comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ obtinuit francoꝵ. Tiuic aut̃ &¬
beatͦ audo enꝰ ep̃e exortus enituit. Po
temꝑe defiuicto gundobaldo maioreᷤᷤ
d omis inclyto. dagobertus rex herche
tum itaq maiorem filiũ suũ in auster
una cũ pipino duce regnaturũ direx̃¬

Expanded text:
regnum obtinuit Francorum. Tunc et beatus Audoenus episcopus exortus enituit. Eo tempore defuncto Gundoaldo majore domus inclyto, Dagobertus rex Erconalrtum vero majorem filium suum in Auster, una cum Pippino duce, direx
Abbreviated transcription (Latin):
ãssus cũ equo uelocissimo tͣnsnatauit.¬
& ferus ut erat corde berto aldũ ꝑse¬
quebat᷑. francoꝵqͦ exercit᷑ sequens
ꝑsequens berto aldũ. decertabatuual
p̃ualueris adu̾sum me: om̃s homines
dicent. qd̾ seruũ tuum gentilẽ bertoal¬
rumor magnus in ciuictis gentib au¬
diet᷑. qd̾ fortissimus rexfrancoꝵ a seruo
suo int̾fectus ÷. Rex nequaqͣm adqͥeuit

Expanded text:
gressus cum equo velocissimo, transnatavit, ferus ut erat corde, Berthoaldum persequebatur. Francorumque exercitus sequens persecutus Berthoaldum, certabat valdpraevalueris adversus me, sic omnes homines dicent, quod servum tuum Berthoaltunc rumor magnus in cunctis gentibus audietur, quod fortissimus rex Francorum a servo sit interfectus'. Rex autem nequaquam adquievit
Abbreviated transcription (Latin):
guudobaldus nobilis maior
domus in aula regis. uire gregius
niuis. ad omĩa sollers atq u̾sutus.
Quem rex adultum una cũ pipino
duce in auster regnaturũ direxit.

Expanded text:
Gundobaldus nobilis, major domus in aula regis, vir egregius nuus, ad omnia solers atque versutus. Quem rex adultum una cum Pippino duce in Auster regnaturum direxit.
Abbreviated transcription (Latin):
ait̾ea uͦ monachi cenobii cassimensis
auctore karlomanno cuiꝰ supͣmemini¬
mꝰ romã uener̃t̃. rogantes ⁊ achariam
romanum pontificẽ. ut litteras pipi¬
no regi francoꝵ dirigeret. quatinus
beatissimi corpis benedicti qd̾ floria¬
censes monachi furtim sͥ uendicaue¬
rant. auito restiniat loco. Quib ro¬
manꝰ pontifex annuens. ꝑ eundẽ kar¬
lomannũ ep̃is francie studuit scͥbere

Expanded text:
s auctoritate Karlomanni, cujus supra meminimus, Romam venerunt, rogantes Zachariam magnum pontificem, ut litteras Pipino Francorum regi dirigeret, quatinus beatissimi corpus Benedicti, quod Floriacenses monachi furtim sibi vendicaverant, avito restituat loco. Quibus Romanus pontifex annuens, per eundem Karolomannum episcopis Franciae studuit scribere,
Abbreviated transcription (Latin):
rex burgundie erat pulcher & stre¬
nuus. & callidus nunis. Qui ꝑ con¬
siliũ auie sue brunhildis exercitum
maximũ exbuigundia congregans.
contra lothariũ patruelem suũ ueñ.
Qd̾ lotharius audiens cõmoto francoꝵ
exercitu: contra eũ festinus ꝑrexit.
hominũ cadauerib repletꝰ. aqua
ipsa penitꝰ currere ñ ualeret p̾mul
certamine usus fuit angłs dñi eua¬
ginato gladio suꝑ ppłm ipsum. Locha¬
rius autẽ rex lesum cernens exercitũ
suũ: in fugam dilapsus secꝰ fiuuiũ

Expanded text:
pulcher et strenuus atque callidus nimis. Qui per consilium aviae suae Brunhildae hostem maximum ex Burgundia congregans, contra Chlotharium patruelem suum direxit. Chlotharius haec audiens, commoto Francorum exercitu, contra eum festinus perrexithominum cadaveribus repletus, aqua ipsa penitus currere non valeret  Alcertamine visus fuit angelus Domini evaginato gladio super populum illum. Chlotharius autem rex cernens laesum exercitum suum, in fugam dilapsus, secus fluvium
Abbreviated transcription (Latin):
ex regina natꝰ erat. nomine teod̾icꝰ.
Quẽ eum auia sua brunhilde ĩbur¬
gundiam in regnũ guntranni regiᷤ
magni direxit. Co temꝑe mortuuis :
hildeb̾tꝰ rex iunior regnauitq annoᷤ

Expanded text:
ex regina nomine Theudericum. Ipsumque cum avia sua Brunichilde in Burgundiam in regno Guntramni regis magnis direxit. Eo tempore mortuus est Childebertus rex junior, regnavitque annos
Abbreviated transcription (Latin):
muttamus qui eum int̾ficiat: & p̃¬
cones clament qd̾ insidie st̃ hildebͥ¬
ti. Illo qͦ. mortuo noscũ filio meo reg¬
nabimus. factum ẽ autẽ ininitio
noctis reuertente hilꝑico rege de ue¬
natione quida pueri adulatores in¬
ebriati uino. a fredegiuide miss dũ
de eqͦ descenderet ꝑgentib ꝑsonis
mauert̃q adulatores qͥs regina mise¬
r̃t hec hildeberti regis austrasioꝵ suꝑ
dñm nr̃m. Tunc exercitꝰ huc illucq
discurrens. cũ nichil inuenissent:
reu̾si sunt ad ꝓpria. Mathulfus itaq
siluanectensis ep̃e qui in ipso palatio
gunde regina uł reliqͥs comitan¬

Expanded text:
mittamus qui eum interficiat: et praecones clament, quod insidiae sunt Childeberti. Illo quoque mortuo nos cum filio meo nemus. Factum est autem in mitium noctis, revertente Chilperico rege de venatione, quidam pueri adulatores inebriati vino a Fredegunde missi, dum de equo descenderet, pergentibus reliquis autem insidiatores, quos regina miseunt haec Childeberto rege Austri super dominum nostrum'. Tunc exercitus huc A. illucque discurrentes, cum nihil invenissent, reversi sunt ad propria Silvanectensis episcopus, qui in ipso palatio gunde regina vel reliquo exerci
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ sublimib accepiss inba¬
silica sc̃ĩ Gereonis mr̃is. uisumei
fuit qd̾ ꝑcussus fuss in lat̃e dolose
At ille ait. Ouseruate ostia. nescioa
sit. Cumq reuoliussent uestim̃¬
ta eius nichil aliud iuuener̃t̃. nisi
signũ paruulũ purpureũ. Inde

Expanded text:
Francorum sublimibus accepisset in basilica sancti Gereonis martyris, visum fuit ei quod percussus fuisset in latere dolose. At ille ait: Observate ostia, nescio qsit. Cumque revolvissent vestimenta ejus, non aliud invenerunt, nisi signum parvulum purpureum. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoto exercitu inburgundiam
Tunc adunato agnine francoꝵ
ẽẽ morte tͣpissima. Tunc iubente lo
thario rege in camelũ leuata. & per¬
dissipatis menbris obiit. Ad postre¬

Expanded text:
commoto exercitu in Burgundiam Tunc adunato agmine Francorum m morte turpissithario rege in camelo levata, dissipatis membris obiit. Ad extre
Abbreviated transcription (Latin):
consilium. Cũ autẽ denuntiatum
fuiss placitũ. quadie ad p̃liandũ
in loco nuncupato truncia ĩpago
suessi onico conuenirent: illa sicut
consilium dederat de nocte consur¬
gens cũ armoꝵ apparatu cũ ramis
in manib uł reliqua que suꝑiꝰ dixi¬
mus. ascensis eqͥs lothariũ paruulũ
regem in brachio uehitans usq ad trũ¬
cia ꝑuenert̃. Ciun aũ custodes hostiũ
austrasioꝵ ramos siluaꝵ quasi ĩ mon¬
tib in agmuine francoꝵ cernerent.
campestria erant. qͣm̾ nunc siluaᷤ
cernimus: At ille irridens enim di¬

Expanded text:
ium. Cum denunciatum fuisset placitum, qua die ad preliandum in loco nuncupante Trucia in paygo Suessionico convenire deberent, illa, sicut consilium dederat, de nocte consurgens, cum armorum apparatu, cum ramis in manibus vel reliqua quae superius diximus, ascensis equitibus, Chlothario parvolo rege in brachia vehitans, usque Trucia pervenerunt. Cum autem custodes hostium Austrasiorum ramis silvarum quasi in montibus in agmine Francorum cernerent et campestria erant, quomodo silvas cernimus?' Et ille inridens? di
Abbreviated transcription (Latin):
lytiregis pat̾ uͦ theodĩci regnũ francoꝵ
decidens ꝑ maiores domuᷤ cepit ordina¬
ri. quoꝵ pͥmus apud austrasiam pipi¬
nus reliqͥt filium grimoaldũ qͥ filiũ
pictauensi ep̃o detonsum sub custo¬
dia direxit. Qua ꝓpter idem grimo

Expanded text:
ti regis, patris vero Theoderici, regnum Francorum decidens per majores domus cepit ordinari; quorum primus apud Austriam Pipinus reliquit filiuPictavensi episcopo detonsum sub custodia direxit. Quapropter ipse Grimo
Abbreviated transcription (Latin):
s martuiꝰ fuga lapsus dolo hebroini¬
apd laudinũ clauatũ int̾ficit᷑. sipi¬
nusũ iaustrasiam rediit. ad quẽ er¬
menfridus francꝰ occiso hebroino fu¬
giens euasit. fuert̃ aut̃ maiores domꝰ
tuo teodĩco. clothariꝰ filius regnum
eiꝰ puerobtinuit. Quo de functo chil¬
deb̾tꝰ fr̃ eiuᷤ ei successit. Nordeberto
qͦ mortuo grimo aldꝰ pipini filius
maior domus effectꝰ ÷. Childeb̾tꝰ uͦ
suscepit dagob̾tus filius eiꝰ adhuc
puer. Quo temꝑe maiordomũ gri¬

Expanded text:
Sed Martinus fuga lapsus, dolo Ebroini Lauduno Clavato interficitur. Pipinus vero in Austriam rediit; ad quem Hermenfredus occiso Ebroino fugiens evasit. Fuerunt autem majores domus, ico, Clotharius filius ejus regnum puer obtinuit. Quo defuncto, Childebertus frater ejus successit. Hairberto quoque mortuo, Grimoldus Pipini Filius major domus efficitur; Childebertus vnum ejus suscepit Dagobertus filius ejusdem adhuc puer. Quo tempore Gri
Abbreviated transcription (Latin):
& filiis. tornacũ ciuitatẽ ing̾ssus ibi
se reclusit et cõmunuit. Sigebertꝰ
uͦ ciuitates illas que ultra parisius
sunt posite usq ro tomagũ accepit.
ci qui qͦnda ad hildeb̾tum seniorẽ
aspexerant. ad sigeb̾tum legationẽ
tornaco obsiderent. dicens se cum
exercitu eos ẽẽ secuturũ. Cui beat᷑
germanꝰ ep̃e dixit. Si abieris. et frẽm
tuũ int̃ficere nolueris. uuuis & uic¬
tor redies Sin aut̃ aliud cogitaueris:
morieris. Sic enĩ adñs ꝑsalomonem
ait. Foueam quã fr̃ĩ tuo parabis. ipse
cades in eam. Qd̃ ille audire neglexit.
supͣse statuunt. Tunc fredegundis
memor artium suarũ inebriauit
duos pueros teruanenses. dixitq eis.
Ite ad cuneum sigeberti simula¬
te ut supͣ uos eum regẽ eleuare debe¬
atis et int̾ficite eum. Si euadere po¬
teritis uiui. ego mirifice honorabo
uos et sobolemurãm. Si autẽ corrue¬
ritis: ego ꝓ uobis multas elemosinaᷤ¬
fero ut erant anumo & corde ad eũ

Expanded text:
ac filiis Turnacum civitatem ingressus, ibi ac filiis Turnacum civitatem ingressus, ibi se reclusit et communivit. Sighibertus vero civitates illas quae ultra Parisius sunt positae usque Rothomacum accepit. ci, qui quondam ad Childebertum seniorem aspexerant, ad Sighibertum legationem ta civitate Turnaco obsiderent, dicens se cum exercitu eos esse secuturum. Cui beatus Germanus episcopus dixit: Si abieris, et fratrem tuum interficere nolueris, vivus et victor redis; sin autem aliud cogitaveris, morieris. Sic enim Dominus per Salomonem ait: Foveam quam fratri tuo praeparabis, in eam cades. Quod ille audire neglexit.  regem eum super se statuunt. Tunc Fredegundis memor artium suarum inebriavit duos pueros Tarwanenses, dixitque eis: Ite ad cuneum Sigiberti, et assimulate ut eum supra vos in regem elevare debeatis, eumque interficite. Si evaderitis vivi, ego mirifice honorabo vos, et sobolem vestram; si autem corrueritis, ego pro vobis eleemosynafero ut erant corde, ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
hilꝑiei ꝑrexit burgundigalẽ urbem.
Ubicũ nullo inquietante resideret.
singulsus quidã a parte sigeberti nus
sus. cũ exercitu se suꝑ eũ obiecit. Qm
fugientem cum tubis & bucinis quasi
fugientẽ ceruũ insequebat᷑. Qͥ uix ad
patrẽ labens parisius ꝑuenit. Hilꝑi
cusqͦ: teo dob̾tum filiũ suũ seniorem
qͥ antea sigeb̾to iurauerat. ultrali
gundobaldũ ducẽ pugnauit. col
detraxit. clericos int̾fecit. inonaste¬
ria uiroꝵ deiecit. puellas delusit.
et cuncta deuastauit. fuitq eo tẽꝑe
stans. Qd audiens sigebertꝰ conuocatiᷤ
gentib illis que ultra rhenũ sunt:
parisius uenit. et contra frẽm suũ
ire disponit. mutens nuntios dunen¬
degisilũ & guntrannũ duces in capi¬
te dirigit. Qui cõmouentes exercitũ.
adu̾sus eũ ꝑgunt. Ille qͦ de relictus
asius cum paucis remansit. s tanĩ
adbellum ire ñ dubitauit. Uenien¬
tesq ad pugnam teo deb̾tus deuictꝰ
ꝓsternit᷑. mortuusq ÷ ib & ab nunul

Expanded text:
lem, et Burgundigalam urbem. Ubi cum nullo inquietante resideret, Sigulfus quidam a parte Sigiberti regis missus, cum exercitu se super eum objecit. Quem fugientem, cum tubis et buccinis quasi fugientem cervum insequebatur. Qui vix ad patrem labens Parisius pervenit. Chilpericus quoque Theudobertum filium suum seniorem, qui antea Sigiberto juraverat, ultra Li Gundoaldum ducem pugnavit; colldetrahit abolivit, clericos interfecit, monasteria virorum dejecit, puellarum deludit, et cuncta devastavit. Fuitque in illo llans. Quod audiens Sighibertus, convocans gentibus illis, quae ultra Renum sunt, Parisius venit et contra fratrem A. suum ire disponit, mittens nuncios Dunendeghiselum et Guntramnum duces in capite dirigit. Qui commoventes exercitum, ad versus eum pergunt. Ille e quoque derelictus a suis, cum paucis remansit, sed tamen ad bell um exire non dubitavit. Venientesque ad pugnam, Theudobertus devictus prosternitur mortuusque est ibi. Ab Aunulfo
Abbreviated transcription (Latin):
scilie& qd̾ contra fas & legẽ canoni¬
cam uxorẽ patrui sui accepisset.
ualde amarus factꝰ: et festinꝰ ad ip¬
sam urbemꝑrerit. Illiũ cũ cogno¬
uissent qd̾ eos seꝑari deceret. ad
basilicam sc̃i martini q̃ ẽ lignes
tabulis supͣ murũ constructa cõ¬
fugiunt. Rex uͦ illosingenio inde

Expanded text:
scilicet contra fas et legem canonicam uxorem patrui accepisset, valde amarus factus est, et festinus ad ipsam urbem perrexit. Illi vero cum cognovissent, quod eos separare decerneret, ad basilicam sancti Martini, quae est ligneis tabulis supra murum constructa, confugiunt. Rex vero cum eos per inge
Abbreviated transcription (Latin):
uitatẽ autẽ burgundie in basilica sc̃i
marcell mr̃is sepultꝰ ÷. Regnauit
redegundis itaq regina filiam
pulchra & ingeniosa nimis atq adul¬
tera. Landricꝰ erat tune in aula regis
ad uenationẽ exercendã de uilla ca
illa faciem suam ab luens aqua in
tans qd̾ landricꝰ eẽt ait. Quare sic fa¬
cis landrice: Respiciensq uidit qd̾¬
rexẽẽt: & expauit uehem̃ter. Rexu
numium tͥstis effectꝰ. inuenationẽ
prerit. fredegundis itaq uocauit
debeamꝰ. quia erastina cie ad torm̃ta
ualida exhibebim̃. E ait landric̾ cõ¬
Tam mala hora teuidert̃ oculimer :
consiliũ meum & faciamꝰ hanc rem.
& ñ moriem᷑. Cum rex deuenatiõe

Expanded text:
asilica sancti Marcelli martyris sepultus est. Regnavit Fredegundis itaque filiam pulchra, et ingeniosa nimis, atque adultera. Landericus quoque erat tunc in aula regis ad venationem exercendam de villa Calinsa illa caput suum abluens aqua in tans quod Landricus esset, ait. Quare sic facis, Landrice? Respiciens sursum rex esset; expavit vehementer. Rex vero nimis tristis effectus, in ipsa venatione perrexit. Fredegundis itaque vocavit debeas, quia crastina die ad tormenta valida exibimur'. Et ait Landericus, con'Tam mala hora te viderunt oculi mei! consilium meum, et faciamus hanc rem, et non moriemur. Cum autem rex de venatione
Abbreviated transcription (Latin):
peꝑit. quẽ lothariũ uocauert̃. Hic
abiit. Rursumq ad partem austri
quã ipse regebat acqͥsiuit. et sub tͥbu¬
to subiugauit. Tunc &̾̃ maxume dis¬
corchie int̾ hilꝑicum & hildebertum
nepotem suũ consurgebant. Inuita¬
bant enim eos ex ut̾sq partib frede¬
gundis ⁊ brunhildis. Co qͦ temꝑe mor

Expanded text:
erum, quem Chlotharium vocaverunt. Hic abiit, rursumque eam ad partem Auster, quam ipse regebat, acquisivit, et sub tributo subjugavit. Tunc etiam maximae discordiae inter Chilpericum et Childebertum nepotem suum consurgebant. Irritabantque eos ex utraque parte Fredegundis et Brunhildis. Eo quoque te
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa t̾ra illa uł loca ut fert᷑ morbida
sunt. erercitꝰ eiꝰ diu̾sis febrib uexa¬
bat᷑. Dicit᷑ &̃ t̃c temꝑis usq ticinum
accessisse ciuitatẽ in quã bucellum
direxit. Qui minori italia capta.
atꝙ uidi tione antedirti regis redac¬
ta maiorem petiit. In qua cont᷑bel¬
suarium multis uicib pugnans
uictoriam optinuit. Cũꝙ imꝑator
uidisset qd̾ belsuariꝰ crebrius uince¬
retur: a moto eo narsetem in eiꝰ loco
statuit. Belsuariũ ũ comitẽ stabuli
magna certamina gessit. captaq om̃i
italia usq ad mare t̃minum suũ di¬
latauit. Thesauros ũ magnos ad teodo¬
bertũ de italia direxit. Qd̾ cũ narses
imꝑatori innotesceret. imꝑator con¬
ductis precio gentib narseti solatiũ
misit. confugensq postea uictꝰ absces¬
sit. Deinde bucellemis siciliam occu¬
pauit. de qua &̃ tͥbura exigens regi

Expanded text:
quia terra illa vel loca, ut fertur, morbida sunt, exercitus ejus diversis febribus vexabatur. Dicitur etiam tunc temporis usque Ticinum accessisse civitatem, in qua Buccelenum direxit. Qui minori Italia capta, atque in ditionem antedicti regis redacta, majorem petiit. In qua contsuarium multis vicibus pugnans, victuriam obtenuit. Cumque imperator vidisset, quodBelsuarius crebrius vinceretur, amoto eo, Narsitem in eius lostatuit. Belsuarium vero comitem stabuli magna certamina gessit, captaque omni Italia, usque in mare terminum suum dilatavit. Thesauros vero magnos ad Theudobertum de Italia direxit. Quod cum Narsis imperatori innotesceret, imperator conductis pretio gentibus, Narsiti solatium misit. Confligensque postea victus abscessit. Deinde Buccelenus Siciliam occupavit, de qua etiam tributa exigens, regi
Abbreviated transcription (Latin):
ilꝑicus gͥ rex descͥptioneᷤᷤ
nouas & graues ꝑconsilium frede¬
gundis in onũ regno suo fieriussit.
Fro qua causa mult relinquentes ciui¬
tates illas et possessiones suas alia regna
petiert̃. dicentes sͥ melius esse ꝑegrina¬

Expanded text:
icus autem rex descriptiones novas et graves per consilium Fredegundis in cuncto regno suo fieri jussit. Pro qua causa multi relinquentes civitates illas vel possessiones proprias, alia regna petierunt, dicentes: Sibi melius esse peregrina
Abbreviated transcription (Latin):
fridus qͦ ꝑfugam lapsus uix euasit.
Franci autẽ cũ multa p̃da: et spolus
reuersi sunt. fuert̃ huic hermenfri
data fide hermenfrido regi. ad¬
tulpiacũ ciuitatẽ fecit eũ ad se uenire.
querent᷑ impulsus de ipso muro cor

Expanded text:
ue per fugam vix lapsus evasit. Franci autem cum multa praeda et spolio reversi sunt. Fuerunt autem Ermenfriddata fide Ermenfrido regi, Tulpiaco civitate eum ad se venire fecit. querentur, impulsus de muro ur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eam relinq̃re nollet: ꝑcussa uidicio
di mortua ẽ. Et ñ post multũ tempus
haribertꝰ &̃ rexmortiuis ÷ et in blauia
castello inbasilica scĩ romani sepultꝰ ÷
indignas sͥ urores acciꝑent. et ancillas
ad conuigium sͥ copularent. legationẽ
Trat enĩ puella elegans et pulchra atq
elꝰ ñ negans. cũ magnis thesauris p̃aic¬
to regi transmisit. Ille uͦ cũ magno ap¬
paratu & immenso gaudio eam acce¬
pit uxorẽ. Et qͥa arriane legi subiec¬
ta erat. p̃cepit eam rex in nomine
dens hilꝑicus rex cũ iam plures habe¬
ret urores. sororem ipsius brunhildiᷤ
noĩe sarsundam petiit. ꝑmittens per
Ipsa uͦ galsunda senior erat etate bru¬
nhilde. Hilꝑicꝰ uͦ rexcũ magno gau¬
dio eam in coniugios copulauit. Et
ipsamnomine sc̃e tͥnitatis baptitata.

Expanded text:
nollet, percussa a iudicio Dei, mortua est. 31. Non post multum tempus Charebertus rex mortuus est, Blavia castello in basilica sancti Romani sepultus. indignas sibi uxores acciperent et ancillas ad coniugium copularent, legationem Erat enim puella elegans opere, pulchra ac eius non denegans, cum magnis thesauris ipsius rege direxit. Ille quoque cum magno apparatu et inmenso gaudio eam accepit uxorem. Et quia Arriana lege subiecta erat, eam Sighibertus rex in nomine lpericus rex, cum iam plures haberet uxores, sororem Brunchildis nomine Galsuintam expetiit, promittens per Nam ipsa Galsuinta senior aetate erat de Brunchilde. Cbilpericus enim cum magno gaudio eam in coniugio suscepit, et A. ipsa in nomine sanctae Trinitatis baptizata,
Abbreviated transcription (Latin):
inꝰ. qͥd de eis agere debeamꝰ. Aut tondamꝰ
eos aut int̾ficiamꝰ. regnumq frĩs nr̃i pa¬
tͥs eoꝵ int̾ nos diuidamus. Misert̃ autẽ
ad reginã parisius archadiũ nobilem
urũ & industrium dolose dicentes.
Dic matri nr̃e ut mittat ad nos filios fr̃i
nr̃i nepotes nrõs ut eos reges constituamꝰ.
At illa credens hoc uerũ esse gaudens
ipsos eis tͣnsmisit. At illi statim remisert̃
arcadiũ ad reginam dicentes. Eece hic
sunt forpices. et hic gladius. Sic man¬
dant filii tui. Si uis eos tondere. an
gladio ꝑimi: remanda. Illa uͦ p̃ ninuo
dolore & amaritudine cordis cum la¬
crimis ait. Satis meundiq angustie
compͥmunt. Si regnare ñ deberent.
tiauit eis falsum dolose dicens. sic dic̃
regina. Magis uolo eos occidi: quã ton¬
dere. Nec mora &̃ app̃hendit lothariuᷤ
puerũ seniorẽ: ꝓiecitꝙ eũ ad t̾ram ac
deberti dicens flendo. Succre mͥpiissi¬
me pat̃. ne et ego pereã sic̃ fr̃ m̃s. Tunc

Expanded text:
d de eis faciamus. Aut tondamus eos, aut interficiamus, regnumque fratris nostri patris eorum inter nos dividamus. Miserunt autem ad reginam Parisius Arcadium, nobilem virum et industrium, dolose dicentes: Dic matri nostrae, ut mittat ad nos filios fratris nostri, nepotes nostros, ut eos reges constituamus. At illa credens hoc verum esse, gaudens ipsos eis transmisit. Illi vero statim remiserunt Arcadium ad reginam, dicentes: Hic sunt forfices, et ecce gladius. Sic mandant filii tui: Si vis eos tondere aut gladio perimere. Illa vero prae nimio dolore et amaritudine cordis cum lacrymis ait: Satis undique me angustiae comprimunt. Si regnare non debent, qtiavit eis dolose falsum, dicens: Sic dicit regina, Magis volo eos occidere, quam tondere. Nec mora etiam, apprehendit Chlotharius puerum seniorem, projecitque eum ad terram, acdeberti, dicens flendo: Succurre mihi, piissime pater, ne et ego peream sicut frater meus. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ: britannias petut. ibiq cũ cono¬
berto britannioꝵ rege ipse & uxor eiuᷤ
et filiȩ eiꝰ latuer̃t. Uiulhariꝰ aut̃ socer
eius turonis ad basilicam sc̃i martint
confugit. Tunc ipsa basilica ꝓpecca¬
to uulharii & uxoris eiꝰ succensa ÷. Qm
postea lotharius rex cũ stangno coo¬
ꝑiri ussit. et illam ea qua priꝰ fuerat

Expanded text:
petiit. Ibi cum Conober Brittanorum rege ipse et uxor eius et filiae eius latuerunt. Willecharius autem, socer eius, Toronis ad basilicam sancti Martini confugit. Tunc ipsa basilica per peccata Willecharii et uxoris eius succensa est. Quam postea Chlotharius rex ab stagno cooperire iussit
Abbreviated transcription (Latin):
mani dirig̃t. In quã ing̃ss: ipsam t̃rã
uastantes. succender̃t. int̾ficientes po¬
płm. cesar augustã ciuitatẽ circũdan¬
tes obsedert̃. Spłs autẽ qui ibidẽ obsestꝰ
tenebat᷑ indutꝰ ciliciis asꝑso capite ei¬
uere in tantã humilitatẽ ad dm conũsi
sunt: ut cũ tunica beati uincentii mr̃is
inuros ciuitatis psallendo c̾cũirent.
Mulieres &ẽ cuutatis similit̾ indute ni
bant eos aliqͥd maleficii gessisse. Tunc
app̾henso uo rustico de ciuitate in¬
trogabant eũ qͥd hoc eẽt. Quiait. dni¬
tunicã beati iuncentii mr̃is deportant.
et cũ ipsa ut eis dñs misereat᷑ exorant.
At illi dixert̃. Uade dic ep̃o ciuitatis
ut cũ fiducia ueniat ad nos nchil du¬
bitans. Ille u̾ cũ hec ep̃o nuntiasset. ip¬
se cũ munerib statim eis occurrit.¬
quias beati iuncentu mr̃is. At ille de¬
dit eistolam eiꝰ. Memorati gͣ regeᷤ acqͥ¬
sita maxima parte hispanie. cũ mul¬

Expanded text:
niam dirigunt. In qua ingressi, ipsa terra niam dirigunt. In qua ingressi, ipsa terra vastantes succendunt, interficientes populum. Cesaragustanam civitatem cumdantes, obsederunt. Populus quoque, qui ibidem obsessus tenebatur, induti ciliciis, asperso capite cinere, in tanta humilitate ad Deum conversi sunt, et cum tunica beati Vincenti martyris muros civitatis psallendo circuirent. Mulier es similiter indutae nigbant, eos aliquid maleficii esse. Tunc adprebensum unum rusticum de civitate, interrogant ei, quid hoc esset qutunicam Vincentii martyris deportant, et cum ipsa ut eis Dominus misereatur exorant. Et ille ait: Vade, dic episcopo civitatis ut cum fiducia veniat ad nos nihil dubitans. Ille vero cum haec episcopo nuntiasset, ipse cum muneribus statim occurritquias beati Vincenti daret. At ille dedit ei stolam eius. Tamen memorati reges, adquesita maxima parte Hispaniae, cum mul
Abbreviated transcription (Latin):
S lothildis hec audiens. beatimar¬
tini sepulchrũ adiit. ibiq moratiõe
ꝓstrata: tota uocte uigilans dep̃caba¬
consurgeret. Cumq uenissent cum
hostib magnis contra lotharium
ut sequenti die eum int̾ficerent. ma¬
ne facto in loco in qͦ erant congregati
cũ mimixtis fulgorib atq cuncta sub¬
uertit irruentib ymbrib. eũ toni¬
trius ualidis. Illi autẽ ꝓstrati in t̾ram
corruentes ces. grandinib ualidissi
tegm̃ eis remansit. nisi solus clypeus.
Et hoc maxime timebant ne ab igne
celest cremarent᷑. S equi eoꝵ ita di¬
spersi sunt: ut uix in uigesimo stadio
reppirent᷑. Multi ꝙ̃ dehis ñ st̃ uiuenti.
Tunc illi lapidib cesi et humo ꝓstra¬
ti penitentiam agentes ueniam p̃ca¬
bant᷑ a d̾o. eo qd̾ talia contrasangui¬
nen siuum facere uoluissẽt. Suꝑ lo¬
thariũ uͦ neq una quidẽ pluuie gut¬
nuntios. paceni & concordiam perie¬
r̃t. auadata in ꝓpria sunt reu̾s.
moto exercitu magno: in hispa¬

Expanded text:
s regina haec audiens, beati Martini sepulcrum adiit, ibique in oratione prostrata, tota nocte vigilans, deprecabaconsurgeret. Cumque convenissent cum hostibus magnis contra Chlotarium, ut sequenti die eum interficerent, mane facto in loco, in quo erant congregati,cum immixtis fulgoribus, atque cuncta subvertit, irruentibus imbribus cum tonitruis validis. Illi vero prostrati in terram corruentes, caesi grandinibus validis, tegumen remansit, nisi clypeus tantum, hoc maxime timentes, ne ab igne coelesti cremarentur. Sed et equi eorum ita dispersi sunt, ut vix in vicesimo stadio reperirentur. Multi etiam de his non sunt inventi. Tunc illi aut lapidibus caesi, aut humo prostrati, poenitentiam agentes veniam precabantur a Deo, quod talia contra sanguinem suum agere voluissent. Super Chlotarium vero neque una quidem pluviae gutnuntios, pacem et concordiam petierunt; qua data, ad propria sunt reversi.moto exercitu magno, in Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
ostħ theob̾tus egͥtans febri ualida
correptꝰ mortuus ÷. Regnauitq
annosxini. Regnũ eiꝰ in suꝑiorib frã¬
Lcis in auster theodo aldꝰ eiꝰ filiꝰ suscep̃.
Igit᷑ bone memorie głosissima lothil¬
Que cũ magno psallentium choro.
parisius deportata. ni saerario basili
sepulta ÷. Lothariꝰ itaq rex de diuer¬
sis mulierib uii. filios habuit. id÷ de
decora. et ipse eẽt nimis luxuriosus.
heregundem sororẽ eiꝰ in comugium
accepit. Teodo aldꝰ autẽ rex filius teo¬
de b̾ti regis in aust̃ egrotans febre ua¬
lida mortiuis ÷. regnauitq annos uii.

Expanded text:
tus aegrotans, febre valida correptus, mortuus est. Regnavitque annos 14. Regnum ipsius in superiores Francos in Auster, Theudoaldus filius ejus accepit. Igitur bonae memoriae gloriosissima ChrothilQuae cum magno psallentio Parisius deportata, in sacrario basilicsepulta est. Chlotharius quoque rex de diversis mulieribus septem filios habuit, id est, de et decora, et ipse esset nimis luxuriosus, Herigundem sororem ejus in conjugium accepit. Theudoaldus autem rex filius Theudoberti regis in Auster, aegrotans febre valida mortuus est; regna
Abbreviated transcription (Latin):
bertꝰ guutrãnꝰ. hilꝑicꝰ. atꝙ sigebertꝰ
diuisionẽ legitinã int̾ se feceruit.
Accepit namq harib̾tꝰ regnũ hildeb¬
q sedẽ constituit parisius. Gontrannꝰ
regnũ lodomiris accepit. et aurelia¬
nis sedẽ instituit. hilꝑicꝰ uͦ regnũ pa¬
tris sui lotharii accipiens. suessioni
ciuitati sedem staruit. Sigeb̾tꝰ aut̃ reg¬
remis ciuitatem.

Expanded text:
 Sigibertus,  Sigibertus, divisionem legitimam fecerunt. Accepitque Charibertus regnum Childeberti, sedemque constituit Parisius; Guntrannus regnum Chlodomeris accipiens, Aurilianis sedem instituit; Chilpericus vero regnum Clotarii patris sui accipiens, Suessionis civitate sedem statuit. Sigibertus autem regRemi
Abbreviated transcription (Latin):
głose sepeliuit. tribuens illicmul¬
tas facultates. Rex uͦ lothariꝰ ad be¬
ati martini sepulchrũ ab iit illuc di¬
utissime orans. ibiq multa inunera
largitus ÷ et ꝑ multas basilicas sc̃oꝵ
plurima dona tribuit.
ostħ dũ in coscilia silua uenatio¬
nẽ exerceret a febre ualida cor¬
ripit᷑. et ex inde cõpendiũ que ẽ pala¬
tiũ iullã regale adiit. Ubi dũ graui¬
Quid putatis qualis ÷ iste rex celestiꝰ.
qui tam magnos reges sic int̾fecisse¬
Obiit aut̃ anno l.iͦ. regni sui. Quem
iiii. filii sui cũ magno honore suessio
nis deferentes. in basilica sc̃i medar¬
di sepelier̃t. Hilꝑicus uͦ pꝰ patͥs sui
mortẽ thesauros qͥ in uilla brunaco
utiliores petiit. ipsosq mun̾ib mul¬
tis donatos sͥ subdidit. Et mox pari¬
sius ingredit᷑. sedẽq hildeb̾ t regis oc¬
cupauit. s ñ diulicuit ei hanc poss̃¬
dere. Nam coniuinct frẽs eiꝰ inde eum
expulert̃. et sic int̃ se hii iiii. id: hari

Expanded text:
iose sepelivit, tribuens illic multas facultates. Rex vero Chlotarius ad beati Martini sepulcrum abiit: illic diutissime orans, multa munera largitus est, et per multas basilicas sanctorum complurima dona tribuit. Post haec dum in Cottia sylva venationem exerceret, a febre valida corripitur. Exinde Compendio villa, quae est palatium regale, rediit. Ubi cum graviquid putatis qualis est ille rex coelestis, qui sic tam magnos reges interobiit autem anno 51 regni sui. Quem quatuor filii sui cum magno honore Suessionis civitate deferentes, in basilica beati Medardi sepelierunt. Chilpericus vero post mortem thesauros, qui in villa Brinnaco utiliores petiit ipsosque munera multa deditus sibi subdedit. Et mox Parisius ingreditur sedemque Childeberti regis occupavit; sed non diu licuit ei hoc possidere. Nam coniuncti fratres eius eum exinde expulerunt, et sic inter se hii quattuor, i
Abbreviated transcription (Latin):
am direrit. S et rainnꝰ nirhil tuens
rege britannoꝵ eg̾dit᷑. Cumq fortit̃
int̾ se pugnarent. lotharius rex cõ¬
motus lacͥmis aiebat. Respice dñe
de celo & iudica iuste. & illud impone
iudicium. qd̾ qͦnda in absalon et pa-¬
trẽ eius dauid posuist. Igit᷑ parit̾ con¬
ratas haberet. ubiuxorẽ & filias libe¬
rare uoluit. ab ęxercitu patͥs opprestꝰ
tiatũ fuiss uissit eũ cũ urore & filiis¬
eius igne consumi. Inclusi g̃ in tu¬
ramnꝰ suꝑ scamnũ extensus orario
suͣgillatꝰ ÷ et sic postea suꝑ eos ip̃a ca¬

Expanded text:
 direxit. Sed et Chramnus nihil timens,rege Britannorum egreditur. Cumque fortiter inter se compugnarent, Chlotarius rex commotus lacrymis aiebat: Respice, Domine,  et iudica iuste, illudque inpone iudicium, quod quondam inter Absalonem et patrem eius David posuisti'. Conratas habens: sed dum uxorem et filias suas liberare voluit, ab exercitu patris oppressus, ciatum fuisset, iussit eum cum uxore et filiabus igne consumi. Inclusique turamnus super scamnum extensus, orario suggillatus est; et sic postea super eos ipsa ca
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃to constrictꝰ ÷ uirans se esse pa¬
tͥxertissinum uumicum.
cepit. & apd̾ parisius febrib decubais
mortuus ÷. et ibasilica sc̃ĩ iuincentis
mrĩs quã ipse construxerat ẽ sepultꝰ.

Expanded text:
sacramento constrictus est, jurans se esse patri certissimum inimicum. diutissime Parisius febribus decubans, mortuus est, et in basilica beati Vincentii martyris, quam ipse construxit, sepultus.
Abbreviated transcription (Latin):
moticũ caganore rege suo. in gallias
uenire disponunt. Contra qͦs sige b̾tus
exercitũ mouit. acfortit̃ contͣ eos pug¬
nans ꝓstrauit atq deuicit eosq more
gladii fugauit. S postea rex eoꝵ anis¬
citias cũ sigeb̾to petiit. et ita reu̾su :
sigeb̾tꝰ fr̃ eius hoste collecto remos ꝑ¬
mouit. suessionis ciuitatẽ occupauit.
Ibiq inuento teo deb̾to filio hilꝑties¬
sit. Accedens &̃ contra hilꝑicũ bellum
cõmouit. Quo uicto atq fugato ciui¬
Quem postea cleniens ut erat. mune¬
rib ditatũ patri reddidit sanum.
dato sͥ sacram̃to ne uinguã contra eũ
agere debuiss. Qd̾ postea peccĩs ingru¬
entib ÷ irritũ. Harib̾tus rex ingober¬
gam duriturarem. habebatq: ipsa re¬
gnia puellas duas filias cuiusdã pau
Ot hoc ingob̾ga qͦ affligebat eas nimio
lanificii fieri usserat. Squa causa rex
nimis iratꝰ ingob̾gam reliquit. et me¬

Expanded text:
ano rege suo Gallias venire destinant. Contra quos Sigibertus exercitum movit, ac fortiter contra eos pugnans prostravit atque devicit, et in ore gladii eos fugavit. Sed postea rex eorum amicitias cum Sigiberto petiit, et per missos sus, frater eius, hoste collecto, Remus pmovit s, Suessionis civitate occupavit, ibique invento Theudoberto, filio Chilsit. Accedens etiam contra Chilpericum bellum commovit. Quo victo atque fugato, civiuem postea, clemens ut erat, muneribus ditatum patri reddidit sanum, data sibi sacramenta, ne umquam contra eum agere deberet. Quod postea, peccatis ingruentibus, fuit inruptum. Charebertus rex Ingobergam duxit uxorem, habebat que ipsa regiat. Ingoberga quoque affligebat eas nimio  compositorem lanificii fieri jussit. Pro qua causa rex nimis iratus Ingobergam reliquit, et Me
Abbreviated transcription (Latin):
& fredegundis plena dolore filioꝵ
&gemitu. ait ad regem repeniteis
Du nos male agentes pietas diui¬
ecaliis malis corripuit. et em̃dare
negligimꝰ. Ecce iam nos ꝑdiniꝰ filiõ.
uiduaꝵ. suspiria orphanoꝵ int̃imuit.
fcce auri & argenti mimensa ponda
cellaria & horrea plena redundant.
runt ista omĩa: Nuno gͥ placeat tͥ
consilium meũ. et iuibe reddere q̃d̾¬
male ꝑuasimꝰ. et descͥptiones nouas
quas inuiste et nequit̃ fecunꝰ ube ig¬
ne cremari: et si naros ꝑdimꝰ. uel penã
punctus. reddidit om̃s descͥptiones
miquas ad comburendũ migne. Post
miseg̾taret: suessionis ad basilicam
scĩ medard durert̃. Proicientesq
eũ ante scm̃ sepulchrũ. uouerunt
uota ꝓeo. S media nocte deficiens
mortiuis ÷. sepultusq ÷ in basilica
scõꝵ mr̃m crispini ⁊ cͥspinian.¬

Expanded text:
 Fredegundis plena dolore filiorum et gemitu ait ad regem, repenitens: 'Nos diu male agentes pietas diviet aliis malis corripuit, et emendare neglegimus. Ecce iam perdimus filios viduarum, suspiria orfanorum interemunt! Ecce auri et argenti inmensa pondera, cellaria et horrea plena redundant, runt ista omnia ? Nunc vero placeat tibi consilium meum, et iumale pervasimus, et descriptiones novas, quas injuste et nequiter fecimus, jube it si natos perdimus, vel poenam corde tradidit omnes descriptiones iniquas ad comburendum in ignem. Post etro, Suessioiiis basilicam sancti Medardi duxerunt. Proicientesque eum ad sanctum sepulchrum, voverunt vota pro eo; sed media nocte deficiens, mortuus est. Quem in basilica sanctorum martyrum Crispini et Crispinian
Abbreviated transcription (Latin):
quantũcumq uolueris ꝓhoc tͥdabo. Et
ille ira suecensus ait. Aut eice eũ a te.
aut certe ꝓ hoc morieris. Tues qͥ hoc
Hec audiens hildeb̾tꝰ ꝓiecit eum a se.
Lothariꝰ qͦ elisit eũ in t̾ra. & defiro in
audiens nino furore attͥta

Expanded text:
que volueris, pro hoc dabo tibi. At ille in ira succensus, ait ad eum: Ejice eum a te, aut certe pro eo morieris. Tu es enim qHaec audiens Childebertus, projecit eum a se. Chlotharius quoque elisit eum in terra, defixoque in audiens, cum nimio moerore attrita
Abbreviated transcription (Latin):
hispania toletũ urbem ing̾ssus. thesau¬
ros magnos inde abstulit. et una cum
sorore sua reuersus ÷ S uescio qͦ ꝑicło
inuniente: langore in ipso itinere
mortua ẽ. sarisius qͦ deportata: in basi¬
lica sc̃i pet̾ iuxta patr̃ẽ suũ sepulta est.
hildebertus qͦ int̾̃ reliqͦs thesauros
ministeria eccłiarũ detulit. id ÷ de ua
tas & pulchre ornatas. Que omĩa ille
noluit confringere. s ꝑ eccłias cuncta
distribuens dispensauit.

Expanded text:
Al., Tulletum urbem ingressus, thesauros magnos inde abstulit, et una cum sorore sua reversus est. Sed nescio quo periculo imminente languore in ipso itinere mortua est. Parisius quoque deportata, in basilica sancti Petri juxta patrem suum sepulta est. Childebertus vero inter reliquos thesauros ministeria ecclesiarum detulit, id est de vastas, pulchre ornatas. Ille vero noluit ea confringere, sed per Ecclesias cuncta distribuens, dispensavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cochi laieum eum nauali hoste per
tes atq captiuantes multos. plenis
nauib de captiuis habentes. rex eoꝵ¬
ad litrus maris resedit. Qd̾ cũ teodĩco
nuntiatũ fuiss. teo deb̾tũ filiũ suum
cũ magno exercitu in illas partes di¬
rexit. Qͥ consequens eos pugnauit cũ
regeni eoꝵ int̾fecit. atq p̃dam tulit &
inde terram suam restituit.
Ndieb ilł: lothildis regina cũ uenisset
parisus ad filios suos ait. Non me pe¬
nitet filii mei uos dulcit̃ enutrisse. Pre¬
corut indignantes iniuriani meam. et
illi audientes in ira magna cõmoti. cũ
magno ȩrercitu burgundiam petunt.
contra sigisinundũ & godomarũ reges
filios gundobaldi. Tunc temꝑis edifi¬
cabat sigisinundꝰ rex monasteriũ sc̃oꝵ
martprũ augaunensiũ in burgundiã¬

Expanded text:
Cochilag, cum navale hoste per tes atque captivantes, plenas naves de captivis habentes, altoad littus maris sedente. Quod cum Theuderico nuntiatum fuisset, Theudobertum filium suum cum magno exercitu in illis partibus dirigens. Qui consequens eos, pugnavit cum regem eorum interfecit, praedam tulit, et in terram suam restituit.diebus Chrodchildis regina cum venisset Parisius, ait ad filios suos: Non me penitet, filii, vos dulciter enutrisse; precor, indignate iniuriam meam et haec audientes, in ira magna commoti, cum maximo exercitu Burgundiam petunt contra Sisimundum et Gotmarum reges, filios Gundobado. Tunc temporis edificabat Sisimundus rex monasterium sanctorum martyrum Agaunensium in Burgundia
Abbreviated transcription (Latin):
ginacũ ipsa puella. & ait rex. Nefan¬
dam rem fecisti: ꝑ simplicitatẽ tuam.
Iamenim coniuxmea ampliꝰ esse ñ
poteris. Rogauitq eam sacrũ uela¬
men induere: cũ ipsa filia sua. Dedit¬
fredegundẽ sͥ copulauit ad reginam.
Tunc iustiuianꝰ inꝑator apd constan¬
tinopolim obiit. iustinus autẽ ambi

Expanded text:
gina cum ipsa puella, et ait ei rex: 'Nefangina cum ipsa puella, et ait ei rex: 'Nefanda rem fecisti per simplicitatem tuam; iam coniux mea amplius esse non poteris'. Rogavitque eam sacro velamine induere cum ipsa filia sua. DeditFredegunde vero copulavit ad reginam. 32. Tunc Iustinianus imperator apud A. Constantinopolim civit
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrẽ suũ. S ille eam u̾bis mollio¬
rib blandiebat᷑. ẜ consiliũ itaq pessi¬
mũ fredegundis eam ꝑ noctẽ instra-¬
tu suo iugulauit. Post cuiꝰ obitũ ds̃
ꝓ ea uirtutes ostendit. Quo facto. fr̃s
hilꝑici hoc indignantes. eũ de regno
deguudis ex familia infima fuit. de¬
cũ sigeb̾to fr̃ẽ suo contra saxones. au
ꝑ ingenium dedit consiliũ dicens.¬
tur. et qͦmͦ pot̾it filiam suam non
baptitatam gratulant̃ inspicere:
baptirare deberet. Cumq ep̃c affu¬
Nũꝗͥd tͣ similem dnã mea inuenire
poterimꝰ que eam suscipiat : mͦ tu ip̃a
suscipe eam. Illa uͦ hec audiens. de¬
fonte sacͦ eam suscepit. Neniens autẽ
rex uictor: exiit fredegundis obiuã ei
dicens. Deo grãs quia dñs nr̃ rex uic¬
toriam recepit de aũsariis suis. nataq¬
hac nocte: qͥa ana mã regina cõma¬
ter tua ÷ de filia tua hildesinde: Et
dormiam tecũ. Cũq int᷑iss rexĩ au¬
lam suam: occurrit ei audouera re¬

Expanded text:
ad patrem suum. Sed ille eam verbis mollibus blandiebatur. Per consilium itaque pessimae Fredegundis eam per noctem in stratu suo strangulavit. Post cujus obitum Deus pro ea virtutes ostendit. Quo facto, fratres Chilperici hoc indignantes, eum de regno degundis ex familia infima fuit. Ccum Sigiberto fratre suo contra Saxones ambuper ingenium consilium detur; quomodo potest filiam suam non baptiza tam gratulanter recipere ?' baptizare deberet. Cumque episcopus adfu'Numquam similem tuae invenire poterimus, qui eam suscipiat. Modo tumet ipsa suscipe eam'. Illa vero haec audiens, eam de sacro fonte suscepit. Veniens autem rex victor , exiitque Fredegundis obviam ei, dicens: 'Deo gratias, quia dominus noster rex victoriam recepit de ahac nocte? quia domina mea regina commater tua est de filia tua Childesinde  Aldormiam tecum. Cumque introisset rex in aulam suam, occurrit Audovera re
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad tͣnsitũ lodouei regis. fuert
annrc .xii. Lothildis uͦ regina post
mortẽ uiri sus turonis ciuitatẽ fre¬
qͥnter ꝑgens ad basilicam scĩ marti¬
ii duitissime cõmorata: dño seruuie¬
bat: raro parisius uisitabat.

Expanded text:
usque ad transitum Chlodovei regis fuerunt anni 112. Chrothildis vero regina post mortem viri sui Toronis civitatem frequenter pergens, ad basilicam beati Martini diutissime commorata, Domino serviebat, et Parisius raro visitabat.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ipsum inuitarent eũ. Cõmo¬
co lodoueꝰ exertitu cont᷑ regneha¬
itaq regneharius spiculatores
tientes. Tibi ÷ maior. & tuo pharo¬
ni consiliario. Uenientes gͦ lodo¬
ligatis a t̾go manib. una cũ richa¬
rio frẽ suo lodoueo p̃sentat᷑. Cui
dixit lodouens. Cur hunuliasti
gentẽ nram. ut te uinciri ꝑmute¬
res: Nonne meliꝰ t fuerat morie.¬
Conu̾sus ad frẽm eiusait. Si tuso¬
latiũ fr̃ituo dedisses. illeli¬
gatus ñ fuiss. Similit̾ et ipsum
incaput ꝑcussum int̾fecit et mor¬
tuus ẽ. Post mortẽ ipsoꝵ cognoscenteᷤᷤ

Expanded text:
. Commoto Chlodoveus exercitu contra Ragnachait Ragnacharius speculatores tientes: Tibi est fortior, et tuo Faroni consiliario. Venientes autem Chlodoligatis a tergo manibus, una cum Richario fratre suo Chlodoveo praesentatur. Cui dixit Chlodoveus: Cur humiliasti gentem nostram, ut te vinciri permitteresrsusque ad fratrem ejus, ait: Si tu solatium fratri tuo praebuisses, ille ligatus non fuisset. Similiter et ipsum in capite percussum interfecit, et mortuus est. Post mortem eorum, cognoscent
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ eoꝵ ingressus. s ex auersa ꝑͣte
ꝑcusł corruit. & mortiuis ÷. Qd̾ uidentẽ
franei minio dolore & ira cõmoti. godo
om̃s ꝑemert̃. et ita reu̾si sunt. Lothariꝰ
hec audiens: uxorẽ frĩs sui accepit in¬
coniugiũ gundeugam noĩe. Edios qͦ
lodomiris orphanos teodo aldũ gun¬
thariũ. et lodoaldũ lothildis regina
filius eiꝰ & lothariꝰ rex. cum
francoꝵ exercitu rhenũ tͣnsenntes.
in thoringiam dirigunt. contͣ her¬
m̃fredũ regem thoringoꝵ. Hec audi¬
entes thoringi fossatos fecert̃ subdo¬
lo. desuꝑ cooꝑientes eos cespitib Cũq
ad bellũ ibidẽ conuenissent. intelli¬
gentes qd̾ equi eoꝵ ibi corruissent.
indignati sunt ualde. Fugit hic her
franci. S ille reparatis iurib contra
francos nitebat᷑. S tanta cedes

Expanded text:
ingressus est. Sed ex adversa parte percussus corruit, et mortuus est. Quod videntes Franci, nimio dolore et ira commoti, Godomomnes peremerunt, et ita reversi sunt. Chlotarius haec audiens, uxorem frconiugium Gundeucam nomine. Filios quoque Chlodomire orfanos, Theudovaldo et Chlodoaldo, Chrodchildis regina filius ejus, et Chlotarius rex, cum Francorum exercitu Rhenum transeuntes, in Toringiam dirigunt contra Ermenfridum regem Toringorum. Haec audientes Toringi, fossatos fecerunt sub dolo, desuper cooperientes eos cespitibus. Cumque ad bellum ibidem convenissent, intelligentes quod equi eorum ibidem corruissent, indignati sunt valde. Fugit autem ErFranci. Sed ille reparatis viribus contra Francos nitebatur. Sed tanta caedes
Abbreviated transcription (Latin):
stercora & multos fetores ipse suꝑ eã
ꝓiciebat. atq in tantũ eã uerberabat.
ut sangunẽ uomeret. Quẽ illa ĩ su¬
motꝰ hostem maximũ collegit. et in
hispaniam direxit atq pugnã miit.

Expanded text:
stercora et multos fetores ipse super eam projiciebat, atque in tantum eam verberabat, ut sanguinem vomeret. Quem illa in sumotus, hostem maximum collegit, et in Spaniam direxit, atque pugnam iniit
Abbreviated transcription (Latin):
itaditores eoꝵ aurũ qd̾ a lodoueo
acceꝑant esse uiciatũ: dixert̃ hoc
rigi. Rex autẽ respondens dixit
ulis. Merito tale aurũ debet rec¬
ꝑe. qui dñm suum ad mortẽ tra¬
didit. Sufficiat uobis tantũ mo¬
do uitam habere concessam: ne it̃
corm̃ta deficiatis. Illi autẽ hec au¬
dientes. & grãm & uitã solũ modo¬

Expanded text:
ores eorum aurum, quod a Chlodoveo acceperant, esse vitiatum, dixerunt hoc regi. Rex autem respondens, dixit eis: Merito tale aurum debet accipere, qui dominum suum ad mortem tradit. Sufficiat vobis vitam tantummodo habere concessam, ne inter tormenta deficiatis. Illi autem haec audientes, gratiam et vitam solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
uarodecimo kasenclas uilii audita sunt tonitrua. choruscatio¬
nesq fulminum insolitȩ apparuerunt. ita ut quidam mundi
consummationem affiusse putarent.
uutas tͥpolis a babyloniis est obsessa. s miserante deo mox ꝑ
regem ihero soluoꝵ et patriarcham et eoꝵ ȩxercitum cesis
is cordia seua que int̾ regẽ ierosolimoꝵ et comitem trypolensc̃
fuerat summe pacificata. et obsidio ascalonica cõmunit̾ uirata.
oncilium remis habetur. In nocentio papa secundo pontificante. ĩ exxu¬
agnus uentus factus est uͦ. kł nouẽbris. tam uebemens ut t᷑res
eccles iarum domosq urbium subuerteret ꝑ diu̾sa loca.
Ienricus rex angloꝵ obit. succe dit stepanus comes bononie nepos eius.
udita sunt touitrua acchoruschationes fulminum uise idus decenbriᷤᷤ.
N francia comera uisa est.

Expanded text:
 Kal. Jul. audita sunt tonitrua, choruscationesque fulminum insolitae apparuerunt, ita ut quidam mundi consummationem affuisse putarent. Civitas Tripolis a Babyloniis est obsessa, sed miserante Deo mox per regem Jherosolimorum et patriarcham et eorum exercitum, cesis Discordia seva, que inter regem Jerosolimorum et comitem Trypolensem fuerat, summe pacificata, et obsidio Ascalonica communiter jurata. Concilium Remis habetur, Innocentio papa secundo pontificante. 1135. Magnus ventus factus est 5 Kal. Nov. tam vehemens, ut turres aecclesiarum domosque urbium subverteret per diversa loca. Henricus rex Anglorum obiit. Succedit Stephanus comes Bononie, nepos ejus. Audita sunt tonitrua ac choruschationes fulminum vise Id. Decenbris. In Francia cometa visa est.
Abbreviated transcription (Latin):
samsonum ep̃o multo tempore uirtutibus claruit. britannos uero ꝓpt̃
luam maledictionem uariis cladibus addictos. data rursum benedic¬
tione absoluit & sanauit.
N s allia mons super rodanum fluuium multis diebus dans mugi¬
tum. taindem ab alio monte sibi uicino discissus. cum eccłiis &
d omibus. hominibus & bestiis in rodanum p̃cipitatus est.
ispaui e franci de pascha celebrando dissentiunt. hispanis.xii
uł aprilis. francis uero xiiii kłmaii. pacha celebrantibus. S frã¬
cos recte celebrasse ꝑ hoc diuinitus claruit quod fontes in
hispania qui insabbato scõ pasche ad baptieandum diuinitus spõ¬
te repleri solent. non in hispanoꝵ s in fraucoꝵ pascha repletisũt.

Expanded text:
Santonum episcopo multo tempore virtutibus claruit. Britannos vero propter Santonum episcopo multo tempore virtutibus claruit. Britannos vero propter suam maledictionem variis cladibus addictos, data rursum benedictione absolvit et sanavit.In Gallia mons super Rodanum fluvium multis diebus dans mugitum, tandem ab alio monte sibi vicino disscissus, cum aecclesiis et domibus, hominibus et bestiis, in Rodanum precipitatus est.ispani et Franci de pascha celebrando dissentiunt, Hispanis 12 Kal. Aprilis, Francis vero 14 Kal. Maii pascha celebrantibus. Sed Francos recte celebrasse per hoc divinitus claruit, quod fontes in Hispania, qui in sabbato sancto paschae ad baptizandum divinitus sponte repleri solent, non in Hispanorum, sed in Francorum pascha repleti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ture. Quomodo ergo inquit scdm̃ uos nudus crucifixus est xꝑe.
nisi duaꝵ naturarum cẽt: quando quidem nec angłs mortuus est:¬
oc tempore iudeus quidam imaginem illũ saluatoris de ȩcda
furtim deponens eam telo transfixit. & eam clam ad domũ
suam deferens. cum eam flammis uellet ex urere. se sanguine
imaginis cruentatum uidens. pre stupore eam abscondit: quam
xpĩani requirentes. & ꝑ uestigia sanguinis inuenientes. eam sangui¬
nolentam receperunt. rudeum uero lapidauerunt.
ngloꝵ in britannia tercius edilbertus regnat annis.l.u.
oc tempore inscotia s rendanus claruit. qui fortunatas insulas
septemnali nauigatione requirens multa miraculo magna ui¬
dit. a quo macutes. qui & maclouus regulariter educatus. ce ipsius
nauigationis socius. in britannia scĩtate ce miraculis claruit. qui a
britannis ex acerbatus. eis maledictis transiuit ad gallias. & sub leontio

Expanded text:
turae: Quomodo ergo, inquit, secundum vos nudus crucifixus est Christus, turae: Quomodo ergo, inquit, secundum vos nudus crucifixus est Christus, nisi duarum naturarum esset, quandoquidem nec angelus mortuus estoc tempore Judeus quidam imaginem Jesu salvatoris de aecclesia furtim deponens, eam telo transfixit; et eam clam ad domum suam deferens, cum eam flammis vellet exurere, se sanguine imaginis cruentatum videns, pre stupore eam abscondit. Quam christiani requirentes, et per vestigia sanguinis invenientes, eam sanguinolentam receperunt, Judeum vero lapidaverunt.nglorum in Britannia tertius Edilbertus regnat annis 56. Hoc tempore in Scottia Brendanus claruit; qui Fortunatas insulas septennali navigatione requirens, multa miraculo digna vidit. A quo Macutes, qui et Maclovus, regulariter educatus et ipsius navigationis socius, in Britannia sanctitate et miraculis claruit; qui a Britannis exacerbatus, eis maledictis transivit ad Gallias, et sub Leontio