comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auditis pompeius. currit stat̃
ad helenum patruelẽ eius. qr
& nutritor eius erat & tutor&
dicit ei Intra hoc triduũ nupti¬
as meas celebrare disposui: ꝑro¬
qua re fac me uidere sponsã me¬
am: quam michi domini rerũ
inuictissimi pͥncipes fieri con¬
iugem ꝑreceperunt: Ille his au¬
ditis. agnouit proditum fuisse
negotium: & ait ad eum: Quo¬
usq anni transierunt infantiȩ
eius. meã circa eam tutelam
pro germanitate patͥs euis & ꝓ
ipsa nutrinentũ exercus: nunc
uero quia sui cȩpit eẽ arbitrii: in.
sua uult ẽẽ potestate. Unde si ilu¬
iam uidere desideras: eius ẽ arbitii
non mei imperii: Audiens hec¬
pompeuis uehementius cepit arde¬
re: & pergens ad basillȩ domum:
ut nunciaretur ianitorib imꝑabat.
Cui ista sunt a basilla mandata.
Causam te uidendi penitus nul¬
lam me habere cognoscas: neq
uidendi neq salutandi: His audi¬
tis pompeus turbatus ẽ uehe¬
mentius: & omnium pene sena¬
torum fauore usus: prostrauit

Expanded text:
auditis pompeius . cucurrit | statim ad helenum patruelem eius . qui et nutritor eius | erat et tutor et dicit ei Intra hoc triduo nuptias meas | celebrare disposui Quare fac me uidere sponsam| meam quam mihi domini rerum inuictissimi fieri coniu| gem praeciperunt Ille his auditis . cognouit proditum | fuisse negotium Et ait ad eum Quousque anni transi| rent infantiae eius meam circa eam tutillam pro ger| minitate patris eius Et pro ipso nutrimento exercui | Nunc uero quia sui coepit esse arbrii et in sua uult esse | potestate Vnde si illam uidere desideras eius erit arbi| trii non mei imperii Audiens haec uehementius . coepit | ardere Et pergens ad basillae domum . ut nuntiaretur | ianitoribus imperabat . cui ista sunt a basilla mandata | Causam te uidendi me paenitus nullam habere cognus| cas Neque uidendi . Neque salutandi His auditis turba| tus est uehementius Et omnium paenes enatorum fauore | usus prostrau
Abbreviated transcription (Latin):
frib imminebat cognitionis
dies. quo apud nos causa eius
ageretur nisi ꝑsequutio ante
uenisset: quam iste uoto quo¬
dam euadendȩ & lucrandȩ dã¬
nationis excipiens. hȩc omĩa
commisit & miscuit: ut qui
de eccła eici & excludi hã bebat
iudicium sacerdotũ uolunta.¬
ria discessione precederet qͣsi
euasisse sit pęnã preuenisse

Expanded text:
fratribus imminebat cognitionis fratribus imminebat cognitionis dies quo apud nos causa eius ageretur, nisi persecutio ante uenisset, quam iste uoto quodam euadendae et lucrandae damnationis excipiens haec omnia commisit et miscuit, ut qui eici de ecclesia et excludi habebat, iudicium sacerdotum uoluntaria discessione praecederet, quasi euasisse sit poenam praeuenisse
Abbreviated transcription (Latin):
te romam quoq ad euertendam
ȩccłam nauigans similia illic &
pa ria molitus ẽ: aclero portionẽ
plebis auellens: fr̃nitatis sibi be¬
ne coherentis & se inuicem dili¬
gentis concordiam scindens:
Plane quoniã pro magnitudine
sua debebat cartaginẽ roma pre¬
cedere: illic maiora & grauiora
commisit: qui hic aduersus ȩccłam.
diaconum fecerat: illic ep̃m fecit.
ab illo pupilli. fraudatȩ uiduȩ.
pecuniȩ quoq eccłȩ̃ denegatȩ has
de illo exigunt penas quas in eiꝰ
furore conspicimus. Pater & iam
eius inuico fame mortuus. & ab
eo in morte postmodum nec se¬
pultus: uterus uxoris. calce per¬
cussuis. & abortione properante
in parricidium parcus exp̃ssus:
& dampnare nunc audet sacri¬
ficantium manus. cum sit ipse
nocentior pedib quib filius
qui nascebatur occisus ẽ: Hanc
scientiam criminum iã pridẽ
timebatꝰ propter hoc se non de
presbitero exturbari tantum.
s & communione prohiberi pro
certo timebat: & urgi entib

Expanded text:
te Romam quoque ad evertendam te Romam quoque ad evertendam Ecclesiam navigans, similia illic et paria molitus est, a clero portionem plebis avellens, fraternitatis bene sibi cohaerentis et se invicem diligentis concordiam scindens. Plane quoniam pro magnitudine sua debeat Carthaginem Roma praecedere, illic majora et graviora commisit. Qui istic adversus Ecclesiam diaconum fecerat, illic episcopum fecit.ab illo pupilli, fraudatae uiduae, pecuniae quoque ecclesiae denegatae has de illo exigunt poenas quas in eius furore conspicimus. pater etiam eius in uico fame mortuus et ab eo in morte postmodum nec sepultus. uterus uxoris calce percussus et abortione properante in parricidium partus expressus. et damnare nunc audet sacrificantium manus, cum sit ipse nocentior pedibus, quibus filius qui nascebatur occisus est. Hanc conscientiam criminum iam pridem timebat. propter hoc se non de presbyterio excitari tantum, sed et communicatione prohiberi pro certo tenebat, et urguentibus
Abbreviated transcription (Latin):
slam denouato nichil inde ad
nos fuerat nunciandũ. cum ma¬
gis a nob̃ debeat nouatus uobis
ostendi. rerum nouarum sẽper
cupidus: auariciȩ in explebilis:
capacitate furibundus arrogan¬
tia & stupore suꝑbiȩꝙ tumore
inflatus: semper istinc epĩs ma¬
le cognitus: quasi hereticus sẽꝑ
& ꝑfidus. omnium sacerdotum
uoce dampnatus: curiosus semꝑ
ut ꝑdat: adhoc adulatur. ut fãl¬
lat: numquã fidelis ut diligat:
fallar. & ignis ad conflanda sedi¬
tionis incendia: turbo & tempes¬
tas. ad fidei facienda naufragia:
hostis quietis. tranquillitatis
aduersarius: pacis inimicus. Idẽ¬
ẽ nouatus. qui apud nos pri¬
mum discordiȩ & scismatis incen¬
dium seminauit.: qui quosdam
istic ex frĩb ab ep̃o segregauit:
qui in ipsa ꝑsequutione. ad euer-¬
tendas fr̃m mentes. alia quȩdã
persequutio nr̃is fuit. Ipse ẽ qui
felicissimum satellitẽ suum. dia¬
conum nec ꝑmittente me ac nes¬
ciente. sua factione & ambitiõe
constituit: & cum sua tempesta¬

Expanded text:
Nam de Nouato nihil inde ad nos fuerat nuntiandum, cum magis per nos uobis debeat Nouatus ostendi rerum nouarum semper cupidus, auaritiae inexplebilis rapacitate furibundus, adrogantia et stupore superbi tumoris inflatus, semper istic episcopis male cognitus, quasi haereticus semper et perfidus omnium sacerdotum uoce damnatus, curiosus semper ut prodat, ad hoc adulator ut fallat, numquam fidelis ut diligat, fax et ignis ad conflanda, seditionis incendia, turbo et tempestas ad fidei facienda naufragia, hostis quietis, tranquillitatis aduersarius, pacis inimicus. deest Novatus, qui apud nos primum discordiae et schismatis incendium seminavit, qui quosdam istic ex fratribus ab episcopo segregavit, qui in ipsa persecutione ad evertendas fratrum mentes alia quaedam persecutio nostris fuit. Ipse est, qui Felicissimum satellitem suum diaconum, nec permittente me, nec sciente, sua factione et ambitione constituit; et cum sua tempesta
Abbreviated transcription (Latin):
sam nouatianus simiarũ more.
quȩ cum homines non sint hu¬
manaimitantur: uult ȩccłȩ ca¬
tholice auctoritatem sibi & ue¬
ritatem uendicare. quando ip¬
se in exclã non sit: immo adhuc
insuper. contra eccłam rebellis
& bostis extiterit: Inter hȩc¬

Expanded text:
am Nouatianus simiarum more, quae cum homines non sint humana imitentur, uult ecclesiae catholicae auctoritatem sibi et ueritatem uindicare, quando ipse in ecclesia non sit, immo adhuc insuper contra ecclesiam rebellis et hostis extiterit. sciens e
Abbreviated transcription (Latin):
sic loquitur. Quod uero ad noua¬
tiani ꝑsonam ꝑtinet fr̃ carissime.
de quo desiderast tibi scribi: scias¬
nos in primo loco nec curiosos eẽ
debere quid ille doceat. cum fo¬
ris doceat. Quisquis ille ẽ. & qua¬
liscumq ẽ xpĩanus ñ ẽ. quia in
xp̃i eccła non ẽ Iactet se licetꝰ
& philosophiam uel eloquentiam
suam suꝑbis uocib predicet: qui
nec fr̃nam caritatem. nec ecclasti¬
cam unitatem tenuit &iam
quod prius fuerat amisit: nisi-
si ep̾c tibi uidetur. qui ep̃o in
eccła a sedecim coepis facto. ad¬
ulter atq extraneus ep̃c fieri
desercorib ꝑambitum nititur:
& cum sit a xp̃o una eccła in
toto mundo in multa menbra
duuila. item ep̃e factus unus
epõrum multorumꝰ numerositate
diffusus: ille post di traditionem.
post coneram & ubiq conuinc¬
tam catholicȩ eccłȩ unitatem.
humanam conetur ȩccłam facẽ.¬

Expanded text:
se moriturum. Qvoa nero ad Nouatiani persanam pertinet, frater carissime, de quo desiderasti tibi seribi quanos primo in loco nec curiosos esse debere quid ille doceat, cum foris doceat. quisque ille est et qualiscumque est, christianus non est qui in Christi ecclesia non est. iactet se licet et philosophiam uel eloquentiam suam superbis uocibus praedicet, qui nec fraternam caritatem nec ecclesiasticam unitatem tenuit etiam quod prius fuerat amisit nisi si episcopus tibi uidetur qui episcopo in ecclesia a sedecim coepiscopis facto adulter adque extraneus episcopus fieri a desertoribus per ambitum nititur, et cum sit a Christo una ecclesia per totum mundum in multa membra diuisa, item episcopatus unus ediffusus, ille post Dei traditionem, post connexam et ubique conjunctam catholicae Ecclesiae unitatem humanam conetur Ecclesiam face
Abbreviated transcription (Latin):
calidonium & fortunatũ: ut non
tantum ꝑsuasione litterarũ nr̃a¬
rum. s presentia sua. & consilio
omnium ur̃m eniterent᷑ quantỹ
possent & elaborarent ut ad
catholicȩ ȩccłȩ unitatẽ scĩssimi
corporis menbra componerent.
& xp̃ianȩ caritatis uinculũ co-¬
pularent: s prõdolor diuerse par¬
tis obstinata & inflexibilis per¬
tinacia. non tantum radicis &
matris sinum atq complex¬
um recusauit: s etiam crescentẽ
& in peius recrudescente discordia.
epm̃ sibi constituit: & contra sa¬
cramentum semel traditũ diui¬
nȩ dispositionis & catholicȩ unita¬
tis. adulterũ & contrariũ caput
tur: ne uulnera lacrimis abluant᷑:
par uera. falsȩ pacis mendatio tol¬
litur: salutaris sinus matris. no¬
uerca intercedenteclauditur: ne
de pectore atq ore lapsoꝵ fletꝰ
& gemitus audiatur. Et post¬

Expanded text:
Caldonium et Fortunatum, ut non tantum persuasione litterarum nostrarum, sed praesentia sua et consilio omnium uestrum eniterentur quantum possent et elaborarent, ut ad catholicae ecclesiae unitatem scissi corporis membra conponerent et Christianae caritatis uinculum copularent. sed quoniam diuersae partis obstinata et inflexibilis pertinacia non tantum radicis et matris sinum adque conplexum recusauit, sed etiam gliscente et in peius recrudescente discordia episcopum sibi constituit et contra sacramentum semel traditum diuinae dispositionis et catholicae unitatis adulterum et contrarium caput tur, ne uulnera lacrimis abluantur. pax uera falsae pacis mendacio tollitur, salutaris sinus matris nouerca intercedente cluditur, ne de pectore adque ore lapsorum fletus et gemitus audiatur. co
Abbreviated transcription (Latin):
protum & iacinctum xp̃o domi
q &e galieno imperatorib orta¬
e seditio de xpĩanis: eo quod cy¬
prianus kartaginem euercerẽt:
& cornelius romamz Data ẽ auc¬
toritas ad paternum proconsulẽ:
ut cyprianum occideret: Corne¬
lius autem qui a multis roma¬
nis. & iam illustrib uiris fouebat᷑:
erat in abditis. Tunc beata euge¬

Expanded text:
Protum et Hyacinthum Christo DominProtum et Hyacinthum Christo Dominque et Gallieno imperantibus, orta sedito de Christianis est, eo quod Cyprianus Carthaginem everteret, et Cornelius Romam. Data est ergo auctoritas ad Paternum proconsulem, ut Cyprianum occideret. Cornelius autem quia a multis Romanis etiam illustribus fovebatur, erat in abditis. Tunc beata Euge
Abbreviated transcription (Latin):
adorabat: Uacabat autem cum
eis omni horaꝰ & quasi eunuchos
seruitio habens: non diebus non
noctibus a colloquiis di & oratiõe
cessabant: Igitur cornelius. cum
eẽt in urbe roma sacre legis an¬
tistes. ꝑuenit ad e im latenter: &
baptirauit eam Confirmata
autem beata basilla intimore
ebantur aspectibus: ipsa & beata
anis. conuentus erat ad beatam
claudiam: & omnib uirginib con¬
uentus erat ad beatam eugeniam:
Sc̃s autem cornelius papa urbis
romȩ. omni uespere sabbati que
lucescit in dominico die. dabat eis
noctem hymnis ꝑuigilẽ: & pul¬
lorum canoribus noctis quiece¬
exelusa. agebat eis sacre scã misfia:
& ita confirmabat eas omnib noc¬
silla ut memorauimus omnibus
pene noctib fruebantur in xp̃o: &
alterno se eloquio releuabant. O
quantas ꝑ eugeniam uirgines
saluator inuenit: quantas &iã
ꝑ basillam xp̃c sponsas obtinuit.
Quantȩ ꝑ claudiam uiduitatis¬
bonum prompta uoluntate ser¬
uauerunt: quanti iuuenes per

Expanded text:
adorabat. Vacabat autem . cum adorabat. Vacabat autem . cum eis omni ho| ra et quasi eunuchos seruitio habens Non diebus non noc| tibus a conloquiis dei et oratione cessabat Igitur cornilius | cum esset in urbe roma sacrae legis . antestis peruenit ad | eum latenter . et baptizauit eam Confirmata autem | beata basilissa in timore e| bantur . Aspectibus ipsa et beata anis conuentus eraClaudiam, et omnibus virginibus conventus erat ad beatam Eugeniam. Sanctus autem Cornelius papa urbis Romae, omni vespere Sabbati quae lucescit in Dominico die, dabat eis noctem hymnis pervigilem, et pullorum canoribus noctis quiete agebat ejus sacrosancta mysteria, et ita confirmabat eas sabsilla, ut memoravi, omnibus se pene noctibus fruebantur in Christo, et alterno se eloquio renovabant. O quantas per Eugeniam virgines Salvator invenit! 347 quantas etiam per Basillam Christus sponsas obtinuit! quantae per Claudiam viduitatem prompta voluntate servarunt! quanti juvenes per
Abbreviated transcription (Latin):
deseruirent: Ipsa autẽ cum auito
& sergio filiis. & cum bea¬
ta eugenia: repedauit romã
Igitur filios philippi. cũ omni
gaudio senatus recipit romanoꝵ:¬
& unum proconsulẽ cartaginis.
alium uicariũ africȩ dirigunt
Ad beatam autem eugeniam. dũ
multȩ matrone conuenirent. &
pene omnes quascumq uirgines
potuisset notas aut amicas sibi
facere. faceret eciam xp̃m credere
& in uirginitate dominica per¬
manere:quȩdam ex regio genere
ad eam pertingerez S quia cau¬
sa nominis xp̃iani ad eam ire ñ
poterat : rogat ꝑ internuncium
fidelem. ut eam̃ de religione xp̃i¬
ana instrueret: Tunc beata euge¬
nia conuocat ad se beatissimos co¬
mites suos protum & iacinctũ: &
dicit eis Accingimini ad miliciã:
ad quam uos conuocat xpc̃: Do¬
no uos basilleꝰ sub specie muneris
offeram: ut uos eam xp̃o domino
faciatis ancillam Fit itaq huiꝰ
muneris grã. Et suscepit basilla
quasi famulos: quos quasi apłos

Expanded text:
deseruirent Ipsa autem cum auito deseruirent Ipsa autem cum auito et sergio filiis . et cum | beatm. CAP. XX.--Igitur filios Philippi cum omni gaudio senatus recepit RomanoEt unum | proconsulem carthaginis alium uecarium africae | dirigunt. Ad beatam autem eugeniam dum mul| tae matronae conuenirent Et paene omnes quas| cumque uirginis potuisset notas aut amicas sibi | faceret etiam christo credere Et in uirginitate . dominica | permanire Quaedam ex regio genere ad eam pertingere Sed quia causa nomi| nis christiani ad eam ire non poterat Rogat per inter| nuntium fidilem ut eam de religione christiana insti| tueret Tunc beata eugenia conuocat ad se beates| simos comites suos protum et hyacintum . et dicit eis | Adcingimini ad militiam ad quam suos conuocat christus | dono uos baselissae . sub specie muneris . offeram . ut uos | eam christo domino faciatis ancillam fit itaque huius muneris | gracia Et suscepit basilla quasi famulos . quos quasi | apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
fectus alexandriȩ dum quereret
ꝑcutere eum & non posset. quia
omnis ciuitas in amore eius du¬
rabat: immisit ei qui se finge¬
rent xp̃ianos: & ingredientes ꝑer.¬
cusserunt eum in oratione dnica
constitutum: Post hȩc tradunt᷑
percussores prefecto ꝑhennio. Iue
autem conscus iussionis suȩ: qua¬
si audiendos custodiȩ mancipa¬
uit. Post paucos autem dies: dicit¬
eos pͥncipum indulgentia relara
tos. B̾eatissimus autem philippᷤ
post ꝑcussuram trib dieb in cor¬
pore ẽẽ ꝑmissus ẽ. non ob aliuid.
nisi ad corda dubia confortanda:
siam ut migraret ad dominum.
martyrii se noluit corona frau¬
dari: & ipse hoc ut reciperet᷑ oraũ:
Nam qui in corpore positus de¬
monia fugabat. & illuminabat
oratione cecos: quantomagis e
eccłã susceperat sacerdotem: Iuxta
illic suum iussit collocar cor¬
pusculum In quo loco beatissi¬
ma claudia xeiodochium fabri¬
cauit: & constituit predia. quȩ
susceptionibus ꝑ egrinantium

Expanded text:
aefectus, dum Alexandriae quaereret aefectus, dum Alexandriae quaereret percutere eum, et non posset, quia omnis civitas in amore ejus durabat, immisit ei qui se fingerent Christianos, et ingredientes, percusserunt eum in oratione Dominica coustitutum. Post traduntur percussores praefecto Perennio. Ille autem conscius jussionis suae et quasi audiendos custodiae mancipavit, post paucos autem dies principum indulgentia relaxatos dimisit. Beatissimus autem Philippus post percussuram tribus diebus in corpore esse permissus est, non ad aliud, nisi ad corda dubia confirmanda; nam ut migraret ad Dominum, martyrii se noluit corona fraudari, et ipse hanc ut reciperet oravit. Nam qui in corpore positus daemonia fugabat, et illuminabat oratione caecos, quanto magis sEcclesia susceperat sacerdotem. Juxta esiam | christo illic suum iussit collocari corpusculum In quo loco | beatissima claudia xenodocium fabricauit et cons| tituit praedia quae susceptionibus peregrinantium |
Abbreviated transcription (Latin):
diuini numinis insignia: Hec &
his similia dicta sunt seuero
& antonino augustis: unde
commoti direxerunt ad eum hu¬
iusmodi decreta: Diuus parens nr̃
commodus quondã augustus. ñ
ut prefectum s ut regẽ alexandri¬
e ordinauit &. constituit: ut dum
uita maneret: successionem in¬
nullo susciperes: Unde his bene¬
ficiis eius super addere cupientes.
statiumus. ut diis omnipotentib
solitam culturam exhibeas: aut
deposita dignitate. & iam propis
hac augusti auctoritate: simula¬
ta egritudine quousq uniuersa
distraheret. & donaret ꝑ omnem
prouinciam ȩccłus & pauꝑibus.
ipse autem perfectus in timore
dĩ & incultura xp̃i. & iam alio ᷤᷤ
confortabat in xp̃o: Interea oĩs
alexandria conspirat in ep̃atum
eius & cȩpit eum res publica ha¬
bere prefectum. quia sufcessor ei
nondum uenerat: & eccła habere
prefectum. quia merito fidei eũ
sibi elegerat sacerdotem: Durauit
temporum. ueniens ꝑhennius p̃¬

Expanded text:
divini nominis signa. Haec et divini nominis signa. Haec et similia multa dicta sunt Severo et Antonino Augustis. Qui commoti, direxerunt ad eum hujuscemodi decreta: « Divus parens noster, Commodus quondam Augustus, non ut praefectum, sed ut regem te Alexandriae ordinavit atque constituit, ut dum in vita maneres, successorem nullum susciperes. Unde his beneficiis ejus superaddere cupientes, statuimus ut diis omnipotentibus solitam culturam exhibeas, vel, deposita dignitate, etiam propriihac Augusti auctoritate, simulat aegritudinem, quousque universa distraheret, et donaret per omnem provinciam ecclesiis et pauperibus. Ipse autem praefectus in timore Dei et in cultura Christi etiam alios confortabat in Christo. Interea omnis Alexandria conspirat in episcopatum ejus, et coepit eum respublica habere praefectum, quia successor ei nondum venerat, et ecclesia habere episcopum, quia merito fidei sibi eum elegerat sacerdotem. Duravit temporum, veniens Perennius pr
Abbreviated transcription (Latin):
relationẽ ad seuerũ imperatorẽ
de xpĩanis: & memorat satis ro¬
manȩ rei publicȩ xpianos ꝓdesse
ideo debere eos absq ꝑsequutione
aliqua in urbib habitare. Con
sentit eus relationib imꝑator᷑
& fit tota alexandria quasi u¬
na eccła eratq omnib ciuitati¬
bus gaudium: & dignitas xp̾̃i¬
tur inimici & contra bonitãtẽ
impugnat malicia: consilia dia¬
boli aliqui ex honoratis alexandrie
cultores idolorum. accipientes egre
quod xp̃ianis priuilegia tͥbuiss
uenientes ad regem dixerunt
statum rei publicȩ conturbatũ
a philippo. Quiq cũ nono anno
infascibus reprehensibiliter
amministrauerit: nunc decimo
anno ꝑdidit omnia. Deniq doꝵ¬
immortalium deseruit cerimoni¬
as: & omnem ciuitatem ad cultu¬
tam cuiusdam hominis quem
uidei occiderunt conuertit. Non
ẽ legib urĩs ulla reuerentia: sas¬
sim quisq ut uoluerit templa
ueneranda ingreditur: non ut
colendi beniuolentiam ꝓtendat
mus: aut metalla potius quam

Expanded text:
rela| tionem+ ad seuerum imperatorem de christianis et memorat | satis romanae rei publice christianos prodesse Ideo debere | eos absque persecutione aliqua in urbibus habitare Con| sentit relationibus imperator et fit tota alexandrina ciuitas | quasi una ecclesia Eratque omnibus ciuitatibus gaudium | et dignitas chritur inimici et contra bonita| tem . inpugnat malicia Consilio diabuli aliqui ex honora| tis alexandriae cultores idulorum accipientes aegre | quod christianis priuilegia tribuisset Venientes ad regem | dixerunt statum rei publice consummatum a fylippo | quique cum nono anno in fascibus inrepraehinsibiliter | administrauirit Nunc decimo anno immortalium deseruit caeremonias, et omnem civitatem ad culturam cujusdam hominis quem Judaei occiderunt convertit. Non est legibus vestris ulla reverentia. Passim quisque ut voluerit templa reverenda ingreditur, non ut colendi benevolentiam praetend aut metalla potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
romȩ: sacertotal cathedra. eo tẽ¬
pore cum tyrannus infestus sa¬
cerdotib di. fanda atq infanda
minaretur: cum multo patientiꝰ
& tolerabilius audiret. leuari ad¬
uersus se ȩmulũ principẽ quam
constitui romȩ di sacerdotẽ: Nõne
hic fr̾ carissime. summo uirtutis
& fidei testimonio predicandus ẽ.¬
Quantum temporis sedit expec¬
tans corporis sũi carnifices. &
tyranni ferocis ultores: qui cor¬
nelium aduersus edicta feralia
resistentem. & minas & cruciat᷑
& tormenta fidi uigore calcan¬
tem uł gladio inuaderent. uel
crucifigerent. uel igne torrerent.
uel quolibet inaudito genere pe¬
narum uiscera eius & menbrã
laniarent &iam si maiestas
domini protegentis & bonitas
sacerdotem quem fieri uoluit fac¬
tum quoq non protexisset tam̃
cornelius quantum ad eus deuo¬
tionem pertinet & timorẽ. passus
ẽ quicquid pati potuit: & ty¬
rannum armis & bello postmody
uictum. prior sacerdotio suo uicit.

Expanded text:
Romae in sacerdotali cathedra eo temRomae in sacerdotali cathedra eo tempore cum tyrannus infestus sacerdotibus Dei fanda adque infanda comminaretur, cum multo patientius et tolerabilius audiret leuari aduersus se aemulum principem quam constitui Romae Dei sacerdotem. nonne hic, frater carissime, summo uirtutis et fidei testimonio praedicandus etantum temporis sedit expectans corporis sui carnifices et tyranni ferocientis ultores, qui Cornelium aduersus edicta feralia resistentem et minas et cruciatus et tormenta fidei uigore calcantem uel gladio inuaderent uel crucifigerent uel igne torrerent uel quolibet inaudito genere poenarum uiscera eius et membra laniarent? etiamsi maiestas Domini protegentis et bonitas sacerdotem quem fieri uoluit factum quoque protexit, tamen Cornelius, quantum ad eius deuotionem pertinet et timorem, passus est quidquid pati potuit et tyrannum armis et bello postmodum uictum prior sacerdotio suo uicit.
Abbreviated transcription (Latin):
stres. de eius ordinatioe miserunt.
plebis quȩ tunc affuit suffra¬
gio: sacerdotum antiquorũ. &
bonorum uirorum consensu cũ
nemo ante se factus eẽt: cumfa¬
biani locus. idẽ cum locus pecri
& gradus cathedre sacerdotalis
uacaret: Quo occupato. & dĩ uo¬
luntate. atq omnium nr̃m con¬
sensione firmato.quisq iam ep̃t
ficri uoluerit. foris fiat necesse ẽ:
tenet unitatem: Quisq ille fors¬
fuerit: multum de se licet iactans
& sibi plurimum uendicans: ꝑ¬
fanus & alienus .ẽ. foriͤ e̾: ⁊ cũ post
primum. scd̃s eẽ non possit: qͥłq
post unum qui solus eẽ debeat
factus ẽ: iam non secundus ille.
sed nullus ẽ. Tunc deinde post
epãtum. non exambitu nec ex¬
sorte. s dĩ qui sacerdotes facit
uoluntate susceptum. quanta
in ipso epãtu suo uirtus: quan¬
tum robur animi: qualis fir¬
mitas fideiꝰ quod nos simplici
corde. & ꝑspicere penitus & lau¬
dare debemus: sedisse intrepidũ

Expanded text:
stres de eius ordinatione miserunt. stres de eius ordinatione miserunt. plebis quae tunc adfuit suffragio, de sacerdotum antiquorum et bonorum uirorum collegio, cum nemo ante se factus esset, cum Fabiani locus id est cum locus Petri et gradus cathedrae sacerdotalis uacaret quo occupato et de Dei uoluntate adque omnium nostrum consensione firmato quisque iam episcopus fieri uoluerit foris fiat necesse est tenet unitatem. quisque ille fuerit multum de se licet iactans et sibi plurimum uindicans profanus est, alienus est, foris est. et cum post primum secundus esse non possit, quisque post unum qui solus esse debeat factus est iam non secundus ille sed nullus est. Tunc deinde post episcopatum non exambitum nec extortum, sed de Dei qui sacerdotes facit uoluntate susceptum, quanta in ipso suscepto episcopatu suo uirtus, quantum robur animi, qualis firmitas fidei, quod nos simplici corde et perspicere penitus et laudare debemus, sedisse intrepidum
Abbreviated transcription (Latin):
numerus uniuersus per totum
mundũ concordi unanimitate c̃¬
sensit Nam quod corneliũ caris
item consacerdotib cunctis. lau¬
dabili predicatione commendat:
non iste ad ep̃atum subito per¬
uenit: s per omnia ȩccłastica of¬
ficia promotus. & in diuinis
amministrationib dm sepe pro¬
meritu s ad sacerdotii sublime
fastigium cunctis religionis gra¬
dib ascendit: tunc deinde epã¬
tum ipsum nec postulauit nec
uoluit nec ut cȩteri quos arro¬
gantie & suꝑbiȩ sue tumor inflat
inuasit: s quietus alias & mo¬
destus. & quales ẽẽ consuerunt
qui ad hunc locum diuinitus
eliguntur. pro pudore uirginał
continentie suȩ. & ꝓ humilitate
ingenite sibi & custodite uere¬
cundie: non ut quidam  fecit
ut epc fieret. s ipse uim passus
ẽ. ut epatum coactus exciꝑet:
& factus ẽ ep̃c a plurimis colle¬
gisunrĩs qui tunc in urbe ro¬
ma aderant: qui ad nos litteraᷤͤ
honorificas & laudabiles. & te¬
stimonio suȩ predicationis illu¬

Expanded text:
numerus uniuersus per totum mundum concordi unanimitate consensit. nam quod Cornelium carissitem consacerdotibus cunctis laudabili praedicatione commendat, non iste ad episcopatum subito peruenit, sed per omnia ecclesiastica officia promotus et in diuinis administrationibus Dominum saepe promeritus ad sacerdotii sublime fastigium cunctis religionis gradibus ascendit. tunc deinde episcopatum ipsum nec postulauit nec uoluit, nec ut ceteri quos adrogantiae et superbiae suae tumor inflat inuasit, sed quietus alias et modestus et quales esse consuerunt qui ad hunc locum diuinitus eliguntur, pro pudore uirginalis continentiae suae et pro humilitate ingenitae sibi et custoditae uerecundiae non ut quidam uim fecit ut episcopus fieret, sed ipse uim passus est ut episcopatum coactus exciperet. et factus est episcopus a plurimis collegis nostris qui tunc in urbe Roma aderant, qui ad nos litteras honorificas et laudabiles et testimonio suae praedicationis inlu
Abbreviated transcription (Latin):
iocletianus quondam roma eius¬
nȩ rei publicȩ princeps. cum
ad imꝑium totius orb̾ fuisset electꝰ.
aliquas ꝓuincias perturbari quo¬
rundam presumptione ꝑspiceret:
ad consortium imperii uł laboris.
olim sibi commilit onem berculi¬
um maximianum. cesarem fecit:
eumq contra amandum & elia¬
num qui in bagaudarum loco
presumꝑtione seruili arma
commouerant. ad gallias desti¬
nauit: cuius ad supplementum
exercitus. legionem thebeam ex
orientalib militib ire precepit:
Quȩ legio. sex milia. sex centos
sexabinta sex uiros. ualidos ani¬
mis & instructos armis anti¬
quorum romanorum habebat
exemplo. Hi igitur milites xp̃i¬
ane religionis ritum orientali
traditione susceperant. ab iero¬
uirtutem. armis omnib p̃ꝑone¬
bant: Urbem quippe romanã¬

Expanded text:
ioclicianos quondam roman e rei publicę| princips. Cum ad imperium totius orbis fuis| set electus. Omnisque prouincias turbari| quorundam praesumpcione perspiceret. Ad| consorci“u”m imperii uel laboris olim sibi conmilitonem| herculium maximianum cesarem fecit . eumque| contra amandum et aelianum qui in bacaudarum| nomen . praesumpcione seruile arma commouerant| ad gallias distinauit. Cui ad subplimentum exercitus| legionem tebeam ex orientalibus militibus dedit . quę| legio sex milia sexcentos ac sexaginta+ uiros ualidos| animis . et instructus armis . antiquorum romanorum| habebat exemplo . hii . igitur milites christianae religi| onis ritum orientali tradicione susciperant . uertutem et armis omnibus praeponebant
Abbreviated transcription (Latin):
Nouatianus romane urbis prb̃t.
aduersus corneliũ cathedram sa¬
cerdotalem conatus inuadere. ela¬
& iam si digne penituissent: ex
quo & princeps hereseos extitit
nouatianorum: qui ab eccła sepa¬
rati. suꝑbo nomine semetipsos cã¬
tharos id ẽ mundos appellarunt:
obquam rem concilium celeber¬
rimum in urbe roma congregatũ
est epõrum quidem sexaginta
eum mentis elictione tumidum
sequerentur. quiq ad inhumanã
istam & nichil frnȩ caritatis
seruantem sententiam declina¬
rent. alienum ẽẽ ab ȩccła: eos uͦ
qui lapsi in certamine fuerant.
fraterna miseratione curandos
& fomentis penitentiȩ medican¬

Expanded text:
Novatianus, Romanae urbis presbyter, adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, iam si digne poenituissent. Ex quo et princeps haereseos exstitit Novatianorum, qui ab Ecclesia separati superbo nomine semetipsos catharos, id est mundos appellarunt. Ob quam rem concilium sacerdotale celeberrimum in urbe Roma congregatum est, episcoporum quidem sexaginta eum mentis elatione tumidum sequerentur, quique ad inhumanam istam, et nihil fraternae charitatis servantem sententiam declinaverunt, alienum esse ab Ecclesia; eos vero qui lapsi in certamine fuerant, fraterna miseratione curandos, et fomentis poenitentiae medican
Abbreviated transcription (Latin):
&in conspectu populi amplexib eius
occumbunt. Nunciatur factum
claudie matri: & statim cursu ra¬
pidissimo ad spectaculũ properat:
Deferuntur uestimenta auro texta.
& licet inuita induitur: atq in ex¬
celso tribunali imposita. insublime
attollitur: & ab omni populo cla
ano circa amphiteatrum erant¬
expectantes. ut dum fuissent in¬
terfecti hi qui accusabant᷑. ab eis¬
dem sepelirentur: ingrediuntur
omnes una uocȩ clamantes Bext̃a¬
tua domine głificata ẽ inuirtute:
dextera manus tue domine con¬
fringet inimicos Tollitur igit᷑
in triumpho eugenia: & ne tanto
gaudio ꝑoꝑuli defuisset ꝓbatio
castitatis. uisus ẽ ignis dẽ celo de¬
scendens: qui ita circumdedit do¬
mum melantie ut ne uestigiũ
popul cum timore di: eccła quȩ
iam quasi uidua octo annis clau¬
sa fuerat reseratur. Reuocatur
xpĩanorum populus baptiratur
prefectus in fascib constitutus:
Baptirantur filii eius. baptiatꝰ
claudia mater: Baptiratur oĩs¬

Expanded text:
in conspectu populi amplexibus | eius incumbunt Nunciatur factum claudie matri | statim curso rapidissimo ad spectaculum properat De| feruntur uestimenta auro texta Et licet inuita . indui| tur atque in excelso tribunali inposita in sublime adtolli| tur et ab omni populo clamano circa amphyteatrum erant ut dum | fuissent interfecti hii qui accusabantur ab eisdem | sepelirentur ingrediuntur omnes una uoce clamantes Dextera+ domini glorificata est| in uirtute . Dextera+ tua domine confringit inimicus Tolletur| ergo in triumpho eugenia et ne tanto gaudio populo defu| isset probatio castitatis. Visus est ignis de caelo discen| dens qui ita circumdedit melantiae domum ut ne uestigiumpopuli cum timore dei ecclesia que iam| quasi uidua octauo anno clausa fuerat reseratur. Reuo| catur christianorum populus baptizatur praefectus in fascibus| constitutus baptizantur filii eius baptizatur clau| dia mater Restitui
Abbreviated transcription (Latin):
uus eius usurpare audeat: non so¬
lum offensam. s etiam crimen tã
graue incurrisse di noscitur: ut
merito tradatur flammarũ in¬
pare presumpsit. Ita ettam tuo¬
tam. & sacro uelamine consecra
matrimonio copulare. Adhunc

Expanded text:
sui usurpare audeat, non solum offensam, sed etiam crimen tam grande incurrisse dignoscitur ut merito vivens flammarum ine presumpsit. Ita et tusacro uelamine consecratmatrimonium copulare?». Ad hunc
Abbreviated transcription (Latin):
labatur. Dicentib autem sibi uale
inuicem basilia & eugenia: orati
one facta discedunt: Et ecce eodẽ
die ꝑtexit una exancillis ad pom¬
peium sponsum basuie. quȩ & dix̃
ei Quod te sponsam dominã nr̃am
basillam nouimus ab imꝑatore
meruisse:sextus & eo amplius
annus ẽ. quam tu in tenero ȩta¬
tis anno. ut postea acciperes dis¬
tulist S ꝑatruelẽ euis helenum
eugenia ita factam xp̃ianã: ut
tibi omnino non nubat: Nam &
quos illa quasi dominos excolit.
& cotidie pedes eorum ac si de¬
orum immortalium osculatur:
quia ipsi auctores sunt artis ma¬
gicȩ quam xp̃iani committunt.

Expanded text:
labatur dicentibus autem sibi uali labatur dicentibus autem sibi uali inuicem . basilissa one facta discedunt Et ecce eodem die | perrexit una ex ancillis . ad pompeium sponsum basille | quae et dixit ei quod te sponsam dominam nostram basilis| sam nouimus . ab imperatore meruisse sextus . et eo amplius | annus est quam tu in tenero aetatis . anno ut postea accipe| ris distulisti sed patruelem eius helenum eugenia ita factam tibi omnino non nubat. Nam et rre Eugenia: quos illa quasi dominos excolit, et quotidie pedes eorum ac si deorum immortalium osculatur, quia ipsi auctores sunt artis magicae, quam Christiani committunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Nic̾il itaq nob̃ ita laborandum est.
nichilq ita ẽ formidandum᷑ nͥ aut
cum uirginitate uiuamus: aut
quod ẽ gloriosius ꝓ uirginitate
&iam moriamur: Quȩ sunt enĩ¬
menta: quȩ cum gaudio tẽꝑali
ueniunt. & cum ꝑpetuo dolore
discedunt: faciunt momentane¬
um risum. ut ȩt̾num flecum in¬
fligantꝰ tribuunt fugitiuos flo¬
res. ut marcidiores ꝑseuerantes
aduectent: mentiuntur securita¬
tem transeuntis temporis: ut
perpetui seculi cruciatib tradant.
In quo carissime uirgines quȩ
mecum in agone uirginitatis
nunc usq eucurristis: ꝑmane te
in opere domini melius quam
cȩpistis: Tempus flendi tempo¬
sitis delectatione suscipere Ego
enim commendaui uos spũi scõ.
cui credo quod uos michi ĩntegͥs
omnes illibatasq restituet: No¬
lite itaq ex hoc faciẽ meã cor¬
poraliter querere: s gesta & actꝰ
meos ꝑ sp̃m contemplamini: Et
his dictis. osculata ẽ uniuersas &
flentes. fortissimus animus conso¬

Expanded text:
Nihil | itaque nobis ita laborandum . Nihilque ita est formidandum | nisi ut cum uirginitate uiuquod est gloriosius, pro virginitate etiam moriamur. Quae sunt ssima, et cum gaudio temporali veniunt, et cum perpetuo dolore discedunt: faciunt momentaneum risum, ut aeternum fletum infligant: tribuunt fugitivos flores, ut marcidiores perseverantes ad vectent: mentiuntur securitatem transeuntis temporis, ut perpetui saeculi cruciatibus tradant. Ideoque charissimae virgines, quae mecum in agone virginitatis nunc usque accurristis, permanete 577 in amore Domini, quem coepistis. Tempus flendi tempositis dilectione suscipere. Ego enim cosancto qui credo quod uos mihi integres omnes . inlibatas | que restituet Nolite itaque ex hoc faciem meam . corporali| ter querere sed gesta et actus per spiritum contemplamini Et | his dictis . osculata est omnes . et flentes fortissimo animo | conso
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse. si audire potuissent: quan¬
do accurrit prõperant & uene¬
deponit errorem: An uͦ quod
dementium mos ẽ ipsis bõnis
& prosperis nr̃is plus ad auctꝰ
magis ac magis dilectionis ac
fidei crescit hic gła. illic dissen¬
sionis & zeli recrudescit insania:
nec uulnus suum miser curat.
s adhuc graiditer & se & suos
uulnerat. In ꝑnidiem frm̃ lingͣ
sua ꝑstrepens. & facundiȩ uene¬
nate̾ iacula contorquens: magi ᷤ
durus secularis ꝑhilosophiȩ pra¬
doctor suꝑbiȩ: ueritatis corrup¬
tor. ꝑditor caritatis. agnoscit¬
ne iam quid sit sacerdos dei.
que sit eccła & domus xp̃i:
qui sint di serui quos diabolus
infestet. qui sint xpiani. quos
antixp̃c impugnet: Neq enim
querit̃ illos quos iam subegit aut
gestit euertere quos iam suos fe

Expanded text:
fuisse, si audire potuissent; quanfuisse, si audire potuissent; quando accurrerit properanter et venedeponit errorem? an uero, qui dementium mos est, ipsis bonis et prosperis nostris plus adactus est gis ac magis dilectionis ac fidei crescit hic gloria, illic dissensionis et zeli recrudescit insania: nec uulnus suum miser curat, sed adhuc grauius et se et suos uulnerat, in perniciem fratrum lingua sua perstrepens et facundiae uenenatae iacula contorquens, magis durus saecularis philosophiae pradoctor superbiae, ueritatis corruptor, perditor caritatis ? adgnoscitne iam qui sit sacerdos Dei, quae sit ecclosia et domus Christi, qui sint Dei serui quos diabolus infestet, qui sint christiani quos antichristus inpugnet? neque enim quaerit illos quos iam subegit aut gestit euertere quos iam suos fe
Abbreviated transcription (Latin):
animus & una uoxẽ. eccła om̃is
romana confessa ẽ. Claruit fr̃
carissime fides quam de uobis
beatus apłs predicauit. Hanc
laudem iurtutis & roboris fir¬
mitatem. iam tunc inspũ pre¬
uidebat: & preconio futurorum
merita ur̃a contestans. dum pa¬
rentes laudaret filios prouoca¬
bat: dum sic unanimes. dum
fortes estis: magna & ceteris fr̃i¬
bus unanimitatis & fortitudinis
primo aggressus. ut lupus ouẽ
se cernere agrege. uł accipiter
columbam ab agmine uolantiũ
separare temptauerat Nam
cui non ẽ aduersus omnes sa¬
tis uirium circumuenire. que¬
rit solitudinem singłorum::
s retrusus adunati exercitus
fide pariter & uigore: intel¬
lęxit milites xp̃i uigilare lam
sobrios. & armatos ad p̾lium stare:
uinci non posse. mori ꝑosse: & hoc
ipso inuictos eẽ. quia mori non
lis dei spectaculum głosum: qua
hostis inferre. non singłos milites.
s tota simul castra prodiisse:
Omnes enim constat uenturos

Expanded text:
animus et una uox est, ecclesia omnis animus et una uox est, ecclesia omnis Romana confessa est. Claruit, frater carissime, fides quam de nobis beatus apostolus praedicauit. hanc laudem uirtutis et roboris firmitatem iam tunc in spiritu praeuidebat et praeconio futurorum merita uestra contestans dum parentes laudat filios prouocabat. dum sic unanimes, dum fortes estis, magna et ceteris fratribus unanimitatis et fortitudinis primo aggressus, ut lupus ovem secernere a grege, ut accipiter columbam ab agmine volantium separare tentaverat: nam cui non est adversus omnes satis virium, circumvenire quaerit solitudinem singulorum. Sed retusus adunati exercitus fide pariter et vigore, intellexit milites Christi vigilare jam sobrios, et armatos ad praelium stare; vinci non posse, mori posse; et hoc ipso invictos esse, quia mori non lis Dei spectaculum gloriosum? qualhostis inferre, non singulos milites, sed tota simul castra prodisse? Omnes enim constat venturos
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpte Cognouimus fr̃ carissime.
fidei ac uirtutis ur̃e testimo¬
nia głosa: & confessionis ure
honorem sic exultant̾ accepimꝰ:
ut in meritis ac laudib ur̃is noᷤ
quoq participes & socios compute¬
mus. Nam cum nob̃ & eccła una
sit & mens iuncta. & indiuidua
concordia: quis non sacerdos in
consacerdotis sui laudibus tan¬
quam in sius propriis gratulet᷑:
autqͣ fr̃nitas. non in frm̃ gau¬
dio ubiq lecetur: Et quanta
prospera & fortia comꝑissemus.
Ducem te illic confessionis. fr̃ib
extitisse. & confessionem ducis
de fr̃m consensiõe creuisse: ut
dum precedis ad głam. feceris mul¬
tos głȩ comites. & confessionem
populi suaseris fieri. dum primꝰ
paratiis es pro omnib confiteri:
ut non inueniamus quid prius
predicare in uobis debeamus. utrũ¬
ne triam promptam & stabilem
fidem. an inseparabilem frm̃ ca¬
ritatem. Uirtus illic ep̃i precȩ¬
dentis publice com probata ẽ:
adunatio sequentis fr̃nitatis
ostensa ẽ: dum apud nos unus

Expanded text:
S. Cognouimus, frater carissime, fidei ac uirtutis uestrae testimonia gloriosa et confessionis uestrae honorem sic exultanter accepimus ut in meritis ac laudibus uestris nos quoque participes et socios conputemus. nam cum nobis et ecclesia una sit et mens iuncta et indiuidua concordia, quis non sacerdos in consacerdotis sui laudibus tamquam in suis propriis gratuletur aut quae fraternitas non in fratrum gaudio ubique laetetur? exprimi prospera et fortia conperissemus ducem te illic confessionis fratribus extitisse, sed et confessionem ducis de fratrum consensione creuisse, ut dum praecedis ad gloriam feceris multos gloriae comites et confessorem populum suaseris fieri, dam primus paratus, es pro omnibus confiteri: ut non inueniamus quid prius praedicare in uobis debeamus, utrumne tuam promptam et stabilem fidem an inseparabilem fratrum caritatem. uirtus illic episcopi praecedentis publice conprobata est, adunatio sequentis fraternitatis ostensa est. dum apud uos unus
Abbreviated transcription (Latin):
baui quod martyrii coronam. du¬
pliciter capiasꝰ unam quã apud
alexandriam pro iustis laborib
acquisissi: aliam quam in effu¬
sionem tui sanguinis consecutura
es. Tunc beata eugenia exꝑan¬
dens manus suas dixit: Domine
ihu altissimi fili qui ad salutem
nr̃am uenisti ꝑ uirginem matrẽ
tu ꝑ uirginitatis p̾mium om̃s
quas michi credidistz ꝑduc ad reg
beata eugenia: Ecce iundemiȩ
tempus ẽ in quo succiduntur bo¬
triones. & pedibus conculcantur.:
s post hȩc regalib conuuiis pre¬
sunt: & absq eorum sanguine.
nulla potestas imperii. nulla il¬
lustris dignitas decoratur. Et
uos palmites: & meorum uiscerũ
botriones: estote paratȩ iugiles.¬
enim primȩ ẽ uirtutis indiciũ. &¬
dõ proxima: similis angłis. parens

Expanded text:
 quod martyrii coronam duplicem capias: unam, quam apud Alexandriam pro justis laboribus acquisisti: et aliam, quam in effusione tui sanguinis consecutura es. Tunc beata Eugenia expandens manus suas, dixit: Domine Jesu Altissimi filius, qui ad salutem nostram uenisti | per uirginem matrem tu per uirginitatis praemium | omnes quas mihi dedisti perduc ad regnbeata eugenia | Ecce uindimiae tempus est . In quo succiduntur . butrio| nis et pedibus conculcantur Sed post haec regalibus | conuiuiis praesunt . et absque eorum sanguine nulla | potestas imperii . nulla inlustris dignitas decoratur | Et uos palmites mei . et meorum uiscerum butriones | estote parate ienim prima est uir| tutis indicium deo proximior . simil
Abbreviated transcription (Latin):
numero isto monasterio se socia¬
re desiderantz Hi hodie uestigia
tua prosequentes huc ingressi st̃:
poscentesq me cum lacrimis ex-¬
orauerunt. ut mereantur notici¬
a tuȩ beatitudinis releuari: Tunc
beatus helenus ait Grãs t inquit
iħu bone refero: qui me preuidere
fecisti huius rei noticiam: Tunc
conuocari ad se precepit pueros:
& apprehendens manum euge¬
niȩ fudit orationem: Quam cũ
complesset. tulit sequestratu eo ͤ:
& gratissimo uultu qui nam di¬
cerenturꝰ interrogat: uł cuius
nationis eẽnt credidit inquiren
romani sumus: Inquirentes au

Expanded text:
nomero in isto monastherio | se socianomero in isto monastherio | se sociari desiderantes . et hodie uestigia tua prosequentes | huc ingressi sunt Poscentes quem ecum lacrimis exorauerunt | ut mereantur noticia tuae beatitudinis releuari | Tunc beatus helinus . ait Gracias tibi inquid ihesu bone re| fero qui me praeuenire fecisti huius rei noticiam | Tunc conuocari ad se praecipit pueros et adpraehendens+| manum eugenicomplesset, tulit sequestratim eos, et gravissimo vultu, quidnam dicerentur, interrogat? vel cujus nationis essent, credidit inquirendRomani sumus: unus ex his du
Abbreviated transcription (Latin):
& eugenia cum iacincto & pro¬
to comitibus suis: ei tantum no¬
ta cum quo sermonem habue¬
rat. ꝑfectis itaq matutinis laudi¬
bus. requieuit sc̃s ep̃c: & iussitsͥ
ad sertam preparari ut diuina¬
misteria celebraret: ut dum ad
sextam coepisset nona ad refecti¬
onem icunantium oportune
proueniret: Requiescens autẽ sõs¬
ep̃c somnium uidit: in quo ad
simulachrum femina ducebatꝰ¬
ut illi sacrificaret. Tunc dixit
in somnium hisqui se tenebant
ꝑmittitime: ut loquar cum dea
urã. Et cum eum ꝑmississent
loqui:dixit ei. Cognosce te creatu¬
ram di eẽ. & descende: & noli ꝑ
mitt̾e. te adorari: At illa his aũ¬
ditis descendit: & sequuta ẽ eũ
dicens: Non te deseram neq de¬
relinquam: quousq me creatori
Igitur cum ista in animo ep̃i uol¬
uerentur: Accessit ad eum eutropsꝰ
cum quo fuerat loquuta euge¬
nia: & dixit ei Tres pueruli fr̃s.
unanimiter culturã simulachͦ¬
rum relinquentes: xp̃o seruientiũ

Expanded text:
 eugenia cum hyacinto et pro eugenia cum hyacinto et proto comitibus suis | Tantum ei nota cum quo sermone habuerat Perfectis itaque | matutinis laudibus Requieuit episcopus et iussit sibi ad sextam | praepari ut diuinam isteria celebraret Et dum a sexta | coepisset non ad refectione ieiunantium oportune proueniret+ | “R”equiescens “aute”m episcopus somnium uidit in quo ad simulachrum | feminae ducebatut illi sacrificaret. Tunc dixi, inquit, in somnio his qui me tenebant: Permittite me ut loquar cum dea vestra. Et cum me permisissent loqui, dixit ei: Cognosce te creaturam Dei esse, et descende, et noli te permittere adorari. At illa, his auditis, descendit, et secuta est me, dicens: Non te deseram, quousque me creatori  Igitur cum ista in animo episcopi volverentur, accessit ad eum Eutropius, cum quo fuerat locuta eugenia et dixit ei | Tres pueroli fratres uniminiter culturam simulachrum | relinquentes christo seruientium
Abbreviated transcription (Latin):
re horam. neq capillis neq uesti¬
mentis ex aliqua parte uiolatis.
ut xereas quoꝙ introiret similit
imperauit: s xereas reluctare ce¬
pit.: & fugere At ubi inurcũ ulũ
populus ignibus tradidit. statĩ
eum circumdans flamma cȩpit
exurere : & immittens se beatus
helenus. licet semi ustum. uiuũ
tamen eum eripuit: quem cum
dedecore eliminauit populus a
finibus regionis huuis: Hunc au¬
tem sicut uidetis cotidie quoc̃q
perrexerit : cum di laudibus
na cum istis duobus fr̃ib meis
insinues: ex idolis enim conuerci
uolumus ad xp̃m Et quia si¬
mul hoc definiuimus. & fr̃s sumꝰ:
etiam hoc ab eodem impetrare
uolumus: ut numquam nos
patiatur ab alterutro separari.
At ille: Nunc inquit silete qͥusq
ingressus monasterium ad quod
ꝑgit paululũ requiescat: & dũ
oportunum fuerit: intimabo ei
omnia scđm uerbum tuum In¬
terea dum appropinquasset mo¬
nasterio ad quod pergebat ecce¬
& illi egrediuntur obuiam pat̾
ymnum domino dicentes: Sus

Expanded text:
re hora, neque capillis, neque vestimentis ex aliqua parte violatis, ut Zareas quoque intraret similiter imperabat. Sed Zareas reluctare coepit et fugere. At ubi invitum illum populus in ignibus tradidit, statim eum circumdans flamma coepit exurere. Et immittens se sanctus Helenus, licet semiustum, vivum tamen eripuit, quem cum dedecore eliminavit populus de finibus regionis hujus. Hunc, sicut videtis, quotidie quocunque perrexerit, in Dei laudibus na cum istis duobus fratribus meis insinues, ex idolis enim converti volumus ad Christum. Et quia simul hoc definivimus, et fratres sumus, etiam hoc ab eodem impetrare uolumus ut numquam nos | patiatur ab alterutro seperari. Ad ille nunc inquid | silite quousque ingressus monasterium ad quod pergit | “p”aulolum requiescat et dum oportunum fuerit inti| mabo ei omnia secundum uerbum tuum. interea dum | adpropinquasset monasterio ad quod per| gebat. Ecce illi egrediuntur . obuiam patri | hymnum domino dicentes . Sus
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtas & magnificentia in maies¬
tate eius: Igitur iubet conferre
sermonem: & apls legitur. & pro¬
pheta laudatur: fit concordia
fidei: & qua arte ad penetralia
sapientiȩ diuine absq sui sepa-¬
ratione ꝑuenirent. consilio arden¬
me inquit uob̾ usurpata potes¬
tas adtribuit s sororem sapienti¬
a facit: Simus gͦ fr̃s sicut diui¬
na prouidentia ordinat: ñ sicut
se iactat humana temeritas. ꝑga¬
mus pariter ad xpĩanos: & ne ali

Expanded text:
sanctitas et magnificentia in majessanctitas et magnificentia in majestate ejus. Igitur jubet conferre sermonem: et Apostolus legitur, et Propheta laudatur; fit concordia fidei, et qua arte ad penetralia sapientiae divinae absque sui separatione perveniant, consilio ardenme, inquit, vobis usurpata potestas attribuit, sed sororem sapientia fecit. Simus ergo fratres, sicut divina sapientia ordinavit, non sicut se jactat humana temeritas. Pergamus pariter ad Christianos, et si