comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cie cõpellantur ad frumẽti
titin ciuitati ñ ꝯpensari ĩer¬
publicorum licet ex bonafi¬
de datur ułꝓbatur cõpensa¬
riquidem frum̃tarie peciñe¬

Expanded text:
ciae compellantur.Ad frumenti titui ciuitati, non compensari in epublicorum, licet ex bona fide datum probatur, compensari quidem frumentariae pecun
Abbreviated transcription (Latin):
puemunt. Cumnita. adt¬
estõ adscriptum eẽt. ẜmi
quisiue offensa fuerñtu
beri sumpto ꝯditioem ao¬
scriptam uidei placuit cꝰ
interp̾tationem tale fa¬
ciendam ut decis in lib̾ta¬
tedanda cogitasse nõ inde¬
atur quos penacoħ̾cuit ⁊
abonore animinstrãdi
ładmustrande reinego¬
tium remouit.

Expanded text:
perueniunt. Cum ita testamento adscriptum esset: 'serui, qui sine offensa fuerunt, liberi sunto', condicionem adscriptam uideri placuit, cuius interpretationem talem faciendam, ut de his in libertate danda cogitasse non uideatur, quos poena coercuit aut ab honore ministrandi uel administrandae rei negotio remouit.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Illud uideamus utrum i¬
presentes ee debebant q li¬
b̾tatem accepuntan uer¬
onõ. cicum inuitis alusi
possint bona pp̃lib̾tatem
quid ergosiquidam presẽ¬
tes sint quidam absente.
uideamus.an ⁊̃ absentib̾
ꝯpetat lib̾tas ⁊pot̾ diciex¬
emplo adite br̃ditatis cy¬
petẽ lib̾tates ⁊̃ absentib¬
Siexlie data sit lib̾tas i
nõ adicieroumquid de¬
inde si sb̃conditione data
sit lib̾tas ⁊ siquidemalier
pure aleq sb̃conditione
utiq adclici statim possr̃t
siommnes sb̃conditioneqd
consequens eĩt dicẽ utr̃m
expectandum ut oclitio exi¬
stat an uõstatim adclicizꝰ¬
⁊ dicemus tc̃ demum ei cõ

Expanded text:
Illud uideamus, utrum praesentes esse debent qui libertatem acceperunt an uero non: et cum inuitis illis possunt bona propter libertatem s.Quid ergo, si quidam praesentes sint, quidam absentes? uideamus, an etiam absentibus competat libertas. et potest dici exemplo aditae hereditatis competere libertatem etiam absentibus.Si ex die data sit libertas, non addicentur. quid deinde, s‹i› sub condicione data sit libertas? et si quidem aliquae pure, aliquae sub condicione, utique addici statim possunt: si omnes sub condicione, quid consequens erit dicere? utrum exspectandum, ut condicio existat, an uero statim addicimus, tunc demum co
Abbreviated transcription (Latin):
cessor anñ cessabit constit¬
utio cumcertum ẽẽ ceꝑit
tẽ cit constitutiomi locus.¬
restiti pot austimnt se
lorditate añ quam diu po¬
tui existimamus constit¬
utionem cessareq nonẽ
cͥtum ab intestatonemi¬
nemsuccessorem extaretã
tum uerius ẽ admitero¬
amostitutiõem quidem¬
consernandarum fea cã in

Expanded text:
cessor an non, cessabit constitutio: cum certum esse coeperit, tunc erit constitutioni locus.restitui potest abstinuerit se hereditate, an, quamdiu potui, existimamus constitutionem cessare, quia non est certum ab intestato neminem successorem exstare? est tamen uerius admittendam constitutionem.Quid econserua
Abbreviated transcription (Latin):
gent tm̃ quia manifesta
uolintas testantis expͥ¬
mitur cogẽdumeum eẽ
adr̃ones reddendas ¶P¬
ost annos indistincte lib̾
eẽiissus. p̾t bieninumi
exigit. ⁊ uerba patumtur
nsi aliud sensisseprem¬

Expanded text:
en quia manifesta uoluntas testantis exprimeretur, cogendum eum ad rationes reddendas.Post annos indistincte liber esse iussus post biennium exigit, et uerba p‹a›tiuntur: nisi si aliud sensisse
Abbreviated transcription (Latin):
estoita accipiendaẽ sicũ
primo potuerit capitoli¬
um no ascend̾it. Iste em̃
mõ puemetstic̃ adliberr¬
tatem sifacultate data a¬
scendenoi capitolium.⁊
abstinuerit.¶Hec script¬
ura cesti pamphilus lib̾¬

Expanded text:
esto' ita accipienda est 'si cum primum potuerit, Capitolium non ascenderit': isto enim modo perueniet Stichus ad libertatem, si facultate data ascendendi Capitolium abstinuerit.H‹a›c scriptura testamenti 'Pamphilus lib
Abbreviated transcription (Latin):
terius mortem sernum
exmorte lib̾tas pendeba
innotestatore decesserat
benignius int̃pretarim
p̾ mortem suam uideat
testator eẽ lib̾tatem reli¬
quisse s mutomagis ħ¬
ita accipi pot̾. p̾t annum

Expanded text:
terius mortem seruum s morte libertas pendebat, uiuo testatore decesserat.benignius interpretari, ut post mortem suam uideatur testator ei libertatem reliquisse.Sed multo magis ita accipi potest 'post an
Abbreviated transcription (Latin):
xerat priorenixa filium
exposint ħ sb̾latus abalio
educatus ẽ nomine patriꝰ
pus prĩs tam abeo quam
anire anuiiorum nũo¬

Expanded text:
xerat: prior enixa filium exposuit: hic sublatus ab alio educatus est nomine patris pus patris tam ab eo quam a matre, an vivorum nu
Abbreviated transcription (Latin):
tione dicendumẽ posser
aduersarium uendicar
ius non eẽer qd̃ dubium
non ẽ dedampno qq̃ m
fecto cauẽ eum debere mi¬
eum exportare ue here qu¬
ercfectiom necc̃ia sunt:
probibeat. hoc int̾lictu
ei competẽ offilius pur¬
⁊ qõ est uerius.

Expanded text:
 dicendum est posse: aduersus eum uindicari 'ius ei non esse' dubium non est. De damno quoque inf‹e›cto cauere eum debere mieum exportare uehere, quae ref‹e›ctioni necessaria sunt, prohibeat, hoc interdictum ei competere Ofilius putat, quod est uerum.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. S ⁊ sicundem nuum
deprimat uł accollat anti
dilat⁊ uł ostendat łoperi¬
at aꝑtum ułcontra. ego
cet̾os quidem impune ꝓ¬
maiorem utilitatẽ suam
aduersarius ostendat.
comod dommo soli anfe¬
retur appellendi pecusl
opis aliquis facquis qro
mag̾. ⁊quamconseruet
ł continea ułmpne pro¬
hiberi. ego ⁊ inspecu. ꝯtra
siñ maiorutilitas u̾setur
aduersarii. serius ⁊ labeo
scribunt. Siriuum qui a
bnntio t̾renus fut. quii
aquam nocontine bati
cem̃tinum nelit facẽ an

Expanded text:
tur: sed et si eundem riuum deprimat uel adtollat aut dilatet uel extendat uel operiat apertum uel contra. ego ceteros quidem impune pmaiorem utilitatem suam aduersarius ostendat. commodum domino soli auferetur appellendi pecus uel operis aliquid faciat quis, quo magis aquam conseruet uel contineat, non impune prohiberi. ego et in specu contra, si non maior utilitas uersetur aduersarii. Seruius et Labeo scribunt, si riuum, qui ab initio terrenus fuit, qui‹a› aquam non continebat, cementicium uelit
Abbreviated transcription (Latin):
hibend̾ mͥ indetur urgue
tem anecc̃iam refectioe
ẽẽ admittẽdam. Siquis
nouy canalem ⁊ fistula
mriuo uelit collocre cu
id minqm hũit utile ei
int̾dictum futurũ labeo
ait nos ⁊ hic oppinamur
utilita tem eis. quidu¬
cit sine incommoditate
eius cuius ag̾ ẽ spectan
ductus ducatur hoc int̃¬
dictum utile erit uolenti
reficẽ ip̃m. hoc int̾clictu
ad omnes riuos ptincti
siue inpublico siue inpͥ¬
natosint constituti. s ⁊
si callide aq̃riuus sit deł
reficiendo competit int¬
dictum aristo ⁊ decimido
restituendo ꝑque na por
trahitur inbalncarus ya¬
porib putat utilem acci
Siquis riuum reficienti
op̾ nouum nuntia benc
dictum ẽposse contempĩ
opis nom inuntiatioem

Expanded text:
hibendum. mihi uidetur urguens et necessaria refectio esse admittenda. Si quis nouum canalem uel fistulas in riuo uelit collocare, cum id numquam habuerit, utile ei hoc interdictum futurum Labeo ait. nos et hic opinamur utilitatem eius qui ducit sine incommoditate eius cuius ager est spectandductus ducatur, hoc interdictum utile erit uolenti reficere ipsum lacum. Hoc interdictum ad omnes riuos pertinet, siue in publico siue in priuato sint constituti. Sed et si calidae aquae riuus sit, de hoc reficiendo competit interdictum. Aristo et de cuniculo restituendo, per quem uapor trahitur, in balneariis uaporibus putat utilem actioSi quis riuum reficienti opus nouum nuntiat, belle dictum est posse contemni operis noui nuntiationem
Abbreviated transcription (Latin):
nos specus scepta
reficere purgare
aque ciucende causa. q̃
minus licea illi dumi
ne alit̾ aquam ducati
quam uti priore estate
nõ ui nõ clam. non pre¬
cario a tecluxit iim fieri
ueto. ¶ Hoc int̾clictum ut¬
ilissimum ẽ. nam mͥ pc̃¬
mittatur alicu reficere.
Ruius locus plongitud¬
mem depressus qu̾o aq̃
decurrat cui nomen ano
locus ẽ. ex quo despicitur
Unde spectacula sunt di¬
cta. ¶Septa sunt q̃ adm
cile opponuntur aq̃ deui¬

Expanded text:
os specus septa reficere purgare aquae ducendae causa quo minus liceat illi, dum ne aliter aquam ducat, quam uti priore aestate non ui non clam non precario a te duxit, uim fieri ueto'. Hoc interdictum utilissimum est: nam nisi permittatur alicui reficere, riuus est locus per longitudinem depressus, quo aqua decurrat, cui nomen est locus, ex quo despicitur: inde spectacula sunt dicta. Septa sunt, quae ad incile opponuntur aquae deri
Abbreviated transcription (Latin):
fumme cã siue ea lignea
sunt siue lapidea siue̾ ali
tinendam transmittend¬
aniq añn excogitata. In
possit. s ⁊ fosse ⁊puteis
int̾dicto ꝯtinetur. Dem
aitpretor reficẽ purgare
Refice̾ ẽ qd̃ cormptum ẽ
inpristinum statum res¬
taiare. Ubo reficiendite¬
geͣ sb̾struere sarcire edific¬
diuerbum pluriq qdem
enim ⁊ refectiõe apurga¬
tioe indiga ¶Aq̃ in quid
⁊ refice̾ ⁊ purgareriuum
hoc int̾clictum opet̾. qiã
ei quiius aque ducende
nõht simodo antpriore
estate aut eodem anno M
duxit ¶ Eun sufficia nõ
uino clam nõ precarior
dixisse. s siquis t̾remim
nuũ signinum idẽl pi¬

Expanded text:
usa, sive ea lignea sunt sive lapidea sive qualid continendam transmittendamque aquam excogitata. Incpossit. sed et fossae et putei hoc interdicto continentur. Deinde ait praetor "reficere purgare". reficere est quod corruptum est in pristinum statum restaurare. verbo reficiendi tegere substruere sarcire aedificdi verbum plerique quidem enim ut refectione, et purgatione indiget. "Aquae", inquit, t reficere et purgare riuum, Hoc interdictum competit etiam ei, qui ius aquae ducendae non habet, si modo aut priore aestate aut eodem anno aquam duxerit, cum sufficiat non ui non clam non precario duxisse. Si quis terrenum riuum signinum, id
Abbreviated transcription (Latin):
uatorum reficiatur. na
siexcollatiõe prinatorum
reficiatur non utiq pri¬
uataẽ. refectio enim ide̾
nem bt . prinate medup¬
licit᷑ accipi possunt .ł hec
que sunt magr is quib
impositaẽ serutus. ũ al
agtum alterius ducant
łhee q̃ ad agros ducunt ꝑ
q̃s omnib comeare lice¬
at inquas exitur dema
consulari ⁊ sic post illaz
excip̃ mna ł it̾ ł actus adu¬
illam ducens has ergo q̃
post consulares excipir
⁊ ip̃as publicasee.¶hoc
intlictum. tantum ad
mas rusticas ꝑtinet ad
urbiscas uero nõ haru
enim eã ꝑtinet admagi¬
stratus. suie publice ex¬
emptus comeatus sit ł
uia coartata int̾uenit i
ce siquis cloacam mina
publica inmutẽt. et ex
care minus habilis ma
peloacam fiat tñi eum la¬
beo scribit. Inmisisse em̃
cum inderi. Pro inde et
si fossas quis insuofũdo
fecerit ut ibi aqua collec¬
ta inuiam decurrt hocq̃
intdicto tenebr. Immis¬
sum enim hr̃e ⁊ hẽ uideri¬
Idem labeo scribit. Siqs

Expanded text:
uatorum reficiatur: nam si ex collatione priuatorum reficiatur, non utique priuata est: refectio enim idcirnem habet.Priuatae uiae dupliciter accipi possunt, uel hae, quae sunt in agris, quibus imposita est seruitus, ut ad agrum alterius ducant, uel hae, quae ad agros ducunt, per quas omnibus commeare liceat, in quas exitur de uia consulari et sic post illam excipit uia uel iter uel actus ad uillam ducens. has ergo, quae post consularem excipiuniam ipsas publicas esse. Hoc interdictum tantum ad uias rusticas pertinet, ad urbicas uero non: harum enim cura pertinet ad magistratus. Si uiae publicae exemptus commeatus sit uel uia coartata, interueniunt  Si quis cloacam in uiam publicam immitteret exque ea re minus habilis uia per cloacam fiat, teneri eum Labeo scribit: immississeum uideri.Proinde et si fossam quis in fundo suo fecerit, ut ibi aqua collecta in uiam decurrat, hoc interdicto tenebitur: immissum enim habere etiam hunc uideri.Idem Labeo scribit, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sic apellatur salaĩum
exeo qd̃ prosolo pendatur¬
Sitamam adhuc nlłi
opus factum fui̾t officio
iudicis contineturutica¬
ueatur nõ fieri ⁊ caom̃ia
⁊̃ inpsona hrdum detero¬
rum successorum erunt
cauenda locorum sacror
diuersa cã ẽ. In loco enin
sacro no solum facẽueta¬
tur s ⁊ factum restituere
iubemur. hoc p̃preligioe.¬
¶Ait pretor innia publica
ui itiẽ publico facere in¬
mittẽ quid quo eaua et¬
due indetius sit fia ueto

Expanded text:
hoc sic appellatur solarium ex eo, quod pro solo pendatur.Si tamen adhuc nullum opus factum fuerit, officio iudicis continetur, uti caueatur non fieri: et ea omnia etiam in persona heredum ceterorumque successorum erunt cauenda.Locorum sacrorum diuersa causa est: in loco enim sacro non solum facere uetamur, sed et factum restituere iubemur: hoc Propter religionem.Ait praetor: 'In uia publica itinereue publico facere immittere quid, quo ea uia idue iter deterius sit fiat, ueto
Abbreviated transcription (Latin):
¶dampnum at pati uide¬
tur quicom modum am¬
utit. qd expublico con se¬
quebatur quale qualesi¬
t proinde sicui proiectu
sicm aditus sit deterior i¬
aut angustior int̃licto
opus ẽ ¶Siquid in locoi
publico edificauero ubi
ea que ermeo nullo iure¬
int̾dicto menon teneri
labeo putat planc si ecli¬
ficium hoc effecerit sim
mus luminis insula te
abit int̾dictum hoc ro¬
petit. Idem ait simpubli¬
co edificem demn de hoe ed
publico eclificaneras ce¬
sare hoc int̾clictum cũ tu
qꝗ illicite edificauũs in¬
si forte iniure tibi concẽ¬
so edificaueras. siquis a
principe simpłr impetra¬
nerit ut inpublico loco
dificet nõ ẽ credenouini
sic edificare ut cum iꝯ¬
modo ilicuius iofia. n
sic conceditur insi forteq̃
hoc impetranĩt ¶ Siquis
nemine prohibente ĩpr¬
blico edificam̃t non esse
cogendum tolłe. ne rum¬
is urbs deformetur. Et qr
prohibitorium ẽ int̾dic¬
tum nõ restitutorum si
tobsta idedificium pn¬
blico nsui. utiq is quio¬

Expanded text:
Damnum autem pati uidetur, qui commodum amittit, quod ex publico consequebatur, qualequale sit.Proinde si cui prospectus, si cui aditus sit deterior aut angustior, interdicto opus est.Si quid in loco publico aedificauero, ut ea, quae ex meo ad te nullo iureinterdicto me non teneri Labeo putat. Plane si aedificium hoc effecerit, ut minus luminis insula tua habeat, interdictum hoc competit. Idem ait, si in publico publico aedificaueras, cessare hoc interdictum, cum tu quoque illicite aedificaueris, nisi forte t‹u› iure tibi concesso aedificaueras.Si quis a principe simpliciter impetrauerit, ut in publico loco aedificet, non est credendus sic aedificare, ut cum incommodo alicuius id fiat, neque sic conceditur: nisi forte quis hoc impetrauerit.Si quis nemine prohibente in publico aedificauerit, non esse eum cogendum tollere, ne ruinis urbs deformetur, et quia prohibitorium est interdictum, non restitutorium. si tamen obstet id aedificium publico usui, utique is, qui o
Abbreviated transcription (Latin):
dinis abeo quiuis public¬
andi huit ut ea publico
iretur comeaetur¶ Uiax
q̃dim publice sunt q̃daa
priuate q̃dam ucinales.⁊
publicas uias dicimus q̃
torias alii consulares ui¬
as appellant priuate sũt
quas agͣrias quidam di¬
cunt. Uicinales sũt me q̃
ducunt. has qq̃ publicas
ẽc̃ quidam dicunt proita
uerumẽ si nõ excollatioẽ

Expanded text:
ius publicandi habuit, ut ea publicae iretur commearetur.Uiarum quaedam publicae sunt, quaedam priuatae, quaedam uicinales. publicas uias dicimus, quas torias, alii consulares uias appellant. priuatae sunt, quas agrarias quidam dicunt. uicinales sunt uiae, ducunt: has quoque publicas esse quidam dicunt: quod ita uerum est, si non ex collatione
Abbreviated transcription (Latin):
bitorem hr̃s omittat. fi¬
deuissorem añ ei coneĩ¬
at prod̾idit excepto dol¬
imali fideuissori ꝓp mꝑ
robita tem hr̃dis queꝓ
deẽ reo debuerat sicomie¬
intur. ¶Exdñob fide̾ua¬
soris hrdib superrorem
alt solidum exoluat qri¬
tionenE idõ manẽ obli¬
gatum ꝑtem ei qui totẽ¬
ded̾it exsolint millam i¬
hẽbit condĩtioem. Qd̃ si
duo fideuissores accept

Expanded text:
bitorem heres omittat, fideiussorem autem eius conveniat, proderit exceptio doli fideiussori propter improbitatem heredis, quae prodesse reo debuerat, si conveniretur. Ex duobus fideiussoris heredibus si per errorem alter solidum exsolvat, quictionem et ideo manere obligatum dedit, exsolverit, nullam habebit condictionem. quod si duo fideiussores accepti
Abbreviated transcription (Latin):
afilio. ł comino seruo st¬
ipłato fide uissor acceptꝰ
tenetur. ¶Sinumnoᷤ
to fideuissorem obligar̃
fore. momnem enĩn cã
acceptus indetin queex
ea nummieratioe nasci po̾t¬

Expanded text:
a filio vel domino a servo stipulato fideiussor acceptus tenetur. Si nummos to fideiussorem obligatum fore: in omnem enim causam acceptus videtur, quae ex ea numeratio
Abbreviated transcription (Latin):
õs cliuidẽ nõ erit ꝓibend
nõ magis qmsiduosp
ueniri. ¶E redicorpignꝰ
distraitur nõ cegitur. si fi¬
deuissorẽ simplr accept¬
um omisso pignore uel¬
it comienire ¶Tum in¬
ter fideuissores actiõe li¬
uisa. quidem post litez
ꝯtestatem souiendo eẽ
desiert. eares ad ronus
et. noc̃ aurllio defen det
etatis actor nõ enm deͣ¬
ceptus uidetur iure cõr
ustis. ¶Boms dampn¬
ati fideuissoris fisco uẽ¬
dicatis int̾fideuissores

Expanded text:
non erit prohibendus, non magis quam si duos nveniret. Creditor pignus distrahere non cogitur, si fideiussorem simpliciter acceptum omisso pignore velit convenire. Cum inter fideiussores actione divisa quidam post litem contestatam soluendo esse desierunt, ea res ad onus et, nec auxilio defendetur aetatis actor: non enim deceptus uidetur iure communi usus. Bonis damnati fideiussoris fisco uindicatis inter fideiussores
Abbreviated transcription (Latin):
mł siue transnatinalis
inreum fiiss qmͣ quid¬
nemo ẽ pot̾ ap̃ eundem
pro ip̃o obligatus eẽ.d
sidem scipłator fideni¬
sorem hrdem scripsit. ꝓ¬
culdubio solam fideui¬
soris oblom ꝑimuir.ar¬

Expanded text:
 sive tantum naturalis in reum fuisset, quoniam quidem nemo potest apud eundem pro ipso obligatus esse. quod si idem stipulator fideiussorem heredem scripserit, procul dubio solam fideiussoris obl
Abbreviated transcription (Latin):
enm u̾bis ⁊̃ cotuni con¬
tim̃ ꝯuenit. ¶Int fidei¬
sores actoe duusa ꝯdẽp¬
natus sedesierit eẽ solrẽ¬
do fraus uł segnitia tut¬
oris qui iudicatum pro¬
seqͣm potuerĩt dampnũ
dabit. ¶Qd̾ sidiuisami
actioẽm int̾ eos qui no:
erant soluendo constab¬
it. pupilli nomine resti¬
tutionis auxilum in¬
plorab̾r ¶Fideuissores
⁊spes locationis uinclin
ad setrabat nec mutet᷑
ꝯfestim an int̾iecto tp̃r
fidem suam astrinxert
Ples er dem pecume cre¬
dend mandatores siunꝰ
muidicio eligitur abso¬
lutione quoq secuita cetĩ¬
nolibantur sec omnes
fi deuissores exc̃ctũ clrca
ullam prescriptioẽm &ͤ
clitore qd̃ reum postula.¬
uit. recte connemũtur.
or qd̃ fideuissorem pro
mortuo accep̃. aga otra.¬
ra pignoratitia Actiore
inquam acticẽ m ueni¬
etq int̾ẽ clitoris s eaac¬
tio fi deuissorem hon̾are
nõ potit nõ enim ꝓpigͦ¬

Expanded text:
contineri conuenit. Inter fideiussores actione diuisa condemnatus si desierit esse soluendo, fraus uel segnitia tutoribus, qui iudicatum persequi potuerunt, damnum dabit: quod si diuisam actionem inter eos, qui non erant soluendo, constabit, pupilli nomine restitutionis auxilium implorabitur. Fideiussores species locationis uinculum ad se trahat: nec mutat, confestim an interiecto tempore fidem suam adstrinxerunt. Plures eiusdem pecuniae credendae mandatores, si unus iudicio eligatur, absolutione quoque secuta non liberantur, sed omnes fideiussores ex contractu citra ullam praescriptionem a creditore, qui reum postulauit, recte conueniuntur.or, qui fideiussorem pro mutuo accepit, agit contraria pigneraticia actione, in quam actionem veniet quod interest creditoris. sed ea actio fideiussorem onerare non poterit: non enim p
Abbreviated transcription (Latin):
titium exoliñt. ¶Quesit
e pecimiam sedaturu ro¬
me proiiserit si peus ꝓ¬
mittendi capue eer statꝰ
ꝯuenire poisit᷑ dixi ñma¬
gis fide iussorem ꝯfesti
tr quam si ipe capuespo¬
pondiss. Cumreuis ⁊ca

Expanded text:
totum exsolverat. Quaesitum e pecuniam se daturum" Romae promisit, si reus promittendi Capuae esset, statim conveniri possit. dixi non magis fideiussorem confestim teneri, quam si ipse Capuae spopondisset, cum reus a
Abbreviated transcription (Latin):
co fide iussorem accipiscrĩ
ibit mł. Quasi tota obi¬
igõ ꝯ̃ euin extincta sit.N
¶Si filius incã peculiari i¬
ta fidcuissorem acceperit
qntam pecumam credide¬
ro fidetua eẽ uibes gemã¬
cipatus creclit. pr̃i quide
sinon ẽ reus obligatus.
nõteneb̾r filio uero hua

Expanded text:
eo fideiussorem accipi scribit Iulianus, quasi tota obligatio contra eum extincta sit. Si filius in causa peculiari ita fideiussorem acceperit: "quantam pecuniam credidero, fide tua esse iubes?" et emancipatus credat, patri quidem, si non est reus obligatus, non tenebitur, filio ve
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit principilis ⁊ fide¬
uissor fideussoris non
pot̾it desiderare fide ĩsso¬
fideuissoris ut int̾se ⁊
cum fideussorem pro
quofidenissit dundatũ
obło. Ille einm loco rele
nec pot̾ reus desiderane
ut int̾se ⁊ fideuissorem
alt̃ fideuissorem decłit:

Expanded text:
ipalis et fideiussor fideiussoris, non poterit desiderare fideiussor, ut inter se et eum fideiussorem, pro quo fideiussit, dividatur obligatio: ille enim loco rei est nec potest reus desiderare, ut inter se et fideiussorem alter fideiussorem dederit
Abbreviated transcription (Latin):
ibeat aliquis prosuo
o dommo fidẽuibeat cr̃
quo depecuno actio est
dum taxat depecuuo
tenebitur qd tune eĩt
cum res iudicatur.

Expanded text:
iubeat aliquis pro sero domino fideiubeat, cum quo de peculio est, dumtaxat de peculio tenebitur, quod tunc erit, cum res iudicatur.
Abbreviated transcription (Latin):
stipłonis que ateꝓposita
sunt fideuissores non te¬
nentur. non enim id fe¬
aisti qd instipłce conuen¬
erat id opus aui nõ locas¬
ti.tam ⁊si postea locasti.i¬
Ea enim locatio qm secu

Expanded text:
stipulationis, quae a te proposita sunt, fideiussores non tenentur. non enim id fecisti, quod in stipulatione conuenerat, id est opus alii non locasti, tamea enim locatio, quam se
Abbreviated transcription (Latin):
ligari nõ pot ei ap̃quem
reus promittendi oblig¬
atus nõẽ. Quare si ẜuus
cõis titii ⁊ sempromin
ominatimtitio daristip¬
ulatus fuit ⁊ a fioeuisso¬
rẽ ita int̾roganerit titio
autsempronio iddarer¬

Expanded text:
ligari non potest ei, apud quem reus promittendi obligatus non est. quare si servus communis Titii et Sempronii nominatim Titio dari stipulatus fuerit et fideiussorem ita interrogaverit: "Titio aut Sempronio id dare
Abbreviated transcription (Latin):
Nec enim semꝑ facilis ẽ
nominis emp̃tocum i¬
numeratio tocius d̾bitu
nõsit in expedito. ¶Ita de¬
mum int̃ fideuissores i¬
clunditur accio sino in¬
fide iussio primoquidẽ
qd̾ sin uiris effectus pote¬
nt tm̃ in id qd̃ facere pot̾
deiusserit cessat ista act¬

Expanded text:
nec enim semper facilis est nominis emptio, cum numeratio totius debiti non sit in expedito. Ita demum inter fideiussores dividitur actio, si non infideiussio, primo quidem, quod sui iuris effectus poterit teneri in id quod facere potest, deiusserit, cessat ista act
Abbreviated transcription (Latin):
sis euenturum ut hoc ca¬
su fidenisso conuematũ
qd̾ si debitor ipẽ rome finꝰ¬
s nõ conuenireturitaq¬
uu nobis plac⁊ fidenissoriã
obłoem oclitionem taciti
tp̃is exutruisq ꝑsona re¬
cipere tam rei promitten¬
di qͣm ipĩiis fideuissoris
q̃m aliudiendentib ꝯtͣ¬

Expanded text:
s, eventurum, ut eo casu fideiussor conveniatur, quo debitor ipse, si Romae fuisset, non conveniretur. itaque nobis placet fideiussoriam obligationem condicionem taciti temporis ex utriusque persona reciperare tam rei promittendi quam ipsius fideiussoris, quoniam aliud respondentib
Abbreviated transcription (Latin):
arbitratu tuo añ ctam
diem ficri. qd̃ sieffectur
no eẽt quanti ut efficiat᷑
opus locasses tanti fide¬
sores accepistiqqui a op̾
effectum nõ crt alu loca¬
sti. ⁊ cum postĩor ꝯductor
sat non dara. ip̃e op̃ fecist

Expanded text:
arbitratu tuo ante certam diem fieri, quod si effectum non esset, quanti ut efficiatur opus locasses, tanti fideiussores cepisti: et quia opus effectum non erat, alii locasti et, cum posterior conductor satis non daret, i
Abbreviated transcription (Latin):
no ẽ. Idoq si exduobus
fideuissorib euisdeniq̃¬
titatis cum alter electꝰ
acͥclitore totum ex solu¬
eret nec ei cessit actiões
alt̾ nec acclitore nec afi¬
de uissore conueniat᷑.
tuti sunt. sine.ab utroq
sine ab altõ fideuissor
datus fuĩt. insolidum
recte accipietur.
accẽpti sunt qd̾ acurto¬
re seruari non possit. et
socuratore quam abh̃r¬
dib eius solidum ẜua¬
ri potuit ⁊ cessante eo qd̃
pupillus fint soluẽdo
eẽ desierit nõ tenereͣ nti¬
lem infideussores acti¬
onem competẽ. Idem.qꝵ.¬

Expanded text:
non est. ideoque si ex duobus fideiussoribus eiusdem quantitatis cum alter electus a creditore totum exsolvit nec ei cessae sint actiones, alter nec a creditore nec a confideiussore convenietur. tuti sunt, sive ab utroque sive ab alterutro fideiussor datus fuerit, in solidum recte accipietur. accepti sunt, quod a curatore servari non possit, et so curatore quam ab heredibus eius solidum servari potuit et cessante eo, qui pupillus fuit, solvendo esse desierit: non temere utilem in fideiussores actionem competere. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
solum intposita idbi¬
turut solin ei añ litem
contestatam ⁊ ignoran¬
te uł minto titio possir.
Qui cͥcoloco dari ꝓmis¬
it aliq̃tenus duriori cõ¬
ditiõi obligatur qͣm sii
pure int̾rogitus finsset
Nullo enim loco quam
quem promisit somere
resireum pure int̾roga¬
uero ⁊ fidcuissorem cum

Expanded text:
solum interposita videbitur, ut solvi ei ante litem contestatam et ignorante vel invito Titio possit. Qui certo loco dari promisit, aliquatenus duriori condicioni obligatur, quam si pure interrogatus fuisset: nullo enim loco alio, quam in quem promisit, solvere quare si reum pure interrogavero et fideiussorem c
Abbreviated transcription (Latin):
lp̃. Simimor sit annus i¬
.xx. fructuarius ancons¬
enturr lib̾tatis possit ⁊pu
diet legatarius retro opet̾.
lib̾tas. Idemq ẽ ⁊ sipure

Expanded text:
. Si minor sit annis uiginti fructuarius, an consentire libertati possit? et putdiet legatarius, retro competit libertas. idemque est et si
Abbreviated transcription (Latin):
iss prpnuntium. ⁊ ant¬
quam filius c̾tior fieret
seruum manumisiss li¬
ber nõsit. Ham ut filior
manumittente sernus
adlib̾tatem puemat i
durare oz pris uolunta¬
eni. namasimutata fue¬
fuĩt no ent uernn uole¬
te prẽ filium manumi¬
siss. ¶Quciens mam¬
qͣm uus existimet aliens̃
rum ẽ uoluntate dm̃ ẜ
uus manumissum. et
iõ lib̾ eĩt. ⁊ excontrarioi
sise stichꝰ no putar⁊ ma¬
nuimictentis eẽ incħon
mus. lib̾tatem ꝯtingẽ

Expanded text:
 per nuntium et antequam filius certior fieret, seruum manumississet, liber non fit. nam ut filio manumittente seruus ad libertatem perueniat, durare oportet patris uoluntatem: nam si mutata fuerit, non erit uerum uolente patre filium manumississe. Quotiens doquamuis existimet alienum rum est uoluntate domini seruum manumissum et ideo liber erit. et ex contrario si se Stichus non putaret manumittentis esse, nihilo minus libertatem con
Abbreviated transcription (Latin):
mq̃ sñ adiectice̾ nomiri
usuras stipłatus ẽ nõ eo¬
demitio laborat neq ẽ
maligne accipiendum¬
ẽ eumꝰ eccem scipłatum
inspiciendas raro ã in
qd̾ agi apparebit inresli¬
sit. Siita stipłatus fũo.
tesisti ⁊nisi stecit aliqd.

Expanded text:
 sine adiectione nominis usuras stipulatus est, non eodem uitio laborat neque enim maligne accipiendum est eidem stipulatum inspicienda sunt: raro inesse quod agi apparebit, intellesit. Si ita stipulatus fuero te sisti et, nisi s
Abbreviated transcription (Latin):
iũt benim prcirca filiũ
solet face̾. igitur nõ alit̾
eum qͣm ut fuum obs¬
eruauit g̾ exhrdatus de
inoffosoagat qͥd ergodi¬
cemus si ⁊merint exher¬
edari ł emancipari. plae
⁊hoc remedio carebitqͣr¬
esic debuit int̾pomi scip

Expanded text:
 enim pater circa filium solet facere: igitur non aliter eum quam ut filium obseruauit. ergo exheredatus de inofficioso agat. quid ergo dicemus, si et meruit exheredari? emancipatus plane et hoc remedio carebit. quare sic debuit interponi stip
Abbreviated transcription (Latin):
cã distinguendum ẽ int¬
eẽ utrum ꝑ promissorem
morami nõ fuiss quomi¬
nus opus an kłas iana
ita ut instipłone comp̃¬
hensumerat pficẽ̾tur an
cum iamopuse fficiño
poss ⁊ an kias iana. stip¬
ulator diem inkł̃as au¬
gĩ protuliss. Nam si tuc
diem scipłacor protunt
cum iam op̾ añ kłas ia
ñ effici nõ pot̾it. prito pe¬
nam eẽ commissam ne
stipsator nõ desi deram̃ti
id an kłas ian̾as effici.⁊
dẽ qd̾non ẽ arbitratus ñ¬
postinortem cius opis
ꝑficiendo super finss ꝓꝑ
ian futurum eẽ ceperit.
opus añ eu diem effi¬
ci nõ ꝑotuisse pena cõmi¬
saẽ. ¶Eui uendẽt aliqͥs
promisitemptori fid̾uiꝰ¬
sores prariarem uendit¬
am lib̾ariq̃ ut lib̾etur nẽ
desid̾at emptor. imora
ẽ is qd̾ exstipłone id futr¬
gum promisit q̃roquid

Expanded text:
causa distinguendum est interesse, utrum per promissorem mora non fuisset, quo minus opus ante kalendas Iunias ita, uti stipulatione comprehensum erat, perficeretur, an, cum iam opus effici non posset ante kalendas Iunias, stipulator diem in kalendis Augustis protulisset. nam si tum diem stipulator protulit, cum iam opus ante ka effici non poterat, puto poenam esse commissam necstipulator non desiderauit id ante kalendas Iunias effici, id est qu‹o› non est arbitratus post mortem eius operi perficiendo superfuisset. et ias futurum esse coepit opus ante eam diem effici non posse, poena commissa est. Cum venderet aliquis, promisit emptori fideiussores praestari et rem venditam liberari: quae ut liberetur, nunc desiderat emptor: in mora est is, qui ea stipulatione id futurum promisit: quaero quid
Abbreviated transcription (Latin):
perẽ ut q̃ranius an exur¬
meraticẽ ip̃e qui ꝯͣxit pec¬
cumam cͥlitam pete pos¬
sit.na quoc̃ pecciamimu¬
tuam dantes eandem sti¬
nascantu s iia uerbo¬
nin plane siprecedat yi¬
meratioseqͣtur stipło nõ
c̃clicendum recessũ ara¬

Expanded text:
perest quaeramus, an ex numeratione ipse qui contraxit pecuniam creditam petere possit: nam quotiens pecuniam mutuam dantes eandem stinascuntur, sed una uerborum. plane si praecedat numeratio, sequatur stipulatio, non est dicendum recessum a
Abbreviated transcription (Latin):
fundum sibiauttitio da¬
ristipłatur quamius fũ¬
dustitio traditus sit m¬
cb̾ominus petẽ fundu
mittatur. nam in t̾ẽ euiꝰ
sidonationis cãtitium
in t̾posuit diceturtͣdito¬
ne ꝓtin̾ eum lib̾ari.

Expanded text:
fundum sibi aut Titio dari stipulatur, quamuis fundus Titio traditus sit, nihilo minus petere fundum mittatur: nam interest eiussi donationis causa Titium interposuit, dicetur traditione protinus reum liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
huicqr similis scriptura
si nauis uenit aut titiꝰ o¬
sui fẽs sit suffic̾ unumi
filio utilit stipłariq̃is il
le stipłaretur hoc inhisye¬
rum ẽ que uirss queq¬

Expanded text:
huic similis scriptura si nauis uenit aut Titius consul factus sit?' sufficit unum filio utiliter stipulari, quasi sibi ille stipularetur, hoc in his uerum est, quae iuris su
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ro an flauius/mes el¬
pr̾are possit ut pena lib̾t᷑¬
ix posse. Item quero si fla¬
in ħmetis h̃rs cum clan¬
du brdem exca sup̃scrip¬
tanolinit agẽ an inchom.
mus stico lib̾tas exconi¬
uentioẽ q̃ fuit int̾ ħrme¬
tem ⁊clandium ut stipr¬
laticẽ supͣ scrpta ostend̃
abhrdeclandi pr̃ari d̾be¬
at rendi debere. ¶Cohere¬
des cum predia hrditaria¬

Expanded text:
ero, an Flauius Hermes Clpraestare possit, ut poena libit posse. item quaero, si Flauii Hermetis heres cum Claudii herede ex causa supra scripta nolit agere, an nihilo minus Sticho libertas ex conuentione, quae fuit inter Hermetem et Claudium, ut stipulatione supra scripta ostenditur, ab herede Claudii praestari debeat. respondit debere. Coheredes cum praedia h
Abbreviated transcription (Latin):
stente .xxx. petipoterũt
Titius ameuio fundu
detͣcto usufructo stipłat᷑
ẽ ⁊ abeodem eiusdem fũ
misit quam in eo qdpro¬
prictatem comittatur:
Dniq sulle usum fructẽ
ded̾it de inde amisso eo ꝓ¬
prietatem sinensu fruc¬
tu tradidit ille lib̾atur
dando usumffuctum h̾
nulla ꝑte obłonis exho¬
neratur ubi plene inefp̃¬
dum effec̾it stipłonis. G¬
rsogonus flami candu¬
diseruus actorscripsi co¬
ram sb̾scribente ⁊ assigñ¬
te domino meo accepisse
me aulio cesare agente
rem uilu quintiliam ab¬
sentis mntua denaria i¬
mille q̃ dari quintiliaro
b̾rdine eiꝰ adquem eare̾
xime sunt futurestiplã¬
tus ẽ. cosas lib̾tus rem
agens quintiliam . spo¬
pondit candidus domi¬
ta sisatis eo nomine fez
nõ ẽnt. cc quotpr post soi¬
uetur nẜarum noĩe d̾na

Expanded text:
stente triginta peti potuerunt. Titius a Maeuio fundum detracto usu fructu stipulatus est et ab eodem eiusdem fundmisit, quam in eo, qui proprietatem comitatur. denique si ille usum fructum dederit eroprietatem sine usu fructu tradidit: ille liberatus est dando usum fructum, hic nulla parte obligationis exoneratur, nisi pleno iure fundum effecerit stipulatoris. 'Chrysogonus Flauii Candidi seruus actor scripsit, coram subscribente et adsignante domino meo, accepisse eum a Iulio Zosa, rem agente Iulii Quintilliani absentis, mutua denaria mille. quae dari Quintilliano herediue eius, ad quem ea res ximae sunt futurae, stipulatus est Zosas libertus et rem agens Quintilliani, spopondit Candidus domita si satis eo nomine factum non erit, tunc quo post soluetur, usurarum nomine dena
Abbreviated transcription (Latin):
d. Suta stipłatuo fuero
dare spondes ⁊ maximesi
ita exandiatur ille ẜmo
pło milla ẽ noc placuitin¬
star hr̃e coroitiomis ẜ mo¬
nem quinoad futurum⁊
s ad p̃sens tp̃c refertur. ⁊¬
si contrabentes reiuerita
tem ignorant.
dolumq malum hinc rei
pondit ille incerti agetur
stipłonis ntilit intpone¬
de grã. ¶Mułr abeo incu¬
ius matrimomum ꝯuen¬
iebat stipłata fuerat.cc.si
concubine tp̃e matrimon¬
i consuetuomnem recep¬
pletã conditione peccam
ab sequi nõpossit. ¶In in¬
sulam deportato reo pro¬
mitterdi stipło ita cepta
cun morieris dari non nͥ
moriente eo cominictit᷑.
Exfc̃o rei promittendi
sic̃ excet̾is aliis ꝯctib ne¬
luti mandati depositi.

Expanded text:
 ita stipulatus fuero: dari spondes?', etsi maxime ita exaudiatur ille sermo nulla est: nec placuit instar habere condicionis sermonem, qui non ad futurum, sed ad praesens tempus refertur, etsi contrahentes rei ueritatem ignorant. 'dolumque malum huic rei pondit ille', incerti agetur. Stipulationis utiliter interponendae gratia mulier ab eo, in cuius matrimonium conueniebat, stipulata fuerat ducenta, si concubinae tempore matrimonii consuetudinem repetpleta condicione pecuniam adsequi non possit. In insulam deportato reo promittendi stipulatio ita concepta: 'cum morieris, dari?' non nisi moriente eo committitur. Ex facto rei promittendi sicut ex ceteris aliis contractibus, ueluti mandati depositi.
Abbreviated transcription (Latin):
sit utt fuius an alu̾nus
ł cogtus agnatis fuerit.
Bret̾ea q̃ rosifilium suñ
qͥs legittime.an adoprio¬
nem dedit᷑ tͣita ut supra
scͥtum ẽ stipło int̾cessit
eumq pr̃ adoptuuus er¬

Expanded text:
sit, utrum filius an alumnus uel cognatus agentis fuerit. praeterea quaero, si filium suum quis legitime in adoptionem dederit et ita, ut supra scriptum est, stipulatio intercesserit eumque pater adoptiuus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Rocul. Q u stipsatus
ate arbitratu meo ante
kłas iañas effectumno
sit penam qprotulidie
putas neue̾ posse dr̃e ar¬
bitratu meo opus effec

Expanded text:
rum. Cum stipulatus  arbitratu meo ante kalendas Iunias effectum non sit, poenam, et protuli diem: putasne uere me posse dicere arbitratu meo opus effect
Abbreviated transcription (Latin):
mis abeo ꝯsequi posses:
si ameuio stipłaris sine
dubio meinus umiusi
piculum pot̾ subire. set
qsi .x. pecieris atitio ie¬
uiris nõ erit solutus nͥ
tetitio nõ lib̾atur memiꝰ
qr nec tenebatur ẽ oditio
stipłonis defic. nec meri
sum nõrecte petetur.

Expanded text:
s ab eo consequi posses, si a Maeuio stipularis, sine dubio Maeuius uniuersi periculum potest subire. sed et si decem petieris a Titio, Maeuius non erit solutus, nisi te Titio non liberatur Maeuius qui nec tenebatur, cum condicio stipulationis deficit, nec Maeuius sum non recte petetur.
Abbreviated transcription (Latin):
plo penus legate brdem
scripsit idq ututatis cã
receptum ẽ obdefunctia
uoluntatem ⁊ip̃us rei
naturam. Itaq pot̾ sab¬
mi snana recipi. si scipło
nõ aconditione cep̃ uely¬
tisipanphylum nõ de¬
ita concepta sit scipło pã¬
phylum dare spondes. si
Q d̾ sine duuio nerniñ eit
luto hoĩe debeatur idẽ de¬
fendendum eĩt qm fuis¬

Expanded text:
plo penus legatae. Muciscripsit, idque utilitatis causa receptum est ob defuncti uoluntatem et ipsius rei natura‹m›. itaque potest Sabini sententia recipi, si stipulatio non a condicione coepit, ueluti 'si Pamphilum non deita concepta sit stipulatio: 'Pamphilum dari spondes? si quod sine dubio uerum erit, soluto homine debeatur, idem defendendum erit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
hus qui res suas direp
bi naufragiolid aposẜo¬
ribus recipiant de hiis
autem quos dipuisse
ꝓbatũ sit presidemuc de
ditere ⁊ quo facilius pro

Expanded text:
his, qui res suas direptbi naufragio, id a possessoribus recipiant. de his autem, quos diripuisse probatum sit, praesidem ut de dicere. ut facilior sit
Abbreviated transcription (Latin):
aius. Siquis ex nau¬
fragio uł incendio nu¬
na ueẜnatam rem ⁊ ali¬
o loo posicam subtraxe¬
xime si non intellige¬
bar ex naufragio uelĩ

Expanded text:
ale.Si quis ex naufragio uel ex incendio ruinaue seruatam rem et alio loco positam subtraxexime si non intellegebat ex naufragio uel in
Abbreviated transcription (Latin):
dem. De quid ex naufr¬
agus dmpiatur ⁊ neqis
extraneus in t̾uemat col¬
ligendis eis. multipha¬
riam ꝑspectum ꝓspectũ¬
ẽ nam ⁊ diuus adrianꝰ.
edicto p̾cepit ut hii qui
iuxta litora mans possi.¬
dent scirent si q̾n nauis
uł inflicta uł fractait᷑

Expanded text:
m Ne quid ex naufragiis diripiatur vel quis extraneus interveniat colligendis eis, multifariam prospectum est. nam et divus Hadrianus edicto praecepit, ut hi, qui iuxta litora maris possident, scirent, si quando navis vel inficta vel fracta intra
Abbreviated transcription (Latin):
idem accepit nichil in¬
ter ẽ utrum ex ip̃o mani
quisq rapiat anex nan¬
fragio an ex litore. ¶De
eo quoq quod ex rarei
naue expugnata rap¬

Expanded text:
id acciderit, nihil interest, utrum ex ipso mari quisque rapiat an ex naufragiis an ex litore. de eo quoque, quod ex rate naue expugnata rap
Abbreviated transcription (Latin):
putem qui dipuisse a¬
liqua ex illo ꝓbantur. s
facile ut opinor ꝯstiri
tura colleg̾intanq̃ ẜua¬
ripossint flagitone ĩua¬
funit. ideoq si grauior p̾¬
da m appetita in deb̾r libe¬
ros quide fustibꝰ cesos ĩ
triennũ relegabit aut
si sordidiores erunt in
opꝰ publice eiusce tem¬
poris dabit. ¶Seruos fla¬
gelł ceso in metallum
dabis si u̾o magne pec¬
cume res fuit liberos fu¬
stibus ẜuo flagellos ce¬
sos dimute poters ⁊ oĩ
nus aut remissius ꝯsti¬
matur quam cã postu¬

Expanded text:
putem, qui diripuisse aliqua ex illo probantur. et facile, ut opinor, constitui tura colle gerint an quae seruari possint flagitiose inuaserint. ideoque si grauior praeda ui adpetita uidebitur, liberos quidem fustibus caesos in triennium relegabis aut, si sordidiores erblicum eiusdem temporis dabis: servos flagellis caesos in metallum damnabis. si non magnae pecuniae res fuerint, liberos fustibus, servos flagellis caesos dimittere poteris". et omninorius aut remissius constituatur, quam causa postu
Abbreviated transcription (Latin):
un orto incendio dissi
do locareo puto iginir
quilia igi cum hee pos¬
sit ⁊ ñ puto agend̾ ñ enĩ
muna hoc fecit qui semi¬
eru uoluit cum ał ñ pos¬
set ⁊ ita celsus scrib̾. ¶ Sc̃¬
natꝰ .3. claudiam tprib
fañ est. ux siquis ex nau¬
fingio clauos ułunũ ex
bis abstułit oniiu
rerum noĩe teneatiir.
Item alio senatus.I. ca¬
uetiur eos quoꝵ fraude
auce cõsilio naufragi¬
ta ẽ penis afficiendos eq
aurem quis quis ex im¬
serrima nausragioru
forcuna rapnssent lu¬
crati ue fuissent doloni.
in quantũ edc̃o pretoris
accõ daretur. tñ ⁊ fiscoda
eniam dici ex naufingi¬
o rapere qui dum nau̾¬
fragium fiat milla tre¬
bidatone inpiat.Diuꝰ
quipredam ex nausra¬
gio diripussent ita re
qua pena afficiendos egs

Expanded text:
um orto incendio dissipdolo careo. puto igitur Aquilia agi cum hoc possit? et non puto agendum: nec enim iniuria hoc fecit, qui se tueri voluit, cum alias non posset. et ita Celsus scribit. Stum Claudianis temporibus factum est, ut, si quis ex naufragio clauos uel unum ex his abstulerit, omnium rerum nomine teneatur. item alio senatus consulto cauetur eos, quorum fraude aut consilio naufragt, poenis adficiendos: eos autem, qui quid ex miserrima naufra‹g›orum fortuna rapuissent lucratiue fuissent dolo malo, in quantum edicto praetoris actio daretur, tantum et fisco daetiam dici ex naufragio rapere, qui, dum naufragium fiat, in illa trepidatione rapiat.Diuus qui praedam ex naufragio diripuissent, ita requa poena adficiendos eos
Abbreviated transcription (Latin):
fi.i qͣm manus ĩ iectio
plerumq auxilu feredi
cã int̾uenit. Itaq nec pec¬
cuma petetur. cumemol¬
ũtum legis uoluntat
uenditoris secutumsit. a¬
Sempore alienationiso¬
uenit ut homolibertatis
cã traditus post quintu
annum inpletummaũ¬
mittẽtur ut aute̾tam mẽ¬
cedem int̾ eam instruam
p̃bẽt ꝯlitionem lib̾tatis
m̾cedemꝰ face̾. s obsequio
tparie seruitutis modum

Expanded text:
iam manus iniectio plerumque auxilii ferendi causa interuenit: itaque nec pecunia petetur, cum emolumentum legis uoluntatem uenditoris secutum sit. Tempore alienationis conuenit, ut homo libertatis causa traditus post quintum annum impletum manumitteretur et ut certam mercedem interea menstruam praeberet. condicionem libertati mercedes non facere, sed obsequio temporariae seruitutis modum
Abbreviated transcription (Latin):
hre se stitriumnersabona
sua alienañ intlligend̾e
fraudandorum cͥclitoru
consilium hinsse. ideoq
⁊sifiln eius ignoraueit
hanc m̃tem pris sin fins
se. actione tenentur.¶Si
uir uxori cum ecditores
suos frandire uellet maͥ¬

Expanded text:
iuersa bona sua alienauit, intellegendus est fraudandorum creditorum consilium habuisse: ideoque et si filii eius ignorauerunt hanc mentem patris sui fuisse, hac actione tenentur.Si uir uxori, cum creditores suos fraudare uellet,
Abbreviated transcription (Latin):
ul. Ham isiseruus me¬
us ignorante meop̃ fe¬
cerit᷑. eumq uendidero
łmamimisero. mec̾m
hoc solo agi potĩt. ut pai¬
arop̾ tolli. cumempt¬
ore at̾ sui utant noxe

Expanded text:
um. Nam et si seruus meus ignorante me opus fecerit eumque uendidero uel manumisero, mecum in hoc solum agi poterit, ut patiar opus tolli, cum emptore autem serui, ut aut noxae
Abbreviated transcription (Latin):
quilib inscio ł ̃ muit¬
o me op̾ infundo meo
fecit in t̾dc̃olocus erat.
Is c̃fundum pastinã¬
dum locau̾as. sl pides
sustułit ⁊ inuicimpie¬
cit p̾clium. ꝯit lareo
catorem atno alias ñ¬
gesta fin̾it iissumeo a¬
gendum ẽẽqd̾ in aut c¬
lam mecum. Labeo sc̃¬
bit. ⁊ si ꝯmuni ꝯsilio p̃¬
lurium id fcm sit licere
lis experiri. opus enim
factũ ẽ singłos in solid̾
obligare. sitantum pro¬
prio quisq corum con¬

Expanded text:
quilibet inscio uel etiam inuito me opus in fundo meo fecerit, interdicto locus erit. Is, cui fundum pastinandum locaueras, lapides sustulit et in uicini proiecit praedium. ait Labeo catorem autem non alias, nigesta fuerit iussu meo, agendum esse quod ui aut clam mecum Labeo scribit. et si communi consilio plurium id factum sit, licere lis experiri: opus enim, factum est, singulos in solidum obligare. si tamen proprio quis eorum con
Abbreviated transcription (Latin):
siquid ineo fi ⁊ experiri
possunt qd̃n antclam
accedit. his qd̾ hrditas
dñe locum obtineat et
recte dicetur ħrdi qq̃ co¬
petẽ ꝯcͥtis successoribus
siue an qͣm succesẜit si¬
nepostea aliquid fit u
aut clam alinissum. si
exuoluntae mea feceĩt
tm̃ messiumiratum ha¬
curatorfecit. ¶Mł ait. i
Sicolonus arborem de
qua controuersia era i
succid̾it uł quid aliud
opus fedt siquidem ui¬
su domini id fcm sit am¬
botenebuntur nõ ũ pa¬
tietiam pretu s ut ĩ pe¬
sam qq̃ ad restituendi
p̾beant. si ã dominus
nõ usẜit coloñ ꝗdete¬

Expanded text:
si quid in eo fiat, experiri possum quod ui aut clam. accedit his, quod hereditas dominae locum optinet. et recte dicetur heredi quoque competere et ceteris successoribus, siue ante, quam successerit, siue postea aliquid sit ui aut clam admissum. Si ex uoluntate mea fecerit, teneri me, siue ratum hacurator fecit. Iulianus ait: si colonus arborem, de qua controuersia erat, succiderat uel quid aliud opus fecerit, si quidem iussu domini id factum sit, ambo tenebuntur, non ut patientiam praestent, sed ut impensam quoque ad restituendum praebeant: si autem dominus non iusserit, colon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcestationem. s sustinẽ¬
dum urdicium donec de
lib̾alitate iudicetur.nec i¬
uid̾i preuidicium lib̾ta¬
ti fi aut uolutate dĩnĩ
lib̾tate eum morarina
ordinata lib̾ali indicio ĩ¬
t̾im prolib̾o hẽtur ⁊ sicut
ip̃e aget. ita cum ip̃o quo¬
q agipot᷑. cet̾m erenẽtu
aut utile iudiciumerit
aut nullum si ꝯͣ lib̾tate
ꝓnuntiatum fuĩt. ¶ Si
is qui in lib̾tatem proc¬
amat furti aut dampni
mnumia abaliquo argua¬
tur melaait. int̾im eum
cauẽ debẽ iidicio se susti
ne melioris ꝯdicioĩs sit
qui dubic lib̾tatis ẽqm¬

Expanded text:
contestationem, sed sustinendum iudicium, donec de libertate iudicetur: nec uideri praeiudicium libertati fieri aut uoluntate domini in libertate eum morari: nam ordinato liberali iudicio interim pro libero habetur, et sicut ipse agere, ita cum ipso quoque agi potest. ceterum ex euentu aut utile iudicium erit aut nullum, si contra libertatem pronuntiatum fuerit.Si is, qui in libertatem proclamat, furti aut damni iniuria ab aliquo arguatur, Mela ait interim eum cauere debere iudicio se sisti, ne melioris condicionis sit qui dubiae libertatis e
Abbreviated transcription (Latin):
inhis q̃ lib̾tais c̾a inpo¬
nunt tancum mus est
nõ alit quam lib̃mobli¬
pot̾ates cẽcepissent uirã¬
dineccitatem h̃ñt. dum¬
modo incontinenti cu
manumissus sit aut in¬
circa domum miminso¬
inferere. ¶Ineumqm in.
pubes iuranãt. scił⁊ qui
iurarꝗ potint danda est
ntił accio oparum nõie
cum pubes tantum fac

Expanded text:
his quae libertatis causa imponuntur, tamen uerius est non aliter quam liberum oblipotestatis esse coepissent, iurandi necessitatem haberent, dummodo in continenti, cum manumissus est, aut iucirca donum munus oinserere.In eum, qui impubes iurauerit, scilicet qui et iurare potuerit, danda est utilis actio operarum nomine, cum pubes tamen fac
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ. S icui delib̾tate suar
Utiganti optiolegatasit
quecumq debr̃ditate ci
relicta dicuntur cadem ⁊
deopticẽ tractari possũt¬
intcum exintegro datũ
adlib̾tatem ꝓclamatio
ueluti eiquĩ affirmat iõ
se primo iudicio inctu
qd̾ statuta lib̾tas ñdum
obtigisse. Qio⁊ uulgodi

Expanded text:
a.Si cui de libertate sua litiganti optio legata sit, quaecumque hereditate ei relicta dicuntur, eadem et de optione tractari possunt.Interdum ex integro datur ad libertatem proclamatio, ueluti eius, qui adfirmat ideo se primo iudicio uictum, quod statuta libertas nondum optigisse.Licet uulgo di
Abbreviated transcription (Latin):
auł. Siusum fructum t᷑
uendido lib̾i hominis et
cessero seruum eum effi
ci dicebat quintus muti
rimeum si bona fide uen¬
didissent alioquin sine
dominoforem. ¶In sum¬
mam scienõ ẽ que deue¬
ditis seruis quib dene¬
gatur adlib̾tatem pro¬
pignori se dari passi suta¬
Simat᷑ ⁊ filius delib̾cte
uitigauit aut ꝯningẽda
ntrorumq uidicia. aut
clifferenda ẽ cã filii done¬
e dematre constet sic̾di¬
uus q̃ q̃ adrianus dec̾uit
slam cum ap̃ alium iud¬
icem mat̾ litigabat apd̃
auglix. an dematre con¬
staret oporte̾ sic deinde fi¬
lio cognosci.¬

Expanded text:
um.Si usum fructum tibi uendidero liberi hominis et cessero, seruum effici eum dicebat Quintus M‹uciemum fieri meum, si bona fide uendidissem, alioquin sine domino fore.In summa sciendum est, quae de uenditis seruis, quibus denegatur ad libertatem propignori se dari passi sunt.Si mater et filius de libertate litigant, aut coniungenda sunt utrorumque iudicia aut differenda est causa filii, donec de matre constet, sicut diuus quoque Hadrianus decreuit. nam cum apud alium iudicem mater litigabat, apud us dixit ante de matre constare oportere, sic dein de filio cognosci.
Abbreviated transcription (Latin):
clic̾ actiones eiño denege¬
tur qͣscuniq intendere ye¬
lic. quidenim sitales sĩt
q̃re nonconcedatur ei lite
muelit nõ ẽ q̃renduzan
lis ordinata sit nemueĩ
quo quilib̾tati ꝯtrouersiã
moueat int̃im actões ex¬
cludantur. eq enim exen¬
entu iudicu lib̾aus antm
ntilis aut manis actõ ciꝰ

Expanded text:
denegentur, quascumque intendere uelit: quid enim si quae tales sint, quare non concedatur ei litem uelit, non est quaerendum, an lis ordinata sit, ne inuequo, qui libertati controuersiam moueat, interim actiones excludantur: aeque enim ex euentu iudicii liberalis aut utili