comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tione conquirit. Fripuit me de
immicis meis fortissĩmis. & ab his qͥ
oderunt me qm̃ confortati st̃ suꝑ me
Fortissimos inmicos ꝑsecutores trucu¬
lentos enuntiat. qͥ xp̃ianũ popłm tor¬
mentis & cedib affligebant. Et id̾o se
magis dicit ereptam. qr ininuci confor¬
tati sunt supͣ ipsam. Iunc enĩ eccłia
crescere meruit. quando cam data desuꝑ¬
potestate inimicꝰ afflixit. Quere diura
puuidentia. ut suis iusib destruatur
inimicꝰ. Et quanto se putat amplius
secutione prestare. Preuenert̃ me
in dic afflictionis meȩ. & factꝰ ẽ donuinꝰ
ꝓtictor m̃s. Illud significat. quando
pseudo apłi ueros p̾redicatores p̾ueni¬
re nitebant᷑. conantes subuertere corda
simplicium. Sequit᷑. In dic afflictio¬
nis. quanda xp̃ianoꝵ martyria cele-¬
brabant᷑. Et factꝰ est dñs ꝓtector m̃s.
ldo ds ꝓtector. quia homo extitit im¬
pugnator. S utraq simul longe sibi
dissimi lia conuenerunt. impugnatio
temporalis & et̃na ꝓtectio. Et ꝓdux̃¬

Expanded text:
e inimicis meis fortissimis, et ab his qui oderunt me, quoniam confortati sunt super me. Fortissimos inimicos, persecutores truculentos enuntiat, qui Christianum populum tormentis et caedibus affligebant; et ideo se magis dicit ereptam, quia inimici confortati sunt super ipsam. Tunc enim Ecclesia crescere meruit, quando potestate inimicus afflixit. O vere divina providentia, ut suis nisibus destruatur inimicus, et quanto se putat amplius secutione praestare. 21 Praevenerunt me in die afflictionis meae: et factus est Dominus protector meus. Illud significat, quando pseudoapostoli veros praedicatores praevenire nitebantur, conantes subvertere corda simplicium. Sequitur: In die afflictionis, quando Christianorum martyria celebrabantur. Et factus est Dominus protector meus. Ideo Deus protector, quia homo exstitit impugnator. Sed utraque simul longe sibi dissimilia convenerunt, impugnatio temporalis, et aeterna protectio.
Abbreviated transcription (Latin):
increpatione tua dñe. ab inspiratione
sp̃c ire tuȩ. Ab increpatione tua indi¬
cat uerba ꝓpħaꝵ. qͥ increpationibus
iustis peccatores popłos arguebant.
Ab inspiratione sp̃c irȩ tuę. Ostendit
p̃dicatores uerbi. qͥ a scõ spũ inflam¬
mati. delinquentes popłos increpabads
Per has gͥ parabolas sublucentes ꝓposi¬
tionesq uerboꝵ. huc usq ꝓpħie spũ¬

Expanded text:
increpatione tua, Domine; ab inspiratione spiritus irae tuae. Ab increpatione tua, indicat verba prophetarum, qui increpationibus justis peccatores populos arguebant; ab inspiratione spiritus irae tuae, ostendit praedicatores verbi, qui a sancto Spiritu inflammati delinquentes populos increpabant. Per has igitur parabolas sublucentes propositionesque verborum hucusque p
Abbreviated transcription (Latin):
cula multa fecit. que sic corda uidentiũ
ꝑmouerunt. quemadmodũ crebra
solent fulgura iusa terrere. Contur¬
bauit eos. De his dicit qͥ tc̃ conturbati
st̃. quando eum surrexisse manifestis
ꝓbationib agnouerunt. Et appa¬
ruerunt fontes aquaꝵ. & reuelata st̃
fundam̃ta orbis terre. Id est ueritas
p̃dicantium. qͥ fontes et̾̃ne uitȩ scĩtatis
sue odore fundebant. Ipso enĩ ueniente
patuit. qd̾ obscuritas diuni tegebat
eloquii. Et reuelata sunt fundam̃ta
orbis terre. Mlanifestati st̃ ꝓpħe. qͥ¬

Expanded text:
cula multa fecit, quae sic corda intuentium cula multa fecit, quae sic corda intuentium permoverunt, quemadmodum crebra solent fulgura visa terrere. Conturbavit eos: de his dicit, qui tunc conturbati sunt, quando eum resurrexisse manifestis probationibus agnoverunt. CAPelata sunt fundamenta orbis terrae. Id est, veritas praedicantium, qui fontes aeternae vitae sanctitatis suae ore fundebant. Ipso enim veniente patuit, quod obscuritas divini tegebat eloquii. Et revelata sunt fundamenta orbis terrae: manifestati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nes figurate. qͥb uideoꝵ corda durissi¬
ma tundebantur. Carbones ignis.
karitatis incendia. qͥb mentes fideliũ
celesti igne reuiuiscunt. Hec ad gentes
sicut diximꝰ in nubib id ẽ in p̾dicato¬
celo dñs. & altissimꝰ dedit uocem suam.
Quippe. qͥerat ingentia sacramenta
locuturꝰ. Ait enim in euũgło. uox
omipotentis patͥs. Et clarificaui. &
iterum clarificabo. Unde multi sicut
ibi legit᷑. tonitruũ fuisse crediderunt.
Altissimꝰ aut̃ dedit uocem suã. qͣndo
dictum ẽ. hic est filiꝰ m̃s dilectꝰ. in qͦ
mͥ bene complacur. Hisit sagitras
& dissipauit eos. fulgura multiplicauit
& conturbauit eos. Sagitas. dicit eiui¬
a quo missi st̃ recta itinera transuolan¬
tes. Et dissipauit eos. scilicet ad quos
missi st̃. fideles recipiendo. impios abi¬
ciendo. sic̃ dicit apłs. Aliis sumꝰ odor
uite in uitam. aliis odor mortis in mor¬
tem. Enlgura multiplicauit. id ẽ mira

Expanded text:
nes figuratae quibus Jadaeorum corda durissines figuratae quibus Jadaeorum corda durissima tundebantur. Carbones ignis, haritatis incendia, quibus mentes fidelium coelesti igne reviviscunt. Haec ad gentes, sicut diximus, in nubibus, id est in praedicatocoelo Dominus, et Akissimus dedit vocem suam , quippe qui erat ingentia sacramenta locuturus; ait enim in Evangelio vox omnipotens Patris: Et clarificavi, et iterum clarificabo ; unde multi sicut ibi legitur tonitruum fuisse crediderunt. Altissimus autem dedit vocem suam, quando dictum est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui dissipavit eos; fulgura multiplicavit, et conturbavit eos. Sagittas evangelista quo missi sunt, recta itinera transvolantes. Et dissipavit eos, scilicet ad quos missi sunt, fideles recipiendo, impios abjiciendo, sicut dicit Apostolus: Aliis sumus odor vitae in vitam; aliis odor mortis in mortem . Fulgura m
Abbreviated transcription (Latin):
resulgore in conspectu eiꝰ nubes transi¬
erunt᷑. grando & carbones ignis. Non
est iste uersꝰ facile transeuudus. Dre¬
sulgore. una parsorationis ẽ. id ẽ no¬
minatiuus pluralis. & respondet ad
nubes. Nubes aut̃ sic̃ superi dictũ ẽ.
p̾dicatores duuni uerbi intelligendi
st̃. Et sensꝰ talis est. Ille nubes que
aquam continent dĩ. id ẽ eloquia diui¬
na sicut in hoc aere tenebrose hoc est
obscure uident᷑. ita in conspectu dĩ
p̃fulgore sunt. ubi semꝑ ueritas patet
nec ꝓpositionib exquirit᷑. nec parabolis
tegitur. qd̾ manifesta luce declaratur.
Iste gͦ nubes id ẽ p̃dicatores. ad gentes
relicto israhelitico popło transierunt.
sic̃ ꝯstat effectum. quando duricia non
meruit uideoꝵ. qd ad ipsos uenerat
instruendos. G rando & carbones ig¬
nis. Exponit ꝑ allegoriam quid ille
nubes habeant. Aliud enim dicit. &
aliud uult intelligi. Unde schematib
crebris eloquentia diuina ꝓbat᷑. ẽẽ. ple¬
nissima. Grando enĩ id ẽ obiurgatio¬

Expanded text:
efulgorae in conspectu ejus nubes transierunt, grando et carbones ignis. Non est iste versus facile transeundus. Praefulgorae, una pars orationis est, id est nominativus pluralis, et respondet ad nubes. Nubes autem, sicut superius dictum est, praedicatores divini verbi intelligendi sunt. Et sensus talis est: illae nubes quae aquam continent Dei, id est eloquia divina, sicut in hoc aere tenebrosae, hoc est obscurae videntur, ita in conspectu Dei praefulgorae sunt, ubi semper veritas patet. Nec praepositionibus exquiritur, nec parabolis tegitur, quod manifesta luce declaratur. Istae ergo nubes, id est praedicatores, ad gentes relicto Israelitico populo transierunt; sicut constat effectum, quando duritia non meruit Judaeorum, quod ad ipsos venerat instruendos. Grando et carbones ignis. Exponit per allegoriam quid illae nubes habeant; aliud enim dicit, et aliud vult intelligi. Unde schematibus crebris eloquentia divina probatur esse plenissima. Grando enim, id est objurgatio
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum exinaniuit formã serui accipi¬
ens. Caligo uͦ hic diabolꝰ ẽ. qͥ hominũ
mentes innubilat dũ ueritatis splen¬
dorem ñ facit iudere quos possidet.
Sub pedib eiꝰ. Quia sine dubio maiesta¬
te dñi saluatoris conculcatur demo¬
num execranda nequicia. sicut & in
nonogesimo psalmo dicturꝰ est. Suꝑ
aspidem & basiliscum ambulabis. & con¬
culcabis leonẽ & draconem. Et ascen

Expanded text:
ipsum exinanivit, formam servi accipiipsum exinanivit, formam servi accipiens . Caligo vero hic diabolus est, qui hominum mentes innubilat, dum veritatis splendorem non facit videre quos possidet. Sub pedibus ejus: quia sine dubio majestate Domini Salvatoris conculcatur daemonum exsecranda nequitia, sicut et in nonagesimo psalmo dicturus est: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis l
Abbreviated transcription (Latin):
& ignis a facie eiꝰ exardescit. carbones
succensi sunt ab eo. Eumꝰ hic in bono
positꝰ est. quia sicut iste terrenꝰ inutiles
lacrimas mouet. ita & ille penitentiȩ
calore succensꝰ. fructuose ꝓfundit flu¬
enta lacrunaꝵ. In ira eiꝰ. tempore quo
Hic peccatores futuri iudicuĩ timore con¬
turbat. ut eos ad remediũ conuersionss
adducat. Ignis aut̃ est karitascłi. uir¬
tutum ꝓgressionib crescens. Quȩ qͣn¬
tomagis concupiscit᷑. tanto efficatiꝰ am¬
pliatur. Bene aut̃ dixit afacie eiꝰ. qm̃
ipsiꝰ illuminatione karitas conceditur
eis qui peccata derelinquunt. Carbo¬
nes uͦ succensos peccatores dicit. qͥ uelut
carbones mortui in mundi istiꝰ cecita¬
te tenebrant᷑. s iterũ penitentia inflã¬
mante reuuuscunt. & ex mortuis
prunis incipuint. ẽẽ. uui carbones.
auit se cnĩ uerbum. ut sine peccato
quidẽ. s tam̃ similitudinẽ carnis pec¬
cati sumeret. Descendere aut̃ illifuit
ad nos uenire. sicut dicit apłs. Demet¬

Expanded text:
exarsit, carbones succensi sunt ab eo. Fumus hic in bono positus est: quia sicut iste terrenus inutiles lacrymas movet, ita et ille poenitentiae calore succensus, fructuosa profundit fluenta lacrymarum. In ira ejus: tempore quo hic peccatores futuri judicii timore conturbat, ut eos ad remedium conversionis adducat. Ignis autem est charitas Dei, virtutum progressionibus crescens, quae quanto magis concupiscitur, tanto efficacius ampliatur. Bene autem dixit, a facie ejus: quoniam ipsius illuminatione charitas conceditur eis qui peccata derelinquunt. Carbones vero succensos peccatores dicit, qui velut carbones mortui, in mundi istius caecitate tenebrantur, sed iterum poenitentia inflammante reviviscunt, et ex mortuis prunis vivi incipiunt esse carbones. avit se enim Verbum, ut sine peccato quidem, sed tamen similitudinem carnis peccati sumeret. Descendere autem illi fuit, ad nos venire, sicut dicit Apostolus: Semet
Abbreviated transcription (Latin):
bẏꝑtesis. id ẽ suꝑlatio. cum aliquã rẽ
opinioni hominũ notã sententia nr̃a
exsuꝑare contendimꝰ. Iale est & illud
in quinquagesimo psalmo. Lauabis me
& suꝑ niuem dealbabor. Cherubin
int̾p̃tat᷑ plenitudo scientie. aut scienta
multiplicata. Alibi enĩ legit᷑. qui sedes
suꝑ cherubin appare. Ascendit gͥ suꝑ
cherubin. quando uidentib apłis ad
çeloꝵ regna conscendit. S & nunc suꝑ

Expanded text:
erlatio, cum aliquam rem opinione omnium notam, sententia nostra exsuperare contendimus. Tale est et illud in quinquagesimo psalmo: Lavabis me, et super nivem dealbabor . Cherubim interpretatur multitudo scientiae, aut scientia multiplicata. Alibi enim legitur: Qui sedes super cherubim, appare . Ascendit ergo super cherubim, quando videntibus apostolis ad coel
Abbreviated transcription (Latin):
& in ueritate uiã dĩ doces. Mentiri
enum ẽ: contͣ mentt̃ loqui. & illud lin¬
gua ꝓmere. quod unũquemq constat
in animo ñ habere. Filii alienin¬
ueterauert̃ & claudicauerunt a semi¬
tis suis. Bene dixit alienos filios clau¬
dicasse. quia filii dñi rectis gressib
ambulare noscunt᷑. Nam claudicar
ꝓprie dicimꝰ eos. qͥ uno pede st̃ debilis
Qd uideis accidisse manifestum est:
qͥ uetꝰ testam̃tũ carnalit̾ tenentis.
noui grãm respuerunt. Et hinc fis¬
tum est. ut una parte debiles. menis
sue gressib claudicarent. Hoc etiam
in illa angelica concertatione patrur¬
che iacob quidã asserunt p̾sagatum.
quando tacto neruo uno pede claudꝰ
effectꝰ ẽ. Nec illud uacat qd̾ addidit
sius. quia deserentes intellectũ legis
suis suꝑsticionib agebant᷑. ut nonrꝰ¬
cipientes ꝓmissum dñm saluatorem
de lairandis manib & calicib insa¬
nas calumpnias cõmouerent. Reue¬

Expanded text:
et in veritate viam Dei doces . Mentiri et in veritate viam Dei doces . Mentiri est enim contra mentem loqui, et illud in lingua promere quod constat in animo non habere. A H Inveteraverunt, et claudicaverunt a semitis suis. Bene dixit alienos filios claudicasse: quia filii Domini rectis gressibus ambulare noscuntur. Nam claudicare proprie dicimus eos qui uno pede sunt debiles. Quod Judaeis accidisse manifestum est, qui Vetus Testamentum carnaliter tenentes, Novi gratiam respuerunt: et hinc factum est, ut una parte debiles mentis suae gressibus claudicarent. Hoc etiam in illa angelica concertatione patriarchae Jacob , quidam asserunt praesagatum, quando tacto nervo, uno pede claudus effectus est. Nec illud vacat quod addidit suis, quia deserentes intellectum legis, suis superstitionibus agebantur; ut non recipientes promissum Dominum Salvatorem, de lavandis manibus et calicibus 64 insanas calumnias commoverent; reve
Abbreviated transcription (Latin):
Od̾ factum ẽ agentib. que ñ fuerant
a xp̃o carnalit̃ in quisite. Nam qͥd est
qd̾ ille ñ cognoscat. qͥ renes hominum
magna udeoꝵ. ut seruirent qui non
uiderunt. ut audirent quib ex ore erꝰ
sacratissima miuine uerba sonuerum
sicut scriptum ẽ. Quib ñ nuntiatũ
de eo uidebunt. & qͥ non audiert̃ contꝰ¬
plabunt᷑. S intellectꝰ trahit ut adiq¬
mꝰ. Hebrei aut̃ qͥ uiderunt & audu¬
runt sicut inferrꝰ dicit. totum contĩ¬
ria uoluntate fecerunt. qd̾ idẽ p̃dut
ysaras. Exceca cor popłi huiꝰ. & aur
erꝰ ad graua. & ocłos eiꝰ claude. ne fort
uideant ocłis siuis. aut aurib suis an¬
diant. uel corde suo intelligant. &on¬
uertant᷑ & sinẽ eos. Que figura dicrꝰ
aposiopesis. id ẽ dictio. cuiꝰ fuuis retu
ut aut terreat᷑ aut ad desidiũ ꝓuoet᷑
auditor. Filii alieni filuĩ diaboli qͥb
ipse in euũgło dicit. Uos ex patrecda¬
bolo estis. Dentiti sunt mͥ. quando
dicebant. Magist̾. scimꝰ qr ãdo uenisti

Expanded text:
ctum est a gentibus, quae non fuerant a Christo carnaliter inquisitae. Nam quid est quod ille non cognoscat, qui renes hominum magna Judaeorum; ut servirent qui non viderunt; ut audirent quibus ex ore ejus sacratissima minime verba sonuerunt; sicut scriptum est: Quibus non est nuntiatum de eo videbunt; et qui non audierunt contemplabuntur . Sed intellectus trahit, ut adjiciamus. Hebraei autem qui viderunt et audierunt, sicut inferius dicit, totum contraria voluntate fecerunt. Quod idem praedicit Isaias: Excaeca cor populi hujus, et aures ejus aggrava, et oculos ejus claude: ne forte videant oculis suis, aut auribus suis audiant, vel corde suo intelligant, et convertantur, et sanem eos . Quae figura dicitur aposiopesis, id est dictio cujus finis reticetur; ut aut terreatur, aut ad desiderium provocetur auditor. Filii alieni, filii diaboli, quibus ipse in Evangelio dicit: Vos ex patre diabolo estis , mentiti sunt mihi, quando diceban
Abbreviated transcription (Latin):
dum. qͥ aduersarioꝵ appetebat᷑ insidũs.
Quodaut̃ hic dixit cornusalutis suȩ do¬
minũ. ad mimicos ꝑtinet dissipandos
Cornua enĩ arma st̃ beluaꝵ. quib salu¬
tem suam sollerti concertatione defendt
Adiutor m̃s. Dulcedo beneficiĩ. repetin
uocabulo numcupauit. quẽ hic iteri
one iactauit. s quia erat rerũ ipsaꝵ hi¬
laritate gaudendũ. laudans se dixit in¬
uocare dñm. & ipsi uiuuersa tribuere.
qͥ dignatꝰ ẽ cuncta prestare. Et ido se
dicit ab inimicis saluũ faciendũ. quia
uictoriam suam ñ sibi uidebat᷑ applicas¬
se.s dño. Nam qui alit̃ facit. uiis sus
captiuus reddit᷑. quamuis hostes suꝑisse

Expanded text:
dum, qui adversariorum appetebatur insidiis. dum, qui adversariorum appetebatur insidiis. Quod autem hic dixit, cornu salutis suae Dominum, ad inimicos pertinet dissipandos. Cornua enim sunt arma belluarum, quibus salutem suam solerti concertatione defendunt. Adjutor meus. Dulcedo beneficii repetitionvocabulo nuncupavit, quem hic iterumone jactavit; sed quia erat rerum ipsarum hilaritate gaudendum, laudans se dixit invocare Dominum, et ipsi universa tribuere, qui dignatus est cuncta praestare. Et ideo se dicit ab inimicis salvum faciendum, quia victoriam suam non sibi videbatur applicasse, sed Domino. Nam qui aliter facit, vitiis suis captivus redditur, quamvis hostes superasse
Abbreviated transcription (Latin):
firmamentũ meũ & refugiũ meũ. &
lib̾ator m̃s. ds̃ m̃s adiitor m̃s. Iuste dic̃
dnm firmamentũ suum. qm̃ ab ipso
concessum ẽ. ut inunicis siuis in acie
firmꝰ assisteret. & uiuaci animositate
pugnaret. Et refugiũ ieũ. utiq qͣndo
cum fuit opꝰ consilio refugit ad tracta¬
tum. & muenit diuinitate monstrante
qd̾ eum poterat adiuiuare. Merito gͦ
lib̾atorem suum dñm ꝓsitet᷑. qͥ eũ de
seuissimi regis saulis ira tamq̃. de infer¬
ni ore lib̾auit. Ds̃ m̃s adiuitor meus.
Prestitoꝵ suauitate pellectꝰ. in summã
repetit suꝑiora quȩ dixit. quia ubiq
ipse affuit. eũq uirtutis suȩ munimine
custodiuit. S consid̾a qd̾ ita ꝑcurrit
singła. ut suis meritis ñ p̾sumat appli¬
Confident̾ iam postulat. qͥ de dñi gr̃a pꝰ
beneficioꝵ exempla p̾sumit. Nam de
futuro fiducialit̾ sꝑare se dicit. qͥ cum
in p̾teritis senserat adiutorem. Prote¬
tor m̃s. Hoc ad eum ꝑtinet custodien¬

Expanded text:
meum, et refugium meum, et liberator meus; Deus meus adjutor meus. Juste dicit Dominum firmamentum suum, quoniam ab ipso concessum est ut inimicis suis in acie firmus assisteret, et vivaci animositate pugnaret. Et refugium meum. Utique, quando, cum fuit opus consilio, refugit ad tractatum, et invenit Divinitate monstrante, quod eum poterat adjuvare. Merito autem liberatorem suum Dominum profitetur, qui eum de saevissimi regis Saulis ira tanquam de inferni ore liberavit. Deus meus adjutor meus. Praestitorum suavitate pellectus, in summam repetit superiora quae dixit: quia ubique ipse adfuit, eumque virtutis suae munimine custodivit. Sed considera quod ita percurrit singula, ut suis meritis non praesumat appliConfidenter jam postulat, qui de Domini gratia post beneficiorum exempla praesumit. Nam de futuro fiducialiter sperare se dicit, qui eum in praeteritis senserat adjutorem. Protector meus. Hoc ad eum pertinet custodien
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dixit eccłia accepit me. que sponso xp̃o
iuncta letatur. Multitudines autẽ
aquaꝵ. siue innumere gentes intelligi
possunt. unde eccł̃iam spretis uideis
indeuotis. & fidelib constat collectam.
sicut in actib apłoꝵ beatissimꝰ paulꝰ
contradicentib iudeis & blasphemantib
excutiens uestim̃ta sua. dixit. Danguis

Expanded text:
pit me, quae Sponso Christo juncta laetatur. Multitudines autem aquarum, sive innumerae gentes intelligi possunt; unde Ecclesiam, spretis Judaeis indevotis, de fidelibus constat esse collectam; sicut in Actibus apostolorum beatissimus Paulus contradicentibus Judaeis et blasphemantibus, excutiens vestimenta sua dix
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculũ eiꝰ. Hic dignitas exponit᷑
głosa beatoꝵ. ut iuxta ip̃sum habitent
qui in eiꝰ eccłia fidelit̾ ꝑseuerant. In
circuitu aut̃ ciꝰ: ꝑrimitatẽ significat
llle enuim circuit ac penetrat om̃ia. ñ
cireumdat᷑ ab aliquo. quia loco mani¬
plexibilis ẽ. Potest & illud in telligi
in circuitu eiꝰ. ut ñ ad loci designatio¬
nem. s ad defensionem tab̾naculi custo¬
diamq respiciat. Aquam uͦ dicit elo¬
quium dñi. qd̾ tenebrosum ẽ in nubi¬
b aeris. id ẽ in ꝓpħis p̾dicatorib uerbi.
Quia quamuis se aliqͥs putet eoꝵ dicta
intelligere. ad ipsam sicuti ẽ uirtutẽ
dictoꝵ in totum uix potest ꝑuenire.
sicut dicit apłs. Uidemꝰ nunc ꝑspecu¬
lum in enigmate. tc̃ aut̃ facie ad faciẽ

Expanded text:
tabernaculum ejus. Hic dignitas exponitur tabernaculum ejus. Hic dignitas exponitur gloriosa beatorum, ut juxta ipsum habitent qui in ejus Ecclesia fideliter perseverant. In circuitu autem ejus proximitatem significat. Ille enim circuit ac penetrat omnia, non circumdatur ab aliquo, quia loco inamplexibilis est. Potest et illud intelligi, in circuitu ejus, ut non ad loci designationem, sed ad defensionem tabernaculi custodiamque respiciat. Aquam vero dicit, eloquium Domini, quod tenebrosum est in nubibus aeris, id est in prophetis praedicatoribus verbi: quia quamvis se aliquis putet dicta eorum intelligere, ad ipsam, sicuti est, virtutem dictorum in totum vix potest pervenire; sicut dicit Apostolus: Videmus nunc per speculum in aenigmat
Abbreviated transcription (Latin):
bum. & ds ds m̃s. Et posuit tenebras
latibulum suum. in circuitu eiꝰ tab̾na-¬
culum eiꝰ. tenebrosa aqua in nubibus
aeris. Tenebras incarnationis eiꝰ myste¬
rium dicit. ut qͥ in natura deitatis sue
uideri ñ poterat. in carnationis uelami¬
ne humanis ꝯspectib redemptor piis¬
simꝰ appareret. Unde beatꝰ ioħs constan¬
tinopolitanꝰ ep̃c mirabilit̾ & catholice
dixit. illũ quẽ si nuda deitate uenisser.
non cęlum. ñ terra. ñ maria. ñ ulla
creatura sustinere potusset. illesa uir¬
ginis uiscera portauerunt. Mem̃to
aut̃ tenebras & in bono poni. ut ẽ illd̃
in ꝓuerbiis salomonis. Iutelligit qͦ
parabolam. & tenebrosum sermonem.
Om̃ia enĩ diuina que ignoramꝰ. nob̾
tenebrosa id ẽ ꝓfunda atq obscura st̃.
quamius continuo lumine ꝑfruant᷑.
Latibulum suũ. id ẽ secretum maies¬
latis eiꝰ. qd̾ tc̃ reuelat iustis. qͣndo eis
facie ad faciem diuinitatis ipsiꝰ głam
contigerit intueri. In circuitu eius

Expanded text:
13. Et posuit tenebras latibulum suum: in circuitu ejus tabernaculum ejus; tenebrosa aqua in nubibus aeris. Tenebras, incarnationis ejus mysterium dicit, ut qui in natura deitatis suae videri non poterat, incarnationis velamine humanis conspectibus Redemptor piissimus appareret. Unde beatus Joannes Constantinopolitanus episcopus mirabiliter et catholice dixit: Illum quem, si nuda deitate venisset, non coelum, non terra, non maria, non ulla creatura sustinere potuisset, illaesa Virginis viscera portaverunt. Memento autem tenebras, et in bono poni, ut est illud in Proverbiis Salomonis: Intelligit quoque parabolam, et tenebrosum sermonem . Omnia enim divina, quae ignoramus, nobis tenebrosa, id est profunda atque obscura 60 sunt; quamvis continuo lumine perfruantur. Latibulum suum, id est secretum majestatis ejus, quod tunc revelat justis, quando eis facie ad faciem divinitatis ipsius gloriam contigerit intueri. In circuitu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ qͥ in inferno debito dolore torquen¬
di sunt. Preuenire uͦ dicimꝰ. quando¬
nos aliquid anticipare dinoscit᷑. ut ẽ
ille reatꝰ originalis peccati. qui nos an¬
tequam nascamur ab ipso conceptu red¬
dit obnoxios. unde in quinquagesimo
ꝓpħa dicturꝰ est. Esce ciuĩ in iniquitati¬
bus conceptꝰ sum. & in delictis peperit
me mat̾ mea. Uir enum iustꝰ merito se
p̾uentum dicebat. qui reatum suum
antecessisse cognouerat. S quemadmo¬
ta que dixerat. unũ & singulare ꝓfite¬
t᷑. eẽ. remedium. inuocare dñm in tri¬
bulationib suis. quando constat totis
uirib peti. qd̾ tempore necessitatis op¬
tatur. Et uide quia priꝰ dixit ad dñm
S ne putares ad alienũ dñm. subiunxit.
Ad dñm meũ clamaui. Clamare aut̃.
plus ẽ quam inuocare. Creuit sermo.
ꝓgrediente desiderio. & accensꝰ animꝰ
ad orationem. ꝓsiluit auidꝰ in clamorẽ.

Expanded text:
id est qui in inferno debito dolore torquenid est qui in inferno debito dolore torquendi sunt. Praeveniri vero dicimus, quando aliquid nos anticipare dignoscitur, ut est ille reatus originalis peccati qui nos, antequam nascamur, ab ipso conceptu reddit obnoxios: unde in quinquagesimo in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Vir enim justus merito se praeventum dicebat, qui reatum suum antecessisse cognoverat. Sed quemadmota quae dixerat, unum et singulare profitetur esse remedium: Invocare Dominum in tribulationibus suis, quando constat totis viribus peti, quod tempore necessitatis optatur. Et vide quia prius dixit ad Dominum: sed ne putares 59 ad alienum dominum, subjunxit: Ad Deum meum clamavi. Clamare autem plus est, ab invocare. Crevit sermo progrediente desiderio, et accensus animus ad orationem prosilivit avidus in clamorem.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a pietate concepit. uentũ ẽ ad ordinẽ
scd̃m. ubi ꝓcladib generis humani qͥ
ante aduentũ dñi grassabant᷑. introdue¬
ta una ꝑsona iustoꝵ. qͦs illo tempore
siusse ñ dubiũ ẽ: pius dep̾cator exorat
Nam merito iustꝰ iste circumdatum se
gemitib asserebat. quia dumi. cẽt. suꝑ¬
sticionũ innumera multitudo. ficdelu
erat rara deuotio. Et ne putares ge¬
mitꝰ de idctura facultatis aut de re
huiꝰcemodi. eẽ. ꝓfusos. addidit mortis.
quia reuera mors erat. ubi diaboli pos¬
se regnabat. Torrentes aut̃. sepe dixi¬
mus fluuios. ẽẽ. hibernis imbrib
excitatos. Hic gͦ iniquitatib rapidis
data est similitudo torrentiũ. ut me¬
rito conturbauerint anxiũ popłm.
cum undarũ minantiũ concrepatio
laquei mortis. Fiat huiꝰ uersiculi cõ¬
paginatio p̃posterata uerboꝵ. ut meliꝰ
hic senf̾nobis possit aperiri. Circũ¬
dederunt me dolores inferm. De pa¬
ganis dicit qͥ erunt dolores inferni.

Expanded text:
cta pietate concepit, ventum est ad ordinem secundum, ubi pro cladibus generis humani, quae ante adventum Domini grassabantur, introducta una persona justorum, quos illo tempore fuisse non dubium est, pius deprecator exorat. Nam merito justus iste circumdatum se gemitibus asserebat, quia dum esset superstitionum innumera multitudo, fidelium erat rara devotio. Et ne putares gemitus de jactura facultatis, aut de re hujuscemodi esse profusos, addidit mortis; quia revera mors erat, ubi diaboli posse regnabat. Torrentes autem saepe diximus fluvios esse hibernis imbribus excitatos. Hic ergo iniquitatibus rapidis data est similitudo torrentium, ut merito conturbaverint anxium populum, cum undarum minacium concrepationrunt me laquei mortis. Fiat hujus versiculi compaginatio praeposterata verborum, ut melius hic sensus nobis possit aperiri. Circumdederunt me dolores inferni: de paganis dicit, qui erunt dolores inferni,
Abbreviated transcription (Latin):
iligam te dũe uirtꝰ mea. Dili¬
git dñm. qͥ mandatis eiꝰ deuotꝰ
obtemperat. sicut ait in ęuũgło.
Qui audit uerba mea & facit ea. hic ẽ qui
diligit me. Diligo enĩ dr̃. quasi de oĩb
eligo. Et considã qm̃ hec dilectio sic de
suturo ꝓmittit᷑. ut numꝗͣ. tam̃ defecisse
uideat᷑. Uirtꝰ mea. Propħa liberatꝰ ab
hostib sius. recte dñm̃ confitet᷑ suã esse
uirtutẽ. qͦ donante factum est. ut ini¬
micis suis fortior appareret. Hic duo¬
decima species diffinitionis est. que grece

Expanded text:
iligam te, Domine, virtus mea. Diligit Dominum, qui mandatis ejus devotus obtemperat, sicut ait in Evangelio: Qui audit verba mea, et facit ea, hic est qui diligit me . Diligo enim dicitur, quasi de omnibus eligo. Et considera quoniam haec dilectio sic de futuro promittitur, ut nunquam tamen defecisse videatur. Virtus mea. Propheta liberatus ab hostibus suis recte Dominum confitetur suam esse virtutem; quo donante factum est, ut inimicis suis fortior appareret. Hic duodecima species definitionis est, quae Graece
Abbreviated transcription (Latin):
rum hȩc ꝓ nr̃o modulo nͨ ꝓ rerum ip¬
sarum magnitudine dicta sufficiant.
quando & ampliꝰ quam expetebamur
ediximꝰ. & alma lumina ueraciũ litte¬
rarum. breuit̾ talia cauteq docuerunt.
Illi enun potuerunt de his inoffense
dicere. qͥ purificati diuino munere ꝓba¬
bili se meruerunt conuersatione tractarez¬

Expanded text:
rum haec pro nostro modulo, non pro rerum iprum haec pro nostro modulo, non pro rerum ipsarum magnitudine dicta sufficiant: quando et amplius quam expetebamur ediximus, et alma lumina veracium litterarum breviter talia cauteque docuerunt. Illi enim potuerunt de his inoffense dicere, qui purificati divino munere, probabili se meruerunt conversatione tractare
Abbreviated transcription (Latin):
incomphensa ꝓfunditas. cũnen
nemo
possit aliquid accipere si resistis. uim
te p̾cib nrͣ̃is pati posse testaris. Meri¬
to. quando a iudice petimꝰ ut ad pena¬
le uidicium nͨ uocemur. & ꝑ legis latoris
gr̃am speramꝰ eripi. ne possimꝰ ã ꝓmul¬
gata constitutione dampnari. Libi sc̃e¬
rex confident᷑ dicimꝰ. dimitte peccata.
& concede nͨ debita: Om̾is te creatura
operis tui bonitate collaudat. Debemꝰ
tͥ qd̾ existimꝰ. obligam᷑ etiam qd̾ cotidia¬
no munere continemur. Gaudeamꝰ
& hinc qͦ głosissume dñe. qd̾ tua benefi¬
cia non irrite postulamꝰ. Temꝑa bone
artifex organum corꝑis nr̃i. ut armo¬
nie mentis possit aptari. Nec sic robo¬
retur ut suꝑbiat. nec sic languescat ut
deficiat. Iu nosti quȩ uere modata st̾.
uasa tua sic reple ꝓsꝑis. ut capacitas nꝰ
p̾beatur aduersis. Dominet᷑ ratio. ser¬
uiat caro. qm̃ ate solo potest effici. ne
fragilitate corporis possis offendi. Ue¬

Expanded text:
incomprehensa profunditas! Cum incomprehensa profunditas! Cum nemo possit aliquid accipere, si resistis, vim te precibus nostris pati posse testaris; merito, quando a judice petimus ut ad poenale judicium non vocemur, et per legislatoris gratiam speramus eripi, ne possimus a promulgata constitutione damnari. Tibi, s confidenter dicimus: Dimitte peccata, et concede nobis non debita. Omnis te creatura operis tui bonitate collaudat. Debemus tibi quod existimus: obligamur etiam, quod quotidiano munere continemur. Gaudemus et hinc quoque, gloriosissime Domine, quod tua beneficia non irrite postulamus. Tempera, bone artifex, organum corporis nostri, ut harmoniae mentis possit aptari; nec sic roboretur, ut superbiat; nec sic languescat, ut deficiat. Tu nosti quae vere moderata sunt. Vasa tua sic reple prosperis, ut capacitas non praebeatur adversis. Dominetur ratio, serviat caro: quoniam a te solo potest effici, ne fragilitate corporis possit offendi. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit. Dñe quia in nobis ñ est quo
remunereris. s in te semꝑ est qd̾ largi¬
aris. eripe me ame. & conserua me in
te. Impugna qd̾ feci. & usndica quod
fecisti. Et tunc ero m̃s. si fuero tiuis
Ulia sine errore. ueritas sine ambigu¬
itate. uita sine fine. Dona noxia odis¬
se. & ꝓfutura diligere. In te ponam
ꝓsꝑa. mͥ applicem semꝑ aduersa. Qu̾
possim esse cognoscam. & intelligam qͥs
Te autẽ amare: saluari. formidare: gau¬
dere. minuere: creuisse. & amisisse: peri¬
re est. Tibi deniq nobiliꝰ ẽ seruire. quã
mundi regna compescere. Merito.
quando ex seruis filii. ex impiis iusti.
de captiuis redimim᷑ absoluti. Quappt̾
contra peccata nr̃a miscdiȩ tue munim̃
insurgat. qd̃ nominis sui testimonio
miseris datur. ut trina remunerati
tem. Petimꝰ quia uibes. pulsamꝰ quia
p̾cipis. & sine fine conferre
mauis.
qui semꝑ cominones ut ro¬
geris.
Galtitudo pietatis. oclem᷑

Expanded text:
voluit. Domine, quia in nobis non est quod voluit. Domine, quia in nobis non est quod remunereris, sed in te semper est quod largiaris: eripe me a me, et conserva me in te. Impugna quod feci, et vindica quod fecisti; tunc ero meus, cum fuero tuus. Via sine errore, veritas sine ambiguitate, vita sine fine. Dona noxia odisse, et profutura diligere. In te ponam prospera, mihi applicem semper adversa. Quia um  mss., tunc possim esse cognoscam. Intelligam quid Te autem amare, salvari; formidare, gaudere; invenire, crevisse; amisisse, perire est. Tibi denique nobilius est servire quam mundi regna capessere: merito, quando ex servis filii, ex impiis justi, de captivis reddimur absoluti. Quapropter contra peccata nostra misericordiae tuae munimen insurgat, quae nominis sui testimonio miseris datur; ut trina remunerati tem. Petimus, quia jubes; pulsamus, quia praecipis; et sine fine conferre mavis, qui semper commones, ut rogeris. O altitudo pietatis! o clementiae
Abbreviated transcription (Latin):
qui sic̃ ꝓ nobis flexus es ut homo fieri
dignareris. ñ in nob̾ paciaris perire
qd decreiusti miseratꝰ assumere. Ne¬
ritum nr̃m. indulgentia tua est. Do¬
na qd offeram. custodi qd̃ exigas. ut
uelis coronare qd̾ prestas. Uince de
nobis inuidi potestatem. qͥ sic decipit
ut delectet. sic delectat ut perimat.
Hostis dulcis. amicus amarꝰ est. Nosti
enim quam feralit̾ lubricus anguis
illabitur squamis repentib: minuta¬
tim corpꝰ om̃e sollicitat. & ne eiꝰ intel¬
ligatur aduentꝰ : fixum nͨ habet un¬
pressa uaricatione uestigium. Inuidit
ꝓhdolor tam magnis populis cũ duo
essent. & adhuc temporales ꝑsequitur.
qͦs impio ambitu fecit esse mortales.
Se int᷑cipit qui alios decipit. & nullo
deceptione dampnandꝰ est. Quappt̃
non possit iniquus. ne conualescat
interitꝰ. Dñatum in nobis nͣ exerceat.
qͥ numquã pͣstitit. s uirtꝰ tua nos pos¬
sideat quȩ creauit. Doleat perisse qd̃
fecit. dum nos nͨ uiderit perire qͦs

Expanded text:
qui sic pro nobis flexus es, ut homo fieri dignareris, non in nobis patiaris perire quod decrevisti miseratus assumere. Meritum nostrum indulgentia tua est: dona quod offeram, custodi quod exigas, ut velis coronare quod praestas. Vince in nobis invidi potestatem, qui sic decipit, ut delectet: sic delectat, ut perimat. Hostis dulcis, amicus amarus est. Nosti enim quam feraliter lubricus anguis illabitur, squamis reptantibus minutatim corpus omne sollicitat; et ne ejus intelligatur adventus, fixum non habet impressa varicatione vestigium. Invidit proh dolor! tam magnis populis, cum duo essent; et adhuc temporales persequitur, quos impio ambitu fecit esse mortales. Se intercipit, quod alios decipit; et nullo deceptione damnandus est. Quapropter non possit iniquus, ne convalescat interitus; dominatum 640 in nobis non exerceat, qui nunquam praestitit; sed virtus tua nunc possideat quae creavit. Doleat periisse quod fecit, dum nos non viderit perire, quos
Abbreviated transcription (Latin):
dictione dulcedinis. posiusti in capite
aꝰ coronam de lapide p̃cioso. Post dia¬
psalmatis silentiũ. uenit ad scd̾m mo¬
dum. ubi incarnationis eiꝰ potentiam
mirabili fulgore describit. Dicendo
nitatem anticipantem a diuinitatis
gri semꝑ ornari. qr nullꝰ illi quicquã
munere. Erubestat pelagianꝰ hoc concel¬
ꝓpͥum hominis dicere. qd̾ in maculita
uerbi incarnatio euident̃ legit᷑ acce¬
pisse. Benedictio dulcedinis fuit. qn¬
do dictum est. Hic ẽ filiꝰ m̃s dilectꝰ.
in qͦͥ mͥ bene complacui. Posuisti. me

Expanded text:
dictione dulcedinis; posuisti in capite dictione dulcedinis; posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso. Post diapsalmatis silentium, venit ad secundum modum: ubi incarnationis ejus potentiam mirabili fulgore describit. Dicendo nitatem anticipante divinitatis gratia semper ornari: quia nullus illi quidquam bescat Pelagianus hoc proprium hominis dicere, quod immaculata Verbi incarnatio evidenter legitur accepisse. Benedictio dulcedinis fuit, quando dictum est: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Posuisti me
Abbreviated transcription (Latin):
& suꝑ salutare tuũ exultabit uehem̃ter.
id ẽ in eo qd ꝑ eũ saluasti homines. fili
tuus qui saluator ẽ exultauit. Aadidt
qͦ uehem̃t̃. ut quanta ẽ copia in bens¬
ingentia quam głosa collata sint. Desi¬
deriũ eiꝰ anime fuit. sic̃ in euũgło dicit.
desid̃io desid̾aui manducare uobiscũ pas¬
chi. Quod schema dr̃ tautologia. id ẽ
cid̾ sermonis iteratio. sic̃ ẽ. benelicens
cabo te. S ille solus ẽ qͥ desid̾io desid̾aũ
mori. qͣndo se ꝓ om̃iũ salute offerebat
otcidi. ut p̾ciosꝰ sanguis eiꝰ mundum
redimeret. ne diabolꝰ eum adhuc iniqͣ
p̃sumptione uastaret. Uoluntas uͦ labi¬
oꝵ eiꝰ fuit. quando spiritib imperabat
inmundis. languores diuersos sermo¬
nis sui sanauit imperio. Predicationes:
quoq suas deuotis mentib inserebat.
Constat enim in nullo uoluntatem
ꝙ fuisse fraudatã. quando om̃ia que
fieri iussit impleta sunt sic̃ scriptum ẽ.
om̃ia quecũq uoluit dñs fecit in cęlo

Expanded text:
et super salutare tuum exsultabit vehementer, id est in eo quod per eum salvasti homines, Filius tuus, qui Salvator est, exsultabit. Addidit quoque vehementer, ut quanta est copia in beneingentia, quam gloriosa collata sint. Desiderium ejus animae fuit, sicut in Evangelio dicit: Desiderio desideravi manducare vobiscum hoc pascha . Quod schema dicitur tautologia, id est ejusdem sermonis iterattuum . Sed ille solus est qui desiderio desideravit mori, quando se pro omnium salute offerebat occidi; ut pretiosus sanguis ejus mundum redimeret, ne diabolus eum adhuc iniqua praesumptione vastaret. Voluntas vero labiorum ejus fuit, quando spiritibus imperabat immundis, languores diversos sermonis sui sanabat imperio, praedicationes quoque suas devotis mentibus inserebat. Constat enim in nullo voluntatem ejus fuisse fraudatam: quando omnia quae fieri jussit impleta sunt; sicut scriptum est: Omnia quaecunque voluit, Dominus fecit in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
uictꝰ petũ. ut me saltem dieb aliquot
Quo circa illud mͥ accidit ꝓthei. qui
qd̾ uoluntate ñ eligebat pandere. con¬
strictus uinculis cogebatur absoluere.
Noc tamen inde tolerabile uisum est:
quia de tali re urgebar dicere. quȩ si
dõ fauente ueracit᷑ expͥmatur: & audi¬
entem merito recreat. & sensum bene
suadentis illuminat. uaꝓpt̾ antequã
rem ingrediar expetitam: oportet priꝰ
nominũ similitudines quasi ramos
obuiantes abscidere. ne semitã disputa¬
tionis nr̃e uocabuloꝵ consonantium
silua umbrosis imaginib uider tur
intexere.

Expanded text:
victus petii ut me saltem diebus aliquot victus petii ut me saltem diebus aliquot Quocirca illud mihi accidit Prothei, qui quod voluntate non eligebat pandere, constrictus vinculis cogebatur absolvere. Hoc tamen inde tolerabile visum est, quia de tali re urgebar dicere; quae si Deo favente veraciter exprimatur, et audientem merito recreat, et sensum bene persuadentis illuminat. Quapropter antequam rem ingrediar expetitam, oportet prius nominum similitudines, quasi ramos obviantes abscidere, ne semitam disputationis nostrae vocabulorum consonantium silva umbrosis imaginibus videatur intexere.
Abbreviated transcription (Latin):
cile possimus imbui. & tu głam debeas
iri ꝓpositiones has non p̃ceptis re
tam istas aures corporeas. s interioris
hominis intentum atq purissimum
querere ꝓbant᷑ auditum. Nec ido facile
posse de ipsa dici. quia ꝑ eam innumera
nouimꝰ explicari. Oculus enim qͥ usq
ad sidera tendit. se uidere noꝵ p̾ualet.
& palatꝰ nr̃ cum diuersa gustu sentrat.
cuiꝰ ipse sit saporis ignorat. Hares etiã
fraglantium corporum uarios odores
attraħunt. s quid ipse oleant ñ sentiunt:
Cerebrum deniq nr̃m licet sensum
reliqͥs membris tradat. ipsum tamers
sensum legitur non habere. Deinde
qualia fatiotatꝰ possim disserere. qui iã
ad laboris terminum aiuida mente
ꝓperarem: Postremo tam suaues amici
imponitis itum cogitare. qd̃ a cogendo
dici absoluta cognoscitis ratione constare.
p̃sertim de hac re quȩ i multis disputata.
s pene inexplicabilis uideatur. eẽ. derelic̃¬
nec mͥ concedere meũ uelle decreussent.

Expanded text:
cile possimus imbui, et tu gloriam debeas cile possimus imbui, et tu gloriam debeas ropositiones has non praeceptis regtam istas aures corporeas, sed interioris hominis intentum atque purissimum quaerere probantur auditum, nec ideo facile posse de ipsa dici, quia per 628 eam innumera novimus explicari. Oculus enim, qui usque ad sidera tendit, se videre non praevalet; et palatus noster, cum diversa gustu sentiat, cujus ipse sit saporis ignorat. Nares etiam fragrantium corporum varios odores attrahunt; sed quid oleant ipsae non sentiunt. Cerebrum denique nostrum, licet sensum membris reliquis tradat, ipsum tamen sensum legitur non habere. Deinde qualia fatigatus possim disserere, qui jam ad laboris terminum avida mente properarem? Postremo tam suaves amici imponitis iterum cogitare, quod a cogendo dici absoluta cognoscitis ratione constare; praesertim dum haec res a multis disputata, sed pene inexplicabilis videbatur esse derelice, nec mihi concedere meum velle decrevissent:
Abbreviated transcription (Latin):
sit eiꝰ qualitas substantialis. Quarto. si
formam aliquam habere credenda est.
Quinto. qͦs uirtutes habeat morales.
quas greci aretas uocant. ad decus erꝰ &
głam contributas. Sexto. quȩ illi sint
uirtutes naturales ad substantiam scili¬
cet corꝑis continendam. Septimo. de
origine animȩ disseratur. Octauo. cũ
sit ꝑ om̃ia menibra diffusa. ubi pociꝰ
insidere credenda est. Nono. de corꝑis
ipsius forma. & compositione noscamꝰ.
Decimo. qͥs ꝓprietates habeat anima
peccatoꝵ. ꝑ competentia nobis signa
declare tur. Undecimo. qua noscantur
discretiones iustoꝵ. quatinꝰ quas oculis
istis uidere ñ possumꝰ. ꝑ indicia ꝓbabi¬
lia colligamꝰ. Duodecimo. in resurrecti¬
one quãm uere sapiens credit quid de
singulis fieri sentiatur maxime desicła¬
mus agnoscere. quatinꝰ fragilia corda
mortalium. ad diuinitꝰ ꝓmissa deside¬
ria concitent᷑. Hec nobis prestante dõ
ordine custodito responde. ut & nos fa¬

Expanded text:
sit ejus qualitas substantialis. Quarto, si sit ejus qualitas substantialis. Quarto, si formam aliquam habere credenda est. Quinto, quas virtutes habeat morales, quas Graeci ἀρετάς vocant, ad decus ejus et gloriam contributas. Sexto, quae illi sint virtutes naturales, ad substantiam scilicet corporis continendam. Septimo, de origine animae disseratur. Octavo, cum sit per omnia membra diffusa, ubi potius insidere credenda est. Nono, de corporis ipsius forma et compositione noscamus. Decimo, quas proprietates habeat anima peccatorum, per competentia nobis signa declaretur. Undecimo, qua noscantur discretione, justorum; quatenus quas oculis istis videre non possumus, per indicia probabilia colligamus. Duodecimo, in resurrectione, quam vere sapiens credit, quid de singulis fieri sentiatur, maxime desideramus agnoscere; quatenus fragilia corda mortalium ad divinitus promissa desideria concitentur. Haec nobis praestante Deo ordine custodito responde; ut et nos fa
Abbreviated transcription (Latin):
mus enu nosse planetarum cęlo contra¬
rios cursus. signoꝵ consentaneũ lapsum.
Sunt cnim ex eis alia manentia. motuq
carentia. alia uͦ quȩ mobili semꝑ ratione
uertuntur. nec ullis temporib conquies¬
cunt. Hec ut mundani doctores exquire¬
re temptauerunt. armoniacis delectatio¬
nib mestimabili modulatione uoluunt᷑.
Quoꝵ tinnitꝰ atq concentꝰ. adunatũ efficit
dulcisonum melos. Desideramꝰ etiam̃
comphendere altitudines etheris. mensurã
telluris. nubigeras pluuias. ssu grandinis
ꝓcellas. tremorem stabilium terrarum.
naturam uagantiũ uentoꝵ. ꝓfunditatẽ
inconstantis maris. potestates uirentium
herbarum. quattuor elementoꝵ ꝑ om̃e
corpꝰ dissociatas complexiones. Et ferendũ
est ipsam sese scire non posse. cui suꝑne
datum est tanta discutere. Non enim
dissimas modestissime nosse desid̾amus.
Discamꝰ eͦ pͥmum quare anima dicat᷑.
deinde qualis sit eiꝰ diffinitio. Tercio que

Expanded text:
mus enim nosse planetarum coelo contramus enim nosse planetarum coelo contrarios cursus, signorum consentaneum lapsum. Sunt enim ex eis alia manentia, motuque carentia, alia vero quae mobili semper rotatione vertuntur, nec ullis temporibus conquiescunt. Haec ut mundani doctores exquirere tentaverunt, harmonicis delectationibus inaestimabili modulatione volvuntur. Quorum tinnitus atque concentus adunatus efficit dulcisonum melos. Desideramus etiam comprehendere altitudinem aetheris, mensuram telluris, nubigeras pluvias, sive grandinis procellas, tremorem stabilium terrarum, naturam vagantium ventorum, profunditatem inconstantis maris, potestates virentium herbarum, quatuor elementorum per omne corpus dissociatas complexiones, et ferendum est ipsam se scire non posse, cui superne datum est tanta discutere? Non enim dissimas modestissime nosse desideramus. Discamus ergo primum, quare anima dicatur; deinde, qualis sit ejus definitio. Tertio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
iactatum quietus portꝰ exciperet. ubi &¬
si non laudatus. certe liberatꝰ adueneram:
amicoꝵ me suaue collegium in salum rursꝰ
cogitationis expressit. postulans ut aliqua
que tam in libris sacris quã in scłaribus
abstrusa compereram: de anime substan-¬
tia uel de eiꝰ uͥtutib aperirẽ. Cui datũ ẽ
tam ingentium rerũ secreta reserare.s
Addens ninus ineptum. ẽe. si eã ꝑ quam
plura cognoscimꝰ. quasi a nobis alienam
ignorarẽ patiamur. dum ad om̃ia sit utile
nosse qua sapiamus. Nulla enim pere¬
grina res est de sensu ꝓprio loqui. qͣndo
sibi natura interrogata respondet. nec
longe tendit ut se inuenire p̾ualeat.
Nobiscum semꝑ ẽ ipsa quam querimꝰ.
adest. tractat. loquitur. & si fas ẽ int̾ ista
nescitur. Proinde nota esse debet quȩ sibi
presto est: quia tunc magis ante se ponit᷑.
cum subtiliꝰ de ipsa tractatur. Dã dum
a sapientib preceptum sit ut cognoscamꝰ
nosmetipsos. quemadmodum sustineri
potest. si nos habemꝰ incognitos: Cupi¬

Expanded text:
a, quietus portus exciperet, ubi etsi non laudatus, certe liberatus adveneram, amicorum me suave collegium in salum rursus cogitationis expressit, postulans ut aliqua quae tam in libris sacris, quam in saecularibus abstrusa compereram, de animae substantia, vel de ejus virtutibus aperirem, cui datum est tam ingentium  ms. Juraddens nimis ineptum esse, si eam, per quam plura cognoscimus, quasi a nobis alienam ignorare patiamur, dum ad omnia sit utile nosse qua sapimus. Nulla enim peregrina res est de sensu proprio loqui, quando sibi natura interrogata respondet; nec longe tendit, ut se invenire praevaleat; nobiscum semper est ipsa quam quaerimus, adest, tractat, loquitur, et si fas est inter ista nescitur. Proinde nota esse debet, quae sibi praesto est: quia tunc magis ante se ponitur, cum subtilius de ipsa tractatur. Nam dum a sapientibus praeceptum sit ut cognoscamus nosmetipsos, quemadmodum sustineri potest, si nos habemus incognitos? Cupi
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur sententia generalis. sicut solet
lege sanciri quando unꝰ peccat. & uni¬
uersale malum seueritas ꝓmulgata con¬
dempnat. Disꝑdat. cont᷑ adunationẽ
dicit᷑ uideoꝵ. ut passim pereant. qͥ in
una se prauitate collegerant. Lingua
uͦ magniloqua ẽ. quȩ sibi aliquid mag¬
nȩ potestatis assumit. nec intelligit a
creatore datum. dum euentꝰ rerum
sibi putat. eẽ. subiectos. sicut apokalip¬
sis de antixp̃o dicit. Uidi in cornu illo
qd̃ erat excelsiꝰ.os loquens magna. & cct̾a
Et ne in bono linguam magniloquam
potiusses accipere. p̃misit labia dolosa.
Considã uͦ pietatem dicentis. qd̾ ñ homi¬
nib quia multi ex ipsis conuertendi erãt:
s ipsis uitiis in p̃catur. Qui dixert̾¬

Expanded text:
Sequitur sententia generalis; sicut solet Sequitur sententia generalis; sicut solet lege sanciri, quando unus peccat, et universale malum severitas promulgata condemnat. Disperdat, contra adunationem dicitur Judaeorum; ut passim pereant, qui in una se pravitate collegerant. Lingua vero magniloqua est quae sibi aliquid magnae potestatis assumit; nec intelligit a Creatore datum, dum eventus rerum sibi putat esse subjectos; sicut Apocalypsis de Antichristo dicit: Vidi in cornu illo quod erat excelsius, os loquens magna , etc. Et ne in bono linguam magniloquam potuisses accipere, praemisit, labia dolosa. Considera vero pietatem dicentis, quod non hominibus, quia multi ex ipsis convertendi erant, sed ipsis vitiis imprecatur. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
turba ꝓphauit. Uana locuti st̃ unꝰqͥsq
ad ꝓrimũ suũ. labia dolosa in corde &
corde locuti sunt mala. Uana falsa signi.¬
sicat. uixta illud qd̃ suꝑiꝰ dixit. dimi¬
nutȩ st̃ ueritates a silus hominũ. qͣndo
contra dñm xp̃m testimonia querebaNI
& semeripsos prauis susurrationibus
excitabant. Proximos aut̃ significat.
non tam cognatione generis quã scele¬
ris participatione sociatos. Nam quod
dicit in corde & corde. quocies uolumꝰ
dolosos expͥmere. duplicia ecoꝵ corda de¬
claramꝰ sicut salomon dicit. Uir duplex
animo. inconstans est in om̃ib uiis
sius. Quando aut̃ simplices cupimus
indicare. unũ cor in eis. eẽ. testamur:
sicut in actib apłoꝵ legitur. Multitu¬
dinis autẽ credentiũ. erat cor unum &
anima una. Sic & bilingues dicimus.
qui in una sententia minime ꝑseuerant
Et respice. predictas res qualis suerit se¬
cuta sententia. Locuti st̃ mala:. Necesse
est enim ut mala loquerent᷑. qͥ duplicia

Expanded text:
2. Vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum: labia dolosa in corde, et corde locuti sunt mala. Vana, falsa significat, juxta illud quod superius dixit, diminutae sunt veritates a filiis hominum, quando contra Dominum Christum testimonia quaerebant, et semetipsos pravis susurrationibus excitabant. Proximos autem significat, non tam cognatione generis quam sceleris participatione sociates. Nam quod dicit, in corde, et corde: quoties volumus dolosos exprimere, duplicia eorum corda declaramus; sicut Jacobus dicit: Vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis . Quando autem simplices cupimus indicare, unum cor in eis esse testamur, sicut in Actibus apostolorum legitur: Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una . Sic et bilingues dicimus, qui in una sententia minime perseverant. Et respice praedictas res, qualis fuerit secuta sententia: Locuti sunt mala. Necesse est enim ut mala loquerentur, qui duplicia
Abbreviated transcription (Latin):
ruerunt. ita & ueritates enuntiamus.
quando qualitas eiꝰ ꝑ induuduas partes
humanis mentib dñi largitate p̾stat᷑.
Potest etiã & ad uidaicum popłm compe¬
tent̃ aptari. qͥ donis cȩlestib uacuatus

Expanded text:
ruerunt: ita et veritates enuntiamus, ruerunt: ita et veritates enuntiamus, quando qualitas ejus per individuas partes humanis mentibus Domini largitate praestatur. Potest etiam et ad Judaeum populum competenter aptari, qui donis coele