comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum uellet ostende qͣntum peccatum gr̃a
ñ subueniente ad nocendum ualeret: etiam
ipsum legem qua ꝓhibet᷑ peccatum ñ dubi¬
ta uit dicere uirtute meẽ. peccati Aculeus
inquit. mortis ẽ. peccatum: uirtꝰ autẽ peccati
lex: Uerissime gͥ om̃ino Auget enim ꝓhibitio
desiderium oꝑis illiciti: quando iusticia
non sic cliligit᷑. ut peccandi cupiditas. eiꝰ
delectatione uincat᷑ Ut autem diligat᷑. et
delectatur uera iusticia: non nͥdiuina sub¬
uenit gr̃a S ne ꝓpterea lex putaret᷑ ma-¬
lum qm̃ uirtꝰ ẽ dicta peccati: ideo ipse alio
loco uersans huiꝰ modi questionem: Itaq
inquit lex quidem scã. et mandatum scm̃
et iustum  bonum Id gͦ bonumẽ. inquit.
mͥ factum ẽ. mors : Absit: S peccatum ut
appareat peccatũ: ꝑ bonum mͥ oꝑatum est
mortẽ. ut fiat suꝑ modum peccator. aut
peccatum ꝑmandatũ: Suꝑ modum dixit:
quia etiam p̃uaricatio addicur. cum peccan
diau̾ta edim lex ipsa contempnitur: Cur

Expanded text:
cum uellet ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum, quoniam uirtus est dicta peccati: ideo ipse alio loco uersans huius modi quaestionem: Itaque, inquit, lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. Sed peat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccator aut peccatum per mandatum . Supra modum, dixit; quia etiam praevaricatio additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contemnitur. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoris: Tunc enim mors ẽ adquisita pec¬
cantlo. tunc imꝑ let᷑ ustitia moriendo: Ue.¬
rum hoc in scĩs martyrib: quib alterutrũ
aꝑsec utore ꝓponitur. ut aue deserant
fidem. auc suꝑaͣnt mortem Iustienim
malunt credendo ꝑ peti: qđ sunt pͥmi iniqͥ.
ñ credendo ꝑpessi. Nisi enim peccassent illi:
non morerent᷑ Peccabunt autẽ isti nͥ mori¬¬
ant᷑: Mortui sunc gͦ illi qui peccauerunt:
non peccant istiquimoriunt᷑: factũ ẽ. ꝑ illo¬
rum culpam ut ueniret᷑ inpenam. st̃c ꝑ
istorum pęnã. ne ueniat᷑ inculpã. Nam qͥa¬
mors bonum aliqđ factaẽ. quȩ anteamalũ
fuit: s tantam dĩ fidei p̃stitit gr̃am. ut
mors quã uitȩ constat eẽ. contrariam. instru¬
mentum fiecet ł qđ transiret adiutam: Apłs¬

Expanded text:
peccatoris. Tunc enim mors est adquisita pecpeccatoris. Tunc enim mors est adquisita peccando, nunc inpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyribus, quibus alterutrum a persecutore proponitur, ut aut deserant fidem aut sufferant mortem. Iusti enim malunt credendo perpeti, quod sunt primi iniqui non credendo perpessi. Nisi enim peccassent illi, non morerentur; peccabunt autem isti, nisi moriantur. Mortui ergo sunt illi, quia peccauerunt; non peccant isti, quia moriuntur. Factum est per illorum culpam, ut ueniretur in poenam; fit per istorum poenam, ne ueniatur in . culpam; non qmors bonum aliquod facta est, quae antea malum fuit; sed tantam Deus fidei praestitit gratiam, ut mors, quam uitae constat esse contrariam, instrumentum fieret, per quod transiretur ad uitam. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum om̃ino non poss eẽ. certam̃ si pꝰ laua-¬
crum regenerationis iam sci ñ possent mortẽ
ꝑpeticorporalẽ: Cum pariuił autem bapti¬
tandis quis ñ ad xp̃i gr̃am ꝓpterea potius
curreret. ne a corꝑe solueret᷑. atq ita ñ inui¬
sibili p̃mio ꝓbaret᷑ fides. s iam nec fides eẽt.
confestim sui oꝑis querendo et sum̃do mer¬
cedem Nunc uͦ maiore et mirabili oregr̃a sal.¬
uatoris: in usus iusticiȩ peccati pena con-¬
uersaẽ. Tunc enim dictum ẽ. homini mori¬
eris sipeccaueris. nunc dr̃ martyri more¬
re ne pecces: Tunc diccum ẽ. sim andatum
transg̃ssi fueritis morte moriemin. nune
dr̃ si mortem recusaueritis mandatum
trangressimini Qd tunc tim̃dum fuerat
ut non peccaret᷑. nunc suscipiendumẽ ut
non peccet᷑: Sic ꝑ in effabilem dĩ miscd̃ ram
et ipsa pęna uitiorum transit in arma uir¬
tutis. et fit iusti meritũ. etiam supplicium

Expanded text:
ipsum omnino posset esse certamen, si post lauaipsum omnino posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent mortem perpeti corporalem. Cum paruulis autem baptizandis quis non ad Christi gratiam propterea potius curreret, ne a corpore solueretur? Adque ita non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiae peccati poena conuersa est. Tunc enim dictum est homini: Morieris, si peccaueris: nunc dicitur martyri: Morere, ne pecces. Tunc dictum est: Si mandatum transgressi fueritis, morte moriemini; nunc dicitur: Si mortem recusaueritis, mandatum transgrediemini. Quod tunc timendum fuerat, ut non peccaretur, nunc suscipiendum est, ne peccetur. Sic per ineffabilem Dei misericordiam et ipsa poena uitiorum transit in arma uirtutis, et fit iusti meritum etiam supplicium
Abbreviated transcription (Latin):
cło siꝑ mediatoris xp̃i gr̃am soluuntur in¬
fantes. hanc solam morte̾ perpeti possunt.
quȩ animam seuingit acorpore. in scđam
uͦ illam sine fine pęnalem liberati a peccati
obligatione ñ transeunt Si quem uͦ mon̾et .uii
cur uł ipsampaciantur siet ipsa peccati pena
ẽ. quorum ꝑgrãm reatꝰ abolet᷑ iam ista q̃stio
in alio nr̃o oꝑe qđ scripsimꝰ de baptismo par¬
uulorum tractata absoluta ẽ. ubi dictumẽ.
ob hoc̃ relinqui animȩ exꝑim̃tum separati¬
onis a corꝑe. quamuis ab lato iamcriminis
nexi. qm̃ si regenerationis sacram̃tũ continuo
sequerecur immortalitas corꝑis. ipsa fides ener¬
uaretur. quȩcunc ẽ. fides qͣndo expectat᷑ in spe.
qđ utre ñdum uidet᷑. Fidei autem robore atq
certamine in maioribꝰ dum taxat ęxatib etiam
mortis fuerat suꝑandus timor. qđ in sc̃is mar¬
tyrib maxime eminuit: Cuiꝰ ꝓfecto certami¬
nis eẽt. nulla uictoria.nulla gła. quia nec

Expanded text:
culo si per Mediatoris Christi gratiam soluuntur inculo si per Mediatoris Christi gratiam soluuntur infantes, hanc solam mortem perpeti possunt, quae animam seiungit a corpore; in secundam uero illam sine fine poenalem liberati a peccati obligatione non transeunt. CAPUT IIur uel ipsam patiantur, si et ipsa peccati poena est, quorum per gratiam reatus aboletur: iam ista quaestio in alio nostro opere, quod scripsimus de baptismo paruulorum, tractata ac soluta est; ubi dictum est ad hoc relinqui animae experimentum separationis a corpore, quamuis ablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum uidetur. Fidei autem robore adque certamine, in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor, quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto certaminis esset nulla uictoria, nulla gloria quia nec
Abbreviated transcription (Latin):
deiererat: Sicut enim scriptũẽ homo in ho¬
nore cum eẽt. ñ incellex it comparatus ẽ. pecco¬
rib ñ intellegentibꝰ et similis factus ẽ. illis: nͥ¬
qđ infantes infirmiores etiam cernimꝰ in usu
motuq membrorũ. et sensu appetendi atq
uitandi qͣm sunt aliorũ tenerrimi fȩtus ani¬
malium. tanqͣm setanto attollat. excellentiꝰ
suꝑcȩc̃a animantia uis humana. quanto
mag̃ impecum suuum uelut sagitta cũ arcꝰ
extendit᷑ retrorsum. reducta distulerit: Non
gͦ ad ista infantilia rudim̃ta p̃sumptione
illicita. & dampnatione uista ꝓ lapsus uł un¬
pulsus ẽ. pͥmu̾s homo: s actenꝰ in eo natura hu-¬
mana uiciata atq mutataẽ ut repugnantẽ
paceretur in membris in obedientiam concu-¬
piscendi et obstringeret᷑ necessitate moriendi:
Atq ita id qđ uitio pęnaq factꝰ ẽ. itã obnoxiꝰ
peccato mortiq generaret. a quo peccati uin¬

Expanded text:
deiecerat; sicut enim scriptum est: Homo in hodeiecerat; sicut enim scriptum est: Homo in honore cum esset, non intellexit; conparatus est pecoribus non intellegentibus et similis factus est illis; nquod infantes infirmiores etiam cernimus in usu motuque membrorum et sensu appetendi atque vitandi, quam sunt aliorum tenerrimi fetus animalium: tanquam se tanto attollat excellentius supra caetera animantia vis humana, quanto magis impetum suum, velut sagitta, eum arcus extenditur, retrorsum reducta distulerit. Non ergo ad ista infantilia rudimenta praesumptione inlicita et damnatione iusta prolapsus uel inpulsus est primus homo; sed hactenus in eo natura humana uitiata adque mutata est, ut repugnantem pateretur in membris inoboedientiam concupiscedi et obstringeretur necessitate moriendi, adque ita id, quod uitio poenaque factus est, id eat obnoxios peccato mortique generaret. A quo peccati uin
Abbreviated transcription (Latin):
muta uit in peius: ut qđ pęnalit̾ precessit
in peccantib hominibꝰ pͥmis eciam nacuralit᷑
sequeret᷑ innascentibꝰ cȩteris: Neq enim ita hõ ex
homine. sicut homo expuluere: Pulius namq
homini faciendo materies fuit. homo autent
homim gignendo parens: ꝓide qđ ẽ. t̾ra ñ ẽ.
hoc caro. quamius ext̾ra factasit caro Iđ est
autem parens homo: hocẽ et ꝓles homo In pͥmo
gͥ homine ꝑ feminam in ꝓgeniem transit᷑um
uniũsum genꝰ humanũ fuit: qͣndo illa con¬
uigum copula diuinam sencentiam suȩ dam¬
nacionis excepit: Et qđ mo factus ẽ. ñ cum
crearetur. s cum peccaret ed puniret᷑: hoc genuit
quatum quidem attinet ad peccati et mortis
originem: Non enim adinfantilẽ ebitudinẽ
et infirmitatẽ animi et corꝑis. quã uidemus
in paruuł. peccato uł pęna illȩ redactus ẽ. quȩ
ds̃ uoluit eẽ. tanqͣm pͥmordia catulorum :
quorum parentes in bestialem uitã mortemq

Expanded text:
mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit in peccantibus hominibus primis, etiam naturaliter sequeretur in nascentibus ceteris. Neque enim ita homo ex homine, sicut homo ex puluere. Puluis namque homini faciendo materies fuit, homo. autem homini gignendo parens. Proinde quod est terra, non hoc est caro, quamuis ex terra facta sit caro; quod est autem parens homo, hoc est et proles homo. In primo igitur homine per feminam in progeniem transiturum uniuersum genus humanum fuit. quando illa coniugum copula diuinam sententiam suae damnationis excepit; et quod homo factus est, non cum crearetur, sed cum peccaret et puniretur, hoc genuit, quantum quidem adtinet ad peccati et mortis originem. Non enim ad infantilem hebetudinem et infirmitatem animi et corporis, quam uidemus in paruulis, peccato uel poena ille redactus est quae Deus uoluit esse tamquam primordia catulorum, quorum parentes in bestialem uitam mortemque
Abbreviated transcription (Latin):
tio naturarum. sue dĩ et animȩ. suie animȩ et
corporis: De pͥmagͥ corꝑis morte dicipotest: qđ
bonis bonasit. malis mala: Scd̃ a uͦ sine dubio
sicut nullorum bonorum ẽ: ita nulli bona ñ
autem dissimulanda nascit᷑ questio: utrum
etiam ppsa sit pęna peccati: Hanc enim pͥmi
homines nͥ peccauissent: ꝑpessi utiq ñ fuissent:
Quo pacto gͥ bona eẽ. possit bonis. quȩ accide
accidere: non deberet bonis bona ẽe. s nulla
Cur enimeẽt. ulla pęna in quibꝰ ñeẽntulla pu¬
nienda : Qua ꝓpt̾ fatendumẽ. pͥmos quidem
homines ita fuisse institutos. ut si nonpeccas.¬
sent nullum mortis experirent᷑ genꝰ: s eosdem
pͥ mos peccatores ita fuisse morte multatos. ut
etiam quicqͥd eorum stirpe eẽt. exortum. eadẽ
pȩna teneret᷑ ob noxium: Non enim aliud
ex eis: qͣm qđ ipsi fuerant nasceret᷑: ꝓ magni¬
cudine quippe illiꝰ culpȩ. naturȩ dampnatto

Expanded text:
tio naturatio naturacorporis. De prima igitur corporis morte dici potest, quod bonis bona sit, malis mala. Secunda vero sine dubio sicut nullorum bonorum est, ita nulli bona. autem dissimulanda nascitur quaestio, utrum etiam ipsa sit poena peccati? Hanc enim primi homines, nisi peccauissent, perpessi utique non fuissent. Quo pacto igitur bona esse possit bonis, quae accideraccidere, non deberet bonis bona esse, sed nulla. Quur enim esset ulla poena in quibus non essent ulla punienda? Quapropter fatendum est primos quidem homines ita fuisse institutos, ut, si non peccassent, nullum mortis experirentur genus; sed eosdem primos peccatores ita fuisse morte multatos, ut etiam quidquid de eorum stirpe esset exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam quod ipsi fuerant, nasceretur. Pro magnitudine quippe culpae illius naturam damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
nem futura sunt sentiri torm̃ta Anquia uita
qualiscumq aliqđ bonumẽ: dolor autem ma-¬
lum. ideo nec uiuere corpꝰ dicendumẽ. in quo
anima ñ uiuendi causaẽ. s dolendi: Uiuit
itaq anima ex dõ: cum uiuit bene Non enim
potest bene uiuere: nisi dõ inse oꝑante qđ bo¬
numẽ Uiuit autem corpꝰ ex anima cum anima
uiuit in corpore : seuuiuat ipsa seu ñ uiuat ex
dõ Impiorum namq incorꝑib uita ñ anima¬
rum s corꝑum. uita ẽ. qͣm possunt eis etiam ani¬
mȩ mortuȩ hocẽ. dõ desercȩ quantulacumq
ꝓpͥa uita ex qua etiam et immortales sunt non
desistente conferre: Uerũ indamnatione no¬
uissima quamuis homo sentue ñdesinat: tm̃
quia sensus ipse nec uoluntate suauis. nec qͥete
salubris. s dolore pęnalisẽ. non in merito mors
est potiꝰ aꝑpellata qͣm uita Idõ autem scda:
quia pꝰ illã pͥmamẽ. qua fit coherentiũ direp¬

Expanded text:
nem futura sunt, sentire tormenta. An quia uita nem futura sunt, sentire tormenta. An quia uita qualiscumque aliquod bonum est, dolor autem malum, ideo nec uiuere corpus dicendum est, in quo anima non uiuendi causa est, sed dolendi? Viuit itaque anima ex Deo, cum uiuit bene; non enim potest bene uiuere nisi Deo in se operante quod bonum est; uiuit autem corpus ex anima, cum anima uiuit in corpore, seu uiuat ipsa seu non uiuat ex Deo. Inpiorum namque in corporibus uita non animarum, sed corporum uita est; quam possunt eis animae etiam mortuae, hoc est Deo deserente, quantulacumque propria uita, ex qua et inmortales sunt, non desistente, conferre. Verum in damnatione nouissima quamuis homo sentire non desinat, tamen, quia sensus ipse nec uoluptate suauis nec quiete salubris, sed dolore poenalis est, non inmerito mors est potius appellata quam uita. Ideo autem secunda, quia post illam primam est, qua fit cohaerentium direm
Abbreviated transcription (Latin):
deserit ds̃: sicut corꝑis. cum id deserit anima:
Ergo utriꝰq rei idẽ. tocus hominis morsẽ: cum
anima dõ deserca deserit corpꝰ Ita enim nec ex
dõ uiuit ipsa: neccorpꝰ ex ipsa: Huiꝰ modi autem
tocius hominis mortem illa sequitur: qͣm scdã
mortem diuinorũ eloquiorum appellat aucco¬
ritas: Hanc saluator significatut. ubiait: Fum
timete qui habet potestatẽ & corpꝰ et animam
ꝑdere in gehennam Qđ cum ante ñ fiat: qͣm
cum anima corꝑi sic fuerit copulata. ut nulla
direptione sepatentur: mirum uideri pot̃
quo mͦ corpꝰ ea morte dicat᷑ occidi. qͣ ñ anima
deseritur. s animatum sentiens quȩ cruciat᷑
Nam milla pena ultima ac sempit̃na de qͣ
suo loco diligentiꝰ disserendũ ẽ. recte mors
animȩ dr̃. quia non uiuit ex dõ: mors autem
corꝑis qm̃ modo cum uiuit ex anima non enim
alit̾ possunt ipsa corporalia. quȩ pꝰ resurrectio¬

Expanded text:
deserit Deus: sicut corporis, cum id deserit anima. deserit Deus: sicut corporis, cum id deserit anima. Ergo utriusque rei, id est totius hominis, mors est cum anima Deo deserta deserit corpus. Ita enim nec ex Deo uiuit ipsa nec corpus ex ipsa. Huius modi autem totius hominis mortem illa sequitur, quam secundam mortem diuinorum eloquiorum appellat auctoritas. Hanc Saluator significauit, ubi ait: Eum timete, qui habet potestatem et corpus et animam perdere in gehennam. Quod cum ante non fiat, quam cum anima corpori sic fuerit copulata, ut nulla diremtione separentur: mirum uideri potest quo modo corpus ea morte dicatur occidi, qua non anima deseritur, sed animatum sentiensque cruciatur. Nam in illa ultima poena ac sempiterna, de qua suo loco diligentius disserendum est, recte mors animae dicitur, quia non uiuit ex Deo; mors autem corporis quonam modo, cum uiuat ex anima? Non enim aliter potest ipsa corporalia, quae post resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
xeeditis de nr̃i scłi exortu et
de mitio generis humani difficil¬
limis questionib nunciam de
lapsu primi hominis immo pͥmorum homi¬
num. et de origine ac ꝓpagine mortis huma¬
nȩ. disputationem a nob̾ institutã rerum ordo
deposcit. Non enim eo mͦ quo angłos condi¬
derat ds̃ homines. ut etiam si p̃eccassent: mori
om̃ino non possent. s ica ut ꝑfunccos obe¬
dientiȩ munere sine int̾uentu mortis. an¬
głica immutabilitas et beata ȩt̾nitas sequeret᷑.
mobeilientes autem plecteret dampnatio¬
ne iustissima. Qđ etiam in libro suꝑiore iã
diximus: S deipsogenere mortis. tudeo¬
michi paulo diligentiꝰ disserendũ Quãius
enimanima humana ueracit immortał
ꝑhibeat᷑. habet cm̃ quandã eciam ipsa mor¬
tem suam: Nam ideo dicit᷑ unmortał quia
modo quodam quantulo cũq non desinit
iuuere atq sentire. Corpꝰ autem idõ morta¬
le: qm̃ deseri om̃i uita pocest ne ꝑse ipsum¬
aliquatenꝰ uiuit. Mors gͥ animȩ fit. cum eã

Expanded text:
xpeditis de nostri saeculi exortu et de initio generis humani difficillimis quaestionibus nunc iam de lapsu primi hominis, immo primorum hominum, et de origine ac propagine mortis humanae disputationem a nobis institutam rerum ordo deposcit. Non enim eo modo, quo angelos, condiderat Deus homines, ut etiam si peccassent mori omnino non possent; sed ita ut perfunctos oboedientiae munere sine interuentu mortis angelica inmortalitas et beata aeternitas sequeretur; inoboedientes autem mors plecteret damnatione iustissima; quod etiam in libro superiore iam diximus. mihi paulo diligentius disserendum. Quamuis enim anima humana ueraciter inmortalis perhibeatur, habet tamen quandam etiam ipsa mortem suam. Nam ideo dicitur inmortalis, quia modo quodam quantulocumque non desinit uiuere adque sentire; corpus autem ideo mortale, quoniam deseri omni uita potest nealiquatenus vivit. Mors igitur animae fit, cum eam
Abbreviated transcription (Latin):
De dampnacione diaboli cumsuis. et ꝑ recapitula¬
tionem. de resurrerꝰtone corpora om̃ium mortuorũ.
et de iudicio ultimȩ iecributionis
Qui sint mortui quos ad iudicium exhibuit mare
uł quos mors et inferi reddidunt:¬

Expanded text:
De damnatione diaboli cum suis, et per recapitulationem de resurrectione corporea omnium mortuorum, et de judicio ultimae retributionis. Qui sint mortui, quos ad iudicium exhibuit mare, uel quos mors et inferi reddiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
m e uis os serua ͥ ⁊i aliquid d empcum fuerit inde¬
cencialieu grandutatiun parte aliqa constiuta qͥ at
ytiot a spargat ut neq is peat. et congud inda pre
um ubitencato ⁊ uorie. absutdũ ut aliquid inde tam
stature corporis addiposse credamꝰ. cum om̃ib partibꝰ
ut decorem custodiant. id distribuit᷑ qđ si e normit᷑ in
una eẽt. utiq non deceret: Aut si contendit᷑ in ea quẽq
statura corporis resurrecturũ eẽ inqua defunctus est:
non pugnacit resistendũ ẽ. tantum absit om̃is deformi¬
tas. om̃is infirmitas. om̃is tarditas. om̃isq corruptio. et si
quid aliud illud ñ decet regnum in qͦ resuriectionis et
ꝓmissionis filii ȩquales erunt angłis dĩ. sinon corpore
non ȩtate. certe felicitate:¬

Expanded text:
quod decus ut seruetur, si aliquid demtum fuerit indequod decus ut seruetur, si aliquid demtum fuerit indecenti alicui granditati in parte aliqua constitutae, quod per totum spargatur, ut neque id pereat et congruentia pium ubique teneatur, non est absurdum ut aliquid inde etiam staturae corporis addi posse credamus, cum omnibus partibus, ut decorem custodiant, id distribuitur: quod si enormiter in una esset, utique non deceret. Aut si contenditur in ea quemque statura corporis resurrecturum esse, in qua defunctus est, non pugnaciter resistendum est, tantum absit omnis deformitas, omnis infirmitas, omnis tarditas, omnisque corruptio, et si quid aliud illud non decet regnum in quo resurrectionis et promissionis filii aequales erunt angelis Dei, si non corpore, non aetate, certe felicitate
Abbreviated transcription (Latin):
escis detrim̃ta suppleta sunt: Iamitaq aliqua paulo
ante p̃misi: quȩ adistum qͦq nodũ soluendum ualere
debebunt Quicquid enm carnium ex hausit fames:
utiq in aurd ẽ. ex alatum. unde diximus. oiñi potentẽ
dm̃ posse reuocare qđ fuit: Reddet᷑ eͦ caro illa homim:
in quo eẽ caro humana pͥmitꝰ cepit: Abillo quippe altero
tamqͣm mutuo sumpta deputanda ẽ: quȩ sicut es alie¬
num eiredibenda ẽ uñde sumptae Sua uͦ illi quẽ fames
exinanierar abeo qui potest etiã exalatareuo care reddet᷑.
quamuis et si om̃ib ꝑiss modis nec ulla eiꝰ materies in
ullisnature latebris remansisset. unde uellet eam repa
cum capillus hominis ꝑire possit. tantas carnes fanie
fiat ut in resurrectione cartus in ȩcrium eas iñ suras
habeat corporum magnitudo quas habeat ꝑficienos
suue ꝑ fecte cuꝰq iclita corpori ratio uiuentutis nm̃¬
brorum quoq ormum moduł congruadecore seruade

Expanded text:
escis detrimenta subpleta sint? Iam itaque aliqua paulo escis detrimenta subpleta sint? Iam itaque aliqua paulo ante praemisi, quae ad istum quoque nodum sdebebunt. quidquid enim carnium exhausit fames, utique in auras est exhalatum; unde diximus omnipotentem deum posse reuocare quod fugit. reddetur ergo caro illa homini, in quo esse caro humana primitus coepit. ab illo quippe altero tamquam mutuo sumta deputanda est; quae sicut aes alienum ei redhibenda est, unde sumta est. sua uero illi quem fames exinanierat ab eo qui potest etiam exhalata reuocare reddetur. quamuis, etsi omnibus perisset modis nec ulla eius materies in ullis naturae latebris remansisset, unde uellet eam reparcum capillus hominis perire non possit, tantas carnes fame ficitur, ut in resurrectione carnis in aeternum eas mensuras habeat corporum magnitudo, quas habebat per- ficiendae siue perfectae cuiusque indita corporis ratio iuuentutis, in membrorum quoque omnium modulis congruo decore seruato.
Abbreviated transcription (Latin):
gigionem laceat aut effiigiac potestatem:
Dm certeuolens sait poterat definire cicero tantꝰ auctor ip.¬
sorum m̃squȩ amẽ inquit soluta et lib̃a. secreta ab om̃i
concrecionꝰ mortali omia senfiens et mouens ipsaq ꝑdi¬
ta moti aempit̾no Hoc autem repꝑit in doctrinis mag.
uł latet om̃ia sentientem. uł irreuocabilit̃ fugit om̃ia
mouentem: Unde iam etiã questio illa soluenda ẽ quȩ
difficilior uidet᷑ cȩtĩs: ubiquerit᷑ cum caro mortui ho¬
minis etiam alterus fit uuuentis caro. cui potiꝰ eorum
ĩre sutrectione ralcdat᷑: Si enim quispiã confectus fame
atq compulsus uescat᷑ cad aueribꝰ hominum qđ malũ
aliquotiens accidisse et uetus testatur historia. et nr̃oꝵ
temꝑum in felicia exꝑimenta docuerunt. ñquisqͣm
ueridica iatione contenda̾t totum digestum fuisse ꝑmoᷤ
meatus. nichil inde in ciꝰ carnẽ mutatumatq conũsum.
cumipsa maties quȩ fuit ec ñ ẽ. fatis inlicet quȩ illis

Expanded text:
tionem lateat aut effugiat potestatem. Deum certe uolens, sicut poterat, definire Cicero, tantus auctor ipsorum: <Mens quaedam est, inquit, soluta et libera, secreta ab omni concretione mortali, omnia sentiens et mouens ipsaque praedita motu sempiterno.\' Hoc autem repperit in doctrinis magnouel latet omnia sentientem uel inreuocabiliter fugit omnia mouentem? Unde iam etiam quaestio illa soluenda est, quae difficilior uidetur ceteris, ubi quaeritur, cum caro mortui hominis etiam alterius fit uiuentis caro, cui potius eorum in resurrectione reddatur. Si enim quispiam confectus fame adque conpulsus uescatur cadaueribus hominum, quod malum aliquotiens accidisse et uetus testatur historia et nostrorum temporum infelicia experimenta docuerunt: num quisquam ueridica ratione contendet totum digestum fuisse per imos meatus, nihil inde in eius carnem mutatum adque conuersum, cum ipsa macies, quae fuit et non est, satis indicet quae illis
Abbreviated transcription (Latin):
occursuros nos om̃s inurum ꝑfectun: totuis
ipsius circũ stantiã lectionis considerare debemꝰ
quȩ ita se habet: qͥ descendit inquit:ipse ẽ. ec qui as¬
cendit suꝑom̃s celos: ut adimpleret om̃ia Et uso
dedit quosdã qͥdem apłos: quosdam autẽ ꝓpħas

Expanded text:
occursuros nos omnes in virum perfectum, totius ipsius circumstantiam lectionis considerare debemus, quae ita se habet: Qui descendit, inquit, ipse est et qui ascendit super omnes coelos, ut adimpleret omnia. Et ipse dedit quosdam quidem Apostolos, quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
beatã ñ erit nͥ om̃e corpꝰ effugerit: Ded iam et hi nc inli¬
bro memorato quantum oportuit disputaui. Uerum hic
unum tantũ commemorabo: Em̃det libros suos istorum
om̃ium magister plato: et dicat eorũ dõs ut beatisint sua
corꝑa fugiturosidẽ. et̃ morituros qͦs incȩlestib corporib
dixit inclusos Quib tam̃ds a quo facti sunt quo possint
ẽẽ. securi: immortalitatem idẽ in eisdem corporib et̃nam
ꝑ mansionẽ. non eorum natura idhabence s suo consilio
p̃ualente: ꝓmisit: Ubietiã illud eu̾̃tit. qđ dicunt: qm̃ ẽ.
impossibilẽ idõ resurrectionem carnis ñ ẽt̃ credendam
Apertissime quippe uixta eundem philosophumthi
duis ase factis ꝓmisit dĩ non factus immortalitatẽ: qđ
impossibile ẽ. se dixit ẽẽ. facturum Sic enimeum locũ
narrat plato Cp̃¬

Expanded text:
beata non erit, nisi omne corpus effugerit. Sed iam et hinc in libro memorato quantum oportuit disputaui; uerum hic unum inde tantum commemorabo. Emendet libros suos istorum omnium magister Plato et dicat eorum deos, ut beati sint, sua corpora fugituros, id est esse morituros, quos in caelestibus corporibus dixit inclusos; quibus tamen Deus, a quo facesse securi, immortalitatem, id est in eisdem corporibus aeternam permansionem, non eorum natura id habente, sed suo consilio praeualente promisit. ubi etiam illud euertit quod dicunt, quoniam est impossibilis, ideo resurrectionem carnis non esse credendam. apertissime quippe iuxta eundem philosophum, ubi dis a se factis promisit deus non factus immortalitatem, quod impossibile est se dixit esse facturum. sic enim eum locuturum narrat Plato:
Abbreviated transcription (Latin):
et malis mala sine fine mansura Deniq iste sapi¬
ens hunc librum sic conclusit ut diceret Dm̃ cune
et manclata eiꝰ custodi: quia hoc ẽ om̃is homo
Quia om̃e hoc opꝰ d̃ adducet in uidicium in
om̃i despecco. siue bonum siue malum: Quid¬
breuius ueriꝰ. salubrius dicipotiit: Dm̃ inqͥt
time. et mandata eiꝰ custodi: quia hocẽ. om̃is hõ
Iuicumq enim ẽ. ho: ẽ custos utiq mandacorũ
dĩ Quiomͦ qui hoc nonẽ: nichilẽ Non enim ad
uestatis unaginem reformatur: remanens insi¬
m ilitudine uanitatis. Quia om̃e hocopꝰ idest
qđ ab homne fit in hac uita siue bonum siue
tnalum dĩ ad duoet inudicium in omi despecto.
idest in onuĩ eciam qui contemptibił hic uidet᷑.
et id eo necuidet᷑ Qm̃ dĩ et ipst̃ uidec. nec eum
despicit: nec cum uidicat p̃cerit
Cp̃ IIII.

Expanded text:
et malis mala sine fine mansura. Denique iste sapiet malis mala sine fine mansura. Denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: Deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo; quia omne hoc opus Deus adducet in iudicium in omni despecto, siue bonum siue malum. Quidbreuius, uerius, salubrius dici potuit? Deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. Quicumque enim est, hoc est, custos utique mandatorum Dei; quoniam qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur, remanens in similitudine uanitatis. Quia omne hoc opus, id est, quod ab homine fit in hac uita, siue bonum sine malum, Deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni etiam qui contemtibilis hic uidetur et ideo nec uidetur; quoniam Deus et ipsum uidet nec eum despicit nec cum iudicat praeterit. CAPUT IIII.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. communia: Dicit eciam illud qđ et boni patiant᷑
mala taniqͣm mali sint. et malitamqͣm boni sint
ad ipiscantur bona ita loquens: Est inquit uani¬
tas quȩ facta ẽ. suꝑ t̾ram: quia sunt iusti suꝑ quos
uenit sicut factum uistorum. Et sunt impii suꝑ
quositenit sicut factum iustorum: Dixi qm̃ hoc
quoq uanitas In har uanitate cui quantum satis
iusum ẽ. intimanda istum librum uit sapientissi.¬
mus deputauit: nonutiq ob aluid nͥ useam uitã
desideremus quȩ uanitatem ñ habet subhoᷤsole.
s ueritatẽ subillo qui fecit hunc solem: In hac gͦ
uanitate numquid nͥuisto dĩ rectoq uiditiosimił
eidem uanitati faccus uanesceret homo: Indiebꝰ
tam̃ uanitati suȩ int̾ ẽ plurimum. utrum resistat
a nobtemperet ueritati. et utrũ sit exꝑs uerȩ pieta¬
tis an particeps Non ꝓpt̃ uicȩ huiꝰ uł bona adqͥ¬
renda ut mala uitanta ua nescendo transeuntia:

Expanded text:
esse communia. Dicit etiam illud, quod et boni patiantur esse communia. Dicit etiam illud, quod et boni patiantur mala, tamquam mali sint, et mali, tamquam boni sint, adipiscantur bona, ita loquens: Est, inquit, uanitas, quae facta est super terram, quia sunt iusti, super quos uenit sicut factum inpiorum, et sunt inpii super quos uenit sicut factum iustorum. Dixi quoniam hoc quoque uanitas. In hac uanitate, cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem, — in hac ergo uanitate numquid nisi iusto Dei rectoque iudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? In diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati, et utrum sit expers uerae pietatis an particeps; non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo transeuntia,
Abbreviated transcription (Latin):
uidicio dĩ fiat ut nunc tam multa ac pene om̃ia iusta
iusficia dĩ lateant sensus m̃tesq mortalium cum
tam In hac re piorum fidem ñ lateat uuistumee qđ
latet. Nemy s al omon sapientissimꝰ rex istł qui reg¬
nauit u hierłm librum quiuocatur acłastes
et auideis quoꝙ habetur in sacrarum ca none lit¬
labor at subsole: et cum ex hac sententia cohecte¬
ret cetera: commemorans ertimuas erroresq uite
biuꝰ et uanescentes interea temporum lapsui.
ubi nichil solidum nichil stabile retinetur. in
earerum uanttate sub sole. illud en am deplorat
quodam modo qđ im sit habundantia sapientiȩ
suꝑ insipientiam. sicut abtimdantia lucis suꝑte¬
nebras. sapientisq occłi sint iucapite ipfius et stuiltꝰ
intenebris ambulet: unus tam̃ incursus incurrat
om̃ib. Altiq in hac uita quȩ sub sole agitur: signi.¬
ficans uidelicet ea mala quȩ bonis et malis uidebinus.

Expanded text:
iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat iustum esse quod arit. Nempe Salomon, sapientissimus rex Israel, qui regnauit in Hierusalem, librum, qui uocatur ecclesiastes et a Iudaeis quoque habetur in sacrarum canone litre suo, quo laborat sub sole? Et cum ex hac sententia conecteret cetera, commemorans aerumnas erroresque uitae huius et uanescentes interea temporum lapsus, ubi nihil solidum, nihil stabile retinetur: in ea rerum uanitate sub sole illud etiam deplorat quodam . modo, quod, cum sit abundantia sapientiae super insipientiam, sicut abundantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in capite ipsius et stultus in tenebris ambulet, unus tamen incursus incurrat omnibus, utique in hac uita quae sub sole agitur, significans uidelicet ea mala, quae bonis et malis uidemus
Abbreviated transcription (Latin):
uric uenaauando ñ solum inmalo sunt boni
et inbꝯio mali: qđ uidetur inuistum. uerũ
etiam plerumq et malis mala eueniunt et bonis bo¬
na ꝓueniunt: magis in scrucabilia funt uiditiadĩ
et inuestigabiles uiȩ eiꝰ Quamuis gͦ nesciamus quo
uditio dĩ ista faciat uł fierisinat. apud quem
sum na uirtꝰ ẽ. et summa sapientia. summa iusticia
nulla infirmitas. nulla temeritas. nulla miquitas.
salubrit̃ tm̃ discimus: non magnipendere seubona
seumala quȩ uidemus cẽ. bonis malisq cominunia:
Et illabona querere quȩ bonorum: atq illa mala
maxime fugere quȩ ꝓpria sunt malorum Cumu̾
adillud dĩ uidicium uenerimus cuiꝰ tempꝰ iam ꝓpͥe
dies udicii etaliquando dies diũ nuncupatur:
ũ solumquȩcumq tunc uidicabunt᷑ uerum etiã
quecumq ab initio tudicata. et quȩcumq usq ad
illud cẽm̃pꝰ ad huc udicanda sunt apparebunt ẽẽ.
iustissima Ubi hoc quoq manifestabitur qͣm iusto

Expanded text:
unc uero, quando non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt: magis inscrutabilia fiunt iudicia Dei et inuestigabiles uiae eius. Quamuis ergo nesciamus quo iudicio Deus ista uel faciasumma uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas, nulla iniquitas, salubriter tamen discimus non magni pendere seu bona seu mala, quae uidemus bonis malisque esse communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, atque illa mala maxime fugere, quae propria sunt malorum. cum uero ad illud dei iudicium uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies domini nuncupatur, non solum quaecumque tunc iudicabuntur uerum etiam quaecumque ab initio indicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt, apparebunt esse iustissima. ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto
Abbreviated transcription (Latin):
staturȩ. s inmensurã ȩtatis plenitu dinis xp̃i. XU¬
llud etiam qđ ait p̃destinatos conformes imaginis
filii dĩ: potest et scd̾mint̾iorem hominẽ intelligi.
unde nob̾ aliolocodicit: Nolite conformari huic
scło: s reformamini mnouitate m̃tisur̃ȩ. Ubig refor¬
mamur: neconformem᷑ huic scło ibi conformam᷑dĩ
filio Pocest et sicaccipi: ut quẽad modum nobis ille
mortalitate. ita nos illi efficiamur immortalitate
conformes: Qđ quidem et ad ipsam resurrectionẽ
corꝑum ꝑtinet: Si autem etiam in hisũbis q formaresur¬
rectuta sint corꝑasumꝰ ad moniti. sicut illa m̃sura
ita et ista conformatio ñ quantitatis intelligenda ẽ. s
ȩtatis: Resurgent itaq om̃s cam magni corpore. quam
uł erant uł futuri erant ȩtate uiu enali: qͣmuis ni¬
chil oberit etiam sierit infantił uł senił corporis for¬
ma. ubi nec mñtis nec ipsiꝰ corporis ulla remanebit

Expanded text:
staturae, sed in mensuram aetatis plenitudinis Christaturae, sed in mensuram aetatis plenitudinis Chrid ergo ait, praedestinatos conformes fieri imaginis Filii Dei, potest secundum interiorem hominem intelligi. Unde nobis alio loco dicit: « Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in nouitate mentis uestrae; ubi ergo reformamur, ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur Dei filio; potest et sic accipi, ut, quem ad modum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur inmortalitate conformes; quod quidem et ad ipsam resurrectionem corporum pertinet. Si autem etiam in his uerbis, qua forma resurrectura sint corpora, sumus admoniti, sicut illa mensura,_ ita et ista conformatio non quantitatis intellegenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes tam magni corpore, quam uel erant uel futuri erant aetate iuuenali; quamuis nihiloberit, etiamsi erit infantilis uel senilis corporis forma, ubi nec mentis, nec ipsius corporis ulla remanebit
Abbreviated transcription (Latin):
modum eciã quorumq na a cortiareduo¬
ꝑibit de multorũ corꝑibꝰ plurimum cuis apse nec
pillum ꝑiturũ eẽ ꝓmiserit: Restat gͦͣ ut suã recipi¬
at qͥsq m̃suram: quã uł habuit inusentute etiam si-
senex ẽ. mortuus uł fuerat habiturus si est ante de¬
functus: Atq illud qđ cominemorauit apłs de
m̃sura ȩcatis plenitudinis xp̃i. aut ꝓpt̃ alud intel:¬
ligamus dictum eẽ. idẽ. ut illi capiti in popłisxp̃ianis
accedente om̃ium ꝑfectione m̃brorum ȩtatis eiꝰ m̃¬
sura compleat᷑ aut si hoc̃ de resurrectione corꝑum
dietumẽ. sic accipiamus dictũ. ut nec infra nec ult᷑
uiuenalem formã resurgant corꝑa mortuorũ. s in
ꝑuenisse: Circa triginta qͥppe annos definerunt
eẽ. etiam scłihuiꝰ doctissimi hominis uuientutem: quȩ
cum fuerit spatio ꝓprio eẽ t̃minata. inde iam homi¬
nem indetrim̃ta ũgere grauioris ac senił etatis. ple¬
et ideo ñ et̃. dictũ in m̃surã corporis. uł inm̃suram

Expanded text:
modum etiam quorumque majora corpoibit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. Restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam vel habuit in juventute, etiamsi senex est mortuus; vel fuerat habiturus, si est ante defunctus. Atque illud quod commemoravit Apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi , aut propter aliud intellaccedente omnium perfectione membrorum aetatis ejus mensura compleatur; aut si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra juvenilem formam resurgant corpora mortuorum, sed in nisse cognovimus. Circa triginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homines juventutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde jam hominem in detrimenta vergere gravioris ac senilis aetatis, et ideo non esse dictum in mensuram corporis, vel in mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione corꝑis detrim̃ta corporis ñ timemus:
quia et si ȩqualitas futura eẽt. om̃ium: itaut om̃susq
ad giganteas magnicudines ꝑuenirent. necilli qui
maximi fuerunt minus haberent aliquidinstatura
qđ eis contra sententiam xp̃i ꝑiret qui dixit. nec capil¬
lum capitis et̃ ꝑiturũ: Creatori utiq qui creauit
cuncta de nichilo qͦmͦ de eẽ. possec unde ad deret
qđ addendum eẽ mirus arcifex nosset:
usẽ. resurrexit: Ne fas ẽ dicere cum resurrec¬
tionis om̃ium cempꝰ uenerit. accessuram corporiseiꝰ
eam magnitudinẽ quam ñ habuit. qñ in ea discipłis

Expanded text:
resurrectione corporis detrimenta corporis non timemus, resurrectione corporis detrimenta corporis non timemus, quia. etsi aequalitas futura esset omnium, ita ut omnes usque ad giganteas magnitudines peruenirent. ne illi, qui maximi fuerunt, minus haberent aliquid in statura, quod eis contra sententiam Christi periret, qui dixit nec capillum capitis esse periturum, Creatori utique, qui creauit cuncta de nihilo, quo modo deesse posset unde adderet quod addendum esse mirus artifex nosset? us est, resurrexit nec fas est dicere, cum resurrectionis omnium tempus uenerit, accessuram corpori eius eam magnitudinem, quam non habuit, quando in ea discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
cui. s qd̾ eis tardius accessurum erat tempore hoc sunt
illo dĩ oꝑe mio atq celerrimo recepturi: Insententia
qͥppe dñi ubiait capillus capitisurĩ ñ ꝑibit: dictũ
ẽ. ñ defuturũ ẽẽ. qđ fuit. non autem negatumẽ. affu.¬
turũ eẽ. qđ defuit De fuit autẽ infanti morcuo ꝑfecta
quancitas sui corꝑis: ꝑfecco quipƿe infanti: deest uti¬
q ꝑfectio magnitudinis corporał quȩ cum accesserit
iam statura longior ẽẽ. non possit: Hunc ꝑ fectionis
modum sic habent om̃s: ut cum ilbo concipiant᷑ atq
nascant᷑: Sed habent in ratione ñ molȩ. sic̃ ipsa m̃bra
adhuc de sint. sicut dentes aut sicdͥid eiꝰ modi Inqͣrati.¬
one uniꝰ cuiusq materiȩ inclita corporali. iam qͦdã
modo ut icta dicam liniatum uidet᷑ eẽ. qđ nondũ ẽ.
immo qđ latet. s accessu temporis erit uł potiꝰ appa¬
rebit: li hac gͦ infans iambreuis aut longuse: qͥbre.¬
uis longusue futurus ẽ: Scđm hancrationẽ ꝓfecco in

Expanded text:
sed quod eis tardius accessurum erat tempore, hoc sunt illo Dei opere miro adque celerrimo recepturi? In sententia quippe Domini, ubi ait: Capillus capitis uestri non peribit, dictum est non defuturum esse quod fuit, non autem negatum est adfuturum esse quod defuit. Defuit autem infanti mortuo perfecta quantitas sui corporis; perfecto quippe infanti deest utique perfectio magnitudinis corporalis, quae cum accesserit, iam statura longior esse non possit. Hunc perfectionis modum sic habent omnes, ut cum illo concipiantur adque nascantur; sed habent in ratione, non mole; sicut ipsa membra adhuc desint, sicut dentes ac si quid eius modi. In qua ratione uniuscuiusque materiae indita corporali iam quodam modo, ut ita dicam, liciatum uidetur esse, quod nondum est, immo quod latet, sed accessu temporis erit uel potius apparebit. In hac ergo infans iam breuis aut longus est, qui breuis longusue futurus est. Secundum hanc rationem profecto in
Abbreviated transcription (Latin):
de regnoeius om̃ia scandala Numquid de regno¬
eius illo ubi nulla sunt scandala :. De isto gͦregno
euis qđẽ. hic eccła colligentur: Itemdicit Qui
soluerit unum demandatis istis minimis. & docu¬
erit sic homines: minimus uocabit᷑ in regno glorũ:

Expanded text:
de regno ejus omnia scandala . Numquid de regnode regno ejus omnia scandala . Numquid de regno illo, ubi nulla sunt scandala? De isto ergo regno ejus, quod est hic Ecclesia, colligentur. Item dicit, Qui solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in re
Abbreviated transcription (Latin):
ligatus ẽ. diabolus scĩ dĩ regnant cum xp̃o etiam
ipsi mille annis eisdemsine dubio. et eodem modo
intelligendis id est isto iam tempore pͥoriseuis ad-¬
uentus: Excepto quippe illo regno de quo infine
dicturus ẽ. uenite benedicti patris mei possidete
paratum uobis iegnum: Nisi alio aliquo mͦ longe
quidem in paruam nunc regnarent cum illo sc̃ĩ
eiꝰ quib ait ecce ego uob̾cum sum usq in consumma.¬
tionem scłi ꝓfecto ñ etiam nunc diceret᷑ eccła regnũ
eius. regnum ue cȩlorum: Nam utiq isto tempore
in regno dĩ eruditur scriba ille qui ꝓfert de thes¬
auro suo noua et uecera: de quo supͣ locuti sumus
et de eccła collecturi sunt ttania messores illi quȩ
ꝑmisit cum tritico simul crescere usq ad messem
Qđ exponens ait Messisest finis scłi Messores
autem: angłisunt: Sicut gͦ colliguntur atania et
igni comburunt᷑ : sic erit in consum matione scłi
Mittet filuis hominis an głos suos: et colligent

Expanded text:
ligatus est diabolus, sancti regnant cum Christo etiam ipsis mille annis, eisdem sine dubio et eodem modo intellegendis, id est isto iam tempore prioris eius aduentus. Excepto quippe illo regno, de quo in fine dicturus est: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, nisi alio aliquo modo, longe quidem inpari, iam nunc regnarent cum illo sancti eius. quibus ait: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi: profecto non etiejus, regnumve coelorum. Nam utique isto tempore in regno Dei eruditur scriba ille, qui profert de thesauro suo nova et vetera , de quo supra locuti sumus. Et de Ecclesia collecturi sunt zizania messores illi, quae permisit cum tritico simul crescere usque ad messem: quod exponens ait, Messis est finis saeculi; messores autem Angeli sunt. Sicut ergo colliguntur zizania; et igni comburuntur; sic eritmittet Filius hominis Angelos suos, et colligent
Abbreviated transcription (Latin):
inclusum ÷ & ipse de illis quodam mͦ sese efferens.
et ꝓcedens ut illȩ sint tectum ipse dececto Si
aucem utrumq referamus ad gentes. non unum
horum adillas alterum ad diabolum: et tectumip¬
sȩ sunc quia meis nunc includit᷑ et quodam mͦ
tegitur nimicus antiquus. et dececto ipsȩ erunt
quando in aꝑtum odium de aꝑto erupture st̃:
Qđ autem ait et ascenderunt suꝑ tĩȩ latitudinẽ
et cinxerunt castra scõrum. et dilectam caitatẽ.
non utiq ad unum locũ uenisse uł uenri &i

Expanded text:
inclusum, et ipse de illis quodam modo sese efferens inclusum, et ipse de illis quodam modo sese efferens et procedens; ut illae sint tectum, ipse de tecto. Si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum: et tectum ipsae sunt, quia in eis nunc includitur et quodam modo tegitur inimicus antiquus; et de tecto ipsquando in apertum odium de operto erupturae sunt. Quod vero ait, Et ascenderunt super terrae latitudinem, eo cinxerunt castra sanctorum et dilectam civitatem : non utique ad unum
Abbreviated transcription (Latin):
erumpet odiorum Hȩc enim erit nouissima ꝑse¬
cutio nouissimo imminente uidicio: quã sca ec¬
cła coto tͣrrarum orbe patiet᷑ Unũsa scilicet ciui¬
tas xp̃i: ab uniũ sa diaboliciuitate quantacumq
erit utraq suꝑ t̾ram: Gentes quippe istȩ quas
appellat gog. et magog. non sic sint accip de
tamqͣm sint in aliqua parte t̾rarum barbanrꝰ in¬
stituti Siue quosquidam suspicantur getas et
massagetas ꝓpt̃ licteras horum nominum pͥmad
siue aliquosalios alienigenas. et aromano iure
seuinctos Ioto namq orbe t̾rarum significati sunt
istieẽ. cum dictum ẽ: Nationes quȩ sunt in qua¬
tuor anguł t̾rȩ. easq subiecit eẽ. gog. et magog
Quorum int̾p̃tationẽ nominum eẽ. comꝑimꝰ:
Bog tectum: magog dececto Tamqͣm domus:
et ipse qui ꝓcedit de clomo Gentes gͦ sunt inqͥb
diabolum uelut in abisso suꝑtus intelligebamꝰ

Expanded text:
erumpet odiorum". haec enim erit nouissima perseerumpet odiorum". haec enim erit nouissima persecutio nouissimo imminente iudicio, quam sancta ecclesia toto terrarum orbe patietur, uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque erit utraque super terram. gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. toto namque orbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum est nationes quae sunt in quattuor angulis terrae, easque subiecit esse Gog et Magog. Quorum interpretationem nominum esse comperimus Gog tectum, Magog de tecto; tamquam domus et ipse qui procedit de domo. Gentes ergo sunt, in quibus diabolum uelut in abysso superius intellegebamus
Abbreviated transcription (Latin):
tes dĩ et xp̃i eregnabunt cumeo mille annis Non
utiq de solis ep̃is et p̃sbiteris dictumẽ qui ꝓpͥe
iam uocant᷑ in eccła sacendotes: s sicut om̃s xp̃os
dicimus ꝓpt̾ misticum crisma. sic om̃s sacer¬
dotes qm̃ membrasunt unuis sacerdotis De qͥbꝰ
apłs pecrus plebsinquit sc̃a regale sacerdotr¬
um Sane licet breuit atq transeunt᷑: insinu¬
auit es̃ dñi xp̃m. dicendo sacerdotes dĩ et xp̃i
hocẽ patris et filii Quamius ꝓpt̃ formam
serui sicut hominis filius: ita etiam sacerdos
xp̃s effeccussit inȩtnum scđm ordinem melchi¬
sedech De quare in hoc oꝑe non semel diximꝰ:¬
Itcum finici fuerint
inquit mille anni soluetur sathanas
de custodia sua: et exibit ad seducendas natio
nes quȩ sunt in quatuor angulis t̃ie gog et ma¬
gog. et cdetrahet cosinbellum. quorum numerꝰe.
Unhacrena maris: Ad hoc gͦ tunc seduoet⁊ ut in
bos bellum teahat: Nam ec antea mocdis qtubi

Expanded text:
tes Dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis: non tes Dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis: non utique de solis episcopis et presbyteris dictum est, qui proprie iam uocantur in ecclesia sacerdotes; sed sicut omnes christos dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: Plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. Sane, licet breuiter adque transeunter, insinuauit esse Deum Christum dicendo: Sacerdotes Dei et Christi, hoc est Patris et Filii; quamuis propter formam serui sicut hominis filius, ita etiam sacerdos Christus effectus sit in aeternum secundum ordinem Melchisedech. De qua re in hoc opere non semel diximEt cum finiti fuerint, inquit, mille anni, solvetur Satanas de custodia sua, et exibit ad snes, quae sunt in quattuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eas in bellum, quorum numerus est ut harena maris. ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. nam et antea modis quibus