comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Diri uulneris nouitate or̾ tribuł.¬
ꝑculsi. & quodam modo cordibꝰ
sauciati. miscđiam tuam mundi
redemptor fidelibus uocibus
imploramus. ut cari nr̃ ĩ ani¬
blande leniterq suscipias : &
quas illa ex carnali cõmorati.¬
one contraxit maculas. tuds̃
inolita bonitate clementer
deleas. pie indulgeas. obliui-¬
oni inꝑpetuũ tradas: atq
hanc laudem tibi cũ cȩteris
redditurãm. & ad corpus quan-¬
doq reuersuram. scõrũ tuoꝵ
cȩtibus aggregari p̃cipias.

Expanded text:
Diri vulneris novitate perculsi, et quodammodo cordibus sauciati, misericordiam tuam, mundi Redemptor, flevilibus vocibus imploramus, ut cari nostri illius aniblande leniterque suscipias; et si quas illa ex hac carnali commoratione contraxit maculas, tu, Deus, inoleta bonitate clementer deleas, pie indulgeas, oblivione in perpetuum tradas, atque hanc redditura, ad corpus quandoque reversura, sanctorum tuorum coetibus aggregari praecipias.
Abbreviated transcription (Latin):
principes tenebrarũ. & agnosce
depositũ fidele quod tuum est
Suscipe dñe creaturam tuam.
non ex diis alienis creatam. sed
est alius preter te dñe. & non est
scđm opera tua. Lȩtifica clemen¬
tatum eius antiquarũ & ebri¬

Expanded text:
principes tenebrarum; agnosce depositum fidele quod tuum est. Suscipe, Domine, creaturam tuam, non ex diis alienis creatam, sed est Deus praeter te solum, et non est secundum opera tua. Laetifica, Domitatum ejus antiquarum, et ebri
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ : dimittam aduersũ me elo¬
quium meum. Loquar in amari¬
tudine animȩ meȩ. dicam dõ.
N oli me condemnare: indica mͥ
cur me ita iudices. Nunqͥd bo-¬
num tibi uidetur. si calumnieris
& opprimas me opus manuũ
tuarũ: & consilium improrum
adiuues: Nunqͥd oculi carnei
tibi sunt: aut sicut uidet homo.

Expanded text:
e: dimittam adversum me eloquium meum. Loquar in amaritudine animae meae, dicam Deo: Noli me condemnare. Indica mihi, cur me ita judices? Numquid bonum tibi videtur, si calumnieris me, et opprimas me opus manuum tuarum, et consilium impiorum adjuves? Numquid oculi carnei tibi sunt: aut
Abbreviated transcription (Latin):
enedicat te ds̃ pater. Adiuuet te
xp̃c filius dei. Corpus tuũ in suo
Sensũ tuũ custodiat. gram suam
tera sc̃a sua te defendat. Quiscos¬
suos semꝑ ad iuuat. ipse te ad iuuare¬

Expanded text:
enedicat te Deus coeli, adjuvet te Christus Filius Dei, corpus tuum in servsensum tuum custodiat, gratiam suam tera ssuos semper adiuvat, ipse te adiuve
Abbreviated transcription (Latin):
nguo labia ista consecrati olei
cutione. diuina clementia mi¬
serante. expurgetur hac uncti¬
one munitus. iacula diabolici
impetus iuriliter contẽpnere

Expanded text:
nguo labia ista consecrati olei peccasti divina clementia miserante expurgetur hac unctione munitus jacula diabolici impetus viriliter contempnere
Abbreviated transcription (Latin):
unitate eiꝰdẽ spc̃ scĩ ds̃ ꝑ omĩa scła scłoꝵ
Tunc simbolũ palam dicat᷑ hoc ẽ.¬
Credo in dm̃. totũ. Deinde dicat
sacerdos ad infirmũ. Credis frat᷑
quod dicit simbolũ: Deinde dicat
Postea unguat᷑ a sacerdote de oleo sẽo.

Expanded text:
sana vulnera, ac dimitte peccata, atque dolores cunctos cordis ac corporis ab eo expelle, et plenam ei interius exteriusque sanitatem misericorditer redde, ut ope na pietatis tuae reparetur officia.
Abbreviated transcription (French):
Thome. l acobi ꝑ hilippi B artho¬
lomei. Mathei. Symonis & Tha-¬
dei. Lini. Cleti. Clementis.
Sixti. C ornelii. Cypriani . l au¬
renti. G risogoni. Lohannis &
P auli. Cosme & d amiani.
N ec non & illorum quor hodie
sollempnitatis in consꝑectu głȩ¬

Expanded text:
Thomae, Jacobi, Philippi, Bartholomaei, Matthaei, Simonis et Thadaei, Lini, Cleti, Clementis, Sixti, Cornelii, Cypriani, Laurentii, Chrysogoni, Joannis et Pauli, Cosmae et Damiani, « necnon illorum, quorum solemnitas hodie in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
N she aglsima cir cumdatꝰ sumus tribulationib
qua mmaximi s. Ac sinonee locus euadendi.uendidimus
nos subpeccato: in nobis non sst uirtus soluendi. unde
dr̃ inprima oratione misrae sexagłrime: Dr̃ quicon¬
spicis quia exnulla nr̃a inrtute subsistimus: optamus
potius quam p̃ru mimus u̾ ufrus dñs nr̃ seintromittat

Expanded text:
In Sexagesima circumdati sumus tribulationibus quam maximis, ac si non esset locus evadendi. Vendidimus nos sub peccato, in nobis non est virtus solvendi. Unde dicitur prima oratione Sexagesimae: Deus, qui conspicis quia ex nulla nostra virtute subsistimus. Optamus potius quam praesumimus, ut verus Dominus noster se intromittat
Abbreviated transcription (Latin):
torium. post tq̃i ram commotam rłmen iñducitur:
in reptuagerima incre patirumus qua o tsi fceqimus
induct pumus aduintam colfadam: b ista sexima
sanar lacimur.sexagesima pericurnit in pra rsptua¬
gss imam ad quartam ffriam pascalis ebdo madis:
har quarita ꝑqua habet conisfartiam.cum. iui. arat
mundi. Inqua dauid et ralomon pe naufrunt: in. iin aetate
genr illa cels tipade. inclito rcdaudd. et ralomonis gloruo¬
sa timplisiam susrimi altitudine. totum nobilitttur
inorbsm.  .iiii. De QUIN QUA GE SIMA
uinqungfima inthitiio sradu conpirtit. antea dubrtaba¬
dmur. utrum ꝓpius dñs nobiscum ert aut non:
lam teneamus illum. et disimus: esto mihi ln dm̃ ꝓ
leta polito more. ortansnos.docet. quibus inun imfnrtis
muniri nos oportet. et disit: nunc ħ maneit. fidq spas. caru¬
tas. tua hcec: aequibup disit lalia epła: in omnibuss um̃

Expanded text:
torum. Post terram commotam semen inducitur. In septuagesima increpati sumus, quia otiosi stetimus, inducti sumus, ad veniam colendam: in ista Sexagesima semen jacimus. Sexagesima percurrit infra Septuagesimam ad quartam feriam Paschalis hebdomadis. Haec quarta feria habet convenientiam cum quarta aetate mundi, in qua David et Salomon regnaverunt. In quarta aetate gens illa coelestis fide inclyta, regno David et Salomonis gloriosa templi etiam sanctissimi altitudine, totum nobilitabatur in orbem: IQuinquagesima in tertio gradu consistit. Antea dubitamus utrum proprius Dominus nobiscum esset, an non. Jam tenemus illum, et dicimus: Esto mihi in Deum pleta, solito more nos hortans docet quibus munimentis muniri nos oporteat, et dicit: Nunc autem manent fides, spes, charitas, tria haec. De quibus dicit in alia Epistola: In omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ponfre ismorat libelli meorum de uotorum adnoquam.
necnon eqam e ltirare quod seripto s̃si ãbrosi et pu agurti¬
nididici deordine orationum inmissa et halns officus.
ecuqfunt. snim or̃dinem beati pauli cp̃łi ad qmot he um
nsupqi sriam que mihi uisa sunt rationi ⁊dem ordinis con¬
Srussie luxta capucitatem inganolim. sc̃s ambrosius psr
sub leccum ordinm snumqiat młmoratas orationes.
Opationes. obsecratones. postula tonis grittanum asto¬
nis. oratom subponit quando bona nobis portulamus.¬

Expanded text:
morati libelli meorum devotorum ad notitiam: necnon etiam et iterare quod ex scripto S. Ambrosii et S. Augustini didici de ordine orationum in Missa et in aliis officiis, secuti sunt enim ordinem beati Pauli apostoli ad Timotheum. Insuper etiam quae mihi visa sunt rationi ejusdem ordinis congruere juxta casubjectum ordinem enumerat memoratas orationes: orationes, obsecrationes, postulationes, gratiarum actiones. Orationi subponit, quando bona nobis postulamus
Abbreviated transcription (Latin):
Orationis. obsecratones. portulationis. grutarumastio¬
nas. oratom subƿonit nuando bona nobis portu lamus.
Obsecrationi. quando absolutionam amalis. postu latoni.
pugnam sontra omnia adutrisa.et pre scribit ssire. nop
debhie hoc facqie quando inunum conufnimus.
I q̃ agus t̾nus ita pracations. orationes intsi pellationes

Expanded text:
orationes, obsecrationes, postulationes, gratiarum actiones. Orationi subponit, quando bona nobis postulamus, obsecrationi, quando absolutionem a malis, postulationi pugnam contra omnia adversa. Et praescribit, scire nos debere hoc facere, quando in unum convenimus. Sanctus Augustinus ita: precationes, orationes, interpellationes
Abbreviated transcription (Latin):
fertor in quibus duus sollannitatis cele bramus. picut
in naquitate dñi ad mis ram fedam dsnocte inqua conti¬
netur dupplexoffisium in sacramentario. idt unum de
eadem natiuitate dñi et altqiam dessã anastaria. et indoniu¬
cis diebus in quibus frequentqr recolimus fa quitata pli¬
rimorum scõrum. ꝑ ss ponsum: mihi una tantum scispit¬
tato quia uidiaput pleposque diuisire eundem ordinẽ

Expanded text:
in quibus duas solemnitates celebramus, sicuti est in Nativitate Domini ad missam secundam de nocte, in qua continetur duplex officium in Sacramentario, id est, unum de eadem Nativitate Domini, et alterum de sancta Anastasia; et in Dominicis diebus in quibus frequenter recolimus solemnitates plurimorum sanctorum. Responsum est mihi, Unam tantum. Hoc sciscitato, quia vidi apud plerosque
Abbreviated transcription (Latin):
nrupqratiam que mihiuisa sunt rationi ꝯda ordinis con¬
pusie luxta capucitad inganolimq. p c̃s ambposius pet
sub lectum ordinemn inumqiat infioratas orationis.
Orationis obsecratones postula tones gritarumasti¬
nes. oraqom subronit. quando bona nobis postu la mus
Obsecrationi. quando absoluto nan timalis. postulatoni.
pugnam contra omnia aduhrisa. et pre ysrabet slire. nof
debqre hoc facre quando inunum conuinimus.

Expanded text:
Insuper etiam quae mihi visa sunt rationi ejusdem ordinis conInsuper etiam quae mihi visa sunt rationi ejusdem ordinis congruere juxta capacitatem ingenioli mei. Sanctus Ambrosius per subjectum ordinem numorationes, obsecrationes, postulationes, gratiarum actiones. Orationi subponit, quando bona nobis postulamus, obsecrationi, quando absolutionem a malis, postulationi pugnam contra omnia adversa. Et praescribit, scire nos debere hoc facere, quando in unum convenimus.
Abbreviated transcription (Latin):
quãc squpsi libellum qui amea ƿaruitate uocꝗ¬
turde ecle riaftico officio usni romam intqi
nes sollictq ẽent celebrare ante epistolam misse pdiq
fertos in quibus duus sollanitates cele bramus. pcut
in naquitate dñi ad mis ram redam dsnocte inqua cont¬
netur dupplexoffisium in racramentario. idt unum de
eadan natiuitate dĩ et altqiam desca anastaria. et Indonu¬
cis diebus in quibus frequentqi recolimus fes quitatis pli¬
rimorum s cõrum. ꝑes ponsum: mihi una tantum scispia¬
tato quia iudiaput pleposque diuisire eundam ordinẽ
aghrie. id÷ aliquos trss orationes aliquos duas iuta ap¬
fectum umusculus que animi. nonine piguit scribisie
unte que fitum meum sup haspe a pomanis et infponte
ponre msmorati libelli meorum deuotorum ad noquiani:
necnon eqam e lt iare quod seripto p̃ai abrosu et p̃i agurt¬
ni didici deordine orationum inmissa et halus officus.
Secutisunt. snim ordinem betti pauli cipli udtmot hȩ um

Expanded text:
quam scripsi libellum qui a parvitate mea vocatur de ecclesiastico Officio, veni Romam, interones soliti essent celebrare ante epistolam missae per dies festos, in quibus duas solemnitates celebramus, sicuti est in Nativitate Domini ad missam secundam de nocte, in qua continetur duplex officium in Sacramentario, id est, unum de eadem Nativitate Domini, et alterum de sancta Anastasia; et in Dominicis diebus in quibus frequenter recolimus solemnitates plurimorum sanctorum. Responsum est mihi, Unam tantum. Hoc sciscitato, quia vidi apud plerosque diverso modo eumdem ordinem agere, id est aliquos tres orationes, aliquos duas, juxta affectum uniuscujusque animi, non me piguit scribere inquisitum meum super hac re a Romanis, et in fronte ponere memorati libelli meorum devotorum ad notitiam: necnon etiam et iterare quod ex scripto S. Ambrosii et S. Augustini didici de ordine orationum in Missa et in aliis officiis, secuti sunt enim ordinem beati Pauli apostoli ad Timotheum.
Abbreviated transcription (Latin):
portat lector siue cantor in singulari opicio quan¬
do prudinthi et ftrannue agit contria oblectamen.
mundi ettalappe prebet pnatruium necerp¬
iatibus tamporalibur ut apluribus possit imitari
que ipre fect siue ppalmos quos ipre lurqui
oncinarts eorum uice cantor sine aliqua necq¬
e lgendi tenet tabulas inmanibus ut figurent
illud pralmrtae. laudent nomł hur intympa

Expanded text:
portat lector seu cantor in singulari officio, quando prudenter et strenue agit contra oblectamenta mundi, et talem se praebet fratribus in necessitatibus temporalibus, ut a pluribus possit imitari.quae ipse fecit, sive psalmos quos ipse instituit, concinentes. Eorum vice cantor sive aliqua necessitate legendi tenet tabulas in manibus, ut figuret illud Psalmistae: Laudent nomen ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
inte nechssitate debet utique cssare parits q̃d
ut diximus uidileonsm apłicum diluculo intrane a
missam nescio utrum causa nechritatis intr c
hoc aterit añ sola potestate.

Expanded text:
nte necessitate, debet utique cessare pariter qu vidi Leonem apostolicum diluculo intrare ad Missam, nescio utrum causa necessitatis intercedente hoc ageret, an sola potestate.
Abbreviated transcription (Latin):
torium ep̃m sonstantinopolitane urbis non enim
prius hõ communis ex sca cenitus uirgine stric
post ea ussibum suꝑ uenit lñ eo sed ex ipra uulua
unitu natiuitatem carnalem creditur et dr̃ pro¬
quȩ cȩlebramus in natiuitate dm̃ R in
uitatorium sepe dictum ꝙ in stitutor offi¬
Cĩ in quantum potuit actionẽ õm nẽ illam illiur
temporis quando illa agebantur que re colimu
bonam̃ inuitatio qua in utantur t excitantus

Expanded text:
torium episcopum Constantinopolitanae urbis: Non enim prius homo communis ex sancta est genitus virgine, et sic postea Verbum supervenit in eo: sed ex ipsa vulva unitus, nativitatem carnalem creditur et dquae celebramus in nativitate Domini, id est, invitatorium. Saepe dictum est quod institutor officii, in quantum potuit, actionem omnem illius temporis, quando illa agebantur quae recolimus, bonam invitationem, qua invitantur et excitantur
Abbreviated transcription (Latin):
sta st̃. his abundantiorẽ honorẽ circũdamꝰ. Feminalib ñ utunt᷑ noui sacer¬
dotii pontifices. qͥb ẽ iniuncta seruandȩ castitatis cotidiana necessitas.
sic̃ ẽ cotidie offerendi ꝯcessa potestas. cũ pontifices umbrȩ seruientes exple¬
ta uice sua feminalia sua soluerent. tp̃re uicis suȩ tantũ ea induerent.
Reliqua duo poderis ⁊ zona uet̾ib ⁊ nouis sac̃dotib st̃ indum̃ta ꝯmunia.

Expanded text:
esta sunt, his abundantiorem honorem circumdamus . » Feminalibus non utuntur novi saceresta sunt, his abundantiorem honorem circumdamus . » Feminalibus non utuntur novi sacerdotii pontifices, quibus est injuncta servandae castitatis quotidiana necessitas, sicut est quotidie offerendi concessa potestas: cum pontifices umbrae servientes, expleta vice sua, feminalia sua solverent, tempore vicis suae tamen ea induerent. Reliqua duo, poderis et zona, veteribus et novis sacerdotibus fiunt indumenta communia,
Abbreviated transcription (Latin):
talaris appellat᷑. qr a collo usq ad talos extendit᷑. ⁊ ita ẽ arta. ⁊ m̃bris cor¬
poris ꝯtẽꝑata. ut sua forma testificet᷑ sac̃dotẽ nicħ hr̃e dissolutũ. nicħ
remissũ. s ad om̃e opꝰ bonũ eẽ expeditũ. Hȩc eadẽ uestis circa renes ⁊ona
fortiꝰ asstringit᷑. ut castitas sac̾dotis nullo incentiuoꝵ estu dissoluatur.
ostat humana. ⁊ quoꝵ distẽꝑantia fluxus carnis generat. nͥ medicinali
coherceat᷑ ꝯtinentia: Taliũ enĩ ꝯiectiones nat᷑arũ. ꝑbyssũ: qr a t̾ra orit᷑.
terrã. ꝑ purpurã: qr sanguine coclearũ marinarũ tinguit᷑. aqũa. ꝑ
xime suꝑfluos humores. pͣui humores illicitos motꝰ generant. qͥ nͥ freno
parsimoniȩ repͥmant᷑. castitatis dignitas. in eis facili impulsu ꝑiditat᷑.
Ubi autẽ maior ẽ pugna. maior ẽ adhibenda ẽ custodia. Inde ẽ qd̾ int̾
indum̃ta pontificalia adhuc circa renes applicant᷑ linea feminalia:

Expanded text:
talaris, appellatur, quia a collo usque ad talos extenditur: et ita est arcta, et membris corporis contemperata, ut sua forma testificetur sacerdotem nihil habere dissolutum, nihil remissum, sed ad omne opus bonum esse expeditum. Haec eadem vestis circa renes zona fortius astringitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur. constat humana, quorum distemperantia fluxus carnis generat, nisi medicinali cohibeatur continentia. Talium enim conjectores naturam, per byssum, quia de terra oritur, terram; per purpuram, quia sanguine cochlearum marinarum tingitur, aquam; per xime superfluos humores, pravi humores illicitos motus generunt, qui nisi freno parcimoniae reprimantur, castitatis dignitas in eis facili impulsu periclitatur. Ubi autem major est pugna, major est adhibenda custodia. Inde est quod inter indumenta pontificalia adhuc circa renes applicantur linea feminalia,
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sis. Et id̾o illa nomina in lapidib scribunt᷑. qr qd̾ in lapide sculpit᷑. uix
nil refert: cũ xp̃iana relligio ueritati seruiens ꝯpendiosis figuris idem ĩtel¬
ligi faciat. qd̾ uetꝰ obseruantia sũptuosis. Postꝗͣ pontificis uerenda uelata
fortit᷑ ꝑseuerant᷑q: staret ꝯfirmatꝰ ẽ. imponit᷑ ronale pectori pontificis.
manifestatio. ⁊ ueritas. Manifestatio id̾o. qr ñ sufficit pontifici hr̃e sapien¬

Expanded text:
ant. Et ideo illa nomina in lapidibus scribuntur, quia quod in lapide sculpitur vix nihil refert, cum Christiana religio veritati serviens, compendiosis figuris idem intelligi faciat, quod vetus observantia sumptuosis. Postquam pontificis verenda velata fortiter et perseveranter staret, confirmatus est, imponitur rationale pectori pontificis, manifestatio et veritas. Manifestatio ideo, quia non sufficit pontifici habere sapien
Abbreviated transcription (Latin):
partib suis denominatiᷤ. qͥnqͣgenariũ facit. Iuo nũo in lege supͣdictꝰ
adeptꝰ fuerit. nullã timebit ult̾iꝰ seruitutẽ. Huic bonoꝵ oꝑum sig̃ca¬
tioni ꝯcinit. qd̾ in humerali duob p̾ciosis lapidib insculpta erant
noĩa .xii. patriarcharũ. sex in uno. ⁊ sex in alt̾o. quoꝵ alt̾ suꝑpositꝰ erat
dextro humero. alt̾ sinistro. Nicħ hoꝵ uacat a misterio. Senariꝰ enĩ ꝓpt̃¬
sui ꝑfectionẽ oꝑa iusticiȩ sig̾cat. Noĩa patriarcharũ memoriã scõꝵ qũa semp

Expanded text:
partibus suis denominatis quinquagenarium facit. Quo numero in lege supradictupartibus suis denominatis quinquagenarium facit. Quo numero in lege supradictuadeptus fuerit, nullam timebit ulterius servitutem. Huic bonorum operum significationi concinit, quod in humerali duobus pretiosis lapidibus 267 insculpta erant nomina duodecim patriarcharum, sex in uno, et sex in altero: quorum alter superpositus erat dextro humero, alter sinistro. Nihil horum vacat a mysterio. Senarius enim propsui perfectionem, opera justitiae significat; nomina patriarcharum, memoriam sanctorum quam semp
Abbreviated transcription (Latin):
uestis sac̃dotalis simul ⁊ pontificalis ap̃ nos ẽ. ap̃ hebreos uͦ tantũ pontifi¬
calis. ⁊ ap̃ eos eisdẽ ẽ uariata colorib. qͥb ⁊ zona pontificalis. de qͣ dr̾ in
rã humeralis. Humeri qͥppe fortes st̃ ad agenda oꝑa.:⁊ portanda oĩa qͥ ex
circũductione humeralis suis ligaturis ostringunt᷑: qr pontit̾icẽ ⁊
ĩnocentia. ⁊ oꝑib iusticiȩ oportet ẽẽ ostrictũ. ut in eo nicħ inueniatur
dissolutũ. nicħ remissũ. Qd̾ uͦ sig̾cant uarii colores in zona. idem si¬
gnificant in suꝑhumerali. qr qͥc qͥd de t̾renis oꝑam᷑. siue in largitione
siue in restrictione tp̃raliũ. totũ sumimꝰ ex ꝯtẽꝑantia .iiiiͬ. elem̾̃toꝵ.
Unde ẽ qd̾ qͣt̾nariꝰ decies ductꝰ surgit in qͣdragenariũ. qr .iiiͦiͬ. elem̃toꝵ
abundantia legitime dispensata qd̾ sig̃cat denariꝰ ad uerũ ꝑducit iube¬
leũ. qd̾ ꝑ exhibitionẽ acqͥrit᷑ bonoꝵ oꝑum. Quadragenariꝰ enĩ numerꝰ

Expanded text:
vestis sacerdotalis simul et pontificalis apud nos est; apud Hebraeos vero tantum pontificalis, et apud eos eisdem est variata coloribus, quibus et zona pontificalis, et de qua dicram humeralis. » Humeri quippe fortes sunt ad agenda opera, et portanda onera, quae ex circumductione humeralis, suis ligaturis constringuntur, quia pontificem et innocentia et operibus justitiae oportet esse constrictum, ut in eo nihil inveniatur dissolutum, nihil remissum. Quod vero significant varii colores in zona idem significant in superhumerali: quia quidquid de terrenis operamur, sive in largitione, sive in restrictione temporalium, totum sumimus ex contemperantia quatuor elementorum. Unde est, quod quaternarius decies ductus surabundantia legitime dispensata, quod significat denarius, ad verum perducit jubilaeum, qui exhibitione acquiritur bonorum operum. Quadragenarius enim numerus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs scrupulꝰ remaneat. s om̃iũ testimonio om̃detur. scđm apłm. Opor
tet ep̃m bonũ hr̃e testimoniũ. ab his qͥ foris st̃. Ita plebis testimonio
adꝓbatos pͥmo lauat. pꝰea induit. Aloyses qͥppe in hoc facto typũ legis
gerit. qͥ ordinandos sac̃dotes priꝰ lauat. anteꝙͣ. induat. Nisi enĩ qͥs priꝰ
fuerit legis obseruatione ꝓbatꝰ: ñ ẽ ad sac̾dotiũ ꝓmouendꝰ. Ita uͦ ꝓbatꝰ
induit᷑ tunica. q̃ ap̃ eos bissina. ap̃ nos linea ẽ. Bissꝰ enĩ genꝰ ẽ lini can
didissimi. ⁊ ad sumũ candorẽ multa uexatione ꝓductũ. Sig̾̃cat aũ ꝑfectã
carnis mundiciã. scđ̾m illud qd̾ in apocalypsi legit᷑. Bissinũ st̃ iustifica¬
tiones scõꝵ. Hanc mundiciã caro sac̾dotis ex se ñ ht̃. sic̃ nec linũ ex seẽ
candidũ. s sic̃ dictũ ẽ multis castigationib ⁊ ablutionib redait᷑ can

Expanded text:
quis scrupulus remaneat, sed omnium testimoquis scrupulus remaneat, sed omnium testimopum bonum habere testimonium ab his qui foris sunt . » Ita plebis testimonio approbatos primo lavat, postea induit. Moyses quippe in hoc facto typum legis gerit, qui ordinandos sacerdotes prius lavat, antequam induat. Nisi enim quis prius fuerit per legis observationem probatus, non est ad sacerdotium promovendus. Ita vero probatus, induituatione et ablutione perductum. Significat autem perfectam carnis munditiam, secundum illud quod in Apocalypsi legitur: « Byssus sunt justificationes sanctorum . » Hanc munditiam caro sacerdotis ex se non habet, sicut nec linum ex se est candidum: sed, sicut dictum est, multis castigationibus et ablutionibus red
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ꝓfitent᷑ extĩora ornam̃ta m̃broꝵ. S iã ad id qđ ꝓposuimꝰ ueniamꝰ.
⁊ primũ q̃lit̾ moyses ⁊ aaron ⁊ filios eiꝰ dño iubente ornauerit. ⁊ pꝰea
induerit uideamꝰ. Sic enĩ legit᷑ in leuitico. Et fecit moyses sic̃ p̃cepit
eidñs. ⁊ ꝯuocauit sẏnagogã ad ianuã tab̾na culi testimonii. ⁊ appli¬
cuit moyses aaron frẽm suũ. ⁊ filios eiꝰ.⁊ lauit eos aqua ⁊ uestiuit eñ tuni¬
ca. ⁊ p̃cinxit eũ ⁊ ona. & uestiuit eũ tunicã int̾i̾orẽ. ⁊ imposuit ei suphu
logion manifestationẽ ⁊ ueritatẽ. ⁊ imposuit mitrã suꝑ caput eiꝰ .⁊ posuit sup
ẽ ordo u̾boꝵ. Licet enĩ de ostituendo pontifice p̾cepisset dñs ⁊ elegisset.
tam̃ ouocat᷑ synagoga: Iccirco enĩ requirit᷑ p̃sentia ppłi in eligendo sa¬
cerdote. ut sciantꝰ om̃s qr qͥ doctior ẽ ex om̃i ppło. qͥ oĩ uirtute p̾stantior.
hic eligi debet ad sac̃doniũ. ⁊ hoc ꝯsensu eccłiȩ. ne qͣ pꝰea retractatio. ne

Expanded text:
nta membrorum. Sed jam ad id, quod proposuimus, veniamus: et primum qualiter Moyses, 266 Aaron et filios ejus, Domino jubente, ornaverit, et postea induerit, videamus. Sic enim legitur in Levitico: « Et fecit Moyses, sicut praecepit ei Dominus: et convocavit synagogam ad januam tabernaculi testimonii, et applicuit Moyses Aaron fratrem suum et filios ejus, et lavit eos aqua, et vestivit eum tunica, et praecinxit eum zona, et vestivit eum tunica interiore, et imposuit ei superhlogion, et super logion manifestationem et veritatem, et imposuit super caput ejus est ordo verborum. Licet enim de constituendo pontifice praecepisset Dominus, et elegisset, tamen vocatur synagoga. Idcirco enim requiritur praesentia populi in eligendo sacerdote, ut sciant omnes quia qui doctior est ex omni populo, qui omni virtute praestantior, hic eligi debet ad sacerdotium, et hoc cum consensu Ecclesiae, ne qua postea retractatio, ne
Abbreviated transcription (Latin):
subsequent̾ approbat. cũ p̾cipuas uirtutes scientiã scił linguarũ. distribu¬
tionẽ rerũ ꝓpriarũ. ipsũ &̃ martyriũ sine ea nicħ ualere ꝯfirmat. ⁊ id̾o pru¬
frequent᷑ det̾gendã diligens adhibeat᷑ uigilantia. q̃ ab oculis cordis
emergens. talis sepe mundet᷑ pituita. Uñ in sinistra manu ponitur q̃dam
mappula. q̃ sepe fluentẽ oculoꝵ piturtã t̾gat. ⁊ oculoꝵ lippitudinẽ remoue¬
at. Hȩc qͥrpe ornam̃ta ut dictũ ẽ. ñ st̃ ipsȩ uirtutes. s uirtutũ insignia
qͥb tanꝗͣ scͥpturis amonent᷑ utentes. qͥd debeant appetere. qͥd debeant
uitare. ⁊ ad que finẽ sua facta dirigere. Adiciendũ ẽ sup̃dictis. qr leuitȩ suo
mͦ utunt᷑ sup̃memoratis indum̃tis idem sig̾cantib. qd̾ sig̾cant in prb̃ris.
Utunt᷑ leuitȩ ⁊ dalmatica. q̃ ꝓpt̾ sui latitudinẽ curã ꝓximoꝵ sig̃cat. quł si¬
gnificabat in pb̃ris casula. qri utroꝵq istoꝵ ministroꝵ adimplenda dile¬

Expanded text:
subsequenter approbatur, cum praecipuas virtutes scientiam scilicet linguarum, distributionem rerum propriarum, ipsum quoque martyrium sine ea nihil esse vafrequenter detergendam, diligens adhibeatur vigilantia, qua ab oculis cordis emergens talis saepe mundetur pituita. Unde in sinistra manu ponitur quaedam mappula, quae saepe fluentem oculorum pituitam tergat, et oculorum lippitudinem removeat. Haec quippe ornamenta, ut dictum est, non sunt ipsae virtutes, sed virtutum insignia, quibus tanquam scripturis admonentur utentes, quid debeant appetere, quid vitare, et ad quem finem sua facta dirigere. Adjiciendum est supradictis, quia levitae et suo modo utuntur supramemoratis indumentis, idem significantibus, quod significant in presbyteris. Utuntur levitae dalmatica, quae propter sui latitudinem curam proximorum significat, quod significabat in presbyteris casula, quia utrorumque istorum ministrorum, ad implendam dile
Abbreviated transcription (Latin):
alieno quẽ offerebant añ dñm ꝯsũpti st̃: ita isti ñ diuina ordinatione
s sua p̃sũptione sac̃dotiũ sibi usurpantes. cũ his qͥ ad regales nuptias
sine ueste nuptiali intͣuert̃. ȩt̾nis ignib cruciandi: Uñ dr̾ in leuitico.¬
s dix dñs ad moysen. Loquere ad aaron frẽm tuũ ut ñ intret om̃i hora in
sca int̾iora. ut ñ moriat᷑. Nñ ostendit᷑. qd̾ si mordinate intraret in scã.
ftmerito. tanꝙͣ qͥ ñ fecerit ea qͥ oportet fieri: ante ꝙͣ accedat᷑ ad altare dĩ.
l om̃s erĩ nos ꝑtinet. nos om̃s instruit lex d̃i. ut sciamꝰ qͦmͦ debeamꝰ accedẽ
ad altare dĩ ⁊ offerre. scił ut deponamꝰ uestim̃ta sordida i carnis ĩmun¬
diciã. prauitatẽ moꝵ. inquinam̃ta libidinũ. Uñ & in eodẽ leuitico. cũ¬

Expanded text:
alieno, quem offerebant ante Dominum, consumpti sunt : ita isti non divina ordinatione, alieno, quem offerebant ante Dominum, consumpti sunt : ita isti non divina ordinatione, sed sua praesumptione sacerdotium sibi usurpantes, cum his, qui ad regales nuptias sine veste nuptiali intraverunt, aeternis ignibus sunt cruciandi . Unde dicitur in Leviticoad Aaron fratrem tuum, ne intret omni hora in sancta interiora, ut non moriatur » Unde ostenditur, quod si inordinate intraret Sancta saet merito, tanquam qui non fecerit ea quae oportet fieri, antequam accedatur ad altare Dei. Ad omnes enim nos pertinet, nos omnes instruit lex Dei ut sciamus quomodo debeamus accedere ad altare Dei, et offerre, scilicet ut deponamus vestimenta sordida, id est, carnis immunditiam, pravitatem morum, inquinamenta libidinum. Un
Abbreviated transcription (Latin):
peccata detinuerint. sint detenta. ⁊ quoꝵ pecca dimiserint. sĩt dimissa
sis ita de ornatu sac̾dotali ⁊ pontificali breuit᷑ p̃libatis. amonendi estis. ut
ir sacram̃toꝵ ꝓfunda audistis. sic ea studeatis ⁊ corde intelligere: ⁊ oꝑe adim¬
nũ fecerit legis obseruatio.⁊ si gr̾a baptismi ⁊ unctio crismatis illibata
emanserit. si indutꝰ duplicib indum̃tis litt̾ȩ scił ⁊ sp̃s fuerit.⁊ sim his for
at᷑ accingat᷑ ut sit castꝰ m̃te ac corꝑe. si &̃ suꝑhumerali oꝑum iustificet᷑.
sstola fortitudinis a dextris ⁊ a simstris muniat᷑. si plenitudine scientiȩ
qd planeta sig̃cat cumulet᷑. potest inꝙͣ ita ornatꝰ int̾ đi tẽplũ qd ipse ẽ.
uerũ cłi hr̃e sac̃dotiũ. QUi autẽ sacris uestib induti. nec honestis morib
arnati. ad altare cdi accedere p̾sũpserint. sic̃ filii aaron nadab ⁊ abiu igne

Expanded text:
peccata detinuerint, sint detenta; et quorum peccata dimiserint, sint dimissa . peccata detinuerint, sint detenta; et quorum peccata dimiserint, sint dimissa . His ita de ornatu sacerdotali et pontificali breviter praelibatis, admonendi estis, ut sicut sacramenta profunda audistis, sic ea studeatis et corde intelligere et opere imdum fecerit legis observatio, et si gratia baptismi et unctio chrismatis illibata permanserit, et si indutus duplicibus indumentis, litterae scilicet et spirtiter accingatur, ut sit castus mente et corpore; si etiam superhumerali operum justificetur, si stola fortitudinis a dextris et a sinistris muniatur, si plenitudine scientiae, quam planeta significat, cumuletur, potest, inquam, ita ornatus, intra Dei templum, quod ipse est, verum habere sacerdotium. Qui autem nec sacris vestibus induti, nec honestis moribus ornati, ad altare Dei accedere praesumpserint, sicut filii Aaron, Nadab et Abihu, igne
Abbreviated transcription (Latin):
dñs discipłis ita dicebat. Uob̾ datũ ẽ nosse mysteriũ regni di. cęt̾is aut̃
ĩ ꝑabolis. ut uidentes ñ uideant. ⁊ audientes ñ intelligant. Hanc sandalioꝵ
sig̾cationẽ ꝓpħa intelligebat qñ dicebat. Quã speciosi pedes anñtiantiꝰ
pacẽ. eugłizantiũ bona. Anteꝗͣ. induant᷑ sandaliis uestiunt᷑ caligis bis¬
sinis. ł lineis. usq ad genua ꝓtensis. ⁊ ibi bñ ostrictis: ꝑ qd̾ sig̾catur
qr debent rectos gressꝰ face̾ pedib suis. genua debilia .i. in negligentis
resoluta roborare. ⁊ sic ad p̃dicandũ eugłm festinare. Ungunt᷑ p̃t̾ea
Ep̃o uͦ specialit̾ cap̃ unguit᷑. ut intelligat se eẽ illiꝰ uicariũ. de qͥ dr̃ in
psalmo. Unxit te ds d̾s tuus. oleo lȩticiȩ p̃ꝯsortib tuis. Accipiunt
hac unctione claues regni cęloꝵ.ut q̃cũq ligauerint suꝑ t̾rã. sint li¬
gata ⁊ in cęlo. ⁊ q̃cũq soluerint suꝑ terrã sint soluta ⁊ in cęlo. ⁊ quoꝵ

Expanded text:
tum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant » Hanc sandaliorum significationem propheta intelligebat, quando dicebat: « Quam speciosi pedes annuntiantium pacem, evangelizantium bona! » Antequam induantur sandaliis, vestiuntur caligis byssinis vel lineis, usque ad genua protensis, et ibi bene constrictis, per quas significatur, quia debent rectos gressus facere pedibus suis, et genua debilia, id est negligentiis resoluta, roborare, et sic ad praedicandum Evangelium festinare. Unguntur praeteEpiscopo vero specialiter caput ungitur, ut intelligat se esse illius vicarium, de quo dicitur in psalmo: « Unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . » Accipiunt hac unctione claves regni coelorum ut quaecunque ligaverint super terram, sint ligata et in coelis, et quaecunque solverint super terram, sint soluta et in coelo , et quorum
Abbreviated transcription (Latin):
aprrgat fidei unttas. ligat in dissolubilis caritas. nemadignet᷑ maior oe platio¬
itminoris mes querat minor de correctione maioris. cũ dicat aoss hnuice¬

Expanded text:
congregavit fidei unitas, ligat indissolubilis charitas, ne indignetur major de praelatiocongregavit fidei unitas, ligat indissolubilis charitas, ne indignetur major de praelatione minoris; ne conqueratur minor de correptione correc
Abbreviated transcription (Latin):
ta ueniamꝰ.⁊ ea latiꝰ exponentes. ꝓut dñs donauerit cũ suꝑiorib oferamꝰ.
rimo enĩ lapides qͥ ad hanc fabricã ȩdificandã oportati st̃. aut de mon¬
tib st̃ p̃cisi. aut de locis subt̾raneis eruti. aut de agris collecti. Adhibita
ẽ deinde cem̃tarioꝵ manꝰ. quȩ tundente frequent̃ ferro suꝑiecta regula
scrupulositatẽ ⁊ informitatẽ lapidũ ꝯplanaret.⁊ ad debitã quadraturã
qͣ maiores minorib in pariete coaptari possent artis suȩ discipliua ꝑdu
ceret. Uidemꝰ hȩc in scõ di tẽplo sp̃ualit̾ impleta. cũ uos de om̃i genere
hominũ sullimiũ. humiliũ. mediocrũ. ad audiendũ u̾bũ uitȩ ꝯuenistiꝰ.¬
⁊ cȩlestis disciplinȩ dolabro tortitudinẽ uet̾is uitȩ deponere uoluistis.
c in di ȩdificio tanꝙ̃ ppoliti lapides ordinari possetis. ubi iã ñ asꝑnaret᷑ nobilis
minor maiore p̃meret᷑. & s in tẽplo ñ manufacto fieruidemꝰ. cũ eos qͦs

Expanded text:
ta veniamus, et ea latius exponentes, prout Dominus donaverit, cum superioribus conferamus. Primo enim lapides, qui ad hanc fabricam aedificandam comportati sunt, aut de montibus sunt praecisi, aut de locis subterraneis eruti, aut de agris collecti. Adhibita est dehinc caementariorum manus, quae tundente frequenter ferro, superjecta regula, scrupulositatem et informitatem lapidum complanaret, et ad debitam quadraturam, qua majores minoribus in paritate comum vestis candida, caput et membra cooperiens, quae candore suo figuram praeferebat, acceptae novitatis, et spem futurae immortalitatis, ad quam de spe ad speciem venieet coelestis disciplinae dolabro fortitudinem veteris vitae deponere voluistis, ut in Dei aedificio tanquam perpoliti lapides ordinari possetis, ubi jam non aspernaretur nobilis minor majore premeretur, et hoc in templo non manufacto fieri videmus, cum eos quos
Abbreviated transcription (Latin):
antq ogitatione. locutione. ł actione omntit᷑. totũ salutari fonte d surũ:
q m ea indanda sit lucens ⁊ ardens apłica doctrina Sic cũ teplũ ae alou¬
mone ꝯstructũ año iubente fuisset dedicatũ .xii. duces eadẽ munera oetu¬
lect .s ea singłi singulis dieb optulert̃. hoc sig̾cante spũ scõ qd̾ in eccłie
eaificatione doctrina apłica unanimis ⁊ ꝯcors ẽẽt p̾dicanda eitani que s
gin sui pdicatore sortitura: Ad singłos uͦ circuitꝰ accedit pomifer adho¬
sui uasilice cłero ⁊ ppoło subsequente. ⁊ ꝑcutit suꝑ liminare uirga pasto¬
ad pancationẽ mittens nicħ eos inuia ferre nͥ uirga tantũ ꝑmisit. Qua¬

Expanded text:
ogitatione, locutione et actione committitur, totum salutari fonte diluitur. significatur, quod commendanda sit lucens et ardens apostolica doctrina. Sic cum templum a Salomone constructum, Domino jubente fuisset dedicatum, duodecim duces eadem munera detulerunt, sed ea singuli singulis diebus obtulerunt: hoc significante Spiritu sancto, quod in Ecclesiae aedificatione doctrina apostolica, unanimis et concors esset praedicanda, et tamen quaeque gens suum praedicatorem 270 sortitura. Ad singulos vero circuitus accedit pontifex ad ostium basilicae, clero et populo subsequente, et percutit super liminare virga pastoad praedicationem mittens, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ita uos a peccatis abluti. ⁊ pͥma resurrectione regenerati. morti aĩȩ .i. pec¬
cato ñ subiciamini. Dem oleo scõ uncti fuistis in capite. ut caritas q̃ ꝑ sp̃m

Expanded text:
ita vos a peccatis abluti, et prima resurrectione regenerati, morti animae, id est pecita vos a peccatis abluti, et prima resurrectione regenerati, morti animae, id est peccato, non subjiciamini . Deinde oleo sancto uncti fuistis in capite, ut charitas, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ibit. Multa de sac̾dlotii dignitate. multa de indum̃toꝵ sac̾dotaliũ
mystica pulcritudine. uitantes ꝓlixitatẽ sermonis p̾teriuimꝰ ħ inten¬
dentes qr ad edificationẽ moꝵ ⁊ ad utilitatẽ audientiũ ista sufficiunt.
m̃ ad dedicationẽ p̾sentis basilicȩ hodie
deuote ꝯuenistis. oportet ut qd̾ in his scĩs manufactis fieri uidetis.
fuistis allati. ⁊ sac̃dotib ł exorcistis ad catheciz andũ oblati. Qui dũ uos
cathecrrarent. aũ xp̃i legib iniciarent. de massa antiq̃ p̃uaricatione
corrupta p̾cidebant.⁊ ipsa fid̾i ꝓfessio. ⁊ prauoꝵ moꝵ abreñtiatio q̃ a uobiᷤᷤ
exigebat᷑. int̾iorẽ parturiebat in uob̾ nouitatẽ. qͣ xp̃i imagine̾ de celo por¬
taretis renati ꝑgrãm. sic̃ antea portaueratis imaginẽ t̾rem parentis ex eo
geniti ꝑnat᷑am. His docum̃tis instructi accessisti ad aquã. ⁊ fonte salutis
modũ semel ipse in carne ẽ mortuus. ⁊ resurgens a mortuis ĩa ñ morit᷑.

Expanded text:
interibit. Multa de sacerdotii dignitate, multa de indumentorum sacerdotalium mystica pulchritudine, vitantes prolixitatem sermonis, praeterivimus: hoc intendentes, quia ad aedificationem morum, et ad utilim ad dedicationem praesentis basilicae hodie devote convenistis, oportet ut quod in his sanctis manufactis fieri videtis, fuistis allati, et sacerdotibus vel exorcistis ad catechizandum oblati. Qui dum vos catechizarent, dum Christi legibus initiarent, de massa antiqua praevaricatione corrupta praecidebant: et ipsa fidei professio, et pravorum morum abrenuntiatio, quae a vobis exigebatur, interiorem parturiebat in vobis novitatem, qua Christi imaginem de coelo portaretis, renati per gratiam, sicut antea portaveratis imaginem terreni parentis, ex eo geniti per naturam. His documentis instructi, accessistis ad aquam, et fonte salutis est mortuus et resurgens ex mortuis, jam non moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
eugłio. Cũ dñs de euinuchis uoluntariis ageret. addidit infine. qͥ potest
caꝑe capiat. Tanꝗͣ diceret᷑. feminalib ego uos ñ uestio. nec ĩpono alicui
necessitatẽ. Qui uult sac̾dos ẽẽ. ipse se uestiat. ipse se castitate muniat.
neq duplex tunica dat᷑ neq humerale. neq ro̾nale. neq lamina aurea.
s tantũ poderis. ⁊ mitra. ⁊ zona. qͣstringit᷑ tunica bissina. Fungunt᷑ tam̃¬
sac̃dotio. s ñ illa sullimitate in q̃ fungunt᷑. qͥ i oĩb octo indum̃tis oe¬
corant᷑. Noui qͦ testam̃ti sac̾dotes ñ oĩb illis utunt᷑ indum̃tis. qi nec
duab utunt᷑ tunicis. nec rõnali p̾t᷑ solos pontifices. nulli aũ lamina
aurea. qi sic̃ dicit beatꝰ ieronimꝰ in supͣmemorata epła. qd̾ oli in lami¬
na monstrabat᷑. nc̃ in signo ostendit᷑ crucis. Auro enĩ legis. sanguis
eugłii p̃ciosior ẽ. Utunt᷑ aũ tunica linea q̃ poderis dr̃. ł talaris. quȩ

Expanded text:
uchis voluntariis et non voluntariis ageret, addidit in fine: « Qui potest « capere, capiat . » Tanquam diceretur. Feminalibus ego vos non vestio, nec impono alicui necessitatem. Qui vult sacerdos esse ipse se vestiat, ipse se castitate muniat. sacerdotibus neque duplex tunica datur, neque humerale, neque rationale, neque lamina aurea, sed tantum poderis, et mitra, et zona, qua stringatlimitate, qua funguntur, qui omnibus octo indumentis decorantur. Novi quoque Testamenti sacerdotes non omnibus illis utuntur indumentis, quia nec duabus utuntur tunicis, nec rationali, praeter solos pontifices: nulli autem lamina aurea, quia, sicut dicit B. Hieronymus in supra memorata epistola, « quod olim in lamina monstrabatur, nunc in signo crucis ostenditur. Auro enim legis sanguis Evangelii pretiosior est. » Utuntur au
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis tuis intellexi. & de dño uĩu dicit᷑. Quȩ cępit uĩc facẽ & docere.
Deinde ñ priꝰ manifestatio ꝗͣ rõnale: qr nemo docere q̃ ñ didicit debet.
Huic ordim ꝯcordat ꝓpħa cũ dicit. Seminate uob̾ ad iusticiã. ⁊ metite
fructũ uitȩ. ⁊ illuminate uob̾ lum̃ scientiȩ. In ħ pectoris ornam̃to
.xii. lapides inserti erant .xii. patͥarcharũ noĩa in se sculpta habentes. qi
sc̃oꝵ patrũ exempla pontifex debet sẽꝑ hr̃e in memoria. ⁊ scd̾m ea modari
qͣ⁊ ipsi lapides ꝑ.iiiiͬ. ordines erant distributi. ⁊ t̾m. ⁊ t̾ni. in singulis rõna¬
in om̃i parte mundi p̾dicauit. Hic ornatꝰ soliꝰ erat pontificis. sic̃ ⁊ nẽ est
ap̃ eos qͥb eo uti ꝯcessũ ẽ. ꝓpt̾ distantiã maiori ⁊ minoꝵ sac̃dotũ. Ita

Expanded text:
mandatis tuis intellexi . » Et de Domino Jesu dicitur: « Quae coepit Jesus facere et docere . » Deinde non prius manifestatio, quam rationale: quia nemo docere debet quae non novit. Huic ordini concordat propheta cum dicit: « Seminate vobis ad justitiam, et metite fructum vitae, et illuminate vobis lumen scientiae . » In hoc pectoris ornamento duodecim lapides inserti erant, duodecim patriarcharum nomina insculpta habentes: quia sanctorum Patrum exempla pontifex semper debet habere in memoria, et secundum ea moderari quia et ipsi lapides per quatuor ordines sunt distributi, et terni in singulis angu quatuor Evangelia in omni parte mundi praedicavit. Hic ornatus solius erat pontificis, sicut et nunc est apud eos, quibus eo uti concessum est, propter distantiam majorum
Abbreviated transcription (Latin):
õ ppłs ad fidẽ uocatꝰ uisibilib sacram̃tis instruendꝰ ẽ. ut per
exhibitionẽ uisibiliũ. ꝑtingere possit ad intellectũ inuisibiliũ.
nosse oportet dnĩ sac̾dotes qͥ hȩc sacram̃ta ꝯtrectant. modũ
i ordinẽ sacram̃toꝵ. ⁊ ueritatẽ rerũ significatarũ. Alioqͥn. dispensatores
tũ capiunt ium̃ta. q̃ portant panes ad usus alioꝵ. licet diuina gr̾a ñ dese¬

Expanded text:
opulus ad fidem vocatus, visibilibus sacramentis instruendus est, ut per exhibitionem visibilium, pertingere possit ad intellectum invisibilium, nosse oportet, Domini, sacerdotes, qui haec sacramenta contrectant, modum et ordinem sacramentorum, et veritatem rerum significatarum: alioqui dispensatores ntum capiunt jumenta quae portant panes ad usus aliorum, licet divina gratia non dese
Abbreviated transcription (Latin):
aduentꝰ mediatione reformauit. Pontifex gͦ eccłiam ingrediens pax huic
domui clamat. qr scĩ doctores ħ intendt̃. ut ppłs qͥ a dõ discordauerat ꝑ pec¬
cata. ei rec̃ciliet᷑ ꝑ bonoꝵ oꝑum exercicia. Qd̾ uͦ intrante pontifice ȩccłiam

Expanded text:
adventus mediatione reformavit. Pontifex ergo ecclesiam ingrediens, pax huic adventus mediatione reformavit. Pontifex ergo ecclesiam ingrediens, pax huic domui, clamat, quia sancti doctores hoc intendunt, ut populus qui a Deo discordaverat per peccata, ei reconciliaretur per bonorum operum exercitia. Quod vero, intrante pontifice ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
inferno pͥncipet᷑. Cũ gͦ pontifex suꝑliminare fut᷑e eccłiȩ uirga pastorali ter
ꝑcutit. ostendit qr sibi cęli ⁊ t̾rȩ ⁊ inferni potestas cedit. Uñ ⁊ pꝰ tͥnã ꝑcussio¬
nẽ hostiũ aꝑit᷑. qr sac̾doti potestatẽ suã digne ꝯseruanti. pars adu̾sa resistere
ñ ualet. Nam ipsa ȩccłia anteꝗͣ pontifex eã ingrediat᷑. ppłi ignorantis ⁊ ꝑfidis
tenebris inclusi figurã tenet. Hui ppłi ignorantis tẏpũ gerit qͥ intꝰ ad ãmoni¬
tionẽ pontificis qͣsi ãmirans int̾rogat. Quis ẽ iste rex głȩ: Imꝑat autẽ pontifex
demonib seu uiciis dicendo. tollite portas pͥncipes ur̃as. ut tollant portas suas
qͣtinꝰ portȩ cęlestes .i. uirtures eleuent᷑. ꝑ qͥs introeat rex głȩ ẜ contͣrio portȩ
uͦ hostio intrat pontifex cũ clero ⁊ ppło dicens. ter pax huic domui. qr xp̃c
tis nr̃is erectũ destruxit. ⁊ pace̾ int̾ dm̃ ⁊ hoĩem. int̾ terrestria ⁊ cȩlestia sui

Expanded text:
inferno principetur. Cum ergo pontifex super liminare futurae ecclesiae virga pastorali ter percutit, ostendit quia sibi coeli et terrae et inferi potestas cedit. Unde et post trinam percussionem ostium aperitur, quia sacerdoti potestatem suam indigne conservanti, pars adversa resistere non potest. Nam ipsa ecclesia, antequam pontifex eam ingrediatur, populi ignorantis, et perfidiae tenebris inclusi figuram tenet. Hujus populi ignorantis typum gerit, qui intus admonitionem pontificis quasi admirans, interrogat: « Quis est iste rex gloriae? » Imperat autem pontifex daemonibus seu vitiis, dicendo: « Tollite portas, principes, vestras , » ut tollant portas suas, quatenus portae coelestes, id est virtutes elevantur, per quas introeat rex gloriae. E contrario portae  ostio, intrat pontifex, dicens cum clero et populo ter: « Pax huic domui. » Quia tis nostris erectum, destruxit, et pacem inter Deum et hominem, inter terrestria et coelestia sui
Abbreviated transcription (Latin):
souiis hõ. qͥ scđ̾m dm̃ creatꝰ ẽ in iusticia ⁊ scĩtate u̾itatis. In abren̾tiatio.¬
ne pͥoris possessoris suadente caritate iã uult in legitimi possessoris tnͣsi
ub responsione gͥ trinȩ int̾rogationis. tͥna m̾sione cathecumurꝰ a sor¬
aib uetꝰ tatis abluit᷑. ⁊ nouũ hoĩem indutꝰ tͥduane dm̃ sepulture. ꝯsepe¬
itur. Uñ ait apłs. Quicũq in xͦ ur̃u baptizati sumꝰ. in mortẽ ipss .b .s.

Expanded text:
novus homo, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . In abrenuntiatione prioris possessoris, suadente charitate, jam vult in legitimi possessoris transiSub responsione igitur trinae interrogationis, trina mersione catechumenus a sordibus vetustatis abluitur, et novum hominem indutus, triduanae Domini sepulturae consepelitur. Unde ait Apostolus: Quicunque in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ eos qͥ ordinant᷑ inuocant. Hi pꝰ inuocationẽ scĩ sp̃s. stolã suꝑ utrũq
humerũ accipiunt. q̃ in modũ sustentaculoꝵ dextrũ latꝰ munit &
sinistrũ. ut ꝑ hoc intelligant se parma iusticiȩ a dextris.⁊ a sinistris
c̃ munitos. ut eos nec adu̾sa frangant. nec ꝓsꝑa extollant. Accipiunt ⁊
xp̃c. qn̾ pꝰ cenã panẽ ⁊ uinũ in corpꝰ⁊ sanguinẽ suũ ꝯmutanit. ⁊ ut inme¬
moriã suȩ passionis idẽ facerent discipłis suis ordinauit. Hoc & manifestiꝰ

Expanded text:
 utrumque humerum accipiunt, quae in modum sustentaculorum dextrum latus munit et sinistrum, ut ex hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos, ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et post coenam panem et vinum in corpus et sanguinem suum commutavit, ut in memoriam suae passionis idem facerent discipulos moriens instituit. Hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
sermoniñ inseruimꝰ. De indum̃tis gͦ sac̾dotalib ł pontificalib diligeni
ꝯsiderandũ ẽ. qͥd in morib sac̾dotũ sig̾cet illa uarietas uestiũ. qͥd fulgor
auri. qͥd nitor gẽmarũ : cũ nicħ ibi debeat ẽẽ rõne carens. s forma scĩta¬
tis. ⁊ oĩum imago uirtutũ. Sic̃ enĩ bona domꝰ in ipso uestibulo agnoscit᷑.
sic xͥ sac̾dos cultu sacrarũ uestiũ ostendit exteriꝰ. qͣlis ap̃ se eẽ debeat interiꝰ.

Expanded text:
 pontificalibus diligenter considerandum est quid in moribus sacerdotum significet illa varietas vestium, quid fulgor auri, quid nitor gemmarum: cum nihil ibi debeat esse ratione carens, sed forma sanctitatis et omnium imago virtutum. Sicut enim bona domus in ipso vestibulo agnoscitur, sic Christi sacerdos cultu sacrarum vestium ostendit exterius, qualis apud se esse debeat interius.
Abbreviated transcription (Latin):
omunis utrisq sit dispensatio. S sũmis sac̾dotib ea q̃ p̃taxauimꝰ iccir¬
co reseruata st̃. ne eadẽ potestatis auctoritas ab oĩb uendicata ĩsolentes
redderet. ⁊ soluto obedientiȩ uinculo scandalũ generaret. Qd̾ aũ grece
dicunt᷑ prb̃ri. latine dicunt᷑ seniores : ñ tã etate ꝗͣ prudentia:⁊ moꝵ ma¬
turitate. Uñ dr̃ in libͦ sapientiȩ. Cani st̃ sensꝰ hoĩs .⁊ senectꝰ põĩs uita¬

Expanded text:
munis utriusque sit dispensatio. Sed summis sacerdotibus ea quae praetaxavimus, idcirco reservata sunt, ne eadem potestatis auctoritas, ab omnibus vindicata, insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo, scandalum generaret. Qui autem Graece dicuntur presbyteri, Latine dicuntur seniores, non tam aetate quam prudentia et morum maturitate. Unde dicitur in libro Sapientiae: « Cani s
Abbreviated transcription (Latin):
Ponit᷑ eis orariũ ab ep̃o suꝑ sinistrũ humerũ. ut ꝑ ħ cognoscant se ac
iugo dñi subiciant. Accipiunt ⁊ textũ eugłioꝵ de manu ep̃i: ꝑ qd̾
intelligant se debere esse precones eugłii.
Irbroꝵ ordo a filiis aaron sũpsit exordiũ. qͥ cũ ep̃is inplurib omune
hoc tantũ int̾ pontifices ⁊ huiꝰ tpr̃is sac̃dotes. qd̾ solis pontificib addita
ẽ cłicoꝵ ordinatio. basilicarũ dedicatio. sacri crismatis ꝯsecratio. ⁊ manꝰ
impositio. ⁊ ꝯmunis suꝑ ppłm bñdictio. cũ in aliis saeram̃tis catheci¬

Expanded text:
e ad jugo Domini subjiciant. Accipiunt et textum evangeliorum de manu episcopi, per quod intelligant se debere esse praecones evangelii. Presbyterorum ordo a filiis Aaron sumpsit exordium, qui cum episcopis in pluribus commune hoc tantum inter pontifices, et hujus temporis sacerdotes, quod solis pontificibus addita est clericorum ordinatio. Basilicarum dedicatio, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio. In aliis autem sac
Abbreviated transcription (Latin):
deditos. qr ubi ebrietas. ibi libido ⁊ furor dñat᷑. Non t᷑pe lucrũ sectantes.
Ne de sp̃uali ministerio t̾rena lucra sectent᷑. Post hȩc subiecit. Hi aũ ꝓbent᷑
pͥmũ. ⁊ sic ministrent. nullũ crim̃ habentes. Hiitaq sic̃ ep̃i ante ordi¬
nationẽ examinari debent. ⁊ si digni inuenti suerint: ad sacrũ ministe¬

Expanded text:
deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur; non turpe lucrum sectantes, deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur; non turpe lucrum sectantes, ne de spirituali ministerio terrena lucra sectentur. Post haec adjecit: Hi autem probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes. Hi itaque sicut episcopi ante ordinationem examinari debent, et si digni inventi fuerint, ad sacrum ministe