum per suum illis praedicatorem dicit: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Et rursum: Noli altum sapere, sed time . Atque iterum: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Et rursum: Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte satiatus evomas illud . Mel quippe invenire est sancti intellectus dulcedinem degusta
Abbreviated transcription (Latin):
ab ea dicunt uestibus expoliatos :
quia simplices quosq pigros. atq
hebetes putant: quos praua sua
dogmata ꝑdidisse considerant. Se-
quitur. Aquã lasso non dedisti:
& esurienti subtraxisti panẽ. He¬
retici quo ueritatis soliditatẽ ñ
tenent. eo nonnunquã student ut
loquatiores appareant: & contra
catholicoꝵ fidem. quasi de doctrina
scientiȩ głantur. Cunctos qͦs aspi¬
ciunt prauis ad se trahere sermo¬
nibus querunt: & unde sibi alios
ad interitũ sociant inde se aliqͥd
agere uiuacit᷑ putant. Eos uero
lassos dicimꝰ: qui sub huiꝰ scł̃i one¬
re laborioso fatigant᷑. Unde o
ꝑ sem&e ipsam ueritas dicit. Ueni¬
te ad me om̃s qui laboratis & one¬
rati estis: & ego uos reficiã. He¬
retici igit᷑ qui sua dogmata p̃di¬
care non cessant: scãm ȩccłam qͣsi
de imꝑitia irrident dicentes. A¬
quã lasso non dedisti: & esurien
ti subtraxisti panẽ. Se enĩ lasso
aquã dare existimant: cũ qͥbꝰdã

Expanded text:
ab ea dicunt vestibus exspoliatos, ab ea dicunt vestibus exspoliatos, quia simplices quosque pigros atque hebetes putant, quos prava sua dogmata perdidisse considerant. 8. quitur: Aquam lasso non dedisti, et esurienti subtraxisti panem. Haeretici quo veritatis soliditatem non tenent, eo nonnunquam student ut loquaciores appareant, et contra catholicorum fidem quasi de doctrinae scientia gloriantur; cunctos quos aspiciunt pravis ad se trahere sermonibus quaerunt, et unde sibi alios ad interitum sociant, inde se agere aliquid vivaciter putant. Eos vero lassos dicimus qui sub hujus saeculi onere laborioso fatigantur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Venite ad me omnes, qui laboratis, et onerati estis, et ego reficiam vos . Haeretici igitur, quia sua dogmata praedicare non cessant, sanctam Ecclesiam quasi de imperitia irrident, dicentes: Aquam lasso non dedisti, et esurienti panem subtraxisti. Se enim aquam lasso dare existimant cum quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
retici ꝑuersis p̃dicationibus tra¬
hunt. p̃cepta doctrinȩ suȩ quasi
quȩdam uestimenta habere existi.¬
mant: & tandiu illos uestitos pl¬
tant: quandiu hȩc quȩ ipsi pͣill.¬
cauerunt ab illis seruari conside.¬
rant. Ex. quibus cũ quidam ad san¬
ctã eccłam redeunt: eos ꝓtinꝰ doc-¬
trinȩ uestimenta perdidisse suspi.¬
cant᷑. Sed cum nudus spoliari neq̃¬
at: querendum nobis. ẽ quomodo
prius nudi. & postmodũ spoliati
memorant᷑. Sed sciendum. ẽ: quia
omnis qui cordis puritate ꝑfruit᷑.
eoipso quo duplicitatis tegum̃tũ
non hab&. nudus. ẽ. Et stꝰ ñ nulli
apud hereticos qui cordis purita-¬
tẽ habent: sedtam̃ doctrinȩ eorũ
dogmata ꝑuersa suscipiunt. Hi
nimirũ & ex sua puritate nudi
sunt: & quasi ex eoꝵ p̃dicatione
uestiunt᷑. Et quia tales quiq fa¬
cile ad scãm ȩccłam recdeunt: eo qđ
duplicitatis malicia non utuntur.
eos heretici nudos fatent᷑. Quos

Expanded text:
aeretici perversis praedicationibus traaeretici perversis praedicationibus trahunt, praecepta doctrinae suae quasi quaedam vestimenta habere existimant, et tandiu illos vestitos putant, quandiu haec quae ipsi praedicaverunt, ab illis servari considerant. Ex quibus cum quidam ad sanctam Ecclesiam redeunt, eos protinus doctrinae vestimenta perdidisse suspi Sed cum nudus exspoliari nequeat, quaerendum nobis est quomodo prius nudi, et post spoliati memorantur? 503 Sed sciendum est quia omnis qui cordis puritate perfruitur, eo ipso quo duplicitatis tegumentum non habet, nudus est. Et sunt nonnulli apud haereticos qui cordis quidem puritatem habent, sed tamen doctrinae eorum dogmata perversa suscipiunt. Hi nimirum et ex sua puritate nudi sunt, et quasi ex eorum praedicatione vestiuntur. Et quia tales quique facile ad sanctam Ecclesiam redeunt, eo quod duplicitatis malitia non utuntur, eos haeretici nudos fatentur, quos
Abbreviated transcription (Latin):
confessionẽ tenemus: ꝑ quã relax¬
re peccatũ quod in nos ꝑpetratũ
est postulamur. Qui enĩ peccatũ
quod cõmisit fatet᷑. & ueniã peta
iam quasi ꝓ debito pignus dedit
Quod nimirũ pignꝰ ante solis oc¬
casum reddere iubemur: qͥa priu¬
quã in nobis ꝑ dolorem cordis sa
iusticiȩ occidat: debemus confessi¬
onẽ ueniȩ reddere. a quo confessi¬
onẽ accȩpimꝰ culpȩ: ut qui se de¬
quisse in nos meminit: a nob̾ my
ticis ad ueritatẽ fidei reuertentes
recipit: priꝰ ut confiteri erroris su
culpam debeant ꝑsuad&: quasi sib
hereticoꝵ specie ꝑ eliphar dict᷑
Abstulisti pignꝰ fr̃m tuoꝵ sine eu.¬
sa: id. ẽ ab his qui a nobis ad te u¬
niunt. in utilit̾ confessionẽ errons
exegisti. Sin uero ut p̃diximꝰ pis¬
scam eccłam frm suoꝵ dicunt pis¬
nus abstulisse: quia eos qui ad illi
ueniunt. dona sp̃italia suspicant᷑
amittere. Unde & sequit᷑. Et nu¬
dos spoliasti uestibus. Eos quos l¬

Expanded text:
confessionem tenemus, per quam relaxconfessionem tenemus, per quam relaxare peccatum quod in nos perpetratum est postulamur. Qui enim peccatum quod commisit fatetur, et veniam petit, jam quasi pro debito pignus dedit. Quod nimirum pignus ante solis occasum reddere jubemur, quia priusquam in nobis per dolorem cordis sol justitiae occidat, debemus ei confessionem veniae reddere a quo confessionem accipimus culpae, ut qui se deliquisse in nos meminit a nobis moxeticis ad veritatem fidei revertentes recipit, prius ut coculpam habeant, persuadet, et quasi per haereticorum speciem, per Eliphaz dicitur. Abstulisti pignus fratrum tuorum sine causa, id est, ab his qui a nobis ad te veniunt inutiliter confessionem erroris exegisti. Si vero, ut praediximus, pigsiam fratrum suorum dicunt pignus abstulisse, quia illos qui ad illam veniunt, dona spiritualia suspicantur amittere. Unde sequitur: Et nudos exspoliasti vestibus. - Eos quos h
Abbreviated transcription (Latin):
tinebas eam. In scriptura sacra
appellatione pignoris aliquando
dona sp̃c sc̃i: aliquando uͦ signat᷑
confessio peccati. Pignus namq
tã dicit᷑. Qui dedit nobis pignus
sp̾̃c. Ad hoc enĩ pignus accępimꝰ:
ut de ꝓmissione quȩ nobis fit. cer¬
titudinẽ teneamus. Donũ gͦ sc̃i
ma ad interioris spei certitudinẽ
roborat᷑. Rursum pignoris nomine.
peccati confessio sol& intelligi: sic̃
in lege scriptũ. ẽ. Cum deb& tibi
quippiã frater tuus. & abstuleris
pignus ab eo: ante solis occasum pi¬
gnus restitue. Frat̾ & enĩ noster
debitor nobis efficit᷑: cũ quilib&
pximus in nos aliqͥd deliquisse mon¬
strat᷑. Peccata quippe: debita uoca¬
mus Unde peccatori seruo. dietꝰ
Omne debitũ dimisi tibi. E inai¬
minica or̃atione cõtidie p̃camur.
dimit te nobis debita nr̃a. sic̃ &
nos dimit timꝰ debitoribus nr̃s
A debitore autẽ nr̃o pignus acei¬
pimꝰ: quando ab eo qui in nos pe¬
casse cognoscitur: peccati eius iã

Expanded text:
tiuntur. --In Scriptura sacra pignoris appellatione aliquando dona Spiritus sancti, aliquando vero signatur confessio peccati. Pignus namque lum dicitur: Qui dedit nobis pignus Spiritus . Ad hoc enim pignus accipimus, ut de promissione quae nobis fit certitudinem teneamus. Donum ergo sanma ad interioris spei certitudinem roboratur. Rursum pignoris nomine peccati confessio solet intelligi, sicut in Lege scriptum est: Cum debet tibi quidpiam frater tuus, et abstuleris pignus ab eo, ante solis occasum pignus restitue . Frater etenim noster debitor nobis efficitur cum quilibet proximus in nos aliquid deliquisse monstratur. Peccata quippe debita vocamus. Unde peccanti servo dicitur: Omne debitum dimisi tibi . Et in Dominica oratione quotidie precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . A debitore autem nostro pignus accipimus, quando ab eo qui in nos peccasse cognoscitur peccati ejus jam
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ẽ. murmur ur̃m: sed contra
dñm. Qui enĩ contra suꝑpositã
sibi potestatẽ murmurat: liquet
qđ illũ redarguit: qͥ eandẽ ho¬
mini potestat᷑e dedit. Tandem
beati iob plenas mystica uirtute
sententias. in quibus contra ami¬
coꝵ uerba respondit. largiente¬
deo digessimus: nunc suꝑest ut
ad heliũ uerba ueniamus: quȩ
tanto grauiore circu̾spectione
pensanda sunt: quanto & ꝑ iu-
uent utis audaciam. sp̃u feruen¬
tiore ꝓferuntur:¬

Expanded text:
nos est murmur vestrum, sed contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum . Qui enim contra superpositam sibi potestatem murmurat, liquet quod illum redarguit qui eamdem homini potestatem dedit. Tandem beati Job plenas mystica virtute sententias, in quibus contra amicorum verba respondit, Deo largiente digessimus; nunc superest ut ad Eliu verba veniamus, quae tanto graviori circumspectione pensanda sunt, quanto et per juventutis audaciam spiritu ferventiore proferuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Ac si aꝑte dicat. Si magna quȩ
debui sollicite non fęciꝰ punctio¬
nes murmuris a subiectis recipiã:
etiã de bono quod fȩci. Si negle¬
xi exhibere qđ foueat: iuste in
querela ꝓsiliens. eoꝵ lingua me
pungat᷑. Qua in re semꝑꝰ sollici.
ta consideratione pensandũ. ẽ:
ne aut hi qui presunt exempla
mali operis subiectis p̃beant.
eorũq uitã suȩ gladio prauitã¬
tis extinguant: aut hi qui alie.¬
no regimini subiacent. facile
iudicare audeant facta rectoꝵ:
atq ꝑ hoc quod de his qui sibi p̾.¬
lati sunt miirmurant. ñ huma¬
no sed ei qui cuncta disponit. di¬
uino ordini contradicant. Illis
nanq dicit᷑ : oues meȩ his quae
conculcata pedibus ur̃is fuerant.
pascebant᷑: & quȩ pedes u̾ri tur.¬
bauerant. hȩc bibebant. Oues enĩ
turbata pedibus bibunt: cum
subiecti ẽa ad exemplũ uiuendi
appetunt: quȩ prelati quiq
prauo oꝑe  ꝑuertunt. At
contra: a prelatis hi audiunt:
Nos enĩ quid sumus : Nec contra

Expanded text:
 aperte dicat: Si magna quae debui sollicite non feci, punctiones murmuris a subjectis recipiam, etiam de bono quod feci, si neglexi exhibere quod fovet, juste in quereiam prosiliens eorum lingua me pungata consideratione pensandum est, ne aut hi qui praesunt exempla mali operis subjectis praebeant, eorumque vitam suae gladio pravitatis exstinguant; aut hi qui alieno regimini subjacent, facile judicare audeant facta rectorum, atque per hoc quod de his qui sibi praelati sunt murmurant, non humano, sed ei qui cuncta disponit divino ordini contradicant. Illis namque dicitur: Oves meae his quae conculcata pedibus vestris fuerant pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Oves enim turbata pedibus bibunt cum subjecti ea ad exemplum vivendi appetunt quae praelati quique pravo opere pervertunt. At contra a praelatis hi audiunt: Nos enim quid sumus? Nec contra
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatio ꝓ utilitate subditoꝵ
suscipi credit᷑: quando is qͥ p̃est
anhelare ꝑ auariciã uidetur
Unde fit ut ad ipsa etiã pauca
bona quȩ fieri int̾ multa mala
considerant. ñ laudes sed gemi¬
tus reddant: atq infirmantes
murmurent: dum ꝑpendunt
puri operis non esse qđ uident:
Ait ergo. Si aduersum me t̾ra
mea clamat. & cũ ipsa sulci eius
deflent: si fructus eius comedi
absq peciinia. & animã agricola¬

Expanded text:
dispensatio pro utilitate subditorum dispensatio pro utilitate subditorum suscipi creditur, quando is qui praeest anhelare per avaritiam videtur. Unde fit ut ad ipsa etiam pauca bona, quae fieri inter multa mala considerant, non laudes, sed gemitus reddant; atque infirmantes murmurent, dum perpendunt puri operis non esse quod vident. Ait ergo: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent; si fructus ejus comedi absque pec