comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timneis amici facti sunt ꝑ illius gr̾am: non ꝑ uis-¬
ium suam. Ideo secutus est: ꝓpter inmicos me¬
serie me. Intende animȩ meȩ: sed hoc in oc¬
ato. s ropter inimicos autẽ meos: erue et corpꝰ
num. Nichil enim mimicis meis ꝓderit: si so¬
lmanimam liberaueris. Aliquid se egisse. ali.¬
nudse impleuisse credituri sunt. Quȩ utilitas
nsinguine meo: dum descendo in corruptionẽ:
Enointende animȩ meȩ. et redime eam: quia
nlouis scis. Deinde et ꝓpter inimicos ineos erue
st it caro mea non uideat corruꝑtionem.
lnem meam: et uerecundiam meam. Quid
seprobrium: Quid confusio: Quid uerecũ¬
Di Oprobrium est: quod obicit inimicus.
Infisio est: quȩ mordet conscientiam. Uere¬
dindia est: quȩ facit ingenuam frontem etiã
defas eriminis obiectione erubescere. Erubes¬
lis qudem non est crimen: aut si crimen est.
secdtamen infirmitas humani anumi plerumq
uerecundatur etiam cum falsũ obicitur: non

Expanded text:
inimicis amici facti sunt per illius gratiam, non per justinimicis amici facti sunt per illius gratiam, non per justitiam suam. Ideo secutus est: Propter inimicos meos erue me. Intende animae meae; sed hoc in occulto: Propter inimicos autem meos erue et corpus meum. Nihil enim inimicis meis proderit, si solam animam liberaveris: aliquid se egisse, aliquid se implevisse credituri sunt. Quae utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem ? Ergo, intende animae meae, et redime eam; quod tu solus scis: deinde et propter inimicos meos erue me, ut caro mea non videat corruptionem. ionem meam, et verecundiam meam. Quid est, opprobrium? quid est confusio? quid verecundia? Opprobrium est quod objicit inimicus. Confusio est quae mordet conscientiam. Verecundia est quae facit ingenuam frontem etiam de falsi criminis objectione erubescere. Non est crimen; aut etsi crimen est, sed tamen infirmitas humani animi plerumque verecundatur, etiam cum falsum objicitur; non
Abbreviated transcription (Latin):
publica et manifesta: et ꝓpter inimuicos eount
siue puniendos. siue liberandos. Nam itaꝙdi
quibus antiochus seuiens etiam matre aditis
cuius blancitiis ad amorem uitȩ conuertratir
et amando uiuerent hominibus: dõ morerate
Atilla mater iam non eua sed matri pedẜ sus
rent potius mori ꝓ paternis legibus dñ a
sui: qua iuiuere contra eas. Quid hie endi¬
ri sumus fr̃s: nisi quia liberati sunt. Siae
culta fuit eorũ lberatio. Deniꝙ ipse an
a quo occisi sunt uisus est sibi aliquia fesse
quot euis erudelitas dictabat. uel perusbs¬
tabat. lt uero tres pueri de camino i se
utai m imnfesta. hiberatio occulta ad animã:
scco mansesta etiam ad corpus ꝑtinet. In oc¬
ato dimn amima liberatur: in manifesto corpus.
bosita est. in hoc psalmo uocẽ dñi agnoscamꝰ.
lscenstam liberationẽ ꝑtinet quod supra dixit:
sude aminȩ meȩ et redime eam. Restat corpo
siseratio: quia eo resurgente. et in cȩlo ascen

Expanded text:
publica et manifesta: haec propter inimicos eorum fit; sive puniendos, sive liberandos. Nam utique quibus Antiochus saeviens etiam matrem adhibuit, cujus blanditiis ad amorem vitae converterentur, et amando vivere hominibus, Deo morerentur. At illa mater, jam non Evae, sed matri Ecclesiae erent potius mori pro paternis legibus Domini Dei sui, quam vivere contra eas. Quid hic credituri sumus, fratres, nisi quia liberati sunt? Sed occulta fuit illorum liberatio: denique ipse Antiochus, a quo occisi sunt, visus est sibi aliquid fecisse quod ejus crudelitas dictabat, vel potius incitabat . At vero tres pueri de camino ignisliberatio manifesta. Liberatio occulta ad animam, liberatio manifesta etiam ad corpus pertinet. In occulto enim anima liberatur, in manifesto corpus. Porro si ita est, in hoc psalmo vocem Domini agnoscamus: ad occultam liberationem pertinet quod supra dixit, Intende animae meae, et redime eam. Restat corporis liberatio: quia eo resurgente, et in coelos ascen
Abbreviated transcription (Latin):
tam. siue ad punitionẽ siue ad liberationẽ nm¬
corum: non uideo causam petitionis buus ꝓt
inimicos meos erue me. nisi aliud quicd intig¬
mus. Quod cũ lixero adiuuante dño. udint
in uobis. qui habitat et in uobis. Est quedlã sur¬
ratio scõrum occulta: et ꝓpter ipsos fit. quodds

Expanded text:
rtam, sive ad punitionem, sive ad liberationem inimrtam, sive ad punitionem, sive ad liberationem inimicorum, non video causam petitionis hujus, Propter inimicos meos erue me: nisi aliquid intelligamus, quod cum dixero adjuvante Domino, judicabit in vobis qui habitat in vobis. Est quaedam liberatio sanctorum occulta: haec propter ipsos fit. Es
Abbreviated transcription (Latin):
precessit afflictio mea: sed sequatur misccłia tua.
get expositione. Uideamus ergo quod sequit᷑.
ropter inimicos meos erue me. Hȩc plane miran¬
da petitio est. nec breuiter ꝑstringenda: nec
cursim transiliencla: ꝓrorsus miranda. Propter
mimicos meos erue me. Quid est ꝓpter inimicos
meos erue me. Ut confundantur: ut crucient᷑
uberatione mea. Quid ergo: Si esent luiqu
ratione mea essent eruciandi: miehi sub ueni
non debuit: Et tunc tibi acceptabilis est uet
cũ fuerit alterius dampnatio: Eece nonsor
inimici: qui uel confundantur uel torquent
liberatione tua. Si remanebis: liberabers. ai
hoc ut ualeat inunieis tuis. quo possint t peg
liberatione conuerti: Secl et hoc mirum est sa
beat aliqu̾a petitionis causam. Nunquid enm
ad hoc liberatur seruus cdĩ a dño cõ suo ut aui
ciant: Quid si cleessent qui ꝓficerent: ille ste
dĩ non erat liberandus: Quacũꝙ me eigo ane¬

Expanded text:
praecessit afflictio mea, sequatur misericordia tpraecessit afflictio mea, sequatur misericordia tget expositione: videamus ergo quod sequitur. Propter inimicos meos erue me. Haec plane miranda petitio est, nec breviter perstringenda, nec cursim transilienda; prorsus miranda: Propter inimicos meos erue me. Quid est, Propter inimicos meos erue me? Ut confundantur, ut crucientur liberatione mea. Quid ergo, si non essent illi qui liberatione mea essent cruciandi, mihi subveniri non debuit? et tunc tibi acceptabilis est liberatio, cum fuerit alterius damnatio? Ecce non sunt inimici, qui vel confundantur, vel torqueantur de liberatione tua: sic remanebis? non liberaberis? An ad hoc ut valeat inimicis tuis, quo possint et ipsi tua liberatione converti? Sed et hoc mirum est, si habeat aliquam petitionis causam. Numquid enim ad hoc liberatur servus Dei a Domino Deo suo, ut alii proficiant? Quid, si deessent qui proficerent, ille servus Dei non erat liberandus? Quocumque ergo me conve
Abbreviated transcription (Latin):
te quid alio loco seriptura dicat. Sicut pluiia
one. Quod ibi ait speciosa est: hoc ait hic suauis
Nec panis dulcis esset: nisi fames precederet.
Ergo et quando dñs ꝑmittit aut facit ut in tri¬
bulatione aliqua simus: etiam tunc misericors
est. Non enim alimentũ subtrahit. sed desideriũ
onem. In tanta tribulatione sũ: ut suauis michi sit
miscclia tua. Ad hoc subuenire differebas: ut mͥ
dulce esset quod subueniebas. Iam ergo ultra non
est: quod differas. Peruenit tribulatio mea ad
mensuram certã calamitatis: ueniat miscłia
tua ad faciendũ opus bonitatis. Exaudi me
humilitatis cõmendatio est. A puero tuo id est a
paruo tuo: quia iam carui suꝑbia ꝑ disciplinam
tribulationis. Ne auertas faciem tuam a puero
tuo. Hec est illa speciosa miscdia dĩ: quam supra
dixit. Nam sequenti uersu exponit quod dixit.
uoniam tribulor: uelociter exuidime. Quidl est
uelociter: Iam non est quod differas. Tribulor:

Expanded text:
te quid alio loco Scriptura dicat: Sicut pluvia te quid alio loco Scriptura dicat: Sicut pluvia one . Quod ibi ait, speciosa; hoc ait hic, suavis. Nec panis dulcis esset, nisi fames praecederet. Ergo et quando Dominus permittit aut facit ut in tribulatione aliqua simus, etiam tunc misericors est; non enim alimentum subtrahit, sed desiderium onem; in tanta tribulatione sum, ut suavis mihi sit misericordia tua. Ad hoc ergo subvenire differebas, ut mihi dulce esset quod subveniebas: jam ergo ultra non est quod differas; pervenit tribulatio mea ad mensuram certam calamitatis, veniat misericordia tua ad faciendum opus bonitatis. Exaudi me,humilitatis commendatio est, a puero tuo, id est a parvo; quia jam carui superbia per disciplinam tribulationis: Ne avertas faciem tuam a puero tuo. Haec est illa speciosa misericordia Dei quam supra dixit. Nam sequenti versu exponit quod dixit: Quoniam tribulor, velociter exaudi me. Quid est, velociter? Jam non est quod differas: tribulor;
Abbreviated transcription (Latin):
quitur ergo inter passiones exclamans cdñs nr̃ ibs xp̃t
caput et corpus sicut cõmendauimus. ut quibusdã
locis capitis uerba cognoscatis quȩ autẽ dicta fu¬
erint ita ut si capiti conueniri non possint. ad cor¬
pus referatis. Sic enĩ loquitur xp̃c tanqũa unus.
quia et uere unus: de quo dictũ est erunt duo
in carne una Si autẽ in carne una: quid miraris
quia et in uoce una: Sequitur ergo. Exaudi
me dñe: qm̃ suauis est misedia tua. Hanc causã
asseruit quare debeat exaudiri: quia suauis est
misccłia dĩ. Nonne hoc magis erat consequens
tua: Quare ergo exaucli me dñe: qm̃ suauis est
misccłia tua: Suauitatem miscdiȩ dñi. de tri¬
buatione sua cõmendauit: aliis quodãmodo
ra enim qui di eit exaudi me qm̃ tribulor. cau¬
sam dicit quare se exaudiri roget. Sel homini in
tribulatione posito: necesse est ut suaus sit mise¬
ricordia dm̃. De hac suauitate misccłiȩ dĩ: uide¬

Expanded text:
quitur ergo, inter passiones exclamans Dominus nostquitur ergo, inter passiones exclamans Dominus nostcaput et corpus; sicut commendavimus, ut quibusdam locis, capitis verba cognoscatis; quae autem dicta fuerint ita ut capiti convenire non possint, ad corpus referatis. Sic enim loquitur Christus tanquam unus; quia et vere unus de quo dictum est: Erunt duo in carne una . Si enim in carne una, quid miraris quia et in voce una? Sequitur ergo, Exaudi me, Domine, quoniam suavis est misericordia tua. Hanc causam asseruit quare debeat exaudiri, quia suavis est misericordia Dei. Nonne magis hoc erat consequens tua? Quare ergo, Exaudi me, Domine, quoniam suavis est misericordia tua! Suavitatem misericordiae Domini de tribulatione sua commendavit aliis quodammodo ra enim qui dicit, Exaudi me, Domine, quoniam tribulor, causam dicit quare se exaudiri roget: sed homini in tribulatione posito, necesse est ut suavis sit misericordia Dei. De hac suavitate misericordiae Dei vide
Abbreviated transcription (Latin):
osterior psalmi pars de quo hesterno
ie locuti sumus caritati ur̃e: hodie
nobis explicancla remanserat. Et
uideo tempis esse reddendi debiti:
si tamen eius ꝓlixitas non nos etiam hodie debi¬
tores reliquerit. Itaꝙ hoc ꝓloquor et peto: ne dui¬
turnũ sermonẽ in his quȩ manifesta sunt expec¬
tetis. Ita enim possumus in obscurioribus neces¬
sitate immorari. et fortasse supplere quod debe¬
mus: ut aliis diebus alia debeamus. aliaꝙ red¬
damus. Uideamus ergo quȩ sequuntur postea¬
quam dixit. neq eoartet suꝑ me puteus os suũt
quod hesterno die cõmenciauimus caritati ur̃e:
ut om̃i anini intentione et fide pietatis caueamꝰ
ne hoc maledictum suꝑueniat nobis. Tunc enĩ
coartat puteus suꝑ hominiem os suum. id est ꝓfun¬
ditas iniquitatis: quando non solũ mersus in
peccatis i acet: sed etiam ꝑdit aditũ confessionis.
Quando autẽ dicit homo peccator sum: radia¬
tur aliquo lumine etiam ꝓfunditas putei. Se¬

Expanded text:
osterior pars psalmi de quo hesterno die locuti sumus Charitati Vestrae, hodie nobis explicanda remanserat. Et video esse tempus reddendi debiti, si tamen ejus proliritas non nos etiam hodie debitores reliquerit. Itaque hoc praeloquor, et peto ne diuturnum sermenem in his quae manifesta sunt exspectetis. Ita enine possumus in obscurioribus necessitate immorari, et fortasse supplere quod debemus, ut aliis diebus alia debeamus, aliaque reddamus. Videamus ergo quae sequuntur. Posteaquam dixit, Neque coarctet super me puteus os suum; quod hesterno die commendavimus Charitati Vestrae, ut omni animi intentione et fide pietatis caveamus ne hoc maledictum superveniat nobis. Tunc enim coarctat puteus super hominem os suum, id est profunditas iniquitatis, quando non solum mersus in peccatis jacet, sed etiam perdit aditum confessionis. Quando autem dicit homo, Peccator sum; radiatur aliquo lumine etiam profunditas putei. Se
Abbreviated transcription (Latin):
timebunt: Quando ridebunt: Intelligamus ergo ac disernu¬
mus duo ista tempora satis utiliter: timendi et ridendi.¬
¶ Quancdui enim sumus in hoc seło. nondum est ridenclum
ne postea ploremus. Legimus quid seruetur in finem huic e-¬
ech. Legiinus: et quia intelligimus et credimus: uidemus f
timemus. Hoc ergo dictum est. Uidebunt iusti et timen
Quamdiu uidemus quid euenturum sit in finem malisq
re timemus: Quia dirit apłs in timore et tremore uĩam
sorum oꝑamini salutem: quia dictum est in psalmo. serum

Expanded text:
timebunt? quando ridebunt? Intelligamus ergo et discernatimebunt? quando ridebunt? Intelligamus ergo et discernamus duo ista tempora satis utiliter timendi et ridendi. Quamdiu enim sumus in hoc saeculo, nondum est ridendum, ne postea ploremus. Legimus quid servetur in finem huic Doech; legimus, et quia intelligimus et credimus, videmus, sed timemus. Hoc ergo dictum est, Videbunt justi, et timebunt. Quamdiu videmus quid eventurum sit in finem malis, quare timemus? Quia dixit Apostolus, In timore et tremore vestram ipsorum operamini salutem : quia dictum est in psalmo, Servite
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentium: nos debemus habere radicem. Radix nr̃a ibi
sit. In occulto est radix. fructus uideri possunt: radix ui¬
deri non potest. Radix nr̃a caritas nr̃a: fructus nr̃i. oꝑa
nr̃a. Opus est: ut oꝑa tua de caritate ꝓceclant. Tunc est
radixr tua in terra uiuentium. Inde eradicabitur iste do¬
ech. Nec omnino poterit ibi ꝑmanere: quia nec altius fi-
git ibi radicem: sed quomolo illa semina in petra. et si radi¬
cem eiciunt: tamen quia humorem non habent. sole orto
continuo arescunt. At uero illi qui altius figunt radicem:
Et quia ibi iam radir: ut possitis comprehendere inquit.¬
quȩ sit altitudo. latitudo. longitudo. sublimitas et ꝓfundũ:
scire etiam suꝑeminentem scientiam caritatis. xp̃i: ut im¬
pleamini in omnem plenitudinem dĩ. Talibus fructib
digna est tanta radix: tam simplex. tam germinans.
in germine tam alte et funclata et ꝓfuncda. At uero
huius radix eradicatur de terra uiuentium. Et uide

Expanded text:
viventium nos debemus habere radicem. Radix nostra ibi viventium nos debemus habere radicem. Radix nostra ibi sit. In occulto est radix: fructus videri possunt, radix videri non potest. Radix nostra charitas nostra, fructus nostri opera nostra: opus est ut opera tua de charitate procedant, tunc est radix tua in terra viventium. Inde eradicabitur iste Doech, nec omnino poterit ibi permanere, quia nec altius ibi fixit radicem: sed quomodo illa semina in petra, etsi radicem ejiciant, tamen quia humorem non habent, sole orto continuo arescunt . At vero illi qui altius figunt radicem, Et quia ibi jam radix, Ut possitis, inquit, comprehendere quae sit altitudo, latitudo, longitudo et profundum; scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei . Talibus fructibus digna est tanta radix, tam simplex, tam germinans, in germina tam alte fundata. At vero hujus radix eradicatur de terra viventium. 13. ver
Abbreviated transcription (Latin):
flos decidit: uerbum autem dñi manet in ęternum.
Etce quo te teneas: ad quod maneas in ȩternum. non ad
fenum. At flos feni si te tenuerit: qm̃ fenum arescet. et
flos decidet: destruet te deus in finem. Et si mocdo non: cer-¬
te in finem: quando illud uentilabrum uenerit. et acer¬
uus paleȩ a massa fuerit separatus. Nonne massa in or-¬
reo: et palea in igne: Nonne totus iste doech ad sinistrã
stabit: quando dicturus est dñs. ite in ignem ȩternum
qui paratus est cliabolo et angłis eius: Destruet te
deus in finem: euellet te et emigrabit te de tabernaculo
tuo. Modo gͦ doech iste idumeus est in tabernaculo: sed
seruus non manet in cdomo in ȩternum. Oꝑatur et iste
aliquid boni: et si non factis suis. saltem uerbis dei: ut
in ȩccła quando sua querit. saltem quȩ xp̃i sunt dicat:
seti migrabit te de tabernaculo tuo. Amen dico uobis: ꝑ-¬
tuo: et racdicem tuam de terra uiuentium. Ergo in terra

Expanded text:
flos decidflos decidEcce quo te teneas, ad quod manet in aeternum. Nam ad fenum et ad florem feni si te tenueris, quoniam fenum arescet, et flos decidet, destruet te Deus in finem: etsi non modo, certe in finem destruet, quando illud ventilabrum venerit, et acervus paleae a massa separatus fuerit. Nonne massa in horrea, et palea in ignem ? Nonne totus iste Doech ad sinistram stabit, quando dicturus est Dominus, Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Destruet ergo te Deus in finem: evellet te, et emigrabit te de tabernaculo tuo. Modo ergo Doech iste Idumaeus est in tabernaculo: sed servus non manet in domo in aeternum . Operatur et iste aliquid boni, etsi non factis suis, saltem verbis Dei, ut in Ecclesia quando sua quaerit , saltem quae Christi sunt dicat. Sed emigrabit te de tabernaculo tuo. Amen dico vobis, pem tuam de terra viventium. Ergo in terra
Abbreviated transcription (Latin):
et preponis malitiam benignitati. Tu quidem pre-¬
ponis: sed supra eẽ quid potest nisi benignitas et
equitas: Sed tu imponendo te quodã modo suꝑ ea
quȩ necesse est ut deorsum eant: non illa facies esse
supra bona. sed tu cum eis mergeris in mala. Propt̃¬
hoc sequitur in psalmo. Milexisti omnia uerba sub.¬
mersionis. Eripe gͦ te si potes a submersione. Naufra¬
gium fugis: et plumbum amplecteris: Si non uis
mergi: tabulam apprebende: ligno portare. crux te
ꝑducat. Nunc gͦ quia doech es idumeus. motus. et
terrenus: quid facis: Dilexisti omnia uerba submer¬
sionis. lingua dolosa. Hȩc precessit. Uerba submer¬
sionis post linguam dolosam. Quid est lingua dolo¬
sa: Ministra fallaciȩ est lingua clolosa: aliud in cor¬
de gestantium: aliud ore promentium. Sed in his
fenum in agro ante estum solis. Omnis caro fenum:
et omnis claritas hominum ut flos feni. Fenum aruit. et

Expanded text:
et praeponis malitiam benignitati: tu quidem praeet praeponis malitiam benignitati: tu quidem praeponis, sed supra esse quid potest nisi benignitas et aequitas? Sed tu imponendo te quodammodo super ea quae necesse est ut deorsum eant, non illa facies esse supra bona, sed tu cum eis mergeris in mala. hoc sequitur in Psalmo, Dilexisti omnia verba submersionis. Eripe ergo te, si potes, a submersione. Naufragium fugis, et plumbum amplecteris! Si non vis mergi, tabulam apprehende, ligno portare, crux te perducat. Nunc vero quia Doech es Idumaeus, motus et terrenus, quid facis? Dilexisti omnia verba submersionis, linguam dolosam. Haec praecessit, verba submersionis secuta sunt linguam dolosam. Quid est lingua dolosa? Ministra fallaciae est lingua dolosa, aliud in corde gestantium, aliud ore promentium. Sed in his fenum in agro ante aestum solis. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni: fenum aruit, et
Abbreviated transcription (Latin):
uultis ut faciant uobis homines bona. hȩc et uos
facite illis: apud se habet unde nouerit. quia quod
in se non uult fieri. non debet facere alteri. Dilexisti
malitiam suꝑ benignitatem. Iniq. in ordinate. ꝑuer-¬
se. uis leuare aquam suꝑ oleum: Demergitur aqua:
oleum suꝑeminebit. Uis ponere sub tenebris lucem:
fugabuntur tenebrę: lux manebit. Suꝑ cȩlum
terram uis collocare: Pondere suo cadit terra in
locum suum. Tu gͦ mergeris diligendo malitiam
suꝑ benignitatem: nam niunquam benignitatem
malitia suꝑabit. Dilexisti malitiam suꝑ benignitatẽ.
iniquitatem magis quam loqui equitatem. Ante
te est equitas: ante te iniquitas. Unam linguam
habes: qua uis eam uertis. Quare gͦ potius ad ini-¬
quitatem: et non ad equitatem: Cibos amaritudi¬
nis non das uentri tuo: et cibos iniquitatis das lin¬
guȩ tuȩ malignȩ: Sicut eligis quo uescaris: sic eli¬
ge quod loquaris. Preponis gͦ iniquitatem equitati:

Expanded text:
vultis ut faciant vobis homines bona, haec et vos vultis ut faciant vobis homines bona, haec et vos facite illis ; apud se habet unde noverit, quia quod in se non vult fieri, non debet facere alteri . Dilexisti malitiam super benignitatem. Inique, inordinate, perverse vis levare aquam super oleum; demergetur aqua, oleum supereminebit. Ponere vis sub tenebris lucem; fugabuntur tenebrae, lux manebit. Super coelum terram vis collocare; pondere suo cadet terra in locum suum. Tu ergo mergeris diligendo malitiam super benignitatem. Nam nunquam benignitatem malitia superabit. Dilexisti malitiam super benignitatem: iniquitatem magis quam loqui aequitatem. Ante te est aequitas, ante te est iniquitas: unam linguam habes, quo vis eam vertis; quare ergo potius ad iniquitatem, et non ad aequitatem? Cibos amaritudinis non das ventri tuo, et cibos iniquitatis das linguae tuae malignae? Sicut eligis quo vescaris, sic elige quod loquaris. Praeponis ergo iniquitatem aequitati,
Abbreviated transcription (Latin):
tit se: ne uideat quod uidere potest. Quid enim de
talibus alio loco scriptum est: Noluit intelligere
ut bene ageret. Non eium dictum est non potuit:
sed noluit inquit intelligere ut bene ageret. Clau¬
sit oculos a luce presenti. Et quid sequitur: Iniqui¬
tatem meditatus est in cubili suo: hoc est in interiori
secreco cordis sui. Tale hoc obicitur hiuc doech i¬
dumeo. maligno corpori. motui terreno: non
pmanenti. non cȩlesti. Dilexisti malitiam suꝑ be-¬
nignitatem. Nam uis nosse quam uideat malus
utrumq et illud potius eligat: hinc se auertat:
Quare clamat: quando iniq aliquid patitur:
Quare tunc exaggerat quantum potest iniqui¬
tatem. et laudat benignitatem: reprehendens eũ
qui in illo opatus est malignitatem suꝑ benigni¬
tatem: Sit gͦ regula sibi ad uidendum. De se¬
pso iudicabitur. Porro si faciat quod seriptum
est. diliges ꝓrimum tuum sicut te ipsum: et quȩ

Expanded text:
tit se ne videat quod videre potest. Quid enim de tit se ne videat quod videre potest. Quid enim de talibus alio loco dictum est? Noluit intelligere ut bene ageret. Non enim dictum est, non potuit; sed noluit, inquit, intelligere ut bene ageret, clausit oculos a luce praesenti. Et quid sequitur? Iniquitatem meditatus est in cubili suo , hoc est in interiore secreto cordis sui. Tale quid objicitur huic Doech Idumaeo, maligno corpori, mortui terreno, non permanenti, non coelesti. Dilexisti malitiam super benignitatem. Nam vis nosse quam videat malus utrumque, et illud potius eligat, hinc se avertat? Quare clamat quando inique aliquid patitur? Quare tunc exaggerat quantum potest iniquitatem, et laudat benignitatem, reprehendens eum qui in illo operatus est malignitatem super benignitatem? Sit ergo regula sibi ad vivendum: de seipso judicabitur. Porro si faciat quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ; et, Quae
Abbreviated transcription (Latin):
cum fleuisset suꝑ pedes dñi. capillis suis tersit. quoᷤ
lacrimis rigauit. Quid significans: Quia cum miser¬
tus fueris alicuius: debes et subuenire si potes. Cum
enim misereris: tamquam lacrimas fundis. Cum sub¬
uenis: capillis tergis. Et si hoc cuicumq: quanto ma¬
gis peclibus dñi: Qui sunt pedes dñie Euanglistȩ scĩ.
de quibus dictum est. Quam spetiosi sunt pedes eorũ
qui annuntiant pacem: qui annuntiant bona. Ergo
accuat nouaculam linguam suam doech: accuat do¬
lum quantum potest. Ablaturus est suꝑfluia tempo¬
ralias numquid necessaria sempiterna: Dilexisti ma-
ut ipsam diligeres. Non enim aliquid eras erogatu¬
rus: aut quos diligeres de longinqua nauigatione
allaturus eras. Benignitas aute te: iniquitas ante
te. Compara et elige. Sed forte habes oculum quo ui¬
deas malignitatem: et non habes oculum quo uide¬
as benignitatem. Ue iniquo cordi. Quo peius est auer¬

Expanded text:
cum flevisset super pedes Domini, capillis suis tersit, quos cum flevisset super pedes Domini, capillis suis tersit, quos lacrymis rigavit . Quid significans? Quia cum misertus fueris alicujus, debes et subvenire, si potes. Cum enim misereris, tanquam lacrymas fundis: cum subvenis, capillis tergis. Et si hoc cuicumque, quanto magis pedibus Domini? Qui sunt pedes Domini? Evangelistae sancti, de quibus dictum est, Quam speciosi sunt pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Ergo acuat sicut novaculam linguam suam Doech; acuat dolum quantum potest: ablaturus est superflua temporalia; numquid necessaria sempiterna? 10. vers. 5. ipsam diligeres. Non enim aliquid eras erogaturus, aut quod diligeres de longinqua navigatione allaturus eras. Benignitas ante te, iniquitas ante te: compara, et elige. Sed forte habes oculum quo videas malignitatem, et non habes oculum quo videas benignitatem. Vae iniquo cordi! Quod pejus est, aver
Abbreviated transcription (Latin):
regnum cȩlorum: et futuro in regno cęlorum. et l¬
benti secum dm̃. et ꝑmansuro cum dõ: Quid estĩ¬
tura illa nouacula: Capillos rasura: caluum facturi
xus est. Facit et filium chore: quod interpretat᷑ el¬
uicium. Nam isti capilli suꝑflua terlim tempore
significant: qui quidem capilli non suꝑflue factiso
a deo in corpore hominum: sed ad aliquod ornam¬
tum. Tamen quia sine sensu preciduntur: illi qui
herent corde in dõ sic habent ista terrena tamquan
capillos. Sed aliquando et aliquid boni de capilis
oꝑandum est. Quando frangis panẽ esurienti egn
sine tecto inducis in domum tuam: si uideris mes
uestis: postremo etiam ipsi martyres imitantes ds
debemus ꝓ fr̃ibus animam ponere: quoclammal
de capillis sius bene nobiscum fecerunt: ide
bis rebus quas potest ampittare uel radere islisꝰ¬
uacula. Quia gͦ et de ipsis capillis boni aliquid po-¬
cest fieri: significauit et illa mulier peccatrix. quȩ

Expanded text:
regnum coelorum; et futuro in regno coelorum, haregnum coelorum; et futuro in regno coelorum, habenti secum Deum, et permansuro cum Deo? quid est factura illa novacula? Capillos rasura, calvum factura xus est. Facit et filium Core, quod interpretatur Calvitium. Nam isti capilli superflua rerum temporalium significant. Qui quidem capilli non superflue facti sunt a Deo in corpore hominum, sed ad aliquod ornamentum: tamen quia sine sensu praeciduntur, illi qui haerent corde in Domino, sic habent ista terrena tanquam capillos. Sed aliquando et aliquid boni de capillis operandum est, quando frangis panem esurienti, egenum sine lecto inducis in domum tuam, si videris nudum, vestis : postremo etiam ipsi martyres imitantes Dominum, debemus pro fratribus animas ponere , quodammodo de capillis suis bene nobis fecerunt, id est de his rebus quas potest amputare vel radere ilvacula. Quia ergo et de ipsis capillis boni aliquid fieri potest significavit et illa mulier peccatrix, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quere non potest. Interuis in se ipse seuit: et tu eiderꝰ
plagas inquiris: Immo ora ꝓ illo: ut lib̾et᷑ a se. Uerd¬
tam̃ in hoc psalmo fr̃s non oratio est ꝓ malis aut con¬
tra malos: sed ꝓpħia quid sit euenturũ malis. Non
tua. et tota cogitatio iniquitatis tota die et medta¬
tio malignitatis: in lingua sine int̾missione. Qud
egit: Quid fecit: Sicut nouacła acuta fecisti choli
Ecce quid ficiunt scĩs mali. Capillos radunt. Quis
est quod cdixi: Si sint tales ciues iherłm qui audit
uocẽ dni sui. regis sui dicentis. nolite timere eos qu
corpis occidunt. animã autẽ non possunt occicb
qui audiant uocẽ quȩ mͦ ex euangłio recitata est¬
quid ꝓdest homini si totũ mundũ lucret̾. se autta
ipsũ ꝑdat. et detrimentũ sui faciat: contẽpnunt oti¬
bona p̃sentia. insuꝑ et ipsam uitam. Et quid facta
est nouacula doech. homini meditanti in hac tem

Expanded text:
quere non potest. Interius in se ipse saevit, et tu exterius quere non potest. Interius in se ipse saevit, et tu exterius plagas inquiris? Imo ora Deum pro illo, ut liberetur a se. Verumtamen in hoc psalmo, fratres mei, non oratio est pro malis, aut contra malos, sed prophetia quid sit eventurum malis. Non tua, et tota cogitatio iniquitatis tota die, et meditatio malignitatis in lingua tua sine intermissione, quid egit? quid fecit? Sicut novacula acuta fecisti dolum. Ecce quid faciunt sanctis mali; capillos radunt. Quid est quod dixi? Si sint tales cives Jerusalem qui audiant vocem Domini sui, regis sui dicentis, Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere ; qui audiant vocem, quQuid prodest homini si totum mundum lucretur, se autem ipsum detrimentum faciat , contemnunt omnia praesentia bona, insuper et ipsam vitam. Et quid factura est novacula Doech homini meditanti in hac terra
Abbreviated transcription (Latin):
se sed in dño głent̾: deinde ut ea quȩ ad edificatio¬
nẽ faciunt studiose faciant: et talia faciant quȩ uale-¬
ant ad ꝑmanendũ. Quȩ aut̃ faciunt ad destructionẽ:
faciant ꝓpt̾ disciplinã ꝓficientiũ ÷ non ꝓpt̾ oppressionẽ
innocentiũ. Huic gͦ potentiȩ comparatũ corpus illud
terrenũ: quare non audiat ex his uerbis. quid głat᷑
pausatione. Et quando non facis: cogitas. ut quando
aliquid mali abest a manibus⁊ a corde non absit.
Aut facis malũ: aut dũ non potes facere di¬
cis malũ. hoc est maledicis: aut quando nec hoc potes.
uis. et cogitas malũ. Tota die gͦ: id est sine int̾missione.
expectamus huic homini penã. Parua sibi pena est. Mi¬
naris ei tu. Cum ei minaris: quo eum uis mittere :¬
In malum. Dimitte illũ in se. Ibi multũ seiuoribus sub¬
iectus est bestiis. In se ipsũ peior est bestiis. Bestia enim
lacerare corpus eius potest: ipse cor suum sanũ relin¬

Expanded text:
se, sed in Domino glorientur; deinde ut ea quae ad aedificatiose, sed in Domino glorientur; deinde ut ea quae ad aedificationem faciunt, studiose faciant, et talia faciant quae valeant ad permanendum; quae autem faciunt ad destructionem, faciant propter disciplinam proficientium, non propter oppressionem innocentium. Huic ergo potentiae comparatum corpus illud terrenum, quare non audiat ex his verbis, Quid gloriapausatione. Et quando non facis, cogitas; ut quando aliquid mali abest a manibus, a corde non absit: aut facis malum, aut dum non potes facere, dicis malum, hoc est, maledicis: aut quando nec hoc potes, vis et cogitas malum. Tota die ergo, id est sine intermissione. Exspectamus huic homini poenam. Parva sibi poena est? Minaris ei: tu eum ei minaris, quo cum vis mittere in malum? Dimitte illum in se. Ut multum saevias, subjecturus es bestiis: in seipsum pejor est bestiis. Bestia enim lacerare corpus ejus potest: ipse cor suum sanum relin
Abbreviated transcription (Latin):
in malitia potens est. quid głat̾: Opus est potentem
esse: sed in bonitate non in malitia. Aliquid magnum
est głari in m̾alitia. Edificare domũ paucorũ est: destru¬
ere qui uis ignarus potest. Seminare frumenta. exco¬
lere segetẽ. expectare donec maturescat: et in eius fru¬
ctu in quo laborauit gaudere: paucorũ est. Una
sintilla om̃em segetẽ incendere: qui uis potest. Sus¬
ciꝑe infantẽ natũ : nutrire: educare: ad iuuenilem
ȩtatẽ perducere: magnũ officiũ est. Occidere illum
uno puncto tẽporis: qui uis potest. Ergo ea quȩ ad
destructionẽ fiunt: facillime fiunt. Qui głat̾: in dño
es in malo: Quid facturus es o potens: quid facturus
es multũ te iactans: Occisurus es hominẽ: hoc et scor¬
pius: hoc et una febris: hoc et fungiis malus. Huc ei¬
ne reclacta est om̃is potentia tua: ut malo fungo co¬
equet᷑: Hoc gͦ faciunt boni ciues iberłm. qui non
in malitia. sed in bonitate głant̾: primo non ut in

Expanded text:
in malitia potens est, quid gloriatur? Opus est potentem esse, sed in bonitate, non in malitia. Aliquid magnum est gloriari in malitia? Aedificare domum paucorum est, destruere quivis ignarus potest. Seminare frumenta, excolere segetem, exspectare donec maturescat, et in ejus fructu in quo laboravit gaudere, paucorum est: una scintilla omnem segetem incendere quivis potest. Suscipere infantem, natum nutrire, educare, ad juvenilem aetatem perducere, magnum officium est: occidere illum uno puncto temporis quivis potest. Ergo ea quae ad destructionem fiunt, facillime fiunt. Qui gloriatur, in Des in malo. Quid facturus es, o potens, quid facturus es, multum te jactans? Occisurus es hominem: hoc et scorpius, hoc et una febris, hoc et fungus malus. Hucne redacta est omnis potentia tua, ut malo fungo coaequetur? Hoc ergo faciunt boni cives Jerusalem, qui non in malitia, sed in bonitate gloriantur: primo ut non in
Abbreviated transcription (Latin):
nea merearis. Gustate inquit et uidete: quoniam suauis
est dñs. Gustate et uidete. Tunc uidebitis: sigustaueritis.
homini autem non gustanti unde ꝓbas: Laucdando io-¬
cunditatem nominis dei quantacumꝙ cdixeris uerba
sunt. Aliud est gustus. Uerba laudis eius audiunt et
impii: non autem gustant quam iocundum est nisi scĩ.
sroinde iste sentiens dulcedinem nominis cdei. et uolens
explicare. et uolens ostendere. nec inueniens quibus: et¬
enim seĩs non opus est ut tu ostenclas quia ipsi gustant et
norunt. impii sentire non possunt quod gustare nolunt:
quid ergo facit de iocunditate nominis dei : Tulit se
continuo a turbis impiorum. Expectabo inquit no¬
men tuum. quoniam iocundum est in conspectu scoꝵ
tuorum. Iocundum est nomen tuum: sed non in cons-¬
pectu impiorum. Ego scio quam dulce sit: sed his qui
gustauerunt.

Expanded text:
nea merearis . Gustate, inquit, et videte quoniam suavis nea merearis . Gustate, inquit, et videte quoniam suavis est Dominus. Gustate, et videte: tunc videbitis, si gustaveritis. Homini autem non gustanti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, quantacumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verba laudis ejus audiunt et impii: non autem gustant quam jucundum est, nisi sancti. Proinde iste sentiens dulcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus: etenim sanctis non opus est ut ostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspectu sanctorum tuorum. Jucundum est nomen tuum, sed non in conspectu impiorum: ego quam dulce sit scio, sed his qui gustarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt et enim michi iniusti delectationes suas: sed non
sicut lex tua dñe. Neq enim si nichil dulce esset marairi-¬
bus: tantas tribulationum amaritudines ȩquo animo su-¬
stinerent. Amaritudo eorum a quo uis sentiebatur: dul-¬
cedinem eorum non facile quisquam gustare poterat. No-¬
men ergo dei iocundum amantibus deum: supra omnes io-¬
cunditates. Expectabo nomen tuum: quia iocundũ est.
Et cui ꝓbas quia iocundum est: Ui michi palatum: quia
iocundum est. Quicla dñm quantum potes: et exaggera
dulcedinem eius quibus ualueris uerbis. Homo nesciens
quiel sit mel: nisi gustauerit neseit quici dicas Ideo magis
ad experimentum inuitans psalmus quidait: Gustate et ui¬
dece. quoniam suauis est dominus. Gustare non uis. et dicis
iocundum est: Quando iocundum est: Si gustasti in fructu
tuo inueniatur non in solis uocibus. tamquam tantum mocdo
in foliis: ne maledicto domini arescere tainquam illa ficul¬

Expanded text:
verunt etenim mihi injusti delectationes suas, sed non verunt etenim mihi injusti delectationes suas, sed non sicut lex tua, Domine . Neque enim si nihil dulce esset martyribus, tantas tribulationum amaritudines aequo animo sustinerent. Amaritudo eorum a quovis sentiebatur, dulcedinem eorum non facile quisquam gustare poterat. Nomen ergo Dei jucundum est amantibus Deum super omnes jucunditates. Exspectabo nomen tuum, quia jucundum est. Et cui probas quia jucundum est? Da mihi palatum cui jucundum est. Lauda mel quantum potes, exaggera dulcedinem ejus quibus valueris verbis: homo nesciens quid sit mel, nisi gustaverit, quid dicas nescit. Ideo magis ad experimentum te invitans psalmus, quid ait? Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Gustare non vis, et dicis, Jucundum est? Quid jucundum est? Si gustasti, in fructu tuo inveniatur, non in solis vocibus, tanquam tantummodo in foliis, ne maledicto Domini arescere tanquam illa ficul
Abbreviated transcription (Latin):
num et in scłm scłi: Tu fecisti: impius iustificare se non
potest. Sed quis est qui iustificat: Credenti inquit in
eum qui iustificat impium. Quid enim habes quod non
accepisti: Si autem accepisti: quid głaris quasi non ac¬
ceperis. quasi ex te habeas: Absit ut ego sic glorier ait
iste qui oppositus est contra doech: qui tolerat cloech in
terra. donec emigret ille de tabernacło: et eradicetur
de terra uiuentium. Non glorior quasi non acceperim
ed in clño glorior: et confitebor tibi quoniam fecisti: idest
quia tu fecisti non ex meritis meis. sed ex miscdia tua.
Ego enim quid feci: Si recolas: prius fui blasphemus et
ꝑsequutor et iniuriosus. Tu autem quid fecisti: Sed mi-¬
scł̃am consequutus sum: quia ignorans feci. Confite
tuum iocundum. Et si dulcia quęlam sunt in scło: sed
cum amaritudine cdigeruntur: preponitur nomen tuum
non solum magnitudine: sed etiam iocunditate. Narra I¬

Expanded text:
num, et in saeculum saeculi? Tu fecisti: impius justificare se non num, et in saeculum saeculi? Tu fecisti: impius justificare se non potest. Sed quis est qui justificat? Credenti, inquit, in eum qui justificat impium . Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis , quasi ex te habeas? Absit ut ego sic glorier, ait iste qui oppositus est contra Doech, qui tolerat Doech in terra, donec emigret ille de tabernaculo, et eradicetur de terra viventium. Non glorior quasi non acceperim, sed in Deo glorior. Et confitebor tibi quoniam fecisti, id est, quia tu fecisti, non ex meritis meis, sed ex misericordia tua. Ego enim quid feci? Si recolas, prius fui blasphemus et persecutor et injuriosus. Tu autem quid fecisti? Sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci . Confitetuum jucundum. Et si dulcia quaedam sunt in saeculo, sed cum amaritudine digeruntur. Praeponitur nomen tuum, non solum magnitudine, sed etiam jucunditate. Narra
Abbreviated transcription (Latin):
nutritur non eradicatur: spaui in misccłia dei. Salt̾
modo: nam et hinc errant homines aliquancdo. Oti¬
dem colunt: et non sunt iam similes isti cloccb. Saꝑ
uis de deo presumant: ad temporalia tamen: it di
sibi. colo deum meum qui me facturus est diuten ꝰ
ra: qui michi filios daturus est. qui michi uxorem di
est. Talia quidem non lat nisi deus: sed non uit hl
talia chiligi deus. Ideo enim sepe ista dat etiam m ll
aluid ab illo discant querere boni. Quomodo ergo d
cis spabo in misecdia dei: Forte ad temporalia adp
regni cęlorum. et in spe ȩternȩ felicitatis. Confitebor
nasti: dauid coronasti. Confitebor tibi in scłm. quoniã
fecisti. Magna confessio: quoniam fecisti. Quid fecisti:
nisi hec ipsa quȩ supradicta sunt. ut tamquam oliua
stuctifera in domo dei. sꝑarem in miscdłia dei in ęter-¬

Expanded text:
radix nutritur, non eradicatur, speravi in misericordia Dei. Sed forte radix nutritur, non eradicatur, speravi in misericordia Dei. Sed forte modo? Nam et hinc errant homines aliquando. Deum quidem colunt, et non sunt jam similes isti Doech: sed quamvis de Deo praesumant, ad temporalia tamen; ut dicant sibi, Colo Deum meum, qui me facturus est divitem in terra, qui mihi filios daturus est, qui mihi uxorem daturus est. Talia quidem non dat nisi Deus, sed non vult se propter talia diligi Deus. Ideo enim saepe ista dat et malis, ut aliud ab illo discant quaerere boni. Quomodo ergo tu dicis, Speravi in misericordia Dei? Forte ad temporalia adipregni coelorum, et in spe aeternae felicitatis. 17. vers. nasti, David coronasti. Confitebor tibi in saeculum quoniam fecisti. Magna confessio, quoniam fecisti. Quid fecisti, nisi haec ipsa quae supra dicta sunt, ut tanquam oliva fructifera in domo Dei, sperarem in misericordia Dei, in aeter
Abbreviated transcription (Latin):
sin diuites reprehendatis: et rursus ne de pauꝑtate et e
gestate presumatis. Si enim non est presumendum &
diuitiis: quanto magis non est presumendum de pau¬
te. sed de deo uiuo: In quo ergo isti notantur: Quabe¬
tum dixerunt ppłm cui hȩc sunt. Ideo filii alieni: ⁊ cden
eorum loquutum est uanitatem: et dextera eorum da¬
ra iniquitatis. Tu autem quid: Beatus ppłs: cuus cte¬
deus ipsius. Ergo isto dampnato quid: Sperauit ina
titudine diuitiarum suarum: et preualuit in uanitati
Quid enim uanius eo qui pritat plus ualere nummun
quam deum: Ergo isto dampnato qui dixit beatumpi
corpus illudaudi. Ego autem sicut oliua fructifera ma
mo dei. Non unus homo loquitur. sed oliua illa fructistn
unde amputati sunt suꝑbi rami: et insertus est humis
misccłia dei. Ille quid: In multituline diuitiarums¬
rum. Ideo radix eius euelletur de terra uiuentium
autem quia sicut oliua fructifera in clomo dei ciuus

Expanded text:
ssim divites reprehendatis, et rursus ne de paupertate et de ssim divites reprehendatis, et rursus ne de paupertate et de egestate praesumatis. Si enim non est praesumendum de divitiis, quanto magis non est praesumendum de paupertate, sed de Deo vivo? In quo ergo isti notantur? Quia beatum dixerunt populum cui haec sunt. Ideo filii alieni, ideo os eorum locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Tu autem quidgo isto damnato qui speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua: quid enim vanius eo qui putat plus valere nummum quam Deum? Ergo isto damnato qui dixit beatum pocorpus illud audi; Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei. Non unus homo loquitur, sed oliva illa fructifera, unde amputati sunt superbi rami, et insertus humilis in misericordia Dei. Ille quid? In multitudine divitiarum suarum: ideo radix ejus evelletur de terra viventium. Ego autem quia sicut oliva fructifera in domo Dei, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
tat huic doech. beatus ppłs cuius est dñs deus ipsius. Nam
illos in quibus dixerunt beatum ppłm cui hȩc sunt: enu¬
merat psalmus. Loquuti sunt enim tamquam filii alie-¬
ni: tamquam doech iste ictumeus idest terrenus. Oseoꝵ
loquutum est uanitatem: dextera eorum dextera iniqui-¬
tatis. Quorum filii ipsorum: sicut nouellȩ constabilitȩ in
iuuentute sua. filiȩ eorum composiȩ et ornatȩ: sicut simi
litudo templi. Cellaria eorum plena: eruetantia ex hoc in
boc Oues corum fecundȩ: multiplicantes in exitibus sius:
boues eorum erassȩ. Non est runa sepis nec exitus: neꝙ cla¬
mor in plateis eorum. Quasi magnam felicitatem udntis
habere pacis terrenȩ: sed ille qui terrenus est. et iam mos
est. idest tamquam puluis quem ꝓieit uentus a facie tem
Deniq quid in illis reprehenditur: Non quia ista habuer
nam et boni habent ista. Sed quid: Hoc intencdite: ne pe¬

Expanded text:
tat huic Doech, Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius. Nam tat huic Doech, Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius. Nam illa in quibus dixerunt beatum populum, enumerat Psalmus. Locuti sunt enim tanquam filii alieni, tanquam iste Doech Idumaeus, id est terrenus: Os eorum locutum est vanitatem; dextera eorum, dextera iniquitatis. Quorum filii ipsorum sicut novellae constabilitae in juventute sua: filiae eorum compositae, et ornatae sicut similitudo templi. Cellaria eorum plena, eructantia ex hoc in hoc. Oves eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boves eorum crassae. Non est ruina sepis, nec exitus, neque clamor in plateis eorum . Quasi magnam felicitatem videntur habere pacis terrenae. Sed ille qui terrenus est, etiam motus est, id est tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Denique quid in illis reprehenditur? Non quia ista habuerint; nam et boni habent ista: sed quid? Hoc intendite; ne pa
Abbreviated transcription (Latin):
deo uiuo: non quomodo iste qui non posuit deum adiuto¬
rem suum: Deniq ille quid precepit: Diuites sint in oꝑibus
bonis: facile tribuant. cominunicent. Et quid si facile tribu-¬
erint: si communicauerint: non habent intrare ꝑforamẽn
acus: In trabunt plane. Nam et ꝓ illis iam ipse camelus in-¬
trauit. Ipse enim prior uitrauit. quem sicut camelum nemo
sarcina passionis oneraret. nisi se ipse in teriam deponeret:
quia et ipse hoc dixit. Quod hominibus impossibile est:
deo possibile est. Uampnatur ergo iste doech. Timneant de
illo modo iusti: rideant suꝑ cum postea iusti. Merito enim
dampnatur: Non posuit deum adiutorem suum. sicut tu
forte qui habes pecuniam: sed de deo presumis. non de pe-¬
cunia. Et sꝑauit in multitudine diuitiarum suarum.
Similis factus est illis qui cum cdicerent beatum ppłm cui
hȩc sunt. id est ista terrena: retulit continuo iste qui insul¬

Expanded text:
Deo vivo, non quomodo iste qui non posuit Deum adjutoDeo vivo, non quomodo iste qui non posuit Deum adjutorem suum? Denique illis quid praecepit? Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, communicent . Et quid, si facile tribuerint, si communicaverint non habenti? Intrabunt per foramen acus? Intrabunt plane: nam et pro illis jam ipse camelus intravit. Ipse enim prior intravit, quem sicut camelum nemo sarcina passionis oneraret, nisi se ipse in terram deponeret. Quia et ipse hoc dixit, Quod hominibus impossibile est, Deo facile est . Damnetur ergo iste Doech, timeant de illo modo justi, rideant super eum postea justi. Merito enim damnatur, qui non posuit Deum adjutorem suum, sicut tu: qui forte habes pecuniam; sed de Deo praesumis, non de pecunia. Et speravit in multitudine divitiarum suarum: similis factus est illis qui cum dicerent, Beatus populus cui haec sunt, id est ista terrena, retulit continuo iste qui insul
Abbreviated transcription (Latin):
uitiȩ non puniuntur: habebat abiaam multum auri:
argenti: pecorum. familiȩ. Diues erat: et in eius sinum pau¬
per latarus sublatus est. In sinum diuitis paup: an potius
ambo deo diuites. ambo a cupiditate pauꝑes: Quid
ergo in hoc doech culpat scriptura: Non dirit ecce
homo qui fuit diues: sed ecce homo qui non posuit
deum adiutorem suum: sed sꝑauit in multitudine di¬
uitiarum suarum et preualuit. Non quia habuit di¬
uitias. seci quia in ipsis sꝑauit. et in deum non sꝑauit:
ideo dampnatur: ideo punitur: ideo mouetur de taber¬
naculo tamquam motus ille terrenus: sicut pulius quem
ꝓicit uentus a facie terrȩ. Ileo extirpatur radir eius de ter-¬
ra uiuentium. Numquid hiuc similes sunt diuites de qui-¬
bus paulus apłs loquitur. precipe liuitibus huius seli non
suꝑbe sapere sicut doech neꝙ sperare in incerto diuitiarum
sicut iste spauit in multitudine diuitiarum suarum sed in

Expanded text:
divitiae culpantur: habebat Abraham multum auri, divitiae culpantur: habebat Abraham multum auri, argenti, pecorum, familiae; dives erat, et in ejus sinum Lazarus pauper sublatus est. In sinum divitis pauper: an potius ambo Deo divites, ambo a cupiditate pauperes? 15. Quid ergo in hoc Doech culpat Scriptura? Non dixit, Ecce homo qui fuit dives; sed, Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Non quia habuit divitias, sed quia in ipsis speravit, et in Deo non speravit, ideo damnatur, ideo punitur, ideo movetur de tabernaculo, tanquam motus ille terrenus, sicut pulvis quem projicit ventus a facie terrae ; ideo exstirpatur radix ejus de terra viventium. Numquid huic similes sunt divites, de quibus Paulus apostolus loquitur: Praecipe divitibus hujus mundi, non superbe sapere, sicut Doech; neque sperare in incerto divitiarum, sicut ipse speravit in multitudine divitiarum suarum; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
sed cupiditates. Uiderunt enim ipsos pauꝑes etiam: et si non
habentes pecuniam. tamen habere auariciam. Et ut noueri-¬
tis non pecuniam in diuite secl auariciam condempnari: ad¬
uertite quod dico.Respicis illum chiuitem stantem iuxta te:
et forte in illo est pecunia et non est auaricia. In te non est pe¬
cunia: et est auaricia. Pauꝑ ulcerosus: erumnosus: linctus
a canibus: non habens opem: non habens escam: non ha-¬
bens forte ipsam uestem: ablatus est ab angłis in sinum
abrahȩ. heia tu pauꝑ gaudes modo. Numquicinam tibi
et ulcera optanda sunt: Nonne patrimonium tuum sa¬
nitas est: Non est in hoc lataro meritum pauꝑtatis: secl
pietatis. Nam uides qui sublatus est: non uides quo sub-¬
latus sit. Quis est sublatus ab anglis: Pauꝑ erumpnosus uel
ulcerosus. Quo sublatus est: In sinum abrabȩ. Lege scriptu¬
ras: et inuenies diuitem abraham. Ut noueris quia di

Expanded text:
sed cupiditates. Viderunt enim etiam ipsos pauperes, etsi non sed cupiditates. Viderunt enim etiam ipsos pauperes, etsi non habentes pecuniam, tamen habere avaritiam. Et ut noveritis non pecuniam in divite, sed avaritiam condemnari, advertite quod dico: respicis illum divitem stantem juxta te; et forte in illo est pecunia et non est avaritia, in te non est pecunia et est avaritia. Pauper ulcerosus, aerumnosus, linctus a canibus, non habens opem, non habens escam, non habens forte ipsam vestem, ablatus est ab Angelis in sinum Abrahae . Eia tu pauper gaudes modo, numquidnam tibi et ulcera optanda sunt? Nonne patrimonium tuum sanitas est? Non est in hoc Lazaro meritum paupertatis, sed pietatis. Nam vides qui sublatus est, non vides quo sublatus est. Quis est sublatus ab Angelis? Pauper, aerumnosus, ulcerosus. Quo sublatus est? In sinum Abrahae. Lege Scripturas, et invenies divitem Abraham . Ut noveris, quia non