comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut instruat. & delectare ut teneat: uerum &iam flectere ut ui¬
cat: Ille quippe iamremanet ad consensionem flectendus eloquen¬
tiae granditate : in quo nonegit usque ad eiur confessionem de¬
monstrata ueritas: ad iuncta &iam suauitate dctionis scũis uauita
ti tantum opere impensum est ab hominibus: ut non solum non faci¬
enda uerum &iam fugienda ac detestanda tot & tanta malu at¬
que turpia : quae malis & turpibus desertissime persuasa sunt
Non ut eis consentiatur: sed sola delectationis gratia lestitent ar
Auertat autem ds̃ ab ecclesia sua: quod desina goga iudaeorum
hiere mias prophela commemorat dicenr: Pauor & horrenda
facta sunt superterram: proph&ae prophesabant iniqua
& sacerdotes plausum dederunt manibus suis: & ples meu
dilexit sic: & faci&is in futurum : Deloquentia tanto terribibor
quanto plurior & quanto solidor. tanto uehementiori: Ouere
securis concidens petras: huic enim reisimile esse uerbum suum

Expanded text:
ut instruat, et delectare ut teneat, verum etiam flectere ut viut instruat, et delectare ut teneat, verum etiam flectere ut vincat. Ipse quippe jam remanet ad consensionem flectendus eloquentiae granditate, in quo id non egit usque ad ejus confessionem demonstrata veritas, adjuncta etiam suavitate dictiti tantum operae impensum est ab hominibus, ut non solum non facienda, verum etiam fugienda ac detestanda tot et tanta mala atque turpia, quae malis et turpibus disertissime persuasa sunt, non ut eis consentiatur, sed sola delectationis gratia, lectitentur. Avertat autem Deus ab Ecclesia sua quod de synagoga Judaeorum Jeremias propheta commemorat dicens: Pavor et horrenda facta sunt super terram: Prophetae prophetabant iniqua, et sacerdotes plausum dederunt manibus suis, et plebs mea dilexit sic. Et quid facietis in futurum ? O eloquentia tanto terribilior, quanto purior; et quanto solidior, tanto vehementior! O vere securis concidens petras! huic enim rei simile esse verbum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enim delectant quia falsu sunt : sed quia falsa esse
c& ueritas si aliquocumque modo sed sieo modo dica tur¬
ut placeat: & semodicentis dats est in eloquentia : non paruus &iam
delectationi locus: quae tamen addita non sufficit duris: quos nec in¬
tellexisse. nec docentis elocutione delectatos esre profuerit: Quid
enim haec duo conferunt homini qui & confitetur uerum & collau¬
dat eloquium Nec inclinat assensum. Propterquem solum cumal¬
quid suad&ur rebus quȩ dicuntur inuigilat dicentes intentio:
ienim talia dicentur quae credere uelnorse sufficiat: Nihil est
abud eis consentire nisi confitere uera esse: Cum uero id doce tur
quod agendum est. &ideo doc&lur ut agatur: frustra persua d&uur
uerumesse quod dicitur. frustra plac& modus ipse quodicitur
sinonita discitur. ut agatur: Oportet igitur eloquentem eclesias¬
ticum quando suad& aliquid quod agendum est. nonsolum docere

Expanded text:
Neque enim delectant, quia falsa sunt; sed quia falsa esse Neque enim delectant, quia falsa sunt; sed quia falsa esse acet veritas, si alio quocumque modo, nisi eo modo dicaturut placeat et sermo dicentis, datus est in eloquentia non parvus etiam delectationi locus. Quae tamen addita non sufficit duris, quos nec intellexisse, nec docentis elocutione delectatos esse profuerit. Quid enim haec duo conferunt homini, qui et confitetur verum, et collaudat eloquium, nec inclinat assensum, propter quem solum, cum aliquid suadetur, rebus quae dicuntur invigilat dicentis intentio? Si enim talia docentur quae credere vel nosse sufficiat, nihil est aliud eis consentire, nisi confiteri vera esse. Cum vero id docetur quod agendum est, et ideo docetur ut agatur, frustra persuadetur verum esse quod dicitur, frustra placet modus ipse quo dicitur, si non ita discitur ut agatur. Oportet igitur eloquentem ecclesiasticum, quando suadet aliquid quod agendum est, non solum docere
Abbreviated transcription (Latin):
Ita mouebuntur : ut eos nonopus sit maioribus eloquentiae uiribus
iam moueri: quod tamen cum opus eft: faciendum est: Tune
autem opus est: quando cum scierint quidagendumsit non agunt.
Ac perdocere necersitatis est : possunt enim homines &agere
& non agere quod sciunt: quis autem dixerit eoragere debere
quod nesciunt : Et ideo flectere necersitatis non est: quia nor
semper opus est. si tantum docenti uel &iam delectandi
Consentit auditor: ideo autem uictoriae. est: quia fieri potest
ut & doceatur. & delectetur. & non assentiatur: Quid autem
illa duo proderunt. si desit hocter tium : sed neque delectare
neces sitatis est: Quan dequidem cum dicendo uera monstrantur
quod ad officium docendi pertin&: non eloquio agitur neque
hoc adtenditur ut uelipsa. uelipsum delest& eloquium: sed
perseipsu. qñm uerasunt manifestata delestant:. . Inde
plerumque delectant: &iam falsa pate facta atque conuita

Expanded text:
ita movebuntur, ut eos non opus sit majoribus eloquentiae viribus ita movebuntur, ut eos non opus sit majoribus eloquentiae viribus jam moveri. Quod tamen cum opus est, faciendum est: tunc autem opus est, quando cum scierint quid agendum sit, non agunt. Ac per hoc docere necessitatis est. Possunt enim homines et agere et non agere quod sciunt. Quis autem dixerit eos agere debere quod nesciunt? Et ideo flectere necessitatis non est, quia non semper opus est, si tantum docenti vel etiam delectanti consentit auditor. Ideo autem victoriae est flectere, quia fieri potest ut doceatur et delectetur, et non assentiatur. Quid autem illa duo proderunt, si desit hoc tertium? Sed neque delectare necessitatis est: quandoquidem cum dicendo vera monstrantur, quod ad officium docendi pertinet, non eloquio agitur, neque hoc attenditur, ut vel ipsa vel ipsum delectet eloquium, sed per seipsa, quoniam vera sunt, manifestata delectant. Unde plerumque delectant etiam falsa patefacta atque convicta.
Abbreviated transcription (Latin):
docere uult: Quamdiu non intellegitur : nondum se existim& dixisse
quod uult: eiquem uult docere: Quia & si dixit quodipse intellegit
nondum illi dixisse putandus est a quo intellectus non est: siuero in¬
tellestus est: quocum que modo dixerit. Dixi: Quod si euani delec¬
tare uult: eum cuidicit aut flestere: non quocumque modo dixe¬
rit faci&: sedinter est quoriodo chcat int faciat: sicit eflautem utte¬
neatur adaudendum delestan his .vu ditor i taflectendus ut mouea¬
tur adogendum : & sicut delectatur ssua uiter loquaris ia flede¬
t ssamios quod polliceris : tmeat quod minaris oderit quod ar¬
guis. quad cominendas anplectatur : quod dolendum exaggeras
dilcut: C laelandum predicas gaudeat: misereatur¬
quos cauendos terrendo proponis: & quic quid aliud grandi eloquen¬
tia fieripotest ad commouendos animos auditorum : non quid ager
docendi sunt. quam mouendi : & fortasre rebus ipsis cognitis

Expanded text:
docere vult, quamdiu non intelligitur, nondum se existimet dixisse docere vult, quamdiu non intelligitur, nondum se existimet dixisse quod vult ei quem vult docere. Quia etsi dixit quod ipse intelligit, nondum illi dixisse putandus est, a quo intellectus non est: si vero intellectus est, quocumque modo dixerit, dixit. Quod si etiam delectare vult eum cui dicit, aut flectere, non quocumque modo dixerit, faciet; sed interest quomodo dicat, ut faciat. Sicut est autem, ut teneatur ad audiendum, delectandus auditor; ita flectendus, ut moveatur ad agendum. Et sicut delectatur, si suaviter loquaris; ita flectitur, si amet quod polliceris, timeat quod minaris, oderit quod arguis, quod commendas amplectatur, quod dolendum exaggeras doleat; cum quid laetandum praedicas gaudeat, misereatuquos cavendos terrendo proponis; et quidquid aliud grandi eloquentia fieri potest ad commovendos animos auditorum, non quid agenddocendi sunt quam movendi. Et fortasse rebus ipsis cognitis
Abbreviated transcription (Latin):
mos superuenit fructus: quiea quae drcenda sunt quamuis ab ieste
inculteque dicantur scire desiderant : Quod cum ad eptifuerint : ipra de¬
lectabiliter ueritate pascuntur : bonorum que ingemorum. insignis est
indolis in uerbis uerumamare non uerba : Quidenim prodest clauis
aurea. siaperire quod uolumus non potest : Aut quid obest ligneu
si hoc potest. quando nihil quaerimus nisi paterequod clausum est :
sed qñm interse habent nonnullam similtudinem uescentes atquedi¬
centes: Propter fastidia plurimorum &iam ipra sine quibus
uiui non porest alimenta. condienda sunt : ¶ Dixit ergo quidam¬
eloquens & uerum dxit: itadicere debere eloquentem ut doceat.
in delect&. ut flectat: deinde addidit: Docere necessi tatis est
primoloeo postium est hoc est docendi necessitas : in rebur est consti¬
tuta quas dicimus: reliqua duo: in modo quo dicimus: quiergodicit cum

Expanded text:
mos suus pervenit fructus, qui ea quae discenda sunt, quamvis abjecte mos suus pervenit fructus, qui ea quae discenda sunt, quamvis abjecte inculteque dicantur, scire desiderant. Quod cum adepti fuerint, ipsa delectabiliter veritate pascuntur: bonorumque ingeniorum insignis est indoles, in verbis verum amare, non verba. Quid enim prodest clavis aurea, si aperire quod volumus non potest? Aut quid obest lignea, si hoc potest? quando nihil quaerimus nisi patere quod clausum est. Sed quoniam inter se habent nonnullam similitudinem vescentes atque discentes, propter fastidia plurimorum, etiam ipsa sine quibus vivi non potest, alimenta condienda sunt. eloquens, et verum dixit, ita dicere debere eloquentem, ut doceat, ut delectet, ut flectat. Deinde addidit: Docere necessitatis est, primo loco positum est, hoc est docendi necessitas, in rebus est constituta quas dicimus; reliqua duo, in modo quo dicimus. Qui ergo dicit cum
Abbreviated transcription (Latin):
placet : Paene nbnlinter est utrum is quidicit. dictor anlector sit :
Colent enim eaquȩ commodes cripta sunt non solum ab his quibus primi¬
tus in notescunt iucunde legi: uerum ab liis &iam quiburiam notas unt
neque adhuc illa dememoria deleuit obluno Nonsine iucunditate rele¬
gi : uel abutrisque libenter aidiri: Quae autem quis que iam oblitus eft : cum
conmon&ur: docetur: sed demodo delectandi nunc non ago: Demodo
quod docendisunt quidiscere desiderant loquor: Is est autemoptimus
quosit ut quiaudit uerum audiat: & quod audit intellegat: adquem finem
cumuentum fuerit : nihil tunc amplius deipsa re tamquam diutiur docen¬
da luborandum est: Sed forte de cominendandu ut incorde figatur :
quod si faciendum uidebitur : ita modeste faciendum est. neperuenia tur
non ut libeat quod horrebat. aut ut fiat quodpigebat: sedut appere ut
quod latebat : quod tamensifiat insuauiter: ad paucos quidem rtudiosis ii¬

Expanded text:
placet, pene nihil interest utrum is qui dicit, dictor vel lector sit. placet, pene nihil interest utrum is qui dicit, dictor vel lector sit. Solent enim et ea quae commode scripta sunt, non solum ab iis quibus primitus innotescunt, jucunde legi; verum ab iis etiam quibus jam nota sunt, neque adhuc illa de memoria delevit oblivio, non sine jucunditate relegi, vel ab utrisque libenter audiri. Quae autem quisque jam oblitus est, cum commonetur, docetur. Sed de modo delectandi nunc non ago; de modo quo docendi sunt qui discere desiderant, loquor. Is autem est optimus, quo fit ut qui audit, verum audiat, et quod audit intelligat. Ad quem finem cum ventum fuerit, nihil tunc amplius de ipsa re tanquam diutius docenda laborandum est, sed forte de commendanda ut in corde figatur: quod si faciendum videbitur, ita modeste faciendum est, ne perveniatur non ut libeat quod horrebat, aut ut fiat quod pigebat, sed ut appareat quod latebat. Quod tamen si fiat insuaviter, ad paucos quidem studiosissi
Abbreviated transcription (Latin):
nibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent᷑
ut audiatur unus. & in eum intenta ora conuertunt: ibi ut requi¬
pact quisque quod non intellexerit nec moris est nec decoris: ac
per hoc deb& maxime tacenti sub uenire cura dicentis: sol& autẽ
motus uo significare utrũ intellexerit : Cognoscendi auida
multitudo: quod donec signific&: uersandum est quo dagitur multim¬
da uari&ate dicendi: Quod in potestate non habent: qui prȩparata.
& uduerbum memoriter retenta pronuntiant: mox autem ut intel¬
lectum erre constiterit: aut sermofiniendus. aut in aha transeundum
est : Cicutenim gratus est qui cognoscenda enubilat : sic onerosus
qui cognita inculcat: eis dumtaxat: quorum tota exi pectatio. indis¬
soluenda eorum quae panduntur difficultate pendebat: Nam
delectandi gratia &iiam nota dicuntur : ubi non ipsa sed motus
quodicuntur artenditur: quod si&ipse iamnotus est atque auditoribus

Expanded text:
nibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent nibus est cuique interrogandi potestas: ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat quisque quod non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intellexerit cognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo finiendus, aut in alia transeundum est. Sicut enim gratus est qui cognoscenda enubilat; sic onerosus est qui cognita inculcat, eis duntaxat quorum tota exspectatio in dissolvenda eorum, quae panduntur, difficultate pendebat. Nam delectandi gratia etiam nota dicuntur; ubi non ipsa, sed modus quo dicuntur attenditur. Quod si et ipse jam notus est, atque auditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
loco pluraliter enuntia relur hoc nomen quod inlatina lingua singu
ritis loquentem ossum potius quam osdicere. ueista syllaba non abeo
quod sunt ossa sed abeo quod sunt ora intellegatur. ubiuafraedu¬
res decorreptione uocalium uel productione non iudicant: Quidenĩ sso¬
prodest locutionis integritas quam nonsequitur intellectus audentis.
cum loquendi omnino nullasit causa. si quo loquimur non intelle¬
gunt Propter quos ut intellegant loquimur: Quiergo doc& iuta¬
tur integra potest dicere: id magis eliga : si autem non porest siue quia
nonsunt siue quia in praesentia nonoccurrunt : ut &ur &iam uerbis
minus integris : dumtamen resipsa doceatur atque discatur. integre:
Et hoc quidem nonsolum incollocutiombus siue fiant cumaliquo uño
siue cum pluribus: uerum &iam multo magis inpopulis quando ser¬
mo promitur ut hitellegat ur instandum ese: quia incollocutio¬

Expanded text:
loco pluraliter enuntiaretur hoc nomen, quod in latina lingua tantuloco pluraliter enuntiaretur hoc nomen, quod in latina lingua tanturitis loquentem, ossum potius quam os dicere, ne ista syllaba non ab eo quod sunt ossa, sed ab eo quod sunt ora intelligatur, ubi Afrae aures de correptione vocalium vel productione non judicant? Quid enim prodest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit causa, si quod loquimur non intelligunt, propter quos ut intelligant loquimur? Qui ergo docet, vitantelligantur, potest dicere, id magis eliget: si autem non potest, sive quia non sunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbis minus integris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. 25. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus; verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutio
Abbreviated transcription (Latin):
sitenet auditorem uel collo cutorem dircendi cupiditas. Nec
mentis capacitas defit quae quomodo intimata possit accipe¬
re: noncurante illo quidocet quanta eloquentia doceat.
do neglegit uerbacultiora: nec curat quid benesonet: Ced quid
bene indic& atque intim& quoð ostendere intendit: unde ait quidam
cum de taligenere elocutionis ager& : esse in eaquandam diligentem
neclegentiam : Haectamen sic de trahit ornatum: ut sordes non con¬
trahat : quamuis inbonis doctoribus tanta docendicurasit. uelesse
debeat : ut uerbum quod nisi obscurumsit uel ambiguum. latinum
erre non potest: Uulgiautem moresic dicitur ut ambiguitas obscurita
uit&ur : nonsic dicatur ut ad octis. sed potius ut ab indoctis dicisol&:
Sienim nonpiguit dicere interpretes nostros non congregabo conuen¬
tcula eorum desanguinibus qñm senserunt adrem pertinere uteo

Expanded text:
si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta eloquentia doceat, do negligit verba cultiora, nec curat quid bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde ait quidam, cum de tali genere locutionis ageret, esse in ea quamdam diligentem negligentiam  Cicero, in Oratore . Haec tamen sic detrahit ornatum, ut sordes non contrahat. Quamvis in bonis doctoribus tanta docendi cura sit, vel esse debeat, ut verbum quod nisi obscurum sit vel ambiguum, latinum esse non potest, vulgi autem more sic dicitur ut ambiguitas obscuritasque vitetur, non sic dicatur ut a doctis, sed potius ut ab indoctis dici solet. Si enim non piguit dicere interpretes nostros, Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus , quoniam senserunt ad rem pertinere, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
di pareni quidem uerum tamen subsequentem indi ecdesia
renderient: Nonergo expositores eorum ita lqui debent
tnquam sepsi ex ponendos simili austoritate roponant
sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxim eut intellegantur
elaborent. eaquantum possunt perspicuitate dcendi: ut aut mula
tardus sit qui nontellegat : aut inrerum quas explicare atque osten¬
dere uolumus difficultate ac subtilitate : non in nostra locutionbst
causa. quominus tardius ue quod dicimus possit intellegi:
leguntur quantolib& & quantum libet: quamuis planis sime
dicentir uersentur eloquio: quae in populi audientiam uelrar
si aliquid urget: uel numquam omnino mitenda sunt : In libris au¬
tem qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodam modolectorem teneant
cum intelleguntur : Cum autem non intelleguntur molesti
non sint nolentibus legere : & in aliquorum collocutionibus. non
re drputationis: Adcliorum intellegentiam perducamus:

Expanded text:
disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam se ipsi exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligat, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quod dicimus possit intelligi. liguntur, quantolibet et quantumlibet, quamvis planissime, dicentis versentur eloquio; quae in populi audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non re disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus,
Abbreviated transcription (Latin):
uissimi atque acutissimi uri uidere acdicere potuerunt. eaquae orato
ria uelut arte diicuntur Non obseruarentur & notarentur & in
hanc doctrinam redigerentur insi prius inoratorum inuenirentur
ingenis : quid mirum si& inistis inueniuntur quos ille misit qui facit
inȩenia : qua propter: & loquentes quidem non solum sapienter cano¬
mee nostros auctores doctoresque fateamur tali eloquentia¬
usos qualis personis eius modi congruebat: ¶s ednos & sidelitieris
elocationis exempla: nequaquam tamen putare debemus imitando
nobis eosesre in his quae adexercendas. Et elimandas quodam modo
mentes legentium. & adrumpenda fastidia atque acuenda studia
discereuolentium : celandos quoque siue ut ad pi&atem conuertantur
siue ut amisteriis secludantur animos impiorum: utib ac sclu¬
bri obseuritate dixerunt: sic quippe illi locu sunt : ut posteriores
quieos recte intellegerent & ex ponerent : alteram gratiam

Expanded text:
tissimi atque acutissimi viri videre ac dicere potuerunt, ea quae velut tissimi atque acutissimi viri videre ac dicere potuerunt, ea quae velut oratoria arte discuntur, non observarentur et notarentur, et in hanc doctrinam non redigerentur, nisi prius in oratorum invenirentur ingeniis; quid mirum si et in istis inveniuntur, quos ille misit qui facit ingenia? Quapropter et eloquentes quidem, non solum sapientes, canonicos nostros auctores doctoresque fateamur, tali eloquentia, qualis personis ejusmodi congruebat. CAPUT VIII.-- elocutionis exempla; nequaquam tamen putare debemus imitandos eos nobis esse in iis quae ad exercendas et elimandas quodammodo mentes legentium, et ad rumpenda fastidia atque acuenda studia discere volentium, celandos quoque, sive ut ad pietatem convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
patiebantur super contritione fratris. sed positus est profratre
ioseph: ut quicumque frater proprio significaretur eius nomine
cuius exfratribus fama praeclara est: uel in malis quaependit :
Uelinbonis quaerependit: iste certe tropus ubi ioseph Quem¬
cumque fratrem facit intellegi: nescio utrum quam didicimus
& docuimus arte tradatur: quã sit tamenpulcher &quem¬
admodum afficiat legentes atque intellegentes : Nonopus est
cuiquam dici: supse non sentit : & plura quidem quae pertine¬
ant ad praecepta eloquentiae : in hoc ipso loco quem proexem¬
lo posuimus possunt reperiri : Sedbonum auditorem nontam sidib¬
genter discutiatur inseruit: quam si ardenter pronuntietur accedi :
Sreque enim haec humana indstria composita : sed duina mentesent
cusa : & sapienter & eloquenter: non intenta ineloquentiam sapientia
sed asapientia non recedente eloquentia : Sienim sicut quidam dier¬

Expanded text:
patiebantur super contritione fratris, sed positus est pro fratre, patiebantur super contritione fratris, sed positus est pro fratre, Joseph, ut quicumque frater proprio significaretur ejus nomine, cujus ex fratribus fama praeclara est, vel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe tropus ubi Joseph quemcumque fratrem facit intelligi, nescio utrum illa quam didicimus et docuimus, arte tradatur. Quam sit tamen pulcher, et quemadmodum afficiat legentes atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit. 21. Et plura quidem, quae pertinent ad praecepta eloquentiae, in hoc ipso loco, quem pro exemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem, non tam si diligenter discutiatur, instruit, quam si ardenter pronuntietur, accendit. Neque enim haec humana industria composita, sed divina mente sunt fusa et sapienter et eloquenter; non intenta in eloquentiam sapientia, sed a sapientia non recedente eloquentia. Si enim, sicut quidam diser
Abbreviated transcription (Latin):
re dicendi inuectionis imp&urelaxato : & non adillos sed deillir
iamloquens : ut nos musicam sapiemes amusica luxurianter distigu¬
re commoner& : Nonait quintis aduocem psalterii. & sicut dauid
puta psuos habere uasacantici : Sed cumillud adillos dixirr&
quȩelluxoriosi audire deberent. quicanitis aduocem pralceri : im¬
peritiam quoque eorum aliis quodam modo indicauit : Adiungens :
sicut dauideputauerunt sehabere uasa cantici: bibentes inphiabs ui¬
num: & optimo unguento delibuti: Triahaec mebus pronuntian¬
tur: si suspensis duobus prioribus membris : circuitu tertio fim¬
antur : lamuero quod his omnibus adicitur & nibilpatiebantur
super contritione ioseph: siue continuatum dicatur ut unumsit
membrum: siue decentius suspendatur &nihil pauiebantur.
Et post hanc distinctionẽ Inferatur super contritione ioseph
atque sit bimembris circuitus miro decore nondictum est nihil

Expanded text:
re dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis re dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis jam loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis distinguere commoneret, non ait, Qui canitis ad vocem psalterii, et sicut David putatis vos habere vasa cantici: sed cum illud ad illos dixisset, quod luxuriosi audire deberent, Qui canitis ad vocem psalterii, imperitiam quoque eorum aliis quodammodo indicavit, adjungens, Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti. Tria haec melius pronuntiantur, si suspensis duobus prioribus membris circuitus, tertio finiantur. 20. Jam vero quod his omnibus adjicitur, Et nihil patiebantur super contritione Joseph, sive continuatim dicatur ut unum sit membrum, sive decentius suspendatur, et nihil patiebantur, et post hanc distinctionem inferatur, super contritione Joseph, atque sit bimembris circuitus; miro decore non dictum est, Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ut eidem pronomini essent binas ubnexa. Quȩ tressententias
explicarunt : unam : ad captiuitatis praenuntiationem : qui sepa¬
rati estis indiem malum : & cadpropinquatis solio iniquitatis : alte¬
ram : ad libidinem : quidormitis in lectis eburneis & las ciuitis in .s.¬
tratis uestris: aduoracitatem uero tertiam pernentem: quicon me¬
ditis inquit agnum degrege : & uitulos demedio armenti: Vt inpo¬
testate sit pronuntiantis utrum singula finiat & membra sint
sex i anprimum & tertium & quintum uoce sus pendat : & secun¬
dũ primo. quartum tertio. sextum quinto conectendo: tresbi¬
membres: circuitus decentissime faciat: unum quoculamitas
imminens : alterum quolectus impurus : tertium : quđ dica
mensa monstretur : De inde luxuriosam remord& aurium
uoluptatem : Vbicum dixis set quicanitis ad uocem psalterii:¬
qũm potest exerceri sapienter asapientibus musica : mirabili de¬

Expanded text:
ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent: unam, ad captivitatis praenuntiationem, « qui separati estis in diem malum et appropinquatis solio iniquitatis; » alteram, ad libidinem, « qui dormitis in lectis eburneis et lascivitis in stratis vestris; » ad voracitatem vero tertiam pertinentem, « qui comeditis agnum de grege et vitulos de medio armenti, » ut in potestate sit pronuntiantis utrum singula finiat et membra sint sex, an primum et tertium et quintum voce suspendat, et secundum primo, quartum tertio, sextum quinto connectendo, tres bimembres circuitus decentissime faciat: unum quo calamitas imminens; alterum quo lectus impurus; tertium quo prodiga mensa monstretur. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem, ubi cum dixisset, « qui canitis ad vocem psalteriim potest exerceri sapienter a sapientibus musica, mirabili deco
Abbreviated transcription (Latin):
rum: de inde uerba quae hir adiunguntur locis: decentissime ua¬
riantur. opulentiestis: Confiditir transite ite decendite : conse¬
quenter denuntiatur futura sub iniquo rege. apꝓ pinquare capuuitas:
Num adiungitur : quiseparatiestis inhem malum : & appropinquatis so¬
lio iniquitatis: tum subiciuntur merita luxoriae: quidormitis in lectis
ebur neis: & las ciuitis instratis uestris: qui come ditis agnum de grege :¬
& uitulos demedo armenti: ista sex membra tres bimembres Circui
tus ediderunt: nonenim ait quis eparatiestis indem malum. qui appro¬
pinquatis solio iniquitatis. quidormitis in lectis eburneis quilas ciui¬
tas instratis uestris. quicomme diis agnum degrege. qui uitulos de
medio armenti: Quodia dicer&ur ess& quidem & hoc pulchrum :¬
ut ab uno pronomine rep&ito omnia sex membra decurrerent:
et pronuntiatis uoce singula fintrentur : sedpulchrius factum eft.

Expanded text:
rum. Deinde verba quae his adjunguntur locis, decentissime varum. Deinde verba quae his adjunguntur locis, decentissime variantur: Opulenti estis, confiditis, transite, ite, descendite. 18. Consequenter denuntiatur futura sub iniquo rege appropinquare captivitas, cum adjungitur, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Tunc subjiciuntur merita luxuriae, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris: qui comeditis agnum da grege, et vitulotus ediderunt. Non enim ait: Qui separati estis in diem malum, qui appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, qui lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Quod si ita diceretur, esse quidem et hoc pulchrum ut ab uno pronomine repetito omnia sex membra decurrerent, et pronuntiantis voce singula finirentur; sed pulchrius factum est
Abbreviated transcription (Latin):
proph&as nostros tamquam ineruditos & locutionis ignaros
uebut docti disertique contempnunt: si aliquid eistale uelinta¬
les dcendum fuiss&. aliterse uoluissent dicere. quitameneorũ
insanire noluissentt: Quidenim est quo distoelo quio aures sobn¬
ae plus desiderent : primo i prainuectio quasi sopites sensibus ut eu¬
gilarent quo fremitu illisa est : Vae uobis qui opilenti estis insim
& confiditis inmonte samariae : optimates: capita populorum inete¬
dientes pompatice domũ israhel: De inde ut beneficiis di qui en
amplaspatia regnidedit ostendat ingratos qñm confidebant
inmonte samariae ubiutique idola colebantur : transite inquit
inchalanne & udele &ite inde inemath magnã & descendite ingech
palestinorum. &a doptima quaeq regnahorum : silatior terminis
eorum termino uestro esti simul &iam cumista dicuntur : Loco¬
rum nominibus tam quam luminibus ornatur eloquiumi quae
sunt:sion sumaria chalanne emath magna & geth palestino¬

Expanded text:
Prophetas nostros tanquam ineruditos et elocutionis ignaros veluti docti disertique contemnunt, si aliquid eis tale vel in tales dicendum fuisset, aliter se voluissent dicere, qui tamen eorum insanire noluissent? 17. Quid enim est quod isto eloquio aures sobriae plus desiderent? Primo ipsa invectio, quasi sopitis sensibus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel! Dein, de ut beneficiis Dei, qui eis ampla spatia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samariae, ubi utique idola colebantur, Transite, inquit, in Chalanne, et videte, et ite inde in Emath magnam, et descendite in Geth Palaestinorum, et ad optima quaeque regna horum, si latior terminus eorum termino vestro est. Simul etiam cum ista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion, Samaria, Chalanne, Emath magna, et Geth Palaestino
Abbreviated transcription (Latin):
temperato. id est ut eloquentia ipsa delect& Non est¬
utiitet propter seipsum us urpandum sed utrebus quae honest
utiliter que dicuntur : si nec docente in degent eloquio nec mouent
quia & cientes & fauentes auditores habent : Aliquanb o prõpitius¬

Expanded text:
temperato, id est, ut eloquentia ipsa delectet, non estemperato, id est, ut eloquentia ipsa delectet, non est propter seipsum usurpandum; sed ut rebus quae utiliter honesteque dicuntur, si nec docente indigent eloquio nec movente, quia et scientes et fa
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando &iam lacrimis: postremo uitȩ mutatione monstrase :s
ummis so &iam dicendigenere : sunt pleri que mutati : sed unt qu
nesciebant scirent. aut quodeis uidebatur incredibile crederent:
Nonautem ut agerent quodagendum iamuouerant: & agere noleben
ad huius modi namque duritiam flectendam : debet granditer dici:
Nam & laudes acuituperationer quando eloquenter dicuntur : cum
sint ingenere temperato fic afficiunt quosdam: ut non solum in laud¬
bus & uituperationibus eloquentiae delectentur : uerum & ipsi laudi¬
biliter appetant : fugiantq uituperaliter uiuere: sed num quid
omnes qui delestantur imitantur : sicut ingrandigenere omnes qui
flestuntur agunt & in summis sogenere omnnes quidocentur scium
autcredunt uerumesse quod nesciunt: Vnde colligitur illa duo ge¬
nera quod efficere intendunt hoc eis essemaxim e necessariumqus
pienter & eloquenter uolunt dicere : Illuduero quodagitur generi¬

Expanded text:
aliquando etiam lacrymis, postremo vitae mutatione monstrasse. 54. aliquando etiam lacrymis, postremo vitae mutatione monstrasse. 54. Submisso etiam dicendi genere sunt plerique mutati: sed ut quod nesciebant, scirent, aut quod eis videbatur incredibile, crederent; non autem ut agerent quod agendum jam noverant, et agere nolebant. Ad hujusmodi namque duritiam flectendam, debet granditer dici. Nam et laudes et vituperationes quando eloquenter dicuntur, cum sint in genere temperato, sic afficiunt quosdam, ut non solum in laudibus et vituperationibus eloquentia delectentur, verum et ipsi laudabiliter appetant, fugiantque vituperabiliter vivere. Sed numquid omnes qui delectantur, mutantur, sicut in grandi genere omnes qui flectuntur, agunt; et in submisso genere omnes qui docentur, sciunt, aut credunt verum esse quod nesciunt? Cnera quod efficere intendunt, hoc eis esse maxime necessarium, qui sapienter et eloquenter volunt dicere Illud vero quod agitur gener
Abbreviated transcription (Latin):
sollemniter dimicabant &quisque utquẽ poterat occidebant :
ee quidem granditer quantumualui : ut tam crudele atque inur¬
teratum malum decordibus & moribus eorum auellerem: pelle¬
remque dicendo: non tamen egisse aliquid meputaui: cumeor
audrem acclammantes: sed cumflentes uiderem: Acclamatio¬
nibus quippe sedocere & delectari: flectiautem lacrimis
indicabant : quas ubi aspexi: immanem illam consu&udinem
a patribus & auis longeque amaioribus traditam quaepectora
eorum hostiliter obsidebat uel potiur possidebat deuitam ante quar
reipsa id osienderem crededi: mox que sermone finito adagendar
dõ gratias corda at que ora conuerti: &eccciam ferme octo uelam pi¬
us annisunt: propitioxp̃o: ex quo illic nihil tale tẽptatum est : sunt
& alia multa x experimenta : quibus dicimus homines quidinen fu¬
rit sapientes grandtas dictionis non clamore potius quam gemitu:

Expanded text:
solemniter dimicabant, et quisque ut quemque poterat occidebat: solemniter dimicabant, et quisque ut quemque poterat occidebat: egi quidem granditer, quantum valui, ut tam crudele atque inveteratum malum de cordibus et moribus eorum avellerem, pelleremque dicendo; non tamen egisse aliquid me putavi, cum eos audirem acclamantes, sed cum flentes viderem. Acclamationibus quippe se doceri et delectari, flecti autem lacrymis indicabant. Quas ubi aspexi, immanem illam consuetudinem a patribus et avis, longeque a majoribus traditam, quae pectora eorum hostiliter obsidebat, vel potius, possidebat, devictam, antequam re ipsa id ostenderent, credidi. Moxque sermone finito ad agendas Deo gratias corda atque ora converti. Et ecce jam ferme octo vel amplius anni sunt, propitio Christo, ex quo illic nihil tale tentatum est. Sunt et alia multa experimenta quibus didicimus, homines, quid in eis fecerit sapientis granditas dictionis, non clamore potius quam gemitu,
Abbreviated transcription (Latin):
ouoc&era : & in summisso similter : temperatum autem genus
uonquidem semper sed tamen aliquando summisso indig& : siut dixiꝰ
quȩstio cuius nodus est soluendus incurrat: uel quando non nulla
quae ornaripossent ideo nonornantur sed summisso sermone
dicuntur: ut quibusdam quasitoris ornamentorum praebeant
eminentiorem locum : Crande autem genus temperata dictio
non requirit: ad delectandos quippe animos non ad mouendor ip
m& ur : ideo granditer putandus est dicere : hocenim : & acumina
summissi generis. &ornamenta faciunt temperati: graendeau¬
tem genus plerumque pondere suo uoces premit sed lacrimar
ex primit: denique cumapud caesariã maurftaniae populo dis¬
suaderempugnam ciuilem. uel potius plusquam ciuilẽ : quam cu¬
teruam uocabant : Neque enim ciuestantum modo uerum &iã
propinqui. fratres. postremo parentes acfilii lapidibus interse
induas partes diuisi . per aliquot dies continuos: c&ero tempore uni

Expanded text:
duo caetera, et in submisso similiter. Temperatum autem genus duo caetera, et in submisso similiter. Temperatum autem genus non quidem semper, sed tamen aliquando submisso indiget, si, ut dixi, quaestio cujus nodus est solvendus, incurrat; vel quando nonnulla quae ornari possent, ideo non ornantur, sed submisso sermone dicuntur, ut quibusdam quasi toris ornamentorum praebeant eminentiorem locum. Grande autem genus temperata dictio non requirit: ad delectandos quippe animos, non ad movendos ipmetur, ideo granditer putandus est dicere: hoc enim et acumina submissi generis, et ornamenta faciunt temperati. Grande autem genus plerumque pondere suo voces premit, sed lacrymas exprimit. Denique cum apud Caesaream Mauritaniae populo dissuaderem pugnam civilem, vel potius plus quam civilem, quam Catervam vocabant; neque enim cives tantummodo, verum etiam propinqui, fratres, postremo parentes ac filii lapidibus inter se in duas partes divisi, per aliquot dies continuos, certo tempore anni
Abbreviated transcription (Latin):
interpositioneuari&ur: eita mengeneri dictio tota tribuntur. c¬
ponatur ueladhibeatur. certir & necessamiis locis. nam & in grandi
genere : semper autp enae semper temperata dec& Esse prin¬
cipia : & in potestate est eloquentes ut dicantur nonnulla sum¬
mis se&iam quae porsent granditer dici : ut eaquae dicuntur gran¬
diter. ex illorum fiant comparatione grandiora : &eorum tamquã
umbris luminosiora reddantur : In quocum que cutem gene¬
re aliqua quȩ stionum uinla soluenda sunte : a cumin eopus est. quol
sibi summissumgedur propri euindicat: acperhoc eogenere uten¬
dum est& in aliis duobus generibus quando eis ita incidunt sicut lau¬
dandum aliquid uelui tuperandum ubinec damnatio cuius quam
nec bheratio nec adastionem quamlib& assensio requritur : Inqui¬
cumque alio genere occurrerit genus adhibendum & inter po¬
nendum ẽ temperatum : In grandiergo genere inueniunt locossuos

Expanded text:
interpositione varietur: ei tamen genere dictio tota tribuitur, cinterpositione varietur: ei tamen genere dictio tota tribuitur, cponatur, vel adhibeatur, certis et necessariis locis. Nam et in grandi genere semper aut pene semper temperata decet esse principia. Et in potestate est eloquentis ut dicantur nonnulla submisse, etiam quae possent granditer dici; ut ea quae dicuntur granditer, ex illorum fiant comparatione grandiora, et eorum tanquam umbris luminosiora reddantur. In quocumque autem genere aliqua quaestionum vincula solvenda sunt, acumine opus est, quod sibi submissum genus proprie vindicat. Ac per hoc eo genere utendum est et in aliis duobus generibus, quando eis ista incidunt: sicut laudandum aliquid vel vituperandum, ubi nec damnatio cujusquam nec liberatio, nec ad actionem quamlibet assensio requiritur, in quocumque alio genere occurrerit, genus adhibendum et interponendum est temperatum. In grandi ergo genere inveniunt locos suos
Abbreviated transcription (Latin):
da est: Namquando prolixa est in uno genere minus d&inet. audito¬
rem: cumuero fit in aliud ab alio transitus: & iam si longius erat
decentius procedt oratio: quamuis habeant & singula genera ua¬
ri&ate suas in sermone eloquentium : quibus non sinuntur in eorum
quiaudiunt frigescere uel tepescere sensibus: uerumta men facihun
solum: quam solum grandediutius tolerari potest : commoti
quiꝑpe arumi: quanto magis exeit anda est ut nobis as sentiatur au¬
ditor : tantominus in eadiutenere potest: Cum fuerit: quantum
satis est excitata: Et ideo cauendum est. nedum uolumus alti¬
us erigere quod erectum est &iam inde decidat. quo fuerat exen¬
tione perductum: Interpositis uero quae sunt dicenda summir siu
benereditur adea quae opus est granditer dici : ut dictionis impe¬
tus sicut maris aestus alternet: ex quo fit: ut grande dicendi genus
sidiutius est dicendum Nondebeat esse solum sed aliorum generũ

Expanded text:
da est. Nam quando prolixa est in uno genere, minus detinet auditoda est. Nam quando prolixa est in uno genere, minus detinet auditorem. Cum vero fit in aliud ab alio transitus, etiamsi longius eat, decentius procedit oratio: quamvis habeant et singula genera varietates suas in sermone eloquentium, quibus non sinuntur in eorum qui audiunt, frigescere vel tepescere sensibus. Verumtamen facilius submissum solum, quam solum grande diutius tolerari potest. Commotio quippe animi quanto magis excitanda est, ut nobis assentiatur auditor, tanto minus in ea diu teneri potest, cum fuerit quantum satis est excitata. Et ideo cavendum est, ne dum volumus altius erigere quod erectum est, etiam inde decidat, quo fuerat excitatione perductum. Interpositis vero quae sunt dicenda submissius, bene reditur ad ea quae opus est granditer dici, ut dictionis impetus sicut maris aestus alternet. Ex quo fit ut grande dicendi genus, si diutius est dicendum, non debeat esse solum, sed aliorum generum
Abbreviated transcription (Latin):
m& al teram qui a dulterare intedocetur: male magiftra es iniurie
cuae: lenocinarire fugit enim. quae est passalenonei aclic& uibr
mulier: non alteritamen sed sibi peccat : colerabiliorga prope¬
modum inadulterio criminarunt : ibi enimpudicitia t Hne natura
adulteratur : sacis ut existimo appar& feminas nesuam fucis
adulterent formam & pudorem & ad timorem hac facundia
uehementer impelli : Proinde neque sum missum neque tempe¬
ratum: sed grande omnino genus hoc elocutionis agnorcimur
& his autem quos duos ex omnibus proponere uolui & in aliis
ecdesiasticis uiris & bona & bene id est sicut res postulat acute :
ornate. ardenterq: dicentibus : permultacorum scripta uel dicta
possunt haec tria genera reperiri: & assidua lectione uel audi¬
tione. ad mixta &iam exercitione studentibus inolescerepec
quantum congrue fieri potest: omnibus generibur dictio uarian¬

Expanded text:
met alteram, qui adulterare in te docetur. Mala magistra es injuriae met alteram, qui adulterare in te docetur. Mala magistra es injuriae tuae. Lenocinari enim refugit, etiam quae est passa lenonem; ac licet vilis mulier, non alteri tamen, sed sibi peccat. Tolerabiliora propemodum in adulterio crimina sunt: ibi enim pudicitia, hic natura adulteratur . Satis, ut existimo, apparet feminas ne suam fucis adulterent formam, et ad pudorem et ad timorem hac facundia vehementer impelli. Proinde neque submissum neque temperatum, sed grande omnino genus hoc elocutionis agnoscimus. Et in his autem quos duos ex omnibus proponere volui, et in aliis ecclesiasticis viris et bona, et bene, id est sicut res postulat, acute, ornate, ardenterque dicentibus, per multa eorum scripta vel dicta possunt haec tria genera reperiri, et assidua lectione vel auditione, admixta etiam exercitatione, studentibus inolescere. CAquantum congrue fieri potest, omnibus generibus dictio varian
Abbreviated transcription (Latin):
potiorem aud aciconatu & sacrilego contẽptu: crinestuos iñsio
malo praesagio futurorum. capillos iamtibi flam meos auspica¬
ris: longum est inserere omnia quaesequntur: Illeuero post¬
rior ut intales dscer&: hinc illa inquit nascuntur incentiua uitia¬
rum ut quaesitis coloribus ora depingant dumuris dirplicere fos¬
midant : & deadulterio uultus: meditentur adulterium castrati
quanta hic amentia. effigiem mutare naturae picturam quaereri
& dum uerentur maritale iudicium: perdidere suum : prioreni
dese pronuntiat: quae cupit mutare quod nata est : ita dumal
Estud& placere : prius ipra sibi dic plic&: quem iudicem muher
ueriorem requirimus deformitatistuae. quamte ipram qua&
imes sipulcbraes. quid abs conderis : sidesormis curteformot rar
es se mentires. nec tuae conscientiae Nec alieni gratiam erroris ha¬
bitura : ille emim alteram dligit : tualteriuis placere : & irarceris sia¬

Expanded text:
potiorem. Audaci conatu et sacrilego contemptu crines tuos inficis; potiorem. Audaci conatu et sacrilego contemptu crines tuos inficis; malo praesagio futurorum capillos jam tibi flammeos auspicaris . Longum est inserere omnia quae sequuntur. 50. Ille vero posterior ut in tales diceret: Hinc illa, inquit, nascuntur incentiva vitiorum, ut quaesitis coloribus ora depingant, dum viris displicere formidant, et de adulterio vultus meditentur adulterium castitatis. Quanta haec amentia, effigiem mutare naturae, picturam quaerere; et dum verentur maritale judicium, prodere suum? Prior enim de se pronuntiat, quae cupit mutare quod nata est: ita dum alii studet placere, prius ipsa sibi displicet. Quem judicem, mulier, veriorem requiremus deformitatis tuae, quam teipsam, quae videri times? Si pulchra es, cur absconderis? si deformis, cur te formosam esse mentiris, nec tuae conscientiae, nec alieni gratiam erroris habitura? Ille enim alteram diligit, tu alteri vis placere: et irasceris si a
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃ uultum alicuius &speciem & corporis qualitatem ae mulo
colore signass&. & signato iam consummatoque simulacro ma¬
nus alius inserr& utiam formata iampicta quasi periuore forma
grauis prioris artisicis iniuria & iusta in dignatio uider&ur. tutȩ
timas impunelaturam tamim probȩ temeritatis audaciã đi
tificis offensam utenim impudca circa homines & incefta suhlo
noc inantibus nonsis corruptis uiolatisque quaedisum: peiora¬
cultera detineris : quod ornare teputas quod putas comi : impugn¬
tio est istadim operis: prȩuaricatio est ueritatis : Monentes
tiae & nequitiae : sed inazimis sinceritatis & ueritatis : Num
sinceritas. perseuerat & ueritas. quando quae sincera sunt. polli¬
untur. & colorum adulterinis medicam inumfucis inmendacium
uera mutantur : Dñs tuus dicit non potes facere capillum unum
album aut nigrum. & tua duincendam d̃ tuiuocemuis teeri

Expanded text:
fex vultum alicujus et speciem, et corporis qualitatem aemulo fex vultum alicujus et speciem, et corporis qualitatem aemulo colore signasset; et signato jam consummatoque simulacro, manus alius inferret, ut jam formata, jam picta quasi peritior reformaret, gravis prioris artificis injuria et justa indignatio videretur. Tu te existimas impune laturam tam improbae temeritatis audaciam, Dei artificis offensam? Ut enim impudica circa homines, et incesta lucis lenocinantibus non sis, corruptis violatisque quae Dei sunt, pejor adultera detineris. Quod ornari te putas, quod putas comi, impugnatio est ista divini operis, praevaricatio est veritatis. Monentis tiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis » . Num sinceritas perseverat et veritas, quando quae sincera sunt polluuntur, et colorum adulteriis, et medicaminum fucis in mendacium vera mutantur? Dominus tuus dicit, « Non potes facere capillum unum album aut nigrum » ; et tu ad vincendam Domini tui vocem vis te esse
Abbreviated transcription (Latin):
ipsinaturae defuisse : illic nulla inter missa tempora : hic con¬
eminati ieiunto dies: & siquando reficiendi successiss& uolun¬
ascibus plerumque obuius qui mortem arcer&: non delici¬
as ministra r&: & c&era: Haec autem propterea mexemplo
huius temperati generis posui: quia non hic agit utuirginitatem fo¬
uoueant quae nondum uouerunt: sed quales esse debeant. quae
dm uotae sunt : namut aggrediatur animus tantum acile propo¬
situm: grandi utique dicendi genere deb& excitarie & accendi: sed
martrr erprianus : dehabitu uirginum nonde suscipiendo uirginita¬
ts proposito scripsit: isteuero episcopus: &iam adhoc eas mag¬
no accendit elo quio: uerum exeo quod ãboegerunt: dictionis
grandis exempla memorebo: ambo quippe inuecti sunt in eas : quȩ
sor mam pigmentis colorant. uel potius decolorant: quorum
prior ille cum hoc ager& : ait interc&era: siquis pingendi arti¬

Expanded text:
ipsi naturae pene defuisse? Illic nulla intermissa tempora, hic conipsi naturae pene defuisse? Illic nulla intermissa tempora, hic congeminati jejunio dies; et si quando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque obvius qui mortem arceret, non delicias ministraret , etc. Haec autem propterea in exemplo hujus temperati generis posui, quia non hic agit ut virginitatem voveant quae nondum voverunt; sed quales esse debeant quae jam votae sunt. Nam ut aggrediatur animus tantum ac tale propositum, grandi utique dicendi genere debet excitari et accendi. Sed martyr Cyprianus de habitu virginum, non de suscipiendo virginitatis proposito scripsit. Iste vero episcopus etiam ad hoc eas magno accendit eloquio. 49. Verum ex eo quod ambo egerunt, dictionis grandis exempla memorabo. Ambo quippe invecti sunt in eas quae formam pigmentis colorant, vel potius decolorant: quorum prior ille cum hoc ageret, ait inter caetera: Si quis pingendi arti