comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. Non potest rex: quia¬
& si leges in potestate habet.
ut inpiine delinquat. d̾o tam̃
subditus ẽ: iimo plus ipse de¬
bet. cui plus cõmissũ est. Hoc
gͦ dicit. fac cũ seruo tuo scd̃m
miscłiam tuam : quia & siqͥͣd
boni feci. plura debeo quasi
seruus. Non uno facto seruus
absoluit᷑. quia nemo seruum
habens arantem. aut oues pas¬
dicit illi transi recumbe: s dic̃
illꝑ para qd̃ cenem. & p̾cinge te
q ministra mͥ. Numqͥd gratiã habet
seriis: si fecit qd̵ imꝑatum est .ei:
Ergo n cum fecerimꝰ qd nob̾ im¬
peratum ẽ. non statĩ nos exalta¬
re debemꝰ. s magis humiliare. qͥ a
ñ statim si aliquid fecimus im¬
pleuimꝰ omĩa seruitutis cbsequia.
Quis tanta naturȩ munera uite.
salutisq seruatȩ diuina benefici¬
a: digno possit equare seruitio:
Quis potest soluere qd̵ accepit.
deoq sciens omĩa. miscdiam pe¬
tit potiꝰ quã audientiã: qm̃ ñ
iustificabit᷑ inqͥd in conspectu tuo

Expanded text:
peccato: non potest rex, quiapeccato: non potest rex, quiaetsi leges in potestate habet, ut inpune delinquat, deo tamen subditus est, immo plus ipse debet, cui plus commissum est. Hoc ergo dicit: \'fac cum seruo tuo secundum misericordiam tuam, quia, etsi quid boni feci, plura debeo quasi seruus\'. non uno facto seruus absoluitur, quia nemo seruum habens arantem aut oues pasdicit illi: transi, recumbe, sed dicit illi: para quod cenem et praecinge te et ministra mihi. numquid gratiam habet seruus, si fecit quod imperatum est ei? ergo et cum fecerimus quod nobis imperatum est, non statim nos exaltare debemus, sed magis humiliare, quia non statim, si aliquid fecimus, impleuimus omnia seruitutis obsequia. quis tanta naturae munera, uitae salutisque seruatae diuina beneficia digno possit aequare seruitio? quis potest soluere quod accepit? ideoque sciens omnia misericordiam petit potius quam audientiam, q u omnis non iustificabitur, inquit, in conspectu tuo
Abbreviated transcription (Latin):
iob tumia patientia. haud faci¬
le qͥsquã suꝑare potuisset. ꝙta¬
men ille non totus ẽ traditus:
s meliore exceptus ẽ portione.
Qui dic̃ non tra das me: que
maiora st̃ comp̃hendit. Plus aut̃
in anima. quã in carne sumus.
Iustis enĩ dicit᷑. Uos aut̃ non
estis in carne: s in spũ. Tradi gͦ
animam suã recusat: qui cor¬
pore sicut aranea tabescebat. Hoc
gͥ loco maiora quędam famili¬
aritatis usu potiora p̾sumens
poscit: iusticias doceri. Alibi qͦq
id ẽ in posteriorib habes hunc
sensũ: ꝙ. ne intres in uditium
cum seruo tuo. E enim nr̃oꝵ
conscii peccatoꝵ: miscđiam ma¬
gis petere d̾i nr̃i quã iustitiã
implorare debemus. Alia ueniã
largit᷑: alia examen imꝑtit.
Que spes hominib certandi a¬
put eũ quẽ occulta ñ fallunt
quẽ letere peccata non posst̃.:
Ideoq sciens eiꝰ potentiam qui
hominem ñ timeret. ait. Tibi
soli peccaui. Non potest hoc ne¬
gare iustus: quia nemo sine

Expanded text:
Job nimia patientia haud faciJob nimia patientia haud facile quisquam superare potuisset; tamen ille non totus est traditus, sed meliore exceptus est portione. Qui dicit: Non tradas me , quae majora sunt comprehendit. Plus autem in anima, quam in carne sumus; justis enim dicitur: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu . Tradi ergo animam suam recusat, qui corpore sicut aranea tabescebat . 32. Hoc igitur loco, majore quodam familiaritatis usu potiora praesumens,poscit, justitias doceri. Alibi quoque, hoc est, in posterioribus habes hunc sensum: Et ne intres in judicium cum servo tuo . Etenim nostrorum conscii peccatorum, misericordiam magis petere Dei nostri, quam justitiam implorare debemus. Alia veniam largitur: alia examen impertit. Quae spes hominibus certandi apud eum, quem occulta non fallunt, quem latere peccata non possunt? Ideoque sciens ejus potentiam, qui hominem non timeret, ait: Tibi soli peccavi . Non potest hoc justus negare; quia nemo sine
Abbreviated transcription (Latin):
ubi bene conscie m̃tis resonat
canora confessio. Ille mundus o¬
culus. quẽ peccatoꝵ grauium
trabes nulla depresserit: quem
purgam̃toꝵ leium festuca nul¬
la turbauerit. Iste oculus iusticiȩ
deficit: qui enĩ xp̃o ad heret.
unus sp̃c ẽ. E balaam petebat
erroris : quod suũ erat deponeret.
qͦd iusticie n equitatis assumeret
Sed progrediam᷑ ad cȩtera. Sequit᷑.
Hac cũ seruo trio scd̾m miscdiã
tuã & iusticias tius doce me.
restruxt uiam: & cõmendatio
nis suy increm̾ta p̾sumpsit. Supͣ
poposrit ne nocentib traderetur:
iterũ petiit ut susciperet᷑ in bono
ne calumniarent᷑ eiͣ ᷤ suꝑerbi. Hoc
ẽ non declino uditiũ. s calumniã
ꝑfidorũ. Illi enĩ iudicare nesciuit:
calumniari scuint. Ad te confu¬
gio. qui nosti rep̾sentare udi¬
cium. Q bene ñ uult calumnia¬
torib tradi. Multa enim iob
passus ẽ ustus: postquã traditꝰ
ẽ nocenti. S difficile fuit illud
&. grande cer tamen: quod nͥ

Expanded text:
ubi bene consciae mentis resonat ubi bene consciae mentis resonat canora confessio, ille mundus oculus, quem peccatorum grauium trabes nulla depresserit, quem purgamentorum leuiuin festuca nulla turbauerit. iste oculus iustitiae defecit; qui enim Christo adhaeret unus est spiritus. et Balaam petebat,erroris, quod suum erat, deponeret, quod iustitiae et aequitatis, adsumeret. sed progrediamur ad cetera. Sequitur: f ac cum s e r uo tuo secundum m isericordiam tuam et iustitias tuas doce me. praestruxit uiam et commendationis suae incrementa praesumpsit. Supra poposcit ne nocentibus traderetur : iterum petiit ut susciperetur in bono; ne calumniarentur ei superbi, hoc est: Non declino judicium, sed calumniam perfidorum; illi enim judicare nesciunt, calumniari sciunt. Ad te confugio, qui nosti repraesentare judicium. Et bene non vult calumniatoribus tradi; multa enim Job passus est justus, postquam traditus est nocenti. Sed difficile fuit illud et grande certamen , quod nisi
Abbreviated transcription (Latin):
rib possit operari. Hi dentes suꝑ
lac candidiores: quia dentes uis¬
torũ st̃. Beniq cũ om̃s in moy¬
se baptizati in nube ⁊ in mari
patres nr̃i fuerint. ñ otiose tatñ
scriptũ ẽ. oms eandem escã spua¬
lem manducauert̾. n om̃s eundẽ
potũ spũalẽ bibert̾: iͣstis scoꝵ den¬
tib maior. quidẽ fulgor accede¬
ret. quos post transitũ maris ru¬
bri myrre fontis amaritudine
ꝑ ligni gr̃am temperata cognos¬
cimꝰ eẽ mundatos: deinde duode¬
cim fontium potu. postremo pe¬
tre spũalem undam uomentis
inriguo. Petra enĩ: erat xp̃c. Id̾o
⁊ manna manducauert᷑: ut to¬
cies abluti. manducarent ut scͥp¬
in eugłii mysteriis recognoscis
quia baptizatos licet toto cor¬
pore : postea tam̃ ȩsca spuali
potuq mundari. Merito gͦ da¬
uid & ocłos interiores purificatꝰ
lium candore. sermones profert
dicens. Feci uidiciũ n iusticiam.
Ille ẽ enuim uerus dentiũ fulgor

Expanded text:
ribus possit operari. Hi dentes super ribus possit operari. Hi dentes super lac candidiores, quia dentes iustorum sunt. denique cum omnes in Moyse baptizati in nube et in mari patres nostri fuerint, non otiose tamen scriptum est, quia omnes eandem escam spiritalem manducaueruntet omnes eundem potum spiritalem biberunt, ut istis sanctorum dentibus maior quidam fulgor accederet, quos post transitum Maris Rubri Myrrae fontis amaritudine per ligni gratiam temperata cognoscimus esse mundatos, deinde duodecim fontium potu, postremo petrae spiritalem undam uomentis inriguo; petra enim erat Christus. ideo et manna manducauerunt, ut totiens abluti manducarent panem, ut scripin euangelii mysteriis recognoscis, quia baptizatus licet toto corpore postea tamen esca spiritali potuque mundaris. Merito ergo Dauid, et oculos interiores purificatusitalium dentium candore sermones profert dicens: feci iudicium et iustitiam. ille est enim uerus dentium fulgor,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tereundos: ubi de ocłis dixerimꝰ.
Qui st̃ gͦ istarũ dentes anima¬
rũ. uisi qui informem ac durũ
accipientes cibũ. uł frigidum.
plerũq uł supͣ modũ calentẽ.
nc̃ cõminuunt. nc̃ fouent. nc̃
temperant. pro ut qualitas fue¬
rit alimentoꝵ: Pura cõminu¬
unt. ne asperitas litterȩ in ue¬
teri testam̃to ꝯ secularis intel¬
lectus rigor nisi fuerit spũali
dente resolutus. iitalia ipsa in¬
terclusis ciborũ salutariũ mea¬
tibus ut gulam qͣndam anime
incuriosa edacitate suffocet. Par
ẽ gͥ ut diuidas pͥmũ si solida
iudetur ęsca quȩ sumit᷑. & dis¬
tinguas eam. atq emollitam
sine noxa aliqua animȩ in om¬
iuia eius m̃bra naturali diuisi¬
one transfuindas: ut uitalem
sucum om̃e eiꝰ corpꝰ epuletur.
Nichil cadauerosũ. nichil mortuũ
ore tuo sumas. ne dicat᷑ sepulchrũ
parens ẽ gutur eoꝵ: s uiuũ hau¬
rias uerbũ. ut in tue m̃tis uisce¬

Expanded text:
praetereundos, ubi de oculis dixerimus. praetereundos, ubi de oculis dixerimus. Qui sunt igitur iustarum dentes animarum nisi qui informem ac durum accipientes cibum uel frigidum plerumque uel supra modum calentem nunc comminuunt, nunc fouent, nunc temperant, prout qualitas fuerit alimentorum? dura comminuunt, ne asperitas litterae in ueteri testamento et saecularis intellectus rigor, nisi fuerit spiritali dente resolutus, uitalia ipsa interclusis ciborum salutarium meatibus et gulam quandam animae incuriosa edacitate suffocet. par est igitur ut diuidas primum, si solida tibi uidetur esca quae sumitur, et distinguas eam atque emollitam sine noxa aliqua animae in omnia eius membra naturali diuisione transfundas, ut uitalem sucum omne eius corpus epuletur. nihil cadauerosum, nihil mortuum ore tuo sumas, ne dicatur: sepulchrum patens est guttur eorum, sed uiuum haurias uerbum, ut in tuae mentis uisce
Abbreviated transcription (Latin):
creant: quia congeminant sen¬
sus suos. Unde habes in ꝓuerbi¬
is scriptũ. . tu scribe hec tibi
triplicit̾: in consilio ⁊ cognitio¬
ne. Triplicem p̾misit scriptionẽ:
q duos subdidit consiliũ ⁊ cog¬
nitionem. Sed  cognitio gemi¬
na est: una incorporaliũ. altera
corporaliũ. Diximꝰ de fecundita¬
te: cdicamꝰ de dentib. Nam & na¬
iugantes pleriq ⁊ ꝓperantes iti¬
nere terre no: ubi uideruit
spetiosũ locũ aliquem delectatiõis
grã demorant᷑. Pascunt oculos
anumũq alleuant: nec mora ulla
commeandi patat᷑. s gr̃a. Ita &.
nob̾ pulcherrimos dentes iustaꝵ
animaꝵ considerare cordi ẽ. Do¬
cuit enĩ scriptura pulcherrimos
dentes ẽẽ iustoꝵ dicens scb̃m lit¬
teram quidẽ de patriarcha uida:
spũaliter aut̃ de xp̃o. Hilares ocłi
eiꝰ a uino: q dentes sic̃ lac. In quo
ñ utiq carnis humanȩ officia.
s diuinȩ gr̃ȩ munera p̾dicauit.
Docet gͥ exemplũ dentes non ẽẽ

Expanded text:
creant, quia congeminant sencreant, quia congeminant sensus suos. unde habes in Prouerbiis scriptum: et tu scribe haec tibi tripliciter in consilio et cognitione. triplicem praemisit scriptionem et duo subdidit, consilium et cognitionem; sed cognitio gemina est, una incorporalium, altera corporalium. Diximus de fecunditate, dicamus de dentibus. nam et nauigantes plerique et properantes itinere terreno ubi uiderint speciosum aliquem locum. delectationis gratia demorantur, pascunt oculos animumque ableuant nec mora ulla commeandi putatur, sed gratia; ita et nobis pulcherrimos dentes iustarum animarum considerare cordi est. docuit enim scriptura pulcherrimos dentes esse iustorum, dicens secundum litteram quidem de patriarcha Iuda, spiritaliter autem de Christo: hilares oculi eius a uino et dentes sicut lac. in quo non utique carnis humanae officia, sed diuinae gratiae munera praedicauit. docet igitur exemplum dentes non esse
Abbreviated transcription (Latin):
gregẽ. hoc ẽ multarũ animar
uirtutes habet sca ęccła. Inquo
grege nichil possis insensibile
repperire. nichil suꝑfluũ: qm̾
fides sapientis fecit. spũalis aut̃
grã ab om̃i suꝑfluoꝵ labe mũ¬
dauit. Merito gͥ reuelate st̃
anue iustoꝵ. n reuelate a
monte galaad: hoc ẽ a trans¬
migratione. tellunonii: eo qd̵.
a sinagoga ad eccłam testimo¬
nium celeste migrauit. In hoc
itaq monte nascit᷑ thimiama
resina. ⁊ cȩteri odores
ouos negotiatores illi ismaheli¬
te ut habes in pͥmo libro testa¬
menti ueteris deferebant. Hos
odores habet eccłia. quos merca¬
tores ex gentib congregati. fide
& deuotione uexert̃. Itaq sicut
capre bonis refecte cibis & solis
calore uernantes lauantur in
flumine. & exultantes mundo
surgunt de flumine: ita anime
iustoꝵ ascendunt ab sp̃uali la¬
uacro. Iste st̃ uere quȩ geminoᷤ
creant. in qͥb non ẽ aliqua in¬
fecunditas uirtutũ. sterilitas
ulla meritaꝵ. bene geminos

Expanded text:
gregem, hoc est multarum animarum gregem, hoc est multarum animarum uirtutes habet sancta ecclesia. in quo grege nihil possis insensibile repperire, nihil superfluum, quoniam fides sapientes fecit, spiritalis autem gratia ab omni superfluorum labe mundauit. Merito igitur reuelatae sunt animae iustorum et reuelatae a monte Galaad, hoc est a transmigratione testimonii, eo quod a synagoga ad ecclesiam testimonium caeleste migrauit. in hoc itaque monte nascitur thymiama, resina et ceteri odores, quos negotiatores illi Ismahelitae, ut habes in primo libro testamenti ueteris. deferebant. hos odores habet ecclesia, quos mercatores ex gentibus congregati fide et deuotione uexerunt. itaque sicut caprae bonis refectae cibis et solis calore uernantes lauantur in flumine et exultantes mundae surgunt de flumine, ita animae iustorum ascendunt ab spiritali lauacro. Istae sunt uere quae geminos creant, in quibus non est infecunditas? aliqua uirtutum, sterilitas ulla meritorum. bene geminos
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ de monte galaad. Dentes tui
ut grex tonsarũ: que ascendert̃
de lauachro. Uides qd̵ in altis
grex iste pascit᷑. Audisti in
montẽ. Itaq uͥ aliis p̾cipitia.
ibi capris nullũ periculũ: ubi
aliis periculũ. ibi gregis huiꝰ
alimentũ: ibi cibus dulcior. ibi
fructus electior. S pecꝰtantur a¬
pastorib suis: dumosa de rupe
pendentes. U bi luporũ incursus
eẽ non posst̃: ibi fecunde arbo¬
res frucꝰtum integrũ subini¬
nistrant. Cernere licet uberi
lacte distentas: suꝑ tenerã su¬
bolem mat̾na pietate sollicitas.
Id̾o elegit ens sc̃s sp̃s : quib cetũ
uenerabilis eccłiȩ cõpararet. Q.
ut mysticȩ audias. capillam̃tũ
uerbi ẽ altitudo ⁊ eminentiai
quȩdã iustarũ animarũ : qm̾
sensus sapientis in capite eius.
In altitudine enim rogitatioĩs
humane certũ ẽ esse sapientiã.
& quẽ admodũ tondunt᷑ caprȩ
ut suꝑflua deponant. ita
etiam tonsarũ animarũ

Expanded text:
sunt a monte Galaad. Dentes tui sunt a monte Galaad. Dentes tui ut grex tonsarum, quae ascenderunt de lavacro . Vides quod in altis grex iste pascitur, audax in monte. Itaque ubi aliis praecipitia, ibi capris nullum periculum: ubi aliis periculum, ibi gregis hujus alimentum, ibi cibus dulcior, ibi fructus electior. Specpastoribus suis dumosa de rupe pendentes, ubi luporum incursus esse non possunt, ubi fecundae arbores fructum integrum subministrant. cernere licet uberi lacte distentas super teneram subolem materna pietate sollicitas. ideo elegit eas sanctus spiritus quibus coetum uenerabilis ecclesiae conpararet. Et ut mystice audias, capillamentum uerbi est altitudo et eminentia quaedam iustarum animarum, quoniam sensus sapientis in capite eius; in altitudine enim cogitationis humanae certum est esse sapientiam. et quemadmodum tondentur caprae. ut superflua deponant, ita etiam tonsarum animarum
Abbreviated transcription (Latin):
trat. Nec unmerito illic
aquarũ habundantia ubi xp̃c.
unde mens humana repleri cu
has aqͥs sitit ꝓpħa: cũ dic̃. Siti¬
uit inte anima mea. Sedet gͦ¬
de plenitudine eiꝰ accepimꝰ. Unde
ꝙ oculus supplicioꝵ̾ alienus est
ab ȩccłias quia ⁊ si baptizabat
ioħes in aenon. baptizabat uixta¬
salim ubi erat aquarũ habun
Isti enim fontes ex eterno fon¬
te manantes. toto orbe fluxe¬
runt. Ubi isti fontes: ibi as¬
censio animarũ. Deniq salum
uiterp̾tati st̃ ipsum ascenden¬
tem. Ille enĩ uere ascendit:
qui ꝓpria peccata deponit
Hoc gͥ uerbo purificatori¬
ẽ sc̾ificationis usus expri¬
in canticis xp̃c dic̃¬
ad eccł̃am. Den tes tui
sic̾ grex tonsarũ. que
ascendert̃ a lauachro: que om̃s
geminos creant. ⁊ infecunda ñ
ẽ in eis. Qd̃ specie de capris dicit᷑.
mysticȩ aut̃ de eccl̃ie grege. Nec
uilia tͥ uideant᷑ ista animalia.
Deniq audi quȩ de his sc̃s sp̃s
ut grex tonsarũ. quȩ yeualete

Expanded text:
trat. nec inmerito illic trat. nec inmerito illic aquarum abundantia. ubi Christus. ut mens humana repleri cupHas aquas sitivit Propheta cum dixit: Sitivit in te anima mea . Sedet de plenitudine ejus accepimus . Unde et oculus suppliciorum non alienus est ab Ecclesia; quia etsi baptizabat Joannes in Enon, baptizabat Salim, ubi erat aquarum abundaisti enim fontes ex aeterno fonte manantes, toto orbe fluxerunt. Ubi isti fontes, ibi ascensio animarum. 1177 Denique Salim interpretati sunt, Ipsum ascendentem. Ille enim vere ascendit, qui propria peccata deponit. Hoc igitur verbo purificatoriae sanctificationis usus expriin Canticis Christad Ecclesiam: Dentes tui sicut grex tonsarum, quae ascenderunta lauacro, quae omnes geminos creant ei infecunda non est in eis. quod specie tenus de capris dicitur. mystice autem de ecclesiae grege. Nec uilia tibi ista uideantur animalia. denique audi, quae de his sanctus ut grex tonsarum, quae revelatae
Abbreviated transcription (Latin):
at disciplinã. s etiam celesti
doceat secreta mysterii. Unde
dictum ẽ de ea. Scłi tui sicut
colũbe extra taciturnitatẽ tuã:
qd̃ & spũ aliter uideat. &. no¬
uerit tempꝰ tacendi eẽ. & tẽpꝰ
loquendi: ut in tempore sermo¬
nem suũ ꝓferat. ne inportuni¬
tate loquendi peccatũ possit in¬
currere. Habe gͦ oculos columbe
ad similitudinẽ. xp̃i. quia de ip¬
so lectum ẽ. ocłi tui sicut colũ¬
bȩ suꝑ habundantiã aquarum.
lote in lacte. sedentes suꝑ pleni¬
tudinẽ. B aptizat in lacte dñs:
id ẽ in sinceritate. E isti st̃ qui
uere baptizant᷑ in lacte. qͥ sine
dolo credunt. & puram fidem
deferunt. umnmaculatã induunt
grãm. Ideo candida sponsa as¬
cendit ad xp̃m quia in lacte
baptirata ẽ. I deo mirantur eã
uirtutes dicentes: quȩ ẽ hȩc qͦ
ascendit dealbata: Ante pau¬
lulum dicebat nigra sum:
ñc̃ dealbata cernit᷑ qr ascen¬
dit ad celũ:
&. inixa
ði uerbo alta iam pene¬

Expanded text:
at disciplinam. sed etiam caelestis at disciplinam. sed etiam caelestis doceat secreta mysterii. unde dictum est de ea: oculi tui sicut columbae extra taciturnitatem tuam. quod et spiritaliter uideat et nouerit tempus tacendi esse et tempus loquendi, ut in tempore sermonem suum proferat, ne inportunitate loquendi peccatum possit incurrere. Habe ergo oculos columbae ad similitudinem Christi, quia de ipso lectum est: oculi tui sicut columbae super abundantiam aquarum lotae in lacte. sedentes super plenitudinem. baptizat in lacte dominus, id est in sinceritate, et isti sunt qui uere baptizantur in lacte. qui sine dolo credunt et puram fidem deferunt, inmaculatam induunt gratiam. ideo candida sponsa ascendit ad Christum, quia in lacte baptizata est. ideo mirantur eam uirtutes dicentes: quae est haec quae ascendit dealbata ? ante paululum dicebat: nigra sum. nunc dealbata cernitur et ascendit ad caelum et innixa dei uerbo alta iam pene
Abbreviated transcription (Latin):
fecte aut̃ oculus gratiaꝵ
ẽ. purior atq sincerior qͥ
significat᷑ hac littera. ad quĩ
iusti forma dirigit᷑ : quia in¬
ꝑfecta peccati tantũ modo udi¬
ciũ declinare desiderat. ꝑfecta
uͦ meritũ regni celestis adqui
oculũ supplicioꝵ. ⁊ ocłm gr̃e.
Leuũ oculũ supplicioꝵ. dextrũ
gr̃ȩ: quia non a pͥmo homines
possunt eẽ ꝑfecti. s ꝑ ꝓcessum
uirtutis ascendunt. Ante igit᷑
una queque anima qͥsi ad bap¬
tismũ ioħis uenit. ut premit¬
tat pęnitentiã delic̾toꝵ . & in
ꝓcessu paulatim uͥ sua pecca¬
ta defłuerit spũali abluta bap¬
tisinate xp̃i accipit sacram̃tũ
Unde udet᷑ &. in canticis can¬
ticoꝵ eccłia p̾dicari cui dicit᷑.
cor nr̃m cepisti soror mea spon¬
sa cor nr̃m cepisti uno ab ocu¬
lis titis: ut iste oculus gr̃e sit.
rit caritatẽ. Pleriq tam̾
hoc loco accipiunt duos ocłos
ȩccłȩ: unũ qui mystica uidet.
aliũ qui moralia: eo qd̃ sc̃a
eccłia non solũ moraliũ tene¬

Expanded text:
fectae autem oculus gratiarum est purior atque sincerior. qui significatur hac littera, ad quam iusti forma dirigitur. quia inperfecta peccati tantummodo iudicium declinare desiderat, perfecta uero meritum regni caelestis adquiroculum suppliciorum et oculum gratiae. laeuum oculum suppliciorum, dextrum gratiae, quia non a primo homines possunt esse perfecti. sed per processum uirtutis ascendunt. ante igitur unaquaeque anima quasi ad baptismum Iohannis uenit. ut praemittat paenitentiam delictorum, et in processu paulatim. ubi Sua peccata defleuerit, spiritali abluta baptismate Christi accipit sacramentum. unde uidetur et in Canticis canticorum ecclesia praedicari, cui dicitur: cor nostrum cepisti, soror mea sponsa, cor nostrum cepisti uno ab oculis tuis, ut iste oculus gratiae sirit caritatem. Plerique tamen hoc loco accipiunt duos oculos ecclesiae, unum qui mystica uideat, alterum qui moralia, eo quod sancta ecclesia non solum moralium tene
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ corporeũ. Exiuit n cam a fa¬
cie dñi : postquã cõmisso parri¬
cidio gerendã peccatoꝵ suoꝵ n̾
catores. Non peccatores dixit: s
p̾uaricatores. Nam quȩ nob̃ spes
foret: quando om̃s sub peceato su¬
musᷤ Stiã illud pulchre:: ad ni¬
chilũ deduxisti p̾uaricatores. Si¬
ue ille p᷑orenf sit. nichil illi diui¬
tie suȩ ꝓsunt: siue honoratur.
nichil dignitas. Siue potens: ni¬
chil potentia. S aliud ẽ p̾uari¬
catorem ẽẽ discedentem a. uisti¬
ficationib di: aliud p̾uaricato¬
rem ͣ terre. Illud grauius. hoc le¬
uius : id̾oq subiecta ne turbent.
uide. Nam subiecit his P reua¬
ricantes reputaui om̃s peccato¬

Expanded text:
esse corporeum. exiuit et Cain a faesse corporeum. exiuit et Cain a facie dei, postquam commisso parricidio gerendam peccatorum suorumpraeuaricatores. non \'peccatores\' dixit, sed \'praeuaricatores\'; nam quae nobis spes foret, quando omnes sub peccato sumus ? etiam illud pulchre: omnes ad nihilum deduxisti praeuaricatores. siue ille diues sit, nihil illi diuitiae suae prosunt, siue honoratus, nihil dignitas, siue potens, nihil potentia. sed aliud est praeuaricatorem esse discedentem a iustificationibus dei, aliud praeuaricatorem esse terrae; illud grauius, hoc leuius. Ideoque subiecta ne te turbent, uide quae subiecit his: praeuaricatores aestimaui omnes peccato
Abbreviated transcription (Latin):
a dño d̾o nr̃o. Deniq ille disces¬
sit: qui peregre ꝓfectus. om̃e qđ
acceperat a patre fidei ⁊ gratiȩ
patrimoniũ dissipauit. E quia
cũ discessisset penituit: postea
ẽ regressus ad patrẽ quem reli¬
querat. cum peccatũ ꝓprium
nollet faceri. Non gͦ interuallo
locoꝵꝵ d̾s relinquitur: s prauita¬
te nr̃oꝵ n deformitate gestoꝵ dis¬
cedit a dño. qui se elongat a dño:
quẽadmodũ audita p̾sentia dei
adam latere cupiebat. Sed disce¬
dens a dño. salutẽ habere ñ pote¬
rit: qm̃ scriptũ ẽ. Ecce qͥ elongãt
abste peribt̃. Unusqͥsq gͥ suis stu¬
diis sese aut uingit aut separat.
Deniq quã plerosq nec locoꝵ int̾¬
ualla secernant. uł finitima & uici¬
sna
conecꝰtant. inditio ẽ: qͥa sunt
pleriq in corpore siti qui pere¬
grinant᷑ a corpore. &. adsunt d̾o:
ut ille qui dicenti d̾o quẽ mittã.
lus adesse do: quia nichil inse
preter carnis materiam uidebat

Expanded text:
a domino deo nostro. denique ille discesa domino deo nostro. denique ille discessit, qui peregre profectus omne quod acceperat a patre fidei et gratiae patrimonium dissipauit. et quia eum discessisse paenituit, postea est regressus ad patrem, quem reliquerat, cum peccatum proprium nollet fateri. non ergo interuallo locorum deus relinquitur, sed prauitate morum et deformitate gestorum. discedit a domino qui se elongat ab eo, quemadmodum audita praesentia dei Adam latere cupiebat. sed discedens a domino salutem habere non poterat, quoniam scriptum est: ecce qui elongant se abs te peribunt. unusquisque igitur suis studiis sese aut mngit aut separat. denique quam plerosque nec locorum interualla secernant uel finitima et uicina conectant, indicio est, quia sunt plerique in corpore siti, qui peregrinantur a corpore et adsunt deo, ut ille, qui dicente deo: quem mittam? lus adesse deo, quia nihil in se praeter carnis materiam uidebat
Abbreviated transcription (Latin):
iustificabat. suas iusticias p̾dican¬
do: publicanus aut̃ iustificabat
dm̃. iniquitates ꝓprias confiten¬
humiliat᷑. & cras exaltatur: sed
semꝑ humilis corde n mitis affec¬
tu ẽ. Plus ẽ aut̃ semꝑ: quã die
ac nocte. uł tota die. Hoc enun
supͣ tempꝰ est. Ergo uł ut̾ angłos
adnumeratus dicas. oportet medi¬
tari iustificationes di semꝑ: & illã
quã adeptus es głam ñ tuis me¬
ritis arroges. s diuine misera¬
tioni semꝑ ascribas: ne tͥ dicat᷑.
Quid aut̃ habes qd̃ non accepisti:
Si aut̃ accepisti: quid gloriaris
quasi ñ acceperis : Omĩs enim
creatura quecũq bona habet
accepit a xp̃o: qui tociris auctor.¬
miĩs superbus immundus ẽ
in conspectu dñi: quia ñ potest
ꝑ suꝑbiam sua mundare pecca¬
ta. qui arroganti spũ coaceruat
errorem. Id̃oq disꝑnit᷑ atq des¬
picit᷑. quia despectui habet di¬
uina mandata. Bene aut̃ cęlestiᷤ
seruat᷑ prerogatiua clem̃tie. qͥ a

Expanded text:
iustificabat suas iustitias praedicaniustificabat suas iustitias praedicando, publicanus autem iustificabat deum iniquitates proprias confitenhumiliasemper humilis corde et mitis affectu est. Plus est autem semper, quam die ac nocte, vel tota die; hoc enim supra tempus est. Ergo vel inter angelos annumeratus dicas oportet justificationes Dei semper, et illam quam adeptus es gloriam, non tuis meritis arroges, sed divinae miserationi semper ascribas; ne tibi dicatur: Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Omnis enims creatura quaecumque bona habet, accepit a Christo, qui totius est auctoromnis superbus inmundus est in conspectu domini, quia non potest per superbiam sua mundare peccata, qui adroganti spiritu coacerbat errorem, ideoque spernitur atque despicitur, quia despectui habet diuina mandata. bene autem caelestis seruatur praerogatiua clementiae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ui sperat p̾sumit uiuari. Ubi
autem adͦiumentũ di: ibi certũ
salutis auxiliũ. Supra dixit adiu¬
tor m̃s ⁊ susceptor m̾s es tu: hic
iterũ uiuari petit: quasi dicat.
sine cessatione me adiua. Non mͥ
satis ẽ qđ poposti: iterum pęto
ut saluus fiam. Hic non magna
non uera ẽ salus. Tunc saluus ero
cũ fuero in paradyso. cum uiuere
cȩpero inter electos tuos angelos:
cum laqueos terre huiꝰ euasero.
S ne forte aduiti in necessitati¬
b. postea in ꝓsperis positi ne¬
glegamꝰ. docet nos immemores
beneficioꝵ celestiũ nequaquam
eẽ debere. s meditari uistificatio¬
nes d̾i: ut ⁊ cum boni oꝑis aliqͥd
cauert̃ dm̃: qui baptizari bap¬
tismo pęnitentiȩ noluert̃. Ergo
ille ustificat: quẽ suoꝵ peniter
delictoꝵ. Quem enĩ penitet. con¬
fitetur: ut ẽ illud. Tibi soli pecca¬
ui ⁊ malũ coram te fecr̃ ut ius¬
tificeris in sermonib tuis. Id̃oq
publicanꝰ magis iustificatus exi¬
uit ẽ templo: quia phariseus se

Expanded text:
ui sperat, prae- sumit iuuari; ubi autem adiumentum dei, ibi certum salutis axilium. supra dixit: adiutor meus et susceptor meus es tu, hic iterum iuuari petit, quasi dicat: \'sine cessatione me adiuua. non mihi satis est quod poposci, iterum peto ut saluus fiam. hic- non magna, non uera est salus. tunc saluus ero, cum coepero inter electos tuos angelos, cum laqueos terrae hujus evasero. 30. Sed ne forte adjuti in necessitatibus, postea in prosperis positi negligamus, docet nos immemores beneficiorum coelestium nequaquam esse debere, sed meditari iustificationes domini, ut et, cum boni operis aliquid cauerunt deum, qui baptizari baptismo paenitentiae noluerunt. ergo ille iustificat, quem suorum paenitet delictorum; quem enim paenitet, confitetur, ut est illud: tibi soli peccaui et malum coram te feci, ut iustificeris in sermonibus tuis. ideoque publicanus magis iustificatus exiuit e templo, quia Pharisaeus se
Abbreviated transcription (Latin):
amizatis inconspectũ dñi. & ait
ad eũ postquã se domũ recepit.
Iuid utiq honorificatꝰ ẽ rex isrł qi
de nucdatꝰ ẽ hodie in oculis puella¬
rũ suarũ ancillarũ: sicut unus
exaltatorib Et dixit dauid
ad michol inconspectu domini.
Benedictꝰ dñs qͥ elegit me super
patrẽ tuũ & suꝑ omnẽ domũ
illuis. constuuere in principem
suꝑ plebem  suã istł & iuda:
in conspectu dĩi & denudabor adhuc
sit: & ero nugas inconspectu tuo. &
cũ puellis cũ qͥb dixisti me denu¬
datũ glorificabor. Et michot inquit
filiȩ saul ñ erat filius usq in diẽ
mortis eiꝰ. Cuidens itaq exemplum.¬

Expanded text:
harmonizatis in conspectu Domini, et ait harmonizatis in conspectu Domini, et ait ad eum, posteaquam se domum recepit: quid utique honorificatus est rex Israel, quia denudatus est hodie in oculis puellarum suarum ancillarum sicut unus ex saltatoribus? et dixit Dauid ad Melchol in conspectu domini: benedictus dominus qui elegit me super patrem tuum et super omnem domum illius constituere in principem super plebem suam Israel; et ludam in conspectu domini et denudabor adhuc sic et ero nugas in conspectu tuo et cum puellis cum quibus dixisti me nudatum glorificabor. et Melchol, inquit, filiae Saul non erat filius usque in diem mortis eius. euidens itaque exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
uexabat. Ipħe quoq ut ꝓpħarent. psal¬
lendi peritũ iuibebant psallere. quo fu¬
aui inuitata dulcedine sp̃ũalis in
in domo patris illius filiũ recupe¬
rantis ꝑcrepuisse symphoniã qua
epulantes delectabant᷑ fideles: ꝑfi¬
dus aut̃ inpatient᷑ audiebrt. Dul¬
cis gͥ cantilena. quȩ ñ corpus. effe¬
minat: s mentẽ animũq confir¬
mat. Id̾oq canticũ dicit᷑ dñi test¬
tamentũ: qr remissionẽ omniũ pec
catoꝵ dñiq iusticias. in scripturis
eugłii suaui mentis exultatione
concinimꝰ. Ipse quoq dñs ñ dedig¬
natꝰ ẽ cdiceres antaiumꝰ uob̾: & non
saltastis. Centauit nob̾ in eugłio
ueniã peccatoꝵ. Debuerunt uidei
mentẽ attollere: ñ histrionico cor¬
poris motu. s scõ spũ. Non feceruis:
saltatio in honorẽ cli laudib habet᷑.
Deniq saltauit cdauid ante archrĩ
dni: & uidit eũ michol filia saul
saltantẽ & ꝑcutientẽ in organis

Expanded text:
uexabat. prophetae quoque, ut puexabat. prophetae quoque, ut plendi peritos videbant psallere, quod suavi invitata dulcedine spiritualiterin domo patris illius filium recuperantis percrepuisse symphoniam, qua epulantes delectabantur fideles; perfidus autem impatienter audiebat. Dulcis igitur cantilena, quae non corpus effeminat, sed mentem animumque confirmat. Ideoque canticum dicitur dum testamentum, quia remissionem pecatorum, Dominique justitias in Scripturis Evangelii suavi mentis exsultatione concinimus. Ipse quoque Dominus non dedignatus est dicere: Cantavimus vobis, et non saltastis . Cantavit nobis in Evangelio veniam delictorum: debuerunt Judaei mentem attollere non histrionico corporis motu, sed sancto Spiritu. Non fecerunt, saltatio in honorem Dei laudabilis habetur. Denique saltavit David ante arcam Domini, et vidit eum Michol filia Saul saltantem, et percutientem in organis
Abbreviated transcription (Latin):
transeamꝰ quȩ legimꝰ: ut tẽ tantum
cũ legimꝰ ea. in memoriã eoꝵ redi¬
re uideam᷑. Si etiã cũ ad est codex
manib tamquã animantiã quȩ
ꝓbant᷑ & munda habent᷑ in legẽ
etiã curando ñ pascunt᷑ ruminare
consuerunt. ex semetipsis alim̃ta
sibi recondita ꝓferentes: ita & noᷤ
de nr̃ȩ memoriȩ thesauro. de inte¬
riorib nr̃is ruminandũ nob pa
canticũ nob̃. psalmi nob̃. iustifica¬
tiones dñis sint. Sallamꝰ spũ. psal¬
lamus mente: ne cũ obliti fuerinꝰ
in tempore necessitatis dicatur
unicuq nr̃m. ab iecisti sermones
meos post te. Idoq ut expelleret
& elimaret obliuia a dñmo scã
sua. cantores sibi fecit uerus sa¬
lomon. qͥ toto spũ inquirendo co¬
gnitionẽ diuinitatis incenderent:
ne psallentes deessent eccłȩ sue:
quoꝵ cantu nequã sp̃t. fugaret᷑:
sicut diuuid scĩ docemur exemplo.
quo psallente malus ille sp̃e ex¬
pellebatur. qui saul regis corda

Expanded text:
transeamus quae legimus, ut tunc tantum, transeamus quae legimus, ut tunc tantum, cum legimus ea, in memoriam eorum redire uideamur, sed etiam, cum abest codex manibus, tamquam animantia, quae probantur et munda habentur in lege, etiam quando non pascuntur ruminare consuerunt, ex semet ipsis alimenta sibi recondita proferentia, ita et nos de nostrae me- moriae thesauro, de interioribus nostris ruminandum nobis canticum nobis, psalmi nobis iustificationes domini sint. psallamus spiritu, psallamus et mente, ne, si obliti fuerimus. in tempore necessitatis dicatur unicuique nostrum: abiecisti sermones meos post te. Ideoque. ut expelleretur et eliminaretur obliuio a domo sancta sua, cantatores sibi fecit uerus Salomon, qui toto spiritu inquirendae cognitioni diuinitatis intenderent, ne psallentes deessent ecclesiae suae, quorum cantu nequam spiritus fugaretur, sicut Dauid sancti docemur exemplo, quo psallente malus ille spiritus expellebatur, qui Saul regis corda
Abbreviated transcription (Latin):
iustus. noluit eã traducere. Et u¬
tu nullũ adhuc audierat oracu¬
lum. Ita ñ solũ abultionis atroci¬
tate s etiã ab accusationis seue¬
ritate iusti aliena ꝑsona ẽ: pociꝰq
ducit suã remissione accusari qd̵
ñ uidicauerit: quã alienũ crimen
urgere. s lices. Iuomͦ dixit ipse da¬
uid letabitur uistus: cũ uitlerit uin¬
dicꝰtã impiorũ. Michi uidetur qi
letetur qd̵ ipse euaserit: ñ qr impii
puniantur. Iueramꝰ aliud propo¬
situm ex sequentib Itaq clicit.
Cantabiles michi erant iustifi¬
cationes tuȩ: in loco peregrina
n francebat᷑. suꝑbos declinabest.
Teoꝵq ꝓsꝑtris̃ successib ñ mouebatur.
Consolabat᷑ se in uidiciis cȩlestibus.
angebat᷑ in alienis peccatis: qr can¬
tabiles habebat iustificationes d̃i.
uȩ enĩ bene tenemꝰ. cantare consu¬
eiumꝰ: & quȩ cantant᷑. meluis nris
adherent sensib. Non enĩ ꝑfuntꝰtorie

Expanded text:
iustus, noluit eam traducere, et uiustus, noluit eam traducere, et utique nullum adhuc audierat oraculum. ita non solum ab ultionis atrocitate, sed etiam ab accusationis seueritate iusti aliena persona est potiusque ducit suam remissionem accusari, quod non uindicauerit, quam alienum crimen urgere. sed dices: \'quomodo dixit ipse Dauid: laetabitur iustus, cum uiderit uindictam impiorum? mihi uidetur, quia laetetur quod ipse euaserit, non quia impii puniantur. quaeramus aliud iusti propositum ex sequentibus. Itaque dicit: cantabiles mihi er ant iustif icationes tuae in loco seueritan frangebatur, superbos declinabat eorumque prosperis successibus non mouebatur, consolabatur se in iudiciis caelestibus, angebatur in alienis peccatis, quia cantabiles habebat iustificationes dei. quae enim bene tenemus cantare consueuimus et quae cantantur melius nostris adhaerent sensibus. non enim perfunctorie
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. & dixit dauid ꝰ abysai
& ad om̃s pue  ros ei. Cece filius
meus qui exiuit  descmine meo:
maledictũ extranei ꝓ regis inui¬
riam undicaret. cũ filii adhuc par¬
ricidiũ inultũ maneret. Non utiq
extranei maledictũ & filii parrici¬
diũ. equa e̾e̾t lance pensandũ. & ad¬
didit. sine illũ maledicere. qm̃ dix̃
illi dñs: donec uicleat humilitatẽ
meã. et retribuat mͥ dñs bona pro
malecclic̾to. Est & alud uiri uisti
propositũ lotige omĩb perfectius
et potentius: interuenire ꝓ perse¬
quentib excusare peccantes. Iuod
legimꝰ in eugło dicente dño iħu
cũ crucifixus e̾e̾t a perfidis. Iater
dimitte illis: ñ enĩ sciunt qͥd faci¬
unt. Uquet gͥ his magisteriis doc¬
trine cȩlestis. qd iustus se accusare
malit: quã aliũ deformare. De¬
niq de ioseph cui desponsata erat
maria mat᷑ dnĩ scriptũ ẽ: qd̃ cũ
ea grauem utero uidisset. cũ ee̾t

Expanded text:
scriptum est: et dixit Dauid ad Abisai scriptum est: et dixit Dauid ad Abisai et ad omnes pueros eius: ecce filius meus, qui exiuit de semine meo, maledictum extranei pro regis iniuria uindicaret. cum filii adhuc parricidium inultum maneret ? non utique extranei maledictum et filii parricidium aequa esset lance pensandum. et addidit: sine illum maledicere. quoniam dixit ii dominus, donec uideat humilitatem meam et retribuat mihi d dominus bona pro maledicto. est et aliud iusti propositum longe omnibus perfectius et potentius, interuenire pro persequentibus, excusare peccantes, quod legimus in euangelio dicente domino Iesu, cum crucifixus esset a perfidis: pater, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt. Liquet igitur his magisteriis doctrinae caelestis, quod iustus se ac-cusare malit quam alium deformare. denique de Ioseph, cui desponsata erat Maria mater domini, scriptum est quod, cum eam grauem utero uidisset, cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
in me: & indomo patris mei. Iua¬
si ustus gͦ accusator sui in ipso
sermonis exordio & peccatũ suũ
agnouit: & iniquitatẽ ꝓpriã con¬
fitendo iustificatꝰ est insemetipso.
Alibi quoq de uriȩ morte coar¬
gutus a ꝓpħa ait peccaui dño. Cui
responsũ ẽ: propt̃ pęnitentiã ab¬
latũ a ilnõ eiꝰ eẽ peccatũ. Item alio
loco cũ semei malecliceret ei et
lapidaret eũ. septum bellatorib
ꝑ quos uindicare se posset pati¬
ent̃ ferebat: ne uerbo quide refe¬
rins contumeliã: quin etiã cũ ab¬
ysay dux eiꝰ caput maleclicentis ue¬
lit auferre: ait rex. uid mͥ & tibi ẽ
fili saruieiᷤ qd̵ malecdixit mͥ: dñs dixit
ei maledicere clauid. frimũ gͥ culpã
eiꝰ excusauit. & causã ad dñi retulit
uoluntatẽ: scd̃m in suũ meritũ re¬
torsit. ut ñ ill ũ erresse s se meruis¬
se significar et. tercio malelic̾tio¬
nem  illuis sibi ñ solũ ñ nocere s
etiã pro  desse memorauit: sicut

Expanded text:
in me, et in domum patris mei . Quain me, et in domum patris mei . Quasi justus ergo accusator sui fuit in ipso sermonis exordio, et peccatum suum agnovit, et iniquitatem propriam confitendo, justificatus est in semetipso. Alibi quoque de Uriae morte coargutus a propheta ait: Peccavi Domino ; cui responsum est propter poenitentiam ablatum a domino eius esse peccatum. Item alio loco, cum Semei malediceret ei et lapidaret eum saeptum bellatoribus, per quos uindicare se posset, patienter ferebat, ne uerbo quidem referens contumeliam. quin etiam cum Abisai dux eius caput maledicentis uellet auferre, ait rex: quid mihi et tibi est, fili Saruiae? quod maledicit mihi. dominus dixit ei maledicere Dauid. primum igitur culpam eius excusauit et causam ad domini retulit uoluntatem, secundo in suum meritum retorsit, ut non illum errasse, sed se meruisse significaret, tertio maledictionem illius sibi non solum non nocere, sed etiam prodesse memorauit, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tuint᷑. Iło forte & illucd positũ est
Iustus in exordio sermonis. accusa¬
tor est sui. Nam & si possit uistus ha¬
bere in se qd̵ accuset & iustus ẽeͥ quia
nemo sine peccato prȩter unum dñi.
& possit etiã peccator hoc ipso iustus
ẽe qr accusator ẽ sui scd̃m illud dic
iniquitates tuas ut iustificeris: at¬
tamen etiã forsitã aliquib ñ uideat᷑
absurdum. ut etiã de illo dictũ sit
q̾ uistus fit qͥ se accusat ꝓ alio. etiã¬
sauit se nullo accusante. peccatũ
confessus ẽ propriũ: quando ꝑcus¬
sus ẽ corde eo qd̾ numerauerit ple¬
bem. Iui clixit & ad dñm. Recc aui
dñe qdͣ fecerim hoc uerbũ. & nunc
dñe aufer iniquitatẽ serui tui:
qd̾ deliqui uehement. Itaq quãius
scriptũ ẽ habeat qd apposita ẽ ira
uidisset angłm qͥ stragem plebis
efficiebat. ꝑcutiens ictui se ipsũ
obiecit dicens. Ecce ego peccaui.
& ego pastor malignũ fexi: & hic
grex quid fecit. Fiat manus tua

Expanded text:
tiuntur. Ideo forte et illud positum est: tiuntur. Ideo forte et illud positum est: Justus in exordio sermonis accusator est sui . Nam etsi possit justus habere in se quod accuset, et justus esse quia nemo sine peccato praeter unum Deum et possit etiam peccator hoc ipso justus esse, quia accusator est sui, secundum illud: Dic iniquitates tuas, ut justificeris; attamen forsitan etiam aliquibus non videatur absurdum, ut etiam de illo dictum sit, quod justus sit qui se accusat pro alio, etiamsauit se nullo accusante, peccatum confessus est proprium, quando percussus est corde, eo quod numerauerit plebem. qui et dixit ad dominum: peccaui, domine, quod fecerim hoc uerbum. et nunc, domine, aufer iniquitatem serui tui, quod deliqui uehementer. itaque quamuis scriptura habeat, qvidisset angelum qui stragem plebis efficiebat, percutientis ictui se ipsum objecit dicens: Ecce ego peccavi, et ego pastor malignum feci: et hic grex quid fecit? Fiat manus tua
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ ledit᷑ furoris illud putat ẽe
ñ imꝓbitatis. magisq uulneris
eiꝰ melicinã afferre desiderat: &
compatit᷑ & dolet. ñ propt̃ se. s x.¬
pter illũ qͥ desperato laborat in¬
cõmodo. & clicit hunc unum ex fra¬
trib sic laborare. sic affici. ut fa¬
ciat mͥ inuiriã. Iui agnosceret
me: honoraret utiq certe ñ lede¬
ret. Qd enĩ .Lȩsus ẽ ieo facto: ut ha¬
beat leclentis affectũ: Cũ gͦ ñ sub¬
petit causa letdendi: ñ potest cul¬
pa ẽe̾ ꝓpositi. Ergo si iustus sum:
afficior propt̃ caritatẽ: propt̃ dilec¬
poris detrimentũ. Possũ etiã illud
dolere. qd̃ etiã si ego ledentẽ. ñ lese¬
rim. & ñ sim mͥ conscius. qd̵ ea in me
aliquib iniuriis excitauerĩ: tamen
causa illi fuerim lapsus eiꝰ. qd̃ inno¬
centẽ ledendo delinquat. qd̃ factꝰ
sim ei materia peccati. Hoc gͦ dolet
cdauid: & icło dolet. qr cũ unũ men¬
brũ patit᷑: & cetera menbra conpa¬

Expanded text:
et cum laeditur, furoris illud putat esse, et cum laeditur, furoris illud putat esse, non improbitatis, magisque vulneri ejus medicinam afferre desiderat, et compatitur, et dolet non propter se, sed propter illum qui desperato laborat incommodo: et dicit hunc unum ex fratribus sic laborare, sic affici, ut faciat mihi injuriam; qui si agnosceret me, honoraret utique, certe non laederet. Quid enim laesus est meo facto, ut habeat laedentis affectum? Ergo cum non suppetit causa laedendi, non potest culpa esse propositi. Ergo si justus sum, afficior propter charitatem, propter dilecporis detrimentum. Possum etiam illud dolere, quod etiam si ego laedentem non laeserim, et non sim mihi conscius quod eum in me aliquibus injuriis excitaverim, tamen causa illi fuerim lapsus ejus, quod innocentem laedendo delinquat, quod factus sim ei materia peccati. 21. Hoc ergo dolet David, et ideo dolet quia cum unum membrum patitur, et caetera membra compa
Abbreviated transcription (Latin):
si constituti filiĩ cũ ab eo malecli¬
catur uerberet᷑. afficiat᷑ inuiriis.
ñ suã. s egroti deflet erumnã. & cõ¬
tumeliã dolet: ñ qͦ sibi sit irriga.¬
ta. s qr ꝑ furorẽ qͥd faciat eger ig¬
norat: ita uir bonus cũ uiclet pec¬
catorẽ ñ reucreri. ñ honorare. etiã
canos senioris. qͦ p̾sente aliqͥd faci¬
at indi. gnũ: ñ agnoscere quadam
peccandi in sania. quã indecora in
honesta cõmittat. quasi moriturũ
dolet. quasi desperatũ a medicis in¬
gemuscit: & ut bonus meclicus pͥmo
monet. deinde etiã si grauia patia¬
tur tam̃ tamquã ille egrum & si
cecdat᷑ sustinet. & si maleclicat᷑ non
relinquit: & quicqͥd potest medici¬
nȩ adhibere ñ denegat: nec tãquã
contumacẽ deserit. s tamquã be¬
ne de se meritũ omni studio sana¬
re contencdit: exercens ñ solũ ar¬
tis ꝑeritiã s etiã mentis benig¬
nuitur a peccatore ñ auertitur.

Expanded text:
si constituti filii, cum ab eo maledisi constituti filii, cum ab eo maledicatur, uerberetur, adficiatur iniuriis, non suam, sed aegroti deflet aerumnam et contumeliam dolet, non quo sibi sit inrogata, sed quia per furorem quid faciat aeger ignorat, ita uir bonus, cum uidet peccatorem non reuereri, non honorare etiam canos; senioris, quo praesente aliquid faciat indignum, non agnoscere quadam peccandi insania, quam indecora et inhonesta committat, quasi moriturum dolet, quasi desperatum a medicis ingemescit et ut bonus medicus primo monet, deinde, etiamsi grauia patiatur, tamen, tamquam ille aegrum, etsi caedatur, sustinet, etsi maledicatur, non relinquit t\'t quicquid potest medicinae adhibere, non denegat nec tamquam contumacem deserit, sed tamquam bene de se meritum omni studio sanare contendit, exercens non solum artis peritiam, sed etiam mentis benignitur a peccatore, non avertitur:
Abbreviated transcription (Latin):
arguebat contristari nolebat. De¬
niq addidit. Non ut contriste¬
mini: s ut scratis quã caritatem
hrbeã in uob̃ habundefituis. Con¬
tristari ^ uobebat usq ad peniten
tiã lapsos. ñ usq ad mesticiã pro¬
fundiorẽ: tantũ ut eoꝵ qͥ argue¬
bant᷑ mesticia. gaudiũ fieret ar¬
guenti. Unde ait. si enĩ ego contri¬
sto uos: qͥs ẽ qͥ me letificet: nisi qui
contristat᷑ ex meiꝰ Arguit itaq &
aboleuit duiturnitatẽ mesticiȩ:
qͦ penitentia fieret in salutem.
Dampnat. ut absoluat: excludit.
ut recipiat: ñ ignoscit. ut liberet.
Id̾o talis prulus qͥ bene peritus in
lege. cognouerat p̃ceptũ dicentis.
fusilanimitas detinuit me a pec¬
catorib: derelinquentib legem
tuã. Dolebat dauid. ñ qr contemp¬
nebat᷑. ñ qi appetebat᷑. ipse. s quia
lex dĩ relinquebat᷑.: & eoꝵ qͥ hoc fa¬
ciebant dampnũ dolebat. qd̵ peri¬
rent do. sicut bonus patͣ infrene¬

Expanded text:
arguebat contristari nolebat. dearguebat contristari nolebat. denique addidit: non ut contristemini, sed ut sciatis quam caritatem habeo in uobis abundantius. contristari enim uolebat usque atiam lapsos, non usque ad maestitiam profundiorem, tantum ut eorum qui arguebantur maestitia gaudium fieret arguenti. unde ait: si enim ego c-ontristo uos, quis est qui me laetificet nisi qui contristatur ex me? arguit itaque, ut alleuet diuturnitatem maestitiae, quo paenitentia fieret in salutem; damnat ut absoluat, excludit ut recipiat, non ignoscit ut liberet. ideo talis Paulus, qui bene peritus in lege cognouerat praeceptum dicentis: pusil- lanimitas detinuit me a peccatoribus derelinquentibus legem tuam. Dolebat Dauid, non quia contemnebatur, non quia adpetebatur ipse, sed quia lex dei relinquebatur, et eorum qui hoc faciebant damnum dolebat, quod perirent deo. sicut bonus pater in frene
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ cȩlestȩ letus expectat. scit enĩ
sibi regnũ cęloꝵ angłoꝵ consor¬
tium:. coronãq bonorũ repositã
ẽẽ meritoꝵ. Consideremꝰ nc̃ qd̃ sit
aliud ꝓpositũ uiri scĩ. & ex sequen¬
tibus. estimemus. Qsilla nimitas
inquit detinuit me a peccatori¬
bus: derelinquentib legẽ tuam.
Ion ẽ hoc conmune cũ mul¬
tis. Nam plurimoꝵ ẽ contristari. si
quã. ab aliqͦ patiant᷑ inuiriã: si le¬
si. si appetiti. si decolorati sint: nr̃a
enĩ causu ẽ. Nos infirmiores. fraudi
nob̾ aliquos dolemꝰ fuisse. At uero
qͥ fortior ẽ: ñ propriã contumeliã
dolet. s aliena peccata. et in sua in¬
uiria lapsũ alterius ingemiscit:
& causã se fuisse deplorat. lelen¬
tis errore. Exemplũ accipe apłi¬
cum. Paulus enĩ flebat alieno pec¬
cato. sicut ait ipse. Nã ex multa
tribulatione & angustia cordis.
scripsi uob̃ ꝑ multas lacri mas.
ꝙ cũ ipse constristaret᷑ eos ipsos qͦs

Expanded text:
este iudicium laetus expectat; scit enim este iudicium laetus expectat; scit enim sibi regnum caelorum, angelorum consortium, coronam quoque bonorum repositam esse meritorum. Consideremus nunc, quod sit aliud propositum uiri sancti; et ex sequentibus aestimemus. pu- sillan i m i tas, inquit, d detinuit me a peccatoribus der elinquentibus l legem tuam. non est hoc commune cum multis. nam plurimorum est contristari, si quam ab aliquo patiantur iniuriam, si laesi, si adpetiti, si decolorati sint; nostra enim causa nos infirmiores, fraudi nobis aliquos dolemus fuisse. at uero qui fortior est, non propriam contumeliam dolet, sed aliena peccata et in sua iniuria lapsum alterius ingemescit et causam se fuisse deplorat laedentis erroris. exemplum accipe apostolicum. Paulus enim in peccato flebat alieno, sicut ait ipse: nam ex multa tribulatione et angustia cordis scripsi uobis per multas lacrimas, et cum ipse contristaretur, eos ipsos quos