comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fit malui . s suꝑstitio małui ẽ qua creaturȩ po¬
tiꝰ ꝗͣ creatori seruit᷑ Qd̾ malũ oĩo nullũ erit.
cũ anima recognito creatore. ipsi uni se sub
deatur ab aĩa quȩ diligit dm̃: bonũ est in¬
fimũ et ingenere suo pulchrũ qm̃ forma
et specie continet᷑. Si aũ diligat᷑ ab anima
quȩ negligit dm̃: nec sic qͥdẽ malũ fit ipsa.
S qm̃ peccatũ. malũ ẽ quo ita diligit᷑: fit pe¬
nał dilecton suo: et eũ implicat erũnis. ⁊
pascit falla cib uoluptatib. qͥa neq ꝑmanẽt
neq satiant: itoiquent dolorib. Qͥa ꝑ ordi¬
nẽ suũ ꝑagit pulchra mutabilitas tẽpoꝵ. de¬
serit amantẽ species concupita. et ꝑ cruclatũ
sentientis discedit a sensib. et errorib agitat.
ut hanc ẽe pͥmã speciẽ putet q̃ õiũ infima ẽ.
naturȩ scilicet corporeȩ ꝗͣ ꝑ lubricos sensus ca¬
ro male dilecta nuntiauerit. ut cũ aliqͥd cogi¬

Expanded text:
fit malum: sed superstitio malum est, qua creaturae pofit malum: sed superstitio malum est, qua creaturae potius quam Creatori servitur; quod malum omnino nullum erit, cum anima recognito Creatore, ipsi uni se subjideatur ab anima quae diligit Deum, bonum est infimum, et in genere suo pulchrum; quoniam forma et specie continetur: si autem diligatur ab anima quae negligit Deum, ne sic quidem malum fit ipsa; sed quoniam peccatum malum est, quo ita diligitur, fit poenalis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus voluptatibus: quia neque permanent, neque satiant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ substantia n ẽ malũ. Sic enĩ et aqua
nã iste substantiȩ st̃. s malũ ẽ. uolunta¬
ria p̾̃cipitatio in aꝗͣ et fuffocatio quã
mersus patitur: stilus ferreus alia ꝑarte
qua scribamꝰ. alia qͣ deleamꝰ. a fabro factꝰ ẽ. ⁊
in suo genere pulcher: ⁊ ad usũ nr̃m accõmo¬
datꝰ At si qͥspiã ea parte scribe qua delet᷑ et
ea uelit delere qua scribit᷑ nullo mͦ stilũ mna¬
lũ fecerit. cũ ipsũ factũ uire uituperetur
Quod si corrigatꝰ uͥ erit malii: Si qͥs repen¬
te meridianũ solẽ intuat᷑. reꝑcussi ocłi cur¬
babuntur. Nũ ideo aut̃ sol malũ erit: aut
ocłi: nullo mͦ st̾ en̾i substantiȩ. S malũ est
in ordinatꝰ aspectꝰ. et ipsa quȩ consequit᷑ ꝑtur¬
batio. Qd̾ malũ n̾erit. cũ ocłi fuerint re¬
creati: et lucẽ suã congruent̾ aspexerint.
Neq cũ eadẽ lux quȩ ad ocłõs ꝑtinet. ꝓluce
sapientiȩ quȩ ad mentẽ ꝑtinet colitur.ipsa

Expanded text:
 substantia non est malum. Sic enim nec aqua nam istae substantiae sunt: sed malum est voluntaria praecipitatio in aquam, et suffocatio, quam mersus patitur. Stilus ferreus alia parte, qua scribamus, alia, qua deleamus, a fabro factus est, et in suo genere pulcher, et ad usum nostrum accommodatus: at si quispiam ea parte scribere, qua deletur, et ea velit delere, qua scribitur, nullo modo stilum malum fecerit, eum ipsum factum jure vituperetur. Quod si corrigat, ubi erit malum? Si quis repente meridianum solem intueatur, repercussi oculi turbabuntur. Num ideo aut sol malum erit, aut oculi? Nullo modo, sunt enim substantiae. Sed malum est inordinatus aspectus, et ipsa quae consequitur perturbatio; quod malum non erit, cum oculi fuerint recreati, et lucem suam congruenter aspexerint. Neque cum eadem lux quae ad oculos pertinet, pro luce sapientiae quae ad mentem pertinet, colitur, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
qui seminat in sp̃u de sp̃u metet uitã ȩt̾nã
dicit᷑ suꝑb. qͥ se exaltat humiliabit᷑. et qͥse humi¬
liat exaltabit᷑. dicit᷑ iracundis. ac cepisti a lapã¬
in maxillã. para et alterã maxillã. dicit᷑ discor¬
diosis. diligite inimicos urõs. dicitur suꝑ¬
stitiosis. regnũ di intͣ uos ẽ. dicitur curio¬
sis. nolite querere quȩ uidentur. s quȩ
ñ iudẽnt᷑. quȩ enĩ uident᷑. tẽporalia st̃. q̃ aũ
ñ uident᷑. et̾naͥ postremo dicit᷑ oĩb. nolite

Expanded text:
u metet uitam aeternam; dicitur superbis: qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur; dicitur iracundis: accepisti alapam, para et alteram maxillam; dicitur discordiosis: diligite inimicos uestros; dicitur superstitiosis: regnum dei intra uos est; dicitur curiosis: nolite quaerere quae uidentur, sed quae non uidentur; quae enim uidentur temporalia sunt; quae autem non uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
iudentia. Quã obrẽ eũ añ paucos annos
ꝓmiserĩ tͥ scribere carissime mͥ romaniane.
qͥd de uera religione sentirẽ: tẽpꝰ nc̃ esse arbi¬
tratꝰ sũ. postꝗͣ tuas acerrimas int̾rogationeᷤ
sine ullo certosine fluctuare. ea caritate
qua tͥ obstrictꝰ sũ duitiꝰ sustinere ñpossem.
Repudiatis gͥ oĩb qͥ neq insacris philosophã¬
tur: nec in philophia consecrantur. et his
qͥł praua opinione ł aliqͣ simultate suꝑbi¬
entes. ã regula et cõmunione ȩccłe catholicȩ
deuiarunt. et his qͥ suarũ scripturarũ lium̃
et spũlał populi gr̃am qd̃ nouũ cestam̃tũ
uocat᷑. habere noluerunt: quos quanta potu

Expanded text:
ur. 12. Quamobrem, cum ante paucos annos promiserim tibi scribere, charissime mihi Romaniane, quid de vera religione sentirem , tempus nunc esse arbitratus sum, postquam tuas acerrimas interrogationes, sine ullo certo fine fluctuare, ea charitate qua tibi obstrictus sum, diutius sustinere non possem. Repudiatis igitur omnibus qui neque in sacris philosophantur, nec in philqui vel prava opinione, vel aliqua simultate superentes, a regula et communione Ecclesiae catholicae deviarunt; et his qui suarum Scripturarum lumen, et spiritalis populi gratiam, quod Novum Testamentum vocatur, habere noluerun
Abbreviated transcription (Latin):
et agros. ac domos. pecuiniãq ullã possi¬
dere ñ debeant: ꝑmittit hoc paulus
sã qd nege̾ri ñ pot̃ fidelib scripsit post
multoꝵ quippe uiciosoꝵ enumeratio¬
nẽ qͥ regnũ di ñpossideb̾t: et hec quid̾e¬
xp̃i. et inspĩi d i nr̃i. ablutos ꝓcul dubio
et scĩficatos. nemo nͥ fideles et eos qͥh uic
mundo renũtiauert intellilige audet¬

Expanded text:
et agros ac domos pecuniamque ullam possiet agros ac domos pecuniamque ullam possidere non debeant? Permittit hoc Paulus. Nam quod negari non potest, fidelibus scripsit, post multorum quippe vitiosorum enumerationem, qui regnum Dei non possidebunt, Et haec quideisti, et in Spiritu Dei nostri. Ablutos procul dubio, et sanctificatos nemo nisi fideles, et eos qui huic mundo renuntiaverint, intelligere aude
Abbreviated transcription (Latin):
sese q offerent ista querentib. Qld nimi
inpurgam̃ta ocułu intenditis: e uid
ab omi orti ub tate imꝑitos hoĩes sepiuun
asperitate tritis: est certꝰ atditꝰ quauis
pauciorib: notꝰ. qͣ possit int̾ri: quẽ uos aut
eo ñ cteditis aut inuenire ñ uultis. St̃
in ecesia catholica inmimerabiles fideleᷤ
qͥ hoc mundo ñ utant᷑. It̃ qͥ utuntur tãꝙͣ
non utrntes. ut ab apło dicitur. et quod
xp̃iani cogebant᷑. & uot enĩ t̾c pecumiosi
hoies. quot patresfamilias rusticani. qͣt
negociatores. quot militares. qͦt prima¬
ces urbiũ suarũ. qͦt deniq senatores.u¬
tͥusq sexus. hȩc oĩa uana et cẽporalia re¬
linquentes. qͥb utiq ꝙ̃ iiis uterentur.
non detinebantur: mortẽ ꝓ salubri fide
ac religione subiert demenstrartꝙ in¬
fidelib a se potiꝰ illa oĩa. ꝙͣ se ab eis esse
possessos Qiud calũmamini. qͥd fideles
iã baptisiate renouati. ꝓcreare filios.

Expanded text:
seseque offerent ipsa quaerentibus. Quid nimis seseque offerent ipsa quaerentibus. Quid nimis in purgamenta oculos intenditis? quid ab opimi horti ubertate imperitos homines sepium asperitate terretis? Est certus aditus, quamvis paucioribus notus, qua possit intrari, quem vos aut esse non creditis, aut invenire non vultis. Sunt in Ecclesia catholica innumerabiles fideles qui hoc mundo non utantur, sunt qui utantur tanquam non utentes , ut ab Apostolo dicitur; quod Christiani cogebantur. Quot enim tunc pecuniosi homines, quot patresfamilias rusticani, quot negotiatores, quot militares, quot primates urbium suarum, quot denique senatores, utriusque sexus, haec omnia vana et temporalia relinquentes, quibus utique quamvis uterentur, non detinebantur, mortem pro salubri fide ac religione subierunt, demonstraveruntque infidelibus a se potius illa omnia, quam se ab eis esse possessos. 78. Quid calumniamini, quod fideles jam Baptismate renovati, procreare filios,
Abbreviated transcription (Latin):
strũ atq ad eo pene ab oĩb uob̾ non obser¬
uent᷑ alio uolumine ostendere institui
Nẽc ues illud admoneo ut aliqũ eccłie
catholicȩ maledic̃e desinatis. uituꝑand
mores hominũ. qͦs et ipsa cottidie tanqꝰ
malos filios corrigere studet s qͥcũq illo¬
rũ. bona uoluntate d̾i q auxilio corrigũ¬
tur qd̾ amiferant peccando. penitendo
recuꝑant. Q aũi in uoluntate mala in
pristinis uiclis ꝑseuerant. aut etiã ad¬
dũt gͣuiora pͥorib: in agro qͥde dtũ sitũ¬
tur ẽẽ. ⁊ cũ bonis seminib crescere s
ueniet tẽpus quo rizania separent᷑ aut
a ꝗͣ inspinis ẽẽ arbitrandi st̃ ueniet
etiã qui aureã purget. et ã frumen¬
tispanbeã separet et singulis partibus
ꝓ suo ciꝰq merito. qd̾ oportet sũma ȩqͥ ta¬
caminiꝰ studio parciũ. qͥd tanti erroris los¬
ga defensatione ĩ plicamin : fruges inagro
frum̃ta in area q̃rite. Apparebũt faciseꝰ

Expanded text:
strum, atque adeo pene ab omnibus vobis non obserstrum, atque adeo pene ab omnibus vobis non observentur, alio volumine ostendere institui. 76. Nunc vos illud admoneo, ut aliquando Ecclesiae catholicae maledicere desinatis, vituperando moremalos filios corrigere studet. Sed quicumque illorum bona voluntate Deique auxilio corriguntur, quod amiserant peccando, poenitendo recuperant. Qui autem voluntate mala in pristinis vitiis perseverant, aut etiam addunt graviora prioribus, in agro quidem Domini sinuntur esse, et cum bonis seminibus crescere, sed veniet tempus quo zizania separentur. Auquam in spinis esse arbitrandi sunt, veniet etiam qui aream purget, et a frumentis paleam separet, et singulis partibus pro suo cujusque merito, quod oportet, summa aequitaecammi studio partium? Quid tanti erroris longa defensione implicamini? Fruges in agro, frumenta in area quaerite: apparebunt facile,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitoꝵ. qͥ ł in ipsa uera religione sciꝑsti¬
ciosi st̃ ł italibidinib dediti. ut oblit
sint qͥd ꝓmiserint d̾o. Noui muldos
esse sepulchoꝵ et pic turarũ adora¬
tores. siori multos t̃e qui cũ luxt¬
riossime suꝑ mortuos bibant. et
epulas cadruerib exibentes fuꝑ
sepultes se ipsos sepeliant: et uora¬
citates eb̾etates q suas deptitent
religioni. NIoui multoeo ẽẽ qͥ re¬
nuntiauera u̾bis huic scło: et se
oĩbus huiꝰ scłi molib oppͥmi uelinit
opp̃ssos q letent᷑. Nec mirũ ẽ uitanta
copia populoꝵ qd̃ ñ uob̾ dest̃. quoꝵ uita
uutuꝑata. decipiatis in cautis. et ã cha¬
thelica salute adu̾tatis cũ in ur̃a pau¬
citate magnas patiamim angustias.
dũ ã uobis exigit᷑ ł utꝰ ex his quos e¬
lec ros uocatis. qͥ p̃cepta s̃psa eustodi¬
at quȩ iħrationabili suꝑsticione defen¬
ditis. Sedet illa ꝗͣ. uana sint. ꝗͣ. noxia. qͣ
saelega. et quẽ ad modu amagna parte ue¬

Expanded text:
i vel in ipsa vera religione superstitiosi sunt, vel ita libidinibus dediti, ut obliti sint quid promiserint Deo. Novi multos esse sepulcrorum et picturarum adoratores: novi multos esse qui luxuriosissime super mortuos bibant, et epulas cadaveribus exhibentes, super sepultos seipsos sepeliant, et voracitates ebrietatesque suas deputent religioni. Novi multos esse qui renuntiaverunt verbis huic saeculo, et se omnibus hujus saeculi molibus opprimi velint, oppressique laetentur. Nec mirum est in tanta copia populorum, quod non vobis desint, quorum vita vituperata decipiatis incautos, et a catholica salute avertatis, cum in vestra paucitate magnas patiamini angustias, dum a vobis exigitur, vel unus ex iis quos electos vocatis, qui praecepta illa ipsa custodiat, quae irrationabili superstitione defenditis. Sed et illa quam vana sint, quam noxia, quam sacrilega, et quemadmodum a magna parte ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit᷑ in nouã uitã. si qͥsꝗͣ. ñ inimico. s diligẽ¬
at: qd̃ utinã uelitis. S queritis potiꝰ ñ unde
erigatis inualidos : s uñ fallatis in cau:toᷤ.
Noc enĩ ñ debiististanta dic̾e audacia: nec
siuos in eis ipsis nugatoriis mandatis ur̃is
ꝑ fectos ẽẽ constaret. Cũ uͦ nouerit nr̃a consei¬
entia eos qͦs in sectã ur̃am introducitis. cum
uob̾familiariꝰ iungi cȩperint. multa inuen¬
curos q̃ in uob̾ eẽ cũ alios accusaretis ne mo
suspicabat᷑ : q̃ tanta ĩpudentia ẽ ꝑfectionẽ
incatholicis inbecilliorib querere. ut inde
imperitos au̾tas. et ea nullo mͦ apud te his qͦs
au̾teris. exibere :: S nequid in uos temere
iã uideamur effund̾e: Iste sit huius uolu¬
minis modꝰ: ut demenstranda p̃cepta uitȩ
ur̃ȩ moresq meinorabiles aliquandaᷤ ueni

Expanded text:
proceditur in novam vitam, si quisquam non inimice, sed diligenproceditur in novam vitam, si quisquam non inimice, sed diligenat. Quod utinam velitis: sed quaeritis potius, non unde erigatis invalidos, sed unde fallatis incautos. Hoc enim non debuistis tanta dicere audacia, nec si vos in eis ipsis nugatoriis mandatis vestris perfectos esse constaret. Cum vero noverit vestra conscientia eos quos in sectam vestram introducitis, cum vobis familiarius jungi coeperint, multa inventuros quae in vobis esse, cum alios accusaretis, nemo suspicabatur; quae tanta impudentia est, perfectionem in catholicis imbecillioribus quaerere, ut inde imperitos avertas, et eam nullo modo apud te iis quos averteris exhibere? Sed ne quid in vos temere jam videamur effundere, iste sit hujus voluminis modus, ut ad demonstranda praecepta vitae vestrae, moresque memorabiles aliquando veni
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ait. Uellẽ om̃s hoĩes essesiẽ me ipsũ. huie ay
sũmo. conuigał castitas ꝓxima ẽ. ne hõ fornica¬
tione uastetur. Nũqͥd propterea istos dixit ad¬
de qͥdẽ hac castitate coniungit. et ex se inuieẽ
ipsoᷤ qͥ comuncti st̃. si alt̾ eoꝵ fuerit infideł. et
eã quȩ inde nascit᷑ ꝓlẽ. scĩficari dicit. S c̃ificatꝰ enĩ
ẽ inqͥtuir infideł inmuliere fideli: et scĩfica
ca mulier infidet ꝑ uirũ fidelẽ. Alioqͥn filiiue¬
stri inmũdi essenti: ñc aũ sc̃ĩ sunt. Qͥd obstepi¬
tis ꝑtinatia tantȩ ueritati qͥd lucẽ scͥptura¬
rũ uanis u̾bis obnubilare conamini: Noli¬
te iã dicere. cathscuminis licere uti coniugi¬
b: fidelib aũ ñlicere. cathecuminis licere ha¬
bere petuniã : fidelib ñ licere. Nã et multi st̃
qͥututit᷑. tanq̃. ñ utentes. Et illo sacro sc̃õ laua¬
croinchoat᷑ renouatͥo noui hõis: ut ꝓficiendo
ꝑficiat᷑ in aliis citiꝰ. In aliis tardiꝰ: amultiᷤ tñ

Expanded text:
sicut meipsum. Huic autem summo conjugalis castitas proxima est, ne homo fornicatione vastetur. Numquid propterea istos dixit adandoquidem hac castitate conjugii, et ex se invicem ipsos qui conjuncti sunt, si alter eorum fuerit infidelis, et eam quae inde nascitur prolem sanctificari dixit: Sanctificatus est enim, inquit, vir infidelis in muliere fideli, et sanctificata est mulier infidelis per virum fidelem: alioquin filii vestri immundi essent; nunc autem sancti sunt . Quid obstrepitis pertinacia tantae veritati? quid lucem Scripturarum vanis umbris obnubilare conamini? 80. Nolite jam dicere, catechumenis licere uti conjugibus, fidelibus autem non licere; catechumenis licere habere pecuniam, fidelibus autem non licere. Nam et multi sunt utuntur tanquam non utentes. Et illo sacrosancto lavacro inchoatur innovatio novi hominis, ut proficiendo perficiatur, in aliis citius, in aliis tardius: a multis tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uius ad legendũ ꝗͣ potentiꝰ ad ꝑsuadendũ
scͥpsit plato. Nõ enĩ sic isti eͤrant: ut popu¬
loꝵ ipsoꝵ ad opinionẽ ad uerũ cultu ueri
d̾i a simulacroꝵ suꝑstitione atq ab huiꝰ mu¬
diuanitate conu̾terent: Itaq et ipse socͣtes
cũ populosimulac uenerabat᷑ et pꝰ eiꝰ dãpna¬
tionẽ mortẽ q nemo ausus ẽ iurare ꝑca
nẽ. nec appellare quẽcũq lapidẽ iouẽ. s hȩc¬

Expanded text:
vius ad legendum, quam potentius ad persuadendum scripsit Plato. Non enim sic isti nati erant, ut populorum suorum opinionem ad verum cultum veri Dei, a simulacrorum superstitione atque ab hujus mundi vanitate converterent. Itaque et ipse Socrates cum populo simulacra venerabatur, et post ejus damnationem mortemque, nemo ausus est jurare per canem, nec appellare quemcumq
Abbreviated transcription (Latin):
sit exdo: qr d̃s utiq sũma uita e̾. ⁊ ipse fons ui¬
tȩ. bec aliqͣ uita. in quantũ uita ẽ. malũ est:
s in quantũ uergit ad mortẽ. Mor̾aũ uitȩ ñ
ẽ. nͥ nequitia. quȩ ab eo qd̾. nequi ꝗͣ sit. dic ta
ẽ : et ideo nequissum homines nichili hoĩes.
appellant᷑. Uita gͦ. uoluntario defectu defici¬
ens ab illo qui eam fecit. & cuiꝰ essentia frueba¬
t & uolens contͣ dei legem frui corporib quib
eam ds p̃fecit: uergit mnichilũ: & hec ẽ neqͥtia᷑
ñ qͥa corpꝰ iã nichil ẽ. nã et ipsũ ht̃ aliꝗͣ con

Expanded text:
ique summa vita est et ipse fons viique summa vita est et ipse fons vitae, nec aliqua vita in quantum vita est, malum est, sed in quantum vergit ad mortem: mors autem vitae non est, nisi nequitia, quae ab eo quod ne quidquam sit, dicta est; et ideo nequissimi homines, nihili homines appellantur. Vita ergo voluntario defectu deficiens ab eo qui eam fecit, et cujus essentia fruebatur, et volens contra Dei legem frui corporibus, quibus eam Deus praefecit, vergit ad nihilum; et haec est nequitia: non quia corpus jam nihilum est. Nam et ip
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ipsi hõiũ generi subuenitur: Ea ẽ nr̃ie
cẽporib xp̃iana religio. quã cognoscere dic se¬
qͥ securissima accertima salus ẽ. Defendi autẽ
adu̾sus loquaces. et apperiri querentib. mul¬
tis modis pot̾ oĩpotents ipsodo ꝑse ipsũ demõ¬
strante quȩ uerast̾ : et adhȩc intuenda et ꝑ ci¬
pienda bonas uoluntates ꝑbonos angelos. et
quos libet hoĩes adiuuante. Eomͦ autẽ qͥsq
utit᷑: quẽ uidet congrilere hiscũ quib agit. Ego
itaq dui multũq considerans quales oblat᷑as¬
tes et qͣles quȩrentes exꝑtꝰ sĩ. ł qͣlis ipse siue cũ
lat᷑rẽ suie cũ quererẽ fuerĩ: ħ modomͥ uten¬
dũ putani. Quȩ uera ẽẽ ꝓspexeris. tene. & ec¬
cłȩ catholicȩ tͥbue. quȩ falsa respue: et michi
qͥ hõ sũ. ignosce. Quȩ dubia.crede: donec aut
respuenda eẽ. nut uera ẽe. aut sẽꝑ credenda ẽẽ
ł racio doceat. ł p̃cipiat auctoritas. Intende gͥ
in hec quȩ sequunt᷑. diligent̾ et pie: quantũ

Expanded text:
 ipsi hominum generi subvenitur. Ea est nostris temporibus christiana religio, quam cognoscere ac sequi, securissima ac certissima salus est. 20. Defendi autem adversus loquaces, et aperiri quaerentibus, multis modis potest; omnipotente ipso Deo per seipsum demonstrante quae vera sunt, et ad haec intuenda et percipienda bonas voluntates per bonos Angelos et quoslibet homines adjuvante. Eo modo autem quisque utitur, quem videt congruere iis cum quibus agit. Ego itaque diu multumque considerans quales oblatrantes, et quales quaerentes expertus sim, vel qualis ipse, sive cum latrarem, sive cum quaererem, fuerim; hoc modo mihi utendum putavi. Quae vera esse perspexeris, tene, et Ecclesiae catholicae tribue; quae falsa, respue, et mihi qui homo sum ignosce; quae dubia, crede, donec aut respuenda esse, aut vera esse, aut semper credenda esse, vel ratio doceat, vel praecipiat auctoritas. Intende igitur in haec quae sequuntur, diligenter et pie, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
id⁊̃ firmiorib et secuyiorib id̾o t̾nẽe tẽꝑa¬
dũ. ne offendat᷑ illi qͥb adhue ꝓsua ĩbecil¬
ltate huiꝰcemodi opus ẽ tẽperantia. Hlec
illi de qͥb agebã norunt et tenent xp̃iant
st̃ eñi: ñ heretiei. Intelligunt scͥpturã
scd̾m apłieã disciplinã. ñ secundũ suꝑbu
et cõmentit᷑iũ nom̃ apłi. Non manducan¬
tẽ nemo sꝑnit᷑ manducantẽ. nemo uidicat
qͥ infirmꝰ ẽ. olus manducet. Multi tñ firmi
ꝑꝑ infirmos idẽ faciunt oi ultis non ẽ causa
ista faciendi. s qd uiliore uictu uiuere pla¬
cet minureq sũptuioso corporis sustentaeu
lta multi uescunt᷑ carnib: neq t̃i eas itr ñeq¬
uitẽꝑant. si ratio ualitudinis cogat. egroti
sñ ulla formidine accipiunt Multi uimĩ
nonbibunt: nec tñ eos coinqͥnari arbi¬
trant᷑ Nã et qͥb d̾a languidiorib et ꝓrsũ
õib qͥsũ illo nequeunt salutẽ corporis
optinere. humanissime ac modestisi¬

Expanded text:
irmioribus et securioribus, ideo tamen esse temperandum, ne offendantur illi quibus adhuc pro sua imbecillitate hujuscemodi opus est temperantia. Haec illi de quibus agebam norunt et tenent: christiani sunt enim, non haeretici; intelligunt Scripturas secundum apostolicam disciplinam, non secundum smanducantem nemo spernit, manducantem nemo judicat: qui infirmus est, olus manducat. Multi tamen firmi propter infirmos idem faciunt: multis non est causa ista faciendi, sed quod viliore victu vivere placet, minimeque sumptuoso corporis sustentaculIta multi neque vescuntur carnibus, neque tamen eas im qui sani temperant, si ratio valetudinis cogat, aegroti sine ulla formidine accipiunt. Multi vinum non bibunt, nec tamen eo se coinquinari arbitrantur: nam et quibusdam languidioribus, et prorsus omnibus qui sine illo nequeunt salutem corporis obtinere, humanissime ac modestissi
Abbreviated transcription (Latin):
fido in dño iħil. qr nichil cõmune ꝑ ipsũ nͥ ei
qͥ existumnat qͥd cõmune ẽẽ. illi cõmune ẽ potu¬
it̃ne magis ostend̾e. non in ipsis reb qͥb ues¬
cim̃ .s. in aĩo ẽẽ iĩ qͣnd̾a q̃ ad eũ ualeat macu¬
landũi: et ꝑꝑea his etiã qͥ ad hȩc contẽ nenda
st̃ idonei. certoq sciunt ñ se pollus siqͣciboꝵ
sñ tͣpi cupiditate. altitudine m̃tis asuꝑserit:
cãtitate tñ ẽẽ intuend̾a: Uide qd seqtur. siã¬

Expanded text:
fido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Potuitne magis ostendere, non in ipsis rebus quibus vescimur, sed in animo esse vim quamdam, quae ad eum valeat maculandum; et propterea iis etiam qui ad haec contemnenda sunt idonei, certoque sciunt non se pollui, si quid ciborum sine turpi cupiditate altitudine mentis assumpserint, charitatem tamen esse intuendam? Vide quid sequatur: Na
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃dicatione dignior idet᷑ quo difficili
ẽ eã inmultiplici hominũ gen̾e. et in ista
uita t᷑bulentiore sertiare. Noneñ sana¬
toleranda qͣ. sedanda ẽ pestilentia. Diffi¬
cillimũ e̾ hic ten̾e optimũ uitȩ modum.
⁊ animti pacatũ atq tͣnqͥllũ. appe ut
breui explicẽ. i agunt ubi uiue discit᷑

Expanded text:
re praedicatione dignior videtur, quo difficilius est eam in multiplici hominum genere, et in ista vita turbulentiore servare! Non enim sanatoleranda quam sedanda est pestilentia. Difficillimum est hic tenere optimum vitae modum, et animum pacatum atque tranquillum. Quippe, ut breviter explic
Abbreviated transcription (Latin):
cipue custodit᷑ caritati uictꝰ caritatiser¬
mo caritati habitus. caritati uultꝰ ap¬
tat᷑ soit᷑ in unũ. conspirat᷑q caritate
Ianc iolare tanꝗͣ d̾in nefasducit᷑ fle siqͥo
resistit expugnat᷑ atq eicit᷑ Nãe siqͥd
una desit mnania. sihȩc ad sit plenasint
istos intuemini: istoᷤ sñ m̃da cio siaudetiꝰ

Expanded text:
aecipue custoditur; charitati victus, charitati sermo, charitati habitus, charitati vultus aptatur; coitur in unam conspiraturque charitatem: hanc violare tanquam Deum nefas ducitur; huic si quid resistit, expugnatur atque ejicitur; hanc si quid una desit, inania; si haec adsit, plena sint istos intuemini, istos sine mendacio, si audeti
Abbreviated transcription (Latin):
accessus ẽ̾ neq ipsoꝵ ꝗͣuis gͣuissimoꝵ et ꝓ.¬
batissim oꝵ senũ nͥ usq ad uestibulũ ne¬
cessaria p̃bendi. qͥb indigent. gr̃a laui¬
ficii. Nãq corpꝰ exercent. atq sustentãt
uestes q ipsas fr̃ib tͣdũt: ab his inuicẽ qͥ
uictui opus ẽ p̃sum̃tes. hos mores. hãc ui¬
tã. hunc ordinẽ ħ institutũ si laudare
uełi: neq digne ualeo. et uereor ne uidica¬
re uidear ꝑ seipsũ tm̃mͦ expositũ. plac̾e ñ
posse sisuꝑ narratioris siplicitatẽ. cotͣnũ
etiã laudatoris addendũ putau̾o. hec mani¬
chei rep̃bendite si potestis: nolite cetis hõi¬
qͦs cõmemoraui. arbit᷑rer ẽẽ laudandoᷤ
qͣ eñi multos ep̃os optimos iuros sc̃issimoᷤ

Expanded text:
accessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et praccessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et probatissimorum senum, nisi usque ad vestibulum necessaria praebendi quibus indigent gratia. Lanificio namque corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas fratribus tradunt, ab iis invicem quod victui opus est resumentes. Hos mores, hanc vitam, hunc ordinem, hoc institutum si laudare velim, neque digne valeo, et vereor ne judicare videar per seipsum tantummodo expositum placere non posse, si super narratoris simplicitatem cothurnum etiam laudatoris addendum putavero. Haec, Manichaei, reprehendite, si potestis. Nolite caecis homiquos commemoravi, arbitrer esse laudandos. Quam enim multos episcopos optimos viros, sanctissimo
Abbreviated transcription (Latin):
libidinũ: s ab his etiã qͥ tanto concitatius
uentͥs et gutͣis ꝓuocant appetitũ. quanto
qͣsi mundiora ñ nullis uident᷑.: qͦ nõie solet
t᷑pe desideriũ exqͥsitoꝵ ciboꝵ qͦd a carnib
alienũ ẽ ridicule tͣpit̾ q defendi. Sane qͥc¬
qͥd necessariaͦ uictui redundat.nã redũ¬
dat plurimũ ex oꝑib manuũ. et epͣlarũ
restrictione. tanta cura egentib distri¬
biuit᷑ quanta ñ ab ipsis qͥ distͥbuunt cõ¬
paratũ est nullomͦ nãq satagunt ut hȩc
sibi abundent. s oĩ agunt. ut ñ ap̃se re¬
maneat qd̾ abundau̾it lsq adeo. ut
oneratas etiã naues in ea loca mittant
q̃ inopes colunt. Non opꝰ ẽ plura dere notiᷤ
licite casteq seruientiũ: q̃ habitacłis se¬
gregatȩ ac remote ãuiris ꝗͣ. longissime
decet. piat̾m̃ illis caritate iunguntur.
⁊ unitatione uͥtutis. ad ꝗͣs uiuenũ nullꝰ

Expanded text:
libidinum, sed ab iis etiam quae tanto concitatius libidinum, sed ab iis etiam quae tanto concitatius ventris et gutturis provocant appetitum, quanto quasi mundiora nonnullis videntur: quo nomine solet turpe desiderium exquisitorum ciborum, quod a carnibus alienum est, ridicule turpiterque defendi. Sane quidquid necessario victui redundat nam redundat plurimum ex operibus manuum, et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, quanta non ab ipsis qui distribuunt comparatum est. Nullo modo namque satagunt, ut haec sibi abundent, sed omni modo agunt ut non apud se remaneat quod abundaverit, usque adeo ut oneratas etiam naves in ea loca mittant, quae inopes incolunt. Non opus est plura de re notislicite casteque servientium, quae habitaculis segregatae ac remotae a viris quam longissime decet, pia tantum illis charitate junguntur et imitatione virtutis: ad quas juvenum nullus
Abbreviated transcription (Latin):
dunt uni. quẽ patrẽ uocant hi uͦ patres
non solũ scĩssimis morib s etiã diuina doc¬
tͥna excellentissumm. oĩb reb excelsi nulla
suꝑbia consulunt. his quos filios appellant
magna sua in iubendo auetoritate magna
illoꝵ in obtẽꝑando uoluntate conueniunt
aũ diei tẽp̃r extremo de suis qͥsq habita¬
cuł. dũ ad huc ieuini sunt. ad audiendũ illũ
patrẽ et cõueniunt ad singulos patres t̾na
ut Minim hominũ milia. Nã etiã multo nu¬
merosiores sub uno agunt. Audiunt aũ in¬
credibili studio sũmo silentio. affectiones
ratio. ł gemitu ł fletu modesto et oĩ la¬
more uacuogandiũ significantes. Corpus de¬
inde reficitur. quantũ saluti et salubrita¬
ti satis &: choehetente uneqͦq cõcupiscen¬
diã ne ꝓfundat ł in en ipsa quȩ p̃sto sunt par¬
ce et uilissima: lta non solũ a carnib et ã¬
uino abstinent ꝓsufficientia. domandarũ

Expanded text:
dunt uni, quem patrem appellant. Hi vero patres dunt uni, quem patrem appellant. Hi vero patres non solum sanctissimi moribus, sed etiam divina doctrina excellentissimi, omnibus rebus excelsi, nulla superbia consulunt iis quos filios vocant, magna sua in jubendo auctoritate, magna illorum in obtemperando voluntate. Conveniunt autem diei tempore extremo de suis quisque habitaculis, dum adhuc jejuni sunt, ad audiendum illum patrem, et conveniunt ad singulos patres terna, ut minimum, hominum millia: nam etiam multo numerosiores sub uno agunt. Audiunt autem incredibili studio, summo silentio; affectiones ratio, vel gemitu, vel fletu, vel modesto et omni clamore vacuo gaudio significantes. Corpus deinde reficitur, quantum saluti et salubritati satis est, coercente unoquoque concupiscentiam, ne se profundat vel in ea ipsa quae praesto sunt parca et vilissima. Ita non solum a carnibus et vino abstinent pro sufficientia domandarum
Abbreviated transcription (Latin):
ti. simul ȩtatẽ agunt. uiuentes in oratio¬
nib. in lectionib. in disputationib. nul¬
la suꝑbia tumidi. nulla ꝑuicacia tur¬
bulenti. nulla inuidia. liuidi: s modesti
uerecundi partati concordissimã uitã
et intentissimã uitã ind̾m. gͣtissimũ munͦ
ipsi offert̃ a quo ista posse meruerunt
nemo qͥeꝗͣ possidet ꝓpͥum: nemo cuiꝗͣ one¬
rosus est oꝑ ant᷑ manib ea qͥb et corpus pa¬
sei possit. et a dõ mens ĩpediri nonpossit. o pu̾
aũ suũ cͣdunt eis qͦs decanos uocant eo qd̾
sint denis p̃positi.: ut neminẽ aloꝵ eura cor¬
poris sui tangat. neq in cibo. neq in uestuñto.
neq si qͥd aluid opꝰ est ł cotidiane necessitatiꝰ¬
ł mutatȩ ut assolet ualitudini. Iłli aũ deca¬
ni cũ magna sollicitudine oĩa disponentes. et
.p̾sto. facientes qͥcqͥd illa uita ꝑꝑ im becilitatem
corporis postulati tͣditionem cñ etiã ipsi red¬

Expanded text:
ti, simul aetatem agunt, viventes in oratioti, simul aetatem agunt, viventes in orationibus, in lectionibus, in disputationibus; nulla superbia tumidi, nulla pervicacia turbulenti, nulla invidentia lividi: sed modesti, verecundi, pacati, concordissimam vitam et intentissimam in Deum, gratissimum munus ipsi offerunt, a quo ista posse meruerunt? Nemo quidquam possidet proprium, nemo cuiquam onerosus est. Operantur manibus ea quibus et corpus pasci possit, et a Deo mens impediri non possit. Opus autem suum tradunt eis quos decanos vocant, eo quod sint denis praepositi, ut neminem illorum cura sui corporis tangat, neque in cibo, neque in vestimento, neque si quid aliud opus est,  mutatae, ut assolet, valetudini. Illi autem decani cum magna sollicitudine omnia disponentes, et praesto facientes quidquid illa vita propter imbecillitatem corporis postulat, rationem tamen etiam ipsi red
Abbreviated transcription (Latin):
his inꝗͣ loquar᷑ iudentur enĩ ñ nullis
res humanas plusꝗͦ. oport̾et deseruisse.
non intelligentib quantũ nobis eoꝵ
animꝰ in orationib ꝓsit et uita ad exẽ¬
płu. quoꝵ corpora uidere ñ sinimur. S hinc dis¬
putare. longũ & suꝑuacaneu puto. Nam hoc
tam excellens fastigiũ scĩtatis cui ñ sua spon¬
te mirandũ ⁊ honorandũ uidet᷑: oratione nr̃a
uideri potest. Tantũ isti amonendi st̃ qui se¬
se manit̾ iactant: in tantã ꝓcessisse temꝑan
tiã ꝯtinentiã sc̃issimoꝵ catholicȩ fiđi xp̃i¬
anoꝵ: ut restringenda a ñ nullis & qͣsi ad
humanos fines reuocanda uideat᷑. usq ad eo
supra hoĩes illoꝵ aĩos euasisse. ab his etiã qͥb
id displicet. iudicat᷑. S si hoc excedit nr̃am do
tolerantiã: quis non illos miret᷑ et p̃dicet.
qͥ cõtẽptis atq desertis mundi ^ illecebris. in
cõmunẽ uitã sc̃ĩssimã et castissimã. congrega¬

Expanded text:
his loquar: videntur enim nonnullis his loquar: videntur enim nonnullis res humanas plus quam oporteret deseruisse, non intelligentibus quantum nobis eorum animus in orationibus prosit, et vita ad exemplum, quorum corpora videre non sinimur. Sed hinc disputare longum et supervacaneum puto: nam hoc tam excellens fastigium sanctitatis, cui non sua sponte mirandum et honorandum videtur, oratione nostra videri qui potest? Tantum isti admonendi sunt, qui sese inaniter jacttiam et continentiam sanctissimorum catholicae fidei christianorum, ut restringenda nonnullis, et quasi ad humanos fines revocanda videatur: usque adeo supra homines illorum animos evasisse, ab iis etiam quibus id displicet, judicatur. 67. Sed si hoc excedit nostram tolerantiam, quis non illos miretur et praedicet, qui contemptis atque desertis mundi hujus illecebris, in communem vitam castissimam sanctissimamque congrega
Abbreviated transcription (Latin):
et cñ posst̃ hoĩem ñ uidere : ꝓfecto illud quie
qͥd eͥ p̃stantiꝰ ẽ reb humanis. cuiꝰ contẽplati¬
one pot̃ hõ. sine hõie uiuere. lã enĩ accipite
tas non laudanda tantũ s. etiã capessenda ui¬
sae̾. mores et continentiã singłarẽ: ne uos
ĩpudent᷑ iactare apud aĩos ĩꝑitoꝵ qͣsi dificillim
rerũ abstinẽtia  si qͥd in uob̾ pudoris ẽ audeati
Net ea dicã quȩ uos ignoratis: s quȩ uob occul¬
tatis. Quis enĩ nescit sũmȩ continentiȩ ho¬
minũ xp̃ianoꝵ multitudinẽ ꝑ totũ orbem
indies magis magis ꝙ diffundi et in orien¬
te maxime atq egypto qd̾ uos nullo modo
pot̃ lat̾e. : nichil de his dicã qͥs paulo ante
cõmemoraui qͥ secretissimi penitꝰ ab om̃i
hominũ conspectui pane soloqͥ eis ꝑdige¬
sta int̾ualla tẽpoꝵ affert᷑ et aqua conten¬
t. desertissimas t̾ras incolunt. ꝑfruente
colloquio di cupuris m̃tib inhesert. et eiuis
pusc̾tudinis cõtẽplatione beatissimi quȩ

Expanded text:
quid est, praestantius est rebus humanis, cujus contemplatione potest homo sine homine vivere. Jam enim accipite,tas, non laudanda tantum, sed etiam capessenda visa est, mores et continentiam singularem; ne vos impudenter jactare apud animos imperitorum, quasi difficillima rerum abstinentia, si quid in vobis pudoris est, audeatis. Nec ea dicam quae vos ignoratis, sed quae nobis occultatis. Quis enim nescit summae continentiae hominum christianorum multitudinem per totum orbem in dies magis magisque diffundi, et in Oriente maxime atque Aegypto, quod vos nullo modo potest latere? 66. Nihil de iis dicam quos paulo ante commemoravi, qui secretissimi penitus ab omni hominum conspectu, pane solo, qui eis per certa intervalla temporum affertur, et aqua contenti, desertissimas terras incolunt; perfruentes colloquio Dei, cui puris mentibus inhaeserunt, et ejus pulchritudinis contemplatione beatissimi, q
Abbreviated transcription (Latin):
paret quantꝰ sit impetꝰ aĩ. ad ea quȩ diligunt᷑
de flexo cursu ꝑ immania quȩq tendentis. ar¬
gum̃to ꝙ nob̾ est. ꝗͣ sint oĩa ꝑfererenda ne de¬
seramꝰ dm: sitanta illi. ut deserant ꝑferunt. qͥd¬

Expanded text:
paret quantus sit impetus animi ad ea quae diliguntur paret quantus sit impetus animi ad ea quae diliguntur indefesso cursu per immania quaeque tendentis, argumentoque nobis est, quam sint omnia perferenda, ne deseramus Deum, si tanta illi ut deserant, perferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ atq uexet᷑ laboris et doloris: ne auferat᷑
atq ꝑunat᷑. mortis t̾rore animã qͣtit amat
enĩ illud. ui consuetudinis: non intelligens
sieo bñ atꝙ scientꝰ utat᷑ resurrectionẽ re¬
formationẽq eiꝰ ope aclege diuina sine illa
molestia iurisuo subditã fore. S cũ hẽ amo¬
rẽ totũ in d̾m conu̾t̾it.. his coguitis. mortẽ ñ
mͦ contẽnet. uerũ etiã desiderabit. S restat
cũ dolore.magna conflictio. Nichil est tñ
tam durũ atꝙ ferreũ: quod non amoris igne
iuncat᷑ Quo cũ se aĩa rapiet in dm. suꝑ oem
carnificiã. libera et ad miranda uolitabit pẽ¬
nis pulcerrimis et integerruis. qͥbus ad dĩ
ãplexũ amoi casti  innitit᷑ nͥ uͦ amatores auri.
amatores laudis. amatores feminarũ. amatoribus
suis deus sinet ẽẽ fortiores: cũ ille non amor s
congruentius cupiditas nõiet᷑ Inqua tñ ap¬

Expanded text:
atur atque vexetur, laboris et doloris; ne auferatur atur atque vexetur, laboris et doloris; ne auferatur atque perimatur, mortis terrore animam quatit. Amat enim illud vi consuetudinis, non intelligens, si eo bene atque scienter utatur, resurrectionem reformationemque ejus ope ac lege divina sine ulla molestia juri suo subditam fore: sed cum se hoc amore tota in Deum converterit, his cognitis mortem non modo contemnet, verum etiam desiderabit. 41. Sed restat cum dolore magna conflictio. Nihil est tamen tam durum atque ferreum, quod non amoris igne vincatur. Quo cum se anima rapiet in Deum, super omnem carnificinam libera, et admiranda volitabit pennis pulcherrimis et integerrimis, quibus ad Dei amplexum amor castus innititur. Nisi vero amatores auri, amatores laudis, amatores feminarum, amatoribus suis Deus sinet esse fortiores; cum ille non amor, sed congruentius cupiditas vel libido n
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatẽ uocans: ñ quod ds ista ñ creauerit.
s quia subicere se hoĩes uolunt his reb ꝑ pec¬
cata quȩ illis ꝑ rectefacta duuna diuina lege
subiecta sunt Quid ẽ enĩ aliud falsis bonis illu¬
di atq decipi: ꝗͣ te ipso inferiora. miranda ata¬
⁊ appetenda arbitrari.: ht̃ igitur uir tẽperans
in huiꝰscemodi rebus mortalib et fluentibũ.
uitȩ regulã utͦq testam̃to firmat̾ã: ut eoꝵ
nichil diligat. nichil ꝑse appetendũ putet sed
ad uitȩ huiꝰ atq officioꝵ necessitatẽ quantũ
sat ẽ usurpet. utentis modestia. non amantis
affectu. hec dictasunt de tẽperantia ꝓrerũ
magnitudine breuit̾: ꝓ instituto tñ oꝑe fortasse
ta dicenda sunt: a mor nãq ille de quo loqͥmͣ. qũ
tota scĩtate inflãmarũ ẽẽ oportet in dm inñ
appetendis istis. tẽperans: in amittendis. for¬
tis uocatur. S inter oĩa quȩ in hac uita po¬
gendũ secretuis hoc ergo uincłm ne concuti¬

Expanded text:
s, non quod Deus ista non creaverit, sed quia subjicere se homines volunt iis rebus per peccata, quae illis per recte facta divina lege subjectae sunt. Quid est enim aliud, falsis bonis illudi atque decipi, quam teipso inferiora, miranda et appetenda arbitrari? Habet igitur vir temperans in hujuscemodi rebus mortalibus et fluentibus, vitae regulam utroque Testamento firmatam; ut eorum nihil diligat, nihil per se appetendum putet, sed ad vitae hujus atque officiorum necessitatem quantum sat est, usurpet, utentis modestia, non amantis affectu. Haec dicta sint de temperantia, pro rerum magnitudine breviter; pro instituto tamen opere fortasse ta dicenda sunt. Amor namque ille de quo loquimur, quem tota sanctitate inflammatum esse oportet in Deum, in non appetendis istis temperans, in amittendis fortis vocatur. Sed inter omnia quae in hac vita posgendum secretius. Hoc ergo vinculum ne concuti
Abbreviated transcription (Latin):
turũ dm̃. ut ista scriptura p̃cedente pieta¬
te legentib bonis. ñ adu̾sus unã aliquã sed
adu̾sus om̃es prauas falsas o̾piniones possit
ualere. Cuͣnc ta eos tñ pos e pissimũ est
instituta qͥ duas naturas ł sustantias sĩ¬

Expanded text:
uturum Deum, ut ista scriptura, praecedente pietate, legentibus bonis, non adversus unam aliquam, sed adversus omnes pravas et falsas opiniones possit valere. Contra eos tamen potissimum est instituta, qui duas naturas ve. substantias sin
Abbreviated transcription (Latin):
abst̾e profertur. magnȩ cemeritatis ei
uideat. eos qui plura contra scripturas
xp̃ianas hȩc audent dic̃e. ut illud non sim
quod hõies suspicant᷑ cerce non tñ esse
uendi. ut diligamꝰ dtm̃ d̾m nr̃m. ex toto corde.

Expanded text:
abs te profertur, magnae temeritatis est abs te profertur, magnae temeritatis est videat eos qui contra Scripturas christianas haec audent dicere, ut illud non sint quod homines suspicantur, certe tamen non esse ven
Abbreviated transcription (Latin):
te quod conferas. p̃t̾ inanissimã uocẽ teme¬
ritatisq plenissimã. putabiusq rdeo genꝰ
ope desertũꝰ ut illis scͥpt᷑is nonãte ꝓlatas
alias qͥb redarguantur s tua tantũ u̾ba
p̃ponat.: ꝓferendus nanq hic ẽ alius codex
eadẽ cont̾inens. s tñ incorruptꝰ et uerior
uͥ sola desint ea quȩ hic ĩmissa ẽẽ cͥminaris.
ut siu̾bi causa. pauli epłam quȩ ad romario
scripta ẽ corruptã ẽẽ contendis. aliã ꝓferas
incorrupt̃a. ł aliũ codicẽ potuis in quoe¬
iusdẽ apłi eadẽ epła sincera et in corrup¬
ta conseripta sit̃. Non faciã inquis: ne ip¬
se corrupisse credar. hoc enim soletis di¬
cere: et uerũ dicitis Nichilꝓrsus aliu d
suspic abiuit᷑ ł medioe̾ter cordati nõiees
si hoc feceris. Side gͦ cu ipse qͥd de au tori¬
tate tua iudicaueris: et intellige utrum
tius u̾bis contra illas scripcuras credere
debeant. si codiei obhoe solũ quod

Expanded text:
te quod conferas, praeter inanissimam vocem temete quod conferas, praeter inanissimam vocem temeritatisque plenissimam, putabis usque adeo genus ope desertum, ut illis Scripturis, non a te prolatas alias quibus redarguantur, sed tua tantum verba praeponat? Proferendus est namque tibi alius codex eadem continens, sed tamen incorruptus et verior, ubi sola desint ea quae hic immissa esse criminaris. Ut si, verbi causa, Pauli Epistolam, quae ad Romanos scripta est, corruptam esse contendis, aliam proferas incorruptam, vel alium codicem potius, in quo ejusdem Apostoli eadem Epistola sincera et incorrupta conscripta sit. Non faciam, inquis, ne ipse corrupisse credar: hoc enim soletis dicere; et verum dicitis: nihil prorsus aliud suspicabuntur vel mediocriter cordati homines, si hoc feceris. Vide ergo tu ipse quid de auctoritate tua judicaveris; et intellige utrum tuis verbis contra illas Scripturas credere debeant, si codici, ob hoc solum quod
Abbreviated transcription (Latin):
faisũ ẽẽ scͥptũ.ͣ quid hoc saclegio magis impi¬
ñ re. periri potest. quidista uoce imp udẽ¬
tius. qͥd audacius. qͥd sceleratius. simulacroꝵ
cultores. qͥ xp̃i etiã nom̃ oderũt: nũꝗͣ hoc ad̾¬
ũsus scͥpturas ausisunt dic̾e. Consequetur nã
rũ religione roboratũ ẽ. tanta hẽm hominũ et
tẽpoꝵ consensione firmatũ: in hane dubitatio¬
nẽ adduertur ait ne hystoriȩ qͥdẽ uulgaris fi
ullis ꝓferre pot̾is. uͥ mihian hac uoce non li¬
tissimis acia uimnanib õiũ libris constitu¬
tis. credere uetant et his quȩ ipsi ꝓferunt
imperant ut credamꝰ. si de scͥptura dubitã¬
dũ ẽ de qua magis. ꝗͣ quȩ diffamari non me¬
ruitꝰ quȩ uere potuit sub noie alio tota men¬
tiri᷑. si istã obdis inuito. et auctoritatis eogiꝰ¬
core dubitabo: cũ si exẽplaria ꝓferres alt̾a.
tenere non deberem nͥ ea quȩ piuruͦsiũ¬
consensione cõmẽdarent᷑ Nẽ mehilte ꝓ ferẽ¬

Expanded text:
Falsum esse scriptum? Quid hoc sacrilegio magis impium reperiri potest? quid ista voce impudentius? quid audacius? quid sceleratius? Simulacrorum cultores, qui Christi etiam nomen oderunt, nunquam hoc adversus Scripturas illas ausi sunt dicere. Consequetur namqrum religione roboratum est, tanta hominum et temporum consensione firmatum, in hanc dubitationem adducitur, ut ne historiae quidem vulgaris fidullis proferre poteris, ubi mihi uti hac voce non litissimis ac jam in manibus omnium Libris constitutis credere vetant, et iis quae ipsi proferunt, imperant ut credamus? Si de scriptura dubitandum est, de qua magis quam quae diffamari non meruit, quaeve potuit sub nomine alio tota mentiri? Si istam obdis invito, et auctoritatis exaggtore dubitabo? Cum si exemplaria proferres altera, tenere non deberem, nisi ea quae pluriuconsensione commendarentur; nunc nihil te proferen
Abbreviated transcription (Latin):
stote animis manichei: si qͥforte  suꝑstitione
ita tenemini. ut euadere aliqñ possitis: ad¬
este inqͣ et sine ꝑtinat᷑ia. sine studio resistẽ¬
di Nãq alit̃ uolis ꝑniciogsimũ ẽ uidicare
certe enĩ dubiũ est nec au̾si uos itaestis ã ues
ut non intelligatis. si diligere dm̃ et ꝓximũ
bonĩi e. quod negare nemopot̃: qͥcqͥd inhis duo¬
b: p̃ceptis pendet. uttuꝑari iure non potuit.
Qłd gͥ inhis pendet.  ridiculũ ẽ si ãme queren¬
dũ putas: ipsũ xp̃m audi. Audi inꝙͣ xp̃m. at

Expanded text:
stote animis, Manichaei, si qui forte illa superstitione stote animis, Manichaei, si qui forte illa superstitione ita tenemini, ut evadere aliquando possitis. Adestote, inquam, sine pertinacia, sine studio resistendi: nam aliter vobis perniciosissimum est judicare. Certe enim nemini dubium est, nec aversi vos ita estis a vero, ut non intelligatis, si diligere Deum et proximum, bonum est, quod negare nemo potest; quidquid in his duobus praeceptis pendet, vituperari jure non posse. Quid ergo in iis pendeat, ridiculum est si a me quaerendu
Abbreviated transcription (Latin):
ullis cũ xp̃ianis. s nec cũ õib qͥde ratioest..
Sin bȩc dicere non audent. cogunt᷑q ẽe confiteri
diuina: qͥd hos libros unde ista platasunt.
impietate nefaria lacess ere atq ĩpbare non desi¬
nunt: an illud dicturi sunt. nonẽe conseques.
ut oĩa ibi bona sint. uͥ hȩc inuenire potuimꝰ:
nã hoc solent dic̃e. cui ergo tergit̾sationi quod
respondeã. qũẽ ad modũ oceurrã : non facile ui¬
deo Discutiãne u̾ba singula uet̾is testam̃ti:
ut inhis sũmã cũ eugło ẽe coneordiã. ꝑuicacib
indoctis q demonstr̃e. s qñ istuderit quãdo
aut egosufficiã: aut ipsi patient᷑ quid ergo
facia.  deserãne causam: et eos insententia ꝗͣ¬
uis imꝓba et falsa. tñ difficili ad soluendũ. de¬
litescere sinã . non faciã: Aderit de ꝓximo deul
ipse cuiꝰ illa p̃cepta sunt: nonme incantis angu¬
stus inopẽ ac desertũ ẽẽ patiet᷑ & nã obrẽ ade

Expanded text:
illis cum Christianis, sed nec cum hominibus quidem ratio est. illis cum Christianis, sed nec cum hominibus quidem ratio est. Sin haec dicere non audent, cogunturque confiteri esse divina; quid eos Libros unde ista prolata sunt impietate nefaria lacessere atque improbare non desinunt? 58. An illud dicturi sunt, non esse consequens ut omnia ibi, bona sint, ubi haec invenire potuimus? nam hoc solent dicere. Cui ego tergiversationi quid respondeam, et quemadmodum occurram, non facile video. Discutiamne verba singula Veteris Testamenti, ut in his summam cum Evangelio esse concordiam pervicacibus indoctisque demonstrem? Sed quando istud erit? quando aut ego sufficiam, aut ipsi patientur? Quid ergo faciam? Deseramne causam, et eos in sententia quamvis improba et falsa, tamen difficili ad dissolvendum delitescere sinam? Non faciam: aderit de proximo Deus ipse, cujus illa praecepta sunt; nec me in tantis angustiis inopem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ errent: satis ut opinor apparet. ex his quas
suꝑius ꝓtulimus de utroq sententiis. Uerũ¬
tn ut breue aliquid dicã. s tale cui resistere
sit brc mnire dementiȩ: nonne aĩadu̾tunt.
hȩc ipsadiio.quȩ laudare coguntur. quã
ĩportunissime adño in euangło de ueteri
testam̃to ẽẽ ꝓlatanegenti ubi ẽ scͥptũ. Diligeᷤᷤ dñm
d̾m tuũ ex toto corde tuo. et ex tota anima tua
et extota m̃te tula. ł illud alterũ. diliges ꝓxi
mũ tuũ. tãtiꝙͣ te ipsũ  Aut si hȩc negare ñ
audent. p̃muntur enĩ luce u̾itatis : illud ne¬
gare audeant. salubria ẽẽ ista p̃cepta. his mo¬
res optimos contineri negent si possunt: et
dicant. nonoportere dĩn diligi. non oport̾e
ꝓximũ diligł᷑ neq diligentib dm̃ oĩa peed̾e
inbonũ. neq dilectionem ꝓximi malũ non
operari. qͥb duob salub̾rime atq optime hu
manauita disponit᷑. Quȩ si dic̃t. non solum

Expanded text:
tum errent, satis, ut opinor, apparet ex iis, quas tum errent, satis, ut opinor, apparet ex iis, quas superius protulimus, de utroque sententiis. Verumtamen ut breve aliquid dicam, sed tale cui resistere sit merae dementiae, nonne animadvertunt haec ipsa duo, quae laudare coguntur, quam importunissime a Domino in Evangelio de Vetere Testamento esse prolata negent, ubi scriptum est, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tuamum tuum tanquam te ipsum? Aut si haec negare non audent; premuntur enim luce veritatis; illud negare audeant, salubria esse ista praecepta, his mores optimos contineri negent si possunt, et dicant non oportere Deum diligi, non oportere proximum diligi; neque diligentibus Deum omnia procedere in bonum , neque dilectionem proximi malum non opeita disponitur. Quae si dicunt, non solum