comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inferi in quantũ suis uel auctori¬
bus uel sequacib iter ꝑditionis
ostendunt. Nam & fides si ñ ha¬
beat oꝑa: mortua ẽ in semet ipsa.
& corrumpunt mores bonos col¬
loquia mala. Multȩ itaq sunt
porte inferi. sed harum nulla. ec¬
cłam quȩ supra petram fundata
ẽ preualet: quia qͥ fidem xp̃i in¬
timo cordis amore ꝑceꝑit. omne
quicquid exterius ꝑiculi tempta¬
mentis ingruerit facillime con¬
tempnit. At quicumq credentiũ
fidem uel oꝑa uel negatione dep᷑¬
uatus ꝓdidit. non hic suꝑ petrã
dño cooꝑante domũ suȩ ꝓfessio¬
nis edificasse. sed iuxta alterius
loci parabolam. suꝑ arenã sine
fundamento posuisse credendus
ẽ.Hoc ẽ non simplici ac uera in¬
tentione xp̃m sequi. sed terrenã
qmlibet fragilemq obcausam
habitum pretendisse xp̃iani. Lix.
equitur. Et tibi dabo clauesreg¬
ini celoꝵ. qui regem celoꝵ maiori
pre ceteris deuotione confessus ẽ.

Expanded text:
inferi, in quantum suis vel fautoriinferi, in quantum suis vel fautoribus vel sequacibus iter perditionis ostendunt. Nam et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa ; et: Corrumpunt bonos mores colloquia mala . Multae sunt itaque portae inferi, sed harum nulla Ecclesiae quae supra petram fundata est, praevalet, quia qui fidem Christi intimo cordis amore perceperit, omne quidquid exterius periculi tentantis ingruerit, facillime contemnit. At quicunque credentium fidem vel opere vel negatione depravatus perdiderit, non hic super petram Domino cooperante domum suae professionis aedificasse, sed, juxta alterius loci parabolam, super arenam sine fundamento posuisse credendus est , hoc est non simplici ac vera intentione Christum sequi, sed terrenam quamlibet fragilemque ob causam habitum praetendisse Christiani. Sequitur: Et tibi dabo claves regni coelorum. Qui regem coelorum majori prae caeteris devotione confessus est,
Abbreviated transcription (Latin):
homo ñ ꝑcipit ea que st̃ sp̃c dei.
Sequitur. Et ego tibi dico qͥa tu
es petrus. & suꝑ hanc petram edi¬
ficabo eccłam meam. Petrus qui
symon ante dicebatur. ad fortitudi¬
nem fidei. & confessionis sue con¬
stantiam a dño petri nom̃ accepit.
quia uidelicet illi firma. ac tenaci
mente adhesit: de quo scͥptum est.
petram. idest suꝑ xp̃m saluatorẽ
qui fideli suo cognitori. amatori. cõ¬
fessori. participtum sui nominis
donauit. ut scilicet a petra petrus
uocaretur. Edificat eccł̃am. qͥa nõ
nisi ꝑ fidem & dilectionem xp̃i. ꝑ
susceptionem sacram̃toꝵ xp̃i. per
obseruantiã mandatoꝵ xp̃i. ad sor¬
tem electorum et et̾nam attinge
uitam. apło attestante qui ait.
fundamentũ enim aliud nemo po
inferi.doctrinȩ sunt nequam quȩ
seducendo in prudentes ad inferos
trahunt. Portȩ quoq inferi. & tor¬
menta & blandimenta. sunt ꝑse¬
cutorum. quȩ infirmos quõq deter-¬
rendo uel emolliendo a stabilitate
fidei introitũ eis et̾nȩ mortis ape

Expanded text:
ea quae sunt Spiritus Dei . Sequitur: Et ego dico tibi quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Petrus, qui Simon antea dicebatur, ob fortitudinem fidei, et confessionis suae constantiam, a Domino Petri nomen accepit, quia videlicet illi firma mente adhaesit, de quo scriptum est: petram, id est, super Dominum Salvatorem, qui fideli suo cognitori, amatori, confessori participium sui nominis donavit, ut scilicet a petra Petrus vocaretur, aedificatur Ecclesia, quia non nisi per fidem et dilectionem Christi, per susceptionem sacramentorum Christi, per observantiam mandatorum Christi, ad sortem electorum et aeternam pertingitur vitam, Apostolo attestante, qui ait: Fundamentum enim aliud nemo potinferi doctrinae sunt nequam, quae seducendo imprudentes ad inferos trahunt. Portae quoque inferi et tormenta et blandimenta sunt persecutorum, quae infirmos quosque deterrendo vel emolliendo a stabilitate fidei introitum eis aeternae mortis aper
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ueniens intrauit ad locũ ubi
condiebat᷑ corpus eius. & posuit
tabulam breuẽ ex marmore in qͣ
turam ut diximus intra sepul¬
chrum ad caput eius. & tam di¬
u ibi stetit. quam diu cũ omni
diligentia clauderet᷑. Clauso igit᷑
sepulchro abcessit. & ut diximus
ñ ẽ ulterius uisus nec auditus in
regione uel in tota ꝓuincia catha¬
nensium. Unde suspicati sunt. qͦd
angłs dĩ fuerit. Et hanc scͥpturã
diuulgantes qui uidert. om̃s sicu¬
los sollicitos reddiderunt. & tam
iudei quam etiam gentiles. una
nimes cum xp̃ianis communit̃
ceꝑunt uenerari sepulchrũ eius.
&̾ ut teneret omnes de parentela
eius. Qui dei iudicio dum uadit.¬
in medio flumine interiit. Deniq
dum transiret flumen ꝑ nauim:

Expanded text:
go ueniens intrauit ad locum ubi| condebatur corpus eius . et posuit tabulam breuem ex| marmore . in qturam ut diximus intra sepulchrum ad ca| pud eius et tamdiu ibi stetit quamdiu cum omni| diligentia cludiretur. Clauso igitur sepulchro absces| sit et ut diximus. non est ulterius nec uisus . nec auditus| in regionem . uel in totam prouinciam saeculorum.| Vnde suspicati sumus quod angelus eius fuirit. Et| hanc scripturam deuulgantis . qui uiderant . omnes| saeculus sullegitus reddederunt . et tam iudei qu\a/m| etiam gentiles . una cum christianis communiter coe| perunt uenerare sepulchro eius. . et teneret omnes . de parentella eius qui dei| iudicio in medio flumine interiit Denique dum tran| siret flumen per nauem
Abbreviated transcription (Latin):
audistis. tanto intentiꝰ cogitanda
ac sine obliuione ẽ iugit̃ retinenda.
quanto constat quia magnã nob̃
fidei ꝑfectionem comm̃dat. Mag¬
num eiusdem ꝑfectȩ fidei contra
omnia temptam̃ta robur eque de¬
monstrat. Si enim scire uolumus
quomodo in xp̃m credere oporteat:
quid lucidius eo quod ait ad eũ pe¬
trus. tu es xp̃c filius d uiui: Rur¬
sus si audire delectat. quantũ hec
fides ualeat. quid aꝑtiꝰ eo quod ait
dñs de eccła. que suꝑ eam edificanda
erat. &̃ porte inferi ñ preualebunt
aduersus eam. sed hȩc suis in locis
plenius exponant᷑: nunc autẽ
reuertentes ad explanandũ ex ordine
lectionẽ dominicã pͥmo uideamus
de loco in quo habita memorat᷑. Ue¬
nit inquit ihe in partes cesaree phi¬
lippi. Philippus ut lucas testat᷑ erat
tetrarcha ituree. & traconitidis regio¬
nis. Hic gͦ statuens ciuitatẽ in loco
ubi iordanis ad radices oritur libani

Expanded text:
audistis, tanto intentius cogitanda ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid lucidius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi? Rursus si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia, quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam in ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit inquit Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur, erat tetrarcha Itureae et Trachonitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ub
Abbreviated transcription (Latin):
sunt que caros ur̃os iuuare posst̃.
hec sunt refrigeria quiescentium:
hec remedia defunctoꝵ. Cibi aut̃¬
his magis quam delectari possint.
Huic aliquis uinũ offert quem
sentit ꝑ uini & gule nimietate
torqueri. contumelia hoc magis
ẽ. quam humanitas: exprobra¬
tio criminis. ñ officiũ caritatis
Ita fit ut uideantur defunctis pec¬
catorib a caris suis. non tã amo¬
ris solacia tribui. quam conscien¬
tie tormenta cumulari. Hec de
peccatorib diximus. Si aut̃ sc̃s ẽ
cui hec parentur: nichil quidem
ad eum ꝑtinet. Illud unusqͥsq ur̃m
agat quod suꝑius diximus: ut ꝑo
rationes. ꝑ elemosinas. ꝑ sacrificia.
ꝑ oblationes. & defunctis suis ꝓsit.
tuus pro quo hec agit: alleuient᷑
peccata eius. Si autem sc̃s ẽ ꝓ quo
sacrificia deo offert. in et̾num cũ
scĩs ẽẽ mereatur. prestante dño nr̃o

Expanded text:
sunt quae charos vestros juvare possunt, haec sunt refrigeria quiescentium, haec remedia defunctorumhis magis quam delectari possunt. Huic si aliquis vinum offerat, quem sentit pro vini et gulae nimietate torqueri, contumelia hoc magis est quam humanitas, exprobratio criminis, non officium charitatis. Ita fit ut videantur defunctis peccatoribus a charis suis non tam amoris solatia tribui, quam conscientiae tormenta cumulari. Haec de peccatoribus diximus. Si autem sanctus est cui haec parantur, nihil quidem ad eum pertinent. Illud unusquisque vestrum agat quod superius diximus, ut per orationes, per eleemosynas, per sacrificia, per oblationes et defunctis suis prosit, t pro quo haec agit, alleventur peccata ejus; si autem sanctus est pro quo sacrificia Deo offert, in aeternum cum Sanctis esse mereatur: praestante ipso Do
Abbreviated transcription (Latin):
tiplicasti gentem non
magnificasti letitiam
Letabuntur coram te
sicut qui letantur in mes¬
se: sicut exiltant uictores
capta prada quando di¬
uidunt spolia. Iugum
enim oneris eĩus et uir¬
gam humeri eius. et
sceptrum exactoris eius:
superasti. sicut in dic ma¬
dian. Quia omnis ui¬
olenta praedatio cum tu¬
multu. et uestimentum
mixtum sangnine erit
in combustionem
cibus ignis. Pariulus

Expanded text:
em, non magnificasti laetitiam: laetabuntur coram te, sicut laetantur in messe, sicut exsultant victores capta praeda, quando dividunt spolia. Jugum enim oneris ejus, et virga humeri illius, et sceptrum exactoris ejus superasti, sicut in die Madian. Quia omnis violenta praedatio cum tumultu: et vestimentum mixtum sanguine erit in combustionem et cibus ignis. L
Abbreviated transcription (Latin):
facies eius si¬
cut nix. Postea
reuersus ẽ uul¬
tus eius ad spsꝰ
suam. Quod cũ
fieret stupore ꝑil¬
Sobrigui. nec
potui scribere b
nisi post quanil
cepsa transiuit.
nbre testimoni¬
um scͥpturȩ diuinȩ quod ego opti¬
me retinebam. Nam scribendi uł
dictandi ipso die finem fecit. siqui¬
dem iysum psalmũ explere ñ po¬
tuit. go uero id quod a me uisũ
fuerat honorabili uiro casto diaco¬
no sulcuius cura degebam stat̃
retuli At ille repletus gr̃a d̃i. sp̃s¬

Expanded text:
facies ejus velut nix, et postea reversus est vultus ejus ad speciem suam. Quod cum fieret, stupore perculsus obrigui, nec potui scribere quae nisi posteaquam visio ipsa transivit; pore testimonium Scripturae divinae, quod ego optime retinebam. Nam scribendi vel dictandi ipso die finem fecit; siquidem ipsum psalmum explere non potuit. Ego vero id quod visum a me fuerat, honorabili viro Casto diacono, sub cujus cura degebam, statim retuli: at ille repletus gratia Dei, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit ei sc̃m dñi corpus. Quo ac
atq inde ad eccłam maiorẽante¬
lucem hora qua defunctuẽ corpꝰ
ipsius portatũ ẽ. Ibiq eadm fuit
nocte. qua uigilauimus upascha.
Quem plurimi infantes bptirar
cum ad fontem uenirent idert̃.
ita ut aliquis sedentem irathe¬
dra tribunali eũ diceret. aus uͦ
ascendentem suis parentildigito
ostenderet. Sed illi uident uidere
ñ poterant. qui tam muns ocłoᷤ
ñ habebant. Plurimi ai stellã
supra corpus eius se uideiarra¬
bant. Sed lucescente die minico
cum corpus ipsius ꝑactaeram̃¬

Expanded text:
obtulit sancto Domini corpus: quo accobtulit sancto Domini corpus: quo accAtque inde ad Ecclesiam majorem antelucana hora qua defunctus est, corpus ipsius portatum est; ibique eadem fuit nocte, qua vigilavimus in pascha: quem plurimi infantes baptizati cum a fonte venirent, viderunt, ita ut aliqui sedentem in cathedra in tribunali dicerent, alii vero ambulantem suis parentibus digito ostenderent: sed illi videntes videre non poterant, quia mundatos oculos non habebant: plurimi autem stellam supra corpus ejus se vidisse narrabant. Sed lucescente die Dominico, cum corpus ipsius, peractis sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ ita pressa. ut uix inuicẽ audi¬
rent᷑ quis post obctũ illius ep̃c or¬
dinantus eẽt. atq cum de nomine
scĩ loquerentur simpliciani. cũ lon
bans exclamauit tercio. Senex bonꝰ
fuerunt. Defuncto tam̃ eo ñ alius
ali successit in sacerdotũi. isi is quẽ
ule bonum senem trina uoce sig¬
ep̃o laudensis eccłe. qui ab eodẽ au¬
dierat didicimus. cum oraret una
cum supra dicto sacerdote. uiderat
enim dñm iħm aduenisse ad se. &
adherentem sibi. nec multos post
dies nobis sublatus ẽ. Sed eodem
tempore quo a nobis migrauit
ad dñm ab hora circiter undecima
diei usq ad illam horam qua emi¬
st sp̃m expansis manibi modũ ecaici
oauit. Nos uero labia illius moue¬
ri uidebamus. uocem aut̃ non au¬
diebamus. Honorandꝰ etiã sacer¬
dos eccłe uercellensis cũ in suꝑiora
domus se ad quiescendũ composu¬
isset. tercio uocem uocantis se au
modo ẽ recesurus. Qͥ descendens

Expanded text:
voce ita pressa, ut vix se invicem audivoce ita pressa, ut vix se invicem audirent, quis post obitum illius episcopus ordinandus esse, atque cum de nomine sancti loquerentur Simpliciani, tamquam bans exclamavit tertio: Senex, sed fugerunt; defuncto tamen eo, non alius illi successit in sacerdotium, nisi is quem ille bonum senem trina voce sigepiscopo Laudensis Ecclesiae, qui ab eodem audierat, didicimus cum oraret una cum supradicto sacerdote, viderat Dominum Jesum advenisse ad se, et arridentem sibi: nec multos post dies nobis ablatus est. Sed eodem tempore quo migravit ad Dominum, ab hora circiter undecima diei usque ad illam horam, in qua emisit spiritum, expansis manibus in modum crucis oravit: nos vero labia illius moveri videbamus, vocem autem non audiebamus. Honoratus etiam sacerdos Ecclesiae Vercellis cum in superioribus domus se ad quiescendum composuisset, tertio vocem vocantis se audmodo est recessurus. Qui descendens,
Abbreviated transcription (Latin):
rio qui ita pedum dolore tenebat᷑.
ut raro in publico uiderẽt cũ ad
altare accessisset ut sacram̃ta ꝑ hi¬
ꝑet. calcatusq casu a sacerdote
cerdos de hac luce migrauit. lacͥ¬
mis testabatur. Sed post dies hoᷤᷤ
ordinato sacerdote eccłȩ ticinensi:
incidit in infirmitatẽ. Qua plu¬
rimis dieb cum detineret᷑ in lec-¬
tulo: comes stilico dixisse fertur
quod tanto uiro recedente de cor¬
pore. interitꝰ immineret italię. Un¬
de conuocatis ad se nobilissimis
uiris illius ciuitatis. quos diligi
a scõ sacerdote cognouerat. partu
interminatus ẽ illis. partĩ blando
sermone ꝑsuadet. ut ꝑgerent ad
scm̃ sacerdotem. suaderentq illi
ut sibi uiuendi peteret a domino
commeatũ. Quod ille ubi ab illis
audiuit respondit. Non ita int̾
uos uixi. ut petatis me uiuere:
nec timeo mori quia bonum do¬
ma parte porticꝰ in qua iacebant i
uno positi castꝰ. polemius ueneriuᷤᷤ
& felix tune cliacones secũ tractarẽ

Expanded text:
rio, qui ita pedum dolore tenebatur, rio, qui ita pedum dolore tenebatur, ut raro in publico videretur; cum ad altare accessisset, ut sacramenta perciperet, calcatusque casu a Sacerdote cerdos de hac luce migravit, lacrymis testabatur. 45. Sed post dies hos, ordinato sacerdote Ecclesiae Ticinensi, incidit in infirmitatem, qua cum plurimis diebus detineretur in lectulo, comes Stilico dixisse fertur quod, tanto viro recedente de corpore, interitus immineret Italiae. Unde convocatis ad se nobilibus viris illius civitatis, quos diligi a sancto Sacerdote cognoverat, partim interminatus est illis, partim blando sermone persuasit, ut pergerent ad sanctum Sacerdotem, suaderentque illi, ut sibi vivendi peteret a Domino commeatum. Quod ille ubi ab illis audivit, respondit: Non ita inter vos vixi, ut pudeat me vivere: nec timeo mori; quia Dominum boma parte porticus in qua jacebat in uno positi Castus, Polemius, Venerius et Felix tunc diaconi secum tractarent
Abbreviated transcription (Latin):
orib atem dieb cũ stilichonis
tunc onitis seruus qͥ demonio
laboraerat in ambrosiana ba¬
silica in sanus maneret cõmen¬
datus dño suo. ferebatur enim
quod lenter ab eodẽ haberetur.
in tantn ut tenerent᷑ homines
qͥ ad mistrandũ ꝑgebant. Sed
ubi ad mam serui sui ꝑuenit
uindicahomines etiam qui de¬
cepti fueit. int̾uentu sacerdotiᷤᷤ
dimisit. ipso uero seruo sacerdo¬
ti questu. Quem uir sc̃s cũ de
basilica arosiana egrederetur.
requiri fatq ad se ꝑduci. Quẽ
cum interasset. & dep̃hendisset
auctoremiti flagitii ait. Opor¬
tet illum ui sathanȩ in interi¬
tum carne talia in posterũ
audeat adere. Quẽ in eodem
mom̃to. cũ ue sermo eẽt in ore
sacerdotis. nmundus arreptũ
discerpere cepit. Quo uiso ñ mini¬
mo timore repleti sumus & ãmira¬
tione. Multos etiam dieb illis. im¬
ponente illo manus & imꝑante
ab spiritib immundis uidimus
eẽ purgatos. In eodem tempore ni¬
cecius quidam ex tribuno & nota¬

Expanded text:
oribus autem diebus cum Stiliconis tunc comitis servus, qui daemonio laboraverat, in Ambrosiana basilica jam sanus maneret, commendatus a domino suo; ferebatur enim quod libenter ab eodem haberetur: in tantum ut tenerentur homines, qui ad ministrandum pergebant: sed ubi ad personam servi sui pervenit icare. Homines etiam qui decepti fuerant, interventu Sacerdotis dimisit, de ipso vero servo Sacerdoti questus est. Quem vir sanctus cum de basilica Ambrosiana egrederetur, requiri fecit, atque ad se perduci. Quem cum interrogasset, et deprehendisset auctorem tanti flagitii, ait: Oportet illum tradi satanae in interitum carauderet admittere; quem eodem momento, cum adhuc sermo esset in ore sacerdotis, spiritus immundus arreptum discerpere coepit: quo viso, non minimo timore repleti sumus et admiratione. Multos etiam diebus illis, imponente illo manus, et imperante ab spiritibus immundis vidimus esse purgatos. 44. Per idem tempus Nicentius quidam ex tribuno et nota
Abbreviated transcription (Latin):
relatione saciarent. Cumq die
altero eadem uenerabilis femina
ad cellam ꝓpͥam recessisset. uit dĩ
ad monaiteriũ rediit. Cum ecce
post triduũ in cella consistens ele¬
uatis in aere oculis. uidit eiusdẽ
sororis sue animã de eus corpore
egressam in columbe specie celi
secreta penetrare. Qui tante eius
głe congaudens omnipotenti dõ
in ymnis & laudib grãs reddidit.
eiusq obitum fr̃ib denunciauit.
Quos etiam ꝓtinus misit. ut eius
corpꝰ ad monasteriũ deferrent: atq
in sepulchro qͦd sibi ipse parauerat
ponerent. Qͦ facto cõtigit. ut quoꝵ
mens una sẽꝑ in d̾o fuerat. eoꝵ quoq
corpora nec sepultura separaret:¬

Expanded text:
relatione satiarent. Qua drelatione satiarent. Qua daltero eadem venerabilis femina ad cellam propriam recessisset, vir Dei ad monasterium rediit. Cum ecce post triduum in cella consistens, elevatis in aera oculis vidit ejusdem sororis suae animam de ejus corpore egressam, in columba specie coeli secreta penetrare. Qui tantae ejus gloriae congaudens, omnipotenti Deo in hymnis et laudibus gratias reddidit, ejusque obitum fratribus denuntiavit. Quos etiam protinus misit, ut ejus corpus ad monasterium deferrent, atque in sepulcro quod sibi ipse paraverat, ponerent. Quo facto contigit ut quorum mens una semper in Deo fuerat, eorum quoque corpora nec sepultura separaret
Abbreviated transcription (Latin):
femina caput in manib declinãs
lacrimaꝵ fluuios in mensã fude¬
rat ꝑ quos serenitatẽ aeris ad plu¬
uiam traxit. Nec paulo tardius
post orationem inundatio illa se¬
cuta ẽ: sed tanta fuit conuenien¬
tia orationis & inundationis. ut
de mensa caput iam cũ tonitruo le¬
uaret. quatenꝰ unum idemq esset
mom̃tũ. & leuare caput & pluui¬
am deponere. Tunc uir di inter
choruscos & tonitruos. atq ingenteᷤᷤ
pluuie inundationes. uidens se ad
monasteriũ ñ posse remeare: ce¬
pit conqueri contristatus dicens.
Parcat tibi omnipotens ds soror.
Quid ẽ quod fecisti: Cui illa respõ¬
dit. Eoce te rogaui. & audire me
noluisti. Rogaui dñm meũ &
audiuit me. Modo ergo si potes
egredere. & me dimissa ad mona¬
sterium recede. Ipse exire extra tec¬
tum ñ ualens. qui remanere spon¬
de noluit. in loco mansit inuitus.
Sicq factũ ẽ. ut totam noctem
ꝑuigiles ducerent. atq ꝑ sacra
spualis uite colloquia sese uicaria

Expanded text:
femina caput in manibus declinans, femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens Deus, soror; quid est quod fecisti? Cui illa respondit: Ecce te rogavi, et audiri me noluisti; rogavi Dominum meum, et audivit me. Modo ergo si potes, egredere, et me dimissa ad monasterium recede. Ipse autem exire extra tectum non valens, qui remanere sponte noluit, in loco mansit invitus. Sicque factum est ut totam noctem pervigilem ducerent, atque per sacra spiritalis vitae colloquia sese vicaria
Abbreviated transcription (Latin):
colloquiis ducentes. incũbentib
iam noctis tenebris simul acce¬
perunt cibum. Cumq adhuc¬
ad mensam sederẽt. & int̾ sacra col¬
loquia tardior se hora protraheret:
eadem scĩmonialis femina soror eiꝰ
eum rogauit dicens. Queso te ne
ista nocte me deseras. ut usq mane¬
aliquid de celestis uite gaudiis lo¬
quamur. Cui ille respondit.Quid
ẽ quod loqueris soror: Manere ex¬
tra cellam. nullatenus possũ. Tan¬
ta uero erat celi serenitas. ut nulla
in aere nubes appareret. Sc̃imoni¬
alis autem femina cũ uerba frĩs
negantis audisset. insertis digitis
manus suꝑ m̃sam posuit. & caput
in manib omnipotentẽ dñm ro¬
gatura declinauit. Cũq leuaret
de mensa caput. tanta choruscati¬
onis & tonitrui uirtus. tantaq
mundatio pluuiȩ erupit. ut neq
uenerabilis benedictus. neq fratreᷤ
qui cum eo erant extra loci limen
quo consederant pedem mouere
potuissent. Sc̃imonialis quippe

Expanded text:
colloquiis ducentes, incumbentibus colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhucad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis manus super mensam posuit, et caput in manibus omnipotentem Dominum rogatura declinavit. Cumque de mensa levaret caput, tanta coruscationis et tonitrui virtus, tantaque inundatio pulviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
post terga respexit: & quia suꝑ
aquas cucurrisset agnouit. Et qͦd
presumere ñ potuisset ut fieret:
miratus extremuit factũ. Reu̾
sus ad patrem. rem gestã retulit.
Uir autem uenerabilis benedictꝰ
hoc ñ suis meritis. sed obedientie
illius deputare cepit. At contra
maurus ꝓ solo eius imꝑio factũ
dicebat. seq consciũ in illa uirtu¬
te ñ ẽẽ quam nescius fecisset. Sed
in hac humilitatis mutuȩ ami¬
ca contentione accessit arbit̾ pu¬
er qui ereptus ẽ. Nam dixit. Ego
cum ex aqua traherer. suꝑ caput
atq ipsum me ex aqua edũcere
considerabam. lectio octaua.¬
scolastica nomine. omnipoten¬
ti dño ab ipso infantie tempore
dicata: ad eum semel ꝑ annum
uenire consueuerat. Ad quã uir
dĩ ñ longe extra ianuam in poᷤ¬
sessione monasterii descendebat.
Quadam uero die uenit ex more
atq ad eam cum discipulis uene¬
rabilis eius descendit frat᷑. Qͥ to¬
tum diem in di laudib sacrisq

Expanded text:
post terga respexit, et quia super post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam dicebat: Ego cum ex aqua traherer, super caput atque ipsum me ex aquis educere considerabam. Petr. MaScholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ noli contristari. Quadam ue¬
ro die dum idem uenerabilis be¬
nedictus in cella consisteret. p̾dic¬
tus placidus puer scĩ uiri mo¬
nachus ad hauriendam de lacu
aquam egressus ẽ. Qui uas qͦd
tenuerat in aquam incaute sub¬
mittens. ipse quoq cadendo se¬
cutus ẽ. Quem mox unda rapuit:
& pene in unius sagite cursum
a t̾ra introrsus traxit. Uir autem
dĩ intra cellam. positus hoc pro¬
tinus agnouit. & maurũ festi¬
ne uocauit. dicens. frat̾ maure
curre. quia puer ille qui ad hau¬
riendam aquam prexerat in la¬
cum cecidit. iamq eum longuiᷤ
unda trahit. Res mira. & post
petrum apłm inusitata. Benedic¬
tione etenim postulata atq ꝑcep¬
ta ad patris sui imꝑiũ concitus
ꝑrexit maurus. atq usq ad eũ
locum quo ab unda ducebatur
puer. ꝑ t̾ram se ire existimans su¬
ꝑ aquam cucurrit̾. eũq ꝑ capil¬
los tenuit. rapidoq cursu rediit. Q
mox ut t̾ram tetigit ad se reuers̃

Expanded text:
et noli contristari. CAPUT et noli contristari. CAPUT ro die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoq tempore quidam luii.
pauꝑ sp̃u ad conuersionẽ uenit
quem uir diii benedictus libentis¬
sime suscepit. Quadam uero die
ei dari ferramentũ iussit. quod a
falcis similitudine falcastrũ uoca¬
tur. ut de loco quodam uepres ab¬
scideret. quatenus illic fieri ortus
deberet. Locus autem ipse quem
mundandũ gotus acceꝑat. suꝑ
ipsam laci ripam iacebat. Cũq
gotus idem densitatem uepriũ
totius uirtutis ad nisu succide¬
rec. ferrum de manubrio ꝓsili¬
ens in lacum cecidit. ubi scilicet
tanta erat aquarũ ꝓfunditas.
ad maurũ monachũ cucurrit
gotus.damnũ quod fecerat nun¬
ciauit & reatus sui penitentiam¬
egit. Quod maurꝰ quoq monachꝰ
mox benedicto d̃ famulo curauit¬
hoc indicare. Uir autẽ dñi benedic¬
tus hec audiens. accessit ad locũ:
tulit de manu gothi manubrrũ
& misit in lacũ. & mox ferrũ de
ꝓfundo rediit. atq in manubriũ
intrauit. Qui statim ferramentũ
goto reddidit dicens. Eece labora.

Expanded text:
lio quoque tempore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accessit ad lacum: tulit de manu Gothi manubrium, et misit in lacum: et mox ferrum de profundo rediit, atque in manubrium intravit. Qui statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora,
Abbreviated transcription (Latin):
exponendo loquamur. Desebit
namq infanciam puericiamq
nrĩ redemptoris. qua nr̃c parti¬
ceps humanitatis dignatus ẽ
fieri. Commemorat eternitatem
diuine maiestatis. in qua patri
mansit ac manet semꝑ equalis:
ut udelicet incarnationis eius
humilitate ad memoriã reuoca¬
ta & ipsi contra omniũ uul¬
nera peccatoꝵ medicam̃to uere
humilitatis curemus exerceri.
pio semꝑ animo recolentes. qͣn¬
tum nos ꝓ diuino amore. quan¬
tum ꝓ nr̃a salute oporteat hu¬
miliari. qui terra sumꝰ & cinis.
si tantum summa illa potestaᷤᷤ
ꝓ nobis humiliari ñ respuit.
ut ad suscipienda nr̃e fragilita¬
tis infirma descenderet. Itẽ au¬
dita. credita. & confessa diuini¬
tate dñi saluatoris. qua patri &
spũ scõ consubstantialis semꝑ
& coeternus ꝑseuerat. sꝑemꝰ nos
ꝑ humilitatis eius sacramenta
quib imbuti sumus usq ad
contemplandã diuinitatis eius¬
dem głam posse ꝑtingere: quam

Expanded text:
. Describit namque infantiam pueritiamque nostri Redemptoris, qua nostrae particeps humanitatis dignatus est fieri: commemorat aeternitatem divinae majestatis, in qua Patri mansit ac manet semper aequalis; ut videlicet incarnationis ejus humilitate ad memoriam revocata, et ipsi contra omnium vulnera peccatorum medicamentum verae humilitatis curemus exercere, pio semper animo recolentes quantum nos pro divino amore, quantum pro nostra salute oporteat humiliari, qui terra sumus et cinis, si tantum summa illa potestas pro nobis humiliari non respuit ut ad suscipienda nostrae fragilitatis infirma descenderet. Item audita, credita et confessa divinitate Domini Salvatoris, qua Patri et Spiritui sancto consubstantialis semper et coaeternus perseverat, speremus nos per humanitatis ejus sacramenta quibus imbuti sumus, usque ad contemplandam divinitatis ejusdem gloriam posse pertingere, quam
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimisq sibi conciliare ꝓfusis.
fecit ergo dñs inter homines hu¬
manitus quod faciendum ho¬
minib ꝑ angłos imperauerat
diuinitus. Seruauit ipse legem
quam dedit: ut nobis qui pur
homines sumus seruandũ per
sationis eius. si deitatis głam de¬
lectamur intueri: s optamus ha¬
bitare in domo eius eterna. in
celis omnib dieb uite nr̃e. s ui
uat uidere uoluntatem dñi. &
ꝓtegi a templo scõ eius. & ne ul¬
la in eternum maloꝵ aura pul¬
semur: meminerimꝰ p̾sentis eccłe
domum necessarie. precũ munda¬
rum frequentare munerib. Ed
ipse duodẽnis in templo sedet. in
medio doctoꝵ. audiens & inter¬
rogans illos. humane ẽ humili¬
tatis indiciũ. iimo etiam exi¬
mium discendȩ humilitatis ex¬
emplũ. Dĩ quippe uitus. & di
sapientia. et̾naq diuinitas loqͥt.
ego sapientia habito in consilio.

Expanded text:
lacrymisque sibi conciliare profusis. lacrymisque sibi conciliare profusis. Fecit ergo Dominus inter homines homo natus quod faciendum hominibus per angelos imperaverat Deus. Servavit ipse legem quam dedit, ut nobis qui puri homines sumus, servandum per sationis ejus, si divinitatis gloriam delectamur intueri, si optamus habitare in domo ejus aeterna, in coelis omnibus diebus vitae nostrae, si juvat videre voluptatem Domini, et protegi a templo sancto ejus . Et ne ulla in aeternum malorum aura pulsemur, meminerimus praesentis Ecclesiae domum necessariis precum mundarum frequentare muneribus. Quod ipse duodenis in templo sedit in medio doctorum audiens et interrogans illos, humanae est humilitatis indicium, imo etiam eximium discendae humilitatis exemplum. Dei quippe virtus, Dei sapientia aeterna quae divinitus loquitur: Ego s
Abbreviated transcription (Latin):
diligit me. diligetur a patre meo.
& diligam eum. & manifestabo
omnes conspicere. qualem etiam
infideles uidere possunt &e crucif¬
gere. sed qualem in decore suo
regem scłorum soli uidere posst̃
oculi mundi scorum. talem me
ad rependendam uicem dilectio¬
nis his qui me diligunt. osten¬
dam. Igitur speremus nos ut
diximus ꝑ humanitatis eiꝰ sa¬
cramenta ad uidendã diuinita¬
tis speciem posse conscendere:si
tamen eadem sacramenta dig¬
no iusticie & scĩtatis & ueritatis
honore. ut accepimus illibata
seruamus. si humanȩ conuer¬
sationis eius exempla. si doctͥne
quam ꝑ hominẽ nobis ministra¬
uit. humiliter sequamur. Nam
qui humilitatis eius uestigia
sequi dedignantur. qua temeri¬
tate sperant se ad intuenda clari¬
re: Quod ergo dñs ꝑ om̃s annoᷤᷤ
cum parentib in pascha ieroso¬
limam uenit: humanȩ nimirĩ
ẽ humilitatis indiciũ. Hominis
namq ẽ ad offerenda deo sacrif¬
ciorum spiritalium uota concur¬
rere. & auctorem suũ orationib

Expanded text:
diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum et manifestabo omnes conspiinfideles videre possunt et crucifigere, sed qualem in decore suo regem saeculorum soli videre possunt oculi mundi sanctorum, talem me ad rependendam vicem dilectionis his qui me diligunt, ostendam. Igitur speremus nos, ut diximus, per humanitatis ejus sacramenta ad videndam divinitatis speciem posse conscendere, si tamen eadem sacramenta digno justitiae et sanctitatis et veritatis honore, ut accepimus, illibata servemus, si humanae conversationis ejus exempla, si doctrinae, quam per hominem nobis ministravit, humiliter dicta sequamur. Nam qui humilitatis ejus vestigia sequi dedignatur, qua temeritate sperat se ad intuenda clarire? Quod ergo Dominus per omnes annos cum parentibus in Pascha Hierosolymam venit humanae nimirum est humilitatis indicium. Hominis est namque ad offerenda Deo sacrificiorum spiritualium vota concurrere, et auctorem suum orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
collo tuo. Pauditũ quippe dis¬
cipline paterne. ac ꝓ obseruan¬
tia maternȩ legis gr̃ã capit nr̃o.
& collo torques additur: quia
quanto quis diuinis intentus
fuerit auscultare preceptis. qͣn¬
to ea que didicerit in unitate
matris ȩccłȩ diligentius obser¬
uare studuerit. tanto etiã nunc
dignius ad honorem predicandi.
& in futuro sublimius ascendet
ad beatitudinem cum xp̃o sine
fine regnandi.L uiii.¬
erum nequis autumet do

Expanded text:
collo tuo . Per auditum quippe discollo tuo . Per auditum quippe disciplinae paternae ac pro observantia maternae legis gratia capiti nostro, et collo torques additur: quia quanto quis divinis intentus fuerit auscultare praeceptis, quanto ea quae didicerit in unitate matris Ecclesiae diligentius observare studuerit, tanto et nunc dignius ad honorem praedicandi, et in futuro sublimius ascendet ad beatitudinem cum Christo sine fine regnandi. Verum ne quis autumet Do
Abbreviated transcription (Latin):
Meũ ẽ consiliũ & equitas: mea
prudentia. mea ẽ fortitudo. ꝑ
me reges regnant. & conditores
legum iusta decernunt. Beatꝰ
homo qui audit me. qui uigilat
ad fores meas cotidie: & obser¬
uat ad postes ostii mei. Ipsa ho¬
mine induta. ad audiendos ho¬
mines aduenire dignata est: ut
nimirũ hominib quãuis sum¬
mo ingenio preditis. necessariã
discendi. uerbi formã prerogaret:
ne si qui discipuli ueritatis fieri
refugerent. magistri efficerent᷑
erroris. Et bene qui iuuenis
erat doctrinȩ. subiturus officiũ
puerulus adhuc seniores audit
& interrogat. ut uidelicet eoꝵ
ꝓuida dispensatione compescrtt
audaciam. qui non solum indoc¬
ti. sed etiam impub̾es ad docen¬
dum prorumꝑe. magis quam
ad discendum uolunt submit¬
ti. Sequamur iter eius humi¬
Litatis. si nos mansio diuine
delectat uisionis. memores sẽꝑ
illius precepti. Audi filimi dis¬
ciplinam patris tui. & ne dimit¬
tas legem matris tue: ut adda¬
tur grã capiti tuo. & torques

Expanded text:
meum est consilium et equitas mea prudentia mea est fortitudo per me reges regnant et conditores legum iusta homo qui audit me, et qui vigilat ad fores meas quotidie, et observat ad postes ostii mei . Ipsa homine induta ad audiendos homines advenire dignata est, ut nimirum hominibus, quamvis summo ingenio praeditis, necessariam discendi verbi formam praerogaret: ne si qui discipuli veritatis fieri refugerent, magistri efficerentur erroris. Et bene qui juvenis erat doctrinae subiturus officium, puerulus adhuc seniores audit et interrogat, ut videlicet eorum provida dispensatione compescat audaciam, qui non solum indocti, sed etiam impubes ad docendum prorumpere magis, quam ad discendum volunt submitti. Sequamur iter ejus humanitatis, si nos mansio divinae delectat visionis, memores semper illius praecepti: Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques
Abbreviated transcription (Latin):
men menui: orietur sol iustitie.
Cuius uideliat solis radios. besi¬
ta uigo suscepit: quando dnm̃
concepit. Sed idem sol. ldest diui¬
uitas redemptoris nr̃i. teguime
se humane nature quasi obumb̃¬
culo quodam obtexit. qua medi¬
ante. uirgiis eum uistera ferre
sustiterent. Sic q uirtus altissi¬
mi obumbrauit ex dum diuina
xp̃i potentia. et eam presentiali¬
ter impleuit. et ut capi ab illa
posset. substancia se nostre fragi¬
litatis. obnubit. Et ette elizabeth
tegnata tua: et ipsa concepit fili¬
uin inscnectute suc. Non quasi
intredulam exempshortatur
ud fidem: sebnt bene iamcredeu¬
ti que audierat. ampliora superne
dispensationis miracula replicat.

Expanded text:
men meum orietur sol justitiae . men meum orietur sol justitiae . Cujus scilicet solis radios beata Virgo suscepit, quando Dominum concepit. Sed idem sol, id est, divinitas Redemptoris nostri, tegumine se humanae naturae quasi umbraculo quodam obtexit, quo mediante Virginis eum viscera ferre sufficerent: sicque virtus Altissimi obumbravit ei, dum divina Christi potentia et eam praesentialiter implevit, et ut capi ab illa posset substantia se nostrae fragilitatis obnubilavit. Et ecce Elizabeth cognata tua, et ipsa concepit filium in senectute sua. Non quasi incredulam exemplis hortatur ad fidem, sed ut bene jam credenti quae audierat, ampliora supernae dispensationis miracula replicat
Abbreviated transcription (Latin):
songruit conceptioni natiui¬
tas. ut que contra humane
conditionis morẽ pirgo concipis
supra humane consuetuonus mo-¬
dum. dei filium generes. Onmes
quippe homines in iiquitatibus
concipimu: et in delictis nascri.
Quot quot aute i doninte leo ad
uitar pre ordiuati sumius eternã.
ex aqua et spiritu santto renascum̃
Solus ueto ithemateo noltor pro
nobis incarutri dignitus mox
sanitus natus est quis sine iniqui¬
tate conceptus est. Possumus sane
in eo quod dicitu et uirtus altisim
obumbrabit tibi: altius quidem
de sacramento douimnice incar¬
nationis intelligere Obumbra¬
ri enim nobis dicunuis. cum fer¬
uente meri diano sole. uel arborẽ
mediam. uel aliud quodlibet um¬
bratuli genus inter nos et solem
opponimus: quo ardorem eius ul
lucem. uobis tolerabiliorem red¬
damus. Es demptor igitur noster
non nramerito solis luce uel ardo¬
re de signatur. qui nos et ueritatis
screntia illustrat: et amore ĩ flar¬
mut. Unde ip̃e per propham di¬
cit. Uobis autem timentibus no¬

Expanded text:
ongruit conceptioni nativitas, ut quae contra humanae conditionis morem virgo concipis, supra humanae consuetudinis modum Dei Filium generes. Omnes quippe homines in iniquitate concipimur, et in delictis nascimur: quotquot autem donante Deo ad vitam praeordinati sumus aeternam, ex aqua et spiritu sancto reo Redemptor noster pro nobis incarnari dignatus, mox sanctus natus est: quia sine iniquitate conceptus est. Possumus sane in eo quod dicitur, Et virtus Altissimi obumbrabit tibi, altius quiddam de sacramento Dominicae incarnationis intelligere. Obumbrari enim nobis dicimus cum, fervente meridiano sole, vel arborem mediam, vel aliud quodlibet umbraculi genus inter nos et solem opponimus, quo ardorem ejus vel lucem nobis tolerabiliorem reddamus. Redemptor ergo noster non immerito solis luce vel ardore designatur, qui nos veritatis scientia illustrat et amore inflammat; unde ipse per prophetam dicit: Vobis autem timentibus no
Abbreviated transcription (Latin):
Octoginta inquit & sex annis ser¬
quomodo possum maledicere. &
blasphemare regẽ meũ. qͥ salutẽ
mͥ dedit: Cumq rursus uehem̃¬
tius urgeretur ut fortunam cesa¬
tiam queris. ut ego fortunam
cesaris iurem. & quis sim igno¬
rare te simulas. cum omni liber¬
tate audi a me quia xp̃ianus sũ¬

Expanded text:
Octoginta, inquit, et sex annis sermodo possum maledicere et blmihi dedit? Cumque rursus vehementius urgeretur, ut fortunam Caesatiam quaeritis, ut ego fortunam Caesaris jurem, et quis sim ignorare te simulas, cum omni libertate audi a me, quia Christianus su
Abbreviated transcription (Latin):
nedico te.qui me in hanc diẽ.
atq in hanc horam ꝑducere dig¬
natus es. ut particeps existerẽ
martyrum & calicis xp̃i tui
ut resurrectione uite eterne. an

Expanded text:
nedico te, qui me in hanc diem et in hanc horam perducere dignatus es, ut particeps exsisterem martyrii et calicis Christi tui in resurrectione vitae aeternae an
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cum dicto citius gererent᷑.
ipsis popłis ligna uel de balneis
depublicis qͥb q locis & sarm̃ta con¬
gregantib precipue iudeis ar¬
dentius in hec ex more feruentibꝰ
cum omni uelocitate exstruct ᷤ
ẽ rogus. Tum depositis senior
indumentis ac zona resoluta.
calciamenta quoq pedib tẽpta¬
bat educere. que numquã nͥ a re¬
ligiosis quibq fide & deuotione¬
& semet ipsos inuicem p̃uenien¬
tib resolui consueuerant. Ita nã¬
q in omni etiam reliqua uita sua
uenerabilit̾ ab om̃ib colebatur.
Ut ergo expedita sunt omĩa que
ad ignem ꝑtinebant. cũ eũ uellẽt
rogo impositũ. etiam clauis affi¬
gere ait. Sinite me. Qͥ enĩ dedit
michi ignis ferre suppliciũ. da¬
bit ut sine clauoꝵ affixitione. flã¬
mas immobiliter ꝑferam.ł xiii¬
um illi omissis clauis uincłiᷤ
usi sunt solis. quib post tergũ
manib reuinctis. uelut electus
aries. & ex magno grege assũptꝰ.
acceptabile holocaustũ om̃ipo¬

Expanded text:
Quae cum dicto citius gererentur, ipsis populis ligna, vel de balneis, vel de publicis quibusque locis, et sarmenta congregantibus, praecipue Judaeis ardentius ad haec ex more ferventibus, cum omni velocitate exstructus est rogus. Tunc depositis senior indumentis, ac zona resoluta, calceamenta quoque de pedibus tentabat educere, quae nunquam nisi a religiosis quibusque, fide et devotione semetipsos invicem praevenientibus, resolvi consueverant. Ita namque in omni reliqua vita sua venerabiliter etiam ab omnibus colebatur. Ut ergo expedita sunt quae ad ignem pertinebant, cum eum vellent rogo impositum, etiam clavis affigere, ait: Sinite me; qui enim dedit mihi ignis ferre supplicium, dabit ut et sine clavorum affixione, flammas immobiliter perferam. Tunc illi omissis clavis, solis usi sunt vinculis, quibus post tergum manibus revinctis, velut electus aries, et ex magno grege assumptus, acceptabile holocaustum omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut alacritatem uultus respon¬
sionũq constantiam proconsul
maximo stupore miraret᷑.
isso igitur curione ad popłm
uibet uoce magna ꝓtestari. po¬
licarpũ tercio confessũ xp̃ianũ¬
se esse. Quo audito uniu̾sa mul¬
titudo tam gentiliũ qͣm udeoꝵ
sinirnensiũ ciuitatis cũ ingenti
furore acclamabant. Hic ẽ totius
asiç doctor & pater xp̃ianoꝵ. no¬
strorum aut̃ subuersor deoꝵ. Ip¬
se ẽ qui multos docet ne immo

Expanded text:
ita ut alacritatem vultus ejus, responsionumque constantiam proconsul maximo stupore miraretur. Misso igitur curione ad populum, jubet voce magna protestari Polycarpum tertio confessum Chrise esse. Quo audito, universa multitudo, tam gentilium quam Judaeorum Smyrnensis civitatis, cum ingenti furore acclamabat: Hic est totius Asiae doctor, et pater Christianorum, nostrorum autem subversor deorum. Ipse est qui mu
Abbreviated transcription (Latin):
consule int̾rogaretur si ipse esset
policarpus se esse confitetur. Ergo
inquit habeto etatis tue reueren¬
tiam. & parcens ultime senectuti
tuȩ. iura fortunam cesaris gerens
de priorib penitudinẽ. & concla¬
policarpus toruo uultu ad po¬
pulum qui in stadio residebat as¬
piciens. eleuata ad celũ dextera.
cum gemitu ꝓclamauit & dixit.
Tolle sacrilegos. Sed insistente ꝓ¬
consule & dicente. iura fortunam
cesaris. & dic in xp̃m conuitia:¬

Expanded text:
consule, si ipse esset Polycarpus, se esse confitetur. Ergo, inquit, habeto aetatis tuae reverentiam, et parcens ultimae senectuti tuae, jura fortunam Caesaris gerens de prioribus poenitudinem, et conclaPolycarpus torvo vultu ad populum qui in stadio residebat aspiciens, elevata ad coelum dextera, cum gemitu proclamavit, et dixit: Tolle sacrilegos. Sed insistente proconsule, et dicente: Jura fortunam Caesaris, et dic in Christum convicia
Abbreviated transcription (Latin):
modũ camere curuata. specie qͥsi
ueli nauis uento sinuati supra
corpus martyris stecit. Qͦd corpꝰ
in medio positũ ñ erat ut caro
ardens. sed tamquã si aurum
aut argentũ in fornace candesce¬
ret. Tum preterea odorẽ narib
censi. uel preciosissimi fiagran¬
tis ungenti. E .ix.

Expanded text:
modum camerae curvata, specie quasi veli navis vento sinuati, supra corpus martyris stetit. Quod corpus in medio positum, non erat ut caro ardens, sed tanquam si aurum aut argentum in fornace candesceret. Tum praeterea odorem naribuscensi, vel pretiosissimi flagrantis unguenti.
Abbreviated transcription (Latin):
Accepit animam nr̃am sine ini¬
quitate: accepit carnem nr̃am
cum mortalitate. Accepit animã
iustam: ꝑ quam nris animab
iusticiam redderet. Carnem ue¬
ro propterea dignatus ẽ habere
mortalem. ut scd̾m ipsam mori¬
ens mortẽ uinceret. scd̃m ipsam
etiam resurgeret: ꝑ quam nr̃a
quoq corpora suscitaret. łu.

Expanded text:
accepit animam nostram sine iniaccepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
d &̃ regendi creaturã suã: hic
habens potestatẽ ponendi & su¬
mendi ꝓ nobis animã suã. Om¬
nipotentiam uero nunc dicimꝰ
qua uerbũ quod in pͥncipio etat
& apud d̾m erat. & d̾s erat. fecit
omne quod non erat: gr̃a uero
qua uerbum caro factum uenit
querere & saluum facere quod ꝑi¬
erat. Omnipotentiã qua fecit
omnem diem. gr̃am qua certo
die concipi. & certo die dignatuᷤᷤ
dite magnitudinẽ gr̃e. & ag¬
noscite quid d̾s homini dignatꝰ
est prerogare. Xp̃c enim dĩ filiꝰ
de uero deo ds uerus & unuscũ
patre naturaliter d̾s. semꝑ ex se¬
ipso scõs. angelos pascit. sed tam̃
angłicam naturam di filius ñ
accepit. Ut autem suam carita¬
tem d̾s comindaret in nobis: fi¬
lius eius naturam suscepit ex
nobis. & d̾s unigenitus qui pa¬
nis ẽ. angłorum. ut etiam homi¬
ni se ipsum faceret panem. simul
hominis & animam suscepit &¬
carnem. Accepit utramq ueram
utramq scãm. utramq mundã.

Expanded text:
di et regendi creaturam suam, hic di et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne quod non erat; gratiam vero, qua Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus dite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: