comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾rogate corda urã fr̃s: si desidatis bona dei si de¬
sidłatis cuutatẽ illã ierłm. si c̃cupiscitis utã ȩt̃nã.
Om̃is ista t̾rena felicitas: sinistra uob̾ sit. Illa sit dexta.
ꝗͣ sẽꝑ habebitis. Et si habueritis sinistrã: nolite de sim¬
stra p̃sumere. Nonne corripis eũ qͥ de sinistra uolue-¬
rit manducare : Si m̃sȩ tuȩ iniuriã putas fieriman¬

Expanded text:
Interrogate corda vestra, fratres, si desideratis bona Dei, si desideratis civitatem illam Jerusalem, si concupiscitis vitam aeternam. Omnis ista terrena felicitas sinistra vobis sit; illa sit dextera quam semper habebitis: et si habueritis sinistram, nolite de sinistra praesumere. Nonne corripis eum qui de sinistra voluerit manducare? Si mensae tuae injuriam putas fieri man
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑ illos dext̾a eoꝵ. Uita enĩ etña manet in se: illi
remanent in delectatione tẽporali. et faciunt sibi
dextrũ qđ sinistrũ ẽ. Intendite ad ista fr̃s. ꝓpt̃ dex¬
terã insinẽ hoc uob̃ qͣntũ dñs donat: ad salutem
om̃iũ. Meministis fortasse hic me aliqͣndo tractasse
poraliabona plus habent. et in istis beatitudinẽ po-¬
nunt: ignorantes quȩ sit uera felicitas. uera dext̾a
hosscriptura filios alienos dic̃: tanꝗͥ ciues ñ ierłm.
sedbabiloniȩ. Dic̃ enĩ qͦdã loco psalmꝰ. Dñe libera
me de manu filioꝵ alienoꝵ quoꝵ os locutũ ẽ uani-¬
tatẽ. et dext̃a eoꝵ dext̃ã iniqͥtatis. Seqͥt᷑ eni et dicit.

Expanded text:
citur illos dextera eorum: vita enim aeterna manet in se; illi remanent in delectatione temporali, et faciunt sibi dextrum quod sinistrum est. 16. Intendite ad ista, fratres; propter dexteram insinuem hoc vobis, quantum Dominus donat, ad salutem omnium. Meministis fortasse hic me aliquando tractasse , qui temporalia bona plus habent, et in istis beatitudinem ponunt, ignorantes quae sit vera felicitas, vera dextera. Hos Scriptura filios alienos dicit, tanquam cives non Jerusalem, sed Babyloniae: dicit enim quodam loco psalmus, «Domine, libera me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Sequitur enim, et di
Abbreviated transcription (Latin):
nistra nr̃a ẽ. uita tẽporalis. Qͥeqͥd facis ꝓpt̾ uitã ȩt̃¬
nã: dextera oꝑat᷑. Si caritati uitȩ et̾nȩ in oꝑibꝰ cu¬
is miscueris c̃cupiscentiã uitȩ tẽporalis aut laudis
humanȩ. aut alicuiꝰ cõmodi scłaris: cognouit sini-¬
stra tua qͥd fac̃ dext̃a tua. Et nostis e̾ẽ. in p̃cepto
euangelii: nesciat sinistra tua qͥd faciat dext̃a tua.

Expanded text:
ita temporalis. Quidquid facis propter vitam aeternam, dextera operatur. Si charitati vitae aeternae in operibus tuis miscueris concupiscentiam vitae temporalis, aut laudis humanae, aut alicujus commodi saecularis; cognovit sinistra tua quid faciat dextera tua. Et nostis esse in praecepto Evangelii, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua» .
Abbreviated transcription (Latin):
nicent: thesauritent sibi fundam̃tũ bonũ in futu¬¬
rũ ut app̃hendant uerã uitã. Hoc canticũ de
canticission: diuites acceper̃. Primo ñ suꝑbe saꝑe.
Extollunt enĩ diuitiȩ. Et qͦs extollunt: Flumina
mȩ diuitiȩ incautis hominibꝰ. Non enĩ aurũ ma-¬
lũ ẽ qđ ds̃ condidit: sed małẽ. homo auarꝰ re¬
linquensereatorẽ: et cũs ad creaturã. Hoc gͦ ibi
p̃caueat. ne sit suꝑbꝰ. et suꝑ fluuiũ babilonis
sedeat. hoc enĩ illi dictũ ẽ.: ñ suꝑbe saꝑe.Sede¬

Expanded text:
ent, thezaurisent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Hoc canticum de canticis Sion divites acceperunt, primo, «non superbe sapere.» Extollunt enim divitiae; et quos extollunt, flumina me divitiae incautis hominibus. Non enim aurum malum est, quod Deus condidit; sed malus est homo avarus relinquens Creatorem, conversus ad creaturam. Hoc ergo ibi praecaveat, ne sit superbus, et super fluvium Babylonis sedeat. Hoc illi enim dictum est, «Non superbe sapere
Abbreviated transcription (Latin):
lo docum̃tũ: tanꝗͣ nob̾ dicturis aliqͣndo talibꝰ ho¬
minibꝰ. Cͦ mͦ cantabimꝰ canticũ dm̃ in t̾ra aliena :
Ecceait. si uis ꝑfectꝰ ee. uade uende omĩa quȩ ha-¬
bes et da pauꝑibꝰ. et habebis thesaurũ in celis: et
ueni sequere me. Ut discat multa cantica de
canticis syon: pri impedim̃ta reiciat. expeditꝰ am-¬
bulet. nullo: onere p̃grauet᷑: et discit aliqͥd de
canticission. Ille aut̃ c̃tristatꝰ discessit. Dicamꝰ
Et ille qͥdẽ discessit. Sp̃ẽ tam̃ diuitibꝰ dñs dedit.
Nã contristati discipuli dixer̃. Qͥ snã potest sal-¬
uus fieri : Et respondit eis. Qđ hominibꝰ impossi¬
bile. ẽ: deo facile. ẽ. Habent enĩ et diuites quendã
modũ suũ : et acceper̃ canticũ de sion. canticuo

Expanded text:
lo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus holo documentum, tanquam nobis dicturis aliquando talibus hominibus, «Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena?» Ecce ait: «Vis esse perfectus? Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me.» Ut discat multa cantica de canticis Sion, prius impedimenta rejiciat, expeditus ambulet, ne ullo onere praegravetur; et discet aliquid de canticis Sion. Ille autem contristatus abscessit. DicamusEt ille quidem discessit; spem tamen divitibus Dominus dedit. Nam contristati discipuli dixerunt: «Quisnam potest salvus fieri?» Et respondit eis: «Quod hominibus impossibile est, facile est Deo» . Habent enim et divites quemdam modum suu
Abbreviated transcription (Latin):
et obliuscarisierłm. Hoc gͦ timens: uide qͥd subi¬
ciat. uide qͥd seqͣt᷑. Passus ẽ enĩ iste homo qͥ cantat.
et ipse homo nos sumꝰ si uolumꝰ: passus ẽ undiq
talia. Int̾ int̾rogantes et adulatione blandientes.
mordacit̾ rep̃hendentes falso laudantes: qđ ñ
capiunt exigentes. qͦ pleni s̃ fundere nolentes:
int̃ turbas taliũ tanꝗͣ ꝑiclitans. erex̃ animũ ad
recordationẽ sion: et constrinx̃ se iuratione qͥ¬
captitiantis: et int̾ ũba dolosoꝵ: int̾ uba male
querentiũ int̾rogantiũ et discere nolentiũ. fece
inde erat ciuis ille: qͥ dñm int̾rogauit. Magister
bone. qͥd faciã ut uitã ȩc̃nã consequar: Nonne de
uita ȩtna querens qͣsi canticũ sion int̾rogauit. Ser¬
uamandata ait illi dñs. Et ille de fastu querens.
te mea. Et dñs dix̃ illi qͥddã de canticission. & no-¬
quer̃ quasi consiliũ ad uitã ȩt̾nã. et tãdiu nos
laudant. ꝗͣ diu respondeamꝰ qđ quer̃. Dedit de il-¬

Expanded text:
em. Hoc ergo timens vide quid subjiciat, vide quid sequatur. Passus est enim homo iste qui cantabat; et iste homo nos sumus, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit animum ad recordationem Sion, et constrinxit se talis captivantium, inter verba dolosorum, inter verba male interrogantium, quaerentium et discere nolentium. 13. Ecce inde erat dives ille qui Dominum interrogavit: «Magister bone, quid faciam ut vitam aeternam consequar?» Nonne de vita aeterna quaerens, quasi canticum Sion interrogavit? «Serva mandata,» ait illi Dominus. Et ille de fastu, cum audite mea.» Et Dominus dixit illi quiddam de canticis Sion, et noquaerant quasi consilium ad vitam aeternam, et tamdiu nos laudent, quamdiu respondeamus quod quaerunt. Dedit de il
Abbreviated transcription (Latin):
redde mͥrationẽ. Nonius inqͥt ut discã: Nonbo.¬
no animo audis: ñ sic pulsas. ut tͥ dignũ sit aꝑiri.
hendat. Ego gͦ ñ dicã. Suspendã organũ meũ. Sed¬
cantate nob̃ himnc̃ de canticis sion. Qͥd responde¬
bimꝰ: Babilonia te portat. babilonia te c̃cinet. ba¬
bilonia te nutrit. babilonia in te loqͥt᷑. Non nosti
caꝑe. nisi qđ fulget ad tẽpꝰ. Et̾na meditari igno¬
ras. ñ capis qđ int̾rogas.
ticũ dñi in t̾ra aliena: Uere fr̃s sic ẽ Incipite uel-¬
le p̃dicare ueritatẽ qͣntulũ cũq nostis: et uidete
quã necesse sit ut tales patiamini irrisores. exa-¬
ctores ueritatis. falsitate plenos. Respondete illis
exigentibꝰ a uob̾ qđ caꝑe ñ poss: et dicite ex fidu
pule dei. ocorpꝰ xp̃i o generosa ꝑegrinatio. Non

Expanded text:
redde mihi rationem. Non vis, inquit, ut discam? Non boredde mihi rationem. Non vis, inquit, ut discam? Non bono animo audis, non sic pulsas ut tibi dignum sit aperiri. hendat. Ergo ego non dicam, suspendam organum meum. cantate nobis de canticis Sion.» Quid respondemus? Babylonia te portat, Babylonia te continet, Babylonia te nutrit, Babylonia de te loquitur; non nosti capere nisi quod fulget ad tempus, aeterna meditari ignon capis quod interrogas.iena?» Vere, fratres, sic est. Incipite velle praedicare veritatem quantulamcumque nostis, et videte quam necesse sit ut tales patiamini irrisores, exactores veritatis, plenos falsitatis. Respondete illis exigentibus a vobis quae capere non possunt, et dicite ex fiducpule Dei, o corpus Christi, o generosa peregrinatio non
Abbreviated transcription (Latin):
tia. attende qr crescit et ẽtinentia. Iuare tã cȩ¬
cꝰ es. ut amurcã fluentẽ ꝑ plateas uideas. oleũ in
gemellaria ñ uideas: Et hoc ñsine causa. Qui
enĩ male ũsant᷑. publice notis: qͥ aut̃ se conuer-¬
ptuos duxer̃ nos. qͣndo intrant in corda homi-
nũ int̾rogant nos ꝑ linguas eoꝵ qͦs possident. et
dicunt nob̾. Cantate nob̾ ũba canticoꝵ Reddi-¬
te nob̾ rationẽ aduentꝰ xp̃i. et quȩ ẽ alia uita.
Uolo eredere. Doce me rationẽ. Iuare mͥ imꝑas ut
credã: Respondeo illi et dico. O homo. qͦmͦ ñ uis
imꝑem tͥ ut credas : plenꝰ es malis cupiditatibus.
Si dicã bona illa ierłm: ñ ea capis. Opoitet ut ex¬
in aniaris qͦ plenꝰ es: ut possis impleri qͦ inanis es
Ergo noli facile hiuc aliqͥd dicere. Lignũ ẽ salicis:
lignũ ẽ sterile. Noli ꝑcutere organũ ut sonet. sd¬
suspende potiꝰ. Sedille dicturꝰ ẽ. Dic mͥ. canta mͥ.

Expanded text:
tia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caetia; attende quia crescit et continentia. Quare tam caecus es, ut amurcam fluentem per plateas videas, oleum in gemellaria non videas? Et hoc non sine causa. Qui enim male versantur, publice noti sunt; qui autem se converptivos duxerunt nos, quando intrant in corda hominum, et interrogant nos per linguas eorum quos possident, et dicunt nobis: «Cantate nobis verba canticorum;» reddite nobis rationem adventus Christi, et quae est alia vita. Volo credere; doce me rationem quare mihi imperas ut credam. Respondeo illi et dico: O homo, quomodo non vis tibi imperem ut credas? Plenus es malis cupiditatibus: si dicam bona illa Jerusalem, non ea capis; oportet ut exinaniaris quo plenus es, ut possis impleri quo inanis es. Ergo noli facile huic aliquid dicere; lignum est salicis, lignum est sterile: noli percutere organum ut sonet, suspende potius. Sed ille dicturus est: Dic mihi, canta mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
dunt omĩa sua. dant pauꝑibꝰ. ut habeant ches-¬
aurũ in cęlis: et secunt᷑ dñm. Dicis ilt. Eoce qͥd
actulit xp̃s. Quã multi faciunt ista ut distri-¬
buant res suas egenis et fiant pauꝑes ñ necessi¬
tate sed uoluntate: sequentes dm̃. sꝑantes reg-¬
nũ cęloꝵ: Irrident isti quasi stultos: et talia in-¬
qͥunt bona actulit xp̃s ut ꝑdat homo res
suas. ut cũ dat egenis remaneat egenꝰ : Qͥd gͦ fa-¬
cies : Bona xp̃i ñ capis. Aliꝰ enĩ te impleuit. qͥ ad-¬
ũsariꝰ ẽ. xp̃o: cui dedisti locũ in corde tuo. Pri¬
arbore ducentibꝰ uentis. qͣsi ꝑ qͦndã lib̾tatẽ aurȩ
ꝑfruentes uago qͦdã desidio suo. Uentũ ẽ ut o-¬
liua mitteret᷑ in torcular: ñ enĩ sẽꝑ pendere ha-¬
bebat in arbore. lã finis ẽ. anni. Non sine causa
inscribunt᷑ psalmi qͥdã ꝓ torcularibꝰ. In arbore
lib̾tas: in torculari p̃ssura. Cũ gͦ res humanȩ
conterunt᷑ et p̃munt᷑: attendisqr crescit auari-¬

Expanded text:
ibus, ut habeant thesaurum in coelis et sequantur Dominum : dicis illi, Ecce quod attulit Christus. Quam multi faciunt ista, ut distribuant res suas egenis, et fiant pauperes, non necessitate, sed voluntate, sequentes Deum, sperantes regnum coelorum! Irrident isti quasi stultos: Et talia, inquiunt, bona attulit Christus, ut perdat homo res suas, et cum dat egenis, remaneat egenus? Quid ergo facies? Bona Christi non capis: alius enim te implevit, qui adversarius est Christo, cui dedisti locum in corde tuo. Priarbore, ducentibus ventis, quasi quadam libertate aurae perfruentes vago quodam desiderio suo. Ventum est ut oliva mitteretur in torcular: non enim semper pendere habebat in arbore: jam finis est anni. Non sine causa inscribuntur psalmi quidam, «Pro torcularibus» : in arbore libertas, in torculari pressura. Cum enim res humanae conteruntur et premuntur, attendis quia crescit avari
Abbreviated transcription (Latin):
diuites fieri incidunt in tẽptationẽ. Non dix̃ qͥ
diuites s̃ sed qͥ uolunt diuites fieri. Nã sidiuites
essent: aliud canticũ audirent. Diues audit ut
eroget: pauꝑ audit ne desideret. Sed cũ int̃ ta-
ut dixiorgana in salicibꝰ in medio eiꝰ. differte quȩ
dicturi estis. Incipiunt ee. ligna fructuosa: mu¬
tant᷑ arbores. et habebunt fructũ bonũ. Ibi iã
licet nob̾ cantare in auribꝰ audientiũ. Sed cũ
int̃ istos obstrepentes. male int̾rogantes. ueritati
resistentes ũsamini: obstringite uos ñ eis uelle
placere. ne obluuscamimi ierlm. Et dicat una
anima urã facta una ex multis pace xp̃i dicat ip¬¬
sa captiuata ierłm. hic agens in t̾ra. Nioblitꝰ fue¬

Expanded text:
n dixit, qui divites sunt; sed, «Qui volunt divites fieri.» Nam si jam divites essent, alterum canticum audirent: dives audit ut eroget, pauper audit ne desideret. 15. «vers.» 5. ut dixi, organa in salicibus in medio ejus; differte quae dicturi estis. Incipiunt esse ligna fructuosa, mutantur arbores, et habebunt fructum bonum: ibi jam licet nobis cantare in aures audientium. Sed cum inter istos obstrepentes, male interrogantes, veritati resistentes versamini, obstringite vos non eis velle placere, ne obliviscamini Jerusalem; et dicat una anima vestra, facta una ex multis pace Christi, dicat ipsa captiva Jerusalem hic agens in terra: «Si oblitu
Abbreviated transcription (Latin):
lit xp̃s: unde feliciores putent res humanas qi
uenit xp̃s. Uides enĩ. si theatra et amficheatra et
circi starent. si nichil caderet de babilonia. si ub̃¬
tas ee̾t circũ fluentiũ uoluptatũ hominibꝰ canta¬
turis et saltaruris ad turpia cantica. si libido
scortantiũ et meretricantiũ haberet quietẽ et
securitatẽ. si ñ timeret famẽ in domo sua qͥ clamat
ut pantonumi uestiant᷑. si hȩc om̃ia sine labe et
sine ꝑturbatione aliqͣ fluerent. et eẽt securitas
magna nugarũ: felicia essent tẽpora et magnã
felicitatẽ rebꝰ humanis xp̃s ateulisset. Quia uͭ ce¬
dunt᷑ imqͥtates ut exstirpata cupiditate plantetꝰ¬

Expanded text:
lit Christus? unde feliciores putent res humanas, quia lit Christus? unde feliciores putent res humanas, quia venit Christus? Vides enim, si theatra et amphitheatra et circi starent incolumes, si nihil caderet de Babylonia, si ubertas esset circumfluentium voluptatum hominibus cantaturis et saltaturis ad turpia cantica, si libido scortantium et meretricantium haberet quietem et securitatem, si non timeret famem in domo sua qui clamat ut pantomimi vestiantur; si haec omnia sine labe, sine perturbatione aliqua fluerent, et esset securitas magna nugarum, felicia essent tempora, et magnam felicitatem rebus humanis Christus attulisset. Quia vero caeduntur iniquitates, ut exstirpata cupiditate plantet
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. adũs homines: sed adũs pͥncipes et potestates
et rectores mundi tenebrarũ harũ. Qͥd dix̃ mun¬
di: Dilectores mundi Hos appellauit et tenebras
id ẽ iniqͦs sceleratos infideles. peccatores: qͥbꝰ iã
credentibꝰ gratulat᷑ hoc mͦ ut dicat. Fiustis ali
qͣndo tenebrȩ: nc̃ autẽ lux in dño. Constituit gͦ
nos luctã habere cũ ilł pͥncipibꝰ. Ipsi nos duxer̃ cap¬
tiuos. Quomͦ autẽ diabolꝰ int̾uit in cor uidȩ ut
traderet dñm. ñ autẽ int̾ret nisi ille locũ daret:
sic multi homines mali de medio babiloniȩ ꝑ desi¬
deria carnalia et illicita locũ dando diabolo et
angłis eiꝰ in cordibꝰ suis. ut in ilł & de ilł oꝑentur:
aliqͦndo nos int̾ragant. et dicunt nob̾. Exponite
nob̾ rationẽ. Pagani plerũq dicunt. Istã nob̃ ex¬
ponite rationẽ. Quare uenit xp̃s. et qͥd ꝓfuit ge¬
humanis quã fuer̃ antea. et feliciores tẽ erant res¬
humanȩ quã mͦ: Dicant nob̃ xp̃iani. qͥd bom attu-¬

Expanded text:
s; «sed adversus principes, et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum» . Quid dixit, «mundi?» Dilectorum mundi. Hos appellavit et tenebras, id est iniquos, sceleratos, infideles, peccatores; quibus jam credentibus gratulatur hoc modo, ut dicat: «Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux ipsi nos duxerunt captivos. 9. Quomodo autem diabolus intravit in cor Judae , ut traderet Dominum, non autem intraret, nisi ille locum daret; sic multi mali homines de media Babylonia per desideria carnalia et illicita locum dando diabolo et angelis ejus in cordibus suis, ut in illis et de illis operetur, aliquando interrogant nos, et dicunt nobis: Exponite nobis rationem. Pagani plerique dicunt ista nobis: Exponite rationem, quare venit Christus, et quid profuit mundanis, quam fuerunt antea, et feliciores erant humanae quam modo? Dicant nobis Christiani quid boni attu
Abbreviated transcription (Latin):
liauerit se et ñ suꝑbierit. neq sꝑauerit in incerco
diuitiarũ: sedet suꝑ fluuiũ suspirat ad ȩt̾nã ierłm:
recordat᷑ syon. Et ut ꝑueniat ad sion: erogat. Ecce
habes canticũ qđ diuites acceper̃ de canticis syon.
Oꝑent᷑. tangant organa: ñ uacent. Cũ inuenerit
hominẽ dicentẽ sibi qͥd ẽ. qđ facis ꝑdis res tuas
tantũ erogando. thesauria filus tuis: cũ uiderit
ñ caꝑe. et intellexerit lignũ ẽe̾ salicis: ñ facile dicat
qͣre agat. Et qͥl agent: Suspendant organa in sa¬
stis canticũ diuitũ de canticission: audite et
canticũ pauꝑũ. Idẽ paulꝰ loqͥt᷑. Nichil intulimꝰ
in hunc mundũ. sed nec auferre aliqͥd possumꝰ.
Uictũ et tegum̃tũ habentes: his contentisimus.
Nã qͥ uolunt diuites fieri: incidunt in tẽptatio.¬
nẽ et desideria multa stulta et nociua. quȩ ho¬
mina babilonis. Radix enĩ om̃iũ maloꝵ eupidi.¬
tas ẽ. quã qͥdã appetentes naufragauer̃ a fide. et

Expanded text:
averit in incerto divitiarum, sedet super fluvium, suspirat aeternae Jerusalem recordatus Sion; et ut perveniat ad Sion, erogat. Ecce habes canticum quod divites acceperunt de canticis Sion. Operentur, tangant organum, non vacent, cum invenerint hominem dicentem sibi: Quid est quod facis? perdis res tuas tanta erogando; thesauriza filiis tuis. Cum viderint non capere, et intellexerint lignum esse salicis, non facile dicant quare agant, et quid agant, suspendant organa in sastis canticum divitum de canticis Sion; audite et canticum pauperum. Idem Paulus loquitur: «Nihil intulimus in hunc mundum, sed nec auferre aliquid possumus: victum et tegumentum habentes, his contenti simus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et desideria multa, stulta et noxia, quae memina Babylonis. «Radix est enim omnium malorum avaritia; quam quidam appetentes naufragaverunt a fide, et
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Multũ enĩ int̾est int̃ mediũ babilonis et extĩora
babiloniȩ. Sunt qͥ ñ s̃ tã in medio eiꝰ id ẽ ñ tanta con-¬
cupiscentia scłi et delectationibꝰ obrunt᷑. Quiuͦ ut
aꝑte dixerĩ et breuit̃ multũ malis: in medio babi.¬
lonis s̃. et ligna sterilia s̃ tanꝗͣ salices babilonis Qͥndo
illos udemꝰ. et tã steriles eos inuenimꝰ ut difficile no-¬
bis appareat in eis aliqͥd unde possint duci ad fidẽ
rectã. uł ad bona oꝑa. uł ad sp̃ẽ fut̃i scłi uł ad con-¬
cupiscentiã lib̾ationis a captiuitate mortalitatis:
dicimꝰ. Adhuc isti ñ sapiunt: ñ capiunt. Qͥcqͥd ilis
dixerimꝰ: sinistrũ et adũsũ habebunt. figo differen.¬
do circa eos scripturas suspendimꝰ organa nr̃a in sa.¬
licibꝰ. Non eos dignos habemꝰ qͥ organa nra portent.
Non gͦ eis organa nr̃a inserendo alligamꝰ sed diffe¬
rendo suspendimꝰ. Salices enĩ s̃ babiloniȩ ligna infru.¬

Expanded text:
nis. Multum enim interest inter medium Babylonis, et exteriora nis. Multum enim interest inter medium Babylonis, et exteriora Babyloniae. Sunt qui non sunt in medio ejus, id est, non tanta concupiscentia saeculi et delectationibus obruuntur. Qui vero, ut aperte dixerim et breviter, multum mali sunt, in medio Babylonis sunt, et ligna sterilia, tanquam salices Babylonis. Quando illos videmus, et tam steriles eos invenimus, ut difficile nobis appareat in eis aliquid unde possint duci ad fidem rectam, vel ad bona opera, vel ad spem futuri saeculi, vel ad concupiscentiam liberationis a captivitadicimus, Adhuc isti non sapiunt, non capiunt; quidquid illis dixerimus, sinistrum et adversum habebunt. Ergo differendo circa eos Scripturas, suspendimus organa nostra in salicibus: non enim dignos habemus, qui organa nostra portent. Non ergo eis organa nostra inserendo alligamus, sed differendo suspendimus. Salices enim sunt Babyloniae ligna infru
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ solatiũ captiuoꝵ: aluid gaudiũ liberorim.
Suꝑ flumina babilonis ibi sedimꝰ et fleuimꝰ: dũ re-
cordarem̃ sẏon. In salicibꝰ in medio eiꝰ suspendimꝰ
organa nr̃a. Habent organa sua ciues ierłm script̾ã
dei p̃cepta dei ꝓmissa dei medicationẽ qͣndã futuri
sclłi. Sed cũ agunt in medio babiloniȩ: organa suam
salicibꝰ eiꝰ suspendunt. Salices ligna s infructuosa: t
hoc loco ita posita. ut ñ aliqͥd boni possit incelligi de
salicibꝰ. Alibi autẽ forsitan potest. Modo ligna intelli¬
gite sterilia: nascentia si ꝑ flumina babilonis Rigant᷑
hȩc ligna de fluminibꝰ babilonis et nullũ fructũ fer̃
Sic̃ s̃ homines auari. cupidi steriles in oꝑe bono: ita
ciues babiloniȩ. ut etiã ligna sint illiꝰ regionis ex istis
uoluptatibꝰ rerũ transeuntiũ pascunt᷑: tanꝗͣ rigata
afluminibꝰ babiloniȩ. Queris fructũ: et nͦꝗ inuenis

Expanded text:
ud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. ud est solatium captivorum, aliud gaudium liberorum. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimurs. 2. In salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra.» Habent organa sua cives Jerusalem, Scripturas Dei, praecepta Dei, promissa Dei, meditationem quamdam futuri saeculi; sed cum agunt in medio Babyloniae, organa sua in salicibus ejus suspendunt. Salices ligna sunt infructuosa; et hoc loco ita posita, ut non aliquid boni possit intelligi de salicibus; alibi autem forsitan potest. Modo ligna intelligite sterilia, nascentia super flumina Babylonis. Rigantur haec ligna de fluminibus Babylonis, et nullum fructum ferunt. Sicut sunt homines cupidi, avari, steriles in opere bono; ita cives Babyloniae, ut etiam ligna sint illius regionis, ex istis voluptatibus rerum transeuntium pascuntur, tanquam rigata a fluminibus Babyloniae: quaeris fructum, et nusquam invenis.
Abbreviated transcription (Latin):
contremiscunt. coniux concors. felix dr̃ domꝰ ibi in-¬
uenis tribulationẽ. Si aliqͥd potes: inuenta tribula-¬
tione inuoca nom̃ dñi. Perũsũ aliqͥd uidet᷑ docere
sermo diuinꝰ flere in lexitia. et in merore lȩtari.
nibꝰ. Nentẽ autẽ uide. si inuenit tribulationẽ. At¬
tendat qͥsq ipsã felicitatẽ suã qͦ exultauit anima
eiꝰ. et tumuit qͦdãmͦ gaudio. et exculit se.: et dix̃
felix sũ. Attendat si ñ fluit illa felicitas: si potest
certꝰ ee̾ de illa. qr manet in ȩt̃nũ. Si autẽ ñ ẽ c̃tꝰ.
et uidet fluere unde gaudet : fluuiꝰ ẽ habilonis.
et sedeat suꝑ et fleat. Sedebit aucẽ et plorabit:
si recordatꝰ fuerit syon. Opax illa quã uidebi-¬
mꝰ apud dm̃. o illa scã ȩqualitas angłoꝵ o illa ui-¬
sio et expectaculuĩ pulchrũ. Ecce in babilonia pul¬
chra s̃ quȩ tenent. Nonteneant: ñ decipiant. Ali-¬

Expanded text:
contremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi incontremiscunt, conjux concors, felix dicitur domus; ibi inveni tribulationem , si aliquid potes, ut inventa tribulatione invoces nomen Domini. Perversum aliquid videtur docere sermo divinus, flere in laetitia, et in moerore laetari. nem. Attendat quisque ipsam felicitatem suam, qua exsultavit anima ejus, et tumuit quodammodo gaudio, et extulit se, et dixit, Felix sum: attendat si non fluit illa felicitas, si potest certus esse de illa quia manet in aeternum. Si autem non est certus, et videt fluere unde gaudet; fluvius Babylonis est: sedeat supra, et fleat. Sedebit autem et plorabit, si recordatus fuerit Sion. O pax illa quam videbimus apud Deum! o illa sancta aequalitas Angelorum! o illa visio et spectaculum pulchrum! Ecce in Babylonia pulchra sunt quae tenent: non teneant, non decipiant. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
sciꝰquã tribulationẽ quasi querendã. inuenit
tanꝗͣ quesitã. Et cũ inuenisset. qͦ lucro inuenit:
Nom̃ clm̃ inuocauit. Multũ int̾est utrũ inue¬
nias tribulationẽ. an inueniaris a tribulatione.
Dic̃ enĩ alio loco. Dolores inferni inuener̃ me. qͥd
ẽ inuener̃ me dolores inferni: qͥd ẽ tribulationẽ
et dolorẽ inueni: Quando te repente occupat tri-¬
stitia ꝑturbatis tͥ rebꝰ scłaribꝰ qͥbꝰ oblectabaris et¬
sticia. et unde te ñ putas posse fieri tristẽ accidit.
sursũ putabas. Inuenisti enĩ te dolore affectũ gra-¬
uit̃ tristitia alicuiꝰ mali unde forte p̃sũpseras te ñ
fore tristẽ: inuenit te dolor inferni. Cũ aut̃ bene
ẽ tͥ arrident omĩa scłaria nullꝰ tuoꝵ obit. nichil
in uinea tua forte uł aruit uł grandinatũ ẽ. uel
sterile apparuit ñ acuit cupa tua. ñ abortũ est
stitutꝰ scđm scłm. undiq amici tui uiuunt et ser-¬
uant tͥ amicitiã clientes ñ des: filii obsequnt᷑ serui

Expanded text:
t tanquam quaesitam. Et cum invenisset, quo lucro invenit? Nomen Domini invocavit. Multum interest utrum invenias tribulationem, an inveniaris a tribulatione. Dicit enim alio loco: «Dolores inferni invenerunt me» . Quid est, «Invenerunt me dolores inferni?» Quid est, «Tribulationem et dolorem inveni?» Quando te repente occupat tristitia, perturbatis tibi rebus saecularibus quibus oblstitia, unde te non putabas posse fieri tristem, accidit, sursum putabas. Invenisti enim te dolore affectum graviter, tristitia alicujus mali, unde forte praesumpseras te non fore tristem; invenit te dolor inferni. Cum autem bene est tibi, arrident omnia saecularia, nullus tuorum obiit, nihil in vinea tua forte vel aruit, vel grandinatum est, vel sterile apparuit, non acuit cupa tua, non abortum passtitutus, undique amici tui et vivunt et servant tibi amicitiam, clientes non desunt, filii obsequuntur, servi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndo conũsati sumꝰ. Ostendit se redẽptũ: de
babilonia cȩpisse iã exire. Sed tam̃ achue qͥd
dic̃ : qr cũ hostibꝰ nr̃is confligimꝰ. et ne irascam̃ homi-¬
nibꝰ qͥ nob̾ inger̃ ꝑsecutiones. tulit intentionẽ nrãm
ab odio hominũ: et direx̃ in luctã quoꝵdã spũũ qͦs
ñ uidemꝰ et cũ ipsis confligimꝰ. Ait enĩ. Non ẽ. uob̾
colluctatio adĩsus carnẽ et sanguinẽ. id ẽ. adũsus
homines qͦs uidetis: a qͥbꝰ mala uidemini pati. qͥ uob̃

Expanded text:
«aliquando conversati sumus» . Ostendit se redemptum de Babylonia coepisse jam exire. Sed tamen adhuc quid dicit? Quia cum hostibus nostris confligimus. Et ne irascamur hominibus qui nobis ingerunt persecutiones, tulit intentionem nostram Apostolus ab odio hominum, et direxit in luctam quorumdam spirituum, quos non videmus, et cum ipsis confligimus. Ait enim: «Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem;» id est, adversus homines quos vid
Abbreviated transcription (Latin):
sed captiui tenem᷑: oportet ut ñ tantũ ista cant-¬
mꝰ. sed et faciamꝰ affectu cordis pio. religioso desi¬
derio ȩtñȩ ciuitatis. Habet et hȩc ciuitas quȩ ba.¬
bilonia dr̃ amatores suos consulentes pacitẽpo.¬
rali. et nichil ultra sꝑantes. tocũq gaudiũ suũ
ibi figentes ibifinientes: et uidemꝰ eos ꝓ re publica
t̾rena plurimũ laborare. Sed et in ea qͥcũq fide¬
lit̾ ũsant᷑. si ñ ibi appetant suꝑbiã et ꝑiturã
elationẽ odiosãq iactantiã. sed uerã fidẽ exhi-¬
beant qͣnttĩ poss. quã diuposĩ qͥbꝰ possᷤ ad qͣntũ

Expanded text:
sed captivi detinemur; oportet ut non tantum ista decantesed captivi detinemur; oportet ut non tantum ista decantemus, sed et faciamus affectu cordis pio, religioso desiderio aeternae civitatis. Habet et haec civitas quae Babylonia dicitur, amatores suos consulentes paci temporali, et nihil ultra sperantes, totumque gaudium suum ibi figentes, ibi finientes, et videmus eos pro republica terrena plurimum laborare: sed et in ea quicumque fideliter versantur, si non ibi appetant superbiam et perituram elationem odiosamque jactantiam; sed veram fidem exhibeant, quam possunt, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ angłi s̃ sed qđ attinet ad homines p̃destinatos
ingłam dei. futos ꝑ adoptionẽ coheredes xp̃i qͦs
de ipsa captiuitate redemit sanguine suo. Parti¬
culã gͦ istã ciuitatis ierłm captiuã teneri in babi¬
lonia ꝓ peccato: inciꝑe autẽ exire inde priꝰ conde
ꝑ confessionẽ iniqͥtatis et caritatẽ iustitiȩ. deinde
postea in fine scłi etiã corpore separandã. cõm̃da¬
uimꝰ in eo psalmo quẽ pͥmo hic cũ ura dignatio¬
sion: et tͥ reddet᷑ uocũ in ierłm. Hodierna autẽ
die cantauimꝰ Euꝑ flumina babilonis ibi sedi-¬
mꝰ et fleuimꝰ cũ recordarem̃ sion. Uidete qm̃ in illo
dictũ ẽ. te decet himnꝰ ds̃ in sion: hic autẽ suꝑflu-¬
mina babilonis ibi sedimꝰ et fleuumꝰ. dũ recordarem᷑
cordatione sion: Si enĩ ciues inde sumꝰ: ñ tan¬
cũ hoc cantamꝰ. sed et agimꝰ: Si ciuessumꝰ de ie-¬
rusalẽ id ẽ. de sion: et in ista uita. in ista confu¬
sione scłi huiꝰ in ista babilonia ñ ciues habitamꝰ.

Expanded text:
et Angeli sunt. Sed quod attinet ad homines praedestinatos in gloriam Dei, futuros per adoptionem cohaeredes Christi, quos de ipsa captivitate redemit sanguine suo: particulam ergo istam civitatis Jerusalem captivam teneri in Babylonia pro peccato, incipere autem inde exire prius corde per confessionem iniquitatis et charitatem justitiae, deinde postea in fine saeculi etiam corpore separandam, commendavimus in eo psalmo, quem primo hic cum vestra DilectioSion; et tibi reddetur votum in Jerusalem» . Hodierna autem die decantavimus. «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Videte quia in illo dictum est, «Te decet hymnus, Deus, in Sion;» hic autem, «Super flumina Babylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur cordatione Sion? Si enim cives inde sumus, non tantum hoc cantamus, sed et agimus. Si cives sumus de Jerusalem, id est de Sion, et in ista vita, in ista confusione saeculi hujus, in ista Babylonia non cives habitamus,
Abbreviated transcription (Latin):
iã stabis. qr de ipsa spe loqͥt᷑ aliꝰ psalmꝰ. et cantat
dicens. Stantes erant pedes nr̃i: in atriis ciuis ihe¬
rusalẽ. Ibi te erexeris: site hic penicendo. et consi¬
tendo humiliabis. In atriis gͦ ierłm: stantes erant
pedes nr̃i. Suꝑ flumina uͦ babilonis sedimꝰ et
fleuimꝰ: cũ recordarem̃ sion Inde oportet fleas:
recordando syon. Multi enĩ flent flecu babilo¬
nio: qi et gaudent gaudio babilonio. Qui gau¬
dent lucris. et flent dãpnis: utrũq de babilonia
ẽ. Flere debes: sed recordando syon. Et quandotͥ¬

Expanded text:
enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat enim stabis; quia de ipsa spe loquitur alius psalmus, et cantat dicens: «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem» . Ibi erigeris, si te hic poenitendo et confitendo humiliaveris. «In atriis» ergo «Jerusalem stantes erant pedes nostri; Super flumina» vero «Babylonis sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» Inde oportet ut fleas, recordando Sion. 5. Multi enim flent fletu Babylonio, quia et gaudent gaudio Babylonio. Qui gaudent lucris et flent damnis, utrumque de Babylonia est. Flere debes, sed recordando Sion. Si reco
Abbreviated transcription (Latin):
dent suꝑ flumina babilonis. et flent suꝑ flumi¬
nababilonis. uł illos qͥ rapiunt. uł seipsos qͥ in ba-¬
bilonia ẽẽ. meruer̃. Sedentes tam̃. hoc ẽ. humilia
ti. Suꝑ flumina gͦ babilonis illic sedimꝰ et fleuumꝰ.
cũ recordarem᷑ sion. Scã syon. ubi cotũstat et ni¬
chil fluit. qͥs nos in ista p̃cipitauit: qͣre dimisimꝰ
conditorẽ tuũ. et societatẽ tuã : Ecce int̃ fluenti¬
a et labentia constituri: uix qͥsq raptꝰ a flumine.
si tenere lignũ poterit euadet. Humiliati gͦ in
captiuitate nr̃a: sedeamꝰ suꝑ flumina babilonis.
Non nos audeamꝰ in illis fluminibꝰ p̃cipitare. nec
nos audeamꝰ in nr̃e captiuitatis malo atq tristi.¬
tia suꝑbe erigere : sed sedeamꝰ. et sic fleamꝰ. Suꝑ
lonis. Talis sit humilitas nr̃ã: ut ñ nos mergat. Se.¬
de suꝑ flum̃: ñ in flumine. ñ sub flumine. Sed ta¬
m̃ sede humilis: loquere. ñ qͦmͦ in ierłm. Ibi enĩ

Expanded text:
dent super flumina Babylonis, et flent super flumident super flumina Babylonis, et flent super flumina Babylonis, vel illos qui rapiuntur, vel seipsos qui in Babylonia esse meruerunt: sedentes tbylonis, ibi sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion.» O sancta Sion, ubi totum stat, et nihil fluit! quis nos in ista praecipitavit? quare dimisimus Conditorem tuum et societatem tuam? Ecce inter fluentia et labentia constituti, vix quisquam raptus a flumine, si tenere lignum potuerit, evadet. Humiliati ergo in captivitate nostra sedeamus super flumina Babylonis, non nos audeamus in illis fluminibus praecipitare; nec nos audeamus in nostrae captivitatis malo atque tristitia superbe erigere, sed sedeamus, et sic fleamus. Sedlonis: talis sit humilitas nostra, ut nos non mergat. Sede super flumen, noli in flumine, noli sub flumine: sed tamen sede humilis, loquere non quomodo in Jerusalem. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
debes. Aduocatũ eẽ. inqͥt. magna res ẽ: poten¬
tissima eloqͥa in om̃ibꝰ. habere susceptos penden¬
tes ex lingua diserti patroni sui. et ex eiꝰ ore spe¬
pnitiẽ uł salutẽ. Nescis qͦ te miseris ali et iste ba-
bilonis fluuꝰ ẽ. Et qđ multũ sonat strepitꝰ aquiȩ.
saxa ꝑcutit. Artendeq fluit: attende qr labit᷑
Et si attendisq fluit et labit᷑ caue qr trahit
Naiugare inqͥt aliꝰ et negotiari magnũ ẽ sci
m̃tis lucroꝵ diuitẽ remeare. Nluuiꝰ ẽ et iste babilo.¬
nis. Lucra tua qͦndo stabunt: Qͥndo p̃sũpturꝰ.
qͣndo securꝰ eris ex his quȩ acqͥris: Qnto enĩ eris di.¬
tior: tanto timidior. Uno naufragio nud exibis. et
recte planges in flumina babilonis. qr noluisti sedere
uota: et diũsas hominũ cupiditates hac atq illac
rapientes. trahentes. impellentes in mare. Uident
hȩc et ñ se mittunt in flumina babilonis sed se¬¬

Expanded text:
timere. Advocatum esse, inquit, magna res est, potentimere. Advocatum esse, inquit, magna res est, potentissima eloquentia; in omnibus habere susceptos pendentes ex lingua diserti patroni sui, et ex ejus ore speperniciem, vel salutem. Nescis quo te miseris: alius et istes est; et quod multum sonat, strepitus aquae saxa percutit. Attende quia fluit, attende quia labitur; et si attendis quia fluit et labitur, cave quia trahit. Navigare, inquit alius, et negotiari magnum est; scirmentis lucrorum divitem remeare. Fluvius est et iste Babylonis. Lucra tua quando stabunt? quando praesumpturus, quando securus eris ex his quae acquiris? Quanto eris ditior, tanto timidior. Uno naufragio nudus exibis, et recte te planges in flumine Babylonis, quia noluisti sedere vota et diversas hominum cupiditates hac atque illac rapientes, trahentes, impellentes in mare: vident haec, et non se mittunt in flumina Babylonis; sed se
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: ñ eos sit dĩ ꝑire in babilonia. Predesti.¬
nauit enĩ eosciues ierłm. Intelligit enĩ captiui¬
tatẽ eoꝵ ds̃: & ostendit illis aliã ciuitatẽ. cuiue¬
re debeant suspirare: ꝓ qͣ debeant cuncta co-¬
nari: ad quã capessendã debeant ciues suos
magno fidel . ẽ. Et rursũ dic̃. Si in alieno fideles
ñ fuistis ur̃m qͥs dabit uobis: Attendite tam̃¬
l̾m̃i. flumina babilonis. Flumina babilonis st̃
omĩa quȩ hic amant᷑: et transeunt. Nescio quis
luptatẽ. Attendat exitũ: et uideat illud qđ a
mauit ñ eẽ fundam̃tũ iherłm. sed fluuiũ babi¬
lonis. Aliꝰ dix̃. Magna res ẽ militare. Om̃s agri.¬
colȩ formidant eos qͥ militant: obsequntꝰ eis.
tremunt eos. Si fuero agricola. timebo milita¬
rẽ. Si fuero militaris: timebor ab agricola. O
insane in aliuĩ te babilonis fluuiũ pcipitasti:
et eũ turbulentiorẽ et rapaciorẽ. Timeri uis
aminore: cime maiorẽ. Pocest teipso maior fieri

Expanded text:
ire in Babylonia: praedestinavit enim eos cives Jerusalem. Intelligit captivitatem eorum Deus, et ostendit illis aliam civitatem, cui vere debeant suspirare, pro qua debeant cuncta conari, ad quam capessendam debeant cives suos magno fidelis est:» et rursum dicit, «Si in alieno fideles non fuistis, vestrum quis dabit vobis» ? 3. Tam flumina Babylonis. Flumina Babylonis, sunt omnia quae hic amantur et transeunt. Nescio quis luptatem; attendat exitum, et videat illud quod amavit non esse fundamentum Jerusalem, sed fluvium Babylonis. Alius dixit: Magna res est militare; omnes agricolae formidant eos qui militant, obsequuntur eis, tremunt eos: si fuero agricola, timebo militarem; si fuero militaris, timebor ab agricola. O insane, in alium te Babylonis fluvium praecipitasti, et eum turbulentiorem et rapaciorem. Timeri vis a minore, time majorem: potest te ipso major fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tari ȩc̃ña. Contra hos iste respiciens in ierłm. et
rogans dm̃ ut eruat᷑ a captiuitate. qͥd dic̃: Mem̃¬
to dñe filioꝵ edon. Lib̃a nos a carnalibꝰ. ab eis qͥ imi¬
tant᷑ illũ edon: qͥ frs s maiores sed hostes s̃ Prinati
s̃ sed posteri natiucer ad pͥmatũ qr c̃cupiscentia
carnis illos deiecit: concẽpta c̃cupiscentia istos erex̃

Expanded text:
tari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusalem, et tari aeterna. Contra hos iste respiciens in Jerusalem, et rogans Deum ut eruatur a captivitate, quid dicit? «Memento, Domine, filiorum Edom.» Libera nos a carnalibus, ab eis qui imitantur illum Edom, qui fratres majores sunt, sed hostes sunt. Prius nati sunt; sed posterius nati vicerunt ad primatum: quia concupiscentia carnis illos dejecit; contempta concupiscentia istos erexit.
Abbreviated transcription (Latin):
cipit: carnalis ee incipit. Si conũsa captiuitate
babiloniȩ in reditũ ierłm renouat᷑. et fit renatio
quȩdã scdm nouũ et intĩorẽ hominẽ: fit minor
ꝓbati. Wit et ipse eligi fiat minor. Edon autẽ
appellatꝰ ẽ de cibo qͦdã lenticulȩ rubrd idẽ roseo
qͦdã cibo. Bene cocta erat lenticula defricata. Con¬
cupiuit iste esau a frẽ suo iacob: et cessit illi pͥma¬
tũ suũ. uictꝰ c̃cupiscentia manducandȩ illiꝰ lenti¬
culȩ. Ille autẽ cessit cibũ uoluptatis. et sũpsit ho¬
norẽ dignitatis. Ite ex placito qͦdã. int̾ eos factũ ẽ
ille maior. ille minor: ut maior seruiret minori.: et
carnales. Caro et sanguis: regnũ dei ñ possidebunt.
Non illuc ꝑtinet edon: ꝑtinet illuc iacob qͥ caruit.
cibo carnali et sũpsit honorẽ spũalẽ. Ille uͦ factꝰ ẽ
minucꝰ. Om̃s carnales spũi alibꝰ mmici s̃. Om̃s tales.
c̃cupiscentes p̃sentia: insecunt᷑ eos qͦs udent medi¬

Expanded text:
itate Babyloniae in reditum Jerusalem, renovatur, et fit renovatio quaedam secundum novum et interiorem hominem; et fit minor reprobati. Vult et ipse eligi? Fiat minor. Edom autem appellatus est de cibo quodam lenticulae rubro, id est roseo quodam cibo. Bene cocta erat lenticula defricata; concupivit iste Esau a fratre suo Jacob, et cessit illi primatum suum, victus concupiscentia manducandae illius lenticulae. Ille autem cessit cibum voluptatis, et sumpsit honorem dignitatis. Ita ex placito quodam inter eos factum est ut ille major, ille minor sit, ut major serviret minori; et acarnales. «Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt» . Non illuc pertinet Edom; pertinet illuc Jacob, qui caruit cibo carnali, et sumpsit honorem spiritualem. Ille vero factus est inimicus. Omnes carnales spiritualibus inimici sunt: omnes tales concupiscentes praesentia, insequuntur eos quos vident medi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrinem᷑: et ꝑegrinationis nr̃ȩ causã. eẽ peccatũ:
reũsionis autẽ munꝰ. remissionẽ peccatoꝵ et iusti¬
ficationẽ grẽ dei. Duas ciuitates ꝑmixtas sibi inte¬
rĩ corpore. et corde separatas. currere ꝑ ista uolu¬
mina scłoꝵ usq in finẽ: et audistis et nostis. Sunt¬

Expanded text:
ionis nostrae causam esse peccatum, reversionis autem munus remissionem peccatorum et justificationem gratiae Dei. Duas civitates permixtas sibi interim corpore, et corde separatas, currere per ista volumina saeculorum usque in finem, audistis et nostis; un
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. dũ bonũ opꝰ rep̃hendi ñ potest qr se exerit qđ
aꝑtũ ẽ. et qͦfine fiat rephendit᷑ qi ñ se exerit qđ
occultũ ẽ: atq ita male suspicari eũ libet cuili¬
bet ñ uidendo qđ latet. et inuidendo qđ emi¬
net. ꝓfecto cont᷑ hoc malũ qm̃ qͥsq de homine

Expanded text:
ur, dum bonum opus reprehendi non potest, quia se asserit quod ur, dum bonum opus reprehendi non potest, quia se asserit quod apertum est; et quo fine fiat reprehenditur, quia non se exserit quod occultum est; atque ita male suspicari eum libet cui libet, non videndo quod latet, et invidendo quod eminet: profecto contra hoc malum, quo quisque
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃a: et ñ potestis deo seruire et mãmonȩ. Monl.¬
it ne ꝓpt̃ ipsũ necessariũ uictũ atq uestitũ.
dicens. Ne solliciti sitis animȩ ur̃e qͥd mandu.¬
cetis: neq corpori urõ qͥd induamini. Et cũ hex
omna morausset. qr possemꝰ suspicari eos qͦs ui-¬
ste uuiere uidemꝰ et qͦ fine faciant ñ tudemꝰ ꝓ
pc̃ aliqͥd hiuꝰ modi bene facere: continuo subie¬
cit. Nolite uidicare ut ñ iudicemini. Unde et
tis hominũ: ñ suauia. qr temeraria. Et ideo su-¬
ũ dix̃ obꝓbriũ qđ de aliis suspicatꝰ ẽ qr et hoc
apłs ait. cõꝑantes semetipsos sibimetipsis ñ intel-¬
qđ sentit in seipso. hoc itaq ohꝓbriũ suũ pete¬
bat auferri qd in se senserat. et in aliis fuerat sus-¬
picatꝰ. ut ñ ee̾̃t diabolo similis. qͥ de occultis scĩiob
suspicatꝰ ẽ qđ ñ gratis dm̃ coleret: quẽ poposcit
tẽptandũ. ut crimen qđ obiceret inueniret. Sed¬
cũ libent̃ alteriꝰ obꝓbriũ ñ nisi emulatio suspice-¬

Expanded text:
 «Non potestis Deo servire et mammonae.» Monuit ne propter ipsum necessarium victum atque vestitum, dicens: «Ne solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini» . Et cum haec omnia monuisset, quia possumus suspicari eos quos juste vivere videmus, et quo fine faciant non videmus, propter aliquid hujusmodi benefacere; continuo subjecit: «Nolite judicare, ne judicemini» . Unde et tis hominum, non suavia, quia temeraria. Et ideo suum dixit opprobrium quod de aliis est suspicatus; quia et hocs ait, «Comparantes semetipsos sibimetipsis» , non intelio, quod sentit in seipso. Hoc itaque opprobrium suum petebat auferri, quod in se senserat, et in aliis fuerat suspicatus; ut non esset diabolo similis, qui de occultis sancti Job suspicatus est quod non gratis Deum coleret, quem poposcit tentandum, ut crimen quod objiceret inveniret cum libenter alterius opprobrium nonnisi aemulatio suspicet
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Mandatũ norũi do uob̃. ut uos inuicẽ dili¬
gatis. & in hoc scient om̃s qi discipuili mei estis. si
dilectionẽ habueritis ad inuicẽ. Et de dilectione
dei et ꝓximi loquens: in his inqͥt duobꝰ manda.¬
tis tota lex pendet et ꝓphȩ. Unde et iste contra
suȩ suspicionis obꝓbriũ qđ desidat amputari:
ece inqͥt concupiii mandata tua. in tua iusti¬
tia uiuifica me. Ecce c̃cupiui ex toto corde. to-
ta anima. et ex tota m̃te diligere te. et ꝓximũ sic̃
me: ñ in mea. sed in tua iustitia uiiificame. hoc
ẽ ista caritate quã c̃cupiui imple me adiuua
ut faciã qđ cõm̃das. dona ipse qđ mandas. In
tua iustitia unufica me:.qr in me unde morerer
habui. unde autẽ uiuã ñ inuenio nisi in te. Iusti.¬

Expanded text:
cens, «Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis;» et, «In hoc scient omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis in invicem» : et de dilectione Dei et proximi loquens, «In his,» inquit, «duobus mandatis tota Lex pendet et Prophetae» . Unde et iste contra suae suspicionis opprobrium quod desiderat amputari, «Ecce,» inquit, «concupivi mandata tua; in tua justitia vivifica me.» Ecce concupivi ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente diligere te, et proximum sicut me: non in mea, sed «in tua justitia vivifica me,» hoc est, ista charitate quam concupivi, imple me. Adjuva ut faciam quod commendas, dona ipse quod mandas. «In tua justitia vivifica me:» quia in me unde morerer habui; unde autem vivam non invenio nisi in te. Justi
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas ẽ. deinde subiunx. Statue seruo tuo
eloqͥũ tuũ intimore tuo. Qł qͥd ẽ aliud quã
damͥ ut faciã qđ loqueris: Neq enĩ statutũ ẽ
eloqͥũ dei his qͥ in se mouent illud contrafacien¬
do. fis autẽ statutũ ẽ: in qͥbꝰ immobile. ẽ. Sca¬
tuit itaq ds̃ eloqͥũ suũ in timore suo: eis qͥbꝰ
dat sp̃m timoris sui. limoris autẽ : ñ illiꝰ de qͦ
timore. Hunc enĩ consũmata caritas foras mit.¬
tit timorẽ: sed illiꝰ timoris quẽ dic̃ ꝓpħa. sp̃mti¬
moris dei. limoris utiq casti. ꝑmanentis in sc̃m
scłi. timoris qͦ timet᷑ offendi qͥ amat᷑. Alit̃ qͥpe
ne ueniat: casta ne deserat. Amputa inqͥt¬

Expanded text:
deinde subjunxit, «Statue servo tuo eloquium tuum in timorem tuum». Quod quid est aliud quam, Da mihi ut faciam quod eloqueris? Neque enim statutum est eloquium Dei his qui in se movent illud contra faciendo; eis autem statutum est in quibus immobile est. Statuit itaque Deus eloquium suum in timorem suum eis quibus dat spiritum timoris sui: timoris autem non illius de quotimore» ; hunc enim consummata charitas foras mittit timorem : sed illius timoris quem dicit prophetmoris Dei ; timoris utique casti, permanentis in saeculum saeculi , timoris quo timetur offendi qui amatur. Aliter quippe ne veniat; casta, ne deserat. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ uelut ũbra p̃teunt. Cũ autẽ ds̃ rogat᷑ ut
ea quȩ uident᷑ eẽ. in nr̃a potestate id. ẽ. ocłoꝵ
aũsio a uidenda uanitate ab illo nob̃ c̃cedat᷑.
qͥd nisi eiꝰ grã cõm̃datur: Nonnulli enĩ ab ea
uanitate ñ aũter̃ oculos suos. qr putauer̃ a se¬
ipsis se fieri iustos et bonos: & dilexer̃ głam
hominũ magis quã dei. qr et ipsi homines sc̃
qͥ sibi mmiũ placuer̃: et de suis uiribꝰ p̃sũpser̃.

Expanded text:
 Cum autem Deus rogatur, ut ea quae videntur esse in nostra potestate, id est, oculorum aversio a videnda vanitate ab illo nobis concedatur, quid nisi ejus gratia commendatur? Nonnulli enim ab ea vanitate non averterunt oculos suos, quia putaverunt a seipsis se fieri justos et bonos, et dilexerunt gloriam hominum magis quam Dei ; quia et ipsi homines sunt, qui sibi nimium placuerunt, et de s
Abbreviated transcription (Latin):
cunda. Quis ẽ. qͥ suũ obꝓbriũ suspicat᷑ et ñ ma¬
gis nouit suũ qͥsq obꝓbriũ. quã cuilibet alie¬
nũ : Suspicari enĩ potiꝰ alienũ potest homo ñ
suũ. qm̃ qđ suspicat᷑ ignorat. In suo autẽ obꝓ.¬
brio ñ ẽ. cuiꝰq suspicio. sed scientia. ubi loct̾
ducendꝰ ẽ: qm̃ quãdiu ñ aũtit homo oculos su¬
os ne uideant uanitatẽ. qđ in seipso agit᷑ hoc de
aliis suspicat᷑: ut ꝓpt̃ qđ ipse colit dm̃ uł ꝓpt̃
Posst̾ qͥppe homines uidere qđ agimꝰ: cuniꝰ autẽ rei
contẽplatione agamꝰ. occultũ. ẽ. Et ideo dat᷑ sus¬
picionibꝰ locus: ut audeat homo iudicare deor-¬
cultis hominis. et falsa plerũq: et si ueri tañ m-¬
cognita temere suspicari Ppt̾ẽa dñs cũ de ipso
fine loqueret᷑ ꝓpt̃ quẽ iustitiã facere debemꝰ at
oculos nr̃os a contẽplatione uanitatis aũteret:
monaut ne ꝓpt̃ laudes hominũ bona oꝑa fa

Expanded text:
is est qui suum opprobrium suspicatur, et non magis novit suum quisque opprobrium, quam cujuslibet alienum? Suspicari enim potius alienum potest homo, non suum; quoniam quod suspicatur, ignorat: in suo autem opprobrio non est cujusque suspicio, sed scientia, ubi loquitducendus est: quoniam quamdiu non avertit homo oculos suos ne videant vanitatem, quod in seipso agitur, hoc de aliis suspicatur; ut propter quod ipse colit Deum, vel prPossunt quippe homines videre quod agimus; cujus autem rei contemplatione agamus occultum est: et ideo datur suspicionibus locus, ut audeat homo judicare de occultis hominum, et falsa plerumque, et, si vera, tamen incognita temere suspicari. Propterea Dominus cum de ipso fine loqueretur propter quem justitiam facere debemus, ut oculos nostros a contemplatione averteret vanitatis, monuit n
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidere uanitatẽ. cui etiã subiectisumꝰ in spe
Qͥd ẽ. gͦ qđ iste dic̃. aũte oculos meos ne uideant
uanitatẽ : An hoc petit ut ñ qͥdẽ in hac uita qđ
in spe gerimꝰ impleat᷑ sed ut in ea sorte sit quȩ in illo
qͣndoq possit impleri. cũ lib̾abit᷑ a seruitute corru-¬
ptionis et spũ & anima et corpore in lib̾tatẽ głe
filioꝵ dei ubi iã ñ uideat uanitatẽ : Poss̃ qͥdẽ ista
ũba sic intelligi. ñ p̃t̃ regulã fidei. Sed ẽ hic aliꝰ sen

Expanded text:
em, cui etiam subjecti sumus in spe? Quid est ergo quod iste dicit, «Averte oculos meos, ne videant vanitatem?» An hoc petit, ut non quidem in hac vita quod in spe gerimus impleatur, sed ut in ea sorte sit, quae in illo quandoque possit impleri, cum «liberabitur a servitute corruptionis,» et spiritu et anima et corpore, «in libertatem gloriae filiorum Dei» , ubi jam non videat vanitatem? 2. Possunt quidem verba ista sic intelligi, non pr