comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xii. tribus. s tres tantũ. ut ad lemi qͥ tirtius
fuit ueniat. & ut ab eo ostendat popło ꝑue¬
nisse moysen & aaron. de quib inpresenti agit᷑.
indie illo qͦ locutꝰ ẽ dñs ad eos de educendo po¬
pulo ab egẏ̃pto. Uocauit pharao sapientes &
maleficos. E in hoc & inaliis sequẽtib mira¬
culis semꝑ phario recurrit ad magos suos.
tẽptans si possint eadẽ facere. quȩ & moyses
faciebat. Non enĩ putabat ea ficri diuina po
facerẽt eadem tr̃ ꝑ hoc uidebat᷑ ei se ñ debere
dimictere popłm̃. Piecerũt singłiꝰ uirgas. q̃¬
uersȩ st̃ & cȩt̾. Totũ hoł faciebãt demouer.
siue ĩueritate sormas rerũ mutãtes sic̃ uide¬
bat᷑. siue potꝰ uisũ hominũ decipiẽtes. o
magis illis famłantẽ. & se cogi ꝑ ĩcantationes
eoꝵ deceptorie simłantes. De illo u̾o serpente
quẽ fecit moẏses ñ est dubitandũ. qͥn uerꝰ
fuerit. & sibi alios incorporauerit. Egredietur¬

Expanded text:
s tantum, ut ad Levi, qui tertius fuit, veniat, et ut ab eo ostendat provenisse Moysen et Aaron, de quibus in praesenti agitur, in die illa, qua locutus est Dominus ad eos de educendo populo in Aegypto. Vocavit Pharao sapientes et maleficos: in hoc et in aliis sequentibus miraculis semper Pharao recurrit ad magos suos, tentans si possint eadem facere quae et Moyses faciebat. Non enim putabat ea fieri divina potfacerent eadem, tunc propter hoc videbatur ei se non debere dimittere populum. Projecerunt singuli virgas ersae sunt, etc. Totum hoc faciebant daemones sive in veritate formas rerum mutantes, sicut videbant, sive potius visum hominum decipientes, et magis illis famulantes; et se cogi per incantationes eorum deceptorie simulantes. De illo vero serpente, quem fecit Moyses, non est dubitandum, quin verus fuerit, et sibi alios
Abbreviated transcription (Latin):
data. s legẽ uocat qd̾libet᷑ mandatũ. sicut de
obseruatione sabbati. & de m̃sura gonor. E¬
si simile cũ melle .i. mellite simile. Aliitũ
dict᷑ qd̾ sapiebat unicuiq qb magis appecebat.
Imple gomor ex ea ut custodiatur. Hoc dictũ
e ꝑ anticipationẽ. Cur tẽptatis dñm Teuro¬
sare dm̃ est. eũ postulare aliqͥd ad erꝑientu
si de hominẽ diligat ex quadã diffidentia.
Manꝰ moysi erãt graues. Quia totadie seteiat
eleuatis manib lassus erat. nec poterat ultra
leuare manꝰ. nec etiã stare: uide sedere fecer̃t¬
eũ aaron & hur. & manꝰ eiꝰ leuauer̃t᷑. Inore
gladii. in instantia gladii. Scribe hoc monim̃¬
tũ in libro. ne obliuioni tradat᷑ infuturo.
Cũꝙ intͣsset tabernacłm. Qusdã st̃ qui intel¬
ligũt hoc de tabernacło dñi & dict᷑ hoc e̾c dictũ
ꝑ anticipationẽ. s ñ oporret. Neq enĩ unqͣm
intabernacłõ dñi immolauit. uł intuit qͥa¬

Expanded text:
e observatione Sabbati, et de mensura gomor. Quasi similae cum melle, id est mellitae similae. Alii tamen dicunt, quod sapiebat unicuique quod magis appetebat. Imple gomor ex eo, et custodiatur. Hoc dictum est per anticipationem. Cur tentatis Dominum? Tentare Deum est eum postulare aliquid ad experiendum, an Deus hominem diligat ex quadam diffidentia. Manus Moysi erant graves, quia tota die steterat elevatis manibus. Lassus erat, nec poterat ultra levare manus, nec etiam stare; unde sedere eum fecerunt Aaron, et Hur, et manus ejus levaverunt. In ore gladii. In instantia gladii. Scribe hoc monumentum in libro, ne oblivioni tradatur in futuro. Cumque intrasset tabernaculum. Quidam sunt qui intelligunt hoc de tabernaculo Domini, et dicunt hoc esse dictum per anticipationem; sed non oportet, neque enim unquam in tabernaculo D
Abbreviated transcription (Latin):
didert᷑ iosep̃h. Eo tẽpore descendẽs iudas. Reu̾¬
tit᷑ ad narrandũ de aliis filiis isrł. Uirum
obollamitem. Iste fuit oppilio uide & tamen
arcessit sibi filiã eiꝰ in uxorẽ. Ingredere ad
uxorẽ frĩs tui. Nota qd̾ multa ante legẽ te¬
nebãt incõluetudine. quȩ postea scripta sũt
inlege. ut ẽ istud. qd iubet filiũ ad uxorem¬

Expanded text:
scendens Judas. Revertitur ad narrandum de aliis filiis Israel. Virum adolamitem. Iste fuit opilio Judae: et tamen accersit sibi filiam ejus in uxorem. Ingredere ad uxorem fratris tui. Nota: multa ante legem tenebant in consuetudine, quae postea scripta sunt in lege: ut est illud, q
Abbreviated transcription (Latin):
idem repecit. ibi .s. Bixert̃ q egỹptii. ⁊c. Fugien¬
tib egyptiis. & c̾. Priꝰ & fugati & ꝓstrati sunt
a dño egrͥptii. ad ultimũ aquis obuoluti. Abys¬
si oꝑuert̃ eos. Ex nimia leticia sepe aliter et¬
aliter idem replicatur. Congregate st̃ abyssi
dicat. Quã facile aliqͥs flando ꝓicit puluerem:
tã facile tu eos int̾fecisti. Deuorauit eos terra.
unio cõmuni nomine duo inferiora elementa
ta canticũ. a modo qͥcquid sequit᷑ ꝓphetia est̾
de futuro. extanto enĩ gaudio qd̾ in p̃senti

Expanded text:
icet: Dixeruntque Aegyptii, etc. Fugientibusque Aegyptiis, etc. Prius fugati, et prostrati sunt a Domino Aegyptii; ad ultimum aquis obvoluti. Abyssi operuerunt eos. Ex nimia laetitia saepe idem aaliter replicatur. Congregati sunt abyssi, dicat: Quam facile aliquis flando projicit pulverem, tam facile tu eos interfecisti. Devoravit eos terra. Uno communi nomine duo inferiora elementa ta canticum. Amodo quidquid sequitur, prophetia est de futuro. Ex tanto enim gaudio, quod in praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
uata uoce fleurit. Pietatis ẽ indiciũ. Auditiᷤ
causis itineris. ñ qd̃ ꝓtimore fr̃ĩs exulasset.
s ꝓ uxore accipienda de gen̾e suo aduenisset.
Os meũ & caro mea. uerba pietatis st̃. ¶ ͭsi
dicat. Qcunq excausa huc ueneris: iustũ
ẽ ut te recipiã. Facere uoluisti. Qͣre ad hãc
uoluntatem. te inclinasti: Quasi dicat. in
loco. dĩ ut resticuã qd̾ ille abstulit. Dormi¬
uit cũ illa & exaudiuit ds̃. In hoc apparet.
qd̾. ñ ex luxuria. s causa ꝓlis tantũ emit
cõcubitũ. ñ enĩ ds̃ ue irhoñestate exaitoiret.

Expanded text:
it. Pietatis est indicium. Auditis causis itineris. Non quod pro timore fratris exsulasset, sed pro uxore accipienda de genere suo advenisset. Os meum, et caro mea. Verba pietatis sunt, quasi dicat: Quacunque causa huc veneris, justum est ut te recipiam. Facere voluisti. Quare ad hanc voluntatem te inclinasti? quasi dicat, in loco Dei, ut restituam quod ille abstulit? Dormivit cum illa, et exaudivit Deus. In hoc apparet quod non ex luxuria, sed causa prolis tantum emit concu
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ea que m̾oyses dixit pharaom inultima
plaga. undẽ ponit hic uerba p̃tette tepdas:
qͥb significat᷑ p̃cessisse aliãs cmu̾latones iłt
est. Dixi tibi &e noltassi. Hiis uerbis inultima
plãga exꝓbrat᷑ ei cotẽptum dei ĩ precedentib
admonitionib. Currũcidit p̃piciũ filii sui
Q ͣre ñ dicit filioꝵ  Quia forsitan mat̾ unũ
sibi iudelicet maiorẽ natu ꝓpriũ & in circũ¬
cisũ rctinuerat. Alterũ u̾o moyses qͥ circũci¬
sus erat. qͣsi suũ citũciderat. qd̵ etiã ĩnuit
ex inteiptecationib nominum. Uel fresican so¬
lũ maiorẽ filiũ suũ ducebãt secũ & mninorẽ

Expanded text:
sunt ea quae Moyses dixit Pharaoni in ultima plaga. Unde ponit hic verba praeteriti temporis, quibus significatur praecessisse alias comminationes, ut est: dixi tibi, et noluisti. His verbis, in ultima plaga exprobrat ei contemptum Dei in praecedentibus admonitionibus. Circumcidit praeputium filii sui. Quare non dicit filiorum? Quia forsitan mater unum sibi videlicet majorem natu proprium et incircumcisum retinuerat. Alterum vero Moyses, qui circumcisus erat, quasi suum circumciderat: quod etiam innuitur ex interpretationibus nominum. Vel forsitan solum majore
Abbreviated transcription (Latin):
bria ei cessasse ꝓpter senectutẽ. Pocest etiam
dici. qd̾ licet multũ etate ꝓcessisset. ñ tũ ami¬
serat pulc̾xitudinẽ quã habebat magnã natu¬
raliter. uenit autẽ dñs ad abimelech per
sominiũ. Idem factũ fuisse apd̾ pharaonẽ in¬
telligendũ ẽ. quãuis ibi taceat᷑. filia pacris
mei. io ẽ filia thare. Dicit᷑ enĩ scd̃m quoslã
qd thare pater abraham mortua matre ipsiꝰ
abraham. duxit aliã uxorẽ dequa genuit
uel alit̾. filia patris mei. id ẽ. qui ẽ m̃s. scił.
frater meus. Hoc erit tibi uelamen oculoꝵ

Expanded text:
tutem. Potest etiam dici, quod, licet multum aetate processisset, non tamen amiserat pulchritudinem, quam habebat magnam naturaliter. Venit autem Deus ad Abimelech per somnum. Idem fuisse factum apud Pharaonem, intelligendum est; quamvis ibi taceatur. Filia patris mei, id est filia Thare: dicitur enim secundum quosdam quod Thare pater Abraham mortua matre ipsius Abraham, duxit aliam uxorem, de qua genuit Vel aliter filia patris mei, id est qui est meus frater. Hoc erit tibi in velamen oculo
Abbreviated transcription (Latin):
mitto te. sit tibi signum qd̵ educes filios isił
de egopto. & hoc .s. cũ eduxeris. sit pͥncipium
deberẽt. & est hyronice dictũ. Qsi dicat.
Nom̃ meũ ignorat᷑. uel sic. Ne diffidas.
alit̾. Ego sũ qui ĩmutabiliter sũ. cuiꝰ nomen
ꝓpriũ est. ens. Postulabit uasa argentea.
Tradũt hebrei qd̾ tantã gr̃am habuerĩt adño
filii isrł cũ egyptiis. ut dono postularẽt eoꝵ
uasa. & ipsi darẽt. Nñ uero expositores ueri si¬
miliꝰ dicũt mutuo accepisse. Non sũ eloquẽs
ab heri & nudiꝰ terciꝰ. Nonͣ qd̾ ꝑ int̾ualla tem¬
poꝵ loquebat᷑ ds̃ ad moysen. Unde dicit. ab he¬
ri & nudiꝰterciꝰ. ñ sũ eloquẽs in cõparatione
dei. Quidã dicũt moysen ꝓpterea ñ eeᷤ eloq̃n¬
tem. qͥa diu moratꝰ fuerat int̾ra madian. uñ¬
oblicus erat aliquantulum singuȩ egẏptiȩ. aa
ipse interpres ad pharaonẽ. In qua facturꝰ es

Expanded text:
mitto te, sit tibi signum, quod educes filios Israel de Aegypto: ut hoc, scilicet cum eduxeris, sit principium deberent, et est ironice dictum. Quasi diceret: Nomen meum ignoratur? Vel sic: Ne diffidas aliter: Ego sum, qui immutabiliter sum; cujus nomen proprium est ENS. Postulabit vasa argentea. Tradunt Hebraei, quod tantam gratiam habuerint a Domino filii Israel coram Aegyptiis, ut dono postularent eorum vasa, et ipsi darent. Nostri vero expositores dicunt verisimilius, mutuo accepisse. Non sum eloquens ab heri, et nudiustertius. Nota quod per intervalla temporum loquebatur Deus ad Moysen. Unde dicit: ab heri, et nudiustertius non sum eloquens, in comparatione Dei. Quidam dicunt Moysen propterea non esse eloquentem, quia diu moratus fuerat in terra Madian: unoblitus erat aliquantulum linguae Aegyptiae. Aaroipse interpres ad Pharaonem. Quis fecit os
Abbreviated transcription (Latin):
latã teriã ꝓnissionisn folꝰ gad redire ad libe¬
raudos filios ⁊ urores qͦs hostes inuaserant.
dũ ipsi fuert̃ us expeditione ultra iordanem.
& hoc uolunt ꝑꝰ intelligere ubi dicitur. accin¬
getur retrorsum. Aser pingus. Sc. Solum¬
mͦ abundantiã & delicias futuras notat scdm
hebreos. Neptalim ceruꝰ emissus. Ceruꝰ emis¬
sus dicit᷑. quia t̾ra quã obtinuit citiꝰ ꝗͣ aliȩ
messẽ maturã ferebat. unde. inpascha pri¬
mũ sacrificiũ. siebat. ⁊ laus deo. quã uocat
eloquiũ pulchritudinis. Ioseph filiꝰ accrescenᷤ.
Duplicẽ partẽ quã silii eiꝰ habuer̃t notat. &
illã tertiã partẽ quã ioseph seorsũ obtinuit.¬

Expanded text:
latam terram promissionis, solus Gad rediit ad libelatam terram promissionis, solus Gad rediit ad liberandos filios et uxores quos hostes invaserant, dum ipsi fuerunt in expeditione ultra Jordanem. r hoc intelligi, ubi dicitur: Accingetur retrorsum. Asper pinguis, etc. Solummodo abundantiam et delicias futuras notat secundum Hebraeos. Nephtalim cervus emissus. Cervus emissus dicitur, quia terra quam obtinuit citius quam aliae messem maturam ferebat. Unde in pascha primum sacrificium fiebat et laus Deo quam vocat eloquium pulchritudinis. Joseph filius accrescens. Duplicem partem quam filii ejus habuerunt, notat, et illam
Abbreviated transcription (Latin):
fi̾at. Uidit requiẽ. Requiẽ uocat t̾r̃ fecin¬
dã quã possidebat. qd̃ & subiniũt dicetis
& terrã qd̾ e̾e̾t᷑ optima. Dan iudicabir. ⁊ cet̾a.
Ne iste estimaretur uilior aliis. quia erat
filius ancillȩ. dicit qͥa iudicabit sicut ⁊ cxt̾i
& hoc dicit ꝓpter sanson. quẽ metaphorice &
colubrũ & cerastẽ nominat. qͥa qͣsi humilis ⁊¬
t̾ra gͣdiens. ñ eques. młtos eqͥtes philistinoꝵ
ꝓstrauit. ¶d̃. u̾o dicit. mordens ungulas eiiͥ.
metaphorice alludit. Salutare tuũ expecta¬
bo dñe. QSi dicat᷑. Qͣuis. tantꝰ. stalis sit
futurꝰ. ñ tam̃ debet estimari ẽẽ messias id
⁊ c̾. Nota hic qd̾ ruben &̵ gad. ⁊ dimidia tri¬
b manasse ante alios tͣnsiert᷑ iordanẽ. ad ac¬
quirendã t̾rã ꝓmissioni̾s frĩb suis. & post
regressi st̃ iterũ ad terrã suã. cit᷑ iidanem.
quã petiuerãt᷑. qͥa erat. pascuosa. Quidã tam̃
dict̃. qd̾ anteꝗͣ simul illi tres redirẽt post debel¬

Expanded text:
idit requiem. Requiem vocat terram fecundam quam possidebat: quod et subinnuit dicens: Et terram quod esset optima. Dan judicabat, etc. te existimaretur vilior aliis, quia erat filius ancillae: dicit quod judicabit, sicut et caeteri. Et hoc dicit propter Samson quem metaphorice et colubrum terra gradiens, non eques, multos equites Philistinorum prostravit; quod vero dicit: Mordens ungulas equi, metaphorice alludit. Salutare tuum exspectabo, Domine. Quasi dicat: Quamvis tantus et talis sit futurus, non tamen debet existimari esse Messias, idetc. Notat hic quod Ruben et Gad et dimidia tribus Manasse, ante alios transierunt Jordanem, ad acquirendam terram promissionis fratribus suis, et post regressi sunt iterum ad terram suam citra Jordanem, quam petiverant, quia erat pascuosa. Quidam tamen dicunt quod antequam simul illi tres redirent post debel
Abbreviated transcription (Latin):
rarei .i. scĩficati. &. dignioris repucati int̾ sr̃s.
beniamin lupꝰ rapax. quia hec tribꝰ multũ
suit bellicosa. Ꝙ sic̃ cõsuctud .o ẽ raptoꝵ qd̾
acqͥrebant statĩ dabãt largiendo. qͥa ille cui
ex facili uenit: facile expendit. Bñdictionib
ꝓpriis. Uel ꝓpt̾ maiorẽ partẽ scd̾m cõsuetu¬
dinẽ scripturȩ. uł quia unicuiq scd̃m meri¬
tũ suũ bñdictionẽ uł maledictionẽ dedit. po
nib ioseph .i. eos natos tenuit ioseph suꝑ ge

Expanded text:
s Benjamin lupus rapax, etc. Quia haec tribus multum fuit bellicosa: et sicut consuetudo est raptorum, quod acquirebant statim dabant largiendo; quia ille cui ex facili venit, facile expendit. Benedictionibus propriis vel propter majorem partem secundum consuetudinem Scripturae vel quia unicuique, secundum meritum suum - benedictionem vel maledictionem dedit; potnibus Joseph, id est, eos natos tenuit Joseph supe
Abbreviated transcription (Latin):
ibi aꝑit ubi dicit. filie discurrert ꝑ murũ
ad illit uidendũ. scił. S ꝓpter eandẽ cansã
uiri habuert᷑ eum odio. qd̾ ibi dicit. S ex¬
asꝑauert᷑ eũ. & cet̾a. Uel ad frẽs eiꝰ potest hoc
liberauit eũ. Pocens parris sui lacob .i. deus
quia inforti deo sedit arcus eius. scilicet ioseph.
Q uincula. impedimñta brachioꝵ. & mirabiliũ
Dissoluta sc̃. Inde .i. apotente patris iacob. est
ipse effectus. Pastor. inegipto. scił. totiꝰ samiliȩ
suȩ. & ꝑhũc pastorẽ: adõ tam̃. Isrł̾ ẽ effectus
lapis .i. firmꝰ. uł sic̃ in hebreo ẽ. inde pastora¬
fectã rerũ tẽporalium notat abundantiam.
Uberũ & uuluȩ. Ordo cõuersus. & notat bñ¬
didionẽ cõceptionis & nutritionis. Alterũ enĩ
sine alt̾o ñ ualet. Cõfortatȩ st̃ bñdictiones pa¬
tris cui. Bñdictiones patiũ eiꝰ .i. om̃s bñdictio¬
rũt filiis sus. cumulent᷑ suꝑ ioseph. per bene

Expanded text:
 Filiae discurrerunt super murum: ad illum videndum scilicet. Sed propter eamdem causam viri habuerunt eum odio, quod ibi dicit: Sed exasperaverunt eum, etc. Vel ad fratres ejus potest hoc liberavit eum potens patris sui Jacob, id est Deus. Quia in forti, scilicet, Deo sedit arcus ejus, scilicet Joseph, et vincula impedimenta brachiorum, et inde Dissoluta sunt inde, id est, a potente patris Jacob. Est ipse effectus pastor, in Aegypto scilicet, totius familiae suae. Et per hunc pastorem a Deo tamen Israel est effectus lapis, id est, firmus. Vel sicut in Hebraeo est inde pastoraerfectam temporalium rerum notat abundantiam. Uberum et vulvae: ordo conversus: et notat benedictionem conceptionis, et nutritionis. Alterum enim sine altero non valet. Confortatae benedictiones: patris tui benedictionibus runt filiis suis: cumulentur super Joseph per benedi
Abbreviated transcription (Latin):
ueli dicere possumus. qd̾ totũ ẽ it̾posicio ab
ilo soco. cũq retuliset moyses. ⁊ c̾. ad hc̃ loctim.
ita qd hic uersus ordine narrationis debet eohe¬
iere cũ p̃cedentib: & tẽ tota illa int̾positio se¬
qui hoc mͦ. Respondit uniu̾sus popłs se factu¬
rũ. hoc nũciauit moyses dño. cũꝙ retulisset¬
⁊ .c̾. ait ei dñs. Iam nc̃. ⁊ c̾. Cũ ceperit elange

Expanded text:
umus, quod totum est interpositio ab illo loco. Cumque retulisset Moyses, etc. Ad hunc locum, ita quod hic versus ordine narrationis debet cohaerere cum praecedentibus; et tunc tota illa interpositio sequi, hoc modo. Respondit universus populus se facturum; hoc nuntiavit Moyses Domino. Cum retulisset, etc. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
ri thamar. qͣsi in ad ulterio dep̃hensa. Teristrũ.
uestis ẽ adeo subtilis. qd̵ mulier ꝑ eã potest
Ad unũ cõcubitũ cõcepit. Iudas ñ potest ex¬
cusari quin ex sola libidine petierit cõcubitũ
qͥa meretricẽ putabat. thamar autẽ excusat᷑
qͥa ꝓlem tantũ desiderabat. Nec qͥcquã noue
rũ curã habebat ille egyptiꝰ. s om̃ĩa tͣdide¬
rat ioscph. ignorãs. id ẽ ñ curãs cȩt̾a p̃ter
panẽ qͦ uescebat᷑. uel potest dici. qd̾ quãius
iosepl ita seriuret. de seruitio ñ lucrabatur
Non mirum est si istis iratus est: quia indo¬
mo regis p̃erãt talib officiis. exquib leuiter
poterãt eũ offendere. Hȩc ẽ int̾pretatio som¬
nii. hodie ñ concedit᷑. nobis exponere aliqd̃ sd̃¬
nium. s pogus ꝓhibet᷑. Nõ mouebit qͥsquã
manũ aut pedẽ. ⁊ c. Hyꝑbolica ẽ locutio
ad significandã magnã eiꝰ ẽẽ potestatẽ. Uel poᷤ¬
sumꝰ dicere. qd̾ mouere manũ aut pedẽ. uocat

Expanded text:
ri quasi in adulterio deprehensam. Theristrum vestis est adeo subtilis, quod mulier per eam potest Ad unum concubitum mulier concepit. Judas non potest excusari quin ex libidine sola petierit concubitum, quia meretricem putabat: Thamar autem excusatur, quia prolem tantam desiderabat. Nec quidquam aliurum curam habebat ille Aegyptius. Sed omnia tradiderat Joseph, ignorans, id est, non curans caetera, praeter panem quo vescebatur. Vel potest dici quod quamvis Joseph ita serviret, tamen de servitio non lucrabatur, non mirum est si istis iratus est: quia in domo regis praeerant talibus officiis, ex quibus facile poterant eum offendere. Haec est interpretatio somnii. Hodie non conceditur nobis exponere aliquod somnium, sed potius prohibetur. Non movebit quisquam manum aut pedem, etc. Hyperbolica est locutio, ad significandum magnam ejus esse potestatem. Vel possumus dicere, quod movere manum aut pedem, vocat
Abbreviated transcription (Latin):
qd ẽ longũ. & ẽ uestis longa totũ corpꝰ oꝑiens
usq ad talos. quȩ & talaris dr᷑. & poderis. Ista
stola qua mͦ utunt᷑ sacerdotes. mrariũ dicit᷑ ab
orando. quia nulla cõmunis oratio fit sine ea.
sicut exorcismi. & absolutiones. & aq̃ bñdictio.
& cetera huiusmodi. Exploratores estis. Hic
tacent᷑ quedã quȩ insequentib qͣsi ꝑ recapi¬
tulationẽ dicent᷑. scił qd̾ ioseph in pͥnas quę¬
siuit ab eis utrũ haberẽt᷑ patrẽ. & si haberẽt
aliquẽ aliũ frẽm. & totã cognationẽ ex ordi¬
ne. Quib cõgnitis uoluit eis crim̃ ĩponere
ñ maliuole. s ut adducerẽt᷑ ei u̾terinũ frẽm
beniamyn. si etiã mentitꝰ ẽ. ñ est curandũ
qͥa ñ egit inaliuose. Aꝑtoq unꝰ sacco ut da

Expanded text:
quod est longum: et est vestis longa, totum corpus operiens usque ad talos: quae et talaris et poderis dicitur. Illa stola qua modo utuntur sacerdotes orarium dicitur ab orando; quia nulla communis oratio fit sine ea, sicut exorcismi, et absolutiones, et aquae benedictio, et caetera hujusmodi. Exploratores estis, etc. Hic tacentur quaedam quae in sequentibus quasi per recapitulationem dicentur, scilicet quod Joseph in primis quaesivit ab eis, utrum haberent patrem, et si haberent aliquem alium fratrem, et totam cognationem ex ordine. Quibus cognitis, voluit eis crimen imponere, non malevole, sed ut adducerent ei uterinum fratrem Benjamin. Si etiam mentitus est, non est curandum, quia non egit malitiose. Apertoque unus sacco u
Abbreviated transcription (Latin):
quib dr᷑. ue terrȩ cuiꝰ rex puerẽ. cuius
pͥncipes mane comedũt. & inquo auguriari
solet. Hoc fingit ad gͣuandã causã maleficii
ẽdꝵ. non qd̾ ueruni suerit iosepli decali male¬
sicĩo se intͦmisisse. fiat uirta sententiã uẽãm.
Sententiã eoꝵ. e. qd llsẽ unꝰ. siat seruꝰ qͥa hoc
cõtinet᷑ uiea q̃uãlus & plus un ignoratis qd¬

Expanded text:
ur: Vae terrae, cujus rex puer est, et cujus principes mane comedunt! Et in quo augurari solet. Hoc fingit ad aggravandam causam maleficii eorum, non quod verum fuerit Joseph de tali maleficio se intromisisse. Fiat juxta sententiam vestram. Sententia eorum est ut unus fiat servus, quia hoc continetur in ea, qua
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ñ ascendas ad dignitatẽ pͥncipatꝰ suꝑ ali¬
os. quã lege natiuitatis debueras obtinere si
ñ peccasses. Uasa iniqͥtatis. Quia prauam
uoluntatẽ iniqͥtatis intͣ se clausam tenentes
sicut uasa celabant. qd cogitabant. Requies.¬
cens accubusti. ut leo. & qͣsi leena. Metapho¬
rice ostendit eũ futurũ fortẽ bellatorẽ. quen
nemo audeat inqͥetare. Non auferet᷑ scep¬
trum. id ẽ dominiũ qd̾dã. sic̃ qd̾ pͥmus intͣ¬
uit mare rubrũ. qd̾ primꝰ obtulit oblationẽ.
in deserto. cõstructo. tabernaculo. ⁊ huiꝰ modi
parua p̃latio. Ponec ueniat qͥ mittendꝰ est. In
hebreo est donẽt ueniat silo. ubi saul a santu¬
ele inuntꝰ ẽ in regẽ. & ẽ sensus. usq ad sau¬
lem. & post eũ habebit uidas pͥncipatũ quia

Expanded text:
id est, non ascendas ad dignitatem principatus super aliid est, non ascendas ad dignitatem principatus super alios quam lege nativitatis debueras obtinere, si non peccasses. Vasa iniquitatis quia pravam voluntatem iniquitatis intra se clausam tenentes, sicut vasa celabant et cogitabant. Requiescens accubuisti ut leo et quasi leaena. Metaphorice ostendit eum futurum fortem bellatorem, quem nemo audeat inquietare: Non auferetur sceptrum, id est, dominium quoddam, sicut quod primus intravit mare Rubrum; vel quod primus obtulit oblationem in deserto constructo tabernaculo, et hujusmodi parva praelatio, Donec veniat qui mittendus est. In Hebraeo est, donec veniat Silo, ubi Saul a Samuele inunctus est in regem. Et est sensus usque ad Saulem, et post eum habebit Judas principatum; qui
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ inlura. Hoc repetit. ut ꝑ benedictionẽ a d̾õ
susceptã ostendat se habere potestatẽ cõstitu¬
endi. effraim. & manassẽ pͥncipes familiarũ.¬
& ad optandi. Mortua est. rachel. Hoc malũ
ponit. qd̾ mortua ẽ ante diẽ. ut amplifica¬
tio filiox rachel qͦs ipse hĩc ditat. cõsolatio sit̃
infortunii mat̾ni. Uł excusat se qd̾ rachel mor¬
tuã ñ sepeliuit. ubi mͦ sepeliri uolebat. Cũqꝙ
tulisset eos ioseph degremio. id est amplexii
patris iacob: pionꝰ ad orauit. id ẽ humiliauit
se deo ꝓstratꝰ interrã. Posuit effram.⁊⁊ e̾.
.uł. possumꝰ dicere qd̾ ioseph humiliauit se
ad benedictionẽ suscipiendã ꝓfiliis suis. Bene¬
dixit qr ioseph. infiliis suis. scił. Unde tota be¬
nedictio filiis subsequent᷑ attribuit᷑. Tu forti¬
tudo mea. Tu debuisti e̾e fortitudo mea. & tam̃.
Effusus es sicut aqua. id ẽ ita uilificatꝰ sicut
aqua quȩ effundit᷑ deuase aliquo. Nõ crescas.

Expanded text:
mihi in Luza. Hoc repetit ut per benedictionem a Deo susceptam ostendat se habere potestatem constituendi Ephraim et Manassem principes familiarut adoptandi eos. Mortua est Rachel. Hoc malum ponit quod mortua est ante diem: ut amplificatio filiorum Rachel quos ipse hic dicat, consolatio sit infortunii materni. Vel excusat se quod Rachelem mortuam non sepelivit, ubi modo sepeliri volebat. Cumque tulisset eos Joest humiliavit se Deo, prostratus in terram. Posuit Ephraim, etc. Vel possumus dicere quod Joseph humiliavit se ad benedictionem suscipiendam pro filiis suis. Benedixitque Joseph, in filiis suis scilicet: unde tota benedictio filiis subsequenter attribuitur. Tu fortitudo mea. Tu debuisses esse fortitudo mea et tamen effusus es sicut aqua, id est, ita vilificatus sicut aqua quae effunditur de vase aliquo. Non crescas,
Abbreviated transcription (Latin):
pluxib que cõcurrer̃t. cõflata ẽ inuidia
& auginentata. Prebet enĩ dñs occasiones pec¬
candi his qͥ meruert̃. Unde supͣ. Si male ege
solẽ & lunã. Ad hoc alludit sõnium. qd̾ si
macerꝰ urueret sicut pater & fr̃s: eũ adoraret.
Num eg̃o & mat̾ tua. Hoc dicit pater ut ostẽ¬
dat sõnium sine om̃i interp̃tatione e̾ẽ. qͥa matͥ
cõuenire ñ potest ut eũ adoret. & ꝑ hoc inten¬
dit lenire inuidiã fr̃m. E sedentes ut comede¬
rent. absente ruben. qͦ solo nesciente inuentũ ẽ¬
nouũ consiliũ. ut eũ uenderẽt. Ipse autẽ co¬
gitabat abstrahere eũ a cisterna latenter .&. red¬
dere patri. Unde ualde doluit. postquã eũ ñ

Expanded text:
onflata est invidia et augmentata: praebet enim Dominus occasiones peccandi eis qui meruerunt. Unde supra. Si male egersolem et lunam. Ad hoc alludit somnium, quod si mater viveret, sicut pater et fratres, eum adoraret. Num ego et mater tua? Hoc dicit pater, ut ostendat somnium sine interpretatione esse, quia matri convenire non potest ut eum adoret: et per hoc intendit lenire invidiam fratrum. Et sedentes ut comederent. Absente Ruben, quo solo nesciente inventum novum consilium, ut eum venderent. Ipse autem cogitabat abstrahere eum a cisterna latenter et reddere patri. Unde doluit valde, postquam non
Abbreviated transcription (Latin):
nauert̃ int̾ra edom. ueri simile ẽ. post cõ¬
buslionẽ legis ꝑ babylonios. inrestitutione
hãc partẽ appositã ad legẽ ab escdia. qͥ po¬
tiut seire qͥ reges p̃cesser̃t in popło esau aute

Expanded text:
naverunt in terra Edom. Verisimile est post comnaverunt in terra Edom. Verisimile est post combustionem legis per Babylonios in restitutione hanc partem appositam ad legem ab Esdra, qui potuit scire qui reges praecesserint in populo Esa
Abbreviated transcription (Latin):
mi dei. Has tam̃ unagines ne indeteriꝰ uertant᷑.
ꝓhibet mͦ iacob ne habear̃ eiꝰ familta fe effũ¬
dens oleũ. Scd̾a uice mͦ oleñ mͦ sundit. Tu¬
lit autẽ uxores suas. ⁊⁊ filios. ⁊ c̃. Quid est qd̾
dicit post mortẽ patris ẏsaas. totã subam
suã quã habebat esau int̾ra chanaan iu¬
lisse in mõte seir. & ibi deinceps mansisse.
cũ ante iã dictũ fuerit qd̾ esau iã in mõte
scit habitabat. & indẽ etiam mouit ut ueni¬
ret in occursũ lacob fr̃is sui. & itẽ a fratre
recedens. illuc iterũ reuersus ẽ ut ibi habita¬
ret: Ad qd̾ possiumꝰ dicere. qd̾ ad funꝰ patris
celebrandũ cũ pecunia sua accessit. uł ꝓpter
aduentũ fr̃is lȩticia exhilaratꝰ ut cũ fr̃e suo
habitaret uenit int̾rã chanaan. & ibi moratꝰ.
ẽ usq ad obitũ patris. postea uero recessit ĩ
montẽ seir. qd̾ mͦ. dicit. Reges autẽ qͥ reg¬

Expanded text:
mi Dei. Has tamen imagines ne in deterius vertantur mi Dei. Has tamen imagines ne in deterius vertantur prohibet modo Jacob, ne habeat sua familia. Et effundens oleum. Secunda vice oleum modo fundit. Tulit autem uxores suas, et filios. etc. Quid est quod dicit post mortem patris Isaac totam substantiam suam quam habebat Esau in terra Chanaan, tulisse in montem Seir, et ibi deinceps mansisse: cum ante jam dictum fuerit, quod Esau jam in monte Seir habitabat: et inde etiam movit ut veniret in occursum Jacob fratris sui: et item a fratre recedens illuc iterum reversus est, ut ibi habitaret? Ad quod possumus dicere, quod ad funus patris celebrandum cum pecunia sua accessit: vel propter adventum fratris, laetitia exhilaratus, ut cum fratre habitaret, venit in terram Chanaan: et ibi moratus est usque ad obitum patris. Postea vero recessit in montem Seir: quod modo dicit: Reges autem qui reg
Abbreviated transcription (Latin):
lũ certũ p̃miũ. s qd̾ dederit mͥ ds̃ scd̾m certã
cõuentionẽ. E omĩa quȩ ñ suerĩt maculosa.
⁊ c̾. subaudis. si acceꝑo. argues me de furco.
Biuisit gregẽ iacob: scił. separando arietes ab
ouib usq ad horã adaquandi. ut ic̃ tantum
arietes ascenderẽt᷑ oues. qͣndo uirgas in cana¬
lib uiderẽt utriq. Uidi enĩ omĩa quȩ fecit
tibi laban. Ecce ꝑ diuinũ responsũ apparet
eũ ñ peccasse fraude aliqua. qͥa iustũ erat
eũ acciꝑe aliã mercedẽ qͣm urores. qͣsͣ dono
seir: s illo ꝓfectꝰ est. ñ tam̃ eodem die ꝑuenit
physicȩ contingit. qd̾ int̾cio die gͣuior ẽ dolor
uulnerũ. Abicite deos alienos. ⁊ c̾. Fortasse
aliqui erãt in societate iacob: qui colebãt dõs
alienos. uel alit̾. Consuetudo erat apd̃ illos an¬
tiquos licet unũ solũ dm̃ crederẽt. imagines
tam̃ quasdã habebãt qͣs uenerabant᷑. ñ qd̾ dõs
crederẽt᷑ ut idolatrȩ. s ut recordarent᷑ ꝑ eal sũ¬

Expanded text:
dederit secundum certam conventionem. Et omnia quae non fuerint maculosa, etc. Subauditur: si accepero. Argues me de facto. Divisit gregem Jacob. Scilicet separando arietes ab ovibus usque ad horam adaquandi, ut tunc tantum arietes ascenderent oves, quando virgas in canalibus viderent utrique. Vidi enim omnia, quae fecit tibi Laban. Ecce per divinum responsum apparet eum non peccasse fraude aliqua, quia justum erat eum accipere aliam mercedem quam uxores, quas dono Seir, sed illo profectus est: non tamen eodem die pervenit physicam tangit quod in tertia die gravior est dolor vulnerum. Abjicite Deos alienos, etc. Fortasse aliqui erant in societate Jacob qui colebant Deos alienos. Vel aliter. Consuetudo erat apud illos antiquos, licet unum solum Deum crederent, imagines tamen quasdam habebant, quas verebantur: non quod deos crederent ut idololatrae, sed ut recordarentur per eas sum
Abbreviated transcription (Latin):
noroũ tam̃ inuentũ est modsen p̃cepisse po
ligere. moysen ica p̃cepisse qͣmuis nondũ
scriptura direrit Cras quicqͥd ẽ oꝑtindũ sa¬
cite hodic & quȩ coquenda ii. quȩ oportebat
facere uł coquere si ñ xͥe̾t sab̾batũ: facite uł

Expanded text:
nondum tamen inventum est Moysen praecepisse popligere Moysen ita praecepisse, quamvis nondum Scriptura dixerit. Cras quidquid est operandum, facite hodie; et quae coquenda, id est quae oportebat facere, vel coquere si non esset Sabbatum, facite vel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eandem uiã pedetentim eos sequebant᷑. nesci¬
entes se uł illos mare ingredi. Q cͤce respiciens
tenebras faciebat egẏptiis lu cẽ prebuit eis:
S ad cõfusionẽ eoꝵ tocũ hoc factũ est: scił ut
uiderẽt se in arto. Interfecit exercitũ. ⁊c̾. Breui

Expanded text:
per aliam viam pedetentim eos sequebantur nesciper aliam viam pedetentim eos sequebantur nescientes se vel illos mare ingredi. Et ecce respiciensuae prius tenebras faciebat Aegyptiis, lucem praebuit eis? Sed ad confusionem eorum totum hoc factum est, scilicet ut viderent se in arcto. Interfeci
Abbreviated transcription (Latin):
colũna erat contͣ calorẽ obũbrans. & contra
tenebras illuminãs: ut dux e̾ẽt utͥusq tẽ¬
poris. Contͣ beelsephon in cõspectu eiꝰ. Istud
eiꝰ. potest referri ad beelsephon. & tc̃ plana ẽ
lict̾a. uł adpharaonẽ ut int̾ponat᷑ relariuũ
eiꝰ ad qd̾ refert᷑ p̃ter cõsuetudinẽ. sic̃ est illud.
fundam̃ta eiꝰ inmõtib scĩs. & c̃. Tollens q se
angłs dñi. Aliqͣndo dño. aliqͣndo angelo
fac tũ attͥbuit᷑. qͥa re uera angłs dñi mi¬
nister aderat. & dñs in ipso ee ꝑ ipsũ oꝑans.
Abiit post eos. ut defenderet eos ꝑ nib̾em. suis
lim̃. aliis tenebras ꝑ eardẽ simut̾ faciẽs. Egyp.¬
tii ingressi st̃ post eos. Querit᷑ si ñ uidebãt eos
p̃cedentes ꝓpter nubẽ int̾positã qͦ seqͥ potuert̃.
aut si uidebãt miraculũ maris. qͦmͦ ausi sunt
cos ꝑsequi. Ad qd respondet᷑. qd̾ ñ poterãt eos
uidere. ꝑfecte. & tam̃ quia abire eos sentiebãt.

Expanded text:
columna erat contra calorem obumbrans, et contra columna erat contra calorem obumbrans, et contra tenebras illuminans, ut dux esset utriusque temporis. Contra Beelsepholana est littera; vel ad Pharaonem, ut interponatur relativum ejus ad quod refertur, praeter consuetudinem, sicut est illud: Fundamenta ejus in montibus sanctis , etc. Tollensque se angelus Domini. Aliquando Domino, aliquando angelo factum attribuitur; quia revera angelus Domini minister aderat, et Dominus in ipso et per ipsum operans. Abiit post eos, ut defenderet eos per nubem: suis lumen, aliis tenebras per eadem simul faciens. Aegypti ingressi sunt post eos. Quaeritur si non videbant eos praecedentes propter nubem interpositam, quomodo sequi potuerunt? Aut si videbant meos persequi? Ad quod respondetur, quod non poterant eos videre perfecte, et tamen quia abire eos sentiebant,
Abbreviated transcription (Latin):
in noctis medio. ⁊ c̃. Qsi dicat. Dñs cõpleuit
sic̃ ante ꝑ moysen ꝓmiserat. Neq enĩ erat
domꝰ. in qria ñ iaceret mortuꝰ. Mhirũ est si
in una qͣqr domo fuit aliqͥs pͥmogenitꝰ. Sed
forsitan dñs tc̃ ita fecerat. ut in om̃i domo
ee̾t aliqͥs pͥmogenitꝰ. Tulit gͥ popłs cõsꝑsã
farinã. Non ex p̃cepto dei hoc factũ ẽ uel
et articulo tẽporis. ut quidã falso esti. mãt
cũ hebrei iã longe ante didicerãt se illo
dic exituros ab ȩgẏpto: s scd̃m consuetudinem
terrȩ illius in qua farina cõsꝑgi solet. & ita re¬
seruari. ut cocidie panis coquat᷑ qͣntũ opꝰ est.
Inuna domo .i. unꝰ inuna. & unꝰ inuna:. ita
qd̃ nichil efferat᷑ de carnib. Sc̃ĩfica mͥ om̃e
pͥmogenitũ. ꝓ int̾fectis pͥmogenitis egẏptioꝵ.
Sc̃ĩficabant᷑ autẽ ad opꝰ leuitarũ. ut se eis
redimerẽt. quia ꝓ eis dño seruiebãt. & ꝓ toto
isrł. Incolũpna nubis o ignis. Una & eadẽ

Expanded text:
nus complevit sicut ante per Moysen promiserat. Neque enim erat domus in qua non jaceret mortuus. Mirum est si in unaquaque domo fuit aliquis primogenitus. Sed forsitan Dominus tunc ita fecerat, ut in omni domo esset aliquis primogenitus. Tulit igitur populus conspersam farinam: non ex praecepto Dei hoc factum est, vel ex articulo temporis, ut quidam falso existimant, cum Hebraei jam longe ante didicerant se illo die exituros ex Aegypto; sed secundum consuetudinem terrae illius, in qua farina conspergi solet, et ita reservari ut quotidie panis coquatur quantum opus est. In una domo, id est unus in una: ita quod nihil efferatur de carnibus. Sanctifica mihi omne primogenitum. Pro interfectis primogenitis Aegyptiorum. Sanctificabantur autem in opus levitarum, ut se eis redimerent, qui pro eis Domino serviebant, pro toto Israel. In columna nubis, et ignis. Una et eadem
Abbreviated transcription (Latin):
Occidi uirũ. ⁊ c̾. Septuplũ ultio. ⁊ c̃. Quasi
dicat. Multũ puntꝰ ẽ cam: s multo ampliꝰ
puniet᷑ lamech. Est eciã alia opino de cõ¬
questione lamech. Dicũt enĩ quidã qd̵ iste
due uxores lamech male tͣctabaut eũ assidue
⁊ hoc sine causa. Unde ipse iratꝰ aliqͣndo cõ¬
uanit eas. ⁊ allocutꝰ ẽ his uerbis. Audite.
urores. lamech. ⁊c̾. Occidi uirũ. aut feci ali¬
qd̃ aliud scelꝰ ꝓ quo sic debeã tͣctari: Cerce
septuplũ ultio sumet᷑ de cam. id ẽ de inter¬
fectore cam magna pęna accipiet᷑. s młto
maior pęna inuos ꝓme irrogabit᷑. Iste ce¬
pit inuocare dñm. Nouũ cultũ uł nouas¬

Expanded text:
Occidi virum, etc. Septuplum ultio, etc. Quasi Occidi virum, etc. Septuplum ultio, etc. Quasi dicat: multum punitus est Cain, sed multo amplius punietur Lamech. Est etiam alia opinio de conquestione Lamech . Dicunt enim quidam quod istae duae uxores Lamech male tractabant eum assidue, et hoc sine causa. Unde ipse iratus aliquando convenit eas et allocutus est his verbis: Audite, uxores Lamech, etc. Occidi virum; aut feci aliquod aliud scelus pro quo sic debeam tractari? Certe septuplum ultio sumetur de Cain, id est, de interfectore Cain magna poena accipietur, sed multo major poena in vos pro me irrogabitur. Iste coepit invocare nomen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ꝑcussus erat ira dei. & excõmunicatꝰ. Cog¬
nouit cam uxorẽ suã quȩ cõcepit ⁊ peꝑit.
Post peccatũ dicunt᷑ uiri cognoscere uxores.
& uxores cõciꝑe ⁊ parere. ꝑ qd̃ notat᷑ qd̵ ⁊ filii
nascebant᷑ peccatores. & om̃s isti de gen̾e cain
per oꝑa ꝓpria notantur peccatores fuisse.
Occdi uirũ in uulnꝰ meũ. Opinio antiqua
se uenationi ꝑ qd̾dam instrum̃tũ idẽ arcĩ
qͥ ñ fallit. cuiꝰ cordã extensã qd̾ eũq animal
tangit retendit arcũ & uuluerat᷑. Si querat᷑
ad quid uenaret᷑. cñ nꝰ liceret carne ueser añ
diluuiũ. dicimꝰ ꝓpter pelles aĩalium quib
faciebat calciam̃ta & pellicias. Cũ gͥ quodam
temꝑe lamech ⁊ puer qui eũ ducebat uaca¬
rent uenationi. & cam sicuti furibuudꝰ cur¬
teret ꝑ illũ locũ: directione sui ductoris la¬
mech eũ int̾fecit. Unde ille iratꝰ puerũ suũ
qͥ eũ ducebat occidit. & ideo de utriusq int̾¬
fectione cõquerit᷑ cũ uxorib suis hoc modo

Expanded text:
Dei, et excommunicatus. Cognovit Cain uxorem suam, quae concepit et peperit. Post peccatum dicuntur viri cognoscere uxores, et uxores concipere et parere; per quod notatur quod et filii nascebantur peccatores, et omnes isti de genere Cain propria notantur peccatores fuisse. Occidi virum in vulnus meum. Opinio antiqua se venationi per quoddam instrumentum, id est arcum qui non fallit; cujus chordam extensam quodcunque animal tangit tetendit arcum et vulneratur. Si quaeratur ad quid venaretur cum non liceret carne vesci ante diluvium, dicimus propter pelles animalium, quibus faciebant calceamenta et pelliceas. Cum igitur quodam tempore Lamech et puer qui eum ducebat vacarent venationi, et Cain sicuti furibundus curreret per illum locum, cum directione sui ductoris Lamech eum interfecit. Unde ille iratus puerum suum qui eum ducebat, occidit; ideo de utriusque interfectione conqueritur cum uxoribus suis hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
illsi qͣndo scił aquȩ uaporalit̾ erigunt᷑
ad supiora. ad cẽperandũ suꝑiorẽ ealorem.
uttũ miniuat᷑ aqua. antancundẽ in inferi¬
firmam̃tũ aꝑtũ fuisse & suꝑ celestes aquas
descendisse ꝑpluuias. Qd̾ dubiũ ẽ similit̾.
fectũ. Qutꝰ enĩ udebat᷑ quia tamdiu dimi
noe in archã. id est pͥmo die sexti mensis ab
anni. Requieuit archa mense septimo uicesi

Expanded text:
guntur ad superiora, ad temperandum superiorem calorem, utrum minuatur aqua, an tantumdem inferifirmamentum apertum fuisse, et super coelestes aquas descendisse per pluvias; quod dubium est similiter. fectum, Noe in arcam, id est primo die sexti mensis ab anni. Requievit arca mense septimo, vigesimo
Abbreviated transcription (Latin):
a frangendo . dr᷑. Illa enĩ quȩ redolẽt᷑. maiorẽ
emictũt odorẽ cũ frangunt᷑. Sic̃ odor agri
pleni.s. florib redolentib. Cui bñdixit dñs.
Magnã habiuidantiã. floꝵ taliũ conferendo.
Det tibi ds̃ derore celi ce de pinguedine tereꝵi
Hic continet᷑ benedictiõ temporaliũ: quȩ pͥn¬
cipaliter cõstat in duob quȩ cõungit. si rores
cȩli & pinguedine t̾re. Si enĩ pluat & terra
ñ sit pinguis. uł si sit terra pinguis & ñ plu

Expanded text:
a frangendo dicitur, illa enim quae redolent, majorem emittunt odorem, quando franguntur. Sicut odor agri pleni, scilicet floribus redolentibus. Cui benedixit Dominus. Magnam abundantiam florum talium conferendo. Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae. Hic continetur benedictio temporalium, quae principaliter constat in duobus quae conjungit, scilicet rore coeli, et pinguedine terrae. Si enim pluat, et terra non sit pinguis, aut si sit
Abbreviated transcription (Latin):
ret iacob siliũ suĩt. Tulit de lapidib qui¬
iacebant. & c̾. Weri simile. est qd̾ non solus
ibat iacob. eo qd̾ dormierit extͣ cͥiuitatem p¬
quȩ eiuitas prrꝰuocara est lura. & postea s¬
dicta ẽ ab illo bethel ꝓpt̾ uisionẽs ꝙͣ uidit
iuxta cĩuitatẽs dorm̃i ẽs lapide supposito adi
capit. siũ. Quã terribisis eꝰ. Dignꝰ reuẽ¬

Expanded text:
ilium suum. Tulit de lapidibusjacebant, etc.. Verisimile est quod non solus ibat Jacob eo, quod dormierit extra civitatem quae civitas prius vocata est Luxa, et postea dicta est ab illo Bethel, propter visionem quam vidit juxta civitatem dormiens lapide supposito ad caput suum. Quam terribilis est locus iste
Abbreviated transcription (Latin):
efron qͥ uendidit. nec abraham qͥ emit. Nec
etiam hodie peccaret si qͥs emeret purũ agrũ
ut faceret ibi cumniteriũ. s qui cuniteriũ uen¬
dit gͣuiter peccat. Dñe d̾s dñi mei. Scdm̃
opiniones gengũ loquit᷑. quȩ habebãt singlłe
ꝓprios deos. Igit᷑ puella cui dixero. ⁊ c. Augu¬
rum ẽ. nec tam̃ peccat. qͥ a sp̃u scõ dictante
tus posset bibere. eld lauandos pedes cameloꝵ
id ẽ ad uadandiũ ne inmũdicia eis noceret.
In cõspectu eiꝰ panis. Noca inuiteri testam̃to
uix aliqͣndo dicit᷑ apponi cibꝰ. nisupanis. non

Expanded text:
Ephron, qui vendidit; nec Abraham, qui emit. Nec Ephron, qui vendidit; nec Abraham, qui emit. Nec etiam hodie peccaret, si quis emeret purum agrum; ut faceret ibi coemeterium; sed qui coemeterium vendit, graviter peccat. Domine Deus Domini mei. Secundum opiniones gentium loquitur, quae habebant singulae proprios Deos. Igitur puella cui dixero, etc. Augurium est: nec tantum peccat, quia Spiritu sancto dictante tius posset bibere. Ad lavandos pedes camelorum, id est ad lavandum, ne immunditia eis noceret. In conspectu ejus panis. Notat in Veteri Testamento, vix aliquando dicitur apponi cibus, nisi panis: non
Abbreviated transcription (Latin):
nali amora. & cũ uicerit głosior sit uictoria
Die autẽ tercio eleuatis. ⁊ cͥ. Quia ñ sũt teẽ
dietȩ a bersabee usq ad iherum. dic̃t quidã
qd̾ ille mõs suꝑ quẽ sacrificauit abraham
citꝰ exat. tũ de morte filii sui: tũ de imꝑio
dñi. & minꝰ cogitabat de festinatione itineriꝰ.
filio tuo unigenito. respectu libere. Posside¬
bit sem̃ tuũ portas inimicoꝵ suoꝵ. id ẽ forteᷤ
ert̃ & bellatores. & ita ui obtinebt̃ ciuitates
iudiqũ. notat eos futuros uidices inimicoꝵ su¬
ox. S qͣntũ ẽ hoc : Qͣti dicat. magnũ ee̾t
tibi. & gͣuarem te. potiꝰ facias qd̵ uis & nichil
michi deo. Uel aliter. Entum hoc est : quasi
dicat. ¶ I paruũ ẽ hoc qͣntũ ad me. & ñquã
ꝓtam paruo p̃cio ero uenduor. potiꝰ accipe si¬
ne p̃cio. Spelunica duplex. Domꝰ quȩdã suit.
inqua erat solariũ. & multi poterãt sepeliri in
ea indiuersis foueis. & subtꝰ & supͣ. Nõ peccaũ

Expanded text:
nali amori, et, cum vicerit, gloriosior sit victoria. nali amori, et, cum vicerit, gloriosior sit victoria. Die autem tertio elevatis oculis. Quia non sunt tres diaetae a Bersabee usque Jerusalem, dicunt quidam quod ille mons super quem sacrificavit Abraham, citus erat, tum de morte filii sui, tum de imperio Domini; et minus cogitabat de festinatione itineris. Filio tuo unigenito, respectu liberae. Possidebit semen tuum portas inimicorum suorum, id est fortes erunt et bellatores, et ita vi obtinebunt civitates judicium, notat eos futuros judices inimicorum suorum. Sed quantum est hoc? Quasi dicat: Magnum esset tibi, et gravarem te. Potius facias quod vis, et nihil mihi des. Vel aliter: quantum est hoc? Quasi dicat: Quare parum est quantum ad me? et nunquam pro tam parvo pretio ero venditor; potius accipe sine pretio. Spelunca duplex. Domus quaedam fuit subterranea, in qua erat solarium; et multi poterant sepeliri in ea in diversis foveis ut subtus et supra. Non peccavit
Abbreviated transcription (Latin):
tuã & ameris ab aliquo. & capiaris sicut mͦ.
Uel alit̾. in uclam̃ oculoꝵ. id est in opbriũ
& erubescentiã. quia illi qͥ erubescũt de aliqͦ
facto solent uelare ocłos. & ut amͦ caueas
huiꝰmodi euentũ. Mem̃to te e̾eᷤ dep̃hensam.
inhoc scił qd dixisti qͥa uir tuꝰ erat fr̃ tuus.
Orante autẽ abram sanauit d̃s abimelech
⁊ uxorẽ & cet̾a. Qd̃ hic addit de abimelech qd̾
eũ sanauit & uxorẽ. & ancillas qͣs cõcluserat
ne parerent. totũ intelligendũ ẽ de phara¬
one similit̾ fuisse factũ. s ibi tacet᷑. Igit᷑ hic
manifestat᷑ qͦ flagello flagellatꝰ sit pharao. id
ẽ. sterilitate. & eodẽ mͦ sicut abimelech sana¬
tꝰ fuit ꝑ orationẽ abrahȩ. Aꝑuit ocłos erus
d̃s̃. quȩ uidẽs puteũ. Non subito factus est
puteus. s qͥ piius erat factꝰ: subito uisus ẽ
Omnib istis uerbis intendit hoc ut magis
ac magis accendat carnalẽ amoĩe patris eiꝑs
filiũ ut postea p̃ponat amorẽ dei suo car¬

Expanded text:
. Vel aliter, in velamen oculorum, id est in opprobrium, et erubescentiam; quia illi erubescunt qui de aliquo facto solent velare oculos; et ut amodo caveas hujusmodi eventum. Memento esse te deprehensam. In hoc scilicet quod dixisti, quod vir tuus erat frater tuus: Orante autem Abraham sanavit Deus Abimelech, et uxorem, etc. Quod hic addit de Abimelech, quod eum sanavit, et uxorem et ancillas quas concluserat ne parerent, totum intelligendum est de Pharaone similiter factum fuisse; sed ibi tacetur. Igitur hic manifestatur quo flagello flagellatus sit Pharao, id est sterilitate, et eodem modo sicut Abimelech sanatus fuit per orationem Abrahae. Aperuit oculos ejus Deus, quae videns puteum. Non subito factus est puteus; sed qui prius erat factus, subito visus est Omnibus istis verbis intendit hoc, ut magis et magis accendat carnalem amorem patris erga filium; ut postea praeponat amorem Dei suo car
Abbreviated transcription (Latin):
hebreis qui uerberabant᷑. quidã de egyptire qͥ
uerberabãt eos. & udlent̾ erigebãt oꝑa ab ip¬
sis p̃positis hebĩtis. E nom̃ meũ adonay. nũ
indicaui eis. Quasi dicat. Quãuis ego qͥ sũ
omp̃c apparuerĩ eis: tam̃ forticudinẽ & potẽ¬
tiam meã ad qͣm ꝑtinet hoc nom̃ meũ ado¬

Expanded text:
ebraeis qui verberabantur; quidam de Aegyptiis qui verberabant illos et violenter exigebant opera ab ipsis praepositis Hebraeis. Et nomen meum Adonai non indicavi eis. Quasi dicat: Quamvis ego qui sum omnipotens, apparuerim eis, tamen fortitudinem et potentiam meam, ad quam pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
ñ consensit nec qͣndo accubuit. ⁊c̾. Mitum
uidet᷑. qd cõtubuerit cũ filia. nec sensit se ta¬
les opus facere. D ita possumꝰ estimare. quia
lecti et̃ sueuirat apxoxem suã habere. & t̃t ebniꝰ
foectus putabat illã p̃sinte ẽe. x. ita ñ sensit
nec cegitauit filiã suã eeꝰ ꝓpt̾ ebrietatem.
Uterꝙ tam̃ & pater & filia peccauit. licet
malã antentionẽ neuter habuerit. Moab.
qd̾ int̾pretatur. dẽ patre. qͥa de patre eũ cõce¬
perat. dedit ei hoc nom̃. Altera uocauit fi¬
liũ suũ amnor. qd̾ interp̃tat᷑ filiꝰ popuili

Expanded text:
non sensit neque quando accubuit, etc. Mirum videtur quod concubuerit cum filia, nec sensit tale opus se facere; sed ita possumus existimare, quod Loth consueverat uxorem suam habere, et tunc ebrius factus putabat illam esse praesentem: et ita non sensit nec cogitavit filiam suam esse propter ebrietatem. Uterque tamen et pater et filia peccavit, licet malignam intentionem neuter habuerit. Moab, quod interpretatur ex patre, quia de patre eum conceperat, dedit hoc nomen. Altera vocavit filium suum Amon: quod interpretatur filius populi
Abbreviated transcription (Latin):
raonis. & familiȩ eiꝰ. ũt nec cõciperent:¬
habebat. ne qͥs noceret ei. & inuocauit ibi
nom̃ dñi. Hoc dupliciter potest intelligi
scił qd̾ tũc qͣndo altare fecerat. inuocauit.
uł mͦ. Si ad sinistram ieris. Cũ concedit ei
potestatẽ eligendi. ampritat ab animo loch.
ne estimet ĩpsum uelle discedere ab eo. ideo
ut meliorẽ partẽ terrȩ sibi ellgat ⁊ rerineat.
Tibi dabo & semini tuo. id ẽ. tͥ in semine tuõ.
ñ inꝑsona tua. usq insempiternũ. ñ qd̾
semꝑ eã habuerit ex tempõre illo. s qͥa nullꝰ
t̾minꝰ ponit᷑ amittendi eã uł auferendi. sic̃
& melchisedech dicit᷑ ñ habere patrẽ & matrẽ.
solũmͦ quia ñ noĩauit eos scriptura. Codor¬
laonior. iste cõgregauit om̃s remotos in auxi¬
lium cõtra qͥnq reges sodomoꝵ. factos sibi
Iitum non nominat: quia minꝰ peccaue¬
rat noĩatis. At u̾o melchisedech ꝓferens
panẽ & uinũ. Q int̾ gentiles signum ẽ

Expanded text:
raonis, et familiae ejus, ut nec conciperentraonis, et familiae ejus, ut nec conciperenthabebat, ne quis noceret. Et invocavit ibi nomen Domini. Hoc dupliciter potest intelligi, scilicet quod tunc quando altare fecerat, invocavit, vel modo. Si ad sinistram ieris. Cum concedit ei potestatem eligendi, amputat ab animo Loth, ne existimet ipsum velle discedere ab eo, ideo ut meliorem partem terrae sibi eligat, et retineat. Tibi dabo, et semini, id est tibi in semine tuo, non in persona tua. Usque in sempiternum: non, quod semper eam habuerint ex tempore illo, sed quia nullus terminus ponitur amittendi eam, vel auferendi. Sicut, et Melchisedech dicitur non habere patrem et matrem, solummodo quia non nominavit eos Scriptura. Chodorlaomor. Iste congregavit omnes remotos in auxilium contra quinque reges Sodomorum factos sibi egem Bale. Istum non nominat, quia minus peccaverat nominatis. At vero Melchisedech proferens panem et vinum. Quod inter gentiles signum est