comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tie diũ. tamqͣm prius ñ respexerit.
s t̾e cum principem militie dñi uisu¬
eũ uelut cõmunem hominẽ uid̾: s intel¬
certus ẽ ex diuinis uirtutib. an ex con¬
trariis una sit que uidet᷑: n id̾o int̾ro¬
gat ⁊ ꝑqͥrit dicens. N ost̾ es aut adu̾sari¬
oꝵ : at ille ait. Ego sum pͥnceps milicie
uirtutis dñi: ⁊ n̾c aduemi. Et cum hoc

Expanded text:
xerit, sed tunc cum principem militiae Domini visueum velut communem hominem vidit, sed intelintellexit ex divinis virtutibus, an ex contrariis una sit quae videtur, et ideo interrogat et perquirit, dicens: « Noster es, an adversariorum? » At ille ait: « Ego sum princeps militiae virtutis Domini: nunc adveni. » Et cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tamen quale sit hoc ipsum qd̃ dr.
qr hodie abstuli obꝓbrium a filiis
metipsis: obꝓbrium peccatorum.
Quis erit simił paulo etiã scđm legiꝰ
obseruantiam. audi deniq ipsũ
dicentem. S cd̾m iusticiã que in
lege ẽ conu̾satꝰ sũ. sine querela. Ip¬
se tam̃ ꝓnunciat ⁊ dicit. fuimus
n nos aliquando insipientes. in¬
creduli. errantes. seruientes desi¬
deriis ⁊⁊ uoluptatib uariis in mali

Expanded text:
tamen quale sit hoc ipsum quod dicit, quia hodie abstulit opprobrium a filiis men opprobrium peccatorum. Quis erit similis etiam secundum legis observantiam factorum? Audi denique ipsum dicentem: « Secundum justitiam quae in lege est, conversatus sine querela ; » ipse tamen pronuntiat, et dicit: « Fuimus enim et nos aliquando insipientes, increduli, errantes, et servientes deside
Abbreviated transcription (Latin):
roꝵ accincꝰti uł expediti tͣnsiert ad
pugnã in conspectu dñi ad expugnan¬
dã ierico ciuitatem : Requiramꝰ qui
isti st̃: qͦs scriptura dicit accinctos
expeditos. Ego ex memetipso p̾sumere
aliquid ⁊ ꝓnuntiare ñ audeo. Apłi ma¬
g̾ luteris doceam᷑ in talib. qͥ st̃ isti ac¬
cincꝰti paulo exponente discamꝰ. Audi
ipse qͥd dicit. Estote gͦ accincti lũbos
ur̃os in ueritate. Wides gͦ. qr paulus
accinctos nouit eos qͥ p̾cincti st̃ cingło
ueritatis:  git᷑ etiã nr̃m ee cingłm ue¬
ritatis debet: si tam̃ seruauerimꝰ mi¬
litie huiꝰ ⁊ cingłi sacram̃tũ. Si enĩ ue¬
ritas ẽ cingłm nr̃m qͦ ad xp̃i militiam
cingim᷑. si quando falsũ loquim᷑ aliqͥd.¬
n mendatiũ de ore nr̃o ꝓcedit. discin¬
gim᷑ amilicia xp̃i: n balteo ueritatis
exsoliuim. Sumus gͦ in ueritate cinc¬
ti: si uere in falsitate discincti. S nos
initem᷑ potiꝰ istos quadraginta mille
iuros accinctos ꝓcedentes ad bellũ¬

Expanded text:
rorum accincti et expediti transierunt ad pugnam in conspectu Domini ad expugnandam Jericho civitatem? Requiramus qui isti sunt quos Scriptura dicit accinctos vel expeditos. Ego ex memetipso praesumere aliquid et pronuntiare non audeo. Apostoli magis litteris doceamur in talibus. Qui sunt isti accincti Paulo exponente discamus. Audi ipse quid dicit: « Estote ergo accincti lumbos vestros in veritate . » Vides ergo quia Paulus accinctus novit eos qui praecincti sunt cingulo veritatis. Igitur etiam nostrum esse cingulum veritas debet, si tamen servaverimus militiae hujus et cinguli sacramentum. Si enim veritas est cingulum nostrum quo Christi militia cingimur, si quando falsum loquimur et mendacium de ore nostro procedit, discingimur a militia Christi, et balteo charitatis exsolvimur. Simus ergo in veritate cincti, ne simus in falsitate discincti; sed nos imitemur potius istos quadragesies mille viros accinctos, praecedentes
Abbreviated transcription (Latin):
seruare augiria. requirere stellarum
cursus. n euentus ex his futuroꝵ rima¬
ri: seruare om̃a. ceterisq huiꝰmodi suꝑ¬
stitionib implicari. Idolatrie nãq ma¬
t̾ ẽ egyptꝰ: ex qua certũ ẽ huiꝰmodi ob¬
ꝓbria pullulare: que si tͤnsito iã iorda¬
ne susceperis. n his te rursus laqueis il¬
ligaueris. teẽ sine dubio obꝓbria egypti

Expanded text:
tellarum cursus, et eventus ex iis futurorum rimari, servare somnia ceterisque hujusmodi superstitionibus implicari. Idololatriae namque mater est Aegyptus, ex qua certum est hujusmodi opprobria pullulare, quae, si transito jam Jordane susceperis, et his te rursus laqueis illigaveris, tecum sine dubio opprobria Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & dicit angustus mͥ ẽ locus. fac mͥ
locũ uͥ habitẽ. hos aut̃ mͥ qͥs enucri¬
uit: & iterũ. ad quã dr. dilata pa¬
los tuos. & extende centoria tua:
Ista ẽ gͦ lacitudo: que suscepit explo¬
ratores ihu. Scio me aliquando in
quadam eccła disputantẽ de dua¬
b merecricib de quib scriptũ est
uenerant salomonis . quarũ una
tẽ discussisse diligentiꝰ. & dixisse quia
illa meretrix hec ẽẽt cui salomon
ñ ille. s hic qui pacẽ uenit facere
eoꝵ que in ceł it & que in terris.
reddi uiuũ ussit infantẽ. illa uͦ
alia que mortuũ habebat infantẽ
uel illiꝰ ee̾t prioris popłi synagoga:
uel eoꝵ qͥ in heresim declinauert᷑. Est¬
& alia meretrix quam oste iubetur
acciꝑe ꝓpħa. infigura sine dubiohu
dicis ⁊ excelsis. fidei constituit sacͣ¬
mentis. Nemo enim qui ab ihu mit¬
ticur inuenicur deorsũ. n humi ia¬
cens. s in suꝑiorib ꝑmanet: & ñso¬

Expanded text:
dicit: « Augustus mihi est locus, fac mihi locum ubi habitem. Hos autem mihi quis enutrivit? » Et iterum ad quam dicitur: « Dilata palos tuos et extende tentoria tua . » Ista ergo est latitudo quae suscepit exploratores Jesu. Scio me aliquando in quadam ecclesia disputantem de duabus meretricibus de quibus scriptum est venerant Salomonis: quarum una tem, discussisse diligentius et dixisse quia illa meretrix haec esset cui Salomon non ille, sed hic qui pacem venit facere eorum qui in coelis sunt, et quae in terris reddi vivum jussit infantem, illa vero alia quae mortuam habebat infantem, vel illius esset prioris populi Synagogae, vel eorum qui in haeresim declinaverunt. Et alia meretrix quam Osee propheta jubetur accipere , in figura sine dubio huitis et excelsis fidei constituit sacramentis. Nemo enim qui ab Jesu mittitur, invenitur deorsum et humi jacens, sed in superioribus permanens
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qualis exercitus hostium tuoꝵ ad¬
u̾sum te. de tuo corde ꝓcedit: Isti nob̾
pͥma strage fundendi st̾: isti prima
ipsosq ad int̾nicionem cedere poterimꝰ.
ita ut ñ relinquamꝰ ex eis qͥ renunti¬
et uł respiret: si iã nullus ex his ꝓrsus
in nr̃is cogitationib rediuiuus eru¬
perit. t̾c nob̾ ꝑ ihm dabitur illa reqͥ¬
es. ut unusquisq requiescat sub ui¬
te sua. ⁊ sub ficu sua. cum ĩa non sit
qͥ exterreat filios isrł. Uerũtamen

Expanded text:
et qualis exercitus hostium tuorum adversum te de tuo corde procedit? Isti nobis prima strage confodiendi sunt, isti prima ipsos quoque ad internecionem caedere poterimus; ita ut non relinquamus qui renuntiet vel respiret. Si jam nullus ex his prorsus in nostris cogitationibus redivivus eruperit, tunc nobis per Jesum dabitur illa requies, ut unusquisque requiescat sub vite sua, et sub ficu sua, cum jam non sit qui exterreat filios Israel. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
tor płi huiꝰ qͦmͦ exaltet᷑ in conspectu
om̃is generis filioꝵ isrł uideamus:
Ego arbitror qr ipse semꝑ apud pa¬
trem exaltatus ẽ n excelsus: s hoc opꝰ
ẽ. ut in conspectu nr̃o exaltet illum
ds̃. Exaltatur autẽ in conspec̾tu meo:
cũ mͥ sublimitas ⁊ celsitudo diuini¬
tatis eiꝰ aperitur. Quando gͦ michi
excelsa eiꝰ diuitas reuelata ẽ: ᷤ tunc
ꝓfecto cum iordanem tͣnsirem. et¬
uariis sacramentoꝵ munim̃tis fu¬
tura armar ad p̾lia. Et tuuert
qͥ sub lege ẽ: timet moysen. Eũ uͦ
ad eugłm ex lege tͤnsierit. mutata
obseruantia. mutatur n timor: sic̃¬
n apłs dic̃. Ego autẽ ꝑ legẽ legi mor¬
tuus sum. ut do uiuam : cũ xp̃o cru

Expanded text:
opuli hujus, quomodo exaltatur in conspectu omnis generis filiorum Israel videamus: ego arbitror quod ipse semper apud Patrem exaltatus est et excelsus, sed hoc opus est ut in conspectu nostro exaltet illum Deus Pater. Exaltatur autem in conspectu meo, cum mihi sublimitas et celsitudo divinitatis ejus aperitur. Quando ergo mihi excelsa ejus divinitatis revelata sunt? Tunc profecto cum Jordanem transirem, variis sacramentis futura arma tenerem ad praelia. « Etqui sub lege est, timet Moysen; cum vero ad Evangelium ex lege transierit, mutata observantia mutatur et timor, sicut Apostolus dicit: « Ego autem per legem, legi mortuus sum, ut Deo viva
Abbreviated transcription (Latin):
erit fortuitu accidisse: ut hii qͥ ꝑ
moysen accipiunt portionẽ. om̃s pͥ¬
mogeniti eẽnt. Ruben nãq. pͥmo¬
genitus ẽ ex lia. gad pͥmogenitus ẽ
ex relfa. & maneses pͥmogenitus ex¬
asenec egẏptia filia petefre sacerdo¬
tis eliopolitis quã accepit ioseph. Nũ¬
quã ego mͥ ꝑsuadeo ut fortuitu acci¬
derit primogenitos ẽẽ. om̃s qͥb per
moysen decernebatur hereditas: sed
adumbrabat᷑ forma popłoꝵ: uniꝰ qͥdẽ
qͥ pͥmogenitꝰ ꝑ nature ordinẽ uidẽt᷑.

Expanded text:
erit fortuitu accidisse ut hi qui per Moysen accipiunt portionem, prmogeniti essent. Ruben namque primogenitus est ex Lia, Gad primogenitus est ex Zelfa, et Manasses primogenitus eAscenez filia Aegyptia Petefrae sacerdotis Heliopoleos, quam accepit Joseph. Nunquam ergo mihi persuadeo ut fortuitu acciderit primogenitos esse omnes quibus per Moysen discernebatur haereditas; sed adumbrabatur forma populorum: unius quidem, qui primogenitus per natur
Abbreviated transcription (Latin):
fontes in heremo dirupti st̃: lex per
moysen data ẽᷤ signa ⁊ ꝓdigia mul¬
ta in heremo gesta st̃: ꝯ nusquã dr
exaltatus est iħ̾c. Ubi uͦ iordãnis tͣn¬
situr: ibi dr ad ihm. in hac die incipi
o exaltare te in conspec̾tu popłi. N eq
enĩ ante mysteriũ baptismi exaltatur
pectu popłi inde sumit exordium.
crucis exaltatione completur. merito
unicuiq fideliũ t̾e pͥmũ ihc̃ exaltat᷑.
cũ ad mnisteriũ baptismi ꝑuenitur:
qr sic scriptũ ẽ qđ exaltauit illũ ds̃

Expanded text:
fontes in eremo disrupti sunt, lex per Moysen data est, signa et prodigia multa in eremo gesta sunt, et nusquam dicitur exaltatus esse Jesus. Ubi vero Jordanis transitur, ibi dicitur ad Jesum: In hac die incipio te exaltare in conspectu populi. Neque enim ante mysterium baptismi exaltatur pectu populi inde sumit exordium. crucis exaltatione completur, merito unicuique fidelium tunc primum Jesus exaltatur, cum ad mysterium baptismi pervenitur, quia scriptum est « quod exal
Abbreviated transcription (Latin):
n purgauit animas nr̃as. abiecimus
hec om̃a: n ꝓ his assũpsimꝰ conscientie
bone astipulationem in dño. Ze ꝑ se
cundam circũcisionem ablata st̃ a no¬
bis obpbria egẏpti: n purgata st̃ ui¬
cia peccatoꝵ. N emo gͦ si integre con¬
u̾sus est. si ex corde penituit. si fidelit̾
ioedanis fluenta digressus ẽ. si scd̃a
p̾ceritorum metuat obꝓbria delic¬
toꝵ. Audis. qr hodie abstuli a te ob¬
ꝓbrium egypti. Hoc n in eugłus
significat dñs cum dicit. Remissas̃
tͥ peccata mͣulta. s iam noli peocare.
ne qͥd tͥ deceriꝰ accidat. Si enĩ post
remissionẽ peccatoꝵ ultra non pec¬
ces: uere ablatũ est a te obꝓbrium
eo mag̃ qͦ multo maioris criminis ẽ
filiũ dĩ conculcare. ⁊ sanguine ces¬
tam̃ti pollutum ducere: quam legẽ
moysi negligere. Multo ecenĩ ma
collens membra xp̃i. facit ea mẽbra
meretricis. Uides gͦ quam grauio¬
ra n cumulatiora ince obꝓbria si
neglexeris reuoluantur deniq ĩã¬

Expanded text:
icimus haec omnia, et pro his assumimus conscientiae bonae astipulationem in Deum. Tunc per secundam circumcisionem ablata a nobis sunt opprobria Aegypti, et purgata sunt vitia peccatorum. Nemo ergo, si integre conversus est, si ex corde penitus fideliter Jordanis fluenta digressus est, si secunpraeteritorum metuat opprobia delictorum. Audis quia hodie abstuli a te opprobrium Aegypti. Hoc in Evangeliis significat Dominus, cum dicit: « Remissa sunt tibi peccata tua, sed jam noli peccare, ne quid tibi deterius accidat . » Si enim post remissionem peccatorum ultra non peccas, vere ablatum est a te opprobrium eo magis quia multo majoris criminis est Filium Dei conculcare, et sanguinem testamenti polluere, quam legem Moysi negligere; multo enim majortollens membra Christi, facit ea membra meretricis. Vides ergo quam graviora et cumulatiora in te opprobria, si neglexeris, revolventur Denique ja
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ głam dñi reuelatũ coctidie uacas.
fontem. n consistente sacerdotali & le¬
uitico ordine iniciatus fueris ueneran¬
ilis illis magnificisq sacramentis. que¬
nor̃t illi qͦs nosse fas ẽ. t̾r etiã sacerdotũ
ministeriis iordane digresso terram
reꝓmissionis intrabis: in qua ce post
moysen suscipit iħe: n ipse tͥ efficitur

Expanded text:
am Dei revelatum, quotidie vacas. fontem, et consistente sacerdotali et Levitico ordine, initiatus fueris et venerandis illis magnificisque sacramentis norunt illi quos nosse fas est, tunc cum sacerdotum ministeriis, Jordane digresso, terram repromissionis intrabis: in qua te post Moysen suscipit Jesus, et ipse tibi efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
Consiliũ eis dat misticũ ⁊ celeste: n¬
chil habens terrenũ. Per montana
inqͥt abite. nolite ꝑ ualles incedere.
humilia ⁊ deiecta refugite. que excel¬
sa st̃ n sublina p̾dicate. Ipsa autem
nͥ coccineũ. qd sanguinis formã gere¬
bat. Sciebat etenim qr nulli eet sa¬
lus nͥ in sanguine. xp̃i. Datur etiam
Qui autem exierint de domo: ĩpune
sumꝰ nos ab hoc uiramento tuo. Si qͥs¬
g ͦ uult saluari: ueniat in hanc do¬
mũ huiꝰ que quondã meretrix fuit.
Etiam si de illo pło uult aliqͥs salua¬

Expanded text:
consilium mysticum et coeleste, ihil habens terrenum. « Per montana, » inquit, « abite. » Nolite per valles incedere, humilia et dejecta refugite: quae excelsa sunt et sublimia praedicate. Ipsa autem  coceineum, quod sanguinis formam gerebat Sciebat enim quia in nullis esset salus, nisi in sanguine Christi. Datur etiam untur; qui autem exierit de domo tua, impunes sumus nos ab hoc juramento tuo. Si quis ergo salvari vult, veniat in hanc domum hujus, quae quondam meretrix fuit. Etiam si de illo populo vult aliquis salva
Abbreviated transcription (Latin):
non ignoremꝰ astutias. Isti gͦ qͥ uiri
forces st̃. armati & p̾cincꝰti lũbos in ue¬
nant nobiscũ. Infantes autem & muli¬
eres ñ exeunt ad p̾liũ nr̃m: nec mirũ.
uiuare potuit ille qͥ nichil loquutꝰ est.
cuiꝰ nichil inueniã qđ logã. cuiꝰ me ser¬
mo ñ ĩstruit: Mulieres uero dicit apłs
infirmũ uas e̾eᷤᷤ. Unde & consequent̾
infirmũ uas ad conflictũ ñ uenit: ne
confringat᷑ & pereat. Sic nãq & de
quassatũ non confringet. Quia gͦ mu¬
lieres a uiris suis domi doceri iubent᷑:
& mag̾ in discpłoꝵ quã docentiũ ꝑsona
ponuntur. ad auxiliũ meũ ñ uenit
amꝰ gͦ qͥd dicunt ad ih̃m isti: qͥ ueniuis
ex illa t̾ra qͣm distribuit moyses. Sieut
audiuimꝰ aiunt moysen: ita audiemus
& te. Nichil tam uerũ: qͣm qd̃ omis qui
audiuit moysen. audiat & ih̃m dñm noᷤ¬
trũ. De ihu enĩ ille scripsit. Unde & do¬
minꝰ in eugło arguens eos. qr ex eo qđ̃

Expanded text:
non ignoremus astutias. Isti ergo qui viri non ignoremus astutias. Isti ergo qui viri fortes sunt, armati et praecincti lumbos in venant nobiscum. Infantes autem et mulieres non exeunt ad praelium nostrum. Nec mirum, juvare potuit qui nihil locutus est; cujus nihil invenio quod legam, cujus me responsum non instruit? Mulierem vero dixit apostolus infirmum vas esse . Inde et consequenter infirmum vas ad conflictum non veniat, ne confringatur et pereat. Sic namque et de quassatum non confringet . » Quia ergo mulieres a viris suis domi doceri jubentur, et magis in discipulorum quam in docentium persona ponuntur, in auxilium meum non conveniat rgo quid dicunt ad Jesum isti qui veniunt ex ista terra quam distribuit Moyses? « Sicut audivimus, » aiunt, « Moysen, ita audiemus et te. » Nihil tam verum quam quod omnis qui audit Moysen, audiat et Jesum Dominum nostrum; de Jesu enim ille scripsit. Unde et Dominus in Evangelio arguens eos qui ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
illis qui ꝑ moysen accipiunt heredita¬
cem. idest qͥ ꝑ legẽ plticuert beo re¬
quies datur: nͥ adiuuent in p̾lus frẽᷤᷤ
suos. Mulieres tantũ & infantes acci¬
piunt quietẽ ꝑ moysen: ceteri autem
non requiescunt: s exeunt ad auxili¬
um fr̃m suoꝵ. Uide mͥ laboranti ho¬
die in agone uite huiꝰ. & habenti cer¬
tam̃ adu̾sũ inimicos. idest contrarias
pocestates : qͦmͦ in auxiliũ ueniunt
in lege uistificati st̃. Uide qͦmͦ esayas¬
mͥ prestat auxiliũ: cũ me sermonib
sue lectionis illuminat. Nide accinc¬
tũ & expeditũ uenient̾ẽ iherenuam ad
auxiliũ nr̃m. & uoluminis sui iaculis
xilium nr̃m: cũ nos de xp̃i p̾sentia ac
regno. & de antixp̃i futura fraude mn¬
truit ac p̾monet. Adest erechihel. sa¬
cramenta nobis celestia in quadrifor
senas ꝓphetici agminis turmas: & ꝓce¬
dunt om̃s succinc̾ti lũbos in ueritate.
quã p̾dicant ad auxiliũ fr̃m suoꝵ:
ut eoꝵ uoluminib instructi ⁊abolicaᷤᷤ

Expanded text:
t haereditatem, id est, qui per legem placuerunt Deo, requies non datur, nisi adjuvent in praeliis fratres suos. Mulieres tantum et infantes accipiunt quietem per Moysen, caeteri autem non requiescunt, sed exeunt ad auxilium fratrum suorum. Vide laboranti mihi hodie in agone vitae hujus, et habenti certamen adversus inimicos, id est, contrarias potestates, quomodo in auxilium veniunt e justificati sunt. Vide quomodo Isaias praestet auxilium, ac me sermonibus suae lectionis illuminet. Vide accinctum et expeditum juvantem Jeremiam ad auxilium nostrum, et voluminis sui jaculis xilium cum nos de Christi praesentia et regno, et Antichristi futura fraude instruit et admonet. Adest et Ezechiel sacramenta nobis coelestia in quadriformsenas prophetici agminis turmas: et procedunt omnes succincti lumbos in veritate quam praedicant in auxilium fratrum suorum, ut eorum voluminibus instructi, diabolicas
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃: age. qͥd cessas. s excamꝰ ad bellũ:
ut oppugnet᷑ a nob ciuitas. Prima huiꝰ
mundi malicia: ⁊ peccati suꝑba menia
destruant᷑. Circũspicis forte qͦ tͥ itine¬
re ꝓgrediendũ sit: qͥ cãpus certami¬
qd̃ dicturꝰ sũ: s tam̃ uerũ ẽ. Preter
Incrate ẽ p̾liũ qđ gesturus es. intͥn¬
secus ẽ mala illa edificatio que sub¬
ruenda ẽ. Hostis tuus: de corde tuo¬
ꝓcedit. Non mea uox ista: s xp̃i est.
Audi enĩ ipsũ dicentẽ. De corde enĩ¬

Expanded text:
ta sunt, age, quid cessas? Exeamus ad bellum, ut expugnetur a nobis civitas prima hujus mundi, et malitiae, et peccati superba moenia destruantur. Circumspicis fortasse quo tibi itinere progrediendum sit, qui campus certamiquod dicturus sum, sed tamen verum est, praeter intra te est; quod gesturus es, intrinsecus est. Mala illa aedificatio quae subruenda est, hostis tuus de tuo corde procedit. Non mea vox ista, sed Christi est. Audivimus ipsum dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
E his quidem qui
mare rubrum transi
transeunt possumꝰ etiam nos simili mͦ
ꝓnuntiare. qr om̃s in ihu baptieati s̃
in iordane.: ita ut ea que in iordane ge¬
ta referuntur. formam teneant sacra¬
menti qd ꝑ baptismum celebratii.
Illud uͦ qd̾ scriptũ ẽ ⁊ festinauit pł.¬

Expanded text:
e his quidem qui mare Rubrum transietransierunt, possumus etiam et nos simili modo pronuntiare, omnes in Jesu baptizati sunt in Jordane; ita ut ea quae in Jordane gesta referuntur, formam teneant sacramenti quod per baptismum celebratur. Illud vero quod scriptum est: « Et festinavit p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ om̃is creaturauis.
impugnabat: ⁊ celũ eos impugnabat.
Iusto uͭ etiã que inaccessibilia uiden
plana efficiunt᷑ .⁊ ꝓcliua. Mare ru¬
brũ: iustꝰ tãquam ꝑ aridam t̾ram¬
transit. Egypciꝰ uͦ si transire uolue¬
rit submergetur: nec fiet ei aqua¬
murus dextra leuaq. Iustꝰ etiã si he

Expanded text:
dem omnis creatura impugnabat, coelum eos impugnabat. Justis vero, etiam quae inaccessibilia videntur, plana efficiuntur et proclivia. Mare Rubrum justus tanquam per aridam transit, Aegyptius vero, si pertransire voluerit, submergitur, nec fiet ei murus dextra laevaque. Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ. n ideo contradicentib signo
eiꝰ efficit᷑ sanguis eiꝰ ad penã. credenti
b ad salutẽ. Nemo gͦ sibi ꝑsuadeat:
nemo semetipsũ decipiat. Extͣ hanc do¬
mũ. idest extͣ eccłam. nemo saluatur.
Siqͥs foris exierit: mortis sue ipse fit
purificatio que ꝑ sangumem constat.
Qd autem in fenestra dependes hoc
nestra ẽ que illuminat domũ. ꝑ quam
gͦ n incarnatio saluatoris non nob̾ uerũ
ingessit ⁊ integrũ dĩtatis aspecꝰtum. s
tãquã ꝑ fenestram fecit nos ꝑ incarnati¬
onem suam lumen ditatis aspicere: iocir¬
co mͥ uidetur signũ salutis ꝑ fenestram
datũ. quo signo salutem consequantur
om̃s qͥ in domo eiꝰ que aliquando erat me¬
retrix fuerint inuenti: mundati in a¬

Expanded text:
ideo contradicentibus signo ejus efficitur sanguis ejus ad poenam, credentibus vero ad salutem. Nemo ergo sibi persuadeat, nemo semetipsum decipiat. Extra hanc domum, id est extra Ecclesiam, nemo salvabitur. Si quis foras exierit, mortis suae ipse reupurificatio quae per sanguinem constat. Quod autem in fenestra dependet hoc nestra est quae illuminat domum et per qergo incarnatio Salvatoris non nobis verum ingerit et integrum deitatis aspectum, sed tanquam per fenestram fecit nos per incarnationem suam lumen deitatis aspicere: idcirco mihi videtur signum salutis per fenestram datum, quo signo salutem consequantur omnes qui in domo ejus, quae aliquando erat meretrix, fuerint inventi, in a
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ complebat᷑: de qͦ & hoc ipsũ scrip¬
tũ ẽ. Beniq. de ioħis baptismo dr
licani credentes baptirati st̃. Sic gͦ
etiã in hoc completur qd meretrix
ihũ exploratores susceperit. ꝑ qͦs & de
interitu tociꝰ inimice gentis refertur
erepta. S uideamꝰ tandẽ: que sit
ista merecrix. Raab dr. Raab uͦ int̾¬
p̾tatur lacitudo. Que ẽ gͦ latitu¬

Expanded text:
liter comprobatur, de quo et hoc scriptum est. Denique de Joannis baptismo diclicani credentes baptizati sunt . » Sic ergo etiam in hoc completur quod meretrix Jesu exploratores susceperit, per quos de interitu totius inimicae gentis refertur erepta. Sed videamus tandem quae sit ista meretrix. Raab dicitur. Raab vero interpretatur latitudo. Quae est ergo latitu
Abbreviated transcription (Latin):
crediderit in eũ cuiꝰ figuram serpeis¬
ille monstrabat. diabolica ꝑ hoc uene¬
na diffugiet. Sacerdotalis n leuiticꝰ
ordo ẽ qͥ adsistit archȩ cestamenti do¬
mini. in qua lex dĩ portatur sine dũ¬
bio ut ipsi illuminent popłm de man¬
datis dĩ sicut ꝓpħa dicit. Lucerna
pedib meis uerbũ tuum dñe: & lu¬
men senuitis meis. Hoc lumen ꝑ sacer¬
dotes accenditur n leuitas. Qd̵ si for¬
te aliqͥs ex hoc ordine accensã lucer¬
nã posuerit sub modio ⁊ ñ suꝑ can¬
delabrũ. ut luceat omĩb qͥ in domo
st̃: uideat qͥd sibi agendũ sit. cum

Expanded text:
crediderit in eum cujus figuram ille scrediderit in eum cujus figuram ille serpens monstrabat, diabolica per hoc venena diffugiet; sacerdotalis et leviticus ordo est qui assistit arcae testamenti Domini, in qua lex Domini portatur, sine dubio ut ipsi illuminent populum de mandatis Dei, sicut Propheta dicit: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis ; » hoc lumen per sacerdotes accenditur et Levitas. Quod si forte aliquis ex hoc ordine accensam lucernam posuerit sub modio, et non super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt, videat quid s
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ auaricie salsum poculũ bibira.
in ea aquarũ parte formentur. que
in mare ꝓfluit atq in salsis fluctib
deperit : pars uͦ illa que ᷤ stabilitate ꝑ¬
manet ⁊ dulcedinẽ suam seruat. de¬
signet eos qͥ acceptum di munus in¬
declinabilit tenent.recꝰte una pars
ẽ eoꝵ qͥ saluantur: qr n panis unus
ẽ qͥ de celo descendit. n dat huic mun¬
do uitam: n fides una ẽ. n unum bap¬
tisia : n unus sp̃c. qͦ om̃s potantur in
baptismo: n unus ds̃ pater om̃ium.
Incerea sacerdotalis ordo ẽ n leuiticus.
qͥ iter ostendat popło dĩ. qͥ exiit de
re de egẏpto. de errorib scił mundi:¬
n transire ꝑ heremũ uastam. idẽ tẽp¬
tationum genera diu̾sa transcurrere.
neq. noceri a serpentib qͥ st̃ morsus
demonum. n malarũ suggestionum
uenena uitare. Qd̾ n si forte aliqͥs
ꝑcussus fuerit in heremo a serpente.
ost. endant ei ereũ serpentẽ in cruce
suspensum: quẽ qͥ uiderit. idest qui

Expanded text:
et cum avaritiae salsum poculum bibunt, et cum avaritiae salsum poculum bibunt, in ea aquarum parte formantur quae in mare profluit, atque in salsis fluctibus deperit; pars vero illa quae cum stabilitate pormanet, et dulcedinem suam servat, designat eos qui acceptum Dei munus indeclinabiliter tenent. Et recte una pars est eorum qui salvantur, quia et panis unus est qui de coelo descendit, et dat huic mundo vitam; et fides una est, unum baptismum, et unus spiritus quo omnes potantur in baptismo, et unus Deus Pater omnium.leviticus, qui iter ostendebat populo Dei qui exiit de re de Aegypto; de erroribus scilicet mundi transire per eremum vastam, id est, tentationum genera diversa transcurrere: et neque noceri a serpentibus, qui sunt morsus daemonum et malarum suggestionum venena vitare. Quod si forte aliquis percussus fuerit in eremo a serpente, ut ostendat ei aereum serpentem in cruce suspensum, quem qui viderit, id est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
iter agit ad t̾ram repmissionis magiᷤ¬
ordine mereatur asscribi : Si enĩ sit
aliqͥs talis. cedent ei fluenta iordaniᷤ.
⁊ ipsa elem̃ta uerebuntur. Pars aqͦ¬
rũ fluminis retͣorsũ resiliet. ac post
tergũ frenabitur : pars uͦ in mare sal¬
sum rapido lapsu diffugiet. Qd̃ cam̃
nec ipsum absq mysterii ratione ar¬
bit᷑or scriptũ. qđ pars aquarũ ior¬
danis mergatur in mare. atq in a¬
maritudine ꝓfluat: pars uͦ in dulce¬
dine ꝑseueret. Si enĩ om̃s qͥ baptianͭ
acceptam celestis gr̃e dulcedinem
custodirent. ⁊ nullus in peccatoꝵ a
maritudine conu̾teret᷑. non utiq es¬
set scriptũ qr pars fluminis. salsi ma¬
ris gurgitib fuisset ĩmersa. Et ib̾o
illa mͥ uidetur in his u̾bis baptirato¬
rũ uarietas designari. quã ip̃si nos
qͦ cũ dolore ⁊ cũ merore sepe uide¬
mꝰ accidere: ut hii qͥ scm̃ baptisma
consequuntur. cũ se rursum ad nego¬
cia scłi ⁊ illecebras libidinũ tradiui.

Expanded text:
terram repromissionis. Magisordine mereatur ascribi. Si enim sit aliquis talis, ut quiescant ei fluenta Jordanis, et ipsa elementa verebuntur: pars aquarum fluminum retrorsum resiliet, et post tergum frenabitur: pars vero in mare salsum rapido lapsu deficiet. Quod tamen nec ipsum absque mysterii ratione arbitror scriptum, quod pars aquarum Jordanis demergatur in mare, atque in amaritudine profluat, pars vero in dulcedine perseveret. Si omnes qui baptizantur acceptam coelestis gratiae dulcedinem custodirent, et nullus in peccatorum amaritudinem verteretur, non utique esset scriptum quia pars fluminis salsi maris gurgitibus fuisset immersa. Et ideo illa mihi videtur in his verbis baptizatorum varietas designari, quam ipsi nos quod cum dolore commemoro saepe videamus accidere, ut hi qui sanctum baptisma consequuntur, cum seipsos rursus ad negotia saecularia et illecebras libidinum tradunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tende compleant᷑ : tam̃ ꝑfectio & sũ¬
ma cunctoꝵ bonoꝵ in eo consistit. si pꝰ
hec omĩa sc̃i spc̃ qͥs grãm mereatur
acciꝑe. Alioqum nichil in eo ꝑfecꝰtum
putabit᷑. cui sc̃s spc̃ deest: ꝑ quẽ miᷤ¬
teriũ beate trinitatis impletur. Uiᷤ
ut adhuc tͥ euidentiꝰ ꝓbem: apud pͥo¬
rem płm illũ quẽ moyses in duab se
mis tribus adumbrabat. ñ fuisse oĩa
integra nec ꝑfecta. declarat etiam
illa hystoria que in ipso libello ihu na¬
ue scripta ẽ: cũ dr̃ qr altare qͥdẽ ue¬
rũ erat in illa t̾ra quã ihẽ dispensa¬
bat. Isti tam̃ qͥ erant transiordanen
.i. ruben. & gad. & dimia tͥbus maneᷤᷤ¬
se. fecert sibi altare. s ñ uerũ alta¬
re. s qd̃ typũ haberet & formã ueri
altaris: qł erat apud ihm. Nichil gͦ
mireris si non integrã scientiã trini¬
tatis acceperant illi: qͥ nec integrũ¬
nec uerũ altare construxerant. Ido

Expanded text:
tendere compleantur: tamen perfectio et sumtendere compleantur: tamen perfectio et summa cunctorum bonorum in hoc consistit, si post haec omnia sancti Spiritus quis gratiam mereatur accipere. Alioquin nihil in eo perfectum putabitur, cui Sis impletur. Vis ut adhuc tibi evidentius probem, apud priorem populum, illum quem Moyses in duabus et semis tribubus adumbrabat, non fuisse omnia integra et perfecta? Declarat etiam illa historia quae in hoc libro Jesu Nave scripta est: quia altare quidem verum erat in illa terra quam Jesus dispensabat; isti tamen qui erant trans Jordanem, id est, Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse, fecerunt sibi altare, sed non verum altare, sed quod typum haberet et formam veri altaris, quod erat apud Jesum. Nihil ergo mireris si non integram scientiam Trinitatis acceperant illi qui nec verum nec integrum altare construxerant. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
que uidemꝰ. & audire que audimꝰ.s
nunime pocuert: qr nondũ fuerat¬
filiꝰ hominis exaltatꝰ. nec cẽpoꝵ iam
uenerat plenitudo. hic me etiã am
se nec in aduentu iħũ. & iincarna¬
discimꝰ: s nec si ad cruc̃e ducatur iam¬
& consũmet᷑ in om̃ib: nec si a mortu¬
is resurrexerit cuncta nob̾ ꝑ semetip¬
sũ que ꝑfecta st̃ pandet. Alio adhuc
opus habemꝰ : qͥ nob̃ aperiat & reue¬
let uniu̾sa. Audi ipsũ dnm̃ in engłiis
dicentẽ. Multa adhuc habeo que uo
apud moysen. iste t̾cns numerus non
de monstrat᷑ impletus: s adhuc & iħc
dicꝰ discpłis suis. Nondũ potestis au
impletur ꝑfectio trinitatis. Nam
& qł nouẽ semis tribus st̃ que sub
ihũ duce agunt. & ñ integre decẽ.
qͥ numerus in om̃ib consummatus
ac mediũ. Nuamius enĩ ꝑ dñm & sa¬
luatorẽ penitentia p̾dicetur. & con¬
u̾sio a malis ad bona. & det᷑ om̃ib cre¬
dentib remissio peccataꝵ & omĩa
que ad ꝑfectionẽ decade uidentur

Expanded text:
dire quae audivimus; sed minime potuerunt, quia nondum Filius hominis fuerat exaltatus, nec temporum jam venerat plenitudo. Hic me etiam alise nec in adventu Jesu et incarnadiximus. Sed nec si ad crucem ducatur, et consummetur in omnibus, nec si a mortuis resurrexerit, cuncta nobis per semetipsum quae perfecta sunt pandit. Aliud adhuc opus habemus, quod nobis aperiat et revelet universa. Audi ipsum Dominum dicentem: « Multa adhuc habeo quae voapud Moysen iste tertius numerus non demonstratur impletus, sed adhuc et Jesus dicit discipulis suis: « Nondum potestis audimpletur perfectio Trinitatis. Nam quod novem et semis tribus sunt quae sub Jesu duce aguntur, et non integrae decem, qui numerus in omnibus consummatus ac medium. Quamvis enim per Dominum et Salvatorem poenitentia praedicetur, et conversio a malis ad bona, et detur omnibus credentibus remissio peccatorum, et omnia quae ad perfectionem de eodem videntur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecꝰte n integre consũmat᷑. In qͦ arbi¬
tror illud incticari qd̾̃ & illi pͥores qui¬
ꝑ legẽ agebant᷑. contiger̾t qͥdẽ scienti¬
ã trinitatis: non tam̃ incegre & ꝑfec¬
te: s ex parte. Deerat enĩ illis in tͥmi¬
tate: etiã de unigeniti incarnatioe
cognoscere. Nam licet de aduentueiꝰ¬

Expanded text:
fectae et integrae consummantur. In quo arbitror illud indicari, quia illis prioribus qui legem agebant contigerit quidem scientia Trinitatis, nec tamen integre et perfecte, sed ex parte. Deerat enim illis in Trinitate, etiam de Unigeniti incarnatione cognoscere. Nam licet de adventu
Abbreviated transcription (Latin):
archa cestam̃ti duo milia cubitos: sa¬
cerdoces uͦ ⁊ leuite ꝓximi. n sacis ꝓri¬
mi: ita ut in humeris ipsoꝵ archa do¬
mini & legis latio diuina portetur.
tum fueris. ⁊ igni appximaueris:
mulco ꝑ ignem splendidior ⁊ rucilan¬
tior eris. n fulgebis. Si uͦ supra funda¬
mencũ in ce fidei positum conscius tͥ
es suꝑedificasse ce ligna. fenũ. stipu¬
lam. cũ tali edificatione si igni ap¬
ꝓrimaueris. consuneris. Beaci gͥ qͥ¬
eos illuminet. n non adurat. S alua¬
bitur tam̃ n isrł. s longe positus sal¬
uabitur. ⁊ iter agit. non sua uirtu¬
te s adminiculis .⁊ ꝓuidentia sacer¬

Expanded text:
arca testamenti duo millia cubita, sacerdotes vero et levitae proximi, et satis proximi; ita ut in humeris eorum arca Domini et legislatio divina portetur. tum fueris, et igni approximaveris, multo per ignem splendidior et rutilantior refulges. Si vero super fundamentum tantae fidei positum, conscius tibi es superaedificasse te ligna, fenum, stipulam ; cum tali aedificatione si igni approximaveris, consumeris. Beati eos illuminet et non adurat. Salvabitur tamen et Israel, sed longe positus salvabitur; et iter agit, non sua virtute, sed adminiculis et providentia sacer
Abbreviated transcription (Latin):
sius grauit audiert. Nichil m
nocet si grauit audiã corporalit᷑
neq ista mͥ causa fit : ut ñ audi¬
am sermones dei. Qͦmͦ enĩ nicħ mͥ
nocet cecitas corporał. si ñ fuerit
obcecata anima mea. sic neq leni¬
tas. neq grauitudo auditionis cor¬

Expanded text:
suis graviter audierunt. Nihil mihi nocet si graviter audiam corporaliter, neque ista mihi causa fit, ut non audiam sermones Dei. Quomodo enim nihil mihi nocet caecitas corporalis, si non fuerit obcaecata anima mea: sic neque levitas, neque gravitudo auditionis cor
Abbreviated transcription (Latin):
płos scdm ioħem. Si credideritis ñ
solũ que ego facio facietis. s u ma¬
iora hoꝵ facietis. Nideamꝰ gͦ si ma¬
iora aliqua fecerint discipłi. Od
maius ẽ quã mortuum ᷑ suscitare:
dorcas. Ista au ⁊ alia istimodi inue¬
niri possunt. Ubi st̃ maiora: Si
n cecos fec̾ saluator rursũ uidere
⁊ qd̃ maiꝰ ẽ eos qͥ sic nati fueruii.
exhibeant quos cecos ab utero ma¬
nib apłoꝵ curatos aspexerint
& alia infinica pot̾ de engłus
inuenire qͥ querit: qr neꝙͣ apłi
his maiora fecerint : neq eoꝵ
Ego fecit resurgere ex mortius cor¬
poralit : uos resurgere facietis ex
mortius spicalit᷑. E̾ go cecis sensibile
lum̃ hoc infudi: uos sp̃itale̾ lucẽ
ñ uidentib dabitis. Usq ad hanc
au diẽ hec maiora signa a corpo¬
ralib que fec̃ iħc. ego uideo fieri
ꝑ fidelissimos discipłos iħu. An ñ
ceci ne uident. n claudi ambu¬
lant. ⁊ lepsi mundant᷑. ⁊ reliqua
fuint. si is qͥ heri ebcecatus. ⁊ ac

Expanded text:
o secundum Joannem: Si credideritis, non solum quae ego facio, facietis, sed et majora horum facietis . Videamus ergo si majora aliqua fecerint discipuli? Quid majus est quam mortuum suscitare? Dorcas . Ista autem, et alia istiusmodi inveniri possunt: ubi sunt majora? Sed et caecos Salvator fecit rursum videre, et quod majus est, eos, qui sic nati fuerunt. Exhibeant hi quos caecos ab utero manibus Apostolorum curatos aspexerint . Et alia infinita potest de Evangeliis invenire qui quaerit, quia neque Apostoli his majora fecerint, neque eoruEgo feci resurgere ex mortuis corporaliter, vos resurgere facietis ex mortuis spiritaliter. Ego caecis sensibile hoc lumen infudi, vos spiritalem lucem non videntibus dabitis. Usque ad hanc autem diem haec majora signa a corporalibus, quae fecit Jesus, ego video fieri per fidelissimos discipulos Jesu. An non caeci nunc vident? et claudi ambulant, et leprosi mundantur? et reliqua fiunt? Si is, qui her
Abbreviated transcription (Latin):
mus. A urib gͦ suis peccatores
grauit̾ audierunt. O mes qͥdẽ
iudei qui te̾ audiert᷑ saluatorẽ
grauit᷑ eũ audiert: ideo non
auduint. atqͥͣ duplicit᷑ audit᷑
scͥptura. ab eo qͥ ñ intelligit qͤ
incelligit eam . non solũ non¬
auditur grauit᷑. sed
potuis accute. U ñ
qͥs fit intelli¬
gens: qͥ audi¬

Expanded text:
mus. Auribus ergo suis peccatores mus. Auribus ergo suis peccatores graviter audierunt. Omnes quidem Judaei, qui tunc audierunt Salvatorem, graviter eum audierunt, ideo non audiunt. Atque ita dupliciter auditur Scriptura. Ab eo qui non intelligit quae intelligit eam, non solum auditur non graviter, sed potius acute. Unde et qui fit intelligens, fit audi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in auditine animeꝰ : P cc̾m scdm
scͥpturas graue ẽ. Propt̾ qd senti¬
charia scͥptum ẽ. E gypti autẽ
non qr metallo grauia habebans
corpora sumersi s̃ quasi plũbũ
in aqua uehementi. s qr anime
eoꝵ a calento plumbi suꝑ quod
sedebat iniquitas aggrauate e¬
rant: ꝓpt̾ ħ submersi s̃ in aqua¬
uehementi tanquã plumbũ in
aqua uehem̃ci. Grauitudo ergo
auriũ a peccato fit: ⁊ lenitas
a iusticia. Qͥd ÷ qd̃ faciat audi¬
tũ non grauit audire. s leuit:
penne uerbi: penne uirtutis.
e tenĩ penne uerbi multũ len¬
tatis attribuunt. Qͥs dabit mͥ
pennas ut columbe : ⁊ requiescã:
Hoc dic̃ ꝓpħes ñ orans ut corpo¬
rales pennas accipiat colu̾be.
s pennas columbe sp̃e scĩ. Dicitꝰ
autẽ rursus salomon de diuite.
Componit aii sͥ pennas qͦm aqͥ¬
la: n conu̾tit᷑ in domũ eiꝰ qͥ pre¬
ẽ illi: Si accipiamꝰ gͥ pennas:
leuit᷑ audiemus. Si autẽ pecca¬
uerimꝰ  neglegentes fuerimus
circa alas. n defluxerint penne

Expanded text:
est in auditionem animae? Peccatum secundum Scripturas grave est. Propter quod senticharia scriptum est . Aegyptii autem non quoniam gravia habebant corpora, submersi sunt quasi plumbum in aqua vehementi , sed quia animae eorum ad talentum plumbi super quod sedebat iniquitas, aggravatae erant: propter quod submersi sunt tamquam plumbum in aqua vehementi. Gravitudo ergo aurium a peccato fit, et levitas a justitia. Quid est quod faciat auditum non graviter audire, sed leviter? Pennae verbi, pennae virtutis. Etenim pennae verbi multum levitatis afferunt: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et requiescam ? Hoc dicit Prophetes non orans ut corporalis pennas accipiat colombae, sed pennas columbae Spiritus sancti. Dicit autem rursus Salomon de divite: Componet autem sibi pennas quomodo aquila, et convertitur in domo ejus qui praeest illi. Si accipiamus igitur pennas, leviter audiemus . Si autem peccaverimus, et negligentes fuerimus circa alas, et defluxerint pennae
Abbreviated transcription (Latin):
telligendũ animã. ⁊⁊ uelocẽ. na
lacrem. ñ meditante eloqͥa dei.
cognosce qr ñ ꝓpt̾ cecitate ñ iudet
ea que continentur in scͥpturis:
ñ ob id qr in tenebris sit: s
qr claudit ocłos. Si gͦ
audiens scͥpturam
dicente. his qui
claudunt
ocłos. aperi ocłos tuos. ⁊ recta uide
aperis ocłos ab eo qd̃ clauseras. te̾
poteris uidere recta ⁊ considare lu¬
men ueritatis. E accusat quidem
ocłos. Expedit enim sic̃ manifestũ
fac̃ esayas : dicens eis que sequnt᷑
Qͥ s annuntiabit uob̃ locũ et̾num:
Obturans aures. ut̃ ñ audiat ili¬
diciũ sanguinis: cłudens ocłos. rit
non uideat iniquitatẽ. Si futurũ
ẽ ut aꝑiens ocłos aĩe audiã ⁊ sen¬
tiã turpiloquia. meliꝰ ẽ claudere
que noceant. Quando gͦ claudo:
Quando mala dur. ut neq intel¬
legã ea. quando uidenda s̃ eloqͥa
dei. n conu̾tim᷑: n sanat nos d̾s. mit¬
tens u̾bũ qd̃ sanat eos qͥ uolunt¬

Expanded text:
telligendum animam, et velocem et telligendum animam, et velocem et alacrem, non meditantem eloquia Dei, cognosce quia non propter caecitatem non videt ea, quae continentur in Scripturis; non ob id, quia in tenebris sit, sed quia claudit oculos. Si ergo audieris Scripturam divinam dicentem his, qui claudunt oculos: aperi oculos tuos, et recta vide, aperi oculos ab eo quod clauseras: tunc poteris videre recta, et considerare lumen 1134 veritatis. Et accusat quidem oculos. Expedit enim sicut manifestum fecit Isaias, dicens in his, quae sequuntur: Quis annuntiavit vobis locum aeternuobturans aures, ut non audiat judicium sanguinis, et claudens oculos, ut non videat iniquitatem. Si futurum est, ut aperiens oculos animae, audiam, et sentiam turpiloquia, melius est claudere quae noceant. Quando ergo claudam? Quando mala dicuntur, ut neque intelligam ea. Quando videnda sunt eloquia Dei? Quando convertimur, et sanat nos Deus, mitteobturans aures, ut non audiat ju
Abbreviated transcription (Latin):
dent. Alii aũ neq in cenebris s̃
neq ceci s̃: s qr claudunt ocłos
ñ uident. E scit has differentias
que principales cordis s̃ nr̃i. scͥp¬
tura diuina. Sic̃ enĩ saluator his
qͥ st̃ in uincuł exite. ⁊ his qͥ in ce¬
nebris ut eis reuelet᷑. ⁊ sedentib
in regione ⁊ umbra mortis: lux
orta ẽ eis Isti non uiderunt᷑ ideo
qr fuerunt in tenebris : donee oure¬
tur eis lux. Surdi audite: ⁊ ceci
aspicite.Nisti id̾o antea ñ uidert.¬
ista s̃. qͥq comparatione cecoꝵ i
eoꝵ qͥ in tenebris sunt. multo pei¬
ores st̃: hi s̃ qͥ ideo ñ uident. qr
ocłos sponte clauserunt. Hoc au̾
ita ẽẽ ut asseruimꝰ: saluator michi
testimonio erit. dicens. Si ceci ẽẽ¬
tis: ñ habebatis peccatũ. Nc̃ aut̃ẽ
dicitis qr uidemꝰ : peccatũ urm
manet. E bene ait dicitis qr ude¬
mus. Uere enĩ dicunt qr uideañ.
⁊ habeant possibilitate uidendi. s
claudentes ocłos ñ uident. E si
quando uideris ingeniosã ad in¬

Expanded text:
dent: alii autem neque in tenebris sunt, neque caeci sunt, sed quia claudunt oculos, non vident. Et scit has differentias, quae principales cordis nostri sunt, Scriptura divina. Dicit enim Salvator his, qui sunt in vinculis, Exite: et his, qui in tenebris: ut eis reveletur. Et sedentibus in regione, et umbra mortis, lux orta est eis. Isti non viderunt ideo, quia fuerunt in tenebris, donec oriretur eis lux. Surdi, audite; et caeci, aspicite. Et ideo isti non viderista sunt, quique ad comparationem caecorum et eorum qui in tenebris sunt, multo pejores sunt: ii sunt, qui ideo non vident, quia oculos sponte clauserant. Hoc autem ita esse, ut asseruimus, Salvator mihi testimonio erit dicens: Si caeci essetis, non haberetis peccatum. Nunc autem dicitis quia videmus, peccatum vestrum manet . Et bene ait, dicitis quia videmus, vere enim dicit quia videant, et habeant possibilitatem videndi, sed claudentes oculos, non vident. Et si quando videris ingeniosam ad in
Abbreviated transcription (Latin):
subcilẽ sp̃m. Differt quippe hic
sp̃c. ab om̃ib spiritib intellec̾tu¬
alib mundi subtilib. Est gͦ pͥn¬
cipale cordis tenue quidẽ qd̃ sp̃i¬
materie iutio concretũ ẽ: plenũ
cogitationib corporalib que st̃
in rep̾hensione. Si dr incrassa¬
tũ ẽ cor popłi huiꝰ incellige ex
eo incrassatũ ẽe cor : qr nicħ sit in
eo pret̾ humanas ⁊ carneas solli¬
citudines. Quomͦ materia corporis
pinguis ẽ. eodẽ modo etiã corporei
incellectꝰ. ⁊ cogitationes. Ex qͦ cũ
duo posita sint. incrassari cor ex
sclarib curis . ⁊ attenuari ex solli¬
citudine sp̃icali. cũ qͥs cogitat ea
que domini s̃. ꝓitiens pinguedi¬
ne ex corde : ⁊ sciens qr si incrassa¬
tũ fuerit cor eiꝰ. neq accipiat
sermones dei . neq uideat salutiꝰ
sacram̃ta. deponamꝰ nos crassicu¬
dinẽ ⁊ assumamꝰ eã que dicta est̃
tenuitatẽ : ut ⁊ nos dicamꝰ quomͦ¬

Expanded text:
subtilem spiritum. Differt quippe hic spiritus ab omnibus spiritibus intellectualibus, mundis, subtilibus. Est ergo principale cordis tenue quidem, materiae vitio concretum est, plenum cogitationibus corporalibus, quae sunt in reprehensione. Sic dicitur: Incrassatum est cor populi hujus. Intellige ex eo incrassatum esse cor, quia nihil sit in eo praeter humanas et carnales sollicitudines. Quomodo enim materia corporis pinguis est, eodem modo etiam corporei intellectus, et cogitationes. Ex quo cum duo posita sint, incrassari cor ex saecularibus curis, et attenuari ex sollicitudine spiritali, cum quis cogitat ea, quae Domini sunt, projiciens pinguedinem ex corde, et sciens, quia si incrassatum fuerit cor ejus, neque accipiat sermones Dei, neque videat salutis sacramenta, deponamus et nos crassitudinem, et assumamus eam, quae dicta est tenuitatem, ut et nos dicamus quom
Abbreviated transcription (Latin):
Incrassatũ ẽ cor ppłi huiꝰ. Si quid
necessariũ ẽ incelligi: ⁊ hoc inde
est. Non eadẽ ẽ corporał i sp̃itał
pinguedo. neq eadẽ ẽ corporalis
tenuitas. ⁊ spiritał. E tenim qd̾
corporalit᷑ crassũ ẽ. in carne fit:
⁊ nich mͥ nocet cor carneũ si in¬
crasset᷑. neq ꝓdest si a languo¬
re. uł a qͣc̃q causa attenuet᷑.
&ale au estimo fieri cor carneum.
eoꝵ qͥ formidine continentur. Qͦmͦ
enĩ toti tabescunt ab egrotatione.
sic aiunt crassitudinem. ⁊⁊ qͥe¬
quid pingue ẽ circa  eoꝵ extenu¬
ari. Qͥd gͦ mͥ nocet. si corporale cor
meũ incrassetur : esto uͦ⁊ attenu¬
ari cor meũ. Qͥd mͥ ex isto ꝓdest:
S qd̾ nuncupatiuo cũ corporeo
corde uocabulo. anime nr̃e prin¬
cipale nominat᷑ ut ex eo manifeᷤᷤ¬

Expanded text:
 cor populi hujus . Siquidem necessarium est intelligi et hoc unde sit, non eadem est corporalis, et spiritalis pinguedo, neque eadem est corporalis tenuitas, et spiritalis. Etenim quod corporaliter crassum est, in carne fit, et nihil mihi nocet cor carneum si incrassetur, neque prodest, si a languore, vel a quacumque causa attenuetur. Tale autem existimo fieri cor carneum eorum, qui formidine continentur. Quomodo enim toti tabescunt ab aegrotatione, sic aiunt et crassitudinem, et quidquid pingue est circa cor eorum, extenuari. Quid ergo mihi nocet, si corporale cor meum incrassatur. Esto vero et attenuari cor meum, quid mihi ex isto prodest? Sed cor nuncupativo cum corporeo corde vocabulo animae nostrae principale nominatur, ut manifes
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq urͣm dicat cũ fuerit
locꝰ.Raui pedes meos : qͦmͦ inqͥna¬
bo eos: hoc enĩ sponsa dic̃ in canti¬
co canticoꝵ: ñ ostendens corporeos
pedes locos. s pedes ñ offendentes.
de qͥb dic̃ salomon. es aũ tuuis
alio loco constituente uidͣis & dicen¬
tẽ. Gene docences. ut pudicas effici¬
ant adolescentulas. lauantes sordeᷤᷤ
iligne s̃ eccłastico honore. quecuq
scoꝵ pedes lauant sermone sp̃ualis
rũ. Docere enĩ mulieri ñ ꝑmuto.
neq principari uiro. Uult ẽẽ mu¬
lieres bñdocentes. ut ad casticatẽ
fuadeant. ñ adolescentes s adoles¬
centulas. Indecens qͥppe ÷ ut mu¬
lier magistra iiri fiat: s ut casti¬
tatẽ suaceant adolescentulas. ⁊ a¬
mare uiros. ⁊ lib̾os suos. Discamꝰ gͦ
lauare pedes discipłoꝵ. Ista ꝓpter
ħ cdicta s̃ : iudentes uidebitis ⁊ ñ

Expanded text:
 fuerit lotus: Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos ? Hoc enim sponsa dicit in Canticis Canticorum, non ostendens corporeos pedes lotos, sed pedes non offendentes. De quibus dicit Salomon: Pes autem tuus alio loco constituentem viduis, et dicentem: Bene docentes, ut pudicas efficiant adolescentulas, lavantes sordes dignae sunt ecclesiastico honore, quaecumque sanctorum pedes lavant sermone srum. Docere enim mulierem non permittit, neque principari viro. Vult esse mulieres bene docentes, ut ad castitatem suadeant non adolescentes, sed adolescentulas: indecens quippe est, ut mulier magistra viri fiat, sed ut castitatem suadeant adolescentulis, et amare viros et liberos suos. Discamus ergo lavares pedes discipulorum. Ista propter hoc dicta sunt: Videntes videbitis, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ioꝵ iter uerũ edoctus stabili gra¬
ditur pede: qͥ heri aridã manum
habebat. n ociosã ad bñficiendũ:
hodie recipiens manũ hc eã uiuẽ¬
tẽ: Si uidis alique̾ pollutũ ⁊ le¬
prã in anmã habentẽ subito pe¬
nitere a doctͥne sermone compunc¬
tũ: ñ te pigeat dicere. qr maiꝰ sit
hunc spiritalit̾ lepsũ. quã quen¬
dã carnalit fuissẽ purgatũ. Et
hec qͥdẽ largit᷑ ꝓfudit oratio. cu¬
piens ostende quid sit ħ qd̃ dic¬
tũ ẽ. n uidentes uidebitis ⁊⁊ non

Expanded text:
 iter verum edoctus stabili graditur pede? Qui heri aridam habebat manum, et otiosam ad benefaciendum, hodie recipiens manum, habet eam viventem? Si videris aliquem pollutum, et lepram in anima habentem subito poenitere, ac doctrinae sermone compunctum, non te pigeat dicere, quia majus sit hunc spiritaliter leprosum, quam quemdam carnaliter fuisse purgatum. Et haec quidem largius profudit oratio, cupiens ostendere quid sit hoc, quod dictum est: Et videntes videbitis, et non
Abbreviated transcription (Latin):
tiliũ ppłs: cui saluator reddid̃ iu¬
sũ saluia sua ungens ocłos eius.
⁊ mutens ad siloam qd int̾preta¬
t᷑ missus. Mittit quippe eos qͦs
sitari. ut recipiamꝰ anime ocłos. mit¬
cimur ad siloã. ħ ẽ missus. & unus¬
qͥsq gͦ nr̃m quando leg̃ ea que in
eulgłiis facta s̃ : oret ne etiã in se
compleatur. uidentes uidebitis ⁊
alternis rei. exponant quomodo
hoc qd̾ dictũ ẽ. uidences uidebitiᷤᷤ
⁊ ñ scietis. habeat sensũ. Nã si ñ ea
que uidebant᷑ habeant aliquẽ sen¬
sũ saeram̃ti. ut cũ carnalib ocłis
⁊ sp̃italit̾ inspicerent᷑ : nũquam
dixisset uiddentes uidebicis ⁊ non
scietis. Ad approbatioñe aũ horũ
⁊ altuis scripti. de eugłio cestimo¬
nium ꝓferimꝰ. qd̾ uixta eos qui cau¬
cũ litterã sequunt᷑. mendatium ẽ¬

Expanded text:
tilium populus, cui Salvator reddidit visum, saliva sua ungens oculos ejus, et mittens ad Siloam, quod interpretatur missus. Mittebat quippe eos, quositari, ut recipiamus animae oculos, mittit nos ad Siloam, hoc est missus. Et unusquisque ergo nostrum, quando legit ea quae in Evangeliis facta sunt, oret ne etiam in se compleatur: Videntes videbitis, ealterius rei, exponant quem hoc, quod dictum est: Videntes videbitis, et non scietis, habeat sensum. Nam si non ea, quae videbantur, habebant aliquem sensum sacratum, ut cum carnalibus oculis etiam spiritaliter inspicerentur, numquam dixisset: Videntes videbitis, et non scietis. Ad approbationem autem horum, et alterius scripti de Evangelio testimonium proferemus, quod juxta eos, qui tantum litteram sequuntur, mendacium e
Abbreviated transcription (Latin):
inuic̃ẽ lauare. Ergo ħ dic̃: ut ep̃e
mutens aquã in pelu̾ẽ. n exutꝰ ues¬
tib suis ⁊ p̾cinctꝰ linteo me exten¬
dente lauet pedes meos. Siquidẽ
buscũq uenientib assum̃s linteũ
scripcuras. ⁊ temptant sordes pedũ

Expanded text:
invicem lavare. Ergo hoc dicit, ut episcopus mittens aquam in pelvim et exutus vestibus suis, et praecinctus linteo, me extendente, lavet pedes meos? Siquidem buscumque venientibus assumens linteum Scripturas, et tentant pedum