comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃i muri in eodem climate por¬
tam significat. Nam tẽporib
ezechiȩ duplicatũ fuisse murũ
enuitatis uerba dierũ narrant.
ubi scriptũ est. Edificauit qͦq
agens industrie omnẽ murũ
qui fuerat dissipatꝰ: & extruxit
turres desuꝑ: & formsecꝰ alterũ
murum. Nec de sensu luterȩ.
Terũ iuxta legis allegoriã. sopho
tum. quia utramq ab hostib
deiciencdã precognouit. & fidẽ
& opera doctoꝵ per quȩ ab
undis uite corruptibilis. cete¬
ros erui. atq in eccł̃iam scãm
oportuerat introduei. Uidit
sternenda: hoc ẽ ꝑ appetitũ

Expanded text:
secundi muri in eodem climate porsecundi muri in eodem climate portam significat. Nam temporibus Ezechiae duplicatum fuisse murum civitatis, Verba Dierum narrant, ubi scriptum est: Aedificavit quoque, agens industrie, omnem murum qui fuerat dissipatus, et exstruxit turres desuper, et forinsecus alterum murum . Haec de sensu litterae. Verum juxta legis allegoriam, Sophonnda, quia utramque ab hostibus dejiciendam praecognovit: quia et fidem et opera doctorum, per quae ab undis vitae corruptibilis caeteros erui, atque in Ecclesiam sanctam oportuerat induci, vidit sternendam, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatẽ dauid. ad occidentẽ
gyon in conualle ab introitu
porte pisciũ ꝑ circuitũ usq
Ad ophel: & exaltauit illũ uehe¬
menter. Typice autem sicut
grex dñi fideles: sic etiã pisces
solent appellari. Unde sieut
petro ait. pasce oues meas: ita
etiã eidẽ eum andrea & cet̾is
apłis ꝓmittit ducens. Uenite
post mne: & faciã uos piscatores
hominũ. De quib itẽ piscato¬
rib ꝑ parabolã dicit. Elege¬
runt bonos pisces in uasa:
eccłia per qͦs electi a reꝓbis
qͣsi boni pisces a malis segre¬
gati. ad consortiũ perpetuȩ
pacis inferant᷑. Dorta pisciũ
edificat᷑. cum illis uirtutum
operib fideles seruiunt. quib
intuentes se & ꝓximos a flucti¬
bus ꝑturbationis & conctipiscen¬
tiȩ mundialiᷤ creptos. ad tͣn¬
quillitatẽ ac pacẽ uitȩ sp̃ua¬
lis introdueunt. Meme̾nit &¬
huiꝰ portȩ sophonias propheta
dicens. Uox clamoris a porta
piscium: & ululatus a secunda.
Qa hoc qđ adunxit a secunda:

Expanded text:
ccidentem Gihon in convalle, ab introitu portae piscium, per circuitum usque ad Ophel, et exaltavit illum vehementer . Typice autem sicut grex Domini fidelis, sic etiam pisces solent appellari. Unde sicut Petro ait: Pasce oves meas ; ita etiam eidem cum Andrea et caeterisnite post me, et faciam vos fieri piscatores hominum . De quibus item piscatoribus per parabolam, dicens: Elegerunt bonos pisces in vasa, Ecclesia, per quos electi a reprobis, quasi boni pisces a malis segregati, ad consortium perpetuae pacis inferantur. Porta piscium aedificatur, cum illis virtutum operibus fideles serviunt, quibus intuentes se proximos, a fluctibus perturbationis et concupiscentiae mundialis ereptos, ad tranquillitatem ac pacem vitae spiritualis introducant. Meminit hujus portae Sophonias propheta, dicens: Vox clamoris a porta piscium, et ululatus a secunda . Quia hoc quod adjunxit, a secunda,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur imbuunt. ꝑ quã uicti-¬
mas bonoꝵ oꝑm introducere
& in altari sui cordis dõ offer¬
re debeant. E huiꝰ portȩ edi¬
ficium ꝑ centũ cubitos exten¬
sum usq ad turrĩ ananeel
id ẽ. grãm di edificant. cũ ab
initio fidei usq ad firmitatẽ
bonȩ actionis que ñ nisi deo
inspirante atq auxiliante ꝑfi¬
cit᷑. sola ȩternȩ retͥbutionis
intentione ꝑtendunt. Notan-¬
dum sane quia ꝓ eo qđ nr̃i
codices hñt. & edificauerunt
portã gregis. uetꝰ translatio
ht̃ & edificauert̃ portam et
piscinã ꝓbaticã. cuiꝰ meminit¬

Expanded text:
operetur, imbuunt; per quam victioperetur, imbuunt; per quam victimas bonorum introducere, et in altari sui cordis Deo offerre debeant. Et hujus portae aedificium per centum cubitos extensum, usque ad turrim Hananeel, id est, gratiae Dei sanctificant, cum ab initio fidei usque ad firmitatem bonae actionis, quae non nisi Deo inspirante atque auxiliante perficitur, sola aeterna retributionis intentione pertendunt. Notandum sane, quod pro eo nostri Codices habent: Et aedificaverunt portam gregis. Vetus translatio habet: Et aedificaverunt portam et piscinam probaticam; cujus nomini
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta litt̾am ideo primam
portã gregis uł a saẽdotibus
edificatã uł esse scĩficatam.
qd in uicinia templi fuerit.
& ad ipsos ꝓprie ꝑtinuerit.
Nam & huic rationi congrue¬
re uidet᷑. ut edificatio ciuita¬
tis a templo inciꝑet. qͥa nimu¬
rũ necesse est ut constantiã
fidei ac dilectionis in dm̃. añ
omnia constituamꝰ nob̃. ac
deinde ea que ad ꝓximi dile¬
ctionẽ ꝑtineant. opera pieta¬
tis addamus. tercio aũ. hoo ẽ
ultimo loco. eurã ponamꝰ eoꝑ
que ad generalẽ uitȩ huius
ꝓuisionẽ respiciunt. de qͥb
apłs. habentes inqͥt uictum
& quib tegamͣ. his contenti
simus. Sed & hoc probabile
potest uideri qđ ex eo porta
gregis sit dicta. qđ per hanc
pecora quȩ in templo offere¬
bant᷑. introduci solerent: Por¬
tam gͦ gregis in pͥmordio ecli¬
ficande eiuitatis d̃i sac̾dotes
edificant. cũ scĩ predicatores
auditores suos ante omĩa fide
ueritatis quȩ ꝑ dilectionem

Expanded text:
juxta litteram, ideo primam juxta litteram, ideo primam portam gregis, vel a sacerdotibus aedificatam, vel esse sanctificatam, quod in vicinia templi fuerit, et ad ipsos proprie pertinuerit; nam et hoc rationi congruere videtur, ut aedificatio civitatis a templo inciperet. Quia nimirum necesse est, ut constantiam fidei ac dilectionis in Deum ante omnia conservemus in nobis, ac deinde ea quae ad proximi dilectionem pertineant, opera pietatis addamus; tertio autem, hoc est ultimo loco, curam ponamus eorum quae ad generalem vitae hujus provisionem respiciunt; de quibus Apostolus: Habentes, inquit, victum et quibus tegamur, his contenti simus . Sed et hoc probabile potest videri, quod ex eo porta gregis sit dicta, quod per hanc pecora, quae in templo offerrentur, introduci solerent. Portam ergo gregis in primordio aedificandae civitatis Dei sacerdotes aedificant, cum sancti praedicatores, auditores suos ante omnia fidei veritate, quae per dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ioachu: qui post patrem
suũ. iñm filiũ iosedech sacer¬
dotẽ magnũ. & ipse non paruo
tempore pontificatꝰ infulis fun-¬
gebatur. E recte restauratio
ciuitatis a sacerdote magno &
fr̃ib eiꝰ ceꝑit. ut qͥ gradum
p̃cesserant ordinis. ipsi in bo¬
nis oꝑib exemplũ cunctis fie¬
rent. Et bñ edificantib sacer-¬
dotib adiungitur. E usq¬
ad turrim centũ eubitorum
seĩficauerunł eã usq ad turrĩ
ananeel. Edificant namq sa-¬
cerdotes in centenario nume
ro cubitoꝵ. cum om̃s qͦs eru¬
diunt. in amore ac desiderio
et̾noꝵ incendunt. Nam centũ
qui in cõpoto digitoꝵ de leua
transeunt in dexterã. celestia
bona figurant. quȩ in cõpara
Qui etiã portam quã edifica¬
uerunt. seĩficasse referuntur.
Sacerdotũ namq est sua oꝑa
scĩficatione speciali ꝑre cet̾is
digna facere. atq instanter
agere ut qͥcumq sibi iungun¬
tur. nom̃ in se ipsis dñi. bene
uiuiendo sc̃ificent. Uidet᷑ aũ

Expanded text:
qui post patrem suum Jesum filium Josedec sacerdotem magnum, et ipse non parvo tempore pontificatus infulis fungebatur. Et recte restauratio civitatis a sacerdote magno et fratribus ejus coepit, ut qui gradu praecesserant ordinis, ipsi in bonis operibus exemplum cunctis fierent. Et bene aedificantibus sacerdotibus adjungitur. Et usqad turrim centum cubitorum sanctificaverunt eam usque ad turrim Hananael. Aedificant enim sacerdotes in centenarro cubitorum, cum omnes quos erudiunt, in amore ac desiderio aeternorum incendunt. Nam centum quae in computo digitorum de laeva transeunt in dexteram, coelestia bona figurant, quae in comparatQui etiam portam, quam aedificaverunt, sanctificasse referuntur; sacerdotum namque est sua opera sanctificatione speciali prae caeteris digna facere, atque instanter agere, ut quicunque sibi junguntur, nomen in seipsis Domini bene vivendo sanctificent. Videtur autem
Abbreviated transcription (Latin):
clamoris atq ululatꝰ uocem
audiuit. quia & opera ext̾i
& int̾iuis corda negligentium
uidit diabolo imꝑugnante
subu̾tenda. uerum qͥa dñs
erigit elisos. neemias eandem
portã pisciũ post longã ruinã
narrat instauratã: quia & si
aliqͥ predicantiũ aliquando
peccando corruerint. ñ deer̃t
tam̃ usq ad finem scłi qui in
loco succedentes p̃cedentium
portas iusticie dño adiuuante
fidelib predicando ac bene
uiuendo aꝑiant. Bene aũ de
structorib eiusdẽ porte sub-¬
iungit᷑. Ipsi texerunt eã. &

Expanded text:
clamoris atque ululatus audivit; quia et opera exterius, et intus corda negligentium vidit diabolo impugnante subvertenda; verum quia Dominus erigit allisos , Nehemias eamdem portam piscium post longam ruinam narrat instauratam; quia etsi aliqui praedicantium aliquando peccando corruerint, non deerunt tamen usque ad finem saeculi, qui in locum succedentes praecedentium, portas justitiae Domino adjuvante fidelibus praedicando, ac bene vivendo aperiant. Bene autem de destructoribus ejus portae subjungitur: Ipsi texerunt eam,
Abbreviated transcription (Latin):
uersa urbis destructȩ loca lu-¬
strando ꝑuagat᷑. & singła hȩc
qͦm̾ debeant reparari. sollicita
mente serutat᷑. Sic & doctoꝵ
est sp̃ualiũ sepiꝰ nocte surgere
ac sollerti indagine statũ sc̃e
eccłiȩ. quiescentib cetis inspi-¬
cere. ut uigilant̾ inquirant
qualit̃ ea que uicioꝵ bellis in
illa. sordidata siue deiecta st̃.
castigando emendent & erigađ̃.
conu̾satio fideliũ terrenis atq
infimis sordet affectib. Dortȩ
st̃ igni consumptȩ: cũ iã qͦq
qui & aliis dicendo intitum
uitȩ pandere debuerant. reli-¬
cto ueritatis magisterio. cõmu¬
ni cũ cȩt̾is ignauia torpent.
temporalib curis inseruiunt.

Expanded text:
versa urbis destructae loca lustrando pervagatur, et singula haec, quomodo debeant reparari, sollicita mente scrutatur. Sic et doctorum est spiritualium, saepius nocte surgere, ac solerti indagine statum sanctae Ecclesiae quiescentibus caeteris inspicere; ut vigilanter inquirant, qualiter ea quae vitiorum bellis in illa sordidata sive dejecta sunt, castigando emendent et erigant. conversatio fidelium terrenis atque infimis sordet affectibus; portae sunt igni consumptae, cum jam quoque qui et aliis docendo introitum vitae pandere debuerant, relicto veritatis magisterio, communi cum caeteris ignavia torpent, ac temporalibus curis inserviunt.
Abbreviated transcription (Latin):
immo doctores scĩ qui zelo di
feruent. in afflictione sunt
maxima. qͣmdiu ierłm. hoc ẽ
uisionẽ pacis quã dñs nobis
reliquit & comm̃dauit. per
bella dissensionũ cernunt ẽst
desertã. & portas uirtutum
quas iuxta ysaiam laudatio
occupare debuerat. p̃ualen¬
tib inferoꝵ portis. deiectas
atq obꝓbrio habitas contuen¬
tur. Unde satagunt ut collecti
in unam industriã uerbi minibͥs
citiꝰ ea quȩ destructa st̃. fude

Expanded text:
imo omnes qui zelo Dei fervent, in afflictione sunt maxima, quandiu Jerusalem, hoc est visionem pacis, quam nobis Dominus reliquit et commodavit, per bella dissensionum cernunt esse desertam; et portas virtutum, quas juxta Isaiam laudatio occupare debuerat, praevalentibus inferorum portis dejectas atque opprobrio habitas contuentur. Unde satagunt ut collectis in unam industriam verbi ministris, citius ea quae destructa esse vide
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ intellig̾e locũ hic ẽẽ desi¬
gnatũ. Nam nec nom̃ ꝓbaticȩ
multũ a nõie gregis distat.
Bethsaida piscina in ierłm quȩ¬
uocat᷑ ꝓbatica: & a nob̃ int̃pre
tatur pecualis. Nec qͥnq qͦndã
porticꝰ habuit. ostenduntur q
gemini lacus. quoꝵ unꝰ hyber-¬
nis pluuiis adimpleri solet.
alt̾ mirũ in modũ rubens qͣsi
cruentis aqͥs. antiqͥ in se operis
signa testatur. Nam in eo hosti
as lauari a sacerdotib solitas
ferunt. unde & nom̃ accepit.
Ex quib omnib uidet᷑ porta
gregis uicina eẽ piscine ꝓba¬
ticȩ. ut ꝑ hanc uidelicet affer¬
rent᷑ hostiȩ & ĩ illa lauarent᷑.
⁊Portã autẽ piscũi edificauer̃t
Nfilii asnaa: Portã pisciũ uocat
eam. que ioppen diospolim. id:
liddam respiciebat. & uicinior
mari fuit int̾ cunctas ierłm¬

Expanded text:
lligere locum hic esse designatum; nam nec nomen multum a nomine gregis distat: Bethseda piscina in Jeruvocatur probatica, et a nobis interpretari potest pecualis. Haec quinque quondam porticus habuit; ostendunturque gemini lacus, quorum unus hibernis pluviis adimpleri solet, alter mirum in modum rubens, quasi cruentis aquis, antiqui in se operis signa testatur. Nam hostias in eo lavari a sacerdotibus solitas ferunt, unde et nomen acceperit. Ex quibus omnibus videtur porta gregis vicina esse piscinae probaticae, ut per hanc videlicet afferrentur hostiae, quae in illa lavarentur. Portam autem piscium aedificaverunt filii Asnaa. Portam piscium vocat eam, quae Joppen ac Diospolin, id est, Lyddam respiciebat, et vicinior mari fuit inter cunctas
Abbreviated transcription (Latin):
ibi tͥb dieb. Et surrexi
& ñ indicaui euꝗͣ qͥd dedisset
ds in corde meo ut facerẽ in¬
ierłm: & umentũ non erat
mecũ nisi animal eui sedebã.
Et egͥssus sum ꝑ portã uallis

Expanded text:
ibi tribus diebus, et surrexi et non indicavi cuiquam quid dedisset Deus in corde meo, ut facerem Jerusalem; et jumentum non erat mecum, nisi animal cui sedebam. Et egressus s
Abbreviated transcription (Latin):
surrectiõis ueritatẽ multo aliis ma¬
ufestiorib exemplis uti potuit.
S quib ẽ illuo. Suscitabunt᷑ mortus
& resurgent. qui in sepulchris st̃.
Et in alio loco. Multi dormientiũ
de t̾re puluere consurgent. alii in
uitã: alii in obꝓbrĩ. ꝙ confusionẽ
eterna᷑ Querit᷑ itaq qͥd sibi uolue¬

Expanded text:
surrectionis veritatem, multo aliis manifestioribus 181 exemplis uti potuit, e quibus est illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt . Et in alio loco: Multi dormientium de terrae pulvere consurgent: alii in vitam, et alii in opprobrium et confusionem aeternam . Quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
dins iħo: ait illis. Erratis nescien¬
tes scͥpturas. neq uirtutẽ dĩ. ꝓpt̾ea
errant. qr scripturas nesciunt. Ꝙ
q scͥpturas ignorant. consequen
mati ñ respondet. Nubere eniͣ
ꝓpͥe dicunt᷑ mulieres. ⁊ uiri uxores
duce. S nos simpliciter dict᷑ũ in¬
celligamꝰ. qd̾ nub̾e de uiris. ⁊ nu¬
bi de uxorib scͥptũ sit. Sic in re¬
surrectione
neq nubent᷑. Resurgent qͦ corꝑa
quȩ posst nub̾e & nubi. Nemo qͥp¬
he dicit de lapide. & arbore. ꝙ his
nubant neq nubant᷑: s de his qui
cũ possint nub̾e: tam̃ alia ratione
nͥ nubant. Qd aut̃ infert᷑ s stͣ sicͣ

Expanded text:
us, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Propterea errant, quia Scripturas nesciunt: et quia Scripturas ignorant, consequentmati non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere; sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit. Si in resurrectione ue nubentur resurgent ergo corquae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et hisnubant neque nubantur, sed de iis qui cum possint nubere, tamen aliqua ratione non nubant. Quod autem infertur: Sed sunt sicut
Abbreviated transcription (Latin):
occłoꝵ. & stridorẽ dentiũ. uł ad coͣ¬
pbandã resurrectiois intellige
ueritatẽ. uł certe idõ ligant᷑ ma¬
nus & pedes. ut male oꝑari. & cur¬
tere desinant ad effundendũ san-¬
guinẽ. In fletu quoq ocłoꝵ & stri¬
dore dentiũ. ꝑ metaphorã m̃broꝵ
corꝑaliii. magnitudo ostendit᷑
tormentorũ. Multi aut̃ st̃ uoca¬
ti pauei uͦ electi. Om̃s ꝑabolas
breui sententiola cõp̾hendit. qd̾

Expanded text:
idorem dentium, vel ad comprobandam resurrectionis intellige veritatem. Vel certe ideo ligantur manus et pedes, ut male operari, et currere desistant ad effundendum sanguinem. In fletu quoque oculorum, et stridore dentium, per metaphoram membrorum corporalium, magnitudo ostenditur tormentorum. Multi autem sunt vocati, pauci vero electi. Omnes parabolas brevi sententia 177 comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
stituͣ ueste nuptiali. E ait illi.
Amice quomͦ huc intrasti: nͣ ha¬
bens uestẽ nuptialẽ: At ille
obmutuit. Hi qui inuitati fut¬
rant ad nuptias de sepib & an¬
glilis. & plateis. & diu̾sis locis.
cenã regis impleuerant. S pꝰea
cͣ ueniss rex: ut uideret discum¬
bente s in conuiuo suo. ħ eͣ in
sua quasi fide requiescenteᷤ. ut
indie udicii uisitaret conui¬
uas & discerneret mercca singło
inuenit unuͣ qui ueste indu.ꝰ
nͣ erat nuptiali. Unus iste: om̃s
qui sociati ftͣ in malicia intelligor¬
t᷑. Uestes autͣ nuptiales p̃cepta

Expanded text:
stitum veste nuptiali, et ait illi: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptialem? At ille obmutuit. Hi autem qui invitati erant ad nuptias de sepibus, et angulis, et plateis, et diversis locis, coenam regis impleverant. Sed postea cum venisset rex, ut videret discumbentes in convivio suo hoc est, in sua quasi fide requiescentes; ut in die judicii visitare convivas, et discerneret merita singulorum, invenit unum qui veste indutus non erat nuptiali. Unus iste, omnes qui sociati sunt malitia intelliguntur. Vestis autem nuptialis, praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ deb̾e ppłm dĩ. qͥ decimas solueret
E pͥmitiua daret. & cet̾a quȩ ĩ lege
scpta st̃. humanis legib subiacere
Cesar augustus herode filiũ anti¬
patͥ. alienigenã & ꝓselitũ. rege̾ ui¬
deoꝵ constituerat. qui tͥbutis p̃eẽt.
&s romano pareret imꝑio. Mutũt
gͥ pharisei discipłos suos c̃ herodia¬
nis. id eͣ militib herodis. seu quos
illudentes pharisei. qr romanis tͥ¬
buta soluebant herodiamiͦs uocabãt.
& nͣ diuino cultu deditos. Quidã
latinoꝵ ridicule herodianos putãt.

Expanded text:
decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselitum Regem Judaeis constituerat, qui tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei discipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei, quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos. Quidam Latinorum ridicule Herodianos putant,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ cem̃tarii. qͦmͦ uinitores accipi¬
unt uineã. sic accepert᷑ lapidẽ.
quẽ uł in fundamentis ponant
uixta architectu paulũ. uł in
angło. ut duos parietes ide ppłm
utrunq consociet. Qui reꝓbatꝰ
ab eis factus eͣ in caput anguli:
& hoc adño factũ ẽ : nͨ humanis
uirib s dĩ potentia. De hoc qͦ¬
lapide aduitorii: petrus loquit᷑
confident. Iste lapis qui reꝓbatꝰ
ẽ a uob̃̾ edificantib qui factꝰ ẽ in
caput anguli. Et ysaias. ecce ait
inmittã infundamentis syon la¬
pidẽ electũ p̃ciosũ angularẽ. & qͥ
crediderit ineuͣ nͣ confundetur.
Ido dico uob̃ qr auferet᷑ a uob̾ regnũ
dĩ & dabit᷑ genti facienti fructꝰ eiꝰ.
fructũ earũ. Istaẽ uinea quȩ tta¬
dit᷑ agricolis. & uinitorib inqua
qui oꝑati non fuerint nomͣ tan¬

Expanded text:
ergo caementarii quomodo et vinitores accipiergo caementarii quomodo et vinitores accipiunt vineam, sic acceperunt lapidem, quem vel in fundamentis ponant, juxta architectum Paulum ; vel in angulo, ut duos parietes, id est, populum utrumque consociet , qui reprobatus ab eis, factus est in caput anguli. Et hoc a Domino factum est, non humanis viribus, sed Dei potentia. De hoc lapide adjutorii Petrus quoque loquitur confidenter: Iste lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, hic factus est in caput anguli . Et Isaias: Ecce, ait, immittam in fundamenta Sion lapidem electum, pretiosum, angularem: et qui crediderit in eum, non confundetur . Ideo dico vobis, quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus. fructus earum. Ista est vinea quae traditur agricolis et vinitoribus, in qua qui operati non fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
gunt ꝓfilio. qui se dicit ignorare
runt Ee apłs loquit᷑ qd̾ extra portã
dns crucifixꝰ sit. Possumꝰ aut̃ &¬
alit̾ intelligere qd̾ eiectꝰ sit extra
uineã & ibi occisus. ut suscipien¬
tib se gentib aliis uinea locaret᷑.
dñs. nͣ qd̾ ignoret qͥd responsuri
sint: sed ut ꝓpͥa responsione dãnen¬
t᷑. Locata ẽ aut̃ nob̶ unea. & locata
ea conditione. ut reddamꝰ dño
fructũ tẽꝑib suis. & sciamꝰ uno¬
quoq temꝑe. qͥd oporteat nosuł
lo qui uł facere. Dicit illis ihe.
Qũqͥd nͣ legistis inscͥpturis la¬
pidẽ quẽ repbauert᷑ edificantes
hic factus eͣ in caput anguli. a
dño facꝰtũ eͣ istud. hoc eͣ mirabi¬
le inocłis nr̃is: Uariis ꝑabolis
diu̾sisq sermonib res eede̾ con¬
texuntur. Quos enĩ supͣ oꝑarioᷤ
& uinitores & agcolas appellarat.
nͣc edificatores idẽ cementarios
uocat. Uñ dicit apłs. Dĩ agri¬
cultura: dĩ edificatio estis. Hi

Expanded text:
gant pro Filio, qui se dicit ignorare gant pro Filio, qui se dicit ignorare us loquitur, quod extra portam Jesus crucifixus sit . Possumus et aliter intelligere; quod ejectus sit extra vineam, et ibi occisus: ut suscipientibus se gentibus, aliis vinea locaretur.Dominus non quod ignoret quid responsuri sint, sed ut propria responsione damnentur. Locata est autem nobis vinea, et locata ea conditione, ut reddamus Domino fructum temporibus suis, et sciamus unoquoque tempore quid oporteat nos vel loqui, vel facere. Dicit illis Jesus: Numquam legistis in Scripturis: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in capo factum est illud, et est mirabile in oculis nostris . Variis parabolis diversisque sermonibus res eaedem contexuntur. Quos enim supra operarios, et vinitores, et agricolas appellarat, nunc aedificatores, id est, caementarios vocat. Unde dicit Apostolus: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Dederat eis legẽ. & inhac eos ui¬
nea oꝑari uisserat : ut fructũ
legis inoꝑib exiberent. Dostea
misit ad eos seruos. quos illi app̃¬
hensos. uł cicidert̃. ut ieremiã.
uł occidert᷑ ut ysaiã. uł lapida¬
uert᷑ ut naboth. & ⁊achariã que
uiter fecert᷑ inter tẽplũ & altare.
legamꝰ epłam pauli ad hebreos.
& ex ea plenissime discemꝰ. qui
sexuoꝵ dñi quanta ꝑpessi sint.
Nouissime aut̃: misit ad eos fili¬
u suũ dicens. Uerebunt᷑ filiũ me
uͭ. Ineo qd̾ supͣlegimꝰ iterũ misit
alios seruos plures płiorib & fe¬
cerunt illis similit̾ patientiam
ostendit patͥs familias: qd̾ fre¬
quentiꝰ miserit ut malos colonos
ad penitentiã ꝓuocaret. Illi aut
theaurirauert sibi irã indie ire
Porro qd̾ sequit᷑ uerebunt᷑ filiũ me¬
um meũ: nͣ de ignorantia uenit.
mini reseruet᷑. Interrogemꝰ arriũ
&s eunomiũ. Ecce pater drͦ ignora¬
re. & sententiã temꝑat. & quantũ
ꝓ patre responderint. hoc intelli¬

Expanded text:
Dederat eis Legem, et in hac eos vinea operari jusserat, ut fructum Legis in operibus exhiberent. Postea misit ad eos servos, quos illi apprehensos vel ceciderunt, ut Jeremiam; vel occiderunt, ut Isaiam; vel lapidaverunt, ut Naboth , et Zachariam, quem interfecerunt inter templum et altare . Legamus epistolam Pauli ad Haebreos ; et ex ea plenissime discemus qui servorum Domini quanta perpessi sint. Novissime autem misit ad eos filium suum, dicens: Verebuntur filium meus. In eo quod supra legimus: Iterum misit alios servos plures prioribus, et fecerunt illis similiter, patientiam ostendit patrisfamilias, quod frequentius miserit, ut malos colonos ad poenitentiam provocaret: illi autem thesaurizaverunt sibi iram in die irae . Porro quod jungitur: Verebuntur filium meum, non de ignorantmini reservetur. Interrogemus Arium et Eunomium. Ecce pater dicitur ignorare, et sententiam temperat, et quantum  Patre responderint, hoc intelli
Abbreviated transcription (Latin):
appositũ ẽ nc̃ qñ ad ultionẽ uenit
homo silet᷑: & rex tantũ dicitur.
Et missis gxercitib suis ꝑdi¬
dit homicidas illos. & ciuitate᷑
illoꝵ succend̾it. Exercitꝰ seu ul¬
tores angłos apꝑ ellat. de quib
in psalmis scͥbitur. ĩmissionẽ

Expanded text:
appositum est, nunc quando ad ultionem venit, appositum est, nunc quando ad ultionem venit, homo siletur, et rex tantum dicitur. Et missis exercitibus suis, perdidit homicidas illos, et civitatem illorum succendit. Exercitus, seu ultores angelos, de quibus in Psalmis scribitur: Immissiones
Abbreviated transcription (Latin):
legass: hic sccłi serui apłi intel¬
ligenda stͣ. Orandũ paratũ tau¬
ri & altilia occisa. uł ꝑ methapho
rã opes regiȩ dese̾bunt᷑. ut ex car¬
nalib intelligant᷑ sp̃ualia. uł cer¬
te doginatũ magnitudo. & doctͥna
di lege plenissima sentiri potest.
N U abiert᷑ aliꝰ in uillã suã: aliꝰ ad
negotiationẽ suã: alii uͦ tenciert᷑
occidert. Iuter eos qui ñ recipuit᷑
eũgłii ueritatẽ multa diu̾sitaᷤ eꝰ.
Minoris enĩ cͥminis ft̃. qͥ
oCcupati aliis reb uenire
noluert. his qui contẽpto
inuita ntis affectu uerterunt
humanitatẽ incrudelitate̾. ꝙ
tentos seruos regis uł contume¬
liis affecert᷑. uł occidert᷑. In
hac ꝑabola sponsi silet᷑ occisio:
ꝙ ꝑ seruoꝵ mortes contẽptꝰ osten¬
dit᷑ nuptiarũ. Rex aut̃ c̃ audisset.
iratꝰ ẽ. De quo supͣ dixerat simile
factũ ẽ regnũ celoꝵ homini regi.
Qñ inuitabat ad nuptias &s age¬
bat oꝑa clementiȩ hominis nomͣ

Expanded text:
telligendi sunt. Prandium paratum, et tauri, et altilia occisa, vel per metaphoram 175 opes regiae describuntur, ut ex carnalibus intelligantur spiritualia; vel certe dogmatum magnitudo, et doctrina Dei lege plenissima sentiri potest. Et abierunt, alius in villam suam, alius vero ad negotiationem suam. Reliqui vero tenuerunt occiderunt. Inter eos, qui non recipiunt Evangelii veritatem, multa diversitas est. Minoris enim criminis sunt qui occupati aliis rebus venire noluerunt, his qui, contempto invitantis affectu, verterunt humanitatem in crudelitatem, et tentos servos regis, vel contumeliis affecerunt, vel occiderunt. In hac parabola sponsi siletur occisio: et per servorum mortes, contemptus ostenditur nuptiarum. Rex autem cum audisset, iratus est. De quo dictum supra fuerat: Simile factum est regnum coelorum homini regi, quando invitabat ad nuptias, et agebat opera clementiae, hominis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nuptiale. ħ eͣ uestẽ suꝑ celesti
hominis. s uestẽ pollutã idẽ
ueteris hõis exiiuas. hic statiꝰ
corripit᷑. & drͣ ei. Amice qͦmͦ huc
intrasti: Amic̃ uocat: quẽ iniuist¬
tꝰ ad nuptias eͫ. Arguit impudã¬
tiȩ: qd̾ ueste sordida mundicio
polluerit nuptiales. At ille ob¬
mutuit. In tpr enĩ illo nͣ ercele¬
cꝰ ĩpudentiȩ. nec negandi facuł¬
tas: cͣ om̃s angłi ⁊ mundus ipse
testes sĩt peccatorũ. Tc̃ dixit rei¬

Expanded text:
 nuptialem, hoc est, vestem supercoelestis hominis, sed vestem pollutam, id est, veteris hominis excubias, hic statim corripitur et dicitur ei: Amice, quomodo huc intrasti? Amicum vocat, quod invitatus ad nuptias est; arguit impudentiae, quod veste sordida munditias polluerit nuptiales. At ille obmutuit. In tempore enim illo non erit locus impudentiae, nec negandi facultas, cum omnes anguli et mundus ipse testis sit peccatorum. Quia,
Abbreviated transcription (Latin):
q seruũ sunͣ uocare inuitatos
ad nuptias: haud dubiũ quin
moysen. ꝑ quẽ lege̾ inuitatis
dedit. Si aut̃ seruos legerimꝰ
ut pleraq habẽt exẽplaria ad
ꝓphas referendũ ẽ. qd̾ inuitati
ꝑ eos uenire contẽpferint. Iterꝰ

Expanded text:
 servum suum invitatos vocare ad nuptias, haud dubium, quin Mosen, per quem legem invitatis dedit. Si autem servos legerimus, ut pleraque habent exemplaria, ad prophetas referendum est, quod invitati per eos veni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sĩt reꝑti. Hc̃ loc̃ pleniꝰ tͣetat
apłs ad romanos. qd gen tes
naturalit̾ facientes ea quȩ legis
stͣ: condẽpnent eos qui scͥptã le¬
geͥ ñ fecerint. Inter ipsos quoq
ethiucos. eͣ infinita diuer si¬
tas. cũ sciamꝰ alios ẽe̾ ꝓcliues ad
iuicia & ruentes ad mala alios ob
honestate᷑ morũ uirtutib deditos.

Expanded text:
qui sunt reperti. Hunc locum plenius tractat Apostolus ad Romanos, quod gentes naturaliter facientes ea quae legis sunt, condemnent Judaeos, qui scriptam legem non fecerint. Inter ipsos quoque ethnicos est infinita diversitas, cum sciamus alios esse proclives ad vitia, et ruentes ad mala, alios ob honestatem morum virtutibus deditos.
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa: aliud negare. Qui peccator
ẽ: & tamͣ in illũ credit. cadit qui¬
de᷑ suꝑ lapidẽ & confringit᷑. s ñ
oĩno conterit᷑. Reseruat᷑ enĩ ꝑ pat¬
entiã ad salutẽ. Suꝑ quẽ uer
ille ceciderit. ht̃ cui lapis. ipse
irruerit. & qͥ xp̃m penitꝰ negaue¬
rit. sic conteret eũ: ut nec testa
quidẽ remaneat. in qua hauriat᷑

Expanded text:
m per mala opera, aliud negare. « Qui peccator est, et tamen illi credit, cadit quidem super lapidem, et confringitur, sed non omnino conteritur; reservatur enim per patientiam ad salutem. Super quem vero ille ceciderit, id est, cui lapis ipse irruerit, et qui Christum penitus negaverit, conteret eum, ut ne testa quidem remaneat in qua hauriatur
Abbreviated transcription (Latin):
Dharisei intelligentes de se dici pa¬
rabolas. querebant euͣ tenere & oc¬
cidere. Hanc eoꝵ sciens dñs uo¬
luntatẽ nichilominꝰ increpat
seuientes. nec timore suꝑat᷑ qͦ
minꝰ arguat peccatores. Rex iste
qui fecit nuptias filio suo. s opͬe

Expanded text:
Pharisaei intelligentes de se dici parabolas, quaerebant eum tenere et occidere. Hanc eorum sciens Dominus voluntatem, nihilominus increpat saevientes, nec timore superatur, quo minus arguat peccatores. Rex iste qui fecit nuptias filio suo, De
Abbreviated transcription (Latin):
cheaͣ. E tuturris nebulosa filia
syon. Et locauit eã agricolis
Quos alibi uineȩ oꝑarios appel¬
lauit. qui conducti fuerant hora
pͥma. t̾cia. sexta. ⁊ nona. & unde¬
cima. Et peregre ꝓfectus ẽ: ñ
loci mutacione. Nã ds̾ unͣ ab ee̾
pot᷑ quo coͣplent᷑ omĩa. & qͥ dicit
ꝑ ieremia ego ds appropinquãs.

Expanded text:
chaeam: Et tu, turris nebulosa, filia Sion . Et locavit eam agricolis, quos alibi vineae operarios appellavit: qui conducti fuerant hora prima, tertia, sexta, nona et undecima . Et peregre profectus est: est, non loci mutatione; nam Deus unde abesse potest, quo complentur omnia? et qui dicit per Jeremia
Abbreviated transcription (Latin):
facietis. s & si monti cuixeritis
tolle & iacta te in mare fiet. &
omĩa quecͥq petieritis inoratiõe
credentes. accipietis. Latrant con¬
tra nos gentiliũ canes. in suis uo¬
luminib qui impietatis ꝓpͥe me¬
moriã reliquert᷑: asserentes apłos
ñ habuisse fide̾. ꝙ montes tͣnsfer¬
re ñ potuerĩt. Quib nos respon¬
debimꝰ multa facta signa eẽ a
dño. uxta ioħis euͣgeliste te¬
stimonuĩ: que si scͥpta essent
mundus capere ñ posset. ñ qͦ
mundus uolumina caꝑe nͣ po¬
tuerit : quȩ pot̾ quãuis multi¬
plicia sint unu armariolũ. uł
unũ caꝑe scriniũ: s quo magni¬
tudine̾ signor ꝓ miracłis & incre¬
dulitate ferre ñ possit. Igit᷑ ꝙ hec
maior daret᷑ occasio. Alio quin
interrogemus eos utrũ credant
his signis quȩ scͥpta narrant᷑
tus appellat᷑. E cũ animã homi¬
nis possederit & inea fuerit radi¬
catꝰ: ab abłis. & his qui similes
hoc in loca salsa & fluctuantia
& amara. quȩ nullã habent dul¬

Expanded text:
monti huic dixeritis: Tolle et jacta te in mare, fiet. Et omnia quaecumque petieritis in oratione credentes, accipietis. Latrant contra nos Gentilium canes in suis voluminibus, quae in impietatis propriae memoriam reliquerunt, asserentes apostolos non habuisse fidem, quia montes transferre non potuerint. Quibus nos respondebimus, multa facta esse signa a Domino, juxta Joannis Evangelistae testimonium, quae scripta essent, mundus capere non posset . Non quo mundus volumina capere non potuerit, quae potest, quamvis multiplicia sint, unum armariolum, vel unum capere scrinium: sed quod magnitudinem signorum prae miraculis et incredulitate ferre non possit. Igitur et haec major daretur occasio. Alioquin interrogemus eos, utrum credant his signis, quae scripta narranturtus appellatur. Et cum animam hominis possederit, et in ea fuerit radicatus, ab apostolis, et his qui similes hoc est, in loca salsa, et fluctuantia, et amara, quae nullam habent dul
Abbreviated transcription (Latin):
dñm in qua potestate hec faeis
& quis tͥ dedit hanc potestatẽ. s
uoluerant in u̾bo caꝑe scientiã.
sua arte superant᷑ & audiũt in
parabolis. qd̾ aꝑta facie ñ mere¬
bant᷑ audire. Nomo iste paterfa¬
milias ipse ẽ qui habebat duo
filios: & qui in alia ꝑabola con¬
duxit oꝑarios inuineã suã. Qui
plantauit uineã. de qua & ysai¬
as plenissime ꝑcantic̾ loquit᷑. ad
extremũ inferens uinea dñi sa¬
baoth domꝰ isrł ẽ. Et in psal¬

Expanded text:
num: In qua potestate haec facis, et quis tibi dedit hanc potestatem? et voluerunt in verbo capere sapientiam, sua arte superantur, et audiunt in parabolis quod aperta facie non merebantur audire. Homo iste paterfamilias ipse est, qui habebat duos filios, et qui in alia parabola conduxit operarios in vineam suam, qui plantavit vineam. De qua et Isaias plenissime per canticum loquitur ad extremum inferens: Vinea Domini Sabaoth domus Israel est . Et in psal
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ qd̾ uulgo drͦ. Malo arbo¬
ris nodo. malus claius. aut cu¬
neus infingendus ẽ. Poterat
dñs aꝑta responsionẽ tẽptatoꝵ
calu̾pniã confutare. s prudent̃
interrogat. ut suo ipsi uł silen¬
tio. uł sententia condẽpnent᷑.
Si enĩ respondissent baptismũ
ioħis eẽ decelo. ut ipsi sapien¬
tes in malicia ꝑtractarunt. con¬
sequens erat responsio. Quare
snͣ estis baptitati a ioħe: Si di¬
cere uoluissent humana decep¬
tiõe cõpositũ & nicħ habuisse
diuinũ sedicionẽ spłi formida¬
bant. Om̃s enĩ congregatȩ mul¬
tituines ioħis receperant bap¬
tismũ. & eu habebant ut ꝓpħam
Respondit itaq impiissima fac¬
tio. ⁊ humilitatis u̾bo quo nesci¬
re se diceret usa ẽ ad insidias co¬
& ipse. Nec ego dico uob̾ in qua po¬
testate hec facio lli in eo qd se ne¬
scire responderunt mentiti st̃.
Consequẽs qͦ erat uixta responsio¬
nẽ eoꝵ. dñm quoq dicere nec
ego scio. s mentiri ueritas nͥ
potest. Sed ait. Nec ego dico

Expanded text:
Hoc est quod vulgo dicitur: Malo arboris nodo, malus clavus aut cuneus infigendus est. Poterat Dominus aperta responsione tentatorum calumniam confutare, sed prudenter interrogat, ut suo ipsi, vel silentio, vel sententia condemnentur. Si enim respondissent baptisma Joannis esse de coelo ut ipsi sapientes in malitia pertractarunt, consequens erat responsio: Quare ergo non estis baptizati a Joanne? Si dicere voluissent, humana deceptione esse compositum, et nihil habuisse divinum, seditionem populi formidabant. Omnes enim gregatim multitudines Joannis receperant baptisma, et sic eum habebant ut prophetam. Respondit itaque impiissima factio, et humilitatis verbo, quo nescire se diceret, usa est ad insidias coet ipse: Nec ego dico vobis in qua potestate haec facio. Illi in eo quod nescire se responderant, mentiti sunt: consequens ergo erat juxta responsionem eorum Dominum quoque dicere, Nec ego scio; sed mentiri Veritas non potest, et ait: Nec ego dico
Abbreviated transcription (Latin):
dente̾. ut magis dm̃ ꝗͣ cesarẽ tume¬
at.: & dicat nͣ debere tributa ꝑsol¬
ui. ut statĩ audientes herodiani. se
teneant. Coguita autͣ iħc nequicia
eoꝵ dixit. Od me tẽptatis hypoc̾te.
Prima uirtꝰ eͣ respondentis. inter¬
rogantiũ mente̾ cognosce. & nͣ di

Expanded text:
dentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodiani, sedrincipes teneant. Cognita autem Jesus nequitia eorum, ait: Quid me tentatis, hypocritae? Prima virtus est respondentis, interrog
Abbreviated transcription (Latin):
cus sermo significat. Ꝙ arefac¬
la eͣ ficulnea: qr esuriente dño¬
cibos quos ille quesierat ñ ha¬
bebat. Sic aut aruert᷑ folia. ut
uissimo tẽꝑe si credere uoluerit
uirgulta ficuĩ pullulet: implea¬
t᷑q scptura dicens. Est arbori
animos signi anticipatione
ꝑpenitentiã expectasset salutẽ.

Expanded text:
cus sermo significat. Et arefacta est liculnea, quae esuriente Dominocibos quos ille cupierat, non habebat. Sic autem aruerunt folia, ut vissimo tempore si credere voluerit, virgulta fidei pullulet, impleaturque Scriptura, dicens: Est arbori animos patientiam eorum exspectasset salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
euͣ habebant. Quãuis duro corde
essent & ꝓpter incredulitatẽ. in
pietatẽ infiliũ dĩ habentes tam̃
aꝑtas ꝓpositiones negare nͣ pote¬
rant. & intelligebant contra se
om̃s dñi sententias dirigi. Unde
uolebant quidẽ eũ interfic̾e s ti¬
stens. atq in morẽ fluctuũ diu̾¬

Expanded text:
eum habebant. Quamvis duro corde essent, et propter incredulitatem, et impietatem in Filium Dei hebetes, tamen apertas propositiones, negare non poterant: et intelligebant contra se omnes Domini sententias dirigi. Unde volebant quidem eum interficere, sed tistens: atque in morem fluctuum, dive
Abbreviated transcription (Latin):
am: habebat enĩ lege̾. & uixta
uiã erat. qi ñ credebat inuia.
uenit ad eã stantẽ scilicet ꝙ im¬
mobilẽ. & nͣ habente eũglii pe¬
des: nichilq inuenit in ea. ni¬
si folia tantũ ꝓ missionũ strepi¬
tũ: tradditiones pharisaicas: iac¬
tationes legis: ornamenta uer¬
boꝵ. absq ullis frucꝰtib̾ u̾itatis.
Uñ & alius euͣgelista dicit. nͣdũ
enĩ erat tẽpus. siue qd̃ tẽpꝰ ñdu̾

Expanded text:
uxta viam erat, quia non credebant in viam, venit ad eam stantem videlicet et immobilem, et non habentem Evangelii pedes, nihilque invenit in illa, nisi folia tantum, promissionum strepitum, traditiones Pharisaicas, jactationem legis, ornamenta verborum absque ullis fructibus veritatis. Unde et alius evangelista dicit: Nondum enim erat tempu
Abbreviated transcription (Latin):
exte fructus nascatur. insem¬
piternũ. W arefactae̾ continus
ficulnea. E uidentes disctpłi
nurati st̃: dicentes quomͦ conti¬
nuo aruit. Discussis noctis te¬
nebris matutina luce radiant
& uicina meridie. in qua dñs pas¬
sione sua illustratutꝰ erat orbẽ:
cũ in ciuitate̾ reu̾tetet᷑ esuriit.
uł ueritatẽ humane carnis osten¬

Expanded text:
in sempiternum, et arefacta est continuo ficulnea. Et videntes discipuli mirati sunt, dicentes: Quomodo continuo aruit? Discussis noctis tenebris, matutina luce radiante, et vicina meridie, in qua Dominus passione sua illustraturus erat orbem, cum in civitatem reverteretur, esuriit, vel veritatem humanae carnis osten
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ ẽ inueris exẽplarib n
haberi nouissimũ s pͥmũ: ut ꝓpͥo
uidicio cõdẽ nent᷑: Si aut̃ nouis¬
simũ uoluerimꝰ legere manifesta
ꝙ nolle dicere qd̾ sentiunt. sicͣ ꝙ bap¬
tismũ ioħis scientes ẽe de celo dice
noluerunt.

Expanded text:
emplaribus non haberi, novissimus, sed primus, ut proprio judicio condemnentur. Si autem novissimus voluerimus legere manifesta ari et nolle dicere quod sentiunt, sicut et baptismum Joannis scientes esse de coelo, dicere noluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
us ficri. alteri ne feceris. Qui su
oꝑatꝰ eͣ inuinea diͦ. & sermonis
contumaciã labore correxit.
dixerit dñs faciemꝰ. & nͣ uut in ui¬
nea̾: qr interfecto patͥs fain lias
filio: se putauit herede̾. Alii uͦ nͣ
putant gentiliũ & uideoꝵ e̾e para¬
bolã. s simplicit̾ uistoꝵ & peccatoꝵ¬

Expanded text:
s fieri, alteri ne feceris. Qui supoperatus est in vinea Dei, et sermonis contumaciam labore correxit. dixeris, faciemus , et non ivit in vineam, quia interfecto patrisfamilias filio se putavit haeredem. Alii vero non putant gentilium et Judaeorum esse parabolam, sed simpliciter peccato
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ calunia struunt. quando
dixert̃ in beele ebub pͥncipe de¬
moniorũ eicit demonia. Quando
eni dict᷑ in qua potestate hec faciᷤ
de dei dubitant potestate. & sub¬
intelligi uolunt diaboli ẽe qd fi¬
ciat. Addentes quoq quis tͥ dedit

Expanded text:
supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebut principe daemoniorum, ejicit daemonia . Quando enim dicunt: In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quod faciat. Addentes quoque: Aut
Abbreviated transcription (Latin):
meo dsͥ & congregaui opti¬
mates & magistratꝰ & uulgũ
ut recenserem eos: & inueni
librũ census eoꝵ. qͥ ascende¬
tib & magistratib. sed & oĩ
uulgo. diligent̃ eoꝵ numerũ
recensere curauit. ut ꝑ exꝑ¬
tam omniũ sũmã discere
posset qͥ in urbe ipsa ierosoli¬
morũ. qui uͦ aliis in ciuita¬
tib habitare deberent.

Expanded text:
meo, et congregavi optimates, et magistratus, et vulgus, ut recenserem eos, et inveni librum census eorum, qui ascendetibus et magistratibus, sed et omni vulgo, diligenter eorum numerum recensere curavit, ut perfecta omnium summa discernere posset, qui in urbe ipsa Hierosolymorum, qui vero aliis in civitatibus habitare deberent.
Abbreviated transcription (Latin):
monte dño descendente oc¬
currerunt tͣbe. qr ad altio¬
ra scandere nͣ ualuerant:
ꝙ pͥmus ei occurrit leꝓsus.
tã multiplicẽ. in monte sal¬
uatoris audire sermone᷑.
E notandũ. qd̾ hic pͥmꝰ specia¬
lit̾ curatꝰ sit. Scd̾o puer cen¬
to loco qui oblati st ei ademo¬
nio. uerati. quoꝵ syͣs uerbo
eiciebat: quando & om̃s ma¬
le habentes curauit. E ecce
lepsus ueniens adorabat euͣ
dicens. Recte pꝰ pͣdicatione
atq doctͥnã. signi offert᷑ occa
mo firmet᷑. Dñe si uis potes
me mundare. Qui uoluitatẽ
rogat. de uirtute ñ dubitat.

Expanded text:
monte Domino descendente, occurrunt turbae, quia ad altiora ascendere non valuerunt. Et primus ei occurrit leprosus. tam multiplicem in monte Salvatoris audire sermonem. Et notandum quod hic primus specialiter curatus sit: secundo, puer Cento loco, qui oblati sunt ei a daemonio vexati, quorum spiritus verbo ejiciebat, quando omnes male habentes curavit. Et ecce leprosus veniens adorabat eum, dicens. Recte post praedicationem atque doctrinam signi offertur occamo firmetur. Domine, si vis, potes me mundare. Qui voluntatem rogat, de virtute non dubitat.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autͣ minor ẽ in regno celoꝵ
maior ẽ illo. Multi hoc de sal¬
uatore intelligi uolunt quoqͥ
minore tẽpore: maior sit dig¬
nitate. Nos aut̃ simpliciter
intelligamus qd̾ omis sc̃s qͥ
iã cũ dõ eͣͫ : maior sit illo qui
ad huc consistit inpͣlio. Aluso
ẽ eniͣ coronã uictoriȩ posside¬
re. aliud ẽ adhuc in acie di¬
micare. Quidã nouissimũ
angłm in celis dño munstran¬
teͫ. meliorẽ uolunt accipere.
sat᷑ int̾ris. Adiebus ioħis¬

Expanded text:
est in regno coelorum, major est illo. Multi de Salvatore hoc intelligi volunt quod qui minor est tempore, major sit dignitate. Nos autem simpliciter intelligamus: quod omnis sanctus, qui jam cum Deo est, major sit illo qui adhuc consistit in praelio. Aliud est enim coronam victoriae possidere, 70 aliud adhuc in acie dimicare. Quidam novissimum angelum in coelis Domino ministrantem meliorem volunt accipere setur in terris. A diebus
Abbreviated transcription (Latin):
e e uenturũ. iohes uenisse o¬
stenderet. S si uultis recipere
ipsee̾ helyas qui uenturus eͫ. Q
habet aures audiendi audiat.
Hoc qd̾ dictũ ẽ si uultis recipe¬
re. ipse eͣ helyas. misticũ eẽ. ꝙ
egere intelligentia: sequens
dni demonstrat dicens. Qui
habet aures audiendi audiat.
Sieniͣ planus ẽe̾t sensus. & ma¬
infesta sententia: qͥd necesse fuit
nos ad illiꝰ intelligentiã ꝓͣꝑari¬

Expanded text:
es venisse ostenderit. Et si vultis recipere, ipse est Elias qui venturus est. Qui habet aures audiendi, audiat. Hoc quod dictum est: Si vultis recipere, ipse est Elias, mysticum esse, et egere intelligentia sequens sermo Domini demonstrat, dicens: Qui habet aures audiendi, audiat. Si enim planus esset sensus, et manifesta sententia, quid necesse fuit nos ad illius intelligentiam pr
Abbreviated transcription (Latin):
pares sunt. Ille in heremo. ⁊iste
in heremo. Ille zona pellicea
cingebat᷑: & iste simile habuit
cingulũ. Ille qmͣ rege̾ achab
& ierabel impietatis arguit.
fugere compulsus ẽ: iste qͥa
herodis. & herodiadis illicitas
inscd̃o saluatoris aduentu uix
ta malachiã. pͣcessurꝰ helyas ẽ.¬
& uenturũ u̾dicẽ uiuitiaturꝰ

Expanded text:
is paria pares sunt: ille in eremo, et iste in eremo; ille zona pellicea cingebatur, et iste simile habuit cingulum. Ille quoniam regem Achab et Jesabelem impietatis arguit, fugere compulsus est; iste quia Herodis et Herodiadis illicitas in Salvatoris adventu secundo, juxta Malachiam , praecessurus est Elias, et venturum judicem nu
Abbreviated transcription (Latin):
te. appropinquabit enĩ regnͣ
celoꝵ: consequent̾ a dieb illiꝰ
regnũ celoꝵ uim patit᷑: & uio¬
lenti diripiunt illud. Grandiᷤ
ẽ enĩ iuolentia int̾ra nos e̾ẽ
generatos. & celoꝵ sede̾ querere.¬
& possidere ꝑ uirtute᷑. qd̾ nͣ te¬
niumus ꝑ natubam. Om̃s
ꝓphauerunt. Non qd̾ pꝰ iohem

Expanded text:
ppropinquabit enim regnum coelorum: consequenter a diebus illius regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud. Grandis enim est violentia, in terra nos esse generatos et coelorum sedem quaerere, possidere per virtutem, quod non tenuimus per naturam. Omnes prophetaverunt. Non
Abbreviated transcription (Latin):
erte ut aluid nͣ dicamꝰ. repre¬
hendenda reuinii iactaritia¬
ẽ. Nec poterant discipłi iohis
ñ ẽẽ sub uitio: qui calũnia¬
bant᷑ euͣ: quẽ sciebant magistͥ
uocib p̃dicatũ. & ungebant᷑
phariseis. quos a iohe nouerãt
condemnatos. cũ ait. Generatio
ruperarũ: quis ostendit uobis
fugere a uentura ira: Ait illis
iħc. Nũqͥd posst̃ filii sponsi¬
illis eͣ sponsũs: Ulenient aut̃
q conubio. apłi stͣ creati. qui
lugere nͣ posst᷑. quandui spon¬
sa inthalamo uident. & sciũt
sponsũ ẽẽ cuͣ̃ sponsa. Quando
uͦ transierint nuptiȩ. & passio¬
nis. ac resurrectionis tempꝰ
aduenerit. tc sponsi filii ieui¬
nabunt. Nonnulli putant io¬
circo pꝰ dies quadraginta pas¬
ieuinia deb̾e coͣmutiꝰ licet
statĩ dies pentecostes. & sp̃s sc̃s
adueniens indicat nob̃̾ festi¬
uitatẽ. Ex huiꝰ occasione testi¬
monii. moutanꝰ. pͥsca. & ma¬
ximilla. etiã pꝰ pentecosten
faciunt quadragesimã: eoqd̾
ablato sponso. filii sponsi de¬

Expanded text:
erte ut aliud non dicamus reprehendenda jejunii jactantia. Nec poterant discipuli Joannis non esse sub vitio qui calumniabantur eum, quem sciebant magistri vocibus praedicatum, et jungebantur Pharisaeis quos ab Joanne noverant condemnatos cum ait: Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? Ait illis Jesus: Nunquid possunt filii sponsillis est sponsus? Venient aut connubio apostoli sunt creati qui lugere non possunt, quandiu sponsam in thalamo vident, et sciunt sponsum esse cum sponsa. Quando vero transierunt nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt. Nonnulli putant idcirco post dies quadraginta pasia debere committi, licet statim dies Pentecostes et Spiritus sanctus adveniens, indicant nobis festivitatem. Et ex hujus occasione testimonii, Montanus, Prisca, et Maximilla etiam post Pentecosten faciunt quadragesimam: quod ablato sponso, filii sponsi de
Abbreviated transcription (Latin):
Utres ueteres intelligere debe¬
mus scͥbas & phariseos. Pla¬
gula uestimenti noui ⁊ nouuͣ
uinũ. p̃cepta eugłica sentienda
quȩ nͣ possunt sustinere uidei.
ne maior scissura fiat. Tale qͥd
ꝙ galathe cupiebant facere.
ut cũ euglio legis pͣcepta mi¬
scerent. & inutb ueterib
maiorũ traditionib depͣuati.
sinceritate̾ pͣceptorũ xp̃i non
poterant custodire. Alia eniẽ
puritas uirginalis animȩ. q
nulla pͥoris uitii contagione
pollutȩ. & alie sordes eiꝰ quȩ
multorũ libidini subiacuerit.

Expanded text:
tres debemus intelligere Scribas et Pharisaeos. Plagula vestimenti novi, et vinum novum, praecepta Evangelica sentienda, quae non possunt sustinere Judaei, ne major scissura fiat. Tale quid et Galatae facere cupiebant, ut cum Evangelio Legis praecepta miscerent, et in utribus veteribus majorum traditionibus depravati, sinceritatem praeceptorum Christi non poterant custodire. Alia est enim puritas virginalis animae, et nulla prioris vitii contagione pollutae, aliae sordes quae multorum libidinibus subjacuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
misteriũ nesciebat. & putabat
iohem dubitare de xp̃o. quẽ
ipse monstrauerat. ut intelli¬
geret ĩoħem nͣ sͥ interrogasse.
s discipłis sius: qͥd existis uide¬
re indesertu: Nũqd obhoc
ut hominẽ uideritis calamo
similẽ. qui omĩ uento circuͣfer¬
tͣ. ut leuitate mentis de eo am

Expanded text:
sciebat, ita ut putaret Joannem dubitare de Christo, quem ipse monstraverat, ut intelligerent Joannem non sibi interrogasse, sed discipulis suis. Quid existis, inquit, in desertum: nunquid ob hoc ut hominem videretis calamo similem, qui omni vento circumfertur, ut levitate mentis de eo am
Abbreviated transcription (Latin):
tũ Et rł. Si superior sententia
contra ioħem ꝓlata fuerat.
ut pleriq arbitrant᷑. in eo qd̾
ait. beatus eͣ qui ñ fuerit scan¬
dalizatꝰ in me: quomͦ nc̃ ioħs
tantis laudib pͣdicat᷑: S qr tͣ

Expanded text:
sunt. Si superior sententia contra Joannem prolata fuerat, ut plerique arbitrantur, in eo quod ait: Beatus est qui non fuerit scandalizatus in me, quomodo nunc Joannes tantis l