comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ira tua corripias me. qm misericors es
& multe miserationes tuȩ. reuertere ce
miserere mei. Precipita iniquitates me¬
as. & mitde eas in ꝑfundũmaris. ut sal¬
sugo ce amaritudo uitioꝵ in salsa regio¬
ne dispereat. Da ueritatem quã ꝓmisis¬
ti seruo tuo iacob. & miscdiam quã pol¬
licitus es amico tuo abraham. & libera
animã meã a ꝑsecutorib ꝓpħarũ tuoꝵ.
achab. ꝙ ierabel. sicut utrasti patribus
meis indieb antiquis dicens. iuuo ego
dicit dñs. nolo mortẽ peccatoris. tant᷑u
ut reuertatur & uiuat. Et alibi. Statĩ
cũ conuersus in gemueris. saluus eris.
Tunc uidebit inmica mea. & oꝑietur
confusione. quȩ nunc dicit ad me. ubi
ẽ dñs d̾s tuus. Uidebo in ea ultionẽ tuã.
et erit quasi lutũ pladearũ. adq calca¬
bitur: ne amplius de luto & paleis egyp¬
tias extruat ciuitate:¬

Expanded text:
ira tua 532 corripias me: quoniam misericors es, ira tua 532 corripias me: quoniam misericors es, et multae miserationes tuae. Revertere, et miserere mei: praecipita iniquitates meas, et mitte eas in profundum maris: ut salsugo et amaritudo vitiorum in falsa regione dispereat. Da veritatem quam promisisti servo tuo Jacob, et misericordiam quam pollicitus es amico tuo Abraham, et libera animam meam a persecutoribus prophetarum tuorum, Achab, et Jezabel, sicut jurasti patribus meis in diebus antiquis, dicens: Vivo ego, dicit Dominus: Nolo mortem peccatoris, tantum ut revertatur, et vivat . Et alibi: Statim ut conversus ingemueris, salvus eris. Tunc videbit inimica mea, et operietur confusione, quae nunc dicit ad me: Ubi est Dominus Deus tuus ? Videbo in ea ultionem tuam, et erit quasi lutum platearum, atque calcabitur, ne amplius de luto et paleis Aegyptias exstruat civitate
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & reuertens miserebitur nr̃i. & grauia
peccata nr̃a &e iniquitates quȩ sedent suꝑ
talentũ plũbi ipse portabie. & demerget
in mare. & parere non faciet. Dabit ue¬
ritatem iacob. & miscdiã abraham. ut
supplantatori popło & nouello. &e semꝑ
qͥppe uocatur pat̾ multarũ gentiũ. tribu¬
at miscłiã sicut iurauit eis qui patres ex¬
titerunt fid̾i nr̃e. scđmdies antiquos. qd̾
de tota hominũ mulaitudine alros sal¬
uet inueritate. alios in miscđia. Porro
ubi nos interpretati sumus. non imimit¬
tet ultra furorẽ suũ. ꝓ ultra sym machꝰ
transtuli sempiternum. theodotio infi
Proquo positum ẽ in hebreo laed. & tã
ultra quã sempiternũ. & destimonium
intelligipotest. Dicam &e ego infine uo¬
lummis. laborem opusculi mei. dñi in¬
uocatione consignanis. Ds. quis similis
tihs : Aufer miquitatẽ serui tui. transi
peceatum reliquiarũ anime mee. Ne
Immittas in me furorẽ tuum. neq in

Expanded text:
est, et revertens miserebitur nostri, et gravia est, et revertens miserebitur nostri, et gravia peccata nostra, et iniquitates quae sedent super talentum plumbi, ipse portabit, et demerget in mare, et parere non faciet . Dabit veritatem Jacob, et misericordiam Abraham: ut supplantatori populo et novello, et semper quippe vocatur pater multarum gentium  tribuat misericordiam, sicut juravit eis, qui patres exstiterunt fidei nostrae secundum dies antiquos: quod de tota hominum multitudine alios salvet in veritate, alios in misericordia. Porro ubi nos interpretati sumus, Non immittet ultra furorem suum; pro ultra, Symmachus transtulit in sempiternum: Theodotio, in fpro quo positum est in Hebraeo LAED  ; et tam ultra, quam sempiternum, et testimonium intelligi potest. Dicam et ego in fine voluminis, laborem opusculi mei, Domini invocatione consignans: Deus, quis similis tibi? aufer iniquitatem servi tui: transi peccatum reliquiarum animae meae, ne immittas in me furorem tuum, neque in
Abbreviated transcription (Latin):
ñis iuxta dies pͥstinos. INtelligers
ꝓpħa gentiũ multitudinẽ ꝓpterea incon¬
clusione sua eẽ turbatã. ut obstupesce¬
ret & timeret dm̃. & idcirco dñm deseui¬
re ut peccata auferat. & donet salutem
laudat dñm atq miratur et dicit. Qs
ds̃ sicut tu auferens iniquitates. et trans¬
cendens in iusticias: Ut quomͦ ext̾minator
in egypto transcendit popłm isrł. & non
uastauit eũ. unde a transitu phase id ẽ
pascha nomen accepit sic tu parcas gen¬
tib nequaquã illis imputans iniqui¬
tates suas. Porro qđ̵ sequitur. his qui re¬
liqui sunt de hereditate eiꝰ non tenuit
intestimoniũ irã suã. hic sensus ẽ. Si gen¬
tib peꝑcit. quȩ in lege eius credere nolue¬
runt. & qui suꝑflui & reliqui depopło
sunt relicti. inquitates suas eis nolutt.
imputare. nec intestimoniũ iusti suppli¬
uii eoꝵ intulit irã suã. quid faciet deg̾ge
suo qͥ pascitur in medio carmeli. & basa¬
nitide. & ingalaad: Uolens enĩ miscđiam

Expanded text:
s Al. pristinos . Intelligens propheta, gentium multitudinem propterea in conclusione sua esse turbatam, ut obstupesceret, et timeret Deum, et idcirco Dominum desaevire, ut peccata auferat, et donet salutem, laudat Dominum atque miratur, et dicit: Quis Deus sicut tu? auferens iniquitates, et transcendens injustitias : ut quomodo exterminator in Aegypto transcendit populum Israel, et non vastavit eum unde a transitu, phase, id est, pascha, nomen accepit sic tu parcas gentibus, nequaquam illis imputans iniquitates suas. Porro quod sequitur: His qui reliqui sunt de haereditate ejus, non tenuit in testimonium iram suam, hic est sensus: Si gentibus pepercit, quae Legi ejus credere noluerunt, et qui superflui et reliqui de populo sunt relicti, iniquitates suas eis noluit imputare, nec in testimonium justi supplicii eorum intulit iram suam, quid faciet de grege suo, qui pascitur in medio Carmeli, et in Basanitide, et in Galaad? Volens enim misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
lam accedere feditatẽ. Hoc ꝓpterea. ne
quis securus depenitentia eo quod post
peccatũ possit dicere. irã dnĩ sustinebo.
qm̃ peccaui ei. donec iustificet causã meã
peccet. & cautherio indigeat. et sanatꝰ
iterum uulneretur. Cum autc̃ eduxerit
nos dñs in lucẽ. & uiderimꝰ iusticiã eius.
tune uidebit mimica nr̃a babylon &

Expanded text:
lam accedere foeditatem. Hoc propterea, ne lam accedere foeditatem. Hoc propterea, ne quis securus de poenitentia, eo quod post peccatum possit dicere: Iram Dei sustinebo, quoniam peccavi ei, donec justificet causam meam, peccet et cauterio indigeat, et sanatus iterum vulneretur. Cum autem eduxerit nos Dominus in lucem, et viderimus justitiam ejus, tunc videbi
Abbreviated transcription (Latin):
se docet fecisse qd̃ fecit. Deniq post
cruciatus atq supplicia. educta detene¬
bris exteriorib amnia. &e reddito no¬
uissimo quadrante. dicit. Uidebo iusti¬
ciam eiꝰ & loquar. instificatast̃ uidicia
tua ds̃. Si autẽ. xp̃c factus ẽ nobis adõ
sapientia & iusticia. & scĩficatio. & re¬
demptio. qͥ iusticiã post irã dĩuidere
se dicit. xp̃i sibi repmictit aspectum.
Et hec dũ tarat depenitentib. Ceterũ
mułto melius ẽ ñ habere uulnera. et
medico ñ egere. Curatio ñ beatitudo sa¬
natorũ ẽ. s solatium post dolorem. Igicͣ
qui curatus ẽ caueat. ne iterũ peccet.
&rursum aliquid ei dederius fiat. Legi¬
mus in leuitico. si tamen aꝑtis ocłis le¬
gimus. et uelamen qd̾ in lege positũ est
inderioris ocłi ñ excludit intuitum.
mulcere & cycatͥce cõbusture. lepram
solere generari. & mutare colorẽ pili. &
ad pͥorem deformationẽ cicatͥcis nouel¬

Expanded text:
se docet fecisse quod fecit. Denique post se docet fecisse quod fecit. Denique post cruciatus atque supplicia, educta de tenebris exterioribus anima, et reddito novissimo quadrante, dicit: Videbo justitiam ejus, et loquar: Justificata sunt judicia tua, Deus. Si autem Christus factus est nobis titia, et sanctificatio, et redemptio : qui justitiam post iram Dei videre se dicit, Christi sibi repromittit aspectum. Et haec dumtaxat de poenitentibus. Caeterum multo melius est non habere vulnera, et medico non egere. Curatio, non beatitudo sanatorum est, sed solatium post dolorem. Igitur qui curatus est, caveat, ne iterum peccet, et rursum ei aliquid deterius fiat. Legimus in Levitico , si tamen oculis apertis legimus, et velamen quod in Lege positum est, interioris oculi non excludit intuitum, in vibice et cicatrice combusturae lepram solere generari, et mutare colorem pili, et ad priorem deformationem cicatricis novel
Abbreviated transcription (Latin):
meis u̾bum tuũ dne. et lux semitis meis.
Ipse quippe michi precepit intenebris huiꝰ
scłi consticuto. Sint lumbi ur̃i precineti.
& lucerne ardentes in manib uestris. Se¬
quitur. Iram dm̃ sustinebo. qm̃peceaui ei.
Donec iustificet causam meã. et faciat iu¬
diciũ meũ. et educat me in lucẽ. iudebo
iusticiamn eiꝰ. Om̃is correptio ad presens
non uidetur eẽ gaudii s meroris. et postea
fructũ pacificũ iusticie readet. his qui
ꝑeam fuerint eruditi. Sentiens gͥ anima
se peccasse & habere uulnera peccatoꝵ. c
inmortuis carnib uuere. & indigere
caut erio. constanter dicit ad medicum.
Ure carnes meas. resecauulnera. &tumo¬
res om̃s. & reuma noxiũ dura ellebori
potione restringe. Mei uitii fuit ut uril¬
nerarer. mei doloris sit ut dormenta susti¬
neam. & postea sanitatẽ recipiam. Ue¬
rusq medicus iã sospiti atq secure os¬
tendit causam medicaminis. &e recte

Expanded text:
meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . Ipse quippe mihi praecepit in tenebris hujus saeculi constituto: Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris . Sequitur: Iram Domini sustinebo, quoniam peccavi ei: donec justificet causam meam, et faciat judicium meum, et educat me in lucem; et videbo justitiam ejus. Omnis correptio ad praesens, non videtur esse gaudii, sed moeroris, et postea fructum pacificum justitiae reddet his, qui per eam fuerint eruditi. Sentiens igitur anima se peccasse, et habere vulnera peccatorum, et in mortuis carnibus vivere, et indigere cauterio, constanter dicit ad medicum: Ure carnes meas, reseca vulnera, humores omnes et ῥεῦμα noxium dura hellebori potione constringe. Mei vitii fuit, ut vulnerarer: mei doloris sit, ut tot tormenta sustineam, ut postea 525 sanitatem recipiam. Verusque medicus jam sospiti atque securae ostendit causam medicaminis, et recte
Abbreviated transcription (Latin):
plum diũ & uisio pacis. & noticia scͥptu¬
rarum. & ꝑostea suꝑata a peccatis. duc¬
ta ẽ incaptiuitatẽ tormentisq tradita.
dicere contra babylonẽ id ẽ confusionẽ
huius mundi. & aduersus contrariam
fortitudinẽ quȩ huic mundo p̾sidet.
Noli msultare michi inimica mea. quia
cecidi resurgam. Dñs enĩ alleuat elisoᷤ.
ce loquit᷑ ꝑpropħam. ñumquid qͥ cadet
non resurget. & nolo mortẽ peccatoris¬
lisce ꝑ ierechielẽ penas pͥmũ sanctiorib
irrogari. & dici a dõ. a scĩs meis incipi¬
te. Quia si ambulauero in denebris. do¬
minꝰ lux mea ẽ. Licet enim rectores dene¬
brarum istarum me deceꝑint. & sedeã.
intenebris & umbra mortis. pedes mei
impegerint inmontes tenebrosos.tamen
sedentib intenebris & umbra mortis lux
orta ẽ eif. & lux lucet indenebris. Et. Dñs
illuminatio mea. & salus mea. quẽ time¬
bo: & loquar ad eũ ce dicã. Lucerna pedib

Expanded text:
plum Domini et visio pacis, et notitia Scriptuplum Domini et visio pacis, et notitia Scripturarum: et postea superata peccatis, ducta est in captivitatem, tormentisque tradita, dicere contra Babylonem, id est, confusionem hujus mundi, et adversum contrariam fortitudinem quae huic mundo praesidet, Noli insultare mihi, inimica mea, quia cecidi et resurgam: Dominus enim allevat elisos , et loquitur per prophetam, Numquid qui cadit, non resurget , et, Nolo mortem peccatorisdisce per Ezechielem poenas primum sanctioribus irrogari, et dici a Domino: A sanctis meis incipite . Quia si ambulavero in tenebris, Dominus lux mea est. Licet enim rectores tenebrarum istarum me deceperint, et sedeam in tenebris et umbra mortis, et pedes mei impegerint in montes tenebrosos, tamen sedentibus in tenebris et in umbra mortis, lux orta est, et lux lucet in tenebris Isilluminatio mea et salus mea, quem timebo ; et loquar ad eum, et dicam: Lucerna pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantib. Siqͥdẽ babylon. ehaldeoꝵ
fuit ciuitas. ñ assyrioꝵ. Et urbes tue
muncee ert̃ in diuisionẽ hostilis crerti¬
tus. atyrousq ad flumen tygrim qͥci
cuiniris & a mari magno usq ad mari
rubrũ qd exlatere ꝑgentib idiã. tan¬
git regiones tuas. Et demonte ad ma¬
tem. demontib scilicet udee lꝙ a
montes medie atq ꝑsarum. tota mesopota¬
mia. & uiu̾sa regio quȩ nẽ a de tenetur
inmedio aduersarioꝵ imꝑio subiuigabit᷑
fterit terra indesolationem. ꝓpter pessimoᷤᷤ
fructus studioꝵ ur̃oꝵ Ubi septuaginta
interpretati st̃ de tyro. sciamꝰ inhebraico
& nomen soã. diuidatur. de tyro intelli¬
gitur. Sm autẽ unus sermo sit munitio¬
itionem et ambitũ murate urbis trans¬
tulerunt. Hoc iuxta hebraicũ & uotacar
ne isrł. &e popłi concisionis quasi exsuꝑ¬
fluo otiosus sermo preluserit. Nunc
ueniamus ad indelligentiã spũalem. ce
uł dificillimis desudemus. Uidet᷑ mͥ oĩs

Expanded text:
 Babylon Chaldaeorum fuit civitas, non Assyriorum. Et urbes tuae munitae erunt in divisionem hostilis exercitus, a Tyro usque ad flumen Tigrim, quo circuiris, et a mari Magno usque ad mare Rubrum, quod ex latere pergentibus Indiam, tangit regiones tuas. Et de monte usque ad montem: de montibus scilicet Judaeae usque ad montes Mediae atque Persarum, tota Mesopotamia et universa regio, quae nunc a te tenetur in medio, adversariorum imperio subjugabitur. Et erit terra in desolationem propter pessimos fructus studiorum vestrorum. Ubi Septuaginta interpretati sunt, de Tyro, sciamus, in Hebraicoet nomen SOR, dividatur, de Tyro intelligitur; sin autem unus sermo sit, munitionitionem et ambitum muratae urbis transtulerunt. Hoc juxta Hebraicum, et vota carnei 524 Israel et populi concisionis, quasi ex superfluo otiosus sermo praeluserit. Nunc veniamus ad intelligentiam spiritualem, vel difficillimis desudemus. Videtur mihi omnis
Abbreviated transcription (Latin):
da ce p̾ualuerant aduersus popłm adia.
confusio earum habebit ꝓfectũ. cumsiui
intellexerint mala. Ponent enĩ manis
suas suꝑ ossuũ. malaq oꝑa omnẽ eis lo¬
quendi austrent lib̃tatẽ. Quomͦ autt̃ in¬
piarum gentiũ manus claudunt ora
earũ. sic iustoꝵ manus eoꝵ ora reserabi
ex oꝑe bono loquendi cũ do accipientũ
facultatẽ. Aures quoq eoꝵ obsurdescat
quia malitia ñ solũ oculoꝵ obcecauten¬
tuitum. s &e aures fecit surdescere. Nei¬
runt enĩ audire uocẽ in cantantium e
uene fici incantantis sapient̾. & uirti
ysaiam aurib suis graiiter audierur.
quamquã multo minus sit grauiter
audire quã penitus ñ audire. & suraũ
fieri ut uerbum ñ audiat ueritatis la
tanta mala dicit᷑ de eis. qd̃ lingant h¬
mũ quasi serpentes. qͥ trahunt cerra
ambulantes inuentre suo. & comeati¬

Expanded text:
aevaluerant adversus populum Dei, et confusio earum habebit profectum, cum sua intellexerint mala. Ponent enim manus suas super os suum, malaque opera omnem eis loquendi auferent libertatem. Quomodo autem impiarum gentium manus claudunt ora eorum, sic justorum manus eorum ora reserabunt, ex opere bono loquendi cum Deo accipientium facultatem. Aures quoque eorum obsurdescent, quia malitia non solum oculorum obcaecavit intuitum, sed et aures fecit obsurdescere; noluerunt enim audire vocem incantantium, et venefici incantantis sapienter. Et juxta Isaiam: Auribus suis graviter audierunt : quamquam multo minus sit graviter audire, quam penitus non audire, et surdum fieri ut verbum non audiat veritatis. Post tanta mala dicitur de eis, quod lingent humum quasi serpentes, quae trahunt terram, ambulantes in ventre suo, et come
Abbreviated transcription (Latin):
nis dñi ñ puluerẽ. ñ terre p̃arua ueti¬
gia. s totam humũ. Quod cum fecerim
ce adudicium di uenerint. & conelusi
fuerint atq turbat tam dui turbaliti
xconclusi erunt. quã dui terra quã traxe¬
rant quasi serpentes ꝑmanserit in eis. Cũ
autẽ illa defecerit. obstupescent. & admira¬
buntur. non indño do suo. necdũ enĩ mere¬
buntur ut dicatur dñs d̃s eoꝵ. s in dño
deo nr̃o. Et subito fit apostrofa ad xp̃m. dici¬
turq ad eum & timebunt te. Principium
enim sapientie timor dm̃. & hec fient ut ui¬
deant gentes ce confundantur momnima¬
la fortitudine sua. & ponent manus suꝑ
ossuũ. & aurib obsurdescent. & lingent
terrã uelut serpentes qͥ trahunt humũ.
ut pͥmũ concludant᷑ conclusiq turbent᷑.
ꝙ ad extremum ipsi quoq timeant illum.
hoc iuxta lxx. Porro quia non multũ
abers inpresenti dũ taxat loco nra discor¬
dat editio. quod imillis dictũ ẽ. etiã in hac
dictũ existimemus. Quis d̾s similis tui.

Expanded text:
ulverem, non terrae parva vestigia, sed totam humum. Quod cum fecerint, et ad judicium Dei venerint, et conclusi fuerint atque turbati, tamdiu turbabuntur, et conclusi erunt, quamdiu terra quam traxerant quasi serpentes, permanserit in eis. Cum autem illa defecerit, obstupescent, et admirabuntur, non in Domino Deo suo necdum enim merebuntur, ut dicatur Dominus Deus eorum, sed in Domino Deo nostro. Et subito fit ἀποστροφὴ ad Christum diciturque ad eum: Et timebunt a te. Principium enim sapientiae, timor Domini . Et haec fient, ut videant gentes, et confundantur in omni mala fortitudine sua; et ponant manus super os suum, et auribus obsurdescant, et lingant terram velut serpentes, 530 qui trahunt humum, ut primum concludantur, conclusique turbentur, torum, et ad extremum ipsi quoque timeant illum. Hoc juxta LXX. Porro quia non multum ab eis, in praesenti dumtaxat loco, nostra discordat editio, quod in illis dictum est, etiam in hac dictum existimemus. Quis Deus similis tui?
Abbreviated transcription (Latin):
fusiacebis. Indie illa qua edificaburt᷑ ma¬
rie tue. uenient ad te de assur. et deciis¬
tib munitis a ciuitatib in quã muntto
usq adiordanẽ. ꝑ quẽ &e ante transut¬
popłs. & a mari rubro & cunctis gr¬
bus usq ad mare mortuũ qđ uicinumꝰ
terre tuȩ. & admontẽ syon demontibs
rum atq medoꝵ. in quo translati pͥũ
fuerant. Et erit terra reliqua chalae
et eoꝵ qui te uastauerant in desolatios
&e in eoloco in quo nos posuimus mai
illa longe fiet lex sic̃ nobis irisũ est. osi
prudentiores eoꝵ disserunt. aliqͥ friuose
mentiunt᷑ & aiunt. indie illa qua app
edificate fueruit macerie ⁊hrłm scͥpta¬
ras scãs legis &e ꝓpħarũ. que nc̃ tenentur¬

Expanded text:
subjacebis, in die illa qua aedificabuntur masubjacebis, in die illa qua aedificabuntur maceriae tuae, venient ad te de Assur, et de civitatibus munitis: a civitatibus, inquam, munitis usque ad Jordanem, per quem et ante transpopulus, et a mari Rubro, et cunctis gentibus usque ad mare Mortuum, quod vicinum est terrae tuae, et ad montem Sion, de montibus Persarum atque Medorum, in quos translati prius fuerant; et erit terra reliqua Chaldaeorum, et eorum qui te vastaverant in desolationeet in eo loco, in quo nos exposuimus: In die illa longe fiet lex, sicut nobis visum est, et sicut prudentiores eorum disserunt, aliqui frivole mentiuntur, et aiunt: In die illa, qua a Christo aedificatae fuerint maceriae Jerusalem, Scripturas sanctas Legis et Prophetarum, quae nunc tenen
Abbreviated transcription (Latin):
Et erit derra indissipationẽ cũ habitatori¬
bus fuis ꝓpter fructũ adinuentionũ eoꝵ.
Uidetur mͥ iuxta literã serłm contra ba¬
bylonẽ. & ceteras gentes loqui. que sͥ
insultauerant. Ne letemim mruma
mea. quia d̾no miserante consugam.
Postquã sedero incaptiuitate. educet
me ille de denebris. & erit lux mea. Iram
dni sustinebo. quia me scio meruisse qd̃
passa sũ. donec ulciscar de gentib et fiat
iudiciũ meum. Noui qͥppe quodme sit edu¬
cturꝰ in luc̃e. & uidebo iusticiã eiꝰ. E aspi¬
ciet immica mea babylon & cetere gen¬
des incircuitu. & oꝑietur in confusio¬
ne que nẽ dicit insultans. ubi ẽ dñs ds̃
tuus. Oculi mei uidebunt eã. & ñ lon¬
go post tẽpore. s nc̃ ce inpresentiarum.
locutus nc̃ d̾s ad ierłm respondens in¬
ducit᷑. Oierłm uenerunt dies ut edifi¬
centur macerie tue quȩ erant babylo-¬
nia uastante destructe. In die illa lon¬
ge fiet lex. siue p̾ceptũ & iussio ut sym
sus. Nequaquam babylonioꝵ imꝑio

Expanded text:
dissipationem cum habitatoribus suis propter fructus adinventionum eorum. Videtur mihi juxta litteram, Jerusalem contra Babylonicam et caeteras gentes loqui, quae sibi insultaverant: Ne laetemini in ruina mea: quia Domino miserante, consurgam: postquam sedero in captivitate, educet me ille de tenebris, et erit lux mea. Iram Domini sustinebo: quia me scio meruisse quod passa sum, donec ulciscar de gentibus, et fiat judicium meum. Novi quippe quod me sit educturus in lucem, et videbo justitiam ejus, et aspiciet inimica mea Babylon, et caeterae gentes in circuitu, et operietur confusione, quae nunc dicit insultans: Ubi est Dominus Deus tuus? Oculi mei videbunt eam, et non longo post tempore, sed nunc et in praesentiarum locutus: Nunc Deus ad Jerusalem respondens inducitur: O Jerusalem, venerunt dies, ut aedificentur maceriae tuae, quae erant a Babylonio vastante destructae. In die illa longe fiet lex, sive praeceptum et jussio, ut Symsus: Nequaquam Babyloniorum imperio
Abbreviated transcription (Latin):
dñm dm nr̃m formidabunt. & timebunt
te. L Pasce ppłm tuũ inuirga tua.
oues hereditatis tuȩ. habitantes solas in
saltu. Inmedio ch̃mneli pascentur basam¬
tin. & galaditin. uixta dies pͥstinos. & uix¬
ta dies eg̾ssionis cue deterra egypti. Osten
dam eis mirabilia. Uidebunt gentes &
confundentur. in omĩ fortitudine sua. Ro¬
nent manus suas suꝑ os suũ. aures eorũ
surde erunt. Lingent humũ sicut serpen¬
tes. qͥ trahunt terram turbabuntur in
conclusionib suis. Suꝑ dño dõ nr̃o formi¬
labunt. & timebunt te. Hoc qd dictt᷑.
pasce ppłm tuũ inuirgatua. ds pater loqͥ¬

Expanded text:
Deum nostrum formidabunt, et timebunt te. LXX: Pasce populum tuum in virga tua, oves haereditatis tuae, habitantes solas in saltu, in medio Carmeli pascentur Basanitin et Galaaditin juxta dies pristinos, et juxta dies egressionis entes, et confundentur in omni fortitudine sua: ponent manus super os suum, aures eorum surdae erunt. Lingent humum sicut serpentes, quae trahunt terram: turbabuntur 527 in conclusionibus suis: super Domino Deo nostro formidabunt, et timebunt a te. Hoc quod dicitur: Pasce p
Abbreviated transcription (Latin):
prb̃o deferamus. assurgamus diacono.
et tamen ñ sꝑemus ineis. quia hominis
uana. et certa spes ẽ in dño. Tercium man¬
datum ẽ. ab ea que tecũ cubat custodi de.
ne credas ei Unde & apłs mulieres uas
infirmum uocat. & eis amaritis suis
exhiberi honorẽ iubet. Non enĩ creatꝰ ẽ
iur ꝓpter mulierẽ: s mulier ꝓpt̃ uirum.
Et uxor inquit timeat uirum. Uxorũ
timere ẽ. & cũ timore uirum diligere
uiri tm̃ diligere. qͥa dilectio ꝑfectoꝵ ẽ.
Utri ait diligite uxores ur̃as. &e nolite
amari eẽ ad illas. Licet ille adiracun¬
diam ꝓuocent. & talia faciant ꝑ que
mereantur a maritudinem sustinere.
men uos nolite eis in amaritudinem ui¬
cem reddere. S & salomon ineccłiaste.
rem in his omnib ñ in ueni. forsitan suo
doctus exemplo. mulierib ñ credendũ.
ꝑquas offenderat dm̃. S ce poeta subli¬

Expanded text:
pum, presbytero deferamus, assurgamus diacono: pum, presbytero deferamus, assurgamus diacono: et tamen non speremus in eis: quia hominis vana, et certa spes est in Domino . Tertium mandatum: Ab ea quae tecum cubat, custodite, ne credas ei. Unde et Apostolus mulieres vas infirmum vocat, et eis a maritis suis exhiberi honorem jubet. Non enim creatus est vir propter mulierem, sed mulier propter virum . Et: Uxor, inquit, ut timeat virum . Uxoris timere est, et cum timore virum diligere: Viri tantum diligere; quia dilectio perfectorum est: Viri, ait, diligite uxores vestras et nolite amari esse ad eas ; licet illae ad iracundiam provocent, et talia faciant per quae mereantur amaritudinem sustinere. men vos nolite eis in amaritudine vicem reddere. Sed et Salomon in Ecclesiastrem in his omnibus non inveni : forsitan suo doctus exemplo, mulieribus non credendum, per quas offenderat Deum . Sed et Poeta subli
Abbreviated transcription (Latin):
Maledictus autẽ oĩs hõ qͥ spem habet in
homine. In homine sꝑes uana. & uera
in dõ ẽ. Unde & paulus loquitur. Exuob
ipsis consurgent. uiri loquentes ꝑuersa
st̃ ipse dñs ꝑpropham. Duces popłi mei me
nescierunt. filii stulti sunt & non intel¬
ligentes. Sapientes sunt ut faciant mala.
bene autẽ facere nescierunt. Duces qͥde
ait mei uocabantur. & duces ppłi mei: s
quia nescierunt me & oꝑe uocabubũ des¬
truxerunt. ꝓpterea filii st̃ stulti & ñ intel¬
ligentes. Prudentiam obhoc tm̃ habent
terant pedib suis. bene autẽ facere ae rege¬
re popłm nescierunt. Nolite credere in
ñ inqualibet hominũ dignitate. Nec
hoc dico quod istuis modi. gradib ineccła
ñ debeatis eẽ subiecti. quicũq enim ma¬
ledixerit patͥ uł mat̾. morte moriatur.
& apłs docet prepositis in eccła obediendũ.
s quod aliud sit honorare auces. alud
sp̃e habere inducib. Honoremus ep̃m.

Expanded text:
Maledictus enim est homo qui spem habet in Maledictus enim est homo qui spem habet in homine . In homine spes vana, et vera in Deo est. Unde et Paulus loquitur: Et ex vobis ipsi consurgent viri loquentes perversa . Et ipse Dominus per prophetam: Duces populi mei me nescierunt, filii stulti sunt, et non intelligentes: sapientes sunt, ut faciant mala: bene autem facere nescierunt . Duces quidem, ait, mei vocabantur, et duces populi mei; sed quia nescierunt me, et opere vocabulum destruxerunt, propterea filii stulti sunt et non intelligentes: prudentiam ob hoc tantum habent, terant pedibus suis; bene autem facere, et regere populum nescierunt. Nolite credere in n in qualibet hominum dignitate. Nec hoc dico, quod istiusmodi gradibus in Ecclesia non debeatis esse subjecti: Quicumque enim maledixerit patri, aut matri, morte morietur . et Apostolus docet praepositis in Ecclesia obediendum; sed quod aliud sit honorare duces, aliud spem habere in ducibus . Honoremus episco
Abbreviated transcription (Latin):
anima. Et hẏricus ꝑ amico precans serues
inquit amme dunidium meȩ. Nolide gͦ cre¬
sectantur lucra. Suus uera amicitia de¬
lectari. esto amicꝰ dĩ sic̃ moy ses qͥ loqueba¬
tur deo. quasi amicus ad amcũ. Esto ami¬
cus ut apłi. ad qͦs saluator ait. Iã ñ dicã
uos seruos. qm̃ seruus nescit qͥd uelit dĩs
ciꝰ. S dicã uos amicos. qm̃ ꝑseuerastis me¬
cum inom̃b temptationib meis. Delicata
ẽ amicitia. que amicoꝵ felicitatẽ ce diui¬
tias sequitur. Istuismodi homines tĩ mͥ
uidentur amicos. s se ipsos diligere. Con¬
sideremus attentius uerba dñi. S dicã
uosinquit amicos. Redditq causas qua¬
re illos amicos uocet. Qa ꝑseue rastis
mecũ in temptatione. Et ñ huc usq stecit
s in om̃ib inquit cẽptationib meis. fue¬
nit quippe interdũ. ut qͥ nobiscũ ꝑseuera¬
uit in una tep̃tatione. aliis uictus rece¬
dat. Scd̃o p̾cipit᷑. neq spereas inducib

Expanded text:
anima. Et Lyricus pro amico precans: Serves, anima. Et Lyricus pro amico precans: Serves, inquit, animae dimidium meae . Nolite ergo cresectantur lucra. Si vis vera amicitia delectari, esto amicus Dei, sicut Moyses qui loquebatur Deo, quasi amicus ad amicum . Esto amicus, ut Apostoli, ad quos Salvator ait: Jam non dicam vos servos: quoniam servus nescit quid velit dominus suus; sed dicam vos amicos, quoniam perseverastis mecum in omnibus tentationibus meis . Delicata est amicitia, quae amicorum felicitates et divitias sequitur. Istiusmodi homines non mihi videntur amicos, sed seipsos diligere. Consideremus attentius verba Domini: Sed dicam vos, inquit, amicos. Redditque causas quare illos amicos vocet: Quia perseverastis mecum in tentatione, et non hucusque stetit: sed in omnibus, inquit, tentationibus meis. Evenit quippe interdum, ut qui nobiscum perseveravit in una tentatione, aliis victus recedat. Secundo praecipitur: Neque 518 speretis in ducibus:
Abbreviated transcription (Latin):
amatores magis quã di. & cetera. Tc̃
enĩ tradet fr̃ fr̃ẽm. &e pat̾ filiũ. & mates
filiã. & immici hominis domestici eus
S ce nc̃ rara fides est. cũ aliud in labiis.
aliuid incorde uersatur. Uenenũ amti
lingue mella tegunt. Amici diuitun
multi. a pauꝑib autẽ. etiã qui uideñ
eẽ discedunt. Unde dr̃. Si habes amicĩ
in temptatione posside eũ. Legi in cuidi
controuersia. Amicꝰ dui queritur. ue
inuenitur. difficile seruat. Scrist
theophrastus tria de amicitia uolumina oĩ
cam preferens caritati. & tameu raram nire¬
bus humanis eẽ condestans. Est & ciceronis
de amicitia liber quẽ lelium suꝑscͥpsit. in
quo illud qd̃ apd̃ nros p̃cipitur. ut sit nob̾
amicus quasi uinũ uetus. & in suauitate
bibamꝰ illud. pene eisdẽ uerbis positũ est.
Amicitia. pares. aut accipit. aut facit. Ubi
in equalitas ẽ. et alterius eminentia. alt̾iꝰ
subiectio. ibi ñ tam amicitia quã adula¬
tio ẽ. Unde ce alibi legunus. Sit amicꝰ ead̃e

Expanded text:
a. Tunc enim tradet fratrer fratrem, et pater filium, et mater filiam, et inimici hominis domestici ejus . Sed et nunc rara fides est: cum aliud in labiis, aliud in corde versatur: venenum animi, linguae mella tegunt. Amici divitum multi, a pauperibus autem etiam qui videntur esse, discedunt. Unde dicitur: Si habes amicum, in tentatione posside eum . Legi in cujusdam Controversia: « Amicus diu quaeritur, vix invenitur, micitia volumina, omni eam praeferens charitati, et tamen raram in rebus humanis esse contestatus est. Est et Ciceronis de amicitia liber, quem Laelium inscripsit: in quo illud quod apud nostros praecipitur: Ut sit nobis amicus, quasi vinum vetus, et in suavitate bibamus illud, pene eisdem verbis positum est. Amicitia pares aut accipit, aut facit: ubi inaequalitas est, et alterius eminentia, alterius subjectio, ibi non tam amicitia, quam adulatio est. Unde et alibi legimus: Sit amicus eadem
Abbreviated transcription (Latin):
ditudere uirũ aduersus patrẽ suũ. & filiã.
contra matre suã. & nurũ aduersus sociũ
suã. & inimici hominis domeftici eiꝰ. hisitaq
edissertis. si tamen potuimus sensũ attingere.
scͥpturarũ. sc̃s refrigeratã nidelligens cari¬
tatem. & homines inconsũmatione mun¬
di. ñ eẽ amatores dĩ. s amatores sui. aliis
credentib amicis. & ducib & uxorib filio¬
q & filia & muru. ad u̾sus patrẽ ce matrẽ.
ce socrum consurgentib. & munici homi¬
nis domesticiꝰ eiꝰ. ipse credit in dño & om̃ĩs
condemplatio ẽ in dõ suo. & quãquã tͥbu¬
lationib ce p̾ssuris mundi p̾mat᷑. tameu
ꝓpter eũ qui dicit. nolite timere ego uici
dirigens sperat se exaudiendũ quoriens
eũ inuocauerit. Ne lederis inimica
mea suꝑ me quia cecidi. consurgam.
Cum sedero indenebris. dñs lux mea est.
Iram dñiportabo. qm̃ peccaui ei. doneo¬

Expanded text:
filiam contra matrem suam, et nurum adversus socrum suam, et inimici hominis domestici ejus . His itaque edissertis si tamen potuimus sensum attingere Scripturarum, sanctus refrigeratam intelligens charitatem, et homines in consummatione mundi non esse amatores Dei, sed amatores sui, aliis credentibus amicis et ducibus et uxoribus, filioque et filia et nuru adversus patrem et matrem et socrum consurgentibus, etinimicis hominis domesticis ejus, ipse credit in Domino, et omnis contemplatio ejus est in Deo suo: et quamquam tribulationibus et pressuris mundi prematur; tamen praeter eum qui dicit: Nolite timere, ego vici dirigens, sperat se exaudiendum, quoties eum in vocaverit. Ne laeteris, inimica mea, super me, quia cecidi: consurgam. Cum sedero in tenebris, Dominus lux mea est: iram Domini portabo, quoniam peccavi ei, done
Abbreviated transcription (Latin):
lrx. dies liture lateris deletio tua. ñ a
ierłm ut uixta hebraicum exposuimꝰ
s adhuc ad babylonẽ dici intelligamis
qd̾ & tpsa delenda sit. & in morẽ latei
conculeanda. Et repellet legitima du

Expanded text:
 dies liturae lateris, deletio tua, non ad Jerusalem, ut juxta Hebraicum exposuimus; sed adhuc ad Babylonem dici intelligamus, quod et ipsa delenda sit, et in morem lateris conculcanda. Et repellet legitima
Abbreviated transcription (Latin):
cuuus suꝑra fecimus mentionẽ. & alt̾iꝰ
ante daliła testant᷑ exempla. quȩ archatiũ
sanson septẽ dierũ expressit lacrimis ꝙ
amore simulato qd̾ latebat inuenit. Un¬
de &e sanson postea loquit᷑. Nisi domuis¬
setis uituła meã. ñ inuenissetis ꝓpositio¬
nem meam. Hactenus precipitur. ne ami¬
cis. ne ducib. ne uxorib facile credamus.
causaq redditur ñ satis respondens ad
ppositionẽ. Ait enĩ. quia filiꝰ in honorat
patrẽ. filia furgit aduersum matrẽ. nu¬
rus contra socrum suã. & inimici homi¬
nis domestici eiꝰ. Nã qͥd ꝑtinet ad amicũ.
ad ducẽ. aduxorẽ. si filius & filia & mirus
contra patrẽ. matrem. socrũq consurgat:
Uidet᷑ gͦmͥ. sic cũ suꝑiorib posse coniung.
Nolite credere amicis. & ducib & uxorib.
que mutaripossunt. & eẽ ꝑ tempore cũ fi¬
lius quoq & filia. obliti educationis &
infantie. aduersum auctores uite sue
corporumq consurgant. & illis faciañ

Expanded text:
upra fecimus mentionem, et alterius ante Dalilam testantur exempla, quae arcanum Samson septem dierum expressit lacrymis, et amore simulato, quod latebat, invenit. Unde Samson postea loquitur: Nisi domuissetis vitulam meam, non invenissetis propositionem meam . Hactenus praecipitur, ne amicis, ne ducibus, ne uxoribus facile credamus. Causaque redditur non satis respondens ad propositionem; ait enim: Quia filius inhonorat patrem, filia surgit adversus matrem, nurus contra socrum suam, et inimici hominis domestici ejus. Nam quid pertinet ad amicum, ad ducem, ad uxorem, si filius et filia et nurus, contra patrem ac matrem socrumque consurgant? Videtur ergo mihi sic cum superioribus posse conjungi: Nolite credere amicis, et ducibus, et uxoribus, quae mutari possunt, et esse pro tempore: cum filius quoque et filia obliti educationis et infantiae, adversum auctores vitae suae corporumque consurgant, et illis faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
petit. & uidex uerba pacificaloquitur.
Accepit enĩ munera desiderium anime
suȩ. Quod quia manifestũ ẽ. & inuidiã
caueo pͥncipũ. iudicium lectoris intel¬
lectui derelinquens. tantũ illud aduin¬
gam. Munera excecant ocłos etiã sapi¬
entium. Uiuificant quoq aĩam quã iu¬
uificare ñ debuerant. et inderficiunt eã.
q̃ merito suo & uirtutib uiuit. Et hoc fa¬
ciunt ꝓpter dona quȩ postulant unpu¬
denter. et curpius accipiunt. Quib dñs
cõminat᷑ hec dicens. & auferam bona eqꝵ.
que putant bona. quȩ illis bona uident᷑.
Cecerũ ueritate rei nũꝗͣ. bona appellart᷑¬
bunt᷑. quȩ & dantẽ spoliant. & accipien¬
tem int̾ficunt. Licet ñ tam cõminatio
sit. quã benedictio. auferre ab eis mala.
xipsum dm̃ diuinũq sermonẽ ing̾di con¬
scientias eoꝵ. & quasi tineam comedere
gitationum facere uastitatẽ. & ambula¬
re suꝑ normã & reguła ueritatis. &e eos

Expanded text:
petit, et judex verba pacifica loquitur; petit, et judex verba pacifica loquitur; accipit enim munera, desiderium animae suae. Quod quia manifestum est, et invidiam caveo principum, judicumque, lectoris intellectui derelinquens, tantum illud adjungam: Munera excaecant oculos etiam sapientium : vivificant quoque animam, quam vivificare non debuerant, et interficiunt eam quae merito suo et virtutibus vivit, et hoc faciunt propter dona quae postulant impudenter, et turpius accipiunt. Quibus Dominus comminatur, haec dicens: Et auferam bona eorum, quae putant bona, quae illis bona videntur. Caeterum veritate rei numquam bona appellabuntur, quae et dantem spoliant, et accipientem interficiunt: licet non tam comminatio sit, quam benedictio, auferre ab eis mala, et ipsum Dominum divinumque sermonem ingredi in conscientias eorum et quasi tineam comedere mque cogitationum facere vastitatem, et ambulare super normam et regulam veritatis, eos
Abbreviated transcription (Latin):
locutꝰ ẽ. leuate ocłos urõs. oe udete n¬
giones. quia iã candide sunt admetu¬
dum. & alibi. Messis quide multa. oꝑa¬
rii autẽ pauci. Qͥ gͦ exꝑsona saluatoris
uolunt in delligi. aiunt ñ mirũ eẽs
sum sicut qͥ colligit stipuła in messe. ad cmn
illo tempore hanc ꝓpħiam posse cõpler.
qͣndo multiplicata iniquitate refrirerit
caritas multoꝵ. & ueniens filiꝰ homiis
qͣsi post messẽ stipuła. & quasipost uinde¬
miã racemos uix in his repperiri. qͥfil
hanc exꝑsona assũpti hominis putant
de sequentib approbari. Ue mͥanima.
qui corrigat inter homines non ẽ. Om̃s in
sanguine iudicantur. non in leuib par¬
uisq peccatis. s in maximis & ad sangui¬
nem ꝑtiuentib. Nonuicinicas. ñ amicita
ñ affinitas scelus morabitur. Cuucti ma¬
nus leuabunt ad malum. ut etiã qͥ ma¬
lum facere ñ potuerit tam̃ du manus pre¬
parat. uoluntate delinquat. Ipse pͥncepᷤ

Expanded text:
locutus est: Levate oculos vestros, et videte rlocutus est: Levate oculos vestros, et videte regiones: quia jam candidae sunt ad metendum . Et alibi: Messis quidem multa, operarii autem pauci . Qui ergo ex persona Salvatoris volunt intelligi, aiunt non mirum essesum sicut qui colligit stipulam in messe, ad consillo tempore hanc prophetiam posse compleri, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas multorum, et veniens Filius hominis enim quasi post messem stipulam, et quasi post vindemiam racemos, vix in his reperiri, qui fidem hanc ex persona assumpti hominis, putant de sequentibus approbari: Vae mihi anima: qui corrigat, inter homines non est: omnes in sanguine judicantur, non in levibus parvisque peccatis, sed in maximis et ad sanguinem pertinentibus. Non vicinitas, non amicitia, non affinitas scelus morabitur: cuncti manus levabunt ad malum, ut etiam qui malum facere non potuerit, tamen, dum manus praeparat, voluntate delinquat. Ipse princeps
Abbreviated transcription (Latin):
qui rectus. fuerit inuentus quasi spina de
in fine capłi omnino alider transtulert.
hutꝰcemod mͥ sensus uidetur. Pangit
humanum genus. quod frustra semen¬
culmos serus messor in uenerit. & ne par¬
uos quiðe racemos muinea potuerit
repperire. & reliqua usq ad finem capłi.
Sienĩ beatus ẽ qui maures loquitur au¬
dientis. & auris auditoris desiderium sa¬
pientis ẽ leticiaq docentis auditor intel¬
ligens. econtrario luctus doͣtoris ẽ malꝰ dis¬
cipłs. ierenie qͦq uerbis huic querele
congruentib. Non ꝓfrui. neq ꝓfuit mͥ
quisquã. Sunt qui exꝑsona saluatoris
hoc dici putant. causantis. qd̵ intanta
credentiũ multitudine. & in doto orbe
generis humani uix suo sanguine dig¬
na oꝑa repperiat. qͥ & in uscesimo nono
asserant alii ꝑsone illius hoc minime cor¬
uenire. ut dicat. ue mͥ quia factus sũ
sicut qͥ colligit stipulã in messe. qͥ ieiũglo

Expanded text:
qui rectus fuerit inventus, quasi spina de qui rectus fuerit inventus, quasi spina de in fine capituli omnino aliter transtulerunt, hujuscemodi mihi sensus videtur: Plangit humanum genus, quod frustra semenculmos serus messor invenerit, et ne parvos quidem racemos in vinea potuerit reperire, et reliqua usque ad finem capituli. Si enim beatus est qui in aures loquitur audientis, et auris auditoris desiderium sapientis est, laetitiaque dicentis auditor intelligens: econtrario luctus doctoris est malus discipulus, Jeremiae quoque verbis huic querelae congruentibus: Non profui, neque profuit mihi quisquam . Sunt qui ex persona Salvatoris hoc dici putent, causantis quod in tanta credentium multitudine, et in toto orbe generis humani vix suo sanguine digna opera reperiat, qui et in vicesimo nono asserant alii, personae illius hoc minime convenire, ut dicat: Vae mihi, quia factus sum, sicut qui colligit stipulam in messe: qui in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. quisquilias. & furfures requisiui.
Periit sc̃s de terra. & rectus in hominib
ñ ẽ. Ubiq insidie. ubiq fraudulentia.
Innoxius sanguis effunditur. p̾auaritia
et libidine germanitas ignorat᷑. Et ñso¬
lum faciunt s defendunt quoq mala
& nominib cõmutatis bonum dicunt
eẽ qd malũ ẽ. Ipsi pͥncipes ñ ab offerenti¬
bus accipuit munera. s cogunt dare
subiectos & postulaꝗͣ. Et uidex in redden¬
do ẽ. sic alium iudicans quomͦ ipse ab alio
iudicatur. ut p̾stent scelerib siuis mutu¬
um fauorẽ & in alt̾ius cͥmine se defendañ.
Quic̃q magnus ẽ. & quasi in lege doctissimꝰ.
ñdis suã loquitur uoluitatẽ. Et conturba¬
uerunt eã uł urbẽ uł ueritatẽ suie terrã.
dequa supͣ dicit᷑. periit sc̃s de terra. Qui
enĩ optimus inder eos ẽ. quasi paliurus
pungens & retinens. uulnerans ẽ approptin¬
quantẽ sͥ. & adunco dente cophendens. q

Expanded text:
tudine, quisquilias et furfures requisivi. tudine, quisquilias et furfures requisivi. Periit sanctus de terra, et rectus in hominibus non est: ubique insidiae, ubique fraudulentia: innoxius sanguis effunditur: prae avaritia et libidine germanitas ignoratur; et non solum faciunt, sed defendunt quoque mala, et nominibus commutatis, bonum dicunt esse quod malum est. Ipsi principes non ab offerentibus accipiunt munera, sed cogunt dare subjectos, et postulant. Et judex in reddendo est, sic alium judicans, quomodo ipse ab alio judicatur, ut praestent sceleribus suis 513 mutuum favorem, et in alterius crimine se defendant. Quicumque magnus est, et quasi in Lege doctissimus, non Dei, sed suam loquitur voluntatem. Et conturbaverunt eam, vel urbem, vel veritatem, sive terram, de qua supra dicitur: Periit sanctus de terra. Qui enim optimus inter eos est, quasi paliurus pungens, et retinens, vulnerans appropinquantem sibi, et adunco dente comprehendens: et
Abbreviated transcription (Latin):
dex in reddendo ẽ. & magnꝰ locittꝰ ẽ desi¬
deriũ anime sue. et conturbauerunt eã.
Qui optimꝰ in eis ẽ. quasi paliurus: &e qͥ
rectus. quasi spina desepe. Le mͥ
in hõib ñ ẽ. Om̃s in sanguine uidicant᷑.
unusqͥsq ꝓximũ suũ tribulat tͥbulatio¬
ne in malũ manus suas parant. Prin¬
ceps postulat. & uidex uerba pacifica lo¬
quutꝰ ẽ desideriũ anime sue. Et auferã
bona eoꝵ quasi tinea comedens. & am¬
bulans suꝑ regulã indie speculationis
tue. Predictã captiuitate & decẽ tͥbuũ
et duarum. uerbum enĩ dñi factũ ẽ ad
micheam morastiten suꝑ samariã. et
ierłm. plangit ꝓpħa quodnullus e po¬
pło iustus inuemiatur interra. qui pos¬
sit ire dei resistere. et mediũ se quasi
murũ opponere. fr̃ustra inquit loquutꝰ
sũ. frustra uolui iã uindemiate & ꝑdite
ciuitatis quasi racemos reqͥrere. Et cũ
ñ sit botrus ad comedendũ. saldẽ imma¬
dicat. ñ inueniens panẽ p̾famis magni¬

Expanded text:
endo est, et magnus locutus est desiderium animae suae, et conturbaverunt eam. Qui optimus in eis est, quasi paliurus; et qui rectus, quasi spina de sepe. LXX: in hominibus non est: omnes in sanguine judicantur: unusquisque proximum suum tribulat tribulatione, in malum manus suas praeparant: princeps postulat, et judex verba pacifica locutus est, desiderium animae suae est. Et auferam bona eorum quasi tinea comedens, et ambulans super regulam in die speculationis tuae. Praedicta captivitate et decem tribuum et duarum Verbum enim Domini factum est ad Michaeam Mem, plangit propheta quod nullus e populo justus inveniatur in terra, qui possit irae Dei resistere, et medium se quasi murum opponere. Frustra, inquit, locutus sum: frustra volui jam vindemiatae et perditae civitatis quasi extremos racemos requirere; et cum non sit botrus ad comedendum, saltem immadicat, non inveniens panem prae famis magni
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. Pro fortib fundamentas ter¬
chus & theodotio transtulerunt. et
antiqua fundamenta t̾re. qͥnda au¬
tem editio ipsũ hebraicũ posuit. ãẽ¬
thannim fundamenta derre. Prima

Expanded text:
 fundamenta terchus et Theodotio transtulerunt, et antiqua fundamenta terrae: quinta autem editio ipsum Hebraicum posuit, ETHANIM , fundamenta terrae. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
tatib eoꝵ. Doctrina etũ magistroꝵ
nequã. non ẽ doctrina dĩ s ad inuen¬
tiones cordis illoꝵ. Et trada de inꝑditio¬
nẽ ut pereas. uxta id quod heretica es
Et habitatores tuos insibilũ. uł ut pasto¬
res bon iuxta ⁊ achariam sequaris si¬
bilũ dicentis. sibilabo eis. & congrega¬
bo eos. quia redemi eos. uł certe insibi¬
lum draconis id ẽ mnteritum carns.
ut sp̃s saluus fiat. & correcti discant.
nonblasphemare. E hoc totũ patient᷑.
ut intelligant errorẽ suũ. quod omiũ
eccłiã retulisse. que suꝑ heresib inderpre¬
tati sumus. S quomͦ nomen anri & achab
samarie pͥncipũ ad ierłm ce uida. sub qͦrũ
nominib iuterpͥtat᷑ eccłia possit referri.
ñ satis in telligo. Ue mͥ quia factus sum
sicut qui colligit in audumno racemos
iundemie. Non ẽ botrus ad comedendũ.
Primitiuas ficus desiderauit anima mea.
Periit sc̃s de terra. & rectus in hominib

Expanded text:
tatibus eorum. Doctrina enim magistrorum tatibus eorum. Doctrina enim magistrorum nequam, non est doctrina Dei, sed adinventiones cordis illorum. Et tradam te in perditionem, ut pereas juxta id quod haeretica es. Et habitatores tuos in sibilum, vel ut pastoris boni juxta Zachariam sequaris sibilum, dicentis: Sibilabo eis, et congregabo eos, quia redemi eos . Vel certe in sibilum draconis, id est, in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat , et correpti discant non blasphemare . Et hoc totum patientur, ut intelligant errorem suum, quod omniumEcclesiam retulisse, quae nos super haeresibus interpretati sumus. Sed quomodo nomen Amri et Achab, Samariae principum, ad Jerusalem et Judam, sub quorum nominibus interpretatur Ecclesia, possit referri, non satis intelligo. 512 Vae mihi, quia factus sum sicut qui colligit in autumno racemos vindemiae: non est botrus ad comedendum: primitivas ficus desideravit anima mea. Periit sanctus de terra, et rectus in hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
x ñ saluabis. ce quic̃q saluati fuernte
gladio tradent᷑. T̃uo te ait uidicio dcl¬
linquam. & postquam multa querens nichil
reppereris. intelligens errorẽ tuũ iudebis te
exuniuersis dogmatib tius non posse salua¬
ri. Quicumq autẽ seputauerint satura¬
tos & ñ eiecti fuerint a te. nec comp̾hende¬
rint ueritatẽ. tradentur gladio &e penis
erudientur. Seminabis gͦ otrib. & o pes¬
sima ciuitas. quã igni & iniquitate. et
contumeliis. & statera dolosa. & sacculo
fraudulento heretici exstruunt. & ñ me
cognito ne habeas discipłos neoleo tuo
legituna popłi mei. siue amri. & omĩa
oꝑa domus achab. eoꝵ qui in heresibus
patriarche. et pͥncipes extiterunt qͦs pos¬
sumus uł ad contrarias referre uirtu¬
tes. uł ad heresiarchas ut fuit marcion
et basilides. & nuꝑ arrius. & eunomuis.
Et ambulastis in uoluntatib eoꝵ amri.
iudelicet & achab. Pulchreq inuolun¬

Expanded text:
alvati fuerint, alvati fuerint, gladio tradentur. Tuo te, ait, judicio derelinquam; et postquam multa quaerens, nihil repereris, intelligens errorem tuum, videbis, te ex universis dogmatibus tuis non posse salvari. Quicumque autem se putaverint saturatos, et non ejecti fuerint a se, nec comprehenderint veritatem, tradentur gladio, et poenis erudientur. Seminabis ergo, o tribus, et o pessima civitas, quam igne, et iniquitate et contumeliis et statera dolosa, et sacculo fraudulento haeretici exstruunt; seminabicognito, ne habeas discipulos, ne caput legitima populi mei, sive Amri, et omnia opera domus Achab, eorum qui in haeresibus patriarchae, et principes exstiterunt. Quos possumus, vel ad contrarias referre virtutes, vel ad haeresiarchas, ut fuit Marcion et Basilides, et nuper Arius, et Eunomius. Et ambulastis in voluntatibus eorum, Amri videlicet et Achab. Pulchreque ait, in volun
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cũ precipiat dñs. non erite insacca¬
lo tuo pondus grande. & minꝰ. hi curpis
lucri grã semꝑ ꝑsonã accipiunt in uidi¬
cio & in eadem causa diuides ac paupes
ñ uixta negotiũ. s iuxta facultatum
diuersitatẽ alit̾ atq alit̾ iudicant. & li¬
bitatores ciuitatis sue quã prauis dogra¬
tib ꝑuersaq doctrina a se ornari pitas
locuntur mendatiũ. & ponunt in extil¬
sum os suũ. & simplicitatẽ eccłastici ppłi
despiciunt. Unde clementissimus d̾s non
eos pariter ꝑcutit. s paulatim ꝑ plagas
nititur cõmonere dicens. & ego incipiã
de ꝑcudere ꝑditione ꝓpter peccata tua.
Et est sensus. Ociuitas quã heretic uoł
extruere. ꝑcutiam te ut ꝑeas ñ in abolas¬
nem. s iuxta id qd̃ peccatrix es. Sequite
Comedes &e ñ saturaberis. Legunt enĩ eĩ
in telligunt. uescentesq sermonib sqͥ¬
turarum. ueritatis in opia patiuitus¬
famẽ. Et eiciã inquit ce. & apprehenaes

Expanded text:
Nam cum praecipiat Dominus: Non erit in saccuNam cum praecipiat Dominus: Non erit in sacculo tuo pondus grande et minus : hi turpis lucri gratia semper personam accipiunt in judicio, et in eadem causa divites ac pauperes, non juxta negotium, sed juxta facultatum diversitatem, aliter atque aliter judicant; et inhabitatores civitatis suae, quam pravis dogmatibus, perversaque doctrina a se ornari putant, loquuntur mendacium, et ponunt in excelsum os suum, et simplicitatem Ecclesiastici populi despiciunt. Unde clementissimus Deus non eos pariter percutit, sed paulatim per plagas nititur commonere, dicens: Et ego incipiam te percutere perditione propter peccata tua; et est sensus: O civitas quam haeretici volunt exstruere, percutiam te, ut pereas, non in abolitionem, sed juxta id quod peccatrix es. Sequitur: Comedes, 511 et non saturaberis. Legunt enim, et non intelligunt; vescentesque sermonibus Scripturarum, veritatis inopiam patiuntur. Et ejici