comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enum aꝑtissime ipse dñs: ego sũ
uia. et ueritas et uita. Ergo si fi
uerax ẽ. cuius patem cepit: s qͣm
totam genuit. Uideo planiꝰ ẽẽ di¬
cendũ : et certe ne uos dui tene¬
am: bodie hucusq tractetur. Cum
finiero quod uolo dicere: aduance
dño sermo claudatur. Hoc ideo dixi.
ut intentos uos facerem. Omĩs aĩa
qm̃ res est mutabilis: et quãuis
magna creata. tam̃ creatura. Quã¬
uis corpore. melior: tam̃ facta. Dĩs
ergo anima qm̃ mutabił ẽ: hoc ẽ.
Modo credit. mͦ non credit. Mlo¬
do uult: modo non uult. Modo
adultera ẽ : mͦ casta. Modo bona.
modo mala. Mutabilis ẽ. Os̃ aut̃ẽ
qd̃ ẽ. hoc ẽ. I deo ꝓpriũ nom̃ sibi
cenuit: ego sũ qui sũ. Hoc & fi¬
lꝰ: dicendo nisi credideritis quia
ego sum. Ad hoc ꝑtinet. et tu qͥs es:
Principiũ. Ds̃ igit᷑ incõmutabilis est:
anima mutabilis. Quando capit aĩa
ex đo unde sit bona. participando
fit bona: qͦm tuus ocłs participan¬

Expanded text:
enim apertissime ipse Dominus: Ego sum, enim apertissime ipse Dominus: Ego sum, via et veritas, et vita . Ergo si Filverax est cujus partem cepit, sed quam totam genuit. 8. Video planius esse dicendum. Et certe ne vos diu teneam, hodie huc usque tractetur: cum finiero quod volo dicere, adjuvante Deo, sermo claudatur. Hoc ideo dixi, ut intentos vos facerem. Omnis anima quoniam res est mutabilis, et quamvis magna creatura, tamen creatura; quamvis corpore melior, tamen facta: omnis ergo anima quoniam mutabilis est, hoc est, modo credit, modo non credit; modo vult, modo non vult; modo adultera est, modo casta; modo bona, modo mala; mutabilis est: Deus autem hoc est quod est; ideo proprium nomen sibi tenuit, Ego sum qui sum . Hoc est Filius, dicendo, Nisi credideritis quia ego sum: ad hoc pertinet et, Tu quis es? Principium . Deus igitur incommutabilis est, anima mutabilis. Quando capit anima ex Deo unde sit bona, participando fit bona: quomodo tuus oculus participan
Abbreviated transcription (Latin):
quit habeo de uob̃ loqui & udi¬
care : sed qui misit uerax ẽ. Tã¬
quã diceret. I deo uerũ dico. qr
filius ueracis ueritas sũ. Nater
uerax: filius ueritas. Qͥd putamꝰ
ẽẽ amplius:ꝰ cogitemꝰ si possumꝰ
qͥd ẽ amplius: uerax an ueritas.
tate : non pietas a pio. Notest enĩ
ẽẽ pietas : & si ille qui pius erat
factus ẽ impius. ipse ꝑdidit. pie
pietatẽ.
tati nicħ abstulit. Qͥd item pul¬
cher et pulchritudo: Plus ẽ pul¬
chricudo quã pulcher. Pulchri¬
tudo enĩ facit pulchrũ: ñ pul¬
cher facit pulchritudinẽ: Castꝰ
et castitas. Casti tas plus ẽ plane
quam castus. Si enim castitas ñ
esset: unde ẽẽt iste castus ñ haberet.
Si aut̾ẽ noluerit ẽẽ castus: castitas
integra ꝑseuerat. Si gͦ plus pietas
quam pius. plus pulchritudo qͣm
pulcher. plus castitas quã castus.
nũquid dicturi sumꝰ. plus ueritas
quã uerax:  si hoc dixerimꝰ: filiũ
incipiemꝰ dicere patre maiorẽ. Ait

Expanded text:
quit, habeo de vobis loqui et judiquit, habeo de vobis loqui et judicare, sed qui me misit, verax est. Tanquam diceret: Ideo verum dico, ater verax, Filius veritas, quid putamus esse amplius? Cogitemus si possimus, quid est amplius, verax an veritas. tate, non pietas a pio. Potest enim esse pietas, etsi ille qui pius erat, factus est impius. Ipse perdidit pietatem, pietati nihil abstulit. Quid item pulcher et pulchritudo? Plus est pulchritudo quam pulcher: pulchritudo enim facit pulchrum, non pulcher facit pulchritudinem? Castus et castitas? Castitas plane plus est quam castus. Si enim castitas non esset, unde esset iste castus, non haberet: si autem noluerit esse castus, castitas integra perseverat. Si ergo plus pietas quam pius, plus pulchritudo quam pulcher, plus castitas quam castus; numquid dicturi sumus plus veritas quam verax? Si hoc dixerimus, Filium incipiemus dicere Patre majorem. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
unũ. unũq principiũ: audiamus
itaq principiũ quod loquit᷑ nob̃.
Multa inquit habeo de uob̃ loqui
et iudicare. Meministis qd̃ ait: e¬
go non iudico quẽquã. Ecce mͦ dicit
multa habeo de uob̃ lo qui & iudica¬
re: s aliud ẽ non iudico. aliud ha¬
beo iudicare. Non iudico dixit ad p̃¬
sens. Henerat enĩ ut saluaret mun¬
dũ : ñ iudicare mundũ. Qd̃ autem
dicit multa de uob loqͥ et iudicare.¬
iudiciũ futurũ dicit. Ideo enĩ as¬
cendit : ut ueniat uidicare. uiuos
et mortuos. Nemo iustius uidicabit.
quã qui iniuste iuidicatus ẽ. Mul¬
ta inquit habeo de uob̃ loqui et
uidicare: sed qui me misit uerax
est. Uidete quẽadmodũ patri det
głam. equalis filius. Exemplũ eñi
nob̃ prebet. et tamquã in cordib
nr̃is loquitur. O homo fidel. si eu¬
Ubi ego in principio uerbũ d̃s a¬
pud dm̃. equalis patri. coeternꝰ
gugnenti. do głam ei cuius sum
filius : quomodo tu suꝑbus es ad
uersus cuius es seruus: Multa in¬

Expanded text:
numque principium? 6. Audiamus ergo principium quod loquitur nobis. Multa, inquit, habeo loqui de vobis et judicare. Meministis quod ait, Ego non judico quemquam : ecce modo dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicare. Sed aliud est, non judico; aliud, habeo judicare. Non judico, dixit ad praesens; venerat enim ut salvaret mundum, non ut judicaret mundum : quod autem dicit, Multa habeo de vobis loqui et judicarjudicium futurum dicit. Ideo enim ascendit, ut veniat judicare vivos et mortuos. Nemo justius judicabit, quam qui injuste judicatus est. Multa, inquit, habeo de vobis loqui et judicare: sed qui me misit, verax est. Videte quemadmodum Patri det gloriam aequalis Filius. Exemplum enim nobis praebet, et tanquam in cordibus nostris loquitur: O homo fidelis, si Evubi ego in principio Verbum Deus apud Deum, aequalis Patri, coaeternus gignenti, do gloriam ei cujus sum Filius; ud eum cujus es servus? Multa, in
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s est. Ecce illi tot milia hominũ erans.
et cor unũ erat. Ecce tot milia erais:
et anima una erat. Sed ubi: In deo.
Quantomagis ipse đs: Nũquid er¬
ro in uerbo. quando dico duos ho¬
mines duas animas. aut tres homi¬
nes.tres animas: aut multos hoĩes
multas animas: Recte utiq dico.
Accedant ad dm̃: una anima est
om̃ĩum. Si accedentes ad dm̃ mul¬
te anime ꝑ caritatem una anina
ẽ. et multa corda unũ cor: quida¬
git ipse fons caritatis in patre &
filio.nonne ibi magis trinitas u¬
nus ds: Inde enim nob̃ caritas ue¬

Expanded text:
us est. Ecce illi tot millia erant, et cor unum erat; ecce tot millia erant, et una anima erat. Sed ubi? In Deo. Quanto magis ipse Deus? Numquid erro in verbo, quando dico duos homines duas animas, aut tres homines tres animas, aut multos homines multas animas? Recte utique dico. Accedant ad Deum, una anima est omnium. Si accedentes ad Deum, multae animae per charitatem una anima est, et multa corda unum cor; quid agit ipse fons charitatis in Patre et Filio? Nonne ibi magis Trinitas unus est Deus? Inde enim nobis charitas ve
Abbreviated transcription (Latin):
ad se ẽ omp̃e. simul cũ filio & sp̃e sc̃o.
non sc̃ tres om̃potentes. Qͥa uͦ ñ ad
se ẽ pat̃ sed ad filium. nec fili ad se ẽ.
sed ad patrem: nec sp̃e sẽs ad se in eo
dicam tres. nisi patrem et filiũ & sp̃m
scripturis scĩs: unde hoc qd̃ dr utẽq¬

Expanded text:
ad se est omnipotens simul cum Filio et Spiritu sancto, non sunt tres omnipotentes: quia vero non ad se est Pater, sed ad Filium; nec Filius ad se est, sed ad Patrem; nec Spiritus ad se, in eodicam tres, nisi Patrem et Filium et SpirScripturis sanctis, unde hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
quare cum uidei insultarent pen¬
denci et dicerent. si filius dĩ ẽ descen¬
dat de cruce. ñ descendit: ut eis su¬
am potestatem descendendo monst᷑¬
ret ꝰ quia patientiam docebat: iđ̃o
potentiam differebat. Si enĩ quali
cõmotus ad eoꝵ uerba descenderet.
uictus conuitioꝵ dolore putaretur.
Orsus ñ ddescendit. fpeus ꝑmansit:
quando uellet abscessurus. Nã qͥd
ei magnũ fuit de eruce descende¬
re: qui potuit de sepulchro resur¬
gere⁊ Incellegamꝰ ergo nos quib
nifestam futuram in uidicio. de quo
dictum est. d̾s manifestus ueniet. ds
nr̃ et non silebit. Qͥd est manifestͤ
ueniet:Q uia uenit occultus: ueni
silebit. Qͥd est non silebit. qr pͥmo
siluit. Ubi siluit:ͦ quando iudicatus
est. ut etiam hoc impleret᷑ quod et
ꝓpħa p̃dixerat: sicut ouis ad immo¬
landum ductus est : et sicut agnus

Expanded text:
quare, cum Judaei insultarent penquare, cum Judaei insultarent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, descendat de cruce , non descendit, ut eis suam potestatem descendendo monstraret? Quia patientiam docebat, ideo potentiam differebat. Si enim quasi commotus ad eorum verba descenderet, victus conviciorum dolore putaretur. Prorsus non descendit, fixus permansit, quando vellet abscessurus. Nam quid ei magnum fuit de cruce descendere, qui potuit de sepulcro resurgere? Intelligamus ergo nos quibus nifestam futuram in judicio: de quo dictum est, Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit occsilebit: quid est, non silebit? Quia primo siluit. Ubi siluit? Quando judicatus est; ut etiam hoc impleretur, quod et propheta praedixerat, Sicut ovis ad immolandum ductus
Abbreviated transcription (Latin):
do uoluerunt expirauer̃t: tene¬
bant᷑ uinculis carnis: q ñ erant
creatores carnis. Clauis confixi diu
eruciabantur: quia infirmitati ñ
dominabant᷑. Dñs autẽ quando
uoluit carnem in utero uirgina¬
li a̾cepit. quando uoluit ad homines
ꝓcessit. quandu uoluit inter homines
uixit: quando uoluit a carne disces¬
sit. ħ oc ẽ potestatis: non necessitatis.
Hane gͦ ille horam expectabat non
fatalem. sed opoetunam et uoluntari¬
am. ut prius omĩa complerent᷑. que
ante passionem ipsus compleri opoe¬
tebat. Nam quomodo sub fati necessi¬
tate positus erat. qui alio loco dixit.
potestatem habeo ponendi animam
meam. et potestatem habeo iterum
sumendi eam: nemo tollet eam a me:
sed egoipse eam pono a me: et iterũ
sumo eam: ostendit hanc potestatẽ.
quando eũ iudei querebant. Quem
queritis inquit:ꝰ & illi. Ihm. E ille.
Ego sum. Qua uoce audita: redie¬
runt retro: et ceciderunt. Dicit
aliquis. Si hec in illo potestas erat.

Expanded text:
do voluerunt, exspiraverunt? Tenedo voluerunt, exspiraverunt? Tenebantur vinculis carnis, quia non erant creatores carnis: clavis confixi diu cruciabantur, quia infirmitati non dominabantur. Dominus autem quando voluit, carnem in utero virginali accepit: quando voluit, ad homines processit; quamdiu voluit, inter homines vixit; quando voluit, a carne discessit: hoc est potestatis, non necessitatis. Hanc ergo horam ille exspectabat, non fatalem, sed opportunam et voluntariam: ut prius omnia complerentur, quae ante passionem ipsius compleri oportebat. Nam quomodo sub fati necessitate positus erat, qui alio loco dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipse pono eam a me, et iterum sumo eam ? Ostendit hanc potestatem, quando eum Judaei quaerebant. Quem quaeritis, inquit? Et illi: Jesum. Et ille: Ego sum. Qua voce audita, redierunt retro et ceciderunt . 10. Dicit aliquis, Si haec in illo potestas erat,
Abbreviated transcription (Latin):
do deberet mori. Intendit omĩã quȩ
p̃dicta sunt de illo. et expectabat
finiri oiniã que p̃dicta st̃ ante eiꝰ
passionem futura: ut cum impleta
essent. tunc ueniret passio disposi¬
tionis ordine: non fatali necessi¬
tate. Deniq audite ut ꝓbetis. In¬
ter cetera quȩ de illo ꝓphetata
sunt: scriptum ẽ etiam. Dederuis
in escam meam fel: et in siti mea
potauerunt me aceto. Quomodo¬
hec facta sint in eugło nouimus.
Prius dedert̃ fel. accepit. gustauit.
et respuit. Postea in cruce pendeis
ut omĩa predicta complerent᷑. ait.
Sitio. a cceperunt spongiã aceto
plenã. in arundine ligauerunt:
et admouerunt pendenti. Accepit
ille et ait. ꝑfectum est. Qͥd ait per¬
fectum est: Smpleta st̃ omĩa que an¬
te passionem meã fuerant ꝓpheta¬
ta. Ergo adhuc quid hic facio: de¬
niq postea quã dixit ꝑfectum ẽ
mnelinato capite tradidit sp̃m. Nũ¬
quid illi latrones iuxta confixi qͦn¬

Expanded text:
do deberet mori: intendit omnia quae do deberet mori: intendit omnia quae praedicta sunt de illo, et exspectabat finiri omnia quae praedicta sunt ante ejus passionem futura; ut cum impleta essent, tunc veniret et passio, dispositionis ordine, non fatali necessitate. Denique audite, ut probetis: inter caetera quae de illo prophetata sunt, scriptum est etiam, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quomodo facta sint, in Evangelio novimus. Prius dederunt fel; accepit, gustavit, et despuit: postea in cruce pendens, ut omnia praedicta complerentur, ait, Sitio: acceperunt spongiam aceto plenam, in arundine ligaverunt, et admoverunt pendenti; accepit ille et ait, Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante passionem meam fuerant prophetata: ergo adhuc quid hic facio? Denique posteaquam dixit, Perfectum est, inclinato capite tradidit spiritum . Numquid illi latrones juxta confixi, quan
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. Nob̃ quia facta st̃ nota suis.
illi nisi nota eẽnt. facta ñ ẽẽnt.
Qrecessit gͦ uerbum. E quid an¬
te uerbũ dei : nichil omĩno. Nã
si eẽt aliquid ante. ñ dictũ eẽt.
in principio erat uerbũ: s in pͥn¬
cipio factum est uerbũ. Neniq de
mundo qͥd ait moyses: In pͥncipio
fecit ds celũ et terram. fecit quod
non erat. Si ergo fecit qđ ñ erat:
ante qͥd erat. In principio erat
uerbum. & unde celum & terra:
Omĩa ꝑ ipsum facta st̃. Tu gͦ po¬
nis xp̃m sub fato: ybi st̃ fata:
In celo inquit: in ordine et conu̾¬
sionib syderum. Quomodo gͦ fa¬
tum habet. ꝑ quẽ facta st̃ celum
et sydera: cum tua uoluntas si rec¬
te sapias. transcendat et sydera:
An qr nosti xp̃i carnẽ fuisse sub
cȩlo: ideo putas et potestatem xp̃i
subditam celo.: Audi stulte: non¬
dum uenerat hora eius: non qua co¬
geretur mori. sed qua dignaretur
occidi. N ouerat enim ipse: quan¬

Expanded text:
fecit. Nobis quia facta sunt, nota sunt; fecit. Nobis quia facta sunt, nota sunt; illi nisi nota essent, facta non essent. Praecessit ergo Verbum. Et quid ante Verbum Dei? Nihil omnino. Nam si esset In principio erat Verbum; sed, In principio factum est Verbum. Denique de mundo quid ait Moyses? In principio fecit Deus coelum et terram . Fecit quod non erat: si ergo fecit quod non erat, ante quid erat? In principio erat Verbum. Et unde coelum et terra? Omnia per ipsum facta sunt . Tu ergo ponis Christum sub fato? Ubi sunt fata? In coelo, inquis, in ordine et conversionibus siderum. Quomodo ergo fatum habet, per quem factum est coelum et sidera; cum tua voluntas, si recte sapias, transcendat et sidera? An quia nosti Christi carnem fuisse sub coelo, ideo putas et potestatem Christi subditam coelo? 9. Audi, stulte: Nondum venerat hora ejus, non qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Noverat enim ipse quan
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sumꝰ:hec uerba loquutus est
in gazofilatio docens in templo. Ma¬
gna fiducia: sine timore. Non enim
pateretur qđ nollet : qui nec nasce¬
retur si nollet. Deniq quid seqͥtur:
O nemo apprensdit eum: quia ñ¬
dũ uenerat hora eius. Hoc autem
nonuilli cum audiunt. sub fato
ẽ. id ẽ loquendo: uerbũ dĩ quo¬
modo habet fatum. quando in ip̃¬
so uerbo omĩa st̃ que condita st̃
Non enĩ aliquid ds constituit qđ
ante nesciuit. In uerbo ipsius erat.
quod factum est. Mundus factus
est : et factus ẽ. et ibi erat. Quomodo
et factus ẽ et ibi erat: quia domꝰ
quam edyficat structor. prius in ar¬
te erat : et ibi melius erat sine ue¬
tustate. sine ruina. Tam̃ ut osten¬
dat artem: fabricat domũ. Proces¬
sit quodãmodo domus ex domu: Osi
domus ruat. ars manet. Ita apuci
cłi uerbũ erant omĩa que condi¬
ta sunt: qr omĩa in sapientia fecit
ds: et cuncta nota fecit. Non em̃
quia fecit didicit: sed qr nouerat

Expanded text:
unum sumus? 8. Haec verba locutus est Jesus unum sumus? 8. Haec verba locutus est Jesus in gazophylacio docens in templo: magna fiducia, sine timore. Non enim pateretur quod nollet, qui nec nasceretur si nollet. Denique quid sequitur? Et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus. Hoc item nonnulli cum audiunt, sub fato est, id est a loquendo; Verbum Dei quomodo habet fatum, quando in ipso Verbo omnia sunt quae condita sunt? Non enim aliquid Deus constituit quod ante nescivit; in Verbo ipsius erat quod factum est. Mundus factus est; et factus est, et ibi erat. Quomodo et factus est, et ibi erat? Quia domus quam aedificat structor, prius in arte erat; et ibi melius erat, sine vetustate, sine ruina: tamen ut ostendat artem, fabricat domum; et processit quodammodo domus ex domo; et si domus ruat, ars manet. Ita apud Dei Verbum erant omnia quae condita sunt; quia omnia in sapientia fecit Deus , et cuncta nota fecit: non enim quia fecit didicit, sed quia noverat
Abbreviated transcription (Latin):
ponsum. Istum nosti. et illũ non¬
nosti: Ualde enim similis ẽ: et
nichil distat omnino. Hinc & dñs.
Si me inquit sciretis: et patrem
meum sciretis. Non quia pat̾ ẽ
filius: sed quia patri similis ẽ filiꝰ.
Crubescat arrianus. Grãs dño:
quia et ipse arrius recessit aber¬
rore sabelliano: et non ẽ patri¬
passianus. Non dicit ipsum patr̃e.
indutum carne uenisse ad homineᷤᷤ.
ipsũ esse passum. ipsum resurrexis¬
se: et quodãmodo ad se ascendisse.
Non hoc dicit. Agnoscit mecũ patrẽ
patrem ẽẽ: et filium filiũ esse. Sed
o frater euasisti illud naufragium:
quare tendis in alterũ: Pat̾ pat̃ ẽ:
filius. filius ẽ. Quare dicis dissimi¬
lem:Ouare diuersum: quare ali¬
am substantiam:si dissimilis esset:
numquid diceret discipulis suis. qͥ
me uidit. uidit et patrem: Nũquid
diceret iuideis. si me sciretis. et patrẽ
meũ sciretis: Unde hoc uerum est.
nisi & illud uerum esset. ego et pat̃

Expanded text:
ponsum, Istum nosti et illum ponsum, Istum nosti et illum nosti; valde enim similis est, et nihil distat omnino. Hinc et Dominus, Si me, inquit, sciretis, et Patrem meum sciretis, non quia Pater est Filius, sed quia Patri similis Filius. Erubescat arianus. Gratias Domino quia et ipse arianus recessit ab errore sabelliano, et non est patripassianus: non dicit ipsum Patrem indutum carne venisse ad homines, ipsum esse passum, ipsum resurrexisse, et quodammodo ad se ascendisse; hoc non dicit: agnoscit mecum Patrem, Patrem esse; et Filium, Filium esse. Sed, o frater, evasisti illud naufragium, quare tendis in alterum? Pater, Pater est; Filius, Filius est: quare dicis dissimilem? quare diversum? quare aliam substantiam? Si dissimilis esset, numquid diceret discipulis suis, Qui me vidit, vidit et Patrem? numquid diceret Judaeis, Si me sciretis, et Patrem menisi et illud verum, Ego et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Isti carnalit̾ incelligentes dixer̃t.
Nbi ẽ pater cuus: modo audi ar¬
riane. Neq me scitis. neq patrẽ
meum: qr si me sciretis et patrem
meũ sciretis. Qͥ d est si me sciretis
et patrem meũ sciretis: nisi eggo &
pater unum sumꝰ: quando uides
aliquem alicui similem. intendat
caritas urã. cottidiana locutio ẽ.
non sit uobis arduum. quod esse
aduertitis usitatum. Quando er¬
go uides aliquem alicui similem.
et nosti cu cuius similis sit. admi¬
rans dicis: quomodo iste homo si¬
milis est illi homini. Hoc ñ diceres.
nͥ duo essent. Hic ille qui eũ igno¬
rat cui tu istum similem dicis: ita¬
ne inquit similis est: et tu ad eũ.
Qͥ d enĩ: illum ñ nosti :  at ille: ñ
noui inquit. Iam tu ut illũ quem
nescit ei notum facias ex p̃sente
quẽ cernit: respondes et dicis.
Hunc uidisti: illum uidisti. Non
utiq quia hoc dixisti. unũ esse
asseuerasti. et duos negasti: s ꝓp¬
ter similitudinẽ tale dedisti res¬

Expanded text:
Isti carnaliter intelligentes, dixerunt, Isti carnaliter intelligentes, dixerunt, Ubi est pater tuus? Modo audi, ariane: Neque me scitis, neque Patrem meum; quia si me sciretis, et Patrem meum sciretis. Quid est, si me sciretis et Patrem, meum sciretis, nisi, ego et Pater unum sumus? Quando vides aliquem alicui similem: intendat Charitas vestra, quotidiana locutio est; non sit vobis arduum quod esse advertitis usitatum: quando ergo vides aliquem alicui similem, et nosti tu cui similis sit, admirans dicis, Quomodo iste homo similis est illi homini! Hoc non diceres, nisi duo essent. Hic ille qui eum ignorat, cui tu istum similem dicis: Itane, inquit, similis est? Et tu ad eum: Quid enim, tu illum non nosti? At ille: Non novi, inquit. Jam tu, ut illum quem nescit, ei notum facias ex praesente quem cernit, respondes et dicis: Hunc vidisti, illum vidisti. Non utique quia hoc dixisti, unum esse asseverasti, et duos negasti: sed propter similitudinem tale dedisti res
Abbreviated transcription (Latin):
ricatem. In errore sabellianorũ
unus est solus: ipse est pater qui
filius. In errore arrianoꝵ. aliꝰ ẽ
quidem pater. alius ẽ filius. S
ipse. filius non solum alius: s etiã
aliud ẽ. Tu in medio quid: Pat̾¬
sabellianũ: exclude et arri¬
anum. Pater. pater est: filiꝰ filiꝰ ẽ.
Alius. non aliud. quia ego et pat̾
inquit unum sumus: sicut etiam
hesterno die ꝓ ut potui cõmenda¬
ui.Cum audit sumꝰ. abscedat con¬
fusus sabellianus: cũ audit unũ.
abscedat confusus arrianus. Gu¬
bernet catholicus inter utrũq fi¬
dei sue nauiguim: qm̃ cauendũ
est in utroq naufragium. Die er¬
go tu quod dicit eugłm. ego & pa¬
ter unum sumꝰ. Non gͦ diuersũ.
quia unum. Non unus: qr sumꝰ.
Paulo ante dixit. iudiciũ meũ ue¬
rũ est. quia solus non sum. sed
ego et qui me misit pat̃. Tamqͣm
diceret. Ideo iudicium meũ uerũ
ẽ. qr filius dĩ sum. quia uerũ lo¬
quor. qr ipsa ueritas ego sum.

Expanded text:
ritatem. In errore Sabellianorum ritatem. In errore Sabellianorum unus est solus, ipse est Pater qui Filius: in errore Arianorum, alius est quidem Pater, alius Filius; sed ipse Filius non solum alius, sed etiam aliud est: tu in medio quidsabellianum, exclude et arianum. Pater, Pater est; Filius, Filius est: alius, non aliud; quia ego et Pater, inquit, unum sumus , sicut etiam hesterno die, quantum potui, commendavi. Cum audit, sumus, abscedat confusus sabellianus; cum audit, unum, abscedat confusus arianus: gubernet catholicus inter utrumque fidei suae navigium, quoniam cavendum est in utroque naufragium. Dic ergo tu, quod dicit Evangelium, Ego et Pater unum sumus. Non ergo diversum, quia unum; non unus, quia sumus. 7. Paulo ante dixit, Judicium meum verum est; quia solus non sum, sed ego et qui misitdiceret, Ideo judicium meum est verum, quia Filius Dei sum, quia verum loquor, quia ipsa veritas ego sum.
Abbreviated transcription (Latin):
caritati ur̃e. et diximꝰ sententias
iohannis eugłiste. quib nob̃ nar¬
rat quod a dño didicit. nec discu¬
tiendas fuisse si fieri potest:
nisi hereticoꝵ cõmenta cõpellereñ.
Breuiter ergo hesterno die insini¬
aiumꝰ caritati ur̃e. esse hereticoᷤ
qui uocantur patri passiani. uł
a suo auetore sabelliani. Hi dñt
ipsum ẽe patrem qui ẽ filius.
Nomina diuersa: unã uero esse
ꝑsonam. Cum uult pater ẽ inqui¬
unt: cũ uult filius est: tam̃ unus
est. Item st̃ alii heretici: qui uo¬
cantur arriani: confitent᷑ quidẽ
unicum patris filium dñm nr̃m
filium patris: eum qͥ pat̾ est ñ
ẽẽ filium : eũ qui filius ẽ ñ esse
patrem. Conficent᷑ generationẽ.
s negant equalitatem. Nos id ẽ ca¬
tholica fides. ueniens de doctrina
apłoꝵ. plantata in nob̃ ꝑ seriem
successionis. accepta sana ad poste¬
ros transmittenda. inter utrũq.
idest in utroq errore tenuit ue¬

Expanded text:
Charitati vestrae, et diximus sententias Charitati vestrae, et diximus sententias Joannis evangelistae, quibus nobis narrat quod a Domino didicit, nec discutiendas fuisse si fieri posset, nisi haereticorum commenta compellerent. Breviter ergo hesterno die, insinuavimus Charitati vestrae, esse haereticos qui vocantur Patripassiani, vel a suo auctore Sabelliani: hi dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius; nomina diversa, unam vero esse personam. Cum vult, Pater est, inquiunt; cum vult, Filius: tamen unus est. Item sunt alii haeretici qui vocantur Ariani. Confitentur quidem unicum Patris Filium Dominum noFilium Patris; eum qui Pater est non esse Filium, eum qui Filius est non esse Patrem: confitentur generationem, sed negant aequalitatem. Nos, id est, catholica fides veniens de doctrina Apostolorum, plantata in nobis, per seriem successionis accepta, sana ad posteros transmittenda, inter utrosque, id est, inter utrumque errorem tenuit ve
Abbreviated transcription (Latin):
mus. uerba salutis audiuimꝰ. pre¬
cepta suscepimꝰ ꝓmissa speramus.
multũ nobis presentia tua ip̃se
dignatus es conferre: sed tamen
cum te nouerimus . qr patre non¬
dum nouimus. inflammamur de¬
siderio illius uidendi. quẽ nondũ
nouimus : ac ꝑ hoc quiꝰ te nouimꝰ
sed non nobis sufficit donee & pa¬
trem nouerimꝰ: ostende nobis pa¬
trem. et sufficit nob. E dñs ut sci¬
rent ñ se nosse qđ se putabant noꝰ
se : tanto tempore uobiscũ sum. et
me nescitis: philyppe : Qͥ me uidit
uidit
etpatrem. Nuinquid habet ista
sententia uerbum dubitationis:
Numquid dixit qui me uidit. fte¬
sitan uidit et patrem: quare: q
fidelis audiebat. non fidei ꝑsecu¬
tor: ideo non eratꝰ increpator. s
doctor. Qͥ me inquit uidit. uidit
et patrem: et hic si me sciretis
et patrem meum sciretis. Tollamꝰ
uerbũ quo notata est infidelitas.
audientium : et ipsa sententia ẽ.
Iam hesterno die cõmendauimus

Expanded text:
mus, verba salutis audivimus, praemus, verba salutis audivimus, praecepta suscepimus, promissa speramus; multum nobis conferre praesentia tua ipse dignatus es: sed tamen cum te noverimus, quia Patrem nondum novimus, inflammamur desiderio illius videndi quem nondum novimus: ac per hoc quia te novimus, sed non nobis sufficit, donec et Patrem noverimus; ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Et Dominus ut scirent non se nosse quod se putabant jam nosse: Tanto tempore vobiscum sum, et me nescitis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem . Numquid habet ista sententia verbum dubitationis? numquid dixit, Qui me vidit, forsitan vidit et Patrem? Quare? Quia fidelis audiebat, non fidei persecutor: ideo non erat Dominus increpator, sed doctor. Qui me vidit, vidit et Patrem; et hic, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis: tollamus verbum quo notata est infidelitas audientium, et ipsa sententia est. 6. Jam hesterno die commendavimus
Abbreviated transcription (Latin):
tabas dixisti: et ut ad me ꝑueniret
quod apud te latebat. syllabas so¬
niusti: sonꝰ syllabarum ꝑduxit ad
aurem meam cogitationem tuã.
ꝑaurem meam descendit in cor
meum cogitatio tua. sonus mediꝰ
transuolauit. Uerbũ uero illud
qd̃ assumpsit sonũ. antequã sona¬
ret erat apud te: qr soniusti est
apud me : et non recessit a te.
Hoc attende quisquis es examina¬
tor sonoꝵ. Nerbum dĩ contempniᷤ:
qui uerbum hominis non cõphen¬
omĩa: et tam̃ dubitando increpat.
Si me sciretis: et patrem meũ for¬
sitan sciretis. Increpat infideles.
Nam talem sententiam dixit dis¬
cipulis suis: sed ibi nonꝰ uerbum
dubitationis. quia non fuit causa
dixit et discipulis suis. quando e¬
um philyppus interrogauit. ĩmo
postulauit et ait. Dñe ostende
nobis patrem et sufficit nobis:
quasi dicerent et ipsi . te iam no¬
uimus. apparuisti nob̃. uidemꝰ
te. dignatus es eligere nos. secu¬
ti sumus te. mirabilia tua uidi¬

Expanded text:
tabas dixisti; et ut ad me perveniret tabas dixisti; et ut ad me perveniret quod apud te latebat, syllabas sonuisti: sonus syllabarum perduxit ad aurem meam cogitationem tuam; per aurem meam descendit in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recesHoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehenomnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa dixit et discipulis quando eum Philippus interrogavit, imo postulavit et ait, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: quasi diceret, Et ipsi te jam novimus, apparuisti nobis, vidimus te, dignatus es eligere nos, secuti sumus te, mirabilia tua vidi
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur uerbum: quod erat in
principio apud dm̃: noli u̾ba
ista considerare:. Ex his uerbis assue¬
tis. illud uerbum metiri uelle qđ
ds est. Audis enim uerbum & con¬
tempnis: audi dm̃ et time. In pͥn¬
cipio erat uerbum. tu reuocas ad
usum sermocinationis tue: & dicis
apud te. Qͥ d est uerbum: Qͥ d mag¬
num est uerbum: sonat et tran¬
sit: uerberato aere aurem ꝑcutit.
postea non erit. Audi adhuc. Her¬
bum erat apud dm̃. Manebat:
non sonando transibat. Adhuc for¬
te contẽpnis. Os̃ erat uerbum. A¬
pud teipsum o homo cũ est in cor¬
de. tuo uerbũ: aliud ẽ quam sonꝰ.
Sed uerbum qđ ẽ apud te. ut
transeat ad me: sonum quasi ue¬
hiculum querit. Assumit gͦ sonũ.
imponit se quodammodo in ue¬
hiculum. transcurrit aerem. uenit
ad me: nec recedit a te. Sonꝰ autem
ut ueniret ad me recessit a te: nec
ꝑsticit apud me. Uerbũ uero qđ
erat in corde tuo: numquid pre¬
tereunte sono preteriit: ͦ qd cogi¬

Expanded text:
loquitur Verbum quod erat in loquitur Verbum quod erat in principio apud Deum? Noli verba ista considerare, et ex his verbis assuetis illud Verbum metiri velle quod Deus est. Audis enim Verbum et contemnis; audi Deum et time: In principio erat Verbum. Tu revocas ad usum sermocinationis tuae, et dicis apud te, Quid est verbum? quid magnum est verbum? sonat et transit; verberato aere aurem percutit, postea non erit. Audi adhuc, Verbum erat apud Deum: manebat, non sonando transibat. Adhuc forte contemnis: Deus erat Verbum . Apud teipsum, o homo, cum est in corde tuo verbum, aliud est quam sonus: sed verbum quod est apud te, ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit. Assumit ergo sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, nec recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, numquid sono praetereunte praeteriit? Quod cogi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ utiq nichil lateat. illa dubi¬
tatione arguitur infidelitas: ñ
opinatur diuinicas. H omines de
his reb quas certas habent. aliqͣn¬
d increpatiue dubitant. id ẽ uerbũ
dubitationis ponunt. cũ corde ñ
dubitent: uelut si indigneris ser¬
uo tuo et dicas. contempnis me:
considera. forsitan dñs tuus sum.
hinc et apłs ad quosdam cotẽp¬
tores suos loquens. ait. Puto aũt.
ql et ego spm dei habeã. Qui dicit
puto. dubitare uidetur: s ille
increpabat. non dubitabat. E ip
se dñs xp̃e alio loco increpans
infidelitatem futuram generis
humani: cum uenerit inquit
filius hominis. putas inueniet
fidem suꝑ terram: Iam quantũ
existimo intellexistis quomodo sit
positum forsitan: ne quis uerboꝵ
appensor et sillabaꝵ examinator.
ueluti latine loqui sciens. repre¬
hendat uerbum qd dixit dĩ uer¬
bum: et rep̃hendendo di uerbũ.
non eloquens s mutus remane¬
at. Qͥs enĩsic loquit᷑. quomodo

Expanded text:
Deum utique nihil lateat, illa dubiDeum utique nihil lateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitant: velut si indigneris servo tuo, et dicas, Contemnis me? Considera, forsitan Dominus Deus tuus sum: hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem quod et ego Spiritum Dei habeo . Quod dicit puto, dubitare videtur; sed ille increpat, non dubitat; et Dominus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani, Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas, inveniet fidem in terra ? 4. Jam, quantum existimo, intellexistis quomodo sit positum forsitan: ne quis verborum appensor et syllabarum examinator, veluti latine loqui sciens, reprehendat verbum quod dixit Dei Verbum; et reprehendendo Dei Verbum, non eloquens, sed mutus remaneat. Quis enim loquitur sic, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enim sequitur: hoc suis uer¬
bis ipse respondit. Quoꝵ uerboꝵ
expositionem nos ante premisimꝰ.
Uidete enim quid dixerit. Neq me¬
I scitis. neq patrem meũ. Si me sci¬
I retis: forsitan et patrem meum
sciretis. Dicitis ubi ẽ pater tuus.
quasi me iam sciatis: quasi totũ
hoc sim quod uidetis. Ergo quia
me non nostis: ideo uobis patrẽ
non ostendo. Me quippe hominẽ
putatis. ideo patrem meũ homi
tis aliud sum. et aliud scđm qđ
non uidetis. patrem autẽ meum
loquor. occultus occultum. prius
est ut me noueritis: et tune pa¬
trem meum scitis. Si enim me sci¬
retis: et patrem meum forsitan sci¬
retis. Ille qui omĩa scit quandodi
cit forsitan: non dubitat. s incre¬
pat. Attende enim quomodo in¬
crepatiue dicat᷑ ipsum forsitan.
quod uidetur ẽẽ uerbum dubita¬
cionis. Sed dubitationis uerbũ ẽ.
quando dicitur ab homine dubi¬
tante : quia ignorante. Cũ uero
dr a deo uerbum dubitationis cũ

Expanded text:
Hoc enim sequitur, hoc suis verHoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse respondit, quorum verborum expositionem nos ante praemisimus. Videte enim quid dixerit, Neque me scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Dicitis ergo, Ubi est Pater tuus? quasi jam me sciatis; quasi totum hoc sim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippe hominem putatis, ideo Patrem meum homintis aliud sum, et aliud secundum quod non videtis; Patrem autem meum loquor occultus occultum: prius est ut me noveritis; tunc et Patrem meum scietis. 3. Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omcit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis: sed dubitationis verbum est, quando dicitur ab homine dubitante, quia nesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
num testimoniũ uerũ est. Ego sũ
qui testimonium ꝑhibeo de me: &
testimoniũ ꝑhibet de me qui me¬
misit pater. Ex his uerbis hesterno
ut dixi die. redditus est sermo au¬
rib et mentib nrĩs. Hec cũ dixissec
dñs. illi qͥ audierant uos scđm car¬
nem iudicatis: manifestauer̃t qđ̃
audierunt. Responderunt enĩ dño
loquenti de deo patre suo: et dixe¬
runt. Ubi est pater tuus: Patrẽ
xp̃i carnalit̃ accepert̃: qr uerba
xp̃i scđm carnẽ iudicauerunt. Erat
autẽ qui loquebatur in aꝑto caro:
in oculto uerbũ. ħ omo manifestꝰ:
d̾s occultus. Uidebant indum̃tũ :
et contẽpnebant indutũ. Contẽp¬
quia ñ uidebant. Non uidebant:
unt pater tuus : Audiuimꝰ enĩ te
dicere. solus non sum: sed ego et
qui me misit pater. Nos solũ te u¬
demꝰ: patrem tuum tecum non u¬
demꝰ. Quomodo te dicis solum ñ
esse: sed cum patre tuo esse : os¬
tende nobis tecum ẽẽ patrẽ tuũ.
E dñs. Nuinquid me uidetis: ut
patrem meum ostendam uobis:

Expanded text:
estimonium verum est. Ego sum qui testimonium perhibeo de me, et testimonium perhibet de me qui misit me Pater . Ex his verbis hesterno, ut dixi, die redditus est sermo auribus et mentibus vestris. Haec cum Dominus dixisset; illi qui audierunt, Vos secundum carnem judicatis, manifestaverunt quod audierunt. Responderunt enim Domino loquenti de Deo Patre suo, et dixerunt, Ubi est pater tuus? Patrem Christi carnaliter acceperunt, quia verbam carnem judicaverunt. Erat autem qui loquebatur in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videbant indumentum, et contemnebant indutum: contemuia non videbant; non videbant, unt, pater tuus? Audivimus enim te dicere, Solus non sum, sed ego et qui misit me Pater: nos solum te videmus, patrem tuum tecum non videmus; quomodo te dicis solum non esse, sed cum patre tuo esse? aut ostende nobis tecum esse patrem tuum. Et Dominus: Numquid me videtis, ut Patrem ostendam vobis?
Abbreviated transcription (Latin):
non potestis uenire. Hoc et disci¬
płis alio loco dixit: nec tamen eis
dixit. in peccato ur̃o moriemini.
Qͥ d autem dixit:ꝰ quod et istis. Qͦ
ego uado: uos ñ potestis uenire.
Non abstulit spem: s p̃dixit dilati¬
onem. Quando enĩ hoc discipulis lo
quebatur dñs. t̾e non poterant ue¬
nire quo ille ibat. sed postea uen¬
turi erant: isti autem nũquã qͥb
prescuis dixit: in peccato ur̃s morie¬
mini. His autem auditis uerbis. quo¬
modo solent carnea cogitantes. & se¬
cundũ carnem iudicantes. et totumn
carnalit̃ audientes atq sapientes:
dixert̃. N umquid interficiet semet¬
ipsum: quia dicit. quo ego ualo
uos non potestis uenire.  s tulta
uerba: et insipientie plena. Qͥo
enim: Nuin poterant illo uenire qͦ
ille ꝑrexisset: si interficeret semet¬
ipsum: NIumquid non ipsi erant
morituri: quid est ergo. numquid
interficiet semetipsum: qi dixit. qͦ
ego uado uos non potestis uenire:
Sĩ de morte hominis diceret: quis

Expanded text:
non potestis venire. Hoc et discinon potestis venire. Hoc et discipulis alio loco dixit; nec tamen eis dixit, In peccato vestro moriemini. Quid autem dixit? Quod et istis: Quo ego vado, vos venire non potestis . Non abstulit spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, In peccato vestro moriemini. 3. His autem auditis verbis, quomodo solent carnea cogitantes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter audientes atque sapientes, dixerunt: Numquid interficiet semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Stulta verba, et omnino insipientiae plena. Quid enim? non poterant illo venire quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Numquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Numquid interficiet semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliquid ẽ pat̃: id ẽ ad filium.
Ꝙ filiꝰ d̾s ad aliqͥd ẽ filiꝰ : idest ad pa¬
trem. Sed non quomodo illi duo ho¬
mines st̃: sic isti duo dii. Quare ħ
non ita ẽ ibi :ͦ qr illud aliud: hoc
aũt aliud ẽ. Qͥa illa diuinitas ẽ.
est ibi aliqͥd ineffabile qd̃ uerbiꝰ ex¬
plicari non possit: ut ce numerus
sit. et numerus non sit. Uidete e¬
nim si non quasi apparet nume¬
rus: pat̾ et filius et sp̃e sc̃s. Trini¬
tas: si tres. Qͥo cres:deficit nume¬
rus. Ita d̾s nec recedit a numero.
nec capit᷑ numero. Qͥa tres st̃. tãqͣ.
ẽ numerus. Si queris qͥd tres: ñ ÷
numerus. Unde dictũ est. Mllagnus
et sapientie eiꝰ non ẽ numerus. li¬
bi cogitare ceperis: incipis nume¬
rare. Ubi numeraueris. qͥd nume¬
raueris ñ potes respondere. Pater.
Nũ tres dii: non. Nũ tres om̃ĩpo¬
tentes: non. Nũ tres mundi crea¬
plane. Ergo et filius ñ omp̃e: om̃i¬

Expanded text:
ad aliquid est Pater, id est ad Filium; ad aliquid est Pater, id est ad Filium; et Filius Deus ad aliquid est Filius, id est ad Patrem: sed non quomodo illi duo homines sunt, sic isti duo dii. Quare hoc non ita est ibi? Quia illud aliud, hoc autem aliud est: quia illa divinitas est. Est ibi aliquid ineffabile, quod verbis explicari non possit, ut et numerus sit, et numerus non sit. Videte enim si non quasi apparet numerus, Pater et Filius et Spiritus sanctus Trinitas. Si tres, quid tres? Deficit numerus. Ita Deus nec recedit a numero, nec capitur numero. Quia tres sunt, tanquam est numerus: si quaeris quid tres, non est numerus. Unde dictum est, Magnus et sapientiae ejus non est numerus . Ubi cogitare coeperis, incipis numerare: ubi numeraveris, quid numeraveris non potes respondere. Pater, Non tres dii? Non. Non tres omnipotentes? Non. Non tres mundi creaOmnipotens plane. Ergo et Filius non omni
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ qui filius. nec filius ẽ qui
pat̃. nec sp̃e sc̃s patris et filii sp̃c.
aut pater est aut filius. Trinitas
unus d̾s: trinitas una ẽ eterni¬
tas. una potestas. una maiestas. Tres
sed non dii. N on mͥ calũpniator res¬
pondeat. Qͥd gͦ tres: Si enĩ tres. a¬
it : oportet dicas quid tres. Respon¬
deo. Pater et filius et sp̃e sc̃s. Ecce
inquit tres dixisti: Sed qͥd tres ex¬
prime. Immo tu numera. Nã ego
compleo tres: cũ dico pat̾ et filius
et spc sc̃s. Id enim qđ pat̃ ad se ẽ.
ds est. Quod ad filiũ est: pat̾ est.
ad patrem ẽ: filius est. Ista quȩ di¬
co potestis de similitudinib cocti
Si ille sit pat̾. ille filius: qđ homo
est. ad seipsũ est : qđ pater ẽ. ad
filium ẽ. E filius qđ homo ẽ. ad se¬
ipsum est: qđ autem filius ẽ ad
patrem est. Pater enĩ nom̃ dictũ ẽ¬
ad aliquid. et filius ab aliquid.
S isti duo homines st̃. At uͦ pat̃ da

Expanded text:
non est qui Filius, nec Filius est qui non est qui Filius, nec Filius est qui Pater, nec Spiritus sanctus Patris et Filii Spiritus aut Pater est aut Filius. Trinitas unus Deus: Trinitas, una aeternitas, una potestas, una majestas; tres, sed non dii. Non mihi calumniator respondeat: Quid ergo tres? Si enim tres, ait, oportet dicas quid tres. Respondeo: Pater et Filius et Spiritus sanctus. Ecce, inquit, tres dixisti; sed quid tres exprime. Imo tu numera: nam ego compleo tres, cum dico, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Id enim quod Pater ad se est, Deus est; quod ad Filium est, Pater est: ad Patrem est, Filius est. 4. Ista quae dico potestis de similitudinibus agnoscere si ille sit pater, ille filius; quod homo est, ad seipsum est; quod pater est, ad filium est: et filius quod homo est, ad seipsum est; quod autem filius est, ad patrem est. Pater enim nomen est dictum ad aliquid, et filius ad aliquid: sed isti duo homines sunt. At vero Pater Deus
Abbreviated transcription (Latin):
lii sp̃e. nec pater ẽ nec filius. Quã¬
uis ergo sieut aures catholice st̃
erudite in gremio matris eccłe: nec
ille qui est pat̾ sit filius. nec ille
qui est filius sit pater. nec sp̃e patͥs
deos tam̃ ẽẽ non dicimus. quãuis
de singulis si queratur. necesse est
de quocũq interrogati fuerimus
dm̃ esse fateamur. E absurda ista
uident᷑ hominib. solita trahentib
ad insolita: uisibilia ad inuisibilia.
creatorem comparantib creatori.
Int̾rogant enim nos aliquando in¬
fideles et dicunt. Patrẽ que dici
et sp̃e sc̃s tres st̃ dii: Respondemꝰ.
Non. Turbant᷑: qr ñ illuminant᷑.
Cor clausum habent: qr elauẽ fidei
non habent. Nos ergo frẽs fide p̃¬
cedente que sanat ocłm cordis nr̃i.
quod intelligimus sine obscuritate
capiamus: quod ñ intelligimꝰ. sine
dubitatione credamꝰ: a fundam̃to
fidei non recedamꝰ: ut ad culmen
ꝑfectionis ueniamꝰ. Ds̃ est pat̾. d̾s ẽ

Expanded text:
lii Spiritus, nec Pater est nec Filius. Quamlii Spiritus, nec Pater est nec Filius. Quamvis ergo, sicut aures catholicae sunt eruditae in gremio matris Ecclesiae, nec ille qui est Pater sit Filius, nec ille qui est Filius sit Pater, nec Spiritus sadeos tamen esse non dicimus: quamvis de singulis si quaeratur, necesse est de quocumque interrogati fuerimus, Deum esse fateamur. 3. Et absurda ista videntur hominibus solita trahentibus ad insolita, visibilia ad invisibilia, creaturam comparantibus Creatori. Interrogant enim nos aliquando infideles et dicunt: Patrem quem diciet Spiritus sanctus tres sunt dii? Respondemus: Non. Turbantur, quia non illuminantur: cor clausum habent, quia clavim fidei non habent. Nos ergo, fratres, fide praecedente, quae sanat oculum cordis nostri, quod intelligimus, sine obscuritate capiamus; quod non intelligimus, sine dubitatione credamus: a fundamento fidei non recedamus, ut ad culmen perfectionis veniamus. Deus est Pater, Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum. moriemini in peccatis
urĩs: ad hoc gͦ illi. Tu quis es: ue¬
luti querentes nosse in quẽ deb̾ent
credere. ne in peccato suo more¬
rentur : respondit dicentib tu qͥs
es: et ait. Principiũ: qr et loquor
uobis. Si se dixit dñs eẽ principi¬
um: queri potest utrũ et pat̾ pͥn¬
cipium sit. Si enĩ filius pͥncipiũ
est qui habet patrem. quanto faci
cui pater sit: s non habet de quo
ergo ds de d̾o. lum̃ de lumine.
pͥncipiũ est: quanto facilius intel¬
ligitur principiũ. lum̃ de quo lu
mus principiũ: et patrẽ principiũ
non dicamus. Sed quid agimus:
Numquid duo erunt principia:
Cauendũ est hoc dicere. Qͥd gͦ si c
pater principium. et filius princi¬
piũ. quomodo non duo principia:
Quomodo dicimꝰ patrẽ dm̃. et fili¬
um dm̃. nec tam̃ dicimꝰ duoꝰ dos. Ne¬
fas ẽ enim dicere duos deos: nefas ẽ
dicere tres deos. E tam̃ qui pater
est non ẽ filius: qui filius ẽ non ẽ
pater . Sp̃c̃ autem sc̃s. patris & fi¬

Expanded text:
m, moriemini in peccatis vestris . Ad hoc ergo illi, Tu quis es? veluti quaerentes nosse in quem deberent credere, ne in suo peccato morerentur. Respondit dicentibus, Tu quis es? et ait, Principium, quia et loquor vobis. Si se dixit Dominus esse principium, quaeri potest utrum et Pater principium sit. Si enim Filisu principium est qui habet Patrem, quanto facilum cui Pater sit, sed non habet de quo ergo Deus de Deo, lumen de lumine principium est; quanto facilius intelligitur principium lumen de quo lummus principium, et Patrem principium non dicamus. 2. Sed quid agemus? numquid duo erunt principia? Cavendum est hoc dicere. Quid ergo? si et Pater principium et Filius principium, quomodo non duo principia? Quomodo dicimus Patrem Deum et Filium Deum, nec tamen dicimus duos deos. Nefas est enim dicere duos deos, nefas est dicere tres deos: et tamen qui Pater est, non est Filius; qui Filius est, non est Pater: Spiritus autem sanctus Patris et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
i tu qͥs es. ille qͥ sciebat ẽẽ ibi qͦsdã
credituros. et ideo dixisse tu qͥs es:
ut scirent qͥd illũ credere debereis:
respondit. Principiũ: ñ tãquam
diceret principium sum: s tãquã
diceret principiũ me credite. Quod
in sermone greco ut dixi euident̃
apparet. ubi feminini generis est
principiũ: uelut si uellet se dicere
esse ueritatẽ: et dicentib tu qͥs es.
responderet ueritatem. cũ uideatur
buisse ueritas: id ẽ ueritas sum. S
altius respondit. cũ uideret eos ita
dixisse tu qͥs es: ac si dicerent. Im̃
abste audiuimꝰ nisi credideritis
qr ego sum: qͥd te ẽẽ credemꝰ: ad¬

Expanded text:
i, Tu quis es? ille qui sciebat esse ibi quosdam i, Tu quis es? ille qui sciebat esse ibi quosdam credituros, et ideo dixisse, Tu quis es? ut scirent quid illum credere deberent, respondit, Principium: non tanquam diceret, Principium sum; sed tanquam diceret, Principium me credite. Quod in sermone graeco, ut dixi, evidenter apparet, ubi feminini generis est principium. Velut si vellet dicere se esse veritatem, et dicentibus, Tu quis es? responderet, Veritatem; cum videatur buisse, Veritas; id est, Veritas sum. Sed altius respondit, cum videret eos ita dixisse, Tu quis es? ac si dicerent, Quoniam abs te audivimus, Nisi credideritis quia ego sum, quid te esse credem
Abbreviated transcription (Latin):
Tu quis es: Non enĩ cũ dixisti
nisi credideritis quia ego sum:
Damꝰ. ͦ et ille. Principiũ. Ecce qd̃
ẽ ẽe. Principium mutari ñ potest.
principiũ in se manet: et innouat
omĩa. Principiũ est : eui dictũ ẽ
Tu aut̾ẽ idem ipse es: et anni tui
non deficient. Principiũ ait: qui
et loquor uobis. Principiũ me cre¬
ditẽne moriamini in peccatis ur̃is.
Tamquã enim in eo qd dixerunt
tu quis es: nichil aliud dixeruis
quã quid te esse credemꝰ : Respon¬
dit. Principiũ: id ẽ principium
me credite. In greco quippe eloqͥo
discernit᷑: quod non potest in la¬
tino. Apud grecos enĩ femini ge¬
neris est principiũ: sicut apud
pud illos ẽ masculini. Sic sapien¬
tia et apud nos et apud illos femi¬
nini generis ẽ. Consuetudo locuti¬
onis ideo ꝑ diuersas linguas uari¬
at genera uocabuloꝵ: qr in ipsis
reb non inuenies sexum. Non e¬
nu sapientia uere femina est.
pelletur genere masculino. sapien¬
tia feminino. Cũ gͦ dicerent uide¬

Expanded text:
Tu quis es? Non enim, cum dixisti: Nisi credideritis, quia ego sum, damus? Et ille: Principium. Ecce quod est, esse. Principium mutari non potest; principium in se manet et innovat omnia; principium est, cui dictum est: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Principium, ait, quod et loquor vobis. Principium me credite, ne moriamini in peccatis vestris. Tanquam enim in eo quod dixerunt: Tu quis es? nihil aliud dixerunt quam quid te esse credemus? Respondit, Principium; id est, Principium me credite. In graeco namque eloquio discernitur, quod non potest in latino. Apud graecos enim femini generis est principium, sicut apud pud illos est masculini: sicut sapientia et apud nos et apud illos generis feminini est. Consuetudo locutionis ideo per diversas linguas variat genera vocabulorum, quia in ipsis rebus non invenis sexum. Non enim sapientia vere femina est, pelletur genere masculino, sapientia feminino. Cum ergo dicerent Judae