comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et malũ seuciũt. et quociens
aliqͥd improbe faciunt pͨcare se
stiunt. et ideo celare nntuitur.
Sed cum eos bom et mali nat᷑a
non fallat: cupiditate mala
uncuntur. ut peccent. qr deest
ilł uirtus i. cupiditas recta et
hon esta facendi. Ex hoc igilꝰ
apparet aliud esse stientiã boni ma
In quo qm̃ recte ad culpam ꝑtinet
non fecisse que scieris recte uolũ¬
tenciones male sopientur. Ne¬
mo insidiabitur. nemo prosi¬
liet ad nocend̾. Item si cupidi¬
tae tempetur. nemo terra ma

Expanded text:
et malum sentiunt, et quotiens et malum sentiunt, et quotiens aliquid improbe faciunt, peccare se sciunt et ideo celare nituntur. sed cum eos boni et mali natura non fallat, cupiditate mala uincuntur, ut peccent, quia deest illis uirtus, id est cupiditas recta et honesta faciendi. ex hoc igitur apparet aliut esse scientiam boni ma quoniam recte ad culpam pertinet non fecisse quae scieris, recte uolutentiones malae sopientur; nemo insidiabitur, nemo prosiliet ad nocendum. Item si cupiditas temperetur, nemo terra ma
Abbreviated transcription (Latin):
cutus. eaq tribus uoliũbus ĩ¬
clusit. hec autẽ ꝙͣ flã sint. mox
uidebimns ut appareat ꝙ̃tum
in nos dignacio dñia contulit.
que nobis aperuit uitatem: uir¬
tutem esse dixit. scire quid sit bo¬
mĩ et malũ. et turpe. quid hone¬
stũ quid utile. qd̾ minus breuiꝰ
facere potuit: si tantũ bonuĩ ac
le ł honestum qd non id̾ bonũ
sit. nichil iutile ac turpe. qd̾
non id̾ malũ. Qd̾ et phĩs uidet᷑
Et id̾ cicero in t̾r̾io supradicti ope¬
non potest esse uirtus: qr non
est intus in nobis. sed ad nos ex¬
tñsecus uenit. Ce autẽ tñfire
ab alt̾o ad alt̾m potest. uirtus
est. qr posita est in audiendo, uir¬
tus tota nr̃a est. qr posita est
in uoluntate faciendi bona. sic̾
go in itnere celebrando. nichil¬
biam prodest nosse. nͣ conatus
ac uires suppetant ambulandi:
ita uero sciencia nichil prodest
si uirtus ꝓpria deficiat. Nam
fere etiam hii qui pectant. et fi
non ꝑfecte. tamen quid sit boͫ

Expanded text:
cutus eaque tribus uoluminibus incutus eaque tribus uoluminibus inclusit. haec autem quam falsa sint mox uidebimus, ut appareat quantum in nos dignatio diuina contulerit, quae nobis aperuit ueritatem. uirtutem esse dixit scire quid sit bonum et malum, quid turpe, quid honestum, quid utile, quid minus. breuius facere potuit, si tantum bonum ac mle uel honestum quod non idem bonum sit, nihil inutile ac turpe quod non idem malum. quod et philosophis uidetur et idem Cicero in tertio supra dicti openon potest esse uirtus, quia non est intus in nobis, sed ad nos extrinsecus uenit. quod autem transire ab altero ad alterum potest, uirtus est, quia posita est in audiendo, uirtus tota nostra est, quia posita est in uoluntate faciendi boni. sicut ergo in itinere celebrando nihil prodest uiam nosse, nisi conatus ac uires suppetant ambulandi, ita uero scientia nihil prodest, si uirtus propria deficiat. nam fere etiam u qui peccant, etsi non perfecte, tamen quid sit bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ed pͥusꝙͣ singulas uir¬
tutes exponere mai¬
piam determinanda est ipsa
birtus qm̃ non recte phĩ diffi
ns quibusq rebus qͥd operis.
qud habeat officii. nonien ita¬
q solum retinuerũt. uim u̾o
ronem et affectum ꝑdiderunt
Quecũq autem in defmicõne
uitutis solent dic̾e̾ paucis uer¬
pibiis colligit et enartat luciliꝰ
quos malo equid̾ ponere nedũ
mnltori sentencias refello: sit
longior ꝙ̃ ncce est. uirtus al¬
muersannir. quis uiuimus ad¬
esse rebus. uirtus est hoĩ scire
id qd̾ queq hẽat res. uirtus sti¬
re hoĩ rectum. utile. quid sit ho¬
nestuł. que bona . que mala: Itẽ
quid mutile. turpe in honestum.
uirtus querende finem rei stire
modũ q. uirtus diuiciis p̾cium
ꝑsoluere posse. uirtus id dare qd̾
repã debetur honori. hostem eẽ
Contra defeusorem homi moꝵ¬
q bonor. hos magnificare. his
bene uelle. his uiuere amicum.
Comoda p̾terea patrie sibi pͥma
putare. deinde parentũ. tercia
tia uiuendi paneciũ stoicum se¬

Expanded text:
ed priusquam singulas uirtutes exponere incipio, determinanda est ipsa uirtus, quam non recte philosophi n quibus rebus, quid operis, quid haberet officii. nomen itaque solum retinuerunt, uim uero et rationem et effectum perdiderunt. quaecumque autem in definitionem uirtutis solent dicere, paucis uersibus colligit et enarrat Lucilius, quos malo equidem ponere, ne dum multorum sententias refello, sim longior quam necesse est. uirtus, Alin uersamur, quis uiuimus rebus potesse: uirtus est homini scire id quod quaeque habeat res, uirtus, scire homini rectum utile quid sit, honestum, quae bona, quae mala item, quid inutile turpe inhonestum: uirtus, quaerendae finem rei scire modumque, uirtus, diuitiis pretium persoluere posse, uirtus, id dare quod re ipsa debetur honori: hostem esse contra defensorem hominum morumque bonorum, hos magni facere, his bene uelle, his uiuere amicum: commoda praeterea patriai prima putare, deinde parentum, tertia cia uiuendi Panaetium Stoicum se
Abbreviated transcription (Latin):
opmabũt᷑ młto disparia. ꝙͣ uos
opinati sumꝰ. Quid gͦ ex om̃ibꝰ
ent uerius: fortasse nichil.
at omĩa dicta st̃ que in reri na¬
turã cadũt. ut nct̃e sit aliquid
eor esse u̾m. At nestietur quis
un dix̾it potest fieri ut omes
ex parte aliqͣ eirau̾int: ex parte
attig̾nit u̾itatẽ. Stulti gͦ sumꝰ
si hoc disputacione queramus.
potest ei̾ suꝑuenire aliqͥs qui o¬
pinones nr̃as derideat nosqz
pro insanis habeat. qui uelimiꝰ
id qd̾ nestunꝰ quale sit opmari.
um nõ opus est longe posita
conqͥrere. unde nemo fortasse¬
ueniat. qui nos redarguat. age
opinennur qͥd nẽ in foro gerat
quid ĩ curia. longũ est id quoq.
dicamus int̾posito uno ꝑiete qͥd
fiat nemo pt̾ id stire nͣ qui au¬
dient aut uiderit. Nullus igie.
audet id dic̾e̾. quia statim non u̾¬
bis. sed re ipã pñti refutabitur.
Atqui ħ idem faciũt phĩ qui di¬
sputant in celo qͥd agatur. sed eo
se ĩpune fac̾e arbitrantur. quia

Expanded text:
opinabuntur multo disparia quam nos opinabuntur multo disparia quam nos opinati sumus. quid ergo ex omnibus erit uerius? fortasse nihil. \'at omnia dicta sunt quae in rerum naturam cadunt, ut necesse sit aliquid eorum esse uerum.\' at nescietur quis uerum dixerit. potest fieri ut omnes ex parte aliqua errauerint, ex parte adtigerint ueritatem. stulti ergo simus, si hoc disputatione quaeramus: potest enim superuenire aliquis qui opiniones nostras derideat nosque pro insanis habeat, qui uelimus id quod nesciamus quale sit opinari. uerum non opus est longe posita conqveniat, qui nos redarguat. Age, opinemur, quid nunc in foro geratur, quid in curia; longum est id quoque: dicamus, interposito uno pariete quid fiat; nemo potest id scire, nisi qui audiverit, aut viderit. Nullus igitur audet id dicere, quia statim non verbis, sed re ipsa praesenti refutabitur. Atqui hoc idem faciunt philosophi, qui disputant in coelo quid agatur: sed eo se id impune facere arbitrantur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nobis in ea re scĩam uendicemꝰ
que nõ pt̾ stiri: nõne in saure
uidebin᷑. qui affmare idaude¬
annis in quo reiuinci possumus
Qñto magis qui naturalia q̃
stir ab hoĩe non pũt scue se pr¬
tant. furiosi demẽtesq st̃ iudi
Recte gͦ socrates et eui seculi
achademici. sciencia sustulem̃t.
qͥ uon disputantis. sed dm̃ante¬
est. Suꝑest ut opmacio in phis
sola sit. nam unde abest suenae
id totũ possidet opmacio. Idei
oꝑmatur quisq qd uestit. Il
em̃ qui de rebus naturalibus
disputant. opmantur ita ese
ut disputant. Nestiũt igitur ui
inceiti. Redeamus ad suꝑius illd
eremplũ. Age opinem᷑. destatu
et qͣlitate brb̃ illius: que rebus
nobit om̃ibus p̾ter nom̃ ignota
est u̾isilẽ est in plano fitam la
delubris destribannis si placet
mores hĩtumq ciuiũ. Sed cũ h ͨ
dix̾ꝰ: alius cont̾ria disputa¬
bit. Et cũ hic qͦ ꝑorau̾it. sur¬
git et t̾cius. et ali deinceps. ⁊

Expanded text:
nobis in ea re scientiam uindicemus nobis in ea re scientiam uindicemus quae non potest sciri, nonne insanire uideamur qui adfirmare id audeamus in quo reuinci possimus? quanto magis qui naturalia, quae sciri ab homine non possunt, scire se putant, furiosi dementesque sunt iudicandi! recte ergo Socrates et eum secuti Academici scientiam sustulerunt, quae non disputantis est, sed diuinantis. superest ut opinatio in philosophia sola sit: nam unde abest scientia, id totum possidet opinatio. id enim opinatur quisque quod nescit. illi autem qui de rebus naturalibus disputant, opinantur ita eut disputant. Nesciunt igitur verincerti. Redeamus ad illud superius exemplum. Age, opinemur de statu et qualitate urbis illius, quae nobis rebus omnibus praeter nomen ignota est. Verisimile est, in plano sitam, ladelubris. describamus si placet mores habitumque ciuium. sed cum haec dixerimus, alius contraria disputabit et cum hic quoque perorauerit, surget tertius et alii deinceps et
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdeamus tñ idipm̃ pos¬
sit ne hoc studio reppe¬
rri aliqͥd an nch̃. duabus rebꝰ
uidetur phĩa constare sciencia.
et opmacione. nec ulla re alia.
Sçiencia uenire ab ingemo nõ
pt̾. nec cogitacione app̾hendi.
hoĩs. sed dei est. mortalis aute̾
natura non capit sciam nͥ que
ueniat extͥnsecus. Idcto enm o¬
culos. et aures. et ceteros sensꝰ
patefecit in corpore dnuna scoler
ut per eos aditus stiencia ꝑue̾et
qnͣtus uidetur. an młtis ꝑtibus
maior sit ꝙͣ omnis hec t̾ra. Item
luna globosa sit an contaua. et
stelle utrũ ne adheant celo. an
ꝑ aerẽ libo̾ cursu ferantur. celũ
ipm̃ qua magnitudiẽ. qua ma¬
teria constet. utrũ quietũ sit ac
minobile. an incredibili celenta¬
te uoluatur. Qñta sit t̾re grossi¬
tudo. aut qͥbus fundamentis li¬
biata et suspensa sit. hec inqͣ
tale est profecto. quale si dissere¬
re uehiis qualẽ eẽ arbitm᷑
cuiuspiã remotissĩe gentis ur¬
chil aliudꝙͣ nom̃ auduumꝰ Si

Expanded text:
ideamus tamen id ipsum, possitne hoc studio reperiri aliquid an nihil. Duabus rebus uidetur philosophia constare, scientia et opinatione, nec ulla re alia. scientia uenire ab ingenio non potest nec cogitatione conprehendi, hominis, sed dei est. mortalis autem natura non capit scientiam nisi quae ueniat extrinsecus. idcirco enim oculos et aures et ceteros sensus patefecit in corpore diuina sollertia, ut per eos aditus scientia permanequantus uidetur an multis partibus maior sit quam omnis haec terra, item luna globosa sit an concaua et stellae utrumne adhaereant caelo an per aerem libero cursu ferantur, caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constet, utrum quietum sit et immobile an incredibili celeritate uoluatur, quanta sit terrae crassitudo aut quibus fundamentis librata et suspensa sit, haec inqutale est profecto, quale si disserere uelimus, qualem esse arbitremur cuiuspiam remotissimae gentis urihil aliut quam nomen audiuimus. si
Abbreviated transcription (Latin):
dccultos actus retegens tũc
quisqz loquetur
dicieta atz deus reserabit
ethera luci
Tinit erit et luctus studebinit

Expanded text:
ccultos actus retegens tunc quisque loquetur, Secreta atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt
Abbreviated transcription (Latin):
atin ¶ tua sunt bona sunt
ꝯr tu bonus ista creasti mnl
nmn est in eis insi ꝙ pecca¬
mus amantes, ordine neglec¬
to prote ꝙ conditur abste

Expanded text:
aec tua sunt, bona sunt, quia tu bonus ista creasti. Nil nostrum est in eis, nisi quod peccamus amantes Ordine neglecto pro te, quod conditur abs te
Abbreviated transcription (Latin):
a crees dii. deorum quorum
opices idemqz pater ego sũ
ꝯperia si quidem uos inea
disso lubilia natura me tñ ata
uolente in dissoluhilia etc̾ et¬

Expanded text:
cit: Dii deorum quorum opifex idem paterque ego, opera uos siquidem mea dissolubilia natura me tamen ita uolente indissolubilia... et
Abbreviated transcription (Latin):
iud icn signum tells sudore
madescet
⁊ celo rex aduemet per secula
futurus.
Scilicet in carne pr̃ĩs ut iu¬
dicet orhem
undedm cernent ĩcredulus
atz fidelis
Celsum cum scĩs qui iam
termino in ip̃o
dic amine cum carne aderũt
quas iudicz ipẽ
Cum iacet incultus densis
mbeprib orbis
reicient simulacra uiri cũctã
quoqz gazam
Exinet terras ignis potuiqz
polum q
Inquirent tetr portas effiuiget
Sanctorum s emm cuncte lux
libera carimn

Expanded text:
Iudicii signum: tellus sudore madescet, E celo rex adveniet per secla futurus, Scilicet in carne presens, ut iudicet orbem. Unde Deam cernunt incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic anime eum carne aderunt, quas iudicet ipse. Cum iacet incultus densis in vepribus orbis, Reicient simulacra viri, curam quoque gaçam Exuret terras ignis, pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Sanctorum sed enim cuncte lux libera carn
Abbreviated transcription (Latin):
dentib om̃s
Eripitur solis iubar ⁊chorus
młit astris
uolueuint celum lunaris splen¬
dor obibit
Rrciet colles ualles extollet
abymo
Nonert in rebus homnũ
sublime uel altum
Iam eꝯuantur campis mõtes
et cerula ponti
dimiã cessabmt tellus cõ¬
fracta ꝑibit
dic pariter fontes torrentir
flummaqz igmo.  me
ded tuba cum sonitum tristẽ.
dimictet. ab alto
dabe gemens facius mise¬
rum utrosq labores
Tartareumq chaos mon¬
strabit terua de hystens
Et coram hic dno reges
Istentur aunum
Recidet ecelo ignis qr¬

Expanded text:
dentibus omnes. Ε Eripitur solis iubar et chorus interit astris. Ο Voluetur caelum, lunaris splendor obibit; Υ Deiciet colles, ualles extollet ab imo. Υ Non erit in rebus hominum sublime uel altum. » Ι Iam aequantur campis montes et caerula ponti Ο Omnia cessabunt, tellus confracta peribit: Σ Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Σ Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab alto Ω Orbe, gemens facinus miserum uariosque labores, Τ Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Η Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Ρ Reccidet e caelo ignisq
Abbreviated transcription (Latin):
exlati. Is genus indocille
et dispersum montib altis
Somposuit le tres q dedit laciũ¬
q uocari. maluit his qm̃ la¬
tuisset tutus in horie ¶Apres¬

Expanded text:
emptis. Is genus indocile ac dispersum montibus altis Composuit, legesque dedit, Latiue vocari Maluit; his quoniam latuisset tutus in horis. Aure
Abbreviated transcription (Latin):
tieulx ¶ At pater anchises
uultus ad sydera letus Excellit
e celo palmas cum uoce tetẽ¬
dis Iupiter ommpotens pre¬
cib si flecteris ullis. Aspice
nos hoc tñ̃ et si pietate me¬
renuir da deinde auxili
paterat hec omia firma . uix
ea facus erat semor subito ꝯz
fragore. Intonuit leuum et
celo lapsa per umbras ¶S tella
facem ducens multaeum luce
cuciririt. Illam sũma super
labentem culmia tectꝰ ¶ Cer¬
minus ydea claram secondere
silua dignantem q uias cũ
longuolimite sulcus E
lucem et late crreum fulfure

Expanded text:
ignis. At pater Anchises oculos ad sidera laetus extulit, et caelo palmas cum voce tetendit: Iuppiter omnipotens, precibus si flecteris ullis, aspice nos; hoc tantum, et, si pietate meremur, da deinde auxilium, pater, atque haec omina firma. Vix ea fatus erat senior, subitoque fragore intonuit laevum, et de caelo lapsa per umbras stella facem ducens multa cum luce cucurrit. Illam, summa super labentem culmina tecti, cernimus Idaea claram se condere silva signantemque vias; tum longo limite sulcus dat lucem, et late circum loca sulphure
Abbreviated transcription (Latin):
uers sont telz. Turba quidem cur hos
celebret meretricia ludos. Non ex diffi¬
cili causa petita fuit. Non ex tetricus
nõ est de magna professis. Wlt sua ꝑle¬
beyo sacra patere choro. Et monet etatis
sꝑecies dũ floreat uti. Contempnũt sꝑi¬
nam cũ ceridere rose.

Expanded text:
benda deas. turba quidem cur hos celebret meretricia ludos, non ex difficili causa petita subest. non est de tetricis, non est de magna professis, volt sua plebeio sacra patere choro, et monet aetatis specie, dum floreat, uti; contemni spinam, cum cecidere rosae.
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa tempora et supra omĩa tempora
ĩ nuutabłr manet unigenitus filius tu¬
us coet̾inis tibi. Et quia de plenitudine
eius accipiunt anime ut beate sint et
ꝑticipacõne manentis in se sapiẽcie re¬
nouantur ut sapientes sint. Et ne ses

Expanded text:
omnia tempora et supra omnia tempora inconmutabiliter manet unigenitus filius tuus coaeternus tibi et quia de plenitudine eius accipiunt animae, ut beatae sint, et quia participatione manentis in se sapientiae renouantur, ut sapientes sint, est ibi;
Abbreviated transcription (Latin):
uit et sui eum non recepunt Quotqͣt
autẽ receꝑunt eum dedit eis potestatẽ
bum non ex carne non ex sangnine
nõ ex uoluptate uiri neq ex uoluptate
carins sed ex deo natus est. ¶ Ap̃s il¬

Expanded text:
nit, et sui eum non receperunt; quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem Deus Verbum, non ex carne, non ex sanguine, non ex voluntate viri, neque ex voluntate carnis, sed ex Deo natus est. Se
Abbreviated transcription (Latin):
sus acies renolutaq tela. Uertit ĩ arto¬
res et turbine retulit hastas. O niiũ
dilecte deo cui fundit ab antro. Eolus ar
matas hyentes ał acies cui militat ether
Et ꝯiurati ueniunt ad classita uenti. Et¬

Expanded text:
rsas acies revolutaque tela vertit in auctores et turbine reppulit hastas o nimium dilecte deo, cui fundit ab antris matas hiemes”, tibi militabit “ether et coniurati” venient “ad classica venti
Abbreviated transcription (Latin):
les ay cims en latin. discite omiseri et
causas cognosc̾e rerũ. Quid sumꝰ et quid¬
nam uicturi giguinur ordo. Quis dat᷑
aut mete quam mollis flexus Et unde.
Quis modus argenti quid fas optare
quid asper. Utile nũmus ht patrie ca¬
ris q ꝓpinquis. Qnͣtumlargiri deceat-
quem cedens esse. Iussit et humaua qͣ
ꝑte locatus es in re

Expanded text:
epat dicens: Discite, o miseri, et causas cognoscite rerum, Quid sumus et quidnam uicturi gignimur, ordo Quis datus aut metae qua mollis flexus et unde, Quis modus argenti, quid fas optare, quid asper Utile nummus habet, patriae carisque propinquis Quantum largiri deceat, quem te Deus esse Iussit et humana qua parte locatus es in re
Abbreviated transcription (Latin):
occulta gr̃a intus uiuificat᷑. surgit post uocẽ mag¬
tare. ueni foras. Et statim ꝓdiit qͥ fuerat mortu
erat ligata. Quom̃ ꝓcessit ligatis pedib miraris.
& ñ miraris qͥa resurrexit quatriduanus: In
utroq dñi potentia erat. ñ uires mortui. ꝓ cessĩt
ꝙ adhuc ligatus ẽ. adhuc inuolutus. tam̃ foras
ĩ ꝓcessit. Quid significat: Quando contempnis
mortuus iacef & si tanta quanta dixi contempnas.
Sed ut confitearis ds̃ facit uoce magna clamando.
id ẽ magna gr̃a uocando. Idõ cũ ꝓcessit mortuus
adhuc ligatus. conficens & adhuc reus. ut solue¬
rent᷑ peccata eius. ministris hoc dñs dixit. Sol¬
uite illũ. ꝙ sinite abire.

Expanded text:
occulta gratia intus vivificatus. Surgit post vocem magre, veni foras. Et statim prodiit qui fueraerat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus miraris, et non miraris quia surrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus est: adhuc involutus, tamen jam foras processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanta dixi contemnis, sSed ut confitearis, Deus facit magna voce clamando, id est, magna gratia vocando. Ideo cum processisset mortuus adhuc ligatus, confitens et adhuc reus; ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dote illum, et sinite abire.
Abbreviated transcription (Latin):
dit gͦ ei symon petrus. Dñe. ad quẽ ibimus
R epellis nos a te. da nobis alterũ te. Ad quẽ ibimꝰ
si a te recedimus. ad quẽ ibimus: Cerba uitȩ
ȩternȩ habes. Uidete quẽ admodum petrus
ilante dño. recreante spũ scõ intellexit. Unde.
ministrationẽ corporis ꝙ sanguinis tui. ꝙ nos eredi¬
ceremus. Nam si pͥus cognoscere &. deinde credere
uellemis. nec cognoscere nec credere ualeremus.
Quid crelimus. & qͥd cognouimus: Qui

Expanded text:
dit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te: da nobis alterum te. Ad quem ibimus, si a te recedimus? Ad quem ibimus? Verba vitae aeternae habes. Videte quemadmodum Petrus dante Domino, recreante Spiritu sancto intellexit; unde? ministratione corporis et sanguinis tui, et nos ceremus; nam si prius cognoscere, et deinde credere vellemus, nec cognoscere, nec credere valeremus. Quid credidimus et quid cognovimus? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter suam animã & carnem. aliquã naturam in
hominib quȩ peccato uiciata non ẽẽt inuenit.
sed quoniam prȩscierat qui fuerant credicuri.
ipsos clixit ex do. qm̃ regenerationis adoptione
renascerentur ex dõ. ad hos ꝑtinet. qui ẽ ex deo
uerba cłi audit. Quod uͦ sequitur. ꝓpterea uos
ñ auditis. quia ex deo ñ estis. eis dictum ẽ. qui ñ
solum peccato uitiosi erant. nã hoc malum com¬
mune erat omnib s etiam p̾cogniti quod ñ fu-¬
erant credituri ea fide. qua sola possent a peccacoꝵ
obligatione liberari. Quaꝓpt̾ presciebat illos qͥb
talia dicebat in eoꝑmansuros qͦd ex diabolo erait.
id ẽ in suis peccatis ac impietate morituros. in
qua ei similes erant. nec uenturos ad regenerad¬
onem in qua eẽnt filii dĩ. hoc ẽ ex deo nati a qͦ
erant homines creati. Scd̾m hanc p̾destinationẽ
locutus est dñs. non qͦd aliquem hominẽ inue¬

Expanded text:
praeter suam animam et carnem, aliquam naturam in praeter suam animam et carnem, aliquam naturam in hominibus quae peccato vitiata non esset, invenit: sed quoniam praescierat qui fuerant credituri, ipsos dixit ex Deo, quoniam regenerationis adoptione renascerentur ex Deo. Ad hos pertinet, Qui est ex Deo, verba Dei audit. Quod vero sequitur, Propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; eis dictum est, qui non solum peccato vitiosi erant nam hoc malum commune erat omnibus, sed etiam praecogniti quod non fuerant credituri, ea fide qua sola possent a peccatorum obligatione liberari. Quapropter praesciebat illos quibus talia dicebat, in eo permansuros quod ex diabolo erant, id est, in suis peccatis atque impietate morituros, in qua ei similes erant; nec venturos ad regenerationem in qua essent filii Dei, hoc est ex Deo nati, a quo eran homines creati. Secundum hanc praedestinationem locutus est Dominus: non quod aliquem hominum inve
Abbreviated transcription (Latin):
erant: Utrũq in illis ostendit. Et filii abrahȩ
erant ꝓpt̾ originem carnis: & ñ erant filii abra¬
hȩ ꝓpt̃ uicium diabolicȩ ꝑsuasionis. Sic & dñm
erant. Quomͦ ex illo erant: Quia ipse creauit ho¬
minẽ. de quo nati erant. Quomͦ ex illo ⁊ erant:
Quia ipse ẽ conditor naturȩ. ipse ẽ creator carnis
& animȩ. Quomͦ gͦ & ex illo ñ erant: Quia ui¬
ciosia seipsis facti erant. Ex illo ñ erant: quia
imitando diabolum filii diaboli facti erant.
Uenit gͦ dominus ds̃ ad hominẽ peccatorẽ. Duo
nomina audisti: o hominẽ & peccatorẽ. Quod
homo ẽ ex deo ẽ. quod peccator ẽ. non ẽ ex dõ. A na¬
tura uitiũ secernatur. agnoscatur natura. unde
creator laudetur: agnoseatur uicium ꝓpt̃ quod
medicus inuocetur. Quod gͦ ait dñs. qui ẽ ex
dõ uerba dĩ audit. ꝓpterea uos ñ auditis qͥa ex
do ñ estis: ñ naturarum merita discreuit. aut

Expanded text:
erant? Utrumque in illis ostendit: et filii Abrahae erant? Utrumque in illis ostendit: et filii Abrahae erant, propter originem carnis; et non erant filii Abrahae, propter vitium diabolicae persuasionis. Sic et Domierant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse creavit hominem de quo nati erant. Quomodo ex illo erant? Quia ipse est conditor naturae, ipse est creator carnis et animae. Quomodo ergo ex illo non erant? Quia vitiosi a seipsis facti erant. Ex illo non erant, quia imitando diabolum, filii diaboli facti erant. 16. Venit ergo Dominus Deus ad hominem peccatorem. Duo nomina audisti, et hominem, et peccatorem. Quod homo est, ex Deo est: quod peccator est, non est ex Deo. A natura vitium secernatur: agnoscatur natura, unde Creator laudetur; agnoscatur vitium, propter quod medicus invocetur. Quod ergo ait Dominus, Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis; non naturarum merita discrevit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tura excłõ sunt. uicio ñ sunt ex deo. Hatura em̃
bona quȩ ex deo ẽ peccauit uoluntate: credendo
qͦd diabolus ꝑsuasit. & uiciata ẽ. Idõ medicum
querit. qͥa sana non ẽ. Ecce qͦd dico. s impossibi¬
le tͥ uidetur ut ex dõ sint & ex dõ non sint. dudi
qͥa non est impossibile. Sic sunt ex deo & ñ sunt
ex dõ. quomͦ os filii abrahȩ sunt. & ñ sunt filii
abrahȩ. hic habetis. ñ est quod dicatis. Ipsum
dm̃ audi. ipse illis dixit. scio qͥa filii ab rahȩ estis.
Nunquid dñs mentiretur: Absit. Ergo uerum ẽ
quod dñs dixit: uerum ẽ: uerum ẽ. Ergo qͦd illi
filii abrahȩ erant: uerum ẽ. Audi ipsum negantẽ
qui dixit. filii abrahȩ estis. ipse illos negauit fili¬
os abrahȩ. Si filii abrahȩ estis: facta abrahȩ facite.
Nunc aut queritis me occidere. hominẽ qui ue¬
ritatẽ uobis dico. quã audiui a cdõ. Hoc abraham
ñ fecit. Uos facitis oꝑa patris ur̃i. id ẽ diaboli.
Quomͦ ergo & filii abrahe erant: ꝙ filii abrahȩ non

Expanded text:
 natura enim bona quae ex Deo est, peccavit voluntate, credendo quod diabolus persuasit, et vitiata est; ideo medicum quaerit, quia sana non est. Ecce quod dico. Sed impossibile tibi videtur ut ex Deo sint, et ex Deo non sint: audi quia non est impossibile. Sic sunt ex Deo, et non sunt ex Deo, quomodo et filii Abrahae sunt, et non sunt filii Abrahae. Hic habetis; non est quod dicatis. Ipsum Dominum audi, ipse illis dixit, Scio quia filii Abrahae estis. Numquid Dominus mentiretur? Absit. Ergo verum est quod Dominus dixit? Verum est. Verum est ergo quod illi Abrahae filii erant. Verum est. Audi ipsum negantem. Qui dixit, Filii Abrahae estis, ipse illos negavit filios Abrahae: Si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite. Nunc autem quaeritis me occidere, hominem qui veritatem vobis dico, quam audivi a Deo: hoc Abraham non fecit. Vos facitis opera patris vestri, id est diaboli. Quomodo ergo et filii Abrahae erant, et filii Abrahae non
Abbreviated transcription (Latin):
ista lectione scĩ ȩugłii quȩ hodie recitata ẽ.
a potentia discimus patientiã. Quid enĩ sumus
serui ad dnm. peccatores ad iustum. creatura
ad creatorem: Tamen quomͦ siquid mali sumꝰ.
a nob̾ sumus. ita qͥcquid boni sumus. ab illo ꝙ
ꝑ illum sumus. & nichil sic querit homo qͦmͦ
potentiam. Habet dñm xp̃m magnam poten-¬
tiam. s pͥus eius imitetur patientiã. ut ꝑueni¬
at ad potentiam. Quis nr̃m patient̃ audiret si
alicui diceretur. demoniũ habes. qͦd dictum ẽ ei.
qui ñ solum homines saluabat. s etiã demonib

Expanded text:
ista lectione sancti Evangelii, quae hodie recitata est, a potentia discimus patientiam. Quid enim sumus servi ad Dominum, peccatores ad justum, creatura ad Creatorem? Tamen quomodo si quid mali sumus, a nobis sumus; ita quidquid boni sumus, ab illo, et per illum sumus. Et nihil sic quaerit homo quomodo potentiam: habet Dominum Christum magnam potentiam: sed prius ejus imitetur patientiam, ut perveniat ad potentiam. Quis nostrum patienter audiret si alicui diceretur, Daemonium habes? Quod dictum est ei qui non solum homines salvabat, sed etiam daemonibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi quia filii diaboli estis: Qui ẽ ex deo. uerba
dĩ audit. Propterea uos non auditis. qͥa ex deo¬
ñ estis. Iterũ nolite attendere naturã s uitium.
Sic sunt isti ex dõ. & ñ sunt ex deo. natura ex leo.
uitio ñ ex deo. Obsecro uos attendite. In eugłio
habetis unde sanemini contra errores uenenosos
& nefarios hereticoꝵ. qm̃ &. de his uerbis solent
manichei dicere. Fice qͥa duȩ naturȩ sunt. una

Expanded text:
nisi quia filii diaboli estis? 15. Qui est ex Deo, verba Dei audit: propterea vos non auditis, quia ex Deo non estis. Iterum nolite attendere naturam, sed vitium. Sic sunt isti ex Deo, et non sunt ex Deo: natura ex Deo, vitio non ex Deo. Obsecro vos, attendite; in Evangelio habetis unde sanemini contra errores venenosos et nefarios haereticorum. Quoniam et de his verbis solent Manichaei dicere, Ecce quia duae naturae sunt, una
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. uidet & patrem. Nunqͥd diceret iudeis.
si me sciretis. & patrẽ meum sciretis: Unde hoc
uerum ẽt. nͥ os illud uerũ. ego & pat̾ unũ sumus:
Dec uerba locutus est ih̃s in gazophilacio. doceis
in templo. Alagna fidutia sine timore. hon
enim pateretur quod nollet. qui nec nasceretur
si nollet. Deniq qͥd scquitur: Et nemo
app̃hendit eum. quia nondum uenerat hora

Expanded text:
vidit, vidit et Patrem? numquid diceret Judaeis, vidit, vidit et Patrem? numquid diceret Judaeis, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis? Unde hoc verum esset, nisi et illud verum, Ego et Pater unum sumus? 8. Haec verba locutus est Jesus in gazophylacio docens in templo: magna fiducia, sine timore. Non enim pateretur quod nollet, qui nec nasceretur si nollet. Denique quid sequitur? Et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora
Abbreviated transcription (Latin):
uidisti. ñ utiq qͥa hoc dixisti. unum eẽ asseuerasti.
&e duos negasti. s ꝓpt̃ similitudinẽ tale dedisti res¬
ponsum. istum nosti & illum nosti. ualde enĩ simi¬
lis ẽ. & nichil distat omnino. Hinc ꝙ dñs. si me
inqͥt sciretis. & patrẽ meum sciretis. ñ quia pat̾
ẽ filius. s quia patri similis filius. Erubescat arri¬
anus. Grãs dño. quia & ipse arrianus recessit ab
errore sabelliano. & ñ est patripassianus. Hon
dicit ipsum patrẽ indutũ carne uenisse ad homi¬
nes. ipsum eẽ passum. ipsum resurrexisse. & quo¬
dammꝰ ad se ascendisse. ñ hoc dicit. Agnoscit mecũ
patrẽ patrem eẽ. & filiũ filium eẽ. s o fr̃. euasisti
illud naufragiũ. quare tendis in alterum: Pater
pater ẽ. filius filius ẽ. Quare dicis dissimilem :
quare diuersum: quare aliam substantiã: Si dis-¬
similis eẽt nuquã diceret discipłis suis. qui me

Expanded text:
vidisti. Non utique quia hoc dixisti, unum esse asseverasti, vidisti. Non utique quia hoc dixisti, unum esse asseverasti, et duos negasti: sed propter similitudinem tale dedisti responsum, Istum nosti et illum nosti; valde enim similis est, et nihil distat omnino. Hinc et Dominus, Si me, inquit, sciretis, et Patrem meum sciretis, non quia Pater est Filius, sed quia Patri similis Filius. Erubescat arianus. Gratias Domino quia et ipse arianus recessit ab errore sabelliano, et non est patripassianus: non dicit ipsum Patrem indutum carne venisse ad homines, ipsum esse passum, ipsum resurrexisse, et quodammodo ad se ascendisse; hoc non dicit: agnoscit mecum Patrem, Patrem esse; et Filium, Filium esse. Sed, o frater, evasisti illud naufragium, quare tendis in alterum? Pater, Pater est; Filius, Filius est: quare dicis dissimilem? quare diversum? quare aliam substantiam? Si dissimilis esset, numquid diceret discipulis suis, Qui me
Abbreviated transcription (Latin):
sit pat̾. tanqͣm diceret. ido iudicium meũ uerum
ẽ. quia filius dĩ sum. quia uerũ loquor. qͥa ipsa
ueritas ego sum. Isti carnalit̃ intelligentes dixert̃.
ubi ẽ pater tuis: Modo audi arriane. neq me
scitis. neq patrẽ meum. qͥa si me sciretis. & patrẽ
meũ sciretis. Quid ẽ si me sciretis & patrem me¬
um sciretis. nͥ quia ego & pater unũ sumus: Qndo
uides aliquẽ alicui similem. intendat caritas ur̃ã.
cotidiana locutio ẽ. non sit uob̃ arduũ. quod ẽẽ
aduertitis usitatũ. quando gͦ uides aliquẽ alicui
similem. ꝙ nosti tu cui similis sit. ammirans dicis.
quomꝰ iste homo similis ẽ isti homini: Hoc ñ dice¬
res nͥ duo eẽnt. Hic ille qͥ eum ignorat cui tu istũ
similem dicis. ita ne inqͥt similis est: Et tu ad eum.
Quid enim: Cu illum ñ nosti: At ille. ñ noui inqͥt.
Iam tu ut illum quẽ nescit ei notũ facias ex p̃sente
quẽ cernit. respondes & dicis. hunc uidisti. illum

Expanded text:
 tanquam diceret, Ideo judicium meum est verum, quia Filius Dei sum, quia verum loquor, quia ipsa veritas ego sum. Isti carnaliter intelligentes, dixerunt, Ubi est pater tuus? Modo audi, ariane: Neque me scitis, neque Patrem meum; quia si me sciretis, et Patrem meum sciretis. Quid est, si me sciretis et Patrem, meum sciretis, nisi, ego et Pater unum sumus? Quando vides aliquem alicui similem: intendat Charitas vestra, quotidiana locutio est; non sit vobis arduum quod esse advertitis usitatum: quando ergo vides aliquem alicui similem, et nosti tu cui similis sit, admirans dicis, Quomodo iste homo similis est illi homini! Hoc non diceres, nisi duo essent. Hic ille qui eum ignorat, cui tu istum similem dicis: Itane, inquit, similis est? Et tu ad eum: Quid enim, tu illum non nosti? At ille: Non novi, inquit. Jam tu, ut illum quem nescit, ei notum facias ex praesente quem cernit, respondes et dicis: Hunc vidisti, illum
Abbreviated transcription (Latin):
Dat pater ẽ. filius filius ẽ. alius. ñ aliud. quia ego
os pater inqͥt unum sumus. sicut etiã hesterno
die qͣntum potui cõmendaui. Cum audit. sumꝰ.
abscedat confusus sabellianus. cũ audit. unũ abse¬
dat confus arrianus. gub̃net catholicus inter
utrũq fidei suȩ nauigiũ. qm̃ cauendum ẽst in
utroq naufragium. Dic gͦ tu quod dicit eugłm :
ego & pater unũ sumus. Non gͦ diuersum qͥa unũ:
ñ unus: qͥa sumus. Pauloante dixit. iudiciũ me¬

Expanded text:
Pater, Pater est; Filius, Filius est: alius, non aliud; quia ego Pater, Pater est; Filius, Filius est: alius, non aliud; quia ego et Pater, inquit, unum sumus , sicut etiam hesterno die, quantum potui, commendavi. Cum audit, sumus, abscedat confusus sabellianus; cum audit, unum, abscedat confusus arianus: gubernet catholicus inter utrumque fidei suae navigium, quoniam cavendum est in utroque naufragium. Dic ergo tu, quod dicit Evangelium, Ego et Pater unum sumus. Non ergo diversum, quia unum; non unus, quia sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
insinuauimus caritatiurȩ ẽẽ hereticos qͥ uocan¬
tur patripassiani. uł a suo auctore sabelliani.
hĩ dicunt ipsum ẽẽ patrem qui ẽ filicis. nomina
diuersa. unam uͦ eẽ ꝑsonam. Cum uult pat ẽ
inqͥunt. cũ uult silius. tam̃ unus ẽ. Item sunt
alii beretici qͥ uocantur arriani. confitentur
pat̃ est ñ esse filiũ. eum qͥ filius ẽ non ẽẽ patrẽ
Conficentur generationẽ. s negant equalitatẽm
Nos id ẽ catholica fides ueniens de doctrina apłoꝵ
plantata in nobͣ ꝑ seriem successionis. accepta sana
ad posteros tͣnsmittenda. int̾ utrosq. idest int̃
utrũq errorẽ. tenuit ueritatẽ. In errore sabel¬
lianoꝵ unus ẽ solus. ipse ẽ pater qͥ filius. in arri
anoꝵ errore alius ẽ quidem pat̃. alius filius. secd
ipse filius ñ solum alius. s etiã aliud ẽ. Tu in me¬
dio qͥ exelusisti sabellianũ. exclude & arrianũ

Expanded text:
insinuavimus Charitati vestrae, esse haereticos qui vocaninsinuavimus Charitati vestrae, esse haereticos qui vocantur Patripassiani, vel a suo auctore Sabelliani: hi dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius; nomina diversa, unam vero esse personam. Cum vult, Pater est, inquiunt; cum vult, Filius: tamen unus est. Item sunt alii haeretici qui vocantur Ariani. Confitentur Pater est non esse Filium, eum qui Filius est non esse Patrem: confitentur generationem, sed negant aequalitatem. Nos, id est, catholica fides veniens de doctrina Apostolorum, plantata in nobis, per seriem successionis accepta, sana ad posteros transmittenda, inter utrosque, id est, inter utrumque errorem tenuit veritatem. In errore Sabellianorum unus est solus, ipse est Pater qui Filius: in errore Arianorum, alius est quidem Pater, alius Filius; sed ipse Filius non solum alius, sed etiam aliud est: tu in medio quid? Exclusisti sabellianum, exclude et arianum.
Abbreviated transcription (Latin):
Multũ nobis conferre p̾sentia tua ipse dignatus es.
ñdum nouimus. Ac ꝑ hoc qͥa te nouimis. s ñ
nob̃ sufficit donec & patrẽ nouerimus. ostende
nob̃ patrem & sufficit nob̃. Et dñs. ut tirent
ñ se nosse qͦd se putabant iam nosse. tarto inqͥt¬
tempore uob̃cum sum & me nescitis plylippe. qui
me uidet. uidet & patrem. Nunqͥd babet ista
sententia uerbum dubitationis: Nunqͥd dixit.
qͥ me uidet. forsitan uidet & patrem: Quare:
Quia fidelis audiebat ñ fidei ꝑsecutor. iđo ñ erat
dñs increpator s doctor. qͥ me uidet. uidet & pa¬
trem. & hic. si me sciretis. ꝙ patrem meũ forsitan¬
sciretis. Tollamus uerbum qͦ notata ẽ infidelitas
audientiũ. & ipsa sententia ẽ Iam hesterna die
cõmendauimus caritati ur̃ȩ & diximus sententi¬
as ioħis eugłistȩ. quib nob narrat quoda dño
didicit. nec discutiendas eẽ ui fieri posset. nͥ hereu¬
coꝵ cõmenta cõpelserent. Breuiter gͦ hesterno die

Expanded text:
multum nobis conferre praesentia tua ipse dignatus es: nondum novimus: ac per hoc quia te novimus, sed non nobis sufficit, donec et Patrem noverimus; ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Et Dominus ut scirent non se nosse quod se putabant jam nosse: Tanto tempore vobiscum sum, et me nescitis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem . Numquid habet ista sententia verbum dubitationis? numquid dixit, Qui me vidit, forsitan vidit et Patrem? Quare? Quia fidelis audiebat, non fidei persecutor: ideo non erat Dominus increpator, sed doctor. Qui me vidit, vidit et Patrem; et hic, Si me sciretis, et Patrem meum sciretis: tollamus verbum quo notata est infidelitas audientium, et ipsa sententia est. 6. Jam hesterno die commendavimus Charitati vestrae, et diximus sententias Joannis evangelistae, quibus nobis narrat quod a Domino didicit, nec discutiendas fuisse si fieri posset, nisi haereticorum commenta compellerent. Breviter ergo hesterno die,
Abbreviated transcription (Latin):
te ceꝑit iudicare. Ds̃ hoc tͥ dicit. Quando contem¬
ynebas ego uidebam. ꝙ quando ñ credebus senten¬
tiam meã ñ frustrabam. Differebam. ñ auferebam.
Holiusti audire qͦd precepi. senties qͦd p̃dixi. Si aũt
audias quȩ p̃cepi. ñ mala senties quȩ p̃dixi. s bo¬
na ꝑcipies quȩ ꝓmisi. He aliquẽ sane moueat
qͦd ait. uerum ẽ iudicium meũ. quia solus ñ sum

Expanded text:
te coeperit judicare. Deus hoc tibi dicit: Quando contemte coeperit judicare. Deus hoc tibi dicit: Quando contemnebas, ego videbam; et quando non credebas, sententiam meam non frustrabam: differebam, non auferebum. Noluisti audire quod praecepi, senties quod praedixi. Si autem audias quae praecepi, non mala senties quae praedixi, sed bona percipies quae promisi. 12. Ne aliquem sane moveat quod ait, Verum est judicium meum; qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ego inquit ñ uidico quenqͣm. s testimoniũ ꝑhi¬
beo de me. Differo iudicium. ñ differo testimo¬
nium. Eligamus nobis fr̃s contra linguas homi¬
num. contra infirmas suspiciones generis huma¬
ni dm̃ uidicem. dm̃ testem. Non enĩ dedignabitur
testis eẽ qui iudex ẽ. aut ꝓmouetur cũ sit iudex.
qm̃ qui testis ẽ. ipse uidex erit. Quare ipse testis:
Quia ñ querit alium ut cognoscas qui sis. Quare
ipse uidex: Quia ipse habet potestatẽ mortificandi
& uiuificandi. dampnandi & absoluendi. in
gehennas p̃cipitandi. ꝙ. in cȩlos subleuandi. dia¬
bolo coniungendi. & cum angłis coronandi. Cũ
gͦ ipse habeat hanc potestatẽ. uidex ẽ. Quia uͦ ut
te cognoscat ñ querit alium testẽ. qui tunc uidi¬
cabit ce. mͦ uidet te. Non ẽ unde illum fallas.
cũ ceꝑit uidicare. Non enĩ adhibes tͥ aliquos fal¬
sos testes. qͥ iudicem illũ possuit cirtũ uenire. qͣndo

Expanded text:
Ego enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhiEgo enim, inquit, non judico quemquam, sed testimonium perhibeo de me: differo judicium, non differo testimonium. 11. Eligamus nobis, fratres, contra linguas hominum, contra infirmas suspiciones generis humani Deum judicem, Deum testem. Non enim dedignatur testis esse qui judex est, aut promovetur cum fit judex; quoniam qui testis est, ipse judex erit. Quare ipse testis? Quia non quaerit alium unde cognoscat qui sis. Quare ipse judex? Quia ipse habet potestatem mortificandi et vivificandi, damnandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum Augelis coronandi. Cum ergo ipse habeat hanc potestatem, judex est. Quia vero ut te cognoscat non quaerit alium testem; qui tunc judicabit te, modo videt te: non est unde illum fallas, cum coeperit judicare. Non enim adhibes tibi aliquos falsos testes, qui judicem illum possint circumvenire, quando
Abbreviated transcription (Latin):
Exposuit illis & legẽ. si ingrati ñ essent. Alagna enĩ
questio est fr̃s mei. ꝙ ualde mͥ uidetur in myste¬
rio res ẽẽ constituta. ubi ds dixit. in ore duoꝵ
uel triũ testium stabit om̃e uerbum. Ueritas que¬
ritur ꝑ duos testes. Ita plane. sic se habet humani
generis consuetudo. s tam̃ fieri potest. ut & duo
metitiantur. Susanna casta. duob falsis testib
urgebatur. Nunqͥd quia duo erant. idõ falsi testes
ñ erant: De duob dicimus aut de tribus: Uniuer¬
sus popłs menticus ẽ contra xp̃m. Si gͦ popłs
constans ex magna hominũ multitudine falsus
stabilitas ueritatis: uis habere bonã causam:
coniux duob falsis testib urgebatur. trinitas
illi in conscientia atq in occulto suffragabatur.
lla trinitas de occulto unũ testem danielem exi¬
tauit. ꝙ duos conuicit. Ergo qͥa in lege ur̃a
scriptum ẽ duoꝵ hominũ testimoniũ uerumeẽ.
accipite nr̃m testimonium. ne sentiatis iudiciũ.

Expanded text:
Exposuit illis et Legem, si ingrati non essent. Magna enim quaestio est, fratres mei, et valde mihi videtur in mysterio res esse constituta, ubi Deus dixit, In ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Veritas quaeritur per duos testes? Ita plane, sic se habet humani generis consuetudo: sed tamen fieri potest ut et duo mentiantur. Susanna casta duobus falsis testibus urgebatur: numquid quia duo erant, ideo falsi testes non erant? De duobus dicimus aut de tribus? universus populus me titus est contra Christum . Si ergo populus constans ex magna hominum multitudine, falsus stabilitas veritatis est. Si vis habere bonam causam, conjux, duobus falsis testibus arguebatur, Trinitas lli in conscientia atque in occulto suffragabatur, illi Trinitas de occulto unum testem Danielem excitavit, et duos convicit. Ergo quia in lege vestra scriptum est, duorum hominum testimonium verum esse, accipite nostrum testimonium, ne sentiatis judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
psit sonũ anteqͣm sonares erat apud te. qͥa sonu
pnis. qͥa uerbum hominis ñ comp̃hendis. Scit
gͦ omnia ꝑ quẽ facta sunt omnia. & tam̃ dubi¬
tando increpat. si me sciretis.& patrem meũ
forsitan sciretis. Increpat infideles. Nam talem
sententiã dixit dixit discipłis. s ibi ñ est uerbum
dubitationis. quia ñ fuit causa in crepandȩ infi¬
delitatis. Nam quod mͦ dixit uideis. si me sciretis
forsitan & patrẽ meum sciretis. dixit & disciplis.
qͣndo eum phylippus int̾rogauit. immo postu-¬

Expanded text:
psit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonupsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonunis, qui verbum hominis non comprehendis! 5. Scit ergo omnia per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis: dixit et discipulis quando eum Ph
Abbreviated transcription (Latin):
considerare. & ex his uerbis assuetis illud uerbũ
metiri uelle quod łs est. Audis enĩ uerbum & con¬
tempnis. audi dm̃ & time. In pͥncipio erat uerbũ.
Tu reuocas ad usum sermocinationis tuȩ. ꝙ dicis a¬
pud te. Quid ẽ uerbum. qͥd magnum ẽ uerbum:
Sonat & transit. uerberato aere aurẽ ꝑcutit. postea
ñ erit. Audi adhuc. uerbum erat apud dm. A la-¬
nebat. ñ sonando transibat. Ad huc forte contem¬
pnis. Ds̃ erat uerbum. Apud teipsum homo cũ
ẽ u corde tuo uerbum. aliud qͣm sonus. s uerbũ
quod ẽ apud te. ut transeat ad me sonus. quasi
uehiculum querit. Assumit gͦ sonum. imponit
sẽ qͦdammͦ in uehiculum. tͣnscurrit aerẽ. uenit
ad me. ñ recedit ate. sonus aut̃ ut ueniret ad me
recessit a te. nec ꝑstitit apud me. Uerhum gͦ qͦd
erat in corde tuo. nunqͥd sono p̃tereunte p̃teriit:
ꝑduxit ad aurẽ meã cogitationẽ tuam. ꝑ aurem
meã descendit in cor meũ cogitatio tua. Sonus
medius tͣnsuolauit. uerbum uͦ illud qͦd assum¬

Expanded text:
considerare, et ex his verbis assuetis illud Verbum metiri velle quod Deus est. Audis enim Verbum et contemnis; audi Deum et time: In principio erat Verbum. Tu revocas ad usum sermocinationis tuae, et dicis apud te, Quid est verbum? quid magnum est verbum? sonat et transit; verberato aere aurem percutit, postea non erit. Audi adhuc, Verbum erat apud Deum: manebat, non sonando transibat. Adhuc forte contemnis: Deus erat Verbum . Apud teipsum, o homo, cum est in corde tuo verbum, aliud est quam sonus: sed verbum quod est apud te, ut trvehiculum quaerit, assumit sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, non recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, nunquid sono praetereunte praeteriit? duxit ad aurem meam cogitationem tuam; per aurem meam descendit in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assum
Abbreviated transcription (Latin):
sit posicũ forsitan. neqͥs uerboꝵ appensor. ꝙ sylla¬
barũ examinator ueluti latine loqui sciens. rep̃¬
hendat uerbum qͦd dixit dĩ uerbum. & rep̃hendo
di uerbum. ñ eloquens s mutus remaneat.¬
Quis enim sic loquitur quomͦ loquitur uerbum.
qͦd erat in pͥncipio apud dm̃: Noli uerba ista
Quod cogitabas dixisti. & ut ad me ꝑueniret qͦo apud
te latebat sẏllabas sonuisti. Sonus syllabarum

Expanded text:
sit positum forsitan: ne quis verborum appensor et syllasit positum forsitan: ne quis verborum appensor et syllabarum examinator, veluti latine loqui sciens, reprehendat verbum quod dixit Dei Verbum; et reprehendendo Dei Verbum, non eloquens, sed mutus remaneat.s enim loquitur sic, quomodo loquitur Verbum quod erat in principio apud Deum? NQuod cogitabas dixisti; et ut ad me perveniret quod apud te latebat, syllabas sonuisti: sonus syllabarum
Abbreviated transcription (Latin):
pat. Attinde enim quomͦ increpatiue dicatur
ipsũ forsitan. qͦd uicdetur eẽ uerbum dubitationis.
Sed dubitationis uerbum ẽ quando dicitur ab ho-¬
mine idõ dubitante qͥa nesciente. cum uͦ dicicur
a dõ uerbum dubitationis. cum dm̃ utiq nichil
lateat. illa dubitatione arguitur infidelitas. ñ
opinatur diuinitas. Homines enĩ de his reb
quas certas habent. aliqͣndo increpatiue dubi¬
tant. id ẽ uerbũ dubitationis ponunt cũ corde
dubitent. uelut si indigneris seruo cuo & dicas.
contempnis me. considera. forsitan dñs tuus sum.
Hinc q apłs ad qͦsdam contemptores suos loquens
ait. puto aut̃ quod & ego spm̃ dĩ habeo. Qui di¬
cit puto. dubitare uidetur. s ille increpabat. ñ
dubitabat. Et ipse dñs. xp̃s alio loco increpans
infidelicatẽ futuram generis humani. cũ uene¬
rit inqͥt filius hominis. putas inueniet fidem
in t̾ra: Iam quantũ existimo intellexistis quomͦ

Expanded text:
pat. Attende enim quomodo increpative dicatur pat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis verbum est quando dicitur ab homine, ideo dubitante quia nesciente: cum vero dicitur a Deo verbum dubitationis, cum Deum nihil utique lateat, illa dubitatione arguitur infidelitas, non opinatur divinitas. Homines enim de his rebus quas certas habent, aliquando increpative dubitant, id est, verbum dubitationis ponunt, cum corde non dubitent: velut si indigneris servo tuo et dicas, Contemnis me; considera, forsitan dominus tuus sum. Hinc et Apostolus ad quosdam contemptores suos loquens ait: Puto autem, et ego Spiritum Dei habeo . Qui dicit, puto, dubitare videtur: sed ille increpabat, non dubitabat. Et ipse Dominus Christus alio loco increpans infidelitatem futuram generis humani: Cum venerit, inquit, Filius hominis, putas, inveniet fidem in terra ? 4. Jam, quantum existimo, intellexistis quomodo