comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ẽ ex infi̾ori nat᷑a. ⁊ correctos in ant̾iora di¬
rig̾e. ita tñ ut ad ppriã ꝯscĩam sui ꝯsid̾ati¬
one redeat. si forte in se hãt q̃ aliis anũciat.
Est gͥ intentio apłi: instruere titũ de ep̃ali
officio. atq mon̾e. ut id ĩꝑiose tractet. ⁊ he

Expanded text:
quod est ex inferiori natura, et correctos in anteriora diquod est ex inferiori natura, et correctos in anteriora dirigere, ita tamen ut ad propriam conscientiam sui consideratione redeat, si forte in se habeat quae aliis annuntiat. Est igitur intentio Apostoli instruere Titum de episcopali officio atque monere ut id imperiose tractet, e
Abbreviated transcription (Latin):
cõmonens eũ fore sollicitũ in eccłastica
disciplina. Tito .it. relicto crete ep̃o ex hu¬
militate ⁊ ex simplicitate nimis patiẽti
a nicopoli scribit de ep̃ali offõ imꝑiose.⁊
potestatiue. tractando p̃scripta ei sua auto¬
ritate utili. Debet it. pontifex hr̃e maternã
pietatẽ. ⁊ patͥs seu̾itatẽ. ut sic fortis suꝑbis.
⁊ suauis modestis. ut ñ hñs timoris angu¬
lũ. nec elõnis suꝑciliũ. urat. ⁊ luceat. Uñ
in ueste legalis pontificis erat coccꝰ bistinc¬
tus. qͥ habebat spẽm ignis. ignis aũ duo
facit. urit. ⁊ lucet. Ita. ⁊ pontisex gladio p̃
increpatiõe. ⁊ metuenda cõminõne. ⁊ luc̾e
blandis fouendo. ⁊ delectabilia ꝓmittendo.
Iõ de manna dr̃. ꝙ indurabat᷑ ad ignẽ. ⁊ li¬
q̃scebat ad solẽ. ⁊ bacłs pontificał ab infe¬
riori pungit: ⁊ in sũmo: in aut̾iora extẽdit᷑.
in se rediens. qi ecclasticꝰ doctor gladio u̾bi
pung̾e debet .i. asꝑe redarguere peccantes.

Expanded text:
commonens eum fore sollicitum in ecclesiastica disciplina. Tito enim relicto Cretae episcopo ex humilitate et simplicitate nimis patienti, a Nicopoli scribit de episcopali officio imperiose et potestative, tractando praescripta ei sua auctoritate utili. Debet enim pontifex habere maternam pietatem et patris severitatem, ut sit fortis superbis, et suavis modestis · ut non habens timoris angulum, nec elationis supercilium, urat, et luceat. Unde in veste legalis pontificis erat coccus byssinus, qui habet speciem ignis. Ignis autem duo facit, urit et lucet, ita et pontifex gladio praincrepatione et metuenda minatione, et lucere blandis fovendo, et delectabilia promittendo. Ideo de manna dicitur quod indurabatur ad ignem, et liquescebat ad solem. Et baculus pontificalis ab inferiori pungit, et a summo in anteriora extenditur, in se rediens, quia ecclesiasticus doctor gladio verbi pungere debet, id est aspere redarguere peccantes:
Abbreviated transcription (Latin):
b̃ñd̾ spi .i. eraltabit õino da eraltatione
⁊ ꝑfecta. q̃ tota erit spũalis. ⁊̃ in corporibꝰ
gens effectũ eiꝰ.Q bñdicet nos in futuro.
ꝙ ⁊ si uidet᷑ ex m̾itis: ita tñ gratis erit. sic̾ ⁊
pͥma p̃ordinatio gͣtuita ẽ. qr m̾ita q̃ p̃cecłt̃¬
N. in nob̾ ds̃ dona sua. ñ que ex nobis sint
m̾ita. ⁊ ħ est ꝙ ait. Ita gratis ħ faciet sic̃

Expanded text:
d est exaltabit omnimoda exaltatione, et perfecta, quae tota erit spiritualis etiam in corporibus, gens effectum ejus; quasi dicat: Benedicet nos in futuro; quod etsi videtur ex meritis, ita tamen gratis erit, sicut et prima praeordinatio gratuita est, quia merita quae praecenim in nobis Deus dona sua, non quae ex nobis sint merito. Et hoc est quod ait: Ita gratis hoc faciet, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ nondũ erant nͥ p̃destinando: Ele¬
ẽẽmus. s potiꝰ elegit nos ad ħ ut in xp̃r¬
gre eẽmus scĩ ꝑbona opera. Non gͥ qr
futuri eramꝰ elegit. s ut eẽmꝰ scĩ. Iõ qͥppe
tales futuri eramꝰ. qr elegit ip̃e p̃destinais
ut tales ꝑ gr̃am eiꝰ essemꝰ. S pelagianus
u̾itati resultans ait. Presciebat d̃s qui eẽnt
fut᷑ scĩ ⁊ ĩmaculati. ꝑ libere uoluntatis ar¬
bitriũ. ⁊ iõ eos in sua p̾sentia quales fut᷑os
p̃destinans filios qͦs futuros scõs p̾sciuit.
ñ fecit nec se facturũ. s ipsos facturos ẽẽ
p̃uidit. Quẽ ꝯfutat apłs dicens. ut eemꝰs.

Expanded text:
eos qui nondum erant nisi praedestinando? Eleessemus. Sed potius elegit nos ad hoc, ut in essemus sancti, per bona opera. Non ergo quia futuri eramus elegit, sed ut essemus sancti. Ideo quippe tales futuri eramus, quia elegit ipse praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Sed Pelagianus veritati resultans ait: Praesciebat Deus qui essent futuri sancti et immaculati per liberae voluntatis arbitrium; et ideo eos in sua praescientia quales futuros ssent, praedestinans filios quos futuros sanctos praescivit: nec fecit, nec se facturum, sed ipsos facturos esse praevidit. Quem confutat Apostolus dicens: ut essemus
Abbreviated transcription (Latin):
actiõe ĩnuens om̃a eẽ a dõ. ꝙ alit̾ bñdicitur
ds ab hoĩe. alit̾ hõ a dõ. Unũ quidẽ bñdicti¬
onis uerbũ ẽ. s ꝓ ꝯgruentia ꝑsone uarie de¬
bet intelłi. sicut ⁊ facere dr̃ d̾s ⁊ hõ. s deus
nutu solo impassibiłr facit. hõ uͦ conatu.
⁊ labore. ita d̃s bñdicit᷑ ab hoĩe. cũ laudibꝰ
dignis extollit᷑ hõ aũt a dõ: cũ d̾s ei gr̾e
sue dona imꝑtit. ñ m̃itis sius. s mĩa sua¬

Expanded text:
nedicitur Deus ab homine, aliter homo a Deo: unum quidem benedictionis verbum est, sed pro congruentia personae varie debet intelligi, sicut et facere dicitur Deus et homo, sed Deus nutu solo impossibiliter facit, homo vero conatu et labore; ita Deus benedicitur ab homine cum laudibus dignis extollitur, homo autem a Deo, cum Deus ei gratiae suae dona impertit, non meritis ejus sed mis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hic celum. Differt ⁊̃ magnꝰ sac̃dos qͥ as
sistit uultui d̾i. semꝑuuius ad int̾pellan¬
dũ ꝑ nobis. Ibi seꝑe offerebat. hic semel:
ibi in sanguĩe alieno. hic in ꝓpͥo. Id̾e ẽ gͦ
oportebat eũ frequent̾ pati. incipiendo
ab origine mundi. qd̾ utiq ñ fuit opus.
oblatus ñ suffic̾et omiũ in se credenti¬
ũ pecc̃a exhaurire. oportuiss eũ pati se¬
piꝰ ab origine mundi. Qđ ne fieret semel

Expanded text:
m. Differt etiam magnus sacerdos quia consistit vultui Dei semper vivus ad interpellandum pro nobis. Ibi saepe offerebat, hic semel, ibi in sanguine alieno, hic in proprio. Idem ergo est oportebat eum frequenter pati incipiendo, ab origine mundi, quod utique non fuit opus, oblatus non sufficeret omnium in se credentium peccata exhaurire, oporteret eum pati saepius ab origine mundi. Quod ne fieret, semel
Abbreviated transcription (Latin):
ciuib suis uitam et̾nam dantem. qi in eis
d̃s̃ habitat qui eos uiuificat . s. ad iherusalem
celestem .⁊ ad uisionẽ celestis pacis.⁊ ad fre¬
quentiam multoꝵ miliũ angłoꝵ qͦꝵ socii
futi estis. Multoꝵ dicit. q cũ płib maior
erit bĩtudo. ̃ ad eccł̃iam pͥmitiuoꝵ .i. apłoꝵ¬

Expanded text:
civibus suis vitam aeternam dantis, quia in eis Deus habitat, qui eos vivificat, scilicet ad Jerusalem coelestem, id est ad visionem coelestis panis: et, ad frequentiam multorum millium angelorum, quorum socii futuri estis. Multorum dicit, quia cum pluribus major erit beatitudo. Et ad Ecclesiam primitivorum,
Abbreviated transcription (Latin):
głos eoꝵ. De celo qͥdem factus ẽ subito so¬
nꝰ qͣi ferret᷑ flatꝰ uehemens. sonuit: s nul¬
tꝰ expauit. Ibi ignis & fumꝰ. hic aũ ignis
dent ubi dicit ad q̃ accesserint: post remo¬

Expanded text:
gulos eorum; de coelo quidem factus est subito sogulos eorum; de coelo quidem factus est subito sonus, quasi ferretur flatus vehemens sonuit, sed nullus expavit. Ibi ignis et fumus, hic autem ignis dent, ubi dicit ad quae accesserint. Post remo
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendũ qͦd uoce illa u̾boꝵ. sig̃cat᷑ legis
p̃ceptio. ⁊ ommnatio. qͣm ppłs gͣuem pu¬
tauit. ⁊ intołabilem. qr sola p̃ceptio erat
sine gr̃a adiuuante. Nõ enĩ portabant
qd dicebat᷑ qi sine gr̃a insufficientes e¬
rant. ad obseruanda legis p̃ceꝑta: ⁊ diceba
stia ẽ defectꝰ rõnis. qd̾ ẽ qñ u̾bum blas¬
phemie ꝓfert᷑ in dm̃: tangẽ ẽ: offendẽ.
Tangit gͦ montẽ ut bestia. qͥ dm̃ offendit
blasphemia: quẽ p̃cipit lex sine mĩa lapi¬
dari. S si in eccłiam uult reu̾ti. misĩcordit᷑
suscipit᷑. Moyses ibi t̾ritꝰ ẽ. qr tanta erat
legis asꝑitas. ut ⁊̃ ꝑfecti t̾rerent᷑. qr ñ e¬
rat ibi adiutͥx grã. mͦ aũ nec ĩꝑfectis gͣ
ĩmolatione celebratũ erat. qͥnqͣgesimo die
descendit d̃s in syna in igne. s plebem
longe stantem t̾ritans. ⁊ digito suo seri¬
bens. in lapide ñ in corde. Hic uͦ sp̃c sẽs.
rant fideles. in unũ in igneis linguis.
ñ de longinqͦ t̾ritans. ĩmo sedit suꝑ sin¬

Expanded text:
illa verborum significatur legis praeceptio et comminatio, quam populus gravem putavit et intolerabilem, quia sola praeceptio erat sine gratia adjuvante. Non enim portabant quod dicebatur, quia sine gratia insufficientes erant, ad observanda legis praecepta, et dicestia, defectus rationis; quod est quando verbum blasphemiae profertur in Deum; tangere est offendere. Tangit ergo montem ut bestia qui offendit Deum blasphemia, quem praecipit lex sine misericordia lapidari; sed si in Ecclesia vult reverti, misericorditer recipitur. Moyses ibi territus est, quia tantum erat legis asperitas, ut imperfecti terrerentur, quia non erat ibi adjutrix gratia. Modo autem nec imperfectis est immolatione celebratum erat primo die, descendit Deus in Sina in igne, sed plebem longe stantem territans, et digito suo scribens in lapide, non in corde; hic vero Spiritus rant fideles in unum in igneis linguis, non de longinquo territans, imo sedit supra sin
Abbreviated transcription (Latin):
atheniensibꝰ. ait de dõ. In illo uiuimus.
cdixer̃t. Et de atheniensis are inscrip¬
tione ait. Inuemi arã in qͣ subscͥptũ ẽ:¬
de ignoto dõ. Ita diuina autoritas uñ¬
q̃ ibi scripta st̃ accipienda ꝯfirmat. uñ
in lege p̃ceptũ est nideis. ut si mancipiũ
gentile emerent eiꝰ pili raderent᷑. ⁊ un¬
guiũ increm̃ta abscident᷑. demñ ad usus
domesticos assumeret᷑. ita uanis atq
suꝑflius gentiliũ suꝑstitionũ. ⁊ poeticarũ
sententiis abrasis. ⁊ decisis. ꝙ purũ reꝑtũ fu¬
rit. ad imnist̾iũ domiꝰ dĩ assum̃dũ ẽ. Seqꝵ.
uam ob causã increpa il

Expanded text:
Atheniensibus ait de Deo: In illo vivimus, dixerunt . Et de Atheniensis arae inscriptione ait: Inveni aram in qua subscriptum est: Ignoto Deo . Ita divina auctoritas undquae inscripta sunt accipienda confirmat. Unde in lege praeceptum est Judaeis, ut si mancipium gentile emerent, ejus pili raderentur, et unguium incrementa abscinderentur, deinde ad usus domesticos assumeretur: ita vanis atque superfluis gentilium superstitionum et poeticarum sententiis abrasis et decisis, quod purum repertum fuerit ad ministerium domus Dei assumendum est. Sequitur: Quam ob causam doce
Abbreviated transcription (Latin):
qui eos nou̾at. Iste fuit epiginendes cre¬
tensis. in cui libris ħ inuenit᷑. qͥ hõ int̾
ꝓphetas dĩ ñ inuenit᷑. nec eiꝰ ꝓphetia ad
solet cõmemorare ꝓpħ̾as dĩ dicens. fic̾ ⁊
cdauid dicit. ł ysaias. ł cũ tacitis nõsbꝰ
illoꝵ. dicit. sicut scriptũ est. ⁊ ea scͥptara

Expanded text:
inus Iste fuit Pigmenides Cretensis in cujus libris hoc invenitur, qui homo inter prophetas Dei non invenitur, nec ejus prophetia ad solet commemorare prophetas Dei, dicens, sicut et David dicit, vel Isaias; vel tacitis nominibus illorum dicit, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbueret. ñ clarificauit dico: ita ut poi.
fieret. sicut ip̾e ait. Ego ñ clarifico me¬
ip̃m s ille clarificauit eũ in baptismo.
⁊ pontificẽ ꝯstituit. qͥ alibi locutꝰ ẽ a .e.
dicens in psalmo. filiꝰ ñs es cu. ꝙ idẽ
dicturꝰ erat in. baptismo. ⁊ in tͣnsfigu¬
rõne. ⁊ addit. ego ho.ge. te mͥ ꝯsub̾a¬

Expanded text:
bueret. Non clarificavit, dico, ita ut pontifex fieret, sicut ipse ait: Ego non glorifico meipsum , sed ille clarificavit eum in baptismo et pontificem constituit. Qui alibi locutus est ad eum, dicens in Psalmo: Filius meus es tu. Quod idem dicturus erat ei in baptismo et in transfiguratione. Et addit: Ego hodie ge
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ docum̃tũ aliis. ꝙ iste iudicat ds dum
suos ꝑmuttit affligi. ⁊ malos ꝓsꝑari Uideq̃
em̃ uos: ex nalis in meliꝰ ꝓfic̾e. illos. ex psꝑis
det̾iores ẽẽ. ⁊ ita eis estis exemplo. ne fatigent᷑
dũcorrtpunt᷑ a dñ. qͥ flagellat onie filũ
quẽ recipit. ap̃ q̃ est instũ ut iudiciũ incipi¬

Expanded text:
 documentum aliis, quod juste judicat Deus, dum suos permittit affligi et malos prosperari. Vident enim vos ex malis in melius proficere, illos ex prosperis deteriores esse; et ita estis eis exemplum ne fatigentur, dum corripiuntur a Deo qui flagellat omnem filium quem recipit apud quem est justum ut incipi
Abbreviated transcription (Latin):
In reuelatiõe. Hic incipit ostend̾e ꝗͣ horribił
fiet. in reuelõne .i. in manifestatiõe dñi ñu
bonos eligent. malos foras mittent. ⁊ tunt
gła his. ⁊ terror illis erit. dñi rũ dico. ueni
qͥ p̃cedet eũ tm̃ spaciũ aeris occupans. qͣn¬
tum occupauit aqͣ in diluuio. qͥ ardebit
terrã: ⁊ crassitudinẽ aeris. ⁊ pͣgabit electos.
dñi uĩ dico: dantis .i. infe̾ntis uindictã
unit. Demnde asgrauat penas coꝵ subdes.¬

Expanded text:
In revelatione. Hic incipit ostendere quam horribilis fiet in revelatione, id est in manifestatione Domini Jesu bonos eligent, malos foras mittent; et tunc gloria his et terror illis erit. Domini Jesu, dico, vequi praecedet eum tantum spatium aeris occupans, quantum occupavit aqua in diluvio: qui ardebit terram et crassitudinem ejus et purgabit electos. Domini Jesu, dico, dantis, id est inferentis vindictam, unt. Deinde aggravat poenas eorum, subden
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia iusta ẽẽ ꝓbant᷑ finalit᷑ .s. si iustũ est
dari his penã. uob̃ requiẽ. Siqͣs it fcrtẽ hc̃
attendit. ñ iniustũ dicit ẽẽ. bonos purgari.
malos sordesc̾e. sicut utͥq ex sua iita meru¬
ere.Simile huic: daiud dicit. Existimabã
ut cognoscerẽ. ħ labor ẽ añ me. donͣ ui ĩ sanc.¬

Expanded text:
sentia justa esse probantur finaliter, scilicet si justum est dari his poenam, vobis requiem. Si quis enim finem hunc attendit, non injustum dicit esse bonos purgari, malos sordescere, sicut utrique ex vita sua meruere. Simile huic dicit David: Existimabam ut cognoscerem hoc, labor est ante me donec
Abbreviated transcription (Latin):
patiant᷑ q̃ faciunt: Illi ã suit in reqͥe. qui
magnã tͥbułonẽ passi st̃ ꝓ regno et̾no. łita.
quas sustinetis. ⁊ agit de iudicio p̃senti. qͦ
sinit d̾s malos afflig̾e bonos. ⁊ prosperari.
bonos uͦ: facit adu̾sa pati. Ꝙ głamͣ ꝓpatĩa

Expanded text:
quae faciunt? Illi autem sint in requie, qui magnam tribulationem passi sunt pro regno aeterno? Vel ita: quas sustinetis, et agit de judicio praesenti, quo sinit Deus malos affligere bonos et prosperari; bonos vero facit adversa pati. Quasi dica
Abbreviated transcription (Latin):
ostend̃t qd in iudicio futo᷑ patientibꝰ. ⁊ infe̾ntibꝰ
sit dandũ. Si i. tã seuere punit ds̃ peccata
in penitentibꝰ. qͥd faciet induratis: Iõ dicit
ut intelligat᷑. ꝙ ñ parcet impiis tanꝙͣ sarm̃¬
tis p̃cisis ad cõbustionẽ. qͥ ñ parcit iustis ppt̾
ꝑficiendã purgationẽ. Uñ petrꝰ ait. Si initiũ
a nob̾. qͥs finis erit eis q̃ ñ credunt : Etsiuix¬
ustꝰ saluabit᷑. pecõr ⁊ impiꝰ ubi parebit:
Sustinetis dico io: tit digni habeamiini .i.
int̾ alios głosi in regno di .i. in et̾nabĩtudine.¬

Expanded text:
cio futuro patientibus et inferentibus sit dandum. Si enim tam severe punit Deus peccata in poenitentibus, quid faciet induratis? Ideo dicit ut intelligatur quod non parcet impiis tanquam sarmentis praecisis ad combustionem, qui non parcit justis propter perficiendam purgationem. Unde Petrus ait: Si initium a nobis, quis finis erit eis qui non credent? Et si justus vix salvabitur, peccator et impius ubi parebunt? Sustinetis, dico, ideo ut digni habeamini, id est inter alios gloriosi in regno Dei, id est aete
Abbreviated transcription (Latin):
confirmante bñdictionẽ. qͣm fecãt iacob.
ita cauendũ est istis. ne cũ post mortẽ de¬
b̾ent reciꝑe bñdictionẽ. repbent᷑. ⁊ peni¬
tentia eis ñ ualeat. Tunc enĩ infructuo¬
sa erit penitentia. in cuiꝰ rei figͣa. nec esau
ꝓfuit. uñ subdit. Nõ enĩ. Q uere caruit¬

Expanded text:
confirmante benedictionem quod fecerat Jacob. Ita cavendum est istis, ne cum post mortem deberent accipere benedictionem reprobentur, et poenitentia eis non valeat: tunc enim infructuosa erit poenitentia, in cujus rei figura nec Esau profuit. Unde subdit: Non enim. Hai
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit dico. ꝗͣ qͣm inqͥsisset eam .s. bñdie¬
tionẽ cum lacrimis. ñ cũ uera penitentia.
Lacͥme enĩ ille potiꝰ fuerunt ex indictione
ꝯtͣ frẽm. ⁊ ex dolore amissi honoris.ꝙͣ. ex
humili tate ueraq penitentia. Non
enim dixãt ce monuerat. ne quis de¬
sit gr̃e his modis. qͦs subdidit. nec deb ⁊
aliqͥs deesse. Pata enĩ ẽ grã. ⁊ hoc ẽ qͦd hic
ostendit. Nõ enĩ acces. ad asꝑitatẽ legis
qͣm descͥbit. ut eꝯtͣrio intelligatur suaui
eminentia clarescat. sic apłs ex comꝑatiõe

Expanded text:
m inquisisset eam benedictionem cum lacrymis, non cum veris. Lacrymae enim illae potius luerunt ex indignatione contra Deum, et ex dolore amissi honoris, quam ex humilitate veraque poenitentia. Non enim dixerat et monuerat, ne quis desit gratiae his modis quos subdidit. Nec debet aliquis deesse, parata est enim gratia. Et hoc est quod hic ostendit: Non enim accessistis ad asperitatem legis quam describit, ut econtrario intelligatur suaviteminentia clarescat; sic Apostolus ex compar
Abbreviated transcription (Latin):
magis dominata st̃. Modo aũ uenit᷑ ad se¬
sig̃cat cõminationẽ ip̃ius legis. si qͥs hoc
uel illud fec̾i̾t moriatur. ⁊ caliginẽ. Cali¬
go est tenebͦs itas. ignis ⁊ fumi qͣ sig̾cat᷑
qꝑ obscura est lex. Caligo enĩ obscuritatẽ

Expanded text:
a sunt; modo autem venitur ad sesignificat comminationem ipsius legis. Si quis hoc vel illud fecerit, moriatur. Et caliginem. Caligo est tenebrositas ignis et fumi qua significatur, quia obscura erat lex. Caligo enim mentis obscur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħe dicunt᷑ explanatores scripturaꝵ. Tñ
fuer̃t quidã in p̾mordio fidei fut᷑a p̾dicen¬
tes. sic̃ agabꝰ. seꝑtẽq filie philippi. Alios uͦe.
plo docere debent. ⁊ iõ ꝯiunxit. qͦs tanqͣ
unũ aliqͥd duobꝰ nominibꝰ cõplexus est
ut intelligerent pastores. ad officiũ suũ
ꝑtin̾e doctrinã. Pastor it ñ est. nisi habeat
doctrinã qua pascat gregẽ. Ecce quomͦ
alii plus. alii minꝰ dedit. Hoĩbꝰ dat ad m̃¬
surã. ip̃e uͦ ñ ad m̃surã accepit. Hos aut

Expanded text:
e dicuntur explanatores Scripturarum, tamen fuerunt quidam in primordio fidei futura praedicentes, sicut Agabus, septemque filiae Philippi. Evangelistas. plo docere debent, et ideo conjunxit: quos tanquam unum aliquid duobus nominibus complexus est, ut intelligerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. Pastor enim non est nisi habeat doctrinam, qua pascat gregem. Ecce quomodo alii plus, alii minus dedit. Hominibus dat ad mensuram; ipse vero non ad mensuram accipit.
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificiũ unũ: multis illiꝰ sacrificiis p̃po¬
nenda.ostendit. qr ibi umbra: hic u̾itas.
Tandẽ ponit fidei descriptionẽ. eã mł¬
tis testimoniis cõm̃dans. Circa finẽ u̾
moralẽ suodit uistuctionẽ. Prinos.¬

Expanded text:
sacrificium unum multis illius sacrificiis praeponendum ostendit; quia ibi umbra hic veritas. Tandem ponit fidei descriptionem; eam multis testimoniis commendans. Circa finem vero moralem subdit instructionem. QUAES
Abbreviated transcription (Latin):
doctor egregiꝰ gentiũ apłs: ministeriũ
suũ uolens honorificare. iuxta ꝙ ĩ epła
ad romanos ait. qͣdui qͥdẽ sũ apłs genti¬
um. honorificabo ministeriũ meum.
tẽptans si quo mͦ ad emulationẽ ꝓuo¬

Expanded text:
doctor egregius, gentium Apostolus, ministerium suum volens honorificare juxta quod in Epistola ad Romanos ait: Quandiu sum Apostolus gentium, honorificabo ministerium meum, tentans si quomodo ad aemulandum provo
Abbreviated transcription (Latin):
apłs erat. noñĩ suũ eis odiosũ tacuit
ne p̃scripti noĩs inuidia. seq̃ntis utili¬
tatẽ exclud̾et lectionis. Sciens quoq
eoꝵ suꝑbiã. suãq humilitatẽ ip̃e cle¬
monstrans. sui ordinis dignitatẽ no¬
luit añferre. nominando se apłm.
s m̾itũ sui officii tacens. suꝑbis ipse¬
humilis ñ se apłm nõiauit. ne suꝑbi
lucet facundia ꝗͣ alie. sane mirand̾
ñ est. cũ naturale sit unicuiq plꝰ in
sua ꝗͣ in aliena ualere lingua. Cet̾as
gua. cuiꝰ sensũ ⁊ ordinẽ retinens lucas.
pꝰ excessũ eiꝰ greco sermõe cõposuit.
Non gͦ mirũ si in hac tanto doct᷑ne
fulget eloquio. Propulsatis gͥ calũ¬
niis adu̾santiũ u̾itati. nullatenus
ambigendũ est. ⁊ hanc pauli fore epi¬
stolã. In qua intendit xͥ eminentiam.
⁊ fidei sufficientiã. necñ ⁊ legis insuffi¬
cientiã ⁊ inutilitatẽ ostend̾e. Modꝰ trac

Expanded text:
 nomen suum eis odiosum tacuit, ne praescripta nominis invidia sequentis excluderet utilitatem lectionis; sciens quoque eorum superbiam, suamque humilitatem demonstrans, sui ordinis dignitatem noluit anteferre nominando se Apostolum, sed meritum sui officii tacens, suhumilis, non se Apostolum nominavit, ne superbi lucet facundia quam aliae, sane mirandum non est, cum naturale sit unicuique plus in sua quam in aliena valere lingua. Caeteragua, cujus sensum et ordinem retinens Lucas post excessum ejus Graeco sermone composuit. Non ergo est mirum si in hac tanto doctrinae fulget eloquio. Propulsatis igitur calumniis adversantium veritati, nullatenus ambigendum est et hanc Pauli fore Epistolam, in qua intendit Christi eminentiam, et fidei sufficientiam, nec non legis insufficientiam et inutilitatem ostendere. M
Abbreviated transcription (Latin):
carismata qͥeuerant. tẽ ampliores exsti¬
timꝰ. ⁊ digniores. ꝙ prudent̾ astruit.
dicens. noius .lo. ẽ d̾s nob̃ filus illoꝵ pa¬
trũ. ne aliud putet᷑ nob̃ locutꝰ. ꝗͣ illis.
ꝙ pot̾at uid̾i. si alii leq̃ret᷑ genti. Locutꝰ

Expanded text:
es exstitimus et digniores, 232 quod prudenter astruit, dicens: Novissime locutus Deus nobis filiis illorum patrum, ne aliud putetur nobis locutus quam illis quod poterat videri, si alii loqueretur genti. Locutus
Abbreviated transcription (Latin):
Quidã tñ u̾itatis calu̾natores hanc
epłam ñ ẽẽ pauli: dic̾e ausi st̃. eo ꝙ no¬
men eiꝰ in titulo ñ hãt. ⁊ longe splen¬
didiore atq facundiore stilo qͣm alie
resplendeat. s aut barnabe. aut luce.

Expanded text:
Quidam tamen veritatis calumniatores hanc Epistolam non esse Pauli dicere ausi sunt, eo quod nomen ejus in titulo non habeat, et longe splendidiore et facundiore stylo quam aliae resplendeat; sed aut Barnabae, aut Lucae,
Abbreviated transcription (Latin):
misisse. ⁊ in eo nob̾ locutũ. ut auditoꝵ
m̃tes erig̾et .i. fideliũ qͥbꝰ scribit uideoꝵ.
ne qr multis malis q̃ ilł accid̾ant ualde
afflicti ⁊ ꝯtriti erant. putarent se ex hoc
infl̾ores cet̾is. ac miseriores exist̾e. Iõq ut
eos ꝯsolet᷑ atq erigat: maiori gr̃a p̃ditos.
inicio epłe sue declarat. ꝙr antiqͥs quidẽ¬

Expanded text:
misisse, et in eo nobis locutum ut auditorum mentes erigeret, id est fidelium quibus scribit Judaeorum, ne quia multis malis quae illis acciderant valde afflicti et contriti erant, putarent ex hoc se inferiores caeteris ac miseriores existere. Ideoque ut eos consoletur atque erigat, majori gratia praeditos in initio Epistolae suae declarat, quia antiq
Abbreviated transcription (Latin):
scła .i. iusibilia. ⁊ mutabilia. Attende qͣlit̾
bic duas uias ingredit᷑. una qͥdẽ reuocans
nos a nefando errore sabellii. alia uͦ ab ar¬
rianice ĩpietatis errore. ne putet᷑ pater ł
Sunt it quidã qͥ eũ extraneũ ẽe delirent.

Expanded text:
st visibilia et mutabilia. Attende qualiter hic duas rectas vias ingreditur, una quidem revocans nos a nefando errore Sabellii, alia ab arianicae impietatis errore, ne putetur Pater vel Sunt enim quidam qui eum extraneum e
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ patribꝰ antiqͥs. qͥ in carne ⁊ cul¬
ex intellectu ꝓp̾o loq̃bant᷑. nec humano
ingenio reꝑiebant. Dũ ait. patͥbꝰ ĩ ꝓpħis.
ostendit eũ locutũ seruis ꝑ seruos .s. per
ꝓpħas tp̃r ꝓmissionis G empꝰ i. ꝯstituit
añs ꝓmissi suis ⁊ tempꝰ eis q̃ promisit
implendis. Pmissionũ temꝑa huer̾t
ꝓphetas asflatos ⁊ impletos uerbo dĩ. u
ad ioħ̾em. Ab illo ã usq in finẽ tempꝰ est
implendi q̃ ꝓmissa st̃. Unicꝰ d̾i filiꝰ uen¬
turus erat ad hões. assũpturꝰ hominẽ.
⁊ ꝑ id futurꝰ hõ. moriturꝰ. resurrecturus.
astensurꝰ. sessurꝰ ad dexterã patͥs. impletu¬
expectaret᷑. Loquens dico: multiphariã
i multotiens .i. multis locutionibꝰ. scił
abrahã. ysaac. ⁊ iacob. ⁊ cet̾is. ⁊ eisdẽ
sepe. multisꝙ modis .i. multis qͣlitatibꝰ.
qr mͦ ꝑ somnia. ut daneli. mͦ aꝑta uoce.
ut moysi. mͦ int̾iori inspiratiõe. ut dd̾.
Uñ alibi dc̃m ẽ. Ego uisiones multipli¬

Expanded text:
loquitur, patribus antiquis qui in carne et culex intellectu proprio loquebantur, nec humano ingenio reperiebant, dum ait patribus in prophetis, ostendit eum locutum servis per serpore promissionis. Tempus enim constituit Dominus promissis suis, et tempus eis quae promisit implendis, promissionum tempora habuerunt prophetas afflatos et impletos Verbo Dei usque ad Joannem. Ab illo autem usque in finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Unicus Dei Filius venturus erat ad homines, assumpturus hominem, et per id futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus, sessurus ad dexteram Patris, impletuexspectaretur. Loquens, dico, multifariam, id est multoties, id est multis locutionibus, scilicet Abrahae, Isaac, Jacob, et caeteris eisdem saepe. Multisque modis, id est multis qualitatibus, quia modo per somnia ut Danieli; modo aperta voce, ut Moysi; modo interiori inspiratione, ut David. Unde alibi dictum est: Ego visiones multipli
Abbreviated transcription (Latin):
redis ã utitur noĩe. ut duo q̃dã ꝑ hoc
⁊ ꝙ donõnis illi nulla ꝯtingat amissio.
ꝙ dixit heredẽ. humilitatis monstͣuit
indiciũ. Dem̃ ad suꝑiorẽ gradũ altiorẽq
tͣuscendit. subdens. ꝑ quẽ. ut ꝑ uerbum

Expanded text:
redis autem utitur nomine, ut duo quaedam per hoc  et quod donationis illi nulla contingat amissio. quod dixit haeredem, humilitatis demonstravit edictum. Deinde ad superiorem gradum altioremque transcendi
Abbreviated transcription (Latin):
re. am. qd pertinet ad scĩficationẽ: ⁊ ita
ꝑ auctoritatẽ iheremie. ofirmat utrũq
qd̃ dix̾at: Litt̾am sic ꝓseq̃re. Testabor di¬
co. dando legesm. ñ sic̃ patͥb dedi inta¬
błis lapideis. s in cordib .i. in ĩtellectibꝰ illoꝵ

Expanded text:
 quod pertinet ad sanctificationem. Et ita per auctoritatem Jeremiae, confirmat utrumque quod dixerat. Litteram sic prosequere: Testabor, dico, dando leges meas, non sicut patribus dedi in tabulis lapideis, sed in cordibus, id est intellectibus ill
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ ⁊ erucifixoribꝰ. qr una mors xp̃i.
unũ baptisma ꝯsecrauit. ꝙ sufficit
ꝯtra oĩa peccã. ñ seq̃ntia: si penitentia
de eis agat᷑. sicut illa mors sufficit ad
oĩa peccã tollenda: qui uͦ it̾at baptm̃.
qͣi illa una mors. ⁊ unũ ex ea baptisma.
ñ sufficiat. it̾at ⁊ mortẽ. ut ex ea it̾ata
fiat it̾ata remissio. ꝙ ĩpossibile ẽ. Sic̃¬

Expanded text:
ixoribus, quia una mors Christi unum baptisma consecravit: Quod sufficit contra omnia peccata etiam sequentia, si poenitentia de eis agatur, sicut illa mors sufficit ad omnia peccata tollenda. Qui vero iterat baptismum, quasi illa una mors, et unum ex ea baptisma non sufficiat, iterat et mortem, et ut ex ea iterata fiat 244 iterata remissio, quod impossibile est. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
sius: caritate suscepit. Neq i. ip̃e ita u̾bo dei
ꝯnnctꝰ ut ip̃a munctiõe. unꝰ filiꝰ dĩ ⁊ idẽ ipẽ
unꝰ filius hominis fieret. p̃cedentibꝰ fue uolũ¬
tatis m̾itis fecit. Unũ it. illũ ẽẽ oportebat.
eẽnt aũt plures si ħ fieri poss. ñ ꝑ dĩ ꝓprium

Expanded text:
uscepit. Neque enim ipse ita verbo Dei conjunctus, ut ipsa conjunctione unus Filius Dei, et idem ipse unus Filius hominis fieret, praecedentibus suae voluntatis meritis fecit. Unum enim illum esse oportebat; essent autem plures, si hoc fieri posset, non per Dei proprium
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutẽ. qͥ agnouit eũ: in qͦ ꝑfc̃ã uirtus est.
ꝑ fcãq sapĩa. qͥcqͥd alibi querit᷑: hic ꝑfecte
unuenit᷑. Nã qͥd sapientiꝰ salomone. Quid̃
astrologiã. geometriã. ⁊ alia hꝰmodi. que iõ
despecta st̃ a nr̃is. qi nichil ad salutẽ ꝑtineq̃.
s magis mittunt in errorẽ. ⁊ adõ auocant.
ut dũ his student disputõnũ rõcinationb̾
curã aĩe sue ñ agant. Q uͦ xp̃m nouit. the¬

Expanded text:
cta virtus est, perfectaque sapientia. Quidquid alibi quaeritur, hic perfecte invenitur. Nam quid sapientius Salomone, quid pastrologiam, geometriam, et alia hujusmodi. Quae ideo despecta sunt a nostris, quia nihil ad salutem pertinent, sed magis mittunt in errorem, et a Deo avocant, ut dum his student disputationum ratiocinationibus curam animae suae non agant. Qui vero Ch
Abbreviated transcription (Latin):
p̾la. ad om̃dationẽ fidei. ⁊ recte utiq. Nam
om̃s isti. p̃t̾ enoch tͣnslatum. defuncti sunt
iuxta fidem .i. adh̾entes fidei. ñ acceptis
plenarie: in hac uita repmissionib. Uel
ta fid̾ẽ illoꝵ. Sperabant enĩ ꝓmitti sibi
celestia ñ terrena. ñ acceperunt hic rep¬
missiones dico. s potiꝰ erant aspicientes
u̾bo tͣnslato a nauigantib qͥ longe ꝓspi¬
ciunt desid̾atas ciuitates. quas añ quã in¬
grediant᷑. salutatione p̃ueniunt. Ex me
naute longe uisis quitatib. ⁊ idõ erant

Expanded text:
pla ad commendationem fidei. Et recte utique: nam omnes isti, praeter Enoch translatum, defuncti sunt juxta fidem, id est adhaerentes fidei, non acceptis plenarie in hac vita repromissionibus. Vel ta fidem illorum. Sperabant enim promitti sibi coelestia, non terrena, non acceperunt hic. Repromissionibus dico, sed potius erant aspicientes verbo translato a navigantibus qui longe prospiciunt desideratas civitates, quas antequam ingrediantur salutatione praeveniunt, ex metnautae longe visis civitatibus, et ideo erant
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ ad myst̾iũ spũalẽq sensum.
Legis siquidẽ p̃ceptũ fuit. ut decima
die m̃sis septimi. a festiuitate pascha¬
li. in festicutate uidelicet. ꝓpitiatiõis.
acciꝑent uitulũ ⁊ hẏrcum. ⁊ inuno¬
larent intra castra. qͦꝵ sanguinẽ fer

Expanded text:
tudinem ac mysterium spiritualemque sensum. Legis siquidem praeceptum fuit ut decima die septimi mensis a festivitate paschali, in festivitate videlicet propitiationis acciperent vitulum et hircum, et immolarent intra castra, quorum sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
uitłs uidl. ⁊ hyrcꝰ. figͣam tenent dñi sal¬
uatoris. Ip̃e enĩ ẽ uitulus. qͣm piꝰ pat̾ in
reg̾ssiõe filii ꝓdigi. immolauit. Ip̃e est¬
⁊ hyrcꝰ qr ꝓpecc̃orib oblatus. pontifex
⁊̃ ille. qͥ cũ sanguĩe illoꝵ aĩaliũ uitͣbat

Expanded text:
 hircus, figuram tenent Domini Salvatoris. Ipse enim est vitulus quem pius Pater in regressione filii prodigi immolavit. Ipse est hircus qui pro peccatoribus oblatus. Pontifex etiam ille qui cum sanguine illorum animalium intrabat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iudicio udoꝵ. s carnes illiꝰ extra iheru¬
salem. in cruce cõbustȩ it̃: igne passiõis.
Qñ enĩ adiudicatꝰ est morti. clamantib
iudeis crucifige. qͦdãm᷑ qͣntũ ad illos ꝑti¬
net ĩmolatꝰ est. Uñ mareꝰ dicit eũ cruci¬
fixũ hora t̾cia. Nã hora sexta in cruce
leuatꝰ est. Altare aũ ubi extͣ castͣ. crema¬
bant᷑ carnes altare eccłiȩ ẽ. ubi cotidie

Expanded text:
et judicio Judaeorum, sed carnes illius extra Jerusalem in cruce combustae sunt igne passionis. Quando enim adjudicatus est morti, clamantibus Judaeis: Crucifige , quodammodo quantum ad illos pertinet immolatus est. Unde Marcus dicit eum crucifixum hora tertia . Nam hora sexta in cruce levatus est. Altare autem ubi extra castra carnes cremabantur, altare Ecclesiae est, ubi quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. ñ publice corã õibꝰ. ne fidelibꝰ ex iuudea
qͥ putabant legẽ ẽẽ seruandã. fidi scanda¬
geliũ. cũ iam exposuiss corã oĩbꝰ ñ iõ: qi
alia falsa dix̾it. ut seorsũ paucioribꝰ uera
dic̾et. s p̃p̃ infirmos. qͥ ñ possunt oĩa caꝑe.
qͥbꝰ aliqua tacuerat. dicenda ꝑfectis. Aliqñ
p̃dicasse inutilit̾. Predicõnis uͦ opꝰ appel¬
lat cursũ. ꝓ torrenti eloqͥo. S neq. q. ñ¬

Expanded text:
tatis, non publice coram omnibus, ne fidelibus ex Judaea, qui putabant legem esse servandam, fidei scandagelium, cum jam exposuisset coram omnibus: non ideo quod aliqua falsa dixerit, ut seorsum paucioribus vera diceret; sed propter infirmos qui non possunt omnia capere, quibus aliqua tacuerat dicenda perfectis. Aliquando praedicasse inutiliter. Praedicationis vero opus appellat cursum, pro torrenti eloquio: sed neque.
Abbreviated transcription (Latin):
sccłm se .i. scd̃m hoẽm fc̃s ẽ hõ similis diabolo.
stetit. Ut ã ab his pene cõminõne det̾reat
addit.

Expanded text:
st secundum hominem, factus est homo similis diabolo, stetit. Ut autem ab his poenae comminatione deterreat, addit:
Abbreviated transcription (Latin):
bernatore. rectore sp̃e ur̃ĩ ducimini. Hoc dic̃
estis sub le. q̃ erantibꝰ ⁊ male agentibꝰ posita ẽ.
ait si spũ duci. ⁊c̃. Ex qͦ apparet eũ sp̃m̃s. ñ
hr̃e qui sub lege ẽ. ñ dispensatiue s u̾e. ut
lege sic. q̃ admodũ apłs culpat. hos dãnabłr
dic̃ eẽ sub lege. qͦs lex facit reos. ñ legẽ implen
tes dũ nescientes gr̾am suꝑba elatiõe de se
p̃sumunt. Sub lege ẽ qͥ timore suplicii ꝙ
lex minat᷑. ñ amore iusticie a malo opere
abstinet. reus uoluntate. ñdũ lib̾. nͨ alienꝰ
deret. L ẽ sensus. si spũ ducinũ. ħ cõmodi
a lege. Maniã s .o.c. Incipit enum̾are. ut initel¬
ligant si ad oꝑandum ista desideruis carnis ꝯ¬

Expanded text:
bernatore, rectore spiritus vestri, ducimini, hoc dicit estis sub lege, quae errantibus et male agentibus posita est; are qui sub lege est non dispensative, sed vere, ut lege sic, quemadmodum Apostolus culpat: hos damnabiliter dicit esse sub lege quos lex facit reos, non implentes legem, dum nescientes gratiam superba elatione de se praesumunt. Sub lege est qui timore supplicii quod lex minatur, non amore justitiae, a malo opere cessat, reus voluntate, nondum liber nec alienus derat. Et est sensus: Si spiritu ducimini hoc commodi a sunt. Opera carnis incipit enumerare, ut intelligant se, si ad operandum ista desideriis carnis c
Abbreviated transcription (Latin):
circũuentos: ad fidei religionẽ. ⁊ euangłii
ueritatẽ reduc̾e. Modꝰ talis. Salutationẽ
p̃mittit. ubi ꝯtra detractores. ⁊ de operibꝰ
legis głantes. de sua dignitate. ⁊ rp̃i gr̃a
bretut᷑ tangit. cõm̃dans ꝑsonã suã ꝗͣ pse¬
udo depͥmebant. Post salutationẽ de le¬
uitate eos redarguit. pꝰ ꝑsonã suã latius
cõm̃dat. Dem̃ legẽ moysi muiltis iodis¬
improbat. docens eã non ẽẽ tenendam
post xp̃m. qi ñ solũ ñ ꝓficit ad iusticiã ⁊
salutẽ. s ĩ obficit. Tandẽ cõm̃dat eugłim
⁊ fidẽ. xp̃i. ꝙ sufficit ad salutẽ p̃mittens¬

Expanded text:
ii veritatem reducere. Modus talis: Salutationem praemittit, ubi contra detractores et de operibus legis gloriantes, de sua dignitate et Christi gratia breviter tangit, commendans personam suam quam pseudo deprimebant; post salutationem, de levitate eos redarguit, post personam suam latius commendat; deinde legem multis modiimprobat, dicens eam non esse tenendam post Christum, quia non solum non proficit ad justitiam et salutem, sed etiam officit; tandem commendat Evangelium et fide
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ fidei xp̃iane. ⁊ doct᷑ne euangłice. scri¬
manis tanꝗͣ sapientibꝰ. altiori sensu ⁊ pro¬
fundioribꝰ usus ẽ argum̃tis. Istis uͦ uelut
ininꝰ sapientibꝰ usus ẽ moderato smone.¬

Expanded text:
tatem fidei Christianae, et doctrinae evangelicae, scritatem fidei Christianae, et doctrinae evangelicae, scrimanis tanquam sapientibus, altiori sensu et profundioribus usus est argumentis; istis vero velut minus sapientib
Abbreviated transcription (Latin):
ipłs ñ electus uel missus abho
aulus apłs. ⁊ c̃. Hanc epistolã scri¬
bit apłs galathis. Galathe autem
sunt greci. Galli enim in quandã gre¬
cie prouinciam olim uenientes. grecis
se nuscuerunt. Unde illa prouincia priꝰ
gallo grecia. deinde galathia appellata ẽ.
Unde cũ greci acuti ingenii fint: illi tñ
galathe stulti ad intelligendũ tardiores
erant. sicut ⁊ indociles galli. Hii uerita¬
tem fidei ⁊ doctrine ab apło acceꝑant.
S post. ut iuidartarent a pseudo apłis
temptati sunt. multis modis eis ꝑsua¬
dentibus: ut legem euangelio adderent.
Asserebant .n. xp̃i fidẽ sine carnalibꝰ obser¬
uantiis ñ suffic̾e ad salutẽ. ⁊ petrũ ⁊ iacobũ.
⁊ alios qui cũ dño fuerunt. legis obseruan¬
tias cũ euangelio miscusse. Ip̃m qͦ paulũ
aliud in uidea fac̾e. aliud in gentibꝰ p̃dica¬
re. His atq h̾modi: galathas subu̾terunt.
adeo ut eis assentientes. in legis obseruanti¬
as transirent. Iõ hos apłs reuocat ad ueri¬

Expanded text:
n electus vel missus ab hoaulus Apostolus, etc. Hanc Epistolam scribit Apostolus Galatis. Galatae autem sunt Graeci. Galli enim in quamdam Graeciae provinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores erant, sicut et indociles Galli. Hi veritatem fidei et doctrinae ab Apostolo acceperant, sed post, ut judaizarent, a pseudoapostolis tentati 141 sunt, multis modis eis persuadentibus ut legem Evangelio adderent.sine carnalibus observantiis non sufficere ad salutem, et Petrum et Jacobum et alios qui cum Domino fuerant legis observantias cum Evangelio miscuisse; ipsum quoque Paulum aliud in Judaea facere, aliud in gentibus praedicare. His atque hujusmodi Galatas subverterunt, adeo ut eis assentientes in legis observantias transirent. Ideo hos Apostolus revocat ad veri
Abbreviated transcription (Latin):
tu ade tempoꝵ futurũ scd̾m carnem
ad xp̃m. Suturꝰ qͥppe erat orbis. qͣntũ
ad filiũ dĩ. qͥ semꝑ erat. Lne de altero
orbe disputare intelligeret᷑ addit. deqͦ
orbe loquim᷑. Hoc addidit. nementẽ
aucditoris errare relinq̃ret. dũ aliꝰ q̃re¬
dicit subditũ. ꝙ ꝓbat autoritate dd̾.
qͥ futura qͣi p̃terita refert. ut pote ad¬
inissus diuinis ꝯsiliis. ubi oĩa ⁊̃ fut᷑a

Expanded text:
 Adae futurum secundum carnem ad Christum. Futurus quippe erat orbis quantum ad Filium Dei qui semper erat, et ne de altero orbe disputare intelligeretur, addit de quo orbe loquimur. Hoc addit ne mentem auditoris errare relinqueret, dum alius quaeredicit, quod comprobat auctoritate David, qui futura quasi praeterita refert, utpote admissus divinis consiliis ubi omnia etia
Abbreviated transcription (Latin):
do ꝗͣ non hũit. nec maioꝵ corꝑa redigẽ¬
da sunt ad modũ dñici corꝑis. Piret n
multũ de illis corꝑibꝰ. cũ nec ꝑiturus sit
capillus. sicut dñs ait. Nec capillus de
capite ur̃o ꝑibit. Nichil detractũ qͦlib
mͦ de corꝑe humano ꝑiturũ ẽ. ita .n. mo¬
dificabit᷑ ala in unoquoq materies ut¬
aliqͥd ex eo ñ pereat. ⁊ ꝙ alicui defuerit.
ule suppleat. qͥ de nichilo fecit ꝙ uoluit. n
siqͥd in parte aliqͣ enoriit̾ abundauit. ꝑ
totũ sparget᷑. Indecoꝵ qͥppe nichil ibi erit s

Expanded text:
udo quam non habuit, nec majora corpora redigenda sunt ad modum Dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus cum nec periturus sit capillus, sicut Dominus ait: Nec capillus de capite vestro peribit . Nihil enim detractum quolibet modo de corpore humano periturum est, ita enim modificabitur illa in unoquoque coraliquid ex ea non pereat, et quod alicui defuerit, ille suppleat qui de nihilo fecit quod voluit; et si quid in parte aliqua enormiter abundavit, per totum spargetur. Indecorum quippe ibi nihil erit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
De ceto. Huc usq ꝯtra t̾bulationes marime
exbortat est eos. de cetõ ꝯtra pseudo apłos mo¬
net. ne legalia ab eis recipiant sed fidẽ xͥ
solã sussice credant. L uicipit hic agere de fin¬
teritate fidei. Ꝙ de tolantia. ⁊ quibꝰdã aliis
in fide dico nob̾ gaudete in dño .i. gaudiũ oĩs
boni hãtis in dño. ñ in carualibꝰ obfuantiis.
psendo. iõ dicit necc̃m scribere q̃ presens
dix̾at. qr scͥptura duitiꝰ manet. ꝗͣ prelatio.

Expanded text:
De caetero. Hucusque contra tribulationes maxime exhortatus est eos, de caetero contra pseudoapostolos monet ne legalia ab eis recipiant, sed fidem Christi solam sufficere credant. Et incipit hic agere de sinceritate fidei quasi de tolerantia et quibusdam aliis.in fide, dico, gaudete in Domino, id est gaudium omnis boni habeatis in Domino, non in carnalibus observantiis. pseudo. Ideo dicit necessarium scribere quae praesens dixerat, quia scriptura diutius manet quam prolatio.
Abbreviated transcription (Latin):
dux̃ capti .i. eos quos diabolꝰ captiuau̾at
a paradyso. ⁊ ꝓprios mundi ⁊ infernifec̾at.
it̾m captiuos fecit xp̃c. dñ ad celũ reducũ¬
tur. Ipsos itaq hoẽs appellauit captiuita¬
tẽ. qr captiui tenebant᷑ sub diabolo. sicut
militia cũ dr̃. intelligunt᷑ qͥ nulitant. e¬
andẽ captiuitatẽ a xp̃o captuatã dicit:
ut sit captiuitas felix. possunt it hões ad
bonũ capi. uñ petro dictũ ẽ. ex ħ iã hões
eris capiens. Captiuati gͦ dicunt᷑. qi capti¬
⁊ capti. qr subiugati. sub leue ugũ missi
lib̾ati a peccõ. serui fc̃i iusticie. ⁊ dedit ho.¬

Expanded text:
d est eos quos diabolus captivaverat a paradiso, et proprios mundi et inferni fecerat. Iterum captivos fecit Christus, dum ad coelum reducuntur. Ipsos itaque homines appellavit captivitatem, quia captivi tenebantur sub diabolo, sicut militia cum dicitur, intelliguntur qui militant. Eamdem captivitatem a Christo captivam dicit, ut sit captivitas felix. Possunt enim homines ad bonum capi. Unde Petro dictum est: Ex hoc jam eris homines capiens . Captivati ergo dicuntur quia capti, quia subjugati, sub leve jugum missi, liberati a peccato, servi facti justitiae. Et dedit ho
Abbreviated transcription (Latin):
ide obtulit abraham y¬
saac cũ temptaretur. &e
unigenitũ offerebat qͥ
susceperat repromissio¬
nes ad quẽ dictũ ẽ. quia
in ysaac uocabitur tibi
semen. arbitrans quia

Expanded text:
ide obtulit Abraham Isaac cum temptaretur et unigenitum offerebat qui susceperat repromissiones ad quem dictum est quia in Isaac vocabitur tibi semen arbitrans quia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum i seruitutem. ut abraham ꝑ
agar ẏsmahelem. s ⁊̃ in lib̾catem. ut
iacob ꝑbalam genuit dan. ⁊ neptalim.
⁊ ꝑ zelpham. gad ⁊ aser: ita ⁊ in ppło dĩ.¬
iꝑ spũales ⁊ bonos. nascunt᷑ ⁊ boni lib̾i.
sicut ꝑ paulũ illi qͥb ip̃e dicit. Imitatores
nabilem seruitem. qͥ eos mmtant᷑. s ĩ¬
scit. unitatẽ sp̃c in uincło pacis usq
infinẽ qͥbdam coherendo quosdam to¬
łando custodit. Pauit enĩ. Qͭ. Nõ frustͣ¬

Expanded text:
utem, ut Abraham per Agar Ismaelem, sed etiam in libertatem, ut Jacob, per Balaan genuit Dan et Neptalim, et per Zelpham Gad et Aser. Ita et in populo Dei per spirituales et bonos nascuntur boni et liberi, sicut per Paulum illi quibus ipse dicit: Imitatores nabilem servitutem qui eos imitantur; sed escit, unitatem spiritus et vinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo quosdam tolerando custodit. Paravit enim. Quasi dicat
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. ⁊ ꝑ ħ uerbũ. ⁊ si ñ ꝑ eos: cũ acce¬
piss a dõ illud. credidit paulꝰ. uñ ⁊ ꝯtulit
cũ illis eugłm. ⁊ dextras accepit. qr idem
uerbũ cũ eis. ⁊ si ñ ꝑ eos hũit. psart. colla¬
tio. unã doctͥne spẽm. excussa õĩ lepre ua¬
rietate monstrauit. Leprosi it. qͦs dñs in
eugłio curasse legit᷑. ⁊ misisse ad sac̾dotes.
ut se eis ostend̾ent. ñ absurde intelligunt᷑.
uas ꝓfitent᷑ erroris. Nulla porro falsa
doctrina ẽ: que ñ aliqͣ uera uit̾misceat.
Uera gͦ falsis inordinate ꝑmixta. in una

Expanded text:
accepit, et per hoc verbum, et si non per eos. Cum accepisset a Deo illud, credidit Paulus: unde et contulit cum illis Evangelium, et dextras accepit, quia illud verbum cum eis, etsi non per eos habuit. Ipsa enim collatio unam doctrinae speciem excussa omni leprae varietate monstravit. Leprosi enim quos Dominus in Evangelio curasse legitur, et misisse ad sacerdotes ut se eis ostenderent, non absurde intelliguntur, inas profitentur erroris. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una
Abbreviated transcription (Latin):
paruer̃t uoluntati dñi. ꝯsentientes ut
ego eẽm primꝰ in p̃dicõne gentiũ. sicut
petrꝰ in cͥcũcisione. ⁊ sic̃ alii apłi obedires
pet᷑: ita ⁊ barnabas paulo. N gͦ inuenti
sunt in aliqͦ dissentire ab illo. ut cũ ille se¬
ꝑfectũ eugłm accepisse dic̾et illi negarent.
⁊ aliqͥd uellent tãꝗͣ imꝑfecto add̾e. S̾equit᷑¬

Expanded text:
t ego essem primus in praedicatione gentium, sicut Petrus in circumcisione. Et sicut alii apostoli obedirent Petro, ita Barnabas Paulo. Non ergo inventi sunt in aliquo dissentire ab illo, ut cum ille perfectum Evangelium se accepisse diceret, illi negarent, et aliquid vellent tanquam imperfecto addere. U
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ꝯsolamini de morte amicoꝵ inuiõe
alter alt̾m. in uerb̾ istis tante spei. Pereat ꝯ¬
tristatio. ubi ẽ tanta ꝯsolatio. det̾gat᷑ luctꝰ
ex aĩo: fides expellat dolorẽ. In tanta spe
ũ decet ẽẽ triste templũ dĩ. ubi habitat bo¬
nus ꝯsolator ibi: qͥ ñ fallit ꝓmissor. Quid
mortuũ diu plangimꝰ. inquies. qi mors a
km̃o: Immo meliꝰ cũ dolet sanat᷑ cor hu¬
manũ. ꝗͣ ñ dolendo sit inhumanũ. Maria
it. cdũm q̃rebat: ⁊ mortuũ frẽm dolebat.

Expanded text:
Itaque consolamini, de morte amicorum, invicem, alter alterum in verbis istis tantae spei. Pereat contristatio, ubi est tanta consolatio. Detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei; ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit promissor. Quid enim mortuum diu plangimus? inquies, quia mors amcharissimo? Imo melius cum dolet, sanatur cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum. Maria enim Dominum quaerebat, et mortuum fratrem dolebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ agit: angls ẽ sicut nom̃ nat᷑e est hõ:
nom̃ officii miles. Hõ gͦ fit nles: ñ mi¬
les hõ. sic eos qͥ erant sp̃c ꝯditi a creatore
dõ. facit angłos mittendo eos nunciare.
ꝙ usserit. ⁊ utit᷑ om̃ibꝰ ad ĩnuitabile ar¬
bitriũ sententie sue. siue bonis ꝑ eiꝰ gr̃am
fiue malis ꝑ ꝓpriã uoluntatẽ. ac ꝑ hoc
uoluntas di est pͥma ⁊ sũma cã oĩum

Expanded text:
 agit, angelus est: sic nomen naturae est homo, nomen officii miles. Homo ergo fit miles, non miles homo: sic eos qui erant spiritus conditi a Creatore Deo facit angelos mittendo nuntiare quod jusserit. Et utitur omnibus ad incommutabile arbitrium sententiae suae, sive bonis per ejus gratiam, sive malis per propriam voluntatem. Ac per hoc voluntas Dei est
Abbreviated transcription (Latin):
dorent eũ qͥ passus ẽ ⁊ mortu. N it. de
deo u̾bo ista cdñr. s de hoĩe suscepto. a¬
dorent inꝗͣ õs angłi dĩ. Scd̾m huma¬
nitatẽ iubentur angłi adorare xp̃m. Ex
quo eũ tanto meliorẽ angłis demonst᷑t
qͣnto serius dnm ꝯstat ẽẽ meliorẽ. Iõ xͫ

Expanded text:
dorent eum. Qui passus est et mortuus. Non enim de Deo Verbo ista dicuntur, sed de homine suscepto. Adorent, inquam, omnes angeli Dei, secundum humanitatem jubentur angeli adorare Christum, ex quo eum tanto meliorem angelis demonstrat, quanto servis dominum constat esse meliorem: i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑciꝑet. ⁊ m̃ grãs ag̾et. creauit ad ꝑcipien¬
credunt de cibis. ⁊ qͥcq̃d credunt intellig̃t.
ꝑcipi cũ actiõe graꝵ. Testam̃to ueti ubicibi
quidã carniũ ꝓhibent᷑. ñ est ꝯtraria ista sen¬
tentia. Ibi it. quedã ãĩalia dc̃a fuerunt ĩ¬
munda ñ natura s sigcõne. ut uerbi gr̃a.
si de porco: agno requirat᷑ utrũꝙ natã
mindũ est. qr oĩs creatura dĩ bona ẽ. oĩa
qͥppe q̃ naturalit̾ st̃. in ordine suobona sĩ.

Expanded text:
et inde gratias ageret. Creavit ad percipiencredunt de cibis, et qui quod credunt intelligunt, percipi, cum actione gratiarum. Testamento Veteri ubi cibi quidam carnium prohibentur, non est contraria ista sententia. Ibi enim quaedam animalia dicta fuerunt immunda, non natura, sed significatione, ut verbi gratia, si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis creatura Dei bona est. Omnia quippe quae naturalia sunt in ordine s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficunt ita .s. ip̃i dico. errantes a bono.
⁊ alios in errorẽ mit. ip̃o actu. Quales
st̃ illi qui tim̃tes hos led̾e corã quibus
loquunt᷑. ñ solũ ñ p̃parant se ad ĩminẽ¬
tes temptõnes. s ⁊̃ ꝓmittunt felicitatẽ
ip̃i scło. tu ꝓsꝑa. ille ad ꝯfortandũ cortuũ.
uenit pati. mori. sputis illiniri. spinis
Ille ꝯfortans infirmũ. ut cũ crediderit
ñ sꝑet ꝓspera huiꝰ scłi: ait. fili accedens
ad seruitutẽ dĩ sta in ui. ⁊ p̃. a .t. ad tẽp.

Expanded text:
icet ipsi dico, errantes a bono, et alios in errorem mittentes, ipso actu. Quales sunt illi qui timentes hos laedere coram quibus loquuntur, non solum non praeparant se ad imminententationes, sed promittunt felicitatem saeculo: tu prospera. Ille ad confortandum cor tuum, venit pati, mori, sputis illiniri, spinis  te. Ille confortans infirmum, ut cum crediderit, non speret prospera hujus saeculi; unde: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in