comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edasq acies. De ebdomacta
Ebdomacła dicta a numero septẽ dierum:¬
S quoꝵ repeticione & menses. & annr& se¬
cuła ꝑaguntur. Epta enim gͦci septẽ dicunt
Hanc nos septimanam uocamus: quasi septem
luces. Nam mane lux est. Octauus autẽ dies
idem primꝰ est. ad quẽ reditur: & ã quo rur¬
sus ebdomatlis series ordituꝵ. De mensi
nomine tractum. Luna enim mene gͦ¬
cõ sermone uocat᷑. Unde & apud hebreos men¬
ses legitimi. ñ ex solis circulo. s ex luȩ cur¬
su enumerant᷑: quod est de noua ad nouã.¬
Egyptii autem pͥmi ꝓpter lunȩ uelociorem
cursum. & ne error cõputationis eiꝰ ueloci¬
tate accideret. ex solis cursu diẽ mensis
adinuenerunt: qͣm tardior solis motꝰ facilius
poterat comp̾hendi. Tanuarius mensis dictꝰ
limes & ianua sit anni Uncte & bifrons
idem ianus pingit᷑. ut introitꝰ anni & exi¬
tus demonstretur. Eebruariꝰ nuncupatur.
ã februo id est ã plutone: cui eo mense sa¬

Expanded text:
Eoasque acies. § 32 De hebdomada. Hebdomada dicta a numero septem dierum, quorum repetitione et menses et anni et saecula peraguntur; ἑπτὰ enim Graeci septem dicunt. Hanc nos septimanam vocamus, quasi septem luces. Nam mane lux est. Octavus autem dies idem primus est, ad quem reditur et a quo rursus hebdomadae series orditur. § 33 De mlunae nomine tractum. Luna enim μήνη Graeco sermone vocatur; unde et apud Hebraeos menses legitimi non ex solis circulo, sed ex lunae cursu enumerantur, quod est de nova ad novam. Aegyptii autem primi propter lunae velociorem cursum, et ne error conputationis eius velocitate accideret, ex solis cursu diem mensis adinvenerunt; quoniam tardior solis motus facilius poterat conprehendi. Ianuarius mensis a Iano quia limes et ianua sit anni. Unde et bifrons idem Ianus pingitur, ut introitus anni et exitus demonstraretur. Februarius nuncupatur a Februo, id est, Plutone cui eo mense sa
Abbreviated transcription (Latin):
A p̃ollo citharam repꝑit . iĩi. dccct . ly. Gedeon. xb
Mercuriꝰ lyram condidit. ii. dcccc. luuii. Abime¬
lech .ii. Croros in grecia inuentos .iii. dcccc.¬
hexxi. Tola xxiii. Priamꝰ regnauit introia.
it. iiiĩ. xxii. abdon .uiii. Troia capta est. iiiĩ.¬
xliiii. Samson. xx. ascamꝰ albam conclidit. nu.¬

Expanded text:
 citharam repperit. IIIMDCCCCXV. Gedeon ann. XL. Mercurius lyram condidit. IIIMDCCCCLV. Abimelech ann. III. Chorus in Graecia inventus. IIIMDCCCCLVIII. Tola ann. XXIII. Priamus regnavit in Troia.it. IVMXVI. Abdon ann. VIII. Troia capta est. IVMXXIV. Samson ann. XX. Ascanius Albam condidit.
Abbreviated transcription (Latin):
rath. cc xxu. genuit sala a quo samarite. &
cxxx. genuit ragau. Dii pͥmum adorant᷑. ũ.¬
num inchoat scicharũ. iĩi.xxxu. Sarac .c xxx
genuit nachor. Regnum egyptioꝵ nascitur
iũ.c.xiiii. Nachor. lxxix genuit tara. Regnũ
ler. genuit abram. Toroastrest magicam reꝑit.

Expanded text:
anno XXXV. genuit Sela, a quo Samaritae et XXX. genuit Reu. Dii pnum inchoat Scytharum. IIMDCCCCV. Seruc ann. CXXX genuit Nachor. Regnum Aegyptiorum nascitur. IIIMXXXV. Nachor ann. LXXIX genuit Thara. Regnum ann. LXX genuit Abraham. Zoroastres
Abbreviated transcription (Latin):
ercia etas abraham annos .s. genuit ysaac
& ismahel: ã quo hismahelite. ĩi. ccc.xliiii.
Ysaac sexaginta genuit iacob. arguioꝵ regñ
inchoat .iii. cocc xxxiiii. lacob.xl. genuit iosep.
ꝑhoroneus greciȩ leges dectit. iũi.d. xliiii. lo¬
seph ex grecia segetes habere cepit . ñr dc. lx¬

Expanded text:
ertia aetas. Abraham ann. C genuit Isaac et Ismahel, a quo Ismahelitae. IIIMCCLXXXIV. Isaac ann. LX genuit Iacob. Argivorum regnum inchoat. IIIMCCCXLIV. Iacob ann. XC genuit Ioseph. Phoroneus Graeciae leges dedit. IIIMCCCCXXXIV. Ioseph ann. CX. Graecia segetes habere coepit. IIIMD
Abbreviated transcription (Latin):
uationẽ: qͣsi mensoriũ. Parapsis quadran
gulũ & quadrilaterũ uas: id est paribus
absidis. Pateua. quod dispansis patentibꝰq¬
ꝓ. c liccera posita. Hinc & conca. S illa
cauata. ista concaua. Sic & greci hec nun¬
cupant. Scutella ab scuto ꝑ diminitionẽ.
Est enim eiusdem simił. Apophẽreta ã
grecis ã ferencdo poma. uel aliqͥd. noĩa¬
ta est enim plana. Salinum. uas aptũ
salibus. Idem & sulcia: quasi salcica. Aci¬
tabulum. quasi acitaferũ:. qͦd acetum
Ninc est illud uecerũ disticon. Sum cocle¬
is habilis. & nec minꝰ utilis ouis. ilun¬
quid scis potius cur cocleare uocor:
Trisciles greco noĩe⁊ latine tripedes. Qui
autem quatuor pedib insistunt: abusiue
dicunt᷑. In uasculis aut̃ tria querunt᷑:.
quȩ placeant. Manꝰ artificis pondꝰ argen¬
ti splendor metalli. De uasis potatonis.

Expanded text:
vationem, quasi mensorium. vationem, quasi mensorium. gulum, et quadrilaterum vas, id est, paribus absidis. Patina, quod dispansis patentibuspro c littera posita. Hinc et concha, sed illa cavata, ista concava; sic et Graeci haec nuncupant. Scutella, a scuto per diminutionem: est enim ejusdem similis. 12. Apophoreta a Graecis a ferendo poma, vel aliquid, nominata, est enim plana. Salinum, vas aptum talibus. Idem et sulzica, quasi salzica. Acetabulum, quasi acetaferum, quod acetum Hinc est illud veterum distichon: Sum cochleis habilis, et nec minus utilis ovis. Nunquid scis, potius cur cochlare vocor? Trisceles, Graece, Latine tripedes. Qui autem quatuor pedibus insistunt, abusive dicuntur. 15. In vasculis autem tria quaeruntur quae placeant, manus artificis, pondus argenti, splendor metalli. 499 CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
exrocta teste uocabtilũ suscipit: quia dũ
mollis esset. efficit᷑ tosta. Aec cominunicat
cũ uocabulo pͥstini generis. qͥa quod fuit
ñ est. Arietina uasa ex arretio municipio
ytaliȩ dicunt᷑. ubi fiunt. Sunt enĩ rubra.
testa ministrat᷑ olus. Samia uasa quidã
putant ab oppido samo greciȩ habere uo¬
men. Alii dicunt crecã ẽẽ ytalie quȩ ñ lon¬
ge a roma nascit᷑: quȩ samia appellat᷑. Cela¬
ta uasa argentea uel aurea sunt: signis emi¬
uentiorib uitus extrãue exp̃ssa. ã celo uo¬
cata quod est genus ferramenti. qͦm uul¬
go cilionem uocant. Crisendita uasa deau¬
rara: grecum. ẽ. Anaglifa. quiod suꝑiꝰ sint
sculpta. Greci enim sursum ana. głyphã
sculpturã dicitnt ⁊ id est sursũ sculpta.
Discus antea yscus ab specie scuti unde &
scutella: postea discus uocatus qͦđ det es¬
cas. id est apponat. ã quo & dicumbenteᷤᷤ
ceanit. Messorium uocatũ ã mensa ꝑ diri¬

Expanded text:
excocta testae vocabulum suscipit quia, dum excocta testae vocabulum suscipit quia, dum mollis esset, efficitur tosta, nec communicat cum vocabulo pristini generis, quia quod fuit non est. Arretina vasa ex Arretio municipio Italiae dicuntur, ubi fiunt; sunt enim rubra. testa ministrat olus. Samia vasa quidam putant ab oppido Samo Graeciae habere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. Caelata vasa argentea vel aurea sunt, signis eminentioribus intus extrave expressa, a caelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. Chrysendeta vasa deaurata; Graecum est. Anaglypha, quod superius sint sculpta; Graeci enim ἄνω sursum, γλυφὴ sculpturam dicunt, id est sursum sculpta. Discus antea scus ab specie scuti; unde et scutella. Postea discus vocatus quod det escas, id est adponat; a quo et discumbentes ciant. Messorium vocatum a mensa per deri
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ex infinito piscium genere fiat:
nomen tam̃ pͥstinum retinet a quo
eo quod soluti in salsamento pisciccili
eundem humorẽ liquant. Cuiꝰ liqͦr appel¬
lat᷑ salstigo. uel muria. Aprie aut̃ mu¬
ria dicit᷑ aqua sale cõmixta: effectaq
gustu in modũ maris. Sucus dicti qd̾
sacco expͥmant᷑. ut tysane. Tysanẽ. ⁊ẽ¬
ma aporima : greca uocabula sunt.¬
tilia dicta qͦd fiant: & fingant᷑ ex t̾ra.
me sic fecisti : Fictilia uasa in samo in¬
sula priꝰ incienta tradunt᷑. facta ex cre¬
ta. & indurata igne: uncłe & samia ua¬
sa. Postea inuentũ & rubricam addere
& ex rubra creta fingere. Antiquioẽ
autem fusse usum fictiliũ uasoꝵ qͣm
fundendi exis aut argenti. Apud uet̾es
enĩ nec aurea. nec argentea. s fictilia
uasa habebatit᷑: sic̃ ad uiua ctoliis exco¬
gitatis. ad aquas amphoris ydriis ad balnea.
ac reliquis quȩ in usib hominũ aut roca
fituit. aut manu aptant᷑. Argilla autem

Expanded text:
nunc ex infinito genere piscium fiat, nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo eo quod soluti in salsamento pisciculi eundem humorem liquant. Cuius liquor appellatur salsugo vel muria. Proprie autem muria dicitur aqua sale commixta, effectaque gustu in modum maris. Sucus dicti quod sacco exprimantur, ut ptisanae. Ptisana, zema, apozema Graeca vocabula sunt.tilia dicta quod fiant et fingantur ex terra. me sic fecisti?' Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex creta et indurata igni; unde et Samia vasa: postea inventum et rubricam addere et ex rubra creta fingere. Antiquiorem autem fuisse usum fictilium vasorum quam fundendi aeris aut argenti; apud veteres enim nec aurea nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balneas, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt aut manu aptantur. Argilla autem
Abbreviated transcription (Latin):
feruendo ad terciam partẽ redacta des¬
cenderit. Sicera est omnis pocio quiȩ ex¬
tra uinũ in hebriari pocest. suiꝰ licet
hebreum nomen sit. tam̃ latinũ sonat.
ꝓ eo quod ex suco ferm̃ti uel pomoꝵ.
ꝯficrat᷑. aut palmarũ fructus in liqͦ¬
rem expͥmant᷑. coctisq frugib aqua
sicera nuncupat᷑. seruisa. ã cerere. ⁊d
est fruge uocata. Est enim potio ex
seminsb frum̃ti uario mͦ confecta. selia
a calefaciendo appellata. Et enim potio
ex fuco tritici ꝑ artem confecta. Suscita¬
tur enim ignea illa tus germinis made¬
facte frugis. ac deinde siccat᷑: & post in
farinam redacta. molli suco adinscet᷑.
Q uo fermentata sapor austeritatis. & ca¬
lor ebrit᷑atis adicit᷑: quȩ fit in his par¬
tibus spaniȩ. cuiꝰ ferax uini locus non
est. Fex dicta. quod sese uasis mergen¬
do affigat. Garum est liquor piscium
salsus . qui olim conficiebat᷑ ex pisce
quem greci garon uocabant. E qͣmuis

Expanded text:
fervendo ad tertiam redacta desfervendo ad tertiam redacta descenderit. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebriare potest. Cuius licet nomen Hebraeum est, tamen Latinum sonat pro eo quod ex suco frumenti vel pomorum conficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua sicera nuncupatur. Cervisia a Cerere, id est fruge vocata; est enim potio ex seminibus frumenti vario modo confecta. Caelia a calefaciendo appellata; est enim potio ex suco tritici per artem confecta. Suscitatur enim igne illa vis germinis madefactae frugis ac deinde siccatur et post in farinam redacta molli suco admiscitur, quo fermentato sapor austeritatis et calor ebrietatis adicitur. Quae fit in his partibus Hispaniae cuius ferax vini locus non est. Fex dicta, quod sese vasis emergendo adfigat. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
melle admixtũ. uehementerq agitatũ:
atq cõmotum. Ydromelum: qͦd fiat aqͥ.
& malis matianis. Sacatũ. liquor est aquȩ
fece uimi admixtꝰ. & sacco expressus. Lu¬
cria. haximelli appellatũ: quod aceti &
uellis ꝑmꝑxta ꝯficiat᷑ materia. Unde &
ctulcedinem recinet & acrorem. Rodo¬
mellam dicit᷑. eo quod instico rosȩ mel
admisceat᷑. Mellicratũ uinũ melle nux¬
tum. Medus quasi melus. quia ex melle
fit: sicut calamitas ꝓ cadamitas. fẽcu¬
la uua pinguis : decocta usq ad cras¬
situdinem mellis. ac refrigerata. Utilis
stomacho. Passum ⁊ quicquid ex utia
passa comp̾ssum effluxerit. Dicit᷑ aut̃
passum ã patiendo. Nam ꝑcutit᷑ uua
siccior & decoquit᷑: & inde fit passtum.
Defretum dictũ est: quod defrudatur
& qͦsi fratidem patit᷑. larentim: eo qd̾
feruendo parcem careat. Tercia enim
parte musti amissa:. qͦd remanserit. ca¬
renum est. Sui contraria sapa est: quȩ

Expanded text:
melle admixtum vehementerque agitatum melle admixtum vehementerque agitatum atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis Matianis. Saccatum liquor est aquae faece vini admixtus et sacco expressus. Lorea. Oxymeli appellatum quod aceti et mellis permixta conficiatur materia, unde et dulcedinem retinet et acorem. Rhodomelum dicitur eo quod in suco rosae mel admisceatur. Melicratum vinum melle mixtum. Medus, quasi melus, quia ex melle fit; sicut calamitas pro cadamitas. Faecula uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis ac refrigerata, utilis stomacho. Passum, quidquid ex uva passa conpressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo: nam percutitur uva siccior et decoquitur, et inde fit passum. Defrutum dictum est quod defrudatur, et quasi fraudem patiatur. Carenum, eo quod fervendo partem careat; tertia enim parte musti amissa quod remanserit carenum est. Cui contraria sapa est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uocatũ. ã falerua regione campaniȩ⁊
ubi optima uina nascunt᷑. Collatũ uas ꝓ¬
prium nuncupatũ: in quo deportat᷑. ba¬
zetũ uͦ regio unde defert᷑. Gaa enĩ op¬
pidum est palestinȩ. Infercũ uinum
dicit᷑. qͥd ałtario libat᷑ atq offert᷑. Spͣ¬
cum. quod offerri ñ licet: aut cui aqua
admixta est. quasi spurium hoc :÷ inmun¬
dum. Honoiarnũ timum: qͦd regibus
& potentib honoris gr̃a offert᷑. Iato de
gatus qͣm plures ad p̾tores & consules
uinũ honorariũ dabant: nunqͣm acce¬
pi. ne priuatus qͥdem. Erudũ uitrum :
insuaue. qđ serui potant. Acecum: uel
quod acutum. uel quia a quatũ. Ninũ enĩ
aqua myxtum eico in hrinc saparem redi¬
gitur. Unde & acidum: quasi aquidum.
Sonditum uocatũ. qͦd ñ simplex ⁊ s cõmix¬
tione pigmentoꝵ compositũ. Lactatum
Est enim potio ex aqua & melle: qͦd gre¬
ci melicratũ uocant. Inomelũ mustum

Expanded text:
vocatum a Falerna regione Campaniae, vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de gatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mixtum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, et commixtione pigmentorum conpositum. Lactatum est enim potio ex aqua et melle, quod Graeci μελίκρατον vocant. Oenomelum mustum
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd purũ atq sincerũ est: sicut & a¬
quam merã. nulli utiq rei mixtã. Hinc
& merencta: quod antiquitꝰ id tempous
pueris oꝑariis. quib panis merꝰ dabat᷑.
aut quod meridient eo tempoie. id est
soli ac separatim: ñ ut in prandio & in
cena ad unam mensam. Inde credimꝰ
ȩtiam illud tempꝰ qͦd post mediũ diem
est. meridiem appellari: quod purum
sit. Mustum est uiũ ẽ lac̾u stattm sub¬
latũ. Dictum aut̃ credit᷑ mustũ : qͦd
in se luuuum. & terrã habeat mixtare
N am mus terra est: unde & humꝰ. Cuiꝰ
tanta uis feruoris est: ut uasa qͣmuis
disrumpat. Roseum unũ. id est cũ rubo¬
re: rosa enim rubet. Amineum uͦ quasi
sine mineo. idest sine ruboie. Nam
album est. Sucinaciũ sũcine geminȩ
simile est: icł est fului coloris. Cimpidũ
uunũ. id est prespicuũ⁊ ab aquȩ specie
bidum. quasi terbidũ. id est terra cõ¬
mixtum. quod est fece. Falernũ uinũ

Expanded text:
quidquid purum atque sincerum est, sicut et aquidquid purum atque sincerum est, sicut et aquam meram, nulli utique rei mixtam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris operariis quibus panis merus dabatur; aut quod meridient eo tempore, id est soli ac separatim, non, ut in prandio aut in cena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut vasa quamvis disrumpat. Roseum vinum, id est cum rubore; rosa enim rubet. Amineum vero quasi sine mineo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie bidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum
Abbreviated transcription (Latin):
rio seuibus qͥ pituita laborant & frigore.
casidos cibos & uina ueteri ꝓdesse. Deꝰ potu.
otio ã greca diriuatione uocata. Hanc
enim illi põtos dicunt. Aqua genera¬
liter uocataꝰ. quod suꝑficies eius equalis
sit. Hinc & equora. Quam inde recentẽ
dictmiꝰ. quia ñ est utilis uecusta ut uinũ.
s statim sublata de flumine uel putreo.
Eetescit enim uecusta. Uinũ ex ħ dictum.
quod eiꝰ potus uenas sanguine cito reple¬
at. Huͦnc alii quod nos cura soluat: lieũ
appellant Neceres uinũt uenenũ uocabant.
S postquã inuentum est uirꝰ letiferi su¬
cus. hoc uinum uocatũ. illud uenenũ.
Unde iheronimꝰ in libro quẽ de uirgini¬
tace ꝯseruanda scribit:. adolescentulas in¬
quit tea uinũ debere fugere. ut uenenũ:
ne ꝓ ecatis calore feruentes bibant & ꝑe¬
aut᷑ Inde est quod apud ueceres roma¬
nos feminȩ ñ itebant᷑ uino: nͥ sacroꝵ
causa certis diebus. Merum dicimꝰ: cum
uinũ purũ significamꝰ. Nam merũ dicimꝰ

Expanded text:
rio senibus, qui pituita laborant et frigore, calidos cibos et vina vetera prodesse. § 3 De potu. Potio a Graeca derivatione vocata; hanc enim illi πότος dicunt. Aqua generaliter vocata, quod superficies eius aequalis sit: hinc et aequora. Quam inde recentem dicimus quia non est utilis vetusta, ut vinum, sed statim sublata de flumine et fonte vel puteo; fetescit enim vetusta. Vinum inde dictum quod eius potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus letiferi sucus, hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vinum, nisi sacrorum causa certis diebus. Merum dicimus cum vinum purum significamus; nam merum dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
Amplius enim eũ cȩteris apłis dilexit iħc.
acobus zebedei a patre cognominatur:
quem relinquens cum iohe. uerum patrẽ
secuti sunt. ħi sunt filii tonithrui qͥ exiam
boanarges ex firmitate & magnitudine fi¬
dei nominati sunt. Hic est iacobꝰ filius Re¬
bectei frater ioħis: qui post asçensionem dñi
ab herode manifestatur occisus. Ia cobꝰ alphei
ob distinctionem pͥoris cognominatus : qͥ dicit᷑
filius zebedei. sicut iste filiꝰ alpher sognom̃¬
tum igit᷑ ambo ã patre sumpserunt. Iite est
iacobꝰ minor qͥ in eugłio frater dñi nominat᷑.
quia maria uxor alphei soror fuit matris
dñi. quam mariã cleophȩ ioħs eugłista cogno.
minat. ã patre siue a gintilitate familiȩ.¬
aut quacuniq alia causa ei nom̃ imponens.

Expanded text:
Amplius enim eum ceteris Apostolis dilexit Iesus. Iacobus Zebedaei a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei soror fuit matris Dminat: A patre, inquit, sive a gentilitate familiaut quacunque alia causa ei nomen imponens.
Abbreviated transcription (Latin):
io cticitur. Nam sillaba dicta est ap̃ot̃
ceptione litterarũ. Syllaban enĩ dicit᷑
ꝯcipere. Unde uere illa est syllaba. quȩ
ex pluribus nascitur litteris. Nam u¬
nam uocalem ꝓ syllaba abusiue. ñ ꝓprie
dici: quȩ ñ tam syllaba dicenda est qͣm
ratio tempoꝵ. Sillabȩ autẽ aut breues¬
sunt: aut longe. aut cominunes. Bre¬
ues uocate: quia numqͣm ꝓduci possutł
Uonge: quia numqͣm cerripi possunt. Cõ¬
munes autẽ: quia ꝓ scribentis arbitrio
cum necessitas cogit & ꝓducunt᷑ & corri-
piuntur. Lege cdonatum. Ideo autem sylla¬
as uocum moras. aut cdupla aut simpla spa¬
cia temporis habere uidentur. Dĩptongẽ
syllabę greconomine dicꝰtȩ: quod in eis
bine uocales iungantur. Ex his apud nos
apud maiores tantũ celebrata fuit. Sylla¬
ba autem alpud metricos ideo semꝑ nomi¬
natur⁊ quod sit medius pes. Nam pes du-¬
abus constat syllabis. Cum gͦ syllaba una

Expanded text:
io dicitur. Nam syllaba dicta est ἀπὸ τοῦio dicitur. Nam syllaba dicta est ἀπὸ τοῦceptione litterarum; συλλαμβάνειν enim dicitur conci pere: unde vere est illa syllaba, quae ex pluribus nascitur litteris. A nam vocalem pro syllaba abusive, non proprie dici, quae non tam syllaba dicenda est quam ratio temporum. Syllabae autem aut bresunt, aut longe, aut communes. Breves vocate, quia nunquam produci possunt. Longe, quia nunquam corripi possunt. Communes autem, quia pro scribentis arbitrio, cum necessitas cogit, et producuntur et corpiuntur. Lege Donatum. Ideo autem syllaas vocum moras aut dupla aut simpla spatia temporis habere videntur. Dipthongae syllabae Graeco nomine dictae, quod in eis binae vocales iunguntur. Ex his apud nos apud maiores tantum celebrata fuit. Syllaba autem apud metricos ideo semipes nominatur, quod sit dimidius pes. Nam pes duabus constat syllabis. Cum ergo syllaba una
Abbreviated transcription (Latin):
minctiue chicuntur: quia subumgunt᷑.
ut q. dicimus enĩ regiq hominiq deoq
Non dicimus ꝙ regi ꝙ homini. ꝙ deo. Exple¬
tiue dictȩ. quia explent ꝓpositam rem:
utputa. si hoc ñ uis: saltem illud fac Com¬
uiunes noĩantur. quia ubi uisponunt᷑.
s ausales dicuntur a causa : eo qͦd aliquid
cogitent facere. utputa occido illum. qͥa
habet aurũ causa est. Rationales dicim¬
tur a ratione qua quisq utit᷑ in faciendo:
ut quomͦ eum occidã. ne agnoscat. uene
& uerbis. Accusatiuȩ aut̃ & ablatiuȩ p̃po¬
sitiones ã casibus quib serununt dictȩ.
Loquelares uero. quia loquelis id est uerb
semꝑ coherent ⁊ nec aliquid ualent solȩ
posite. ut di. dis. Coniunc̾te uero uerbis.
figuram faciunt : ut dituco. distraho.
Dultante uuaͣ. a dolente heu. ab irascente
he ã timente hei. Quȩ uoces quaruc̃q
linguarũ ꝓpriȩ sunt: nec in aliam linguã
facile transferuntur. De sillabis

Expanded text:
iunctivae dicuntur, quia subiunguntur, iunctivae dicuntur, quia subiunguntur, ut 'que'. Dicimus enim 'regique hominique Deoque'; non dicimustivae dictae, quia explent propositam rem, ut puta, si hoc non vis, saltem illud fac. Communes nominantur, quia ubivis ponuntur,4. Causales dicuntur a causa, eo quod aliquid cogunt facere, ut puta, occido illum quia habet aurum: Quia habet aurum causa est. Rationales dicuntur a ratione, 22 qua quisque utitur in faciendo, ut, quomodo eum occidam, ne agnoscar: venenet verbis. Accusativae autem, et ablativae praepositiones a casibus quibus serviunt dictae. Loquelares vero, quia loquelis, id est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis figuram faciunt, ut diduco, distraho. sultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile transferuntur. 23 CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
pleatur. Uerbum enim solũ sensum implet.
ut scribo: aduerbiũ autẽ sine uerbo non
habet plenam significationẽ. ut hodie:
adicis illi uerbum. hodie scribo: & iunc¬
to uerbo implesti sensum. De participio.
articipium dictum. quod noĩs & uerbi
partes capiat. quasi particapiũ. Anoĩe
enim uendicat sibi genera & casus. a uer¬
bo tempora & significationes : ab utrisq
numerum & figuram. De ꝯninctione.
oniunctio dicta: quod sensus sentenci¬
asq coniungat. Hȩc enim ꝑ se nichil
ualet: s in copulationẽ sermonũ quasi
quoddam exhibet glutinum. Aut enim
noĩa sociat. ut augustmꝰ. & iheronimꝰ:
aut uerba. ut scribit & legit. yna autem
uis omniũ⁊ siue copłent siue disiungant
Copulatiue autẽ coniunctiones dicte eo qͦd
sensum uel ꝑsonam coniungant: ut ego
& tu eamꝰ ad forum. ipsum ⁊ sensũ ꝯumnxit.
Bisiunctiue dicte quia disiungunt res
aut ꝑsonas: ut ego aut tu faciamꝰ. Sub¬

Expanded text:
pleatur. Verbum enim solum sensum inplet, pleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo non habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum. De participio . Participium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significationes, ab utrisque numerum et figuram. De coniunctione . Coniunctio dicta, quod sensus sententiasque coniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'ego aut tu faciamus'. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
S: infinitiuus modus ꝑsona tantum uerbi
eget: imꝑsonalis uero uel ꝓ nominis ꝑsona.
uel noĩs. Toniugatio dicitur: eo qͦd ꝑ eam
ad unum sonũ multa conrungant᷑. Docet
enim in qͦm sillabam exeat fut̾urũ tempꝰ
nam acͨtiuo adicis .r. & gignit passiuum.
Rursum passiuo adimis .r. & parit acͣtiuũ
Ipsa autem actiua dicunt᷑. quia agunt.
ut uerbero: & passiua. quia patiuntur.
ut uerberor. Neutralia. quia nec agunt
nec patiunt᷑. ut iaceo. sedeo. his si .rͦ. lit¬
teram adicis. ñ sunt latina. Communia
dicuntur. quia & agunt & patiunt᷑:¬
ut amplector. hec similiter deposita .r. lit¬
tera: non sunt latina. Deponentia uero
dicunt᷑: quia deponunt futuri tempori
participiũ ã significatione passiua. quod
exit in dus. ut gloriantus. de aduerbio.
duerbium dictum est. eo qͦd uerbis ac¬
cidat ⁊ utputa. bene lege. Sene aduer¬
bium est: lege uerbum. Inde gͦ dictum
aduerbiũ ÷ qđ semꝑ uerbo iinctum adim¬

Expanded text:
Sed infinitus modus persona tantum verbi Sed infinitus modus persona tantum verbi eget. Impersonalis vero, vel pronominis persona, vel nominis. 6. Conjugatio dicitur, eo quod per eam ad unum sonum multa conjungantur. Docet enim, in quam syllabam exeat futurum tempus,Nam activo adjicis r, et gignit passivum. Rursum passivo adimis r, et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur, quia agunt, ut verbero; et passiva, quia patiuntur, ut verberor. Neutralia, quia nec agunt, nec patiuntteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod exit in 'dus', ut 'gloriandus'. De adverbio . Adverbium dictum est eo, quod verbis accedat, ut puta, 'bene lege'. 'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adin
Abbreviated transcription (Latin):
tatiua a sepuis agendo: ut lectito. clamito.
Pormȩ enim sensum tenent: modi declinatio¬
nem. Nam nescis quid sit declinatio: nisi
prius didiceris quid sit sensus. Modi dic¬
ti ab eo quemadmodum sint in suis signi¬
ficationibus. Indicatuiis enim modꝰ dicit᷑.
quia significationem habet indicandi. ut
lego. Imꝑatiuus. quia sonum habet imꝑan¬
di: ut lege. Optatiuus quia ꝑ ipsum opta¬
mus aliquid agere: ut utinam legerem.
Coniunctiuus: quia ei nungit᷑ aliquid ut
locutio plena sit. Nam quancdo dicis. cum
clamem: pendet sensus. Quod si dicas. cũ
claniem. quare putas quod tactam: plenꝰ
est sensus. Infinitiuus dicit᷑ eo quod tem¬
pora definiens. ꝑsonam uerbi ñ definit:
ut clamare. clamasse. Cui si adiungas ꝑso¬
nam clamare debeo: fit quasi finitum.
Imꝑsonalis dicitur. quia incliget ꝑsona no¬
minis uel ꝓnominis. ut legitur: acddis ꝑso¬
nam a me aͥ te. ab illo. & plene sentitur.

Expanded text:
tativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. tativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus enim modus dicitur, quia significationem habet indicantis, ut 'lego'. Inperativus, quia sonum habet inperantis, ut 'lege'. Optativus, quia per ipsum aliquid agere optamus, ut 'utinam legerem'. Coniunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus. Infinitus modus dicitur eo, quod tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas nam: clamare debeo, debes, debet, fit quasi finitum. Impersonalis dicitur, quia indiget persona nominis, vel pronominis, ut legitur: addis personam, a me, a te, ab illo, et plene sentitur.
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem loquendo demonstrant. Sicut
autem nomen significat ꝑsonam: ita uer¬
bum factum. clictumq ꝑsonȩ In ꝑsona uer-¬
bi agentis & patientis significatio est. Nam
scribor ꝑsone est fac̾tum. Item scribor: ñ¬
ꝑsone factum indicat. s illius a quo patit᷑.
erboꝵ genera duo sunt: grammaticoꝵ atq
rechoꝵ. Graminaticoꝵ in tria cacdunt tem¬
pora. preteritũ. instans. futurũ: ut fecit.
facit. faciet. Rethoꝵ autẽ uniuersa oratio.
uerba dicuntur: ueluti uerb bonis nos
cepit. uerba bona habuit. Ubi ñ tantum
uerba quȩ in tria cadunt tempora: sed
uniuersa oratio est. Uer̃boꝵ species sunt¬
quatuor formȩ. modi. ꝯiugationes. & ge
nera. forme uerboꝵ inde dictȩ: eo qͦd nos
ad unam qͣmq rem informent. ꝑhas enĩ
ostenctinꝰ quid agamꝰ. Meditatiua dicͥta
est. a meditantis sensu: ut lecturio. id est le¬
gere uolo. Inchoatiua. post meditationem
ab inchoantis indicio: ut calesco. prequen¬

Expanded text:
invicem loquendo demonstrant. Sicut invicem loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, ita verbum factum dictumque personae. In persona verbi agentis et patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, modi, coniugationes, ra. Formae verborum inde dictae eo, quod nos ad unamquamque rem informent. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequen
Abbreviated transcription (Latin):
hec. & hoc. Quȩ tria & articuli nominantur.
Articuli autem dicti quod nominibꝰ artant᷑
id est colligant᷑ : cum dicimꝰ hic orator. Inter
articulum autẽ & ꝓnomen hoc inter est.
quod articulus tunc est cum noi coniungi¬
tur. ut hic sapiens: cum uero ñ coniungi¬
tur. demonstratiuũ ꝓnomenest. ut hic. &
hec & hoc. Omnia autem ꝓ noĩa : aut pͥmige¬
nia sunt. aut deductiua sunt. Primigenia
cdicta sunt: quia aliunde originem ñ trahũt
Hec uiginti & unum sunt. finita tria: ego.
tu ille. Infinita septem: quis qualis. talis.
quantus. tantꝰ. quotus. totus. Oinus qͣm
finita sex: iste. ipse. hic. is. idem. sui. Posses¬
siua quinq : meus. tuus. suus. nr̃. uester.
R eliqua autem cdeductiua dicuntur. quia
ex istis deducta. atq composita existunt:
ut quispiam. aliqͥs. & reliqua. De uerbo.
erbum dic̾tum. eo qͦd uerberato aere
ter uersetur. Sunt autem uerba mentis
signa: quibus homines cogitationes suas

Expanded text:
aec, hoc, quae tria et articuli nominantur. aec, hoc, quae tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, colligantur, ut cum dicimus hic orator. Inter articulum autem, et pronomen hoc interest, quod articulus tunc est, cum nomini jungitur, ut hic sapiens. Cum vero non conjungitur, demonstrativum pronomen est, ut hic, et haec, et hoc. 5. Omnia autem pronomina, aut primigenia, aut deductiva sunt. Primigenia dicta sunt, quia aliunde originem non trahunt. Haec viginti unum sunt. Finita tria: ego, tu, ille. Infinita septem: quis, qualis, talis, quantus, tantus, quotus, totus. Minus quam finita sex: iste, ipse, hic, is, idem, sui. Possessiva quinque: meus, tuus, suus, noster, vester. Reliqua autem deductiva dicuntex istis deducta atque conposita existunt, ut 'quispiam', 'aliquis', et reliqua. § 9 De verbo. Verbum dictum eo, quod verberato aere ione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas
Abbreviated transcription (Latin):
ronomen dictum est. quia ꝓuice mine
noĩs ponitur : ne fastidium faciat. ip¬
sum nomen dum iterat᷑. Nam cũ dicimus
uirgilius scripsit bucolica. addimꝰ ꝓ nom̃
ipse scripsit georgica: sicq uarietas signifi¬
cationis & fastidium tollit & ornatũ inducit
nomina autem aut finita sunt. aut infinita
E mita ꝓnoĩa dicta eo quod definiunt ꝑso¬
nam certam: ut ego: me enĩ statu intel¬
ligis infinita dicuntur: quia ñ sunt cer¬
te ꝑsone. De absentibꝰ enim dictt᷑ & incer¬
tis: ut quis quȩ. quod. Minus qͣm finita
appellantur. quia cõmemorationem faciunt
note ꝑsone: ut ipse. iste. Tertum est enim
de quo dicitur. Possessiua uocant᷑: eo quod
nos aliquid possidere ostendunt. Nam cũ
cdico meus tuus: definio aliquid ẽẽ meum
uel tuũ. Relatiua dicunt᷑. quia ad interro¬
gationem referunt᷑ ⁊ ut quis est. responde¬
tur is est. Demonstratiua: eo qͦdi habent
demonstrantis significationẽ Aliquem
enim presentem his demonstramꝰ: ut hic. &¬

Expanded text:
ronomen dictum, quia pro vice nominis ponitur, ne fastidium faciat nomen ipsud dum iteratur. Nam cum dicimus, 'Vergilius scripsit Bucolica', addimus pronomen, 'ipse scripsit Georgica'; sicque varietas significationis et fastidium tollit et ornatum inducit. Pronomina autem aut finita sunt, aut infinita. Finita pronomina dicta eo, quod definiunt certam personam, ut 'ego'; me enim statim intelligis. Infinita dicuntur, quia non sunt certae personae. De absentibus enim dicitur et incertis, ut 'quis', 'quae', 'quod'. Minus quam finita appellantur quia commemorationem faciunt notae personae, ut ipse, iste, certum est enim de quo dicitur. 18 3. Possessiva vocantur, eo quod nos aliquid possidere ostendunt; nam dum dico meus, tuus, definio aliquid meum esse, vel tuum. Relativa dicuntur, quia ad interrogationem referuntur, ut quis est? respondetur, is est. Demonstrativa, eo quod habent demonstrantis significationem. Aliquem enim praesentem his demonstramus, ut hic, h
Abbreviated transcription (Latin):
greci dicunt. siue ut latini anesum. herba
onusib cognita. acerrime feruens mictu¬
alis. Anetum qͥ minum. coriandrũ ex greo
noĩe sump̾tũ. qͦd illi couan uocant. suiꝰ se¬
men in dulci uino datũ: ꝓitiores reddit
in uenerem. Si supra modũ dederis. am̃tiã
nutrit. Sanos ȩtiã ex coriandro infici tradi¬
tum est. Abrotanũ. cerȩ foliũ. Ruta dicta.
qđ sit feruentissima. Cuiꝰ altera agrestis
atꝙ uirtute acrior: s utreq feruentissi¬
mȩ comꝓbant᷑. Hanc uenenis repugnare mꝰ¬
telȩ docent. quȩ dum cũ serpente: dimicaue¬
rinit. cibo eiꝰ armant᷑. Saluia. Imila. quã rusti¬
ci alam uocant: radice aromatica. odoris sũ¬
nii cũ leui acrimonia. Menta. huiꝰ genera sext

Expanded text:
Graeci dicunt sive, ut Latini, anesum, herba Graeci dicunt sive, ut Latini, anesum, herba omnibus cognita, acerrime fervens, mictualis. Anethum. Cyminum. Coriandrum ex Graeco nomine sumptum, quod illi κόριον vocant. Cuius semen in dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta; huius genera sex.
Abbreviated transcription (Latin):
insolitis aucta imbrib ultra consuetu¬
dinem. uel diuturnitate. uel magnitudine
recdundant : multaq ꝓsternint: & ipsa
diluuium dicunt᷑. Sciendum aut̃ flumina
cum supra modũ crescunt : ñ tantum ad p̃

Expanded text:
insolitis aucta imbribus ultra consuetinsolitis aucta imbribus ultra consuetdinem, vel diuturnitatem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. Sciendum autem, flumina cum supra modum crescunt, non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
iluuiũ dictum⁊ quod aquar̃ clacde
leribus offensus ommipotens toto orbe con¬
tecto. deletis cunctis. unũ spaciũ celi fuit
ac pelagi. suiꝰ indicium hactenꝰ uidemꝰ in
lapidibus: quos in remotis montibꝰ conciᷤ
& ostreis concretis. sepe ętiã cauatos aqͥs
uisere solemꝰ. Scłm diluuiũ fuit in aca¬
ia iacob patͥarchȩ. & ogigi tempoubus:
qui eleusine conditor & rex fuit. nomenq¬
& loco. & tempou dedit. Terciũ diluunum
in thessalia moysi. uel amphyonis tempori¬
bus fuit. qͥ tercius post eyeropem regnauit:
cuiꝰ temporib aquarũ illuuies maiorem
partẽ popłoꝵ tessaliȩ assũpsit. paucis ꝑ
refugia montiũ liberatis. maxime in mon¬
te parnaso. in cuiꝰ circuitu deucalion tẽ
regno potiebat᷑: qui tunc ad se ratibus
confugientes susceptos ꝑ gemina par na¬
si iuga fouit & aluit. A quo ꝓꝓterea ge¬
nus hominũ grecoꝵ fabulȩ ex lapidib
reparatos ferunt ab eo: ꝓpter hominũ
insitam cordis duriciã. S & flumina cũ

Expanded text:
iluvium dictum quod aquarum clade leribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphictyonis temporibus fuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cuius temporibus aquarum inluvies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso; in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter hominum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum
Abbreviated transcription (Latin):
gunt ⁊ quia ꝑ quatuor tempora annꝰ uercit᷑.
uere. estate. autumpno & hyeme. Digas lu¬
ne. qm̃ gemino cursu cum sole ꝯtendit: si
ue quia & nocte & die uidet᷑. Iungunt enĩ
cliis inferis ⁊ quia his ꝑ tres etates homines
ad se rapit. id est ꝑ infantiã. iuuentutẽ. atq
seuectam. Seiuigam maximꝰ currus currit
ioui ⁊ ꝓpter qͦd maximum deoꝵ suoꝵ eũ ẽẽ
credunt. Ideo autẽ rotis quadrigas curre¬
re dicunt. siue quia mundꝰ iste circuli sui
celeritate transcurrit: siue ꝓpter solem. qͥa
uolubili ambitu rotat. sicut ait ennius.
Iude patefecit radiis rota candida cęlum.
stellarũ. quib mundũ regidicunt: siue
ad cursum septẽ dierum p̾sentium. quib
ꝑactis uitȩ terminꝰ consuminat᷑. quoꝵ sinis

Expanded text:
gunt quia per quattuor tempora annus vertitur: gunt quia per quattuor tempora annus vertitur: vere, aestate, autumno et hieme. Bigas lunae, qve quia et nocte et die videtur: iungunt enim diis inferis, quia hi per tres etates hoad se rapiunt, id est, per infantiam, juventutem, atque senectam. Sejuga maximus currus currit Jovi, propter quod maximum deorum suorum esse eum credunt. 3. Ideo autem rotis quadrigas currere dicunt, sive quia mundus iste circuli sui celeritate transcurrit, sive propter solem, quia volubili ambitu rotat, sicut ait Ennius: Inde patefecit radiis rota candida coelum. stellarum, quibus mundum regi dicunt, sive ad cursum septem dierum praesentium, quibus peractis vitae terminus consummatur, quorum finis
Abbreviated transcription (Latin):
quib spẽm ydolatrie uestiunt. Nam pras¬
mꝰ terrȩ. uenetus celo. & mari a paganis dica
lillixisse fertur ⁊ sicut uirgiliꝰ auctor est di¬
cens. Primꝰ erictoniꝰ curr̃. & quatuor ausus
iungere equos: rapidisq rotis insistere¬
uictor. fu̾it autẽ mineruȩ & uulcani filiꝰ. de
caduca in terra libidine ut fabulȩ ferunt
ꝓcreatus. Rortentum demonicũ immo diabo¬
lus: qͥ primo uinoni currũ dedicauit. Tali
auctore. quadrige ꝓductȩ sunt. De curru.
urrus auter a cursu cdictus: uel quia ro¬
tas habere uidetur. Unde & carrum
qtiasi currũ. Quadrigarum uͦ currꝰ du¬
plici olim temone erant ꝑpetuoq & qui om¬
ib equis iniceretur iuigo. Erimꝰ ciristenes
sononiꝰ tantum mecdios uigauit. eisq singłos
ex utraq parte simplici uinculo applicuit.
quos greci syrafoos. latini funarios uocant.
Ex quib quidrigas soli bigas lune. trigas
uiferis seiuigas ioui: desultores lucifero &
esꝑo sacrauerunt. Quadrigam ideo soli uin¬

Expanded text:
quibus speciem idololatriae vestiunt. Nam prasinus terrae, venetus coelo et mari a paganis dicatjunxisse fertur, sicut Virgilius auctor est dicens: Primus Ericthonius currus, et quatuor ausus Jungere equos, rapidisqvictor. Fuit autem Minervae et Vulcani filius de caduca in terram libidine, ut fabulae ferunt, procreatus, portentum daemonicum, immo diabolus, qui primus Iunoni currum dedicavit. Tali auctore quadrigae productae sunt. De curru . Currus autem a cursu dictus, vel quia rotas habere videtur multas; unde et carrum quasi currum. Quadrigarum vero currus duplici olim temone erant perpetuoque et qui omnibus equis iniceretur iugo. Primus Clisthenes Sicyonius tantum medios iugavit, eisque singulos ex utraque parte simplici vinculo adplicavit, quos Graeci σειραφόρους, Latini funarios vocant, Ex quibus quadrigas soli, bigas lunae, trigas inferis, seiugas Iovi, desultores Lucifero et Hespero sacraverunt. Quadrigam ideo soli iun
Abbreviated transcription (Latin):
tibus similiũ syllabarum. & similitudine
tempoꝵ. Si quid de his unũ defuerit. ĩa
non est analogia. id est similitudo. s est
anomala. id est extra regłam: ut lepus.
luplis totum ꝯuenit. s dissentiunt casu.
Facit enim lupi leporis. Uam regular it̃
est: dum queris ucrũ trames masculinũ
sit an feminaͣ. Similis est illi in omnide¬
clinatione limes: & erit masculinũ. Item
funis si incerti generis ẽẽ credis. similis
est illi panis in declinatione:. ⁊ erit mas¬
culmũ. Item ex comparatione positiuoꝵ:
ut si dicas doctus magnꝰ. positiui sunt: &
sui similes. Eit & ꝑ diminutionẽ⁊ utpu¬
ta funem masculinũ eẽ. funicłs ostendit.
Sicut marmor generis neutͥ esse. marmꝰcu¬
lum indicat. Lam qͦd genꝰ in pͥncipalita¬
te est: id esse solet in diminutione. Sed̾
hoc non semꝑ ut pistrinum pistrilla:

Expanded text:
tibus similium syllabarum, et similitudine tibus similium syllabarum, et similitudine temporum. Si quid de iis unum defuerit, iam non est analogia, id est similitudo, sed est anomalia, id est extra regulam, ut 'lepus' et 'lupus'. Totum convenit, sed dissentiunt casu; facit enim 'lupi', 'leporis'. Nam regulariter est, dum quaeris utrum 'trames' masculinum sit an femininum, similis est illi in omni declinatione 'limes', et erit masculinum. Item 'funis' si incerti generis esse credis, similis est illi 'panis' in declinatione, et erit masculinum. Item ex conparatione positivorum, ut si dicas 'doctus', 'magnus': positivi sunt et sui similes. Fit et per diminutionem, utputa 'funem' masculinum esse funiculus ostendit, sicut 'marmor' neutri esse generis marmusculum indicat. Nam quod genus in principalitate est, id esse solet in diminutione. Sed hoc non semper, ut 'pistrinum', 'pistrilla
Abbreviated transcription (Latin):
sola greca nomina scribunt᷑. Nam cũ iusti¬
cia sonũ ⁊ litterȩ expͥmat: tamen quia la¬
tuium est. ꝑ t scribendum est. Sic mali¬
cia nequit̾ia. milicia:. & cȩcera similia. In
dubiis quoq uerbis consuetudo ueterum
erat⁊ ut cum ẽadem littera aliũ intellec¬
tum correpta aliũ ꝓducta haberet: lon¬
ge syllabȩ apicem apponebant utputa po¬
pulus arborem significaret. anhominum
multitudinẽ. apice distinguebat᷑. Sic et
ubi liccerȩ consonantes geminabant᷑. sicĩ¬
licum suꝑponebant: ut sella serra. asseres.
Uȩceres enim ñ dupplicabant litteras: s su¬
pra sicilicum apponebant. Qua nota amino¬
nebatur lecter geminandam cẽ litteram.
natur. Cuius hec uis est: ut quod dubi¬
um est. ad aliquid simile quod ñ est dubi¬
um. referatur: & incertis certa ꝓbent᷑.
Octo autem modis comparatio analogrȩ
colligit᷑: id est qualitate. comparationẽ.
genere. numero. figura. casu. extremita¬

Expanded text:
sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustisola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia Latinum est, per T scribendum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos adponebant; qua nota admonebatur lector geminandam esse litteram.nominatur. Cuius haec vis est ut, quod dubium est, ad aliquid simile, quod non est dubium, referatur, et incerta certis probentur. Octo autem modis conparatio analogiae colligitur: id est qualitate, conparatione, genere, numero, figura, casu, extremita
Abbreviated transcription (Latin):
scribenda. Tene uero qͦd est coniunctio.
ꝑ eꝰ: pęnia qͦd est suppliciũ. ꝑ oe. ¶ littera
tunc recte ponit᷑. cum illi statĩ u littera
subsequit᷑. & alia quelibet una. plures ue
uocales iungunt᷑: ita ut una syllaba fiat.
cȩtera ꝑ ẽ scribunt᷑. Quȩ ꝓnom̃ cum ã
scribendũ: ꝙ coniunc̾tio sine ã. Iuid ꝑd
litteram scͥbendum. cum ꝓ nom̃ est: ꝑ t cũ
uerbum. Cuiꝰ positio pͥmaꝰ est. queo quis.
Q uotidie ꝑ ꝯ scribendum. ñ ꝑ e: ut sit quot
diebus. R littera cõmunionem habet cũ
s littera. Itaq apud antiquos honos. laboᷤ.
arbos cdicebatur: nunc honor labor arbor.
Sat ꝑt scribi oporcet: quia integrũ eius
facit satis. Sed: ꝑ d opaitet scribi. Apud
antiquos enim sed. sectum dicebat᷑: nos fi¬
nales duas litteras abscidimꝰ. Tantiis sic̃
ae interiectio. cum a scribendũ ⁊ ue con¬
iinc̾tio sine ã. Xp̃c quia grecum est. ꝑ.x
scribendũ: ita & crisma. Y & ⁊ licteris

Expanded text:
scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, per E; 'poena', quod est supplicium, per OE. Q littera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sine A. 'Quid' per D litteram scribitur, cum pronomen est; per T, cum verbum: cuius positio est prima 'queo, quis, 'Quotidie' per Q scribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos finales duas litteras abscidimus. 'Tamtus', sicut , 'tamtus'. 'Vae' interiectio cum A scribendum; 've' coniunctio sine A. Xp̃s, quia Graecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris