comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Molliti stͥ sermones eiꝰ suꝑ oleũ. ipsi aũ st̃
iacula. Et aꝑtiꝰ in eccłiaste. Si mordeat
facere possũ: Ad excusandas excusatiões
in peccatis. ista p̾tendimꝰ. Xp̃c arte ñ de
luditur. Nequaꝗͣ mea: s apłi sententia
est. Nolite errare: deus ñ irridet᷑. Ille in
corde: nos uidemꝰ in facie. Salomon loqui¬
tur in ꝓu̾biis. Uentꝰ aquilo dissipat nube ᷤ.¬
⁊ uultus tͥstis linguas detrahentiõ. Sĩc̃
enĩ sagnta si mitat᷑ cont᷑ durã materiẽ.
ñ nũ quã in mittentẽ reu̾tit᷑. ⁊ uulnerat
uulnerantẽ: illudq cõplet̾. facti ft̃ mͥ in
arcũ praub: ⁊ alibi. qͥ mittit in altũ la¬
pidem. recidet in caput eiꝰ: ita detractor
cũ tristẽ faciẽ uidit audientis. immo
ne audientis quide. s obturantis aureᷤ
suas ne audiat sanguinis uidiciu: ilico
conticescit. Pallent uultꝰ: herent labia:
saluia siccat᷑. Unde ide uir sapiens: eũ

Expanded text:
molliti sunt sermones eius super oleum et ipsi sunt molliti sunt sermones eius super oleum et ipsi sunt iacula et apertius in Ecclesiaste: si mordeat facere quid possum?\' ad excusandas excusationes in peccatis ista praetendimus. Christus arte non luditur. nequaquam mea, sed apostoli sententia est: nolite errare; deus non inridetur. ille in corde, nos uidemus in facie. Salomon loquitur in Prouerbiis: uentus aquilo dissipat nubes et uultus tristis linguas detrahentium. sicut enim sagitta, si mittatur contra duram materiam, nonnumquam in mittentem reuertitur et uulnerat uulnerantem illudque conpletur: facti sunt mihi in arcum prauum et alibi: qui mittit in altum lapidem, recidet in caput eius, ita detractator. cum tristem faciem uiderit audientis, immo ne audientis quidem, sed obturantis aures suas, ne audiat iudicium sanguinis, ilico conticescit, pallet uultus, haerent labia, saliua siccatur. unde idem uir sapiens: cum
Abbreviated transcription (Latin):
rugata. duob digitis concrepabat.
hoc signo ad audiendũ discipulos ꝓ uo¬
cans. Tunc nugas meras fundere: et
adu̾sũ singulos declamare. Criticũ di¬
ceres esse longinũ. censorẽq romanȩ
facundiȩ. notare que uellet ⁊ de sena¬
tu doctorũ excludere. Hic bñ nũmatꝰ
plus placebat in prandiis. Nec mirũ.
qui multos increpare solitꝰ:multũ in¬
strepentium garrulorum. procedebat
in publicũ. intꝰ nero. foris cato. totuos
ambiguus. ut ex contrarus di̾sisq
naturis unũ monstrũ. nouãq besti¬
am diceres ẽẽ cõpactam: uixta illud
poeticũ. pͥma leo. postrema draco. me¬
dia ipsa chymera. Nũqũa gͦ tales ui¬
deas: nec huiuscemodi hõib applicẽ¬
ris : nec declines cor tuũ in uerba ma¬
liciȩ: ⁊ audias sedens adu̾sus fr̾em
tuũ detra hebas. ⁊ aduersus filiũ matris
tue ponebas scandalũ. Et iterũ. Filu ho¬
minũ. dentes eoꝵ arma ⁊ sagite & alibi

Expanded text:
rugata duobus digitulis concrepabat rugata duobus digitulis concrepabat hoc signo ad audiendum discipulos prouocans. tunc nugas meras fundere et aduersum singulos declamare: criticum diceres esse Longinum censoremque Romanae facundiae notare, quem uellet, et de senatu doctorum plus placebat in prandiis. Nec mirum, si qui multos inescare solitustrepentium garrulorum, procedebat in publicum: intus Nero, foris Cato. Totus ambiguus, ut ex contrariis diversisque naturis, unum monstrum novamque bestiam diceres esse compactam, juxta illud poeticum: Prima leo, postrema draco, media ipsa chimaera. 19. Nunquam ergo tales videas, nec hujusmodi hominibus appliceris, nec declines cor tuum in verba malitiae, et audias: Sedens adversus fratrem tuum loquebaris, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum et iterum: filii hominum dentes eorum arma et sagittae et alibi:
Abbreviated transcription (Latin):
re meliores: qr in oĩ conditione et gͣ¬
du. optimis mixta st̃ pessima. Ne ad scri¬
bendũ cito ꝓsilias: ⁊ leui ducaris in sania.
Multo tempore disce qd̃ doceas. Ne cre¬
das laudatorib tius. immo irrisoribus
aur̃e non libent̾ accõmodes . qui cum te
adulationib fouerint. ⁊ quoda modo im¬
potem mentis effecerint: si subito respe¬
xeris. aut ciconiarũ dep̾hend ĩs pꝰ te colla
curuari: aut manu auriculas agitari
asini: aut estuantẽ canis ꝓtendi lingũa.
Nulli detrahas: nec in eo te sc̃m putes. si
ceteros laceres. Accusamꝰ sepe qd facimꝰ:
⁊ contra nosmet ipsos diserti. in nr̃a ui¬
cia inuehimͣ: mutt de eloquentib uidi¬
cantes. Testudineo grunninꝰ incedebat
ad loquendũ gradu: ⁊ ꝑ int̾ualla qued̾a
uix pauca u̾ba carpebat. ut eũ putareᷤ
singultire ñ ꝓloqͥ. et. tñ cũ m̃sa posita
libroꝵ exposuisset struẽ. ad ducto su¬
percilio. contractisq narib. ac fronte

Expanded text:
re meliores, quia in omni condicione et grare meliores, quia in omni condicione et gradu optimis mixta sunt pessima. Ne ad scribendum cito prosilias et leui ducaris insania. multo tempore disce, quod doceas. ne credas laudatoribus tuis, immo inrisoribus aurem ne libenter adcommodes, qui cum te adulationibus fouerint et quodam modo inpotem mentis effecerint, si subito respexeris, aut ciconiarum deprehendas post te colla curuari aut manu auriculas agitari asini aut aestuantem canis protendi linguam. nulli detrahas nec in eo te sanctum putes, si ceteros laceres. accusamus saepe, quod facimus, et contra nosmet ipsos diserti in nostra uitia inuehimur muti de eloquentibus iudicantes. testudineo Grunnius incedebat ad loquendum gradu et per interualla quaedam uix pauca uerba capiebat, ut eum putares singultire, non proloqui. et tamen, cum mensa posita librorum exposuisset struem, adducto supercilio contractisque naribus ac fronte
Abbreviated transcription (Latin):
re debeas. Neq uero peccantiũ duca¬
ris multitudine. ⁊ te pereuntiõ tur¬
ba sollicitet. ut tacitꝰ cogites. Quid gͦ:
Om̃s peribt̾ qͥ in urbib habitant: Ecce
illi fruontur suis reb: ministrant ec¬
cłus: adeunt balneas : ungenta ñ sper¬
nunt: ⁊ tñ in oiu ore ũsant᷑. Ad quod¬
⁊ ante respondi. ⁊ nc̃ breuit̾ responde¬
bo: me in p̾senti opusculo. ñ de cleri
cis disputare. s monacħu instituere.
Sc̃i st̃ clerici: ⁊ õiũ uita laudabilis.
Ita ergo age ⁊ uiue in monast̾io ut cle¬
ricus ẽe merearis : ⁊ ad olescentiã nob
la sorde cõmacules: ut ad altare xͥ qͣsi
uirgo de thalamo ꝓcedas: ⁊ habeas de
foris bonũ testimonis̾. Feminȩ quȩ no¬
men tuõ nouerint: uultũ nesciant.
Cũ ad ꝑfectam etatẽ ueneris : si t̾n ui¬
ta comes fuerit ⁊ te uł popłs. uel por¬
tifex ciuitatis in clericõ allegerint.
agito quȩ clerici fc̃. ⁊ int̾ ipsos secta¬

Expanded text:
re debeas. Neque uero peccantium ducare debeas. Neque uero peccantium ducaris multitudine et te pereurtium turba sollicitet, ut tacitus cogites: quid ? ergo omnes peribunt, qui in urbibus habitant? ecce illi fruclesiis, adeunt balneas, unguenta non spernunt, et tamen in omni flore versantur. Ad quod ante respondi et nunc breviter respondebo, me in praesentcis disputare, sed monachum instituere. sancti sunt clerici et omnium uita laudabilis. ita ergo age et uiue in monasterio, ut clericus esse merearis, ut adulescentiam tuam nulla sorde conmacules, ut ad altare Christi quasi de thalamo uirgo procedas et habeas de foris bonum testimonium feminaeque nomen tuum nouerint, uultum nesciant. cum ad perfectam aetatem ueneris, si tamen uita comes fuerit, et te uel populus uel pontifex ciuitatis in clerum adlegerit, agito, quae clerici sunt, et inter ipsos secta
Abbreviated transcription (Latin):
rere ñ possunt: mutatisq nõib insti¬
toꝵ eade exercent cõmertia: ñ uictum
scłi hõies emolum̃ta sectantes. Et priꝰ qui¬
dem ab edilib quos ãgorãnomõs greci ap¬
pellant. uendentiũ cõercebatur rabies: nec
erat impune peccatũ. H̾c aut sub religi¬
onis titulo exercentur inuista cõpendia:
⁊ honor nõis xp̃iani. fraudem magis fac̃
quam pati.tur. Quodq pudet dicere. s
necesse e̾ ut sic saltẽ ad nr̃m erubescamꝰ
dedecus. publice extendentes manꝰ. pan¬
nis aurũ tegimꝰ:⁊ contra om̃iũ opinionẽ
plenis sacculis morim᷑ diuites. qui qͣsi
pauperes uiximꝰ. Tibi cũ in monaste¬
rio fueris hec facere ñ licebit. ⁊ inolescẽ¬
te paulatim consuetudine. qđ primũ
cogebaris. uelle incipies. ⁊ delectabit te
labor tuus: oblitꝰq p̾teritoꝵ semꝑ pͥo¬
ra sectaberis. ne quaꝗͣ considerans qͥd
alii mali faciant. s quid tu boni face¬

Expanded text:
rere non possunt, mutatisque nominibus instirere non possunt, mutatisque nominibus institorum, eadem exercent commercia: non victum saeculi homines emolumenta sectantes. et prius quidem ab aedilibus, quos dyoQavofiovg Graeci appellant, uendentium cohercebatur rabies nec erat inpune peccatum, nunc autem sub religionis titulo exercentur iniusta conpendia et honor nominis Christiani fraudem magis facit quam patitur. quodque pudet dicere, sed necesse est, ut saltim sic ad nostrum erubescamus dedecus, publice extendentes manus pannis aurum tegimus et contra omnium opinionem plenis sacculis morimur diuites, qui quasi pauperes uiximus. tibi, cum in monasterio fueris, haec facere non licebit et inolescente paulatim consuetudine, quod primum cogebaris, uelle incipies et delectabit te labor tuus oblitusque praeteritorum semper priora sectaberis nequaquam considerans, quid alii mali faciant, sed quid boni tu face
Abbreviated transcription (Latin):
nichil de pristina conu̾satione mutar̃t.
Res familiaris magis aucta quã ĩmino
ta: ead̾e minist̾ia serubloꝵ. ide apparatos
conuiuii. In uitro ⁊ platella fictili. au¬
rũ comedit᷑: ⁊ int̾ turbas & examina mi¬
nistroꝵ nom̃ sibi uendicant solitarui. Ꝙ
ueropauꝑe ᷤᷤ st̃ ⁊ tenui substantiola ui¬
denturq sibi scioli. pomparũ ferculis
similes ꝓcedunt ad publicũ ut caninam
exerceant facundiã. alii sublatis in altũ
humeris. ⁊ intra se nescio quid cornican¬
tes. stupentib q in t̾rã oculis. tum̃tia
uerba trutinant  ut si p̾conẽ ad dide¬
ris. putes incedere p̾fecturã. St̾ qͥ humo¬
re cellularũ. immoderatisq ieuinus. te¬
dio solitudinis ac nunia lectione dũ die¬
b ac noctib aurib siuis ꝑsonante u̾tun¬
tur ĩ melancoliã: ⁊ hy pocratis magisfo.¬
mentis. qua nr̃is monitis indigent. Ple¬
riq artib ⁊ negotiationib pristinis ca¬

Expanded text:
nihil de pristina conuersatione mutarunt. nihil de pristina conuersatione mutarunt. res familiaris magis aucta quam inminuta est; eadem ministeria seruulorum, idem apparatus conuiuii; in uitro et patella fictili aurum comeditur et inter turbas et examina ministrorum nomen sibi uindicant solitarii. qui uero pauperes sunt et tenui substantiola uidenturque sibi scioli, pomparum ferculis similes procedunt ad publicum, ut caninam exerceant facundiam. alii sublatis in altum humeris et intra se nescio quid cornicantes stupentibus in terram oculis tumentia uerba trutinantur, ut, si praeconem addideris, putes incedere praefecturam. sunt, qui humore cellularum idio solitudinis, ac nimia lectione, dum diebus ac noctibus auribus suis personant, vertuntur in melancholiam, et Hippocratis magis fomentis, quam nostris monitis indigent. Plerique artibus, et negotiationibus pristinis ca
Abbreviated transcription (Latin):
pensũ ꝑsoluas: subiciaris cui ñ uis:
lassus ad stratũ uenias: ambulansq
dormites: nec dũ expleco somno surge¬
re cõpellaris. Dicas psalmũ in ordine
tuo: in quo ñ dulcedo uocis s m̃tis affec¬
tus querat᷑: scribente apło. psallam sp̃o.
ꝑsallam ⁊ m̃te: et. cantantes in cordi¬
b ur̃is. Legerat enĩ e̾ẽ p̾ceptũ: psallite sa¬
passus inuiriã taceas: p̾positũ monaste¬
rii timeas ut dñm: diligas ut parentẽ:
credas tͥ salutare quicquid ille p̾ceperit.
Nec de maioris sententia uidices: ciuos
officii est obedire. ⁊ implere quȩ uissa ft̃
dicente moy se. Audi isrł ⁊ tace. Tantis
negotiis occupatꝰ. nullis uacab cogitati¬
onib: ⁊ dũ ab alio transis ad aliud. opꝰ¬
q succedit operi: illud solũ m̃te retine¬
bis. quod agere cõpelleris. Uidi ego quos¬
dam qui pꝰ quã renuntiauere scło. uesti¬
m̃tis dũ taxat ⁊ uocis ꝓfessione. ñ reb:

Expanded text:
pensa persolvas, subiciaris, cui pensa persolvas, subiciaris, cui lassus ad stratum uenias ambulansque dormites, necdum expleto somno surgere conpellaris, dicas psalmum in ordine tuo — in quo non dulcedo uocis sed mentis affectus quaeritur scribente apostolo: psallam spiritu, psallam et mente et: cantantes in cordibus uestris; legerat enim esse praeceptum: psallite sapassus iniuriam taceas, praepositum monasterii timeas ut dominum, diligas ut parentem, credas tibi salutare, quidquid ille praeceperit, nec de maioris sententia iudices, cuius officii est oboedire et inplere, quae iussa sunt, dicente Moyse: audi, Israhel, et tace. tantis negotiis occupatus nullis uacabis cogitationibus et, dum ab alio transis ad aliud opusque succedit operi, illud solum mente retinebis, quod agere conpelleris. Uidi ego quosdam, qui, postquam renuntiauere saeculo — uestimentis dumtaxat et uocis professione, non rebus —
Abbreviated transcription (Latin):
ta aĩalia. ⁊ ferarũ greges. ductores sequẽ¬
tur suos. In apib principes ft̃. Grues u
nam sequunt᷑. ordine litterato. Impe¬
rator unꝰ: uidex unꝰ ꝑuinciȩ. Roma ut
condita ẽ. duos fr̾s simul reges habere
ñ potuit: ⁊ parricidio dedicatur. In re¬
beccȩ utero: esau ⁊ iacob bella gessert̃. Sĩ¬
guli eccłiarũ ep̃i. singuli archiprb̃i. sin¬
guli archidiaconi: ⁊ om̃is ordo eccłiasticꝰ
nator: in domo unꝰ dñs: in quouis gras¬
di exercitu uniꝰ signũ spectat᷑: ⁊ ne plo¬
ra replicando fastidiũ legenti faciã: ꝑ
hȩc om̃ia ad illud tendit oratio. ut doce¬
am te ñ tuo arbitͥo dimiitendũ. s uiue
re in monasterio sub uniꝰ disciplina pa¬
tris. consortioq multoꝵ: ut ab alio discaᷤ
humilitatẽ. ab alio patientiã: hic te
silentiũ doceat: ille mansuetudinem.
Non facias quod uis: comedas quod iu¬
peris: uestiaris qd acceꝑis: operis tui

Expanded text:
ta animalia et ferarum greges ductores sequunta animalia et ferarum greges ductores sequunnum; quaere pacem et persequere eam. nam sequuntur ordine litterato. Imperator unus, iudex unus provinciae. Roma, ut condita est, duos fratres simul habere reges non potuit et parricidio dedicatur. In Rebeccae utero Esau et Iacob bella gesserunt. Singuli ecclesiarum episcopi, singuli archipresbyteri, singuli archidiaconi et omnis ordo ecclesiasticus nator, in domo unus dominus; in quamvis grandi exercitu unius signum expectatur. Et ne plura replicando fastidium legenti faciam, per haec omnia ad illud tendit oratio, ut doceam te non tuo arbitrio dimittendum, sed vivere debere in monasterio sub unius disciplina patris consortioque multorum, ut ab alio discas humilitatem, ab alio patientiam, hic te silentium, ille doceat mansuetudinem, non facias, quod vis, comedas, quod iuperis, vestiaris, quod acceperis, operis tui
Abbreviated transcription (Latin):
Grecus adolescens erat incenobio: qͥ nulla
abstinentia. nulla operis magnitudine
flãmã poterat carnis extinguere. Hutc
periclitantẽ: pat̾ monasterii hac arte
seruauit. Imperat ciud̾a uiro graui ut
uirgus atq conuitiis insectaret᷑ hõiem:
bantur qui contumeliã fecerat. Elere
ille contra m̃daciũ: quod nullus illiꝰ cre¬
deret ueritati. Solus pat̾ defensionẽ suã
callide opponere studebat ne abundanti¬
ori tristitia absorberet᷑ fr̃. Quid plura: Ita
annꝰ ductꝰ est. Quo expleco. int̾rogatꝰ ad¬
olescens suꝑ cogitationib pristinis. an
ad huc molestię aliquid sustineret: pape
tio di est. dicente ꝓpħa. & factꝰ est in pace¬
ta illud apłi. hospitalitatem ꝑsequentes:
ut ñ leui usitatoq sermone: ⁊ ut ita
loquar sũmis labus hospites inuitemꝰ:
s toto m̃tis ardore teneamꝰ: quasi aufe¬
rentes secũ de lucro nr̃o atq cõpendio.
Nulla ars absq magistro discit᷑. Etiã bru¬

Expanded text:
derim: Graecus adolescens erat in coenobio, qui nulla derim: Graecus adolescens erat in coenobio, qui nulla abstinentia al. continentia , nulla operis magnitudine flammam poterat carnis extinguere. Hunc periclitantem Pater monasterii hac arte servavit: imperavit cuidam viro gravi, ut jurgiis atque conviciis insectaretur hominem, uebantur, qui contumeliam fecerat. Flere ille contra mendacium, quod nullus crederet veritati: solus Pater defensionem suam callide opponere, ne abundantiori tristitia absorberetur frater. Quid multa? Ita annus ductus est: quo expleto, interrogatus adolescens super cogitationibus pristinis, an adhuc molestiae aliquid sustineret: papbet ?: hic si solus fuisset, quo adiutore suta illud apostoli: Hospitalitatem persequentes, ut non levi citatoque sermone et—ut ita loquar—summis labiis hospites invitemus, sed toto mentis ardore teneamus quasi auferentes secum de lucro nostro atque conpendio. Nulla ars absque magistro discitur. Etiam mu
Abbreviated transcription (Latin):
salutem: ne uaget᷑ ꝑniciosis cogitationi¬
b. ⁊ instar fornicantis i. erłm om̃i tras¬
seunti duaricet pedes suos. Dũ essem ix¬
uenis. ⁊ solitudinis me deserta ualla reñ.
incentira uicioꝵ. ardorẽ q naturȩ ferre
ñ poteram. Quȩ cũ crebris ieuinus frai¬
gerem: mens tñ hif cogitationib estua¬
bat. Ad quã edomandam. cuidam frat᷑
qui ex hebreis crediderat me in discipliña
dedi: ut pꝰ quintiliam acumina. ciceronis¬
q fluiuios. grauitatẽq frontonis. ⁊ leni¬
tatẽ plinu. alphabetũ discerẽ. stridentia
anhelantia q u̾ba meditarer. Quid ibila¬
boris insũpserĩ : quid sustinuerim diffieui¬
tatis: quotiens desperauerĩ. quotiens q
cessauerim: ⁊ contentione discendi rur¬
sum inceperim: testis ẽ conscientia tam
mea qui passus sũ. quã eoꝵ qͥ mecũ duxe
re uitã. E gr̾as ago dño: quod de amaris¬
simo semine litterarũ. dulces capio fryc

Expanded text:
salutem, ne uagetur perniciosis cogitationisalutem, ne uagetur perniciosis cogitationibus et instar fornicantis Hierusalem omni transeunti diuaricet pedes suos. Dum essem iuuenis et solitudinis me deserta uallarent, incentiua uitiorum ardoremque naturae ferre non poteram; quae cum crebris ieiuniis frangerem, mens tamen cogitationibus aestuabat. ad quam edomandam cuidam fratri, qui ex Hebraeis crediderat, me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina Ciceronisque fluuios grauitatemque Frontonis et lenitatem Plinii alphabetum discerem, stridentia anhelantiaque uerba meditarer. quid ibi laboris insumpserim, quid sustinuerim difficultatis, quotiens desperauerim quotiensque cessauerim et contentione discendi rursus inceperim, testis est conscmea qui passus sum, quam eorum qui mecum uitam duxerunt. Et gratias ago Domino quod de amariso semine litterarum, dulces fructus car
Abbreviated transcription (Latin):
bus: sariatur humꝰ: areolȩ ȩquo limite
diuidant᷑. in quib cũ holerũ iacta fue¬
rint semina uel plantę ꝑ ordinẽ posite.
aque ducant᷑ irrigue. ut pulcherrimoꝵ
uersuõ spectator assistas. Ecce supcilio
eliuosi tramitis undam elicit. illa cadeis
raucũ ꝑ leuia murm̃ saxa ciet: scatebͥs¬
q arentia temperat arua. Inserant᷑ u¬
fructuosȩ arbores uel gẽmis uel sureb¬
lis: ut paruo pꝰ tẽpore laboris tuidulcia
poma decerpas. Apiũ fabricare aluearia:
ad quas te miitunt salomonis ꝓu̾bia. ⁊
monasterioꝵ ordinẽ. ac regiã disciplinã
in paruis disce corporib. Texantur ⁊ fila
capiendis piscib: scribantur ⁊ libri: ut
et manꝰ operet᷑ cibos. ⁊ anuna lectione satb¬
retur. In desideriis ẽ om̃is ociosus. Egyptio¬
rum monasteria hunc t̾enent morem. ut
nullum absq opere ⁊ labore suscipiant.
ñ tam ꝓpt̾ uictꝰ necessaria. quã ꝓpt̾ aĩȩ

Expanded text:
bus, sariatur humus, areolae aequo limite bus, sariatur humus, areolae aequo limite diuidantur; in quibus cum holerum iacta fuerint semina uel plantae per ordinem positae, aquae ducantur inriguae, ut pulcherrimorum uersuum spectator adsistas: ecce supercilio cliuosi tramitis undam elicit, illa cadens raucum per leuia murmur saxa ciet scatebrisque arentia temperat arua. inserantur infructuosae arbores uel gemmis uel surculis, ut paruo post tempore laboris tui dulcia poma decerpas. apum fabricare aluearia, ad quas te mittunt Prouerbia, et monasteriorum ordinem ac regiam disciplinam in paruis disce corporibus. texantur et lina capiendis piscibus, scribantur libri, ut et manus operetur cibos et anima lectione saturetur. in desideriis est omnis otiosus. Aegyptiorum monasteria hunc morem tenent, ut nullum absque opere ac labore suscipiant, non tam propter uictus necessaria quam propter animae
Abbreviated transcription (Latin):
aut offerentẽ delicatos cibos renuendo
contristes: aut si acceperis oleũ igni ad
icias : ⁊ int̾ frequentiã puellarũ ꝑ diem
udeas quod noctib cogites. Numꝗͣ de
manu ⁊ oculis tuis: liber recedat. ẜ sal¬
teriõ discatur ad u̾bũ. Oratio sñi intͥntis¬
sione: uigil sensos. nec uagis cogitationi¬
b patens : corpꝰ parit̾ animꝰq tendat᷑ ad
dñm. Irã uince patientia: ama scientiã
scripturarũ: ⁊ carnis uicia non amabis.
Nec uacet mens tua uariis ꝑturbationi¬
b : quȩ si pecto: ri insiderint dñabunt᷑
tibi: ⁊ te deducent ad delictũ maximõ.
Fac ⁊ aliquid operis : ut semꝑ diabolus te¬
inueniat occupatũ. Si apłi habentes pote¬
statẽ de eugłio uiuere. laborabant mani¬
b sius ne quẽ grauarent: ⁊ aliis tribue¬
metere carnalia: curtu in usus tuossuc
cessura ñ prepares: Uel fiscellam texe
iunco: uel canistrũ lentis flecte uimini¬

Expanded text:
 offerentem delicatos cibos renuendo  offerentem delicatos cibos renuendo contristes aut, si acceperis, oleum icias et inter frequentiam puellarum per diem uideas, quod noctibus cogites. numquam de manu et oculis tuis recedat liber, psalterium discatur ad uerbum, oratio sine intermissione, uigil sensus nec uanis cogitationibus patens. corpus pariter animusque tendatur ad dominum. iram uince patientia; ama scientiam scripturarum et carnis uitia non amabis. nec uacet mens tua uariis perturbationibus, quae, si pectori insederint, dominabuntur tui et te deducent ad delictum maximum. fac et aliquid operis, ut semper te diabolus inueniat occupatum. si apostoli habentes potestatem de euangelio uiuere laborabant manibus suis, ne quem grauarent, et aliis tribuedebebant metere carnalia, cur tu in usus tuos cessura non praepares ? uel fiscellam texe iunco uel canistrum lentis plecte uimini
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam ineptos hõies demonũ pugnan¬
tiũ contrase portenta confing̾e: ut apd̾
imperitos ⁊ uulgi hõies miraculũ suifa¬
ciant. ut exinde sectent᷑ liicra. uidimꝰ
nup ⁊ planximꝰ cresi opes unius morte de¬
p̾hensas: urbis q stipes quasi in usus pau¬
perũ congregatas. stirpi ⁊ posteris derelic¬
tas. Tunc ferrũ qd latebat in ꝑfundo. so¬
ꝑnatauit aquȩ: ⁊ int̾ palmarũ arbores
my rrȩ amaritudo monstrata ẽ. Nec mi¬
rum.talem habuit ⁊ sociõ habuit ⁊ ma¬
gistrũ: qui egentiũ famẽ. suas fecit ẽe di¬
uitias: ⁊ miseris delicta. in suã miseriã
tenuit. Quoꝵ clamor tande ꝑuenit ad ce¬
lum. ⁊ patientissimas di uicit aures: ut
missus angłs pessimꝰ nabal carmeso dice¬
ret: stulte hac nocte auferent anim̃a tb¬
am a te. Quȩ p̾parasti. cuiꝰ ert̃: uolo gͦ
te ⁊ ꝓpt̾ causas quas supra exposuimbs
non habitare cũ matre: n p̃cipue ne¬

Expanded text:
quosdam ineptos homines daemonum obpugnanquosdam ineptos homines daemonum obpugnantium contra se portenta confingere, ut apud inperitos et uulgi homines miraculum sui faciant et exinde sectentur lucra. Vidimus nuper et planximus Croesi opes unius morte deprehensas urbisqperum congregatas stirpi et posteris derelictas. Tunc ferrum, quod latebat in profundo, super-natavit aquae et inter palmarum arbores Merrae amaritudo monstrata est. Nec mirum: talem et socium habuit et magistrum, qui egentium famem suas fecit esse divitias et miseris derelicta in suam miseriam tenuit. Quorum clamor tandem pervenit ad caelum et patientissimas Dei vicit aures, ut missus angelus pessimo Nabal Carmelio diceret: Stulte, hac nocte auferent animam tuam a te; quae autem preparasti, cuius erunt? Volo ergo te et propter causas, quas supra exposui, non habitare cum matre et praecipue, ne
Abbreviated transcription (Latin):
derit putat se alicuiꝰ ẽẽ mom̃ti. oblit̾ꝰ¬
q sui unde quo uenerit. intꝰ corde. fo¬
ris lingua uagat᷑. Iudicat contͣ apłi
uolunta tẽ alienos seruos: ad quod gu¬
la poposcerit porrigit manꝰ: dormit
quantũ uoluerit: facit quod uolue¬
rit: nullũ ueret᷑. Om̃s se inferiores pu¬
tat: crebriꝰq in urbib quã incellula
ẽ. ⁊ int̾ fr̃s simulat uerecundiã qͥ pla¬
tearum turbis collidit᷑. Quid igit᷑: Solt¬
tariam uit̾ã rep̾hendimꝰ : Minime : quippe
quã sepe laudauimꝰ. S de ludo monasteri¬
oꝵ huiꝰcemodi uolumꝰ egredi milites: qͦs¬
heremi dura rudĩta non t̾reant: qui spe¬
ciem conu̾sationis suȩ multo tẽpore dede¬
rint: qui om̃iũ fuerint minimi. ut pͥmi
om̃iũ fierent: quos nec esuries nec saturi¬
tas aliq̃n superauit: qui pauꝑtate leta¬
tur : quoꝵ habitꝰ. sermo. uultꝰ. incessus.
doctrina uirtutũ ẽ : qui nesciunt scd̃m

Expanded text:
derit, putat se alicuius esse momenti oblitusderit, putat se alicuius esse momenti oblitusque sui, unde quo uenerit, intus corpore lingua foris uagatur. iudicat contra apostoli uoluntatem alienos seruos; quod gula poposcerit, porrigit manus; dormit, quantum uoluerit, facit, quod uoluerit; nullum ueretur, omnes se inferiores putat ciebriusque in urbibus quam in cellula est et inter fratres simulat uerecundiam, qui platearum turbis conliditur. quid igitur? solitariam uitam reprehendimus ? minime, quippe quam saepe laudauimus. sed de ludo monasteriorum huiusce modi uolumus egredi milites, quos rudimenta, non terreant, qui specimen conuersationis suae multo tempore dederint, qui omnium fuerunt minimi, ut primi omnium fierent, quos nec esuries nec saturitas aliquando superauit, qui paupertate laetantur, quorum habitus, sermo, uultus, incessus doctrina uirtutum est, qui nesciunt secundum
Abbreviated transcription (Latin):
hostiã offeras xp̃o: ne miles antequ̾a ti¬
ro: ne priꝰ magist̾ sis a teqũa discipłs.
Non ẽ humilitatis meȩ. neq m̃surȩ.
rum quippiã sinistrũ dicere. Habeant
illi ordinem ⁊ gradũ suõ : quẽ si tenue¬
ris. quomodo tibi in eo uiuendũ sit. edi¬
tus ad nepotianũ liberdocere te pot̾it.
Ne monachi in cunabula moresq discr¬
timꝰ: ⁊ eiꝰ monachi qͥ liberalib studus e¬
ruditꝰ in adolescentia uigũ xͥ collo suo
imposuit. Primũ q tractandũ: utrum
debeas.Michi placet ut habeas sc̃oꝵ cos¬
tuberniõ: nec ipse te doceas. ⁊ absq doc¬
tore ingrediaris uiã quã nũqũã ing̾s
sus es. statĩq in partẽ alterã tibi decli¬
nandũ sit. ⁊ errori pateas. Nõ pluᷤ aut
minꝰ ambules qũa necesse ẽ: ne currens
lasseris: morãq faciens obdormias. Ir
solitudine cito surrepit suꝑbia: et si
parũp ieuinauerit. hominemq ñ ui¬

Expanded text:
hostiam offeras Christo, ne miles ante quam tihostiam offeras Christo, ne miles ante quam tiro, ne prius magister sis quam discipulus. non est humilitatis meae neque mensurae rum sinistrum quidpiam dicere. Habeant illi ordinem et gradum suum; quem si tenueris, quomodo tibi in eo vivendum sit, editus ad Nepotianum liber docere te poterit. Nunc monachi incunabula moresque discutimus, et ejus monachi, qui liberalibus studiis eruditus in adolescentia, jugum Christi collo suo imposuit. Primumque tractandum est utrum debeas. Mihi placet ut habeas sanctorum contubernium, nec ipse te doceas, et absque doctore ingrsus es, statimque in partem tibi alteram declinandum sit et errori pateas plusque aut minus ambules, quam necesse est, ut currens lasseris, moram faciens obdormias. in solitudine cito subrepit superbia et, si parumper ieiunauerit hominemque non ui
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere. ⁊ ñ uidere ad tẽpꝰ: ut semꝑ cum
xp̃o uideat. Anna samuelem. non sibis
tabernaculo genuit. Filii ionadab qui
uinũ ⁊ sicerã ñ bibebant. qui habitabas
in tentorus. ⁊ quas nox cõpulerat sedes
habebant: scribunt᷑ in psalmo qd primi
captiuitatẽ sustinueri nt: qui ob exer¬
citũ caldeoꝵ uastantẽ uideã urbem intͦi¬
re cõpulsi ft̃. Uiderint quid ãlii sentias:
unꝰ quisq eñĩ suo sensu ducit᷑: mͥ appidẽ
carcer: solitudo paradysus ẽ. Quid desi¬
deramꝰ urbiũ frequentiã: qui de singy¬
laritate censem̃: Moyses ut p̾esset popło
uideoꝵ: xl. annis eruditur in heremo. et¬
pastor oiuiõ. hominũ factꝰ est pastor. Apłi
de piscatione lacus genesar: ad piscationẽ
hominũ transiert. Tunc habebant patr̃e.
uirgã quid̾e in manu habentes. Hoc dico
ut etiã si clericatꝰ titillat te desideriũ
discas qdͣ possis docere: ⁊ rationabilem

Expanded text:
uiuere, non uidere ad tempus, ut semper cum uiuere, non uidere ad tempus, ut semper cum Christo uideat. Anna Samuhelem non sibi, sed tabernaculo genuit. filii Ionadab, qui uinum et siceram non bibebant, qui habitabant in tentoriis et, quas nox conpulerat, sedes habebant, scribuntur in psalmo, quod primi captiuitatem sustinuerint, quia exercitu Chaldaeorum uastante Iudaeam urbes introire conpulsi sunt. Uiderint, quid alii sentiant — unusquisque enim suo sensu ducitur —, mihi oppidum carcer est et solitudo paradisus. quid desideramus urbium frequentiam, qui de singulariuadraginta annis eruditur in heremo, pastor ouium hominum factus est pastor; apostoli de piscatione lacus Genesar ad piscationem hominum transierunt. tunc habebant patrem, uirgam quidem m manu habentes. hoc dico, ut, etiam si clericatus te titillat desiderium, discas, quod possis docere, et rationabilem
Abbreviated transcription (Latin):
głabitur castũ se habere cor: Astra ñ sufs
munda in conspectu dñi: quantomagis
hõies quoꝵ uita temptatio ẽ: Ue nobis:
qui quotiens concupiscimꝰ : totiens for¬
nicamur. In ebriatꝰ est inquit gladiꝰ me¬
us in celo: multo ampliꝰ in t̾ra. quȩ spi¬
nas ⁊ tͥbulos generat. uas electionis
in cuiꝰ ore xp̃c resonat. macerat corpꝰ su¬
um ⁊ subicit seruituti. ne aliiᷤ p̾dicans¬
lem carnis ardorẽ suȩ repugnare senten¬
tiȩ. ut qđ ñ uult hoc agere cõpellat᷑: ⁊ qͣsi
ium patiens uociferatur ⁊ dicit. miser ego
homo quis me liberabit de corpore mortiᷤ
huiꝰ et tu te arbitraris absq lapsu et
uulnere posse transire. nͥ õĩ custodia ser¬
uaueris cor tuũ. ⁊ cũ saluatore dixeris
mat̾ mea ⁊ fr̾s mei hist̾ qͥ faciunt uolun¬
tatem patͥs mei qui inceł ẽ: Crudelitas
ista. pietas ẽ. Immo quid tã piũ. quã sc̃ȩ
matͥ sc̃m filiũ custodire: Optat ⁊ illa te

Expanded text:
gloriabitur castum se habere cor? astra non sunt gloriabitur castum se habere cor? astra non sunt munda in conspectu domini: quanto magis homines, quorum uita temptatio est! uae nobis, qui, quotiens concupiscimus, totiens fornicamur. inebriatus est, inquit, gladius meus in caelo: multo amplius in terra, quae spinas et tribulos generat. uas electionis, in cuius Christus ore sonabat, macerat corpus suum et subicit seruituti et talem carnis ardorem suae repugnare sententiae, ut, quod non uult, hoc agere conpellatur, et quasi uim patiens uociferatur et dicit: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? et tu te arbitraris absque lapsu et uulnere posse transire, nisi omni custodia seruaueris cor tuum et cum saluatore dixeris: mater mea et fratres mei hi sunt, qui faciunt uoluntatem patris mei? crudelitas ista pietas est; immo quid tam pium, quam sanctae matri sanctum filium custodire? optat et illa te
Abbreviated transcription (Latin):
matrem habuit : pontificisq filiꝰ erat: ⁊
t̾̃n nec matris affectu. nec patͥs opib uince¬
batur. Ne in domo parentũ cũ ꝑiculo ui¬
ueret castitatis. iuiuebat in heremo: et
oculis desiderantib xp̃m. nichil aliud
dignabatur aspicere. uestis aspera. ⁊ona
pellicia. cibus locustȩ. melq siluestre:
om̃ia uirtuti ⁊ continentię p̾parata.Fi¬
lii ꝓpħarũ. quos monachos in ueteri le¬
gimꝰ testam̃ to. edificabant sibi casulaᷤ
prope fluen ta iordanis.: ⁊ turbis ⁊ ur¬
bibus derelictis : polenta. ⁊ herbis agresti¬
b uictitabant. Qũadui in patria tua es:
habeto cellulam ꝓ parady so. Uaria scrip¬
turarũ poma decerpe: his utere delicus.
harũ fruere cõplexui. Si scandalriat te
oculus. pes. manꝰ tua. ꝓice ea. Nulli par¬
cas: ut soli parcas animȩ tuȩ Quiderit¬
inquit dñs mulierẽ ad concupiscendũ eã:
iam mechatus est eam in corde suo. Quis

Expanded text:
matrem habuit pontificisque filius erat et matrem habuit pontificisque filius erat et tamen nec matris affectu nec patris opibus uincebatur, ut in domo parentum cum periculo uiueret castitatis. uiuebat in heremo et oculis desiderantibus Christum nihil aliud dignabatur aspicere. uestis aspera, zona pellicia, cibus locustae melque siluestre, omnia uirtuti et continentiae praeparata. filii prophetarum — quos monachos in ueteri legimus testamento — aedificabant sibi casulas propter fluenta Iordanis et turbis urbium derelictis polenta et herbis agrestibus uictitabant. quamdiu in patria tua es, habeto cellulam pro paradiso, uaria scripturarum poma decerpe, his utere deliciis, harum fruere conplexu. si scandalizat te oculus, pes, manus tua, proice ea. nulli parcas, ut soli parcas animae. qui uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. quis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ placent. Tu uͦ si monachꝰ ẽẽ uis. ⁊ ñ ui¬
deri: habeto curã rei familiaris. cui renũ¬
tiando hoc ẽẽ cepisti: s aĩe tuȩ. Sordes
uestiũ : candide m̃tis indicia sint. Uilis
tunica contẽptũ scłi ꝓbet: itadũtaxat
ne animꝰ tumeat: ne habitꝰ sermoq dis¬
sentiant. Balnearũ fom̃ta ñ queras. qui
calorẽ corporis. ieuinioꝵ cupis frigore ex¬
tinguere. Quȩ ⁊ ipsa moderata sint: ne
numia debilitent stomacħu: ⁊ maiorẽ re¬
fectionẽ poscentia. erũpant in cruditatẽ.
quȩ parens libidinũ ẽ. Modicus ac tẽpe¬
ratus cibus: & carni ⁊ aĩe utilis ẽ. Matr̃e
ita uide. ne ꝑ illam alias uidere cogaris.
quarũ uultus cordi tuo hereant: ⁊ tacitũ
uibat sub pectore uulnꝰ. Ancillulas quȩ
illi in obsequio st̃. ⁊ͥ scias ẽẽ in insidiis.
Quia quanto uilior earũ conditio: tanto
facilior runa ẽ. Et ioħes baptista sc̃am

Expanded text:
non placent. Tu uero, si monachus esse uis, non uinon placent. Tu uero, si monachus esse uis, non uideri, habeto curam non rei familiaris, cui renuntiando hoc esse coepisti, sed animae tuae. sordes uestium candidae mentis indicio sint, uilis tunica contemptum saeculi probet ita dumtaxat, ne animus tumeat, ne habitus sermoque dissentiat. balnearum fomenta non quaeras, qui calorem corporis ieiuniorum cupis frigore extinguere. quae et ipsa moderata sint, ne nimia debilitent stomachum et maiorem refectionem poscentia erumpant in cruditatem, quae parens libidinum est. modicus ac temperatus cibus et carni et animae utilis est. matrem ita uide, ne per illam alias uidere cogaris, quarum uultus cordi tuo haereant et tacitum uiuat sub pectore uulnus. ancillulas, quae illi in obsequio sunt, tibi scias esse in insidiis, quia, quantum uilior earum condicio, tanto facilior ruina est. et Iohannes Baptista sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
ta consortia. Noui ego quascdam ĩa ma¬
turioris etatis. ⁊ plerasq generis liber¬
tini adolescentib desectari. ⁊ filios que¬
rere sp̃ales: paulatĩq pudore superato.
ꝑ ficta matrũ nõia erũpere inlicentiã
maritalem. Alii sorores uirgines desert
externi ᷤ iudius copulant᷑. St̾ quȩ odert̃
suos: ⁊ ñ suoꝵ palpant᷑ affectu. Quaro
impatientia in dex animi. nullam reci¬
pit excusationẽ: ⁊ cassa impudicitiȩ uela¬
menta. quasi aranearũ fila di rũpit.
Uideas ñ nullos accinctis renb pulla
tunica. barba ꝓlixa. a mulierib ñ pose¬
discedere: sub eoðe manere tecto: simul in¬
ire conuiuia: ancillas. uiuenes habere in
ministerio: ⁊ p̾ter uocabula nuptiarum.
om̃ia ẽẽ mat̾monii. Nec culpa est nomi¬
nis xp̃iani: si simulator religionis in ui¬
cio sit. Quinĩmo confusio gentiliũ: cũ ea
uideant eccłus displicere. q̃ hõib bonis

Expanded text:
ta consortia. noui ego quasdam iam mata consortia. noui ego quasdam iam maturioris aetatis et plerasque generis libertini adulescentibus delectari et filios quaerere spiritales paulatimque pudore superato per ficta matrum nomina erumpere in licentiam maritalem. alii sorores uirgines deserunt et extraneis uiduis copulantur. sunt, quae oderunt suos et non suorum palpantur affectu, quarum inpatientia, index animi, nullam recipit excusationem et cassa inpudicitiae uelamenta quasi aranearum fila disrumpit. uideas nonnullos accinctis renibus, pulla tunica, barba prolixa a mulieribus non posiscedere, sub eodem conmanere tecto, simul inire conuiuia, ancillas iuuenes habere in ministerio et praeter uocabulum nuptiarum omnia esse matrimonii. nec culpa est nominis Christiani, si simulator religionis in uitio sit, quin immo confusio gentilium, cum ea uident ecclesiis displicere, quae omnibus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
qui ⁊ si isde teneatur criminib certe
in eo melior ẽ qd sua ei mala ñ placent.
Audio religiosam hab̃e te matrem. mul¬
toꝵ annoꝵ uiduã: q̃ aluit. q̃ erudibit
infantẽ: ⁊ pꝰ studia galliarũ quȩ uel
florentissima st̾.misit romã. ñ parcens
sũptib. ⁊ absentiã filii spe sustinens fu¬
turoꝵ. ut ubertatẽ gallici nitorẽq ser¬
monis. grauitas romana condiret: ne
calcarib in te. s frenis uteret᷑. Qđ̃ n in
disertissimis uiris greciȩ legimꝰ: qͥ asia¬
nũ tumorẽ attico siccabant sale. et lu¬
xuriantes flagellis uineas falcib repͥ¬
mebant. ut eloquentiȩ torcularia nos
uerboꝵ pampinis. s sensuũ quasi uua¬
rũ expressionib redundarent. Hanc tb
suspit e ut parentẽ: ama ut nutricẽ:
uenerare ut sc̃am: nec alioꝵ imiteris
exemplum. qui relinquunt suas. ⁊ alie¬
nas appetunt. Quoꝵ dedecus in ꝓpatulo
est: sub nõib pietatis querentiũ suspec¬

Expanded text:
qui, ut isdem teneatur criminibus, certe qui, ut isdem teneatur criminibus, certe in eo melior est, quod sua ei mala Audio religiosam habere te matrem, multorum annorum uiduam, quae aluit, quae erudiuit infantem et post studia Galliarum, quae uel florentissima sunt, misit Romam non parcens sumptibus et absentiam filii spe sustinens futurorum, ut ubertatem Gallici nitoremque sermonis grauitas Romana condiret nec calcaribus in te sed frenis uteretur, quod et in disertissimis uiris Graeciae legimus, qui Asianum tumorem Attico siccabant sale et luxuriantes flagellis uineas falcibus reprimebant, ut eloquentiae torcularia non uerborum pampinis, sed sensuum quasi uuarum expressionibus redundarent. hanc tu suspice ut parentem, ama ut nutricem, uenerare ut sanctam. nec aliorum imiteris exemplum, qui relinquunt suas et alienas appetunt, quorum dedecus in propatulo est sub nominibus pietatis quaerentium suspec
Abbreviated transcription (Latin):
quales custodes ht auaricia. Quorsuor
ista: Perspicuũ est. Si negociatores scłi
tanta sustinent ut ad incertas peritu¬
rasq diuitias ꝑueniant. ⁊ seruant cũ
animȩ discrimine quȩ multis pericłis
quesierunt: quid xp̃i negotiatori faci¬
endũ. qui uenditis om̃ib querit p̾cio¬
sum margaritũ. qui totis subȩ suȩ opi¬
bus emit agrui. in qͦ repperiat thesab¬
rum. quẽ nec fur effodere. nec satro poᷤᷤ¬
sit auferre: Scio me offensitrũ ẽẽ quã
plurimos. qui generalem de uitii di¬
sputationẽ in suã refert contumeliã:
⁊ dũ mͥ irascunt᷑. suã indicant consci¬
entiam: multoq peiꝰ de se quã de me
uidicant. Ego enim neminẽ nominabo:
nec ueteris comediȩ licentia. certas ꝑ¬
sonas eligam atq ꝑstringã. Prudentis
uiri ẽ ac prudentium feminarũ. dissi¬
mulare immo em̃dare qd in se intelli¬
gant. n indignari sibi magis qũã mͥ.
nec in monitorẽ maledicta congerere:

Expanded text:
quales custodes habeat auaritia. Quorsum quales custodes habeat auaritia. Quorsum ista ? perspicuum est. si negotiatores saeculi tanta sustinent, ut ad incertas perueniant periturasque diuitias, et seruant cum animae discrimine, quae multis periculis quaesierunt, quid Christi negotiatori faciendum est, qui uenditis omnibus quaerit pretiosissimum margaritum, qui totis substantiae suae opibus emit agrum, in quo repperiat thesaurum, quem nec fur effodere nec latro possit auferre? Scio me offensurum esse quam plurimos, qui generalem de uitiis disputationem in suam referant contumeliam et, dum mihi irascuntur, suam indicant conscieniudicant. Ego enim neminem nominabo nec veteris comoediae licentia certas personas eligam atque perstringam. Prudentis viri est ac prudentium feminarum dissimulare, immo emendare, quod in se intellegant, et indignari sibi magis quam mihi nee in monitorem maledicta congerere,
Abbreviated transcription (Latin):
mergatur exercitu: multis difficultatib
tant ferocissimȩ. Sẽꝑ solliciti. semꝑ arma¬
ti. totiꝰ anni uehunt᷑ cibaria: latentib
saxis uadisq durissimis plena st̃ om̃ia:
ita ut speculator ⁊ doctor in sũma mali
arbore sedeat. ⁊ inde regendȩ ⁊ circũ flec¬
tende nauis duc atũ predicat. Felixcur¬
sus est si pꝰ sex m̃ses supradicte urbis por¬
tas teneant. a quo se incipiat aperire oc¬
ceanꝰ. ꝑ quẽ uix anno ꝑpetuo ad indiam
ꝑuenitur : ⁊ ad gangẽ fluuiũ quẽ phy¬
son sc̃a scriptura cognominat. qui circuit
om̃em t̾ram euilat. ⁊ multa genera pig¬
mentoꝵ de parady si dicit᷑ fonte deue¬
here: ũbi nascit᷑ carbunculus. ⁊ smarag¬
dus. ⁊ margarita candentia. ⁊ uniones
quib nobiliũ feminarũ ardet ambitio.
montesq aurei quos adire ꝓpt̾ dracho¬
nes ⁊ gryphas. ⁊ imm̃soꝵ corpoꝵ mon¬
stra hõib ĩpossibile ẽ: ut ostendat᷑ nob

Expanded text:
mergatur exercitu, multis difficultatibus mergatur exercitu, multis difficultatibus tant ferocissimae. Semper solliciti, semper armati, totius anni vehunt cibaria. Latentibus saxis vadisque durissimis plena sunt omnia, ita ut speculator, et doctor in summa mali arbore sedeat, et inde regendae, et circumflectendae navis dictata praedicet. Felix cursus est, si post sex menses supradictae urbis portum teneant, a quo se incipit aperire Oceanus; per quem vix anno perpetuo ad Indiam pervenitur, et ad Gangem fluvium quem Phison Sancta Scriptura commemorat qui circumit totam terram Evila, et multa genera pigmentorum de paradisi dicitur fonte devehere. Ubi nascitur carbunculus, et smaragdus; et margarita candentia, et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio: montesque aurei, quos adire prones et gryphas et inmensorum corporum monstra hominibus inpossibile est, ut ostendatur nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
qui esuriens in uideis. cornelui saturat᷑ fide.⁊
famẽ incredulitatis eoꝵ gentiõ conũsione
restinguit: atq in uase eũgłioꝵ quadran¬
gulo qd de celo descendit ad t̾ras. docet᷑⁊
docet om̃s hõies posse saluari. Rursũꝰ qd̃
uiderat in specie candidissimi linte aminsᷤ
in suꝑna transfert᷑ ⁊ credentiũ turbã de
t̾ris in celũ rapit. ut pollicitatio dñi cõple¬
atur: beati mundo corde qm ipsi d̾m uide¬
bt̃. Totũ qd̃ app̾hensa manu insinuare tͥ
cupio. qd quasi doctꝰ nauta pꝰ multa nau¬
fragia. rudem conor instruere uectorẽ. il¬
lud est. ut in quo lrtore pudicitiȩ pẏra¬
tȩ sint noueris: ubi carybdis. ⁊ radix õi¬
um maloꝵ auaritia: ubi scillei canes
dentes inuicẽ consumamini: quomodo
in media tranquillitate securi. lybicis
interdũ uicioꝵ sẏrtib obruamͣ: quid ue¬
uenatoꝵ animaliũ desertũ huiꝰ scłi no
optandũ nobis ẽ ut uerus pharao cũ suo

Expanded text:
ui esuriens in Iudaeis Cornelii saturatur fide et ui esuriens in Iudaeis Cornelii saturatur fide et famem incredulitatis eorum gentium conversione restinguit atque in vase evangeliorum quadrangulo, quod de caelo descendit ad terras, docetur et discit omnes homines posse salvari. Rursumque, quod viderat, in specie eandidissimi linteaminis in superna transfertur et credentium turbas de terris in caelum rapit, ut pollicitatio domini conpleatur: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Totum, quod adprehensa manu insinuare tibi cupio, quod quasi doctus nauta post multa naufragia rudem conor instruere vectorem, illud est, ut, in quo litore pudicitiae pirata sit, noveris, ubi Charybdis et radix omnium malorum avaritia, ubi Scyllaei obtredentes invicem mutuo consumamini, quomodo in media tranquillitate securi Libycis interdum vitiorum Syrtibus obruamur, quid venenatorum animantium desertum huiusoptandum nobis est, ut verus Pharao cum suo
Abbreviated transcription (Latin):
ditus. Qd si infatuet᷑ foris ꝓicit᷑: in tantũ¬
q ꝑdit nõis dignitatẽ. ut ne in sterquili¬
niũ quiđe utile sit. quo solent credentiuar
arua condiri. ⁊ sterile animarũ solũ pin¬
guescere. Hȩc dicimꝰ. ut prima te fili rusti¬
ce fronte doceamꝰ magna cepisse. excelsa
sectari: ⁊ adolescentiȩ immo pubertatis
incentiua calcantẽ. ꝑfectȩ quide etatis
gradũ scandere: s lubricũ iter ee ꝑ qd in¬
grederis. Nec tantũ seqͥ głam pꝰ uictoriã:
quantũ ignominiã pꝰ riuna. Non mͥ nc̃
ꝑ uirtutũ prata ducendꝰ est ruiolus: nec
laborandũ ut ostenda tibi uarioꝵ pulchri¬
tudinẽ floꝵ. qͥd ĩse lilia habeat pͣitatis. qͥdro¬
sarũ u̾ecundia possideat. qͥd uiolȩ pͣpura ꝓmit¬
tat ĩ regno. qͥd rutilatiũ spondeat pictura gẽmaꝵ
Iã enĩ ꝓpicio dño stũa tenes: ĩa in tectũ at¬
q solariũ cũ petro apło conscendisti: qui

Expanded text:
ditus —, quod, si infatuetur, foras proicitur in tantumditus —, quod, si infatuetur, foras proicitur in tantumque perdit nominis dignitatem, ut ne in sterquilinio quidem utile sit, quo solent credentium arua condiri et sterile animarum solum pinguescere. haec dicimus, ut prima te, fili Rustice, fronte doceamus magna coepisse, excelsa sectari et adulescentiae, immo pubertatis, incentiua calcantem perfectae quidem aetatis gradum scandere, sed lubricum iter esse, per quod ingrederis, nec tantam sequi gloriam post uictoriam, quantam ignominiam post ruinam. Non mihi nunc per uirtutum prata ducendus es nec laborandum, ut ostendam tibi uariorum pulchritudinem florum, quid in se lilia habeant puritatis, quid rosarum uerecundia possideat, quid uiolae purpura promittat in regno, quid rutilantium spondeat pictura gemmarum. iam enim propitio domino stiuam tenes, iam in tectum atque solarium cum Petro apostolo conscendisti, qui
Abbreviated transcription (Latin):
no feliciꝰ: cui ꝓmittuntur regna ce¬
loꝵ. Nichil laboriosiꝰ: qui cotidie
de uita periclitatur. Nichil fortiꝰ: qui
iuncit diabolũ. Nichil imbecilliꝰ illo: qui a
carne superatur. Utriꝰq rei exẽpla st̾ pluri¬
ma. Lat credidit in cruce: ⁊ stat̾i meruit au
Iudas de apłatꝰ fastigio in ꝓditionis tartarõ
labitur : ⁊ nec familiaritate conuiuii. nec
intinctione buccelle. nec osculi gr̃a fran
gitur. ne quasi hõiem tradat. que filir di
nouerat. Quid samaritana uiliꝰ: Nõ solũ
ipsa credidit. ⁊ pꝰ sex iuros unũ inuenit
dñm: messiãq cognoscit ad fontẽ. quẽ in
templo uideoꝵ popłs ignorabat. s aurtor
fit multoꝵ salutis: ⁊ apłis em̃tib cibos.
esurientẽ reficit. lassũq sustentat. Quid
salomone sapientiꝰ: Attam̃ infatuatur a¬
morib feminarõ. Bonũ ẽ sal: nullũ q sa¬
crificiũ absq huiꝰ aspersione suscipitor.
Unde ⁊ apłs p̾cipit. Sermo ũr sit sale con¬

Expanded text:
no felicius, cui promittuntur regna caelorum; nihil laboriosius, qui cotidie de vita periclitatur. Nihil fortius, qui vincit diabolum; nihil inbecillius, qui a carne superatur. Utriusque rei exempla sunt plurima. Latro credidit in cruce et statim meretur auIudas de apostolatus fastigio in proditionis tartarum labitur et nec familiaritate convivii nec intinctione buccellgitur, ne quasi hominem tradat, quem filium dei nouerat. quid Samaritana uilius? non solum ipsa credidit et post sex uiros unum inuenit dominum Messiamque cognoscit ad fontem, quem in templo Iudaeorum populus ignorabat, sed auctor fit multorum salutis et apostolis ementibus cibos esurientem reficit lassumque sustentat. quid Salomone sapientius ? attamen infatuatur amoribus feminarum. bonum est sal nullumque sacrificium absque huius aspersione suscipitur — unde et apostolus praecipit: sermo uester sit sale con
Abbreviated transcription (Latin):
epłas nouatiani. ut dũ scismaticiho¬
minis uenena cognoscimꝰ. libentiꝰ sc̃i
martyris cypriani bibamꝰ antidotẽ.
Misimꝰ interim tͥ. id÷ paulo seni pau¬
lum seniorem: in quo ꝓpt̾ simpliciores qͦsq
multũ in deiciendo sermone laborauimꝰ.
S nescio quomͦ etiã si aqua plena sit. tͣn

Expanded text:
epistulas Nouatiani, ut, dum scismatici hoepistulas Nouatiani, ut, dum scismatici hominis uenena cognoscimus. libentius sancti martyris Cypriani bibamus antidotum. misimus interim tibi, id est Paulo seni, Paulum seniorem, in quo propter simpliciores quosque multum in deiciendo sermone laborauimus. sed nescio quomodo, etiam si aqua plena sit, t