comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dent. Si uolueritis & audieritis me: bõ¬
na t̾re comedetis. Si nolueritis & ñ audi¬
eritis. siue ut in hebreo habet᷑. & me ꝓuoca
Lib̾um seruat arbitrũr: ut in utrãq par¬
tẽ. ñ ex p̃iudicio dĩ s ex meritis sin¬
gulorũ. uł pena uł meritum sit.
Bona autẽ t̾re illa puto dici: de
quib in psalt̾io legimꝰ. Credo ui¬
Beati mites. q̃m ipsi possidebt̃ t̾ram. Uel
certe quia iudis loq̃batur qͥ needũ pot̾ant
caꝑe spũalia. pollicet᷑ eis bona p̃sentis scłiꝰ.
eos gladius deuorauit. id ẽ romanꝰ dele¬
uit exerritus. Et hec inquit omĩa fient.
quia os dñi locutum ẽ. uiꝰ sententiã
ꝑmanentib hominũ peccatis ñ potest im¬
mutari. Quomͦ facta ẽ meretrix ciuitas
fidelis. plena iudicio . Iustitia reqͥeuit
in ea: nc autẽ homicide.erbum hebra¬
icũ iałm. ꝓ quo lxx tͣnstulert̃. dormiuit:
& requieuit. & reqͥescet. id ẽ p̃teritum

Expanded text:
dent. Si volueritis, et audieritis, bodent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audieritis sive ut in Hebraeo habet et Liberum servat arbitrium, ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex meritis singulorum, vel poena, vel praemium sit. Bona autem terrae illa puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo viBeati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Vel certe quia Judaeis loquebatur, qui necdum poterant capere spiritualia, pollicetur eis bona praesentis saeculi, eos gladius devoravit, id est, Romanus delevit exercitus. Et haec, inquit, omnia fient: Quia os Domini locutum est. Cujus sententia, permanentibus hominum peccatis, non potest immutari. Quomodo facta est meretrix civitas fidelis, plena judicii: justitia requievit in ea: nunc autem homicidae dormivit; et requievit, et requiescet, id est, et praeteritum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos & auimã suã: & nc̃ fructꝰ oꝑum
suorũ comedant. Que enĩ seminaũit
homo. hȩc & metet: & unꝰquisq onꝰ suũ
portabit. Popłm meũ exactores sui
spoliauert̃: & mulieres dominatȩ st̃ eiꝰ.
Pro mulierib qͦs solꝰ int̾pretatus ẽ
significant exactores: theodo¬
tores. Loquit᷑ aut̃e ser¬
mo ꝓphicus cont scͥbas
& phariseos. qui turpis
lucri gr̃a ut acciꝑent deci¬
mas & pͥmitias. dĩ filiũ
negauert: & ñ eos uocat ma¬
gistros. scribas. atq doctores. s exa¬
ctores. qͥ questũ putant ẽẽ pietatẽ:
& deuorant ñ iuxta apłm domos
tantũ uiduarũ. s uniu̾sũ popłm. Aẽ¬
eusansq luxuriã eorũ & turp̃e cos¬
u̾sationẽ. ñ solũ exactores appellat.
s mulieres qͥa ꝓpter libidinẽ omĩa fa¬
ciant. & sint dediti uoluptatib. Ca¬
ueamꝰ gͦ & nos. ne exactores simꝰ in po¬
pulo: ne iuxta impiũ porphyrit̃im
matͦne & mulieres sint nr̃ senatꝰ.
q̃ dominent᷑ in ecełiis: & de sacerdo¬

Expanded text:
 nunc fructus operum suorum comedant. Quae enim seminaverit homo, haec et metet , et unusquisque onus suum portabit. Populum meum exactores sui spoliaverunt: et mulieres dominatae sunt eis. Pro mulieribus, quas solus interpretatus est significant exactores: Theodotores. Loquitur autem sermo propheticus contra Scribas et Pharisaeos, qui turpis lucri gratia, ut acciperent decimas et primitias, Dei Filium negaverunt. Et non eos vocat magistros, scribas atque doctores, sed exactores , qui quaestum putant esse pietatem: et devorant, non juxta Apostolum, domos tantum viduarum, sed universum populum; accusansque luxuriam eorum, et turpem conversationem, non solum exactores appellat, sed mulieres: quia propter libidinem omnia faciant, et sint dediti voluptatibus. Caveamus ergo et nos, ne exactores simus in populo; ne juxta impium Porphyrium matronae et mulquae dominentur in Ecclesiis, et de sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
um: ad popłm suũ. id ẽ popłm iudeorumr
q̃ appellat᷑ domꝰ iacob ꝓpħa conu̾titur:
& hortat᷑ eos. ut qͥ in tenebris u̾santũr
erroris. lum̃ suscipiant ueritatis. & am¬
bulent in lumine dñi & quodãm illud
dauiticũ canit. Accedite ad eũ & illumi¬
namini & facies ũrȩ ñ confundent᷑. Oĩs
enĩ qͥ oꝑatur malũ odit lum̃. & ñ uenit

Expanded text:
 id est, populum Judaeorum, qui appellatur domus Jacob, Propheta convertitur, et hortatur eos, ut qui in tenebris versantur erroris, lumen suscipiant veritatis, et ambulent in lumine Domini. Et quodammodo illud Davidicum canit: Accedite ad eum, et illuminamini: et facies vestrae non confundentur . Omnis enim qui operatur malum, odit lumen,
Abbreviated transcription (Latin):
ximũ suũ. Tumultuabit᷑ puer contͣ se¬
nem. & ignobilis contͣ nobilem. Qnͣdo
iuuenes fuerint pͥncipes. & illusores
dñi. qͣles ꝓphicus sermo deseͥbit: tẽ nec
dignitatis nec ȩtatis. nec scientiȩ ullus
ordo seruabit᷑: s rebellabunt pueri se.¬
nib & ignobiles nobilib & mutuo cor¬
ruent: & implebit᷑ illud apłicum. Mor¬
dentes inuicẽ. consũpti estis ab inuicẽ
hec sub tito filio uespasiani accidisse
popło uideorũ scribit iosephꝰ. & qđ cũ
expugnarent᷑ a romanis. fuerit in hie¬
rusalem in tres partes diuisa seditio:
& alii arcem ac templũ. alii inferiorẽ¬

Expanded text:
ximum suum: tumultuabitur puer contra seximum suum: tumultuabitur puer contra senem, et ignobilis contra nobilem. Quando juvenes fuerint principes, et illusores Domini, quales propheticus sermo describit, tunc nec dignitatis, nec aetatis, nec scientiae ullus ordo servabitur; sed rebellabunt pueri senibus, et ignobiles nobilibus, et mutuo corruent. Et implebitur illud Apostolicum: Mordentes invicem, consumpti estis ab invicem . Haec sub Tito filio Vespasiani accidisse populo Judaeorum, scribit Josephus : et quod, cum expugnarentur a Romanis, fuerit Jerusalem in tres partes divisa seditio: et alii arcem et Templum, alii inferiore
Abbreviated transcription (Latin):
cce enĩ dominator ds auferet ab hie¬
rusalem & ab iuda ualidũ & for¬
tẽ. om̃e robur panis. & om̃e robur aquȩ.
Hucusq de iudicio dici putant. Qͦdq
sequitur. de captiuitate uentura: qua
alii ad babylontos. alii refert̃ ad roma¬
nos. S meliꝰ ẽ ut supͣ diximꝰ cunctare
re ab homine cuiꝰ sp̃c in narib eiꝰ. qͥ ex¬
celsus reputatꝰ ẽ. s e contͣrio fudistis san¬
guinẽ iusti. & cogitastis ꝯfiliũ pessimũ
dicentes. alligemꝰ iustũ quia in utilis
ẽ nob̾: ido fructũ ad inuentionũ ur̃a¬
rũ comedetis. Nicħ ap̃ iudeos pꝰ pas¬
sionẽ dñi forte. nicħ ualidũ ẽ. s om̃ia
infirma & languida: nec aliqͥs potest
ap̃ eos dicere. omĩa possũ in eo qͥ confor
ta.lxx. legimꝰ ualidũ & ualidã: ualido
illud possumꝰ coaptare. donec occurra¬
miꝰ om̃s in uirũ ꝑfectum. in m̃furam

Expanded text:
eret ab Jerusalem, et ab Juda validum, et fortem: omne robur panis, et omne robur aquae. Hucusque de judicio dici putant. Quod sequitur, de captivitate ventura; quam alii ad Babylonios, alii referunt ad Romanos. Sed melius est, ut supra diximus, cuncta rere ab homine, cujus spiritus in naribus ejus, qui excelsus reputatus est: sed econtrario fudistis sanguinem justi, et cogitastis consilium pessimum, dicentes: Alligemus justum, quia inutilis est nobis ; ideo fructum adinventionum vestrarum comedetis. Nihil apud Judaeos post Passionem Domini forte, nihil validum est: sed omnia infirma et languida. Nec aliquis potest apud eos dicere: Omnia possum in eo, qui me cota LXX legimus validum et validam; valido illud possumus coaptare: Donec occurramus omnes in virum perfectum, in mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
& xl. dieb panem ñ comedit. & aquã ñ
bibit. Illud quoq qđ ad adã dr. in sudo¬
re uultus tui comedes panẽ tuũ. do¬
nec reu̾taris in t̾ram de qua sũptus es:
similit̾ audiendũ. Necñ qđ a saltia tore
dr̃: ñ u pane solo uiuit homo. s in om̃i
u̾bo qđ egredit᷑ ꝑ os dĩ. fortitudo gͥ pa¬
nis auferet᷑ ab eis: ille qui dicit ego sũ
panis qui de celo descendi. & fortitudo
aquȩ de qua idem dñs loq̃batur. Om¬
nis qui bibit ex aqua hac sitiet iterũ:
qͥ autẽ bibit ex aqua quã ego dabo ei
ñ sitiet inet̾num. s aqua quã dabo ei¬

Expanded text:
 diebus panem non comederit, et aquam non biberit . Illud quoque quod ad Adam dicitur: In sudore vultus tui comedes panem tuum, donec revertaris in terram, de qua sumptus es , similiter audiendum. Nec non quod a Salvatore dicitur: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo quod egreditur per os Dei . Fortitudo igitur panis auferetur ab eis: ille qui dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Et fortitudo aquae, de qua idem Dominus loquebatur: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum: s
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ. aꝑi ocłos tuos. & repłere panib
Habent iudei panẽ: s absq fortitudine:
habent aquã: s absq robore. Legunt
enĩ scͥpturas: s ñ intelligunt. Tenent
tus ẽ. ꝑdideit. Lacte enĩ alunt᷑ qͣsi
paruuli: & ñ solido cibo. & qͥa fortitu¬
dinẽ ꝑdider̾t & infirmati st̃. ꝓpterea¬

Expanded text:
i oculos tuos, et replere panibus . Habent Judaei panem, sed absque fortitudine; habent aquas, sed absque robore. Legunt enim Scripturas, sed non intelligunt. tenent tus est, perdiderunt . Lacte enim aluntur, quasi parvuli, et non solido cibo. Et quia fortitudinem perdider
Abbreviated transcription (Latin):
tur fortitudo uirorũ: & eleuabit᷑ dñs
solus indiȩ illa: & idola penitus con¬
terent᷑. Lamdiu uidet᷑ humanꝰ ser-¬
mo hab̾e rationẽ: qͣmdiu diuinȩ scien¬
tiȩ ñ fuerit cõparatus. Cũ autẽ m̃da¬
cium u̾itati quasi stipula igni appro¬
pinqͣuerit. cito uorabitur & deꝑibit:
& omĩa dogmata falsitatis q̃ ñe idoła
nominantur ab eo qđ simulata sint atq
conficta penitus ꝯterent᷑. IN die illa
ꝓieiet homo ydola argenti sui. & symu¬
lachra auri sui q̃ fecerat sibi. ut adora

Expanded text:
tudo virorum, et elevabitur Dominus solus in die illa, et idola penitus conterentur. Tamdiu videtur humanus sermo habere rationem, quamdiu divinae scientiae non fuerit comparatus. Cum autem mendacium veritati, quasi stipula igni, appropinquaverit, cito voratur et deperit, et omnia dogmata falsitatis, quae nunc idola nominantur, ab eo quod simulata sint atque conficta, penitus conterentur. . In die illa projiciet homo idola argenti sui, et simulacra auri sui, quae fecerat sibi, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
In laborib hominũ ñ st̃ nec cũ homini¬
b flagellabunt᷑. Om̃e caput languidũ.
& om̃e cor merens. Animi leticia. int̾dũ
dolores corporis mitigat. Qͦđ si ad egro¬
tationẽ corporis accedat egritudo añimi:
duplicat᷑ infirmitas. Int ipsos quoq sensus
& om̃ia m̃bra corporis pͥncipalem locũ ob¬
tinet caput: in quo uisus & odoratus.
a uditus & gustus ẽ. Cũ igitur caput
doluerit. omĩa m̃bra debilia st̃. E ꝑ me-
thaphorã docet qđ a pͥncipib usq ad ex¬
tremã plebẽ. a doctorib usq ad imꝑitũ
uulg̾ in nullo sit sanitas: s om̃s in impi¬
etate pari ardore consistant: A planta
pedis usq ad u̾ticẽ. ñ est in eo sanitas.
Uulnꝰ & liuor & plaga tumens. Seruat
cepta tͣnslationẽ. A pedib usq ad u̾ticẽ.
id ẽ ab imo usq ad sũmũ. ab extremis usq
ad pͥmos: toto confusi st̃ corpore. Uulnꝰ
inquit & liuor & plaga tumens. Aut e¬
nĩ uerb̾ib huent corporaᷤ. aut plagis tu¬

Expanded text:
in laboribus hominum non sunt, nec cum hominibus flagellabuntur . Omne caput languidum, et omne cor moerens. Animi laetitia interdum dolorem corporis mitigat: quod si ad aegrotationem corporis accedat aegritudo animi, duplicatur infirmitas. Inter ipsos quoque sensus, et omnia membra corporis, principalem locum obtinet caput, in quo visus et odoratus, auditus et gustus est. Cum igitur caput doluerit, omnia membra debilia sunt. Et per metaphoram docet, quod a principibus usque ad extremam plebem, a doctoribus usque ad imperitum vulgus in nullo sit sanitas: sed omnes in impietatem pari ardore consentiant. A planta pedis usque ad verticem, non est in eo sanitas: vulnus, et livor, et plaga tumens. Servat coeptam translationem: a pedibus usque ad verticem, id est, ab imo usque ad summum, ab extremis usque ad primos, toto confossi sunt corpore. Vulnus, inquit, et livor et plaga tumens: aut enim verberibus livent corpora, aut plagis tu
Abbreviated transcription (Latin):
ingredit᷑ cubiculũ suũ. & clauso ostio
orat patr̃e: ut in t̾reno corpore constĩ¬
tutus. tͣnseuntẽ mundi ñ sentiat tẽ¬
pestatẽ. Ocli sublimes hominis hu¬
miliati fc̃: & incuruabit᷑ altitudo uiro¬
rum÷ exaltabit᷑ autẽ dñs solus in die
illa. Cũ hostes uenerint. & omne pro¬
uinciã babyloniꝰ aut romanꝰ muchro
uastau̾it. & cũ circũ sederint agminã
bellatorũ hierłm: tẽ nec diuitiȩ. nec no¬
bilitas genis. nec potentia dignitatũ
aliquẽ defende potert̃: s om̃ium erit
una captiuitas. & ds solus exaltabitur.
cuiꝰ irã nullus pot̾it dedinare. Multi
hȩc de die uidicii intelligunt: qđ omĩs
creatura cõparatione diuine głe hũ¬
miliet᷑. & incuruet᷑. & nichil ẽẽ se sen

Expanded text:
 cubiculum suum, et clauso ostio adorat Patrem, ut in terreno corpore constitutus, transeuntem mundi non sentiat tempestatem. Oculi sublimes hominis humiliati sunt, et incurvabitur altitudo virorum: exaltabitur autem Dominus solus in die illa. Cum hostes venerint, et omnem provinciam Babylonius aut Romanus mucro vastaverit, et circumsederint agmina bellatorum Jerusalem: tunc nec divitiae, nec nobilitas generis, nec potentia dignitatum aliquem defendere poterunt; sed omnium erit una captivitas, et Deus solus exaltabitur, cujus iram nullus poterit declinare. Multi haec de die judicii intelligunt, quod omnis creatura comparatione divinae gloriae humilietur, et incurvet
Abbreviated transcription (Latin):
piendi st̃. Uirũ quoq bellatorẽ uixta hy¬
storiã sic intelligimꝰ qđ capti sint. & usq
hodie seruiant. & ñ deposuerint serui¬
tutis iygum: s ne iudices quidẽ habe¬
ant ꝓpͥos. romanisq subiciant᷑ iudici¬
b : in tantũ ut de pͥncipib eorũ qͥ ẽẽ u¬
dent᷑ in popło romani pͥncipes iudicent.
S & hoc dicendũ qđ nullꝰ sit ap̃ eos bel¬
lator in lege. habens scientiã iudicandi:
Comĩa uana sint & caduca. & plena stul¬
ticie. De ꝓpħa autẽ qd ap̃ eos ẽẽ cessau̾it.
nulli dubium ẽ. Querimꝰ iuxta hebra¬
icũ quomͦ int̾pretem᷑ ariolũ: quẽ om̃s
int̾pretati st̃ diuinũ. exceptis lxx. qui
ꝓ hoc coniectorẽ tͣnstuler̃t. & dicendum
qđ sepe etiã ꝑ alienos futura dicant᷑: sic̃
in balahã diuino legimꝰ. & in diuinis .u.
urbiũ palestinarũ. garȩ. & ascalonis.
geth. accaronis & aroti qͥ dant consili¬
ũ quomͦ archa dñi remittat᷑. & ẽ sensꝰ
& uera & falsa auideis parit̃ auferen¬

Expanded text:
rum quoque bellatorem juxta historiam sic intelligimus, quod capti sint, et usque hodie serviant, et non deposuerint servitutis jugum. Sed ne judices quidem habeant proprios, Romanisque subjiciantur judicibus: in tantum ut de principibus eorum, qui esse videntur in populo, Romani principes judicent. Sed et hoc dicendum, quod nullus sit apud eos bellator in lege, habens scientiam judicandi: sed omnia vana sint, et caduca, et plena stultitiae. De Propheta autem, quod apud eos esse cessaverit, nulli dubium est. Quaerimus juxta Hebraicum, quomodo interpretemur hariolum, quem omnes interpretati sunt divinum: exceptis LXX, qui pro hoc conjectorem transtulerunt. Et dicendum quod saepe etiam per hariolos futura dicantur, sicut in Balaam divino legimus, et in divinis quinque urbium Palaestinarum, Gazae et Ascalonis, Geth, et Accaronis, et Azoti, qui dant consilium quomodo arca Domini remittatur . Et est sensus: Et vera et falsa a
Abbreviated transcription (Latin):
ã parte totũ. Quomͦ enĩ centuriones uo¬
cant᷑ qͥ centũ p̃sunt militib. & ciliarchi
qͥ mille qͦs nos tribunos appellamꝰ. ab
eo qđ p̃sint tribui sic in isrłi̾tico exercitu
qͥnquagenarii uocabant᷑. qͥ in capite erant
quinqͣginta militũ. Unde & decanos di¬
cimꝰ. qui decẽ p̃sunt hominib. Nec mi¬
rũ si ap̃ iudeos omĩs ꝑierit dignitas bel¬
latorũ: cũ militandi sub gladio. & armã
portandi ũ habeant potestatẽ. Quia
uͦ qͥnquagenariꝰ numerus semꝑ refert᷑
ad penitentiã. pͥncepsq penitentiũ. &

Expanded text:
a parte totum. Quomodo enim Centuriones vocantur, qui centum praesunt militibus, et Chiliarchi, qui mille, quos nos Tribunos appellamus, ab eo quod praesint tribui: sic in Israelitico exercitu Quinquagenarii vocabantur, qui in capite erant quinquaginta militum. Unde et Decanos dicimus, qui decem praesunt hominibus. Nec mirum si apud Judaeos omnis perierit dignitas bellatorum, cum militandi sub gladio, et arma portandi non habeant potestatem. Quia vero quinquagenarius numerus semper refertur ad poenitentiam: princepsque poenit
Abbreviated transcription (Latin):
iutelligimꝰ uerior int̃pretatio ẽ. qͥ subu̾¬
tentes templũ dĩ ñ eũ adorauert. qͥ uĩ¬
ctoriã p̃buit. s idola manuũ suarũ. Sin
autẽ de uideis: ꝓpħe truculenta senten¬
tia ẽ. ut ꝯtra popłm suũ orare uideat᷑.
cui supͣ dixerat. Domꝰ ia cob. yenite & am¬
bulemꝰ in lumine dñi. In grẽdere in pe-

Expanded text:
 verior interpretatio est: qui subvertentes templum Dei, non eum adoraverunt, qui victoriam praebuit, sed idola manuum suarum. Sin autem de Judaeis, Prophetae truculenta sententia est, ut contra populum suum orare videatur, cui supra dixerat: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lu
Abbreviated transcription (Latin):
inclinati st̃. & homo rationabile aĩal
ẽs adorauit & lapidẽ. St̃ autẽ qͥ hec
de iudeis int̾pretent᷑ qđ anteꝙͣ cape¬
rent᷑ a babyloniis. uniu̾sa fecerint. &i
dđo dimissi sint ado. Unde & in fine capi¬
tuli ponit᷑. ne gͦ dimittas eis. Possumꝰ
scđm anagogen & hoc dicere. qđ om̃e do¬
gia ꝯtrariũ u̾itati adoret oꝑa manuũ
suarũ & constituat ydola in t̾ra sua.
& incuruet᷑ homo. & humiliet᷑ uir. & se
erigere ñ possit. qͥa sit adiabolo colliga¬
tus nͥ illũ erexerit dñs in exemplũ illiꝰ
mulieris qua sathanas uinxerat annis
ꝑ aspiceret. Ne ergo dimittas eis. Pro
quo lxx. int̾pretati st̃. & ñ dimittam eis.
Si ds loquit᷑ ita intelligendũ est. Quiã
tanta fecer̃t: ñ parcã eis. nec tã in nu¬
merabilia peccata dimittã. Si ꝓpha: sie
sentiendũ. Ne gͦ dimittas eis: quia tan

Expanded text:
le animal, aes adoravit, et lapidem. Sunt autem qui haec de Judaeis interpretentur, quod antequam caperentur a Babyloniis universa haec fecerint, et ideo dimissi sunt a Deo. Unde et in fine capituli ponitur: Ne ergo dimittas eis. Possumus secundum anagogen et hoc dicere, quod omne dogma contrarium veritati adoret opera manuum suarum, et constituat idola in terra sua, et incurvetur homo, et humilietur vir, et se erigere non possit: quia sit a diabolo colligatus, nisi illum erexerit Dominus, exemplo illius mulieris, quam Satanas vinxerat annis per aspiceret . Ne ergo dimittas eis. Pro quo LXX interpretati sunt: Et non dimittam eis. Si Deus loquitur, ita intelligendum est: Quia tanta fecerunt, non parcam eis, nec tam innumerabilia peccata dimittam. Si Propheta, sic sentiendum: ne ergo dimi
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus: & eiectis iu¬
deis ha¬
bitauerint in uidea a¬
lienigene qͥ de toto orbe diu̾sarũ gñ¬
tiũ accolȩ st̃ adducti a tito & uespa¬
siano. & adriano. cȩt̾isq pͥncipib. Alii
autẽ putant hoc ñ ꝑtiñe ad roma¬
na tempora. s ad suꝑiora pͥusqͣm a
babyloniis uastarent᷑. qđ hec sub impi¬
is regib fecisse narrent᷑. & ido a dño
derelicti sint. Et pueris alienis ãd¬
heserunt. Pro quo lxx. tͣnstulerunt.¬
& filii multi alieuigene nati st̃ eis. Sỹ¬
machꝰ. & cũ filiis alieius applauser̃t.
ꝓ quo scͥptum ẽ in hebraico. ies ficũ. ꝗd¬

Expanded text:
s; et ejectis Judaeis, habitaverint in Judaea alienigenae, qui de toto orbe diversarum gentium accolae sunt, adducti a Tito, et Vespasiano, et Hadriano, caeterisque principibus. Alii autem putant hoc non pertinere ad Romana tempora, sed ad superiora, priusquam a Babyloniis vastarentur, quod sub impiis regibus fuisse narrantur, et a Domino derelicti sunt. Et pueris alienis adhaeserunt. Pro quo LXX transtulerunt: Et filii multi alienigenae nati sunt eis. Symmachus: Et cum filiis alienis applauserunt. Pro quo scriptum est in Hebraico JESPHICU
Abbreviated transcription (Latin):
dicẽ & ꝓpħam. & ariolũ & senẽ. Pro
forti qđ solum ẽ in hebreo. duosimul.
.lxx. tͣnst̾uleĩt gygantẽ & foi̾tẽ. e¬
undẽ uolentes gẏgantẽ ẽe quẽ for¬
tẽ. De forti supͣ dictum ẽ. Gygantẽ
autẽ in bonã partẽ. hoc ẽ de dño saĩ¬

Expanded text:
etam, et hariolum, et senem. Pro forti, quod solum est in Hebraeo, duo simul LXX transtulerunt, gigantem et fortem, eumdem volentes gigantem esse, quem fortem. De forti supra dictum est. Gigantem autem in bonam partem, hoc est, de Domino Sal
Abbreviated transcription (Latin):
udea. & in toto orbe t̾rarũ fuisse discor¬
diã: & singłas nationes ꝯtͣ uicinas gñtes
arsisse studio p̃liandi. ita ut ced̾ent & ce¬
dentur. Orto autẽ dũo saluatore. qͣndo
sub p̃side syriȩ cẏrino pͥma ẽ in orbe t̾ra¬
rũ facta desc̾ptio. & euglice doctrine
cessarunt: & nequa qͣm ꝑ oppida & ui¬
cos exercebant᷑ ad p̃lia s ad agrorũ cul¬
tũ. militib tantũ legionibꝰq romanis
ꝯtra barbaras nationes bellandi studi¬
o delegato: qͣndo impletus ẽ angłorũ
ille concentus. gła in excelsis d̾o. & suꝑ
t̾ram pax hominib bone uoluntatis: &
in dieb eiꝰ orta ẽ iustitia. & multitudo

Expanded text:
Judaea in toto orbe terrarum fuisse discordiam, et singulas nationes contra vicinas gentes arsisse studio praeliandi, ita ut caederent et caederentur. Orto autem Domino Salvatore, quando sub Praeside Syriae Cyrino prima est in orbe terrarum facta descriptio, et Evangelicae doctrinae cessaverunt, et nequaquam per oppida et vicos exercebantur ad praelia; sed ad agrorum cultum, militibus tantum legionibusque Romanis contra barbaras nationes bellandi studio delegato: quando impletus est Angelorum ille concentus: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis ; et in diebus ejus orta est justitia et m
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dĩ ñ receꝑit. Et conflabt᷑ gladios
suos inuomeres: & laneeas suas infalcez.
m̃e bellandi studiũ uͥtet᷑ ad pacem &
ꝑ discordia erit in toto orbe concordia. Gla¬
diĩ mutabunt᷑ in uomeres. & lancee in
fasces: ut omisso futore bellandi agͥcul¬
ture seruiant. & ub̃rimas falcib mes¬
ses secent. Quod quidẽ & sp̃ualit̾ in¬
telligi pocest. qͣndo om̃ĩs duritia cõrdis
nri xp̃i uomere frangit᷑. & eradicant᷑
spine uiciorũ: ut sem̃tes sermonis di
crescant infruges. & postea labores
manuũ nr̃arum manducemꝰ: qͣndo ue¬

Expanded text:
nflabunt gladios suos in vomeres, et lanceas suas in falces. Omne bellandi studium vertetur ad pacem, et pro discordia erit in toto orbe concordia. Gladii mutabuntur in vomeres, et lanceae in falces, ut omisso furore bellandi, agriculturae serviant, et uberrimas falcibus messes secent. Quod quidem et spiritualiter intelligi potest, quando omnis duritia cordis nostri Christi vomere frangitur, et eradicantur spinae vitiorum, ut sementis sermonis Dei crescat in fruges: et postea labores manuum nostrarum manducemus, quando ve
Abbreviated transcription (Latin):
& manebit u̾bũ & lex dni :s egrediet᷑: ut
de illo fonte om̃s nationes doctrina di fi¬
gnificet irrigandas. Et iudicabit gen¬
tes: & arguet popłos multos. Ergo int̾
gentes & gñtes iudicandũ ẽ: uec om̃s in¬
creduli pari sententia condẽpnandi. si
p̃ diu̾sitate m̾itorũ diu̾sa passuri sunt.
Postqͣm autẽ iudicauit gentes. tẽ aigu¬
et popłos multos: siue. ut lxx. tͣnstuler̃t
popłin multũ. & uota ordicĩe. Gentes

Expanded text:
et manebit verbum et lex Domini; sed egredietur, ut de illo fonte omnes nationes doctrina Dei significet irrigandas. Et judicabit gentes, et arguet populos multos. Ergo et inter gentes judicandum est: nec omnes increduli pari sententia condemnandi, sed pro diversitate meritorum diversa passuri sunt. Postquam autem judicaverit gentes, tunc arguet populos multos, sive ut LXX transtulerunt, populum multum.
Abbreviated transcription (Latin):
in montẽ. docebat discipłos suos uui. bea
ambulandũ in semitis eiꝰ. Oyia de syon
tes & popłi multi id̾circo se mutuo horta¬
bunt᷑ & dicent. Uenite ascendamꝰ ad mon¬
tẽ dñi. & cet̾a q̃ sequunt᷑. quia de syon exi¬
de synai & solitudine. & de monte oreb:
rusalẽ: & supͣ u̾bũ & legẽ parit̃ nomi¬
natã. Uerbũ pͥneipes iubent᷑ audire. legẽ

Expanded text:
suos octo beatambulandum in semitis ejus. Quia de Sion tes et populi multi, idcirco se mutuo hortabuntur et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini, et caetera quae sequuntur: Quia de Sion ede Sinai, et de solitudine, et de monte Oreb: rusalem: et supra verbum et legem pariter nominata. Verbum principes jubentur audire: l
Abbreviated transcription (Latin):
rum: ꝗͥ & ipsi montes st̃ qͣsi imitatores
xꝑi. De hac domo hierłm: psalmista con¬
clamat dicens. Qͥ confidunt in dño sic̃
mons syon: ñ cõmouebit᷑ inȩternum̃ qͥ
habitat in hierłm: montes in circuitueiꝰ.

Expanded text:
rum, qui et ipsi montes sunt, quasi imitatores Christi . De hac domo Jerusalem Psalmista conclamat dicens: Qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commovebitur in aeternum, qui habitat in Jerusalem. Montes
Abbreviated transcription (Latin):
ex uida. neq dux de femorib eiꝰ. donec
ueniat cui repositum ẽ. & ipse erit ex¬
pectatio gentiũ. In his nouissimis dieb
erit horã nouissima. de qua ioħs apłs
loquit᷑: filioli mei. nouissima hora ẽ. In
qua abscisus ẽ lapis de monte sinẽ ma¬
nib & creuit in montẽ magnũ: & reple¬
uit omnẽ t̾rã. A quo & pͥnceps tẏri in hie¬
dechiel dr̃ uulneratus. Hic mons in domo

Expanded text:
moribus ejus, donec veniat cui repositum est: et ipse erit exspectatio gentium. In his novissimis diebus erit hora novissima, de qua Joannes Apostolus loquitur: Filioli mei, novissima hora est ; in qua abscisus lapis de monte sine manibus, crevit in montem magnum, et replevit omnem terram: a quo princeps Tyri in Ezechiele dicitur vulneratus . Hic mons in domo
Abbreviated transcription (Latin):
Hepleta ẽ t̾ra argento & auro: & ñ est
finis thesaurorũ eiꝰ. INt̾ cet̾a uicia t̾¬
re domꝰ iacob: etiã auri & argñti mul¬
titudo numerat᷑. Int̾ omina & augures.
equos & qͣdrigas qͣs
d̾s mul¬
tiplicari ꝓhibuit re¬
gib isrł:
manuũ
hominũ auaritia
fur possit erꝑe. ad extremũ inferens. Non
potestis do seruire & mãmone. Pulchre au¬
tẽ illud comici u̾siculi semꝑ auarus eget.
aliis u̾bis ꝓpha significauit dicens: & ñ ẽ
finis thesaurorũ eiꝰ: ñ qͦ thesauri finẽ ñ ha¬
beant. s qđ possidntiũ animꝰ ñ impleat᷑.¬

Expanded text:
auro, et non est finis thesaurorum ejus. Inter caetera vitia terrae domus Jacob, etiam auri et argenti multitudo numeratur. Inter omina et augures, equos et quadrigas, quas Deus multiplicari prohibuit regibus Israel: manuum hominum, avaritiafur possit eripere, ad extremum inferens: Non potestis Deo servire et mammonae . Pulchre autem illud comma versiculi: Semper avarus eget, aliis verbis Propheta significavit dicens: Et non est finis thesaurorum ejus. Non quod thesauri finem non habeant
Abbreviated transcription (Latin):
timꝰ adhesert̃: ut uiciorũ in gentẽ iu¬
deã turpitudo monstret᷑. In tantũ au¬
tẽ greci & romani boc qͦndã uicio la¬
borauert̃. ut & clarissimi phylosopho¬
rum grecie haberent publice concu¬
binos: & adriauꝰ phylosophie aitib ẽ¬
ruditus. antinoũ consecrarłt in dm̃. tẽ¬
plũq ei ac uictimas & sac̃dotes institu¬
eret. & exeo egypti ciuitas ac regio nom̃
acceꝑit. uit̾ scorta quoq in fornicib spe¬
ctaculorũ pueri starent publice libi dĩni
expositi: donec sub constantino imꝑato
uniũsarũ gñtiũ & turpitudo deleca
ẽ. Porro. lxx. conuiges eorũ iuolatas eẽ
significant: ut de filiis alienis iudeis
genent. Symmachus qͦdã circuitu

Expanded text:
timus, adhaeserunt, ut vitiorum in gente Judaea turpitudo monstretur. Intantum autem Graeci, et Romani hoc quondam vitio laboraverunt, ut et clarissimi philosophorum Graeciae haberent publice concubinos: et Adrianus philosophiae artibus eruditus, Antinoum consecrarit in Deum, templumque ei ac victimas, et sacerdotes instituerit, et ex eo Aegypti civitas ac regio nomen acceperit. Inter scorta quoque in fornicibus spectaculorum pueri steterint publicae libidini expositi: donec sub Constantino imperatuniversarum gentium, et turpitudo deleta est. Porro LXX conjuges eorum violatas esse significant, dum filios alienos Judaeis generant. Symmachus quodam circui
Abbreviated transcription (Latin):
quert̃ dñm consument᷑. Peducet᷑ autẽ in
iustitia. cũ scelerati & peccatores contriti
fuerint. & qͥ dñm reliquere consumpti
Cũq saluati fuerint ꝯfundent᷑ qͥ ydolis
priꝰ sacͥficauert̃. & erubescent in ortis qͦs
elegerant. Significat autẽ loca luxuriȩ.
lucos & nemora. Srt enĩ quasi cherebin¬
tus defluentib foliis: & uelut ortus siue
paradysus sine aqua VSq hodie iudei le¬
gentes scͥpturas scãs therebintus ft̃ siue
quercus. ut int̃pretatus ẽ Symmachus: &
iuxta eugłium ficus q̃ aruit. in qua cum
dñs poma quesisset & ñ inuenisset. et̾na a
riditate maledixit. S & ipsa folia & po¬
ma u̾borũ nẽ apud eos ẽẽ cessauert̃. Oitus¬
quoq irriguus. idẽ scientia scͥpturarum.
siue paradysus diu̾sarũ arborũ. qͥa absq
gr̃a sp̃uali ẽ: nec holera quidẽ affert de
ducet̃ & siocatis radicib om̃is uiror in a¬
riditatẽ uersus ẽ ac squalorem. Et erit
fortitudo ur̃a. ut fauilla stuppe. Pro fa¬

Expanded text:
upra dictum est. Reducentur autem in justitia, cum scelerati et peccatores contriti fuerint, et qui Dominum reliquere, consumpti. Cumque salvati fuerint, confundentur qui idolis prius sacrificaverant: et erubescent in hortis, quos elegerant. Significat autem loca luxuriae, lucos et nemora. Erunt enim quasi terebinthus defluentibus foliis; et velut hortus, sive paradisus, sine aqua. Usque hodie Judaei legentes Scripturas sanctas, terebinthus sunt, sive quercus, ut interpretatus est Symmachus. Et juxta Evangelium , ficus quae aruit, in qua cum Dominus poma quaesisset, et non invenisset, aeterna ei ariditate maledixit. Sed et ipsa folia et poma verboruiguus, id est, scientia Scripturarum, sive paradisus diversarum arborum, qui absque gratia spirituali est, nec olera quidem affert, de ducet : et siccatis radicibus, omnis viror in ariditatem versus est, ac squalorem. Et erit fortitudo vestra ut favilla stupae. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ꝓiecit quia aut fecit. aut passũs
ẽ q̃ sũpra exposumꝰ: ido p̃nuntio uob̃
q̃ uentura st̃ mala: & hortor ut ingredi¬
amini petras. & abscondamini in spelũ-¬
cis a facie babylonii uł romani exer¬
citus. qͣndo omĩa uastabunt᷑ uxta il¬
lud qđ in eugłio legimꝰ. Te dicent
montib cadite suꝑ nos: & petris. ab

Expanded text:
autem, quia aut fecit, aut passus est, quae supra exposuimus; ideo praenuntio vobis quae ventura sint mala, et hortor ut ingrediamini petras, et abscondamini in speluncis a facie Babylonii vel Romani exercitus, quando omnia vastabuntur, juxta illud quod in Evangelio legimus: Tunc dicent mo
Abbreviated transcription (Latin):
sũ & in hoo qđ in hebraico ñ habet᷑. poñt
lxx: ñ cessabit enĩ furor m̃s ꝯtͣ inimic̃os¬
meos. Corripit autem scͥbas & phariseos:
de quib & in eugłio loquit᷑. Ue uobis
scribe & pharysei. & in alio loco. Gen̾a¬
tio adult̾a & ꝑu̾sa signũ querit: & sig¬
nũ ñ dabit᷑ ei nisi signũ ione ꝓpħȩ. Plan¬
git autẽ clem̃tissimꝰ pat̾ pͥncipes delin¬
qñtes. & hostes suos uocat. & inimicos ap
tentiã. qđ se uenientẽ ñ susceꝑint. Appro¬
pinquans enĩ ierłm. fleuit & dixit:e¬
pidas eos qͥ ad te missi st̃: quotiens uo

Expanded text:
sum et in hoc, quod in Hebraico non habetur, ponuntur LXX, Non cessavit enim furor meus contra inimicosmeos. Corripit autem Scriba et Pharisaeos, de quibus et in Evangelio loquitur: Vae vobis, Scribae et Pharisaei . Et in alio loco: Generatio adultera et perversa signum quaerit: et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae . Plangit autem clementissimus pater principes delinquentes et hostes suos vocat, et inimicos apptentiam, quod se venientem non susceperint. Appropinquans enim Jerusalem, flevit, et dixit: Jepidas eos, qui ad te missi sunt, quot
Abbreviated transcription (Latin):
& supra choros. qͥ in libro dierũ pleniꝰ de¬
scribunt᷑. asaph. & idithun. & eman. & fi¬
lii chore constituti st̃: ut paulatĩ a sacͥfi¬
ciis uictimarũ ad laudes dm̃ tͣnsiret
religio. Ciuitas gͦ fideliũ q̃ priꝰ ple¬
uit in ea: nẽ plena ẽ homicidis.

Expanded text:
et super choros qui in libro Dierum plenius describuntur Asaph, et Idithun, et Eman, et filii Chore constituti sunt, ut paulatim a sacrificiis victimarum ad laudes Domini transiret religio . Civitas ergo fidelium, quae prius fuvit in ea, nunc plena est homic
Abbreviated transcription (Latin):
tant ẽe seruandã. Audiant hebionitarũ
socii. qui iudeis tantũ & de styrpe isrłitiei
geñis. hec custodienda decernunt. Hostiȩ
ergo & immolatio uictimarũ ñ pͥncipalit̃
a do quesita st̃. s ne idolis fierent. & ut
de carnalib uictimis quasi ꝑ typũ & una¬
ginem ad spũales hostias tͣnsirem. Dicendo
autẽ hostias se ñ quesisse. ostendit qͥa lex
spũalis ẽ. & omĩa q̃ uidei carnalit̾ faciunt.
a nob̾ impleri sp̃ualit̾. Calcare atͥum me¬
ũ ñ apponetis. Obserua qđ pꝰ babyloniam
uastitatẽ rursum ab rorobabel templũ
edificatũ sit: & ꝑ multã anuors seriẽ in tẽ¬
plo sint oblata sacͥficia. Ergo ultimã sub
uespasiano & tito destructionẽ templi
indicat. q̃ usq ad consũmationẽ mundi
ꝑseueratura ẽ. Neomenias ur̃as & sab¬
bata. & festiuitates alias ñ ferã. Iniquĩ

Expanded text:
esse servandam. Audiant Ebionitarum socii, qui Judaeis tantum et de stirpe Israelitici generis haec custodienda decernunt. Hostiae ergo et immolatio victimarum non principaliter a Deo quaesita sunt; sed ne idolis fierent: et ut de carnalibus victimis quasi per typum et imaginem ad spirituales hostias transiremus. Dicendo autem se hostias non quaesisse, ostendit quia Lex spiritualis est: et omnia quae Judaei carnaliter faciunt, a nobis impleri spiritualiter. Calcare atrium meum non apponetis. Observa quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi perseveratura est. Neomenias vestras, et sabbata, et festivitates alias n
Abbreviated transcription (Latin):
su accipiendũ. Nulla re indigeo. Dñi ÷
t̃ra: & plenitudo eiꝰ. Unde. & nos om̃s de
plenitudine eiꝰ accipimꝰ. Potest & hoc
de his accipi qui cũ p̃cept̾a dĩ ñ faciant.
donariis atq mun̾ib redimere se dm̃ pos
se credunt: uł qui rapta ꝑ rapinã & auarici¬
ã altari offerunt & pauꝑib. Quis enio

Expanded text:
e indigeo: Domini est terra et plenitudo ejus . Unde et nos omnes de plenitudine ejus accepimus. Potest hoc et de his accipi, qui cum Dei praecepta non faciant, donariis atque muneribus Deum redimere posse se credunt: vel qui rapta per rapinam et avaritiam, altari offerunt et pau
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ: m̃s ẽ enĩ orbis t̾re & plenitudo eius
Nunqͥd manducabo carnes taurorũ aut
sanguinẽ hyrcoiũ potabo: Cũq uet̾is
legis cerimonias respusset: tͣnsiit ad
eũgłicã puritatẽ. & qͥd ꝓ his cupiat
ostendit. Immola do sacrificiũ laudis
& redde altissimo uota tua: & inuoca
me in die tribulationis. & eruã te. & ho¬
norificabis me. Omĩs gͦ capituli huiꝰ cor¬
tinentia usq ad eũ locum ubi. ait uidi¬
cate pupillo. & defendite uiduã. & ueni¬
te & disputemꝰ: dñm respuere sacͥficia ucti¬

Expanded text:
enitudo ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo ? Cumque veteris Legis caeremonias respuisset, transit ad Evangelicam puritatem: et quid pro his cupiat, ostendit: Immola Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis: et ernam te, et honorificabis me. Omnis ergo capituli hujus continentia, usque ad eum locum ubi ait: Judicate pupillo, defendite viduam, et venite, et disputemus: respu
Abbreviated transcription (Latin):
anagogen: uineadi & pomorũ paradỹsꝰ.
anima nr̃a appellari potest. Cui si mens
id ẽ noys p̃fuerit. habet custodẽ m̃tis de¬
um. Si autẽ uicia nr̃a quasi q̃dã bestiȩ¬
nos fuerint dep̃data: relinquem᷑ a cu¬
stode do. & omĩa nr̃a redigent᷑ ad solitu¬

Expanded text:
nquit, vinea Dei et pomorum paradisus homo appellari potest, cui si mens praefuerit, habet custodem mentis Deum: sin aurem vitia nos quasi quaedam bestiae fuerint depraedata, relinquimur a custode Deo, et omnia nostra redigentur ad solitu
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. Pro dño exercituũ qđ nos secuti
aquilã in latinũ u̾timꝰ in hebraico le¬
git᷑ dñs sabaoth. Qđ .lxx. int̃pretes
ꝓ locors qualitate duplicit̃ tͣnstuleit.
aut dñm uirtutũ. aut dñm omĩpotñ¬
tẽ & querendũ. utrũ de patre dicat᷑
an de filio. Nec dubiũ qͥn illud qđ in

Expanded text:
 secuti Aquilam, in Latinum vertimus, in Hebraeo legitur, Dominus sabaoth, quod LXX interpretes pro locorum qualitate dupliciter transferunt, aut Dominum virtutum, aut Dominum omnipotentem. Et quarendum, utrum de Patre dicatur, an de Filio. Nec dubium quin illud quod in
Abbreviated transcription (Latin):
disse se scribat. Homo gͥ dĩ faciem uide ñ¬
potest: angłi autẽ etiã minimor in ȩcelia
semꝑ uident faciem dĩ. E nẽ in speculo ui¬
demꝰ in eniginate. tẽ autẽ facie ad faciẽ.
qͣndo de hominib in angłos ꝓfecerimꝰ.
& potuerimꝰ cũ apło dicere. Nos autem
om̃is reuelata facie głam dñi speculantes.
in eandẽ imaginẽ t̾nsformam᷑ a gła in glo¬
riã: quasi a dñi spũ. Licet faciem di iuxta
nature suȩ ꝓpͥetatẽ nulla uideat creata:
& tẽ m̃te cernat̃ qͣndo inuisibilis creditur.
Quo mͥ multitudinẽ uictimarũ ur̃arũ
dicit dñs: Penꝰ sũ Holocausta arietum.
& adipe pinguiũ. & sanguinẽ uituloꝵ
& agnorũ. & hyrcorũ nolui. PRo eo qđ ẽ
nolui. lxx tͣnstuler̃t nolo: p̃sens tempꝰ pro
p̃terito. Porro iuxta hebraicũ. nunꝗͣm se
ds̃ hostias udeorũ uoluisse demonstrat᷑.
Qđ & in quadragesimo nono psalmo le¬
gimꝰ son accipiã de domo tua uitulos.

Expanded text:
disse se scribat. Homo disse se scribat. Homo potest; angeli autem etiam minimorum in ecclesia semper uident faciem dei. et nunc in speculo uidemus, in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, quando de hominibus in angelos profecerimus et potuerimus cum apostolo dicere: Nos autem omnes reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur a gloria in glorinaturae suae proprietatem nulla videat creatura: et tunc mente cernatur quando invisibilis creditur. Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? plenus sum. Holocausta arietum, et adipem pinguium, et sanguinem vitulorum, et agnorum, et hircorum nolui. Pro eo quod est, nolui, LXX transtulerunt nolo, praesens tempus pro praeterito. Porro juxta Hebraicum, numquam se Deus hostias Judaeorum voluisse demonstrat: quod et in quadragesimo nono psalmo legimus: Non accipiam de domo tua vitulos,
Abbreviated transcription (Latin):
numerant᷑ etiã hi qui diligunt mun̾a.
Non dixit qͥ accipiunt. hoc enĩ sepe neces¬
sitate fit. s qͥ ñ putant amicos nͥ a quib
s manꝰ & eos scõs uidicant. quorũ exhau¬
riunt marsupiũ. de qͥb & eccłiastes loꝗt᷑.
Qe diligit pecunĩa. ñ implebit᷑ pecunia. Istiꝰ¬
modi sequunt᷑ retributiones. ut lauders
eos a quib aliqͥd acceꝑint: uł certe nulli
qͥ ppiã tribuant nͥ a quo se recepturõs po¬
tauerint. Pro retributionib Sẏminachꝰ
ucissitudines uł ultiones int̾pretatus ⁊
ut hi quoq in culpa sint qͥ reddunt mã¬
& ñ imitant᷑ illud dauid. Si reddidi retͥ¬
buentib mͥ mala. & hieremie de iusto di¬
centis. Dabit ꝑcutienti maxillã suã. satũ¬
similit̃ tͣnistulert̃. soli .lxx. nescio qͥd uolen¬
tes posuert̃. Ue fortes isrł. Qđ nos sic edis¬
serere possumꝰ ut dicamꝰ pͥncipes quoq
corripi atq robustos: de quib scriptũ ÷

Expanded text:
numerantur etiam hi qui diligunt munera. numerantur etiam hi qui diligunt munera. Non dixit, qui accipiunt: hoc enim saepe necessitate fit; sed qui non putant amicos, nisi a quibus sed manus: et eos sanctos judicant, quorum exhauriunt marsupium: de quibus et Ecclesiastes loquitur: Qui diligit pecuniam, non implebitur pecunia . Istiusmodi sequuntur retributiones, ut laudent eos a quibus aliquid acceperint, vel certe nulli quidpiam tribuant, nisi a quo se recepturos putaverint. Pro retributionibus, Symmachus, vicissitudines, vel ultiones, interpretatus est, ut hi quoque in culpa sint, qui reddunt man imitantur illud Davidicum: Si reddidi retribuentibus mihi mala ; et Jeremiae de justo dicentis: Dabit percutienti se maxillam suam, satusimiliter transtulerunt, soli LXX, nescio quid volentes posuerunt: Vae fortes Israel; quod nos sic edisserere possumus, ut dicamus, principes quoque corripi, atque robustos, de quibus scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
heretici quoq euglicam ũitatem corrum¬
punt praua intelligentia: & st̃ caupones
pessimi. facientes de uino aquã: cũ econ
uio. pincernas eiꝰ & ministros uini sua
uoce collaudans. S & eccłiastes ministe¬
ria uini atq conuiuii sui mystico sermo¬
id ẽ conuiuiũ int̾pretatus ẽ. Qͦđ apud
grecos apotoipozoi apud nos a conuietu
rectiꝰ appellat᷑. Principes tui in obedien¬
tes. socii furũ. Pro in obedientib aqͥla.
recedentes: sẏminachꝰ. declinantes in t̃pre¬
tatus ẽ. Principes autẽ seͥbas uocat et
tis semitã relinq̃nces ꝑu̾so ambulauer̃
itinere. & socii fuert̃ ꝓditoris furisq
iudȩ. Qđ quidẽ e nos cauere debemiꝰ
ne accipientes ab hominib scłi mun̾a. qͥ ꝑ
peslem̃ dicat᷑q nob̃. Uidebas furem & cur̃¬
rebas eũ eo. & cũ adult̾is portionẽ tuã
ponebas. Om̃s diligunt mun̾a: sequun¬
tur retͥbutiones. In catha logo uiciorũ

Expanded text:
Haeretici quoque Evangelicam veritatem corrumHaeretici quoque Evangelicam veritatem corrumpunt prava intelligentia, et sunt caupones pessimi, facientes de vino aquam, 26 cum e vio, pincernas ejus et ministros vini, sua voce collaudans . Sed et Ecclesiastes ministeria vini, atque convivii sui, mystico sermoid est, convivium interpretatus est quod apud Graecos ἀπὸ τοῦ πότου, apud nos a convictu rectius appellatur. Principes tui inobedientes, socii furum. Pro inobedientibus, Aquila, recedentes: Symmachus, declinantes, interpretatus est. Principes autem Scribas et tis semitam relinquentes, perverso ambulaverunt itinere, et socii fuerunt proditoris furisque Judae. Quod quidem et nos cavere debemus, ne accipientes ab hominibus saeculi munera, qui per pellemur: dicaturque nobis, Videbas furem, et currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas . Omnes diligunt munera, sequuntur retributiones. In catalogo vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ de qua in psalmis legimꝰ. Eloquia
dm̃ eloquia casta. argentũ igne examina.¬
tum. ꝓbatũ t̾rȩ.purgatũ septuplũ. u̾sũ
sit in scoriã. Qđ hebraice dr̃ siGim. rubigo
indelicet metallorũ siue purgam̃ta & sor¬
des q̃ igne excoquunt᷑. & quia argentum
nominauerat: seruat metaphoram. Pot̃
autẽ & hoc dici. qđ iusti & sc̃ĩ uiri qͥ pͥus in
ũrbe u̾sati sunt. postea in sordes uersi sit
peccatorũ. Caupones tui miscent uinũ
aqua. Pro quo syminachus tͣnstulit. ui¬
nũ tuũ mixtum ẽ aqua & ẽ sensus. Lex
dĩ pura atq sincera. atq ut ita dicã me
ra u̾itate subnixa: uiolata ẽ traditionib
phariseorũ. Qđ dñs in eũglio pleniꝰ docet.
omisisse eos legẽ dĩ. & sequi mandata ho¬
minũ. Omĩsq doctor qͥ austeritatẽ scrip¬
turarũ ꝑ quã potest audientes corripers
u̾tit ad grãm. & ita loquit᷑ ut ñ corrigat.
s delectet audientes: sc̃arum scͥpturarum
sententias uiolat atq corrũpit sensu suo.

Expanded text:
gimus: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum , versum sit in scoriam, quod Hebraice dicitur SIGIM  : rubigo videlicet metallorum, sive purgamenta et sordes, quae igne excoquuntur, ut quia argentum nominaverat, servet metaphoram. Potest autem et hoc dici, quod justi et sancti viri qui prius in urbe versati sunt, postea in sordes versi sint peccatorum. Caupones tui miscent vinum aqua. Pro quo Symmachus transtulit, Vinum tuum mixtum est aqua. Et est sensus: Lex Dei pura atque sincera, et ut ia  Al. subnexa , violata est traditionibus Pharisaeorum: quod Dominus in Evangelio plenius docet, omisisse eos legem Dei, et sequi mandata hominum. Omnisque doctor qui austeritatem Scripturarum per quam potest audientes corripere, vertit ad gratiam: et ita loquitur, ut non corrigat, sed delectet, audientes: vinum sanctarum Scripturarum violat, atque corrumpit sensu suo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea odi eam. Similitudo autẽ uasti¬
tatis templi & hierłm. sumpta ẽ ab a¬
gricolis: qͥ qͣmdiu uinea uuarũ plena
ẽ. ponunt custodes in umbraculis. In
cucumerario qͦq qđ .lxx. pomorũ custodiã
uocant. paruulȩ fiunt casule ꝓpter ar¬
dorẽ solis ac radios declinandos: & in de
uł homines uł bestiolas q̃ insidiari so¬
lent natis frugibus abigunt. Cũ autẽ
ablata fuerint huiꝰmodi genimina: re¬
manent arentia fruticũ umbracula
casulȩq recedente custode qͥa ñ habet
ultra qđ seruet. Ergo & omp̃s ds̃ de¬
reliquit templũ. & urbẽ fecit ẽs de¬
sertam. Qd ñ necesse ẽ sermonib appro

Expanded text:
litudo autem vastationis Templi et Jerusalem sumpta est ab agricolis, qui quamdiu vinea uvarum plena est, ponunt custodes in umbraculis. In Cucumerario quoque, quod LXX pomorum custodiam vocant, parvulae fiunt casulae propter ardorem solis ac radios declinandos: et inde vel homines, vel bestiolas quae insidiari solent natis frugibus, abigunt. Cum autem ablata fuerint istiusmodi genimina, remanent arentia fruticum umbracula, casulaeque, recedente custode, quia non habet ultra quod servet. Ergo et omnipotens Deus dereliquit Templum, et urbem fecit esse desertam: quod non necesse est serm
Abbreviated transcription (Latin):
mollitudinẽ. Ab eo gͦ loco ubi supͣ dexerat
in qͦ ꝑcutiã uos. & om̃e caput languidũ.
usq ad hoc qđ infert᷑. ñ est curata medi¬
camine. neq fota oleo. tͣnslationis simili¬
tudo seruat᷑. & irremediabiliũ descͥptio
uulnerũ et̃nã captiuitatẽ expͥmit uideorũ.
Terra ur̃a deserta: ciuitates ur̃e igne suc¬
censȩ. Regionẽ ur̃am in conspectũ ur̃o ali¬
eni deuorant: & desolabit᷑ sicut in uasti¬
tate hostili. Hȩc sub babyloniis ex parte
cõpleta st̃ incenso templo. subu̾sa hierłm:
qͣndo regionẽ decẽ tribuũ samaritani p̃os¬
sedert̃. & in tantã redacta ẽ t̾ra repmissio¬
nis solitudinẽ. ut a leonib uastarent᷑. Ple¬
niꝰ autẽ atq ꝑfectius qͥd futurũ sit sob
romana captiuitate descͥbitur: qͣndo

Expanded text:
b eo ergo loco, ubi supra dixerat: In quo percutiam vos; et: omne caput languidum, usque ad hoc quod infertur: Non est curata medicamine, neque fota oleo, translationis similitudo servatur, et irremediabilium descriptio vulnerum, aeternam captivitatem exprimit Judaeorum. . Terra vestra deserta: civitates vestrae igne succensae: regionem vestram in conspectu vestro alieni devorant, et desolabitur sicut in vastitate hostili. Haec sub Babyloniis ex parte completa sunt, incenso templo, subversa Jerusalem, quando regionem decem tribuum Samaritani possederunt, et in tantam redacta est terra repromissionis solitudinem, ut a leonibus vastaretur. Plenius autem atque perfectius quid futurum sit sub Romana captivitate describitur: quando
Abbreviated transcription (Latin):
tineri. & hoc consid̾andũ qr ibi uisionẽ
uideat᷑. hic u̾bũ qđ erat in principio ap̃
dm̃: & in illa udeis cõminans. ad genti¬
ũ ueniat salutẽ: in ista a gentiũ salu¬
te incipiens punito isrł. in ista gentũt¬

Expanded text:
oc considerandum, quia ibi visionem videat; hic Verbum, quod erat in principio apud Deum: et in illa Judaeis comminans ad gentium veniat salutem; in ista a gentium salute incipiens, punito Israel, ex ut
Abbreviated transcription (Latin):
plagis ur̃is possim adhibere medicina in.
Omĩa m̃bra ur̃a. plena st̃ uulnerũ. Nullã
partẽ corporis q̃ ñ sit ante ꝑcussa repꝑio.
Uel certe hoc modo. Nullas inuenio pla¬
gas: quib ur̃am frangã duriciã. Q nto
enĩ torm̃ta maiora sc̃. tantomagis cres¬
cit impietas & iniquitas: siue ut theodo¬
tio tͣnstulit declinatio. ut recedatis & decli¬
netis a dño. Quale ẽ illud hieremiȩ. Sine
causa ꝑcussi filios ur̃os: disciplinã ñ rece¬

Expanded text:
plagis vestris possim adhibere medicinam: plagis vestris possim adhibere medicinam: omnia membra vestra plena sunt vulnerum: nullam partem corporis quae non sit ante percussa, reperio. Vel certe hoc modo: nullas invenio plagas, quibus vestram frangam duritiam. Quanto enim tormenta majora sunt, tanto magis crescit impietas et iniquitas, sive, ut Theodotio transtulit, declinatio, ut recedatis et declinetis a Domino. Quale est illud Jeremiae: Sine causa percussi filios vestros: disciplinam n