comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Re ꝑhoc uigilare deb& om̃is xp̃ianus. ne in paratum eũ inueniat dñi adutnt᷑.
iparatũ autẽ inueniet ille dies. quem imparatũ inuenerit suȩ uitȩ
N ep̃orũ concilio constitutr̃ ẽ. nullũ clericũ quinondum conuictus sit suspendi
a cõmunione debere: nisi ad causam suam examinandã fe non p̾fentauerit.
Honifatius tamen hanc humilitatem suscepit: ut nec litteras accepetit
quib inperegrinationẽ honorẽ suum quȩrere. ut in eoloco ubi ambo ig¬
noti sunt: cuta ambos aequalitas seruaretur. Et nunc si uobis plac& ut
nomen eiꝰ non recitetur. ne his qui ad ȩcdãm nolunt accedere sicut ait apl
demus occasionem quȩrentib occasioneni. non erit hoc nr̃m factũ sed eoꝵ
quorum causa fuerit factum. Quid eñi obest homini. qđ ex illa tabula ñ
uult eũ recitari humana ignorantia. si de libro uiuorũ non eum delos iniqͥ
conscientia. Pro inde fratres mei qui timetis dm̃. menentote quod ait

Expanded text:
r hoc uigilare debet omnis Christianus, ne inparatum eum inueniat domini aduentus. inparatum autem inueniet ille dies, quem inparatum inuenerit suae uitae huius coporum concilio constitutum est nullum clericum, qui nondum conuictus sit, suspendi a communione debere, nisi ad causam suam examinandam se non praesentauerit. Bonifatius tamen hanc humilitatem suscepit, ut nec litteras acciperet, quibus in peregrinationem honorem suum quaereret, ut in eo loco, ubi ambo ignoti sunt, circa ambos aequalitas seruaretur. et nunc, si uobis placet, ut nomen eius non recitetur, ne his, qui ad ecclesiam nolunt accedere, sicut ait apostolus, demus occasionem quaerentibus occasionem, non erit hoc nostrum factum sed eorum, quorum causa fuerit factum. quid enim obest homini, quod ex illa tabula non uult eum recitari humana ignorantia, si de libro uiuorum non eum delet iniqua conscientia? Proinde, fratres mei, qui timetis deum, mementote, quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
tatio apłi pauli. qui tamen si inter om̃s bonos habitat& non dicera quod fu¬
perius commemoraui: foris pugne intꝰ timores. Nec dicet& cum de fcitate &
fide timothei loqueretut. neminem habeo qui germane de uobis sollicitꝰ
sit : om̃s sua quȩrunt. non quȩ sunt iħu xp̃i. Lut melior sit quã cohabi¬
atio ipsius dñi xp̃i: inqua undecim boni ꝑfidum & furem uidani toleraue¬
runt. Aut melior sit postremo quã celx̾. unde angeli ceciderunt. Sim¬
pliciter fateor caritati ur̃ę coram dño lõ nr̃o qui testis.ẽ. suꝑ animã ineam.
ex quo dõ seruire cepi quomͦ difficile sum exꝑtus meliores. quam qui in monas.¬
terus profecerunt: ita non sum exꝑtus peiores: quam qui in monasterus cecide¬
runt. ita ut hiuc arbitror in apocalipsi scriptum. Iustus iustior fiat. & sordidꝰ
sordescat adhuc. Qua propter & si contristamur de aliquib purgamentis. &¬

Expanded text:
tatio apostoli Pauli, qui tamen si inter omnes bonos habitaret, non diceret, quod sutatio apostoli Pauli, qui tamen si inter omnes bonos habitaret, non diceret, quod superius commemoraui: Foris pugnae, intus timores, nec diceret. cum de sanctitate et fide Timothei loqueretur: Neminem habeo, qui germane de uobis sollicitus sit; omnes sua quaerunt, non quae Iesu Christi; aut melior sit quam cohabitatio ipsius domini Christi, in qua undecim boni perfidum et furem ludam tolerauerunt; aut melior sit postremo quam caelum, unde angeli ceciderunt. Simpliciter fateor caritati uestrae coram domino deo nostro. qui testis est super animam meam, ex quo deo seruire coepi: quo modo difficile sum expertus meliores, quam qui in mona-steriis profecerunt, ita non sum expertus peiores, quam qui in monasteriis ceciderunt, ita ut hinc arbitrer in Apocalypsi scriptum: Iustus iustior fiat et sordidus sordescat adhuc. quapropter etsi contristamur de aliquibus purgamentis,
Abbreviated transcription (Latin):
tib & bona eiꝰ loquentib ubi ait. Quȩ dicunt facite. quȩ aut̃ faciunt facere
nolite. Dicunt enim: & non faciunt. Orate quidem prome. ne forte
iliis prȩdicans. ipse reprobus uiueniar. Uerũptam̃ cum głamini. ñ in me.
sed in dño gloriamini. Quantumlib& enim uigil& disciplina domus meę
homo sum & inter homines uiuo. N ec mͥ arrogare audeo ut domus mea
melior sit : quã arcanoe ubi tamen inter octo homines. reprobus unꝰ
inuentus ẽ. Aut inelior sit quam domus abtahȩ ubi dictum ẽ. eice
ancillam & filium eiꝰ. Aut nelior sit quam domus isaac: cuiꝰ de duob
geminis dictum ẽ. Iacob dibexi. esau odio habui. Aut melior sit quam
domus ipsius iacob: ubi lectum patris. filius incestauit. Kut melior sit
quam domus dauid. cuiꝰ filius cum sorore concubuit: cuiꝰ alter filius.
contra patris tam scãm mansuetudinem rebellauit. Aut melior sit quã cohabi¬

Expanded text:
tibus et bona eius loquentibus, ubi ait: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere tibus et bona eius loquentibus, ubi ait: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. orate quidem pro me, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; uerum tamen cum gloriamini, non in me sed in domino gloriamini. quantum libet enim uigilet disciplina domus meae, homo sum et inter homines uiuo nec mihi adrogare audeo, ut domus mea melior sit quam arca Noe, ubi tamen inter octo homines reprobus unus inuentus est; aut melior sit quam domus Abrahae, ubi dictum est: Eice ancillam et filium eius; aut melior sit quam domus Isaac, cuius de duobus geminis dictum est: lacob dilexi, Esau odio habui; aut melior sit quam domus ipsius Iacob, ubi lectum patris filius incestauit; aut melior sit quam domus Dauid, cuius filius cum sorore concubuit, cuius alter filius contra patris tam sanctam mansuetudinem rebellauit; aut melior sit quam cohabi
Abbreviated transcription (Latin):
plius contristari: quam de lapsu duorũ illorũ diaconorum qui ex parte
donati urnerant: tamquam disciplinȩ proculiani insultauerunt. uelut
gloriantes de nobis qđ ex nr̃a disciplina nibil tabe inclericis extitisset.
Quod quicumq fecistis: fateor uobis non bene fecistis. Ecce docuit uos ds̃.
ut qui gloriatur in dño glorietur. Nec obiciatis hereticis. nisi quia non
sunt catholici ne similes eis sitis. qui non habendo qđ in causa suȩ diuisionis
lefendant. non nisi hominum crimina colligere adfectant. & ea ipsa plurima
falcissime iactant. ut quia ipsam diuinȩ scripturȩ ueritatem. quia ubiq diffusa
xp̃i ȩccła cõmendatur criminari. & obscurare ñ possunt: homines ꝑquos prȩdi.¬
catur adducant mnodium : Dequib & fingere quicquid inmentẽ uenerit posst̃
Uos autẽ non ita didicistis xp̃m. si tamen illum audistis. & illo docti estis. Ipfe
quippe fideles suos securos fecit. &iam de dispensatorib malis. mala sua facien¬

Expanded text:
plius contristari, quod de lapsu duorum illorum diaconorum, qui ex parte Donati uenerant, tamquam disciplinae Proculiani insultauerunt uelut gloriantes de nobis, quod ex nostra disciplina nihil tale in clericis extitisset. quod quicumque fecistis, fateor uobis. non bene fecistis. ecce docuit uos deus, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. nec obiciatis haereticis, nisi quia non sunt catholici, ne similes eis sitis, qui non habendo, quod in causa suae diuisionis defendant. non nisi hominum crimina colligere affectant et ea ipsa plura falsissime iactant, ut quia ipsam diuinae scripturae ueritatem, qua ubique diffusa Christi ecclesia commendatur, criminari et obscurare non possunt, homines, per quos praedicatur, adducant in odium, de quibus et fingere, quicquid in mentem uenerit, possunt. nos autem non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis et in illo docti estis. ipse quippe fideles suos securos fecit etiam de dispensatoribus malis mala sua facien
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ atẽporalib ad aeterna: auisibilib ad intelligibilia. a carnalib ad spũalia
atq ab istis cupiditatẽ frenare atq minuere. illisq se caritate alligare. diligen¬
Ion igitur ista quȩ ꝓfunctis cõmendandis frequentat aeccłã. illi apostolicae
sunt aduersa sententiȩ qua dictũ ẽ. Om̃s enĩ stabimꝰ ante tribunal xp̃i. ut
referat unusquisq scdm̃ ea quȩ ꝑ corpꝰ gessit siue bonũ siue malũ: Quu&iam hoc¬

Expanded text:
amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; amorem a temporalibus ad aeterna, a visibilibus ad intelligibilia, a carnalibus ad spiritualia; atque ab istis cupiditatem frenare atque minuere, illisque se charitate alligare diligenon igitur ista, quæ pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi Apostolicę sunt aduersa sententiæ, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante tribunal Christi, vt referat
Abbreviated transcription (Latin):
ane ista renouatio. non mom̃to uno fit ipsus conuersionis: sicut mom̃to uno fit.
illa inbaptismo renouatio remissione omĩum peccatoꝵ. Neq enĩ uel unũ quantu¬
lũ cũq remanet quod non remittatur. Sed quẽ ad modũ aliud ẽ. carere febribus
aliud infirmitate. quȩ febrib facta ẽ. reualescere : itẽq alud ẽ. infixum telum
de corpore demere. aliud uulniꝰ quod eo factũ ẽ secunda curatione sanare: Ita
prima curatio ẽ. causã remouere languoris. qđ ꝑ omium fit indulgentiã peccatoꝵ
secunda ipsũ sanare languorẽ: quod fit paulatĩ ꝓficiendo ĩ nouatione huiꝰ imaginis.
quȩ duo demonstrantur in psalmo ubi legitar. qui ꝑpitius fit omib iniquitati¬
b tuis. quod fit in baptismo: deinde sequitur. Qui sanat om̃s languores tuos.
quod fit cotidianis accessib: cũ haec imago renouatur. In agnitione igitur dĩ¬
iustitiaq & scĩtate ueritatis. qui de die indiem ꝑficiendo renouatur. transfert

Expanded text:
ane ista renovatio non momento uno fit ipsius conversionis, sicut momento uno fit illa in Baptismo renovatio remissione omnium peccatorum: neque enim vel unum quantulumcumque remanet quod non remittatur. Sed quemadmodum aliud est carere febribus, aliud ab infirmitate, quae febribus facta est, revalescere; itemque aliud est infixum telum de corpore demere, aliud vulnus quod eo factum est secunda curatione sanare: ita prima curatio est causam removere languoris, quod per omnium fit indulgentiam peccatorum; secunda ipsum sanare languorem, quod fit paulatim proficiendo in renovatione hujus imaginis: quae duo demonstrantur in Psalmo, ubi legitur, Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis; quod fit in Baptismo: deinde sequitur, Qui sanat omnes languores tuos ; quod fit quotidianis accessibus, cum haec imago renovatur. De justitiaque et sanctitate veritatis, qui de die in diem proficiendo renovatur, transfert
Abbreviated transcription (Latin):
etradito xpõ: Nũquid hoc cogitauit uidas ut trader&: ds̃ cogitauit salutẽ nram̃
amur. El nũ amandũ. alterũ dãpnandũ: Unũ glorificandũ: alterũ detestandũ¬

Expanded text:
de tradito Christo? Numquid hoc cogitavit Judas ut traderet? Deus cogitavit salutem nostram de tradito Christo? Numquid hoc cogitavit Judas ut traderet? Deus cogitavit salutem nostram amur, unum coronandum, alterum damnandum; unum glorificandum, alterum detestandu
Abbreviated transcription (Latin):
dit pater. tradidit uidas: Nũ quid non quasi simile factũ uidetur : traditor iudas.
traditor & ds̃ pater. Absit inquis. Nondico sed apłs dicit. qui filio ꝓpͥo non pepercit
sedꝑ nob̾ om̃ib tradidit es̃. Et pater illũ tradidit & ipse se tradidit. Ait idem apls.
Qui dilexit me & tradidit scipsũ ꝓme. Si pater tradidit filiũ & tradidit seipsum
filius. iudas quis fecit: facta ẽ traditio a patre. facta ẽ. traditio a filio. facta ẽ. tra¬
ditio auida. Una res facta ẽ: Sed quȩ res discernit patrẽ tradentẽ filiũ sseipsum
filium tradentẽ. & uidã discipulũ tradentẽ magistrũ suũ: quia hoc fecit pater
& filius in cartete. fecit autẽ iudas in ꝓdicione. Clidetis quia non quio faciat
homo considerandũ ẽ: sed quo animo & uoluntate faciat. In eodẽ facto inuenimꝰ
caritatẽ : detestamur iniquitatẽ. Quantũ enĩ praestitũ ẽ generi humano

Expanded text:
dit Pater, tradidit Judas; numquid non quasi simile factum videtur? Traditor est Judas: ergo traditor est et Deus Pater? Absit, inquis. Non dico, sed Apostolus dicit: Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. Et Pater illum tradidit, et ipse se tradidit. Ait idem apostolus: Qui me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Si Pater tradidit Filium, et tradidit seipsum Filius, Judas quid fecit? Facta est traditio a Patre, facta est traditio a Filio, facta est traditio a Juda; una res facta est: sed quae res discernit Patrem tradentem Filium, seipsum Filium tradentem, et Judam discipulum tradentem magistrum suum? Quia hoc fecit Pater et Filius in charitate; fecit autem hoc Judas in proditione. Videtis quia non quid faciat homo, considerandum est; sed quo animo et voluntate faciat. In eodem facto invenimuscharitatem, detestamur iniquitatem. Quantum enim praestitum est generi humano
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ sint autẽ leuia. quȩ grauia peccata. non humano sed diuino sunt pensanda iudicio.
Uidemus enĩ quȩdã abipsis quoq aplĩs. ignoscendo fuisse concessa. quale illud ẽ.
quod uenerabilis paulus coniugib ait. Nolite inuicẽ fraudare. nisi ex consensu adtẽp
ut uacetis orationi. Et iterum reuertimini ad ipsum. ne uos tẽpt& satanas propter intẽ.¬
perantiam urãm. Quod putari poss& non esse peccatũ. misceri scilic& coniugi. ñ filioꝵ
ꝓcreandoꝵ causa. quod bonũ ẽ nuptiale. sed carnalis &iam uoluptatis: ut fornicatio¬
nis siue adulterii. siue cuiusquã alterius in munditiȩ. mortiferũ malũ. quod turpe ẽ
&iam dicere. quo potest tẽptante satana libido ꝑtrahere. inconunentiũ de uit&
infirmitas. Poss& gͦ ut dixi hoc putari non esse peccatũ. nisi ad didiss&. hoc autẽ dico

Expanded text:
e sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque Apostolis ignoscendo fuisse concessa: quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait, Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum tinentiam vestram . Quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi, non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis, ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante Satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico
Abbreviated transcription (Latin):
dimisit: multominꝰ fas ẽ in licita cũ quib libet stupra cõmutere: Itẽ. Ot EADẼ RT¬
liud ÷ qđ iubetur aliud qđ monetꝰ: aliuo qđ ignoscit᷑. Iubet᷑ mulier auiro ñ discedere.
Nuodsi recesserit manere innupta aut iuiro suo reconciliari. Alit̃ gͦ ñ lic& facere.
Monetur gͥ uir fidetus si habet uxorẽ in fidelẽ consentientẽ seca habitare non eus
dimatert. Ticet gͥ & dimiatere quia nonẽ p̃ceptũ dñ ne dumietat: sed corsilum
apli Sicuit monetur uirgo non nubere. sedsi nupserit: consiliũ quoidesmo uemidit

Expanded text:
dimisit; multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Beatiora sane dimisit; multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Beatiora sane ignoscitur. Jubetur mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari: aliter ergo non licet facere. Monetur autem vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem secum habitare, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat, sed consilium Apostoli: sicut mo
Abbreviated transcription (Latin):
Iñs̃ gͦ adillud confirmandũ. ut non facile uxor dimittatur. solã causã fornicauonis
excepit. Cȩteras uͦ imiuersas molestias. siquȩ forte extiterint. iubet ꝓfide conigali
& ꝓcastitate fortiter sustineri: & mȩchũ dicit & iam inrũ. qui eã duxerit quȩ soluta ẽ
a uiro. Cuius rei apłs paulus terminũ ostendit. quia tãdiu obseruandũ dicit.: quã diu
uir eiꝰ uiuit. Illo autẽ mortuo. dat nubendi licentiam. Hanc enĩ &iam ipse regulã
tenuit & inea ñ suũ consiliũ sicut in nontiullis monitis: sed p̃ceptũ dnũ iubentis ostend
Quod si discesserit. manere innuptã: aut uiro suo reconciliari. Et uir uxorẽ ñ dimitat
Credo simili forma. ut si dimiserit. ñ ducat aliã. aut reconciliet᷑ uxori. Fieri enĩ potest.
ut dimittat uxorẽ causa fornicationis. quã dñs exceptã. eẽ. uoluit slã uͦ si nec illi
nubere concedit̾. uiuo uiro aquo recessit: neq huic alterã ducere. uiua uxore quã

Expanded text:
inus ergo ad illud confirmandum ut non facile uxor dimittatur, solam causam fornicationis excepit: caeteras vero universas molestias, si quae forte exstiterint, jubet pro fide conjugali et pro castitate fortiter sustineri; et moechum dicit etiam virum qui eam duxerit, quae soluta est a viro. Cujus rei apostolus Paulus terminum ostendit, quia tamdiu observandum dicit, quamdiu vir ejus vivit: illo autem mortuo, dat nubendi licentiam . Hanc enim etiam ipse regulam tenuit, et in ea non suum consilium, sicut in nonnullis monitis, sed praeceptum Domini jubentis ostendit, quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari: et vir uxorem non dimittat . Credo, simili forma, ut si dimiserit non ducat aliam, aut reconcilietur uxori. Fieri enim potest ut dimittat uxorem causa fornicationis, quam Dominus exceptam esse voluit. Jamvero si nec illi nubere conceditur vivo viro a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore quam
Abbreviated transcription (Latin):
me conuemiant li sclica mundus in melius innouatꝰ apte accomodetur homi¬
oc sͦ lain datms enent infirmmitute portare uolumꝰ: qđ ab illo nobis uellemꝰ exhibe.¬
bi si forte nos in ea essemꝰ. & ipsoñ esset Adhoc ꝑtinet qđ ipse apls̃ ait. Om̃ib omĩa
factus sũ ut om̃s luori facerẽ. Cogitabat scilicet in eo uitio &iam se.ẽẽ. potuisse.
unde cupibͥat alterũ liberari. Cõpatiȩndo enĩ potus id agebat ñ m̃tiendo sicut¬
quidã suspicantur & hi maxime qui mendaciis suis defendendis quȩ negare ñ possuñ.
unt & iam humanȩ tẽptationes credo cũ bono quisq añimo. scdm̃ humanã tam̃
fragilitatẽ in aliquo consilio labit̾. aut inritat᷑ in frẽm studio corrigendi. paulo
amen amplius quã xp̃ĩana tranquillitas postulat. de quib apls dicit. Iẽptatio uos
non app̃hendat. nisi humana.¬

Expanded text:
one conveniant, ut scilicet mundus in melius innovatus apte accommodetur homione conveniant, ut scilicet mundus in melius innovatus apte accommodetur homis ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem. cogitando scilicet in unde cupiebat alium liberare. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicutquidam suspicantur, et hi maxime qui suis mendaciis defendendis, quae negare non possunt, unt etiam humanae tentationes, credo cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem, in aliquo consilio labitur, aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamen amplius quam Christiana tranquillitas postulat; de quibus Apostolus dicit: Tentatio vos non apprehendat nisi humana
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent : Et quauis non diceretnomina. exemplis tam̃ hortatus ẽ ad confirmandũ
consiliũ suũ. Deinde sequitur. A lioquin filii ur̃i in mundi essent. nunc autẽ sẽi st
litas ẽiuigis usq ad oportunitatẽ credendi PRETERIT eNĩ fiuua huius muyor¬
Der acto quippe iudicio tunc esse desinet hoc caelũ & haec terra quando ĩcipi&
esse caclũ noui & terra noua mutatione naq rerũ non omũ modo interitu. transibit
bic mundus. Ende & apłs̃ dicit. Prȩcerit enĩ figura huius mundi. Colo uos sine sollicitu
ame ese Figura g̃ p̃terit non uatura. Et post aliquanta. ludicatis quippe his qͥ seripti
non sunt in libro uite & in aeternũ ignẽ missis. tunc figura huiꝰ mundi mundanoꝵ
nomis̃ confiagratione p̾teribit: sicut factũ ẽ. mundanarũ aquarũ inundatione dilu¬
ipsa substanti iͥ eas qualitates habebit. quȩ corporib inmortalib murabili ñutati¬

Expanded text:
venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum venirent; et quamvis non dicens nomina, exemplis tamen hortatus est, ad confirmandum consilium suum. Deinde sequitur: Alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti slitas conjugis usque ad opportunitatem credendi. Hoc est ergo consiliumeracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu transibit hic mundus. Unde et apostolus dicit: Praeterit enim figura huius mundi, uolo uos sine sollicia. Figura praeterit, non natura . Judicatis quippe his qui scripti non sunt in libro vitae, et in aeternum ignem missis, tunc figura hujus mundi, mundanorum ignium conflagratione praeteribit. Sic factum est mundanarum aquarum inundatione dilantia eas qualitates habebit quae corporibus immortalibus mirabili immutati
Abbreviated transcription (Latin):
non soum inꝑtriu non fua proptes si li c&d ut demtteatur coniuree uinsidelis quaus
nons ss si non dimntcere. & tamen non lie& sedm p̃ceptũ dm̃i uit diumettat s iulple
nis cuusa soomcatonis ⁊ ornicatio c̃icoiam ipsa infidelitas. Qud enĩ tudiois aplẽ:
ues ten ust uur fiaauis consentiente secu habitare mulierẽ infidelsi non &dportica
cei in qut ui sũdenig hoc dñis p̃ cipiat ne: dimittat uir uxorẽ nisi causa fornicde¬
tionis. quart hic dicis ego dico non dñs: quia scilic& idolatria quã sequunt̃ infide¬
les & quelibas ñ exia suꝑstitio. fornicatio ẽ. Dñs autẽ ꝑriuist causa fornicatiomi
lesor dimitti sed quia ꝑmisit. nom iussit. Dedit locĩ apło monendi ut qui
poluers non dimittat uxore infidelẽ: quo sic fortasse possit fidelis fieri
S cificatus ⁊ enuĩ inquit iur infidelis in uxore & scĩficata ẽ mulier infidelis infratre
Eredo ũ ꝓuenerat ut non nullȩ feminȩ ꝑuiros fideles & uiri ꝑuxores fideles infidẽ

Expanded text:
rium. Quapropter, si licet ut dimittatur conjux infidelis, quamvis melius sit non dimittere, et tamen non licet secundum praeceptum Domini ut dimittatur conjux nisi causa fornicationis, fornicatio est etiam ipsa infidelitas. 45. Quid enim tu dicis, Apostole? Certe ut vir fidelis consentientem secum habitare mulierem infidelem non dimittat. Ita, inquit. Cum ergo hoc et Dominus praecipiat, ne dimittat vir uxorem, nisi causa fornicationis, quare hic dicis, Ego dico, non Dominus? Quia scilicet idololatria quam sequuntur infideles, et quaelibet noxia superstitio, fornicatio est. Dominus autem permisit causa fornicationis uxorem dimitti: sed quia permisit, non jussit, dedit locum Apostolo monendi, ut qui voluerit non dimittat uxorem infidelem, quo sic fortasse possit fieri fidelis. Sanctificatus est enim, inquit, vir inf fideli. Credo, jam provenerat ut nonnullae feminae per viros fideles, et viri per uxores fideles in fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum eẽ. certissine tetinebant: adeo eñi corpus ipsum erat in quo re¬
surrexit. Quid hoc adrem. Nam illud utiq ipsum corpus erat in
quo monte trans figuratus.ẽ. & ipsum erat iuuenis in quo natus ẽ &
tanten siquis cum iuuenẽ repente uidiss& qui ñ nisi infantulũ nossa
non utiq agnoscet&. En uõ ad liniamenta mutanda ñ potest ce¬
leriter dĩ potestas. quod potest ꝑ annorũ moras hominis attas.
uod aut̃ mariȩ dixit. noli me tangere nondum enĩ ascendi ad
patrem: nihil aliud me noueris intellexisse quam to. Ita enim
significare uoluit. tactum spiritabem. idest accessum fidei se requi¬
rere. qua creditur cum excelsum esse cum patre. Et quod ab illis
duob in fractione panis ẽ. agnitus. sacranientũ esse quod nos in ag.¬
utionem suam congregat: nullus deb& ambigere.

Expanded text:
ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo reipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam illud utique ipsum corpus erat, in quo in monte transfiguratus est, et ipsum erat iuuenis, in quo natus est, et tamen, si quis eum iuuenem repente uidisset, qui non nisi infantulum nosset, non utique agnosceret. an uero ad liniamenta mutanda non potest celeriter dei potestas, quod potest per annorum moras hominis aetas: Quod autem Mariae dixit: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem, nihil aliud me noueris intellexisse quam tu. ita enim significare uoluit tactum spiritalem, id est accessum fidei se requirere, qua creditur eum excelsum esse cum patre. et quod ab illis duobus in fractione panis est agnitus, sacramentum esse, quod nos in agnitionem suam congregat, nullus debet ambigere.
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur apparuit eis in alia effigre. utiq in ipso corpore cuiꝰ alia erat
effigies aliquid factum fuisse quo impedimento tenerentur: id est morã
agnoscendi paterentur oculi illorũ. Ped ego miror cum duo fuit incor.¬
pore quib cuiusq species agnoscatur. liniamenta & color: eur ante
resurrectionem quod in monte ita transfiguratus ẽ. ut fuer& uultus ciꝰ
spbendidus sicut sol: neminem mou& tum potuisse usq ad tantã excellen-¬
tiam fulgoris & lucis colorem sui corporis mutare potuisse. & post resur¬
rectioneni mouae aliquatenus liniamenta mutata esse. ut non possit
agnosci: et rursum eadem potente facultate. sicut tune pristitium co-¬
lorem: sic & post resurrectionem pristina liniamenta reuocasse. Nam
& illi tres discipuli ante quorũ oculos in monte transfiguratus ẽ. ñ eum
agnoscerent si ad eos talis aliunde ueniss&: sed quia cum illo erant.

Expanded text:
dicitur, Apparuit eis in alia effigie , utique in ipso corpore cujus alia erat dicitur, Apparuit eis in alia effigie , utique in ipso corpore cujus alia erat effigies, aliquid factum fuisse, quo impedimento tenerentur, id est, moram agnoscendi paterentur oculi illorum. Sed ego miror, cum duo sint in corpore quibus cujusque species agnoscatur, lineamenta et color, cur ante resurrectionem, quod in monte ita transfiguratus est ut fieret et vultus ejus splendidissimus sicut sol , neminem movet eum usque ad tantam excellentiam fulgoris et lucis colorem sui corporis mutare potuisse; et post resurrectionem movet aliquatenus lineamenta mutata esse, ut non posset agnosci, et rursum eadem potentiae facultate, sicut tunc pristinum colorem, sic et post resurrectionem pristina lineamenta revocasse. Nam et illi tres discagnoscerent, si ad eos talis aliunde uenisset; sed quia cum illo erant,
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi sapiens principatum. ubi possidebunt quicumq ibi erunt
uera sua. Sed tamen & iam hic non intercedimus. ut scđ̃m mores le¬
gesq terrenas non restituantor aliena. quãuis placabiles uos uelimus malis:
non ut placrant uelut ꝑmaneant mali: sed quia exillis fuint quicumq fuint
boni. & sacrificio miscđiae placatur ds̃. quem nisi propitium haberent
e euangelio inquisitio tua sol& multos mouere. quomodo dñs
post resurrectionem cum in eodem corpore surrexerit aquib dam
qui eum nouerant utriusq sexus hominib & agnitus non sit & agnitus
sit. Ubi primũ quȩri sol&. utrum in eius corpore. An potius in illorũ
oculis aliquid factum fit quo non posset agnosci. Cum enĩ legitur tene¬
bantur oculi eorũ ne aguoscerent eum: impedimentũ quoddam agnos.¬
cendi uidetor inluminib factum. ẽẽ. cernentium: cũ uero aꝑte alibi¬

Expanded text:
nonnisi sapiens principatum, ubi possidebunt quicumque ibi erunt, nonnisi sapiens principatum, ubi possidebunt quicumque ibi erunt, vere sua. Sed tamen etiam hic non intercedimus ut secundum mores legesque terrenas non restituantur aliena: quamvis placabiles vos velimus malis, non ut placeant vel permaneant mali, sed quia ex illis fiunt quicumque fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur Deus, quem nisi propitium haberent e euangelio inquisitio tua solet multos mouere, quo modo dominus post resurrectionem, cum in eodem corpore surrexerit, a quibusdam, qui eum nouerant, utriusque sexus hominibus et agnitus non sit et agnitus sit. ubi primum quaeri solet, utrum in eius corpore an potius in illorum oculis aliquid factum sit, quo non posset agnosci. cum enim legitur: Tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum, impedimentum quoddam agnoscendi uidet
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ iure quod iuste. & hoc iuste qđ bene. Om̃e igitur quod mabe
possidetur. alienum ẽ. M ale autẽ possidet. qui mali utitur. Ccer¬
nis gͦ quã multi debeant reddete aliena. siurl pauci quib reddantor
repperiantur: qui tamen ubi sunt. tantomagis ista contempnunt.
quanto ea iustius possidere potuerunt. Iusticiam quippe & ne mo
male haba: & qui non dibexerit non hab&. Pecunia uͦ & amalis mali
habrtur : & abonis tanto melius habetur quantominus amatur. Sed
inter hȩc toleratur iniquitas male habentium. & quȩdã inter eos iura
onsittuunter quȩ appellantur ciuilia: Non qđ hinc frat ut bene uten¬
tes sint. sed ut male utentes minus molesti sint: donec fideles & pu
quorum uita sunt om̃ia qui uł ex illis fuint. uł inter illos tantis ꝑiuu¬
tes. malis eorum ñ obstringuntur sed exercentur : ꝑueniant ad illã
cuitatem ubi hereditas aeternitas ẽ. ubi non hab& nisi iustus locum.

Expanded text:
autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. omne igitur, quod male autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. omne igitur, quod male possidetur, alienum est, male autem possidet, qui male utitur. cernis ergo, quam multi debeant reddere aliena siue pauci, quibus reddantur, reperiantur; qui tamen ubiubi sunt, tanto magis ista contemnunt, quanto ea iustius possidere potuerunt. iustitiam quippe et nemo male habet et, qui non dilexerit, non habet. pecunia uero et a malis male habetur et a bonis tanto melius habetur, quanto minus amatur. sed inter haec toleratur iniconstituuntur, quae appellantur civilia; non quod hinc fiat ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus molesti sint: donec fideles et pii, quorum jure sunt omnia, qui vel ex illis fiunt, vel inter illos tantisper viventes malis eorum non obstringuntur, sed exercentur, perveniant ad illam civitatem, ubi haereditas aeternitatis est; ubi non habet nisi justus locum,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facere deb&: ut si ilbe qui inique litigauit ñ uult admonitus corri¬
gere iniquitatem eiꝰ. tam̃ iniquitatis nolit iste habere mercedẽ. nisi forte
testituendum ẽ. alienum quod ꝑfurtum clanculo aufertur. & restituendũ
non est quod in ipso foro ubi peccata puniuntur. decepto iudice & ciroo¬
uentis legib obtinetur. Quid dicam de usuris. quas &iã ipse leges &
uidices reddi uibent. In crudelior ẽ. qui subtrahit aliquid uel eripit di¬
uiti. quam qui trucidat pauꝑẽ fenore. Hȩc atq huiꝰ modi male utiq
possidentur. & uellem restituerent᷑. fed non ẽ. qͦ iudice repetantur.
am uõ si prudent᷑ intueamur quod scriptum ẽ. fidelis hominis totus
mundus diuitiarã est: infidelis autẽ necobolus. nonne om̃s qui sibi uidi¬
tur gaudere licite conquisitis. eisq uti nesciunt. aliena possidere con¬
uncimus Hoc enim certe alienum ñ ẽ: quod iure pofsidetur. Hoc

Expanded text:
hoc facere debet, ut, si ille, qui inique litigauit, non uult admonitus corrihoc facere debet, ut, si ille, qui inique litigauit, non uult admonitus corrigere iniquitatem, eius tamen iniquitatis nolit iste habere mercedem, nisi forte restituendum est alienum, quod per furtum clanculo aufertur, et restituendum non est, quod in ipso foro, ubi peccata puniuntur, decepto iudice et circumuentis legibus obtinetur. quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et iudices reddi iubent? an crudelior est, qui subtrahit aliquid uel eripit diuiti, quam qui trucidat pauperem faenore? haec atque huius modi male utique possidentur et uellem restituerentur; sed non est, quo iudice repetantur. Iam uero si prudenter intueamur, quod scriptum est: Fidelis hominis totus mundus diuitiarum est, infidelis autem nec obolus, nonne omnes, qui sibi uidentur gaudere licite conquisitis eisque uti nesciunt, aliena possidere conuincimus? hoc enim certe alienum non est, quod iure possidetur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fefellisti. iustam causam oppressisti. de falsitate uicisti. Quod uides
multos honestissimos & disertissimos uiros. ñ solum inpune uerũ & iã
gloriose uideri sibi committere. quã cuiquã in quolib& officio militanti¬
redde quod accepisti. quando iubente uidice eui cumq cause necessarum
homintm tenusti. ne resister& uiuxisti. ne fuget& iiclusisti. postremo aut
ꝑmanente lite ex hibiusti. aut finita dimisisti. Sed illud cur aduocato non
dicatur in pronptu ẽ. quia scilica& ita non uult homo repetere qđ patrono
ut male uinceret dedit: sicut ñ uult reddere quod ab aduersario cũ mabe
uiciss& accepit. Quis tandem aduocatus. aut ex aduocato ita uir optimꝰ
facile repperityr qui suscepto suo dicat recipe quod mͥ cum tibi mabe
adessem dedisti. & redde adutrsario tuo. quod me agente inique abstu¬
listi. Et tamen quem prioris non rectȩ uitȩ rectissie penit&. & iam

Expanded text:
fefellisti, iustam causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides fefellisti, iustam causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides multos honestissimos et disertissimos uiros non solum impune uerum etiam gloriose uideri sibi committere, quam cuiquam in quolibet officio militantiRedde, quod accepisti, quando iubente iudice cuicumque causae necessarium hominem tenuisti, ne resisteret, uinxisti, ne fugeret, inclusisti, postremo aut permanente lite exhibuisti aut finita dimisisti. sed illud cur aduocato non dicatur. in promptu est, quia scilicet ita non uult homo repetere, quod patrono, ut male uinceret, dedit, sicut non uult reddere, quod ab aduersario, cum male uicisset, accepit. quis tandem aduocatus aut ex aduocato ita uir optimus facile reperitur, qui suscepto suo dicat: Recipe, quod mihi, cum tibi male adessem, dedisti, et redde aduersario tuo, quod me agente inique abstulisti? et tamen, quem prioris non rectae uitae rectissime paenitet, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Magisq reprehendimus quia talia inusitate repetiuerunt. quã qui de¬
ea de more sumpserunt : qm̃ multȩ necessariȩ ꝑsonȩ reb humanis ut
inuitantor huiꝰmodi cõmodis uł tenentur. Isti siuiam uitȩ mutaueris
aut excellentioris conscenderint scĩtatis gradum. facilius ea quȩ hoc modo
ad quisierunt tamquã sua pauꝑib larguntur: quam eis aquib accepta
sunt tamꝗ alrena restituunt. Qui uͦ contra uis societatis humanȩ. furtis.
rapinis. caluṗnus. oppressionib inuasionib abstulerit. reddenda potiu
quã dotanda censemus. rachei publicani euangelico exemplo. qui cũ hospi¬
tio dñm suscepiss&: in urtã scam repente mutatus. dimidiũ inquit
rerũ mearũ do pauperib & sicui aliquid abstuli quadruplũ reddo. ue¬
rũ tam̃ siusticia sincerius consolatur: iustius dicitur ad uocato redde
qđ accepisti. quando contra ueritatẽ stetisti. iniquitati ad fiusti. iudicem

Expanded text:
magisque reprehendimus, qui talia inusitate repetiuerunt, quam qui magisque reprehendimus, qui talia inusitate repetiuerunt, quam qui ea de more sumpserunt, quoniam multae necessariae personae rebus humanis uel inuitantur huius modi commodis uel tenentur. isti si uiam uitae mutauerint aut excellentioris conscenderint sanctitatis gradum, facilius ea, quae hoc modo adquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur. quam eis, a quibus accepta sunt, tamquam aliena restituunt qui uero contra morem societatis humanae furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, inuasionibus abstulerit, reddenda potius quam donanda censemus Zachaei publicani euangelico exemplo, qui cum hospitio dominum suscepisset, in uitam sanctam repente mutatus: Dimidium, inquit, rerum mearum do pauperibus et, si cui aliquid abstuli, quadruplum reddo. Verum tamen si iustitia sincerius consulatur, iustius dicitur aduocato: Redde, quod accepisti, quando contra ueritatem stetisti, iniquitati adfuisti, iudicem
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ testimoniũ. quia uendit aduocat᷑ uistũ patrociniũ. & uirisperitꝰ
uerũ consilium. Illi enim inter utrãq partem ad examina adhibentur.
isti exuna parte consistunt. Cum aut̃ iudicia & testimonia quȩ nec
iusta & uera. uera uendenda sunt iniqua & falsa uendunt᷑: multo sceberati¬
us utiq pecunia sumitur. quia scelerate & iam quãuis auolentib datur.
ille tamen sol& tamꝗ male sibi ablatam pecuniã repetere. qui iustum
udicium emit. qm̃ uenale eõ. ñ debuit. Qui uͦ ꝓiniqua iudicio dedit.
uell& quideni repetere nͥ timer&. uł puder& emisse. Sunt aliar ꝑ¬
sone inferioris loci qui abutraq parte non insolent᷑ accipiunt. sicut offici¬
alis. &. aquo amoiretur. & cui admourtuor officium. ab his extorta ꝑ in mode¬
ratam imꝓbitatẽ repeti solent data : ꝑ tolerabibem consuetudinem ñ solent

Expanded text:
uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum consilium; illi enim inter utramque partem ad examen adhibentur, isti ex una parte consistunt. cum autem iudicia et testimonia, quae nec iusta et uera uendenda sunt, iniqua et falsa uenduntur, multo sceleratius utique pecunia sumitur, quia scelerate etiam quamuis a uolentibus datur. ille tamen solet tamquam male sibi ablatam pecuniam repetere, qui iustum iudicium emit, quoniam uenale esse non debuit; qui uero pro iniquo iudicio dedit, uellet quidem repetere, nisi timeret uel puderet emisse. Sunt aliae personae inferioris loci, quae ab utraque parte non insolenter accipiunt sicut officialis, et a quo admouetur et cui admouetur officium; ab his extorta per inmoderatam inprobitatem repeti solent, data per tolerabilem consuetudinem non solent
Abbreviated transcription (Latin):
palam. sicut diuersitas ꝑsonarũ diuersam uidetur posse recipere medic¬
nam. nec in aliorũ ꝑniciem ad maiore᷑ insaniam concitari Aliquando
&iam si res magis curanda non inpedit. sc̃i altaris cõmunione priuamus.
Uerũ sepe accidit. ut nos fallant uł negando fe abstulisse. uł affirmando
se unde restituant non habere. Sepe & iam & uos fallimmi putando uł
nos non agere ut teddant. uł ipsos habere unde reddant: &. om̃s aut
pene om̃s homutes amamus. nr̃as suspitiones uł uocare uł ex istimate
cognitiones. quando credibilib rerũ signis moueniur: cum credibilia non¬
nulla fint falsa. ficut incredibilia nonnulla sunt uera. NNam pheriq nec
medico uolunt reddere honorẽ suũ. nec operario mercedẽ. nec tanen hyc
qui ab inuitis accipiunt ꝑ iniuriam accipiunt: quȩ potius ꝑ iniuriã non
darentur. Sed ñ idõ deb& uidex uendere iustum udicium aut testis

Expanded text:
palam, sicut diuersitas personarum diuersam uidetur posse recipere medicipalam, sicut diuersitas personarum diuersam uidetur posse recipere medicinam nec in aliorum perniciem ad maiorem insaniam concitari, aliquando etiam, si res magis curanda non impedit, sancti altaris communione priuamus. Yerum saepe accidit, ut nos fallant uel negando se abstulisse uel adfirmando se, unde restituant, non habere; saepe etiam et uos fallimini putando uel nos non agere, ut reddant, uel ipsos habere, unde reddant; et omnes aut paene omnes homines amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis mouemur, cum credibilia nonnulla sint falsa, sicut incredibilia nonnulla sunt uera. ideo medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haec qui ab inuitis accipiunt, per iniuriam accipiunt, quae potius per iniuriam non darentur. sed non ideo debet iudex uendere iustum iudicium aut testis
Abbreviated transcription (Latin):
repetunt. quã apud eos qͥ iudicant intercedere cmnuenit: ne ipse ui¬
deatur auferre qui cum hab& potestatem ñ cogit reddere: quamuis
incogendo ita debeat adhibere integritatẽ: ne amittat humanitat
llud uͦ fidentissime dixerim eum qui ꝓhomine adhac interuenit ne
male ablata restituat. & qui ad se confugientẽ quantũ boneste potest. ad res¬
tituendum non compellit: socium esse fraudis & criminis. Nam misericor¬
dius opem nr̃am talib suhtrabimus quam impendimus. Non enĩ opẽ fera
qui ad peccandum adiuuat. ac non potius subuertit atq obprimit. Sed
numquid idõ nos aut exigere aut exigendum tradere uł possumus uel
debemus: Agimus quantũ episcopalis facultas datur: & humanum
quidem ñ nuniquã sed maxime ac semꝑ diuinum uidiciũ cõminantes
Nolentes autem reddere quos nouimus & male abstulisse. & unde red-¬
dant habere arguimus. increpamus detestamur. quosdã clam quosdã

Expanded text:
repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uirepetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse fraudis et criminis. nam misericordius opem nostram talibus subtrahimus, quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertit atque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum tradere uel possumus uel debemus? agimus. quantum episcopalis facultas datur, et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comminantes. nolentes autem reddere, quos nouimus et male abstulisse et, unde reddant, habere, arguimus, increpamus, detestamur quosdam clam, quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
quitas. Quia & si non ẽ. unde restituat ablatam pecuniam: merito tamen
dum eam ꝑmolestias corporales red dere compellitur. quo male ablata
est py̧nas luit peccati : sed inhumanũ non est &iam protalib intercedete
tanquam ꝓreis criminũ: non adhoc ut minime restituantur aliena:
fed ne frustra homo in homnem seuiat. Ille prȩsercm qui iã remisit
culpam sed quȩrit pecuniam & fraudari metuit: non expedit undicari.
Deniq in talib causis si ꝑsuadere potuerimus eos proquib interuenimus
non habere quod poscitur : continuo nobis eorũ molestiȩ relaxantur.
Aliquando autẽ misericordes & in ipso dubio nolunt homini ꝓincerta
penuria certa inferre supplicia: adhanc mifericordiam & iam nos pro¬
uocare & exhortare dec&. Melius eñi &iam si hab& amittis: quã
si non hab& excrucias aut occidis. Sed pro istis magis apud eos qui

Expanded text:
quitas: quia etsi non est unde reddat ablatam pquitas: quia etsi non est unde reddat ablatam pdum eam per molestias corporales redhibere compellitur, peccati, quo male ablata est, poenas luit. sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere tamquam pro reis criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam, sed quaerit pecuniam et fraudari metuit, non expetit uindicari. denique in talibus causis si persuadere potuerimus eos, pro quibus interuenimus, non habere, quod poscitur, continuo nobis eorum molestiae relaxantur. aliquando autem misericordes et in ipso dubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre supplicia. ad hanc misericordiam etiam nos prouocare et exhortari decet: melius enim, etiam si habet, amittis, quam, si non habet, aut excrucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
quam ds̃ cernit. siue seueritate siue lenitate. non nisi officio dilecti¬
onis impletur. Quod aut̃ in epła tua sequitur ubi dicis. utrum nõ
ut mores nr̃i sunt & sceleris penam cupiunt sibi homines relaxari¬
& id propter quod scelus admissum est possidere: pessimũ hominũ genus
cõmemoras. cui pęnitendi medicina om̃ino non ꝓdest. Sienim res alrena
ꝓpter quam peccatỹ est. cum reddi poss& non redditur: non agitur penitt¬
tia sed fingitur. Si autẽ ueracit᷑ agitur: non remittetur peccatõ. nisi
restituatur ablatum : sed ut dixi cum restitui potest. Plerumq enim qͥ
aufert amittit : siue alios patiendo malos: siue ipse mabe utirendo: tec
aliud hab& unde restituat. Hic certe ñ possumus dicere redde quod
abstulisti. nisi cum habere credimus & negare. Ubi quidẽ si aliquos susti.¬
n& repente cruciatus dum existimatur habere qđ reddat: nulla ẽ. ini¬

Expanded text:
quam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectiquam deus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quod autem in epistula tua sequitur, ubi dicis: \'Verum nunc, ut mores nt id propter quod scelus admissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitendi medicina omnino non prodest. Si enim res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur: si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum; sed, ut dixi, cum restiaufert amittit, sive alios patiendo malos, sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. Huic certe non possumus dicere: Redde quod abstulisti, nisi cum habere credimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet repente cruciatus, dum existimatur habere quod reddat, nulla est ini
Abbreviated transcription (Latin):
et propter conscientiam. Nđo enim & tributa prestatis: ministri enĩ
dĩ sunt. in hoc ipsum ꝑseuerantes. Reddite om̃ib debita: cui tributi
tributũ: cui uectigal uectigal: cui timorẽ timorẽ: cui honorẽ hono¬
rem. Nemini quicquã debeatis. nisi ut inuicem diligatis. Hȩc uerba
apłi: utilitatẽ urȩ securitatis ostendunt. Proinde sicut dibectioneꝰ
uissi sunt terrentib debere qui timent: ita dilectionem uissi sunt
timentib debere qui terrent. Nihil nocendi cupiditate fiat. sed
omĩa consolendi caritate. & nihil fia inmaniter. Ita formidabit᷑
ultio cognitoris: sinec intercessoris religio contempnat᷑: Quia & plecten¬
do & ignoscendo hoc solum bener agitur: ut uita bominũ corrigatur.
Quod si tanta est ꝑuersitas & impietas. ut ei corrigenda nec disciplina
possit prodesse nec uenia: ab onis tamen intentio atq conscientia

Expanded text:
et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis; ministri enim et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis; ministri enim dei sunt in hoc ipsum perseuerantes. reddite omnibus debita; cui tributum, tributum, cui uectigal, uectigal, cui timorem. timorem, cui honoreemini quicquam debeatis, nisi ut inuicem diligatis. haec uerba apostoli utilitatem uestrae seueritatis ostendunt. proinde sicut dilectionem iussi sunt terrentibus debere, qui timent, ita dilectionem iussi sunt timentibus debere, qui terrent. nihil nocendi cupiditate fiat sed omnia consulendi caritate et nihil fiet immaniter, nihil inhumaniter. ita formidabitur ultio cognitoris, ut nec intercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrigendae nec disciplina possit prodesse nec uenia, a bonis tamen intentione atque conscientia,
Abbreviated transcription (Latin):
uobis displiceat quod rogamini abonis: quia nec bonis displic& qđ time¬
mini amalis. Nam hominũ iniquitatẽ &iam apłs paulus non tantum
de iudicio futuro. uerum &iam de prefentib ur̃is securib terruit: asse:¬
reus & ipsas ad dispensationem diuine ꝓuideutiȩ ꝑtinere. Om̃is inquit
anima potestatib sublimiorib subdita sit: non est en̾i potestas nisi adõ.
Quȩ aut̃ sunt adõ ordinatȩ sunt. Quaptopter qui resistit potestati. dĩ
ordinationi resistit. Qui aut̃ resistunt. ipsi sibi iudicium adquirunt. Prin¬
cipes en̾i non sunt timori bono operi. fed malo. Uis aut̃ non timere potestatẽ
bonũ fac: & habebis laudẽ ex illa. Dĩ eñi minist᷑ ẽ. tͥ inbonũ: Iđsimalũ feceris. tine. Plan¬
eñi frustra gladiũ portat Hĩ enĩ minister ẽ. undex in ira. ei qͥ mabe agit. Nđoq neces¬
sitate subditi estote : Non solum propter iram. sed

Expanded text:
vobis displiceat quod rogamini a bonis; quia nec bonis displicet quod timevobis displiceat quod rogamini a bonis; quia nec bonis displicet quod timemini a malis. Nam hominum iniquitatem etiam apostolus Paulus non tantum de judicio futuro, verum etiam de praesentibus vestris securibus terruit, asserens et ipsas ad dispensationem divinae providentiae pertinere. Omnis, inquit, anima potestatibus sublimioribus subdita sit: non est enim potestas, nisi a Deo; quae autem sunt, a deo ordinatae sunt. quapropter qui resistit potestati dei ordinationi resistit; qui autem resistunt ipsi sibi iudicium adquirunt. principes enim non sunt timori bono operi, sed malo. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa; dei enim minister est uindex it, dei enim minister est, uindex in iram ei, qui male agit. ideoque necessitate subditi estote non solum propter iram sed