comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noriam te inuenio: tui sũ ĩmemor. Et quo
iam ĩueniã te: si memor tui nõ sim. ꝑdide¬
rat .ni. mulier dragiã: et q̃siuit eam cũ
lucerna. ⁊ nisi memor eiꝰ ẽẽt. nõ inuenisset
eam. Cũ .n. eẽt inuenta: unde sciret utrum
q̃rimꝰ nbi recordem ubi tandem q̃rim̾ nili ĩ ipsa
memoria. Et si aliud pro alio offerat᷑. respumꝰ
donec illud occurcat qđ q̃timꝰ. Et cũ occurterit.
rat s ex parte qͣ tenebat᷑. pars alia q̃rebat᷑ qr sẽ¬
⁊ q. detruncata cõsuetudĩe claudicãs reddi qd̃
ꝑ recordatione tanqmͣ eã oblitꝰ sĩm: oblitũq
me ẽẽ adhuc teneam an ꝑ appetitũ discendi
ĩcognitam siue qmͣ nũqͣm scietun siue qͣm sic
oblitꝰ fuerim ut me nec oblitũ ẽẽ meminerĩ
Nõne ip̃a est beata uita qm õs uolunt. ⁊ oĩno

Expanded text:
tui sum. et quomodo iam inueniam te, si memor non sum tui? Perdiderat enim mulier drachmam et quaesiuit eam cum lucerna et, nisi memor eius esset, non inueniret eam. cum enim esset inuenta, unde sciret, utrum quaerimus ut recordemur? Ubi tandem quaerimus, nisi in ipsa memoria? Et ibi si aliud pro alio forte offeratur, respuimus, donec illud occurrat quod quaerimus: et cum occurrit, rat, sed ex parte qua tenebatur pars alia quaerebatur; quia sensolebat, et quasi detruncata consuetudine claudicans, reddi quod per recordationem, tamquam eam oblitus sim oblitumque me esse adhuc teneam, an per appetitum discendi incognitam, siue quam numquam scierim siue quam sic oblitus fuerim, ut me nec oblitum esse meminerim. nonne ipsa est beata uita, quam omnes uolunt et omnino
Abbreviated transcription (Latin):
Anno .xxiiͦ. ĩ galłia beluacensi arbe inclitus
rogerus decessit ep̃c. Qui int̾ alia beneficia
dedit ecc̃e sc̃i petri cui p̾sidebat aliatũ ĩnormã¬
nia ⁊ montiatũ ĩ u̾mandensi patria. Comita¬
tũ quo eiusdem urbis ab odone cãpariensi
comite ĩpetrauit dato ei pro cõmercio castro
sincerrio in bituricensi tecritorio sito: qd̾ sibi
primonii iure cõpetebat

Expanded text:
ore in Gallia Beluacensi urbe inclitus ore in Gallia Beluacensi urbe inclitus Rogerius decessit episcopus, qui inter alia beneficia dedit aecclesiae sancti Petri, cui presidebat, Alliacum in Northmannia, et Montiacum in Vermandensi patria. Comitatum quoque ejusdem urbis ab Odone Campaniensi comite impetravit, dato ei pro commercio castro Syncerrio in Bituricensi territorio sito, quod sibi patrimonii jure competebat
Abbreviated transcription (Latin):
qui optimi uiui ferax est. officio sacriste
qui bene custodies mun̾ uunctũ. nec ⁊ irat̾
ducatꝰ sui mortuuis est Iussitq se sepeliri añ
ostiũ ecc̃e: ut ab om̃ib cõtulcaret᷑ ⁊ suꝑ seplu¬
eret. Quẽ postea wilłs abbas tulit inde: ⁊ añ
altare locauit. Huiꝰ fr̃ robert̾: archiep̃c rotho¬
magi fuit. Qui honore abusus multa flagi¬
tia cõmisit. s postea. in seniũ u̾gens multis
elemosinis quedam deleuit. Richardꝰ iste fili¬
ũ hũit sin noĩs qui fuit dux anno uno. Q¬
dicit᷑ fuisse inuenenatꝰ a fc̃e suo roberto. Un¬
de tp̃e robertus post octo annos iosolunam p¬
rexit. Qui domũ reu̾tens apd̾ nicheam uͣ¬
bem bithinie ueneno interceptꝰ ẽ. Huic rob̾¬
fabula intheatro mũdi fuit. ꝙ ur ex humã¬
limo et pauꝑrimo seruilis cõditiõis genere
dies celebrato tanta siccitas ⁊ intemꝑies aeris
excanduit: ut multi p̾ nimio anore deficerẽt
multa ⁊̃ aĩalia subito intecirent: pauimen¬

Expanded text:
qui optimi vini ferax est, officio sacristae qui bene custodiens munus injunctum, nec etiam iratus mortuus est, jussitque se sepeliri ante ostium ecclesiae, ut ab omnibus conculcaretur, et super se plueret. Quem postea Guillelmus abbas tulit inde, et ante altare locavit. Hujus frater Robertus archiepiscopus Rothomagi fuit; qui honore abusus, multa flagitia commisit; sed postea in senium vergens, multis eleemosynis quaedam delevit. Richardus iste filium habuit sui nominis, qui fuit dux anno uno; dicitur fuisse invenenatus a fratre suo Roberto. Unde ipse Robertus post 7 annos Hierosolymam perrexit: qui domum revertens, apud Nicaeam urbem Bithyniae veneno interceptus est. Huic Robefabula in theatro mundi fuit, quod vir ex humillimo et pauperrimo servilis conditionis genere dies celebrato, tanta siccitas et intemperies aeris excanduit, ut multi prae nimio ardore deficerent, multa etiam animalia subito deficerent, pavimen
Abbreviated transcription (Latin):
ethelredus danos fugiẽs. uenit norma¬
niam ad richardũ frem ixoris sue emme. fi¬
liũ richardi ducis: qui cenobiũ fiscanense qd̃
p̃r inchoau̾at. ꝑfecit. Hic noctib custodias fa¬
muloꝵ falles ad matutinas monachorum
ibat: genua flectẽs ĩ or̃one usq ad lucem.

Expanded text:
Ethelredus Danos fugiens, venit Normanniam ad Richardum fratrem uxoris suae Emmae, filium Richardi ducis, qui coenobium Fiscanense, quod pater inchoaverat, perfecit. Hic noctibus custodias famulorum fallens, ad matutinas monachorum ibat, genua flectens in oratione usque ad lucem.
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ refugiũ estimarẽ. Ita mericulosus ego dũ quo
euadã dubito ut hec dicens saluti ur̃e nisi negli¬
gatis cõsulerẽ recepi alitũ: cõfestn effusurus.
Dixit: ⁊ pene cũ u̾bo sp̃m emisit. Corpus eiꝰ in ecc̃a
sc̃e marie sepultũ: miracło ut auint diuino. trib
dieb altius suꝑt̾rã eleuatũ est. Qͣ lit̾ guilłs p̾fai

Expanded text:
m refugium aestimarem. Ita meticulosus ego dum quo m refugium aestimarem. Ita meticulosus ego dum quo evadam dubito; ut haec dicens saluti vestrae nihil negligens consulerem, recepi halitum, confestim effusurus. » Dixit, et pene cum verbo spiritum emisit. Corpus ejus in ecclesia Sanctae Mariae sepultum, miraculo, ut aiunt, divino tribus diebus altius super terram elevatum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ occ̃a ferri: resumpta aĩa ad circũstantes ait. Ul¬
tuna pastoris ur̃i u̾ba suscipite. Naturalit̾ mor¬
tuus sui: s ut nob̾ nũtiarẽ q̃ uidi. reductꝰ sum.
Nec diu subsistã quia dormire ĩ dño delectat. Duc¬
tores mei uestib ornati ⁊ uultib ad omnẽ elegã¬
tiã erãt. Nicħ delectabiliꝰ. illoꝵ sermone iutido.¬
tem. Promittebat᷑ mͥ sedes paradysi: nõ multo p̃t
intranda. In momẽto p̃terita europa ingressi asy¬
ꝑtendimꝰ. Cit̾ioris rippe accole ductoꝵ meoꝵ mixti
cõtubernio: letiorẽ cctũ fecere. Ego studio uisendi
rificaret: qͣtinꝰ ueniales culpe qͣs cõfessione non
diluerã pauore illo horrendarũ formaꝵ purgarẽt᷑
Adhuc eis loquẽtib astitit exadu̾so tanta uis de¬
monũ. hastilia acuta iubrantiũ. ⁊ ignes afflã¬
tiũ: ut ager ferreus ⁊ aer flãmeus uideret᷑. Ita
horrore contussus sũ: ut nec ĩ celo nec ĩ t̾ra tutũ¬

Expanded text:
in ecclesiam ferri, resumpta anima ait ad circumstantes: « Ulin ecclesiam ferri, resumpta anima ait ad circumstantes: « Ultima pastoris vestri verba suscipite. Naturaliter mortuus fui, sed ut vobis nuntiarem quae vidi, reductus sum; nec diu subsistam, quia dormire in Domino delectat. Ductores mei vestibus ornati, et vultibus ad omnem elegantiam erant. Nihil delectabilius illorum nitidotem: promittebatur mihi sedes paradisiaca, non multo post intranda. In momento praeterita Europa, ingressi Astendimus. Citerioris ripae accolae ductorum meorum misti contubernio laetiorem coetum fecere. Ego studio visendi rrificarer, quatenus veniales culpae, quas confessione non dilueram, pavore illo horrendarum formarum purgarentur. Adhuc eis loquentibus, astitit ex adverso tanta vis daemonum hastilia acuta vibrantium, et ignes efflantium, ut ager ferreus, et aer flammeus videretur. Ita horrore concussus sum, ut nec in coelo, nec in terra tutu
Abbreviated transcription (Latin):
tus: uenationib et auiũ certaminib iuste
sepiꝰ intendens ⁊ garas ecc̃asticas cõuiuiis
ꝓfusiorib insumens. Cuiꝰq rei fama crebres¬
cente: totauita sua usu pallii caruit. Ꝙ ne¬
gauit sedes aplica honoris huiꝰ priuilegium
ei: qui sacrum negligebat officiũ. Unde cre¬
bro conuentꝰ expostulante nepote suo adu̾sꝰ
ultima ncc̃itate degradatꝰ est ferunt quidam
depositionis archanam causam fuisse. ꝙ idẽ
malgerius nepotem suũ cũ ixore mathilde
excõi cauerat. qr cõsangͥnei iuncti erant. et
idco nepotẽ excogitasse oc̃cones depositionis ĩꝑsecu¬
torem flagitiorũ suoꝵ. Pro cuiꝰ sceleris expiatiõe
idem guilłs postea edificauit monast̾iũ scĩ stepħi
cadonus: ⁊ illa monasteriũ scẽ tͥnitatis. Malge¬
rio successit maurilius fiscamnensis monachus
młtis plenus uirtutib: ⁊ maxime abstinentia.
Idẽ ad extrema deuenies. nitali pͥuat᷑ alitu: fere
dimudia die iacuit defiuictus. Tandẽ cũ pararetur

Expanded text:
us, venationibus, et avium certaminibus justo saepius intendens, et gazas ecclesiasticas conviviis profusioribus insumens. Cujus rei fama crebrescente tota vita sua usu pallei caruit; quod negaret sedes apostolica hujusmodi privilegium ei qui sacram negligebat officium. Unde crebro conventus expostulante nepote suo adversus ultima necessitate degradatus est. Ferunt quidam, depositionis arcanam causam fuisse, quod idem Malgerius nepotem suum cum uxore Mathilde erat, quia consanguinei juncti erant; et ideo nepotem excogitasse occasiones depositionis in persecutorem flagitiorum suorum, pro cujus sceleris expiatione idem Guillelmus postea aedificavit monasterium Sancti Stephani Cadomis; et illa monasterium Sanctae Trinitatis. Malgerio successit Maurilius Fiscannensis monachus, multis plenus virtutibus, et maxime abstinentia. Is ad extrema deveniens, vitali privatus halitu, fere dimidia die latuit defunctus: tandem cum pararetur
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut peccata quib nr̃a cõscĩa remordet᷑. ne¬
quaqͣm ulteriꝰ ad mittamꝰ. Iudiciũ uero satis
dũ se pccis pͥstinis absolutũ qm diu sͥ satisfc̃o¬
ni ⁊ genutib ĩcubanti uł illoꝵ q̃ egit uł sumli¬
ũ criminũ añ oculos ymago p̃luserit. eoꝵq ñ¬
riam pulsau̾it sensuũ . ĩ. ab ea resiliendũ ẽ sic̃
refugit honestꝰ ⁊ grauis si ĩpudice ac leuis fe¬
mĩe in publico aut colloquio aut amplexibus
appetatur. Solet eñi frequent̾ accid̾e̾ ut dũ uel
suos uł alioꝵ lapsꝰ imꝑitoꝵ quispiã miserantis
retractat affectu: ip̃e ⁊̃ subtilissimi teli uolupta¬
rie ꝑstringat᷑ assensu. ⁊ iniciũ sub specie pieta¬
tis exortũ obsceno ac norio fine cõcludat. Quaꝑꝑ¬

Expanded text:
s uel quibus nostra conscientia remordetur, nequaquam ulterius admittamus. indicium uero satisfedam se peccatis pristinis absolutum, quamdiu ei satisfactioni et gemitibus incubanti uel iDoram quae egit uel similium criminum ante oculos rum pulsaverit sensum, ita ab ea resiliendum est, sicut refugit vir honestus et gravis, si impudicae ac procacis feminae in publico aut colloquiis aut amplexibus erit. solet enim frequenter accidere, ut dum uel suos uel aliorum lapsus imperitorum quispiam miserantis retractat affectu, ipse etiam subtilissimi teli uoluptario perstringatur adsensu et initium sub specie pietatis exortum obsceno ac noxio fine concludat: su
Abbreviated transcription (Latin):
templatio curiositate reuocat᷑: ⁊ sic fit q̃n ut
mens ociosa uoluptate torpescat. Cũ gͥ hõ in-¬
terior iacet in lectulo noluptatis. dũ sompno
torpescit in hercie. ⁊ sompnuis deluditur curio¬
sitatis. cõuocat. et hortaturᷤ ext̾iorẽ ut ĩclinet
aurem rumorib. loqͣtur uana. mollib ĩdua¬
tur. mane cõmedat. gallus cene t̾minet lec¬
tionem. Euntib dormitũ surgentes ad iugi¬
lias obiuuent fres iugilantib illis dormiant.
redeuntib surgãt. S meliꝰ forsitan eẽt si nich
dicerent. qmͣ si subtractis sillabis aut dc̃onib
ocitando psalmos decantarẽt. laboret. gͥ homo¬

Expanded text:
templatio curiositate revocatur, et sic fit quandoque, ut templatio curiositate revocatur, et sic fit quandoque, ut mens otiosa voluptate torpescat. Cum igitur homo interior jacet in lectulo voluptatis, dum somno torpescit inertiae, et somniis deluditur curiositatis, convocat et hortatur exteriorem, ut inclinet aurem rumoribus, loquatur vana, mollibus induatur, mane comedat, gallus coenae terminet lectionem, euntibus dormitum surgentes ad vigilias obvient fratres, vigilantibus illis dormiant, redeuntibus surgant. Sed melius forsitan esset, si nihil dicerent, quam si subtractis syllabis, aut dictionibus, oscitando psalmos decantarent. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Labor hic interioris labor scĩe: la¬
bor exterioris exerciciũ oꝑationis. Scĩe labor in
te exercicii. in senio doctrine. Ut qui nescit ĩ pue
ricia. discat. qui didicit ĩiuuentute ad usũ du
em ꝑueniat cõtemplationis ut siq̃t ꝑ obliuio¬
nẽ sũb nube dubitatioĩs lateat obscurũ fiat
cogitatione liquidũ meditatione. liquidiꝰ con¬
templatiõe liquidissimũ. Cũ .n. aliquid de ce¬
lestib offert memoria menti. prius qiͣ. cõfusũ
ĩ cogitatione cernit᷑. postea u̾o meditatõe discer¬
nitur. Ad ultimũ u̾o cõtemplatiõe dinoscit᷑. Accẽ¬
dit᷑ gͦ cõsideratione cogitatio ĩflãmat᷑ discretiõe
meditatõ. illuminatur cogitatione cõtẽplatõ
Est .n. cogitatõ ĩ mẽte q fumꝰ in igne. medita¬
tio .q. flamina cũ fumo. cõtemplatõ. ignis cũ
flãma sine fumo. Cum autẽ mens ad cõside¬
randa celestia laborat. tunc cogitatõ occupatõ¬
ne tp̃raliũ impedit᷑ meditatõ cõturbat᷑. ocio cõ¬

Expanded text:
ris. Labor interioris, labor scientiae; labor exterioris, exercitium operationis. Scientiae labor in te exercitii, in senio doctrinritia discat; qui didicit, in juventute ad usum duciem perveniat contemplationis; ut, si quid per oblivionem sub nube dubitationis latet obscurum, fiat cogitatione liquidum, meditatione liquidius, contemplatione liquidissimum. Cum enim aliquid de coelestibus offert memoria menti, prius quasi confusum in cogitatione cernitur, postea meditatione discernitur, ad ultimum vero contemplatione dignoscitur. Accenditur ergo consideratione cogitatio, inflammatur discretione meditatio, illuminatur cogitatione contemplatio. Est enim cogitatio in mente, quasi fumus in igne; meditatio, quasi flamma cum fumo; contemplatio, ignis cum flamma sine fumo. Cum autem mens ad consideranda coelestia laborat, tunc cogitatio occupatione temporalium impeditur, meditatio otio conturbatur, con
Abbreviated transcription (Latin):
la tñ iuuentꝰ portat pondꝰ diei ⁊ estꝰ. Portãt
mat̾ialit̾ pondus laboris et estum solis. mora
lit̾ pondus carne fragilitatis. s. ⁊ estũ libidi¬
nis labore gͥ manuũ adiuchilat᷑ pondꝰ temꝑ¬
go. qui dum nõ tenetur obedĩc uinculo ĩcqua¬
litate frat̾ne sccietatis. q bos lasciuiens dis¬

Expanded text:
amen juventus portat pondus diei et aestus. Portat materialiter pondus laboris, et aestum solis. Portat moraliter pondus carnalis fragilitatis, sustinet aestum libidinis. Labore igitur manuum annihilatur pondus tengo, qui dum non tenetur obedientiae vinculo, in aequalitate fraternae societatis quasi vox lasciviens dis
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ ĩ manib .i. puritatẽ ĩ oꝑib. cũ orat exau
pi̾u. offerri solebant ĩ hac purificatiõe agnꝰ tur¬
tures aut columbe. ego autem qͥd offeram cũ nul¬
lũ istoꝵ hr̃e q̃am: Offeram ne porcũ de hiis qͦs
tam diu paui: Offeram ne merulam bĩ bñdc̃i q̃
totiẽs ⁊ tam importune inͥ uolitans occurrit: Of¬
feram strutionẽ qmͣ nutriui post cõu̾sionẽ: Offe¬
ram fortassis porcũ ĩmũdicie ꝓ agno ĩnocentie.
merulã uoluptatis. ꝓ turture castitatis: stru¬
tione simulatioĩs pro columba simplicitatis.
nant. seculares fabule cib sp̃uũ ĩmũdoꝵ. Se
liqͣs seqũt᷑ ĩmũdi migas. Heu qmͣ sepe octur¬
rit mͥ merula temptatioĩs: ⁊ tam tardus cur¬
ro ad uepres et urticas correctionis. Porto plu

Expanded text:
puerum in manibus, id est puritatem in operibus, cum orat exaudpuerum in manibus, id est puritatem in operibus, cum orat exaudlo pueri, offerri solebant in hac purificatione agnus, turtures et columbae. Ego autem quid offeram, cum nullum istorum habere queam? Offeram ne porcum de his, quos tandiu pavi? Offeram ne merulam beati Benedicti, quae toties et tam importune mihi volitans occurrit? Offeram struthionem, quem nutrivi post conversionem? Offeram fortassis porcum immunditiae pro agno innocentiae, merulam voluptatis pro turture castitatis, struthionem simulationis pro columba simplicitatis. nant saeculares fabulae, quae sunt quasi liquas, sequuntur immundi nugas. Heu! quam saepe occurrit mihi merula tentationis, et tam tardus curro ad vepres et urticas correptionis. « Cu
Abbreviated transcription (Latin):
b claustri dicturus accedo. qui me solũ
int̾ ceteros in hac parte negligentiorẽ repperio
qui licet ablutis manib. lota facie albis ue-¬
pollutꝰ. ĩmũdꝰ corde. xp̃i corpͦ meis nõ ꝑtimesco
manib tractare. Accedo elatus ad humilem. ira¬
tus ad mitem. crudelis ad misericordẽ: ⁊ tñ patit᷑
humilis elatum. mitis itatũ crudelem miseri¬
cors. Accedo seruus ad dñm. nõ amore s timore:
nõ deuotione s usu. Accedo ad dñm cuiꝰ ꝑcussi ser¬
uũ: ad patrem accedo. cuiꝰ octidi filiũ. ꝑcussi ubo
octidi etemplo. nõ tñ ꝑtimesco dñm. nec reuere¬
or patrem. Manens in iurba fratrũ turbans
aliquos. ⁊ ab aliquo turbatus. qñq accedo ad
pacificũ talis ad osculũ pacis quri prius recõsilia¬
tus acced̾e debuissem ad osculũ turbati frĩs. Bo¬
nũ est cũ sẏmeone saluatorẽ puerũ portare in
manib et fructũ salutis hr̃e ĩ oꝑib. Qͥ .n. portat

Expanded text:
 pauca dicturus accedo, qui me solum inter caeteros in hac parte negligentiorem reperio. Qui licet ablutis manibus, lota facie, albis vepollutus, immundus corde, Christi corpus meis non pertimesco manibus tractare. Accedo ad humilem elatus, iratus ad mitem, crudelis ad misericordem: et tamen patitur humilis elatum, mitis iratum, crudelem misericors. Accedo servus ad Dominum, non amore, sed timore; non devotione, sed usu. Accedo ad Dominum, cujus percussi servum; ad Patrem accedo, cujus occidi Filium. Percussi verbo, occidi exemplo, nec tamen pertimesco Dominum, nec revereor Patrem. Manens in turba fratrum, turbans aliquos, et ab aliquo turbatus, quandoque accedo ad pacificum. Appropinquo etiam talis ad osculum pacis, qui prius reconciliatus accedere debuissem ad osculum turbati fratris. num est Salvatorem puerum portare in manibus et fructum salutis habere in operibus. Qui enim portat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tu illam tenes ⁊ ille quã qͣm dissimiliter
Nam tu quidẽ districtius. At ille fortassis
discretius. Neq hec qr dico. dico qd̃ hec erte¬
riora negligenda sint cũ potius sp̃ualia qͣm¬

Expanded text:
et tu illam tenes, et ille, quanquam dissimiliter: et tu illam tenes, et ille, quanquam dissimiliter: nam tu quidem districtius, at ille fortasse discretius. Neque hoc dico, quia haec exteriora negligenda sint; aut qui se in
Abbreviated transcription (Latin):
regula h̃emus corporalia dampnes. Nequaꝙͣ
S illa opo ag̾e ⁊ ista nõ omitt̾e. alicqͥn tñ
cũ aut ista omiti ncc̃e ẽ. aut illa: ista potiꝰ
omittenda sũt qmͣ illa. De quib apłs. Emu¬
lamini carismata meliora detrahendo ĩqͣm
fr̃ib. in quo demetip̃m extollis. ꝑdis humi¬
litatẽ. ĩ quo alios deprimis caritatẽ. que sũt
ꝓculdubio carismata meliora. Tu tuũ corpꝰ
multũ ⁊ nimiis laborib atteris ⁊ regulari¬
b asperitatib mortificas membra tua que
sũt suꝑ t̾ram bene facis. S quid s ille quem
similitet nõ laborantẽ diuidicas modicũ qͥdẽ
habeas de hac re que ad modicũ utilis est. cor¬
porali iudelicet exercitatione. amplius a̾ qͣm
tu de illa qua ad omĩa ualet .i. pietate: Qͥs¬
gulam ab om̃ib qui eam ꝓfessi sũt. sic ad lit¬
teram tenendam censes ut nullam oĩno dis¬
pensationẽ admitti patiaris. Audacter dico nͨ
tu eam nec ille tenetis. Sin uero concedis ali

Expanded text:
Regula habemus, corporalia damnes? Nequaquam: sed illa oportet agere, et ista non omittere. Alioquin cum aut ista omitti necesse est, aut illa; ista potius omittenda sunt, quam illa. Quanto eait, charismata meliora? Detrahendo quippe fratribus, in quo temetipsum extollis, perdis humilitatem; in quo alios deprimis, charitatem: quae sunt procul dubio charismata meliora. Tu tuum corpus multis et nimiis laboribus atteris, ac regularibus asperitatibus mortificas membra tua quae sunt super terram. Bene facis. Sed quid si ille quem similiter non laborantem dijudicas, modicum quidem habeat de hac, quae ad modicum est utilis, corporali videlicet exercitatione; amplius autem quam tu de illa, quae ad omnia valet, id est pietate? Qgulam ab omnibus qui eam professi sunt, sic ad litteram tenendam censes, ut nullam omnino dispensationem admitti patiaris, audacter dico, nec tu eam, nec ille tenetis. Nam etsi ille
Abbreviated transcription (Latin):
nus acquirantur. aut optineant᷑ sicut scͥp¬
tũ est. nõ prius qd̃ sp̃uale s qd̾ aĩale. deinde
qd̾ sp̃uale. Sicut nec iacob nisi pͥus cogni¬
ta lya desideratos amplerus rachel meruit
optin̾e. Unde rursus in psalmo. Sumite
psalmũ ⁊ date tympanũ qd̾ est dic̾e. Sumi¬
te sp̃ualia. s prius date corporalia. Optun
a̾ ille qui discrete ⁊ congrue ⁊ hec opatur

Expanded text:
acquirantur, vel obtineantur, sicut scriptum est, Non prius quod spirituale, sed quod animale; deinde quod spirituale . Sicut nec Jacob, nisi prius cognita Lia, desideratos Rachelis amplexus meruit obtinere. Unde rursus in psalmo, Sumite psalmum, et date tympanum : quod est dicere, Sumite spiritualia, sed prius date corporalia. Optimus autem ille, qui discrete et congrue et haec operatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tati. Incedebat quo armatꝰ lorica ferrea contra
tigationẽ ad quiescendũ semodicũ cõferebat
adeo durꝰ erat et quieti contrati᷑. qd ĩ eo dormi¬
ens uexari poterat non foueri. Erat .n. ex tabu¬
lis ligneis instar̾ sepulchu in t̾ra cõsertis om̃i
stramento om̃uq lec̾tist̾mo darens p̾t̾ illam tu¬
et uacuus. eo p̃sente. talib culcitris ⁊ lintheo

Expanded text:
tinentiam , etiam lorica ferrea contra tigationem ad quiescendum se modicum conferebat, adeo durus erat et quieti contrarius, ut in eo dormiens vexari poterat non foveri. Erat enim ex tabulis ligneis instar sepulcri in terram consertis, omni stramento, omnique lecti stramine carens, praeter illam tuet vacuus; eo praesente, talibus culcitris talibusque
Abbreviated transcription (Latin):
redire ĩ cõscĩam suam. Ad qd̾ sogitandũ õmo im
mus ut cogitemꝰ. amore eiꝰ uł amore amoris eiꝰ
ꝓuccam᷑ ⁊ trahimur. Cogitantis gͦ est ĩ om̃ib
humiliare semetip̃m ⁊ glorificare ĩ seip̃o dñm
deum suũ in contemplatione dei iulescere sibi
ĩ amore creatoris subici om̃i treat᷑e humane.¬

Expanded text:
redire in conscientiam suam. Ad quod cogitandum omnino impredire in conscientiam suam. Ad quod cogitandum omnino impmus et cogitemus, amore ejus vel amore amoris ejus provocamur et trahimur. Cogitantis ergo est, in omnibus humiliare semetipsum, glorificare in semetipso Dominum Deum suum: in contemplatione Dei vilescere sibi: in amore Creatoris subjectum esse omn
Abbreviated transcription (Latin):
t quidem de nõnullis q̃ ad deum spec¬
tant fas ⁊ possibile est hõi rõnem hñti
aliqñ cogitare ⁊ disquirere. sicut de dulcedĩe
bonitatis eius. de potentia uirtutis ⁊ aliis hi¬
nõ pot̃. nisi qnͣtũ ad hoc sensu illuminati amo¬
cũ nõ nisi ineffabilit̾ uideatur. Qui nult.
uidere cor mũdet. qi nulla corꝑis similitudĩe
dormienti nulla corporea specie iugilanti. nul
rõis indagine nisi mundo corde humilit̾ amã¬
tis potest iuderi uel apprehendi. Hec ẽ .n. facies
est spẽs cui contemplande suspirat om̃is qui af¬
fectat dilige̾ dñm deũ suũ ĩ toto corde. Ad qd̾ ⁊̃ nõ¬
definit extitare proximũ suũ si diligit eum. sic̃
seip̃m. Ad qd̾ cum aliqñ admitut᷑ in ip̃o lumĩe
ueritatis indubitant̾ uidet p̃uenientẽ gr̃am
cũ inide repellitur. in ip̃a mente sua intelligit pu¬
titati eius nõ cõuenire ĩmũdiciã suã ⁊ si amat
flere dulce ht̃. ⁊ non sine multo gemirtu cogit᷑

Expanded text:
t quidem de nonnullis quae ad Deum spectant, fas est et possibile homini rationem habenti aliquando cogitare et disquirere, sicut de dulcedine bonitatis ejus, de potentia virtutis, et aliis hnon potest, nisi quantum ad hoc sensu illuminati amocum nonnisi ineffabiliter videatur qui vult videre, cor mundet, quia nulla corporis similitudine dormienti, nulla corporea specie vigilanti, nulla rationis indagine, nisi mundo corde humiliter amanti, videri potest, vel apprehendi. Haec est enim facies est species, cui contemplandae suspirat omnis qui affectat diligere Dominum Deum suum in toto corde suo, in todesinit excitare proximum suum, si diligit eum sicut se ipsum. Ad quod cum aliquando admittitur, in ipso lumine veritatis indubitanter videt praevenientem gratiam: cum inde repellitur, in ipsa sui caecitate intelligit puritati ejus non convenire immunditiam suam. Et si amat, flere dulce habet, et non sine multo gemitu cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
ouo noĩe. Quem cũ sc̃s wlfrannꝰ expetiss ixn¬
te ã sc̃o wlfranno dirupta sunt uincula q̃
guttur eiꝰ stringebant. ⁊ illesus corruit in
terram. Qui tentꝰ a scõ wlfranno surrexit
ĩcolumis. Ꝙ baptiratꝰ et postea a regislan¬
codices transcripsit monast̾io fontine. Post
het rathbodꝰ dux cũ deberet baptirari ut supͣ
dictũ est: pedem a fonte retraxit. Et cũ ẽẽt ĩ
multa dubitatione: misit ad b̃m̃ willebror¬
dũ illiꝰ gentis ep̃m: consulens si deberet bap¬
tirari. Cui ille. Rndit. Qũo michi credet qui
fc̃o fr̃i nr̃o wilfranno nõ credit: Ego inquit
hac nocte uidi eũ cathena ignea ligatum
unde ꝯstat eũ iam eternam dampnationẽ
subisse. Cũq iret ad domũ principis: nũtiat᷑
eũ iam ẽe mortuũ. Et statim remeauit ad

Expanded text:
Ono nomine: quem cum sanctus Vulfrannus expetisset, responOno nomine: quem cum sanctus Vulfrannus expetisset, responte autem sancto Vulfranno, dirupta sunt vincula, quae guttur illius constringebant; et illaesus corruit in terram. Qui tentus a sancto, surrexit incolumis. Qui baptizatus, et postea a Regislancodices transcripsit monasterio Fontanellae. Post haec Rabodus dux, cum deberet baptizari, ut supra dictum est, pedem a fonte retraxit; et cum esset in multa dubitatione misit ad beatum Willebrodum illius gentis episcopum, consulens, si deberet baptizari: qui respondit: « Quomodo mihi credet, qui sancto fratri nostro Vulfranno non credit? Ego, inquit, hac nocte vidi eum catena ignea ligatum. Unde constat, eum jam aeternam damnationem subiisse. » Cumque iret ad domum principis, nuntiatur eum jam esse mo
Abbreviated transcription (Latin):
infreno anno intinctũ pedem extrahens. saciꝰ
est inquit ut plures qͣm pantiores sequar.
Et ita ludificatꝰ a demone ꝓmittente qd ei t̾¬
çia die ab hinc ĩcõꝑabilia dona daret: ip̃a die¬
t̾cia subita ⁊ eterna morte periit. Ex gestis eiꝰ.¬
ic uulfrannꝰ senonensis ep̃c ex tercitorio
uastinensi fuit: cuiꝰ p̃r nubertus ĩ aula regis
dagoberti ⁊ filii eiꝰ ludouici militauit. successit
admonitꝰ est ut genti frisonũ u̾bũ dei p̃di¬
caret. Qd̃ ut faceret: iuit tũc ad monaste
rothomagensis ep̃c. De quo monast̾io: co¬
operatores secum assumpłit ad predican
affuit hora: ut missam c̾antaret sc̃s wlfrã¬
nꝰ. naui manente ĩmobili positis anchoris
nistri adhereret. Post hec filius rathbodi du¬
cis a bõ wlfranno baptizatꝰ. ĩ albis positꝰ
expirauit. Mos autem erat apud frisone
ut quẽcũq sors cõting̾et offerretur demoni¬
b ĩmolandus. Ad ħ electꝰ est sorte quidã puer

Expanded text:
inferno, intinctum pedem extrahens, Satius est, inquit, ut plures, quam pauci» et ita ludificatus a daemone promittente, quod ei tertia die abhinc bona incomparabilia daret, ipsa tertia die subita et aeterna morte periit. Hic Vulfrannus Senonensis episcopus ex territorio Vastenensi fuit. Cujus pater Vulbertus in aula regis Dagoberti, et filii ejus Ludovici militavit. Successit admonitus est, ut genti Frisonum verbum Dei praedicaret. Quod ut faceret, ivit tunc ad monasteRothomagensis episcopus; de quo monasterio cooperatores secum assumpsit ad praedicanadfuit hora, ut missam cantaret sanctus Vulfrannus, navi manente immobili, positis anchoris; nistri adhaereret. Post haec filius Rabodi ducis a beato Vulfranno baptizatus, in albis positus exspiravit. Mos autem erat apud Frisones, ut quemcunque sors delegisset, offerretur daemonibus immolandus. Ad hoc electus est sorte puer quidam
Abbreviated transcription (Latin):
tam magna et tam ĩsolita. Pulchrũ spestaculũ
ualdeq iocundũ cum reuelatione ueritatis. Hũ
ꝓcedit manifesta rõ. ⁊ ad confurmationẽ reue-¬
latioĩs. illinc occurrit tã aꝑta qm figurata lo¬
cutio. Alioquin ab altitudine diei timebo: ne¬
rens ne forte seducar a demonio meridiano. un¬
de .ii. tot hereses. unde tot errores. nisi qr sp̃r̃ er¬
roris transfigurat se ĩ angelũ lucis: Certeut̾¬

Expanded text:
ae exhibeat auctoritatem. Pulchrum spectaculum, valdeque jucundum, cum in revelatione veritatis, hinc procedit manifesta ratio, et ad confirmationem revelationis illinc occurrit tam aperta, quam figurata locutio. Alioquin ab altitudine diei timebo, verens ne forte seducar a doemonio meridiano. Unde enim tot haereses, unde tot errores, nisi quia spiritus erroris transfigurat se in angelum lucis? Vide
Abbreviated transcription (Latin):
to. Uerũ ubi ad alta mens ducitur. qñ de cele¬
stib q̃o uentilatur. ubi deprofundis reb agit᷑¬
cib agit᷑ ĩ tante sublimitatis u̾tice nõ recipio
rp̃m sine teste: nec rata ẽẽ pot̾it q̃libet uerisi¬
milis reuelatõ. sine atcestatione moysi ⁊ helxe
sine scripturaꝵ auctoritate. Ad hibebat gͥ sibi

Expanded text:
to, verum ubi ad alta mens ducitur, quoniam de coeleto, verum ubi ad alta mens ducitur, quoniam de coelestibus quaestio ventilatur, ubi de profundis rebus agitur, in tantae sublimitatis vertice non recipio Christum sine teste, nec rata poterit esse quamlibet verisimilis revelatio sine attestatione Moysis et Eliae, sine Scripturarum auctoritate. Adhibeat igi
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qr montis huiꝰ uernicem minime
apprehendisti: si xp̃m clarificatũ nõdũ uidere
meruisti. Mox ut te dux tnus xp̃c collocau̾it ĩ
sũmo apparet t̃ ĩ h̃itu alio: ⁊ coram te induiturᷤ
lumine sicut nestimento. Animadu̾te gͦ qr ali
co siue in ualle siue ĩ monte nõ ĩduit᷑ xp̃c nisi
nos t̾rena ĩ ualle: celestia ĩ monte. Qmdiu gͦ
ad huc ĩualle moraris. qm diu ad alta non
ascendis: non te docet xp̃c nisi de reb ⁊ ĩ fimus.¬
altũ et xp̃m uidere tranffiguratũ: quicquid
ĩ illo uideas. quicqͥd ab illo audias. non ei faci¬
le credas. nisi occurrant ei moyses et helyas. Sci¬
mꝰ qr ĩ ore duoꝵ uł triũ stat om̃e testimoniũ.
Suspecta est mͥ om̃is ueritas quam nõ cõfirmai
scripturaꝵ auctoritas. Nec xp̃m ĩ sua clarifi¬
catione recipio: si nõ assistant ei moyses et
helyas et in ualle ⁊ in montis ascensione xp̃m
exteriorib uel deintinus meis facile recipio:
utporte ĩ hiis q̃ cõprobare possum ꝓprio exꝑimẽ¬

Expanded text:
num quia montis hujus verticem minime apprehendisti, si Christum clarificatum nondum videre meruisti. Mox ut te dux tuus Christus collocaverit in summo, apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelico sive in valle, sive in monte non induit Christus nisi sed terrena in valle, coelestia in monte. Quandiu ergo adhuc in valle moraris, quandiu ad alta non ascendis, non te docet Christus nisi de rebus terrenisistum videre transfiguratum, quidquid in illo videas, quidquid ab illo audias non ei facile credas, nisi occurrant ei Moyses et Elias. Scimus quia in ore duorum vel trium stat omne testimonium. Suspecta est mihi omnis veritas quam non confirmat Scripturarum auctoritas nec Christum in sua clarificatione recipio, si non assistant ei Moyses et Elias. Et in valle, et in montis ascensione Chrisexterioribus, vel de intimis meis facile recipio, utpote in his quae comprobare possum proprio experimen
Abbreviated transcription (Latin):
dio uoces angelloꝵ psallentiũ tanquã uocẽ
ꝙytharedoꝵ multoꝵ. qui ueniũt pro aĩa nr̃i
paralitici et ego cras eum sequar. S festina
pulsare tabulam. qr aĩa eius multũ festinat
egredi. Tunc fr̃ bñdictus iuit cõsiderare qͣli

Expanded text:
 voces angelorum psallentium, tanquam vocem citharoedorum multorum, qui veniunt pro anima nostri paralytici: et ego cras cum sequar. Festina pulsare tabulam; quia anima ejus multum festinat egredi. » Tunc frater Benedictus cucurri
Abbreviated transcription (Latin):
mentis erat. ⁊ dũ abbas uellet tactu probare
utrũ ĩ corpore ẽẽt an ĩ sp̃u mortuꝰ euanuit.
In crastino abbas q̃siuit a cõfessore pauꝑũ si
mortu illi tale crimen cõfessus fuiss. Qui
rxndit. Etiã. Et qũo illud nostis: Ab ore ĩ¬
quid eius audiui. Quidã iuuenis monach
ĩ eadẽ domo nuꝑ decesserat. Cuiꝰ m̃r postea ui¬
so abbate cepit auxie flere de filio suo. Qm
ille consolans ait. Noli flere certa esto qd̾
filius tuus ĩ magna gła est. Ego scio qͣlit̾
uixerit ⁊ qm sce. Quo audito mr̃ eiꝰ recepit
cõsolationẽ. Nõ młto pt̃ cũ idẽ albas oraret.
apparuit ei monachꝰ ille ĩ uultu clarissĩo ⁊ sa¬
lutauit eñ. Quẽ albas recognoscẽs ait. Qũo tͥ

Expanded text:
mentis erat. Et dum abbas vellet tactu probare, mentis erat. Et dum abbas vellet tactu probare, utrum in corpore esset, an in spiritu, mortuus evanuit. In crastino abbas quaesivit a confessore pauperum, si mortuus illi tale crimen confessus fuisset; cui respondit: « Etiam. Et quomodo illud nostis? » -- « Ab ore, inquit, ejus audivi. » Quidam juvenis monachus in eadem domo nuper decesserat: cujus mater postea, viso abbate, coepit anxie flere de filio suo. Quam ille consolans ait: « Noli flere; certa esto quod filius tuus in magna gloria est. Ego scio, qualiter vixerit, et quam sancte. » Quo audito mater ejus recepit consolationem. Non multo post cum idem abbas oraret, apparuit ei monachus ille in vultu clarissimo, et salutavit eum; quem abbas recognoscens, ait: « Quomodo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
anhelantẽ. Cucurrit. gͦ pulsare tabulam. ⁊
añqͣm fr̃es om̃s eẽnt cogregati inigrauit
ille paralyticus. ĩ crastino. iohes. Quidam
famulus cellarii boneuallis ĩfirmatꝰ est usq
ad mortẽ ⁊ confessus est pc̃ca sua monacho cõ¬
fessori pauꝑũ. Et dixit ille qddam pccm quod̾
monachus ille timuit recipere. ⁊ iniunxit¬
illi infirmo. ut hoc cõfiteretur abbĩ. Q ille
ã cũ rediss de uia post cõpletoriũ ⁊ sederet in
lecto uolens se discalciare. iudit illũ mortuũ
ascendentem gradus dormitorii. Qͥ ueniens
ante illũ cecidit ad pedes eiꝰ. uenuam petens. ro¬
gans humilit̾ ut suam cõfessionem audiret
dicẽs semissũ ad eum pp̃hoc ⁊ cõfessus est cũ
tanta lacrimaꝵ habundantia qd̃ ⁊̃ abbas mo¬
tus est ad lacrimas. ⁊ plorauerunt ambo ĩ¬
tm̃. ut manica cuctille abbĩs ualde humecta¬
retur. Pt̃ absolutionẽ mortu rogat humi¬
lit̾ abbẽm ut oraret pro se. qr ĩ magnis tor¬

Expanded text:
nedictus cucurrit pulsare tabulam; et antequam fratres omnes essent congregati, migravit ille paralyticus: in crastino Joannes. Quidam famulus cellerarii Bonaevallis infirmatus est usque ad mortem, et confessus est peccata sua monacho confessori pauperum: et dixit ille quoddam peccatum, quod monachus timuit recipere, et injunxit infirmo, ut hoc confiteretur abbati: quod ille et de via post completorium, et sederet in lecto suo, volens se discalceare, vidit illum mortuum ascendentem gradus dormitorii: qui veniens ante illum cecidit ad pedes ejus, veniam petens: rogans humiliter, ut suam confessionem audiret, dicens se missum ad eum propter hoc. Et confessus est cum tanta lacrymarum abundantia, quod etiam abbas motus est ad lacrymas, et ploraverunt ambo intantum, ut manica cucullae abbatis valde humectaretur. Post absolutionem mortuus rogat humiliter abbatem, ut oraret pro se, quia in magnis tor
Abbreviated transcription (Latin):
N domo boneuallis erat quidam monach fer-¬
uens. Qui cũ eẽt debilis corpore. sꝑ tñ tenebat
cõuentũ. Tandem incidit in paralisim ⁊ diu
languit ĩ infirmitoriũ. Ibi erat mag̃r noui¬
cioꝵ ioh̃es noĩe infirmꝰ usq ad mortẽ. Cui¬

Expanded text:
n domo Bonaevallis erat quidam monachus fervens, qui cum esset debilis corpore, semper tamen tenebat conventum. Tandem incidit in paralysin, et diu languit in infirmitorio. Ibi erat magister novitiorum, Joannes nomine, infirmus usque ad morte
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o ioseph decuriõe nobili. Qui corpꝰ dñi depo¬
suit de cruce et de catino illo uł parapside ĩ quo
dñs cenauit cũ discipulis suis. de quo ab eodem
heremita descripta est hystoria q̃ dr de gradali.
Gradalis ã uł gradale. dr̃ gallice dr̃ scutella
lata et aliqͣntulũ profunda. ĩ qua p̾ciose dapes
cũ suo iure diuitib solent apponi. gradatim
unꝰ morsellus post aliũ in duiersis ordinibus.
Et dẽ nulgari noĩe graal: qr grata et accepta¬
bilis est in ea comedenti tam pp̃ continẽs. qr
forte argentea est uel de alia preciosa mate¬
ria: qͣm p̃p contentũ id est ordinem multipli
tam: ĩuenire nõ potui s tam̃ gallice scripta
hetur a quibdam precerib. Nec facile ut aĩt

Expanded text:
sancto Joseph decurione, qui corpus Domini deposancto Joseph decurione, qui corpus Domini deposuit de cruce; et de catino illo sive paropside, in quo Dominus coenavit cum discipulis suis; de quo ab eodem eremita descripta est historia, quae dicitur de gradali. Gradalis autem sive gradale Gallice dicitur scutella lata, et aliquantulum profunda; in qua pretiosae dapes cum suo jure divitibus solent apponi gradatim, unus morsellus post alium in diversis ordinibus; et dicitur vulgari nomine graalz, quia grata et acceptabilis est in ea comedenti: tum propter continens, quia forte argentea est, vel de alia pretiosa materia; tum propter contentum, id est ordinem multiplictam invenire non potui, sed tantum Gallice scripta habetur a quibusdam proceribus, nec facile, ut aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fortit̾ resistunt sarracenis. Sarraceni fame.
frigore. bello et pestilentia: sine num̾o pereũt¬
nitricis unta palatiũ in mari ꝓpe sc̃ãm sophi¬
am. erat ymago bẽ marie que tenet infantẽ
⁊brachio. qm̃ depuixit ĩ tabella sc̃s lucas cum
adhuc uineueret sc̃a maria. Hec ymago uo¬
catur ꝯdigit᷑a .i. deductrix. qr duob cecis appa¬
ruit sca maria et deduxit eos ad suam ec̃cam:
et illuminauit eos. Cũ ista ymagine faciũt
ꝓcessionem õi die martis ꝑ totam ciuitatem
narent et orarent simul et pugnarent: quidã
ciuis admonuit afferri illam ymaginẽ: ⁊ ab
genitrix q̃ tociens nos liberasti liberã nos mͦ
de iniinicis filii tui: ⁊ si ius ut ymaginẽ tuã
ñ mergamꝰ ĩ mari merge illos. Et cum hoc di¬
rissent. ille secreto ymaginem tenuit sub un¬
das. Et statim procella surrexit: ⁊ om̃s naues
sarracenoꝵ aut mersit. aut fregit. Helynandꝰ¬
oc tp̃re ĩ britannia cuidam heremite mon¬
strata est mirabilis quedã iusio ꝑ angelũ de

Expanded text:
fortiter resistunt Saracenis. Saraceni fame, frigore, bello, pestilentia sine numero pereunitricis, juxta palatium, in mari prope Sanctam Sophiam erat imago beatae Mariae, quae tenet infantem in brachio, quam depinxit in tabella sanctus Lucas, cum adhuc viveret sancta Maria. Haec imago vocatur Odigitra, id est deductrix; quia duobus caecis apparuit sancta Maria, et deduxit eos ad suam ecclesiam, et illuminavit eos. Cum ista imagine faciunt processionem omni die Martis, per totam civitatem. narent et orarent, simul et pugnarent, quidam civis admonuit conferri illam imaginem, et ab Genitrix, quae toties nos liberasti, libera nos modo de inimicis Filii tui; et si vis, ut imaginem tuam non mergamus in mari, merge illos. » Et cum hoc dixissent, ille secreto imaginem tenuit sub undas; et statim procella surrexit, et omnes naves Saracenorum aut mersit, aut fregit. Mortuoc tempore in Britannia cuidam eremitae monstrata est mirabilis quaedam visio per angelum de
Abbreviated transcription (Latin):
cultis. hic audis. non sedi cũ consilio uaiit᷑
int̾ innocentes manꝰ tuas. Ibi pauꝑũ res mo¬
lenter auferũt᷑. hic apauperib sponte offerũ¬
tur. Ibi laudatur peccator in desideriis aĩe
solet ut monachi qui curias freq̃ntant. cau¬
sas audiant. idicia ꝑquirant amant de
appetunt. qr ꝓ multis loqunt᷑ s monachus
multũ loquens multis displicet. Cõiugia co¬
pulant illicita: licita q̃n dissoluũt. De incet
Si uͦ res ad effectũ ꝑuenire nõ ualeat. mona¬
chus causidicꝰ iter parat: ut qd̾̃ alibi fi̾ nõ pe¬
tuit rome fiat. ꝓ principe gͦ seculari alpiũ
frigus ytalie calorem libent̾ patit᷑ qui pro
magr̃o speciali multo leuiora forsitan inuitꝰ
pateretur. Onerat᷑ cartulis. auctoritatib fult
Reu̾titur. Conit diem cause ꝑsonas inducit. q̃
gis amat monachꝰ causidicus ẽẽ de simul
discũbentib cum herode. qm̃ in uinculis et
carcere teneri cũ iohe:¬

Expanded text:
centem ; hic audis: Non sedi cum concilio vanitatinter innocentes manus tuas; ibi pauperum res violenter auferuntur; hic a pauperibus sponte offeruntur; ibi laudatur peccator in desideriis animae solet, ut monachi, qui curias frequentant, causas audiant, judicia perquirant, eappetunt, quia pro multis loquuntur. Sed monachus multum loquens, multis displicet. Conjugia copulant illicita, licita quandoque dissolvunt, quorum sic ad effectum pervenire non valeat, monachus causidicus tunc parat, ut quod alibi fieri non potuit, Romae fiat. Pro principe igitur saeculari Alpium frigus, Italiae calorem libenter patitur, qui pro magistro spirituali multo leviora forsitan invitus pateretur. Oneratur chartulis, auctoribus fultus revertitur, ponit diem causae, personas inducit, quagis amat monachus esse causidicus, de simul discumbentibus cum Herode, quam in vinculis, et carcere teneri cum Jo
Abbreviated transcription (Latin):
eius dño supplicabant. Conualescens ac¬
citũ ep̃m quem pro fistula fecerat. snuia con¬
silii deposinit. cõfessus. se toto illo triduo de¬
mones infestos sͥ uidisse flammam ĩ se ꝑ
fistulam iaculantes. flammã dico a deo ꝑ¬
tinacem ut ũr ignis respectu illius iocus
putetur. Interim uero uluenẽ semiustula¬
tũ aduentasse ferentem calicem aureum ĩ¬
mense magir tuduus aqua plenum oui
tisione ⁊ latitis asꝑgine extintos ardores
euaserat. Hic erat beatus laurentiꝰ mͣr gło
cõpaginari fecerat. ⁊ p̾terꝰ alia munera ca¬
lice aureo eandem ec̃cam honorauerat.Nũ¬
dem henricũ aliqñ inimicos fugitantem
cerua q̃dam ultra iuadabilem fluuiũ euer¬

Expanded text:
ejus Domino supplicabant. Convalescens acejus Domino supplicabant. Convalescens accitum episcopum, quem pro fistula fecerat, sententia concilii deposuit; professus se toto illo triduo daemones infestos sibi vidisse, flammam in se per fistulam jaculantes; flammam dico adeo pertinacem, ut noster ignis respectu illius jocus putetur: interim vero juvenem semiustulatum adventasse, ferentem calicem aureum immensae magnitudinis, aqua plenum; cujus visione et laticis aspergine exstinctos ardores evaserat. Hic erat beatus Laurentius martyr compaginari fecerat, et praeter alia munera calice aureo eamdem ecclesiam honoraverat. Eumdem Henricum aliquando inimicos fugitantem cerva quaedam ultra invadabilem fluvium eve
Abbreviated transcription (Latin):
tuosum fecisti. s nos ꝑ dei gr̃am qui illũ gło¬
sũ. fecit pauꝑib gr̃osum reddem᷑. Et mox rem¬
cepta sequentia sollempni ploratu sp̃c sc̃i gͣ¬
tiam ĩuitabat. Intelligens illũ aduentasle
illis plorantib. illis cantantib om̃ib simł
pectora tundentib. fiita missa. egenis ꝑ p̃co¬
nes cõclamatis om̃s dapes q̃sͥ ⁊ cu̾rialib ꝑa
rabatur. ł̃ usus eoꝵ exhausit: ip̃e obsonia ap¬
ponens. ip̃e iuxta disciplinã ministtoꝵ
de longe tonsistens. ipe suꝑflua tibor abster¬
cus  dem henricus tempore conradi prĩs
sui a quodam cłico fistulam tulerat argen¬
team qua pu̾i ludentes aqͣm iaculantur ꝑa¬
ctus ei ep̃atã cum foret imꝑator adultus
Repetenti pollicitũ. ĩpigre dedit. Non multo
post aspero morbo correptus decuburt ⁊ mor¬
bo crescente triduo ex sensis et mutꝰ iacuit.
Ep̃i p̃sentes tridrano ĩdicto ieuinio ꝓ uita

Expanded text:
tuosum fecisti; sed nos, per Dei gratiam, qui illum glotuosum fecisti; sed nos, per Dei gratiam, qui illum gloriosum fecit, pauperibus gratiosum reddemus, » et mox reincepta sequentia solemni ploratu Spiritus sancti gratiam invitabat, intelligens illum adventasse illis plorantibus, illis cantantibus, omnibus simul pectora tundentibus. Finita missa, egenis per praecones clamatis, omnes dapes quae sibi et curialibus dabantur, in usus eorum exhausit, ipse obsonia apponens, ipse juxta disciplinam ministrorum de longe consistens; ipse superflua ciborum abstergens. Idem Henricus tempore Conradi patris sui a quodam clerico fistulam tulerat argenteam, qua pueri ludentes aquam jaculantur, pactus ei episcopatum, cum foret imperator. Adultus repetenti pollicitum impigre dedit. Non multo post aspero morbo correptus decubuit, et morbo crescente triduo exsensis et mutus jacuit. Episcopi praesentes triduano indicto jejunio pro vita
Abbreviated transcription (Latin):
Dem henricꝰ celebrabat pentecosten apd̃
magitiã. Paulo aute missam cũ sedilia pa¬
rarent᷑ ĩ ecc̃a ortũ est urgiũ int̾ cubieulatio
archiep̃i ⁊ abb̃is fuldensis cenobii utroꝵ dñs
iuxta imꝑatorem sederet. Nam fuldense ceno¬
biũ ĩ saronia sc̃i galli corpore ĩsigne ⁊ p̾diis di¬
ar matoꝵ p̃bet ĩ hostem iꝑatori ⁊ ht̃ ex antiq̃
p̾uilegiũ. ut in magnis festiuitatib ad derte¬
tam eius sedeat. Itaq uentũ est ad prignam
furoreꝙ ꝑ ecc̃ant grassante paruimentum sang¬
nem ĩ undauit. s statim ep̃is cõnolantib pace
int̾ reliquos dissidentes statuta templũ ptu¬
gatũ est ⁊ missa festiuis clamorib aaa. Se¬
qͥuentia. ã ꝑcantata ⁊ ultimo eius u̾su dcõ
hũc diem gloriosũ fecisti uoxaere lapsa ẽ.
hũc diem bellicosum ego feci. Rigentib p̃tĩ
inimici tu inquit oĩs malicie inuentor simul
et intentor. diem bellicosum ⁊ arrogantib luc¬

Expanded text:
dem Henricus celebrabat Pentecosten apud Maguntiam. Paulo ante missam cum sedilia pararentur, in ecclesia ortum est jurgium inter cubicularios archiepiscopi et abbatis Fuldensis coenobii, utrorum dominus juxta imperatorem sederet. Nam Fuldense coenobium in Saxonia sancti Galli corpore insigne, et praediis diarmatorum praebet in hostem imperatori; et habet ex antiquo privilegium, ut in magnis festivitatibus ad dexteram ejus sedeat. Itaque ventum est ad pugnam, furoreque per ecclesiam grassante pavimentum sanguine inundavit: sed statim episcopis convolantibus pace inter reliquos dissidentes statuta, templum purgatum, et missa festivis clamoribus acta. Sequentia autem percantata, et ultimo ejus versu dicto: Hunc diem gloriosum fecisti, vox ab aere lapsa est: Hunc diem bellicosum ego feci. Rigentibus omnibtitiam inimici, « Tu, inquit, omnis malitiae inventor simul et incentor, diem bellicosum et arrogantibus luc
Abbreviated transcription (Latin):
uenerũt ut qui pͥmo ordinatꝰ fuiss uł ubi pare
maxima cognosceret᷑. ip̃e sederet in sede apłi̾ca.
⁊ probinꝰ incriminauer̃t symachũ ⁊ suborna¬
uerũt testes falsos. Quos miserunt rauennã
ad cegẽ thecdoricũ accusantes bm̃ symachum.
⁊ octlte reuccauer̃t laurentiũ. Post libello rome

Expanded text:
episcopis qui primus ordinatus fuisset, vel ubi pars maxima cognosceretur, ipse sederet in sede apostolicet Probinus incriminati sunt Symachum et subornaverunt testes falsos, quos miserunt Rauennam ad regem Theodricum accusantes eum. Occulte denique revocaverunt Laurencium post libellum Rome
Abbreviated transcription (Latin):
ne religionis deuotꝰ amator. simul ⁊ mauron¬
tius nobilis quidam uir ⁊ t̾raꝵ uł siluaꝵ ad
regem ꝑtinentiũ seruator. p̃buerunt locũ ma¬
nendi in silua etiscianensi. Qua uir dei hĩta¬
tionẽ cũ solo cõmilitone est ingressus. Paruo
tñ tuguriuncło iulissinco oꝑe fc̃o contentus
ut hĩtatio uite cõueniret. At inibi tanta se mor
baculo regente uestigia difficile moueret. ac
lim uictus est in paradyso. Nec elausa heremi
angustia lucis colũpna latere potuit. qͥn ma¬
gis sui fulgoris radiis longe lateq ĩnotuit.
Quapp̃ undiq ad hoĩem dei diu̾sis fatigati
infirmitatib cõfluxerñt: quos sc̃aꝵ medicinis
oĩonũ sanauit õs ad se quocũq morbo afflic¬
tos uenientes. ut tristicie cuilibet raucore an¬
gustiatos: sanos ⁊ hylares domũ remeare fecit

Expanded text:
nae religionis deuotus amator simul et Maurontus nobilis quidam uir et terrarum uel siluarum ad regem pertinentium seruator praebuerunt locum manendi in silua Chrisciacense qui et itionem cum solo commilitone ingressus paruo tantum tuguriunculo uilissimo opere facto contentus ut habitatio uitae conueniret, baculo regenti uestigia difficile mouebat ac lim uictus est in paradiso super angustia lucis columna latere potuit, quin magis sui fulgoris radiis longe lateque magis innotuit. Quapropter undique ad hominem Dei diversis fatigati infirmitatibus confluxerunt, quos sanctarum medicinis orationum sanavit, omnesque ad se quocumque morbo afflictos venientes vel tristitiae cuiuslibet rancore angustiatos sanos et hilaros domum remeare fecit
Abbreviated transcription (Latin):
tione rex ut fuit sapientissimꝰ benignissime
suscepta cõgandens. de eiꝰ libera ueritatis fi¬
ducia: sacerdotem xp̃i secum ad cõuiuia ue¬
oc̃conẽ: uenit cũ rege ad mensam totaq die
illa ⁊ nocte int̾ epłas leticie. u̾bi dei daꝑes sa¬
lutiferas cõuiuiis suis miuistrauit. Exinde¬

Expanded text:
tione rex ut fuit sapientissimus benigne tione rex ut fuit sapientissimus benigne suscepta congaudens eius libera ueritatis fiducia sacerdotem Christi secum ad conuiuia ueoccasionem, uenit cum rege ad mensam suam totaque die illa et nocte inter epulas laetitiae uerbi Dei dapes salutiferas conuiuis suis ministrauit. Cui