comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ayum eciam pisonẽ
mirifice et constãter
turbulento reip. statu egisse
consulem narracioe in seque¬
ti patebit .M. palicani sedi¬
ciosissum hominis pestiferis
blandiciis prereptus populi
fauore consularib conncis
suminũ dedecus ũdinttere
conabatur ampussimũ ei
defferre imperiũ cupiens
cuius teterrimis accis ex¬
quisitum poaus suppliciu
quain ullus honos debeba¬
tur nec de erat consternate
multitudim furialis fax tri¬
bumcia que temeritatẽ eiꝰ
⁊ ruentem conitaretur et
languentem actiomibz suis
inflammaret in hoc miserado
pariter atqz erubxscendo
statu auitatis tm̃n non
mamib tribunorum pro ro¬
stris piso collocatus cum hĩc
atq illinc eum ambissent
ac pallicanum suffragiis po¬
puli consulem creatĩ an¬
renunciaturus esset inter¬
rogaretur primo respondit
non existimare se tantis te¬
nebris offusam ẽẽ remp ut
huc indignitatis ueniretur
deinde cum perseueranter n¬
starent ac dicerent age si uẽ¬
tum fucrit non reminciã¬

Expanded text:
 etiam Pisonem mirifice et constanter turbulento rei publicae statu egisse consulem narratione insequenti patebit. M. Palicani seditiosissimi hominis pestiferis blanditiis praereptus populi fauor consularibus comitiis summum dedecus admittere conabatur amplissimum ei deferre imperium cupiens, cuius taeterrimis actis exquisitum potius supplicium quam ullus honos debebatur. nec deerat consternatae multitudini furialis fax tribunicia, quae temeritatem eius et ruentem comitaretur et languentem actionibus suis inflammaret. in hoc miserando pariter atque erubescendo statu ciuitatis tantum non manibus tribunorum pro rostris Piso conlocatus, cum hinc atque illinc ambissent ac Palicanum num suffragiis populi consulem creatum renuntiaturus esset interrogaretur, primo respondit non existimare se tantis tenebris offusam esse rem publicam, ut huc indignitatis ueniretur. deinde, cum perseueranter instarent ac dicerent 'age, si uentum fuerit?' 'non renuntia
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Peut omnis in ille no¬
origine solum ¶felix qui
laris aminũ natalibus
cquas et partem tituli nõ
suminã ponis in illis.¬

Expanded text:
 perit omnis in illo georigine sola. at tu, qui tantis animum natalibus aequas, et partem tituli, non summam, ponis in illis
Abbreviated transcription (Latin):
etellus autem muidi¬
cus propter cõsmile
perseuerantie gemis incepit
quoq in dignam maiestate
ai morib sus procellam cũ
emm ummaduerteret quo
tenderent saturmi tribu¬
in plebis funesti conatus quã¬
toqz malo reip. si non his oc¬
curreretur erupturi ẽẽnt: in
exilium quim ĩ legem eius
nre maluit potest aliquis hoc
Uiro dici constancior ꝙ ne
sentencia sua. pelleretur pria
in qua summnũ dignitatis
gradum obtinebãt carere su¬

Expanded text:
etellus autem Numidicus propter consimile perseuerantiae genus excepit quoque indignam maiestate ac moribus suis procellam: cum enim animaduerteret quo tenderent Saturnini tribuni pl. funesti conatus quantoque malo rei publicae, nisi his occurreretur, erupturi essent, in exilium quam in legem eius ire maluit. potest aliquis hoc uiro dici constantior, qui, ne sententia sua pelleretur, patria, in qua summum dignitatis gradum obtinebat, carere su
Abbreviated transcription (Latin):
ec aphricanus quidem
posterior nos de se patit
tacere: qui censor cum lustrum
conderet inque solito sacrificio
scriba ex publicis tabulis solẽn
e precationis carmine preiret.
quo dii immortales ut poputi ro.
res meliores amplioresqz faccrẽt
regabantur: satis inquit bone
ac magne sunt: itaq precor ut
eas perpetus incolumes seruent:
ac protinus in publicis tabulis
ad hunc modum carmen emen-¬
dari iussit. qua uotorum uere¬
cundia deinceps censores in con¬
dendis lustris use sunt. Pruden¬
ter emm sensit tunc̃ incremẽtũ
romano imperio petendũ fuisse
cum inter septimum lapidem tri¬
umphi querebantur: maiorem
autem totius teruirum orbis
partem possidenti. Ut auidũ esset
quitquam ultra appetere: ita abũ¬
de felix si nichil ex co quod obtine¬
bat amitteret

Expanded text:
e Africanus quidem posterior nos de se tacere patitur. qui censor, cum lustrum conderet inque solitaurilium sacrificio scriba ex publicis tabulis sollemne ei precationis carmen praeiret, quo di immortales ut populi Romani res meliores amplioresque facerent rogabantur, 'satis' inquit 'bonae et magnae sunt: itaque precor ut eas perpetuo incolumes seruent', ac protinus in publicis tabulis ad hunc modum carmen emendari iussit. qua uotorum uerecundia deinceps censores in condendis lustris usi sunt: prudenter enim sensit tunc incrementum Romano imperio petendum fuisse, cum intra septimum lapidem triumphi quaerebantur, maiorem autem totius terrarum orbis partem possidenti ut auidum esse quicquam ultra adpetere, ita abunde felix, si nihil ex eo, quod optinebat, amitteret
Abbreviated transcription (Latin):
ue tan. pertinax neces¬
sitas in parte ⁊ filio ale¬
xandro consmmulis apparuit si
quidem. Calams indus suu
sponte se aedentissimo rogo suꝑi¬
mandaret aut dicere uellet bre
ui inquit te uidebo nec id sine
causa quia uoluntarium eius
euita excessum rabida mors ale¬
xandri subsecuta ẽ. ẽranslate᷑¬

Expanded text:
e tam pertinax necessitas in patre filio Alexandro consimilis apparuit: si quidem Callanus Indus sua sponte se ardenti rogo superi ecquid aut mandaret aut dicere uellet, 'breui te' inquit 'uidebo': nec id sine causa, quia uoluntarium eius e uita excessum rapida mors Alexandri subsecuta est. Re
Abbreviated transcription (Latin):
tum etiam illo diẽ ꝯxhibuit
quo .2. flamimus extrema in
parte theatri constitit: quia a
M. Cathonc et .L. flacco cen-¬
soribus senatu motus fucrat.
consulatus iam honore defr̃c¬
tus: frater etiam. E. flamimi
macedonie philippiq uictoris:
omnes emm transire cum in
locum dignitati suc debitum

Expanded text:
tum etiam illo die exhibuit, quo L. Flamininus extrema in parte theatri constitit, quia a M. Catone et L. Flacco censoribus senatu motus fuerat, consulatus iam honore defunctus, frater etiam T. Flaminini Macedoniae Philippique uictoris: omnes enim transire eum in locum dignitati suae debitum
Abbreviated transcription (Latin):
It consulatus colleguam et
errous societus et pargenus
mortis atiberio gratho admarcelli
memouam me trahitis enim capta¬
tũ syracusarum et hanmbalis ante
nolana menia aseprimũ fugere
coacti gliã inflammnatus cũ sr̃uno
sludio interetur. ut penoꝵ exceratũ
aut in ytalia prosterneret aut iralie
pelleret solemuq sacrificio uolunta¬
tes deoꝵ exploraret que prima hostia
ante foculum cecidit eius iecur sine
capite nuentũ est. proxima iecmoris
duplex caput habuit quibusispectiᷤ
aruspex tristi nuiltu non placere sibi
apparussent respondit stamonitu¬
inde marcellus neqd temere conare¬
tur in sequenti nocte speculandi
gracia cũ paucis egredi ausus amul¬
titudine hostiim bruciis crcũuẽtu ᷤ¬
eque magnu dolorem acdetannentũ
patrie intecitu suo actullit trans.

Expanded text:
t consulatus collegium et erroris societas et par genus mortis a Ti. Graccho ad M. Marcelli memoriam me trahit. is captarum Syracusarum et Hannibalis ante Nolana moenia a se primum fugere coacti gloria inflammatus, cum summo studio niteretur ut Poenorum exercitum aut in Italia prosterneret aut Italia pelleret, sollemnique sacrificio uoluntates deorum exploraret, quae prima hostia ante foculum cecidit, eius iecur sine capite inuentum est, proxima caput iocinoris duplex habuit. quibus inspectis aruspex tristi uultu non placere sibi apparuissent, respondit. ita monitus M. Marcellus ne quid temere conaretur, insequenti nocte speculandi gratia cum paucis egredi ausus, a multitudine hostium in Bruttis circumuentus aeque magnum dolorem ac detrimentum patriae interitu suo attulit.
Abbreviated transcription (Latin):
manum imperium occupendũ
fortuna in urbem nr̃am adue¬
xit aliemm quod exactũ alie¬
norem quod ortum coritho sa¬
stidiendum quod mercatore
genitum. erubescendum quod
eciam exule demarato natum
pre ceterum tam prosperum cõ¬
dictioms sue euentum industrũ
pro iniuidioso gloriosum pro in¬
uiso reddidit dilatauit emini fi¬
deorum noius sacerdocns auxit
numerum senatus amplifica¬
uit; equestrem ordinem uberio¬
rem reliquit queque laudũ
eus consumacio est preclaris
Uirtutib effecit ne hec cuuitas
pemitenciam ageret quod req̃e
definitimus pocius mutuata
esset quam de suis legisset, tus¬

Expanded text:
manum imperium occupandum fortuna in urbem nostram aduexit, alienum, quod † exactu, alieniorem, quod ortum Corintho, fastidiendum, quod mercatore genitum, erubescendum, quod etiam exule Demarato natum patre. ceterum tam prosperum condicionis suae euentum industria sua pro inuidioso gloriosum reddidit: dilatauit enim fideorum nouis sacerdotiis auxit, numerum senatus amplificauit, equestrem ordinem uberiorem reliquit, quaeque laudum eius consummatio est, praeclaris uirtutibus effecit ne haec ciuitas paenitentiam ageret, quod regem a finitimis potius mutuata esset quam de suis legisset.
Abbreviated transcription (Latin):
mam mittere ausus. fecit ne
locus hostilium castrorum cum
maxime capenam portam ar¬
mis hannibale pulsante mino¬
ris uemiet quam si illum pe¬
in non obtinerent ita se gerẽ
in aduersis rebus quid aliud
et quam seientem fortunã
in aduitorium sui ꝓridore i¬
ctam conuertere. Tpanssate.¬

Expanded text:
tu mittere ausus fecit ne locus hostilium castrorum tum maxime Capenam portam armis Hannibale pulsante minoris ueniret quam si illum Poeni non obtinerent. ita se gerere in aduersis rebus quid aliud est quam saeuientem fortunam in adiutorium sui pudore uictam conuertere? Magno spat
Abbreviated transcription (Latin):
agrio. spacio diuisus ẽ
a senatu ad poetam
aicium transitus ecterũ ut
ab eo decencius ad externa
transeanus producatur in
medium is iulio cesari amplis¬
simo et florentissimo iuro in
collegium poctarum uemẽte
miinqua asurrerit non ma¬
iestatis eius nuriemior sed
quod in comparacione cõmu¬
mum studiorum aliquanto
superiorem se eẽ confideret qua¬
propter insolencie crimieca¬
ruit. quia ibi uoluminũ non
ỹmaginũ certamina exerce¬

Expanded text:
agno spatio diuisus est a senatu ad poetam Accium transitus. ceterum ut ab eo decentius ad externa transeamus, producatur in medium. is Iulio Caesari amplissimo ac florentissimo uiro in conlegium poetarum uenienti numquam adsurrexit, non maiestatis eius inmemor, sed quod in conparatione communium studiorum aliquanto se superiorem esse confideret. quapropter insolentiae crimine caruit, quia ibi uoluminum, non imaginum certamina exerce
Abbreviated transcription (Latin):
Icterum a condita urse
gladius est ihi quo noxii
iugulantur rubigine quidam exe¬
sus et iux sufficiens mmmisterio
sed iudex in mimiis quoq re¬
bus ommia antique confuctudi¬
nis momenta seruancium

Expanded text:
terum a condita urbe gladius est ibi, quo noxii iugulantur, rubigine quidem exesus et uix sufficiens ministerio, sed index in minimis quoque rebus omnia antiquae consuetudinis monumenta seruantium
Abbreviated transcription (Latin):
mnibus. autẽ qui per
aliquam religioms si¬
inulacionem alimenta mnercie
querunt clausas portas halet et
mendacem et fucosam habet super¬
sticionẽ submouendam eẽ existi¬

Expanded text:
mnibus autem, qui per aliquam religionis simulationem alimenta inertiae quaerunt, clausas portas habet, et mendacem et fucosam superstitionem submouendam esse existi
Abbreviated transcription (Latin):
nde, massilienses quoiz
ad hoc tempus usurpat
disapline grauitatem prisa
moris obseruuĩca caritate po¬
puli romam precipite conspicui
qui tres ii eodem mantmissio¬
nes resumdi ꝓmittũt si terab
codem deceptum dominan, co¬
gnouerunt quarto errori fubue¬
mendum nom pritant quia sua
irim culra inutiã acant qui ei
se tocens obiecit. trissateux.¬

Expanded text:
Idem Massilienses quoque ad hoc tempus usurpant, disciplinae grauitate, prisci moris obseruantia, caritate populi Romani praecipue conspicui. qui tres in eodem manumissiones rescindere permittunt, si ter ab eodem deceptum dominum cognouerunt. quarto errori subueniendum non putant, quia sua iam culpa iniuriam accepit, qui ei se totiens obiecit. Eade
Abbreviated transcription (Latin):
adem. auitas seueritatis
custos acerrima ẽ mil¬
lum aditũ in sccũam iimis
dando quorum argumenta
maiore exparte stũprorum
continent actus ne talia spec¬
tandi consuetudo eciã miitan¬
di licenciam sumat. tñslateue

Expanded text:
adem ciuitas seueritatis custos acerrima est, nullum aditum in scaenam mimis dando, quorum argumenta maiore ex parte stuprorum continent actus, ne talia spectandi consuetudo etiam imitandi licentiam sumat. omnibus autem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ige quid illud inftituta
athenarum quam ine¬
morabile quod conuuctas a pa¬
trono libatus igratus iureli¬
bertatis exuitur supcrsedco
inquit habere auem tantinir¬
meris impiũ estimatorems ncc
adduue possum ut cridam uebu
utilem quam doun soelestum scer¬
no alu igiur el esta seruus qm̃
liber esse nescisti. Tyass aleur¬

Expanded text:
ge, quid illud institutum Athenarum, quam memorabile, quod conuictus a patrono libertus ingratus iure libertatis exuitur! 'supersedeo te' inquit 'habere ciuem tanti muneris impium aestimatorem nec adduci possum ut credam urbi utilem quem domui scelestum cerno. abi igitur et esto seruus, quoniam liber esse nescisti'. Idem Massi
Abbreviated transcription (Latin):
ues coronas decorandi
primo consuctudinem intro¬
duxit duobz olei connexit cuamu¬
lis clarum pericus cingendo ca¬
pud probaibile institutum siẽ
rem sue ꝑsonã ntueri uelis
nam et iurtutis uberrimũ ali¬
mentum ẽ honos et pericles di¬
ms aquo talis nuimeris dã¬
di ptãs potissimũ iiaũ ca¬

Expanded text:
ues corona decorandi prima consuetudinem introduxit, duobus oleae conexis ramulis clarum Periclis cingendo caput, probabile institutum, si rem siue personam intueri uelis: nam et uirtutis uberrimum alimentum est honos et Pericles dignus a quo talis muneris dandi potestas potissimum initium ca
Abbreviated transcription (Latin):
tu qua perseuerentia anmi
blosus et pompomus et.
lectorius trophea ac trium¬
phos corum adiuussent:
furiosi conatus tam stre¬
nui comites sinistris quide
Auspicis amicicic condicio¬
nem secuti: sed quo miscri¬
ora hoc certiora fideliter
culta nobilitatis exempla.

Expanded text:
tu, qua perseuerantia animi tu, qua perseuerantia animi Blossius et Pomponius et Laetorius tropaea ac triumphos eorum adiuuissent, furiosi conatus tam strenui comites, sinistris quidem auspiciis amicitiae condicionem secuti, sed quo miseriora, hoc certiora fideliter cultae nobilitatis exempla.
Abbreviated transcription (Latin):
que robusta constã
iam et pcrditis . C. gracchi
consiliis yebusqz cum tota
eius conspiratio late quere¬
ixtur: de sertum omm auxi¬
sio duo tantum amici pom¬
ponius et lectorius ab in fe¬
stis et undiq ruentibus
telis oppositu corporum
suorum texerunt: quorum
pomponius quo is facilius
euaderet concitatum sequẽ¬
tium agnicn in porta tri¬
gemina aliquam diu accer¬
rima pugna inhibuit: nec
uiuus pelli potuit. sed mul¬
tis confectus uulneribus.
transitum super cadauer su-¬
um eis credo ctiam post fata
iiuitus dedit. Lectorius
autem in ponte sublicio con¬
stitit et cum donec gracthus
transiret ardore spiritus sui
sepsit. ac ui iam multitudi¬
nis obrutus conuerso in se
gsadio celeri saltu profundũ
tyberis petiit: quamqz in co
ponte caritatem toti patric
horatius cocles exhibuciit.
unius amicicie adiecta uosun¬
taria morte prestitit. Quã
bonos gracchi aut patris aut
materin aui sectam uite in¬
gredi uoluisset habere milites
potuerant: quo enm impe¬

Expanded text:
que robusta constantiam et perditis C. Gracchi consiliis rebusque, cum tota eius conspiratio late quaereretur, desertum omni auxilio duo tantum amici Pomponius et Laetorius ab infestis et undique ruentibus telis oppositu corporum suorum texerunt. quorum Pomponius, quo is facilius euaderet, concitatum insequentium agmen in porta trigemina aliquamdiu acerrima pugna inhibuit nec uiuus pelli potuit, sed multis confectus uulneribus transitum eis super cadauer suum, credo etiam post fata inuitus, dedit. Laetorius autem in ponte sublicio constitit et eum, donec Gracchus transiret, ardore spiritus sui saepsit ac ui iam multitudinis obrutus conuerso in se gladio celeri saltu profundum Tiberis petiit, quamque in eo ponte caritatem toti patriae Horatius Cocles exhibuerat, unius amicitiae adiecta uoluntaria morte praestitit. quam bonos Gracchi, si aut patris aut materni aui sectam uitae ingredi uoluissent, habere milites potuerant! quo enim impe
Abbreviated transcription (Latin):
annibal uero cum apd̾
¶regem prusiam exula¬
yet auctorque er comintendi
prelii esset atque is non sibi
idem extis portendi diceret
an tu inquit uitulme carũ¬
mauis credere: Gi uexha
nuimeres breiiter ⁊ abscse: si
sensum extimes copiose et ua¬
lenter hispanias enim dixxp¬
tas populo romano et gallia¬
rum ac ligurie iures in suã
redactas potestatem: ⁊ nouo
transitu alpiũ iuga patescã
et transimenũ lacum dixa
mustum memoria ⁊ cannas
punice uictorie clarissimũ
monumentum et capuam
possessam et rtaliam sacera¬
tam ante pedes hominis es¬
fudit uniusq hostie iecinori
longo experimento testata
gloriam suam postponi equo
animo non tulit. et sane quod
ad exploranda bellica sacrifi¬
cia existimandosque milita¬
ris ductus attinebat omnes
foculos omnes aras hythyme
maree ipso iudice pectus hã¬
mnbalis pregrauasset. ẽrassa

Expanded text:
annibal uero, cum apud regem Prusiam exularet auctorque ei conmittendi proelii esset, atque is non idem sibi extis portendi diceret, 'ain tu'? inquit, 'uitulinae carunmauis credere'? si uerba numeres, breuiter et abscise, si sensum aestimes, copiose et ualenter: Hispanias enim dereptas populo Romano et Galliarum ac Liguriae uires in suam redactas potestatem et nouo transitu Alpium iuga patefacta et Trasimennum lacum dira inustum memoria et Cannas, Punicae uictoriae clarissimum monumentum, et Capuam possessam et Italiam laceratam ante pedes hominis effudit uniusque hostiae iocineri longo experimento testatam gloriam suam postponi aequo animo non tulit. et sane, quod ad exploranda bellica artificia aestimandosque militaris ductus adtinebat, omnis foculos, omnis aras Bithyniae Marte ipso iudice pectus Hannibalis praegrauasset. Capa
Abbreviated transcription (Latin):
odem. robore mentis
causam hannibalis
in senatu protexit cum cũ
ciuues sui missis legatis ta¬
quam sedictiones apud eo
mouentem accusarent: ad¬
iecit quoqz non opportere pa¬
tres conscriptos se reip. car
thagiensium interponere
altissimaqz moderacione
alterus saluti consuluit
alterius dignitati uictoria
tenus utriisq hostem egis¬
se contentus. Translateur¬

Expanded text:
odem robore mentis causam Hannibalis in senatu protexit, cum eum ciues sui missis legatis tamquam seditiones apud eos mouentem accusarent. adiecit quoque non oportere patres conscriptos se rei publicae Karthaginiensium interponere altissimaque moderatione alterius saluti consuluit, alterius dignitati, uictoria tenus utriusque hostem egisse contentus. At
Abbreviated transcription (Latin):
Ille quo ex pluribus
corporibus in unũ mugͣ
cum admiracioe calibus cruor
confusus est: in quo oppido cũ
fuliuus flaccus propter campa¬
nam perfidiam prmupes iuu¬
tatis ante tribunal luum ca¬
pitali supplicio afficiendos i¬
dicuret literisque a senatus uc¬
ceptis finem pene corum statuẽ
cogeretur: ustro se ei .T. iubesiꝰ
tauica campanus obtulit et
quam potuit clara uoce quoma
hauriendi sanguims nr̃i tem̃s
quid cessas in me cruentam
securm distringere: ut gloria
inquit. cui nchil patres con¬
scripti preceperunt aspie dlis¬
tius quide in gratum. amio
uero fuo maiuis opus: edentem
protinus que interfecta cõie
ac siberis ꝯsudio incubuit. quẽ
Unum illum putemus fuissẽ
qui suorum ac suã cede testa¬
ri uoluit se fulcai crudelitatem
sugillare quem senatus inia
uti maluisse.

Expanded text:
Ille quoque ex pluribus corporibus in unum magna cum admiratione Calibus cruor confusus est. in quo oppido cum Fuluius Flaccus Campanam perfidiam principes ciuitatis ante tribunal suum capitali supplicio adficiendo uindicaret litterisque a senatu acceptis finem poenae eorum statuere cogeretur, ultro se ei T. Iubellius Taurea Campanus obtulit et quam potuit clara uoce 'quoniam' hauriendi sanguinis nostri teneris, quid cessas in me cruentam securem destringere, ut gloriarinquit, 'cui nihil patres conscripti praeceperunt, aspice, oculis quidem tuis gratum, animo uero tuo maius opus edentem', protinusque interfecta coniuge ac liberis gladio incubuit. quem illum uirum putemus fuisse, qui suorum ac sua caede testari uoluit se Fuluii crudelitatem suggillare quam senatus misericordia uti maluisse?
Abbreviated transcription (Latin):
U nis liberalis archite
moderatio: temperatior
platonis: nam cum aduersus
delictum serui uehementius ex¬
arsisset: ueritus ne ipse modum¬
uindicte dispicere non posset.
Speusippo amico castigationis
arbitrium mandauit. de forme
sibi futurum existimans si com¬
misisset ut parem reprehensionẽ
culpa serui et ammaduersio
platonis mereretur. transiãte¬

Expanded text:
is liberalis Archytae moderatio, temperatior Platonis: nam cum aduersus delictum serui uehementius exarsisset, ueritus ne ipse uindictae modum dispicere non posset, Speusippo amico castigationis arbitrium mandauit deforme sibi futurum existimans, si conmisisset ut parem reprehensionem culpa serui et animaduersio Platonis mereretur. Quo mi
Abbreviated transcription (Latin):
Sodem. mentis proposi¬
to usus est saipio nãq
sui defensis in aphricã partib
classe hyspamam petens cum
ammaduectisset nauem quã
Uehebatur ab hostibus captam
gladio precordia sua transuer¬
berauit: ac demnde prostratus ĩ
pupi querentibz cesurianis
militibz ubi nam eẽt imipeca¬
tor; respondit imperator se bene
habet: tantumque eloqui ua¬
luit quantum ad testardam
amim magnitudinem eterne
laudi satis erat. eranssate.

Expanded text:
odem mentis proposito usus est Scipio Metellsui defensis in Africa partibus classe Hispaniam petens, cum animaduertisset nauem, qua uehebatur, ab hostibus captam, gladio praecordia sua transuerberauit, ac deinde prostratus in puppi quaerentibus Caesarianis militibus ubinam esset imperator respondit 'imperator se bene habet', tantumque eloqui ualuit, quantum ad testandam animi fortitudinem aeternae laudi satis erat. Tui
Abbreviated transcription (Latin):
ui quoq clarissimi ex¬
cessus catho utica momi¬
mentum est: in qua ex fortissis
uulnerib tius plus glorie qua
sangiimis manaiĩt: si quidẽ
constantissime. in gladum in¬
cumbendo magnũ hominibus
documentum dedisti: quanto
pocior esse debeat probis dignitas
sine uita. quam iuta sine di¬

Expanded text:
Tui quoque clarissimi excessus, Cato, Vtica monumentum est, in qua ex fortissimis uulneribus tuis plus gloriae quam sanguinis manauit: si quidem constantissime in gladium incumbendo magnum hominibus documentum dedisti, quanto potior esse debeat probis dignitas sine uita quam uita sine di
Abbreviated transcription (Latin):
¶odem oraculo: macel¬
Edonn rex phalippus
admonitus ut a quadrige uo¬
lancia salutem suam custodiret
toto regno disuigi curlus ius¬
sit cumque locum qui in boecia
quadriga nocatur sempex uita¬
uit nec tamẽ demnciatit peri¬
culi genus effugit nam pausa¬
mas in capulo gladii quo eũ
atidit quadrigum habuit cela

Expanded text:
odem oraculo Macedonum rex Philippus admonitus ut a quadrigae uiolentia salutem suam custodiret, toto regno disiungi currus iussit eumque locum, qui in Boeotia Quadriga uocatur, semper uitauit. nec tamen denuntiatum periculi genus effugit: nam Pausanias in capulo gladii, quo eum occidit, quadrigam habuit caela
Abbreviated transcription (Latin):
Ion muitus. huic sub¬
necto daphantem ne
quis ignoret quantum inter¬
fuerit cecimsse deorum saudes ⁊
numen obtrettasse hic cum euis
studiis esset cuius professores
sophiste uocantur inepte et
mordacis opimionis Apollinem
delphis iruidendi causa cõsu luit
an equu muenixe posset cum
omnino nillũ huisset cuius
ex oraculo reddita uox ẽ muen¬
turum equum sed ut eo ꝑturba¬
tus periret inde cum iocabundꝰ
quasi delura sacrarum sorcium
fide reuerteretur maidit in regẽ
Attalũ sepenumero a se contume¬
liosis dictis absentem l acessitu
euisqz iussu saxo cui nome erat
equi precipitatus ad deos usqz
cauilandos demantis amini iu¬
sta supplicia pependit. Trañsł.¬

Expanded text:
Non inuitus huic subnecto Daphniten, ne quis ignoret quantum interfuerit cecinisse deorum laudes et numen obtrectasse. hic, cum eius studii esset, cuius professores sophistae uocantur, ineptae et mordacis opinationis, Apollinem Delphis inridendi causa consuluit an equum inuenire posset, cum omnino nullum habuisset. cuius ex oraculo reddita uox est, inuenturum equum, sed ut eo proturbatus periret. inde cum iocabundus quasi delusa sacrarum sortium fide reuerteretur, incidit in regem Attalum saepe numero a se contumeliosis dictis absentem lacessitum, eiusque iussu saxo, cui nomen erat Equi, praecipitatus ad deos usque cauillandos dementis animi iusta supplicia pependit.
Abbreviated transcription (Latin):
eque diis. mortalibus
¶acceptus simomdes
ciuus salus ab imminenti exitio
defensa riunc quoqz subtracta
est coenanti enim apud scopã¬
in cranona ꝙ ẽ in thessalia op¬
pidum minaatũ est duos iuue¬
nes ad ianuam uenisse magno¬
pere rogantes ut ad eos conti¬
mo prodiret ad quos egressus
neminem reppenit ibi ceterum
eo momento temporis tricli¬
domus cpulabatur collapsum
et ipm̃ ⁊ omnes comuuas opp̾¬
sit. Quid hac felicitate locuple¬
cius ꝙͣ nec mare nec terra seiẽs
extinguere ualuit. Translateux.

Expanded text:
eque dis inmortalibus acceptus Simonides, cuius salus ab inminenti † officio defensa ruinae quoque subtracta est: cenanti enim apud Scopam Crannone, quod est in Thessalia oppidum, nuntiatum est duos iuuenes ad ianuam uenisse magnopere rogantes ut ad eos continuo prodiret. ad quos egressus neminem repperit ibi. ceterum eo momento temporis triclis epulabatur, conlapsum et ipsum et omnes conuiuas oppressit. quid hac felicitate locupletius, quam nec mare nec terra saeuiens extinguere ualuit! Non
Abbreviated transcription (Latin):
orgie quoque. cpirote for
ferentes consistere coegit nouũ¬
que spectaculum patrie prebuit¬
non tantũ ex ip̃o gentricis rogo
lucem sed eciam cunas assecutus
eodem enm momento tempo¬
ris altera iam facto functa parit
alter ante elatus qua natus ẽ¬

Expanded text:
Gorgiae quoque Epirotae fortferentes consistere coegit nouumque spectaculum patriae praebuit, tantum non ex ipso genetricis rogo lucem et cunas adsecutus: eodem enim momento temporis altera iam fato functa peperit, alter ante elatus quam natus e
Abbreviated transcription (Latin):
¶nme fortune. uulmis
itii euis cupidus intusit nam
cum inter insidias gladio eum
percussisset uomicam q̃ a millo
medicorum sanari potuerat ita
rupit ut homiem pestifero ma¬

Expanded text:
nae fortunae uulnus itii eius cupidus intulit: nam cum inter insidias gladio eum percussisset, uomicam, quae a nullo medicorum sanari potuerat, ita rupit, ut hominem pestifero ma
Abbreviated transcription (Latin):
Mirabilior. tamẽ scquẽtis
casus narracio nausime¬
inis enm athemensis uox cum
filii uc filie sue stupro interucĩs¬
set in opinati monstei perculsa
conspectu et in presens tempus
ad indignandũ et in posterũ
ad loquendum obimituit illi
nefarium concubitũ uoluntaria
morte pensurunt hoc modo for¬
tuna seuiens huic uocem iis¬

Expanded text:
Miserabilior tamen sequentis casus narratio: Nausimenis enim Atheniensis uxor, cum fili ac filiae suae stupro interuenisset, inopinati monstri perculsa conspectu et in praesens tempus ad indignandum et in posterum ad loquendum obmutuit. illi nefarium concubitum uoluntaria morte pensarunt. Hoc modo fortuna saeuiens uocem
Abbreviated transcription (Latin):
N Iliquid admirationis.
cuutati nr̃e Attilii eciã
auiole rogus attulit qui et a
medicis ⁊ a domesticis mortuꝰ
creditus cu aliquandui humi
iacuisset elatus postꝙͣ corpus
eius igiis corapuit iuuere se
proclamauit auxiluioue prẽda¬
gogi sui nam is solus ibi re¬
manserat uocauit sed iamflã¬
mis circundatus fato subtrahi

Expanded text:
. Aliquid admirationis ciuitati nostrae Acilii etiam Auiolae rogus adtulit, qui et a medicis et a domesticis mortuus creditus, cum aliquamdiu domi iacuisset, elatus, postquam corpus eius ignis corripuit, uiuere se proclamauit auxiliumque paedagogi sui—nam is solus ibi remanserat—inuocauit, sed iam flammis circumdatus fato subtrahi
Abbreviated transcription (Latin):
Cossunt et illa mmracii¬
¶lorum loco restrri quõd
deusto sacrario suliorũ nchil i
eo preter lituũ romuli integrũ
repertum est. Quod serun iulii
statua cum edes fortune con¬
flagrasset iniuolata ꝑmansit
Quod .q. Claudic statua in ue¬
stibulo templi mũs deum posi¬
ta bis eu ede incendio consup¬
ta prius. nasuca .p. Scipione: .i.
bestia. item .in. serilio  .l. lamia
consulibz in sua bassi flamimis

Expanded text:
Sunt et illa miraculorum loco, quod deusto sacrario Saliorum nihil in eo praeter lituum Romuli integrum repertum est: quod Serui Tulli statua, cum aedis Fortunae conflagrasset, inuiolata mansit: quod Quintae Claudiae statua in uestibulo templi Matris deum posita bis ea aede incendio consumpta, prius P. Nasica Scipione et L. Bestia, iterum M. Seruilio L. Lamia consulibus, in sua basi flammis
Abbreviated transcription (Latin):
¶Que numis. admiabi¬
sia pheretis pamphilii
casus facit quem plato scribit
iter eos qui in acie ceciderant¬
dece diebus iaciusse biduoq̃
postꝙͣ inde sublatus esset impo¬
situm rogo reuixisse ac mira
quedam tempore mortis iusa

Expanded text:
Quae minus admirabilia fere Eris Pamphyli casus facit, quem Plato scribit inter eos, qui in acie ceciderant, X diebus iacuisse, biduoque post quam inde sublatus esset, inpositum rogo reuixisse ac mira quaedam tempore mortis uisa
Abbreviated transcription (Latin):
tque hoc quidẽ hominis
interitũ ueridica pytice uaci¬
nacionis fides precurrit is bello
cuuliquo se gneus pompeius
a cesaris concordia pestifero
sibi nec reipubice utili concilio
abruperat euentum grauissimi
motus explorare cupiens iuri¬
erat antistitẽ delphice cortine
in intimã sacri specus partem
consulentibus sortes petuntur
ita minius diuim spiritus hau¬
stus reddentibus pestifer existit
igitur impulsu capti numinis
instincta uirgo horrendo sono
uocis appio inter obscuras uer¬
borum ambages futa cecimit
nichil emm inquit ad te hoc ro¬
mane bellũ. Euboce cellam ob¬
tinebis at is iatus consiliis se
Appollims moneri ne illi dis¬
crimin interesset in eã regionẽ
se cessit que inter rhanmunta
nobilem attici soli partẽ caristũ¬
q chalcidico freto uicinã interia¬
cens celle eubuee nome obtinet
ubi ante pharsalicũ certamen
morbo consumptus predictum
a deo locum sepustura possedit.

Expanded text:
tque hoc quidem hominis interitum ueridica Pythicae uaticinationis fides praecucurrit. is bello ciuili, quo se Cn. Pompeius a Caesaris concordia pestifero sibi nec rei publicae utili consilio abruperat, euentum grauissimi motus explorare cupiens, uirierat—antistitem Delphicae cortinae in intimam sacri specus partem consulentibus sortes petuntur, ita nimius diuini spiritus haustus reddentibus pestifer existit. igitur inpulsu capti numinis instincta uirgo horrendo sono uocis Appio inter obscuras uerborum ambages fata cecinit: 'nihil' enim inquit 'ad te hoc, Romane, bellum: Euboeae coela obtinebis'. at is ratus consiliis se Apollinis moneri ne illi discrimini interesset, in eam regionem secessit, quae inter Rhamnunta, nobilem Attici soli partem, Carystumque Chalcidico freto uicinam interiacens Coelae Euboeae nomen obtinet, ubi ante Pharsalicum certamen morbo consumptus praedictum a deo locum sepultura possedit.
Abbreviated transcription (Latin):
Et quouram ad ext̾na
transgressi iumus que¬
dem athems uir cruditissimus
cum ittum lapidis capite exce¬
pisset cetera omma tenacissĩã
memoria retinens licterarũ
tantummodo quib precipue
inseriuuerat oblitus ẽ dirum
mulignũque uulms ĩ ammo
percussi quasi de industria secie¬
tatis sensibus in eum potissimũ¬
lacum quo maxime letabatur
a cerbitate nocendi erupit sm¬
gularem doctrinam hommmis
ꝑleno muidie funcre efferendo
ci si talibz studiis pecfriu fas
non erat utilius aliquãto fuit
ad issa aditum nõ impctrasse
quam iam peccepta corum dul¬
cedme caruisse. Translãteur

Expanded text:
Et quoniam ad externa transgressi sumus, quidam Athenis uir eruditissimus, cum ictum lapidis capite excepisset, cetera omnia tenacissima memoria retinens litterarum tantum modo, quibus praecipue inseruierat, oblitus est. dirum malignumque uulnus in animo percussi quasi de industria scrutatis sensibus in eum potissimum, quo maxime laetabatur, et acerbitate nocendi erupit, singularem doctrinam hominis pleno inuidiae funere efferendo. cui si talibus studiis perfrui fas non erat, utilius aliquando fuit ad illa aditum non impetrasse quam iam percepta eorum dulcedine caruisse. Miser
Abbreviated transcription (Latin):
Ualmator. uero quatuor
erarios refecre non dubitauit
quod cum se dampnassent postẽa
consulem et censurã fecissent pre¬
teruitque cãm quia necesse eẽt
cas alterutro facto crmime teme¬
ritatis et periurii tenete inam
tĩmodo tribum meciam uacuã
nota reliquit que eum suffragiis
sius ut non dampnaciõ ita ne
hxnore quidem dignũ iudicauut.
Quam putemus constanchs
et preualidi illum negeni fuisse
qui neq tristi uidiciorũ exctu
compelli: neque honorũ magni¬
tudine adduci potuit: quo se bla¬
diorem in administraciõ reip.¬

Expanded text:
alinator uero quattuor aerarios referre non dubitauit, quod, cum se damnassent, postea consulem et censorem fecissent, praetexuitque causam, quia necesse esset eas alterutro facto crimine temeritatis aut periurii teneri. unam tantum modo tribuum Maeciam uacuam nota reliquit, quae eum suffragiis suis ut non damnatione, ita ne honore quidem dignum iudicauerat. quam putemus constantis et praeualidi illum ingenii fuisse, qui neque tristi iudiciorum exitu conpelli neque honorum magnitudine adduci potuit quo se blandiorem in administratione rei
Abbreviated transcription (Latin):
pio gressu ad
propriam remi
prouectum in
suum ordinem reuocetur:
liberalitatisqz commemo¬
ratiom uacemus. cuius duo
sunt maxime probabiles
fontes: Uerum iuditium et
honesta bemuolencia: nam
cum ab his oritur minc de¬
mon eius ratio constat: do¬
no autem ipsi. grãm et mna¬
gnitudo quidẽm sua : sed ef¬
ficatiorem aliquanto opor¬
tuntas conciliat. ẽ rans¬

Expanded text:
pio egressu ad proprium dolorem prouectum in suum ordinem reuocetur, liberalitatisque conmemorationi uacemus. cuius duo sunt maxime probabiles fontes, uerum iudicium et honesta beniuolentia: nam cum ab his orietur, tunc demum ei ratio constat. dono autem ipsi gratiam et magnitudo quidem sua, sed efficaciorem aliquanto opportunitas conciliat:
Abbreviated transcription (Latin):
ll MAlli¶l xetxis quem adũsus
prouinciam greciam contraxerat
eque partu leporem edctum constat, quo
genere monstri tanti apparatus signi¬
ficatus est euentus. nãquimare classib
ammal pauido regressu regnum suũ
repetere est coactus. Translateur¬

Expanded text:
itu Xerxis, quem † aduersus prouinciam Graeciam contraxerat, equae partu leporem editum constat. quo genere monstri tanti apparatus significatus est euentus: nam qui mare classibus, animal pauido regressu regnum suum repetere est coactus. Eide
Abbreviated transcription (Latin):
obiliter eciam uterque
spartans et qui nicre¬
pitus aquodam ꝙ in acie elqu¬
dus descenderet pugnare
non fugere propositum sibi¬
esse respondit: et qui referẽte
quodam sagittis persacum
solem obsarari solere bene nar¬
ras inquit: in umbra emi¬
melius preliabimur. de alio¬
Urbis atque amini hospiti
suo. prĩe muros excelsos latos¬
que ostendenti dixit: si mulie¬
rib istos comparastis recte.
si uris turpiter. ẽ ransiate¬

Expanded text:
obiliter etiam uterque Spartanus, et qui increpitus a quodam, quod in aciem claudus descenderet, pugnare, non sibi fugere propositum esse respondit, et qui referente quodam sagittis Persarum solem obscurari solere, 'bene narras' inquit: 'in umbra enim proeliabimur'. eiurbis atque animi hospiti suo patriae muros excelsos latosque ostendenti dixit, 'si mulieribus istos conparastis, recte, si uiris, turpiter'. DE CONST
Abbreviated transcription (Latin):
anotatus est: quecum edi¬
liciis comitiis pompen mag¬
in conugis sui uestem cru-
ore respersam a campo donũ
relata uidisset: territa mctũ
ne qua uis ei esset allaca ex a¬
ninis concidit partumqz quẽ
utero conceptum habebat su-¬
bita ammi consternatione
et graui dolore corporis cnccue
magno quidem cum totius¬
terrarum orbis detrimento:
cuius transquillitas tot cuu¬
lium bellorum truculentissi¬
mo fuyore perturbata non
esset; si cesaris et pompen con¬
cordia communs sangiims
uniculo constricta mansisset

Expanded text:
notatus est. quae, cum aediliciis comitiis Pompei Magni coniugis sui uore respersam e campo domum relatam vidisset, territa metu ne qua ei vis esset allata, exanimis concidit, partumque quem in utero conceptum habebat subita animi consternatione et gravi dolore corporis eicere magno quidem cum totius orbis detrimento terrarum, cuius tranquillitas tot civilium bellorum truculentissimo furore perturbata non esset, si Cesaris et Pompei concordia comunis sanguinis vinculo constricta mansisset
Abbreviated transcription (Latin):
identidem referendo
quomam nec ille quidem in
consinnli genere edendo fati¬
gatus est diem illi ad ppłmi
M. neuius tri. ꝑlebis aut ut
quidam memorant duo peci¬
in dixerunt. qui ingenti foc¬
quencia in forum deductus ax¬
strũ conscendit. capitiq suo
corona trimphali npositã
hac ego inquit quirites dic
caythaginem magnam spe¬
rantem leges nas accipere
iussi prõinde equũ est uos
mecum in capitoliũ sapplica¬
tum uenire  peciosissinam
deinde cius uocem eque clar
euentus secutus est si quide
et senatum totum et uiiuer¬
sum equestrem ordinem et
cunctam plebem iouis optimi
maximi puliunaria petens
comitem habuit restabat Ut
tribumis apud populum sie
populo ageret desertusque in
foro cum magno calumpine
sue ludibrio solus moraretur
auus deuitandi ruboris cã
in capitoliũ processit: deq ac¬
cusatore scipionis uencrator¬
scipion ainsi que tout en lex

Expanded text:
identidem referendo, quoniam ne ille quidem in consimili genere uirtutes edendo fatigatus est. diem illi ad populum M. Naeuius tr. pl. aut, ut quidam memorant, duo Petilii dixerant. quo ingenti frequentia in forum deductus rostra conscendit capitique suo corona triumphali inposita 'hoc ego' inquit, 'Quirites, die Karthaginem magna spirantem leges nostras accipere iussi: proinde aecum est uos mecum ire in Capitolium supplicatum'. speciosissimam deinde eius uocem aeque clarus euentus secutus est, si quidem et senatum totum et uniuersum equestrem ordinem et cunctam plebem Iouis optimi maximi puluinaria petens comitem habuit. restabat ut tribunus apud populum sine populo ageret desertusque in foro cum magno calumniae suae ludibrio solus moraretur. cuius deuitandi ruboris causa in Capitolium processit deque accusatore Scipionis ueneratorScipi
Abbreviated transcription (Latin):
lexander macedomi
xex mclita iam ꝑũg
excellentissimis opibus dacii
contusis estu et itenieris fer¬
uore iii ciłicia perca le factus
syno qui aque liquore con¬
spicuus tharsum interfluit
opus suum immersit subito
deinde ex minio hastu rigoris
obstupefactis nerius ac corpo¬
ye ebetatis artubus maxia
cum exammacione tocius ex¬
ercitus in opidum castris
propniquũ defertur iacebat
eger tharsi inq ualitudine
eus aduersa instantis uic¬
torie spes fluctuabat itaqz
conuocati medici attetissimo
consilio salutis pemedia cir¬
cunspiciebant qui cum ad
unam pocionem sentenciam
direxissent atqz eam philip¬
pus medicus sus mamibz
temperatam alexandro erat
autem ipius amicus et co¬
mes porrexisset a parmemoe
misse lictere suꝑuenerunt ad¬
monentes ut rex insidias
philippi perinde ac pecuma
corrupti a dario caueret quas
cum legeret sine ulla cunt¬
tacione medicamentũ hau¬
sit ae tunc legendas philippo
tradidit pro quo ta constun¬
ti erga amicum iudicio di¬

Expanded text:
lexander Macedonum rex incluta iam pugna excellentissimis opibus Darei contusis aestu et itineris feruore in Cilicia percalefactus Cydno, qui aquae liquore conspicuus Tarson interfluit, corpus suum inmersit. subito deinde ex nimio haustu frigoris obstupefactis neruis ac torpore hebetatis artubus maxima cum exanimatione totius exercitus in oppidum castris propinquum defertur. iacebat aeger Tarsi, inque ualitudine eius aduersa instantis uictoriae spes fluctuabat. itaque conuocati medici adtentissimo consilio salutis remedia circumspiciebant. quorum cum ad unam potionem se sententiae direxissent, atque eam Philippus medicus suis manibus temperatam Alexandro—erat autem ipsius amicus et comes—porrexisset, a Parmenione missae litterae superueniunt admonentes ut rex insidias Philippi perinde ac pecunia corrupti a Dareo caueret. quas cum legisset, sine ulla cunctatione medicamentum hausit ac tum legendas Philippo tradidit. pro quo tam constanti erga amicum iudicio di
Abbreviated transcription (Latin):
graccus admiyabilem
se exibuit tribunus emi
plebis cum ex professo mi¬
micicias cum aphricano et
asiatico sapiõnibz gereret :
afiaticus iudicate peccume
satisdare non posset atque
ideo a consule in iuncula
publica duci ussus esset
appellassetque colegium tubu¬
norum millo uolente interce¬
derc sccessit a collegis decretiĩq
composuit nec quisquam du¬
bitauit quim co scribendo
irati hostis aduersus asiati¬
cum uerbis usurus esset
At his uirauit primum cum
sapionibus se in graciam no
redisse deinde tale decretum
recitauit cum .l. cornelius
scipio die triumphi sui ante
currum subactos hostim di¬
ces in carcerem comecerit iu¬
digirum ⁊ aliemi a maiesta¬
ip̃m duci: itaque id non
passurum fieri libenter tune
opinione suam populus ro.
a gracco deceptam cognouit
moderacionem que eius de¬
bita laude prosetutus est¬

Expanded text:
Gracchus admirabilem se exhibuit! tribunus enim pl., cum ex professo inimicitias cum Africano et Asiatico Scipionibus gereret, et Asiaticus iudicatae pecuniae satisdare non posset atque ideo a consule in uincula publica duci iussus esset appellassetque collegium tribunorum, nullo uolente intercedere secessit a collegis decretumque conposuit. nec quisquam dubitauit quin in eo scribendo ira tinctis aduersus Asiaticum uerbis usurus esset. at is primum iurauit se cum Scipionibus in gratiam non redisse, deinde tale decretum recitauit: cum L. Cornelius Scipio die triumphi sui ante currum actos hostium duces in carcerem coniecerit, indignum et alienum maiestaipsum duci: itaque id non passurum fieri. libenter tunc opinionem suam populus Romanus a Graccho deceptam cognouit moderationemque eius debita laude prosecutus es
Abbreviated transcription (Latin):
ontra .M. anthomus
ille discertus nom enĩ
yespuendo sed amplectando caẽ
dilectionem quam innocens
esset testatus e questor profi¬
aiscens in asiam brundusũ
iam ꝑuenerat Ubi licteris cer¬
cior incesti se postulatum apd̾
L.cassium pretorem cuius tri¬
bunal propter mimã seueri¬
tatem scopulue reorũ dicelu¬
tur cum id uitare beneficio
pi nomina uetabut: ĩ uobẽ
tamen recurrit quo tam ple¬
no fiducie bone consclio cum
absolucionem celerem cum
profectionem honestiorẽ con¬
secutus est. transsat . ¶En¬

Expanded text:
ontra M. Antonius ille disertus—non enim respuendo, sed amplectendo causae dictionem quam innocens esset testatus est—quaestor proficiscens in Asiam, Brundisium iam peruenerat, ubi litteris certior incesti se postulatum apud L. Cassium praetorem, cuius tribunal propter nimiam seueritatem scopulus reorum dicebatur, cum id uitare beneficio pi nomina uetabat, in urbem tamen recurrit. quo tam pleno fiduciae bonae consilio cum absolutionem celerem tum profectionem honestiorem consecutus est. Sunt e
Abbreviated transcription (Latin):
tirnus ille quoq flos
ordinis equestris: cuiꝰ
mira uirtute fabius maximꝰ
rutilianis ingr̃ cquitũ bello
quod aduersus samintes gece¬
Bantur male commsissi prelii cri¬
iine leuatus est. namq pã¬
pyro cursore propter auspicia
repetenda in urbem profisascẽte
castris prepositus ac uetitus ĩ
aciem exercitum ducere: nchilo
minus manus cum hoste scd¬
non tam feliciter quam temere
conseruit: proculemm dubio
supcuabatur ceterum optime in¬
dolis iuuentus detractis equoꝵ
frems uehxenenter eos calcaribus
stimulatos. in aduersos samites
egit obstinataq amini pñcia
Uictoriam: et cum ca spem mari¬
in ciuis rutiliam prĩe restituit

Expanded text:
trenuus ille quoque flos ordinis equestris, cuius mira uirtute Fabius Maximus Rullianus magister equitum bello, quod aduersus Samnites gerebatur, male commissi proelii crimine leuatus est: namque Papirio Cursore propter auspicia repetenda in urbem proficiscente castris praepositus ac uetitus in aciem exercitum ducere, nihilo minus manus cum hoste, sed tam infeliciter quam temere conseruit: procul enim dubio superabatur. ceterum optimae indolis iuuentus detractis equorum frenis uehementer eos calcaribus stimulatos in aduersos Samnites egit obstinataque animi praesentia uictoriam et cum ea spem maximi ciuis Rulliani patriae rest
Abbreviated transcription (Latin):
Ieddendus et minedo¬
mane iuuentuti deẜi¬
tus glorie titulus a. catulo
sempronio Atraciio consule cũ
uolscis apud uerugniem parã
prospere dimicunte ne acies mã
iam melmata propelleretur e¬
quis delapsa secpãm centuriaͭ
atque hostium excrcitum rraipit¬
proximum tumulum occupauit
effecitque ut omiis uolscorum¬
nise conersus impetus legioi¬
hus nrĩs ad confirmandos a¬
iinos salutare laxancentum dã¬
iet: itaque cum iam de trophas
statuendis cogilarent. preluun
nocte diximente luctoresie an
Uicti discederent incerti abierũt

Expanded text:
eddendus est nunc Romanae iuuentuti debitus gloriae titulus, quae C. Sempronio Atratino consule cum Volscis apud Verruginem parum prospere dimicante, ne acies nostra iam inclinata propelleretur, equis delapsa se ipsa centuriauit atque in hostium exercitum inproximum tumulum occupauit effecitque ut omnis Volscorum conuersus impetus legionibus nostris ad confirmandos animos salutare laxamentum daret. itaque, cum iam de tropaeis statuendis cogitarent, proelium nocte dirimente uictoresne an uicti discederent incerti abierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Dneum eslall pomperũ iupiter
onimpotens habunde monuerat
ne cum C cesare ultimam belli fortunã
expetiri concederet egresso adurhachio
aduersa agnin eius fulmmaiaciens
exaisimiib apum signa obscuranido
subita tristicia mplicatis militũ ais
nocturins tocius excercitus tatorbus
ab ipsis altarib hostiarum fuga. sed
muicte leges neccessitudinis pectus alio¬
quin procul abamencia remotum pro¬
digia ista iusta estimacione perpendere
passe non sunt Itaqz dum ille eleuat aul¬
toritatem amplissimam et opes priuato
fastigio excelsiores onnãque ornamẽta
que abmeunte a dolescencia comudiã
usqz contraxerat spacio umus diei con¬
fregit. Quo constatin delubus deum
sua sponte signa conuersa mlitarem
clamorem strepitũ qz armorũ a deo ma¬
gnum antiochie et ꝑtholemaide auditũ
ut in mutos concurieret sonum sympanorũ
pergami abditis delubris editum palmam
uindem trallibus in edem uictorie sub cesa¬
ris statua inter coagmenta lapidũ iuste

Expanded text:
Cn. etiam Pompeium Iuppiter omnipotens abunde monuerat ne cum C. Caesare ultimam belli fortunam experiri contenderet, egresso a Dyrrachio aduersa agmini eius fulmina iaciens, examinibus apium signa obscurando, subita tristitia implicatis militum animis, nocturnis totius exercitus terroribus, ab ipsis altaribus hostiarum fuga. sed inuictae leges necessitudinis pectus alioquin procul amentia remotum prodigia ista iusta aestimatione perpendere passae non sunt. itaque, dum illa eleuat, auctoritatem amplissimam et opes priuato fastigio excelsiores omniaque ornamenta, quae ab ineunte adulescentia ad inuidiam usque contraxerat, spatio unius diei confregit. quo constat in delubris deum sua sponte signa conuersa, militarem clamorem strepitumque armorum adeo magnum Antiochiae et Ptolemaide auditum, ut in muros concurreretur, sonum tympanorum Pergami abditis delubri editum, palmam uiridem Trallibus in aede Victoriae sub Caesaris statua inter coagmenta lapidum iustae