comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes dĩ. Ubi ÷ cogitatio dĩ: Adp̾sens
habenas larat. s postea adstring&. Noli gau¬
dere adpiscẽ qͥ mesca sua exultat: nondũ
traxit amũ piscator. Nam iam illȩ amum
hab&e infaucibꝰ: & qđ tibi uidet᷑ lorgu breue
est. Omĩa ista: cito transeunt. Quid÷ ista
lorgua uita hominis adet̾nitatẽ di: Uis. eẽ.
longuanimis: Uide etritatẽ dĩ. Nam acdten¬
dis ad dies tuos paucos. & dieb tuis paucis ius
impleri omĩa. Quȩ oniã: Ut dãpnent᷑ om̃is in¬
pũ. ⁊ coronerit᷑ om̃is bori. Istis dieb tius uis hec
impleri: Impl& ea ds̃: tẽꝑe suo. Quid tuteti¬
um pateris & facis: Eternꝰ ÷ tardat. longua¬
nuis ÷. Tii autẽ dicis. ldo ego ñ siĩ longuam¬
mis: qr teꝑalis sũ. s inpotestate habes. Lurge.¬

Expanded text:
cogitationes Dei.» Ubi est cogitatio Dei? Ad praesens cogitationes Dei.» Ubi est cogitatio Dei? Ad praesens habenas laxat; sed postea astringet. Noli gaudere ad piscem qui in esca sua exsultat; nondum traxit hamum piscator: nam jam ille hamum habet in faucibus. Et quod tibi videtur longum, breve est: omnia ista cito transeunt. Quid est longa vita hominis ad aeternitatem Dei? Vis esse longanimis? Vide aeternitatem Dei. Nam attendis ad dies tuos paucos, et diebus tuis paucis vis impleri omnia. Quae omnia? Ut damnentur omnes impii, et coronentur omnes boni. Istis diebus tuis vis haec impleri? Implet illa Deus tempore suo. Quid tu taedium pateris et facis? Aeternus est; tardat, longanimis est: tu autem dicis, Ideo ego non sum longanimis, quia temporalis sum. Sed in potestate habes: ju
Abbreviated transcription (Latin):
minis ꝓfunde factȩ sunt cogitationes tuȩ. Reuera
fr̃s mei nullũ mare tã ꝓfidũ ÷: quã ÷ ista cogi¬
catio dĩ. ut mali floreant. & boni laborent. Nich̾
tã ꝓsundũ. nichil tã altuꝰ ubi naufragat omĩs
insidelis: in isto alto. inisto ꝓfundo. Nis transi
ir ꝓfundũ hoc : Altgna xp̃i noli refilire: ñ mer¬
geris. tene te ad xp̃m. Quid ÷ qđ dico. tene te
ad xp̃m: Ido uoluit ipse: intra laborare. Audi¬
stis cũ ꝓpħa legeret᷑. ñ auertisse eum scapulas
a flagellis: ñ auertisse faciem asputis hominũ.
nec auertisse maxillas apalmis eoꝵ. Quare.
ista omia pati uoluit. nisi ut consolet᷑ patien¬
tes: Nam poterat & ipse infine resuscitare
carnẽ suam: s tu qui ñ uideras non. eẽt. qđ
sperares. Non distulit resurrectionẽ suã: ne
tuadhuc dubitares. Eõ gͦ fine patere: & tolera
tribulationes inmundo. quẽ a dmodũ adten¬
disti in xp̾o: ut ñ te moueatit qͥfaciunt mala.
& inisto scło florent. Nimis ꝓfunde facte sunt

Expanded text:
mis profundae factae sunt cogitationes tuae.» Revera, fratres mei, nullum mare tam profundum est quam est ista cogitatio Dei, ut mali floreant, et boni laborent: nihil tam profundum, nihil tam altum; ibi naufragat omnis infidelis, in isto alto, in isto profundo. Vis transire profundum hoc? A ligno Christi noli resilire; non mergeris: tene te ad Christum. Quid est quod dico, tene te ad Christum? Ideo voluit ipse in terra laborare. Audistis, cum propheta legeretur, non avertisse eum scapulas a flagellis, non avertisse eum faciem a sputis hominum, non avertisse maxillam a psalmis eorum : quare omnia ista pati voluit, nisi ut consoletur patientes? Et poterat et ipse in fine rescuscitare carnem suam; sed tu qui non videras, non esset quod sperares: non distulit resurrectionem suam, ne tu adhuc dubitares. Eo ergo fine patere et tolera tribulationes in mundo, quem attendisti in Christo; et non te moveant qui faciunt mala, et in isto saeculo florent. «Nimis profundae factae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
decacordo psalterio. cũ cantico in cythara.
Decacordũ psalterium ñ mͦ audistis. Decacor¬
dũ psalterium: significat decẽ p̃cepta legis.
D cantare in illo opꝰ ÷: ñ portare psalterium.
Nam ⁊ rudi habent leg̾e: portant.: ⁊ ñ psallunt.
Qui sunt qui psallunt: Qui oꝑant᷑. Parum
est. Qui oꝑant᷑ cũ tristicia: nondũ psalit̾.
Qui sunt qui psallt̾: Qui cũ hilaritate faci¬
unt bene. Inpsallendo enĩ: hilaritas :. Et.
quid dicit apłs: Hilarẽ enĩ datorẽ: dili¬
git ds̃. Quicqͥd facis cũ hilaritate fac bonũ.
tunc & bene facis. Si autẽ cũ tristicia facis:
fit dete. ñ facis. ⁊ portas magis psalterium:
ñ caritas. Inpsalterio decacondo eũ cantico in
in cithara moꝑe. Si uerba sola dicis: quasi
canticũ solũ habes cttharã ñ haba. Si oꝑaris
iñ loqueris: quasi solam ꝙtharã habes.
d pt̃ hoc iloquere bene. ⁊ fac bene: siuis haber

Expanded text:
decachordo psalterio, cum cantico in cithara.» Dechachordum psalterium non modo audistis. Decachordum psalterium significat decem praecepta Legis. Sed cantare in illo opus est, non portare psalterium. Nam et Judaei habent Legem; portant, non psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui operantur. Parum est: qui operantur cum tristitia, nondum psallunt. Qui sunt qui psallunt? Qui cum hilaritate faciunt bene. In psallendo enim hilaritas est. Et quid dicit Apostolus? «Hilarem enim datorem diligit Deus» . Quidquid facis, cum hilaritate fac: bonum tunc et bene facis. Si autem cum tristitia facis, fit de te, non facis; et portas magis psalterium, non cantas. «In psalterio decachordo, cum cantico in «in cithara,» opere. Si verba sola dicis, quasi canticum solum habes, citharam non habes: si operaris, et non loqueris, quasi solam citharam habes. Propter hoc et loquere bene, et fac bene, si vis habere
Abbreviated transcription (Latin):
fateor illa ło: s minora sunt quã illiꝰ. & ecce
illȩ nicħ mali patit᷑. Noli turbari: tranqͥllꝰ
ineo. Quid site ꝓptea flagellat mͦ. qm̃ non
tͥseruat igne̾ sempit̃nuᷤ: Quid si illũ ꝓpt̃ea
dimittit mͦ. qr auditurꝰ: ite inignẽ ecnũ:¬

Expanded text:
fateor illa Deo, sed minora sunt quam illius; et ecce fateor illa Deo, sed minora sunt quam illius; et ecce ille nihil mali patitur. Noli turbari, tranquillus in eo.» Quid, si te propterea flagellat modo, quia non tibi servat ignem sempiternum? Quid, si illum propterea dimittit modo, quia auditurus est, «Ite in
Abbreviated transcription (Latin):
Sigꝰ ñuisttis eẽ fenũ s palma & cełrus. quid
mala facit sanꝰ ÷: filios hab& plenã domuꝰ.
habundat gła. exaltat᷑ honorib. demimi¬
cis iundicat᷑. ⁊ omĩa mala cõmittit. Aliꝰ in¬
nocens stu negocq̃ ñrapiens aliena. ñ coritͣ
liges. Nam ꝑturbaris: ⁊ incubiculo tuo obs¬
curas tibi lucẽ. Radiare tibi uult et̃nus
ds̃: nolifacere tibi nubilũ deꝑturbatione.
Esto tranquillus inte: & uide quid tibi dicã.
illos adpenitentiam: flagellans bonos eru¬
meo. Noli timere: ecce ego flagellatꝰ sũ tantuꝰ
manifestũ ÷. confiteor peccaui. ñ erã dico me
iustũ. Hoc eniꝰ dicunt pleriq. Quando est:
forte qͥsq maliqͣ miseria. indolorib intras.
consolari illtĩ. Et illȩ. Peccaui fateor: sunt
peccata mea. agnosco illa. S nu̾quid tanta
peccaui. qͣnta ille : Ego nomi qͣnta fecit ille.
ego noui qͣnta cõmisit. Peccata mea sunt.

Expanded text:
Si ergo non vultis esse fenum, sed palma et cedrus, quid Si ergo non vultis esse fenum, sed palma et cedrus, quid mala facit; sanus est, filios habet, plenam domum, abundat gloria, exaltatur honoribus, de inimicis vindicatur, et omnia mala committit: alius innocens sui negotii, non rapiens aliena, non contra liges; nam perturbaris, et in cubiculo tuo obscuras tibi lucem. Radiare tibi vult aeternus Deus; noli tibi facere nubilum de perturbatione. Esto tranquillus in te, et vide quid tibi dicam. illos ad poenitentiam; flagellat bonos, eruiquitas in eo:» noli timere. Ecce ego flagellatus sum tantum, manifestum est, confiteor, peccavi - non enim dico me justum. Hoc enim dicunt plerique. Quando est forte quisquam in aliqua miseria, in doloribus, intras consolari illum: et ille, Peccavi, fateor, sunt peccata mea, agnosco illa; sed numquid tanta peccavi, quanta ille? Ego novi quanta fecit ille, ego novi quanta commisit: peccata mea sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ert̾ ut anrantient. Hoc ÷ sabbatũ: qđ uob̾
paulo arte cõmendaui. unde hab& titutum
psalmꝰ. Tranquilli sunt: ut aitintient. Quare
tranqͥlli sunt ut annuntient: Non illos moui&e:
fenũ peccatorũ. Cedrus & palma: nec intepesta¬
tib curuant᷑. Ergo tranquilli sint: ut annim¬
tient. Et uere qr mͦ annutiandũ ÷. & subsan¬
nantib hominibꝰ. O miseri homines amatores
mundi. annuntiant uob̃: qui plantati sunt in
domo diui. Qui confitent᷑ dño incantico & cy¬
thara. inuerbo & oꝑe. annuntiant uob̃ & di¬
cunt uob̃: nolite seduci felicitate iniqtioꝵ.
noltte adtendere flore̾ fent. nolite adtendere
adte̾pꝰ beatos. inet̃nũ miseros. Nec ista beati¬
tudo quȩ foris mollo uidet᷑ uera ÷: nec in cor¬
de beati. qr torquent᷑ mala conscientia. Tuaut̃
tranquillus esto: sꝑans depinissis dnĩ dĩ titi.
rere sicut palma. ⁊ murltiplicari sicit oȩdras
libani: & ñ arescere sicut fenũ sole candente.
sicut miqui uidestt᷑ florere sole absente.

Expanded text:
t.» Hoc est sabbatum quod vobis paulo ante commendavi, unde habet titulum Psalmus. «Tranquilli erunt, ut annuntient.» Quare tranquilli annuntiant? Non illos movet fenum peccatorum: cedrus et palma nec in tempestatibus curvantur. Ergo tranquilli sint, ut annuntient: et vere, quia modo annuntiandum est et subsannantibus hominibus. O miseri homines amatores mundi! annuntiant vobis qui plantati sunt in domo Domini; qui confitentur Domino in cantico et cithara, in verbo et opere, annuntiant vobis, et dicunt vobis: Nolite seduci felicitate iniquorum, nolite attendere florem feni; nolite attendere ad tempus beatos, in aeternum miseros. Nec ista beatitudo quae modo foris videtur, vera est; nec in corde beati sunt, quia torquentur mala conscientia. Tu autem tranquillus esto, sperans de promissis Domini Dei tui. rere sicut palma, et multiplicari sicut cedrus, Libani, et non arescere sicut fenum sole candente; sicut hi qui videntur florere sole absente.
Abbreviated transcription (Latin):
sałiam qͣndo bene ÷: reprehendo gͦ crudelita¬
te̾. qͣndo male ÷: ħon. S qͣndo bene: lauda
miscłiam. qͣndo male est: lauda ueritatem
Qui obpeccata flagellat: non÷ iniquis. Inno¬
cte erat damel: qͣndo orabat. Erat enĩ in
captiuitatẽ ierłm: enit inpotestate. hostium
Tunc multa mala scĩ patiebant᷑: tunc ipsȩ
in lacu leoraᷤ missus : tunc tres pueri migne̾
p̃cipitati sunt. Hȩc patiebat᷑ incaptiuitate

Expanded text:
sericordiam, quando bene est; reprehendam ergo crudelitatem, quando male est? Non. Sed quando bene est, lauda misericordiam; quando male, lauda veritatem: quia peccata flagellat, non est iniquus. In nocte erat Daniel, quando orabat: erat enim in captivitate Jerusalem, erat in potestate hostium. Tunc multa mala sancti patiebantur: tunc ipse in lacum leonum missus est, tunc tres pueri in ignem praecipitati sunt . Haec patiebatur in captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
N ide luminare inclo: & in lege eiꝰ meditabit᷑ die.
ac nocte. Uult patient̃ ferre omĩa: ñ descendat
de cȩlo. & in lege eiꝰ meditabit᷑ die ac nocte. łrgo
in cęlo cor eiꝰ. Si incęlo cor eiꝰ: om̃s iniquitates qͣ¬

Expanded text:
. Vide luminare in coelo: «Et in lege ejus meditabitur die . Vide luminare in coelo: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Vult patienter ferre omnia? Non descendat de coelo, et in lege ejus meditetur die ac nocte. Ergo in coelo cor e
Abbreviated transcription (Latin):
broꝵ qͥd dictũ ÷: cęlũ plicabit᷑ ut liber: qͥ
gͦ sursuᷤ hab& cor: ipsũ cor ipsiꝰ luminare ÷
ncelo fulg&: nec uincit᷑ tenebris. Infra enĩ sunt
tenebie. Tenebre auteᷤ iniquitas: ñ in co̾muta¬
biles tenebre. lam & hȩsterno die: cõmemoraul¬
mꝰ. S qui hodie tenebre sunt: si uelint crax
lux ert̾. Qui tenebre hur ingressi sunt: si ue¬
lint iam lix. eẽ. possunt. Aꝑte enĩ apłs nequis
putare naturales cẽ. iniquitates. quȩ mutari nꝰ
possunt: fuistis enĩ inqͥd aliqͣndo tenebrȩ. nc̃
aute lux indnõ. Sicut fitĩ lucis ambulate.
in libro: cor infirmam̃to celi. Si ibi ÷ cor: inde
luce. et ñ mouebit᷑ miquitatib subt̃ positis
uides. His cogitare celũ : librũ dĩ cogita. Audi
psãtmũ. Et i lege eiꝰ: meditabit᷑ die ac nocte. Et
ibi beatꝰ dictꝰ :: qui ñ abut inconsilio impioꝵ.¬
& mua pecoatoꝵ n stetit.: & incathedra pesti¬
sentie ñ sedit. s in lege einĩ funt uoluntas eiꝰ.

Expanded text:
um plicabitur ut liber» . Qui ergo sursum habet cor, ipsum cor ipsius luminare est: in coelo fulget, nec vincitur tenebris. Infra enim sunt tenebrae: tenebrae autem iniquitas; non incommutabiles tenebrae. Jam et hesterno die commemoravimus. Sed qui hodie tenebrae sunt, si velint, cras lux erunt: qui tenebrae huc ingressi sunt, si velint, jam lux esse possunt. Aperte enim Apostolus, ne quis putaret naturales esse iniquitates, quae mutari non possunt: «Fuistis enim,» inquit, «aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino: sicut filii lucis ambulate» in libro, cor in firmamento coeli. Si ibi est cor, inde luceat, et non movebitur iniquitatibus subterpositis: vides. Vis cogitare coelum? Librum Dei cogita. Audi psalmum: «Et in lege ejus meditabitur die ac nocte.» Et ibi «beatus» dictus est «qui non abiit in consilio impio via peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit; sed in lege Domini fuit voluntas ejus»
Abbreviated transcription (Latin):
&illa stella iouis÷: conuitia frunt stellis.
Iuid illȩ cũ audiunt tanta conuitia. nũqͥd
mouent᷑: aut ñ exercent cursus suos: Sic &
homo qui inatione ꝑuersa & tortuosa hab&
uerbũ dĩ. sic̃ luminare ÷ fulgens in scło: qͣn¬
ta qui sibi uident᷑ honorare solẽ. deillo men
torẽ suum. Et si indignari potest ͣ inligna
t᷑ contra falso honorantẽ. quã contra con¬
tumeliosũ. Seruo enĩ bono: maior contu¬
melia : inuiria diũ. Qnͣta falsa deipsis lu¬
minarib quidã dicunt. ⁊ ferunt. tolerant
& ñ mouent᷑: Quare: Quia incelosunt. Cȩ¬
lũ aute̾ qđ ÷: Nec hoc pret̃iiitamꝰ. Quȩdã¬
de luna mentiunt᷑ homines: qͣndo uident:
obscurari lunã. & dicunt. malifici illã depo¬
nunt. cũ certis tẽꝑib defectũ suũ habeat.
sccłm dĩ dispositionẽ. ñ curat tam̃ ista uer¬
ba hommũ illa quȩ incelo:. S quid ÷ in

Expanded text:
et illa stella Jovis est, convicia fiunt stellis. et illa stella Jovis est, convicia fiunt stellis. Quid? illae cum audiunt tanta convicia, numquid moventur, aut non exercent cursus suos? Sic et homo qui in natione perversa et tortuosa habet verbum Dei, sicut luminare est fulgens in coelo. Quanti qui sibi videntur honorare solem, de illo mentm et Creatorem suum. Et si indignari potest, atur contra falso honorantem, quam contra contumeliosum. Servo enim bono major contumelia est injuria Domini. Quanta falsa de ipsis luminaribus quidam dicunt? Et ferunt, tolerant, et non moventur. Quare? Quia in coelo sunt. Coelum autem quid est? Nec hoc praetermittamus: quanta mentiuntur homines, quando vident obscurari lunam, et dicunt, Malefici illam deponunt? cum certis temporibus defectum suum habeat secundum Dei dispositionem. Non curat tamen ista verba hominum
Abbreviated transcription (Latin):
celo ꝑdiem ⁊ ꝑnoctẽ ꝓcedunt. ꝑagunt itine¬
ra sua. cursus suos certos habent ⁊ cõmit¬
tunt᷑ tanta mala. nec deuant desuꝑ stel¬
le fixe mcelo agentes ꝑtractꝰ cȩlestes: quȩ
illis prestituit & constituit arator ipsoꝵ. fic
dabent scĩ. s si in oelostgant᷑ corda eoꝵ. si ñ
frustra audiant & respondeant. sursũ se
cõmittit᷑ sic ñ ciant donec ꝑagant itinera
sua: quẽ admodũ ñ curant luminaria cęli
mala uideant fieri suꝑ tr̃am. S facile est
ipsos fuint. Non enĩ ꝓptẽa debent ferre. &
tolerare. qr in ilios fiunt: ⁊ si inse fiant
ñ debent ꝑdere. tolerantiam. Nã qui ꝑdi¬
derit colerantiam: cecidit de celo. Qui aut̃
fixũ hab& cor incęlo: tra ipsiꝰ laborat in
tr̃a. Qnͣta & deipsis luminarib firgunt.
homines. & patient̃ ferunt: Quomͦ iusti pa¬
tient̃ debent ferre om̃s etiam dese falsas cri-¬
minationes: Hoc ipsũ qđ iã dudũ dixi. qr
illa stella mercurii:. & illa stella saturm ÷

Expanded text:
et per noctem procedunt, peragunt itinera sua, cursus suos certos habent, et committuntur tanta mala, nec deviant desuper stellae fixae in coelo, agentes per tractus coelestes, quae illis praestituit et constituit Creator ipsarum; sic debent sancti, sed si in coelo figantur corda eorum, si non frustra audiant et respondeant sursum se committitur, sic non curant, donec peragant itinera sua, quemadmodum non curant luminaria coeli,vis tanta mala videant fieri super terram. Sed facile est ipsos fiunt. Non enim propterea debent ferre et tolerare, quia in alios fiunt: et si in se fiant, non debent perdere tolerantiam. Nam qui perdiderit tolerantiam, cecidit de coelo: qui autem fixum habet cor in coelo, terra ipsius laborat in terra. Quanta et de ipsis luminaribus fingunt homines, et patienter ferunt? Quo modo justi patienter debent ferre omnes etiam de se falsas criminationes. Hoc ipsum quod jam dudum dixi, quia illa stella Mercurii est, et illa stella Saturni est,
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uenerit qđ ꝑfectũ ÷: auferet᷑ qđ expar
te ÷ Non erĩ illa cuitate ierłm ubi angłi ui¬
uunt. unde. nos mͦ ꝑegrinam᷑ & ꝑegrinatio
nra gemit. Gemit aute̾: si scimꝰ qr ꝑ egrinamͣ.
Nam odit ualcde patriam: qui putat sibi bene
eẽ. cũ pegrinat᷑ Numqͥd in illa ciuitate ubi
sunt angłi euangłium legit᷑ aut apłs: Uer
bo di pascunt᷑. Qd̃ uerbũ dĩ ut sonare nob̾
adtempꝰ. uerbũ camo factum ÷ & habitauit in

Expanded text:
autem venerit quod perfectum est, auferetur quod ex parte est» . Non enim in illa civitate Jerusalem, ubi Angeli vivunt, unde nos modo peregrinamur, et peregrinatio nostra gemit; gemit autem, si scimus quia peregrinamur; nam odit valde patriam, qui putat sibi bene esse cum peregrinatur: numquid in illa civitate ubi sunt Angeli, Evangelium legitur, aut Apostolus? Verbo Dei pascuntur: quod Verbum Dei, ut sonaret nobis ad tempus, Verbum ca
Abbreviated transcription (Latin):
sũ dõ ꝑiusticiam: aut iusti illi placent.
sub cuiꝰ imperio mali florent: Tanta
mala comittunt: & nichil eis euenit ma¬
li. Aut si forte euenit aliqͥd mali. qͥd sibi
dicunt illi cũ eis ceꝑis dicere: Ecce qͣnta
fecit mala qͦmͦ illi redditu ÷ qualẽ exi¬
tũ habuit: Incipiunt illi cogitare iustos.
quib mala uenert̾: & opponunt nob̃ &
dicunt. Si illi ꝓpt̾ea mali accidit aliqͥd.
qr iniquus fuit: illi quare aecidit qui ta
niste uixit. qui helemosinas tartas fecit.:
Qui tã multa bona oꝑatꝰ ÷ ineccłia. quare.
talẽ sort̾e inuenitꝰ : quare talẽ exitũ
habuit. quale᷑ ille homo qui multa mi¬
qua cõmifit : Adhoc autẽ ista dicunt.

Expanded text:
sum Deo per justitiam? aut justi illi placent, sum Deo per justitiam? aut justi illi placent, sub cujus imperio mali florent? Tanta mala committunt, et nihil illis evenit mali. Aut si forte evenit aliquid mali; quid tibi dicunt illi, cum eis coeperis dicere: Ecce quanta fecit mala, quomodo illi redditum est? qualem exitum habui? Incipiunt illi cogitare justos quibus mala evenerunt, et opponunt nobis, et dicunt: Si illi propterea mali aliquid accidit, quia iniquus fuit; illi quare accidit, qui tam juste vixit? Qui eleemosynas tantas fecit, qui tam multa bona operatus est in Ecclesia, quare talem sortem invenit? quare talem exitum habuit, qualem ille homo qui multa iniqua commisit? Ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
sibi noceat: audi script᷑am. Qui aut̃ amat
miqͥtat̾e: odit antmã suam. Et reuera mul¬
tũ errant homines: qui putant innusticiã
suã aliis nocere. ⁊ sibi ñ nocere. Ad alios ꝓ.¬
cedit iniquitas cuiꝰtib&: ut corꝑe noceat.
ut rem familiarẽ ledat. ut iullã inuadat.
ut mancipium abducat: ut aurũ auferat.
aut argentũ. uł siquid aliud possid&.
Ahoc ꝓfert᷑ ad alterũ: illa iniquitas. Trgo
mniquitas tuia alieno corꝑi noc&e. tuo ani¬
mo n᷑ noc& : Contra istam simplice̾ uera¬
cẽq doctrinã: qua insidiat᷑ hominib
bonis. ut ipsã iusticiã diligant. & exea
placere deo uelint: ab illo intelligant
luce quadã intelligibili ꝑfundi animã
suã: ut faciant iusta oꝑa. & illã lucẽ sapi¬
entiȩ om̃ib quȩ in scło diligunt᷑ p̃p̃onant:
contͣ ista̾ doctrinã talia murmura funt
hominũ. Et si ñ ꝓcedunt inuoce: rodunt᷑
incorde. Quid gͦ dicunt: Nere placiturꝰ

Expanded text:
sibi noceat, audi Scripturam: «Qui autem amat» sibi noceat, audi Scripturam: «Qui autem amat» «iniquitatem, odit animam suam» . Et revera multum errant homines qui putant injustitiam suam aliis nocere, et sibi non nocere. Ad alios procedit iniquitas cujuslibet, ut corpori noceat, ut rem familiarem laedat, ut villam invadat, ut mancipium abducat, ut aurum auferat, aut argentum, vel si quid aliud possidet. Ad hoc profertur ad alterum illa iniquitas. Ergo iniquitas tua alieno corpori nocet, tuo animo non nocet? 2. Contra istam simplicem veracemque doctrinam, qua insinuatur hominibus bonis, ut ipsam justitiam diligant, et ex ea placere Deo velint; ab illo intelligant luce quadam intelligibili perfundi animam suam, ut faciant justa opera, et illam lucem sapientiae omnibus quae in saeculo diliguntur praeponant: contra istam doctrinam talia murmura sunt hominum; et si non procedunt in voce, roduntur in corde. Quid ergo dicunt? Vere placiturus
Abbreviated transcription (Latin):
facere: nͨ facit. Deqͦ scriptuꝰ ÷: qui potuit
transgredi & ñ ÷ tranfgressus. & facere ma¬
la & non fecit. Quis: hic & laudabimꝰ eu ͤ
Fecit eniꝰ mirabilia inuita sua. Loquę¬
bat᷑ script᷑a depotentib innocentib. Et
lupꝰ enĩ tantũ uult nocere: qnͣtu᷑ leo.
Dissimilit̾ nocent: s ñ dissimilit̃ cupiunt.
Leo enĩ ñ solũ contẽpnit canẽ latrantẽ. s
etiã fugat: & uenit adouile. & obmutes¬
centib canib rapit qđ potest. Lupus
ñ aud& int̾ latratꝰ canũ. Nũqͥd ꝓpt̃ea
qr ñ potuit auferre acanib t̾ritꝰ. in no¬
centior remeauit: Doc& gͦ ds innocentiã.
ut qͥsq innocens sit: nͨ timore pene. secł
amore iusticiȩ. Tunc enĩ liber est innoceis:
& uerꝰ÷ innocens. Qui autẽ timnore innoceis
fit: non : innocens. quauis ñnoceat cui uult.
nocere. Nonenĩ noc& alteri ꝑfetũ malũ sed
sibi plurimũ ꝑcupiditatẽ malã. Non qͦmͦ

Expanded text:
facere, non facit; de quo scriptum est: «Qui potuit facere, non facit; de quo scriptum est: «Qui potuit transgredi, et non est transgressus; et facere mala, et non fecit. Quis est hic, et laudabimus eum? Fecit enim mirabilia in vita sua» . Loquebatur Scriptura de potentibus innocentibus. Et lupus enim tantum vult nocere, quantum leo: dissimiliter nocent, sed non dissimiliter cupiunt. Leo enim non solum contemnit canem latrantem; sed etiam fugat, et venit ad ovile, et obmutescentibus canibus rapit quod potest: lupus non audet inter latratus canum. Numquid propterea quia non potuit auferre a canibus territus, innocentior remeavit? Docet ergo Deus innocentiam, ut quisque innocens sit non timore poenae, sed amore justitiae. Tunc enim liber est innocens et verus est innocens. Qui autem timore innocens, fit, non est innocens, quamvis non noceat cui vult nocere. Non enim nocet alteri per factum malum, sed sibi plurimum per cupiditatem malam. Nam quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ille adtendit: cuiꝰ occłs ñ repellit᷑ carne.
ut ñ uideat uoluntate̾. Tales si occasiones
mueniant: ñ mali fiunt. s manifestant᷑.
Non ut sentias qͥd natuꝰ sit manifestũ. sed
ut intelligas qͥd latebat inclusu. Paucis
his annis & ꝓpe hȩsterno die uidert̾ hec
homines: ⁊ ꝓbauert̾ etiam qui tarde intel¬
ligt̾. Erat enĩ hic una domꝰ potentissima
adtẽp: deqͣ flagellũ fecerat ds̃ generi hu¬
mano. & castrgatũ ÷ inde genꝰ humanũ
si cognoscat flagellũ patris. & timeat sen¬
tentiam uidicis. Cũ gͦ e̾et. Hic eade domꝰ
magna. multi subilla gemebant. murmu¬
rabant. rep̾hendebant. detestabant᷑ blas¬
phemabant. Quomꝰ se artant homines &
dant᷑ diumno illo iudicio: Multi incon¬
cupiscentiam cordissui subito euertebant.
ipsiꝰ domꝰ. illi qui murmurabant deipsa
domo. & abeis talia homines patiebant᷑.
qualia se pati aͥtalib paulo ante quere

Expanded text:
ille attendit, cujus oculus non repellitur carne, ille attendit, cujus oculus non repellitur carne, ut non videat voluntatem. Tales si occasiones inveniant, non mali fiunt, sed manifestantur: non ut sentias quod natum sit manifestum, sed ut intelligas quod latebat inclusum. Paucis his annis, et prope hesterno die viderunt haec homines, et probaverunt etiam qui tarde intelligunt. Erat enim hic una domus potentissima ad tempus, de qua flagellum fecerat Deus generi humano, et castigatum est inde genus humanum; si cognoscat flagellum patris, et timeat sententiam judicis. Cum ergo esset hic eadem domus magna, multi sub illa gemebant, murmurabant, reprehendebant, detestabantur, blasphemabant. Quomodo se arctant homines, et dantur divino illo judicio multi in concupiscentias cordis sui ? Subito fiebant ipsius domus illi qui murmurabant de ipsa domo; et ab eis talia homines patiebantur, qualia se pati ipsi a talibus paulo ante quereb
Abbreviated transcription (Latin):
aut si ꝑirfirmitate̾ uł ꝑsonȩ sie uł animi
timent male facere. ne aliquid illis scđm le¬
ges scłi mali acerdat. ñ qr iusticiam diligt̃.
s ut dicant aꝑtiꝰ timentes dapnari. int̾ ho¬
mines uł abhominib: abstinent se quidem.
a factis malis: s ñ se abstinent a cogitationibꝰ
malis: ⁊ int̾ cogitationes eoꝵ iniqł p̾cipue
capd̾ iniquitatis illa ten& impietas: qr ui¬
detͣ illis ds̃ negligere & ñ curare res hu-¬
manas. & aut equalit̾ habere bonos. e malos.
aut etiam qd ÷ ꝑnitiosiꝰ cogitare. insectari bo¬
nos malis fauere. Qui talia cogitat: & si ni-¬
chil mali alicu faciat. facit plurimũ sibi:
& inse ipslĩ impiꝰ ÷. & iniquitate sua ñ ledit.
dm̃ s int̾ficit se. Neq nocent hominib qr
timidi funt qͥtalia cogitant:: s tam̃ homi¬
đs. fraudes & rapinas eoꝵ uid& ds. & pu¬
nit incogitationib eoꝵ. Quidenĩ uelint

Expanded text:
aut si per infirmitatem vel personae suae vel animi, aut si per infirmitatem vel personae suae vel animi, timent male facere, ne aliquid illis secundum leges saeculi mali accidat; non quia justitiam diligunt, sed, ut dicam apertius, timentes damnari inter homines ab hominibus, abstinent se quidem a factis malis, sed non se abstinent a cogitationibus malis. Et inter cogitationes eorum iniquas, praecipue caput iniquitatis illa tenet impietas, qua videtur eis Deus negligere et non curare res humanas; et aut aequaliter habere bonos et malos; aut etiam, quod est perniciosius cogitare, insectari bonos et malis favere. Qui talia cogitat, etsi nihil mali alicui faciat, facit plurimum sibi, et in seipsum impius est; et iniquitate sua non laedit Deum, sed interficit se. Neque nocent hominibus, quia timidi sunt qui talia cogitant; sed tamen homim, fraudes et rapinas eorum videt Deus, et punit in cogitationibus eorum. Quid enim velint,
Abbreviated transcription (Latin):
icut intentissime audiuimꝰ cuͦ
psalmꝰ istȩ legeret᷑. intente audi¬
amꝰ. cu reuelat dñs quȩ hic dignatꝰ : opa¬
care misteria. Adhoc eniͦ claudunt᷑ quedã
sacramenta script᷑aru: non ut denegent᷑.
s ut pulsantib aꝑiant᷑. Si gͦ affectu pio
& fincera cordis caritate pulsetis: ille api&
murare aduersus dĩ patientiam & dolore mi¬
qͦs homines & impios. uł uiuere in hac t̾ra.
uł etiam plurimũ posse. & qd ÷ ampliꝰ plerũq
plurimuᷤ posse malos aduersus bonos: & sepe
malos premere bonos. Malos exultare: bonos
laborare. Malos suꝑbire: bonios humiliari.
Adtendentes talia: ingenererehumano. Habun-¬
dant eniꝰ. ꝑuertunt᷑ inpatientes: & inftrmi
animi quasi frustra sint boni: qr ds̾ auer¬
tit uł auertere uidet᷑ occłõs suos aboris oꝑibꝰ
pioꝵ & fidelium. & augere malos mhis quȩ
diligunt. Putantes gͦ inftrmi frustra se be¬
ne inuere: aut inuitant᷑ adimitandum
malitiaᷤ eoꝵ. qͦs quasi florere conspiciunt

Expanded text:
icut intentissime audivimus, cum psalmus iste legeretur; ita intente audiamus, cum revelat Dominus quae hic dignatus est opacare mysteria. Ad hoc enim clauduntur quaedam sacramenta Scripturarum, non ut denegentur, sed ut pulsantibus aperiantur. Si ergo affectu pio et sincera cordis charitate pulsetis, ille aperiet murare adversus Dei patientiam, et dolere iniquos homines et impios vel vivere in hac terra, vel etiam plurimum posse; et quod est amplius, plerumque plurimum posse malos adversus bonos, et saepe malos premere bonos; malos exsultare, bonos laborare; malos superbire, bonos humiliari. Attendentes talia in genere humano abundant enim, pervertuntur impatientes et infirmi animi, quasi frustra sint boni; quia Deus avertit vel avertere videtur oculos suos a bonis operibus piorum et fidelium, et augere malos in his quae diligunt. Putantes ergo infirmi frustra se bene vivere, aut invitantur ad imitandam malitiam eorum quos quasi florere conspiciunt:
Abbreviated transcription (Latin):
loco dr̾: extendit celũ sicut pellem. Si exten¬
dit᷑ sicut pellis: tãꝗͣ liber est extentꝰ ut legat᷑
Transacto autẽ te̾ꝑe qͦ legit᷑ lex: ꝓpt̾ẽa eñ legit᷑
lex qr nondũ uenimꝰ adillã sapientiam quȩ
impl& corda & mentes intuentium. & ñopus
tis ñ preterit s fixa ꝑmanens inhebriat corda
uidentium. qͦmꝰ dictum ÷ inhebriabunt᷑ abu¬
bertate domꝰ tuȩ : & corrente delitiaruᷤ tuarũ
potabis eos. qm̃ apd̃ te ÷ dnẽ fons uite. Et uide

Expanded text:
loco dicitur, «Extendit coelum sicut pellem» . Si extenditur sicut pellis, tanquam liber est extentus, ut legatur. Transacto autem tempore non legitur. Propterea enim legitur Lex, quia nondum venimus ad illam Sapientiam quae implet corda et mentes intuentium: et non opus tis non praeterit, sed fixa permanens inebriat corda videntium; quomodo dictum est, «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum» «tuarum potabi
Abbreviated transcription (Latin):
randus sol aut luna. aut stellȩ. aut celũ.
qi aliqͣ deillis similitudo ducta ÷: qͣ sig¬
nificarent᷑ scĩ. qr multa sunt dequib duc¬
ta ÷ similitudo ad significandos scõs quȩ
ñ adorant᷑. Sieni᷑ quicqͥd ÷ unde similitu¬
do dr̃ adscõs. ad orandũ tibi putas: adora
montes & colles. qr dictũ ÷ montes exultaue.¬
it̾ uelut arietes. & colles uelut agni ouium.
Tu de scĩs dicis: ego deipso apo dico. Ad ora
leonẽ: qr dictũ ÷ uicit leo detribu uida.
A dora petia: qr dictũ ÷ petra aut̾e erat ap̾c.¬
Siaut̃ ñ adoras in xp̃o ista tr̃ẽna: ꝗͣuis de
illis similittido quȩdã data ÷ ad stgnifican¬
dos scõs dequacũq creatura ducta fuerit
similitudo: tu intellige similitudine̾ crea¬
ma animalia nob̾cũ uident: S deqͦ ditũ
est erat lumen uerũ. qđ illuminat omnẽ
hominẽ uenient̾e inhunc mundũ. Nã lux¬

Expanded text:
randus sol, aut luna, aut stellae, aut coelum, randus sol, aut luna, aut stellae, aut coelum, quia aliqua de illis similitudo ducta est, qua significarentur sancti; quia multa sunt de quibus ducta est similitudo ad significandos sanctos, quae non adorantur. Si enim quidquid est unde similitudo ducitur ad sanctos, adorandum tibi putmontes et colles, quia dictum est: «Montes exsultaverunt velut arietes, et colles velut agni ovium» . Tu de sanctis dicis, ego de ipso Christo dico. Adora leonem, quia dictum est, «Vicit leo de tribu Juda» : adora petram, quia dictum est, «Petra autem erat Cisto ista terrena, quamvis de illis similitudo quaedam data est; ad significandos sanctos de quacumque creatura ducta fuerit similitudo, tu intellige similitudinem creama animalia nobiscum vident? Sed de quo dictum est: «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundu
Abbreviated transcription (Latin):
da uocaret᷑ tr̃a. Quarto die luminaria fẽcit ds
incelo: solẽ inpotestate̾ diei. lunã & stellas in
potestate̾ noctis. Hoc qͣrto die fecit. Quid sibi gͦ
uult qđ deqͣrto die accepit psalmꝰ titulũ. in qͦ
psalmo docet᷑ patientia ad uersus felicitates ma-¬
loꝵ & labores bonoꝵ: Habes paulit̃ apłm dicen.¬
tẽ scĩs fidelib roboratis in xp̃o. Omu̾a facite sine.
murmuratione: & disceptatione. ut fitis ire¬
p̃hensibiles e sinceri immacłeti fili di in mectio¬
nationis tortuose: & ꝑuersȩ. in quib apparetis
sic̃ lummaria inmd̾ndo: uerbũ uite habentes.
Siilitudo de lummarib data ÷ adscõs: ut
sine murmuratione sint innatione tortuosa
& ꝑuersa. S ne quisquã ꝓpt̾ea put& colen¬
da. eẽ. & adoranda luminaria cęli. qr inde
aliqua similitudo ducta ÷ ad significationẽ
scoꝵ priꝰ hoc explicemꝰ innomine xp̃i: quã
ñ sit consequens. ut ꝓptẽa tibi uideat᷑ ado¬

Expanded text:
da vocaretur terra. Quarto die, luminaria fecit Deus da vocaretur terra. Quarto die, luminaria fecit Deus in coelo ; solem in potestatem diei, lunam et stellas in potestatem noctis : hoc quarto die fecit. Quid sibi ergo vult quod de quarto die accepit Psalmus titulum; in quo psalmo docetur patientia adversus felicitates malorum, et labores bonorum? Habes Paulum apostolum dicentem sanctis fidelibus roboratis in Christo: «Omnia facite sine murmuratione et disceptatione; ut sitis irreprehensibiles, et sinceres, immacnationis tortuosae et perversae, in quibus apparetis sicut luminaria in mundo, verbum vitae habentes» . Similitudo de luminaribus data est ad sanctos, ut sine murmuratione sint in natione tortuosa et perversa. 4. Sed ne quisquam propterea putet colenda esse et adoranda luminaria coeli, quia inde aliqua similitudo ducta est ad significationem sanctorum; prius hoc explicemus in nomine Christi, quam non sit consequens, ut propterea tibi videatur ado
Abbreviated transcription (Latin):
quimͣ: qͣrta sabbatoꝵ qͣrtꝰ dies intelligit᷑
adie dnĩca. Adtendat itaq caritas ur̃a: qͥđ
sibi uelit iste titulus. Hic ÷ grande misteruĩ:
& reuera occultuᷤ. Nam pleraq ipsiꝰ psalmi
manifeste sonant: ⁊ manifeste mouent. & cito
intelligunt᷑. Hic aut̃ titulus qdđ fatendum:
hab& ñparũ obscuritatis: s aderit dñs. &¬
serenabit nubilũ & uidebitis psalmũ. & ex
fronte psalmi cognoscetis eum. Infronte eni
hab& psalmꝰ iste. P salmꝰ ipsi dauid: qrta
sabbatoꝵ. In limine : titultis: inpostib fixꝰ
est. Uolunt homines titulũ cognoscere: &
sic domũ intrare. Recolamꝰ gͦ scripturã scãm
ingenesi: primo die qͥd sit factũ. inuenimꝰ lu¬
cẽ. Scdo die qͥd sit fadũ inuenimꝰ firmamentũ:
qd appellauit ds celũ. Tercio die qͥd sit factũ.
muenimꝰ speciem tr̃ȩ & maris. & segregatione̾. ut
om̃is dongregatio aquaru᷑ uõcaret᷑ mare: ⁊ ari¬

Expanded text:
quimur, «quarta sabbatorum» quartus dies intelligitur quimur, «quarta sabbatorum» quartus dies intelligitur a die dominico. Attendat itaque Charitas vestra quid sibi velit iste titulus: hic grande mysterium, et revera occultum. Nam pleraque ipsius Psalmi manifeste sonant, et manifeste movent, et cito intelliguntur; hic autem titulus, quod fatendum est, habet non parum obscuritatis: sed aderit Dominus, serenabit nubilum, et videbitis Psalmum, et ex fronte Psalmi cognoscetis eum. In fronte enim habet psalmus iste, «Psalmus ipsi David, quarta sabbatorum.» In limine est titulus, in postibus fixus est. Volunt homines titulum cognoscere, et sic domum intrare. Recolamus ergo Scripturam sanctam in Genesi, primo die quid sit factum; invenimus lucem: secundo die quid sit factum; invenimus firmamentum, quod appellavit Deiem terrae et maris, et segregationem, ut omnis congregatio aquarum vocaretur mare, te ari
Abbreviated transcription (Latin):
alie atq alie: aliter uocant. Aleliꝰ gͦ de ore
xpĩano: ritꝰ loquendi ȩccłĩ asticus ꝓ cedit.
Tamen siquẽ fo̾rte consuetudo traxent: ut illud
exeat exore qđ imꝓbat corde. intelligat illos
om̃s dequoꝵ nominib appellata sunt sydera
homines fuisse. nec exeo. eẽ. cepissi ¶ łydera ince.¬
lo: exqͦ illi ceꝑunt. ⁊ ante ibi fuert̾. s ꝑbene.¬
ficia quedã mortaltu᷑. mortales illi homines
ꝓteꝑe suo qr plurimũ potuert̾ ⁊ eminuert̾ in
hoc scło cũ cari. een̾t. hominib ñ ꝓpt̃ uitã et̃¬
nã. s ꝓpt̃̾ co̾modũ teꝑale. deferebant᷑ eis di-¬
uini honores. Ueceres eni a scło decepti. ⁊ deci¬
in celo dicentes. qđ illiꝰ. eit. illud̃ sycłus. & illud
illiꝰ. Homines aute̾ qui ante ñ aspexerant. ut:
uiderent qr ibi erant & illa sydera anteꝗͣ nas¬
cerent᷑: decepti credidert̃. ⁊ concepta ÷ opinio
uanitatis. Hanc opinionẽ erroris diabolus
confirmauit: xp̃c euertit. Nos gͦ scđm qđ lo¬

Expanded text:
aliter atque aliter vocant. Melius ergo de ore christiano ritus loquendi ecclesiasticus procedit. Tamen si quem forte consuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore quod improbat corde, intelligat illos omnes, de quorum nominibus appellata sunt sidera, homines fuisse, nec ex eo esse coepisse ista sidera in coelo, ex quo illi coeperunt: et ante ibi fuerunt; sed per beneficia quaedam mortalium mortalia, illi homineset eminuerunt in hoc saeculo, cum chari essent hominibus, non propter vitam aeternam, sed propter commodum temporale, deferebantur eis divini honores. Veteres enim saeculi decepti, et deciin coelo, dicentes quod illius esset illud sidus, et illud illius: homines autem qui antea non aspexerant, ut viderent quia ibi erant et illa sidera antequam nascerentur, decepti crediderunt; et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Nos ergo secundum quod lo
Abbreviated transcription (Latin):
mittges eũ adieb malignis: donec fodiat᷑ pec¬
catori fotiea. Adtendite gͦ luminaria qͦmͦ
ꝓcedunt: & occidunt. & redeunt. Agunt cur¬
sus suos. distingunt diem & noct̾e. uoluunt an¬
nos & tẽꝑa. & tanta mala fiunt int̾ra: illis
quiet̾e incelo habentib. Quid ÷ gͦ qđ doc&

Expanded text:
eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Attendite ergo luminaria quomodo procedunt, et occidunt, et redeunt, agunt cursus suos, distinguunt diem et noctem, volvunt annos et tempora; et tanta mala fiunt in terra, illis quietem in coelo habentibus. Quid est ergo quod
Abbreviated transcription (Latin):
adtepꝰ flone maliis. Qui gͦ talis : securꝰ est:
& patient̃ fert om̃s felicitates maloruͭ. & la¬
bores bonoꝵ patient̃ fert: tolerat donee fini¬
atͣ hoc scłm. donec transeat iniquitas. Iam
talis beatꝰ est. & erudiuit eum ds delege.
sua: & mitigauit eum adieb malignis. do¬
nec fodiat᷑ peccatori fouea. Qui uero nonduꝰ
est talis: audiat ꝑnos qđ dño plac&e. Piura
aute̾ ipse dicit incorde. qui meliꝰ uid& nul
hanc inscriptioneᷤ. Psalmꝰ ipsi dauid: qͣta
sabbati. Docturꝰ ÷ psalmꝰ istȩ patientiaᷤ inla¬
borib iustoꝵ. Contra iniquoꝵ felicitates
patientiam. doc&: patientiam ȩdificat. Hoc
hab& totꝰ: acapite usq infine̾. Quare gͦ
talẽ hab& titulũ in quarta sabbati: hna
sabbati: dies dnĩcus est. Socla sabbati: sccła feria.
quẽ scłares diem lune uocant. Tercia sabbati
tercia feria. quẽ diem illi martis uocant. Quar¬

Expanded text:
ad tempus floret malus. Qui ergo talis est, securus est; ad tempus floret malus. Qui ergo talis est, securus est; et patienter fert omnes felicitates malorum, et labores bonorum patienter fert, tolerat, donec finiatur hoc saeculum, donec transeat iniquitas. Jam talis beatus est, et erudivit eum Deus de lege sua, et mitigavit eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea. Qui vero nondum est talis, audiat per nos quod Domino placet. Plura autem ipse dicat in corde, qui melius videt vubet, id est hanc inscriptionem: «Psalmus ipsi David, quarta sabbatorum». Docturus est psalmus iste patientiam in laboribus justorum: contra iniquorum felicitates patientiam docet, patientiam aedificat. Hoc habet totus a capite usque in finem. Quare ergo talem habet titulum, «in quarta sabbati?» Una sabbati, dies dominicus est; secunda sabbati, secunda feria, quem saeculares diem Lunae vocant; tertia sabbati, tertia feria, quem diem illi Martis vocant. Quar
Abbreviated transcription (Latin):
ds uider& intꝰ qͥd cogitar& homo: sietiam¬
ad alium hominẽ later&. Tacitas enĩ cogita¬
tiones hominũ tales. aut etiam erumpentes
inuerba uł facta curat istȩ psalmꝰ si curari
ueliit. Intendant gͦ: & citrent᷑. Atq utmaᷤ
in hac misteitudine. tota quȩ nime: inter
istos parietes: & audit ꝑnos uerbũ: drã Nul¬
la sint talia uulnera. quȩ eitrent᷑: iitmam
nulla sit. Non tamen rẽ suꝑfluam facimꝰ
dicere: si nulla ibi sunt uulnera. Instruant᷑
corda adsanandos alios: cuꝰ audire talia ce¬
erit aliquẽ talia dicentẽ: si bonꝰ fidelis :
& bene credit ło. & spes eiꝰ est infuturo scło.
non ihac t̾ra. non ihac uita ÷. & non fru¬
stra audit ut sursiĩ cor habeat. irrid&e et
dol& talia murmurantes & dicit sibi. Ds̾
nouit quidagat: nos ñ possumꝰ nosse confi¬
lium eiꝰ. quare parcit malis adtempꝰ. uł qua¬
re laborant boni adtepꝰ. Sufficit michi ta¬
men hoc scire: qr & adtempꝰ labonit bonꝰ. &

Expanded text:
videret intus quid cogitaret homo, etiamsi alium hominem lateret. Tacitas ergo cogitationes hominum tales, aut etiam erumpentes in verba vel facta, curat iste psalmus, si curari velint. Intendant ergo, et curentur. Atque utinam in hac multitudine tota quae nunc est inter istos parietes, et audit per nos verbum Domini, nulla sint talia vulnera quae curentur; utinam nulla sint. Non tamen rem superfluam facimus dicere, si nulla ibi sunt vulnera. Instruantur corda ad sanandos alios, cum audire talia coe fidelis est, et bene credit Deo, et spes ejus est in futuro saeculo, non in hac terra, non in hac vita est, et non frustra audit ut sursum cor habeat; irridet et dolet talia murmurantes, et dicit sibi: Deus novit quid agat, nos non possumus nosse consilium ipsius, quare parcit malis ad tempus, vel quare laborant boni ad tempus; sufficit mihi tamen hoc scire, quia et ad tempus laborat bonus, et
Abbreviated transcription (Latin):
oni adeo mutta sunt in hoc psalmo
in quib sermo nr̃ patiat᷑ difficultatẽ. u̾ n.¬
tentio auditoꝵ intelligendi impedimetim
inde acduruante dnõ cũ affectu audiena sn
ti inscola xp̃i currere debemꝰ quȩ plana sit
Ut si forte obscura exrgant officium int̃pntas
ea quȩ plana sutt legendi officium ame abeł
flagitare. Cantat᷑ hic deaduentu dnĩ esaus

Expanded text:
on adeo multa sunt in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi impedimentum. Proinde adjuvante Domino, cum affectu audiendi et ti in schola Christi, currere debemus quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me debeant flagitare. Cantatur hic de adventu Domini et S
Abbreviated transcription (Latin):
Iam uob̾ insinuatũ ẽẽ: quid sit iditũ recolo.
Exr int̾pretatione cni hebres litguȩ. ut atnos
ꝑuenit: latine dr̃ iditũ transiliens eos. Ran¬
silit gͦ istȩ qui cantat: qͦsdam qͦs desuꝑ des¬
picit. Uideamꝰ qͦ usq transilierit. & qͦs tran¬
silierit: & ubi qͣuis qͦscdã transilierit positꝰ
sit: deqͦ sp̾tauali qͦdã & securo loco intueat᷑
ima. ñ ita respiciens ut cadat: s ut mone.¬
at qui transiliuit pigros. ut seqͣnt᷑. & lau¬
d& locũ qͦ transiliendo ꝑuenit. Ita enĩ iste
transiliens suꝑ aliquid ẽ: ut fubaliqͦ sit.
Uude priꝰ nob insirtuaie uoluit sub quo tu¬
tꝰ sit: ut illud quo transiluit ñ sit suꝑbi¬

Expanded text:
Jam vobis insinuatum esse quid sit Idithun, recolo. Ex interpretatione enim hebraeae linguae ut ad nos pervenit, latine dicitur Idithun Transiliens eos. Transilit ergo iste qui cantat quosdam, quos desuper despicit. Videamus quousque transilierit, et quos transilierit, et ubi quamvis quosdam transilierit positus sit: de quo spirituali quodam et securo loco intueatur ima; non ita respiciens ut cadat, sed ut moveat qui transilivit pigros ut sequantur, et laudet locum quo transiliendo pervenit. Ita enim iste transiliens super aliquid est, ut sub aliquo sit: unde prius nobis insinuare voluit sub quo tutus sit, ut illud quod transilivit, non sit su
Abbreviated transcription (Latin):
eleciatio diunoꝵ eloquioꝵ & dulce¬
do intelligendi ũbi dĩ adiuuante tp¬
so qui dat suauitat̾e ut t̾ra nr̃a d& fructũ
stũ: & nos adloquendũ & uos adaudiendũ
exhortat᷑. Uideo sine fastidio uos audire: E gau¬
deo palato cordis uri aquo id qł salubre ẽ.
ñ respuit᷑: s cũ auiditate ꝑcipit᷑. & utiliter
continet᷑. loqͣm᷑ gͦ uob̾& hodie qͣntũ an̾s¬

Expanded text:
electatio divinorum eloquiorum, et dulcedo intelligendi verbi Dei, adjuvante ipso qui dat suavitatem, ut terra nostra det fructum suum , et nos ad loquendum, et vos ad audiendum exhortatur. Video vos sine fastidio audire, et gaudeo palato cordis vestri, a quo id quod salubre est non respuitur, sed cum aviditate percipitur, et utiliter continetur. Loq
Abbreviated transcription (Latin):
dies dici eructat uerbũ. Cũ uͦ & ipsi carnalesñ
tacent fidẽ crucifixi ap̃i: ꝗͣ possunt caꝑe par¬
ui. nox nocti annuntiat scientiam. Iuus: dies:
& tua ÷ nox. Aate ꝑtinent spũales: adte ꝑti¬
nent carnales. Ios illustras icõmittabili sa¬
pientia &e ueritate: illos consolaris carnis ma¬
infestatione. tamꝗͣ lima consolans noctẽ. Iu
us÷ dies: & cua ÷ nox. Nis audire diem: Hide
si capis. T rige qͣntũ potes mente tuã. Uidemꝰ
si ꝑtines addiem. iã uideamꝰ si ñ palpitat as.¬
pectuis tiuus. Potes uidere qđ audisti mͦ ex euan¬
glio. inpͥncipio erat uerbũ & uerbũ erat apd̃

Expanded text:
Dies diei eructat verbum: cum vero et ipsi carnales non tacent fidem crucifixi Christi, quam possunt capere parvi, Nox nocti annuntiat scientiam . Tuus est dies, et tua est nox. Ad te pertinent spirituales, ad te pertinent carnales: illos illustras incommutabili sapientia et veritate; illos consolaris carnis manifestatione, tanquam luna consolans noctem. Tuus est dies, et tua est nox. Vis audire diem? Vide si capis; erige quantum potes mentem tuam. Videamus si pertines ad diem; jam videamus, si non palpitat aspectus tuus. Potes videre quod audisti modo ex Evangelio: In principio erat Verbum, et Verbum erat a
Abbreviated transcription (Latin):
dib. qm̃ ita uentura st̃ quȩ restant: sic̃ uenert̃ ist
nob̾ ds̃ omĩa q̃ promifi̾t. & de solo die iudicii nos
uirgo pepererat: ꝓmisit exibutt. Nonerat fusus
p̃ciosus sangius: quo deleret᷑ emographũ mortis
nre. ꝓmisit exibuit. Nondũ resitriexerat caro mui
tes: ꝓmisit exibuit. Nondũ heretici nomine ap̃i
armati cont᷑ xp̃m mititabant. ꝓ̃ndisit exibint.
N ondũ idoba gentiũ det̾ra deleta erant: p̃qdrxit.
exibuit. Ista omĩa cũ p̃dixiss&e. et exibuisse: ae
solo die uidiciĩ mentitꝰ: : Ueni& omĩno: qͦmͦ ista
in p̃cepto: salt̾e corrigam᷑ exẽplo. Nontũ ent
exẽplũ casus humam: qͣndo diccũ÷ adadamra
te morieris sitettgeris. & uenit detransuersose¬
pens: & dꝑxit. Non tnoite morieris. Credtꝰ: seruis

Expanded text:
dibus! quoniam ita ventura sunt quae restant, sicut venerunt ista nobis Deus omnia quae promisit, et de solo die judicii nos uit: non virgo pepererat: promisit, exhibuit: non erat fusus sanguis pretiosus, quo deleretur chirographum mortis nostrae; promisit, exhibuit: nondum resurrexerat caro in vtes; promisit, exhibuit: nondum haeretici nomine Christi armati, contra Christum militabant; praedixit, exhibuit: nondum idola Gentium de terra deleta erant; praedixit, exhibuit: ista omnia cum praedixisset et exhibuisset, de solo die judicii mentitus est? Veniet omnino, quomodo ista in praecepto, saltem corrigamur exemplo. Nondum erat exemplum casus humani, quando dictum est ad Adam: Morte morieris, si tetigeris; et venit de transverso serpens, et dixit: Non morte morieris. Creditus est serpens,
Abbreviated transcription (Latin):
Prudens enĩ dictꝰ ÷ : porro uidens. Si prudens porro
uidens: fide uidet᷑ porro. Nam ocłis: iux ante pe.
tium te. Ingemiscentiũ & expectantiuĩ iã qđ ꝓmi¬
sisti de nouo testam̃to: & a dipsã fidẽ ambulanti¬
um. ne obliuiscaris uoces dep̃cantium te. S illi
adhuc dict̃. Ubi ÷ ds̃ tuus: Suꝑbia eoꝵ quio

Expanded text:
Prudens enim dictus est, Porro videns: si prudens porro videns, fide videtur porro; nam oculis vix ante pedetium te. Ingemiscentium, et exspectantium jam quod promisisti de Novo Testamento, et ad ipsam fidem ambulantium, ne obliviscaris vocem deprecantium te. Sed illi adhuc dicunt: Ubi est Deus tuus? Superbia eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit & contẽptꝰ ÷ auideis ambulans intr̃a. contẽpni¬
t᷑ a falsis xp̃ianis sedens incȩlo. Exurge dnẽ. iudica
causa meã: qm̃ inte credidi. Non peream: qi credidi
qđ ñ uidi. spes mea ñ fallat: accipiam qđ ꝓmisisti
Iudica causam meã. Mem̃to obꝓbrioꝵ cuoꝵ eoꝵ

Expanded text:
et contemptus est a Judaeis ambulans in terra; contemnitur a falsis christianis sedens in coelo. Exsurge, Domine; judica causam meam. Quoniam in te credidi, non peream; quia credidi quod non vidi, spe mea non fallar, accipiam quod promisisti; Judica causam meam. Memento oppro
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝙͣ qđ ꝓmiserat mimicus: Sic ÷ certe. Agnosã
hoc: inde om̃s in morte. Iam uł exꝑti caiti finꝰ
ñ enĩ cessat & mͦ serpens. insusurrare & diare.
N ũ quicd uere cdãpnaturꝰ: as tantas turbas. libe¬
raturꝰ ÷ paucos: Quid ÷ aliud ꝗͣ facite contra

Expanded text:
imicus? Sic est certe: agnoscimus hoc; inde omnes in morte: jam vel experti cauti simus. Non enim cessat et modo serpens insusurrare, et dicere: Numquid vere damnaturus est Deus tantas turbas, liberaturus est paucos? Quid est aliud quam, Facite contra