comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tnꝰ spc eͣ. Alioquin lex illa testimoniñ
ẽ: quo dampnet᷑. non quo absoluatur
reus. Littera enĩ ẽ minax. q̃ conuincat
p̃uaricatores: ñ spc̃ aduuians qͥ lib̾et
i iustificet peccatores. Gen̾atio gͦ illa
cuiꝰ exemplũ cauendũ ẽ. idõ praua ⁊
tamͣ credidit in dm̃. Non ex fide ad¬
hesit dõ: ut sanata adõ. bene cooꝑa¬

Expanded text:
 17. Alioquin lex illa testimonium est quo damnetur, non quo absolvatur reus. Littera enim est minax, quae convincat praevaricatores; non spiritus adjuvans, qui liberet et justificet peccatores. Generatio ergo illa, cujus exemplum cavendum est, ideo prava et tamen credidit in Deum; non ex fide adhaesit Deo, ut sanata a Deo bene coopera
Abbreviated transcription (Latin):
te᷑. quousq se xpͣm int̾ficiendo sce¬
leri omĩũ maximo colligarent.
Q d̃ eos ex illo regno eradicatos. ꝑ
cunctã gentiuͣ t̾rã disseminauit.
ñ utiq deleuit: s manet idem
popłs ꝓlis successione seruatus.
uelut᷑ cam signo accepto ne quis
eũ occidat. id eͣ penitus ꝑdat. Ec¬
ce quẽadmodũ implet᷑ qd dicꝰtũ
dauit ut au̾teret irã suã. ⁊ ñ ac¬
cendit omnẽ irã suã: qr si omĩs
ira eiꝰ. id eͣ quantũ digni st̃ in e¬
os accenderet᷑. gens illa nulla re
bonos ⁊ malos : ⁊ in fine scłi.
ꝑ iudiciũ ab ȩt̃na sua luce sepa¬
ratos. ȩtͣnis tenebris punnt ma¬
tos. Beinde ne uim duinis u̾bis
inferre uideamur. ⁊ ubi dictum
ẽ ñ ꝑdet eos nos dicamus s postea
ꝑdet eos: de hoc isto p̃senti psal¬
mo usitatissimã scripture loquu¬
tionẽ adu̾tamus: unde ista ques¬
tio multo diligentiꝰ ueriꝰq solua¬
tur. Certe de his ipsis loquens

Expanded text:
tem quousque se, Christum interficiendo, scetem quousque se, Christum interficiendo, sceleri omnium maximo colligarent: et quod eos ex illo regno eradicatos per cuncta gentium regna disseminavit, non utique delevit; sed manet idem populus prolis successione servatus, velut Cain signo accepto, ne quis eum occidat, id est, penitus perdat . Ecce quemadmodum impletur quod dictum it ut avertat iram suam, et non accendet omnem iram suam. » Quia si omnis ira ejus, id est, quantum digni sunt, in eos accenderetur, gens illa nulla relbonos et malos, et in fine saeculi per judicium ab aeterna luce sua separatos, aeternis tenebris punit malos. 23. Deinde ne vim divinis verbis inferre videamur, et ubi dictum est, Non perdet eos, nos dicamus, Sed postea perdet eos: de hoc ipso praesenti psalmo usitatissimam Scripturae locutionem advertamus, unde ista quaestio multo diligentius veriusque solvatur. Certe de his ipsis loquens
Abbreviated transcription (Latin):
gͣna̾tio blandit᷑. ñ ea de prauet
sic̃ cor suuͣ: qr ⁊ illo deprauato.
ista recꝰta ꝑsistunt. Primo qͥppe
scđm hoc intelligi possunt. qd in
eugłio scriptũ ẽ ut sitis sic̃ patͣ
ũr qui in cęlis ẽ qui facit oriri
solẽ suũ suꝑ bonos ⁊ malos. ⁊ plu¬
it suꝑ iustos ⁊ inuistos. Quis enĩ
ñ uideat quanta miscđie patien¬
tia malis parcat. s ante iudiciũ:
Sic gͦ peꝑcit illi genti. ut ñ accen¬
deret omnẽ irã suã. ad eã penitꝰ
eradicandã atq finiendã. Qd̃ in
u̾bis eiꝰ ⁊ int̃cessione. ꝓ peccatis il¬
loꝵ moysi seruo eiꝰ euident᷑ appa¬
ret : ubi dicit ds̃. deleã eos ⁊ fa¬
ciã te in gentẽ magnã. Ille int̾¬
cedit. paratior deleri ꝓ ipsis. quã
ipsos: sciens apud misericordem se
id agere: qui qm̃ nullom᷑ deleret
ipsũ. etiã illis parceret. ꝓptͣ ipsũ.
Uidemus aũ quantũ peꝑcerit: &
adhuc parcat. Nã ⁊ int̾roduxit ĩ
t̾rã ꝓmissionis. ⁊ seruauit eam geͣ¬

Expanded text:
a blanditur, non ea depravet, sicut cor suum; quia et illo depravato ista recta persistunt. Primo quippe secundum hoc intelligi possunt quod in Evangelio scriptum est: « Ut sitis sicut Pater vester qui in coelis est; qui facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit super justos et injustos » . Quis enim non videat quanta misericordiae patientia malis parcat! sed ante judicium. Sic ergo pepercit illi genti, ut non accenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi servi ejus evidenter apparet, ubi Deus dicit, Deleam eos, et faciam te in gentem magnam : ille intercedit, paratior deleri pro ipsis quam ipsos; sciens apud misericordem se id agere, qui quoniam nullo modo deleret ipsum, etiam illis ipsis parceret propter ipsum. Videamus enim quantum pepercerit, et adhuc parcat. Nam introduxit eos in terram promissionis, et servavit eam gen
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscunt᷑ in nouo. Audita cũ ꝓpħa¬
rent᷑ : cognita cũ implerent᷑. Ubi ꝓmis¬
sio reddit᷑: ñ fraudat᷑ auditio. Et pa
in generatione altera. Nlec ẽ nr̃a ge¬
neratio. in qua nob̾ donata ẽ regena¬
tio. Annuntiantes laudes dñi ⁊ po¬
tentiã eiꝰ: ⁊ mirabilia eiꝰ quȩ fecit.
Ordo u̾boꝵ ẽ. & patres narrauert᷑ no

Expanded text:
noscuntur in Novo; audita cum prophetarentur, cognita cum implerentur. Ubi promissio redditur, non fraudatur auditio. Et patin generatione altera. Haec est nostra generatio, in qua nobis donata est regeneratio. Annuntiantes laudes Domini, et potentias ejus, et mirabilia ejus quae fecit. O
Abbreviated transcription (Latin):
tura uidit. qui in .xp̃o fuerant ex is
quo insanientes. ipsũ medicũ ꝑeme¬
runt. Hinc omĩno dicꝰtũ ẽ: ipse ẽ aũ
misericors. ⁊ ꝓpitiꝰ fiet peccatis eoꝵ
⁊ ñ ꝑdet eos: ⁊ abundauit ut auer

Expanded text:
tura praevidit qui in Christum fuerant ex istquo insanientes ipsum medicum peremerunt. Hinc omnino dictum, « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum, et non perdet eos; et abundabit ut
Abbreviated transcription (Latin):
recꝰto adherens tãquã in cõmutabi¬
li regulȩ : potest fieri recꝰtũ qd̾ in
sa gen̾atione praua ⁊ amaricante.
ñ ꝓfuit sermo auditus illis. ñ contem¬
ꝑatis fidĩ eoꝵ qui obaudiert᷑. Noluntas
gͥ q̃ ẽ in corde recꝰtoꝵ parat᷑ a dño fi¬
de p̃cedente : qua accedit᷑ ad dm̃ rectũ.
ut cor fiat rectũ. Quȩ fides p̃ueniente.
⁊ uocante miscđia dĩ ꝑ obedientiã sus¬
citat᷑: ⁊ applicare incipit ad dm̃ cor. ut
dirigat᷑: ⁊ quantomagis magisq diri¬
git᷑. tantomagis uidet qd ñ uidebat :¬
⁊ ualet qđ ualebat. Hoc ñ fecerat sy¬
mon. cui petrus apłs dix̃. Hon ẽ tͥ pars.
neq sors in hac fide: Lor enĩ tuũ ñ est
recꝰtũ cũ dõ. Ibi enĩ ostendit qr nͣ po¬
test recꝰtũ e̾ẽ sine dõ: ut incipiant
hoi̾es ñ tãquã serui sub lege ambula¬
re metuentes. s in lege tãꝗͣ. filii uolẽ¬
tes : in qͣ illi ambulare. noluert̃. ⁊ sub
illa remansert᷑. Llanc enĩ uoluntatem

Expanded text:
recto adhaerens, tanquam incommutabili regulae, potest fieri rectum quod in sa generatione prava et amaricante: Non profuit sermo auditus illis non contemperatis fidei eorum qui obaudierunt . Voluntas igitur quae est in corde recto, paratur a Domino, fide praecedente, qua acceditur ad Deum rectum, ut cor fiat rectum. Quae fides, praeveniente et vocante misericordia Dei, per obedientiam suscitatur; et applicare incipit ad Deum cor, ut dirigatur; et quanto magis magisque dirigitur, tanto magis videt quod non videbat, et valet quod non valebat. Hoc non fecerat Simon, cui Petrus apostolus dixit: Non est tibi pars neque sors in hac fide; cor enim tuum non est rectum cum Deo . Ibi enim ostendit quia non potest esse rectum sine Deo, ut incipiant homines, non tanquam servi sub lege ambulare metuentes, sed in lege tanquam filii volentes, in qua illi ambulare noluerunt, et sub illa rei remanserunt. Hanc enim voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
in funiculo distributionis. Si quis
ad hȩc u̾ba nobis inferat questio¬
nẽ. dicat quomͦ eis hȩc omĩa col¬
lata ẽẽ cõmemorat : cũ ipsi non
fuerint ꝑducti in t̾ra ꝓmissioi̾s
qui ab egypto lib̾ati sun̾t. qm̃ illi
mortui sunt. quid respondebimus.
nͥ eos dictos. qr idem ipse populus
fuit ꝑ successione᷑ filioꝵ: Sic gͦ
cũ audiuimꝰ maxime qr futuri

Expanded text:
in funiculo distributionis. » Si quis ad haec verba nobis inferens quaestionem dicat: Quomodo eis haec omnia collata esse commemorat, cum ipsi non fuerint perducti in terram promissionis, qui ab Aegypto liberati sunt, quoniam illi mortui sunt? quid respondebimus, nisi eos dictos, quia idem ipse populus fuit per successionem filiorum? Sic ergo, cum audimus, maxime quia futuri
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ noluerunt ambulare. repetiti¬
o eͣ suꝑioris sententiȩ cũ quadam
eiꝰ expositione. Hoc enĩ appellauit
legem eiꝰ. qd̃ supͣ dixerat testamen¬
tũ dĩ: ut illd̃ qđ dicꝰtũ ẽ ñ custodi¬
ert᷑. repetitũ intelligat᷑ in eo. am¬
bulare noluert᷑. S cũ breuiꝰ dici
possit ⁊ in lege eiꝰ ñ ambulauert̃
ñ nicħ mͥ uidet᷑ in hoc u̾bo nos qͣ

Expanded text:
petitio est superioris sententiae, cum quadam ejus expositione: hoc enim appellavit, legem ejus, quod supra dixerat testamentum Dei; ut illud quod dictum est, non custodierunt, repetitum intelligatur in eo, ambulare noluerunt. Sed cum brevius dici posset, Et in lege ejus non ambulaverunt, nonnihil mihi videtur in hoc verbo n
Abbreviated transcription (Latin):
figuratũ est enĩ etiã cũ iacob decus¬
atin porrectis manib dextera teti¬
git effrem ad sinistrã constitutum.
eũq p̃posuit manasse ad dexterã cõ¬
stituto. quẽ sinistra ipse tangebat.
N ã scđm carnẽ filii effrẽ intendentes
nmittentes arcus. conu̾si st̃ in die
li. consequentia docent. qͥb id aꝑtis¬
sime exposuit. Non custodiert̃ in¬
qͥt testam̃tũ dĩ. ⁊ in lege eiꝰ nolue¬
rt̃ ambulare. E cce quid ẽ conu̾si
st̃ in die belli. Non obseruauerunt
testam̃tũ dĩ: uͥ arcus tendentes &
mittentes. etiã ꝓmissioi̾s ꝓmptissi¬
mȩ u̾ba ꝓtulert᷑ dicentes. Quecũq

Expanded text:
iam cum Jacob decussatim porrectis manibus, dextera tetigit Ephraem ad sinistram constitutum; eumque praeposuit Manasse ad dexteram constituto, quem sinistra ipse tangebat. Nam secundum carnem filii Ephraem intendentes et mittentes arcus, conversi sunt in die li, consequentia docent, quibus id apertissime exposuit: Non custodierunt, inquit, testamentum Dei, et in lege ejus noluerunt ambulare. Ecce quid est, Conversi sunt in die belli: non observaverunt testamentum Dei. Ubi arcus tendentes et mittentes, etiam promissionis promptissimae verba protulerunt, dicentes: Quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
tat tẽptari suꝑ id qd potest. s faci¬
at cũ tẽptatione etiã exitũ. ut pos¬
sit sustinere. ne conu̾tat᷑ in die bel¬
li. Qui auͣ in se nͣ in dõ głatur: qͣn¬
tũ uis iacꝰtet pollicitationẽ uirtu¬
tis sue. uelut tendens ⁊ mittens ar¬
cus. conu̾titur in die belli. Quia enĩ

Expanded text:
tet tentari super quod potest; sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possit sustinere , ne convertatur in die belli. Qui autem in se, non in Deo gloriatur , quantumvis jactet pollicitationem virtutis suae, velut tendens et mittens arcus, convertitur in die belli. Quia enim
Abbreviated transcription (Latin):
archana bñdicꝰtione p̃posuit ut qd̃
ita hoc loco tribus illa culpat᷑. nec ap¬
paruisse in ea qd̃ illa bñdictio ꝓmit¬
rebat ostendit᷑. satis intelligamus qd̃
etiã tẽ ex u̾bis patͥarche iacob longe
aliud figurabat᷑. quã prudentia car¬
nis expectat figurabatur enĩ qd̃ fu¬
turi erant nouissimi: qͥ erant primi:
⁊ pͥmi futuriee̾nt qui erant nouissi
gemino suo.s tam̃ pͥus nato ipse ia¬
cob. sic phares ⁊ ipse congenunũ suũ.
qͥ pͥus manũ ex utero miserat ⁊ ceperat
nasci. etiã nascendo pͣcessit: sic dauid

Expanded text:
arcana benedictione praeposuit ; ut quod arcana benedictione praeposuit ; ut quod ita hoc loco tribus illa culpatur, nec apparuisse in ea quod illa benedictio promittebat ostenditur, satis intelligamus quod etiam tunc ex verbis patriarchae Jacob longe aliud figurabatur, quam prudentia carnis exspectat. Figurabatur enim quod futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri essent qui erant novissimgemino suo, sed tamen prius nato, ipse Jacob ; sic Phares et ipse congeminum suum, qui prius manum ex utero miserat, et coeperat nasci, etiam nascendo praecessit ; sic David
Abbreviated transcription (Latin):
endũ ẽ. ut iste ordo sit. filii effrem in¬
tendenteᷤ arcus. ⁊ mittentes ⁊ subaudi¬
at᷑ sagittas: plenusq sit sensus tendẽ¬
tes arcus. ⁊ mittentes sagittas. Qͥa etiã
si dic̾et tendentes arcus ⁊ mittentes sa¬
gittas. ñ utiq tendentes sagittas intel¬
lige̾ debemꝰ: s audito eo qd̃ dix̃ tenden¬
tes subaudire potiꝰ arcũ quãuis dictũ
ñ fuerit. Nonnulli sane oodices greci
hab̾e dicunt᷑. tendentes ⁊ mittentes
arcub : ut sine dubitatione. subaudia¬
mꝰ sagittas. Qd uͦ ꝑ filios effrem uniu̾¬
sã illã genationẽ amaricante᷑ intelli¬
gi uoluit: loquutio ẽ a parte totũ sig¬
nificans. Et idõ fortasse electa ẽ ista
pars. ex qua totꝰ ille ppłs significaret᷑.
qr de his potissimũ bom aliqͥd ex pec¬
tanddũ fuit. qͥ ex illo nati st̃ quẽ nepo¬
tẽ suũ iacob quãuis a patre eiꝰ minorẽ
tãquã ad sinistrã constitutũ. manu

Expanded text:
endum est, ut iste ordo sit, Filii Ephraem inendum est, ut iste ordo sit, Filii Ephraem intendentes arcus, et mittentes, et subaudiatur, Sagittas; pleniusque sit, Tendentes arcus, et mittentes sagittas: quia etiam si diceret, Tendentes, et mittentes sagittas, non utique, Tendentes sagittas, intelligere deberemus; sed audito eo quod dixit, Tendentes, subaudire potius, Arcum, quamvis dictum non fuerit. Nonnulli sane codices graeci habere dicuntur, tendentes et mittentes arcubus, ut sine dubitatione subaudiamus Sagittas. Quod vero per filios Ephraem universam illam generationem amaricantem intelligi voluit, locutio est a parte totum significans. Et ideo fortasse electa est ista pars, ex qua ille populus totus significaretur, quia de his potissimum boni aliquid exspectandum fuit; quia ex illo nati sunt, quem nepotem suum Jacob, quamvis a patre ejus tanquam minorem ad sinistram constitutum, manu
Abbreviated transcription (Latin):
quã ex oꝑib : qr ñ sic̃ tetendit mi¬
sit arcũ qd̃ foris appareret. Tamquã
in oꝑib legis. ita direxit & cor ubi
iustus uiuit ex fide quȩ ꝑ dilectio¬
neͣ oꝑat᷑. qua inheretur dc̃ qui oꝑat᷑
in homine ⁊ uelle ⁊ oꝑari ꝓ bona
uoluntate. Nlã quid ẽ aluidꝰ tencłe
arcũ ⁊ mittere. ⁊ conu̾ti in die bel¬
li. nͥ attende ⁊ ꝓmittere in die audi¬
tionis. ⁊ deserere. in die tẽptationis.
armis quasi ꝓludere: ⁊ ad horã certa¬
minis nolle pugnare. Qd̃ sane ait
tendentes ⁊ mittentes arcus. eũ debu¬
isse dice̾ uideat᷑. tendentes arcus &
mittentes sagittas: ñ enĩ areus mitti
t̃. s arcu aliquid mittit᷑: aut illa lo¬
quutio ẽ de qua suꝑius disseruimus.
uͥ dicꝰtũ ẽ suscitauit testimoniũ. quia
suscitauit aliquid testimonio. ita ⁊ hic
mittentes arcũ. qr misert᷑ aliqͥd arcu¬
b: aut obscurus ordo u̾boꝵ ẽ. cũ pretͣ¬
missione u̾bi. qd̃ etiã tacitũ subaudi¬

Expanded text:
quam ex operibus; quia non sicut tetendit et misit arcus quod foris apparet, tanquam in operibus Legis, ita direxit et cor, ubi justus vivit ex fide , quae per dilectionem operatur , qua inhaeretur Deo, qui operatur in homine, et velle, et operari, pro bona voluntate . Nam quid est aliud tendere arcum, et mittere, et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis; armis quasi proludere, et ad horam certaminis nolle pugnare? Quod sane ait, tendentes et mittentes arcus; cum debuisse dicere videatur, tendentes arcus, et mittentes sagittas; non enim arcus mittitur, sed ab arcu aliquid mittitur: aut illa locutio est de qua superius disseruimus, ubi dictum est, Suscitavit Testimonium, quia suscitavit aliquid Testimonio; ita et hic, mittentes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: aut obscurus ordo verborum est, cum praetermissione verbi, quod etiam tacitum subaudi
Abbreviated transcription (Latin):
Ita enĩ ñ suã iustitiã iusti uolt̃ con¬
stituere. s reuelant ad dm̃ uiã su¬
ã. ⁊ sꝑant in eũ ut ipse faciat.
Et ne obliuiscant᷑ oꝑa dĩ: magni¬
ficando scił ⁊ iactando oꝑa sua tãꝗͣ
ipsi faciant. cũ ds̃ sit qui oꝑat᷑ in e¬
is qui bona oꝑant᷑. ⁊ uelle ⁊ oꝑari
ꝓ bona uoluntate. Et mandata eiꝰ
exquirant: cũ iã ea didicerint.
Quomͦ exquirt᷑. Quanta enĩ inqͥt
mandauit patrib nr̃is. nota fã&
ea filiis suis: ut cognoseat gͣnãtio al¬
tera. Quid cognoscat: Iltiq mandata
que mandauit. Quomͦ gͦ adhuc ex¬
quirant : nͥ qr ponendo in dõ spẽ su¬
am: Tunc mandata eiꝰ exquirant. ut
ab eis illo ahuuante cõpleant᷑: ne fi¬
ant sic̃ patres eoꝵ gu̾atio praua
a maricans. genatio praua quȩ ñ
direxit cor suũ. Et dicit quare: con

Expanded text:
enim non suam justitiam justi volunt constituere, sed revelant ad Deum viam suam, et sperant in eum, ut ipse faciat . Et non obliviscantur operum Dei: magnificando scilicet et jactando opera sua, tanquam ipsi faciant; cum Deus sit qui operatur in eis qui bona operantur, et velle, et operari, pro bona voluntate . Et mandata ejus exquirant. Cum jam ea didicerint, quomodo exquirant? Quanta enim, inquit, mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, ut cognoscat generatio altera. Quid cognoscat? Utique mandata quae mandavit. Quomodo ergo adhuc exquirant, nisi quia ponendo in Deo spem suam, tunc mandata ejus exquirant, ut ab eis illo adjuvante compleantur? Ne fiant, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae non dir
Abbreviated transcription (Latin):
ba indicant duos quodãm ppłos:
alt̾um ad uetus. alt̾um Ad nouũ
testam̃tũ ꝑtinentẽ: Nã qd̃ ait
quanta mandauit patrib nr̃is
nota face̾ ea filiis suis. mandata e¬
os accepisse dixit. nota face̾ ea fili¬
is suis: ñ tam̃ eos cognouisse. aut
fecisse. s ad hoc accepert̃ ipsi. ut
cognoscat g̾n̾atio alt̾a. qd̾ illa ñ
cognouit. filii qui nascent᷑ ce
exurgent. Nã illi nati st̃ ⁊ exurrexe¬
r̃t : qr ñ sursũ cor s in t̾ra potiꝰ ha¬
buert᷑. Qũ xp̃o enĩ exurgit᷑. unde

Expanded text:
rba indicant duos quodammodo populos; alterum ad Vetus, alterum ad Novum Testamentum pertinentem: nam quod ait, Quanta mandavit patribus nostris nota facere ea filiis suis, mandata eos accepisse dixit, nota facere ea filiis suis, non tamen eos agnovisse aut fecisse; sed ad hoc acceperunt ipsi, ut cognoscat generatio altera, quod illa non cognovit. Filii qui nascentur et exsurgent. Nam illi qui nati sunt, non exsurrexerunt, quia non sursum cor, sed in terra potius habu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ mͥ mortẽ. Posuit aũ legem dic
niũ gͥ ẽ in quantũ aliquid ꝓbat:
lex aũ inquantũ iubet: cũ sit una
eadẽq res. Quo circa sic̃ lapis xp̃e.
s credentib in caput anguli: non
credentib aũ lapis offensionis &
petra scandali. ita testimoniũ legis
eis qui lege ñ legitime utunt᷑. testi¬
monuĩ ẽ quo conuincant᷑ puniendi
peccatores: his uͦ qui ea legitime utũ¬
tur. testimoniũ ẽ. quo demonstrat᷑
ad quẽ lib̾andi confuge̾. debeant pec¬
catores. In eiꝰ enĩ grã ẽ iustitia dĩ:
testimoniũ habens a lege. ⁊ ꝓpħis. qͣ¬
ta inqͥt mandauit patrib nr̃is.
ut nota facerent ea filiis suis: ut
cognoscat gn̾atio alta̾ filii qui nas¬
cunt᷑ ⁊ex urgt᷑. ⁊ narrent ea filiis
sius. Ut pouant in dõ spẽ suã: &
nͣ obliuiscant᷑ oꝑum dĩ. ⁊ manda¬

Expanded text:
tum est mortem . Posuit autem Legem, dicnium est igitur, in quantum aliquid probat; Lex autem, in quantum jubet; cum sit una eademque res. Quocirca sicut lapis Christus; sed credentibus in caput anguli , non credentibus autem lapis offensionis et petra scandali; ita Testimonium Legis eis qui Lege non legitime utuntur. Testimonium est quo convincantur puniendi peccatores; his vero qui ea legitime utuntur, Testimonium est quo demonstratur ad quem liberandi confugere debent peccatores. In ejus enim gratia est justitia Dei, testimonium habens a Lege et Prophetam mandavit patribus nostris  ut notam facerent ea filiis suis. Ut cognoscat generatio altera  filii, qui nascentur, exurgent, et narrabunt ea filiis suis. Ut ponant in Deo spem suam  et non oblibiscantu
Abbreviated transcription (Latin):
xert̃ aque: ⁊ torrentes inundauert̃.
Nũqͥd ⁊ panẽ pot̾it dare: aut parare
m̃sã ppło suo: Non credentes gͦ peti¬
uert̃ escas aĩab suis. Non sic apłs iaco¬
b escã m̃tis p̃cepit postulari: s a cre¬
dentib eã peti ammonet. ñ a tẽptan¬
tib atq detrahentib dõ. Si quis aut̃

Expanded text:
xerunt aquae, et torrentes inundaverunt, xerunt aquae, et torrentes inundaverunt, numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? » Non credentes ergo petierunt escas animabus suis. Non sic apostolus Jacobus escam mentis praecipit postulari; sed a credentibus eam peti admonet, non a tentantibus a
Abbreviated transcription (Latin):
uiue fluent de uentre eiꝰ. Hloc enĩ
dicebat sic̃ in eugłio legit᷑. de spũ
quẽ accepturi erant credentes ine¬
um. Ad quẽ uelut uirga lignũ pas¬
sionis accessit: ut emanaret creden
huc peocare ei. ideͣ ñ crede. Nã ħ
ẽ peccatũ de quo arguit sp̃c mũ
dũ: sic̃ dñs dicit. De peccato qui¬
de̾: qr ñ credidert᷑ in me. Et ex¬
acerbauert᷑ altissimũ in siccitate.
Qđ alii codices habent in aquoso:
qd̃ de greco ẽ expͣssius. nec aliud
quã siccitatẽ significat. Utrũ in alia
heremi siccitate. an potiꝰ in sua. quia
licet bibissent de petra. ñ uentres s
m̃tes aridas habebant. nulla uirentes
fecunditate iustitiȩ. In qua siccitate
magis fidelit᷑ dõ supplices eẽ debuerañ.
ut qui sacietateͣ donauerat faucib.
ȩquitatẽ donaret ⁊ morib. Ad eũ qͥppe
do. Beniq seqͣr. Et detraxert̃ dõ: ⁊ di¬
xert̃. Nũquid poterit ds̃ parare mͣ¬
sã in deserto: Im̃ ꝑcussit petrã ⁊ flu¬

Expanded text:
e fluent de ventre ejus. Hoc enim dicebat, sicut in Evangelio legitur, de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut emanaret credenthuc peccare ei: id est, non credere. Nam hoc est peccatum de quo arguit Spiritus mundum, sicut Dominus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed mentes aridas habebant, nulla virentes fecunditate justitiae. In qua siccitate magis fideliter Deo supplices esse debuerant, ut qui satietatem donaverat faucibus, aequitatem donaret et moribus. Ad eum quippe do. Denique sequitur: « Et detraxerunt de Deo, et dixerunt: Numquid poterit Deus parare mensam in deserto? Quoniam percussit petram, et flu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ba intellecꝰtꝰ. Satis itaq admoni¬
ti sumꝰ etiã istũ psalmũ. huiꝰ intel¬
lectꝰ asaph. qr genitiuo casu in ti¬
tulo positũ ẽ huiꝰ intellecꝰtꝰ. ñ hic
intellecꝰtꝰ : inclinata aure suscipere
id ẽ humili pietate. Nec ipsiꝰ asaph
dicꝰtũ ẽ. s ipsi asaph. qd greco arti¬
culo apparet: ⁊ in quib dã lati¬
nis codicib inuenit᷑. Uerba gͥ ista
intellecꝰtꝰ st̃ : id eͣ intelligentig s̃:

Expanded text:
verba intellectus . Satis itaque admoniverba intellectus . Satis itaque admoniti sumus etiam istum psalmum hujus intellectus Asaph quia genitivo casu in titulo positum est, hujus intellectus; non, hic intellectus inclinata aure suscipere, id est humili pietate. Nec, ipsius Asaph dictum est; sed, ipsi Asaph: quod graeco articulo apparet, et in quibusdam latinis codicibus invenitur. Verba igitur ista intellectus sunt, id est, intell
Abbreviated transcription (Latin):
ibi aliqui in quib bñ placitũ
ẽ dõ. Et cũ eent omĩũ cõmunia sac ͤ¬
mͣta. ñ cõmunis erat oĩb grã. que sa¬
fide qͣ tẽ uelabat᷑ in oĩb. in nomine
ne ẽ lauachrũ regenerationis: s ip¬
sa gr̃a cuiꝰ illa stͣ sacram̃ta. qua men¬
bra corpr̃is. xpiͣ. cũ suo capite regnatr¬
habent eunde̾ baptismũ. ⁊ falsi frͣs
in cõmunione catholici nominis. Er
te ppłe m̃s lege̾ meã. Quȩ loquu¬
tio nota eͣ in oĩb literis : qd̃ ñ ait
attende s attendite. Ax multis enĩ
ppłs constat: quib multis qd̃ sequit᷑
pluralit̾ drͣ. inclinate aurẽ urãm
in u̾ba oris mei. Qd̃ ẽ attendite:
hoc ẽ inclinate aurẽ urãm. Et qd
ibi ait lege᷑ meã: hoc ait in u̾ba
oris mei. Ille nãq ipse attendit le¬
nat humilitas: ñ cuiꝰ erigit ceriu¬
cẽ suꝑbia. Qd̃ enĩ infundit᷑ conca¬
uo humlitatis excipit᷑: eminentia
tumoris expellit᷑. Uñ alio loco. in¬
clina inquit aurẽ tuam ⁊ excipe

Expanded text:
ibi aliqui in quibus beneplacitum est Deo; et cum essent omnia communia sacramenta, non communis erat omnibus gratia, quae safide quae tunc velabatur, omnibus in nomine  lavacrum regenerationis; sed ipsa gratia cujus ipsa sunt Sacramenta, qua membra corporis Christi cum suo capite regenerhabent eumdem Baptismum, et falsi fratres in communione catholici nominis. Ergte, populus meus, legem meam. Quae locutio nota est in omnibus litteris, quod non ait, Attende; sed, Attendite. Ex multis enim populus constat; quibus multis quod sequitur pluraliter dicitur: Inclinate aurem vestram in verba oris mei. Quod est, Attendite; hoc est, Inclinate aurem vestram: et quod illic ait, legem meam; hoc ait hic, verba oris mei. Ille namque pie attendit lenat humilitas; non cujus erigit cervicem superbia. Quod enim infunditur, concavo humilitatis excipitur, eminentia tumoris expellitur. Unde alio loco: Inclina, inquit, aurem tuam, et excipe
Abbreviated transcription (Latin):
causis uni hoĩ st̃ imposita. Iacob ꝓp¬
t̃ supplantationẽ. qm̃ nascentis tenu
ddĩ. Sic aliud eͣ suscitauit: aliud posu¬
it. Nã suscitauit testimoniũ qͣntũ ex¬
istimo dictũ ẽ: qd̃ illo aliqͥd suscitatũ

Expanded text:
causis uni homini sunt imposita; Jacob propter supplantationem, quoniam nascentis tenuiisionem Dei . Sic aliud est, suscitavit, aliud posuit. Nam, suscitavit Testimonium, quantum existimo, dictum est, quod illo aliquid suscitatum
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ.¬
ustitia dĩ manifestata ẽ. S qr testimo¬
uit testimoniũ in iacob. ⁊ legẽ posu¬
it in isrł. Nã ⁊ illud qd̾ tã insigni ⁊ ple¬
no tantis significationib oꝑe tab̾na¬
culuĩ constitutũ ẽ. tab̾nacłm testimo¬
nIi nominat᷑ in quo erat uelamͣ con¬
tra archã legis. sic̃ uelam̃ ante faciẽ
ministri legis: qr. in illa dispensatione
parabole ⁊ ꝓpositiones erant. Esa qͥppe
quȩ p̃dicebant᷑ ⁊ fiebant. uelatis sig¬
nificationib condebant᷑. ñ reuelatis
manifestationib cernebant᷑. Cũ autͣ
totũ bonũ qd̃ etiã in litteris legis ñ
intelligit habet. Qͥsquis aũ ẽ alienus
a xp̃o: nec intelligit nec habce. Susci¬
tauit gͦ testimoniũ in iacob: ⁊ legem
posuit in isrł. Nore suo repetit. Nam
qd ẽ suscitauit testimoniũ. hoc ẽ legẽ
posuit. E qd̃ ẽ in iacob: hoc ẽ i isrł.
Nã sic̃ ista duo noia st̃ hoĩs umꝰ: ita ⁊

Expanded text:
timorejustitia Dei manifestata est. Sed quoniam testimovit Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. Nam et illud quod tam insigni et pleno tantis significationibus opere tabernaculum constitutum est, tabernaculum Testimonii nominatur , in quo erat velamen contra arcam Legis, sicut velamen contra faciem ministri Legis; quia in illa dispensatione parabolae et propositiones erant. Ea quippe quae praedicabantur et fiebant, velatis significationibus condebantur, et non revelatis manifestationibus cernebantur. Cum autem totum bonum quod etiam in litteris Legis non intelligit, habet; quisquis est autem alienus a Christo, nec intelligit, nec habet. Suscitavit ergo Testimonium in Jacob, et Legem posuit in Israel. More suo repetit. Nam quod est, Suscitavit Testimonium; hoc est, Legem posuit: et quod est, in Jacob; hoc est, in Israel. Nam sicut ista
Abbreviated transcription (Latin):
Non eiꝰ substantia in aliquod corpo¬
rale uł tẽporale conu̾tit᷑: ut cor¬
poralib ⁊ tpr̃alib signis. siue ad o¬
culos siue ad aures ꝑtinentib. qͣn¬
tũ caꝑe hoĩes posst̃. suã faciat in¬
notescere uoluntate᷑. Si enĩ angłs
uti potest ethere: aere. nube: igne.
⁊ alia qualibet natura uł specie
corporali. ⁊ homo uultu. lingua. ma¬
nu. calamo. litter is. aliis ue signifi¬
cantib reb ad m̃tis sue indicanda se¬
creta. postremo eũ homo sit. nuntios
hoĩes mittit. ⁊ dicit alii uade ⁊ uadit.
gelo ⁊ homine utit᷑. ut qd ei placet an¬
nuntiet:Quãuis itaq homo iã dicat.
qͣnta auchiumꝰ ⁊ cognouimꝰ ea. ⁊ patres
urĩ narrauert̃ nob̾. tam̃ tãquã di uer

Expanded text:
 substantia in aliquid corporale et temporale convertitur, ut corporalibus et temporalibus signis, sive ad oculos sive ad aures pertinentibus, quantum capere homines possunt, suam faciat innotescere voluntatem. Si enim angelus uti potest aethere, aere, nube, igne, et alia qualibet natura vel specie corporali; et homo vultu, lingua, manu, calamo, litteris, aliisve significantibus rebus ad suae mentis indicanda secreta; postremo cum homo sit, nuntios homines mittit, et dicit alii, Vade, et vadit; et gelo et homine utitur, ut quod ei placet annuntiet! Quamvis itaque jam homo dicat, Quanta audivimus, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis; tamen tanqu
Abbreviated transcription (Latin):
estuaremꝰ. Nunc uͦ ita obtecta ⁊ clau¬
sa st̃ omĩa. ut etiã si ad aliqͥd ipso
achuuante uñ salubrit᷑ pascam᷑ per¬
uenire possumꝰ. in sudore tam̃ uultꝰ
nrĩ edamꝰ panẽ:: ⁊ penã diffinitioi̾s
antiquȩ. ñ corporis tm̃. s ⁊ cordis la¬
bore pendamꝰ. Dicat gͦ ⁊ audiamus
parabolas ⁊ ꝓpositiones. Quanta au¬
diuimꝰ ⁊ cognoumꝰ ea: ⁊ patres nri
narrau̾unt nob̃. Dñs suꝑius. loque¬
bat᷑. Nam cuꝰ alt̾uis u̾ba credenda st̃
attendite ppłs m̃s legẽ meã: Qͥd ẽ
gͦ qd̾ nc̃ repente homo loquit᷑: lam
enĩ hoĩs u̾ba st̃. Iuanta audiuimꝰ ⁊
cognouimꝰ ea: ⁊ patres nr̃i narraue¬

Expanded text:
 clausa sunt omnia, ut etiamsi ad aliquid ipso adjuvante, unde salubriter pascamur pervenire possimus, in sudore tamen vultus nostri edamus panem ; et poenam definitionis antiquae, non corporis tantum, sed et cordis labore pendamus. Dicat ergo, et audiamus parabolas et propositiones. 5. divimus, et cognovimus ea, et patres nostri narraverunt nobis. Dominus superius loquebatur. Nam cujus alterius verba credenda sunt, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod nunc repente homo loquitur? Jam enim hominis verba sunt, Quanta audivimus, et cognovimus ea, et patres nostri narrave
Abbreviated transcription (Latin):
istis. mirabilia corã patrib eoꝵᷤ An
forte spũ pͣsentes erant: Quia de ipsis
An accomodatiꝰ accipimꝰ patres moy sen
⁊ aaron aliosq seniores : qͥ cõmemorã¬
tur in eadẽ scriptura etiã spm̃ acce¬
pisse unde acceꝑat ⁊ moyses. ut eũ ad¬
iuiuarent ad eundẽ ppłm regendũ ac
ferendũ. Cur enĩ ñ appellarent᷑ pat᷑s:
N on sic̃ ds̃ pat̃ unꝰ ẽ qui regenerat spũ¬
scõ qͦs facit filios ad ȩtͣnã hereditatẽ:
pietatis. sic̃ paulus senior dic̃. Non ut
confundã uos hec seribo. s ut filios ka
rissimos moneo: cũ sciret utiq a dño

Expanded text:
istis mirabilia coram patribus eorum. An istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut Do quos facit filios ad aeternam haereditatem; pietatis: sicut Paulus senior dicit, Non ut confundam vos, haec scribo; sed ut filios meos charissimos moneo; cum sciret utique a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
patͥb eoꝵ fecit mirabilia. Suid sit ħ:
ñ ẽ questio neglegenda. De ipsis patͥb
paulo ante dicebat qd̃ fuisset gn̾atio
praua ⁊ amaricans. Ne fiant inquit
sic̃ patres eoꝵ g̾n̾atio praua ⁊ amari¬
cans. gen̾atio quȩ ñ direxͣ cor suũ. &
cȩtã quȩ adhuc de ipsa g̾n̾atione di¬
cunt᷑. Cuiꝰ imutationẽ eomͦ cauendã
p̃cepit alt̾i g̾n̾ationi. ut ponant in
fecit. ⁊ mandata eiꝰ exqͥrant. De qͥbꝰ
iã satis qͦd uisũ ẽ disseruimꝰ. Iuid sͥ gͦ
quat᷑. qd̃ obliti st̃ beneficioꝵ dĩ. ⁊ mi¬
rabiliũ eiꝰ quȩ ostendit eis: qđ addi¬
dit ⁊ dicit corã patribꝰeoꝵ qͣ fecit mi¬
rabilia ᷤ Iuib patrib dicit. cũ isti ip¬
si sint patres. quoꝵ nͣ uult et̾ posteros
similes: Si illos acceꝑimꝰ ex qͥb isti erant
uelut abrahã ysaac ⁊ iacob: iã olim
dormiert᷑. qnͣ mirabilia ds̃ ostendit
m egypto. Seqr enĩ. In t̾ra egypti. in
cãpo thaneos. Is bi dic̃ ostendisse dmͣ

Expanded text:
ae fecit mirabilia. Quid sit hoc, non est quaestio negligenda. De ipsis patribus paulo ante dicebat quod fuisset generatio prava et amaricans. Ne fiant, inquit, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae non direxit cor suum, et caetera quae adhuc de ipsa generatione dicuntur, cujus imitationem eo modo cavendam praecipit alteri generationi, ut ponant in Dei, et mandata ejus exquirant: de quibus jam satis qquatur quomodo obliti sunt beneficiorum Dei, et mirabilium ejus quae ostendit eis, quod addidit et dicit: Coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quibus patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacob; jam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegypto. Sequitur enim, In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̃ͣ beneficioꝵ dĩ. ⁊ nurabiliũ eius
q̃ ostendit eis. corã patͥb eoꝵ q̃ fecit
mirabilia in t̃ra egẏpti in campo
thaneos. Et incipit eadẽ᷑ mirabi¬
lia cõmemorando retexere. Quȩ si
parabolȩ stͣ ⁊ ꝓpositiones: ꝓfecto ad
aliquid cõparando referendȩ st̃. Nec
oculũ intentionis debemꝰ auferre
ab eo qd̃ p̃s ipse intendit ostendere.
re admoniti sunꝰ hȩc intentissime au¬
dire dicentẽ. attendite ppłs m̃s le¬
gẽ meã. inclinate aurẽ ur̃am in u̾ba
oris mei: ut ponamꝰ in dõ spẽ nr̃am
exquiramꝰ: ne fiamꝰ sic̃ patres g̾nãtio¬

Expanded text:
i, et mirabilium ejus quae ostendit eis, coram patribus eorum quae fecit mirabilia in terra Aegypti, in campo Thaneos. Et incipit eadem mirabilia commemorando retexere. Quae si parabolae sunt et propositiones, profecto ad aliquid comparando referendae sunt. Nec oculum intentionis debemus auferre ab eo quod psalmus ipse intendit ostendere, are admoniti sumus haec intentissime audire, Deo dicente, Attendite, populus meus, legem meam; inclinate aurem vestram in verba oris mei; ut ponamus in Deo spem nostram, exquiramus; ne fiamus, sicut illi patres, gen
Abbreviated transcription (Latin):
am inquit in paraboł os meuni.
loqͣr ꝓpositiones ab initio. Aquo
initio dicat satis apparet in cõseqͣn¬
tib. Non enĩ ex quo facꝰtũ eͣ cȩlũ &e
t̃rã. uł ex quo creatũ ẽ in primo
hoĩe genꝰ humanũ. s ex quo popłi
cong̾gatio adducta ẽ ex egypto.
ut sensus ꝑtineat ad asaph. qui in¬
utinã qui dixit aꝑiã in parabolis os
meũ. etiã. intellectũ nrm̃ in eas a¬

Expanded text:
am, inquit, in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. A quo initio dicat, satis apparet in consequentibus. Non enim ex quo factum est coelum et terra, vel ex quo creatum est in primo homine genus humanum; sed ex quo populi congregatio quae adducta est ex Aegypto: ut sensus pertineat ad Asaph, quod inutinam qui dixit, Aperiam in parabolis os meum, etia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s lege̾ meã. Quem
hic credamꝰ loqui. nͥ
dm̃. Ipse enĩ legẽ
dedit ppło suo: q.
lib̾atum ex egyp¬
to congregauit
Quȩ congregatio sẏnagoga ꝓprie¬
nuncupat᷑ : qd int̾p̃tat᷑ asaph. Ls¬
trũ gͦ ita dictũ ẽ intellectꝰ asaph.
qd̃ ipse asaph intellexerit: an figu¬
rate ẽ intelligendũ. qd eade̾ syna¬
goga hoc ẽ idẽ popłs intellexerit.
qui intelligerent. habentes fidem
quȩ postea reuelata ẽ: ñ ad legis
Non enĩ sine ipsa fide fuert᷑. qui eiꝰ
in.xp̃o futurã reuelationẽ p̃ui¬
dere ⁊ p̃ntintiare potuert᷑: cũ &
illa cȩtera sacram̃ta significantia
fueruit futuroꝵ. An soli ꝓpħȩ ha¬
ebant: eadẽ achuuabant᷑ grã: ut
intelligerent qđ audiebant. Ded
utiq sacram̃tũ regni cȩloꝵ uela¬
bat᷑. in uet̾i testam̃to: qd in ple

Expanded text:
 legem meam. Quem hic credamus loqui nisi Deum? Ipse enim legem dedit populo suo, quem liberatum ex Aegypto congregavit, quae congregatio proprie Synagoga nuncupatur, quod interpretatur Asaph. Utrum ergo ita dictum est, Intellectus Asaph, quod ipse Asaph intellexerit; an figurate intelligendum, quod eadem Synagoga, hoc est, idem populus intellexerit, qui intelligerent, habentes fidem quae postea revelata est non ad Legis Non enim sine ipsa fide fuerunt, qui ejus in Christo futuram revelationem praevidere et praenuntiare potuerunt; cum et illa vetera sacramenta, significantia fuerint futurorum. An soli Prophetae haebant, eadem adjuvabantur gratia, ut intelligerent quod audiebant. Sed utique sacramentum regni coelorum velabatur i
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. qͣntũ existimare possũ parabo¬
las ⁊ ꝓpositiones: ñ in eo habentes
finẽ qd contigert. s in eis reb ad qͣs
rationali cõparatione referuntus.
Attendamꝰ gͦ legẽ dĩ ppłs eiꝰ ⁊ incli

Expanded text:
mus, quantum existimare possumus, parabomus, quantum existimare possumus, parabolas et propositiones: non in eo habentes finem, quod contigerunt; sed in eis rebus ad quas rationabili comparatione referuntur. Attendamus e
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Nob̾ gͦ potiꝰ ista cantata st̃ In¬
de in hoc psalmo int cetã dicꝰtũ ẽ.
uit cognoscat gen̾atio alt̾a. filii qͥ
nascentur ⁊ exurgent. Porro si ille
natore illa ꝑditio.⁊ gladii trucida¬
tio figurȩ erant: sic̃ euident̃ dicit
apłs̃. cũ illa omĩa contigisse mani¬
festũ ẽ: ñ enĩ ait in figura diceban¬
tur. uł in figura scripta stͣ. s in fi
iore diligentia pietatis cauendȩ st̃
penȩ. quarũ figure illȩ fuertͣ:: Pro¬
culdubio qͥppe sic̃ in bonis reb mul¬
to ampliꝰ honi ẽ. in eo qd̃ ꝑ figuram
significat᷑ quã in ipsa figura: ita &
in mał longe utiq peiora st̃. quam
significant᷑ figuris: cũ tanta ma¬
la sint. etiã significantes figure.
Nã sic̃ t̾ra illa ꝓmissionis qͦ ille ppłs
ducebat᷑. in comparatione regni oe
ita ⁊ pene illȩ q̃ figurȩ fuert᷑. cũ tn
sint atroces: in cõparatione penaꝵ
quas significant nicħ st̃. Quas aut̃
figuras dixͣ apłs. eas dic̃ iste psal¬

Expanded text:
. Nobis ergo potius ista cantata sunt. Unde in hoc psalmo inter caetera dictum est: Ut cognoscat generatio altera, filii qui nascentur et exsurgent. Porro si ille natore illa perditio, et gladii trucidatio, figurae fuerunt, sicut evidenter dicit Apostolus, cum illa omnia contigisse manifestum sit; non enim ait, In figura dicebantur, vel, In figura scripta sunt; sed, In jore diligentia pietatis cavendae sunt poenae quarum figurae illae fuerunt! Procul dubio quippe, sicut in bonis rebus multo amplius boni est in eo quod per figuram significatur, quam in ipsa figura; ita et in malis longe utique pejora sunt quae significantur figuris, cum tanta mala sint etiam significantes figurae. Nam sicut terra promissionis, quo ille populus ducebatur, in comparatione regnita et poenae illae quae figurae fuerunt, cum tam sint atroces, in comparatione poenarum quas significant nihil sunt. Quas autem figuras dixit Apostolus, eas dicit iste psal
Abbreviated transcription (Latin):
in oĩb ilł bñplacitũ dõ: ita ostendenᷤ
fuisse ibi etiã illos in qͥb bñplacitũ
dõ. continuo subiecit. Pstrati enĩ st̃
in deserto. deinde adiunxit. ħ autͣ
figure nrͣe facꝰtȩ ft̃. ut ñ simꝰ cõcu¬
piscentes mala. sic̃ ⁊ illi c̃cupierunt:

Expanded text:
in omnibus illis beneplacitum est Deo, ita ostendens fuisse ibi etiam illos in quibus beneplacitum est Deo; continuo subjecit, « Prostrati enim sunt in deserto: » deinde adjunxit, « Haec autem figurae nostrae factae sunt, ut non simus concupiscentes mala, sicut et illi concupier
Abbreviated transcription (Latin):
bant enĩ de spitali. sequenti eos
petra. Petra aũ erat . xp̃c. Idẽ ita¬
q in mist̾io cibus ⁊ potus illoꝵ
qui nrͣ: s significatione idem ñ
specie : qr idem ipse xp̃c. in illis
in petra figuratus. nob̾ in carne
manifestatus. S ñ inquit in oĩ¬
b illis bñ placitũ ẽ dõ. Om̃s qͥdẽ
eundẽ cibũ spĩtalẽ manducaue¬

Expanded text:
 eos petra; petra autem erat Christus. » Idem itaque in mysterio cibus et potus illorum qui noster; sed significatione idem, non specie; quia idem ipse Christus illis in petra figuratus, nobis in carne manifestatus. « Sed non, » inquit, « in omnibus illis beneplacitum est Deo . Omnes » quidem « eumdem cibum spiritualem manducave
Abbreviated transcription (Latin):
uos lateat ꝯu̾satio eius. uia eiꝰ. ut testimonio
u̾sũ. Non enĩ silebit fama de uita eiꝰ: quan¬
do sic uob̃ ꝙ uidendꝰ. & miserandꝰ offert᷑.
nefariaꝵ sectatores. s om̃s codices suoᷤ ad a¬
płos attulert̃: & incens st̃ libri tam mult
codices incendendos. ꝑ qͦs fuerat incenden
ars in qua exercitatus erat. que supͣ esset
de m̃dacio atq fallatia. dilatus ẽ ne. tẽpta¬
ret: ꝙ aliquando tam̃ admissus ẽ ne ꝑicło¬
sius temptaret᷑. Orate ꝓ illo. ꝑ xp̃m. ꝓrsus

Expanded text:
satio ejus, via ejus; ut testimonio versum. Non enim silebit fama de vita ejus, quando sic vobis et videndus et miserandus offertur. nefariarum sectatores, omnes codices suos ad Apostolos attulerunt; et incensi sunt libri tam multi, codices incendendos, per quos fuerat incendendars in qua exercitatus erat, quae suspecta esset de mendacio atque fallacia, dilatus est ne tentaret; et aliquando tamen admissus est, ne periculosius tentaretur. Orate pro illo per
Abbreviated transcription (Latin):
dñi dicentis. Qͥ d ꝓdest homini si totum
mundũ lucretur: anime autẽ sue detͥm̃tũ
patiatur: S ille qͥ te ꝓmisso lucro corrũꝑe
& ad iniqͥtatẽ adducere ñ potuit. minabit᷑
penas. & conu̾tet se ad inimicicias: & inci¬
pit tͥ dicere. Si hoc ñ feceris. ego ostendam.
ego faciam: habebis me inimicum. Primo
cum lucrum ꝓmittebat. mane tͥ erat. mͦ
iam uesꝑ ascit: tristis factus es. S qͥ tͥ ded̾
exitum mane: dabit & uesꝑe. Quomodo
contẽpsisti mane scłi ex luce dñi. sic con¬
dicas animȩ tue. Qd mͥ ampliꝰ facturus ẽ
iste. ꝗͣ passus est ꝓ me dñs ms̃: ut teneam
iusticiam ne consentiam ad iniqͥtatem:

Expanded text:
tis: Quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Sed ille qui te promisso lucro corrumpere, et ad iniquitatem adducere non potuit, minabitur poenas, et convertet se ad inimicitias, et incipiet tibi dicere: Si hoc non feceris, ego ostendam, ego faciam; habebis me inimicum. Primo cum lucrum promittebat, mane tibi erat: modo jam vesperascit; tristis factus es. Sed qui dedit tibi exitum mane, dabit et vespere. Quomodo contempsisti mane saeculi ex luce Domini, sic condicas animae tuae: Quid mihi amplius facturus est iste quam passus est pro me Dominus meus? Teneam justitiam, non con
Abbreviated transcription (Latin):
lantur quedam de sacram̃tis: qr ñ posst̃
caꝑe plenitudinẽ ueritatis. Audet quo¬
modo stillet paruulis dũ exoriunt᷑. idẽ
in recenti ortu. Minꝰ capacib apls dicit.
Non potui loqui uob̃ quasi spũalib. s qͣsi
carnalib. quasi paruulis in xp̃o. Cũ di¬
cit paruulos in xp̃o.iam dicit exortoᷤ.s
nondũ idoneos. ad capiendam illam ub̃em
rit᷑ & augetur. roborat᷑ capiet & sapĩam.
qͦmͦ infans nutrit᷑ lacte. & fit idoneus ci¬
bo. Tam̃ pͥmo de ipso cibo cui minꝰ idone¬
us erat. illi lac factum ẽ. In stillicidus suiᷤ
men seminauit inimicꝰziz ania. & exorti
st̃ mali inter bonos. pseudo xp̃iani. similẽ
habentes herbam. s non parẽ fructum.
Etenĩ zitania ea ꝓpͥe dñr. que nascunt᷑
in similitudinẽ frum̃toꝵ. sicuti ẽ loliũ.
sicuti ẽ auena. & cetera talia. que pͥmo¬

Expanded text:
lantur quaedam de sacramentis, quia non possunt lantur quaedam de sacramentis, quia non possunt capere plenitudinem veritatis. Audi quomodo stillet parvulis dum exoriuntur, id est in recenti ortu minus capacibus. Apostolus dicit: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, quasi parvulis in Christo . Cum dicit, parvulis in Christo, jam dicit exortos, sed nondum idoneos ad capiendam illam uberemt augetur; roboratus capiet et sapientiam: quomodo infans nutritur lacte, et fit idoneus cibo; tamen primo de ipso cibo cui minus idoneus erat, illi lac factum est. In stillicidiis suis men superseminavit inimicus zizania; et exorti sunt mali inter bonos, pseudochristiani, similem habentes herbam, sed non parem fructum. Etenim zizania ea proprie dicuntur, quae nascuntur in similitudine frumentorum; sicuti est lolium, sicuti est avena
Abbreviated transcription (Latin):
multi fideles. Sic multa flumina. unus
fluuiꝰ. Credid̾unt multi isrłite: & imple¬
ti sunt sp̃u scõ. Inde diffusi st̃ ꝑ gentes. ce¬
ꝑunt p̃dicare ueritatẽ: & de fluuio d̾i
qui impletus ẽ aqua. ir rigata ẽ tota t̾ra.
Parasti cibũ illoꝵ. qr ita est p̃paratio
tua. non qr te ꝓmeruerunt. qͥb pecca¬
ta donasti. Merita illoꝵ mala erant: sed
ebria. fiant gͦ pͥmo sulciqͥ inebrient᷑.
duricia pectoris nrĩ aꝑiatur. uomere ser¬
monis dĩ. Sulcos mnebria. multiplica ge¬
nerationes eiꝰ. Hidemꝰ. credunt. & ex ere¬
dentib alii credunt. & ex illis alii credt.
ꝙ ñ sufficit homini ut factus ipse. fidelis
unũ lucret᷑. Sic multiplicat᷑ & sem̃. Pau¬
ca grana mittunt᷑. & segetes exurgunt.
Sulcos eiꝰ inebria. multiplica gn̾atioẽs eiꝰ.
In stillicidiis suis letabitur. cũ exoriet᷑.¬
nea capacitate fluminis. cum exorietur
in stillicidis suis. id ẽ sͥ congruis letabi¬
tur. Paruulis enĩ adhuc & infirmis. stil¬

Expanded text:
sti: sic multa flumina, et unus fluvius. Crediderunt multi Israelitae, et impleti sunt Spiritu sancto: inde diffusi sunt per Gentes; coeperunt praedicare veritatem, et de fluvio Dei qui impletus est aqua, irrigata est tota terra. Parasti cibum illorum; quia ita est praeparatio tua. Non quia te promeruerunt, quibus peccata donasti: merita illorum mala erant; sed ebria. Fiant ergo primo sulci qui inebrientur: duritia pectoris nostri aperiatur vomere sermonis Dei, Sulcos ejus inebria; multiplica generationes ejus. Videmus: credunt, et ex credentibus alii credunt, et ex illis alii credunt; et non sufficit uni homini ut factus ipse fidelis unum lucretur. Sic multiplicatur et semen: pauca grana mittuntur, et segetes exsurgunt. Sulcos ejus inebria; multiplica generationes ejus: in stillicidiis suis laetabitur, cum exorietunea capacitati fluminis, cum exorietur, in stillicidiis suis, id est sibi congruis, laetabitur. Parvulis enim adhuc et infirmis stil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinũ. Non gͦ timeat unꝰquisq uesperũ.
ne mane corrumpat᷑. Ecce nescio qͥs ut fa¬
cias mali aliqͥd ꝓmisit lucrum: mane est.
Arridet tͥ ampla pecunia: mane tͥ fit. Noli
corrumpi. & habebis exitum mane. Sieñ
habes exitum mane: non capieris. Sic ẽ enĩ
ꝓmissio lucri: quasi esca in muscipula. Co¬
artaris: & non est quo exeas: caꝑis in mus¬
capiaris: cũ tͥ dicit in corde. Ego sum diui.¬
tiȩ tue. Noli attendẽ qđ mundus ꝓmittit:
s qđ ꝓmittit conditor mundi. Attendisqͥd
ut adducat iniusticiam. Noli gͦ attendere

Expanded text:
pertinum. Non ergo timeat unusquisque vesperam, pertinum. Non ergo timeat unusquisque vesperam, nec mane corrumpatur. Ecce nescio quis, ut facias mali aliquid, promisit lucrum; mane est arridet tibi ampla pecunia; mane tibi fit. Noli corrumpi, et habebis exitum mane. Si enim habes exitum, non capieris. Sic est enim promissio lucri, quasi esca in muscipula: coarctaris, et non est qua exeas; caperis in muscapiaris, cum tibi dicit in corde: Ego sum divitiae tuae. Noli attendere quod mundus promittit, sed quod promittit Conditor mundi: attende quodet adducat ad injustitiam. Noli ergo attendere
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩani. Om̃s qui ꝑsequebant᷑: mͦ timent.
Suꝑauit enim ille: qui circũcinctus ẽ in
potentatu. Sic ad illum uenit omis caro.
ut ceteri paucitate ipsa iam timeant.
& timebunt qui ĩhabitant fines t̾re.
a signis tuis. Miracła enĩ fecerunt apł.
ꝙ ideo om̃s fines t̃rȩ timuert. & credi¬
dunt. Exitus mane & uesꝑe delectab.
idẽ delectabiles facti sunt iam in ista uita
&d nob̃ ꝓmittit᷑: exitus delectabis. mane &
uesꝑe. Sunt exitus mane:. sunt exitꝰ ues¬
ꝑe. Mane significat ꝓsꝑitat̃ẽ scłi: uespere
significat tribulationem scł̃i Intendat
caritas ur̃a. In utroq enim temptat᷑ aĩa
humana: & ꝓsꝑitate ne corrumpat᷑. et
adu̾sitate ne frangat᷑. Ideo autẽ mane ꝓs¬
ꝑitatem significat᷑. qr mane letum ẽ. ue¬
lut transacta tͥsticia noctis. Tristes autẽ s̃
tenebre ueniente uespera. Ideo ueniente
quasi mundi uesꝑa. obtulit sacͥficium ues¬

Expanded text:
Christiani. Omnes qui persequebantur, modo timent. Christiani. Omnes qui persequebantur, modo timent. Superavit enim ille qui circumcinctus est in potentatu; sic ad illum venit omnis caro, ut caeteri paucitate ipsa jam timeant. Et timebunt omnes qui inhabitant fines terrae, a signis tuis. Miracula enim fecerunt Apostoli; et inde omnes fines terrae timuerunt, et crediderunt. 13. Exitus mane et vespere delectabis: id est, delectabiles facis. Jam in ista vita quid nobis promittitur? Exitus delectabis mane et vespere. Sunt exitus mane; sunt exitus vespere. Mane significat prosperitatem saeculi; vespere significat tribulationem saeculi. Intendat Charitas Vestra in utroque enim tentatur anima humana; et prosperitate ne corrumpatur, et adversitate ne frangatur. Ideo autem mane prosperitatem significat, quia mane laetum est, transacta velut tristitia noctis. Tristes autem sunt tenebrae, veniente vespera: ideo veniente quasi mundi vespera, obtulit sacrificium ves