comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suũ. qui odor quãdui uasis illuis angustiis coher
cet᷑. & si ad plures ñ potest ꝑuenire tam̃ iuĩ suam
seruat: cum uͦ de uase illo quo claudebat᷑ un¬
guentũ fuerit effusum. longe late q diffundit᷑.:
ita ⁊ xp̃i nom̃ ante eius aduentũ in isrł popło
quasi in uase aliqͦ iudeoꝵ m̃tib claudebat᷑. Notꝰ¬
enĩ in uidea ds: in isrł magnũ nom̃ eius. Hoc utiq
nondũ ꝑ corda gentiũ ⁊ in fines totius orbis effu¬
derat. Postea uͦ quã ꝑ om̃em mundũ suo illuxit
aduentu. ꝑ om̃em utiq creaturã diuinũ illud
suũ nomen extendit: ñ repletũ accessione ali¬
qua plenitudo enĩ nescit augm̃tũ: s replens ua¬
cũa: ut eẽt admirabile nomen eiꝰ in uniu̾sa
t̾ra. huiꝰ gͥ effusio nominis abundantẽ quandã
exuberantiũ grãrũ bonoꝵ q cȩlestiũ significat
largitatẽ Ex abundantia enĩ suꝑfluit. qͥcquid

Expanded text:
suum, qui odor quamdiu vasis illius angustiis coercetur, suum, qui odor quamdiu vasis illius angustiis coercetur, etsi ad plures non potest pervenire, tamen vim suam servat; cum vero de vase illo, quo claudebatur, unguentum fuerit effusum, longe lateque diffunditur: ita et Christi nomen ante ejus adventum in Israel populo, quasi in vase aliquo Judaeorumenim in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus : hoc utique nondum per corda gentium, et in fines totius orbis effuderat. Postea vero quam per omnem mundum suo illuxit adventu, per omnem utique creaturam divinum illud suum nomen extendit, non repletum accessione aliqua plenitudo enim nescit augmentum sed replens vacua, ut esset admirabile nomen ejus in universa terra. Hujus igitur effusio nominis abundantem quamdam exuberantiam gratiarum, bonorumque coelestium significat largitatem; ex abundantia enim superfluit, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
minis manebat spiritꝰ sicut scͥptũ est. Supra quẽ
uideris sp̃m descendentẽ de celo ⁊ manentẽ suꝑ eũ
hic est qui baptizat in sp̃u sc̃o. Circa nos ex affluen¬
ti cõmodo liberalitas largientis ẽ: in illo totius ma¬
net in et̾num sp̃s plenitudo. Qd̃ gͥ nobis satis ẽẽ ui¬
dicauit. effudit: & qd̾ effusum ẽ ñ separatũ ẽ nec
incisum: s unitatẽ habet plenitudinis quȩ aciem
nr̃i cordis illuminet. ꝓ nr̃e possibilitate uirtutis.
Deniq tantũ capimꝰ: quantũ ꝓfectus nr̃e m̃tis ad qͥ¬
unitatẽ debemꝰ agnoscere. oꝑationis ⁊ gr̃ȩ. Sicut e¬
nĩ de spu scõ deus effudit: ita etiã caritas dei effu¬
ẽẽ opus sp̃m scm̃. qui diuinȩ arbiter ⁊ fons ꝓfluus
caritatis est. Simmiliter aut̃ ut credas id qd̵ effundi¬
tur cũ creaturis ñ posse ẽẽ cõmune. s spetiale di¬
uinitatis: etiã filii nomen effundit᷑ sicut habes
sum in uase aliquo unguentũ cohibet odorem

Expanded text:
st: Supra quem videris Spiritum descendentem de coelo, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto . Circa nos ex affluenti commodo liberalitas largientis est, in illo totius manet in aeternum Spiritus plenitudo. Quod igitur nobis satis esse judicavit, effudit: et quod effusum est, non separatum est, nec incisum: sed unitatem habet plenitudinis, quo aciem nostri cordis illuminet pro nostrae possibilitate virtutis. Denique tantum capimus, quantum profectus nostrae mentis acquiunitatem debemus agnoscere operationis et gratiae. Sicut enim de Spiritu sancto Deus effudit, ita etiam, Charitas Dei effuum Spiritum, qui divinae arbiter et fons profluus charitatis est. 95. Similiter autem ut credas id quod effunditur, cum creaturis non posse esse commune, sed speciale divinitatis; etiam et Filii nomen effunditur, sicut habes:sum in vase aliquo unguentum cohibet odorem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbet᷑ et᷑. ꝙ factus ñ est: & q suꝑ om̃ia est ñ uideatur
sp̃m sc̃m quãqͣm in iohe locutus sp̾s dei om̃ia ꝑ ipsũ
facta st̃ dixerit. ñ om̃ia facta sumꝰ. eũ utiꝙ loquiin
euglistis sp̃m dei ipse dñs ostenderit dicens. ñ enĩ uos
eritis loquentes. s sp̃s patris ur̃i qui loquit᷑ in uobis:
numerat. nec ibi gͦ excipit dei filiũ ubi apłs dixit. no¬
bis tam̃ unꝰ ds pat̾ ex quo omĩa & nos in illum: N ut
sciat qi int̾ om̃ia ñ est filiꝰ legat sequentia. slam cũ

Expanded text:
e, quia factus non est; et quia super omnia est, non videatur Spiritum sanctum quamquam in Joanne locutus Spiritus Dei, Omnia per ipsum facta sunt, dixerit, non omnia facti sumus; cum utique loqui in Evangelistis Spiritum Dei ipse Dominus ostenderit, dicens : Non enim vos eritis loquentes, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis ; numerat; nec ibi ergo excipit Dei Filium, ubi Apostolus dixit: Nobis tamen unus Deus Pater ex quo omnia, et nos per illum . Sed ut sciat quia inter omnia non est Filius, legat sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
enuĩ eredit in patrẽ qui ñ eredit in filiũ: nec credit
in dei filiũ. qui ñ credit in sp̃m. Nec potest sine re¬
gula ueritatis fides stare. Ilam qui negare ceꝑit
untatẽ potestatis in patre & filio & sp̃u sc̃o: ñ po¬
test utiq ibi ubi nulla diuisio sit fidem ꝓbare di
etiã filiũ utiq int̾ omia annumerandũ putant: qꝑ
legunt ex deo om̃ia. Consequent̾ aut̾ nee patrt̃ se¬
ernunt ab om̃ib qui a ereaturis om̃ib filiũ ñ se¬
posuisse filiũ uel impiis uideret᷑. qui audierat di¬
uisse filiũ. Pater qͦd dedit michi maius om̃ib est. ll.

Expanded text:
enim credit in Patrem, qui non credit in Filium: nec credit in Dei Filium, qui non credit in Spiritum: nec potest sine regula veritatis fides stare. Nam qui negare coeperit unitatem potestatis in Patre et Filio et Spiritu sancto, non potest utique ibi, ubi nulla divisio sit, fidem probare etiam Filium utique inter omnia annumerandum putant, quia legunt: Ex Deo omnia . Consequenter autem nec Patrem secernunt ab omnibus, qui a creaturis omnibus Filium non seposuisse Filium vel impiis videretur, qui audierant dixisse Filium: Pater quod dedit mihi, majus omnibus est .
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nũ se obtulit ĩmaculatũ deo: Ergo sempit̾mus
leriq aut̃ arbitrati sunt unguentũ xp̃i eẽ
leticiȩ nuncupatũ est: quo płunaꝵ redolente co
s ⁊ scd̃m legem unctus in corpore. & in u̾itate
supra legem uirtute scĩ sp̃s ex patre plenus est.
Hoc est oleum lȩticiȩ: de quo dicit ꝓpħa. Unxit te
ds̃ ds̃ tuus oleo leticiȩ p̃ consortib tuis. Deniq

Expanded text:
m sempiternum se obtulit immaculatum Deo ! Ergo sempiternus lerique autem arbitrati sunt unguentum Christi elaetitiae nuncupatum est, plurimarum redolente copsed et secundum legem unctus in corpore, et in veritate supra legem virtute sancti Spiritus ex Patre plenus est. 101. Hoc est oleum laetitiae, de quo dicit propheta: Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus t
Abbreviated transcription (Latin):
idetur sc̃e imꝑator plena ratio ẽẽ pietatis. sed
impiis ñ uidet᷑. Deniꝙ qͦd moliant᷑ aduerte. So
confundit᷑ actio quȩ ñ tenet ueritatẽ: & prepostero
oriine assertionis inuoluit᷑. Hoc enĩ t̃c ualeret ut int̾
omĩa dicerent essẽ sp̃m sẽm: si factum ꝓbarent. llas
omĩa ꝑ filium seriptura dicit ẽẽ quȩ facta sunt. Cua
aut̾ factus ñ doceat᷑ sp̃s sc̃s: utiꝙ nec int̾ om̃ia ꝓbari

Expanded text:
idetur, sancte imperator, plena ratio esse pietatis, sed impiis non videtur. Denique quid moliantur adverte. Solconfunditur actio, quae non tenet veritatem, et praepostero ordine assertionis involvitur! Hoc enim tunc valeret, ut inter omnia dicerent esse Spiritum sanctum, si factum probarent. Namque omnia per Filium Scriptura dicit esse, quae facta sunt: cum autem fa
Abbreviated transcription (Latin):
natura. cuiꝰ rationalem ⁊ incorporeã uire qͥdã sub¬
stantiã putant. ñ imꝑtiat sp̃alem gram s ad qͥrat
nec participet s assumat: separanda utiq ẽ a so¬
cietate sp̃s scĩ cõmunitas creature. Credant gͥ.
quia creatura ñ est sp̃s sc̃s. Aut si creaturã putas:
randũ. ñ estiment creaturã: quia ubi sc̃ificatio¬
turã: nec aduertunt quia in illo aquaꝵ ele
ut ꝑ aquã moriat᷑ corpus peccati. quȩ quasi qͦdã
sicut ioħes dixit. aqua. sanguis. ⁊ sp̃s. Unũ in
mystio: ñ in natura. Aqua gͥ testis ẽ sepulturi.
sanguis testis ẽ mortis : sp̃s testis ẽ uitȩ. Si qua
gͦ in aqua gr̃a: ñ ex natura aquȩ s ex p̃sentia

Expanded text:
tura, cujus rationabilem et incorpoream jure quidam substantiam putant, non impertiat spiritalem gratiam, sed acquirat: nec participet, sed assumat; separanda utique est a societate Spiritus sancti communitas creaturae. Credant igitur quia creatura non est Spiritus sanctus: aut si creaturam putant, randum, non aestiment creaturam; quia ubi una sanctificatioturam. Nec advertunt quia in illo aquarum seut per aquam moriatur corpus peccati, quae quasi quodam sicut Joannes dixit: Aqua, sanguis, et Spiritus . Unum in mysterio, non in natura. Aqua igitur testis est sepulturae, sanguis testis est mortis, Spiritus testis est vitae. Si qua ergo in aqua gratia, non ex natura aquae, sed ex praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
inutata ẽ. uerũetiã quȩ corruptelȩ potest ẽẽ obnoxia
uitio naturȩ. ⁊ si nondũ ẽ studio disciplinȩ. Nam
ut in suꝑiorib libris dociumꝰ ⁊ angłoꝵ naturã liquet
potuisse mutari: ũtiq estimari cõnuenit. quia qua¬
lis uniꝰ natura: talis ⁊ cet̾oꝵ. Mutabilis gͦ ⁊ reliquo¬
rũ natura: s melior disciplitia: u. Quia bonꝰ ẽ
Rõo om̃is mutabilis creatura: sp̃s sanctus.
s ñ mutabilis spiritꝰ sanctꝰ. Neq enĩ aliquo
uitio mutari potest. qui om̃ium abolet tutia: pec¬
cata condonat. Quomͦ gͦ mutabilis qui scificando
de ⁊ euuangłistȩ duo in uno eodemq loco diu̾sis qͥ¬
dem int̾ se u̾bis. s eadem designarunt. Habes enĩ in¬
macheo. Si uos cum sitis mali nostis bona data dla¬
re filiis ur̃is: quantomagis pater uester qui in cęlis

Expanded text:
a est; verum etiam quae corruptelae potest esse obnoxia vitio naturae, etsi nondum est studio disciplinae; nam ut in superioribus libris docuimus , et angelorum naturam liquet potuisse mutari. Utique aestimare convenit quia qualis unius natura, talis et caeterorum. Mutabilis ergo et reliquorum natura, sed melior disciplina. 64. Alias cap. V. Ergo omnis mutabilis creatura, sed bonus et non mutabilis Spiritus sanctus; neque enim aliquo vitio mutari potest, qui omnium 614 abolet vitia, peccata condonat. Quomodo ergo mutabilis qui sanctificando de et evangelistae duo in uno eodemque loco, diversis quidem inter se verbis, sed eadem designarunt; habes enim inMatthaeo: Si vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris; quanto magis Pater vest
Abbreviated transcription (Latin):
ũ: in ꝑsecutione ñ cogitandũ qͥd loquam᷑. Non enĩ uos
estis qui loqͥmini: s sp̃s patris ur̃i qui loquit᷑ in uob̾
Idem aut̃ scdm lucam ait. Nolite solliciti ẽẽ quali¬
ter respondeatis aut dicatis : sp̃s enĩ sc̃s d̃i docebit
uos in ipsa hora que oporteat dicere. Ergo quãuis
doctor gentiũ dicit. quia unũ sp̃m potauimꝰ quasi
eũ qui ñ queat scindi. s infundat᷑ animis ⁊ sensib il¬
labat᷑ ut scłaris sitis restinguat ardorem. Non gͦ sp̃s

Expanded text:
quid loquamur: Non enim vos estis qui loquimini; sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis . Idem autem secundum Lucam ait: Nolite solliciti esse qualiter respondeatis aut dicatis; Spiritus enim sanctus Dei docebit vos in ipsa hora, quae oporteat dicere . Ergo quamvis doctor gentium dicit: Quia unum Spiritum potavimus ; quasi eum qui non queat scindi, sed infundatur animis, et sensibus allabatur, ut saecularis sitis restinguat ardorem. CAPUT V. S
Abbreviated transcription (Latin):
t̃cerat ros ille cȩlestis uisitationis in uellere. Postea
uͦ qͣm oues quȩ ꝑierant domꝰ isrł. unde puto sigurã
uidaici uelleris adumbratã. oues inquã illȩ fontẽ
aquȩ uiuȩ negarunt. ros fidei humentis exaruit in
pectorib uudeoꝵ. meatus ꝙ suos fons ille duumuis in
corda gentiũ deruauit. Inde est qͦd ñc̃ fidei rore to¬
tus orbis humeseit. At uͦ uidei ꝓph̃as suos & consili¬
arios ꝑdider̃t. Nlec mirũ si ꝑfidie subeant sicettate
Mandabo nubib meis: ne pluant suꝑ iuneã istã. Elt
enĩ ꝓpħicȩ nubis pluuia salutaris: sieut & lauid dix̃.
descendec sieut pluiia in uellus: & sieut stillieidia stil¬
lantia suꝑ terrã. Hanc nobis seripturȩ diuimȩ totius
ans: uenit & pluuia. Uenit dñs stillicidia secũ cȩlestia
deferens. & ideo iam nos bibimꝰ qui ante sitie bamus.
& diuinũ illũ sp̃m haustu interiori potamꝰ. Hoe gͦ

Expanded text:
tunc erat ros ille coelestis visitationis in vellere. Postea tunc erat ros ille coelestis visitationis in vellere. Postea vero quam oves quae perierunt domus Israel unde puto figuram Judaici velleris adumbratam, oves, inquam, illae fontem aquae vivae negarunt , ros fidei humentis exaruit in pectoribus Judaeorum, meatusque suos fons ille divinus in corda gentium derivavit . Inde est quod nunc fidei rore totus orbis humescit: at vero Judaei prophetas suos et consiliarios perd i derunt. 8. Nec mirum si perfidiae subeant siccitatemMandabo nubibus meis ne pluant super vineam istam . Est enim propheticae nubis pluvia saDescendet sicut pluvia in vellus, et sicut stillicidia stillantia super terram . Hanc nobis Scripturae divinae totius ros, venit et pluvia, venit Dominus stillicidia secum coelestia deferens: et ideo jam nos bibimus, qui ante sitiebamus, et divinum illum Spiritum haustu interiore potamus. Hoc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mea isrł quẽadmodũ locutus es dñe. ecce ego pono
lanȩ uellus in area. & si ros factus fuerit suꝑ uellus
& suꝑ omnẽ terrã siccitas. cognoscã qr in manu mea
sedm ꝓmissa tua popłm liberabis. & ita factum est.¬
S adiecit postea. ut rursus ros ꝓflueret suꝑ totã
terrã: ꝙ siccitas esset in uellere. Querit fortasse
aliqͥs. utrũnam quasi ineredulus ẽe uideat᷑. qui fre¬
quentib informatꝰ indiciis. adhuc plura poscebat.
S quẽ admodũ poterat uideri quasi ambiguus in¬
certusq tẽptasse: qui my steria loquebat᷑. Non gͦ
ille ambiguus. s ꝓuidus. ne nos ambigeremꝰ. Nam
quomͦ ille ambiguus: euiꝰ p̾catio habebat effectum:
Unde autẽ securus adorsus ẽet preliũ: nisi intelle¬
xisset oracłm: Ros enĩ in uellere. fides erat in iudea:
q sicut ros dei uerba descendunt. Ergo qͣndo totꝰ
orbis infruetuoso estu gentilis suꝑstitionis arebat.

Expanded text:
mea Israel, quemadmodum locutus es, Domine; ecce ego pono mea Israel, quemadmodum locutus es, Domine; ecce ego pono lanae vellus in area: et si ros factus fuerit super vellus, et super omnem terram siccitas, cognoscam quia in manu mea secundum promissa tua popSed adjecit postea, ut rursus ros proflueret super totam terram, et siccitas esset in vellere . Ros ealiquis utrumnam quasi incredulus esse videatur, qui frequentibus informatus indiciis adhuc plura poscebat? Sed quemadmodum potest videri quasi ambiguus incertusque tentasse, qui mysteria loquebatur? Non ergo ille ambiguus, sed providus, ne nos ambigeremus. Nam quomodo ille ambiguus, cujus precatio habebat effectum? Unde autem securus adorsus esset praelium, nisi intellexisset oraculum: ros enim in vellere fides erat in Judaea; quia, sicut ros, Dei verba descendunt . 7. Ergo quando totus orbis infructuoso aestu gentilis superstitionis arebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑna mi steria. & ideo scãm oraeula oceidit autulĩ
aipatre suo idolis deputatũ. & ipse seꝑtennẽ aliũ
uitulũ immolauit deo. Quo facto manifestissime
reuesauit post acduentũ dñi om̃ĩa gentilita i ab.¬
olmnaa sacrificia. solũ q saerificiũi des am̃ce passus¬
ons ꝓ redẽptione popłi deferendũ. Seenĩ iitulus
ile erat in trpo xp̃e. in quo septẽ sp̃ualiũ plenirs¬
tudo uirtutũ ficut ysaias dixit habitabat. hune
uitusũ & abraham optulit. quando diem dñi uidti
ꝓ delictis sit. oius. qͦd uoluntaria hostia. uitili.
qͦd immacłata sit uictima. Preuidit gͦ mysteriũ sẽs
Gedeon. Deniq trecentos elegit ad preliũ. ut ostende¬
ret ñ in numero multitudinis. s in sacram̃to erueis
mundũ ab incursu grauioꝵ hostiũ liberandũ. E t̾n
licet fortis & fidus. pleniora adhuc de dño futurȩ
uictoriȩ docum̃ta querebat dicens. Si saluas in manu

Expanded text:
perna mysteria; et ideo secundum oracula occidit vitulum perna mysteria; et ideo secundum oracula occidit vitulum a patre suo idolis deputatum, et ipse septennem alium vitulum immolavit Deo . Quo facto manifestissime revelavit post adventum Domini omnia gentilitatis abolenda sacrificia, solumque sacrificium Deo Dominicae passionis pro redemptione populi deferendum. Etenim vitulus ille erat in typo Christus, in quo septem spiritalium plenitudo virtutum, sicut Esaias dixit , habitabat. Hunc vitulum et Abraham obtulit, quando diem Domini vidipro delictis sit; ovis, quod voluntaria hostia: vituli, quod immaculata sit victima. 5. Praevidit ergo mysterium sanctus Gedeon. Denique trecentos elegit ad praelium ; ut ostenderet non in numero multitudinis, sed in sacramento crucis mundum ab incursu graviorum hostium liberandum. Et tamen licet fortis et fidus, pleniora adhuc de Domino futurae victoriae documenta quaerebat, dicens: Si salvas in manu
Abbreviated transcription (Latin):
angłs dei contigit. de petra ignis erupit. atq ita
sacrificiũ qͦd offerebatur absũptũ est. Quo indicio
declaratũ uidet᷑. qͦd petra illa tẏpum habuerit
corporis xp̃i. qr scriptũ est. bibebant de conse¬
quenti eos petra. petra autẽ erat xp̃c. qͦd utiq
q̃ ad diuinitatẽ eꝰ s ad carnẽ relatũ ẽ. que siuenñt
corna popłoꝵ ꝑenni riuo sui sanguinis inundartea
ne sua totius mundi peccata exueifixus aboleret.
ec solũ delicta factoꝵ. s etiã cupiditates animoꝵ
Caro enĩ hedi ad eulpã facti refert᷑. ius ad ille cebras
cupiditatẽ pessimã & dixer̃t. Quis nos eibabit ear¬
ne. Qa uͦ extendit angłs uirgã. & tetigit petram
de qua ignis exiuit. ostendit qͦd caro am̃ sp̃u rer¬
pleta diuino. peccata om̃ia humanȩ eonditioris ex¬
ureret. Unde & dñs ait. Ignem ueni mittere ui
terrã: Aduer tit gͥ uir doctus & p̾sagus futuri su¬

Expanded text:
angelus, Dei contigit, de petra ignis erupit; atque ita angelus, Dei contigit, de petra ignis erupit; atque ita sacrificium quod offerebatur, absumptum est . Quo indicio declaratum videtur quod petra illa typum habuerit corporis Christi; quia scriptum est: Bibebant de consequenti eos petra, petra autem erat Christus . Quod utique non ad divinitatem ejus, sed ad carnem relatum est, quae sitientium corda populorum perenni rivo sui sanguinis inundavit. ne sua totius mundi peccata crucifixus aboleret: nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad culpam facti refertur; jus ad illecebras cupiditatem pessimam, et dixerunt: Quis nos cibabit carne ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petram, de qua ignis exivit ; ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exureret. Unde et Dominus ait: Ignem veni mittere in terram . 4. Advertit igitur vir doctus et praesagus futuri su
Abbreviated transcription (Latin):
eRobaal sub arbore ut legimus quercus. tritici mes¬
sem eũ uirga cederet: accepit oracłm. ut a potestate
alienigenarũ. in libertatẽ dei popłm uindicaret. Nec
mirũ si est electus ad gr̃am. cũ sub umbra iam tunc
saerȩ erucis. & uenerabilis sapientiȩ. p̃destinato in¬
carnationis futurȩ my sterio constitutus. feraci
segetis sensibilia de latibulis frum̃ta ꝓduceret.
electionẽq scoꝵ a purgam̃tis manis paleȩ seque¬
straret. qui tanqͣm uirga ueritatis exerciti. suꝑ¬
flua ueteris hominis cũ eiꝰ actib deponentes. qͣsi
in torculari ita in ȩccła congregant᷑. Eccłia enim
toreular ẽ fontis ȩterni. in qua cȩlestis uitis fru¬
ctus exundat. Quo motus oraculo gedeon. eum
audisset qͦd deficientib licet popłoꝵ milib. in
uno uiro dñs plebem suã ab hostib liberaret.
optulit hedũ caprarũ. Cuiꝰ carnẽ scdm p̾ceptum
angeli & arima supra petrã posuit. & ea nire ꝑ¬
fudit. Quȩ simul ut uirge cacumine quã gerebat

Expanded text:
erobaal cum sub arbore, ut legimus , quercu, tritici messem virga caederet, accepit oraculum, ut a potestate alienigenarum in libertatem Dei populum vindicaret. Nec mirum si est electus ad gratiam, cum sub umbra jam tum sacrae crucis et venerabilis sapientiae praedestinato incarnationis futurae mysterio constitutus, feracis segetis sensibilia de latibulis frumenta produceret, electionemque sanctorum a purgamentis inanis paleae sequestraret: qui tamquam virga veritatis exerciti, superflua veteris hominis cum ejus actibus deponentes, quasi in torculari, ita in Ecclesia congregantur; Ecclesia enim torcular est fontis aeterni, in qua coelestis vitis fructus exundat. 2. Quo motus oraculo Gedeon, cum audisset quod deficientibus licet populorum millibus, in uno viro Dominus plebem suam ab hostibus 600 liberaret ; obtulit haedum caprarum, cujus carnem, secundum praeceptum angeli, et azyma supra petram posuit et ea jure perfudit: quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerat deditũ uidit. supplicẽ recepit. morientẽ
obruit. sepultũ possidet. Quantos gͦ & constantinopoli:
qntos postremo toto hodie in orbe mundasti. Non mun-¬
dauit damasus. ñ mundauit petrus. ñ mundauit
ambrosius. ñ mundauit Gregoriu. Nr̃a etenĩ ser¬
uitia. s tua st̃ saeram̃ta. Neꝙ enĩ humanȩ opis est¬

Expanded text:
consueverat, deditum vidit, supplicem recepit, morientem consueverat, deditum vidit, supplicem recepit, morientem obruit, sepultum possidet. Quantos ergo et Constantinopoli, quantos postremo toto hodie in orbe mundasti! 18. Non mundavit Damasus, non mundavit Petrus, non mundavit Ambrosius, non mundavit Gregorius; nostra enim servitia, sed tua
Abbreviated transcription (Latin):
ualles mentiũ. atq intumi eordis arua uirideseant.
nant in ine stillieidia tua. grãm immortalitatẽꝙ ro¬
rantia : dilue gressus mentis meȩ ne iterũ peccem: ab¬
lus animi mei calcaneũ. ut possim abolere maleddictũ:
ne morsum serpentis interiori pede sentiã: s sient ipsẽ
iussisti sequentib te ut serpentes & seorpiones illeso
possim calcare uestigio. Redemisti mundũ: redime a¬
nimã uniꝰ peccatoris. Hȩc est specialis tuȩ p̃rogatiua
pietatis: qua totũ mundũ in singulis redemisti. He
Tu nob̾ dñe iũx hodie mille mundasti. Quantos in ur
eonstantinopoli. Nam etiã constantinopolis iam dei uer¬
bũ recepit: & euidentia meruit tui docum̃ta iudieii.
Eenĩ qͣndiu uenena arrianoꝵ suis fouebat inelusa
iuscerib. bellis finitimis inquieta. murus armis cir¬
eũsonabat hostilib. Postea uͦ qͣm fidei exules abdica¬
uit. hostem ipsum udicẽ regũ quẽ semꝑ tremere

Expanded text:
valles mentium atque intimi cordis arva viridescant . valles mentium atque intimi cordis arva viridescant . Veniant in me stillicidia tua, gratiam immortalitatemque rorantia. Dilue gressus mentis meae, ne iterum peccem. Ablue animi mei calcaneum, ut possim abolere maledictum ; ne morsum serpentis interiore pede sentiam, sed, sicut ipse jussisti sequentibus te, ut serpentes et scorpiones illaeso possim calcare vestigio . Redemisti mundum, redime unius animam peccatoris. 17. Haec est specialis tuae praerogativa pietatis, qua totum mundum in singulis redemisti. Elitu nobis, Domine Jesu, hos hodie mille mundasti. Quantos in urbConstantinopoli! Nam etiam Constantinopolis jam Dei verbum recepit, et evidentia meruit tui documenta judicii. Etenim quamdiu venena Arianorum suis fovebat inclusa visceribus, bellis finitimis inquieta, muros armis circumsonabat hostilibus. Postea vero quam fidei exsules abdicavit, hostem ipsum judicem regum, quem semper timere
Abbreviated transcription (Latin):
ego pedes lauare fr̃m meoꝵ: uolo dñ implere manda¬
tiũ. holuit me ñ uerecundari. ñ dedignari qͦa ipse priꝰ
fecit᷑. Bonũ mysteriũ humilitatis. ꝙ dũ alienas sor¬
des lauo. meas abluo. S ñ hoc om̃s haurire poterant
mysteriũ. Lauare quide uoluit & abraham pedesb
hospitalitatis affectu: uolebat & gedeon lauare pedes
angelo añi qui apparuit sibi: s uolebat uni: uolebat
quasi is qui deferres obsequiũ: ñ qui donaret con¬
sortiũ. Hoc mysteriũ magnũ ẽ: qͦd nemo cognouit.
Deniq petro dixit. Qͦd ego facio tu nescis modo. es¬
gnosees postea. Hoc inqͣm ciuinũ my steriũ est. qͥa
etiã qui lauer̃t requir̃t. Non est enĩ simplex aqua
cȩlestis mysterii: ꝑ quã eonsequim᷑. ut partẽ eum
xp̃o habere mereamur. Est & quȩdã aqua: quam
mittamꝰ in pelium animȩ nr̃ȩ. Aqua de uellerxe in
libro iuidieũ: aqua d̾e libro psalmoꝵ. aqua ẽ  os
animã. in meã carnẽ: & huiꝰ humore pluiuiȩ nr̃arũ con¬

Expanded text:
ego pedes lavare fratrum meorum, volo Domini implere mandatum, volo in me non verecundari, non dedignari quod ipse prius fecit. Bonum mysterium humilitatis; quia dum alienas sordes lavo, meas abluo. Sed non hoc omnes haurire poterant mysterium. Lavare voluit quidem et Abraham pedes, sed hospitalitatis affectu . Volebat et Gedeon lavare pedes angelo Domini qui apparuit sibi: sed volebat uni, volebat quasi is qui deferret obsequium, non qui donaret consortium. 603 Hoc mysterium magnum est, quod nemo cognovit. Denique Petro dixit: Quod ego facio tu nescis, cognosces postea . Hoc, inquam, divinum mysterium est, quod etiam qui laverint, requirent. Non est ergo simplex aqua coelestis mysterii, per quam consequimur, ut partem cum Christo habere mereamur. 16. Est et quaedam aqua quam mittamus in pelvim animae nostrae, aqua de vellere et libro Judicum, aqua de libro Psalmorum . Aqua est animam, in meam carnem; ut hujus humore pluviae nostrarum con
Abbreviated transcription (Latin):
ut nos tui muneris ĩmortalitate p̃cingas. Mitte
aquã in pelium. laua ñ solũ pedes. s etiã caput.
nec solũ corporis n̾ri. s etiã mentis uestigia. Uolo
exuere om̃s nr̃ȩ sordes fragilitatis. ut & ego dicã.
Nocte exiui tunicã mea. quomͦ induam eam. lari pedet
meos quomꝰ inquinabo illos: Quanta ista maiestas est.
quasi minister pedes famuloꝵ tuoꝵ lauas: quali as
eorẽ mittis e celo. Plec solũ pedes lauas. hetiã ut te¬
cũ recumbamꝰ inuitas: & exemplo nos tuȩ dignatio

Expanded text:
ut nos tui muneris immortalitate praecingas. Mitte ut nos tui muneris immortalitate praecingas. Mitte aquam in pelvim: lava non solum pedes, sed etiam caput: nec solum corporis nostri, sed etiam mentis vestigia. Volo exuere omnes nostrae sordes fragilitatis; ut et ego dicam: Nocte exui tunicam meam, quomodo induam eam? Lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos ? 14. Quanta ista majestas est! Quasi minister pedes famulorum tuorum lavas, quasi Deus rorem mittis e coelo. Nec solum pedes lavas, sed etiam ut tecum recumbamus invi
Abbreviated transcription (Latin):
in prato: s posuit in area ubi messis tritiei. messis
enĩ multa. oꝑarii aut̃ pauei. eo qͦa ꝑ fidem dm̃ futu¬
ra esset messis fȩcunda uirtutũ. Nec illud ociosum
qͦd ex siccauit uellus iudaicũ. & rorẽ eiꝰ misit in pel¬
uim ut repleret᷑ aqua. Non tam̃ ipse eo rore pedes
lauit. Alii debebatur tanti p̃r ogatiua mẏsterii. Ex¬
pectabat᷑ ille qui sordes omniũ solus posset abluere.
Non erat tantus gedeon. qui hoc sibi mysterĩ uen¬
dicaret. Non enĩ gedeon. s filius hominis uenit ñ
ministrari s ministrare. Itaq cognoscimꝰ in qͦ hec
mysteria uideant᷑ esse cõpleta. ñ in sc̃o ierobaal: ad¬
huc enĩ erant illa principia. Ideo gentes uictȩ: qͥa
siccitas erat adhuc in gentib. Ideo isrł uicit: qr ros
linteo. mittentẽ aquã in pelium. lauantẽ pedes dis¬
cipuloꝵ. Hȩc erat aqua: ros ille cȩlestis. Hoc ꝓͥfere¬
soli. s unicuiq dicit fideli. Nisi lauero tͥ pedes:
miscdia tua uestias. Precinge te linteo ꝓpt̾ nos:

Expanded text:
in prato: sed posuit in area, ubi messis est tritici: Messis enim multa, operarii autem pauci ; eo quod per fidem Domini futura esset messis fecunda virtutum. 11. Nec illud otiose quod exsiccavit vellus Judaicum, et rorem ejus misit in pelvim, ut repleretur aqua, non tamen ipse eo rore pedes lavit . Alii debebatur tanti praerogativa mysterii. Exspectabatur ille qui sordes omnium solus posset abluere. Non erat tantus Gedeon, qui hoc sibi mysterium vindicaret. Non enim Gedeon, sed Filius hominis venit non ministrari, sed ministrare . Itaque cognoscamus in quo haec mysteria videantur esse completa. Non in sancto Hierobaal; adhuc enim erant illa principia. Ideo gentes victae, quia siccitas erat adhuc in gentibus: ideo Israel vicit, quia ros linteo, mittentem aquam in pelvim, lavantem pedes discipulorum . Haec erat aqua ros ille coelestis, hoc prophesoli, sed unicuique dicit fideli: Nisi lavero tibi pedesmisericordia tua vestias. Praecinge te propter nos linteo,
Abbreviated transcription (Latin):
MbRosio religioso sacerdoti om̃i¬
potentis dei: Gratianus augustus.
Cupio ualde quẽ recordor absentẽ.
ut eũ quo mente sum. cũ eo etiam
corpore sim p̃senti. Festina gͥ ad
me religiose dei sacerdos. ut do¬
ceas doctrinã uerã credentẽ: ñ quo contentioni
studeã. aut uelim magis dm uerbis qͣm mente com¬
plecti: s ut magis aꝑto pectori reuelatio druinita¬
tis insidat. Docebit enĩ me ille quẽ ñ nego: quẽ fa¬
teor d̃m ac dñm ẽẽ meũ. ñ ei obiciens quã in me ui¬
deo ereaturã. qr xp̃o nichil me addere posse con¬
fiteor. uelle tam̃ ut etiã patri me cõmendem. filũ
p̃dicando. Non ego in deo uerebor inuidiã: ñ me
talem laudatorẽ putabo. qui diuinitatẽ uerbis
augeam. Ego infirmꝰ & fragilis: quantũ possum
p̃dico. ñ quantũ est ipsa diuinitas. Rogo te ut
mͥ des ipsum tractatũ quẽ dederas. augendo illie
de sp̃u scõ fidelem disputationẽ. seripturis atq
argum̃tis dm̃ esse conuince. Diuinitas te seruet

Expanded text:
MBROSIO religioso sacerdoti omnipotentis Dei GRATIANUS AUGUSTUS. 1. Cupio valde ut quem recordor absentem, et cum quo mente sum, cum eo etiam corpore sim praesenti. Festina igitur ad me, religiose Dei sacerdos, ut doceas doctrinam vere credentem: non quod contentioni studeam, aut velim magis Deum verbis quam mente complecti; sed ut magis aperto pectori revelatio divinitatis insidat. 2. Docebit enim me ille, quem non nego, quem fateor Deum ac Dominum esse meum, non ei objiciens, quam in me video, creaturam, qui Christo nihil me addere posse confiteor; velle tamen ut etiam Patri me commendem, Filium praedicando Non ego in Deo verebor invidiam: non me talem laudatorem putabo, qui divinitatem verbis augeam. Ego infirmus et fragilis, quantum possum, praedico: non quantum est ipsa divinitas. 3. Rogo te ut mihi des ipsum tractatum, quem dederas, augendo illic de Spiritu sancto fidelem 752 disputationem: Scripturis atque argumentis Deum esse convincas. Divinitas te servet
Abbreviated transcription (Latin):
tendat officio qͥ concupiscentiȩ timet lapsũ. S qͥd ꝓdest
carnẽ abscidere: cũ etiã ipso culpa sit in aspectu: nã &
qͥ uiderit mulierẽ ad concupiscendũ: iã mȩchatus ẽ eã
in corde suo. & quȩ similit̾ uirũ in concupiscentiã uidi:
adulterat᷑. Castos gͦ ñ infirmos ẽe nos conuenit : pudicos
ocłos habere ñ debiles. Nemo gͥ ut pleriq arbitrant᷑
& qͥd argum̃tis utar: cũ presto sit apłici forma p̃cep¬
ti: Sic enĩ habes. Utinã & abscidant᷑ : qͥ uolunt uos
circũcidi. Cur enĩ eoronȩ occasio & uirtutis usus
eripit᷑ homini qui natus ad laudem ẽ ad uictoriã p̃paratꝰ ẽ.
qͥ ipse potiꝰ uirtute animi castrare se possit: Sunt enĩ spa
cretoꝵ debet semꝑ tenere mensurã: & quȩ pensa distri¬
buit. ȩquitate debet examinis reseruare. Statera enĩ
sallax: abominatio ẽ apd̃ dm. Est gͦ minꝰ pondꝰ & mauis:

Expanded text:
tendat officio, qui concupiscentiae timet lapsum. Sed quid prodest tendat officio, qui concupiscentiae timet lapsum. Sed quid prodest carnem abscindere, cum etiam culpa sit in ipso aspectu? Nam et qui viderit mulierem ad concupiscendum, jam moechatus est eam in corde suo . Et quae similiter virum in concupiscentiam viderit, adulteratur. Castos ergo, non infirmos esse nos convenit: pudicos oculos habere, non debiles. 77. Nemo igitur, ut plerique arbitrantur, Et quid argumentis utar, cum praesto sit Apostolici forma praescripti? Sic enim habes: Utinam et abscindantur qui volunt vos circumcidi ! Cur enim coronae occasio, et virtutis usus eripitur homini, qui natus ad laudem est, ad victoriam praeparatus, qui potius virtute animae castrare se possit? Sunt enim spadcretorum semper tenere debet mensuram: et qui pensa distribuit, aequitatem debet examinis reservare: Statera enim fallax, abominatio est apud Deum . Est ergo minus pondus et majus:
Abbreviated transcription (Latin):
In his continentiȩ gr̃a: qi uoluntas facit ñ infirmitas con¬
tinentẽ. Nã decet integrũ diuini oꝑis seruare munꝰ: nec
illis forte parũ fit lucrũ corꝑis ñ tenẽre. Nã &si erepta
ẽ subeundi istiꝰ palma certaminis: erepta etiã ẽ mat̾ia
ꝑicłi. Et quãuis ñ queunt coronari: ñ queunt tam̃ uinci.
habent alia genera uirtutũ quib cõmendare
se debeant: si fides firma sit. ꝓflua miscdia. aliena aua¬
ricia. frequens gr̃a. S in istis nulla culpa qui facti igno¬
rantia. ñ eadẽ causa eoꝵ qͥ in se ipsos ferro utunt᷑. quo
ñ imprudent̾ defleximꝰ. Sunt enĩ qͥ uirtutis locum pu¬
tant ferro culpã cõpescere: de quib & si nr̃am nolumꝰ ꝓ¬
ferre sententiã. quãuis sint statuta maioꝵ: considerent
tam̃. neqͥs id ad ꝓfessionẽ infirmitatis trahat. ñ ad głam
firmitatis. Gͣ nemo militet ne aliqͣndo uincat᷑ : nec pedis
utat᷑ obseqͥo qͥ gradiendi ꝑicłm reformidat: nec ocłi in¬

Expanded text:
in iis continentiae gratia; quia voluntas facit, non infirmitas continentem. Nam decet integrum divini operis servare munus. Nec illis forte parum sit lubrico corporis non teneri; nam si erepta est subeundi istius palma certaminis, erepta etiam materia periculi: et quamvis non queunt coronari, non queunt tamen vinci. Habent alia genera virtutum, quibus commendare se debeant, si fides firma sit, proflua misericordia, aliena avaritia, frequens gratia. Sed in istis nulla culpa; quia facti ignorantia. 76. Non eadem causa eorum, qui in se ipsos ferro utuntur, quo non imprudenter defleximus; sunt enim qui virtutis loco ponant, ferro culpam compescere. De quibus etsi nostram nolumus proferre sententiam, quamvis sint statuta 207 majorum; considerent tamen, ne quis id ad professionem infirmitatis trahat, non ad firmitatis gloriam. Ergo nemo militet, ne aliquando vincatur: nec pedis utatur obsequio, qui gradiendi periculum reformidat: nec oculi in
Abbreviated transcription (Latin):
tua. G hic liber ẽ a p̃cepto: cuiꝰ defert᷑ arbitrio. Itaq qui
debuimꝰ facere fecimꝰ. Hoc uirgo ñ dicit. ñ dicit ille qͥ
bona sua uendidit. s quasi reposita expectat
sumꝰ te. Qͥd gͦ erit nob̃: Non enĩ qͣsi inutilis seruus qͦd
debuit facere fecisse se dixit: s qͣsi utilis dño. qͥ cõmissa
sͥ talenta quesitis multiplicauit usuris. mercedẽ fidei
atq uirtutis bene sͥ conscius. meritoꝵ q securꝰ expectat.
s ideo ei cũ cet̾is dicit᷑. Uos qͥ secuti estis me in regene¬
ratione cũ sederit filiꝰ hõis in sede maiestatis suȩ : sede

Expanded text:
tua. Ergo hic liber est a praecepto, cui defertur arbitrium. 74. Itaque qui tua. Ergo hic liber est a praecepto, cui defertur arbitrium. 74. Itaque qui debuimus facere, fecimus . Hoc virgo non dicit, non dicit ille qui bona sua vendidit: sed quasi reposita exspectatsumus te, quid ergo nobis erit ? Non quasi inutilis servus, quod debuit facere, ea fecisse se dixit: sed quasi utilis domino, qui commissa sibi talenta quaesitis multiplicavit usuris, mercedem fidei atque virtutis bene sibi conscius, meritorumque securus exspectat. Et ideo ei cum caeteris dicitur: 206 Vos qui secuti estis me in regeneratione, cum se
Abbreviated transcription (Latin):
senĩ p̃ceptis in subditos fert᷑.: consiliũ amicis datur.
Ubi p̃ceptũ ẽ lex ẽ: ubi consiliũ gr̃a ẽ. Preceptũ ut
ad naturã reuocet: consiliũ ut ad gr̃am ꝓuocet. s ic̃o
lex iudeis data t̃: gr̃a aut̃ electiorib reseruata ẽ. Lex
ut a naturȩ finib culpȩ studio deuiantes. ad naturȩ
obseruantiã penȩ t̾rore reuocaret: gr̾̃a aut̃ ut elee¬
tos cũ studio bonoꝵ tũ ꝓpositis etiã p̃miis ꝓuocaret.
Eme tibi distantiã p̃cepti ac consiliĩ. si illũ recorderis
cui in euangłio ante p̃scribit᷑. ne homieidiũ faciat. ne
adulteriũ admittat. ne falsũ testimontũ dicat. Pre¬
ceptũ enĩ ibi ẽ: ubi ẽ pena peccati. at cũ p̃cepta legis
omĩa. & sequat᷑ dñm. Hȩc enĩ ñ p̾cepto imꝑant᷑: s pro
consilio deferunt᷑. Duplex nãq forma mandati est:
una p̃ceptiua. altera uoluntaria. Unde & dñs in alia dicit
ñ occides: uibi p̃cipit in alia. siuis ꝑfectus ẽẽ uende omĩa

Expanded text:
Etenim praeceptum in subditos fertur, consilium amicis datur. Ubi praeceptum est, ibi lex est: ubi consilium, ibi gratia est. Praeceptum, ut ad naturam revocet: consilium, ut ad gratiam provocet. Et ideo lex Judaeis lata est, gratia autem electioribus reservata est. Lex, ut a naturae finibus culpae studio demeantes, ad naturae observantiam poenae terrore revocaret: gratia autem, ut electos cum studio bonorum, tum propositis etiam praemiis provocaret. 73. En tibi distantia praecepti atque consilii, si illum recorderis, cui in Evangelio ante praescribitur, ne homicidium faciat, ne adulterium admittat, ne falsum testimonium dicat; praeceptum etenim ibi est, ubi est poena peccati. At vero cum omnia, et sequatur Dominum; haec enim non praecepto imperantur, sed pro consilio deferuntur. Duplex namque forma mandati est: una praeceptiva, altera voluntaria. Unde et Dominus in alia dicit: Non occides, ubi praecepit; in alia: Si vis perfectus esse, vende omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& interioꝵ rector affectuũ. qͥ de se ipso didicerat legi men¬
tis legẽ corꝑis repugnare. eandẽ tam̃ xp̃i gr̃ȩ cedere.
seit inqͣm uarios cursus mentiũ repugnare: & ido neq
in tantũ adhortationẽ integritatis intendit ut abole¬
ret gr̃am nuptiarũ. neq ita coniugiũ p̃tulit ut studia
integͥtatis extingueret: s a continentiȩ ꝑsuasione inei¬
piens. ad incontinentiȩ remedia descendit: & eũ brauis̃
suꝑnȩ uocationis fortiorib demonstrasset. deficere tam̃
in uia neminẽ passus t̃: ita plaudens porib. ut ñ despi¬
ceret & sequentes. Didicerat enĩ & ipse. qi dñs uĩc aliis
panẽ ordeaceũ ne in ua deficerent: aliis corpꝰ suũ ut
ad regnũ contenderent ministrauit. Nec dñs ipse p̾ceptũ

Expanded text:
 interiorum rector affectuum, qui de se ipso didicerat legi mentis legem corporis repugnare; eamdem tamen Christi gratiae cedere: scit, inquam, varios incursus mentium repugnare; et ideo neque in tantum adhortationem integritatis intendit, ut aboleret gratiam nuptiarum: neque ita conjugium praetulit, ut studia integritatis exstingueret. Sed a continentiae persuasione incipiens, ad incontinentiae remedia descendit: et cum bravium supernae vocationis fortioribus demonstrasset; deficere tamen in via neminem passus est: ita plaudens prioribus, ut non despiceret et sequentes; didicerat enim et ipse, quia Dominus Jesus aliis panem hordeaceum , ne in via deficerent, aliis corpus suum , ut ad regnum contenderent, ministravit. 80. Nec Dominus ipse praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
tante oꝑa implere uirtutis. & enĩ uicina ẽ lapsib
adolescentia: qi uariarũ estus cupiditatũ. feruor
calentis inflamiat ȩtatis: boniq doctoris est
materiã arcere peccati. Prima enĩ institutionis ẽ
disciplina culpã au̾tere : & scd̾a uirtutẽ infundere.
genariã iuduã dñcoꝵ operũ extitisse p̃nuntiam:
ñ puto qͦd uiniores reuocandas putaret. a uidui¬
tatis affectu: maxime cũ dixerit meliꝰ nubere qͣm uri.
Non utiq ꝓ remedio nuptias suasit ut ꝑitura sanet᷑:
ñ ꝓ electione p̾scripsit. casta & continens qͥd sequatur.
aliud ẽ enĩ subuenire labenti: aliud suadere uirtuti.
& qͥd de humanis iudiciis loquar: cũ diuinis iudiciis
nullo grauiꝰ iudei dñm lesisse ꝓdant᷑. qͣm qͦd uiduȩ

Expanded text:
implere virtutis. Etenim vicina est lapsibus adolescentia, quia variarum aestus cupiditatum fervore calentis inflammatur aetatis: bonique doctoris est, materiam arcere peccati. Prima enim institutionis est disciplina culpam avertere, secunda virtutem infundere. genariam viduam Dominicorum operum exstitisse praenuntiam , non puto quod juniores revocandas putarit a viduitatis affectu, maxime cum dixerit: Melius est nubere quam uri . Nam utique pro remedio nuptias suasit, ut peritura sanetur: non pro electione praescripsit, ne castitatem continens sequatur; aliud est enim subvenire labenti, aliud suadere virtutem. 13. Et quid de humanis judiciis loquar, cum divinis judiciis in nullo gravius Judaei Dominum laesisse prodantur, quam quod viduae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ subicit alteri etiã fortiort̃: Mutius enĩ necessi¬
tatib ab utroq seruit᷑ : nec tẽ ꝑanti licet iugo sub¬
diicere caput. cũ alteriꝰ intẽꝑantiȩ seruiendũ sit. Precio¬
enĩ inqͥt empti estis: nolite fieri serui hominũ. Uidetis ꝗͣ
ẽuidens coniugalis sit definitio seruitutis. Non ego hoc

Expanded text:
quae subjicit alteri etiam fortiorem! Mutuis enim necessiquae subjicit alteri etiam fortiorem! Mutuis enim necessitatibus ab utroque servitur. Nec temperanti licet jugo subducere caput, cum alterius intemperantiae serviendum sit. Pretio, inquit, empti estis, nolite fieri servi hominum . Videtis quam evidens sit conjugalis definitio servitutis. Non ego hoc
Abbreviated transcription (Latin):
donare consueuerint. nec subsidio quib sepe in ꝑicl̃is
maximis defense copiȩ st̃ uiroꝵ. maritalia his qͦq ofi¬
cia uł a generis uł a ꝓrimis facile solere reparari. ẽt̃
etiã in eas diuinã miscdia ꝓmptiorẽ: & ido cũ suppetẽ
ñ uideat̃ causa nubendi studiũ abesse debere: qͦd tan
duas qͣm ligantes. Neq enĩ ꝓhibemꝰ scdas nuptias: s. ĩ
suademꝰ. Alia t̃ infirmitatis contẽplatio: alia gr̃a casti¬
tatis. Plus dico. Non ꝓhibemꝰ sedas nuptias. s ñ ꝓbamꝰ
plurimũ ñ decet. & licet gͦ nubere: s ẽ pulchriꝰ absti¬
nere. Sunt enĩ uincła nuptiarũ. Uultis scirȩ quȩ uin¬
cła: Quȩ sub uiro ẽ mulier uiuente uiro ligata ẽ legi
si aut̾ mortuus fu̾it uir. soluta ẽ a lege uiri. ꝓbatũ t̃¬
sui corꝑis potestatẽ habet: s uir. se ne forte ñ coniugii¬
ł uideat᷑ ista seruitꝰ ẽẽ s sexus: similit̾ & uir sui corꝑis
potestatẽ ñ habet s mulier. Qnta gͥ coniugii necessitas:

Expanded text:
donare consueverint: nec subsidio, a quibus saepe, in periculis maximis, defensae copiae sunt virorum: maritalia iis quoque officia vel a generis, vel a proximis facile solere reparari: esse etiam in eas divinam misericordiam promptiorem; et ideo cum suppetere non videatur causa nubendi, studium abesse debere. 68. Quodduam, quam ligantes; neque enim prohibemus secundas nuptias, sed non suademus. Alia est enim infirmitatis contemplatio, alia gratia castitatis. Plus dico, non prohibemus secundas nuptias, sed non probamus plurimum non decet. 69. Licet ergo nubere, sed pulchrius est abstinere; sunt enim vincula nuptiarum. Vultis scire quae vinam quae sub uiro est mulier uiuente uiro ligata est legi, si autem mortuus fuerit uir, soluta est a lege uiri. igitur sui corporis potestatem habet, sed vir . Et ne forte tibi non conjugii videatur ista servitus esse, sed sexus: Similiter et vir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. Quanta igitur conjugii necessitas,
Abbreviated transcription (Latin):
plinis munꝰ ꝑublicũ gub̾natũ. domo ꝓpͥa filiũ ducem
palueit exercutꝰ: ut agnoscatis qͦd possit instituere in¬
qdua bellatorẽ quẽ quasi mat̾ erudiit. qͣsi tudex p̃po¬
suit. qͣsi fortis instituit. qͣsi ꝓpħes uictoriȩ certa t̾ns¬
misit. Deniq in mulieris manu summã fuisse uicto¬
ris: docet balach filiꝰ dicens. Nisi tu ueneris mecũ ñ
ibo: qr ñ noui diem in qua dirigit dñs angłm suu̾
mecũ. Quanta gͦ istiꝰ feminȩ uirtus. cui dux dicit
exxercitꝰ ñ tu ueneris ñ ibo: qͣnta inqͣm uiduȩ forti¬
tudo. quȩ a ꝑicłis filiu̾̃ nec mat̾no reuocat affectu :
Immo ad uictoriã filiũ studio matris hortat᷑. diceis

Expanded text:
iplinis munus publicum gubernatum, domo propria filium ducem iplinis munus publicum gubernatum, domo propria filium ducem producit exercitus, ut agnoscatis quod possit instituere vidua bellatorem: quem quasi mater erudiit, quasi Judex praeposuit, quasi fortis instituit, quasi prophetissa victoriae certae transmisit . 46. Denique in mulieris manu summam fuisse victoriae docet Barach filius dicens: Nisi tu veneris mecum, non ibo; quia non novi diem in qua dirigit Dominus angelum suum mecum . Quanta ergo feminae istius virtus, cui dux dicit exercitus: nisi tu veneris, non ibo? Quanta, inquam, viduae fortitudo, quae a periculis filium nec materno revocat affectu; immo ad victoriam filium studio matris hortatur, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
ti iudices in isrł: s nulla ante iudex femina. Multi
iudices post iũm: s nullus ꝓpħa. & ideo electũ puto
ẽe huiꝰ iudiciũ. & gesta eiꝰ arbitror ẽt̃ descripta: ne
mulieres a uirtutis officio. muliebris sexus infirmitate
reuocent᷑. Uidua popłos regit: uidua ducit exercitus:
uulua duces eligit: uidua bella disponit: manclat tr¬
umpbos. Non gͦ natura ẽ rea culpe: nec infirmitatio¬
naxia. Strenuos enĩ ñ sexus s uirtus facit. & in pact
qͥdem nulla cerimonia. nullus error mulieris inue¬
nit᷑. eũ pleriq ñ mediocriũ ꝑeccatoꝵ auctores popłõ
suo iudices extitissent. Ubi uͦ chananei gens fornas
preliũ. & asfluentiũ copiarũ opima successu. hostiles
in popłm udeoꝵ ãimos extuler̃t: uidua p̃ ceteris bel¬
licos instruit apparatꝰ. & ut discas ñ publicis copiis do¬
mesticas necessitates fuisse subnpxas. s domesticis dise¬

Expanded text:
ti Judices in Israel, sed nulla ante judex femina: multi ti Judices in Israel, sed nulla ante judex femina: multi Judices post Jesum, sed nullus propheta. Et ideo lectum istius puto esse judicium, et gesta ejus arbitror esse descripta; ne mulieres a virtutis officio, muliebris sexus infirmitate revocentur. Vidua populos regit, vidua ducit exercitus, vidua duces eligit, vidua bella disponit, mandat triumphos. Non ergo natura rea est culpae, nec infirmitati obnoxia: strenuos non sexus, sed virtus facit. 45. Et in pace quidem nulla querimonia, nullus error mulieris invenitur: cum plerique non mediocrium peccatorum auctores populo suo Judices exstitissent. Ubi vero Chananaei, gens ferox praelio, et affluentium copiarum opima successu, hostiles in populum Judaeorum animos extulerunt, vidua prae caeteris bellicos instruit apparatus. Et ut discas non publicis copiis domesticas necessitates fuisse subnixas, sed domesticis disc
Abbreviated transcription (Latin):
poris. qͣm quib hostiũ arma iuncunt᷑: Ac ne una iudua¬
alias uł parilis uł ꝓximȩ fuisse uirtutis. nequaꝗͣ du¬
bitandũ uidet᷑. Bona enĩ seges. plurimas spicas fructu
refertas ferre consueuit. Nec dubites illã ueterẽ se¬
getẽ tẽpoꝵ in cõpluriũ feminarũ morib fȩcundasse.:
s qr ꝓlixũ ẽ cõplecti om̃s. cognoscite alias: & p̃cipue
debborã. cuiꝰ nob̃ ꝓdidit scriptura uirtutẽ. Hȩc enĩ
docuit ñ solũ uiri auxilio uiduas ñ egere. uerũ etiã
uiris ẽe subsidiũ: quȩ nec sexus infirmitate reuoca¬
ta. munia uiroꝵ obeunda suscepit. & suscepta eu¬
mulauit. deniq cũ udei iudicũ regerent᷑ arbitͥo.
qui uirili ñ poterant uł ȩqͥtate regi. uł uirtute de¬
fendi: bellis hinc inde ardentib. debborã sibi cuius
regerent᷑ iudicio coaptar̃t. Itaq multa milia uiroꝵ
una uidua & in pace rexit: & ab hoste defendit. Mul¬

Expanded text:
poris, quam quibus hostium arma vincuntur . CAPUT poris, quam quibus hostium arma vincuntur . CAPUT alias, vel parilis, vel proximae fuisse virtutis nequaquam dubitandum videtur; bona enim seges plurimas spicas fructu refertas ferre consuevit. Nec dubites illam, veterum segetem temporum in complurium feminarum moribus fecundasse. Sed quia prolixum est complecti omnes, cognoscite aliquas, et praecipue Debboram, cujus nobis prodidit Scriptura virtutem . 44. Haec enim docuit non solum viri auxilio viduas non egere, verumetiam viris esse subsidio: quae nec sexus infirmitate revocata, munia virorum obeunda suscepit, et suscepta cumulavit. Denique cum Judaei Judicum regerentur arbitrio, quia virili non poterant vel aequitate regi, vel virtute defendi, bellis hinc inde ardentibus, Debboram sibi cujus regerentur judicio, cooptarunt. Itaque multa millia 198 virorum una vidua et in pace rexit, et ab hoste defendit. Mul