comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥori sententia cõmouere. et noli
putare firma ẽẽ et stabilia in qͥb
pͥmũ stare cupiebas: quia cucũde¬
dit te calix dext̾e dñi. Porro qͥa ꝓ¬
pinasti ꝓximo tuo subuersione
turbida: congregabit᷑ ignominia
suꝑ te et suꝑ glam tuã quã pͥmũ
te habere credebas. Istudq patieris
quia impietas lybani opiet te: se¬
cundũ illud qd dicit᷑. Et oratio eiꝰ
fiat in peccatũ. Lybanus enĩ monͦ:
iuxta grecũ sermonẽ omonimos¬
thimiamatis et cultus dĩ. Iccirco he-¬
ticoꝵ puersa oratio. et ñ euangłica
simplicitate directa eis uertitur
in peccatũ: et impietas cultus di
opiet eos. Inde seqͥt᷑. Et miseria
bestiarũ terrebit te: ꝓpt̾ sanguinẽ
hominũ et ĩpietates terre et cunta¬
tis. et om̃ium habitantiũ in ea. Et
est sensus. Sos quos tuis fraudib
decepisti. et de ouib xp̃i fecisti esse
bestias tuas. cũ uideris in miseria
et ꝓ errore sustinere supplicia. tunc

Expanded text:
i sententia commovere, et noli i sententia commovere, et noli putare firma esse et stabilia, in quibus primum stare cupiebas: quia circumdedit te calix dexterae Domini. Porro quia propinasti proximo tuo subversione turbida, congregabitur ignominia super te, et super gloriam tuam, quam primum te habere credebas: istudque patieris, quia impietas Libani operiet te, secundum illud quod dicitur: Et oratio ejus fiat in peccatum . Libanus enim mons juxta Graecum sermonemthymiamatis, quod est cultus Dei. Idcirco haereticorum perversa oratio et non Evangelica simplicitate directa, eis vertetur in peccatum, et impietas cultus Dei operiet eos. Unde sequitur: Et miseria bestiarum terrebit te propter sanguinem hominum, et impietates terrae, et civitatis, et omnium habitantium in ea. Et est sensus: Eos quos tuis fraudibus decepisti, et de ovibus Christi fecisti esse bestias tuas, cum videris in miseria, et pro errore sustinere supplicia: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
s magis ascendamꝰ ad speluncã ex¬
celsã montis syna: uͥ et helyas uidit
dñm. et moyses posteriora eiꝰ ante
conspexit: et ysaias de dño clamans.
hic habitabit. ait in spelunca excelsa.
Siqͥs autẽ non habet poculũ turbidũ
et doctrinã hereticã. et magister ec¬
clesie ẽ. et omĩa facit turpis lucri
dotali liberas suffocat aues: iste ñ
facit quid̃e domũ orationis spelun¬
cã latronũ: s facit domũ patris. do¬
mũ negotiationis. Post bec seqͥt᷑. Satu¬
ritatẽ ignominie ꝓ gła bibe tu et cõ¬
mouere. Idẽ o diabole. o dogia ꝑuer¬
sũ. o heretice qͥ te putabas calicem ẽẽ
aureũ quo inebriant᷑ om̃s gentes
ut uiderent speluncas et secreta tua:
ꝓ glorie magnitudine replere saturi¬
tate ignominie: et reputare inuas
fictile opa manuũ figuli. Bibe et du
calix in manu dm̃ uini meriplenꝰ
mixto. et inclinauit exboc in hoc
uerũtam̃ fex eius ñ est exmanita

Expanded text:
sed magis ascendamus ad speluncam exsed magis ascendamus ad speluncam excelsam montis Sina, ubi et Elias vidit Dominum , et Moyses posteriora ejus ante conspexit . Et Isaias de Domino clamitans: Hic habitabit, ait, in spelunca excelsa . Si quis autem non habet poculum turbidum et doctrinam haereticam, et magister Ecclesiae est, et omnia facit turpis lucri dotali liberas suffocat aves, iste non facit quidem domum orationis speluncam latronum, sed facit domum Patris domum negotiationis. Post haec sequitur: Saturitatem ignominiae pro gloria bibe tu, et commovere, id est, o diabole, o dogma perversum, o haeretice, qui te putabas calicem esse aureum, quo inebriantur omnes gentes, ut viderent speluncas et secreta tua, pro gloriae magnitudine replere saturitate ignominiae, et reputare in vas fictile opera manuum figuli: bibe et tu de Calix in manu Domini, vini meri plenus mixto, et inclinavit everumtamen faex ejus non est exinanita
Abbreviated transcription (Latin):
si possibile ẽ transeat calixiste a me
Et rursũ uidens se ẽẽ in egypto. et a¬
quas ñ posse mundari ñ iꝑse potas
uersione et poculo turbido. ꝑuersis
qͥbq doctrinis in ebriat ꝓximos. id
ẽ rationale animal: et facit eos qͦs
deceꝑit respicẽ ad speluncas suas.
Eccłie doginata qͥa libera sunt: die
gratulant᷑ et lumine. Qui autẽ me¬
briant᷑. nocte in ebriant᷑: et qͥ eos i¬
ebriant. ñ ducunt in atria dñi que
nulla tectoꝵ p̃munt᷑ umbra s in spe¬
luncas. fecer̃t enĩ domũ patris que
fuerat domꝰ orationis. speluncas latro¬
nũ: pollicentes initiationes quascłã
et misteria et recondita solisq heti¬
cis nota secreta. De quib loqͥtur ysa¬
ias: et manufacta omĩa abscondent
inferentes in speluncas et inscissuras
petrarũ. et in foramina terre. Non
ingrediam᷑ gͦ speluncas hereticoꝵ. nec
abscondam᷑ ibi. uͥ imꝑiꝰ saul st̾cora
doctͥnarũ suarũ egerere consueuit:

Expanded text:
si possibile est, transeat calix iste a me si possibile est, transeat calix iste a me . Rursum videns se esse in Aegypto, et aquas non posse mundari, nisi ipse potassabolus subversione et poculo turbido ac perversis quibusque doctrinis inebriet proximos, id est, rationale animal, et faciat eos quos deceperit, respicere ad speluncas suas. Ecclesiae enim dogmata libera sunt: die gratulantur et lumine. Qui autem inebriantur, nocte inebriantur : et qui eos ebriant, non ducunt in atria Domini, quae nulla tectorum premuntur umbra, sed in speluncas. Fecerunt enim domum Patris quae fuerat domus orationis, speluncas latronum , pollicentes initiationes quasdam et mysteria, et recondita solumque haereticis nota secreta, de quibus loquitur et Isaias: Et manufacta omnia abscondent, inferentes in speluncas et in scissuras petrarum et foramina terrae . Non ingrediamur ergo in speluncas haereticorum, nec abscondamur ibi, ubi impius Saul stercora doctrinarum suarum egerere consuevit :
Abbreviated transcription (Latin):
et subuertens pͥorem fidẽ
das eiꝰ potionẽ. ñ de syloa. ñ
de iordane. ñ de fontib isrł: s de tor-¬
rente cedron. et de flumine egypti. de
qͦ et ieremias dicit. qͥd tibi et uiȩ egro¬
ti. ut bibas aquã gyon. ꝓ quo in be¬
breo scͥptũ est syor: id est turbidã at
cenosam. Qũauis enĩ de paracdẏso
scͥpturarũ flumina egẏptia exire
credant᷑ : tam̃ quia conculcant᷑ pedi-¬
bus pharaonis ꝑdid̾unt splendorẽ
suũ: et molata luto egyptio uersa
sunt in torrentes. de qͥb sc̃s qd̃ euase¬
rit gratulat᷑ dicens. Torrentẽ ꝑtran¬
siuit aĩa nr̃a. Quod si qͥs opposuerit
torrentẽ corath. de qͦ bibit helyas.
enĩ scͥptũ est de torrente in uia bibet:
fuerit et inuia huiꝰ scłi. qmͣuis moy¬
ses et aaron. qmͣuis ieremias et hely
as sit: tam̃ necẽe est eũ de temptatio¬
nib egypti et solitudinis bibere.
Unde et dñi sermo. qͥ ob hoc carnẽ
assũpserat ut biberet de torrente.
consid̾ans maiestatẽ suã dixit: pat̾

Expanded text:
ertis priorem fidem, dans eis potionem, non de Siloa, non de Jordane, non de fontibus Israel, sed de torrente Cedron, et de flumine Aegypti, de quo Jeremias dicit: Quid tibi et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon ? pro quo in Hebraeo scriptum est SIOR  , id est, turbidam atque coenosam: quamvis enim de paradiso Scripturarum flumina Aegypti exire credantur: tamen quia conculcantur pedibus Pharaonis, perdiderunt splendorem suum, et violata luto Aegyptio, versa sunt in torrentes, de quibus sanctus quod evaserit, gratulatur dicens: Torrentem pertransivit anima nostra . Quod si quis opposuerit torrentem Corath, de quo bibit Elias : criptum est: De torrente in via bibet fuerit, et in via hujus saeculi, quamvis Moyses et Aaron, quamvis 625 Jeremias sit et Elias, tamen necesse est eum de tentationibus Aegypti et solitudinis bibere, unde et Domini sermo qui ob hoc carnem assumpserat, ut biberet de torrente, considerans majestatem suam dixit: Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
cioꝵ ẽ respondebit. ꝓ quo .Lxx. po¬
suert̃. et scarabeus de ligno loquet᷑
ea manifestiꝰ more suo tnstulit s ym
tõnes cũ syminachi et nr̃a interp̃ta¬
tione concordant. Quod enĩ dr̃ lin
quod ad continendos parietes in me¬
dio structure ponit᷑. et uulgo apud
uixta hẏstoriã qd̾ ꝓpħalis sermo sig¬
nificat. lapides parietũ qͥ a te de¬
structi sc̃. et ligna eoꝵ ambusta: tuã
crudelitatẽ sonabt̃. Hepperi ex
te: in duodecĩ ꝓpħas et duas alias
editiones. In quarũ una scͥptũ est:
quia lapis de pariete clamabit qͥsi
uermis in ligno loquens: et in al¬
tera. lapis enĩ de pariete uocifera¬
bit᷑ et coleos de ligno loquet᷑ ea.
S et aquila aliud qͥddã qmͣ nos
sa de ligno respondebie. Quoꝵ int̾¬
p̃tatio quid sibi uelit in .lxx. tnͣsia

Expanded text:
ciorum est, respondebit: pro quo Sepciorum est, respondebit: pro quo Sepsuerunt: Et scarabaeus de ligno loquetur ea, manifestius more suo transtulit Symmationes cum Symmachi et nostra interpretatione concordant; quod enim lingua Hquod ad continendos parietes in medio structurae ponitur; et vulgo apud juxta historiam quod prophetalis sermo 618 significat: lapides parietum qui a te destructi sunt, et ligna eorum ambusta tuam crudelitatem sonabunt. Reperi, exta, in duodecim prophetis et duas alias editiones, in quarum una scriptum est: Quia lapis de Al. in pariete clamabit quasi vermis in ligno loquens: et in altera: Lapis enim de pariete vociferabitur, et σκώληξ de ligno loquetur ea. Sed et Aquila aliud quiddam quam nos sa de ligno respondebit. Quorum interpretatio quid sibi velit, in Septua
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Licet enĩ pleriq ita intelli¬
gendũ putent. si uidei tacuerint.
multitudo me gentiũ confitebit᷑:
tam̃ hec ẽ pressior et uerior intelli¬
gentia. Etiã si homines taceant et
signoꝵ meoꝵ multitudiñe lingua
inuidens non loquat᷑: tam̃ lapides
ipsi et fundam̃ta muroꝵ. et parie¬
tũ edificatio mea potert̃ magnitudi¬
nẽ ꝑsonare. Quod ut significantiꝰ
fiat: ponamꝰ litterature qͦ scłaris
exempla. Crispus loquitur in hy
uicliti pͣ mortales. studio maiore
qm opib: quippe apud quos etiã
tum semiruta menia. domꝰ intecte.
parietesq tẽploꝵ amb usti. manꝰ
punicas ostentabant. Simile qͥd
et tulliꝰ ad cesarem ꝓ marcello. ꝑa¬
rietes medius fidius. ut mͥ uidetur
huiꝰ curie. łͥ grãs agere gestiunt:
qd̾ breui tẽpore fut᷑a sit illa auctori¬
tas in his maioꝵ suoꝵ et suis sedib.
Porro qđ nos interp̃tati sumus. et
lignũ quod inter iuncturas edifi¬

Expanded text:
bunt . Licet enim plerique ita intellibunt . Licet enim plerique ita intelligendum putent: si Judaei lacuerint, multitudo me gentium confitebitur: tamen haec est expressior et verior intelligentia: etiamsi homines tacerent  Al. taceant, et signorum meorum multitudinem lingua invidens non loquatur, tamen lapides ipsi, et fundamenta murorum, et parietum aedificatio meam poterunt magnitudinem personare. Quod ut significantius fiat, ponamus litteraturae quoque saecularis exempla. Crispus  Sallustius  inclyti, prae mortalibus, studio majore quam opibus, quippe apud quos  Al. queis etiam tum semiruta moenia, domus intectae, parietesque templorum ambusti, manus Punicas ostentabant. » Simile quid et Tullius ad Caesarem pro Marcello: « Parietes, medius fidius! ut mihi videtur hujus curiae tibi gratias agere gestiunt, quod brevi tempore futura sit illa auctoritas in his majorum suorum et suis sedibus. » Porro quod nos interpretati sumus: Et lignum quod inter juncturas aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
scarabeus de ligno loquet᷑ ea. A d¬
huc ad ipsũ sermo ẽ qͥ sibi coaceruat
mala: et diuitiarũ multitudiñe ñ
intelligit causam ẽe ruine domus
sue. Simulq ꝑ metaforam suꝑbie
arguit᷑. qd̾ ad auium similitudinẽ
in excelso posuerit nidũ suũ. et ar¬
bitratꝰ sit erui se de manu mali. id
ẽ nũqm uenire in hostiũ potestatẽ.
Quod suꝑbie consiliũ et arrogans
cogitatio: finẽ habuit ignominĩã.
Interfecisti ppłos multos: et in aliis
occidendis contra animã tuã dese-¬
dici potest. lapides ciuuitatis et lig¬
na parietũ quossubuertisti. tuam
ferociam clamitent. Tale qͥd et dñs
in eugłio contra phariseos obiur-¬
gantes quare ñ increparet pueros
acclamantes sibi osanna in excelsis
filio dauid. benedictus qͥ uenit in
noĩe dñi osanna in excelsis: ñ legi¬
stis inqͥt quia scͥptũ est ex ore in¬
fantiũ et lactentiũ ꝑfecisti laud̃e:
Et si isti tacuerint: lapides clama¬

Expanded text:
scarabaeus de ligno loquetur ea. Adscarabaeus de ligno loquetur ea. Adhuc ad ipsum sermo est, qui sibi coacervet mala, et divitiarum multitudinem non intelligat causam esse ruinae suae domus; simulque per metaphoram superbiae arguitur, quod ad a vium similitudinem in excelso posuerit nidum suum, et arbitratus sit erui se de manu mali, id est, numquam venire in hostium potestatem: quod superbiae consilium, et arrogans cogitatio finem habuit ignominiam. Interfecisti populos multos, et in aliis occidendis contra animam 617 tuam desaevdici potest, lapides civitatis et ligna parietum quos subvertisti, tuam ferociam clamitent. Tale quid et Dominus in Evangelio contra Pharisaeos objurgantes, quare non increparet pueros acclamantes sibi: Osanna in excelsis filio David, benedictus qui venit in nomine Domini, Osanna in excelsis. Non legistis, inquit, quia scriptum est : Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem? Et si isti tacuerint, lapides clama
Abbreviated transcription (Latin):
nũ t̾minos dilatant. et ea que ñ
st̃ hominis. hoĩs arbitrantes con¬
gregants a quib fubito relinqͣn¬
tur. Quod aũt ñ sit hominis. id ẽ
animalis rationa lis terrena pos-¬
sessio: et dñs demonstrat dicens.
Si in alieno ñ fuistis fideles: quod
ur̃m ẽ quis dabit uobis: T̃otũq ca-¬
pituli textũ super hac ꝑsona edis¬
serunt. S nescio. an possint questi¬
onis et solutionis ꝓpħice ordinẽ ser-¬
uare Ue qͥ congregat auariciam
malã suȩ dom̃ii. ut sit in excelso nu¬
dus eiꝰ: et liberari se putat de manu
mali. Cogitasti confusionẽ domui
ma tua: quia lapis de pariete clama-
bit. et lignũ qđ inter iuncturas edi¬
ficioꝵ ẽ respondebit. Lxx. Oqui
multiplicat auaritiã malam dome¬
sue ut ponat in excelso ndũ suũ: et
eruatur demanu maloꝵ. Cogitast
confusionẽ domui tue ⁊ consũpsisti
ppłos multos et peccauit anima tua:
ꝓpt̾ qd̾ lapis de pariete clamabit. et

Expanded text:
num terminos dilatant, et ea quae non num terminos dilatant, et ea quae non sunt hominis, hominis arbitrantes, congregant sibi, a quibus subito relinquentur. Quod autem non sit hominis, id est, animalis rationabilis, terrena possessio, et Dominus demonstrat, dicens: Si in alieno non fuistis fideles, quod vestrum est, quis dabit vobis ? totumque capituli textum super hac persona edisserunt. Sed nescio an possint quaestionis et solutionis propheticae ordinem servare. Vae qui congregat avaritiam malam domui suae: ut sit in excelso nidmali. Cogitasti confusionem domui cavit anima tua, quia lapis de pariete cbit, et lignum quod inter juncturas aedificiorum est, respondebit. LXX: O qui multiplicat avaritiam malam domsuae, ut ponat in excelso nidum suum, et eruatur de manu malorum, cogitasti confusionem domui tuae: consumpsisti populos multos: et peccavit anima tua; propter quod lapis de pariete clamabit, et
Abbreviated transcription (Latin):
antixp̃i multi sc̃. unde cognoscimꝰ
qm̃ nouissima hora ẽ. om̃s hereti¬
cos et uniuersũ dogma ꝑuersũ ar-¬
rogantiũ sibiscientĩa et simplicita¬
tem ecclesie contemnentiũ qͥ nichil
ꝑducant ad finẽ. s delectent᷑ mor¬
sib płimoꝵ. arrogantes et suꝑbos
dicere: et totã continentiã capitu¬
lisuꝑ eoꝵ intelligentia temperare.
Qui uere multiplicant sibi ñ sua:
et quasi grauissimũ. lutũ et pon¬
derosã torquẽ qua ꝑtrahant᷑ ad pe¬
nas sibi congregant. Isti spoliant
gentes multas et effundunt san¬
guinẽ hominũ: et impietatẽ exer¬
cent in ecclesiã et in om̃s habita¬
tores eiꝰ. S reliqͥ ppłi eccl̃iastici ui¬
delicet uiri qͥ ñ fuerint eoꝵ errore
decepti : subito consurgent et eui¬
gilabt̾ quasi de graui somno et
mordeb̃t eos. et insidiabunt᷑ illis.
et habebunt eos in p̃dam. Qui¬
dã putant hoc qd̾ dicit᷑. ue qͥ multi¬
plicat sibi que ñ sunt sua et cet̾a.
de diuitib posse accipi qͥ possessio¬

Expanded text:
Antichristi multi sunt : unde et cognoscimus quoniam novissima hora est omnes haereticos, et universum dogma perversum arrogantium sibi scientiam, et simplicitatem Ecclesiae contemnentium, qui nihil perducunt ad finem, sed delectantur mortibus plurimorum, arrogantes 616 et superbos dicere, et totam continentiam capituli super eorum intelligentiam temperare: qui vere multiplicant sibi non sua, et quasi gravissimum lutum et ponderosam torquem, qua pertrahantur ad poenas, sibi congregantes, spoliant gentes multas, et effundunt sanguinem hominum, et impietatem exercent in Ecclesiam et in omnes habitatores ejus. Sed reliqui populi, Ecclesiastici videlicet viri, qui non fuerint eorum errore decepti, subito consurgent, et evigilabunt quasi de gravi somno, et mordebunt eos, et insidiabuntur illis, et habebunt eos in praedam. Quidam putant hoc quod dicitur: Vae qui multiplicant sibi quae non sunt sua, et caetera, de divitibus posse accipi, qui possessio
Abbreviated transcription (Latin):
ne plene st̃. hec edificata ẽ in iniqͥta¬
tib : in qua iuxta eundẽ ꝓpħam in
iusticia dormiunt: nec est edificatio
eius adño sabaoth. Unde et defece¬
runt ppłi multi in igne : et gentes
multe lassate st̃: eo tempore quo ues¬
pasiani et titi circũdata ẽ exercitib:
et ad diem sollemnẽ pasche uenientes.
urbe quasi carcere st̃ reclusi et fame
et penuria defecert̃: et usq ad extpe¬
mas rumas adriam eos ꝑduxit obsi
sũptis ÷ et gentib que ad auxiliũ
eoꝵ uenerant. huc illucq disꝑsis. et
dimittentib lassas manus repleta
ẽ uniuersa terra gła xp̃i: et quasi
aquis. ita sermonib et doctrina eiꝰ
uniuersus mundus cooꝑtusẽ. Ue
qͥ potũ dat amico suo. mittens fel
suũ et in ebrians: ut aspiciat nudi:¬
tatẽ eius. Repletus ẽ ignominia pro.

Expanded text:
cata est in iniquitacata est in iniquitatibus: in qua juxta eumdem prophetam justitia dormivit. Nec est aedificatio ejus a Domino sabaoth. Unde defecerunt populi multi in igne: et gentes multae lassatae sunt eo tempore quo Vespasiani et Titi circumdata est exercitibus, et ad diem solemnem Paschae venientes, urbe quasi carcere sunt reclusi: 622 et fame et penuria defecerunt, et usque ad extremas ruinas Hadriani eos perduxit obsidsumptis, et gentibus quae ad auxilium eorum venerant, huc illucque dispersis, et dimittentibus lassas manus, repleta est universa terra gloria Christi, et quasi aquis, ita sermonibus et doctrina ejus universus mundus coopertus est. Vae qui potum dat amico suo, mittens fel suum et inebrians, ut aspiciat nuditatem ejus. R
Abbreviated transcription (Latin):
de quo ait. ignem ueni mittere suꝑ¬
terrã. et quẽ uolo ut ardeat. et de pͥ¬
ori cursu retractis et agentib peni¬
tentiã. et ceptũ iter deserentib qd
sa terragła dñi: quando ad p̃dicati¬
oñe apłoꝵ in uniuersũ orbem exie¬
rit sonus eoꝵ. Sicut aque oꝑientis
mare: id ẽ ut omnẽ salsuginẽ et ama¬
ritudinẽ seculi quã terra biberat
pluente desuꝑ diabolo. aque dnĩ
oꝑiant: et efficiant maris locũ et a¬
maritudinis pͥstine ñ parere. Unde
et in psalmo dr̃. Beati quoꝵ remisse
st̃ iniqͥtates: et quoꝵ tecta sunt pec¬
cata. P otest autẽ quãqm ñ conue¬
niat ordini lectionis. nec ad p̃sentem
scͥpture textũ faciat. et super ierłm
dauerit in ea scõꝵ sanguis a porta
usq ad portã: et que dicit in dñi
passione. sanguis eiꝰ suꝑ nos et super
filios nr̃os: et ad quã d̃s loquit᷑ in ysa¬
ia. cũ leuaueritis manus ur̃as ad me
ñ ex audiã uos: manꝰ enĩ ur̃e sangui

Expanded text:
de quo ait: Ignem veni mittere sde quo ait: Ignem veni mittere sterram, et quam volo ut ardeat , et de priore cursu retractis, et agentibus poenitentiam, et coeptum iter deserentibus, quod sa terra gloria Domini, quando ad praedicationem apostolorum in universum orbem exierit sonus eorum, sicut aquae operientes mare , id est, ut omnem salsuginem, et amaritudinem saeculi, quam terra biberat, pluente desuper diabolo, aquae Domini operiant; et efficiant maris locum et amaritudinis pristinae non apparere. Unde et in psalmo dicitur, Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Potest autem quamquam non conveniat ordini lectionis, nec ad praesentem Scripturae textum faciat et super Jerusadaverit in ea sanctorum sanguis a porta usque ad portam. Et quae dicit in Domini passione: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Et ad quam Deus loquitur in Isaia: Cum levaveritis manus ad me, non exaudiam vos: manus enim vestrae san
Abbreviated transcription (Latin):
literã. Ceterũ pspicuũ est quod
et diabolus et antixp̃c. et hereticoꝵ
puersa doctrina edificent ciuitatẽ
insanguinib. id est eccł̃iam siam
in eoꝵ quos decepunt interitu: et p̃¬
parent urbem in iniqͥtatib loquen¬
tes contra dm̃ iniqͥtatẽ. et ponentes
in excelsũ os suũ. Quod cũ fecerint:
manifeste ostendit᷑. quia ex semet¬
ip̃is edificent ciuitatẽ in sanguini¬
b. et p̃parent eã ininiqͥtatib. Seqͥt᷑
enĩ. Non st̃ hec a dño omĩpotente:
id est talis edificatio ñ est a dño sa¬
baoth: quẽ nc̃ .lxx. int̃pretati sunt
oĩpotentẽ. Deficient enĩ ppli multi:
et qmͣuis infinite gentes in eoꝵ du¬
cant᷑ errorẽ. tam̃ uel lassabunt᷑ qđ
certe coartabunt᷑ in angustũ. et ec¬
clesie multitudini ñ potert̃ cõparari.
Illis qͥppe inigne deficientib qd̾ senti¬
tur. aut diaboli pͥncipis sui igne con¬
sũptis. aut certe succensis igne dm̃

Expanded text:
litteram. Caeterum perspicuum est, quod litteram. Caeterum perspicuum est, quod et diabolus, et Antichristus, et haereticorum perversa doctrina aedificent civitatem in sanguinibus, id est, Ecclesiam suam in eorum quos deceperunt, interitu, et praeparent urbem in iniquitatibus, loquentes contra Deum iniquitatem, et ponentes in excelso os suum. Quod cum fecerint, manifeste ostenditur, quia ex semetipsis aedificent civitatem in sanguinibus, et praeparent eam in iniquitatibus. Sequitur enim: Non sunt haec a Domino omnipotente? id est, talis 621 aedificatio non est a Domino sabaoth, quem nunc LXX interpretati sunt, omnipotentem. Deficient enim multi populi, et quamvis infinitae gentes in eorum ducantur errorem, tamen velcerte coarctabuntur in angustum, et Ecclesiae multitudini non poterunt comparari. Illis quippe in igne deficientibus quod sentitur, aut diaboli principis sui igne consumptis, aut certe succensis igne Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
defecer̃t ppłi multi in igne : et gen¬
tes multe coangustate st̃: qͥa reple¬
bitur terra ut cognoscat głam dñi
quasi aqua ad opiendũ maria.
Nulli dubiũ ẽ qͥn uxta litterã ad¬
huc contͣ nabuchodonosor loquat᷑
sermo. ꝓpħicus et plangat eũ quod
edificet babyloñe in sanguinib: et
płimoꝵ ruims ac mortib illiꝰ menia
construat. Qui qͥa hoc fecerit: urbi
quã sanguinib construxerat. post¬
ea que a dño inferantur auscultet.
Sequit᷑ enĩ. Num qͥd ñ hec a dño st̃
exercituũ : id ẽ que dicunt᷑ labora¬
bunt ppłi in multo igne.et gentes
uacuũ : idẽ incensa babylo
frustra ppłi laborabt̃. et ni¬
tent᷑ in nichilũ: et deficient
ppłi gentis chaldaice. Quia
replebitur terra ut cognoscat głam
dĩi: id ẽ cum babylon fuerit euer-¬
sa. manifesta fiet omnib potentia
uirtutis di. quasi aque oꝑientes
mare.Sic gła dñi terra uniuersa
cõplebit᷑: sicut alueũ et fundũ aque¬
ꝯtegunt maris. hec ut diximꝰ uixta

Expanded text:
gentes multae coangustatae sunt: quia replebitur terra ut cognoscat gloriam Domini, quasi aquam ad operiendum maria. Nulli dubium est quin juxta litteram adhuc contra Nabuchodonosor loquatur sermo propheticus; et plangat eum quod aedificet Babylonem in sanguinibus, et plurimorum ruinis ac mortibus illius moenia construat. Qui quia hoc fecerit urbi, quam in sanguinibus construxerat, postea quae a Domino inferantur, auscultat. Sequitur enim: Numquid non haec a Domino sunt exercituum? id est, quae dicuntur. Laborabunt populi in multo igne, et gentes vacuum, id est, incensa Babylone, frustra populi laborabunt, et nitentur in nihilum, et deficient populi gentis Chaldaicae. Quia replebitur terra ut cognoscat gloriam Domini, id est, cum Babylon fuerit eversa, manifesta fiet omnibus potentia virtutis Dei, quasi aquae operientes mare: sic gloria Domini terra universa complebitur, sicut aquae alveum et fundum contegunt maris. Haec ut diximus, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
potionẽ. qua hausta uent̃ porantis
solueret᷑ in fluxũ ÷ ac subito intro¬
puctũ ante ora epulantiũ cõpulsã¬
q ui uentris. pollutũ stercore: et hoc
et ignominĩã ꝓ gla: qd̾ scilicet ille qͥ
rex potentissimꝰ fuerat ad tale dede
cus sit adductus. Unde et cõminat᷑
ei ds quod et ipse bibiturꝰ sit huiꝰce¬
modi potionẽ: et passurus oĩa que
passus ẽ sedechias. Hoc qm ridicłm
sit: me tacente cognoscitis. Si enĩ qd̃
seqͥtur. bibe qͦ tu et consopire. et
circũ dabit te calix dextere dñi. et uo¬
mitus ignominie suꝑ glam tuã. ñ de
calice ẽ intelligendũ. s de malis que
bibiturꝰ ẽ nabuchodonosor: gͦ et ille
calix qͦ sedechie ꝓpinatũ ẽ. mala st̃
intelligenda. non ut illi uolunt ca¬
tharticũ. Sin autẽ dicunt uere fac¬
tum ẽẽ tẽperatã huiꝰ cemodi ꝑotionẽ
ut supͣ retuli: gͦ et calix iste quẽ bibi¬
turus ẽ nabuchodonosor cathartico

Expanded text:
potionem, qua hausta, venter potantis potionem, qua hausta, venter potantis solveretur in fluxum: ac subito introductum ante ora epulantium, compulsumque vi ventris pollutum esse 624 stercore, et hoc et ignominiam pro gloria: quod scilicet ille qui rex potentissimus fuerat ad tale dedecus per eum sit deductus. Unde et comminatur ei Deus quod et ipse bibiturus sit hujuscemodi potionem, et passurus omnia, quae passus est Sedecias. Hoc quam ridiculum sit, me tacente, cognoscitis. Si enim quod sequitur: Bibe tu quoque, et consopire, et circumdabit te calix dexterae Domini, et vomitus ignominiae super gloriam tuam, non de calice intelligunt, sed de malis, quae bibiturus est Nabuchodonosor: ergo et ille calix quo Sedeciae propinatum est, mala sunt intelligenda, non, ut illi volunt, καθαρτικόν. Sin autem dicunt vere factum, et temperatam hujuscemodi potionem, ut supra retuli: ergo et calix iste quem bibiturus est Nabuchodonosor, καθαρτικῷ
Abbreviated transcription (Latin):
dñi et consopire. Circũdaberis
egeres : et de sublii gła ad ulti¬
ma deduceris mala: quia iniqͥtas
lẏbani oꝑiet te. Suꝑbia inquit
tua et euersio tẽpli et rapina san¬
ctuarii: te depopulabit᷑ atq ua¬
stabit. Et quia semel noĩauerat
montẽ lybanũ: sub eiꝰ translatiõe
uictimas et sacͥficia. uel certe mul¬
titudinẽ ppłoꝵ que interfecta est
iherłm. animalib uel bestiis cõpa¬
rat dicens. Et uastitas animaliũ
oppͥmet te. Hoc autẽ omne patieris:
quia uastasti uidã. subuertisti ter¬
ram reꝓmissionis. et ciuitatẽ ierłm.
om̃sq habitatores eius. Audur
liddeum quendã de hebreis qui
sapiens apud illos. et deuterotes uo¬
cabat᷑: narrantẽ huiꝰcemodi fabu¬
lam. Scdechias inquit a nabucho¬
donosor rege cecatus in reblatha.
hoc ẽ anthiochia. uariisq irrisus
modis: ductus ẽ in babylonẽ. Ubi
cũ quadã die nabuchodonosor con¬
uiuii festa celebraret: iussit ei dari

Expanded text:
Domini et consopire: circumdaberis Domini et consopire: circumdaberis egeres, et de sublimi gloria ad ultima deduceris mala. Quia iniquitas Libani operiet te; superbia, inquit, tua et eversio templi, et rapina sanctuarii te depopulabitur atque vastabit. Et quia semel nominaverat montem Libanum, sub ejusdem translatione victimas, et sacrificia, vel certe multitudinem populorum, quae interfecta est in Jerusalem, animalibus vel bestiis comparat, dicens: Et vastitas animalium opprimet te. Hoc autem omne patieris, quia vastasti Judam, subvertisti terram repromissionis, et civitatem Jerusalem omnesque habitatores ejus. Adivi Liddae quemdam de Hebraeis, qui sapiens apud illos, et δευτερῶτης vocabatur, narrantem hujuscemodi fabulam: Sedecias, inquit, a Nabuchodonosor rege caecatus in Reblatha, hoc est, Antiochiae, variisque irrisus modis, ductus est Babylonem . Ubi cum quadam die Nabuchodonosor convivii festa celebraret, jussit ei dare
Abbreviated transcription (Latin):
tnstuler̃t .lxx. subuersionẽ. scire
possetis quanta apud om̃s editio¬
nes uarietate discordet. Igitur ad¬
huc contra nabuchodonosor inuec¬
tio ẽ. quod oblitus conditiõis sue
et quasi ignorans se bominẽ esse
alteri homini felle et amaritudine
ꝓpinauerit. Possumꝰ autẽ eum uelre-¬
gem intelligere uidee. uel generalit̃
om̃s homines quod in ebriauerit
eos malis. ut uideret sedechie et cap¬
tiuoꝵ omĩum nuditatẽ: ꝓ quo int̾¬
p̃tatus ẽ syminachus. et quinta edi¬
tio. ut iuderet ignominias eoꝵ. Di¬
cunt᷑ autẽ hec ꝑ metaphorã ebrii
hominis. et nuditate turpati: quod
nabuchodonosor om̃s inebriauerit
calice furoris sui. cunctosq spoliatos
uiderit et captiuos. et illi qͥ quondã
gloriosi fuerant in ultima redacti
sint seruitute. hoc ẽ enĩ quod ait.
repletus ẽ ignominia ꝓ gła: ut sub¬
audiat᷑ amicus et ꝓximus siuie
consors regni qͥ tuũ o nabuchodo¬
nosor calice bibit. Inde quia ine¬
briasti plurimos: tu qͦ bibe calicẽ

Expanded text:
nstulerunt LXX subversionem, sciri 623 possit quanta apud omnes editiones varietate discordet. Igitur adhuc contra Nabuchodonosor invectio est, quod oblitus conditionis suae, et quasi ignorans se esse hominem, alteri homini fel et amaritudinem propinarit. Possumus autem eum vel regem intelligere Judaeae, vel generaliter omnes homines quod inebriaverit eos malis, ut videret Sedeciae et captivorum omnium nuditatem. Pro quo interpretatus est Symmachus et quinta editio, ut videret ignominias eorum. Dicuntur autem haec per metaphoram ebrii hominis, et nuditate turpati, quod Nabuchodonosor omnes inebriaverit calice furoris sui, cunctosque exspoliatos viderit et captivos, et illi qui quondam gloriosi fuerant, in ultimam redacti sint servitutem: hoc enim est quod ait: Repletus est ignominia pro gloria, ut subaudiatur amicus, et proximus, sive consors regni, qui tuum, o Nabuchodonosor, calicem bibit. Unde quia inebriasti plurimos, tu quoque bibe de calice
Abbreviated transcription (Latin):
in ea ÷ reliquos ppłos scõs intelli¬
spoliatur impius. ꝓpter impieta¬
tẽ quã exercuit in uniuersã terrã
et uastationẽ ciuitatis eccłie: et
persecutionẽ omniũ qͥ habitaue¬
runt in ea. T̃anta enĩ uastitas
et tanta impietas in fine rerũ an-¬
qxp̃o seuiente grassabit᷑ in ecclesiis.
et multiplicata iniqͥtate multoꝵ
in tantũ refrigescet caritas: ut
dñs qͥ cordis archana cognoscit.
et qd̾ futurũ est ñ ignorat dixerit.

Expanded text:
os sanctos intelliexspoliabitur impius propter impietatem quam exercuit in universam terram, et vastationem civitatis Ecclesiae, et persecutionem omnium, qui habitaverunt in ea. Tanta enim vastitas, et tanta impietas in fine rerum, Antichristo saeviente, grassabitur in Ecclesiis, et multiplicata iniquitate multorum, intantum refrigescet charitas , ut Dominus qui cordis arcana cognoscit, et
Abbreviated transcription (Latin):
otest autẽ hoc ipsũ et de anti¬
Ixp̃o interp̃tari: qͥ intantũ erit ar¬
rogans et suꝑb. ut intẽplo d̾i ses¬
surus sit. faciens se dm̃ : et quasi
infernus et mors tantos interfici¬
et et ad se congregabit: ut si fieri
potest decipiat etiã electos łi. Con¬
granabit quoq ad se om̃s gentes:
et iuersos ppłos in suũ ducet er¬
pore. Qui cũ postea interfectũ illũ
spũ oris xp̃i uiderint. intelligent
uera cẽ que de eo ante p̃dicta sunt:
et dicent omĩa que secunt᷑ eadem
intelligentia quã exposuimꝰ super
diabolo. Quod autẽ ait. spolia¬
bunt te om̃s reliqͥ ppłi ꝓpt̃ san¬
guinẽ hominũ et impietatẽ ter

Expanded text:
otest autem hoc ipsum et de Antichristo interpretari, qui intantum erit arrogans et superbus, ut in templo Dei sessurus sit, faciens se Deum. Et, quasi infernus et mors, tantos interficiet, et ad se congregabit, ut, si fieri possit, decipiat etiam electos Dei . Congregabit quoque ad se omnes gentes, et universos populos in suum ducet errorem. Qui cum postea interfectum illum spiritu oris Christi viderint, intelligent vera esse quae de eo ante praedicta sunt, et dicent omnia quae sequuntur, eadem intelligentia, qua exposuimus super diabolum. Quod autem dicit, exspoliabunt te omnes reliqui populi propter sanguinem hominum, et impiet
Abbreviated transcription (Latin):
de ligno loqͥtur. Aliter enĩ psuadere
ñ possunt: nisi głam ligna sue ꝑuer¬
sitati p̾ferant. Necnon et illud qd̾
dixeramꝰ. qͥa lapis de pariete clama
ciferabit᷑. et coleos de ligno
lo¬
quet᷑ ea: qͥdam ẽ nrĩs uer¬
mem in ligno loquentẽ illũ eẽ auint.
qui dicit in psalmo. ego autẽ sum
uermis et ñ homo: et auem uocalẽ
ad eiꝰ ꝑsonam referunt qͥ ait. factꝰ
sũ quasi passer solitarus in tecto:
et cetera hissimilia. Ue qͥ edificat
ciuitatẽ in sanguinib: et p̃parat
urbem miniqͥtate. Nũqͥd ñ hec a¬
dño sunt exercituũ: Laborabt̃ enĩ
ppłi in multo igni : et gentes in ua¬
cuũ et deficient: quia replebit᷑ ter¬
ra ut cognoscat głam dñi. quasi a¬
que operientes mare.Lxx. Ue¬

Expanded text:
de ligno loquitur: aliter enim persuadere de ligno loquitur: aliter enim persuadere non possunt, nisi gloriam ligni suae perversitati praeferant. Necnon et illud quod dixeramus: Quia lapis de pariete 620 clamabciferabitur, et σκώληξ de ligno loquetur ea, quidam e nostris vermem in ligno loquentem illum esse aiunt, qui dicit in psalmo: Ego autem sum vermis et non homo ; et avem vocalem ad ejusdem personam referunt, qui ait: Factus sum quasi passer solitarius in tecto , et caetera his similia. Vae qui aedificat civitatem in sanguinibus, et praeparat urbem in iniquitate: numqDomino sunt exercituum? laborabunt enim populi in multo igni: et gentes in vacuum et 184 deficient. Quia replebitur terra ut cognoscant gloriam Domini: quasi aque operientis mare.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ de pariete clamauerit intellȩxisse
dñm saluatorẽ: et scarabeũ de ligno
loquentẽ. latronẽ qui dñm blasphe¬
mauerat. Quod licet pie possit intel¬
ligi: tam̃ quomͦ cũ uniuerso ꝓpħie
contextu possit aptari. non inuenio.
Sunt ñ nulli qͥ putent cantharum
de ligno loquentẽ. et ad saluatoris
ꝑsonã referri posse qd̾ impiũ ẽẽ ex
ordine ipso sermonis apparet. Can¬
tharus enĩ qͥ de ligno loqͥt᷑ ea. ñ in¬
telligit᷑ in bonã s in malam partẽ:
idẽ loqͥtur auaritiã pessimã. multi¬
plicantis aduersũ domũ suã et con¬
fusionẽ diabol: et cetera que de in¬
iqͥtate eius et scelere p̾cesser̃t. Quod
aut ait aquila et massa de ligno
respondebit: massam referimꝰ ad il¬
lũ sensũ quẽ dñs posuit in euangłio.
Cauete uob̾ a ferm̃to phariseoꝵ. Cũꝙ
dubitarent apłi. et qͥdnã ẽet scire
non possent: euangłista interp̃tatꝰ
ẽ dicens. Dixerat autẽ eis de doctrina
phariseoꝵ. Recte gͥ doctrina ħeticoꝵ

Expanded text:
intellexisse Dominum Salvatorem, et scarabaeum de ligno loquentem, latronem qui Dominum blasphemaverit: quod licet pie possit intelligi: tamen quomodo cum universo prophetiae contextu possit aptari, non invenio. Sunt nonnulli qui putent cantharum de ligno loquentem, et ad Salvatoris personam referri posse, quod impium esse ex ordine ipso sermonis apparet. Cantharus enim de ligno loquetur ea, non intelligitur in bonam, sed in malam partem, id est, loquetur avaritiam pessimam multiplicantis adversus domum suam, et confusionem diaboli, et caetera quae de iniquitate ejus et scelere praecesserunt. Quod autem ait Aquila, et massa de ligno respondebit, Massam referimus ad illum sensum, quem Dominus posuit in Evangelio: Cavete vobis a fermento Pharisaeorum . Cumque dubitarent apostoli, et quidnam esset, scire non possent, Evangelista interpretatus est, dicens: Dixerat autem eis de doctrina Pharisaeorum. Recte igitur doctrina haereticorum
Abbreviated transcription (Latin):
auaritiã suꝑbi: eo qd om̃s gentes
sua ꝑsuasione deceꝑit. Lapides sto¬
lida corda credentiũ doctrinis ħe¬
ticoꝵ possumꝰ intelligere et scara¬
beũ de ligno. magistros qͦq puer¬
sos. qui turpis lucri grã assum̃tes
p̃dicationẽ crucis locunt᷑ ex utero
Deus enim eoꝵ uent̃ est: et omnia
cẽ: ut auariciã et suꝑbiã magistri
sui diaboli doceant ore uipereo.
Siquando uderis hereticoꝵ quẽ¬
piam quasi recondita et occulta mi¬
steria contͣ eccłiam loqͥ. et domũ dia¬
boli. domui p̃ferre xp̃i: dicito. La¬
pis de pariete clamat: et cantharus
de ligno loquit᷑. Legi in cuiꝰdam
uolumine. ꝓpt̾ea cantharũ suꝑ he¬
reticis intelligi: qͥa dogmata habe¬
ant stercori cõparanda. Unde et
apl̃s doctrine ueteris errorẽ dicit se
reputasse in sqͥbala id ẽ instercora:
ñ qͦ lex uetus ut manicbei arbitnͣtur
ad cõparationẽ euangłii sqͥbalũ cõpu-¬

Expanded text:
avaritiam superbi, eo quod omnes gentes avaritiam superbi, eo quod omnes gentes sua persuasione deceperit. Lapides, stolida corda credentium doctrinis haereticorum possumus intelligere, et scarabaeum de ligno, magistros quosque perversos, qui turpis lucri gratia 619 assumentes praedicationem crucis, loquuntur ex utero. Deus enim eorum venter est, et omnia cem, ut avaritiam et superbiam magistri sui diaboli doceant ore vipereo. Si quando videris haereticorum quempiam, quasi recondita et occulta mysteria contra Ecclesiam loqui, et domum diaboli domui praeferre Christi, dicito: Lapis de pariete clamat, et cantharus de ligno loquitur. Legi in cujusdam volumine, propterea cantharum super haereticis intelligi, quia dogmata habeant stercori comparanda. Unde et Apostolus, doctrinae veteris errorem dicit se reputasse in scybala, id est, in stercora . Non quod Lex vetus, ut Manichaei arbitrantur, ad comparationem Evangelii scybala compu
Abbreviated transcription (Latin):
uel ad hereticos. qͥ multiplicant ͥ
auariciã malã. Mala autẽ dr̃ aua-¬
ricia ad distinctionẽ bone÷ ut sit
bona auaricia doctoris eccłiastici
qͥ nũqm satiat᷑ multitudine secta¬
toꝵ: et quanto plures habuerit diͦ¬
cipłos. tantomagis ad doctrine stu-¬
diũ concitet᷑. Ue gͦ ei qui multipli¬
cat sibi auaritiã pessimã ut congre¬
get domui sue conuenticła ꝑuersa:
et ponat in altũnidum suũ ut eru¬
atur de manu maloꝵ. Pollicent᷑ enĩ
et diabolus. et antixp̃c et heretici.
eos qui suũ dogma suscipiunt. fo¬
re in celestib possessuros regna ce¬
loꝵ: gehenne incendia ñ sensuros.
Et cum hec repmiserint consiliũ ip¬
soꝵ ad ꝑfectũ uenire non poterit: s
erit consiliũ confusionis et igno
diximꝰ ꝑuersitatis doctor consũp¬
sit ppłos multos: et qnͣto plures
habuit in comitatu suo. tantoma¬
gis deliquit contra aiãm suã. De¬
niq eccłie eius lapides et cantarus
id est sa̾rabeus de ligno clamabt̃

Expanded text:
vel ad haereticos, qui multiplicant sibi avaritiam malam. Mala autem dicitur avaritia, ad distinctionem bonae, ut sit bona avaritia doctoris Ecclesiastici, qui numquam satiatur multitudine sectatorum, et quanto plures habuerit discipulos, tanto magis ad doctrinae studium concitetur. Vae ergo ei qui multiplicat sibi avaritiam pessimam, ut congreget domui suae conventicula perversa, et ponat in alto nidum suum, ut eruatur de manu malorum. Pollicentur enim et diabolus et Antichristus et haeretici, eos qui suum dogma suscipiant, fore in coelestibus possessuros regna coelorum, et gehennae incendia non sensuros. Et cum haec repromiserint, consilium ipsorum ad perfectum venire non poterit: sed erit consilium confusionis et ignomdiximus, perversitatis doctor consumpsit populos multos, et quanto plures habuit in comitatu suo, tanto magis deliquit contra animam suam. Denique Ecclesiae ejus lapides, et κάνθαρος, id est, scarabaeus de ligno, clamabunt contra
Abbreviated transcription (Latin):
terrebit te: ꝓpter sanguiẽ hominũ
et impietatẽ terre et ciuitatis. et õĩ-¬
um habitantiũ in ea. Ppo
subuersiõe turbida sym¬
machus interp̃tatus ẽ cha
nes sitõi: id ẽ et emitens absq
uidicio furorẽ suũ. Theo dotio. app
fusionetua. Quinta editio exaprõs
sumꝰ uertere de emissiõe furoris tui.

Expanded text:
ter sanguinem hominum, et impietates terrae et civitatis, et omnium habitantium in ea. Pro subversione turbida, Symmachus interpretatus est, ἑαυτοῦ, id est, et emittens absque judicio furorem suum. Theodotio ἀπὸ fusione tua. Quinta editio ἐξ ἀπροσδod possumus vertere, de emissione furoris tui.
Abbreviated transcription (Latin):
et quasi pariuili qui ꝑͥma elem̃¬
ta accipiunt litterarũ. curuosa¬
pices et trementẽ manũ in buxo
erudiunt. et ad recte scribendũ
meditatione consuescunt: ita tu
ꝙͦ qͥ ex ꝑsona ambigentis locutus
es populi. in tabulis cordis tui et
in buxo pectoris scbe qd̾ dico. N. sio
cnimẽ que ꝓmittit᷑. ubet᷑q descͥbi
et scͥbi manifestiꝰ ut nullo inuol¬
uatur nubilo. nullis enigmatũ
obscuret᷑ ambagib. Manifesta
spes: manifestã habeat sponsio
quo tu nescias. non enĩ esses ꝓpb̃a
si ignorares. s ut qd̾ tu manife¬
stius scripseris. lector absq impe¬
dim̃to et difficultate possit lege¬

Expanded text:
et quasi parvuli qui prima elemeet quasi parvuli qui prima elementa accipiunt litterarum, curvos apices et trementem manum in buxo erudiunt, et ad recte scribendum meditatione consuescunt; ita tu quoque qui ex persona ambigentis locutus es populi, in tabulis cordis tui et in buxo pectoris scribe quod dico. Visio enim est quae promittitur jubeturque describi, et scribi manifestius, ut nullo involvatur nubilo, et nullis aenigmatum obscuretur ambagibus: manifesta spes manifestam habeat sponsionquod tu nescias non enim esses propheta, si ignorares, sed ut quod tu manifestius scripseris, lector absque impedimento et difficultate possit lege
Abbreviated transcription (Latin):
dendȩ uisionis ardore. paululum
tibi uisũ fuerit morã facere qđ ꝓ
missũ est: noli desperare uenturũ.
s expecta patient̃. Me eñ habes
qui tibi polliceor. et dico: ueniens
ueniet et non tardabit. Si quis
autem incredulus est huiꝰ sponsi¬
onis mee. et me dicente ueniens ue¬
net et non tardabit. ceꝑit ambi¬
gere. et in se tacitus fluctuare. pu¬
tans ñ ẽẽ uenturũ quod moratur
ad tempus: hic mec anime displice¬
bit uixta illud. Neomenias et sab¬
bata ur̃a: odit anima mea. Quod
autẽ animã suã ds dixit. ꝓ men¬
te et cogitatione debemꝰ accipere:
ut sit intellectus meo sensui dis¬
plicebit. Sicut autẽ displicebit ille
qͥme ꝓmittente dubitauerit uen¬
turum ẽẽ quod spondeo: ita iustus
qͥ crediderit ꝓmissioni mee. iiuet
in fide sua. His quasi lineis capi¬
tuli huis pictura descrapta est
Quod autem dicit huiꝰtemodiẽ:
ita dũtaxat. ut et tranlationẽ
.lxx. misceamꝰ. Scribe in corde tuo

Expanded text:
dendae visionis ardore, paululum dendae visionis ardore, paululum tibi visum fuerit moram facere quod promissum est, noli desperare venturum; sed exspecta patienter: me enim habes, qui tibi polliceor et dico: Veniens veniet, et non tardabit. Si quis autem incredulus est hujus sponsionis meae, 610 et me dicente, veniens veniet, et non tardabit, coeperit ambigere, et in se tacitus fluctuare, putans non esse venturum quod moratur ad tempus; hic meae animae displicebit, juxta illud: Neomenias et sabbata vestra odit anima mea . Quod autem animam suam Deus dixit, pro mente et cogitatione debemus accipere, ut sit intellectus: meo sensui displicebit. Sicut autem displicebit ille qui, me promittente, dubitaverit venturum esse quod spondeo; ita justus qui crediderit promissioni meae, vivet in fide sua. His quasi lineis capituli hujus pictura descripta est. Quod autem dicit, hujuscemodi est, ita dumtaxat ut et translationem Septuaginta misceamus. Scribe in corde tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
bãẽmimat̃ qͥppe quod interp̃tatur
in fide sua. si iõth. et non uau lit¬
terã haberet in fine. ut lxx. puta
tͣnͣstulissent. in fide mea. Nunc aut̃
similitudo lictere uau et ioth. que
mensura tantũ inter se distant:
causa erroris fuit. Hoc quare die¬
tum sit sequens disputatio cõp̃¬
hendet. Iuxta reꝓmissionẽ que
ad scm̃ iurum in ysaia fit dicens.
adhuc loquente te dicã. ecce assum.
eam super tabulas. id est manife¬
sius scribat. Tabulas autẽ illas
rinthios. epła nr̃a uos estis scripta
in cordib nr̃is ⁊ que agnoscit᷑ et le
spũ dei uiuentis: ñ in tabulis lapi¬
deis. s in tabulis cordis carnalib
S et salomon tale quid in ꝓuer
ꝑ latitudinẽ cordis tui. Scribere
autem uibetur planiꝰ ut possit
lector currere: et nullo impedim̃¬
to uelocitas euis et legendi cupi¬
do teneatur. Et hoc p̃cipit: qͥa
adhuc uisio ꝓcul est et in tẽpore
constituto. Et cũ finis rerũ adue¬
nerit: tunc etiã illa ueniet et pro

Expanded text:
ATHO   quippe, quod interpretatur in fide sua, si JOD et non VAU litteram haberet in fine, ut Septuaginttranstulissent, in fide mea. Nunc autem similitudo litterae VAU et JOD, quae mensura tantum inter se distant, causa erroris fuit. Hoc quare dictum sit, sequens disputatio comprehendit. Juxta repromissionem quae ad sanctum virum in Isaia fit, dicens: Adhuc loquente te, dicam, ecce adsum ,eam super tabulas, id est, manifestius scribat. Tabulas autem puto istola nostra vos estis, scripta in cordibus nostris, quae scitur et legspiritu Dei viventis, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Sed et Salomon tale quid significsuper latitudinem cordis tui . Scribere autem jubetur planius, ut possit lector currere, et nullo impedimento velocitas ejus, et legendi cupido teneatur. Et hoc praecipit, quia adhuc visio procul est, et in tempore constituto. Et cum finis rerum advenerit, tunc etiam ille veniet, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
ẽsensus. et aliter scriptum ẽ in he¬
braico. aliter in .lxx. nota eũ his
uti cestimoniis que asamaliele
doctore legis didicerat. Et que¬
mͦ uinum potantẽ decipit. sic ent
uir suꝑb: et non decorabit᷑. Qui
dilatauit quasi infernus arãm
suã: et ipse quasi mors. et non im¬
pletur. Et congregabit ad se om¬
nes gentes: et coaceruabit ad seõs
ppłos. Num qͥd ñ om̃s isti suꝑ eũ
parabolam sument ⁊ et loquelã
enignatũ euis: Et dicetur ei.¬
Ne ei qͥ multiplicat non suaus
sum lutũ Nũqͥd ñ repente consur¬
gent qͥ mordeant te et suscitabun¬
tur lacerantes te. et eris in rapmã
eis:Quia tu spoliasti gentes mul¬
tas. spoliabunt te om̃s qͥ relicti
fuerint de pplis ꝓpter sangumẽ
hominis. et iniqͥtatẽ terre ciuita

Expanded text:
est sensus, et aliter scriptum est in Heest sensus, et aliter scriptum est in Hebraico, aliter in LXX, nota eum uti his testimoniis quae a Gamaliele doctore legis didicerat. Et quomodo vinum potantem decipit, sic erit vir superbus, et non decorabitur, qui dilatavit quasi infernus animam suam, et ipse quasi mors, et non adimpletur. Et congregabit ad se omnes gentes, et coacervabit ad se omnes populos. Numquid non omnes isti super eum parabolam sument, et loquelam aenigmatum ejus, et dicetur: Vae ei qui multiplicat non sua: sum lutum? Nunquid non repente consurgent, qui mordeant te, et suscitabuntur laceeis? Quia tu spoliasti gentes multas, spoliabunt te omnes qui reliqui fuerint de populis, propter sanguinem hominis et iniquitatem terrae, civita
Abbreviated transcription (Latin):
texe sermonẽ. quod tẽpore confti¬
tuto. et inconsũmatione mundi
ueniat filius meus qͥ saluet oues
pditas domus isrł. et alias quo¬
q oues antiqͥs ouib copulet: et
unũ efficiens gregẽ. Iungat clii¬
as uirgas quas iezechiel idẽ iurtus
dei sociatas et sibi inuicẽ coheren¬
tes tenet in ꝓpħali manu. Quodsi
paululũ o ꝓpħa. ueltu popule. ex
cuius ꝑsona dubitare iusus est
et ꝓpheta meus se subtraxerit xp̃c.
et uisus fuerit retardare: expecta
illũ. ueniens enim ueniet et ñ tar¬
dabit: et cetera que supͣ exposu¬
umus. Porro quod apłs .lxx. ma¬
gis testimonio abusus ẽ ad roma¬
nos scͥbens. iustus autẽ ex fide mea
uiuet et ñ eo qcł habet᷑ in hebͣico. causa
ꝑspicua est. Scribebat romanis
qui scripturas hebraicas nescie¬
bant: nec ei cura erat de uerbis
cum sensus ẽet in tuto: et dam¬
nũ ex eo presens disputatio ñ ha¬
beret. Alioquin uͥcũq diuersus

Expanded text:
texe sermonem, quod tempore constitexe sermonem, quod tempore constituto, et in consummatione mundi veniat Filius meus, qui salvet oves perditas domus Israel, et alias quoque oves antiquis ovibus copulet, et unum efficiens gregem jungat duas virgas, quas Ezechiel, id est, virtus Dei, sociatas et sibi invicem cohaerentes tenet in prophetali manu . Quod si paululum, o propheta, vel tu, popule ex cujus persona dubitare visus est et propheta meus, se subtraxerit Christus, et visus fuerit retardare, exspecta illum, veniens enim veniet, et non tardabit; et caetera quae jam supra exposuimus. Porro quod Apostolus LXX magis testimonio abusus est, ad Romanos scribens: Justus autem ex fide mea vivet , et non eo quod habetur in Hebraico, causa perspicua est. Scribebat enim Romanis, qui Scripturas Hebraicas nesciebant: nec erat ei cura de verbis, cum sensus esset in tuto, et damnum ex eo praesens disputatio non haberet. Alioquin ubicumque diversus