comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ININAUOSO Et coNeRSΙ SUNt eT tecO¬
Candẽ illoꝵ infidelitatẽ repetit. quam
suꝑiꝰ ĩa cõmemorauerat: s repetendi causa
÷. ut cõmemorarent᷑ & plage. quas infixit
egiptiis ꝓpt̾ illos. Quȩ omĩa utiq recor-¬
dari debuert̃. neq existere ingrati. Deniq
sequitur. Non sunt recoroati matꝰ
eius. ote qua Reoeant eos orooano
tanbulanris. Et incipit dicere. quȩ fecit
egiptiis. Posurt in ꝑipto siota sua. et
tri iisanouineo figoina foRũ. etyoobres
eosuoo nesibeRent. Uł potiꝰ manationes
aquarũ sicut ñnulli melius intelligunt.
scaturrigines dicimꝰ abimo aquas ebullienteᷤ.
Fodert̃ eñi egiptii. & sanguinẽ ꝓ aqͥs inuenert̃.
Migit igeos cynooniũ et comeoit eos. et

Expanded text:
naquoso! Et conversi sunt, et teEamdem illorum infidelitatem repetit quam superius jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut commemorentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicere quae fecit Aegyptitit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum ne biberent; vel potius, manationes aquarum, sicut nonnulli melius intelligunt qscaturigines dicimus, ab imo aquas ebullientes. Foderunt enim Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos
Abbreviated transcription (Latin):
oriri solẽ suũ suꝑ bonos & malos. & in
fine scłi ꝑudicium ab ętͣna sua luce
separatos: ȩt̾nis tenebris punit maloᷤ.
Deinde ne uim diuinis uerb inferre
uideamur. & ubi dictũ ÷ ñꝑdet eos
nos dicamꝰ. s postea ꝑdet eos: de hoc
ipso p̃senti psalmo usitatissimã scripturȩ
locutionẽ aduertamꝰ undae ista quȩstio
multo diligentiꝰ ueriꝰq soluatur. Certe
deꝰ sipsis loqͦuens paulo post. cũ cõmemo¬
rasset que ꝓpt̾ eos egiptii ꝑ pessi fuenq̃
cõmemorans etiam ultimam plaeti
Nb̾naculis cham. Et abstulit sic̃ oues
popłm suum. & ꝑduxit eos tanquã
gregem indeserto. Et deduxit eosin sy

Expanded text:
oriri solem suum super bonos et malos, et in fine saeculi per judicium ab aeterna luce sua separatos, aeternis tenebris punit malos. 23. Deinde ne vim divinis verbis inferre videamur, et ubi dictum est, Non perdet eos, nos dicamus, Sed postea perdet eos: de hoc ipso praesenti psalmo usitatissimam Scripturae locutionem advertamus, unde ista quaestio multo diligentius veriusque solvatur. Certe de his ipsis loquens paulo post, cum commemorasset quae propter eos Aegyptii perpessi fuerant, commemorans ultimam plagam,bernaculis Cham. Et abstulit sicut oves populum suum, et perduxit eos tanquam gregem in deserto
Abbreviated transcription (Latin):
miscđiȩ patientiã malis parcat. s ante
iudiciũ: Sic gͦ pepercit illi genti. ut
non accendetꝰ omnẽ irã suã ad eã penitꝰ
eradicandã atq finiendã: qd in uerbeiꝰ
& int̾cessione ꝓpeccatis illoꝵ moysi serui
eius euidenter apparet: ubi dic̃ deus.
Deleam eos. & faciam te ingentẽ magnã.
Ille int̾cedit. paratior deleri ꝓ ipsis
quã ipsos. sciens apud miscdem se id
agere. qͦd qm̃ nullo mͦ deleret ipsum:
etiã illis parceret ꝓpt̾ ipsum. Uideamus
enĩ quantũ peꝑcerit. & ad huc parcat.
Nam & introduxit eos interrã ꝓmissio¬
nis. & seruauit eã gentẽ: qͦusq se xp̃m
int̃ficiendo. sceleri omnium maximo col¬
ligarent. Et quod eos ex illo regno era¬
dicatos ꝑ cunctas gentes disseminauit:
ñ utiq deleuit. sed manet idem popłs
ꝓlis successione seruatꝰ. uelut cham signo
accepto neqͥs eũ occidat. id ÷ penitꝰ ꝑdat.
Ecce quẽ admodũ implet᷑ qđ dictũ ÷ ipse

Expanded text:
misericordiae patientia malis parcat! sed ante misericordiae patientia malis parcat! sed ante judicium. Sic ergo pepercit illi genti, ut non accenderet omnem iram suam ad eam penitus eradicandam atque finiendam; quod in verbis ejus et intercessione pro peccatis eorum Moysi servi ejus evidenter apparet, ubi Deus dicit, Deleam eos, et faciam te in gentem magnam : ille intercedit, paratior deleri pro ipsis quam ipsos; sciens apud misericordem se id agere, qui quoniam nullo modo deleret ipsum, etiam illis ipsis parceret propter ipsum. Videamus enim quantum pepercerit, et adhuc parcat. Nam introduxit eos in terram promissionis, et servavit eam gentem quousque se, Christum interficiendo, sceleri omnium maximo colligarent: et quod eos ex illo regno eradicatos per cuncta gentium regna disseminavit, non utique delevit; sed manet idem populus prolis successione servatus, velut Cain signo accepto, ne quis eum occidat, id est, penitus perdat . Ecce quemadmodum impletur quod dictum est: « Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
et queueatens. In his uerb̾. multi sibi ini¬
quitatis impunitatẽ dediuina miscđia
pollicent᷑ etiã sitales. eẽ ꝑstiterint: qͣlis
generatio ista describit᷑ praua & amaricans
que cor ñ direxit suum & non ÷ creditꝰ
cum dõ sp̃s eius. Quibus consentire non
expedit. Pieñi ut scđm ipsos loquar
idᵈ eligimis. ubi dubi nulla est ÷
Namꝰ qui in lingua sua m̃tiuntur illi.
eũ aliud haheat᷑ coreoꝵ: putant utiq
&euolunt quando pęnã ȩternã talibus
cõminatur. etiam dm̃ eẽ. m̃dace. S eũ
ipsi eum intiendo ñ faltant: ille uerum
dicendo ñ fallit. hȩc itaq uerba diuinoꝵ
eloquiorũ cdeqͥb sibi generatio praua
blanditur: ñ ea deprauet sicut corsuũ:
quia & illo de prauato ista recta ꝑsistun.
primo diuipre sedm hoc intelligi possuã.
qͦd in euangelio scriptũ ÷ ut sitis sicut
pat̾ ur̃ qui incelis ÷: qui facit oriri solẽ
suum suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ
iustos & iniustos. Quis eñi ñ uideat qͣnta

Expanded text:
 revertens. » In his verbis multi sibi iniquitatis impunitatem de divina misericordia pollicentur, etiamsi tales esse perstiterint, qualis generatio ista describitur prava et amaricans quae cor non direxit suum, et non est creditus cum Deo spiritus ejus: quibus consentire non expedit. Si enim, ut secundum ipsos loquar,id eligimus, ubi dubitatio nulla est? Nam qui in lingua sua mentiuntur illi, cum aliud habeat cor eorum, putant utique et volunt, quando poenam aeternam talibus comminatur, etiam Deum esse mendacem. Sed cum ipsi eum mentienn fallit. Haec itaque verba divinorum eloquiorum, de quibus sibi generatio prava blanditur, non ea depravet, sicut cor suum; quia et illo depravato ista recta persistunt. Primo quippe secundum hoc intelligi possunt uod in Evangelio scriptum est: « Ut sitis sicut Pater vester qui in coelis est; qui facit oriri solem suum super bonos et malos, et pluit super justos et injustos » . Quis enim non videat quanta
Abbreviated transcription (Latin):
aam fecisse putauerimꝰ qr pene in fugebant᷑
non beneficia prestabantur. tanquãm¬
nemini ds̃ penas irroget ꝑangłos bono.
s ꝑ illos uelut militiȩ cęlestis carnifices:
consequens erit. ut etiam sodomã ꝑ angło ᷤᷤ¬
malos euersam. ẽẽ. credamꝰ & malos anꝰ¬
gelos abraham & loth hospitio fuscepisse
uideantur. Qd ab sit . ut contra scripturas
aꝑtissimas sentiamꝰ. Claret gͥ ista om̃ibus
fieri ꝑbonos & ꝑmalos angłos posse qđ
aut̃ quando fieri oporteat: me latet illũ
uͦ qͥ facit ñ latet. & cui uoluerit reuelare.
eruntam̃ quantũ nr̃ȩ intentioni scriptura
diuina moderat᷑: malis pęnas irrogari &
ꝑbonos angłos sicut sodomitis. & ꝑmalos

Expanded text:
Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquamnemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui facit, non latet, et cui voluerit revelare. Verumtamen quantum nostrae intentioni Scriptura divina moderatur, malis poenas irrogari et per bonos Angelos, sicut Sodomitis, et per malos
Abbreviated transcription (Latin):
nec sane facit si ꝓhibeat᷑ apotestate ma¬
lore. De alieno aut̃ pecore ut faciat ex¬
pectat sibi potestatẽ dari abillo incuiꝰ¬
potestate: Ibi gͦ potestas quȩ fuerat
ꝓbetur. hic aut̃ quȩ ñ fuerat tribuit᷑.
Quecũ ita sint: siꝑangłos malos ds̃ illas
plagas infuxit egĩptus. nunqͥd audebimꝰ
dicere &aquã insanguinẽ ꝑ eosdem anglos
uersam & ranas ꝑ eosclẽ angłos factas quoꝵ
sinilia etiam magi pharaonis maleficus
suis facere potuerunt ut angłi mali ex
utra parte consisterent. hine illos affligentẽ
inde fallentes scđm iudiciũ & dispositionẽ
iustissimi & om̃i potentissimi di. iuste utentĩ
etiã iniquoꝵ malitia: Non audeo dicere:
Endereni sciniphes facere magi pharaoniꝰ
minime potuert̃ : Anqr hoc ꝑmissi ipsi
malt angłi ñ sunt: An quod ueriꝰ dicendũ
⁊ occulta causa ÷. &iuires nr̃ȩ inqͥsitionis
excedit : Nãsi ꝓpterea ꝑmalos angłos illa

Expanded text:
nec sane facit, si prohibeatur a potestate manec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos malos Deus illas plagas inflixit Aegyptiis, numquid audebimus dicere, et aquam in sanguinem per eosdem angelos versam, et ranas per eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ. In libro aut̃ fidelissimo legimꝰ.
diabolũ potuisse etiam decelo igne̾m
mittere ad sc̃i uiri tantũ pecorũ nunerũ
mirabili & horrendo impetu c̃sum̃dũ.
qͦd diabolo tribuere. nemo fideliũ for-¬
tassis auderet : nͥ scȩ scripture auctoritate
legeret᷑. S ille uir dĩ dono iustꝰ & fortis
&e pie ꝑitꝰ. ñ ait dñs dedit. diabolus abstulit:
s dñs dedit. dñs abstulit. Optime sciens
diabolũ etiã qđ facere deistis elemĩtis po-
aeꝑmittente fuisse facturũ malitiã diaboli
confundebat: qm̃ qͥsilla inse ꝓbando ute¬
retur sciebat. Infiluis uͦ diffidente tanqͣm
in suis mancipiis oꝑatur: quẽ ad modum
homines in pecorib suis. & illic tam̃ quatũ
dĩ iusto iudicio sinit᷑. S aliud ÷ quando
potestas eiꝰ etiã asuis sicut ei placet tra¬
Ctandis maiore potestate ꝓ hibet᷑: aliud
quando ei potestas etiã meos qui ab illo
alieni sunt datur. Sicut homo depecore
suo ꝓhumano captu facit quod uult.

Expanded text:
egimus diabolum potuisse etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere nemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturae auctoritate legeretur. Sed ille vir, Dei dono justus, et fortis, et pie peritus, non ait, Dominus dedit, diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, Dominus abstulit ; optime sciens diabolum etiam quod facere de istis elementis pote volente ac permittente fuisse facturum; malitiam diaboli confundebat, quoniam quis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult;
Abbreviated transcription (Latin):
diuturnior. UeRUΗTAM CUM OCCIDERET
ros eu eRebant euoo. ñ propt̾ ȩt̃nã uitã
s uaporẽ citius finire metuentes. Querebañ
qͥ eum. ñ utiq łi quos occiderat: s qͥ exem¬
plo eorum occidi timebant. Sic aut̃ serip¬
rent qͥoccidebant᷑: qr unus populus erat.

Expanded text:
 Verumtamen cum occideret eos, quaerebant eum: non propter aeternam vitam, sed vaporem citius finire metuentes. Quaerebant ergo eum, non utique ii quos occiderat, sed qui exemplo eorum occidi timebant. Sic autem de ilrent qui occidebantur, quia unus populus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
oues popolum suũ. e⁊ ꝑduxit eos tan¬
QUaM GReGeM I OESERTO ł PeouxIT
cos eorym oꝑurt mare. Tanto fit hoc
melius. quanto interiꝰ. ubi eruti depote¬
state tenebrarũ in regnũ di m̃tetͣus¬
ferim᷑ & scđm pascua spualia efficim᷑
oues dĩ. ambulantes in hoc scło uelut
nideserto: qm̃ nemini ÷ fides nr̃a c̃spicua

Expanded text:
uum, et perduxit eos tanquam gregem in deserto. Et deduxit icos eorum operuit mare. Tanto fit hoc melius, quanto interius, ubi eruti de potestate tenebrarum in regnum Dei mente transferimur, et secundum pascua spiritualia efficimur oves Dei, ambulantes in hoc saeculo velut in deserto, quoniam nemini est fides nostra conspicua;
Abbreviated transcription (Latin):
hoc audiuit dq̃s et oistolit. et ionis
accensus est iNiacos. etira ascenoit
nisuł. Exposuit quid ignẽ dixerit. Irã
quippe appellauit ignem. quanquam
multos ꝓpͥe etiam ignis accendit. Qͥa gͦ:
eos introducere int̾rã ꝓmissionis qͦduce¬
bantur. qđ intra paucos dies fieri p̃oterat.
sed ꝓpt̃ peccata inheremo fuert̃ c̃terendi
ubi & contriti sunt ꝑ quailraginta annos:
Qđ si ita ÷: distulit gͦ popłm non istos
ipsos qui tẽptantes de trahebant dõ. Nã
oñis in heremo ꝑierunt. & filii eorum
int̾ram ꝓͥ missionis ingressi sunt. Andistulit
penam: ut pͥus satiaret etiam infidelẽ
concupiscentiam neꝓpterea putaretur
irat᷑ qr hoc ab illo licet tẽptantes & detͣ¬
hentes petebant. qͦd facere ñ posset ⁊
Audiuit gͦ & distulit uindicare. & postea¬
quam fecit qđ eum illi facere ñ posse putar¬

Expanded text:
hoc audivit Dominus, et distulit, et ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Exposuit quid ignem dixerit. Iram quippe appellavit ignem: quanquam multos proprie etiam ignis accenderit. Quid eeos introducere in terram promissionis, quo ducebantur; quod intra paucos dies fieri poterat, sed propter peccata in eremo fuerant conterendi, ubi et contriti sunt per quadraginta annos? Quod si ita est, distulit ergo populum, non istos ipsos qui tentantes detrahebant de Deo; nam omnes in eremo perierunt, et filii eorum in terram promissionis ingressi sunt. An distulit poenam, ut prius satiaret etiam infidelem concupiscentiam, ne propterea putaretur iratus quia hoc ab illo, licet tentantes et detrahentes, petebant quod facere non posset? Audivit ergo et distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere non posse puta
Abbreviated transcription (Latin):
& tribulationẽ. immissiones ꝑ angłõs mas̃
illud qͦd ad didit uiã fecit semitȩ iresul
cuius tandem acies sufficit penetrare ut
u telligat capiatq sententiã intanta p¬
funditate latitantẽ : Erat eñi semitaie
diꝰ. quȩ egiptiorũ impietatẽ occulta e¬
tate puniret. S eidem semitȩ uiã fect.
ut eos tanquã ex abditis ꝑ angłos malos
in manifesta scelera ꝓducens. ineuidentꝰ¬
simos impios euidentissime uindicaret.
Ab hac potestate malorũ angłoꝵ non
lib̾at hominẽ nͥ gra dĩ. deqͣ dic̾it apło

Expanded text:
 tribulationem, immissionem per angelos malos,  tribulationem, immissionem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semitae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apo
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo scriptũ ÷ de his ipsis egiptis. qđ ds̃
conuerteret cor eorum ut odissent populũ
eius. & dolũ facerent inseruos eiꝰ. bene cre¬
ditur ds̃ fecisse ꝑ illos angłos malos ut ia
uitiosȩ m̃tes filiorũ infidelitatis ꝑ eos angłõs
quib eadem amica sunt uitia excitarentꝰ
in odium popłi di. atq ad t̾rendos & corri¬
gendos bonos illa mirabilia sequerentir
lila etiam mala morũ quȩ his corpordib
plagis significata ẽẽ diximus ꝓpt̃ qdueti
gelos exerceri in eos qui illis diuina eqa
subduntur. conuenientissime erediur
Neq eñi cũ fit qͦd ait apłs. tradicdit illos
ds̃ in concupiscentias cordis eorũ ut fai¬
ant quȩ non conueniunt : non ili mali
angeli. tanquã inmateria sui oꝑis uer.¬
santur & gaudent. qͥb iustissime subota
E uitiositas humana. p̃ter eos qͦs lib at qu
Et adhȩc qͥsidoneus : Unde cũ dixised
misit in eos irã indignationis suȩ serdatr¬

Expanded text:
psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus psalmo scriptum est de his ipsis Aegyptiis, quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximus, propter quogelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime creditur. Neque enim cum fit quod ait Apostolus, Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum, ut faciant quae non conveniunt , non illic mali angeli tanquam in materia sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; ind
Abbreviated transcription (Latin):
currit. Qđ uͦ ꝑtinet ad p̃sentẽ psalmi huius
locũ. si ea que mirabilit̃ de creaturis facta
sunt. malis angłis tribuere ñ audemꝰ: habemꝰ
qđ eis tribuere sine dubitatione possumꝰ.
Mortes pecorũ mortes pͥmitiuoꝵ: & illud
maxime unde religata st̃ om̃ia. obduratio¬
nem cordis illoꝵ: ut populũ dĩ nollent
dimittere. hanc enim iniquissimã & maligniᷤ¬
simam obstinationẽ ds̃ cũ facere dr̃ ñ instĩ¬
gando & inspirando s de serendo facit. ut illi
opentur infiliis diffidentiȩ. qͦd ds̃ debite iu¬
steq ꝑmittit. Nam & illud qd isaias ꝓpħa
dicit. dñẽ. ecce tu iratus es. & nos peccauimus.
ꝓpterea errauimus. & facti sumus sicut i.¬
mundi om̃s: ea ratione intelligit᷑. Precessit
enim aliqͥd. unde ds̃ iustissime iratꝰ abeis
suum lumen auferret: ut in peccata que nulla
t̃gi uersatione defendi possunt ñ ẽe peccita
cęcitas humanȩ m̃tis offenderet ab itinere
iustitiȩ deuiando &errando. Et qͦd in alio

Expanded text:
ro pertinet ad praesentem psalmi hujus locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, Domine, ecce tu iratus es, et nos peccavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae deviando et errando. Et quod in alio
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ. Ham & terra utimur. & aqua.
&aere & igne. ñ solum in necessariis reb
sistentationis nr̃ȩ: uerũ etiã in multis
suꝑfluis & ludieris & mirabilit̾ artifici¬
osis oꝑib Nã innumerabilia quȩ appel¬
tractatis modificant᷑.S in hȩc angłis
longe ampliorẽ. potestas & bonis & maliꝰ.
quamuis utiq maior bonis: s quantũ
dĩ nutu atq ordine iubet᷑ aut sinit᷑

Expanded text:
humanae. Nam et terra utimur, et aqua, humanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae appeltractatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubet
Abbreviated transcription (Latin):
&ira &e tribulationẽ inmissiones pan
geios malos e sse aut̃ dabolũ & angłos
qus tã malos utiq ut eis ignis p̃paret᷑
eenus nullus fidelis ignorat. S immida.
geos immissionẽ suꝑ quoslbet adno dõ
huos hac pena iudicat dignos: durum
undet᷑ eis qui minꝰ idonei sunt cogitare
que admodũ sũma di iustitia bene utat᷑
amalis Quos qͥdem quantũ ꝑtinet ad
con substantia qͥs alius quã ipse fecitis
uemient & iuste: sicut ec̃tra miqͥcrea¬
u anistis om̃ib deqͥb loqͥt᷑ psalmus. sic̃
nrege achab quẽ fallaciȩ sp̃s exdĩ uo¬
luntate seduxit ut caderet in bello. uerũ
etu ad ꝓbandos & manifestandos bonos.
sicut fecit iniob. Qͦd aut̃ ꝑtinet adistã
materiam corporalẽ uisibiliũ elem̃toꝵ:
puto qͣd ea possunt uti angłi & bomi &
mali quantũ cuiq potestas÷: quẽ admo¬
du & homines boni maliq utunt᷑ talib.
quantũ possunt ꝓmodulo infirmitatiᷤ

Expanded text:
et iram, et tribulationem, immissionem, per et iram, et tribulationem, immissionem, per angelos malos. Esse autem diabolum et angelos ejus tam malos utique, ut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? venienter et juste; sicut e contra iniqui creasicuti in istis omnibus de quibus loquitur Psalmus, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto quod ea possunt uti Angeli et boni et mali, quantum cuique potestas est; quemadmodum et homines boni malique utuntur talibus, quantum possunt pro modulo infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
plagis & p̃ceptis. qm̃ alibi diximꝰ: ex po¬
sitionẽ psalmi huius in his honerari
siñ eodẽ ordine. decẽ tam̃ egiptioꝵ pla¬
gȩ cõmemorant᷑ : dũ ꝓtrib quȩ sunt in
exodo & hic non sunt. id÷ sciniphes
ulcera. tenebrȩ. aliȩ tres cõmemorant᷑.
quȩ ibi ñ sunt. id ÷ rubigo. pruina
& ignis. ñ fulgurũ sed cui dicta est
tradita possessio eorũ. qͦd ibi ñ legitur.
Satis autẽ hic exp̃ssũ ÷ iudicio d̾eifieri
hec in illis ꝑangelos malos in hoc scło
maligno tanquã in egipto & in cãpo
taphneos. ubi humiles. eẽ. debenus:
donec ueniat scłm ubi exaltari exista
humilitate meream᷑. Nã & egiptꝰ iN
hebrea lingua tenebras uł tribu¬
lationes significat. in qua lingua
taphnis sicut supͣ cõmemoraui. humile
iitelligit᷑. eẽ. mandatũ. Deangelis uͦ
naus misto psalmo cũ de ipsis plagis
scoue pter eundũ ÷. Misit meos inqͥt
na indignationis suȩ in dignationem

Expanded text:
plagis et praeceptis, quoniam alibi diximus, expoplagis et praeceptis, quoniam alibi diximus, expositionenon eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae commemorantur; dum pro tribus quae sunt in Exodo , et hic non sunt, id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dicta est tradita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, humile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis  Misit in eos, inquit, iram indignationis suae; indignationem
Abbreviated transcription (Latin):
Grando ÷ iniqͥtas. res alienas auferens unde
aut̃ uitio suo uastat᷑. ipse uastator
Pruma significat uitium qͦ caritas.
ximi stultitie tenebris uelut noes¬
no frigore ẽgelascit. Ignis uͦ. si ñ ile
hic cõmemorat᷑. qͥerat in grandine ex
fulgurantib nubib qm̃ hic dixitr
didit possessionẽ eoꝵ igni. ubi eã sign¬
ficat utiq in censam. qđ ignis ille fe¬
cisie ñ legit᷑: immanitatẽ gͦ iracundie
mͥ uidetur significare: qua & homicidũ
admitti potest. Morte pecorũ figurui¬
tum ÷ quantũ arbitror dãnũ pudicitie
Concupiscentiã qͥppe qͣfȩtꝰ exorit᷑. cõmu¬
nem cumpecorib habemus. hanc itaq
÷. S siue ita se habeant harũ rerum
figuratȩ significationes. siue alit̾ melius
intelligantur. quẽ ñ moueat qđ decem
plagis p̾cutiunt᷑ ȩgiptir& decẽ p̃ceptissri¬
buntur tabulȩ: qͥb regatur popłs deiꝰ
Deqͥb econtrario int̾se cõparandis iđ

Expanded text:
Grando. Est iniquitas res alienas auferens; unde Grando. Est iniquitas res alienas auferens; unde autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina. Vitium quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congelascit. Ignis vero, si non ille hic commemoratur qui erat in grandine ex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Tradidit possessionem eorum igni; ubi eam significat utique incensam, quod ignis ille fecisse non legitur: immanitatem ergo iracundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaquest. Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percutiuntur Aegyptii, et decem praeceptis scribuntur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est
Abbreviated transcription (Latin):
÷ aliqͥd traditũ igni ut arderet. Peniq
mollia quȩ ledere grando ñ poterat: dicunt᷑
ñ ẽẽ. ꝑcussa. id ÷ duris ictib lesa. quȩ pꝰ ea
comedit locusta. Itẽ qđ hic dr̃ & moros eoꝵ
in pruma: ñ ÷ in exodo. Multũ eni pruma
distat agrandine.łlã serenis hiemalibus
noctib p̾ruina t̾ra canescit. Quid gͦ ista
significant. dicat tractator ut potest iu¬
causis sentire carnalit̃. Eynomia canini
mores sunt: qui nec parentes quando na¬
scunt᷑ uident. Rana ÷: loquacissima uanita
Rubigo occulte nocet. quam etiã eruginẽ
non nulli int̾p̃tati sunt. alii caniculam.
Qd malum cui uitioꝵ aptiꝰ cõparat᷑. nisi
qͦd difficillimȩ apparet. sicuti ÷ multum
dese fidere : Aura ÷ eni noxia. quȩ hoc
infructib latent᷑ oꝑat᷑. sicut in moribus
occulta suꝑbia: quando seqͥs quam p̾utat
aliquid. ẽẽ. cũ sit nichil. Locusta ÷ malitia
ore lȩdens. infideli scilicet testimonio.

Expanded text:
est aliquid traditum igni ut arderet. Denique est aliquid traditum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere grando non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta . Item quod hic dicitur, Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; jucausis sentire carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia, quando se quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est malitia ore l
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur cõmemorare ñ inuenitur inimo
& alit̃ eẽ. inuenit᷑. ut hinc intelligat᷑ non
hoc dicere qͦd potest putari. s illud po¬
tius qđ magis debet auerti. sicut ÷ illud.
Dominabitur amariusq admare. & a
flumine usq ad t̾minos orbis t̾rȩ. Ed in
illius salomonis regno c̃stat ñ ẽẽ. cõpletũ.
deqͦ putari posset iste psalmꝰ loqͥ cũ de
xp̃o dño loqueret᷑. In plagis gͦ egiptioꝵ
quȩ sunt in libro qͥ exodus nuncupatur.
ubi maxime scriptura curauit. ut ea qͥb
afflicti sunt om̃ia exordine dicerent᷑. pon
inuenitur qđ habet iste psalmꝰ & dedit
rubigini fructũ eoꝵ. Illud etiã qͦd cũ dixis¬
set. & tradidit grandini ium̾ta eoꝵ: addi¬
dit & possessionem eoꝵ igni. Peium̃tisgran¬
dine occisis legit᷑ in exodo. qͦd uero possessio
eoꝵ igne cremata sit: om̃ino ñ legit᷑. Quãuiꝰ
uoces & ignes cũ grandine fierent. sicut to¬
nitrua cum fulgurib solent: ñ tam̃ scriptũ

Expanded text:
videtur commemorare, non invenitur, imo videtur commemorare, non invenitur, imo et aliter esse invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod potest putari, sed illud potius quod magis debet adverti: sicut est illud, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod in illius Salomonis regno constat non esse completum, de quo putari posset iste psalmus loqui, cum de Christo Domino loqueretur. In plagis ergo Aegyptiorum, quae sunt in libro qui Exodus nominatur, ubi maxime Scriptura curavit ut ea quibus afflicti sunt omnia ex ordine dicerentur, non invenitur quod habet iste psalmus, Et dedit rubigini fructus eorum. Illud etiam quod, cum dixisset, Et tradidit grandini jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
arcipii. puionitias lasorũ eorũ initaber-¬
haculis chaoꝯ. hȩ om̃s egiptiorũ penȩ alle¬
gorica int̾pretatione ex poni possunt: ꝓut
ea qͥsq intelligere & reb ad quas referenda
st̃ cõparare ualuerit. Qđ nos qͦq facere tẽp¬
tabimꝰ tanto aptiꝰ facturi. quanto magis di¬
uinitꝰ fuerimꝰ adiuti. Ad hoc eni nos p̾salmi
huius illa uerba c̃stringunt: ubi dictum
÷. apiam inparabolis osmeũ. eloquar ꝓpo¬
sitiones abinitio. Propter hoc qͥppe etiã
aliqua hie dicta sunt. quȩ om̃ino egiptus
accidisse ñ legimꝰ. cũ om̃s eorum plage in
exodo diligentissime ex ordine ẽtexantur.
ut qm̃ id qͣ dibi ñdictũ ÷ ñ frustra inspalmo
dictũ certi sumꝰ. neq id int̾ p̃tari nͥ figu¬
rate possumꝰ. simul intelligamꝰ eciã cęt̾era
que facta . eẽ. constat. ob aliquã figuratã
significationẽ facta atq c̃scripta. Fecit
eni hoc scriptura in multis locis ꝓpħicoꝵ
eloqͥorũ. Dicit aliqͥd qͦd in illa regesta qͣm

Expanded text:
primitias laborum eorum in tabernaculis Cham. » 26. Hae omnes Aegyptiorum poenae allegorica interpretatione exponi possunt, prout ea quisque intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere tentabimus; tanto aptius facturi, quanto magis divinitus fuerimus adjuti. Ad hoc enim psalmi hujus illa verba constringunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. Propter hoc quippe etiam aliqua hic dicta sunt, quae omnino accidisse Aegyptiis non legimus, cum omnes eorum plagae in Exodo diligentissime ex ordine contexantur; ut quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictum esse certi sumus, neque id interpretari nisi figurate possumus, simul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem facta vel conscripta. Facit enim hoc Scriptura in multis locis Propheticorum eloquiorum. Dicit aliquid quod in illa re gesta, quam
Abbreviated transcription (Latin):
potes eouyco iolanio cecioeruni.et
uioue conuo Nonplonabantor. Cecidert̃
enim ingladio filii heli: quorum unius
uxor uiduata. & mox inpartu mortua.
ꝓpt̃ candem ꝑturbationẽ plangi ñ potuit
popłm suũ dat inmanꝰ eoꝵ qͦs odit. ubi eis
Nullus hoc dedõ dicere auderet. ñ sp̃s eius.
Dixit enim sicut uidet᷑ impiis insultantib.
qđ uelut ebrus diu dormiat: quando ñtã
Illos utiq qͥ gaudebant qđ arcã eiꝰ captiuare
potuerunt. ꝑcussi enĩ sunt insedib suis. Q
eꝰ penȩ signũ mͥuidet᷑. qua qͥsq eruciabit᷑.
simposteriora respexerit: quȩ sicut apłe
estimare debet ut stercora. Qui eñi sie su¬
scipiunt testam̃tũ dĩ. ut uetere uanitate
ũse exuiliit : similes sunt hostib popłi eiꝰ.
qͥ arcã testam̃ti captiuatã iuxta sua idola
posuert̃. Et illa qͥdem uetera etiam illis no¬
lentib cadunt. quia om̃is caro fenũ & clari
decidit. arca dñi manet in ȩt̾num. Secretũ

Expanded text:
otes eorum in gladio ceciderunt, et viduae eorum non plorabantur. Ceciderunt enim in gladio filii Heli, quorum unius uxor viduata, et mox in partu mortua, propter eamdem perturbationem plangi non potuit populum suum dat in manus eorum quos odit, ubi eis Nullus hoc de Deo dicere auderet, nisi Spiritus ejus. Dixit enim, sicut videtur impiis insultantibus, quod velut ebrius diu dormiat, quando non taillos utique qui gaudebant quod Arcam ejus captivare potuerunt; percussi enim sunt in sedibus suis . Quod ejus poenae signum mihi videtur, qua quisque cruciabitur, si in posteriora respexerit; quae, sicut Apostolus, aestimare debet ut stercora . Qui enim sic suscipiunt testamentum Dei, ut vetere vanitate non se exuant, similes sunt hostilibus populis qui Arcam testamenti captivatam juxta sua idola posuerunt. Et illa quidem vetera etiam illis nolentibus cdecidit , » arca Domini manet in aeternum, secretum
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa collata eẽ. cõmemorat. cupi
ñ fuerint ꝑducti in t̾rã ꝓmissionis
qui ab egipto liberati sunt. qm̃ illi
mortui sunt : quid respondebimus
nͥ eos dictos qͥa idem ipse popłs fuit
ꝑ successionem filiorum : Sic gͦ cun
audiuimus maxime qr futuri tẽporsᷤ
uerba sunt. & ꝓpicus fiet peccatiseoꝵ¬
& ñ disꝑdet eos. & abundauit ut auer¬
tat iram suam. & non accendet omne
iram suã: intelligamꝰ in eiꝰ impletum.
Unde etiã dicit. Rumqͥd reppulit ds̃
plebẽ suã : Absit. Nã & ego isrłita sũ
exgenere isrł: de tribu beniamin: he¬
breus ex hebreis. hoꝰ gͥ scriptura p̾¬
uidit. qͥ in xp̃m fuerunt existo po¬
pulo creditur i. & accepturi remissi¬
qͦ in sanientes ipsum medicũ ꝑemert.
hine om̃ino dictũ ÷. ipse autẽ ÷ mi¬
sericors. & ꝓpicius erit peccatis eorũ.

Expanded text:
a collata esse commemorat, cum ipsi non fuerint perducti in terram promissionis, qui ab Aegypto liberati sunt, quoniam illi mortui sunt? quid respondebimus, nisi eos dictos, quia idem ipse populus fuit per successionem filiorum? Sic ergo, cum audimus, maxime quia futuri temporis verba sunt, «  perdet eos; et abundabit ut avertat iram suam, et non accendet omnem iram suam, » intelligamus in his impletum d» Unde etiam dicit: « Numquid repulit Deus plebem suam? Absit. Nam et ego Israelita sum ex genere Israel, de tribu Benjamin, Hebraeus ex Hebraeis » . Hos igitur Scriptura praevidit qui in Christum fuerant ex isto populo credituri, et accepturi peccatquo insanientes ipsum medicum peremerunt. Hinc omnino dictum, « Ipse autem est misericors, et propitius erit peccatis eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
effrẽ nelegit. Ubi ꝑ hȩc p̃clari mertuoo¬
mina qͥ aliud quam uniuersum poro
illũ uetusta cupiditate adño t̾renapio¬
mia reqͥrentẽ repulsũ & repbatũ iti¬
gimꝰ electã aut̃ tribũ uida ñ ꝑmereis¬

Expanded text:
em non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, non pr
Abbreviated transcription (Latin):
reuelata ÷ ñ ÷ inmultis uocatis. Multi
enim sunt uocati. pauci uͦ electi. Talis gͦ
erat generatio praua & amaricans. etiam
cũ dm̃ quȩrere uideret᷑. diligens inore
& lingua m̃tiens. incorde aut᷑ ñ recta cũ
dõ ubi ea potius diligebat: ꝓpt̾ quȩ dei

Expanded text:
revelata est, non est in multis vocatis: Multi revelata est, non est in multis vocatis: Multi enim sunt vocati, pauci autem electi . Talis ergo erat generatio prava et amaricans, etiam cum Deum quaerere videretur; diligens in ore et in lingua mentiens; in corde autem non recta cum Deo, ubi ea potius diligebat propter quae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ñ colitur. hoc er ⁊m colit᷑. qđ diligitur.
Inde qr ds̃ reb om̃ib maior & melior
FUMO INQͥT INORE SUO ETLINOUA SUA CÕTITI
st ri. Cor adtẽ ipsorũ non erat Rec toco
eyco eo. Nec fuoeles hari᷑sunt iites tacyto
fius. Aliud in lingua eorũ aliud
incorde eorũ inueniebat.
cui secreta hominũ nuda
sunt. & sine ullo obsta¬
culo quid potiꝰ amarent uidebat. Rectũ
itaq corcũ dõ ÷: quando ꝓpt̃ deum ꝙͣ rit
dm̃. Unã qͥppe concupiuit adño hanc re¬
qͥrit. ut in habitet in domo dñi sẽꝑ. &c̃
cor fideliũ satiabor ñ ollis carniũ egiptioꝵ.
nec melonib & peponib & allio & cepis.
quȩ generatio praua & amaricans etiam
pani celesti p̾ferebat. nec manna uisibili
atq ipsis uelatilib pennatis. s saturabor
dũ manifestabit᷑ gła tua. Hec ÷ eñĩ here-¬
ditas noui testam̃ti in qͦ illi fideles habiti
ñ sunt. cuiꝰ tam̃ fides etiam tũ quando
uel abat᷑ erat in electis. & nc̃ quando iam

Expanded text:
n colitur: hoc enim colitur quod diligitur. Unde quia Deus rebus omnibus major et melior eum, » inquit, « in ore suo, et in lingua sua mentiti sunt ei. Cor autem ipsorum non erat rectum cum eo, nec fideles habiti sunt in testamento ejus. » Aliud in lingua eorum, aliud in corde eorum inveniebat, cui secreta hominum nuda sunt, et sine ullo obstaculo quid potius amarent videbat. Rectum itaque cor cum Deo est, quando propter Deum quaerit Deum. Unam quippe concupivit a Domino, hanc requiret, ut inhabitet in domo Domini semper, cor fidelium: Saturabor, non ollis carnium Aegyptiorum, nec melonibus et peponibus, et allio et cepis, quae generatio prava et amaricans etiam pani coelesti praeferebat , nec manna visibili atque ipsis volatilibus pennatis; sed saturabor, cum manifestabitur gloria tua . Haec est enim haereditas Novi Testamenti, in quo illi fideles habiti non sunt, cujus tamen fides etiam tunc quando velabatur erat in electis, et nunc quando jam
Abbreviated transcription (Latin):
TBΕRNΑCΩL̃ iosΕΡH ETTRTũ eftR̃ NoN
elecit. e telecit trisuoo iopa Non dixitꝰ
reppulit tab̾naculũ ruben qͥfuit pͥmogeni¬
tus in ia cob nec eos qͥsequunt᷑ & udã nascende
p̃cedunt: ut illis repulsis & ñ electis: trib:¬
illa uida eligeret᷑. Poterat eñi dici merito
illos repulsos. qr & in benedictione iacob
quasuos filios benedixit. peccata corũ
cõmemorat & grauit᷑ decestatur : quã¬
uis in eis trib leui sacerdotalis tribus ẽẽ
meruerit unde etiã moyses fuit. Nec dix̃
reppulit ds̃ tab̾naculũ beniamin. uł tribũ
beniamin ñ elegit: ex qua rex ẽẽ. iã ceꝑat.
Nam inde fuerat electus saul. unde ex
ipsa uicinitate tẽporis quando ille repulsꝰ
posset hoc dici. nec tam̃ dictũ ÷ S hospo¬
tissimũ nominauit. qͥ clariorib mertis
uidebant᷑ excellere. Nã & ioseph puit
ięgipto patrẽ & fr̃s suos & imiple uen¬
ddit: merito pietatis. castitatis sapleinte

Expanded text:
 non elegit. Et elegit tribum Juda. Non dixit, Repulit tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit . Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat; nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille repulsusposset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit in Aegypto patrem et fratres suos, et impie venditus, merito pietatis, castitatis, sapientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
temptatione etiam exitũ ut possit
sustinere: ne conuertatur indie belli
Qui aut in se ñ indõ głatur: quantiuis
iactet pollicitationem uirtutissie e¬
lut tendens & mittens arcus: conuerit᷑
scriptum ÷ qr ñ credidit : idõ ñ ꝓteret᷑.
Qđ uero cũ dixisset. ñ obseruauerunt
testam̃tum dĩ. adiecit & ait. & in leg
enis noluerunt ambulare: repetio est
suꝑioris sententiȩ. cum quadam eiusex¬
positione. Hoc en̾i appellauit legem eiꝰ
qđ supͣ dixerat testam̃tũ dĩ. ut illud qũ
dictum ÷ ñ custodiert᷑: repetitũ intel¬
ligatur in eo. ambulare noluerunt.I
cum breuius dici posset. & inlegeslo¬
in hoc uerbo nos querere uoluisse. qđ
maluit dicere. noluerunt ambulare.
quã ñ ambulauerunt. Poterat eni pu¬
tari lex oꝑum quasi sufficere adiusti¬
ficationẽ : cũ ea quȩ p̃cipiunt᷑ for inseꝰ
fiunt ab eis hominibus. qui ea malleds
s nolunt ambulare. Non enim excorde
sieunt xcorde aut nullo iͦ oere psteste

Expanded text:
am exitum, ut possit sustinere , ne convertatur in die belli. Qui autem in se, non in Deo gloriatur , quantumvis jactet pollicitationem virtutis suae, velut tendens et mittens arcus, convertitur scriptum est, Quia non credidit, ideo non protegetur . Quod vero cum dixisset, Non observaverunt testamentum Dei, adjecit et ait, Et in lege ejus noluerunt ambulare; repetitio est superioris sententiae, cum quadam ejus expositione: hoc enim appellavit, legem ejus, quod supra dixerat testamentum Dei; ut illud quod dictum est, non custodierunt, repetitum intelligatur in eo, ambulare noluerunt. Sed cum brevius dici posset, Et in lege ejin hoc verbo nos quaerere voluisse, quod maluit dicere, noluerunt ambulare, quam, non ambulaverunt. Poterat enim putari lex operum quasi sufficere ad justificationem, cum ea quae praecipiuntur, forinsecus fiunt ab eis hominibus qui mallent sed nolunt ambulare: non enim ex corde faciunt. Ex corde autem nullo modo fieri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Sa orachium dñi cui reuelatum ⁊: Et
gentes a facie fideliũ suorũ. Nã qdanͦi
fentes sunt: gentiliũ erroꝵ maligni sp̃s.
Et sonte oiisit eis tegrã iNFUgiculo
dist iueutionis. Et in nob om̃ia oꝑatur
unus atq idem sp̃s. diuidens ꝓpria uni.¬

Expanded text:
i revelatum est ? Et et a facie fidelium suorum; nam quodammodo Gentes sunt, gentilium errorum maligni spiritus. Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Et in nobis omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria uni
Abbreviated transcription (Latin):
ne sibi tribuat affricus qđ habet exdõ.
Ueniunt aut̃ ultro isti uenti ad homi.¬
nes. & apportant eis uerba diuinitus
missa: ut in suis sedib & circa tab̾nacula
sua. colligant euismodi uolatilia. & ad¬
oret unus quisq dñm deloco suo. om̃s
insulȩ gentiũ. S infidelib tanquã praue
&amaricanti generationi cũ ad hue esca
esset in ore eorũ. ira dĩ ascendit in eos. et
grecis qͦs habuimꝰ non inuenĩmꝰ. S. si hoc
⁊ uerius. quid aliud intelligendi sunt
pingues eorum. nͥ insuꝑbia p̃̾ualentes.
illic etiã electi. quoꝵ fidei ñc̃tẽpabat᷑
generatio praua & a maricans. Impediti
sunt aut̃. ne aliqͥd eis ꝓdessent. qͥb pa¬
terno affectu c̃sulere cupiebant. Quib
enĩ ds̃ irascit᷑. qͥd miscđia confert᷑ huma

Expanded text:
ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua colligant ejusmodi volatilia, et adoret unusquisque Dominum de loco suo, omnes insulae gentium . 18. Sed infidelibus tanquam pravae et amaricanti generationi, cum adhuc esca esset in ore ipsorum, ira Dei ascendit in eos, et graecis quos habuimus, non invenimus. Sed si hoc est verius, quid aliud intelligendi sunt pingues eorum, nisi superbia praevalentes, illic etiam electi, quorum fidei non contemperabatur generatio prava et amaricans. Impediti sunt autem ne aliquid eis prodessent, quibus paterno se affectu consulere cupiebant. Quibus enim Deus irasc
Abbreviated transcription (Latin):
attulit eis. nec pͥuati sunt adesiderio
suo: potest & ñ tẽptantiũ s credentiũ
paruulã fidem. carne editis uocũ signiꝰ
& ꝑ aerem transcurrentib. tanquamꝰ
uolatilib pascere. ñ tam ab aqͥlone
uenientib ubi frigus & caligo p̾ualent.
id ÷ eloquentia quȩ huic scło fauet. sed
transferendo austrum dȩcelo. qͦnͥ ad
terras ut qui infide sunt paruuli. au¬
diendo terrestria nutriantur adcui¬
enda celestia Si eñi terrestria inquit
dixi uob̾ & non credistis. qͦmͦ sicȩlesta
dixero credetis : Trans latꝰ eni erat illȩ
decelo quodã mͦ. ubi m̃te excesserat do.
ut tẽꝑans eis eẽt quib dicebat. ñpotiu
loqͥ uob quasi sp̃ualib s quasi carnalib
Ibi eni audierat ineffabilia uerba.ꝙͣ.
in terra illi non licebat loqͥ ꝑ uerbaso¬
nantia quasi ꝑuolatilia pennata . &
inducendo inuirtute sua affricũ. hoc
÷ ꝑuentos meridianos. feruentes & lucen¬
tes p̃dicantiũ sp̃s. Et hoc in uirtute sua.

Expanded text:
attulit eis, nec sunt privati a desiderio suo, » potest et non tentantium, sed credentium parvulam fidem, carne editis vocum signis et per aerem transcurrentibus, tanquam volatilibus pascere: non tamen ab Aquilone venientibus ubi frigus et caligo praevalent, id est, eloquentia quae huic saeculo placet; sed transferendo Austrum de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestia. Si enim terrestria, inquit, dixi vobis, et non creditis; quomodo si coelestia dixero vobis, credetis ? Translatus enim erat ille de coelo quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibus dicebat: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo in virtute sua Africum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; et hoc in virtute sua,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enĩ mandauit nubib desuꝑ & ianuas
cęli aꝑuit. & pluit illis manna ad mandu¬
candum. & panẽ cęli dedit eis ut panem
angeloꝵ manducaret hono. qͥ cibaria
misit eis in abundantiã ut satiaret in¬
credulos: ñ est inefficax dare credentib
& habitauit in nob̾. Ipse em̃ panis ꝑnubeᷤᷤ
euangelicas uniuerso orbi pluitur. &
aꝑtis p̃dicatoꝵ cordib tanquã cȩlestib
ianuis non murmuranti & tẽptanti syna.¬
gogę. s credenti & in illo spẽ ponenti
eccłȩ p̾dicatur. Qui transtulit austrum
decelo. & induxit inuirtute sua affricũ.
& pluit suꝑ eos sicut puluerẽ carnes. &
sicut arenam uolatilia pegnata.

Expanded text:
i enim mandavit nubibus desuper, et januas coeli aperuit, et pluit illis manna ad manducandum, et panem coeli dedit eis, ut panem Angelorum manducaret homo, qui cibaria misit eis in abundantia, ut satiaret incredulos, non est inefficax dare credentibuset habitavit in nobis . Ipse enim panis per nubes evangelicas universo orbi pluitur; et apertis praedicatorum cordibus tanquam coelestibus januis, non murmuranti et tentanti Synagogae, sed credenti et in illo spem ponenti Ecclesiae praedicatur. Qui « transtulit Austrum de coelo, et induxit in virtute sua Africum, et pluit super eos sicut pulverem carnes, et s
Abbreviated transcription (Latin):
iqoie selli. ꝑsequentes legẽ iustitiȩ. inlegẽ
iustitiȩ ñꝑuenert᷑. Quare : ꝗuia ñ exfide.
generatio enim erat cuiꝰ sp̃s cũ dõ creditus
non ÷ s tanquam ex oꝑib qr ñsicut te¬
tendit & misit arcus. quod foris appareret
tanquã in oꝑib legis: ita dixexit &cor.
ubi iustꝰ uiuit ex fide quȩ ꝑdilectionem oꝑat᷑.

Expanded text:
ustitiae, in Legem justitiae non pervenerunt . Quare? Quia non ex fide. Generatio enim erat, cujus spiritus cum Deo creditus non est: sed tanquam ex operibus; quia non sicut tetendit et misit arcus quod foris apparet, tanquam in operibus Legis, ita direxit et cor, ubi justus vivi
Abbreviated transcription (Latin):
EORUM. ETOANOUCAUPIUNT ETSATORATIS̃
nioꝯis. et oesio erigoꝰ eorum at tolit eis.
NONSUNT FRPLGATI ADESIDERIO SUO
Ecce quare distulerat. quid aut̃ distulerat
audiamus. Ad huc eSCA ΕORM ΕRΑT INORΕ
ipsorum. etira uĩ ascendit suꝑ eos.
Ecce qđ distulerat. Prius enim distulit.
& postea ignis accensus ÷ in iacob. & ira
ascendit misrł. Distulerat gͦ ut pͥus faceret.
qͦd eum facere ñ posse crediderant. deĩde

Expanded text:
orum. Et manducaverunt, et saturati sunt nimis; et desiderium eorum attulit eis: non sunt privati a desiderio suo. » Ecce quare distulerat. Quid autem distulerat, audiamus: Adhuc esca erat in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos. Ecce quod distulerat. Prius enim, distulit; et postea, ignis accensus est in Jacob, et ira ascendit in Israel. Distulerat ergo, ut prius faceret quod eum