comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quibus & soli fecunditas suberat. & iordanis fluuius per plana diffusus.
ac per oportuna diuisus. augmentis ubertatis impendebatur¬
Nuic uniuersae regioni bonis male utenti. habundantia rerũ causa malorũ fuit
Ex habundantia enim luxuriȩ. foedȩ libidines ad oleuere. adeo ut masculi in
masculas operantes turpitudinẽ. ñon consideratis quidem locis. conditio¬
nibus. aetatibusq proruerint. Itaque iratus ds̃ pluit super hanc terra
ignem & sulphur. totam quoq regionem cũ popu¬
lis atq. urbibus
exustam. testem iudicii sui futuram. & terna ꝑditio¬
ne dampnauit
ut riunc quoq appareat forma regionis. sed inuc¬
nitus regio
cineris. Mediamq conuallẽ quam iordane sirrigauera¬
rat. fiunc mare
super fusũ tegit. Tantumq. derebus ut putabatur paius diuina indigna¬
tio accensa est. ut propter hoc quod illi male utentes bonis. fructus mi¬

Expanded text:
quibus et soli fecunditas suberat et Iordanes fluuius, per plana diffusus quibus et soli fecunditas suberat et Iordanes fluuius, per plana diffusus ac peropportune diuisus, augmentis ubertatis inpendebaturhuic uniuersae regioni, bonis male utenti, abundantia rerum causa malorum fuit. ex abundantia enim luxuria, ex luxuria foedae libidines adoleuere, adeo ut masculi in masculos operantes turpitudinem ne consideratis quidem locis condicionibus aetatibusque proruerent. itaque iratus Deus pluit super hanc terram ignem et sulphur totamque regionem cum populis atque urbibus exustam, testem iudicii sui futuram, aeterna perditione damnauit, ut nunc quoque adpareat quidem forma regionis sed inueniatur regio cineris, mediamque conuallem, quam Iordanes inrigauerat, nunc mare superfusum tegat. tantumque de rebus ut putatur paruis diuinae indignationis accensum est, ut propter hoc, quod illi, male utentes bonis, fructus mi
Abbreviated transcription (Latin):
tacitus refert : quisie ait. Haud procul inde campos quos ferunt olim uberes
magnisq urbibus habitos fulminũ ictuarsisse. sed manere uestigia terramq
ipsam specie sola. um frugiferam ꝑdidisse. Et cum hoc loco nihil de incensis
propter peccata hominũ ciuitatibus quasi ignarus expresserit. paulo post quasi
cesserim. ita alitu lacus infici terram & corrũpi reor. Quo dictu. inuitus
lic& de exustis urbibus quae procul dubio peccatorũ noxa conflagrauerant.
& scisse & confessus palam prodidit. non sibi cognitionis fidẽ defusse. sed
exprimendae fidei uoluntatẽ. quod ame punc plenius proferetur
N confinio arabiae & palestinȩ. qua dimissis altrinsetus montibus subiectis
campis excipiuntur. quinq ciuitates fuere. Sodoma. gomorra. adama.
seboim. & segor:. Sed segor ex his parua. illȩ & amplae & magnȩ. Quippi

Expanded text:
Tacitus refert, qui sic ait: Haud procul inde campi, quos ferunt olim uberes Tacitus refert, qui sic ait: Haud procul inde campi, quos ferunt olim uberes magnisque urbibus habitatos fulminum iactu arsisse; sed manere uestigia, terramque ipsam, specie solidam, uim frugiferam perdidisse. et cum hoc loco nihil de incensis propter peccata hominum ciuitatibus quasi ignarus expresserit, paulo post uelut cesserim, ita halitu lacus infici terram et corrumpi reor. quo dicto inuitus licet de exustis urbibus, quae procul dubio peccatorum noxa conflagrauerunt, et scisse se et concessisse confessus palam prodidit non sibi cognitionis fidem defuisse sed exprimendae fidei uoluntatem. quod nunc a me plenius proferetur. In confinio Arabiae et Palaestinae, qua dimissi altrinsecus montes subiectis campis excipiuntur, quinque ciuitates fuere Sodoma Gomorra Adama Seboim et Segor. sed Segor ex his parua, illae amplae et magnae, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
intulit. quos prȩter illam & alexandrũ magnũ nullus intrauit. Quodeo
tempore ideo crudelius grauiusq erat quã nunc est ꝑsequi. & trucidare
populos in pace uiuentes. quia tunc apud illos nec foris erant ulla incendia
bellorũ. nec domitanta exercitia cupiditatũ. Hęc libidine ardens. sangu¬
ne sitiens. inter incessabilia stupret & homicidia. cũ omnes quos regiȩ arces¬
sitos meretrici habitos concubitu oblectass& occider&. tandem filio flagi¬
tiose concepto. imꝑie exposito. inceste cognito. priuatã ignominiam puplico
scelere obtexit. Precepit enim inter parentes ac filios. nulla deleta reue¬
rentia naturae de coniugiis appetendis. ut cuiquãq libitũ ess& liberũ fier&¬
ꝓte annos urbis conditȩ mille .olx: confinem arabiȩ regionem quȩ tunc
pentapolis uocabatur arsisse penitus igne cȩlesti : intes alios &iam cornelius

Expanded text:
intulit, quo praeter illam et Alexandrum Magnum nullus intrauit. quod eo intulit, quo praeter illam et Alexandrum Magnum nullus intrauit. quod eo tempore ideo crudelius grauiusque erat quam nunc est, persequi et trucidare populos in pace uiuentes, quia tunc apud illos nec foris erant ulla incendia bellorum, nec domi tanta exercitia cupiditatum. haec, libidine ardens, sanguinem sitiens, inter incessabilia et stupra et homicidia, cum omnes quos regie arcessitos, meretricie habitos, concubitu oblectasset occideret, tandem filio flagitiose concepto impie exposito inceste cognito priuatam ignominiam publico scelere obtexit. praecepit enim, ut inter parentes ac filios nulla delata reuerentia naturae de coniugiis adpetendis ut cuique libitum esset liberum fieret. Anno ante urbem conditam MCLX confinem Arabiae regionem quae tunc Pentapolis uocabatur arsisse penitus igne caelesti inter alios etiam Cornelius
Abbreviated transcription (Latin):
NTE annos urbis conditȩ mille. ccc: ninusrex asssriorũ primus. ut ipsi
uolunt propagandȩ dominationis libidine arma foras extulit. cruentãq.
uitam quinquaginta annis per totã asiam bellis egit: Ameridie atque rubro
mari surgens. sub ultimo septentrione euxinũ pontum uastando ꝑdomuit
Scithiamq barbaricam ad huc tunc imbellem & innocentẽ. torpentẽ excitare
seuitiam. uires suas nosse. & non lacte iam pecudũ. sed sanguine hominum
rundemq magicȩ ut ferunt artis repertorẽ. pugna oppressũ interfecitꝰ
Post ipse dum deficientẽ a se oppugnat urbem. sagittȩ ictu interiit¬
⁊ uio mortuo. samiramis uxor sua successit. uirũ animo. habitu feminam
gerens. auidosq iam usu sanguinis populos. ꝑ duos & quad raginta annos
caedibus gentium exescuit. Non contenta terminis mulier. quos auiro suo
tunc solo bellatore inquinquaginta annis adquisitos susceperat. athiopiam
bello pressam sanguine interlitam. imperio adiecit. Indis quoq bellum

Expanded text:
no ante urbem conditam MCCC Ninus rex Assyriorum primus ut ipsi uolunt propagandae dominationis libidine arma foras extulit cruentamque uitam quinquaginta annis per totam Asiam bellis egit; a meridie atque a Rubro mari surgens, sub ultimo septentrione Euxinum pontum uastando perdomuit, Scythicamque barbariem, adhuc tunc inbellem et innocentem, torpentem excitare saeuitiam, uires suas nosse, et non lacte iam pecudum sed sanguinem hominum eundemque magicae, ut ferunt, artis repertorem, pugna oppressum interfecit. post ipse, dum deficientem a se oppugnat urbem, sagitta ictus interiit. huic mortuo Samiramis uxor successit, uirum animo, habitu filium gerens, auidosque iam usu sanguinis populos, per duos et quadraginta annos caedibus gentium exercuit. non contenta terminis mulier, quos a uiro suo tunc solo bellatore in quinquaginta annis adquisitos susceperat, Aethiopiam bello pressam, sanguine interlitam, imperio adiecit. Indis quoque bellum
Abbreviated transcription (Latin):
grauiter ac sepe lacerabant. Interea trĩno uantũ firmissima ciuitas
cum andragio duce datis .xl obsidibus. cȩsari sese dedit. Quod exem¬
plum secute urbes aliae complures. infȩdus romanorũ uenerunt.
Hisdemq de monstrantibus. caesar oppidũ cassobella unũ interduas pa¬
ludes situm. obtentu insuꝑ siluarũ munitum. omnibusq reb confertissi¬
mum. tandẽ graui pugna cȩpit. Exinde cȩsar abrittannis reuer¬
sus ingalliam. postquã legiones inbibernia misit. repentinis bellorũ
tum ultibus undiq circum uentus & conflictatus est. Namq ambio¬
rex cum euburo natibus & aduatucis conspirans. animatus treuerorum

Expanded text:
grauiter ac saepe lacerabant. interea Trinobantum firmissima ciuitas grauiter ac saepe lacerabant. interea Trinobantum firmissima ciuitas cum Mandubragio duce datis quadraginta obsidibus Caesari sese dedidit. quod exemplum secutae urbes aliae conplures in foedus Romanorum uenerunt isdemque demonstrantibus Caesar oppidum Cassouellauni inter duas paludes situm, obtentu insuper siluarum munitum omnibusque rebus confertissimum tandem graui pugna cepit. Exim Caesar a Britannis reuersus in Galliam postquam legiones in hiberna misit, repentinis bellorum tumultibus undique circumuentus et conflictatus est. namque Ambiorix cum Eburonibus et Aduatucis conspirans, animatus Treuerorum
Abbreviated transcription (Latin):
imperauit. Quibus iterũ inbrittanniam primo uere transuectus. dum
ipse in hostem cũ exercitu pergit. naues in anchoris stantes tempestate
correptae. uel conli se interse. uel arenis inlisae ac dissolutȩ sunt.
Ex quibus .xl. perierunt. caeterae cũ magna difficultate reparatȩ sunt
aesaris equitatus primo congressũ abrittannis uictus. ibiq. labienus tribunus
occisus est. Secundo proelio cum magno suorũ discrimine. uictos brittan
nos infugam uertit. Inde ad flumen tamensem profectus. quem uno
tantum loco uadis trans meabilem ferunt. In huius ulteriore ripa casso¬
bella uno duce. immensa hostium multitudo consederat. ripamq. flu¬
minis ac pene totũ sub aqua uadum acutisfimis sudibus praestsuxerat.
Quod ubi aromanis apprehensũ ac uitatũ est. barbari legionũ impetum
non ferentes. siluis sese abdidere. unde crebris eruptionib: romanos

Expanded text:
imperavit. Quibus iterum in Britanniam primo vere transvectus, dum imperavit. Quibus iterum in Britanniam primo vere transvectus, dum ipse in hostem cum exercitu pergit, 396 naves in ancoris stantes tempestate correptae vel collisae inter se, vel arenis illisae ac dissolutae sunt. Ex quibus quadraginta perierunt, caeterae cum magna difficultate reparatae sunt. Caesaris equitatus primo congressu a Britannis victus, ibique Labienus tribunus occisus est. Secundo praelio cum magno suorum disnos in fugam uertit. inde ad flumen Tamsim profectus, quem uno tantum loco uadis transmeabilem ferunt. in huius ulteriore ripa Cassouellauno duce immensa hostium multitudo consederat ripamque fluminis ac paene totum sub aqua uadum acutissimis sudibus praestruxerat. quod ubi a Romanis deprehensum ac uitatum est, barbari legionum impetum non ferentes siluis sese abdidere, unde crebris eruptionibus Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. & octo milia cesa referuntur. Caesar germanos qui rhenũ cum
in mensis copus trans miserant. simul & totas gallias subicere sibi parabant
bello adortos usq ad internitionẽ cicidit. quorũ fuisse numerũ ad .xl.
sicambros & cubios obsidione liberat. sueuos maximã & fero cissimã gentẽ
quorũ esse pagos centũ &populos multi prodidere. totamq. germaniã
aduentũ suo terr&. mox ingalliam sciso ponte concedit. Inde ad morinos
uenit. unde ad brittanniã proximus & breuissimus transitus est. Nauib
circiter oneratis atq actuariis .lxxx. preparatis. in brittanniã trans¬
greditur. Ubi a cerba primum pugna fatigatus. deinde aduersa
tempestate correptus. plurimã classis partem & non paruũ numerũ
militũ. aequitum uero pȩne omnẽ disperdidit. Regressus ingalliam
legiones inbiberna dimisit. ac sex centas naues utriusq commodi fieri

Expanded text:
triginta et octo millia caesa referuntur. Caesar Germanos, qui Rhenum cum triginta et octo millia caesa referuntur. Caesar Germanos, qui Rhenum cum immensis copiis transmiserant, simul et totas Gallias subjicere sibi parabant, bello adortus 395 usque ad internecionem cecidit. Quorum fuSicambros, et Ubios obsidione liberat: Suevos maximam, et ferocissimam gentem, quorum esse centum pagos, et populos multi prodidere, totamque Germaniam adventu suo terret. Mox in Galliam rescivenit, unde in Britanniam proximus et brevissimus transitus est. Navibus circiter onerariis atque actuariis octoginta praeparatis, in Britanniam transvehitur. Ubi acerba primum pugna fatigatus, deinde adversa tempestate correptus, plurimam classis partem, et non parvum numerum militum, equitum vero pene omnem disperdidit. Regressus in Galliam, legiones in hiberna dimisit, ac sexcentas naves utriusque commodi fieri
Abbreviated transcription (Latin):
ciunctis principib per tormenta interfectis. reliquos sub corona uendidit
Nisdem diebus titurios sabinos aluercos eburos uices lixouiosq qͥ prinates
suos cur auctores belli resuscitandi nollent esse interfecerant. er uptione
facta incredibili cede deleuit. Puplius uero crassus cum in aquitaniam
perueniss&. belło exceptus est. Namq sociates magno equitata ipe¬
destribusq copus prȩualidis romanos adorti diu grauter turbauerant
postquã uicti atq in oppidũ sodatũ coacti obsessiq se pugnari uiderent.¬
armis traditis indeditionem recepti sunt. Aequitani clade permoti. undiq
exercitum contrahunt. deciteriore quoq hẏspania auxilia arcescunt
uces bello eos prȩficiunt. qui cum sertorio militauerunt. Hi omnes dum
obsidionẽ crasso parant. in castris suis crasso obruente deleti sunt. Nam
ex equitanis & cantabris quorũ quinquaginta milia in auxiliũ uenerant.

Expanded text:
cunctis principibus per tormenta interfectis, reliquos sub corona vendidit. cunctis principibus per tormenta interfectis, reliquos sub corona vendidit. Iisdem diebus Titurius Sabinus Aulercos, Eburonices, Lexoviosque, qui primates suos, cur auctores belli resuscitandi esse nollent, interfecerant, eruptione facta, incredibili caede delevit. Publius vero Crassus cum in Aquitaniam pervenisset, bello exceptus est. Namque Sontiates magno equitatu pedestribusque copiis praevalidis Romanos adorti, diu graviter turbaverunt: post victi, atque in oppidum Sontiatum coacti obsessique, cum se expugnari viderent,armis traditis in deditionem recepti sunt. Aquitani, clade permoti, undique exercitum contrahunt: de citeriore quoque Hispania auxilia arcessunt: duces bello maxime eos praeficiunt, qui cum Sertorio militaverant. Hi omnes dum obsidionem Crasso parant, in castris suis, Crasso obruente, deleti sunt. Nam ex Aquitanis et Cantabris, quorum quinquaginta millia tunc in auxilium venerant,
Abbreviated transcription (Latin):
finibus munirentur: naues longas adificari in ligoro fluuio iub&. Per
parate :atq omni genere armorum instructissime progressȩ . portu ex
aduerso constiterunt Pruto circũ spicienti imparem longe nauium
adactos rostrarum ictus retundebant : Hoc primũ auxilium fuit. qđ
falces acutissimas non pertinaciter contis praefixas. funb autẽ subiuxas
parauerat. quilus cum opus ess& apprehensos eminus rudentes subduc¬
tis hastilibus per funem falcem setrahendo succiderent: Hisceleriter
expeditis. di rumpi hostilium antem narũ arma menta precipit. An
tempnis ruentibus. complures ilico naues uelut captas im mobiles red¬
didit. Illi hoc periculo territi. suspensis uelis qua uentus intender&
fugere conati. cessante mox uento destituti. ludibrio fuere romanis
taq uncensis omnibus nauibus. interfectisq his qui pugnauerant. galis
ut genti ad omĩa consilia mobili terribilis exempli riotam inurer&.

Expanded text:
finibus munirentur, naves longas aedificari in Ligeri fluvio jubet: per finibus munirentur, naves longas aedificari in Ligeri fluvio jubet: per paratae, atque omni genere armorum instructissimae, progressae portu, ex adverso constiterunt. Bruto circumspicienti imparem longe navium adactos rostratarum ictus retundebant, hoc primum auxilio fuit, quod falces acutissimas non pertinacparauerat, quibus cum opus esset adprehensos eminus rudentes subductis hastilibus per funem falcem retrahendo succiderent. his celeriter expeditis disrumpi hostilium antemnarum armamenta praecepit : ita antemnis ruentibus conplures ilico naues uelut captas immobiles reddidit. alii hoc periculo territi, suspensis uelis qua uentus intenderet fugere conati, cessante mox uento destituti ludibrio fuere Romanis; itaque incensis omnibus nauibus interfectisque his qui pugnauerant Gallis,ut genti ad omnia consilia mobili terribilis exempli notam inureret,
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersas galliarũ gentes putar&. ad nouum & maximũ bellũ retracti
est. Nam dum publius crassus ad ulescens cum legione septima oceano
tenus apud andecauos hiemat. ueneti ceteriq confines repente in arma
coniurant. legatos romanorũ uinciunt. eosq ita demum se reddituros
si obsides suos recipiant. romanis indicunt. Socios sibi adbellũ osismos.
lũ xobios. namine tes. ambibaritos marinos diablintes & mena pos ad sciscunt.
auxilia quoq abrittannia artescunt. Caesar per orassum de rebellione
dediciarũ gentium certior factus. quam uis intelliger& quanta in eundi
belli difficultas ess&. tamen rem tanti negotii non neglegendã ratus
ne ceteris exemplo eius modi audendi licentia laxaretur : Itaq terreftri
proelio persequi hostes frustra aggressus est. quippe cum hostes ꝑ inter¬
fusa ex oceano pelagi aestuaria. atq in accessos recessus tutis terrarum

Expanded text:
universas Galliarum gentes putaret, ad novum et maximum bellum retractus universas Galliarum gentes putaret, ad novum et maximum bellum retractus est. Namque dum P. Crassus adolescens cum legione septima Oceano tenus apud Andegavos hiemat, Veneti caeterique confines repente in arma conjurant, legatos Romanorum vinciunt, eosque ita demum se reddituros, si obsides suos recipiant, Romanis indicant. Socios sibi ad id bellum Osismios, Lexovios, Nannetes, Ambivaritos, Morinos, Diablintres, et Menapios adsciscunt; auxilia quoque a 393 Britannia arcessunt. Caesar per Crassum de rebellione deditarum gentium certior factus, quamvis intelligeret quanta ineundi belli difficultas esset, tamen rem tanti negotii non negligendam ratus est, ne caeteris exemplo ejusmodi audendi licentia laxaretur. Itaque terrestri praelio persequi hostes frustra aggressus; quippe cum hostes per interfusa ex Oceano aestuaria, atque inaccessos recessus, tutis terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
sediss&. mediamq oppidi partemꝰ quȩ torrente distingucbatur accolis
concessiss&. quadam die eosdem discessisse per noctem ac proximo in.¬
sedisse colli uid&. quippe illi paucitatẽ iux mediȩ legionis despectu
habentes. ultroneam sibi predam nullo cessurã negotio arbitrabantur.
finitimosq suos in hanc caedis ac prȩdae societatẽ uocauerunt. Igicur
galba tam presentibus periculis circumsepto ac trepido: atq inter
uarias consultationes certi consilu incerto. sepente galli descensu
montis offusi. castra inperfecta circumdant. raros p̾er uallum
repugnatores saxis telisq onerant. Cumq iam castra in rũ perentur
pacubu primi pilaris & uoluseni tribuni consilio. cuncti romani postis eru¬
perunt. in cautosq subito aggressi hostes ꝑ turbauerunt: de inde ir
fugam uersos miserabili strage fuderunt. Nam amplius .xxx.
milia barbarorũ. tunc cȩsa referuntur. Igitur caȩsar cum iam pactas

Expanded text:
sedisset mediamque oppidi partem, quae torrente distinguebatur, accolis sedisset mediamque oppidi partem, quae torrente distinguebatur, accolis concessisset, quadam die eosdem discessisse per noctem ac proximo insedisse colli uidet. quippe illi paucitatem uix mediae legionis despectui habentes ultroneam sibi praedam nullo cessuram negotio arbitrabantur finitimosque suos in hanc caedis ac prGalba tam praesentibus periculis circumsepto ac trepido, atque inter varias consultationes certi consilii incerto, repente Galli descensu montis effusi, castra imperfecta circumdant, raros per vallum propugnatores saxis telisque onerant. Cumque jam castra irrumperentur, Pacuvii primipilaris et Voluseni tribuni consilio, cuncti Romani portis eruperunt, incautosque subito aggressi hostes, primum perturbaverunt, deinde in fugam versos miserabili strage fuderunt. Nam amplius triginta millia barbarorum tunc caesa referuntur. Igitur Caesar, cum jam pacatas
Abbreviated transcription (Latin):
ruit uia ceteraq uenalia deferre. quibus inducta iocunditas torporẽ
iustutis afferr&. habuerunt similiter quinquaginta milia. Atrabates
&iam & ambiani decẽ milia. morini .XxU. milia. menapi nouẽ milia.
diraselaealeti decẽ milia. uelo casses & ueromandi aeq decẽ milia. aduatuci .x.
& septẽ milia condurses eborones caerosi caemani. qui uno nomine ger¬
mani uocantur .x.l. milia. Itaq fusse referuntur cc lxxxii milia
armatorũ lectissima. His repente silua erumpentibus. exercitus caesaris
perturbatus atq infugam actus. plurimis suorũ amissis. tandem ortatu
ducis restitit: uictoresq aggressus usq ad internicionẽ pene deleuit
gitur caesar magnis ingallia rebus gestis. cum initaliam proficisci de¬
treuissee. galbam cum legione duo decima adberagros durosq misit
Qui cum hiemandi causa inuico beragrorũ cui nomen erat octodorus con¬

Expanded text:
rint uina ceteraque uenalia deferre, quibus inducta iucunditas torporem rint uina ceteraque uenalia deferre, quibus inducta iucunditas torporem uirtutis adferret, habuerunt similiter quinquaginta milia; Atrebates etiam et Ambiani decem milia, Morini uiginti quinque milia, Menapii nouem milia, Caleti decem milia, Velocasses et Veromandi aeque decem milia, Aduatuci decem et octo milia; Condurses Eborones Caerosi Caemani, qui uno nomine Germani uocantur, quadraginta milia. ita fuisse referuntur CCLXXII milia armatorum lectissima. his repente silua erumpentibus exercitus Caesaris perturbatus atque in fugam actus, plurimis suorum amissis, tandem hortatu ducis restitit uictoresque adgressus usque ad internecionem paene deleuit. Igitur Caesar magnis in Gallia rebus gestis cum in Italiam proficisci decreuisset, Galbam cum legione duodecima ad Veragros Sedunosque misit. qui cum hiemandi causa in uico Veragrorum, cui nomen erat Octodurus, con
Abbreviated transcription (Latin):
pendam romanorũ aciem tuti undiq prȩstruxerant. Sed postquã aliqui
romanorũ militum agilitate audaciaq: insignes supra ad dictã soluere¬
testudinem scutisq singillatim uelut squamis deuulsis. de super nuidos
deprehensorum detectorumq. humeros ꝑfoderunt. territi hostes nouo
mortis periculo
terribilẽ dissoluere
compaginem. Exinde infugam uersi. per .l. milia passuum insaciabi¬
liter casi sunt
Neq conici mimerus potuit germanorũ. uel quantus
pugnȩ ad fuerit. uel quantus fuerit ocoisorum. Posthȩc belgarum
gens̃ quae tertia pars galliarũ est. aduersum cesarem exarsit : quarũ
distribut im copia hȩc fuit: bello bagui qui ceteris numero & urtute
prestare iuderentur . habuere lectissima .ix. milia armatorũ. suessones
exduodecĩ oppidis quinquaginta milia. Nerui quorũ adeo indomita
feritas predicabatur. ut numquã in id temporis mercatores ad sẽ ad mise¬

Expanded text:
pendam Romanorum aciem tuti undique praestruxerant. Sed postquam aliqui pendam Romanorum aciem tuti undique praestruxerant. Sed postquam aliqui Romanorum militum, agilitate audaciaqtestudinem scutisque singillatim uelut squamis reuulsis desuper nudos deprehensorum detectorumque humeros perfoderunt, territi hostes nouo mortis periculo terribilem dissoluere conpagem. exinde in fugam uersi per quinquaginta milia passuum insatiabiliter caesi sunt neque conici numerus potuit Germanorum uel quantus pugnae adfuerit uel quantus fuerit occisorum. Post haec Belgarum gens, quae tertia pars Galliarum est, aduersus Caesarem exarsit: quorum distributim copia haec fuit. Bellouagui, qui ceteris numero et uirtute praestare uiderentur, habuere lectissima sexaginta milia armatorum; Suessones ex duodecim oppidis quinquaginta milia; Neruii, quorum adeo indomita feritas praedicabatur, ut numquam in id temporis mercatores ad se admise
Abbreviated transcription (Latin):
omnis multitudo. heluitiorũ. tulingiorũ. latobogiorũ. raura coru m. & bor¬
corum utriusq sexus. ad centũ quinquaginta. iiͦui. milia hominum.
Ex his. xLuii. milia inbello cetiderunt. cetera in terras proprias remissa
sunt. Postea cesar contra ariobistũ regem congressus. ex citantem¬
inuehentemq secum incredibiles germanorũ copias. quibus riuper¬
uniuersos galliarum populos se subegisse iactabat. apud sequanos uicit.
Tum diu exercitus cȩsaris germanorũ multitudine &uirtute ꝑ territus pugnã
de tractass&. ario bistus ingermaniam arrepta nauicula rhenũ trans uectus
efugit: uxores eius duȩ tõtidemq filiae captae sunt Fuerunt autem
in exercitu ariobisti. arodes. marto mones. tribotii. bangiones nemites
eduses & sueui pugna maxime grauis ex phalange gerinanorum fuit.
uam coacto in uno agmine scutisq supra capita contextis. ad ir rum¬

Expanded text:
omnis multitudo Heluetiorum Tulingorum Latobogiorum Rauracorum et Boomnis multitudo Heluetiorum Tulingorum Latobogiorum Rauracorum et Boiorum utriusque sexus ad centum quinquaginta et septem milia hominum. ex his quadraginta et septem milia in bello ceciderunt, cetera in terras proprias remissa sunt. Postea Caesar contra Ariouistum regem einvehentemque secum incredibiles Germanorum copias, quibus nuperuniversos Galliarum populos se subegisse jactabat, apud Sequanos vicit; cum diu exercitus Caesaris, Germanorum multitudine et virtute perterritus, pugnam detrectasset. Ariovistus in Germaniam, arrepta navicula Rhenum transvectus, effugit, uxores ejus duae totidemque filiae captae sunt. Fuerunt autem in exercitu Ariovisti, Arudes, Marcomani, Triboci, Vangiones, Nemetes, Edures, et Suevi. Pugna maxime gravis ex phalange Germanorum fuit, quam coacto in unum agmine, scutisque supra capita contextis, ad irrum
Abbreviated transcription (Latin):
lege uatinia caesari tres prouintiȩ cum legionib septem inquinquen¬
nium datȩ. gallia trans alpina & cisalpina & illiricus. galliam cõmatam
postea senatus adiecit. Hanc historiam suetonius tranquillus plenissime
explut. cuius nos competentes portiunculas decerpsimus. Heluiciorũ
animos fortissimȩ gallorum omniũ gentis ea uel maxime causa quod ꝑ petuo
pene cum germanis bello altercabantur. Aquibus rheno tantum flumine
diri muntur orgeto rex quidam princeps gentis spe totas inuadendi
gallias in arma accenderat. quo ceteri optimates correpto & ad mor¬
tem coacto: cohibere tamen semel animatas in predam plebes nequiuer̃.
u coniuratione facta ac die dicta. exustis uicis ac domibus suis. ne quod
de siderium exspe reuerendi for&. profecti sunt. Quos dumi apud
rhodanum flumen obuios cȩsar habuiss&. magno difficiliq bis uicit.
uictosq ad deditionẽ coegit. Horum fuit cum primũ progressa est

Expanded text:
lege Vatinia Caesari tres prouinciae cum legionibus septem in quinquenlege Vatinia Caesari tres prouinciae cum legionibus septem in quinquennium datae Gallia Transalpina et Cisalpina et Illyricus; Galliam Comatam postea senatus adiecit. Hanc historiam\' Suetonius Tranquillus plenissime explicuit, cuius nos conpetentes portiunculas decerpsimus. Heluetiorum animos, fortissimae Gallorum omnium gentis ea uel maxime causa quod perpetuo paene cum Germanis bello altercabantur a quibus Rheno tantum flumine dirimuntur, Orgetorix quidam princeps gentis spe totas inuadendi Gallias in arma accenderat. quo ceteri optimates correpto et ad mortem coacto cohibere tamen semel animatas in praedam plebes nequiuerunt. qui coniuratione facta ac die dicta, exustis uicis ac domibus suis, ne quod desRhodanum fuictosque ad deditionem coegit. horum fuit, cum primum progressa est,
Abbreviated transcription (Latin):
infidem uenit. Pompeius muros ciuitatis euerti. equariq solo imperauit
ͥt cum aliquantos principes iudeorũ securi percussiss&. hrrcanum sicerdatio
restituit. aristobolum captiuum romã duxit. Hoc bellũ orientis cum .xx.
& duobus regibus. se gessisse ipse pompenis pro contentione narrauit
fiterea coniuratio catillinȩ aduersus patriam. per eosdem dies in urbe
habita ac prodita. In etruria uero ciuili bello extincta est. Romae¬
uero consci conurationis occisi sunt. Sed hanc hẏstoriam agente cice¬
rone. & describente salustio satis omnibus notam. nunc a nobis breuites
fuisse perstrictam sat est. Motus &iam inpelignis ortus. amarcellis
patre & filio perlucium uestium proditus. patefacta catillinȩ coniuratione
quasi succisa radice compressus est. & deutroq perbibulum inpelignis.
per ciceronem inbrutis uindicatum.
NNO ab urbe condita. dc xtiii. gaio cesare & lucio bibulo consulib.

Expanded text:
in fidem uenit. Pompeius mnros ciuitatis enerti aequarique. solo imperauit in fidem uenit. Pompeius mnros ciuitatis enerti aequarique. solo imperauit et, cum aliquantos principes Iudaeorum securi percussisset, Hyrcanum sacerdotio restituit, Aristobulum captiuum Romam duxit. hoc bellum Orientis cum uiginti et duobus regibus sese gessisse ipse Pompeius pro contione narrauit. Interea coninratio Catilinae . aduersus patriam per eosdem dies in Vrbe habita et prodita, in Etruria uero ciuili bello extincta est; Romae conscii coniurationis occisi sunt. sed hanc historiam agente Cicerone et describente Sallustio satis omnibus notam nunc a nobis breuiter fuisse perstrictam sat est. motus etiam in Paelignis ortus a Marcellis patre et filio per L. Vettium proditus patefacta Catilinae coniuratione quasi succisa radice compressus est, et de utroque per Bibulum in Paelignis, per Ciceronem in Bruttiis uindicatum est. Anno ab Vrbe condita DCXCIII C. Caesare et L. Bibulo consulibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut quemq sors belli atcollebat. & incertis satisfactionibus trans ferebant᷑.
augendo pericula quȩ sanabant. Nam quid continuo pompeius equidem
pompeius homo romanarũ moderatissimus . per plurimas partes oriea¬
tis finito metridatico bello egerit. paucis proferam.
accepto. srriam coelen & fenicen bello aggressus. itureos primũ arabasq
perdomuit. urbem quoq eorũ quam petrã nominant cȩpit. Hinc ad
iudxos quibus aristobolus expulso fratre hyrcano primus ex sacerdote rex
praeerat. atq adhierosolimam urbem eorũ gabinium cum exercitu
mitcit. ipse continuo subsecutus. & apatribus urbe susceptus. sed aplebe
muro templi repulsus. ex pugnationem eius intendit. Id non solum natura
loci. uerum &iam ingentibus muris fossaq maxima munitũ. cum alias aluis
legiones per dies noctesq succedere sine requie coger&. uix tertiomense
expugnauit. Tredecim milia ibi iudeorũ caesa narrantur. cetera multitudo

Expanded text:
ut quemque sors belli attollebat, et incertis satisfactionibus transferebantur angendo pericula quae sanabant? nam quid continuo Pompeius et quidem Pompeius homo Romanorum moderatissimus per plurimas partes Orientis finito Mithridatico bello egerit, paucis proferam. cepto Syriam Coelen et Phoenicen bello adgressus, Ituraeos primum Arabasque perdomuit urbemque eorum, quam Petram nominant, cepit; hinc ad Iudaeos, quibus Aristobulus expnlso fratre Hyrcano primus ex sacerdote rex praeerat, atque ad Hierosolymam urbem eorum Gabinium cum exercitu mittit. ipse continuo subsecutus et a patribus urbe susceptus sed a plebe muro templi repulsus expugnationem eius intendit. id non solum natura loci, uerum etiam ingenti muro fossaque maxima munitum, cum alias aliis legiones dies noctesque succedere sine requie cogeret, uix tertio mense expugnauit. tredecim milia ibi Iudaeorum caesa narrantur, cetera multitudo
Abbreviated transcription (Latin):
contra interdictũ iam propalatȩ & puplicae ueritatis eos sectantus
& colunt deos. de quibus &iam illi iam tunc dubitare poterant. qui
adhuc preter eosdem scire nihil poterant. Uerum tamen breuites
consulo. qualia tunc toto orienti tẽpora uidebantur. cũ per¬
xl. annos miserȩ nationes alternis
tantorũ ducum uasta
alterum. unde alterũ temperass&.
quod remedii ad tempus habuiss&.

Expanded text:
contra interdictum iam propalatae et publicae ueritatis eos sectantur contra interdictum iam propalatae et publicae ueritatis eos sectantur et colunt deos, de quibus etiam illi iam tunc dubitare poterant, qui adhuc praeter eosdem scire nil poterant. uerumtamen breuiter consulo: qualia tunc toto Orienti tempora uidebantur, cum perannos miserae nationes alternis tantorum ducum uastatalterum, unde alterum temperasset:cii, quod remedii ad tempus habuisset:
Abbreviated transcription (Latin):
infusa pestis per uenas uegetatione corporis acta discurrer&. gallũ quendam
militem iam fracto muro discurrentem in uitauit. eiq iugulũ prebuit
Hunc exitũ uitae mitridates habuit. nobisq sententiȩ su& fortissimum
argumentũ reliquit. homo omniũ ut ferunt suꝑstitio sissimus. an nos natus¬
deos. qui esse putabantur. Rex multȩ experientiae atq aeuo grauis. uerũ¬
dm̃ ad cuius notitiam non nisi auditu perfidem uenitur: non intelligebat
Hos autem falsos esse rationis ipsius luce peruiderat : aliud consuetudini.
aliud merti suȩ tribuens. si estis inquit du. Hoc est dicere. Ego
sentiens esse suꝑ hominẽ potentiorẽ ipso homine potestatẽ. precandi neces¬
sitate cõmotus commendo diligentiam. & ex cuso ignorantiam meam:
nuoco qui est. dum conuenio qui non est. Qua propter cum dolore &
timore considerandũ est. qua pęna quoue iudicio digni erunt. qui

Expanded text:
infusa pestis per uenas uegetatione corporis acta discurreret, Qallum quendam infusa pestis per uenas uegetatione corporis acta discurreret, Qallum quendam militem iam fracto muro discurrentem inuitauit eique iugulum praebuit. hunc exitum uitae Mithridates habuit nobisque sententiae suae fortissimum argumentum reliquit homo omnium, ut ferunt, sudeos, qui esse putabantur. Rex multae experientiae atqDeum, ad cuius notitiam non nisi auditu per fidem uenitur, non intellegebat. hos autem falsos esse rationis ipsius luce peruiderat, aliud consuetudini aliud menti suae tribuens. si estis, inquit, di, hoc est dicere: ego sentiens esse super hominem potentiorem ipso homine potestatem, precandi necessitate motus commendo diligentiam et excuso ignorantiam meam; inuoco qui est, dum conuenio qui non est. quapropter cum dolore et timore considerandum est: qua poena quoue indicio digni erunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui fanagoro praẽerat interfectis amicissegis arcẽ occupauit : & .ii̾ii.
mitridatis filios ad prȩsidia romana trans misit Mitridates accensus
ira. inscelere exarsit. Nam
cidio trucidass&. Pharnaces alter filius eius exemplo fratrum territus. ex¬
escitum ad persequendum se missum sibi conciliauit : & mox aduersũ. patrẽ
duxit. Mitridatis diu exaltissimo muro filium frustra precatus. ubi in ex¬
orabilem uidit. moriturus exclamasse fertur. Quoniam pharnaces inquit
mori iub&. uos si estis dii patriȩ. precor uos ut quando rumq & ipse hanc
uocem aliberis suis audiat. Statimq discedens ad uxores pelices. ac filias
suas. uenenum omnibus dedit. Quod cum ipse nouissimus hausisso&. nec
tamen propter remedia quibus uitalia sua ad uersus noxios sucos saepe
struxerat ueneno confici poss&. frustraq spartiaretur. si quo tandem modo

Expanded text:
qui Phanagorio praeerat , interfectis amicis regiis arcem ocoupauit et quattuor qui Phanagorio praeerat , interfectis amicis regiis arcem ocoupauit et quattuor Mithridatis filios ad praesidia Romana transmisit. Mithridates accensus ira in scelera exarsit. nam cidio trucidasset: Pharnaces, alter filius ejus, exemplo fratrum territus, exercitum, ad persequendum se missum, sibi conciliaviduxit. Mithridates diu ex altissimo muro filium frustra precatus ubi inexorabilem uidit, moriturus exclamasse fertur: Quoniam Pharnaces, inquit, mori iubet, nos, si estis, di patrii, precor, ut quandocumque et ipse hanc uocem a liberis suis audiat. statimque descendens ad uxores, pelices ac filias suae uenenum omnibus dedit. quod cum ipse nonissimus hausisset nec tamen propter remedia, quibus uitalia sua aduersus noxios sucos saepe obstruxerat, ueneno confici posset frustraque spatiaretur, siquo tandem modo
Abbreviated transcription (Latin):
deuia equum manu trahens. atq ad omnes nocturnos strepitus trepi¬
dans. in quoddã castellum deuertit. atq inde in armeniã perrexit
ompeius regẽ in secuturus inter duo flumina quȩ ab uno monte diuersi
spetubus exoruntur. hox est euffaten & apaxen. urbem ni copolim senib
lesis & aegris uoluntatibus
condidit. Oranti tigrani ueniã dedit.
exercitũ horodis albano¬
rum regis prefectosq eius ter pręlio
uicit. Postea
albanis instau¬
randa libenter accepit: Artacen
regem hiberiae bello
fudit. totamq. hiberiam indeditio¬
nem accepit. Inde
cum armeniam. colchos. capadociam
posuiss&. ꝑ mouens deponto in par¬
thiam ac bathanã urbẽ
caput: parthici regni. quinqua gesimo
die uenu In bosforo mitridate cercalia sacra celebrante tepre motur
adeo grauis repente ex ortus est. ut magna cladis ex eo urbium atq. agro¬
rum secuta narretur: Eodem tempore castor metridatis prefectus.

Expanded text:
deuia equum manu trahens atque ad omnes nocturnos strepitus trepideuia equum manu trahens atque ad omnes nocturnos strepitus trepidans, in quoddam castellum deuertit atque inde in Armeniam perrexit. Pompeius regem insecuturus inter duo flumina, quae ab uno monte diuersis specubus exoriuntur, hoc est Euphraten et Araxen, urbem Nicopolim senibus, lixis et aegris uolentibus condidit. oranti Tigrani ueniam dedit; exercitum Horodis Albanorum regis praefectosque eius ter proelio uicit; postea Albanis instauranda libenter accepit; Artacem regem Hiberiae bello fudit totamque Hiberiam in deditionem accepit. inde, oum Armeniam Colchos Cappadociam posuisset, promouens de Ponto in Parthiam ad Ecbatanam urbem caput Parthici regni quinquagensimo die uenit. In Bosporo Mithridate Cerealia sacra celebrante terrae motus adeo grauis repente exortus est, ut magna clades ex eo urbium atque agrorum secuta narretur. eodem tempore Castor Mithridatis praefectus,
Abbreviated transcription (Latin):
bello domitam inpotestatẽ redegit. legesq minois romanis legib permu¬
tauit Nompeius postea successor luculli. in minore armena uxta
montẽ dastracum castra regis obsidione conclusit: Rex cum omnibus
copis eruptione ꝑ noctẽ facta. insuꝑ &iam persequentes bello repellere
statutt : Pompeius fugientes ꝑsequi intendit. Itaq bellũ nocte cõmissum
eso:inuina tunc orta a tergo romanis erat. Regu longitudine umbrarũ
preximiatẽ hostium rati. cuncta in irritum tela fuderunt. Romani
uelut inermes postea aggressi. sine labore iucerunt Namq de exercitu
regio .xl. milia caesa uel capta sunt: Romani uulnerati mille. uix
autẽ quadraginta interfecti. Rex inter multos belli fuga lapsus: a¬
uitus &iam beneficio sublustris noctis cuasit : Relictusq ab omnibus
amicis. filo sofis. scriptorib: rerum uel carminũ ac medicis : solus per

Expanded text:
bello domitam in potestatem redegit legesque Minois Romanis legibus permubello domitam in potestatem redegit legesque Minois Romanis legibus permutauit. Pompeius postea, successor Luoulli, in minore Armenia iuxta montem Dastracum castra regis obsidione conclusit. rex cum omnibus copiis eruptione per noctem facta, insuper etiam persequentem bello repellere statuit. Pompeius fugientes persequi intendit. itaque bellum nocte commissum est. luna tunc orta a tergo Romanis erat. regii longitudinem umbrarum proximitatem hostium rati cuncta in inritum tela fuderunt. Romani ueluti inermes postea adgressi sine labore uicerunt. namque de exercitu regio XL milia caesa uel capta sunt, Romani uulnerati mille, uix autem quadraginta interfecti. rex inter tumultus belli fuga lapsus, adiutus etiam beneficio sublustris noctis euasit, relictusque ab omnibus amicis philosophis scriptoribus rerum uel carminum ac medicis solus per
Abbreviated transcription (Latin):
cedere compulit. Praeterea cum lucullus trangressus eufraten & tigrim
apud tigranocerem urbẽ cum metridate & tigrane congressus.
paruissima suorũ manu. magnum hostium numerũ occidit. Nam .xx. mila
hominum in eo bello cȩsa referuntur : Tigranis iuxcentũ quinquaginta
equitibus comitatus aufugit. diademate & tiara ne agnosceretur abiecti
Iunc ded lucullũ tatius pene orientis supplices uenere legati. imminente
hieine per armeniam in mesopotamiam regressus : nisi urbem tunc locis
inlitani expugnauit & coepit. Hisdem dicbus piratȩ peromĩa sparsi maria
&iam nontantũ intercipientes nauium cõmeatus sed &iam insulas prouin¬
siasq uastantes impunitate sceleris & auiditate preda. uulgo se ad sociantib
in inimensum augebatur Quos gneus pompeius post multam quiđs uasta¬
dionem quã terra mariq diuegerant. mira tamen celeritate compressit
Dodem tempore eretam insulam ꝑ biennium metellus euercit: duiturnoq

Expanded text:
cedere compulit. Praeterea Lucullus, transgressus Euphratem et Tigrim, apud Tigranocertam urbem cum Mithridate et Tigrane congressus, parvissima suorum manu magnum hostium numerum occidit. Nam triginta millia hominum in eo bello caesa referuntur. Tigranes, vix centum et quinquaginta equitibus comitatus, aufugit, diademate tunc ad Lucullum totius paene Orientis supplices uenere legati; imminente hieme per Armeniam in Mesopotamiam regressus Nisibin urbem illis tunc locis inclitam expugnauit et cepit. Isdem diebus piratae per omma sparsi maria et iam non tantum intercipientes nauium commeatus sed etiam insulas prouinciasque uastantes, inpunitate sceleris et auiditate praedae uulgo sese adsociantibus in inmensum augebantur: quos Cn. Pompeius post multam quidem uastationem, quam terra marique diu egerant, mira tamen celeritate conpressit. Eodem tempore Cretam insnlam per biennium Metellus euertit diuturnoque
Abbreviated transcription (Latin):
ibiqo mox us litus attigor ilussu tholomei aduls scentisi ingrotia ncosaris
possĩs dis pte est qiemnib qui inea erant crudelissime erucidi per iteqr
pampeuis brthonueus occisus est. Tentulus uero iur consuidriss plq
pilusum inter fectus est: Caesar compositis apuatcsnsularis ap
ileandriam uenit. perlatõq adse ac uiso pompen cipite anuloq fleui
Cumq se in regium recepisee. eludebatur atutoribus qđ minus pecunia
esse oernde templa su astu spoliantibus. ut & regios E csanr uacuos
essmoste nde regius i inudiam cesaris populũ concitaresturps uae uos
achillas duix regius imbutus semel pompeii sanguine. cȩ saris quõque¬
necõ meditabatur: Nam iunsus ex ercitum dimittere cii preeraet¬
xxcmiliũ armatorũ. non modo spreuit  imperiũ uerum &
auient diserit: In ipso prȩlio regia olassis forte subducta iubetur

Expanded text:
saris classis direpta est omnibus qui in ea erant crudelissime trucidatis, ibique et Pompeius Bithynicus occisus est. Lentulus uero uir consularis apud Pelusium interfectus est. Caesar conpositis apud Thessaliam rebus Alemndriam uenit perlatoque ad se ac uiso Pompei capite anuloque fleuit; cumque se in regiam recepisset, eludebatur a tutoribus, quominus pecuniam acciperet, templa sua astu spoliantibus, ut et regios thesauros uacuos esse ostenderent et in inuidiam Caesaris populum concitarent. praeterea Achillas dunecem meditabatur. Nam jussus exercitum dimittere, cui praeeratllium armatorum, non modo sprevit imperium, verum et aciem direxit. In ipso praelio regia classis forte subducta, jubetur
Abbreviated transcription (Latin):
leuium armatorũ magna copia. Qaesar similiter .ixxx. cohor¬
tes triplici ordine disposuit Cui fuerunt minus quã .xxx. mlia
peditũ. equites milia. Videre ibi & gemere erat. contractas
romanorũ iures in campis thesalicis ad orcisionẽ mutuã constitisse.
quas si concordia rexis&. nulli populi. nulli reges ferre potuissent
Orima eona essione equitatus pompeii pulsus. sinistra latera nudauit. dei¬
ide sum dii utrimq dubia sorte oȩderentur. atq ex alia parit pampe uue
hoce sbortandũ dicener parte dinibus neo tamen facera. ꝑaalia lero penes¬

Expanded text:
levium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta cohorlevium armaturarum magna copia. Caesar similiter octoginta cohortes triplici ordine disposuit, cui fuerunt non minus quam triginta millia peditum, equites mille. Videre ibi et gemere erat contractas Romanorum vires in campis Pharsalicis ad occisionem mutuam constitisse; quas si concordia rexisset, nulli populi, nulli reges ferre potuissent. Prima congressione equitatus Pompeii pulsus, sinistra latera nudavit. Deinde cum diu utrinque dubia sorte caederentur, atque ex alia parte Pompeius inter hortandum diceret: Parce civibus, nec tamen facer
Abbreviated transcription (Latin):
marcellinus tuebatur auertit : prȩsidiaq caesaris quȩ ibidem
morabantur occidit. Cesar torquatũ legionemq unam ut expug¬
nar& aggressus est. Hoc periculo sociorũ pompenis cognito.
omẽs eo copias contraxit. Inquẽ se ilico cesar omissa obsidione
conuertit:. Torquatus autem euestigio prorumpens. auersum
in secutus est. Ita caesaris milites ancipiti periculo territi. ipso
caesare frustra obsistente fugerunt. Pompeius uero caesaris
militum caesaris. centuriones . xxII. equites romani com plures
in eo proelio cęsi sunt. Caesar inde: citato agmine. ꝑ eprrum
in thesaliam perrexit. Pompeius cũ maximis copus secutus. bellũc
cominissũ est. Itaq instruitur utrimq acies. Pom peius .lxxx
& octo cohortes triplici ordine locauit. Nuerunt autẽ peditum
Xl. milia. equites insinistro cornu sescenti. indextro quingenti
Prȩterea reges multi. senatores equitesq romani plurimi. absq

Expanded text:
Marcellinus tuebatur, evertit praesidiaque Caesaris, quae ibidem Marcellinus tuebatur, evertit praesidiaque Caesaris, quae ibidem morabantur, occidit. Caesar itaque Torquatum legionemque unam, ut expugnaret, aggressus est. Hoc periculo sociorum Pompeius cognito, omnes eo copias contraxit: in quem se ilico Caesar omissa obsidione conuertit. Torquatus autem e uestigio prorumpens auersum insecutCaesare frustra obsistente, fugerunt. Pompeius vero, Caesarismilitum Caesaris, centuriones viginti duo, equites Romani complures, in eo praelio caesi sunt. Caesar inde, citato agmine, per Epirum in Thessaliam perrexit. Pompeius cum maximis copiis secutus, bellumque commissum est. Itaque instruitur utrinque acies. Pompeius octoginta et octo cohortes triplici ordine locavit. Fuerunt autem peditum quadraginta millia, equites in sinistro cornu sexcenti, in dextro quingenti. Praeterea reges multi, senatores, equitesque plurimi Romani absque
Abbreviated transcription (Latin):
concurrerunt : Qui sepissime ipsi quoq romani opulentissima dona
miserunt. At si apollo iste pithicus paulatim discernente experien¬
tia contemptus. relictus atq oblitus. ẽ : quid uiuũ de mortua pecude.
quid uerũ de amente muliercula sperari potest Quid postremo in¬
flauit. cum pinguis se trrrenus ad aras expositis opimȩ pecudis iri¬
testinis non fingat esuriens : Sicut ipsi fatentur: uel obscura dicen¬
do ipse apollo seducit. quam obrem aequo animo ferant. Et si imi¬
tari interim nolunt. nos idueritatis iuditio & iam pro hibere quod
potuerunt maiores eorũ uel experiendo contẽpnere. Interea
apud dirracium multi orientis reges ad pompeiũ. cum auxilis con¬
uenerunt: Quo cum cesar ueniss&. pompeium obsidione frustra
cuxit. ipse terram.XU. milia passuum fossa prȩstruens. cum illi
maria paterent. pompeius castellũ quoddam propinquũ mari qđ

Expanded text:
cucurrerunt, cui saepissime ipsi quoque Romani opulentissima dona cucurrerunt, cui saepissime ipsi quoque Romani opulentissima dona miserunt. at si Apollo iste Pythius paulatim discernente experientia contemptus relictus atque abolitus est, quid uiuum de mortua pecude, quid uerum de amente muliercula sperari potest ? quid postremo, lnflauit cum pinguis ebur Tyrrhenus ad aras, expositis opimae pecudis intestinis, non finget esuriens, si, ut ipsi fatentur, uel obscura uel falsa dicendo ipse Apollo seducit ? quamobrem aequo animo ferant, etsi imitari interim nolunt, nos id ueritatis iudicio etiam prohibere, quod potuerunt maiores eorum uel experiendo contemnere. Inapud Dirachium multi Orientis reges ad Pompeium cum auxiliis convenerunt. Quo cum Caesar venisset, Pompeium obsidione frustra cinxit, ipse terram quindecim millium passuum fossa praestruens, cum illi maria paterent. Pompeius castellum quoddam propinquum mari, quod