comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomine seẽ trinitatis cȩlestis mysterii ba¬
ptisma susciperet. Sciens uͦ beatus ponti¬
fer apłm dicere paulũ. omĩa ur̃a honesta
eũ ordine fiant: statuit diẽ qͦ rex ȩccłam in¬
traret ad suscipienda diuinȩ pietatis sacra¬
adp̃eationẽ ione. de solio suo maiestatis suȩ
descendisse. et in einere sedisse penitentiȩ.¬
& sub pia dĩ sacerdotis dextera suȩ excellen¬
tiȩ caput humiliare. Baptizatus itaq rex
eũ optimatib suis & popło. qui diuina pre¬
ueniente gr̃a salutaris lauacri gaudebat
suscipere saeram̃tũ. Utrũq & uictoria ex
hostib. & suȩ salutis uoti compos. ad scep¬
tra regni regenda reu̾sus ẽ. scm̃q uedastũ
beato pontifici cõm̃dauit remigio. Qui ibi
moratus: uitȩ meritis: & uirtutũ claruit
exemplis. Om̃ib amabilis: & uenerabilis
factus ẽ. Fuit enĩ morũ dignitate religio¬
sus. caritate p̃cipuus. frat̃na dilectione
iocundus. humili pietate eximius. oratio¬

Expanded text:
nomine sanctae Trinitatis caelestis misterii baptisma susciperet. Sciens uero beatus pontifex apostolum dicere Paulum: «omnia uestra honesta cum ordine fiant», statuit diem quo rex ecclesiam intraret ad suscipienda diuinae pietatis sacraad praedicationem Ionae de solio maiestatis suae descendisse et in cinere sedisse penitentiae et sub pia Dei sacerdotis dextera suae excellentiae caput humiliare. Baptizatus itaque rex cum optimatibus suis et populo qui, diuina praeueniente gratia, salutaris lauacri gaudebat suscipere sacramentum utrumque et uictoria ex hostibus et suae salutis uoti compos ad sceptra regni regenda reuersus est, sanctumque Vedastum beato pontifici commendauit Remedio. Qui ibi moratus uitae meritis et uirtutum claruit exemplis, omnibus amabilis et uenerabilis factus est. Fuit enim morum dignitate religiosus, caritate praecipuus, fraterna dilectione iocundus, humili pietate eximius, oratio
Abbreviated transcription (Latin):
mũ reu̾si st̃. Sed & hoc miraculũ sanitatis in
illis plurimis causa fuit salutis et̃nȩ: iudentes
eelestẽ uirtutẽ. uerba consequi sacerdotis dei.
relictis idolatͥȩ sordib. in xp̃m eredentes: uiuo
sacͥ baptismatis fonte purgati sunt Qͦmͦ eiui¬
tatis loca uir dĩ ꝑagrans: uix ȩccłȩ uestigia int̾
riuianas murorũ repperit.⁊ lustͣ feraꝵ tantũ ibi ẽẽ ꝯspi

Expanded text:
mum reuersi sunt. Sed et hoc miraculum sanitatis in mum reuersi sunt. Sed et hoc miraculum sanitatis in illis plurimis fuit causa salutis aeternae. Videntes caelestem uirtutem uerba consequi sacerdotis Dei, relictis idolatriae sordibus in Christum credentes, uiuo sacri baptismatis fonte purgati sunt. Quomodo ciuitais loca peragrans et uix ecclesiae uestigia inter ruinas murorum repperit
Abbreviated transcription (Latin):
stipendia postulantes. Mor sacerdos xp̃i.
illoꝵ condolens miseriȩ: secũ tractans quid illis
solatii prestare potuisset. Et dum apłieus pre-¬
dicator. pecuniã in saculis se non habuisse sei¬
ret: in diuina confidens clem̃tia. et scõꝵ apłoꝵ
argentũ ñẽ mecũ: qͦd aũt habeo. id est caritatis of¬
ficia. et pietatẽ orationis ad dm̃: hoc uob̃ p̃stare ñ
differo. Et in hec u̾ba se uir dĩ ex intimo cordis
affectu. ꝓ illoꝵ lacͥmas fudit miseria. & cũ fidei pu¬
ritate. opem illis poseebat diuinã. uł illoꝵ corpo
et tam necessariȩ p̃ees inefficaces ẽẽ potuert̃. s ab
illo qͥ ꝑ isaiam inqͥt ꝓpħam. tempr̃ oportuno ex¬
audiui te. et indie salutis adiuui te: mox ambo
in conspectu multitudinis. optatã recepert̃ sani¬
tatẽ. Hieluminis elaritate ditatus.: ille pedum
uelocitate letatꝰ. Ambosuꝑnȩ gr̃ãs agentes pi¬
etati. maiora qm sperauert munera portantes: do¬

Expanded text:
stipendia postulantes. Mox sacerdos Christi stipendia postulantes. Mox sacerdos Christi illorum condolens miseriae, secum tractans quid illis solacii praestare potuisset. Et dum apostolicus praedicator pecuniam in sacculis se non habuisse sciret, in diuina confidens clementia et sanctorum apargentum non est mecum. Quod autem habeo id est caritatis officia et pietatem orationis ad Deum hoc uobis praestare non differo». Et in haec uerba se uir Dei ex intimo cordis affectu pro illorum lacrimas fudit miseria et cum fidei puritate opem illis poscebat diuinam uel pro illorum et tam necessariae preces inefficaces esse potuerunt. Sed ab illo qui per Isaiam inquit prophetam: «Tempore oportuno exaudiui te et in die salutis adiuui te» mox ambo in conspectu multitudinis optatam receperunt sanitatem, hic luminis claritate ditatus, ille pedum uelocitate laetatus, ambo supernae gratias agentes pietati, maiora quam sperauerunt munera portantes, do
Abbreviated transcription (Latin):
fama: &e caritatis in eo munificentia.
& religio uitȩ. et uerbi dĩ instantia longe lateq
supͣ candelabrũ ponere. ut splendidissimo
suȩ scĩtatis fulgore. latius ad salutẽ luceret
multoꝵ: quã sub uniꝰ loci latebris ꝓpe modũ
abscondita latuisset: diuina dispensatione & salu-¬
bri sac̾dotũ ꝯsilio: ordinauit eũ ep̃m. E ad p̃dican-¬
dũ u̾bũ uitȩ. atrabatȩ eũ direxerat urbi. qua-¬
tinꝰ popłs diu inantiquis malȩ consuetudinis
errorib iacensi dõ auxiliante ꝑ assiduã saerȩ
p̃dicationis instantiã. ꝑ illũ in uiã ueritatis.
et agnitionẽ filii dĩ deduceretur. Qui ponti¬
ficatus gradu. & p̃dicationis officio suscepto
concitus ad p̃fatam iã p̃rexerat urbẽ. S in au¬
spiciũ futurȩ ꝓsꝑitatis & salutis: ds̃ euiꝰdam
miraeuli reuelatione. eiꝰ eiuib patefecit in¬
troitũ. Igitur in ipsa eiuitatis porta. duos
habuit obuiã sibi egenos & infirmos. cȩcũ
scilicet & claudũ. miserabilia uiro dĩ uoce

Expanded text:
fama, et charitatis in eo munificentia, et religio vitae, et verbi Dei instantia longe latequesupra candelabrum ponere, ut splendidissimo suae sanctitatis fulgore latius ad salutem multorum quam sub unius loci latebris propemodum abscondita latuisset. Diuina dispensatione et salubri sacerdotum consilio ordinauit eum episcopum et ad praedicandum uerbum uitae Atrabate eum direxerat urbi quatenus populus diu in antiquis malae consuetudinis erroribus iacens, Deo auxiliante, per assiduam sacrae praedicationis instantiam per illum in viam veritatis et agnitionem filii Dei deduceretur. Qui, pontificatus gradu et praedicationis officio suscepto, concitus ad praefatam iam perrexerat urbem; sed in auspicium futurae prosperitatis et salutis Deus cuiusdam miraculi testificatione eius civibus patefecit introitum. habuit obuiam sibi egenos et infirmos, caecum scilicet et claudum, miserabili a uiro Dei uoce
Abbreviated transcription (Latin):
pectore fidem ostenderẽ. Qͥd facit amicus. si
benta Nã & maiores amnes: riuulis augentur
influentib. Etiã & ipse dñs. uiduȩ laudauit
duo minuta: quȩ ex inopia suȩ pauꝑtatis.
larga manu dõ qͦd habuit obtulit. E ego
hȩc munuscula direxi pietati: obseerans ut
tam humili ea fr̃nitatis intuitu respicere
digneris. qua nos pia deuotionis caritate
illa uob̃ dirigere studuimꝰ. Omp̃s ds̃ te tu¬

Expanded text:
pectore fidem ostenderem. Quid facit amicus, si pectore fidem ostenderem. Quid facit amicus, si bent? Nam et maiores amnes rivulis augentur influentibus, etiam et ipse Dominus viduae laudavit duo minuta, quae ex inopia suae paupertatis larga manu Deo quod habuit optulit. Et ego, ore vestrae haec munuscula direxi pietati, obsecrans, ut tam humili ea fraternitatis intuitu respicere digneris, quam nos pia devotionis caritate illa vobis dirigere studuimus. Omnipotens Deus te tu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o eum aliis elemosinã facientib. Qnͣdui
un ex his minimis fecistis: mͥ fecistis. Esto
miseris ut pat̃: & causã ad te clamantiũ
diligent̃ discute. et parce in te peccantib ut
as̃ tuis parcat peccatis. Esto iustꝰ in iudiciis:
et misericors in debitis. Alagister uirtu.¬
tũs morib honestus. u̾bis iocundus. uita
laudabilis. in om̃i oꝑe cl̃i deuotus. fr̃s qͦq cohorta¬
re: ut scãs diligentissime legant seripturas.
Non confidant in linguȩ uotitia: s in uerita¬
tis intelligentia. ut possint contͣ dicentibꝰ ueri¬
nouas introducentes sectas. qui catholicȩ fidei
puritatẽ: impiis assertionib maculare ni¬
tunt᷑. Ido necesse ẽ ȩccłam plurimos habere
defensores: qͥ ñsolũ uitȩ scĩtate. s etiã doctri¬
na ueritatis castra d̃i uirilit̃ defendere uale¬
ant. Has uͦ piȩ ãmonitionis litterulas ñ qͣsi
nescienti direxi: s ut uerȩ caritatis in meo

Expanded text:
Christo cum aliis elemosinam facientibus: Quamdiu Christo cum aliis elemosinam facientibus: Quamdiu uni ex his minimis fecistis, mihi fecistis. Esto miseris ut pater et causam ad te clamantium diligenter discute et parce in te peccantibus, ut Deus tuis parcat peccatis. Esto iustus in iudiciis et misericors in debitis, magister virtutum, moribus honestus, verbis iocundus, vita laudabilis, in omni opere Dei devotus. Fratres quoque cohortare, ut sanctas diligentissime legant scripturas. Non confidant in linguae notitia, sed in veritatis intellegentia, ut possint contradicentibus verinovas introducentes sectas, qui catholicae fidei puritatem impiis adsertionibus maculare nituntur. Ideo necesse est, ecclesiam plurimos habere defensores, qui non solum vitae sanctitate, sed etiam doctrina veritatis castra Dei viriliter defendere valeant. Has vero piae ammonitionis litterulas non quasi nescienti direxi, sed ut verae caritatis in meo
Abbreviated transcription (Latin):
ficent. illoꝵ om̃i alacͥtate obediant p̃ceptis. Qua
uͦ uenerande fili conu̾satio: om̃ib sit exemplũ
salutis. Caue ut nec minimꝰ quis. in tua scanda¬
lizet᷑ uita. s edificet᷑ & roboretur in uia ueri¬
tatis: qͥa tͥ ex illoꝵ salute. merces iudicabitur
ȩterna. Cani capilli: extremũ denuntiant pro-¬
perare diẽ. Quappt̾ paratꝰ esto omĩ hora in oc-¬
eursũ dnĩ dĩ tui. Hilectio fr̃na. et elemosinȩ
miseroꝵ: & uitȩ castitas. p̃parent tͥ gradus
in celũ. Biligent᷑ elabora: et̾nos tibi dies felices.
Honor secularis quẽ habes spiritalẽ tibi abun¬
det in głam. Festiuis dieb ueniente eecłam
clerici qͥ seruitiũ dĩ plenit᷑ ꝑagant. tecum
eant sobrietate ornati. ñ ebrietate assueti:
quoꝵ honestas uitȩ: aliis sit doctrina salutiᷤ.
Curãq ubiq habeas maxime pauꝑũ uiduaꝵ.
et horphanoꝵ. ut audias in die trem̃do a dõ

Expanded text:
ficent, illorum omni alacritate oboediant praeceptis. Tua ficent, illorum omni alacritate oboediant praeceptis. Tua vero, venerande fili, conversatio omnibus sit exemplum salutis. Cave, ut nec minimus quis in tua scandalizetur vita, sed aedificetur et roboretur in via veritatis, quia tibi ex illorum salute merces indicabitur aeterna. Cani capilli extremum denuntiant properare diem. Quapropter paratus esto omni hora in occursum domini Dei tui. Dilectio fraterna et elemosinae miserorum et vitae castitas praeparent tibi gradus in caelum. Diligenter elabora aeternos tibi dies felices. Honor saecularis quem habes spiritalem tibi habundet in gloriam. Festivis diebus, veniente ad ecclesiam clerici, qui servitium Dei pleniter peragant, tecum eant, sobrietate ornati, non ebrietati adsueti; quorum honestas vitae aliis sit doctrina salutis. Curamque ubique habeas maxime pauperum, viduarum et orfanorum, ut audias in die tremendo a deo
Abbreviated transcription (Latin):
domũ dĩ habes optime ornatã. et largissimis
donis decoratã: ita tibi subiectos. bonis morib
ornari contende. et eos in diuina laude fac con¬
sistere. et qͦd angłi sẽꝑ agunt in gelis: hoc fr̃s iu-¬
git̃ faciant in eeclesiis. Tuũ est p̃eiꝑe: illoꝵ obe
uitio dĩ una debet ẽẽ uoluntas: ut una fiat in re-¬
gno cȩlor remuneratio. Hullus horis canonicis. se di
uinis subtrahat laudib. ne ꝓpt̃ aliquã negligen¬
tiã euius lib&e locus in conspectu cuĩ uaeuus in¬
ueniat᷑: & u̾ba dĩ in eccłiis intimo cordis affectii
ꝓferant᷑. & cũ magna reuerentia: dĩ om̃ĩpoten¬
tis officia celebrent᷑. Onĩe uͦ ministeriũ xp̃i:
humiliter et deuote impleat᷑. Omis itaq obedi¬
entia. in seculi necessitatib: fidelit᷑ & strenue
ꝑagatur. Fiat equidẽ int̾ om̃s concordissima
et sedula ammonitione erudiant iun iores. illoq
diligant ut filios: & illi quasi patres eos honori¬

Expanded text:
domum Dei optime habes ornatam et largissimis domum Dei optime habes ornatam et largissimis donis decoratam; ita sibi  Boll., tibi subjectos bonis moribus ornari contende, et eos in divina laude fac consistere; et quod angeli semper agunt in coelis, hoc fratres jugiter faciant in ecclesiis. Tuum est praecipere, illorum obedvitio Dei una debet esse voluntas, ut una fiat in regno Dei remuneratio. II. Nullus horis canvinis subtrahat laudibus, ne propter aliquam neglegentiam cuiuslibet locus in conspectu Dei vacuus inveniatur, et verba Dei in ecclesiis intimo cordis affectu proferantur, et cum magna reverentia Dei omnipotentis officia celebrentur. Omne vero ministerium Christi humiliter et devote impleatur. Omnis itaque oboedientia in saeculi necessitatibus fideliter et strenue peragatur. Fiat equidem inter omnes concordissima et sedula ammonitione erudiant iuniores illosque diligant ut filios, et illi quasi patres eos honori
Abbreviated transcription (Latin):
uita albinus salutẽ. Dilecti¬
onis ur̃e uen̾abile p̾ceptũ se¬
cutus: uitã seĩ uedasti patͥs
urĩ. & int̾cessoris nr̃i. enĩdare studui. non
qͦd aliqͥd illiꝰ excellentissimis meritis dignũ
ualuissẽ. s qͦd nicħ tuȩ reuerentiȩ iussis. de¬
negare ratũ putaui. Ideirco ad te maxime
Dep̃eans ut meũ laborem. orationũ ur̃aꝵ sola¬
tio remunerare dignemini. & unꝰ merear eẽ
urm. in caritatis cõmunione: illiꝰ sẽꝑ memo¬
res mandati qͥ dixit. ł oc ẽ mandatũ meũ ut
diligatis inuicẽ. In hoc enĩ mandatũ. om̃rũ
salus consistit: hoc cunctis ꝑnecessariũ ẽẽ constat.
et maxime his qui gregẽ xp̃i regendũ accipiunt.
Quaꝓpt̃ tu carissime. gregẽ quẽ accepisti regen¬
dũ. frat᷑no amore diligent̃ erudire studeto:
& seĩs admonitionib. eũ ꝑ paseua uite deducere
satage. Habes in om̃i oꝑe bono xp̃m adiutorem:
scm̃ qͦq uedastũ int̾cessorẽ. Sic̃ magno labore

Expanded text:
ctionis vestrae venerabile praeceptum secutus, Vitam sancti Vedasti Patris vestri et intercessoris nostri, emendare studui: non quod aliquid illius excellentissimis meritis dignum valuissem, sed quod nihil tuae reverentiae jussis denegare ratum putavi. Idcirco ad te maxima Deprecor autem, ut meum laborem orationum vestrarum solatio remunerare dignemini; et unus merear esse vestrum in charitatis communione: illius semper memores mandati, qui dixit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem . In hoc enim mandato omnium salus consistit: hoc cunctis pernecessarium esse constat, et maxime iis qui gregem Christi regendum accipiunt. Quapropter tu, charissime, gregem quem accepisti regendum, fraterno amore diligenter erudire studeto, et sanctis admonitionibus eum per pascua vitae deducere satage. Habes in omni opere bono Christum adjutorem, sanctum quoque Vedastum intercessorem. Sicut magno labore
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s qui me ereasti. & custodisti ab infantia me¬
a÷ et fecisti me in iuuentute uiriliter agere:⁊
qui tulisti amorẽ a me scłi huius: qui corpus
meũ apollutione separasti: qui fecisti me uin¬
cere torm̃ta carnificũ. ferrũ. ignẽ. uincula :¬
qui mͥ int̾ torquentes. uirtutẽ & patientiam
tribuisti: te dep̃cor ut accipias spm meũ mͦ⁊

Expanded text:
ne qui me creasti . et custodisti me ab infancia mea| et fecisti me a iuuentute mea uiriliter agere| Qui tulisti a me moram saeculi qui corpus meum a pulluci| one separasti Qui fescisti me uincire tormenta carni| ficis. Ferrum igni et uincola qui mihi inter torquentes| uirtutem pacienciae tribuisti te praecor . ut accipias| spiritum meum
Abbreviated transcription (Latin):
terũ quintianꝰ. sub& eã in mamilla dorqͤ¬
rit & diutissime tortam iussit eande ma-¬
millã abseidi. Qd̾ eum fieret: agatha uir¬
tẏranne ñ es confusus amputare in femi¬
naͥ quod ipse in matre suxistiçi S ego ha¬
beo mamillaᷤ integͣs intꝰ ĩ anima mea. ex quibꝰ
nutrio om̃s sensus meos: quos ab infantia mea¬
anꝰ iussit eã in carcerẽ iterũ recipin et p̃ce¬

Expanded text:
ergo Quintianus iussit eam in mamilla torquergo Quintianus iussit eam in mamilla torqueri et diutissime tortam iussit eandem abscidi. Quod cum fieret Agatha dityranne non es confusus hoc ampotare in| faeminam quod ipse in matre suxisti. Sed ego habeo| mammillas integras intus in animam meam ex qui| bus nutrio omnis sensus meos . quos ab infantia doanus iussit eam in carcerem iterum mit| t
Abbreviated transcription (Latin):
aptari. Cui et dixit. Qͥd tractasti eirca salu¬
tẽ tuãa Agatha ueneranda respondit. Sa¬
lus mea xp̃e est. Qͥntianꝰ dixit. Quousq infe¬
lix tu nega deos tuos. qui sunt lapides & ligna:
& ereatorẽ tuũ qui te fecit dm̃ uerũ adora. Qͤm
si contẽpseris: ȩternis incendiis subiacebis. Tẽ¬
in eculeo suspendi. & torqueri. Cumq dorque¬
retur: dixit ei quintianꝰ. Relinque intenti¬
onẽ animi tui: ut uitȩ tuȩ possit eẽ consul¬
tũ. Agatha respondit. Ego in penis ita delector.
sic̃ qui bonũ nuntiũ audit. ⁊ aut siẽ qui uid&.
quẽ diu desiclauit.:⁊ aut siẽ qui inuenit thesau
ros multos: ita ego delector. in his penis corpo¬
ralib posita. Neq enĩ poterit tritieũ in hor¬
reo repom. nisi theca eius fuerit fortit᷑ con¬
culcata: et redacta in paleas. Ita et anima
mea non potest in paradisũ dñi eũ palma
introire martyrii: nisi diligent ꝑfeceris eor¬
pꝰ meũ a carnificibus attrectari. furens i

Expanded text:
ssit aptari . cui et dixit| quid tractasti circa salutem tuam. Agathe respon| dit salus mea christus est. Quintianus dixit quousque infi tu nega deos tuos qui sunt lapides| et ligna . et creatorem tuum qui te fecit . deum uerum adora .| quem si contempseris aeternis aeculeo| suspendi . et torqueri Cumque torquerent eam dixit ad| eam quintianus . relinque intentionem animi tui . Vt ui| tae tuae possit esse consultum. Agathe respondit in| his poenis ita delector . sicut si quis bonum nuntium au| dit aut qui uidet quam diu desiderauit. Aut qui inuenit| thros multos, ita et ego delector in his poenis corporalibus posita. Non enim potest triticum in horreo reponi, nisi theca ejus fortiter fuerit conculcata, et redacta in paleas. Ita et anima mea non potest in paradisum Dei cum palma intrare martyrii, nisi diligenter feceris corpus meum a carnificibus attrectari. Jussa
Abbreviated transcription (Latin):
emplo. Si enĩ uere dii boni sunt. bonũ tibi op¬
taui: ut talis uita tua sit. qualis et illoꝵ fuis¬
se ꝑhibet᷑. Si aũt execraris eoꝵ consortia: me¬
cũ sentis. Dic gͦ eos tam pessimos eẽ. & tam
sordidissimos: ut quieũq aliquẽ maledice¬
re uoluerit. talem illũ optet ẽẽ: qualis et
illoꝵ execrabilis uita fuit. Quintianꝰ dixit.
Quid mͥ tantoꝵ u̾borũ suꝑfluũ eursũ Aut sa
rorẽ saluifieũ angłi ministrabunt. Si pla¬

Expanded text:
emplo . si enim dii tui sunt . bonum tibi opemplo . si enim dii tui sunt . bonum tibi opta| ui . ut talis uita tua sit qualis eorum fuisse hibetur| Si autem execraris eorum consortia m sentis. Dic ergo| tam pessimos esse tamque sordedissimos+ ut qui male| dicere uoluerit aliquem talem illum optit esse qualis| fuit execrabilis  uita eorum. Quintianus dixit quid| taros| saluificum angeli ministrabunt. Si pla
Abbreviated transcription (Latin):
tus xp̃i comꝓbatur. Quintianꝰ dixit. Qͥd gͦe
Nos ingenuitatẽ non habemꝰ. qui seruitium¬
ret obnoxios. Quintianꝰ dixit. Qͥequid furi¬
Noli dicere deoꝵ: s dic demoniorũ. Demones
eñi sunt isti quoꝵ effigies in ȩramentũ con¬
u̾titis.: & quoꝵ marmoreas et gypseas facies
aut quasi sapiens et nobilis. quote nat᷑a di¬
quos ueros ddeos eẽ diuinitas demonstrauit.
Agatha soã cixit. Sit talis uxor tua. qualis
dea tua uenꝰ fuit. ⁊ &e tu sis talis: qualis iup
Iniuriã tudicis: noli temerario ore garri¬
re. Agatha scã dixit. Dixisti deos tuos ẽẽ
quos ueros diuinitas demonstrauit. Sit
gͦ uxor tua ut uenus. et tu ut iuppit̃: ut & uos
possitis in deorũ ur̃oꝵ numero computari.
Quintianus dixit. Apparet te ex hoc eligere
ut diu̾sa tormenta sustineas: quia repetisti
scã dixit. Miror te uirũ prudentẽ ad tan¬
tam stultitiã deuolutũ. ut illos deos tuos di
ri⁊ & dicas tibi iniurias fieri. si eoꝵ uiuas ex¬

Expanded text:
tus conprobatur. Quintianus dixit| quid ergo nos ingenuitatem non habemus qui seruitiufaciat obnoxios. Quintianus dixit quidquid furiit noli dicere deorum sed dic daemonum.| daemonia enim sunt quorum effigies in aeramento conuerti| tes quorum marmoreas et gypseas facies aut quasi sapiens . et nobiles quod te| us·quos| uera diuinitas esse demonstrat. Beata Agathe dixit| Sit+ tales uxor tua qualis dea tua uenus fuit . et tu sis ta| lis ut iniuriam iudici noli teme| rario ore garrire. Agathe dixit . dixisti deos tuos esse| quos uera diuinitas demonstrat. Sit ergo talis uxor tua| ut uenus . et tu ut ioues . ut uos possitis in deorum numero con| putari. Quincianus dixit appare te hoc elegire ut di| uersa tormenta susteneas. Qui repetitis e dixit miror te urum pruden| tem . ad tantam stulticiam deuolutum ut illos | deos tuos dic esse uel imitare et dicas tibi iniuriam fieri. Si| eorum uiuas ex
Abbreviated transcription (Latin):
qui me dignatus ẽ ab omĩ plaga quã in me
ei qͥntia tianꝰ. Et quis est qui de eurauit .
non cesso. Quintianꝰ dixit. Hunc uidebo
si xp̃e tuus eurabit te. E statĩ iussit testas a¬
eutas spargi. & subtus testas carbones ignitos
corꝑe uolutari. Cũq hoc fieret. ecce subito
& pars parietis ipsius cecidit ⁊ & opp̃ssit con¬
siliariũ quintiani nomine siluinũ. & ami-¬
cũ eiꝰ nomine falconieũ: quoꝵ consilio quin

Expanded text:
qui me dignatus est ab omni| plaga quam in me+ ei quintianus . et quis est qui te curauit| Anon cesso. Quintianus dixit nunc| uidibo si Christus te curabit». Et iussit testas fractas spargi et carbones ignitos uolutari. Quod cum fieret, ecce, subito et pars pari| etis cecidit . et oppressit consiliarium iudicis . nomine salui| num . et amicum eius nomine falconium . quorum consi| lium
Abbreviated transcription (Latin):
quintianꝰ agitans caput: iussit eã in carcerẽ
tenebrosũ recipi dicens ei. Cogita decũ agatha
& penitere.⁊ ut possis euade torm̃ta horrifi¬
ca quȩ te fortiter laniabunt. Agatha seã¬
dixit. Tu minister es sathane: tu penite̾re.
ut possis euadere ȩt̃nam damnationẽ. Tunc¬
iratꝰ quintianꝰ. iussit eã celeriꝰ trabi ad car

Expanded text:
eam in carcerem tenebrosum recipi di| cens ad eam cogita tecum agathe . et paenetere| ut possis euadere tormenta horrifica quae te for| titer laniabunt. Agathe respondit . tu minister es| satanae. tu paenetere ut possis euadere aeternam| decollationem. Tunc quintianus iussit eam celeri
Abbreviated transcription (Latin):
re: abiit ad quintianũ & dixit illi. Facilius
possunt saxa molliri. et ferrũ in plu̾bum
conũti: quã abintentione xp̃iana mens i¬
stius puellȩ reuocari. Ego enĩ et filiȩ meȩ
sine cessatione nob̾ uicib succedebamꝰ⁊ & die

Expanded text:
re. Abiit ad quintianum et dixit ei facilius pos| sunt saxa molliri et ferro in plumbo conuerti quam ab in| tentione christianae mens istius puellae reuoc. Ego| enim et filiae meae sine cessationibus nobis inuicem suc| cessimus . e
Abbreviated transcription (Latin):
grã. euangelicis cȩptũ fuerat p̃dicationibus.
Hic ad fontẽ uitȩ festinantẽ deducebat regẽ:
ille in fonte salutis ȩt̃nȩ uenientẽ abluebat.
ambo ꝓpemodũ: pari pietate paresa hic doctͥ¬
na fidei. ille baptismatis unda: utriq ȩt̃no
regi. regem tẽporalẽ munꝰ obtulerunt acce¬
ptabile. Hii sunt duȩ oliuȩ candelabra lucen-¬
tia: aquib rex p̃fatus in uia dĩ eruditus.
& a diaboli catenis erutus⁊ miserante dõ por¬
tã ꝑpetuȩ lucis ingressus. eũ fortissima gente
francoꝵ eredidit xp̃o: & facta ẽ gens sc̃a: ppłs
adquisitionis.⁊ ut adnuntient᷑ in eo uirtutes
illius. qui eos de tenebris uocauit in admira¬
.III. bile lum̃ suũ. Qmͦ in uia subp̃sentia regis &¬
narrat historia. dñm ihm iericho ꝑgen¬
tem. ad confirmanda fide suȩ maiestatis cor¬
da popłi p̃sentis. euidã cȩco adse clamanti lu¬
ñ reddidisse oculoꝵ. ut ꝑ corꝑale unius illius

Expanded text:
gratia, euangelicis coeptum fuerat praedicationibus. gratia, euangelicis coeptum fuerat praedicationibus. Hic ad fontem vitae festinantem deducebat regem, ille in fonte salutis aeternae venientem abluebat; ambo propemodum pari pietate patres, hic doctrina fidei, ille baptismatis unda, utrique aeterno regi regem temporalem munus optulerunt acceptabile. Hii sunt duo olivae, candelabra lucentia, a quibus rex praefatus in via Dei eruditus et a diaboli catenis erutus, miserante Deo, portam perpetuae lucis ingressus, cum fortissima gente Francorum credidit Christo, et facta est gens sancta, populus adquisitionis, ut adnuntientur in eo virtutes illius, qui eos de tenebris vocavit in admirabile lumen suum. 3. Quomodo in via sub praesentia regis narrat historia Dominum Iesum Hiericho pergentem ad confirmanda in fidem suae maiestatis corda populi praesentis cuidam caeco ad se clamanti lumen reddidisse oculorum ut per corporale unius illius
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis. Igitur superatis hostib &e reb in pace
cõpositis. et alemannis suȩ subiectis dicionis rex
ouans eũ laude tͥumphi patriã rediit⁊ et ut
fidelis tantȩ sibi gloriȩ largitori sponsor appa-¬
reret. festinauit seruoꝵ xp̃i saera imbui p̃¬
dicatione: & scĩs baptismatis ablui saeram̃tis.
Henit ad tullũ oppidũ. ubi sem̃ agnouit ue¬
dastũ: laudabili religione soli seruire deo:
& dulcissimos contẽplatiuȩ uite carpere
fructus. Hunc uͦ ad sem̃ remigiũ xp̃i elaris¬
simũ sac̾dotẽ. remanã ꝓperans eiuitatẽ. sibi
sociũ assũpsit.⁊ quatinꝰ ꝑ singłos itineris sui gressus.
salubrimis ab eo imbueret᷑ doctrinis. & catholiee
fidei firmis initiaret᷑ fundam̃tis: ut paratus
fide et uirtutũ scientia. a tanto pontifice spi¬
ritali ablueret᷑ lauachro. & ab illo donis eȩ¬
lestib confirmaret᷑. qđ ab isto pͥus diuina p̃ueniente

Expanded text:
veritatis. Igitur superatis hostibus, et rebus in pace veritatis. Igitur superatis hostibus, et rebus in pace compositis, et Alemannis suae subjectis ditioni, rex ovans cum laude triumphi ad patriam rediit. Et ut fidelis tantae sibi gloriae largitori sponsor appareret, festinavit servorum Christi sacra imbui praedicatione, et sancti baptismatis ablui sacramentis. Venit autem ad Tullum oppidum, ubi sanctum agnovit Vedastum laudabili religione soli servire Deo, et dulcissimos contemplativae vitae carpere fructus. Hunc vero ad sanctum Remigium Christi clarissimum sacerdotem Remanam properans ciuitatem sibi socium adsumpsit, quatenus per singulos itineris sui gressus saluberrimis ab eo inbueretur doctrinis et catholicae fidei firmis initiaretur fundamentis, ut paratus fide et uirtutum scientia, a tanto pontifice spiritali ablueretur lauacro et ab illo donis caelestibus confirmaretur, quod ab isto prius, divina praeveniente
Abbreviated transcription (Latin):
bilis bonitas.⁊ qui sic exaudit. & num quã ta su¬
derelinquit sperantes in se. Quantã xp̃iani fide p
illius inuocare miscđiã debent dũ paganꝰ rex ad
uniꝰ precis effectũ. tantã ꝓmeruit uictoriam:
Cui ex antiquis huiꝰ diuinȩ pietatis auxilium
adequare debemꝰ. qui obuniꝰ monĩti lacrimas.
tã celebrẽ uenturo suo contulit tͥumphũ. nͥ
ezechle regi. qui inangustia tribulationis. u¬
na tantũmͦ petitione. ꝓmeruit ñsolũ a p̃senti
uastatione eiuitatẽ suꝑna ꝓtectione defendi.
s etiã in eadẽ nocte qua preces in di¬
ces in di¬
milia hostiũ. letꝰ. & lib̾atus occidi uiderat :
suo causa fuit salutis ȩt̃nȩ. ⁊ &e ne lucerna. sẽs sei¬
licet uedastꝰ submodio lateret absconditꝰ. s suꝑ
candelabrũ positus. exemplis uł p̃dicationib
in domo dĩ lucens. ab errore idolatriȩ. et ca-¬
ligine ignorantiȩ. in uiã plurimos educeret

Expanded text:
bilis bonitas qui sic exaudiet et numquam bilis bonitas qui sic exaudiet et numquam derelinquet sperantes in se! Quanta fide christiani illius inuocare misericordiam debent, dum paganus rex ad unius precis effectum tantam promeruit uictoriam. Cui ex antiquis huius diuinae pietatis auxilium adaequare debemus qui ob unius momenti lacrimas tam celebrem uenturo suo seruo contulit triumphum, nisi Ezechiae regi qui in angustia tribulationis una tantummodo petitione promeruit, non solum a praesenti uastatione ciuitatem superna protectione defendi sed etiam in eadem nocte qua preces in dimilia hostium laetus et liberatus occidi uiderat? suo causa fuit salutis aeternae, et ne lucerna, sanctus videlicet Vedastus, sub modio lateret absconditus, sed supra candelabrum positus, exemplis vel praedicationibus in domo Dei lucens, ab errore idololatriae et caligine ignorantiae in viam plurimos educeret
Abbreviated transcription (Latin):
suos pene ad int̾netionẽ uinci: magis cepit de
salute desꝑare. quã de uictoria sperare. Ee si
necdũ uoluntate renatus eẽt in xp̃o: tam̃ ne¬
cessitate cogente. ad xp̃i confugit auxilium.
Et quia reginã habuit religiosam baptismiq
sacram̃tis initiatã nomi ne hlothildis: oculos
eũ hac uoce ad cȩlũ leuauit. O ds̃ un icȩ potesta¬
tis. & sũmȩ maiestatis. quẽ regina lothidis eo¬
lit. conficetur. et adorat. ⁊ concede mͥ hodie de
inummieis meis uictoriã. Nam ex hac die tu solꝰ
mͥ eris dds̃: et ueneranda potestas. Tu mͥ triũ¬
phum presta: et ego tibi seruitiũ ꝓmitto sem¬
pit̾nũ. Mox diuina oꝑante pietate: terga u̾¬
terunt alemanni: uictoria ressit regi et fran¬
eis. Qmͦ rex festinauit post uictoriã ad bap¬
tisinũ. et scm̃ sibi uedastũ sociũ asciũ. cuiꝰ doctͥua. fide
mira omĩpotentis dĩ elementia: o ineffa sacrañ¬

Expanded text:
suos pene ad internicionem uinci magis coepit de suos pene ad internicionem uinci magis coepit de salute disperare quam de uictoria sperare. Etsi necdum uoluntate renatus esset in Christo, tamen necessitate cogente ad Christi confugit auxilium. Et quia reginam habuit religiosam baptismique sacramentis initiatam nomine Hlothild, oculos cum hac uoce ad caelum leuauit: «O Deus unicae potestatis et summae maiestatis quem regina Hlothild colit, confitetur et adorat, concede mihi hodie de inimicis meis uictoriam; nam ex hac die Tu solus mihi eris Deus et ueneranda potestas. Tu mihi triumphum praesta et ego Tibi seruitium promitto sempiternum». Mox, diuina operante pietate, terga uerterunt Alamanni. Victoria cessit regi et Francis. Quomodo rex festinauit post uictoriam ad baptismum et sibi sanctum Vedastum socium adsciuit cuius doctrina fidemira omnipotentis Dei clementia! O ineffa
Abbreviated transcription (Latin):
erroris laqueis captiuũ. in uiã dirigeret sa¬
lutis ȩtͣnȩ: et uerȩ quȩ in xp̃o ẽ lib̾tati resti¬
tueret. S ut hoc acceptabili sedm apłm fieret
tẽpr qui ait. ecce nẽ tempꝰ acceptale. ecce nẽ dies
ĩalutis. Dñs ih̾e qui uult om̃s homines saluos
fieri. cõpetentẽ suo famulo p̃uidebat causã:
qͦmͦ oportune ad ministeriũ u̾bi dĩ ꝑuenire
ualusset. Contigit uͦ p̃fatũ francorũ regẽ
hludouicũ alemannis bella inferre. qͥtẽ tẽꝑis
regno suo ꝑse potiti sunt: s ñ eos ita offendit
imparatos ut uoluit. Nã fortissima collecta
manu. regi circa ripas hreni fluminis obui¬
auerunt unanimes bellica uirtute patriã
defendere: uel lib̃a manu. ꝓ patria mori. Ee fortissi¬
me utrĩq decertatũ ẽ. łtine triumphi głam:
illi ne patriae perderent libertatẽ. in inutuã
corruentes cedem. Igit᷑ rex nimio turbatꝰ ter¬
rore. dũ inimicos uidit fortiter pugnare. et

Expanded text:
errorum laqueis captiuum in uiam dirigeret saerrorum laqueis captiuum in uiam dirigeret salutis aeternae et uerae quae in Christo est libertati restitueret. Sed ut hoc acceptabili secundum apostolum fieret tempore qui ait: «Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis». Dominus Iesus qui uult omnes homines saluos fieri conpetentem suo famulo praeuidebat causam quomodo oportune ad ministerium uerbi Dei peruenire ualuisset. Contigit uero praefatum Francorum regem Hlodouium Alamannis bella inferre qui tunc temporis regno suo per se potiti sunt. Sed non eos ita offendit inparatos ut uoluit. Nam fortissima collecta manu regi circa ripas Reni fluminis obuiauerunt unanimes bellica uirtute patriam defendere uel libera manu pro patria mori. Et fortissime utrimque decertatum est, hi ne triumphi gloriam, illi ne patriae perderent libertatem in mutuam corruentes caedem. Igitur rex nimio turbatus terrore dum inimicos uidit fortiter pugnare et
Abbreviated transcription (Latin):
querere ꝑditam de cȩlis in hũc
inuirdũ ꝑ uirgͥnalẽ uenerat
uterũ. & tota suȩ dispensatiõis.
et nr̃e salutis. ꝑacta plenitudine. eũ trium¬
pho gloriȩ. ad sedẽ pat̾nȩ maiestatis reu̾isus
ret orbe. multa scõrum lumina doctoꝵ e
uangelicȩ p̃dicationis luce fulgentia. toto
diuiserat mundo. Ut sic̃ celũ fulgentib ornat᷑
stellis. quȩ tam̃ om̃s ab uno illustrant᷑ sole: sie &
lata terraꝵ spatia seĩs splendescerent doctorib.
qui tam̃ ab ȩt̃no sole illum inati. diuina p̃ueni¬
ente grã. eȩcas ignorantiȩ tenebras. uerȩ fidei
fulgore. & gloriosõ xp̃i nomine illustrarent: ut
eis ministrantib. longa abinitio scłi esuries.¬
ȩt̃nȩ uitȩ ȩpulis satiaret᷑. De quorũ numero
sẽs dĩ sac̃dos uedastus. et p̃dicator egregius. tẽ¬
porib fortissimi regis tunc tẽporif hludoui
nit regiones⁊ quatinꝰ suꝑnȩ pietatis suffultus
auxilio. popłm diabolica fraude deceptũ. et

Expanded text:
quaerere perditam de coelis in hunc mundum per virginalem venerat uterum , et tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae majestatis reversus est, ret orbe, multa sanctorum lumina doctorum, evangelicae praedicationis luce fulgentia, toto diviserat mundo: ut sicut coelum fulgentibus ornatur stellis, quae tamen omnes ab uno illustrantur sole; sic et lata terrarum spatia sanctis splendescerent doctoribus, qui tamen ab aeterno sole illuminati, divina praeeunte gratia, caecas ignorantiae tenebras verae fidei fulgore et glorioso Christi nomine illustrarent, ut eis ministrantibaeternae uitae epulis satiaretur. De quorum numero sanctus Dei sacerdos Vedastus et praedicator egregius temporibus fortissimi regis tunc temporis Francorunit regiones, quatenus supernae pietatis suffultus auxilio populum diabolica fraude deceptum et
Abbreviated transcription (Latin):
manted & debibem manũ. in speciẽ glo¬
bi collegerant neruoꝵ fila contracta. flu¬
xa suo stamine. digitoꝵ tela marcebat. Tẽ
occurrens ad beatissimi sepulturã: int̃¬
cessione eiꝰ uiuacib est officiis ordinata.
Paulatĩ mobilis uigor: articulos stupen-

Expanded text:
mante et debilem manum in speciem glomi collegerant nervorum fila contracta: fluxa suo stamine digitorum tela marcebat. Tunc occurrens ad beatissimi Hilarii sepulturam, intercessione ejus vivacibus est officiis ordinata: paulatim mobilis vigor articulos stupen
Abbreviated transcription (Latin):
spũ scõ & maria uirgine. erucifixus & se-¬
pultus. resurrexit. & ascendit in cȩlos. sed&¬
nc̃ ad dexterã patris: hic uenturus ẽ iu-¬
dicare uiuos & mortuos: expecta eũ fixus
in isto loco. lisq dũ ueniat. E cũ hoc dixe¬
ris: liga ei os eius de lino canauino torto¬
triplici. qͦd tecũ portabis. & suꝑ ceram po¬
nes & signabis anulo ferreo qui signum¬

Expanded text:
o ex Maria uirgine, crucifixus et sepultus, resurrexit, ascendit ad celos, sedet ad dexteram patris. Hic uenturus est iudicare uiuos et mortuos. Expecta eum Sathana in isto loco donec ueniat”. Et cum hoc dixeris, liga os eius filo canabino retorto quod tecum portabis et super ceram impones et sigillabis anulo ferreo qui in
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. Pax tibi. & uictoriȩ de cȩlo mini¬
strentur. Quẽ cũ augustus alacri ani¬
mo. & uultu placidissimo suscepisset: oĩa
tum superiꝰ comp̃hensũ exposuit. Post fi¬
nem uͦ narrationis suȩ ꝑcunctabatur

Expanded text:
it: Pax tibi et victoriae de coelo ministrentur. Quem cum rex alacri animo et vultu placidissimo suscepisset, omniatum superius comprehensum exposuit. Post finem vero narrationis suae percunctabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nos renascerem᷑ ex eecłȩ uirginis utero. Tẽ¬
ptatus ẽ: ut nos atemptatione diaboli libera¬
ret. Tentus ẽ: ut nos a nodo maledictionis
absolueret. Irrisus ẽ: ut nos abirrisione de¬
poliatus ẽ: ut nuditas pͥmi hoĩs ꝑ quã mors
ingressa ẽ tegeret᷑. Spinis coronatꝰ ẽ : ut spi¬
nas ac tribulos a nob̃ pͥmȩ maledictionis au¬
ferret. Felle cybatus ẽ. & aceto potatus: ut
nos faceret in terrã lac & mel fluentem in¬
trare. Postremo in altari erucis sacrificatꝰ¬
ẽ: ut totiꝰ mundi pecc̃a deleret. Hic defectt
argum̃tũ diaboli.⁊ ut qui uitulũ contra
uitulũ. &t hẏrcũ contͣ hẏrcũ inuenerat:

Expanded text:
nos nasceremur ex Ecclesiae virginis utero: tentatus est, ut a tentatione liberaret; tentus, absolveret. Irrisus est, ut nos ab irrisione daepoliatus, ut nuditas primi hominis, per quam mors ingressa est, tegeretur; spinis coronatus, ut spinas ac tribulos primae maledictionis a nobis auferret; felle cibatus et aceto potatus, ut nos in terram lacte et melle manantem introduceret; postremo in altari crucis sacrificatus, ut totius mundi peccata deleret. Hic defecit argumentum diaboli: qui vitulum contra vit
Abbreviated transcription (Latin):
bens inse splendorem solis. possit incidis Sele¬
ditur. ñ uides quia ictus ferientis ferri idem¬
splendor solis excipit. pͥusquã ꝑtingat᷑ ad li¬
gnũ. S splendor solis cum ibi sit: non potest
nec incidi ⁊ nec a dolante separari. Sic itaq
diuinitas: nec separari potuit nec incidi.
Illud autẽ passioni subiacuit. qͦd siẽ lignum
& ligari potuit & teneri. Tunc uniusi simul¬

Expanded text:
s arborem splendorem solis in seditur, videmus quia ictus ferientis ferri splendorem solis excipit, priusquam pertingatur lignum: sed splendor cum ibi sit, non potest nec incidi, nec a dolante separari; sic etiam divinitas nec separari potest, nec incidi: illud autem passioni subjacuit, quod sicut lignum et ligari possit et teneri. Igitur sicu
Abbreviated transcription (Latin):
uilegiũ ȩccłȩ romanȩ pontifici contulit:
ut in toto orbe romano. sac̾dotes ita hunc
Quinta die. in quocũq die fuerit fabrica¬
ta ȩccła. consecrationis suȩ hanc uirtutẽ
obtineat.⁊ ut quicũq reus ad eam confuge¬
rit: iudicis periculo qui in p̃senti fuerit

Expanded text:
e Ecclesiae pontifici contulit, ut in toto orbe Romano sacerdotes hunc ita ut in quocunque loco fuerit fabricata ecclesia, consecrationis hanc virtutem obtineat: ut quicunque reus in eam fugerit, judicis periculo, qui in praesenti fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
sacri & chiunĩ sañgumis. ab ipso dño cȩle¬
brationis supsit iniciũ. Hãe die in toto orbe
erisina conficitur:: hac etiã die penitentib
ꝑ indulgentiã subuenit᷑ discordes ad concor¬
diam hac die redeunt: pacificantur irati:
dant indulgentiã pͥncipes crunnosiss ser¬
uis malis indulgent dnit iudices etiã la¬
stra patescunt:⁊ in toto orbe hac die ad leti¬
ciã festiuitatis exeunt. qui se clauserant ꝓ
austeritate culparũ: delentes flendo qͦd
ridendo forte aut irascendo. aut bibendo¬

Expanded text:
et divini sanguinis ab ipso Domino celebrationis sumpsit initium. Hac die in toto orbe chrisma conficitur: hac etiam die poenitentibus per indulgentiam subvenitur; discordes ad concordiam hac die redeunt, pacificantur irati; dant indulgentiam principes criminosis; servis malis indulgent domini; judices etiam larceres in toto orbe. Hac die ad laetitiam festivitatis exeunt qui se clauserunt, propter austeritatem culparum flendo, quod ridendo forte, aut irascendo, aut
Abbreviated transcription (Latin):
statim conuocans eos qui obseruabant palatiũ:
& scđ̾m tenorem somnii sui misit ad montem
seraptyn ubi sẽs siluester in cuiꝰdam xp̃iani
agro ꝑsecutionis causa. cũ suis clericis rece¬
ptus. lectionib insistebat. At ubi amilitib
se conuentũ uidit. credidit se ad martyriĩ
coronã euocari. E conu̾sus ad clerũ omnẽ
qui cũ eo erat: dixit. Fece nc̃ tempꝰ acceptabi¬
le. ecce nc̃ dies salutis. Aduenit tẽpus. ut

Expanded text:
statim convocat eos qui observabant palatium, et secundum tenorem somni sui misit ad montem Soractem, ubi sanctus Silvester in cujusdam Christiani agro persecutionis causa cum suis clericis receptus, lectionibus et orationibus insistebat. At ubi a militibus se conventum vidit, credidit se ad martyrii coronam evocari; et conversus ad clerum omnem qui cum eo erat, dixit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Profectus it
Abbreviated transcription (Latin):
facto silentio: somni tempꝰ aduenit. Et ecce
adsunt beati apłi petrus & paulus dicentes.
Qm̃ flagitiis posuisti terminũ. & effusionẽ
innocentis sanguinis horruisti: missi sumꝰ
perande consiliũ. Audi gͦ monita nr̃a. &
fac omĩa quecũq indicamꝰ tibi. Siluester
Tyn ꝑsecutiones tuas fugiens: cauernis pe.¬
trarũ cũ suis clericis latebrã fouet. Hunc
piscinã pietatis ostendet. in qua te dũ tercio
merserit: om̃is te inualitudo ista deseret
leprȩ. Qͦd dum factũ fuerit. hanc uicissitu¬
dinẽ tuo saluatori cõpensa:⁊ ut om̃s iussu
Tu aut̃ teipsum in hac purifican ut relicta
om̃i suꝑsticione idoloꝵ. dm̃ unũ qui uerus
& solus est adores. & excolas: & ad eius uolun¬

Expanded text:
facto silentio dum somni tempus advenisset, adsunt apostoli sancti Petrus et Paulus dicentes mihi: « Quia flagitiis posuisti terminum, et effusionem sanguinis innocentis orruisti, missi sumusperande consilium. Audi igitur monita nostra, et fac quodcunque indicamus tibi. Silvester, tae persecutiones tuas fugiens, in cavernis petrarum cum suis clericis latebram fovet, hunc piscinam pietatis ostendet, in qua dum te tertio merserit, omnis te valetudo ista deseret leprae. Quod dum factum fuerit, hanc vicissitudinem tuo salvatori compensa, ut omnes jussu Tu autem in hac parte purifica te, ut relicta omni superstitione idolorum, Deum unum, qui verus et solus est, adores et excolas, et ad ejus volun
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis ẽẽ creditur gła decoratus: om̃is qui¬
eũ antecedit ddies sabbati sepulture est ieiunio
mancipandusa ut merito gaudeat de resur¬
rectione. qui de morte plorauerit. Plorare aũt
cõpati dixerim: saluo eo qđ passio dñi gau-¬
ddiĩ nr̃i sit sũia. Accepta gͣ ratione greci.

Expanded text:
rectionis creditur gloria decoratus, omnis qui antecedit eum, dies Sabbati sepulturae jejunio mancipandus est, ut merito gaudeat de resurrectione, qui de morte ploraverit. Plorare autem compati dixerim, salvo eo quod passio Domini gaudii nostri sit summa. Accepta igitur Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
ait. sufficere debere hoc ad auctoritatẽ nr̃i
ꝓpositi: quod ita teniuisse apłos nob pͥores as¬
serimꝰ. Tam̃ qm̃ ratio flagitatur a ur̃a cari¬
tate reddenda ẽ. Si om̃is dñica dies causa
resurrectionis dñi tenetur & coltt᷑: iustum
ẽ ut om̃is sabbatoꝵ dies. causa sepulturȩ ieiu¬
nii suscipiat᷑ instantia: ut flentes cũ apłis de

Expanded text:
it: Sufficere debere hoc ad auctoritatem nostri propositi, quod ita tenuisse apostolos priores cognovimus; tamen quia ratio flagitatur a vestra charitate, reddenda est. Si omnis Dominicus dies causa resurrectionis Domini tenetur, justum est ut omnis Sabbatorum dies causa sepulturae jejunii suscipiatur instantia, ut flentes cum apostolis de
Abbreviated transcription (Latin):
cabit᷑ filiꝰ di. Salutat angłs puella. uiri sa¬
lutationis ignarã: t̾ret᷑ uirgo nouitate u̾¬
boꝵ. Ad quã angłs: ne timeas inqͥt maria:
inuenisti enĩ gr̃am apud dñm. Ne inqͥt a
c̃ceptionis tuȩ minister aduẽni: ñ ut uir¬
ginitatẽ amitteres interueni. Ipse me misit
ad te: qͥ ẽ nasciturꝰ exte. Concipies enĩ & pa¬
ries filut m̃ eur᷑ꝰlibet m̾iti hominẽ: s tociꝰ scłi
saluatorẽ. Recole Maria in libro ysaie
ꝓpħe iurginẽ quã pariturã legisti: & gau¬
cde atq exulta: qͥa tu ẽẽ m̃iusti. Tu ibi p̃fig̃a¬
ta es uirgo: tu ecce concipies in ut̾o. ñ de ui¬
ro. s de sp̃u sc̃o: & grauida eris: & incorrup¬
ta manebis. Paries qͥde siliũ.: & uirginitateᷤ
a patieris detͥmentũ. E ffieͣris gͦuida: & eriᷤ
mat᷑ sẽꝑ intacta. Senties pondera uentris:
& pudorẽ ñ ꝑdes castitatis. Intumescent ub̾a
tua: & intac̾ta manebũt uscera tua. Obeata¬

Expanded text:
tius. Salutat angelus puellam viri salutationis ignaram; terretur virgo novitate verborum. Ad quam angelus, Ne timeas, inquit, Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. Ne, inquit, ad conceptionis tuae minister adveni, non ut virginitatem amitteres interveni; ipse me misit ad te, qui est nasciturus ex te. Concipies enim et paries filium; non cujuslibet meriti hominem, sed totius saeculi Salvatorem. Recole, Maria, in libro Isaiae, prophetae virginem quam parituram legisti ; et gaude atque exsulta, quia tu esse meruisti. Tu ibi praefigurata es Virgo, tu ecce concipies in utero, non de viro, sed de Spiritu sancto: et gravida eris, et incorrupta permanebis. Paries quidem filium, et virginitatis non patieris detrimentum. Efficieris gravida, et eris mater semper intacta. Senties pondera ventris, et pudorem non perdes castitatis. Intumescent ubera tua, et intacta manent genitalia tua. At
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s indie tantȩ uirginis : q̃ dũ desponsaret᷑
fabro: cȩli nupsit architecto. Promittit᷑ enĩ
gaudet: cupit q effici mat᷑. Qd̾ igͥ mirũ si si¬
ne corruptione nascit᷑: qͥde sc̃ificatione cõcipit᷑:
senĩ decebat ut ille qͥ nob̃ afferebat salutẽ.: ma

Expanded text:
res, in die tantae Virginis, quae dum desponsaretur fabro, coeli nupsit architecto. Promittitur enimgaudet, cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione concipitur: Non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. Merito int̾ feminaᷤ tunc etiã leta¬
bat᷑: cũ singłarẽ medicinã aluo pudica
gestabat. Sentiebat qͥdem ponda uentris:
ẜ pudorẽ ñ ꝑdidat castitatiᷤ. Mirabatur par¬
tus insignia: q̃ nulla nou̾at uiri contagia:
Quere fecunda uͥginita ᷤᷤ: q̃ nouo ĩ auditoq
genẽ. & mat̾ dici posset. & uirgo. Reꝑit eũ a

Expanded text:
uit. Merito inter feminas tunc etiam laetabatur, cum singularem medicinam pudico alvo gestabat. Sentiebat quidem pondera ventris, quae pudorem non perdiderat castitatis. Mirabatur partus insignia, quae nulla noverat viri contagia. O bene fecunda virginitas, quae novo inauditoque genere, et mater di
Abbreviated transcription (Latin):
qua creauit: portaret᷑ manib qͣs formauit:¬
tua sugeret ub̃a q̃ ipse impleuit. Quas itaq
laudes caritati ci dicimꝰ: qͣs grãs ei agimꝰ:
qͥ nos ita dilexit. ut ꝓpter nos homo fieret. ut
matrẽ gen̾is nr̃i eligeret: ut uterũ nr̃e con¬
ditionis intraret: ut contumelias nati infartis
subiret: ut cuncta humanitatis necessaria
suma ei gratulatione famulari: ꝑ quã in¬
signia uirginitans pullularũt. Si qͥdem ip¬

Expanded text:
quam creavit: portaretur manibus, quas formavit:quam creavit: portaretur manibus, quas formavit: sugeret tua ubera, quae ipse implevit! Quas itaque laudes charitati Dei dicemus, quas gratias ei agemus? qui nos ita dilexit, ut propter nos homo fieret, ut matrem hominis eligeret, ut uterum nostrae conditionis intraret, ut contumelias nati infantis subiret, atque cuncta humanitatis necessaria mque est cum summa ei gratulatione famulari, per quam insignia virginitatis pullularunt: siquidem ip
Abbreviated transcription (Latin):
tias suscipit᷑. Hȩc est illa nouitas ieremiȩ ꝓphe
uaticimo p̃nunciata. faciet inqͥt nouũ dñs
suꝑ terrã: femina cͥcũdabit uirũ. Ofemina
suꝑ femina ᷤ benedicta: q̃ uirũ omĩno ñ no¬
uit:& uirũ in suo utero cͥcũdedit. Circum¬
dat uirũ aarra angło fidẽ dando: qͥa eua ꝑdidit
uirũ: serpenti consentiendo. Ofidi pactũ. õfidĩ¬
secretũ. ꝓmittit uͥgini angłs filiũ nasciturũ:
uirgo gaudet. cupitq effici mat̾. Uere magnũ
& salutare misteriũ. qd̾ sic peꝑit: ut & mat̾ &
uirgo dici possit. Lacta uirgo marra creatorẽ
mat̾ cibũ nr̃m. lacta cibũ angłoꝵ: lacta eũ.
qͥ talẽ fec̃ te ut ipse fieret inte: qͥ tibi munꝰ fe¬
cunditatis attulit cõceptꝰ. & decꝰ uiginitatis ñ ab¬
stulit natꝰ. Qui pͥusꝗͣ nasceret᷑. te matrẽ elegi
ex q̃ nasceret᷑: ut illinc ꝓcecłet tanquã spons
de thalamo suo: qͦ mortalib oculis posset ud̾i.
Quanta fuit hȩc dignatio ut crearet᷑ ex te

Expanded text:
icis. Haec est illa nouitas Hieremiae prophetae uaticinio nuntiata: faciet, inquit, dominusumdabit virum . O femina super feminas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum serpenti consentiendo. 4. Angeli adsecretum! Promittit virgini angelus filium nasciturum; virgo gaudet, cupitque effici mater. Vere magnum et salutare mysterium, quae sic peperit, ut mater et virgo dici possit. Lacta, Maria, creatorem ter, cibum nostrum, lacta cibum angelorum, lacta eum qui talem te fecit, ut ipse fieret in te: qui tibi munus fecunditatis attulit conceptus, et decus virginitatis non abstulit natus: qui priusquam nascex qua nasceretur, ut illinc procederet tamquam sponsus de thalamo suo, quo mortalibus oculis posset videri. Quanta fuit haec dignatio, ut crearetur ex te,