comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fide. exultantes in illo. facientes oꝑa bona tia
forte quoniam ꝑmare naiugant intrat aqun
sinas faciendo. dicendo puro corde. dinitia
bis debita nr̃a. sicut et nos dimittimus dta¬
ribus nr̃is. Dicendo ista ambula securus: tes¬
ulta in uia. canta in uia: noli timere iuiduti
sti saluatorem. Impium te que siuit ut ream¬
tit eosdem uersus in exhortatione. pnstata
tibi ppli ds̃: confiteantur tibi ppłi om̃s: amia
dit fructum suum. Quem ftuetum: Contae
tibi ppłi om̃s. Terra erat: spinis plena erat. l¬
cessit eradicantis manus: accessit uocatio sis¬
tatis eius et misccdiȩ: cepit terra conftenp
dat terra fructum suum. Uaret fructiun ses
nisi ante complueretur: Daret terra ftucts
suum: nisi ante dĩ misccłia ueniret desuꝑ
sne tonantem. et excipe pluentem. Ecce
Qra imn uocem tonantis et pluentis di: post il

Expanded text:
fide, exsultantes in illo, facientes opera bona; et si qua fide, exsultantes in illo, facientes opera bona; et si qua forte, quoniam per mare navigant, intrat aqua per mosynas faciendo, dicendo puro corde, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : dicendo ista, ambula securus, et exsulta in via, canta in via. Noli timere judicem; sti salvatorem. Impium te quaesivit ut redimrepetit eosdem versus in exhortatione. Confiteantur tibi populi, Deus; confiteantur tibi populi omnes: terra dedit fructum suum. Quem fructum? Confiteantur tibi populi omnes. Terra erat; spinis plena erat: accessit eradicantis manus, accessit vocatio majestatis ejus et misericordiae; coepit terra confiteri, jam dat terra fructum suum. Daret fructum suum, nisi ante complueretur? daret terra fructum suum, nisi ante misericordia Dei veniret desuperret: time tonantem, et excipe pluentem. Ecce post illam vocem tonantis et pluentis Dei; post illam
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ppli om̃s. Et ne putetis aliquid timendum
in confessione: letentur inquit et exultẽt gentes.
Quare letentur et exultent: Quia udicas ppłos
in equitate. Nemo contra nos premium dat: ne¬
mo te corrumpit. nemo fallit. Ergo securussis.
Sed quid: De causa tua. Nemo corrumpit dm̃
manifestum est: ne forte ideo magis timendus est.
quia corrumpi nullo modo potest. Quomodo
tua uidica me. Sic et hic letentur et exint
tes: quoniam iudicas ppłos in equitate. Et u
meant inquit subiecit. Et gentes in tmo
gis. Prauȩ erant gentes: et cortuosȩ erant qite
puersȩ erant gentes. Merito prauitatis i ds¬
onis. et suȩ ꝑuersitatis: iudicem uenientem&
bant. Uenit manus ipsius: extenta est miscem
timeant rectorem uidicems qui primo aguanta
correctoreme Manibus eius dlent se. ipse genli
terra clirigit. Dirigit autem gentes ambulara

Expanded text:
tibi populi omnes. Et ne putetis aliquid timendam tibi populi omnes. Et ne putetis aliquid timendam in confessione, Laetentur, inquit, et exsultent gentes. Quare, laetentur et exsultent? Quoniam judicas populos in aequitate. Nemo contra nos praemium dat, nemo te corrumpit, nemo te fallit. Ergo securus sis. Sed quid de causa tua? Nemo corrumpit Deum; manifestum est: ne forte ideo magis timendus sit, quia corrumpi nullo modo potest. Quomodo  in virtute tua judica me. Sic et hic: Laetentur et exsultent gentes, quoniam judicas populos in aequitate. Et ne timeant iniqui, subjecit: Et gentes in terra dirigis. Pravae erant gentes, et tortuosae erant gentes, perversae erant gentes; merito pravitatis et distorsionis et perversitatis suae judicem venientem timebant: venit manus ipsius, extenta est miserictimeant venturum judicem, qui primo agnoverunt correctorem? Manibus ejus dent se; ipse gentes in terra dirigit. Directae autem gentes, ambulantes in
Abbreviated transcription (Latin):
ditas accusatoris: ubi est testis conscientia. ubi tu
eris et causa tua. ubi iudex non querit testem:
Acluocatum misit tibi: ꝓpter illum et ꝑ illum con¬
fitere. Age causam tuam: et defensor est peniten¬
tis. et petitor ueniȩ consitentis. et iudex in nocentis.
Uere tumere poteris causam tuam: ubi aduocatus
tuus erit iudex tiuis. Letentur ergo et exultent
gentes: quonam udicas ppłos in equitatea sed tune¬
re poterunt ne male uidicentur. Dent se corrigen¬
dos. dent se dirigendos ei qui uidet iudicandos.
Hic corrigantur: ut non timeant cum iudicabũt᷑.
Wide quid dicat in alio psalmo. Dĩ in nomine
tuo saluum me fac: et in uirtute tua iudica me.
Quid ait: Si non me prius saluas in nomine tuo:
debeo timere cum iudicabis me in uirtute tua.
Si autem me prius saluas in nomine tuo: quid
timebo udicantem in uirtute. cuius salus preces¬
sit in nomine: Sic etiam hoc loco confiteantur

Expanded text:
ditas accusatoris, ubi est testis conscientia, ubi tu ditas accusatoris, ubi est testis conscientia, ubi tu eris et causa tua, ubi judex non quaerit testem? Advocatum misit tibi: propter illum, et per illum confitere; age causam tuam, et defensor est poenitentis, et petitor veniae confitentis, et judex innocentis. Vere timere poteris causam tuam, ubi advocatus tuus erit judex tuus? Laetentur ergo, et exsultent gentes; quoniam judicas populos in aequitate. Sed timere poterunt ne male judicentur: dent se corrigendos, dent se dirigendos ei qui videt judicandos. Hic corrigantur, et non timeant cum judicabuntur. Vide quid dicat in alio psalmo: Deus, in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me . Quid ait? Si non me prius salvas in nomine tuo, debeo timere cum me judicabis in virtute tua: si autem me prius salvas in nomine tuo, quid timebo judicantem in virtute, cujus salus praecessit in nomine? Sic etiam hoc loco, Confiteantur
Abbreviated transcription (Latin):
cui confitentur. Ad hoc exigit confessionem: ut
liberet humilem. Ad hoc clampuat non confi¬
tentem: ut puniat suꝑbum. Ergo tristis esto. an¬
te quam confitearis: confessus exulta: iam sana¬
beris. Non confitentis conscientia: saniem college¬
rat. A postema tumuerat: cruciabat te: requies¬
cere non sinebat. Alclhibet medicus fomenta uer¬
borum: et aliquando secat. Achibet medicinale fer¬
rum: in correctione tribulationis. Cu agnosce mecdi¬
cimanum: consitere⁊ exeat in confessione: et deflu¬
at om̃is sanies. Iam exulta. iam letare: quod reliquũ
est sanabitur facile. Consiteantur tibi ppli ds̃ confi¬
teantur tibi ppłi om̃s. Et quia confitentur: letentur
et exultent gentes ¶Noniam udicas ppłos ine¬
quitate. Nemo se fauat̃. Gaudeat udicandus: qui
timebat iudicaturum. Preuidit enim: et preuenit
faciem eius in confessione. Ille autem cum uienerit:
ppłos in equitate iudicabit. Quid ibi ualebit cali¬

Expanded text:
cui confitentur: ad hoc exigit confessionem, ut cui confitentur: ad hoc exigit confessionem, ut liberet humilem; ad hoc damnat non confitentem, ut puniat superbum. Ergo tristis esto antequam confitearis; confessus exsulta, jam sanaberis. Conscientia tua saniem collegerat, apostema tumuerat, cruciabat te, requiescere non sinebat: adhibet medicus fomenta verborum, et aliquando secat; adhibet medicinale ferrum in correptione tribulationis: tu agnosce medici manum; confitere, exeat in confessione et defluat omnis sanies: jam exsulta, jam laetare; quod reliquum est facile sanabitur. Confiteantur tibi populi, Deus; confiteantur tibi populi omnes. Et quia confitentur, laetentur et exsultent gentes; quoniam judicas populos in aequitate. Nemo te fallit: gaudeat judicandus, qui timuit judicaturum. Praeridit enim, et praevenit faciem ejus in confessione : ille autem cum venerit, populos in aequitate judicabit. Quid ibi valebit calli
Abbreviated transcription (Latin):
tholica. confiteri timetis dõs ne confessum dãp¬
net: Si non confessus lates. confessus dampna¬
beris: tunes confiteri. qui non consitendo non
potes esse occultus. Dampnaberis tacitus: qui pos¬
ses liberari confessus. Confiteantur tibi ppli ds̃:
non ad supplicium ducit: sequitur et cdicit. e¬
tentur et exultent gentes. Si plangunt ante ho¬
minem confessi latrones: letentur ante dm̃ con¬
fessi fideles. Si homo iudicet. exigit a latrone
confessionem tortor et timor: unmo aliquando
confessionem premit timor: exigit dolor. Et ille
qui plangit in tormentis. timet autem occidi
confessus: portat tormentum quantum potest.
Et siuictus ddolore fuerit: ꝓfert ad mortem uo¬
cem suam. Nusquam ergo letus: nunquam exul¬
tans. Ante quam confiteatur exarat ungula:
cum confessus fuerit dampnat carnifex: ducit̾
miser ubiq Sed letentur et exultent gentes. Uncle:
Per ipsam confessionem. Quare: Quia bonus est

Expanded text:
tholica? Confiteri times Deo, ne confessum damtholica? Confiteri times Deo, ne confessum damnet? Si non confessus lates, confessus damnaberis. Times confiteri, qui non confitendo esse non potes occultus: damnaberis tacitus, qui posses liberari confessus. Confiteantur tibi populi, Denon ad supplicium ducit, sequitur, et dicit: Laetentur et exsultent gentes. Si plangunt ante hominem confessi latrones, laetentur ante Deum confessi fideles. Si homo judicet, exigit a latrone confessionem tortor et timor; imo aliquando confessionem premit timor, exigit dolor: et ille qui plangit in tormentis, timet autem occidi confessus, portat tormenta quantum potest; et si victus dolore fuerit, profert ad mortem vocem suam. Nusquam ergo laetus, nusquam exsultans: antequam confiteatur, exarat ungula; cum confessus fuerit, damnatum carnifex ducit: miser ubique. Sed laetentur et exsultent gentes. Unde? Per ipsam confessionem. Quare? Quia bonus est
Abbreviated transcription (Latin):
situ. tanto magis formidolosa. Cantant ca¬
miii quia latrones timent. Quanto securius
catas in xp̃o: Non habet uia ista latronem: si
aundeserencio uiam incidas iti latronem. Can
dnqumsecurus canticum nouum. in uia quam
onst in terra: hoc est in om̃bus gentibus.
ił qua ipsum canticum norium non tecum
at quim parte esse uoliit. Cantate inquit
do caticum nouum: et sequitur. cantate dño
iscarta Constrantur cui ppti cii. Inuenerũt
uiam tuam: consiteautur. Ipsum cauticum confes¬
sio est: confessio peccatorum tuorum et uirtutis
cdĩ. Tuam unquitatem confitere: gr̃am dĩ confi¬
tere. Te accusa: illum glorinica. Te reprehende.
illum laucla: ut et ipse uenuiens inueniat te puni¬
torem tuum: ut exhibeat se saluatorem tuum.
Quid enim timetis confiterir qui inuenistis hanc
uiam in om̃ibus gentibus: Quid timetis confice¬
ris et in confessione ur̃a cantare canticum no¬
uum. cum omñi terra: In om̃ terra. in pace ca¬

Expanded text:
silentia, tanto magis formidolosa; cantant tasilentia, tanto magis formidolosa; cantant tamen et qui latrones timent. Quanto securius cantas in Christo? Non habet via ista latronem, si tu non deserendo viam incidis in latronem. Canta, inquam, securus canticum novum in via quam cognovisti in terra, hoc est in in omnibus gentibus. Vide quia ipsum canticum novum non tecum cantat qui in parte esse voluit. Cantate, inquit, Domino canticum novum; et sequitur, Cantate Doa . Confiteantur tibi populi, Deus. Invenerunt viam tuam; confiteantur. Ipsa cantatio confessio est; confessio peccatorum tuorum, et virtutis Dei. Tuam iniquitatem confitere, gratiam Dei confitere; te accusa, illum glorifica; te reprehende, illum lauda: ut et ipse veniens inveniat te punitorem tuum, et exhibeat se tibi salvatorem tuum. Quid enim timetis confiteri, qui invenistis hanc viam in omnibus gentibus? quid timetis confiteri, et in confessione vestra cantare canticum novum cum omni terra, in omni terra, in pace ca
Abbreviated transcription (Latin):
molus anbulate iniua: cantate ambiuantes.
sit soriuatores. ad solatium laboris. Cantate
pnituciua Oosecro uos ꝑ ipsam uiam: cantate
ileua. Canticum nouum cantate: nemo ibi
atit castet. Cantate amatoria patriȩ ut̾e: nemo
iter. Uia notia: uator nouus canticam nouũ.
did apłn hortantem te ad canticum nouum.
im: non ꝑtinet ad partem. Quim parte cantat.
inscantat. Quodlibet cantet uetus cantat:
itis homo cantat. Diuisus est: carnalis est. Cerce
nquntum carnalis est. in tantum uetus: et in quan¬
umnspiritalis in tantum nouius. Uide quid clicat
ql. Non potui uobis loqui quasi spiritalibus:
ia quaisi carnalibrs. Unde illos ꝓbat carnales:
lim ergo unus dicit ego sum pauli. alter uero ego
apolor nonne inquit carnales estis: Ergo in sp̃u
csticum nouum cantat. in uia secura. Sic uia.¬
inscantant: et plerumꝙ nocte cantant. Formi¬
ubosi cirtunstrepunt om̃ia: uel potuis non cir¬
suistrepunt secl circumsilent: et quanto magis

Expanded text:
ambulate in via, cantate ambulantes. Faciunt hoc viatores ad solamen laboris. Cantate vos in hac via; obsecro vos per ipsam viam, cantate in hac via: canticum novum cantate; nemo ibi vetera cantet: cantate amatoria patriae vestrae; nemo vetera. Via nova, viator novus, canticum novum. Audi Apostolum hortantem te ad canticum novum: novum non pertinet ad partem. Qui in parte cantat, vetus cantat: quodlibet cantet, vetus cantat, vetus homo cantat; divisus est, carnalis est. Certe in quantum carnalis est, in tantum vetus, et in quantum spiritualis, in tantum novus. Vide quid dicat Apostolus: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Unde illos probat carnales? Cum enim unus dicit, Ego sum Pauli; alter vero, Ego Apollo: nonne, inquit, carnales estis ? Ergo in spiritu canticum novum canta in via secura. Sicut viatores cantant, et plerumque nocte cantant. Formidolosa circumstrepunt omnia, vel potius non circumstrepunt, sed circumsilent; et quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ppłi ds̃: confiteantur tibi ppłi om̃s. Cont¬
in affrica ppłos habeo. et alius ex alia patus
in galatia ppłos habeo. Tu in affrica: ilemg
Ego illum quero: qui ubiꝙ habet. Certe aaisi
uocem exultare ausi estis: quoniam audistil
teantur tibi ppłi ds̃. Aucite sequentem ut¬

Expanded text:
tibi populi, Deus; confiteantur tibi, inquit, poin Africa populos habeo: et alius ex alia parte, Et ego in Galatia populos habeo. Tu in Africa, ille in Galatia: ego illum quaero qui ubique habet. Certe ad istam vocem exsultare vos ausi estis, quoniam audistis, Confiteantur tibi populi, Deus. Audite sequentem
Abbreviated transcription (Latin):
eminit caritas ur̃a in duobus psan
qui iam tractati sunt. exhortatos nese
animam nr̃am ut benediceret aea
pio cantu dixisse. bene dic anmnan
chñn. Si ergo hortati sumus in illis psalnis er
nr̃am ut benediceret cdrĩm: in hoc psalmo nt
dicitur:
eus misereatur nr̃i. et benedicait in
dicat nos. Cum benedicit nosdla
crescimus: et cum benedicimus dm̃i
ndĩ crescimus. Utrumꝙ nobis ꝓdest. Non auga
ille benedietione nr̃a: nec minuitur malelito
nr̃a. Qui maleclicit dĩm ipse minutur: qube¬
dicit dñm ipse augetur. Prior est in nobis bent¬
tio dñi: et consequens ut et nos benedicanusai
Illa pluuia: iste fructus est. Ergo tanquamrel
fructus agricolȩ: dõ compluente nos et colitils̃
corde. Aꝑtissime enim dĩ pater dictus esfapid
uinea diñ sumus: quia colit nos ad fruetun

Expanded text:
eminit Charitas Vestra, in duobus psalmis qui jam tractati sunt, exhortatos nos fuisse animam nostram ut benediceret Dominum, et pio cantu dixisse: Benedic anima mea Dominum . Si ergo hortati sumus in illis psalmis animam nostram ut benediceret Dominum; in hoc psalmo recte dicitur: Deus misereatur nostri, et benedicat nos. Deus benedicat nos. Cum benedicit nos Deus, nos crescimus; et cum benedicimus nos Dominum, nos crescimus: utrumque nobis prodest. Non augetur ille benedictione nostra, nec minuitur maledictione nostra. Qui maledicit Domino, ipse minuitur; qui benedicit Dominum, ipse augetur. Prior est in nobis benedictio Domini, et consequens est ut et nos benedicamus Dominum. Illa pluvia, iste fructus est. Ergo redditur tanquam fructus agricolae Deo, compluenti nos et colenti. Ccorde. Apertissime enim Deus Pater dictus est gricultura sumus, quia colit nos ad fructum,
Abbreviated transcription (Latin):
tiabant: Et ut noueris quod et ipsi ad opus regni q¬
lorũ tãqu̾a mercennarii assumpti sunt: apłs gaudt
de illis et dicit. Sunt qui per inuidiã et conten¬
onẽ xp̃m annuntiant. non caste: existimantes tribu
dite: illos imitari nolite. Ista duo genera hominũ s
hodie in t̾ra. De his duobus generibus hominĩ ens

Expanded text:
tiabant? Et ut noveritis quod et ipsi ad opus regni ctiabant? Et ut noveritis quod et ipsi ad opus regni coelorum, tanquam mercenarii assumpti sunt, Apostolus gaudens de illis dicit: Sunt qui per invidiam et contentionem Christum annuntiant non caste, existimantes tribulaudite, illos imitari nolite. Ista duo genera hominum sunt hodie in terra. De his duobus generibus hominum cantat
Abbreviated transcription (Latin):
ciues utriusq regni ꝑmixti sunt. Corpus regni t̾reni
et corpus regni cȩlestis cõmixtũ est. Regnũ celeste ꝙ¬
mit. int̾ ciues regni t̾reni: et aliquando. nã et hoc i
reni. U trũꝙ uobis de scriptura dĩ demonstramus
Danihel et tres pueri: in babylonia p̃positi sunt negt
regis. Ioseph in egypto. scds a rege positus est acmimis¬
re rẽ publicã: de qua re publica erat ille ppłs cdi lib̾ea¬
dus. In ipsa re publica angariã quodãmͦ faciebat ios
sicut illi tres pueri. sicut danihel. Manifestũ est gͦ qͥ
usurparat sibi ad oꝑa sua id est ad opera regni sus
non ad facta mala sua regnũ t̾renũ ciues regni cęlouin
Quid est regnũ cȩlorũ : Quomͦ usurpat in hoc ad tepu¬
sło ciues regni t̾reni: Nonne de his apł̃s dicit quod
non caste eugłiũ annuntiabant: sed t̾rena desicd̃anti
regnũ cęlorũ p̃dicabant. sua querebant. et xp̃m ann¬

Expanded text:
cives utriusque regni permixti sunt: corpus regni terreni, cives utriusque regni permixti sunt: corpus regni terreni, et corpus regni coelestis commixtum est. Regnum coeleste gemit inter cives regni terreni, et aliquando nam et hoc tarreni. Utrumque vobis de Scriptura Dei demonstrabimus. Daniel et tres pueri in Babylonia praepositi sunt negotiis regis : Joseph in Aegypto secundus a rege positus est administrare rempublicam , de qua republica erat populus ille Dei liberandus: in ipsa republica angariam quodammodo faciebat Joseph, sicut illi tres pueri, sicut Daniel. Manifestum est ergo quod usurparat sibi ad opera sua, id est ad opera regni sui, non ad facta sua mala, regnum terrenum cives regni coelorum. Quid et regnum coelorum, quomodo usurpat in hoc saeculo ad tempus cives regni terreni? Nonne de his Apostolus dicit, quod non caste Evangelium annuntiabant, sed terrena desiderantes regnum coelorum praedicabant; sua quaerebant, et Christum annun
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius regis et sacerdotis. tãquã unus homo est. Duȩ ꝑso¬
nȩ: sed tam̃ unũ genus hominũ. Prouide in isto tẽpore.
et in isto scło uideamus hȩc duo genera: ut ꝑtineat ad
utilitatẽ nĩam. uel quod cantamus. uel quod cantari au¬
dimus. Modo uideamus doech: modo uideamus corpus
regis et sacerelotis: modo uideamus corpus hominum
aduersus regẽ et sacerdotẽ. Primo nomina ipsa adten¬
dite quã mystica sint. Doech int̾pretat᷑ motus: ydune¬
us int̾p̃tat᷑ t̾renus. Iam quale genus hominum uidece¬
significet doech iste motus: non gͦ pseuerans in ȩc̾e̾rnum.
sed emigiandus t̾renus. Quid expectas de homine t̾reno
Aliquos fruetus cȩlestes: Homo erit in ȩt̾̃num. Est gͦ
regnũ t̾renũ ut breuit̃ dicã et cito insinuem hoctie in ist
scło: ubi est et regnũ cȩleste. Peregrmos habet ciues sios
utrũꝙ regnũ: regnũ t̾renũ et regnũ cȩleste. Regnũ era¬
dicandũ: regnũ in ȩt̃nũ plantandũ. Modo in hoc seb

Expanded text:
ipsum regis et sacerdotis, tanquam unus homo et duae personae, sed tamen unum genus hominum. Proinde in isto tempore, et in isto saeculo videamus haec duo genera, ut pertineat ad utilitatem nostram, vel quod cantamus, vel quod cantari audimus. Modo videamus Doech, modo videamus corpus regis et sacerdotis, modo videamus corpus hominum adversus regem et sacerdotem. 4. Primo nomina ipsa attendite quam mystica sint. Doech interpretatur Motus: Idumaeus interpretatur Terrenus. Jam videte quale genus hominum significet Doech iste motus: non ergo perseverans in aeternum, sed emigrandus. Terrenus: quid exspectatis de homine terreno aliquos fructus? Coelestis homo erit in aeternum. Est ergo regnum terrenum, ut breviter dicam et cito insinuem, hodie in isto saeculo, ubi est et regnum coeleste. Peregrinos habet cives suos utrumque regnum, regnum terrenum et regnum coeleste, regnum eradicandum et regnum in aeternum plantandum. Modo in hoc saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
renũ in re publica terrena. Nec rursus continuo gra¬
tulem om̃ibus hominibus quos uidemus agere negotia
cȩlestia: quia et filii pestilentiȩ sedent aliquando in ca¬
thedia moysi de quibus dr̃. Quȩ dicunt facite: quȩ aut̃
faciunt facere nolite. Dicunt enĩ. et non ficiunt. Alli in
terrenis rebus leuant cor in cȩlũ: isti in cęlestibus uerbis
trahunt cor in terrã. Ueniet aut̃ tẽpus uentilabri: quan¬
do utrũq diligentissime discernat᷑: nec granũ aliquod
transeat in aceruũ paleȩ cõburendũ: nec una stipula tran¬
seat ad massam in horreo recondendã. Quãdiu gͦ nunc ꝑ¬
mixtũ est: audiamus hine uocẽ niãm: id est ciuuũ regni
cȩlorũ. Hoc enĩ affectare debemus tolerare hic malos. quã
tolerari a bonis: et conungamus nos huic uoci: et aure.
et lingua. et corde. et oꝑe. Quod si fecerimus: nos hic
loquem̃ in his quȩ audiuimus. Dicat̾ gͦ primo: de cor¬

Expanded text:
d terrenum in republica terrena: nec rursus continuo grad terrenum in republica terrena: nec rursus continuo gratulemur omnibus hominibus quos videmus agere negotia coelestia; quia et filii pestilentia sedent aliquando in cathedra Moysi, de quibus dicitur, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt. Illi in terrenis rebus levant cor in coelum, isti in coelestibus verbis trahunt cor in terra. Veniet autem tempus ventilabri, quando utrumque diligentissime discernatur, ne granum aliquod transeat in acervum paleae comburendum, ne una stipula transeat ad massam in horreo recondendam . Quamdiu ergo nunc permixtum est, audiamus hinc vocem nostram, id est civium regni coelorum hoc enim affectare debemus, tolerare hic malos, quam tolerari a bonis; et conjungamus nos huic voci, et aure, et lingua, et corde, et opere. Quod si fecerimus, nos hic loquimur in his quae audimus. Dicatur ergo primo de cor
Abbreviated transcription (Latin):
terra: alterũ de celo cogitantiũ: unũ cor in ꝓfuncdũ mit¬
tentiũ: aterũ coꝵ angus coniungentiũ. unũ spantiũ cle¬
terrenis. quibus pollet hic mundus: alterũ p̃sum̃tium
dde cȩlestibus quȩ ꝓmisit non menclax dĩ. Sed mixta
sunt ista genera hominũ. Inuenimus mͦ ciuẽ iberłm.
ciuẽ regni cęlorũ administrare aliquid in terra: ut puta
purpuras gerit: magistratus est. edilis est. proconsul est.
imperator est. rem publicã gerit terrenã. sed cor sursum
habet: si xp̃ianus. si fidelis. si pius est. si contẽpnens in qͥ-¬
bus est. sꝑat in quo nondũ est. De quo genere fuit illa scã
mulier hester: quȩ cũ esset uxor regis: uentũ est ad ꝑicłmn
dep̾candi ꝓ enubus suis. Et cũ ad dm̃ oraret corã dño
ubi mentiri non posset: in oratione sua dixit. ita sibi
fuisse illa ornam̃ta regalia. sicut pannũ menstruatȩ.

Expanded text:
terra, alterum de coelo cogitantium; unum in profundum cor mitterra, alterum de coelo cogitantium; unum in profundum cor mittentium, alterum cor Angelis conjungentium; unum sperantium terrenis quibus pollet hic mundus, alterum praesumentium de coelestibus quae promisit non mendax Deus. Sed mixta sunt ista genera hominum. Invenimus modo civem Jerusalem, civem regni coelorum administrare aliquid in terra; ut puta, purpuram gerit, magistratus est, aedilis est, proconsul est, imperator est, rempublicam gerit terrenam: sed cor sursum habet, si christianus est, si fidelis est, si pius est, si contemnens in quibus est, et sperat in quo nondum est. De quo genere fuit illa sancta mulier Esther, quae cum esset uxor regis, ventum est ad periculum deprecandi pro civibus suis; et cum oraret coram Deo, ubi mentiri non posset, in oratione sua dixit, ita sibi fuisse illa ornamenta regalia sicut pannum menstruatae .
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s adscribens titulũ psalmo huic uoluerit ut non dice¬
ret achimelech sed abimelech: quia quando uenit da-¬
uid ad patris sui regnũ. tunc est ꝓditus: hoc est quan
et ipse passionẽ dñi siguraret: nec tam̃ sine sanguine.
figura transacta est ibi uel illius arietis. uel hic abimelech
sacerdotis. Neꝙ enĩ occidi oportuit eos. quos tunc re¬
surgere non oportebat: sed eorũ uitã a mortis ꝑicło lib̾are.
Uerũtam̃ effusi sanguinis liberatio. resurrectionẽ potius
significabat. quȩ hoc modo in illis figurabat᷑: quia uera dm̃i
seruabat᷑ resurrectio. Nura hinc dici possent: si illarũ rertim
gestarũ in hoc sermone suscepissimꝰ tractanda mysteria. Ne
audiamus iam duo ista genera hominũ: quandoquidem
de titulo isto et si oposius et fortasse loquatius. tamen ut
dñs concessit exitũ est. Duo genera hominũ adtendite:
unũ laborantiũ: alterũ eorũ int̃ quos laborat̃: unũ de

Expanded text:
spiritus adscribens titulum psalmo huic, voluit ut non dicespiritus adscribens titulum psalmo huic, voluit ut non diceret Achimelech, sed Abimelech, quia quando venit David ad patris sui regnum, tunc est proditus; hoc est quandet ipse passionem Domini figuraret; nec tamen sine sanguine figura transacta est, vel ibi illius arietis , vel hic Achimelech sacerdotis. Neque enim occidi oportuit eos, quos tunc resurgere non oportebat: sed eorum vitam a mortis periculo, verumtamen effuso sanguine, liberans Jesus resurrectionem potius significabat, quae hoc modo in illis figurabatur, quia vero Domino servabatur. Plura hinc dici possent, si illarum rerum gestarum in hoc sermone suscepissemus tractanda mysteria. 6. Nunc jam audiamus ista duo genera hominum, quandoquidem de titulo isto, etsi operosius et fortasse loquacius, tamen ut Dominus concessit, exitum est. Duo genera hominum attendite: unum laborantium, alterum eorum inter quos laboratur; unum de
Abbreviated transcription (Latin):
et fortasse quod non ab surde sentimus ꝓpt̾ similitudi¬
Diẽ nominis et unius sillabȩ differentiã. uel potius uniꝰ
litterȩ. uariati sunt tituli. In codicibis tam̃ psalmoꝵ
cũ inspiceremus. magis abimelech qũa achimnelech inue¬
nimus: et qm̃ in alio loco habes euidentẽ psalmũ non
dissimilitudinẽ nominis. sed prorsus diuersũ nom̃ insi¬
nuantẽ: quando quidẽ dauid ante regẽ achis. non ante
regẽ abimelech immutauit faciem suã: et dimisit eum
et abiit. Titulus aut̃ psalmi sic scriptus est: quando
immutauit uultũ suũ corã abimelech. Ipsa magis muta¬
tio nominis in mysteriũ nos fecit esse intentos: ne tãquam
res hystoriȩ ꝑsequaris: et sacrata uela contẽpnas. Discus¬
sũ nom̃ in illo psalmo quod est abunelech: inuenit̾ inter¬
p̃tari. patris mei regnũ. Quomͦ aut̃ patris sui regnũ dimi¬
sit cdlauid et abiit: nisi quomͦ xp̃c regnũ iudeorũ dimi¬
sit. et ad gentes transiuit: Hunc fortassis etiã ꝓpħicus

Expanded text:
Et fortasse quod non absurde sentimus propter similitudinem nominis, et unius syllabae differentiam, vel potius unius litterae, variati sunt tituli. In codicibus tamen Psalmorum cum inspiceremus, magis Abimelech quam Achimelech invenimus. Et quoniam in alio loco habes evidentissimum psalmum, non dissimilitudinem nominis, sed prorsus diversum nomen insinuantem; quandoquidem David ante regem Achis, non ante regem Abimelech immutavit faciem suam, et dimisit eum, et abiit: titulus autem Psalmi sic scriptus est, Quando immutavit vultum suum coram Abimelech : ipsa magis mutatio nominis in mysterium facit intentos, ne tanquam res historiae persequaris, et sacrata vela contemnas. Discussum nomen in psalmo illo, quod est Abimelech, invenitur interpretatum, Patris mei regnum. Quomodo autem patris sui regnum dimisit David, et abiit, nisi quomodo Christus regnum Judaeorum dimisit, et ad Gentes transivit? Hinc fortassis etiam propheticus
Abbreviated transcription (Latin):
et iussit occidi. Nemo ausus est hominũ regis saul: nec
iubente rege mittere manũ in sacerdotes dnĩ. Sed ille
qui ꝓdiderat sicut iudas qui a ꝓposito suo non recessit:
et usq in finẽ ꝑseuerauit. de illa radice fructus ferre.
Quales. nisi quales fert arbor mala: Occidit iste doech
manu sua iubente rege. sacerdotẽ et om̃s eius: deinde
debellata est etiã ciuitas sacerdotũ. Inuenimus gͦ doech
istũ inimicũ regi clauid: et sacereloti achimelech. Nnus

Expanded text:
et jussit occidi. Nemo ausus est hominum regis Saül, nec et jussit occidi. Nemo ausus est hominum regis Saül, nec jubente rege, mittere manum in sacerdotes Domini: sed ille qui prodiderat, sicut Judas, qui a proposito suo non recessit, et usque in finem perseveravit de illa radice fructus ferre, quales, nisi quales fert arbor mala? occidit Doech iste manu sua, jubente rege, sacerdotem et omnes ejus: deinde debellata est civitas etiam sacerdotum . Invenimus ergo Doech istum inimicum regi David et sacerdoti Achime
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos eius. et postea de manu saul: quia nouissima
inimica destruet᷑ mors. Quid est et de manu saul: Oñ
exemit nos ab inferis: et de manu mortis liberauit nos.
Cũ gͦ saul ꝑsequeret᷑ uirũ scm̃ dauid. confugit dauid
ubi tutũ pritauit esse locũ : transiens ꝑ sacerdotẽ quen-¬
dã achimelech. accepit ab eo panes. Ubi figurauit etiã
ꝑsonã non tantũ regis. sed et sacerdotis: quia manduca¬
uit panes ꝓpositionis: quos sicut dñs dicit in euangłio.
non licebat manducare nisi solis sacerdotibus. Postea
cepit eũ querere saul: et iratus est suis. quod nemo
eũ sibi uellet ꝓdere. Hoc lectũ est mͦ in lectione reg¬
norũ. Erat aut̃ ibi doech quidã. quando uenerat ille
ad achimelech sacerclotẽ: princeps pastorũ saul ydume¬
us. Qui cũ adesset quando saul irascebat᷑ suis quod nul¬
lus illi uellet ꝓdere dauid: ꝓdidit ubi eũ uidisset.
Misit continuo saul: exibuit sacerdotẽ et om̃s eius:

Expanded text:
inimicos ejus; et postea, de manu Saül: quia novissima inimica destruetur mors . Quid est, Et de manu Saül? Quoniam exemit nos ab inferis et de manu mortis liberavit nos. 3. Cum ergo Saül persequeretur virum sanctum David, confugit David ubi tutum putavit: transiens per sacerdotem quemdam Achimelech, accepit ab eo panes. Ubi figuravit etiam personam, non tantum regis, sed et sacerdotis: quia manducavit panes propositionis, quos, sicut dicit Dominus in Evangelio, non licebat manducare nisi solis sacerdotibus . Postea coepit eum quaerere Saül, et iratus est suis quod nemo eum sibi vellet prodere. Hoc modo lectum est in libro Regnorum. Erat autem ibi Doech quidam, quando venerat ille ad Achimelech sacerdotem, princeps pastorum Saül, Idumaeus. Qui cum adesset quando Saül irascebatur suis, quod nullus illi vellet prodere David, prodidit ubi eum vidisset. Misit continuo Saül, exhibuit sacerdotem et omnes ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
nem ȩternum qui paratus est cdiabolo et angłis
euis. Illa ira consumptionis est: non consũma¬
tionis. Annuntiabuntur enim consuminatio¬
nes in ira consummationis: id est predicabit̾
medicinam infirmitas hominis. Hoc cogitantes
illi et inuenientes atq confitentes iniquitates
suas: non erunt. Quid non erunt: In suꝑbia sua.
Supra enun dixerat comprehendantur in su¬
ꝑbia sua: et ex malelicto et menclacio annun¬
tiabuntur consuminationes in ira consumma

Expanded text:
nem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis nem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Illa ira consumptionis est, non consummationis. Annuntiabuntur autem consummationes in ira consummationis; id est, praedicabitur medicinam infirmitas hominis. Hoc cogitantes illi, et invenientes atque confitentes iniquitates suas, non erunt. Quid non erunt? In superbia sua. Supra enim dixerat, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes in ira cons
Abbreviated transcription (Latin):
annuntiabuntur consuminationes. fecistis quod¬
ad malelictionem ꝑtinet o uideit malecdictus enĩ
om̃is qui pendet in ligno. Crucifixistis xp̃m: tanꝗ̃
maledictum putastis. Adde maledicto mendaci¬
um. Custodes ad sepulchrum posiustis: ut men¬
tirentur pecuniam dedistis. Ecce xp̃c resurrexit.
Ubi est malelictum crucis quod fecistis: Ubi est
menclacium custodum quos corrupistis: Ex ma¬
lelicto et mendacio annuntiabuntur consum¬
mationes: in ira consummationis et non erunt.
Quid est in ira consummationis annuntiabunt᷑
consuminationes: Est ira consumiationis. et est
ira consumptionis. Nam om̃is iundicta dei ira
dicitur: sed aliquando ad hoc uindicat cdeus
ut ꝑficiati aliquando ad hoc uindicat ut dãp¬
net. Quomodo ad hoc uindicat ut ꝑficiat: Fla¬
gellat om̃em filium quem recipit. Quomodo
adhoc uindicat ut dampnet: Quando posue¬
rit impios ad sinistram. et clixerit eis: ite in ig¬

Expanded text:
annuntiabuntur consummationes. Fecistis quodannuntiabuntur consummationes. Fecistis quodad maledictum pertinebat, o Judaei: Maledictus enim omnis qui pendet in ligno . Crucifixistis Christum; tanquam maledictum putastis. Adde maledicto mendacium: custodes ad sepulcrum posuistis; ut mentirentur, pecuniam dedistis . Ecce Christus resurrexit: ubi est maledictum crucis quod fecistis? ubi est mendacium custodum quos corrupistis? 6. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Quid est, in ira consummationis annuntiabuntur consummationes? Est ira consummationis, et est ira consumptionis. Nam omnis vindicta Dei ira dicitur: sed aliquando ad hoc vindicat Deus, ut perficiat; aliquando ad hoc vindicat, ut damnet. Quomodo ad hoc vindicat, ut perficiat? Flagellat omnem filium quem recipit . Quomodo ad hoc vindicat, ut damnet? Quando posuerit impios ad sinistram, et dixerit eis: Ite in ig
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s suꝑbiȩ. Quid itaq factum est istis: In pecca¬
to suo comprehensi sunt. quia xp̃m occiderunt:
et de ipsa magnitudine peccati plus humilia¬
ti sunt: et maiore humilitate erigi meruerunt.
hoc est comprehenduntur in suꝑbia sua. Et
ex maleclicto et mendatio annuntiabuntur con¬
summationes: id est icleo magis ꝑficientur. qr
in malelicto et mendatio de prehensi sunt.
Suꝑbia quippe: eos non ꝑmittebat ꝑfici. faci¬
nus abstulit suꝑbiam. ꝑ eorum confessionem:
indulgentia deleuit facinus ꝑ dei miserationẽ:
et ex maleclicto et mendatio annuntiatȩ sunt
consummationes. Idem dictum est homini. Ui¬
clisti quid sis: sensisti quid sis. Errastiꝰ excecatus
es: peccasti. et lapsus es. Agnouisti infirmitatem
tuam: supplica medicos noli tibi uideri sanus.
Ubi est frenesis tua: Ecce medicum occidisti. quẽ
occidendo ꝑdere non potuisti: tamen quantũ
ad te ꝑtinet occidisti. Ex maledicto et mendatio

Expanded text:
serpens superbiae! Quid itaque factum est istis? In peccaserpens superbiae! Quid itaque factum est istis? In peccato suo comprehensi sunt, quia Christum occiderunt, et de ipsa magnitudine peccati plus humiliati sunt, et majore humilitate erigi meruerunt: hoc est, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes: id est, ideo magis perficientur, quia in maledicto et mendacio deprehensi sunt. Superbia quippe eos non permittebat perfici: facinus abstulit superbiam per eorum confessionem; indulgentia delevit facinus per Dei miserationem, et ex maledicto et mendacio annuntiatae sunt consummationes: id est, dictum est homini, Vidisti quid sis, sensisti quid sis, errasti, excaecatus es, peccasti et lapsus es, agnovisti infirmitatem tuam; supplica medico, noli tibi videri sanus. Ubi est phrenesis tua? Ecce medicum occidisti, quem occidendo perdere non potuisti: tamen quantum ad te pertinuit, occidisti. Ex maledicto et mendacio
Abbreviated transcription (Latin):
iisituenda est. Non itaꝙ mirum quia si est
i ail qpis ut dicat.: quiando infirmor cunc
fortior sum. Nlam hoc uitio ne et ipse temptaret᷑.
quale sibi medicamentum dicit appositum con¬
tra tumorem a medicor qui sciret quid curaret:
sle magnitudine inquit reuelationum extollar:
cdatus est michi stimulus carnis meȩ angłs satha¬
ne qui me colafiret. Propter quod ter dñm roga
ui: et clixit michi. Sufficit tibi gr̃a mea. nam uir¬
tus in infirinitate ꝑficitur. Uiclete quȩ sint con¬
suminationes. Apłs doctor gentium. pater fideli¬
um ꝑ eugłium: accepit stimulum carnis a quo
colafitaretur. Quis nr̃m hoc dicere auderet: nisi
ille confiteri non erubesceret: Si enim dixerimꝰ
hoc non passum fuisse paulum: cum ei quasi de¬
ferimus. mendacem facimus. Sed quia uerax
est et uerum cdixit: oportet ut credamus datũ
illi esse angłi sathanȩ. ne magnitudine reuela¬
tionum extolleretur. Ecce quam timencdus est

Expanded text:
plus metuenda est. Non itaque mirum quia sic estplus metuenda est. Non itaque mirum quia sic estolus, ut dicat: Quando infirmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Propter quod ter Dominum rogame; et dixit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Videte quae sint consummationes. Apostolus, doctor gentium, pater fidelium per Evangelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; cum ei quasi honorem deferimus, mendacem facimus. Sed quia verax est, et verum dixit; oportet ut credamus datum illi esse angelum satanae, ne magnitudine revelationum extolleretur. Ecce quam timendus est
Abbreviated transcription (Latin):
talmiudicem habemus. ubi obicere falsa non
posit. slam si apul hominem iudicem ageret᷑
cusa nr̃a quem posset fallere criminationibus
fus non multum ageret ut peccaremus: qr
iudiem fallendo et in nocentes posset opprime¬
reset cireumuentos ad se transducere. et secum
condempnati facere. Nunc uero quia scit talẽ
nidicem qui falli non possit: et quia scit eum
iustum psonas acciꝑe non posse: tales ei uult
iustus est at itaꝙ oꝑam ut peccemus sola in¬
uidentia: quia inuicdentiam necesse est ut comi¬
tetur supbia. Hoc ergo malum suꝑbiȩ est: im¬
pediens ꝑfectionem. Iactet ergo se quisq de cli¬
uitis iaedet se de pulchritudineꝰ et de uiribus
copous Ista certe om̃ia mortalia sunt. ridendi
uit quise de mortalibris iactant: a quibus rebꝰ
uerumꝙ aut uiui deseruntur: aut mortui eas
est et ut deserant. Illud est uitium capitale:
belt totum quod ꝓficit. Deniꝙ om̃ia uitia in
usdias dimenda sunt: suꝑbia in benefactis

Expanded text:
talem judicem habemus ubi objicere falsa non talem judicem habemus ubi objicere falsa non possit. Nam si apud judicem hominem ageretur causa nostra, quem posset fallere criminationibus falsis; non multum ageret ut peccaremus; quia judicem fallendo, et innocentes posset opprimere, et circumventos ad se traducere, et secum condemnari facere: nunc vero quia scit talem judicem qui falli non possit, et quia scit cum justum personas accipere non posse; tales ei vult justus est. Dat itaque operam ut peccemus sola invidentia, quae invidentia necesse est ut comitetur superbiam. Hoc ergo malum superbia est, impediens perfectionem. Jactet ergo se quisque de divitiis, jactet de pulchritudine et de viribus corporis: ista certe omnia mortalia sunt; ridendi sunt qui se de mortalibus jactant, a quibus rebus plerumque aut vivi deseruntur, aut mortui eas necesse est ut deserant. Illud est vitium capitale, perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; superbia in benefactis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt ergo in suꝑbia sua. Et ex malediehs
datio annuntiabiuitur consuminatini
ira consummationis et non erunt. Et ha
cile intelligitur: quo iungatur. Non erus¬
quit. Quid non erunt: Uideamus ergi
rem textum. Cum comprebensi fueri
ꝑbia sua: annuntiabuntur ex maledieis
mendatio consuminationis. Quȩ sunt in¬
mationes: Pfectiones. Consummari eminp
sumitur quod sic finitur ut non sit. Sup
non ꝑmittebat hominem ꝑfici. Nichil lie s¬
edit sie impedit ꝑfectionem. Intendat qus
Iie inalum putatis: Quamdiu ȩxaggerem:
usnali sit in suꝑbia: Diabolus inde solus pu¬
muadis est. Certe princeps est om̃ium peccatoꝵ:
adistnum: non uinolentiar non fornicatio:
nos rapma rerum alienarum: sola supbia
lopsus est Et quoniam suꝑbiȩ comes est inuiden¬
cufitinon potest ut suꝑbus non inuideat. Ex
hac utio quod suꝑbiam necessario sequitur.
lousetiam inuidit stanti: et dedit oꝑam sedu

Expanded text:
sunt ergo in superbia sua. 5. Et ex maledicto et sunt ergo in superbia sua. 5. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Et hoc difficile intelligitur, quo jungatur et non erunt. Quid non erunt? Videamus ergo superiorem textum: cum comprehensi fuerint in superbia sua, annuntiabuntur ex maledicto et mendacio consummationes. Quae sunt consummationes? Perfectiones: consummari enim, perfici ficiatur: consumitur quod sic finitur ut non sit. Superbia non permittebat hominem perfici; nihil sic impedit perfectionem. Intendat quipQuale malum putatis? Quamdiu exaggerem quid mali sit in superbia? Diabolus inde solum puniendus est. Certe princeps est omnium peccatorumadulterium, non vinolentia, non fornicatio, non rapina rerum alienarum; sola superbia lapsus est. Et quoniam superbiae comes est invidentia, fieri non potest ut superbus non invideat: ex hoc vitio, quod superbiam necessario sequitur, lapsus etiam invidit stanti, et dedit operam sed
Abbreviated transcription (Latin):
morte. et resurgente uita de morte auiuen
Et enim et ipse se resuscitauit: quia erat mo
et quod mori non potuit. Quid fecerunt: A
quid fecerunt. Soluerunt templum. Quida
ipse fecit: Tricluo suscitauit illucd. ser hoc og
occisa sunt delicta oris eorum: et sermones las
eorum. Et quid iam factum est in illis qui cos¬
si sunt: Et comprehendantur in suꝑbia siu
Dictum est enun illis quia ille quem ociaim
et eos qui in illum crediclerunt impleuise
inuenerunt se. et nichil clamasse. et nichil t¬
se. factum eorum in irritum uenit: pecatt
remansit. Quia ergo factum euacuatumet
peccatum autem remansit suꝑ facientes an¬
prehensi sunt in suꝑbia suar uiderunt sehe
iniquitate sua. Restabat ergo ut consitrt
peccatum: et ille ignosceret qui peccanti
cesserat: et mortem suam clonaret occisi
mortuis. et uiuificans mortuos. Compre

Expanded text:
in moriente, et resurgente vita de morte in vivente, in moriente, et resurgente vita de morte in vivente, etenim et ipse se resuscitavit, quia erat in illo et quod mori non potuit, quid fecerunt? Audi quid fecerunt: solverunt templum. Quid vero ipse fecit? Triduo resuscitavit illud . Per hoc ergo occisa sunt delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. Et quid jam factum est in his qui conversi sunt? Et comprehendantur in superbia sua. Dictum est enim illis quia ille quem occiderunt, de misisse, et eos qui in illum crediderunt implevisse ; et invenerunt se et nihil damnasse, et nihil fecisse. Factum eorum in irritum venit; peccatum remansit. Quia ergo factum evacuatum est, peccatum autem remansit super facientes; comprehensi sunt in superbia sua, viderunt se sub iniquitate sua. Restabat ergo ut confiterentur peccatum, et ille ignosceret qui peccantibus cesserat, et mortem suam donaret occisus a mortuis, et vivificans mortuos. Comprehensi
Abbreviated transcription (Latin):
cides: Crucifige crucifige. Quod clamauerunt:
non qui clamauerunt. Illi enun xp̃m delere
interimere ꝑdere uoluerunt: tu autem resusci¬
tando xp̃m quem ꝑdere uoluerunt occidis de¬
licta oris eorum: sermonem labiorum eorum.
Quippe quem ꝑdendum clamauerunt uiuere
expauescant: et quem in terra contempserunt:
in cȩlo aclorari ab om̃ibus gentibus admirent᷑.
Sic occidantur delicta oris eorum et sermones
labiorum eorum: et comprehendantur in suꝑbia
sua. Quid est comprehendantur in suꝑbia sua.
Quia frustra irruerunt fortes: et quasi cessit il¬
lis ut aliquid sibi fecisse uiderentur: et preualu¬
erunt dño. Potuerunt hominem crucifigere:
potuit infirmitas preualere et uirtus occidi: et
uisi sibi sunt aliquid uelut fortes uelut poten¬
tes uelut preualentes: uelut leo paratus acd
preclam: uelut tauri pingues: sicut eos alio lo¬
co cominemorat: tauri pinges obsederunt me.
Quid autem fecerunt in xp̃o: Non uitam sed

Expanded text:
cides? Crucifige, crucifige ; quod clamaverunt, cides? Crucifige, crucifige ; quod clamaverunt, non qui clamaverunt. Illi enim Christum delere, interimere, perdere voluerunt: tu autem resuscitando Christum quem perdere voluerunt, occidis delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Quippe quem perdendum clamaverunt, vivere expavescunt; et quem in terra contempserunt, in coelo adorari ab omnibus gentibus admirantur: sic occiduntur delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. 4. Et comprehendantur in superbia sua. Quid est, comprehendantur in superbia sua? Quia frustra irruerunt fortes, et quasi cessit illis ut aliquid sibi fecisse viderentur, et praevaluerunt Domino. Potuerunt hominem crucifigere, potuit infirmitas praevalere, et virtus occidi; et visi sibi sunt aliquid, velut fortes, velut potentes, velut praevalentes, velut leo paratus ad praedam, velut tauri pingues, sicut eos alio loco commemorat: Tauri pingues obsederunt me . Quid autem fecerunt in Christo? Non vitam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tione: ne forte in obscuritate et pplexitate ali¬
quantum sermo noster non fufficiat intentio¬
ni ur̃ȩ: et debetis aliquid et a uobis afferre: ut
quod dicendo non impleuerimus intelligendo sup¬
pleatis. Sic ergo posita est ista sententia in mecdio:
ut quo ungatur non facile uideamus. Delicta oris
eorum. sermonem labiorum eorum. Recurramus
ergo ad suꝑiora: quoniam dixerat ne occideris
eos. nequando obliuiscantur legis tuȩ: quos tam̃
dixerat inimicos. adiunxit duos uersiculos. Dis¬
ꝑge eos inuirtute tua: et destrue eos ꝓtector meus
dñe. Et continuo intulit. Delicta oris eorum: ser-¬
monem labiorum eorum. Hoc est illum occide :
non ipsos. Non ergo occideris eos: nequando ob¬
liuiscantur legis tuȩ. Sed est quod in illis occi¬
das: ut impleas quod supra dictum est non
miserearis om̃ium qui oꝑantur iniquitatem.
Disꝑge ergo illos et deduc eos id est noli desere¬
re cum disꝑgis: quia non deserendo habes quod

Expanded text:
tione; ne forte in obscuritate et perplexitate alitione; ne forte in obscuritate et perplexitate aliquantum sermo noster non sufficiat intentioni vestrae: et debetis aliquid et a vobis afferre, ut nos dicendo non impleverimus, intelligendo suppleatis. Sic ergo posita est ista sententia in medio, ut quo jungatur non facile videamus: Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Recurramus ergo ad superiora. Quoniam dixerat, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae, quos tamen dixerat inimicos; adjunxit duos versiculos, Disperge eos in virtute tua, et deduc eos, protector meus Domine: et continuo intulit, Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum, hoc est, illum occide, non ipsos. Non ergo occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae: sed est quod in illis occidas, ut impleas quod supra dictum est, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Disperge ergo illos, et deduc eos: id est, noli deserere, cum dispergis; quia non deserendo habes quid
Abbreviated transcription (Latin):
fortis es: non ipsi qui de uirtute sua presumen¬¬
do ueritatem tuam non agnouerunt: non qua¬
les ipsi fortes sunt de quibus dictum est. irruert̃
in me fortes: sed qualis tu fortis ad disꝑgendum
eos. Et deduc eos ꝓtector meus dñe. id est sic eos
disꝑge ut non eos deseras: nequando obliuiscan¬
tur legis tuȩ: et in eo ipse me ꝓtegas. ut de ipsoꝵ
disꝑsione ꝓabeam testimonium misccłiȩ tuę.
ista sententia: Delicta inquit oris eorum sermonẽ
labiorum eorum. Sequentia non ita conectun¬
tur: ut doceat nos quo coniungatur ista senten¬
tia. Delicta inquit oris eorum: sermonem labioꝵ
eoꝵ Et comprehendantur in suꝑbia sua: et ex
maleclicto et mendatio annuntiabuntur consũ¬
mationes: in ira consum mationis et non erunt.
Hoc obscurum etiam eri dixeramus: et ideo ad
recentiorem mentes ur̃as expositionem distulera¬
mus. Nunc itaq quoniam nondum fatigati estis
inaudiendo: erigite corda ut adiuuetis me inten¬

Expanded text:
fortis es, non ipsi qui de virtute sua praesumenfortis es, non ipsi qui de virtute sua praesumendo, veritatem tuam non cognoverunt: non quales ipsi fortes sunt, de quibus dictum est, Irruerunt super me fortes; sed qualis tu fortis ad dispergendos eos. Et deduc eos, protector meus Domine: id est, sic eos disperge, ut non eos deseras, nequando obliviscantur legis tuae; et in eo ipso me protegas, ut de ipsorum dispersione habeam testimonium misericordiae tuista sententia? Delicta, inquit, oris eorum, sermonem labiorum eorum. Sequentia non ita connectuntur, ut doceant nos quo conjungatur ista sententia. Delicta, inquit, oris eorum, sermonem labiorum eorum: et compremaledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Hoc obscurum etiam heri dixeramus, et ideo ad recentiores mentes vestras expositionem distuleramus. Nunc itaque, quoniam nondum fatigati estis in audiendo, erigite corda ut adjuvetis me inten