comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conũtit᷑ retrorsũ. cũ illi conũtunt᷑ ad dñm. ut eũ
iã retro ñ habeant: sed reuelata facie głam dñi spe¬
culantes in eandẽ imaginẽ transformant᷑. a gła in
gaudere atq cantare dño deo ur̃o: attendite ista
cõpleri ꝑ om̃s gentes. quȩ ante tã longa tẽpora figu¬
rate gesta atq p̃dicta sc̃. Int̾rogate et dicite Qd¬

Expanded text:
convertitur retrorsum, cconvertitur retrorsum, cacie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformentur a gloria in gaudere atque cantare Domino Deo vestro; attendite ista compleri per omnes gentes, quae ante tam longa tempora figurate gesta atque praedicta sunt. 9. Interrogate et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
erũꝑe ñ ausȩ st̾ aut considerato xp̃i nomine ꝑ om̃s
t̾ras exaltato et honorato tremefactȩ siluert̾. Ergo
mare uidit et fugit: ut cͥ sine contradictione ad liber¬
catẽ spalẽ panderet᷑ uia. Iordanis autẽ quẽ ad modũ
retrorsũ conũsus sit: nolo extra uos queratis. nolo ali¬
ud aliqͥd suspicemini. Increpat autẽ dñs qͦsclã q̃ͥ dor¬
sũ ad eũ posuer̃ et ñ faciẽ. Et qͥsqͥs pͥncipiũ suuo
deserit. et a suo creatore aũtit: tang̃ fluuiꝰ in ma-
quẽ sibi at̃go posuerat. Et fiat illi retro mare huiꝰ
scłi: qđ sibi ante faciẽ cũ illuc lab̾et᷑ effecerat. Et sic
retro fecerat. ad quẽ dorsũ posuerat. Et si in ea quȩ
ante st̃ extendit᷑. in scłm extendit᷑: qr ipsũ sibi ante
faciẽ posuerat. qͦ auidus irruebat. Iordanis gͦ illos
significat: qͥ grãm baptismi ꝑcepert̾. Et sic iordanis

Expanded text:
erumpere non ausae sunt, aut considerato Christi nomine per omnes erumpere non ausae sunt, aut considerato Christi nomine per omnes terras exaltato et honorato tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem panderetur via. 7. «Jordanis» autem quemadmodum «retrorsum conversus» sit, nolo extra vos quaeratis, nolo aliquid mali suspicemini. Increpat enim Dominus quosdam qui dorsum ad eum posuerunt, et non faciem . Et quisquis principium suum deserit, et a suo Creatore avertitur, tanquam fluvius in marequem sibi a tergo posuerat; et fiat illi retro mare hujus saeculi, quod sibi ante faciem, cum illuc laberetur, effecerat; et sic scitur; quia ipsum retro fecerat, ad quem dorsum posuerat: et si in ea quae ante sunt extenditur, in saeculum extenditur; quia ipsum sibi ante faciem posuerat, quo avidus irruebat. Jordanis ergo illos significat, qui gratiam Baptismi perceperunt; et sic Jordanis
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ. enĩ lingua urã sed barbara. quȩ dm̃ lauda¬
re ñ nouit: cui uos cantatis alła. Facta ẽ enĩ uidȩ a
scificatio eiꝰ in uob̾. Non enĩ qͥ in manifesto iudȩus ẽ.
neq quȩ in manifesto in carne curũcisio: sed qͥ in oc-¬
culto udeus ẽ. et currũcisione cordis. Int̾rogate ergo
corda ur̃a. Si ea circũcidit fides. si purgauit confes¬
sio: in uob̃ facta ẽ iudȩa sc̃ĩficatio eiꝰ in uob isrł po¬
testas eiꝰ. Dedit enĩ uob̃ pocestatẽ filios dei fieri Iã uͦ
ei suaui ugo recedens a pͥstinis ignorantiȩ suȩ defide¬
riis deuotũ animũ subdere. carnalibꝰq huiꝰ mundi
ceret. audita uoce dm̃ dicentis uenite ad me om̃s qͥ
laboratis et onerati estis et ego uos reficiã: si posset¬
hns desertis atq abiectis sub leuẽ xp̃i sarcinã curre¬
scłaria impedim̃ta cesser̃ : dissuadentiũ uoces aut

Expanded text:
Non est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudaNon est enim lingua vestra, sed barbara, quae Deum laudare non novit, cui vos cantatis Alleluia. «Facta est» enim «Judaea sanctificatio ejus» in vobis: «Non enim qui in manifesto Judaeus est, neque quae in manifesto in carne est circumcisio; sed qui in occulto Judaeus est, et circumcisione cordis . Interrogate ergo corda vestra: si ea circumcidit fides, si purgavit confessio; in vobis «facta est Judaea sanctificatio ejus,» in vobis «Israel potestas ejus.» Dedit enim usque suavi jugo, recedens a pristinis ignorantiae suae desideriis, devotum animum subdere, carnalibusque hujus mundi oce Domini dicentis, «Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam» , desertis atque abjectis sub levem Christi sarcinam curre omnia saecularia impedimenta cesserunt, dissuadentium voces aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectionis exͦ egipco: ostendã mirabilia illis Uide¬
mare uidit et fugit. Si enĩ hic ꝑ u̾ba p̃c̃iti tẽporis
siẽ ẽ uidit et fugit. oceulte futura p̃dicunt᷑ iudebt̃
certe et confundent᷑ qͣndo futuri tẽporis uba st̾. qͥs
audeat de rebꝰ p̃tĩtis cogitare : Et paulo pꝰ ipsos ho¬
stes nos qͥ nos fugientes ut intĩmerent sequebant᷑ id
ẽ delicta nr̃a sic egiptios in mari obrutos ita in baptis.¬
mo demersa et extincta luce clariꝰ intimat dicens qͣm
uoluntariꝰ et misericors ẽ ipse. conũtet᷑ et miserebit᷑
nr̃i. Demerget delicta: demerget in maris ꝓfundũ
helitas sc̃m sem̃ abrahȩ. qͥ estis domꝰ iacob scđd̃m ꝓmis¬
sionẽ heredes. cognoscite etiã uos exisse de egipto qͥ
huic scło renunciastis. exisse de ppło barbaro qͥ con-¬
fessione pietatis uos ablasphemiis hominũ seiunxistis.

Expanded text:
«profectionis eorum ex Aegypto, ostendam mirabilia illis. Vide«profectionis eorum ex Aegypto, ostendam mirabilia illis. VideMare vidit, et fugit:» si enim hic per verba praeteriti temporis, sicut est, «vidit» et «fugit,» occulte futura praedicantur; «Videbunt» certe «et confundentur,» quando futuri temporis verba sunt, quis audeat de rebus praeteritis cogitare? Et paulo post, ipsos hostes nostros, qui nos fugientes ut interimerent sequebantur, id est delicta nostra, sicut Aegyptios in mari obrutos, ita in Baptismo demersa et exstincta luce clarius intimat, dicens: «Quoniam voluntarius et misericors est, ipse convertet et miserebitur nostri; demerget delicta nostra, demerget inelitas secundum semen Abrahae, qui estis domus Jacob secundum promissionem haeredes, cognoscite etiam vos exiisse ab Aegypto, qui huic saeculo renuntiastis; exiisse de populo barbaro, qui confessione pietatis vos a blasphemiis gentium sejunxistis.
Abbreviated transcription (Latin):
cio tam̃ intelligendi futura. Alioqͥn contra euan¬
gelicũ testimoniũ cogim᷑ eciã illa ñ de futuro p̃nius¬
ciata. sed de p̃tĩto cõmemorata intelligere: diui¬
ser̃ sibi uestimenta mea. et suꝑ uestẽ meã misert̃
tam̃ ꝓnunciabant. qđ tanto pꝰ futurũ in passio¬
ne dñi cõpleret᷑. Sed tam̃ dilectissimi ꝓpħa iste
quẽ cõmemoraui. etiã grossa corda limauit: et
intelligenda de p̃c̃itis rebꝰ gestis futura incun¬
ctant̃ ostendit: ut ñ solũ apłica auctoritate fi¬
guras nins illas fiusse credamꝰ. sed nec ab ipsie
deretꝰ: ut uidentes atq gaudentes. certiae secu¬
ri: de thesauro dei noua et uetera concordit sibi¬
met coherentia ꝓferam᷑. Cũ enĩ tanto pꝰ egressum
ppłi isrł ex egipto. et tanto ante ista ȩcelie tẽpora
hȩc quȩ cõmemoraui cecinerit: cam̃ se futura p̾idi¬
cere sine ulla dubitatione testat᷑. Scdm dies in qͥt

Expanded text:
cio tamen intelligendi futura. Alioquin contra Evancio tamen intelligendi futura. Alioquin contra Evangelicum testimonium cogimur etiam illa non de futuro praenuntiata, sed de praeterito commemorata, intelligere: «Diviserunt sibi vestimenta mea, et super vestimentum meum miserunt to post futurum in passione Domini compleretur. Sed tamen, dilectissimi, propheta iste quem commemoravi, etiam grossa corda limavit, et ad intelligenda de praeteritis rebus gestis futura incunctanter extendit; ut non solum apostolica auctoritate figuras nostras illas fuisse credamus, sed nec ab ipsis dente, videntes atque gaudentes, certi ac securi, de thesauro Dei et nova et vetera concorditer sibimet cohaerentia proferamus. Cum enim tanto post egressum populi illius ex Aegypto, et tanto ante ista Ecclesiae tempora haec quae commemoravi, cecinerit; tamen se futura praedicere sine ulla dubitatione testatur. «Secundum dies,» inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
et confundent᷑ ab om̃i uigore eoꝵ manibꝰ ora sua
obstruent. aures illis obsurdabunt᷑ delingentes
t̃rã sic̃ serpentes trahentes trã conturbabunt᷑ dle
conclisionbꝰ eoꝵ In dño deo nr̃o excident ment
et t̾rebunt᷑ a te. Quis deo tuo similis. auferens inqͥ.¬
tatẽ. et transgrediens impietatẽ residius heredita¬
tis tuȩ : & ñ continuit in testimoniũ irã suã. qñ
uoluntariꝰ et misericors ẽ. Ipse conũtet᷑ et mint¬
bit᷑ nr̃i: demergec delicta nr̃a. demerget in mars
ꝓfundũ om̃s culpas nr̃as. Nẽpe adũtitis frĩ mani¬
festiꝰ hinc aꝑiri sacroscã misteria. In hoc enĩmui-¬
sterio psalmi. quãuis futura intueat᷑ mirabilis
facta ẽ inqͥt uidȩa scĩficatio eiꝰ: mare uidit et fu¬
git. Et facta ÷ et uidit et fugit: p̃titi tẽporis
ũba st̾. Et conũsus ẽ. iordanis. et gestier̃ montes
et cõmota ẽ t̾ra: eodẽ mͦ p̃t̃itũ sonant. sine p̃iudi.¬

Expanded text:
et confundentur ab omni vigore eorum: manibus ora sua et confundentur ab omni vigore eorum: manibus ora sua obstruent, aures illis obsurdabuntur, delingentes terram, velut serpentes trahentes terram; conturbabuntur de conclusionibus eorum, in Domino Deo nostro excident mente, et terrebuntur a te. Quis Deo tuo similis, auferens iniquitatem, et transgrediens impietatem residuis haereditatis tuae? Et non continuit in testimonium iram suam, quoniam voluntarius et misericors est; ipse convertet et miserebitur nostri, demerget delempe advertitis, fratres, manifestius hic aperiri sacrosancta mysteria. In hoc ergo psalmo quamvis futura intueatur mirabilis«Facta est,» inquit, «Judaea sanctificatio ejus: mare vidit et fugit:» et «facta est,» et «fugit,» praeteriti temporis verba sunt; et «conversus est Jordanis,» et «gestierunt montes,» et «commota est terra,» eodem modo praeteritum sonant; sine praejudi
Abbreviated transcription (Latin):
re fr̃s. qr patres nr̃i om̃s sub nube fuer̃. et om̃s
ꝑ mare transier̃. et om̃s in moyse baptitati st̃¬
in nube et in mari. et om̃s eũdẽ cibũ sp̃alẽ man
ducauer̃. et om̃s eũdẽ potũ sp̃alẽ biber̃. Biber̃
autẽ de sp̃ali sequenti eos petra: petra autẽ erat
xp̃s. Sed ñ in om̃ibꝰ illis bene cõplaeuit deo. Nã
ꝓstratist̾ in deserto. hȩc autẽ figurȩ nr̃ȩ factȩ st̃
humana suspitione: sed apłico. id ẽ nĩco et
diuino magisterio. Ds̃eñ loquebat᷑ in eis: et
quãus de carneis nubibꝰ tam̃ dñs inconabat.
Certe gͦ tanto testimonio manifestũ ẽ omĩa illa
figurate gesta: nc̃ in nr̃a salute cõpleri qi tunc
fucura p̃nunciabant᷑: nc̃ p̃cita legunt᷑: et p̃sen¬
tia cognoscunt᷑. Audite qđ ẽ. mirabiliꝰ libro¬
rũ ueterũ sacramenta oceultata atq uelata:
ñnulla ex parte a libris uecrib̾ reuelari. Nã mi¬
ex egipto: ostendã illis mirabilia. Uidebt̃ nations

Expanded text:
non potuit, nisi prius ab Aegypto recederet. Sed sicut ille non inde discessit, nisi divino liberatus auxilio; sic nemo corde ab hoc saeculo avertitur, nisi divinae misericordiae munere adjutus. Quod enim illic semel praefiguratum est, hoc in isto fine saeculi, in hac, sicut beatus Joannes scribit, hora novissima , quotidianis Ecclesiae fetibus in unoquoque credenhumana suspicione, sed apostolico, id est divino et dominico magisterio; Deus enim loquebatur in eis, et quamvis de carneis nubibus, tamen Dominus intonabat: certe ergo tanto testimonio manifestum est illa omnia figurate gesta, nunc in nostra salute compleri; quia tunc futura praenuntiabantur, nunc praeterita leguntur, et praesentia cognoscuntur. 4. Audite quod est mirabilius, Librorum veterum sacramenta occultata atque velata, nonnulla ex parte a Libris veteribus revelari. Nam Miex Aegypto, ostendam mirabilia illis. Videbunt nationes,
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ cęlũ cęli dño. trã autẽ dedit filus hominũ:
ut ab eo qd diximꝰ ñ recedat intentio. Dixeramꝰ enĩ
magnos et pusillos significari etiã eo qđ adiectũ ẽ.
benedicti uos dño qͥ fec̃ celũ et t̾rã. Siegͦ magnos
celi. pusillos autẽ t̾rȩ nomine accepimꝰ: qm̃ pusilli
crescendo futuri st̾ celũ. et in ipsa spe lacte nutri¬
unt᷑. Sic st̾ illi magni cȩlũ trȩ cũ paruulos nutri¬
unt: ut etiã celũ celi se eẽ. intelligant. dũ cogitant
sinceritatẽ ubertatẽq sapientiȩ: acceꝑunt par-¬
uulos futuros qͥdẽ celũ. ut cęlũ cęli se. eẽ. sciant. ad¬
huc tam̃ t̾rã cui dicant. Ego plantaui apollo riga.
uit: sed ds̃ increm̃tũ dedit. Ipsis enĩ filiis hominũ
quos fec̃ cȩlũ. trã dedit in qua oꝑant᷑: qͥ nouit tr̃ȩ¬
qͥ fecit ea: et uiuant ex eo confitentes ei. et laudan¬
tes eũ. Nã si ex se uelint uiuere moriunt᷑. sic̃ scri¬

Expanded text:
dictum est, «Coelum coeli Domino, terram autem dedit filiis hominum:» ut ab eo quod diximus, non recedat intentio. Dixeramus enim magnos et pusillos significari etiam eo quod adjectum est, «Benedicti vos Domino, qui fecit coelum et terram.» Si ergo magnos coeli, pusillos autem terrae nomine accipimus: quoniam pusilli crescendo futuri sunt coelum, et in ipsa spe lacte nutriuntur; sic sunt illi magni coelum terrae, cum parvulos nutriunt, ut etiam coelum coeli se esse intelligant, dum cogitant sinceritatem ubertatemque sapientiae; acceperunt parvulos futuros quidem coelum, ut coelum coeli se esse sciant; adhuc tamen terram vit, sed Deus incrementum dedit . Ipsis enim filiis hominum quos fecit coelum, terram dedit in qua operentur, qui novit tequi fecit ea, et vivant ex eo, confitentes ei et laudantes eum: nam si ex se velint vivere, morientur, sicut scri
Abbreviated transcription (Latin):
gentũ et aurũ: oꝑa manuũ hominũ. Id ẽ. quãius
dñm nr̃m carnalibꝰ ur̃is oculis ñ possimꝰ ostendere.
quẽ ꝑ oꝑa intelligere debiustis: nolite tam̃ seduci¬
a uanicatibꝰ ur̃is qr uos ea quȩ colitis digito osten¬
dere potestis. Multo qͥppe honestiꝰ ñ haberetis qđ
possetis ostendere: quã ut in eo qđ istis ocuł a uob̾
ostendit᷑: urĩ cordis cȩcitas ostendat᷑. Qͥd enĩ ostendi¬
tis. nisi aurũ et argentũ: habent qͥdẽ et ȩxea et li¬
gnea et fictilia simulac̾ra. et huiꝰcemodi alterus

Expanded text:
id est, quamvis Deum nostrum carnalibus oculis vestris non possimus ostendere, quem per opera intelligere debuistis; nolite tamen seduci vanitatibus vestris, quia vos ea quae colitis digito potestis ostendere. Multo quippe honestius non haberetis quod possetis ostendere, quam ut in eo quod istis oculis a vobis ostenditur, vestri cordis caecitas ostendatur: quid enim ostenditis, nisi aurum et argentum? Habent quidem et aerea, et lignea, et fictilia simulacra, et hujuscemodi alterius
Abbreviated transcription (Latin):
conũtit petrã in stagna aquarũ: et rupẽ in fontes
aquarũ. Seipsũ em̃ et qͣndã suã duritiã liquefecit
ad irrigandos fideles suos ut fieret in eis fons aquȩ
salientis in uitã ȩt̃nã: qr priꝰ cũ ignoraret᷑. durus
undebat᷑. Inde illi turbatist̾ et ñ expectauer̃: do¬
nec scripturis aꝑtis influeret atq inundaret in
eos qͥ dixer̃. Durus ẽ. hic sermo. Qͥs potest eũ audi-¬
re: Ita duritia. ista petra. conũsa ẽ in stagna aqͦ-¬
rũ. Et ista rupes infontes aquarũ: cũ resurgens ex-¬
sed nomini tuo dagłam. Grã qͥppe ista erũpentis
suã homines. sed nominis dei quererent głam¬

Expanded text:
tit petram in stagna aquarum, et rupem in fontes aquarum.» Seipsum enim et quamdam suam duritiam liquefecit ad irrigandos fideles suos, ut fieret in eis fons aquae salientis in vitam aeternam ; quia prius, cum ignoraretur, durus videbatur. Inde illi turbati sunt, et non exspectaverunt donec Scripturis apertis influeret atque inundaret in eos, qui dixerunt, «Durus est hic sermo, quis potest eum audire» ? Ista petra, ista duritia conversa est in stagna aquarum, et ista rupes in fontes aquarum, cum resurgens exsed nomini tuo da gloriam.» Gratia quippe ista erumpentis  ne ullam suam homines, sed nominis Dei quaererent g
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo: et tẽ plangent om̃s tribꝰ t̾rȩ. et dicent. Ubi
ẽ dĩ eoꝵ : cũ eis ñ adhuc credendus p̃dicat᷑: sediã
lunt: sed in celo sursũ qđ transgredit᷑ omĩa cor-¬
pora. celestia et trestria. Necsic ẽ incelo ds̃ nr̃:
quasi subtracto cęlo ruinã sine sede formidet
In cęlis enĩ et in t̾ra om̃ia quęcũq uoluit fec̃ nec
indiget oꝑibꝰ siuis tanꝗ̃ in eis collocet᷑ ut maneat.
sed in sua ȩt̃nitate ꝑsistit: in qua manens omnia
quȩcũq uoluit fec̃ incelis et in tra. Neq enĩ iã eũ
portabant. ut ab eo fieri possent: quando nisi fie-¬
rent. eũ portare ñ possent. Frgo in qͥbꝰ ẽ. ipse tanꝗͣ
indigentia continet: ñ ab eis tanꝗͣ indigens conti-¬
net᷑. Siue sic intelligat᷑ in cęlis et in t̾ra omnia
quę̧cũq uoluit fecit: uel in suꝑioribꝰ siue inferi¬

Expanded text:
coelo, et tunc plangent omnes tribus terrae, nec dicent, «Ubi est Deus eorum?» cum eis non adhuc credendus praedicatur, sed jam lunt; sed «in coelo sursum,» quod transgreditur omnia corpora coelestia et terrestria. Nec sic est in coelo Deus noster, quasi subtracto coelo ruinam sine sede formidet. «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Nec indiget operibus suis, tanquam in eis collocetur, ut maneat; sed in sua aeternitate persistit, in qua manens omnia quaecumque voluit fecit in coelis et in terra: neque enim jam eum portabant, ut ab eo fieri possent; quando, nisi fierent, eum portare non possent. Ergo in quibus est ipse, tanquam indigentia continet, non ab eis tanquam indigens continetur. Sive sic intelligatur, «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit,» vel in superiorib
Abbreviated transcription (Latin):
Uãeuã fortasse om̃iũ psalmoꝵ sit
una contextio diligent̃ intuentiꝰ
ita ut nullus sequat᷑ qͥ ñ suꝑiori
possit adiungi.: tam̃ istũ ita conside¬
remꝰ tanquã uterq unus sit. iste scilicet ac suꝑior
ni tuo da głam: suꝑ miscłiã tuã et ueritatẽ tuã
neqͣndo dicant gentes ubi ẽ. ds̃ eoꝵ: qr inuisibilem
dm̃ colimꝰ. qͥ nulloꝵ corporeis oculis. cordibꝰautom
paucoꝵ mundissimis notꝰ ẽ: tanꝗͣ ideo possint di-¬
oculis deossuos: pͥmo admonuit oꝑibꝰ sentire p̃sen¬
tiã dei nr̃i. qr cũ sit in cȩlo sursũ: in cęlo et int̾ra

Expanded text:
uanquam fortasse omnium Psalmorum sit una contextio diligenter intuentibus, ita ut nullus sequatur qui non superiori possit adjungi; tamen istum ita consideremus, tanquam uterque unus sit, iste scilicet ac superior. itate tua: nequando dicant Gentes, Ubi est Deus eorum?» quia invisibilem Deum colimus, qui nullorum corporeis oculis, cordibus autem paucorum mundissimis notus est: tanquam ideo possint dioculis deos suos; primo admonuit operibus sentiri praesentiam Dei nostri, quia cum sit «in coelo sursum, in coelo et in terra
Abbreviated transcription (Latin):
rari p̃tĩta. sed potiꝰ futura p̃dici: qr illa qͦq mira¬
cula cũ in illo ppło fierent. p̃sentia qͥdẽ. sed ñ sine
futuroꝵ significatione gerebant᷑. Ideoq ut osten-¬
deret qͥ psallendo ista p̃dicebat eadẽ se ũb̾ agere
quȩ illic figuris agebant᷑ uno eodẽq spũ oꝑante.
et illa facta et hȩc dicta st̾: ut id qđ in fine scłorũ
manifestaudũ reseruabat᷑. figuris rerũ atq ũboꝵ¬
s̃: sed alit̾ quȩdã quã illic lecta didicimꝰ. ne uere pu¬
taret᷑ transacta recolere. cũ uentura p̃uideret. Primo
enĩ iordanẽ ipsũ ñ reũsũ ee̾. retrorsũ: sed stetisse
legimꝰ ab ea parte qua desuꝑ influebat. cũ ppłsillũ
transiret. Deinde gestientes montes collesq ñ legimꝰ:
quȩ sic ait. ut etiã omĩa ista repeteret. Nã cũ dixis¬
set mare iudit et fugit. iordanis conũsus ẽ retror-¬

Expanded text:
ita, sed potius futura praedici; quia illa quoque miraita, sed potius futura praedici; quia illa quoque miracula cum in illo populo fierent, praesentia quidem, sed non sine futurorum significatione gerebantur. Ideoque ut ostenderet, qui psallendo ista praedicebat, eadem se verbis agere quae illic factis agebantur, uno eodemque Spiritu operante et illa facta et haec dicta, ut id quod in fine saeculorum manifestandum reservabatur, figuris rerum atqusunt, sed aliter quaedam quam illic lecta didicimus: ne vere putaretur transacta recolere, potius quam ventura praedicere. Primo enim Jordanem ipsum non reversum esse retrorsum, sed stetisse legimus ab ea parte, qua aquae desuper influebant, cum populus ille transiret; deinde gestientes montes collesque non legimus: quae sic addidit, ut etiam omnia ista repeteret. Nam cum dixisset, «Mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retror
Abbreviated transcription (Latin):
ESIMUS QUIOt notissimũq recinemꝰ
dilectissi. mifr̃s. qͥd narrat᷑ in libro exodi ppłm
isrł lib̾atũ ab iniqua dñãtione egiptioꝵ int̃ diui¬
sos fluctꝰ maris transisse ꝑ siccũ: i ordanẽ qͦq flu¬
uiũ eũ ꝑ eũ in trã ꝓmissionis intrarent. tactuo
pedibꝰ sac̃dotũ archã dñi portantiũ stetisse de¬
suꝑ infrenato lapsu. ab inferiore autẽ parte deflu-¬
xisse qͦ currebat in mare: donec in sicco stancibꝰ
sac̃dotibꝰ transiret ppłs uniũsus. Nouumꝰ hȩc
Nectam̃ arbitrari nos oportet in hoc psalmo
qͣ quã futura talia cogitemꝰ. Illa enĩ sic̃ dic̃ apłs
infigira contingebant eis: scripta st̃ autẽ ꝓpt̃¬
nos ad correptionẽ nrãm. in qͦs finis scłoꝵ obuenit.
Cũ igit᷑ audiuimꝰ in psalmo In exitu ifrł de egi¬
pto domꝰ iacob de ppło barbaro facta ẽ uidȩa scĩ-¬
ficatio eiꝰ isrł potestas eiꝰ. mare uidit et fugit. ior-¬
danis conũsus ẽ retrorsũ: ne arbitremini nob̃ nar-

Expanded text:
egimus quidem, notissimumque retinemus, dilectissimi fratres, quod narratur in libro Exodi, populum Israel liberatum ab iniqua dominatione Aegyptiorum inter divisos fluctus maris transisse per siccum : Jordanem quoque fluvium, cum per eum in terram promissionis intrarent, tactum pedibus sacerdotum arcam Domini portantium, stetisse desuper infrenato lapsu; ab inferiore autem parte defluxisse, quod currebat in mare, donec in sicco stantibus sacerdotibus transiret populus universis : novimus haec, nec tamen arbitrari nos oportet in hoc psalmo,quaquam futura talia cogitemus. «Illa» enim, sicut dicit Aposscripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit» . Cum igitur audimus in Psalmo, «In exitu Israel de Aegypto, domus Jacob de populo barbaro, facta est Judaea sanctificatio ejus, Israel potestas ejus; mare vidit et fugit, Jordanis conversus est retrorsu
Abbreviated transcription (Latin):
pucio deputata ẽ abrahȩ fides adiustitiã. Et si¬
gnũ accepit circũcisionis: signaculũ iustitiȩ fi¬
dei quȩ ẽ. in p̃pucio. ut deputet᷑ et illis ad iusti¬
tiã : ut sit pat̾ circũ cisionis. his qͥ ñ solũ ex curũ¬
cisione st̃ sed his qͥ secunt᷑ uestigia fidei. quȩ ẽ.
in p̃pucio patris nr̃i abrahȩ. Non enĩ carnaliter
cireũcisȩ genti tantũ mͦ factꝰ ẽ pat̾ cui dictũ ẽ pa¬
trẽ multarũ gentiũ posuite. Multarũ autẽ. ñ

Expanded text:
fides ad justitiam, et signum accepit circumcisionis, signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio ut deputetur et illis ad justitiam; ut sit pater circumcisionis his qui non solum ex circumcisione sunt, sed et his qui sequuntur vestigia fidei, quae est in praeputio patris nostri Abrahae.» Non enim carnaliter circumcisae genti tantummodo factus est pater, cui dictum est, «Patrem multarum gentium posui te. Multarum» autem, non
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianoꝵ a nomine isrł arbitret᷑ extraneũ. Illis enĩ
qͥ credider̃ ex iudȩis in quoꝵ numero pͥncipaliter
apłos inuenimꝰ in angulari lapide copulam᷑ hinc
ait dñs alioloco. Habeo alias oues quȩ ñ s̃ de hoc
ouili: et eas oportet me adducere. ut sit unꝰ grex et
unꝰ pastor. Ppłs gͦ xp̃ianꝰ magis isrł: ec ipsi pociꝰ domꝰ¬
iacob. Idẽ qͥppe isrł: qͥ iacob Illa uͦ turba iudȩoꝵ quȩ
merico ꝑfidiȩ reꝓbata ẽ: uoluptate carnali uendi¬
dit pͥmogenita sua. ut ñ ad iacob sed ad esau po¬
tiꝰ ꝑtineret. Scitis nãq in hoc misterio dictũ ẽẽ
qr maior seruiet minori. Egiptꝰ autẽ qm̃ int̾p̃ta

Expanded text:
 a nomine Israel arbitretur extraneum. Illis enim qui crediderunt ex Judaeis, in quorum numero principaliter Apostolos invenimus, in angulari lapide copulamur. Hinc ait Dominus alio loco: «Habeo alias oves quae non sunt de hoc ovili; oportet me et illas adducere, ut sit unus grex et unus pastor» .  qui Jacob. Illa vero turba Judaeorum, quae merito perfidiae reprobata est, voluptate carnali vendidit primogenita sua, ut non ad Jacob, sed ad Esau potius pertineret. Scitis namque in hoc mysterio dictum esse, «Quia major serviet minori» . 3. Aegyptus autem, quonia
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ: apparuer̃ insidiȩ. Cũ gͦ int̃ insidias illoꝵ uitomꝰ
et qͥbꝰ dicimꝰ amate pacẽ adũsant᷑ nob̾: ñne uox ista
nĩa ẽ. cũ his qͥ oder̃ pacẽ erã pacificus: Cũ lo¬
querer illis debellabant me gratis. Qͥd ẽ em̃ fr̃s de-
bellabant me: Et parũ erat. si ñ adderet gratis.
Quid dicebat illis paruulis quos mali homines
et mali suasores p̃cidere ab unitate in scismata uo¬
lebant: qͥd eis ille dicebat: Nũ qͥd paulus ꝓ uob̾
crucisixus ẽ aut in nomine pauli baptitati estis:

Expanded text:
eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, eorum, apparuerunt insidiae. Cum ergo inter insidias illorum vivimus, et quibus dicimus, Amate pacem, adversantur nobis; nonne vox ista nostra est, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus? Cum loquerer illis, debellabant me gratis.» Quid est autem, fratres, «debellabant me?» Et parum erat, si non adderet, «gratis.»um? Qui tamen dicebat illis parvulis, quos mali homines et mali suasores praecidere ab unitate in schismata volebant; quid eis dicebat ille? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine P
Abbreviated transcription (Latin):
ptẽa se separauer̃ ut iusti essent: ut ñ haberent
mixtos iniustos. Aut nr̃a ẽ. ista uox: aut illoꝵ. Eli¬
ge cuiꝰ sit. Catholica dic̃. Non ẽ. dimittenda uni-¬
tas: ñ ẽ. p̃cidenda ȩccłia dei. Iudicabit dĩ de bonis
et malis postea. Si nẽ mali a bonis separari ñ posst̾:
ferendis ad tẽpꝰ. Mali in area nob̾cũ ee̾ poss̃: ir hor-¬
reo ñ poss. Et forte qͥ hodie mali apparent: eras boni
ad reqͥẽ sẽpit̾nã. Hȩc uox catholica ẽ. Illoꝵ autẽ uox
qualis ẽ. ñ incelligentiũ neq quȩ loquunt᷑ neq de qbꝰ
affirmant: ne tangas uumundũ et qͥ tetigerit im¬
mundũ inqͥnabit᷑. Se paremꝰ nos: ne cõmisccamꝰ ma-¬
lis. Et nos illis. A mate pacẽ: diligite unitatẽ. Nesci-¬
tis a quã multis bonis separemini: dũ quasi malis
calũpniamini. Furunt. seuiunt: qͣndo ista dicimus.
Nã quer̃ mortificare et nos. Apparuer̃ sepe impetꝰ

Expanded text:
opterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent opterea se separaverunt, ut justi essent, ut non haberent mixtos injustos. Aut nostra est ista vox, aut illorum; elige cujus sit. Catholica dicit: Non est dimittenda unitas, non est praecidenda Ecclesia Dei. Judicabit Deus de malis et bonis postea. Si nunc mali a bonis separari non possunt, ferendi sunt ad tempus: mali in area nobiscum esse possunt, in horreo non possunt. Et forte hodie qui mali apparent, cras boni ad requiem sempiternam. Haec vox catholica est. Illorum autem vox qualis est, non intelligentium neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant ? «Ne tangas immundum» ; et, «Qui tetigerit immundum, inquinabitur» : separemus nos, ne commisceamur malis. Et nos illis: Aniate pacem, diligite unitatem. Nescitis a quam multis bonis separamini, dum quasi malis calumniamini? Furunt, saeviunt, quando ista dicimus: nam quaerunt et mortificare nos. Apparuerunt saepe impetus
Abbreviated transcription (Latin):
rare debemꝰ: et dicere. Multũ ꝑegrinata ẽ anima
mea. Cũ his qͥ oder̃ pacẽ. erã pacificus. Qͥd eñ aliud
dicimꝰ istis hereticis. nisi cognoscite pacẽ. amate pa-¬
cẽ : Iustosuos dicitis. Siiusti essetis: int̾ paleas grana
gemeretis. Nãqr sunt grana in catholica et uera
grana s: ideo tolerant paleã donec uentilet᷑ area.
qr int̾ paleas clamant. heu me qđ in colatꝰ mĩs lon-¬
ginquus factꝰ ẽ in habitaui cũ tab̾naculis cedar.
In habitaui inqͥt cũ palea. Sed qͦmͦ de palea multus
fumꝰ exit: sic de cedar tenebre. Inhabitaui cũ tab̾na-¬
culis cedar. Multũ ꝑegrinata ẽ anima mea. frum̃¬
toꝵ uox ẽ: int̾ paleas gem̃tiũ. hȩc loqͥm᷑ ilis qͥ oder̃
pacẽ: et dicimꝰ. Cũ his qͥ oder̃ pacẽ: erã pacisicꝰ. Iui s̃
qͥ oder̃ pacẽ : Qui conscindunt unitatẽ. Si enĩ pacẽ
ñ odissent: in unitate mansissent. Sed uidelicet ꝓ.¬

Expanded text:
rare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima rare debemus, et dicere, «Multum peregrinata est anima mea: cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Quid enim aliud dicimus istis hcitis. Sed si justi essetis, inter paleam grana gemeretis. Nam quia grana sunt in Catholica, et vera grana sunt; ideo tolerant paleam, donec ventiletur area; quia inter paleam clamant, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Inhabitavi, inquit, cum paleis. Sed quomodo de palea multus fumus exit, sic de Cedar tenebrae. «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar: multum peregrinata est anima mea.» Frumentorum vox est, inter paleas gementium. Haec loquimur illis qui oderunt pacem; et dicimus, «Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus.» Qui sunt qui oderunt pacem? Qui conscindunt unitatem. Si enim pacem non odissent, in unitate mansissent. Sed videlicet pr
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ anima mea. Ibi ꝑegrinat᷑. Ubi ascendit: Non
corpore ꝑegrinat᷑: ñ corpore ascendit. Sed uhi as-¬
cendit: Ascensiones inqͥt in corde. Si gͦ ascendit in
corde: ñ ascendit ꝑ ascensiones cordis nisi anima
quȩ ꝑegrinat᷑. Sed donec ꝑueniat: multũ ꝑegri.¬
facere qd cantatis. Quantũ libet illid dicã. qͦmͦlibet
exponã qualibꝰcũq ũbis uersẽ : ñ intrat in coreiꝰ. in
qͦ ñ ẽ. opꝰ eiꝰ Incipite agere. et uidete qͥd loquam̃ tunc
ad singula ũba lacrimȩ ꝓfluunt. Tunc psalmꝰ canta¬
t᷑ et fac̃ cor qd in psalmocantat᷑. Quã multi enĩ sõ.¬
nant uoce: et corde muti sunt. Et quã multi taceNs
labus. et clamant affectibꝰ q ad cor hominis aures
dei. Sic̃ aures corporales ad os hominis sic cor homi¬
nis ad aures dei. Multi clauso ore exaudiunt: et
multi in magnis clamoribꝰ ñ exaudiunt᷑. Affectibꝰ o-¬

Expanded text:
ta est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non ta est anima mea.» Ibi peregrinatur, ubi ascendit. Non corpore peregrinatur, non corpore ascendit. Sed ubi ascendit? «Ascensiones,» inquit, «in corde.» Si ergo ascendit in corde, non ascendit per ascensiones cordis nisi anima quae peregrinatur. Sed donec perveniat, «multum peregrifacere quod cantatis. Quantumlibet illud dicam, quomodolibet exponam, qualibuscumque verbis versem, non intrat in cor ejus in quo non est opus ejus. Incipite agere, et videte quid loquamur. Tunc ad singula verba lacrymae profluunt, tunc Psalmus cantatur, et facit cor quod in Psalmo cantatur. Quam multi enim sonant voce, et corde muti sunt? Et quam multi tacent labiis, et clamant affectu? Quia ad cor hominis aures Dei: sicut aures corporis ad os hominis, sic cor hominis ad aures Dei. Multi clauso ore exaudiuntur, et multi in magnis clamoribus non exaudiuntur. Affectibus o
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ patiunt᷑ a carnalibꝰ. Sed qͥd dicit scriptura:
fice ancillã ec filiũ eiꝰ. Non eñ heres erit filiꝰ ancillȩ:
cũ filio meo isaac. Sed hoc qđ dic̃ eice qͦndo erit :
Quando area ceꝑit uentilari. Modo autẽ ante quã
eiciat᷑ heu me qđ incolatꝰ m̃s longinquus factꝰ ẽ:
in habitaui cũ tab̾naculis cedar. Et exponit nobis
qͥ s̃isti qͥ ꝑtinent ad tab̾nacula cedar. ultuo¬
ꝑegrinata ẽ anima mea. Ne ꝑegrinacionẽ corpo¬
ralẽ intelligeres: animã dix̃ ꝑegrinari. Corpꝰ ꝑegri¬
nat᷑ locis: anima ꝑegrinat᷑ affectibꝰ. Si amaueris
t̾rã. ꝑegrinaris a deo. Si amaueris dm̃: ascendis ad
eũ. In caritate dei et ꝓximi exercem: ut redeamus
ad caritatẽ. Si cadamꝰ in t̾rã: marcescimꝰ et putrescimꝰ.
Iste autẽ qͥ ceciderat: descensũ ẽ ad eũ ut ascenderet.
Intendens tẽpꝰ ꝑegrinationis suȩ : dix̃ se ꝑegrinari
in tab̾naculis cedar. Iuare : Quia multũ ꝑegrina¬

Expanded text:
. Sed quid dicit Scriptura? «Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac» . Sed hoc quod dicit, «Ejice,» quando erit? Quando area coeperit ventilari. Modo autem antequam ejiciatur, «Heu me, quod incolatus meus longinquus factus est! inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Et exponit nobis, qui sunt isti qui pertinent ad tabernacula Cedar. egrinata est anima mea.» Ne peregrinationem corporalem intelligeres, animam dixit peregrinari. Corpus peregrinatur locis, anima peregrinatur affectibus. Si amaveris terram, peregrinaris a Deo: si amaveris Deum, ascendis ad Deum. In charitate Dei et proximi exerceamur, ut redeamus ad charitatem. Si cadamus in terram, marcescimus et putrescimus. Iste autem qui ceciderat, descensum est ad eum, ut ascenderet. Intendens tempus peregrinationis suae, dixit se peregrinari in tabernaculis Cedar. Quare? Quia «multum peregrina
Abbreviated transcription (Latin):
erat regni cȩloꝵs smahel in ũbra: isaac raluce. Si gͦ
ismahai mnũbra: ñ mirũ qr ibi tenebre. Pingiuores ei ã
ũbre denebre s. Ergo ismahel in tenebris. isaaci.
luce. Quicũq hic etiã in ȩccłia t̾renã felicitatem
querunt a deo: adhuc ad ismahei ꝑtinent. Ipsi s̃
qͥ centradicunt sp̃alibꝰ ꝓficientibꝰ et detrahunt il¬
lis: et habent labia iniqua. et linguas sub:olas.
Contra q.srogauit iste ascendens: et apposit ei
ĩ carbones desolatoris. et sagittȩ potentis acute Int̃
illos enĩ adhuc uunt. donec tota area uentiletur.
Ideo dr̃ in habitaui cũ tab̾naculis cedar. Nã et
ipsa tab naculꝰ ismahel. redar dictas. Sic habet
liber geneseos: sic habet qđ cedar ad ismahel ꝑtinet.
Ergo isaac cũ ismahel: id ẽ qͥ ꝑtinent adisaac int̃ il¬
los uiuunt qͥ ꝑtinent ad ismahel. Isti sursũ uolunt
ascendere: illi deorsũ premere. Isti uolare uolunt ad
dm̃: illi conant᷑ pennas eiellere. Nãq apud apłm¬

Expanded text:
luce. Si ergo Ismael in umbra, non mirum quia ibi tenebrae. Pinguiores etenim umbrae tenebrae sunt. Ergo Ismael in tenebris, Isaac in luce. Quicumque hic etiam in Ecclesia terrenam felicitatem quaerunt a Deo, adhuc ad Ismael pertinent. Ipsi sunt qui contradicunt spiritualibus proficientibus, et detrahunt illis, et habent labia iniqua et linguas subdolas. Contra quos rogavit iste ascendens, et appositi sunt ei carbones desolatorii, et sagittae potentis acutae. Inter illos enim adhuc vivit, donec tota area ventiletur: ideo dixit, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar.» Nam et ipsa tabernacula Ismael, Cedar dicta sunt. Sic habet liber Geneseos; sic habet, quod Cedar ad Ismael pertinet . Ergo Isaac cum Ismael; id est, qui pertinent ad Isaac, inter illos vivunt, qui pertinent ad Ismael. Isti sursum volunt ascendere, illi deorsum volunt premere: isti volunt volare ad Deum, illi conantur pennas evellere. Namque apud Apo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uita quȩ iã occupauerit mundũ: tanta aucto¬
ritas xp̃i ẽ. ut rephendere xp̃m iã nec paganꝰ au-¬
deat. Legit᷑ ille qͥ rephendi ñ potest qr dix̃ uade uen¬
de omia quȩ habes. et distribue pauꝑibꝰ. et̃ seque
gua dolosa. ad laudẽ ꝓhibentẽ. Si laudas. horta
diceres uituꝑando : Absit. fẽda uita ista ẽ: mala
uita ista ẽ. Sed qr nosticũ hȩc dixeris p̃mite pos¬
se auctoritate euangłica: conũtis te ad aliud dissu¬
adendigenꝰ. ut laudando me falso auera laude
cens. Qͥd ẽ. hoc: Ecce illi fecer̃ forte tu ñ poteris
Incipis ascendere: cadis. Monere uidet᷑:. Serpens ẽ
lingua dolosa ẽ: uenenũ habet. Roga contra illam
si uis ascendere: et dic deo tuo. Dñe erue animã
meã a labiis iniustis: et a lingua subdola. Et dic̃¬

Expanded text:
est vita quae jam occupaverit mundum, tanta auctoest vita quae jam occupaverit mundum, tanta auctoritas Christi est, ut reprehendere jam Christum nec paganus audeat. Legitur ille qui reprehendi non potest, quia dixit, «Vade, vende omnia quae habes, et distribue pauperibus, et sequgua dolosa ad laudem prohibentem. Si laudas, hortardiceres vituperando? Absit: foeda vita ista est, mala vita ista est. Sed quia nosti, cum haec dixeris, premi te posse auctoritate evangelica; convertis te ad aliud dissuadendi genus, ut laudando falso, me a vera laude cens: Quid est hoc? Ecce illi fecerunt, forte tu non poteris: incipis ascendere, cadis. Monere videtur; serpens est, dolosa lingua est, venenum habet. Roga contra illam, si vis ascendere, et dic Deo tuo: «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua dolosa.»
Abbreviated transcription (Latin):
iaꝰ qa ꝓdest consulit. Ille autẽ quasi consulens te¬
dailnt a sabute. Qiuiagͦ uidet᷑ habere palũ consu¬
lentis et habet uenenũ ꝑim̃tis: lingua dilosa dicta
e. Ascensurus gͦ contra ipsas lingual pͥmo dñm
dep̃cat᷑. Ait enĩ.
Ote DÑe cũ tribularer clamaui: et exaudi-¬
stime. Unde illũ exaudiuit: Ut iã constitu¬
eret eũ ad gradus ascendendi. Et qr iã ascen¬
surus ẽ exauditꝰ qͥd orat: Dñe erue animã meã
alabiis iniustis. et a lingua subdola. Quȩ ẽ lingua
subdola: habens imaginẽ consulendi et ꝑniciem
nocendi Ipsis qui dicunt. Et tu hoc facturus es qđ
nemo fecit: Et cusolus eris xp̃ianꝰ: Et si ostenderit
alios hoc facere. et legerit euangeliũ ubi p̃cepit
dñs fieri et legerit actꝰ apłoꝵ: illi qͥd dicunt in lin.¬
gua subdola et labis iniquis: Non poteris forte
implere. Multũ ẽ qđ aggrederis. Alii. ꝓhibendo
det̾rent: alii laudando plus p̃munt. Quia enĩ tał

Expanded text:
 prodest consulit; ille autem quasi consulens, retrahit a salute. Quia ergo videtur habere pallium consulentis, et habet venenum perimentis, lingua dolosa dicta est. Ascensurus ergo, contra ipsas linguas primo Deum deprecatur: ait enim, «Ad te, Domine, cum tribularer clamavi, et exaudisti me.» Unde illum exaudivit? Ut jam constitueret eum ad gradus ascendendi. 4. «verus est exauditus, quid orat? «Domine, erue animam meam a labiis injustis et a lingua dolosa.» Quae est lingua dolosa? Subdola, habens imaginem consulendi, et perniciem nocendi. Ipsi sunt qui dicunt: Et tu hoc facturus es, quod nemo fecit? et tu solus eris christianus? Et si ostenderit alios hoc facere, et legerit Evangelium ubi praecepit Dominus fieri, et legerit Actus Apostolorum; illi quid dicunt in lingua subdola et labiis iniquis? Non poteris forte implere; multum est quod aggrederis. Alii prohibendo deterrent, alii laudando plus premunt. Quia enim talis
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ ut̃q heres ab rahȩ. De abrahã natꝰ unꝰ: sed ta-¬
m̃ ñ hereditat. Alt̾̃ etiã heres: ñ solũ filiꝰ sed et ha¬
res. In ismahd s̃ gñs qͥ carnalit̃ colunt dm̃. Ad ip-
abrahã quos nli habuit: unũ cle ancilla. et u¬¬
nũ de lib̾a ue ot in allegora. hȩc s̃duo testa

Expanded text:
sed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamsed non uterque haeres Abrahae. De Abraham natus unus, sed tamen non haereditat: alter etiam haeres; non solum filius, sed et haeres. In Ismael sunt omnes qui carnaliter colunt Deum. Ad ipsoAbraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; quae sunt in allegoria. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ corincũ huꝰ gͦ hominis: songinqua pegrina¬
cio facta ẽ iñ malos. Et tanꝗͣ diceret᷑ illi cũ ͥbꝰ gͦ
ret heume. heu uoꝵ ẽ. miserie. uox ẽ eilamutais
et infebicitatis sed tam̃ inspe. qr iã uel gemer dicieat
Muiti enĩ et miseris. et ñ gem int. et pegrinant es¬
readit nolunt. Istc iã uolens udne cognoscit̃ in sile¬
tatẽ ꝑegrinationis suȩ. Quia agnouit illã redit et
b̃naculiscedar. Terbũ hoc q hebreũ ẽ ꝓcul dubio
ñ intellexistis Qͥd ẽ in habitaui cũ tabnaculis cedar:
Cedar qͥntũ meminimꝰ ex int̾̃p̃tatione nominũ ebre¬
q tenebras significat. Int̾p̃tatũ cedar latine: cene-¬
hrȩ dicunt᷑. Nostis autẽ duos filios habuisse abrahã
qͦs qͥdẽ cõmemorat ap et adimaginẽ duqꝵ testam̃¬
toꝵ ee̾ dic̃. Unꝰ de ancilla erat: alt̃ de lib̾a. Ex an-¬
cilia ismahel erat. De lib̾a sara quẽ suscepit ex desꝑa¬
tione ꝑfidẽ. isaac erat. Uterq ex semine abrahe:

Expanded text:
 Hujus ergo hominis longinqua peregrinatio facta est inter malos. Et tanquam diceretur illi, Cum quibus ergo ret, «Heu me!» Heu, vox est miseriae, vox est calamitatis et infelicitatis; sed tamen in spe, quia jam vel gemere didicit. Muredire nolunt. Iste jam volens redire, cognoscit infelicitatem peregrinationis suae: quia agnovit illam, redit; etbernaculis Cedar.» Verbum hoc quia hebraeum est, procul dubio non intellexistis. Quid est, «Inhabitavi cum tabernaculis Cedar?» Cedar, quantum meminimus ex interpretatione nominum hebraeorum, Tenebras significat. Interpretatum Cedar latine, Tenebrae dicuntur. Nostis autem duos filios habuisse Abraham, quos quidem commemorat Apostolus, et ad imaginem duorum testamentorum esse dicit: unus de ancilla erat, et alter de libera. Ex ancilla, Ismael erat; de libera Sara, quem suscepit ex desperatione per fidem, Isaac erat. Uterque ex semine Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare autẽ ñdũ sũ ibi : Quia in colatꝰ nĩs longinqus
factẽ. Incolatꝰ ꝑegrinatio ẽ. Incola dr̃ qͥ habitat in
tra aliena ñ in ciuitate sua. Longinquus inquit
factꝰ ẽ incolatꝰ m̃s. Et ubi longinquus: Aliquando
fr̃s mei cũ ꝑegrinat᷑ homo int̾ meliores uiuit.
quã in patria sua fore iuuere. Sed ñ sic ẽ qͥndo
de illa ierłm cȩlesti ꝑ egi mam. Mutat eni homo pa¬
triã: et aliquando in ꝑegrinatione illi bene est
Iraienit amicos fideles ꝑegrinando: quos in patria.
inuenire ñ potuit. Inimicos habuit ut de patria
pelleret᷑ et ꝑegrmnaret᷑: inuenit qđ ñ habebat in
potria. Nonsic ẽ. patria illa ierł̾m: unom̃s bom.
Quicũq inde ꝑegrinat᷑ int̾ mralos. ẽ nec recedere
a malis potest nisi cũ redierit ad societatẽ angłor
ut ibi sit unde ꝑcgrinat᷑ ubis om̃s iusti et scĩ qui
sruunt᷑ ubo dei sinc lectione sire litteris. Quod
inĩ noħ ꝑ paginas scriptũ ÷ ꝑ faciẽ dei illicrrnue

Expanded text:
colatus meus longinquus factus est.» Incolatus peregrinatio est: incola dicitur qui habitat in terra aliena, non in civitate sua. «Longinquus,» inquit, «factus est incolatus meus.» Et ubi longinquus? Aliquando, fratres mei, cum peregrinatur homo, inter meliores vivit, quam in patria sua forte viveret: sed non sic est, quando de illa Jerusalem coelesti peregrinamur. Mutat enim homo patriam, et aliquaInvenit amicos fideles peregrinando quos in patria invenire non potuit; inimicos habuit ut de patira pelleretur et peregrinaretur, invenit quod non habebat in patria. Non sic est patria illa Hierusalem ubi omnes boni, quicunque inde peregrinatur inter malos est. Nec recedere a malis potest nisi cum redierit ad societatem angelorum, ut ibi sit unde peregrinatur, ubi omnes justi et sancti qui fruuntur Verbo Dei sine lectione, sine litteris: quod enim nobis per paginas scriptum est, per faciem Dei illi cernunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cendentẽ dedit. Ait enĩ. Nũqͥd dixi me aliqͥd
diuinitatẽ: scd̾m id qđ erat ũbũ apud dm̃. filius
deiiħs xp̃s. Sed hunc. id ẽ hoc mͦ dictũ: paruili
ñ capiunt. Quomͦ gͦ capiunt. qͥ lac capiunt. sͣnm
ẽ: et crescis ad id qđ ẽ. Sunt gͦ ascendentes: et des¬
cendentes. In istis scalis: et ascendentes s̃ et descen¬
dentes. Ascendentes qͥ sunt: Qui ꝓficiunt adin-¬
tellectũ spaliũ. Descendentes qͥ sunt: Qͥ quãuis
quantũ homines possunt fruant᷑ intelligentia
sp̃aliũ. tam̃ descendunt ad paruulos: ut talia
eis dicant qualia possunt caꝑe. et nutriti lacti
possint idonei fieri et ualidi ad capiendũ cibũ
spãlẽ. Isaias fr̃s: etiã ipse ad nos de descendentibꝰ
fuit. Nã et ipsi gradus eiꝰ. descendentis apparent

Expanded text:
cendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid cendentem dedit. Ait enim: «Numquid dixi me aliquid divinitatem, secundum id quod erat Verbum apud Deum, Filius Dei Jesus Christus: sed hunc, id est, hoc modo dictum, parvuli non capiunt. Quomodo ergo capiunt qui lac capiunt? «Jesuest, et crescis ad id quod est. Sunt ergo ascendentes et descendentes. In illis scalis et ascendentes sunt et descendentes. Ascendentes qui sunt? Qui proficiunt ad intellectum spiritualium. Descendentes qui sunt? Qui quamvis, quantum homines possunt, fruantur intelligentia spiritualium; tamen descendunt ad parvulos, ut talia eis dicant, qualia possunt capere, et lacte nutriti possint idonei fieri et validi ad capiendum cibum spiritualem. Isaias, fratres, etiam ipse ad nos de descendentibus fuit: nam et ipsi gradus ejus descendentis apparent.
Abbreviated transcription (Latin):
uulus factꝰ ẽ: ut de illo magno parui loqueren-¬
tur. Audistis mͦ qđ dico cũ apł̃s legeret᷑. si aures
adũcistis. Dix̃ hoc. Non potui uob̾loqui quasi
quit᷑: carnalibꝰ autẽ ut loquat᷑ descendit. Nã
ut sciatis qr cũ descendit de illo qͥ descendit lo¬
qͥt᷑ ecce iołis manentẽ in seloquit᷑. In pͥncipio
erat ũbũ. et ũbũ erat apud dm̃. et ds̃ erat ũbẽ.
hocerat in pͥncipio apud dm̃. Om̃ia ꝑ ipsũ facꝰ
tas: et sine ipso factũ ẽ nichil. Cape si poces. Arri.¬
pe. Cibꝰ e. Sed dicturus es mͥ. Ile qͥdẽ cib̾ẽ sed
ego infans sũ. Lactandus sũ: ut idoneus fieri pos.¬
sim ad manducandũ cibũ.Ergo qi tu lacte es¬
nutriendis ille autẽ cibꝰ ẽ: ipse cibꝰ ꝑ carnẽ tibi
traiectꝰ ẽ ad fauces. Quomꝰ gͦ cibũ mat̾ comedit.
ut ꝑ carne traiciat ad infantẽ lac factũ: sie cibꝰ
lac: descendit ad paruulos. Et qr descendit. des¬

Expanded text:
us est parvus, ut de illo magni parvis loquerenus est parvus, ut de illo magni parvis loquerentur. Audistis modo quod dico, cum Apostolus legeretur. Si autem advertistis , dixit hoc: «Non potui vobis loqui quasi quitur; carnalibus autem ut loquatur, descendit. Nam ut sciatis quia cum descendit, de illo qui descendit loquitur; ecce Joannes manentem in se loquitur: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.» Cape, si potes; arripe, cibus est. Sed dicturus es mihi, Ille quidem cibus est, sed ego infans sum, lactandus sum, ut idoneus fieri possint ad manducandum cibum. Ergo quia tu lacte nutriendus es, ille autem cibus est, ipse cibus per carnem tibi trajectus est ad fauces. Quomodo ergo cibum mater comedit, ut per carnem trajiciat ad infantem lac factum; sic cibuslac descendit ad parvulos; et quia descendit, des
Abbreviated transcription (Latin):
enĩm̃te excessimꝰ deo Iã qđ m̃te excesferat. deo ex¬
cesserat. Excedens erũ m̃te omne humanã fragili¬
tatẽ. omnẽ scłi tẽporalitatẽ: omĩa quȩcũq nascen-¬
do et occidendo uanescunt teporilia hȩc: habi-¬
tabat corde in qͦdã ineffabili contẽplatione qͦͣn-¬
tũ poterat. de qua dic̃. qr audiuit ineffabilia
ũba quȩ ñ licet hominiloqͥ. Sed tͥ illaloqͥ ñ pos¬
debat et loqͥ ñ poterat: te ñ leuaret ubi et tu
posses uidere. Qͥd autẽ fecit: Descendit. Nãibi ait.
Siue enĩm̃te excessimꝰ deo: siue tẽꝑantes sumꝰ uob̾
Qͥd ẽ tẽꝑantes sumꝰ: Sic loquim᷑ ut caꝑe possi¬
tis. qi et xp̃s calẽ se fec̃ nascendo et moriendo. ut
possent de illo homines loqui: qr de homine ho¬
mo facile loquit᷑. De deo homo qͣndo sic loquit᷑.
Ut gͦ magni descenderent ad paruos. et ñ illis ta-¬
m̃ loquerent᷑ nisi magnũ: ipse qͥ magnꝰ erat par-¬

Expanded text:
enim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesserat, Deo exenim mente excessimus Deo.» Jam quod mente excesserat, Deo excesserat. Excedens enim mente omnem humanam fragilitatem, omnem saeculi temporalitatem, omnia quaecumque nascendo et occidendo vanescunt, transeuntia haec; habitabat corde in quadam ineffabili contemplatione, quantum poterat, de qua dicit quia audivit ineffabilia verba quae non licet homini loqui . Sed tibi illa loqui non posdebat, et loqui non poterat, te non levaret ubi et tu posses videre. Quid autem fecit? Descendit. Nam ibi ait: «Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes suemperantes sumus?» Sic loquimur, ut capere possitis. Quia et Christus talem se fecit nascendo et patiendo, ut possent de illo homines loqui: quia de homine homo facile loquitur. De Deo homo quando loquitur sicUt ergo magni descenderent ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, fact
Abbreviated transcription (Latin):
onis. Illi autẽ ñ attendentes humilitatẽ xp̃i: cõp̃¬
hendere uolebant alcitudinẽ xp̃i. Reuocat illos
ad uiã tanꝗͣ aberrantes: ñ ut negaret illis qđ uel¬
lent. sed ut ostendẽt qua uenirent. Itaq fr̃s mei
hunc psalmũ ascensionis cantemꝰ ascensuri in cor¬
de: qr ut ascendamꝰ descensũ ẽ ad nos. Nãscalas ui¬
dit iacob: et in ipsis scalis demonstratis ei ascendentes
et descendentes. Utrũq uidit. Possumꝰ putare ascen¬
dentes ꝓficientes. descendentes deficientes: qr et re¬
uera inuenimꝰ hoc in ppło dei. Ali ꝓficiunt: alii
deficiunt. Pocerant istos significare illȩ scalȩ. Sedfor¬
te meliꝰ incelligunt᷑ om̃s boni in illis scalis: & ascen¬
dentes et descendentes. Non enĩ frustra ñ dictũ ẽ
cadentes: sed descendentes. Multũ autẽ intẽ. int̾
ipse descendit: sed multi imitantes eũ scĩ descen
dunt ad nos et descender̃ ad nos. Nã in qͣdã alti¬
tudine cordis habitabat apłs: cũ diceret. Siue

Expanded text:
humilitatem Christi, comprehendere volebant altitudinem Christi. Revocavit illos ad viam, tanquam aberrantes; non ut negaret illis quod vellent, sed ut ostenderet qua venirent. 2. Itaque, fratres mei, hunc psalmum ascensionis cantemus ascensuri in corde; quia ut ascendamus descensum est ad nos. Nam vidit scalas Jacob, et in ipsis scalis demonstrati sunt ei ascendentes et descendentes : utrumque vidit. Possumus putare ascendentes visos, proficientes; descendentes, deficientes: quia et revera invenimus hoc in populo Dei; alii proficiunt, alii deficiunt. Poterant istos significare illae scalae, sed forte melius intelliguntur omnes boni in illis scalis, et ascendentes et descendentes. Non enim frustra non dictum est cadentes, sed descendentes.de coelo descendit, sed multi imitando eum descedunt ad nos, et descenderunt ad nos. Nam in quadam altitudine cordis habitabat Apostolus, cum diceret: «Sive