comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
net: contendat usq in finẽ Finis enĩ le¬
gis ẽ xp̃c. Multi uolunt ambulare in uia:
sed non usq ad finẽ Non ambulars uidȩi
usq ad finẽ: qui non usq ad xp̃m ambulañ
Nambulat manicheus in uia. qui legẽ refutat.
sed ambulat uera fides. quȩ et legẽ suscipit.
et plenitudinẽ legis agnoscit. Siquis ergo ĩ
u̾ia ambulat: scrutetur testimonia dñi
Iđ lic& mysticũ sit. tam̃ etiã moralia in se ha¬
b&: qm̃ meliꝰ potest ambulare in uia. qͥ scru¬
tatur dñi testimonia. Nã ut quis intẽ pe¬
rantissimꝰ captꝰ adulterinȩ cupiditatiᷤᷤ aestu.
et uictꝰ libidine. uel indulgens flagiti is.
qui repugnare nolit appetentiȩ suç carniᷤ:
conuersꝰ huc. atq illuc. si neminem forte
uideat. in facinꝰ ruit.:Idem tam̃ quamuiᷤ
parata occasione potiendi. explorat dili¬
gent̃ omnia: in diuersũ oculos suos. incuri¬
osus iusticiȩ. sollicitꝰ famȩ. detorquet fre.¬

Expanded text:
net, contendat usque in finem; finis enim Lenet, contendat usque in finem; finis enim Legis est Christus. Multi volunt ambulare in via, sed non usque ad finem. Non ambulant Judaei usque ad finem, qui non usque ad Christum ambulant. Non ambulat Manichaeus in via, qui Legem refutat: sed ambulat vera fides quae et Legem suscipit, et plenitudinem Leuia ambulat, scrutetur testimonia domini. quod licet mysticum sit, tamen etiam moralia in se habet, quoniam melius potest ambulare in uia, qui scrutatur domini testimonia. nam ut quis intemperantissimus, captus adulterinae cupiditatis aestu et uictus libidine uel indulgens flagitiis, qui repugnare nolit adpetentiae suae carnis, conuersus huc atque illuc, si neminem forte uideat. in facinus ruit, idem tamen quamuis parata occasione potiendi explorat diligenter omnia, in diuersum oculos suos incuriosus iustitiae, sollicitus famae detorquet fre
Abbreviated transcription (Latin):
torũ salutẽ: mortuoꝵ resurrectionẽ: scĩ¬
ficationẽ sacramentoꝵ: exclamauit dicens
ledicta terra in adam. cępit habere beatitu¬
dinẽ: si tam̃ legẽ dñi non derclinquat. Cc¬
ee immaculatꝰ est homo: qui erat ante pol¬
lutꝰ. Quã preciosum etiam custodire p̃ce¬
ptũ dñi: quã preciosũ etiã precepti ipsuiᷤ
scire mysteriũ. Sed quis ẽ immaculatꝰ :
Nutiq qui in quacũq uia ambulat: sed qͥ
in xp̃o ambulat. Ipse enĩ dixit. Ego sum
uia. In hac uia qui ambulat errare non no¬
uit. si tam̃ ab hac uia nunquã recedat: ẽ
et uia lex. & idõ dũ immaculatꝰ est in le¬
ge dñi ambulat: gec ambulare in iua hac
desinat. nec immaculatꝰ esse desistat: Non
declin& in dexterã. aut leuã: ñ titubet:
q̃ resistat: Ñ expectet. sed ambulet: superi¬
ora obluuscens. et ea quȩ sunt priora appe¬
tens. ad destinatũ sequat᷑: ad brauiũ festi¬

Expanded text:
torum salutem, mortuorum resurrectionem, sanctitorum salutem, mortuorum resurrectionem, sanctificationem sacramentorum, exclamauit dicens:ledicta terra in Adam coepit habere beatitudinem, si tamen legem domini non derelinquat; ecce inmaculatus est homo, qui erat ante pollutus. quam pretiosum est iam custodire praeceptum domini, quam pretiosum etiam praecepti ipsius scire mysterium! Sed quis est inmaculatus? non utique qui in quacumque uia ambulat, sed qui in Christo ambulat. ipse enim dixit: ego sum u i a. in hac uia qui ambulat, errare non nouit, si tamen ab hac uia numquam recedat. est et uia lex, et ideo, dum inmaculatus est. in lege domini ambulat; nedesinat, ne immaculatus esse desistat. Non declinet in dexteram aut laevam, aut titubet, non resistat, non exspectet; sed ambulet superiora obliviscens, et ea quae sunt priora appetens, ad destinatum sequatur, ad bravium festi
Abbreviated transcription (Latin):
da prius qđ intꝰ est calicis & parapsidis:
ut fiat et id qđ foris est mundũ. Nam¬
Noͫͣ nisi se unusquisq intꝰ mundauerit. etiã si
foris speciosus uideatur. & iustꝰ. similis
erit dealbatis sepulchris: ut foris quidẽ
iustꝰ uideat᷑. intꝰ uero sit foctidꝰ. Sic est
doctrina. sine uitȩ innocentia. Sed nec
ipsa doctrina potest merçedẽ habere: ubi gr̃a
non hab& innocentiam. Peccatori enĩ dixit
ds̃. Quare tu enarras iusticias meas: Sed
reuertamu& ad propositum psalmum
Beati inquit immaculati in uia: qui ambu¬
lant in lege dñi. Beati qui serutant᷑ testi¬
monia eiꝰ : in toto corde exquirunt eum
Primus uersꝰ moralis: scds̃ mysticꝰ. Quis hoc
dicit: Propheta utiq qui fungebat᷑ carniᷤ¬
alloquio: & dicit hoc post eum psalmum.
Ubi ergo & diuina sacramenta reuelata surł.
& induit dominicȩ resurrectionis lȩticiã.
et passionis degustauit grãm. uidit iustoꝵ
congregationes: populos redemptoꝵ: ꝑdi¬

Expanded text:
 paropsidis; ut fiat et id quod foris est mundum . Nam nisi se unusquisque intus mundaverit, etiamsi foris speciosus videatur et justus, similis erit dealbatis sepulcris; ut foris quidem justus videatur, intus vero sit fetidus. Sic est doctrina sine vitae innocentia. Sed nec ipsa doctrina potest mercedem habere, ubi gratiam non habet innocentiae. Peccatori enim dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? Sed revertamur ad propositum psalmum. 7. Beati, inquit, immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum. Primus versus moralis, secundus mysticus. Quis hoc dicit? Propheta utiqalloquio, et dicit hoc post eum psalmum, ubi : ergo ei diuina sacramenta reuelata sunt et induit dominicae resurrectionis laetitiam et passionis degustauit gratiam, uidit iustorum congregationes, populos redemptorum, perdi
Abbreviated transcription (Latin):
gendi mores. Cum hec instituerimꝰ
ad cursum debitum. ut sit offensionis
correctio. puritatis gr̃ã.: tc̃ ad studia
pertipiendẽ cognitionis lieni ahiłꝰ fũo dr d¬
ne de uitaꝰ Prima igitũr st̃ moralia. scdã
mystica. In illis uita. in his cognitio: ita
ut si ꝑfectionem requiras. nec uita sines
cognitione. nec cognitio sine uita sit
utrũq uero astipuletur alteri. Idoq ait

Expanded text:
ndi mores. cum haec instituerimus ad cursum debitum, ut sit offensionis correctio, puritatis gratia, tunc ad studia percipiendae cognitionis ueniamus suo ordine et uia. prima igitur sunt moralia, secunda mystica. in illis uita, in his cognitio, ita ut, si perfectionem requiras, nec uita sine cognitione nec cognitio sine uita sit, utrumqu
Abbreviated transcription (Latin):
Non quarto. aut quinto die. ne inmundũ
aut in consurnmatum sacrificium sit: Sed
octaua die. qua omnes in xp̃i resurrectio¬
ne non solum resuscitati. sed eriam conio:¬
mati sumus. Unde lic& in baptismate
statim sit plena purgatio. tamen quia ab¬
lutionis ipsius sacrificiiq rationem bapti¬
Latũs deb& cognoscere. non offert sacrifi

Expanded text:
inmundum aut inconsummatum sacrificium sit, sed octaua die, qua omnes in Christi resurrectione non solum resuscitati, sed etiam confirmati sumus.. unde licet in baptismate statim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem baptizatus debet cognoscere, n
Abbreviated transcription (Latin):
bo. et ferro. et reliquis materialibꝰ . P.¬
funda in uerbis usitatis uidemꝰ mysterua
Totum hoc spirituale. Quibꝰ p̃cibꝰ merca¬
mur. ut ueniat di uerbum: intra ȩccle¬
siam: fiat ignis consumens. ut exurat
foenum et stipulam: et quicquid est se¬
culare consumat: Graue plumbum
iniquitatis in plerisq est: liquefiat i.¬
gne diuino. Et ferrcus quidam peccati
rigor. suꝑno mollescat incendio. Melio¬
rentur uasa aurea et argentea: ut om̃s
sapientium sensus. omnis sermo pruden¬
tium. flagrantium passionum calore de¬
coctꝰ. incipiat esse p̃ciosior. Bonꝰ ignis
caritatis: quo corpus omne ȩccłȩ: ĩ mu¬
tatam adolescit grãm. Honus ignis dile¬
ctionis: quo unusquisq sc̃s ad reueren¬
tiam sui auctoris accenditur. Sed qui
dm̃ diligit. ñ ꝑfunctorie diligit: sed di¬
ligit legem eius: p̾cepta custodit iusti¬
ficat corsiuim: ñ dictorum sonora p̾di¬
catione. sed studiosa unitatione factoꝵ

Expanded text:
bo et ferro et reliquis materialibus. probo et ferro et reliquis materialibus. profunda in uerbis usitatis uidemus mysteria, totum hoc spiritale. quibus precibus emerear ut ueniat dei uerbum, intret ecclesiam, fiat ignis consumens, ut exurat faenum et stipulam et quicquid est saeculare consumat, graue plumbum iniquitatis, quod in plerisque est, liquefiat igne diuino et ferreus quidam peccati rigor surentur vasa aurea et argentea; ut omnis sapientium sensus, omnis sermo prudentium, flagrantium passionum calore decoctus, incipiat esse pretiosior. Bonus ignis charitatis, quo corpus omne Ecclesiae in mutuam adolescit gratiam. Bonus ignis dilectionis, quo unusquisque sanctus ad reverentiam sui auctoris accenditur. Sed qui Deum diligit, non perfunctorie diligit: sed diligit legem ejus, praecepta custodit, justificat cor suum, non dictorum sonora praedicatione, sed studiosa imitatione factorum.
Abbreviated transcription (Latin):
Aprete uiscera. in alio ex ipsis.
Ut utrumq ñ discordat a textu. Nã
Estatim primus uersus internorum
uiscerum caritatem exprimit. quȩ utiq
ex ultimis ꝓcedit medullis: & quodã
nexu caloris implicatur ossibꝰ. deniq
in threnis iherciniȩ textus litterȩ euᷤ
hoc continet. Ex alto suo misit ignem
in ossibus meis. Bonus ergo ds̃: qͥ nob̾
immittit. unde diligentes cum. meri¬
tum sub conspec̾tu eius inuenire pos¬
simus. Quem mittat ignem. ipse nos
doceat. Ignem ueni mittere in terrã.
et quid uolo. nisi iam accendatur: Bonꝰ
ignis. quem desiderat omnium saluator
accendi: cum p̾sertim ipsum dm̃ legerimꝰ
ignem ẽẽ. qui nr̃a peccata consumat. inti
cor nr̃m Cum legimus diuinarum seriẽ
sumimꝰ: intellectu spirituali Hoc igne
cleopas cor suum dicebat ardere: cũ ipsi
et socio eiꝰ xp̃c scripturas aperir& de hoc
igne dixit dñs in libro iczechiel. Ecce
proficiscar in iherłm. et exufflabo in
uos ignem irȩ meȩ: ut tabescatis a plũ¬

Expanded text:
prete viscera, in alio ex ipsis: et utrumque non discordat a textu. Nam statim primus versus internorum viscerum charitatem exprimit, quae utique ex intimis procedit medullis, et quodam nexu caloris implicatur ossibus. 2. Denique in Threnis Hieremiae textus litterae hujus hoc continet: Ex alto suo misit ignem in ossibus meis . Bonus ergo Deus qui nobis immittit unde diligentes eum, meritum sub conspectu ejus invenire possimus. Quem mittat ignem, ipse nos doceat: Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut accendatur ? Bonus ignis quem desiderat omnium Salvator accendi: cum praesertim ipsum Deum legerimus ignem esse , qui nostra peccata consumat, intimcor nostrum, cum legimus diuinarum seriem sumimus spiritali. hoc igne Cleopas cor suum dicebat ardere, cum ipsi et socio eius Christus scripturas aperiret. de hoc igne dixit dominus in libro Ezechiel: ecce proficiscar in Hierusalem et exsufflabo in uos in igne irae meae, ut tabescatis a plum
Abbreviated transcription (Latin):
reflectat gradũ. quando audit sibi
superiora om̃ia peccata donari. Hoc
enĩ pleriq a conuersionis studio
reuocari solebant. quod delictoꝵ
suorũ conscui nullam spem ueniȩ
presumerent. & in aeccła quanto
artiora prȩcepta. tanto sine uenia
putarent esse peccata. Ideoq ait
oe tauo uersiculo. UIII.¬
Propterea ad omma mandata tua
corrigebar. onnem uiam in iustã
IOUI O HAbuI
Uerito corrigebat. qm̃ diligebat.
Caritas enim. multitudinem ope¬
rit peccatorũ. Uide quanta ope¬
riat. quanta corrigat. Caritas pati¬
ens est. benigna est. Caritas non
emulatur. non agit ꝑperam. non
inflatur. non est ambitiosa. non

Expanded text:
reflectat gradum. quando audiat sibi reflectat gradum. quando audiat sibi superiora omnia peccata donari? hoc enim plerique a conuersionis studio reuocari solebant, quod delictorum suorum conscii nullam spem ueniae praesumerent et ecclesiae quanto sanctiora praecepta, tanto sine uenia putarent esse peccata. Ideoque ait octauo uersiculo: propterea ad omnia mandata tua corrigebar, omnem m uiam iniustam odio habui. merito corrigebatur, quoniam diligebat; caritas enim multitudinem operit peccatorum. uide quanta operiat, quanta corrigat: caritas patiens est, benigna est, caritas non aemulatur, non agit perperam. non inflatur. non est ambitio
Abbreviated transcription (Latin):
gius. resplendenti sunilis. maxune
cum solis splendore percutitur. Est
etiam pulcherrimus & mirabilis
supra omnes chrysopasos magnitu¬
dine. & ut dixi uisu pinguior. Na¬
tura huiusmodi. ut si polire & leui¬
gare eum uelis asperetur. Magis
usu minuitur. Est autem quodam
genitali opere natura euglyphus.
mo studio dignus habetur. Diffici¬
le inuenitur. & repertꝰ raro tamen
in usu hominũ est. quasi is quem
diues regina mirata sit. Sed iam
sicut trocodytȩ illi quasi prȩtio
remansionis inuento. repetieruꝗ
domũ. ita & nos emolumento mo¬
re huius recepto. redeamꝰ eo unde
diuertimus. Nec par est nos orna¬
mentis regus dutius sermonis nr̃i
quȩdam ad mouere brachia. cũ ha¬
beamus in manib cruc̃ẽ xp̃i. quam
ammonet propheta suꝑ aurũ &
topazion preferendam. quȩ ab
omni errore culpaq reuocat & cor¬
rigit. Quis enĩ iustorum non am¬
biat xp̃i in morte solatium iN
resurrectione consortium. Non

Expanded text:
guis, resplendenti similis, maxime guis, resplendenti similis, maxime cum solis splendore percutitur. est etiam pulcherrimus et mirabilis super omnes chrysoprassos magnitudine et, ut dixi, uisu pinguior. natura huiusmodi, ut, si polire et leuigare eum uelis, asperetur magis, et usu minuitur. est autem quodam genitali opere naturae euglyphus, s et, ut summo studio dignus haberetur, difficile uenitur et repertus raro tamen in usu hominum est, quasi is quem diues regina mirata sit. Sed iam. sicut Trogodytae illi quasi pretio suae remansionis inuento repetierunt domum, ita et nos emolumento morae huius recepto redeamus eo. unde deuertimus. nec par est nos ornamentis regiis diutius sermonis nostri quaedam admouere brachia. cum habeamus in manibus crucem Christi, quam admonet propheta super aurum et topazion praeferendam, quae ab omni errore culpaque reuocat et corrigit. quis enim iustorum non ambiat Christi in morte solacium, in resurrectione consortium? quis non
Abbreviated transcription (Latin):
sos trogoditas. orta subito commotio¬
ne maritima. quod nauium usum
non haberent. regredi nequiuisse.
deinde plurimo unmorantes tẽpore
in insula inuenisse. lapidem. & delec¬
tatos colore euis repetisse domum. &
arabis negotiatoribus aduenientibus
uendidisse: Ab ipsis emisse filonem.
& matrem ptholomei secundi eui no¬
men erat beronice ab ipso esse ꝑlatum.
illam autem quamuis regalibus orna¬
mentis abundaret supramodũ tam̃
colore eius stupefactam. elaborasse
ut dutius species tam p̃ciosi lapidis
non lateret: ideoq studium eius quȩ¬
situm lapidem in usus frequentio¬
res inuenisse. Diximus quomodo
innotuerit topazion lapis. nunc
expressius de eius qualitate dicamꝰ.
Ouorum colorum est in hoc lapide.
k pacic̃ hoc esł quȩdam tempera¬
sopa similis chrs sopaso secundũ utrõq
uelut quasdam extendens colorem
figuras. Et plenius quidem aperitis
fertur extendere. Est autẽ pasychrys
& satispurus. & chrysochrus & pin¬

Expanded text:
sos Trogodytas orta subito commotiosos Trogodytas orta subito commotione maritima, quod nauium usum non haberent, regredi nequiuisse. deinde plurimo inmorantes tempore in insula inuenisse lapidem et delectatos colore eius repetisse domum et Arabis negotiatoribus aduenientibus uendidisse. ab illis emisse Philonem et ad matrem Ptolomaei secundi, cui nomen erat Beronice, ab ipso esse perlatum. illam autem, quamuis regalibus ornamentis abundaret, supra modum tamen colore eius stupefactam elaborasse, ut diutius species tam pretiosi lapidis non lateret, ideoque studio eius quaesitum lapidem in usus frequentiores uenisse. Diximus quomodo innotuerit topazion lapis; nunc expressius de eius qualitate dicamus. duorum colorum est in hoc lapide κρα̅σις, hoc est quaedam temperaπός, similis chrysoprasso, secundum utrumque uelut quasdam extendens colorum figuras, et plenius quidem a peritis fertur extendere. est autem parygrus et satis purus et chrysochrus et pin
Abbreviated transcription (Latin):
stitutionis. & suꝑ ornamenta solis. &
lunae. stellarũq preciosa monilia.
dilexi audientiam dñi cȩ passionis.
Plus enim redimendo mihi contulit.
quam creando. Tunc enĩ sine sensu
natus sum. nunc cum uoluntate
seruatus. Sed non quicumq dicit.
dilexi mandata tua suꝑ aurum &
topazion. Non dicit auarus qui au¬
ro incubat. diuitias inhiat. ornam̃¬
ta desiderat. sed ille dicit qui potest
dicere. argentum & aurum ñ habeo.
quoniam non requiro. quoniã ni¬
hil mihi aurum prodest. prȩceptũ
autem & mandatum cęleste me re.¬
demit. Dix imus continentiã sensus.
nunc de topazion lapide exprima¬
mus historiam. De quo inuenimꝰ
scriptum in historia xenocratis.
qui scripsit quasi lythos nom̃. Nasci
eum uel inueniri circa thebaidis
ciitatẽ alabastrũ: uel toparion ut
aliqui putant. Unde & nominatus
est ab eo in quo gigneret᷑ loco. Sunt
autem qui putauerunt insulam
nuncupari topazion. ad quã appul¬

Expanded text:
stitutionis, et super ornamenta solis et stitutionis, et super ornamenta solis et lunae, stellarumque pretiosa monilia, dilexi obaudientiam Dominicae paplus enim redimendo mihi contulit quam creando; tunc enim sine sensu natus sum, nunc cum uoluntate seruatus\'. sed non quicumque dicit: dilexi m a ndata tua super aurum et topazion. non dicit auarus qui auro incubat, diuitiis inhiat. ornamenta desiderat, sed ille dicit qui potest dicere: argentum et aurum non habeo, quoniam non requiro, quoniam nihil mihi aurum prodest; praeceptum autem et mandatum caeleste me redemit. Diximus continentiam sensus, nunc de topazio lapide exprimamus historiam. de quo inuenimus scriptum in historia Xenocratis, qui scripsit quasi Lithognomonem, nasci eum uel inueniri circa Thebaidis ciuitatem Alabastrum uel Topazion, ut aliqui putant. unde et nominatus est ab eo loco in quo gigneretur. sunt autem qui putauerunt insulam nuncupari Topazion. ad quam adpul
Abbreviated transcription (Latin):
Propter hoc dilexi mandata tua
legis. spem futurorum bonorum de¬
ferunt. Mandatum est enim dũi
attende tibi ne derelinquas beuitem
per omne tempus quo uixeris super
terram. Quis est iste leuites intelligiᷤᷤ
si consideres qui sit ille qui uenit mi¬
nistrare. qui sacerdos in aeternum.
Aliud mandatum ait. Custodi men¬
sͤ i nouorum. & facies pascha dño dõ
tuo. Et infra. In loco quem elegerit
dñs ds tuus inuocari nomen suum.
ibi occides pascha uesperi ad occasum
solis. in tempore quo existi de aegyp
to. Ergo mandata di habent redemp¬
tionis futurȩ uidicia. resurrectionis
insignia: Ideo superaurũ & topa zyon
memorat. sibi esse dilecta. Quid enim
salute gratius. resurrectione precio¬
sius: Uel quia quae stulta sunt mun¬
di xp̃c elegit. ut quoniã ꝑsapientiam
mundus non cognouit dm̃. per stubtiti¬
am predicationis salutem afferret cre¬
dentibus. Ideo ait. Suꝑ sapientiam
operationis caelestis & mundanȩ con¬

Expanded text:
propter hoc dilexi mandat a t upropter hoc dilexi mandat a t ulegis spem futurorum bonorum deferunt; mandatum est enim domini: adtende tibi, ne derelinquas leuiten per omne tempus quo uixeris super terram. quis est iste leuites ? intellegis, si consideres, qui sit ille qui uenit ministrare, qui sacerdos est in aeternum. aliud mandatum ait: custodi mensem n ouorum et facies pascha domino deo tuo, et infra: in loco quem elegerit dominus deus tuus inuocari nomen suum i b i, occides pascha uespere ad occasum solis in teto . Ergo mandata Dei habent futurae redemptionis indicia, resurrectionis insignia; ideo super aurum et topazion memorat sibi esse dilecta. Quid enim salute gratius, resurrectione pretiosius? 40. Vel quia quae stulta sunt mundi, Christus elegit; ut quoniam per sapientiam mundus non cognovit Deum, per stultitiam praedicationis salutem afferret credentibus; ideoque ait: Super sapientiam operationis coelestis, et mundanae con
Abbreviated transcription (Latin):
nesciebamus quo melius tempore sub¬
ueniret. Aut fortasse uult a nobis
ammoneri. uult rogari. unmosi rogatꝰ
fuerit. &. ante tẽpus uenit. & uenit ad
ficulneam. & ante horam uenit. ut dicit
ad matrem. Illa rogabat pro nobis. illa
festinabat dicens. uinum non habent
fili. Respondit ihe. Quid tibi & mi¬
hi est mulier. Nondũ uenit hora mea.
Et mater quȩ sciebat eius affectũ. di.¬
cit ministris. Quodcumq dixerit uo¬
bis. facite. Iħc quoq qui horam suam
uenisse negauerat. fecit quod ante dif¬
ferebat. Om̃a ds tempore fecit. Quic¬
quid facit non est extra tempus. sed to¬
tum oportunum est quod fecerit.
Et mihi tempore suo aduenit. Om̃e
enim tempus oportunum salutis.
Nihil preproperũ prosalute pericli¬
tantium. sed uolebat expectare adhuc
sẏnagogȩ correctionem. Ideo ante tẽ¬
pus ad ficulneam uenit. hoc est uidȩis
cito uenit. oportune gentibus. Cito
uenit perituris. commode credituris.
Sequitur uersus septimus.

Expanded text:
nesciebamus quo melius tempore subnesciebamus quo melius tempore subueniret. Aut fortasse uult a nobis admoneri, uult rogari, immo si rogatus fuerit, et ante tempus uenit. uenit ad ficulneam et ante horam uenit, ut dicit ad matrem. illa rogabat pro nobis, illa festinabat dicens: uinum non habent, fili. respondit Iesus: quid mihi et tibi est, mulier? nondum uenita hora mea a. et mater, quae sciebat eius affectum, dicit ministris. quodcumque dixerit uobis facite. Iesus quoque, qui horam suam uenisse negauerat, fecit quod ante differebat; nam omnia deus tempore fecit. quicquid facit, non est extra tempus, sed totum oportunum est quod fecerit. et mihi tempore suo aduenit; omne enim tempus oportunum saluti, nihil praeposterum pro salute periclitantium. sed uolebat expectare adhuc synagogae correctionem. ideo ante tempus ad ficulneam uenit, hoc est Iudaeis cito uenit, oportune gentibus; cito uenit perituris, commode credituris. Sequitur uersus septimus:
Abbreviated transcription (Latin):
urgetur. Ueni ut tollas peccatum
mundi. Ueniat uita morientibus.
ueniat resurrectio iam sepultis. Factũ
tuum subueniat. quoniam nec tua
precepta prodesse potuerunt. In le
ge preceptum est. in euangelio myste¬
riuim. Eecus omnis populus: ꝓprium
non uidebat auctorem. Clauduserat
mundus. & titubante uestigio fidei
fluc tuabat. Non erat malagia in¬
ponere. neq oleum. neq alligaturam.
Omne patrimonum suum in medicis
erogauerat mulier illa euangelica spe¬
ciem habens congregationis humanae.
quȩ coibat exgentibus. nec fluentẽ san¬
guinem & inueteratȩ passionis loetale
profluuium poterant sȩculi huius me¬
dici restringere. Principis populi poste¬
ritas interierat. & omnis occiderat eiꝰ
hereditas. Uidens haec propheta. di¬
cit ad xp̃m. tempus faciendi dñe. Non
iubendi inquit sed faciendi. quia non
legatus neq nuntius sed dñs saluatu¬
rus erat populũ suum. Et ille quidẽ
tempus sciebat ut non differat. & nos

Expanded text:
urgetur: ueni ut tollas peccatum urgetur: ueni ut tollas peccatum mundi. ueniat uita morientibus, ueniat resurrec-tio iam sepultis. factum tuum subueniat, quoniam nec tua prge praeceptum est, in Evangelio ministerium. 37. Caecus omnis populus proprium non videbat auctorem. Claudus erat mundus, et titubante vestigio fidei fluctuabat. Non erat malagma imponere, neque oleum, neque alligaturam. Omne patrimonium suum in medicos erogaverat mulier illa Evangelica , speciem habens congregationis 1181 humanae, quae coibat ex gentibus: nec fluentem sanguinem, et inveteratae passionis lethale profluvium poterant saeculi hujus medici restringere. Principis populi posteritas interierahereditas. uidens haec propheta dicit ad Christum: tempus faciendi, domine; non \'iubendi\' inquit, sed \'faciendi\', quia non legatus neque nuntius, sed dominus saluaturus erat populum suum. et ille quidem tempus sciebat et non differebat, sed nos
Abbreviated transcription (Latin):
tempus tacendi. & tempus loquendi.
Sed loquendi tempus aduenit. Ac
per hoc dñici aduentus tempus iam
esse commemorat. ut quia legis facta
est preuaricatio. ueniat finis legis
& consũmatio eius & plenitudo dñs
ihe. qui donet hominibus uniuersa
delicta. & abolito cyrografo debito¬
rum. absoluat omnes. & liberet pecca¬
tores. Iempus est faciendi. ut si ingra¬
ua scente aegritudine alicuius in com¬
modi curras ad medicum ut citius ue¬
niat. ne postea subuenire non possit.
Medicus enim tunc amplius deside
ratur. cum grauis incubuerit aegri¬
tudo languenti. Ergo cum uideat in
sp̃u sanctus propheta preuaricatio¬
nes populi. luxuriam. delitias. dolos.
fraudes. auaritiam. temulentiam.
quasi pro nobis interueniat currit
ad xp̃m. quem solum tantis sciebat
subuenire posse peccatis. Urget ut
ueniat. nec patitur fieri moras. Tempꝰ
inquit faciendi dñe. Hoc est ut pro
nobis crucem ascendas. mortẽ subeas.
Totus inpericulũ ultimum mundus

Expanded text:
tempus tacendi et tempus loquendi. tempus tacendi et tempus loquendi. sed loquendi tempus aduenit ac per hoc dominici aduentus tempus iam esse comest praevaricatio, veniat finis Legis, et consummatio ejus, et plenitudo Dominus Jesus, qui donet hominibus universa delicta: et abolito chirographo debitorum, absolvat omnes et liberet peccatores. Tempus est faciendi, ut si ingravescente aegritudine alicujus incommodi, curras ad medicum, ut citius veniat; ne postea subvenire non possit. Medicus enim tunc amplius desratur, cum grauis incubuerit aegritudo languenti. ergo cum uideat in spiritu sanctus propheta praeuaricationes populi, luxuriam delicias dolos fraudes auaritiam temulentiam, quasi pro nobis interueniat, currit ad Christum, quem solum tantis sciebat subuenire posse peccatis, urget ut ueniat nec patitur fieri moras. tempus, inquit, faciendi, domine, hoc est: ut pro nobis crucem ascendas, mortem subeas. totus in periculum ultimum mundus
Abbreviated transcription (Latin):
se confitetur. Bene ait. seruus tuus
sum. Seruus enĩ. uoluntatẽ domini
sui facit. Seruus quęrit seruitutis
stipendia. remunerationẽ non sperat.
Seruus dñi non potes ł idem seruus
esse peccati. Et ideo intellectum
dari sibi poseit. ut possit cauere pec¬
catum. Habebat quidem intellectũ.
sed ut redundare sibi crederet. ube¬
riorem requirit. Est autem & in tel¬
lectus naturae. est intellectus non
bonus. Ideo salomon ait. Intellectus
autem bonus dat gratiam. Nam si
omnis intellectus bonus esset. non
opus fuisset additamento. Iure ergo
gratiam dñi sui quęrit. Aliter enim
scire non potest. secreta dñi. nisi in¬
tellectus sp̃ualis munus acceperit:
Habes hoc in iheremia. aotum mihi
fac dñe & scibo. quia nisi d̾s notum fe¬
cerit hominibus mysterium suum.
scire non possumus. Sequitur uersi¬
culus sextus. Tempus ẽ faciendi diie.
dissipauert̃ legem tuam iniqui.
Iene ait tempus faciendi esse. Est enĩ

Expanded text:
se confitetur; bene ait: seruus tuus se confitetur; bene ait: seruus tuus sum. seruus enim uoluntatem domini sui facit, seruus quaerit seruitutis stipendia, remunerationem sperat. seruus domini non potest idem seruus esse peccati et ideo intellectum dari sibi poscit, ut possit cauere peccatum. habebat quidem intellectum, sed non ut redundare sibi crederet; uberiorem requirit. Est autem et intellectus naturae et est intellectus non bonus. ideo Salomon ait: intellectus autem bonus dat gratiam. nam si omnis intellectus bonus esset, non opus fuisset additamento. iure ergo gratiam domini sui quaerit; aliter enim scire non potest secreta domini, nisi intellectus spiritalis munus acceperit. habes hoc in Hieremia: notum mihi f a c, domine, et scibo, quia, nisi deus notum fecerit hominibus mysterium suum, scire non possumus. Sequitur uersiculus sextus: t empus est faciendi, d omine; dissipauerunt legem t uam iniqui. bene ait tempus faciendi esse; est enim
Abbreviated transcription (Latin):
debeo quasi seruus. Non uno fac¬
to seruus absoluitur. quia nemoser¬
uum habens arantem aut oues pascen¬
tem. dicit illi transi. recumbe. sed
dicit illi para quod cenem. & precin¬
ge te & ministra mihi. Numquid
gratiam habet seruus si fecit quod
imperatum est ei. Ergo & cum fece¬
rimus quod nobis iperatum es ⁊.
non statim nos ex altare debemꝰ sed
magis humiliare: qui a non statum
si aliquid fecimus impleuimus om¬
nia seruitutis obsequia. Quis tan¬
ta naturȩ munera. uitae. salutis ꝙ
seruatȩ diuina beneficia. digno pos¬
sit aequare seruitio: Quis potesł
soluere quod accepit: Ideoq sciens
omnia. misericordiam petit potiꝰ
quam audientiam. quoniam non
ius tificabitur inquit in conspectu
tuo omnis homo uiuens. Quintꝰ
uersiculus sequitur.
Seruus tuus sum ego. da mͥi intel¬
lectum & scibo testimonia tua.
ntellectus. sp̃uale munus es ł. Et
ideo quod đi est adño pos tulatur.
nec quasi extraneus poscit. qui seruũ

Expanded text:
debeo quasi seruus\'. non uno facdebeo quasi seruus\'. non uno facto seruus absoluitur, quia nemo seruum habens arantem aut oues pascentem dicit illi: transi, recumbe, sed dicit illi: para quod cenem et praecinge te et ministra mihi. numquid gratiam habet seruus, si fecit quod imperatum est ei? ergo et cum fecerimus quod nobis imperatum est, non statim nos exaltare debemus, sed magis humiliare, quia non statim, si aliquid fecimus, impleuimus omnia seruitutis obsequia. quis tanta naturae munera, uitae salutisque seruatae diuina beneficia digno possit aequare seruitio? quis potest soluere quod accepit? ideoque sciens omnia misericordiam petit potius quam audientiam, q u omnis non iustificabitur, inquit, in conspectu tuo omnis homo uiuens. Quintus uersiculus sequitur: s eruus tuus sum e g o; da mihi int elle ctum, et s cib o testimonia tua. intellectus spiritale munus est et ideo quod dei est a domino postulatur. nec quasi extraneus poscit qui seruum
Abbreviated transcription (Latin):
corpore sicut aranea tabescebat. Hoc
igitur loco maiora quȩdam familiari¬
tatis usu potiora presumens. ait. Fac
cum seruo tuo secundum misericor¬
diam tuam. & iustitias tuas doce me.
doceri. Alibi quoq idest in posteri¬
oribus habes hunc sensum. Et ne ui¬
tres in iudicio cum seruo tuo. & enĩ
nos trorum consci peccatorum. mi¬
sericordiam magis petere di nr̃i quã
iustitiam implorare debemus. Alu
ueniam largitur. alii examen imꝑ¬
tit. Quae spes hominibus certandi
apud eum quem occulta ñ fallunt. quẽ
latere peccata non possunt. Ideoq sci¬
ens eius potentiam. qui hominem non
timeret. ait. Tibi soli peccaui. Non po¬
test hoc uis tus negare. quia nemo
sine peccato. Non potes ł rex. quia
&e si leges in potes tate habet ut un
pune delinquat. dõ tamen subditꝰ
est. unmo plus ipse debet. cui plus c̃õ¬
missum est. Hoc ergo dicit. fac cũ
seruo tuo secundum miscđam tu¬
am. quia & siquid boni feci. plura

Expanded text:
corpcorpigitur loco, majore quodam familiaritatis usu potiora praesumens, ait: Fac cum servo tuo secundum misericordiam tuam, et justitias tuas doce me. doceri. Alibi quoque, hoc est, in posterioribus habes hunc sensum: Et ne intres in judicium cum servo tuo . Etenim nostrorum conscii peccatorum, misericordiam magis petere Dei nostri, quam justitiam implorare debemus. Alia veniam largitur: alia examen impertit. Quae spes hominibus certandi apud eum, quem occulta non fallunt, quem latere peccata non possunt? Ideoque sciens ejus potentiam, qui hominem non timeret, ait: Tibi soli peccavi . Non potest hoc justus negare; quia nemo sine peccato: non potest rex, quia etsi leges in potestpune delinquat, deo tamen subditus est, immo plus ipse debet, cui plus commissum est. Hoc ergo dicit: \'fac cum seruo tuo secundum misericordiam tuam, quia, etsi quid boni feci, plura
Abbreviated transcription (Latin):
erroris. Q uod suum erat deponer&. qđ
iustitiȩ & aequitatis assumeret. Sed pro¬
grediamur ad cȩtera. Sequitur
suȩ incrementa praesumpsit. Supra
poposcit ne nocentibus traderet᷑ iterũ
petit ut susciperetur in bono. Ne ca¬
lumniarentur ei superbi. Hoc ẽ nou
declino uidicium. sed calumniam ꝑ¬
fidorum. Illi enim uidicare nesci¬
unt. calumniari sciunt. Ad te confu¬
gio. qui nosti representare uidicium.
Et bene non uult calumniatoribꝰ tra¬
di. Multa enim iob passus est uistus.
postquã traditus est nocenti. Sed diffici¬
le fuit illud & grande certamen: quod
nisi iob nimia patientia haud facile qͥs¬
quam superare potuisset. Et tamen
ille non totus est traditus. sed meliore
exceptus est portione. Qui dicit non
tradas me. quae maiora sunt comp̃hen¬
dit. Plus autem in anima. quam in car¬
ne sumus. Iustis enim dicitur. Uos
autem non estis in carne. sed in spiritu.
Lradi ergo animam suam recusat. qui

Expanded text:
erroris, quod suum erat, deponeret, quod erroris, quod suum erat, deponeret, quod iustitiae et aequitatis, adsumeret. sed progrediamur ad cetera. Sequitur:suae incrementa praesumpsit. supra poposcit ne nocentibus traderetur, iterum petiit ut susciperetur in bono, ne calumniarentur ei superbi; hoc est: \'non declino iudicium, sed calumniam perfidorum; illi enim iudicare nesciunt, calumniari sciunt. ad te confugio, qui nosti repraesentare iudicium\'. et bene non uult calumniatoribus tradi; multa enim Iob passus est iustus, postquam traditus est nocenti. sed difficile fuit illud et grande certamen, quod nisi Iob nimia patientia haud facile quisquam superare potuisset; et tamen ille non totus est traditus, sed meliore exceptus est portione. qui dicit : non tradas me, quae maiora sunt conprehendit. plus autem in anima quam in carne sumus; iustis enim dicitur: uos autem non estis in carne sed in spiritu. tradi ergo animam suam recusat qui
Abbreviated transcription (Latin):
temperata. cognoscimus esse mundatos.
deinde duodecim fontium potu. pos¬
tremo petrȩ spũ alem undam uomen¬
tis irriguo. Petra enim erat xp̃c. Ideo
& manna manducauerunt. ut toties
abluti. manducarent panẽ ut scriptũ
est angelorum. Nunc quoq in euan¬
gelu mysterus recognoseis quia bap¬
tiratos licet toto corpore. postea tamea
aesca spũ ali potuꝙ mundari. Merito
ergo ilauid & oculos interiores puri¬
ficatus. & dentes tamquam illumina¬
tos sp̃ualium dentium candore. sermo¬
nes profert dicens. Feci uidicium et
iustitiam: Ille est enim uerus dentiuĩ
fulgor. ubi bene consciȩ mentis resonat
canora confessio. Ille mundus oculus.
quem peccatorum grauium trabes nul¬
la depresserit. quem purgamentorum
leuium festuca nulla turbauerit. Iste
oculus iustitiae deficit. Qui enĩ xp̃o
adhȩret. unus est sp̃s. & balaam pete¬
bat ut anima sua deficeret in animis
iustorum. ulest ut ꝓpru obliuisceret᷑

Expanded text:
temperata cognoscimus esse mundatos, temperata cognoscimus esse mundatos, deinde duodecim fontium potu, postremo petrae spiritalem undam uomentis inriguo; petra enim erat Christus. ideo et manna manducauerunt, ut totiens abluti manducarent panem, ut scriptum est, angelorum. nunc quoque in euangelii mysteriis recognoscis, quia baptizatus licet toto corpore postea tamen esca spiritali potuque mundaris. Merito ergo Dauid, et oculos interiores purificatus et dentes, tamquam inluminatos spiritalium dentium candore sermones profert dicens: feci iudicium et iustitiam. ille est enim uerus dentium fulgor, ubi bene consciae mentis resonat canora confessio, ille mundus oculus, quem peccatorum grauium trabes nulla depresserit, quem purgamentorum leuiuin festuca nulla turbauerit. iste oculus iustitiae defecit; qui enim Christo adhaeret unus est spiritus. et Balaam petebat, ut anima sua deficeret in animis iustorum, id est ut proprii obliuisceretur
Abbreviated transcription (Latin):
solutus. uitalia ipsa interclusis ciboꝵ
salutarium meatibus. ut gulã quan¬
dam animae incuriosa edacitate suffo¬
cet. Par est igitur. ut diuidas primũ.
si solidatior uidetur aesca quae sumi¬
tur. & distinguas eam. atq emollitam
sine noxa aliqua animae in om̃a eius
menbra naturali diuisione transfun¬
das. ut uitalem sucum omne eius cor¬
pus cpuletur. Nihil cadauerosum. ni¬
hil mortuum ore tuo sumas. ne dica¬
tur. sepulchrum patens est guttur eo¬
rum. sed uiuum haurias uerbum. ut
in tuȩ menus uisceribus possit operari.
Hi dentes super lac candidiores. quia
dentes iustorum sunt. Deniq cũ om̃s
in moyse baptizati in nube & in mari
patres nos tri fueruit. non otiose ta-¬
men scriptum est. quia omnes eandem
aescam spũalem manducauerunt. &
omnes eundem potum spiritualem
biberunt: ut istis sanctorum denti¬
bus maior quidam fulgor accederet.
quos per transitum maris rubri myrre
fontis amaritudine per ligni gratiam

Expanded text:
solutus, vitalia ipsa interclusis ciborum solutus, vitalia ipsa interclusis ciborum salutarium meatibus, et gulam quamdam animae incuriosa edacitate suffocet. Par est igitur ut dividas primum, si solida tibi videtur esca quae sumitur, et distinguas eam atque emollitam sine noxa aliqua animae in omnia eius membra naturali diuisione transfundas, ut uitalem sucum omne eius corpus epuletur. nihil cadauerosum, nihil mortuum ore tuo sumas, ne dicatur: sepulchrum patens est guttur eorum, sed uiuum haurias uerbum, ut in tuae mentis uisceribus possit operari. Hi dentes super lac candidiores, quia dentes iustorum sunt. denique cum omnes in Moyse baptizati in nube et in mari patres nostri fuerint, non otiose tamen scriptum est, quia omnes eandem escam spiritalem manducaueruntet omnes eundem potum spiritalem biberunt, ut istis sanctorum dentibus maior quidam fulgor accederet, quos post transitum Maris Rubri Myrrae fontis amaritudine per ligni gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
ciosum aliquem locum. delec tati¬
onis gratia demorantur. Pascunt
oculos. animumq alleuant. nec
mora ulla comeandi putatur sed
gratia. Ita & nobis pulcherrimos
dentes uistarum animarum con¬
siderare cordi est. Docuit enĩ scrip¬
tura pulcherrimos dentes esse uisto¬
rum. dicens. Secundum litteram
quidem de patriarcha uida. spu ali¬
ter autem de xp̃o. Hilares oculi eius
a uino. & dentes sicut lac. In quo
non utiq carnis humanȩ officia. s̃
diuinae gr̃aȩ munera prȩdicauit.
Docet igitur exemplum dentes non
esse pretereundos. ubi de oculis dixe¬
rimus. Qui sunt igitur istarũ den¬
tes animarum. nisi qui informem
ac durum accipientes cibum uel fri¬
gidum plerumq uel supramodum
calentem. nunc comminuunt. nunc
fouent. nunc temperant. pro ut qua¬
litas fuerit alimentorum: Dura com¬
minuunt. ne asperitas litterae in ue-¬
teri testamento & sȩcularis intellec¬
tus rigor nisi fuerit sp̃uali dente re¬

Expanded text:
ciosum aliquem locum. delectaticiosum aliquem locum. delectationis gratia demorantur, pascunt oculos animumque ableuant nec mora ulla cogratia: ita et nobis pulcherrimos dentes justarum animarum considerare cordi est. Docuit enim Scriptura pulcherrimos dentes esse justorum, dicens secundum litteram quidem de patriarcha Juda, spiritaliter autem de Christo: Hilares oculi ejus a vino, et dentes sicut lac . In quo non utique carnis humanae officia, sed divinae gratiae munera praedicavit. Docet igitur exemplum, dentes non esse praetereundos, ubi de oculis dixerimus. 28. Qui sunt igitur justarum dentes animarum, nisi qui informem ac durum accipientes cibum, vel frigidum plerumque, vel supra modum calentem nunc comminuunt, nunc fovent, nunc temperant, prout qualitas fuerit alimentorum? Dura comminuunt, ne asperitas litterae in veteri Testamento, et saecularis intellectus rigor, nisi fuerit spiritali dente re
Abbreviated transcription (Latin):
thymiama. resina & cȩteri odores
quos negotiatores illi ismahelitȩ ut
habes in primo libro testamenti ue¬
teris deferebant. Hos odores hab&
aeccła. quos mercatores ex gentib
congregati. fide & deuotione uexe¬
runt. Itaq sicut caprȩ bonis refe¬
ctȩ cibis. & solis calore uernantes
lauantur influmine. & exultantes
mundo surgunt de flumine. ita
animae iustorum ascendunt ab spi¬
rituali lauacro. Istae sunt uerequȩ
geminos creant. in quibus non est
infoecunditas aliqua uirtutum. ste¬
rilitas ulla meritorũ. Bene geminos
creant. quia congeminant sensus
suos. Unde habes in prouerbus scrip¬
tum. Et tu scribe haec tibi triplici¬
ter in consilio & cognitione. Tri¬
plicem premisit scriptionem. &
duo subdidit. consilium & cogni¬
tionem. Sed cognitio gemina est.
una incorporalium. altera corpo¬
ralium. Diximus de foccunditate.
dicamus de dentibus. Nam & na¬
uigantes pleriq & properantes
itinere terreno. ubi uiderint spe¬

Expanded text:
thymiama, resina et ceteri odores, thymiama, resina et ceteri odores, quos negotiatores illi Ismahelitae, ut habes in primo libro testamenti ueteris. deferebant. hos odores habet ecclesia, quos mercatores ex gentibus congregati fide et deuotione uexerunt. itaque sicut caprae bonis refectae cibis et solis calore uernantes lauantur in flumine et exultantes mundae surgunt de flumine, ita animae iustorum ascendunt ab spiritali lauacro. Istae sunt uere quae geminos creant, in quibus non est infecunditas? aliqua uirtutum, sterilitas ulla meritorum. bene geminos creant, quia congeminant sensus suos. unde habes in Prouerbiis scriptum: et tu scribe haec tibi tripliciter in consilio et cognitione. triplicem praemisit scriptionem et duo subdidit, consilium et cognitionem; sed cognitio gemina est, una incorporalium, altera corporalium. Diximus de fecunditate, dicamus de dentibus. nam et nauigantes plerique et properantes itinere terreno ubi uiderint spe
Abbreviated transcription (Latin):
tegrum subministrant. Cernere lic&
uberi lac̾te distentas: suꝑ teneram so¬
bolem materna pietate sollicitas Idõ
elegit eas sp̃c sc̃s: quibus cȩtum uene¬
rabilis eccłę comparar&. Et ut mysti¬
ce audias. capillamentum. uerbi est
altitudo & cminentia quȩdam iusta¬
rum animarum: qm sensus sapientis
in capite ciuis. In altitutline enim
cogitationis humanȩ certum ẽ esse sa¬
pientiam. Et quemadinodum tonden¬
tur caprȩ. ut suꝑflua deponant: it a
ctiam tonsarum animarum gregem.
hoc est multarum animarum uirtu¬
tes hab&e scã eccła. In quo grege nichil
possis insensibile repperire: nichil su¬
ꝑfluum. qm̃ fides sapientes fecit: spiri¬
tualis autem gr̃a ab omni suꝑfluorũ
labe mundauit. Merito igitur reue¬
latȩ sunt animȩ iustorun. & reuelatȩ
a monte gala ad. hoc est a transiigrati¬
one testinomi. eoqđ a sinagoga ad
aecclesiam testimonium cȩleste mi¬
grauit. In hoc itaq morite nascitur

Expanded text:
tegrum subministrant. cernere licet tegrum subministrant. cernere licet uberi lacte distentas super teneram subolem materna pietate sollicitas. ideo elegit eas sanctus spiritus quibus coetum uenerabilis ecclesiae conpararet. Et ut mystice audias, capillamentum uerbi est altitudo et eminentia quaedam iustarum animarum, quoniam sensus sapientis in capite eius; in altitudine enim cogitationis humanae certum est esse sapientiam. et quemadmodum tondentur caprae. ut superflua deponant, ita etiam tonsarum animarum gregem, hoc est multarum animarum uirtutes habet sancta ecclesia. in quo grege nihil possis insensibile repperire, nihil superfluum, quoniam fides sapientes fecit, spiritalis autem gratia ab omni superfluorum labe mundauit. Merito igitur reuelatae sunt animae iustorum et reuelatae a monte Galaad, hoc est a transmigratione testimonii, eo quod a synagoga ad ecclesiam testimonium caeleste migrauit. in hoc itaque monte nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
Ille enĩ uere ascendit. qui ꝓpria peccata
deponit. Hoc igitur uerbo purificatoriȩ
scĩficationis usus exprimit᷑. Vnde bene
etiã in canticis xp̃c dicit ad &cłam. Dentes
tui sieut grex tunsarũquȩ ascender᷑ a laua¬
chro quȩ om̃s geminos creant & infeẽda
ñ est in eis. Quod specie de capris dicit᷑.
mystice autem de ȩccłȩ grege. Nec uilia
tibi ista uideantur animalia: Deniq au¬
di. quȩ de his sẽs loquatur spc̃ Capilla¬
mentum tuum ut grex tonsarum. quȩ
reuelatę sunt de monte gala ad: dentẽ
tui ut grex tonsarum. quȩ ascendertrñ
de lauaero Uides qđ in altis grex iste
pascitur: Audisti in montemꝰ Itaq ubi
aliis p̾cipitia: ibi capris nullum peri¬
culum Ubi aliis periculum: ibi gre¬
gis huius alimentum. Ibi cibus dulci¬
or: ibi fructꝰ electior Spec tantur a
pastoribꝰ suis dumosa de rupe penden¬
tes: Ubi luporum incursus esse ñ pos¬
sint. ibi fecundę arbores fructum in¬

Expanded text:
ille enim uere ascendit qui propria peccata ille enim uere ascendit qui propria peccata deponit. hoc igitur uerbo purificatoriae sanctificationis usus exprimitur unde bene etiam in Canticis Christus dicit ad ecclesiam: dentes tui sicut grex tonsarum quae ascenderunta lauacro, quae omnes geminos creant ei infecunda non est in eis. quod specie tenus de capris dicitur. mystice autem de ecclesiae grege. Nec uilia tibi ista uideantur animalia. denique audi, quae de his sanctus loquatur spiritus: capillamentum tuum ut grex tonsarum quae reuelatae sunt a monte Galaad. dentes tui ut grex tonsarum quae ascenderunt de lauacro. uides quod in altis grex iste pascitur. audis in monte. itaque ubi aliis praecipitia, ibi capris nullum periculum, ubi aliis periculum, ibi gregis huius alimentum. ibi cibus dulcior, ibi fructus electior. spectantur a pastoribus suis dumosa de rupe pendentes, ubi luporum incursus esse non possunt, ubi fecundae arbores fructum in
Abbreviated transcription (Latin):
eam uirtutes. dicentes. Auȩ est hȩc.
quȩ ascendit dealbata : Ante paululũ
dicebat. nigra sum: nunc dealbata cerni¬
tur. & ascendit ad cęlum: et innixa di uer¬
bo alta iam penetrat. Nec immerito il¬
lic aquarum ab undantia ubi xp̃c: unde
mens humana repleri cupiat. Hassitit
aquas ceruus: quas cum biberit. sitire
non poterit. Has aquas sitit ꝓpheta.
cum dicit. sitiuit in te anima mea Se.¬
d& ergo xp̃c suꝑ abundantiam aquaꝵ.
nitudine ciꝰ accepimꝰ. Unde & oculꝰ suip¬
pliciorum ñ alienus est ab ȩccła. quia &si
baptizabat ioħs aenon. baptirabat uxta
salim ubi erat aquarũ abundantia.xiͦiͦ fon
ȩccłã. hoc est inueteri testam̃to xii. patriar¬
his fontib ante ꝑfundit᷑ quicũq mystĩa
sacroscã consequitur. Isti enĩ fontes ex et̃¬
no fonte manantes. toto orbo fluxeruñ.
Ubi isti fontes ibi ascensio animarũ. Deniq
salĩ interpretati sunt ipsũ ascendent̾em.

Expanded text:
eam uirtutes dicentes: quae est haec eam uirtutes dicentes: quae est haec quae ascendit dealbata ? ante paululum dicebat: nigra sum. nunc dealbata cernitur et ascendit ad caelum et innixa dei uerbo alta iam penetrat. nec inmerito illic aquarum abundantia. ubi Christus. ut mens humana repleri cupiat. has sitit aquas ceruus, quas cum biberit sitire non possit. has aquas sitit propheta, cum dicit: sitiuit in te anima mea. sedet ergo Christus super abundantiam aquarum ntudine eius accepimus. unde et oculus suppliciorum non alienus est ab ecclesia. quia, etsi baptizabat Iohannes in Aenon. baptizabat iuxta Salim, ubi erat aquarum abundantia et duodeciecclesia. hoc est in ueteri testamento duodecim patriarhis fontibus ante perfunditur quicumque mysteria sacrosancta consequitur; isti enim fontes ex aeterno fonte manantes toto orbe fluxerunt. ubi isti fontes, ibi ascensio animarum. denique Salim interpretati sunt ipsum ascendentem;
Abbreviated transcription (Latin):
bi pleniorem adquisierit caritatem. ꝑle.¬
riq tamen. hoc loco accipiunt duos ocu
los ȩccłȩ. unum qui mystica uidet. alterũ
qui moralia: eoquod sca ȩccła non solum
moralium teneat disciplinam. sed etiam
cęlestis doceat secreta mẏsteru. Unde di¬
ctum ẽ de ca. oculi tui sicut columbȩ. ex¬
tra taciturnitatem tuam: quod & sp̃ua
liter uideat. & nouerit tempus tacendi
c̃ẽ. & tempus loquendi. ut in tempore
sermonem suum ꝓferat: ne importuni
tate loquendi peccatum possit incurrere:
Habe ergo oculos columbe ad similitudinẽ
xp̃i: quia de ipso lectum est. ocrili tui sicut
columbȩ suꝑ abundantium aquarũ lotę
in lacte. sedentes suꝑ plenittdinem. Bapti¬
Rat in lacte dñs. id est in sinceritate: & isti
sunt. qui uere baptizantur in lacte. qui
sine dolo credunt. & puram fidem defe¬
runt: immaculatam induunit gratiã
Idõ candida sponsa ascendit ad xp̃m: qr
in lacte baptirata est. Idõ mirantur

Expanded text:
bi pleniorem adquisiuerit caritatem. Plebi pleniorem adquisiuerit caritatem. Plerique tamen hoc loco acclos Ecclesiae: unum qui mystica videat, alterum qui moralia; eo quod sancta Ecclesia non solum moralium teneat disciplinam, sed etiam coelestis doceat secreta mysterii. Unde dictum est de ea: Oculi tui sicut columbae, extra tacitliter videat, et noverit tempus tacendi esse et tempus loquendi; ut in tempore sermonem suum proferat, ne importtate loquendi peccatum possit incurrere. Habe ergo oculos columbae ad similitudinem Christi, quia de ipso lectum est: oculi tui sicut columbae super abundantiam aquarum lotae in lacte. sedentes super plenitudinem. baptizat in lacte dominus, id est in sinceritate, et isti sunt qui uere baptizantur in lacte. qui sine dolo credunt et puram fidem deferunt, inmaculatam induunt gratiam. ideo candida sponsa ascendit ad Christum, quia in lacte baptizata est. ideo mirantur