comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
solimis ep̃c habebat᷑. Apertis gͥ fundamen¬
tis. calces cementaq adhibitȩ: nichil omĩno
deerat. quin die postera ueterib deturba-¬
tis. noua iacerent fundamenta. cũ tamen
rat. uel quȩ in euuangeliis dñs predirerat.
psisteret nullo genere fieri posse. ut ibi aui ini¬
deis lapis suꝑ lapidem ponerẽt̃.Res erat u¬
endũ opus iam sola restabat. terrȩ motus UTI¬
ingens oborit᷑: & non solum fundamentoꝵ Uiti
saxa longe lateq iactant̃. uerũetiam totiꝰ
pene loci edificia complanant᷑. Porticus Tx¬
quoq publice in quibꝰ iudeorũ multitudo x
quȩ operi uidebat᷑ insistere cõmanebat: ad Xi¬
effugisse ad reqͥrendos qui oppressi fuerant
reliqua multitudo concurrit. Edes quoq¬
erat quedam in inferioribꝰ templi demersa.
habens aditũ inter duasporticꝰ quȩ fuerantU
nis emicuit. & ꝑmediũ plateȩ ꝑcurrens. ad-¬
ustis & exanimatis qͥ aderant iudeis. ultro U¬

Expanded text:
solymis Episcopus habebatur. Apertis igitur fundamensolymis Episcopus habebatur. Apertis igitur fundamentis, calces cementaque adhibita, nihil omnino deerat, quin die postera, veteribus deturbatis, nova jacerent fundamenta: cum tamen rat, vel quae in Evangeliis Dominus praedixerat, persisteret, nullo genere fieri posse, ut ibi a Judaeis lapis super lapidem poneretur. Res erat endum opus iam sola restabat, terremotus ingens oboritur quo non solum fundamentorum saxa longe lateque iactantur, verum etiam totius pene loci edificia complanantur. Porticus quoque publice in quibus multitudo, que operi videbatur, insistere commanebat ad effugisse, ad requirendos qui oppressi fuerant reliqua multitudo concurrit. Edes erat quedam in inferioribus habens aditum inter duas columnas, que fuerant nis emicuit et per medium platee percurrens adustus et exanimatus qui aderat Iudeis ultro
Abbreviated transcription (Latin):
& calliditas fuit: ut etiã infelices uide¬
osuanis spebꝰ illectos. ut ipse agitabat᷑ illu¬
deret. Quos primo omĩum conuocatos ad
se interrogat cur non sacrificarent: cũ eis
lex sua de sacrificiis imꝑaret. At illi occasio¬
nem se inuenisse temporis rati: ñ possumus
inquiunt nͥ in solo iherosolimorũ templo.
Ita namq precipit lex. Et accepta ab eo reꝑan¬
di templi licentia. intantũ insolentiȩ ꝑuene¬
runt: ut aliquis eis ꝓpħarum redditꝰ uide¬
ret᷑ Igit᷑ ex om̃ib locis atq: ꝓuintiis conuene¬
re uidei. locum templi olim igne comsũpti
aggredi cepere. comite ꝓperandi operis ab
imperatore concesso: sumptu publico & pri¬
uato res om̃i instantia gerebatur. Interea in¬
sultare nrĩs & uelut rẽparati sibi regni tem¬
poribꝰ comminari acrius ac seuitiam ostentare.
prorsus in magno tumore &e supbia agere. Cy¬
rillus tunc post marimum confessorem ihero-¬

Expanded text:
et calliditas fuit, ut etiam infelices Judaeet calliditas fuit, ut etiam infelices Judaeos vanis spebus illectos, ut ipse agitabatur, illuderet. Quos primo omnium convocatos ad se interrogat, cur non sacrificarent, cum eis lex sua de sacrificiis imperaret? At illi occasionem se invenisse temporis 263 rati: Non possumus, inquiunt, nisi in solo Jerosolymorum templo. Ita namque praecipit lex. Et accepta ab eo reparandi templi licentia, in tantum insolentiae pervenerunt, ut aliquis eis prophetarum redditus videretur. Igitur ex omnibus locis atque provinciis convenere Judaei, locum templi olim igne consumti aggredi caepere, Comite properandi operis ab Imperatore concesso: sumtu publico et privato res omni instantia gerebatur. Interea insultare nostris, et velut reparatis sibi regni temporibus, comminari acrius, ac saevitiam ostentare, prorsus in magno tumore et superbia agere. Cyrillus post Maximum Confessorem Jero
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłi cecinerat iteraret. Cumq se omni
expensa crudelitate salustius nichil egisse ꝑ¬
spiceret: recepto in carcerem uiuene. abisse fer¬
tur ad imperatorem & quid egerit renuntias¬
se: ac monuisse ne tale aliqͥd temptare uellet
de cetero. Alioquin & illis głam & sibi igno¬
miniam quereret. Hunc trieodorũ ipsi nos
postmodũ apud autiochiam uidimꝰ. Et cũ
reqͥreremꝰ ab eo si sensum doloris habuisset
ex integro: dicebat doloris se quidẽ parum
sensisse. astitisse autẽ uiuenẽ quenda qͥ su-¬
danti sibi linteo candidissimo & sudores
unfunderet. & ita se ẽẽ delectatũ ut tunc mes¬
tior factus sit quaudo deponi de eculeo us
ꝑsicam. melius se xpianos debellaturum.
ꝓfectus quidẽ est: sed nullus rediit. Ibi nãꝙ
incertum a siusne an abhostibꝰ confossus.
post annum & octo menses presumpti au¬
gustalis imperii finem fecit
anta uero eiꝰ ad decipiendũ subtilitas

Expanded text:
Ecclesia cecinerat, iteraret: cumque se, omni Ecclesia cecinerat, iteraret: cumque se, omni expensa crudelitate, Sallustius nihil egisse perspiceret, recepto in carcerem juvene, abiisse fertur ad Imperatorem, 262 et quid egerit nunciasse, ac monuisse ne tale aliquid tentare vellet de caetero, alioquin et illis gloriam et sibi ignominiam quaereret. Hunc Theodorum ipsi nos postmodum apud Antiochiam vidimus. Et cum requireremus ab eo si sensum doloris habuisset ex integro, dicebat se quidem dolores parum sensisse, adstitisse autem quendam juvenem, qui sudanti sibi, linteo candidissimo et sudoresinfunderet, et ita se esse delectatum, ut tunc moestior factus sit, quando deponi de eculeo jusctoriam Persicam melius se Christianos debellaturum, profectus quidem est, sed nullus redit. Ibi namque, incertum a suis, an ab hostibus confossus, post annum et octo menses praesumti Augustalis imperii, finem vitanta vero ejus ad decipiendum subtilitas
Abbreviated transcription (Latin):
cham martyris: psallentes summis clamoribꝰ
o cum erultatione dicentes. Confundantur
om̃s qui adorant scuptilia: & qui głantur in
symulachris suis. Hȩc in auribꝰ ꝓfani prin-¬
cipis ꝑ sex milia passuum tanta exultatione
psallebat omĩs ȩccł̃a. ut celum clamoribꝰ
resultaret. Unde ille in tantam iracindiȩ
rabiem deductus ẽ: ut altera diȩ conp̃hen¬
di passim xpianos & trudi iuberet in car¬
cerem. ac penis &e cruciatibꝰ affici. Quod¬
s alustuis prefectus eius imꝓbans. licet
esset gentilis tamen uissus erequit᷑. Et app̃¬
hensum unũ quendã adolescentẽ qͥ primꝰ
occurrit tueodorũ nomine. a prima luce
uiq in horam decimã tanta crudelitate
& tot mutatis carnificibꝰ torsit: ut nulla¬
etas simile factũ meminerit. Cum tamen
ulle in eculeo suspensus. & hinc inde lateribꝰ
instante tortore nichil aliud faceret. nͥ
uultu securo & lȩto psalmũ quẽ pridie omĩs

Expanded text:
cam Martyris, psallentes summis clamoribus, cam Martyris, psallentes summis clamoribus, et cum exultatione dicentes: Confundantur omnes qui adorant sculptilia, et qui confidunt in simulacris suis . Haec in auribus prophani Principis per sex millia passuum tanta exultatione psallebat omnis Ecclesia, ut coelum clamoribus resultaret. Unde et ille in tantam iracundiae rabiem deductus est, ut altera die comprehendi Christianos passim et trudi juberet in carcerem, ac paenis et cruciatibus affici. Sallustius Praefectus ejus non probans, licet esset Gentilis, tamen jussus exequitur, et apprehensum unum quendam adolescentem qui primus occurrit, Theodorum nomine, a prima luce usque ad Al. in horam decimam tanta crudelitate, et tot mutatis carnificibus torsit, ut nulla aetas simile factum meminerit. Cum tamen ille in eculeo sublimis, et hinc inde lateribus instante tortore, nihil aliud faceret, nisi quod vultu securo et laeto psalmum, quem pridie omnis
Abbreviated transcription (Latin):
conuersa nauicula: iter agere obuius ei qͥ
se insectabatur aggressus est. Ille qͥ nullo
genere suspicari posset in occursũ sibi ue¬
nire quẽ quereret: tanquã pretercuntes
aliquos interrogari iubet ubi audissent ẽẽ
athanasium. Cumq respondissent uidisse
se eum non longe euntem: dota celeritate
ꝑtransiens ꝓperat in uanũ festinans caꝑe
quem ante oculos positũ uidere non po¬
tuit. Ille uero di uirtute munitus. alexan¬
driam rediit: ibiq tuto latebras usq quo ꝑ¬
secutio cessaret exegit.
nis in suburbano antiochiȩ uirta fontem casta¬
lium littaret apollini. & nulla ex his quȩ q̃re¬
bat responsa susciperet. causasq silentii ꝑ¬
cunctaretur a sacerdotibꝰ demonis: aiunt
Babilȩ martyris sepulchrũ ꝓpe assistere. &
ideo responsa non reddi: Tum ille uenire ga¬
lileos. hoc enim nomine nr̃os appellare soli¬
tuserat: & auferre sepulchrum marty risiui¬
tione succincti trahebant longo agmine ar¬

Expanded text:
conversa navicula, iter agere obviam ei qui conversa navicula, iter agere obviam ei qui se insectabatur, adgressus est. Ille qui nullo genere suspicari posset in occursum sibi venire quem quaereret, tanquam praetereuntes aliquos interrogari jubet, ubi audissent esse Athanasium. Cumque respondissent vidisse se eum non longe euntem, tota celeritate pertransiens, properat in vanum, festinans capere, quem ante oculos positum videre non potuit. Ille vero Dei virtute monitus Alexandriam redit, ibique tuto latebras usquequo persecutio cessaret, exegit.nis in suburbano Antiochiae juxta fontem Castalium litaret Apollini, et nulla ex his quae quaerebat, responsa susciperet, caussasque silentii percontaretur a sacerdotibus daemonis, aiunt, Babylae martyris sepulcrum prope adsistere, et ideo responsa non reddi. Tum ille, venire Galilaeos hoc enim nomine nostros appellare solitus erat et auferre sepulcrum martyris jutione succincti, trahebant longo agmine ar
Abbreviated transcription (Latin):
suis artibꝰ successurum: nͥ prius athanasium
uelut horum omium obstaculũ sustulisset.
Iterum mittitur exercitus. iterum duces: ite¬
rum oppugnat᷑ ȩccła. Cumq eum mesti et
flentes populi circum starent: ꝓphetico apud
eos usus sermone ꝑhibetur. Nolite in quit¬
o filii conturbari: nubecula est & cito ꝑtransit.
Cumq disressisset. & naui ꝑnilum fluuium
iter ageret. comesqui adhoc ipsum missus fue¬
rat. cognito eiꝰ itinere instanter eũ insequi
cepit. Et cũ forte applicuisset athanasii na¬
uicula ad quendam locũ: comperit a pre-¬
tereuntibꝰ post tergũ eẽ ꝑsecutorem suũ: &
iam iamq nͥ prospiceret imminere. Conter¬
riti om̃s qui simul aderant socii here¬
nũ suadebant ad fuge p̃sidium esse¬
petendam. Tum ille. Nolite inquit o filii
deterreri. eamus magis in occursum ꝑse¬
cutori nr̃o. ut sciat quia longe maior est
qui nos defendit quã qui ꝑsequit᷑. Et

Expanded text:
suis artibus successurum, nisi prius Athanasium, suis artibus successurum, nisi prius Athanasium, velut omnium horum obstaculum, sustulisset. Iterum mittitur exercitus, iterum duces, iterum oppugnatur Ecclesia. Cumque eum moesti et flentes populi circumstarent, prophetico apud eos usus sermone perhibetur: Nolite inquit filii, conturbari, quia nubecula est, et cito pertransit. Cumque discessisset, et navi per Nilum fluvium iter ageret: Comes qui ad hoc ipsum missus fuerat, cognito ejus itinere, instanter eum insequi 260 caepit. Et cum forte applicuisset Athanasii navicula ad quendam lo cum, comperit a praetereuntibus post tergum esse percussorem suum, et jam jamque nisi prospiceret, imminere. Conterriti omnes qui simul aderant socii, eremum suadebant ad fugae praesidium petendam. Tum ille: Nolite, inquit, o filioli, deterreri: eamus magis in occursum percussori nostro, ut sciat quia louge major est qui nos defendit, quam qui persequitur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ad orientem ꝑsas bello pulsaturus aduenit.
& publica quam prius occultauerat erga ido¬
lorum cultum ferri cepit insania. callidior ce-¬
teris ꝑsecutor ñ uineq tormentis. s premiis.
honoribꝰ. blandiciis. ꝑsuasionib pene maiorẽ
yopuli partem quã si atrociter pulsasset eli¬
sit. Studia auctorũ gentilium xꝑianos ad¬
ire phibens. ludos litterarum illis solis qui
deos deasq uenerarent᷑ patere decernit:
militiȩ cingulum non dari nͥ immolantibꝰ
iubet: ꝓcurationẽ ꝓuintiarum. uirisq
dicendi xpĩanis statuit ñ debere comiit¬
t: ut pote quib etiam lex ꝓpria gladio
uti uetuisset. Et ꝓficiebat cottidiȩ in
huiuscemodi legib exquirendis. quibꝰ siquid
athanasium ficte philosophiȩ unaginem tene¬
re potuit. Et enim cum uelut tetri serpentes
de cauernis terrȩ ebullientes ad eũ ꝓcessissent
magorũ. philosophorum. aruspicum augu¬
rum manꝰ. ꝓphana om̃s pariter allegant nichil

Expanded text:
ad Orientem Persas bello pulsaturus advenit, ad Orientem Persas bello pulsaturus advenit, et publica quam prius occultaverat erga idolorum cultum ferri coepit insania, callidior caeteris persecutor, non vi, neque tormentis, sed praemiis, honoribus, blanditiis, persuasionibus, 259 majorem pene populi partem, quam si atrociter pulsasset, elisit. Studia auctorum Gentilium Christianos adire prohibens, ludos litterarum illis solis, qui deos deasque venerarentur, patere decernit. Militiae cingulum non dari, nisi immolantibus jubet. Procurationem provinciarum, jurisque dicendi Christianis statuit non debere committi, utpote quibus etiam lex propria gladio uti vetuisset. Et proficiebat quotidie in hujuscemodi legibus exquirendis, quibus et AlAthanasium fictae philosophiae tenere imaginem potuit. Etenim cum, velut tetri serpentes de cavernis terrae ebullientes, ad eum processisset magorum, philosophorum, aruspicum, augurumque manus prophana, omnes pariter allegant, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
us ebius circuiens orientem atq italiam. me¬
dici pariter & sacerdotis fungebat᷑ officio:
singulas quasq eccłas abiurata infidelitate
ad sanitatem fidei rectȩ reuocabat: maxime
quod lylarium quem dudum cum ceteris
epĩs in exilium trusum ẽẽ memorauimus
regressum iam & in italia positum hec eadem
erga instaurandas ȩcctas fidemq patrũ repa¬
randam repperit molientem: nisi quod hyla
ditus. & ad ꝑsuadendũ cominodissimꝰ: rem
diligentius &. apti ꝓcurabat. etiam libͦs
de fide scriptos nobiliter edidit. quibꝰ & here¬
ticorũ uersutias. & nr̃orum deceptiones & ma¬
le credulam simplicitatẽ ita diligenter expo¬
suit. ut & p̾sentes & longe positos quibꝰ ipse ꝑ
se disserere uiua uoce ñ poterat: pfectissima
instructione corrigeret. Ita duo isti uiri uelut
magnifica quedam mundi luminaria: il¬
liricũ. italiam. galliasq suo splendore radia¬
runt. ut om̃s etiam de absconditis angulis
& abstrusis. hereticorũ tenebrȩ fugarentur

Expanded text:
us vero circumiens Orientem atque Italiam, medici pariter et sacerdotis fungebatur officio. Singulas quasque ecclesias, abjurata infidelitate, ad sanitatem rectae fidei revocabat, maxime quod Hilarium, quem dudum cum caeteris Episcopis in exilium trusum esse memoravimus, regressum jam, et in Italia positum, haec eadem erga instaurandas Ecclesias, fidemque patrum reparandam reperit molientem. CAPUT XXXI. De ditus, et ad persuadendum commodissimus, rem diligentius et aptius procurabat. Qui etiam libros de fide nobiliter scriptos edidit, quibus et haereticorum versutias, et nostrorum deceptiones, et male credulam simplicitatem ita diligenter exposuit, ut et praesentes, et longe positos, quibus ipse per se disserere viva voce non poterat, perfectissima instructione corrigeret. Ita duo isti viri, velut magnifica quaedam mundi lumina, Illyricum, Italiam, Galliasque suo splendore radiarunt, ut omnes etiam de abditis angulis et abstrusis haereticorum tenebrae fugarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
audientib eum. nulla umquã satietas
Unde neq auditio fieret.¬
eius sola suffecit. s marcum discipłm
eius omnib p̾cibus exorant. ut ea quȩ
illȩ uerbo p̾dicabat ad ꝑpetuam eorum
commonitionẽ habendam scripturȩ tra¬
deret. quo domi forisq in huiuscemodi
meditationibis uerborũ ꝑmanerent.
Nec prius ab obsecrando desistunt. quãq̃
orauerant impetrarent. Ꝙ hȩc fuit cau
tum comperit furto. delectatus est: fidẽ
eorum ꝑhec deuotionẽq considerans. fac¬
tum confirmauit. & in ꝑpetuũ legendam
scripturam ecclesiis tradidit. Clemens uͦ
in sexto dispositionum libro hȩc ita gesta
eẽ describit. Cuiq simile dat testimoniũ
etiam hierapolites ep̃s nomine papias. qui
& hoc dicit. quod petrus in pͥma epła sua
quam de urbe roma scribit menuinerit
marci. in qua tropice romam babiloniam
nominarit cum dicit. Salytat uos eccl̃a
quȩ in babilone electa est. & marcus filiꝰ m̃s

Expanded text:
audientibus eum nulla unquam satietas audientibus eum nulla unquam satietas fieret. Unde neque auditio eis sola suffecit, sed Marcum discipulum ejus omnibus precibus exorant, uti ea quae ille verbo praedicabat, ad perpetuam eorum commonitionem habendam scripturae traderet, qua domi forisque in hujuscemodi verbi meditationibus permanerent. Nec prius ab obsecrando desistunt, quam quae oraverant impetrarent. Et haec fuit causatum comperit furto, delectatus est, fidem eorum per haec devotionemque considerans, factumque confirmavit, et in perpetuum legendam scripturam Ecclin sexto Dispositionum libro haec ita gesta esse describit. Cui simile dat testimonium etiam Hierapolites episcopus, nomine Papias, qui et hoc dicit, quod Petrus in prima epistola sua, quam de urbe Roma scripsit, meminerit Marci, in qua tropice Romam Babyloniam nominarit, cum dicit: Salutat vos ea Ecclesia, quae in Babylone electa est, et Marcus filius
Abbreviated transcription (Latin):
simulachri a ciuibus romanis tamꝗͣ. ds̃
honore potiretur. S non in longũ ꝑma¬
net fraude quesita diumitas
ontinuo namq in ipsis claudii tem¬
fidĩ magnificentia & uirtutũ merito pri¬
morum pͥncipem petrũ ad urbem romã
uelut aduersum humani generis ꝑnicĩe
cominunẽ repugnaturũ deducit: ducem
quendam & magistrũ militiȩ sũȩ. scientẽ
diuina p̾lia gerere. & uirtutũ castra
ductare. Iste aduemiens ex orientis parti¬
bus ut cęlestis quidam negotiator merci¬
monia diuini luminis si quis sit compa¬
rare paratus aduexit. & salutaris p̃dicatio¬
nis uerbo. pͥmus in urbe roma eugłii sui
clauibus ianuam regni cȩlestis aperuit.
Igitur cum romane urbi clarum uerbi
dei lumen fuisset exortum. symonis qui¬
dem tenebrȩ cum suo auctore restinite st:
sermo autem ueritatis & lucis qui ꝑ pe¬
trum predicabatur. uiuersorũ mentes
placido illustrauit auditu. ita ut cotidie

Expanded text:
simulacri a civibus Romanis tanquam deus simulacri a civibus Romanis tanquam deus honore potiretur. Sed non in longum permanet fraude quaesita divinitas. Continuo namque in ipsis Claudii temfidei magnificentia et virtutis merito, primorum principem Petrum ad urbem Romam, velut adversum humani generis communem perniciem repugnaturum, deducit ducem quemdam et magistrum militiae suae, scientem divina praelia gerere et virtutum castra ductare. Iste adveniens ex Orientis partibus, ut coelestis quidam negotiator, mercimoniam divini luminis, si quis sit comparare paratus, adduxit, et salutaribus praedicationis verbis primus in urbe Roma Evangelii clavibus januam coelestis regni aperuit. Igitur cum Romanae urbi clarum verbum Dei lumen fuisset exortum, Simonis quidem tenebrae cum suo auctore restinctae sunt. Sermo autem veritatis et lucis, qui per Petrum praedicabatur, universorum mentes placido illustravit auditu, ita ut quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
talium malorum patrem & auctorẽ.
ꝑ idem tempꝰ simonẽ. ex apparitorum
suorum numero diabolus suscitans.
ad urbem maximã ire compulit ro¬
mam. ut ibi potentissimis athletiᷤᷤ dñi
ipsum ab eo subrogatus obsisteret.S
diuina uirtus & grã in marimo p̃cipue
certamine nũquam deserit suos: que
incensam maligni flaminã tota celeri¬
tate restinguit. & omnẽ altitudinem
destruit extollente se aduersum scien¬
tiam dĩ. Propt̃ quod neq simon neq
alius quis congressus tunc aduersum
salutem hominũ nuꝑ obfulserat ꝑ apos¬
tolos suos. totius mendatii discussa cali¬
gine de humanis mentibus ignorantiȩ
tenebras effugauit. Deniq supͣdictus
magus ueriluminis fulgore ꝑculsus:
cȩcitatem continuo male sanȩ mentis
incurrit. Quippe qui etiam & prius
in iudea ꝑ apłm petrum de his quȩ¬
gerebat sceleribus confutatus transmarinã
ingressus. utens sibi amminiculo assisten¬
in tantum malorũ uenit ꝓfectũ. ut etĩa

Expanded text:
talium malorum patrem et auctorem per idem tempus Simeonem ex apparitorum suorum numero diabolus suscitans, ad urbem maximam ire compulit Romam, ut ibi potentissimis athletis Dominiipsum ab eo subrogatis, resisteret. Sed divina virtus et gratia in maximo praecipuoque certamine nunquam deserit suos: quae incensam maligni flammam tota celeritate restinguit, et omnem altitudinem destruit, extollentem se adversum scientiam Dei. Propter quod neque Simon, neque alius quis congressus tunc adversum salutem hominum nuper obfulserat, per apostolos suos totius mendacii discussa caligine, de humanis mentibus ignorantiae tenebras effugabat. Denique supradictus magus, veri luminis fulgore percussus, caecitatem continuo malesanae mentis incurrit. Quippe qui jam et prius in Judaea per apostolum Petrum de his qugerebat sceleribus confutatus, transmarinam ingressus, utens adminiculo assistenin tantum malorum venit profectum, ut etiam
Abbreviated transcription (Latin):
inuenies. si obserues ea quȩ paulus
indicat dicens post resurrectio¬
quidem cephȩ. postea aliis unde¬
cim. & post hos amplius quam
quingentis fratribus simul. ex¬

Expanded text:
invenies, si observes ea quae Paulus indicat, dicens: Post resurrectioapparuisse Cephae, postea aliis undecim, et post hos amplius quam quingentis fratribus simul
Abbreviated transcription (Latin):
quarto dispositionum libro ce¬
phȩ mentionem facit. de quo
paulus dixit. Cum autem ue¬
nisset cephas antiochiam. in fa¬
esse ex septuaginta discipulis. cog¬
nomine petri apłi. Sed & mathi

Expanded text:
quarto Dispositionum libro Cephae mentionem facit, de quo Paulus dicit: Cum autem venisset Cephas Antiochiam, ei reesse ex septuaginta, cognomine Petri apostoli. Sed et Matthiam
Abbreviated transcription (Latin):
tobello egritudine subita oppressus diẽ obiit.
relictis heredibꝰ nimꝑio filiis. gratiano augus-¬
to. ualentinianoq admodũ paruulo: & non-¬
dũ regiis insignib initiato. Quẽ tamen neces-¬
sitas ecrũ qͥtanquã uacuũ imperiilocũ cona¬
pura indui : probo tc̃ p̃fecto fidelit rem gerente.

Expanded text:
to bello, aegritudine subita oppressus diem obiit, to bello, aegritudine subita oppressus diem obiit, relictis haeredibus in Imperio filiis, Gratiano Augusto, Valentinianoque admodum parvulo, et nondum regiis insignibus initiato. Quem tamen necessitas eorum, qui tanquam vacuum imperii locum conapura indui, Probo tunc Praefecto fideliter rem gerente.
Abbreviated transcription (Latin):
rat obtineret
obrosius uͦ tunc consulares eiusdẽ ꝓuin-¬
tie fasces gerebat. Is cũ ꝑnitiem ciuitati ui¬
deret impendẽre ꝓloco atq offitio suo con-¬
feftim ȩccl̃am. seditionem populi mitigaturꝰ
& publicam disciplinã ꝓquiete & tranqͥllitate
porasset: pugnantis inter se & dissidentis
populi subito clamor & uox una consurgit
ambrosiũ ep̃m postulantes Baptrrari hunc
ꝓtinꝰ clamant. erat enim cathecuminꝰ & sibi
ep̃m dari: nec aliter unũ populũ fore atq
unam fidẽ nͥ ambrosiꝰ sibi daret᷑ sacerdos.
Obluctante illo & plurimũ resistente: ad inꝑa¬
torem relatũ populi desideriũ om̃i maturita¬
te iubet᷑ impleri. Di enĩ art ẽe quđ discordan-¬
tis populi fidẽ & animos dissidentes conuersid
subita in unũ consenssũ atty in unã sententiã
reuocaret. Morq cd̃i grãm consecut & initia¬
tus sacris & sacerdos effectus est.X
degalliȩ partibꝰ uenisset illiricũ . ibi uir dũ cep¬

Expanded text:
rat, obtineret. Ambrosius tunc Consularis ejusdem provinciae fasces gerebat. Is cum perniciem civitati videret impendere, pro loco atque officio suo, confestim Ecclesiam, seditionem populi mitigaturus, eges et publicam disciplinam pro quiete et tranquillitate perorasset, pugnantis inter se et dissidentis populi subito clamor et vox una consurgit, Ambrosium Episcopum postulantes, baptizari hunc 284 protinus clamant erat enim catechumenus et sibi Episcopum dari: nec aliter unum populum fore atque unam fidem, nisi Ambrosius sibi daretur sacerdos. Obluctante illo et plurimum resistente, ad Imperatorem relatum populi desiderium, omni maturitate jubetur impleri. Dei enim, ait, esse, quod discordantem populi fidem, et animos dissidentes conversio subita in unum consensum atque in unam sententiam revocaret. Moxque Dei gratiam consecutus, et initiatus sacris, et sacerdos effectus est. Cde Galliae partibus venisset Illyricum, ibi vixdum coep
Abbreviated transcription (Latin):
ostendens quod ex admissi sacrilegii tẽ¬
pore numquam ab eis seditionum fu¬
ror. munquam bella mortesq cessa¬
runt. usqueqͦ ultimũ & exitiabile ma¬
lum temporibus uespasiam eos obsi-¬
misso scelere ultio diuina dampnabat.
ed & pilatus qui in saluato¬
rem iniqui iudicis functꝰ officio
est: eisdem temporibus gaii tantis ac
talibus malorũ cladibus eruciatus est:
ut ꝓpria se manu transuerberasse &
nefariam uitam ui abiecisse referatur.
Nec enim poterat tanti piaculi minis¬
ter impunitus euadere: sicut in his¬
tarat qui olimpiadas scribunt. & an¬
nales rerum gestarũ libros ad poste¬
ritatis memoriam condunt.

Expanded text:
s verbis quod ex admissi sacrilegii tempore nunquam ab eis seditionum furor, nunquam bella mortesque cessaverunt, usquequo ultimum et exitiale malum, temporibus Vespasiani eos obsimisso scelere ultio divina damnabat: sed et ipse Pilatus, qui in Salvatorem iniqui judicis functus officio est, iisdem temporibus Gaii tantis ac talibus malorum cladibus cruciatus est, propria se manu transverberasse et nefariam vitam vi abjecisse referatur. Nec enim poterat tanti piaculi minister impunitus evadere, sicut in histaxat qui olympiadas scribunt, et annuales rerum gestarum libros ad posteritatis memoriam condunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ se uoluerit appellari. In ipsis autẽ
ubi de udeorũ cladibus refert. suã quoq
legationem quã ꝓ contͥbulib suis uideis
detulit ad urbem romã describit: &
quod porans apud gaiũ ꝓ patͥis legib
nichil ampliꝰ quã irrisionẽ retulerit
donũ. imino & pene periculũ mortis
incurrerit. Sed & iosephus memut
horum in octauodecimo antiquitatũ¬

Expanded text:
Deum se voluerit appellari: In ipsis autem Deum se voluerit appellari: In ipsis autem ubi de Judaeorum cladibus refert, suam quoque legationem, quam pro contribulibus suis Judaeis detulit ad urbem Romam, describit, et quod perorans apud Gaium pro patriis legibus, nihil amplius quam irrisionem retulerit domum, imo et pene periculum mortis incurrerit. Sed et Josephus meminit horum in libro XVIII Antiquitatu
Abbreviated transcription (Latin):
& paulopꝰ herodis: eidẽ parit̾ contu¬
lit. Ipsum uͦ herodem qui uł in iohan¬
uius temporib philo insignissi¬
mus scriptorũ florebat: qui ñ
solum in nr̃a uerũ & in grecorũ philo¬
sophia pͥmus inter pͥmos habebatur.
Hic autem genere quidẽ aꝑauis he¬
breus: apud alexandria uͦ in om̃ibus
claris & nobilib uiris clarior & nobi¬
lior erat. In diuinis autem legibus
& patriis institutis quantꝰ qualisue
fuerit: ex his quȩ nobis librorũ suorũ
tradidit monimentis om̃ib clarumẽ.
Quis enĩ digne ualeat explicare qͣnta
eius in liberalib litteris fuerit institu¬
tio. quanta in philosophicis. quantusq
maxime in platonicis & phitagoricis
fuerit disciplinis. utq omnes & qui se¬
cum floruerunt pene & qui p̃cesse¬
rant superarit.  Hic gͥ ipse tẽporib
gaii quanta uideis accideruit mala:
quinq uoluminib exponit. Ded &
de eiusdẽ gaii mentis insama cõmemo¬
rat: quod in tantũ suꝑbiȩ elatus sit: ut

Expanded text:
 anno Herodi eidem pariter contulisse. Ipsum vero Herodem, qui vel in JoanHujus temporibus Philo insignissimus scriptorum florebat, qui non solum in nostra, verum et in Graecorum philosophia primus inter primos habebatur. Hic autem genere quidem a proavis Hebraeis, apud Alexandriam vero omnibus claris et nobilibus viris clarior ac nobilior erat. In divinis autem legibus et patriis institutis quantus qualisque fuerit, ex his quae nobis liberorum suorum tradidit monumentis, omnibus clarum est. Quis enim digne valeat explicare quanta ei in liberalibus litteris fuerit institutio, quanta in philosophicis, quantusque maxime in Platonicis et Pythagoricis fuerit disciplinis, ut omnes qui secum floruerant, pene et qui praecesserant, superaret. Hic igitur ipse temporibus Gaii quanta Judaeis acciderint mala, quinque voluminibus exponit; sed et de ejusdem Gaii mentis insania commemorat, quod in tantum superbiae elatus sit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
u quad am seuitia loca eorum quȩ in di¬
uinis habent supplicationibus consecrata
incipiens ab alexandria diripi & contra
religionẽ morẽq gentis ꝓfanari iubet.
statuis sius & signis ea atq imaginib re¬
plens. Templũ quoq scẽ ciuitatis quod
solum manebat totiꝰ ꝓfane contagionis
intactum. & amaiorib ꝑdurauerat a sy¬
lum. cominutare in templum proprii
nominis ausus est: ut edes iouis nobilis¬
simi noui dĩ gaii uocaretur. Sed & alias
innumeras clades & ultra omnes tragi¬
cos luctus apud alexandriam iudeis ĩr¬

Expanded text:
li quadam saevitia loca eorum quae in divinis habentur supplicationibus consecrata, incipiens ab Alexandria, diripi et contra religionem moresque gentis profanari jubet, statuis suis et signis ea atque imaginibus replens. Templum quoque sanctae civitatis, quod solum manebat totius profanae contagionis intactum, et majoribus perduraverat asylum, commutare in templum proprii nominis ausus est, ut aedis Jovis nobilissimi dei novi Gaii vocaretur. Sed et alias innumeras clades et ultra omnes tragicos luctus, apud Alexandriam Judaeis ir
Abbreviated transcription (Latin):
in eos conferat mali. Egressus autem
philo cum inuiria: ait ad iudeos qui
sibi astabant. Bono animo nos ẽẽ opor¬
tet quib iratꝰ est gauis: quia necesse ẽ
adesse diuinũ ubi humanũ cessat aum¬
lium. Hec quid̃e iosephus. Sed & idẽ¬

Expanded text:
ia esse ejectum. Egressus autem Philo ait ad Judaeos, qui sibi astabant: Bono animo nos esse oportet; quibus iratus est Gaius, quia necesse est adesse divinum, ubi humanum cessat auxilium.
Abbreviated transcription (Latin):
gines cesaris iubet ac statin. Quod ubi
dies exortus est magnã ꝑturbationem
iudeorum popłis excitauit: stupentibus
& ꝑturbatis ad nouam faciem rerum.
Conciebant nainq ex hoc quod sꝑneren¬
tur & conculcarent᷑ iam leges suȩ & om¬
na instituta maiorũ: quib nichil tale
haberi intra menia urbis illiꝰ fas erat.
Sed hoc solum est nimirũ. in quo eos
impie ꝓfessionis suȩ uelox uindicta dãp¬

Expanded text:
erosolymam jubet, ac statui. Quod ubi dies exortus est, magnam perturbationem Judaeorum populis excitavit, stupentibus et perturbatis ad novam faciem rerum. Conjiciebant, namque ex hoc quod spernerentur et conculcarentur jam leges suae, et omnia instituta majorum, quibus nihil tale haberi intra moenia urbis illius fas erat. Sed hoc est nimirum in quo eos impiae possessionis suae velox vindicta da
Abbreviated transcription (Latin):
tat. In qua fabianus in urbe roma mar̃¬
tyrio coronatꝰ : sedem ep̃atus sui cornelio
ep̃c rursum ꝓ confessione xp̃i iudiciissiftit᷑:
& uinculis carceris tradit᷑. Oꝙ cũ longeuȩ
etatis ueneranda canitiȩ p̃fulgeret: p̃ea¬
auanfrequent passionib sius & cruciatib
glorificauerat dñm: dũ de uinculis ad tri¬
bunal & atribunalib reuocatur ad uincula
inter ipsa sibi uicissim succedentia tormen¬

Expanded text:
et, in qua Fabianus, in urbe Roma martyrio coronatus, sedem sui episcopatus Cornelio  confessione fidei judiciis sistitur, et vinculis carceris traditur. Qui cum longaevae aetatis veneranda canitie praefulgeret, postquam frequenter passionibus suis glorificaverat Dominum, cum de vinculis ad tribunalia, et a tribunalibus revocaretur ad vincula, inter ipsa vicissim sibi succendentia tormen
Abbreviated transcription (Latin):
cuib ꝙ contra eum pessimis demon artib
cũ uniuerso exercitu suo & quanta conten¬
tione pugnauerit. utq suꝑ om̃s ceteros qui
cruces & noua penarũ genera ac scłis om̃ib
inaudita tormenta ꝑtulerit. utq pro eo¬

Expanded text:
uibusve contra eum pessimus daemon artibus cum universo exercitu suo intentione pugnaverit, atque super omnes caeteros qui cruces, nova poenarum genera ac saeculis omnibus inaudita tormenta pertulit ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani suppositi torrebant᷑. S inter hȩc no¬
aiunt Ducite nos ad aras. Et cũ fuissent
nentes. si subtraxerimꝰ inquiunt. sacrifi¬
casse nos credite. Et quo adusq caro om̃is
in ignẽ deflueret: immobilit̃ ꝑduraruis.

Expanded text:
noAiunt: Ducite nos ad aras. Qui cum nentes igni: Si subtraxerimus, inquiunt, sacrificasse nos credite. Et quoadusque caro omnis in ignem deflueret, immobiliter perdurant.
Abbreviated transcription (Latin):
sitȩ erant: & uetustus dierum se¬
debat. & uestimenta eius sicut nix
alba. & capilli capitis eius sicut lana
ignis. rotȩ eius ut ignis adurens.
fluuius igneus ꝑcurrebat ante eum.
cum nubibus cęli tanquam filius
hominis ueniebat. & ꝑuenit usq
ad uetustum dierum. & in conspe¬
ctu eius prolatus est. & datus est ei
principatus & honor & regnum. &
om̃s populi tribus linguȩ ipsi serui
ent. Potestas eius potestas ȩterna¬
quȩ non ꝑtransiet. & regnum eius
non corrupetur. Hȩc omnia ma

Expanded text:
sitae sunt, et uetustus dierum sedebat. uestitus eius albus ut nix et capillus capitis eius ut lana ignis, rotae eius ignis ardens. fluuius ignis lucebat ante eum, cum nubibus cseli sicut filius hominis ueniens et usque ad uetustum dierum peruenit et oblatus est ei; et datus est ei principatus et honor et regnum: et omnes popet potestas eius aeterna, quae numquam transibit et regnum eius non corrumpetur. item Da
Abbreviated transcription (Latin):
rȩ diffusi. sunt. ferino magis ac
belumo ritu oberrantes. non urbes
ad societatem non mores ad honesta¬
tem non leges ad uitȩ iustitiam
tenuere. Artium uero disciplina¬
rumq apud eos & totius philosophiȩ
ne ipsum quidem nomen habebat᷑.
sed agrestes quidem & uagi ꝑ de-¬
serta nullis sedibus uagabantur.

Expanded text:
ut ait Eusebius, ferino magis ac beluino more oberrantes non urbes ad societatem, non mores ad honestatem, non leges ad vitae iusticiam tenuere. Artium vero disciplinarumque apud eos et philosophiae ne ipsum quidem nomen habebatur, sed agrestes et vagi per deserta nullis sedibus vagabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tant cuiꝰ capiti modius supositꝰ. uel cũ men¬
sura mo ddoc cuncta indicet moderari. uel
cunditate paseat᷑. Quidam in honorẽ nr̃i
ioseph formatũ ꝑhibent simulachrũ: ob dium̃¬
sionẽ frumenti qua famis tempore subuenit
egpptis. Alii reptũ in historiis grecotũ ueterib
ferunt: aphin quendã patremfamilias siue
regem in egypto menphis positũ. cũ famis
tempore apud alexandriam defecissent fru
menta: ex pprio affatim ciuib alimenta pre¬
huuisse Q defuncto in honorẽ eiꝰ metituerint
apiid menphis templũ. in qͦbos quasi indiciũ
optumi agricoli nitrit᷑: habens auedã coloris
insignia qͥ ex nomine eiꝰ apis appellet᷑. Soron
xandriam deduxerunt. & soronapis pͥmo

Expanded text:
tant: cujus capiti modius superpositus, vel quia cum mentant: cujus capiti modius superpositus, vel quia cum mensura modoque cuncta indicet moderari, vel cunditate pascatur. Quidam in honorem nostri Joseph formatum perhibent simulachrum, 297 ob dimensionem frumenti, qua famis tempore subvenit Aegyptiis. Alii repertum in historiis Graecorum veteribus ferunt, Apin quemdam patremfamilias seu regem in Aegypto Memphis positum, cum famis tempore frumenta apud Alexandriam defecissent, ex proprio affatim civibus alimenta praebuisse. Quo defuncto, in honorem ejus instituerint apud Memphis templum, in quo bos quasi indicium optimi agricolae nutritur, habens quaedam coloris insignia, qui ex nomine ejus Apis appelletur: σορὸνerat Alexandriam deduxerint, et Soron Apis primo
Abbreviated transcription (Latin):
puli ad subuertendũ erroris auctorẽ: ꝑsua-¬
sio tamen quedã ab ipsis gentilibꝰ fuerat ddis¬
ꝑsa. quod si humana manꝰ symulachrum
illud contigisset: terra dehiscens ilico sol¬
ueret᷑ in cahos. celũq repente rueret in
preceps. Quȩ respaululum stuporem quan¬
dam populis dabat. Cũ ecce unus ex militi
tam bipennẽ insurgens om̃i nisir marillȩ
ueteratoris illidit. Clamor utrorumq
ruit. aut terra descindit. Inde iterũ at
iterum repetens: putris ligni fumuscim
genium cedit. Quodq lesectũ igne adhibio
tam faci¬
le quam lignũ aridum conflagrauit. Post
hoc reuulsum ceruicib & depressũ modio tra¬
hitur caput. Tum pedes aliat menbra cȩsa
scurib & rapta funib distrahunt᷑: ac ꝑ sin¬
gula loca menbratim in conspectu cultricis
alexandri̧ sener ueternosus exurit: ad ultimũ
ris serapis hic finis fuit. De cuꝰ origine diuer¬
sa fertur opinio paganorum. Aii iouem pu¬

Expanded text:
puli ad subvertendum erroris auctorem: persuapuli ad subvertendum erroris auctorem: persuasio tamen quaedam ab ipsis Gentilibus fuerat dispersa, quod si humana manus simulachrum illud contigisset, terra dehiscens illico solveretur in chaos, caelumque repente rueret in praeceps. Quae res paululum stuporem quendam populis dabat. Cum ecce  Al. esset untam bipennem, insurgens omni nisu, maxillae veteratoris inlidit. Clamor attolliturlum ruit, aut terra desedit. Inde iterum atque iterum 296 repetens, putris ligni fumosum genium caedit: quo dejecto, igni adhibito tam facile, quam lignum aridum conflagravit. Post hoc revulsum cervicibus, et depresso modio, trahitur caput: tunc pedes, aliaque membra caesa securibus et rapta funibus distrahuntur, ac per singula loca membratim in conspectu cultricis Alexandriae senex veternosus exuritur. Ad ultimus antiqui Serapis hic finis fuit. De cujus origine diversa fertur opinio Paganorum. Alii Jovem pu
Abbreviated transcription (Latin):
diente sy mula chro. radius solis ꝑeandem feres¬
trã directus os & labia serapys illustraret: ita
ut inspectante populo osculo salutatꝰ serapis
uideret᷑ a sole. Erat & aliud fraudis genꝰ hiuꝰ¬
modi. Natura lapis mragnetis huiꝰ uirtutis ẽẽ
ꝑhibet᷑.: ut ad se rapiat & attrahat ferru. Sig¬
nũ uͦ solis adhoc ipsum ex ferro subtilissimo
manu artificis fuerat fabricatũ: ut lapis cuiꝰ
naturã ferrum ad se trahere diximꝰ desuꝑ in
laquearib fixus. cũ temperate sub ipso radio
ad libram fuisset positũ simulachrũ. uina¬
turali ad se raperet ferrum: assurrexisse po-¬
pulo symulachrũ & in aere pendere uiderẽt.
Et ne hoc lapsu propero ꝓderet᷑: ministri
serapi discedat ad ppria. Sed & multa alia
decipiendi causa a ueterib in loco fuerant
constructa. quȩ nune longũ est enumerare
ꝑ singula. Uerũ ut dicere ceperamꝰ. rescrip¬
to recitato: parati quidem erant nrõrum po¬

Expanded text:
diente simulachro radius solis per eandem fenesdiente simulachro radius solis per eandem fenestram directus, os et labra Serapis illustraret, ita ut inspectante populo, osculo salutatus Serapis videretur a Sole. Erat et aliud fraudis genus hujusmodi: Natura lapidis Magnetis hujus virtutis esse perhibetur, ut ad se rapiat et attrahat ferrum. Signum Solis ad hoc ipsum ex ferro subtilissimo manu artificis fuerat fabricatum, ut lapis, cujus naturam ferrum ad se trahere diximus, desuper in laquearibus fixus, cum temperate sub ipso radio ad libram fuisset positum simulachrum, et vi naturali ad se raperet ferrum, assurexisse populo simulachrum, et in aere pendere videretur. Et ne hoc lapsu 295 propero proderetur, ministri Serapi, discedat ad propria. Sed et multa alia decipiendi caussa a veteribus in loco fuerant constructa, quae nunc longum est enumerare per singula. Verum ut dicere coeperamus, Rescripto recitato, parati quidem erant nostrorum po
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ in superiorib extrema totiꝰ ambitꝰ spatia.
occupabant ȩredrȩ & pastophoria domusq
hi quos appellabãt at ueyont ẽc̃: id est qui se
castificant commnanere soliti erant. Porticus
quoq post hȩc omnẽ ambitũ quadatis ordi¬
nibꝰ distincte intrinsecus
cireuibant. In medio totiꝰ spatii ȩ deserat
p̃tiosis edita columpnis: & marmoris saro
extrinsecus ample magnificeq constructa.
In hac symulachrũ serapis erat ita uastũ.
ut dextera unũ parietem. alterũ leua ꝑ¬
ting̾et. Quod monstrũ exom̃ib generib
metallorũ lignorũq compositũ ferebat᷑.
Interioris delubri parietes lamminis pri-¬
mo aureis uestiti: suꝑ has argenteis. ad pꝰ¬
ad stuporẽ admirationẽq uidentiũ: dolis
&e arte composita Fenestra ꝑerigua ab
ortu solisita erat aptata: ut diȩ in qua institutũ¬
fuerat symulachrũ solis ad serapim alutandũ
introferri diligenter temporib obseruatis ingre¬

Expanded text:
vero in superioribus extrema totius ambitus spatia vero in superioribus extrema totius ambitus spatia occupant exedrae et pastophoria tabernahi quos appellabant ἀγνεύοντας, id est, qui se castificant, commanere soliti erant. Porticus quoque post haec omnem ambitum quadratis ordinibus distinctae intrinsecus circumibant. In medio totius spatii aedes erat, pretiosis edita columnis et marmoris saxo ex trinsecus ample magnificeque constructa. In hac simulachrum Serapis ita erat vastum, ut dextra unum parietem, alterum leva perstringeret: quod monstrum ex omnibus generibus metallorum lignorumque compositum ferebatur. Interiores delubri parietes laminis primo aureis vestiti, super has argenteis, ad poad stuporem admirationemque videntium, dolis et arte composita. Fenestra perexigua ab ortu solis ita erat aptata, ut die qua fuerat institutum simulachrum Solis ad Serapin salutandum introferri, diligenter temporibus observatis, ingre
Abbreviated transcription (Latin):
lut post inducias parui temporis ad audien¬
dum uterꝙ populus conuenisset ad templũ
statim ut pͥma epłȩ pagina reserata est. in
cuꝰ exordio uana gentilii suꝑstitio culpabat᷑¬
clamor a nr̃is immensus attollit: stupor ac
pauor gentiliũ populos inuadit. latebras unꝰ¬
quisq querere. angustos fuge calles rimari. aut
nr̃is se latenter inmergere: ut abom̃ib qͥ ade¬
rant nosceret᷑ dĩ p̃sentia populo suo audaciã
tͥbuente. furorem demonis qui in illis prius
quidẽ om̃ib puto: plerisꝙ etiam notũ .l. ocꝰ
ẽ non natura. s manu & constructione. ꝑ cen¬
tũ aut eo ampliꝰ gradus in sublime suspensꝰ.
quadratis & ingentib spatiis om̃i ex parte
distentꝰ. Cuncta uͦ quo ad sũmũ pauimen¬
torũ euadit᷑ opere forniceo constructa. quȩ
inmissis desuꝑ luminarib & occultis aditib
inuicẽ in semet distinctis. usũ diuersis minis¬
teriis & clamdestinis officiis erhibebant. Iam

Expanded text:
lut post inducias parvi temporis ad audienlut post inducias parvi temporis ad audiendum uterque populus convenisset ad templum, statim ut prima Epistolae pagina reserata est, in cujus exordio vana Gentilium superstitio culpabatclamor a nostris immensus attollitur, stupor ac pavor Gentilium populos invadit. Latebras unusquisque quaerere, angustos fugae calles rimari, aut nostris se latenter immergere: ut ab omnibus qui aderant nosceretur, praesentia Dei populo audaciam tribuente, furorem daemonis qui in illis prius quidem omnibus puto, plerisque vero etiam notum. Locus est non natura, sed manu et constructione per centum, aut eo amplius gradus, in sublime suspensus, quadratis et ingentibus spatiis omni ex parte distentus: cuncta vero, quo ad summum pavimentorum evadatur, opere 294 forniceo constructa, quae immensis desuper luminaribus, et occultis adytibus invicem in semet distinctis, usum diversis ministeriis et clandestinis officiis exhibebant. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
÷ͥuellet ille concur sus in quo cũ tanto scelere
ante aras sanguis ciuiũ funderet᷑ inquirunt.
S: illi offirmato aditu. confusis & dissonis uocib
rationẽ facti nulla s: clamorẽ redlebant. Mis¬
sis tamen adeos nuntiis de romani imperii po¬
testate: de uindicta legũ & de his quȩ talia so¬
lerent subseqͥ cõmonebant. Cũq loci munitio
nichil aduersum uesaniã molientes agi. nͥ ui
maiore sineret: res gesta ad imperatore m
defert̃. Iile qͥ ingenita men¬
tiselem̃tia errantes mallet ẽmendare quã
ꝑdere. rescribit illorũ quidẽ uindictã quos
ante aras sanguis fusus martyres fecit. non ẽe poscendã
in quib dolorem interitꝰ superauerit gła me¬
ritorũ. De cetero uͦ malorũ causã radicesq
discordiȩ quȩ ꝓ symulachrorũ defensione ue¬
niebant. penitꝰ debere succidi. Quib exter¬
minatis: etiam bellorũ causa parit conqui¬
esceret. Cumꝙ hȩc scripta uenissent. & ue¬

Expanded text:
sibi vellet ille concursus, in quo cum tanto scelere sibi vellet ille concursus, in quo cum tanto scelere ante aras sanguis civium funderetur, inquirunt. Sed illi obfirmato aditu confusis et dissonis vocibus 293 rationem facti nullam, sed clamorem reddebant. Missis tamen ad eos nuntiis, de Romani Imperii potestate, de vindicta legum, et de his quae talia solerent subsequi, commonebant. Cumque loci munitio nihil adversum vesana molientes agi, nisi vi majore, sineret, res gesta ad Imperatorem refertur. Ille qui ingenita mentis clementia errantes mallet emendare quam perdere, rescribit, illorum quidem vindictam, quos ante aras sanguis effusus Martyres effecit, non esse poscendam, in quibus dolorem interitus superaverit gloria meritorum. De caetero vero malorum caussam radicesque discordiae, quae pro simulachrorum defensione veniebant, penitus debere succidi: quibus exterminatis, etiam bellorum caussa pariter conquiesceret. Cumque haec scripta venissent, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
ratis. aliquantis etiam interfectis. ad templũ
quasi ad arcem quandã refugiebant. Quo
tes: accensis aris immolare cogebant. reni-¬
tentes nouis & exqͥsitis suppliciis excrucia¬
tos necabant: alios patibulis affigentes.
Alios confractis crurib in speluncas p̾cipitan¬
tes. quas ob sacrificiorũ sanguinẽ ceteras ꝙ im¬
puritates delubri recipiendas uetustas curio¬
sa construrerat. Uerum hȩc ꝑ dies singulos
pͥmo cum metu dein cũ fiducia & desperatio¬
ne gerere. atq intra tempłũ clausi rapto & p̃¬
da uiuere. ad pꝰtremũ grassantes in sanguinẽ
ciuiũ. ducem sceleris & audaciȩ suȩ delegunt
olimpum quẽdã nomine s habitu solo philosophũ
quo ansignauo. arcem defenderent & tẏranni-¬
deni tenerent. At hi quibꝰ romanarũ legum
custocdia iurisꝙ dicendi cura ꝑmissa est. cognitis quȩ
gesta fuerant. turbati ato: ꝑterriti ad templũ
conuolant: causas audaciȩ ꝑcunctant̃. & quid

Expanded text:
ratis, aliquantis etiam interfectis, ad templum ratis, aliquantis etiam interfectis, ad templum quasi ad arcem quandam refugiebant. Quo tes, accensis aris immolare cogebant: renitentes novis et exquisitis suppliciis excruciatos necabant, alios patibulis affigentes, alios confractis cruribus in speluncas praecipitantes, quas ob sacrificiorum sanguinem, caeterasque impuritates delubri recipiendas, vetustas curiosa construxerat. Verum haec per dies singulos primo cum metu, deinde cum fiducia et desperatione gerere, atque intra templum clausi rapto et praeda vivere. Ad postremum grassantes in sanguinem civium, ducem sceleris et audaciae suae deligunt Olympium quendam, nomine et habitu philosophum, quo antesignano arcem defenderent, et tyrannidem tenerent. At hi quibus Romanarum legum custodia, jurisque dicendi cura permissa est, cognitis quae gesta fuerant, turbati atque perterriti ad templum convolant, caussas audaciae perconctantur, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
temporũ fidem aduersus ȩccłam concitantur.
ex oecasione huiuiscemodi oborti. Basilica que¬
dã publici oꝑis uetista & admodũ neglecta
fuit. quã constantiꝰ imꝑator donasse ep̃is ꝑ¬
fidiã suam p̃dicantib ferebat᷑. quȩ longa in-¬
curia nichil ualidũ preter parietes habebat.
Uisu est ep̃o qui ꝑ idem tempꝰ gubernabat ȩccł̃am.
hanc ab imꝑatore deposcere: ut crescentib: fide¬
lium populis orationũ quoq crescerent domꝰ.
Quã cũ acceptam uellet excolere reꝑta sunt in
loco antra quedã latentia & terrȩ defossa.
latrociniis &. scelerib magis quã cerimoniis
serari: uelut draconũ calice potato insanire
om̃s ac palam furere ceperunt. Nec uocib
iam & seditionib ut solebant. s manu ferro¬
q: decertare nituntur: crebros conflctꝰ agere
in plateis belloq: aperco ut̃q populus inter
tia: s modestia religionis minus feroces erat.
Ex quo frequenter nr̃orũ plurimis uulne¬

Expanded text:
temporum fidem adversum Ecclesiam concitantur: temporum fidem adversum Ecclesiam concitantur: ex occasione hujuscemodi oborti. Basilica quaedam publici operis, vetusta et admodum neglecta fuit, quam Constantius Imperator donasse Episcopis perfidiam suam praedicantibus ferebatur. Quae longa incuria nihil validum praeter parietes habebat. Visum est Episcopo qui per idem tempus gubernabat Ecclesiam, hanc ab Imperatore deposcere, 292 ut crescentibus fidelium populis, orationum quoque crescerent domus. Quamque cum acceptam vellet excolere, reperta sunt in loco antra quaedam latentia et terrae defossa, latrociniis et sceleribus magis quam caeremoniis serari, velut draconum calice potato, insanire omnes ac palam furere coeperunt. Nec vocibus jam et seditionibus, ut solebant, sed manu ferroque decertare nituntur. Crebros conflictus agere in plateis, belloque aperto uterque populus inter plures, sed modestia religionis minus feroces erant. Ex quo frequenter nostrorum plurimis vulne