comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ypocrita uerba scõꝵ habet:
oꝑa ñ habet: et quos ꝑsermo¬
nem doctrine genuerit. ñ fouet ex¬
emplis. s deserit: qͥa quos uerbo
edificat: uita et morib clestruit:
hẏpocrite simulatores cdicunt᷑: qui
iusti ñ ẽẽ quert̃. s tantum uideri cu¬
piunt: hii mala agunt. et bona ꝓfi¬
tent᷑ : ꝑostentationem quippe boni
apparent: ꝑactionem uͦ mali existũt:
Omnia possunt asimplicib uitia ꝑ¬
petrari: simulatio uͦ et ypocrisis.
ñ cõmittit᷑ nͥ a male astutis. ꝑ calli¬
dlitatem ualentib uitia sub specie
uirtutum celare: et ñ ueram scĩta¬
tem obicere: Sc̃ĩ ñ solum głam supͣ
mõdum suum ñ appetunt: s etiam
hoc ipsum uideri refugiunt qd̃ eẽ
meruert᷑: Hẏpocrite autẽ malicie
sue occulta tegentes: ante oculos
hominum quadam in nocentie
sc̃itate se uestiunt. ut uenerent᷑.
Quib bene diuina uoce dicit᷑:.
Ne uob̾ hypocrite: qͥa similes es
tis sepulcris de albatis. que fo¬
ris quidem apparent hominib

Expanded text:
ypocrita verba sanctorum habet, vitam non habet; et quos per sermonem doctrinae genuerit non fovet exemplis, sed deserit, quia quos verbis aedificat, vita et moribus destruit. Hypocritae simulatores dicuntur, qui justi esse non quaerunt, sed tantum videri cupiunt. Hi mala agunt, et bona profitentur. Per ostentationem quippe boni apparent, per actionem vero mali existunt. Omnia possunt ex simplicibus vitia perpetrari, simulatio et hypocrisis non committitur, nisi a male astutis, per calliditatem valentibus vitia sub specie virtutum celare, et non veram sanctitatem objicere. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum videri refugiunt quod esse meruerunt. Hypocritae autem malitiam suam occulte agentes, ante oculos hominum quadam innocentiae sanctitate se vestiunt ut venerentur. Quibus bene divina voce dicitur: « Vae vobis, hypocritae, quia similes facti estis sepulcris dealbatis, quae foris quidem apparent hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
estote: Lauatur itaq et mundus
ẽ: qͥ & p̾terita plangit: & it̾um
flenda ñ admittit: lauat᷑ &. ñ ẽ.
mundus: qui plangit qd̃ gessit
nec deserit: & post lacrimas hec que
fleuerat repetit: De his qͥ post lacri¬
mas ad clelicta reuertunt᷑ priora:
beatus petrꝰ t̾ribilit̾ ait: Canis reu̾tit᷑
ad uomitum suum: fili peccasti
dicit scriptura scã: ne aditias it̾um
s de pͥstinis dep̾care. ut remittan¬
tur tͥ: p̾enitentia uera ñ annoꝵ nu¬
mero censetur: s amaritudine a¬
nimi: Incle beatꝰ petrꝰ mox a dño
in dulgentiam recepit: qͥa a maris¬
sime fleuit trine negationis cul¬
pam: Penitentia qmuis sit exigui
temporis: si intuna cordis amari¬
tudine agit᷑. ñ despicit᷑ a pud iudi¬
cem iustum dm: qui cordis secre¬
ta consid̾at: Non enim longitudi¬
nem temporis tantum reqͥrit cłs:
qnͣtum affectum sinceritatis pe¬
nitentis pensat: Qͥ enĩ in xp̃o to
ta mente conficdit: etiam si in mul¬
tis moriat᷑ peccatis. fide sua uiuit

Expanded text:
etam. Lavatur itaque et mundus est qui et praeterita plangit, et iterum flenda non admittit; lavatur et non est mundus qui plangit quod gessit, nec deserit, et post lacrymas haec quae fleverat repetit. De his qui post lacrymas ad delicta revertuntur priora, beatus Petrus terribiliter ait: Canis revertitur ad vomitum suum. Fili, peccasti, dicitur in Scriptura sancta, ne adjicias iterum; sed de pristinis deprecare ut remittantur tibi. Poenitentia vera non annorum numero censetur, sed amaritudine animi. Unde beatus Petrus mox a Domino indulgentiam recepit, quia amarissime flevit trinae negationis culpam. Poenitentia, quamvis sit exigui temporis; si intima cordis amaritudine agitur, non despicitur apud judicem justum Deum, qui cordis secreta considerat. Non enim longitudinem temporis tantum requirit Deus, quantum affectum sinceritatis poenitentis pensat. Qui enim in Christo tota mente confidit, etiamsi multis moriatur peccatis, fide sua vivet in
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem ostendit dicens: Pe
baptista: facite fructus dignos
penitentie: fructus dignus ẽ pe¬
nitentie. transacta flere peccata:
& eacdem iterum ñ agere: sic̃ scͥp¬
tura ait: rle aditias peccatum

Expanded text:
virtutem ostendit dicens: Poe et Joannes Baptista: Facite, ait, fructus dignos poenitentiae. Fructus dignus poenitentiae est transacta flere peccata, et eadem iterum non agere, sicut Scriptura ait: Non adjicias peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inueniet saluare ꝑ iusticiam: qͥ
uult om̃s homines saluos fieri. &
Inquacumq die conuersus fuerit
peccator: uita in uet & ñ moriet᷑.
Quamuis qͥsq sit peccator et im¬
pius: si ad penitentiam conuerta¬
tur. consequi posse ueniam se ꝑ
di mnisccłiam ñ clubitet. In hoc se¬
culo penitentiam facientib: dei
misccłia subuenit: In futuro autẽ
libertas: post mortem uero nullo
correptionis est licentia

Expanded text:
 invenit salvare per justitiam, qui vult omnes salvos fieri, et In quacunque die conversus fuerit peccator, vita vivet, et non morietur . Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam se per Dei misericordiam non dubitet. In hoc saeculo poenitentiam facientibus Dei misericordia subvenit. In futuro autem libertas, post mortem vero nulla correctionis est licentia
Abbreviated transcription (Latin):
quitas. quanta ꝑuersitas: ut ant¬
mit: luxuriosus quisq ꝓpter uniꝰ
momenti delectationẽ librdins.
miũ plangenda & miseranda con¬
dicio ẽ. ubi cito p̾derit qd̾ delectat:

Expanded text:
quam lugenda perversitas, ut animit, luxuriosus quisque propter unius momenti delectationem libidinis nimium plangenda et miseranda conditio est, ubi c
Abbreviated transcription (Latin):
ria. ꝙ ꝑclericos. uł etiam laicos cas¬
titatẽ seruantes. & quasi confractꝰ
tamen qd̃ peiꝰ ẽ multo plures st̃
qui abillo malleo cotidie confrin¬
gunt᷑. qm illi qui de ruma illius.¬
uł collisione liberent᷑: Inde ite¬
rum atq iterum rogo. ut diligen¬
tius consideremꝰ. & qnͣtum pos¬
sumꝰ timeamꝰ illito qõ dñs in
euangelio dixit: Qui uiderit mu

Expanded text:
ria, et per clericos vel etiam laicos castitatem servantes quasi confractus tamen, quod pejus est, multo plures sunt, qui ab illo malleo quotidie confringuntur, quam illi qui de ruina vel collisione ipsius liberantur. Unde iterum atque iterum rogo, ut diligentius consideremus, et quantum possumus timeamus illud quod Dominus in Evangelio dixit: Qui viderit mu
Abbreviated transcription (Latin):
remꝰ. ut de laqieo uenantium noᷤ
liberare dignet᷑: scientes qd̃ in his
xpĩanis cotidiana martyria de eẽ
ñ possunt: Sicut enĩ castitas. ꝙ
ueritas. & iustitia xp̃e ẽ: sic uͦ ille
erit: Ꝙ ideo qui hec tota uirtute¬
anunz & ipse diligit & ut alii di¬
ligant uerbis simul & exemplis
ostendit: & ubi eumq ueritas & iꝰti¬
tia uel castitas laborat. qnͣtum p̾¬
ualet se etiam ultro ingerit. &
dño remim̾ante ꝑcipiet: Et ut hec
torio ñ solum extraneaꝵ mulierũ:
s etiam ancillarũ nr̃aꝵ. uł quoꝵ

Expanded text:
remus ut nos de laqueo venantium remus ut nos de laqueo venantium liberare dignetur: scientes quod in malis stianis quotidiana martyria deesse non possunt. Sicut enim castitas et veritas et justitia Christus est; sic et ille erit. Et ideo qui haec tota animi virtute et in se diligit, et ut alii diligant, verbis simul et exemplis ostendit, et ubicumque veritas vel justitia sive castitas laborant, quantum praevalet se etiam ultro ingerit, etDeo remunerante, percipiet. Et ut haec amur, non solum extranearum mulierum, sed etiam ancillarum nostrarum vel
Abbreviated transcription (Latin):
contra te ipsa incipiat captiuitas
p̾ualere: & unde reputabas obti¬
nere triumphum: inde et̾num
in curras obpbrium: Int̾ omnia
riora sunt prelia castitatis: ubi
cotidiana ẽ pugna. & rara uictoria:
Grauam namq castitas sortita ẽ¬
mimicum: cui cotidie resistit᷑. &¬
semꝑ timet᷑: Et ileo sic̃ iam dic¬
tum ẽ nemo se falsa securitate de¬
iciat: nec de suis uirib ꝑieulose
tem fugite fornicationẽ. Dauid¬
enĩ ille scĩssimꝰ. in mille passus.
mulierem nudam uidit: & statĩ
homicidium fecit. simul & adul¬
teriũ: Et qui cum mulierib ha¬
bitantes. putant se castitatis obti¬
nere triumphum: ignorant se¬
dupliciter apud d̃m reos existe
familiaritatẽ castitatis lecorem
die iudicii requirende st̃. qui ill
exemplũ ꝑclicionis ostendunt:¬
& ido fr̃s knĩ contra mortifera
blandimenta. & contra adiutores
diaboli. qͥ familiaritatẽ suspectã
habere. nec metuunt. nec erubes¬
cunt. nec uos exemplo decipiant¬
suo. dei adiutorium ingit̾ implo¬

Expanded text:
contra te incipiat ipsa captivitas praevalere, et unde te putabas obtinere triumphum, inde in aeternum incurras opprobrium. Inter omnia riora sunt praelia castitatis, ubi quotidiana pugna est, et rara victoria. Gravem castitas sortita esnimicum, qui quotidie vincitur et timetur. Et ideo, sicut jam dictum est, nemo se falsa securitate decipiat, nec de suis viribus periculose tem: Fugite fornicationem. Et idenim ille sanctissimus in mille passus mulierem nudam vidit; et statim homicidium fecit et adulterium. Et qui cum mulieribus habitantes putant se castitatis obtinere triumphum, ignorant dupliciter se apud Deum reos existerfamiliaritatem castitatis ornamentdie judicii requirentur, qui eis exemplum perditionis ostendunti fratres, contra mortifera blandimenta et contra adjutores diaboli qui familiaritatem suspectam habere nec metuunt nec erubescunt, ne nos exemplo suo decipiant, Dei adjutorium jugiter implo
Abbreviated transcription (Latin):
uero duuitiꝰ eos tenere uoluerit. sine
uuluere abire ñ poterit: ita & ille
qui ao concupiscendũ oculoꝵ de¬
fixerit aspectum. & libidins ma¬
lum incorde suscipiens moras in¬
sius cogitationib habere ꝑ mise¬
rit: exeutere a se sine anime pla¬
ga ñ poterit: Et id̾o iugiter cum
ꝓpha clamemiꝰ: Oculi mei semꝑ ad

Expanded text:
diutius tenere voluerit, sine vulnere eos jactare non potuerit: ita et ille qui ad concupiscendum oculorum defixerit aspectum, et libidinis malum in corde suscipiens moras in cogitationibus suis habere permiserit, excutere eas a se sine animae plaga non poterit. Et ideo jugiter cum propheta clamemus, Oculi mei semper ad
Abbreviated transcription (Latin):
luntas ꝓna faciendi. reputat᷑ ꝓ
oꝑe facti: Ac sic dum aliquis
fiderat: ꝑfenestram corporis sui
& secretum cordis uenenum mor¬
tis instillat: Talis enĩ cogitatõ
etiam si aliquo impediatur ca¬
su. ut ñ impleat uoluntatẽ suã:
nichilominus accionis crimine
condempnat᷑ a dño: Ac sic & il¬
la casta ẽ cum qua libidinis ma¬
lum uoluit exercere: & ille iam
adulter tenet᷑ in corcde: Ideoq
audiamꝰ scripturam dicentem:

Expanded text:
luntas perfecta faciendi reputabitur pro opere facti. Ac sic dum aliquis iderat, per fenestram corporis sui ad secretum cordis venenum mortis instillat. Talis enim cogitatio, etiamsi aliquo impediatur casu, ut non impleat voluntatem suam; nihilominus actionis crimine condemnatur a Domino: ac sic et illa casta est cum qua libidinis malum voluit exercere, et ille jam adulter tenetur in corde. Et ideo audiamus Scripturam dicente
Abbreviated transcription (Latin):
am ago: Quomꝰ si dicat. Pcutio
me crudeli gladio. & postea uado
ad medicum. & nescit qd̃ uniꝰ hore
puncto uulnꝰ accipit᷑: s uix longo
tẽpore ad sanitatẽ pristinam reuo¬
catur:. Qui enĩ ad ulterans dicit
se penitentiam acturũ. quare ñ
tumet ne eum subitanea febriclã
suꝑueniens capiat: & ꝑeat dila¬
tio. ac succedat et̾na dampnatio:
E quia de infelici libicline unde
diximus credendum ẽ illud qd̾ ait¬

Expanded text:
am ago. Quomodo si dicat, Percutio me crudeli gladio, et postea vado ad medicum: et nescit quod unius horae puncto vulnus accipitur, et vix longo tempore ad sanitatem pristinam revocatur. Qui enim adulterans dicit se postea poenitentiam acturum, quare non timet ne eum subitanea febricula superveniens rapiat; et pereat dilatio, et succedat aeterna damnatio? Et quia de infelici libidine, unde supra diximus, credendum est illud di
Abbreviated transcription (Latin):
castitatis ornamenta custodio:
Infelix ẽ hec &. nimium ꝑiculosa
p̾sumptio.. Multi enĩ cum se pu¬
tabant uincere: uicti sunt: S ad¬
huc arodit & lic̃ aliquis. Ego int̾
mulieres extraneas habito. & cõ¬
tinentiam teneo: & uolo habere

Expanded text:
castitatis ornamenta custodio. Infelix est ista nimium periculosa praesumptio. Multi enim dum se putabant vincere, victi sunt. Sed adhuc addit et dicit aliquis: Ego inter mulieres extraneas habito, et continentiam teneo, et volo habere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quare. sicut iam dictum ẽ ñ so¬
lum ab extraneis mulierib: sed
etiam ab ancillis ꝓpriis refrenan¬
daẽ. & secreta familiaritas. &
oculoꝵ incauta fragilitas: ne il
clitum aurium: Si ꝑlinguam
amico aut seruo iusseris. ut ad
te meretrix ad ducat᷑: ꝑ os tuum
ad anumam tuam gladius et̾ne
mortis ingredit᷑. Si enĩ consiliũ
malum libenter audieris: si detra¬
hentẽ. uł aliqͥd luxurios e loquen¬
tem: aut cantica turpra ꝓferentẽ
ñ respuis: ꝑauriũ tuaꝵ fenestras
mors intrauit ao animã tuam: Et̃

Expanded text:
 qua re, sicut jam dictum est non solum ab extraneis mulieribus, sed etiam ab ancillis propriis refrenanda est et secreta familiaritas, et oculorum incauta fragilitas; ne illauditum aurium? Si per linguam amico aut servo tuo jusseris ut ad te meretrix adducatur; per os tuum ad animam tuam gladius aeternae mortis ingreditur. Si autem consilium malum libenter audieris, si detrahentem, vel aliquid luxuriose loquentem, aut cantica turpia proferentem non respuis; per aurium tuarum fenestras mors intravit ad animam tuam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
certamina eẽ ñ possunt: Habet
enĩ pax martyres suos:. Nam siẽ
iam dixiuꝰ frequenter iracundiã
mitigare: libidinem fugere: ius¬
tyrire: Non inconcongrue die¬
tum ẽ auaritiam contempnere: ira¬
cundiam mitigare: libidnem fu¬
gere: Contempnenda namq ẽ cupi¬
acceꝑit. tanto amplius requirit:
Iracundia uͦ mitiganda ẽ: que priꝰ
nocituris impedit. qͣm nocendis: Qõ
cimꝰ: qui cum omĩb iuti is resisten¬
dum predixerit: contra libidinem
ñ dixit resistere: s ait: fũgite for¬
nicationem: Ac sic contra reliqua
uitia cło auxiliante debenꝰ in pre¬
senti resistere: libidinem uͦ fugien¬
do suꝑare: Sic & alibi in scripturis
uultus eiꝰ: Nam & beatus ioseph
ut impudicam cdnãm posset eua¬
dere: pallium quo apprehensus fue¬
rat reliquit. & fugit: Contra libi¬
dinis gͦ impetum apprehende fu¬
gam: si uis obtinere uictoriam:
Nec tͥ sit uerecundum fugere: si
castitatis palmam desideras obtine¬
re: Nidete fr̃s quomͦ abomnib

Expanded text:
certamina esse non possint: habet enim pax martyres suos. Nam, sicut jam diximus frequenter, iracundiam mitigare, libidinem fugere, justyrii est. Non incongrue ditum est, avaritiam contemnere, iracundiam mitigare, libidinem fugere. Contemnenda est enim cupiacceperit, tanto amplius quaerit. Iracundia vero mitiganda est, quae prius nocituris nocet quam nocendis. Quodcimus: qui cum omnibus vitiis resistendum praedixerit, contra libidinem non ait, Resistite; sed dixit, Fugite fornicationem . Ac sic contra reliqua vitia, Deo auxiliante, debemus in praesenti resistere; libidinem vero fugiendo superare. Sic et alibi in Scripturis vultus ejus . Et beatus Joseph ut impudicam posset evadere dominam, pallium quo apprehensus fuerat reliquit, et fugit. Ergo contra libidinis impetum apprehende fugam, si vis obtinere victoriam. Nec sit tibi verecundum fugere, si castitatis palmam desideras obtinere. Videte, fratres, quomodo ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃iano initium boni
oꝑis. s finis: qͥa de fine suco unꝰ¬
qͥsq iudicabit᷑: Sunt enĩ qͥ bene
incipiunt & male finiunt con
u̾sationẽ suam: sic̃ iucdas pͥmo
ne finiuit: pͥmo ꝑsequutor :
pꝰea p̾dicator. Nirtus boni oꝑis
ẽ ꝑ seu̾antia: ipso dño dicente:
Qui ꝑseu̾auerit usq in fuiem:

Expanded text:
istiano initium boni operis, sed finis: quia de fine suo unusquisque judicabitur. Sunt enim qui bene incipiunt, et male finiunt conversationem suam; sicut Judas primone finivit: primo persecutor, postea praedicator. Virtus boni operis est perseverantia, ipso Domino dicente: Qui perseveraverit usque in finem,
Abbreviated transcription (Latin):
Audi fili mi disciplinam patͥs
tui : & ne di mittas legem ma¬
tris tue: ut ad datur grã capi¬
ti tuor & torques collo tuo:
Tene disciplinam: ne dimit¬
tas eam: Custodi illam: qͥa
ipsa ẽ uita tua: Accipite disci¬
plinam: & nolite abicere eam:
Noli arguere derisorem. ne
oclerit te: argue sapientẽ. &
diliget te: Qui diligit disci¬
plinam. diligit scientiam: qͥ
autẽ odit increpationes. in¬
sipiens ẽ Hia uite custodien

Expanded text:
mi, disciplinam patris tui, et non dimittas legem matris tuae, ut addatur gratia capiti tuo, et torques collo tuo . Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua . Accipite disciplinam, et nolite abjicere eam. Noli ergo arguere derisorem, ne oderit te . Argue sapientem, et amabit te . Qui diligit disciplinam, diligit scientiam . Qui autem odit increpationem, insipiens est . Via vitae custodi
Abbreviated transcription (Latin):
a ñ inuitant: Audiat de
regno qd amet: audiat de
supplicio unusqͥsq qd̃ time¬
at: ut si amor ad regnũ ñ
Salubriter accipiunt iusti:
quoties de suis excessib ar.¬
guunt᷑: Pleriq mali: simi¬
les sibi in malis defendunt:
Qui ꝑblancla uerba castiga¬
tus ñ corrigit᷑: acriꝰ necesse
ẽ ut arguatur: Cum dolore
enĩ abscidenda st̃: q̃ leniter¬
sanari ñ posst̃: Qui ammo¬
nitus secreto cde peccato corri¬
gi negligit. publice arguendꝰ ẽ:
ut uuluꝰ qd̾ occulte sanari
nescit: manifeste debeat e
encli. qͥ palam nocent: ut
dum aꝑta obi urgatione sa¬
nant᷑. hii qui eos imitando
deliquerant corrigant᷑: Dũ
pnet᷑: qͣm ꝑ uniꝰ licentiam
multi ꝑ iclitentur:¬

Expanded text:
a non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat: ut si amor ad regnum non Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Plerumque mali, similes sibi in malo, defendunt. Qui per blanda verba castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt qsanari non possunt. 12. Qui admonitus secrete de peccato, corrigi negligit, publice arguendus est, ut vulnus, quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. mnetur, quam per unius licentiam multi periclitentur
Abbreviated transcription (Latin):
nia: ei qui deserit disciplinã.
Qui antẽ ad quiescit arguen¬
ti: głabit᷑. Stultꝰ irridec dis¬
ciplinam patris sui: qui aut̃
eͦtodit in crepationes. astutus
fiet: Qui increpationes odit:
moriet᷑. Plus ꝓficit correptõ
apud prudentẽ: quam centum
plage apd̾ stultum. Iħs filiꝰ
sirach dic̃: Uir prudens & dis¬
ciplinatus: ñ murmurabit
correptus: Prius qͣm int̾roges:
ne uituꝑes quẽqͣm Et cum ĩ¬
terrogareris: corripe iuste:
Qui odit increpationes: mi¬
nuet᷑ uita: Corripe amicum⁊
sepe enĩ fit cõmissio: & ñ in
omni uerbo credas illixm.: Est
correptio mendax in ore con¬
tumeliosi Corripe ꝓximũ
anteqͣm cõmineris: & da lo¬
cum tumori altissimi: Pecca¬
tor homo: deuitat correptionẽ:
Qui odit increpationẽ: uesti¬
gium tenet peceatoris: Nam
qui timet dm: conu̾titur ad
cor suum. Ambrosius dĩc:
Leniter castigatus: exhibet re¬
uerentiam castiganti: Asꝑi
tate nimie increpationis offẽ¬
sus: nec increpationẽ recipit.

Expanded text:
i deserit disciplinam . Qui autem acquiescit arguenti, gloriabitur . Stultus irridet disciplinam patris sui: qui autem custodit increpationes, astutior fiet . Qui increpationes odit, morietur . Plus proficit una correctio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum . JESUS SIRACH. Vir prudens et disciplinatus non murmurabit correptus . Priusquam interroges, ne vituperes quemquam: et cum interrogaveris, corripe juste . Qui odit correptionem, miteret. corripe amicum: saepe enim fit commissio. et non omni uerbo credas. estcorreptio mendax in ira contumeliosi . Corripe proximum antequam commineris, et da locum timori Altissimi Peccator homo devitat correptionem . Qui odit correptionem, vestigium est peccatoris . Nam qui timet Deum, convertetur ad cor suum . AMBROSIUS. Leniter castigatus exhibet reverentiam castiganti; asperitate autem nimiae increpationis offensus nec increpationem recipit,
Abbreviated transcription (Latin):
Corpꝰ urm: plus ẽ qͣm
as tunicas cdet ñ habenti: &
qui habet escas similiter fa¬
bentes autẽ alim̃ta & quib
tegamur: his contempti si¬
mus: Salomon dic̃: fallax
grã & uana ẽ pulchritudo
Omni tempore uestimenta
tua sint preciosa: ꝙ oleum
de capite tuo ñ deficiat. Nu¬
gustinus dic̃. Uestis autẽ
pura tͥ circumdetur.:⁊ ñ ad pul¬
chritudinem. s ꝓpter neces¬
sarium tegum̃tum: nedum
exquisitis uestientis uesti¬
eris. in alteram turpitudinẽ
maꝵ mollicies iuuenilia mẽ¬
bra ñ foueat: Quicqͥd enĩ
corpora nr̃a defendere pot̃.
& humane succurrere inbe¬
cillitati: hoc una appellanda
ẽ tunica Gregoriꝰ dic̃: Ne¬
ta nisi ad inanem głam que¬
rit: iudelicet ut honorabilior
ceteris ẽẽ iudeat᷑: Nemo uult
ibi p̾ciosis uestib indui: ubi
ab aliis ñ possit uideri. ꝓso
Ornatus quippe uestium.
indicat qualiter ea que t̾rena
sunt sapiamꝰ: & ꝑ studium cla¬
rioris amictus. ab eterna cla¬
ritate nudi ẽẽ dinoscimur

Expanded text:
rum plus est quam as tunicas habet, det non habenti: et qui habet escas, similiter fabentes autem alimenta, et quibus tegamur, his contenti simus . SALOMON. Fallax gratia, et vana est pulchritudo . Omni tempore vestimenta tua sint candida, et oleum de capite tuo non deficiat . AUGUSTINUS. Vestis autem tibi pura circumdetur, non ad pulchritudinem, sed propter necessarium tegumentum, ne dum exquisitis indumentis vestiris, in alteram turpitudinem marum mollities juvenilia membra non foveat. Quidquid enim corpora nostra defendere potest, et humanae succurrere imbecillitati, hoc una appellanda est tunica. GREGORIUS. Nea, nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris videatur. Nemo vult pretiosis vestibus ibi indui, ubi ab aliis non possit videri. Pro Ornatus quippe vestium indicat qualiter ea quae aeterna sunt sapiamus, et per studium clarioris amictus, ab aeterna claritate nudi esse dignoscamur.
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃: Hec causa in rerum
natura ẽ: ut quicumq
uelociter ad ꝓfectum ten¬
dunt: si ne dubio ad ꝓ¬
fectum tendunt: sine᷑ da¬
bio celerit̾ fimiant᷑. Priꝰ
uitia extirpanda sunt in
homine: deincle inserende
re & coniungi ñ pot̃ ueri¬
tas cum mendatio. His
autẽ uirtutes tuas augere¬

Expanded text:
c est causa in rerum c est causa in rerum natura, ut quicunque velociter ad perfectum tendunt sine dubio fectum tendunt sine dubio celeriter finiantur. Prius vitia stirpanda sunt in homine, deinde inserendae conjungi non potest veritas cum mendacio. Vis autem virtutes tuas augere
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa exipso uita ꝓcedit: Tiero¬
species: que sectatorib sis
tribuunt regna celoꝵ: Inũ
quidem iter: s ꝑueniencli
multa compendia. Idẽ dic̃:
Qui ꝓficere studet. etiam¬
si gradum ꝑfectionis attin¬
gat: semꝑ tamen inuenit qͦ
crescat: ꝙ ꝑlies singłos seip¬
so melior fiat: Nemo potest
uirtutes simul & cli uitias
possidere: Nugustinꝰ dic̃:¬
hitat uirtus malitiam: ꝙ
zizania condempnit frum̃¬
tum: Ambrosius dĩe: Nõ
pot̾ mens regnum habere
uirtutum: nisi priꝰ excusse¬
rit iugum uitioꝵ. Grego¬
riꝰ dĩc. Scientia ꝙ enĩ uirtꝰ
ẽ: humilitas etiam custos
uirtutis: Sc̃s qͥppe etiam cũ
dic̃ Ad uirtutes difficile
consurgimꝰ: ad uitia sine la¬
bore dilabimur. Occulta uͥtꝰ:
enĩ labores imꝑtimur: ut ad
celum conscendere ualeamus:
Sic̃ paulatim homo amini¬
mis uitiis. ad maxima ꝓru¬
it: ita gradatim ad ea que
sunt excelsa consurgit:
Qui autẽ in ordinate uir¬
tutes comprehendere niti¬
tur: cito ꝑiclitatur: Item¬

Expanded text:
uia ex ipso vita procedit . HIEROspecies, quae sectatoribus suis retribuunt regna coelorum. Unum quidem iter, sed perveniendi multa compendia. Qui perficere studet, etiamsi gradum perfectionis attingat, semper tamen invenit quod crescat, ut per dies singulos seipso melior fiat. Nemo potest et virtutes simul et divitias possidere. AUGUSTINUS. Imitatur virtutem malitia, et zizania confundit frumentum. AMBROSIUS. Non potest mens regnum habere virtutum, nisi prius excusserit jugum vitiorum. GREGORIUS. Scientia etenim virtus est, humilitas autem custos vir. Ad virtutes difficile confugimus, ad vitia sine labore labimur. Occultae virtutes enim sudores patimur, ut ad coelum conscendere valeamus. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maxima proruit, ita gradatim ad ea quae sunt excelsa consurgit. Qui autem virtutes inordinate comprehendere nititur, cito periclitatur. Hae
Abbreviated transcription (Latin):
exaltabit᷑: humilitatis passib. ad ce¬
li culmnina conscendit᷑: qͥa cłs excel¬
sus ñ suꝑbia s humilitate ad tingi¬
tur: De quo dictum ẽ: O̾s suꝑbis re¬
sistit: humilib autẽ clat grãm: Unde
et in psalmis clicit᷑: Excelsus dñs et
humilia respicit: & alta alonge cog¬
suꝑbia cognoscit ut deiciat: Disca

Expanded text:
 Humilitatis passibus ad coeli culmina conscenditur; quia Deus excelsus non superbia, sed humilitate attingitur. De quo dictum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Unde et in psalmis dicitur: Excelsus Dominus et humilia respicit, et alta a longe cogsuperba cognoscit, ut dejiciat. Discamus
Abbreviated transcription (Latin):
dicio: Iniqͥ iudices errant in u̾ita¬
tis sententia. dum intendunt qͣli¬
tatem ꝑsone: ꝙ nocent sepe iustis:
dum impbe defendunt impios:
Acceptio munerum iniudicus: pre¬
uaricatio ẽ u̾itatis: Qui cłm tim̃¬
tes iuste iudicant: et̾na acło ac¬
ceptuyi sc̃ p̾mia

Expanded text:
dicio . Iniqui judices errant in veritadicio . Iniqui judices errant in veritatis sententia, dum intendunt qualitatem personae: et nocent saepe justis, dum improbe defendunt impios. Acceptio munerum in judiciis, praevaricatio est veritatis. Qui Deum timentes juste judicant, aeterna a Domino acceptu
Abbreviated transcription (Latin):
ministros habent rapaces: quoꝵ
scelere coinqͥnant᷑. si ñ ꝓhibent
rapacitatẽ illoꝵ: hii in alienis
ꝑeunt peccatis: qͥa ñ solum ut
egregius mundi doctor ait. qͥ fa¬
ciunt s qͥ consentiunt facientib ⁊
digni efficiunt᷑ morte ꝑpetua: Se¬
pe iudices pͣui cupiditatis causa
aut differt̃. aut ꝑu̾tũt iudicia. nͨ finiũt
causas quo usq sacculus eoꝵ im¬
pleat᷑. Qnͣdo enĩ iuidicant: ñ cau¬
sam s clona considerant: Iudices
pͣui iuxta ꝓpħe uerbum quasi lu¬
pi uesꝑe ñ relinquunt in mane:
hoc ẽ de p̾sentis uite cõmodo tan¬
tum cogitant: de futura autẽ ni¬
chil: Lupoꝵ aut̃ more cuncta rapi¬
entes: et uix pauca pauꝑib relin¬
quentes: Iracundus uidex iudicii
examen plene intueri ñ ualet: qͥa
caligine furoris ñ uidet claritatẽ
iusticie: Non ẽ ꝑsona iniuclicio
consicleranda: s causa: Scriptum
ẽ enĩ:. Non accipies ꝑsonam in iu¬

Expanded text:
miniminiscelere coinquinantur, si non prohibent rapacitatem illorum; hi in alienis pereunt peccatis, quia non solum, ut egregius mundi doctor ait , qui faciunt, sed qui consentiunt iniqua facientibus, digni efficiuntur morte perpetua. Saepe judices pravi cupiditatis causa aut differunt aut pervertunt judicia, nec finiunt causas quousque sacculus eorum impleatur; quando enim judicant, non causam, sed dona considerant. Judices pravi, juxta prophetae verbum, quasi lupi, vespere non relinquunt in mane; hoc est, de praesentis vitae commodo tantum cogitant, de futuro autem nihil, luporum more cuncta rapientes, et vix pauca pauperibus relinquentes. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet, quia caligine furoris non videt claritatem justitiae. Non persona in judicio consideranda, sed causa. Scriptum est enim: Non accipies personam in ju
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ recte iudicat: stateram
in manugestat: In utroq pen¬
so ititiam & misccłiam portat:
s ꝓ iusticia reddit peccati senten¬
penam: Quedam uͦ st̃ a iudice
bono ꝑ eqͥtatẽ corrigenda: quecdã
itaq ꝑ misccłiam in dulgenda:
Sine ꝑsonaꝵ acceptione: debent
esse iudicia: Nichil enĩ iniquiꝰ ẽ.
qͣm munera acciꝑe in iudicib: qͥa
enim iudicio dicit dñs iudicabitis:
dm iudicem timeat: ne forte ło
iudicante dampnet᷑. qͥ in nocentes
dampnat. uł impios iustificat ꝓ
munerib ⁊ uł cuiꝰlibet ꝑsone amo¬
uł imꝓbos iudices ponere debet:
nam stultus ꝑ ignauiam ignorat iꝰti¬
tiam: imꝓb autẽ ꝑcupiditatem
subu̾tit ipsam qͣm didicit u̾itatem:
Pene grauiꝰ lacerant᷑ paupes a pͣnis
iudicib: qm a cruentissimis hostib:
Nullus enĩ predo tam cupidus in
alienis: qͣm iudex iniquus in suis:
potentiam effugi ñ possunt. qͥ diui¬
tias exciuium opp̾ssione congregare
student: Aliquoties iudices boni.

Expanded text:
 juste judicat, stateram in manu gestat. In utroque penso justitiam et misericordiam portat, sed pro justitia reddit peccati sentenpoenam; quaedam vero sunt a judice bono per aequitatem corrigenda, quaedam itaque per misericordiam indulgenda. Sine personarum acceptione debent esse judicia: nihil enim iniquius est quam munera accipere in judiciis, quia enim judicio, dicit Dominus, judicabitis; Deum judicem timeat, ne forte Deo judicante damnetur. Qui innocentes damnat, vel impios justificat pro muneribus; vel cujuslibet personae amovel improbos judices ponere debet. Nam stultus per ignaviam ignorat justitiam, improbus autem per cupiditatem subvertit ipsam quam didicit veritatem. Pene gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus, quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis, quam judex iniquus in suis. o propter potentiam effugi non possunt, qui divitias et civium oppressione congregare student. Aliquoties judices boni
Abbreviated transcription (Latin):
t si apłis uirtꝰ data ẽ racłis:
signoꝵ ꝓpt̾ ficlem gentiũ
erat mirabilis urctꝰ oꝑũ. quã
uirtꝰ signoꝵ: ita nunc & in ec¬
clesia plus ẽ bene uiu̾e. quam
signa facere: Qd̃ nc̃ eccłia ñ ea
miracła faciat que sub apłis
faciebat: ea causa ẽ qͥa tunc
oportebat mundũ miracłis
credere: nunc uͦ iam creclentẽ
oportet bonis oꝑib coruscare:
slam icło tẽ signa fiebant ex¬
terius: ut interius ficles robo¬
raret᷑. Iam inficle miracula
qͥcũq requirit: uanam głam
ut laudet᷑ querit: Scriptũ ẽ enĩ:
lingue insignum st̃. ñ fidelib

Expanded text:
tsi apostolis virtus data est signorum propter fidem gentium erat mirabilis virtus operum quam virtus signorum. Ita et nunc in Ecclesia plus est bene vivere quam signa facere. 2. Quod nunc Ecclesia non ea miracula faciat quae sub apostolis faciebat, ea causa est, quia tunc oportebat mundum miraculis credere, nunc vero jam credentem oportet bonis operibus coruscare. Nam ideo tunc signa fiebant exterius, ut interius fides roboraretur. 3. Jam in fide miracula quicunque requirit, vanam gloriam, ut laudetur, quaerit. Scriptum est enim: Linguae
Abbreviated transcription (Latin):
necessariũ qͥ iam crȩdidert̃:
s inficlelib ut conu̾tant᷑ sã
paulus ꝓ ñ creclentiũ in fide¬
litate patrẽ publii de infir¬
mitate febriũ uirtutib curat:
infirmantẽ uͦ timotheũ fide¬
lem. ñ oratione s meclicinali¬
ter temꝑat: ut noueris mira¬
cula ꝓ incredulis ñ ꝓfidelib
fieri : Ante qͣm antixp̃c appa¬
reat. uirtutes ab eccł̃ia & sig¬
na cessabunt: quatinꝰ eam
quasi abiectiorẽ ꝑsequat᷑ au¬
clatiꝰ Obhanc utilitatẽ cessa¬
ꝓborũ qui scandalizabunt᷑
leuitas ostendat᷑: & ꝑsequẽ¬
tium audatia ferocior efficiat᷑.¬

Expanded text:
qui jam crediderunt, sed infidelibus, ut convertantur. Nam Paulus pro non credentium infidelitate patrem Publii de infirmitate febrium virtutibus curat , infirmantem vero Timotheum fidelem, non oratione, sed medicinaliter temperat, ut noveris, miracula pro incredulis, non pro fidelibus fieri. 4. Antequam Antichristus appareat, virtutes ab Ecclesia, et signa cessabunt, quatenus eam quasi abjectiorem persequatur audacius. Ob hanc utilitatem cessaproborum, qui scandalizabuntur, levitas ostendatur, et persequentium audacia ferocior efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
tẏrium offerat quisq ultro: uł
quomͦ iuxta sententiã cłi cingat᷑
abaltero. & quo ñ uult ipse du
subire qd̃ dolet: Accipe exemplũ
adeundi sub trepiclatione mar¬
tyrii. de usu bellandi: in quo ex¬
ercitatꝰ quisq in p̾lio & ꝑauclatiã
certamen aggredit᷑: & ꝑtimorẽ
cunctatione mouet᷑: Item acei¬
pe exemplum martyrii de re¬
paratione humani corporis ad
salutẽ: dum quisq & de spe re¬
parationis gauclet: et de inci¬
sionib seu amarissimis poculis
meret:¬

Expanded text:
tyrium se offerat quisque ultro, vel tyrium se offerat quisque ultro, vel quomodo juxta sententiam Dei cingatur ab altero, et, quo non vult ipse, dusubire quod dolet. 5. Accipe exemplum adeundi sub trepidatione martyrii de usu bellandi, in quo exercitatus quisque in praelio et per audaciam certamen aggreditur, et per timorem cunctatione movetur. 6. Item accipe exemplum martyrii de reparatione humani corporis ad salutem; dum quisque et de spe reparationis gaudet, et de incisionibus ceu amarissimis poculis moeret
Abbreviated transcription (Latin):
ei seruus adu̾sitate
ulla ñ frangit᷑: s ꝑueritatiᷤᷤ
defensione ultro se certamini of¬
fert: nec unqͣm ꝓueritate diffi¬
dit: Sepe ex discipłis ad marty¬
riũ eligunt᷑. qͥ suos cloctores ad
coronã p̾cedunt: & qͥ st̃ orcline
postremi: fiunt ñ nũqm in cer¬
tamine pͥmi: Uir sc̃s ultro se ĩ
agone ꝓcertamine ñ clebet offer¬
re iusticie: s tamen si agonis
fructũ uidet uberrimũ ⁊ ñ cle
bet declinare laboris ꝑicłm: Qd̃
si maior. ẽ labor quam animaꝵ
lucrũ: declinandus ẽ labor. quẽ
minimũ comitat᷑ augm̃tum:
Utrũq enĩ fecit apłs. qui & ꝑi¬
culis se ultro cledit ubi maximũ
anime lucrũ uidit: & sapient̾̃
se ꝑicło abstulit: in quo potio¬
rem laborẽ quã lucrũ eẽ ꝑspex̃:
ultro se paulus apud ephesũ
ꝑicłis obtulit. qͥa potius ꝑicło
lucrũ uiclit: clamasceno autẽ
icło ꝑicło subtrahit semetipsũ:
qͥa nullũ ꝑicłi ipsius arbitratꝰ
ẽ fructũ: Disce quomͦ se ad mar¬

Expanded text:
ei servus adversitate ulla non frangitur, sed pro veritatis defensione ultro se certamini offert, nec unquam pro veritate diffidit. 2. Saepe ex discipulis ad martyrium eliguntur, qui suos doctores ad coronam praecedunt; et qui sunt ordine postremi, fiunt nonnunquam in certamine primi. 3. Vir sanctus ultro se pro agone certaminis debet offerre justitiae; sed tamen agonis fructum videns uberrimum, non debet 178 declinare laboris periculum. Quod si major est labor quam animarum lucrum, declinandus est labor, quem minimum comitatur augmentum. Utrumque enim fecit Apostolus qui et periculis se ultro dedit, ubi maximum animarum lucrum vidit; et sapienter se periculo abstulit, in quo potiorem laborem quam lucrum esse perspexit. Ultro se Paulus apud Ephesum periculis obtulit, quia 179 potius periculo lucrum vidit. Damasci autem ideo periculo subtraxit semetipsum, quia nullum periculi ipsius arbitratus est fructum. 4. Disce quomodo ad mar
Abbreviated transcription (Latin):
patrem rediens. quasi
speciale munꝰ discipłis pacis
dedit p̾cepta: dicens.⁊ pacem
meam cło uobis: pacem meam¬
relinquo uobis: In pace uos cli¬
it dare: que desiderabat redi
namenta: nurabiliter alio os¬
tendit loco clicens: Beati pacifi¬
ci: qm̃ filii cli uocabunt᷑: Eñ fi¬
lius di incipit uocari: qͥa pacifi¬
chici: qͥ pacem noluerit amplecti:
eẽ contẽpnit: S ħ etpax cum boniˢ
& tłi p̾cepta seruantib custodi¬
enda ẽ: ñ cum iniqͥs & sceleratis:
qͥ pacẽ inter se habent in pecca¬
tis suis: Pax xp̃i: ad salutẽ ꝓfi¬
cit sempit̾nam: Pax que in di
bellũ cũ uitiis semꝑ habenda
est: mala siqͥdem hominũ impi¬
oꝵ odio habenda st̃. ñ homines
tem diligite: Pax plebis sanitas:
gła sacerlotis. & patrie letitia: &
terror hostium siue uisibilium
siue inuisibiliũ: Omĩb irib
pax ẽ custodienda: qͥa semꝑ in
cło manet. qui in pace scã ma
debeat agere: popłi ẽ in humi¬
litate auclire que monet sacer¬

Expanded text:
Patrem rediens, quasi speciale munus discipulis pacis dedit praecepta, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . In pace vos diit dare, quae desiderabat redienamenta mirabiliter alio ostendit loco, dicens: Beati pacifici, quoniam Filii Dei vocabuntur". Et Filius Dei incipit vocari qui pacifidici qui pace noluerit amplecti. pax cum bonis et Dei praecepta servantibus custodienda est, non cum iniquis et sceleratis, qui pacem inter se habent in peccatis suis. Pax Christi ad salutem proficit sempiternam. Pax quae in diabellum cum vitiis, semper habenda est. Mala siquidem hominum impiorum odio habenda sunt, non homines tem diligite . Pax plebis est sanitas, gloria sacerdotis, et patriae laetitia, et terror hostium sive visibilium, sive invisibilium. 131 Omnibus viribus pax est custodienda, quia semper in Deo manet. Qui in pace sancta mdebeat agere: populi est in humilitate audire quae monet sacer
Abbreviated transcription (Latin):
loquens scriptura plerũq
dicat. ecce łs : non quasi uisi¬
bilem ostendit.:⁊ s ubiq esse
p̾sentem significat. ꝑ id qd̾
dicit. ecce dñs: uel qd̾ mag¬
nitudinem cliuinitatis eiꝰ mil¬
lus possit sensus attingere:
ctiam nec angelicus. Q uãus
usq ad parilitatẽ angłicam
humana post resurrectionẽ¬
natura ꝓficiat. ⁊ & ad contem¬
planclũ cd̃m indefessa consur¬
gat: uidere tamen eiꝰ essentiã
plene ñ ualet : quam nec ip¬
sa ꝑfectio angłica in totum at¬
ait: Pax cl̃i q̃ exsuꝑat omnẽ
sensum: ut sub audias etiã
angłoꝵ. Sola enun trinitas
sibi integra nota est: & hu¬
manitas a xp̃o suscepta: q̃ ter¬
cia est in trmitate ꝑsona In
telligibiliter quodam miro
mͦ clĩ essentia sciri potest dum
esse creclit᷑: opus uero eiꝰ qd̃
utiq equari ei ñ pot᷑. & iudi¬
cia anullo penitus scuuitur:
uit sensum dñi ÷ aut quis
consiliarius eius fuit: ii
Quod ex creature pulchritu¬
dine agnoscatur deus

Expanded text:
loquens Scriptura plerumque dicit: Ecce Deus, non quasi visibilem ostendit, sed ubique esse praesentem significat. 120 Per id quod dicit: Ecce Dominus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionenatura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum atait: Pax Dei, quae exsuperat omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero ejus, quod utique aequari ei non potest, atque judicia a nullo penitus sciuntur. vit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? CAPUT IV. Quod ex creaturae pulchritudine agnoscatur
Abbreviated transcription (Latin):
acerdotib necessaria tiuz.¬
st̃ ao discendum. id ẽ liber
sacramentoꝵ lectionariꝰ. antipho¬
nariꝰ. baptysterium. compotꝰ. ca¬
non. penitentialis. psalterium.
omelie ꝑcirculum anni dñicis
cdieb & singłis festiuitatib apte:
Ex quib omnib si unum de fue¬
rit. sacerdotis nomen uix in eo cõ¬
stabit qͥa ualde ꝑiculose st̃ euan¬
glice mine quib dicit᷑. Si cecus ce¬

Expanded text:
acerdotibus necessaria sunt ad discendum, id est liber sacramentorum, lectionarius, antiphonarius, baptisterium, computus, canon poenitentialis, psalterium, homiliae per circulum anni dominicis diebus et singulis festivitatibus aptae. Ex quibus omnibus si unum defuerit, sacerdotis nomen vix in eo constabit, quia valde periculosae sunt evangelicae minae, quibus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ Qui custodit iustitiam: con¬
queris iustitiam. app̾hendes illã:
& indues quasi pudorem: Ipse¬
dic̃: Qui custodit iꝰtitiam: ipse
exaltabit᷑. Augustinꝰ dic̃: Qui
enĩ iustꝰ ẽ. nichil timet: &. nemo
fidit ut leo G regoriꝰ dic̃. Iusti¬
tia si modum ñ habet: in crude¬
remanentium meret᷑: ut hii qͥ
ꝓdẽẽ poterant. festine subtra¬
hantur: & cum mundi finis
appropinquauerit. electi tollun¬
tur. ⁊ ne deteriora uideant. Ite¬
rum dic̃. Sic in iustis irascit᷑
cł̾s: ut tamen eoꝵ corcla ꝑ ustoꝵ
consortia consolet᷑ Hysidorus¬
dic̃ Multi apud homines pu¬
tant᷑ electi : u̾. apud dnm̃ rep¬
bi existunt: & multi apud ho¬
mines repbi st̃. & apud dm elec¬
ti. Itẽ dic: Nullus enĩ se putet
ꝑfectio legis pax ẽ: Ex peccatis¬
enĩ: bella nascunt᷑. & certami¬
na: Ubi autẽ peccatũ ñ fit: pax
ẽ anime: Ubi uͦ pax ẽ in dispu¬
tationibꝰ: ibi ueritas in oꝑib s
iustitia inuenit᷑:

Expanded text:
custodit judicium, conquaris justitiam, apprehendes illam, et indues quasi pudorem honoris . Qui custodit justitiam, ipse exaltabitur AUGUSTINUS. Si enim justus sum, nihil timeo, nemo fidit ut leo. GREGORIUS. Justitia, si modum non habet, in cruderemanentium meretur ut hi qui prodesse poterant, festine subtrahantur; et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Sic injustis irascitur Deus, ut tamen eorum corda per justorum consortium consolentur. ISIDORUS. Multi apud homines putantur electi, et apud Deum reprobi assistunt. Et multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi sunt. Nullus enim se putet . Perfectio legis, pax est. Ex peccatis bella nascuntur et certamina. Ubi autem peccatum non fit, pax est animae. Ubi autem pax est, in disputationibus veritas, in operibus justit
Abbreviated transcription (Latin):
certa: Ipse dic̃: fũgit impiꝰ nemi¬
ne ꝑsequente: iustus autẽ quasi
leo confidens. absq t̾rore erit. Ih̃s¬
filiꝰ sirach dic̃: In iustitia agonia¬
re ꝓ anima tua: & usq in mortẽ
certa ꝓustitia: & ds expugnabit
ꝓte in imicos tuos: Itẽ dic̃: Datio
cli ꝑmanet iustis: benedictio dei
in mercedem iusti festinat: It̾um¬
mors: bonum & malum: qd̾ pla¬
cuerit ei dabit᷑ illi: Alibi dĩc:¬

Expanded text:
nemine persequente . Justus autem quasi leo confidens, absque errore erit. JESUS SIRACH. In justitia agonizare pro anima tua, usque ad mortem . Certa pro justitia, et Deus expugnabit pro te inimicos tuos . Datio Dei permanet justis . Benedictio Dei in mercedem justi festinat mors, bonum et malum; quod placuerit i
Abbreviated transcription (Latin):
quasi discipłs s quasi tempdator
accedit: Hir stucdiosus & sapiens
etiam si discere quid uult: magis
docet dum prudenter interrogat:
Sunt aliqui qui numia facilita¬
te uerboꝵ ꝑ audatiam edisser̃t
aliis: que ipsi ñ intelligunt.
Nysidorus dic̃: De bono int̾ro¬
gatus taceto: Meliꝰ ẽ enĩ reticere
imꝓbis qͣm respondere. Cipri¬
anus dic̃ Ille meliꝰ docet: qui co¬
tidie crescit & ꝓficit discendo me¬
liora: Nec enĩ idoneus potest eẽ
miles: qui ñ exercitatus in campo
fuerit prius: Tunc enĩ demum
sermo & ratio salutaris efficaciter
dicit᷑: si pacient̾ qõ dicit᷑ auditur:.
Disciplina custos spei: receptacu¬
lum fidei ⁊ dux itineris salutaris:
fomentum ac negotium bone in¬
dolis : magistra uirtutis: facit
in xp̃o manere semꝑ. ac iugiter
deo uiuere ⁊ ad ꝓmissa celestia
& diuina p̾mia ꝑuenire:. Euse¬
biꝰ dic̃: Neq enĩ dignum ẽ phi¬
losophum nominari eum: qui

Expanded text:
quasi discipulus, sed quasi tentator quasi discipulus, sed quasi tentator accedit. Vir studiosus et sapiens, etiam si discere aliquid vult, magis docet dum prudenter interrogat. Sunt aliqui qui nimia facilitate verborum per audaciam edisserunt aliis quod ipsi non intelligunt. ISIDORUS. De bono interrogatus, taceo: melius est enim reticere improbis quam respondere. CYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, et proficit discendo meliora. Neque enim idoneus potest esse miles qui non exercitatus in campo prius fuerit. Tunc enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod discitur, auditur. Disciplina custos spei, receptaculum fidei, dux itineris salutaris, fomentum ac negotium bonae indolis, magistra virtutis, facit in Christo manere semper, ac jugiter Deo vivere, ad promissa coeletia et divina praemia pervenire. EUSEBIUS. Neque enim dignum est philosophum nominari eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ Letatur homo in sententia oriͤ
sui: & sermo oportunus ẽ optimꝰͦ:¬
ferro acuit᷑: & homo exacuit faci¬
Si ẽ tibi intellectus responde ꝓxi¬
mo tuo: sin autẽ÷ manꝰ tua sit sr̃
os tuum. ne capiaris uerbo indis¬
ciplinato & confundaris: Hieroni¬
dic̃: Caue ante magister qͣm disci¬
płs: arte miles esse qͣm tyro. Caue
ne sine ductore ingrediaris uiam.
qͣm numqͣm in gressus es: & m par¬
tem aliqͣm declinans errorem paci¬
cesse ẽ: ne aut currens lasseris.⁊
aut moras faciens obdormias: Aul¬
la ars. absq magistro discit᷑: Mul¬
to tempore discas. qd̃ doceas: Non
creclas laudatorib duis: immo ir¬
risorib aurem ñ acommodes: Nõ
appetas marora uiribtius: qͥa
melius ẽ in humiliorib tute ꝑge¬
re ⁊ qͣm pendulo gradu in altiorib
fluctuare: Non erudit pater fili¬
um: nisi quem diligit: Non cor¬
rigit magister discipłm: nisi eũ
quem ardentioris ceruit ingenii:
to discendi. s studio cognoscendi.

Expanded text:
 Letatur homo in scientia oris sui, et sermo oportunus est optimferro acuitur, et homo exacuet faciSi est tibi intellectus, responde proximo tuo . Sin autem sit manus tua super os tuum, ne capiaris verbo indisciplinato, et confundaris . HIERONYMUS. Cave ne ante magister sis quam discipulus, ante miles velis esse quam tiro. Cave ne sine doctore ingrediaris viam quam nunquam ingressus es; et parte altera declinans, errorem paticesse est; et currens laxeris, aut moras faciens dormias. Nulla ars absque magistro discitur. Multo tempore disce quam doceas. Ne credas laudatoribus tuis, imo irrisoribus aurem ne accommodes. Non appetas majora viribus tuis, quia melius est in humilioribus pergere, quam pendulo gradu in altioribus fluctuare. Non erudit pater filium, nisi quem amat: nec corrigit magister discipulum, nisi eum quem ardentioris cernit ingenii. to discendi, sed studio redarguendi,
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulũ sortita ẽ cogitatio Co¬
git enĩ animũ reminisci qd̃ me¬
morie cõmenclatum ẽ: incle clr
cogitatio: Rerum omĩum thes¬
aurus: memoria ẽ: Ipsa ẽ enĩ
custos reb inuentis: ipsa cogita¬
tis: Dequa ad liquidum diffici¬
le ẽ aliquẽ disputare: qͥa gran¬
dis ei ꝑplexitas ẽ: et animus
ipsa ẽ: Imago sensib corporis re¬
mota: sue speciei similitudi¬
nẽ relurͥt in memoria: Simi¬
litudinẽ autẽ ñ ꝑ imagines sic̃
cet̾a: s sic̃ gaudium sine ima¬
gine reminiscimͦ: Dum obli¬
uionẽ anumi memoramus: ñ
Cõmunẽ hominis animaliũq¬

Expanded text:
abulum sortita est cogitatio. Cogendo enim animum reminisci quod memoriae commendatum est, dicitur cogitatio. Rerum omnium thesaurus memoria est. Ipsa est enim custos rebus inventis, ipsa cogitatis; de qua ad liquidum difficile est aliquem disputare, quia grandis ejus perplexitas est, et animus ipsa est. 8. Imago a sensibus corporis remota, suae speciei similitudinem relinquit in memoria; beatitudinem autem non per imagines sicut caetera, sed sicut gaudium sine imagine reminiscimur. Dum oblivionem memoramus, non 9. Communem hominis animaliumq
Abbreviated transcription (Latin):
quo ita legit᷑: Plemis grã & ue
ritate In xp̃o gͦ omĩs plenitudo
grarum ẽ.: Nam singłis electis:
Ipse enĩ ꝓut uult grãm clonoꝵ
largitur: aliis clans sermonẽ
sapĩe: aliis scĩe ÷ aliis fidẽt atq ita
unus habet᷑: Ipse etiam ineffabi¬
lia docet: que ꝓferre humanus
sermo ñ potest: Ante aduentum
dñi tantum ꝓpħe. et pauci ex oĩ
ppło iusti: donũ scĩ sp̃s merebant᷑:
post aduentũ autẽ dñi sp̃s sc̃s

Expanded text:
quo ita legitur: Plenus gratia et quo ita legitur: Plenus gratia et veritate. In Christo ergo omnis plenitudo gratiarum est. Nam singulis electis sIpse enim, prout vult, gratiam donorum largitur, aliis dans sermonem sapientiae, aliis scientiae, aliis fidem, atque ita unus habetur. Ipse enim etiam ineffabilia docet, quae proferre humanus sermo non potest. 7. Ante adventum Domini tantum prophetae, et pauci ex omni populo justi, donum sancti Spiritus merebantur; post adventum autem Domini Spiritus