comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit scandalizitus in me.
nisi aꝑta uoe abieccionẽ
mortis suc humilicatin¬
qz signare: Ac si paten er
dicat. crra quidẽ faco: s

Expanded text:
rit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat, Mira quidem facio, s
Abbreviated transcription (Latin):
nrͣ. de aquis currentibus.
id est populis peccatoribuᷤ
trahens cos m radices di¬
scipline sue fructum dabͤ:
hoc est constituet ecclesias.
in tempore suo: i dest post¬
qmͣ cdarificatus est resur¬
reccione et ascensione in ce¬
lum. Tunc enuim sp̃ũ scõ
misso apostolis. et cis infi¬
ducia sui confirmatis. Et
directis in populos fructi¬
ficauit ecclesia. Et folium
cius non defluct; idest uer¬
bum cus non crit uritũ.
quia omins caro fenum.¬

Expanded text:
r, de aquis decurrentibus, id est populis peccatoribus, trahens eos in via in radices disciplinae suae, fructum dabit, hoc est, constituet Ecclesias; in tempore suo, id est, postquam clarificatus est resurrectione et ascensione in coelum. Tunc enim Spiritu sancto misso Apostolis, et eis in fiducia sui confirmatis et directis in populos, fructificavit Ecclesias. Et folium ejus non decidet: id est, verbum ejus non erit irritum; quia omnis caro f
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est: quia ab illa tri¬
bulacionc ultuma tantũ
sunt tribulaciones iste di¬
similes. quantum a potẽ¬
cia iidicis persona preco¬
ns distat. Illum ergo diẽ
fratres kĩni tota intencio¬
ne cogitate. uitam corrigi¬
te. mores mutate. mala
temptancia resistendo uin¬
cite: perpetrata autem fleti¬
bus punite. aduentum
namqz eterm iudicis tan¬
to sccuriores quandoq i¬
debitis: quanto nunc di¬
screcioncin illius tunendo

Expanded text:
necesse est quia ab illa tribulatione ultima tantum sunt, istae tribulationes dissimiles quantum a potentia judicis persona praeconis distat. Illum ergo diem, fratres charissimi, tota intentione cogitate, vitam corrigite, mores mutate, mala tentantia resistendo vincite, perpetrata autem fletibus punite. Adventum namque aeterni judicis tanto securiores quandoque videbitis, quanto nunc districtionem illius timendo
Abbreviated transcription (Latin):
tres km̃i. ut in isto legitti¬
mo ac sacratissimo tempo¬
re erceptis dominicis diebz
nullus prandere presumat
nisi forte ille quem ieiuna¬
re infirmitas non pmttit.
Quia aliis diebus ieiua¬
re. aut remedium. aut pre¬
mium est: in quadragesĩa
non icumare peccatum est.
Auo tempore qui ieiunat ac¬
cipiet indulgenciaman q̃¬
dragesima qui potist et nõ
ieumnat senciet penam. E ip̃e
tamen qui ieumare non p¬
ualet sccretius sibi. aut siẽ
alius infirmus cum ipõsi
bi in domo sua. prepart qͦd
accipiat. Et illos qui icru
um non muitet. Quia si hoc
feccrit. non solum deus. sed
cciam homines intelligere
possunt illum non proin¬
fimitate non posse. sed pro
gula icumart non uelle.
Sufficiat illi quod ipse ie¬
uinare non preualet. ma
gisq cum gemitu et sup¬
plicio. et ammi dolore mã¬
ducct: procoquod aliis ie¬
uinantibus ille abstinert

Expanded text:
rissimi, ut in isto legitimo ac sacratissimo tempore exceptis dominicis diebus nullus prandere praesumat, nisi forte ille, quem ieiunare infirmitas non permittit, quia aliis diebus ieiunare aut remedium aut praemium est, in quadragesima non ieiunare peccatum est. alio tempore qui ieiunat, accipiet indulgentiam, in quadragesima qui potest et non ieiunat, sentiet poenam. et ipse tamen, qui ieiunare non praeualet, secretius sibi soli aut, si est alius infirmus, cum ipbi in domo sua praeparet quod accipiat; et illos qui sani um non invitet: quia si hoc fecerit, non solum Deus, sed etiam homines intelligere possunt illum non pro infirmitate non posse, sed pro gula jejunare non velle. Sufficiat illi quod ipse jejunare non praevalet: et magis cum gemitu et suspirio et animi dolore manducet, pro eo quod aliis jejunantibus, ille abstinere
Abbreviated transcription (Latin):
co dicet quis. Tu
fidem habes. et ego
opera habco. Ostende mi¬
chi fidem tuam sinc operi¬
bus: et ego ostendam ex

Expanded text:
 dicet quis: Tu fidem habes, et ego opera habeo. Ostende mihi fidem tuam sine operibus: et ego ostendam
Abbreviated transcription (Latin):
redemptione gencris huma¬
i incarnari constitunt. Et¬
Quem iudelicet in mũdũ
ucuire ad passionem uolu¬
it: sed tamen amauit filiũ:
quem ad passioncin misit.
Electos ucro apostolos do¬
minus non ad mundis
gaudia. sed sicut ipse mis¬
sus est ad passionts ĩ mũ¬
dum mittit. Incipiendus¬

Expanded text:
ione generis humani incarnari constituit: quem videlicet in mundo venire ad passionem voluit, sed tamen amavit Filium, quem ad passionem misit. Electos vero apostolos Dominus non ad mundi gaudia, sed sicut ipse missus est ad passiones in mundum mittit. Itaque d
Abbreviated transcription (Latin):
initenciam egerunt de ope¬
nbus manĩum suarũ:
ut non adorarent demon¬
a. et simulachra aurea. ⁊
argentea. et erea. et lapide¬
a: et lignea. que neq ui¬
dere possunt. neq audire:
nqz ambulare. et non c¬
gerunt penitenciam ab
homicidiis sius: neq a

Expanded text:
nitentiam egerunt de operibus manuum suarum, ut non adorarent daemonia et simulacra aurea, et argentea, et aerea, et lapidea, et lignea, quae neque videre possunt neque audire, neque ambulare, et non egerunt poenitentiam ab homicidiis su
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ipse de se testatur. nõ
habent opus sai medico.
sed male habentes. Et quia
dicimus quo instrumen¬
to fabricandi: dicannus
et quo utatur genere me¬
dicandi. Preteriens uidit
cecum a natiuitate. expuit
in terra: et fecit lutum de
sputo. linuntq suꝑoculos
cuis et dixit ci. Uade laua
in natatoriam syloe: quod
interpretatur missus. Abi¬
it ergo et lauit: et ueiit ui¬
dens. Agnosec igitur ma¬
gue modum medicine et
gaude. qui a perhanc illu¬
minari meriusti. Lutum
de terra: caro xp̃i est.Spu¬
tum ex ore diuinitas cius
est: quia caput xp̃i deus.
Sputum luto immixtũ
nos illuminat. in natato¬
na syloc haptizatos: quia
uerbum caro factum est:
et habitauit in nobis. Freͣ

Expanded text:
sicut de se ipso testatur: « Non habent opus sani medico, sed male habentes . » Et quia diximus quo instrumento fabricandi, dicamus et quo utatur genere medicandi. « Praeteriens vidit caecum natum a nativitate, exspuit in terram, et fecit lutum de sputo, linivitque super oculos ejus, et dixit ei: Vade, et lava in natatoria Siloe, quod interpretatur missus. Abiit ergo et lavit, et venit videns . » Agnosce igitur magnae modum medicinae, et gaude, quia per hanc illuminare meruisti. Lutum de terra, caro Christi est. Sputum de capite, Divinitas ejus est, quia caput Christi Deus. Sputum luto immistum nos illuminat in natatoria Siloe baptizatos, quia « Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, e
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt pharisci ad ilx¬
sum. Quanta audi¬
Et reliqua. Quorum in¬
sana perfidia sanam licet
nesciens fidem confitetur
cognominat et medicum.
Faber est enim uerus: qui
a omnia per ipsum facta
sunt. Medicꝰ est quia om¬
na per ipsum restaurata
sunt: in celis et in terra. Et

Expanded text:
xerunt Pharisaei ad Jesum: Quanta audit reliqua. Quorum insana perfidia, sanam licet nesciens fidem confitetur cognominat, et medicum vocat. Faber enim est verus, quia « omnia per ipsum facta sunt : » medicus, quia omnia per ipsum restaurata sunt in coelis et in terra, et
Abbreviated transcription (Latin):
alii ierennam: aut unũ ex
prophetis. et ille. ut quid
suspicamini montes inca¬
seatos: montem in quo
placuit deo habitare in co:
hunc cognouit petrus di¬
cens. Tu es xp̃s filius dei.

Expanded text:
alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus, dicens: Tu es Christus Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitas ucrborum illurs
figuras apꝑiret. Quis crim
michi unqmͣ crederct. si spi¬
nas diuicias interpretan
uoluissem maximie cum
ille pungant. iste delectent:
et tamen spine sunt que co¬
gitacionum suanim pũc¬
cionc mentem lacerant: et
cum usq ad pectatum per¬
trahunt. quasi mnflicto uł¬
nere crucutant. Quas bñ
hoc in loco. alio cuuangeli¬
sta attestante. nequaqmͣ
dominus diuicias. sz falla¬
ces diuicias appellat. Falla¬
ces cim suns: que nobiscũ¬

Expanded text:
rborum illius figuras aperiret. Quis enim mihi unquam crederet, si spinas divitias interpretari voluissem, maxime cum illae pungant, istae delectent? Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista attestante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat . Fallaces enim sunt quae nobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
audiatur. quam ꝑuenin
posse ad gaudium qd̃ nũ¬
qmͣ possit auferri: Notan¬
dum autem ꝙ tota leccio¬
nis hunis cuuangelice se¬
ries illis conuenit. qui cã
presentes audierunt a do¬
mino. Pars autem illius
et iam nobis qui post pas¬
sionẽ et resurrcicionẽ om̃cã
ad fidem uenimus: aptis¬

Expanded text:
audiatur quam perveniri posse ad gaudium quod nunquam possit auferri? Notandum autem quod tota lectionis hujus evangelicae series illis convenit qui eam praesentes audierunt a Domino: pars autem illius etiam nobis, qui post passionem et resurrectionem dominicam ad fidem venimus, aptis
Abbreviated transcription (Latin):
filium: et uocabiti̾nomẽ
cius emmanuel. quod est¬
interpretatum nobiscum
deus. Accedat et alius testis
Dic et tu ierenna testimo¬
mum de xp̃o. Hic est inquit

Expanded text:
Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur Nobiscum Deus . Accedat et alius testis. Dic et tu, Jeremia, testimonium Christo. Hic est, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
lma et pullus quib¬
solunai uenit. utriusq
populi. iudc iuudelicet et gẽ¬
tilis. simplicia corda desi¬
guant:quibus ipse presi¬
dens. queqz a noria liberta¬
te suo frenans imperio. ad

Expanded text:
us, quibusolymam venit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, simplicia corda designant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad
Abbreviated transcription (Latin):
uper quo propicuui
tibi esle potcro. filii
sun derliquerunt me: et in¬
rant in hiis que non suñt
dii. Saturaui cos it me¬
chati sunt: in domo mere¬
tricis luxuriabantur. Eq
amatores in feminas. et¬
cmuissarii factisunt: im¬
quisq ad uxorem proxi¬
suꝑ hiis non iusitabo di¬
cit dominus. t in gence
cali non ulaiscetur amma
mea: Ascendite muros cus.
et dissipate: consummacio¬
nem autem nolite faccre.
Aufrrte propagines cius:
quia non sunt domini. p̾¬
uaricaciones cium preuari¬
cata est. in me domus isra¬
cl: et domus uida ais dñs.
Negauerunt dominũ. ⁊ di¬
xcrunt. Non est ipse: neq
Gladium et famen non
uidebimus. Prophete fucr̃t
sum non fuit meis. Hec cr¬
go cuemient illis. Hec dicit
Dominus deus exercituum

Expanded text:
uper quo propitius tibi esse potero? filii tui dereliquerunt me, et jurant in his, qui non sunt dii: saturavi eos, et moechati sunt, et in domo meretricis luxuriabantur. Equi amatores et in foeminas admissarii facti sunt: unusquisque ad uxorem proxisuper his non visitabo? dicit Dominus. et in gente tali non ulciscetur anima mea? Ascendite muros ejus, et dissipate, consummationem autem nolite facere: Auferte propagines ejus, quia non sunt Domini. Praevaricatione enim praevaricata est in me domus Israel, et domus Juda, ait Dominus. Negaverunt Dominum, et dixerunt: Non est ipse  Al. gladium et famem non videbimus. Prophetae fuerunt sum non fuit in eis: haec ergo evenient illis. Haec dicit Dominus Deus exercituum:
Abbreviated transcription (Latin):
bile prebuit. ẽstra cognou:
quia co moriente contremu¬
it. Sol cognouit: quia luciᷤ
sue radios abscondit. Sa¬
xa et parietes cognouerunt:
quia tempore mortis cius
scissa sunt. Infernus cogno¬
uit: quia quos tenebat
mortuos reddidit. Et tam̃
hunc quem deum in sensi¬
bilia omiia clementa sẽ

Expanded text:
bile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis eius scissa sunt. Infernus cognovit, quia hos, quos tenebat, mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Deum omnia insensibilia elementa se
Abbreviated transcription (Latin):
iud ctemm mare nͥ
prescns seculum si¬
gnat. quod se causanim
tumultus et iidis. uite
corruptibilis illidit: Qd
per soliditatem littoris ñ
illa perpetuitas quictis ct̃¬
ne figuratur: Quia igit̾

Expanded text:
id enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
nius dei ꝑmansere cultu¬
ra. minor cos qui usqz ad
colcda ydola: deũ desciuere si¬
gnificat. Pars substancie
que minorem filium con¬
tigit: ipse sensus ĩ homine
racionalis est. Uiuere emĩ
incelligere meminisse: in¬
genio alacri ercellere. diui¬
ni substancia muncris ẽ.
Qmͣ minor filius expetit
a pr̃e. cum homo sua pote¬
state delectatus per liberum
se se arbitrium regere atqz
licet sue gracie proteccionẽ
quam desiderabant impar¬
ciendo. infidlibus ucro na¬
turalis solum ingenii qͦ
contempti erant beneficiũ

Expanded text:
nius Dei permansere cultura; minor, eos qui usque ad colenda idola Deum deseruere significat. Pars substantiae quae minorem filium contingit, ipse sensus in homine rationalis est. Vivere enim, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere, divini substantia muneris est. Quam minor filius expetit a patre, cum homo, sua potestate delectatus, per liberum sese arbitrium regere atquelicet suae gratiae protectionem, quam desiderabant, impertiendo, infidelibus vero naturalis solum ingenii, quo contenti erant beneficium
Abbreviated transcription (Latin):
ter hoc quod subditur. Assũp¬
sit cum dyabolus in sanc¬
tam ciuitatem. et ruisus as¬
sumpsit cumin montem ex¬
celsum. Sed uere et absq ul¬
la questione conuementer
accipitur: ut a sanctospũ
in descitum ductus cẽ. creda¬
tur. ut illuc eum suus sp̃us
duceret: ubi hunc ad temp¬
tandum spiritus malignꝰ
cuuitatem assumptus mẽs
refugit. humanc hoc au di¬
re aures expauescunt. Que
tamen non esse. incredibili
a cognoscunus: si in illo et
alia facta pensamus. Cer
nes mniqui. An non dyabo¬
li membrum fuit pplatus:
An non dyaboli membra

Expanded text:
oc quod subditur: Assumpsit eum diabolus in sanctam civitatem, et rursum, assumpsit eum in montem excelsum . Sed vere et absque ulla quaestione convenienter accipitur ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illuc eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus a diabolo assumptus, mens refugit, humanae hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista cognoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certnes iniqui. An non diaboli membrum fuit Pilatus? An non diaboli membra
Abbreviated transcription (Latin):
nim sacerdos dei altissimi.
benedixitqz e et ait. Bene¬
dictus abram deo excelso
qui creauit celum et terrai:
et benedictus deus excelsus:
quo protegente hostes in
mambus tuis sunt. Et
dedit ci dccimas ex omni¬

Expanded text:
nim sacerdos Dei altissimi, benedixit ei, et ait: Benedictus Abram Deo excelso, qui creavit coelum et terram; et benedictus Deus excelsus, quo protegente hostes in manibus tuis sunt; et dedit ei decimas ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
super terram. Et clamaint
uoce magna. quemadino¬
dum leo: cum rugit. Et cũ
clamasset: loquuta sunt
septem tonitrua uoces su

Expanded text:
super terram. Et clamavit voce magna, quemadmodum leo cum rugit. Et cum clamasset, locuta sunt septem tonitrua voces su
Abbreviated transcription (Latin):
cio. Non oportet fratres me
ihec ita ficri. Nunquid fo¬
ns de codem foraminc cma¬
nat dulcem et amarcin a¬
quam. Nunquid potest
fratres inci ficus uuas fa¬
cere. aut uitis ficus : Sic
neqz salsa dulccm potest
facre aquam. Erͣ qnta

Expanded text:
tio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Nunquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram aquam? Nunquid potest, fratres mei, ficus olivas facere, aut vitis ficus? Sic neque salsa dulcem potest facere aquam. Quis sa
Abbreviated transcription (Latin):
recte iuiuentium precidit᷑.
et quasi incorporatur ma¬
le uiuentibus. Hiis denti¬
bus contrarii sunt dentes

Expanded text:
ecte viventium praeciditur, et quasi incorporatur male viventibus. His dentibus contrarii sunt dentes
Abbreviated transcription (Latin):
cogo poosuggestionem po¬
tiit. led cuis mentem pocca¬
ti deleccationon momordit.
aspicimus: periscinus qnͣ¬
tamagintudine a tempta¬
cione liberamnur. Antiquis
hostis contra primum bo-¬
minem parentem nr̃m in
tribus setemptacionibus
crexit. exmia hunc indelicat.
gula. uana gloria: et aua¬
ricia temptart. Sed temp¬
sando superanit: quia sibi
cum per consensum subdi¬

Expanded text:
go per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. jus aspicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tentationibus erexit, quia hunc videlicet gula, vana gloria et avaritia tentavit; sed tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdi
Abbreviated transcription (Latin):
amicus hoc ad dampnaci¬
oncin tuam faceres inimi¬
cus. Ad hoc ergo te ꝑmisit
infantes occidere: ut illos

Expanded text:
amicus, hoc ad damnationem tuam faceres inimicus. Ad hoc ergo te permisit infantes occidere, ut illos
Abbreviated transcription (Latin):
cos: scd ut cruciarent men¬
sibus quinqz. Et cruciatuꝰ
corum ne cruciatus scorpii
cum percutit homincm. ⁊
in diebus illis quercut ho¬
mines mortem. et non i¬
i: et fugict mors ab ipsis.
Et similitudines locustar
sinules cquis paratis in
prelium. Et super capita
carum tanqmͣ corone si¬
nules auro. et facies carũ
sicut facies hominum: et
babebant si cut capillos mu¬
licrum. et dentes canum sicut
dentes leonum crant: et ha
rum currentium in bellum:
et habebant caudas sumles
scorpionumi. et aculci crãt
in caudis carum. potestas
carun est uoccre hominibz

Expanded text:
os sed ut cruciarentur mensibus quinque et cruciatus eorum ut cruciatus scorpii cum percutit hominem et in diebus illis quaerent homines mortem et non iri et fugiet mors ab ipsis et similitudines lucustarum similes equis paratis in prearum tamquam coronae similes auro: et facies earum tamquam facies hominum. Et habebant capillos sicut capillos mulierum; et dentes earum, sicut dentes leonum erant: et habrum currentium in bellum: et habebant caudas similes scorpionum, et aculei erant in caudis earum: et potestas earum nocere homin
Abbreviated transcription (Latin):
tem in illo tempore: ut am¬
rafel rex sennaar. et aroch
rex ponti. et chodorlaomor
rex helamicarum. et thadal
rer gentium. mirent bellũ
contra bara regem sodomo¬
rum. et contra bcisa regein
gomorre. et contra senaab
rege adamie. et contra semne¬
ber regei sebomii. contraqz
regem bale: ipsa est segor.
Ommes hii comienerunt ĩ
uallem siluestrem: que nũs
est marc salis. Duodecim
cnim amus scruicrant cho¬
dorlaomor: et tercio decimo
anno recesserunt abeo

Expanded text:
illo tempore, ut Amraphel rex Sennaar, et Arioch rex Ponti, et Chodorlahomor rex Aelamitarum, et Thadal rex gentium, inirent bellum contra Bara regem Sodomorum, et contra Bersa regem Gomorrae, et contra Senaab regem Adamae, et contra Senneber, regem Seboim, contraque regem Balae, ipsa est Segor. Omnes hi convenerunt in vallem Silvestrem, quae nunc est mare salis. Duodecim enim annis servierant Chodorlahomor, et tertio decimo anno recesserunt ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
q scelcribus. et quod est ne¬
quius: omnum cultib
uterminare peccatum:
consuluit uarbo legis. pro¬
phetis. signis. plagis. pro¬
digiis. S cum nec sic qui¬
dem crrores suos ammoni¬
tus agnosceret mundus:
misit deus filium suum
ut carncm indueret. et ho¬
minibus appareret: et pec¬
catores sanarct. Qui ideo
in homine uenit: quia per
seipsum ab hominibus
cognosci non potunt. Ut
autem uideretur. uerbum
caro factum est assumendo
caineui: non mutatum ĩ
carne. assumpsit enum hu¬
manitatem:. non amisit
diumnitatem. Ita idem deꝰ
et ideu homo. In natura
de cqualis pr̃i: in natura
homiis factus est morta¬
crat: ui liberant quod frce¬
rat. Hec est ergo dominice
natiuitatis magna sollẽ¬
nitas: hec est crgo dici hui
noua et gloriosa festiuita.
aduentus dei factus ad bo¬
mines. Itaqz dies iste. pro
co quod in co xp̃c natus ẽ:
natalis dicitur. Quemq
idco obseruaie per reuolu¬
tum circulum aum festa
sollempni celebremus: ut
in memoria reuocetur: ꝙ

Expanded text:
 sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis et prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carne indueretur, et hominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortaerat, ut liberaret quod fecerat. Haec est ergo Dominicae nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur. Quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate debemus, ut in memoriam revocetur quod
Abbreviated transcription (Latin):
minus in oculis cor¬
poris: quod apud ipsos a¬
gebantur intus in oculis
cordis.Ipsi namq apud.
scictipsos intus. et ama¬
bant et dubitabant. Eis au¬
tem dominus foris et pre¬
sens aderat: et quis esset nõ
ostrudebat. De se ergo loquẽ¬
tibus prescriciam erhibu¬
it: sco de se dubitantibus
cognicionis suc speciem ab¬
scõndit. Uerba quidem cõ¬
tulit duriciam intellectus
increpauit: scripture sacre
misteria que de scipso crãt
aperuit. et tamcu quia ad¬
buc in corum cordib ptre¬
grinus crat a fide ire longi¬
us furcit. fingere namq
componcre dicunus: mnde
compositoi es luti. figulos
Ichil ergo simplex

Expanded text:
minus in oculis corporis quod apud ipsos agebatur intus in oculis cordis. Ipsi namque apud semetipsos intus et amabant et dubitabant, eis autem Dominus foris et praesens aderat, et quid esset non ostendebat. De se ergo loquentibus praesentiam suam exhibuit, sed de se dubitantibus cognitionis suae speciem abscondit. Verba quidem contulit, duritiam intellectus increpavit, Scripturae sacra mysteria quae de seipso erant aperuit, et tamen qui adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a fide, ire se longius finxit; fingere namque componere dicimus, unde et compositores luti figulos hil ergo simplex
Abbreviated transcription (Latin):
recipue nãq ꝑuidẽdũ
est et tenendum illud: qd̾
scriptum est in salomone.
Tu autem domine uitu¬
tum cum transquillitate
iudicas: et cum magna
reuerencia disponis nos.
Ira ergo dei est motus qui
fit i amia que legem
dei nouit: cum candem legẽ
uideat a peccatore preteri.¬
Propter hunc enim motũ
iustarum ammarum ml¬
ta uindicantur. Quamꝙ̃
possit ira dei recte intelligi
cciam ipsa mentis obscu¬
racio: que consequitur cos
qui legem dei transgrediũt.¬

Expanded text:
ecipue namque pervidendum est et tenendum illud quod scriptum est in Salomone: Tu autem, Domine virtutis, cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos . Ira ergo Dei est motus qui fit in anima quae legem Dei novit, cum eamdem legem videt a peccatore praeteriri; per hunc enim motum justarum animarum multa vindicantur. Quanquam possit ira Dei recte intelligi etiam ipsa mentis obscuratio, quae consequitur eos qui legem Dei transgrediunt
Abbreviated transcription (Latin):
cio. dum ad finci perpe¬
tualit benciuuendi uita
corum non perucuiat:ad
hoc cnm debit unicuiq ꝓ¬
desse bene iuutre. ut detur
illi semper benc uiuiere. Nã
si cui non datur semper bene
uiucre. quid prodest ci benc
iuiuere ad tempus: Igitur
non benc iucre dicendi sũt:
qui finem bene iuuendi uel
cccitate nesciunt. uel in fla¬
cionc contempnunt. Non
est autem cuiqmͣ spes uera
et certa semper niucudi. i¬
si agnoscat uitam que est

Expanded text:
finem perpetualiter bene vivendi vita eorum non perveniat? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper bene vivere. Nam si cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere? Ad tempus igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper bene vivendi, nisi agnoscat vitam, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
et dedit eam iacob pucro
suo. et israel dilecto sibi.
et cum hominibus coni̾¬
satus est. Ecce duo testes
donci ex loge nr̃a. ex quoꝵ

Expanded text:
et dedit eam Jacob puero suo, et Israel dilecto suo. et cum hominibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
ad ymaginẽ nos dci eti si¬
militudinem quam pecsã¬
do amisumus posset digne
recrcare. Per mortcm nost̾
fragilitatis destruere eum
qui habebat mortis impe¬
num. et per impassibilem
sue diuinitatis potenciã.

Expanded text:
ad imaginem nos Dei et similitudinem, quam peccando amisimus, posset digne recreare: per mortem nostrae fragilitatis destruere eum qui habebat mortis imperium, et per impassibilem suae divinitatis potentia
Abbreviated transcription (Latin):
torem: Quis intante pu¬
erpere aluum dubitet flo¬
ruisse. quod uno penc ore
atq codem spũ preloquun¬
tur. cuuan gelista. angelꝰ.
ct propleta: ei bi tanti ta¬
lesq sunt testes. non crubr¬
scit ueritas: sed auditor ĩ¬
credulus confutatur. S
iam uideamus: quas ꝓ
nobis natus perferat xp̃s
miurias. quibus uerur¬
sus miurie ille mrtutibz
decorentur. et ante omnia
femineo seru concipi pati¬
tur: qui i exordio mũdi
ommpocenti manu de ma̾¬
culo operatus est femmam.
S hanc aus humilitatem
nascendi uirginalis ma¬
tris sublumat integritas:
et qmͣuis natus xp̃s femi¬
neo ut infans lacte pasca¬
tur: tamen ut rerum po¬
tens uirgnicis muitritur
uberibus. atqz ut primũ
illum in has scculi procel¬
las. et fluctuantis sc̃tinã

Expanded text:
torem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, quod uno pene ore, atque eodem spiritu proloquuntur evangelista, angelus et propheta? Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pro nobis natus perferat Christus injurias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum in has saeculi procellas, et fluctuantis sentina
Abbreviated transcription (French):
itulꝰ et leo et ois siml
morabuntur: et puer par¬
nulus minabit eos. Uitu¬
lus et ursus pascentur si¬
mul requiescent eatuli coꝵ.
et les quasibos comedet pa¬
leas. et delectabitur infãs
ab ubere sup forammne a

Expanded text:
itulos et leo et ovis simul morabuntur: et puer parvulus minabit eos. Vitulus et ursus pascentur: simul requiescent catuli eorum: et leo quasi bos comedet paleas. Et delectabitur infans ab ubere super foramina a
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemant bonum no¬
meri: quod inuocatum ẽ
supernos. Si tamen legẽ
perfccistis regalem sccũdũ
scripturas. diligis proxi¬
mum tuum sicut tcipsũ:
bencfacitis. Si autem ꝑso¬
nam accipitis peccatum

Expanded text:
blasfemant bonum nomen quod invocatum est super vos? Si tamen legem perfecistis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum: benefacitis. Si autem personam accipiti
Abbreviated transcription (Latin):
intaligite. Qui iudicatis
autem terrai: procoqd̃
dictum est reges. Spirita¬
les cum significat: qui
indicant terrain. Inferius
enm nobis est: quicquid
iudicamus. Quicquid
autem infra spiritalẽ ho¬
minem est merito terra no¬
minatur: quia terrena la
superbiam uertat quod
dictum est. reges qui indi¬
catis terram. Et crultate ĩ
timore. Optime subiectũ
est exultate: ne ad miseriã
ualere iuiderctur: quod dis¬
muisus ne ip̃m ꝑgeret in ef¬
fusionem temeritatis: ad¬
ditum est cum tremore. ut
ad cauciorem ualeret circũ¬
spectamqz sanctificacõnis

Expanded text:
ntelligite; qui judicatis autem terram, pro eo quod dictum est, reges. Spirituales enim significat qui judicant terram: inferius enim nobis est, quidquid judicamus; quidquid autem infra spiritualem hominem est, merito terra nominatur, quia terrena labsuperbiam vertat quod dictum est, reges qui judicatis terram. Et exsultate ei cum tremore: optime subjectum est exsultate, ne ad miseriam valere videretur quod dicrursus ne idipsum pergeret in effusionem temeritatis, additum est, cum tremore; ut ad cautionem valeret circumspectamque sanctificationis
Abbreviated transcription (Latin):
stigacione icimi: in clemo¬
sinc largitate. que cum pa¬
nter ocercentur deus propi¬
ciatur: culpa delentur. tẽp¬
tator diditur. Et his quidẽ
presidiis semper fidelis aĩa
debet accingi. sed tunc studi¬
osius preparari cum hii p̾¬
sentes sunt dies: qui propͣc

Expanded text:
stigatione jejunii, in eleemosynae largitate: quae cum pariter exercentur, Deus propitiatur, culpa deletur, tentator eliditur. Et iis quidem praesidiis semper fidelis anima debet accingi, sed tunc studiosius praeparari, cum ii adsunt dies qui prop
Abbreviated transcription (Latin):
cmomacus iste apd̃¬
D
matheum non solũ
mutus: sed et cecus fuisse
narratur. curatusq dicitur
a domino: ita ut loquerctur
et nideret. ẽ na gentralia signͣ
simul in unohomine pcrpe¬
trata sunt. Cccus uidet. mu¬
tus loquitur: possessus a de¬
mone liberatur. Quod et tr̃c
quidem carnaliter faccum

Expanded text:
moniacus iste apud Matthaeum, non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur. Curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur et videret. Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt. Caecus videt, mutus loquitur, possessus a daemonio liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum
Abbreviated transcription (Latin):
aut uernaculus: Qͣ¬
re crgo factus est in predam:
Super cum rugierunt leo¬
nes: et dederunt uocem suã.
posucrunt terram cius in so¬
litudinem. ciuitates cius
cruste sunt: et non est qui
habitet in cis. Filii quoq

Expanded text:
aut vernaculus? quare ergo factus est in praedam? Super eum rugierunt leones, et dederunt vocem suam, posuerunt terram ejus in solitudinem: Civitates ejus exustae sunt, et non est qui habitet in eis. Filii quoq
Abbreviated transcription (Latin):
accedentes lapidem uuũ.
ab hominibus quidcm re¬
probatum. a deo autẽ cloc¬
tum et honorificatum: et
ipsi tanqmͣ lapides inui
superedificamin ĩ domos
spintuales. saccrdocium
sanctum. offerre spiritua¬
les bostias acccptabiles
deo per ilesum xp̃m¬

Expanded text:
accedentes lapidem vivum, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum, et honorificatum: et ipsi tamquam lapides vivi superaedificamini, domus spiritualis, sacerdotium sanctum, offerre spirituales hostias, acceptabiles Deo per Jesum
Abbreviated transcription (Latin):
cuun conuertetur. Sicut a¬
postolus dicit. Qui man¬
ducat et bibit indigne: n¬
dicium sibi manducat et
bibit. Qd filus isracl subti¬
liter ꝓpb̃atum est in ucteri te¬
stamento. Manna cium il¬
lis contra diuina precepta
tractentibus uermes effecti
sunt: i dest contumacie ulto¬

Expanded text:
ut Apostolus dicit: Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat . Quod filiis Israel subtiliter 139 prophetatum est in Testamento. Manna enim illis contra divina praecepta tractantibus, vermes effecti sunt; id est contumaciae ulto
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a festiuitate ange¬
lus in albis uestibz
apparint: quia dum nos
resurreccionem domnicã
ad supcrua reducimur: ce¬
lestis patric dampna repa¬
rantur. Sed quid uenien¬
tes feminas affatur au¬
diamus. Nolite expauesc̃e
Ac si aperte dicat. Paucãt
illi qui non amant aduẽ¬
tum suꝑnorum cuium:
pertimescant qui carnalib
desidcrii pressi. ad corum so
cictatem pertingere posse de
sperant. Uos autem cur ꝑ¬
stros uidetis. Unde et ma¬
theus angelum apparius¬
se describens aic. Erat aspec¬
tus eius sicut fulgur: et ue¬
dida. in fulgure etemint̾¬
ror timoris est: in nuls
autem blandimentum
candoris. Quia ucro om¬
mpoceus deus et trrribilis

Expanded text:
ra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurrectionem Dominicam ad superna reducimur, coelestis patriae damna reparantur. 3. Sed quid advenientes feminas affatur audiamus: 1527 Nolite expavescere. Ac si aperte dicat: Paveant illi qui non amant adventum supernorum civium; pertimescant qui, carnalibus desideriis pressi, ad eorum se societatem pertingesperant. Vos autem cur pncives videtis? Unde et Matthaeus angelum apparuisse describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et venix. In fulgure etenim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnipotens Deus, et terribilis
Abbreviated transcription (Latin):
cusserunt omnem regionẽ
amalechitarim: et amor¬
reorũ qui habitabat ĩ asa¬
sonthaiar. Et egressi sunt.
rex sodomorum ct rex go¬
morre. rexqz adame. et rex
sebon: nec non et rex bale

Expanded text:
ionem Amalecitarum, et Ammorhaeum qui habitabat in Asason Thamar. Et egressi sunt rex Sodomorum et rex Gomorrhae, rexque Adamae, et rex Seboim, nec non et rex Bal
Abbreviated transcription (Latin):
eccio quam au di¬
uimus sancti cuuͣ¬
gclii. et redempcionis nostre
nobis semper ueneranda p̃¬
mordia predicat: et salu¬
taria sempermuitande hu¬
militatis remedia comm̃¬
dat. Nam quia peste super¬
bie attactum genus hũa¬
num perierat: decebat ut
medicamentum humili¬
tatis quo sanarctur: pri¬
ma mox mnapiẽtis salutiͤtẽ¬
pora pretenderent. Et qui a
per temcritatem seducte mu¬
licus mors in mundum ĩ¬
preuenirent obsequus. pri¬
or ergo nobis beata dei ge¬
intrrx ad sublunitatem pa¬
trie celestis iter ostendit hu¬
militatis: non minus re¬
ligionis qmͣ castitatis ex¬
emplo uenerabilis. Siqͥdẽ
gloria uirginci et inteme¬
rati corporĩs: qualis sit
uita superne cuiitatis ad
quam suspiramus insi¬
nuat: ubi neq mibent ne¬
qz nubentur sedsunt sicut
angeli dei in celis. at uir¬
tute mentis erima qua
ad hanc pertingere debcamꝰ
dente sancti cuuangehii lec¬
cione cognommus. postꝙͣ

Expanded text:
ectio quam audivimus sancti Evangelii, et redemptionis nostrae nobis semper veneranda primordia praedicat, et salutaria semper imitandae humilitatis remedia commendat. Nam quia peste superbiae attactum genus humanum perierat, decebat ut medicamentum humilitatis quo sanaretur, prima mox incipientis salutis tempora praetenderent. Et quia per temeritatem seductae mulieris mors in mundum inpraevenirent obsequiis. Prior ergo nobis beata Dei genitrix ad sublimitatem patriae coelestis iter ostendit humilitatis, non minus religionis, quam castitatis exemplo venerabilis. Siquidem gloria virginei et intemerati corporis qualis sit vita supernae civitatis, ad quam suspiramus, insinuat, ubi neque nubent neque nubentur, sed sunt sicut angeli Dei in coelis, ac virtutem mentis eximiam, qua ad hanc pertingere debeamus, dente sancti Evangelii lectione cognovimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mea non dolebitis. qui po¬
su arcnam terminum ma¬
ri: preceptum sempiternũ
quod non pretcribit. Et com¬
moucbuntur et non pote¬
runt. et intumescent fluctꝰ
cius et non transibunt il¬
lud: populo autem huic
factrom est. cor incredulũ
et exasperans. Eiccessenit
ct abierunt: et non dixcrũt
incorde suo. Metuamus do¬
minum deum nrm. qui
dat nobis pluuiam tem¬
porancam et serotinam ĩ
tempore suo: plenitudinẽ
anue messis custodientẽ
nob̃. Iniquitates ñt decli¬
naucrunt hec: et peccata no

Expanded text:
mea non dolebitis? Qui posui arenam terminum mari, praeceptum sempiternum, quod non praeteribit: Et commovebuntur, et non poterunt: et intumescent fluctus ejus, et non transibunt illud: Populo autem huic factum est cor incredulum et exasperans, recesserunt et abierunt. Et non dixerunt in corde suo: Metuamus Dominum Deum nostrum, qui dat nobis pluviam temporaneam et serotinam in tempore suo, plenitudinem annuae messis custodientem nobis. Iniquitates vestrae declinaverunt haec
Abbreviated transcription (Latin):
inuenurr desiderans. senescẽ¬
tem mundum que mala
sequantur deminciat: ut
nos abeius amore compe¬
scat. Appropinquantem ei
terminum: quante percus

Expanded text:
invenire desiderans, senescentem mundum quae mala sequantur denuntiat, ut nos ab ejus amore compescat. Appropinquantem ejus terminum quantae percus
Abbreviated transcription (Latin):
momum queritis de xp̃o.
in lege ur̃a scriptum est: ꝙ
duorum hominum testi¬
monium uerum sit. Pro¬
cedant ex lege non tantũ
duo. sed eciam plures teste
xp̃i: et conuincant audi¬
tores legis non factores.
Dic ysaĩa testimonium
in utero concipiet et parict

Expanded text:
monium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium in utero concipiet, et p
Abbreviated transcription (French):
tus mittens discipulos su¬
os requirit. Tu es qui uen¬
turus es an alium expecta¬
mus: Tanqmͣ si ignoret
quem ostenderat. et an ip̃e

Expanded text:
tus, mittens discipulos suos, requirit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? tanquam si ignoret quem ostenderat, et an ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ist peccatoribus. et blandͤ
iustis: recte testis resurret¬
cioms aius angelus. et ĩ
fulgure uultus. et in can¬
dore habitus demonstratͤ.
ut de ipsa sua specie. et terre¬
ret reprobos: et mulceret pi¬
os. Unde recte quoqz popie¬
lum per descrta gradientẽ
columpna igins in nocte:
et columpna nubis prei¬
bacuꝑdae. in igne ctenim
terror ẽst in nube autem ui¬
accipitur uita peccatoris.
Tuide et conuersis peccato¬
nbus paulus ait. Fuistis
aliquando tenebre: nunc
aucem lux in domino.

Expanded text:
est peccatoribus et blandus justis, recte testis resurrectionis ejus angelus et in fulgure vultus et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos et mulceret pios. Unde recte quoque populum per desertum gradientem columna ignis in nocte et columna nubis praeibat in die. In igne etenim terror estaccipitur vita peccatoris. Unde et conversis peccatoribus Paulus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc aute
Abbreviated transcription (Latin):
uidei tam imꝑita
in uobis scĩa est. et tam ĩ¬
docta doctriua: Interroga¬
ti ubi xp̃us nasceretur: ue¬
rasciter et memorter dici¬
tis quod legistis. In bech¬
leem iude. Sic cim dictũ
est: per prophetam. Et tu
bethlcem tara uida: nõ es
minima inter principes
iuda. Ex te cim exiet dux:
qui regat populum incũ
isracl. Hũc principem na¬
tum: et pastoribus ange¬
li. et nobis nunciauerẽ
pastores. Hunc principem-
nacum longinque orien¬
talium gencium nacione.¬
in insolito noui syderis splẽ¬
dore didicerunt. Et ne de
loco editi regis ambigerẽt:
ur̃a erudicio prodidit quod
stella non docuit. Cur uo¬
bis uiamquam aliis a¬
peritis obstruitis: Cur i
nr̃a infidelitate resedit du¬
bium. quod ex ur̃a fit re¬
sponsionc maifestum:

Expanded text:
ei, tam imperita in vobis scientia est, et tam indocta doctrina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic enim scriptum est per prophetam: Et tu, Bethleem terra Juda, non es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
agitatam: Qp̾ uideli¬
cct. non asserei sed negã¬
do intulit. hasidincm̃
quippe mox ut aura con¬
tigerit: in partem alteram
flectit. Et quid pharundi¬
nem insi carnalis animꝰ
designatur: Qui mox ut
fauore uel detraccione tan¬
gitur: in partem quam¬
libet inclinatur. Si enim
ab humano ore aura fauo¬
ns flauent hylarescit extol¬
litur: totumq se quasi ad
graciam inflectit. Sz si in¬
de uentus detraccionis cru¬
perit. unde laudis aura be¬
niebat: mox hunc quasi
in partem alteram ad iũ
furoris inclinat. Sed ha-¬
rundo uento agitata iohx̃
non crat: quia hunc nec
Ne prospera hunc crigere:
nec aduersa noucrant in

Expanded text:
agitatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura contigerit, in partem alteram flectit. Et quid per arundinem nisi carnalis animus designatur? Qui mox ut favore vel detractione tangitur, statim in partem quamlibet inclinatur. Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox eum quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec Nec prospera hunc erigere, nec adversa noverant in
Abbreviated transcription (Latin):
nobis miscricordiam dei¬
tempus est oportunum ui
per icumia et castigacionẽ
corporis. et preces et compũc¬
cioncm cordis. remissionẽ
pecratorum ur̃orum. et gͣ¬
ciam in conspectu cus in¬

Expanded text:
i misericordiam tempus est opportunum, ut per jejunia et castigationem corporis, per preces et compunctionem cordis remissionem peccatorum nostrorum, et gratiam in conspectu ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
increpacionem pusille fide¬
i. Suportamus. toleramꝰ
libenter. uoluntarie susti¬
nemus. Unde et nunc au¬
re conturbati estis pusille
fida: Cur non habetis forti¬
tudincm: Cur non confi¬
denciam et fiduciam apd̃
uos tenctis: Et si mors ir¬
rueret. nonne eam debuis¬
setis. constantissime sufti¬
nere: ad omne enim quic¬
quid euencrit: fortitudo
necessaria est. Ad omne ꝑ
iculum uel tribulacionẽ
utiq ad animc eritum

Expanded text:
increpationem pusillae fidei. Supportamus et toleramus libenter, voluntarie sustinemus. Unde et nuncuare conturbati estis, pusillae fidei? Cur non habetis fortitudinem? Cur non confidentiam et fiduciam apud vos tenetis? Et si mors erueret, nonne eam debuistis constantissime sustinere? Ad omne enim quidquid evenerit, fortitudo necessaria est. Ad omne enim periculum vel tribulationem usque ad animae exitum
Abbreviated transcription (Latin):
nmoq in diuiduum ma¬
net regnum: desistant ar¬
nani minorem patre filiũ.
minorem filio sanctum
dicere sp̃m: quia quorum
unum est regnum. horũ ẽ
et una maiestas. leccio . ix.

Expanded text:
 individuum manet regnum, desistant Ariani minorem Patre Filium, minorem Filio sanctum dicere Spiritum. Quia quorum unum est regnum, horum est et una majestas. Si
Abbreviated transcription (Latin):
eginus sanctum
moysen populodci¬
e precepta dantem: ubi dixit.
Audi isracl. dominus deus
tuus: deus unus est. Non
potest esse maior. non po¬
test esse minor. non potest
numerari dicente propheta
Magnus dominus et ma¬
gua uirtus cius et sapiẽtie
cius non est numerus. Op¬
time nostis ista fratres ha¬
rissimi. qui corde fortiter

Expanded text:
egimus sanctum Moysen populo Dei praecepta dantem, ubi dixit, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, Deus unus est . Non potest esse major, non potest esse minor, non potest numerari, dicente David propheta, Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Optime nostis ista, fratres charissimi, qui corde fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
ni ãno quo mortuus ẽ
rex achaz: factum est onus
istud. Ne letcris philistea oĩ
tu: quomiam commutata
est uirga peussoris tui. de ꝑ¬
radice enim colubri egredie¬
tur regulus. et semen cius
absorbens uolucrem. Et pa¬
scentur primogeniti paupe¬
num. et pauperes fiducialit
requiescent. Et intcrire faci¬
am in fame radicem tuã:
et reliquias tuas interficiã.
Ulula porta. cama auita ͤ.
prostrata est philistea om
nis. ab aquilone enim fu¬
mus ueniet: et non est qui
leffugiat agmen cius. Et
quid respondebitur mĩciis
bunt pauperes ppłieiꝰ Rc.iͣ.

Expanded text:
n anno, quo mortuus est rex Ahaz, factum est onus istud: Ne laeteris, Philisthaea omnis tu, quoniam comminuta est virga percussoris tui: De radice enim colubri egredietur regulus, et semen ejus absorbens volucrem. Et pascentur primogeniti pauperum, et pauperes fiducialiter requiescent: et interire faciam in fame radicem tuam, et reliquias tuas interficiam. Ulula, porta; clama, civitas: prostrata est omnis Philisthaea: ab aquilone enim fumus veniet, et non est qui effugiat agmen ejus. Et quid respondebitur  Al. rebunt pauperes populi ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
uod opus ẽ unicuiq
infirmo secretius. aut
sibi solr: aut alii infirmo
similiter faciat preparari.
quia non oportet ut aliquẽ
sanum roget ad prandium.
ne sibi augrat eciam de al¬
terius gula peccatum. uro

Expanded text:
uod opus est unicuique infirmo, secretius aut sibi soli aut alii infirmo similiter faciat praeparare, quia non ei oportet, ut aliquem sanum roget ad prandium, ne sibi augeat etiam de alterius gula peccatum. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
est. Trãscamus cgo et nos
fratres carissimi cogitando
usq bethlecin ciuitatem
dauid: et recolamus amã

Expanded text:
est. Transeamus ergo et nos, fratres charissimi, cogitando usque Bethleem civitatem David, et recolamus ama
Abbreviated transcription (Latin):
ficacionem. in lapidem au¬
tem offensionis et in petrã
scandali duabus domib
isracl: ilaqueum et ĩ rin¬
nam habitantibus icrłi.
et offendent ex cis plurimi.
et cadent et conterentur: et

Expanded text:
ficationem in lapidem autem offensionis et in petram scandali duabus domibus Israhel in laqueum et in ruinam habitantibus Hierusalem et offendent ex eis plurimi et cadent et conterentur et
Abbreviated transcription (Latin):
¶beati: ou̾aces dĩ disci¬
puli. Dominum salua¬
torem uobiscum habctis.
et ꝑiculum tunctis. Uita
uobiscum est et de morte
solliciti estis: Mans turbi¬
nem trementes. creatorem
aus prescutem ita suscita¬
tis. quasi non posset dormi¬
ente corpore. fluctus sedare
uel mitigare: Sz quid re¬
spondent hii dilectissimi di¬
scipuli: Paruuli in quiunt
sumus. adhuc infirimi et
non dum robusti. Idcoq
tunemus. ideoqz trepida¬
mus. Necdum udimus
crucem. nec dum nos con

Expanded text:
beati, o veraces Dei discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trementes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quid respondent hi dilectissimi discipuli? Parvuli, inquiunt, sumus adhuc infirmi et nondum robusti, ideoque timemus, ideoque trepidamus; necdum vidimus crucem, necdum nos con
Abbreviated transcription (Latin):
strare. A primo autem hoc
nummo perucnitur: ad
prostremum maius. S
cum incomparabiliter lõ
qui non dat pro ouibus
substãm suam. quamdo
procis daturus ẽ animã
suam: Et sunt nonnulli
qui dum plus terrenam
substanciam quamoues
diligunt: meritonomen
pastoris perdunt. O qui¬
bus protins subditur.
aocrccunarius autem et
qui non est pastor cuius
non sunt oues proprie:
uidet lupum uementem:

Expanded text:
strare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longdemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum ve
Abbreviated transcription (Latin):
diu me caritati uĩr de lectio¬
sicione prohibuit. Uox nã¬
q ipsa clamoris uirtute
succumbit. Et quia a mul¬
tis audiri non ualco: loq̃
fateor inter multos crubesco.
S hanc in me uerccundiã
reprehendo. Quid emm: Nũ¬
quid si multis prodesse ne¬
queo. nec paucis curabo:
Et si ex messe portare ma¬
mpulos multos non pos¬
sum. nunquid non debeo
ad aram ualituamredure:

Expanded text:
me charitati vestrae de lectione loqui prohibuit. Vox namque ipsa a clamoris virtute succumbit; et quia a multis audiri non valeo, loqui, fateor, inter multos erubesco. Sed hanc in me verecundiam et ipse reprehendo. Quid enim? Nunquid si multis prodesse nequeo, nec paucis curabo? Et si ex messe portare manipulos multos non possum, nunquidnam debeo ad aream vacuus redire