comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius zelum ⁊ auctoritatem ñ
uit ÷ quis ꝓponens qd̾ cuma
bonũ. eius si potuit. ñ ꝯsuluit
sc̃ĩtatem ñ desid̾auit fauorẽ. opi
ñ flagitauit ͤ Quis ad sacrũ in
pectore habitantis templum
uinitatis. deqͣcumq tribulat
fidelit̾ clamaturꝰ accessit ÷ et ine¬
sicacit̾ laborauit: Mestus ab oo
solaciũ ÷ afflictus auxiliũ ÷ ꝯsiliũ
anxius ÷ eger remediũ: paupei
subsidium reportabat Ita seseim¬
nium feca̾t seruũ ac si toti obaige
nitꝰ ÷ ita tñ liber ex om̃ib. ꝯscien¬
soli declitus cure ⁊ custodie cordi
ra : palma florida. cechus mu¬
plicata. platanus exaltata. Ua
electionis ÷ uas honoris in domo
dei. Uas auri solidũ ornatũ om̃
lapide p̾cioso. Fide et scĩtate solia¬
s ⁊ uarus carismatibus tansl¬
sente om̃is scitas exultabat᷑: on¬
nis erubescebat impietas: iuri
illud. UDidebunt iusti et letabꝰ¬
cͣs et omnis miquitas opilab
os suum. Quo p̃sente celeba
quisq conuentus uelut qͦdã

Expanded text:
ejus zelum et auctoritatem non timuit? Quis proponens quodcumque bonum, ejus, si potuit, non consuluit sanctitatem, non desideravit favorem, opem non flagitavit? Quis ad sacrum in ejus pectore habitantis templum divinitatis, de quacumque tribulatione fideliter clamaturus accessit, et inefficaciter laboravit? Moestus ab eo solatium, afflictus auxilium, consilium anxius, aeger remedium, pauper subsidium reportabat. Ita sese omnium fecerat servum, ac si toti genitus Orbi: ita tamen liber ex omnibus consciensoli deditus curae et custodiae cordians, palma florida, cedrus multiplicata, platanus exaltata. Vas electionis, et vas honoris in domo Dei; vas auri solidum, ornatum omni lapide pretioso, fide et sanctitate solidum, et variis charismatibus tanesente omnis sanctitas exsultabat, omnis erubescebat impietas, juxta illud: Videbunt recti, et laetabuntur, et omnis iniquitas oppilabit os suum . Eo praesente celebris quisque conventus, velut quodam
Abbreviated transcription (Latin):
templi sermo declarat. Qũa ã
ingratus grẽ dei: ex his liquet
que degr̃a et lib̾o arbitrio tã fide¬
lit̾ qua subtilit̾ disputauit. Qmͣ
liber in uoce. quã discretꝰ ⁊ in re-¬
rum suꝑioꝵ parit̾ inferioꝵq sci¬
entia locuplex: in his que ad
papam eugeniũ de ꝯsid̾atione
scripsit diligens ꝯsid̾ator ag¬
noscet. Qu̾a deuotissime p̃di¬
cator aliene scĩtatis : tam diligẽ¬
t̾ ep̃i sc̃i malachie uitã ꝓsecutꝰ
ostenclit. Nam in sermonibus
innotescit. In epłis quas ad¬
diu̾sas ꝑsonas obnegocia dic
tauit. prudens lector ad u̾tet.
quo feruore sp̃c iusticiam om¬
nẽ dileyerit: omnem eque o¬
derit iniusticiam : fidelis etenĩ
seruus xp̃i ñ querebat aliqͥd
suũ: quicqͥd tam̃ erat xp̃i sic
curabat ut suũ. Que enĩ scele¬
ra ñ arguit que odia ñ extinxit ÷
que scandala ñ ꝯpescuit. q̃ scis¬
mata ñ resarciuit ÷ quas here¬
honestum. qͥd pudicũ. qͥd ama

Expanded text:
Templi Sermo declarat. Quam non Templi Sermo declarat. Quam non ingratus gratiae Dei, ex his liquet quae de Gratia et Libero Arbitrio tam fideliter, quam subtiliter disputavit. Quam liber in voce, quam disertus et in rerum superiorum pariter inferiorumque scientia locuples; in his quae ad papam Eugenium de Consideratione scripsit, diligens considerator agnoscet. Quam devotissimus praedicator alienae sanctitatis, diligenter episcopi sancti Malachiae vitam prosecutus ostendit. Nam in Sermonibus innotescit. In Epdiversas personas ob negotia diversa dictavit, prudens lector advertet, quo fervore spiritus justitiam omnem dilexerit, omnem aeque oderit injustitiam. 30. Fidelis etenim servus Christi non quaerebat aliquid suum: quidquid tamen erat Christi, sic curabat ut suum. Quae enim scelera non arguit? quae odia non exstinxit? quae scandala non compescuit? quae schismata non resarcivit? quas haerehonestum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
et nos qͥdem desacris
moribus patris nr̃i. pro
modulo nr̃õ sub breuitate ꝑstrin¬
ximus Ceterum longe eminẽ¬
tius in suis ille libris apparet:
q ex literis ꝓpriis innocescit.
Inquib ita suam expressisse ui¬
det᷑ imaginem. et exhibuisse
specł̃m quoddam sui : ut illud
qͦq ambrosianũ merito illi pos¬
se uideat᷑ aptari. Laude ipse
se sonet: et laureatus sp̃u scͥptis
coronet  suis Siquis nosse de¬
sid̾at. quã sollicitus ab initio.
sui ipsius diiudicator ⁊ scruta¬
tor extit̾i̾t : pͥmũ opus illius
de gradib humilitatis inspiti¬
at. Inde si querit᷑ pie mentis
religiosa deuotio ÷ transeundũ
ad omelias in laudibus u̾gĩs
matris: et illũ quem de diligẽ¬
do dm̃ edidit librum. Si feruens
legatur is quem apologeticum
uocat. Si nigil inzelo cordis ⁊¬
cutimspͤta discretio : dep̃cepto ⁊
dispensatione disserens audiat᷑
Quam uͦ sidelis cuiꝰlibet pie ꝯ¬
u̾sationis cõmendator fuerit et
adiutor: exhortatorius ad milites

Expanded text:
ec nos quidem de sacris moribus Patris nostri pro modulo nostro sub brevitate perstrinximus. Caeterum longe eminentius in suis ille libris apparet, et ex litteris propriis innotescit, id quibus ita suam videtur expressisse imaginem, et exhibuisse speculum quoddam sui, ut illud quoque Ambrosianum merito illi posse videatur aptari: « Laude sua ipse se sonet, et laureatus spiritu scriptis coronetur suis. » Si quis enim nosse desiderat, quam sollicitus ab initio sui ipsius dijudicator et scrutator exstiterit, primum opus illius de gradibus Humilitatis inspiciat. Inde si quaeritur piae mentis religiosa devotio, transeundum ad homilias in Laudibus Virginis Matris; et illum quem de Diligendo Deo edidit librum. Si fervens legatur is quem Apologeticum vocat. Si vigil eodem in zelo circumspecta discretio, de Praecepto et Dispensatione disserens audiatur. Quam vero fidelis cujuslibet piae conversationis commendator exstiterit et adjutor, Exhortatorius ad milites
Abbreviated transcription (Latin):
et sunt magna oꝑa dñ exqui¬
sita in om̃s uoluntares enis
et tam sapient̾ exquisita ut ꝯange¬
lica ⁊ humana natura creatura pet¬
casset .i. nõ qd̾ ille s qd̃ uoluit illa fe¬
cisset etiam per eantem̃ creatire uoli¬
tatem qd̃ ftm̃ est qd̾ creator noliui lun¬
pleret ip̃e qd̾ uoluit bñ utens ⁊ inalio
tãquam sũme bonus ad eoꝵ danpuatio¬
neu quos iuste predestinauit ad ꝑn
⁊ ad eorum salutem benigne presi¬
nauit ad grãm quantũ enĩ ab ip̃o
qd̃ deus uoluit feterunt qͣntũ
uero ad om̃ipotentiam dei nullo modo
exquisita est in om̃s uoluntates eus ur
miro ⁊ meffabili modo nõ fiat ꝓpt̾ euo¬
uoluntatẽ qd̃ etiam cõtra eius fit uolu¬
tatem qr nõ fieret si nõ sineret net unrs
nolens siuit s uolens nec siueret feri
bonus male nisi om̃ipotẽs ⁊ de malofac̾e
posset bene

Expanded text:
ec sunt magna opera Dei exquisita in omnes voluntates ejus, et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est quod non ille, sed quod voluit illa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Qud Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullomodo exquisita in omnes voluntates ejus; ut miro untatem, quod etiam contra ejus fit voluntatem. Quia non fieret, si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene
Abbreviated transcription (Latin):
opinione celeberrimꝰ auebat. In
manu regis est comes theobale
deret᷑ posse querebat: Demũ au¬
diens quia potest eriꝑe qui om̃ia
potest ds: ñ parum substomacãs
siclauam teneat÷ si hinc inde ꝑ¬
cuciat: s hactenus ista ñ fecit.
princip̃ẽ uehement̾ urgerent ex¬
tranei. grauiꝰ tñ impugnarent
qui ab eo defecerant uniu̾si pene
potentes homines sui ÷ nec minꝰ
illum affligerent pauci qui resi¬
dui uidebant᷑. ex alioꝵ defoctu ip¬
si qͦq suspecti: lingonensis ep̃c
godefridus frequent̃ et familiari¬
t̾ dei hominẽ ꝯsulebat qͥdnam sͥ
dñs suꝑ his reuelaret: Cui ille
cum iam sepius respondisset. ni¬
chil sibi apparere nͥ tribulationẽ
suꝑ tribulatõnem: demũ aliqñ scis¬
citanti ait. quia qͥnto mense pax
erit: Sane ultima die qͥnti mesis
reformata est pax. ip̃o qͥdem et orã¬
te ⁊ opante: ut ñ esset ambignũ.
euis potissimũ studio et m̾ito pus¬
simũ illum pͥncipem atã graui¬

Expanded text:
iae celeberrimus aiebat: « In manu Regis est comes Theobalducrederetur posse, quaerebat. Demum audiens quia potest eum eripere qui omnia potest Deus; non parum substomachanssi clavam teneat, hinc inde percutiat; sed hactenus ista non fecit. » principem vehementer urgerent extranei, gravius tamen impugnarent qui ab eo defecerant universi pene potentes homines sui; nec minus illum affligerent pauci qui residui videbantur, ex aliorum defectu ipsi quoque suspecti: Lingonensis episcopus Godefridus frequenter et familiariter Dei hominem consulebat, quidnam sibi Dominus super his revelaret. Cui ille, cum jam saepius respondisset, nihil sibi apparere nisi tribulationem super tribulationem, demum aliquando sciscitanti, ait, quia quinto mense pax erit. Sane ultima die quinti mensis reformata est pax, ipso quidem et orante, et operante, ut non esset ambiguum ejus potissimum studio et merito piissimum illum principem a tam gravi
Abbreviated transcription (Latin):
dei famulus affirmabat om̃imodis
fieri oportere. ñ qd̾ ip̃e de secogitau̾at:
s qd̾ de eo disposuerat ds̃ In eodẽ
uale fecit: et cũ aliis pluribus
litt̾atis honoratisq ꝑsonis qͣs
collegit eo tempore seruus xp̃i.
ip̃e quoq sicut sibi p̃dictũ fu̾at.
secutus est eum¬

Expanded text:
Dei Famulus affirmabat omnimodis Dei Famulus affirmabat omnimodis fieri oportere, non quod ipse de se cogitaverat, sed quod de eo disposuerat Deus. In eodem valefecit, et cum aliis pluribus litteratis honoratisque personis, quas collegit eo tempore Servus Christi, ipse quoque, sicut sibi praedictum fuerat, secutus est eum
Abbreviated transcription (Latin):
N gressus aliq̃n seruuꝰ a deo¬
xp̃i germanie regnũ. festinabat
ad partes maguntinoꝵ. pacem
reformaturus int̾ regem lothariũ
et predecessoris eius imꝑatoris
henrici nepotes: ꝯradũ scił qui lo¬
thario postea successit in regnum.
et fredericum pr̃em huius fred̾ici.
qui post ꝯradum electus. obtinet
hodie principatũ. Uen̾abilis au¬
tem metropolitanus magũtinoꝵ
alb̾tus. honorabilem q̃ndam cle¬
ricum nomine macellinũ uiro dĩ
obuiam misit: Hic gͥ macellinus
cũ a dũo suo missum se ẽe diceret
ad seruiendum ei: palisꝑ intuitus
seruiendum ce misit. Expauit
cheutonicus: et miratus qͥd dic̾e̾
uellet. firmius asserebat a dño
suo maguntino archiep̃o sese des¬
tinatum. Econtra seruus xp̃iz
falleris ait: maior dñs est qui
misit te xp̃c Tunc demũ intelli¬
gens homo quorsum uellet uibra¬
re sermonem ÷ putas inqͥt quod
monacus fieri uelim: Absit ame
ñ cogitaui: nec ascendit suꝑ cor me¬
um. Nichilomiinꝰ tñ renuente illo.

Expanded text:
ngressus aliquando Servus Christi Germaniae regnum, festinabat ad partes Moguntinorum, pacem reformaturus inter regem Lotharium, et praedecessoris ejus imperatoris Henrici nepotes; Conradum scilicet, qui Lothario postea successit in regnum, et Fridericum patrem hujus Friderici, qui post Conradum electus obtinet hodie principatum. Venerabilis autem metropolitanus Moguntinorum Albertus honorabilem quemdam clericum, nomine Mascelinum, Viro Dei obviam misit. Hic igitur Mascelinus cum a domino suo missum se esse diceret ad serviendum ei, paulisper intuitus serviendum te misit. » Expavit Teutonicus, et miratus quid dicere vellet, firmius asserebat a domino suo Moguntino sese archiepiscopo destinatum. Econtra Servus Christi: « Falleris, ait, major Dominus est, qui misit te, Christus. » Tunc demum intelligens homo quorsum vellet vibrare sermonem: « Putas, inquit, quod monachus fieri velim? Absit a me; non cogitavi, nec ascendit super cor meum. » Nihilominus tamen renuente illo,
Abbreviated transcription (Latin):
pietati detraheret᷑. elemosinis de¬
rogaret᷑. Monachi et ꝯu̾si inui¬
les. eius milices et balist̾ die¬
bant᷑. Nec mͦ apud extͣneos
et castellis. eiͦi iam blaffeml¬

Expanded text:
pietati detraheretur, eleemosynis derogaretur. Monachi et Conversi, inutiles ejus milites et balistarii dicebantur. Nec modo apud extraneos, et castellis ejusmodi jam blasphem
Abbreviated transcription (Latin):
uidit te. si nõ uidit te nõ iudit lutẽ nͨ inta¬
te uidir. qr uidit te aliqͣtus ⁊ nõ uidit te
sicuti es. dũe ds̃ meus formator ⁊ reforͣtor
m̃s dit desid̾ anti aĩe mee qͥd alud es qͣm
qd̾ uidit ut pure uideat qd̃ desid̾at iuten¬
dit .n. se uͭ plus uideat ⁊ nich udet ultra
hoc qd̾ uidit nisi tenebras ĩmo nõ uidet
teuebras qr nulle sunt inite s uider se nõ
plus posse uidere ꝓpt̾ tenebras suas. cur ħ
dñe cur hoc tenebrat᷑ ocłs eiꝰ infirmitate

Expanded text:
non vidit te, non vidit lucem nec veritate vidit, quia vidit te aliquatenus; sed non vidit te, sicuti es? Domine Deus meus, formator et reformator meus, die desideranti 33 animae meae, quid aliud es quam quod vidit, ut pure videat quod desiderat. Intendit se, ut plus videat; et nihil videt ultra hoc quod vidit, nisi tenebras. Imo non videt tenebras, quae nullae sunt in te; sed videt se non plus posse videre, propter tenebras suas. Cur hoc, Domine, cur hoc? Tenebratur oculus ejus infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
postqͣm saccũ corpus sepł¬
ture traditũ fu̾at: qnͣtã ad huc pro
filiis sollicitudiñe gereret pat̾ sc̃s.
et qͦmͦ suos qͦs in mundo dilexerat.
infinẽ qͦ dilige̾t euident̾ ostendit.
apparens enĩ cuidam fri. in multa
gła ⁊ fulgore magno uestis ac uultꝰ ⁊
et desid̾antẽ tenere cito ꝓtͣnsiens aie¬
bat : qr ꝓ qͦdã fr̃ẽ simplice ueni. Nu¬
dierunt hoc fr̃s. ⁊ mirabant᷑: sed
circa horam diei t̾ciam. u̾itas cũ¬
ꝓbata est uisionis. Defunctus est
em̃ qͥdam fr̃ laudabilis admodũ
simplicitatis: et sic̃ om̃ino credi¬
bile est animã eiꝰ tanto duce feli¬
cem. qui pro eo uenire se dixerat.
secum tulit.

Expanded text:
postquam sacrum corpus sepulturae traditum fuerat, quantam adhuc pro filiis sollicitudinem gereret Pater sanctus, et quomodo suos quos in mundo dilexerat, in finem quoque diligeret, evidenter ostendit. 1160 Apparens enim cuidam fratri in multa gloria, et fulgore magno vestis ac vultus, et desiderantem tenere cito pertransiens, aiebat: « Quia pro quodam fratre simplice veni. » Audierunt hoc fratres et mirabantur: sed circa horam diei tertiam veritas comprobata est visionis. Defunctus est enim quidam frater laudabilis admodum simplicitatis; et, sicut omnino credibile est, animam ejus tanto duce felicem, qui pro eo se venire dixerat, secum tulit.
Abbreviated transcription (Latin):
enricum quoq germanũ
regis francoꝵ qui beluacẽ¬
sem hocdie cathedram ornat: ñ
dissimili dñs ꝯu̾sione mutauit:
Accidit enim ut ueniens icdem hen¬
ricus ad hoĩem dei suꝑ quodam ne¬
tiam fr̃m uisitans. eoꝵ sese or̃onib
neqͣquam in eo te moriturũ in qͦ
nunc positus es : s uelocit̾ exꝑim̃¬
ꝓsit oratio qͣm expetis. Qd̾ eod̃
postinodum die ñ absq multoꝵ¬

Expanded text:
enricum quoque germanum regis Francorum, qui Belvacensem hodie cathedram ornat, non dissimili Dominus conversione mutavit. Accidit enim ut veniens idem Henricus ad Hominem Dei super quodam saetiam fratrum visitans eorum sese orationibus nequaquam in eo te moriturum in quo nunc positus es; sed velociter experimeprosit oratio quam expetisti. » Quod eodem post
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est sic̃ dictum erat ad illum.
Fade die sanus factus. post pau¬
cissimos dies iter arripuit: q in¬
columis ẽ reu̾sus ad suos. Tuũ
in hoc oꝑe sp̃m. tuũ agnoscimus
pat̾ dilectissime zelũ: tuã ꝯsid̾a̾tio¬
nem. Guũ hoc opus sic deferre col¬
lege tuo: ut hunc quoq ei cõmuni¬
honorificaris incelis: Immo nͦ tui
sunt hec om̃ia oꝑis: tui nuun̾is d̾s
nr̃ Tu eni om̃em replesti ab initio¬
temporis terram presentia diuini¬
tatis ÷ omnem aliqͣndo repleturus
gła maiestatis: cuiꝰ tam̃ partes in¬
terim quasdã. q et̾no p̃electa loca
consilio excellentius uisitans. reples
speciali gr̃a sc̃ĩtatis. Fac dñe spiritali
semꝑ abundare frum̃to uallem qͣm
ut face̾s re ꝙͣ nõie clariorẽ. dignatꝰ
es tã eximie claritatis sid̾ib illustrͣe
duob : custodi domũ. in qͣ tͥ geminũ
hoc tam preciosũ depositũ custodit᷑
Fiat nobis deniq uxta u̾bũ tuũ.

Expanded text:
factum est sicut dictum erat ad illum. factum est sicut dictum erat ad illum. Eadem die sanus factus, post paucissimos dies iter arripuit et incolumis reversus est ad suos. 25. Tuum in hoc opere spiritum, tuum agnoscimus, Pater dulcissime, zelum, tuam considerationem: tuum hoc opus, sic deferre collegae tuo, ut hunc quoque ei communihonorificaris in coelis. Imo vero tui sunt haec omnia operis, tui muneris, Deus noster. Tu enim omnem replesti ab initimporis terram praesentia tuae divinitatis, omnem aliquando repleturus gloria majestatis: cujus tamen partes interim quasdam, et aeterno praeelecta loca consilio excellentius visitans, reples speciali gratia sanctitatis. Fac, Domine, spirituali semper abundare frumento Vallem, quam ut faceres re quam nomine clariorem, dignatus es tam eximiae claritatis sideribus illustrare duobus. Custodi domum, in qua tibi geminum hoc tam pretiosum depositum custoditur. Fiat nobis denique juxta verbum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o meruit exꝑiri. Qui codem
tempore ꝯcet̾is coalb̾ib suis. ex mo¬
re cist̾c̾ium petens. in claraualle re¬
manserat : gemino qͦdã de sꝑabłit̾
obseruarent. Cumq animũ eius
angeret. non tam desid̾ium uite
p̃sentis. qũa absenciũ desolatio fili¬
oꝵ. qd̾ ꝑegir moreret᷑ : obnixe pe-¬
tiit. ut ad tumulũ sc̃i deportaretur.
alb̾is. Ubi cum orasset tota deuo¬
positũ cogitauit uisitare sepulchĩn.
auxiliũ flagitare s fatigationem
u̾itus. ⁊ qͣi iam securꝰ de incolumita¬
te quod cogitau̾at ñ impleuit: Die-
alt̾a mane it̾m fr̃s ad nocans: ut
ad oratoriũ ueniat. opem gͥ postulat
ex hiberi Causantib illis ꝑiculũ
siqͥdẽ uerebant᷑ : om̃i modis inqͥt
oportet ut sci malachie tumulum
petam Cum enĩ nocte pret̾i̾ta uix
tenuit̾ obdormissem : exꝑgefactus
subito audiebam uocẽ dicentẽ mͥ
Sanatꝰ iam ab um̃a egͥtudine tua:
si ab alt̾a uis liberari. ep̃m pcte. Fe¬
cerunt illi ut ille uoluit: ⁊ ꝯtinno

Expanded text:
i meruit in seipso. Qui eodem tempore cum caeteris coabbatibus suis ex more Cistercium petens, in Clara-Valle remanserat, gemino quodam desperabiliter observarent. Cumque animum ejus angeret non tam desiderium vitae praesentis quam absentium desolatio filiorum, quod peregre moreretur, obnixe petiit ut ad tumulum sancti deportaretur Abbatis: ubi cum orasset tota devopositum cogitavit visitare sepulcrum, auxilium flagitare; sed fatigationem veritus, et quasi jam securus de incolumitate, quod cogitaverat non implevit. Die altera iterum fratres advocans, ut ad oratorium veniat opem sibi postulat exhiberi. Causantibus illis: periculum siquidem verebantur: « Omnimodis, inquit, oportet ut sancti Malachiae tumulum petam. Cum enim nocte praeterita vix tenuiter obdormissem, expergefactus subito audiebam vocem dicentem mihi: Sanatus jam ab altera aegritudine tua, si ab altera vis sanari, episcopum pete. » Fecerunt illi ut ille voluit, et continuo
Abbreviated transcription (Latin):
elix pontifex madachias:
predican̾at ⁊ defunctus. Felix ca¬
ritas que in morte ñ excidit: felix
societas qũa nͦ illud diuorciũ tam
crudele diremit. Gloriosi siqͥdẽ pa¬
tres quemadmodũ inuita sua
dilexerunt se: ita ⁊ inmorte ñ sunt
seꝑati. Nam et post dies circit̾ .xl:¬

Expanded text:
elix pontifex, cujus praedicaverat, et defunctus. Felix charitas, quae in morte non excidit. Felix societas, quam nec illud divortium tam crudele diremit. Gloriosi siquidem Patres quemadmodum in vita sua dilexerunt se, ita et in morte non sunt separati. 24. Nam et post dies circit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ꝙ ñ sperat ᷑ credi pot̃ qͥs nam
fieliũ penas nõ credit impioꝵ n sperat tñ ⁊
quisqins eas inmin̾e sͥ credit at fugacimotu
ab alio poeta ꝙͣuis meliore ꝓpͥe dc̃m ẽ. hũt ego
si potui tantũ sꝑare dolorem. deniq ñ nulli in
arte gͣmatica u̾bi huiꝰ utũt᷑ exemplo ad oftẽ¬
tim̾e. ẽ itaq fides ⁊ malaꝵ reꝵ ⁊ bonaꝵ. qr lo

Expanded text:
am quod non speratur, credi potest. Quis namque fidelium poenas non credit impiorum? nec sperat tamen, et quisquis eas imminere sibi credit ac fugaci motuab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostentimere.
Abbreviated transcription (Latin):
uͨ fuisse sempit̾nũ de alia atq de alia. nͨ solũ
de alus hoĩb multa q̃ ad religionẽ ꝑtinent
uerũ.⁊. de angelis credimꝰ. P  apes aut ñ nisi
causas diflinguenda erit fides a spe sicut noca¬
bulo ita ⁊ rõnabili diffr̃a. nam ꝙ accũ a dño

Expanded text:
e sempiternum. Et alios atque alia nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem non nisi causas, distinguenda erit fides a spe, sicut vocabulo, ita rationabili differentia. Nam quod attinet
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ad salutem: Aut quis num̾et
eos qui sub eius cura in centũ. lx.
cialis eius filii uidebant᷑. p̃ter eos
qui iam cursum uite felicit̾ ꝯsũma¬
u̾ant ÷ p̃ter eos qui ꝑ alia loca fue¬
rant ꝓpagati: ea die qua felicissimꝰ
montẽ ascend̾e̾ meruit clariorem.
reliqͥt habitantes e ĩ ea septingẽtas
ferme aĩas dño seruientes. Quid
igit᷑ mirum sigratus curie. si accep¬
tus regi. si exceptus cum leticia.
exultatione credat᷑. in qͦ gr̃a dĩ usq
adeo uacua non fuit ÷ qui tã feliat
tam efficacit̾ plus om̃ib sui tẽpois.
et multaꝵ retro gen̾ationũ labra¬
uit ÷ qui talentũ qͥ creditũ tã copi¬
ose multiplicauit. tanta deniq luc̾
detulit de negocio S de his hacte¬
nus: neqͥs nos arguat eius qũã
polliciti sumꝰ metas excede̾ breuita¬

Expanded text:
tiam ad salutem? Aut quis numeret tiam ad salutem? Aut quis numeret eos qui sub ejus cura in centum sexagciales ejus filii videbantur, praeter eos qui jam cursum vitae feliciter consummaverant, praeter eos qui per alia loca fuerant propagati, ea die qua felicissimus montem ascendere meruit Clariorem, reliquit habitantes in ea septingentas ferme animas, Domino Servientes. Quid igitur mirum si gratus curiae, si acceptus Regi, si exceptus cum laetitia et exsultatione credatur: in quo gratia Dei usque adeo vacua non fuit, qui tam feliciter, tam efficaciter, plus omnibus sui temporis, et multarum retro generationum laboravit; qui talentum sibi traditum tam copiose multiplicavit, tanta denique lucra retulit de negotio? Sed de his hactenus, ne quis nos arguat ejus, quam polliciti sumus, metas excedere brevita
Abbreviated transcription (Latin):
animo paucis dieb ante felicissi¬
mũ patris huiꝰ excessũ. uidebat eũ
preciosissim is ornatũ sac̾dotalib
ĩ dum̃tis. ⁊ excellenti ꝑfusum gła.
cũ ingenti sollempnitate ad altare
de duci. Ad cuius introitinn eccłii
magua. magnis resultans uocibꝰ
exclamabat: puer natus est nob̾.
Uere etenim puer ip̃e erat mitis
et humilis corde.q sic̃ paruulus ac¬
cipiens regnum dei : in cuiꝰ m̾ito
gratulabunda natali angłica mł¬
titudo et om̃is parit̾ scõꝵ eccłia. dũ
nobis uid̾e̾t᷑ mori. qͥ illum nasci dũ
hic cũ summaret᷑ ibi inciꝑe. ñ tam
sonoris uocib quã uotis parib
continens exultabat Si enĩ aduniꝰ
penitentiam pectatoris tota illa ce¬
lestis regio in leticiam succitatur ÷
quenã illi gaudia exhibuisse creden¬
da est. ꝑ quem gaudia tanta rece¬
ꝑat. de tã multoꝵ ꝯu̾sione ⁊ penitẽ¬
tia peccatoꝵ: Quis enĩ ualeat
estimare. quantis in scłari habitu
muli minist̾um. delit dñs penitẽ¬

Expanded text:
, paucis diebus ante felicissimum Patris hujus excessum, videbat eum pretiosissimis ornatum sacerdotalibus indumentis, et excellenti perfusum gloria, cum ingenti solemnitate ad altare deduci. Ad cujus introitum ecclesia magna magnis resultans vocibus conclamabat: Puer natus est nobis . Vere etenim puer ipse erat mitis et humilis corde; et, sicut parvulus, accipiens regnum Dei: in cujus merito gratulabunda natali angelica multitudo, et omnis pariter Sanctorum ecclesia, dum nobis videretur mori, sibi illum nasci; dum hic consummaretur, ibi incipere, non tam sonoris vocibus quam votis paribus concinens exsultabat. Si enim ad unius poenitentiam peccatoris tota illa coelestis regio in laetitiam suscitatur; quaenam illi gaudia exhibuisse credendus est, per quem gaudia tanta receperat de tam multorum conversione et poenitentia peccatorum? Quis enim valeat aestimare, quantis in saeculari habitu muli ministerium dedit Dominus poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
am multis uero gustata
ciusmͦi benedictio recddidit
sanitatem: ut solius dei cuiꝰ hec uͥtu¬
te fiebant. possent noticia cõp̃hendi.
Uidimus inmeldensi t̾ritorio mi¬
litem deuotissimas referẽntẽ gr̃ãs
uiro dĩ. qd̾ ad pͥmũ gustũ panis
ab eo bñdicti. plenã receꝑit sospi¬
tatem afebre qͣrtana: qua sic gra¬
uit̾ laborau̾at mensib ferme de¬
cem et octo. ut in hora accessioniᷤᷤ
quasi freneticus. nͨ matre agnos¬

Expanded text:
am multis vero gustata ejusmodi benedictio reddidit sanitatem, ut solius Dei, cujus haec virtute fiebant, posset notitia comprehendi. 24. Vidimus in Meldensi territorio militem devotissimas referentem gratias Viro Dei, quod ad primum gustum panis ab eo benedicti, plenam receperit sospitatem a febre quartana, qua sic graviter laboraverat mensibus ferme decem et octo, ut in hora accessionis, quasi phreneticus, nec matrem agnos
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑniꝰ qi ds ⁊ ignis ⁊ luxẽ. lux gͦ splendor̃e
emitens ex se ꝙͣretin in se illu̾at intelli¬
genciam ad cognitõem u̾itatis ignis u̾o
calorem de se enuittens. s ñ amittens. infl¬
ammat affc̃m ad amorem uirtutis. Et
situt solem nõ uidet occłs nͥ in lumr̃e solis
sic dm̃ uerũ ⁊ diuinũ lum̃ uide̾ nõ poterit

Expanded text:
quia Deus ignis et lux est . Lux ergo splendorem emittens ex se, quem retinet in se, illuminat intelligentiam ad cognitionem veritatis. Ignis vero calorem de se emittens, sed non amittens, inflammat affectum ad amorem virtutis. Et sicut solem non videt oculus nisi in lumine solis; sic verum ac divinum
Abbreviated transcription (Latin):
ante sanctũ altare beate uirginis
deuotissimus ipse sac̾dos. S et pec¬
tori eius intimulo casula suꝑposita
est: in qͣ beati taddei apłi reliquie ꝯ¬
tient᷑. Quas eocdem anno ab iero

Expanded text:
ante sanctum altare beatae Virginis devotissimus ipse minister. Sed et pectori ejus ipso in tumulo capsula superposita est, in qua beati Thaddaei apostoli reliquiae continebantur: quas eodem anno ab
Abbreviated transcription (Latin):
hec codem anno qͦ beatꝰ papa nr̃.¬
cc̃iuis eugenius. eiusdem paccis scĩ
ad lucem ÷ cuius merita in ip̃a cui
in signit̾ p̃fuit urbe. miraculis
plurib illustrata choruscant: suc¬
cessore eius anatasio romano eccłie
p̃sidente ÷ regnantib aũt in roma¬
noꝵ imꝑio friderico illustri. in frã¬
coꝵ regno pussimo rege lodeuico
filio lodouici: principatũ eccłie u¬
niu̾se ac tociꝰ creature uisibilis et
inuisibilis mouarchiam tenente¬

Expanded text:
haec eodem anno, quo beatus papa tertius Eugenius, ejusdem Patris in Dominum: cujus merita in ipsa, cui insigniter praefuit, Urbe miraculis plurimis illustrata coruscant, successore ejus Anastasio Romanae Ecclesiae praesidente, regnantibus autem in Romanorum imperio Frederico Illustri, in Francorum regno piissimo rege Ludovico filio Ludovici, principatum Ecclesiae universae, ac totius creaturae visibilis et invisibilis mo
Abbreviated transcription (Latin):
currãt ꝓse ipĩs ĩpendant. ⁊̃ ꝑuulis sacra¬
m̃ta dei. suscipiant xp̃i fidem ꝯ sacraniẽ¬
tis ut ꝓuulos in xp̃o renatos fides eccłe tu¬
etat᷑ ⁊ adultos ꝯsatͣmentis oꝑa fidei comi
gat ĩ gła aĩe sue restituta uiua ⁊ et̾na
felix ⁊ beata

Expanded text:
se ipsis; impendant etiam parvulis Sacramenta fidei, suscipiant Christi fidem cum Sacramentis, ut parvulos in Christo renatos fides Ecclesiae tueatur, et adultos cum Sacramentis opera fidei comitrgat in gloria, animae suae restituta, viva et aeterna, felix et beata
Abbreviated transcription (Latin):
facẽ potuit nͥ qr tu spõte ꝑmisisti. nͨ tu passꝰ
es qr tu pie uolursti. ¶Illoꝵ itaꝙ debeo cru¬
delitatẽ execͣri mortẽ ⁊ labores tuos ꝯpaciẽdo
imitari. piã uoluntatẽ tuã grãs agẽdo ama¬
re. ⁊ sit secure de bonis mͥ collatis exłt̾are. E¬
Ergo homũtõ illoꝵ credulitarẽ dimute d̾i iu¬
ditõ ⁊ cͣcta de hiis q̃ debes saluatori tuo. ¶
louitatẽ eiꝰ ⁊ uide qͣs grãs reddas ⁊ qͣntũ debeas
amori eiꝰ. ¶ In tenebͥs in lub̾co in dissẽsu suꝑ ir¬
remeablẽ ꝑ te chaos ĩfrem̾as ¶ Imm̃sũ ⁊ qͣi
plũbeũ pondꝰ pendẽs a collo tuo deorsũ detͣhebat¬
¶ Spnꝰ ĩportablẽ desuꝑ p̾mebat. ¶ Hostes ĩ¬
usaołes de toto conatu ĩpellebãt. sic eras sñ oĩ
adu̾sione ⁊ nesciebas qr sic exeptꝰ ⁊ natꝰ eras.
Oqͥd t̾ cũc erat ⁊ qͦte ista rapiebãt. expauesce me¬
morando. ꝯt᷑ͤmisce cogitãdo. Obone. O dñe ih̾u xͤ¬

Expanded text:
facere potuit, nisi quia tu sponte permisisti, nec tu passus es, nisi quia pie voluisti. Illorum itaque debeo crudelitatem exsecrari, mortem et labores tuos compatiendo imitari, piam voluntatem tuam gratias agendo amare, ac sic secure de bonis mihi collatis exsultare. Ergo, homuncio, illorum crudelitatem dimitte Dei judicio, et tracta de his quae debes Salvatori tuo. Cobonitatem ejus, et vide quas gratias reddas, et quantum debeas amori ejus. In tenebris, in lubrico, in descensu super irremeabile chaos inferni eras; immensum, et quasi plumbeum pondus pendens a collo tuo te deorsum trahebat, onus importabile desuper te premebat, hostes invisibiles te toto conatu impellebant. Sic eras sine omni auxilio; et nesciebas, quia sic conceptus et natus eras. O quid tibi tunc erat! et quo te ista rapiebant; expavesce memorando, contremisce cogitando. O bone, o Domine Je
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ amorẽ tuũ uł hoc ip̃m totũ. totũ ꝙ sũ tuũ
est ꝯditõne fac totũ tuũ ĩ delectatõne. ¶ Etce
fac acciꝑe. das q̃ie̾ da inueĩre. doces pulsare
aꝑi pulsanti cui das si negas petẽti qͥs mus¬
nit si q̃rens frusttur. cui appis si pulsãti clau¬
fame amoris tui languet refocilla eã. foueat eã
dilcõ tua ĩpinguet affc̃s tuus eã. ĩpleat eam
amor tuus. cccupet me totũ ⁊ pꝰsideat me to

Expanded text:
in amorem tuum, vel hoc ipsum totum. Totum, quod sum, tuum est conditione; fac totum tuum dilectione. Ecce, fac et accipere. Das quaerere, da invenire. Doces pulsare, aperi pulsanti. Cui das, si negas petenti? Quis invenit, si quaerens frustratur? Cui aperis, si pulsanti claufame amoris tui languet, refocilla eam, satiet eam dilectio tua, impinguet eam affectus tuus, impleat eam amor tuus, occupet me totum, et possideat to
Abbreviated transcription (Latin):
reddat aliqͥd dõ ꝓ honore ablato maiꝰ ꝙͣ sit ħ
sola huana nat᷑a s̃ habebat nec sũ debita sa¬
tisfatõne recõciliari pot̾at. ne iusticia di pec
nit bonitas dĩ ⁊ eã in suã ꝑsonã assumpsit
filiꝰ dei ut in ea ꝑsona eẽt Ip̃ deꝰ qͥ hab̾et ꝙ suꝑa¬

Expanded text:
reddat aliquid Deo pro honore ablato majus, quam siniam humana natura sola non habebat, nec sine debita satisfactione reconciliari poterat. Ne justitia Dei in nit bonitas Dei, et eam in suam personam assumpsit Filius Dei ut in ea persona esset homo Deus, qui haberet qu
Abbreviated transcription (Latin):
tata. aĩa de misera s̾u̾itute sangĩte da
platõne eius. ¶ Excute fastidiũ tul
fac uini corde tuo ĩtende in ħ mentẽ tua el¬
ta bonitatẽ redẽptoris tui. attẽde in aroemi
saluatoris tui. ¶ Mãduca fauũ u̾boꝵ. sig̃
płꝙͣ mellitũ saporẽ. gluti salubrẽ duscoael
mande cogitãdo sugge intlligendo. gliti arl¬
do ⁊ gaudẽdo. letare mandẽdo. Gratulare lis¬

Expanded text:
tata, anima de misera servitute sanguine Dei mplatione ejus, excute fastidium tuum, fac vim cordi tuo, intende in hoc mentem tuam; gusta bonitatem Redemptoris tui; accendere in amorem Salvatoris tui. Mande favum verborum, suge plusquam mellitum saporem, gluti salubrem dulcorem. Mande cogitando, suge intelligendo, gluti amando et gaudendo. Laetare mandendo, gratulare su
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝑimere. ¶Cur bone dñe pie redẽptor potẽs
siluator. cur tãtã nirtutẽ oꝑiusti tanta hũili¬
cate. an ut falle̾s diabolũ qͥ fallendo hoĩem eie¬
cit de ꝑadiso s utiq u̾itas nlłm fallit qͥ ignorat
qnõ credit u̾itatẽ ip̃e se fallit u̾itas itaq nlłm¬
falit. ¶ An ido̾ ut ip̃e diabolus se fallet s utiꝙ
sic̃ u̾itas nlłm fallit ita nõ intẽdit ut aliqͥs se
assũpsisti hoĩem ut notũ aꝑires s ut ignot̃ aꝑi¬
ut abscond̾et᷑ s ut suo ordĩe ꝑfice̾t᷑ nec ut alꝙ̃
deciꝑet s ut ꝙ̃ admod̾ oportebat fie̾t ⁊ si dr oc

Expanded text:
perimere. Cur, bone Domine, pie Redemptor, potens Salvator, cur tantam virtutem operuisti tanta humilitate? An ut falleres diabolum, qui fallendo hominem dejecit de paradiso? Sed utique veritas nullum fallit. Qui ignorat, qui non credit veritatem, ipse se fallitfallit. An ideo, ut ipse diabolus se falleret? Sed utique sicut veritas nullum fallit, ita non intendit ut aliquis se assumpsisti hominem ut te notum operires, sed ut ignotum aperiut absconderetur, sed ut suo ordine perficeretur; nec ut aliquem deciperet, sed ut quemadmod
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit adu̾sus diabolũ s adu̾sus dm̃. nͨ homo
diaboli erat s hõ ⁊ diabol dei erãt. s qd̾ diabolꝰ
uexabat hoĩem ñ ħ faciebat zelo iꝰtitie s neqͥcie
nͨ iubẽte d̾õ s ꝑmiitẽte nõ diaboli s di iticia exi¬
gente. ¶ Nich̃gͥ erat in diabolo cꝰ d̾s adu̾sus eũ
ad saluãdũ hoĩem fortitudĩem suã celare aut
diffr̾̃e deb̾et. ¶ An aliqͣ neccͣs coegit ut altis¬
simꝰ sic se hiũliaret ut op̃s ad faciend̾ aliquid
tm̃ laboraret s oĩs neccͣs ⁊ ĩpossibsitas eiꝰ sb̾iai¬

Expanded text:
peccavit adversus diabolum, sed adversus Deum; nec homo diaboli erat, sed et homo et diabolus Dei erant. Sed et quod diabolus vexabat hominem, non hoc faciebat zelo justitiae, sed nequitiae; nec jubente Deo, sed permittente: non diaboli, sed Dei justitia exigente. Nihil ergo erat in diabolo cur Deus adversus eum ad salvandum hominem fortitudinem suam celare aut differre deberet. An aliqua necessitas coegit ut Altissimus sic se humiliaret, et Omnipotens ad faciendum aliquid tantum laboraret? Sed omnis necessi as et impossibilitas e
Abbreviated transcription (Latin):
uitã homo ille ꝯ ex debito mori nõ deb̾et qm̃ p̾
q̃ eã non debelat seruata iꝰticia uitare posset
eã sibi illatã pp̃ iusticiã spõte sustin̾et. ¶ De¬
dit itaq hũana nataͣ dõ in illo hoĩe spõte ⁊ ñ
ex debito ꝙ suũ erat ut redime̾t se in aliis ĩ qͥbꝰ
ꝙ ex debito exigebat᷑ redde̾ nõ hẽbat. ¶ In oĩbꝰ¬

Expanded text:
vitam homo iste, cum ex debito mori non deberet, quoniqui eam non debebat, et servata justitia vitare posset, eam sibi illatam propter justitiam sponte sustineret. Dedit itaque humana natura Deo in illo homine sponte et non ex debito quod suum erat, ut redimeret se in aliis, in quibus quod ex debito exigebatur, reddere non habebat. In omn
Abbreviated transcription (Latin):
ficio. pacem quã ex ore patris scĩ
ut tali dignus orado uide̾tur. Nã
et p̃dicto guałanno in regimine
monast̾n ursicampi ille successit: ⁊
nouissime obitũ suũ iimmentem.
sanus ad huc et incolumis eodem
guala̾nno ꝑ reuelationem sibi an¬
nuntiante p̃sciuit atq p̃dixit. De¬

Expanded text:
ficio, pacem quam ex ore Patris sanctficio, pacem quam ex ore Patris sanctut tali dignus oraculo videretur. Nam et praedicto Waleranno in regimine monasterii Ursi-Campi ille successit; et novissime obitum suum imminentem sanus adhuc et incolumis, eodem Waleranno per revelationem sibi annuntiante, praescivit atque praedixit.
Abbreviated transcription (Latin):
multa fine reuelatione mirabilit̾
ab eo p̃dicta cognouimꝰ. Exqͥbus
exempli gr̃a. pauca subnectimus
ad cluctus est ad eum herueiꝰ de
baugenceio: puer ad modũ grati¬
osus. ortus ex regio sanguine. et
ipsius ep̃i nepos: De quo sequenti
nocte famulo suo xp̃m ostendit:
qd̾ erat post tempora longua futͦum.
Siquidem uidebat᷑ sibi tanquam
inmissarum celebratione. angło
cuidam pacis oscłm dare: qd̾ ad
puerum deferret᷑. Nec dubius de
reuelatione: eunclem herueium
renuntiaturũ scło. et futurũ aliqñ
deuotum xp̃i famulũ ꝓmittebat.
Que ꝓmissio tam celebris extitit
et uulgata. ut ipse quoq herueius
nobis postea fat̾e̾t᷑. ad olescenti sibi
ad om̃s arguentis ꝯscientie stimnu¬
los semꝑ occurrere: ĩmpossibile ẽe¬
ut post uiri sancti tale promissum.
in sclari habitu moreret᷑: Nec frau¬
clatus est a spe sua. Siquidem
uen̾abilis gualerannꝰ ursi campi
cenobii pͥmus abbas monachũ
illum fecit: et angłico functus of¬

Expanded text:
praecedenti revelatione mirabiliter ab eo praedicta cognovimus: ex quibus exempli gratia pauca subnectimus.adductus est ad eum Herveius de Baugenceio, puer admodum gratiosus, ortus ex regio sanguine, et ipsius episcopi nepos. De quo sequenti nocte famulo suo Christus ostendit, quod erat post tempora longa futurum: siquidem videbatur sibi tanquam in Missarum celebratione angelo cuidam pacis osculum dare, quod ad puerum deferretur. Nec dubius de revelatione eumdem Herveium renuntiaturum saeculo, et futurum aliquando devotum Christi famulum promittebat. Quae promissio tam celebris exstitit et vulgata, ut ipse quoque Herveius nobis postea fateretur, adolescenti sibi ad omnes arguentis conscientiae stimulos semper occurrere, impossibile eut post Viri sancti tale promissum, in saeculari habitu moreretur. Nec fraudatus est spe sua: siquidem venerabilis Walerannus Ursi-Campi coenobii primus abbas monachum illum fecit, et angelico functus of
Abbreviated transcription (Latin):
bbas gerardus cu
demoris qd̃ est mon¬
terium ꝓximum clareuallia
tatus est nobis uidisse se eun
aliqͣndo psallentium fr̃m q
ire choros et sic̃ freq̃nt̾ ageba
citare torpentes: ita ut affechua¬
sius et uirilius psalleret᷑ qd̾ il¬
quum fuit uigiliaꝵ : Cumq di
seq̃nti apud eum familiarit̾ ca¬
saret᷑. tardius illũ qũa oportut
ea nocte uisitasse psallentes.
ait nocturnis horis corporeo gl¬
uit̾ occupabar in ꝯmodo: s qd̾
uit ille audiens ñ affuisse ĩ coz
quem tamdiu corporeo spectal
obtutu. cirtueuntem utrũq chi
singulis imponentemz

Expanded text:
bbas Gerardus de Moris, quod est monasterium proximum Clarae-Valli, testatus est nobis vidisse se eum aliquando psallentium fratrum circuire choros, et sicut frequenter agebat, excitare torpentes, ita ut affectiosius et virilius psalleretur quod reliquum fuit vigiliarum. Cumque die sequenti apud eum familiariter causaretur tardius illum quam oportuerat ea nocte visitasse psallentes: « Ego, ait, nocturnis horis corporeo occupabar incommodo: sed quo non  Expavit ille audiens non adfuisse in corpore, quem tamdiu ipse corporeo spectasset obtuitu, circumeuntem utrumque chosingulis imponentem.
Abbreviated transcription (Latin):
Fousdit dũ origini sue matri reddit. ⁊
ne quis ꝑutet aĩam corꝑis morte ꝯsumi
audiat qͥd dñs ĩ euãgelio dicat nolite ĩ¬
qͥd eos timere qͥ occidũt corpꝰ aĩam aut̃ ñ
post̃ octid̾e. fatigat᷑ corpꝰ cogitatoib m̃tis
afficiat᷑ ĩ corꝑe m̃s dolorib corꝑis. Q mͦ¬

Expanded text:
dit, dum origini suae utrumque reddit. Et ne quis putet animam corporis morte consumi, audiat quid Dominus in Evangelio dicat: Nolite, inquit, eos timere qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Fatigatur corpus cogitationibus mentis: afficitur in cor
Abbreviated transcription (Latin):
sibi infructuosam eo tempore morã
ne p̃sentia sua illiꝰ bestie rabiem
efferaret. rursus pysas reu̾tic᷑: ibi¬
q aggregatis totꝰ occidentie
piscopis aliisq religiosis uirts
magne głe sinodus cebebrat᷑. Asfi¬
it ꝑ omnia et consiliis et iuclicus
et cdiffinitionib omnib si¬
impendebat᷑q ei reuerer
omnib ÷ et excubabant aunte eiu
limina sacerdotes. ñ qd̃ fastꝰ sed
multitudo cõmunẽ ꝓhibe̾t acces¬
sum: et aliis egredientib alii in¬
troibant ÷ ita ut uideret᷑ uir hu¬
milis. et nichil sibi de his honori¬
bus arrogans. ñ esse in parte sol¬
licitudinis s in plenitudine po¬
testatis. Acciones concilii longũ
est ꝓsequi ÷ sũma tam̃ in excõmu¬
nicatione petri et irregressibili
factoꝵ eius deiectione constitit: ⁊
usq hodie hec sententia ꝑseuerat.

Expanded text:
sibi infructuosam eo tempore moram, sibi infructuosam eo tempore moram, ne praesentia sua illius bestiae rabiem efferaret, rursus Pisas revertitur: ibique aggregatis totius Occidentis episcopis, aliisque religiosis viris, magnae gloriae synodus celebratur . Adfuit per omnia et consiliis, et judiciis, et definitionibus omnibusimpendebaturque ei reverentia ab omnibus, et excubabant ante ejus limina sacerdotes; non quod fastus, sed multitudo communem prohiberet accessum: et aliis egredientibus, alii introibant, ita ut videretur Vir humilis, et nihil sibi de his honoribus arrogans, non esse in parte sollicitudinis, sed in plenitudine potestatis. Actiones concilii longum est prosequi: summa tamen in excommunicatione Petri et irregressibili fautorum ejus dejectione constitit, et usque hodie haec sententia perseverat.
Abbreviated transcription (Latin):
ongas ingallus facere mo¬
ras dñs papa ñ potuit: s
sicut cũ lochario rege condixerat.
romam ei occurrit÷ et ui exertitus
in lateranense palatium decluctꝰ e.
Multi etiam ex nobilibus roma¬
uis fideles eccłie. cum honorifice
susceperunt. Uerum petrus leo¬
nis. ñ ponens cdm̃ adiutorẽ suũ
s confederatoꝵ stipatꝰ malicia in
ediciorib et tuciorib currib ma¬
nens lotharii ludificauit uirtu¬
tem: et int̾clicens suis congressus
publicos nec sibi securitatis sue
fecit periculum nͦ causam cõflictꝰ
hostib dedit ÷ sed tantũ liberum
eoꝵ discursum machinis suꝑiorib
et obstaculis uariis impediuit. Ui¬
tauit etiam obstinatissime imꝑatoriᷤ
colloqͥum ÷ nec minis nec blandim̃¬
cis flerus est: nec de statu suo cõ¬
siliũ cuilibet ꝑsone admisit. Relic¬
to gͥ rome innocentio: alias imꝑ¬
ator digredit᷑. Petrus uͦ post eus
discessum crebros mouens ꝓurbẽ
excursus: fideliũ cedibus ihiabat.
Intelligens gͥ innocentius rome

Expanded text:
ongas in Galliis facere moras dominus Papa non potuit; sed, sicut cum Lothario rege condixerat, Romam ei occurrit, et vi exercitus in Lateranense palatium deductus est. Multi etiam ex nobilibus Romanis, fideles Ecclesiae, eum honorifice susceperunt. Verum Petrus Leonis non ponens Deum adjutorem suum, sed confoederatorum stipatus malitia, in editioribus et tutioribus turribus manens, Lotharii ludificavit virtutem, et interdicens suis congressus publicos, nec sibi securitatis suae fecit periculum, nec causam conflictus hostibus dedit: sed tamen liberum eorum discursum machinis superioribus et obstaculis variis impedivit. Vitavit etiam obstinatissime imperatoris colloquium, nec minis, nec blandimentis flexus est, nec de statu suo consilium cujuslibet personae admisit. Relicto igitur Romae Innocentio, alias imperator digreditur: Petrus vero post ejus discessum crebros movens per Urbem excursus, fidelium caedibus inhiabat. Intelligens ergo Innocentius Romae
Abbreviated transcription (Latin):
hec eadem u̾ba respondit. Qd ni
Nou̾at si quidem uerus et uerax
ñ ostentator. s emulator humilita¬
tis.efficacius dissuaderi posse ho¬
minib quod stupebant. obliqͣ
quadam et artificiosa obiectione.
qͣm aꝑta excusatõne: que humili¬
tatem magis p̃dicabilem p̃feren¬
do extimationem ñ minueret ho¬
minũ. s augeret: Unde quodã
loco ex ꝓpria loquens exꝑientia:
uerus inqͥt humilis uilis uult re¬
putari. ñ humilis predicari: De¬

Expanded text:
haec eadem verba respondit: « Quidni haec eadem verba respondit: « Quidni Noverat siquidem verus et verax non ostentator, sed aemulator humilitatis, efficacius dissuaderi posse hominibus quod stupebant, obliqua quadam et artificiosa objectione, quam aperta excusatione, quae humilitatem magis praedicabilem praeferendo, existimationem non minueret hominum, sed augeret. Unde quodam loco ex propria loquens experientia: « Verus, inquit, humilis vilis vult reputari, non humilis praedicari.
Abbreviated transcription (Latin):
A monasti̾o cui nomen est bella¬
uallis. ꝓpe urbem crisopolim. hõ
quiclam ademone uexabat᷑: mira
eo instigante faciens. mira loqñs
Post multas igit᷑ oratõnes frm.
cum improbe ꝑsisteret illa neqͥcia
sp̃ualis ÷ recordatus est uen̾abilis
abbas loci illius pontius. hodieq
suꝑstos: habere se stolam. qua be¬
atus pat̾ aliqͣidiu usus fu̾at in
oblatione hostie salutaris: Nec cõc¬
tatus tulit protinus arma poten¬
tia deo: et ficlucialit̾ aggressus est
mimicũ. Uix lim̃ attiga̾t cellule
in qua miser homo iacebat: subito
ille malignus horrendis uocibus
uictũ se ꝓfitens. en inqͥt egredior
recedo protinꝰ : manere ultra non
possum. Respondente aũt abb̾e
tum cuius hec stola fuit. tibi p̃ci¬
pio exicitius. ne moreris: cõtinuo
se forsitam exultass usq a deo sibi
sp̃e eẽ subiectos. ut cede̾nt ⁊ ab¬
senti.erũ ille abb̾e ipso nm¬
tiante nil motus. magisq sub¬
sannans cos quos uidebat mag¬
na suꝑ hoc admiratione moueri:

Expanded text:
 monasterio, cui nomen est Bella-Vallis, prope urbem Chrysopolim, homo quidam a daemone vexabatur, mira eo instigante faciens, mira loquens. Post multas igitur orationes fratrum, cum improbe persisteret illa nequitia spiritualis, recordatus est venerabilis abbas loci illius Pontius hodieque superstes, habere se stolam, qua beatus Pater aliquandiu usus fuerat in oblatione hostiae salutaris. Nec cunctatus tulit protinus arma potentia Deo, et fiducialiter aggressus est inimicum. Vix limen attigerat cellulae, in qua miser homo jacebat, cum subito ille malignus horrendis vocibus victum se profitens: « En, inquit, egredior, recedo protinus; manere ultra non possum. » Respondente autem Abbattum, cujus haec stola fuit, tibi praecipio, exi citius; ne moreris: » continuse forsitan exsultasset, usque adeo sibi spiritus esse subjectos ut cederent et absenti? Verum ille Abbate ipso nuntiante nil motus magisque subsannans eos quod videbat magna super hoc admiratione moveri,
Abbreviated transcription (Latin):
litudĩem prerogata.¬
aro de carne generãdo tͣdutit᷑ s
certũ tenemꝰ qr caro qͣcta de carne ꝑ legẽ
cõcupiscẽtie qͣm cito uiuificat᷑ originalꝰ

Expanded text:
litudinem Dei praerogata.ro de carne generando traducitur, Certum tenemus quia caro contracta de carne per legem concupiscentiae, quam cito vivificatur, originalis
Abbreviated transcription (Latin):
eminentiori uirtute. t̾rita et tre¬
mebunda fugere demonia. Et¬
ce noua legatio. non romanũ
pragia circũferens. s diuinis
legibus ficiei pagina allegans
platis in medium litteris san¬
guine xp̃i conscriptis. et bul¬
la crucis impressis: que figura
auctoritate sua. c̾restria et ĩ ferna
sibi subdit et curuat In audita
est nr̃is temporib tanci populi
fides. tanta in homine uirtus
inter quos religiosa erat cõten¬
tio. cum signorum gloriã abbas
credulitati eorum. illi uero sanc¬
titati abbatis asscriberent: et
hoc de eo inlubitanter sentire
ut quicqͥd a dño pet̾e̾t impet᷑ui¬

Expanded text:
eminentiori virtute, territa et treeminentiori virtute, territa et tremebunda diffugere daemonia. Ecce nova legatio, non Romanum pragma circumferens, sed divinis legibus fidei pragma allegans, prolatis in medium litteris sanguine Christi conscriptis, et bulla crucis impressis, quae figura auctoritate sua terrestria et inferna sibi subdit et curvat. Inaudita est nostris temporibus tanta populi fides, tanta in homine virtus: inter quos religiosa erat contentio, cum signorum gloriam Abbas credulitati eorum, illi vero sanctitati Abbatis ascriberent, et hoc de eo indubitanter sentirent, ut quidquid a Domino peteret, impet
Abbreviated transcription (Latin):
delectant᷑ aspectu ÷ felicos se uia¬
cant qui possunt frui auditu.
de osculant᷑ pedes eius uuiu̾si
& licet hoc ille moleste acciꝑet
nulla potuit ꝓnos et deuotos
ratione cõpesce̾ nulla int̾clictõn
repellere. Uellicabant etiam p¬
los quos poterant de inclum̃l
eius ⁊ et ad morboꝵ remedia
pannoꝵ laciniis aliqͥd detral¬
abbati: et diu intra agminum
spissamenta detentum. tandem
solsempni reddidere hospicio.R
carclinales aduenerant: oblita fi¬
titudinis sue ciuitas. omni fere¬
tate deposita se ita abbati sul¬
trauit. ut obeclientie eoꝵ ñ in n¬
grue ille posset aptari poeglier¬
siculus. Iussa sequi quan uelle
mͥ quam posse necesse est Pecca¬
tis omnib reconciliata et ia fir¬
matis inter plebes conordie-
pactionibus. alia ceperunt nasci
negocia ÷ et in lanienti diabolo
et inquibuscdam obsessis copori¬
bus debacanti. oppositũ est xp̃i
uexillum: et increpante uiro dĩ.
de possessis atriis suꝑueniente

Expanded text:
delectantur aspectu, felices se judidelectantur aspectu, felices se judicant qui possunt frui auditu. Deosculantur pedes ejus universi: et licet hoc ille moleste acciperet, nulla potuit pronos et devotos ratione compescere, nulla interdictione repellere. Vellicabant etiam pilos quos poterant de indumentis ejus, et ad morborum remedia de pannorum laciniis aliquid detraheAbbati, et diu intra agminum spissamenta detentum, tandem solemni reddidere hospitio. Ecardinales advenerant, oblita fortitudinis suae civitas, omni ferocitate deposita, se ita Abbati substravit, ut obedientiae eorum non incongrue ille posset aptari poetae versiculus: Jussa sequi, tam velle mihi, quam posse necesse est. 10. Pacatis omnibus, reconciliata Ecclesia, firmatis inter plebes concordiae pactionibus, alia coeperunt nasci negotia, et insanienti diabolo, et in quibusdam obsessis corporibus debacchanti, oppositum est Christi vexillum, et increpante Viro Dei, de possessis atriis superveniente