comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim dampnando auc cotum abstulit qđ dederat.
alioquin nec ess om̃ino: aut eam remouit asua pote.¬
state etiam cum penalit̃ subdidit. cum nec ipsum
diabolum asu& alienauerit imꝑio: Quando quidẽ
ut ipsius quoq diabolinat᷑a subsistat ille facit qͥ
summe ẽ. et facit eẽ qͥcqͥd aliq io modo ẽ: Duo ũ g
illorum quȩ diximꝰbona. etiã innaturã peccato ui¬
tiatam supplicioq dampnatã. de bonitatis eius
quodam ueluri fonte manare ꝓ pagationem
in pͥmis mundis oꝑib¬
lartitus ẽ. aquibꝰ
oꝑib die septimo requiela onnrmatio uͦ in illo
eiꝰ est oꝑe quo usq nunc oꝑatid ffficaceni quippe
potentiam suã sireb subtrahit. nec ꝓgredipotert̃.
nec suis dim̃sis motib ꝑagere tempora. nec ꝓrsus in
eo qđ creatȩ sunt aliquatenus ꝑmanebunt: Sicgͦ¬
creauit hominem ds: ut ei addaret fertilitatem quan¬
dam qua homines alios ꝓpagaret congeneranseis

Expanded text:
enim damnando aut totum abstulit quod dederat, enim damnando aut totum abstulit quod dederat, alioquin nec esset omnino; aut eam remouit a sua potestate, etiam cum diabolo poenaliter subdidit, cum nec ipsum diabolum a suo alienant imperio; quando quidem, ut ipsius quoque diaboli natura subsistat, ille facit qui summe est et facit esse quidquid aliquo modo est. Duorum igitur illorum, quae diximus bona etiam in naturam peccato uitiatam supplicioque damnatam de bonitatis eius quodam ueluti fonte manare, propagationem in primis mundi oquibus operibus die septimo requievit. Confirmatio vero in illo eius est opere, quo usque nunc operatur: efficacem quippe potentiam suam, si rebus subtrahat, nec progredi poterunt et suis dimensis motibus peragere tempora, nec prorsus in eo quod create sunt, aliquatenus permanebunt: icreauit hominem Deus, ut ei adderet fertilitatem quandam, qua homines alios propagaret, congenerans eis
Abbreviated transcription (Latin):
tis Primũ ben eclictionẽ illam: qͣm ꝓtulerat ante
peccatum dicens. crescite et multiplicamini et imple¬
te t̃ram: Nec pꝰ peccatum uoluit in hibere: mansitq
instirpe dampnata donata fecunditas Nec illam
ium mirabilem seminum immo etiã mirabiliorem
qua efficiunt᷑ et semina inditã corꝑib humanis ce
qudam mͦ intextam peccati uitium pocuit auferre:
quo nobis impacta ẽ. enã necessitas morcis: S utrũq
simul currit istoquasi fluuio atq corrente generis
humani malum qđ a parente trahit᷑. et bonum qđ
a creante cribuit᷑: In originali malo duo sunt percatũ
atq supplicium In originalibono alia duo ꝓpaga¬
tio et conformatio S quantum ad p̃sentem ꝑtinet
intencion ẽ nr̃am: de malis quorum unum de nr̃a
uenit audatia idẽ peccatum. alterum de uiditio dĩ
idest supplicuim. iam satis diximꝰ: Nunc debonis
dĩ quȩ ipsi quoq uiciatȩ dampnatȩq naturȩ con¬
tulit. siue usq nunc̾ confert: dicere institiu: Neq

Expanded text:
tis. Primum benedictionem illam, quam protulerat ante peccatum dicens: Crescite et multiplicamini et inplete terram, nec post peccatum uoluit inhibere mansitque in stirpe damnata donata fecunditas; nec illam uim mirabilem seminum, immo etiam mirabiliorem qua efficiuntur et semina, inditam corporibus humanis et quodam modo intextam peccati uitium potuit auferre, quo nobis inpacta est etiam necessitas mortis; sed utrumque simul currit isto quasi fluuio adque torrente generis humani, malum quod a parente trahitur, et bonum quod a creante tribuitur. In originali malo duo sunt, peccatum adque supplicium; in originali bono alia duo, propagatio et conformatio. Sed quantum ad praesentem pertinet intentionem nostram, de malis, quorum unum de nostra uenit audacia, id est peccatum, alterum de iudicio Dei, id est supplicium, iam satis diximus. Nunc de bonis Dei, quae ipsi quoque uitiatae damnataeque naturae contulit siue usque nunc confert, dicere institui. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
locum. małq uolentib bona ꝓdesse ñ posst̃
nocere autem malapossunt ñ sibi ualet᷑ib
resistere bonis. Nonẽ. ita uere ueracitq sc̃ẽ
religionis uia. Non sic uinonem hocẽ. aere¬
as potestates piorum uirtutib inuidentes
nr̃i supplicationib donis s uirtutib di¬
uinis heroas suꝑant. Commodius quippe
scipio. affricanus ẽ cognominatꝰ qđ uir¬
tute affricam uicerit. qͣm si hostes donis
nes dĩ aeream potestatem inimicam contra-¬
riamq pietati exorcizando eiciunt ñ pla¬
cando : om̃s temptationes adũsitatis eius
uincunt orando ñ ipsam s dm̃ suum adũ¬
sus ipsam. Non enimaliquem uincit aut
subiugat: nͥ societate peccati. In eiꝰ gͦ nomi¬
sit egitq sine peccato ut in ipso sacerdote
asacrificio fieret remissio peccatorum idẽ.
ꝑ mediatorem dĩ et hominum hominẽq¬

Expanded text:
locum, malisque nolentibus bona prodesse non possunt; locum, malisque nolentibus bona prodesse non possunt; nocere autem mala possunt, non sibi ualentibus resistere bonis. Non est ista uerae ueraciterque sanctae religionis uia; non sic Iunonem, hoc est aerias potestates piorum uirtutibus inuidentesri supplicibus donis, sed uirtutibus diuinis Heran superant. Commodius quippe Scipio Africanus est cognominatus, quod uirtute Africam uicerit, quam si hostes donis nes Dei aeriam potestatem inimicam contrariamque pietati exorcizando eiciunt, non placando, omnesque tentationes aduersitatis eius uincunt orando non ipsam, sed Deum suum aduersus ipsam. Non enim aliquem uincit aut subiugat nisi societate peccati. In eius ergo nomisit egitque sine peccato, ut in ipso sacerdote ac sacrificio fieret remissio peccatorum, id est per mediatorem Dei et hominum, homine
Abbreviated transcription (Latin):
as habitare. Quo nomine appellant alicuiꝰ
meriti animas defunctorum. S econtrario
martẏres nr̃i heroe nuncuparentur s ut dixi
usus ęccłastici sermonis admicceret: ñ qđ eis
eẽt cum demonib in aere societas. s qđ de
eis ipsam quicquid putatur significare iuno¬
nem. Quȩ ñ usq q̃q inconuenient̃ apeccatis
inducitur inimica uirtutib. et celum peten¬
tib uiris fortib inuida s rursus ei succum¬
bit infelicit ceditq uirgilius: ut cum apud
eum illa dicat. iuncor ab ȩnea. ipsum ȩneã
ad moneat helenus quasi consilio religioso
et dicat. Iunoni cane uota libens. dnamq
potente supplicib suꝑa donis. E xqua opi¬
nione porphiriꝰ qͣm uis ñ ex sua sententia s ex
aliorum dicit bonum dm̃ uł genium ñ ue¬
nire in hominem nͥ malus fuerit ante pla¬¬
catus tanqͣm fortiora sint apud eos numina
mala qͣm bona quandoquidem mala impe¬
diunt aduitoria bonorum nͥ eis placata dent

Expanded text:
as habitare, quo nomine appellant alicuius as habitare, quo nomine appellant alicuius meriti animas defunctorum. Sed a contrario martyres nostri heroes nuncuparentur, si, ut dixi, usus ecclesiastici sermonis admitteret, non quo eis esset cum daemonibus in aere societas, sed quod eis ipsam, quidquid putatur significare, Iunonem, quae non usquequaque inconuenienter a poetis inducitur inimica uirtutibus et caelum petentibus uiris fortibus inuida. Sed . rursus ei succumbit infeliciter ceditque Vergilius, ut, cum aput eum illa dicat: Vincor ab Aenea, ipsum Aenean admoneat Helenus quasi consilio religioso et dicat: Iunoni cane nota libens, dominamque potentem Supplicibus supera donis. Ex qua opinione Porphyrius, quamuis non ex sua sententia, sed ex aliorum, dicit bonum deum uel genium non uenire in hominem, nisi malus fuerit ante placatus; tamquam fortiora sint aput eos numina mala quam bona, quando quidem mala inpediunt adiutoria bonorum, nisi eis placata dent
Abbreviated transcription (Latin):
coym̃ĩdaret᷑. huͥc summo ueroq sa crificio
cuncta sacrificia falsa cesserunt. Modatis¬
excitatis quos ꝑossident inmicitias adũsus
dĩ cuutatem tẏrannice exerceant. sibiq sacͥ¬
ficia non solum abͦfferentib sumant et auo¬
lentib expetant. uerumetiam inuitos ꝑse¬
quendo uiolent̾ extorqueant. non solum ꝑ-¬
niciosa ñ ẽ. s etiam utilis inuenitur eccłȩ: ut
hartyrum numerus impleatur. quos cuutas
dĩ tanto clariores et honorationes ciues habet
qua fortiꝰ adũsus impietatis peccatum. et
usq ad iiguinẽ certant. hos multo elegan¬
tius si ȩccłastia loquendi consuetudo patẽt᷑
nr̃as eroas uocartmꝰ. hoc enim nom̃ a unone
dicit᷑ tractum: qđ gc̃e uino heroa appellat᷑.
Et idõ nescio quisfiliꝰ eiꝰ scđm grecorum fabu¬
las heros fuerit nuncupatꝰ. hoc uidelicet
misticum significante fabula qđ aer uinoni
depucetur ubi uolunt cum demonib hero¬

Expanded text:
commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio cuncta sacrificia falsa cesserunt. CAexcitatis inimicitias aduersus Dei ciuitatem tyrannice exerceant sibique sacrificia non solum ab offerentibus sumant et a uolentibus expetant, uerum etiam ab inuitis persequendo uiolenter extorqueant, non solum perniciosa non est, sed etiam utilis inuenitur ecclesiae, ut martyrum numerus inpleatur; quos ciuitas Dei tanto clariores et honoratiores ciues habet, quanto fortius aduersus inpietatis peccatum et usque ad sanguinem certant. Hos multo elegantius, si ecclesiastica loquendi consuetudo pateretur, nostros heroas uocaremus. Hoc enim nomen a Iunone dicitur tractum, quod Graece Iuno Ἥρα appellatur, et ideo nescio quis filius eius secundum Graecorum fabulas Heros fuerit nuncupatus, hoc uidelicet ueluti mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi uolunt cum daemonibus hero
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi sibi poterant exhibere. Qui gͦ diuinitatem
sibi arro ganf sp̃s. non cuiꝰ libet corꝑis fumino
s supplicantis animo delectantur: cui decepto
sub iectoq domine euit: int̾cludentesit̃ ad
dm̃i uerum. ne sit homo illiꝰ sacrificium dum
sacrificanr cupiam p̃t̃ illum. Unde uerus
ille mediator inquantum formam seruiac¬
patre sumat. cum quo et unus dĩ ẽ. tm̃ infor¬
ma serui sacrificium maluit eẽ qͣm sumere:¬
ne uł hac ocasione quiꝰqam estimaret. cuilibec
sacrificandum eẽ. creaturȩ ꝑ hoc et sacerdos ẽ.
ipse offerens: et oblatio. Cuiꝰ reifacramentum
cotidianum eẽ. uoluit eccłȩ sacrificiũ: quȩ cũ
ipsius capitis corpꝰ sit. se ipsam ꝑ ipsum discit
offerre. Huiꝰ ueri sacrificii multiplicia uaria¬
q signa erant sacrificia pͥsca scõrum. cum hoc
unum ꝑ multa figuraretur tanqͣm ũb̃ multis
res una diceretur ut sine fastidio multum

Expanded text:
ipsi sibi poterant exhibere. Qui ergo divinitatem ipsi sibi poterant exhibere. Qui ergo divinitatem sibi arrogant spiritus, non cujuslibet corporis fumo, sed supplicantis animo delectantur, cui decepto subjectoque dominentur, intercludentes iter ad Deum verum, ne sit homo illius sacrificium, dum sacrificatur cuipiam praeter illum. Unde verus ille mediator, in quantum formam servi acicium cum Patre sumat, cum quo et unus est Deus, tamen in forma servi sacrificium maluit esse qne uel hac occasione quisquam existimaret cuilibet sacrificandum esse creaturae. Per hoc et sacerdos est, ipse offerens, ipse et oblatio. Cuius rei sacramentum cottidianum esse uoluit ecclesiae sacrificium, quae cum ipsius capitis corpus sit, se ipsam per ipsum discit offerre. Huius ueri sacrificii multiplicia uariaque signa erant sacrificia prisca sanctorum, cum hoc unum per multa figuraretur, tamquam uerbis multis res una diceretur, ut sine fastidio multum
Abbreviated transcription (Latin):
dent. atq ad hoc ipsum nos ꝓ susuirib adui¬
uant angłi quiq uirtutesq suꝑiores : et ipsa
bonitate ac piecate pocentiores. Si autem ilł
hec exhibere uoluerimus. ñ libent̃ accipiunt.
et cum ad homunes ita inituntur ut eorum
p̃sencia sentiatur aꝑtissime uecat. Sunt exẽ
crificando quidebetur dõ. et eorum sunt ad¬
monitione ꝓ hibiti. uissiq hoc ei deferre cal
faseẽ. nouerunt. Imitati sunt angłos sgi
etiam scĩ homines dĩ. Nam paulus etꝰarna¬
bas in licaonia facto quodam mixculo sa¬
nitatis putati sunt dũ. eisq lixionii uictimas
un molare uoluerunt. Qdase humili pietace
remouentes : eis inquem credent annuncia-¬
uerunt dm̃. Nec ob aliud fallaces illi su¬
ꝑbe sibi exigunt. nͥ quia uero dõ deberi sci¬
unt. Non enim reuera ut ait porphirus
et non nulli putant. cadauerinis nidorib s
diuinis honorib gaudent. Copiam uͦ nidorũ
magnam habent undiq : et si amplius uellent

Expanded text:
dent, atque ad hoc ipsum nos pro suis viribus adjudent, atque ad hoc ipsum nos pro suis viribus adjuvant angeli quique virtutesque superiores, et ipsa bonitate ac pietate potentiores. Si autem illis haec exhibere voluerimus, non libenter accipiunt; et cum ad homines ita mittuntur ut eorum praesentia sentiatur, apertissime vetant. Sunt de his l sacrificando, qui debetur Deo; et eorum sunt admonitione prohibiti, jussique sunt hoc ei deferre, cui uni fas esse noverunt. Imitati sunt angelos sanctos etiam sancti homines Dei. Nam Paulus et Barnabas in Lycaonia facto quodam miraculo sanitatis, putati sunt Dii, eisque Lycaonii victimas immolare voluerunt: quod a se humili pietate removentes, eis in quem crederent annuntiaverunt Deum. Nec ob aliud fallaces illi superbe sibi hoc exigunt, nisi quia vero Deo deberi sciunt. Non enim revera ut ait Porphyrius, et nonnulli putant cadaverinis nidoribus, sed divinis honoribus gaudent. Copiam vero nidorum magnam habent undique, et si amplius vellent,
Abbreviated transcription (Latin):
suos eẽ. abitrentur abeis facta eẽ. miracła uł
cuulium rerum historiȩ uł libris magicis. siue
quod honestiꝰ putant theurgicis credunt: qͥd
cause ẽ. cur illis lict̾is nolint crede ista facta
eẽ. quib canto maior debetur fides quanto
suꝑ om̃sẽ. magnus cui uni soli sacrificandũ
sacrificia diis alienis congruere. illi uͦ tanqͣm
inuisibili inuisibilia. et maiora maiori. me¬
ligraq meliori. qualia sunt purȩ m̃tis et bo¬
nȩ uoluntatis officia: ꝓfecto nesciunt hȩc
ita signa eẽ. illorum sicut ũba sonantia signa
sunt rerum. Quo cura sicut orantes atq lau¬
dantes. ad eum dirigimꝰ significantes uoces
cui res ipsas incorde quas significamꝰ offeri¬
mͦ: ita sacrificantes. non alteri usibile sacri¬
ficium offerendum eẽ. nouerimꝰ qͣm illi cuiꝰ
in cordibꝰnrisinuisibile sacrificium nos ipsi
eẽ. debenius. Tunc nob̃ fauent nob̾q congau¬

Expanded text:
suos esse arbitrentur ab eis facta esse miracula, vel suos esse arbitrentur ab eis facta esse miracula, vel civilium rerum historiae, vel libris magicis, sive; quod honestius putant, theurgicis credunt; quid causae est, cur illis Litteris nolint credere, ista facta esse, quibus tanto major debetur fides, quanto super omnes est magnus, cui uni soli sacrificandum sacrificia diis alienis congruere, illi vero tanquam invisibili invisibilia, et majora majori, meliorique meliora, qualia sunt purae mentis, bonaeque voluntatis officia: profecto nesciunt haec ita signa esse illorum, sicut verba sonantia signa sunt rerum. Quocirca sicut orantes atque laudantes, ad eum dirigimus significantes voces, cui res ipsas in corde quas significamus, offerimus: ita sacrificantes, non alteri sacrificium vificium offerendum esse noverimus quam illi, cujus in cordibus nostris invisibile sacrificium nos ipsi esse debemus. Tunc nobis favent, nobisque congau
Abbreviated transcription (Latin):
non de his quȩ condidit s de se ipso uerissi¬
mum largitorẽ. Eiꝰ enim ꝓpħa ueracissimꝰ
ait. Michi autem adherere dõ bonum. De
fine namq int̃philosophos querit᷑: ad qđ
ad ipiscendum om̃ia officia referenda sunt.
Nec dixit iste mͥ autem diuitũs abundare
bonum ẽ. aut insigniri purpura. et sceptro
uł diademate excelłe. aut quđ ñiilli etiam
philosopoꝵ dicere ñ erubuerunt. mͥ uolup¬
tas corꝑis bonum ẽ. aut qđ meliꝰ uł meliores
dicere ausi sunt. mͥ uirtꝰ animi mei bonumẽ s
michi inquit adherere dõ bonum ẽ. Hoceũ
docuerat. cui uni tantum mͦ sacrificandum
scĩ quoq angłi eiꝰ miracłorum eciã ẽtestatiõe¬
monuerunt. Unde et ipse sacrificium eiꝰ fa¬¬
ctuserat: tuiꝰ igne intelligibili correptꝰ ar¬
debat. et in eiꝰ in effabilem incorꝑeumq com.¬
plexum sc̃õ desidio ferebatur. Porro autem
simultorum dõrum cultores qualescumq dõs

Expanded text:
non de his quae condidit, sed de se ipso verissinon de his quae condidit, sed de se ipso verissimum largitorem. Ejus enim propheta veracissimus ait, Mihi autem adhaerere Deo, bonum est . De fine namque boni inter philosophos quaeritur, ad quod adipiscendum omnia officia referenda sunt. Nec dixit iste, Mihi autem divitiis abundare, bonum est; aut insigniri purpura et sceptro, vel diademate excellere; aut, quod nonnulli etiam philosophorum dicere non erubuerunt, Mihi voluptas corporis bonum est; aut, quod melius velut meliores dicere visi sunt, Mihi virtus animi mei bonum est: sed, Mihi, inquit, adhaerere Deo, bonum est. Hoc eum docuerat, cui uni tantummodo sacrificandum sancti quoque Angeli ejus miraculorum etiam contestationemonuerunt. Unde et ipse sacrificium ejus factus erat, cujus igne intelligibili correptus ardebat, et in ejus ineffabilem incorporeumque complexum sancto desiderio ferebatur. Porro autem si multorum deorum cultores qualescumque deos
Abbreviated transcription (Latin):
limetur s ut nos ad eum colendum eiq cohe-¬
rendum igne amoris eiꝰ accensi qđ nob̃ ñ
illibonumẽ. excitemur An dicet aliquis¬
ista falsa eẽ. mira cula. nec fuisse facta s
m̃dacit̃ scripta: Quisquis hoc dicit. si de
his reb negat om̃ino ullis litceris eẽ. creden¬
dum: potest etiã dicere nec dõs ullos curare
mortalia. Non enim se alit̃ colendos eẽ. ꝑ¬
sua serunt nͥ mirabilium oꝑum effectib
quoru̾m et historia gentium testisẽ. qͣrũ
dii se ostentare mirabiles potiꝰ qͣm utiles
ostendere pocuerunt. Unde hocoꝑe nr̃o cuiꝰ
hunc iam decimum librũ in manib habe¬
mus. non eos suscipimus refellendos qui
utullam eẽ. uim diuinã negant uł humana
ñcurare contendunt. s eos quicũ dõ nr̃o
conditori sc̃ẽ et głosissime ciuitatis dõs
suos p̃ferunt nesciunt eum ipsumeẽ. etiã
mundi huiꝰ iusibił et mutabił iuisibilẽ
et immutabilem conditorẽ. et uitȩ beatȩ

Expanded text:
limetur, sed ut nos ad eum colendum eique cohaelimetur, sed ut nos ad eum colendum eique cohaerendum igne amoris eius accensi, quod nobis, non illi, bonum est, excitemur. CAPUT ista falsa esse miracula nec fuisse facta, sed mendaciter scripta? Quisquis hoc dicit, si de his rebus negat omnino ullis litteris esse credendum, potest etiam dicere nec deos ullos curare mortalia. Non enim se aliter colendos esse persuaserunt nisi mirabilium operum effectibus, quorum et historia gentium testis est, quarum di se ostentare mirabiles potius quam utiles ostendere potuerunt. Unde hoc opere nostro, cuius hunc iam decimum librum habemus in manibus, non eos suscepimus refellendos, qui uel ullam esse uim diuinam negant uel humana non curare contendunt, sed eos, qui nostro Deo conditori sanctae et gloriosissimae ciuitatis deos suos praeferunt, nescientes eum ipsum esse etiam mundi huius uisibilis et mutabilis inuisibilem et incommutabilem conditorem et uitae beat
Abbreviated transcription (Latin):
gradientes. nec reuocatȩ mugitib esurien¬
tium filiorum: magnum sacram̃tum suis
cultorib reportarunt: Hȩc atq huiꝰ modi
dõ parua sunt. s magnat̾rendis salubrit̃ erudi¬
endisq mortalib. Si enim philosophi p̃ci¬
pueq platonici retuis ceteris sapiusse lau¬
clantur sicut pauloante commemoraui.
infima atq trena administrare. docuerunt
numerosartim testimomo pulchritudinũ.
quȩ ñ solum incorporib animalium uerũ
inherb. etiam fȩnoq gignunt᷑ qnto euidentꝰ¬
hec actestantur diuinitati. quȩ ad honorẽ
p̃dicationis eiꝰ fuint. ubi ea religio commen¬
datur quȩ om̃ib cȩlestib trestrib. infernis
sacrificare uetat. unidõ tantum iubens. qui
solus diligens et dilectuis beatos facit. eorũq
rem sacerdocẽ in melius mutanda p̃dicens.
non ista appetere. s ꝑ hȩc alia potiora sig¬
nificare. testatur. ñ ut ipse his honorib sub¬

Expanded text:
gradientes, nec revocatae mugitibus esuriengradientes, nec revocatae mugitibus esurientium ficultoribus reportarunt. Haec adque huius modi Deo parua sunt, sed magna terrendis salubriter erudiendisque mortalibus. Si enim philosophi praecipueque Platonici rectius ceteris sapuisse laudantur, sicut paulo ante commemoraui, infirma atque terrena administrare docuerunt, numerosarum testimonio pulchritudinum, quae non solum in corporibus animalium, verum in herbis etiam fenoque gignunthaec adtestantur diuinitati, quae ad horam praedicationis eius fiunt, ubi ea religio commendatur, quae omnibus caelestibus, terrestribus, infernis sacrificari uetat, uni Deo tantum iubens, qui solus diligens et dilectus beatos facit eorumque rem sacerdotem in melius mutanda praedicens non ista se adpetere, sed per haec alia potiora significare testatur, non ut ipse his honoribus sub
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pͥma hostił occurrit. more gentium dõs
plurimos colens. septies eadem archa circum¬
artamuri repente cecidunt: nulla manu
oppugnanti nullo ariece ꝑcussi. Posthȩc
etiam cum iam int̾ra ꝓmissionis ẽẽnt. et ea¬
daem archa ꝓpt̃ eorum peccata fuiss abho¬
stib capta. hii qui cȩꝑant intemplo eandẽ¬
dĩ sui quem p̃ceteris colebant: honorifice
collocarunt. ab euntesq clauserunt. Aꝑtoq
posteri die. simulachrum cui supplicabant
inuenerunt collapsum: deformit᷑q confra¬
ctum. Deinde ipsis ꝓdigiis acti. deformit̃q
puniti. archam diuini testimonii popło
unde &ꝑant reddiderunt. Ipsa autẽ reddi¬
tio quał fuit. Imposuerunt eam plaustro.
eiq uiuencas a quib uitulos suggentes
abstraxerant subuinxerunt. et eas quo uel¬
lent ire siuiert etiam hinc ium diuinam
explorare cupientes At illȩ sine duce ho
mine atq rectore ad hebreos uiam ꝑtinacit̃

Expanded text:
quae prima hostilis occurrit, more Gentium deos quae prima hostilis occurrit, more Gentium deos plurimos colens, septies eadem Arca circumacta, muri repente ceciderunt, nulla manu oppugnati, nullo ariete percussi . Post haec etiam cum jam in terra promissionis essent, et eadem Arca propter eorum peccata fuisset ab hostibus capta, hi qui eam ceperant, in templo Dei sui, quem prae caeteris colebant, honorifice collocarunt, abeuntesque clauserunt, apertoque postridie, simulacrum cui supplicabant, invenerunt collapsum deformiterque confractum. Deinde ipsi prodigiis acti, deformiusque puniti, Arcam divini testimonii populo, unde ceperant, reddiderunt. Ipsa autem redditio qualis fuit? Imposuerunt eam plaustro, eique juvencas, a quibus vitulos sugentes abstraxerant, subjunxerunt, et eas quo vellent ire siverunt, etiam hinc vim divinam explorare cupientes. At illae sine homine duce atque rectore, ad Hebraeos viam pertinaciter
Abbreviated transcription (Latin):
ta quȩ arca testimonii nuncupata ẽ Quo
colebatur circum duci solere uł contineri lo¬
co. cum responsa eiꝰ et quedam humanis sensibꝰ
darentur signa ex illiꝰ arche loco: s uolun¬
tatis eiꝰ huic testimonia ꝑhiberi qđ etiam ip-¬
salex erat intabut conscripta lapideis et mar-¬
ca ut cdixiposita qͣm tempore ꝑegrinationis.
inheremo cum tab nacło qđ similit appella¬
tum ẽ. tab nacłm testimoniĩ. cum debita
sacerdotes ueneratione portabant. signum
q qđ ꝑdiem nubes apparebat. quȩ sicnt ig.¬
nis nocte fulgebat quȩ nubes commoueret᷑
legi magni miracłi testimonia. p̃t̾ illa quȩ
dixi: et p̃t uoces quȩ exilliꝰ aice loco ede¬
bantur. Namcum t̾ram ꝓmissionis intranti¬
b eis eadem archa traasiret: iordanis fluuius
exparte suꝑiore subsistens et ex inferiore de¬
currens. et ipsis sacerdotib et popł o siccum
p̃buit transeundi locum. Deinde ciuitatis

Expanded text:
ta, quae Arca testimonii nuncupata est. Quo ta, quae Arca testimonii nuncupata est. Quo colebatur, circumcludi solere vel contineri loco, cum responsa ejus et quaedam humanis sensibus darentur signa ex illius Arcae loco, sed voluntatis ejus hinc testimonia perhiberi. Quod etiam ipsa lex erat in tabulis conscripta lapideis, et in Arca, ut dixi, posita; quam tempore peregrinationis in eremo, cum Tabernaculo quod similiter appellatum est Tabernaculum testimonii, cum debita sacerdotes veneratione portabant: signumque erat, quod per diem nubes apparebat, quae sicut ignis nocte fulgebat quae nubes cum moveretulegi magni miraculi testimonia, praeter ista quae dixi, et praeter voces quae ex illius Arcae loco edebantur. Nam cum terram promissionis intrantibus eadem Arca transiret Jordanem, fluvius ex parte superiore subsistens, et ex inferiore decurrens, et ipsi et populo siccum praebuit transeundi locum . Deinde civitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
gunt: qͣndo ꝑ sacrificium ñ sibi s ei nos sub¬¬
diuolunt cuiꝰ et ipsi contemplatione beati
sunt. et ad eum nos ꝑuenire a quo ipsi ñ reces¬
serunt: Siuͦ angłi quiñ uni s plurimis sacri¬
etiam sic eis p̃ponendi sunt illiquiuniꝰ dei
dõrũ angłi sunt. Cui sacrificari sic iuibent ut
alicui alteri uetent: cum eorum nullus huic
uetet. et cui uni isti sacrificari uibent: Porro
siqd magis indicat eorum suꝑbafallacia. nec
bonorum dõrũ augłi sunt. s demones mali.
quiñ unum solum ac summumdm̃ s se ipsos
sacrificiis coli uolunt: qđ magisqͣm uniꝰ dei
contra eos eligendum ẽ. p̃sidium: ciu seruiant
angłi boni. quiñ sibi s illi iubent ut sacrifi¬
cio seruiamus. cuiꝰ nos ipsi sacrificia eẽ debemꝰ¬
Pinde lexdĩ quȩ inedictis data ẽ. angłorum
inqua unꝰ dõrum religione sacrorũ uissuse.
coli. alii uͦ quilibet ꝓhibiti: in arca erat posi¬

Expanded text:
gant, quando per sacrificium non sibi, sed ei nos subdgant, quando per sacrificium non sibi, sed ei nos subdere uolunt, cuius et ipsi contemplatione beati sunt, et ad eum nos peruenire, a quo ipsi non recesserunt. Si autem angeli, qui non uni sed plurimis sacrietiam sic eis praeponendi sunt illi, qui unius Dei deorum angeli sunt, cui sacrificari sic iubent, ut alicui alteri uetent, cum eorum nullus huic uetet, cui uni isti sacrificari iubent. Porro si, quod magis indicat eorum superba fallacia, nec boni nec bonorum deorum angeli sunt. sed daemones mali, qui non unum solum ac summum Deum, sed se ipsos sacrificiis coli uolunt: quod maius quam unius Dei contra eos eligendum est praesidium, cui seruiunt angeli boni, qui non sibi, sed illi iubent ut sacrificio seruiamus, cuius nos ipsi esse sacrificium debeminde lex Dei, quae in edictis data est Angelorum, in qua unus Deus deorum religione sacrorum jussus est coli, alii vero quilibet prohibiti, in Arca erat posi
Abbreviated transcription (Latin):
Lmodi nequaqͣm illis quȩ inpopło dĩ facta st̃
urtute ac magnitudinẽ conferenda sunt:
Quanto minꝰ ea quȩ illorum quoq popłorũ
qui tales dõs coluerunt legibꝰ uidicata sunt
phibenda atq plectenda : magicas scilicet
imaginaria ludificatione decipiunt qͣle ẽ lu¬
nam deponere. donec suppositas. ut lucanꝰait¬
ꝓpior despumet in herbas. Qued amu et si ñ¬
nullis pͥorum factis uideantur oꝑe coequari:
finis ipse quo discernuntur in comparabilit̃
hȩc nr̃a ostendit excellere. Illis enimmulti
tanto minus sacrificiis colendiquantomagis
hȩc expecunt: his uͦ unus commeudat᷑ ds̃. qui
se nullis talib indigere. et scripturarũ suarũ
testificatione ut eorundẽ postea sacrificiorũ
remotione demonstrat: si gͦ angłi sibi expe-¬
tunt sacrificium: p̃ponendi eis sunt qui
ñ sibi s dõ creatori om̃ium cui seruiunt. Hinc
enim ostendunt qͣm sincero amore nos dili¬

Expanded text:
modi nequaquam illis, quae in populo Dei facta legimus, modi nequaquam illis, quae in populo Dei facta legimus, uirtute ac magnitudine conferenda sunt; quanto minus ea, quae illorum quoque populorum, qui tales deos coluerunt, legibus iudicata sunt prohibenda adque plectenda, magica scilicet lium sensus imaginaria ludificatione decipiunt, quale est lunam deponere, donee subpositas, ut ait Lucanus, propior despumet in herbas;\' quaedam uero etsi nonnullis piorum factis uideantur opere coaequari, finis ipse, quo discernuntur, incomparabiliter haec nostra ostendit excellere. Illis enim multi tanto minus sacrificiis colendi sunt, quanto magis haec expetunt; his uero unus commendatur Deus, qui se nullis talibus indigere et scripturarum suarum testificatione et eorundem postea sacrificiorum remotione demonstrat. Si ergo angeli sibi expetunt sacrificium, praeponendi eis sunt, qui non sibi, sed Deo creatori omnium, cui seruiunt. Hinc enim ostendunt quam sincero amore nos dili
Abbreviated transcription (Latin):
uina ꝓuidentia contitutis et ordinatis mon.¬
struosa contingunt. quales sunt inusitati
partus animalium et cęlo t̃raq rerum inso¬
lica facies. siue tantum t̾reus suie etiam nocers.
quȩ ꝓcurari atq mitigari demonicis artib
fallacissima eorum astucia ꝓhibentur. s ea
dico quȩ ui et pocestate eorum fieri satis eiu-¬
dent̾ apparet ut ẽ. qđ effigies dõrũ pęnatum
quas detroia eneas fugiens aduexit. de loco
in locum migrasse referuntur: qđ cotem tar¬¬
quinius nouacula secuit: qđ epydauriꝰ ser¬
pens esculapio nauiganti romam. comes ad¬
hesit. qđ nauem qua simulachrum matris fy¬
giȩ uehebatur: tantis hominum boũq conati¬
bus immobilem redditam. una muliercła zona
alligatam ad suȩ pudicitiȩ testimonium mouit
et craxit. qđ uirgo uestał de cuiꝰ corruptione q̃¬
stio ũtebat᷑. aquã impleto cribro de tybi neq ꝑ¬
fluente abstulit controũsiam: hȩc oͦ et alia huiꝰ

Expanded text:
uina prouidentia constitutis et ordinatis monuina prouidentia constitutis et ordinatis monstrosa contingunt; quales sunt inusitati partus animalium et caelo terraque rerum insolita facies, siue tantum terrens siue etiam nocens, quae procurari adque mitigari daemonicis ritibus fallacissima eorum astutia perhibentur; sed ea dico, quae ui ac potestate eorum fieri satis euidenter apparet, ut est quod effigies deorum Penatium, quas de Troia Aeneas fugiens aduexit, de loco in locum migrasse referuntur; quod cotem Tarquinius nouacula secuit: quod Epidaurius serpens Aesculapio nauiganti Romam comes adhaesit; quod nauem, qua simulacrum matris Phrygiae uehebatur, tantis hominum boumque conatibus inmobilem redditam una muliercula zona adligatam ad suae pudicitiae testimonium mouit et traxit; quod uirgo Vestalis, de cuius corruptione quaestio uertebatur, aqua inpleto cribro de Tiberi neque perfluente abstulit controuersiam — haec ergo adque huius
Abbreviated transcription (Latin):
satis deberet pietas ipsa discernere qͥd horũ
de fastu suꝑbiȩ. quidde uera religione des¬
cenderet. Plus etiam dicam. Si tancũmirabilibꝰ
uni tantum dõ sacrificari uibent nequa qͣm
ista uisibilia miracła facere dignarent᷑. ꝓfec¬
to non sensu corporis s ratione m̃tis p̃ponen¬
da eorum eẽt auctoritas Cum uͦ ds̃ id egerit
ad comm̃danda eloquia ueritatis suȩ ut ꝑis
tos immortales nuntios. ñ suas. ñ sui fastu. s
ma iestatem illiꝰ p̃dicantes. facere maiora sen
cerciora. clariora miracła. ne infirmis illi qͥ
sacrificia sibi expetunt falsam religionem fa¬¬
cilius ꝑsuaderent. eo qđ sensib eorum quedã
stupenda monstrarent. quem tandem ita de¬
siꝑe libeat. ut ñ uera eligat quȩ seccetur: ubi
et ampliora inuenit quȩ miretur: Illa qͥppe
miracła dõrum gentilium quȩ comĩdat
historia: ñ ea dico quȩ int̾̃uallis temꝑum oc¬
cultis ipsius mundi causis ueruntm subdi¬

Expanded text:
satis deberet pietas ipsa discernere, quid horum satis deberet pietas ipsa discernere, quid horum de fastu superbiae, quid de uera religione descenderet. Plus etiam dicam: si tantum hi mirabiluni tantum Deo sacrificari iubent, nequaquam ista uisibilia miracula facere dignarentur: profecto non sensu corporis, sed ratione mentis praeponenda eorum esset auctoritas. Cum uero Deus id egerit ad commendanda eloquia ueritatis suae, ut per istos inmortales nuntios non sui fastum, sed maiestatem illius praedicantes faceret maiora, certiora, clariora miracula, ne infirmis piis illi, qui sacrificia sibi expetunt, falsam religionem facilius persuaderent, eo quod sensibus eorum quaedam stupenda monstrarent: quem tandem ita desipere libeat, ut non uera eligat quae sectetur, ubi et ampliora inuenit quae miretur? Illa quippe miracula deorum gentilium, quae commendat historia non ea dico, quae interuallis temporum occultis ipsius mundi causis, uerum tamen sub di
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ tantȩ pulcͥritudinis uisio ẽ. et canto amore
dignissima: ut sine hac quib libet aliis bonis
p̃ditum atq abundantem ñ dubitet plotinꝰ
infelicissimum dicere Cum gͦ adhunc unum
signis et mirabilib excitent. et hoc ita ut illi
istos coli ꝓhibeant. isti autem illum ꝓhibere
non audeant: quib potiꝰ sit credendum res¬
pondeant platonici. respondeant quicumq
philosophi. respondeant cheurgi ut pocius
ꝑtergi. hoc enu sunt om̃s illȩ artes uocabulo
digniores. Postre mo respondeant homines:
si ullus naturȩ suȩ sensus qua rationalescre¬
ati sunt ex aliqua parte uiuit in eis. Respon¬
deant inquam: eis ne sacrificandum sit diis
uł angłis quisibi sacrificari iubent. anilli
unicui uibent. hii qui et sibi et istis ꝓhibent:
Si nec isti nec illi ulla miracła facerent. s tan¬
tum p̃ciꝑent. alii quidem ut sibi sacrificart᷑
alii uͦ iduetarent. s uni tantum uibent dõ:

Expanded text:
Dei tantae pulchritudinis uisio est et tanto amore Dei tantae pulchritudinis uisio est et tanto amore dignissima, ut sine hac quibuslibet aliis bonis praeditum adque abundantem non dubitet Plotinus infelicissimum dicere. Cum ergo ad hunc unum signis mirabilibus excitent, et hoc ita, ut illi istos coli prohibeant, isti autem illum prohibere non audeant: quibus potius sit credendum, respondeant Platonici, respondeant quicumque philosophi, respondeant theurgi uel potius periurgi; hoc enim sunt omnes illae artes uocabulo digniores; postremo respondeant homines, si ullus naturae suae sensus, quod rationales creati sunt, ex aliqua parte uiuit in eis; respondeant, inquam, eisne sacrificandum sit dis uel angelis, qui sibi sacrificari iubent, an illi uni, cui iubent hi qui et sibi et istis prohibent? Si nec isti nec illi ulla miracula facerent, sed tantum praeciperent, alii quidem ut sibi sacrificaretur, alii uero id uetarent, sed uni tantum iuberent Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
ministrieiꝰ et nuncii qui eiꝰ ueritate incom¬
mutabili ꝑfruunt᷑ immortalit̃ beati. et qđ
faciendum modis in effabilib audiunt et usq
indifficult̃ efficiunt: Hȩc aucem lex distribu¬
tione temꝑum data ẽ. quȩ pͥus hab̾et ut dic¬
cumẽ ꝓmissa t̾rena. quib cm̃ significarentur
ȩcña: quȩ uisibilib sacram̃tis celebrarent mul¬
ti intelligerent pauci. Uniꝰ tm̃ dĩ cultus aꝑtis¬
sima illic et uocum et rerumom̃ium contes
ẽ. qđ ipse. Ille enim fecit. hȩc facta sunt: atq ut
sint et bene se habeant eiꝰ indigent a quofacta
ta credendum eẽ censemus. utrum eis qui sere¬
ligionis ritib coli uolunt. sibisacra et sacri.¬
ficia flagitantes amortalib ex hibi. aneisqͥ
hunc om̃em cultum uni dõ creatori om̃ium
deb̾i dicunt eiq reddendum uera pietate
p̃cipunt. cuiꝰ et ipsi contem platione beati sunt.
et nos futuros eẽ. ꝓmiccunt: Illa namq uisio

Expanded text:
ministri eius et nuntii, qui eius ueritate incomministri eius et nuntii, qui eius ueritate incommutabili perfruuntur inmortaliter beati: et quod faciendum modis ineffabilibus audiunt et usque indifficulter efficiunt. Haec autem lex distributione temporum data est, quae prius haberet, ut dictum est, promissa terrena. quibus tamen significarentur aeterna, quae uisibilibus sacramentis celebrarent multi, intellegerent pauci. Unius tamen Dei cultus apertissima illic et uocum et rerum omnium contest, qui non est quod ipse. Ille enim fecit, haec facta sunt, adque ut sint et bene se habeant, eius indigent, a quo facta ta credendum esse censemus? Utrum eis, qui se religionis ritibus coli uolunt sibi sacra et sacrificia flagitantes a mortalibus exhiberi, an eis, qui hunc omnem cultum uni Deo creatori omnium deberi dicunt eique reddendum uera pietate praecipiunt. cuius et ipsi contemplatione beati sunt\' et nos futuros esse promittunt? Illa namque uisio
Abbreviated transcription (Latin):
magis uos modicȩ fidei. Optime gͥ anima hu-¬
ma  adhuc t̃tenis desideriis infirma. ea ipsa
quȩ temꝑalit̃ exoptat bona infima atq t̃rena
uitȩ huic transitoriȩ necessaria et ꝓilliꝰ uitȩ
sempit̃nis beneficuis concempnenda. ñ tm̃n
ab unodõ ex pectare consuescit: ut ab illiꝰcul
itaq diuinȩ ꝓuidentiȩ placuit ordinare
temꝑum cursum : ut quẽ ad modumꝰ ^ et in
actib apłorum legitur:. Lex in edictis angło¬
rum daretur de uniꝰ ueridĩ cultu. in quib
et ꝑsona ipsius dĩ ñ quidem ꝑsuam substan¬
tiam quȩ semꝑ corrruptibilibꝰ ocuł inuisi¬
bilis ꝑmanet. s certis indiciis ꝑsubiectam crea¬
sitorias temporum morulas humanȩ lin-¬
guȩ uocib loqueretur. qui in sua natura
non corꝑalit̃ s sꝑitalit̃ ñ sensibilit̃ s intelli¬
nec incipit loqui nec desinit. Qđ aput illũ
sinceruis audiunt non corporis aure s m̃tis

Expanded text:
magis vos, modicae fidei ? Optime igitur anima humagis vos, modicae fidei ? Optime igitur anima humana adhuc terrenis desideriis infirma, ea ipsa quae temporaliter exoptat bona infima atque terrena vitae huic transitoriae necessaria, et prae illius vitae sempiternis beneficiis contemnenda, non tamen nisi ab uno Deo exspectaitaque diuinae prouidentiae placuit ordinare temporum cursum, ut, quem ad modum dixi et in actibus apostolorum legitur, lex in edictis angelorum daretur de unius ueri Dei. cultu, in quibus et persona ipsius Dei, non quidem per suam substantiam, quae semper corruptibilibus oculis inuisibilis atim per transitorias temporum morulas humanae linguae vocibus loqueretur, qui in sua natura non corporaliter, sed spiritualiter; non sensibiliter, sed intelliec incipit loqui nec desinit; quod aput illum sincerius audiunt, non corporis aure sed mentis,
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ colendus comm̃daret᷑ ds̃. ne nĩs humana
ul pipsis trenis uitȩ transitoriȩ beaeficis nͥ¬
õstare hominib uł angłiuł homines peqint
inuniꝰ eẽ. om̃ipocentis potestate quisquis ar¬
ficetur insanit. De ꝓuidentia cerce plotinꝰ
platonicꝰ disputat: eamq a summo dõ cuiꝰẽ
intelligibit atq ineffabilis pulchritudo
usq ad hec t̾rena et ima ꝑtingere. flosciuloꝵ
atq foliorũ pulcritudine comꝓbat. Quę
om̃ia quasi abiecta et uelocissime ꝑeuntia
decentissmos formarum suarũ numẽros habe
non posse confirmat. nͥ inde forment᷑ ubi for¬
ma intelligibilis et in commutabił simul
habensomia ꝑ seuerat: Hoc dñs iħs ibi osten¬
dit.: ubi ait. Considãte lilia agri. Non labo¬
rant: neq nent. Dico autẽ uob quia nec salo¬
mon intanta gła fuisua ͤ a mictus ẽ sicut unũ
exeis. Qđ si fenum agri qđ hodie ẽ et cras
indibanum mittitur ds̃ sic uestit: quanto

Expanded text:
tamen colendus commendaretur Deus, ne mens humana tamen colendus commendaretur Deus, ne mens humana uel pro ipsis terrenis uitae transitoriae beneficiis cpraestare hominibus vel Angeli vel homines possunt, in unius esse Omnipotentis potestate quisquis diffitetur, insanit. De providentia certe Plotinus Platonicus disputat, eamque a summo Deo, cujus est intelligibilis atque ineffabilis pulchritudo, usque ad haec terrena et ima pertingere, flosculorum atque foliorum pulchritudine comprobat: quae omnia quasi adjecta et velocissime pereuntia decentissimos formarum suarum numeros habere non posse confirmat, nisi inde formentur, ubi forma intelligibilis et incommutabilis simul habens omnia perseverat . Hoc Dominus Jesus ibi ostendit, ubi ait: Considerate lilia agri, non laborant, neque nent. Dico autem vobis, quia nec Salomon in tanta gloria sua sic amictus est sicut unum ex eis. Quod si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit; quanto
Abbreviated transcription (Latin):
scient᷑. ut uideamte. Cum gͥ oporteret dĩ le¬
gem inedictis angłorũ t̾ribilit̃ dari ñ umho.¬
mini paucisue sapientib s uniuersȩ genti et
popło ingenti: coram eodem popło magna
facta sunt in monte ubi lex ꝑunum dabatur.
conspiciente multitudine metuenda et tre¬
menda fiebant: ñ enim popłs isrł sic moysi
credidit: quemad modũ suo ligurgo lacedemo¬
nii. qđ aioue seu appolline leges quas condi¬
dit accepiss. Cum enim lex dabatur popło
qua coli unꝰ uidebat᷑ ds̃: in conspectu ipsius
popłi quantum sufficere diuina ꝓuidentia
uidicabat intrabiliꝰ rerum signis et motib
apparebat ad eandem legem dandam creatori
ta erudicio. ꝑ quosdam artidos temꝑum tan¬
qͣm ȩtatum ꝓfecit accessib ut a temꝑalib ad
ȩt̃na capienda et a uisibilib ad inuisibilia sug-¬
geretur: ita sane ut etiam illo tempore quo
uisibilia ꝓmittebantur diuinitus p̃mia. unꝰ

Expanded text:
scienter ut uideam te. Cum igitur oporteret Dei lescienter ut uideam te. Cum igitur oporteret Dei legem in edictis angelorum terribiliter dari, non uni homini paucisue sapientibus, sed uniuersae genti et populo ingenti: coram eodem populo magna facta sunt in monte, ubi lex per unum dabatur, conspiciente multitudine metuenda et tremenda quae fiebant. Non enim populus Israel sic Moysi credidit, quem ad modum suo Lycurgo Lacedaemonii, quod a Ioue seu Apolline leges, quas condidit, accepisset. Cum enim lex dabatur populo, qua coli unus iubebatur Deus, in conspectu ipsius populi, quantum sufficere diuina prouidentia iudicabat, mirabilibus rerum signis et motibus apparebat ad eandem legem dandam creatori ta eruditio per quosdam articulos temporum tamquam aetatum profecit accessibus, ut a temporalibus ad aeterna capienda et a uisibilibus ad inuisibilia surgeretur; ita sane ut etiam illo tempore, quo uisibilia promittebantur diuinitus praemia, unus
Abbreviated transcription (Latin):
incommutabile consiluim penes ipsumẽ incuiꝰ
dispositione iaitemꝑa facta sunt quȩcumq
futura sunt. Nam temꝑalia mouens. temꝑalit̃
non mouecur nec alit̾ nouit facienda qͣm fac¬
ta. nec alit̃ inuocantes ex audit qͣm inuocatu¬
ros uidet. Nam et cum ex audiunt angłi eiꝰ ipse
meis exaudit tanqͣm inuero nec manufacto
mouere debeb qđ cumsit iniusibilibsepe ui¬
sibibilit̾ patrib apparuisse memorat᷑. Sic̃
enim sonꝰ quo auditur sententia insilentio
intelligentiȩ constituta non ẽ hoc qđ ipsa ica
et speties qua uisusẽ ds̃ in natura in uisibili
constitutus ñ erat qđ ipse. Uerumtam̃ ipse
in eadem spetie corꝑali uidebatur. sicut illa
sententia ipsa insono uocis auditur. Nec
illi ignorabant inuisibilẽ dm̃ inspecie corꝑali
qđ ipse nonerat se uidere. Nlam et loquebat᷑
cum loquente moyse. s ei tm̃ dicebat. Si in¬
ueni grãm ante ce. ostende. mͥ temet ipsum

Expanded text:
incommutabile consilium penes ipsum est, in cuius incommutabile consilium penes ipsum est, in cuius dispositione iam tempora facta sunt quaecumque futura sunt. Nam temporalia mouens temporaliter non mouetur, nec aliter nouit facienda quam facta, nec aliter inuocantes exaudit quam inuocaturos uideDeus exaudit tanquam in vero nec manufacto movere debet, quod cum sit invisibilis, saepe visibiliter patribus apparuisse memoratur. Sicut enim sonus qui auditur, sententia in silentio intelligentiae constituta, non est hoc quod ipsa, ita et species qua visus est Deus in natura invisibili constitutus, non erat quod ipse. Verumtamen ipse in eadem specie corporali videtur; sicut illa sententia ipsa in sono vocis auditur; nec illi ignoquod ipse non erat, se uidere. Nam et loquebatur cum loquente Moyses et ei tamen dicebat: Si inueni gratiam ante te, ostende mihi temet ipsum,
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur. cui simplicit̃ inherere fatentib
quoq platonicis et ꝑ multa testantib solũ
beatificum bonumẽ. malignorũ demonum
ludibria et seductori impedim̃ta quȩ uera
pietate cauenda sunt prudent̃ incelligant᷑:
Porro autem quecumq miracła siue ꝑ angłos
siue quocumq mͦ ita diuinitꝰ fuint. ut dĩ
unuis in quo solo beata uitaẽ. cultum reli¬
gionemq comm̃dent: eauere ab eis uł ꝑ eos
qui nos scđm caritatem pietatẽq diligunt.
fieri. ipsodõ in illis oꝑante credendumẽ. Neq
enim audiendi sunt qui dm̃ inuisibilẽ uisi¬
bilia miracula oꝑari negant: cum ipse etiã
scđm ipsos fecerit mundum. quẽ certe uisi¬
bilem negare ñ possunt. Quicquid gͥ mirabi.¬
le fit in hoc mundo. ꝓfecto minꝰ ẽ. qͣm cotus
hic mundus. idẽ. cȩlum et t̃ram. facit autẽ
inuisibilem colendum excitet animam adhue
uisibilib deditam. Ubi uͦ et quando faciat:

Expanded text:
feruntur, cui simpliciter inhaerere fatentibus feruntur, cui simpliciter inhaerere fatentibus quoque Platonicis et per multa testantibus solum beatificum bonum est, malignorum daemonum ludibria et seductoria inpedimenta, quae uera pietate cauenda sunt, prudenter intellegantur? Porro autem quaecumque miracula siue per angelos siue quocumque modo ita diuinitus fiunt, ut Dei unius, in quo solo beata uita est, cultum religionemque commendent, ea uere ab eis uel per eos, qui nos secundum ueritatem pietatemque diligunt, fieri ipso Deo in illis operante credendum est. Neque enim audiendi sunt, qui Deum inuisibilem uisibilia miracula operari negant, cum ipse etiam secundum ipsos fecerit mundum, quem certe uisibilem negare non possunt. Quidquid igitur mirabile fit in hoc mundo, profecto minus est quam totus hic mundus, id est caelum et terra et inuisibilem colendum excitet animam adhuc uisibilibus deditam; ubi uero et quando faciat,
Abbreviated transcription (Latin):
nec aꝑte adũsantis alt̾catione curbare: s qͣsi
querentis et discere cupientis humilitate ad
ea cogitanda conuertere. et qͣm sint contemp
quȩ sit adbeatitudinẽ uia ex egiptia sapien-¬
tia. Cȩtm̃ illos quib conũsatio cum diis adhoc
eẽt ut obinueniendum fugitiuum. uł p̃diũ
comparandum. aut ꝓpt̾ nuptias. uł mercat᷑ã.
uł quid huiꝰmodi mentẽ diuinam inquietarent:
frustra eos uideri dicit coluisse sapientiã. Illa
eciam ipsa numina cum quib conũ sarentur.
et si de cȩceris reb uera p̃dicarent tm̃ q̃m de
beatitudine nichil cautum nec satis idoneũ
monerent. nec dõs illos eẽ nec benignos de¬
mones: s aut illum qui dicitur fallax. aut
humanũ om̃e cominentum. Uerum quia¬
tanta et talia geruntur his artib ut uniũsũ
motum humanȩ facultatis excedant. qui restat
nͥ ut ea quȩ mirifice tanqͣm diuinitus p̃dici
uł fieri uident᷑ nec cm̃ ad uniꝰ dĩ cultum re-¬

Expanded text:
nec aperte aduersantis altercatione turbare, sed quasi nec aperte aduersantis altercatione turbare, sed quasi quaerentis et discere cupientis humilitate ad ea cogitanda conuertere et quam sint contemnequae sit ad beatitudinem uia ex Aegyptia sapientia. Ceterum illos, quibus conuersatio cum dis ad hoc esset, ut ob inueniendum fugitiuum uel praedium conparandum, aut propter nuptias uel mercaturam uel quid huius modi mentem diuinam inquietarent, frustra eos uideri dicit coluisse sapientiam; illa etiam ipsa numina, cum quibus conuersarentur, etsi de ceteris rebus uera praedicerent, tamen quoniam de beatitudine nihil cautum nec satis idoneum monerent, nec deos illos esse nec benignos daemones, sed aut illorum quod dicitur fallax, aut humanum omne commentum. tanta et talia geruntur his artibus, ut uniuersum modum humanae facultatis excedant: quid restat, nisi ut ea, quae mirifice tamquam diuinitus praedici uel fieri uidentur nec tamen ad unius Dei cultum re
Abbreviated transcription (Latin):
simulant: s plane sunt Et quod ei uidet᷑
herb̾ et lapidib et animantib et sonis certis
quibꝰdam ac uocib et figurationib. atq fi¬
gmentis. quibꝰdam etiam obseruatis incęli
conũsione motib syderum. fabricari in t̾ra
ab hominib potestates idoneas uariis effec¬
tib exequendis. totum hoc ad eosdẽ ipsos
demones ꝑtinet ludificatores animarum
sibimet subditarũ. et uoluptaria sibi ludi¬
bria de hominum errorib exhibentes. Aut
gͦ reuera dubitans et inquirens ista porphiriꝰ.
ea tm̃ cominemorat quib coniuncant᷑ et re-¬
darguant᷑. nec ad eas potestates quȩ nob ad
beatam uitam capessendam fauent s ad de-¬
ceptores demones ꝑtinere monstrentur :
aut ut meliora de phylosopho suspicemur
eo mͦ uoluit hominem ȩgiptiũ talib etrorib¬
deditum. et aliqua magna se sciret opinantẽ.
non suꝑba quasi auctoritate doctoris offe nde

Expanded text:
simulant, sed plane sunt. Et quod ei uidetur simulant, sed plane sunt. Et quod ei uidetur herbis et lapidibus et animantibus et sonis certis quibusdam ac uocibus et figurationibus adque figmentis, quibusdam etiam obseruatis in caeli conuersione motibus siderum fabricari in terra ab hominibus potestates idoneas uariis effectibus exsequendis, totum hoc ad eosdem ipsos daemones pertinet ludificatores animarum sibimet subditarum et uoluptaria sibi ludibria de hominum erroribus exhibentes. Aut ergo re uera dubitans et inquirens ista Porphyrius ea tamen commemorat, quibus conuincantur et redarguantur, nec ad eas potestates, quae nobis ad beatam uitam capessendam fauent, sed ad deceptores daemones pertinere monstrentur; aut, ut meliora de philosopho suspicemur, eo modo uoluit hominem Aegyptium talibus erroribdeditum et aliqua magna se scire opinantem non superba quasi auctoritate doctoris offendere,