comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
falsi. ut cum dico uidi asinum uolantẽ.
Ista ꝓpositio ẽ falsa.qr asinꝰ nunꝙ̃ uolat
cisie est falsa ⁊ ht̃ faciẽ falsi. ¶Quedam
sunt falsa ⁊ hñt faciem ueri ut cũ dico
aidi Petrũ comedere cames die nemĩs ⁊
nõ comedit sed qr iste petrus dieb Ieiuni¬
orum ẽ solitus comedere carnes ideo ista
ꝓpõĩtio l sit falsa ht̃ tñ faciẽ ⁊ similitu¬
dinemuer. ¶Quẽdamuo sunt que sũt
uera ⁊ hũt faciem falsi. ur cũ dico ⁊lidi
inium asellum qui oecidit leonẽ. Ista ꝓpo
necauit florentie calce leonẽ: tñ qr nõ ẽ
consuetum ht̃ faciẽ falsi. Nutor gͥ licet
uenim fu̾̃it qd retulit tñ quia ħt̃ faciẽ
falsi illus uerum ꝗd̾ ꝓtusit ꝓtusit cũ tiõ¬
re nesͥ .s. erederetur uñ ait nos admo¬
nens ꝙ illi uero qd̾ ht̃ faciẽ mendacii dẽ¬
bemus clandere labia quousqy possumꝰ
.i. tantũ tace̾ debemus quousq necͣitas
postulabit. Et iõ beatus paulus apłs lic

Expanded text:
dico: «Vidi asinum volantem». Ista propositio est falsa, quia asinus nunquam volat, et sic est falsa et habet faciem falsi. Quedam sunt falsa et habent faciem veri, ut cum dico: «Vidi Petrum comedere carnes die Veneris», et non comedit. Sed quia iste Petrus diebus ieiuniorum est solitus comedere carnes, ideo ista propositio, licet sit falsa, habet tamen faciem et similitudinem veri. Quedam vero sunt que sunt vera et habent faciem falsi, ut cum dico: «Vidi unum asellum qui occidit leonem». Ista pronecavit Florentie calce leonem, tamen quia non est consuetum, habet faciem falsi. Autor igitur, licet verum fuerit quod retulit, tamen quia habet faciem falsi illud verum et crederetur. Unde ait nos admonens quod illi vero, quod habet faciem mendacii, debemus claudere labia quousque possumus, idest tantum tacere debemus quousque necessitas postulabit. Et ideo beatus Paulus Apostolus, licet
Abbreviated transcription (Latin):
Uyͣquantos couti lihoi esẜ denno
pressacolor che non uegion pur lopra
maꝑentropensier guardancol senno
Inisto notabili ponit autor ꝙ cum hõ est
cũ aliquo sapiente ⁊ uult asiquid uel di¬
cere uel oꝑari ꝙ cũ oĩ cautela loquat᷑ ⁊
oꝑet̃. ⁊ assiguat cam. qr sapiẽs nõ soluz
attendit ad oꝑa s uidet ꝑquedã signa ex¬
trinseca ⁊̃ cogitata. Et quia uͥgꝰ respõdit
sͥ ad ea q̃ ip̃e autor inm̃te uoluebat. iõ am¬
miratiueait. Ay quanto cauti. Ay eͥ ẽ ĩ
dee lom chuider le labra infinche pote
ꝑo chesança cospa fa uergogna.
Adeutdentiam istius notabił est au̾ten¬
dũ ꝙ sunt ¶ Quedã q̃ sunt u̾a ⁊ hñt fa¬
ciem uen. ¶Quedã sunt falsa ⁊ hñt fa¬
ciẽ falsi. ¶ Sunt itaq quedam que sunt

Expanded text:
y quanto cauti li homini esser denno press'a color che non vegion pur l'opra, ma per entro ' pensier guardar col senno! In isto notabili ponit autor quod, cum homo est cum aliquo sapiente et vult aliquid vel dicere vel operari, quod cum omni cautela loquatur et operetur. Et assignat causam, quia sapiens non solum attendit ad opera, sed videt per quedam signa extrinseca etiam cogitata. Et quia Virgilius respondit sibi ad ea que ipse autor in mente volvebat, ideo ammirative ait: Ay quanto cauti. Ay enim est dee l'om chiuder le labra infin che pote però che sanza colpa fa vergogna; Ad evidentiam istius notabilis est avertendum quod sunt quedam que sunt vera et habent faciem veri; quedam sunt falsa et habent faciem
Abbreviated transcription (Latin):
uentute ad senectutem. Io lachesis int̾pre¬
terpretatur sine ꝯu̾sione qr post mortẽ hõ
non redit ad pͥma ¶Feamentõe de fre al¬
berigo autor ad brançam de aura ⁊ suuꝯ
sortem parit̾ se extendit pones ip̃ius aĩaz
ꝓ pec̃o ꝑditionis incocito puniri ⁊ suũ cor¬
pus inmundo abuno demone gubernari.
Cuius ꝓditionis ystoria ista ẽ. Branca eͥ
de aunanatione Ianuesis ꝑ xiiii. ãnos
b ꝓpalaret. In regno nẽpe sardinee enat
unus p̃potens hõ/ qui dicebat Micheriçã¬
cari de quo ħetur s̃ cãtu.xxiiͦ. malabul¬
gia.u. Cumisto itaq sardo/ Branca de ar¬
ria ⁊ unꝰ suus Ꝯsors dolose amicitia ꝯtra¬
xerunt ⁊ insr ei sorore dc̃i Branche in
uxorem ip̃i dederũt. Qua amicitia ⁊ pa¬
rentela ꝯtracta Isti duo de auria dictum
sardumut suũ possiderẽt diuum in qͦdam
ꝯuimo occiderunt. ¶ S circa istã ꝑtem/i¬
sta poetica narratio seu fictio quam de de¬

Expanded text:
ventute ad senectutem. Ideo Lachesis interpreventute ad senectutem. Ideo Lachesis interpreterpretatur <sine conversione>, quia post mortem homo non redit ad prima. Facta mentione de fratre Alberigo, autor ad Brancam de Auria et suum consortem pariter se extendit, ponens ipsius animam pro peccato proditionis in Cocito puniri et suum corpus in mundo ab uno demone gubernari. Cuius proditionis ystoria ista est: Branca enim de Auria, natione Ianuensis, per XIIII annos bus propalaret. In regno nempe Sardinee erat unus prepotens homo qui dicebatur Micheri Zancari, de quo habetur supra cantu XXII, malabulgia Va. Cum isto itaque Sardo Branca de Auria et unus suus consors dolose amicitiam contraxerunt, et insuper ei sororem dicti Branche in uxorem ipsi dederunt. Qua amicitia et parentela contracta, isti duo de Auria dictum Sardum, ut suum possiderent dominium, in quodam convivio occiderunt. Sed circa istam partem, ista poetica narratio seu fictio, quam de de
Abbreviated transcription (Latin):
chespesse uolte lanima cieade
innançi cantropos mossa ledea.
Antropos ẽ unũ ex trib fatis que pagaĩ
cursui ⁊ stutui humane uite a diis ẽẽ da¬
ta dicebant.Ramstatum ⁊ cursum hũa¬
num atrib fatis ordinatũ eẽ credebant.
Et uite a diis eẽ data dicebant. Nãstatũ ⁊
cursum humanit atrib fatis ordinatum
ẽẽ dicebant᷑. Et dr̃ primum fatũ doto.¬
¶ Secudũ lachesis. ¶Tertium u̾o antropos.¬
¶ Cloto ponebat᷑ abipis sr generatione huã¬
nam. Lachesio suꝑuitam. ¶Antropos
u̾o suꝑmortem. Unde admodumtriũ dna¬
rum antiquitus pingebant᷑. ¶Pma colũ
portabar. ¶Sa nebat.¶Sz t̾cia oecabat.
Uñ u̾sus. Cloto colum baiulat la chesis
qr ħt euocare id quod nõ erat sic ingñone
apparet in qua fetus ꝓducit᷑ quinõerat.
¶ Sed̾a hr̃ ꝓtrahere detpre ad tempꝰ sic̃ de in¬
fantia ad pueritiam de pueritia ad adolescẽ¬
tiam de adolescentia adiuuentutẽ/ ⁊ de iu¬

Expanded text:
che spesse volte l'anima ci cade che spesse volte l'anima ci cade innanzi c'Antropos mossa le dea. Antropos est unum ex tribus Fatis, que pagani cursui et statui humane vite a diis esse data dicebant. Nam statum et cursum humanum a tribus Fatisite a diis esse data dicebant. Nam statum et cursum humanum a tribus Fatis ordinatum esse credebant. Et dicitur primum Fatum Cloto, secundum Lachesis, tertium vero Antropos. Cloto ponebatur ab ipsis super generationem humanam; Lachesis super vitam; Antropos vero super mortem. Unde ad modum trium dominarum antiquitus pingebantur. Prima colum portabat; secunda nebat; sed tertia occabat. Unde versus: Cloto colum baiulat, Lachesis quia habet evocare id quod non erat, sicut in generatione apparet, in qua fetus producitur, qui non erat. Secunda habet protrahere de tempore ad tempus, sicut de infantia ad pueritiam, de pueritia ad adolescentiam, de adolescentia ad iuventutem, et de iu
Abbreviated transcription (Latin):
Io ip̃e ꝓdicor ait autori ut hr̃ intextu.
lsonfratalberigo
ison quelli de fructi delmalorto
che quinpredo dattero ꝑ figo.
Hor die ad insinuandum maximã pena
quam sustinet in inferno qr yficu recipit
Dactilum. Qĩ dicat. Ego dedi amicio ⁊ no¬
uis ꝯsanguineis meis quos occidi madani
dulces ficus respectu pene/ qua inhac glaci¬
e iuste meritoq tormentor. Qͥa quãtu
dactilus excedit ficũ tantũ pena mea exce¬
dit illam ꝙͣ ꝑ ditorie ĩtuli in illos quos oc
uumeẽ sciebat ait admiratiue a deũ. Es
tune ad huc mortuus: Et ille. Qualit̾¬
inꝗt corpꝰmeum stet inmundo sr̾ius
nussam sc̃iam porto. Tñ unũ tͥ dico ꝙ
statim ꝙ aĩa talem yditoem ordinat qͥra¬
lemordinaui ego/ ꝯtrahere.s. amicitias
ac ⁊̃ parentelas/ ut sicin ꝯfldentes pos¬
set inferre mortẽ corpꝰ suum abuno de¬
mone aufert᷑ ꝗ illud tanto tꝑr gubernat¬
⁊ regit quanto illa miẜa aiã cum suo

Expanded text:
o ipse proditor ait autori, ut habetur in textu: o ipse proditor ait autori, ut habetur in textu: «I' son frat'Alberigo; i' son quelli de' frutti del mal orto, che qui riprendo dattero per figo». Hoc dicit ad insinuandum maximam penam quam sustinet in inferno, quia pro ficu recipit dactilum. Quasi dicat: Ego dedi amicis et novis consanguineis meis, quos occidi mandavi, dulces ficus respectu pene qua in hac glacie iuste meritoque tormentor. Quia, quantum dactilus excedit ficum, tantum pena mea excedit illam quam proditorie intuli in illos quos occvum esse sciebat, ait admirative ad eum: «Es tunc adhuc mortuus?» Et ille: «Qualitcorpus meum stet in mundo superius, nullam scientiam porto. Tamen unum tibi dico, quod statim quod anima talem proditionem ordinat qualem ordinavi ego, contrahere scilicet amicitias ac etiam parentelas ut sic in confidentes posset inferre mortem, corpus suum ab uno demone aufertur, qui illud tanto tempore gubernat et regit quanto illa misera anima cum suo c
Abbreviated transcription (Latin):
heͣ non põt. Figit at hic autor luciferũ
incẽtro t̾re infixũ ocusis lãcrimantẽ tres
peccatores dentib corrodentẽ/ ⁊ gnotu sua¬
rũ alaꝵ ad penam ꝓdicoꝵ cociti glaciem
ꝯgelantem. Ex tali igͥ motu alaꝵ uetuᷤ
Auaccio sami doue
dicio ti fam locchio lansposta
uegendo lacagion chesfiato pioue.
Et hoe dc̃o unũs ex ꝓditorib ibi fixis cla¬
mauit adeos ea q̃ hñt᷑ intextu. Iste itaq
fuit quidam niles de frĩb gaudentib de
dam parentelam cũ ꝗbdam sus cinb do¬
lose ꝯtͣxit. Qua parentela contincta post
longumtps os de illa ꝓsapia ad conuiui¬
um inuitauit. Quos õs tã puos ꝙͣ ma
quos p̾tꝙͣ fun̾t cibo uinoq repłeti occidi
ꝑsuos satellices talit ordinauit. Postꝙ
eĩ cũcta eent fercula ianicomesta frater
albergus ẜuitorib ait. Ueniant fructꝰ.
Ad quam uocẽ satellites armati nuidis en¬
tor ꝑłongũ añ tp̃s p̾meditauerat occidenĩt.

Expanded text:
habere non potest. Fingit autem hic autor Luciferum habere non potest. Fingit autem hic autor Luciferum in centro terre infixum, oculis lacrimantem, tres peccatores dentibus corrodentem, et motu suarum alarum ad penam proditorum Cociti glaciem congelantem. Ex tali igitur motu alarum ventus «Avaccio sarai dove di ciò ti farà l'occhio la risposta, vegendo la cagion che 'l fiato piove». Et hoc dicto unus ex proditoribus ibi fixis clamavit ad eos ea que habentur in textu. Iste itaque fuit quidam miles de fratribus Gaudentibus de dam parentelam cum quibusdam suis civibus dolose contraxit. Qua parentela contracta, post longum tempus omnes de illa prosapia ad convivium invitavit; quos omnes, tam parvos quaquam fuerunt cibo vinoque repleti, occidi per suos satellites taliter ordinavit. Postquam enim cuncta essent fercula iam comesta, frater Alberigus servitoribus ait: «Veniant fructus». Ad quam vocem satellites armati, nudis entor per longum ante tempus premeditaverat, occi
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ iuste ⁊ mento appellat᷑. In qua quidem
ꝑte ⁊ loco ponit autortres maximos ꝓditões
unum romandiolum ⁊ duos Ianuenses/
quoꝵ duo iuebant qñ autor istam ꝯdidit
comediam. ¶De primo poetice sic ꝑtinctat.
Dic eĩ ꝙ dum appropin quaret as centrum
ambulans ꝑtholomeã sentiit aliquãtulũ
uenti. ⁊ait adurgilium Istum uentũ ꝯs
mouet. nõ est huc inferius oĩs uapor extĩ¬
ctuo: Se̾aties eͥ autor uentũ incentro t̾re
miratus ẽ. ⁊ hoc quia ꝑsua soliditatem ⁊
ẽ nature/ ⁊ iõ subintrat cau̾nas t̾re ⁊ exit.
Cũ ãt una ꝑs intit᷑ exire ⁊ alia subintraẽ
fit ꝯflictus int̾ aerem intrantẽ ⁊ aerẽ exe¬
untem. Et extali ꝯflictu uentus talit̾ gn̾a¬
tur. Et iõ insule folie dicunt᷑ regiones eẽ
uentoꝵ qr sunt totalit cau̾nose. Centrũ
u̾o terre qr ibi ẽ t̾ra solida ⁊ ꝯpacta ⁊ abue¬
re multum distans uẽtũ nͥ fictõe poetica

Expanded text:
tur, iuste et merito appellatur. In qua quidem tur, iuste et merito appellatur. In qua quidem parte et loco ponit autor tres maximos proditores: unum Romandiolum et duos Ianuenses, quorum duo vivebant quando autor istam condidit comediam. De primo poetice sic pertractat: Dicit enim quod dum appropinquaret ad centrum, ambulans per Tholomeam, sentiit aliquantulum venti, et ait ad Virgilium: «Istum ventum quis movet? non est huc inferius omnis vapor extinctus?» Sentiens enim autor ventum in centro terre, miratus est; et hoc quia, per suam soliditatem et est nature, et ideo subintrat cavernas terre et exit. Cum autem una pars nititur exire et alia subintrare, fit conflictus inter aerem intrantem et aerem exeuntem; et ex tali conflictu ventus taliter generatur. Et ideo insule Eolie dicuntur regiones esse ventorum, quia sunt totaliter cavernose. Centrum vero terre, quia ibi est terra solida et compacta et ab aere multum distans, ventum, nisi fictione poetica,
Abbreviated transcription (Latin):
tiaco uelamine cooꝑtum c⁊ anulũ quem
solitꝰ erat ĩmanu gestare/. ⁊ a
Rex tibi pelleus t̾re pelagiqz labores
Uonat. Et hoc dcõ caput discooꝑuit. Qd
cũ cesar illud uidisser licet letitiã heret in
corde tristitiam tñ ostendit in uultu. Lu¬
canus libro ut supra.
La cumas nõ sponte cadentes/
Effudit gemitusq exp̃ssit pectore leto.
Et ait admilites tholomei. Dos at cõdite
busto/ tanti caput ducis. cineresq t̃litoe̾
fusos colligite atq sparsio date maĩbus
uinam. Sentiat aduentũ soceri uocesq
mei audiat lacrimantio. ¶Cato uero¬
O felix cui suma dies fint obuia uicto.
Et cui querendos phariũ scelus obtulit ẽsos.
Forsitan in soe̾ potuiss iuuere regno. Glo¬
sa.ẜ nõ sine pudore. Seꝗt̃.
Et mͥ si fatis aliena urura uennꝰ
itaq tholomcis qamiçitias ⁊ nouas pa¬
rentelas dolosis ꝓditõib molarunt. ter¬
tia ps cociti in qua corum similes puniũ¬

Expanded text:
tiaco velamine coopertum, et anulum quem tiaco velamine coopertum, et anulum quem solitus erat in manu gestare, et aiRex tibi pelleus terre pelagique labores Donat». Et hoc dicto, caput discooperuit. Quod cum Cesar illud vidisset, licet letitiam haberet in corde, tristitiam tamen ostendit in vultu. Lucanus, libro ut supra: Lacrimas non sponte cadentes Effudit gemitusque expressit pectore leto. Et ait ad milites Tholomei: «Vos autem condite busto tanti caput ducis, cineresque in litore fusos colligite, atque sparsis date manibus urnam. Sentiat adventum soceri, vocesque mei audiat lacrimantis». Cato verous, ut supra: O felix cui summa dies fuit obvia victo, Et cui querendos Pharium scelus obtulit enses. Forsitan in soceri potuisset vivere regno. Glosa: sed non sine pudore. Sequitur: Et michi, si fatis aliena in rura venimus, itaque Tholomeis, qui amicitias et novas parentelas dolosis proditionibus violarunt, tertia pars Cociti, in qua eorum similes puniun
Abbreviated transcription (Latin):
Uellet. ⁊ et̾nam fletu corrumꝑe famã.
Tunc unus ex satelłlitib ꝗuocabat᷑ a
a chillas funesto mucrone pͥmo pẽpei
la tera ꝑforauit/ ⁊ p̾ea illud uenerabile
caput quod trib fua̾t coronis tumpha¬
lib coronatũ crudeli cede mactatũ.Tħo¬
lomeo cũ anuło ip̃i pompei portauit. Qͥ¬
damãt miles pompei nomine codrus cõ¬
pus sine capite in npa nili pauꝑe rogo cre¬
mauit. ⁊ ciueres sepeliens locum modico
saxo signauit dicens.
Hiesitus e magnꝰ płacet hoc fortuã sepulcnũ.¬
¶ Tholomeus u̾o pompei cap̃ ne putrescẽt
aromatib condi mandauit/ ⁊ illud cescũ
reẜuauit. Cesar at ut emathia satiatꝰ cede
recessit/ cet̾a pondera curaꝵ ꝓiecit ad t̾rã
intentus solummõ in seq uestigia põpeia¬
na. Et cũ intraret egyptum nesciẽs aliꝗd
demorte Põpei neĩt õ obuiã a rege t̃nsmi¬
sus crudelis satelles gestans in manib
dir dona. caput.s. magni pompei egyp¬

Expanded text:
Vellet, et eternam fletu corrumpere famam. Vellet, et eternam fletu corrumpere famam. Tunc unus ex satellitibus qui vocabatur Achillas, funesto mucrone primo Pompei latere perforavit, et postea illud venerabile caput, quod tribus fuerat coronis triumphalibus coronatum, crudeli cede mactatum a Tholomeo cum anulo ipsius Pompei portavit. Quidam autem miles Pompei, nomine Codrus, corpus sine capite in ripa Nili paupere rogo cremavit, et cineres sepeliens locum modico saxo signavit, dicens: «Hic situs est Magnus». Placet hoc, Fortuna, sepulcrum. Tholomeus vero Pompei caput, ne putresceret, aromatibus condi mandavit et illud Cesari reservavit. Cesar autem, ut Emathia satiatus cede recessit, cetera pondera curarum proiecit ad terram, intentus solummodo insequi vestigia Pompeiana. Et cum intraret Egyptum, nesciens aliquid de morte Pompei, venit sibi obviam, a rege transmissus, crudelis satelles, gestans in manibus dira dona, caput
Abbreviated transcription (Latin):
cole. Quos u̾o deprimunt fuge. Qͥa
nulla fides unquam miẜos elegit ami¬
cos. Tunc õs fotimi ꝯsilio assẽẜunt/ ⁊⁊de¬
liberato ꝯsilio abipõ fuit rege nefano
ordinatum atq sancitum ut statim ꝙ
Põpeius applicaret ad t̾ͥnm capite pͥua¬
retur. Hic exclamat lucanꝰ ꝯtratholo¬
Nescis puer ĩꝓbe nescis
Quo tua sit fortuna loco/ iã iure sỹ ullo
Nili sceptra tenes/ cecidit cuulib armis
Qͥ tͥ regna dedit. Qͣ dicat. Nõ fint ab
hostib Sebellatus qr sẽꝑ ⁊ubiq uĩcebat
inmundo ẜ pietate ⁊ dulcedie patͥe sue
ductus se ipm̃ debellare ꝑmisit. De neꝗ¬
tia istius tholomei hs supra ẜo circulo
cantu .uͦ. Põpei̾ u̾o intrans milum in¬
uenit satellites cholomei ad scelus ne¬
fanũ ꝑpetrandum. Ip̃e aut ut uidit co¬
minus enses nudos sic ait lucanꝰ.
Inuoluit uultus atq ĩdignat᷑ꝰ aꝑtũ
Fortune prebere caput tune lumĩa p̃ssit
Continuitq aĩam ne qͣs effldere uoces

Expanded text:
cole; quos vero deprimunt, fuge, quia cole; quos vero deprimunt, fuge, quia nulla fides unquam miseros elegit amicos. Tunc omnes Fotini consilio assenserunt, et deliberato consilio, ab ipso fuit rege nefario ordinatum atque sancitum, ut statim quod Pompeius applicaret ad terram, capite privaretur. Hic exclamat Lucanus contra TholoNescis, puer improbe, nescis Quo tua sit fortuna loco: iam iure sine ullo Nili sceptra tenes; cecidit civilibus armis Qui tibi regna dedit. Quasi dicat: Non fuit ab hostibus debellatus, quia semper et ubique vincebat in mundo, sed pietate et dulcedine patrie sue ductus, se ipsum debellare permisit. De nequitia istius Tholomei habes supra, secundo circulo, cantu V. Pompeius vero, intrans Nilum, invenit satellites Tholomei ad scelus nefarium perpetrandum. Ipse autem, ut vidit cominus enses nudos, sicut ait Lucanus: Involvit vultus atque, indignatus apertum Fortune prebere, caput; tunc lumina pressit Continuitque animam, ne quas effundere voces
Abbreviated transcription (Latin):
Quem at tholomeus nilũ intrasse cogͦ¬
uit statĩ baronum suoꝵ ꝯsiliũ ꝯuocau̾it
petẽs ab̾eio utrũpõpeum fugatum ⁊ de¬
bellatum a cesare deberet expellere ul te¬
nere. Tunc unꝰ miles egypti dedit ꝯsiliũ
tutes pompei nec ad hum̃anitates abx
ip̃o receptas/ ⁊ neq ius ⁊ fas seu fidẽ er¬
gacum audeat obẜuare. Oñ lucanu
in uiiͦi. de isto nefando ꝯsilio inquit.
Ausus ẽ pompcũ leco dãnare fotinus
Iuo ⁊ fas mustos facint tholomee nocẽte.
Qĩ dicat. O tholomee si ẜmius diuinũ
⁊ fas humanum humanit receꝑis istũ
eris nocens cesan. Et sequitur
Dar penas laudata fides cum sustiẽt ĩ ꝗt.
Quos fortuna p̃mit fatis accede deisq
Et cole felices mi ẜos fuge.
Qĩ dicat. O cholomee si fidem pompeo
quã oͥ teneno ẜuare uolueris laudaben
iñ s cesar ueniet ⁊ dabit tͥ penã. Et ideo
quos fortuna premit sustinere noli. Sz
açcede ad fata/ ⁊ quos fata deiq exaltãt

Expanded text:
Quem ut Tholomeus Nilum intrasse cognQuem ut Tholomeus Nilum intrasse cognovit, statim baronum suorum consilium convocavit, petens ab eis utrum Pompeium fugatum et debellatum a Cesare deberet expellere vel tenere. Tunc unus miles Egypti, nomine Fotinututes Pompei, nec ad humanitates ab ipso receptas, et neque ius et fas, seu fidem, erga eum audeat observare. Unde Lucanus in VIII de isto nefando consilio inquit: Ausus est Pompeium leto damnare Fotinus «Ius et fas multos faciunt, Tholomee, nocentes». Quasi dicat: O Tholomee, si secundum ius divinum et fas humanum humaniter receperis istum, eris nocens Cesari. Et sequitur: «Dat penas laudata fides cum sustinet», inquit. «Quos fortuna premit, fatis accede deisque, Et cole felices, miseros fuge». Quasi dicat: O Tholomee, si fidem Pompeio quam sibi teneris servare volueris, laudaberis inde, sed Cesar veniet et dabit tibi penam. Et ideo quos fortuna premit, sustinere noli. Sed accede ad fata, et quos fata deique exaltant,
Abbreviated transcription (Latin):
trio ⁊ intiauit anthiochiã ciuitatẽ ałe¬
xandri. Quod audiens alexander ueĩt
contra eun i bello. s tholomeus fugaũ
cũ. Et fugit alexander inarabiam ut
ibi ꝓtegerẽt. Bex aũt arabie abstulit ea¬
put alexandri ⁊misit illud tholomeo
Tunc ex altatus cholomeus campouit
duo diademata capiti suo ut regnaret
suꝑ duo regna .s. egyꝑti ⁊ asie. Et mor¬
tuus ẽ dic tertia ¶Abistis itaq duobu
tholomeis ne fandis tentia ꝑs cociti m̾ito
appeliatur qr isti duo dolosis ingenis ami¬
citias ꝯtraxerunt ⁊ insuꝑ parentele co¬
pulas addiderint ⁊ hoc ut melius posset
primus in socerum ẜs ingenerũ dolosa
⁊ fraudulentas nequitias oꝑari. ¶Por
me magna fuit apompeo tutela nutͥtu
cidumesset adultus corona sui pat̾nire¬
gni fuit ab ip̃o egiptiaca coronatus/ ⁊ sie
in regnũ transmissus. Ad quem tholo¬
meum tanꝙ̃ ad filium ⁊ amicum post
bellum pharsalicum ꝯfugit ipe pompeꝰ.

Expanded text:
trio, et intravit Anthiochiam civitatem Aletrio, et intravit Anthiochiam civitatem Alexandri. Quod audiens Alexander, venit contra eum in bello; sed Tholomeus fugavit eum. Et fugit Alexander in Arabiam, ut ibi protegeretur. Rex autem Arabie abstulit caput Alexandri et misit illud Tholomeo. Tunc exaltatus est Tholomeus, et imposuit duo diademata capiti suo, ut regnaret super duo regna, scilicet Egypti et Asie. Et mortuus est die tertia. Ab istis itaque duobus Tholomeis nefandis tertia pars Cociti merito appellatur, quia isti duo dolosis ingeniis amicitias contraxerunt, et insuper parentele copulas addiderunt; et hoc ut melius possent, primus in socerum, secundus in generum, dolosas et fraudulentas nequitias operari. Potme, magna fuit a Pompeio tutela nutritudum esset adultus, corona sui paterni regni fuit ab ipso egiptiaca coronatus, et sic in regnum transmissus. Ad quem Tholomeum, tanquam ad filium et amicum, post bellum Pharsalicum confugit ipse Pompeius.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filii cius surrex̃ tholomeus cum suis
⁊ supẜũt arma sua ⁊ intraueit in ꝯui¬
uium ⁊ ccciderunt cum ⁊ duoo filios eiũ
⁊ quo sdam pueros cĩ. Et fec deceptoem
magnã misrl ⁊ reddidit mala ꝓ bonis.¬
¶ fuit ⁊ alius tholomens rex egypti de quo
hẽtur in eodem libro machabeoꝵ xiͦ capło
uxorem alexandro regi syrie qua parẽte¬
la ꝑacta ꝯgregauit tholomeus ex̾citũ sic̃
arenã mans ⁊ naues multas. Et q̃rebat
obtinẽ regnum alexadri dolo ⁊ addere il¬
lud regno suo. Et intrauit syria u̾bis pa¬
cificio ⁊ apiebãt ei ciuitutes ⁊ occurrebãt
ei qui a mandauerat rex alexander exi¬
re obiiam ei eo ꝙ socer suus ẽẽt. Cũ at
intraret tholomeus inciuitates pone¬
bat custodias militum inciuitatibus si¬
gulio. Postquam u̾o multas cuntateᷤ
asye tali dolo obtinuisset/ cogitabat in
generiu ꝯsilia mala. S ⁊ cleopatram
abstulit sibi ⁊ dedit eam muxoie deme¬

Expanded text:
et filii eius, surrexit Tholomeus cum suis et filii eius, surrexit Tholomeus cum suis et sumpserunt arma sua, et intraverunt in convivium, et occiderunt eum et duos filios eius, et quosdam pueros eius. Et fecit deceptionem magnam in Israel, et reddidit mala pro bonis. Fuit et alius Tholomeus, rex Egypti, de quo habetur in eodem libro Machabeorum, XI capiuxorem Alexandro regi Syrie; qua parentela peracta, congregavit Tholomeus exercitum sicut arenam maris et naves multas. Et querebat obtinere regnum Alexandri dolo, et addere illud regno suo. Et intravit Syriam verbis pacificis, et aperiebant ei civitates, et occurrebant ei, quia mandaverat rex Alexander exire obviam ei, eo quod socer suus esset. Cum autem intraret Tholomeus in civitates, ponebat custodias militum in civitatibus singulis. Postquam vero multas civitates Asye tali dolo obtinuisset, cogitabat in generum consilia mala. Sed et Cleopatram abstulit sibi, et dedit eam in uxorem Deme
Abbreviated transcription (Latin):
is patre ⁊ filio ꝗ fuerũt reges egypti qͦꝵ
duo suos amicos ⁊ nouos ꝑentes dolo¬
se occiderũt ⁊ t̾tius amicum suũ bñficũ
decapitan mandauit. Quaꝵ ꝓditionũ
nefandas istorias ꝑ ordinẽ uideamꝰ. Fu¬
it eĩ i ppło uideorum sic̃ legit᷑ in primo
libro machabeorum ultiõ capło quidã
noĩe tolomeus filius abobi ꝗ fuit ꝯsti¬
tutus duxĩ cãpo Iencho ⁊ hebat argẽtũ
⁊ aurum multum. Erat eͥ gener symo¬
nis sũmi sacerdotis. Et exaltatũ ẽ coreiꝰ
⁊ uolebat obtinere regione ⁊ cogitubat
dolũ aduersus symonem socerũ suũ ⁊ fi¬
lios eiꝰ ut tolsẽt eos. simon at ꝑambulas
ciuitates q̃ erãt in regione iudee ⁊ soli¬
cicudine gerens eaꝵ descendit in Ience
ipe ⁊ duo filii eiꝰ Mathatias ⁊ Iudas. Et
suscepit eos tholomeus filius abobi cũ
dolo ⁊ fee eis ꝯuiuiu magnũ ⁊ abscõdit
illic uiros. Et cum ĩebriatus eõt symon

Expanded text:
is, patre et filio, qui fuerunt reges Egypti, quorum is, patre et filio, qui fuerunt reges Egypti, quorum duo suos amicos et novos parentes dolose occiderunt, et tertius amicum suum beneficum decapitari mandavit. Quarum proditionum nefandas istorias per ordinem videamus. Fuit enim in populo Iudeorum, sicut legitur in primo libro Machabeorum, ultimo capitulo, quidam nomine Tolomeus, filius Abobi, qui fuit constitutus dux in campo Iericho, et habebat argentum et aurum multum. Erat enim gener Symonis, summi sacerdotis. Et exaltatum est cor eius, et volebat obtinere regionem, et cogitabat dolum adversus Symonem socerum suum, et filios eius ut tolleret eos. Simon autem, perambulans civitates que erant in regione Iudee, et solicitudinem gerens earum, descendit in Ierico ipse et duo filii eius, Mathias et Iudas. Et suscepit eos Tholomeus filius Abobi cum dolo, et fecit eis convivium magnum, et abscondit illic viros. Et cum inebriatus esset Symon
Abbreviated transcription (Latin):
inmanus deuenit nouoꝵ eiiũ adueã¬
rũ ꝗ ip̃am oĩ suo antiquo honore ⁊ alto
o suo honore statu dutiis ⁊ gla expoli¬
auerunt. ciues suos nobiles ⁊ antiquos
ta guelfos ꝙͣ gibellinos aut fame peme¬
runt a in carcerib mori ꝑiniẜunt a̾ m
exiliũ miẜũt ã diuersis mortis gmibus
occiderunt. Et sie a capite usq ad pedes ũ¬
diq uuln̾ata heu nunc iacet qĩ semiui¬
ua relicta. Cuius statum tãmiẜum ⁊ ꝯ¬
fusu nec sacerdos respie nec leuita. Sed
placeat nr̃o pio samantano i p̃am oculo
sue pietatis respicere sͥ ꝑ compassionẽ
appropinquare. sua uulnera oportiũs
remediis alligare uinũ correctionis et
olcum miẜationis infundere ĩum̃tum
sue lõganimitatis ipam imponẽ/ ⁊ ad
ego ꝗ sum oriundus exipa añtꝑra mee
mortis possim ex reformatione sui sta¬
tus tanquã ciilis filius gratulari.
ruuidamente unaltna gente fascia
meo duce Iencho uel a duob tholome¬

Expanded text:
in manus devenit novorum civium a ducain manus devenit novorum civium a ducarum, qui ipsam omni suo antiquo honore et alto uo honore, statu, divitiis, et gloria expoliaverunt; cives suos nobiles et antiquos, tam Guelfos quam Gibellinos, aut fame peremerunt aut in carceribus mori permiserunt, aut in exilium miserunt, aut diversis mortis generibus occiderunt. Et sic a capite usque ad pedes undique vulnerata heu nunc iacet, quasi semiviva relicta. Cuius statum tam miserum et confusum nec sacerdos respicit nec levita. Sed placeat nostro pio Samaritano ipsam oculo sue pietatis respicere, sibi per compassionem appropinquare, sua vulnera opportunis remediis alligare, vinum correctionis et oleum miserationis infundere, in iumentum sue longanimitatis ipsam imponere, et ad ego, qui sum oriundus ex ipsa, ante tempora mee mortis possim ex reformatione sui status, tanquam civilis filius, gratulari.ruvidamente un'altra gente fascia,meo, duce Iericho, vel a duobus Tholome
Abbreviated transcription (Latin):
Q aut alibi dicit deus filius nõ porta¬
bit mniꝗtatẽ patris ⁊ pater nõ portabit
iniquitatẽ filii. hoc dic̃ qr nullus ꝓpec¬
cato alieno/eterna pena dãnat᷑.
Innocenti facea leta nouella
nouella thebe uguiecione elbrigata ⁊c.
Uerba st̃ autoris ꝯtra ciuitatem pisana
quam uocat nouas thebas. Nã sic̃ ciui¬
tas thebana ꝓpt̾ ciuiles discordias delib¬
tate ⁊ statu regio deuenit in ẜuiuitute ⁊
de ẜutute p̾ea ad nich̃m ẽ redacta ita pi¬
sana ciuitas amagno ⁊ qiͣ regio statu
ꝑꝑ discordias ciuiũ instatum infimũ iã
deueĩt. Regnũ eͥ sardinee ꝙ de maĩbus
sanicenoꝵ potẽt abstulerat ⁊ ꝙ multi
tp̃rib inmanuualida rexerat ꝑꝑ discor¬
dias ciuiũ suoꝵ uilit̾ ꝑdidit ⁊dannose.
Uinum maris in qͦ regnare ⁊ tũphare
solebat nõ solũ amisit s ꝑ illud sua ue¬
xilla transire nõ possunt. Nobilitatez
illa egregiã qua innobilib eiuib suis

Expanded text:
Quod autem alibi dicit Deus: Filius non portaQuod autem alibi dicit Deus: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii, hoc dicit quia nullus pro peccato alieno eterna pena damnatur. vv. 88-90 Innocenti facea l'età novella, novella Thebe, Uguiccione e 'l Brigata, etc. Verba sunt autoris contra civitatem Pisanam, quam vocat novas Thebas. Nam sicut civitas Thebana, propter civiles discordias, de libertate et statu regio devenit in servitutem, et de servitute postea ad nichilum est redacta, ita Pisana civitas a magno et quasi regio statu, propter discordias civium, in statum infimum iam devenit. Regnum enim Sardinee, quod de manibus Sarracenorum potenter abstulerat, et quod multis temporibus in manu valida rexerat, propter discordias civium suorum viliter prodidit et dannose. Dominium maris, in quo regnare et triumphare solebat, non solum amisit, sed per illud sua vexilla transire non possunt. Nobilitatem illam egregiam qua in nobilibus civibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
lemmorte. ⁊ hic optat subuisione omiũ
pisanoꝵ cum nõ om̃s ꝯsenẜint ĩ hãc mõ¬
structionẽ ⁊ mortẽ om̃ium pisauoꝵ. ⁊
hoc qr õs peccauerũt in conutes memoͬa¬
tos. Nã principes ⁊ maiores peccaueñt
qr ip̃os occiderunt. Populus etiã pecca¬
uit qr ipos nõ defendit. Si u̾o dicis qr̃o
desidenit siue optat submersionẽ ꝑuu
iorẽ penã patrũ ut sic̃ ip̃e comes ugoli¬
nꝰ fuit płus eruciatus ĩmorte filĩoꝵ at¬
q nepotum quos fame suis ocuł uidit
mori ꝙ̃ in morte sua. ita optat ꝙ ip̃i pi¬
sani ĩsuis filiis cruciãt᷑ morte .s. tempo¬
rali nõ et̾na. Et nota ꝙ hoc optat ordiẽ
diiõ ꝗaliqñ punit filios ꝓ pccis patrũ¬
ipe ait. Ego sum deus çelotes qui iudico
peccata patrum infilios usq int̾tiã gnͣa¬
tionem ⁊ quartam. Hoc dicit qr patres
multoties tantũ uiuũt ꝙuident t̾tiam
⁊ quartã gnationẽ. Maximãnãq pe

Expanded text:
lem mortem. Et hic optat submersionem omnium lem mortem. Et hic optat submersionem omnium Pisanorum, cum non omnes consenserint in hanc morructionem et mortem omnium Pisanorum, et hoc quia omnes peccaverunt in comites memoratos. Nam principes et maiores peccaverunt quia ipsos occiderunt; populus etiam peccavit quia ipsos non defendit. Si vero dicis quomodo desiderat sive optat submersionem parviorem penam patrum; ut sicut ipse comes Ugolinus fuit plus cruciatus in morte filiorum atque nepotum, quos fame suis oculis vidit mori, quam in morte sua, ita optat quod ipsi Pisani in suis filiis cruciantur morte, scilicet temporali non eterna. Et nota quod hoc optat ordine divino, qui aliquando punit filios pro peccatis patruipse ait: Ego sum Deus zelotes, qui iudico peccata patrum in filios usque in tertiam generationem et quartam. Hoc dicit quia patres multotiens tantum vivunt quod vident tertiam et quartam generationem. Maximam namque pen