comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dissem tͥ decem argenti siclos.
et unum balteum: Qui dixit
ad ioab. Si appendes ĩ manibꝰ
meis mille argenteos: nequaꝗͣ.
mitterem manum meam infi¬
lium regis. Audientib entm
nob̾. precepit rex tͥ et abisai et
ethai: dicens. Custodite mͥ pu¬
erum absalon. S et si fecissẽ
contra animam meam audac¬
ter: nequaquam hoc regem
latere potiisset: et tu stares
ex aduerso. Eẜ ait ioab. Nonsi¬
cut tu uis: s aggrediar eum
coramte. Culit gͦ ioab tres lan¬
ceas in manu sua: et infixit e¬
as in corde absalon. Cumq
adhuc palpitaret herens in
quertu: cucurrerunt decem
iuuenes armigeri ioab et ꝑcu¬
tientes interfecerunt eum. Ce¬
cuit autem ioab bucina: et
retinuit ppłm ne ꝑsequeret᷑
fugientem isrl: uolens parce¬
re multitudim. Etulerunt
absalon et ꝓiecerunt eum in
saltu in foueam grandem: et
comportauerunt suꝑ eum a¬
ceruum lapidum magnum
nimis. Omnis autem isrł fu¬
git intab̾nacula sua. Porro ab¬

Expanded text:
dissem tibi decem argenti siclos, dissem tibi decem argenti siclos, et unum balteum? Qui dixit ad Joab: Si appenderes in manibus meis mille argenteos, nequaquam mitterem manum meam 321 in filium regis: audientibus enim nobis, praecepit rex tibi, et Abisai, et Ethai, dicens: Custodite mihi puerum Absalon. Sed et si fecissem contra animam meam audacter, nequaquam hoc regem latere potuisset, et tu stares ex adverso. Et ait Joab: Non sicut tu vis, sed aggrediar eum coram te. Tulit ergo Joab tres lanceas in manu sua, et infixit eas in corde Absalon: cumque adhuc palpitaret haerens in quercu, cucurrerunt decem juvenes armigeri Joab, et percutientes interfecerunt eum. Cecinit autem Joab buccina, et retinuit populum, ne persequeretur fugientem Israel, volens parcere multitudini. Et tulerunt Absalon, et projecerunt eum in saltu, in foveam grandem, et comportaverunt super eum acervum lapidum magnum nimis: omnis autem Israel fugit in tabernacula sua. Porro Ab
Abbreviated transcription (Latin):
rex ioab. et abisai. et ethai dicenᷤ.
Seruate michi puerum absa¬
lon. Cẜomnis ppłs audiebat
p̃cipientem regem cunctis pͥn¬
cipib ꝓabsalon. Itaq egressuᷤ
ẽ ppłs in camptim contra isrł.
C factum ẽ prelium insaltu
ephraim: et cesus ẽ ibi ppłs isrł
ab exercitu dauid. factaq est
plaga magna indie illa:ui¬
giiti miltum. Ft̃nt autem ibi¬
prelium disꝑsumi suꝑ faciem
omnis terre: et mulco plures
erant quos saltus consump¬
serat de ppło: quam bi quos
uorauerat gladius in die illo.
Accidit autem ut occurreret
absalon seruis dauid: sedens
mulo. Cumq ingressus fuiss
mulus subter condensam quer¬
cum et magnam: adhesit ca¬
put eius quercui: et illo sus¬
penso inter celum et terram.
mulus cui sederat ꝑtransunt.
Uidit autem hoc quispiam:
et nunciauit ioab dicens. Yi¬
di absalon pendere de quereu.
&ait ioab uiro qui nuntiaue¬
rat ei. Si iidisti: quare ñ con¬
fodisti eum cum derra. t ego de¬

Expanded text:
rex Ioab et Abisai et Ethai dicens rex Ioab et Abisai et Ethai dicens servate mihi puerum Absalom et omnis populus audiebat praecipientem regem cunctis principibus pro Absalom itaque egressus est populus in campum contra Israhel et factum est proelium in saltu Ephraim et caesus est ibi populus Israhel ab exercitu David factaque est ibi plaga magna in die illa viginti milium fpraelium dispersum super faciem omnis terrae, et multo plures erant quos saltus consumpserat de populo, quam hi quos voraverat gladius in die illa. Accidit autem ut occurreret Absalon servis David, sedens mulo: cumque ingressus fuisset mulus subter condensam quercum et magnam, adhaesit caput ejus quercui: et illo suspenso inter coelum et terram, mulus, cui insederat, pertransivit. Vidit autem hoc quispiam, et nunciavit Joab, dicens: Vidi Absalon pendere de quercu. Et ait Joab viro qui nunciaverat ei: Si vidisti, quare non confodisti eum cum terra? et ego de
Abbreviated transcription (Latin):
fictilia: frumentum et horde.¬
um et farmam. polentam et
fabam et lentem et frixumci¬
cer. et mel et butyrum: oues et
pingues intulos. Dederuntq
dauid et ppło qui cum eo erant
aduescendum: suspicati sunt
enim ppło fame et siti fatiga¬
ri in deserto. Igitur consid̾atoxuiii.
dauid ppło suo: constituit suꝑ
eum triꝑimos et centuriones:
et dedit ppłi terciam partem
sub mant ioab. et terciam sub
manu abisai filii sarinȩ frĩs
ioab. et terciam sub manu ethai
qui erat degeth. Dixitq rex ad
ppłm. Egrediar et ego uob̃cũ.
C respondit ppłs. Non exibis.
Siue enim fugertinus ñ mag¬
noꝑe ad eos de nob̃ ꝑtinebit:
siue media pars cecidit e nobis.
ñ satis curabunt: quia tti unꝰ
ꝓdecem milib cõmp̃utaris. Me¬
lius ẽ igitur.: ut sis nobis mur¬
be presidio. Ad quos rexait. Qd̃
uob̃ rectum uidetur: hoc faciã.
Stetit gͦ rex iuxta portam: egre¬
diebaturq ppłs ꝑturmas suaᷤ
centem et millem. Cẜ precepit

Expanded text:
fictilia frumentum et hordefictilia frumentum et hordeum et farinam pulentam et fabam et lentem frixum cicer et mel et butyrum oves et pingues vitulos dederuntque David et populo qui cum eo erat ad vescendum suspicati enim sunt populum fame et siti fatigari in deserto igitur considerato David populo suo constituit super eum tribunos et centuriones et dedit populi tertiam partem sub manu Ioab et tertiam in manu Abisai filii Sarviae fratris Ioab et tertiam sub manu Ethai qui erat de Geth dixitque rex ad populum egrediar et ego vobiscum et respondit populus non exibis sive enim fugerimus non magnopere ad eos de nobis pertinebit sive media pars ceciderit e nobis non satis curabunt quia tu unus pro decem milibus conputaris melius est igitur ut sis nobis in urbe praesidio ad quos rex ait quod vobis rectum videtur hoc faciam stetit ergo rex iuxta portam egrediebaturque populus per turmas suas centeni et milleni et praecepit
Abbreviated transcription (Latin):
tra uos achitofel. .xiii.¬
urrexit gͦ dauid et omnis
populus qui erat cum eo:
et transierunt iordanemdo¬
nec dilucesceret: et ne unus qͥ¬
dem residuus fuit qui ñ tran¬
sisset fluuium. Porro achitofel
uidens quod ñ fuisset factum
consilium suum: strauit asi¬
num suum: et surrexit et abi¬
it in domum suam et ieiui¬
tatem suam: et disposita do¬
mo sua suspendio inderiit: et
sepultus ẽ insepulchro patͥs sui.
Dauid autem uenit in castra:
et absalon transiuit iordanen
ipse et omnes utriisrł cum eo.
Amasan uero constituit absa¬
lon ꝓ ioab suꝑ exercitum. A¬
masa autem erat filtus uiri
qui tiocabatur iethra de ibes¬
reli: qui ingressus ẽ ad abiga¬
il filiam naas sororem saruie
que fuit mater ioab. W castra¬
metatus ẽ isrł cum absalon:
in terra galaad. Cumq uemiᷤ¬
set dauid in castra: sobi filiuᷤ
naas de rabbath filiorum am¬
mon. et machir filius anmi¬
hel de lodabar:.et berzellai ga¬
laadites de rogelim. optuler̃
ei stratoria et tappetia et uasa

Expanded text:
tra vos Ahitofel surrexit ergo David et omnis populus qui erat cum eo et transierunt Iordanem donec dilucesceret et ne unus quidem residuus fuit qui non transisset fluvium porro Ahitofel videns quod non fuisset factum consilium suum stravit asinum suum et surrexit et abiit in domum suam et in civitatem suam et disposita domo sua suspendio interiit et sepultus est in sepulchro patris sui David autem venit in Castra et Absalom transivit Iordanem ipse et omnis vir Israhel cum eo Amasam vero constituit Absalom pro Ioab super exercitum Amasa autem erat filius viri qui vocabatur Iethra de Hiesreli qui ingressus est ad Abigail filiam Naas sororem Sarviae quae fuit mater Ioab et castrametatus est Israhel cum Absalom in terra Galaad cumque venisset David in Castra Sobi filius Naas de Rabbath filiorum Ammon et Machir filius Ammihel de Lodabar et Berzellai Galaadites de Rogelim obtulerunt ei stratoria et tappetia et vasa
Abbreviated transcription (Latin):
let ppls uersus et fugiens de
suum: et clamabat uoce mag
gem indomo: dixit. Confudi¬
sti hodie uultus omnium ser¬
uorum tuorum: qui saluam
nimam filiorum tuorum et
filiarum tuarum: et antmã
uxorum tuarum. et ammam
concubinarum tuarum. Di
diligentes te: et ostendisti bo¬
die quia ñcuras de ducibus
uiueret et nos omnes occubu
igitur surge et ꝓcede: et allo
remansurus sit tecum nocte

Expanded text:
 aversus et fugiens de suum, et clamabat voce magngem in domum, dixit: Confudisti hodie vultus omnium servorum tuorum, qui salvam nimam filiorum tuorum, et filiarum tuarum, et animam uxorum tuarum, et animam concubinarum tuarum. Dildiligentes te, et ostendisti hodie, quia non curas de ducibus viveret, et nos omnes occubuiigitur surge, et procede, et alloqremansurus sit tecum nocte
Abbreviated transcription (Latin):
tantium choris ingressi sunt
fanum dĩ sui: et inter epulaᷤᷤ
et pocula maledicebant abi¬
melech: clamante gaal filio
obed. Quis ẽ abtmelech. et qͥs
ẽ sychem ut sertuamus ei:
Numquid non ẽ filitis ihero¬
baal et constianit prineipem
rebul seruum suum suꝑ in¬
ros emor patris sychem:Ctr
igitur seriiemus ei: Utinã
daret aliquis ppłm istum sub
manumea:ut auferrem de
medio abimelech. Dictumq
ẽ abimelech. Congrega exer¬
citus multitudinem et ueni.
Lebulenim princeps etiita¬
tis auditis sermonib gaal fi¬
lii obed iratus ẽ ualde: et uan¬
misit clam ad abimelech nun¬
dos dicens. Ecce gaal filius
obed uenit in sychimam cũ

Expanded text:
tantium choris ingressi sunt tantium choris ingressi sunt fanum dei sui et inter epulas et pocula maledicebant Abimelech clamante Gaal filio Obed quis est Abimelech et quae est Sychem ut serviamus ei numquid non est filius Hierobbaal et constituit principem Zebul servum suum super viros Emmor patris Sychem cur igitur servimus ei utinam daret aliquis populum istum sub manu mea ut auferrem de medio Abimelech dictumque est Abimelech congrega exercitus multitudinem et veni Zebul enim princeps civitatis auditis sermonibus Gaal filii Obed iratus est valde et misit clam ad Abimelech nuntios dicens ecce Gaal filius Obed venit in Sycimam cu
Abbreviated transcription (Latin):
chem. et oppidum mello. Egre¬
diaturq ignis de uiris sychẽ.
et de oppido mello: et deuoret
abi melech. Quȩ cum dixisset
fugit et abiit inberara: habi¬
tauitq: ibi metu abimelech
frĩs suni. Regnaint itaq abi¬
melech suꝑisrł trib annis.
Misitq ds̃ spiritum pessimũ
inter abimelech et habitato¬
res sychem. Qui ceperunt eũ
detestari: et scelus inderfectio¬
onis septuaginta filiorum
iherobaal et effusionem san-¬
guinis eorum conferre in a
bimelech frẽm suum: et ince¬
deros syebimorum principeˢ
qui eum adiuuerant. Posue¬
runtq insidias aduersum
eum in montium sirminitate.
Et dum illius prestolantur
aduentum: exercebant latro¬
emia agentes predas de prete¬
reuntib. Nuntiatumq ẽ abi¬
melech. Uenit autem gaal fi¬
lius obed cum fr̃ib suis: et
transunt in sychimam. Ad
cuius aduentum erecti habi¬
tatores sychem egressi sunt
in agros: uastantes umeas.
uuasq calcantes. E factiᷤ can¬

Expanded text:
chem, et oppidum Mello, egrechem, et oppidum Mello, egrediaturque ignis de viris Sichem, et de oppido Mello, et devoret Abimelech. Quae cum dixisset, fugit et abiit in Bera: habitavitque ibi metu Abimelech fratris sui. Regnavit itaque Abimelech super Israel tribus annis. Misitque Dominus spiritum pessimum inter Abimelech et habitatores Sichem, qui coeperunt eum detestari, et scelus interfectionis septuaginta filiorum Jerobaal, et effusionem sanguinis eorum cbimelech fratrem suum et in ceteros Sycimarum principes qui eum adiuverant posueruntque insidias adversum eum in montium summitate et dum illius praestolantur adventum exercebant latrocinia agentes praedas de praetereuntibus nuntiatumque est Abimelech venit autem Gaal filius Obed cum fratribus suis et transivit in Sycimam ad cuius adventum erecti habitatores Sychem egressi sunt in agros vastantes vineas uvasque calcantes et factis can
Abbreviated transcription (Latin):
et inter cetera ligna commo¬
ueri: Dixeruntq omnia lig¬
na ad ramnum. Uem et im¬
pera suꝑnos. Que respondit
eis.Si uere me regẽ uob consti¬
tinitis: uenite et sub meam
umbram requiescite. Siau¬
tem ñuultis: egrediatur igniᷤᷤ
de ramno et deuoret cedros li¬
bam. Nunc igitur si recte et
absq peccato constitinstis su
ꝑuos regem abimelech. et be-¬
ne egistis cum iherobaal et
cum domo eius. et reddidistiᷤ
uicem beneficiis eius qui pu¬
gnauit ꝓuob̃. et anmam su¬
am dedit ꝑiculis ut erueret
uos de manu madian. qui nẽ
surrexistis contra domum pa¬
tris mei. et interfecistis filios
eius septuaginta uiros suꝑ
lapidem unum. et constitu¬
istis regem abtmn elech filiũ
ancille eius suꝑ habitatoreᷤᷤ
sychem. eo quod fr̃ ur sit: si
gͦ recte et absq uicio egistis cũ
iherobaal et domo eius: ho¬
die ledemini in abimelech. et
ille ledetur in uob̃. Si autem
ꝑuerse: egrediatur ignis ex eo
ut consumat habitatores sy¬

Expanded text:
et inter ligna cetera commoet inter ligna cetera commoveri dixeruntque omnia ligna ad ramnum veni et impera super nos quae respondit eis si vere me regem vobis constituitis venite et sub mea umbra requiescite sin autem non vultis egrediatur ignis de ramno et devoret cedros Libani nunc igitur si recte et absque peccato constituistis super vos regem Abimelech et bene egistis cum Hierobbaal et cum domo eius et reddidistis vicem beneficiis eius qui pugnavit pro vobis et animam suam dedit periculis ut erueret vos de manu Madian qui nunc surrexistis contra domum patris mei et inteejus septuaginta viros super unum lapidem, et constituistis regem Abimelech filium ancillae ejus super habitatores Sichem, eo quod frater vester sit: si ergo recte et absque vitio egistis cum Jerobaal, et domo ejus, hodie laetemini in Abimelech, et ille laetetur in vobis. Sin autem perverse, egrediatur ignis ex eo, et consumat habitatores Si
Abbreviated transcription (Latin):
sitq ioathan filius iheroba¬
al minimus: et absconditꝰ ẽ.
Congregati sunt autem õs
uiri sychem. et uniu̾ise fami¬
liȩ urbis mello: abieruntq
et constituerunt regem abi¬
melech. iuxta quercum que
stabat in sychem. Quod cum
nuntiatum eẽt ioathan: iuit
et stecit in uertice montis ga¬
rizim. Eleuataq uoce. clama¬
uit et dixit. Audite meuiri sy¬
chem: ita ut audiat uos d̃s̃.
Ierunt ligna: ut ungerent
suꝑ se regem. Dixeruntq oli¬
ue. Imꝑa nob̃. Que respondit.
Numquid possum de serere
pinguedinem meam qua et
dii utuntur et homines: et
uenire ut inter ligna ꝓmoue¬
ar: Dixeritntq ligna ad ar¬
borem ficum. Uem. et suꝑ noᷤ
regnum accipe. Que respon¬
dit eis. Numquid possum de¬
serere dulcedinem meam. fru¬
ctusq suauissimos: et ire ut
inter cetera ligna commouear:
Loquuta sunt quoq ligna ad
uitem. Uem et imꝑa nobis.
Cue respondit. Numquid poᷤ¬
sum deserere umum meum
quod letificat dm̃ et homineᷤ:

Expanded text:
sitque Ioatham filius Hierobbasitque Ioatham filius Hierobbaal minimus et absconditus est congregati sunt autem omnes viri Sychem et universae familiae urbis Mello abieruntque et constituerunt regem Abimelech iuxta quercum quae stabat in Sychem quod cum nuntiatum esset Ioatham ivit et stetit in vertice montis Garizim elevataque voce clamavit et dixit audite me viri Sychem ita audiat vos Deus ierunt ligna ut unguerent super se regem dixeruntque olivae impera nobis quae respondit numquid possum deserere pinguedinem meam qua et dii utuntur et homines et venire ut inter ligna promovear dixeruntque ligna ad arborem ficum veni et super nos regnum accipe quae respondit eis numquid possum deserere dulcedinem meam fructusque suavissimos et ire ut inter cetera ligna commovear locuta sunt quoque ligna ad vitem veni et impera nobis quae respondit numquid possum deserere vinum meum quod laetificat Deum et homines
Abbreviated transcription (Latin):
ut eẽt eis in dĩn: nec recordati
sunt domini dĩ sui. qui eru¬
it eos de manib omnium
inmicorum suorum ꝑcireui¬
tum: nec fecerunt miscđiam
cum domo iherobaal gedeon.
iuxta omnia bona quȩ fece¬
rat isrłi. Abiit autem abime¬
lech filius iherobaalan sychẽ
ad fr̃s matris suȩ: et loquutꝰ
ẽ adeos. et ad omnem cogna¬
tionem domus patris matͥs
sue dicens. Loquimin ad õs
utros sychem.Quid uobis ẽ
meltus ut dommnentur ur̃i
septuaginta uiri omnes filii
iherobaal. anut dominetur
uob̾ unus uir: Simulq con¬
sid̾ate: quia os ur̃m et caro
ur̃a sum. Loquutiq sunt fr̃s
matͥs eiꝰ deeo ad omnes iiros
sychem. umuersos sermones
istos: et melmauerunt cor
eorum pꝰ abimelech dicentes.
fr̃ nr̃ ẽ. Dederuntq illi septu¬
aginta pondo argenti de fa¬
no baalberith. Sui conduxit
sibi ex eo uiros inopes et uagoᷤ.
sequutiq st̃. eum. S uenit
indomum patris sui epbra:
et occidit fr̃s suos filios ihe¬
robaal septuaginta uiros
suꝑ lapidem unum. Reman¬

Expanded text:
ut esset eis in deum nec recordati sunt Domini Dei sui qui eruit eos de manu omnium inimicorum suorum per circuitum nec fecerunt misericordiam cum domo Hierobbaal Gedeon iuxta omnia bona quae fecerat Israheli abiit autem Abimelech filius Hierobbaal in Sychem ad fratres matris suae et locutus est ad eos et ad omnem cognationem domus patris matris suae dicens loquimini ad omnes viros Sychem quid vobis est melius ut dominentur vestri septuaginta viri omnes filii Hierobbaal an ut dominetur vobis unus vir simulque considerate quia os vestrum et caro vestra sum locutique sunt fratres matris eius de eo ad omnes viros Sychem universos sermones istos et inclinaverunt cor eorum post Abimelech dicentes frater noster est dederuntque illi septuaginta pondo argenti de fano Baalbrith qui conduxit sibi ex eo viros inopes et vagos secutique sunt eum et venit in domum patris sui Ephra et occidit fratres suos filios Hierobbaal septuaginta viros super lapidem unum reman
Abbreviated transcription (Latin):
rentur septuaginta anni. An¬
no autem primo cyri regis ꝑ¬
sarum. ad explendum sermo¬
nem domini quem loquutuᷤ
fuat ꝑ os iheremie: suscitaũ
dominus spiritum cyri regiꝰ
ꝑsarum. Qui iussit predica¬
ri m uniuerso regno suo. etiã
ꝑscripturam dicens. Hec di¬
eit eyrus rex ꝑsarum. Omnia
regna terre dedit dominus ds̃
ut edificarem ei domum in
iherłm. que ẽ iniudea. Quis

Expanded text:
rentur septuaginta anni anno autem primo Cyri regis Persarum ad explendum sermonem Domini quem locutus fuerat per os Hieremiae suscitavit Dominus spiritum Cyri regis Persarum qui iussit praedicari in universo regno suo etiam per scripturam dicens haec dicit Cyrus rex Persarum omnia regna terrae dedit mihi Dominus Deus ut edificarem ei domum in Ierusalem, quae est in Iudea. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Dormunt autemsamuhel usq:
mane: aꝑuitq ostia domus
domini. W samuhel tiebat
indicare uisionem heli. Uoca¬
uit gͦ heli samuhelem: et dixit.
Samuhel fili mi. Qui respon¬
dens ait. Presto sum. Winter¬
rogauit eum. Quis ẽ sermo qͤm¬
ro te: ne celaueris me. Hec faci¬
at ł ds̃ et hec addat: si abscon¬
deris ame sermonem exom̃ib
uerbis quȩ dicta sunt tͥ. Indica¬
uit itaq ei samuhel uniuersoᷤᷤ
sermones: et ñ abscondit ab eo.
¶ile respondit. Dommus ẽ: qd̾
bonum ẽ in oculis sus faciat.
ACreuit autem samuhel: et do¬
minus erat cum eo: et ñcecidit
exomnib uerbis eius in terrã.
Ccognoint uniuersus isrł a
dan usq bersabee: quod fideliᷤ
samuhel ꝓpħ̃a eẽt domim. C ad¬
didit dominus ut appareret
in sylo: qm̃ reuelatus fuerat
dominus samuheli in sylo uxta
uerbum domimi. Cẜeuenit ser-

Expanded text:
dormivit autem Samuhel usque dormivit autem Samuhel usque mane aperuitque ostia domus Domini et Samuhel timebat indicare visionem Heli vocavit ergo Heli Samuhelem et dixit Samuhel fili mi qui respondens ait praesto sum et interrogavit eum quis est sermo qro te ne celaveris me haec faciat tibi Deus et haec addat si absconderis a me sermonem ex omnibus verbis quae dicta sunt tibi indicavit itaque ei Samuhel universos sermones et non abscondit ab eo et ille respondit Dominus est quod bonum est in oculis suis faciat crevit autem Samuhel et Dominus erat cum eo et non cecidit ex omnibus verbis eius in terram et cognovit universus Israhel a Dan usque Bersabee quod fidelis Samuhel propheta esset Domini et addidit Dominus ut appareret in Silo quoniam revelatus fuerat Dominus Samuheli in Silo iuxta verbum Domini et evenit ser
Abbreviated transcription (Latin):
dominum: neq reuelatus fu¬
erat ei sermo domini. Wẜadie¬
cit dominus: et uocauit add¬
huc samuhel tercio. Sin con¬
surgens abiit adheli: et dixit.
Ecce ego quia uocastime Intel¬
lexit igitur heli quia dominuᷤ
uocaret puerum: et ait ad sa¬
muhel. Uade et dormi. ꝙ side¬
inceps uocauerit te: dices. Lo¬
quere domine: quia audit
seruus tuus. Abiit gͦ samu¬
hel: et dormiuit in locosuo.
uenit dominus et stetit: et
uocaint sicut uocauerat se¬
cundo.Samuhelsamuhel.
ꝙart samuhel. Loquere dñe:¬
quia audit seruus tuus. ꝙdi¬
xit dominus adsamuhel. Eece
ego facio uerbum misrł: quod
quicunq audierit timment¬
ambe aures eius. Indie illo suᷤ¬
citabo aduersum heli omnia
quȩ loquutus sum suꝑ domũ
eius: incipiã et complebo. Pre¬
dixi enim ei quod iudicaturꝰ
eẽm domum etus ineternum
ꝓpter iniquitatem: eoqđ̃ no¬
uerat indigne agere filios suos
domu heli: quod ñ expietur
iniquitas domus eius uictimiᷤ
et mimerib usq inedernum.

Expanded text:
Dominum neque revelatus fuerat ei sermo Domini et adiecit Dominus et vocavit adhuc Samuhel tertio qui consurgens abiit ad Heli et ait ecce ego quia vocasti me intellexit igitur Heli quia Dominus vocaret puerum et ait ad Samuhel vade et dormi et si deinceps vocaverit te dices loquere Domine quia audit servus tuus abiit ergo Samuhel et dormivit in loco suo et venit Dominus et stetit et vocavit sicut vocaverat secundo Samuhel Samuhel et ait Samuhel loquere quia audit servus tuus et dixit Dominus ad Samuhel ecce ego facio verbum in Israhel quod quicuambae aures ejus. In die illo suscitabo adversum Heli omnia quae locutus sum super domum ejus: incipiam et complebo. Praedixi enim ei quod judicaturus essem domum ejus in aeternum propter iniquitatem, eo quod noverat indigne agere filios suos, domui Heli quod non expietur iniquitas domus eius victimis et muneribus usque in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
et presens tempus ꝓbat. Nc̃
gͦ domine ds̃ isrł. imple ser¬
uo tuo patri meo dauid q̃cq
loquutus es. dicens. Nonde¬
ficiet ex teuir coram me qui
sedeat suꝑ thronum isrł:
ita tamen si custodierint fi¬
lii tui mas suas et ambula
uertnt in lege mea. sieut et
tu ambulasti coram me. Sẜñc
domine ds̃ isrł̃. firmetur ser¬
mo tuus quem loquutus
es sertio tuo dauid. Ergone
credibile ẽ. ut habitet ds̃ cũ
hominib suꝑ terram: Si ce¬
lum et celi celorum ñ te capi¬
unt: quantomagis domꝰ ista
quam edificaui: Sed ad hoc
tantum facta ẽ ut respicias
orationem seruituiet obsec᷑¬
tionem etus: domine ds̃ m̃s
audi has preces quas fundii
famulus tuus coiam te: ut
apias oculos tuos suꝑ domĩ
istam dieb et noctib: suꝑ lo¬
cum in quo pollicitus es ut
inuocaretur nomen tuum.

Expanded text:
et praesens tempus probat. Nunc et praesens tempus probat. Nunc ergo, Domine Deus Israel, imple servo tuo patri meo David quaecumque locutus es, dicens: Non deficiet ex te vir coram me, qui sedeat super thronum Israel: ita tamen si custodierint filii tuiberint in lege mea: sicut et tu ambulasti coram me. Et nunc Domine Deus Srahel: firmetur sermo tuus quem locutus es servo tuo David. Ergo nec ne credibile est: ut habitet Deus cum hominibus super terram? Si celum et celi celorum non te capiunt: quanto magis domus ista quam edificabi. Set ad hoc tantum facta est ut respicias ad orationem servi tui: et obsecrationem eius. Domine Deus meus audi preces quas fundit famulus tuus coram te: ut aperias oculos tuos super domum istam diebus hac noctibus super locum in quo pollicitus es ut invocaretur nomen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
rum filius qui egredietur de
lumbis tuis. ipse edificabit
domum nomini meo. Com¬
plerut gͦ dominus sermonẽ
suum quem loquutus fue¬
rat: et ego surrexi ꝓdauid pa
tre meo. et sedi suꝑ thronũ
isrł sicut loquutus ẽ dñs:
et ȩdificaui domum nomi¬
ni domini dĩ isrł: et posin
in ea arcam. inqua ẽ pactũ
domini. quod pepigit cum
filiis isrł̃. Stecit gͦ coram al¬
tari domim. ex aduerso uni¬
uersȩ multitudinis isrł: et
extendit manus suas. Siqͥ¬
dem fecerat salomon basim
eneam. et posuerat eam in
medio basilicȩ. habentem
quinq cuibitos longitudi¬
nis. et quinq cubitos latitu¬
dinis. et tres cubitos altitu¬
dinis: stetitq suꝑ eam: et de-¬
inceps flexis genib contra
umuersam multitudinem
isrł̃. et palmis incȩlum leua-¬
tis. alt. Domine ds̃ isrł. nonẽ
similis tind̃s incelo et int̾ra:
qui eustodis pactum et mise¬
cordiam eum seruis duis qui
ambulant coram de intoto
loquutus fueras ei: et quȩ ore
ꝓmiseras oꝑe complesti: sic̃

Expanded text:
rum filius tuus, qui egredietur de lumbis tuis, ipse aedificabit domum nomini meo. Complevit ergo Dominus sermonem suum, quem locutus fuerat: et ego surrexi pro David patre meo et sedi super thronum Israhel sicut locutus est Dominus et aedificavi domum nomini Domini Dei Israhel et conin ea arcam, in qua est pactum Domini, quod pepigit cum filiis Israel. Stetit ergo coram altari Domini ex adverso universae multitudinis Israel, et extendit manus suas. Siquidem fecerat Salomon basim aeneam, et posuerat eam in medio basilicae, habentem quinque cubitos longitudinis, et quinque cubitos latitudinis, et tres cubitos altitudinis. Stetitque super eam: et deinceps flexis genibus contra universam multitudinem Israel, et palmis in coelum levatis, ait: Domine Deus Israel, non est similis tui Deus in coelo et in terra: qui custodis pactum et misericordiam cum servis tuis, qui ambulant coram te in toto mque locutus fueras ei: et quae ore promiseras, opere complesti, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gib isrł fecit phase: sicut io¬
sias sacerdotib et leuitis et
omni iuda et isrł. qui reꝑtuᷤ
fuerat. et habitantib ĩ iherłm.
Octauo dectmo anno regni
iosiȩ hoc phase celebratum ẽ.
Postquam instaurauerat io¬
sias templum. ascendit ne¬
chao rex egypti ad pugnan¬
dum in carchamis uirta e¬
ufraten: et ꝓcessit in occur¬
sum eius iosias. At ille miᷤᷤ¬
sis ad eum nunciis. ait. Qd
michi et tͥ ẽ rex iuda: Non ad¬
uersum de hodie uenio: sed
contra aliam pugno domũ
ad quam d̃s̃ me festinato ire
p̃cepit. Oestne aduersum de¬
um facere qui mecum ẽ: ne
interficiat te. Noluit iosias
reuerti: s p̃parauit contra eũ
bellum: nec acquieut sermo¬
nib nechao exore dĩ: uerum
prerit ut dimicaret in cãpo
mageddo.Ibiq uulneratus
a sagntariis: dixit pueris suiͦ.
E ducite me de prelio: quia

Expanded text:
gibus Israhel fecit phase sicut Iogibus Israhel fecit phase sicut Iosias sacerdotibus et Levitis et omni Iuda et Israhel qui reppertus fuerat et habitantibus in Hierusalem octavodecimo anno regni Iosiae hoc phase celebratum est postquam instauraverat Iosias templum ascendit Nechao rex Aegypti ad pugnandum in Charchamis iuxta Eufraten et processit in occursum eius Iosias at ille missis ad eum nuntiis ait quid mihi et tibi est rex Iuda non adversum te hodie venio sed contra aliam pugno domum ad quam me Deus festinato ire praecepit desine adversum Deum facere qui mecum est ne interficiat te noluit Iosias reverti sed praeparavit contra eum bellum nec adquievit sermonibus Nechao ex ore Dei verum perrexit ut dimicaret in campo Mageddo ibique vulneratus a sagittariis dixit pueris suis educite me de proelio quia
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt inlebetis et cacabis.
et ollis. et festinato distribue¬
runt uniuerse plebi: sibi au¬
tem et sacerdotib p̾ea paraue¬
runt. Nam moblationem ho¬
locaustorum et adipum usq
ad noctem. sacerdotes fuer̃t
occupati: unde leuite et sibi
et sacerdotib filiis aaron. pa¬
rauerunt nouissimis. Porro
cantores filii asaph stabant
mordine suo nixta p̃ceptum
dauid. et asaph. et heman. et
idithin ꝓpħarum regis. Ia¬
nitores uero ꝑ portas singłas
obseruabant: ita ut nec pun¬
cto quidem discederent a mi¬
nist̾io. Quam obrem: et fr̃es eo¬
rum leuitȩ parauerunt eis
cibos. Omnis igitur cultura
domini rite completa ẽ in die
illa: ut facerent phase. et offer¬
rent holocausta suꝑ altare do¬
mini iuxta p̃ceptum regis
iosie. fecerunt filii isrł qui re¬
ꝑti fuerant ibi phase intem¬
pore illo. et sollempnitatem
arimorum. septem dieb Non
fuit phase simile huie misit
a dieb samuhelis ꝓpħe. Sed
nec quisquam de cunctis re¬

Expanded text:
xerunt in lebetis et caccabis xerunt in lebetis et caccabis et ollis et festinato distribuerunt universae plebi sibi autem et sacerdotibus postea paraverunt nam in oblatione holocaustorum et adipum usque ad noctem sacerdotes fuerant occupati unde Levitae et sibi et sacerdotibus filiis Aaron paraverunt novissimis porro cantores filii Asaph stabant in ordine suo iuxta praeceptum David et Asaph et Heman et Idithun prophetarum regis ianitores vero per portas singulas observabant ita ut ne puncto quidem discederent a ministerio quam ob rem et fratres eorum Levitae paraverunt eis cibos omnis igitur cultura Domini rite conpleta est in die illa ut facerent phase et offerrent holocausta super altare Domini iuxta praeceptum regis Iosiae feceruntque filii Israhel qui repperti fuerant ibi phase in tempore illo et sollemnitatem azymorum septem diebus non fuit phase simile huic in Israhel a diebus Samuhelis prophetae sed nec quisquam de cunctis re
Abbreviated transcription (Latin):
lert̃. tã ppło qͣm sacerdotib et
leuitis. Porro helchias et ra¬
charias et ieichel pͥncipes do¬
mus domini: dederunt sacer¬
dotib ad faciendum phasẽ.
pecora commixtim duo milia
sexcenta. et boues trecentos.
Chonenias autem et semeia ᷤ
etiam et nathanahel fres esuͤ.
necnon asabias. iahihel. et io¬
zabad. pͥncipes leuitarum:
dederunt cederis leuitis ad ce¬
lebrandum phase. quinque
milia pecorum. et boues qͥn¬
gentos. Preparatumq ẽ mi¬
nist̾ium: et steterunt sacerdo¬
tes in officio suo: leuitȩ qͦq
inturmis iuxta regis imꝑiũ:
et immolatum ẽ pbase. Asꝑse¬
runtq sacerdotes manus suaᷤᷤ
sangume: et leinte detraxert
pelles holocaustorum. et sepa¬
rauerunt ea ut darent ꝑdo
mos et familias singłorum:
et offerrentur dommo: sicut
scriptum ẽ in libro moysi. De
bub quoq fecerunt similit̃.
Ꝙ assauerunt phase suꝑ ig¬
nem: iuxta quod lege precep¬
tum ẽ. Pacificas uͦ hostias co¬

Expanded text:
lerunt tam populo quam sacerdotibus et lerunt tam populo quam sacerdotibus et Levitis porro Helcias et Zaccharias et Iehihel principes domus Domini dederunt sacerdotibus ad faciendum phase pecora commixtim duo milia sescenta et boves trecentos Chonenias autem Semeias etiam et Nathanahel fratres eius necnon Asabias et Iahihel et Iozabath principes Levitarum dederunt ceteris Levitis ad celebrandum phase quinque milia pecorum et boves quingentos praeparatumque est ministerium et steterunt sacerdotes in officio suo Levitae quoque in turmis iuxta regis imperium et immolatum est phase asperseruntque sacerdotes manu sua sanguinem et Levitae detraxerunt pelles holocaustorum et separaverunt ea ut darent per domos et familias singulorum et offerrentur Domino sicut scriptum est in libro Mosi de bubus quoque fecere similiter et assaverunt phase super ignem iuxta quod lege praeceptum est pacificas vero hostias co
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes in officiis suns: Hor¬
tatusq ẽ eos ut ministrarẽt
in domo domini. Leuitis qͦq
ad quorum eruditionem oĩs
isrł sc̃ificabatur domino. lo¬
quutus ẽ. Pomte arcam in
scũario dempli quod edifica¬
uit salomon filius dauid rer
isrł: nequaquã enĩ eã ultra
portabitis. Nunc audem mini¬
strate domino dõ ur̃o et ppło eiꝰ
isrł: et p̾parate uos ꝑ domos
et cognationes tr̃as indicnsi¬
onb singłorum sicut p̃cepit
dauid rex isrł. et descͥpsit salo¬
mon filius eius. Ministrate
inscũario ꝑ familias turma̾q
leuiticas: et sc̃ificati. immolate
phase: frẽs etiam tr̃os ut poᷤ¬
sint urcta uerba que loquu¬
tus ẽ dominus m ianti mo¬
ysi facere p̃parate. Dedit p̃t̾ea
iosias omni ppło qui ibi fue¬
rat muentus insollempinita¬
dem phase:agnos et hedos
de gregib et reliqui pecoris
triginta milia: boumq tria
milia. Hec de regis unuersa
substantia. Duces quoq eiu
sponte quod uoluerant obtu¬

Expanded text:
sacerdotes in officiis suis horsacerdotes in officiis suis hortatusque est eos ut ministrarent in domo Domini Levitis quoque ad quorum eruditionem omnis Israhel sanctificabatur Domino locutus est ponite arcam in sanctuario templi quod aedificavit Salomon filius David rex Israhel nequaquam enim eam ultra portabitis nunc autem ministrate Domino Deo vestro et populo eius Israhel et praeparate vos per domos et cognationes vestras in divisionibus singulorum sicut praecepit David rex Israhel et descripsit Salomon filius eius ministrate in sanctuario per familias turmasque leviticas et sanctificati immolate phase fratres etiam vestros ut possint iuxta verba quae locutus est Dominus in manu Mosi facere praeparate dedit praeterea Iosias omni populo qui ibi fuerat inventus in sollemnitatem phase agnos et hedos de gregibus et reliqui pecoris triginta milia boumque tria milia haec de regis universa substantia duces quoque eius sponte quod voluerant obtu
Abbreviated transcription (Latin):
iuda et iherłm: ascendit do¬
mum domini. unaq omnes
uiri iuda. et habitatores iberu¬
salem. sacerdotes et leinte et
cunctus ppłs a minimo usq
ad maximum. Quib audien¬
tib in domo domini: legit
rex omnia uerba uoluminiᷤᷤ.
E stans intribunali suo: ꝑ¬
cussit fedus coram domino
ut ambularet pꝰ eum. et eusto¬
diret p̾cepta et testimonia et
iustificationes eius. in toto cor¬
de suo et in tota antma sua:
faceretq que scͥpta sunt in
uolumine illo quod legerat.
Adiurauit quoq suꝑ hoc õs
qui reꝑti fua̾nt in iherłm et
beniamin. Wfecerunt habita¬
tores iherłm uixta pactum do¬
mini dĩ patrum suorum. Ab¬
stulit gͦiosias cunctas abho¬
minationes de uniuersis re¬
gionib filiorum isrł: et fecit
omnes qui residui erant in
isrł seruire domino dõ suo.
Cunctis dieb ertis ñ recessert̃
a domino dõ patrum stiorũ.
fecit autem iosias in iherłmaxxu.
phase domino. qđ immola¬
tum ẽ quarta decima die
mensis primi: et constituit

Expanded text:
Iuda et Hierusalem ascendit domum Domini unaque omnes viri Iuda et habitatores Hierusalem sacerdotes et Levitae et cunctus populus a minimo usque ad maximum quibus audientibus in domo Domini legit rex omnia verba voluminis et stans in tribunali suo percussit foedus coram Domino ut ambularet post eum et custodiret praecepta et testimonia et iustificationes eius in toto corde suo et in tota anima sua faceretque quae scripta sunt in volumine illo quem legerat adiuravit quoque super hoc omnes qui repperti fuerant in Hierusalem et Beniamin et fecerunt habitatores Hierusalem iuxta pactum Domini Dei patrum suorum abstulit ergo Iosias cunctas abominationes de universis regionibus filiorum Israhel et fecit omnes qui residui erant in Israhel servire Domino Deo suo cunctis diebus eius non recesserunt a Domino Deo patrum suorum fecit autem Iosias in Hierusalem phase Domino quod immolatum est quartadecima die mensis primi et constituit
Abbreviated transcription (Latin):
alium. quo mortuo filii eiꝰ accipientes
uxores et ipsi mortui sunt.
Noemi reuertentem ad patriam. ruth nu¬
rus deserere noluit usq ꝑueniens in
bethleem iuda. ꝑrexit in agrum boor
ad colligendas spicas.
Boor dat licentiam ruth ut de agro enus
colligat spicas et hora uescendi cum
messorib comedat. ꝓeo qđ audierat eã
bene egisse errea socrum suam.
Iiiquirenti noemi indicat ruth quale in
agro boor fecerit opus.
UII. Ruth instructa collocauit se nocte ad pedeᷤ
boor qui eius coitu abstinuit
UI Boor p̃sentib decem uiris in porta bethleẽ
consuluit ꝓpinquiorem se de nuptiis.
Soluit ꝓpinquus scđm morem calciamen¬
tum suum. et dedit boor cessitq iure ꝓ¬
pinquitatis. et boor ruthaccepit uxorẽ.
natꝰq illis ẽ filius quem noemisocrus
nutriendum suscepit.
A. Uocatumq ẽ nomen filii obed. hic ẽ pat̾
ysai patris dauid. denide sequuntur
gen̾ationes a phares usq addauid.
acta fame interra iude elimelech

Expanded text:
alium, quo mortuo, filii ejus accipientes uxores et ipsi mortui sunt. II. Noemi revertentem ad patriam, Ruth nurus deserere noluit, quae perveniens in Bethleem Juda, perrexit in agrum Booz ad colligendas spicas. III. Booz dat licentiam Ruth, ut de agro ejus colligat spicas, et hora vescendi cum messoribus comedat, pro eo quod audierat, eam bene egisse circa socrum suam. IV. Inquirenti Noemi indicat Ruth, quale in agro Booz fecerit opus. at Booz conjugio sociari. VII. Ruth instructa, collocavit se nocte ad pedes b ejus coitu abstinuit. VIII. Booz praesentibus decem viris in porta Bethleem, consuluit propinquiorem se de nuptiis. IX. Solvit propinquus secundum morem calciamentum suum, et dedit Booz, cessitque jure propinquitatis, et Booz Ruth accepit uxorem, natusque illi est filius, quem Noemi socrus nutriendum suscepit. X. Vocatum est nomen filii Obed, hic est pater Isai patris David, deinde sequuntur generationes a Phares usque ad David. acta fame in terra Judae, Elimeleth
Abbreviated transcription (Latin):
iurgari: dicemus eis. Miseremi¬
ni eorum. Non enim rapueruis
eas iure bellantium atq uicto .ii.¬
rum: s rogantib ut acciꝑent
ñdedistis: et aũra parte pecca¬
tumẽ. feceruntq filii beniamin
ut sibi fuerat imꝑatum: et
iuxta numerum suum rapu¬
erunt sibi de his que ducebãt
choros. uxores singulas. Abie¬
runtq inpossessionem suam: II¬
edificantes urbes et habitan¬
tes meis. filii quoq isrł: reu̾si u.¬
sunt ꝑtrib et familias inta¬
bernacula sua. In dieb illis
ñ erat rex misrł: s unusqͥsq
quod sibi rectum uidebatur
hoc faciebat.

Expanded text:
iurgari dicemus eis miseremini eorum non enim rapuerunt eas iure bellantium atque victorum sed rogantibus ut acciperent non dedistis et a vestra parte peccatum est feceruntque filii Beniamin ut sibi fuerat imperatum et iuxta numerum suum rapuerunt sibi de his quae ducebant choros uxores singulas abieruntque in possessionem suam aedificantes urbes et habitantes in eis filii quoque Israhel reversi sunt per tribus et familias in tabernacula sua in diebus illis non erat rex in Israhel sed unusquisque quod sibi rectum videbatur hoc facieba
Abbreviated transcription (Latin):
berati: ad
ihesum
filium
naue manum mittimus quẽ
hebrei iosue benntm id: iosue
filium nun uocant. et adiudi¬
cum librum quem sophtim
appellant: ad ruth quoq et
hester quos hisdem nominib
efferunt. Monemiisq lectorẽ.
ut siluam hebraicorum nomi¬
num et distinctiones ꝑmembͣ
diuisas. diligens scriptor con¬
seruet: ne et nr̃ labor et illius
studium ꝑeat: et ut in primiᷤ
quod sepe destatus sum. sciat
me ñ inreprehensione ueterũ
noua cũdere sicut amici mei
ciamimantur: s ꝓtiili parte of¬
ferre lingue mec hominib qͦs
tamen nr̃a delectant ut ꝓ gre¬
corum er al coic que et sump¬
tu et labore maximo indigent.
editionem nram habeant: et
sicubi in antiquorum uolu¬
mintm lectione dubitauerint.
bec illis conferentes inuemat̃
quod requirunt: maxime cũ
apud latmos tot sint exem¬
plaria quot codices. et unꝰqͥsq
ꝓarbitrio suo uel addid̾it uel
subtraxerit quod ei uisuẽ
et utiq ñ possit uerum eẽ. qđ
dissonat. Unde cesset arcuato

Expanded text:
berati, ad Jesum filium Nave manum mittimus, quem Hebraei JOSUE BEN NUN , id est, Josue filium Nun, vocant, et ad Judicum librum, quem SOPHTIM appellant, ad RUTH quoque et ESTHER , quos iisdem nominibus efferunt. Monemusque lectorem, ut silvam Hebraicorum nominum, et distinctiones per membra divisas diligens scriptor conservet, ne et noster labor et illius studium pereat. Et ut in primis, quod saepe testatus sum, sciat me non in reprehensionem veterum nova cudere, sicut amici mei criminantur; sed pro virili parte offerre linguae meae hominibus quos tamen nostra delectant, ut pro Graecorum ἑξαπλοῖς, quae et sumptu et labore maximo indigent, editionem nostram habeant. Et sicubi in antiquorum voluminum lectione dubitarint, haec illis conferentes, inveniant quod requirunt: maxime cum apud Latinos tot sint exemplaria, quot codices; et unusquisque pro arbitrio suo vel addiderit, vel subtraxerit quod ei visum est: et utique non possit verum esse quod dissonat. Unde cesset arcuato
Abbreviated transcription (Latin):
patile dormitionem cuits inta
uirtutis exemplum ẽ et bos
libros quos eustochio uirgun
xp̃i negare ñ potui: decreuimꝰ
dum spiritus hos regit artuᷤᷤ
ꝓpħarum explanatiomi incũ¬
bere: et omissum iam diu opꝰ
quodam post liminio repet̾e:
presertm cum et admirabiliᷤ
sc̃s q uir pammachius hoc
idem litteris flagitet. et nos
ad patriam festmantes mor¬
tiferos si renarum cantus. sur¬
da debeamus aure transire.

Expanded text:
Paulae dormitionem, cujus vita Paulae dormitionem, cujus vita virtutis exemplum est, et hos libros, quos Eustochio virgini Christi negare non potui, decrevimus, dum spiritus hos regit artus, Prophetarum explanationi incumbere, et omissum jamdiu opus, quodam postliminio repetere: praesertim cum et admirabilis sanctusque vir Pammachius hoc idem litteris flagitet, et nos ad patriam festinantes, mortiferos Sirenarum cantus surda debeamus aure transire.
Abbreviated transcription (Latin):
stimasti mique quod ero tin
similis: arguam te et statuã
contra faciem ttiam. Quȩ enĩ
audients uel legentis utilitaᷤ
ẽ nos labore sudare et alios de¬
trahendo laborare: dolere tu¬
deos quod calumpniandi eis
et trridendi . xp̃ianos sit ablata
occasio: et ȩccłiȩ homines id des¬
piecre immo lacerare unde ad¬
uersarii torqueantur: Quod
si uetus eis tantum interp̃ta¬
tio placet quȩ et michi ñ dis¬
plicet et nichil extra recipien¬
dum putant: cur ea que sub
asteriscis et obelis uel addita
sunt uel amputata legunt et
negligunt: Quare damhelẽ
iurta theodotionis tͣnslationẽ
eccłiȩ susceꝑunt: Cur origenẽ
intrantir: et eusebium pan¬
pbili cunetas editiones simi¬
liter disserentes: Atit quȩ fuit
stulticia pꝰquam tiera dixerint
ꝓferre quȩ falsa sunt: Ande
autem in nouo destamento ꝓ¬
bare potuerunt. assumpta de¬
stimonia quȩ mlibris ueterib
ñhabentur: Hec dictmus ne
omnino calumpniantib tace¬
re indeamur. Ceterum post sc̃ȩ

Expanded text:
stimasti, inique, quod ero tui similis: arguam te, et statuam contra faciem tuam. Quae enim audientis vel legentis utilitas est, nos laborando sudare, et alios detrahendo laborare? dolere Judaeos quod calumniandi eis et irridendi Christianos sit ablata occasio, et Ecclesiae homines id despicere, immo lacerare, unde adversarii torqueantur? Quod si vetus eis tantum interpretatio placet, quae et mihi non displicet, et nihil extra recipiendum putant: cur ea quae sub asteriscis et obelis, vel addita sunt, vel amputata, legunt, et negligunt? Quare Danielem juxta Theodotionis translationem, Ecclesiae susceperunt? Cur Origenem mirantur, et Eusebium Pamphili, cunctas editiones similiter disserentes? Aut quae fuit stultitia, postquam vera dixerint, proferre quae falsa sunt? Unde autem in novo Testamento probare poterunt assumpta testimonia, quae in libris veteribus non habentur? Haec dicimus, ne omnino calumniantibus tacere videamur. Caeterum post sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
fecerat manasses pater eiꝰ: et
cunctis ydolis quȩ manasseᷤᷤ
fuerat fabricatus immolauit
atq seruunt: et non ẽ reueritꝰ
faciem domini. sicut reu̾itꝰ ẽ
manasses pater eius: et mul¬
to maiora deliquit. Cumq
comurassent aduersus eum
serin sui: interfecerunt eum
in domo sua. Porro reliqua
ppłi multitudo cesis his qui
amon ꝑcusserant: constituer̃
iosiam filium eius ꝓ eo. xxxiui.

Expanded text:
fecerat Manasses pater ejus: Et fecerat Manasses pater ejus: Et cunctis idolis, quae Manasses fuerat fabricatus, immolavit atque servivit. Et non est reveritus faciem Domini, sicut reveritus est Manasses pater ejus: et multo majora deliquit. Cumque conjurassent adversus eum servi sui, interfecerunt eum in domo sua. Porro reliqua populi multitudo, caesis iis, qui Amon percusserant, constituit regem Josiam filium ejus pro eo. Cap.
Abbreviated transcription (Latin):
chra de domo domini:aras
quoq quas fecãt in monte
domus domini. et in iherłm:
et ꝓiecit omnia extra urbẽ.
Porro instaurauit altare dñi:
et immolauit suꝑ illud mc¬
timas. et pacificas. et laudẽ.
Precepitq iude: ut seruiret
domino dõ isrł. Nttamen ad¬
huc ppłs immolabat in excel¬
sis. domino dõ suo.N eliqua
autem gestorum manasse et
obsecͣtio eius ad dm̃ suum. uer¬
ba quoq iidentium qui lo¬
quebantur ad eum in nomi¬
ne domini di isrł: continent᷑
in sermonib regum ifrł. Ora¬
tio quoq eius et exauditio et
cuncta peccata atq contemptꝰ.
loca etiam in quib edificauit
excelsa. et fecit lucos et statuaᷤ.
antequam ageret penitentiã:
scͥpta sunt insermonib orai.
Dormunt gͦ manasses cum pa¬
trib suis: et sepelierunt eum
in domo sua: regnauitq ꝓeo
filius eius amon. Uiginti du¬
orum annorum erat amoncũ
regnare cepisset: et duob an¬
nis regnauit miherłm. fecitq
malum in conspectu dñi. sic̃

Expanded text:
crum de domo Domini: Aras crum de domo Domini: Aras quoque, quas fecerat in monte domus Domini, et in Jerusalem, et projecit omnia extra urbem. Porro instauravit altare Domini, et immolavit super illud victimas, et pacifica, et laudem. Praecepitque Judae, ut serviret Domino Deo Israel. Attamen adhuc populus immolabat in excelsis Domino Deo suo. Reliqua autem gestorum Manasse, et obsecratio ejus ad Deum suum: verba quoque Videntium, qui loquebantur ad eum in nomine Domini Dei Israel, continentur in sermonibus regum Israel. Oratio quoque ejus et exauditio, et cuncta peccata atque contemptus, loca etiam in quibus aedificavit excelsa, et fecit lucos et statuas, antequam ageret poenitentiam, scripta sunt in sermonibus Ozai. Dormivit ergo Manasses cum patribus suis, et sepelierunt eum in domo sua: regnavitque pro eo filius ejus Amon. Viginti duorum annorum erat Amon cum regnare coepisset, et duobus annis regnavit in Jerusalem. Fecitque malum in conspectu Domini, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dicia ꝑ manum moysi. Igit᷑
manasses sedurit iudam.
et habitatores iherłm: ut
facerent malum suꝑ omneᷤ
gentes quas subuerterat do¬
minus. a facie filiorum isrł.
Loquutusq ẽ dominus ad
eum et ad ppłm illius: et at¬
tendere noluerunt. Ieerrco
suꝑ induxit eis pͥneipes et¬
exercitus regis assyriorum:
ceꝑuntq manassem. et uin¬
ctum catenis atq compedi¬
bus duxerunt babylonem.
Qui pꝰquam coangustatus ẽ:
orauit dominum dm̃ suum:
et egit penitentiam ualde co¬
ram dõ patrum suorum: de¬
p̃catusq ẽ eum et obsecͤuit
intente: et exaudunt oratio¬
nem eius: reduxitq eum ihe¬
rusalem in regnum suum. Cẜ
cognouit manasses qđ dñs
murum extra ciuitatem da¬
uid ad occidentemgion in
conualle. ab introitu porte
piscium ꝑcireuitum tisq ad
ophel: et exaltaiit illum ue¬
hementer. Constituitq pͥnci¬
pes exercitus in cunctis cun¬
tatib iuda munitis: et ab¬
stulit deos alienos et simula¬

Expanded text:
dicia per manum Mosi igitur dicia per manum Mosi igitur Manasses seduxit Iudam et habitatores Hierusalem ut facerent malum super omnes gentes quas subverterat DomiLocutusque est Dominus ad eum, et ad populum illius, et attendere noluerunt. Idcirco superinduxit eis principes exercitus regis Assyriorum: ceperuntque Manassen, et vinctum catenis atque compedibus duxerunt in Babylonem. Qui postquam coangustatus est, oravit Dominum Deum suum: et egit poenitentiam valde coram Deo patrum suorum. Deprecatusque est eum, et obsecravit intente, et exaudivit orationem ejus. Reduxitque eum Jerusalem in regnum suum, et cognovit Manasses quod Dommurum extra civitatem David, ad occidentem Gion in convalle ab introitu portae piscium per circuitum usque ad Ophel, et exaltavit illum vehementer. Constituitque principes exercitus in cunctis civitatibus Juda munitis: Et abstulit deos alienos, et simula
Abbreviated transcription (Latin):
ram filiis ifrł.  conuersus
instauraint excelsa. que demo¬
litus fuat ezechias pater eiꝰ:
construritq aras baalim. et
fecit lucos: et adorauit omnẽ
miliciam celi. et coluit eam.
Edificauit quoq altaria in
domo domini: de qua dixãt
dominus. in iherłm erit. nom̃
meum meternum. Edificaiit
autem ea cuncto exercitui cęli.
induob atriis domus dñi:
tnͣsireq fecit filios suos ꝑ ig¬
nem inualle bennenon. Ob
seruabat somnia: sectabat᷑
auguria: maleficis artib in¬
sertniebat. Habebat sccũ ma¬
goᷤ. et incantatores: multaq
mala oꝑatus ẽ coram dño ut
irritaret eum. Sculptile qͦq
et conflatile signum posuit
in domo dĩ: de qua loquutꝰ
ẽ d̃s̃ ad dauid. et ad salomo¬
nem filium eius dicens: in
nam nomen meum insempi
ternum: et mouere ñ faciã
pedem isrł de terra quã tra¬
didi patrib eorum: ita dũ¬
taxat. si custodierint facere
que p̃cepi eis: cunctamq le¬
gem. et cerimonias atq iu¬

Expanded text:
ram filiis Israhel et conversus ram filiis Israhel et conversus instauravit excelsa quae demolitus fuerat Ezechias pater eius construxitque aras Baalim et fecit lucos et adoravit omnem militiam caeli et coluit eam aedificavit quoque altaria in domo Domini de qua dixerat Dominus in Hierusalem erit nomen meum in aeternum aedificavit autem ea cuncto exercitui caeli in duobus atriis domus Domini transireque fecit filios suos per ignem in valle Benennon observabat somnia, sectabatur auguria, maleficis artibus inserviebat, habebat secum magos et incantatores: Multaque mala operatus est coram Domino, ut irritaret eum. Sculptile quoque et conflatile signum posuit in domo Dei, de qua locutus est Deus ad David, et ad Salomonem filium ejus, dicens: In nam nomen meum in sempternum et movere non faciam pedem Israhel de terra quam tradidi patribus eorum ita dumtaxat si custodierint facere quae praecepi eis cunctamque legem et caerimonias atque iu