comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui hic describitur. Et quia sic illa in¬
tellexit: contempsit prȩsentia. ut acci¬
peret futura. Noueritis autem fr̃s non¬
eum passum mortem: quam alii martireᷤ
passi sunt. Con fessus enim dilatus ÷ ad
tormenta. alio die inuentũ ÷ corpꝰ enis
ex anime. Clauserant eni illi carcerens
corpori non spũi. Quẽ illi parabant tor¬
quere carnifices: ab sentem inuenerunt.
Perdidert᷑ se uitiam suam. Iacebat ex ani-¬
mis sine sensu illis ne torqueretur. cum
consensu apud dm̃ ut coronareturꝰ. Unde
& iste felix fr̃s non tantũ nomine sed & p̾¬
mio uitȩ ȩternȩ. si ista dilex̾: Ergo sic
audiamus istum psalmum: tanquam de
xp̃o dicatur. Ecce om̃s hȩrentes corpori
xp̃i & effecti m̃bra xp̃i. ambulemus uias
ꝑmanente inscłm scłi. Est enĩ aliꝰ timor.
quem caritas excludit: dicente ioħe. Tmor
non ÷ incaritate. sed ꝑfecta caritas foras
mittit timorem. Nonde om̃i timore dicit:

Expanded text:
qui hic describitur: et quia sic ille inqui hic describitur: et quia sic ille intellexit, contempsit praesentia, ut acciperet futura. Noveritis autem, freum passum mortem quam alii martyres passi sunt: confessus enim, dilatus est ad tormenta; alio die inventum est corpus ejus exanime. Clauserant enim illi carcerem corpori, non spiritui: quem illic parabant torquere carnifices absentem invenerunt: perdiderunt saeviliam suam. Jacebat exanimis, sine sensu, illis ne torqueretur; cum sensu apud Det iste felix, fratres, non tantum nomine, sed et praemio vitae aeternae, si ista dilexit? 7. Ergo sic audiamus istum psalmum, tanquam de Christo dicatur: et omnes haerentes corpori Christi et effecti membra Christi, ambulemus vias timor quem charitas excludit, dicente Joanne, «Timor non est in charitate; sed perfecta charitas foras mittit timorem» . Non de omni timore dicit
Abbreviated transcription (Latin):
gaudemus:. Despe. Ibi unde gaudebimꝰ:
sequitur. Intribulatione patientes. Martiri¬
gͦ idõ intribulatione patientes erant.
quia spe gaudebant. Sed quia nondum
erat illud qđ ꝓmittitur. quid dicit apłs:
Spes autem quȩ uidetur: non ÷ spes. Siaut̃
que non uidemꝰ sꝑamꝰ: per patientiam ex¬
pectamus. Ecce quare martyres om̃a per¬
tulerunt. quia quod non uidebant: per
patientiam expectabant. Illi qui eos occide¬
bant: quȩ uidebant amabant. Illi qͥ occide.¬
bantur: adea quȩ ñ uidebant suspirabant.
& ea quȩ non uidebant app̾hendere festina¬
bant. Et qđ tardius occidebantur: moras
sibi fieri arbitrabantur. Ergo fr̃s. felix
martyr & uere felix. & nomine & corona
cuius hodie dies ẽ : contempsit mundũ
Anforte quia timebat dñm. inde erat
felix. inde erat beatus. quia uxor eius
tanquam uinea fertilis erat in terra.
& filii eiꝰ circundert̾ mensam eiusc Om̃a
ista per fecte habet. sed incorpore illius

Expanded text:
gaudemus? De spe. Ibi unde gaudebimus?gaudemus? De spe. Ibi unde gaudebimus?sequitur: «In tribulatione patientes» . Martyres ergo in tribulatione patientes erant, quia spe gaudebant. Sed quia nondum erat illud quod promittitur, quid dicit Apostolus? «Spes enim quae videtur, non est spes: si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus» . Ecce quare omnia martyres pertulerunt, quia quod non videbant, per patientiam exspectabant. Illi qui eos occidebant, quae videbant amabant: illi qui occidebantur, ad ea quae non videbant suspirabant, et ea quae non videbant, apprehendere festinabant; et quod tardius occidebantur, moras sibi fieri arbitrabantur. 6. Ergo, fratres, Felix martyr et vere felix et nomine et corona, cujus hodie dies est, contempsit mundum. An forte quia timebat Dominum, inde erat felix, inde erat beatus, quia uxor ejus tanquam vinea fertilis erat in terra, et filii ejus circumdederant mensam ejus? Omnia ista perfecte habet, sed in corpore illius
Abbreviated transcription (Latin):
manducabitis : Et quare labores fructuũ
Iumplures xp̃ianos appello. inuno xp̃o
unum intelligo. Plures ergo estis. &
unus estis. Plures sumꝰ: & unus sumus.
uomͦ plures sumꝰ. & unus sumꝰ : Quia illi
inhȩremus cuiꝰ m̃bra sumus. & quorũ
cuit incȩlo ÷ ut m̃bra sequantur.
Ipse gͦ describat iam quia manifestum
÷ quem de scribit. sic patebt om̃a quȩ
sequuntur. tantum uos timete dñm &
amibulate inuiis eiꝰ. & nolite zelare eos
qui non ambulant inuus eiꝰ. quando illos
uideritis e̾ẽ felices infelicit᷑. Scłi enim
homines infelicit̃ felices sunt. Martyreᷤ
aut̃. felicit̾ infelices erant. Erant eni
ad tempꝰ infelices: sed inȩternum felices:
Et in eo ipso quo erant ad tẽpꝰ infelices:
putabantur magis infelices quam erant.
Quid enim dicit apłs: Quasi tristes. sẽꝑ
autem gaudentes. Quare semꝑe Et hic
& ibi. Prorsus & hic & ibi. Hic eñi unde

Expanded text:
manducabitis? et quare, «Labores fructuum manducabitis? et quare, «Labores fructuum Cum plures Christianos appello, in uno Christo unum intelligo. Plures ergo estis, et unus estis; plures sumus, et unus sumus. Quomodo plures sumus, et unus sumus? Quia illi inhaeremus cujus membra sumus; et quorum caput in coelo est, ut membra sequantur. 5. Ipse ergo describat jam; quia manifestum est quem describit. Sic patebunt omnia quae sequuntur: tantum vos timete Dominum, et ambulate in viis ejus, et nolite zelare eos qui non ambulant in viis ejus, quando illos videritis esse felices infeliciter. Saeculi enim homines infeliciter felices sunt: martyres autem feliciter infelices erant. Erant enim ad tempus infelices, sed in aeternum felices; et in eo ipso quod erant ad tempus infelices, putabantur magis infelices quam erant. Quid enim dicit Apostolus? «Quasi tristes, semper autem gaudentes» . Quare, «semper?» Et hic et ibi: prorsus et hic et ibi. Hic enim unde
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ memibra sumꝰ corporis eiꝰ. & uos autem
estis corpꝰ xp̃i & membra. In telligamꝰ ergo
uocem huiꝰ hominis. incuiꝰ corpore unus
sumꝰ homo. & ibi uidebimꝰ ista uera bona
ierusalẽ. Sic eñĩ dic̃ infine. & uideas bona
que st inierłm. Si aut̃ ista bona terreno
oculo attenderis. ab undantiã filioꝵ &
nepotum. & fertilitatem fecunditatẽq ẽ¬
ugis. non sunt bona illiꝰ ierłm. quia bona
ista in terra morientium sunt. illa t᷑ra
uiuentium ÷. Noli ualde ꝓ magno hab̾e
sihabes filios morituros. & siñ ante te: certe
post te. Uis habere filios nunquam
morituros. & tecum semꝑ uicturos: Esto
deret & ipse psalmꝰ. qui sic ÷ obscurus ut
ad moneat pulsari. sic oꝑtus ut uelit
excuti. aplurib cȩpit. Beati om̃s qͥtim̃t
dnm. qui ambulant inuiis eiꝰ. Multis
loquitur. Sed quia ipsi multi unum st̃¬
inxp̃o: sibitur & singularit̃ iam dicit.
labores fructuum tuorum manducabis
fructuum tuorum manducab̾. & non

Expanded text:
m membra sumus corporis ejus» ; et, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Intelligamus ergo vocem hujus hominis, in cujus corpore unus sumus homo; et ibi videbimus ista vera bona Jerusalem. Sic enim dixit in fine: «Et videas bona quae sunt Jerusalem.» Si autem ista bona terreno oculo attenderis, abundantiam filiorum et nepotum, et fertilitatem fecunditatemque conjugis, non sunt bona illius Jerusalem; quia bona ista in terra morientium sunt, illa terra viventium est. Noli valde pro magno habere, si habes filios morituros, etsi non ante te, certe post te. Vis habere filios nunquam morituros, et cum semper victuros? Esto deret et ipse Psalmus, quia sic est obscurus ut admoneat pulsari, sic opertus ut velit excuti, a pluribus coepit: «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» Multis loquitur; sed quia ipsi multi unum sisto, sequitur et singulariter jam dicit, «Labores fructuum tuorum manducabis.» fructuum tuorum manducabis;» et non,
Abbreviated transcription (Latin):
saginabit: quia erit nob̾cum uerbumd
quo pascuntur angłi. Interĩ mͦ labore fiu¬
ctuum pꝰea fuctus laboris. Labores fiuh
tuoꝵ manducab̾. beatꝰ es & bene tͥ erit bes
es dep̃senti ÷: bene tibi erit defuturo et
Cum manducas labores fructuũ tuorim
beatus es. cumꝑueneris ad fructũ laboꝵ
tuoꝵ. bene tibi erit. Quid dixit ÷ llan
sibene tibi erit: utiq beatꝰ eris. Et siberꝰ
& rem. Si spes tã dulcis. quanto res dulu
erit : Iam ueniamus ad illud Uxor tus
Sed inquib uinea fertilis: Uidemis
enim parietes istos in trantes multosben¬
les. uidemꝰ quia istos parietes intrant
multi ebriosi. fęneratores. mangones
querentes sortilogos. euntes ad prȩata¬
tores & p̾cantatrices. quando illis cipo
dolet. Ista ÷ fertilitas uineȩ. ista ÷ ihas
uxoris e Non ipsa ÷. Iste spine st̃ sedũ

Expanded text:
saginabit; quia erit nobiscum verbum Dei, saginabit; quia erit nobiscum verbum Dei, quo pascuntur Angeli. Interim modo labores fructuum, postea fructus laboris. «Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es, et bene tibi erit. Beatus es,» de praesenti est; «bene tibi erit,» de futuro est: cum manducas labores fructuum tuorum, «beatus es;» cum perveneris ad fructum laborum tuorum, «bene tibi erit.» Quid dixit? Nam si bene tibi erit, utique beatus eris; et si beatus et rem. Si spes tam dulcis, quanto res dulcior erit! 11. Jam veniamus ad illud, «Uxor tuSed in quibus vinea fertilis? Videmus enim parietes istos intrantes multos steriles; videmus quia istos parietes intrant multi ebriosi, feneratores, mangones, quaerentes sortilegos, euntes ad praecantores et praecantatrices, quando illis caput dolet. Ista est fertilitas vineae? ista est ubertas uxoris? Non ipsa est. Istae spinae sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
enim hab̾ et aliquam suauitatem panis
iste: nemo illum mandu-¬
caret.
Cum quanta suauitate
plorat
ingemitu qui orat. Dul¬
ciores
sunt lacrimȩ orantium:
quam
gaudia theatroꝵ Et audi flaminam
desiderii qua manducatur ipse panis. de
quo dic̃ qui manducatis panem doloris.
Alio loco dic̃ amans iste. cuiꝰ uocẽ inpsalmo
plerunq agnoscimus. Factȩ sunt michi
lacrimę meȩ panis die ae nocte. Unde
mus eum qͥ nos dilex̃ . qui nob pignus
dedit. cui d esponsati sumꝰ. insultant
nob̾ pagani & dic̃t. Uhi ÷ qđ colunt
xp̃ianic Ostendant nob̾ quẽ colunt.
Ecce ego ostendam illi dm̃ meũ. & ipse
ostendat michi dm̃ suũ. Cum tͥ hoc
dicit paganꝰ: non inuenis qđ ili osteids
quia non ÷ cui ostendas. Redisgͦ &pim¬
gis ad dm̃: quia illi suspiras anteqleilx
& desiderio ipsius gemis. Et quia iiuaus
desiderio ploras: dulces sunt & ipsipls¬
pane lacrimarum succedet. & te in etni

Expanded text:
autem haberet aliquam suavitatem panis autem haberet aliquam suavitatem panis iste, nemo illum manducaret. Cum quanta suavitate plorat in gemitu, qui orat? Dulciores sunt lacrymae orantium, quam gaudia theatrorum. Et audi flammam desiderii, qua manducatur ipse panis, de quo hic dicit, «Qui manducatis panem doloris.» Alio loco dicit amans iste, cujus vocem in Psalmo plerumque agnoscimus: «Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte.» Undemus eum qui nos dilexit, qui nobis pignus dedit, cui desponsati sumus, insultant nobis Pagani, et dicunt: Ubi est quod colunt Christiani? Ostendant nobis quem colunt. Ecce ego ostendo illis Deum meum, et ipsi ostendant mihi Deum suum. Cum tibi hoc dicit paganus, non invenis quod illi ostendas; quia non est cui ostendas. Redis ergo, et plangis ad Deum; quia illi suspiras, antequam videas, et desiderio ipsius gemis; et quia in ipsius desiderio ploras, dulces sunt et ipspane lacrymarum succedet, et te in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ de qua paulo ante diximus. spe gau¬
dentes. in tribulatione patientes: modo
nos ipsi labores nr̃i iocundant. & lȩtoᷤᷤ
nos faciunt de spe. Si gͦ labor nr̃ potuit
manducari. & potuit iocundare: man¬
ducatus ÷ fructꝰ ipsius labor. Qualis erit
manducans labores suos : Quia eunteᷤᷤ
ibant & flebant. mittentes semina sua.
Quanto iocundius manducabt̃ fructus laboꝵ.
qͥ uenientes uenient cum exultatione:.
portanteᷤ manipulos suos. Et ut noueritiᷤᷤ
fr̃s. quia manducatur labor iste: in
suꝑiore psalmo audistis dictum suꝑbis
qui ante lucem uolebant surgere. id ÷
ante xp̃m. non ꝑ humilitatem qua sur¬
rexit xp̃s. Dictum ⁊ illis. Surgite pꝰea¬
quam sedistis. Id ÷ humiliani & inde
surgite. quia & ille humiliari uenit :
qui exaltatus ÷ ꝓpter uos. Et quid dictũ
ẽ : Qui manducatis panem doloris. Iste
÷ labor fructuũ. panis doloris. Nisi enim
manducaretur: non diceret᷑ panis. Nisi

Expanded text:
spem, de qua paulo ante diximus, «Spe gauspem, de qua paulo ante diximus, «Spe gaudentes, in tribulatione patientes;» modo nos ipsi labores nostri jucundant, et laetos nos faciunt de spe. Si ergo labor noster potuit manducari, et potuit jucundare; manducatus fructus ipsius laboris qualis erit? Manducabant labores suos, qui «euntes ibant et flebant, mittentes semina sua:» quanto jucundius manducabunt fructus laborum, qui «venientes venient cum exsultatione, portantes manipulos suos» ? Et ut noveritis, fratres, quia manducatur labor iste, in superiore psalmo audistis dictum superbis, qui ante lucem volebant surgere, id est ante Christum, non per humilitatem, qua surrexit Christus; dictum est illis, «Surgite posteaquam sedistis» : id est, humiliamini, et inde surgite; quia et ille humiliari venit, qui exaltatus est propter vos. Et quid dictum est? «Qui manducatis panem doloris.» Iste est labor fructuum, panis doloris. Nisi enim manducaretur, non diceretur panis: nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eo. Hanc unam petut adño. Panc unã
sipetieritiꝰ. adhanc unam sicor ur̃m ere¬
xeritis.
& hoc solum amittere timu¬
eritis:
nec inuidebitis felicitatib
t̃renis.
& illam felicitatẽ ueram
sꝑabitis.
& eritis in eiꝰ corpore cui can¬
tatur. Beati om̃s qui tum̃t dñm. qͥ ambu¬
lant iniuis eius. Iabores fructuũ tuorum
manducab̾. Ouos. otu. uos multi qͥuiius
estis: labores fructuum tuorũ manducab̃.
Quasi ꝑuerse uidetur dicere: non ĩtelligentib.
Debint enim dicere. fructꝰ laborum tuoꝵ
manducab̾. Multi enim manducant fructꝰ
laboꝵ suoꝵ. Laborant in uinea. ipsum
laborem non manducant: sed quod de
labore ipsorum nascitur manducant.
Laborant circa arbores pomiferas. non qđ¬
quis manducet labores : sed qđ illȩ arboreᷤ
attulerint fructus laboris. & ipse iocun¬
dat agricolam. Quid sibi uult labores
fructuum tuoꝵ manducab̾ : Modo laborẽ
habemus. postea fructus erit. Sed quia
& ipsi labores non sunt sine gaudio ꝓpt̃

Expanded text:
eo, hanc unam petii a Domino. Hanc unam si petieritis, ad hanc unam si cor vestrum exercueritis, et hoc solum amittere timueritis, nec invidebitis felicitatibus terrenis, et illam felicitatem veram sperabitis, et eritis in ejus corpore cui cantatur, «Beati omnes qui timent Dominum, qui ambulant in viis ejus.» 10. «Labores fructuum tuorum mandacabis.» O vos, o tu, vos multi qui unus estis, «labores fructuum tuorum manducabis.» Quasi perverse videtur dicere non intelligentibus: debuit enim dicere, Fructum laborum tuorum manducabis. Multi enim manducant fructum laborum suorum. Laborant in vinea, ipsum laborem non manducant; sed quod de labore ipsorum nascitur, manducant. Laborant circa arbores pomiferas; quis manducet labores? Sed quod illae arbores attulerint, fructus laboris, ipse jucundat agricolam. Quid sibi vult, «Labores fructuum tuorum manducabis?» Modo labores habemus, fructus postea erit. Sed quia et ipsi labores non sunt sine gaudio, propter
Abbreviated transcription (Latin):
qutiunt: Non em̃i mͦ qͥa diabolus ꝑreges
non seuit: idõ xp̃iani ñ patiunt᷑ ꝑsecutionẽ.
Sunoituus ÷ diabolus: mortuȩ sunt ꝑse¬
quitiones. Si aut̃ ille ad uersariꝰ nr̃ uiuit.
inde ñ tẽptationes suggerit: Unde ñseuit :
Inde nonminas aut scandala ꝓcurat : Osi
incipias pie uiuere: inideb̾ quia om̃is qui
ptitur: ꝓpter qͥd gͦ patim̃ tantasꝑsecutionẽ:
Si eñi in hac uita in xp̃o sꝑantes sunus
tantum Ait apłs: miserabiliores sumꝰ
om̃b hominib. Ppt̃ qͥd dãnati sunt ad
bestias martires e Qđ ÷ illud bonũ: Quomͦ
diei potest : Unde aut quȩ lingua dicat.
aut quȩ aures audiant : Equidem illud
nec auris audiuit. nec in cor hominis ascen¬
dit Amemꝰ tantũ. ꝓficiamꝰ tantũ. Uidetis
enim quia pugne non de sunt. & pugnamꝰ
cum concupiscentiis nr̃is. Pugnamꝰ foris
cũ infidelib & in obedientib hominibus.
pugnamꝰ intꝰ cum suggestionib cũ ꝑt᷑bati¬
onibus carnalib. Ubiq pugnamꝰ ad huc:

Expanded text:
 Non enim modo, quia diabolus per reges non saevit, ideo Christiani non patiuntur persecutionem. Si mortuus est diabolus, mortuae sunt persecutiones; si autem ille adversarius noster vivit, unde non tentationes suggerit? unde non saevit? unde non minas aut scandala procurat? O si incipias pie vivere, videbis quia omnis qui patietur. Propter quid ergo patimur tantas persecutiones? «Si enim in hac vita in Christo sperantes sumus tantum,» ait Apostolus, «miserabiliores sumus omnibus hominibus» . Propter quid damnati sunt ad bestias martyres? quod est illud bonum, dici potest? unde, aut quae lingua dicat? aut quae aures audiant? Et quidem illud «nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit» . Amemus tantum, proficiamus tantum: videtis enim quia pugnae non desunt, et pugnamus cum concupiscentiis nostris. Pugnamus foris cum infidelibus et inobedientibus hominibus; pugnamus intus cum suggestionibus, cum perturbationibus carnalibus: ubique pugnamus adhuc,
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei bona sunt: sed ñ om̃s dies urtę
tuȩ uides. Non enĩ qͣndo exis de comere
moreris. Perseuerat uita tua. Corrus
morit᷑ : sed uita sp̃s ꝑ seuerat. Oculi non
uident : quia discessit qͥ ꝑ oculos uiddi
Ubi cũq ÷ qui ꝑoculos uidebat: uidet ali¬
quid. Non eñi mortuus erat diues ille
qui int̾ra induebatur purpura a&bso
Si mortuus eẽt: apud inferos ñ torquert᷑
Optandum illi certe erat ut morerear
sed malo suo uix̃ apud inferos. Inqͣlt̃
enim: & non uidebat bona illa quȩ ña
dimiserat. Ecce erat uita ipsius tals.
& bona illa non uicdebat. Ergo tutabl
desidera bona quȩ uideas om̃s deliũ
socta laqueata st̃ : Absit. Ita abundantꝰ
puupes habent in hac uita. Plus ÷ eñĩ pau¬
perpli dere celum stellatũ: quã diuiti tectũ

Expanded text:
sta bona sunt, sed non omnes dies vitae tuae vides: non enim quando exis de corpore, moreris. Perseverat vita tua: corpus moritur, sed vita spiritus perseverat. Oculi non vident, quia discessit qui per oculos videbat. Ubicumque est qui per oculos videbat, videt aliquid. Non enim mortuus erat dives ille qui in terra induebatur purpura et bysso; si mortuus esset, apud inferos non torqueretur . Optandum illi forte erat ut moreretur, sed malo suo vixit apud inferos. Torquebatur enim, et non videbat bona illa quae in terra dimiserat: ecce erat vita ipsius talis, et bona illa non videbat. Ergo tu talia desidera bona quae videas «omnes dies sunt, tecta laqueata sunt? Absit. Ista abundantius pauperes habent in hac vita. Plus est enim pauperi videre coelum stellatum, quam diviti tectum
Abbreviated transcription (Latin):
Eia cogitate & uos ire hinc. agamꝰ & nosn
mumꝰ nr̃m. Mimus ÷ enim generis in¬
mani tota uita tẽptationis. quia dictum
÷. uniuersa uanitas om̃is homo uiuens
Et tam̃ si gaudetur ad filios successurosqm
& ad illum patrẽ cui nati sumꝰ ñ mortinꝰs
sed ut noscũ illo semper uiuamꝰ: Ipsasꝰ
bona ierłm: quia ipsa st̃. Benedicat te
gͦ dñs exsyon & uideas quȩ bona sunt
ierłm. Nam ista quȩ attendis boni cdꝰ
uides. Uideas. sed illa bona quȩ corde ui¬
dent᷑. Et quã diu uidebo bona ierłm:
Om̃s dies uitȩ tuȩ. S si uita tua etͣnasen¬

Expanded text:
Eia, cogitate ire hinc, agamus et nos Eia, cogitate ire hinc, agamus et nos mimum nostrum. Mimus est enim generis humani tota vita tentationis; quia dictum est, «Universa vanitas omnis homo vivens» . Et tamen si gaudetur ad filios successuros; quantum bimus, et ad illum patrem cui nati sumus non moriturum, sed ut nos cum illo semper vivamus? Ipsa sunt bona Jerusalem, quia ipsa sunt. «Benedicat te» ergo «Dominus ex Sion; et videas quae bona sunt Jerusalem.» Nam ista quae attendis bona, caecus vides. «Videas,» sed illa bona quae corde videntur. Et quamdiu videbo bona Jerusalem? «Omnes dies vitae tuae.» Sed si vita tua aet
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e. De nutriendis labora. sinati fueriq̃.
Si autẽ ñ nati. age grãs dõ. Porte minꝰ sollicitꝰ
ȩris. & tam̃ sterił non remansisti illiꝰ matriᷤ.
Forte ꝑ te nascuntur sp̃ualit̃ de ista matre.
qui st̃ in nouellis oliuarũ circũeuntesm̃sã
dñi. Consoletur gͦ te ds̃. ut udeas bona
ierłm. Illa enim bona sunt. Quarest᷑:
Quia ģt̾na st̃. Quare st̃ : Quia ibi est rex:
ego sum qui sum. Ista uͦ bona: st̃ & ñ st̃.
Non enim stant. labuntur: fiuuꝵ filii
st̃ paruuli: blandiris paruulis. blandur
paruuli. Runquid stant in eo e Sedapdan
ut crescant. ut accedat ȩtas. Optas s uide
qͥa cum accedit una. alt̾a morit᷑. Uenerte
pueritia: moritur infantia. Uenienteras¬
moritur om̃is ȩtas. Quot optas gradise¬
uicturi. ac te potiꝰ exclusuri. & succe o
Ad eos gaudes qͥ nati st̃: ut excludarisai
enĩ pueri: tanqͣm hoc diẽt parentibsis

Expanded text:
habere. De nutriendis labora, si nati fuerint; habere. De nutriendis labora, si nati fuerint; si autem non nati, age gratias Deo. Forte minus sollicitus eris, et tamen sterilis non remansisti illius matris. Forte per te nascuntur spiritualiter de ista matre, qui sunt ut novellae olivarum circumeuntes mensam Domini. Consoletur ergo te Dominus, ut «videas bona Jerusalem.» Illa enim bona «sunt.» Quare «sunt?» Quia aeterna sunt. Quare «sunt?» Quia ibi est rex, «Ego sum qui sum» . Ista vero bona sunt, et non sunt: non enim stant; labuntur, fluunt. Filii sunt parvuli; blandiris parvulis, blandiuntur parvuli: numquid stant in eo? Sed optas ut crescant, ut accedat aetas optas. Sed vide quia cum accedit una, altera moritur. Veniente pueritia, moritur infantia; veniente admoritur omnis aetas. Quot optas gradus aevicturi, an te potius exclusuri et successuri? Ad eos gaudes qui nati sunt, ut excludaris? Nati enim pueri tanquam hoc dicunt parentibus suis:
Abbreviated transcription (Latin):
mines homo. quia multi unus. quia xp̃s¬
unus. Begedicat te oñs exsyon.
Ceꝑas enim attendere. ecce sic beNe¬
dicetur homo qui timet dnm. Iam forte
oculi tui ibant ꝑ illos qui timent dñm.
& uidebant ibi uxores fȩcundas. filios
abundantes circum ire m̃sam patrissui.
Nescio quo ibas. Benedicat te dñs s exsyon.
Noli querere illas benedictiones. quȩ non
ex syon. Non benedixit dñs tales: pr̃s mei.
quia & pecorib dedit : Non gͦ desyon
÷ ista benedictio. Benedicat te dñs exsyon
& uideas quȩ bona sunt ierłm. Nam illa
bona non sunt ierłm. Uis uidere. qͥa ñ st̃
bona ierłm : Et auib dictum ÷: crescite
& multiplicamini. Pro magno uis hab̾e
qđ auib donatum ÷ : Uoce quidem dĩ
donatum ÷. Quis nesciat : Sed utere boniꝰ
istis si accipis. & magis cogita qͦmͦ nutrias
qui nati st̃: quã ut nascantur. Non
enĩ iam felicitas ÷ hab̾e filios: sed bonoᷤ

Expanded text:
mines, «homo:» quia multi unum, quia mines, «homo:» quia multi unum, quia Benedicat te Dominus ex Sion.» Coeperas enim attendere, «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum:» jam forte oculi tui ibant per illos qui non timent Dominum, et videbant ibi uxores fecundas, filios abundantes circuire mensam patris sui; nescio qua ibas: «Benedicat te Dominus,» sed «ex Sion.» Noli quaerere illas benedictiones quae non sunt ex Sion. Non benedixit Dominus tales, fratres mei? et pecoribus dedit? Non ergo de Sion est ista benedictio. «Benedicat te Dominus ex Sion; et videas quae bona sunt Jerusalem.» Nam illa bona non sunt Jerusalem. Vis videre quia non sunt bona Jerusalem? Et avibus dictum est, «Crescite, et multiplicamini» . Pro magno vis habere quod avibus donatum est? Voce quidem Dei donatum est, quis nesciat? Sed utere bonis istis, si accipis; et magis cogita quomodo nutrias qui nati sunt, quam ut nascantur. Non enim jam felicitas est habere filios, sed bonos
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ. quare columba folia fructu porta.¬
uit ad archam : ut significaret quia
& illi qui foris baptrzati sunt. sicut ligna
illa extra archam baptiz̾ata sunt. ñ
sola folia habuert᷑. id ÷ uerba sola: sed
habuert̃ & fructum qđ ÷ caritas. Ipsa
columꝰ illos reportat ad archam. & ueni¬
unt adunitate. Tales gͦ filii debent ẽẽ
incircũitu m̃sȩ dñi: uelut nouellatio
oliuarum. Perfecta res÷. magna beati¬
tudo. Iam quis ibi nolit eẽ s Cumui¬
deris aliquẽ blasphemũ hab̾e uxorrẽ.
filios. ne potes. & te forte ñ hab̾e: noli
zelare. Uide quia & inte cõpletũ ÷ sed
sp̃ualiter. An forte ñ es in m̃bris : Si non
ibi es: plange quia nec hie nec ibi. Si aut
ibi: securus esto quia & si ibi & non hic:
fructuosius ibi quam hic. Si gͦ habemꝰ.
quare habemꝰ : Quia timemꝰ dñm. Ecce
sic benedicetur homo: qui timet dñm.
Ille ÷ homo. qui sunt homines. & ipsi ho¬

Expanded text:
vestrae quare columba folia cum fructu portavestrae quare columba folia cum fructu portavit ad arcam ; ut significaret quia et illi qui foris baptizati sunt, sicut ligna illa extra arcam baptizata sunt, si non sola folia habuerint, id est verba sola, sed habuerint et fructum, quod est charitas, ipsa columba illos reportat ad arcam, et veniunt ad unitatem. Tales ergo filii debent esse «in circuitu mensae» Domini, «velut novellatio olivarum.» Perfecta res est, magna beatitudo: jam quis ibi nolit esse? Cum videris aliquem blasphemum habere uxorem, filios, nepotes, et te forte non habere, noli zelare; vide quia et in te completum est, sed spiritualiter. An forte non es in membris? Si non ibi es, plange quia nec hic, nec ibi. Si autem ibi, securus esto; quia etsi ibi et non hic, fructuosius ibi quam hic. 14. Si ergo habemus, quare habemus? Quia timemus Dominum. «Ecce sic benedicetur homo qui timet Dominum.» Ille est «homo,» qui sunt homines; et ipsi ho
Abbreviated transcription (Latin):
defer dõ quia ds̃ ÷. Generauit te pater
accõmodando carnem suam. creauit te
ds adhibendo potentiam suã. Ne irascat᷑
pater cum ds̃ illi prȩponitur. immo
gaudeat sibi tantum deferri. ut ille ĩ¬
uentus eẽt. qui ei deb̾et p̃poni. Ergo
quiddicam. Dñs qͥd ait e Quȩ mͥ mat᷑.
aut qͥ fr̃s :: Extendit manum suꝑ di-¬
scipulos suos &ait. Ecce mat̾ mea. & fr̃s
mei. Frs erant. mat̃ qͦmͦ erant : Addidit.
Et qui fecerit uoluntatem patris mei:
ipse michi frat & soror & mater est.
parit eccła: Ergo in quib intelligis
coniugẽ: in illis matrem. in illis filios.
Dicatur gͦ. quales debent ẽẽ filii. Quales:
Pacifici. Quare pacificiꝰ. Quia beati
pacifici. qm̃ ipsi filii dĩ uocabuntur.
Quia gͦ in oliua fructus ÷ pacis. oleũ
enim pacẽ significat. & sine caritate
nulla pax ÷: manifestum ÷ quia qui
diuiserunt pacem. non habent cari¬
tatem. Unde iam exposui caritati

Expanded text:
defer Deo, quia Deus est. Generavit te pater defer Deo, quia Deus est. Generavit te pater accommodando carnem suam; creavit te Deus adhibendo potentiam suam. Ne irascatur pater cum Deus illi praeponitur; imo gaudeat sibi tantum deferri, ut ille inventus esset qui ei deberet praeponi. Ergo quid dicam? Dominus quid ait? «Quae mihi mater, aut qui fratres? Et extendit manus in discipulos suos, et ait: Ecce mater mea et fratres mei.» Fratres erant; mater quomodo erant? Addidit, «Et qui fecerit voluntatem Patris mei, ipse mihi frater, et soror, et mater est» arit Ecclesia? Ergo in quibus intelligis conjugem, in illis matrem, in illis filios. 13. Dicatur ergo quales debent esse filii. Quales? Pacifici. Quare pacifici? Quia, «Beati pacifici, quia ipsi filii Dei vocabuntur» . Quia ergo in oliva fructus est pacis: oleum enim pacem signinulla pax est: et manifestum est quia qui diviserunt pacem, non habebant charitatem. Unde jam exposui Charitati
Abbreviated transcription (Latin):
e de illis dr̃ cum recesserit ab eis sponsꝰ
tẽ ieiunabt̃ filii sponsi: Ergo ipsa con¬
iunx & ipsi filii. Mirum dico frs mei.
ṫpum gerebant. Quis trpꝰ matris :
Sinagoga. Et quis typꝰ frm carnaliume
udei foris stantes. Et foris stat sina¬
goga. Nam maria in laterib domꝰ eiꝰ.
& cognati eius ex uirginis Marre con¬
sanguinitate uenientes. qui in eum
crediderunt in laterib domus eius.
non in quantum carnali consanguini¬
tate iunctierant. sed in quantum
uerbum dĩ audiebant & faciebant.
Noc enim respondit dñs & ait. Quȩ
michi mat̾. aut qui fr̃s : Unde tẽpta¬
uerunt quidam dicere quia xp̃s matrẽ
non habuit: quia dixit quȩ michi
mater. Quare gͦ & petrus & ioħs
& iacobus & alii apłi. patres ñ habuert̃
discipłos: hoc in matre ipse de monstrauit.
Uult enim dñs ut consanguinitatib t̾renis
p̃ponamꝰ dm̃. Defer patri quia pat̾ est

Expanded text:
ergo de illis dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, ergo de illis dicitur: «Cum recesserit ab eis sponsus, tunc jejunabunt filii sponsi» ? Ergo ipsa conjux, et ipsi filii. Mirum dico, fratres typum gerebant. Quis typus matris? Synagoga. Quis typus fratrum carnalium? Judaei foris stantes. Et foris stat synagoga. Nam Maria in lateribus domus ejus, et cognati ejus ex virginis Mariae consanguinitate venientes, qui in eum crediderunt, in lateribus domus ejus; non in quantum carnali consanguinitate juncti erant, sed in quantum verbum Dei audiebant et faciebant. Hoc enim respondit Dominus et ait, «Quae mihi mater, aut qui fratres?» Unde tentaverunt quidam dicere quia Christus matrem non habuit, quia dixit, «Quae mihi mater?» Quare? Ergo Petrus et Joannes et Jacobus, et alii Apostoli patres non habuerunt discipulos, hoc in matre ipse demonstravit. Vult enim Dominus ut consanguinitatibus terrenis praeponamus Deum. Defer patri, quia pater est;
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. & est uinea fertilis. Sed inquib
In laterib domꝰ tuȩ. Non om̃s dicunt᷑
latera domus. Quęro enim quȩ sint
latera domus. Quid dicã : Parietes st̃
quasi lapides fortes. Si de hoc corpordi
geremus latera. Latera dicimꝰ domuiꝰ
eos qui inhȩrent xp̃o. Non eni siue
causa & insermone cotidiano dicinis
de aliquo qui forte male agit exmls
herent. Ergo & de alio. bona latera habet.
bonis consiliis uiuit. Quid÷ hoc ÷ Bonis
consiliis regitur. Ergo latera domꝰ: sunt
uiqui inhęrent xp̃o. Nec sine causa &e
de tracta ÷ : & ista delatere uiri. quando
latus lancea ꝑcussum ÷ & sacramenta
ꝓfluxerunt. Ergo uxor tua ut uinea
sertilis. Sed inquib: In laterib domus
tuȩ inaliis qui Non inherent xp̃o. steriliꝰ
deqͥ nec illos inuinea computabo. Filii ⁊oi.
bis nuptiis & coniugiis: alia uxor. & alii
sili: Inȩccła : quȩ uxor ipsi filii. Adeccłã
&coniunx erantꝰ scđm portionẽ suam.
quam in membris obtinebant. Quare

Expanded text:
est vinea fertilis; sed in quibus? «In lateribus domus tuae.» Non omnes dicuntur latera domus. Quaero enim quae sint latera: quid dicam? Parietes sunt, quasi lapides fortes? Si de hoc habitaculgeremus latera. Latera dicimus domus, eos qui inhaerent Christo. Non enim sine causa et in sermone quotidiano dicimus de aliquo, qui forte male agit ex malorum haerent. Ergo et de alio, Bona latera habet: bonis consiliis vivit. Quid est hoc? Bonis consiliis regitur. Ergo latera domus sunt illi qui inhaerent Christo. Nec sine causa et detracta est; et ista de latere viri, quando latus lancea percussum est , et Sacramenta profluxerunt. Ergo «uxor tua ut vinea fertilis.» Sed in quibus? «In lateribus domus tuae». In aliis qui non adhaerent Christo, sterilis. Sed nec illos in vinea computabo. 12. «Filii bus nuptiis et conjugiis, alia uxor et alii filii: in Ecclesia quae uxor, ipsi filii. Ad Eccleset conjux erant secundum portionem suam quam in membris obtinebant. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
siii excussorum. Exeat huc aliquid.
Et enim quidam homo qui sic benedicit᷑.
e. nemo timet dñm. nisi qui ẽ inm̃bris ipstꝰ
hominis. Et multi homines sunt: & unꝰ
homo ÷. Multi enim xp̃iani. & unꝰ xp̃s.¬

Expanded text:
ii excussorum: exeat huc aliquid. Est enim quidam homo qui sic benedicitur; et nemo timet Dominum, nisi qui est in membris ipsius hominis: et multi homines sunt, et unus homo est; multi enim Christiani, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
inuiam deduxit. & pauit. qui pugnantẽ
ad uersus difficultatem peccatoꝵ. & colli¬
gatum uinculis consuetudinis soluit & li¬
berauit. Qui fastidientem uerbum dĩ. &
tedio quodam pene morientem missa me¬
dicina uerbi su recꝵ eauit. qui periditan¬
tem inter naufraga & ꝓcellosa maris hiuiꝰ¬
discrimina mari placato ad portũ perdux̃.
Qui eum deniq constituit in eo popło ubi
humilibus dat grãm. non millo ubi suꝑbiꝰ
resistit. & fecitꝰ eum suum. ut intus ma¬
nens multiplicaret᷑. non ut foras exiens
minueretur. Ioc uident recti. & iocundant᷑.
humilitatẽ. intelligendo miserationes dĩ
quia ubiq dictum ÷. ¶ onfiteantur dño
miserationes eius. & mirabilia eius filiis

Expanded text:
in viam deduxit et pavit; qui pugnantem in viam deduxit et pavit; qui pugnantem adversus difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis consuetudinis solvit et liberavit; qui fastidientem verbum Dei, et taedio quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui periclitantem inter naufraga et procellosa discrimina, mari placato ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc vident recti, et jucundanturhumilitatem, intelligendo miserationes Domini; quia ubique dictum est, «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis
Abbreviated transcription (Latin):
& adiuuit pauperẽ am̃dicitate. Pauꝑ iste.
multe familiȩ sunt. Pauꝑ iste multȩ ple¬
Una ȩccła. una plebs. una familia. una ouis
est. Et posuit sicut oues familias. Magna
misteria ista. magna sacram̃ta. quã ꝓfun¬
da. plena mysterioꝵ. quam dulciter inuen¬
ta. quia diũ latentia. Ergo uidebunt
recti & iocundabunt᷑. & om̃is iniqͥtas op¬
pilabit ossuum. Iniquitas illa garriens
contra unitatẽ. & cogens manifestari ueri¬
tatem: uicta oppilauit ossuum Quis¬
Sapirnis et cosiooiet hȩc. etiii t̃ elli¬
Get miserationes dĩi: Uidete quo
fine clausit. Quis sapiens & custodiet
hȩc : & quid custoditurus ÷ sapiens :
Id ÷ si pauꝑ sit: custodit. si ñ sit diues. id
est non sit suꝑbus. ñ sit inflatꝰ: custodit
hȩc. Quare enim custodit hȩc. Quia in¬
telligẽt miserationes dñi. Nonmerita
sua. ñ uires suas. non potentiam suam.
sed miserationes dñi. qui errantẽ & egentẽ

Expanded text:
«Et adjuvit pauperem a mendicitate:» pauper iste «Et adjuvit pauperem a mendicitate:» pauper iste multae familiae sunt, pauper iste multuna Ecclesia, una plebs, una familia, una ovis est. «Et posuit sicut oves familias.» Magna mysteria ista, magna sacramenta, quam profunda, plena mysteriorum; quam dulciter inventa, quia diu latentia. Ergo, «Videbunt recti, et jucundabuntur; et omnis iniquitas oppilabit os suum.» Iniquitas illa garriens contra unitatem, et cogens manifestari veritatem, convicta «oppitabit os suumsapiens? et custodiet haec, et intelliget miserationes Domini.» Videte quo fine clausit: «Quis sapiens? et custodiet haec.» Et quid custoditurus est sapiens? Id est, si pauper sit, custodit; si non sit dives, id est, non sit superbus, non sit inflatus, custodit haec. Quare enim custodit haec, Quia «intelliget miserationes Domini:» non merita sua, non vires suas, non potentiam suam; sed «miserationes Domini,» qui errantem et egentem
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. magni sunt. lapides pretiosi sunt.
Quid adhuc dicturus ÷ ÷ Num quid angłi
sunt : Et tamen si angłs decelo uob anni¬
tiauerit prȩterquam qđ accepistis. a nathe¬
ma sit: quia & ipse diabolus angłs decelola¬
psus est. Effusus ÷ gͦ contẽptꝰ suꝑ pͥncipeseoꝵ¬
fr̃s : Contẽpti st̃ pͥncipes. & adiutus est pau¬
per. Abiecti suꝑbi. & instructi sunt humile
Hoc fecit. & hoc faciendo adiuuit pauꝑema
mendicitate. Mendicꝰ ille ÷ nichil sibi tribu¬
ens. totum de miscd̾a dĩ expectans. ante ia¬
nuam dñicã cotidie clamat. pulsans ut
aꝑiatur ei. nudus & tremens ut uestiatur
oculos in terram deiciens. & pectus tundenpꝰ
Istum mendicum. hunc pauperem hunc
humilem adiuuit ds̃. plurimum &iam
de ipsa separatione hereticorum. quia paui
minutis. seductis. paucis factis. uexatis. in
aduito pauꝑe quid fit : Et PosUrT Sic
obes Familias. Quasi unum pauꝑem
& unum m̃dicum intelligebas dequo dĩ.

Expanded text:
sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. Quid adhuc dicturus es; numquid angeli sunt? Et tamen, «etsi angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit:» quia et ipse diabolus angelus de coelo lapsus est. «Effusus est» ergo «contemptus super principes. Efratres, Contempti sper? Abjecti sunt superbi, et instructus est humilis. Hoc fecit, et hoc faciendo «adjuvit pauperem a mendicitate.» Mendicus est ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; quia pauciminutis, seductis, paucis factis, vexatis, in adjuto paupere quid fit? «Et posuit sicut oves familias.» Quasi unum pauperem et unum mendicum intelligebas, de quo dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
festi fiant in uob. Oportet & tauros se du¬
centes ẽẽ : ut qui ꝓbati sunt argento. mani¬
festi fiant. hoc ÷ excludantur. Quid ÷ ar¬
gento ꝓbati: Eloquia dñi. eloquia casta.
argentum igne examinatũ terrȩ purgatũ
septuplum. Qui cumq sunt ꝓbati in hoc
argento. id ÷ ineloquio dñi: non possunt
plene exercere hoc argentum. nini questi¬
onibus inquietati hereticorum. Et hic
attendite: quia non p̾ter missum ẽ. Ecce
effusus ÷ contemptꝰ suꝑ principes. suꝑ illos
tauros. Quare contẽpti sunt : Aliud annunti¬
antes. Quid sunt contẽpti : Anathemati¬
r̾ati. Quisquis enim uob̾ eugłiz auerit
prȩter quam qđ accepistis: anathema sit.
Quid tam contemptum. quam sal infatua¬
tum. qđ foras ꝓiectum conculcatur ÷
Et uidete. si non principes sunt. Ipsum pau¬
lum audite. Licet si nos aut angłs de cȩlo
eugłiz auerit uob̾. prȩter quam qđ acce¬
pistis: anathema sit̃. Principes sunt. docti

Expanded text:
festi fiant in vobis» . Oportet et tauros sedufesti fiant in vobis» . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» . Quicumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati haereticorum. Et hic attendite quia non praetermissum est: ecce «effusus est contemptus super principes,» super illos tauros. Quare contempti sunt? Aliud annuntiantes. Quid sunt contempti? Anathematizati. «Quisquis» enim «vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Quid tam contemptum quam sal infatuatus, qui foras projectus conculcatur? Et videte si non principes sunt; ipsum Paulum audite: «Licet si nos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Principes sunt, docti
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autem se parati sunt. & ꝑ questiones
malignas inquietant nos: ꝓpositũ est nob̾
ex illis & in quisitionis studium. & timoris
exemplum. Unus quisq tremit cum alterũ
uidet exisse : tanꝙͣ ex illius ex itu dicatur illi
Qua ꝓpter qui putat sestare: uideat necadat.
Pro sunt gͦ: quia exeunt. Nam si intus eẽnt¬
& tam mali essent: nichil de illis pro desset
Quid de illis dictum ÷ inquodam psalmo :¬
Congregatio tauroꝵ. id ÷ ceruicatoꝵ & suꝑ¬
borum congregatio taurorum inter uac¬
cas popłoꝵ. Uaccas dicit seductiles animas:
quȩ facile consentiunt se ductorib tauriꝰ
Sed quare hoc. Ut excludantur ii qui ꝓbati
sunt argento. Quid ÷ ut excludantur :
Ut appareant. ut emineant illi qui sunt
ꝓbati in eloquio dĩ. Cum enim respon¬
detur dehereticis tanquam ex necessitate :¬
edificantur catholici exutilitate. Iane¬
plane sententiam paulus expressit. Opor¬
tet enim inquit hereses eẽ ut ꝓbati mani¬

Expanded text:
cum autem separati sunt, et per quaestiones cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum alterum videt exisse, tanquam ex illius exitu dicatur illi: «Quapropter qui se putat stare, videat ne cadat» . Prosunt ergo quia exeunt: nam si intus essent, et tam mali essent, nihil de illis prodesset. Quid de illis dictum est in quodam psalmo? «Congregatio taurorum,» id est cervicatorum et superborum; «congregatio taurorum inter vaccas populorum. Vaccas» dicit seductiles animas, quae facile consentiunt seductoribus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi qui probati sunt argento» . Quid est, «ut excludantur?» Ut appareant, ut emineant illi qui sunt probati in eloquio Dei. Cum enim respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet enim,» inquit, «haereses esse, ut probati mani
Abbreviated transcription (Latin):
Ds inquit misereatur nr̃i & benedicat nob̾
illuminet uultum suum super nos. ut
cognoscamus in terra uiam tuam. In qua
terra : In omnib gentib salutare tuum.
Utiq tales ut iuuantur. ut pauci fiant.
hinc exeunt. Amultitudine unitatis om̃s
exierunt. sicut paulo ante memoraui di¬
ctum de illis. ex nobis exierunt. sed non
fuerunt ex nobis. Si enim ex nobis fuissent:
ꝑ mansissent utiq nobiscum. Sed si forte
nr̃i sunt in occulta prescientia dĩ necesse
huc quasi foris. Nouit dñs qui sunt eius.
Et illi non nr̃i qui intus sunt. quando oc¬
casiones inuenerint exeunt: & illi nr̃i qui
foris sunt. quando occasiones inuenerint
redeunt. Illud gͦ accipite qđ nouit ds̃.
scđ̾m hoc se duxit eos in inuio & non inuia
Et quid de illis fecit : Qđ dicere ceꝑam.
qđ attente audiatis. Potuit illos pati intꝰ¬
semper. sed nos de illis non ꝓficerenius.

Expanded text:
«Deus,» inquit, «misereatur nostri, et benedicat nos; «Deus,» inquit, «misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, ut agnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salutare tuum» . Utique tales ut minuantur, ut pauci fiant, hinc exeunt; a multitudine unitatis omnes exierunt, sicut paulo ante commemoravi dictum de illis: «Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim ex nobis fuissent, permansissent utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in occulta praescientia Dei, necesse huc quasi foris? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et illi non nostri qui intus sunt, quando occasiones invenerint, exeunt; et illi nostri qui foris sunt, quando occasiones invenerint, redeunt. Illud ergo accipite quod novit Deus, secundum hoc «seduxit eos in invio, et non in via.» Et quid de illis fecit? Quod dicere coeperam, quod attente audiatis. Potuit illos pati intsemper, sed nos de illis non proficeremus:
Abbreviated transcription (Latin):
& in scismate pauci sunt. Et pauci facti
sunt & uexati sunt. atribulatione maloꝵ
& dolore. E frosos esi contẽpios soꝑ
principes. Reꝓbati enim sunt ab ȩccła
dĩ & magis quia principes esse uoluert᷑.
Idõ contempti sunt. & facti sunt sal infa¬
tuatum ꝓiectum foras. idõ conculcatur
ab hominibus. Effusus ÷ contemptus suꝑ
principes. et seduxri eos iiuiuio et
NON INUIA. Iili suꝑiꝰ inuia. illi adciuitatẽ
lirecti. Deniq illi declucti ñ seducti. isti
aut ininuio seducti. Quid ÷ seduxit eos:
Tradidit illos ds in concupiscentias cordis
eorum. Hoc ÷ enim seduxit. donauit illos
sibi. Nam si ꝓprie quęras: ipsi se seducunt.
Qui enim putat se eẽ aliquid cũ sit nichil:
se ipsum seducit. Quid ÷ gͦ seduxit eos:
Dimisit eos ininuio & non inuia. Quomͦ
enim inuia homines qui partem tenent.¬
& totum relinquunt : Quomodo in uia :
Que ẽ enim uia ÷ Aut ubi agnoscitur uia:

Expanded text:
et in schismate pauci sunt. «Et pauci facti et in schismate pauci sunt. «Et pauci facti sunt, et vexati sunt a tribulatione malorum et dolore. Effusus est contemptus super principes.» Reprobati enim sunt ab Ecclesia Dei: et magis, quia principes esse voluerunt, ideo contempti sunt, et facti sunt sal infatuatum projectum foras; ideo conculcatur ab hominibus . «Effusus est contemptus super principes. Et seduxit eos in invio, et non in via.» Illi superius in via, illi ad civitatem directi, denique deducti, non seducti: isti autem in invio seducti. Quid est, «seduxit eos? Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum» . Hoc est enim, «seduxit,» donavit illos sibi. Nam si proprie quaeras, ipsi se seducunt. «Qui enim putat se esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit» . Quid est ergo, «seduxit eos?» Dimisit eos. «In invio, et non in via:» quomodo enim in via homines qui partem tenent, et totum relinquunt? quomodo in via? Quae est ergo via, aut ubi agnoscitur via?
Abbreviated transcription (Latin):
dñs qui sunt eiꝰ. Iumenta & pecora dicunt᷑
in eccła simplicit̾ ambulantia. sedutilia.
non multum docta sed fide plena. Ergo
interno. Ut enim pauci fierent: ex nob̾
exiert̾. sed non erant ex nob̾. Idõ autẽ
tanquam de his dicit de quib antea lo¬
quebatur: ut cum intellectu discernant᷑.
quia tanquam de hisdem loquitur ꝓpt᷑
cõmunia sacramenta. Adpopłm enim
dĩ pertinent. & siñ ꝑ uirtutem: certe ꝑ
seua. erunt enim homines se ipsos amantes.
Primum malum se ipsos amantes. utiq
sibi placentes. Utinam sibi displicerent
& dõ placerent. utinam indifficultatib
ex clamarent & a necessitatib lib̾arentur.
Sed multum de se presunientes: paucifacti
sunt. Manifestum ÷ fr̃es. om̃s qui se
diuidunt ab unitate. pauci fiunt. Multi
enim sunt sed inunitate. dum non sepa¬
rantur ab unitate. Cum enim ceꝑit ad
eos ñ ꝑtinere multitudo unitatis: in heresi

Expanded text:
Dominus qui sunt ejus» . Jumenta et pecora dicuntur, Dominus qui sunt ejus» . Jumenta et pecora dicuntur, in Ecclesia simpliciter ambulantia, sed utilia; non multum docta, sed fide plena. Ergo interno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis.» Ideo autem tanquam de his dicit, de quibus antea loquebantur, ut cum intellectu discernantur; quia tanquam de hisdem loquitur, propter communia Sacramenta. Ad populum enim Dei pertinent, etsi non per virtutem, certe per bunt tempora saeva; erunt enim homines seipsos amantes» . Primum malum, «seipsos amantes;» utique sibi placentes. Utinam sibi displicerent, et Deo placerent; utinam in difficultatibus exclamarent, et a necessitatibus liberarentur. Sed multum de se praesumentes, «pauci facti sunt.» Manifestum est, fratres; omnes qui se dividunt ab unitate, pauci fiunt. Multi enim sunt, sed in unitate, dum non separantur ab unitate: cum enim coeperit ad eos non pertinere multitudo unitatis, in haeresi
Abbreviated transcription (Latin):
illis. quorum posuit flumina in de¬
sertum. Non est mͥ uoluntas in uob̾
dicit dñs. nec accipiam sacrificium
ad occasum. sacrificium mundum offertur
nomini mes. Qbi erant om̃a immunda
saemficia quando e desertum erant. qͣndo
squalebant. quando salinȩ erant om̃s
gentes: ibi nõ fontes ibi nc̃ flumina ibi
restitit. humilibus autem grãm dedit: &
habitare fecit illic esurientes: quia edent
pauperes & saturabuntur. E cotis rrat̃
cinatem hasitationis Interĩ habitati¬
onis inspẽ. qm̃ qui me audit inquit
habitabit inspe. Et constituert̃ ciuitatẽ
habitationis. Et seomnNauert aoros ei
Planta ueRΩNT Uineas. et fecert̃ Enuciõ
Ekuooenti. Ad quem gaudet oꝑarius
ille qui dicit. non quia quęro datum sed
requiro fructum. E⁊ segeoixn eis. et
aroltiplicati sĩ nrionis. e⁊ iucq̃ta eoꝵ
qoi suiit dioNuta. hoc stat. Firmũ
enim fundamentum dĩ stat: quia nouit

Expanded text:
illis quorum flumina posuit in deillis quorum flumina posuit in desertum: «Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus, nec accipiam sacrificium s usque ad occasum, sacrificium mundum offertur nomini meo» . Ubi erant omnia immunda sacrificia, quando desertum erant, quando squalebant, quando salinae erant omnes gentes; ibi nunc fontes, ibi nunc flumina, ibirestitit, humilibus autem dedit gratiam. «Et habitare fecit illic esurientes:» quia, «Edent pauperes, et saturabuntur» . «Et constituerunt civitatem habitationis:» interim habitationis in spe; quoniam, «Qui me audit,» inquit, «habitabit in spe» . «Et constituerunt civitatem habitationis. Et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas, et fecerunt fructum frumenti:» ad quem gaudet operarius ille qui dicit, «Non quia quaero datum, sed requiro fructum» . «Et benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt deminuta.» Hoc stat. «Firmum» enim «fundamentum Dei stat, quia novit