comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nomine principem demoni¬
Corum cognominabant.
t alii temptantes le. ix.¬
signũ de cȩlo querebant ab
eo: uel in morem helye ig¬
nem de sublimi uenire cupi¬
ebant. uel in similitudinem
samuelis. tempore estiuo mu¬
gire tonitrua. choruscare
fulgura. ymbres ruere: qua¬
sinon possint &e illa calumpni¬
ari ce dicere: ex occultis ee ua¬
riis aeris passionib accidisse.
at tu qui calumpniaris ea quȩ
occulis uides manu tenes utilĩ¬
tate sentis: qͥd facies de his
quȩ de celo uenerint utiq
respondebis: & magos in egyy¬
to multa signa fecisse de cȩlo.
Ipse autẽ ut uidit eogitãti¬
ones eoꝵ: dixit eis. Omne
regnum in seipsum diuisum
desolabitur: &e domus supra
sce ad cogitata respondit.: ut
uelsic compellerentur crede¬
re potentiami eius. qui cordis
ta manebunt interra quam
tradiderit uobis moyses trans
iordanen. uos autẽ. transite. ar¬
matiante fr̃s ur̃os. om̃s fortes
ant ipsi quoq t̾ram qmͣ dñs
ds̃ ũr daturus est eis: ce sic re¬

Expanded text:
e principem daemoniorum cognominabant. Et alii tentantes, signum de coelo quaerebant ab eo. Vel in morem Heliae, ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et alia calumniari et dicere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facis de his quae de coelo venerint? utique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo . Ipse autem ut vidit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus sused ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis nta manebunt in terra, quam tradidit nobis Moyses trans Jordanem: vos autem transite armati inter fratres vestros, omnes fortes ant ipsi quoque terram posster daturus est eis et sic re
Abbreviated transcription (Latin):
credantur facta. & tam̃ ꝑ signi¬
ficationẽ nob aliqͥd innuant.
Oꝑa qͥppe eiꝰ. & ꝑ potentiã aliud
ostendunt: & ꝑ mysterium ali¬
ud loquuntur. Le .uiii.¬
cce eiũ qui iuxtahistoriã
cecus iste fuerit ignoramꝰ: sed
tam̃ quem ꝑ mysteriũ signifi¬
cet nouimꝰ. Lecum qͥppe est ge¬
nus humanũ: qd̾ in parente
pͥmo a paradisi gaudiis expul¬
so claritatẽ suꝑnȩ lucis igno¬
rans. dampnationis suȩ tene¬
bras patitur. s tam̃ ꝑ redemp¬
toris sui p̃sentiam illuminat᷑:
ut int̾nȩ lucis gaudia iam ꝑ

Expanded text:
tamen per significationem nobis aliquid innuant. Opera quippe ejus et per potentiam aliud ostendunt, et per mysterium aliud loquuntur. Ecce enim quis juxta historiam caecus iste fuerit ignoramus, sed tamen quem per mysterium significet novimus. Caecus quippe est genus humanum, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed tamen per Redemptoris sui praesentiam illuminatur, ut internae luc
Abbreviated transcription (Latin):
merabilis soboles destinatur.
hescis inqͥt cdñs. nescis abraham
qͥd destinatũ sit tibi: sed iccir¬
co nescis. qͥa quid merearis non
respicis. Tantũ enim de me tu¬
a meruit fides. tantũ tua obse¬
qͥa ualuerunt: ut & qͥd deside¬
res norim. & lacere qd merertͤ
decreuerum. Namq tibi nasce¬
tur filius. cuius semen diffun¬
cdetur in milia: ut similitudim
syderũ coequetur. & arenȩ un¬
mensitatib cõparetur. Tredo

Expanded text:
merabilis soboles destinatur. Nescis, inquit Dominus, nescis Abraham quid destinatum sit tibi, sed idcirco nescis quia quod merearis non respicis. Tantum enim de me tua meruit fides, tantum tua obsequia valuerunt, ut et quid desideres norim, et facere quod mereris decreverim. Namque tibi nascetur filius, cujus semen diffundetur in millia, ut et similitudini siderum coaequetur, et arenae immensitatibus comparetur. Credo,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ est. qd̾ cum iħe iherico appropin¬
qͣre dicitur: cecus illuminatur.
hierico qͥppe: int̾pretatur luna.
Luna autẽ in sacroeloqͥo ꝓ defec¬
tu ponitur carnis: qͥa duim men¬
strius mom̃tis decrescit. defectũ
nr̃e mortalitatis designat. Dum
cecus ad lum̃ redit: qͥa diuinitas dũ¬
defectũ nr̃ȩ. carnis suscepit. hu¬
manũ genus lum̃ qd̾ amiserat re¬
cepit. Iude enĩ ds humana pati¬
tur: inde homo ad diuina suble¬
uatur. Qui uidelicet cecus. recte
ce Qꝗ iuxta uiam sedere: et
mendicans ẽẽ describitur. Ipsa e¬
nim ueritas dixit. Igo sum uia.

Expanded text:
r; sed cum Hiericho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Hiericho quippe interpretatur luna; luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decrescit, defectum nostrae mortalitatis designat. Dum ivinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen, quod amiserat, recepit. Unde enim Deus humana patitur, inde homo ad divina sublevatur. Qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere et mendicans esse describitur; ipsa enim Veritas dicit: Ego sum via
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uidens ex passione rii pꝑ.¬
sua discipuloꝵ animosper¬
turbandos: eis longe ante eius¬
dem passionis penã. &e resur recti¬
onis suȩ glam predicit: ut cum
morientẽ sicut predictũ est eum
cernerent. etiam resurrectu¬

Expanded text:
aevidens ex passione sua discipulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis poenam et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem, sicut praedictum est, cernerent, etiam resurrectu
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ut afferatur ad te forti¬
tudo gentium. & reges eaꝵ
adducant᷑. Gens enĩ & regnũ
qͦd non seruierit tibi peribit.
& gentes solitudine uasta¬
buntur. Gloria libani ad te
ueniet. abies. buxus. & pinꝰ
simul. ad ornandũ locũ scĩfi¬
cationis mee: & locũ pedum

Expanded text:
tur. Ut auferatur a te fortitudo gentium: et reges eorum adducantur. Gens enim et regnum quod non servierit tibi peribit. Et gentes solitudine vastabuntur. Gloria Libani ad te veniet: abies et buxus et pinus simul: ad ornandum locum sanctificationis mee: et locum pedum
Abbreviated transcription (Latin):
uemfr̃is tui aut ouẽ errantẽ
ce p̃teribis: s reduces fr̃i tuo.
Etiam si ñ est frat̃ tuus ꝓpin
quus. nec nosti eũ duces in do¬
mũ tuã: & erunt apud te. qmͣ¬
diu querat ea frat̃ turis. &e re¬
cipiat. Similit̾ facies de asino
ce de uestim̃to: ce de omĩre fra¬
tristui quȩ ꝑierit. Sunuene¬
ris eã: ne negligas eam quasi a¬
lienã. Si uideris asinũ fr̃is tui
aut bouẽ cecidisse in uia non
despicies: s subleuabiscũ eo.

Expanded text:
uem fratris tui aut ouem errantem et praeteribis, sed reduces fratri tuo, etiamsi non est propinquus tuus frater nec nosti eum, duces in domum tuam, et erunt apud te, quamdiu quaerat ea frater tuus, et recipiat. similiter facies de asino et uestimento et de omni re fratris tui, quae perierit: si inueneris ea, ne neglegas quasi aliena. si uideris asinum fratris tui aut bouem cecidisse in uia, non despicies, sed subleuabis cum eo.
Abbreviated transcription (Latin):
no undecimo mense. prima
die mensis. loquutus est moy¬
ses ad filios ifrł omnia quȩ pre¬
ceperat dominus ut diceret
eis: postquã ꝑcussit seog regẽ
amorreoꝵ qui habitabat ire
eseboir & og regẽ basan. qͥ
mansit inaseroth. & in edrai.
trans lordanaen in t̾ramõab.

Expanded text:
no undecimo mense prima die mensis locutus est Moses ad filios Israhel omnia quae praeceperat illi Dominus ut diceret eis postquam percussit Seon regem Amorreorum qui habitavit in Esebon et Og regem Basan qui mansit in Aseroth et in Edrai trans Iordanem in terra Moab
Abbreviated transcription (Latin):
Quando peccauerit iomo L.iii¬
qd̾ morte plectei.dũ est. et
adiudicatus morti appensus fu¬
Lerit in patibulo. ñ ꝑmanebit
cadauer eius in ligno. s in eadẽ
die. sepelietur: quia maledictus
a deo ẽ qui pendet in ligno. &

Expanded text:
Quando peccauerit homo quod morte plectendum est, et adiudicatus morti appensus fuerit in patibulo, non permanebit cadauer eius in ligno, sed in eadem die sepelietur, quia maledictus a Deo qui pependit in ligno:
Abbreviated transcription (Latin):
illũ in iherłm. ut sisterent cũ
dño. sicut scriptũ ẽ in lege dñi
Qͥa om̃e mascłmũ ad aꝑiens uul¬
uã: sc̃m̃ dũo uocabitur. Prece¬
pit namq lex. ut mulier que
suscepto semine peꝑisset filium
tulum. nom̃q aptaret. Beinide
etiam alios tringinta tres dies.
ab ingressu templi ac uiritho¬
ro abstineret: donec quadrage¬
simo natiuitatis die. filium eũ
hostiis ad templũ dñi deferrit
Rimogenitum autẽ om̃e .uiii.
mascłim sexus scm dñs uo
da queq offerri deo.
bere redimii. Si autẽ. feminã
peperisset mulier. inumlã

Expanded text:
sisterent eum Domino, sicut scriptum est in lege Domini, quia omne masculinum adaperiens vulvam, sanctum Domino vocabitur. Praecepit namque lex ut mulier quae suscepto semine peperisset filium,tulum, nomenque aptaret: deinde etiam alios triginta tres dies ab ingressu templi ac viri toro abstineret, donec quadragesimo nativitatis die filium cum hostiis ad templum Domini deferret: primogenitum autem omnis masculini sexus sanctum da quaeque offerri Deo, bere redimi. Si autem feminam peperisset mulier, immunda
Abbreviated transcription (Latin):
illum ẽẽ uenturum: & om̃s qui
cupiebant dicebant. O si hic me
inueniat illa natuntas: o si qͦd
credo in scripturis dei. indeam
ocłis meis. Et ut noueritis qͦn
tum desiderium habebant scĩ.
cũ esaẏas legeret᷑. Ecce uirgo iͥ
utero accipiet. & pariet filiua.
& uoc abitur nomen eiꝰ enma¬

Expanded text:
illum esse venturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium habebant sancticum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen e
Abbreviated transcription (Latin):
tus & timoratas: expectans en¬
solationẽ isrł. Non solũ ab an¬
głis & ꝓpħis. a pastorib & pa¬
rentib. s etiam a seniorib et
iustis. generatio dñi accẽpit
testimonium. Omĩs etas. & ut̃q
sexus. euenteꝵq mracula: fi¬
dem astruunt. Uirgorat.
terilis parit: mutus loquit᷑.
elysabeth ꝓpħat: mags ãdorat.
utero clausus exultat: uidua
confitet᷑ iustus expectat. E be¬
e iustus. qui non suam. sed
popħ grãm regutrebat eupieis
tiose corporee uinelie fragilita
absolui s. erpectabat uidẽ
ꝓmissũ. Sciebat enĩ:. qr beati
ocħ qui uiderent. Nunc inqͥt
dimitte. seruũ tuum. Uidete
iustũ uelut corporee carcere
fragilitatis inclusũ. uelle dissol¬
ui: ut incipiat ẽẽ cũ xp̃o. Dis¬
melius. Sed qͥ uult dimitt. ue¬
niãt in templũ. ueniat ri ihe¬
rusalem. expectet. xp̃m dñi. Ac¬
cipiat in manib uerbũ dei:
omplectat᷑ uelut quibusdam
ficleiue brachiis. Tunc dimit¬
tetur ir non uideat mortem:

Expanded text:
timoratus, exspectans consolationem Israel. . 58. Non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et 1301 justis generatio Domini accipit testimonium. Omnis aetas, et uterque sexus, eventorumque miracula fidem astruunt. Virgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elizabeth prophetat, Magus adorat, utero clausus exsultat, vidua confitetur, justus exspectat. Et bene justus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat: cupiens ipse corporeae vinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent. nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse cum Christo; dismelius. sed qui uult dimitti ueniat in templum, ueniat in Hierusalem, exspectet Christum domini, accipiat in manibus uerbum dei et conplectatur quibusdam fidei suae bracchiis. tunc dimittetur, ut non uideat mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
amplexatus ẽ eunt. Portabat
a quo portabat᷑. Ipse ẽ eñ xñe
sapientia dei. attingens a fine
usq ad fiuẽ fortiter : & dispo¬
nens omĩa suauiter. Quantus
ibi erat & quã magnꝰ. quã par¬
uus factus erat. Paruus factus:
paruos querebat. Qid ẽ paruoᷤ
tus est poni: ut esset pioꝵ ciba¬
ria iumentorũ. Accepit gͦ eũ
symeon in brachia sua. ꝙ dixit.
Nunc dimittis seruũ tuum in
pace. Dimittis in pace: qr uide¬
o pacem. Quare ergo dimittiᷤ
in pace: qm̃ uiderunt ocłimei.
salutare tuum. Salutare dei.
senes. senem symeonẽ Si autẽ
queritis ut & coniugatus aliqͥs
uir testimonium domino ꝑhibe¬
at. zachariam consicdate. In ma¬
nus slias symeon infirmitatẽ
accepit sed maiestatẽ intus ag¬
nouit. Nemo contẽpnat natũ:
si uult eẽ renatus. Ad illũ ꝑti¬
nuit ꝓpter nos nasci: ad nosꝑ
tineat in illo renasci. qͥ uenit¬

Expanded text:
amplexatus est eum. Portabat a quo portabatur. Ipse enim est Christus sapientia Dei, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Quantus ibi erat, et quam magnus, quam parvus factus erat? Parvus factus, parvos quaerebat. Quid est, parvos tus est poni, ut esset piorum cibaria jumentorum. Accepit ergo eum Simeon in brachia sua, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. Dimittis in pace, quia video pacem. Quare ergo dimittis in pace? Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Salutare Dei, senes, senem Simeonem. Si autem quaeritis, ut et conjugatus aliquis vir testimonium Domino perhibeat, Zachariam considerate. Nemnus suas Simeon infirmitatem accepit, sed majestatem intus agnovit. Nemo contemnat natum, si vult esse renatus. Ad illum pertinuit propter nos nasci, ad nos pertineat in illo renasci: qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nec littera. nec hystoria docet mra
cis passione migrasse. Non enĩ
anima sed corpus. materiali
gladio transuerberat᷑. & ideo
prudentiam marie haud igna¬
ram mysteriz cȩlestis ostendit.
hiuura enĩ uerbũ dĩ & ualidum.
ꝙ acutum oñi gladio acutissimo.
penetrans usq ad diuisionẽ an¬
laꝵ. cogitationes cordis & secre¬
ta scrutat᷑ animoꝵ: qr nuda
mentium & aꝑta sunt omĩa dĩ¬
filio. quẽ ceusuientie secreriñ
fallunt. Sphetauit itaq sim on
phetauit & uirgo. Bebuit etiã¬
ꝓpħare uidua: ne qua aut
phessio deessex. ant sexus łt ideo
antia & stipendiis uiduitats
& morib talis monert᷑ ut dig¬
na pͥlane fuisse credat᷑ que re¬
demptorẽ uenisse ouĩiũ nunti¬
aret: Cuiꝰ merita cũ alibi des¬
criiserim cum uiduas hortare¬
niir. hoc loco qm̃ ad alia ꝓpera¬
inus. non putamus c̃ẽ iteranda.
Nlon otiose tam̃ annos octognni¬
ta quatuor uiduitatis eiꝰ cxp̃ssit.
qr & septẽ duodec. ades. & due qͣ¬

Expanded text:
nec littera nec historia docet ex cis passione migrasse; non enim anima, sed corpus materiali gladio transuerberatur. et ideo prudentiam Mariae haut ignaram mysterii caelestis ostendit. uiuum enim uerbum dei et ualidum et acutum omni gladio acutissimo, penetrans usque ad diuisionem anlarum cogitationes cordis et secreta scrutatur animorum, quia nuda mentium et aperta sunt omnia filio, quem conscientiae secreta non fallunt. prophetauit itaque Symeonrophetauerat uirgo, debuit etiam uidua, ne qua aut professio deesset aut sexus. et ideo Anna et stipendiis uiduitatis et moribus talis inducitur, ut digna plane fuisse credatur, quae redemtorem uenisse omnium nuntiaret. cuius merita cum alibi descripserimus, cum uiduas hortaremur, hoc loco, quoniam ad alia properamus, non putamus iteranda. non otiose tamen annos LXXXIIII uiduitatis eius expressit, quia et septem duodecades et duae qu
Abbreviated transcription (Latin):
gesimo dnĩce natiuitatis
die debitis ueneram᷑ officiis.
maxima eiusdem dñi saluato¬
ris. simul & intemerate genit᷑¬
cis eiꝰ humilitate dedicatam sa
bant implendis se legalib per
omĩa subdisse decretis. Sicut

Expanded text:
gesimam Dominicae Nativitatis diem debitis veneramur officiis, maxima ejusdem Domini salvatoris nostri, simul et intemeratae genitricis ejus humilitate dedicatam, sabaomnia subdidisse decretis. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dũ serus. s ad uidendũ matarꝰ.
Non expectauit ut xp̃m uideret
loquentẽ: qm̃ uidit intantẽ. Et
hoc illi concessum erat iam decre¬
pito. quasi desidanti & suspiranti.
& dicenti cottidie in orationib
suis. Quando ueniet: quando
nascetur : quando uidebo: pu¬
tas durabo: putas hic me niue¬
niet: putas isti ocłi uidebunt.
ꝑ quẽ cordis ocłi reuelaburcur:
Uicebat ista in orationib suis: et
ꝓ desidĩo suo accepit responsũ.
quod ñ gustaret mortẽ nisi u¬

Expanded text:
dum serus, sed ad videndum maturus. Non exspectavit ut Christum audiret loquentem, quoniam agnovit infantem. Et hoc illi concessum erat jam decrepito, quasi desideranti et suspiranti et dicenti quotidie in orationibus suis: Quando veniet? quando nascetur? quando videbo? Putas durabo? putas hic me inveniet? putas isti oculi mei videbunt, per quem cordis oculi revelabuntur? Dicebat ista in orationibus suis, et pro desiderio suo accepit responsum, quod non gustaret mortem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ. scã anna a uirginitate su
a. lepte auuis uixerat cũ irro.
suo. Quo defiuicto. usq ad seni¬
lem ȩtatem ꝑueuerat. insenec¬
tute sua expectabat infantiam
saluatoris.: ut parnũ uider et au¬
nosa. paruũ cognosieret agni¬
cula. intrantem in munctum
saluatorem. uideret itura łe ui.¬
t in mascłino sexu. tria ip¬
sa genera cõmenc̾ata sunt.
pueri: continentiam nouentes
puero. Ipse uere integritatem
puericie consecrauit. qui suȩ
matri fecunditatẽ attulit: uitr¬
ginitatẽ ñ abstulit. S ymeonil

Expanded text:
dua sancta Anna. A virginitate enim sua septem annos vixerat cum viro suo; quo defuncto usque ad senilem aetatem pervenerat, et in senectute sancta exspectabat infantiam Salvatoris; ut parvum videret annosa, parvum agnosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura . Et in masculino sexu tria ipsa genera commendata sunt. pueri, continentiam voventes puero. Ipse vere integritatem pudicitiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non a
Abbreviated transcription (Latin):
in medio paradysi. p̃cepit nob̃ đs
ne comedemꝰ & ne tang̾emꝰ illud.
ne forte moriam᷑. Le.iii.¬
Six̃ autem serpens ad mulierem
Nequaquam morte morienum. Scit
eium ds quod in quocumq die
comederitis ex eo aꝑient᷑ oculi ur̃i
et eritis sicut dii. scientes bonũ
& malum. Hidit gͥ mulier quod

Expanded text:
medio paradisi praecepit nobis Deus ne comederemus et ne tangeremus illud ne forte moriamur dixit autem serpens ad mulierem nequaquam morte moriemini scit enim Deus quod in quocumque die comederitis ex eo aperientur oculi vestri et eritis sicut dii scientes bonum et malum vidit
Abbreviated transcription (Latin):
tus tui uesceris pane tuo. donec
reu̾taris in t̾ram de qua sũptus
es: qr puluis es. ꝙ in puluerem
t uocauit adam nomen uxorisu¬
uentium. fecit qͦq dũs d̃s ade. et
uxori eiꝰ. tunicas pellicias. & indu¬
it eos: & ait. E cce adam quasi unꝰ
malum. Nunc gͦ ne forte mittat
manum suam. & sumat etiã de
ligno uite: et comedat: & uiuat
in et̾uum. Et emisit eum dñs ds
de paradyso uoluptatis: ut oꝑa¬
retur t̾ram de qua sũptus est.
fiecitq adam: & colloc auit ante¬

Expanded text:
c revertaris in terram de qua sumptus es quia pulvis es et in pulverem t vocavit Adam nomen uxoris suventium fecit quoque Dominus Deus Adam et uxori eius tunicas pellicias et induit eos et ait ecce Adam factus malum: nunc ergo ne forte mittat manum suam, et sumat etiam de ligno vitae, et comedat, et vivat in aeternum. Et emisit eum Dominus Deus de paradiso voluptatis, ut operaretur terram, de qua sumptus est. Ejecitque Adam, et colloca
Abbreviated transcription (Latin):
uando obsederis ciuita¬
tem multo tẽpore. & muniti¬
onib circumdeder is ut expug¬
nes eã. n succides arbores de
qͥb uesci potest. nec securib
ꝑ circuitũ debes uastare re¬
gionem. qm̃ lignũ est & non
nomo: nec potest bellantium
contra te augere numerum.
Si qua autẽ ligna non st̃ po¬
inifera s agrestia. & in cete¬
ros apta usus. succide & extrue
machinas: donec capiasciui¬
tatẽ. quȩ contra te dĩmicat.
Qndo inuentũ fuerit in t̾ra
qm dñs ds̃ tuus daturus est
tibi hominis cadauer occisi. &

Expanded text:
uando obsederis civitatem multo tempore, et munitionibus circumdederis, ut expugnes eam, non succides arbores de quibus vesci potest, nec securibus per circuitum debes vastare regionem, quoniam lignum est, et non homo, nec potest bellantium contra te augere numerum. Si qua autem ligna non sunt pomifera, sed agrestia, et « in caeteros apta usmachinas donec capias civitatem quae contra te dimicat quando inventum fuerit in terra quam Dominus Deus tuus daturus est tibi hominis cadaver occisi
Abbreviated transcription (Latin):
ascenderent hay. & electa trigin¬
ta milia uiroꝵ fortiũ misit noc¬
te. precepitq eis dicens. lomi¬
ce insidias post ciuitatẽ: nec
longius discedatis. & omnes

Expanded text:
ascenderent in Hay: et electa triginta millia virorum fortium misit nocte, praecepitque eis, dicens: Ponite insidias post civitatem: nec longius recedatis: et
Abbreviated transcription (Latin):
ra scã est. & ait. Ego sum ds̃ patͥs
tui: ds abraham. & ds ysaae. &¬
bscondit moyses faciem suam:
non enim audebat respicere
contra dm̃. Cui ait dñs. Widi
afflictionẽ populi mei in egypto.
& clamorẽ eius audiui ꝓpt̃ duri¬
ciam eoꝵ qui presunt oꝑib: et
sciens dolorẽ eius descendi ut li¬
berarẽ eum. de manib egypti¬
oꝵ. & educerẽ de terra illa in t̾

Expanded text:
Ego sum Deus Patris tui: Deus Abraam: Deus Isaac: bscondit Moyses faciem suam: non enim audebat aspicere contra Deum. Cui ait Dominus. Vidi afflictionem populi mei in Egypto: et clamorem ejus audivi propter duriciam eorum qui presunt operibus. Et sciens dolorem ejus: descendi: ut liberarem eum de manibus Egyptiorum: et educerem de terra
Abbreviated transcription (Latin):
ds ebreoꝵ uocauit nos: ibimus
uiam triũ diexũ ꝑ solitudinem.
ut immolemꝰ dño deo nr̃o. S ego
scio quod non dimittet uos rex egyp¬
tiut eatis: nisi ꝑ manũ ualidam.

Expanded text:
Deus Hebraeorum vocavit nos: ibimus viam trium dierum per solitudinem, ut immolemus Domino Deo nostro. Sed ego scio quod non dimittet vos rex Aegypti, ut eatis, nisi per manum validam.
Abbreviated transcription (Latin):
eiecerunt eas. Surrexitq moy¬
ses: & defeusis puellis ad aqua¬
umq reuertissent ad ragu¬
el patrem suum: dix̃ ad eas.
Cur uelocius nemistis solito: Res¬
ponderunt. Uir egyptius libera¬
uit uos de manu pastoꝵ: insuꝑ
& hausit aquã nob̾cum. potũq
dedit ouib. At ille. Ubi ẽ inqͥt:¬

Expanded text:
ejecerunt eas. Surrexitque Moyses, et defensis puellis, adaquacum revertissent ad Raguel patrem suum, dixit ad eas: Cur velocius venistis solito? Responderunt: Vir Aegyptius liberavit nos de manu pastorum: insuper et hausit aquam nobiscum, potumque dedit ovibus. At ille, ubi est, inq
Abbreviated transcription (Latin):
occidere me tu uis: sieut ocl¬
Dimuit moyses. & ait. Quoira¬
o palam factum ẽ uerbui
istud: audiuitq pharao ser o¬
nem hunc: & querebat occ ls
moysen. Q fagiens de co. a¬

Expanded text:
occidere me tu vis sicut occTimuit Moyses et ait. Quo palam factum est verbum istud? Audiensque Pharao sermonem hunc: querebat occidere Moysen. Qui fugiens de consp
Abbreviated transcription (Latin):
que concepit .&. peꝑit filium. Et
uideus cum eligntem: abscondit:
trib mensib. Cuq iam celari non
poiset sumpsit fiscellam seir peam.
et liniuit cam bitumine ac pice.
posuitq intus infantulum.&.
posunit eum in carecto ripe fluii¬
nis: stante ꝓcul sorore eius. &. con¬
sidante euentum rei. Iece autem
descendebat filia pharaonis ut̃ la¬
uaret᷑ in flumue: & puelloreiꝰ g̃¬
diebant᷑ ꝑ crepidinẽ aluei. Que¬

Expanded text:
um, et videns eum elegantem, abscondit tribus mensibus. Cumque jam celare non posset, sumpsit fiscellam scirpeam, et linivit eam bitumine ac pice: posuitque intus infantulum, et posuit eum in carecto ripae fluminis, stante procul sorore ejus et considerante eventum rei. Ecce autem descendebat filia Pharaonis, ut lavaretur in flumine, et puellae ejus gradiebantur per crepidinem alvei. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Otis: ueras diuitias amate.
Si culimnen ueri honoris queriti:
ad celeste regnum tendite. Si
głam dignitatũ diligitis. in
illa suꝑua angłoꝵ curia aseri¬
bi festinate: uerba dei que au¬

Expanded text:
tis, veras divitias amate. Si culmen veri honoris quaeritis, ad coeleste regnum tendite. Si gloriam dignitatum diligitis, in illa superna angelorum curia ascribi festinate. 2. Verba Domini, qu
Abbreviated transcription (Latin):
rem adam ꝓthoplastũ circũuenit.
dam uͦ ꝑ uxorem inuenit inte¬
ritum. quam a deo acceꝑat in
auxilium. Prohdolor. Psꝑa in con¬
trarium cedunt. utilia ꝑmeiem
oꝑantur. Deniq plus adam do¬
inesticis quami mimici iaculis le¬
ditur. plus ꝓprio. quam hostilien¬
se ꝑunitur. plus mulieris. quã
extraneo gladio uuluerat᷑. Acceᷤ¬
sit eiuim serpens subtilis ut fal¬
leret. & accessit ñ ut uiro. s ut
mulieri serpentinum uirus in¬
fligeret. Accessit inquam: ut u¬
nius conseusu. utrisq nocere po¬
tuisset. Soli ꝑsuadet quod am¬
beb obesset: utrisq obfuit. qd
umꝰ animum malicia serpentiꝰ
infecit. Deniq consentiens mu¬
lier. talis circa uirum extitit:
qualem circa se maliciam serpen¬
tis inueint. Adeo ꝑsuasa ẽ & ꝑ
suasit. infecta ẽ & infecit. de¬
cepta ẽ. & decepit. Seđm lucã.¬

Expanded text:
rem Adam protoplastum circumvenit. Adam vero per uxorem invenit interitum, quam a Deo acceperat in auxilium. Proh dolor! prospera in contrarium cedunt, utilia perniciem operantur. Denique plus Adam domesticis quam inimici jaculis laeditur, plus proprio quam hostili ense perimitur, plus mulieris quam externo gladio vulneratur. Accessit enim serpens subtilis ut falleret, et accessit, non ut viro, sed ut mulieri serpentinum virus infligeret. Accessit, inquam, ut unius consensu utrique nocere potuisset. Sed soli persuadet, quod ambobus obesset: utrisque obfuit quod unius animum malitia serpentis infecit. Denique consentiens mulier talis circa virum exstitit, qualem circa se malitiam serpentis invenit. Adeo persuasa est et persuasit, infecta est et infecit, decepta est et decepit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ixit moyses ad dm̃ . Li.u.¬
Quis ego sum ut uadam ad
pharaonẽ : & educam filios isrł de
egypto: Qui dixit ei. Ego eroce¬
cum: & hoc habebis signũ qd̾ mi¬
serim te. Eum eduxeris populũ
meũ de egypto: immolabis dõ suꝑ
montẽ istum. Ait moyses ad lm̃.
Ec̃cerego uadã ad filios isrł & dicã
eis. D̾s patrũ ur̃oꝵ: misit me ad
uos. Si dixerint mͥ qd est nomen

Expanded text:
ixit Moyses ad Deum. Quis ego sum: ut vadam ad Pharaonem: et educam filios Israel de Egypto? Qui dixit ei. Ego ero tecum. Et hoc habebis signum quod miserim te. Cum eduxeris populum meum de Egypto: immolabis Deo super montem istum. Ait Moyses ad Deum. Ecce ego vadam ad filios Israel: et dicam eis. Deus patrum vestrorum misit me ad vos: Si dixe
Abbreviated transcription (Latin):
filii oꝑa uociferati sunt. Ascer. ditq
clamor eoꝵ ad dm̃ ab oꝑib ꝙ au¬
diuit gemitum eoꝵ: Ac ecordatꝰ
federis qd pepigerat cũ abrakam
ysaae & iacob. respexit dñs filios
isrł & coguouit eos. Moyses aut̃
palcebat iethro soceri sui. sacerdo¬
tis madian. Cumq minasset gre

Expanded text:
a vociferati sunt ascenditque clamor eorum ad Deum ab operibus et audivit gemitum eorum ac recordatus foederis quod pepigerat cum Abraham et Isaac et Iacob respexit filios Israhel et cognovit eos Moses autem pascebat oves Iethro cognati sui sacerdotis Madian cumq
Abbreviated transcription (Latin):
postquã ereuerat moyses. egres¬
sus ad fr̃es suos uidit astlictio¬
nem eoꝵ: & uirum egyptium ꝑ¬
cutienteni quendam de hebreis
trĩb suis. Cumq cir cũspexislet
hue atq illuc & nullum adesse
uidisset. ꝑcussũ egyptium. ablẽ¬
dit sabulo. Et egressus die alters
conspexit duos hebrȩos ruan¬
ies: uyitq ei qͥ faciebat imuri¬

Expanded text:
uam creverat Moses egressus ad fratres suos vidit adflictionem eorum et virum aegyptium percutientem quendam de Hebraeis fratribus suis cumque circumspexisset huc atque illuc et nullum adesse vidisset percussum Aegyptium abscondit sabulo et egressus die altero conspexit duos Hebraeos rixantes dixitque ei qui faciebat i
Abbreviated transcription (Latin):
ammonitione. Quam enim ꝑ se¬
metipsam ueritas exposuit: hanc
discutere humana fragilitas ñ
p̃sumit. Sed ẽ quod sollicite in
hac ipsa expositione diũca pen¬
sare debeatis. qr si nos uob̃ señ
uerbum. agrum mundum. uo¬
lucres demonia. spinas diuitiaᷤᷤ
significare. dixerimꝰ: ad creden¬
dum nob̃. mens forsitm ur̃ã du¬
bitaret. Uude & isdem dñs. ꝑ
semetipsum dignatus ẽ expon̾e
quod dicebat: ut sciatis rerũ
significationes quęrere. in his
etiam que ꝑ semetipsũ noluit

Expanded text:
nim per semetipsam Veritas exposuit, hanc discutere humana fragilitas non praesumit. Sed est quod sollicite in hac ipsa expositione dominica pensare debeatis, quia si nos vobis semen verbum, agrum mundum, volucres daemonia, spinas divitias significare diceremus, ad credendum nobis mens forsitan vestra dubitaret. Unde et idem Dominus per semetipsum dignatus est exponere quod dicebat, ut sciatis rerum significationes quaerere in iis etiam quae per semetip
Abbreviated transcription (Latin):
ce. dic̃ dñs ds̃ exercituũ. A scło
confregisti iugũ meũ: rupisti
uincła mea. & dixisti ñ seruiam.
In om̃i enim colle subluni: & sub
om̃i ligno frondoso tu ꝓst̃neba¬
ris meretrix. Ego aut̃ plantaui
te uineã electã: om̃e sem̃ uerũ.
Qͦmͦ gͦ conuersa es in prauum:
uinea aliena: Pe.iiͣ.

Expanded text:
nus Deus exercituum a saeculo confregisti iugum meum rupisti vincula mea et dixisti non serviam in omni enim colle sublimi et sub omni ligno frondoso tu prosternebaris meretrix ego autem plantavi te vineam electam omne semen verum quomodo ergo conversa es in pravum vinea aliena si
Abbreviated transcription (Latin):
uidens laudabat dm̃ suũ: ẽadẽ¬
rã nr̃am. & occidit plurimos.
Letantesq ꝑ conuiuia: sũptis
iam epulis. p̃ceꝑunt ut uocare¬
tur sanson. & ante eos luderet.
Qͥ adductꝰ de carcere ludebat an¬
te eos: fecert̃q eũ stante int̃ du¬
as colũpnas. Ini dix̃ ꝑuero regen
tangã colũnas qͥb om̃is domꝰ im

Expanded text:
videns, laudabat deum suum, eademvidens, laudabat deum suum, eademrram nostram: et occidit plurimos. Letantesque per convivia sumptis jam epulis preceperunt: ut vocarent Samson: ut ante eos luderet. Qui adductus de carcere ludebat 125 ante eos. Feceruntque eum stare inter duas columnas. Qui dixit puero: tangam
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑare ualeamꝰ & iunctũ affli¬
gere. Qd̃ si feceris. dabimꝰ tibi
singłi mille centũ argenteos.
Locuta ẽ gͦ dalila ad sanson.
Dic mͥ obsecro in qͦ sit tua maxi¬
ma fortitudo: & qͥd sit qͦ ligat᷑
erũꝑe nequeas. Cui respondit
sanson.Si septẽ neruicis funib:
necdũ siccis &e adhuc hum̃tib
ligatꝰ fuero: infirmꝰ ero ut ce¬
teri homines. Atculer̃to ad
eã satͣpe philistinoꝵ septẽ fu¬
nes ut dixerat: qͥb uinxit eũ
latentib apud se insidus. & in
cubicło finẽ rei expectantib.
Uamauitq ad eũ. Philistũm su
ꝑte sanson. Qui rupit uincła:
qͦmͦ si rũpat qͥs filũ stupe tor¬
t non ẽ cognitũ: in qͦ eẽt for¬
titudo eiꝰ. Dixitq ad eũda¬
lila. Ec̃ce illusisti mͥ. & falsũ locu¬
tus es: saltẽ. nc̃ indica mͥ qͦ liga¬
ri debeas. Cui ille. respondit. Si
ligatꝰ fuero nouis funib qͥ nũ¬
qm fuert̃ in oꝑe infirmꝰero.
& alioꝵ hominũ similis. Quib
rursũ dalila uinxit eũ: & cla

Expanded text:
leamus et vinctum adfligere quod si feceris dabimus tibi singuli mille centum argenteos locuta est ergo Dalila ad Samson dic mihi obsecro in quo sit tua maxima fortitudo et quid sit quo ligatus erumpere nequeas cui respondit Samson si septem nervicis funibus necdum siccis et adhuc humentibus ligatus fuero infirmus ero ut ceteri homines adtuleruntque ad eam satrapae Philisthinorum septem funes ut dixerat quibus vinxit eum latentibus apud se insidiis et in cubiculo finem rei expectantibus clamavitque ad eum Philisthim super te Samson qui rupit vinquo modo si rumpat quis filum de stupae tort non est cognitum in quo esset fortitudo ejus. Dixitque ad eum Dalila: Ecce illusisti mihi, et falsum locutus es: saltem nunc indica mihi quo ligari debeas. Cui ille respondit: Si ligatus fuero novis funibus, qui nunquam fuerunt in opere, infirmus ero, et aliorum hominum similis. Quibus rursum D
Abbreviated transcription (Latin):
in gatam. & uidit ibi mulie¬
rẽ. meretricẽ: ingressusq est
ad eã. Qd̃ cũ audissent philis¬
tum. & ꝑcrebruisset apud
eos intrasse urbẽ sansoi. eir¬
cũdeder̃t eũ positis in porta
ciuitatis custodib: & ibi tota
nocte cũ silentio p̾stolantes:

Expanded text:
in Gazam, et vidit ibi mulierem meretricem, ingressusque est ad eam. Quoa cum audissent Philistiim, et percrebuisset apud eos intrasse urbem Sampson, circumdederunt eum, impositis in porta civitatis custodibus, et ibi tota nocte cum s
Abbreviated transcription (Latin):
rit enim puer natareus dei
ab infantia sua. & ex utero
matris: usq ad diem mortis suȩ
Obsecro dũe ut uir dei quẽ mi¬
sisti ueniat iterũ: & doceat nos
qͥd debeamꝰ facere de puero qui
nasciturus est. Exaudiuitq dñs
p̃cantem manue: & apparuit
rursũ angłs dei uxori eiꝰ seden¬
ti in agro. Alanue autẽ marit̾
eiꝰ non erat cũ ea. Quȩ cũ iudis¬
set angłm festiauit. &e cueur¬
rit ad uirũ suũ: nunciauitq¬

Expanded text:
rit enim puer Nazaraeus Dei ab infantia sua, et ex utero matris usque ad diem mortis suae, Obsecro, Domine, ut vir Dei, quem misisti, veniat iterum et doceat nos quid debeamus facere de puero, qui nasciturus est. Exaudivitque Dominus precantem Manue, et apparuit rursum angelus Dei uxori ejus sedenti in agro. Manue autem maritus ejus non erat cum ea. Quae cum vidisset angelum, festinavit et cucurrit ad
Abbreviated transcription (Latin):
r̃t me: & libauert dũs alienis:
& adorauert opus manuũ suaꝵ.
Tu gͦ accinge lũbostuos:
&e surge &e loquere ad eos omnia
q̃ ego p̃cipio tibi. Ne. formides a
facie eoꝵ: nec enim timere te

Expanded text:
 libaverunt diis alienis et adoraverunt opus manuum suarum tu ergo accinge lumbos tuos et surge et loquere ad eos omnia quae ego praecipio tibi ne formides a facie eorum nec enim timere te
Abbreviated transcription (Latin):
ñ estis. Si enĩ ipse uerba de audit
qͥ ex deo ẽ. & audire uerba dei ñ
potest. qͥs qͥs ex illo ñ est: int̾ro¬
get se qͥsq si uerba dei in aure
cordis ꝑcipit: & intelleget unde
sit. Zelestẽ. patriã desiderare: ue¬
ritas iubet: carnis desider ia con¬
teri. mundi głat declinare::
aliena ñ appeti ꝓpͥa largiri. Uuii.¬
enset gͦ apud se unusqͥsq
urm̃. si hȩc uox dei in cordis
eius aure conualuit: & qr iam
poris ꝑciꝑe dignant᷑. & st̃ non¬
nulli qui hec quid̃e corporis au¬
re ꝑcipiunt: s nullo ea mentis
desiderio cõplectunt᷑. ꝙ st̃ non¬
nulli qͥ libent̃ uerbadei suscipi¬
unt. ita ut etiam in fletib
cõpungant᷑: s post lacrimiaꝵ
tempꝰ ad inqͥtatẽ. redeunt.
hi ꝓfecto uerba dei ñ audunt.
ante mentis ocłos reuocate:
&e alta consideratione ꝑtimes¬
cite: hoc qđ̃ ex ore ueritatis
sonat. ꝓpt̾ea uos ñ auditis:
qr ex deo ñ estis. S hoc qd̾ de
reꝓbis ueritas loqͥtur. ipsi hoc

Expanded text:
 audit, qui ex deo est, et audire verba eius non potest, quisquis ex illo non est, interroget se unusquisque, si verba dei in aure cordis percipit, et intellegit, unde sit. Caelestem patriam veritas desiderari iubet, carnis desideria conteri, mundi gloriam declinare, aliena non appeti, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque nostrum, si haec vox dei in cordis eius aure convaluit, et quia iam poris percipere dignantur. Et sunt nonnulli, qui haec quidem corporis aure percipiunt, sed nullo ea mentis desiderio complectuntur. Et sunt nonnulli, qui libenter verba dei suscipiunt, ita / ut etiam in fletibus conpungantur, sed post lacrimarum tempus ad iniquitatem redeunt. Hi profecto verba dei non audiunt, ante mentis oculos revocate, et alta consideratione pertimescite hoc quod ex ore Veritatis sonat: Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Sed hoc quod de reprobis Verit
Abbreviated transcription (Latin):
r̃t gͥ uidei &e dixer̃t
er. Nonne bene dicimꝰ
nos qr samaritanꝰ estu: et de¬
monium habes .ix.
ccepta tanta contumelia:
quid dñs respondeat audiamꝰ.
Ego demoniũ ñ habeo. s hono¬
rifico patr̾e meũ: & uos in ho¬
nisi dñs custodierit ciuitat̾e. in
uanũ uigilant qͥ custodiunt eã.
& cuiꝑ esaẏam dicitur. custos qͥ
de nocte: custos qͥ de nocte: res¬
pondere dñs noluit samaritanꝰ
ñ sum: s ego demoniũ non habe¬
o. Duo qͥppe ei illata fuerant. unũ
negauit. & aliud tacendo consen¬
sit. Lustos nãq humanigeneris
uenerat: & si samaritanũ non
se ẽẽ diceret. eẽ se custodẽ nega¬
ret. S tacuit qd̃ recognouit: &
patient̃ repulit qd̃ dictũ falla¬
cit̾ audiuit dicens. ego demoni¬
um ñ habeo. In qͥb: uerbis. qͥd ali¬
ud nͥ suꝑbia nr̃a confunditurͦ
Que si exagitata uel leuit̾ fue¬
rit: attrociores iniurias reddit
qm acceꝑat. fãcit mala quȩ po¬
test: minat᷑ & quȩ fac̾e ñ potest.

Expanded text:
et dixerunt ei: Nonne 1507 bene dicimus nos quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? 2. Accepta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat audiamus: Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhoNisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam ; et cui per Isaiam dicitur: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? respondere noluit Dominus: Samaritanus non sum; sed, Ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerunt: unum negavit, aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur et quae facere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
reddamus ei quȩ in nos oꝑatus ẽ.
milia uiroꝵ de iuda ad spe¬
cum silicis etham: dixert̃q ad
sanson. Nescis qd̾ philistum im¬
ꝑant nobis: Quare hoc facere
uoluisti: Qͥb ille ait. Sicut fece¬
r̃t mͥ: feci eis. Ligare inqͥunt te
uenimus: & tradere in manus
te mͥ. qd̃ non me occidatis. Dixe¬
runt. Hon ce occidemꝰ: s uinctũ
trademus. Ligauertq eum
duob nouis funib. & tulerunt¬
sent ad locũ maxillȩ. & philisti¬
un uociferantes occurrissent
ei. irruit sp̃c dñi in eũ: & sicut
solent ad odorẽ ignis ligna con¬
sumi. ita & uincła qͥb ligatus
erat dissipata st̃ ce soluta. Inuen¬
tãq maxillã id ẽ mandibulam
asini quȩ iacebat arripiens: in¬
t̃ fecit in ea mille uiros. Ꝙ aic. In
maxilla asim. in mandibula pul¬
li asmnaꝵ deleui eos: ce ꝑcussi nil¬
le uiros. Cũq hȩc canens uerba

Expanded text:
reddamus ei quae in nos operatus est. millia virorum de Juda, ad speluncam silicis Etham, dixeruntque ad Samson: Nescis quod Philisthiim imperent nobis? quare hoc facere voluisti? Quibus ille ait: Sicut fecerunt mihi, feci eis. Ligare, inquiunt, te venimus, et tradere in manu te mihi quod non me occidatis. Dixerunt: Non te occidemus, sed vinctum trademus. Ligaveruntque eum duobus novis funibus, et tuleruntset ad locum Maxillae, et Philisthiim vociferantes occurrissent ei, irruit Spiritus Domini in eum: et sicut solent ad ardorem ignis ligna consumi, ita vincula quibus ligatus erat, dissipata sunt et soluta. Inventamque maxillam, id est, mandibulam asini, quae jacebat, arripiens, interfecit in ea mille viros; et ait: In maxilla asini, in mandibula pulli asinarum delevi eos, et percussi mille viros. C
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ. & terremotus magni e¬
runt ꝑ loca: & pestilentie & fa¬
mes. terroresq de celo. & signa
magna erunt. Uel sicut in qui¬
busdam codicib inuenit᷑: terro¬
resq de celo & tempestates. Atq
post subditur. Et signa magna
erunt. Ultima tribulatio multis
bra mala que preueniunt in¬
dicant᷑ mala ꝑpetua quȩ subse¬
quit᷑. & ideo post bella & sedi¬
tiones ũ statim finis: qr multa
debent mala p̃currere. ut malũ
ualeant sine fine nunciare: Sed
cũ tot signa ꝑturbationis dicta
sint. oportet ut eoꝵ considerati¬
onẽ breuiter ꝑ singla ꝑstringa¬
mꝰ: qr necesse est ut alia e cȩlo.
alia e terra. alia ab elementis.
alia ab hominib patiam᷑. .Uiiii.
it gͦ dñs. Surget gens contͣ
gentem. F ece ꝑturbatio homi¬
nũ. Frunt terremotus ꝑ loca
magni. E cce respectus ire desuꝑ.
Frunt pestilentie. Sece inequali¬
tates corpoꝵ. Erit fames. Eẽce
sterilitas terrȩ: Terroresq de ce¬

Expanded text:
 terrae motus magni erunt per loca, et pestilentiae et fames, terroresque de coelo; et signa magna erunt. Vel sicut in quibusdam Codicibus invenitur, Terroresque de coelo et tempestates. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contra gentem, ecce perturbatio homiur: «Erunt terremotus magni per loca: ecce respectus ire desuper. Erunt pestilentie: ecce inequalitas corporum. Erit fames: ecce sterilitas temporum terroresque de ce
Abbreviated transcription (Latin):
Pis chasius dixit. Igo faciam te
ad lupanar duci: ut cũ fueriᷤᷤ scor¬
nu mea thura ponas. & ꝑ manũ
meam facias sacrificium: ds hec
attendit & ridet. Nam de sensib.
& de uoluntatib iudicat. Nam
sic patitur uiolatorem castitati. sic̃
serpentẽ. sieut latronẽ. sieut bar¬
barũ. Nam si me inuitam uiolari
feceris: castitas mͥ duplicabit᷑ ad
coronã. Paschasius dixit. Ibi te fa¬
ciam sub turpitudine deficere: nͥ
mͦ cerimoniis consenseris augus¬

Expanded text:
Pau| casius dixit ergo faciam te ad lupanar duci . ut| dum fueris sic arnu mea tura ponas . et per ma| num iacias sacrificia. Deus haec adtendit . et ridet | de sinsibus enim et de uoluptatibus iudicat. Nam| sic patitur uiolatorem castitatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi duplicabitur ad coro| nam. Paucasius dixit ibi te faciam sub turpitudi| nes expiare nisi modo caerimoniis consenseris. Au| gos
Abbreviated transcription (Latin):
uia longius ab urbe di¬
gressi sumꝰ. ne ad reu̾¬
tendum nos tardior hora p̃pe¬
diat: necesse ẽ ut expositionẽ scĩ
eugłii. breuior sermo transcurrat
Bñs ac redemptor nr̃. ꝑituri mun¬
di p̃currentia mala deuunciat.
ut eo minꝰ ꝑturbent uenientia.
quo fuerint ante prescita. Mmꝰ
enĩ iacula feriunt: quȩ p̃uideq̃.
Et nos tolerabilius mundi mala
suscipimꝰ: si contra hec ꝑ p̃scien¬
tie clipeum munimur. Ecce e¬
enim dicit. Cum audieritiꝰ p̃¬
lia & seditiones: nõate t̃reri.
portet pͥmũ hec fieri. s nondr
statim furs. Pensenda sum

Expanded text:
uia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pen
Abbreviated transcription (Latin):
piat. quando iam omĩs funditꝰ¬
labor cessat. Hnde & ꝑ psalmistã
dicitur. Non infinẽ obliuio erit
pauꝑis: patientia pauꝑum non
ꝑibit in finẽ. Quasi enim ꝑisse
patientia pauꝑum cernitur: cũ
nil ꝓ illa in hac uita humilib
laboriosa terminantur. Scđm¬

Expanded text:
piat, quando omnis jam labor funditpiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus simul omnia laboriosa terminantur. S
Abbreviated transcription (Latin):
trib modis uirtus patientie exer¬
ceri solet. Alia nãq sunt que a dõ.
alia que. ab antiquo aduersario.
alia que a ꝓximo sustinemꝰ. Aꝑxi¬
io namq ꝑsequutiones. damna
& contumelias: ab antiquo adu̾¬
sario temptamenta. a des flagel¬
la toleramus. Le.ui.¬
N om̃ib trib his modis uigilan¬
ti ocło semetipsam deber mens
cireũspicere: ne contra mala xxi¬
mi ꝑtrahat᷑ ad retributionem
mali: ne cont temptam̃ta adu̾¬
sarii. seducat᷑ ad delectationẽ uł
consensũ delicti: ne contͣ flagel¬
la opificis ad excessũ ꝓruai deur¬
murationis. ꝑfecte enĩ aduer¬
sarius uincitur. quando mens
nra & iuter temptam̃ta eiꝰ ad
delectationẽ uel consensũ nontͣ¬
hiturꝰ & iuter contumelias ꝓxi¬
ii custodit᷑ ab odio. & iuter fla¬
gella dei compescit᷑ a murmu¬
ratione. ne hec agentes retri¬
bui nob̃ p̃sentia requiramꝰ bona.
nam ꝑ laborem patientie. bona
sꝑanda sunt sequentis uite:. et
tunc p̃mium nostri laboris inci¬

Expanded text:
tribus modis patientia exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione atque consensu non trahitur, et inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona praesentia requiramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris inci
Abbreviated transcription (Latin):
aliud interius. alud exterius
passuros denunciat. Bella quis¬
pe. ad hostes ꝑtiuent: seditiones
ad ciues. Ut ergo nos indicet.
interius exteriusq turbant.a¬
liud nos faretur ab hostili li¬
Dis gͥ malis preuerieintbus
qr non statim nnis sequat᷑ dñs
adiungit. Surget geus contra

Expanded text:
liud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, alihis malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. Si enĩ adiuuante dño
nos uirtutem patientie seruare
contendimꝰ: ꝙ in pace eccł̃ie in¬
uimꝰ. & tam̃ martẏrii palmam
tenemus. Duo qͥppe st̃ mr̃ii gene¬
ra: unũ in mente. aliud in m̃te
suul & actione. Itaq eẽ mr̃es poᷤ¬
sumꝰ: etiamsi in nullo ꝑcutienti¬
um ferro trucidemur. Mori qͥp¬
pe. a ꝑsequente. martyrium in
aꝑto oꝑe ẽ. ferre uͦ contumelia.¬
& odientem diligere. martyriũ
est in occulta cogitatione. .U̾.¬
am qr duo sunt martyriige¬
Snera. unũ in occulto oꝑe: ali¬
ud in publico. testat᷑ ueritas. quȩ
tebedei filios reqͥrit dicensͭ ca¬

Expanded text:
 adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: