comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
genesim mouens q̃stioñe sic ait. Qrit᷑ quomodo
immortalis factus sit homo. p̃aliis animanti¬
br:ce quomodo cum illis communem ceperit
alimoniam. S ala est immortalitas carnis
quam inadam accepimus: alia quam in resur
immortalis: ut non posset mori. si non pecca¬
ret. Moreretur autem si peccaret. filii uͭ resur-¬
rectionis: nec poterunt ultra peccare nec mori.
Caro nr̃a nontunc egebit refectione ciborum.
quia nulla poterit eẽ defectio. Caro ade ante
peccatum ita immortalis creata est: ut ꝑ ali¬
moniam adiuta eẽt mortis. & doloris expers.
Sicgͦ immortalis &e incorruptibilis conditaẽ
caro hominis: ut suam immortalitatẽ. ce in¬
corruptionem ꝑ obseruantiam mandatoꝵ d̃i
custodiret. Inquib mandatis hoc contine¬
batur. ut de uus lignis concessis manduca¬
ret & ab int̾dicto abstineret. &e ꝑborum eduli¬
um immortalitatis dona conseruaret: donec
corꝑalib increm̃tis ꝑductus ad etatem que
conditori placeret. multiplicata ꝓgeme ipso

Expanded text:
nem movens sic ait: Quaeritur quomodo immortalis factus sit homo prae aliis animantibus: et quomodo cum illis communem acceperit alimoniam. Sed alia est immortalitas carnis quam in Adam accepimus, alia quam in resurrest homo immortalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionis non poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante peccatum ita immortalis creata est, ut per alimoniam adjuta esset mortis et doloris expers. Sic ergo immortalis et incorruptibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret, multiplicata progenie ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ter tũ canones. duos tantum sacros
hũisse .r. de his solis p̃ceptum apłi habemꝰ.
Apłĩ enim in singulis ciuitatib epõs &
ordinatos legimꝰ: quoꝵ maximꝰ fuit beatus
stephanꝰ. Subdiaconos uͦ & acolitos: ꝓceden¬
quo sꝑitalis potestas traditur ordinato. &
offitium. Caracter gͥ spiritalis ubi fit ꝓmo¬
tio potestatis: ordo uł gradus uocatiu & dñr
hii ordines sacram̃ta: quia in eoꝵ ꝑceptione res
sacra idẽ. grã confert᷑: quã figurant ea que
ibi gerunt᷑.¬

Expanded text:
ter tamen canones duos tantum sacros habuisse, et de his solis praeceptum Apostoli habemus. Apostoli enim in singulis civitatibus episcopm ab apostolis ordinatos legimus, quorum maximus fuit beatus Stephanus. Subdiaconos vero et acolytos procedenquo spiritualis potestas traditur ordinato, et officium. Character ergo spiritualis, ubi fit promotio potestatis, ordo vel gradus vocatur. Et dicuntur hi ordines sacramenta, quia in eorum perceptione res sacra, id est, gratia confertur, quam figurant ea quae ibi gerunt
Abbreviated transcription (Latin):
que uult: qd̾ quidam de d̃i uoluntate ñ recte
sentientes nobis obiciunt dicentes. Si idem est
d̃o ueue quod et̃ gͦ cum dicimus dm̃n uelle oĩa
que facit. dicimꝰ eũ eẽ omĩaque fac̃. Alioquin
ñ ibi illo ũbo idem significat᷑ qd significatur
de deo uelle. scđd̃m eẽntiam. Si uͭ scd̃m eẽntiam
ñ dicit᷑ aliquando: quom̃ gͥ dicitur de deo: Re¬
latiue enim numquã dicit᷑. Ad qd dicimus qi
lcet idem penitꝰ sit do uelle qd̾ eẽ ñtam̃ potest
dicieẽ omia que uult sic̃ idem ẽdõ ẽẽ qd̾ scire.
nec tam̃ sic̃ dicct᷑ scire omnia. it as̾ pot̾ dici esse
omnia. Quis sit sensus hor uboꝵ os scit e ab iuilt

Expanded text:
quae vult; quod quidam de Dei voluntate non recte sentientes, nobis objiciunt, dicentes: Si idem est Deo velle quod esse, ergo cum dicimus Deum velle omnia quae facit, dicimus eum esse omnia quae facit: alioquin non ibi illo verbo idem significatur, quod significatur de Deo velle secundum essentiam. Si vero secundum essentiam non dicitur aliquando, quomodo ergo dicitur de Deo? relative enim nunquam dicitur. Ad quod dicimus quia licet idem penitus sit Deo velle quod esse, non tamen potest dici omnia quae vult; sicut idem est Deo esse quod scire, nec tamen sicut scire omnia, ita quoque potest dici esse omnia. 3. Quis sit sensus horum verboru
Abbreviated transcription (Latin):
uidam namq scõrum patrũ qui ũba
dĩ atq archana excellent̾ scrutati sunt.
suꝑ hoc quali adũsa scripsisse uidentur. Alii
quidem tradiderunt omma simul in matĩa
& forma fuisse creata: qd̾ ausꝰ. sensisse uidet᷑.
Aui uͦ hoc magis ꝓbauerunt. atq asseruerunt.
ut primum matĩa rudis atq informis. iiii.
elem̃torum commixtionem atq confusionẽ
tenens creata sit: postmodum uͦ ꝑ int̾ualla
sex dierum. ex illa matĩa rerum corpalium
genera sint formata scđ̃m species ꝓprias.
Quam sententiam. Gix. ieix. Seda. auiq płes

Expanded text:
orum Patrum qui verba Dei atque arcana excellenter scrutati sunt, super hoc quasi adversa scripsisse videntur. Alii quidem tradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse videtur. Alii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut prima materia rudis atque informis, quatuor elementorum commixtionem atque confusionem tenens, creata sit. Postmodum vero per intervalla sex dierum ex illa materia rerum corporalium genera sint formata secundum species proprias. Quam sententiam Greg., Hieron. et
Abbreviated transcription (Latin):
feros usq ad passionẽ tenebantur. ñ in-¬
congrue dicipot̃. qđ fide ꝙ spem uututẽ ha¬
buerunt: quia credebant ce sperabant se ui-¬
suros deum ꝑ speciem. qualit̾ eum tc̃ ñ uide¬
bant: quia ñ patuit eis cognitiodi ꝑ speciem.
ante passionem xp̃i. qua consũmata: a fide tnͣs¬

Expanded text:
bantur, non incongrue dici potest quod fidem et spem virtutem habuerunt, quia credebant et sperabant se visuros Deum per speciem, qualiter eum tunc non videbant; quia non patuit eis cognitio Dei per speciem ante passionem Christi, qua consummata, a fide transie
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiam notandũ. quod si mulier Cap̃ . ccui.¬
uirum liberũ acceꝑit. & ille ut causã p̃stet disci¬
dii. se alicuius seruũ fecerit: nec ille uxorẽ di¬
mittẽ. nec illa ob uinculũ coniugii. inserui¬
nodũ. qͦd quidã ingenuus ingenuã acceꝑit
uxorem: & post fiuoꝵ ꝓcreationẽ occasione
diuortii cuiusdam se seruum fecit utrũ mu
lierem necessario tenere debeat. & si reti¬
nuerit. an ancilla etiam seruituti subici
debeat. quesitũ ẽ. Iudicatũ ẽ. urorem mini¬
me deb̾e dimitti: ñ tam̃ ob x legẽ mulierẽ
inseruitutem redigidum ille ñ ex consen¬
su coniugis se seruum fec̃ĩt: quã liberum¬

Expanded text:
llud etiam notandum, quod si mulier virum liberum acceperit, et ille ut causam praestet dissidii se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servienuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii, cujusdam servum se fecerit. Utrum et mulierem necessario tenere debeat; et si tenuerit, an illa etiam servituti subjici debeat quaesitum est. Judicatum est uxorem minime debere dimitti; non tamen ob Christi legem mulierem in servitutem redigi, dum ille non ex consensu conjugis se servum fecerit, quem liberu
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Baptizat seruus. ut minister: baptirat do¬
minus. tamqͣm potestatem habens.: quam si
daret seruis. ut scilicet ipsorum eẽt qd̾ dm̃ e
rat: cot eẽnt baptisii quot serur. Ut sic̃ dict ẽ.
baptismus iohannis. sic diceretur baptismꝰ pe¬
tri. uł pauli. quod ne fieret. tenuit sibi dominꝰ
potestatem baptismi seruis minisfĩum ciedit.
Sig seruus dic̃ se baptizare ⁊ ecte dicit s t aꝙͣ
minister baptizat: & iteo non diffeit. siue bon̾
siue malus baptizet. Inde etiam nemodictt
baptismus meus: cum tam̃ dicat euãgliũ
meum. prudentia mea. licet hec sint adeo in
quib differentia ẽ. Alius enim alio melius
oꝑatur ineuangłizando: &e alius alio pruden¬
tiorest: alius autem alio magis minꝰue bap¬
uizatus. siue ab inferiore. siue amaiore baptize.¬
tur:. dici non potest.
Que fuit potestas baptis¬

Expanded text:
ret. Baptizat servus ut minister, baptizat Doret. Baptizat servus ut minister, baptizat Dominus tanquam potestatem habens; quam si daret servis, ut scilicet ipsorum esset quod Domini erat, tot essent Baptismi quot servi; ut sicut dictus est baptismus Joannis, sic diceretur baptismus Petri vel Pauli. Quod ne fieret, retinuit sibi Dominus potestatem Baptismi, servis autem ministerium dedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus baptizet. Inde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat Evangelium meum, prudentia mea, licet sint haec a Deo in quibus differentia est. Alius enim alio melius operatur in evangelizando, et alius alio prudentior est. Alius autem alio magis minusve baptizatus sive ab inferiori sive a majori baptizetur, dici non potest. 3. Quae fuit potestas Baptis
Abbreviated transcription (Latin):
terium tantum habent non potestatẽ
baptismi. Potestatem enim sibi retinuit. qd̃
nouit ioħ̃s. cum uidit columbam descenden-¬
baptista: Dominum. Ouid ñ nouerat: Potesta.¬
tem baptismi dñici. innullum hominẽ adñõ
transituram. s ministĩum plane tͣnsiturum:
potestatem a dũo inneminem. s ministĩum in
bonos & malos. Non exhorreat columba mini¬
stĩum malorum: respiciat domini potestatẽ.
Ouid fac̃ tibi minister malus: ubi bonus ẽ. dñs:¬
increm̃tum dat. est d̃s. Si suꝑb fuerit minist̃.
deum canalem. transit aqua ad areolas:. incana¬
li lapideo nichil generatur. s ortus. fructus
płimos affert. Habent igitur non mͦboni. s
tatem baptismi. Ministĩum enĩdedit ꝓp̃c ser¬
ius. s potestatem sibi retinuit. quã siuellet po¬
terat dare seruisut seruuꝰ darecbap̃m suũ. tãꝗͣ
uice sua: & potestatem suam potãt constituere
eẽt inbaptismo serui. quanta est inbaptismo
domini: s noluit ne seruus inseruo spempone¬

Expanded text:
terium tantum habent, non potestatem Baptismi. Potestatem enim sibi retinuit. Quod novit Joannes cum vidit columbam descendenBaptista? Dominum. Quid non noverat? Potestatem baptismi Dominici in nullum hominem a Domino transituram, sed ministerium plane transiturum. Potestatem a Domino in neminem, sed ministerium in bonos et in malos. Non exhorreat columba ministerium malorum; respiciat Domini potestatem. Quid tibi facit minister malus, ubi bonus est Domiincrementum dat Deus . Si superbus fuerit minister, deum canalem transit aqua ad areolas, et in canali lapideo nihil generatur, sed hortus plurimos fructus affert. Habent igitur non solum boni,tatem baptismi. Ministerium enim baptizandi deis, potestatem vero sibi retinuit. Quam si vellet poterat dare, ut servus daret baptismum suum tanquam vice sua; et potestatem suam poterat constituere esset in baptismo servi, quDomini; sed noluit, ne servus in servo spem pone
Abbreviated transcription (Latin):
dr suscitaturꝰ corꝑa mortuoꝵ. sed̃m humani¬
tat̾e: cũ tñ uirtute diuinitatis sit suscitaturꝰ
ñ humanitatis. S hac ratione illud dr̃. quia
in humanitate suscepit. quod ẽ causa nr̃e re¬
surrectionis: idẽ. passionẽ & resurrectionem.
Id̃o ei asscribitur scd̾m hominẽ. suscitatio

Expanded text:
dicitur suscitaturus corpora mortuorum, secundum humanitatem, cum tamen virtute divinitatis sit suscitaturus, non humanitatis. Sed hac ratione illud dicitur, quia in humanitate suscepit quod est causa nostrae resurrectionis, id est, passionem et resurrectionem. Ideo ei asc
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio. Pũbũ factum incarne filiũ hoĩs
fit corpoꝵ resurrectio. Itẽ lũdicat & suscitat
corꝑa. ñ pat̾. s filius. scd̃m dispensationẽ hu¬
manitatis: inqua est minor patre xp̃c. In eoqd̃
ẽ filius dĩẽ. uita: que uiuificat animas. In eo
qd̃ filius hominis: uidex. Ecce scd̃ formã hũani¬
tatis dr suscitaturus corꝑa: & iudicaturus.
Iudicaturꝰ autẽ quia illa forma cunctis inu¬
dicio apparebit: & suscitaturꝰ. quia in eadem
mortui de monum̃tis surgent & ꝓcedent.
Scd̾m qd̾ d̃s ẽ uiuificat aĩas. ñ pat̃ tantum.
quia ñ pat̃ tantũ uita ẽ. s & filius cum eo. &
ad corpꝰ. Corp̃ enim ñ sentit uitam sapientiȩ
s anima q̃ illuminat᷑ alumine et̃no. Licet gͥ
xp̃c potentia ditatis uuificet animas. & susci¬
tet corꝑa & iudicet. ñ ociose tam̃ & pret̾ ratione.
ei scđm formã dĩ tribuitur uiuificatio animaꝵ: &
scd̾ formã serui uiditiũ & resuscitatio corporũ.

Expanded text:
resurrectio, per Verbum factum in carne filium hominis fit corporum resurrectio. Item: Judicat et suscitat corpora, non Pater, sed Filius secundum dispensationem humanitatis in qua est minor Patre. Christus in eo quod est Filius Dei, est vita, quae vivificat animas; in eo vero quod Filius hominis, est judex. Ecce secundum formam humanitatis dicitur suscitaturus corpora et judicaturus.Judicaturus autem, quia illa forma cunctis in judicio apparebit; et suscitaturus, quia in eadem mortui de monumentis resurgent et procedent. Secundum quod Deus est, vivificat animas, et non Pater tantum; quia non tantum Pater vita est, sed et Filius cum eo, etad corpus. Corpus enim non sentit vitam sapientiae, sed anima quae illuminatur a lumine aeterno. Licet ergo Christus potentia divinitatis vivificet animas, et suscitet corpora, et judicet, non otiose tamen et praeter rationem ei secundum formam Dei tribuitur vivificatio animarum, et secundum formam servi judicium et resuscitatio corporum.
Abbreviated transcription (Latin):
homines ñ sint. formam imittant᷑ hũam.
uultũ eccłie catholice & auctoritatem sͥ
uendicant. cũ ipsi ineccłia ñ sint: & cũ sint
sacͥlegi sac̃dotium amministrant. & alta¬
re ponunt: cum nec sacͥficari oblatio il¬
lic possit. ubi sp̃e sc̃s ñ sit: nec cuiqu̾a dñs¬

Expanded text:
homines non sint, formam imitantur humanam, homines non sint, formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint, et cum sint sacrilegi, sacerdotium administrant, et altare ponunt; cum nec sacrificari oblatio illic possit, ubi Spiritus sanctus non sit; nec cuiquam D
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri si heretici ab eccłia p̃cisi &
damnati possint trade sacros ordi¬
nes. &. si abeis ordinati redeuntes ad eccłie
unitatem debeant reordinari. Hanc q̃stio¬
nem ꝑplexam ac pene insolubilem faciũt
doctorum ũba: qui plurimum dissentire
uidentur. Nidentur enim quidam tradere.
hereticos sacros ordines dare ñ posse: nec
illos qui ab eis ordinati uidentur grãm
uł minift̾ii alicuius dignitate. Ouib so¬
lum baptisma ratum eẽ ꝑmittit: quod in
amisert̃. & ordinatos ab hereticis capud
habere uulneratum: & eum qui honorẽ
amisit. honorem dare ñ posse: nec illum
aliquid accepisse: qm̃ indante nichil e¬
rat quod ipse posset accipe. Tradit etiã.
uenientib abhereticis ꝑmanus impo¬
sitionẽ laicam tm̃ tribuendam commu¬
monem: nec exhis aliquẽ incłicatus ho¬
norem ut exiguum. subrogare. Ger ẽtiã
nem: cũ ex eoꝵ manu communio ꝑcipit᷑.
eoꝵ altaria falsa. & ulicita sac̾dotia & sacͥ¬
ficia saclega: qui more simiarum que cũ

Expanded text:
 quaeri si haeretici ab Ecclesia praecisi et damnati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant reordinari. Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere reticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiavel ministerii alicujus dignitate; quibus solum Baptisma tantum esse permittit, quod in amiserunt, et ordinatos ab haereticis caput habere vulneratum; et eum qui honorem amisit honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quoniam in dante nihil erat quod ille posset accipere. Tradit etiam venientibus ab haereticis per manus impositionem laicam tantum tribuendam communionem, nec ex his aliquem in clericatus honorem vel exiguum subrogare. Greg. etiamnem, cum ex eorum manu communio percipitueorum altaria falsa et illicita, et sacerdotia et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ꝙ fuius hominis qui fulius d̃i. Et sic
in nature humane susceptione fieret qͦdam
mͦ ipsagĩã illius homini naturaliz. qua¬
nullum posset ad mittere peccatum. Oue
sic est ds̃. ut sit etiam dĩ donum: ꝑ hoc ergo
homo mirabili &e ineffabili modo. ũbo d̾i
est adiunctus at concretus. ae diuina grã
corꝑalit̃ replet̾us.

Expanded text:
nis, et filius hominis qui filius Dei; et sic nis, et filius hominis qui filius Dei; et sic in naturae humanae susceptimodo ipsa gratia illi homini naturalis, qutum posset asic est Deus, ut sit etiam Dei donum. Per hoc ergo homo mirabili et ineffabili modo Verbo Dei est adjunctus atque concretus, et divina gratia corporaliter repletus.
Abbreviated transcription (Latin):
concedendum: quicquid de aliqua rena¬
scitur continuo eiusdem reifiuum nuncu-¬
p̾andum. Ut enim omittam alt̃ de homine
nascifuium. alit̃ capulum. pediculum. lum-¬
bricum. quorum mebilẽ filius. Ut gͦ boc o-¬
mittam. qm̃ tante rei deformit̃ comparantur
certe qui nascuntur exaqua ce spu scõ. ñ aque
filios eos rite dixerit quispiam: s dicuntur
siui di patris. & matris eccłie. Siegͦ de sp̃usc̃õ¬
uerso. Non omnes qui dicuntut alicuius filis
consequens est. ut de illo etiam natidicant᷑
eẽ Ut iliqui adoptantur: dicuntur etiã filii
gehenne. ñ ex uia nati.s miliam p̃parati.
Cum itaq de aliquo nascatur aliquid. & ñ
de illo sit natꝰ cuius dicitur fuius. ꝓfecto
modus iste quonatus ẽ. xp̃c de maria sic̃ filiꝰ.
ce de sp̃u scõ. non sicut filius. insinuat nobis
b inipso exordio nature sue quo ẽẽ cepit.
ũbo d̃ĩ copularet᷑. intantam ꝑsone unita¬
tem: ut idem eẽt fuius d̃i qui fuius homi¬

Expanded text:
concedendum est quidquid de aliqua re nascitur, continuo ejusdem rei filium nuncupandum. Ut enim omittam aliter de homine nasci filium, aliter capillum, pediculum, lumbricum, quorum nihil est filius: ut ergo haec omittam, quoniam tantae rei deformiter comparantur; certe qui nascuntur ex aqua et Spiritu sancto, non aquae filios eos rite dixerit quispiam: sed plane dicuntur filii Dei Patris et matris Ecclesiae. Sic ergo de Sperso non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati dicantur esse, ut illi qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae non ex illa nati, sed ad illam praeparati. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid, ut dide illo sit natus, cujus dicitur filius; profecto modus iste, quo natus est Christus de Maria sicut filius, et de Spiritu sancto non sicut filius, insinuat nobis ritis in ipso exordio naturae suae, quo esse coepit, Verbo Dei copularetur in tantam personae unitatem, ut idem esset Dei filius qui filius homi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ m̃tem hominis iuxta substantiam nichil
implere possit. nisi creatrix trinitas: quia
instinclum. anima de his que sunt creata ĩplet᷑
Implet gͦ sathanas cor alicuuis. ñ quidem ing̾¬
diens in eum. et insensum eiꝰ neq introiens
da &e fraudulenta deceptione animam in affec-¬
tum malitie trabens. ꝑ cogitationes & incen¬
tiua uitiorum quib plenus est. Impleuit gͦ
sathanas cor anane ñ intrando:. s maltie sue
tures inserendo. Idem. Sp̃c immundꝰ flamma
uirtutum. de cordib fidelium expulsus. doc
substantialit̾ intrant corda hominum. s ꝓpt
malitie sue effectum: de quib pelli dicuntur
cum nocere ñ sinuntur. I¬

Expanded text:
od mentem hominis juxta substantiam nihil od mentem hominis juxta substantiam nihil implere possit, nisi creatrix Trinitas, quia atis instinctum anima de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, neque introiens d callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non intrando, sed malitiae suae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma virtutum de cordibus fidelium expulsus, doctsubstantialiter intrant corda hominum, sed propter malitiae effectum; de quibus pelli dicuntur, cum nocere non sinuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiam considatione dignũ
uidetur. utrũ demones siue corporei siue in¬
corporei sint. hominum substantialiter in
trent corꝑa. eorumq anmab illabantur: an
ideo intrare dicantur. quia malitie sue effec¬
tum ibi exercent. di ꝑmissione opprim̃do atq
uerando eas:uł inpeccatum ꝓ uoluntate sua
trahendo. Od̃ in homines introeant. atq ab¬
eis expulsiexeant. euangłium aꝑte declarat:
cõmemorans demonia inquosdam ingressa.
et ꝑ xp̃m eiecta: s utrum scd̃m substantiam
fuerint ingressa. anmnali ꝓpt̃ effectum dicant᷑
ingressa. ñ adeo ꝑspicuũ ẽ. De hoc aũ genna.¬
ait. Demones ꝑ inergiam oꝑationẽ ñ credimꝰ
substantialit̾ illabi amime: s applicatione &e
opp̃ssione uniri. Illabi autem m̃ti. illi soli pos.¬
sibile ẽ. qui creauit: qui natura subsistens in¬
corporeus. capabilis est sue facture. Ecce hic iii.
petrus ait ananie.Cur temptauit uł imple¬
uit sathanas cortuum: Dicit. Not̾andum ẽ¬

Expanded text:
llud etiam consideratione dignissimum videtur, utrum daemones, sive corporei sive incorporei sint, hotrent corpora, eorumque animabus illabantur? An ideo intrare dicantur, quia malitiae suae effectum ibi exercent Dei permissione, opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant, atqeis expulsi exeant Evangelium aperte declarat, commemorans daemonia in quosdam ingressa, et per Christum ejecta; sed utrum secundum substantiam fuerint ingressa, an propter mali effectum dicantur ingressa, non adeo perspicuum est. De hoc autem Ant. Daemones per energiam non credimus substantialiter illabi animae: sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti illi soli possibile est, qui creavit: qui natura subsistens incorporeus capabilis est suae facturae. Signa Petrus ait Ananiae: Cur tentavit Satanas cor tuum? dicit notandum qu
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotib concessã potestatẽ dimit¬
tendi et retinendi peccata: cũ hoc uĩtas
ineuangłio aꝑte doceat. Hinc ausꝰ ait.
incordid. eoꝵ qui participes sui sunt pec-¬
cata dimitunt.: eorum pecc̃a qui ñ sunt
tenent. Idem. sãc̃dotes possunt confitenti¬
b parcere: quib enim remitunt. remit¬
tit ds. Lazarum enĩ de monum̃to susci¬
tatum obtulit discipuus soluendum:
ꝑ hoc ostendens potestatẽ soluendi con¬
cessam sac̃dotib. Dixit enim. Quodc̃q
solũis suꝑ terrã: erit solutũ & incelis.
Hoc ẽ ego deus. & omnes celestis mili
tie ordines & om̃s scĩ ingła mea: lau¬
dant uobiscũ & confirmant. quos liga¬
tis & soluitis. p̃ dixit quos putatis li¬
gare & soluete. s inquos exertens opus

Expanded text:
sacerdotibus concessam potestatem dimittendi et retinendi peccata, cum hoc Veritas in Evangelio aperte doceat Hinc August.in cordibus eorum qui participes sui sunt, peccata dimittit; eorum qui non sunt, tenet. Idem: Sacerdotes possunt confitentibus parcere: quibus enim remittunt remitinus. Lazarum enim de monumento jam suscitatum obtulit Dominus discipulis solvendum, per hoc ostendens potestatem solvendi concessam sacerdotibus, Dixit enim: Quodcunque solveritis super terram solvetur et in coelis, hoc est: ego Deus, et omnesae ordines, et omnes sancti in gloria mea laudant vobiscum et confirmant quos ligatis et solvitis. Non dixit quos putatis ligare et solvere; sed in quos exercetis opus
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiamqueri qua iusticia teneatur ilo
pecc̃o. anima innocens adeo creata: cũ ñsit
inpotestate sua illud uitare. Non enim pli
berum arbitrium ullud cominitat᷑
quia ñ prius est anima. quam illi peccato est
obnoxia. Ad hoc quidam dicunt ib̃o animam
ream eẽ illius peccati. licet munda ac̃o stt crea¬
ta: quia cũ infunditur corꝑi. condelectatur car-¬
m. ex quo peccatum trahit. Quod si eẽt iam ñ
originale s actuale diceretur: pot̾ius gͦ id̾o
recte pot̾ dici. imputari anime ulud peccatum
quod excorruptione corporis meuitabilit̃ tra¬
fuit corruptio corporis que aggrauat animam.
causa pͥmi peccati s pena: nec caro corruptibilis
animam peccatricẽ fecit. s peccatrix anima car-¬
nem corruptibilem fecit
Utrum illud peccatũ
sit uoluntarium uel necessarium. sapitł. ccix.

Expanded text:
olet etiam quaeri qua justitia teneatur illo peccato anima innocens a Deo creata, cum non sit in potestate sua illud vitare. Non enim per liberum arbitrium illud committitur, quia non prius est anima quam illi peccato est obnoxia. § Ad hoc quidam dicunt ideo animam ream esse illius peccati, licet munda a Deo sit creata, quia cum infunditur corpori, condelectatur carni, ex quo peccatum contrahit. Quod si esset, jam non originale, sed actuale diceretur. Potius ergo ideo recte potest dici imputari animae illud peccatum, quod ex corruptione corporis inevitabiliter trafuit corruptio corporis quae aggravat animam, causa primi peccati, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem fecit, sed peccatrix anima carnem corruptibilem fecit. 6. Utrum illud peccatum sit voluntarium, vel necessarium. Illud eti
Abbreviated transcription (Latin):
nem simul ce animam assũpserit. anpriꝰ
amiam quam carnẽ. uł carnem qũa animam:
& utrum caro illa prius fuerit inutero uirgimᷤ
concepta. & postea assumpta: uerissime ce absq
ulia ambiguitate dicitur. quia ex quo hominẽ¬
d̃s assumpsit. totũ assumpsit. simulq sibi u¬
niit animam &e carnẽ nec caro priꝰ fuit concep¬
ta ce postmodum assumpta: s in assumptiõe
in libro de fide ad petrum: fir̃missime tene &
nullatenus dubites. ñ carnem xp̃i sine diuini¬
tate conceptam mutero uirginis. priusquam
susciperetur aũbo. s ipsum ũbum dm̃. sue
carnis acceptione conceptum: ipsamq carnẽ
ũbi incarnatione conceptam̃. Idem alibrm
ator. nisi eẽt idem d̾s. idem homo. in utroq uiꝰ
& uerus: quam seruilem formam asolo filio
susceptam tota trinitas cuius una ẽ. uoluntã
ce oꝑatio. fecit. Non autẽ inut̃õ uirginis prus
caro suscepta est. & postmodum diuinitas ue¬
nit incarnem s mox ut ũbum uenit inuterũ

Expanded text:
nem simul et animam assumpserit, an prius animam quam carnem, vel carnem quam animam; et utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et postea assumpta; verissime et absque ulla ambiguitate dicitur quia ex quo Deus hominem assumpsit, totum assumpsit, simulque sibi univit animam et carnem, nec caro prius fuit concepta, et postmodum assumpta; sed in conceptione in lib. de Fide ad Petrum, cap. 16: Firmissime tene, et nullatenus dubites, non carnem Christi sine divinitate conceptam in utero Virginis priusquam susciperetur a Verbo; sed ipsum Verbum Deum suae carnis acceptione conceptum, ipsamque carnem Verbi incarnatione conceptam. Idem in lib. ator, nisi esset idem Deus, idem homo in utroque unus et verus; quam servilem formam a solo Filio susceptam, tota Trinitas cujus una est voluntas et operatio fecit. Non autem in utero Virginis prius caro suscepta est, et postmodum divinitas venit in carnem; sed mox ut Verbum venit in uterum,
Abbreviated transcription (Latin):
iciendum uidetur. anpeccata p̃cedentiũ
patrum ad paruulos transeant. sicut illud
primi hominis delictum inom̃s carnaliter
genitos diximꝰ redundasse: & si peccata pa¬
rentum transeunt in paruulos. utrũ om̃ium
qui fuerunt abadam usq ad ipsos: analiquo¬
rum & ñ omniũ.
Ouid suꝑ hoc auoꝰ. in encħ. dicẽ

Expanded text:
iciendum videtur, an peccata praecedentium patrum ad parvulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad ipsos. an aliquorum et non omnium. 2. Quid super hoc Aug. in Enchi
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. Cũ enĩ dicit eoqd̃ ds ẽ. suã pͣuitatẽ.¬
sub̾a ẽ. s quod pat̃ ẽ substantie non ẽ. aꝑte
inquiunt: ostendit. id eẽ sub̃am quo ds est.
Id uͦ quo pat̾ est: nec eẽ sub̃am. Item cum ait.
Pat̃ ñ illud est quod est: ostendit eum non ẽẽ
patrẽ. eoquod sub̃a ẽ. Non enim simplicit̃ dix̃
Pat̃ non ẽ. ullud quod ẽ. s ait cum pat̾ ẽ. non
illud est. quod ẽ significans quo pat̃ ẽ. ñ eẽ
iliud quo ẽ idest eẽntiam. Hec illi ita expo¬
nentes: sua comm̃ta simplicib ce incautis ue¬
ra uiden faciunt. Nos autem a. Od̾ alit̃ st̃
Dicens enim eoqd̃ ds ẽ subaẽ s gñda quã¬

Expanded text:
ina. Cum enim dicit, eo quod Deus est, substantia est, sed quod Pater est substantia non est, aperte inquiunt ostendi id esse substantiam, quo Deus est; id vero quo Pater est, non esse substantiam. Item cum ait: Pater non illud est quod est, ostendit eum non esse Patrem eo quod substantia est. Non enim simpliciter dixit: Pater non est illud quod est; sed ait: Cum Pater est, non est illud quod est, significans quo Pater est non esse illud quo est, id est, essentiam. Haec illi ita exponentes, sua commenta simplicibus et incautis vera videri faciunt. Nos autem aliter Dicens enim: Eo quod Deus est, substantia
Abbreviated transcription (Latin):
sit mnoratione facienda distinctio. hec
enĩ male seruata. intellectum turbant:
ce alios ad risum ꝓuocantz aurib & cordi
consulere debet uox lectoris. hoc offitiũ
brum ysaie aꝑiens. distincte ad intelli¬
Ex quo lectorib intelligi datur. quia gr̃a
spũali clarere debent: quod abis ũbũ d̾i
annuntiant. hic ordo formam & initiũ
appħis accepisse uidetur: quib dicit᷑.¬

Expanded text:
sit in oratione facienda distinctio. Haec sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris. Hoc officium brum Isaiae aperiens distincte ad intelliEx quo lectoribus datur intelligi quia gratia spirituali clarere debent qui in aliis verbum Dei annuntiant. Hic ordo formam et initium a prophetis accepisse videtur; quibus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Lectores alegendo: sicut
p̃salmiste apsalmis canendis uocati
sunt. Iui enim p̃dicant populis: quid
sequantur. Isti canunt ut excitent ad¬
compunctionẽ aiõs audientium licet
quidam lectores itã miserant̃ ꝓnun¬
tient. ut quosdam ad luctum lam̃ta¬
tionemq compellant. Idem ꝓnunti¬
atores uocantur: quod porio annim¬
tient: quia tam er gt clara uox eoꝵ
ut etiam longe positorum aures ad¬
impleat. Ad lectorẽ autẽ ꝑtinet lectio¬
nes ꝓnuntiare. & eaque ꝓphe uatici¬
ab ep̃o codex diuinarũ lectionum: et
dr ei. accipe et esto u̾bi di relator ha¬
biturus si fideliter impleũis offitũ¬
cumeis partem. qui bene ũbum dei
ministrauerint. Qui ad hũc gradum
ꝓuehit᷑. littãrum scientia debet eẽ instru¬
ctus: ut sensum u̾boꝵ intelligat. uim
accentuum sciat. distincte legat: ne
confusionem ꝓlationis. intellectum au-¬
ditorib auferat: attendat quid indica-¬
tiue. qͥd int̾rogatiue sit legendũ: ubi

Expanded text:
rum. Lectores a legendo, sicut psalmistae a psalmis canendis, vocati sunt. Illi enim praedicant populis quid sequantur; isti cantant, et excitant admpunctionem animos audientium, licet quidam lectores ita miserabiliter pronuntient, ut quosdam ad luctum et lamentationem compellant. Iidem etiam pronuntiatores vocantur, qui porro ante nuntiant, quia tam erit clara eorum vox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. Ad lectorem autem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae vaticiab episcopo codex divinarum lectionum, et dicitur: Accipe, et esto verbi Dei relator; habiturus, si fideliter impleveris officium, partem cum his qui bene verbum Dei ministraverunt. Qui ad hunc gradum provehitur, litterarum scientia debet esse instructus, ut sensum verborum intelligat, vim accentuum sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
q rationalis considerans hec tria.
& illam unam eẽntiam inqua ista sunt.
extendit se ad contemplationem creatoris:
et uidet unitatem intrinitate. & trinitatẽ
inunitate. Intelligit enim unum eẽ deũ:
unam eẽntiam. unum principium. Intel¬
ligit enim. quia si duo eẽnt uł uterq in¬
sufficiens eẽt uel alter suꝑflueret qͥa si ali¬
qͥd deeẽt uni qd̃ hab̾et alt̃. ñ eẽt ibisũma ꝑfec¬
tio. Si uͦ nicħ uni deeẽt qđ hrẽt alt̃. cũ inuno

Expanded text:
 rationalis considerans haec tria, et illam unam essentiam in qua ista sunt, extendit se ad contemplationem Creatoris; et videt unitatem in Trinitate, et Trinitatem in unitate. Intelligit enim unum Deum esse, unam essentiam, unum principium. Intelligit enim quia si duo essent, vel uterque insufficiens esset, vel alter superflueret; quia si aliquid deesset uni quod haberet alter, non esset ibi summa perfectio. Si vero nihil uni deesset quod haberet, alter cum in uno
Abbreviated transcription (Latin):
oromnib. quia ipse idemest post omĩa. scit
post omanũ iniciã. Ecce aꝑte õstenditur¬
hic: quod nec locis nec temporib mutatur
uł mouetur ds. Spũalis autem creatura ꝑ
tempꝰ mouetur: corꝑalis u. etiã ꝑtempꝰ & locũ.
Ouid sit mutati scdmtẽpꝰ. Cap̃. Cxuii.

Expanded text:
or omnibus, quia ipse idem est post omnia; scilicet post omnium initia. Ecce hic aperte ostenditur quod nec locis nec temporibus mutatur vel movetur Deus. Spiritualis autem creatura per tempus movetur, corporalis vero etiam per tempus et locum. 10. Quid sit mutari secundum tempus. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
redeamus. scił: ad liberi arbitrii tracdatum.
Od̾ philosophi diffinientes dixerunt. liberũ
de uoluntate iuditium. quia potestas ipsa
&e abilitas uoluntatis & rationis quam supͣ
diximus ẽẽ lib̃m arbitrium. libera ẽ adutrũ¬
libet quia libere potest moueri ad hoc uel
ad illud. Liberũ gͦ dicitur arbitriũ qñtum
ad uoluntatem. quia uolumane moueri e
spontaneo appetitu ferri potest ad ea que bo¬
na uel mala iudicat uł iudicare ualet. Qd̾̃
liberum arbitriũ ñ ꝑtinet nͥ ad futurũ. nec

Expanded text:
redeamus, scilicet, ad liberi arbitrii tractatum, quod philosophi definientes dixerunt liberum de voluntante judicium, quia potestas ipsa et habilitas voluntatis et rationis, quam supra diximus esse liberum arbitrium, libera est ad utrumlibet, quia libere potest moveri ad hoc, vel ad illud. Liberum ergo dicitur arbitrium, quantum ad voluntatem, quia voluntarie moveri, et spontaneo appetitu ferri potest ad ea quae bona vel mala judicat, vel judicare valet. 2. Quod liberum arbitrium non pertinet nisi ad futurum, nec
Abbreviated transcription (Latin):
enim lib̃m arbitrium dicit᷑ eiꝰ sapientissima
& omp̃s uoluntas que ñ necessitate ẜ lib̾a uo¬
luntate omnia facit ꝓut uult. Id̾oq ies at¬
tendens ñ ita ẽẽ uberum arbitrium indo sic̃
est increaturis. ab ipso uidet᷑ ub̾m arbitũ ex¬

Expanded text:
enim liberum arbitrium dicitur ejus sapientissima et omnipotens voluntas, quae non necessitate, sed libera voluntate omnia facit prout vult. Ideoque Hieron., attendens non ita esse liberum arbitrium in Deo, sicut est in creaturis, ab ipso videtur liberum arbitrium ex
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ uocabulum inde dictum ẽ. quod ille
qͥ ep̃c efficitur suꝑ intendat: curam scilicet
subditoꝵ gerens. Scopin enun grece: latine
piscopi autẽ grece: latine speculatores
int̾p̃tantur. Nam speculator ẽ p̃positꝰ
inecclia: dictus eoquod speculetur atq ꝓspi¬
ciat popłoꝵ infra se positoꝵ. mores et uita.¬

Expanded text:
autem vocabulum inde dictum, quod ille qui superefficitur, superintendat, curam scilicet subditorum gerens. Scopin enim Latine piscopi autem Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia dictus: eo quod speculetur atque praespiciat populorum infra se positorum mores et vita
Abbreviated transcription (Latin):
mune omnib membris xp̃i. multa dona
que sint quibus ꝙ ꝓp̾a diuidunt᷑. Non enĩ
singuli quiq habent omnia. s hiiilla. alii
alia: quamuis ipsum donum a quo cuq

Expanded text:
mune omnibus membris Christi multa dona, quae sunt quibusdam propria, dividuntur. Non enim singuli quique habent omnia, sed hi alia, illi alia, quamvis ipsum donum a quo cuiqu
Abbreviated transcription (Latin):
confessione oris. & souitione pene exte¬
rioris. peccata delentur: ꝑ contritionẽ
&e humilitatem cordis. Ex quo enim ꝓ
ponit m̃te compuncta se confessurũ.
d̃s dimitit: quia ibi ẽ. confessio cordis.
& si non oris: ꝑ quam anima int̾ius
mundatur. amacula os contagio pecc̃i
commissi: & debitum ȩt̾̃ne mortis relax¬
atur. Iua gͦ que suꝑius dicta sunt de
confessione & penitentia uł ad confessi¬
onem cordis uł ad int̾iorem penam re-¬
ferenda sunt. Sicut illud auoiꝰ: Od̃
nulus d̾r ueniam consequi. nisi prius
quãtulamc̃q peccati soluerit penam.
ut de extĩori pena accipienda sc̃. ꝙ ad
contempnentes uł negligentes referen¬
da. S icut uud. Nemo dicat occulte
ago: ec̃. Nonnulli enim inuita pecĩa
confiteri negligunt uł erubescunt: &
ideo ñ merentur iustificari. Sic̃ enim
p̃cepta est nobis interior penitentia.
ita ce oris confessio. & extĩor satisfactio:
si assit facuitas. Unde nec uere peni¬
tens est. qui confessionis uotum ñ ha¬

Expanded text:
confessione oris et solutione poenae exterioris peccata delentur per contritionem et humilitatem cordis. Ex quo enim aliquis proponit mente compuncta se confessurum, Deus dimittit, quia ibi est confessio cordis, etsi non oris, per quam anima interius mundatur a macula et contagio peccati commissi, et debitum aeternae mortis relaxatur. Illa ergo quae superius dicta sunt de confessione et poenitentia, vel ad confessionem cordis, vel ad exteriorem poenam referenda sunt. Sicut illud Aug.: Quod nullus dicitur veniam consequi, nisi prius quantulamcumque peccati solverit poenam, vel de exteriori poena accipiendum est, et ad contemnentes vel negligentes referendum, sicut illud: Nemo dicat: Occulte ago, etc. Nonnulli enim in vita peccata confiteri negligunt vel erubescunt, et ideo non merentur justificari. Sicut enim praecepta est nobis interior poenitentia, ita et oris confessio, et exterior satisfactio, si adsit facultas. Unde nec vere poenitens est, qui confessionis votum non ha
Abbreviated transcription (Latin):
ce tamen unum et idem est. in deo scientia
et uoluntas: et p̾scientia et p̃destinatio.
Ita cum unum sit natura dĩ et uoluntas:
dicitur tamen pater genuisse filium na¬
tura non uoluntate: e ẽẽ cł̃s natura ñ uo-¬

Expanded text:
et tamen unum et idem in Deo est scientia et tamen unum et idem in Deo est scientia et voluntas, et praescientia et praedestinatio; ita cum unum sit natura Dei et voluntas, dicitur tamen Pater genuisse Filium natura, non voluntate; et esse Deus natura, non vo
Abbreviated transcription (Latin):
ed contra hoc opponitur sic. Uolun¬
tas dei est natura siue eẽntia clĩ. quia
non est aliud deo ẽẽ. aliud uelle: et ideo sicut
una est eẽntia trium ꝑsonarum. ita et una
uoluntas. Si ergo deus natura
deus est. et uoluntate deus est:
ce si uerbum dĩ natura dĩ filius est. et uo¬
luntate filius di est. Hoc autem facile ẽ re¬
fellere. Nam et p̃scientia d̃i siue scientia.
qua scit uł p̃scit bona et mala. dina na¬
tura siue eẽntia est. et p̃destinatio siue uo¬
luntas eius eadem diuina eẽntia ẽ Nec
est aliud deo scire uel uelle. quam eẽ: & cũ
sit unum et idem scientia dei uel uoluntas
non tam̃ dicitur de uoluntate. quicquid
dicitur de scientia. et econuerso: Nec om¬
nia illa sua uoluntate d̃s uult que sua
scientia scit. cum scientia sua nouerit. tã
bona quam mala. Uoluntate autem. ñ
uelit nisi bona. Scientia quippe cłi &e p̃¬
scientia: de bonis est et malis. Uoluntas
uero et p̃destinatio: de bonis est tantum.

Expanded text:
ed contra hoc opponitur sic: Voluntas Dei est natura sive essentia Dei, quia non est aliud Deo esse, aliud velle; et ideo sicut una est essentia trium personarum, ita et una voluntas. Si ergo Deus, natura Deus est, et voluntate Deus est, et si Verbum Dei, natura Filius Dei est, et voluntate Filius Dei est. Hoc autem facile est refellere, nam et praescientia Dei, sive scientia qua scit vel praescit bona et mala, divina natura sive essentia est; et praedestinatio sive voluntas ejus, eadem divina essentia est, nec est aliud Deo scire et velle, quam esse, et cum sit unum et idem scientia Dei vel voluntas, non tamen dicitur de voluntate quicquid dicitur de scientia, et e converso, nec omnia illa sua voluntate Deus vult, quae sua scientia scit, cum sua scientia noverit tam bona quam mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et praedestinatio de bonis est tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
Ixp̃c illã immortalitatis ce impassibi¬
litatis głam &e nominis d̾i manifestationẽ
sine omni m̃ito habere potuerit: Sane dici
potest quia humanã naturam itagloriosã
susciꝑe potuit. sicut in resurrectione extitit:
nom̃q suum & alit̃ hominib manifestare
potuit: s homo passibilis eẽ ñ potuit sic̃ fuit
&e ad illam głam sine m̃ito ꝑuenire. Potuit
quidem ꝑuenire ad illam sine merito passi-¬
onis: quia potuit consumpta mortalitate
immortalitatis gła uestiri. s ñ sine mĩto
iusticie ce caritatis aliarumq uirtutum.
Non enim xp̃c homo ẽẽ potuit. inquo pleni¬
tudo uirtutum & gr̃e nonfuerit. Nec uir¬
tutes ei incẽ pot̾eit̃ cuitio mortalitatis indu¬
to: quin ꝑ eas mereretur. habens gͥ has uir¬
tutes scđm bominem passibilem ac mortalẽ:
ñ potuit ñ mereri głam immortalitatis. Don
gͥ potuit factus mortalis. sine merito. glo¬
riam immortalitatis & impassibilitatis.
ac manifestationẽ d̃i nominis consequi.

Expanded text:
istus illam immortalitatis et impassibilitatis gloriam, et nominis Dei manifestationem, sine omni merito habere potuerit, sane dici potest quia humanam naturam ita gloriosam suscipere potuit, sicut in resurrectione extitit. Nomenque suum etiam aliter hominibus manifestare potuit; sed homo passibilis esse non potuit sicut fuit, et ad illam gloriam sine merito pervenire. Potuit quidem pervenire ad illam sine merito passionis, quia potuit consumpta mortalitate immortalitatis gloria vestiri, sed non sine merito justitiae et charitatis, aliarumque virtutum. Non enim Christus homo esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. Habens ergo has virtutes secundum hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis et immortalitatis ac manifestationem Dei nominis consequi.
Abbreviated transcription (Latin):
oc quidãm dicunt ñ inteugentes
pia diligentia scripture curcumstan¬
tiam: qua consud̃ata ꝑcipi pot̾. quomodo
p̃missa dixerit hylaruis. Subsequent̾ enim
in eadem serie ostendit. in sp̃udĩ aliquando
omnem carnem. Od dicit consummatũ
locuti sunt. Deinde quare hanc distincti-
unuiᷤ nature patris ce filii. aꝑte ostendit:
inquiens ita. hec iccirco sunt demonstra¬
ta: ut quacumq parte heretica faisitas se
contulisset. finibus ueritatis concluderet᷑.
habitat enim: in nobis xp̃c qͦ Herba hyla

Expanded text:
oc quidam dicunt, non intelligentes pia diligentia Scripturae circumstantiam; qua considerata percipi potest quomodo praemissa dixerit Hilarius. Subsequenter enim in eadem serie ostendit in Spiritu Dei aliquando omnem carnem. Quod dicit consummatum mnibus linguis locuti sunt. Deinde quare hanc distinctionunius naturae Patris et Filii, aperte ostendit inquiens ita: Haec idcirco sunt demonstrata, ut quacumque parte haeretica falsitas se contulisset, finibus veritatis concluderetur. Habitat enim in nobis Christus, quo ha
Abbreviated transcription (Latin):
tem uoluntas illa angeliuel hominis
causa est etiam malorum subsequentium:
bemus rerum bonarum que adnos ꝑtinent
causam ñ eẽ. nisi bonitatem cd̃i. Malarum uͦ
ab immutabili bono deficientẽ uom muta¬
bilis uoluntatem. prius angłi. postea hoĩs
hoc pͥmum ẽ. creature rationalis malũ: idest
pͥma pͥuatio bom. Ecce habemus prim̃a uo¬
luntatem boni mutabilis. idest angłi uel
hominis. deficientẽ ab immutabili bono
idest adeo. causam eẽ maiarum rerum ad
nos ꝑtinentium: quia causa ẽ tam peccatoꝵ
quam penarum. quib p̃mitur bumana
natura. Prima gͥ origo & causa peccati. bo¬
num fuit: & scd̃a malum. qd ortũ est ex bo¬
no. Inqua re sit peccatũ an inbona aninmala

Expanded text:
tem voluntas illa angeli et hominis, causa est etiam malorum subsequentium, bemus rerum bonarum quae ad nos pertinent, causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero, ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius angeli, postea hominis; hoc primum est creaturae rationalis malum, id est, prima privatio boni. Ecce habes primam voluntatem boni mutabilis, id est, angeli et hominis, deficientem ab immutabili bono, id est, a Deo, causam esse malarum rerum ad nos pertinentium, quia causa est tam peccatorum, quam poenarum quibus premitur humana natura. Prima ergo origo et causa peccati, bonum fuit; et secunda, malum quod ortum est ex bono. 4. In qua re sit peccatum, an in bona an in mala
Abbreviated transcription (Latin):
atq consimile ñ contrarium inteuigitũr.
Ecce habes quia ex eadem intelligentia sc̃p¬
tura dicit omnia eẽ in ipso. & ꝑipsum. et ex
ipso uel cũ ipso. Cumgͦ ex earatione om¬
ma dicantur eẽ exdeo. uł ꝑ ipsum. ñ solũ
quia scit. s etiam quia auctor ẽ eoꝵ: conse¬
quitur ut eadẽ ratione eaeẽ indeo dicant᷑
s quia scit. et eorum auctor ẽ. dr quia in
illo uiuimus. &e mouemur. &e sumꝰ: quia eo¬
gͦ non sit auctor nͥ bonoꝵ: mĩto sola bona
ineo eẽ dicunt᷑. sic̃ ex ipso uł ꝑ ipsum. Cum
bona &e mala: in eo tam̃ non dicunt᷑ ẽẽ msi
bona quoꝵ auctor ẽ. Uñ ausꝰ. in . iͦ. li. de na¬
tura bom. Cũ audiuimus inquit exq̃o
naturas intellig̾ẽ debemꝰ. & omma que
naturalit̃ st̃ Neq enim exipso sunt pec
omĩã. hic aꝑte dicitur: qd̃ in illa genera¬
litate locutionis bona tantũ continent᷑.
Od̾ omnia ex patre ce ꝑpatrẽ & inpatre sc̃. ita

Expanded text:
atque consimile, non contrarium intelligitur. Ecce habes, quia ex eadem intelligentia Scriptura dicit esse omnia in ipso, et per ipsum, et ex ipso, et cum ipso. Cum ergo ex eania dicantur esse ex Deo, vel per ipsum, non solum quia scit, sed etiam quia eorum auctor est, consequitur ut eadem ratione ea esse in Deo dicantur, scilicet quia scit, et eorum auctor esse dicitur, quia in illo vivimus, et movemur, et sumus. Cum eergo non sit auctor nisi bonorum, merito sola bona in eo esse dicuntur, sicut ex ipso, et per ipsum. Cum bona et mala, in eo tamen non dicuntur esse, nisi bona, quorum auctor est. Unde Aug., in lib. de Natura boni: Cum audimusnaturas intelligere debemus, et omnia quae naturaliter sunt. Neque enim ex ipso sunt peccomnia. Hic aperte dicitur quod in illa generalitate locutionis bona tantum continentur. 5. Quod omnia ex Patre, et per Patrem et in Patre sunt; ita
Abbreviated transcription (Latin):
fuiũ morientẽ aspiciens ne animã ꝑpetuo
pire dimitteret unda baptismi lauit. ut
eum de potestate mortis eripet: bene fecis¬
se laudat᷑. Id̃oq sue uxori sibi iam olim
legittime sociate. impune dũ uixerit iudi¬
camꝰ manẽ coniunctũ: nec obhoc separari
debere. his aliisq plurib auctoritatibus
ed ocet᷑ coniuges ñ eẽ seꝑandos: si post le¬
gittimã copulã alt̃ altius filiũ de fonte.
leuat. uł inconfirmatione tenet. Quid p̃¬
su nescientes filios suos suscepissegle laua¬

Expanded text:
filium morientem aspiciens, ne animam perpetuo filium morientem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere. His aliisque pluribus auctoritatibus edocetur conjuges non esse separandos, si post legitimam copulam alter alterius filium de fonte levarit, vel in Confirmatione tenuerit. 3. Quid psu, nescientes, proprios suos filios su