comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nubilo circundatus loquitur: ñ
angustiamini in nobis. angustiami¬
ni aut̃ in uisierib ur̃is. & iter̃.
Nichil enĩ iudicaui me scire int̃
xum. & quasi in serena luce ui¬
sus ait. Sapientiam aut̃ loqui¬
mur inter ꝑfectos. Duo decimus
ametistus. Ametistus purpure¬
us est. ꝑmixto uiolatio colore. &
quasi rosȩ nitore. quasdãꝙ lenite
flammulas fundens : sed & qͥddant
in purpura illius ñ ex toto igneus
sed quasi uinũ rubens apparet:
Purpureus ergo decor cęlestis regs¬
ni habitum: roseus uero atꝙ uiola¬
tius. humilem scõꝵ uerecundiam
preciosamq mortem designat. Qe¬
rum uidelicet mens principaliter
in summis erigitur. etiam cũ ex¬
teriꝰ ꝑpeti abiecta cernuntur: Añ¬
ci semꝑ inter aduersa memor pro¬
missi: nolite timere pusillus grix
quia cõplacuit patri ur̃o dare
uobis regnũ: qui ꝙ flamnã cari¬
tatis ñ ad se tantum inuicem. sed
ad ipsos etiam ꝑsecutores spargen¬

Expanded text:
nubilo circumdatus, loquitur: Et ne nubilo circumdatus, loquitur: Et ne angustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris . Et iterum: Nihil enim judicavixum . Et quasi in serena luce visus ait: Sapientiam autem loquimur inter perfectos . Duodecimum amethistus. Amethistus purpureus est permisto violaceo colore, et quasi rosae nitore, quasdamque leniter flammulas fundens, sed et quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed quasi vinum rubens, apparet. Purpureus ergo decor coelestis regni habitum, roseus vero atque violaceus, humilem sanctorum verecundiam pretiosamque mortem designat. Quorum videlicet mens principaliter in summis erigitur, etiam cum exterius perpeti abjecta cernuntur, Dominici semper inter adversa memores promissi: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum . Quique flammam charitatis non ad se tantum invicem, sed ad ipsos etiam persecutores spargen
Abbreviated transcription (Latin):
sus: s ex utroq temꝑ amento lucet:
& purificatũ suauiter florem tra¬
hit. Hic aut̃ ñ ritcilat equaliter:
sed cũ cęli facie mutat᷑. Sereno enĩ
ꝑspicuus atq gratus ẽ: nubilo co¬
ram oculis euanescit atq marcescit.
Indicat aut̾ animas cęlesti semꝑ in¬
tentioni deditas: acꝙ anglice quo¬
dammodo quantũ mortalib fas
est. conuersãtioni ꝓpinquantes. Ql¬
bus omi custodia discretionis cor
seruare precipitur : ne uel nimia
sensus subtilitate callentes. altiora
se querere. & fortiora se serutari au¬
deant Gloria enĩ dñi ÷ celare uer¬
sidia torpente ad infipma fidei.¬
initia atq elem̃ta exordii sermo¬
num di relabantur. Qui potiꝰ
ua regia gradientes. a dextris &
a sinistris. ꝑ arma iustitię tutati
ꝓcedant ⁊ aptaꝙ tempori obser¬
uantia. cum cęlo faciem mutantes
siuis spectatorib dicant: siue enĩ
mente excedimꝰ. dõ. siue sobrii
sumꝰ. uobis. Quasi enĩ iacintus

Expanded text:
sus, sed ex utroque temperamento lucet, sus, sed ex utroque temperamento lucet, et purificatum suaviter florem trahit. Hic autem non rutilat aequaliter, sed cum facie coeli mutatur. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit. Indicat autem animas coelesti semper intentioni deditas, atque angelicae quodammodo, quantum mortalibus fas est, conversationi propinquantes. Quibus omni custodia discretionis cor servare praecipitur, ne vel nimia sensus subtilitate callentes, altiora se quaerere et fortiora se scrutari audeant . Gloria enim Domini celare versidia torpente ad infiinitia atque elementa exordii sermonum Dei relabantur. Quin potius via regia gradientes, a dextris et a sinistris per arma justitiae procurati procedant: aptaque temporis observantia cum coelo faciem mutantes suis inspectoribus dicant: Sive enim mente excedimus, Deo: sive sobrii sumus, vobis . Quasi enim hyacintus
Abbreviated transcription (Latin):
reis interuenientib guitis. Nascit᷑
aut̃ in india. Qsignificat eos qui
uiriditate et̾ne patrie. ꝑfecte carita¬
tis fulgore ꝓmerentes: eam etrã ce¬
teris. purpurea martyrii sui lu¬
ce patefaciunt. Qͥ qm̃ in eo qđ p̃¬
sentem uitã despiciunt. et̾nam
głam preferunt. dñi in carne ap¬
parentis exempla sequunt᷑: iam
uelut in india. id ÷ prope solis or¬
tũ.meritorum suoꝵ fulgorẽ osten¬
dunt. & qr uelut sol in regno pa¬
tris fulgere. regi q suo eui nẽ com¬
patiuntur. tc̃ conregnare deside¬
rantes expectant: ure in decimo
loco st̃ positi. Per denariũ enim.
quo dñice ui nee cultores remune¬
rant᷑ : eterni regis ꝑcipienda ima¬
go figuratur. Ubi quod in nono gra¬
du ñ poterat: ꝑfecta dilectionẽ
di & ꝓximi ꝑ omĩa decalogus in¬
plebitur. Undecimꝰ iacinctus. La¬
cinctus in ethy opia reꝑitur. ceru¬
leum colorem habens: optimꝰ qui
nec rarus est. nec desensitate obti¬

Expanded text:
reis intervenientibus guttis. Nascitur reis intervenientibus guttis. Nascitur autem in India. Qui significat eos qui viriditatem aeternae patriae, perfectae charitatis fulgore promerentes, eam etiam caeteris purpurea martyrii sui luce patefaciunt. Qui, quando in eo quod praesentem vitam despiciunt, aeternam gloriam praeferunt, Domini in carne apparentis exempla sequuntur, jam velut in India, id est, prope solis ortum, meritorum suorum fulgorem ostendunt. Et quia velut Sol in regno Patris fulgere, regique suo, cui nunc compatiuntur, tunc conregnare desiderantes exspectant, jure in decimo loco sunt positi. Per denarium enim quo Dominicae vineae cultores remunerantur, aeterni Regis percipienda imago figuratur, ubi quod in nono gradu non poterat, perfecta dilectione Dei et proximi per omnia Decalogus implebitur. Undecimum hyacinthus. Hyacinthus in Aethiopia reperitur, caeruleum colorem habens; optimus qui nec rarus est, nec densitate obtu
Abbreviated transcription (Latin):
therei nimirũ luminis fulgore co¬
loretur. & pulchre sicut in octa¬
uo ordine actiue uite ꝑfectio. sic
in nono speculatuiȩ sinauitatis gẽ¬
ma ponitur : siue quia nouẽ or¬
dines angłoꝵ. quoꝵ uitã imitat.
in scriptura sc̃a reꝑiantur : siue
quia a ꝑfecte beatitudinis dena¬
rio. uno tm̃ ut ita dicã gradu
mortis abest. Cui sumino desidio
ꝓpħa suspirans aiebat. Ideo dile¬
xi mandata tua suꝑ aurũ & to¬
pazion: id ÷ suꝑ omnẽ ꝓbatȩ ac¬
tionis claritatem. suꝑq omnẽ quȩ
in hoc scło fieri potest contemplati¬
ui gaudii sublimitatẽ. dulcissimo
mandatorũ tuoꝵ delectabar amore :
quorũ primum & maximũ est. di¬
liges dñm dm̃ tuum ex toto corde.
tota anima. tota uirtute: qđ ñ nisi
in illo cȩlestis regni culmine. ad inte¬
grũ ꝑfici posse certissimũ est. Decimꝰ
crisoprassus. Crisoprassus ẽ uiri¬
dis auree ꝙ cõmixture: qͦddam
etiam purpureũ iubar trahens. au¬

Expanded text:
therei nimirum luminis fulgore cotherei nimirum luminis fulgore coloretur. Et pulchre sicut in octavo ordine activae vitae perfectio, sic in nono speculativae suavitatis gemma ponitur. Sive quia novem ordines angelorum, quorum vitam imitatur, in Scriptura sancta reperiantur, sive quia a perfectae beatitudinis denario uno tantum, ut ita dicam, gradu mortis abest. Cui summo desiderio propheta suspirans aiebat: Ideo dilexi mandata tua super aurum et topazion , id est, super omnem probatae actionis claritatem, superque omnem, quae in hoc saeculo fieri potest, contemplativi gaudii sublimitatem, dulcissimo mandatorum tuorum delectabat amore. Quorum primum et maximum est: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, tota anima, tota virtute , quod non nisi in illo coelestis regni culmine ad integrum perfici posse certissimum est. Decimum chrysoprasus. Chrysoprasus est, viridis aureaeque commisturae, quoddam etiam purpureum jubar trahens, au
Abbreviated transcription (Latin):
dirigentes: tanto ardentiꝰ cȩle¬
stis uite dulcedinẽ animo cõplec¬
tentes : quanto frequentius su¬
pne gr̃e fuerint splendore ꝑerissi.
abent ergo sc̃i uiri aureum colorẽ
exinterneꝰ flamma caritatis . ha¬
bent & ethereũ exsuꝑne conterr¬
platione dulcedinis. Qr sepe presen¬
tis scłi turbine. uelut actritu hinȩ
uilescunt. Non enĩ facile potest ani¬
mus uno eodemꝙ mom̃to terrenis
laborib. erũpnis. curisq & dolo¬
rib agi÷ & illa cȩlestis uite gaudi¬
a. tranquille mentis statu delectatꝰ
intueri: quinpotiꝰ ingemiscendo ꝓ¬
clamat. Turbatus ÷ inquiens pre
ira ocłs m̃s: inueteraui inter om̃s
inimicos meos. Qd uͦ in insula
thebaide ꝗ̃ topa⁊ ion appellatur.
unde & ipse nomen accepit. inue¬
niri dr̃ dupliciter intelligendũ
est: quia & illȩ precipue id ÷ ȩ
gẏptioꝵ regiones. monachorum
gregib abundent ÷ & quicunq
soli iustitiȩ uicinꝰ habitauerit. e¬

Expanded text:
dirigentes, tanto ardentius coeledirigentes, tanto ardentius coelestis vitae dulcedinem animo complectentes, quanto frequentius supernae gratiae fuerint splendore repercussi. Habent ergo sancti viri aureum colorem ex internae flamma charitatis, habent et aethereum ex supernae contemplatione dulcedinis. Qui saepe praesentis saeculi turbine, velut attritu limae, vilescit. Non enim facile potest animus uno eodemque momento terrenis laboribus, aerumnis, curisque et doloribus, angi, et illa coelestis vitae gaudia, tranquillae mentis statu delectatus intueri; quin potius ingemiscendo proclamat: Turbatus est, inquiens, prae ira oculus meus, inveteravi inter omnes inimicos meos . Quod vero in insula Thebaide, quae Topazion appellatur, unde et ipse nomen accepit, inveniri dicitur, dupliciter intelligendum est, quia et ille praecipue, id est, Aegyptiorum regiones, monachorum gregibus abundent, et quicunque Soli justitiae vicinus habitaverit, ae
Abbreviated transcription (Latin):
pazius. Topazius lapis quantũ
inuentione rarus: tantũ merriũ
quantitate preciosus ẽ. Q duos fer
tur habere colores. Unũ auri pu¬
rissimi: & alterũ etherea clarita¬
te relucentem. Pinguedo rosea: ue¬
recunda q puritas. Uicinꝰ lapidi
crisoprasso magnitudine ł colore:
quia maxime lampat. cũ solis splen¬
dore ꝑcutitur. Omniũ gemmar̃
suꝑ ans preciosissimas claritates: in
aspectum suũ singłariter ꝓuocans.
ocłoꝵ cupidissimã uoluptatem. Qũt
si polire uelis. obseuras : si nature
ꝓpriȩ relinquas. irradiat. Hȩc re¬
gib ipsis fertur esse mirabilis:
ut inter diuitias suas. nichil se si¬
mile posidere cognoscant. Cuius
pulcherrime naturȩ qualitas :¬
contemplatiue uite decori. dignis¬
sime comparat᷑. Hanc enĩ reges
scĩ. quoꝵ cor est in manu dercun¬
ctis oꝑum bonoꝵ diuitiis. uni¬
uersis ꝙ uirtutum gemnus me¬
rito preferunt: in eam maxime
pure sue mentis intuitũ aciemꝙ

Expanded text:
pazius. Topazius lapis quantum pazius. Topazius lapis quantum inventione rarus, tantum mercium quantitate pretiosus est. Qui duos habere fertur colores: unum auri purissimi, et alterum aetherea claritate relucentem. Pinguedo rosea, verecundaque puritas, vicinus lapidi chrysopraso magnitudine vel colore, quia maxime lampas cum solis splendore percutitur, omnium gemmarum superans pretiosissimas claritates, in aspectum suum singulariter provocans oculorum cupidissimam voluptatem. Quem si polire velis, obscuras; si naturae propriae relinquas, irradiat. Hic regibus ipsis fertur esse mirabilis, ut inter divitias suas nihil se simile possidere cognoscant. Cujus pulcherrima naturae qualitas contemplativae vitae decori dignissime comparatur. Hanc enim reges sancti, quorum cor est in manu Dei, cunctis bonorum operum divitiis, universisque virtutum gemmis, merito praeferunt, in eam maxime purae suae mentis intuitum aciemque
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scriptura. flumina de uentre
eius fluent aque iiue. Hoc autem
dicebat de sꝑu quem accepturi e¬
rant credentes in eum. Oc taiuis be¬
rillus. Berillus ẽ quasi consideres a¬
quã solis fulgore ꝑcussam: rubieun¬
dum ac decorũ reddere colorem. S.
ñ fulget:nisi in sexangulam for¬
mã poliendo figuretur. Reꝑcussu
enĩ anguloꝵ: spͣlendor illiꝰ acuitur.
Significat autẽ homines ingenio
quidem sagaces : s ampliꝰ suꝑne
grẽ lumine refulgentes. Nam qđ
aqua sensus alticudinẽ significet:
salomon testis ẽ qui ait. Aqua ꝓ¬
funda uerba ex ore uiri. Sed ñ
est ꝑfecti fulgoris uel humana ł
etiam diuina sapientia: nisi o¬
ꝑum quoq consummatio subne¬
c̃tatur. Nam senario sepe numero
ꝑfectio designatur actionis: maxi¬
me cũ in hoc numero. mundi hue
sit opꝰ consummatũ. Qd̃q teuen¬
tis manũ adurere dr̃. ꝓculdubio
patet: qr quisquis sc̃õ uiro coniun¬
gitur. eius nimirũ bone conuer¬
sationis igne recreatur. Nonus to¬

Expanded text:
tura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum . Octavum berillus. Berillus est quasi consideres aquam solis fulgore percussam, rubicundum ac decorum reddere colorem. Sed non fulget, nisi in sexangulam formam poliendo figuretur. Repercussus enim angulorum splendor illius acuitur. Significat autem homines ingenio quidem sagaces, sed amplius supernae gratiae lumine refulgentes. Nam quod aqua, sensus altitudinem designet, Salomon testis est, qui ait: Aqua profunda verba ex ore viri . Sed non est perfecti fulgoris vel humana vel etiam divina sapientia, nisi operum quoque et consummatio subnectatur. Nam senario saepenumero perfectio designatur actionis, maxime cum in hoc numero mundi hujus sit opus consummatum. Quodque tenentis manum adurere dicitur, procul dubio patet quia quisquis sancto viro conjungitur, ejus nimirum bonae conversationis igne recreatur. Nonum to
Abbreviated transcription (Latin):
& sexta ȩtate scłi incarnatus. & se¬
xta fr̃a sit ꝓ totiꝰ mundi salute cru¬
cifixuis. Septimꝰ crisolitus. Cri¬
solitus lapis quasi aurũ fulget :
sciꝑtillas habet ardentes. Cuius
specie figurant᷑ hi. qui intellectu su¬
ꝑue. uere ꝙ sapientie fulgentes: uer¬
ba exhortationis in ꝓximos uel ã
uirtutũ signa. quasi scintillas ig¬
nis effundunt. Quoꝵ ut arator
ate: mentib instat amor. sermo¬
nib estuat ardor. Qd̾ quia solo
sꝑualis gr̃e munere geritur: de¬
centissime septimo fundam̃to cri¬
solitus inest. Septiformi enĩ nu¬
mero sẽpe solet sꝑs sc̃i grã figurari.
De quo supra dr̃. Ꝙ a septem sp̃i¬
bus qui in conspectu throni eius st̃.
Cui sensui congruit etiã hoc. qđ eiꝰ¬
dein lapidis genus quodda. cerulei
uiridantis q coloris inuenit᷑. Unde
& apud hebreos: a marini coloris si¬
militudine. tharsis appellat᷑. Uiror
qͥppe ad integritatem fiłi que initi¬

Expanded text:
et sexta aetate saeculi incarnatus, et seet sexta aetate saeculi incarnatus, et sexta feria sit pro totius mundi salute crucifixus. Septimus chrysolithus. Chrysolithus lapis, quasi aurum, fulget, scintillas habens ardentes. Cujus specie figurantur hi, qui intellectu supernae verae sapientiae fulgentes, verba exhortationis in proximos, vel etiam virtutum signa, quasi scintillas ignis effundunt. Quorum et Arator ait: Mentibus instat amor, sermonibus aestuat ardor. Quod quia solo spiritalis gratiae munere geritur, decentissime septimo fundamento chrysolithus: in septiformi enim numero solet Spiritus sancti gratia figurari. De quo supra dicitur: Et a septem spiritibus, qui in conspectu throni ejus sunt . Cui sensui consonat etiam hoc, quod ejusdem lapidis genus quoddam caerulaei viridantisque coloris invenitur. Unde et apud Hebraeos a marini coloris similitudine tharsis appellatur. Viror quippe ad integritatem fidei, quae initi
Abbreviated transcription (Latin):
candido. suꝑiꝰ mineo consistit.
Cui cõparantur homines corpo¬
ris passione rubicundi. sꝑs pu¬
ritate candidi: s mentis sibim&
humilitate despecti : cũ apło
ꝓcestantes. & si exterior homo
nr̃ corrumpit᷑: s tamen interior
renouatur de die in diem. & iterũ.
Nichil mͥ conscius sum: s ñ in hoc
iustificatus sũ. Itemꝙ psalmista.
Quamꝗͣ in imagine dei ambulet
homo. id ÷ de uirtute mentis. tñ
uane conturbat᷑. id est de infirmi¬
tate carnis. Que qm̃ passio in
corporis infirmitate uersatur. qͥ
enĩ occidt̃ corpus. animam ñ pos¬
sunt occidere ÷ & humilitas de e¬
uisdẽ corporis fragilitate descendit
cũ dr̃. infelix ego homo quis me
liberabit de corpore mortis huius:
recte sardonix quinto fundam̃to
inseritur. Nam corpꝰ nr̃m. quinꝙ
sensib subsistere certũ est. Sex¬
tus sardius. Sardius qui ex ince¬
gro sanguinei coloris ẽ: mr̃m głã
to sexto loco positus : cum dñs nr̃

Expanded text:
candido, superius minio, consistit. candido, superius minio, consistit. Cui comparantur homines, corporis passione rubicundi, spiritus puritate candidi, sed mentis sibimet humilitate despecti, cum apostolo protestantes: Etsi exterior homo noster corrumpitur, sed tamen interior renovatur de die in diem . Et iterum: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum . Itemque Psalmista: Quanquam in imagine Dei ambulet homo , id est, de virtute mentis, tamen vane conturbabitur , id est, de infirmitate carnis. Quae quoniam et passio in corporis infirmitate versatur: Qui enim occidunt corpus, animam non possunt occidere ; et humilitas de ejusdem corporis fragilitate descendit, cum dicitur: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortrecte sardonyx quinto fundamento inseritur. Nam corpus nostrum quinque sensibus subsistere certum est. Sextus sardius, qui ex integro sanguinei coloris est, martyrum to sexto loco positus, cum Dominus noster
Abbreviated transcription (Latin):
anhelantes. quiꝙ scõꝵ inuigilant:
simplici ꝑ cȩleste desidexiũ intea¬
tione. quasi uno ocło ammirandi:
ut gemmã fidĩ ceterarũꝙ uirtu¬
tum. inuestigare & effodere que¬
ant. Quo enim queꝙ uirtus celli¬
or est÷ eo pauciores habet culto¬
res. grauiorem ꝙ ab immundis
sꝑib ꝑsecutionẽ tolerat. Qͥ uelut
griphes horrendi. meritoꝵ deiec¬
tione terrestres. s suꝑbia mentis
altitudine uolucres: diuitias sꝑua¬
les ñ sibi ad usum possidere: sed
hominib auferre indefesso labore
decertant. & quia tanta fidi sub¬
limitas ꝑ euangłm mundo innotu¬
it: apte ꝓpter quatuor euange¬
lii libros. quarto loco smaragdꝰ
ponitur. Quintus sardonix. Hic
ex onice candorem: ex sardio ru¬
accepit. Sunt aut̃ genera eius
płima. Alius enĩ terrȩ rubre si¬
militudinẽ tenet÷ alus quasi
ꝑ humanã unguem sanguis eni¬
teat. bicolor apparet: alius trib
coloribus. subceriꝰ nigro. medio

Expanded text:
anhelantes, quique sanctorum invigilant anhelantes, quique sanctorum invigilant simplici per coeleste desiderium intentione, quasi uno oculo admirandi, ut gemmam fidei caeterarumque virtutum investigare et effodere queant. Quo enim quaeque virtus celsior est, eo pauciores habet cultores, gravioremque ab immundis spiritibus persecutionem tolerat, qui velut gryphes horrendi meritorum dejectione terrestres, sed superbae mentis altitudine volucres, divitias spirituales non sibi ad usum possidere, sed hominibus auferre indefesso labore decertant. Et quia tanta fidei sublimitas per Evangelium mundo innotuit, apte, propter quatuor Evangelii libros, quarto loco smaragdus ponitur. Quintum sardonyx. Hic ex onyche candorem, ex sardio run sardonychis accepit. Sunt autem genera ejus plurima. Alius enim terrae rubrae similitudinem tenet. Alius, quasi per humanum unguem sanguis eniteat, bicolor apparet. Alius tribus coloribus, subterius nigro, medio
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Sunt enĩ quadrupedes: &
corpore quidẽ leonib. capite uͦ
& alis aquilis simillime. Arima¬
spi cũ his dimlcant. qui uno ocł
in fronte media feruntur insignes
ut accipiant hos lapides. mira eu¬
piditate & feris rapientib & ari¬
maspis custodientib. Hanc enĩ
terrã uirtutum thesauris abun¬
dantem : adierat psalmista cũ di¬
cebat. Ecce elongaui fugiens &
mansi in solitudine: id ÷ amun¬
di illecebris animos elongando
subtraxi. In hac contrarias sibi
bestias offenderat: cũ imprecans
ait. Muta efficiantur labia do¬
losa: ꝗ loquuntur aduersus ui¬
stum iniquitatẽ in suꝑbia & con¬
temptu. In hac quoq gazas
desiderabiles inuenire se manist¬
stat: cũ ammiratione delectabi¬
li secutus adungeret dicens.
Quã magna multitudo. dulcedi¬
nis tue dñe quam abscondisti di¬
m̃tib te: & cȩt̾a usꝙ ad finem¬
psalmi. Contra huius modi alcese
semen duuni uerbi nobis preripe

Expanded text:
tes. Sunt enim quadrupedes, et tes. Sunt enim quadrupedes, et corpore quidem leonibus, capite vero et alis aquilis similes. Arimaspi cum his dimicant, qui uno oculo in fronte media feruntur insignes, ut accipiant hos lapides, mira cupiditate et feris rapientibus, et Arimaspis custodientibus. Hanc enim terram virtutum thesauris abundantem, adierat Psalmista, cum dicebat: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine , id est, a mundi illecebris animos elongando subtraxi. In hac contrarias sibi bestias offenderat, cum imprecans ait: Muta efficiantur labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem in superbia et contemptu . In hac quoque gazas desiderabiles invenire se manifestat, cum admiratione delectabili secutus adjungeret, dicens: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te , et caetera usque ad finempsalmi. Contra hujusmodi alites semen divini verbi nobis praeripere
Abbreviated transcription (Latin):
opie ꝓuintia. nascitur: indicat e¬
os sub ardente feruore dilectioĩs.
fama tñ obscura quasi nigranti
cute sordere. Quartus smaragdꝰ.
Gmaragdus nimiȩ uiriditatis ẽ:
adeo ut herbas uirentes. fronden¬
inficiens circa se uiriditate reꝑ¬
cussum aerem. Qͥ mero &ui¬
ridi ꝓficit oleo: quãuis natura
imbu̾atur. Cuius genera płima
S nobi liores
scithiciͥ scdm locum
tenent bractiani: tercium
es yptii. Significat aut̃ animas
fide semꝑ uirentes : ꝗ̃ quo magis
aduersitate scłi quam frigorã scy¬
thiȩ designant. attemptantur :
eo amꝑlius hereditatem immar¬
cescibilem. & ȩternã conseruatã
in celis. & mente conciꝑe sꝑan¬
do: & in ꝓrrimos satagunt spar
gere predicando. Quȩ etiã calice
ad contemptum mundi ꝓficiunt.
tellus. pulcherrima ratione congru¬
it. Tellus locuples: s in habitabi¬
lis. Nam cũ auro & genimis afflu¬
at: griphes tenent uniuersa. ali¬
tes ferocissimi. uel potiꝰ fere uolan¬

Expanded text:
opiae provincia, nascitur, indicat eopiae provincia, nascitur, indicat eos sub ardenti fervore dilectionis, fama tamen obscura quasi nigranti cute sordere. Quartum smaragdus. Smaragdus nimiae viriditatis est, adeo ut herbas virentes, frondesinficiens circa se viriditate repercussum aerem, qui merito et viridi proficit oleo, quamvis natura imbuatur. Cujus genera plurima, sed nobiliores Scythici. Secundum locum tenent Bactriani. Tertium Aegyptii. Significat autem animas fide semper virentes, quae quo magis adversitate saeculi, quam frigora Scythiae designant, tentantur, eo amplius haereditatem immarcescibilem et aeternam conservatam in coelis et mente concipere sperando, et in proximos satagunt spargere praedicando. Quae etiam calice ad contemptum mundi proficiunt. tellus pulcherrima ratione congruit. Tellus locuples, sed inhabitabilis. Nam cum auro et gemmis affluat, gryphes tenent universa, alites ferocissimi, vel potius ferae volan
Abbreviated transcription (Latin):
stia sublimiter erigi. Tercius
chalcedontꝰ. Chalcedonius quasi
ignis. lucerne pallenti specie re¬
tinet : & habet fulgo¬
rem sub diuo. ñ in
domo. Q demonstrant᷑ hi
qͥ cȩlesti desiderio subnixi. haĩes
tamen latent: & quasi in abseon¬
dito ieiuniũ. elemosinã. precesq
suas agunt. S cũ uel doctrine
ł aliis scõꝵ usib inseruituri.
ad publicum ꝓcedere iubentur:
mox qͥd fulgoris intus gesserint¬
ostendt̾. sam qđ sculpturis re¬
sistere. radiis aut solis ictu uel di¬
gutoꝵ attritu si excandeat. pale¬
as ad se raꝑe dr̃: talib merito con¬
gruit. qͥ a nullo suam fortitudi¬
nem uinci ꝑmitentes: ipsi potꝰ
fragiliores quosq in sui luminis
ardorisq iura coniungt̃. De quoꝵ
uno dr̃. Ille erat lucerna ardeis
& lucens. Ardens uidelicet amore:
lucens sermone. Lumen enĩuir¬
tutũ suarum: internȩ caritatis o¬
leo ne deficiat. semꝑ refouent:
& qđ apud nasamonas q̃ est echy¬

Expanded text:
stia sublimiter erigi. Tertius stia sublimiter erigi. Tertius chalcedonius . Chalcedonius quasi ignis lucernae pallentis specie renitet, et habet fulgorem sub dio, non in domo: quo demonstrantur hi, qui coelesti desiderio subnixi, hominibus tamen latent, et quasi in abscondito jejunium, eleemosynam, precesque suas agunt; sed cum doctrinae vel aliis sanctorum usibus inservituri, ad publicum procedere jubentur, mox, qostendunt. Nam quod sculpturis resistere, radiis autem solis ictu, vel digitorum attritu si excandeat, paleas ad se rapere dicitur, talibus merito congruit qui, a nullo suam fortitudinem vinci permittentes, ipsi potius fragiliores quousque in sui luminis ardorisque jura conjungunt. De quorum uno dicitur: Ille erat lucerna ardens et lucens . Ardens videlicet amore, lucens sermone. Lumen enim virtutum suarum internae charitatis oleo, ne deficiat, semper refovent. Et quod apud Nasamonas, quae est Aethi
Abbreviated transcription (Latin):
lapide. & hic structura muri:
& apud y saiam ꝓpugnacła eius¬
dem ciuitatis. muniunt᷑ pariter
& ornantur. Scd̾s saphirus.
Huiꝰ lapidis colorem pariter &
sacramentũ moy ses exposuit:
cũ di habitum describens dicer&:
sub pedib eiꝰ quasi opus lapidis sa-¬
phiri: & quasi cęlum cũ serenum ẽ.
IheZechiel quoq dicit. qđ locus
in quo thronus di sit. saphiri ha¬
beat similitudinem: & gła dñi¬
eũ qui portat imaginẽ suꝑcelestiᷤ:
ut qui talis ÷ cũ apło possit dr̃e.
Hr̃a autem conu̾satio in cęlis est.
Qͥ radiis ꝑcussus solis. ardentem
fulgorẽ ex se emittit : qr celestib
semꝑ intentus scõꝵ animꝰ. diui¬
ni luminis cotidie radiis innoua¬
tus. cõpunctior quod ammodo.
atq ardentior ȩterna ꝑquirit.⁊
aliisq inquirenda ꝑsuadet. Nã
qđ in rubro mari reꝑiri dicit᷑
significat ꝑ dñi passionẽ & sacri
baptismatis lauachrũ. mentes
mortaliũ ad presumenda cęle¬

Expanded text:
lapide et hic structura muri, lapide et hic structura muri, et apud Isaiam propugnacula ejusdem civitatis muniuntur pariter et ornantur. Secundum sapphirus. Hujus lapidis colorem pariter et sacramentum Moyses exposuit, cum Dei habitum describens diceret: Sub pedibus ejus quasi opus lapidis sapphiri, et quasi coelum cum serenum est . Ezechiel quoque diin quo thronus Dei sit, sapphiri habeat similitudinem, et gloria DomQui portat imaginem supercoelestem, ut qui talis est, cum Apostolo possit dicere: Nostra autem conversatio in coelis est ; qui radiis percussus solis fulgorem ardentem ex se emittit; quia coelestibus semper intentus, sanctorum animis, divini luminis quotidie radiis innovatus, compunctior quodammodo atque ardentior aeterna perquirit: altiusque in inquirenda persuadet. Nam quod in Rubro mari reperiri dicitur, significat, per Domini passionem et sacri baptismatis lavacrum, mentes mortalium ad praesumenda coele
Abbreviated transcription (Latin):
ornatũ describeret ciuitatis dicens.
ecce ego sternã ꝑ ordinem lapides
tuos. & fundabo te in saphiris.
& reliqua: statĩ quasi exponens
subiecit: uniu̾sos filios tuos doc¬
tos a dño : fundamentũ primum
iaspis. Iaspidum multa st̃ gene¬
ra. Alius enĩ uiridis coloris. &
tinctus quasi florib apparet. aliꝰ
sinaragdi habens similitudinẽ sed
crassi coloris. quo omĩa fantasma¬
ta fugari autumant: aliꝰ niuis &
spume marinors fluctuũ. quasi
mixto cruore obrutilans. Per
iaspidem ergo fidi uiror immar¬
cescibilis indicatur : q̃ dñice passio¬
nis sacram̃to.ꝑ undam baptisma¬
tis imbuit᷑ ÷ atq ad om̃s sꝑualis
gr̃arum flores. ꝓficientib meritis
instruitur. Hanc enĩ qui habuerit.
uanos timores fugat:monente bea¬
to PetRo apło. Aduersariꝰ ur̃ dia¬
bolus tanquã leo rugiens circuit
querens quem deuoret: cui resisti¬
te fortes in fide. & potest cũ spoi¬
sa dicere. Dilectus m̃s candidus &
rubicundus. Unde merito ex ħ

Expanded text:
describeret, dicens: Ecce ego sternam per ordinem lapides tuos, et fundabo te in sapphiris , et reliqua, statim quasi exponens subjecit: Universos filios tuos doctos a Domino . Fundamentum primum jaspis. Jaspidum multa sunt genera. Alius enim viridis coloris, et tinctus quasi floribus apparet. Alius smaragdi habens similitudinem, sed crassi coloris, quo omnia phantasmata fugari autumant. Alius nive et spuma marinorum fluctuum quasi misto colore obrutilans. Per jaspidem ergo fidei viror immarcescibilis indicatur, quae dominicae passionis sacramento per undam baptismatis imbuitur, atque ad omnes spiritualium gratiarum flores proficientibus meritis instruitur. Hanc enim qui habuerit, vanos timores fugat, monente beato Petro apostolo: Adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Et potest cum sponsa dicere: Dilectus meus candidus et rubicundus . Unde merito ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Cuncta. enĩ rabies imꝑboꝵ & ñc
extrinsecus eccłam temptat : &
cũ intrauerit̾ pater familias & sc̃is
secũ ad nuptias intrantib clause¬
rit ostium:. tc̃ incipient foris
stare & pulsare ostium. Ego sũ
radix & genꝰ dauid. Geminã hie
ꝑsone sue naturã ex pressit: qđ
idem factor sit dd sedm̃ diuini¬
tatem : qui factꝰ ÷ ex semine dđ̃
scdm̃ carnem. Quam dñs que¬
stionẽ iudeis in euangłio ꝓposu¬

Expanded text:
Cuncta enim rabies improborum et nunc Cuncta enim rabies improborum et nunc intrinsecus Ecclesiam tentat, sed cum intraverit pater familias, et, sanctis secum ad nuptias intrantibus, clauserit ostium, tunc incipient foris stare et pulsare ostium Ego sum radix et genus David. Geminam hic personae suae naturam expressit, quod idem factor sit David secundum divinitatem, qui factus est ex semine David secundum carnem. Quam Dominus quaestionem Judaeis in Evangelio propo
Abbreviated transcription (Latin):
ceptã humanitatem designat :
principio sine t̾mino: qđ crebra
in hoc libro repetitione firmat᷑:
siue ꝓꝑter unius xꝑi diuinita.¬
tem & humanitatẽm. sepe insi¬
nuandam: suie ut uniꝰ naturȩ t¬
ta trinitas intimetur. qͣ ꝑ pro¬
testas eoꝵ in ligno uitȩ. Dignunt
premiũ. stolis candidis. id ÷ uite
immacłate ꝓmittit : uidelicet ut
dñi aspectu qui ẽ uita ȩterna po¬
tiatur. Beati enĩ mundi corde.
qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃. Et ꝑ portas
intrent in ciuitatẽ. Qͥ dñi ser¬
uant mandata dicentis. ego sum
ostiũ. ꝑ me si quis introierit sal¬
uabitur. & ingrediet᷑ & egredietur
& pascua inuenietꝰ illa utiꝙ pascu¬
a. q̃ & hic ꝓmutuntur id est lig¬
ni uitȩ: hi ꝓcul dubio ꝑ portas
intrant in eccłam. Portas scilicet
iustitie: quas sibi psalmista po¬
stulat aꝑiri. Q̾ aut̃ aliunde tẽp¬
tat ascendere: ille fur ÷ & latro.
De quib & hic subdit᷑. Foris canes
& uenefici & impudici. & cȩtera.

Expanded text:
ceptam humanitatem designat. Principium sine termino, quod crebra in hoc libro repetitione firmatur, sive propter unius Christi divinitatem et humanitatem saepe insinuandam, sive ut unius naturae tota Trinitas intimetur, quae per protestas eorum in ligno vitae. Dignum praemium stolis candidis, id est, vitae immaculatae promittit, videlicet ut Domini aspectu, qui est vita aeterna, potiatur. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et per portas intrent in civitatem. Qui Domini servant mandataroierit, salvabitur, et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet ; illa utique pascua quae et hic promittuntur, id est, ligni vitae, hi procul dubio per portas intrant in Ecclesiam. Portas scilicet justitiae, quas sibi Psalmista postulat aperiri . Qui autem aliunde tentat ascendere, ille fur est et latro ; de quibus et hic subditur: Foris autem canes, et venefici, et impudici, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
fidentes. dñi se gr̃a priuant. Apło
aut̃ paulo presidiũ querente acdi¬
cente. qͥs me lib̾abit de corpore mor¬
tis huius: respondeat ioħs nominis
de singłari di munere blandiantur:
audiant qđ cũ grãm di quasi uale
ultimũ cominendaret. adiecit. Cũ

Expanded text:
fidentes, Domini se gratia privent. Apostolo fidentes, Domini se gratia privent. Apostolo autem Paulo praesidium quaerente ac dicente: Quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondeat Joannes nominis de singulari Dei munere blandiantur, audiant quod cum gratiam Dei quasi vale ultimum commendaret, adjecit, Cum
Abbreviated transcription (Latin):
parendo. lumen resur rectionis & ui¬
te. uerbis & exemplo scłis ostendi:
pe quo ad beatum iob dicit. Nun¬
qͥd ꝓducis luciferum in tempore
suo: & sꝑ̃s & sponsa dicunt. ue¬
ni. Caput & corpus eccłe singła
membra cohortantur ad fidem.
& qui audit dicat. ueni. Quisqͥs
internũ in mente fidi ł caritatis lu¬
men ꝑcepit: ad hoc & alios conuo¬
cet. Q uult accipiat aquã uite gͣ¬
tis. Sic liberũ conuenitur arbitri¬
um dicendo. qͥ uult accipiat: ut
dentib. & ipsum enĩ uelle. dĩ do¬
nũ est. Si quis apposuerit ad hȩc.
apponet ds suꝑ illum plagas scrip¬
tas in libro isto. Hec ꝓꝑter falsato¬
res dixit. ñ ꝓꝑter eos qui simplici¬
ter qđ sentiunt dicunt. in nullo
ꝓpħia mitilata. Dicit qui testimo¬
niũ ꝑhib& ipsoꝵ. Etiam uenio ei¬
co. Iaem xꝑc testimoniũ ꝑhibet.
qͥ se eccłe uenturũ annuntiat. Cui
more cantici canticorũ. eccła deuo
adueniat regnũ tuũ. & in psal¬
mo. Esallam & intelligã in uia im¬

Expanded text:
rrectionis et vitae verbis et exemplo saeculis ostendit. De quo ad beatum Job dicitur: Nunquid producis luciferum in tempore suo? Et sponsus et sponsa dicunt: Veni. Caput et corpus Ecclesiae, singula membra cohortantur ad fidem. Ei qui audit, dicat: Veni. Quisquis internum in mente fidei vel charitatis lumen percepit, ad hoc et alios convocet. Qui vult, accipiat aquam vitae gratis. Sic liberum convenitur arbitrium dicendo: Qui vult accipiat, ut dentibus. Et ipsum enim velle, Dei donum est. Si quis apposuerit ad haec, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto. Haec propter falsatores dixit, non propter eos qui simpliciter quod sentiunt, dicunt, in nullo prophetia mutilata. Dicit qui testimonium perhibet istorum: Etiam, venio cito. Idem Christus testimonium perhibet, qui se Ecclesiae venturum annuntiat. Cui more Cantici canticorum Ecclesia devAdveniat regnum tuum . Et in psalmo: Psallam et intelligam in via im
Abbreviated transcription (Latin):
quante iudicio manifestari opor¬
tuit diuina precepta. iudicia.
atq ꝓmissa : quoꝵ obseruati¬
one premiũ mites acquirant.:
neglectu penã contumaces in¬
currant. Qͥ nocet noceat adhuc:
& qui in sordib est. sordescat ad¬
huc. Occulta hic dĩ iudicia. sed
uista demonstrat.:÷ quib mali
homines in peiꝰ ꝓficere ꝑmit¬
tuntur. id ÷ ꝑuenire ad sũmã

Expanded text:
te judicio manifestari oportuit divina praecepta, judicia, atque promissa, quorum observatione praemium mites acquirant, neglectis poenam contumaces incurrant. Qui nocet, noceat adhuc, et qui in sordibus est, sordescat adhuc. Occulta hic Dei judicia, sed justa demonstrat, quibus mali homines in pejus proficere permittuntur, id est, pervenire a
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ab eo pͥossessi. possidebunt in et̾¬
num. & absterget deus omne la¬
crimã ab ocłis eoꝵ. Tanta illiuis
ciuitatis. & tam celsa de dei mune¬
re claritas apparebit. ut nulla
remaneant uestigia uetustatis:
qñ quidem & corpora cȩlestis in¬
corruptio sublimabit: & men¬
tes ȩcerni regis pascet intiuitus.
& mors ultra ñ erit. Neq luctus¬

Expanded text:
quod ab eo possessi possidebunt in aetequod ab eo possessi possidebunt in aeternum. Et absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum. Tanta illius civitatis et tam celsa de Dei munere claritas apparebit, ut nulla remaneant vestigia vetustatis. Quandoquidem et corpora coelestis incorruptio sublimabit, et mentes aeterni Regis pascet intuitus. Et mors ultra non erit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uidit dampnandos: restat ut ecr̃a
et ordine. qđ suꝑiꝰ preoccupando
ĩa dixit: uidisse se suꝑ thronum
sedentem. cuiꝰ a facie fugit celũ
& terra. Iudicatis uidesicet im¬
piis. tc̃ figura huiꝰ mundi. suꝑnoꝵ
ignium conflagratione preteribit:
ut celo & terra in meluis cõmuta¬
tis. incorruptioni & immortalita¬
ti sc̃oꝵ corporum. congrua utriꝰq
c̃omutationis qualitate conueniat.
Qđ aut̾ ait. & mare iam ñ ÷: u¬
trum maximo illo ardore siccetur.
dixerim. Celum quippe nouũ & t̾¬
ram nouã. non aut̃ & mare nouui
futurum legimꝰ: nisi forte. ut asso¬
let. ꝓpħica locutio ꝓpriis uerbis
trans lata miscere.⁊ turbulentam
huiꝰ scłi uitam. que tẽ cessabit. ma¬
ris nomine figurauit. & ciuitatem
gr̃a. qua deus eam fecit. Composi¬
tam sicut sponsam & ornatam ui¬
ro suo. Est enĩ altera ihrłm que ñ
uiro suo ornatur: s adultero. Ecce
tabernacłm dei eũ hominib: &
lectis et̾ne beatitudinis premiũ:

Expanded text:
vidit damnandos, restat ut etiam vidit damnandos, restat ut etiam et ordine, quod superius praeoccupando jam dixit, vidisse se super thronum sedentem, cujus a facie fugit coelum et terra, judicatis videlicet iis. Tunc figura hujus mundi supernorum ignium conflagratione praeteribit, ut, coelo et terra in melius commutatis, incorruptioni et immortalitati sanctorum corporum congrua utriusque commutationis qualitas conveniat. Quod autem ait: Et mare jam non est. Utrum maximo illo ardore siccetur, dixerim. Coelum quippe novum et terram novam, non autem et mare novum futurum legimus. Nisi forte ut assolet prophetica locutio propriis verbis translata miscere, turbulentam hujus saeculi vitam, quae tunc cessabit, maris nomine figuravit. Et civitatem gratia, qua Deus eam fecit. Compositam sicut sponsam et ornatam viro suo; est enim altera Jerusalem, quae non viro suo ornatur, sed adultero. Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, lectis aeternae beatitudinis praemium,
Abbreviated transcription (Latin):
buit. ł belua deuorauit: esse re¬
surrectura. Qd̾ tychonuis sic ex¬
ponit. Gentes quas hic inueniet
uiuas : ipsi st̃ mortui maris. Et
mors & inferus dedert̾ mortuos
suos: ipse st̃ gentes sepulte. Cum
modo. Et mors & inferus missi
st̾ in stagnum ignis. Diabolũ di¬
cit & suos: quem supra in equo pal¬
lido sedentem. inferiis sequebatur.
Repetit enĩ qđ euidentius preoe¬
euꝑando iã dixerat & diabolus
qͥ seducebat eos missus ẽ in stagnũ
ignis & sulphuris. Qd uero ibi ob¬
scuriꝰ adiunxerat. quo & bestia &
pseudo ꝓpħa: hic aꝑtiꝰ edisserit.
Et qui ñ ÷ inuentus in libro uite
scriptus. Id est qui ñ est iudica¬
tus a deo uiuꝰ. Unde rectius dicere
uident᷑. qui supra libros aꝑtos eos¬
scientias singłoꝵ & oꝑa patẽfacta
inter pretantur: librum aut̃ uite.
prescientiã di que falli ñ potest.
de illis quib eterna dabit᷑ uita ÷
in quo sunt scripti id ÷ ante ꝑre¬
cogniti. Finito iudicio quo malos

Expanded text:
buit, vel bellua devoravit, esse rebuit, vel bellua devoravit, esse resurrectura. Quod Tychonius sic exponit: « Gentes quas hic inveniet vivas, ipsi sunt mortui maris. Et mors et infernus dederunt mortuos suos, ipsae sunt gentes sepultae. » Cmodo et mors infernus missi sunt in stagnum ignis. Diabolum dicit et suos, quem supra in equo pallido sedentem infernus sequetur. Repetit enim quod evidentius praeoccupando jam dixerat. Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris. Quod vero ibi obscurius adjunxerat, quod et bestia et pseudopropheta, hic apertius edisserit. Et qui non est inventus in libro vitae scriptus. Id est, qui non est judicatus a Deo vivus. Unde mihi rectius dicere videntur, qui supra libros apertos conscientias singulorum et opera patefacta interpretantur. Librum autem vitae praescientiam Dei quae falli non potest de illis quibus aeterna dabitur vita, in quo sunt scripti, id est ante praecogniti. Finito judicio quo malos
Abbreviated transcription (Latin):
est. qͥ ÷ uitę. Alia editio ht̃. qui
ẽ uite uniuscuusq. Libros ergo
aꝑtos testam̃ta dicit di. Se̾m
enĩ utrumq testamentũ: iudi¬
cabitur mundus. Librum ui¬
te unius cuiusꝙ memoriã dicit
gestoꝵ nr̃oꝵ : non qđ librũ ha¬
beat cõmemoratorium. cognitor
occultoꝵ. Ee iudicati st̃ mortui
eis fecerunt aut ñ fecerunt. Pos¬
sunt etiã libri facta iustoꝵ in¬
telligi. Quoꝵ dũ ex cõparatione
rȩꝓbi dampnantur : quasi in ex¬
pansione libroꝵ. legunt bonũ qdͣ
agere ipsi noluerunt. & dedit
factum est: quã essent mortui
iudicati. Ideo recapitulauit qđ
intermiserat : & exsequit᷑ ordinẽ
dicens. Et iudicatum ẽ de sin¬
cat aut̃ corpora de terra  & a¬
nimas de suis locis esse congre¬
gandas. Bonas enĩ mortis nõie.
que tm̃modo solutionẽ carnis. ñ
autem & penã ꝑpesse st̃ : malas
aut̃. inferi uocabulo designat
Potest & ad litterã accipi. corpo¬
ra omĩa etiam quȩ fluctus absor¬

Expanded text:
erti sunt, etc. Alia Editio habet: Qui est vitae uniuscujusque. Libros ergo apertos Testamenta Dei dicit. Secundum enim utrumque Testamentum judicabitur mundus. Librum vitae uniuscujusque memoriam dicit gestorum nostrorum, non quod librum habeat commemoratorium, occultorum cognitor. Et judicati sunt mortui eis fecerunt, aut non fecerunt. Possunt etiam libri, facta justorum intelligi quorum dum ex comparatione reprobi damnantur, quasi in expansione librorum legunt bonum quod agere ipsi noluerunt Et dedit factum est quam essent mortui judicati. Ideo recapitulavit quod intermiserat, et exsequitur ordinem, dicens: Et judicatum est de sincat autem corpora de terra, et animas de suis locis esse congregandas. Bonas enim mortis nomine, quae tantummodo solutionem carnis, non autem et poenam perpessae sunt. Malas autem inferni vocabulo designat. Potest et ad litteram accipi, corpora omnia etiam quae fluctus absor
Abbreviated transcription (Latin):
git t̾ra & celum. Peracto qͥppe iu¬
dicio esse desinunt cȩlum & t̾ra. cũ
incipiet esse cȩlum nouũ. & terra
noua. mutatione scilicet rerum ñ
omĩmodo interiturarũ. Preterit
enĩ figura huiꝰ mundi. Non di¬
xit & sub̾a. Eadem namq in me¬
lius cõmutanda esse creditur
& uidi mortuos magnos & pusillos:
stantes in conspectu throni. Cũ
enĩ sederit filus hominis in sede
maiestatis sue: tc̃ congregabun¬
tur ante eum omĩs gentes. & li¬

Expanded text:
git terra et coelum. Peracto quippe judicio esse designant coelum et terra, cum incipit esse coelum novum et terra nova, mutatione scilicet rerum non omnimodo interitu earum. Praeterit enim figura hujus mundi ; non dixit et substantia. Eadem namque in melius commutanda esse creditur. Et vidi mortuos magnos et pusillos stantes in conspectu throni. Cum enim sederit Filius hominis in sede majestatis suae, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & psalmꝰ centesimꝰ quadrage¬
simꝰ quartus. cũ grãm dñi misc¬
rationũ abundanter intimarit:
repente districtũ enis udicium.
infert dicens. Custodit dñs om̃is
diligentes se : & om̃s peccatores
disꝑdet. Timidos aut̃ coniunqit
incredulis : qr ille timet exꝑiri
ꝑicłm certaminis. qui dubitat
de p̾mio uincentis. E om̃ibus
mendacib pars erit in stagno
ardente. Ostendit multa genera
esse m̃dacii: s ꝑiculosissimũ &
maxime decestandũ ÷. quo in
religionẽ peccatur. De quo supra
bicunt inquit se iudeos esse & ñ
sunt: s mentiunt᷑. Sunt enĩ sy¬
nagoge̾ sathane. & uenit unus

Expanded text:
Sic et psalmus centesimus quadrageSic et psalmus centesimus quadragesimus quartus cum gratiam miserationum Domini abundanter intimaret, repente districtum ejus judicium infert, dicens: Custodit Dominus omnes diligentes se, et omnes peccatores disperdet . Timidos autem conjungit incredulis, quia ille timet experiri periculum certaminis, qui dubitat de praemio vincentis. Et omnibus mendacibus pars erit in stagno ardenti. Ostendit multa esse genera mendacii, sed periculosissimum et maxime detestandum est quo in religionem peccatur, de quo supra. Dicunt, inquit, se Judaeos esse, et non sunt; sed mentiuntur, sunt enim synagoga Satanae. Et ven
Abbreviated transcription (Latin):
xerat enim mortẽ: in stagnum ig¬
nis missam. Nam etiã sic ẽadem
potest sententia intelligi ⁊ ut
sc̃a ciuitate nouissimo iudicio
glorificata: dolor. luctus & mor¬
talitas tm̃ in gehenna remaneatt.
Et dicit mͥ. Scribe qr hȩc u̾ba
Fictum ẽ. Hȩc credi oportet nos
exponi: presertim qr sic dicit fa¬
ctum ẽẽ de pret̾ito. ut dubita¬
re quemquam ñ sinat de futuro.
finis. Sicut in mitio libri hoc
se ẽẽ testatus ẽ: ita hoc tercio o¬
portuit repeti ÷ ut neq ante e¬
um ds̃ sicut ysaias dicit. neq
pꝰ eum credatur aliꝰ. & quia de
fine mundi sermo ÷: potest ipse
scłi consũmator qui creator at¬
ctus intelligi. Ego sitienti dabo¬
fonte irrorat nc̃ credentes inuia:
ꝗ̃ uincentib ubertim haurien¬
dum prebet in patria. Utrũq
aut̾ gratis. Grã enim di uita e¬
De plenitudine eiꝰ nos om̃s acce¬
ꝑimꝰ. & grãm ꝓ gr̃ã. Timidis
aut̃ & incredulis & execratis &
cȩt̾a. Blandis semꝑ ad cautelã
insinuandam: austera ꝑmiscet.

Expanded text:
xerat enim mortem in stagnum ignis missam. Nam etiam sic eadem potest sententia intelligi, ut, sancta civitate novissimo judicio glorificata, dolor, luctus, et mortalitas tantum in gehenna remaneant. Et dixit mihi: Scribe, etc. Et Factum est. Haec credi oportet, non exponi, praesertim quia sic dicit factum esse de praeterito, ut dubitare quemquam non sinat de futuro. c. Sicut in initio libri hoc se esse testatus est, ita hoc tertio oportuit repeti, ut neque ante eum Deus, sicut Isaias dicit, nec post eum credatur alius . Et quia de fine mundi sermo est, potest ipse saeculi consummator qui Creator dictus intelligi. Ego sitienti dabfonte irrorat nunc credentes in via, quem vincentibus ubertim hauriendum praebet in patria. Utrumque autem gratis. Gratia enim Dei vita aede plenitudine ejus omnes accepimus, gratiam pro gratia . Timidis autem, et incredulis, et execratis, etc. Blandis semper, ad cautelam insinuandam, austera permiscet.
Abbreviated transcription (Latin):
tera. Qͥa falsos xꝑianos & hereti¬
cos descripserat ⁊ nc̃ ut corpus ome
diaboli circum scribat. gentiliũ quo¬
ꝙ cõmemorat errorem: quib ni¬
chil ꝓdest his plagis ñ occidi. cum
constet eos in gentili tc̃ quoq ꝑdu¬
rare malitia. Neq enĩ in illa ꝑsecu¬
tione cogentur gentiles supradictis
consentire: s in sua ineredulitate
morient᷑. Et ñ egerunt peniten¬
tiam ab homicidiis suis: neq a ue¬
neficiis suis. Impie religioni imꝑ¬
bos etiam mores adiungunt. Descri¬
pta anti xꝑi seuitia. ad ostenden¬
dam eiusdem ruinã more suo exor¬

Expanded text:
etc. Quia falsos Christianos et haereticos descripserat, nunc, ut corpus omne diaboli circumscribat, gentilium quoque commemorat errorem, quibus nihil prodest his plagis non occidi, cum constet eos in gentili tunc quoque perdurare malitia. Neque enim in illa persecutione cogentur gentiles supradictis consentire sed in sua incredulitate morientur. Et non egerunt poenitentiam ab homicidiis suis, etc. Impiae religioni improbos etiam mores adjungunt. Descripta Antichristi saevitia, ad ostendendam ejusdem ruinam more suo exor
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Maligni sꝑs qui singłis horaꝵ
& t̃prum momentis humanã esu¬
rierant mortẽ: tc̃ ad exercendã
ȩccłam oportune ꝑdendi. liberiꝰ se¬
uire ꝑmittunt᷑. Qͥd aut̃ putas so¬
luti facientͥ qui tm nẽ nocent li¬
gati: & numerus equestris exer¬
citus uicies milies dena milia. Hic
numerus duplicitatem dolosam
ꝑuersi designat exercitus. Qd̾ ali¬
a translatione q̃ dicit bis miria¬
des miriadum. faciliꝰ sentiri pot̾.
Hc̃ aut̾ numerum euangłica quoq
parabola opponit regi habenti de¬
cem milia: tanquã maloꝵ du¬
plicitas simplici fidi xꝑi resistat.
eui milia miliũ ministrant. & de¬
eies milies centena milia assistunt.

Expanded text:
. Maligni spiritus, qui singulis horarum et temporum momentis humanam esuriunt mortem, tunc ad exercendam Ecclesiam opportune perdendi liberius saevire permittuntur. Quid autem putas soluti facient, qui tantum nunc nocent ligati? Et numerus equestris exercitus vicies millies dena millia. Hic numerus duplicitatem dolosam perversi designat exercitus. Quod alia translatione, quae dicit bis myriades myriadum, facilius sentiri potest; hunc autem numerum evangelica quoque parabola opponit regi habenti decem millia , tanquam malorum duplicitas simplici fidei Christi resistat, cui millia millium ministrant, et decies
Abbreviated transcription (Latin):
blandientis uolubilitate contegit
dicens impio. bonꝰ es. Nam & cau¬
de eoꝵ. similes serpentib haben¬
doctores antiqui.serpentis qui ho¬
minẽ decepit similes. principum
patrocinio fulti: amplius nocent
quã si solo sermone suaderent.
edet inquit in insidiis eũ diuitib.
t ceteri homines qui ñ st̃ occisi

Expanded text:
blandientis volubilitate contegit, blandientis volubilitate contegit, dicens impio: Bonus es. Nam et caudae eorum similes serpentibus, edoctores antiqui serpentis, qui hominem decepit, similes, principum patrocinio fulti, amplius nocent quam si solo sermone suaderent. Sedet, inquit, in insidiis cum divitibus . Et caeteri homines qui non sunt occisi