comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possunt ternunum ꝑuenire: tantum quia subẽ. qualiscumq racionatio
cogitantis. aut quia in sua patria sic ipse consureuit. aut quia aliud ui¬
dit in peregrinatione sua. quo remotiorem asuis eo dodtiorem factum
putat. tam litigiosas excitant quȩstiones: ut nisi quod ip̃si faciunt nihi
rectum ȩstiment. Dixerit aliquis non cotidie accipiendam eucharistiã
Quȩsueris quare. qm̃ inquit eligendi sunt dies quib purius homo conti-¬
nentiusq uiuit. quo ad tantum sacramentum dignus accedat. Qui
enim manducauerit indigne. iudicium sibi manducat & bibit.Aliuꝰ
contra: immo inquit. si tanta est plaga peccati atq impetus morbi
ut medicamenta differenda sint: auctoritate antistitis debet quisq
ab altario remoueri ad agendam penitentiam. & eadem auctoritate
reconciliari. Hoc ẽ. enim indigne accipere. si eo tempore accipiat
quo deb& agere penitentiam non ut arbitrio suo cum libet aut aufe¬

Expanded text:
possunt terminum peruenire, tantum quia subest qualiscumque ratiocinatio possunt terminum peruenire, tantum quia subest qualiscumque ratiocinatio cogitantis aut quia in sua patria sic ipse consueuit aut quia alibi uidit et peregrinatione sua quo remotiorem a suis eo doctiorem se factum putat, tam litigiosas excitant quaestiones, ut, nisi quod ipsi faciunt, nihil rectum aestiment. Dixerit aliquis non cotidie accipiendam eucharistiam. quaesieris: Quare? Quoniam\\ inquit, eligendi sunt dies, quibus purius homo continentiusque uiuit, quo ad tantum sacramentum dignus accedat; qui encontra: ,,immo" inquit "si tanta est plaga peccati atque impetus morbi, ut medicamenta differenda sint, auctoritate antistitis debet quisque ab altario remoueri ad agendam paenitentiam et eadem auctoritate reconciliari. hoc est enim indigne accipere, si eo tempore accipiat, quo debet agere paenitentiam, non ut arbitrio suo, cum libet, uel aufe
Abbreviated transcription (Latin):
sium. Respondit mihi nihil se de hoc docere me posse. nisi quod ipse
faceret : Quia si melius nosset. id potius obseruaret. Ccumq putassem nulla
eddita ratione auctoritate sola sua nos uoluisse ammonere ne sabbato re-¬
umaremus. subsequutus est. & ait mihi. Ec un romam uenio ieuino sabba.¬
. cum hic sum non ieuino. Sic &iam tu adquam forte aeccłãm uene¬
ris eius morem serua. Sicuiq nonuis esse scandalum: neq tibi. Hoc
tibi. Hoc
cum matri renuntiassem. libenter amplexa ẽ. Ego uero de hac sententia
& iam atq &iam cogitans: ita semꝑ habui: tamquã cȩbesti oraculo acceꝑin
Sensi enim sepe dolens & gemeris multas infirmorum ꝑturbationes fieri
ꝑ quorumdam frũm contentiosam obstinationem uł suꝑstitiosam timidi¬
tatem. qui mihi reb huiꝰmodi quas neq scẽ scripturae auctoritate neq
uniuersalis arccłae traditione. neq uitae corrigende utilitate ad certuo

Expanded text:
sium; respondit mihi nihil se docere me posse, nisi quod ipse sium; respondit mihi nihil se docere me posse, nisi quod ipse faceret, quia si melius nosset, id potius observaret. Cumque ego putassem, nulla reddita ratione, auctoritate sola sua nos voluisse admonere ne sabbato jejunaremus, subsecutus est, et ait mihi: Cum Romam venio, jejuno sabbato; cum hic sum, non jejuno. Sic ris, ejus morem serva, si cuiquam non vis esse scandalo, nec quemquam tibi. Hoc quum matri renuntiassem, libentetiam atque etiam cogitans ita semper habui, tamquam eam caelesti oraculo acceperim. sensi enim saepe dolens et gemens multas infirmorum perturbationes fieri per quorundam fratrum contentiosam obstinationem uel superstitiosam timiditatem, qui in rebus huius modi, quae neque sanctae scripturae auctoritate neque uniuersalis ecclesiae traditione neque uitae corrigendae utilitate ad certum
Abbreviated transcription (Latin):
dimittis. Quomodo eum conuenit ut dimittatur tibir
Et ne patiaris induci
intemptationem. sed libera amalo. Uide quid dicit & ne patiaris induci¬
in temptationẽ. quam ferre non possumus. Non dicit non inducas in
temptationẽ. sed quasi ath leta talem uult temptatione. quã ferre
possit humana conditio. & unusquisq amalo hoc est ab inimico. apec¬
tes. ne uobis obrepat inimicus. qui culpam generare consueuit. sed qui dõ¬
x. se committit. diabolum non tunet.
uod neq contra fidem neq contra bonos mores conuincitur. in differem
habendum: & ꝓpter eorum inter quos uiuitur socretatẽ feruandum
C redo te aliquando audisse. tamen & iam nune cominemoro. Mater
mediolanum me consecuta. inuenit aeccłam sabbato non ieuinantem.¬
ceperat ꝑturbari. & fluctuare quid ageret. ¶unc ego talia non curebam.
sed propter ipsam consului de hac re beatissimȩ memoriȩ uirũ ambro¬

Expanded text:
dimittis, quomodo eum convenis, ut dimittatur tibi. 29. dimittis, quomodo eum convenis, ut dimittatur tibi. 29. Et ne patiaris induci nos in tentationem, sed libera nos a malo. Vide quid dicatnos in tentationem, quam ferre non possumus. Non dicit: Non inducas in tentationem, sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio; et unusquisque a malo, hoc est, ab inimico, a pecs; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit. Sed qui Deo se committit, diabolum non timet;  neque contra fidem neque contra bonos mores esse conuincitur, indifferenter habendum et pro eorum. inter quos uiuitur, societate seruandum est. Credo te aliquando audisse, tamen etiam nunc commemoro: mater mea Mediolanium me consecuta inuenit ecccoeperat perturbari et fluctuare quid ageret: cum ego talia non curabam, sed propter ipsam consului de hac re beatissimae memoriae virum Ambro
Abbreviated transcription (Latin):
pinquauit. Sequitur. Dimitte nobis debita nr̃a. sicut & nos dimitai¬
mus debitorib ur̃is. Debitum quid ẽ. nisi peccatum: Etrgo si non acc¬
peris alieni fenoris pecuniam. ñ exigeris. & idõ peccatum tibi ñ inputa¬
bitur. Habuisti pecuniam cũ qua diues nasctris. Oures eras adimagurem &
similitudinem dĩ factus. ꝑdidisti quod habebas. hoc est humilitatẽ. Dum ar¬
rogantiam desideras uindicare. ꝑdidisti pecuniam. sicut adam. nudus es
factus. Accepisti adiabolo debitum quod uon erat necessarium. & idõ qui
eras liber in xp̃o. debitor factus es diaboli. C autionem tuam tenebat ini¬
micus. sed eam dñs crucifixit. & suo cruore deleuit. Abstulit debitum nũ.
reddidit libertatem. Beue gͦ ait. Et dimitte nobis debita nr̃a. sicut &
nos dimittimus debitorib nr̃is. Uide quid dicas. Quomodo ergo dimito
sic & dimitte tumͥ. Si dimiseris. bene conuenit ut dimittatur tͥ. Si ñ

Expanded text:
pinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittipinquavit. 27. Sequitur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debitum quid est, nisi peccatum? Ergo si non acciperes alieni fenoris pecuniam, non egeres; et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem et similitudinem Dei factus : perdidisti quod habebas, hoc est, humilitatem, dum arrogantiam desideras vindicare: perdidisti pecuniam, sicut Adam nudus est factus : accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium. Et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diaboli. 380 Cautionem tuam tenebat inimicus, sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit : abstulit debitum tuum, reddidit libertatem. 28. Bene ergo ait: Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vide quid dicas: Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi? Si dimiseris, bene convenis, ut dimittatur tibi. Si non
Abbreviated transcription (Latin):
greci facere consuerunt. IAccipe cotidie. quod cotidie tibi prosit. Sic
uiue. ut cotidie merearis accipere. Qui non meretr cotidre accipere.
cotidie sacrificium. Ne forte aliquid uł in corde uł insermone peccas.¬
sent. Eergo tu audis quod quotienscumq offertur sacrificium. mors dñi.
resurrectio dñi. eleuatio dñi significetur. & remissio peccatorũ: & pauem
istum uitȩ. non cotidianum assumis. Qui uulnus habet. medicinã reqͥri
Uulnus. quia sub peccato sumus. Medicina ẽ. cȩleste & uenerabibe sacra¬
mentum. Panem urm̃ cotidianum da nobis hodre. Ciotidie accipis.
cotidie tibi hodie est. Si tibi hodie ẽ. xp̃c tibi cotidie resurgit. Quomͦ:
Tilius nis estu. ego hodie genui te. Hodie gͦ est. quando xp̃c resurrexit.
Heri & hodre. tpse est. Apħs paulus ait. sed alibi ait. Nox prȩcessit.
dies aut̃ appropinquauit. Nox hesterna prȩcessit. dres hesttrnus appto¬

Expanded text:
e facere consueverunt? Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit: sic e facere consueverunt? Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit: sic vive, ut quotidie merearis accipere. Qui non meretur quotidie accipere, ferebat sacrificium, ne forte aliquid vel in corde vel in sermone peccassent. Ergo tu audis, quod quotiescumque offertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini, elevatio Domini significetur, et remissio peccatorum, et panem istum vitae nostrae quotidianum non assumis? Qui vulnus habet, medicinam requirit. Vulnus est, quia sub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile Sacramentum. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quotidie si accipis, quotidie tibi hodie est. Tibi hodie est Christus, tibi quotidie resurgit. Quomodo? Filius meus es tu, ego hodie genui te . Hodie ergo est, quando Christus resurgit. Heri et hodie ipse est, apostolus Paulus ait . Sed et alibi ait: Nox praecessit, dies autem appropinquavit : nox hesterna praecessit, dies hodiernus appro
Abbreviated transcription (Latin):
pacificata sunt om̃ia. uł in cęlo uł in terra. Scificatum est cȩlum.
deiectus ẽ. diabolus. Ubi uersatur. ubi & homo. quem ille dece¬
pit. Fiat uoluntas. hoc est sit pax in terra. quemadmodum incelo.
de sacramentis tractarem. Dixi uobis quod ante uerba xp̃i. quod
offertur panis dicatur. ubi uerba xp̃i deprompta fuerut. iam non
panis dicitur. sed corpus apellatur. Quare ergo in oratione dnĩca
quȩ postea sequitur ait. panem nr̃m.a Panem quidẽ dixit. sed eni¬
usyon dixit. hoc: suꝑ substantialem. Non ne iste panis est qui uadit
in corpus. S ed ille panis uitae aeteruȩ. Qui animȩ nr̃ȩ substantiã
tem diem. Etrgo quod latinus dixit. & quod grecus. utrumq utibe uidetyr.
Srecus utrũq uno sermone significauit. latinus cotidianum dixit. Si coti¬
dianus est panis. cur post annun illum sumis quemadmodum in oriente¬

Expanded text:
pacificata sunt omnia, vel in coelo, vel in terra: sanctificatum est coelum, pacificata sunt omnia, vel in coelo, vel in terra: sanctificatum est coelum, dejectus est diabolus. Ubi versatur? Ubi et homo, quem ille decepit. Fiat voluntas tua, hoc est, sit pax in terra, quemadmodum in coelode sacramentis tractarem . Dixi vobis quod ante verba Christi quod offertur, panis dicatur: ubi Christi verba deprompta fuerint, jam non panis dicitur, sed corpus appellatur . Quare ergo in oratione Dominica quae postea sequitur, ait: Panem nostrum ? Panem quidem dixit, sed ἐπιούσιον, hoc est supersubstantialem. Non iste panis est, qui vadit in ctem diem. Ergo quod latinus dixit et graecus, utrumque utile videtur: graecus utrumque uno sermone significavit; latinus quotidianum dixit. Si quotidianus est panis, cur post annum illum sumis, quemadmodum Graeci in Orient
Abbreviated transcription (Latin):
est incelis. Audi scripturam dicentem. Et xcelsus suꝑ om̃s cȩlos dñs.
Et ubiq habes. quod suꝑ cȩlos cȩlorum dñs sit. Quasi non incęlis &
angłi. quasi non in cȩlis & dominationes. fed illis cȩlis dequib dictum ẽ.
Celi enarrant głam dĩ. Ecelum ẽ.ibi. ubi culpa cessauit. Celum eft
ibi ubi flagitia feriantur. E elum est ibi. ubi nullum mortis ẽ. uulnus.
Pater nr̃ qui es incęlis. scificetur nomen tuũ. Quid est scĩficetur.: Quasi
optemus. ut scĩficetor ille qui ait. Et stote sciꝰ quia ego sõs sum. Quasi
aliquid ei ex nr̃a prȩdicatione scĩficationis accedat. Non. Sed soĩficetur
ueniat regnum tuum quasi uon urnerit: Sed tunc uenit reguum dĩ.
quando eius estis grãm consequuti. Ipse enimait. Regnum dĩ intra
uos est. ueniat regnum tuum fiat uoluntas tua sicũt incelo & in
terra. Panem nr̃m cotidianum da nobis hodre. Sanguine xp̃i

Expanded text:
est in coelis? Audi Scripturam dicentem: Excelsus super omnes coelos Dominus . est in coelis? Audi Scripturam dicentem: Excelsus super omnes coelos Dominus . Et ubique habes quod super coelos coelorum Dominus sit, quasi non in coelis et angeli, quasi non in coelis et Dominationes. Sed in illis coelis, de quibus dictum est: Coeli enarrant gloriam Dei . Coelum est ibi, ubi cessavit culpa; coelum est ibi, ubi flagitia feriantur: coelum est ibi, ubi nullum mortis est vulnus. 21. Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum. Quid est, sanctificetur? Quasi optemus ut sanctificetur ille qui ait: Estote sancti, quia ego sanctus sum , quasi aliquid ei ex nostra precatione sanctificationis accedat? Non: sed sanctificetur veniat regnum tuum: quasi non venerit? Sed tunc venit regnum Dei, quando estis gratiam ejus consecuti: ipse enim ait, Regnum Dei intra vos est . Veniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra. Pane
Abbreviated transcription (Latin):
debitoribus nr̃is. Et ne uos uducas intemptationem. Sed libera nos ã
malo.am̃. Uides quã breius oratio. & om̃ium plena uirtutum. pͥmus
sermo quantȩ sit gr̃ȩ. Ohomo faciem tuam non audebas ad cęlum
attollere. oculos tuos interram dirgebas. & subito accepisti grãm xpi
Om̃ia tibi peccata sunt dimissa. Ex malo seruo. factus es bonus filius. Idõ
prȩsume non de oꝑatione tua. sed de xp̃i gr̃a. Gr̃a enum inquit. salui facti
estis. A płs ait. Non ergo hinc arrogantia est sed fides prȩdicare quod
acceprris. Non est suꝑbia. sed deuotio. Ergo attolle oculos ad patrem. qͥ
te ꝑ lauachrum genuit. ad patrem qui ter ꝑfilium redemit. & dic. pater
nr Bona prȩsumptio. sed moderata. Patrem dicis quasi filius. sed uoli
tibi specialiter aliquid iundicare. solius est xp̃i spetialis pater. Nobis
om̃ib in commune est pater. quia illum solum genuit nos creauit.
tuitu. & consideratione teipsum comm̃da. Pater nr̃ qui es incęlis. Quid

Expanded text:
 in tentationem, sed libera nos a malo . Vides quam brevis oratio, et omnium plena virtutum: primus sermo quantae sit gratiae! 19. O homo! faciem tuam non audebas ad coelum attollere, oculos tuos in terram dirigebas, et subito accepisti gratiam Christi, omnia tibi peccata dimissa sunt. Ex malo servo factus es bonus filius; ideo praesume, non de operatione tua, sed de Christi gratia: gratia enim salvati estis , Apostolus ait. Non ergo hic arrogantia est, sed fides: praedicare quod acceperis non est superbia, sed devotio. Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit: ad Patrem qui te per Filium redemit, et dic: Pater noster. Bona praesumptio, sed moderata. Patrem dicis quasi filius: sed noli tibi specialiter aliquid vindicare. Solius Christi specialis est Pater, nobis omnibus in commune est Pater; quia illum solum genuit, nos creavit.tuitu et consideratione te ipse commenda. 20. Pater noster, qui es in coelis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
ecce dico caritati ur̃e & qui per lapidem falsum uitat. ꝑiurus est. Unde
hoc dico : Quia multi & in hoc falluntor & putant quia nihil est. ꝑ qđ
uirant. Non sine crimine teneris ꝑiurii. prorsus ꝑuirus es. Quia ptr id
quod scm̃ putas. falsum iuras. S ed ego illud scm̃ non puto sem̃ putat: cui
uiras. Non enim quando uiras. tibi uiras: aut lapidi uiras. sed proximo
uiras. homini uiras: ante lapidem sed numquid non ante dm̃: Non
te audit lapis loquentẽ. sed punit te ds fallentem:
quando illis dicitur uerum: dicunt non credo: non fecisse te non credo
ds iudicet ⁊ura mͥ. Et ipse qui exigit iurationem multum uiter est si
nescit illum falsum uiraturum au scit. Si enim nescit & idõ dicit iura
mihi. ut fides ei fiat: non audeo dicere non esse peccatum: tamen huma¬
na temptatio est. Si aut̃ scit eum fecisse. nouit fecisse: uidit fecisse.
& cogit iurare. homicida est.:¬

Expanded text:
ecce dico Charitati vestrae, et qui per lapidem falsum jurat, perjurus est. Unde ecce dico Charitati vestrae, et qui per lapidem falsum jurat, perjurus est. Unde hoc dico? Quia multi et in hoc falluntur, et putant, quia nihil est per quod jurant, non se crimine teneri perjurii. Prorsus perjurus es, quia per id quod sanctum putas, falsum juras. Sed ego illud sanctum non puto. Sanctum putat cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras; sed proximo juras. Homini juras ante lapidem: sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loquentem: sed punit te Deus fallentem. quando illis dicitur, verum dicis, non credo, non fecisti, non credo, Deus judicet, jura mihi. Et ipse qui exigit jurationem, multum interest, si nescit illum falsum juraturum, an scit; si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei fiat, non audeo dicere non esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem scit eum fecisse, novit fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est.
Abbreviated transcription (Latin):
nes fecit aduer sus linguam nt̃am. Ante om̃ia ait ut adtendatis prȩceteris.
net uigilecis ne subrẽpat uobis consuetudo uirandi.
N aiot consuctudo. maiorem intentionẽ flagitat. Nam tei uilis con sueti¬
dine si de manu aliquia faceres. facilius manui tuȩ imperares ne faetrete
si pedib aliquo eundem esset pigritia retardante excitares te ut furge reso
ires. A ingua facilitatem hab& motus inudo posita ẽ. facilius in lubrioo
labitur. e uanto illa citius & facilius mouetur. tanto tũ aduersus illam
fixus esto. Domabis si uigilabis: uigilabis sitimebis: timebis. sixp̃ianatm te
xe cogitautris. Nam tantum mali habet uratio. ut qui lapides colunt
tieant salsum iurare ꝑ lapides: Ru non times dñ prȩsentem. am̃ uuuent̾e.
am̃ scientem. dm̃ manentem. dm̃ in contemptorẽ. uindicantem: E. lauda
ale templum super lapidem. & it ad domum suam. Ipse suꝑ dm̃ suum clau¬

Expanded text:
nos fecit adversus linguam nostram. Ante omnia, ait, ut attendatis prae caeteris, nos fecit adversus linguam nostram. Ante omnia, ait, ut attendatis prae caeteris, ut vigilMajor consuetudo majorem intentionem flagitat, non rei levis consuetudo. Si de manu aliquid faceres, facilius manui tuae imperares ne faceret; si pedibus aliquo eundum esset, pigritia retardante excitares te ut surgeres, et ires. Lingua facilitatem habet motus, in udo posita est, facile in lubrico labitur. Quanto illa citius et facilius movetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nam tantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum jurare per lapides: tu non times Deum praesentem, Deum viventem, Deum scientem, Deum manentem, Deum in contemptorem vindicantem? Claudit ille templum super lapidem, et it ad domum suam: ipse super deum suum clau
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ scatet & bullit luxurus. Si hoc ita est quod scat& luxunis. quod
bullit luxunis: uermes sunt mortuae animȩ. Deniq om̃is homo pru¬
dens qui tales luxuriantes ꝑiutos adtendit sano cordis ol factu auertit se
non uult intueri non uult uidere. non uult audire. Unde se ista
sanitas auertit: nisi quia putet anima mortua: Breuit᷑ gͦ audite
Ante om̃ia nolite unare. Quare ante om̃ia: Si magnum est fa¬
cinus peierare: nulla autem culpa est uerum uirare. Quare ante
om̃ia nolite uirare. Hebuit enim dicere ante om̃ia nolite purare
Ante om̃ia inquit nolite iurare. Iurare enim peius est quam furari:
lurare peuis est quam adulterare. Non dico falsum uirare. uirare
dico Aurare pcius est quam homiuem ocidtre Abst. honunemi oecuderre.
aduilterare furari. peccatum ẽ. iurare non est peecatum. sea falesum ui caer
pecuitum est  uare g ante om̃ia: Isto uerbo quod ait ante oña cautos

Expanded text:
modo scatet et bullit luxuriis. Si hoc ita est, quod scatet luxuriis, quod modo scatet et bullit luxuriis. Si hoc ita est, quod scatet luxuriis, quod bullit luxuriis, vermes sunt animae mortuae. Denique omnis homo prudens, qui tales luxuriantes perjuros attendit, sano cordis olfactu, avertit se, non vult videre, non vult audire. Unde se ista sanitas avertit, nisi quia putet anima mortua? CAPUT VIII. 9. CurAnte omnia nolite jurare. Quare, Ante omnia? Si magnum est facinus pejerare, nulla autem culpa est verum jurare, quare, Ante omnia nolite jurare? Debuit enim dicere, Ante omnia nolite pejerare. Ante omnia, inquit, nolite jurare. Jurare enim pejus est, quam furari? Jurare pejus est, quam adulterare? Non dico falsum jurare; jurare dico: jurare pejus est, quam hominem occidere? Absit. Hominem occidere, adulterare, furari, peccatum est: jurare non est peccatum; sed falsum jurare, peccatum est. Quare ergo, Ante omnia? Isto verbo quod ait, Ante omnia, cautos
Abbreviated transcription (Latin):
si ille qui te iuratione falsa decȩperit continuo exspiret ante oculos
tuos Ex pitauit caro ipsius. Quid est exspirauit caro ipsius : Sp̃m qui
tuuficabatur eiecit. hoc est expuauit excluso spũ quo uiuebat caro: Prie¬
rauit. ex dusit spm quo uiuebat anima. Exfpirauit sed nescio. exspirau
sed non uides. Carnen enim iacentem sine anima uides. aninam
miferam sine dõ uidere non potes. Crede gͦ adhibe oculos fidei. Nemo
in punitus ꝑuirat. prorsus uemio. Cum illo est pęna sua Si haberet in
cubiculo suo tortorem carnis. punitus esset habet in secreto cordis sui
torcorem conscientiȩ suae : et inpunitus uocatur Et tamen qͥd dicis
Uiuit. gaudet. luxuriatur. qui mͥ mendatium uirauit. Quid est quoa me
mutis ad inuisibilia: Quia & ipso ds̃ ꝑquem uirauit inusibilis est
Finuisibilẽ uirauit feritus pęna in uisibili. Sed uiuit inquit o qͥdam

Expanded text:
si ille qui te juratione falsa deceperit, continuo exspiret. Si expiret ante oculos si ille qui te juratione falsa deceperit, continuo exspiret. Si expiret ante oculos tuos, exspiravit caro ipsius. Quid est, exspiravit caro ipsius? Spiritum quo vivificabatur, ejecit. Hoc est, exspiravit excluso spiritu, quo vivebat caro. Pejeravit, exclusit spiritum quo vivebat anima. Exspiravit, sed nescis; exspiravit, sed non vides. Carnem enim jacentem sine anima vides, animam miseram sine Deo videre non potes. Crede ergo, adhibe oculos fidei. Nemo perjurus impunitus; prorsus nemo, cum illo est poena sua. Si haberet in cubiculo suo tortorem carnis, punitus esset: habet in secreto cordis sui tortorem conscientiae suae, et impunitus vocatur? Et tamen quid dicis? Vivit, gaudet, luxuriatur qui mihi mendacium juravit: quid est, quod me mittis ad invisibilia? Quia et ipse Deus, per quem juravit, invisibinvisibilem, feritur poena invisibili. Sed vivit, inquit, et quodam
Abbreviated transcription (Latin):
deres huius mortẽ. Et modo intende scripturam. & ibi inuentes iacentem.
quem putas uiuentẽ. Quia pedib ambulat. Quna manib contractat: qͥa
oculis uidet. & audit aurib officus cȩteris membrorã satis utitur uiuentem puta
Uuuit: sed corpus cius. Mortua est autem anima eius. mortuum est quod mo¬
luis est. Nuut habitaculum: mortuus est habitator. Quomͦ inquies cum uiuebit
corpus. mortua est anima. cum corpus non uiueret nisi uiuificatum ab ani
Q uomodo gͦ mortua est anuma. de qua uiuit corpus: Audi ergo & disce¬
T orpus hominis. creatura dĩ est. Et anima hominis: geatura dĩ est. De
anima. d s̃ iuuificat carnem. Item ipsam animam iuuificat dese ipso. non
corpus. cum recedit anima. Moritur gͦ anima. si recedit as. Rece¬
dit anima. cum corpus ꝑcutitur gladio. Eit putas quia non recedit dõ.
cum ipsa anima feritur periurio : Uis uidere quia mortuus est deqͣ
loqurris  Lege scripturam. Os quod mentitur. occidit animã.
ed tu prȩsentem putas ultorem dm̃.

Expanded text:
es jacentem, quem putas viventem. Quia pedibus ambulat, quia manibus contrectat, quia oculis videt, et audit auribus, officiis caeteris membrorum satis utitur, viventem putas. Vivit, sed corpus ejus: mortua est autem anima ejus, mortuum est quod melius est ejus. Vivit habitaculum, mortuus est habitator. Quomodo, inquies, cum vivat corpus, mortua est anima; cum corpus non viveret, nisi vivificatum ab anima? Quomodo ergo mortua est anima, de qua vivit corpus? Audi ergo, et disce: corpus hominis creatura Dei est, et anima hominis creatura Dei est. De anima Deus vivificat carnem; ipsam item animam vivificat de se ipso, non Moritur corpus, cum recedit anima: moritur ergo anima, si recedit Deus. Recedit anima, cum corpus percutitur gladio: et putas quia non recedit Deus, cum ipsa anima feritur perjurio? Vis videre quia mortuus est, de quo loqueris? Lege Scripturam: Os quod mentitur, occidit animam . Sed tu praesentem Deum ultorem putas,
Abbreviated transcription (Latin):
benedictionẽ uerborum cȩlestium. alia species nominatur. post consecra¬
tionem. corpus sc̃ificatur. Ipse dicit sanguinem suum. Antes consecrat¬
onem aliud dicitur: post consecrationem sanguis nuncupatur. Et tu
dicis amen. hoc est: uerum est quod os loquitur. mens interna fateatur.

Expanded text:
benedictionem verborum coelestium alia species nominatur, post consecrabenedictionem verborum coelestium alia species nominatur, post consecrationem corpus significatur . Ipse dicit sanguinem 340 suum. Ante consecrationem aliud dicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Et tu dicis: Amen, hoc est, verum est. Quod os loquitur, mens interna fateatur:
Abbreviated transcription (Latin):
tum ualuit fermo heliȩ ut ignem de cęlo deponeret. num ualebit xp̃i
sermo ut speties mutet elementorum. De totius mundi oꝑibus legisi
Qiuia ipse dixit & facta sunt. mandauit & creata sunt. Sermo ergo
xp̃i qui potiit exnhilo facere quod non erat. non potest ea quae sunt:
in id mutare quod non erant. Non enim minus est nouas res dare quã
mutare naturas. Ped quod argumentis utinur suis. utamur exemplis. in car¬
nationisq asstruamus mysteru ueritatem. Numquid nature usus prȩcessi
cum ihc̃ dñs ex maria nasceretur. Siordiuem quȩrimus. uito mixta femi
na generare consueuit. Diquet gͥ quod preter nature ordinem iurgo
generauit. & hoc quod conficitur corpus ex uirgine est. Quid hic quęxis
naturȩ ordinem in xp̃i corpore. cum prȩt̃ naturam sit ipse partus exuirgi
illius sacramentum est. Ipse clamat dñs ihc̃. hoc est corpus meũ Ante

Expanded text:
tum ualuit sermo Helie ut ignem de celo deponeret, non ualebit Christi tum ualuit sermo Helie ut ignem de celo deponeret, non ualebit Christi sermo ut species mutet elementorum? De totius mundi operibus legisti: Quia ipse dixit et facta sunt, mandauit et creata sunt. Sermo ergo Christi qui potuit ex nihilo facere quod non erat, non potest ea que sunt in id mutare quod non erant? Non enim minus est nouas rebus dare quam mutare naturas. Sed quod argumentis utimur, suis utamur exemplis, incarnationisque astruamus mysterii ueritate. Nunquid nature usus precessit, cum Iesus dominus ex Maria nasna generare consuevit. Liquet igitur quod praeter naturae ordinem Virgo generavit. Et hoc quod conficimus corpus, ex Virgine est: quid hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse Dominus Jesus pillius sacramentum est. 54. Ipse clamat Dominus Jesus: Hoc est corpus meum . Ante
Abbreviated transcription (Latin):
OTIO R Egł lux quam umbra: ueritas qu̾ã figura. cors
auctoris. quam manna de cęlo. Forte dicas. aliua uideo. Quomͦ
uideo. Quomodo tu asseris quod corpus xp̃i accipiam. Et hoc nobis
adhuac suꝑ est ut probemus. Quantis igitur utimur exemplis. ꝓbemus
non boc esse. quod natura formauit: sed quod briredictio consecrauit.
Maiorem q uim esse benedictionis. quam naturȩ. Quia benedictione
oeiam natura ipsa mutatur. Uirgam tenebat moyses: proiecit eam e
facta est serpens. Rursus prenditꝰ caudam eius. & inuirgȩ naturam
reuertit᷑. Uides igitur prophetica gratia bis mutatam esse naturã. et
serpentis & uirge Aduercimus igitur maioris esse gr̃am quam naturã.
& adhuc tamen propheucȩ benedictionis numeramus grãm: Quod si tan¬
tum ualuit humana benedictio ut naturam conuerteret. Quid dicius
deipsa consecratione diuina. ubi uerba ipsa dñi saluatoris operantur.
Nam sacramentum istud quod accipis. xp̃i sermone conficitur. Quod si tan¬

Expanded text:
otior est lux quam umbra, veritas quam figura; corpus auctoris, quam manna de coelo. Forte dicas, aliud video, quomodo video; quomodo tu mihi asseris, quod Christi corpus accipiam? Et hoc nobis adhuc superest ut probemus. Quantis igitur utimur exemplis, ut probemus, non hoc esse, quod natura formavit, sed quod benedictio consecravit, majoremque vim esse benedictionis, quam naturae, quia benedictione etiam natura ipsa mutatur? Virgam tenebat Moyses, projecit eam et facta est serpens. Rursus apprehendit caudam serpentis et in virgae naturam revertitur. Vides igitur, prophetica gratia bis mutatam esse naturam et serpentis et virgae. Cuet adhuc tamen prophetice benedictionis gratiam numeramus. Quod si tantum ualuit humana benedictio ut naturam conuerteret, quid dicimus de ipsa consecratione diuina ubi uerba ipsa domini saluatoris operantur? Nam sacramentum istud quod accipis, Christi sermone conficitur. Quod si tan
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ergo non dicit ego te uidi. putas quia non uidit. Eit ubi est quod
dicit tacui tacui. nuniquid semꝑ tacebo: Et tamen plerumq dicit ego¬
te uidi. Ped aliter quando uindicat inꝑuirium. sed non in om̃s uindicat.
Lao homines ardificantor ad exemplum. Ego scio. ille falsum mihi iurauit.¬

Expanded text:
quia ergo non dicit, ego te vidi, putas quia non vidit. Et ubi est quando quia ergo non dicit, ego te vidi, putas quia non vidit. Et ubi est quando dicit: Tacui, tacui, nunquid semte vidi: sed aliter quando vindicat in perjurum. Sed non in omnes vindicat: ideo homines aedificantur ad exemplum. Ego scio, ille mihi falsum juravit
Abbreviated transcription (Latin):
imet aliquis falsum urare ꝑfilium suum. & non timet falsum urrare
per dm̃ suum: fortassis hoc dicens in animo suo. Tuneo ꝑ filium meũ falsũ
uirare nr moriatur. Os aut̃ qui non moritur. & si falsum ꝑeum uret᷑.
uid mali contingit: Hene quidem dicis nihil mali contingit dõ. quando
falsum uiras ꝑdm̃: Sed contuigit mali multum tibi: qui fallis proxinum cui
testem adhibes dm̃. Sed si aliquid teste filio tuo faceres & amico uł ꝓximo
uł cxilibet homini diceres non feci. & tangeres filio tuo caput quo teste fe¬
cisti. & diceres ꝑhuus salutem qr non feciꝰ exclamaret forte filius tuus sub
paterna manu tremens. nec tanen paternam manũ sed diuinam tremeo.
noli pater non tibi uilis sit salus iea dm̃ sup̃ me inuocasti: ego te uidi
fecisti noli ꝑiuirare. Te quidẽ babeo genitorem. sed plus & tuum & meũ
tueo creatorem. Sed quia ds̃ quando ꝑeum uiras non tibi dicit ego te
uidi. noli uirare. fecisti. sed tiues ne te iste occidat: tute ante occidis

Expanded text:
imet enim falsum jurare per filium suum, et non timet falsum jurare per Deum suum? Fortassis hoc dicens in animo suo, Timeo per filium meum falsum jurare, ne moriatur: Deo autem qui non moritur, etsi falsum per eum juretur, quid mali contingit? Bene quidem dicis, nihil mali contingit Deo, quando falsum juras per Deum: sed contingit mali multum tibi, qui fallis proximum, cui testem adhibes Dximo tuo, vel cuilibet homini diceres: Non feci, et tangeres filio tuo caput, quo teste fecisti, et diceres: Per hujus salutem quia non feci; exclamaret forte filius tuus sub paterna manu tremens, nec tamen paternam manum, sed divinam tremens: Noli pater, non tibi sit vilis salus mea; Deum super me invocasti, ego te vidi, fecisti, noli perjurare; te quidem habeo genitorem, sed plus et meum et tuum timeo creatorem . Sed quia Deus, quando per eum juras, non tibi dicit: Ego te vidi, fecisti, noli jurare: sed times ne te iste occidat, tu te ante occidis:
Abbreviated transcription (Latin):
prope est ad peccatum: fac te ambulare in aliquo loco. ubi aparte dextera
spaeiosi sit terra nec uiquam angustias patiaris. A sinistra preceps locus
paQbi eligis ambulare super finem terrȩ. in labio precipitu. an in de
longe e Puto quia indelonge. Sic & qui uirat infurem ambulat. &
ambulat infirmis pedib quia humanis. Si offenderis deorsum is esi
uratio nec inuiteri lege diceretur non ꝑuirabis: reddes autẽ dño us¬
uuirandum tuum. Non eñi peccatum precipitur nobis. Ded ait tibi dstuuꝰ
numquid si non uiraueris danpnabo Ouo sunt inquit quae nuniquam

Expanded text:
prope est ad peccatum. Fac te ambulare in aliquo loco, ubi a parte dextera prope est ad peccatum. Fac te ambulare in aliquo loco, ubi a parte dextera spatiosa sit terra, nec usquam angustias patiaris; a sinistra praeceps locus est. Ubi eligis ambulare? Super finem terrae in labio praecipitii, an inde longe? Puto quia inde longe. Sic et qui jurat, in fine ambulat; et ambulat pedibus infirmis, quia humanis. Si offenderis, deorsum is; sijuratio, nec in veteri Lege diceretur, Non perjurabis; reddes autem Domino jusjurandum tuum . Non enim peccatum praeciperetur nobis. Sed ait tibi Deus numquid si non juraveris da
Abbreviated transcription (Latin):
nas Quando non subrepit tibi quod falsum ẽ. posito in regione falsitatis.
Uis ergo longe esse aꝑiurio: Iurare noli. Qui enim uirat. aliquando ueru
uirare potest. Qui aut̃ non uirat. mendatium numquã urare potest. Iutre
ergo ds qui uirat securus. quem nihil fallit: quem nihil latet. qui omino
fallere ignorat: quia nec fallere potest. Cium enim uirat: se adhibet
testem Quomodo tu cum iuras dm̃ adhibes testem: sic ipse cum uirat. se teste
adbibet. Tu quando illum adhibes testem forte supra m̃datiũ tuũ accipis
uiuanum nonien dñi dĩ tui. Ne mendatium uires. Et rgo iurare noli.
Ipsa est angustia ꝑuirium: Prȩcipitium qui uirat iuxta est: qui non iurat
longe est. Peccat & grauiter. qui falsum uirat.Non peccat qͥ uerũ
uirat. sed uec ille peccat: qui om̃ino non iurat. Sed qui non iurat
e non peccat. & longe est apeccato. Qui autẽ utrum iurat non peceat. sed

Expanded text:
nas, quando non subrepit tibi quod falsum est, posito in regione falsitatis? nas, quando non subrepit tibi quod falsum est, posito in regione falsitatis? Vis ergo longe esse a perjurio? Jurare noli. Qui enim jurat, aliquando verum jurare potest; qui autem non jurat, mendacium jurare nunquam potest. Juergo Deus, qui jurat securus, quem nihil fallit, quem nihil latet, qui omnino fallere ignorat; quia nec falli potest. Cum enim jurat, se adhibet testem. Quomodo tu cum juras Deum adhibes testem: sic ipse cum jurat, se testem adhibet. Tu quando illum adhibes testem, forte supra mendacium tuum, accipis in vanum nomen Domini Dei tui . Ne ergo mendacium jures, noli jurare. Ipsa est angustia. Perjurium praecipitium. Qui jurat, juxta est: qui non jurat, longe est. Peccat et graviter qui falsum jurat: non peccat qui verum jurat: sed nec ille peccat, qui omnino non jurat. Sed qui non jurat, et non peccat, longe est a peccato: qui autem verum jurat, non peccat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uit expedire nobis. ad aedificandam fidem xp̃i pro cuiꝰ illi confessione sunt
passymitabili atq in effabili potestate ac bonitate cmmendet. DEUIS apłi¬
autem qui non fallitur. & si noluit fallere: Quis homo. cui non subrepa
fallacia: Et tamen fallax uratio. ab ore non discedit. Prequentatur.
plura sunt plerumq uiramenta quam uerba. Sidiscutiat homo quotiens
uiret ꝑtotum diem. quotiens se uulneret. quotiens gladio lingue se feriat¬
& transfigat : quis in illo loco inuenitur sanus. Quia ergo graue est¬
peccatum pererare. conpendium tibi dedit scriptura. Noli uirare. Quid
Siuerum iuires: non peccas. Sed homo inter temptationes positos. carne
inuolutus: calcans terram sub terra. dum corpus quod corrumpitur
ad grauat animam: & deprimit terrena in habitatio sensum multa cogi¬
tantem. inter ista multa tua cogita incerta. uolatica. coniecturas huma¬

Expanded text:
uit expedire nobis ad aedificandam fidem Christi, pro cuius illi confessione sunt uit expedire nobis ad aedificandam fidem Christi, pro cuius illi confessione sunt passi, mirabili atque ineffabili potestate ac bonitate commendet. res autem qui non fallatur, etsi noluit fallere? Quis est homo cui non subrepat fallacia? Et tamen juratio ab ore non discedit, frequentatur: plura sunt plerumque juramenta, quam verba. Si discutiat homo quoties juret per totum diem, quoties se vulneret, quoties gladio linguae se feriat et transfigat, quis in illo locus invenitur sanus? Quia ergo grave peccatum est pejerare, compendium tibi dedit Scriptura, Noli jurare. CAPUTsi verum juras, non peccas. Sed homo inter tentationes positus, carne involutus, calcans terram sub terra, dum corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem ; inter ista multa tua cogitata incerta, volatica, conjecturas humanas, fallacias huma
Abbreviated transcription (Latin):
uires itelligentiae meȩ uincit quemadmodum opitlentar martyres his quos ꝑ
eos certym est adiuuari. Utrum ipsi ꝑseipsos ad sint uno tempore tam diuersis
locis. & tanta inter se longinquitate discretis: siue ubi st̃ eoꝵ memoriȩ: siure prȩc
suas memorias ubicumq adesse sentiuntur. An ipsis in loco suis meritis con-¬
gruo. ab om̃i mortalium conuersatione semotis. & tamen geueraliter orantib
proindigentia supplicantum. sicut nos oranius ꝓmortuis. quib utiq non
prȩsentamur. nec ubi sint neo quid agant scimꝰ: an ds̃ om̃ps qui est ubiq prȩ¬
sens. nec concretus nobis. nec remotus anobis. exaudiens martẏrum prȩces ꝑ
angłica ministeria usquȩ quaq diffusa prȩbeat hominib ista solatia qͥb
in huius uitae miseria uidicat esse prȩbenda. & suorp merita martyrũ ubi
uult : quando uult. quomodo uult: maximeq per eoꝵꝑ memorias qm hoc no¬

Expanded text:
uires intellegentiae meae uincit, quemadmodum opitulentur martyres his, quos per uires intellegentiae meae uincit, quemadmodum opitulentur martyres his, quos per eos certum est adiuuari: utrum ipsi per se ipsos adsint uno tempore tam diuersis locis et tanta inter se longinquitate discretis, siue ubi sunt eorum memoriae siue praeter suas memorias, ubicumque adesse sentiuntur, an ipsis in loco suis meritis congruo ab omni mortalium conuersatione remotis et tamen generaliter orantibus pro indigentia supplicantum — sicut nos oramus pro mortuis, quibus utique non praesentamur nec ubi sint uel quid agant scimus — deus omnipotens, qui est ubique praesens nec concretus nobis nec remotus a nobis. exaudiens martyrum preces, per angelica ministeria usquequaque diffusa praebeat hominibus ista solacia, quibus in huius uitae miseria iudicat esse praebenda, et suorum martyrum merita ubi uult, quando uult, quomodo uult, maximeque per eorum memorias, quoniam hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
prophetauerit. Sed si huic libro exhebrȩorum quia in eo non est canone
contra dicitur. Quid de moyse dicturi sumus. qui certe & in deuterono.¬
mio mortuus. & in euangłio cum helia qui mortuus non est legitur ap-¬
aruisse uiuentibus: Hine & illa soluitur questio. quo nam mnodo marty-¬
res ipsis beneficus quae dantur orantib indicant se inter esse reb huma¬
nis sinesciunt mortui quid agant uiui.
lia sunt qui naturalit̾ alia quae mirabiliter fiunt. Quamuis & naturȩ
as assit ut sit. & miraculis natura non desit. Non igitur idõ putan¬
dimi est uiuorum reb quos lib& inter esse posse defunctos. qm̃ quib dam
sanandis uł adiuuandis martyres ad sunt Sed idõ potius intelligendum ẽ.
qđ ꝑdiuinam potentiam marꝙyres iuuorũ reb inter sunt: qͣm̃ defuncti ꝑ
iaturam ꝓpriam uiuorum reb inter esse non possunt: quam quã ista q̃stio

Expanded text:
prophetauerit. sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone prophetauerit. sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deuteronomio mortuus et in euangelio cum Helia, qui mortuus non est, legitur adparuisse uiuentibus? Hinc et illa soluitur quaestio, quomodo martyres ipsis beneficiis, quae dantur orantibus, indicant se interesse rebus humanis, si nesciunt mortui, quid agant uiui.lia sunt, quae naturaliter, alia, quae mirabiliter fiunt, quamuis et naturae deus adsit, ut sit, et miraculis natura non desit. non igitur ideo putandum est uiuorum rebus quoslibet interesse posse defunctos, quoniam quibusdam sanandis uel adiuuandis martyres adsunt, sed ideo potius intellegendum est, quod per diuinam potentiam martyres uiuorum rebus intersunt, quoniam defuncti per naturam propriam uiuorum rebus interesse non possunt. Quamquam ista quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
ossunt & iam sp̃s mortuorum aliqua quae hic aguntor quae necessarium
est eos nosse. & quos necessarium est ea nosse. non solum prȩfentia uł prȩte¬
rita. uerum & iam futura spũ dĩ reuelante cognoscere: sicut non omites
homines sed propbȩ dum hic uiuerent oguoscebant. ec ipsi om̃ia: sed
que illis esfe reuelanda dĩ proiudentia iudicabat. Mitti quoq ad uiuos
aliquos ex mortuis sicut econtrario quod paulus exuiuis in paradysum raptus
est diuina scriptura testatur. Nam samuhel proph̃a defunctius uiuo regi
sauli & iam fututa prȩdixit. quamins non nulli non ipsum fuisse qui potuisse
magicis artib euocari. sed aliquem sp̃m tam malis oꝑib congruentẽ illius
existiment similitudinem figurasse: cum liber ȩccłasticus quem ihc̃ filius
si rach scripsisse traditur. & propt̃ edoquu non nullam similitudinẽ. salo.¬
monis pronuntiatur contineat. in laude patrum quod samuhel & mortuus

Expanded text:
possunt etiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium possunt etiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita, uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat. mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figurasse: cum liber Ecclesiasticus, quem Iesus filius Sirach scripsisse traditur et propter eloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
apuad defunctos gesta fuerant. Gerum non cum agerentur in uiuis fed eis mortus
portiua it lafapo indicante cognosctre: ne falium sit quod ait proph̃a. abrabam nes.¬
ciuit nos.
I pounsde fatendum est nescire quiden mortuos quid hic agatur se& dumi hie
ãgitum ꝑ ostea uero audite abeis qui binc adeos moriendo ꝑgunt.  NNon quidẽ
om̃ia sed quar sinuntur indicare qui sinuntur. & iam ista meminisse: & quȩ
illos quib hec indicant oportet audire. Possunt & ab angelis qui reb quae
aguntur hic pręsto sunt audire aliquid mortui. quod unumquemq illorum
andire debere udicat. cui cuncta subiecta sunt. Nisi enim esfent angeli qui
possent inter esse & uiuoꝵ & mortuoꝵ locis. non dixissa dñs ihẽ. Cionti¬
git autẽ mori inopem illum: & ferri ab angelis in sinum abrahae. Nunc
hic nunc ibi esse potuerunt qui hinc illum quem as uoluit abstulert̃.

Expanded text:
apud mortuos gesta fuerant. uerum non cum agerentur in uiuis, sed eis mortuis apud mortuos gesta fuerant. uerum non cum agerentur in uiuis, sed eis mortuis potuit Lazaro indicante cognoscere, ne falsum sit, quod ait propheta: Abraham nesciuit nos. Proinde fatendum est nescire quidem mortuos quid hic agatur, sed dum hic agitur, postea uero audire ab eis. qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire.. possunt et ab , angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere iudicat, cui cuncta subiecta sunt. nisi enim essent angeli, qui possent interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt, qui hinc illuc quem deus uoluit abstulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rogabat abraham patrem ut mitteret lalarum ad quinq fr̃s suos nori¬
dum mortuos: & ager& cum eis ne uenirent & ipsi ureundem tormentor
locum Sed numquid quia hoc ille diues dixit. iđo quid fr̃s agerent
uł quid paterentur in illo tempore sciuit: ta illi fuit cura de uiuis
quamuis quid agerent om̃ino nescir&: quemadmodum nobis est cura de
morcuis. quamuis quid agant om̃ino utiq nesciamus. Nam si nihil de
mortus curaremus: non utiq pro illis dõ supplicaremus. O eniq abta¬
ham nec latarum misit & moysen ac ꝓpħas. quin inmo hic eos habere
respondit quos audire deberent. ut ad illa supplicia non uenirent.
Ubi rursus occurrit. Quomͦ quid hic ageretur abraham pater nescrebat
ubi esse screbat moysen & propħas id est libros eoꝵ. quib homines
obediendo tormenta inferna euitarent. ubi deniq nouerat diuitem
illur in delicus. pauꝑem uero lasarum in laborib dolorib q uixisse.

Expanded text:
rogabat Abraham patrem, ut mittat Lazarum ad quinque fratres suos nonrogabat Abraham patrem, ut mittat Lazarum ad quinque fratres suos nondum mortuos et agat cum eis, ne ueniant et ipsi in eundem tormentorum locum? sed numquid quia hoc ille diues dixit, ideo quid fratres agerent uel quid paterentur illo tempore sciuit? ita illi fuit cura de uiuis, quamuis quid agerent omnino nesciret, quemadmodum est nobis cura de mortuis, quamuis quid agant utique nesciamus. nam si nihil de mortuis curaremus, non utique pro illis deo supplicaremus. denique Abraham nec Lazarum misit et Moysen ac prophetas hic eos habere respondit, quos audire deberent, ut ad illa supplicia non uenirent. ubi rursus occurrit, quomodo quid hic ageretur Abraham pater ipse nesciebat, ubi sciebat esse Moysen et prophetas, id est libros eorum, quibus homines oboediendo tormenta inferna euitarent, ubi denique nouerat diuitem illum in deliciis, pauperem uero Lazarum in laboribus doloribusque uixisse.
Abbreviated transcription (Latin):
at & uiuum. ambob utiq nescientib neq curantib quis uł ubi uł quando
quoꝵ imagines somni&: Similia sunt aut̃ somnus non nulla & iam
uisa uigilantium qui turbatos habent sensus. sicut frenetici uł quocumq
&iam cum absentib quasi cum prȩsentib quorum imagines cernunt.
siue uiuorꝵ sure mortuor.¬
bi sunt sp̃s defunctorum. ubi non uident quȩcumq aguntur aut eueniuss
in ista uita hominib Quomodo ergo uident tumulos suos aut corpora sui
utrum abiecta iaceant an sepulta: Quomͦ inter sunt miseriȩ uiuorum
cum uel sua ipsi mala paciantur. si talia merita contraxerunt uł in pace
requiescant. sicut huic iosue promissum ẽ. ubi mala ulla nec paciendo
nec compaciendo sustineant. liberati ab om̃ib malis quar paciendo & com¬
paciendo dum hic uiuerent sustinebant: Dixerit aliquis. Si nulla est
mortus cura de uiuis. Quomodo ille diues qui apud inferos torquebator

Expanded text:
et uiuum? ambobus utique nescientibus neque curantibus, quis uel ubi uel quando et uiuum? ambobus utique nescientibus neque curantibus, quis uel ubi uel quando eorum imagines somniet. Similia sunt autem somniis nonnulla etiam uisa uigilantium, qui turbatos habent sensus, sicut phrenetici uel quocumque ntur, <loquuntur> etiam cum absentibus quam praesentibus, quorum imagines cernunt siue uiuorum siue mortuor sunt spiritus defunctorum, ubi non uident quaecumque aguntur aut eueniunt in ista uita hominum. quomodo ergo uident tumulos suos aut corpora sua, utrum abiecta iaceant, an sepulta? quomodo intersunt miseriae uiuorum, cum uel sua ipsi mala patiantur, si talia merita contraxerunt, uel in pace requiescant, sicut huic Iosiae promissum est, ubi mala ulla nec patiendo nec conpatiendo sustineant, liberati ab omnibus malis, quae patiendo et conpatiendo, cum hic uiuerent, sustinebant? Dixerit aliquis: si nulla est mortuis cura de uiuis, quomodo ille diues, qui apud inferos torquebatur,