comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ruptione. & in possibilitate. Ignobilis dr quasi sine no¬
mine. Abortiuis ẽ sine nomine. qr iã non ẽ homo seo
cadauer. qđ a cadendo đr. uel ignobilis ẽ. sine dignita¬
tis nomine. Quid enĩ ignobiliꝰ carne mortua: uel quid
it̾m gloriosius in creaturis. surgente ea. & incorrupcelã
ꝑcipiente: Seminat᷑ in infirmitate. qr se ñ pocest mo¬
uere : qm̃ umobile reddicũ ẽ: surget in uirtute. sub di.
aut̃. uel in uirtute. qr ultra non possit mori. quia uiuet
uirtute ęc̾nitatis anglice. Seminat᷑ corpus animale. qd a¬
nimã habuit: surget corpꝰ sp̃itale. Sicut animale soepꝰ ñ
ẽ anima s corpꝰ. ita spĩtale corpꝰ. ñ sp̃m debemꝰ putare s
corpꝰ. Nam electoꝵ corpora ut ait gregorius papa. in illa
resurrectione er̃t palpabilia ꝑ ueritate naturȩ. sieut
dominicũ corpꝰ fuit post resurrectionẽ. quia ueram carne̾

Expanded text:
ruptione et in impassibilitate. Ignobilis dicitur, quasi sine noruptione et in impassibilitate. Ignobilis dicitur, quasi sine nomine. Mortuum enim est sine nomine, quia jam non est homo, sed cadaver, quod a cadendo dicitur. Vel ignobilis, id est sine dignitatis nomine. Quid enim ignobilius carne mortua? vel quid iterum gloriosius in creaturis surgente ea et incorruptelam percipiente? Seminatur in infirmitate, qui a se non potest movere: quoniam immobile redditum est; surget in virtute, subaudis Dei, vel in virtute qua ultra non possit mori, quia vivet virtute aeternitatis angelicae. Seminatur corpus animale, quod anima habuit; surget corpus spiritale. Sicut animale corpus non est anima, sed corpus, ita et spiritale corpus, non spiritum debemus putare sed corpus. nam electorum corpora, ut ait Gregorius papa, in illa resurrectione erunt palpabilia per veritatem naturae, sicut Dominicum corpus fuit post resurrectionem: quia veram carnem
Abbreviated transcription (Latin):
gła. id ẽ dignitas. uel claritas: alia t̾restriũ in suo statu.
Scella differt a stella. pulchritudine. magnitudine. uelo¬
cicate. Alia claritas solis. alia lunȩ. & cetera. Sicut sol
rito tam̃ dissimiles erunt in gła. sicut ipse apłs manifes¬
tat subdens. sic erit resurrectio mortuoꝵ: qm̃ multe sc̃¬
mansiones in domo patris: & ꝓ diu̾sitate meritoꝵ. erit
recributio cȩlestiũ p̃mioꝵ : non qđ alibi iste. alibi ille sit
remunerandus. s sicut sol & luna ac stellȩ differentes
a se claritate in uuo st̃ celo. ita differentes ȩlecti meritis
uno coronabunt᷑ in regno. Seminat᷑. id ẽ corpus sepe
lit᷑ in corruptione. qr corrũpit᷑ a u̾mib. & Ccatet atq
pucrescit : surget in incorrũptione: qr postmodũ nul¬
lo labore uł corruptione corrũpet᷑. Seminat᷑ in ignobi¬
litate .i. sepelit᷑ in ignominia: surget in gła .i. in incor¬

Expanded text:
gloria, id est dignitas vel charitas; alia terrestrium, in suo statu. gloria, id est dignitas vel charitas; alia terrestrium, in suo statu. Stella enim a stella differt claritate, magnitudine, velocitate. Alia claritas solis, alia lunae, etc. Sicut sol n dissimiles erunt in gloria, sicut ipse manifestat, subdens: Sic erit et resurrectio mortuorum, qumansiones in domo Patris, et pro diversitate meritorum erit retributio coelestium praemiorum: non quod alibi iste, alibi ille sit remunerandus, sed sicut sol et luna ac stellae omnes differentes a se claritate, in uno sunt coelo, ita differentes electi meritis, omnes uno coronabuntur in regno. Seminatur, id est sepelitur corpus in corruptione, quia corrumpitur a vermibus, et scatet atque putrescit; surget in corruptione, quia postmodum nullo labore vel corruptione corrumpetur. Seminatur in ignobilitate, id est sepelitur in ignominia; surget in gloria, id est in cor
Abbreviated transcription (Latin):
In carne mea uidebo đm. que̾ uisurus sũ ego ipse & ñ aliꝰ
on omĩs caro eadẽ caro. s alia hominũ alia pecoꝵ: .i. oĩs
caro non ẽ una & similis caro. Omnis qͥdem caro qͣtuoe
ȩlementoꝵ admixtione format᷑. s una ex origine diu̾sa ca¬
piunt loca. ut uolueres aerem. homines terrã. pisces agͤ
fluenta. Ergo sicut unu̾qđq animal ꝓpriũ habet corpus
nec habere potest alteriꝰ. ita unꝰqͥsq homo suuꝰ ñ alteriꝰ re¬
sumet corpꝰ in die iudicii. & quẽadmodũ ex una impensa
diu̾sa t̃ caro animantiũ. ita uniꝰ carnis homines diu̾si ert̃
dignitate in resurrectione: ut talis unꝰquisq appareat.
qualis fuerit meriti. & corpora celestia. & corpora cerrestria
orpora cęlestia sc̃ uolaciliũ. terrestria hominũ & animaliũ
t̃ram incolentiũ. N el corpora cęlestia sol & luna. stellȩ. quȩ
corporea sunt ut pote ignea: nam & uident᷑. Alia celestium

Expanded text:
In carne mea videbo Deum , quem visurus sum ego ipse, et non alius. In carne mea videbo Deum , quem visurus sum ego ipse, et non alius. Non omnis caro eadem caro, sed alia hominum, alia pecorum, id est omnis caro non est una et similis caro. Omnis quidem caro, quatuor elementorum admistione formatur, sed una ex origine diversa capiunt loca, ut volucres aerem, homines terram, pisces aquae fluenta. Ergo sicut unumquodque animal proprium habet corpus, nec habere potest alterius, ita unusquisque homo suum, non alterius resumet corpus in die judicii. Et quemadmodum ex una impensa diversa est caro animantium, ita unius carnis homines diversi erunt dignitate in resurrectione, ut talis unusquisque appareat, qualis fuerit meritus. Et corpora coelestia sunt, et corpora terrestria. Corpora coelestia sunt volatilium, terrestria hominum et animalium terram colentium. Vel, corpora coelestia, sol, luna, stellae, quae corporea sunt, utpote ignea. Nam et videtur alia coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
urãm loquor uobis. ut dm timeatis & timendo ametis.
Cassiodorus dicit. quod reuenentia. est timor myxtus amori
resurgent mortui: cũ quali aut̃e corpore uenient. sub ad
iudiciũ : Insipiens tu qđ seminas in t̾ra. ñ uiuificat᷑. nͥ pͥus
moriat᷑. fisica ratione utitur & exemplo de grano alicuiꝰ se¬
minis. qđ moritur in t̾ra quando seminat᷑. quia lacteũ effi¬
cit᷑: qđ postea potentia omĩpotentis di iuuificat᷑ & ꝓducit
multa grana ex se. qͥb u̾bis ostendẽ uult. mortua corpora
rusus reparari ad uitã. E granũ qđ seminas. non corpꝰ qd̃
nũ & nudũ ab aristis & culmo. resuscitat in radices. culmũ.
stipulas. spicas. grana. & aristas. ipse qͦ non nuda s ĩmor¬
talitate & incorruptione uestita. sua uirtute scõꝵ resusci¬
tabit corpora. ꝓpriis spͣtib animata. E sicut non aliud. sed
granũ qđ seminat᷑ de t̾ra pullulat. sic non in alieno sed
in ꝓprio resurget unusqͥsq hominũ corpore. sicut iob ait

Expanded text:
 loquor, ut Deum timeatis, et timendo ametis. Cassiodorus dicit quod reverentia est timor mistus amori.resurgent mortui? Quali autem corpore venient? subaudis ad judicium. Insipiens tu, quod seminas in terra, non vivificatur, nisi prius moriatur. Physica ratione utitur exemplo de grano alicujus seminis, quod moritur in terra quando seminatur, quia lacteum efficitur quod postea potentia omnipotentis Dei vivificatur, et producit multa grana ex se. Quibus verbis ostendere vult mortua corpora rursus reparari ad vitam. Et granum quod seminas, non corpus quod num et nudum ab aristis et culmo resuscitat in radices, in culmum, stipulas, spicas, grana et aristas: ipse quoque non nuda, sed immortalitate et incorruptione vestita, sua virtute, sanctorum resuscitabit corpora propriis spiritibus animata. Et sicut non aliud, sed granum quod seminatur, de terra pullulabit, sic non in alieno, sed in proprio resurget unusquisque hominum corpore, sicut Job ait:
Abbreviated transcription (Latin):
batur. qͥ nc̃ ob reuerentiã dnĩcȩ resurrectionis dn̾icꝰ appel¬
lat᷑: in qͦ p̾cepit omnẽ plebe̾ conuenire ad ȩccłam. & con¬
gregare illos singłos ꝓut uoluerint ad opꝰ illoꝵ qͥ erant ie.¬
rosolymis: & ħ apud se unũqueq reponere. quasi in thesau¬
ro: ut ueniente apło hab̾ent oĩa p̾parata quȩ uolebant mit¬
tere: qm̃ qđ paulatĩ colligit᷑ ne graue esset. inuenit᷑ mul¬
tũ. Idõ autẽ p̾cipit ad eccłam ħ deferre qđ uolebat unꝰqͥsꝙ
dare: ut dũ ille diceret. ħ uolo mutere. scĩs qͥ st̃ iherosoli¬
mis de mea portione. alii istiꝰ bono exhortarent᷑ ad eadẽ fa¬
cienda: & tam̃ ne a malis ministris deꝑirent illa dona si ap̾
ȩccłam ea dimitt̾ent. p̾cepit ut secũ referrent. & cuto in loco
reponerent. Qadusq ipse ueniret. Cũ aũ p̾sens fuero. qͦs p

Expanded text:
nicae resurrectionis, Dominicus appellatur. In quo praecepit omnem plebem convenire ad ecclesiam, et congregare illos singulos prout voluerunt ad opus illorum qui erant Hierosolymis, et hoc apud se unumquemque reponere quasi in thesauro: ut, veniente Apostolo, haberent omnia praeparata quae volebant mittere: quoniam quod paulatim colligitur, nec grave est, et invenitur multum. Ideo autem praecepit ad ecclesiam hoc deferrdare, ut dum ille diceret: Hoc volo mittere sanctis qui sunt Hierosolymis de portione mea, alii istius bono exhortarentur ad eadem facienda. Et tamen ne a malis ministris deperirent illa dona, si apud ecclesiam ea dimitterent, praecepit ut secum referrent et tuto in loco deponerent, quoadusque ipse veni
Abbreviated transcription (Latin):
e timotheũ. Siluanꝰ. ipse ẽ silas: sic̾ luciꝰ. ipse ÷ lucas. Qua¬
re gͦ ponit᷑ siluanꝰ ante timotheũ :  qr ante ȩlectꝰ ẽ ad
fidẽ̾ e coniunctꝰ ad p̾dicationis officiũ paulo apło quã ti
id ẽ in .xͦ. est & non. id ẽ mutabilitas aliqua & ueritatis cõ
enĩ ꝓmissiones di patris st̃ facte ꝓ ꝓpħas de natuutate

Expanded text:
e est Sylas et Syleas, sicut Lucius ipse est Lucas. Quare ergo ponitur Sylvanus ante Timotheum? Quia ante electus est ad fidem, et conjunctus ad praedicationis officium a Paulo apostolo quam Timid est in Christo, est et non, id est mutabilitas aliqua, aut veritas cum enim promissiones Dei, Patris sunt factae per prophetas de nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
possidebt᷑ in głificata ueritate nature. Neq corruptio in¬
corrũptelã. siue incorruptionẽ possidebit .i. resurrectionẽ
non possidebit corruptio aliqua: qr ñ erit iã in resusci¬
tatis ad uitã mortalitas & corruptio.
cce mysteriũ uobis dico. id ẽ secretũ & occultũ. qd̾ la¬
teat infideles. uł actenꝰ latuit uos. Nã mysteriũ gre¬

Expanded text:
ate naturae. Neque corruptio incorruptelam, sive incorruptibilem, possidebit, id est resurrectionem non possidebit corruptio aliqua, quia non erit jam in resuscitatis ad vitam mortalitas et corruptio. Ecce mysterium vobis dico, id est secretum et occultum quod latet infideles, vel quod hactenus latuit vos. Nam mysterium Grae
Abbreviated transcription (Latin):
gebt̾ in regno patris sui. In mom̃to. M om̃tũ ẽ. mi¬
nimũ atq angustissimũ tẽpꝰ. uocatũ a motu syderũ
e& stellarũ. ꝑ qđ significatur breussimũ tpris spati¬
̃. Est enĩ extremitas horȩ in breuib interuallis. cũ ali¬
qͥd sͥ cedit. atq succedit. In ictu ocłi. Ict ocłi ẽ q̃ pal¬
ne tanta mora fiat in udicio. ictꝰ ocłi intellegit᷑ qͦ soliꝰ
splendore subito ut uix cogͣari possit. ferit᷑ ocłs. In no¬
& intuba .i. in p̾coniis angłoꝵ descendet de uelo. ħ eꝰ enĩ
intellegendũ qđ tubã corporalẽ accipiat angłs. uł ipse
iudex uocẽ enuttet humanã. s uex angłoꝵ tuba appel¬
lat᷑ ꝓpt̾ magnitudinẽ. Uñ dr̃ in psalmo. ascendit ds in

Expanded text:
to. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, vocatum a motu siderum et stellarum, per quod significatur brevissimum temporis spatium; est enim extremitas horae in brevibus intervallis cum aliquid sibi cedit atque succedit; in ictu oculi. Ictus oculi est quod palt Augustinus ne tanta mora fiat in judicio, ictus oculi intelligitur, quo solis splendore subito, ut vix cogitari possit, feritur oculus; in no id est in praeconiis angelorum descendet de coelo. Non est enim intelligendum quod tubam corporalem accipiat angelus, vel ipse judex vocem emittat humanam, sed vox angelorum tuba appellatur propter magnitudinem, unde dicitur in Psalmo. Ascendit Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
& polito sermone ꝓpt̃ iactantiam loqui querit. Mali¬
cia paruili estote: idest alieni sitis a malicia uelut st̃
paruuli. sensib aũ ꝑfecti sitis. S ensu ꝑfectus ẽ. qui sic
alteriꝰ utilitatem sic̃ suam querit. In lege enĩ scriptũ ÷¬
nificant qd̃ dicit linguis et labiis. hoc in ysaie libro
qui nunc lex ab apło appellat᷑ scriptũ ẽ: et hec ꝓpħia
suꝑ nouo testam̃to p̾dicta est. In lege moysi peccantes
uariis modis puniebant᷑ ex p̾cepto domini. Alia lingua
ad penitentiam hort at᷑. dicens. Penitentiam agite. & eł¬
ite baptidade dmnes ggentes. Ibi sabbatũ. hic diem dnĩ¬
u ou̾reces hõstia ꝓ. peccatis⁊ ibi sacrificia pecoꝵ. hic corporis
et ssanguinisisui sacram̃tũs. st nec sic exaudiert̃ incredu¬

Expanded text:
et polito sermone propter jactantiam loqui quaerit: sed maliet polito sermone propter jactantiam loqui quaerit: sed malitia parvuli estote, id est, alieni sitis a malitia, sicuti sunt parvuli. Sensibus autem perfecti estote. Sensu perfectus est, qui sic alterius utilitatem, sicut suam, quaerit. In aliis lingunificat quod dicit linguis et labiis. Hoc in Isaiae libro , qui nunc lex appellatur, scriptum est, et haec prophetia super Novo Testamento praedicta est. In lege Moysi peccantes variis modis puniebantur ex praecepto Domini. Alia lingua ad poenitentiam hortatur, dicens: Poenitentiam agite , eIte, baptizate omnes gente; ibi Sabbatum, his diem Dominicum, et otium a peccatis: ibi sacrificia pecorum, hic corporis et sanguinis sui mysterium. Et nec sic exaudient, incredu
Abbreviated transcription (Latin):
subaudis dõ in lingua tͥ nota: sed alt̾ non ȩdificat᷑ qͥ nescit
qͥd dicas. Est ne dicerent corinthii de apło. quod ipse ha¬
bet. idest uarietatẽ linguaru non uult ut nos habeamꝰ
subiungit. Gratias ago do: quod omĩũ ur̃m lingua loqͣ.
Qiunq sunt differentie grece lingue. sicut in priscia¬
ni dictis prudens lector inuenire potest. Omnes has no¬
uerat apłs: et plures alias. In eccła uolo qͥnq u̾ba meo
sensu loqui ut alios instruam. quã decem milia uerboꝵ
in lingua. sub̃ incognita aliis. uel in ob̾curitate sermoi̾s
S implicit᷑ accipe. M alo inquit sic quinq u̾ba ꝓferre.
in conuentu fideliũ ut intelligant᷑ ab aliis. quã dec̾e
milia sine ꝓfectu alioꝵ. Uel meliꝰ dicit paucis uerbis
in aꝑtione sermonis loqui qđ omnes intelligant: quã
plixam orationẽ. habere in obscuro. N olite pueri effici
sensib. Puerilis eꝰ sensu. idest puerilit̾ agit: qͥ obscure

Expanded text:
subaudis Deo, in lingua tibi nota, sed alter non aedificatur, qui nescit subaudis Deo, in lingua tibi nota, sed alter non aedificatur, qui nescit quid dicas. Et ne dicerent Corinthii de Apostolo, quod ipse non habet varietatem linguarum, non vult ut nos habeamus, subjunxit: Gratias ago Deo quod omnium vestrum lingua loquor. Quinque sunt differentiae Graecae linguae, sicut in Prisciani dictis prudens lector invenire potest. Omnes has noverat Apostolus et plures alias. In ecclesia volo quinque verba meo sensu loqui, ut et alios instruam, quam decem millia verborum in lingua, subaudis incognita aliis, vel in obscuritate sermonis. Simpliciter accipe: Malo, inquit, sic quinque verba proferre in conventu fidelium, ut intelligatur ab aliis, quam decem millia sine profectu aliorum. Utilius dicit paucis verbis in apertione sermonis loqui, quod omnes intelligunt, quam prolixam orationem habere in obscuro. Nolite pueri effici sensibus. Puerilis est sensu, id est pueriliter agit, qui obscuro
Abbreviated transcription (Latin):
tu: quia illa sunt dicenda. quȩ & ꝓferant᷑ utiliter
et intelligant᷑ manifeste. Ceterũ. si benedixeris sp̃u. qͥs
supplet locũ idiote. idest si spũ scõ illuminatꝰ bene do¬
eueris et bene loquutus fueris audientib in lĩgua
incognita. quis supplebit. siue qͥs adimplebit locũ
illiꝰ qui te audit & non intelligit u̾ba tua: Idion¬
sciens. in qua natus & nutritus eꝰ. Si gͥ talis asti¬
terit tͥ dũ aut mysteriũ misse sollennit̾ cȩlebras. aut
sermonẽ facis. aut etiam benedictionẽ cribuis. quomͦt
dicet am̃ suꝑ tuã benedictionẽ. qm̃ nescit. qͥd dicas: id
qͦmͦ respondebit ubũ confirmatoriũ qđ dicitur amen:
cũ ille tantũ lingue ꝓprie peritꝰ. ignoret qͥd tu barbara
illi lingua loquaris. si non aderit aliꝰ qͥ ꝓ illo sciens qͥd
tu dicas respondeat amen. idest uerũ ẽ qđ dixisti: uł
fiat ita. N escit quippe uͥ sermonis clausula & sensus
finiat᷑. & qͥd dicas nescit. T̃u qͥdem bene gr̾as agis.

Expanded text:
ferantur utiliter et intelligantur manifeste. Caeterum si benedixeris spiritu, quis supplet locum idiotae, id est, si Spiritu sancto illuminatus bene docueris, et bene locutus fueris audientibus in lingua incognita, quis supplebit: vel quis adimplebit locum illius qui te audit et non intelligit verba tua? Idiosciens, in qua natus et nutritus est. Si igitur talis astiterit tibi, dum aut mysterium missae solemniter celebras, aut sermonem facis, aut etiam benedictionem tribuis: quomodo dicet: Amen, super tuam benedictionem? cum nescit quid dicas; id est, quomodo respondebit verbum confirmatorium quod dicitur Amen, cum ille tantum linguae propriae peritus, ignoret quod tu barbara illa loquaris? Non aderit alius pro illo, sciens quid tu dicas, respondeat: Amen, id est, verum est quod tu dixisti, vel fiat ita. Nescit quippe ubi sermonis clausula finiatur, quoniam quid dicas nescit. Tu quidem bene gratias agis,
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ. portemꝰ s imagine̾ cęlestis. in spe & fide. in nouita¬
te uitȩ ambulantes: & spẽ resurrectioĩs habentes. C aro
de carne mea. Aliquando scdm corruptionẽ & mortalitatẽ
accipit᷑ tam scđm corruptionẽ qͣm scđm culpã. Sicut
bit regnũ dĩ. & caro non possidebit regnũ dĩ. Igit᷑ in e¬

Expanded text:
portemus et imaginem coelestis, in fide et spe, in novitate vitae ambulantes, et spem resurrectionis habentes Caro is, et caro de carne mea . Aliquando secundum corruptionem et mortalitatem accipitur tam secundum corruptionem, quam secubit regnum Dei, et caro non possidebit regnum Dei. Igitur in e
Abbreviated transcription (Latin):
se bonũ ꝓpositũ. Assiduitas enĩ praui colloquii: uitiat
m̃tẽ: ac ꝑ hoc cauendũ ẽ a talib: qr uitam bonã. e hones¬
tos atq uerecundos mores corrũpunt & deprauant collo¬
quia mala: qm̃ deprauatio bonoꝵ. allocutio ẽ in alorũ.
Euigilate uiste. & nolite peccare. Quidam codices habens
euigilate iusti. quasi illos p̾ceꝑit eiuigilare qͥ iusti sunc
s falso scriptũ ẽ. qr qui iusti st̃ non indigent admone¬
ri ut eiuigilent a somno infidelitatis. a torpore erroris
Adu̾bialit̾ enĩ dix̃. euigilate iuste qͥ estis in somno erro¬
ris & infidelitatis. ñ credentes resurrectionẽ: & nolite
peccare iniuste: in honis oꝑib conu̾santes. ut possitis ad
glam resurgere. Ignorantiã enĩ di qͥdam habent. id ẽ.
qͥdam ur̃m ignorantiam habent u̾boꝵ dĩ. qͥb dr in eugłio. ue

Expanded text:
um. Assiduitas enim pravi colloquii vitiat mentem. Ac per hoc cavendum est a talibus, quia vitam bonam et honestos atque verecundos mores corrumpunt et depravant colloquia mala, quoniam depravatio bonorum, allocutio est malorum. Evigilate juste, et nolite peccare. Quidam codices habent: Evigilate, justi, quasi illos praeciperet evigilare qui justi sunt, sed falso scriptum est: quia qui justi sunt non indigent admoneri ut evigilent a somno infidelitatis, et a torpore erroris. Adverbialiter enim dixit, Evigilate juste, qui estis in somno erroris et infidelitatis, non credentes resurrectionem, et nolite peccare, ut, juste in bonis operibus conversantes, possitis ad gloriam resurgere. Ignorantiam enim Dei quidam habent, id est, quidam vestrum ignorantiam habent verborum Dei, quibus dicitur in E
Abbreviated transcription (Latin):
moriemur. Qđ apłs refert ad illos qͥ de resurrectione du¬
bitabant. E si ita eꝰ inquit ut uos putatis. uideł si resurrec¬
tio futura non ẽ. manducemꝰ mͦ & bibamꝰ. qr cras morie¬
nͣ. & postinodũ nicħ mali paticm᷑. E reuera si resurrectio
mortuoꝵ non esset : manducandũ & bibendũ esset. Nolite se¬
duci. id ẽ nolite decipi a pseudo apłis qͥ denegant resurrecꝰ¬
tionẽ: neq a diabolo qͥ uos decipere uult. Corrũpunt¬

Expanded text:
moriemur . Quod Apostolus refert ad illos, qui de resurrectione dumoriemur . Quod Apostolus refert ad illos, qui de resurrectione dubitabant. Et si ita est, inquit, ut vos putatis: videlicet in resurrectio futura non est, manducemus modo et bibamus, quia cras moriemur: et postmodum nihil mali patiemur. Et revera si resurrectio mortuorum non esset, manducandum et bibendum esset. Nolite seduci, id est nolite decipi a pseudoapostolis, qui denegant resurrectionem: neque a diabolo, qui vos vult decipere
Abbreviated transcription (Latin):
bore meo qͦ laboraui ui uob̾ habiturus sũ. & si cotidie mo¬
rlebat̾. qͥm̃ uiuebat: cottidie inqͥt morior: idest ꝑicu¬
et c̃ sensus ad supiora respiciens. Etiã si uos ꝓficere non
uultis: ego tam̃ mercedẽ laboris habeo. Unde e dic̃. Per
ralia loquebat᷑. quasi iam habens qđ in futuro adeptu
qd̃ homo pugnare potest. uł quantũ bomo ferre potest. qͥd
mͥ ꝓdest. si mortui non resurgent: bestias in hoc loco. appel¬
lat homines bestiali more uiuentes. qui seditione̾ ppłoꝵ
adu̾sus eũ ꝓuocauert᷑ apud ephesũ. ꝓpt̾ dianȩ idolũ: cuiiꝰ
culturã prȩdicabat apłs destruendam. Omnis labor scõꝵ
ad hoc cendit. ut resurrectionis głam mereat᷑ ꝑcipere:
Manducemꝰ e bibamꝰ: cras enĩ moriem᷑. H ec uox desꝑatoꝵ
iudeoꝵ fuit. imminente captiuitate sub sennacherib & na¬
buchodonosor: & hoc eꝰ testimoniũ ab ysaia ꝓlatũ. P ositiem̃
in articulo mortis aiebant. Manducemꝰ & bibamꝰ. qr cras

Expanded text:
bore quo ego laboravi, in vobis habiturus sum, et si quotidie moriebatur, quomodo vivebat? Quotidie, inquit, morior, id est pericuet est sensus ad superiora respiciens: Etiamsi vos proficere non vultis, ego tamen mercedem laboris habeo, unde et dicit: Per talia loquebatur, quasi jam habens quod in futuro adeptur secundum quod homo pugnare potest, vel quantum homo ferre potest, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt? Bestias in hoc loco appellat homines bestiali more viventes, qui seditionem popularem adversum eum provocaverunt apud Ephesum propter Dianae idolum, cujus culturam praedicabat Apostolus destruendam . Omnis labor sanctorum ad hoc tendit, ut resurrectionis gloriam mereantur percipere. Manducemus et bibamus, cras enim moriemur. Haec vox desperantium Judaeorum fuit, imminente captivitate sub Sennacherib et Nabuchodonosor, et hoc est testimonium ab Isaia prolatum. Positi enim in articulo mortis aiebant: Manducemus et bibamus: quia cras
Abbreviated transcription (Latin):
carnei ea que spiritalia sunt ad liquidũ capere. nequimꝰ
Tunc autẽ idest in futuro. facie ad faciem: idest p̾sentes
p̾ sentẽ: dm̃ uidebimꝰ. Nunc cognosco ex parte. sub̃ dm̃
cunc autẽ cognoscam ex toto sicut & cognitus mͦ ã dõ.

Expanded text:
carnei, ea quae sola spiritalia sunt, ad liquidum capere nequimus. carnei, ea quae sola spiritalia sunt, ad liquidum capere nequimus. Tunc autem, id est in futuro, facie ad faciem, id est praesentes praesentem Deum videbimus. Nunc cognosco ex parte Deum: tunc autem cognoscam ex toto, sicut et cognitus sum, modo
Abbreviated transcription (Latin):
lus. lo quebar ut paruulus. Comꝑationẽ dat natura¬
lis merem̃ti & adhibet exemplũ humanũ. qͦ ostendat
scientiam quam habemꝰ in p̾senti. esse quasi infantiam. et
futurã quasi uirile robur: qd̃ habituru̾ sit ꝑfectã ha¬
bundatiam. Cũ essem inquit paruulus. loquebar ut par¬
uulus balbutiendo. & imꝑfecta u̾ba ꝓm̃do s apiebã ut
paruulus : leuia scił & conuenientia. Cogitabam ut par¬
uulus : de iocis scilicet & risui habentib. Quando autem
factus sũ uir. et cepi sapere ꝑfectius. euacuaui. id con¬
tempsi que erant paruuli: quia quȩ antea expetebam.
abhorrere ceꝓi. In hanc gͦ uitã paruuli sumꝰ ad compara¬
tionẽ future uite : quia sicut uita hec imꝑfecta ẽ. ita
ad faciem. Ad hoc tendit p̃missa cõparatio. quia sicuti qͥs
uidet ꝑ speculũ uultũ suũ. & inde discedens obliuiscit᷑ qua¬
lis fuerit. sic & nos de do & uita futura parũ qͥd ꝑspicimꝰ
et hoc in enignimate. idest in obscuritate: quia cũ simꝰ

Expanded text:
ationem dat naturalis incrementi, et adhibetur exemplum humanum, quo ostendit scientiam quam habemus in praesenti, esse quasi infantiam et futuram, esse quasi virile robur quod habiturum sit perfectam abundantiam. Cum essem, inquit, parvulus, loquebar ut parvulus, balbutiendo et imperfecta verba promendo; sapiebam ut parvulus, levia scilicet et inconvenientia; cogitabam ut parvulus, de locis scilicet et risui habilibus. Quando autem factus sum vir, et coepi sapere perfectius, evacuavi, id est contempsi quae erant parvuli, quia quae antea expetebam, abhorrere coepi. In hac ergo vita parvuli sumus ad comparationem futurae vitae: quia sicut vita haec imad faciem. Ad hoc tendit praemissa comparatio, sicuti quis videt per speculum vultum suum, et inde discedens obliviscitur qualis fuerit, sic et nos de Deo et vita futura parum quid perspicimus. Et hoc in aenigmate, id est in obscuritate, quia cum simus
Abbreviated transcription (Latin):
lestia. subiciet pocestati illiꝰ. Cũ aũ dicat. sub psalmista
dd̃. omĩa subiecta st̃ ei. sine dubio preter eũ qͥ sub¬
iecit ei omnia : quia non pat̾ filio. s filiꝰ debet esse sub¬
ditꝰ patri. scđm qđ homo ẽ. Nam scdm duunitatem
unius potentie. uniꝰ ditatis ẽ cũ patre : sicuti uniꝰ essen¬
tie ẽ cũ illo. Cũ aut̾e subiecta fuerint illi omĩa. idy
filio. tunc & ipse filiꝰ subiectus erit illi. idest d̃o patͥ
mulci non attendunt ad hoc. neq consid̾ant qđ sub
eiꝰ potestate sunt. p̾ssi quadam ignorantia: in die uͦ
uidicii nullus hoc ignorabit. Tunc et ipse filiꝰ sub¬
iectus erit d̃o patri. caput uideł cũ corpore suo. qd̃
ẽ excła. Unde dicit alibi. Si gͦ uos xͥ. gͦ abrahȩ sem̃¬

Expanded text:
stati illius, Cum autem dicat, subaudis Psalmista David. Omnia subjecta sunt ei, sine dubio, praeter eum qui subjecit ei omnia: quia non Pater Filio, sed Filius debet esse subditus Patri, secundum quod homo est, nam secundum divinitatem, unius potentiae, unius deitatis est cum Patre, sicuti unius essentiae est cum illo. Cum autem subjecta illi fuerint omnia, id est Filio, tunc et ipse Filius submulti non attendunt ad hoc, neque considerant quod sub ejus potestate pressi sint quadam ignorantia, in die vero judicii nullus hoc ignorabit. Tunc et ipse Filius subjectus erit Deo Patri, caput videlicet cum corpore suo, quod est Ecelesia, unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ut misereatur nr̃i. ꝑ onitur etiam donec.ꝓ. et. ut in eu
perit: id & peperit filiũ suũ primogenitũ. P onit᷑ ꝓ sẽꝑ
et continuatione temporis : ut in isto loco. Et ẽ sensus
Oportet autẽ filiũ regnare. donec ponat d̾s pat̾ omnes ini¬
nucos sub pedib eiꝰ: qd̃ ẽ dicere. filiꝰ semꝑ regnabit. quia
ds pat̃ semꝑ subiciet inimicos sub pedib eiꝰ. Si ꝑ caput. xͥ¬
lut pedes uisa ẽ abiecta. Sed ei duob modis inimiei siue
infideles subiciunt᷑: rideł. dũ aut coni̾si inspirante deo
credunt in xp̃m humanit᷑ꝰ passũ. mortuũ. ab inferis per
resurrectionis głam elapsũ. aut etiã in sua duricia ꝑdu¬
rantes. uidicem eũ discent saltẽ in die uidicii bonoꝵ ma¬
loꝵꝙ. a qͦ uisto ĩudicio dampnari se conspicient in pęnu
supplicioꝵ. Nouissima aut̃ẽ. inumnica destruet᷑ mors. qr
postquã resurrexerint omnes in ipsa resurrectione des¬
truetur mors imimica: post cuiꝰ destructionẽ mnimiciciam

Expanded text:
 ut misereatur nostri. Ponitur etiam donec, pro et, ut in Eperit, id est, et peperit filium suum primogenitum . Ponitur pro semper et continuatione temporis, ut in isto loco: et est sensus: Oportet Filium regnare donec ponat Deus Pater omnes inimicos sub pedibus ejus; quod est dicere: Filius semper regnabit, quia Deus Pater semper subjiciet inimicos sub pedibus ejus. Si per caput lut pedes visa est abjecta. Sed ei duobus modis inimici sive infideles subjiciuntur, videlicet dum aut conversi inspirante Deo credunt in Christum humanitus passum, mortuum, ab inferis per resurrectionis gloriam elapsum, aut etiam in sua duritia perdurantes, judicem eum discent, saltem in die judicii, bonorum malorumque, a quo justo judicio damnari se conspicient in poenis suppliciorum. Novissime autem inimica destruetur mors, quia postquam resurrexerint omnes, in ipsa resurrectione destruetur mors inimica, post cujus destructionem, nullam inimicitiam
Abbreviated transcription (Latin):
& pedes: qͥb ornam̃ta calciam̃toꝵ armillaꝵq adhibeniꝰ
& que inhonesta st̃ irii. habundantiorẽ honestat̾e habent
Inhonesta nr̃a sicuti uerenda. e quȩ uerecundam᷑ uideri
corpꝰ. tribuendo honorẽ. ei mẽbro cui deerat. sub. honor
Ut non sit cisma. idest diuisio in corpore idest: quib dã
mẽbris pulchris. qͥb dã manentib inhonestis. s & corp
iam totũ honestũ. tã natura quã ornam̃toꝵ gr̃a. Sed
cocpori uidet. & pͣ toto corpore ambulat. & cecera. uos
autẽ estis corporẽ xp̃i: & m̾ebra de mͬbro. Sicut de hu¬
mero ꝓcedit cubitus. & manꝰ. S digiti. de coxa tibie. pe¬
des. es articuli. sic stꝰ subditi m̾bra de m̾bro: idest pen¬
dentes ex sibi p̾latis. Primũ posuit ds apłos in eccła.¬

Expanded text:
 ornamenta calceamentorum armillarumque adhibemus; et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem habent. Inhonesta nostra sunt verenda, quae verecundamur videricorpus, tribuendo honorem ei membro cui deerat, subaudis hoUt non sit schisma, id est divisio, in corpore, quibusdam membris pulchris, quibusdam manentibus inhonestis, sed sit corpus jam totum honestum, tam natura, quam ornamentorum gratia, sed corpori videt, et pes toti corpori ambulat, etc. Vos autem estis corpus Christi, et membra de membro. Sicut de humero procedit cubitus, manus et digiti, et de coxa tibiae, pedes et articuli, sicut sunt sumpta membra de membro, id est pendentes ex sibi praelatis. Primum posuit Deus apostolos in Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
cipi uoluit. Isdem filiꝰ in fine regnũ do & patri tradet. cũ
ȩlectos suos qͦs suo sanguine adquisiuit. ad contemplatio.¬
nẽ cognitionẽq d̃i patris ꝑduxerit. ostendens eis regnantẽ
đm patrẽ cũ seipso & spu scõ: et cunc aꝑte scient. qͣm̃ do

Expanded text:
cipi voluit. Idem Filius in fine regnum Deo et Patri tradet, cum cipi voluit. Idem Filius in fine regnum Deo et Patri tradet, cum electos suos quos suo sanguine acquisivit, ad contemplationem cognitionemque Dei Patris perduxerit, ostendens ejus regnantem Deum Patrem cum seipso et Spiritu sancto. Et tunc aperte scient, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tui st̃. ante eũ ñ surrexert᷑:  quia ꝑ cuiꝰ uirtutem qͥdam il¬
loꝵ surrexer̾t. & omnes homines surrecturi sc̃. primitiȩ de¬
buit ẽẽ dormientiũ. idest pͥmꝰ debuit resurgere sic̾ ⁊ fecit
st̃ xͥ resurgent in aduentu eiꝰ. cũ uenerit ad iudicium.
x pi sunt qui in eo credunt. & credidunt ante aduentũ
eius. Deinde. finis. sub̃ erit mundi. Finis namq mundi
resurrectio erit: cũ tradiderit regnũ do & patri. Deus pat̾
omiã tradidit filio: sicut ipse ait. Omĩa tradita st̃ mͥ a patre
meo. E paulus dicit qđ tunc sit finis mundi uenturus. cũ
regnũ tradidit filiꝰ patri suo: qͥ est ds. S qr istud regnũ
sic filio a patre. & patri a filio tradit᷑ ut cõmunitꝰ ab utͦq
possideat᷑. dicendũ ẽ breuit᷑ quod. pat̾ homini filio a u̾bo
assũpto omĩa tradidit. ut sicut in filio diuinicas & huma¬
nitas una e ꝑsona. sic una sit & possessio. Illi enĩ homini
tẽ cuncta tradidit: quando ab unigenito suo illũ ds sus¬

Expanded text:
tui sunt, ante eum non resurrexerunt? Quia per cujus virtutem quidam illorum surrexerunt et omnes homines surrecturi sunt. Primitiae debuit esse dormientium, id est primus debuit resurgere, sicut et fecit: dventu ejus cum venerit ad judicium. Christi sunt, qui in eum credunt, et crediderunt ante adventum ejus. Deinde finis, subaudis erit mundi; finis namque mundi, resurrectio erit, cum tradiderit regnum Deo et Patri. Deus Pater omnia tradidit Filio, sicut ipse ait: Omnia tradita sunt mihi a Patre meo . Et Paulus dicit, quod tunc sit finis mundi venturus, cum tradiderit regnum Filius Patri suo, qui est Deus. Sed quia istud regnum sic Filio a Patre, et Patri a Filio traditur, ut communiter ab utroque possideatur, dicendum breviter, quod Pater homini Filio a Verbo sumpto, omnia tradiderit, ut sicut in Filio divinitas et humanitas una est persona, sic una sit et possessio. Illi enim homini tunc cuncta tradidit, quando ab unigenito suo sus
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. & si ita ẽ ut qͥdam ur̃m dicunt. adhuc estis in pecca¬
tis ur̃is. qͥ baptizati in fide mortis xͥ & resurrectionis fuistiꝰ:
ut remissionem acciꝑeris peccatoꝵ. Ergo non credentes. iͣ
resurrexisse in peccatis suis manebant: quia baptismus ñ
ꝓdest nisi in fide .xͥ. Ergo & qͥ doemiert in xͦ id ẽ eredentes
ex uob̾ in xp̃m. qͥ iam mortui st̃. periert᷑. sub si ita ẽ ut
uos putatis. Denegando talia dicit: loquens dialectice.
que erit post resurrectionẽ. miserabiliores sumꝰ. siue mi¬
seriores omĩb hominib infidelib. quia illi hac uita fru¬
mꝰ. uigilamꝰ. ab uxorib abstinemꝰ. ab illicitis cauemus.
ta sperant in xͦ. credentes se ab ipso mundatos a peccatis
siuis: & in alia sperant resurrectionẽ. bĩtudine̾ ꝑhenne̾:
&e sic firmit̾ in hac spe stant. quasi iam totũ illud pos
electoꝵ. ipse primus ꝓpria uirtute & ad hoc ut iam non mori

Expanded text:
gent. Et si ita est, ut quidam vestrum dicunt, adhuc estis in peccatis vestris, quia baptizati in fide mortis Christi et resurrectionis fuistis, ut remissionem acciperetis peccatorum. Ergo non credentes Christum resurrexisse, in peccatis suis manebant, quia baptismus non prodest, nisi in fide Christi. Ergo et qui dormierunt in Christo, id es Christum, quia jam mortui sunt, perierunt, subaudis si ita est ut vos putatis. Denegando talia dicit, loquens dialectice Son in alia quae erit post resurrectionem, miserabiliores, sive miseriores, sumus omnibus hominibus, infidelibus: quia illi hac vita frumus, vigilamus, ab uxoribus abstinemus, ab illicitis cavemus, ta sperant in Christo, credentes se mundatos ab ipso a peccatis suis, et in alia sperant resurrectionem beatitudinemque perennem: et sic firmantur in hac spe, quasi jam totum illud posselectorum, ipse primus propria virtute, et ad hoc ut jam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰmodi st̃:i. diligite & notate atq imitamini tales uiros.
uel cognoscite .i. subditi estote illis cũ oĩ humilitate qͥ talia
tores suos. Salutate inuicẽ in oscło scõ: i. casto e uero. Sa¬
lutatio mea manu pauli. Aliꝰ hanc ȩpłam scͥpserat sicꝰ et
alias: s ipse paul apłs ꝓpͥa manu in fine ħ addidit. Si qͥs
breũ tam et si  se ex c̃finio ut̾rũꝙ linguaꝵ aliqd̾ e hebreũ
sonat. Int̾p̾tat᷑ aũ dñs nr̃ uenit: ut sit sensus. Anathema.
id e̾ ꝑditio. sit eis in aduentu dnĩ qͥ eũ n̾ amant: aut uenis¬
go. diligite uos inuicẽ. Et ea caritate qͦ dm diligo: diligi¬
te eũ. Am̃. id e̾ fiat qd̃ opto : uel uera st̃ oiã suꝑiꝰ ame
Postolo recedente a corinthiis. cũ audisset eos seduc
tos a pseudo apłis. discordias qͦ habere. scripsit eiꝰ pͥ¬
orẽ epłam. in qͦ fortit̾ eos redarguit qͥ dissensiones int̃¬

Expanded text:
id est, diligite et notate atque imitamini tales viros: vel cognoscite, id est subditi estote illis cum humilitate, qui talia git omnes adjutores suos; salutate invicem in osculo sancto, id est casto et vero. Salutatio mea manu Pauli. Alius hanc Epistolam scripserat, sicut et alias: sed ipse Apostolus propria manu in fine hoc addidit Si quis braeum, tametsi ex confinio utrarumque linguarum, aliquid et Hebraeum sonet. Iid est perditio, eis in adventu Domini qui eum non amant, aut venisgo, diligite vos invicem, et ea charitate qua Deum diligo, diligatis eum. Amen, id est, fiat quod opto; vel, vera sint omnia superius a postolo recedente a Corinthiis, cum audisset eos seductos esse a pseudoapostolis, discordias quoque habere, scripsit eis priorem Epistolam in qua fortiter redarguit
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ debeatis sumere: sicut mͥ reuelauit dominꝰ ita tradidi
uob̾: insuꝑ etiam qͥd significaret illud sacram̃tũ. sic̃ in se¬
quentib dicturus ẽ. Q uando ꝑgebat damascũ & cȩcatꝰ est
uł tunc manifestauit ei dñs hoc inter cetera: uel quando
positus eͥ in exthasi m̃tis dũ ẽẽt in templo: ac sĩ demũ tͣlidit
dix̃. Finitis sollẽpniis ueteris pasche. que in cõmemorationẽ
antique lib̾ationis ppłi d̃i de egẏpto agebant᷑ ab hominib¬
om̃ib annis. trãsuit statim ad nouui pascha. sic̃ supͣ diximꝰ:
qd in memoriã sue passionis & nr̃e redẽptionis eccłe sue re¬
liqͥt frequentandũ. fregit ipse panẽ quẽ discipłis porrex̃.
ut ostendet corporis sui fractionẽ & passionẽ. sine sua spon¬
quẽ .xͦ tradidit discipłis suis. om̃ib ꝙ p̾destinatis ad uitã
xp̃i: nec st̃ duo corpora illa caro quã assũpsit. s iste panis.

Expanded text:
omodo debeatisomodo debeatisvobis. Insuper etiam quid significet illud sacramentum, sicut in sequentibus dicturus est, quando pergebat Damascum, et caecatus est. Vel tunc manifestavit ei Dominus hoc inter caetera. Vel quando positus est in exstasi mentis, dum esset in templo. Ac sic demum tradidit dixit discipulis suis. Finitis solemniis veteris paschae, quae in commemorationem antiquae liberationis populi Dei de Aegypto agebantur omnibus annis, transiit statim ad novum pascha, sicut supra diximus, quod in memoriam suae passionis et nostrae redemptionis, Ecclesiae suae relinquit frequentandum. Fregit ipse panem quem discipulis porrexerat, ut ostenderet corporis sui fractionem et passionem, sine sua sponquem Christus tradidit discipulis suis omnibusque praedestinatis ad vitam est, nec sunt duo corpora illa caro quam assumpsit, et iste panis,
Abbreviated transcription (Latin):
& uino qd̃ deferat ad consecrandũ unde cõmunicet: uel
unde p̾paret sibi conuiuiũ. Aliꝰ autẽ diues quilibet & po¬
tens ebriꝰ ẽꝰ & crapulatus. tam ex aliis cibis quã etiã ex sa¬
cramentis corporis & sanguinis domini. Nũ qͥd domos ñ
habetis o coruithii ad manducandũ & bibendũ comunes
nichilo ducitis. parantes uob̾ turpia conuiua in ea. et
confunditis eos. ide᷑ uerecundari facitis qͥ ñ habent. sub̃¬
alimenta ex qͥb consecret᷑ corpus xͥ & sanguis: uel unde sibi
p̾parent escam in ipsa eccła. sic̃ uos qui diuitiis habundatiꝰ
Qͥo dicam uobis o corinthii: id÷ qͥd possũ uob̃ dicere ꝓ n
mio dolore:Uaudo uos. sub. in hoc quod bene agitis in qͥ¬
busdam rebus. In hoc tam̃ non laudo uos. qđ eccłam dĩ des¬
picabilẽ facitis : & talit̾ ebrii corpus domini ꝑcipitis: & qd
facies pauꝑũ confunditis. E go enĩ accepi a domino qd̾ &
tradidi uob̃. id÷ mysteriũ corporis & sanguinis domini. qͦ¬

Expanded text:
et vino quod deferat ad consecrandum, unde communicetur, vel unde praeparet sibi convivium. Alius autem, dives quilibet et potens, ebrius est, et crapulatus tam ex aliis cibis quam etiam ex sacramentis corporis et sanguinis Domini. Nunquid domos non habetis, o Corinthii, ad manducandum et bibendum, communes tis, et pro nihilo ducitis, parantes vobis turpia convivia in ea, et confunditis eos, id est verecundari facitis, qui non habent? alimenta, ex quibus consecretur corpus Christi et sanguis, vel unde sibi praeparent coenam in ipsa Ecclesia, sicut vos qui divitiis abundatis. Quid dicam vobis? o Corinthii, id est, quid possum vobis dicere prae nimio dolore? Laudo vos, subaudis in hoc quod bonum agitis in quibusdam rebus; in hoc tamen non laudo, vosque Ecclesiam Dei despicabilem facitis, et taliter jam ebrii, corpus Domini percipitis, et facies pauperum confunditis. Ego enim accepi a Domino quod et tradidi vobis, id est mysterium corporis et sanguinis Domini, qu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ grã p̃uenit illũ ut uellet. & subsecuta ẽ ut posset
iunxit uoluntati. dĩ. id̾o dignus est remuneratione. Hab.¬
bundantius autẽ illis omnib laboraui : quia illi. solis iuideis
et singłis ꝓuinciis predicauert: paulus autẽ & iudeis et
gentib p̾dicauit. pene uniu̾sũ mundũ ꝑ ambulans. aut ꝑ
se aut ꝑ epłas suas. Uel etiã in ħ plus illis laborauit: quia
uͭ ñ ẽ usus hac potestate. s labore manuũ suarũ uiuebat.
Uel plus laborauit : qr illi iudeis qͥ habebant scripturas
quib uitia dampnabantur & uirtutes augebantur p̾di
tib uitia uircutesq miscentib. Illi uideis ꝓpheciam

Expanded text:
subsecuta est, ut posset junxit voluntati Dei, ideo dignus est remuneratione. Abundantius autem omnibus illis laboravi, quia illi solis Judaeis et singulis provinciis praedicaverunt. Paulus autem et Judaeis et Gentibus praedicavit, pene universum mundum perambulans, aut per se, aut per epistolas suas. Vel etiam in hoc plus illis laboravit, quia vero non est unus hac potestate, sed labore manuum suarum vivebat. Vel plus laboravit, quia illi Judaeis qui habebant Scripturas quibus vitia damnabantur, et virtutes augebantu praedtibus, vitia virtutesque nescientibus. Illi Judaeis prophetiam
Abbreviated transcription (Latin):
uel eius cugłm ꝓcessit ad alias gentes: Inflabant᷑ etiam in
u̾bũ dei. Si qͥs uidetur ꝓpheta esse. idest sapiens doctor.
et explanator scripturarũ. aut sp̾italis qͥ spiritalia ca¬
pere. possit. cognoscat que scribo uobis qr domini sunt
mandata: idest intelligat et apꝓbet quia domini est
mandatũ. ꝑ seudo apłi a seipsis et a diabolo loquebant᷑.
apłs autem paulus & reliqui dĩ mandata ꝓferebant: ido
his uerbis tangit illos. qͥ ꝓ lucris temporalib & deside¬
riis hominũ. non diuina s t̾rena docebant. Si qͥs autẽ
ignorat. sub hec mandata domini. ignorabit᷑: idest si
quis repudiat. uel non apꝓbat hȩc mandata dnĩ. repu¬
diabitur nec apꝓbabit᷑ a domino in die iudicii. Itaꝙ frẽs
mei. in fide emulamini. idest studetote & diligite ꝓpħa¬
re. idest scripturas int̾pretari. & aꝑte exponere. Ec¬
etiam si quis uult. uł potest linguis loqͥ. nolite ꝓhibere:
tantũ ut habeat int̾pretem. Omnia aut̾ẽ honeste & scđm¬

Expanded text:
elium, processit ad alias gentes? Inflammabantur etiam in verbum Dei. Si quis videtur propheta esse, id est sapiens doctor et explanator Scripturarum. aut spiritalis, id est, quid spiritalia capere possit, cognoscat quae scribo, quia Domini mandata sunt, id est, intelligat et approbet quia Domini est mandatum. Pseudoapostoli a seipsis et a diabolo loquebantur, apostolus autem Paulus et reliqui Dei mandata proferebant. Ideoque his verbis tangit eos qui pro lucris temporalibus et desideriis hominum non divina, sed terrena docebant. Si quis autem ignoratn, subaudis haec mandata Domini, ignorabitur; id est, si quis repudiat, vel non approbat haec mandata Domini, repudiabitur, nec approbabitur a Domino in die judicii. Itaque, fratres, mei infide, aeumulamini, id est, studetote et diligite prophetare, id est Scripturam interpretari, et aperte exponere, etiam si quis vult vel potest linguis loqui, nolite prohibere, tantum ut habeat interpretem. Omnia autem honest
Abbreviated transcription (Latin):
nagogis siuis : uidelicet ut scribe & pharisȩi doctoresq
legis sederent in cathedris. qͥ minoris dignitatis erass
in subselliis & scannis: uulgaris uͦ ppłs & simplices qͥq
in pauim̾to & suꝑ mattas residebãt. Inde dicit apłs¬
ut si illi fuerit reuelatũ qͥ sedet in cathedra aliter
quã expositor loquat᷑. aut alicui hoꝵ qͥ sedent in
subselliis. uel in paim̃to. taceat qui antea loquebat᷑
om̃s ex hortentur. Sicut doctores non ȩquali peri¬
tia imbuti sunt. ita et auditores quadam in equali¬
tate capacitatis differri ꝓbant᷑: id̾oq ꝑfecte docti. ꝑ¬
fectos auditores in sensu doceant. muinus docti minꝰ
capaces instruant. Sic singłi possunt ꝓpħare .i. dest
dicere: uel ꝑ singłos. ut unꝰ post unũ loquat᷑: & sic

Expanded text:
nagogis suis, videlicet ut scribae et Pharisaei doctoresque nagogis suis, videlicet ut scribae et Pharisaei doctoresque legis sederent in cathedris: qui minoris dignitatis erant, in subsellis et in scamnis. Vulgaris vero populus et simplices quique in pavimento et super mattas residebant. Inde dicit Apostolus: Si illi fuerit revelatum qui sedit in cathedra, aliter quam expositor loquatur, aut alicui horum qui sedent in subseliis vel in pavimento, taceat qui antea loquebaturomnes exhortentur. Sicut doctores non aequali peritia imbuti sunt, ita et auditores quadam inaequalitate capacitatis differri probantur. Ideoque perfecte docti, perfectos auditores in sensu doceant: minus docti, minus capaces instruant. Sic singuli possunt prophetare, id est docere per singulos, ut unus post unum loquatur, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
loqui: et unꝰ interp̾tet᷑. i. unus sit int̾pres qͥ exponat
& int̾pretet᷑ illoꝵ linguã obscurã. uel etiã ido p̾cipit
loqͥ ꝑ partes: ut int̾pres possit int̾p̾tari ꝑ singłos. Et
ẽ sensus. In conuentit unꝰ aut duo. uel etiam tres loqͣn¬
tur: nec ipsi simul. s ꝑ partes: ita ut qđ unusqͥsq loqui¬
tur. ab int̾prete manifestari possit astantib. Si au̾ non
fuerit int̾pres: daxeñt. sub̃ doctor qͥ habet linguã in¬
cores. duo aut tres dicant. sue loquant᷑: qr in ore
duoꝵ uel triũ cestiũ. stat omne u̾bũ. Cȩteri uͭ. subaud̃
si qͥd amplĩ uel minꝰ loqui necesse sit : & discernant
etiam utrũ scdm ueritate fidei illi doceant. Qd̃ si alii
sedenti reuelatũ fuerit a spũ scõ alit̾ quã ille dicit
aut aliud. prior qͥ loquebat᷑ taceat ad horam. Scd̃m
morẽ uidȩoꝵ loqͥtur. qͥ hoc ordine residebant in sy¬

Expanded text:
int, et unus interpretetur, id est unum sit interpres, qui exponat int, et unus interpretetur, id est unum sit interpres, qui exponat et interpretetur illorum linguam obscuram, vel etiam ideo praecipit loqui per partes, ut interpres possit interpretari per singulos: et est sensus: In conventu unus, aut duo vel tres loquantur, nec ipsi simul sed per partes: ita ut quod unusquisque loquitur, ab interprete manifestari possit astantibus. Si autem non fuerit interpres, taceat, subaudis doctor qui habet linguam intores, aut duo aut tres dicant, sive loquantur, quia in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum; caetsi quid amplius autminus loqui necesse sit, et discernant etiam utrum secundum veritatem fidei illi doceant. Quod si alii sedenti revelatum fuerit a sancto Spiritu aliter quam ille dicat, aut aliud, prior qui loquebatur, taceat ad horam. Secundum morem Judaeorum loquitur, qui hoc ordine residebant in sy
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. in ueritate qr istã onlia cognosco mme esse
Sic refert beatus augustinꝰ qͦdam lodo. qđ aliquando
ta scĩ cosarii ar elatensis ep̃i legit᷑. qdͥ sp̃e. seã ittispr¬
uo eius disponebat grãm loquendi. ut omniũ conscientiaᷤᷤ
u̾bis suis concuteret quasi sibi eas omnes audicores indi¬
cassent. aut pre manib haberet scripturas. Et ita ca¬
dens in faciem infidelis ille. uł idiota humilians se adora¬
bit dominũ. ꝓnuntians qđ uere ds in uobis sit qui etiã
nitis. unusqͥsq psalmũ habet. de qͦ debet disputare. doc¬
trinã habet .i. expositionẽ libroꝵ. apocalẏpsin habet .i.
reuelationẽ a do sibi in corde manifestate. ꝑ quã ualet
intelligere. diuinas scripturas: linguã quã ꝓferat et
int̾precet᷑ dicens. sic dr iste sermo in illa lingua: et sic
resoluitur in nr̃a. Siuie lingua. uideł ignota. qͥs loqͥtur.
loquant᷑ non simul. ne uideant᷑ esse amentes si om̃s cȩperu¬

Expanded text:
dicit: In veritate ista omnia cognosco in me esse. dicit: In veritate ista omnia cognosco in me esse. Sic refert beatus Augustinus quodam loco, quod aliquando ta sancti Caesarii Arelatensis episcopi legitur, quod Spiritus ejus disponebat, ut omnium conscientas verbis suis concuteret, quasi sibi eas omnes auditores indicassent aut prae manibus haberet scriptas. Et cadens in faciem, infidelis vel idiota, humilians se, adorabit Deum, pronuntians quod vere Deus in vobis sit, qui etiam vestrum psalmum habet, de quo debet disputare; doctrinam habet, id est expositionem librorum; apocalypsim habet, id est revelationem a Deo sibi in corde manifestatam, per quam valet intelligere divinas Scripturas; linguam habet, quam proferat, et interpretationem, dicens: Sic dicitur iste sermo in illa lingua, et sic resolvitur in nostra. Sive lingua, videlicet ignota, quis loquitur, loquantur non simul, ne videantur esse amentes, si omnes coeper