comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suis se cornib inlesa suscipiunt. Cerui
cẽrata enim grece cornua dicunt᷑. Hi ser¬
pentum inimici cum se grauatos infir¬
mutate ꝑsenserint: spiritu nariũ eos
extrahunt de cauernis. & suꝑata ꝑuicie
ueneni. eoꝵ pabulo reparant᷑. Dictam¬
nũ herbam ipsi ꝓdiderunt. Nam eopas¬
ti excuciunt acceptas sagittas. Mirant᷑¬
autem sibilum fistularũt. Rectis aur ibꝰ
audiunt acute: suminissis nichil. Si qͣndo
imensa flumina uł maria transnatant.
capita climibus precedentiũ suꝑponunt:

Expanded text:
suis se cornibus inlaesa suscipiunt. Cervi suis se cornibus inlaesa suscipiunt. Cervi κέρατα enim Graece cornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantautem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt
Abbreviated transcription (Latin):
inter pecora & pecudes. Nam uȩteres
cõmuniter in significatione omuiũ ani¬
malium pecora dixerunt. Pecudes aut̃ tantũ
illa animalia quȩ edunt᷑: quasi pecuectes.
Generaliter autẽ omne animal ã pascendo pe¬
cus uocatũ. lumenta nomina inde traxeriit.
quod nr̃m laborem uel onꝰ suo adiutorio sub¬
iec̾tando uel arando iuuent. Nam bos car¬
penta trabit: & cdurissimas terrȩ glebas
uomere uertit. E quus & asinas portant
onera: & hominũ in gradiendo laborem tem¬
perant. Unde & iumenta appellant᷑: ab eo
quod iuuent homines. Sunt enim magna¬
rum uiriũ animalia. Eadem quoq arm̃ta:
uel quod sint apta armis. id est bello: uel
tum boues intelligunt: ab arando. quasi
sunt : greges uero capͣellarũ & ouium
Quis molle pecus lanis. corpore merme. ani¬
mo placictũ. ab oblatione dictum ⁊ eo quod
apud ueteres mitio ñ tauri s oues in sacri¬
ficio mactarent᷑. Ex his quasdam bidentes

Expanded text:
inter pecora et pecudes: nam veteres inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et jumenta appellantur ab eo quod homines juvant; sunt enim magnarum virium animalia. Item dicuntur armenta, vel quod sint armis apta, id est bello, vel tantum intelligunt, ab arando, quasi sunt, greges vero caprarum et ovium. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes
Abbreviated transcription (Latin):
de pecorib & iumentis.
Mnibus ãnimantib adam
pͥmum uocabula indidit:
appellans unicuiq nomen
ex presenti institutione iux¬
ta conditionem nature cui seruiret. Genteᷤᷤ
autẽ unicuiq animaliũ ex ꝓpria lingua
cdederunt uocabula. Non autẽ scłm latinã
linguam atq grecã. aut quaru̾libet gen¬
tium barbararũ nomina illa imposuit adã:
s illa lingua que ante diluuiũ omnium
una fuit. quȩ hebrea nuncupat᷑. Latine
autẽ animalia. siue animantia dicta: eo qͦd
animent᷑ uita. & moueant᷑ sp̃u. Quadrupe
dia uocata: quia quatuor pedib gradiunt᷑
cura humana ñ sunt: ut cerui. daminȩ.
onagͥ. & cȩtera. S neq bestiȩ sunt. ut leo¬
nest neq iumenta. ut usus hominum iu¬
uare possint. Pecus dicimꝰ omne qd huma¬
na lingua & effigie caret. Propͥe autem
pecoꝵ nomen his animalib accomoda¬
ri solet. quȩ suntꝰ ad uescendum apta
ut oues & sues : aut in usu hominũ com¬
mocla. ut equi & boues. Differt aucem

Expanded text:
De pecoribus et jumentis. 1. Omnibus animantibus Adam primum vocabula indidit, appellans unicuique nomen ex praesenti institutione, juxta conditionem naturae cui serviret. 2. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula. Non autem secundum Latinam linguam, atque Graecam, aut quarumlibet gentium barbararum nomina illa imposuit Adam, sed illa lingua quae ante diluvium omnium una fuit, quae Hebraea nuncupatur. 3. Latine autem animalia, sive animantia dicta, quod animentur vita, et moveandia vocata, quia quattuor pedibus gradiuntur: cura humana non sunt; ut cervi, dammae, onagri, et cetera. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque iumenta, ut usus hominum iuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen his animalibus adcommodari solet quae sunt aut ad vescendum apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem
Abbreviated transcription (Latin):
unldus est cęlum. ter¬
ra. mare & quȩ in eis
oꝑa dei. De quo dicit᷑.¬
tus est. Mundꝰ latine
A phylosophis dic̾tus quod in sempit̾no
motu sit : ut celũ. sol luna. aer. maria
Nulla enim requies eiꝰ elementis concessa
est: ideoq semꝑ in motu est. Unde & ani¬
malia uarroni uident᷑ elementa: q̃m ꝑ
semet ipsa inqͥt mouent᷑. Greci uero¬
nomen mundo de ornamento accomodaue¬
runt⁊ ꝓpter diuersitatẽ elementoꝵ. &
pulchritudinẽ syderũ. Appellat᷑ eium
apud eos cosmos. quod significat ornam̃
tum. Nichil enĩ mundo pulcbriꝰ oculis
caruis aspicimꝰ. Quatuoi aut̃ esse elima¬
ta mundi. id est plagas : orientem. & occi
dentẽ. septenitͥonẽ. & meridiem. Oriens.
ab exortu solis est nuncipatꝰ. Occidens:
quod diem facit occidere & interire. Ab¬
scondit enĩ lumen mundo: & tenebras
suꝑ inducit. Septent̾o aut̃ ã septem stellis axiꝰ
uocatus: quȩ in ipso reuolutȩ rotant᷑. Hic
ꝓprie & uertex dicit᷑. eo quod uercit᷑: sicut

Expanded text:
undus est caelum et terra, mare et quae in eis opera Dei. De quo dicittus est.' Mundus Latine a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis concessa est, ideoque semper in motu est. Unde et animalia Varroni videntur elementa. 'Quoniam per semetipsa,' inquit, 'moventur.' Graeci nomen mundo de ornamento accommodaverunt propter diversitatem elementorum, et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos cosmos, quod signtum. Nihil enim mundo pulchrius oculis carnis aspicimus. Quattuor autem esse climata mundi, identem, septentrionem et meridiem. Oriens ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic proprie vertex dicitur eo quod vertitur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quia dumi pͥus sterilis esset natura : postre¬
ino dei gratia fecuncłata est
eli deus meus. Ofui discalciatus. Filius e¬
nim fuerat heli: electus in ministeriũ sa¬
cerdotii. Cuius amissionem suo expressit
uocabulo. Apłs enim ait. Calciati pedes in¬
p̃paratione eugłii pacis.  ꝓpħa. Quiã specio¬
si pedes qui annuntiant pacem. Iste enim
discalciatus interp̾tat᷑⁊ ut eiꝰ nomine uęte¬
ris testamenti sacerdociũ a ueteri populo
significaret᷑ ablatum. Et mees frater of¬
ni. os mutum interp̃tatur. quo significat᷑
sacerdotii ueteris & doctrine silentium.
S amuei noien eius chicit. Sesay in sole sac̃¬
ficium uel incensum. Saul peticio interp̃¬
tatur. Notum est enim quomͦ hebreoꝵ populus
eum sͥ regem petierit: & accepit nomen ñ

Expanded text:
quia, dum prius esset sterilis natura, postremo Dei gratia fecundata est. Heli Deus meus. Ophni discalciatus. Filius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cuius amissionem suo expressit vocabulo. Appraeparatione Evangelii pacis . Et Propheta: Quam speciosi pedes, qui annuntiant pacem! Iste ergo discalciatus interpretatur, ut eius nomine Veteris Testamenti sacerdotium a veteri populo significaretur ablatum. Phinees frater Ophni os mutum interpretatur, quo significatur sacerdotii veteris et doctrinae silentium. Samuel nomen eius Deus. Iessai insulae sacrificium, vel incensum. Saul petitio interpretatur. Notum est enim quomodo Hebraeorum populus eum sibi regem petierit, et accepit non
Abbreviated transcription (Latin):
numeroꝵ. greci enim nu¬
quã scriptores secula¬
rium litterarũ. inter
disciplinas mathe ma-¬
ticas ideo pͥmam ẽẽ
uoluerunt. quoniam ipsa ut sit. nulla
alia indiget disciplina. Musica autem
& geometria & astronomia quȩ secun¬
tur. ut sint. atq subsistant: istius egent
umeri disciplinam apud grecos pri¬
nũ pythagoram aucupant conscrip¬
sisse : ac cdeinde a nicomaco diffusius ẽẽ
dispositam. Quã apud latinos pͥmus apu-¬

Expanded text:
numerorum. Graeci enim nuQuam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent bus ejus. 1. Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam, quam apud Latinos primus Apu
Abbreviated transcription (Latin):
iblioteca a greco nomen acce¬
pit : eo quod ibi recondantur
ubri. Nam bilio libroꝵ: teca re¬
positio interpretat᷑. Bibliotẽcã
ueteris testamenti esdras scri¬
ba post incensam legem a chaldeis. dum ui¬
dei regressi fuissent in ierłm. diuino affla¬
tus spiritu reparauit: cunctaq legis ac
ꝓpħarum uolumina. quȩ fuerunt a genti.¬
bus corrupta. correxit : totumq uetus tes¬
tamentũ in uiginti duos libros ostituit:
ut tot libri essent in lego. quot liahieliuta

Expanded text:
ibliotheca a Graeco nomen accepit: eo quod ibi recondantur libri. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuissent in Jerusalem, divino afflatus Spiritu reparavit, cunctaque legis ac prophetarum volumina, quae fuerant a Gentibus corrupta, correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit: ut tot libri essent in lege, quot habeba
Abbreviated transcription (Latin):
umeros autem infinitos ẽẽ sistunt.
certissimum est: qm̃ in quocumq nu¬
mero finem faciendũ putaueris. idem ip¬
se ñ dico uno addito augeri. s qͣmlibet
sit magnus. & qͣmlibet ingentem mul¬
titudinem continens. in ipsa ratione atq
scientia numeroꝵ ñ solum dupplicari. uẽ¬
rum ȩtiam multiplicari potest. Ita uero
suis quisq numerꝰ ꝓpͥetatibꝰ terminatur.
ut nullus eoꝵ par ẽẽ cuiq alteri possit.
Gͦ & dispares inter se atq diuersi sunt: &
singłi quiq finiti sunt. & omnes infini

Expanded text:
umeros autem infinitos esse certissimum est, quoniam in quocumque numero finem faciendum putaveris, idem ipse non dico uno addito augeri, sed quamlibet sit magnus, et quamlibet ingentem multitudinem continens, in ipsa ratione atque scientia numerorum non solum duplicari, verum etiam multiplicari potest. Ita vero suis quisque numerus proprietatibus terminatur, ut nullus eorum par esse cuicumque alteri possit. Ergo et dispares inter se atque diversi sunt, et singuli quique finiti sunt, et omnes infini
Abbreviated transcription (Latin):
tera transierunt : & ecce¬
omĩa facꝰta sunt noua.
Testamentum aut̾ nouum ideo nuncupat᷑:
quia innouat. Non enĩ illud discunt nͥ homi¬
nes renouati ex uetustate ꝑ gr̃am: & ꝑtinen¬
tes iam ad nouũ testamentum. id est regny¬
uel ixal ⁊aluen ꝓpcer uulta salla nulla est
canonica auctoritas. quȩ recte a prudentibꝰ
iudicantur ñ essẽ eoꝵ credenda. quibꝰ adscri¬
bunt᷑. Nam multa & sub nominibꝰ ꝓpħarum
& recentiora sub nominibꝰ apłoꝵ ab hereticiꝰ
ꝓferuntur. Quȩ omnia sub noĩe apocrifo¬
rum auctoritate canonica diligenti exami¬
natione remota sunt. Item capła. Capł .i.¬

Expanded text:
unt, et ecce facta sunt nova.' Testamentum autem Novum ideo nuncupatur, quia innovat. Non enim illud discunt nisi homines renovati ex vetustate per gratiam, et pertinentes iam ad Testamentum Novum, quod est regneritas, tamen propter multa falsa, nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur, non esse eorum credenda, quibus ascribuntur . Nam multa et sub nominibus prophetarum, et recentiora sub nominibus apostolorum ab haereticis proferuntur, quae omnia sub nomine apocriforum auctoritate canonica diligenti examinatione remota sunt. 434 Inter. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
diuisio est. in planum. in magnitudi¬
nem numerabilem. in magnitudinẽ
rationalem: & in figuras solidas. Planȩ
figurȩ sunt. quȩ & latitudine & longi¬
tudine continent᷑: quȩ sunt iuxta pla¬
tonem numero quinq. Numerabilis
magnitudo est: quȩ numeris arichine¬
tice diuidi potest. Magnitudines rati¬
onales sunt: quoꝵ mensuram scire pos¬
sumꝰ. Inrationales uero: quoꝵ mensurȩ
quantitas cognita ñ habetur. De figuris.
pͥma plano pede. Circulus est figura
quȩ uocatur circũducta. cuiꝰ in medio
punctꝰ. ẽ. quo cuncta conuergunt: quod
centrum geometrici uocant. latini punc¬
tum: circuli nuncupant plenopede
Quadrilatera figura est: in plano qua¬
drata. quȩ sub quatuor rectis lineis iacet
figura plana ita.Ortogonium
id est recti angulum figura plana. E st
enim triangulum. & habet angulũ rec¬
Isopleros
figura plna recta. & sub  ter con¬
ter con¬
spera est fi¬
gura in rotundum formata. partibꝰ cun¬
tisequalis in solidũ est. OCibꝰ est fig

Expanded text:
divisio est, in planum, in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem, et in figuras solidas. Planae figurae sunt, quae longitudine et latitudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. De figuris prima circulus est figura plana, quae vocatur circumducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum geometriae vocant, Latini punctum circuli nuncupant.o Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacet,figura plana, ita.o Orthogonium, id est rectiangulum figura plana. Est enim triangulum et habet angulum recIsopleuros figura plana, recta et subter conhera est figura in rotundum formata, partibus cunctis equalis in solidum. Cubus est figura
Abbreviated transcription (Latin):
erra est in media mun¬
di regione posita. omni¬
bus partib celi in modũ
centri equali interuallo
consistens:. que singulari
numero totum orbem sig¬
nificat: plurali uͦ singłas partes. suiꝰ noĩa
diuersa dat ratio. Nam terra dicta. a su¬
piore parte qua terit᷑. Humꝰ ab inferiori.

Expanded text:
erra est in media mundi regione posita, omnibus partibus coeli in modum centri aequali intervallo consistens: quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cujus nomina diversa dat ratio. Nam terra dicta a superiori parte, qua teritur: humus ab inferiore:
Abbreviated transcription (Latin):
dicendi
scientia.
b questi¬
onib. ad
ꝑsuaden¬
dũ iusta
ꝙ bona.
in rerũ¬
resin. id ẽ a copia locutionis. Resis enĩ
apud grecos locutio đr. inde rethor .i.¬

Expanded text:
dicendi scientia, bus questionibus ad persuadendum iusta et bona, in rerurica grece, a copia locutionis: rhesis enim apud Grecos locutio dicitur. Rhetor
Abbreviated transcription (Latin):
ec consanguinitas. dum se paulatĩ ꝓpa-¬
gniũ ordinibus dirimens usq ad ulti¬
mũ gradum subtraxerit. & ꝑpinquitas
esse desierit: eam rursus lex matrimõ¬
nii uinculo repetit. & quodã modo reuo¬
cat fugientẽ. Ideo aut̃ usq ad sexͥum ge¬
neris gradum consanguinitas ꝯstituta
est: ut sicut sex exatib mundi genera¬
tio. & hominis status finit᷑: ita ꝑꝓpinqui¬
ritus uero eiam sine adiectione conui-¬
gem sonat. Et ã marte maritꝰ : qͣsi mas.
Est enim nomen pͥmȩ positionis: quod
facit in diminutione mascłs. & indiri-¬
uatione maritꝰ. Sponsus. ab spondendo
uocatus. Nam ante usum tabellarum.
matͥmonii cautiones sibi inuicem emit¬
tebant : in quib spondebant se inuicẽ¬

Expanded text:
ec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens, usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex haec matrimonii vinculo repetit, et quodam modo revocat fugientem . Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est , ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita propinquiMaritus vero etiam sine adjectione conjugem sonat, et a mare MARITUS, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. 3. Sponsus a spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invice
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum ab egrptiis reꝑta
dr̃. quod undante nilo.
& omniũ possessiomibus
limo obductis: inicium¬
terrȩ diuidende ꝑ line¬
as & mensuras nomen arti dedit. Que
dẽinle longius acumine sapientum
ꝓfecta: & maris & cȩli & aeris spacia
diuidnettui Nam ꝓuocati studiosi. ce¬
perunt post terre dimensionem. et
celi spacia querere. qͣnto interuallo
luna ã terris. a luna sol ipse distaret
& usq ad uerticem celi quanta se men¬
sura distenderet: sicq interualla ip¬
sa cęli orbisq ambitum ꝑ numeros
stacdioꝵ ratione ꝓbabili distinxerunt.
S quia ex terrȩ dimensione hȩc disci
plina cepit: ex initio sui & nomen ser¬
uauit. Nam geometria de terrasniii
cupata est. Terra enim grece ge uocat᷑:
metra mensura. Huiꝰ disciplinȩ ars conti¬
net in se liniamenta. interualla. magni¬
tudines. & figuras: & in figuris dimen¬
signes & numeros.
De quadriꝑtita diui

Expanded text:
pe ab Aegyptiis reperta dicitur, quod, undante Nilo et omnibus possessionibus ejus limo obductis, initerre dividende, per lineas et mensuras nomen arti dedit. Que inde longius acumine sapientium producta et maris et celi et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studiosi, ceperunt post terre dimensionem et celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. Sicque intervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dplina coepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et deensura nuncupata est. Terra enim Graece γῆ vocatur, μήτρα mensura. Huius disciplinae ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras, et in figuris dimensiones et numeros. De quadripertita divi
Abbreviated transcription (Latin):
cto qͣmplurinos frm̃ sci¬
entie scͥpturaꝵ desiderio
aliqͣntis ut origenem ro¬
manũ facerent. & lati
aurib eũ donarent.
n quo etiã cũ fr̾ ⁊collega nr̃ ieroni
mus ab ep̃o damaso dep̃catus home¬
lias duas degantico canticoꝵ in la¬
tinũ tͣnstulisset ex greco. ita in illo
oꝑe ornate magnificeq locutꝰ ẽ: ut
cuiꝰ legendi origenẽ ⁊ auidissime
ꝑqͥrendi desideriũ cõmoueret. di¬
cens illiꝰ anime conuenire qđ dic̃¬
tũ ẽ. qͥa intͦduxit me rex in cubi¬
culũ suũ: asserens eũ qd̾ cũ in ceter¬

Expanded text:
cio quam plurimos fratrum scientiae scripturarum desiderio carum peritis, ut Origenem Romanum facerent et Latinis auribus  eum donarent. in quod etiam cum frater et collega noster ab episcopo Damaso deprecatus homilias duas de Cantico canticorum in Latinum transtulisset ex Graeco, ita in illo opere ornate magnificeque praefatus est, ut cuiuis legendi Origenem et auidissime perquirendi desiderium commoueret, dicens illius animae conuenire, quod dictum est, quia introduxit me rex in cubiculum suum, adserens eum, q
Abbreviated transcription (Latin):
expositionem origenis posuerun
questionẽ. ex cuiꝰ ꝑsona tacito no¬
mine dixerim. opponi nobis pot̃
qd̾ ñ sit uera sententia dicentis
apłi. nemo uniꝗͥ. carnẽ suã odit.
cũ morbo regio laborantes ptysi
& canero ⁊ distillationib mortẽ
uite p̃ferant. & sua oderint corꝑa.
e statĩ qͥd ipse sentirem adiunxi
Magis itaq ad tropicam intelli¬
gentiã sermo referatur. Quando
Ponamꝰ tam̃ ipsa uerba que ori¬
gene̾s libro t̾cio continentur. Di¬
camꝰ qđ illam carnẽ que uisura
sit salutare .di. anima nutriat &
erudiens. & celesti saginaus pane.
.R. x̃pi sanguine irrigans. ut refec¬
ta ⁊ nitida possit libero cursu ui¬
rum sequi. & nullo debilitatis pon¬
dere p̾grauari. Pulchre etiam in
similitudine xp̃i nutrientis ⁊ fo¬
uentis eccłam. & dicentis ad iherłm.
quotiens uolui congregare filios

Expanded text:
expositionem, Origenis posuerim quaestionem, ex cujus persona tacito nomine dixerim: « Opponi nobis potest, quod non sit vera sententia dicentis Apostoli: Nemo unquam carnem suam odit, cum morbo regio laborantes, phthisi, et cancere et distillationibus, mortem vitae praeferant, et sua oderint corpora; et statim quid ipse sentirem adjunxi: Magis itaque ad tropicam intelligentiam sermo referatur. » Quando Ponamus tamen ipsa verba quae in Origenis libro tertio continentur: « Dicamus quod illam carnem, quae visura sit salutare Dei, anima diligat, eerudiens, et coelesti saginans pane, et Christi sanguine irrigans: ut refecta et nitida, possit libero cursu virum sequi, et nullo debilitatis pondere praegravari. Pulchre etiam in similitudinem Christi nutrientis et foventis Ecclesiam, et dicentis ad Jerusalem: Quoties volui congregare filio
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. maledici regnũ d̾i ñ possi¬
debunt. & mordentes inuicẽ con¬
sũpti estis ab inuicem: iam nc̃
sentires de paruula subdolaq
concordia. magnã in mundo or¬
tam ẽẽ discordiã Qid tͥ ꝓdest ap̃
notos parit̾ .⁊ ignotos in nos male¬
dic̾ta congerere.An qr origeniste
ñ sumus. & in celo nos peccasse nes¬
cimꝰ. & in terris arguinuir pecci¬
torũ: & ideo in concordiam re¬
diimus. ut nichil loqui contra
hereticos ñ liceret. ne si illos descͥp¬
sero tu te appetitũ putes.: Quan¬
dui ñ rennuebam laudationem
tuam sequebaris me ut magistru
frem .⁊ collegam uocabas .s. cato¬
licũ in omĩb fatebaris. Postqm
ñ agnoui laudes tuas & me indig¬
nũ tanti uiri p̾conio uidicaui.¬
laudata utuperas. de eodem ore
⁊ dulce ꝓferens .&. amarũ. Sentis¬
ne qd t̾aceam. qd̾ estuanti pec¬
tori uerba ñ cõmodem. & cum
psalmista loquar. pone custodia
biis meis: ne declines cor meũ in

Expanded text:
Apostoli, Maledici regnum Dei non possiApostoli, Maledici regnum Dei non possidebunt ; et, Mordentes invicem consumpti estis ab invicem , jam nunc sentires de parvula subdolaque concordia, magnam in mundo ortam esse discordiam. Quid tibi prodest, apud notos pariter et ignotos in nos maledicta congerere? An quia Origenistae non sumus, et in coelo nos peccasse nescimus, in terris arguimur peccatores? Et ideo in concordiam redivimus, ut mihi loqui contra haereticos non liceret, ne, si illos descripsero, tu te appetitum putes? Quamdiu non rentuam, sequebaris ut magistrum, fratrem et collegam vocabas et catholicum in omnibus fatebaris. Postquam vero non agnovi laudes tuas et me indignum tanti viri praeconio judicavlaudata prius vituperas de eodem ore et dulce proferens et amarum. Sentisne quid taceam, quod aestuanti pectori verba non commodem? et cum Psalmista loquar: Pone, Domine, custodiam biis meis. Non declines cor meum in
Abbreviated transcription (Latin):
nec corona martyrii leuat in celũ.
Quotiens uidi me eẽ mortuũ &. in se¬
pulchro positũ. quotiens uolare
suꝑ terras ⁊ montes ac maria na¬
tatu aeris tͥnsfretare: cogat me gͦ
lusa ẽ. Quanti in somnis diuites.
cientes flumina bibt̃: & exꝑrecti.
faucib siccis estuant. Tu a me exi¬
gis somni sponsionẽ: ego te ueriꝰ
strictiusq conueniam. Fecistine
omia que in baptismate ꝓmisisti:
qͥcqͥd monachi uocabulum flagi¬
tat. nr̃m ut̃q compleuit. Saue
queso ne ꝑtrabem tuã festucam
meã uideas. Inuitus loquor. & re¬
tractantẽ linguã dolor. in uerba
compellit. Non tͥ sufficiunt qͤ
de iugilante confingis: nͥ & som¬
nia crimineris. Tantã habes cu¬
dormiens fecerim dixerim ue dis¬
cutias. P reĩmuto que contͣ
me loquens tuũ ꝓpositũ deturpas¬
ti.: que in depompationẽ omĩum
hoc unũ denuntio. ꝙ repetens ite¬
rũ iterũq monebo. Cornutam
bestiam petis: & nͥ cauerẽ illud

Expanded text:
nec corona martyrii in coelum levat. nec corona martyrii in coelum levat. Quoties vidi me esse mortuum, et in sepulcro positum! Quoties volare super terras, et montes ac maria natatu aeris transfretare? Cogat ergo mlusa est. Quanti in somnis divites, tientes flumina bibunt; et experrecti, siccis faucibus aestuant. Tu a me somnii exigis sponsionem: ego te verius strictiusque conveniam. Fecisti omnia quae in baptismate promisisti? Quidquid monachi vocabulum flagitat, nostrum uterque complevit? Cave, quaeso, ne per trabem tuam, festucam meam videas. Invitus loquor, et retrectantem linguam dolor in verba compellit. Non tibi sufficiunt quae de vigilante confingis, 488 nisi et somnia crimineris. Tantam habes cudormiens fecerim, dixerimve, discutias. Praetermitto, quae contra me loquens, propositum tuum deturpasti: quae in depompationem omnium Hoc unum denuntio, et repetens iterum iterumque monebo. Cornutam bestiam petis: et nisi caverem illud
Abbreviated transcription (Latin):
aris. spias cleantis & contorta cri¬
sippi. non ex arte quã nescis. s de
ingenii magnitudine. Ꝙ qm̃ sto¬
ici logicam sibi uendicant. & tu
huiꝰ scientie deliram̃ta contemnis.
in hac parte epẏcureus es.: nec qͦris
quomͦ s qͥd loquaris. Qͥd enĩ ad
te ꝑtinet si alius ñ intellegat qͥd
uelis dr̃e: qͥa ñ ad om̃s s ad tuos lo¬
queris.: Deniq &. ego scͥpta tua
relegens. quanꝗͣ. interdũ ñ intel¬
ligam qͥd loquaris. & heraclytũ
me legere putem: tam̃ non doleo
nec me penicet tarditatis. Id enĩ
in legendo patior qd̾ tu pateris
am uigilans ꝓmisissem. Nc̃ aut̃
nouũ imprudentie genꝰ. obicit m
somniũ meũ. Utinam celibritas
loci & scõꝵ de toto orbe conuentꝰ
sineret me diuinas scripturas legͥe.
In tantũ spacii ñ habeo. externa
meditandi. S tam̃ qui somnium
cͥminat᷑. audiat ꝓpħaꝵ. uoces. som¬
niis ñ eẽ credendũ: quia nec adul¬
teriũ somnni me ducit ad tartarũ.

Expanded text:
aris, spinas Cleantis, et contorta Chryaris, spinas Cleantis, et contorta Chrysippi, non ex arte quam nescis, sed de ingenii magnitudine. Et quoniam Stoici logicam sibi vindicant, et tu hujus scientiae deliramenta contemnis, in hac parte Epicureus es: nec quaeris quomodo, sed quid loquaris. Quid enim ad te pertinet, si alius non intelligat quid velis dicere, quia non ad omnes, sed ad tuos loqueris? Denique et ego scripta tua relegens, quamquam interdum non intelligam quid loquaris, et Heraclitum me legere putem: tamen non doleo, nec me poenitet tarditatis: id enim in legendo patior, quod tu pateris am vigilans promisissem. Nunc autem, novum impudentiae genus, objicit mihi somnium meum. Utinam celebritas loci, et sanctorum de toto orbe conventus, sineret me divinas Scripturas legere! Intantum spatium non habeo externa meditandi. Sed tamen qui somnium criminatur, audiat Prophetarum voces, somniis non esse credendum, quia nec adulterium somnii ducit me ad tartarum,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ diluunt. Etiam asini & bru¬
ta animalia. quãius in longo in¬
nere nouert̾ scdo diu̾ticła: Mira¬
ris si ego latinas litteras ñ sim ob¬
litus: cũ tu grecas sine magistro
didiceris. Septẽ modos conclusio¬
nũ dialectica elem̃ta me docue¬
rt̃. qͥd significet idioma. qd nos
absq uerbo ⁊ nomine nulla sen¬
centia sit. Soritarũ gͥdus. seu¬
domeni argutias sophismatum
fraudes. iurare possũ me pꝰquã egres
scire qd didici. & tu qui in me par
ris tͥ litteratulus atq rabi: respon¬
de cur scribe aliqua ausus sis. &
uirũ disertissimũ gregoriũ pari
eloqui splendore tnsferre. Unde
tͥ tanta uerboꝵ. copia. sententiaꝵ
ni qui oratoriam iuix pͥmi labris
in adolescentia degustasti. Aut e¬
go fallor. aut tu ciceronẽ occulte
lectitas: & ideo tam disertus es: mͥ¬
q lectionis eiꝰ crim̃ intendis. ut
solus int̾ eccłiasticos tractatores
eloquentiȩ flumine glorieris. Li¬
cet magis philosophos sequi uide¬

Expanded text:
quae diluunt. Etiam asini et bruquae diluunt. Etiam asini et bruta animalia, quamvis in longo itinere, noverunt secundo diverticula. Miraris si ego litteras Latinas non sum oblitus, quum tu Graecas sine magistro didiceris? Septem modos conclusionum dialectica me elementa docuerunt; quid significet ἀξίωμα, quod nos absque verbo et nomine nulla sententia fit, soritarum gradus, pseudomeni argutias, sophismatum fraudes. Jurare possum me postquam egrescire quod didici. En tu qui in me parvis tibi litteratulus atque Rabbi, responde, cur scribere aliqua ausus sis, et virum disertissimum Gregorium pari eloquii splendore transferre. Unde tibi tanta verborum copia, sententiaruni, qui oratoriam vix primis labris in adolescentia degustasti? Aut ego fallor, aut tu Ciceronem occulte lectitas. Et ideo tam disertus es, mihique lectionis ejus crimen intendis, ut solus inter ecclesiasticos tractatores eloquentiae flumine glorieris. Licet magis philosophos sequi vide
Abbreviated transcription (Latin):
Diri me scłares luteras ñ lecturũ
⁊ futuri sponsio ẽ. ñ p̃terite me¬
morie abolicio. ꝙ quomͦ ingiues
multũ ẽ: dum renuo crim̃ incur¬
ro. & ꝓ me testimoniũ ꝓferens
hoc ĩpso arguor quo defendor. sci¬
licet n̾c longo sermone terendũ ẽ.
qd̾ ꝓbe̾nt conscientie singłoꝵ Qͥs
nostrũ ñ meminit infancie suȩ:
Ego certe ut tͥ homini seuerissimo
risum sũmoueam. & inuiteris ali¬
quando erassũ quẽ semel in uita su¬
a dicit risisse luciliꝰ. inemini me
cucurrisse puerũ ꝑ cellulas seruu¬
loꝵ. diem feriatũ duxisse lusib.
.s. ad orbilium seuientem de auie
sinu tractũ ẽe captiuũ: & quo ma¬
gis stupeas nc̃ cano ⁊ recaluo ca¬
pite sepe mͥ udeor. in som nis co¬
matulus. & sũpta toga afͤite retho¬
rũ controu̾siã declamare. Cũq
exꝑrectus fuero: gratulor. me dicen¬
di ꝑiculo lib̾atum. Crede mͥ:. mul¬
ta ad purum recordat᷑ infantia. Si
genioli tui quo semel fuisset in¬
buta. Lanarũ conchilia. nulle a¬

Expanded text:
cturum: de futuro sponsio est, non praeteritae memoriae abolitio. Et quomodo, inquies, multum est : dum renuo, crimen incurro, et pro me testimonium proferens, hoc ipso arguor, quo defendor. Scilicet nunc longo sermone texendum est, quod probant conscientiae singulorum. Quis nostrum non meminit infantiae suae? Ego certe, ut tibi homini severissimo risum moveam, et imiteris aliquando Crassum, quem semel in vita dicit risisse Lucilius, memini me puerum cursitasse per cellulas servulorum, diem feriatum duxisse lusibus, et ad Orbilium saevientem de aviae sinu tractum esse captivum. Et quo magis stupeas, nunc cano et recalvo capite, saepe mihi videor in somnis comatulus, et sumpta toga, ante rhetorem controversiolam declamare. Cumque experrectus fuero, gratulor me dicendi periculo liberatum. Crede mihi, multa ad purum recordatur infantia. Si genioli tui, quo semel fuisset imbuta. Lanarum conchylia nullae a
Abbreviated transcription (Latin):
crimen uocat. ꝙ scͥpta scͥptis argu¬
at. Ꝙd austeritate frontis. & con¬
tractis rugatisq narib concaua
uerba trũtinatur: & sc̃itatẽ apud
uulgus ignobile simulatoris ore
mentitur:. Audiat nos iterũ ꝓ¬
clamantes. ueterem adã in laua¬
in baptismate suscitari: ꝑire co
a fr̃ib quid nob̾ uideret᷑ respon¬
dimus nulli p̾udicantes sequi
qd̵ uelit. nec alteriꝰ decretũ nr̃a
sententia subu̾tentes. Neq enĩ
ambimꝰ ad sacerdotiũ qͥ latemꝰ
in cellulis. nec humilitatis dãno
ep̃atum auro redimere festinamꝰ.
nec electum pontificẽ a de cupimꝰ
hereticis hereticos nos docemꝰ. Pe¬
cunias nec habemꝰ. nec habere uo¬
lumus. Habentes uictũ ⁊ uesti¬
tũ. his contẽpti sumꝰ: illud de as¬
censore montis dñi iugiter decan¬
tantes. Qui pecuniã non dedit
ad usuram .&. mun̾a suꝑ in nocẽ¬
tes ñ accep̃. Qui fac̃ hec: ñ mouebr̃¬

Expanded text:
subvertat, et scripta scriptis arguat. Quid austeritate frontis, et contractis rugatisque naribus, concava verba trutinatur, et sanctitatem apud vulgus ignobile simulato rigore mentitur? Audiat nos iterum proclamantes, Veterem Adam in lavain baptismate suscitari: perire ca fratribus, quid nobis videretur, respondimus, nulli praejudicantes sequi quod velit, 490 nec alterius decretum nostra sententia subvertentes. Neque enim ambimus sacerdotium, qui latemus in cellulis; nec humilitate damnata, episcopatum auro redimere festinamus; nec electum pontificem a Deo, rebelhaereticis, haereticos nos docemus. Pecunias nec habemus, nec habere volumus: Habentes victum et vestitum, his contenti sumus : illud de ascensore montis Dominici jugiter decantantes: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram, et munera super innocentem non accepit. Qui facit haec, non moveb
Abbreviated transcription (Latin):
in celestib repmissũ ẽ. Quando
dico hic ẽẽ incipiamꝰ in terris ñ
naturam tollo sexuũ. s libidinẽ
i coitũ uiri ⁊uroris aufero: di¬
cente apło. tempꝰ breue ẽ. reliquũ
ẽ ut & qui habent uxores. sic sint

Expanded text:
in coelestibus repromissum est. Quando dico, hic esse incipiamus in terris, naturam non tollo sexuum; sed libidinem, et coitum viri et uxoris aufero, dicente Apostolo: Tempus breve est: reliquum est, ut et qui habent uxores, sic sint
Abbreviated transcription (Latin):
gosis .i aspis locis enauigauit ora¬
¶tio.
.s. hereseos crum̃ impactũ tota fron
cusationis eiꝰ partes quib nos mor¬
dere nititur. transeamꝰ. E quib p̾¬
ma ẽ. me hominẽ maledictũ. om¬
niũ detractorem. in p̾cessores meos
geniunũ semꝑ infigere. Bet enĩ¬
unũ cuiꝰ in opusculis meis nom̃
taxauero: uł quẽ uixta artem illiꝰ
figurata laude ꝑstrinxero. S in au¬
tem contra inuidos loquor. & lus¬
cũ lanuinũ uł asinium pollionẽ.
de genere cornelioꝵ stili mei mu¬
cro conuulnerat. si histricule q
luuide m̃tis hominẽ a me sũ moue¬
o.&. ad unũ stipem cuncta iacula
dirigo. qͥd uulnera sua partit᷑ in
multos. qui ex impatientia respon¬
dendi ostendit se ẽẽ qui petitur. Obi
cis dormiens pollicitus sim numqͥ
salustianꝰ calpurmꝰ. qͥ nob̃ ꝑ mag¬
nũ oratorem ñ magnã mouerat
questionẽ: cui breui libello satisse

Expanded text:
gosis et asperis locis enavigavit oratio, et haereseos crimen impactum tota frontaccusationis partes, quibus nos mordere nititur, transeamus. E quibus prima est, me hominem maledicum, omnium detractorem, in praecessores meos genuinum semper infigere. Det unum, cujus in opusculis meis nomen taxaverim, vel quem juxta artem illius figurata laude perstrinxerim. Sin autem contra invidos loquor, et Luscium Lavinium, vel Asinium Pollionem de genere Corneliorum, styli mei mucro convulnerat, si histriculae et lividae mentis hominem a me submoveo, et ad unum stipitem cuncta jacula dirigo, quid vulnera sua partitur in multos? quid ex impatientia respondendi, ostendit se esse qui petitur? Objicis dormiens pollicitus sim, numquSallustianus Calpurnius, qui nobis per Magnum Oratorem, non magnam moverat quaestionem, cui li
Abbreviated transcription (Latin):
angelos fieri: & animas hominũ
ita ut st̃ condite ñ in angłos sed
in id qd̾ a deo st̃ condite reforma¬
ri. ut & uisti & peccatores equales
fiant. Deniq ut scias me ñ meam
explicasse sententiam. s int̾ se
hereses comparasse. quaꝵ utramq
in greco legeram: disputationẽ
meam hoc fine compleui. Iccirco
ut supͣ diximus hec ap̃ nos obscu¬
tur in greco. & om̃is metaphora
si de alia in aliam linguã transfe¬
ratur ad uerbũ. quasi qͥbdã senti¬
b: or̃onis sensus & germina suf¬
focantur. Nisi hec eadẽ in greco re¬
pereris: quicqͥd dictũ ẽ meũ pu¬
tato. Sextũ qd̃ obicere mͥ extremũ

Expanded text:
Angelos fieri: et animas hominum, Angelos fieri: et animas hominum, ita ut sunt conditae, non in Angelos; sed in id quod a Deo sunt conditae, reformari, ut et justi et peccatores aequales fiant. Denique ut scias me non meam explicasse sententiam, sed inter se haereses comparasse, quarum utramque in Graeco legeram, disputationem meam 483 hoc fine complevi: « Idcirco, ut supra diximus, haec apud nos obscutur in Graeco; et omnis metaphora, si de alia in aliam linguam transferatur ad verbum, quibusdam quasi sentibus, orationis sensus et germina suffocantur. » Nisi haec eadem in Graeco repereris, quidquid dictum est, meum putato. 28. Sextum, quod et ext
Abbreviated transcription (Latin):
agnitionis filii dei. quẽ ideo ag¬
noscere dr̃. qͥa pͥus nouerat & pea
nosse desiuit. suũ recipiet locum.
i incipiet id eẽ qd̃ fuerat. ĩta tam̃
ut ñ uirta aliam heresum. om̃s
in una etate sint positi. id ẽ om̃s
in angłos reformentur. s unũ¬
.i officiũ suũ ꝑfectũ sit: uerbi
gra angłs refuga id ẽẽ incipiat
qd̃ ereatus ẽ: ⁊ homo qͥde para¬
dyso fuerat eiectus. ad culturã
iterũ paradysi restituat᷑ ⁊ reli
tissimũ ñ intellexisse arte̾ expo¬
sitionis mee. Quando enĩ dico.
ita tam̃ ut ñ uixta aliam heresi
om̃s in una etate suit positi. idẽ
om̃s in angłos reformentur. ostend
& ea de quib disputo ẽẽ heretica.
⁊ alia heresi discrepareQue sunt gͦ
due hereses: Una que dicit om̃s
rationabiles creaturas in angłos
reformari. altera que asserit unũ¬
qd̾q in restitutiõe mundi id fore
qd̃ conditũ ẽ: uerbi gr̃a qr ex an¬
gelis demones st̃. rursũ demones

Expanded text:
agnitionem Filii Dei quem ideo agagnitionem Filii Dei quem ideo agnoscere dicitur, quia prius noverat, et postea nosse desivit suum recipiet locum, et incipiet id esse quod fuerat: ita tamen ut non juxta aliam haeresim omnes in una aetate sint positi, id est, omnes in Angelos reformentur: sed unumet officium suum perfectum sigratia, ut Angelus refuga id esse incipiat, quod creatus est: ut homo qui de paradiso fuerat ejectus, ad culturam iterum paradisi restituatur, » et tissimum non intellexisse artem expositionis meae. « Quando enim dico, ita tamen ut non juxta aliam haeresim omnes in una aetate sint positi, id est, omnes in Angelos reformentur, ostendo et ea de quibus disputo esse haeretica, et ab alia haeresi discrepare. » Quae sunt ergo duae haereses? Una, quae dicit omnes rationabiles creaturas in Angelos reformari. Altera quae asserit unumquodque in restitutione mundi id fore quod conditum est. Verbi gratia: quia ex Angelis daemones sunt, rursum daemones
Abbreviated transcription (Latin):
Miser ego hõ: qͥs me lib̾abit de corꝑe
mortis huiꝰ: Corpꝰ mortis appellans
qd̃ uciis ⁊ morbis ⁊ ꝑturbationib
ac morti subiaceat. donec cũ xp̃o
resurgat in gła .&. fragile pͥus lu¬
tũ exquoquãt᷑ feruore sp̃c scĩ in
testam solidissimã. demutans głam
ñ naturã. Qͥntus locus ualidissi¬
mꝰ ẽ: in quo exponentes illud apłi
testimoniũ ex quo totũ corpus cõ¬
pactũ ⁊ conglutinatũ ꝑ omnem
iuncturã suministrationis scd̃m
oꝑationẽ in m̃suram uniꝰcuiꝰq
m̃bri augm̃tũ corꝑis facit in edi¬
ficationẽ sui in caritatẽ. latissimã
origenis expositionẽ q. eosclẽ sen¬
sus ꝑ diu̾sa uerba uoluentes breui
sermone constrinximus. nichil de¬
exemplis ⁊ assertionib eiꝰ auferen¬
tes. Cumq ꝑuenissemꝰ ad finẽ. hec
subiecimꝰ. Igit᷑ & in resurrectione
omniũ. quando corpꝰ totiꝰ ecclesie
uc̃ disꝑsum atq laceratũ. uerus
unusqͥsq scd̃m m̃suram fidei &.

Expanded text:
o: quis me liberabit de corpore mortis hujus? Corpus mortis appellans, quod vitiis et morbis et perturbationibus ac morti subjaceat: donec cum Christo resurgat in gloria, 482 et fragile prius lutum, excoquatur fervore Spiritus sancti in testam solidissimam: demutans gloriam, non naturam. 26. Quintus locus validissimus est, in quo exponentes illud Apostoli testimonium, Ex quo totum corpus compactum et conglutinatum per omnem juncturam subministin mensuram uniuscujusque membri, augmentum corporis facit in aedificationem sui in charitate , latissimam Origenis expositionem, et eosdem sensus per diversa verba volventem, brevi sermone constrinximus, nihil exemplis et assertionibus illius auferentes. Cumque pervenissemus ad finem, haec subjecimus: « Igitur et in restitutione omnium, quando corpus totius Ecclesius unusquisque secundum mensuram fidei et
Abbreviated transcription (Latin):
nubent neq nubentur: s ert̃ sic̃
angłi in celo. Et reuera nͥ inter
incipit eẽ nec femina: s adhuc in
corꝑe positi mutantur in angłos
in quib non ẽ uir neq mulier.
Qd .i in alio loco ab eodẽ apło dr̃.¬

Expanded text:
ent, neque nubentur; sed erunt sicut Angeli Dei in coelo . Et revera ubi inter incipit esse, nec femina: sed adhuc in corpore positi, mutantur in Angelos: in quibus non est vir neque mulier. Quod et in alio loco ab eodem Apo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd origenes assereret: in t̾cia qͥd
apollinaris contra illius uadens
dognia sentiret. Lege grecos cõmen¬
tarios: & nͥ ita reppereris. crimen
fatebor. Qd̃ ẽ in isto loco peccatũ
meu̾̃: Illud nimirũ ꝓ quo supra
respondi. quare ñ eos aquib dic¬
ta sint nominarim. Suꝑfluum
erat ꝑ singła apłi testimonia eoꝵ
noĩa ponere: quoꝵ me opuscula
inslaturũ in p̃facione signauerã
Et tam̃ iunctam dici animã corꝑe
donec ad xp̃m redeat. & in resur

Expanded text:
quid Origenes assereret; in tertia, quid quid Origenes assereret; in tertia, quid Apollinarius contra illius vadens dogmata sentiret. Lege Graecos Commentarios; et nisi ita repereris, crimen fatebor. Quod est in isto loco peccatum meum? Illud nimirum, pro quo supra respondi: quare non eos a quibus dicta sunt, nominarim? Superfluum erat per singula Apostoli testimonia, eorum nomina ponere, quorum me Opuscula translaturum in Praefatione signaveram. Et tamen vinctam dici animam corpore, donec ad
Abbreviated transcription (Latin):
res st̃ filii huiꝰ scłi filus lucis in
sionis locus. exordiũ sodi libri pos¬
sidet: in quo hoc pauli testimoni¬
tus ẽ: eam tantũ partẽ ponã expla¬
nationis. que patet calumniȩ. Uinc¬
pot̾ ⁊ de martyrio intelligi qd̾ ro¬
me in uincła coniectus hanc epłam
miserit. eo temꝑe quo ad philemo¬
nem & ad colosenses ⁊ ad philipen¬
ses in alio loco scͥptas ẽẽ monstra¬
uimus. Uel certe quia in plurimĩ
locis lectum ẽ iuncłm anime cor¬
pus hoc dici. quo quasi clausa te¬
neatur in carcere. dicumus paulũ
nec reuerti & esse cum xp̃o. ut ꝑfec¬
ta in gentes ꝑ eum p̾dicatio com¬
pleatur. licet quidam aliũ sensũ
in hoc loco introdueant. qd pauilꝰ
p̃destinatus ẽ sc̃ificatus ex utero
niatͥs sue ad p̾dicationem gentũi
ante quã nasceret᷑. postea uincła
carnis ceꝑit. Et in hoc loco tripli¬
cem ut supra expositionẽ posui.
In pͥma qͥd mͥ uideretur. in scd̾a

Expanded text:
res res sionis locus, exordium secundi libri possidet, in quo hoc Pauli testimonitus est, eam tantum partem ponam explanationis, quae patet calumniae: « Vincpotest et de martyrio intelligi, quod Romae in vincula conjectus, hanc Epistolam miserit, eo tempore quo ad Philemonem, et ad Colossenses, et Philippenses, in alio loco scriptas esse monstravimus. Vel certe, quia in plurimis locis lectum est vinculum animae corpus hoc dici, quo quasi clauso teneatur in carcere, dicimus propternec reverti, et esse cum Christo, ut perfecta in Gentes per eum praedicatio compleatur: licet quidam alium sensum in hoc loco introducant, quod Paulus praedestinatus et sanctificatus ex utero matris suae ad praedicationem Gentium antequam nasceretur, postea vincula carnis acceperit. » Et in hoc triplicem, ut supra, expositionem posui. In prima, quid mihi videretur; in secunda,
Abbreviated transcription (Latin):
citer explanaret. Quoꝵ si nomi¬
na ñ posui. ignosce uerecundie
mee: non debui ͤ carꝑe quos uni¬
tabar ex parte. & quoꝵ in latinã
linguã sententiã transferebam.
s dixi. Qui diligens lector ẽ: sta¬
tim requiret & dicet. Ꝙ rursũ
in fine. Aluis uͦ hoc qd̾ ait ut
ostendet in scłis suꝑuenientib
habundantes diuitias gr̃s sus
ad illam intelligentiã transfert.
fece inquies sub diligentis lectoris
nsona. origenis sententias explicaᷤ¬
fi. fateor errorem: non debui dili¬
gentẽ dr̃e. s blasphemũ. Qd si feciᷤ¬
sem. & aliquo scissem uaticinio te
istiꝰ modi nenias sectaturũ. etiam
calumiuȩ uerba uitassem. Gran¬
de crimen si origenem diligentẽ
ennium breui libello tuis contra
accuses. Solemus ut negociatores
parcissimos .& frugi seruos . & mo¬
lestos pedagogos. &̃. argutissimos
fures. diligentes uocare: .&. in euan¬
gelio uillicus uuquitatis pruden¬
ter quedã fecisse dr̃. & prudentio¬

Expanded text:
citer explanaret. Quorum si nomiciter explanaret. Quorum si nomina non posui, ignosce verecundiae meae: non debui eos carpere, quos imitabar ex parte, et quorum in Latinam linguam sententias transferebam. « Sed, dixi, qui diligens lector est, statim requiret, et dicet. Et rursus in fine, Alius vero hoc quod ait, ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae, ad illam intelligentiam transfert. » Ecce, inquies, sub diligentis lectoris persona, Origenis sententias explicasti. Fateor errorem, non debui diligentem dicere, sed blasphemum: quod si fecissem, et aliquo scissem vaticinio te istiusmodi naenias sectaturum, etiam calumniae verba vitassem. Grande crimen si Origenem diligentem ennium brevi libello tuis contra imicus accuses. Solemus et negotiatores parcissimos, et frugi servos, et molestos paedagogos, et argutissimos fures, diligentes vocare. 481 Et in Evangelio villicus iniquitatis prudenter quaedam fecisse dicitur : et, Prudentio
Abbreviated transcription (Latin):
dñatio ñ appelatur nͥ subiectos
aliqͦs habeat inferiores gradus.
Sin aut̃ putat iocirco me orige¬
nem sequi. qͥa ꝓfectus & honores.¬
.i ascensiones.⁊ descensiones. in¬
crem̃ta ⁊ diminutiones. in exp¬
sitione mea posui: sciat multĩ
interesse de angłis .&. seraphin. q
cherubin dicere demones & ho¬
mines fieri. qd̾ affirmat origene
⁊ ipsos int̾ se angłos diu̾sa offic¬
oꝵ genera ẽẽ sortitos. qđ eccła ñ
repugnat. Quomͦ ⁊ int̾ homines
ordo dignitatũ ex laboris uarie
at ordinem suũ .&. tam̃ om̃s ho¬
mines sint: sic & int̾ angłos me¬
rita ẽẽ diuersa. &. tam̃ in angłici
om̃s sistere dignitate. nec de au¬
gelis hoĩes fieri. nec rursũ raho¬
te apło ut ostend̾et in scłis suꝑue¬
nientib habundantes diuitias gre
suȩ in bonitate suꝑ nos in xp̃o ili
nos criplicem expositionẽ posui¬
mus: in pͥma quid nobis iudere¬
tur. in scda qͥd origenes oppon̾e.
in t̾cia quid appollinaris simpli¬

Expanded text:
non appellantur, nisi subjectos aliquos habeant et inferioris gradus. 480 Sin autem putat idcirco me Origenem sequi, quia profectus et honores, ascensiones et descensiones, incrementa et immunitiones, in expositione mea posui; sciat multum interesse de Angelis et Seraphim et Cherubim dicere, daemones et homines fieri, quod affirmat Origenes; et ipsos inter se Angelos diversa officiorum genera esse sortitos, quod Ecclesiae non repugnat. Quomodo et inter homines ordo dignitatum ex laboris varietat ordinem suum; et tamen omnes homines sunt: sic et inter Angelos merita esse diversa, et tamen in Angelica omnes persistere dignitate: nec de Angelis homines fieri, nec rursum hote Apostolo: Ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Jesu, nos triplicem expositionem posuimus. In prima quid nobis videretur: in secunda quid Origenes opponeret: in tertia quid Apollinarius simpli
Abbreviated transcription (Latin):
ex contra dicentiũ intelligi debere
ꝑsona. Que cũ breuis sit & absolu¬
ta responsio. & uixta id qd̾ supra
diximus etiã allegorie umbris de
eo qd̃ fupra ẽ ad id qđ non erar
dep̃uata: tamen accedam ꝓpius &
sciscitabor qͥd tͥ in hac disputatiõẽ
displiceat. Nempe quia dixerim
anunas ut iuros fouere quasi uxo¬
res corꝑa sua. ut corruptuũ hoc
induat incorruptionẽ. & alarũ
leuitate suspensũ. in aerem faciliꝰ
subleuet᷑. Quando dico gorruptiuũ

Expanded text:
debere persona. Quae quum si brevis et absoluta responsio, et juxta id quod supra diximus, etiam allegoriae umbris, de eo quod est, ad id quod non erat, depravata: tamen accedam propius, et sciscitabor quid tibi in hac disputatione displiceat. Nempe quia dixerim, animas ut viros fovere quasi uxores corpora sua, ut corruptivum hoc induat incorruptionem, et alarum levitate suspensum, in aerem facilius su
Abbreviated transcription (Latin):
urores in iuros. & corꝑa redigant᷑
in animas. & nequaquã seruĩt
sit ulla diu̾sitas: s quomͦ apudan¬
gelos ñ ẽ uir ⁊ mulier. ita ⁊ nos
qui similes angłis futuri sumꝰ.
iam nc̃ incipiamꝰ ẽẽ qd̾ nobis in

Expanded text:
uxores in viros, et corpora redigantur in animas, et nequaquam sit sexuum ulla diversitas, sed quomodo apud Angelos non est vir et mulier, ita et nos qui similes Angelis futuri sumus, jam nunc incipiamus esse quod nobis in