comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis ꝑ inium hominẽ peccatũ
intrauit inmundum ⁊ ꝑ pc̃cm
mors. ⁊ iͣ in om̃s homines ꝑtran¬
siit in quo om̃s peccauerunt. q̃
d̾ba nescio quis nõ intelligat.
in quib uerbis nescio utrum qͥs¬
quam ex positorem requitat: cona¬
tur respondere ⁊ dicere. Ideo dictũ¬
est hoc ab apłõ quia pͥmnus pet¬
cauit adams et qui postea pecta¬
uerunt. illum. imitando peccaue¬
tunt. Hoc quidẽ aliud quani co¬
nari tenebras aꝑto lumine offen¬
dere : peccatum ꝑ unum hominẽ
intrauit ⁊ pet pettatum mors. ⁊
ita in om̃s homines pertransiit in
quo oñĩs peccauerunt. Propt̾ imi¬
tationem dicis. quia pͥmus pecca
uit adam: Respondeo: Prorsus ñ
pͥmus peccauit adam Si primũ
peccatorem queris: diabolum uide
S humanã generis massam uo¬
lens ostendere apl̾s de origine ue¬
nenata: iõ eũ posuit unde nati su¬
mus  nõ eum quem imitati sumꝰ
Dicitur quidem ꝙ patet tuus quẽ
fueris imitatus Filii nũ inquit qͦs

Expanded text:
tum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . quae verba nescio quis non intelligat; in quibus verbis nescio utrum quisquam expositorem requirat: conantur respondere, et dicere, ideo dictum hoc ab Apostolo, quia primus peccavit Adam, et qui postea peccaverunt, illum imitando peccaverunt. Hoc quid est aliud, quam conari tenebras aperto lumini offundere? Peccatum per unum hominem intravit, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Propter imitationem dicis, quia primus peccavit Adam. CAPUT XV. Respondeo prorsus: Non primus peccavit Adam. Si primum peccatorem requiris, diabolum vide. Sed humani generis massam volens ostendere Apostolus de origine venenatam, ideo cum posuit unde nati sumus, non eum quem imitati sumus. Dicitur quidem et pater tuus, quem fueris imitatus: Filii mei, inquit, quos
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut incredulus est fi¬
io. ⁊ qñ credit in filium: non
abet uitam: sed ira dei manq
suꝑ eum: Non dixit ueniet
suꝑ enm: sed manet super eũ
Lespexit originem. cum ait ira
rei manet suꝑ eum: quam respi¬
cens ⁊ apłs dixit : fuimus ⁊
nos aliqmdo natura filti ire
Ion accusamus naturam: Nacu¬
ꝑ auctor deus est Adeo bona
est instituta natura ꝰ sed ꝑ ma¬
lam uoluntatem a serpente uiti¬
ata est: Ideo quod fuit in adam soͣ¬
culpe nõ nature: nobis ꝓpagatis
ft̃m est ĩa nature Ab hoc uitio
nature cũ quo nascitur homo:
nõ liberat nisi qui natus est sine
uitio Eb hac carne pectati. nõ
liberat nisi ille qui natus est sñ
peccato: prͣs sim ilitudinẽ taruis
peccati: Ab hoc ueneno serpentis:
nõ liberat nisi exaltatio serpen¬
tis Quid ad hoc dicis: satis ne h

Expanded text:
Qui autem incredulus est Filio, et qui non credit in Filium, non habet vitam, sed ira Dei manet super eum. Non dixit, Veniet super eum; sed, manet super eum. Respexit originem, cum ait, Ira Dei manet super eum. Quam respiciens et Apostolus dixit, Fuimus et nos aliquando natura filii irae . Non accusamus naturam. Naturae auctor Deus est. A Deo bona est instituta natura: sed per malam voluntatem a serpente vitiata est. Ideo quod fuit in Adam culpae, non naturae, nobis propagatis factum est jam naturae. Ab hoc vitio naturae, cum quo nascitur homo, non liberat nisi qui natus est sine vitio. Ab hac carne peccati non liberat nisi ille qui natus est sine peccato per simili tudinem carnis peccati. Ab hoc veneno serpentis non liberat nisi exaltatio serpentis. Quid ad haec dicis? Satisne h
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃s ꝓpt̾ ꝑcc̃ores uenit: noli tͥ dor¬
mire in dulci strato: sedaudi ip̃m
paulum dicentem: Surge qui dor¬
mis ꝙ exurge amortuis: ⁊ illumi¬
uabit te xp̃s: Noli amare stratum
retcati Cotum stratum eius u̾sasti
iinfirmitate eius: Dictum est
andi: surge. sanus esto: Sanitatẽ
ama.⁊ noli rursus ꝑsupbiam
de dextra ire ad sinistram. de ual¬
le ad montem. de humilitate ad
tumorem Tum fc̃s fu̾is sanus.
id ẽ cũ iuste ceperis uiuere: deo
tribue nõ tibi: Non enim laudan¬
do te sanus factus es: sed contrate
ꝓnuntiando. Nant si te laudaueris
ꝑ suꝑbiam: grauius egrotabis:
Om̃is eĩ qui sc exaltat humiliabi᷑
⁊ qui se humiliat exaltabitur: Et¬

Expanded text:
opter peccatores venit, noli tibi dormire in dulci stratu; sed audi ipsum Paulum dicentem, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Noli amare stratum peccati. Totum stratum ejus vertisti in infirmitate ejus , dictum est antea. Surge, sanus esto, sanitatem ama, et noli rursus per superbiam de dextera ire ad sinistram, de valle ad montem, de humilitate ad tumorem. Cum factus fueris sanus, id est, cum juste coeperis vivere, Deo tribue, non tibi. Non enim laudando te, salvus factus es; sed contra te pronuntiando. Nam si te laudaveris per superbiam, gravius aegrotabis. Omnis enim qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur
Abbreviated transcription (Latin):
oues in medio luporum: Si mis¬
se sunt oues inmedio lupporus
quare trepidas ire anania ad eum
Iuiam non est lupus: Lupum
qebas: sed respondet tͥ dñs tuus.
lis gratulatur se ad dei ꝑtimuis
s nĩam. quia primus hoc est ex¬
ceslens in ptc̃is inuentus est ͤ ͦꝙ ta¬
it in me ostenderq xp̃s iħs om̃ez
linganimitatẽ ꝓpt̾ eos qui creditu¬
n sunt illi in uitam et̾nam: ut di¬
cant sibi om̃s: Si paislus sana¬
us est ego quare despero: se atã
pmedico tam desperatus egrotus¬
smatus est. ego cũ uulnerib mĩs
llis manus nõ optabo ad illas ma¬
nis nõ festinabo: ut hoc dicerent
homines. iõ saulus sc̃s est ex ꝑse¬
uitore apłs: quia quo uenit me¬
ncus. querit aliquem iͥ desperatũ.:¬

Expanded text:
oves in medio luporum . Si misoves in medio luporum . Si missae sunt oves in medio luporum, quare trepidas ire, Anania, ad eum qui jam non est lupus? Lupum timebas: sed respondet tibi Dominus Dlus gratulatur se ad Dei pervenisse misericordiam, quia primus, hoc est excellens in peccatis inventus est: Et taut in me ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem, propter eos qui credituri sunt illi in vitam aeternam: ut dicant sibi omnes, Si Paulus sanatus est, ego quare despero? Si a tanto medico tam desperatus aeger sanatus est, ego cur vulneribus meis illas manus non aptabo? ad illas manus non festinabo? Ut hoc dicerent homines, ideo Saulus factus est ex persecutore apostolus . Quia quo venit medicus, quaerit aliquem i
Abbreviated transcription (Latin):
re ei: qm̃ uidit uidit ureum anan¬
am intrantẽ ad se ⁊ baptizanten
sez Illeaui diuit uom̃ sauli ⁊inr
manus ip̃ius medici tremuit. ¶
est aut̃ dulcius : saulus im̃ uos¬
batur: credo quia recolitis: et ꝓst
eos qui nõ recolunt cõmemoren
Saul erat ille ꝑsecutor dd: ii
xp̃s p̃figurabatur: Insaule. salus
p̃figurabatut Tamꝙͣ dauid sausti
de celo: Saule. saule quid me ꝑstñ¬
tis: ananias: oiuis interp̃tatut
Loquebatur oui pastor: et time¬
bat ouis luꝑum Tanta huius ln¬
pi fama precesserat ut nõ se puta¬
tet tutam ouis: uec int̾ manus
pastoris: E dñs adillum. qiͣ ad orẽ
tremẽtẽ. Ille enĩ cũ audissꝙ hoc
dixit Dñe audiui de isto homine.
quãta mala fecit scis̃ tuis in iheb
q modo dicitur epistolas accepis¬
se a pͥncipib sacerdotum. ut quo¬
cunq tenuerit ligatos ducat. Q
me mittis. ouem ad lupum: Sed
ille nõ audiuit hanc excusatio¬
nem: Iam em̃ dixerat paucis ou¬
culis sius: Ecce ego nulto uos. sc̃

Expanded text:
vidit virum Ananiam intrantem ad se, et baptizantem se. Ille audivit nomen Sauli, et inter manus ipsius medici tremuit. Quod est autem dulcius, Saulus unde vocaretur, credo quia recolitis, et propter eos qui non recolunt, commemorem. Saül erat ille persecutor David. In figurabatur, in Saüle Saulus praefigurabatur: tanquam David Saüli de coelo, Saule, Saule, quid me persequeris? Ananias Ovis interpretatur: loquebatur ovi pastor, et timebat ovis lupum. Tanta hujus lupi fama praecesserat, ut non se putaret tutam ovis, nec inter manus pastoenim cum audisset hoc, dixit: Domine, audivi de isto homine quanta mala fecit sanctis tuis in Jerusalem, et modo dicitur epistolas accepisse a principibus sacerdotum, ut quoscumque tenuerit, alligatos ducat. Quo me mittis? ovem ad lupum? Sed ille non audivit hanc excusationem. Jam enim dixerat paucis oviculis suis: Ecce ego mitto vos sicut
Abbreviated transcription (Latin):
to tenebatur : ⁊d̾am nõ illum fuit añ
qui primus peccauit. & nos õm̃s
imortem p̃cipitauit: Quid ẽ qͦꝵ
primus sitm ego: Eld quos uenitꝰ
primus sum ego. S nec hoc uerũ
est. Primus electus petrus. pͥmꝰ
andreas. pͥmi alii apostoli Cu a¬
płs es nouissimꝰ: quo mͦ dicis quoꝵ

Expanded text:
to tenebatur? Adam non ante illum fuit, to tenebatur? Adam non ante illum fuit, qui primus peccavit, et nos omortem praecipitavit? Quid est, Quorum primus ego sum? Ad quos venit, primus ego sum? Sed nec hoc verum est. Primus electus est Petrus, primus Andreas , primi alii apostoli; tu apostolus es novissimus: quomodo dicis, Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
tos. sed ꝓpt̾ peccatores. nõ amet eẽ
peccator. ne forte dicat in corde suo:
Si iustus fuero. nõ me amatxͨ.
Si peccator fuero amat me. qr
ꝓpt̾ peccatores descendit. nõ ꝓpter
uistos. Respondet enim tͥ: Si medi¬
cum agnouisti: febrem quare non
timusti: utiq medicus ad egrotum
uenit. constat: Se iõ uenit medi¬
cus ad egrotum: ne ille sit semꝑ
egrotus: Quid gͦ dicimus: quid ꝓ¬
nuntiamus: quid defiuimus: egro¬
tum amat medicus. an sanum: qd̃
uult facete amat. ne qd̵ inuenit:
Aldegrotum quidem uenit. ad samuĩ
nõ uenit: Noli artendere. quia ad illũ
uenit: ad illum nõ uenit. Plus eĩ
amat sanũ: qmͣ egrotum. Nam ut
noueritis quia plus amat sanum.
sermo est ⁊ om̃i acceptione dignus:
pectatores saluos facere: quoꝵ pͥmꝰ¬
ego sum dixit. Quomͦ erat pͥmꝰ:
ante illum nõ fuerant peccatores
tot iudei : añ illum ñ fuerant pͤ¬
catores ingenere humano: Ante
illum in om̃ib hominib nõ pecca¬

Expanded text:
tos, sed propter peccatores, non amet esse peccator: ne forte dicat in corde suo, Si justus fuero, non me amat Christus; si peccator fuero, amat me: quia propter peccatores descendit, non propter justos. Respondet enim tibi: Si medicum agnovisti, febrem quare non timuisti? Utique medicus ad aegrotum venit, constat: sed ideo venit medicus ad aegrotum, ne ille sit semper aegrotus. Quid ergo dicimus? quid pronuntiamus? quid definimus? Aegrotum amat medicus, an sanum? Quod vult facere amat; non quod invenit. Ad aegrotum quidem venit, ad sanum non venit: noli attendere quia ad illum venit, ad illum non venit; plus enim amat sanum, quam aegrotum. Nam, ut noveritis quia plus amat sanum, sermo et omni acceptione dignus, peccatores salvos facereego sum. Quomodo erat primus? Ante illum non fuerunt peccatores tot Judaei? Ante illum non fuerunt peccatores in genere humano? Ante illum in omnibus hominibus nemo pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ib apłoꝵ: Compuncli sũt corde.
ydixetint ad apłos⁊: Quid fa¬
uemus: quare dixerunt qͥd facie¬
mus: nouimus quid fecimus. qͥd
faciemus: Quantum ad nr̃m fac¬
nm attinet. desperatio est salutis
Sit. gͦ in ur̃o confilio si fieri potest.
hes aliqua sanitatis: Nouimus qͥd
fecerimus: dicite quid faciamus:
q est quid fecimus: Nõ enim quẽ¬
amq hominem occidimus ꝙ mł-¬
tum mali fecissemus: si quẽcũq ho-¬
minẽ innocentem occidissemu&
latronem eligimus. innocentẽs
sccidimus: mortẽ elegĩmus. me¬
dicum occidimus: dicite quid faci-¬
emus: ꝙ petrus: Algite peniten-¬
dam. ⁊ baptizetur iuis quisq
sp̃s sc̃ĩ. ut transeatis denonagin-¬
ta ⁊ noũẽ ad centum. quia cum
nonaginta ⁊ nouem eẽtis. penitẽ-¬
nam uobis necessariam nõ putaba-¬
tisͥ ⁊ dño colligenti pectatores. ⁊
uolenti eos facere penitentes ĩ suꝑ
in sultabatis: Modo gͦ compundi.
qn cognouistis pccm̃ ur̃m. agite
pemtentiam &baptizetur unus¬

Expanded text:
: Compuncti sunt corde, et dixerunt ad Apostolos, Quid faciemus? Quare dixerunt, Quid faciemus? Novimus quid fecimus: quid faciemus? Quantum ad nostrum factum attinet, desperatio est salutis: sit ergo in vestro consilio, si fieri potest, spes aliqua sanitatis. Novimus quid fecerimus, dicite quid faciamus. Quid est quod fecimus? Non enim quemcumque hominem occidimus; et multum mali fecissemus, si quemcumque hominem innocentem occidissemus. Latronem elegimus, innocentem occidimus; mortuum elegimus, medicum occidimus: dicite, quid faciemus? Et Petrus: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque Christi; ut transeatis de nonaginta novem ad centum: quia cum nonaginta et novem essetis, poenitentiam vobis necessariam non putabatis, et Domino colligenti peccatores et volenti eos facere poenitentes, insuper insultabatis. Modo ergo compuncti, quia cognovistis peccatum vestrum, agite poenitentiam, et baptizetur unus
Abbreviated transcription (Latin):
iorem: uoluit intelligi pͥmũ Quo¬
mͦ in artificib quicũq uult edi¬
ficare. quid dicit  quis est hic pͥ¬
mꝰ structor: quis est primus faber:
aut si curari uult quis est hie pͥ¬
mus medicus: nõ utiq interrogat.
or sit arte Quomꝰ illi in arte pͥmi:
sit iste miniquitate primis: Qcͣre
paulus inimquitate primus: re¬
colite saulum. ⁊ inuemetis: Elitẽ¬
dite paulũ: obliti estĩs saulum a-¬
ttenditis ad pastorem: obliti estis
lupum. Nõne ille est cui ad lapidã¬
dum stephanũ manꝰ una nõ suffci¬
ebat ⁊ alioꝵ uestim̃ta seruabat:
nõne ipse est qui eccłam u̾ͥq ꝑse¬
quebatur: Nõne ipse est qui liftee¬
ras acceperat a principib sacer¬
dotum: qui parum illi erat ꝑsequi
xͥanos qui erant in ihrłm sed uole¬
audiuit : Dum ambulat ꝓstnue
ut uideat extecatur. Ipse est ͦ

Expanded text:
enim voluit intelligi primum, quomodo in artificibus quicunque vult aedificare, dicit: Quis est hic primus structor? quis est primus faber? Aut si curari vult, dicit: Quis est primus medicus? Non utique interrogat qor sit arte. Quomodo illi in arte primi sunt, sic iste in iniquitate primus. Quare Paulus in iniquitate primus? Recolite Saulum, et invenietis. Attenditis Paulum, obliti estis Saulum: attenditis ad pastorem, obliti estis lupum. Nonne ille est cui ad lapidandum Stephanum manus una non sufficiebat, et aliorum vestimenta servabat? Nonne ipse est qui Ecclesiam ubique persequebatur? Nonne ipse est qui litteras acceperat a principibus sacerdotum? Quia parum illi erat persequi Christianos, qui erant in Jerusalem; sed voleaudivit? Dum ambulat, prosternitur; ut videat, excaecatur. Ipse est er
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sonis. quidem meluis ridete ferre¬
ticum. auplorare sanum: eligit sͥ
homo fletum cum samtate: quãs
tisum cũ amentia Cantũ ualet mẽ¬
tis sanitas: ut etiam cũ plancuir¬
ligatur: Isti gͦ qui sanos se putie¬
bant. Enulto periculosus ⁊ despera¬
tuis egrotabant. ⁊ ipa egrituduie
qua mentes ꝑdiderant ⁊̃ medicũ
cedebant. Pa̾rum est cedebant.
cam totum. Non solum cedebunt.
sed docadebant Ille aut̃ ⁊ eum
octideretur medicus erat: Bapila¬
bat ⁊ dirabat: Paciebatut seuea¬
tiecumi nec deserebat egaotim. ee¬
neberait. alligabatur cholaphio ꝑ¬
suicebatur. arundine plagas acc̃i-¬
piebat: irridebatur. insultabatur
si possremo audiebatut. dãnadat᷑
ligno suslendebatur. n diqiacr¬

Expanded text:
personis, Quid est melius, ridere phrenepersonis, Quid est melius, ridere phreneticum, an plorare sanum? eligit sibi homo fletum cum sanitate, quam risum cum amentia. Tantum valet mentis sanitas, ut etiam cum planctu eligatur. Isti ergo qui sanos se putabant, multo periculosius et desperatius aegrotabant; et ipsa aegritudine qua mentes perdiderant, etiam medicum caedebant. Parum est, caedebant: dicam totum; non solum caedebant, sed etiam occidebant. Ille autem etiam cum occideretur, medicus erat, vapulabat, et curabat; patiebatur phreneticum, nec deserebat aegrotum: tenebatur, alligabatur, colaphis percutiebatur, arundine plagas accipiebat, irridebatur, insultabatur ei, postremo audiebatur, damnabatur, ligno suspendebatur, undique cir
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uenit unus sine peccato. qͥ
saluos faceret a pectato: Isti autem
suꝑbiendo quod est peius: ⁊ egrota¬
bant ⁊ sanos se ẽẽ credebant: Pe¬
riculosius egrotant: qui mentem
febrib ꝑdiderunt. Illi rident: et
san plorant: Nidet enim freneticꝰ:
sed non est sanus: Porro aut̃ qui
mentis est sane: plorat freneticũ.
ridentem Primũ si duo ista ꝓponas.
quid est melius. ridere ampꝰlorare:
Quis nõ sibi eligat ridere: demiq
ꝓpt̾ dolorem salubrem penitentie
infletu dñs posuit. officiũ: in risu
beneficium: Quomͦ : qñ ait in euã¬
gelio. beati qui plorant: quia ride¬
bunt: Fego imploratu officium ẽ:
in risu p̾mium est sapientie: Ri¬
sum etum ꝓ gaudio posuit: nõ ca¬
chinnatione sed exultationem Et¬
go si duo ista ꝓponas.ꝙ queras q̃d¬
Porum sit melus. ridere an plora¬
recomĩs homo plorare nõ auist or
ndeic uuit Pormo si addas psonas
pdntos astectus & ita ꝑponas snal

Expanded text:
Sed venit unus sine peccato, qui Sed venit unus sine peccato, qui salvos faceret a peccato. Isti autem superbiendo, quod est pejus, et aegrotabant, et sanos se esse credebant. riculosius aegrotant, qui mentem febribus perdiderunt. Illi rident, et sani plorant. Ridet enim phreneticus; sed non est sanus. Porro autem qui mentis est sanae, plorat phreneticum ridentem. Primum, si duo ista proponas, Quid est melius, ridere, an plorare? quis non sibi eligat ridere? Denique propter dolorem salubrem poenitentiae, in fletu Dominus posuit officium, in risu beneficium. Quomodo? Quando ait in Evangelio, Beati qui plorant, quoniam ridebunt . Ergo in ploratu officium est, in risu est praemium sapientiae. Risum enim pro gaudio posuit, non cachinnationem, sed exsultationem. Ergo si duo ista proponas, et quaeras qhorum sit melius, ridere, an plorare; omnis homo plorare non vult, et ridere vult. Porro si addas personas ad istos affectus, et ita proponas cum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in mundum peccatorestione
saluos facere. quoꝵ primꝰ egodig
samz Nulla causa fuit ueniennus
dixp̃o dnõ. nisi peccatores salu ⁊ ẽ¬
uos facere Tolle morbos . tolle
nuluera: et nulla causa est medici¬
lez Si uenit de celo magnus medi¬
uis. magnus ꝑ totum orbem terre
acebat egrotus: Ipse egrotus genꝰ
humanum est. S nõ om̃iũ ẽ fides
biebant udei extollebant se. alte
sapiebant. iustos se putabant: et
dñm colligentem peccatores insu¬
ꝑ recusabant: Qrui ergo suꝑbiebant
et alta sapiebant. relicti sunt ĩ mõ¬
tib: ad nonagm̃ta nouem ꝑtinent.
Quid est relicti sunt in montibusͤ
relicti sunt in tumore terreno Qͥd
est ad nonaginta nouem ꝑtinent. ᷤ¬
insinistra sunt. ñ in dextra: Nona¬
ginta enim ⁊ nouẽ in sinistra nume¬
rantur. Unum ad de. ad dexteram
transitur: Uennt ut ipse alio loco di¬
cit. uenit filius hominis querere
⁊ saluare quod petierat: Cotum em̃
perierat: ex quo peccauit unus:
Ubi erat totum: perierat totum:

Expanded text:
venit in mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum. Nulla causa fuit veniendi Christo Domino, nisi peccatores salvos facere. Tolle morbos, tolle vulnera, et nulla causa est medicinae. Si venit de coelo magnus medicus, magnus per totum orbem terrae jacebat aegrotus. Ipse aegrotus genus humanum est. Sed non omnium est fides . erbiebant Judaei, extollebant se, alta sapiebant, justos se putabant, et Dominum colligentem peccatores insuper accusabant. Qui ergo superbiebant et alta sapiebant, relicti sunt in montibus, ad nonaginta novem pertinent . Quid est, relicti sunt in montibus? Relicti sunt in timore terreno. Quid est, ad nonaginta novem pertinent? In sinistra sunt, non in dextera. Nonaginta enim et novem in sinistra numerantur; unum adde, ad dexteram transitur. Venit ergo, ut ipse alio loco dicit, Venit Filius hominis quaerere et salvare quod perierat . Totum enim perierat: ex quo peccavit unus, ubi erat totum periit totum.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dimutunt:. Si uenerit ¶
suꝑ altitudieni: decurrit ⁊ dese¬
Suenerit aqua ad cõcauum et
humilem locum. ⁊ capitur ⁊ stat.
sales iam illi erant. stupebant.
⁊ sunt. ⁊ fcm̃ est in illis quod psal¬
mus dixerat. Conu̾sus sumin erũ¬
na. cũ cõsigeretur spira Qui est
spina: compunctio penitentie: Sic¬

Expanded text:
enerit aqua super altitudinem, decurrit venerit aqua ad concavum et humilem locum, et capitur et stat. Tales jam illi erant; stupebant, i sunt, et factum est in illis quod Psalmus praedixerat: Conversus sum in aerumnam, cum configeretur spina . Quid est spina? Compunctio poenitenti
Abbreviated transcription (French):
qui audiebant Noneran em̃
homines idiotas fuisse uꝰ a
om̃iũ gentium loquerentur
Sispensi st̾ stupore ꝑdidemuisit
elationẽ. de monte facti sint
ualles:. Iam si himules stint l

Expanded text:
qui audiebant. Noverant enim homines idiotas fuisse, uniuomnium gentium loquerentur: suspensi sunt stupore, perdiderunt elationem, de monte facti sunt valle
Abbreviated transcription (Latin):
dicum. Patet ignosco illis. quta
nesciunt quid faciunt. Ini perdi¬
tam̃te seuiebant. ꝙ inediꝙ sati¬
guinem seuiendo fundebant. ꝓare
autins. de ip̃o sanguine suo egro¬
tie medicam̃ta faciebat. Ñer
uere scustra dixit . pat ignoset
¶is. quia uesciunt quid faciuit:
Orat xp̃ianꝰ et exauditł orat
xp̃d t nõ exaudiẽtur. Nlant quiet¬
andis cũ patre quia deus est
quo mͦ uo ex audietur homo quod
et dicebunt. Poce cum publicm¬
Cum emin dñs nõ solum lane¬
nem fundera uerum ⁊̃ ipsni
sion mortem ad medicant sult¬
ad demonstrandũ tesuriaaro es
pluno: Patientia sua paslis ce
iit docerꝙ patientiam man et
in re surrectione sua p̃mium pui¬
entie demonstrauit. Item u pe¬

Expanded text:
ater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Illi perdita mente saeviebant, et medici sanguinem saeviendo fundebant: ille autem etiam de ipso sanguine suo aegrotis medicamenta faciebat. Non enim vere frustra dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Orat christianus, et exauditur; oratt non exauditur? Nam qui exaudit cum Patre, quia Deus est, quomodo non exauditur homo, quod et dicebant, Ecce cum publicCum enim Dominus non solum sanguinem funderet, verum etiam ipsam suam mortem ad medicamenti confad demonstrandum resurrectionis exemplum. Patientia sua passus est, ut doceret patientiam nostram; et in resurrectione sua praemium patientiae demonstravit. Item,
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sum peccator. uł nõ fui: ingnps
est saluatori Nullus hominũ msd
que ex adam defluit massa morti¬
hominũ nõ egrotus. nullus sine p̃
grã sanatus: Quid de paruuilis pi¬
ris : si ex adam egroti: nam ⁊ ip̃ip¬
tantur ad etcł̾am Ꝙ si pedib islis
currere nõ possunt: alienis pedi
runt ut sanentͦ. Accomodat ss
mater eccłia aliorum pedes uol
mant: alioꝵ cor ut credant. alie
linguam ut fateantur. Ut qm̃ s̃
egri sũt alio peccante. p̃ grauatilł
sic cũ hic sam sunt. alio ꝓ eis tont¬
tente saluantur: Nemo gͦ uolnol
surro doctrinas alienas Noc ti

Expanded text:
Non sum peccator, vel Non fui, ingratus est Salvatori. Nullus hominum in ista quae ex Adam defluit massa mortahominum non aegrotus, nullus sine gratia Christi sanatus. Quid de parvulis pueris, si ex Adam aegroti? Nam et ipsi portantur ad Ecclesiam: et si pedibus illuc currere non possunt, alienis pedibus currunt, ut sanentur. Accommodat illis mater Ecclesia aliorum pedes ut veniant, aliorum cor ut credant, aliorum linguam ut fateantur: ut quoniam quod aegri sunt alio peccante praegravantur, sic cum hi sani sunt, alio pro eis confitente salventur. Nemo ergo vobis susurret doctri
Abbreviated transcription (Latin):
te: ⁊ ille Me sanat: nõ uides quid
patiar: Ego noui quide simile tn qd̃
pateris. ꝙ ego qd̃ passus fum sic
dicit a paulus iuincuiq egroto.
et dese uolenti desperate: qui cum¬
uit me. misit me ad te ⁊ dixtt i
Illi desperanti. uade ⁊ dic quid habu¬
isti: quid inte sanaui: quam cito sa¬
naui: de celo uocaui. una noce ꝑtus¬
si ⁊ deieci. alia erexi elegi: t̾nia imple¬
ui ⁊ misi: quarta liberaui ⁊ coroua¬
tui. Uade dic egtotis: clama despera
ego sum Ego inquid uobis loquor.
sanus egrotantib stans iacentib.
securus desperantib. Idõ tnĩ miam¬
consecutus sum: ꝙ inme ostenderq
bum emĩ diu ꝑtulit. ⁊ sic abstulit:
Tamquam bonus medicus frrneni¬
cũ pacient tolerauit: sustinuit
me ferientem se. donauit in fen¬

Expanded text:
te. Et ille, Me sanat? Non vides quid te. Et ille, Me sanat? Non vides quid patiar? Ego novi quid simile: tu quod pateris, et ego quidem passus sum. Sic dicit Paulus unicuique aegroto, et de se volenti desperare: Qui curavit me, misit me ad te, et dixit mihi, Illi desperanti vade, et dic quid habuisti, quid in te sanavi, quam cito sanavi. De coelo vocavi, una voce percussi et dejeci, alia erexi et elegi, tertia implevi et misi, quarta liberavi et coronavi . Vade, dic aegrotis, clama desperatego sum. Ego, inquit, vobis loquor, sanus aegrotantibus, stans jacentibus, securus desperantibus. Ideo enim miconsecutus sum, ut in me ostenderet bum meum diu pertulit, et sic abstulit; tanquam bonus medicus phreneticum patienter toleravit, sustinuit me ferientem se, donavit mihi fe
Abbreviated transcription (Latin):
est. ego pͥmus sum : pͥmũ se dixit nõ
pectatoꝵ ordine. sed pectati magnitu
tur inter aduocatos u̾bi grã primi
pͥmus est iste. Nõ quia plures annos
halet exquo causas agit: s quia ex
quo cepit. ceteros suꝑanit: Dicat gͦ
apłs alio loco. uude primus sit pecca¬
intet ꝑsecutores: Ergo nemo pͥor int̾
sum: Qꝑ quare sit mĩam consecutris
exponit causas: Ut in me inquit ostẽ¬
deret xp̃s ih̾s omuẽ longanimita¬
tem: ad informationẽ coꝵ qui creditu¬
ri sunt illi in uitam et̾nam: p̃s
inquit daturus ueniam conu̾si ad
se peccatorib usq adinimicos suos:
criorem inimicum: quem cũ sana¬
rent nemo inceteris despetarq faci¬
unt hoc medici: Quando ad ea loca
ueniunt ubi ignoti sunt. quos cu¬
rent pͥmitus eligunt desperatos: ut
in eis q beniuolentiam excerceant
ꝙ ꝯm̃dent doctrinam. ut unus quis¬
q in iłlo loco dicat ꝓximo suo uade
ad illum modicum: securꝰ esto: sanat

Expanded text:
est, Ego primus sum? Primum se dixit non est, Ego primus sum? Primum se dixit non peccatorum ordine, sed peccati magnitudtur inter advocatos, verbi gratia, primi: primus est iste, non quia plures annos habet, ex quo causas agit; sed quia ex quo coepit, caeteros superavit. Dicat ergo Apostolus alio loco unde primus sit peccainter persecutores: ergo nemo prior inter sum. Et quare sit misericordiam consecutus, exponit causam: Ut in me, inquit, ostenderet Christus Jesus omnem longanimitatem, ad informationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Christus, inquit, daturus veniam conversis ad se peccatoribus usque ad inimicos suos, criorem inimicum; quem cum sanaret, nemo in caeteris desperaret. Faciunt hoc medici: quando ad ea loca veniunt ubi ignoti sunt, quos curent primitus eligunt desperatos; ut in eis et benevolentiam exerceant, et commendent doctrinam; ut unusquisque in illo loco dicat proximo suo, Vade ad illum medicum, securus esto, sanat
Abbreviated transcription (Latin):
trpeo qui loqui ꝓse nõ potest: Pro
uigno cõĩdantur ep̃is patrimonia
ynpilloꝵ: quanto magis gr̃a pariu¬
mi: pupillum tuetur ep̃s ne mor¬
ius parentib ab extraneis opprima¬
sur clamet plus ꝓ paruulo. cui ti¬
net ne aparentib occidatur: Clamꝙ
tum apło. fidelis sermo ꝙ om̃i accep¬
tone dignus. quia xpp̃s ihs ueĩt
inmundum: nullam aliam obcau¬
lmi: uisi pectatores saluos facere Qͥ
uenit ad xp̃m. habet qd̾ in eo sanetur:
qui nõ habq: nõ est causa quert me¬
dio offeratur: Eligant parentes um̃i
deduobus: Nut cõfiteantur in pariui¬
I suis sanare peccatum: aut eos me¬
dco offerre desinant. Hoc nichil ẽ
im offerre quid offers: Xp̃ Eicer¬
lenit inmundum: pectatores saluos
ltere: Etgo quẽ offers. habet quod
Wilo saluum faciat: si dixeris habet:
dustendo deles Si dixerit nõ habet:
Ante paulum nõ erant peccatores:
Certe uł ipse adam añ om̃s. ꝙ ple¬
na peccatorib terra deleta diluiio ⁊
deinceps quam multi. Unde uerum

Expanded text:
eo qui loqui pro se non potest. Pro magno commendantur episcopis patrimonia pupillorum, quanto magis gratia parvulorum? Pupillum tuetur episcopus, ne mortuis parentibus ab extraneis opprimatur. Clamet plus pro parvulo, cui timet ne a parentibus occidadatur: clamet cum Apostolo, Fidelis sermo et omni acceptione dignus, quia Christus Jesus in mundum, nullam aliam ob causam, nisi peccatores salvos facere. Qui venit ad Christum, habet quod in eo sanetur: qui non habet, non est causa quare medico offeratur. Eligant parentes unum de duobus: aut confiteantur in parvulis suis sanari peccatum, aut eos medico offerre desinant. Hoc nihil est num offerre. Quid offers? Baptizanvenit in mundum? Peccatores salvos facere. Ergo quem offers, habet quod in illo salvum fiat? Si dixeris, Habet; confitendo deles: si dixeris, Non habet; Ante Paulum non erant peccatores? Certe vel ipse Adam ante omnes, et plena peccatoribus deleta diluvio terra, et deinceps quam multi? Unde ergo verum
Abbreviated transcription (Latin):
uitam et̾nam Nolite gͦ desperare.
egtoti estis accedite adeũ: ⁊ sana¬
mini: Ceci estis. accedite ad eum
et illuminamini Ꝙ qui sam estis
ei grãs agite ꝙ qui egrotatis. ad
eum sanandi currite: dicite om̃s:
uenite adoremꝰ ꝙ ꝓsternamus ei.
& ploremus coram dnõ qui fecit
tios: & homines ꝙ saluos: Nam
suille nos fecit homines. nos aͣ
ip̃i nos fecimus saluos: aliquid
illo melius fecimus: Melior est
em̃ saluus homo. quã quilibet

Expanded text:
uplex. Nolite ergo, desperare. Aegroti estis, accedite ad eum, et sanamini: caeci estis, accedite ad eum, et illuminamini. Et qui sani estis, ei gratias agite: et qui aegrotatis, ad eum sanandi currite: dicite omnes, Venite adoremus, et prosternamur ei, et ploremus coram Domino qui fecit nos, et homines, et salvos. Nam si ille nos fecit homines, nos autem ipsi nos fecimus salvos; aliquid illo melius fecimus. Melior est enim salvus homo, quam quilibet
Abbreviated transcription (Latin):
it custodit: qm̃ nõ est opus sanis
editus sed egrotantib: quid neces¬
rotat: si sanus est quare ꝑ eos qͥe
diligunt medicum querit: siqñ
ꝑtantur. infantes. dicuntur omino
uislum ꝓpaginis habere petcatum ⁊
ps uocare iustos: sed peccatores: Nũ¬

Expanded text:
 custodit. Quoniam non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. Quid neces non aegrotat? Si sanus est, quare per eos qui eum diligunt, medicum quaerit? Si quando portantur infantes, dicuntur omnino nullum propaginis habere peccatum, eenit Christus uocare iustos, sed peccatores\'? num
Abbreviated transcription (Latin):
quia xp̃s ih̾s uenit in mundum pͥ¬
catores saluas facere quorũ pͥmus
nem longaminitatẽ suam: ad infor
mationem eorum qui credituri st̃
illi inuitam eternam Hoc de apo¬
stolica lectione ꝑcepimus Demde
cantauimꝰ psalmũ. ex hortantes nͦ
muicem. una uoce. imo corde dicentes
Ueuite adoremus q ꝓsternamur
el. q fleamus coram dnõ qui fecit

Expanded text:
us Iesus uenit in hunc mundum peccatores saluos facere, quorum primus nem longanimitatem mationem eorum qui credituri sunt illi in vitam aeternam. Hoc de apostolica lectione percepimus. Deinde cantavimus Psalmum, exhortantes nos invicem, una voce, uno corde dicentes, Venite adoremus, et prosternamur ei, et fleamus coram Domino qui f
Abbreviated transcription (Latin):
nea. Est enim mõdo tem ih̾em. Ego¬
pus undemie temporalis. ẽ sũ uitis uͦ¬
deus gaudet ad fructum ui m̃ta pa¬
colit nos deꝰ. S nõ sic dm̃ coagrico

Expanded text:
nea. Est enim modo tempus vindemiae corporalis. Est autem Deus gaudet ad fructum vineacolis nos Deus. Sed non sic Deum coli
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos meos in mõtes nn ueniet
Auxilium michi. S ed nõ amontib
fecit celum ⁊ terram Ergo cum
dixisset iusticia tua sicut montes
dei. qiͣ quereretur ut quid gͦ alii
nascuntur qui nõ ꝑtinẽt ad iusticiã:
sub iecit: Iustitia tua sicut multa
abꝑssus: Quid est sicut młta abys¬
sus ͦ altum ẽ impenetrabile ẽ. in¬
accessum est humane intentiom:
Diuitie eñ dei in scrutabiles: in¬
scrutabilia uidicia eius. inuesti¬
gabiles uie eius: Ergo ⁊ hic mi¬
sit de̾ filium suum ꝓpt̾ p̾scitos ⁊
p̃destinatos. uocandos. iustifican¬
dos. glorificandos: ut montes dei
dicant si deus ꝓ nobis quis cont
nos: misit deu̾s filium suum in
similitudinem carnis pectati. ⁊
de pc̃co dampnauit pc̃cm in carne:
ut iusticia begimplecetur in nobis:

Expanded text:
montes, unde veniet auxilium mihi; sed non a montibus: fecit coelum et terram : ergo cum dixisset, Justitia tua sicut montes Dei; quasi quaereretur, Utquid ergo alii nascuntur qui non pertinent ad justitiam Dei? subjecit, Judicia tua sicut multa abyssus . Quid est, sicut multa abyssus? Altum est, impenetrabile est, inaccessum est humanae intentioni. Divitiae enim Dei inscrutabiles: inscrutabilia judicia ejus, investigabiles viae ejus . Ergo et hic, Misit Deus Filium suum, propter praescitos, et praedestinatos, vocandos, justificandos, glorificandos: ut montes Dei dicant, Si Deus pro nobis, quis contra nos ? Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne, ut justitia
Abbreviated transcription (Latin):
suum in similitudinẽ camis
ti: incarne quidem uera sed ñ si
ne pectati Quid est in simlitsi¬
ta caro: Et unde similitudo cam
peccati : quia de peccato mors ius
est utiq in om̃i carne peccat
qua dicit apostolus.at euand
corꝑus pcc̃i Quia gͦ mors esi
om̃i carne peccati. sed utrumos
ẽ. ⁊ mors ⁊ peccatum: in camue a¬
tera incarne pcc̃i. ⁊ mors ẽ ⁊ per¬

Expanded text:
militudinem carnis peccati. In carne quidem vera, sed non in carne peccati. Quid autem, in similitudicaro, vera caro. Et unde similitudo carnis peccati? Quia de peccato mors: mors est utique in omni carne peccati; de qua dicit Apostolus, Ut evacuaretur corpus peccati . Quia ergo mors est in omni carne peccati: sed utrumque ibi est, et mors et peccatum in carne caetera. In carne peccati et mors est, e
Abbreviated transcription (Latin):
r dampnanit peccatũ in carne
Almͦ gͦ nõ habeb̾at pcc̃m: side
qato dampnauit peccatũ : ĩam
iiuando exposuimus uobis hoc:
hoqui meminerũt teaognoscant.⁊
qu nõ audierũt audiant: qͥ obli-¬
ilint recolant: Peccatũ uocaba sioͣ¬
rin lege. sacrificium ꝓ pc̃co Ns¬
ue lex hoc cõmemorat: nõ semt.
ierum. sed sepissime. Peccata
sebantur: sacrificia ꝓ peccatis:
uamus: peccatum habebat: quod¬
it peccatum nõ habebat. ⁊ pͣ¬
lum erat: Peccatum erat di
aslium ꝓpeccato tludi quia
rmodo peccatum etat: Ip̃ma
blum audi De illo loquens
Fum qui nõ nouerat pcc̃m
ãm sententiam uobis expone¬
nõ nouerat pccm id ẽ dñm

Expanded text:
 damnavit peccatum in carne. Quomodo ergo non habebat peccatum, si de peccato damnavit peccatum? Jam aliquando exposuimus vobis hoc: sed qui meminerunt, recognoscant; qui non audierunt, audiant; qui obliti sunt, recolant. Peccatum vocabatur in Lege sacrificium pro peccato. Assidue Lex hoc commemorat: non semel, non iterum, sed saepissime peccata dicebantur sacrificia pro peccatis. dicamus? Peccatum habebat? Absit. Peccatum non habebat, et peccatum erat. Peccatum erat, dicrificium pro peccato. Audi quia hoc modo peccatum erat, ipsum Apostolum audi. De illo loquens ait: Eum qui non noverat peccatum. Ipsam sententiam vobis exponenon noverat peccatum, id est, Dom
Abbreviated transcription (Latin):
di: Sinme nichil mueniet: Qua¬
re gͦ me occidit. nͥ quia que nõ
rapui tunc exoluebam: ꝓrsus qͥ
fecit de tributo: hoc fecit de mort
Exigebatur tributum: dedragii
Quare inquit tu ⁊ discipłi tuisi
redditis tributũ : uocauit ad sep¬
trum. ⁊ait eiz Neges mundi aqs
exigunt tributum: a filiis an ab̾
alienis: tesponsum est ab aliems
Ergo inquit᷑ libeti sunt filii. Ta¬
mẽ ne candalizemus eos. uade ad
mate. titte hamũ ꝙ qui pͥmꝰ sic¬
rexerit id ẽ. primo gonitus ame¬
tuis aperi inquit os eius ⁊ inue¬
ipłoluebat: Ille nisi indebitum sol¬
ꝑtꝙ nũqmͣ nos adebito liberaret.

Expanded text:
in me nihil inveniet . Quare ergo me occidit? Quia quae non rapui, tunc exsolvebam . Prorsus quod fecit de tributo, hoc fecit de morte. Exigebatur tributum, didrachma: Quare, inquit, tu et discipuli tui non redditis tributum? Vocavit ad se Petrum, et ait ei: Reges mundi a quibus exigunt tributum? a filiis suis, an ab alienis? Responsum est: Ab alienis. Ergo, inquit, liberi sunt filii. Tamen ne scandalizemus eos, vade ad mare, mitte hamum, et qui primus surrexerit, id est, primogenitus a mortuis; aperi, inquit, os ejus, et inveet persolvebat. Ille nisi indebitum solveret, nunquam nos a debito liberaret.
Abbreviated transcription (Latin):
scas aĩam tuam Crede in xpm̃.
⁊ mindabuntur que intus st̃
⁊̾ que foris sut̃ mũda etunt sõ¬
u̾si ad dñ dñ prẽm om̃ĩpotẽ¬
tẽ puro corde. ei ꝙͣtũ potest ꝑ¬
uitas mã. maximas atq uberes
grãs agamus: p̃cantes toto a¬
nimo singularẽ mãsuetudinẽ
eius. ut p̃ces nrãs ĩ bñplacito
suo exaudite dignet᷑. ininucuĩ
quoq a ntis actib ⁊ cegitatõib
sua uirtute expellat: nobis ml̾¬
tiplicet fidem. m̃tẽ gubernet.
spiritales cogitatõnes concedat.
⁊ ad beatitudĩem suã ꝑducat ꝑ

Expanded text:
scas animam tuam. Crede in Christum; scas animam tuam. Crede in Christum; et mundabuntur quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt. Cosi ad Dominum Deum Patrem omnipotentem, puro corde ei, quantum potest parvitas nostra, maximas atque veras gratias agamus; precantes toto animo singularem mansuetudinem ejus, ut preces nostras in beneplacito suo exaudire dignetur; inimicum quoque a nostris actibus et cogitationibus sua virtute expellat, nobis multiplicet fidem, mentem gubernet, spirituales cogitationes concedat, et ad beatitudinem suam perducat:
Abbreviated transcription (Latin):
Lõtempnitis iudiciũ et capra¬
tẽ. Iniudicio ⁊ caritate. fac elemo¬
sinã deĩ aĩa ma Quid est inui¬
dicio: respice ⁊ iueni: Displice
tͥ. ꝓnũcia inte sẜ quid est can¬
tas. Dilige dñm in toto corde tu
o. tota aiã tua. ⁊ tota mẽte tua.¬
ꝙ dilige ꝓximũ tuũ tãꝙͣ te ip̃m.
⁊ fecisti miam tuã prꝰ cũ anima
cua inc̾stientia tua Hant ant̃
uis dona ꝙ̃tum uis. retrahe de
frutib tius nõ decimas. sed di¬
midias. nouẽ partes da. ⁊ unã
t dimite Nichil facis quãdo te¬
cũ nõ facis. s̾ tecũ pauꝑ es Aĩã
tua uescatur. ne fame ꝑeat. Ia
illi panẽ Quẽ ꝑanẽ in quis. Itẽ
tecũ loquitur: Tu si audires. et ĩ¬
telligetes ⁊ crederes dnm: ip̃etͥ
dicets fgo sum panis iuuus qͥ
de celo descendi Nõne istũ panẽ
p̃mĩ dares ammne tue : uit faceres
cum illa elemosinã: Si ergo
credis. debes facere ut prius pa¬

Expanded text:
contemnitis judicium et charitacontemnitis judicium et charitatem. In judicio et charitate fac eleemosynam cum anima tua. Quid est in judicio? Respice, et inveni; displice tibi, pronuntia in te. Et quid est charitas? Dilige Dominum Deum in toto corde tuo, et tota anima tua, et tota mente tua; dilige proximum tuum tanquam te ipsum : et fecisti misericordiam prius cum anima tua, in conscientia tua. Hanc autem vis, dona quantum vis; retrahe de fructibus tuis, non decimas, sed dimidias; novem partes da, et unam tibi dimitte: nihil facis, quando tecum non facis, et tecum pauper es. Anima tua vescatur, ne fame pereat. Da illi panem. Quem panem, inquit? Ipse tecum loquitur. Tu si audires, et intelligeres, et crederes Domino, ipse tibi diceret: Ego sum panis vivus, qui descendi de coelo . Nonne istum panem primum dares animae tuae, et faceres cum illa eleemosynam? Si ergo credis, debes facere, ut prius pa
Abbreviated transcription (Latin):
quid̃ illis dixit. facite elemosium̃
nte ounĩa munda sunt uobrsẽ
Si intelligis. a te incipe Quomͦ
em̃ es misericors alteri: si crudel
mũda sũt uiobis: Facite uetã ele¬
elemosinã Miserere aĩe tue.
placens deo Mendicat añ te
aiã tua: redi ad c̾scientiã tuam
Quicũq male uiusꝰ qͥcũq ĩ¬
fitelit̾ uiuisꝰ redi ad cũscientiã
tuã: ⁊ ͥi iuenies mẽdicãtẽ aiãm
tuã: Inuenis egentẽ: muenis pa¬
uperẽ: inuenis erũno sãꝰ m̃ienis
forte nec egentẽ. sed egestate ob¬
mutescentẽ Nam si mẽdicat: esu¬
rit iusticiã: Quando inueneris
talem aĩãm tuã: intus in cor¬
de tuo sunt illa Fat pͥus ele¬
mosinã: Da illi panẽ: Quẽ ꝑanẽ :
Si phariseus int̾rogaret: illi
dñs responderet: Fac elemosinã
ille nõ intellexit. quãdo enarra¬
uit illis elemosinas quas facie¬
bant ⁊ putabant latere xpm̃ ⁊
ait illis: Noui quia facitis: De
s ego alias elemosinas loquoꝵ

Expanded text:
quid illis dixit, Facite eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Si intelligis, a te incipe. Quomodo enim es misericors alteri, si crudelis munda sunt vobis. Facite veram eleeleemosynam, miserere animae tuae placens Deo. Mendicat ante te anima tua, redi ad conscientiam tuam. Quicumque male vivis, quicumque infideliter vivis, redi ad conscientiam tuam: et ibi invenis mendicantem animam tuam, invenis egentem, invenis pauperem, invenis aerumnosam, invenis forte nec egentem, sed egestate obmutescentem. Nam si mendicat, esurit justitiam. Quando inveneris talem animam tuam intus in corde tuo sunt illa, fac prius eleemosynam, da illi panem. Quem panem? Si Pharisaeus interrogaret, dinus: Fac eleemosynam ille non intellexit, quando enarravit illis eleemosynas quas faciebant, et putabant latere Christum; et ait illis: Novi quia facitis; dect rutam: sed ego alias eleemosynas loquor:
Abbreviated transcription (Latin):
loqui: qiͣ eis qui ñ facerẽt elem¬
sinas. cũ ip̃i scirẽt oꝑa sua qd i
minutissima ⁊ ꝯtẽptibilia fne¬
tuũ suoꝵ decimabant. ⁊ elem¬
sinas dabant: Irriseru̾t illum
apud se talia dicẽtẽ: quasi lyi¬
b qui elemosinas nõ facerent¬

Expanded text:
qui non facerent eleemosynas: cum ipsi scirent opera sua, quod et minutissima et contemptibilia fructuum suorum decimabant, et eleemosynas dabant. Irriserunt illum apud se talia dicentem, quasi hominibus qui eleemosynas non facerent
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ respondit : nũc uos phanse¬
i qd̾ foris est. parapsidis laua¬
tis: intꝰ aut̃ plem estis dolo
q rapina Ouenire ad pran¬
a quo fuerat inuitatus: Ma¬
gis obintgando peꝑcit: ut cor¬
recto in iudicio parcerq Dem̃
quid ostendit unobis: quia et
baptismũ qd̾ semel adhibeturꝰ
ꝑfidem mũdat: Fides aut̃: intꝰ
est nõ foris: Uñ dicitur et legit᷑
in actib apłoꝵ : fide mũdans

Expanded text:
ndit? Nunc vos, Pharisaei, quod foris est paropsidis lavatis: intus autem pleni estis dolo et rapina. O venire ad prana quo fuerat invitatus? Magis objurgando pepercit, ut correcto in judicio parceret. Deinde quid ostendit nobis? Quia et Baptismum, quod semel adhibetur, per fidem mundat. Fides autem intus est, non foris. Unde dicitur et legitur in Actibus Apostolorum, Fide munda
Abbreviated transcription (Latin):
cor quid est dare. elemosinas
ꝙ ecce omĩa mũda sũt uobs
Adtendamꝰ. et forte ip̃e expom¬
Cum hec dixisset sine dubios
gitauerũt illi qui dabant elen¬
sinas: Ꝙͣ quomͦ dabant: Omis
sua. decimabant. ⁊ de om̃ib su
fructib decimã ꝑtem detrahel
⁊ ip̃a dabant: Nõ facile hoc alii

Expanded text:
cor; quid est, Date eleemosynam, cor; quid est, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Attendamus, et forte ipse expoCum haec dixisset, sine dubio cogitaverunt illi quia dabant eleemosynas. Et quomodo dabant? Omnia sua decimabant, de omnibus suis fructibus decimam partem detrahebant, et ipsam dabant. Non facile hoc aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
facti sunt ꝑ aquã: ꝙ adiunxit.
Sic ⁊ uos sumilis forme bap¬
tisia saluos faciet: nõ carnis
depositio sordiũ: s c̃scientie bone
interrogatio: Nanc conscientie
bone int̾rogationẽ phariseicon¬
tẽpuebant ⁊ ꝙ qd̾ erat foris la
a: uer̃tam̃ date elemosunã: et
ecce omis mũda sunt uobis: La¬
udata ẽ elemosina⁊ facite ⁊ ꝓ¬
bate. Sed paulisꝑ adtendite: P¬
hariseis dictum ẽ Pharisei iffi
iudei erant: quasi egregii iude¬
oꝵ: Nobiliores enĩ atq doctiores:
tũc pharisei uoca b̃ãtur: Haptis¬
mo xp̃i abluti nõ erant: ĩ xp̃m
filiũ dei iuugẽitũ qͥ int̾ illos ã¬
bulabat. & ab eis nõ agnosceba¬
tur. nõdũ crediderant: Quo modo
eis dicit date elemosinã. ⁊ ecte
omĩa mũda sunt uobis : si audi¬
rent illum pharisei. eis dicẽn¬
date elemosinas: iã scd̾m u̾bũ
eius mũda illis eeñt omĩa ¶
opus erat ut crederent in es:
Si aut̃ mũdari nõ possũt nͥce
dentes in eum qui fide mũda

Expanded text:
factae sunt per aquam. Et adjunxit: Sic et vos simili forma Baptisma salvos faciet; non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hanc conscientiae bonae interrogationem Pharisaei contemnebant, et quod erat foris lava? Verumtamen date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Laudata est eleemosyna, facite et probate. Sed paulisper attendite: Pharisaeis dictum est. Pharisaei isti Judaei erant, quasi egregii Judaeorum. Nobiliores enim atque doctiores tunc Pharisaei vocabantur. Baptismo Christi abluti non erant: in Christum Filium Dei unigenitum, qui inter illos ambulabat, et ab eis non agnoscebatur, nondum crediderant. Quomodo ergo eis dicit, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Si audirent illum Pharisaei, et darent eleemosynas, jam secundum verbum ejus munda illis essent omnia; quid opus erat ut crederent in eum? Si autem mundari non possent, nisi credentes in eum qui fide mundat
Abbreviated transcription (Latin):
udistis. scm̃ euangeli
cebat. suos utiq discipulos cõ¬
monebat: ne in corporis mũda¬
tione. putarẽt ẽẽ iusticiam
onũĩ enĩ die pharisei añꝙͣ pn¬
derent abluebant se aqua: qrͣ
cotidiana leuatio. possit cordis
ẽẽ mũdatio Deniq quales eent:
ostendit: Ille dicebat: qͥ uide¬
bat: ñ enĩ facies eoꝵ tantum:
s etiã interiora cernebat: De¬
niq ut hoc sciatis: ille phari-¬
seus cui respondit xp̃s: apd̾
se ip̃m cogctauit: uoce nõ so¬
muit :⁊ ꝙ ille tñ audiuitm
pud se enĩ rephendit dmĩn xͦ.

Expanded text:
udistis sanctum Evangeliucebat, suos utique discipulos commonebat, ne in corporis mundatione putarent esse justitiam. Omni enim die Pharisaei, antequam pranderent, abluebant se aqua: quasi quotidiana lavatio possit cordis esse mundatio. Denique quales essent, ostendit. Ille dicebat qui videbat: non enim tantum facies eorum, sed etiam interiora cernebat. Denique ut hoc sciatis, ille Pharisaeus cui respondit Christus, apud se ipsum cogitavit, voce non sonuit, et ille tamen audivit. Apud se enim reprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
s. Si diligeretis me gaudere
utiq quia uado ad parrem.
lia pater maior me est: Hint
n turbari ⁊̃ formidare poterat
sor illoꝵ quod ibat ab eis ꝙͣ ius
uenturus ad eos. ne forsitan gre¬
gem lupus hoc inter uallo in¬
uaderq pastoris ab sentia Sed
a quib homo abscedebat deus ñ¬
qd̾ homo erat : ⁊ manebat ꝑ id
qd̾ deus erat: Ibat ꝑ id qd̾ imo lo¬
co erat: manebat ꝑid qd̃ ubiq
etat: Cur itaq turbaretur et
formidarq cor. quãdo sic dese-¬
rebat oculos ut nõ deseretq corᷤᷤ
quãuis deus etiã qui nullo conti¬
netur loco discedat ab eorum cor-¬
dib qui eum relinqunt morib
nõ pedib. ꝙ ueniat ad illos qͥ
conu̾tuntur ad eũ nõ facie sed
fide: q accedunt ad eum men¬
te nõ carne. Ut ant̃ intelligerẽt
scd̃m id qd̾ homo erat eũ dixis¬
se uado ⁊ uemo ad uos: adiecit
atq ait: Si diligeretis me: gau¬
deretis utiq quia uado ad patte :

Expanded text:
vos: si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego vado ad Patrem; quia Pater major me est. Hinc ergo turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus ad eos: ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet, pastoris absentia. Sed a quibquod homo erat, et manebat per id quod Deus erat; ibat per id quod ico erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego vad
Abbreviated transcription (Latin):
ergo filius nõ est equalis prĩ.
ꝑ hoc erat iturus ad patrem.
a quo ⁊ uentutus est uiuos in¬
dicatutus est ⁊ mortuos: Per
illud aut̃ quo est equalis gig¬
patre: s cum illo est ubiq to¬
tus pari diuinitate. quã nullus
dei eꝙ̃ sicut apłs loquitur. nõ
rapinã arbitratus est eẽ se equa¬
lẽ deo Quomodo eiũ rapina pos¬
sit eẽ natura. que nõ erat usur¬
pata s nata: Semet ipm aut̃
ex manauit formã serui accipiẽs̃¬

Expanded text:
r Filius non est aequalis Patri, per hoc erat iturus ad Patrem, a quo venturus est vivos judicaturus et mortuos: per illud vero quod est aequalis Patre, sed cum illo est, ubique totus, pari divinitate, quam nullus Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens