comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ xp̃m. Quãuis gͦ inqͥt adã futuri foria
sit. a c̃trario plus tam̃ prestat xp̃c rege¬
neratis. quã eis nocuerat ille generatis.
ẜ ñ sic̃ ꝑ unũ peccantẽ. ita ẽ &. donura.
Nã iudiciũ quidẽ ex uno ĩ condẽpnati¬
onẽ. gr̃a aũ ex multis delictis ĩ iustifi¬
cationẽ. Non sołu in hoc ĩquit ñ equalis
ẽ forma. quia ille tp̃ralit̾ nocuit eis. qͦs
uno delicto. posteri nͥ a xp̃o redunan¬
t᷑ tradunt᷑ in condepnationẽ. E p̃i aũ
redemptio etiã multa delicta dissoluit.
que illi uni abundantia p̃uaricatricis
iniqͥtatis ad iecit. Unde iã suꝑius dispu¬
tauimꝰ. Contra hec apłi u̾ba sanũq in¬
tellectũ nemini acqͥescas. si uis xp̃o &
ut intelligeremꝰ ad pͥmũ hominẽ pec¬
catores ideo ꝑtinere. qͥa ñ delictũ ex il¬
lo uascendo traximꝰ: s eũ imitando
peccamꝰ. diabolũ potiꝰ poueret. qͥa &
prior peccauit. & de qͦ nulła substantiȩ

Expanded text:
per Christum. quamuis ergo, inquit, Adam futuri forma per Christum. quamuis ergo, inquit, Adam futuri forma sit a 10 contrario, plus tamen praestat Christus regeneratis, quam eis nocuerat ille generatis. et non sicut per unum peccantem ita est et donum; nam iudicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in iustificationem. non solum in hoc, inquit, non aequalis est 15 forma, quia ille temporaliter nocuit eis, quosuno delicto posteri, nisi a Christo redimantur, traduntur in condemnationem, Christi autem redemptio etiam multa delicta dissoluit, quae illi uni abundantia praeuaricatricis iniquitatis adiecit, unde iam superius disputauimus. xContra haec apostoli uerba sanumque intellectum nemini adquiescas, si uis Christout intellegeremus ad primum hominem peccatores ideo pertinere, quia non delictum ex illo nascendo traximus, sed eum imitando peccamus, diabolum potius poneret, qui et prior peccauit et de quo nullam substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
ligunt᷑ peccasse ĩ similitudinẽ p̃uaricati¬
onis adȩ. scđm qđ supͣ dictũ ẽ. ĩ quo om̃s
peccauert̃. S tam̃ greci codices unde
in latinũ scriptura tranlata ẽ. illud plu
adã qͥ ẽ forma futuri. neq hoc uno in¬
telligit᷑ mͦ. aut enĩ forma xp̃i a contra¬
rio ẽ. ut quẽadmodu in illo om̃s moriun¬
sius ĩ obedientiã peccatores c̃stituti st̃
multi. sic ꝑ xp̃i obedientiã iusti ẽstitu¬
ant᷑ multi. aut formã futuri eũ dix̃. qđ
ipse inflicerit formã mortis posteris su¬
is. Ille aũ tam̃ melior ẽ intellectus. ut a
hac forma eade contraria pensarent᷑ aduin¬
git &. dic̃. S: ñ sic̃ delictũ. ita & donatio.
magis gr̃a dĩ & donũ in gr̃a uniꝰ hori¬
nis iħu xp̃i in multis abundabit. ut in¬
telligat᷑ non in magis multos cũ iniqui
magis multi sint. qͥ dampnabunt᷑. s
magis abundabit. qͥa in his qͥ ꝑ xp̃m re¬
dimunt᷑. tp̃ralit ualet forma mortis ex
adã. ineternũ aut ualebit uitȩ forma¬

Expanded text:
e in similitudine praevaricationis Adae, secundum quod supra dictum est, in quo omnes peccaverunt. Sed tamen graeci codices, unde in latinum Scriptura translata est, illud plurAdam, qui est forma futuri, neque hoc uno intelligitur modo. Aut enim forma Christi a contrario est, ut quemadmodum in illo omnes moriunsius inoboedientiam peccatores constituti sunt multi, sic per Christi oboedientiam iusti constituantur multi, aut formam futuri eum dixit, quod ipse inflixerit formam mortis posteris suis. ille tamen est melior intellectus, ut a hac forma eadem contraria pensarentur, adiungit et dicit: Sed non sicut delictum ita et donatio; magis gratia Dei, et donum, in gratia unius hominis Jesu Christi in multos abundabit, ut intelligatur non hos magis multos, cum iniqui magis multi sint, qui damnabuntur; sed magis abundavit, quia in his qui per Christum redimuntur temporaliter valet forma mortis ex Adam, in aeternum aut
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps in uemine fuit hoc dictumẽ.
s qͥa ñ poterat ꝑ litt̾am legis auferri.
qđ solo poterat spu gr̃ȩ. Ne qͥsquã gͦ
fidens de iurib. non dico uoluntatis
s potiꝰ uanitatis sue. putaret libero
arbitrio legeni potuisse sufficere. &. xp̃i
grãm derideret. ideo ait apłs. Usq enĩ
ad legẽ. pec̾em ĩ mundo fuit. Peccatũ
erat. qͣ arguente demonstraret᷑. siue
lex rationis ĩ paruulo. siue lex littere
ĩ ppło. S regnauit inqͥt mors abadã
usꝙ ad moysen. qͥa nec ler ꝑ moisen
data potuit regnũ mortis auferre.
qđ sola. xp̃i abstulit gr̃a. In quos aũ
regnauerit. uide. Iñ eos ĩquit qͥ ñ
peccauer̃t. ĩ similitudinẽ p̃uaricatio¬
nis ade. Regnauit gͦ & in eos qui ñ

Expanded text:
deinceps in nemine fuit, hoc dictum est, deinceps in nemine fuit, hoc dictum est, sed quia non poterat per litteram legis auferri, quod solo poterat spiritu gratiae. ne quisquam ergo fidens de uiribus non dico uoluntatis sed potius uanitatis suae putaret libero arbitrio legem potuisse sufficere et Christi gratiam derideret, ideo ait apostolus: Usque enim ad legem peccatum in mundo fuit; peccatum erat, qua arguente demonstraretur, siue lex rationis in paruulo siue lex litterae in populo. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, quia nec lex per Moysen data potuit regnum mortis auferre, quod sola Christi abstulit gratia. in quos autem regnauerit, uide: Et in eos, inquit, qui non peccauerunt, in similitudinem praeuaricationis
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. ellodo cũ dixisset ut quẽ ad modu
regnauit pecc̃m ĩ morte. ñ ait ꝑ unũ ho¬
minẽ aut ꝑ pͥmũ hominẽ. aut ꝑ adã. qͥa
iã dixerat. lex subintͣuit ut ab undaret
delictũ. Que abundantia delicti. ñ ꝑtinet
ad pͥmi hominis ꝓpaginẽ. s ad conu̾sati¬
onis humane p̾uaricationẽ. que illi uni
delicto qͦ solo obstricti tenent᷑ infantes.¬
iam ĩ maiorib etatib ex abundantia ĩ¬
iqͥtatis ad iecta ẽ. S qmͣ hoc totũ etiã
qdđ ñ ꝑtinet ad illi uniꝰ delicti originẽ.
tam̃ ydonea ẽ soluere gr̃a saluatoris. ideo
enĩ ꝓ eis loqͥ debemꝰ. qͣnto ipsi ꝓ se loqui
ñ possunt. ꝑ unũ hominẽ intrauit pecẽm
ĩ mnundu & ꝑ pecem mors: & ita ĩ om̃s
homines ꝑtransiit. ĩ qͦ om̃s peccauerunt.
Sic̃ ab illo uno homine sic ab eode pec̃co
ĩfantes ĩmunes eẽ ñ posst̃. nͥ ab eiꝰ reatu
ꝑ xp̃i baptismũ resoluant᷑. Isq enĩ
ad legẽ. pecẽm ĩ mundo fuit. Non quia

Expanded text:
admodum regnavit peccatum in morte; non ait, Per unum hominem, aut per primum hominem, aut per Adam: quia jam dixerat, Lex subintravit, ut abundaret delictum; quae abundantia delicti non pertinet ad primi hominis propaginem, sed ad conversationis humanae praevaricationem, quae illi uni delicto qiam in maioribus aetatibus ex abundantia iniquitatis adiecta est. sed quoniam hoc totum. etiam quod non pertinet ad illius unius delicti originem, tamen idonea est soluere gratia saluatoris, ideo,enim pro eis loqui debemus, quanto ipsi pro se loqui non possunt. per unum hominem intrauit peccatum in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. sicut ab illos immunes esse non possunt, nisi ab eius reatu per Christi baptismum resoluantur. usque enim ad legem peccatum in mundo fuit. non quia
Abbreviated transcription (Latin):
posita ẽ. donec neniret sem̃ cu ꝓmissũ
ẽ. dispositũ ꝑ angłos ĩ manu mediatoris.
xp̃m cõmendansꝰ cuiꝰ gr̃a salui fiunt om̃s
siue paruuli a lege peecati & mortis. cũ qͣ
nati sumꝰ. siue maiores. qͥ male utentes
arbitrio uoluntatis. p̃uaricauer̃t legẽ
naturalis ipsius rationis. siue qͥ legem
accepert̃ que data ẽ ꝑ moysen. eãq p̾ua¬
ricantes litt̾a occisi sunt. Cũ uͦ etiã eũgłi¬
ca p̃cepta homo p̾uaricat. uelut quatri¬
drianus mortuus putet. Nec de illo tam̃
s magna uoce clamauit. Lazare ueni
foras. Lex cͦ sub ĩtrauit ut abundaret
dde lictũ. siue cũ homines negligunt qđ
ds iubet. siue cũ de suis uirib p̾sum¬
tes. adiutdriũ gr̃ȩ ñ ĩplorant. & addunt
ĩfirmitatis suꝑbiã. sũ aũ uocatione di¬
lma ĩtelligunt cui sit ĩge miscendłu. & ĩ¬
uocant eũ ĩ quẽ recte credunt dicentes.
miser̾e mei as scdđm magnã mĩam tuã.¬

Expanded text:
ec ueniret semen, cui promissum est, disposita per angelos in manu mediatoris, Christum commendans. cuius gratia salui fiunt omnes siue paruuli a lege peccati et mortis, cum qua nati sumus, siue maiores, qui male utentes arbitrio uoluntatis praeuaricauerunt legem naturalem ipsius rationis, siue qui legem acceperunt, quae data est per Moysen, eamque praeuaricantes littera occisi sunt. cum uero etiam euangelica praecepta homo praeuaricat, uelutquatriduanus mortuus putet; nec de illo tamen sed magna uoce clamauit: Lazare, ueni foras. Lex ergo subintrauit, ut abundaret delictum, siue cum homines neglegunt, quod deus iubet, siue cum de suis uiribus praesumentes adiutorium gratiae non inplorant et addunt infirmitati superbiam. cum auvina intelligunt cui sit ingemiscendum, et invocant eum in quem recte credunt, dicentes: Miserere mei, Deus, secundum magnam mi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ait id̾e apłs. nec p̃uaricatio. Pide qm̃
lex ẽ etiã ĩ ratione hominis. qͥ iã utit᷑
arbitrio libertatis. naturalit̾ incorde
consc̾pta q̃ suggerit᷑ ne mali aliqͥd faci¬
at qͥsq alteri. qđ pati ipse ñ uult. scđm
hanc legẽ p̃uaricatores st̃. om̃s etiã qͥ
legem ꝑ moysen datã ñ accepert̃. De qͥ

Expanded text:
 ait idem apostolus, nec praeuaricatio. proinde quoniam lex est etiam in ratione hominis, qui iam utitur arbitrio libertatis, naturaliter in corde conscripta, qua suggeritur, ne mali aliquid faciat quisque alteri, quod pati ipse non uult, secundum hanc legem praeuaricatores sunt omnes, etiam qui le
Abbreviated transcription (Latin):
nouo. cñ fides uaria ñ sit. s una sit.
qͥa sic̃ in adã om̃s moriunt᷑. sic & ĩ xp̃o
om̃s uiificabunt᷑. Id̃ uͦ illis u̾bis que
tractabamꝰ adiungit & dic̃. lex aũ sub¬
intrauit ut abundaret delictũ. iã ñ ꝑ¬
tinet ad illud delictũ qđ trahit᷑ ab a¬
dã. de qͦ suꝑus dicebã mors regnauit
ꝑ unũ. Leggem qͥipe siue naturałe ĩtel¬
ligamꝰ. que in eoꝵ apparet etatib qͥ iã
racione posst᷑ uti. siue ẽscͥptã que data
ẽ ꝑ moẏsen. qͥa nec ipsa uiuificare potu

Expanded text:
 et uera sit, quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. Quod uero illis uerbis, quae tractabamus, adiungit et dicit: Lex autem subintrauit, ut abundaret delictum, iam non pertinet ad illud delictum, quod trahitur ex Adam, de quo superius dicebat: Mors regnauit per unum; legem quippe siue naturalem intellegamus, quae in eorum apparet aetatibus, qui iam ratione uti possunt, siue conscriptam, quae data e
Abbreviated transcription (Latin):
lecgi m̃tis mee. & captiuũ me ducentem ĩ
legem peccatĩ. que est in m̃bris meis. Iue ta¬
in nͥ mala postea ẽsuetudine roboret᷑. faciliꝰ
uincit᷑: ñ tam̃ nͥ gr̃a dͣi. Lege tͣã alia p̾ua¬
ricata qͦ ẽ in usu rationis animȩ rationalis.
ĩ etate hominis iã ratione utentis. p̃nari¬
tores fiunt om̃s peccatores tͥre. Preuarica¬
ta uͦ lege eriã illa que data ẽ ꝑ moysen. mul¬
to ampliꝰ abundat ddelictũ. Si enĩdata eẽt
lex qͣ posset uiuficare. omnino ex lege
eẽt iusticia. S conclusit scͥptura oĩa sub

Expanded text:
captiuum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. quae tamen nisi mala postea consuetudine roboretur, facilius uincitur, non tamen nisi gratia dei. lege autem alia praeuaricata, quae est in usu rationis animae rationalis in aetate hominis iam ratione utentis, praeuaricatores fiunt omnes peccatores terrae. praeuaricata uero lege etiam illa, quae data est per Moysen, multo amplius abundat delictum. si enim data esset lex, quae posset uiuificare, omnino ex lege esset iustitia; s
Abbreviated transcription (Latin):
ubi mors erit et̾na. Ideo art unuficabun¬
t᷑. qͥa illi dãpnabunt᷑. Hinc & ĩ uet̾ib sa¬
cram̃tis circũcisio paruuloꝵ octauo die
nalis expoliatio. quã significat cirtũci¬
sio. die dñico tesur rexit. qͥ post septi¬
mũ sabbati octanis ẽ. Nec gͥ fides etiã
antiquoꝵ iustoꝵ fuit. Hnde & apłs dic̃.
Rabentes aũ eunddẽ sp̃m fidei. ꝓpt̾ qd¬

Expanded text:
mors aeterna erit; ideo ait uiuificabuntur\', quia illi damnabuntur. hinc et in ueteribus sacramentis circumcisio paruulorum octauo dinalis expoliatio, quam significat circumcisio, die dominico resurrexit, qui post septimum sabbati octauus est. haec ergo fides etiam antiquorum iustorum fuit. unde et apostolus dicit: Habentes autem eundem spiritum fidei
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m. Illũ ad c̃dempnationẽ. hunc ad iusti¬
ficationẽ. cũ tanto post adã uenerit xp̃e
ĩ carne. ut sciamꝰ etiã antiqͦs iustos qui¬
cũq eẽ potuert̃. ñ nͥ ꝑ eande fide libera¬
tos ꝑ qͣm liberam᷑ & nos: fid̾e scilicet in¬
carnationis xp̃i. que illis p̃minciabat᷑. sic̃

Expanded text:
m, illum ad condemnationem, hunc ad iustificationem, cum tanto post Adam uenerit Christus in carne, ut sciamus etiam antiquos iustos, quicumque esse potuerunt, non nisi per eandem fidem liberatos, per quam liberamur et nos, fidem scilicet incarnationi
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ iustificationẽ ĩ om̃s homines ad iustifi¬
cationẽ uite. Et hic om̃s dix̃. & ibi. Non qr
om̃s homines ueniunt ad grãm iustificati¬
onis xp̃i. cũ tã multi alienati ab illa ĩet̾nũ
moriant᷑. s qͥa om̃s qͥ renascunt᷑ ĩ iustifica¬
nascunt᷑ in condempnationẽ. ñ nͥ ꝑadam
nascunt᷑. Nemo qͥppe ẽ ĩ illa gen̾atione pre¬
ter adã. nemo in ista regen̾atione p̃ter.xp̃m.¬

Expanded text:
 iustificationem in omnes homines ad iustifica. tionem uitae. et hic \'omnes\' dixit et ibi, non quia omnes homines ueniunt ad gratiam iustificationis Christi, cum tam multi alienati ab illa in aeternum moriantur, sed quia omnes. qui renascuntur in iustificanascuntur in condemnationem, non nisi per Adam nascuntur. Nemo est quippe in illa generatione praeter Adam, et nemo in ista regeneratione pr
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ quidẽ ex unohomine delicto in condep¬
nationẽ. gr̃a aũ ex multis delictis ĩ iustifica¬
tionẽ. ꝓinde isti quẽ forte ĩuenerint u¬
fantẽ ñ ex illiꝰ uniꝰ hominis ẽcupiscenia
one ẽẽ liberandu. Quid ẽ enĩ ex uno de¬
licto ĩ ẽdepuationẽ. nͥ illo delicto qͦ de¬
liqͥd adamͦ Et qͥd ẽ ex multis delictis ĩ
delictũ soluit qͦ obstringuut᷑ infantes.
ex illo uno homine ꝓcreati. s etiã mul¬
ta delicta que cũ creuerint homines ad¬
dunt malis morib suis : Tam̃ & illud u¬
nũ qͦ ẽ obligata ꝓpago carnalis. que ab il¬
lo pͥmo homine origuiẽ ducit. sufficere
dic̃ ad condẽpnationẽ. Ideo ñ ẽ suꝑflu¬
us baptismus paruuloꝵ. ut qͥ ꝑ genera¬
tionẽ illi c̃dempnationi obligatiꝰ sunt.
ꝑ regen̾ationẽ ab eade condẽpnatior ue
soluant᷑. Sic̃ enĩ ñ uiuenit᷑ homo qͥ pretͥ
adã carnalit̾ generet᷑. sic ñ iucuit᷑ hõ

Expanded text:
 quidem ex uno delicto in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem . Proinde isti, quem forte invenerint infantem non ex illius unius hominis concupiscentia one esse liberandum. Quid est enim, ex uno delicto in condemnationem, nisi in illo delicto quo deliquit Adam? et quid est, ex multis delictis in delictum soluit, quo obstringuntur infantes ex illo uno homine procreati, sed etiam multa delicta, quae, cum creuerint, homines s addunt malis moribus suis? tamen et illud unum, quo est obligata propago carnalis, quae ab illo primo homine originem ducit, sufficere dicit ad condemnationem. ideo non est superfluus baptismus paruulorum, ut, qui per generationem illi condemnationi obligati sunt, per regenerationem ab eadem condemnatione soluantur; sicut enim non inuenitur homo, qui praeter A
Abbreviated transcription (Latin):
tioni eiꝰ obnoxia ẽ. Sp̃italis uͦ regen̾atio
ñ solũ illud unũ ꝓpt̾ qđ baprizaut᷑ ĩ fan¬
tes. s multa delicta facit aboleri. que ho¬
mines male uiuendo ad illud ĩ qͦ genera¬
ti st̃ ad didert̃. Ideo sequit᷑ &. dic̃. Si enĩ
ob uniꝰ delicꝰtũ mors regnauit ꝑ unum.

Expanded text:
ni ejus obnoxia est; spiritualis vero regeneratio non solum illud unum propter quod baptizantur infantes, sed multa delicta facit aboleri, quae homines male vivendo, ad illud in quo generati sunt, addiderunt. Ideo sequitur et dicit: Si enim ob unius delictum mors regnavit per un
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tinentẽ nͥ d̾s det. adiit dñm q dep̃¬
catus ẽ. Utq uolens adiit. uolens dep̃¬
catꝰ ẽ. nec petisset nͥ eẽt uoluntas. S nisi
petisset. qͣntũ posset uoluntas. Qiua ꝙ¬
si possit ante quã petat. qͥd ei ꝓdest. nͥ
illi agat gr̃as ex eo qͦd pot̃. ã qͦ peten¬
di ẽ qđ nondu potest: Unde etiã qͥ iã
ẽtinens ẽ. ñ haber utiq c̃tinentiã nͥ assit

Expanded text:
continentem, nisi deus det, adiit dominum et deprcontinentem, nisi deus det, adiit dominum et deprecatus est; utique uolens adiit, uolens deprecatus est nec petisset, nisi esset uoluntas. sed nisi petisset, quantum posset uoluntas, quia, etsi possit, antequam petat, quid ei prodest, nisi illi agat gratias ex eo, quod potest, a quo petendum est, quod nondum potest? unde etiam qui iam continens est, non habet utiq
Abbreviated transcription (Latin):
priũ liberũ arbitriũ & hoc ip̃m erat᷑
sapientiȩ. scire a meipso ẽẽ hoc bonũ:
Non plane hoc dix̃ qđ qͥda ĩ sua uanitate
dicunt. s qđ fuit ĩ sc̃ȩ scͥpturȩ ueritate
dicenđu. Cũ scirẽ inqͥt qͥa nemo ẽe potes
ẽtinens. nͥds det. Iub et gͦ d̾s ẽtinentiam.
& dat c̃tinentiã. iubet ꝑ segẽ. dat ꝑ grãm.
iubet ꝑ litterã. dat ꝑ sp̃m. Lex enĩ sine
gr̃a facit abundare delictũ. & litt̾a sine
spũ occidit. Iubet ideo. ut facere iussa
conati. & ĩ nr̃a ĩfirmitate sub lege fati¬
gati. ad iutoriũ gr̃ȩ poscere nouerimꝰ.
& si qͥd facere potuerimꝰ oꝑis boni. ei
qͥ adiuuat ñ simꝰ ingrati. Noc & iste fe¬
cit. Id enĩ eũ sapientia docuit. cuiꝰ eẽt
hoc donũ. Neq enĩ uoluntatis arbitri¬
ñ. ideo tollit᷑ qr iuuat᷑. s ideo iuuat᷑ qͥa
ñ tollit᷑. Qui enĩ do dic̃. ad uitor m̃s esto.
c̃fitet᷑ se uelle ĩplere qd iussit. s ab eo
qͥ ussit ad intoriũ poscere ut possit.

Expanded text:
prium liberum arbitrium, et hoc ipsum erat sapientiae, scire a me ipso esse hoc bonum? non plane hoc dixit, quod quidam in sua uanitate dicunt, sed quod fuit in sanctae scripturae ueritate dicendum: Cum scirem, inquit, quia nemo potestiam et dat continentiam; iubet per legem, dat per gratiam; iubet per litteram, dat per spiritum; lex enim sine. gratia facit abundare delictum et littera sine spiritu occidit. iubet ideo, ut facere iussa conati et in nostra infirmitate sub lege fatigati adiutorium gratiae poscere nouerimus et, si quid facere potuerimus operis boni, ei. qui adiuuat, non simus ingrati. hoc et iste fecit; id enim eum sapientia docuit, cuius esset hoc donum. Neque enim uoluntatis arbitrium ideo tollitur, quia iuuatur, sed ideo iuuatur, quia non tollitur. qui enim deo dicit: Adiutor meus esto, confitetur se uelle implere, quod iussit, sed ab eo, qui iussit, adiutorium poscere, ut possit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ibi enĩ penitus ab sorbebit᷑ mors ĩ uictori¬
am. cui mͦ gr̃a xp̃i adimit regnũ. ne suoꝵ
animas ad penas tartari trahat. Non nul¬
li sane codices ñ habent ĩ eos qͥ ñ pecca¬
uer̃t.s ĩ eos qͥ peccauer̃t ĩ similitudinem
p̃uaricationis adȩ. Qtib qͥde u̾bis. nullo¬

Expanded text:
ibi enim penitus absorbebitur mors in uictoriibi enim penitus absorbebitur mors in uictoriam, cui modo gratia Christi adimit regnum, ne suorum animas ad poenas tartari pertrahat. nonnulli sane codices non habent in eos, qui non peccauerunt\', sed in eos, qui peccauerunt in similitudinem praeuaricationis Adae\', q
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad moisen . & in eos qͥ ñ in similitudi¬
nẽ p̃uaricationis adȩ peccauer̃t. qͥa ĩ seip
sis cũ iã nati eent nec ratione ad huc u¬
terent᷑. qͣ ille utebat᷑ qͣndo peccauit. nec
p̃ceptũ accepissent. qđ ille trans gressus
est. s solo originali uicio tenerentur ob¬
stricti. ꝑ qͦd eos regnũ mortis traheret
ad condempnationem. Qd̾ regnũ mortis
ꝑtinent regnũ. qm̃ mors temꝑalis quã¬
uis & ipsa de originali delicto ꝓpagata
sit: corpꝰ in eis interimit. animam uero
ad penas ñ trahit᷑. Ubi uoluit regnũ
mortis ĩtelligi. ut anima renouata ꝑ grãm
lã ñ moriat᷑ ingehenna. idẽ auita di non
alienet᷑. ñ seꝑaretur: Tẽꝑalis aũ mors cor¬
poris etiã in his qͥ xp̃i morte redimuntur.
relinquat᷑ ĩterĩ ad exercitationẽ fidei &
agonẽ p̃sentis luctamuus. in qͦ & marty¬
res certauert̃. Absumat᷑ uͦ &. ipsa ĩ reno¬
uatione corꝑis. qͣm resurrectio pollicet᷑.

Expanded text:
en et in eos, qui non in similitudinem praeuaricationis Adae peccauerunt, quia in semet ipsis, cum iam nati essent, nec ratione adhuc uterentur, qua ille utebatur, quando peccauit, nec praeceptum accepissent, quod ille transgressus est, sed solo originali uitio tenerentur obstricti, per quod eos regnum mortis traheret ad condemnationem. quod regnum mortis pertinent regnum, quoniam mors temporalis, quamuis et ipsa de originali delicto propagata sit, corpus in eis interimit, animam uero ad poenas non trahit, ubi uoluit regnum mortis intellegi, ut anima renouata per gratiam iam non moriatur in gehenna, id est a uita dei non alienetur, non separetur, temporalis autem mors corporis etiam in his, qui Christi morte redimuntur, relinquatur interim ad exercitationem fidei et agonem praesentis luctaminis, in quo et martyres certauerunt, absumatur uero et ipsa in renouatione corporis, quam resurrectio pollicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
lis. &. xp̃c ex qͦ regen̾atio spiritalis. S qͥa
abã. ita ista regen̾atio unũ delictũ soluit
qđ ẽ ex adã. S illi qͥde generationi sufficit
ad ẽde̾pnationẽ uniꝰ delicti conexio qͥcqͥd
enũ postea homines ex malis sins oꝑib ad¬
duit. ñ ꝑtinet ad ilła gen̾ationẽ. s ad
humanã c̃uersationẽ. hĩc aũ regen̾atio

Expanded text:
lis, et Christus, ex quo regeneratio spiritalis. sed quia lis, et Christus, ex quo regeneratio spiritalis. sed quia Adam, ita ista regeneratio unum delictum soluit, quod est ex Adam; sed illi quidem generationi sufficit ad condemnationem unius delicti conexio — quicquid enim postea homines ex malis suis operibus addunt, non pertinet ad illam generationem sed ad humanam conuersationem —, huic autem regenerati
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudiciũ. Aut si ꝓpt̾ea ita dictũ putãt.
qͥa ĩicium peccati ex adã factũ ẽ. qđ
imitati ceteri st̃. ut sic ex illo uno delie¬
to ĩ iudiciũ condẽpnationẽq tͣheren¬
t᷑. qͥ eũ imitando multa peccauert̃. eur
ñ ctiã de gr̃a & iustificatione sic dictũ ẽ: Cur
ñ dix it similit̾. &. gr̃a exuno delicto ĩ tustifi¬
cationẽ: Siẽ enĩ hominũ multa delicta inter
illud unũ qđ imitati st̃. & indiciũ qͦ puntun¬
t᷑ media reꝑiunt᷑. ab uno qͥppe ad nuistta uene¬
t̃t. ut a multis ad iudiciũ dampnationẽq du
ad multa uenert̃. ut ex multis ad grãm u¬
delicta una eadẽq sit racio. dicant isti no¬
bis qͣre uidiciũ dixerit ex uno delicto du¬
cere in condẽpnationẽ. grãm uͦ ex multis
delictis ĩ iustificationẽ. aut acqͥescant id̾o
sic ẽẽ dictũ. qͥa ĩ hac causa duo ẽstituunt᷑
homines. adã a qͦ subsistit gen̾atio carna¬

Expanded text:
ad iudicium. aut si propterea ita dictum putant, ad iudicium. aut si propterea ita dictum putant, quia initium peccati ex Adam factum est, quod imitati sunt ceteri, ut sic ex illo uno delicto in iudicium condemnationemque traherentur, qui eum imitando multa peccauerunt, cur non etiam de gratia et iustificatione sic dictum est? cur non dixit similiter: Et gratia ex uno delicto in iustificationem? sicut enim hominum multa delicta inter illud unum, quod imitati sunt, et iudicium, quo puniuntur, media reperiuntur — ab uno quippe ad multa uenerunt, ut a mad multa uenerunt, ut ex multis ad gratiam iudelicta, una eademque sit ratio, dicant isti nobis, qua re iudicium dixerit ex uno delicto ducere in condemnationem, gratiam uero ex multis delictis in iustificationem, aut adquiescant ideo sic esse dictum, quia in hac causa duo constituuntur homines, Adam, ex quo subsistit generatio carna
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽ uitȩ. Sic̃ enĩ ꝑ ĩ obedientiã
uniꝰ hominis peccatores ẽstituti st̃ mul¬
ti ita ꝑ uniꝰ obelientiã iusti c̃stituunt᷑
multi. Iiuid ad ista dicturi st̃. aut qͥd eiꝰ
restat. nͥ ut apłm errasse ẽtendant: Cla¬
niat uas electionis. docꝰtor gentiũ. tuba
xp̃i. iudiciũ ex uno ĩ condẽpnationẽ.
& reclaniant isti asserentes paruulos
qͦs ex illo uno homine de qͦ loqͥtur du¬
cere ꝓpaginẽ ẽfitent᷑ ñ ire ĩ ẽde̾pnatio¬
nẽ: etiã si in xp̃o ñ fuerint baptizati.
Iudiciũ inqͥt ex uno in c̃dẽpnationẽ.
Quid dic̃ ex uno. nͥ delicto: seqͥt᷑ enĩ. Grã
aũ ex multis delictis ĩ iustificationem.
Ergo inde iudiciũ etiã ex uno delicto
duẽ in condẽpnationẽ. hinc aũ gr̃a etiã
ex multis delictis duẽ in iustificationẽ.
Qua ꝓpt̾ si ñ audent resistere apło. ex¬
ponant nob̃ qͣre iudiciũ ex uno delicto
ducat ĩ ẽdempnatione. cũ ex multis
delictis homines dãpnandi ueniant

Expanded text:
tiam unius hominis peccatores constituti sunt multi: ita per unius obedientiam justi constituuntur multi . 12. Quid ad ista dicturi sunt? aut quid eis restat, nisi ut Apostolam errasse contendant? Clamat vas electionis, doctor Centium, tuba Christi, Judicium ex uno in condemnationem: et reclamant isti, asserentes parvulos, quos ex illo uno homine, de quo loquitur, ducere propaginem confitentur, non ire in condemnationem, etiam si in Christo non fuerint baptizati. iudicium, inquit, ex uno in condemnationem. quid dicit \'ex uno\' nisi \'delicto\'? sequitur enim: Gratia autem ex multis delictis in iustificationem. ergo inde iudicium etiam ex uno delicto ducit in condemnationem, hinc autem gratia etiam ex multis delictis ducit in iustificationem. quapropter, si non audent resistere apostolo, exponant nobis, qua re iudicium ex uno delicto ducat in condemnationem, cum ex multis delictis homines damnandi ueniant
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃e si fuert̃ ĩ imici iudei ignorantes ai¬
uisticiã & suã uolentes ẽstituere. qͣre st̃
&. isti ĩ imici. si in eũ credidert̃. quẽ illi or¬
cider̃t : An ut illi accipiant p̃miũ. qͥ ocei¬
so. xp̃o suã ĩpietatẽ accusauer̃t &. se il¬
liꝰ gr̃ȩ cognitȩ subdidert̃. &. isti portẽt

Expanded text:
e si fuerunt inimici Judaei, Dei ignorantes justitiam, et suam volentes constituere; quare sunt et isti inimici, si in eum crediderunt quem illi occiderunt? An ut illi accipiant praemium, qui occiso Christo suam impietatem accusaverunt, et se illius gratiae cognitae subdiderunt;
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimo filio hylario ĩ dño sał.
Ex litt̾is tuis didici ñ sołu ĩ co¬
lumitatẽ tuã. s etiã religiosũ studiũ
circa u̾bũ di. & piam curã ꝓ salute tua.
agens. ñ distuli rescͥpta ꝑsoluere. Si gͦ
queris utrũ ĩ hac uita qͥsquã ita iustiꝰ¬
ciȩ ꝑfeddione ꝓficiat. ut hic sine ullo
uinat omnino peccato. attende quid
pcẽm ñ habenꝰ. nos ipsos seducimꝰ. & ueri¬
tas ĩ nob̾ ñ ẽ. Si gͦ illi de qͥb mͥ scͥpsisti se
dicunt eẽ sine peccato. uides qr scipsos de¬
cipuint. & ueritas in eis ñẽ. Si aũ se eẽ
peccatores fatent᷑. ut dĩ micdiã possut
mereri. cõpescant se etiã ab aliis decipien
dñs dedit. ut imꝰ qͥsq do dicat. dimitte no¬
b̃ debita nr̃a sic̃ & nos dimitrimꝰ debitori¬
b nr̃is. Cui enuĩ hec ĩ oratione u̾ba neces¬
saria ñ fuerĩt. ipse hic sine pec̃co uiu̾e
uideret. meliores utiq quã extiter̃t eius
apłi. aliã orationẽ illos doceret. qͣ ñ pete¬

Expanded text:
LECTISSIMO FILIO HILARIO IN DOMINO SALUTEM. Ex litteris tuis didici non solum incolumitatem tuam sed etiam religiosum studium circa uerbum dei et piam curam pro salute tuaagens non distuli rescripta persoluere. Si ergo quaeris, utrum in hac uita quisquam ita iustitiae perfectione proficiat, ut hic sine ullo uiuat omnino peccato, adtende, quid peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si ergo illi, de quibus mihi scripsisti, se dicunt esse sine peccato. uides, quia se ipsos decipiunt et ueritas in eis non est. si autem se esse peccatores fatentur, ut dei misericordiam possint mereri, compescant se etiam ab aliis decipienddominus dedit, ut unusquisque deo dicat: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. cui enim haec uerba in oratione non fuerint necessaria, ipse hic sine peccato uiuere  praeuideret meliores utique, quam extiterunt eius apostoli, aliam orationem illos doceret, qua non pete
Abbreviated transcription (Latin):
esuriant siciantq iusticiã. ut eiꝰ gr̾a
saturent᷑. Omnis enĩ sic̃ scͥptũ ẽ qͥ muo¬
cauerit nom̃ dm̃i saliuis erit. Non utiꝙ
salute corꝑis qͣm multi habent. ꝙ qͥ ñ
ĩuocãt nom̃ dñi. s illa salute de q̃ ipse
dic̃. N ẽ opꝰ sanis medicus. s egrotantib.
Et qͥd dixerit c̃sequent̾ exponens. ñ
ueni inqͥd uocare ustos. s peccatores.¬

Expanded text:
iantque iustitiam et eius gratia saturentur. omnis enim, sicut scriptum est, qui inuocauerit nomen domini. saluus erit non utique salute corporis, quam multi habent, et qui non inuocant nomen domini, sed illa salute, de qua ipse dicit: Non est opus sanis medicus sed aegrotantibus; et, quid dixerit, consequenter exponens: Non ueni
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm daniel: S plane qͥa micdia di adui¬
tus &. gr̃a. se ab eis peccatis abstinuerit
que euã cruina uocant᷑. atq illa pecca¬
ta sine qͥb ñ hic uiuit᷑. mundare oꝑib¬
micdiȩ & piis orationib ñ neglererit.
merebit᷑ huic erire sine peccato. quã¬
ius cũ hic iiueret habuerit ñ nulla
peccata. qͥa sic̃ ista ñ defuer̃t. ita etiam
remedia quib purgarent᷑ affuert̃. Iuis
aũ hac uelut occasione cõꝑta. cũ audie¬
rit hic neminẽ arbitrio suo sine pecca¬
to uiuere. dederit se libidinib & crui¬
nib uefariis obligauerit. atq ĩ his cri¬
minosis c̃sceleransꝙ morib usq ĩ diem
suñ ultimũ ꝑdurauerit. qͣs libetͭ elemo¬

Expanded text:
quam Danihel? Sed plane, qui misericordia dei adiutus et gratia se ab eis peccatis abstinuerit, quae etiam crimina nominantur, atque illa peccata, sine quibus non hic uiuitur, mundare oiae et piis orationibus non neglexerit, merebitur hinc exire sine peccato, quamuis, cum hic uiueret, habuerit nonnulla peccata, quia, sicut ista non defuerunt, ita etiam remedia, quibus purgarentur, adfuerunt. quisquis autem hac uelut occasione comperta, cum audierit neminem hic arbitrio suo sine peccato uiuere, dederit se libidinibus et criminibus nefariis obligauerit atque in his criminosis consceleratisque moribus usque in diem suum ultimum perdurauerit, quaslibet
Abbreviated transcription (Latin):
luntas: Quid enĩ habes inqͥt qd ñ acce¬
acceꝑis: Idẽ qͥd głaris. quasi a te ipso
habeas. qđ si ñ accepisses ateipso ha¬
bere ñ posses: Noc aũ dictũ ẽ: ut qui
habet unde głetur. ñ a seipso speret.s
dñm dep̃cet᷑. Satius ẽ enĩ minꝰ quẽꝙ ha¬
bere qͦd ado petat. qͣm plus had̾e qđ
sibi tͥbuat. qm̃ expedit ab imo surge¬
re. qͣm ex alto cadere. Ds̃ enĩ scͥptũ ẽ
suꝑbis resistit. humilib aũ dat grãm.
adabundantiã gͥ delictoꝵ lex nos docet qͥd
uelle debeamus. nͥ adiuuet gr̃a ut qđ uolu¬
mꝰ ualeamꝰ.ꝙ. qđ ualuerimus ĩ pleamꝰ. ad¬
uiuabit aũ. si ñ de nr̃is uirib presum̃tes¬
alta sapientes. s humilib c̃sentientes .ꝙ. de
his que iã possumꝰ gr̃as agamꝰ. &. de his qͤ
ñdu possumꝰ. đm supplicit᷑ inhimante uolun¬
tate poscamꝰ. aminunculantes orationem
det᷑ nob̾. dimiitendo ut dimittat᷑ nobis.
Qd̃ aũ dicunt ĩfantẽ morte p̃uentũ ũ bap¬

Expanded text:
 quid enim habes, inquit, quod non acceacceperis? id est quid gloriaris, quasi a te ipso habeas, quod si non accepisses, a te ipso habere non posses? hoc autem dictum est, ut, qui habet, undenum precetur. Satius est enim minus quemque habere quod a Deo petat, quam plus habere quod sibi tribuat; quoniam expedit ab imo surgere, quam ex alto cadere: Deus enim, scriptum est, superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Ad abundantiam igitur delictorum lex nos docet quid velle debeamus, nisi adjuvet gratia, ut quod volumus valeamus, et quod valuerimus impleamus. Adjuvabit autem, si non de nosentes et de his, quae iam possumus, gratias agamus et pro his, quae nondum possumus, deum suppliciter inhiante uoluntate poscamus adminiculantes orationem detur nobis, dimittendo, ut dimittatur nobis. Quod autem dicunt infantem morte praeuentum non bap
Abbreviated transcription (Latin):
isti xp̃m ĩsana suꝑbia qͦdãmͦ cedunt.
cuiꝰ gr̃ȩ tã benignũ adiutoriũ. ad faci¬
endã uisticiã. dato legis p̃cepto necessa¬
riũ ñ et̃ c̃tendunt. Desmãt gͦ sic ĩsani¬
re. & ad hoc se ĩtelligant habere qͣntũ pos¬
st̃ liberũ arbitriũ. ñ ut suꝑba uoluntate
respuant adutoriũ. s ut pia uoluntate
ĩuocent dñm. Hec enĩ uoluntas libera
tanto erit liberior. qͣnto sanior. tanto aũ
mea dirige scdđm u̾bũ tuũ. & ne dñetur
mͥ om̃is ĩiquitas. Quomͦ enĩ libera ẽ. eui
dñat᷑ iniqͥtas: it aũ ei ñ dñet᷑. uide ab il¬
la qͥs inuocet᷑. Non enĩ ait itinera mea di¬
rigo scđm liberũ arbitriũ. qͥa ñ dñatur
mͥ om̃is iniqͥtas. s itinera mea inqͥt diri¬
ge scdm u̾bũ tuũ. & ne dñet᷑ mͥ omnis
iniqͥtas. Precat᷑. ñ pollicet᷑. Confitet᷑. ñ ꝓ

Expanded text:
stum insana superbia quodam modo caedunt, cuius gratiae tam benignum adiutorium ad faciendam iustitiam dato legis praecepto necessarium non esse contendunt. desinant ergo sic insanire et ad hoc se intellegant habere, quantum possunt, liberum arbitrium, non ut superba uoluntate respuant adiutorium, sed ut pia uoluntate inuocent dominum. Haec enim uoluntas libera tanto erit liberior quanto sanior, tanto autemea dirige secundum uerbum tuum et ne dominetur mihi omnis iniquitas. quo modo enim libera est, cui dominatur iniquitas? ut autem ei non dominetur, uide, ab illa quis inuocetur. non enim ait: Itinera mea dirigo secundum liberum arbitrium, quia non dominatur mihi omnis iniquitas, sed: Itinera mea, inquit, dirige secundum uerbum tuum et ne dominetur mihi omnis iniquitas. precatur, non polli- . cetur; confitetur, non
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd hoe dm dix̃ facere. si hoc sine ipsius ad¬
uitorio ĩ sola nr̃a ẽ potestate: Nã &. ipsalex
ĩ hoc adutoriũ data ẽ illis qͥ ea legittime
utunt᷑. ut ꝑ ilła sciant uł qͥd iusticiȩ iã ac¬
ceꝑint. unde gr̃as agant. uł qͥd eis adhuc
desit. qđ ĩstant᷑ petant. Iui aũ sic audiñt
qͦd artlex ñ concupisces ut hoc qͥa didice¬
rint sufficere sibi arbitrent᷑. nec adiuto¬
rio gr̃ȩ di ad faciendu qđ iussũ ẽ dari sibi
uirtutẽ credant &. petant. ad hoc eis lex
subĩtrauit. ut abundaret delictũ. Qđ dictũ
ẽ de uideis. Parũ ẽ enĩ qͥa ñ ĩplent qđ p̃cep̃
lex ñ concupisces. s ĩsuꝑ suꝑbiunt. ꝙ. igno

Expanded text:
sius adiutorio in sola nostra est potestate? Nam et ipsa lex in hoc adiutorium data est illis, qui ea legitime utuntur, ut per illam sciant, uel quid iustitiae iam acceperint, unde gratias agant, uel quid eis adhuc desit, quod instanter petant. qui autem sic audiunt, quod ait lex: Non concupisces, ut hoc quia didicerunt, sufficere sibi arbitrentur nec adiutorio gratiae dei ad faciendum, quod iussum est, dari sibi uirtutem credant et petant, ad hoc eis lex subintrauit, ut abundet delictum, quod dictum est de Iudaeis. parum est enim, quia non implent, quod praecepit lex
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dñi hic saluus erit. Suomͦ aũ inuo¬
cabunt inqͥt. ĩ quẽ ñ credider̃t: Ad hoe
gͦ credunt qui recte credunt. ut inuocẽt
in quẽ credidert̃. & ualeant facere qđ ĩ
omittamꝰ legis multa p̃cepta. & hoc in¬
de cõmemoramꝰ qđ ad cõmemorandu
elegit apłs. cũ dic̃ lex ñ concupisces.
qͥd uidet᷑ alud ĩꝑare. nͥ ab illicitis cupi¬
ditatib c̃tinere: Animꝰ qͥppe uelut pon¬
dere. amore fert᷑. qͦcũq fertur. Iubem᷑
itaq detrahere de pondere cupitatis.
qͦd accedat ad pondus cariiatis. donec
illud c̃sumat᷑. hoc ꝑficiat᷑. Plenctudo enĩ
leggis. caritas. Et de ipsa c̃tinentia uide
qͥd scͥptũ sit. Et cũ scirẽ ĩqͥt qͥa nemo po¬
test ẽẽ c̃tinens. nͥ ds det. & hoc ip̃m erat
sapientiȩ. scire cuius eẽt hoc donũ: adii

Expanded text:
ini, saluus erit. quo modo autem inuocabunt, inquit, in quem non crediderunt? ad hoc ergo credunt, qui recte credunt, ut inuocent, in quem crediderunt, et ualeant facere, quod in omittamus legis multa praecepta et hoc inde commemoremus, quod ad commemorandum elegit apostolus, cum dicit lex: Non concupisces, quid uidetur aliud imperare nisi ab inlicitis cupiditatibus continentiam? animus quippe uelut pondere amore fertur, quocumque fertur. iubemur itaque detrahere de pondere cupiditatis, quod accedat ponderi caritatis, donec illud consumatur, hoc perficiatur; plenitudo enim legis caritas. et tamen de ipsa continentia uide quid scriptum sit: Et cum scirem, inquit, quia nemo potest esse continens, nisi deus det, et hoc ipsum erat sap
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝑ sp̃m sc̃m qͥ datus ẽ nob. Halet iaq
liberũ arbitriũ ad oꝑa bona. si diuinitꝰ
ad iuuet᷑. ¶. qͣ fit humilit̾ petendo.& fa¬
ciendo. Desertũ uͦ aͥiino adiutorio. qͣlibet
scientia legis excellat. nullomͦ habebit
iusticiȩ soliditatẽ. s inflationẽ ĩ piȩ su¬
ꝑbis. & extriosũ tumorẽ. Docet hoc etiã
ipsa dñica oratio. frustra enĩ rogantes¬
am̾ dicimꝰ. ne nos ĩferis ĩtẽptationẽ. si hoc
ĩ nr̃a sic positũ ẽ potestate. ut sine ullo
illiꝰ adiutorio idualeamꝰ ĩplere. Dictũ ẽ

Expanded text:
sanctum, qui datus est nobis. Valet itaque liberum arbitrium ad opera bona, si diuinitus adiuuetur, quod fit humiliter petendo et fatendo; desertum uero diuino adiutorio, qualibet scientia legis excellat, nullo modo habebit iustitiae soliditatem sed inflationem impiae superbiae et exitiosum tumorem. docet hoc eadem ipsa dominica oratio. frustra enim deum rogantes dicimus: Ne nos inferas in temptationem, si hoc sic in nostra positum est potestate, ut nullo illius adiutorio id ualeamus implere. dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
armis qͣntos uumicos repiret trucidare.
s apud belligeros uiros uictus r uictor
occisus. Nã equo uectus maris brachiũ
qͦd natando ꝑrexit. luxuriȩ ñ fuerat sed
uirtutis. Arbitror enĩ qͦd nocte cogita¬
rit aliqͥd hostib facere. cui sole uigresso
finis diei c̃silia parata subduxit. Nocuͦ
dolui. qͦd natatione longissuna ab equo
posset & aquis occidi. Ut iubes gͦ scĩbea¬
ti stephani. ĩpata iussa ur̃a refero. Spon¬
deo enĩ ipsi tibiq qđ gudila uobis est
iubentib ueniȩ c̃donatus lxxxii

Expanded text:
armis, quantos inimicos repererit, trucidare. armis, quantos inimicos repererit, trucidare. Sed apud belligeros viros victus dicitur victor occisus. Nam equo vectus maris brachium quod natando perrexit, luxuriae non fuerat, sed virtutis. Arbitror enim quod nocte cogitarit aliquid hostibus facere; cui, sole ingresso, finis diei consilia parata subduxit. Hoc vero dolui, quod natatione longissima ab equo posset et aquis occidi. Ut jubes ergo, sancti beatique Stephani imperata jussa vestra refero. Spondeo enim ipsi tibique, quod Gudila vobis est jubentibus veniae condonatus. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾suro tͣnsitũ ddenegauit. Hoc illos tuos
uigilantissimos sensus latere ñ potuit. Irã
ratio ꝓuocauit. culpa uiuenẽ suasit ad fu¬
gã: s felix fuga ẽ que currit ad uitam.
Aemoratꝰ gudila ad patͦnum tuũ. scm̃
stephanũ primũ martyrẽ c̃fugit. Ipse
mͥ & ĩꝑauit. ut ꝓ eodẽ apud religionem
tuã postulator accedã. Habeat igit᷑ que¬
so ueniã. quẽ nec tͣbatus undis equus ca¬
ruit. nec gurges altus absorbuit. quẽ ds
eruit & aqͣ seruauit. Ualeat apud te
ȩpłaris ista rogo suggestio. Eris enĩ ut
dep̃cor ab ira dñi alienus. qͦtiens petitus a
te offensus ñ fuerit augustinus: lxxxi¬
& uenabili scõ patͥ ausustino ep̃o.
bonefaciꝰ. Furens paratoq qͥ obuio
bello. sc̃itatis tuȩ frangor ĩꝑio. Gu̾dilam
fortissimũ semꝑ quẽ uolo uiuere uirum.
metuo ne eũ aliqͣndo iuuentutis sue leui¬
tas faciat interire. Potest quidẽ p̾cinctus

Expanded text:
reversuro transitum denegavit. Hoc illos tuos reversuro transitum denegavit. Hoc illos tuos vigilantissimos sensus latere non potuit: iram ratio provocavit, culpa juvenem suasit ad fugam; sed felix fuga est quae currit ad vitam. Memoratus Gudila ad patronum tuum sanctum Stephanum primum martyrem confugit. Ipse mihi et imperavit, ut pro eodem apud religionem tuam postulator accedam. Habeat igitur, quaeso, veniam; quoniam nec turbatus undis equus corruit, nec gurges altus absorbuit, quem Deus eruit et aqua servavit. Valeat apud te epistolaris ista, rogo, suggestio: eris enim, ut deprecor, ab ira Domini alienus, quoties petitor a te offensus non fuerit Augustinusvenerabili sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Furens parco, qui obvius bello Sanctitatis tuae frangor imperio, Gudilam fortissimum semper quem volo vivere virum, metuo ne eum aliquando juventutis suae levitas faciat interire. Potest quidem praecinctus
Abbreviated transcription (Latin):
situs tuȩ ex inuetatis tͣnsitꝰ intuerer.
placuit meis aspectib tuȩ sublunita¬
tis mitis ille ac t̾ribilis gressus. s postqͣm
illud leuigatũ sacro crismate caput por¬
tã cũ paucis ciuitatis exiuit. subito uo¬
munt eqͥtes domꝰ. ciuitas fundit exerci¬
tũ. strepunt arma. concrepant tubȩ.
contis crispatȩ uentis stupȩ dependent.
ferreȩ tunicȩ uiroꝵ forcium m̃bra con¬
stringt̃. sessoris & equi renib setigera
uestitur. intensus gerit᷑ arcus. Pulchra
cincta c̃spexi: nichil melius bonefacio
comite uidi. S ad palmas ut cõꝑi tua
sublimitas uenit ad ilłu breuis qͥdem
s plenũ ꝑiculis maris tͣnsitũ qđ aliq̃ndo
naue t̾nsit᷑. p̃ceperis matutino tẽꝑe tͣnsme¬
are. ne noctis obscuritas mali aliquid ꝓcu¬
raret. gudila exinuetatis tuȩ fidelissim.
int̾ littoris tetigit oras. nec statĩ lidut e¬
uerti ꝓfecto Saris enĩ tumor increscens.

Expanded text:
situs tuae Eximietatis transitus intuerer, situs tuae Eximietatis transitus intuerer, placuit meis aspectibus tuae Sublimitatis mitis ille ac terribilis gressus. Sed postquam illud levigatum sacro chrismate caput portam cum paucis civitatis exivit, subito vomunt equites domus, civitas fundit exercitum, strepunt arma, concrepant tubae, contis crispatae ventis stupae dependent, ferreae tunicae virorum fortium membra constringunt, sessoris et equi renibus setigera theca vestitus, intensus geritur arcus: pulchra cuncta conspexi, nihil melius Bonifacio comite vidi. Sed postquam ad Palmas, ut comperi, tua Sublimitas venit, ad illum brevem quidem, sed plenum periculis maris transitum, quod vix aliquando nave transitur, praeceperas matutino tempore transmeare, ne noctis obscuritas mali aliquid procuraret. Gudila Eximietatis tuae fidelissimusinterdicti littoris tetigit oras, nec statim licuit reverti profecto: maris enim tumor increscens
Abbreviated transcription (Latin):
qd primũ ẽ. Suscepi aũ tremens sc̃i¬
tatis tuȩ nerba. u̾berib plena. Scio qđ ue¬
niȩ p̃parat᷑ qͥ ab augustino ꝑfectissimosacer¬
dote corripit᷑. nec debet ep̃o denegari. qđ¬
I.uoluntas facit. aut casus. Ipse enĩ sibi dene¬
gat curã. qͥ suã medico ñ publicat causã.
Rominẽ gͦ pussime pat̾ eliminib eccłȩ rap¬
tũ. tuis scĩs aspectib ussio mea furorq
sub duxit. A lieno ñ st̃ ista facta c̃silio. di¬
& sc̃oꝵ eiꝰ regimine uiuo. Ilłu itaq uirũ
morte dignissimũ. quẽ ut dixi mĩs de eccłȩ
forib furor abstraxit. uite tius iussioni¬
b: donamꝰ illesũ. agnosco culpas. indignȩ
quo possit hec nota iugro scͥpta ticione
deleri. Rccłȩ mͥ intrortus ñ neget᷑. Illic
spero ueniã: uͥ admisi culpã. Sblatio uͦ
domus meȩ ut tua sc̃itas iussit. ad cȩlen̾is
regis mensam eiꝰ manib offeretur :
semꝑq magnifico filio bonefa
cio. aus̃ ep̃c. Dũ quodã ĩ loco po¬

Expanded text:
od primum est: suscepi autem tremens Sanctitatis tuae verba verberibus plena. Scio quod veniae praeparatur, qui ab Augustino perfectissimo sacerdote corripitur; nec debet episcopo denegari, quod voluntas facit aut casus: ipse enim sibi denegat curam, qui suam medico non publicat causam. Hominem ergo, piissime pater, e liminibus ecclesiae raptum, tuis sanctis aspectibus jussio mea furorque subduxit. Alieno non sunt ista facta consilio; sanctorum ejus regimine vivo. Illum itaque virum morte dignissimum, quem, ut dixi, meus de ecclesiae foribus furor abstraxit, vitae tuis jussionibus donamus illaesum. Agnosco culpas: indignae quo possit haec nota nigro scripta titione deleri. Ecclesiae mihi introitus non negetur: illic spero veniam, ubi admisi culpam. Oblatio vero domus meae, ut tua Sanctitas jussit, ad coelestis regis mensam ejus manibus offeretur. ue magnifico filicopus. Dum quodam in loco po
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpleat nauem atq submergat. ꝓpt̾ hoc
ieiunia. ⁊ elemosinȩ. & orationes inuigilãt.
in quib cũ dicimꝰ dimitte nob̾ sic̃ & nos
dimittunꝰ: manifestamus habere nos qđ
nob̃ dimittatur. atq in his uerbis humili¬
antes animas nr̃as. quotidianã quodãmͦ
ag̾e̾ pęnitentiã ñ cessamꝰ. Ad ea que scrip¬
sisti: puto me breuiter. s sufficienter re¬
spondisse. Suꝑ ẽ ut ille ñsit contentiosuᷤᷤ.

Expanded text:
impleat nauem atque submergat\'? propter hoc impleat nauem atque submergat\'? propter hoc ieiunia et elemosynae et orationes inuigilant. inquibus cum dicimus: Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus. manifestamus habere nos. quod nobis dimittatur, atque in his uerbis humiliantes animas nostras cotidianam quodam modo agere paenitentiam non cessamus. ad ea, quae scripsisti, puto me breuiter sed sufficienter respondisse; superest, ut ille non sit contentiosu
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatione. quã egert̃. Neq enĩ scribebat
ista. nͥ eis qͥ iã fuerunt baptizati. Nabemꝰ
etiã inactib apłoꝵ simonem iã baptiza¬
tũ. cũ pecunia uellet emere uti ꝑ ĩposi.¬
cionẽ manus eius daretur sp̃e sc̃s: ammo¬
nitũ ã petro. ut de hoc gͣui peccato age¬
ret pęnitentiã. Est etiã penitentia bonoꝵ
& humiliũ fideliũ pęna quottidiana ĩ
qua pectora tundimꝰ. dicentes dimitte
nob̃ debita nr̃a sic̃ & nos dimiitimꝰ debi¬
torib nr̃is. Neq enĩ ea nob̃ dimitti uolumꝰ
que dimissa ñ dubitamꝰ ĩ baptismo. s illa
utiq que humane fragilitati quãuis
parua. tam̃ crebra subrepunt. Que si
collecta contra nos fuerint. ita nos gra¬
uabunt ꝙ oppriment. sic̃ unũ aliqͦd gran¬
de pecẽm. Iuid enĩ unt ẽ ad nauftagium.
utrũ uno grandi fluctu nauis oꝑiat᷑ & ob¬
ruat᷑. añ paulatĩ subrepens aqua insenti¬
nã. & ꝑ neglientiã derelicta. atq c̃tempta.

Expanded text:
at ista nisi eis, qui iam fuerant baptizati. habemus etiam in actibus apostolorum Simonem iam baptizatum, cum pecunia uellet emere, ut per inpositionem manus eius daretur spiritus sanctus, admonitum a Petro, ut de hoc graui peccato ageret paenitentiam. Est etiam paenitentia bonorum et humilium tidelium paene cotidiana, in qua pectora tundimus dicentes: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. neque enim ea nobis dimitti uolumus. quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa utique, quae humanae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita nos grauabunt. et oppriment sicut unum aliquod grande peccatum. quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegentiam derelicta atque contempta
Abbreviated transcription (Latin):
data sit postea ñ fuerint baptirati. quia
eis illa ꝓ baptismo fuit. qđ nouatianos¬
dicere nũ quã audiut̃. Unde quere dili¬
gent̾. ne forte alicuius alterius erroris sit.
& nouatianũ se ẽẽ confingat uel putet.
A ut sĩ hoc nouaciani dicunt. nescio Il¬
lud tam̃ scio. qm̃ qͥsqͥs hoc dicit. a regula
fidei catholice ꝙ adoctrina xp̃i & apłoꝵ¬

Expanded text:
data sit, postea non fuerint baptizati, quia data sit, postea non fuerint baptizati, quia eis illa pro Baptismo fuit: qdicere numquam audiui. unde quaere diligenter, ne forte alicuius alterius erroris sit et Nouatianum se esse confingat uel putet. aut, si et hoc Nouatiani dicunt, nescio: illud tamen scio, quoniam, quisquis hoc dicit, a regula fidei catholicae et doctrina Christi et apo