comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hominis negatione destruxi. Sic gͥ ꝑ se caret diuisio gen̾is in sp̃es
negatione. Necesse ẽ autẽ sepe sp̃em negatione cõponere. cum ea
quã simplici nomine sp̃em uolumus assignare. nullo uocabulo ñcu¬
patur. ut cũ dico impariũ numoꝵ alii sunt pͥmi. ut tres. qͥnq uł sep¬
tẽ. alii ñ pͥmi ut nouẽ. n rursus figurarũ aliȩ rectȩ lineȩ sunt. alie
ñ recte lineȩ. ⁊ coloꝵ alii sunt albi. alii nigri. alii nec albi nec ingͥ. Ergo
quando nomen unũ positũ ñ est sp̃eb. eas negatione ꝓferre necesse
ẽ. hoc gͥ cogit int̾dum necessitas ñ natura. In eodem quoq quotiens
negatione facimus sectionẽ. pͥus aut affirmatio aut simplex dõcendũ
ẽ nom̃. ut est. numoꝵ alii sunt pͥmi. alii ñ pͥmi. Nam si pͥus negatio dicta
sit. tardior fit ei quã ꝓponius intellectus. Nam cum pͥmũ dicis ẽẽ a¬

Expanded text:
hominis negatione destruxi. Sic igitur per se caret diuisio generis in species hominis negatione destruxi. Sic igitur per se caret diuisio generis in species negatione. Necesse est autem saepe speciem negatione componere cum ea quam simplici nomine speciem uolumus assignare nullo uocabulo nuncupatur, ut cum dico ''imparium numerorum alii sunt primi'', ut tres, quinque, uel septem, ''alii non primi'', ut nouem, et rursus ''figurarum aliae sunt rectilineae, aliae non rectilineae'' et ''colorum alii sunt albi, alii nigri, alii nec albi, nec nigri''. Ergo quando nomen unum speciebus positum non est, eas negatione proferre necesse est. Hoc igitur cogit interdum necessitas, non natura. In eodem quoque quotiens negatione facimus sectionem prius aut affirmatio aut simplex dicendum est nomen, ut est ''numerorum alii sunt primi, alii non primi'', nam si prius negatio dicta sit, tardior fit rei quam proponimus intellectus. Nam cum primum dicis esse a
Abbreviated transcription (Latin):
ter. filius. dñs seruus. Scdm̃ quas gͥ iuncturas harũ quatuor oppo¬
sitionũ diuisio genĩs fit: rectissima ratione monstrandũ ẽ. Manife¬
stum ẽ enim et oppositiones ẽẽ quatuor: et species et genã ꝑ opposita
separari. Nunc gͦ dicendum ẽ scdm quã oppositionẽ harum quatuo
uł quẽ admodũ sp̃es agenẽ disiungi conueniat. Ꝙ pͥma quidẽ sit
contradictionis oppositio. Uoco autẽ contradictionis oppositionem
que affirmatione & negatione ꝓponitur. In hac gͥ negatio ꝑ se.
nullam speciẽ facit. Nam cũ dico homo uł equus uł aliquid
huiꝰ mͦi: species sunt. Quicquid autẽ quis in negatione ꝓtulerit:
sp̃em ñ declarat. Non eẽ enim hoĩem ñ est sp̃es. Om̃is enĩ sp̃es eẽ consti¬
tuit. Negatio uͦ qͥcquid ꝓponit ab eo quod ẽ ẽẽ disiungit. ut cũ dico ho¬
mo quasi si sit quiddã locutus sũ. Cum uͦ dico ñ homo: substantiã

Expanded text:
ter filius, dominus seruus. Secundum quas igitur harum quattuor oppoter filius, dominus seruus. Secundum quas igitur harum quattuor oppositionum diuisio generis sit rectissima ratione monstrandum est, manifestum est enim et oppositiones esse quattuor et species et genera per opposita separari. Nunc ergo dicendum est secundum quam oppositionem harum quattuor uel quemadmodum species a genere disiungi conueniat. Et prima quidem sit contradictionis oppositio, uoco autem contradictionis oppositionem quae affirmatione et negatione proponitur. In hac igitur negatio per se nullam speciem facit, nam cum dico ''homo'' uel ''equus'', et aliquid huiusmodi, species sunt, quicquid autem quis in negatione protulerit speciem non declarat, non esse enim hominem non est species. Omnis enim species esse constituit, negatio uero quicquid proponit ab eo quod est esse disiungit, ut cum dico ''homo'' quasi si sit quiddam locutus sum, cum uero ''non homo'' substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
bent. ut in animali rationale ⁊ bipes. Nullus enĩ dicit animaliũ ali-¬
a sunt rationalia. alia duospedes habentia. iccirco qd̃ rationale ⁊ bi¬
pes licet diffa̾nt. nulla tñ a se oppositione disuingunt᷑. & constat quȩ¬
cunq a se aliqua oppositione diffu̾nt. eas solas diffẽntias sub genere
positas genus ipsum posse disungere. Sunt autẽ oppositiones qua¬
tuor. aut ut contraria. ut bonũ malo. aut ut habitus ⁊ pͥuatio.
ut uisus et cecitas quanquã sint et quȩdam res in quib discernere
difficultas sit. utrũ in contrariis an in pͥuatione uł habitu eas o¬
porteat collocari. ut sunt motus. quies. sanitas. egͥtudo. iugilatio.
sõnus. lux tenebre : s hec alias. Nunc autẽ de reliquis oppositionib
dicendũ ẽ. Tertia oppositio ẽ quȩ est scdm affirmationem ⁊ negati¬
onẽ. ut socrates uiuit. socrates ñ uiuit. Quarta scd̃m relationẽ ut pa¬

Expanded text:
bent, ut in animali rationale et bipes, nullus enim dicit ''animalium alibent, ut in animali rationale et bipes, nullus enim dicit ''animalium alia sunt rationabilia, alia duos pedes habentia'' idcirco quod rationale et bipes, licet differant, nulla a se oppositione disiunguntur, constat quaecumque a se aliqua oppositione differunt eas solas differentias sub genere positas genus ipsum posse disiungere. Sunt autem oppositiones quattuor: aut ut contraria, ut bonum malo, aut ut habitus et priuatio, ut uisus et caecitas, quamquam sint et quaedam res in quibus discernere difficultas sit utrum in contrariis an in priuatione uel habitu ea oporteat collocari, ut sunt motus quies, sanitas aegritudo, uigilatio somnus, lux tenebrae, sed haec alias, nunc autem de reliquis oppositionibus dicendum est. Tertia oppositio est quae est secundum affirmationem et negationem, ut ''Socrates uiuit'', ''Socrates non uiuit''; quarta secundum relationem, ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ hominẽ ꝓhiberet. Aliud rursus est quod ratione separari ñ possit.
qd si separatũ sit. sp̃es intimat᷑. ut cũ dicimus inẽẽ homini ut solus nu¬
merare possit uł geometͥam discere. quod si hec possibilitas ab homine
seiuingat᷑ homo ipse ñ ꝑmanet. S hec ñ statim earũ sunt quȩ in sub¬
stantia insunt. Nam ñ iccirto homo ẽ qm̃ hec facere potest: s qm̃ ratio¬
nalis atq mortalis. He gͥ diffẽntiȩ p̃ter quas sp̃es ñ subsistit. ipsȩ et in
diffinitione speciei. ut hominis. et in genis ens diuisione qd̃ continet
sp̃em ut ipsũ hõinẽ ꝯcollocant᷑. E uniu̾saliter dicendũ ẽ. Quȩcunq
diffe̾ntiȩ huimͦi sunt. ut ñ mͦ p̃ter eas sp̃es eẽ ñ possit. s ꝓpter eas solas
sit. he uł in diuisione genis uł in speciei diffinitione sum̃dȩ sunt.
Qm̃ uͦ quȩdã sunt quȩ differunt quȩ contra se in diuisionib poni ñ de¬

Expanded text:
esse hominem prohiberet. Aliud rursus est quod ratione separari non possit, esse hominem prohiberet. Aliud rursus est quod ratione separari non possit, quod si separatum sit species interimatur, ut cum dicimus inesse homini ut solus numerare possit uel geometriam discere. Quod si haec possibilitas ab homine seiungatur, homo ipse non permanet; sed haec non statim earum sunt quae in substantia insunt, nam non idcirco homo est quoniam haec facere potest, sed quoniam rationalis est atque mortalis. Hae igitur differentiae propter quas species consistit ipsae et in definitione speciei ut hominis et in generis eius diuisione quod continet speciem ut ipsum hominem collocantur. Et uniuersaliter dicendum est, quaecumque differentiae huiusmodi sunt ut non modo praeter eas species esse non possit sed propter eas solas sit, hae uel in diuisione generis uel in speciei definitione sumendae sunt. Quoniam uero quaedam sunt quae differunt quae contra se in diuisionibus poni non de
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã: ut hominis. rationabilitas ⁊ mortalitas. S has quẽ admodũ
ꝓbare possimus utrũ ex eo sint gene̾ statim relinquentiũ. an ꝑseqͣn¬
tiũ. an in substantia ꝑmanentiũ: hoc mͦ mͥ uidendũ ẽ. Neq enĩ suf¬
ficit scie quas in diuisione sumamꝰ.: nisi illud quoq sit cognitũ quẽ¬
gnoscamus. Uidendum gͦ est utrum ꝓposita diffe̾ntia: om̃i possit et
semꝑ ineẽ subiecto. Quod si ipsa uł actu uł ratione seiungit᷑: hec
a diuisione geni̾s separanda ẽ. Si enĩ sepe ⁊ actu et ratione seuingun¬
tur. ex eo sunt genẽ quȩ statim relinquunt: ut sedere quidẽ freqͣn¬
tius separatur: et actu ipso a subiecto diuiditur. Quȩ uͦ ratione sola
a subiecto diuidunt᷑. ea sunt ꝑmanentiũ diffe̾ntiarũ. ut glaucos o¬
culos a subiecto ratione seiungimꝰ: ut cũ dico ẽ animal qͦaddã lumi¬

Expanded text:
stantiam, ut hominis rationabilitas et mortalitas. Sed has quemadmodum stantiam, ut hominis rationabilitas et mortalitas. Sed has quemadmodum probare possimus, utrum ex eo sint genere statim relinquentium, an consequentium, an in substantia permanentium, hoc modo est videndum. Neque enim sufficit scire quas in divisione sumamus, nisi illud quoque cognitum sit, quemgo primum est utrum proposita differentia omni possit et semper inesse subiecto; quod si ipsa uel actu uel ratione seiungitur, haec a diuisione generis separanda est. Si enim saepe et actu et ratione seiungitur, ex eorum sunt genere quae statim relinquunt, ut sedere quidem frequentius separatur et actu ipso a subiecto diuiditur. Quae uero ratione sola a subiecto diuiduntur ea sunt consequentium differentiarum, ut glaucis oculis esse a subiecto ratione seiungimus, ut cum dico ''est animal quidem lumi
Abbreviated transcription (Latin):
his diuisio sola significationis ẽ: uidendũ pͥus est quid sit uniuocũ¬
et quid eqͥuocũ. ne cum ista fefellerint: eqͥuocũ nomen quasi in
sp̃es. ita in significatiuas uoces resoluamus. Unde fit. ut rursum ad
diuisionẽ necessaria sit diffinitio. Qd enim sit eqͥuocũ quid uniuo
cum: diffinitione collegimus. Sunt autẽ diffe̾ntiȩ aliȩ ꝑ se. aliȩ uͦ ꝑ
accidens: ⁊ harũ aliȩ consequentes statim. aliȩ relinquentes statim.
glauci oculi si ñ sint quadã extͥnsecus debilitate turbati. S hec ad ge¬
neris diuisionẽ sum̃da ñ sunt: neq enim ad diffinitionẽ sunt com¬
moda. Om̃e enĩ qͥcquid ad diuisionẽ genis aptum ẽ: idem ad diffi-¬
nitiones rectissime congregamꝰ. Illa uͦ quȩ ꝑ se sunt sola ad diuisio¬
nẽ genĩs apta sunt: hec autẽ informant ꝑficiuntq uniꝰcuiꝰq sub¬

Expanded text:
his diuisio sola significationis est, uidendum prius est quid sit uniuocuhis diuisio sola significationis est, uidendum prius est quid sit uniuocum quid aequiuocum ne, cum ista fefellerint, aequiuocum nomen quasi in species ita in significatiuas uoces resoluamus. Vnde fit ut rursus ad diuisionem nececum diffinitione colligimus. Sunt autem differentiae aliae per se, aliae vero per accidens; et harum aliae sunt consequentes statim, aliae relinquentes statim. glauci oculi, si non sint quadam extrinsecus debiliate turbati. Sed haec ad generis divisionem sumenda non sunt. Neque ad diffinitiones sunt commoda, omne enim quod ad divisionem generis aptum est, idem ad diffinitiones rectissime congregamus. Illa vero quae per se sunt sola ad divisionem generis apta sunt. Haec enim informant et perficiunt uniuscujusque sub
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens: speciem facit. Unde fit ut mat̾ia quȩdã genus sit : forma
fit recta diuisio. Unde ẽ ut ex plurib t̾minis diffinitio colligat᷑. Sie¬
nim om̃s sp̃es suis nominib appellarent᷑. ex duob solis t̾minis om̃is fi¬
eret diffinitio. ut cũ dico quid ẽ homo. qͥd mͥ necesse ẽ dicere animal
rationale mortale. si animal rationale eẽt nomine ꝓpͥo noncupatũ.
cũ reliqua diffe̾ntia idẽ mortali iunctã diffinitionẽ uerissima hoĩs¬
ratione ⁊ integra conclusione ꝑficeret. Non autẽ ad diffinitiones
integras specierũ diuisio necessaria est. etsi forte in eodem diusio¬
nis diffinitionis q ratio u̾setur. Nam diuisionib iunctis: una cõpo¬
nit᷑ diffinitio. S qm̃ alia sunt equiuoca alia uniuoca: et quȩ sunt
uniuoca. ipsa in gen̾um suscipimꝰ sectiones Que uͦ sunt ȩqͥuoca. in

Expanded text:
ueniens speciem facit, unde fit ut materia quaedam genus sit, forma dueniens speciem facit, unde fit ut materia quaedam genus sit, forma dfit recta diuisio. Vnde est ut ex pluribus terminis definitio colligatur. Si enim omnes speret diffinitio, ut cum dico, Quid est homo? quid mihi necesse esset dicere animal rationale mortale'' si animal rationale esset nomine proprio nuncupatum, cum reliqua differentia, id est mortali, iunctum definitionem hominis uerissratione et integra conclusione perficeret? Nunc autem ad definitiones integras specierum diuisio necessaria est et forte in eodem diuisionis definitionisque ratio uersetur, nam diuisionibus iunctis una componitur definitio. Sed quoniam alia sunt aequiuoca, alia uniuoca, et quae sunt uniuoca ipsa in generum suscipimus sectiones, quae uero sunt aequiuoca in
Abbreviated transcription (Latin):
specie diffẽntib in eo quid sit p̃dicatur. Species uͦ quã sub genẽ col¬
locamus. Diffe̾ntia: qua alud ab alio distare ꝓponimꝰ. Ꝙ est quidẽ
genus qd̵ int̾roganti quid queq res sit: conuenit responderi. Diffe¬
rentia quȩ ad quał ꝑcunctationẽ rectissime respondet᷑. Nam cum
qͥs int̾rogat quid ẽ homo: recte animal. qualis ẽ homo. conuenienter
rationalis respondetur. Diuidit᷑ autẽ alias genus in sp̃es: alias in diffe¬
rentias si sp̃es quib oportet genus diuidi nominib carent. Ut cũ
dico. animaliũ alia sunt rationabilia. alia irrationabilia: rationabi¬
le ⁊ irrationabile. diffe̾ntiȩ sunt. S qm̃ sp̃ei huius quȩ ẽ animal
rationabile. nomen unũ ñ est. iccirco ꝓ specie diffe̾ntiam ponimus
eam q suꝑiori geni copulamꝰ. Om̃is enim diffẽntia in genus ꝓpͥum

Expanded text:
specie differentibus in eo quod quid sit praedicatur, species uero quam sub genere colspecie differentibus in eo quod quid sit praedicatur, species uero quam sub genere collocamus, differentia qua aliud ab alio distare proponimus. Et est quidem genus quod interroganti quid quaeque res sit conuenit responderi, differentia quae ad qualis percontationem rectissime respondetur; nam cum quis interrogatur ''quid est homo?'' recte ''animal'', ''qualis est homo?'' conuenienter ''rationalis'' respondetur. Diuiditur autem genus alias in species, alias in differentias si species quibus genus oportet diuidi nominibus carent, ut cum dico ''animalium alia sunt rationabilia, alia irrationabilia'' rationabile et irrationabile differentiae sunt. Sed quoniam speciei huius quae est animal rationabile nomen unum non est, idcirco pro specie differentiam ponimus eamque superiori generi copulamus, omnis enim differentia in genus proprium
Abbreviated transcription (Latin):
compositione differat. Species uͦ a genẽ. diffe̾ntiȩ coniunctione. am¬
pliuis quoq Sp̃es idem semꝑ qd̾ genus ẽ. ut homo idem qd̾ animal⁊
urtus idem ẽ qd̵ habitus. partes ũ ñ semꝑ idem qđ totũ. Neꝙ enim
manus idem ẽ quod homo. nec idem paries quod domꝰ. E in his quidẽ
quȩ dissimiles partes habent hoc clarum ẽ. s ñ eodem mͦ in his quȩ
similes ut in aeris uͥgula. cuiꝰ partes quȩ sunt continuȩ eiusdẽ sunt
aeris. Uidet᷑ it idẽ eẽ partes quod totũ s falso: fortasse enĩ idem
sunt partes huiꝰmͦi substantia ñ etiã quantitate. Restat autẽ uocis
et totus distributionis diffe̾ntias dare. Diffu̾nt autẽ qd̾ totũ quidẽ
ipsa significat. Unde fit ut sublata parte totũ ꝑeat. sublata una re
quã uox significat multa designans uox illa ꝑmaneat. Nunc gͦ qm̃
& pͥmũ quid genus sit: diffiniendum ẽ. Genus ẽ qd de plurib¬

Expanded text:
compositione differat, species uero a genere differentiae coniunctione. Amcompositione differat, species uero a genere differentiae coniunctione. Amplius quoque species idem semper quod genus est, ut homo idem est quod animal et uirtus idem est quod habitus, partes uero non semper idem quod totum, neque enim manus idem est quod homo nec idem paries quod domus. Et in his quidem quae dissimiles partes habent hoc clarum est, sed non eodem modo in his quae similes, ut in aeris uirgula cuius partes, quae sunt continuae quia eiusdem sunt aeris, uidentur idem esse quod totum est, sed falso; fortasse enim idem sint partes huiusmodi substantia, non etiam quantitate. Restat autem uocis et totius distributionis differentias dare. Differunt autem quod totum quidevox significat: unde fit ut sublata parte una totum pereat, sublata una re quam vox significat multa designans, vox illa permaneat. Nunc ergo qu. Primum quid genus sit diffiniendum est. Genus est quod pr
Abbreviated transcription (Latin):
positi sui ꝑfectionẽ. alias tantũ natura. alias ratione quoq tẽporis an¬
decedunt. Unde fit ut genus in postiora: totũ uͦ in pͥora soluamus
Hinc quoq illud uere dicit᷑. si genus inti̾mat᷑. statim sp̃es depire: si spe¬
cies int̾empta sit. ñ ꝑemptũ genus in nat᷑a consistẽ. Contra euenit
in toto. Nam si pars totius pierit. totũ ñ erit cuiꝰ pars una sit int̾empa
Sin totũ pereat.: partes ꝑmanent distributȩ. Ut si de integra domo
quis abstułit tectum. totũ qd̾ antea fuit int̾cipit: s ꝑeunte tecto pari¬
sicut es accepta forma transit in statuã. ita genus accepta diffe̾ntia tran¬
sit in sp̃em. Totius uͦ partiũ multitudo mart̾i̾a ẽ: forma uͦ earundẽ par¬
tiũ cõpositio. Nam sicut sp̃es ex genẽ constat ⁊ diffe̾ntia: ita totũ constat
ex partib. Unde fit ut totum ab unaquaq parte sua. partiũ ipsarũ

Expanded text:
positi sui perfectionem alias natura tantum, alias ratione quoque temporis anpositi sui perfectionem alias natura tantum, alias ratione quoque temporis antecedunt, unde fit ut genus in posteriora, totum uero in priora soluamus. Hinc quoque illud uere dicitur: si genus interimatur statim species deperire, si species interempta sit non peremptum genus in natura consistere. Contra euenit in toto, nam si pars totius perit totum non erit, cuius pars una sit interempta; sin totum pereat partes permanent distributae, ut si de integra domo quis abstulerit tectum, totum quod ante fuit intercipit, sed pereunte toto parist, nam sicut aes accepta forma transit in statuam ita genus accepta differentia transit in speciem; totius uero partium multitudo materia est, forma uero earundem partium compositio. Nam sicut species ex genere constat et differentia, ita totum constat ex partibus, unde fit ut totum ab unaquaque parte sua partium ipsarum
Abbreviated transcription (Latin):
pmanet. Unde fit ut uocis quidẽ diuisio ad positionẽ consuetu¬
dinẽ q. ꝑtineat: genĩs ad naturã. Nam qd apud om̃s idem ẽ. nat̾a
ẽ consuetudinis uͦ quod apud aliquos ꝑmutat᷑. Ꝙ he quidẽ sunt
diffe̾ntiȩ gen̾is. distributionis ⁊ uocis. Gen̾is quoq sectio a totius ai¬
stributione seiungit᷑. qđ totius diuisio scdm quantitatẽ fit. partes
enĩ totam substantiã coniungentes. actu aut ratione animi ⁊ cogita¬
tione separatit᷑ : genis uͦ distributio qualitate ꝑficitur. Nam cũ
hominẽ sub animali locauero. tunc qualitate diuisio facta ẽ. Qua¬
le nanq animal ẽ homo iccirco qm̃ quadã qualitate format᷑. Unde
quale animal sit homo respondens: aut rationale respondebit aut
certe mortale. Amplius. Genus om̃e naturaliter pͥus est ꝓpͥis sp̃eb
totũ autẽ partib ꝓpͥis postĩus. Partes sunt quȩ totũ iungunt: om¬

Expanded text:
permanet, unde fit ut uocis quidem diuisio ad positionem consuetupermanet, unde fit ut uocis quidem diuisio ad positionem consuetudinemque pertineat, generis ad naturam, nam quod apud omnes idem est, natura est, consuetudinisdifferentiae generis, distributionis et vocis. Generis quoque sectio a totius distributione sejungitur, quod totius divisio secundum quantitatem fit. Partes enim totam substantiam conjungentes actu, aut ratione animi et cogitatione separantur. Generis vero distributio qualitate perficitur. Nam cum hominem sub animali locavero, tunc qualitate divisio facta est. Quale namque animal est homo, idcirco quoniam qualitate formatur. Unde quale sit animal homo respondens, aut rationale respondebit, aut certe mortale. Amplius genus omne naturaliter prius est propriis speciebus, totum autem partibus propriis posterius; partes sunt quae totum iungunt, com
Abbreviated transcription (Latin):
totius q diuisio. scc̃m se diuisio ñcupat᷑ Reliquȩ uͦ tres. in acidentis
aistributione ponunt᷑. Sedm se autẽ diussionis: huiꝰ mi diffentia ẽ.
Differt enĩ diuisio genis. a uocis diuisione: qđ uox quidẽ in pͥas sem¬
ꝑ significationes separatur: genus uͦ ñ in significationes: s in quadã
tantũ uoce ñ etiã tota ẽ in natura. Illa quoq a diftributione uocis¬
cdiuidunt᷑ qd̾ nichil habent cõmune pret̾ solum nomen que sub
uoce sunt. Quȩ uͦ sub genere collocant᷑: et nomen genis ⁊ diffi¬
nitionẽ suscipiunt. Amplius quoq Non eadẽ apud om̃s uocii
cͥ distribitio qdͥ apucdi nos dicitur canis. cũ eiuis mulȩ significa¬
tiones in lingua romana sint. simpliciter fortasse p̃dicatur in bx¬
bara cũ ea quȩ apud nos uno nomine ñcupant᷑: illi plurib for¬
tasse significent. Genĩs uͦ apud om̃s eadem diuisio. distributios

Expanded text:
totiusque diuisio secundum se diuisio nuncupatur, reliquae uero tres in accidentis totiusque diuisio secundum se diuisio nuncupatur, reliquae uero tres in accidentis distributione ponuntur. Secundum se autem diuisionis huiusmodi differentia est. Differt enim diuisio generis a uocis diuisione quod uox quidem in proprias semper significationes separatur, genus non in significationes sed itantum uoce non etiam totum est in natura. Illo quoque a uocis distributione diuiditur, quod nihil habent commune praeter solum nomen quae sub uoce sunt, quae uero sub genere collocantur et nomen generis et definitionem suscipiunt. Amplius quoque non eadem apud omnes uocis est distributio: quod apud nos dicitur canis cum eius multae significationes in lingua Romana sint simpliciter fortasse praedicatur in barbara, cum ea quae apud nos uno nomine nuncupantur illi pluribus fortasse significent. Generis uero apud omnes eadem diuisio distributioque
Abbreviated transcription (Latin):
alia uͭ dura. Differt autẽ huiꝰmi diuisio om̃ib quȩ supra sunt dicte.
Nam neq significationẽ partiri possumꝰ in uoces. cũ uox in significatio¬
nes ꝓpͥas discernat᷑ nec partes in totũ diuidunt᷑ quãuis totũ separe¬
dir in partes: nec sp̃es secant᷑ in gen̾ã licet genus in spẽs dudatur.
Quod uͦ suꝑius dictum ẽ. hanc diuisionẽ ita fieri. si utraq eidẽ contin¬
geret meẽ subiecto. si aitentius ꝑspicit᷑ liquet. Nam cũ dicimꝰ eoꝵ que
dura sunt alia eẽ alba alia nigra. ut est lapis atq hebenũ: manife¬
sum e hebeno utraq meẽ ⁊ duritiẽ scilicet & nigredinẽ. In cet̾is quoq
idem diligens lector inueniet. Quib autẽ sũma oꝑatio u̾itatis in¬
quitit᷑. his pͥus intelligenda ẽ quȩ sit horum om̃ium simul wetas
quib ꝙ int̾ se singillatim diffe̾ntiis segregent᷑. Om̃es enĩ uocis et genis

Expanded text:
alia uero dura''. Differt autem huiusmodi diuisio omnibus quae supra sunt dictae, alia uero dura''. Differt autem huiusmodi diuisio omnibus quae supra sunt dictae, nam neque significationem partiri possumus in uoces, cum uox in significationes proprias discernatur, nec partes in totum diuiduntur, quamuis totum separetur in partes, nec species secatur in genera, licet genus in species diuidatur. Quod uero superius dictum est, hanc diuisionem ita fieri si utraque eidem contingerent inesse subiecto, si attentius perspicitur liquet, nam cum dicimus eorum quae dura sunt alia esse alba, alia nigra, ut est lapis atque hebenum, manifestum est hebeno utraque inesse, et duritiem scilicet et nigredinem. In ceteris quoque id diligens lector inueniet. Quibus autem summa ope ratio ueritatis inquiritur, his prius intellegendum est quae sit horum omnium simul proprietas quibusque inter se singillatim differentiis segregentur. Omnis enim uocis et generis
Abbreviated transcription (Latin):
Accidentis uͦ in subiecta sectio euenit. ut ẽ. Om̃ium quȩ expetunt᷑
alia in anima. alia in corporib sita sunt. Animȩ nanq atq corpo¬
ri id quod expetitur accidens ñ genus ẽ: et boni qđ in anima at
corpore situm ẽ ñ sunt hec sp̃es s subiecta. Accidentiũ uͦ in acci¬
dentia diuisio ẽ. ut om̃ium candidoꝵ alia sunt dura ut mardarit..
alia liquentia ut lac. Liquor nanq ⁊ albedo atq durities hec sunt as¬
cidentia: s album in dura atq liquentia separatũ ẽ. Cum gͦ sic dicimꝰ
aciders in alia accidentia separamꝰ. S huiꝰi diuisio uicissim semꝑ
in altitra cõmutat᷑. Possumus enĩ dicere. Eorum quȩ dura sunt. alia
sunt nngra: alia alba. Ee rursus eoꝵ quȩ sunt liquida alia alba st̃.
alia iigra. S hec rursus conũsa diuidimus. Eoꝵ quȩ sunt igra alia
suit dura. alia liquentia. E corũ quȩ sunt alba: alia sunt liquentia

Expanded text:
Accidentis uero in subiecta sectio euenit ut est ''omnium quae expetuntur Accidentis uero in subiecta sectio euenit ut est ''omnium quae expetuntur alia in anima, alia in corporibus sita sunt'', animae namque atque corpori id quod expetitur accidens non genus est et boni quod in anima et in corpore situm est non sunt haec species, sed subiecta. Accidentis uero in accidentia diuisio est ut ''omnium candidorum alia sunt dura'', ut margarita, ''alia liquentia'', ut lac, liquor namque et albedo atque durities haec sunt accidentia, sed album in dura atque liquida separatum est. Cum ergo sic dicimus, accidens in alia accidentia separamus. Sed huiusmodi diuisio uicissim semper in alterutra permutatur, possumus enim dicere ''eorum quae dura sunt alia sunt nigra, alia alba'', et rursus ''eorum quae sunt liquida alia sunt alba, alia nigra'', sed haec rursus conuersa diuidimus: ''eorum quae sunt nigra alia sunt dura, alia liquentia'' et ''eorum quae sunt alba alia sunt liquentia,
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ crescens. ceruleus appellatur. S huiꝰ chuisionis duplex ẽ mo
dus. Aut enĩ unũ nomen multa significat: aut oratio iam u̾bis no¬
minib q: cõposita. E nom̃ quidẽ multa significat. ut id qł supra
posui. oratio uͦ multa significat: ut est. aio te eacida romanos uin¬
cere posse. & nominis quidẽ ꝑ significationes ꝓpͥas diuisio. eqͥuocatio¬
nis partitio ñcupatur. Orationis uͦ in significationes ꝓprias distributi
ambiguitatis discretio ẽ. quã greci amphibologiã uocant. ita ut nom̃
multa significans eqͥuocũ: oratio uͦ multa designans amphibologia
atq ambigua p̃dicetur. Eoꝵ autẽ quȩ scłm accidens diuidunt᷑.
subiecti in accidentia diuisio ẽ. ut cũ dicimus om̃ium hominũ a¬
lii sunt nigri. alii candidi. alii medii coloris. Hec enĩ accidentia sunt
hominib uł ñ hominũ sp̃es. ⁊ homo his subiectũ ñ hoꝵ genus ẽ

Expanded text:
tudinem crescens caeruleus appellatur. Sed huius diuisionis duplex modus tudinem crescens caeruleus appellatur. Sed huius diuisionis duplex modus est, aut enim unum nomen multa significat aut oratio iam uerbis nominibusque composita. Et nomen quidem multa significat ut id quod supra proposui, oratio uero multa designat ut est ''aio te, Aeacida, Romanos uincere posse''. Et nominis quidem per significationes proprias diuisio aequiuocationis partitio nuncupatur, orationis uero in significationes proprias distributio ambiguitatis discretio est, quam Graeci amphiboliam dicunt, ita ut nomen multa significans aequiuocum, oratio uero multa designans amphibola atque ambigua praedicetur. Eorum autem quae secundum accidens diuiduntur subiecti in accidentia diuisio est ut cum dicimus ''omnium hominum alii sunt nigri, alii candidi, alii medii coloris'', haec enim accidentia sunt hominibus, non hominum species, et homo his subiectum, non horum genus est.
Abbreviated transcription (Latin):
postius demonstrandũ ẽ: Totũ uͦ in partes diuidit᷑. quotiens in ea ex
quib ẽ compositũ. unũqd̃q resoluimꝰ: ut cũ dico domus aliud esse
tectũ. aliud parietes. aliud fundam̃ta: & hominẽ anima coniunq
et corpore. Cunq hominis dicimꝰ partes ẽẽ. catonẽ. uͥgiliũ. ciceronẽ.
n singłos qui cũ particulares sint: ium tñ totius hominis iungues
atq cõponunt. Neq homo genus ẽ. nec singłi homines sp̃es. s par¬
tes quib totus homo diungit᷑. Uocis autẽ in significationes ꝓpͥas. di¬
uisio fit. quotiens una uox multa significans aꝑit᷑. ⁊ eius pluralitas
significationis ostendit᷑. ut cũ dico canis quod ẽ nom̃. ⁊ hunc quadru¬
pedẽ latrantẽq designat: et cȩlestẽ qui ad orionis pedẽ morbidus
micat. Est quoq alius marinus canis: qͥ in ĩmoderatã corporis magri¬

Expanded text:
posterius demonstrandum est. Totum uero in partes diuiditur quotiens in ea ex posterius demonstrandum est. Totum uero in partes diuiditur quotiens in ea ex quibus est compositum unumquodque resoluimus, ut cum dico domus aliud esse tectum, aliud parietes, aliud fundamenta, et hominem anima coniungi et corpore, cumque hominis dicimus partes esse Catonem, Virgilium, Ciceronem et singulos qui, cum particulares sint, uim tamen totius hominis iungunt atque componunt; neque enim homo genus nec singuli homines species, sed partes quibus totus homo coniungitur. Vocis autem in significationes proprias diuisio fit, quoties una uox multa significans aperitur et eius pluralitas significationis ostenditur, ut cum dico ''canis'' quod est nomen et hunc quadrupedem latrantemque designat et caelestem qui ad Orionis pedem morbidum micat; est quoque alius, marinus canis, qui in immoderatam corporis magni
Abbreviated transcription (Latin):
buit᷑ partes. Est alia cũ uox multa significans: in significationes
ꝓpͥas recipit sectionẽ. Preter eas autẽ tres ẽ alia diuisio quȩ scd̃m acci¬
dens fieri dicit᷑. Huiꝰ tͥplex modus ẽ. Unus cũ subiectũ in accidentia
separamus. alter cũ accidens in subiecta diuidimꝰ t̃cus cũ accidens
in accidentia secamus. hoc ita fit: si utraq eidem subiecto ineẽ uide¬
ant᷑. S harũ om̃ium exempla subdenda sunt: quatinꝰ totius huiꝰ
ratio diuisionis eluceat. Genus diuidimꝰ in sp̃es: cum dicimꝰ. Ani¬
malis alia sunt rationabilia: alia irrationabilia. Rationabiliũ. alia
mortalia: alia ĩmortalia. Uel cũ d̃icimꝰ Coloris alia quidẽ sunt alba
alia nigra: alia media. Oportet autẽ om̃em gen̾s uł omnẽ in spe¬
cies diuisionẽ: aut in duas fieri partes aut in plures. S neq infini¬
te sp̃es eẽ possunt genĩs: nec mimis duob. hoc autẽ cur eueniat.

Expanded text:
ribuitur partes, est alia cum uox multa significans in significationes ribuitur partes, est alia cum uox multa significans in significationes proprias recipit sectionem. Praeter has autem tres est alia diuisio quae secundum accidens fieri dicitur. Huius triplex modus est: unus cum subiectum in accidentia separamus, alius cum accidens in subiecta diuidimus, tertius cum accidens in accidentia secamus hoc ita fit si utraque eidem subiecto inesse uideantur. Sed harum omnium exempla subdenda sunt quatenus totius huius ratio diuisionis eluceat. Genus diuidimus in species cum dicimus ''animalis alia sunt rationabilia, alia irrationabilia; rationabilium alia mortalia, alia immortalia'' uel cum dicimus ''coloris alia quidem sunt alba, alia nigra, alia media''. Oportet autem omnem generis in species diuisionem aut in duas fieri partes aut in plures, sed neque infinitae species esse possunt generis nec minus duabus. Hoc autem cur eueniat
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ mexꝑientes. rudes insolentes noui audientiũ m̃tes hab̾ẽ equũ¬
ẽ nec ullus luor id quod ⁊ arduũ nat᷑a ẽ ⁊ignotũ nr̃is nob̾ autẽ
magno ⁊ labore et legentiũ utilitate digestum: obliquis morsib
obtrectationis offuscet. Dent q potius uiã studiis nc̃ ignoscendo: nẽ
etiã compbando: quã frena bonis artib stͥngant: dũ qͥeqͥd nouũ ẽ
ĩpucenti obstinatione repudiant Qs enĩ ñ uideat płimũ ad bo¬
narũ artiũ ualere defectum: si apud mentes hoĩum ñquã sit dde¬
sꝑatio displicendi: S hȩc actenus. Nunc diuisionis tpstꝰ nom̃ diui¬
dendũ ẽ: et scł̃m unũqd̾q diuisionis uocabulũ uniꝰcuiꝰq ꝓpositi ꝓp̾e¬
tas partesq tractandȩ sunt. Diuisio nanq multis dicit᷑ modis
st enim cdiuisio genĩs in sp̃es: & rursus diuisio cũ totũ in ꝓpͥas dist¬

Expanded text:
rerum inexperiens, rudis, insolensque noui audientium mentes habere aequurerum inexperiens, rudis, insolensque noui audientium mentes habere aequue; nec ullus livor, id quod et arduum est natura, et ignotum nostris; nobis autem magno et labore, et legentium utilitate digestum, obliquis morsibus obtrectationis obfuscet; dentque potius viam studiis, nunc ignoscendo, nunc etiam comprobando, quam frena bonis artibus stringant, dum quidquid novum est impudenti obstinatione repudiant. Quis enim non videat plurimum ad bonarum artium valere defectum, si apud mentes hominum nunquam sit desperatio displicendi? Sed haec hactenus. Nunc divisionis ipsius nomen dividendum est et secundum unumquodque diuisionis uocabulum uniuscuiusque propositi proprietas partesque tractandae sunt, diuisio namque multis dicitur modis. Est enim diuisio generis in species, est rursus diuisio cum totum in proprias dist
Abbreviated transcription (Latin):
Uam magnos studiosis hec ferat fructꝰ
scientia diuidendi.quãq apud ꝑypate¬
ticã disciplinã semꝑ hec fuerit in honore
notitia. docet ⁊ andronic diligentissimi
senis de diuisione liber editus. et hic idem a plotino grauissimo philoso¬
pho cõpbatus. ⁊ in platonis libris qui soplistes insebit᷑ comm̃tarius a
porphirio repetitus. ⁊ ab eodem ꝑ hanc intͦductionis laudata inca¬
thegorias utilitas. Dicit enĩ necessariã fore genis. sp̃ei. diffe̾ntiȩ ꝓpͥi
accidentis q ꝑitiam. cũ ꝓpter alia multa: tũ ꝓpter utilitatẽ quȩ
marima ẽ partiendi. Quare qm̃ maximꝰ usus facillima q: docłna
eͥ ego quoq id sicut pleraq om̃ia romanis aurib tradens int̾duet¬
onis mͦ habita in eandẽ rem ⁊ cõpetenti subtiliq tractatione ⁊ mo¬
derata breuitate ꝑscͥpsi. ut nec anxietas decisȩ orationis ⁊ ñ ꝑfecte
sententiȩ legentiũ m̃tib ingeratur. Nec suꝑuacuã loquacuatẽ haꝵ

Expanded text:
uam magnos studiosis afferat fructus scientia diuidendi quamque apud Peripateticam disciplinam semper haec fuerit in honore notitia, docet et Andronici diligentissimi senis De diuisione liber editus; et hic idem a Plotino grauissimo philosopho comprobatus et in Platonis libri qui Sophistes inscribitur commentariis a Porphyrio repetitus, et ab eodem per hanc Introductionis laudata in Categorias utilitas. Dicit enim necessariam fore generis, speciei, differentiae, proprii, accidentisque peritiam, cum propter alia multa tum propter utilitatem quae est maxima partiendi. Quare, quoniam maximus usus est facillimaque doctrina, ego id quoque sicut pleraque, omnia Romanis auribus tradens, introductionis modo habitaque in eamdem rem et competenti subtilique tractatione et moderata breuitate perscripsi, ut nec anxietas decisae orationis et non perfectae sententiae legentium mentibus ingeratur; nec putet superuacuam loquacitatem harum
Abbreviated transcription (Latin):
graipha actũ ñ eẽ: quia consequens ñ habent actis. Sy rographa uͦ
aut mutaret aut ñ daret. aut si dedisset: ñ istas res in actis suis du¬
ceret. Sequit᷑ ꝑ concessionẽ rep̃hensio. S ea ipsa concetło quib etiã
dũ ñ puto. Idiungit post hanc rep̃hensionẽ similit᷑ duplicẽ. Unũ
ex uituis uti turpẽ diffinitionẽ dicat ⁊ inutilem: deinde concecdat
cotc lusurꝰ ex cõparatione sua ẽẽ potiorẽ. Nisi forte siquid memoris
quitas turpe ẽ: quia t᷑pitudo contraria ẽ honesto. Sic gͥ et tur¬
pem ⁊ inutilem ipsis u̾bis rep̃hendit diffinitionẽ. Deinde adiecit
postremũ illud ꝑ concessionẽ. qd̾ ad ppłm centuriatis comitiis tulit
id in actis cȩsaris ñ habebitur. Hec acuto ⁊ om̃ia satis eẽ duxi.¬

Expanded text:
grapha actum non esse, quia consequenter non habent actus, dicens: Chirographa vero grapha actum non esse, quia consequenter non habent actus, dicens: Chirographa vero aut mutaret, aut non daret; aut si dedisset, non istas res in actis suis diceret: sed quia per concessionem reprehensi, sed ea ipsa concedo, ac quibusdam etiam dum non puto’. Adiungit post haec reprehensionem similiter duplicem: unam ex vitiis, ut et turpem definitionem dicat et inutilem; deinde concedat, conclusurus ex comparatione suam esse potiorem: ‘Nisi forte, si quid memoriae quitas turpis est, quia turpitudo contraria est honestati. Sic igitur turpem et inutilem ipsis verbis reprehendit definitionem. Deinde adiecit postremum illud per concessionem: ‘quod ad populum centuriatis comitiis tulit, id in actis Caesaris non habebitur’. Haec acuto et omnia et singu
Abbreviated transcription (Latin):
diffinitionẽ doceat. ⁊ turpem ⁊ inutilẽ. ac dein concedens magis suã
confirmet diffinitionẽ. dicat q potiorẽ. falsam sic ꝓbet excutiendo qd̵
consequens sit. His enĩ ꝓbatur falsa diffinitio. si suũ ꝓpͥum ñ habe¬
at si magis contrariũ habeat. si consequens suũ ñ teneat. si aliter
dicta sit atq in uulgi ẽ opinione. Hic gͦ qm̃ querit quid sit actũ
togati ciuis in republica potestate degentis. dictumq ẽ nichil ali¬
ud eẽ quam leges: ad eu̾tendũ qd̾̃ antoniꝰ dixerat cyrographa ẽe
consequentia diligent̾ adu̾tens. falsam docet diffinitionẽ. Is qu
potest. Hoc cõpetit legi ut cũ lata sit: ñquã a latore mutet᷑ Et
ũ cyrographa quia domesticus actus ẽ. hanc consequentiã habes
ut uutentur. & sepe ñ ꝓferant᷑. Ergo tullius ita rep̃hendit cyro¬

Expanded text:
diffinitionem doceat, et turpem, et inutilem. Ac deinde concedens magis suam diffinitionem doceat, et turpem, et inutilem. Ac deinde concedens magis suam confirmet diffinitionem, dicatque potiorem. Falsam diffinitionem sic Cicero probat excutiendo quod consequens sit; his enim probatur falsa diffinitio, si suum proprium non habeat, si magis contrarium habeat, si consequens suum non teneat, si aliter dicta sit atque in vulgi est opinione. Hic ergo quoniam quaeritur quid sit actum togati civis in rempublicam cum potestate degentis, dictumque est nihil aliud esse quam leges, advertendum quod Antonius dixerat chirographa esse, consequentia diligenter advertens falsam docet diffinitionem sic: Is mutare non potest, hoc competit legi, ut cum lata sit nunquam a latore mutetur. At vero chirographa, quia domesticus actus est, hanc consequentiam habent, et ut mutentur, et saepe non proferantur. Ergo M. Tullius ita reprehendit chiro
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ quatuor. pͥmam eẽ diffinitionẽ. scdam approbationẽ diffinitioniᷤᷤ.
t̾tiam deductionẽ diffinitionis ad sp̃em. q̃uartã destructionẽ diffini¬
tionis adu̾se partis. Cicero actum eius quid sit in republica diffinit
tur eius diffinitionis approbatio. Quere acta grachi: leges sẽꝑniȩ
quib actis constitit: Nempe in legib. Hec ꝓbatio ẽ. Deinde adiun¬
gitur deductio diffinitionis ad sp̃em. Cesare ipso si quereres quidnã e¬
gisset in urbe n in toga. leges multas responderet se ⁊ p̾claras tulisse.
Sequit᷑ rep̃hensio diffinitionis adu̾se partis: eaq fit biꝑtito. Aut enĩ
ex illis om̃ib uitiis aliquid in ea rep̃hensione concludit᷑. aut concesso
qd̃ adu̾sarii dicunt ꝑ cõparationẽ magis hec eẽ quȩ nos dicimꝰ apꝓ¬
bamꝰ. hic utrũq tullius facit. Nam et de uitiis illa ponit. ut et falsã

Expanded text:
esse quattuor: primam ipsam definitionem, secundam approbationem definitionis, esse quattuor: primam ipsam definitionem, secundam approbationem definitionis, tertiam deductionem definitionis ad speciem, quartam destructionem definititur ejus diffinitionis approbatio hoc modo: Quaere acta Gracchi, leges Semproniaquibus actis consistit? nempe in legibus; haec approbatio est. Deinde adjungitur deductio diffinitionis ad speciem. A Caesare ipso si quaeres quodnam egisset in Urbe et in toga, leges multas respondet se et praeclaras tulisse. Sequitur reprehensio diffinitionis adversae partis, eaque fit bipartito: aut enim ex illis omnibus vitiis aliquid in ea reprehensione concluditur, aut concesso eo quod adversarii dicunt per comparationem, magis hoc esse quod nos dicimus approbamus. Hic utrumque M. Tullius facit. Nam et de vitiis illa ponit ut falsam
Abbreviated transcription (Latin):
ue. ne magnũ continens sit. Sultitia ẽ ĩmense glȩ cupiditas. Hȩc
ideo peccat quia minus comp̃hendit: qd̃ sic expͥmit tullius. Est hec
quidẽ stultitia. s ex parte quadã ñ ex om̃i gene̾ diffinita. Preter
hec idem tullius in scdo rhetoricoꝵ adicit duo uitia. Si aut turpiˢ
sit aut inutilis diffinitio. Id autẽ ut ipse ait ex honestatis ⁊ utilita¬
tis partib approbabit᷑. Ac de turpi diffinitione nos in suꝑiorib
diximus. cum diffinitionẽ ꝑ translationẽ tractaremꝰ. S illud uitiũ
in u̾bo ẽ. fieri autẽ potest ut om̃is oratio inhonesta contineat: uł
mutilia comp̃hendat. In philippicis tullus oratione pͥma docebat¬
ab antonio. cesaris acta subu̾ti: et id denegabat antonius. Attulit ut̾q
diffinitionẽ. ut ostende̾t quid sit actũ eius qͥ togatus cũ potestate in
ciuitate u̾satur. Docui in suꝑiorib asserende diffinitionis partes

Expanded text:
ave nec magnum continens sit: Stultitia est immensae cupiditas gloriae. Hoc ave nec magnum continens sit: Stultitia est immensae cupiditas gloriae. Hoc ideo peccat, quia minus comprehendit quod sic exprimit M. Tullius. Est haec quidem stultitia, sed ex parte quadam, non ex omni genere diffinita. Praeter haec idem M. Tullius in secundo Rhetoricorum adjecit duo vitia, si aut turpis sit aut inutilis diffinitio, id autem ut ipse ait ex honestatis et utilitatis partibus approbatur. Ac de turpi diffinitione nos in superioribus diximus cum diffinitionem per translationem tractaremus, sed illud vitium in verbo est; fieri autem potest ut omnis oratio inhonesta ista contineat vel inutilia compab Antonio Caesaris acta subverti, et id denegabat Antonius: attulit uterque definitionem, ut ostenderet quid sit actum eius qui togatus cum potestate in civitate versetur. Docui in superioribus adserendae definitionis partes
Abbreviated transcription (Latin):
transmisit ꝑ exẽplum.s. quasi totũ continens. multa a toto p̃tereun¬
edo pecrauit. Unde ñ poterat fieri ad nomen ex diffinitione coniso
Hec duo uitia si uitentur: integra diffinitio ẽ. Neq hec sola quȩ sus¬
santiasis ẽ: s etiã relique sp̃es. Nunc hec de uitiis. Cicero uͦ in
rhetoricis tͥa ẽẽ uitia docuit. Mala inquit diffinitio fit. cũ ait
cõmunia descbit hoc mͦ. seditiosus ẽ is qui malus atq inutilis a¬
uisẽ. Dam hoc ñ magis seditiosi quã ambitiosi. quã calũniatoris
quã aliturꝰ hominis impbi uim describit. Hanc diffinitionẽ ayi¬
mus abundantia eẽ uitiosam. Aliud uitiũ adungit ita ut fasi
quidlã dicat hoc pacto. Sapientia ẽ pecuniȩ querendȩ intelli-¬
gesotra hoc uitiũ cicero adiecit p̃ter duo illa quȩ dixi. Terciũ enĩ
ipse posuit qdͥ a nob̾ sedm est constitutũ. Ita enĩ at ut aliqͥo ñ go

Expanded text:
transmisit per exemplum, sed, quasi totum continens, multa a toto praetereuntransmisit per exemplum, sed, quasi totum continens, multa a toto praetereundo peccavit: unde non poterat fieri ad nomen ex definitione conversio. Haec duo vitia si vitentur, integra definitio est, neque haec sola quae substantialis est, sed etiam reliquae species. Nunc haec de vitiis. Cicero vero in Rhetoricis tria esse vitia docuit: ‘Mala’ inquit ‘definitio fit cum aut communia describit, hoc modo: “seditiosus est qui malus est atque inutilis civis” — nam hoc non magis seditiosi quam ambitiosi, quam calumniatoris, quam alicuius hominis improbi vim describit’ —: hanc definitionem diximus abundantia esse vitiosam. Aliud vitium adiungit ita: ‘aut falsum quiddam dicit, hoc pacto: “sapientia est pecuniae quaerendae intellegentia”. Hoc vitium Cicero adiecit praeter illa duo quae dixi; tertium enim i
Abbreviated transcription (Latin):
renti enim ita ouid ẽ animal t̾renũ. mortale. rationale. bipes. risus
capar  fit reta responsio. homo ẽ. At si ita diffinias. homo ẽ suba¬
animata atq sensibilis. est quidẽ declaratꝰ homo. Nam hec om̃l
homo est. Uerũ si conu̾tas. tetum salus integra ñ manebit. Non eni
nitio ꝑ abundantiã qua amplius conu̾titur quã querebat᷑. Ꝙ on¬
no peccat disfinitio quȩ genus ponit quod ultra ẽ. Uiciniꝰ enĩ qł si¬
pra ẽ magis genus declarat. Item peccat. minꝰ continens quã necesse
est uet cupiditas ẽ aliena appetendi desid̾ium. Quod similit̃ conũsũ ñ
manet. quia minus ẽ comp̃hensũ diffinitione quã res nominis post¬
labat. Late enim cupiditas patet: nec sola auaritia ẽ. Ergo uiti¬
osa s̃ disfinitio in inus complexa quã querebat᷑. At si dicet. cup¬
itas est ut auaritia. quasi exemplũ dederat. ⁊ auditorẽ trans¬

Expanded text:
aerenti enim quid est animal terrenum, rationale, mortale, bipes, risus aerenti enim quid est animal terrenum, rationale, mortale, bipes, risus capax, fiat recta responsio, homo est. At si ita diffinias, homo est substantia animata sensibilis, est quidem declaratio hominis, nam haec omnia homo est; verum si convertanitio per abundantiam, quia amplius complectitur quam quaerebatur. Et omnino peccat definitio quae genus ponit quod ultra est: vicinus enim quod supra est genus magis declarat. Item peccat minus continens quam necesse est, ut ‘cupiditas est aliena appetendi desiderium’: quod similiter conversum non manet, quia minus est comprehensum definitione quam res nominis postulabat — late enim cupiditas patet nec sola avaritia est —; ergo vitiosa est definitio minus complexa quam quaerebatur. At si ita diceret ‘cupiditas est ut avaritia’, quasi exemplum dederat et auditorem trans
Abbreviated transcription (Latin):
cepi solam uere illam appellari diffinitionẽ. quȩ a genẽ exordium
sumens. ad ꝓpͥum rei quȩ diffinit᷑ separando ꝑ diffẽntias quȩ cõmu¬
nia pot̾ant eẽ descendit. Nunc iã de uitiis diffinitionis ut ꝓmissũ ẽ.
explicemus. Diffinitio substantialis quã pͥmã docuimus quã solam¬
ẽẽ diximus diffinitionẽ : duo uitia recipit pͥncipalia. Si ea oratio
quȩ diffinit aut ampliꝰ complexa fu̾it : aut minus quã res plena sit
declararit. Oporter enĩ ut oratio diffinitiua. ita cõponat᷑ ad nomen
cuiꝰ rẽ diffinit ut parẽ potentiã expͥmendȩ rei. atq ipsũ uocabulũ p̾stet
Conusim ꝙ nomen ⁊ diffinitio se inuicẽ collata declarent. ut si que¬
ras quid homo ẽ. recde respondeat᷑ animal t̾renum. rationale. mor¬
lenbipes risus capax. Hic rursus si conu̾tas: salua ẽ declaratio. Qn¬

Expanded text:
aecepi, solam vero illam appellari diffinitionem, quae a genere exordium aecepi, solam vero illam appellari diffinitionem, quae a genere exordium sumens ad proprium rei quae diffinitur, separando per differentias quae communia poterant esse, descendit. Nunc jam de vitiis diffinitionis, ut promissum est, explicemus. Diffinitio substantialis quam primam docuimus, quam solam diximus diffinitionem, duo vitia recipit principalia. Si ea oratio quae diffinit, aut amplius complexa fuerit, aut minus quam res plena sit declaravit. Oportet enim ut oratio diffinitiva ita componatur ad nomen cujus rem definit, ut parem potentiam exprimendae atque ipsum vocabulum praestet, conversimque nomen et diffinitio se invicem collata declarent. Ut si quaeras quid homo est, recte respondeatur animal terrenum, rationale, mortale, bipes, risus capax. Hoc rursus si convertas, homo sit optima declaratio. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sputari licet cum altero. id eẽ dicitur qd̵ illud alt̾um ẽ: ꝓpter rati¬
onalẽ similitudinẽ. S hoc contingit. cũ maioris rei nomine res dif¬
Quãplurimũ tͥbuunt edicto pr̃: edictum lex annua dicit᷑ eẽ.¬
ut pater est: cuius est filius. Cicero in rethoricis. Sic genus ẽ qd̃
ut dies est sol supra t̾ras. nox sol sub t̾ris. Ut enim aut dies aut nox sit
causa ẽ ut aut supra t̾ras sol aut sub t̾ris sit. Sunt ⁊ aliȩ fortasse sp̃es
diffinitionis. Herũ siquis inuen̾it adiciat numõ. mͦ illud diligent᷑
attendat. ne forte harũ alicui sp̃erũ illud qđ inuen̾it possit adiungi
Nec nos rursus frustra aliquis existimet tot sp̃es separasse: qd̃ possunt
sibi aliquȩ conuenire. Consid̾atione enĩ plenius cõmodata: om̃s inter
se cernet magno discͥmine separatas. Teneat mͦ illam qd supra sepe p̃¬

Expanded text:
sputari licet cum altero id esse dicitur, quod illud est alterum propter ratisputari licet cum altero id esse dicitur, quod illud est alterum propter rationalem similitudinem. Sed hoc contingit, cum maioris rei nomine res de‘Qui plurimum tut Pater est, cui est filius. Cicero in Rhetoricis: Sic genus est qut ‘dies est sol supra terras’ ‘nox sol sub terris’; ut enim aut dies aut nox sit, causa est aut supra terras sol aut sub terris. Sunt et aliae fortasse species definitionis; verum si quis invenerit, adiciat numerum, modo illud diligenter attendat, ne forte harum alicui specierum illud quod invenerit possit adiungi. Nec nos rursus frustra aliquis esibi aliquae convenire. Consideratione enim plenius commodata, omnes inter se magno cernet discrimine separatas; teneat modo quod supra saepe pr