comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. declinate ame maligni: & scrutabor man¬
data dĩ mei: Ignoscant obedientes fideles. qͥ pro
suis scłarib causis raro nos querunt: & udiciis
nr̃is facillime adqͥescunt: nec nos conterunt
litigando. s optemperando potiꝰ consolantur
Certe ꝓpt̃ eos qͥ & inter se ꝑtinaciter agunt.
& qͣndo bonos p̃munt. nr̃a iudicata contẽpnt̃.
faciuntq nob ꝑire tẽpora reb eroganda di¬
uinis: certe inquã ꝓpt̾ istos. & nobis liceat
exclamare in hac uoce corporis xp̃i: declinate
ame maligni. & scrutabor mandata dei mei¬
Deinde postea quã uelut ocłis cordis sui mus-¬
cas irruentes ab egit: redit adeũ cui dicebat.
ad iutor & susceptor m̃s es tu. & inuerbũ tuum
sꝑaui: p̃cẽq continuans. suscipe me inquit
scđm eloqͥũ tuũ. & uiuã: & ne confundas me
ab expectatione mea Qͥ iam dixxerat susceptor
m̃s. poscit magis magisq suscipi: & ad illud

Expanded text:
dictum est, «Declinate a me, maligni, et scrutabor mandictum est, «Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei!» Ignoscant obedientes fideles qui pro suis saecularibus causis raro nos quaerunt, et judiciis nostris facillime acquiescunt; nec nos conterunt litigando, sed obtemperando potius consolantur. Certe propter eos qui et inter se pertinaciter agunt, et quando bonos premunt, nostra judicata contemnunt; faciuntque nobis perire tempora rebus eroganda divinis, certe, inquam, propter istos et nobis liceat exclamare in hac voce corporis Christi, «Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei meiDeinde posteaquem velut ab oculis cordis sui muscas irruentes abegit, redit ad eum cui dicebat «Adjutor meus et susceptor meus es tu; in verbum tuum speravi;» precemque continuans, «Suscipe me,» inquit, «secundum eloquium tuum, et vivam; et ne confundas me ab exspectatione mea.» Qui jam dixerat, «Susceptor meus,» poscit magis magisque suscipi, et ad illud
Abbreviated transcription (Latin):
amis loqͥt᷑. S qͥd sibi uult u̾sus qͥseqͥtur: deli
tame maligni & scrutabor mandata dĩ mei:
aq nouerit: malignos se declinare desiderat:
enã cõpellendo ase abigit. Nam maligni exercers
iuenda mandata: abscrutandis aut̃ auocant:
cuĩ obsecunt᷑ & honorant. & tam̃ suis uitiosis
potiosis cupiditatib adiuuandis ut occupem᷑.
nra tẽpora impendamꝰ efflagitant: aut certe
nos p̃munt. ut causas suas ad nos deferre
ilant. qͥb dicere ñ audemꝰ. Dic homo: qͥs me
aiduit iudice aut diuisore int̾ uos: Constituit
talb causis ȩccłasticos apłs cognitores: inforo
auferetur ate anima tua. quȩ p̃parasti cuiꝰ erunt:
qr & qͣndo dicimꝰ ñ recedunt nec declinant anobus:
s instant. urguent. p̃cant᷑. & multuant᷑. extorquent.
ut ipsis potiꝰ ad ista quȩ diligunt quã scrutandis
dĩ mandatis. quȩ diligimꝰ occupem᷑ O qnto tedio
turbarũ lȩtarũ: & qͣnto desiderio diuinoꝵ eloqͥoꝵ

Expanded text:
d sibi vult versus qui sequitur: «Declinate a me, maligni, et scrutabor mandata Dei mei?»  diligenterque noverit, malignos a se declinare desiderat, eosque etiam compellendo a se abigit. Nam maligni exercent ad facienda mandata, a scrutandis autem avocant;cum obsequuntur et honorant, et tamen suis vitiosis et negotiosis cupiditatibus adjuvandis ut occupemur, et eis nostra tempora impendamus, efflagitant; aut certe infirmos premunt, et causas suas ad nos deferre compellunt: quibus dicere non audemus, «Dic, homo, quis me constituit judicem aut divisorem inter vos» ? Constituit enim talibus causis ecclesiasticos Apostolus cognitores, in foroauferetur a te anima tua; quae praeparasti cujus erunt» ? quia et quando dicimus, non recedunt nec declinant a nobis; sed instant, urgent, precantur, tumultuantur, extorquent, ut ipsis potius ad ista quae diligunt, quam scrutandis Dei mandatis quae diligimus occupemur. O quanto taedio turbaru
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ accepit incrementa. successus ꝓfectio¬
nem : quomͦ destinat᷑ ad finẽ quendã immor¬
talitatis.: Quib preconiis p̃dicat᷑: quib myst̾¬
iis cõmendat᷑: quib sacramentis occultatur:
qua p̃dicatione reuelat᷑: Ui fecit hoc deus:
Uideo magna oꝑa tua dñe Quã magnifica¬
ta sunt oꝑa tua dñe Quero ubi fecerit. locũ
non inuenio: sed uideo quid sequatur: O nũa
in sapientia fecisti Ergo. omĩa in xp̃o fecisti:
Ille conteptus: ille expalmatꝰ: ille consputus:
ille spinis coronatus: ille crucifixus: omĩa in
illo fecisti Audio. audio. quid de illo tuo mi¬
lite nuncies homĩbꝰ: quid de illo p̃cone scõ
p̾dices gentib : xp̃m dĩ uirtutem. & dĩ sapi¬
entiam: Irrideant uidei crucifixũ xp̃m: quia
scandalũ ẽ eis: irrideant pagani crucifixum
xp̃m : quia stultitia ẽ eis Nos aũt p̃dicamus

Expanded text:
quomodo accepit incrementa, successus, perfectioquomodo accepit incrementa, successus, perfectionem? Quomodo destinatur ad finem quemdam immortalitatis? Quibus praeconiis praedicatur? quibus mysteriis commendatur? quibus sacramentis occultatur? qua praedicatione revelatur? Ubi fecit haec Deus? Video magna opera: «Quam magnificata sunt opera tua, Domine!» Quaero ubi fecerit, locum non invenio; sed video quid sequatur: «Omnia in sapientia fecisti.» Ergo omnia in Christo fecisti. Ille contemptus, ille expalmatus, ille consputus, ille spinis coronatus, ille crucifixus, omnia in illo fecisti. Audio, audio quid de illo tuo milite nunties hominibus; quid de illo praecone sancto praedices gentibus, Christum Dei Virtutem, et Dei Sapientiam. Irrideant Judaei crucifixum Christum, quia scandalum est eis; irrideant Pagani crucifixum Christum. quia stultitia est eis: «Nos autem,»
Abbreviated transcription (Latin):
quia ortus ẽ sol & congregati sunt: & incubi¬
lib suis cubabunt: Quid tu ohomo dĩ: Quid
tu oeccłia dĩ: Qd tu ocorpus xp̃i: cuiꝰ caput
uicelo ẽ: Quid tu fact̾ ohomo unitas eiꝰ:
Exiet inquit homo ad opus suũ. Operetur
ergo homo iste oꝑa bona. in securitate paeis
do enĩ erit quedam contenebricatio: & fiet
quidam impetus. sed inuesꝑã. idẽ infinem
mundi Modo aut̃ in pace & tranquillitate
oꝑatur eccła: quia exiet homo adopus suũ
t adoꝑationem suam: usq ad uesperam.
Quã magnificata sunt oꝑa tua dñe: Merito
magna: merito excelsa Ubi facta sunt oꝑa
ista tam magna.: Quę illa statio dĩ: ubi sedit.
ẽ Ubi ꝓcesserunt primo. ista tam pulchra :
Si ad utterã accipias.: om̃ĩs ordinata creatura.
ordinate currens: ordiuate pulchra: ordiua¬
te oriens: ordinate occidens: ordinate peragens
omia tẽpora: unde ꝓcessit: Ipsa aut̃ eccłia.

Expanded text:
quia «ortus est sol, et congregati sunt, et in cubiquia «ortus est sol, et congregati sunt, et in cubilibus suis cubabunt.» Quid tu, o homo Dei? quid tu, o Ecclesia Dei? quid tu, o corpus Christi, cujus caput in coelo est? quid tu facis, o homo, unitas ejus? «Exiet,» inquit, «homo ad opus suum.» Operetur ergo iste homo opera bona in securitate pacis do enim erit quaedam contenebratio, et fiet quidam impetus, sed in vespera, id est in fine mundi: modo-autem in pace et tranquillitate operatur Ecclesia; quia «exiet homo ad opus suum, et ad operationem suam usque ad vesperam.Quam magnificata sunt opera tua, Domine!» Merito magna, merito excelsa. Ubi facta sunt opera ista tam magna? quae illa statio Dei ubi stetit, est? unde processerunt primo ista tam pulchra? Si ad litteram accipias, omnis ordinata creatura, ordinate currens, ordinate pulchra, ordinate oriens, ordinate occidens, ordinate peragens omnia tempora, unde processit? Ipsa autem Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
oc̃cidit sol: sed ñ extinctus ẽ sol Adhuc eis ortꝰ
ente leone: Nam ecce quib ortus ẽ: non eos audeti
inuadere catuli leonum: Sequit᷑ enĩ: Artus ẽ¬
sol: & congregati sunt : & incubilib suis cubabutł.
Magis magisq ubi orit᷑ sol iste. ut intelligatur
ab orbe trarũ. & clarificet᷑ xp̃s in toto mundo.
congregant᷑ catuli leonum: illa demonia rece¬
dunt apersecutione ȩccłie. quȩ instigabant ꝑse¬
qui domũ dĩ: oꝑando infiliis diffidentię: Nam
dictũ ẽ. scđm principem potestatis aeris: qui
nunc oꝑatur infiliis infidelitatis Modo iam
quia nemo eoꝵ persequi audet eccłiam: ortꝰ
est sol. &. congregati sunt: Et ubi sunt : & incu¬
bilib suis cubabunt: Cubilia eoꝵ: corda in¬
fidelium: Quãmulti gerunt leones. cubantes
un cordib suis: N inde erumpunt: ñ faciunt
impetũ in istam peregrinanteni hierłm: Quare
ñ faciunt : quia iã ortus ẽ sol & splendet in

Expanded text:
occidit sol, sed non exstinctus est sol. Adhuc eis qui noccidit sol, sed non exstinctus est sol. Adhuc eis qui nente leone. Nam ecce quibus ortus est, non eos audent invadere catuli leonum. Sequitur enim: «Ortus esol, et congregati sunt, et in cubilibus suis cubabunt.» Magis magisque ubi oritur sol iste, ut intelligatur ab orbe terrarum, et clarificetur Christus in toto mundo, congregantur catuli leonum; illa daemonia recedunt a persecutione Ecclesiae, quae instigabant persequi domum Dei, operando in filiis diffidentiae. Nam dictum est: «Secundum principem potestatis aeris, qui nunc operatur in filiis infidelitatis» . Modo jam quia nemo eorum persequi audet Ecclesiam, «ortus est sol, et congregati sunt.» Et ubi sunt? «Et in cubilibus suis cubabunt.» Cubilia eorum, corda infidelium. Quam multi gerunt leones cubantes in cordibus suis? Non inde erumpunt, non faciunt impetum in istam peregrinantem Jerusalem. Quare non faciunt? Quia jam «ortus est sol,» et splendet in
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. modo aut̃ dico bestias siluȩ significare
demonia. & angłos p̃uaricationis : putetis me
aliquid contrariũ dicere: Similitudines enĩ sun:
Et in quoc̃q loco st̃: circũstantia sui exponunt᷑:
Illic ꝑtransibunt om̃s bestiȩ siluȩ Ubi : In noctẽ
quã posuit dñs: quia sol agnouit occasũ suũ:
Catuli leonum rugientes ut rapiant: & querat
adõ escam sibi Merito dñs uenturus ad occasũ
suum. ipse sol iusticie agnoscens occasũ suum.
ait discipulis. tainquam tenebris futuris. cir¬
cuituro leone. ut quereret quem deuoraret: &.¬
qđ ille leoneminem deuoraret nisi peteret. hac
nocte inquit postulauit sathanas uexare uos
sic̃ triticũ. & ego rogaui ꝓte petre: ne deficiat
fides tua: Nonne petrus cũ ter negauit: iã int̾
di animã meã: & potestatem habeo iterũ sum̃¬
di eam Agnouit occasum suũ: & posuit eam:
Ortus ẽ sol: & recepit eam Ortus ẽ sol. quia

Expanded text:
Gentes, modo autem dico bestias silvae significare Gentes, modo autem dico bestias silvae significare daemonia et angelos praevaricationis, putet iis me aliquid contrarium dicere. Similitudines enim sunt, et in quocumque loco sunt, circumstantia sui exponuntur. «Illic pertransibunt omnes bestiae silvae.» Ubi? In nocte quam posuit Dominus, quia «sol agnovit occasum suum. Catuli leonum rugientes, ut rapiant, quaerentes a Deo escam sibi.» Merito Dominus venturus ad occasum suum, ipse sol justitiae agnoscens occasum suum, ait discipulis, tanquam tenebris futuris, circuituro leone, ut quaereret quem devoraret, quod ille leo neminem devoraret, nisi peteret: «Hac nocte,» inquit, «postulavit satanas vexare vos sicut triticum; et ego rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua» . Nonne Petrus cum ter negavit , jam inter di animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam; agnovit occasum suum,» et posuit eam; «ortus est sol,» et recepit eam. «Ortus est sol,» quia
Abbreviated transcription (Latin):
mninum significat: quia uincit leo de tribu uida.
e dubolum: quia conculcauit leonem & draconẽ:
Disrte sic intelligere cũ figurate ista dicuntur:
ne forte ubi legeritis qd̃ xp̃m significat petra:
ibi petram xp̃m putetis: Significat alia a tq
ala. sũ lutera: quo loco ponatur. uide: ubi intelli¬
gi eus uim Si audieris .d. litteram prumnam
iniomine dĩ. & putaueris eã semꝑ ibi ponendam:
deibis cam in nomine diaboli Abeadem enim
A Et nichil tam disiunctum: quam deus
e dulolis. Uide gͦ quam absurnus est. arebꝰ
& humanis & diuinis: qui dixerit .d. litteram.¬
ñ debet habere incapite. nomen diaboli Et cũ que¬
sieris qͤre: respondeat: Ego in nomine dĩ: legi is¬
tam litteram: Ridet᷑ iste: Nam nec talis ẽ: cui
digneris reddere rationem: Nolite gͦ tam pue¬
riliter sapere etiam ista diuina: ut forte aliquis
urm̃ quia dixi suꝑius bestias siluȩ significare

Expanded text:
minum significat; quia, «Vicit leo de tribu Juda» , minum significat; quia, «Vicit leo de tribu Juda» , et diabolum; quia, «Conculcavit leonem et draconem» . Discite sic intelligere, cum figurate ista dicuntur; ne forte ubi legeritis quod Christum significat petra , ubique petram Christum putetis. Significat alia atque alia, sicut littera quo loco ponatur vide, ibi intelligis ejus vim. Si audieris litteram primam in nomine Dei, et putaveris eam semper ibi ponendam, delebis eam in nomine diaboli. Ab eadem enim t nihil tam disjunctum, quam Deus et diabolus. Vide ergo quam absurdus est a rebus et humanis et divinis, qui dixerit de litteran debet haberi in capite nominis diaboli, et cum quaesieris, quare? respondeat: Ego in nomine Dei legi istam litteram. Ridetur iste; nam nec talis est cui digneris reddere rationem. Nolite ergo tam pueriliter sapere etiam ista divina, ut forte aliquis vestrum, quia dixi superius bestias silvae significare
Abbreviated transcription (Latin):
udex. uidens ante se xp̃m: & ait: Nescis quia po¬
testatem habeo occidendi. & dimittendi te : At
ille qui uenerat & eũ docere a quo iudicabatur:
ñ haberes inquit in me potestatẽ: nisi desuꝑ tibi
ẽet data: Et homo. & diabolus. & quelibet demonia.
ñ nisi accepta potestate. nocent: Sed ꝓficientibus
ñ nocent: Malis ita sunt. tamquã ignis feno:
bonis ita sunt. tamquam ignis auro: Manducatꝰ
ẽ iudas ut fenũ: ꝓbatus ẽ iob ut aurum: Posuis¬
ti tenebras & facta ẽ nox: illic pertransibunt
oñs bestiȩ siluȩ: lam bestiȩ siluȩ : alio modo: Alio
enĩ & alio inodo semꝑ ista intelligunt᷑: quomodo
dñs ipse agnus. ipse leo: Quid tam diuersum: quã
agnus & leo : Sed qualis agnus : Qui uinceret lu¬
pum. unceret leonem: Ipse pastor. ipse petra: ipse ia¬
iia Pastor intrat ꝑ ianuam: & dicit. ego sũ pastor
bonus: & dicit ego sũ ianua Ipsũ leonis nomen . do¬

Expanded text:
judex videns ante se Christum, et ait: «Nescis quia pojudex videns ante se Christum, et ait: «Nescis quia potestatem habeo occidendi et dimittendi te?» At ille qui venerat et eum docere, a quo judicabatur: «Non haberes,» inquit, «in me potestatem, nisi esset tibi desuper data» . Et homo et diabolus et quaelibet daemonia nonnisi accepta potestate nocent: sed proficientibus non nocent. Malis ita sunt tanquam ignis feno; bonis ita sunt tanquam ignis auro. Manducatus est Judas ut fenum; probatus est Job ut aurum. «Posuisti tenebras, et facta est nox: illic pertransibunt omnes bestiae silvae.» Jam bestiae silvae alio modo: alio enim et alio modo semper ista intelliguntur; quomodo Dominus ipse agnus, ipse leo. Quid tam diversum quam agnus et leo? Sed qualis agnus? Qui vinceret lupum, vinceret leonem. Ipse petra, ipse pastor, ipse janua. Pastor intrat per januam: et dicit, «Ego sum pastor bonus;» et dicit, «Ego sum janua» . Ipsum leonis nomen Do
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ tenebre sunt: querunt catuli leosl
quos deuorent: Ipse leo maior princepss
alũ seonũ. quid de illo dictũ est: Nescitis qͥa
aduer sarius ur̃ diabolus tãquam leo rugiens
circut querens quem deuoret: Ideo querentes
a ao stam sibi: quia nec temptari quis potest a
dalibo: iusi ꝑmittente dõ: lob sc̃s̃ ante diabolũ
e &e tam̃ longe ab illo erat: Aspectu ante illũ:
potestatt remotus ab illo: Quando auderet tẽp¬
tare uł carnem. uł facultates eius. qͦs possidebat:
iisi accepisset potestatem: Quare aut̃ dantur
potstates: Aut ad dãnandos impios: aut ad ꝓ¬
bandos pios: Iuste hoc totũ dñs dit: Et innemi¬
nt̃ habet diabolus potestatẽ. uł in aliquid eius:
nis ille concedat: ubi ẽ potestas sũma & subli¬
mis: Sic diabolo. sic homini. nulla ẽ potestas in ho¬
muẽ. nisi de suꝑ det᷑: Stabat iudex uiuoꝵ & mor¬
tuoꝵ ante hominẽ iudicem: & inflauit se homo

Expanded text:
Et cum tenebrae sunt, quaerunt catuli leonum Et cum tenebrae sunt, quaerunt catuli leonum quos devorent. Ipse leo major, princeps omnium talium leonum, quid de illo dictum est? «Nescitis quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret» ? Ideo «quaerentes a Deo escam sibi;» quia nec tentari quis potest a diabolo, nisi permittente Deo. Job sanctus ante diabolum erat, et tamen longe ab illo erat: aspectu ante illum, potestate remotus ab illo. Quando auderet tentare vel carnem, vel facultates ejus quas possidebat, nisi accepisset potestatem? Quare autem datur potestas? Aut ad damnandos impios, aut ad probandos pios. Juste hoc totum Dominus agit; et in neminem habet diabolus potestatem, vel in aliquid ejus, nisi ille concedat, cui est potestas summa et sublimis. Sic diabolo, sic homini nulla est potestas in hominem, nisi desuper detur. Stabat judex vivorum et mortuorum ante hominem judicem, et inflavit se homo
Abbreviated transcription (Latin):
estis: sed ñ michi placetis: sic & hie agnouta
casum suũ: placuit illi occasus suus: Si enia
displiceret: quomͦ pateretur. Hhomini enĩqu
non ẽ ille sol. etiã si displiceat passio sua. pet
& quod ñ uult Ille aut̃ ñ pateretur nii i
ceret: idẽ nisi agnosceret occasum suũ: slon
occideret: quia ipse ait potestatẽ habeo pot¬
di animam meam: & potestatẽ habeo iteri
sumendi eam: Nemo tollit eã ame: sed ego is
& redẽptor omiũ uidebat᷑: Quare. P&¬
ti tenebras & facta ẽ nox: ibi pertransibuna
bestie silue: Catuli leonũ rugientes ut rapul
querentes adõ escam sibi quid intelligã spi¬
talit̾ catulos leonũ: nisi spiritalia nequitia:
Quid intelligã: nisi mala ilemonia : quȩ d¬
monia: pascunt᷑ erroribꝰ hominũ: Sunt eni
cipes demonioꝵ: & sunt demonia quedam
contẽptibilia: Ista demonia seducere anumas
querunt: sed ubi sol ñ ortus ẽ Tenebrȩ eñ si

Expanded text:
estis, sed, non mihi placetis; sic et hic, «agnovit occasum suum,» placuit illi occasus suus. Si enim ei displiceret, quomodo pateretur? Homini enim, quia non est ille sol, etiamsi displiceat passio sua, patitur et quod non vult. Ille autem non pateretur, nisi ei placeret: id est, nisi agnosceret occasum suum, non occideret; quia ipse ait, «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, sed ego ipet redemptor omnium videbatur. Quare? «Posuisti tenebras, et facta est nox: ibi pertransibunt omnes bestiae silvae. Catuli leonum rugientes, ut rapiant, quaerentes a Deo escam sibi». Quid intelligam spiritualiter catulos leonum, nisi spiritualia nequitiae ? quid intelligam nisi mala daemonia, quae daemonia pascuntur erroribus hominum? Sunt enim principes daemoniorum, et sunt daemonia quaedam contemptibilia. Ista daemonia seducere animas quaerunt, sed ubi sol non ortus est; tenebrae enim sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ apatre ꝑ filiũ creatũ est: Quicquid ant¬
lat & repit in terris. quicquid natat is
quicquid uolat in aere. quicquid inceloq
cumagit᷑. quantomagis t̾ra: Totus nunos
creatura dĩ ẽ: Sed nescio quid hic significa
de quadam creatura noua: de qua diciti¬

Expanded text:
a Patre per Filium creatum est? Quidquid ambulat et repit in terris, quidquid natat in aquis, quidquid volat in aere, quidquid in coelo circumagitur, quanto magis terra, totus mundus creatura Dei est. Sed nescio quid hic significat de quadam creatura nova, de qua dicit
Abbreviated transcription (Latin):
dentes in xp̃m: exeuntes se ueterẽ homire
& induentes nouũ Repleta ẽ t̾ra creati
tua: ln uno loco terre crucifixus erat: int
exiguo loco cecidit granum illud in teriuu
mortificatũ ẽ: sed magnum fructum attib
Singularis eras dñe iħi  donec transira
Agnosco in alio psalmo uocem tuam qui
xisti. Singularis sum ego: donec trauseana
gularis gͦ eras: donec transires: singularste
cũ agnouisti occasum tuũ: sed ab occasi
ortũ transisti: Ortus es. splendusti: Clarifiu
es cũ in celo ascendisti. & repleta ẽ t̾ra crat
tua Psalmũ fr̃s ñdũ finiuumꝰ: sed aliqus¬

Expanded text:
terem hominem, et induentes novum . «Repleta est terra creatura tua.» In uno loco terrae crucifixus erat, in uno exiguo loco cecidit granum illud in terram, et mortificatum est; sed magnum fructum attulit. Singularis eras, Domine Jesu, donec transires; agnosco in alio psalmo vocem tuam, qua dixisti: «Singularis ego sum, donec transeam» . Singularis ergo eras, donec transires; singularis eras, cum agnovisti occassum tuum: sed ab occasu in ortum transisti. Ortus es, splenduisti, clarificatus es, cum in coelum ascendisti, et «repleta est terra creatura tua.» Psalmum, fratres, nondum finivimus; sed aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
qua ibant pedes eiꝰ eugłitantes. & ministrai
ei de substantia sua Nominantur ille me¬
lieres in eugło: ubi erat quȩdam etiã uxor
Futurus erat paulus. nichil tale aliquando
rens: & omĩã ꝓuincialib donans: Sed qua
multi infirmi ista quesituri erant: magis
firmoꝵ ꝑsonam suscepit xp̃c: Sublimiꝰ pauils
sericordius. Cũ enĩ uideret paulũ ista ñ ẽ qu¬
siturum: p̃uidit ne dãpnaret quesiturũ: t
p̃udit exemplum infirmo Quomͦ cũ uide¬
ret multos ꝓnos. & gaudentes ituros ad mar¬
tyrium passionis: exultaturos in ipsa passiont
fortes: centenarios: maturos ad horreũ: qui¬
rumdam tam̃ infirmoꝵ. quos uidebat posi
conturbari uentura passione. ne deficerent
tam̃ sed pocuis uoluntatem humanã. uoliun¬
tati creatoris conuingerent: ipsoꝵ ꝑsonã uo¬
luit conilingere inpassione xp̃c. dicens: tristie
ẽ anima mea usq ad mortẽ: Et itm̃: Pat̃ si fie¬

Expanded text:
qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant qua ibant pedes ejus evangelizantes, et ministrabant ei de substantia sua. Nominantur illae mulieres in Evangelio, ubi erat quaedam etiam uxor quae fiebant. Futurus erat Paulus nihil tale aliquando quaerens, et omnia provincialibus donans. Sed quia multi infirmi ista quaesituri erant, magis infirmorum personam suscepit Christus. Sublimius Paulus, sericordius. Cum enim videret Paulum ista non esse quaesiturum, providit ne damnaret quaesiturum, et praebuit exemplum infirmo: quomodo cum videret multos pronos et gaudentes ituros ad martyrium passionis, exsultaturos in ipsa passione, fortes, centenarios maturos ad horreum; quorumdam tamen infirmorum, quos videbat posse conturbari ventura passione, ne deficerent tamen, sed potius voluntatem humanam voluntati Creatoris conjungerent, ipsorum personam voluit suscipere in passione Christus, dicens, «Tristis est anima mea usque ad mortem;» et iterum, «Pater, si fie
Abbreviated transcription (Latin):
mendico ñ det᷑ Absit ꝓrsus. impius ista loqͥt᷑:
Da illis: s multõmagis illi Iile enĩ petit: & in
uoce petentis agnoscis cui des: Iile aut̃ quan¬
tominus petit. tantõmagis uigillandũ tibi ẽ.
ut poccupes petiturum: aut forte mͦ ñ peti¬
turũ: & aliquando dãpnaturum: Itaq curio¬
si estote ad ista fł̃s mei: & inuenietis multoꝵ
dĩ seruoꝵ indigentiam: tantũ ut uelitis in¬
uenire: S quia delectat uos excusatio. qua
uultis dicere nesciebamus. ꝓpterea ñ inuenis
tis: Ipse dñs loculos habebat. quo mitebantur
necessaria : & pos sidebant᷑ nummi: ꝓpter
usus eoꝵ qui cũ illo erant: & eius: Num enĩ
cũ dicit᷑. esuriuit iħs. eugłista mentit᷑.: Uolu¬
it esurire ꝓpt̾ te. ne tu esurires millo. qͥ pauꝑ
factus ẽ cũ diues eẽt: ut illiꝰ pauꝑtate nos
ditaremur: Habuit enĩ loculos: & dictũ ẽ
quibdam feminis religiosis. qđ ambulasus

Expanded text:
mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. mendico non detur. Absit; prorsus impius ista loquitur. Da illi, sed multo magis illi. Ille enim petit, et in voce petentis agnoscis cui des: ille autem quanto minus petit, tanto magis tibi vigilandum est ut praeoccupes petiturum; aut forte modo non petiturum, et aliquando damnaturum. Itaque curiosi estote ad ista, fratres mei; invenietis multorum Dei servorum indigentiam, tantum ut velitis invenire. Sed quia delectat vos excusatio qua vultis dicere, Nesciebamus; propterea non invenitis. 11. Ipse Dominus loculos habebat, quo mittebantur necessaria, et possidebantur nummi propter usus eorum qui cum illo erant et ejus: non enim cum dicitur, «Esurivit» , evangelista mentitur. Voluit esurire propter te, ne tu esurias in illo, qui pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Habuit enim loculos; et dictum est de quibusdam feminis religiosis, quod ambulabant
Abbreviated transcription (Latin):
de. unde quisq uiuat: unde se transsigat: un¬
de habeat N rep̃hendit᷑: ista curiositas tua
Terra eris ꝓducens fenũ umentis: & herbam
seruituti hominum: Curiosus esto: & intellige
sr̃ egenũ & pauꝑem: Alius ad te uenit ut pe¬
tat: aliũ tu p̾ueni ne petat Sic̃ enĩ de illo qͥ
te querit dictum ẽ. omĩ petenti teda: sic de il¬
lo quem tu debes querere dictũ ẽ. Sudet ele¬
mosina in manu tua: donec inuenias iustum
cui eã tradas: Cũ enĩ dandum sit & istis pauꝑ¬
ibus petentibꝰ: ñ enĩ ab eis inhibuit ds̃ elemosi¬
nas. cũ xp̃c de ipsis dicat. quando facis epulũ.
conuoca claudos. cecos. debiles. ñ habentes un¬
de tibi rededant: retribuet᷑ aut̃ tibi in resurrec¬
tione iustoꝵ: uoca & ipsos. pasce & ipsos. epu¬
lare cũ illi epulant᷑: delectare cũ illi saginan¬
tur: Illi enĩ pane tuo: tu ustitia dĩ: Hemo uo¬
bis dicat. p̃ceptũ ẽ axp̃o ut seruo dĩ detur.

Expanded text:
de unde quisque vivat, unde se transigat, unde unde quisque vivat, unde se transigat, unde habeat: non reprehendetur ista curiositas tua; terra eris «producens fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Curiosus esto, et intellige super egenum et pauperem. Alius ad te venit, ut petat; alium tu praeveni, ne petat. Sicut enim de illo qui te quaerit dictum est, «Omni petenti te, da;» sic de illo quem tu debes quaerere dictum est, Sudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum cui eam tradas. Cum enim dandum sit et istis pauperibus petentibus; non enim ab eis inhibuit Deus eleemosynas, cum Christus de ipsis dicat, «Quando facis epulum, convoca caecos, claudos, debiles, non habentes unde tibi reddant; retribuetur autem tibi in resurrectione justorum» : voca et ipsos, pasce et ipsos; epulare, cum illi epulantur; delectare, cum illi saginantur; illi enim pane tuo, tu justitia Dei. Nemo vobis dicat: Praeceptum est a Christo ut servo Dei detur,
Abbreviated transcription (Latin):
mini de fructu oꝑum dĩ: nedicatis. ñ ẽ cũ qͥb
faciamus: Predicatores nr̃i: uimenta trituran¬
tia: homines seruientes. ñ uidigent nr̃i: quere
tam̃ ne quis indigeat: Postremo. & qui ñ indiget:
inueniat inte. qđ nolit acciꝑe: Accipit enĩ bonã
uoluntatẽ: cũ tu accipias pacem Et si enĩ non
querit datũ: sed requirit fructũ: quere tam̃
ne quis indigeat: Et noli dicere. si pecierit.
dabo Expectas gͦ ut petat: Sic pascis bouẽ
dĩ. quomͦ transeuntem mendicũ : Illi peten¬
ti das: qͥa scriptũ. ẽ omĩ petenti te da: De is¬
to quid scriptum ẽ: Beatus qui intellegit. sr̃
egenũ & pauꝑẽ: Quere cui des Beatꝰ enĩ qui
intelligit suꝑ egenũ & pauperẽ: qui p̃occu¬
pat uocẽ petituri Si sic int̾ uos indigent mi¬
lites xp̃i. ut etiã petant: uidete ne uos uidi¬
cent ante quã petant: Quomͦ inqͥs quero:
Esto curiosus: esto ꝓuidus: perpice: atten¬

Expanded text:
mini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus mini de fructu operum Dei: ne dicatis, Non sunt cum quibus faciamus; praedicatores nostri, jumenta triturantia, homines servientes non indigent nostri. Quaere tamen, ne quis indigeat: postremo, et qui non indiget, inveniat in te quod nolit accipere. Accipit enim bonam voluntatem, cum tu accipias pacem: etsi enim non quaerit datum, sed requirit fructum . Quaere tamen, ne quis indigeat; et noli dicere: Si petierit, dabo. Exspectas ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des: «Beatus» enim «qui intelligit super egenum et pauperem,» qui praeoccupat vocem petituri. Si sic inter vos indigent milites Christi, ut etiam petant; videte ne vos judicent, antequam petant. Quomodo, inquis, quaero? Esto curiosus, esto providus; prospice, atten
Abbreviated transcription (Latin):
dixi: Non dixi. ñ dabo humilib : sed ñ dabo suꝑbis
Qui aut̃ ex suꝑbo fit humilis: ñ erit. qui erat:
Ergo p̃dicatores uerbi: & uimenta. & serui sutł.
Producat terra si irrigata est. fenum iumentis:
& herbam seruituti hominũ: Ipsẽ enĩ fructus:
ut possit fieri qđ dictũ ẽ in eugłio: ut et ipsi re¬
cipiant uos in eterna tabernacula Uide de fe¬
no quid facias: uide de re uili. quid emas: Ut
erunt ipsi: illuc uos recipiant: Quare hoc: &ͥa
qͥ suscipit iustum in nomine iusti: mercedem
iusti accipiet: Et qui suscipit ꝓphetam in nomiẽ
ꝓphete : mercedem ꝓphete accipiet Et qui de¬
derit calicem aquę frigide uni ex his minimis.
tantũ in nomine discipuli: aiñ dico uobis: non
perdet mercedem suã Quã inercedẽ non perdef:
Recipient uos in tabernacula et̃na Quis ñ festi¬
net: quis ñ alacrius currats Si terra estis. rige¬

Expanded text:
dixi. Non dixi, Non dabo humilibus: sed, non dabo superbis. dixi. Non dixi, Non dabo humilibus: sed, non dabo superbis. Qui autem rex superbo fit humilis, non erit qui erat. 10. Ergo praedicatores verbi, et jumenta et servi sunt. Producat terra, si irrigata est, «fenum jumentis, et herbam servituti hominum.» Ipse est enim fructus, ut possit fieri quod dictum est in Evangelio: «Ut et ipsi recipiant vos in tabernacula aeterna» . Vide de feno quid facias, vide de re vili quid emas. «Ut erunt ipsi, illuc vos recipiant. Quare hoc? Quia «qui suscipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet: et qui suscipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet: et qui dederit calicem aquae frigidae uni ex his minimis, tantum in nomine discipuli; amen dico vobis, non perdet mercedem suam» . Quam mercedem non perdet? Recipient vos in tabernacula aeterna. Quis non festinet? qui non alacrius currat? Si terra estis, riga
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ. uenite qua ego.: Per humilitatem. ego
de sub limitate descendi: & humiliatus ascen¬
do. Uos in terra inueni: & ante uultis uolare.
quam pasci : Prius nutrimini: educaminiꝰ. fer¬
te nidum: Quid enĩ ait : Quomͦ illos reuoca¬
uit adhumilitatem: iam querentes altitudinẽ:
Potestis bibere calicem. quẽ ego bibiturus sum.
et illi: & iã in hoc suꝑbi: Possumus: Quomͦ petrꝰ.
tecũ usq ad mortem. fortis uir. donec femina di¬
ceret. & iste cũ illis erat: sic & isti possumus:
Potestis: Cossumus: Et ille. Calicẽ smeũ bibetis.¬
modo : sequeris me postea: calicẽ meũ bibetis : sedere autem
addexteram meam ł sinistrã: non est meum clare uobis
Quid est. non est meum cdare uobis.: non est meũ cdare
suꝑbis Modo quibus loquor suꝑbi estis Idõ dixi.
non ẽ meum dare uobis: Sed forte dicerent.
erimus humiles: Non ergo eritis uos: ego uobis

Expanded text:
Quid est, venite qua ego? Per humilitatem. Ego Quid est, venite qua ego? Per humilitatem. Ego de sublimi descendi, et humiliatus ascendo: vos in terra inveni, et ante vultis volare quam pasci; prius nutrimini, educamini, ferte nidum. Quid enim ait? quomodo illos revocavit ad humilitatem, jam quaerentes altitudinem? «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum?» Et illi, etiam in hoc superbi: «Possumus.» Quomodo Petrus: «Tecum usque ad mortem.» Fortis vir, donec femina diceret: «Et iste cum illis erat» . Sic et isti: «Possumus. Potestis? Possumus.» Et ille, «Calicem quidem meum bibetis sequeris me postea . Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram meam vel ad sinistram, non est meum dare vobis» . Quid est, «Non est meum dare vobis?» Non est meum dare superbis. Modo quibus loquor, superbi estis; ideo dixi, «Non est meum dare vobis.» Sed forte dicerent, Erimus humiles. Non ergo eritis vos: ego, «Vobis»
Abbreviated transcription (Latin):
seruimus ait: ñ popłis: ñ carnalib: ñ uifir¬
mis: Bene xp̃o seruis: si seruis quib xp̃c serui¬
uit: Põnne de illo dictũ ẽ. bene seruiente pluri¬
miss Propheta legit᷑: de nullo uisi de xp̃o acci¬
ur̃ seruus Seruũ meũ te fecit: qui te sangui¬
ne suo liberũ fecit: Dicite hoc nobis: quia uerũ
dicitis: Audi illũ : alio loco: Nos aut̃ seruos urõs.
Prestet nobis: ut bene seruiamus: Nam uelimus.
nolimus. serui sumus: Attamen si uolentes sumus.
ion necessitate. sed caritate seruimus: Q uodãmͦ
eñ quasi superbia seruor stomachata uidebat᷑.
cũ diceret dñs. erit ur̃ seruus: qui uoluerit
n uobs maior eẽ: lam enĩ filii tebȩi: sedes altis¬
simas reqͥrebant. Unꝰ uolebat sedere ad dext̾am.
alt̾ ad sinistrã: dicentes ꝑ matrẽ qđ ipsi cupie¬
bant. Dñs ñ illis sedes inuidit: sed conuallem
prius plorationis ostendit Quasi diceret lilue
uultis uenire ubi sum ego: Uenitae qua ego.

Expanded text:
em, ait; non populis, non carnalibus, non infirmis. Bene Christo servis, si servis quibus Christus servivit. Nonne de illo dictum est: «Bene servientem plurimis?» Propheta legitur: de nullo nisi de Christo accier servus.» Servum meum te fecit, qui te suo sanguine liberum fecit. Dicite hoc nobis, quia verum dicitis. Audi illum alio loco: «Nos autem servos vestros Praestet nobis ut bene serviamus. Nam velimus, nolimus, servi su mus: et tamen si volentes sumus, non necessitate, sed charitate servimus. Quodammodo enim quasi superbia servorum stomachata videbatur, cum diceret Dominus: «Erit vester servus qui voluerit inter vos major esse.» Jam enim filii Zebedaei sedes altissimas quaerebant: unus volebat sedere ad dexteram, alter ad sinistram, dicentes per matrem quod ipsi cupiebant. Dominus non illis sedes invidit, sed convallem prius plorationis ostendit, quasi diceret, Illuc vultis venire, ubi sum ego? venite qua ego.
Abbreviated transcription (Latin):
erat apud dm̃ Ecce ꝓprietas xp̃i: per quã factꝰ
es Uis audire & ꝓpͥetatẽ. per quã refectus es:
Et uerbũ caro factũ ẽ: & habitauit in nobis. Ce¬
tera. similitudines sunt: Intellige: esto scripture
capax: ut aliud uideas obici ocłis tius: aliud
innui cordi tuo: Solgͦ ille. iã securi dicimus. sol
ille iustitiȩ: ñ sine causa impiis ñ oritur: & siuo¬
lunt: Ipsa enĩ sapientia dicit: Querent me ma¬
li: & ñ inuenient: Querent : & ñ inuenient Et
quare: Oderunt enĩ sapientiam: Ipsa sapientia.
loquit᷑ &. dicit: Querent me mali & ñ inuenient:
oderunt enĩ sapientiam: Si gͦ oderunt: qͣre que¬
runi: Querunt. ñ ut fruantur: sed ut inflentur
Querunt sermonib: oderunt moribꝰ Sc̃s enĩ
tationib quȩ sunt sine intellectu: Nongͦn

Expanded text:
erat apud Deum.» Ecce proprietas Christi, per quam factus es. Vis audire et proprietatem per quam refectus es? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Caetera similitudines sunt. Intellige, esto Scripturae capax, ut aliud videas objici oculis tuis, aliud innui cordi tuo. 21. Sol ergo ille, jam securi dicimus, sol ille justitiae, non sine causa impiis non oritur, etsi volunt: ipsa enim Sapientia dicit, «Quaerent me mali, et non invenient. Quaerent, et non invenient.» Et quare? Oderunt enim sapientiam. Ipsa Sapientia loquitur, et dicit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Si ergo oderunt, quare quaerunt? Quaerunt, non ut fruantur, sed ut inflentur; quaerunt sermonibus, oderunt moribus. «Spirituitationibus quae sunt sine intellectu» .
Abbreviated transcription (Latin):
E de illo sole iustitię. nescioud significat
mus iste: scđm mysteriũ: Nam uidemꝰ istis
eri in creatura: etiam scđ̾m speciem rerũ us¬
lium: Sol agnouit occasum suũ: Quid ẽ st
mouit occasum suũ: Xp̃s agnouit passio
suam: Occasus xp̃i: passio xp̃i: Sed numqus
sic occidit. ut non oriat᷑: Nuinquid qͥ dont
ñ adiciet ut resurgat: Honne ipse dixit: du¬
miui ut turbatus : Et de illo dictũ ẽ. exaltas

Expanded text:
 de illo sole justitiae nescio quid significat psalmus iste secundum mysterium; nam videmus ista fieri in creatura etiam secundum speciem rerum visibilium: «Sol agnovit occasum suum.» Quid est, «Sol agnovit occasum suum?» Christus agnovit passionem suam: occasus Christi, passio Christi. Sed numquid sic sol occidit, ut non oriatur? «Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat» ? nonne ipse dixit, «Dormivi turbatus?» et de illo dictum est, «Exaltare
Abbreviated transcription (Latin):
ita. ñ facile occurrit legenti: Non audeo dice¬
re ñ ẽ: sed certe studiosis earũ litteraꝵ. indixe¬
rim. qđ querant: Si inuenerint & ad nos attu¬
lerint: gratulabim̾: Adolescentiũ studus ocio¬
soꝵ. occupati senes: & ex eoꝵ ministerio & nos
aliquid discimꝰ: Non enĩ dedignamꝰ: quando
xp̃c de om̃ib docet: Hoc gͦ dicit. suꝑ montes
stabunt aquę: ꝓpheta curans futura p̃dicere.
ñ narrare p̃terita: ꝓpterea dixit: quia eccłiã
futuram in diłiuo ꝑsecutionũ uolebat intel¬
ligi: Fuit enĩ tempꝰ aliquando. quo territã dĩ
cooꝑuerant. ut nõ apparent. nec ipsi magni
qui sunt montes: Quando enĩ ubiq fugie¬
bant: qͦmͦ ñ minꝰ apparebaN: Et fortassis de
illis aquis ẽ uox illa: Saluũ me fac ds̃. qm̃
intrauerunt aquȩ.usq ad animã meã Maxi¬
mȩ aque smare faciunt: ꝓcellosȩ. infructuose:

Expanded text:
ita, non facile occurrit legenti. Non audeo diceita, non facile occurrit legenti. Non audeo dicere, Non est; sed certe studiosis earum Litterarum indixerim quid quaerant. Si invenerint, et ad nos attulerint, gratulabimur adolescentium studiis otiosorum occupati senes, et ex eorum ministerio et nos aliquid discemus. Non enim dedignamur; quando Christus de omnibus docet. Hoc ergo dicit: «Super montes stabunt aquae.» Propheta curans futura praedicere, non narrare praeterita, propterea dixit, quia Ecclesiam futuram in diluvio persecutionum volebat intelligi. Fuit enim tempus aliquando, quo terram Dei, Em; et ita cooperuerant, ut non apparerent nec ipsi magni, qui sunt montes. Quando enim ubique fugiebant, quomodo non minus apparebant? Et fortasse de illis aquis est vox illa: «Salvum me fac, Deus, quoniam intraverunt aquae usque ad animam meam» . Maxime aquae quae mare faci
Abbreviated transcription (Latin):
aque starent Legimus hoc ut dixi factum
in diluuio: inde loquebat᷑ ꝓpheta: Narrabat
nobis p̃terita: an p̃nuntiabat futura: Sed si
narraret p̃terita: ñ nob̾ diceret suꝑ montes
stabunt aquȩ: sed suꝑ montes steterunt aquȩ:
Preteritũ enĩ tempus ꝓ futuro solere poni in
scripturis: ita p̃uidente spũ quę futura suts.
quasi iam facta s int: solemus legere: Inde est
qd̃ illud in illo psalmo nouimus om̃s: ubi taꝗͣ¬
eugłm recitat᷑ Foderunt mnanus meas & pe¬
des meos: dinumerauerunt omĩa ossa mea:
suꝑ uestimentũ meũ iniserunt sortem: Omĩã¬
iam quasi facta cõmemorant᷑: que utiq adbuc
uentura cernebant᷑: Sed quantũ potest nr̃a
diligentia: Quantũ aut̃ poͬst tanta occupa¬
tio: :Lut quando sic uacat. ut possimus ꝓ
certo dicere. ita ẽ: Animaduertimꝰ sepe ꝓ¬
phetas preterito tempore uerboꝵ dicere. que
futura sunt: Figura aut̃ futuri dicere p̾ter¬

Expanded text:
aquae starent. Legimus hoc, ut dixi, factum aquae starent. Legimus hoc, ut dixi, factum in diluvio. Inde loquebatur Propheta? narrabat nobis praeterita, an praenuntiabat futura? Sed si narraret praeterita, non nobis diceret, «Super montes stabunt aquae;» sed, Super montes steterunt aquae. Praeteritum enim tempus pro futuro solere poni in Scripturis, ita praevidente Spiritu quae ventura sunt, quasi jam facta sint, solemus legere. Inde est quod illud in alio psalmo novimus omnes, ubi taum recitatur: «Foderunt manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea; super vestimentum meum miserunt sortem» . Omnia quasi jam facta commemorantur, quae utique adhuc ventura cernebantur. Sed quantum potest nostra diligentia? quantum autem potest tanta occupatio? aut quando sic vacat, ut possimus pro certo dicere: Ita est? Animadvertimus saepe Prophetas praeterito tempore verborum dicere quae futura sunt; figura autem futuri dicere praeter
Abbreviated transcription (Latin):
tenebre non sumus. Ergo si ds̃ luce uestitꝰ
est: cuiꝰ rursus uestim̃tũ ẽ abyssus. Abyssus
enĩ. dr̃ inmensa aquarum copia Omnis
aqua: om̃is hunuda natura: atq substan¬
tia circũquaq diffusa ꝑ maria & flumina.
& antra occulta: semel uno nomine abys¬
sus uocatur: Grgo terram intelligimus: de
qua dixit. firmauit terram suꝑ firmitatẽ
eiꝰ. non inclinabit᷑ in scłm scłi: De illa dictũ
credo. abyssus sicut uestunentũ amictus
ipsiꝰ: Aqua enĩ quasi uestimentũ ẽ terre
circun dans eam & cõtegens eam: Sed ali¬
quando indiluuo ita creuit hȩc uestis t̃re:
ut omĩa omĩo coopiret: & transcenderet al¬
tissimos montes sic̃ seriptura testat᷑. cubitis
ferme quindecun: Fortasse ipsum tempꝰ signi¬
ficauit iste psalmus: cum diceret. ab yssus sic̃
uestimentum amictus ipsius: Suꝑ mon¬
tes stabunt aquȩ: Idẽ uestimentum terrę
qđ ẽ abyssus ita creuit: ut etiã suꝑ montes

Expanded text:
tenebrae non sumus. Ergo si Deus luce vestitus tenebrae non sumus. Ergo si Deus luce vestitus est, cujus rursum vestimentum est abyssus? Abyssus enim dicitur immensa aquarum copia: omnis aqua, omnis humida natura, atque substantia circumquaque diffusa per maria, et flumina, et antra occulta, simul uno nomine abyssus vocatur. Ergo terram intelligimus, de qua dixit, «Fundavit terram super firmamentum ejus; non inclinabitur in saeculum saeculi;» de illa dictum credo, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Terrae enim quasi vestimentum est aqua, circumdans eam et contegens eam. Sed aliquando in diluvio ita crevit haec vestis terrae, ut omnia omnino cooperiret, et transcenderet altissimos montes, sicut Scriptura testatur, cubitis ferme quindecim . Fortasse ipsum tempus significavit iste psalmus, cum diceret, «Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» 7. «Super montes stabunt aquae:» id est vestimentum terrae, quod est abyssus, ita crevit, ut etiam super montes
Abbreviated transcription (Latin):
tali fundamento suffulta. quid meruit au¬
dire: Non inclinabit᷑ in scłm scli. Firma¬
uit terrã suꝑ firmitatẽ eiꝰ: idẽ firmauit ec¬
cłam suꝑ fundamentũ xp̃m Nutabit eccła:
si nutauerit fundamentum Et unde nu
& carnem susciꝑet. omĩa ꝑ ipsum facta st̃.
& sine ipso factũ ẽ nichil. Qui omĩa con¬
tinet maiestate. & nos bonitate: Non nu¬
tante xp̃o: non inclinabit᷑ in scłm seti. ubi
sunt qui dicunt perisse de mundo eccłiam:
quando nec incliuari potest: Sed unde ce¬
pit dñs adserere istam eccłam: reuelare. inci¬
pere. ostendere. diffundere.: Unde cepit hoc:
Quid erat primo: quia firmauit terram sr̃
firmitatem eius : Non inclinabit᷑ in scłm scłi:
Abyssus sicut uestimentum. amictus ipsiꝰ
Cuiꝰ : Nuinquid forte dĩ: Sed iã de amictu
eius dixerat. circũ amictus luce sic̃ uestim̃tũ
Audio dm̃ luce uestitũ: & lux ipsa si uolu¬
mus nos sumus Suid ẽ si uolumꝰ: Si iam

Expanded text:
tali fundamento suffulta, quid meruit audire? «Non inclinabitur in saeculum saeculi. Fundavit terram super firmitatem ejus,» id est, firmavit Ecclesiam super fundamentum Christum. Nutabit Ecclesia si nutaverit fundamentum: sed unde nut carnem susciperet, «omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» ; qui omnia continet majestate, et nos bonitate? Non nutante Christo, «non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ubi sunt qui dicunt perisse de mundo Ecclesiam, quando nec inclinari potest? 6. Sed unde coepit Dominus asserere istam Ecclesiam, revelare, incipere, ostendere, diffundere? unde coepit hoc? quid erat primo? «Quia fundavit terram super firmamentum ejus, non inclinabitur in saeculum saeculi. Abyssus sicut vestimentum amictus ipsius.» Cujus? numquid forte Dei? Sed jam de amictu ejus dixerat, «Circumamictus lucem, velut vestimentum.» Audio Deum luce vestitum, et lux ipsa si volumus, nos sumus. Quid est, si volumus? Si jam
Abbreviated transcription (Latin):
cepit Suscepit eũ zacheus: & gaudet Cus
hoc bonum: xp̃o: an racheo: Uere si ñ suscips
tacheus: ñ erat ubi maneret mundi fabricat.
Aut si ñ pasceret gacheus.: indigeret iħs. qui
de quinq panib tot milia hominũ sat̾lauit.
Cũ gͦ quisq scm̃ suscipit: ñ suscepto. sed sus¬
ceptori p̾stat᷑: Numquid in illa fame. non
pascebatur helias : Nonne coruus afferebat pi¬
nem & carnem seruo dĩ. seruiente creatura.
Missus ẽ tam̃ pascendus aduiduam: ñ ut m

Expanded text:
cepit. Suscepit eum Zacchaeus, et gaudet . Cui hoc bonum? Christo, an Zacchaeo? Vere, si non susciperet Zacchaeus, non erat ubi maneret mundi fabricator? aut si non pasceret Zacchaeus, indigeret is qui de quinque panibus tot millia hominum saturavit? Cum ergo quisque sanctum suscipit, non suscepto, sed susceptori praestatur. Numquid in illa fame non pascebatur Elias? nonne corvus afferebat panem et carnem, servo Dei serviente creatura ? Missus est tam
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ꝑtransibunt aquȩ.:dhoc gͦ pertinet.: siue
tẽꝑantes sumus. uobis Unde hoc: Quem imi¬
tamur: learitas inquit xp̃i. compellit nos
Tu particepꝰ uerbi. & si hodie spiritalis. heri
carnalis. ad carnales dedignaris descendere:
cũ ipsum uerbũ caro factũ sit. ut habitarit
rigat montes de suꝑiorib suis: Inde uenier
gatio ad t̾ram: inde enĩ & humilia saciabis
Sequit᷑ enĩ: De fructu operũ tuoꝵ. saciat
gloriet᷑ in oꝑib suis: sed qͥ gloriat᷑. in dño ꝗ
riet᷑. Grã tua satiat᷑. cũ satiat᷑. Non dicat me¬
tis sius datam gr̃am fuisse: Si gr̃a dicit᷑: gr
datur: Si oꝑib reddit᷑: merces reddit᷑: Grit
gͦ accipe: quia impius iustificaris: De frufi
operũ tuoꝵ satiabit᷑ terra Producens fi¬

Expanded text:
tium pertransibunt aquae? Ad hoc ergo pertinet, «Sive tium pertransibunt aquae? Ad hoc ergo pertinet, «Sive temperantes sumus vobis.» Unde hoc? quem imitamur? «Charitas,» inquit, «Christi compellit nos» . Tu particeps Verbi, etsi hodie spiritualis, heri carnalis, ad carnales dedignaris descendere, cum ipsum Verbum caro factum sit, ut habitaret laudemus eum qui rigat montes de superioribus suis. Inde veniet irrigatio ad terram, inde et humilia satiabuntur: sequitur enim, «De fructu glorietur in operibus suis; sed qui gloriatur, in Domino glorietur . Gratia tua satiatur, cum satiatur: non dicat meritis suis datam gratiam fuisse. Si gratia dicitur, gratis datur: si operibus redditur, merces redditur . Gratis ergo accipe, quia impius justificaris. «De fructu operum tuorum satiabitur terra.» 9. «vers
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetã: ñ ei legit alterũ apłm Om̃a enĩ ista
contẽpneret. mons magnus Rigauit illũ de
suꝑiorib suis Et statim rigatus. & manare
uolens: dñe ait quid me iuibes facere : Accipe
illũ montem. uł petram. unde possis dare uo¬
cem tuã: accipe illum. & uide rigari de suꝑio¬
ribus. & effluere in inferioribꝰ Audi hoc & in
uno loco: Siue inquit mente excessimꝰ. dõ: siue
temperantes sumꝰ. uobis Quod ait mente excessi¬
mus: uos capere ñ potestis Excessimus enĩ ista¬
omiã: ista carnalia: uos adhuc carnales estis
Dõ gͦ mente excessimus Et qd uidemꝰ cũ m̃te
excedimus: effãri ñ possumus Ibi enĩ audiuit
in effabilia uerba: quȩ non licet homini loqui:
Quid gͦ inquiunt illi carnales: ili lepores. Nos
non rigabunur.: Ad nos nichil ꝑueniet: Et qͦmͦ
emittit fontes inconuallibꝰ⁊ et qͦmͦ in medio mox¬

Expanded text:
prophetam, non ei legit alterum apostolum; omnia enim ista prophetam, non ei legit alterum apostolum; omnia enim ista contemneret mons magnus: rigavit illum de superioribus suis; et statim rigatus et manare jam volens: «Domine,» ait, «quid me jubes facere» ? Accipe illum montem vel petram, unde possis dare vocem tuam; accipe illum, et vide rigari de superioribus, et effluere in inferioribus. Audi hoc et in uno loco: «Sive,» inquit, «mente excessimus Deo, sivi temperantes sumus vobis.» Quod ait, «mente excessimus;» vos capere non potestis: excessimus enim omnia ista carnalia, vos adhuc carnales estis. Deo ergo mente excessimus; et quod videmus cum mente excedimus, effari non possumus: ibi enim «audivit ineffabilia verba, quae non licet homini loqui» . Quid ergo, inquiunt illi carnales, illi lepores, nos non irrigabimur? ad nos nihil perveniet? Et quomodo emittit fontes in convallibus? et quomodo in medio mon