comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sub prae textu ecclesiastici ordinir
in causarum saecularium pelagꝰ
reperi. & qui etem monasterii quia
habendo non fortiter tenui: qũã
stricte tenenda fuerit perdendo
cognoui: Nam cum mihi ad pei¬
piendũ sacri altaris ministerium
oboedienciȩ uirtus opponitur: hoc
sub ecclesiȩ colore sus ceptum estciđ
si inultȩ liceat iterum fugiendo
defleatur. Post que hoc nolenti mͥ
at que renitenti cum graue eẽt al¬
taris ministerium. etiam pondus

Expanded text:
sub praetextu ecclesiastici ordinis, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pond
Abbreviated transcription (Latin):
beatissi me
in constanti¬
no politana
urbe cognios¬
cens cũ me
illie sedis
apostolicae
responsa constringerent. et te illic
in iuncta procausis fidei a sigotti¬
rum legacio ꝑ dirxisset: omne intuis
auribus. quod mihi deme displic&e¬
bat exposui Qm̃ diu longeq coti¬
uersionis gt̃m distuli. et post quã
caelesti sum desiderio afflatus. saecu¬
iari habita conteren melius puta¬
ui.Aperiebatur enim mihi iam deę¬
ternigatis amore quid quertrem.
idmolitame consuetudo de ułꝰxe¬
rat. ne exteriorem cultum muti¬
rem. Cum que ad huc mecogeret
animus praesenti mundo quasi spe¬
ciẽ tenus deserum: operunt multti
contrame ex eius dẽmundi cura suc¬
erescere. ut in eo iam non specię: sed qd̃
est grauius mente retineres Quę
tandem cuncta sollicitue fugiens:
portum monas terii põtu. Et relis¬
tis quę mundi sunt ut frustra tunc
credidi ex huius uitae nau fraugio
nudus euasi Qnꝗ hon plerum q.
nauim in caute relictam etiam
tem pestar crescit . Repente me

Expanded text:
beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam tempestas excrescit, repente me,
Abbreviated transcription (Latin):
peterent. multti augens. pau¬
ca subtrahens. At queita ut in¬
uenta sunt Non nulla derelin¬
quens: ea quȩ me loquente ex¬
cepta sub oculis eorum fuerant.
ꝑ libroᷤ emen dando composui
Quia et cum postrema ditarem.
quostilo prima dixeram solli-¬
cite adtendi Egi ergo ut ea
quȩ lo quutussũ studiosa: emen

Expanded text:
augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui, quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studio
Abbreviated transcription (Latin):
positis fratribus priora libri sub¬
seorum oculis dixi: & quia tẽ¬
pus paulo uacancius reperi: poste¬
eriora tractando dictaui Cũ¬
que mihi spaicici largiora sub¬
peterent. multai augens. pau¬
ca subtrahens. At queita ut in

Expanded text:
positis priora libri sub oculis dixit; et quia tempus paulo vacantius reperit, posteriora tractando dictavit. Cumque ei spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut i
Abbreviated transcription (Latin):
cice quod bene in libris regũ
egrpcio puero in uia lasser¬
cente signatur: quemama¬
lecita egrotum initinere
deserit. Dauid uero inue-¬
nit ciboq refecit. Aucem
sui itineris facit. Amalechi¬
tam ꝑ sequitur: ȩpulantem
repperit. & funditur extinguit:
Quid est enim quod ȩgrptiũs
a malechite puer itinere las¬
satur : nisi quod amcitor pre¬
sentir scłi peccati sui nigridi¬
ne oꝑtus sȩpe ab eodem scło in¬
firmur despecturq derelin¬
quitur. ut cum eo nequaquã
currere ualeat. sed fractus
aduersitate torpescat: Sed
hunc dauid inuenit: Quia
redemptor nr̃ ueraciter ma-¬
nu fortis: nonnumquam qͦs
despector amundi gła rep¬
perit : in suo amore conuer¬
tit: Cibo pascit: quia uerbi
sciencia reficit Ducem itme¬
ris elegit : quia suum & iam
predicatorem facit Et quia¬
malechitam sequi Nonua-¬
luit. dux dauid efficitur.
quia is quem indignum muti¬
dus deseruit. Non solum con¬
uersd̾s insuam mentẽ anrec¬

Expanded text:
tia . Quod bene in libris Regum tia . Quod bene in libris Regum Aegyptio puero in via lassescente signatur, quem Amalecitdeserit, David vero invenit, cibo reficit, ducem sui itineris facit; Amalecitam persequitur, epulantem reperit, et funditus exstinguit . Quid est enim quod Aegyptius Amalecitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator praesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo currere nequaquam valeat, sed fractus adversitate torpescat? Sed hunc David invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis nonnunquam quos despectos a mundi gloria reperit, in suum amorem convertit. Cibo pascit, quia verbi scientia reficit. Ducem itineris eligit, quia suum etiam praedicatorem facit. Et qui Amalecitam sequi non valuit, dux David efficitur, quia is, quem indignum mundus deseruit, non solum conversus in suas mentes Dominum rec
Abbreviated transcription (Latin):
runt. sed ad ipisci Nequaquã
possunt: Hos ut ita dixerim
cor admundum trahit. mun
dur ad correpellit Nam sȩ¬
pe contingit ut ipsis suis ad¬
uersitatibur fracti admen-¬
tem redeant: & in semet ip¬
sis reuersi conside rent quã
sint in ania quae quȩ rebant.
seseq ꝓtam stulto desiderio
protinus ad lamentum uer-¬
tant : & tanto ualenciur ae¬
terna desiderent: quanto se
stultius laborasse ꝓtem pora-¬
libus dolent Unde de scrib.¬
tis reꝓbir subditur Qui au¬
liquos : nisi huius mundi
des pectos accipimus: Quos
dum praesenr scłm ad nulli¬
us głȩ usum elegit: quasi
minimos indignosq. derelin¬
quid sed mundi reliquos
au ferre dñs dicitur: quia
despectos huuis sełi eligere
de signatur. Paulo ad te stari¬
te quiat: Non multi sapien.
ter sum carnem non nobloe
potentr  Non multa nobiles
sed quae stulta mundisunt
elequasis ut confundat sa¬
piente: Et infirma mundi
elegite as. ut confundat for¬

Expanded text:
runt, sed adipisci nequaquam runt, sed adipisci nequaquam possunt. Hos, ut ita dixerim, cor ad mundum dus ad cor repellit. Nam saepe contingit ut ipsis suis adversitatibus fracti ad mentem redeant, et in semetipsis reversi considerent, quam sint inania quae quaerebant, seseque pro tam stulto desiderio protinus ad lamentum vertant; et tanto valentius aeterna desiderent, quanto se stultius laborasse pro temporalibus dolent. Unde bene descriptis reprobis subditur: CAPUliquos, nisi hujus mundi despectos accipimus? Quos dum praesens saeculum ad nullius gloriae usum eligit, quasi minimos indignosque derelinquit. Sed mundi reliquos auferre Dominus dicitur, quia despectos hujus saeculi eligere dignatur, Paulo attestante qui ait: Non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles; sed elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma mundi elegit Deus, ut confundat for
Abbreviated transcription (Latin):
entes ad in saniam exsurgunt
Quos demane usq aduerperam
Nequaquam culpa succideret.
si uel ꝓspera fomentum crede¬
rent.: uel aduersa sectionem
quia nequaquam sic umani
generis multitudo deseritur.
ut cuncta ad interitum tende.
re ꝑmittantur: sunt nonnul¬¬
li qui prȩsentis uitȩ oblecta¬
menta dispiciunt &iam cum
ad sunt. transitoria esse consi.¬
derant. atq. haec ex amore ȩt̃¬
nitatis calcant Cumq in hoc
primo gradd̃ uidicii gressum
ponunt. uegetaciones ad alti¬
ora ꝑueniunt. ut cuncta tem¬
poralia Nonsolum quia cici¬
ussunt amittenda despiciant.
sedinhis inherere Non appe¬
tant. & iam si aeterna esse po¬
tuissent Et apulchre coti¬
ditis amorem subtra hunt.
quia in ipsum auctorem pul¬
chritudinis cordis passibus
tendunt & sunt non nulli
quibona uitae praesentis di¬
ligunt: sed tamen hȩc nulla¬
tenus ad sequntur Q uireb
temporalibus totis desiderus
in hicnt: mundi głanquae¬

Expanded text:
entes ad insaniam exsurgunt. entes ad insaniam exsurgunt. Quos de mane usque ad vesperam nequaquam culpa succideret, si vel prospera fomentum crederent, vel adversa sectionem quia nequaquam sic humani generis multitudo deseritur, ut cuncta ad interitum tendere permittatur, sunt nonnulli qui praesentis vitae oblectamentum despiciunt, etiam cum adsunt, transitoria esse considerant, atque haec ex amore aeternitatis calcant. Cumque in hoc primo gradu judicii gressum ponunt, vegetiores ad altiora perveniunt, ut cuncta temporalia non solum quia citius sunt amittenda, despiciant, sed his inhaerere non appetant, etiam si aeterna esse potuissent; et a pulchre conditis amorem subtrahunt, quia in ipsum auctorem pulchritudinis cordis passibus tendunt. Et sunt nonnulli qui bona vitae praesentis diligunt, sed tamen haec nullatenus assequuntur: qui rebus temporalibus totis desideriis inhiant, mundi gloriam quae
Abbreviated transcription (Latin):
Hullus uidelicet eorum quia
mane usq aduesperum succi.¬
dentur: nullus intellegit Uel
eorum qui ꝑeunt. uel ẽorum ꝗͥ
ꝑ ditos ꝑrae euncium mores imi¬
tantur Unde alias scriptũ est
Iustus perit. & nemo: quire cogi¬
tet. in corde suo: & uiri nuseri.¬
cordiae colliguntur : quia¬
non est qui intellegat. Iniqui¬
ergo dum sola temporalia ap pe¬¬
cunt & quaebona electis in aec̃.¬
num maneant scire contem p¬
nunt. Dum uistorum ad flicti¬
onem conspiciunt. sed quaȩ sit
afflictionis recribucio non agnor¬
cunt: Actionis suae pȩdem ĩn
profundo porrigunt: quia lu¬
ce intelligenciae sponte sua
oculos claudunt Stultis enĩ
uoluptatibus decepti dum q ui.
dent temporaliter diligunt.
asemet ipsis alienati onui-¬
dent ubi in aeternum. ruunt:
Potest etiam mane. ꝓsperitas
Uespere. huius mundi aduersitas
de signari De mane ergo usq
aduesperã reꝓbi succiduntur:
quia & ꝑ prospera lasciuientes
depereunt. & ꝑ aduersa in paci-¬

Expanded text:
ullus videlicet eorum qui a mane usque ad vesperam succidentur. Nullus intelligit vel eorum qui pereunt, vel eorum qui perditos pereuntium mores imitantur. Unde alias scriptum est: Justus perit, et nemo est qui recogitet in corde suo, et viri misericordiae colliguntur, quianon est qui intellergo dum sola temporalia appetunt, et quae bona electos in aeternum maneant, scire contemnunt, dum justorum afflictionem conspiciunt, et quae sit afflictionis retributio, non agnoscunt, actioprofundum porrigunt, quia a luce intelligentiae sponte sua oculos claudunt. Stultis enim voluptatibus decepti, dum quae vident, temporaliter diligunt, a semetipsis alienati non vident ubi in aeternum ruunt. Potest etiam mane prosperitas, vespere hujus mundi adversitas designari. De mane ergo usque ad vesperum reprobi succiduntur, quia et per prospera lascivientes depereunt, et per adversa impati
Abbreviated transcription (Latin):
simentis. in nocencia custodit᷑
eiam siqua foris infirma sunt.
quandoq roborantur. Et rec¬
ee subditur: Putredo ossuum.
in uidia Quia pliuoris uicium
ante dei oculos pereunt & iam
forcia acta uirtutum: Ossa
quippe ꝑ inuidiam putresce¬
re est: quaedam & iam qua¬
liter robusta deperire: Sed
quur hȩc de inuidia dicimus
sinon &iam qualiter eruat᷑
itimemus: Difficile nam¬
q. est ut hoc alteri non inui¬
deat: quod adipiscial ter ex¬
obtat. Quia quid quid tẽ po¬
rale ꝑcipitur : tantofit mi-¬
nus singulis. quanto diuidi¬
tur in multir Et id circo de¬
siderantis mentem li uor
excruciat: quia hoc quod
appetit. aut funditus alter
accipiens adimit: aut quan¬
titate restringit. Qui ergo
lil uoris peste plene carere
desiderat: illam heredita-¬
tem diligat : quam co here¬
dum numerus rion angus¬
tat. Quae & om̃ibus una est.
& singulis tota Quectinto
largior ostenditur : quanto
ad hanc ꝑcipiencium multi-¬

Expanded text:
si mentis innocentia custoditur, si mentis innocentia custoditur, etiamsi qua foris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: putredo ossuum invidia, quia per livoris vitium ante dei oculos pereunt etiam fortia acta virtutum. Ossa quippe per invidiam putrescere est, quaedam etiam robusta deperire. Sed cur haec de invidia dicimus, si non etiam, qualiter eruatur, intimemus? Difficile namque est, ut hoc/ alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat, quia quicquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis. Et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc, quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris feste plene carere desiderat, illam hereditatem diligat, quam coheredum numerus non angustat. Quae et omnibus una est et singulis tota, quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multi
Abbreviated transcription (Latin):
lib& : quia tabescentem men¬
tem sua pęna saciat. quamfeli¬
citas torquet aliena Quan¬
toq extranei operis in altum
fabrica ducitur. tanto funda¬
mentum mentis liuidȩ pro¬
sundus sub foditur: Ut quo
alii ad meliora properant:
eo ipsa deterius ruat Qua
riuna uidelicet &iam illud
destruitur : quođ in alur acti-¬
bus ꝑ fecto opere surrexisse
putabatur Nam inuidia cũ
mente tabe fecerit: cunctaque
quae inuenerit bene gesta con¬
sumit. Unde bene ꝑsalomonẽ
dicitur. Uita carnium sanitas
cordis : Putredo ossuum in ui¬
dia Quid enim ꝑ carnes nisi
infirma quaedam actenera.
Et quid ꝑ ossa. nisi forcia acta
signatur : Et plerumq coti¬
tingit : ut quidam cum ue¬
ra cordis in nocenciam. in non¬
nullis suis actibus infirmi ui¬
deantur: Quidam uero iam
quȩdam ante humanos ocu-¬
los robusta exerceant: sed
itimen erga aliorum bona i¬
tus inuidię pestilenciie tabes¬
cant. Bene ergo dicitur
ta carnium sanitas cordis: Sa

Expanded text:
libet, quia tabescentem menlibet, quia tabescentem mentem sua poena sauciat, quam felicitas torquet aliena. Quantoque extranei operis in altum fabrica ducitur, tanto fundamentum mentis lividę profundius suffoditur, ut, quo alii ad meliora properant, eo ipsa deterius ruat. Qua ruina videlicet etiam illud destruitur, quod in aliis actibus / perfecto opere surrexisse putabatur. Nam invidia, cum mentem tabefecerit, cuncta, quae invenerit bene gesta, consumit. Unde bene per Salomonem dicitur: vita carnium sanitas cordis, putredo ossuum invidia. Quid enim per carnem nisi infirma quędam ac tenera et quid per ossa nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit, ut quidam cum vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero iam quidam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: vita carnium sanitas cordis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tibus obuiare conatisunt:
Hinc saul dauid subditũ lance¬
am in torquendo ꝑsequitur.
quia quem magnis cottidie
augeri uirtutum suc cessibus
sensit : ultrase excrescere ex¬
pauit: Paruulus itaq est. qͥ
inuidia occiditur Quia ni¬
si ipse in ferior existeret: de
bono alterius nondoleret.
quam uir ꝑ omnem uicium
quod ꝑ petratur humano cor¬
di antiqui hostis uirus in fun¬
ditur : in hac tamen nequi¬
cia totti sua uiscera serpenr
concutit. & inprimende ma¬
liciae pestem mouit Dequo
nimirum scriptum est In ui¬
dia diabuli: mors intrauit
in orbem terrarum Hamcũ
deuictum corluoris putredo
corruperit: ipsa quod exterio¬
ra indicant. quam grauiter
animum uesania instigat
oculi de primuntur. mens ac¬
cenditur: & menbra friges¬
cunt: Fit in cogitacione rabi¬
es. in dentibus stridor: Cumq
in latebris cordis crescens abs¬
conditur odium : dolore cȩco
tenebrat conscienciam uulnꝰ
in clusum. Hil letum deꝓpris

Expanded text:
tibus obviare conati sunt tibus obviare conati sunt . Saul rex David subditum lanceam intorquendo persequitur, quia quem magis quotidie augeri virtutum successibus sensit, ultra se excrescere expavit . Parvulus est qui invidia occiditur, quia nisi ipse inferior existeret, de bono alterius non doleret. quamvis per omne vitium quod perpetratur, humano cordi antiqui hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tota sua viscera serpens concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit . De quo nimirum scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Nam cum devictum cor livoris putredo corruperit, ipsa quoque exteriora indicant quam graviter animum vesania instigat. oculi deprimuntur, mens accenditur, et membra frigescunt; fit in cogitatione rabies, in dentin latebris cordis crescens absconditur odium, dolore cęco terebrat conscientiam vulnus inclusum. Nil lętum de propriis
Abbreviated transcription (Latin):
biliter deuicte menti dominat᷑:¬
y Bene autẽ subditur Et paruulũ¬
non possumus: nisi eis quos nobis
in aliquo meliores putamus Pat¬
uulus ergo est qui libore occidit᷑
quia ip̃se sibi testimoniũ ꝑhiba
quodei minor sit: cuius inuidi¬
A torquetur: Hinc est quod
hostis callidiis primo hominim
indendo subripint. Quia amis¬
sa bratitudine minore smmor¬
talitati illius agnuit: Hinc ẽ.
quod cam aꝑpegandum fratri¬
cidium corruit: qua despecto
suo sacrificio prelatum sibi in¬
fremuit. cuius ds̃ hostiam ac¬
espit. Et quem meliorem se
esse exhorruit: Ne ut cumq
esset amputauit: Hinc esau.
ad ꝑsecucionem fratris ex arsit.¬
quia primogenitorum benedie¬
tionem ꝑdita: quamtamen esau
lenticule ipse uendiderat: mi¬
norem se ei quem nascendo pre¬
hi bat ingemuit Hinc ioseph
fratres sui hisma helitis transe¬
untibus uindiderunt : quia
cognitore uelacionis mysterio
nese melior fieret. eius ꝓuec-¬

Expanded text:
biliter devictae menti dominaturbiliter devictae menti dominatur. Bene autem subditur. CAPUnon possumus, nisi eis quos nobis in aliquo meliores putamus. Parvulus ergo est qui livore occiditur, quia ipse sibi testimonium perhibet, quod ei minor sit cujus invidia torquetur. Hinc est quod hostis callidus primo homini invidendo subripuit, quia amissa beatitudine, minorem se immortalitati illius agnovit. Hinc est quod Cain ad perpetrandum fratricidium corruit ; quia despecto suo sacrificio, praelatum sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: et quem meliorem se esse exhorruit, ne utcunque esset, amputavit. Hinc Esau ad persecutionem fratris exquia primogenitorum benedictione perdita, quam tamen esu lenticulae ipse vendiderat, minorem se ei quem nascendo praeibat ingemuit . Joseph sanctum fratres sui Ismaelitis transeuntibus ideo vendiderunt, quia, cognito revelationis mysterio, ne eis melior fieret, ejus profec
Abbreviated transcription (Latin):
in patientiȩ̨ uitium uirtutẽ
putat Unide necesse est ut
hoc ante omnia quite
rect itudinis mouetur aec¬
dait: ne ira extra mentiudo¬
minium transeat. sed anuo¬
one peccati. tempus morluoi
considerans surgentẽ anui
ptiurbationẽ subtilius retraẽ¬
tando restringat: animositatẽ
reprimat: ox motus feruidos sub
equitate disponat ut eo fiat ius¬
tior ultor alienus: quo prius ex¬
ticit uictor suus: Quatenus sic
culpas delinquentium corrigat.
Ut ante ipse qui corrigit ꝑpatien¬
tiam crescat ut feruorem suũ
transcendendo di uidica&e. Ne in¬
temperant̃ excitatus. ipso relo
rectitudinis longe a rectitudi¬
ne oberr&e Quia uero sicut di¬
ximis c̾am laudanda boni e¬
mulatio mentis oculũ turbat:
recte nunc dicitur. Uirũ stultũ
interficit iracundia: acsi aꝑte
diceretur. Inc ꝑzelũ sapientes
turbat: In uero ꝑuitiũ stultum
trucidat. Quia illa sub ratione
restringitur: hȩc uero in rationa¬

Expanded text:
impatientiae vitium virtutem impatientiae vitium virtutem putat. Unde necesse est ut hoc ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat, sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem animi perturbationem subtilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat; ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus, quatenus sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, et fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus ipso zelo rectitudinis, longe a rectitudine aberret. Quia vero, sicut diximus, etiam laudanda boni aemulatio mentis oculum turbat, recte nunc dicitur: Virum stultum interficit iracundia. Ac si aperte diceretur: Ira per zelum sapientes turbat, ira vero per vitium stultos trucidat, quia illa sub ratione restringitur, haec vero irrationa
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut infirmanti oculo cũcollim
um mitatur. lux penitus negat᷑
sed inde eam post paululum
ueracit recipit. Unde banc ad
tempus salub iter amittit : Nũ¬
quam uero comotioni: contem¬
platio umgitur: Nec preualet
mens turbata conspicere: at qđ
uix tranquilla ual& inhiare:
Quuia nec solis radius cernitur
ui commotae nubes cęli faci¬
em obducunt Nec turbatus
fous respitientis imaginem red¬
dit: quam tranquillus ꝓpͥe osten
obscurat sed cũ ꝑzelũ animus
mouetur: curandũ sũmoꝑe ẽ.
rie hȩc eadẽ quȩ instrumen¬
tum u̾nrtutis a simmitur. inen¬
ti ira dñẽtur: Nec quasi dnã
prȩ eat: sed uelut ancilla ad
obsequium parata arationis
tergo numquã discedat Tc̃
enĩm robustius contra uitia
erigitur: cum subdita ratio¬
nis famulatur. Nam quantũ¬
lib& ira exzelo rectitudinis
surgat: si mmnoclerata mente
uicerit. rationiptinus serui¬
re contẽpnit Et tanto se in¬
pudentius dilatat: quanto

Expanded text:
Sicut infirmanti oculo cum collyrium Sicut infirmanti oculo cum collyrium immittitur, lux penitus negatur: sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Nunquam vero commotioni contemplatio jungitur; nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vix tranquilla valet inhiare: quia nec solis radius cernitur, cum commotae nubes coeli faciem obducunt, nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam tranquillus proprie probscurat. Sed cum per zelum animus movetur, curandum summopere est, ne haec eadem, quae instrumento virtutis assumitur, menti ira dominetur: nec quasi domina praeeat, sed velut ancilla ad obtergo nunquam recedat. Tunc enim robustius contra vitia erigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si immoderata mentem vicerit, rationi protinus servire contemnit; et tanto se impudentius dilatat, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
Non & iam ꝓximis de linquen¬
tibus uolunt. Si enim sic ꝓx.¬
mos ut nos amare precipim᷑.
restat ut sic eorum erratibus
sicut nr̃is uiciis irascamur.
De hac ꝑsalomonem dicitur.
Meliorest ira risu: quia ꝑstriti¬
ciam uultus: corrigitur ani¬
mus delinquentis De hac ite¬
rum psalmista ait Turbatꝰ
est preira oculus meus Iraqͥp
pe ꝑuicium: oculum mentis
excecat: Ira autẽ ꝑzelũ tur¬
bat quia quo saltem rectis
emulacione concutitur: eaq
Xisi tranquillo corde ꝑcipi
non potest contemplacio dis¬
si patur Ipse namq. zelus
rectitudinis quia in quietu¬
dine mentẽ agittit: eiꝰ mox
aciem obscurat Ut al ciora
in cominocione Non uideat
quaebene prius tran quilla cer¬
nebat Sed inde subtilius ad al¬
ta reducitur: unde atem pus
ne iuideat reuerberaio m ip¬
rerecti emulatio mima post
piudulu nrtran quilitato ꝑcomots¬
opem claudit: E unde mens
tinrbatin neuideat Inde ꝓsicit
ut a duidendu uenius clarescat:

Expanded text:
non etiam proximis delinquennon etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim sic proximos ut nos amare praecipimur, restat, ut sic eorum erratibus sicut nostris vitiis irascamur. De hac per Salomonem dicitur: Melior est ira risu, quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis. De hac iterum psalmista ait: Turbatus est prae ira oculus meus. Ira quippe per vitium oculum mentis excaecat, ira autem per zelum turbat, quia quo saltem recti aemulatione concutitur, ea, quę nisi tranquillo corde percipi non potest, contemplatio dissipatur. Ipse namque zelus rectitudinis, quia inquietudine mentem agitat, eius mox aciem obscurat, ut altiora in commotione non videat, quae bene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, unde ad tempus, ne videat, reverberatur. Nam ipsa recti aemulatio ęterna post paululum in tranquillitatonem claudit: et unde mens turbatur ne videat, inde proficit, ut ad videndum verius clarescat.
Abbreviated transcription (Latin):
scit aliena. Pacienter namq.
in latam in uiriam tolerat.
qui pie meminit quod fortasse
ad huc habeat in quo debeat
ipse tolerari & quasi aqua ig¬
nis extinguitur: cum surgen¬
te feruore animi. Euacuiq ad
mentem cul pa reuocatur. Quia
erubescit peccata Non parcere.
qui uel deo uel proximo sepese
recolet parcenda peccasse: sed
inter hȩc sollerter sciendum est.
quod alia est ira quam in pacien¬
cia excitat. alia quam zelus for¬
mat:. Illa exuicio: haec ex uir¬
tute generatur: Sienim nori¬
nulla ira exuirtute surgeret.
diuinȩ anim ad uersionis impe¬
tum finees ꝑgladium non pla¬
casset Hanc ir̃am quia heli ñ
habuit : motum contrasse iN¬
placabiliter suꝑnę ulcionis
excittuit: Hamiquo contra sub¬
ditorum uicia tepuit. eo con¬
tra illum districtio ae ternirec¬
toris exarsit De hac ꝑsalmir.¬
tam dicitur Irascimini: & no
lite peccare Quod nimirum
Non recte intellegunt: quii¬
rascinos Nobis tantum modo.

Expanded text:
sat aliena. Patienter namque sat aliena. Patienter namque inlatam iniuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat ipse tolerari. Et quasi aqua ignis extinguitur, cum surgente furore animi sua cuique ad mentem culpa revocatur, quia erubescit peccata non parcere, qui vel deo vel proximo sępe recolit parcenda peccasse. Sed inter haec sollerter sciendum est, quod alia est ira, quam inpatientia excitat, alia, quam zelus format: Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si enim nulla ira ex virtute surgeret, divinae animadversionis impetum Finees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum contra se inplacabiliter supernę ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum vitia tepuit, eo contra illum districtio aeterni rectoris exarsit. De hac per psalmistam dicitur: Irascimini, / et nolite peccare! Quod nimirum non recte intellegunt, qui irasci nos nobis tantummodo,
Abbreviated transcription (Latin):
cogittins. ad aduersa seprae¬
Eparet Quaenimirum ueni¬
encia tanto forcior excipit.
quantose cautius expraescien¬
cia armauit Qui enim in ꝓ¬
uidus ab ad uersitate de prȩhendi-¬
tur : quasi ab hostȩ dormiens
inuenitur Cumq cicius inimi.¬
xus occidit: quia non repugnan¬
tẽ ꝑforat: Nam qui mala inmi-¬
nencia ꝑ sollicitudinem pręno¬
tat: hostiles incursus quasir
sidiis uigilans expectat Et in-¬
de ad uictoriam ualenter accin.¬
gitur: unde nesciens de p̃hendi
putabatur sollerter gͦ animus
ante actionis suae primordia.
cuncta debet aduersa medita.¬
ri: ut semꝑ hȩc cogittins semꝑ
contra haec torace pacienciae
munitus. & quid quid accesse-¬
rit ꝓuidus superet : Et quid¬
quid Non accesserit. lucrum
putet: secundus autem ser¬
uari dȩ mansuetudinis modus
est: ut cum alienos excessus as¬
picimus. nr̃a quibus in alus ex¬
cessimus delicta cogitemus
Considerata quippe infirmitar
propria: mala nobis excu.¬

Expanded text:
cogitans, / ad adversa se pracogitans, / ad adversa se praeparet. Quae nimirum venientia tanto fortius excipit, quanto se cautius ex praescientia armavit. Qui enim inprovidus ab adversitate deprehenditur, quasi ab hoste dormiens invenitur, eumque citius inimicus necat, quia non repugnantem perforat. Nam qui mala imminentia per sollicitudinem pręnotat, hostiles incursus, quasi in insidiis vigilans, expectat, et inde ad victoriam valenter accingitur, unde nesciens deprehendi putabatur. Sollerter ergo animus ante actionis suae primordia cuncta debet adversa meditari, ut semper haec cogitans, semper contra haec torace patientiae munitus, et quicquid accesserit, providus superet, et quicquid non accesserit, lucrum putet. Secundus autem servandę mansuetudinis modus est, ut, cum alienos excessus aspicimus, nostra, quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Considerata quippe infirmitas/ propria mala nobis excu
Abbreviated transcription (Latin):
us tenet Alii namq acceri¬
sis calamis similes dumu.
ribus durioribusq non duspa¬
reb saccessionẽ tarde susemel¬
unt sedecunen accensi semel
aufficiluis extinguntum Ser
quia setar dius. masperitatem
concitunt: suroris sui durius ig¬
nem seruant. Alii autẽ quođ
est nequius. & cicius iracundiȩ
flammas accipiunt: & tardi¬
us deponunt Honnulli uero
has & tarde suscipiunt: & cͥciur
amittunt: Iri quibus nimirũ
quattuor modis: liquido lec-¬
tor agnoscit. Quia adtran qͥl¬
litatis bonum ultimus plus
quam primus ad ꝓpinquat.
Et in malo secundus tercid̃ su-¬
perat Sed quid prod est quod
iracundici quomodo mentem
teneat dicimus. si non & iam
qua liter conpesci debeat ex¬
primamur: duobus & enim mo-¬
dir fracta possidere animum
ira desuescit Primus quippe
est: ut mens sollicita ante¬
quam agere quod libet ini¬
cipiat . om̃s sibi quas pati
potest contumelias preponat.
Quatenus redemptoris sui ꝓbra

Expanded text:
us tenet. Alii namque accenus tenet. Alii namque accensi calamis similes, dum vribus durioribusque non dispares, accensionem tarde suscipiunt, sed tamen accensi semel difficilius extinguntur, et quia se tardius in asperitate concitant, furoris sui durius ignem servant. Alii autem – quod est nequius – et citius iracundiae flammas accipiunt et tardius deponunt. Nonnulli vero has et tarde suscipiunt et citius amittunt. In quibus nimirum quattuor modis liquido lector agnoscit, quia et ad tranquillitatis bonum ultimus plus quam primus appropinquat et in malo secundum tertius superat. Sed quid prodest, quod iracundia, quomodo mentem teneat, dicimus, si non etiam, qualiter compesci debeat, exprimamus? Duobus etenim modis fracta possidere animum ira desuescit. Primus quippe est, ut mens sollicita, antequam agere quodlibet incipiat, omnes sibi, quas pati potest, contumelias proponat, quatenus redemptoris sui probra
Abbreviated transcription (Latin):
dum accensus animus ad consu¬
etim loquutione restringitur . ⁊¬
ꝑ accessum temporis penitur
aꝑximi dilectione separatur.
Et acriores stimulis ad mentem
ueniunt: causȩ quae grauius
ex asperent oriuntur: Atq.
inirati oculum festuca intra¬
bem uercitur: dumira in o¬
dium ꝑ mutatur Plerumq
ira ꝑsilencium clausa intra-
mentem uehemencius estu
at: & clamosas tacita uocer
format Uerba sibi quibus ex¬
asperetur obicit: & quasi ini
causȩ examine posita. durius
exaspera respondit Quod sa-¬
lomon breuiter insinuat di-¬
cens. Prestolacio impiorum
furor: sicq. fit ut ꝑtur batus
animus inauorem strepitum
sui silencii senciat: eumque
grauius causa ire flãma con¬
sumat Unde bene ante Nos
quidam sapiens dixit Cogi¬
taciones iracundi. uiperȩ st̃
generacionis. mentẽ come¬
dunt matrem suam Sciendũ
uero est quod non nullos ira
cicius accendit: facilius de¬
serit Honnullos uero tarde
quidem commouet: sedduri¬

Expanded text:
dum accensus animus a consudum accensus animus a consueta locutione restringitur, per accessum temporis penitus a proximi dilectione separatur, et acriores stimuli ad mentem veniunt. Causae quoque, quae gravius / exasperant, oriuntur, atque in irati oculum festuca in trabem vertitur, dum ira in odium permutatur. Plerumque ira per silentium clausa intra mentem vehementius aestuat et clamosas tacita voces format. Verba sibi, quibus exasperatur, obicit, et quasi in causae examine posita, durius exasperata respondet. Quod Salomon breviter insinuat, dicens: prętolatio impiorum furor. Sicque fit, ut perturbatus animus maiorem strepitum sui silentii sentiat eumque gravius clausae irę flamma consumat. Unde bene ante nos quidam sapiens dixit: Cogitationes iracundi vipereae sunt generationis, mentem comedunt matrem suam. Sciendum vero est, quod nonnullos ira citius accendit, facilius deserit. Nonnullos vero tarde quidem commovet, sed duri
Abbreviated transcription (Latin):
manus ira ꝓsiliat: & quora.¬
tio longius recedit. audaci-¬
or exsurgat: Seq ipsum
retinere animus Nonualet:
quia factus est potestatis a¬
lienȩ Et eo furor menbra
foras inictibus exercet: quo
intus ipsam menbrorum do¬
minam mentem captiuam
tenet Aliquando autem
manus non exerit : sed uN
malediccionis iculo lin¬
guam uertit: Fratris namq
interitum prȩ cibus exposcit:
& hoc dm̃ ꝑ petrare expetit.
quod ipse ꝑ uersus homo fa¬
cere uel metuit: uel erubes¬
cit Fitq ut uoto & uoce ho¬
micidium ꝑ agat : &iam cũ
alesione ꝓximi manibus
cessat Aliquando ira ꝑtur¬
bato animo. quasi ex iudicio
silencium indicit : Et quod
deforar linguaꝰ ex primit.
intus deterius ignescit Ut
iratus quisq conlo quucionẽ
sucm ꝓximo subtrahitor di nil
dicendo quasit aduersies diceri
& non num qua b ȩc sileneia ureri¬
tes ꝑ discipline ais pensacionẽ
inintuni ai cretiones formate¬
neatur. Honnum quuam uero

Expanded text:
manus ira prosiliat, et quo ramanus ira prosiliat, et quo ratio longius recedit, audacior exsurgat: seque ipsum retinere animus non valet, quia factus est potestatis alienae, et eo furor membra foras in ictibus exerit, quo intus ipsam membrorum dominam mentem captivam tenet. Aliquando autem manus non exerit, sed in maledictionis jaculum linguam vertit. Fratris namque interitum precibus exposcit, et hoc Deum perpetrare expetit, quod ipse perversus homo facere vel metuit, vel erubescit. Fitque ut voto et voce homicidium peragat, etiam cum a laesione proximi manibus cessat. Aliquando ira perturbato animo quasi ex judicio silentium indicit, et quo se foras per linguam non exprimit, intus deterior ignescit, ut iratus quisque collocutionem suam proximo subtrahat, et nihil dicendo quam sit aversus dicat. Et nonnunquam haec silentii severitas per disciplinae dispensationem in intimis discretionis forma teneatur. Nonnumquam vero,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia cum menti iracundia con¬
fusionis tenebras incutit: hu¬
ic ds̃ radium suae cognicionis
abscondit Periram scĩ sp̃r splen-¬
dor &ͤscluditur : quo contra
iuxta uetustam trans lacionẽ
scriptum est Suꝑ quem reqͥ¬
escre sp̃s ms̃. nisi suꝑ humilem
& quietum & trementẽ sermo¬
nes meos : Cum enim humilẽ
diceret: quietum ꝓtinus ad¬
iunxit: Siergo iram quiete
mentiñ subtrahit: suam sc̃o spi¬
ritui habitacionem claudit.
Cuius recessione animus uacũ¬
us adaꝑtm mox in sanam
ducitur: & usq ad suꝑficiem¬
abintimo cogitacionum funda¬
mente dissipatur Nam irae
suae stimulis. ascensum con
pal pitat: corpus tremit Un¬
gua. se prȩpedit. facies igner¬
cit Exasperantur oculi : &
nequaquã recognos cuntur not
Uox quidemꝰ cͤlamorem
format. sed sensus quid loqui¬
tur ignorat In quo itaq iste
ab ab repticus longe est: qui
accionis suae conscius non est:
Undesit plerumq ut usq ad

Expanded text:
Qui cum menti iracundae conQui cum menti iracundae confusionis tenebras incutit, huic deus radium suae cognitionis abscondit. Per iram sancti spiritus splendor excluditur, quo contra iuxta vetustam translationem scriptum est: Super quem requiescit spiritus meus, nisi super humilem et quietum et trementem sermones meos? Cum enim humilem diceret, quietum protinus adiunxit. Si ergo / ira quietem menti subtrahit, suam sancto spiritui habitationem claudit. Cuius recessione animus vacuus ad apertam mox insaniam ducitur et usque ad suab intimo cogitationum fundamento dissipatur. Nam irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, et nequaquam recognoscuntur noti. Ore quidem clamorem format, sed sensus quid loquitur ignorat. In quo itaque iste ab arreptitiis longe est, qui actionis suae conscius non est? Unde fit plerumque, ut usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
titur : Et si sapiencia teneri
uid eatur : sicut scriptum est:
Ira : ꝑdit & iam prudentes
Qquia scilicet confusus animus
riequaquam expletura lam¬
siquid it itellegere prudent̃¬
ualet Periram iusticia relinqui¬
tur: sicut senptum est Ira uiri
iusticiam dei Nonoperatur:
Iunici dumꝑturbata mens iudiciũ
suȩ racionis exasperat: omne qđ
furor suggent rectum putat:
Per irã grã uitȩ socialis amittit᷑.
Ssicut scriptum est Noli esse as¬
Isiduus cum homine iracundo.
nediscas semitas eius. & sumas
Iscandalum animȩ tue Quia
Iquise exhumanci racione Non
temperat: necesse est ut besti¬
aliter solus uiuat Per iram
concordia rumpitur: sicut
scriptum est Uir ammosus pa-¬
rit rixas: Et uir iracundus
effodit peccata Iracundus qͥ p¬
pe peccata effodit: quia & iam
malos quod in caute ad discor¬
dicim prouocat: peiorer facit
Per irã lux ueritatis amittitur
sicut scriptum est. solnon oc¬
cidat suꝑ iracundiam urãm

Expanded text:
titur, etsi sapientia teneri titur, etsi sapientia teneri videatur, sicut scriptum est: Ira perdit etiam prudentes, quia scilicet confusus animus nequaquam explet, etiamsi quid intellegere prudentvalet. Per iram iustitia relinquitur, sicut scriptum est: Ira viri iustitiam dei non operatur, quia dum perturbata / mens iudicium suę rationis exasperat, omne, quod furor suggerit, rectum putat. Per iram gratia vitae socialis amittitur, sicut scriptum est: Noli esse assiduus cum homine iracundo, ne discas semitas eius et sumas scandalum animae tuae, quia qui se ex humana ratione non temperat, necesse est, ut bestialiter solus vivat. Per iram concordia rumpitur, sicut scriptum est: Vir animosus parit rixas, et vir iracundus effundit peccata. Iracundus quippe peccata effundit, quia etiam malos, quos incaute ad discordiam provocat, peiores facit. Per iram lux veritatis amittitur, sicut scriptum est: Sol non occidat super iracundiam vestram.
Abbreviated transcription (Latin):
nimirum sentencia uera e
minr ata contra cante uana
ciencias Nion fiissedi citen
non pensemus quod dicitur
nuapenis ab iuditoris ste iao¬
cuconreli datur Ot ostendo¬
mus quam rectum est quodu
mitur  sinon inbeato uob inuis¬
ter promeretur Cum seripgum
sit Pumute dñe cum tranquiul¬
litate iudicas sciendum nob̵
magnopere est quia quotier
turbuletatos motus animi
subman suetudinis uirtutem
restringimus. Redire adsi-¬
militũdinem conditoris cona-¬
mur. Nam cum tran quillita.¬
tem mentis ira di uerberat.
dil aniattm quodam modo
scisamq ꝑ turbat Ut sibi m&¬
ipsi Non congruat: ac ium ini¬
tune similitudinis amit tat:
pa pensemus : ꝑ quam dũman¬
suetudo amittitur: suꝑnȩ ima-¬
ginis similitudo uiciatur Per
iram scipiencia ꝑditur. Ut
quid quoue ordine agendum
sit: omnino nesciatur: Sicut
scriptũ est Ira insinu stulti
requiescit Quia nimirum
ucellegencie. lucem subtra¬
it. cummente ꝑmouendo
confundit Per irã. uita amit¬

Expanded text:
nimirum sententia vera esset, si illata contra tanti viri patientiam non fuisset. Sed nos pensemus quod dicitur, quamvis ab auditoris sui virtute relidatur, ut ostendamus quam rectum est quod promitur, si non in beatum Job injuste promeretur, cum scriptum sit, Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas ; sciendum nobis magnopere est quia quotiens turbulentos motus animi sub mansuetudinis virtute restringimus, redire ad similitudinem conditoris conamur. Nam cum tranquillitatem mentis ira diverberat, dilaniatam quodam modo scissamque perturbat, ut sibimetipsi non congruat, ac vim intimae similitudinis amittat. pa, pensemus, per quam, dum mansuetudo amittitur, supernę imaginis similitudo vitiatur. Per iram sapientia perditur, ut, quid quove ordine agendum sit, omnino nesciatur, sicut scriptum est: Ira in sinu stulti requiescit, quia nimirum intellegentię lucem subtrahit, cum mentem permovendo confundit. Per iram vita amit
Abbreviated transcription (Latin):
summȩ rectitudinis ignorat:
Et sepe lignum rectũ creditur.
si ad regulam non ducatur:
Sed cum regulȩ iungitur. per
quantam tortitudinẽ tumes¬
cit inuenitur Quici nimirũ
rectitudo abscidens increpat.
quod oculus de ceptus non ad¬
ꝓbate. Eliphat itaq. qͥa
suꝑna conspexit: districtũ
iudicium de inferioribus ex¬
erit Et quam uir beatũ iob
Non recte redarguit: in cõ¬
paracione tamen creatoris

Expanded text:
summae rectitudinis ignorat; summae rectitudinis ignorat; et saepe lignum rectum creditur, si ad regulam non ducatur; sed cum regulae jungitur, per quantam tortitudinem tumescit invenitur, quia nimirum rectitudo abcidens increpat, quod oculus deceptus approbabat. Eliphaz itaque quia superna conspexit, districtum judicium de inferioribus exerit; et quamvis beatum Job non recte redarguit, in comparatione tamen creatoris
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enim lucem uidet. scit qͥd
detenebris estimet. Nam qͥ
candorem lucis ignorat.: & obr¬
cura ꝓlucidis ad ꝓbat Bene
autem subditur Aut facto¬
resuo purior erit uir. Quis¬
quis de ꝑcussione murmurat
quid aliud quam iusticiam
ferientis accusat. Puriorẽ
se ergo uirfactore suo estimat.
si contra flagellum quere lã
parat. Eum que sibi ꝓcul du¬
bio post ponit. cuus iudiciũ
desua affliccione redarguit
Ut ergo homo reprehendere
Non audeat udicem culpę.
hunc humiliter cogitet aue¬
torem nature Quia quimi.¬
re exnihilo hominem fecit.
factum impiȩ non affligit:
Quod tunc heliphat didicit
cum uoce quasi aurȩ letus au¬
diuit. In consideracione nãq di¬
uine magnitudinis aisitaue. quã
humiliter in sua amim aduersio¬
ne timeatur. Et auisa ꝑna
aegustit. in feriora equia mimi¬
ter tolerat. Quia plene untus
conspicit: quanti aestimet
ad foris agit Male enum se
rectum putat: qui regulam

Expanded text:
Qui enim lucem videt, scit quid Qui enim lucem videt, scit quid de tenebris aestimet. Nam qui candorem lucis ignorat, et obscura pro lucidis approbat. Bene autem subditur: 170 Aut factore suo purior erit vir? Quisquis de percussione murmurat, quid aliud quam justitiam ferientis accusat? Puriorem se ergo vir factore suo existimat, si contra flagellum querelam parat; eumque sibi procul dubio postponit, cujus judicium de sua afflictione redarguit. Ut ergo homo reprehendere non audeat judicem culpae, hunc humiliter cogitet auctorem naturae, quia qui mire ex nihilo hominem fecit, factum impie non affligit. Quod tunc Eliphaz didicit, cum vocem quasi aurae lenis audivit. In consideratione namque divinae magnitudinis discitur quam humiliter in sua animadversione timeatur. Et qui superna degustat, inferiora aequanimiter tolerat, quia plene intus conspicit, quanti aestimet quod foris agit. Male enim se rectum putat, qui regulam
Abbreviated transcription (Latin):
Quia huqui aduentum diuinita¬
tis ut cumq. conspiciunt: quasi
icim exhabitaculo carnis ꝓce¬
dunt. Quia igitur humaria
mens quanta libet seuirtute
tetenderit: uix deintimis ex¬
trema cognoscit: Recte nunc
dicitur Et uocem quasi aurȩ
lenis audiui Sed qm̃ cumde
se saltim parum nobis diuina
cognicio exhibet. infirmitatis
nr̃e ignoranciam ꝑ fecte do-¬
cet.: Qui uocem aurȩ lenis au¬
diuit: dicat quae ex ipsa hac
audicione didicerit Sequitur.
iustisicabitur aue sactore suo
purior erit uir. Humana iusti¬
in uisticia est Quia & lucerna
in tenebris fulgere cernitur.
sed insolis radio posita tenebra¬
tur. Quid ergo heliphat. rap¬
tus in contemplacione cognouit
nisi quod iustificari. homo dei
comparacione non possit: Rec¬
te namq. credimus quae exte¬
rius operamur: Sed cummi¬
nime interna cognoscimus.
mus: ista non cum q iudicamꝰ.
Quia tanto quisq subtilius de
tenebris iudicat : quanto ei
uerius claritas lacis constat

Expanded text:
quia ii, qui adventum Divinitaquia ii, qui adventum Divinitatis utcunque conspiciunt, quasi jam ex habitaculo carnis procedunt. Quia igitur humana mens quantalibet se virtute tetenderit, vix de intimis extrema cognoscit, recte nunc dicitur: Et vocem quasi aurae lenis audivi. Sed quoniam cum de se saltem parum nobis divina cognitio exbibet, infirmitatis nostrae ignorantiam perfecte docet, qui vocem aurae lenis audivit, dicat quae ex ipsa hac auditione didicerit. Sequitur: justificabitur, aut factore suo purior erit vir? 67. Justiinjustitia est: quia et lucerna in tenebris fulgere cernitur, sed in solis radio posita tenebratur. Quid ergo Eliphaz raptus in contemplatione cognovit, nisi quod justificari homo Dei comparatione non possit? Recta namque credimus quae exterius operamur, sed cum minime interna cognoscimus, mus, ista non utcunque judicamus, quia tanto quisque subtilius de tenebris judicat, quanto ei verius claritas lucis constat.
Abbreviated transcription (Latin):
U ultum namq. pallio suꝑ du¬
cere est : ne altiora mens quae¬
rere audeat. hanc exconside¬
racione ꝓpriȩ infirmitatis ue.¬
lare: Ut nequaquam intel.¬
legenciȩ oculos ulause praecipitan¬
rer aperiat: sed adhoc quod ad p̃¬
hendere Nionualet. reuerenter
claudat: Qui haec agens: inspe¬
luncȩ hostio stetisse describitur:
Quid namq. spelunca nostra est.
nisi haec corrupcionis habitacio.
in qua adhuc exuetustate reti¬
nemur: Sed cum aliquid ꝑcipe¬
re decognicione ueritatis incipi.¬
mus : quasi iam in speluncȩ nr̃e
hostio sttimus Quia enim pro¬
gredi ꝑfecte rion possumus.
ad cognicionem ttimen uerita¬
tis in hianter. iam aliquid deli¬
bertatis aura captamus In iN¬
gressu ergo spelunce stare est.
represso nr̃e corrupcionis obsta¬
culo. ad cognicionem ueritatir
incipere exire Unde & nube
intabernaculum descendente.
is rahelite elonginquo cernen¬
tes. in papillionum suorum
hostus stetisse memorantur

Expanded text:
Vultui namque pallium superduVultui namque pallium superducere, est, ne altiora mens quaerere audeat, hanc ex consideratione propriae infirmitatis velare, ut nequaquam intelligentiae oculos ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc, quod apprehendere non valet, reverenter claudat. Qui haec agens, in speluncae ostio stetisse descriQuid namque spelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cogitatione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus. Quia enim progredi profecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare, est represso nostrae corruptionis obstaculo, ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde et nube in tabernaculo descendente, Israelitae e longinquo cernentes, in papilionum suorum ostiis stetisse memorantur,
Abbreviated transcription (Latin):
post ignem sibilus aure tenur.
Sp̃s quippe ante dnm euertie mo¬
ter & petras conterit: quia pauor
qui exaduentu eius inruitit &
altitudinem cordis nr̃i deicit . &
duriciam lique facit: Sed spũ
commocionis & igni non inesse
dñs dicitur.: esse uero in sibilo au-¬
rȩ tenus nonnegatur Quia ni¬
mirum mens cum in contempla
aliquid conspicit: hoc est qđ
de in con prehensibili sub stancia
aeternitatis audit Quasi enĩ
sibilum tenius aure ꝑcipimus.
cum scporem in circum scribtę
ueritatis contemplacione subita
subtiliter degustamus Tunc
ergo uerum est quod dedeo cog¬
noscimus : cum pdene nos aliqͥd
deillo cognoscere Non posse.
sentimus Unde bene illic sub-¬
ditur Quod cum audisset he-¬
lias. operuit uultum suum
pallio: & ingressus stetit iti
hostio speluncę Post aurȩ te¬
nuis sibilum. uultum suum
ꝓpheta pallio operit : quia
in ipsa subtilissima contẽpla-¬
cione ueritatis. quanta igno.¬
rancia homo tegatur ag̾noscit

Expanded text:
post ignem sibilus aurae tenuis . Spiritus quippe ante Dominum evertit montes, et petras 169 conterit; quia pavor, qui ex adventu ejus irruit, et altitudinem cordis nostri dejicit, et duritiam liquefacit. Sed spiritui commotionis et igni non inesse Dominus dicitur, esse vero in sibilo aurae tenuis non negatur; quia nimirum mens cum in contemplatalde incomprehensibili aeternitatis substantia audit. Quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem in circumscriptae veritatis contemplatione subita, subtiliter degustamus. Tunc ergo verum est quod de Deo cognoscimus, cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: Quod cum audisset Elias, operuit vultum suum pallio, et ingressus stetit in ostio speluncae. Post aurae tenuis sibilum vultum suum propheta pallio operuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis quanta ignorantia homo tegatur agnoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
paulo lacius. Suȩ speculacionis¬
radiqs inhereat: & pęne figat
spm quitransiebat Nectãmen
haec ipsa contem placionis mo-¬
ra. diuinitatis uimplene ape-¬
rit : quia eus immensitas.
humanas uires auctas suble¬
uatasq transcendit. Unde

Expanded text:
paulo latius radio suae speculationispaulo latius radio suae speculationis inhaereat, et pene figat spiritum qui transibat. Nec tamen haec ipsa contemplationis mora Divinitatis vim plene aperit, quia ejus immensitas humanas vires auctas sublevatasque transcendit. Unde et