comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ futuro ꝓmisit dicens. Beati mũdo corde: qm̃ ipsi
dm̃ uidebt̃. Hec hic dix̃ : qm̃ ipsi dm̃ uident. Igitir
si ds̃ qͥ in hac uita sine alicuius elem̃ti assup̃tione
bonoꝵ omiũ plenitudo
.Que ⁊ quanta sit in hac carni
contemptores inhereant. Uiu cꝰp.

Expanded text:
ti mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Neque hic dixit, Quoniam ipsi Deum vident. Igitur si Deus, qui in hac vita sine alicujus elementi assumptione, bonorum omnium plenitudoQuae et quanta sit in hac carne contemptores inhaereant. P
Abbreviated transcription (Latin):
dici uideatur cũ uiciosa natura mala eẽ natura
dtꝰ: nͥ malũ e̾e qd bonũ est: Nec malum e̾e̾ nͥ qđ bo¬
num est: qr om̃is natura bonum est: Nec res aliqua
mala ee̾t nͥ res ipsa que mala ẽ. natura nõ e̾e̾t Nõgͥ
potest ee̾ malũ: nͥ aliqd̾ bonũ: Quod cũ dici uideatur
absurde: conexio tam̃ ratiotinationis huiꝰ ueluo ine¬
uitabilit̾ nos cõpellit hoc dicere & cauendũ est ne in
qui dicunt qd bonũ est malũ: & qđ malũ est bonũ:
Qui dicunt tenebras lucẽ: ⁊ lucẽ tenebras qui dicũt
dulce amarũ: ⁊ amarũ dulce¬

Expanded text:
dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum est: nec malum esse, nisi quod bonum est; quoniam omnis natura bonum est, nec res aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non igitur potest esse malum, nisi aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis hujus velut inevitabiliter nos compellit hoc dicere. Et cavendum est, ne inqui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum; qui dicunt tenebras lucem, et lucem tenebras; qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce
Abbreviated transcription (Latin):
si nature aliqͥd remanebit. qd̾ iã corrũpi nequeat :¬
ꝓfecto natura ĩcorruptibilis erit. Et ad hoc tam magnũ
bonum in corruptione ꝑueniet ⁊ si corrũpi nõ desin&
Leq bonũ habere utiq desinet: quo eam possit pͥuare
corruptio: Quã si penitꝰ totamq cõsup̃serit: ideo nul-¬
lum bonum inerit. qr natura nulla erit: quo circa
bonũ corruptio cõsumere nõ potest: nͥ consumendo na¬
turam: omĩs gͦ natura bonum ÷ magnũ si corrũpi nĩ
potest: paruum si potest: Hlegari tamen bonũ ẽẽ nͥ
stulte atq ĩꝑite ꝓrsus nõ potest: Que si corruptione
consumitur nec ipsa corruptio remanebit: nulla uͥ
e̾e̾ possit subsistente natura Ac ꝑ hoc nullũ ÷ qđ¬
ĩtegrũ bonum ÷ Cum uͦ in ÷ malũ: uitiatũ uel ui¬
ciosũ bonũ ÷ Nec malũ unꝗͣ. potest e̾e̾ ullũ. ubi est¬
bonũ nullũ: Unde res mira conficitur. ut qr oi̾s na¬
tura in qͣntum natura est bonumẽ. nichil aliuo

Expanded text:
si naturae aliquid remanebit quod jam corrumpi nequeat, profecto natura incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio non potest, nisi consumendo naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi esse possit subsistente natura. CAPUT XIII. Nulluinest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est: nec malum unquam potest esse ullum, ubi bonum est nullum. Unde res mira conficitur, ut quia omnis natura, in quantum natura est, bonum est, nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
R esplenoeat auro iusticie: et gemiis refulgeat scĩtatis. ac
preciosissimo pudicicie magarito choruscet. Probisso et serico.
muscdĩȩ et pietatis tũnica uestiatur: sed̾m quos seriptũ est.
Induite uos sic̃ electi dĩ. scĩ. et dilecti uiscera miscłie. benig

Expanded text:
Resplendeat auro justitiae, et gemmis refulgeat sanctitatis, et Resplendeat auro justitiae, et gemmis refulgeat sanctitatis, et pretiosissimo margarito pudicitiae coruscet: pro bysso et serico, misericordiae et pietatis tunica vestiatur, secundum quod scriptum est: Induite vos ergo sicut electi Dei, sancti et dilecti, viscera misericordiae, benig
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina testat᷑. Alulieres similit̾ in habitu ordinato. cũ
uerecũdia et sobrietate. ornantes se nõ in tortis crinibus
aut auro aut margaritis. aut ueste p̾ciosa: s qđ decet mu¬
ueres promittentes castitatẽ ꝑ bonã cõuersationẽ. S tu for¬
sitan dicis. Cur hȩc idem apłi uirgines ñ usseĩt : qr ñ neces¬
sarium iudicabant ne talis uirginib cõmonitio potiꝰ
iniuria quam emendatio ulideret᷑. S nec eas umquam
tante temeritatis fore credidissent. ut nec nuptis quidem
concessa carnalia or namenta et cerrena p̾sumerent. Re¬
uera ornare se et cõponere se sebet uirgo. Nam qͦm̾ sponso
suo placere poterit. nͥ cõposita et ornata ꝓ cesserit.. or netur
ran .ergo et tuquecũq animã tuã adeo diligi et inhabitari
concupiseis: onũi eam oiligentia come. & spũalib in duien.¬
tis erorna. Hiebil in ea indecoꝵ: nichil fedum appareat.

Expanded text:
disciplina testatur:\' Mulieres similiter in habitu ornato cum disciplina testatur:\' Mulieres similiter in habitu ornato cum uerecundia et sobrietate ornantes se, non in tortis crinibus aut auro aut margaritis aut ueste pretiosa, sed quod decet mulieres, promittentes castitatem per bonam conuersationem. Sed tu forsitan dicis: cur haec idem Apostoli non iusserunt? quia non necessarium iudicabant, ne talis uirginibus commonitio potius iniuria quam emendatio uideretur. sed nec eas umquam tantae temeritatis fore crediconcessa carnalia ornamenta et terrena praesumerent. Revera ornare se et componere virgo debet. Nam quomodo sponso suo placere poterit, nisi composita et ornata processerit? Ornetur rat. Ergo et tu quaecumque animam tuam a Deo diligi et inhabitari concupiscis, omni eam diligentia come et spiritualibus indumentis exorna. Nihil in ea indecorum, nihil foedum appareat.
Abbreviated transcription (Latin):
rebꝰ delectet᷑ ⁊ gaudeat. Que cũ didicerit ita se in om̃ĩb
temꝑat: ut sponsi morib suu̾ obseqͥu̾ sua iocunditas. sua
diligentia. sua uita c̾cordet. Et tu q̃ xpm sponsum ha¬
bes adomesticis et familiaribꝰ eiꝰ sponsi tui mores interroga.
et strenue ac sollerter inqͥre. ĩ qͥb p̾cipue delectetur. qͣlem
composicionẽ in te uestiũ diligat. cuiꝰ modi cõcupiscat orna¬
tum. Dicat᷑ tͥ eiꝰ familiarissimꝰ petrus qui nec nuptis qͥd emͦ
similit᷑ subiecte ᷤ suris suis: ut si qui nõ eredut uerbo. per-
mulierũ conuersationẽ sine uerbo luerifia̾t. cõsiderantes
in timore dei castã conuersationẽ urãm: quar̾ sit nõ ex tͥnsecꝰ
capillatura aut circũ datio auri. aut indum̃ti uestim̃toꝵ
cultꝰ. s qͥ absconsus cordis ẽ. homo m corruptibilitate qͥeti et
modesti sp̃s qd̃ est. in conspectu dei lõcuples. Dicat et alius

Expanded text:
rebus delectetur et gaudeat. quae cum didicerit, ita se in omnibus rebus delectetur et gaudeat. quae cum didicerit, ita se in omnibus temperat, ut sponsi moribus suum obsequium, sua iucunditas, sua diligentia, sua uita concordet. et tu, quae Christum sponsum habes, a domesticis et familiaribus eius sponsi tui mores interroga, et strenue ac sollerter inquire in quibus praecipue delectetur, qualem compositionem in te uestium diligat, cuiusmodi concupiscat ornatum. dicat tibi eius familiarissimus Psimiliter subjectae viris suis; ut si qui non credumulierum conuersationem sine uerbo lucrifiant, considerantes in timore Dei castam conuersationem uestram: quarum sit non extrinsecus capillatura aut circumdatio auri aut indumentis uestimentorum cultus, sed qui absconsus cordis est homo in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus\' quod est in conspectu Dei locuples. Dicat et alius
Abbreviated transcription (Latin):
nec mariti. nec filioꝵ. nec alterus necessitatis causa
ꝓbibet. qͦminꝰ diuina sẽ ͤpta ꝑficiat: nec aliqua si ꝑec¬
cet poterit ercusatione defendi. Quirgo serua ꝓpositũ
tͥ magno premio destinatũ. Preclara est. apud om̃ uirgini-¬
tatis ac pudicicie uirtus: si nõ aliis peccatoꝵ et macular̃.
lapsibus infirmetur. agnosce statũ tuũ. agnosce locum¬
cuum. agnosce ꝓpositũ. Xpi sponsa dĩceris. uide ne quid
indignũ eiꝰ cui desponsata uideris admittas. Cito rescri¬
bet repudium: si in te inuenerit uel unu̾ adulterium.
Q uecũq gͦ humanoꝵ sponsalioꝵ pignerib abbarratur:
statim a domesticis. a familiarib ab amicis sponsi sollicite
ac diligent̃ reqͥrit. et famulis quales iuuenis habeat
mores: qͥd potissimũ diligat. qͥd accipiat. quo usu uiuat.
qua se consuetudine regat. qͥbꝰ utat᷑ dapibꝰ in qͥb p̾cipue

Expanded text:
nec mariti nec filiorum nec alterius necessitatis causa nec mariti nec filiorum nec alterius necessitatis causa prohibet quo minus diuinam scripturam perficiat, nec aliqua, si peccet, poterit excusatione defendi. O uirgo, serua propositum bi magno praemio destinatum. praeclara est apud Dominum uirginitatis et pudicitiae uirtus, si non aliis peccatorum et malorum lapsibus infirmetur. agnosce statum tuum, agnosce locum, agnosce propositum. Christi sponsa diceris: uide ne quid indignum ei, cui desponsata uideris, admittas. cito scribet repudium, si in te uel unum uiderit adulterium. quaecumque ergo humanorum sponsaliorum pigneribus subarratur, statim a domesticis, a familiaribus, ab amicis sponsi sollicite et diligenter requirit et seruulis, quales iuuenis habeat mores, quid potissimum diligat, quid accipiat, quo usu uiuat, qua se consuetudine regat, quibus utatur dapibus, in quibus praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
tib uͦ nĩ fallor: inqͥb seriptũ est. hĩ ep̃ti sunt ex omibe
pͥmicie deo et agno: et in ore sõꝵ nõest inuentũ menda
menbro diĩcis referant᷑ in herere uestigũs: sed illi q̃ pter
iurginitatẽ ab omĩ contagione peccati in maculatam
gesserit uitam. Ideireo uel marime uirgo nuptias sonit.
ui dũ securior est. facilius qđ etiã a nubentib querit᷑.
ab omĩ selicto se custodiat.: et uniuersa legis p̃cepta ꝑti¬
eiat.Ham si nõ nubat. et ea nichil ominꝰ faciataqͥb et
nupte ee̾ uibentur immunes. nõ nupsisse qͥs ꝓderit e
Q uãquã nulli xpr̾anoꝵ peccare uiceat. ⁊ om̃s qͥcũq spũ ał¬
t la acri seĩficatione purgant᷑. inmacłatã Securiere
conueniat uitam. ut eccłie que sine macula. sine
ruga. sine aliqͦ eius modi ee̾ describit᷑. possint uscerib
intimari. multõmagis irginẽ implere necee̾ est. eui

Expanded text:
tibus, nisi fallor, in quibus scriptum est: Hi empti sunt ex hominibus tibus, nisi fallor, in quibus scriptum est: Hi empti sunt ex hominibus primitiae Deo et agno, et in ore ipsorum non est inventum memembro dominicis referantur inhaerere vestigiis, sed illi qui praeter virginitatem ab omni cogitatione peccati immaculatam gesserint vitam. Idcirco vel maxime virgo nuptias spernat, ut dum securior est, facilius, quod etiam a nubentibus quaeritur, ab omni se delicto custodiat, et universa legis mandata perficiat. Nam si non nubat, et ea nihilominus faciat a quibus et nuptae esse jubentur immunes, non nupsisse quid proderit? Et quamquam nulli christianorum peccare liceat, et omnes quicumque spiritalis lauacri sanctificatione purgantur, inmaculatam decurrere conueniat uitam, utecclesiae', quae sine macula, sine ruga, sine aliquo eiusmodi esse describitur, possint uisceribus intimari: multo magis hoc uirginem implere necesse est, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ rep̾hendit: fiduciã habemꝰ ad dm̃: ⁊ quecũq pecierimus
accipiemꝰ ab eo. Polo existimes ce cͥmen fugisse ꝑecrati. si
uoluntatẽ nõ sequatur effectꝰ. cũ scriptũ sit. Quic̃q ui¬
derit mulierẽ ad concupiscendũ eam: iani mechatus ẽ
eam in corde suo. Nec dicas cogitaui quidem et non
ꝑfeci: quia etiã concupiscere nesas est. qđ fieri crimen
cuprationẽ nosset: nec castificari eam desiderasset :. Seõ
alũ loeũ qͦ continet᷑. hii sunt qͥ eũ mulierib se. nõ sunqͥ¬
nauert̃. iurgines enĩ ꝑmansert̃. Hlii sequnt᷑ agnũ qeq
ierit. Attentius considerare debeniꝰ et animauertere si
sollus integͥtatis ac pudicieie merito isti diuino comita¬
tui copulentur. ⁊ ꝑ om̃ia celoꝵ tabulata discurrãt. an
et alia sint qͥb adiita uirginitas tante beatitudinis
głam consequatur. S unde hoc scire poterimꝰ de sequẽ¬

Expanded text:
non reprehendit, fiduciam habemus ad Deum, et quaecumque petierimus non reprehendit, fiduciam habemus ad Deum, et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. nolo existimes te crimen fugisse peccati, si uoluntatem non sequatur effectus , cum scriptum sit: quicumque uiderit mulierem ad concupiscendam eam, iaeam in corde suo . Nec dicas: cogitavi quidem, sed non feci: quia etiam concupiscere nefas est, quod fieri crimen tuprationem nosset, nec castificari, ipsam desiderasset. Sed et illum locum quo continetur: Hi sunt qui cum mulieribus se non coinquinaverunt, virgines enim permansierit . Attentius considerare debemus et animadvertere, si solius integritatis pudicitiae merito ipsi divino comitatui copulentur, et per omnia coelorum tabulata discurrant: an et alia sint, quibus adjuncta virginitas tantae beatitudinis gloriam consequantur. Sed unde hoc scire poterimus? De sequen
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ onis Dicat apłs. Quec̃q sunt sc̃ã quec̃q iusta. quec̃q
samabilia.
quecumq bone famȩ. si qua uirtus.si qua laus discipline.
sine ullo temporis interuallo meditant᷑ ⁊ cogitant. dni
promutitur: sic̃ i euangelio scriptũ est. Tunc iusti fulge¬
bunt sic̃ sol in regno patris eoꝵ. dñi sunt plures iustorũ
in celestib mansiones. dni ẽ. fructꝰ trigesimꝰ.: et seragesimꝰ
atq centesimus. hec q̃ cogitant et qͥb possit oꝑil ꝓme
reri: que sunt dnĩ cogitant. dñĩ est etiã lex noui ⁊ ueteris
testamenti. in qua oris eiꝰ eloquia scã refulgent: que si qͦ uͥgines
sine int̾missione meditant᷑. que dni sunt cogitant: et implet᷑
ineis illud ꝓpħicũ. Fundamenta ȩt̾na suꝑ solidã petrã. et¬

Expanded text:
unt sancta, quaecumque iusta, quaecumque amabilia, quaecumque bonae famae, si qua uirtus, si qua laus disciplinae. sine ullo temporis interuallo meditantur et cogitant. Dopromittitur, sicut in Euangelio scriptum est: tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum: Domini sunt plures iustorum in caelestibus mansiones, Domini est fructus tricesimus et sexagesimus atque centesimus. haec quae cogitant et quibus possint ea opereri, quae Domini sunt cogitant. Domini est etiam lex noui et ueteris testamenti, in qua oris eius eloquia sancta refulgent: quae si quae uirgines sine intermissione meditantur, quae Domini sunt cogitant, et impletur in eis illud propheticum: fundamenta aeterna su
Abbreviated transcription (Latin):
aut uoluntas natiuitas fec̃. cũ ꝑfectione uirtutis
uite necessaria. siue in domil suis siue in congrega¬
tione uiuentes accipiunt. quia ad ea accipiendã. nõ
eos habendi cupiditas duc sed cogit uiuendi necesitas

Expanded text:
cum perfectione virtutis vitae necessaria sive in domibus suis, sive in congregatione viventes accipiunt, quia ad ea accipienda non eos habendi cupiditas ducit, sed cogit vitae necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
renunciare non possint. si ea que accepturi erant. dispẽ¬
satori relĩquãt nichil habentib conferenda : sine peccato
possident sua. Quia et ipsi quodam modo sua relinqut̃.
quando ꝓpriis contenti reb nichil eoꝵ q̃ labori uel ordiii
suo deberi arbitrant᷑ accipiunt. Quod si putant id eo ac¬
accipi debere earũ que conferũtur ȩccłie portionum.
ne ea uideant᷑ ab icere. se uͦ nõ posse sua relinquere. qꝙ
eis deforme sit int̾ suos pauꝑes reddi: nouerit̃ ẽẽ defor¬
bona presentia amatoribus futurorum...

Expanded text:
renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua: quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori, vel ordini suo deberi arbitrantur accipiunt. Quod si putant ideo accipi debere eorum quae conferuntur ecclesiae portionem, ne eam videantur abjicere, se vero non posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos, pauperes reddi; noverint esse deforbona praesentia amatoribus futurorum.
Abbreviated transcription (Latin):
originale peccatũ. tanto gͣuiꝰ ⁊ ꝑniciosius. qͣnto maiora uł plu¬
ra in siꝑ addidert̃. necessariꝰ erat mediator hoc ÷ reconciliator:
qui hanc iram sacͥficii singłans cuiꝰ erant ũbre oĩa sacͥficia
legis ⁊ ꝓpħarũ oblatione placaret: Unde dic̃ apłs: Si enĩ cũ
inimici e̾emꝰ. reconciliati sumꝰ deo ꝑ mortẽ filii eiꝰ: multo
magis reconciliati nc̃ ĩ sanguine eiꝰ salui erimꝰ ab ira ꝑ ipsũ:

Expanded text:
riginale peccatum, tanto gravius et perniciosius, quanto majora vel plura insuper addiderant, necessarius erat mediator, hoc est reconciliator, qui hanc iram sacrificii singularis, cujus umbrae omnia sacrificia Legis et Prophetarum, oblatione placaret. Unde dicit Apostolus: Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus, multo magis recon
Abbreviated transcription (Latin):
saria ÷. qr omĩs homo ex corpore constat ec anima. S in
eis qͥ diuersis uiciis subiacentes. aliqͥd sibi eoꝵ. q̃ usui
cõmunia concessa sunt. int̾dicunt. abstinentia quidem
s carnalis et imꝑfecta e̾e̾ debet intelligi. Ca aũ spritalis
atq ꝑfecta censenda ÷ : que abstĩnentem tam illecebris
carnaliũ uoluptatũ. quam a peccatis om̃ib. facit alieui
Cuiꝰ nec animũ desiderioꝵ morbi corrũpunt: nec imperiogulȩ
dominantis. quesite delicie. uires corporis frangut᷑. Proi̾nde
ille abstinens uere credendus ÷ qui uicioꝵ omĩum liber effec¬
tus est. Hac recisis corporeis uoluptatib elaboret. ñ ut eon¬
concupiscentiam sue carnis eraciet. s ut mortalem uitam
sine quo pocest uiui ꝑcipit᷑: non sustentande uite sed fo¬
uende luxurie carnis impendit᷑. hec namq uirtꝰ que absti-¬
nentia nõ solũ delicatoꝵ exboꝵ. sed eciã maloꝵ om̃ium
nũcupat᷑. cũ omĩb omĩno necessaria sit. tc̃ maxime illis¬

Expanded text:
ma. Sed in eis qui, diversis vitiis subjacentes, aliquid sibi eorum quae usui nostro concessa sunt, interdicunt, abstinentia quidem, sed carnalis et imperfecta esse debet intelligi: ea autem spiritualis atque perfecta censenda est, quae abstinentem tam ab illecebris carnalium voluptatum, quam a peccatis omnibus facit alienum; cujus nec animum desideriorum morbi corrumpunt, nec imperio gulae dominantis quaesitae deliciae vires corporis frangunt. Proinde ille abstinens vere credendus est qui vitiorum omnium liber effectus est, ac, recisis corporalibus voluptatibus, elaborat, non ut concupiscentiam suae carnis exsatiet, sed ut mortalem vitam sine quo potest vivi percipitur, non sustentandae vitae, sed fovendae luxuriae carnis impenditur. 2. Haec itaque virtus, quae abstinentia non solum delicatorum ciborum, sed etiam malorum omnium nuncupat
Abbreviated transcription (Latin):
amatores dei pͤroficiunt. hũ sunt qui uolũtatib: suis
reb. q proiectis. suo creatori ex toto corde se subiẽciut᷑.
as suũ uelle ex eius uoluntate suspendũt. Et ideo qͥcqͥs
eis sensus carnis sequendũ faciendũq suggesserit: uisti¬
eie capti delectacione concẽpnunt.

Expanded text:
amatores Dei proficiunt. Hi sunt qui voluntatibus suis amatores Dei proficiunt. Hi sunt qui voluntatibus suis rebusque projectis se suo creatori ex toto corde subjiciunt, ac suum velle ex ejus voluntate suspendunt, et ideo quidquid eis sensus carnis sequendum faciendumque suggesserit, justitiae capti delectatione contemnunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qd in actib apostoloꝵ legit᷑. factũ unũ cor est. et anima
una diuine faritatis igne cõflata. Et qͥb sub unius ordi¬
natione uuientib omĩa omium cõmunia fiunt. si tam̃
ita eis una sit uita: sic̃ fit una substancia. Et nulla ineis
sit diuersitas animoꝵ: quib est cõmunio facultatũ. slua
ut fieret et e̾e̾t animarũ sancta cõiunctio. necessaria :
facultatũ uidicata cõmunio. Ceterũ qͥd eis prodest q&
facultates suas abiciunt. si uoluntates ꝓpͥas nõ relinqut̃.
cum sit longe p̃stantius uoluntatib propriis renũciare¬
quam reb Res suas eciam mundi huius philosophi
abicere potuert̃᷑ : et nẽ qͥlibet heretici possunt. S nec illi
cũ sue uoluntates fierent amatores: scđd̾m uolũtatem
dei uixert᷑. Et isti dnice uoluntati: sue uoluntatis studio
contradicunt. Non gͦ ea res nos deo cõmendat. quam et
mimici dei faciũt᷑ . s illud qd̾ nisi uere.xpia̾ni : et ꝑ hoc

Expanded text:
 IV, 32 legitur factum, unum cor est, et anima una, divinae caritatis igne conflata, et quibus sub unius ordinatione viventibus omnia omnium communia fiunt: si tamen ita eis una fit vita, sicut ut fit una substantia; et nulla sit in eis diversitas animorum, quibus est communio facultatum: quia ut fieret et esset animorum sancta conjunctio, necessaria est facultatum judicata communio. Caeterum quid eis prodest quod facultates suas abjiciunt, qui volucum sit longe praestantius voluntatibus propriis renuntiareque rebus. Res suas etiam mundi hujus philosophi abjicere potuerunt, et nunc quilibet haeretici possunt. Sed nec illi, cum suae voluntati fierent amatores secundum voluntatem Dei vixerunt, et isti Dominicae voluntati suae voluntatis studio contradicunt. Non ergo ea res nos Deo commendat, quam et inimici Dei faciunt, sed illud quod non nisi vere Christiani et per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsum ꝑfecte diligit᷑. Si uͦ saltim propt᷑ illa q̃ prestat
amatur: nõ utiq gratis amat᷑. quia iã illud ꝓpter quoddi.¬
ligit᷑. ei quod oictu qͦ nefas ẽ. antefertur. Ipse qͥppe omĩbus
amatorib suis est uita beata: ac salus et̃na & regnũ gaudi¬
umq ꝑpetuũ. hec accipient qͥ dm̃ diligunt: qr solus ille

Expanded text:
seipsum perfecte seipsum perfecte amatur, non utique gratis amatur: quia jam illud propter quod diligitur, ei, quod dictu quoque nefas est, antefertur. Ipse quippe est omnibus amatoribus suis vita beata, ac salus aeterna, et regnum, gaudiumque perpetuum. Haec accipient qui Deum diligunt, quia solus erit
Abbreviated transcription (Latin):
unde plura in hoc libro supra disserui: quia locus¬
s exigit. hic qͦ pauea ꝑstringam. Laceo de carnali amore
qui incipiens a cõiugio manat in filios: quia talem
amorẽ cũ peccorib habemꝰ bestiisq cõmunem: Propinqͦꝵ
qͦ p̃tereo quia et ipse adhuc adcarne̾ ꝑtinere iuidet᷑ et
sanguinẽ: nec de illo aliqͥd dico quo ⁊ si anucos amamꝰ.
tam᷑ etiam ipse refert᷑ ad aliqͦs cõmodũ cẽporale. Hunc
amoreshonesti nõ sutͣ. eũ sint oĩs naturales: s qd̾ hisoĩb¬
ille sit incõparabili diuersitate p̃stancior. quodm̃ gratis
diligimꝰ i amicũ. Ceter̾ qui amicũ ꝓpt̃ cõmodũ qͦoubet
sãmat: nõ amicũ
conuncitur amare: s cõmodũ. Et utiq qͥ aliquẽ ꝓpt̾ rem
temporalẽ quamlibet amauerit: cũ res ipsa ut pote temp¬
eternus est: ita ineternũ ipsa amici dilectio ꝑmanebit. .u id
d̃s quod nichil ÷ mauis. aut melius. ꝓpt̾ quod diligit᷑. ꝓpter

Expanded text:
unde plura in hoc libro supra disserui, quia locus exigit, hic quoque pauca perstringam. Tacco de carnali amore qui incipiens a conjugio manat in filios, quia talem amorem cum pecoribus habemus, bestiisque communem. Propinquorum etiam praetereo, quia et ipse adhuc ad carnem pertinere videtur et sanguinem. Nec de illo aliquid dico, quo etsi amicos amamus, tamen etiam ipse refertur ad aliquod commodum temporale. Non quod hi amores honesti non sint, cum sint omnibus naturales; sed quod his omnibus sit ille incomparabili diversitate praestantior, quo Deum gratis diligimus, et amicum. Caeterum qui amicum propter commodum quodlibet amat, non amicum convincitur amare, sed commodum. Et utique qui aliquem propter rem temporalem quamlibet amaverit, cum res ipsa utpote tempoicut Deus aeternus est, ita in aeternum ipsa amici dilectio permanebit. Et ideo Deus, quo nihil est majus aut melius propter quod diligatur, propter
Abbreviated transcription (Latin):
tem nõnullis errare ꝓfuit aligando s in uia pedum:
non in uia moꝵ: Nam nobis ipsis accidit. ut in quodã
biuio falleremus: ut nõ iremus ꝑ eum locũ ubi
oꝑiens transitũ nr̃m donatistarum manus armata
subsiderat: Atq ita factũ ÷ ut eo quo tendebamus. per
dubiũ circuitum ueniremus: cognitisq insidus uloꝵ.
nos gͣtuleremur errasse: atq uide gr̾as ageremus deo
Iuis gͦ uiatorem sic errantem. sic non erranti lat̾ni p̃pon̾e
dubita uerit: & fortasse apud illũ summũ poetam lor¬
quens qͥdam miser amator. Et uidi ĩqͥt ut ꝑii. ut
me malus abstulit error. qm̃: ⁊ error bonus: qui nõ
solũ nichil obsit. uer̃ etiam ꝓsit aliquid

Expanded text:
e nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit ut in quodam bivio falleremur, et non iremus per eum locum ubi opperiens transitum nostrum Donatistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atque inde gratias ageremus Deo. Quis ergo viatorem sic errantem sic non erranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit error! quoniam est et error bonus, qui non solum nihil obsit, verum etiam prosit aliquid.
Abbreviated transcription (Latin):
anõ cat̾uas hostiũ qͥb circũ fundimur prost̾namus.
tam̃ si ab eis nolumus uinci. nũꝗͣ. pugnare desini¬
mus. Nec uincentes securos facuit uirilit̃ desudata
iam p̾lia. s magis sollicitant adu̾sarioꝵ rediuita
certamina. Ac sic quia scd̾m scͥpture sancte sermo¬
secura uictoria: ut om̃s milites xpĩ qͥ usq in finem
uite p̃sentis. diumitus aduiti suis hostib infatiga¬
bilit̾ restitert̃: laboriosa iã ꝑegͥnatiorie transacta.
regnet felices in patͥa. In qua humana natura reparã¬
da est.
⁊ ab omni᷑ infirinitate sananda: ut nec peccata ei
ulla remaneant. nec peccare iam ualeat. Cuius
hoc etit cotũ p̃miũ : ut uite cõtemplatiue semę¬
cõpos effecta: in explebiliter auctorem beat̾itudi¬
nis sue cõcupiscat.⁊ de illo gaudeat. qd̃ sꝑauic¬

Expanded text:
Domino, catervas hostium, quibus circumfundimur, prosternamus; Domino, catervas hostium, quibus circumfundimur, prosternamus; tamen si ab eis nolumus vinci, nunquam pugnare desinimus. Nec vincentes securos faciunt viriliter desudata jam praelia; sed magis sollicitant adversariorum rediviva certamina. Ac sic, quia secundum Scripturae sacrae sermosecura victoria: ut omnes milites Christi, qui usque in finem vitae praesentis divinitus adjuti, suis hostibus infatigabiliter restiterunt, laboriosa jam peregrinatione transacta, regnent felices in patria. In qua humana natura ita reparanda est, et ab omni prorsus infirmitate sananda, ut nec peccata ei ulla remaneant, nec peccare jam valeat. Cujus hoc erit totum praemium, ut vitae contemplativae semecompos effecta, inexplebiliter auctorem beatitudinis suae conspiciat, de illo gaudeat, de i
Abbreviated transcription (Latin):
creatorem suũ creatura intellectualis ab omĩ
peccato purgata atq ex omĩ parte sanata uisura ::
a contemplando id : uidendo nom̃ accepit. Quod siita :.
illa uita ubi ds̃ uideri pocest. ipsa cõtemplatiua
credenda ÷. In p̃senti aũ uita miseriis erroribq ple¬
nissima. dm̃ sicuti ÷ uideri nõ posse: dubiũ non est:
In futura gͥ uita q̃ ob hoc appellat᷑ cõtemplatiua: ui
dendus ÷. Nec inmerito. Si enĩ uidere deũ sũmum
solidũq ÷ gaudiũ : summũ uerũ gaudiũ. p̃mium
bene credit᷑ beatoꝵ ⁊ p̾̃miũ nõ adhuc pugnantib seo
iam uincentib dabitur post triumphũ. quis non ui¬
deat qͦmodo om̃s scĩdeum ĩ illa uita et̾na uidebunt
ubi sine fine gaudebut̃. Ibi gaudebunt : ubi p̃mi¬
um reportabt̃. Ibi recepturi st̃ p̃miũ: ubi nõ solũ
deuictis. s etiã finitis hostib triũphabut̃. Ibi tͥũpha¬
but̃: ubi ulterius adu̾sariũ nõ timebut̃. Ceterum
in hac uita qͣmuis strenue dimicemus. ⁊ adiuuante

Expanded text:
Creatorem suum creatura intellectualis ab omni peccato purgata, atque ex omni parte sanata visura est, a contemplando, id est, videndo, nomen accepit. Quod si ita est, illa vita ubi Deus videri potest ipsa contemplativa credenda est. In praesenti autem vita miseriis, erroribusque plenissima, Deum, sicuti est, videri non posse, dubium non est. In futura igitur vita, quae ob hoc appeldendus est, nec immerito. Si enim videre Deum, summum solidumque est gaudium summum vero gaudium praemium bene creditur beatorum; et praemium non adhuc pugnantibus, sed jam vincentibus dabitur post triumphum: quis non videat quod omnes sancti Deum in illa vita aeterna videbunt, ubi sine fine gaudebunt? Ibi gaudebunt, ubi praemium reportabunt; ibi recepturi sunt praemium, ubi non solum devictis, sed etiam finitis hostibus, triumphabunt; ibi triumphabunt, ubi ulterius adversarium non habebunt. 2. Caeterum in hac vita, quamvis strenue dimicemus, et adjuvante
Abbreviated transcription (Latin):
solliciti. nũqͥo nõ tales merito aeram̃to sonanti aut cu¬
nienti eymbalo comparant᷑. qͥ in modũ cinnientis exansa
uel cymbali p̃clara queq magis appetunt sonare quall
facere. nec erubescunt a se ipsis alit̾ uiuendo ꝗͣ. p̃dicant
discrepare: Qui ut qͦ qͦmͦ turpituoinẽ sue cõuersacionis
obnubilent. honesta p̃dicare nõ cessant. tam̃ nõ ut audi¬
tores sui eoꝵ ꝑ̃dicacione ꝓficiant: s ut ipsi uio eãt᷑ euesl
s uideamus qͥd hic ad nectat apłs Si habuero inqͥt ꝓpħiam.
et nouerim misteria omĩa: et omẽm scienciã. et si habuero
omẽm fidẽ ita ut montes tranfferã. Karitatẽ nõ habuero:
nichil sum. Non adhoc ista diẽ. quasi aliqua bona sine
caritate habere aliqui possut. s qr nichil ꝓsint habentib
ea si a caritate defecerĩt. Ipsa aũ et hic necessaria ẽ. ut oĩa
bona sumnnũ bonũ caritatẽ habentib prosint: et ibieis

Expanded text:
solliciti: nunquid non tales merito aeramento sonanti, aut tisolliciti: nunquid non tales merito aeramento sonanti, aut tinnienti cymbalo comparantur? qui in modum tinnientis aeramenti, vel cymbali, praeclara quaeque magis appetunt sonare, quam facere: nec erubescunt a seipsis aliter vivendo, quam praedicant discrepare: qui ut quoquo modo turpitudinem suae conversationis obnubilent, honesta praedicare non cessant; non tamen ut auditores sui eorum praedicatione proficiant, sed ut ipsi videantur curare 2. Sed videamus quae his adnectat Ap et omnem scientiam; et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habuero, nihil sum . Non ad hoc ista dicit, quasi aliqua bona sine caritate habere aliqui non possint; sed quia nihil prosint habentibus ea, si a caritate defecerint. Ipsa autem et hic necessaria est, ut omnia bona, summum bonum caritatis habentibus prosint, et ibi eis
Abbreviated transcription (Latin):
taq iam qualis ⁊ quanta sit hec caritas. nõ pedũ
uia s moꝵ apłõ oocente dicamꝰ. Si linguis in qͥt
hominũ loquar ⁊ angeloꝵ. caritatẽ aũ nõ habuero:
factꝰ sum uelud aeram̃tũ sonans. aut cymbalũ tinniẽs.
hominũ uel angeloꝵ linguis: inanẽ facũdiã quoꝵdam
significatã oebemꝰ accipere. qͥ oĩa q̃cũq uoluerĩt accu¬
rate qͥdem atq eloquenter enũciant. S quãuis ornate
copioseq dissertent: tam̃ si docendi officiũ uanitate pla¬
cendi magisquã cõsulendi caritate suscipiant. nõ ut aliqͦs
doceant: s ut se doctos ostendant. Nec ꝓfectũ s plausum
a suis auditorib querant. Si totã cõsciencie dignitatem
diligenciã transferant maledicaces ad linguã: ⁊ studiosius
eloquenciã ueluit curare qͣ. uitam. si suꝑcilio uane loqͣ¬
citatis elati: oicta sua magis cupiant laudare. quã fierr
nec sint de scĩtate oꝑis. s de sermonis elucubrati uenustast

Expanded text:
taque jam qualis, et quanta sit haec caritas, non pedum via, sed morum, Apostolo docente, discamus. Si linguis, inquit, hominum loquar et angelorum, caritatem autem non habuero, factus sum velut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . Hominum vel angelorum linguis, inanem facundiam quorumdam significatam debemus accipere, qui omnia quaecunque voluerint, accurate quidem, atque eloquenter enuntiant; sed quamvis ornate copioseque disserant, tamen si docendi officium vanitate placendi magis, quam consulendi caritate suscipiant; non ut aliquos doceant, sed ut se doctos ostendant; nec profectum, sed plausum a suis auditoribus quaerant; si totam conscientiae diligentiam transferant male dicaces ad linguam, et studiosius eloquentiam velint curare quam vitam: si supercilio vanae loquacitatis elati, dicta sua magis cupiant laudari, quam fieri; nec sint de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati venustate
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ habet imꝑtit. Et qͥd illi ee̾ e̾e̾ potest in hac uita ꝑfectius.
qͥ tantis habundat caritate in se regnante uirtutib s. ẜm̃.
eussum pectꝰ seuientib malis opponero. habundantia
cõmune. nõ aliqͥl ardentib inuidie facib coqui. nõ ager
ꝑperam. s simplicit᷑ cũ omib qͥb debet puritas exibere.
nullo fastu ꝑniciose uanitatis inflari. nichil eoꝵ q̃ st̃
aliena cͥmina cupiditatis ambire : q̃ sua st̃ pie cõmunio¬
nis bona nõ querͣre. nulli malũ qͥb libet inuiriis irns¬
tatꝰ cogitare. nõ suꝑ alicuiꝰ. aut sui oꝑis iniqͥtate. s de
ueritate gauoere: om̃s inqͥetos uel inqͥetudines fun
data animi tranqͥllitate sufferre. pꝰhanc uitã pęnas
oiuinitꝰ cõminatas crodere nõ metuendo. p̃mia ꝓmissa
sperare gaudendo: reuelationem filioꝵ dei desioerare
sue. posse qd uolunt ardenter et faciũt. s beneficio
illius ueritatis que nõ ex nobis. s diffusa : incordib¬

Expanded text:
 habet impartit. Et quid illis esse potest in hac vita perfectius, qui tantis abundant, charitate in se regnante, virtutibus? Meritcussum pectus saevientibus malis opponere, abundantia ibus ardentis invidiae facibus coqui; non agere perperam, sed simpliciter cum omnibus quibuslibet puritatem exhibere; nullo fastu perniciosae vanitatis inflari; nihil eorum quae sunt aliena, crimine cupiditatis ambire; quae sua sunt prae communionis bono non quaerere; nulli malum, quibuslibet irritatos injuriis, cogitare; non super alicujus, aut sui operis iniquitate, sed de veritatedata animi tranquillitate sufferre: post hanc vitam divinitus poenas comminatas credere non metuendo, promissa praemia sperare gaudendo, revelationem filiorum Dei desiderare, suae posse quod volunt ardenter et faciunt, sed beneficio illius charitatis, quae non est ex nobis, sed diffusa est in cordib
Abbreviated transcription (Latin):
bona.
uel passio nͥ ex fide que ꝑdilectionẽ oꝑatur. extiterit᷑:
nobis ꝓ dee̾ nõ potert̃. Qua ꝓpt̾ nichil eis peccati dap̃nabia ia
remanere poterit. nec deerit aliqͥd boni: qͥb caritas omis
inqͥnam̃ti mundacio. et bonoꝵ omĩum mater affuerit.
Q m̃qͥdem si uaritas paciensẽ. benigna est: si nõ emuilat᷑ nõ
agit ꝑperam. nõ inflat᷑. nõ ẽ. ambiciosa. non querit q̃ sua
sunt. nõ irritat᷑. nõ cogitat malũ. nõ gaudet suꝑ iniqͥtatẽ¬

Expanded text:
bona vel passio, nisi ex fide, quae per dilectionem operatur , exstiterit, nobis prodesse non poterit. Quapropter nihil eis peccati damnabilis remanere poterit, nec deerit aliquid boni, quibus caritas, omnis inquinamenti mundatio, et bonorum omnium mater affluxerit. Quoniam quidem si caritas patiens est, benigna est, si non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt; non irritat
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ qͦ in kearitate radicati cõtendũt ꝑueniencib necessaria
ẽẽ nõ poter̃. cũ ilł incõparabilit̾ meliora ac ꝑfectiora sueces¬
serĩt. Quia nec ꝓpħia ibi opus erit: cũ ad illuo quod futur̾
ꝓmutebat. impleta ꝑouxerit. Nec scientia q̃ uelut lucerna
quedã in huiꝰ scłĩ nocte fis eles illuminat: cũ in ulius
uite die ꝑpetuo sol uiuus effulserit. Hec misterioꝵ notieia
aut ipsa fid es necessaria erit: quand᷑ ad ea q̃ ꝑ misteriũ sig¬
nificabant᷑ et credebant᷑ ex fide. ꝑfectio. xp̃iana ꝑuenerit.
li aritas uiero hic necessaria quid ẽ est.q̃ nos separat assabolo.
purificat a peccato. reconciliat oeo. s ibi ꝑfecta erit. eũ
ꝑfectos deo. a quo ẽ. donata cõuinxerit. adhuc apłs lau¬
dem diuine caritatis amplificans: aduingit et dieit. Si
distribuero in erbos pauper̃ om̃s facultates meas. et si

Expanded text:
necessaria esse non poterunt, cum illis incomparabiliter meliora ac perfectiora successerint, quia nec prophetia ibi opus erit, cum ad illud quod futurum promittebat impleta perduxerit; nec scientia, quae velut lucerna quaedam in hujus saeculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo sol vivus effulserit. Nec mysteriorum notitia, aut ipsa fides necessaria erit, quando ad ea quae per mysterium significabantur et credebantur ex fide perfectio Christiana pervenerit. Charitas vero hic quidem necessaria est, quae nos separat a diabolo, purificat a peccato, reconciliat Deo; sed ibi perfecta erit, cum perfectos Deo, a quo est eis donata, conjunxerit. Adhuc Apostolus, laudem divinae charitatis amplificans, adjungit, inquiens: Si distribuero in cibos pauperum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hominẽ dm̃ ẽcumaci homini p̃beret᷑. ⁊ ꝑ unigenitũ
suscipientẽ formam serui. q̃ nichil ante meruerat. fons
gr̃e panderetur: ⁊ carnis etiã resurrectio redep̃tis ꝓmis-¬
sa ĩ ipso redep̃tore p̃monstraretur : ⁊ ꝑ eandem naturã
quã se decepisse letabatur diabolus uĩceretur⁊ nec tam̃
homo głaretur ne iter̾ suꝑbia nasceretur. et si qͥd aliud
de tanto mediatoris sacram̃to. a proficientib uderi et
dici potest : aut tantũ uideri. etiã si dici nõ pocest:¬

Expanded text:
per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito per hominem Deum contumaci homini praeberetur; et Unigenito suscipiente formam servi, quae nihil ante meruerat, fons gratiae panderetur; et carnis etiam resurrectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur, diabolus vinceretur; nec tamen homo gloriaretur, ne iterum superbia nasceretur: et si quid aliud de tanto Mediatoris sacramento a proficientibus videri et dici potest, aut tantum videri, etiamsi dici non potest
Abbreviated transcription (Latin):
IC &ͦ factus ÷ homo. rectus. ut ⁊ manere in ea
Rectitudine posset nõ sine diuino adiutorio:
et suo fieri ꝑuersus arbitͥo. Utrũlibet horũ
elegisset. dĩ uoluntas fieret. aut ȩtiã ab illo. aut certe
de illo. inde qui suã maluit facere quã dĩ. do illo fac¬
ta ÷ uolũtas dĩ. qͥ ex eadem masa ꝑdicionis que de illiꝰ
styrpe ꝓflux̃. fac̃ aliud uas in honorẽ. aliudĩ contu
ut nemo głetur ĩ homine. Ac ꝑhoc: nec in se. Hã neq¬
licet rectꝰ. mediatoreꝰ oͦpus nõ erat. Cũ gͦ genus humanũ
peccata longe seꝑauert̃ a deo: ꝑ mediatorẽ qͥ solus sine
peccato natus ÷ ⁊ urx̃. ⁊ occisus :. reconciliari nos opor¬
tebat deo: usq ad carnis resurrectionẽ ĩ uitam ȩcernã:
ut ⁊ humana superbia. ꝑ humilitatẽ dĩ argueretur
ac sanaret᷑.⁊ demonsti retͣ homini. ꝗͣ longe a deo reces¬
serat. cũ ꝑ ĩcarnatũ dm̃ reuocaret᷑: ⁊ eremplũ obediẽtiȩ

Expanded text:
ic ergo factus est homo rectus, ut et manere in ea rectitudine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, fut nemo glorietur in homine, ac per hoc nec in se. licet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeternam: ut humana superbia per humilitatem Dei argueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe a Deo recesserat, cum per incarnatum Deum revocaretur, et exemplum obedientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ros. ac miserandos in turpia. Cenet nos lucroꝵ penaliter
dulciũ cathenis addictos: et in sua dicione captiuos. Nec
uoluerit. Uastat in nobis quicquid uerecondie ac pudoris
inuenerit: ⁊ qͦsiã triumphis suis addix̃. adhuc tãꝙͣ resipis¬
cendi susceptos. omĩb uirib honestatis exarmat. ne quãdo
contra eam qͥ rebellare noliuimus. rebellemus. Rapit nos
ac passim ꝑ omĩa adquisicionũ genera cupidos ad quirendi
disꝑgit. Non ꝑmittit animum liberũ: non stabile corpꝰua¬
gante animo mobilit̾: aut qͥetum. ⁊ uolut quedã cadauera
in pastũ feris auib bestiisq ꝓiecta: captiuos suos inmundis
sed ut penalit̃ uiuant. Peniq in uiuis adhuc portant
funera sua corporib idem uiui simul ac mortui: hinc :
quod peccato uiuentes: quantũ nos cõgestarũ opum accessio ledat.¬
ipsa fruendi carnali delectacione nõ sentimus: et quantũ

Expanded text:
ros ac miserandos in turpia. Tenet nos lucrorum poenaliter ros ac miserandos in turpia. Tenet nos lucrorum poenaliter dulcium catenis addictos, et in sua ditione captivos; nec t. Vastat in nobis quidquid verecundiae ac pudoris invenerit; et quos jam suis triumphis addixit, adhuc tanquam resipiscendi suspectos omnibus viribus honestatis exarmat: ne quando contra eam qui bellare noluimus, rebellemus. Rapit nos, ac passim per omnia acquisitionum genera cupidos acquirendi dispergit. Non permittit animum liberum, non stabile corpus, vagante animo mobiliter, aut quietum; et velut quaedam cadavera in pastum feris avibus bestiisque projecta, captivos suos immundis sed ut poenaliter vivant. Denique in vivis adhuc portant funera sua corporibus, id est vivi simul et mortui. Hinc est quod peccato viventes quantum nos congestarum opum oblectipsa fruendi carnalibus delectatione sentimus; et quantam
Abbreviated transcription (Latin):
totam sollicitudinem curam q ponamus. ut inde noꝰ
morbida uanitate iactemus. ut amplitudine patͥmonii dif-¬
fusioris ȩlati fieri pauperes spĩ negligamus. et o facinus in¬
auditum: suaui iugo. xp̃i contempto. ferreum cupiditatis
imperium. uoluntaria mentium inclinatione suscipimꝰ.
et dnĩ nr̃i leui honere qd̾ subiectos nõ honerat. sed honorat.¬
plũbeũ pondus nr̃is ceruicib aggeramꝰ. qd̃ cicius potest
deponi quam ferri. Quia spsa cupiditas. q̃ nobis subici
ultro uolentib hoc pondus imponit: cõtempni potest faci¬
lius quam expleri. Et ideo qui se illi uolentes dedert̃ op¬
pugnanti : uoluntatem resistendi ulterius nõ habebunt
tyrannice dominanti. Et hoc fit iusto dei uidicio: ut qui
cupiditati resistere nolumꝰ ingressure. iam resistere neque-¬
amus ingresse. O plangendũ. miserabilit̾ mentis expugnate
suis quos potest faciat suos: promittit ingentia. et bonorũ
temporaliũ pollicitacione deceptos. & impellit iam mise¬

Expanded text:
totam sollicitudinem curamque ponamus, ut inde nos morbida vanitate jactemus, ut amplitudine patrimonii diffusioris elati, fieri pauperes spiritu negligamus. O facinus inauditum! Suavi jugo Christi contempto, ferreum cupiditatis imperium voluntaria mentium inclinatione suscipimus; et Domini nostri levi onere, quod subjectos non onerat, splumbeum pondus nostris cervicibus aggeramus, quod citius potest deponi quam ferri: quia et ipsa cupiditas, quae nobis subjici ultro volentibus hoc pondus imponit, contemni potest facilius quam expleri; et ideo qui se illi volentes dederint expugnanti, voluntatem resistendi ulterius non habebunt tyrannice dominanti. Et hoc fit justo Dei judicio, ut qui cupiditati resistere noluimus ingressurae, jam resistere nequeamus ingressae. 2. O plangendum miserabiliter mentis expugnataesuis quos potest vincere, victores faciat suos, promittit ingentia, et bonorum temporalium pollicitatione deceptos, impellit jam mise
Abbreviated transcription (Latin):
ẜkedicando distamãda uideantur: qͣndo sic̃ scriptũ ÷ laudat᷑
peccator ĩ desideriis anime sue. ⁊ qͥ iniqͣ gerit benedicit᷑. Tat
ĩ diuinis libris iniqͥtas. clamor uocatur: sic̃ habes apud ȩsa¬
yam ꝓpħ̾am de uinea mala. Expectaui ĩqͥt ut faceret ius¬
cium. fec̃ aũ iniqͥcatẽ: ⁊ nõ iusticiã s clamorẽ. Unde ÷ ⁊
ueluti lege frequentabantur.

Expanded text:
sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et veluti lege frequentabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ab ĩtelligentia mentis inuẽta q̃ aut̃ nec corꝑeo sensu exꝑti
sumus: nec mente assequi ualuimꝰ. ac ualemus: eis sine ulla du-¬
bitacione credenda st̃ cestib a quib ea que diuina uocari
iã meruit scriptura. confecta est. qui ea siue ꝑ corpꝰ siue
bñ uiuendo ȩciam ad speciem ꝑuenire ubi ÷ scĩs ⁊ ꝑfectis
cordib nota ⁊ ineffabił pulcritudo. cuiꝰ plena uisio. est
sũma felicitas. hoc est nimirũ qd reqͥris. qͥd pͥmũ. qͥd ulti¬
mum teneatur: Inchoari fide. ꝑfici specie hoc etiã totius definicionis
÷ summa Certũ uero ꝓpͥum q fidei catholiee fundam̃tum:¬

Expanded text:
ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta est: qui ea sive per corpus, sive bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec etiam totius definitionis est summa. Certum vero propriumque fidei catholicae fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
erẽplũ si ẽ. penes te: facile est ut ea reuoluas ⁊ re¬
legas. Si aut nõ est corã te: ꝑ me recolas. Uis enĩ cibi¬
ut̃ scribis: librũ a me fieri quẽ encheridion ut dicut̃
habeas. ⁊ de cuis manib nõ recedat: cõtinẽs postulata
id est qͥd sequendũ maxime. qͥd ꝓpt̾ diuersas pͥncipalit̾
hereses sit fugiẽdũ in qͦntũ ratio ꝓ religione cõtendat.
ł qͥd in ratione cũ fides sit sola nõ cõueniat. quid
pͥmũ. qͥd ultimũ teneatur. que tociꝰ definicioĩs sũma
sit. qđ certũ ꝓpͥũ q fidei catholice funcdam̃tum: hec
oĩa que reqͥris. ꝓculdubio scies. diligent̾ sciendo. qͥo
credi. qͥd sꝑari debeat. qͥd amari. hec enĩ maxime
immouero sola ĩ religione sequenda st̃: Is qui contͣ¬
dicit. aut omĩno a xpi nomine alienꝰ est. aut hereticus.
ħ sunt defendenda ratione ła sensib corꝑis inchoata: uel

Expanded text:
exemplum si est penes te, facile est ut ea revolvas et reexemplum si est penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, commemorante me recolas. CAPUT ut scribis, librum a me fieri, quem Enchiridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas principaliter haereses sit fugiendum; in quantum ratio pro religione contendat, vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ominis aut̃ sapiencia: pietas est. habes hoc
in libro scĩ iob. Ham ibi legitur: qđ ipsa
sapiencia dixerit homini. Ecce pietas
est sapientia. Si aut̃ queras quã dixerit eo loco
pietatẽ: distĩctius in greco repperies theosebian
qui est dei cultus. Dr̾ enĩ grece pietas: ⁊ alit̾. idẽ
eusebian. qͦ nomine significatur bonꝰ cultꝰ. qͣmuis
⁊ hoc p̃cipue referatur ad colẽdũ dm̃: Sec nichil
est cõmodiꝰ illo nomine qͦ euident̃ dĩ cultꝰ exp̃ssus
est: cũ qͥd e&̾ hoĩs sapiẽcia diceretur: queris ne
aliqͥd dici breuius. qui petis ame ut breuit̾ mag¬
na dicãtur: An hoc ipsũ tͥ fortasse desideras brẽ
colenclũ dm̃: ꝓfecto dicturꝰ es breuiꝰ hoc dictũ eẽ
qͣm uelles: ac deinde petiturus ea tͥ breuit̾ explicari
que ad singłã tria ista ꝑtineant ẜuid credendũ sci¬
licet qͥd sperandũ qͥd amandũ sit. qd cũ fecero ibi
ert᷑ oĩa illa: que ĩ epła tua querenda ꝓposuisti. siuꝰ

Expanded text:
ominis autem sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quam dixerit eo loco pietatem, distinctius in graeco reperies θεοσέβειαν, qui est Dei cultus. Dicitur enim graece pietas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras brevicolendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero, ibi erunt omnia illa quae in epistola tua quaerendo posuisti: cujus