comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
statiumꝰ. ut siue iudep ordinarius cmnatone nux¬
siue delegatꝰ aliqͥd cõmĩuĩando uł intlloquendo. protulit̾
qͦ excd̃i mandato alt̃ liganitium grauaretur i¬
effectu destituit lib̾e̾re in cause cognitone procedat non ob¬
stante si atali cõminatone uł int̾locutone fuit appellatum.
dũ mͦ non sit ex alia legitima cã suspectꝰ. ne procesfus nego¬
cu fruolis occasionib retarhetur : D litus no ipeti aiorl ult᷑¬
lutãs eiꝰ ad rͣemotos iudices imꝑetrare nituntur ut
reus fatigatꝰ laborib ⁊ exponsis. liti cedẽ. uł importunitatẽ
actoris cedimere cõpellatur. Cum aũ ꝑ u̾dicim unur¬
is aditꝰ ꝑatere non debeat quas uiris obseruantia inter¬
dicit. statiumꝰ. ne quis ult᷑ duas dietas eͣxͣcra suam dioce¬
sim ꝑ litta. ap. tͣhi possit adiudicium nisi de assensu ꝑ¬
tium fueruit impetrate. uł expressam de hac costitõne fe¬
ceruit m̃tionem. Sunt ⁊ alii qui se ad nouũ genus m̃ci¬

Expanded text:
statuimus ut sive iudex ordinarius sive delegatus aliquid comminando vel interloquendo protulerit, quo executioni mandato alter litigantium gravaretur enationis effectu destiterit, libere in cause cognitione procedat, non obstante, si a tali comminatione vel interlocutione fuerit app ellatum, dummodo non sit ex alia causa legitima suspectu s, ne processus negotii frivolis occasionibus retardetur . ras ejus ad remotos judices impetrare nituntur, ut reus, fatigatus laboribus et expensis, liti cedere vel importunitatem actoris redimere compellatur. Cum autem per judicium injuriis aditus patere non debeat, quas juris observantia interdicit, statuimus ne quis ultra duas dietas, extra suam dioecesim, per littartium fuerint impetratae, vel expressam de hac constitutione fecerint mentionem. Sunt et alii qui se ad novum genus merci
Abbreviated transcription (Latin):
tus frustratorie recusatonis. uł. aꝑ obiectu monentis. decli¬
uare possit examen: statuimꝰ. qd̾ si alligauit se iidic̃e Habere
susꝑectã: coram eodẽ cãm iuste suspitõnis assign̾et. ⁊ ip̃e cũ
cõit᷑ conuenire non possunt. eligant absq malitia ip̃e unũ ⁊
ille aliũ qui de suspitõnis cã cognoscant. et si nequiuint in¬
unã concordaxe sententiam ãd uocent tercium ut qd̾ duo ex
ip̃is decreuint: robur optineat firmitatis. sciãntq ad id fi¬
delit̾ excequend̾. ut᷑ miuncto a nob̾ in uirtute obedientie sub
sua iurisctictõne u̾idex utat᷑. aut ip̃a ꝓbata legitime de recu
euidentia rei uł tꝑiꝰ confessione aut alio m legitimo. fuit ma
ferendũ. Excessu qͦ dubro existente. ne friuole. ap. diffugio
appellans iudicis processũ imꝑediat: coram eodem ꝓbabilẽ
cãm appellatõnis exponat. talem uideł. que si foret ꝓbata.¬

Expanded text:
t declinare examen, statuimus ut, si allegaverint se iudicem suspectum habere, coram eodem causam iuste suspicionis assignent et ipse cum communiter convenire non possunt, absque malitia, ipse unum et ille alium eligat, qui de suspicionis caunam concordare sententiam, advocent tertium, ut quod duo ex ipsis decreverint, robur obtineat firmitatis; sciantque se ad id fideliter exequendum, ex iniuncto a nobis in virtute obedientie, sub sua iurisdictione iudex utatur. At ipsa probata legitime, de recuevidentia rei, vel ipsius confessione, aut alio modo legitimo fuerit madeferendum. Excessu quoque dubio existente, ne frivole appellationis diffugio appellans iudicis processum impediat, coram eodem probabilem causam appellationis exponat, talem videlicet, que si foret probata
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ccceris experimentis didicimus ex hoc mł¬
tero de aũditu. cum iam qͣrtum gradum
quid̃ siuis. nõ utiq uno cum non sufficeret
ille si uiuẽt. s duob ad minus. nͥ ab infa¬
mib ⁊ suspectis sed a fide dignis. ⁊ omni ex¬
ceptõne maiorib cũ satis uideat᷑ absurtũ
illos admicti. quoꝵ repellunt᷑ auctores. nͨ
tamen si unꝰ a płib uł infames ab hominib
bo. fame acceperint qd̾ testantur. tanꝙͣs
plures ⁊ ydonei testes debent admitti. cũ
secundũ solitum ordinẽ uidicioꝵ non suf¬
fic̾iat. unius testis assertio. ⁊ si ꝑresidiali
dignitate prefulgeat.⁊ actus legitumi
uł demonstratõne. seu circũlocutõne suf¬
ficͤient̾ designent. ⁊ ab utroꝙ latere singłos
gradꝰ clara cumputatõne distinguant. ⁊
in suo nichłominꝰ uiramento concludant :
se accepisse a suis maiorib que deponũt.
⁊ credere ita ẽẽ. Sed nec tales sufficiant
nisi urati deponent se uidisse ꝑsonas

Expanded text:
et certis experimentis didicimus, ex hoc stes de auditu, cum iam quartum gradum quidem suis, non utique ab uno, cum non sufficeret ille, si viveret, sed duobus ad minus, nec infamibus et suspectis, sed a fide dignis et omni exceptione maioribus, cum satis videretur absurdum illos admitti, quorum repellerent authores. Nec tamen si unus a pluribus, vel infames ab hominibus bone fame acceperint quod testantur, tanquam plures et idonei testes debent admitti, cum secundum ordinem solitum iudiciorum non sufficiat unius testis assertio, etiamsi presidiali dignitate prefulgeat et actus legitimi vel demonstratione, vel circumlocutione sufficienti designent et ab utroque latere, singulos gradus clara computatione distinguant et in suo nihilominus iuramento concludant, se accepisse a suis maioribus quod deponunt et credere ita esse. Sed nec tales sufficiant, nisi iurari deponant se vidisse personas, vel
Abbreviated transcription (Latin):
eccłuis ꝓponantur. cõpetenti t̾mino p̃finito ut ita illud qs ualu¬
erit ⁊ uoluerit legitimum impedimentum opponat. ⁊ip̃i pebri
nichominꝰ inuestigent utrum aliqd̃ impedimentum obłistat
cͣum autẽ ꝓpabilis apparui̾t com̃ectura contͣ copula conthen¬
dam. contractus iut̾dicat᷑ expresse donec qd̾ fieri debrat supeo
manfestis consticerit documentis. Si qui uͦ hiꝰ clamdestina
uł int̾dicta conuigia mire presumꝑserĩt: in gradu prohibito
⁊ ignołanter: soboles de tali conuinctõne susciꝑta ꝑrorsus alegi¬
tima coenseatur. de parentum ignorantia millum hibitura sub¬
sidium. cam illi taliter cͣchendo non exꝑtes scientie uł salti ef¬
si ambo parentes impẽdimentum scientes p̃ter cõmune inderdem

Expanded text:
ce proponatur. competenti termino prefinito ut infra illum qui uoluerit et ualuerit legitimum impedimentum apponat. & ipsi presbiteri nichilominus inuestigent utrum aliquod impedimentum obsistat. Cum autem probabilis apparuerit coniectura contra copulam contrahendam. contractus interdicatur expresse. donec quid fieri debeat super eo manifestis constiterit documentis. Si qui uero huiusmodi clandestina uel interdicta coniugia inire presumpserit in gradu prohibito etiam ignoranter. soboles de talj coniunctione suscepta prorsus illegitima censeatur. de parentum ignorantia nullum habitura subsidium. cum illj taliter contrahendo non expertes scientie uel saltem afs
Abbreviated transcription (Latin):
suspendat᷑ grauiꝰ punienous si culpe q̃litas postulauerit.
hiis qui talit̾ copłari presũpserint: etiam in grãdui pes¬
tino: condigna penitentia inuingatur. Si quis autẽ ad im¬
pecdienoum legitimam copulam malitiosum impedm̃tũ
obrecerit: canonicam non effugiat ultionem: detesto de audi
p̃reter comunem formam oltm fuĩt insticuitũ i ꝯsanguintatis

Expanded text:
suspendatur grauius puniendus si culpe qualitas postulant. Sed et hijs quj taliter copularj presumpserint etiam in gradu concesso condigna penitentia iniungatur. Si quis autem ad impediendum legitimam copulam malitiosum impedimentum obiecerit. ecclesiasticam non effugiat ultionem. Datum Lateranipreter communem formam, olim fuerit institutum, ut consanguinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
deberet leg̃itima reꝑutari. ⁊ tunc pi habuit adnersaritum
infra terminũ scłm locoꝵ distantiam temꝑoris qͣlitatẽ:
⁊ naturam nego cii ab eodem idice moderand̾ app. int̾
poitam prosequat᷑. qm̃ si prosequi non curauit: extunc
adu̾sar̾io cõparente cũ iudex ex suo procedit offõ. ap¬

Expanded text:
reputari et tunc, si habuerit adversarium infra terminum, secundum locorum distantiam et temporis qualitatem et naturam negotii ab eodem iudice moderandum, appellationis causam prosequatur. Quam si prosequi non curaverit, ex tuncadversario comparente, tunc iudex ex suo procedat officio. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
conscͥbenda ddesignando loca ⁊ tempora. ⁊ ꝑsonas. ⁊
ommia sic conscriꝑta ꝑtib tribuant᷑. itaꝙ origi¬
ñalia penes scͥptores remianeant. ut si suꝑ ꝑcessu
uditis fui̾t suborta contentõ ꝑ hoc possit ułtas dẽ¬
clarari. qͣtinus hoc adhibito mcderamine. sie ho¬
nestis ⁊ discretis deferatur uidicib ꝙ ꝑ impro¬
uidos ⁊ mniqͦs innocentium iustia non lȩdatur.¬

Expanded text:
conscribenda, loca designando et tempora et personas et omnia sic conscripta partibus tribuantur, ita quod originalia penes scriptores remaneant, ut, si super processu iudicis fuerit suborta contentio, per hoc possit veritas declarari quatenus adhibito moderamine, sic honestis et discretis deferatur iudicibus, quod per improvidos et iniquos innocentium iustitia non ledatur
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ spoliatꝰ ꝑ spoliatorem in aliũ re tͣnslata.
dũ aduersus possessorem non sub̾uenitur. ꝑ res¬
ꝓꝑt̾ difficultatem ꝑbatõnum uis ꝓprietatis amit¬
scient᷑. cũ spoliatori qͣi sũ ccedat in uicium eo q̃dĩt
multũ int̾sit qͦ ad ꝑiculum anime decinere m̃¬
tuste ⁊ inuadere alienum contͣ possesorem. hiꝰ
spoliato. ꝑ restitutõnis beneficrum succurratur.

Expanded text:
d spoliatus, per spoliatorem in alium re translata, dum adversus possessorem non subvenitur per respropter difficultatem probationum iuris, proprietatis amiterit, cum spoliatori quasi succedat in vitium eo quod non multum intersit quoad periculum anime, iniuste detinere ac invadere alienum contra possessorem huiusmodi spoliato per restitutionis beneficium succurratur.
Abbreviated transcription (Latin):
infamatꝰ᷑. ut iam clamor ascendat. qͣ
diutius sine scandalo dissimulari
non possit uł sine periculo telerart.
absꝙ dubitatoras scrupulo ad inqui¬
tendũ ⁊ puniendum. eiꝰ excessus non
ex odi fomite. s ex caritatis ꝓcedat᷑
affectu. qͣtiñ si fuĩt grauis excessus
⁊ si non degradet᷑ ab ordine ab ãmini¬

Expanded text:
infamatus, ut iam clamor ascendat, qui infamatus, ut iam clamor ascendat, qui diutius sine scandalo dissimulari non possit vel sine periculo tolerari: absque dubitationis scrupulo ad inquirendum et puniendum eius excessus, non ex odii fomite, sed caritatis procedatur affectu, quatenus, si fuerit gravis excessus, etsi non degradetur ab ordine, ab admini
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͥdẽ a maliuolis ⁊ maledicis s a ꝓuidis ⁊ honestis
ñ serael tm̃ s sepe. qi damor innuit ⁊ diffamatõ ma¬
diligentius ꝑscrutari. ut si rei poposcent qͣlitas. canoi¬
ca distͥcto culꝑam feriat delinquentis non tanqͣm
sit auctor ⁊ uidex. sed qͣr deferente fama. uł denunti¬
ante damore. officii sui debitũ exeqnt᷑ licet autem
tam. Et quia non possunt omĩb conplacere cũ ex
osfõ teneant᷑ non solũ arguere s etiã increꝑare qͥn
etiã int̾dũ suspende nonnũqͣm uͭ ligare. feq̃ncer
odiũ multoꝵ incurrunt ⁊ insidias patiuntur.
⁊ ido scĩ ꝑatres. ꝓuide statuerunt ut accusatõ p̃la
e excussis columpius corruat edificium. nisi diligens¬
Uerum ita uoluerunt ꝑreuidere p̃latis
ne crunmnatent᷑ inuste. ut tam̃ caue¬
rent ne delinquerent insolent̾. contͣ
tes medicinã. iuidelicet ut criminał
accusatõ que ad diminitõnem capitis
idest degͣdationem intendit᷑: nͥ legitima

Expanded text:
n quidem a malevolis et maledicis, sed a providis et honestis, nec semel tantum, sed saepe, quod clamor innuit, et diffamatio maigentius perscrutari, ut, si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinquentis, non tamen idem sit actor et judex, sed, quasi deferente fama, vel denuntiante clamore, officii sui debitum exsequatur. Licet autem tam, et, quia non possunt omnibus complacere, cum ex officio teneantur non solum arguere, sed etiam increpare, » quin etiaodium multorum incurrunt, et insidias patiuntur; et ideo sancti patres provide statuerunt ut accusatio prae concussis columnis corruat edificium. Verum ita voluerunt providere prelatis, ne criminarentur iniuste, ut tamen caverent ne delinquerent insolenter, contra tes congruam medicinam, videlicet, ut criminalis actio que ad diminutionem capitis, id est ad degradationem intenditur, nisi legitima
Abbreviated transcription (Latin):
maciam absentet.⁊ exponenda sũt
illi capła de quib fuit inquirend̃.
ut facultatem habeat defendendi
se ip̃m. ⁊ non solũ dicta. s etiam ip̃a
nomina testium sunt ei. ut qͥd aqͦ
sit dictũ. appareat publicanda. n̾nõ
exceptõnes ⁊ replicatõnes legitime st̃¬
adinutande. ne ꝑ susꝑitõnem nomi¬
nũ infamandi ꝑ exceptonũ exclusi
nẽ deponendi falsũ audatia p̃beat᷑
Ad corrigendos utiq subditoꝵ excess
tanto diligentuis debet prelatus
assurgere qͣnto dãpnabilius eoꝵ of¬
fensas deseret incorreptas. ꝯͣ quos de
notoriis excessib taceat᷑. ⁊ sitrib mo

Expanded text:
maciam absentaverit, et exponenda sunt illa capitula de quibus fuerit inquirendum, ut facultatem habeat defendendi seipsum et non solum dicta, sed etiam ipsa nomina testium sunt ei, ut quid et a quo sit dictum appareat, publicanda, necnon exceptiones et replicationes legitime admittende, ne per suppressionem nominum, infamand deponendi audacia prebeatur. Ad corrigendos itaque subditorum excessus, tanto diligentius debet prelatus assurgere, quanto damnabilius est eorum offensas deserere in correctas. Contra quos, ut de notoriis excessibus taceatur, etsi tribus mo
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc testam̃tũ quoꝵ tũno re¬
multi tũc esse qͥ hoc meminissent.
illis qͥ tunc numerati sunt ñ in¬
trare scł in t̾rã ꝓmissionis et hos
utiq appellat. qui quãuis .xx. an¬
norum ⁊ supra non essent. cum
deus in monte loquebatur ut
numerari possent. potuerunt
tamen esse . xuiiii. et infra usq
ad puerilem etatem qui possẽt
que dicta ee facta sunt et uidere
Q audire &e memoria retinerez¬

Expanded text:
ad hoc testamentum, quorum tunc remulti tunc esse, qui hoc bene meminissent, ituit qui tunc numerati sunt, non intrare in terram repromissionis? Et hos utique appellat, qui quamvis viginti annorum et supra non essent, quando Deus in monte loquebatur, ut numerari tunc possent, potuertamen esse decem et nouem et infra usque ad puerilem aetatem, quae posset illa quae facta et dicta sunt et uidere et audire et memoria retinere
Abbreviated transcription (Latin):
isse contra frem suũ m̃¬
dactũ. reddent et sicut¬
fr̃i suo facere cogitauit
et auferes malum de me¬
dio tui ut aũientes ce¬
teri timorẽ habeant et
nequaꝗͣ talia aueleant
facere. Non misereberi
etus sec̃ animam ꝑ aĩa¬
oculum pro oculo den¬

Expanded text:
contra fratrem suum mendacium, reddent ei sicutri suo reddere cogitauit, et auferes malum de medio tui: ut audientes ceteri timorem habeant et nequaquam talia audeant facere. non misereberis eius, sed animam pro aum pro oculo, den
Abbreviated transcription (Latin):
lii hominũ dentes eoꝵ arma. ⁊ alibi. dentes euᷤ
tem ꝑ dente manũ pro
manu. pedem ꝓ pede¬
exiges. Si exieris ad bel¬
deris eqͥtatũ et currus
et maiorem qua tu ha¬
bes adu̾sarii ex̾citus mul¬
titudinẽ: ñ timebis eos
quia dñs deus tuus tec̃

Expanded text:
lii hominum, dentes eorum arma . Et alibi: Dentes ejus tem pro dente manum pro manu pedem pexiges si exieris ad belderis equitatum et currus et maiorem quam tu habes adversarii exercitus multitudinem non timebis eos quia Dominus Deus tuus tec
Abbreviated transcription (Latin):
Utdet᷑ hystorie al¬
ludere quia beniamĩ
patrtarcha ⁊ ꝓpha
iacob sp̃u plemus u¬
nice amabat. ⁊ dispẽ¬
sacõe locus duino cul¬
tui mancipatus eiꝰ
rͥbui custodiendus de¬
ceruit᷑. Unde addit.
Quasi in thalamo ⁊c̃.

Expanded text:
detur historiae alludere, quia Benjamin patriarcha et propheta Jacob spiritu plenus unice amabat, et dispensatione Dei, locus divino cultui mancipatus, ejus tribui custodiendus decernitur; unde addit: Quasi in thalamo tota
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ inter uos. ¶Caue ne ofi¬
⁊ c̃. Occasio¬
n̾e amputat
ydolis sacͥficã¬
di. ideo enĩ p̃¬
cipit in tẽplo
et al altare
dñi hostias of¬
ferri ut ubi
integra ẽ re¬
ligio. ibi cultꝰ
congruus ex¬
hibeat᷑. Misti¬
ce aũ innuit
nullũ munuᷤᷤ¬
deo acceptabt¬
le esse. extra
catholicã ec¬
cłiam. Hic est
elegit ut po¬

Expanded text:
e ne offeras. Occasionem amputat idolis sacrificandi. Ideo enim praecipit in templo et ad altare Domini hostias offerri, ut ubi integra est religio, ibi cultus congruus exhibeatur. Mystice autem innuit nullum munus acceptabile esse Deo extra catholicam Ecclesiam, hic enim elegit, ut po
Abbreviated transcription (Latin):
cipit᷑. cũ a pcc̃ore
pẽci confessio tene
timor. Spes ad alta
subuehit: timor
aũ cor infi̾us pre¬
mit. Una mola si

Expanded text:
cipitur, cum a peccatore jam peccati confessio tenettimor. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola i
Abbreviated transcription (Latin):
que ñ ht sponsum et apprehenddens concubu̾it cũ
ea: et res ad iudicium uenerit. dabit qui dormunt
cum ea p᷑atre puelle quinquaginta siclos argen

Expanded text:
quae non habet sponsum, et adprehendens concubuerit cum ea et res ad iudicium uenerit, dabit qui dormiuit cum ea patri puellae centum siclos argen
Abbreviated transcription (Latin):
fenerab̾ gentibꝰ m ⁊ c̃ fene¬
rat eccłia gentibꝰ multis qr
diuina carismata expend̾
nationibꝰ. Nec fenꝰ accipit
qr ñ p̃sentẽ remunerationẽ
s futurã inqͥrit. Excellit it
oĩbꝰ ⁊ caput ẽ orb̾ ñ cauda. ⁊¬
sẽꝑ supͣ ẽ ⁊ ñ infra. qr licet
p̃suras ⁊ ꝑsecutiones ma¬

Expanded text:
Faenerabis gentibus. Foenerat Ecclesia gentibus multis, quando divina charismata expendit nationibus. Nec foenus accipit, quia non praesentem remunerationem, sed futuram inquirit. Excellit enim omnibus, et caput est orbis, non cauda. Semper supra est, et non infra; quia licet pressuras et persecutiones m
Abbreviated transcription (Latin):
olet ac mellis ubt absque
ulla penurta comedes pa¬
nem cuum ce rerũ omiũ
habundantia ꝑfrueris.
cuius lapides ferrũ sũt
metalla fodiuntur ut
cũ comederis &e saturat
fueris benedicas dño deo

Expanded text:
olei ac mellis ubi absque ulla penuria comedes paem tuum et rerum omnium abundantia perfrueris cuius lapides ferrum sunt metalla fodiuntur: ut cum comederis et satiatus fueris, benedicas Domino Deo
Abbreviated transcription (Latin):
li eciam electorum par¬
cit. minima qͦ peccata
uleiseitur deus etiam
mamicis. Unde. Moy¬
ses ⁊ aaron in sacerdoti¬
dic ꝓpicius fiusti ei̾

Expanded text:
li electorum parcit, et minima quoque peccata ulciscitur Deus etiam in amicis; unde: Moyses et Aaron sacerdotidit: Propitius fuisti ei
Abbreviated transcription (Latin):
tris sue.Decimamn parte
seꝑabis de cunctis frugibꝰ
tuis que nascunt᷑ in t̾ra
ꝑannos singulos et come¬
des in conspectu dñi tui
in loco que eleg̾it ut in
eo nom̃ illius inuocetur.
Decunam frumenti tui ce

Expanded text:
tem: Decimam partem separabis de cunctis frugibus tuis, quae nascuntur in terra per annos singulos: et comedes eam in conspectu Domini Dei tui, in loco quem elegerit; ut in eo nomen illius invocetur. Decimam frumenti tui
Abbreviated transcription (Latin):
bus obruet eum populus ciuitatis et mruti¬
ut auferatis malum de medielui et uestileu elagelu¬
isr audiens ꝑtimescat. Quando peccauerit ho¬
qd morte plectendum est et adiudicatus morti

Expanded text:
um obruet populus civitatis et moriut auferatis malum de medio vestri et u audiens pertimescat quando peccaverit hod morte plectendum est et adiudicatus morti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Aqͥͣla sed̾ma phisicõ ab
Dacumine ocłoꝵ uoca¬
sr̃ maria ĩmobili pen¬
na ferat᷑ nͥ humanis
ac torm̃ti instar descẽ¬
ad litꝰ maris ptͣhat.

Expanded text:
 ab acumine oculorum vocar maria immobili penna feratur, nec humanis ac tormenti instar descenad littus pertrahat.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ exaltatꝰ ⁊ humanis
subtͣctus aspectibꝰ in
mari huiꝰ m̃di natan
ad litꝰ eĩne securitatis
Uñ.Si exaltatꝰ fuero
a t̾ra: oĩa trahã ad me¬

Expanded text:
que exaltatus, et humanis subtractus aspectibus, in mari hujus mundi natantad littus aeternae securitatis. Unde: Ego si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me
Abbreviated transcription (Latin):
qͥntũ fornicatõe. Sextũ erude¬
litatẽ. Septimũ rapacitatẽ.
Octauũ: falsitatẽ. Nonũ cogi¬
tat̃oẽ adulterii. Decimũ. cupi¬
ditatẽ mundi. sł notandũ qͥa
sic̃ decẽ plagis ꝑcutiunt᷑ egop¬
tii. sic decẽ p̃ceptis regit᷑ ppł dei
⁊ demones occidunt᷑.¬

Expanded text:
fornicationem; sextum, crudelitatem; septimum, rapacitatem; octavum, falsitatem; nonum, cogitationem adulterii; decimum, cupiditatem mundi. Et notandum, quod sicut decem plagis percutiuntur Aegyptii, sic decem praeceptis regitur populus Dei, et daemones occidunt
Abbreviated transcription (Latin):
mur parentes honorare. et
officium pietatis ⁊ reu̾entiã
eis exhibere. Qui eñi paren¬
tibus hec ñ facit. quomodo fa
nulli misceberis. Sextũ: nõ oc¬
cides. Occidit &ẽ qui fame uł
nuditate proximũ mori uidet.
nec subuenit in qnͣtũ p̃. Sep¬
timũ ñ fuxtũ facies: in qͦ oẽm
rapinã ꝓhibet. Octauũ ñ fal¬
sum testimoniũ dices. Crimen

Expanded text:
mur ergo parentes honorare, et officium pietatis et reverentiam eis exhibere; qui enim hoc parentibus non facit, quomodo facxorem nulli misceberis. Sextum: Non occides. Occidit etiam qui fame vel nuditate proximum mori videt, nec subvenit in quantum potest. Septimum: Non furtum facies. In quo omnem rapinam prohibet. Octavum: Non falsum tes
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓfectõe filioꝵ de deserto sẏnai narratur.
s pͣceptũ dñi ad moysen de eodẽ transituñ dr᷑.
stroꝵ p̃cẽdebat. Sic enĩ scriptũ est. Anno sc̃dõ.
m̃se scd̾o. uicesima die m̃sis. eleuata ẽ nubes
de tabernaculo federis. ⁊ recubuit in solitu¬
dine pharan. Sed̾ manifestũ ẽ transitum
illũ. precepto dei esse dispositũ. licet ibi nõ
sit cõmemoratũ. Unde & alibi in libro nu¬
meri ad imperium dñi erigebant tentori¬
a et ad imperiũ illius deponebant.
uenirent ad montẽ sy¬
dos madian cognatꝰ moy¬
si hoc ip̃i suggesserit. Uñ

Expanded text:
e filiorum Israel de deserto Sinai narratur, sed praeceptum Domini ad Moysen de eodem transitu non dicstrorum praecedebat. Sic enim scriptum est: Anno secundo, mense secundo, vigesima die mensis, elevata est nubes de tabernaculo foederis, et recubuit in solitudine Pharan . Sed manifestum est transitum illum Dei praecepto esse dispositum, licet ibi non sit commemoratum. Unde alibi in libro Numeri ad imperium Domini figebant tentoria, et ad imperium illius deponebant . venirent ad montem Sirdos Madian cognatus Moysi hoc ipsi suggesserit . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Dignus ẽ oꝑarius cibo
suo. E alibi. Qui altario
seriuũt c̃ aliario partici¬
pant. Non enĩ oportet
ut qui semꝑ debet astare
officio duuino. inhiet t̃¬
rena lucro cui dñs h̾e̾di¬
tas ẽ. Qd gͦ illi deesse
potest qui oĩa habentẽ¬
Uent̃ receptacłm ciboꝵ
om̃s hominũ labores
⁊ momentanea gule
fine ꝯdempnat et
mentibus deo sacra¬
tis ostendit totũ qd̾
uor amus in secessum
pici. Unde. esca uen¬
tri ⁊ uent̃ escis. deus

Expanded text:
Dignus est enim operarius cibo suo Et alibi: Qui altario serviunt cum altario participant . Non enim oportet, ut qui semper astare debet officio divino, inhiet terreno lucro, cui Deus haereditas est. Quid ergo deesse potest illi qui omnia habenteenter receptaculum ciborum, omnes hominum labores, et momentanea gulae finem condemnat: et mentibus Deo sacratis ostendit totum quod voramus in successum projici, unde: Esca ventri, et venter escis: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
amaricantes. qͥa dm̃ ad amaritu¬
dunt᷑ utpote astrologi philosophi.
ẽẽ etiã cũ inimicis pacis. s eo ma¬
gis pͥncip̃e mundi offendũt. qͦ se
cũ illo nõ morari dicũt nec aliqͥd
eiꝰ ꝯtingere. Inde exacerbatus
magis ꝑ seqͥt᷑ ꝑicula suscitat. cru¬
ciatus intentat. congregat spłm
ti nequicie ministri qͥ ꝑsequunt᷑
Ipłmi dei. Sed ipse uenit in iessa:

Expanded text:
amaricantes, quia Deum ad amaritudunt, ut poetae, astrologi, philosophi, esse etiam cum inimicis pacis: sed eo magis principem mundi offendunt, quo se cum illo nolle morari dicunt, nec aliquid ejus contingere. Inde exacerbatus magis persequitur, pericula suscitat, cruciatus intentat, congregat popultique nequitiae ministri, qui persequuntur populum Dei: sed et ipse venit in Jasa,
Abbreviated transcription (Latin):
nire. Hic mutit ad̃ seon u̾bis
pacificis ꝓmittens se habitatu¬
rũ in t̾ra eius s tantũ transitu¬
rũ ⁊ regali uia incessurũ. Noc ꝙͥ¬
q ꝓmisit c̃ pͥmũ ad aquã baptiᷤ¬
mi uenit. ⁊ pͥma fidei signacula
suscepit. Abrenũciauit enĩ diabolo
o ⁊ uoluntatibꝰ eiꝰ. Hoc ẽ q̃d̾ dicit᷑
qr isrł ñ declinabit in agrũ eiꝰ.
ł in uineã eiꝰ. ⁊ aquã de lacu eius
ñ potabit. idest disciplinã uel astro¬
logie. uel magice.ł cuiuslibet doc¬
trine que ꝯtra pietatẽ ẽ ampluis
ñ sumet. s bibet de fontibꝰ salua¬
toris. ñ derelinquet fontẽ aque ui¬
ue ut bibat de lacu seon s incedet

Expanded text:
tit ad Sehon verbis pacificis, promittens se non habitaturum in terra ejus, sed tantum transiturum, et regali via incessurum. Hoc quisque promisit, cum primum ad aquam baptismi pervenit, et prima fidei signacula suscepit. Abrenuntiavit enim diabolo  ejus. Hoc est quod dicitur: Quia Israel non declinabit in agrum ejus, vel in vineam ejus, et aquam de lacu ejus non potabit , id est, disciplinam vel astrologicae vel magicae, vel cujuslibet doctrinae, quae contra pietatem est, amplius non sumet: sed bibet de fontibus Salvatoris, non derelinquet fontem aquae vivae, ut bibat de fonte Sehon, sed incedet
Abbreviated transcription (Latin):
obrutus necabitur. quia
uoluit te abstrahere a do¬
mino deo tuo qͥ eduxit te
de t̾ra egypu de domo ser¬
uitutis ut omnis isrł au¬
diens timeat et nequaꝙͣ
ultra faciat quippiã huiꝰ
rei simile.Si audieris in
una ur̃biũ tuarũ quas
dñs deus tuus dabit tibi
ad habitandũ dicentes a¬
liqͥs. egressi sunt filii beli¬
al de medio tui et au̾tert̃
habitatores urbis tue atq¬

Expanded text:
obrutus necabitur quia voluit te abstrahere a Domino Deo tuo qui eduxit te de terra Aegypti de domo servitutis ut omnis Israhel audiens timeat et nequaquam ultra faciat quippiam huius rei simile si audieris in una urbium tuarum quas Dominus Deus tuus dabit tibi ad habitandum dicentes aliquos egressi sunt filii Belial de medio tui et averterunt habitatores urbis tu
Abbreviated transcription (Latin):
Dignus ẽ oꝑarius cibo
suo. E alibi. Qui altario
seruiũt ẽ altario partici¬
pant. Non enĩ oportet
ut qui semꝑ debet astare
officio diino. inhiet t̃¬
rena lucro cui dñs he̾di¬
tas ẽ. Qͥd gͦ illi deesse
potest qui oĩa habentẽ
Habet
Uent̃ receptacłm ciboꝵ
om̃s hominũ labores
⁊ momentanea gule
fine ꝯdempnat et
mentibus deo sacra¬
tis ostendit totũ qd
uor amus in secessum
pici. Unde. esca uen¬
tri ⁊ uent̃ escis. deus
aũ ⁊ hũc ⁊ has destru¬
et

Expanded text:
Dignus est enim operarius cibo suo Et alibi: Qui altario serviunt cum altario participant . Non enim oportet, ut qui semper astare debet officio divino, inhiet terreno lucro, cui Deus haereditas est. Quid ergo deesse potest illi qui omnia habentem habetenter receptaculum ciborum, omnes hominum labores, et momentanea gulae finem condemnat: et mentibus Deo sacratis ostendit totum quod voramus in successum projici, unde: Esca ventri, et venter escis: Deus autem et hunc et hanc destruet
Abbreviated transcription (Latin):
p. ⁊c̃. Manifestũ ẽ salo¬
monẽ hoc p̃ceptũ tnsis¬
se. Dauid aut̃ plureᷤᷤ ha¬
buit nec p̃ceptũ p̃teriit.
ꝑmissũ ẽ enĩ plureᷤᷤ ha¬
bere ñ plurimas q̃ illi¬
ciant aĩam multiplica¬
re. Cũ tñ addit᷑ ut nõ
eleuet᷑ cor eius alienge¬
uidetur. Uerũmn multi¬
plicatio uxorum gn̾ali¬
ter ꝓhibita ẽ. ꝑmissũ ẽ¬
uxores sed non multi¬

Expanded text:
c. 27: Manifestum est Salomonem hoc praeceptum transisse. David autem plures habuit, nec praeceptum praeteriit. Permissum est enim regi plures habere, non plurimas, quae alliciant animam, multiplicare? Cum tamen additur: Ut non elevetur cor ejus, alienigevidetur. Verumtamen multiplicatio uxorum generaliter prohibita est. Permissum ehabere, sed non multi
Abbreviated transcription (Latin):
innuit᷑ ut car¬
nales hõtes
a p̾stina ꝯuͦ¬
satõe disce¬
dentes in uni¬
tate fidei ⁊
sociante̾. eoꝵ
errores in u
quasi indig¬
nos uiris spi¬
ritalibꝰ abeci¬
amus.

Expanded text:
t carnales homines a pristina conversatione discedentes, in unitate fidei et sociantes, eorum errores in usquasi indignos viris spiritualibus abjiciamus.
Abbreviated transcription (Latin):
comed̃e cũ car¬
nibꝰ sel super
qͣi aqũa ut sit
tͥ bñ et filiis tu¬
is post te cũ fec̾tᷤ
qd̃ placet in con¬
spectu dñi. Que¬
tolles et uenieᷤ
ad locũ: que
elegerit dñs s of feres
oblationes tuas carne
et sangumẽ suꝑ altare

Expanded text:
ere cum carnibus: sed super asi aquam, ut sit tibi bene et filiis tuis post te, cum feceris quod placet in conspectu Domini. Qutolles et venies ad locum, quem elegerit Dominus: et offeres oblationes tuas carnem et sanguinem super altare
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ licet ruben cubile pa¬
tris sui uiolauit ⁊ pͥmo¬
geniti dignitatẽ amiserit:
uidei ꝑ ruben significati:
lectũ patris uiolauerũt.
ĩmundis polluert̃. tñ ad¬

Expanded text:
i: Licet Ruben cubile patris violaverit, et primogeniti dignitatem amiserit, daei per Ruben significati, lectum Patris violaverunt, mundis polluerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
mutit auxilia. Quasi.
ego uici mundũcuuiᷤ
manus in cruce contra
sp̃itales nequicias pug¬
nauerunt. ut ꝑ mortẽ
destrueret eum qͥ habe¬
bat mortis imꝑuũ.¬
tua ꝙͣ ꝑ moysen declara

Expanded text:
promittit auxilia, quasi nego vici mundum ; cujus manus in cruce contra spiritales nequitias pugnaverunt, ut per mortem destrueret eum qui habebat mortis imtua per Moysen declaras
Abbreviated transcription (Latin):
cũ deleuerit eos dñs deus
tuus in conspectu tuo ꝓpt̾
iusticiã meã introduxit
me dñs ut terrã hanc pos¬
siderem. cũ ꝓpt̃ impietates
suas iste delete sunt natio¬
nes. Neq enim ppt̃ iusticiaᷤᷤ
tuas et eqͥtatẽ cordis tui
ingredieris ut possideas
t̃ras eorũ. S quia ille ege¬
runt impietatẽ te introe¬
unte delete sunt:et ut cõ¬
pleret uerbũ suũ dñs qd̃
sub iuiram̃to pollicitus est.
us tuus dederit tibi terrã
hanc optimã in possessio¬
n̾e cũ durissime ceruicis

Expanded text:
cum deleverit eos Dominus Deus tuus in conspectu tuo: Propter justitiam meam introduxit me Dominus, ut terram hanc possiderem: cum propter impietates suas istae deletae sint nationes. Neque enim propter justitias tuas, et aequitatem coringredieris ut possideas terras eorum; sed quia illae egerunt impietatem, introeunte te deletae sunt; et ut compleret verbum suum Dominus, quod sub juramento pollicitus est pus tuus dederit tibi terram hanc optimam in possessionem, cum durissimae cervicis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dat᷑ eis t̃ra ꝓmissionis qui
nescuint dexterã aut sinistr̃ã
ut hoc sic intelligamꝰ quasi
ñ offenderunt dñm. Nam et
patres eoꝵ qui mortui sũt:

Expanded text:
iis datur terra promissionis, qui nesciunt dexteram aut sinistram, ut hoc sic intelligamus quasi non offenderint Deum. Nam et patres eorum, qui mortui sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nem ut possideas nati¬
ones maximas &e fortio¬
res te:cuutates ingentes
ad celum usq muratas.
ppłm magnũ atq subli¬
mem. filios enachim qͦs
ipse uidisti & audisti.
quibꝰ nullus potest ex
adu̾so resistere. Scies gͦ
hodie qd̃ dñs ds tuus
ipse transibit añ te. ig¬
nis deuorans atq con¬
sumens. qui conuertat
eos.et. deleat atq dis¬
ꝑdat añta faciem tuã
uelocit̃ sicut locutus ẽ¬
tibi. Ne dicas incorde tuo

Expanded text:
sideas nationes maximas et fortiores te civitates ingentes et ad caelum usque muratas populum magnum atque sublimem filios Enacim quos ipse vidisti et audisti quibus nullus potest ex adverso resistere scies ergo hodie quod Dominus Deus tuus ipse transibit ante te ignis devorans atque consumens qui conterat eos et deleat atque disperdat ante faciem tuam velociter sicut locutus etibi ne dicas in corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
dictõis ⁊ c̃. Notandũ qͦ qd̾ eadẽ cades ⁊ in deserto
ubi cades ẽ. spiritalit̾ si appellari.
Sin aũ ñ ip̃a ẽ cades ꝗͣ mox trans¬
gresso mari rubro int̃ helim et si¬
nay. ꝑ transiere. s alia prorsus et
aliis apud hebreos scͥpta litteris.
Sc̃d̾a uero eiusdẽ qͣcdragesimi an¬
ni mansio ẽ mons hor. in qͣ occubu¬
it aaron pͥma die qͥnti m̃sis. Ult¬
ma cãpestria moab suꝑ iordanẽ
ꝯͣ iericho. uͥ deutonomiũ meditã¬
tes manserũt donec mortuo mo
yse iosue duce prima die decimi
m̃sis iordanem transierunt. fuĩt
ergo mansiones primi anni duo¬

Expanded text:
in eis. Notandumque quod eamdem Cades in deserto ubi Cades est, specialiter Sin appellari. Sin autem non ipsa est, quam mox transgresso mari Rubro inter Elim et Sinai pertransiere, sed alia prorsus, aliisque apud Hebraeos scripta elementis. Secunda vero eadem quadragesimi anni mansio est mons Hor, in quo occubuit Aaron prima die quinti mensis; ultima, campestria Moab super Jordanem contra Jericho, ubi Deuteronomium meditantes myse, Josue duce, primo die decimi mensis Jordanem transierunt. Fiunt ergo mansiones primi anni duo
Abbreviated transcription (Latin):
one nomine ieabarim. uenerũt. Quem relinquẽ¬
tes inquit castra metati sũt ꝯtra arnon q̃ ẽ in de¬
serto.⁊ ꝓminet in finbꝰ amorrei q̃d̾ .xͦl. anno ge
magno labore repetita eadẽ ip̃a cades deserti
se reuersi reliquerũt de qua scͥptũ ẽ. Uenerunt

Expanded text:
one nomine Hie ab Aram venerunt. Quem relinquentes, inquit, castra metati sunt contra Arnon, quae est in deserto et prominet in finibus Amorrhaei; quod quadragemagno labore repetita, eadem scilicet ipsa Cades deserti se reversi reliquerunt, de qua scriptum est: Venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad me dicens. Tu transib
hodie t̃minos moab urbẽ
nomine ar: & accecles in
uicinia filioꝵ ammon. Ca¬
ue ne pugnes contra eos
nec mouearis ad p̃lium.
Non enu dabotͥ de terra
filiorum ãmon: qr filiis
loth dedi eã in possessionẽ.
Terra gygantũ reputata
est.⁊ in ipsa olim habita¬
uerunt gigantes quos ã¬
monite uocant. zonum:¬

Expanded text:
ad me dicens tu transibis hodie terminos Moab urbem nomine Ar et accedens in vicina filiorum Ammon cave ne pugnes contra eos nec movearis ad proelium non enim dabo tibi de terra filiorum Ammon quia filiis Loth dedi eam in possessionem terra gigantum reputata est et in ipsa olim habitaverunt gigantes quos Ammanitae vocant Zom
Abbreviated transcription (Latin):
Ingressus uineã ⁊ c̃.
In eccłiam alt̾ius e¬
piscopi potest alt̃ ali¬
quos corrig̾e ł ꝯfir¬
mare. totã plebẽ ñ
licet ei regere. uel
magna negocia tcͣ¬
tare.
loca sqͥpture que hy¬
storialit̃ fidem ĩbuũt
q̃dam moralit sc̃am
q̃dã ñ scd̾m hystori¬
ã ueneranda mysti¬
a ostendunt. Caute
gͦ in segetẽ proximi
intrandũ ẽ. ut discͤ¬
uendo carpas cibũ
ñ p̃cipitando succise
messis incurras iu¬
dicium.
et si moratus fueris reputabit᷑ tibi
in pcc̃m. Si nolueris pollicere. absq
pc̃co eris. Quod̃ aũ semel egressum ẽ
de labiis tuis obseruabis et facies sic̃
ꝓmisisti dño deo tuo et̃ ꝓpͥa slolunta
et ore tuo locutus es. Ingressus

Expanded text:
Ingressus vineam proximi. In ecclesia alterius eiscopi, potest alter aliquos corrigere vel confirmare, totam plebem non licet ei regere, vel magna negotia tractare.loca Scripturae quae historialiter fidem imbuunt, quaedam moraliter sanctam quaedam non secundum historiam veneranda mysteria ostendunt. Caute ergo in segete proximi intrandum est, ut discernendo carpas cibum, non praecipitandum succisae messis incurras judicium. et si moratus fueris reputabit tibi in peccatum si nolueris polliceri absque peccato eris quod autem semel egressum est de labiis tuis observabis et facies sicut promisisti Domino Deo tuo et propria voluntate et ore tuo locutus es ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
legis latoris intentio. Qui ex
quo inobediens populus le¬
gem transgreditur ñ tunu¬
it stañ p̃dicando ⁊ corripien¬
do uoluntatẽ dm̃ insinuare
studuit & eos ad meliora ꝓ¬

Expanded text:
legislatoris intentio; qui ex quo inobediens populus legem transgredi non timuit, statim, praedicando et corrigendo, voluntatem Domini insinuare studuit, et eos ad meliora
Abbreviated transcription (Latin):
us et auferes malũ de
medio tui. Si tͥ uoluit¬
ꝑsuadere frater iuus. si¬
tuus uel filia. siue uxor
que ẽ in sinutuo ant a¬
micꝰ que diligis ut aĩam
tuã clamdicens eamꝰ et
seruiamꝰ diis alienis qͦs

Expanded text:
us: et auferes malum de medio tui. si tibi uolsuadere frater tuus,tuus uel filia siue uxor, quae est in sinu tuo, aut amicus, quem diligis ut animam tuam, clam dicens: eamus et sequamur deos alienos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ħ fuit causa huiꝰ libri. ut .s.
q̃ facta fuerãt breuit̃ collecta
artius tenerent᷑ in memoria.
facile enĩ retinent᷑. q̃ breuit̃
dicuncura

Expanded text:
 fuit causa hujus libri, ut scilicet quae facta fuerant, breviter collecta, arctius tenerentur in memoria, facile enim retinentur quae breviter dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃ta sp̃ualit̾ expla¬
nat sic̃ liber deut̾ono¬
mii repetitõ ẽ qͣtuor libro¬
ꝯtinẽt cãs. iste replicat
propa sacram̃ta.

Expanded text:
sacramenta spiritualiter explanat. Sicut liber Deuteronomii repetitio est quatuor librontinent in se causas, iste replicat pria sacramenta.
Abbreviated transcription (Latin):
ran auctus. thophes insulsitaᷤᷤ
laban deałoatõ. asseroth. atria.
Auctus est eñ populus nume¬
ro hominum doctrina legis
et prophetarum s insulsus
fuit quia sal sapĩe ñ habuit.
Dealbatus legis cerimoniis uari¬
isq mundiciis. ꝙͣ ex litt̾a legis
se habere credidit. qui bñ ꝑ atͥa
significat᷑ tãꝗͣ ꝑ diuinas scrip¬
turas ad introitũ fidei paratꝰ.
Uñ multi in aduentu xp̃i faci¬
lius susceperũt q̃ añ p̃dictũ
agnouerunt. Unde philippꝰ qͥ
scripsit moyses in lege et ꝓ¬
phete: inuenimus ihesum
filiũ ioseph a nazareth.¬

Expanded text:
ran auctus; Thophel, insulsitas; Laban, dealbatio; Haseroth, atria. Auctus est enim populus numero hominum, doctrina legis et prophetarum; sed insulsus fuit, quia sal sapientiae non habuit, dealbatus vero legis caeremoniis variisque munditiis, quas ex littera legis se habere credidit. Qui bene per atria significatur, tanquam per divinas Scripturas ad introitum fidei paratus, unde multi in adventu Christi facilius susceperunt, quem ante praedictum agnoverunt, unde Philippus: Quem scripsit Moyses in lege, et prophetae invenimus Jesum filium Joseph a Nazareth
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ ꝯcludi iussit agͥppã. Qͥ & sub grandi
erũpna usq ad mortẽ tyb̃ii in carcere ꝑ
menses sex tenebatuR:
ed defuncto eo pꝰ regnũ annoꝵ duoꝵ.¬
& iuginti. dierũ tͥũ succedens in im¬
ꝑium gauis cesar absoluit agͥppã uincłis:
& tetrarchiã philippi. iã enĩ iste decesse¬
rat ei tradidit. regemq appellauit. Ex
ueniss aũ in regnũ agͥppas herodiᷤ tetͣr¬
che cupiditates ꝑ inuidiã suscitauit.
Irritabat aũ eũ maxime in spem regnihe¬
rodias uxor exꝓbrans ei socordiã & diceis
qͥa ꝑ id qͦd noluerat ad cesarẽ nauigare.
careret potestate maiore. Nã cũ agͥppã
ex pͥuato regẽ feciss ⁊ qͦmͦ dubitaret illũ
ex tetͣrcha odẽ honore donare His ad¬
ductꝰ herodes: uenit ad gaiũ. A qͦ oba¬
uaritiã uehement̃ increpatꝰ: ad hispa¬
niã fugit. Secutꝰ qͥrpe fuerat accusate
agͥppas: cui &̃ tetͣrchiã illiꝰ gaiꝰ adiecis.
Atq ita herodes qͥde in hispaniã ꝑegͥna

Expanded text:
statim concludi jussit Agrippam, qui sub grandi aerumna usque ad mortem Tiberii in carcere per menses sex tenebatur: sed defuncto eo post regnum annorum decem, dierum trium, succedens in imperium Gaius Caesar absolvit Agrippam a vinculis et tetrarchiam Philippi jam enim iste decesserat ei tradidit regemque appellavit. Cum autem venisset in regnum, Agrippas Herodis tetrarchae cupiditates per invidiam suscitavit: irritabat autem eum maxime in specie regni Herodis uxor exprobrans ei concordiam, et dicens quia per id quod noluerat ad Caesarem navigare careret potestate majore. Nam cum Agrippam ex privato regem fecisset, quomodo dubitaret illum ex tetrarcha eodem honore donare. His adductus Herodes venit ad Gaium, atque ob avaritiam vehementer increpatus in Hispaniam fugit: secutus quippe fuerat accusator Agrippas, cui et tetrarchiam illius Gaius adjecit; atque ita Herode quippe in Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ob hoc accusator herodis tetrarche. Ap
pas qͥ fuit filiꝰ aristoboli quẽ ꝑat̃ hepo¬
des int̾fecit: ad tybiũ uenit. Lllo autẽ
ñ suscipiente accusationẽ. residens ro¬
me ad aliqͦꝵ qͥdẽ potentiũ noticias am¬
biebat. maximis aũ colebat officiis ger¬
manici filiũ gaiũ. cũ adhuc eẽt pͥuatus.
Ꝙ quadã die int̾ copiosũ epłarũ apparatũ¬

Expanded text:
 Accusato Herode tetrarcha, Agrippa filius Aristoboli, quem pater Herodes interfecit, ad Tiberium venit: illo autem non suscipiente accusationem, residens Romae aliquorum quidem potentum notitias ambiebat; maximis autem colebat officiis Germanici filium Gaium, cum adhuc esset privatus. Quodam autem die inter copiosum epularum apparatu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnͣtum intrinsecus crescens oꝑabatur in¬
cendium. Auiditas qͦ in explebilis semꝑ
merat cybi. nec tamen sacietas umqͣm
rabidis incitata faucib p̃ualebat inglu¬
uies. intestina ulteriꝰ ulcerib tabida pu-¬

Expanded text:
tur, intrinsecus vero vastum condebatur incendium. Aviditas inexplebilis semper inerat cibi, nec tamen saciari umquam rabidis incitata faucibus valebat ingluvies. Intestina intrinsecus ulceribus obsep
Abbreviated transcription (Latin):
ecce dies illurit. iubens euodũ ut quiꝰquis
foris ẽẽt infantuloꝵ eũ ad se pͥmitꝰ euoca¬
ret. Ille autem egressus: gaium ante ta¬
bernaculum repperit. Nã tyberiꝰ nec dũ
aderat ciboꝵ acceptione tardatus. Ille au¬

Expanded text:
e dies illuxisset, jussit Evodum, ut quisquis foris esset infantulorum, ad se primitus evocaret. Ille autem egressus Gaium ante tabernaculum reperit; nam Tyberius necdum aderat, ciborum acceptione tardatus. Ille v
Abbreviated transcription (Latin):
ad castimoniã corꝑis atq ad aĩe iusticiã
purificationẽ ꝙ seruet᷑: om̃iũꝙ parl¬
ter uirtutũ. uelud signaculũ ꝙ cuito¬
dia quedam fidelis habeat᷑. Que cũ ab eo
p̃cepta huiꝰmodi docerent᷑. atq ad audien¬
dum eum ꝑ plurima multitudo ꝯtͤreret:
ueritꝰ herodes ne forte doctͥne eiꝰ ꝑsuasio¬
ne. popłi a suo regno discederent. uidebat
qm noui aliqͥd fieret preuenire hominẽ
nece. qͣm post modũ t᷑batis reb serã penitu¬
dinẽ gerere. Ex sola suspicione herodis
uinctꝰ in castellũ macheronta abducit᷑ io¬
hannes: ibiq obtruncat᷑. Iudeis autẽ¬

Expanded text:
ad castimoniam corporis atque ad animae iusticiam purificationemque servetur omniumque pariter virtutum velud signaculum et custodia quaedam fidelis habeatur. Quae cum ab eo per precepta huiuscemodi docerentur, atque ad audiendum eum perplurima multitudo concurreret, veritus Herodes, ne forte doctrinae eius persuasione populi a suo regno discederent – videbat squam novi aliquid fieret, anticipari hominem nece quam postmodum turbatis rebus seram penitudinem gerere. Ea sola igitur suspicione Herodis vinctus in castellum Macherunta abducitur Iohannes ibique obtruncatur. Haec de
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uideoꝵ uidebat᷑ ideo ꝑisse he¬
rodis exercitũ: qd in eum satis iuste indig¬
natio diuina commota sit ꝓ uindicta io¬
hannis. qui uocabat᷑ baptista. Hunc e¬
nim herodes occidit. uirũ ualde bonũ: qͥ
p̃cipiebat ndeis uirtuti oꝑam dare. iu¬

Expanded text:
autem Judaeorum videbatur ideo perisse Heautem Judaeorum videbatur ideo perisse Herodis exercitum, quod in eum satis juste indignatio divina commota sit pro vindicta Johannis, qui vocabatur baptista. Hunc enim Herodes occidit, virum valde bonum, qui precipiebat Judaeis virtuti operam dare, ju
Abbreviated transcription (Latin):
ademq cõposita. ante qm eã ille cuncta cog¬
nouisse sentiret. rogat uirũ ut in mache¬
ronta uͥ limes erat areche herodisꝙ regi¬
onis ab eo mitteret᷑: nicħ sue uoluntatis
aꝑiens. Hoc herodes libent̾ accipiens: mit¬
tit uxorem. nicħ eã sensisse penitꝰ arbitratꝰ
trem. ut ei a pd̃ macheronta oĩa pararent᷑.
que itineris usus exposc̾ent. a ductorib are
bi ab illis ductorib ad alios. ab illisq rurgꝰ
ad alt̾os tnͣsmissa. cũ sũma celeritate patͥ
in regione gamalica bello ꝯfligit᷑: ñ quidẽ
ipsis p̾sentib s ductorib ab utͣq parte tnͣs¬
missis. Pugna itaq facta & ex̾citu herodis
afflicto ꝓditione ꝓfugarũ qui ex philippi
tetrarchia ad herodẽ quasi auxiliandi causa
conuenerant: hec herodes scribit ad tyberi
ceret: aut certe mortui caput afferret. Ty¬
beriꝰ quidẽ ut hec ag̾et: rectori syrie demanda
quibusdam¬

Expanded text:
ademque composita, antequam eam ille cuncta cogademque composita, antequam eam ille cuncta cognovisse sentiret, rogat virum, ut in Macherunta, ubi limes erat Arethae Herodisque regionis, ab eo mitteretur, nichil ei suae voluntatis aperiens. Hoc Herodes libenter accipiens, mittit uxorem, nichil eam sensisse penitus arbitratutrem, ut ei apud Macherunta omnia pararentur quae itineris usus exposceret--a ductoribus Arebi ab illis ductoribus ad alios, ab illisque rursus ad alteros transmissa, cum summa celeritate patriu, in regione Gamalica bello confligitur, non quidem ipsis presentibus, sed ductoribus ab utraque parte transmissis. Pugna itaque facta, et exercitu Herodis afflicto proditione perfugarum, qui ex Philippi tetrarchia ad Herodem quasi auxiliandi causa convenerant, haec Herodes scribit ad Tyberiuceret aut certe mortui caput auferret. Tyberius quidem, ut haec ageret, rectori Syriae demandabat. A quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
inter aretham petraeum & herodẽ regẽ si¬
multatio magna ꝯtigit: ꝓpter huiꝰmodi
causam. Herodes tetrarches uxorẽ habu¬
it. arethe filiã: cum qua ñ paruũ tempꝰ
aduixerat. S cũ romã euocaret᷑: transieis
in domo herodis exceptꝰ est. Frater eiꝰ erat
&̃ ipse: s ñ ex una matre ꝓgenitus. Hero¬
des enĩ ex filia symonis sacerdotis fuerat
ꝓcreatus. Cũq ibi eẽt: herodiadis amore
captꝰ ẽ. uxoris alteriꝰ herodis. filia enĩ e¬
rat ista aristoboli: soror autẽ agrippe maio¬
ris. Audet gͥ cũ muliere de nuptiis meũ¬
dis miscere sermonem. Illa gͥ pacta susci¬
piente firmant᷑: ut cum roma reu̾sus fu¬
isset illa conubii iura susciꝑet. Erar enĩ
in pactis: ut filiã arcthe regis excluderet:
Et herodes quidẽ romã talib pactis firmatis
aduehit᷑. S cũ reu̾sus fuiss ꝑagens rome
ꝓpt̾ que fuerat euocatꝰ: uxor eiꝰ fidelit cun¬
cta cognoscens que int̾ eũ fuerant herodi¬

Expanded text:
inter Aretham Petreum et Herodem regem simultatio magna contigit propter hujusmodi causam. Herodes tetrarches uxorem habuit Arethae filiam, cum qua non parvum tempus advixerat. Sed cum Romam evocaretur, transiens in domo Herodis exceptus est. Frater ejus erat etiam ipse, sed non ex una matre progenitus; Herodes enim ex filia Symonis sacerdotis fuerat procreatus. Cumque ibi esset, Herodiadis amore captus est, uxoris alterius Herodis; filia enim erat ista Aristoboli soror Agrippae majoris. Audet igitur cum muliere de nuptiis ineundis miscere sermonem. Illa vero suscipiente, pacta firmantur, ut, cum Roma reversus fuisset, illa conubii jura susciperet. Erat enim in pactis ut filiam Arethae regis excluderet. Et Herodes quidem Romam, talibus pactis firmatis, advehitur; sed cum reversus fuisset, peragens Romae propter quae fuerat evocatus, uxor ejus fideliter cuncta cognoscens quae inter eum fuerant Herodi
Abbreviated transcription (Latin):
hic esat. hunc accusatione primoꝵ
nostre gentis uiroꝵ. cum pilatus in crucẽ
agendum esse decreuisset: non deseruer̃t
hi qui ab initio eum dilexerunt. Apparu
it enim eis tercio die iterum uiuus: se¬
cundum qd diuinitus inspirati prophete.
uel hec. uel alia de eo innumera mirabili¬
a futura esse predixerant. Sed & in hodi¬
ernum xp̃ianorum qui ab ipso nuncu¬
pati sunt: et nomen ꝑseuerat & geni¬

Expanded text:
hic erat. Hunc, accusatione primorum nostrae gentis virorum, cum Pilatus in crucem agendum esse decrevisset, non deseruerunt eum qui ab initio eum dilexerunt. Appit enim eis tercio die iterum vivus, secundum quod divinitus inspirati prophetae vel haec vel alia de eo innumera miracula futura esse predixerant. Sed et in hodiernum diem Christianorum, qui ab ipso nuncupati sunt, et nomen perseverat et gen
Abbreviated transcription (Latin):
oN parua uͦ intẽplo cõmissa st̃ dum ea
que priori temꝑe inuisibilia uel in ac¬
cessibilia erant adisset pompeius: & cũ eo
non pauci uidissent. que ñ liceret nisi sa¬
cerdotib intueri. Inuenerunt autẽ mensã

Expanded text:
o parva in templo commissa sunt; dum ea quae priori tempore invisibilia vel 622 inaccessibilia erant, adiisset Pompeius, et cum eo non pauci vidissent, quae non liceret nisi sacerdotibus intueri. Deinde cum,
Abbreviated transcription (Latin):
cit. S uos uel regemaccuso. qͥ tantã licen¬
qͥa hic quidem nc ꝓpt̾ hyrcanũ uultis ab¬
soluere: quandoq uos & ip̃m regẽ torqͣbit.
Hichie aut̃ hec dicendo mentitꝰ ẽ. Nam he¬
rodes cũ regnũ cepisset. om̃s ocesdit in ocilio
tunc inuentos cũ ipso hyrcano. ꝓpt̾ sẽmeũ¬

Expanded text:
it, vel legem accuso, qui tantam ei licen is quem nunc propter Hircanum vultis absolvere quandoque nos et ipsum regem torquebit; » nihil autem haec dicendo mentitus est. Nam Herodes cum regnum coepisset, omnes in concilio tunc inventos cum ipso Hircano