comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ spc̃ ex cłĩ uoliiitate sedixit. ut caderee in
bello. tierũ etiam adpbandos & manifestandos
bonos: sicut fecit iob. Qd aut̃ ꝑtin& adistam
matheriam corꝑalem: uifibilium elementoꝵ
puto qđ ea possunt uti argłi & boni & mali.
qͣntũ cuiq potestas ÷ quẽ admodũ & homines
boni maliq utunt᷑ talib qͣntũ posst̾. ꝓmo¬
dulo infirmitatis humanȩ. Ham & t̾ra utimͣ.
& aqua. & aere. & igne. ñ solũ innecessaruis rebꝰ
substentationis nr̃e. uerũ etiã in muttis suꝑ¬
fluis & ludicris. ⁊ mtrabilit̾ artificiosis oꝑib.
Nam innumerabilia quȩ appellant᷑ mecanema¬
ta. his elementis arte tractatis modificant᷑.
S: hȩc in argłis longe amplior ÷ potestas & bo.¬
nis & malis: ꝗͣius utiq maior bonis. s qͣntũ
dĩ nutu atq ordine iubet᷑ aut sinit᷑ siẽ & no¬
bis. Neq eñ in his omĩa quȩ uolitmꝰ posslimꝰ.

Expanded text:
ciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in ciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto quod ea possunt uti Angeli et boni et mali, quantum cuique potestas est; quemadmodum et homines boni malique utuntur talibus, quantum possunt pro modulo infirmitatis humanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae appellantur μηχανήματα, his elementis arte tractatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
fulgurtĩ s cui dicta ÷ tradita possessio oi.
qł ibi ñ legit᷑. Satis autt̃ hic expressũ: iudi¬
cio di fieri hȩc millis ꝑ angłos malos in hoc
scło maligno tãꝗͣ megipto & in cãpo taneol
tibi bumiles. eẽ. debemꝰ donec ueniat scłm
ubi exaltari exista humulitate merean᷑.
N am & egiptꝰ inhebrea lingua tenebus ul
tribulationes signifieat: inqͣ lutgua dhiẜ¬
nis sic̃ sup  cõmemoratii hittuile nteluigd̃
eẽ. mandatũ. De artglis gͦ malis miłto ꝑ ͣ¬
ut eis ignas p̃p̃aret᷑ ȩtñus: nullus fidelis ignorat.
hacpena udicat dignos. durũ uidet᷑ eis qͥminꝰ
idonei st̃ cogitare quẽa dmodũ fũma dĩ iusticia
bene itat᷑ & malis. Quos quidẽ qͣntũ ꝑtin&
adeoꝵ substantiam. qͥs aliꝰ quã ipsȩ fecit: S
malos ipse ñ fecit: utit᷑ tam̃ eis qm̃ bonꝰ ÷ bene.
lis ñ solũ adpiniendos malos: sic̃ inistis omĩb
deqͥb loquit᷑ psalmꝰ. sic̃ in rege aãb. quẽ falla¬

Expanded text:
dita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, humile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psaut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? Sed malos ipse non fecit: utitur tamen eis, quoniam bonus istis omnibus de quibus loquitur Psalmus, sicut in rege Achab, quem falla
Abbreviated transcription (Latin):
& effrẽ maiori fr̾i aui sui ia cob benedictione
prelatꝰ ÷: & tam̃ d̾s reppulit tab̃nacłm iosepħ
& tribũ effrẽ ñ legit. Ubi ꝑhȩc preclari me¬
riti nomina quid aliud quã uniuersum
ppłim illũ uetusta cupiditate a dnõ t̃itna
p̃mia requirentẽ. repulsũ & repbatũ intelligi¬
mͦe ł ledã autẽ tribũ uida ñ ꝓmeritis ipsiꝰ

Expanded text:
benedictione praelatus est : et tamen Deus repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, n
Abbreviated transcription (Latin):
ant quȩ ñ conueniunt. ñ istic mali angłi tãꝗͣ
inmateria sui corꝑis uersant᷑ & gaudent: qͥb
iustissime subdita ÷ uitiositas humana. pret̃.
eos qͦs liberat gr̃a. Et adhec qͥs ułonenf: Unds
cũ dixisf& misit meos irã mdignationis sue.
mdignationẽ & ta & tribulationẽ inmissio¬
nẽ ꝑ angłos malos: illud qđ addidit iuã fecit.
semite ne suȩ cuiꝰ tandẽ acies fufficit penitra¬
re: ut intelligat capiatq sententiam intanta
ꝓfumditate latitant̾ẽ : frat enĩ semitti irȩ di:
qua egiptioꝵ impietatẽ. occulta ęquitate
punir&. S eidẽ semite uam fecit: ut eos tãꝗͣ
ex abditis ꝑ argłos malos inmanifesta scelera
ꝓducens. in eudentissimos impios eiudentisstine.
undicar&. Abhac potestate maloꝵ argłorũ.
ñ liberat hominẽ: nͥ grã dĩ. deqͣ dicit apłs.¬

Expanded text:
t quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
se mentes filioꝵ infidelitatis ꝑ eos angłos qͥb
eadẽ amica sunt uitia. excitarent᷑. modium
ppłi dĩ: atq adtrendos & corrigendos bonos
illa mirabilia sequerent᷑. Illa etiam mala mo.¬
rũ quehis corꝑalib plagis significata. eẽ. di

Expanded text:
elitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse di
Abbreviated transcription (Latin):
aliud pͥngues eoꝵ nͥ insuꝑbia p̃ualentes:
electi. quoꝵ fidei ñ contẽꝑabat᷑ generatio pͣua
& amaricans. Impediti sunt aut̃ ne aliqͥd eis
ꝓdeẽnt. qitib patño affectu consulere cupie¬
bant. Quibꝰ enĩ ds̃ irascit᷑. qͥd misccłia confert.
humana : Anpotiꝰ simul cũ eis cõpeditos etiam
electos intelligi uoluit. ut qͥ uita & mente
discernebant᷑: adexemplũ tam̃ ñ iusticie tan¬
tũ s eciam patientiȩ cũ illis molestias fustine

Expanded text:
 pingues eorum, nisi superbia praevalentes, electi, quorum fidei non contemperabatur generatio prava et amaricans. Impediti sunt autem ne aliquid eis prodessent, quibus paterno se affectu consulere cupiebant. Quibus enim Deus irascitur, quid misericordia confertur humana? An potius simul cum eis compeditos etiam electos intelligi voluit; ut qui mente et vita discernebantur, ad exemplum non justitiae tantum, sed etiam pa
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ hoo uidunt dñs & distulit & tgnis accensus
est miacob & ira ascendit in irł. Exposuit quid
ignẽ cduerit. Iram qͥppe appellauit ignẽ: quãqͣ
multos ꝓpe etiam igiis accenderit. Quid gͦ:
introdiuere int̾ram ꝓmissionis qͦ ducebant᷑. q
nitra paucos dies fieri poterat: S ꝓpt̃ peccata
in heremo fuerant conterendi: ubi ⁊ contriti
ñ istos ipsos qui tẽptantes detrahebant de di
saciar& etiam infidelem concupiscentiam. ne.
ꝓpt̾ea putaret᷑ iratꝰ: qr hoc ab illo lic& tẽptan¬
tes & detrahentes petebant. qđ facere ñpossx
Audiuit gͦ & distulit iundicare: & postea qͣ ferait
qđ eñ illi facere ñ posse putauert̃. cunc ira asim

Expanded text:
t Dominus, et distulit, et ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Exposuit quid ignem dixerit. Iram quippe appellavit ignem: quanquam multos proprie etiam ignis accenderit. Quid ergointroducere in terram promissionis, quo ducebantur; quod intra paucos dies fieri poterat, sed propter peccata in eremo fuerant conterendi, ubi et contrititulit ergo populum, non istos ipsos qui tentantes detrahebant de Deo; satiaret etiam infidelem concupiscentiam, ne propterea putaretur iratus quia hoc ab illo, licet tentantes et detrahentes, petebant quod facere non posset? Audivit ergo et distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere non posse
Abbreviated transcription (Latin):
non ÷ negligenda questio. Deipsis patib
pauslo ante dicebat. qđ fuiss& generatio
pͣua & amaricans. Nefiant inqͥt sicut pate
coꝵ: generatio pͣua & amaricans. generatis
quȩ ñ dirextt cor suũ. a cetera qus a dlas¬
dẽipsa generatione dicunt᷑: cuiꝰ imitaionem
comodo cauendũ eẽ. p̃cipit. alteri generati¬
omi: ut ponant indeo spem suam. & ñ obluuts¬
cant᷑ oꝑum di̾: & mandata eiꝰ exquirant.
Dequib iam satis qđ uisum ÷ diseritmꝰ. Qrud
sibi uult gͦ cũ deipsa generatione pͣua loqͣt.¬

Expanded text:
io negligenda. De ipsis patribus paulo ante dicebat quod fuisset generatio prava et amaricans. Ne fiant, inquit, sicut patres eorum, generatio prava et amaricans; generatio quae non direxit cor suum, et caetera qude ipsa generatione dicuntur, cujus imitationem eo modo cavendam praecipit alteri generationi, ut ponant in Deo spem suam, et non obliviscantur operum Dei, et mandata ejus exquirant: de quibus jam satis quod visum est disseruimus. Quid sibi ergo vult, cum de ipsa generatione prava loq
Abbreviated transcription (Latin):
Nec dixit reppulit tab̃nacłm beniamin: uł tri¬
bũ beniamin ñ elegit. exqͣ rex iam. eẽ. ceꝑat:
nã inde fuerat elactꝰ saul. Unde exipsa uici¬
nitate temꝑis qͣndo illȩ repulsus : atq reꝓ¬
batꝰ. & dauid electꝰ. conuenient̃ poss& hoc dici.
nec tamen dictũ ÷. Sed hos potissimũ nomi¬
nauit: qui clariorib meritis uidebant᷑ excel¬
lere. Nam & iosepħ pauit inegipto patrem
ac fr̃s suos: & impie uenditꝰ merito castitatis¬

Expanded text:
Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, TriNec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat; nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille repulsus est atque reprobatus, et David electus , convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit in Aegypto patrem et fratres suos, et impie vendit
Abbreviated transcription (Latin):
eniꝰ ficut uidet᷑ impiis insultantibꝰ qđ uelut
arcã di capttuare potuert᷑. ꝑcussi enĩ ft̾ inse¬
dib sius. qđ eiꝰ pene signũ mͥ udet᷑ qua qͥsq
arcã testam̃ti captiuatã iusta idola sua po¬
suert̃. Et illa quidẽ uetera etiam ipsis nolenti¬
bꝰ cadunt: qi om̃is caro fenũ. & claritas honti¬
nis ut floex feni. fenũ aruit. & flex decidit :
illi qui posteriora dilexert̾: ex ipsis iustissi.¬
me cruciabunt᷑. Obꝓbriũ enĩ sempit̾nũ:
seph: & tribũ effrẽ ñ elegit. Sedelegit tri¬
bũ uida. Nondix̃ reppulit tab̾nacłm ruben :¬
qui fuit qui fuit primogenitꝰ iacob: nec eos
qui secunt᷑ & iudã nascendo p̃cedunt. ut
illis repulsis & ñ electis trib uida eligeret᷑.
oterat enĩ dici merito illos repulsos. qr &
inbenedictione iacob qua suos filios bene¬
dxxit peccata eoꝵ cõmemorat & grauiter de-¬
testat᷑. quãuis meis tribub. leui sacerdotalis
tribꝰ. eẽ. meruit: unde etiam moyses fuit.

Expanded text:
enim, sicut videtur impiis insultantibus, quod velut Arcam ejus captivare potuerunt; percussi enim sunt in sedibus suis . Quod ejus poenae signum mihi videtur, qua qarcam testamenti captivam juxta idola sua posuerunt: et illa quidem vetera etiam nolentibus cadunt, quia omnis caro fenum, et claritas hominis ut flos feni. Fenum aruit, et flos decidit: Ailli qui posteriora dilexerunt, ex ipsis justissime cruciabuntur: Opprobrium enim sempiternum seph, et tribum Ephraem non elegit. Et elegit tribum Juda. Non dixit, Repulit tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit .
Abbreviated transcription (Latin):
etiã dõ. Hoc certe
istȩ semine facere
cui sicut hõ regna.¬
facit. cui recte ani
inde ne abu lo ern¬

Expanded text:
etiam Deus. Hoc certe iste semine, facere cui sicut homo regnabfacit, cui recte animinde, ne ab illo er
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ñ utiq sagittas ostendentes intelligere de.¬
beremꝰ: s audito eo qd dixit tendentes. subau¬
dire potiꝰ arcũ. Quãus dictũ ñ fuerit ñ nulli
luit: locutio ÷ aparte totũ significans. Et
ideo fortasse electa ÷ ista pars: exqͣ ille pͦpłs
totꝰ significaret᷑. qr debis potissimũ boni ali¬
quid expectandũ fuit: qr exillo nati sunt.
quẽ nepot̾e suũ iacob t̃iauis apatre suo
tãꝗͣ minorẽ adsinistrã constitutũ: manu
tam̃ dextera benedixit. eumq maiori fri ar¬
chana benedictione p̃posirit: Ut qđ ita hoc
loco trib illa culpat᷑. nec apparuisse mea
qđ illa benedictio ꝓmittebat ostendit᷑: satis
intelligamꝰ qđ etiam tunc exuerbis patriar.¬
che iacob: longe aliud figurabat᷑. quã pru¬
dentia carnis expectat. ft̾gurabat᷑ enĩ qđ
futuri. er̃ant. nouuissimi qui erant primi:

Expanded text:
tas, non utique, Tendentes sagittas, intelligere detas, non utique, Tendentes sagittas, intelligere deberemus; sed audito eo quod dixit, Tendentes, subaudire potius, Arcum, quamvis dictum non fuerit. Nonnulli luit, locutio est a parte totum significans. Et ideo fortasse electa est ista pars, ex qua ille populus totus significaretur, quia de his potissimum boni aliquid exspectandum fuit; quia ex illo naquem nepotem suum Jacob, quamvis a patre ejus tanquam minorem ad sinistram constitutum, manu tamen dextera benedixit, eumque majori fratri arcana benedictione praeposuit ; ut quod ita hoc loco tribus illa culpatur, nec apparuisse in ea quod illa benedictio promittebat ostenditur, satis intelligamus quod etiam tunc ex verbis patriarchae Jacob longe aliud figurabatur, quam prudentia carnis exspectat. Figurabatur enim quod futuri essent novissimi qui erant primi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ oꝑat᷑: qr inheret᷑ dõ qui oꝑat᷑ in ho¬
mine. & uelle ⁊ oꝑari ꝓbona uoluntate.
Nã quid ÷ aluid tendere. archũ & mittere
& conuerti indie belli. nͥ adtendere & ꝓmit¬
tere indie auditionis. & deserere indie tẽp̃ta¬
tionis arntis. qͣsi ꝓludere & adhorã certa¬
minis nolle pignare: Qđ sane ait tenden¬
tes & mitcentes archus. cũ debtusse cdicere ui¬
deat᷑ tendentes archus & mitcentes sagitas
Non enĩ archuis mitcit᷑: s ab archii aliqͥd intiti¬
t᷑: aut illa locitio ÷ deqͣ suꝑiꝰ disserutmꝰ ubr
dictũ÷ suscitauit testimontũ. qr suscitauuit.
aliquid testimonio: ita ⁊ hic mtitentes arcꝰ.
q miserunt aliqtud artubus: aut obscitrus
oilo uerbaie est: cũ pretmissione uerbi qł
etiam tacitũ subaudiendũ÷: ut iste ordo sit
Filii esfieͣ intendentes arcꝰ & mittentes: & subau.¬
dit᷑ sagittas. Piemꝰq sit tendentes areꝰ: & mitten
tes sagitas. qi etiam si dicer& et mutentes sagit.¬

Expanded text:
onem operatur , qua inhaeretur Deo, qui operatur in homine, et velle, et operari, pro bona voluntate . Nam quid est aliud tendere arcum, et mittere, et converti in die belli, nisi attendere et promittere in die auditionis, et deserere in die tentationis; armis quasi proludere, et ad horam certaminis nolle pugnare? Quod sane ait, tendentes et mittentes arcus; cum debuisse dicere videatur, tendentes arcus, et mittentes sagittas; non eniilla locutio est de qua superius disseruimus, ubi dictum est, Suscitavit Testimonium, quia suscitavit aliquid Testimonio; ita et hic, mittentes arcus, quia miserunt aliquid arcubus: aut obscurus ordo verborum est, cum praetermissione verbi, quod etiam tacitum subaudiendum est, ut iste ordo sit, Filii Ephraem intendentes arcus, et mittentes, et subaudiatur, Sagittas; pleniusque sit, Tendentes arcus, et mittenes, et mittentes sagit
Abbreviated transcription (Latin):
eos. dehoc ipso p̃senti psalmo usitatisimã
script̾ẽ Locitionẽ aduertamꝰ: unde ista q̃¬
stio multo diligentiꝰ ueriꝰq saluat᷑. Cate
dehis ipsis loquens paulo post cũ cõmemo.¬
rass& quȩ ꝓpt̾ eos egiptũ ꝑpessi fuerint: õieꝰ¬
morat ultinã plaga̾. & ꝑcussit inqͥ quẽ

Expanded text:
eos: de hoc ipso praesenti psalmo usitatissimam Scripturae locutionem advertamus, unde ista quaestio multo diligentius veriusque solvatur. Certe de his ipsis loquens paulo post, cum commemorasset quae propter eos Aegyptii perpessi fuerant, commemorans ultimam plagam, « Et
Abbreviated transcription (Latin):
cos uocando ⁊ miserando ꝑsuam grãm ipse
reuocauit. qr ꝑse ipsos redire ñpossent. Quo¬
mͦ enĩ redit caro & spc̃ ambulans ⁊ ñ reuer¬
tens: urgente se tnuna atq longinqͣ maloꝵ
pondẽ meritoꝵ. nͥ ꝑ electionẽ grẽ quȩ ñ me¬
ritis tãꝗͣ merces recldit᷑. s tãꝗͣ donũ gratis
dat᷑: ut iustificet᷑ impiꝰ. & reccͣelat ouis ꝑdita
ñ cam̃ inuirib sius: s inhumeris reportata
pastoris. quȩ se ꝑdere potuit dũ sponte uaga¬
ret᷑: se ipsam aut̃ inuenire ñ potuit. nec oĩ¬
sus insem& ipsũ dix̃. surgã ⁊ ibo adpatrẽ meũ:
Occulta itaq uocatione ⁊ inspiratione etiam
ipse questtꝰ ÷ & resuscttatꝰ. ñ nͥ abillo qui uitu¬
feat omĩa. Et muentꝰ aqͥ nͥ ab illo qui ꝑrexit

Expanded text:
eos vocando et miserando per suam gratiam ipse revocavit, quia per seipsos redire non possent. Quomodo enim redit caro, spiritus ambulans et non revertens, urgente se in ima atque longinqua malorum pondere meritorum, nisi per electionem gratiae? Quae non meritis tanquam merces redditur; sed tanquam donum gratis datur, ut justificetur impius, et redeat ovis perdita; non tamen in viribus suis, sed in humeris reportata pastoris , quae se perdere potuit dum sponte vagaretur, se autem invenire non potuit, nec omnsus in semetipsum dixit: Surgam, et ibo ad patrem meum. Occulta itaque vocatione et inspiratione etiam ipse quaesitus est et resuscitatus, nonnisi ab illo qui vivificat omnia; et
Abbreviated transcription (Latin):
T alis gͦ erat generatio pͣua & amaricans:
etiam cũ dm̃ quȩrere uideret᷑. diligens in
ore.⁊ in lingua mentiens. incorde aut̃ not
recta cũ deo: ubi ea potiꝰ diligebat ꝓpt̃q dĩ

Expanded text:
Talis ergo erat generatio prava et amaricans, Talis ergo erat generatio prava et amaricans, etiam cum Deum quaerere videretur; diligens in ore et in lingua mentiens; in corde autem non recta cum Deo, ubi ea potius diligebat propter quae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt more suo: & lirgua sua mentiti st̃ ci.
Cor aute eoꝵ ñ erat rectũ cũ eo: nec fideles habi¬
ti stͥ intestam̃to eiꝰ. Aliud in lingua eoꝵ. aliud
incorde inueniebat: cui secreta hominũ nuda
sunt: & sine ullo onstacłõ quid potiꝰ amarent.
uidebat. Rectum itaq cor cũ dõ ÷: qnͣdo ꝓpt̾¬
dm̃ querit dm̃. Unã qͥppe concupiuit adño
hanc requirit: ut in habit& indomo drĩ seꝑ̾
& contẽpletͣ eiꝰ dilectionẽ: cui dicit cor fideliu̾.
Saturabor ñ ollis carniũ egiptioꝵ. nec melo¬
nib & peponibꝰ. & alliis ⁊cepib. quȩ genera¬
tio pͣua ⁊ amaricans. etiam pani cȩlesti p̃fe¬
rebat: nec manna uisibili atq ipsis uolati¬
lib pennatis. s saturabor cũ manifestabit᷑
gła cua. hȩc ÷ enĩ hereditas testam̃ti noui:
inqͦ illi fideles habiti ñst̾: cuiꝰ tam̃ fides
etiam tune qͣndo uelabat᷑ erat melectis.
& nc̃ qͣndo iã reuelata ÷ non ÷ inmultis uo¬
catis. Muiti enĩ st̃ uocati: pauci uͦelecti.

Expanded text:
a sua mentiti sunt ei. Cor autem ipsorum non erat rectum cum eo, nec fideles habiti sunt in testamento ejus. » Aliud in lingua eorum, aliud in corde eorum inveniebat, cui secreta hominum nuda sunt, et sine ullo obstaculo quid potius amarent videbat. Rectum itaque cor cum Deo est, quando pquippe concupivit a Domino, hanc requiret, ut inhabitet in domo Domini semper, et contempletur ejus delectationem . Cui dicit cor fidelium: Saturabor, non ollis carnium Aegyptiorum, nec melonibus et peponibus, et allio et cepis, quae generatio prava et amaricans etiam pani coelesti praeferebat , nec manna visibili atque ipsis volatilibus pennatis; sed saturabor, cum manifestabitur gloria tua . Haec est enim haereditas Novi Testamenti, in quo illi fideles habiti non sunt, cujus tamen fides etiam tunc quando velabatur erat in electis, et nunc quando jam revelata est, non est in multis vocatis: Multi enim sunt vocati, pauci autem electi .
Abbreviated transcription (Latin):
muntute sua affricũ. hoc ÷ ꝑuentos meridianoᷤ
feruentes & lucentes p̃cdicantium sp̾c. Et hoc in
untute sua: ne sibi tribuat affricus qđ hab&
exdõ. Ueniunt autẽ ultro isti uenti acdhomi¬
nes. & adportant eis uerba cdiuinitꝰ missa ut in
sius sedib & cnra tab̾nacła sua: colligant eiꝰ¬

Expanded text:
in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; et hoc in virtute sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua colligant eju
Abbreviated transcription (Latin):
affricũ. & pluit suꝑ eos sic̃ puluerẽ carnes: & sic̃
arenã maris uolatilia pennata. & cecidert̾ in
medio castroꝵ ipsoꝵ: cura tab̃nacła eoꝵ. & man¬
ducauert̾ & satirati st̃ nimis. & desideriũ eoꝵ
attulit eis: nec sunt pruati adefideriosuo.
potest & ñ tẽptantium s credentiũ paruuloꝵ.
fidem carne editis uocũ signis. & ꝑ aerẽ trans¬
currentib tamꝗͣ uolatilib pascere. Non tam̃
ferendo austrũ decclo. Quo nͥ adtĩas: t qui
infide ft̾ paruuli: audiendo tr̃estria nutriant᷑
ad capienda cȩlestiaͤ Si enĩ trestria inqͥt dixi
detis: Translatus enĩ erat illȩ decelo. quodã¬
mͦ ubi mente excesserat deo: ut tẽꝑans. eẽt. eis qͥbꝰ
dicebat. Non potui uob̾ loqui quasi sp̾ualib:
s quasi iarnalib᷑. Ibi eni audierat ineffabilia
uerba. quȩ int̾ra illi ñ licebat loqͥ ꝑ uerba so¬
nantia: qͣsi ꝑ uolatilia pentiata. & inducendo

Expanded text:
Africum, et pluit super eos sAfricum, et pluit super eos sn medio castrorum eorum, circa tabernacula eorum: et manducaverunt, et saturati sunt nimis, et desiderium eorum attulit eis, nec sunt privati a desiderio suo, » potest et non tentantium, sed credentium parvulam fidem, carne editis vocum signis et per aerem transcurrentibus, tanquam volatilibus pascere: non tamenferendo Austrum de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestia. Si enim terrestria, inquit, didetis ? Translatus enim erat ille de coelo quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo
Abbreviated transcription (Latin):
ignis accensus ÷ iniacob. & ira ascendit istł.
Distuserat gͦ ut priꝰ it facer& qđ eũ facit ñp
se crediderant: deinde inferr& qđ pati opors¬
bat eos. N am si ponerent indo fpem fuam ñ b̃¬
lum meis illa desideria caris s etiam sp̃ l
plerent᷑. Qui enĩ manclauit mibib desiꝙ se
nuas cęli aꝑuit: & pluit illis admanducandum.
& panẽ cęli dedit eis: ut panẽ angłoꝵ manduca¬
r& homo. qͥ cibaria misit eis in habundantia: ut
saciar& incredulos. non ÷ mefficax dare credenti¬
b uerũ ipsti de celo panẽ. quẽ manna significa¬
bat qui uere cyb ÷ angłoꝵꝵ. Qđ dĩ uerbũ corrup¬
tibiles incorruptibilit̾ pascit: qđ ut manduca¬
rae homo. caro factũ ÷ & habitauit in nob̾. Ipsȩ
enĩ panis ꝑnubes eu̾głicas uniuerso orbi plut᷑.
murmuranti & tẽptanti synagoge.s credenti
& i illo spem ponenti eccłiȩ p̃dicat᷑. Qui trans¬
tulit austrũ decelo: & indiixit inuirtute sua

Expanded text:
s accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Distulerat ergo, ut prius faceret quod eum facere non posse crediderant, deinde inferret quod eos pati oportebat. Nam si ponerent in Deo spem suam, non solum eis illa desideria carnis, sed etiam spiritus, implerentur. Qui enim mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit, et pluit illis manna ad manducandum, et panem coeli dedit eis, ut panem Angelorum manducaret homo, qui cibaria misit eis in abundantia, ut satiaret incredulos, non est inefficax dare credentibus verum ipsum de coelo panem quem manna significabat; qui vere cibus est Angelorum, quos Dei Verbum incorruptibiles incorruptibiliter pascit; quod ut manducaret homo, caro factum est, et habitavit in nobis . Ipse enim panis per nubes evangelicas universo orbi pluitur; murmuranti et tentanti Synagogae, sed credenti et in illo spem ponenti Ecclesiae praedicatur. Qui « transtulit Austrum de coelo, et induxit in virtute sua
Abbreviated transcription (Latin):
Audita enĩ st̃ inueteri testam̃to: quȩ cognos¬
cunt᷑ in nouo. Audita cũ ꝓpħarent᷑. cogni¬
ta cũ implerent᷑. Ubi ꝓmissio reddit᷑: ñ frau¬
eor: ingeneratione altera. Hȩc ÷ nr̃a genera¬
tio: inqͣ nob̾ donata ÷ regeneratio. Pnnim¬
tiantes laudes dii. & potentias eiꝰ & mtrabi¬

Expanded text:
noscuntur in Novo; audita cum prophetarentur, cognita cum implerentur. Ubi promissio redditur, non fraueorum, in generatione altera. Haec est nostra generatio, in qua nobis donata est regeneratio. Annuntiantes laudes Domini, et potentias e
Abbreviated transcription (Latin):
sit petrã & fluxeit̾ aque. & torrentes mim¬
dauert̾. Numqͥd & panẽ poterit dare.
aut parare mensã popło suo: Non creclen¬
tes gͦ. petierinte escas animab suis. Honsic
apłs iacob escam mentis p̃cepit postulari:
s acredentib eam peti ammon&. ñ ate̾ptan¬
tibꝰ atq detrahentib dõ. Siqͥs autẽ ur̃m

Expanded text:
petram, et fluxerunt aquae, et torrentes inupetram, et fluxerunt aquae, et torrentes inundaverunt, numquid et panem poterit dare, aut parare mensam populo suo? » Non credentes ergo petierunt escas animabus suis. Non sic apostolus Jacobus escam mentis praecipit postulari; sed a credentibus eam peti admonet, non a tentantibus atque detrahentibus Deo: Si quis au
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ accepturi erant credentes incũ. Adquẽ
uelut uirga lignu passionis accessit: ut
adhuc peccare ei: id ÷ ñ credere. Nã hoc ÷
peccatũ. deqͦ arguit & sp̃c̃ mundũ: sic̃ dñs
dicit. Depeccato quidẽ: qi ñ crediderunt
inme. E x exacerbauert̃ altissimũ: insic¬
citate. Qd alii codices habent mina qͣso:
qł degreco ÷ exp̃ssiꝰ. nec aliud quã siccita¬
te̾ significat. Utrũ malia heremi siccitate
anpotiꝰ insua: qr lic& bibissent depetra.
ñ uentres s mentes aridas habebant. nulla
uirentes fecunditate iusticiȩ. Inqͣ siccitate.
qͥ satietate donatierat faucib. ȩquitatem
donar& et moribꝰ. Adeum qͥppe: fidetis a¬
nima clatnat. Ocłi mei: uideant ęquitate.¬
Ei tẽptauert̾ dm̃ incordib suis: ut piterent
escas animab suis. Aliud ÷ enĩ petere cre¬
dendo: aluud tẽptando. Deniq sequit᷑. ⁊̃
decraxert̃ de deo & dixert̃. Numqͥd pote.¬
rit dẽ parare mensã in deserto: Qm̃ ꝑcus¬

Expanded text:
quem accepturi erant credentes in eum . Ad quem velut virga lignum passionis accessit, ut adhuc peccare ei: id est, non credere. Nam hoc est peccatum de quo arguit Spiritus mundum, sicut Dominus dicit: De peccato quidem, quia non crediderunt in me . Et exacerbaverunt Altissimum in siccitate: quod alii codices habent, in inaquoso, quod de graeco est expressius, nec aliud quam siccitatem significat. Utrum in illa eremi siccitate, an potios in sua? Quia licet bibissent de petra, non ventres, sed mentes aridas habebant, nulla virentes fecunditate justitiae. In qua siccitate qui satietatem donaverat faucibus, aequitatem donaret et moribus. Ad eum quippe fidelis anima clamat, Oculi mei videant aequitateEt tentaverunt Deum in cordibus suis, ut peterent escas animabus suis Aliud est petere credendo, aliud tentando. Denique sequitur: « Et detraxerunt de Deo, et dixerunt: Numquid poterit Deus parare mensam in deserto? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
locũ: si ea que mirabilit̃ decreaturis facta ft̃
malis angłis tribuere ñ audemꝰ: habemꝰ qđ
eis tribuere sine dubitatione possumꝰ. Mor¬
tes pecoꝵ. mortes pͥmitiuoꝵ. ⁊ illud maxi¬
me unde reltgata st̃ omiã: obdurationẽ¬
cordis illoꝵ ut popłm cłi nollent dimitere. Hanc
enĩ iiqͥsstmã & maltgnissimã obstnationẽ ds̃
cũ facere dr̃: ñ instigando & inspitando s dese¬
rendo facit. ut illi oꝑent᷑ infilus difidentie: qđ
ds̃ debite usteq ꝑmittit. Nam e illud qđ esa¬
ias ꝓpħa dicit. dnẽ ecce tu iratus ÷ & nos peccaui.¬
ea ratione intelligit᷑. Prtcessit enĩ aliqͥd unde.
ds̃ ustissime iratꝰ abeis suũ ltmen auferre:
ut inpeccata quȩ nulla t̃giuersatione defen¬
di posst̃ non. eẽ peccata. cecitas humane nĩtis
offender&: abitinere iusticie deuuando & errati¬
do. Et qđł malio psatmo scriptũ ÷ dehis ipsisȩ

Expanded text:
locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationecordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, Domine, ecce tu iratus es, et nos peccavimea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio psalmo scriptum est de his
Abbreviated transcription (Latin):
bitar&: Extradidit incaptuitatẽ uirtu¬
tẽ eoꝵ: & pulcritudinẽ eiꝰ in manꝰ inimici
Ipsã archã unde sibi uidebant᷑ inuicti: & un¬
de sibi placebant. uirtutẽ & pulcritudinem
eoꝵ dicit. Deniq & p ea male uiuentes & de
tẽplo dnuĩ głantes. tr̃e ꝑ ꝓpħam dicens. Hide

Expanded text:
t tradidit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici. Ipsam Arcam unde sibi videbantur invicti, et unde sibi plaudebant, virtutem et pulchritudinem eorum dicit. Denique et postea male viventes, et de templo Domini gloriante
Abbreviated transcription (Latin):
his omĩb peccauert adhuc: & ñ creclidert̃ in
mirabilib eiꝰ. Ex defecert̾ inuanitate dies
eoꝵ: cũ possent sicrederent dies inueritate
sine defectu hab̾ȩ: apl̃ eum cui dictum :
anni cui ñ deficient. Defecert̾ gͦ inuanitate
dies eoꝵ. Ex anni eoꝵ cũ festinatione. Fẽsti¬
nat᷑ qͥppe tota uita mortalium. & quȩ udet᷑
s uaporem citiꝰ finire metuentes. Querebant
gͦ eum: ñ utiq hũ qͦs occiderat. s qui exemplo
eoꝵ occidi timebant. Sic aut̾e deillis script᷑aͣ
locuta ÷: tãꝗͣ hii dm̃ quererent qͥ occidebant᷑.
Quia unꝰ popłs erat. & tã ꝗͣ deuo corꝑe dicit᷑.

Expanded text:
his peccaverunt adhuc, et non crediderunt in mirabilibus ejus. Et defecerunt in vanitate dies eorum: » cum possent, si crederent, dies in veritate sine defectu habere apud eum cui dictum est: Anni tui non deficient . Defecerunt ergo in vanitate dies eorum, et anni eorum cum festinatione. Festinatur quippe tota vita mortalium, et quae videtur sed vaporem citius finire metuentes. Quaerebant ergo eum, non utique ii quos occiderat, sed qui exemplo eorum occidi timebant. Sic autem de illis Scriptura locuta est tanquam hi Deum quaererent qui occidebantur, quia unus populus erat, et
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ duxit eos tãꝗͣ grege̾ indeserto Ex edixxit
eos inspe & ñ timuert̾: & mimicos eoꝵ oꝑuit ma¬
re. Tanto fit hoc meliꝰ. qnͣto interiꝰ. ubi eruti de
potestate tenebrarũ inregnũ di mente trans¬
ferim̃. & scđm pascua sp̾ualia efficimͣ oues d̃ĩ
ambulantes in hoc scło. uelut indeserto qm̃
nemini ÷ fides nr̃a conspicua. Vnde dic̃ apl̃s
U ita urã abscondita ÷ cũ xp̃o in do. Deducim̃
aut̃ inspe: qm̃ spe salui facti sumꝰ. nec timere
debemꝰ. Si enĩ ds̃ ꝓnob̾. quis contͣ nos : Et mi¬
micos nr̃os oꝑuit mare. aboleuit inbaptismo

Expanded text:
et perduxit eos tanquam gregem in deserto. Et deduxit eos in spe, et non timuerunt, et inimicos eorum operuit mare. Tanto fit hoc melius, quanto interius, ubi eruti de potestate tenebrarum in regnum Dei mente transferimur, et secundum pascua spiritualia efficimur oves Dei, ambulantes in hoc saeculo velut in deserto, quoniam nemini est fides nostra conspicua; unde dicit Apostra abscondita est cum Christo in Deo . Deducimur autem in spe, quoniam spe salvi facti sumus: nec timere debemus; si enim Deus pro nobis, quis contra nos ? Et inimicos nostros operuit mare; abolevit in Baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ quȩ oftendit eis: qł addidit & dicit. corã
patrib eoꝵ fecit mirabilia: Quibꝰ patrib
cũ isti sit patres quoꝵ ñ uult cẽ. posteros
similes: s i illos acceꝑtmꝰ exquibꝰ isti nati e¬
rant. uelut abraham ysaãc & iacob: iã olim
dormierant. qͣndo mirabilia ds ostendit in
egipto. Sequit᷑ eniꝰ. Iitt̃a egipti: in cãpo
taneos. Ubi dic̃ ostendisse dm̃ istis marabilia
corã patrib eoꝵ: Anforte spũ presentes eraił̃.
qr deipsis dñs mȩiiangłio ait om̃s enĩ illi
iuuunt: An accõmodatiꝰ accipimꝰ patres mo¬
ẏsen & aaron: aliosq seniores qui cõmemo¬
rant᷑ meadẽ script᷑ã. etiam sp̃m accepisse. un¬
de acceꝑat & moyses ut eum adiuuarent ad
eundẽ popłm regendũ ac ferendũ : Cur enĩ
ñ appellarent᷑ patres: Hon sicut ds pat̃ unꝰ ÷¬

Expanded text:
dit et dicit: Coram patribus eorum quae fecit mirabilia. Quibus patribus, cum isti ipsi sint patres, quorum non vult esse posteros similes? Si illos acceperimus ex quibus isti nati erant, velut Abraham, Isaac et Jacob; jam olim dormierant, quando mirabilia Deus ostendit in Aegypto. Sequitur enim, In terra Aegypti, in campo Thaneos: ubi dicit ostendisse Deum istis mirabilia coram patribus eorum. An forte spiritu praesentes erant, quia de ipsis Dominus in Evangelio ait: Omnes enim illi vivunt ? An accommodatius accipimus patres, Moysen, et Aaron, aliosque seniores qui commemorantur in eadem Scriptura etiam spiritum accepisse, unde acceperat et Moyses, ut eum adjuvarent ad eumdem populum regendum ac ferendum ? Cur enim non appellarentur patres? Non sicut D
Abbreviated transcription (Latin):
fuit sermo auditꝰ illis: ñ contẽꝑatis fidei eoꝵ
rectũ. ut cor fiat rectum. Quȩ fides preuenin¬
te & uocante miscłia dĩ. ꝑ obedientiam sus¬
citat᷑: & adplicare incipit ad om̃ cor: ut din
gat᷑. ut qͣntomagis magisq dirtgit᷑: tanto
magis uideat qđ ñ uidebat. & ualeat qđ ñ
ualebat. Hoc ñ fecerat simon: cui petrꝰ apłs
dixit. Non ÷ tibe pars neq sors: in hac fide
cor eñ titum non ÷ rectum. cũ deo. Ibi entm
ostendit qr ñ potest cor eẽ. rectũ fine deo. ut
incipiant honiines tãꝗͣ serui sublege am¬
bulare meruentes. s mlege tãꝗͣ filĩ uoso¬
tes: inꝗͣ illi ambulare notuerunt. & suili
rei remansert̃. Hlanc erũ uoluittat̾e ñ amn
s caritas hab̾&. quȩ diffundit᷑ incordib

Expanded text:
profuit sermo auditus illis non contemperatis fidei eorum rectum, ut cor fiat rectum. Quae fides, praeveniente et vocante misericordia Dei, per obedientiam suscitatur; et applicare incipiigatur; et quanto magis magisque dirigitur, tanto magis videt quod non videbat, et valet quod non valebat. Hoc non fecerat Simon, cui Petrus apostolus dixit: Non est tibi pars neque sors in hac fide; cor enim tuum non est rectum cum Deo . Ibi enim ostendit quia non potest esse rectum sine Deo, ut incipiant homines, non tanquam servi sub lege ambulare metuentes, sed in lege tanquam filii volentes, in qua illi ambulare noluerunt, et sub illa rei remanserunt. Hanc enim voluntatem non timor, sed charitas habet, quae diffunditur in cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
tari lex oꝑum qͣsi sufficere adiustificatio¬
nẽ: cũ ea quȩ p̃cipiunt᷑ forisecus fuint
abets hominib qui mallent ñ precipi: quȩ
ñ excorle faciunt. & tam̃ faciunt. Ac ꝑhoc
qͣfi iudent᷑ ambulare in lege di: s nolunt.
ambulare ñ enĩ excorde faciunt. Excorde
aut̃ nullomͦ fieri potest: qđ formidine fit
penȩ. ñ dilectione iusticiȩ. Nam qͣntũ atti¬
n& adfacta quȩ formsecus agunt᷑ ⁊ qui
timent penã. & qui amant iusticiã ñ fu¬
rant᷑. Et ideo pares sunt mariu: dispares cor¬
de. Pares oꝑe: dispares uoluntate. Ideo illa
sic notati sunt: geniratio inqͥt. quȩ ñ dire¬
xeit corsitum. Non dictum ÷ oꝑa: s cor. Directo
erũ corde: recta sunt oꝑa. Cum autẽ directũ cor
non ÷ oꝑa recta non funt: etiam si recta iude¬
autt᷑. Et unde cor ñ direxit pͣua generatio: satis
aꝑuit cũ ait. Et non ÷ creditꝰ cũ deo spc̃ eiꝰ. Re¬
ctus ÷ enĩ ds̃: & ideo recte adherens tamꝗͣ in¬

Expanded text:
i lex operum quasi sufficere ad justificationem, cum ea quae praecipiuntur, forinsecus fiunt ab eis hominibus qui mallent non praecipi quae non ex corde faciunt, et tamen faciunt; ac per hoc quasi videntur ambulare in lege Dei, sed nolunt ambulare: non enim ex corde faciunt. Ex corde autem nullo modo fieri potest, quod formidine fit poenae, non dilectione justitiae. Nam quantum attinet ad facta quae forinsecus aguntur: et qui timent poenam, et qui amant justitiam non furantur; et ideo pares sunt manu, dispares corde; pares opere, dispares voluntate. Ideo illi sic notati sunt: Generatio, inquit, quae cor non direxit suum. Non dictum est, opera: sed, cor. Directo enim corde, recta sunt opera: cum autem cor directum non est, opera recta non sunt, etiamsi recta videantur. Et unde cor non direxit prava generatio, satis aperuit, cum ait: Et non est creditus cum Deo spiritus ejus. Rectus est enim Deus: et ideo recto adhaerens, ta
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑: nã cuiꝰ alteriꝰ uerba credenda st̃: adtenditi
popłẽ ms lege̾ meam: Quid ÷ gͦ qł nc̃ repente.
hõ loquit᷑: lamenĩ hominis: uerba sunt. Qnta
auert̾ nõb̾. Nimirũ ds iam exhominis ministe.
homo contẽpneret᷑ ut homo. Ita enĩ se habent
locutiones cdi: quȩ nob̾ insinuarit᷑ ꝑ sensũ corꝑis
nri. Creaturã subditã oꝑe iniusibili creator
le conuertit᷑: ut corꝑalib & tẽꝑalib signis siue
ad occłos fiue ad aures ꝑtinentibꝰ. qͣntũ capere
honiies possunt: suam faciat innotescere uo¬
luitatẽ. Si enĩ angłs uti pocest ethere. aere.
nibe. igne. & alia qualib& natura uł specie.
copali. & homo iuittui. lingra. manu. calamo
llideo is altusue sigrificanitib reb adsuȩ m̃tis
indicanda secreta: postremo cũ hõ sit nuntios
homines mittit. & dic̃ alii uade & uadit. & alio
ueni & uenit. & seruo suo fac hoc & facit. qͣn¬

Expanded text:
ebatur. Nam cujus alterius verba credenda sunt, Attendite, ebatur. Nam cujus alterius verba credenda sunt, Attendite, populus meus, legem meam? Quid est ergo quod nunc repente homo loquitur? Jam enim hominis verba sunt, Quanta avehomo, contemneretur ut homo. Ita enim se habent locutiones Dei, quae nobis insinuantur per sensum corporis nostri. Creaturam subditam opere invisibili Creator  ut corporalibus et temporalibus signis, sive ad oculos sive ad aures pertinentibus, quantum capere homines possunt, suam faciat innotescere voluntatem. Si enim angelus uti potest aethere, aere, nube, igne, et alia qualibet natura vel specie corporali; et homo vultu, lingua, manu, calamo, litteris, aliisve significantibus rebus ad suae mentis indicanda secreta; postremo cum homo sit, nuntios homines mittit, et dicit alii, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo suo, Fac hoc, et facit : quan
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑabolis inqͥt os meũ: el oqr ꝓpositiõnes ab
mitio. A quo mitio dicat: satis appar& in con¬
sequentib. Non enĩ ex qͦ factũ ÷ cęlũ & t̾̃ra. uł
exquo creatũ ÷ inprimo homine genꝰ humanũ.
s extͦ popłi congregatio quȩ ad ducta ÷ exegip¬
to. ut sensus ꝑtineat ad asapħ. qđ int̾pretatur
congregatio. S utinã qui dixit aꝑiam inꝑa¬
bolis os meũ. etiam intellectũ nr̃m ineas aꝑi¬
re dignet᷑. Sienĩ sicut os suũ aꝑuit inꝑabolis.
ita aꝑir& etiam ipsas ꝑabolas &e sic̃ eloquit᷑ ꝓ.¬
positiones: ita eloqueret᷑ etiam & earũ expositi¬
ones. ñ hic estuaremꝰ. Nunc uͦ ita obtecta & clau¬
sa fc̃ omĩa: ut etiam si ad aliqͥd ipso adiuuan¬
te unde salubrit̾ pascam᷑ ꝑuenire possimꝰ:
infudore tam̃ uultꝰ nr̃i ecdamꝰ panẽ. & pęnam
definitionis antiq ñ corꝑe tantũ s & cordis
labore pendamꝰ. Dicat gͦ. & audiamꝰ ꝑ abolas &
ꝓpositiones. Quanta audnumꝰ & cognouimꝰ¬

Expanded text:
abolis os meum; eloquar propositiones ab initio. A quo initio dicat, satis apparet in consequentibus. Non enim ex quo factum est coelum et terra, vel ex quo creatum est in primo homine genus humanum; sed ex quo populi congregatio quae adducta est ex Aegypto: ut sensus pertineat ad Asaph, quod interpretatur Congregatio. Sed utinam qui dixit, Aperiam in parabolis os meum, etiam intellectum nostrum in eas aperire dignetur! Si enim sicut os suum aperuit in parabolis, ita aperiret etiam ipsas parabolas; et sicut eloquitur propositiones, ita eloqueretur et earum expositiones; non hic aestuaremus: nunc vero ita obtecta et clausa sunt omnia, ut etiamsi ad aliquid ipso adjuvante, unde salubriter pascamur pervenire possimus, in sudore tamen vultus nostri edamus panem ; et poenam definitionis antiquae, non corporis tantum, sed et cordis labore pendamus. Dicat ergo, et audiamus parabolas et propositiones.
Abbreviated transcription (Latin):
accender& omnẽ irã suã. ad eam penitꝰ eradican¬
dam atq finiendã. Qđ inuerb̾ eiꝰ & int̾cessioñ
ꝓpeccatis illoꝵ moysi serui eiꝰ euident̃ appar&.
ubi dicit ds. Deleam eos: & faciam te ingentem¬
ipsos: sciens apd miscdem se id agere. qui qm̃
nullo mͦ del& ipsu᷑: etiam illis parcer& ꝓpt̃ ips̃i¬
intro digrit eos int̾ra ꝓmissionis: & seruauit eĩ
gentẽ quousq se. xp̃m int̾ficiendo sceleri omĩi
maximo conligarent. Et qđ eos exałbo regno
eradicatos ꝑ cuncta gentiũ disseminauit. ñ
utiq deleuit. s mance idẽ popłs ꝓlis succeslio¬
ne seruatꝰ: uelut cam signo accepto neqͥs eum
occidat id ÷ penitꝰ ꝑdat. Ecce quẽadmodũ im¬

Expanded text:
accenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicanaccenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi servi ejus evidenter apparet, ubi Dipsos, sciens apud misericordiam se id agere, quae quoniam nullo modo deleret ipsum, etiam illis parceret pintroduxit eos in terram promissionis, et servavit eam gentem quousque se, Christum interficiendo, sceleri omnium maximo colligarent: et quod eos ex illo regno eradicatos per cuncta gentium regna disseminavit, non utique delevit; sed manet idem populus prolis successione servatus, velut Cain signo accepto, ne quis eum occidat, id est, penitus perdat . Ecce quemadmodum im
Abbreviated transcription (Latin):
In his uerbis multi sibi iniqͥ inpunitatẽ de
diuina miscłia pollicent᷑: etiam sitales. eẽ.
ꝑstiterint. qͣlis generatio ista describit᷑ pͣua
& amaricans: quȩ cor ñ direxit suũ. & ñ est
creditꝰ cũ dõ sp̃c eiꝰ: quibꝰ consentire ñ expe¬
dit. Si erũ ut scđm illos loqͣr ds̃ fortassẽ
ñ ꝑd& nec malos. sine dubio ñ ꝑd& bonos
Curgͦ ñ pociꝰ id eligimꝰ ubi dubitatio nul¬
la ÷: llã qͥ in lingua sua mentuit᷑ illi.
cũ aliud habeat cor eoꝵ putant utiq &
uolunt qndo penã ȩc̃nã talibꝰ cõminatite:
etiant dm̃. eẽ. mendacẽ. S cũ ipsi eũ menti¬
endo ñ fallant. illȩ uerũ dicendo ñ fallit.
Hȩc itaq uerba diumoꝵ eloquioꝵ deqiti¬
b sibi generatio pͣua blandit᷑: ñ ea depͣu&
sicut cor suui. qr & illo depͣuato: ista recta
ꝑsistunt. Ermo qͥpe sccl̃m hoc intestigi pos¬
ñ uideat. qͣntũ miscdie patientia malis parat:
S ante uidicium. Sic gͦ peꝑcit illi genti: ut non

Expanded text:
» In his verbis multi sibi iniquitatis impunitatem de divina misericordia pollicentur, etiamsi tales esse perstiterint, qualis generatio ista describitur prava et amaricans quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus: quibus consentire non expedit. Si enim, ut secundum ipsos loquar, Deus fortasse non perdet nec malos, sine dubio non perdet bonos. Cur ergo non potius id eligimus, ubi dubitatio nulla est? Nam qui in lingua sua mentiuntur illi, cum aliud habeat cor eorum, putant utique et volunt, quando poenam aeternam talibus comminatur, etiam Deum esse mendacem. Sed cum ipsi eum mentieHaec itaque verba divinorum eloquiorum, de quibus sibi generatio prava blanditur, non ea depravet, sicut cor suum; quia et illo depravato ista recta persistunt. Primo quippe secundum hoc intelligi posnon videat quanta misericordiae patientia malis parcat! sed ante judicium. Sic ergo pepercit illi genti, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
deis occisus ÷ apẽ. Hoc p̃figuratũ ÷ etiam
cũ iacob decussatim porrectis manib dex¬
tera tectgit effrem: adsinistrã constituttᷤ.
eumq p̃posuit manasse ad dexcerã consti¬
tuto: quẽ sinistra ipse tangebat. Nam scdm
tia docent. quib id aꝑtifsime exposuit.
Non custodiert̾ inqͥt testam̃tũ dĩ: & inlegẽ
Feiꝰ noluert̾ ambulare. Ecce qł ÷ conuersi
sunt indie belti: ñ obseruauert̾ testamentũ
dĩ. Ubi archus tendentes & mittentes etiã¬

Expanded text:
iam cum Jacob decussatim porrectis manibus, dextera tetigit Ephraem ad sinistram constitutum; eumque praeposuit Manasse ad dexteram constituto, quem sinistra ipse tangebat. Nam secuntia docent, quibus id apertissime exposuit: Non custodierunt, inquit, testamentum Dei, et in lege ejus noluerunt ambulare. Ecce quid est, Conversi sunt in die belli: non observaverunt testamentum Dei. Ubi arcus tendentes et mittentes
Abbreviated transcription (Latin):
uerba oris mei. Qđ ÷ adtendite. hoc ÷ indi¬
nate aurẽ uram. Et qđ illic ait leg̾e meam:
hoc ait inuerba oris mei. Illȩ nãq pie adten¬
dit leg̾e dĩ. & uerba oris eiꝰ: cuiꝰ aurẽ inclinat.
humilitas. ñ cuꝰ erigit ceruicẽ suꝑbia. Qđ
enĩ infundit᷑ concauo humilitatis excipit᷑
emmentia tumoris expellit᷑. Vnde alio loco.
Inclina inqͥt aurẽ tuam: excipe uerba intelle.¬
dꝰ. Satis itaq admoniti sumꝰ. etiam istũ psal¬
mũ huiꝰ intellectꝰ asapħ: qr genituio casu in
titulo positũ ÷ huiꝰ intellectꝰ non hic intelle.¬
ctus. inclinata aure susciꝑe: id ÷ humili pi¬
etate. Nec ipsiꝰ asapħ dictũ ÷ s ipsi asapħ.
qđ greco articło appar&: et in quib dam
latinis codicib inuentt᷑. Uerba igit᷑ ista in¬
tellectꝰ sinit: id ÷ intelligentie sunt quȩ data
gregationi popłi dĩ. unde nequaꝗͣ nos alie¬
nare debemꝰ. Quãuis eñ ꝓpriȩ dicat᷑ sinago¬

Expanded text:
verba oris mei. Quod est, Attendite; hoc est, Incliverba oris mei. Quod est, Attendite; hoc est, Inclinate aurem vestram: et quod illic ait, legem meam; hoc ait hic, verba oris mei. Ille namque pie attendit legem Dei et verba oris ejus, cujus aurem inclinat humilitas; non cujus erigit cervicem superbia. Quod enim infunditur, concavo humilitatis excipitur, eminentia tumoris expellitur. Unde alio loco: Inclina, inquit, aurem tuam, et excipe verba intellectus . Satis itaque admoniti sumus etiam istum psalmum hujus intellectus Asaph quia genitivo casu in titulo positum est, hujus intellectus; non, hic intellectus inclinata aure suscipere, id est humili pietate. Nec, ipsius Asaph dictum est; sed, ipsi Asaph: quod graeco articulo apparet, et in quibusdam latinis codicibus invenitur. Verba igitur ista intellectus sunt, id est, intelligentiae sunt quae data cipimus congregationi populi Dei, unde nequaquam nos alienare debemus. Quamvis enim proprie dicatur, Synago