comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rabilem querit cam quare fuint .q. admirans et
conquerens e precatur pro Repulso populo ⁊ blãonẽ
in destructores que quidem eis utilis est et iam ftã
est ¶Secundo ostendit salutẽ. ubiq sc̃am in aduentu
xp̃i ibi. deus autem rex. tercio ꝙ bbiq fit p̾catur
fieri iudeis .ibi. menior esto ¶Ammirans ergo et con¬
das uel corrũpas. p̃s cantiti a saꝑh. p̃s iste ꝯtͣ
tmiorem superbie medicinam huilitatis apportat in
non corrumpant fidem et spem suam in xp̃m E
dei promissionem fide c̾ta expectent et hoc dicit asapl
ad bñ operandum est. cantiti qui degit de Remunacõe
et̾na que est asaph .. fidelis synagoge. hoc agit ne
tu o indee uel quicũq corrũꝑas uel disperdas .i. ne
uioles spem que habetur in promssione dei¶ fit
tibi t̾ta promissio et ut hoc facias. respice In finẽ
Hest uide finem ubi tu beatus eris. miseri uero qui

Expanded text:
rabilem, quaerit causam quare fuerit quasi admirans et rabilem, quaerit causam quare fuerit quasi admirans et conquerens, et precatur pro repulso populo et ultionem in destructores, quae quidem est eis utilis, et jam facta est. Secundo ostendit salutem ubique factam in adventu Christi, ibi, Deus autem rex. Tertio quod ubique fit precatur fieri Judaeis, ibi memor esto. Admirans ergo et conerdas vel corrumpas, psalmus cantici Asaph. Psalmus iste contra tumorem superbiae medicinam humilitatis apportat, innon corrumpant fidem et spem suam in Christum; sed Dei promissionem certa fide exspectent. Et hoc dicit Asaph, id ad bene operandum est cantici, quia agit de remuneratione aeterna, qui est Asaph, id est fidelis Synagogae, hoc agit ne tu, o Judaee, vel quicunque corrumpas vel disperdas, id est ne violes spem, quae habetur in promissione Dei; sed sit tibi certa ejus promissio, et ut hoc facias, respice in finem, id est vide finem, ubi tu beatus eris; miseri vero qui
Abbreviated transcription (Latin):
sigura temporaliũ spũalibus spũalia pronulte¬
banturo. bñ illa temporalia erant quasi. sacrauĩta
spũaliũ Rerum in se latencium. illa ergo tempo¬
ralia ablata sunt bbi uitas uenit. non est unctio bel
sac̾dos uel propheta uel templum uastata sunt oĩa
pro quibus xp̃m occiderunt hanc bastationem
uel destruccionem plangit asaph hic. ñquid stultꝰ¬
¶ S intelligens et dist̾nens terrena a celestibus
betus testamentum a nouo testamento ut scias qͥd
ex his eligere debeas, et est sensus luc est intellcẽ
a saps ¶ Dest in hoc ꝑsalmo apperitur quid fidelis
et est iste p̃s p̾mus lamentacionis deͬqͣuare se
¶sste emm plorat in prosperis iherusalem ñdim uisa
captiuitate sicut postea fleuit Ierem̃ captĩtate ꝑacta
relictis figuris transire ad ueritatem ¶nõdus t̾percitꝰ ¶ mõdꝰ̃.
est p̃s. p̾mo dest̾bens subu̾sionem iherusalem incõpa¬

Expanded text:
figura temporalium spiritualibus, spiritualia promittefigura temporalium spiritualibus, spiritualia promittebantur, unde illa temporalia erant quasi sacramenta spiritualium rerum in se latentium. Illa ergo temporalia ablata sunt ubi veritas venit. Non est unctio, vel sacerdos vel propheta, vel templum: vastata sunt omnia pro quibus Christum occiderunt. Hanc vastationem vel destructionem plangit hic Asaph, non quidem stult intelligens et discernens terrena a coelestibus, Vetus Testamentum a Novo Testamento, ut scias quid ex his eligere debeas. Et est sensus: Hic est intellectus Asaph, id est: in hoc psalmo aperitur quid fidelis Et est iste psalmus primus lamentationis Jerusalem, deJeremias. Iste enim plorat in prosperis Jerusalem, nondum visa captivitate, sicut postea flevit Jeremias captivitate peracta. Intentio: Monet relictis figuris transire ad veritatem. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo describens subversionem Jerusalem irrepa
Abbreviated transcription (Latin):
alios corrigit¶ Becundo exponens suũ ⁊ aliorum
errorem dicit se inde reu̾sum ad melius consiliũ
ib ¶ deo conũtetur ¶ Etio aperit quid didicit in scũauio
dei .ibi. uerũꝑtñ ¶ quarto comparat p̾miũ celeste t̾re¬
ne uoluntati sue ⁊ se arguit ib ¶ Quid enim Asaph
ergo erioris sui Recordans et inde penitens ⁊ se casti¬
gans cum ãmiracione dicit¶Quam bonus ⁊ c̃io
Isaꝑl. ¶Asapl hebraice. grece synagoga. latiẽ
dicitur cong̾gacio et licet cont̾gacio sit quorũcũq
¶Sy nagoge uero data est lex que quidem a deo per
moy sen data est per xp̃m uero gracia ⁊ ueritas
.s. p̾cepta sacramenta promissa. p̾cepta eadem
Cum euuangello fere om̃ia. mortalia enuĩ eadem.
cerimomalia non eadem. satramenta non eadem
quia illa tantum promictebant. hec daut salutẽ
promissa non eadem. quia ibi t̾rena. ꝑ̾mo aialib
promictebantur. hic etna spũalibueibi quoq sub

Expanded text:
alios corrigit. Secundo exponens suum et aliorum alios corrigit. Secundo exponens suum et aliorum errorem, dicit se inde reversum 157 ad melius consilium, ibi, ideo convertentur. Tertio aperit quid didicit in sanctuario Dei, ibi verumtamen. Quarto comparat praemium coeleste terrenae voluntati suae et se arguit, ibi, quid enim. Asaph ergo erroris sui recordans et inde poenitens et se castigans, cum admiratione dicit: VERS. 1.-- Asaph. Asaph Hebraice, Graece, Synagoga; Latine dicitur congregatio. Et licet congregatio sit quorumcunqueSynagogae vero data est lex, quae quidem a Deo per Mosen data est, per Christum vero gratia et veritas ecepta, sacramenta, promissa. Praecepta, eadem cum Evangelio fere omnia; moralia enim eadem; caeremonialia, non eadem; sacramenta, non eadem, quia illa tantum promittebant, haec dant salutem. Promissa non eadem, quia ibi terrena primo animalibus promittebantur; hic
Abbreviated transcription (Latin):
Pest sinago ga¶S fidelis que et ante pie coluit
deum licet propt̾ t̾rena que quid̃ a deo querebat nõ
Ademomibus ut gentes attendens autem a saph blaf¬
femos sic hnis habundare pro quibus añ seruiebat
cepit mutare secundum quosdam de eodem popͤ
nestiens quid in hiis figuris lat̾et.q. nõ eẽt aliqͥr
melius ꝙ deus daret¶ S ammonitus a saph per
hec sibi subtracta querere ea que nõ hebat cum
malis cõĩa castigans se de eriore dicit. quã bonꝰ
ifrael deus, et est sensus tituli talis hic agitur
de hoc ꝙ defec̾ut laudes. uel ymu dauid nñ filii
dei. sz filii iesse .i. iudaici populi qui per dauid
Regem significatur cuius laus defecit quia iam
non dat deus blanda ut pu̾is ad seriuendum alliciẽdis.¬
etus deum laudemus ¶nodus.iiii.ͫ. sunt ꝑticiões Qmod̃.
p̃mo a sapl destbens nequiciam malorum dicit
se zelasse prospera eorum tñ iñ correctum. et correctꝰ

Expanded text:
id est Synagoga, sed fidelis, quae et ante pie coluit id est Synagoga, sed fidelis, quae et ante pie coluit Deum; licet propter terrena, quae quidem a Deo quaerebat, non a daemonibus ut gentes. Attendens autem Asaph blasphemos his abundare pro quibus ante serviebat, coepit nutare secundum quosdam de eodem populo, nesciens quid in his figuris lateret, quasi non esset aliquid melius quod Deus daret, sed admonitus Asaph per haec sibi subtracta, quaerere ea quae non habebat cum malis communia, castigans se de errore, dicit: Quam bonus Israel Deus. Et est sensus tituli talis: Hic agitur de hoc quod defecerunt laudes, vel hymni David non Filii Dei, sed filii Jesse, id est Judaici populi, qui per David regem significatur, cujus laus defecit, quia jam non dat Deus blanda ut pueris ad seraeternis Deum laudemus. Modus: Quatuor sunt partitiones. Primo Asaph describens nequitiam malorum dicit se zelasse prospera eorum, inde tamen correctum, et correctus
Abbreviated transcription (Latin):
habet laudem ⁊ dei. ⁊ cum cantico insi enim hlarit
cantetur non est ymnius non ante cantat hilarit
qui non amat. sic si sit laus et non est dei nõ est
hec laudem et dei et canticum ¶ ¶n laude cõfitentis ẽ
p̾dicacio in cantico amantis affeccio p̾t̾ solitum bero
addit filii iesse. In titulis enm spe nomen dauid rep¬
peritur ¶ S iusquam additum. filii iesse. insi hoc
ꝙ non maiit̾ factum est, dauid eium homo quid̃
filius iesse Regnauit in israel tempore uet̾is.t.¬
et in abraham erati S occultus ut fructus est̾ in ra¬
dice¶ Sr non apparz. nou̾mit aut̃ pauci prophete
utrũq releuandum Illo ergo tempore quo latebãt
spũalia pro Regno illo ubi regnauit homo ille filiꝯ
iesse et pro huius carnalibus carnalis ille populꝰ
laudabat eum ¶ S Regno illo et cetis temporalib
deficientibus de fecit laus non dauid filii dei. S
dauid filii Iesse ¶Pest carnalis populi hñs autẽ
ea que occulta in illis tegebantur loquitur a saph

Expanded text:
habet laudem et Dei, et cum cantico. Nisi enim hilariter cantetur, non est hymnus. Non autem cantat hilaritqui non amat, sic: Si sit laus et non Dei, non est hymtria, laudem et Dei, et canticum. In laude confitentis est praedicatio; in cantico amantis affectio. Praeter solitum vero addit, filii Jesse. In titulis enim saepe nomen David reperitur, sed nunquam additum filii Jesse, nisi hic, quod non inaniter factum est. David enim homo quidam, filius Jesse , regnavit in Israel tempore Veteris Tet in Abraham erat, sed occultus: ut fructus in radice est, sed non apparet. Noverunt autem pauci prophetaeutrumque revelandum. Illo ergo tempore, quo latebant spiritualia pro regno illo, ubi regnavit, homo ille filius Jesse et pro hujusmodi carnalibus, carnalis ille populus laudabat Deum, sed regno illo et caeteris temporalibus deficientibus defecit laus, non David filii Dei, sed David filii Jesse, id est carnalis populi. His autem ea quae occulta in illis tegebantur, loquitur Asaph,
Abbreviated transcription (Latin):
secundus est eorum qui noĩe oracionis incy¬
unus deus cũ pr̃e. uius hõ cũ hoĩb orat in form
serui qui oratur a nobis in forma dei orat emũ
pro nobis ⁊ͦ mͣ nobis et oratur anobis ¶Orat enĩ
pro nobis ut sac̾dos nr̃ orat in nobis ut capud
nõm oratur anobis ut deus nr̃ xp̃i autem or̃o
fideliũ est instruccio cuius om̃is accio xpiãi ẽ
leccio nr̃a autem or̃o peccatorum est ablucio sic
ot doceret nos habere caritatem proximi sicut
co fugit ut comp̾me̾t audaciam stulte ⁊ incõsulte
temitatis et est sensus or̃o ista actribuitu. dauid̃
uox ista conuenit capiti et corpori ¶Inten. monet
ad oracionem ¶ Modus t̾pertitus est ꝑs̃. p̾mo orat
astendendo. Iñ concludit ¶omĩs gentes adoraturas

Expanded text:
secundus est eorum qui nomine orationis intiunus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus, orat in forma servi, qui orat a nobis in forma Dei. Orat enim pro nobis et orat in nobis, et oratur a nobis: Orat enim pro nobis ut sacerdos noster; orat in nobis, ut caput nostrum; oratur a nobis, ut Deus noster. Christi autem oratio fidelium est instructio, cujus omnis actio Christiani est lectio. Nostra autem oratio peccatorum est ablutio. Sic  Cassiod., Aug. ut doceret nos habere charitatem proximi, sicut et fugit, ut comprimeret audaciam stultae et inconsultae temeritatis. Et est sensus: Oratio ista attribuitur David, vox ista convenit capiti et corpori. Intentio: Monet ad orationem. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo orat ascendendo: inde concludit omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
Ethan sicut supradictum est p̾fectus fuit cãtorib
cum aliis pluribus in tabernaculo dñi. int̾pretatur a̾
Robustus ꝙ nullus est insi in spe promissionis dei uñ
agitur lnc hic p̃s nanq de spe xpianorum ⁊ magnifi¬
cencia domini multa dicit per que nemo decipitur qui
secantaturum promittit propheta scdo diu̾sis modis
laudes ⁊ potenciam dei destribit ibi. confitebuntur¬
Tercio promissiones patris de xp̃o point ibi ¶Tunc locurꝰ¬
repu¶quinto in quo implete funt promssiones dicit ibi
usque quo¶ Sexto ostendit ꝙ in membris eciã ꝓmissiões
ergo Robustus non in se s in mĩa dei ait¶ Cantabo .i.¬

Expanded text:
Ethan sicut supra dictum est, praefectus fuit cantoribus cum aliis pluribus in tabernaculo Domini. Interpretatur autem robustus, quod nullus est, nisi in spe promissionis Dei. Unde agitur hic. Hic psalmus namque de spe Christianorum et magnificentia Domini multa dicit: per quem nemo decipitur, qui se cantaturum promittit Propheta. Secundo diversis modis laudes et potentiam Dei describit, ibi, confitebunturTertio promissiones Patris de Christo ponit, ibi, tunc locutu repulisti, etc. Quinto in quo impletae sunt promissiones dicit, ibi, usquequo. Sexto ostendit quod in membris etiam promissiones ergo robustus non in se, sed in misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur .i. aduena dicitur enim fuisse quid oriẽtalis
et est sensus tituli¶ ganticũ ¶Istud ꝙ dicitur cãticũ
quia letus finis passionis hnc ostenditur ꝑsabmi
quia hic agitur de bona operacione. canitur filus
chore .i. xp̃i dirigens eos in finem celestiũ coronatũ
ad quid cantatur eis ad rendendum xp̃o .i. ut ip̃i¬

Expanded text:
dicitur, id est advena. Dicitur enim fuisse quidam orientalis. Et est sensus tituli: Canticum istud, quod dicitur canticum, Aug. quia laetus finis passionis hic ostenditur, Psalmi, quia hic agitur de bona operatione, canitur filiis Core, id est Christi, dirigens eos in finem coelestium coronarum. Ad quid cantatur eis? Ad respondendum Christo, i
Abbreviated transcription (Latin):
pces pauperis secuntur p̾conia gaudentis
dmnes enm qui in xp̃o sunt quasi unus hõ sunt
qui hic loquitur ⁊ excitat atq hortatur aĩam suã.
ut budicat dñni uolens diffinire Cur sit bñdicendus
Causam enm laudis supponit ne quis ad hoc piger
est psspmo prophã pro sua bñficia sibi adeo collata
hortatur bñdice̾ deum. secundo per ea que antiqͥs
contulit et posteris collaturus est ibi faciẽs mĩas¬
¶ Tercio per celestes ⁊ om̃s alias c̾aturas monet

Expanded text:
ces pauperis, sequuntur praeconia gaudentis. Omnes enim qui in Christo sunt, quasi unus homo sunt, qui hic loquitur et excitat atque hortatur animam suam, ut benedicat Dominum, volens diffinire cur sit benedicendus. Causam enim laudis supponit, ne quis ad hoc piger et hortatur benedicere Deum. Secundo per ea quae antiquis contulit, et posteris collaturus est, ibi, faciens misericordias. Tertio per coelestes, et omnes alias creaturas, monet
Abbreviated transcription (Latin):
caluaria crucifixus est. Ideo autem hic xpiãnus¬
p̾mitur ut querat quietem que non est hic ⁊ sit eis
deus refugiũ qui enm ncumibit t̾renis confidens
in int̾to diuiciarum incumbit in baculũ harundinis
qui facile frangitur ⁊ cadit incumibens. Noli ergo te
credere fragile emm est ⁊ frangitur et int̾uiut te. et
de ecc̃iis in quibus sunt pressure t̾bulationũ que
bene dicinitur torcularia quia sicut fructus uue
ergo tribuletur ecca non frigestat chore filius¬
et est iste p̃s fecundus de caritate dei¶Inten. mon
ad demorem et̾ norum ¶ modus tripertus est p̃s̃¬
pͥmo agit de mestimabili desiderio et̾ne do mus¬
¶ Secundo dicit quo auxilio ad domũ dei ueniatur
ib ¶Beatus uir ¶Tercio orat ⁊ huiliat se pro imꝑacõe
ibi. Domine deus uirtutũ ¶ste ergo suspirans de

Expanded text:
Calvaria crucifixus est . Ideo autem hic Christpremitur, ut quaerat quietem quae non est hic. Et sit eis Deus refugium. Qui enim incumbit terrenis, confidens in incerto divitiarum , incumbit in baculum arundinis, qui facile frangitur, et cadit incumbens. Noli ergo te credere, fragile enim est, et frangitur, et interimit te. Et de Ecclesiis, in quibus sunt pressurae tribulationum quae bene dicuntur torcularia, quia sicut fructus uvae ergo tribuletur Ecclesia, non frigescat Core filiusiste secundus de charitate Dei. Intentio: Monet ad amorem aeternorum. Modus: Tripartitus est. Primo agit de inaestimabili desiderio aeternae domus. Secundo dicit quo auxilio ad domum Dei veniatur, ibi, beatus vir. Tertio orat et humiliat se pro impetratione, ibi, Domine, Deus virtutum. Iste ergo suspirans de
Abbreviated transcription (Latin):
perstã ibi ¶omeam de egiꝑto¶Asapl ergo qui supra
in p̾cedentibus psaliis pio peccatis synagoge tre¬
pidus orabat iam de illius conu̾sione p̾surmit et
cõnuitatis in melius cestimoniũ dat de aduentu xͥ
q̃m p̾catur dicens. O tu deus qui regis ifra el ⁊ẽ¬

Expanded text:
perfecta, ibi, vineam de Aegypto. Asaph ergo qui supra perfecta, ibi, vineam de Aegypto. Asaph ergo qui supra in praecedentibus psalmis pro peccatis Synagogae trepidus orabat, jam de illius conversione praesumit, et commutatis in melius testimonium dat de adventu Christi, quem precatur dicens: O tu Deus, VERS. 1.-- «
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i et de uie ͦ eius et ẽ hoc bonũ testimoniũ de ca¬
pite xp̃o ⁊ corpore eius rege ⁊ plebe pastore ⁊ gͥge
huic eiũ loquitur a sapħ de aduentu xp̃i qui hoiẽm
conũtit et uineam de egipto eductam solidat et ẽ
sensus tituli. pe. iste dirigens nos ¶In finem .i.¬
in. xp̃m est testimoniũ Asãph illũminati ꝑro
his qui cõmutabũtur ⁊ pio dssyrns .i. pro his qui
cõmutabimtur in melius ut Iam nõn suit gn̾acio
que non direxit cor suũ¶ S dirigens se ad xp̃m assirii¬
emm int̾p̾tantur dirigentes ⁊ sunt idem qͥ õmutabũt̃
⁊ assirii. uel distingue int̾ cõmutandos ⁊ assyrios. ut
percõniuitandos accipiamus coñtendos per assynos
Iudeos ¶am p̃s iste sicut agit de cõmutandis ita et de
Iudeis qui se dirigunt contra xp̃m per liberũ arbit̾ũ
⁊ per carnales obseruancias et est ꝑs̃ iste d sapl
conũtendis est testimoniũ recte fidei. his .i. suꝑbis
¶ Secinido agit de uinea dicens quomodo incepta et

Expanded text:
Christi, et de vinea ejus. Est hoc bonum testimonium de capite ipso et corpore ejus, rege et plebe, pastore et grege. Hic enim loquitur Asaph de adventu Christi, qui hominem convertit, et vineam de Aegypto eductam solidat. Et est sensus tituli: Psalmus iste dirigens nos in finem, itestimonium Asaph illuminati pro his qui commutabuntur, et pro Assyriis, id est pro his qui commutabuntur in melius, ut jam non sint generatio quae non direxit cor suum, sed dirigens se ad Chrienim interpretantur dirigentes, et sunt iidem qui commutabuntur, et Assyrii. Vel distingue inter commutandos et Assyrios, ut per commutandos accipiamus convertendos; per Assyrios, Judaeos. Nam psalmus iste sicut agit de commutandis, ita et de Judaeis, qui se dirigunt contra Christum, per liberum arbitrium et per carnales observantias. Et est psalmus iste Asaph, convertendis est testimonium rectae fidei; his, id est supi. Secundo agit de vinea, dicens, quomodo incoepta et
Abbreviated transcription (Latin):
significat illos qui sunt spe gaudentes qui in reliq̃is
cogitationũ diem festum agũt dño ¶ Sechiel roborau
taliũ est cantic hoc uel ad lict̾am ¶ Tantitum est illore
prophetarum qui ꝓphãuerunt reditum in ihrłm in
quo intellex̾mt spũalem liberacionem de qua potissi¬
mũ gaudebant ¶ntencione prophẽ est nos cõfolari
in hõc exilio ne quis desperet quia t̾tificat reditũ
⁊per quam fiat et que duuicie suit reu̾sis ¶odus¬
¶ Oxpertitus est psalmus. p̾mo affirmat reditum ⁊

Expanded text:
significat illos qui sunt spe gaudentes, qui in reliquiis significat illos qui sunt spe gaudentes, qui in reliquiis cogitationum diem festum agunt Domino. Ezechiel roboravitalium est canticum hoc. Vel ad litteram, canticum est illorum prophetarum qui prophetaverunt reditum in Jerusalem, in quo intellexerunt spiritualem liberationem, de qua potissimum gaudebant. Intentio prophetae est nos consolari in hoc exsilio, ne quis desperet, quia certificat reditum, per quem fiat, et quae divitiae sint reversis. Modus. Bipartitus est psalmus. Primo affirmat re
Abbreviated transcription (Latin):
prophete p̾dicti figurati in illa actuali et pro ista ex¬
ultau̾nt maxime. bñ ⁊ in titulo ponitur cantitũ et ẽ
sensus p̃s iste dirigens nos ¶n finem .i. in cõ sũmacõez
ẽ dauid et ẽ. cantitũ .i. exultacio quia est cox Redeũtis¬
.i. qui trãsugrauit de celo ad t̾ram de perfeccione
ad miseriam uel ad confusionem uel de berbo pereg̾na¬
cioms ¶ Best de populs peregrinante per illud uerbũ
eritis sicut dii ¶ Santicum dico habitum tunc ¶Cum
inciꝑerent mente proficisti de babilonia huius mũdi
ꝙ non inde est canticum quia pereg̾nati sunt s
quia redire incipiũt ¶picipit autem exire qͥ incip̃
amare Caritas facit ciuem iherusale̾m/ cupiditas
babilonis. et si ergo cor pore ꝑmixti desideno sũt seꝑati
et hoc ẽ cantitũ ẽ ẽ ierenne ⁊ aggei uel echielis.
ad lit̾tam ¶Ierem̃ int̾pretatur excelsus ⁊ sigtͣ illos qui
dicunt nr̃a conu̾sacio in celis aggeus festus dei et

Expanded text:
prophetae praedicti figurari in illa actuali et pro ista exprophetae praedicti figurari in illa actuali et pro ista exsultaverunt maxime. Unde in titulo ponitur canticum. Et est sensus: Psalmus iste dirigens nos in finem, id est in consummationem, est David, et est canticut qui transmigravit de coelo ad terram, de perfectione ad confusionem; vel de verbo peregrinationis, id est de populo peregrinante per illud verbum: Eritis sicut dii. Canticum habitum tunc cum incipe Quasi dicat: Non inde est canticum, quia peregrinati sunt, sed quia redire incipiunt. Incipit autem exire qui incipit amare. Charitas facit civem Jerusalem; cupiditas Babylonis. Et si ergo corpore permisti, desiderio sunt separati. Et hoc canticum est Jeremiae et Aggei. Vead litteram. Jeremias interpretatur excelsus, et signat illos qui dicunt: Nostra conversatio in coelis est. Aggaeus festus Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
bilonia ¶lt̾am bonornin que cepit ab abel et dicitur
Iherusalem. illius ciues facit cupiditas. Ihrlm ciues
facit caritas que licet sint mixte corpore separate
sunt mente quarum una pereg̾natur mͬ alla cap¬
tiua tenetur Quandiu enĩ sumus in hoc corpore pe¬
reg̾namur adomio qui de babilomia ad ihlm suspuronꝰ¬
¶ Aest de sẽtulo et corpore pectati ad celum huius aut̃
pereg̾nacionis et suspirii nr̃i fuit causa uerbum
ꝙ dixit diabolus pͥmis parentibus. Eritis sicut dii
marelsgaritas eñ ad reditum mon pedem/ et
sicut filii ifraliel completis .lxx. annis sub ihũ sac̾dote
magno rediermit ita et nos xp̃o duce qui in septu¬
agesima .uiĩ. gñacione setiudum lucam natus est
redire incipimius donec in futuro cõfũato huius
uite septenario hedis positis in smnistra nos in dextoaͣ
dei collocemur hanc spũalem reũsionem intellexu̾nt

Expanded text:
bylonia; alteram bonorum, quae coepit ab Abel, et dicitur bylonia; alteram bonorum, quae coepit ab Abel, et dicitur Jerusalem. Illius cives facit cupiditas, Jerusalem cives facit charitas. Quae licet sint mistae corpore, separatae sunt mente, quarum una peregrinatur in altera, et captiva tenetur. Quandiu enim sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino , qui de Babylonia ad Jerusalem suspir est de saeculo et corpore peccati ad coelum. Hujus autem peregrinationis et suspirii nostri causa fuit, verbum quod dixit diabolus primis parentibus: Eritis sicut dii mare. Charitas enim ad reditum movet pedem; et sicut filii Israel completis LXX annis sub Jesu sacerdote magno redierunt, ita et nos Christo duce, qui in septuagesima septima generatione secundum Lucam natus est , redire incipimus, donec in futuro consummato hujus vitae septenario, haedis positis in sinistra, nos in dextera Dei collocemur. Hanc spiritualem reversionem intellexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
de uerbo peregnacionis uel de populo transungradõis¬
¶ Tnm inciperent proficisti sicut legitus in historus
bẽt̾is testamenti nabugo donosor Rex babilomorũ
filios ifrael captinauit eosq eu̾sa ihllm in babiloma
transtulit in qua captiuitate. lxx. Annis detenti
sunt cuius captiuitatis causa ad lict̾am fuit bers
ꝙ dc̃m̃ est in aula nabuchodonosoꝵ ubi tum dice¬
rentur omẽs gentes debere ei subici dictũ est ei¬
ꝙ iudei Rebelles erant et ideo eos captiuauit.
¶Peo dicitur in tytulo de berbo pereg̾nationis. hanc
autem captiuitatem Ierennas futuram p̾dicit
in torus deplorauit prophetauit et ierennas pꝰ
lxx. Annos rediturum populmii in iherusalem. Int
captiuos beio erant quidam prophete. si aggeus
In iherusalem ⁊ p̾dix̾unt Atq cum aliis completis
lxx annis captiuitatis permitente cyio rege ꝑsaꝵ
iherusalem eor nm quidam rediermt atq aggeo
⁊ alis prophetis exhortantibus restitutũ ẽ tẽplũ
b̃nam malorum que incrpit a chaym et dicitur ba¬

Expanded text:
onis, vel de populo transmigrationis, cum inciperent proficisci. Sicut legitur in historiis Veteris Testamenti, Nabuchodonosor rex Babyloniorum filios Israel captivavit, eosque eversa Jerusalem in Babyloniam transtulit, in qua captivitate LXX annis detenti sunt . Cujus captivitatis causa ad litteram fuit verbum quod dictum est in aula Nabuchodonosor, ubi, cum dicerentur omnes gentes deberi ei subjici, dictum est quod Judaei rebelles erant, et ideo eos captivavit. Ideo dicitur in titulo de verbo peregrinationis Aug. Hanc autem captivitatem Jeremias futuram praedixiin Threnis deploravit. Prophetavit etiam Jeremias post LXX annos rediturum populum in Jerusalem. Inter captivos vero erant quidam prophetae, scilicet in Jerusalem et praedixerunt atque cum aliis completis LXX annis captivitatis, permittente Cyro rege Persarum, Jerusalem eorum quidam redierunt: atque Aggaeo et aliis prophetis exhortantibus restitutum est templumunam malorum quae incoepit a Cain, et dicitur Ba
Abbreviated transcription (Latin):
Pest. uiᵗͭ ͣ etate seculi ꝙͣ sextus dies significat ueuit
hommẽ reformare. tunc ergo fundatur t̾ra cũ homo
fundatur in fide immobilis et tũc fit hõ ad ymaginẽ
⁊ similitudinẽ dei que de formata erat in hoĩe ꝑ peccat
ꝙ significat sextus dies et est sensus tituli ¶aus.
quod fecit sexta etate seculi significata per sextũ
diem tũt enm uenit xp̃c fundamentum ⁊ in fide
a fortitudine. ibpadutus Tercius ab operibus ibi.
Et enim quartus a potestate ibi ꝑarata ¶uĩtus a
laudib umũsitatis ib¶ Eleuau̾mt ¶Sextus a beritate
doctorum ibi ¶ Cestimoma ¶Septimus a laude domus
Ibi¶ Domũ tuã propheta ergo ad laudem dni monene

Expanded text:
id est sexta aetate saeculi, quam sextus dies significat, venit id est sexta aetate saeculi, quam sextus dies significat, venit hominem reformare. Tunc ergo fundatur terra, cum homo fundatur in fide immobilis, et tunc fit homo ad imaginem et similitudinem Dei, quae deformata erat in homine per peccatum, quod significat sextus dies. Cassiod., Aug. quod fecit sexta aetate saeculi significata per sextum diem. Tunc enim venit Christus fundamentum, et in fide a fortitudine, ibi, indutus; tertius, ab operibus, ibi, etenim; quartus, a potestate, ibi, parata; quintus a laudibus universitatis, ibi, elevaverunt; sextus, a veritate dictorum, ibi, testimonia; septimus a laude domus, ibi, domum tuam. Propheta ergo ad laudem Domini monens,
Abbreviated transcription (Latin):
Titulum istum ex libio genesis nõ est difficile cognosc̾e
dies emm ante sabbatum dies uiꝰ est quo factus est
homo ad ymaginem ⁊ similitudinem der factis p̾us
om̃ibus operibus que erant in gn̾e ualde bona. et
postea requieuit in sabbato. cessando Anouis oꝑibus
presignatis ꝙ Requiestemus in deo si facianius oꝑa
bona que Cum labore fiunt in quo deficet homo insi
spes quietis eum teneret quia hec opera finem hñt
Ideo sextus dies quo fuint habet besperam ¶Sabb̃ñ
bero non habet besperam. scriptura subticente pro
significacione quia requies que post laborem oꝑun
dabitur sine carebit. Inde eciã ẽ ꝙ in die qui celebrat
officium non facit de mortus quia requies que ea
die eis optatur uesperam non ht̃ ¶In septo autem
die ad lit legitur terra fundata. s muistice dicitur
et emui uiᵒ die fecit deus hominem. ita sexto seculo

Expanded text:
Titulum istum ex libro Genesis, non est difficile cognoscere. Titulum istum ex libro Genesis, non est difficile cognoscere. Dies enim ante Sabbatum, dies sextus est, quo factus est homo ad imaginem et similitudinem Dei, factis prius omnibus operibus quae erant valde bona, et postea requievit in Sabbato, cessando a novis operibus, praesignans quod requiescemus in Deo, si faciamus opera bona, quae cum labore fiunt, in quo deficeret homo, nisi spes quietis eum teneret. Et quia haec opera finem habent, ideo sextus dies quo fiunt, habet vesperam. Sabbatum vero non habet vesperam, Scriptura subticente pro significatione, quia requies, quae post laborem dabitur operum, fine carebit. Inde etiam est, quod in die qui celebratua in vespera officium non facit de mortuis, quia requies quae ea die eis optatur vesperam non habet. In sexto autem die ad litteram, non legitur terra fundata, sed mystice dicitur. Ut enim sexto die fecit Deus hominem, ita sexto saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
et est sensus p̃s iste per quam notatur spũalis oꝑaᷤ¬
mentis tranquillitate de qua Requie loquitur hic
pro pha ostendens iustos laborare .ui. diebus ⁊ .ui.
etatibus . uniꝰ requiestere malos autem econtra luc
quiestere ibi laborare. hac¶Intencione ut hic libent
batus agit sabbatum mentis senciens omia bene agi
adeo ꝙ non nouit stultus ¶ Secundo asserit malos
pituros ut metus sit cet̾is ibi ¶Cum exorti fuuit¬
¶ Tercio dicit iustos florere uirtutibus ut hac ꝓmissioẽ
propter futurum setulum xpĩam sumus Ideo quocũq
modo se habeant pñcia. grati sumus. uel consolaciomiͤ dĩ
per blanda uel iusticie̾ per aspera. bona enm pñcia a¬
deo nobis data consolatio sunt. Cum desiit. iusticia ẽ
¶Consolatur eni nos deus ut enĩda̾t in utroq ergo si¬
mus ei grati dicentes. bonũ est confiteri uoce dño ⁊ c̾
dauid in die añ sabb̃m quando fundata ẽ terra.

Expanded text:
Et est sensusEt est sensusmentis tranquillitate, de qua requie loquitur hic Propheta, ostendens justos laborare VI diebus, id est VI aetatibus, VII requiescere. Malos autem econtra hic quiescere, ibi laborare: hac intentione ut hic libenter batus agit sabbatum mentis, sentiens omnia bene agi a Deo, quod non novit stultus. Secundo asserit malos perituros, ut metus sit caeteris, ibi, cum exorti fuerint. Tertio dicit justos florere virtutibus, ut hac promissione  Et quia propter futurum saeculum Christiani sumus, ideo quocunque modo se habeant praesentia, grati simus; vel consolationi Dei per blanda; vel justitiae per aspera. Bona enim pDeo nobis donata, consolatio sunt: cum desunt, justitia est. Consolatur enim nos Deus, et emendat: in utroque ergo simus ei grati, dicentes: Bonum est confiteri, etc. VERS. 4.-- David in die ante Sabbatum, quando fundata est terra. Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
die sabbati propẽ fastidium aĩorum tollendum
eadem dũse ⁊ uarie tractantur nullũ eĩ aliud
canticũ tractatur in hoc psalmo ꝙͣ in aliis ¶ S idem
licet du̾so modo.i. canticũ fidei spei ⁊ caritatis
quod autem ait¶In die sabbati¶ Sciendum ꝙ t̾plex¬
atb̃ur est sabbatum. s. sabbatum temporis ⁊ sabbatum pec¬
toris¶Sabbatum et̾uitatis ¶ Sabbatũ temporis est
uiiͦ. dies quo post opera .ui. dierũ requieuit deus
docens suos in pñti laborare ut in futuro quiestant
ꝙ sabbatum in uet̾i lege obẜuabatur ¶abbatum autẽ
pectoris est tranquiblitas bone consciẽ spe futuri ut nõ
turbetur Rebus seculi de quo sabbato hit agitur in
hoc autem sabbato cordis p̾mũ est ut bona tua t̾buas
Requies pio qua in pñti bona operari debemus agẽtes
sabbatum mentis de quo sabbato et̾utatis eciam
agit hic prophã¶Agitur ergohic de dupplici sabbato¬
.s. m̃tis et et̾ntatis uñ bñ in titulo ponit᷑ ꝑ̃s ⁊ cãtici

Expanded text:
 Aug. Propter fastidium animorum tollendum, eadem diverse et varie tractantur. Nullum enim aliud canticum tractatur in hoc psalmo, quam in aliis, sed idem, licet diverso modo, id est canticum fidei, spei et charitatis. Quod autem ait, in die sabbati, sciendum quod triplex est sabbatum, scilicet sabbatum temporis, sabbatum pectoris, sabbatum aeternitatis. Sabbatum temporis est septimus dies, quo post opera VI dierum requievit Deus, docens suos in praesenti laborare, ut in futuro quiescant: quod Sabbatum in veteri lege observabatur. Sabbatum autem mentis, est tranquillitas bonae conscientiae, spe futuri, ut non turbetur rebus saeculi: de quo sabbato hic agitur. In hoc autem sabbato cordis primum est, ut bona tua tribuas requies, pro qua in praesenti bona operari debemus agentes sabbatum mentis, de quo sabbato aeternitatis etiam agit hic Propheta. Agitur ergo hic de duplici sabbato, mentis et aeternitatis. Unde bene in titulo ponitur, Psalmus cantici.
Abbreviated transcription (Latin):
ps̃ ẽ scd̃s de lamentaciõe ubi precatur afabt¬
asapl scudio pietatis xp̃m subuenire sue genti
pro duricia sua grauit affligende et agitur hic
bel de captiuitate per babilomos fra. uel pociꝰ
de uasracione quai tempore machabeoꝵ Anthiocꝰ
epifanes fecit qui in templo ꝓ dola posuit. et legẽ
dei polluit populumq uastauit. sa ciuitatem non¬
eiltit uel templum per que signatur persecucõ ecc̃e
int̾ manus gentiliũ laborantis ¶S non deficientis q̃
in quibusdam deficientibus polluta ẽ et ẽ sensus.
p̃s. iste act̾buitur ¶Asapl .i. si deli sy nagoge que hic
loquitur ¶Inten ¶ monet bonis proximorum letari e
temporibus anthiochi qui destructa fuit per que
significatur ecc̃epersecucio ¶Secunda pars est
dep̾tacio pio parte sua contra mimicos .ibi. usque¬
quo domine ¶ercia pars est exultatiua conclusio
lamentacionis .ibi nos autem Elsaph ergo condoles
sue genti ipius mala deo exponit sic dicens. deus

Expanded text:
secundus de lamentatione ubi precatur Asaph studio pietatis, Christum subvenire suae genti, pro duritia sua graviter affligendae, et agitur hic vel de captivitate per Babylonios facta , vel potius de vastatione quam tempore Machabaeorum Antiochus Epiphanes fecit, qui in templo idola posuit, et legem Dei polluit, populumque vastavit . Sed civitatem nonertit, vel templum per quae signatur persecutio Ecclesiae inter manus gentilium, laborantis, sed non deficientis: quae in quibusdam deficientibus polluta est. Et est sensus: Psalmus iste attribuitur Asaph, id est fideli Synagogae, quae hic loquitur. Intentio: Monet bonis proximorum laetari, et temporibus Antiochi, ut non destructa fuit, per quae significatur Ecclesiae persecutio. Secunda pars est, deprecatio pro parte sua, contra inimicos, ibi, Usquequo, Domine. Tertia pars est exsultativa conclusio lamentationis, ibi, nos autem. Asaph ergo condolens suae genti, ipsius mala Deo exponit sic dicens: VERS
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s. iste dauid ẽ filiorum ionadab.i. obedienciũ qͥb
cantatur ut perseuerent¶ et p̾orum caꝑtiuorum
¶ Pest mobedienciũ quibus cantatur ut desistant.
uel p̾ores captiui sunt in hoc mũdoi uñde euadi p̃t¬
¶ Secudi captiui in inferno unde non potest ⁊ sẽsꝯ

Expanded text:
s iste David est filiorum Jonadab, id est obedientium, quibus s iste David est filiorum Jonadab, id est obedientium, quibus cantatur ut perseverent; et priorum captivorum, id est inobedientium, quibus cantatur, ut desistant. Vel priores captivi, sunt in hoc mundo, unde evadi potest; secundi captivi in inferno, unde non potest. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Ionadas om̃is mobediencia cuspata est. merito ergo
pͥmi captiui ducimus quia p̾mus de t̾ra t̾renus
Cni similes sumus ¶ Secimdus de celo celestis. Aquo li¬
beramur, et est sensus tituli p̃s. iste dauids ꝑiophẽ
est filiormssonadas et prior captiuorum .i. filiis
spontaneis. i. obedencie cantatur p̃s iste et hñs qui
p̾mi captiui funt quia p̾us est ꝙ aminale est ꝓpt̃
secundum hominem secund̃ Rredempti sunt hiis cãtat᷑
psalmus ut distant per grãm reũti qui ex se mali
sunt. uel ita ut per filios ionadab om̃es obediẽtes
accipiamus. per p̾mos captiuos oñis mobedientes.
ionadas non contumaciam iudeorum qui captiui ẽẽ
meruerunt quia frequent moniti noluerunt corrigi
historia enm sic habet in libro Regum Igitur Iudei
p̾ma ueniret per prophetam prẽnũtiata est ¶Illi
uero consueta nequicia in obstinacione permãẜũt.
filii ergo Ionadab loco om̃i obedientiũ pomũtur p̾ores
captiui loco om̃i contumaciũ ponũtur. et est sesꝯ¬

Expanded text:
Merito ergo primi captivi dicuntur, quia primus homo de terra terrenus, cui similes sumus. Secundus de coelo coelestis, a quo liberamur. Et est sensus tituli: Psalmus iste, David prophetae est filiorum Jonadab, et priorum captivorum, id est filii spontanei, id est obedientiae. Cantatur psalmus iste et his qui psecundum hominem, secundi redempti. His cantatur psalmus, ut discant per gratiam reverti, qui ex se mali sunt. Cassiod. Vel ita, ut per filios Jonadab omnes obedientes accipiamus, per primos captivos omnes inobedientes. Jonadab, non contumaciam Judaeorum, qui captivi esse meruerunt, quia frequenter moniti noluerunt corrigi. Historia enim sic habet in libro regum . Igitur Judaei,ntequam prima veniret, per prophetam praenuntiata est: illi vero consueta nequitia in obstinatione permanserunt, filii ergo Jonadab loco omnium obedientium, priores captivi loco omnium contumacium ponuntur. Et est se
Abbreviated transcription (Latin):
filiis chore ps̃¶Nichil in hoc ꝑsalmo dicitus de
disibilibus torcularibus uñ constat alia ẽẽ torcularia
spualia que nos hic intelligere noluit spũs dei qͣpp̃
quid agatur in his torcularibus recordemur, et hoc
uĩdeamus q̃madmodum spidalit̾ agatur in ecc̃a una
ergo in uite ⁊ oluia in arbore pendentes libeio fruũt᷑
aere nec bua est uinum nec ista est oleuin ante
p̾ssuram torcularis ¶Sit illi quos p̾stiuit deus
ante secula fieri conformes ymagnus filii si añꝙͣ¬
⁊ accedant ad seruitutem dei fruuntur in feculo de¬
liciosa libertate¶S Cuim accedut ad seruitutem dei
dicitur eis. filii accedens ad seruitutẽ dei sta in iusticia
⁊ timore ⁊ pͥpara ammam tuam ad temptatione
Ecce torcular ¶Conu̾tinitur enuim p̾ssura passionũ
exuintur gumĩtis carnaliũ defiderioꝵ qͣi in
uariis ¶ Exiũtur ueq̃ homine et ita in aopotecam
dei fluunt et quia hec fuĩt in ecc̃is ¶deo torcularia

Expanded text:
lmus. Aug. Nihil in hoc psalmo dicitur de visibilibus torcularibus. Unde constat alia esse torcularia spiritualia, quae nos hic intelligere voluit spiritus Dei, quapropter quod agatur in his torcularibus recordemur. Et hoc videamus quemadmodum spiritualiter agatur in Ecclesia. Uva ergo in vite, et oliva in arbore pendentes, libero fruuntur aere, nec illa est vinum, nec ista est oleum ante pressuram torcularis; sic illi quos praescivit Deus ante saecula fieri conformes imaginis filii sui , antequam accedant ad servitutem Dei, fruuntur in saeculo deliciosa libertate; sed cum accedunt ad servitutem Dei, dicitur eis: Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem . Ecce torcular. Conteruntur enim pressura passionum, exuuntur tegumentis carnalium desideriorum, quasi in vinaciis; exuuntur veteri homine , et ita in apothecam Dei defluunt. Et quia haec fiunt in Ecclesiis, ideo torcularia
Abbreviated transcription (Latin):
bipertitus est ꝑs ¶pm̃o in persona om̃ium iustoꝵ
potit se adiuuari et malos erubescere¶Secũdo
monet letari bonos quos egenos deus adiuuat
et liberat ibz¶Houltent et le ¶In persona ergo

Expanded text:
Bipartitus est psalmus. Primo in persona omnium justorum Bipartitus est psalmus. Primo in persona omnium justorum petit se adjuvari, et malos erubescere. Secundo monet laetari bonos quos egenos Deus adjuvat et liberat, ibi, exsultent et laetentur. In persona ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uel Cum meniores peccatorum iudiciam des futurũ¬
timemus uñ supra in psalmo .xxxuiiͦ. egit uel dũ
promissa bona corde Retinemus et securi sumus
p̃s. iste dirigens nos ¶In finem .i. in xp̃m attbuit᷑
¶ꝑr Reme moracionesPdest agens de memoria non
anse si in des qui saluat, et nota congrue fieri ꝙ
⁊ spem resurreccionis addidit. similit̾ et membra
eius in hoc psalmo et passiones suas editunt ⁊
contribulatorum xp̃o. Pest martirum int̾ passiones
periclitanciũ ¶ de capite xp̃o p̾sumentiũ cũ illis¬
est eciam uox om̃i iusti cui ex caritate huñdans
iniquitas eciam xpiãnorum passio est. ut loth corpo¬
ralem persecutionem in sodomis A nullo sustinuit
S a malis factis eorum cui eciam non fuit dictum
ut ibi habitaret harc autem persecucionem muttit
diabolus multis formis est enim leo aparte seuiendo.
⁊ draco occulte insidiando. Est ergo persecucio iustore
uel aleone impetu uel adracone in insidus unde os
monet ut in deo non in nobis gloriemur. modus.

Expanded text:
el cum memores peccatorum judicium Dei timemus, inde supra in psal. XXXVII egit; vel dum promissa bona corde retinemus, et securi sumus;Psalmus iste, dirigens nos in finem id est in in rememoratione, id est agens de memoria, nonin se, sed in Deo qui salvat. Et nota congrue fieri quet spem resurrectionis addidit similiter et membra ejus in hoc psalmo et passiones suas edicunt, tribulatorum Christo, id est martyrum, inter passiones periclitantium, sed de capite praesumentium. Cum illis vox omnis justi, cui ex charitate abundans iniquitas etiam Christianorum est passio, ut Loth corporalem persecutionem a nullo in sed a malis factis eorum, cui etiam non fuit dictum ut ubi non habitaret . Hanc autem persecutionem immittit diabolus multiformis. Est enim leo aperte saeviendo, et draco occulte insidiando. Est ergo persecutio justorum, vel a leone, in impetu; vel a dracone, in insidiis: unde omnes entio: Monet ut in Deo non in nobis gloriemur. Modus:
Abbreviated transcription (Latin):
ueti populo intendit mon̾e nouũ populũ ne fuit
ingratis bnficii dei ⁊ eius iram in se prouocent a¬
¶ Modus. nouem sunt particiones ¶pmo actentos ¶mod ꝰ¬
facit, quia que uidentur aperta parabole sunt et
enigniata ¶ Secundo sũmatim dicit que deus iudeis
fecit tñ ingratis sibi. ibi¶ quãta audiuimꝰ. tercio dicͭ
que ab exitu de egypto fecit eis mec tam̃ respuer
ibi ¶toram ꝑat̾bus ⁊ ẽ¶ Alias ꝑticiones suis locis
exequantur, et loquitur in hoc psalmo fidelis
synagoga que malis exprobrat. ut autẽ maior
rauencia et auctoritas uerbis suis addatur pͥmo
inducit ip̃m dñm lequentem sic. O popule meus

Expanded text:
veteri populo, intendit monere novum populum, ne sint veteri populo, intendit monere novum populum, ne sint ingrati beneficiis Dei, et ejus iram in se provocent. Modus. Novem sunt partitiones: Primo attentos facit, quia quae videntur aperta parabolae sunt et aenigmata, secundo summatim dicit quae Deus Judaeis fecit, tamen ingratis sibi, quanta audivimus. Tertio dicit quae ab exitu de Aegypto fecit eis, nec tamen resipuerunt, ibi, coram patribus eorum, etc. Alias partitiones suis locis exsequemur. Etiam loquitur in hoc psalmo fidelis Synagoga, quae malis exprobrat. Ut autem major reverentia et auctoritas verbis suis addatur, primo inducit, ipsum Dominum loquentem sic: O VERS
Abbreviated transcription (Latin):
ttendite popule meus ¶Titulus. Intellc̃s asaph
diuinitus acta sunt .s. que beneficia contulit ei ds̃
⁊ quas penas ingratis incusserit, dum añ in hoc
xpĩanos asserit intromissos. ut ut̾usq̃ legis Inten¬
cionem in ũnũ face̾t pendere ad hunulitatem mo¬
nentis et quia omia in figura nostri cõtingebant
illis sicut ait apostolus. Ideo non de illis historialit̾
referuntur eadem nobis spũalit̾ intelligenda
quia hic narrata int̾ius intelligenda sunt ¶ nõ modo
in figura¶Intellectus ergo asaph est ꝙ intellext
synagoga fidelis uel ꝙ spũalit̾ debet intellig̾e
que emim tunc mistice.i. figuralit illis cõtigunt
eadem modo ire iure nobis fuint. et sicut tunt nõ
in om̃ibus illis bene placuit deo sit nec istis et ideo
monendi sunt uel ita p̃t legi titulus ut intellc̃s fit
genitiui casus ꝙ in g̾to apertum est ⁊ subauditur
sit ex g̾co det̾mminatur ¶Intencõ. talis est ꝑ acta in

Expanded text:
ttendite, popule meus. Titulus. Intellectus Asapnto populo divinitus acta sunt, scilicet quae beneficia contulit ei Deus, et quas poenas ingratis incusserit. Dum autem in hoet Christianos asserit intromissos, ut utriusque legis intentionem in unum faceret pendere ad humilitatem monentis. Et quia omnia in figura nostri contingebant illis, sicut ait Apostolus , ideo quae de illis historialiter referuntur, eadem de nobis spiritualiter intelligenda quia hic narrata interius intelligenda sunt, non modo in figura. Intellectus ergo Asaph est quod intellexit Synagoga fidelis; vel quod spiritualiter debet intelligere. Quae enim tunc mystice, id est figuraliter illis contigerunt, eadem modo in re nobis fiunt. Et sicut tunc non in omnibus illis non bene placuit Deo, sic nec istis, et ideo monendi sunt. Vel ita potest legi titulus, ut intellectus sit genitivi casus, quod in Graeco apertum est et subauditur ic ex Graeco determinatur. Intentio talis est: Per acta in
Abbreviated transcription (Latin):
occurrencia deo se subd̾ qͥ est alcior eo et infiorib se
us deus meus. titulus. ps̃ dauid Cum eẽt
in desecto ydumee¶ sicut legitur in libro regũ
dauid fugiens a facie saul abscondit se in deserto
ydumeornm de quo non agit p̃s. s de significato
per dauid enĩ intelligitur ecc̃a que in ariditate
bus expetit donec et̾na uerba bona capiat docens
nos suo exemplo bene conu̾sari in medio huius ꝑuse
hoc ꝙ sustinuit. Cum eẽt in deserto yduee.i.
in deserto huius seculi ubi sititur et accipitur p̃s
iste ex persona caꝑitis ⁊ m̃broꝵ box em ip̃iũs nr̃a
est ⁊ nr̃a ip̃ius ¶Inten. monet recte conu̾sari in medio
piaue nationis ¶ Modus. bipertitus ẽ. ꝑs̃. p̾mo dic̃
eccͣa quomodo habeat se in deserto huis seculi .s. spõsa
domini uidere desiderat q̃m̃i ⁊ laudat et id amplius
agere optat¶ Scdõ exponit bona malaq ut̾usq ꝑtis

Expanded text:
occurrentia, Deo se subdit, qui est altior eo, et inferioribus se, occurrentia, Deo se subdit, qui est altior eo, et inferioribus se, meus. Titulus: Psalmus David cum esset in deserto Idumaeae. Sicut legitur in libro Regum David fugiens a facie Saul abscondit se in deserto Idumaeorum, de quo non agit psalmus, sed de significatoPer David enim intelligitur Ecclesia, quae ariditate bus expetit, donec aeterna capiat, docens nos suo exemplo bene conversari in medio hujus pravahoc quod sustinuit, cum esset in deserto Idumaeae, id est in deserto hujus saeculi, ubi sunt. Et accipitur psalmus iste ex persona capitis et membrorum. Vox enim ipsius nostra est, et nostra ipsius. Intentio monet recte conversari in medio pravae nationis. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo, dicit Ecclesia quomodo se habeat in deserto hujus saeculi, scilicet sponsa Deum videre desiderat, quem et laudat, et id amplius agere optat. Secundo exponit bona malaque utriusque partis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicũt supradiximus yditum prefectus fuit cum
quibusdam aliis cantoribus in taber naculo domini
de quibus in titulis psalmorum plerũq fit mencio
tum pro officii digntate tũ ꝓ nominũ int̾pretatõnib
per quas subrectorum psalmorni intelligencie de¬
clarantur ut hic ponitur yditum ꝙ int̾pretatus
tranfiens eos. si remanentes in mudo et hentes
lrenis de hoc transiliente agit hic propheta qui a
terrenis ad celestia mente transiluit monens pi¬
gros illut sequi et laudans locum quo transiliendo
peruenit, Ita emm iste tranfiliens super aliquid
est ut sub aliquo sit et est sensus. p̃s. iste est dauid
prophete qui hic loquitur in persona transilientis p̃s
dico hĩtus ¶phydithum .i. agens de transiliente. trã¬
decipere ¶ Secundo se subici hortatur et monz reliquos
ad idem ibi¶berũptamen deo subietta ¶tercio errantes
exprobrat et monet in deo non in caducis confidere

Expanded text:
Sicut supra diximus, Idithum praefectus fuit cum quibusdam aliis cantoribus in tabernaculo Domini , de quibus in titulis psalmorum plerumque fit mentio , tum pro officii dignitate, tum pro nominum interpretationibus, per quas subjectorum psalmorum intelligentiae declarantur, ut hic ponitur Idithum, quod interpretatur transiliens eos, scilicet remanentes in mundo, et haerentes terrenis. De hoc transiliente agit hic Propheta, qui a terrenis ad coelestia mente transilivit, monens pigros, illuc sequi, et laudans Domini locum quo transiliendo pervenit. Ita enim iste transiliens super aliquid est, ut sub aliquo sit. Et est sensus: Psalmus iste est David prophetae, qui hic loquitur in persona transilientis. Psalmus dico habitus pro Idithum, id est agens de transiliente. Trandecipere. Secundo se subjici hortatur, et monet reliquos ad idem, ibi, verumtamen Deo subjecta. Tertio exprobrat, et monet in Deo, non in caducis, confidere,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑro his. i. de his .i. de causa cõmutacionis eorum. si
de passione xp̃i / qui cõmutabinntur de malo in bonũ
de timore ad securitatem de mũdo ad celum et est
p̃s iste quartus eorui qui lacuis de passione et
resurreccione xp̃i agunt¶Inten. monet ad laudẽ
pio facta cõmutacione ¶Modus. quinq sunt parti
pͥmo p̾catur saluus fieri quia multa patitur
quantum ad se gratis ¶Sz que alius rapuit ip̃e
soluit ¶ Scdõ que soluerit ex ponit. ibi ¶eus tu sc̃is¬
Certio malis orcionem opponit. ibi ¶Ego uero.
quarto ꝯtra adilsarios prophetat ibi. fiat mensa.
quinto dispensacionem incarnacionis ⁊ sc̃itatem
propositi exponit ib¶ Ego sum ꝑauꝑer. xpũs ergo
in passione clamat ad patrem dicens. O deus

Expanded text:
 his, id est de causa commutationis eorum, scilicet de passione Christi, qui commutabuntur de malo in bonum, de timore ad securitatem, de mundo ad coelum. Et est psalmus iste quartus eorum qui latius de passione et resurrectione Christi agunt. Intentio: Monet ad laudem pro facta commutatione. Modus: Quinque sunt partitiones, Primo precatur salvus fieri, quia multa patitur quantum ad se gratis, sed quae alius rapuit, ipse solvit. Secundo quae solverit exponit, ibi, Deus tu scisctis malis orationem opponit, ibi, ego vero. Quarto contra adversarios prophetat, ibi, fiat mensa. Quinto dispensationem incarnationis et sanctitatem propositi exponit ibi, ego sum pauper. Ghristus ergo 146 in passione clamat ad Patrem dicens: O VERS.