comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi os meũ eris. Hilis qͥppedõ
est mundus p̃sens: p̃ciosa uͦ eis
anima humana. Qui gͦ p̃ciosĩ
auili separat: quasi os dñ uoct
quia ꝑeum deus uerba sua ȩxe.¬
it: qui ab amore p̾sentis scłi.
loquendo quȩ potest. humanã
animã euellit. E quia testam̃.¬
ti noui doctores. ad hoc usq ꝑ¬
ducti sunt. ut occultas quoq
allegoriarũ caligines. in ueteri
testamento rimarent᷑: recte sub¬
ditur Profunda quoq fluuioꝵ
scrutatus. ẽ: & abscondita pro-¬
duxit in lucẽ. Quid nanq hic¬
aliud flumina: nisi antiquoꝵ pa-¬
trũ dicta nuncupantur: Quis
eñi pensare suffici&. quã uehe¬
mens fliuius dum legẽ conde-¬
r& expectore moysi erupit: quã
uehemens fluuius ex dauid cor¬
de defluxitꝰ: quanta salomonis
ore atq om̃iũ ꝓpħarũ. fluminu̾
fluenta manarunt: Sed horz
fluminũ̃ iudea speciẽ tenuit:
dum litterȩ suꝑficiem seruans.
eoꝵ ꝓfunda nesciuit. Nos uͦ. qͥ
ueniente dño in eis int̾na spiri.¬

Expanded text:
os meum eris . Vilis quippe Deo est mundus praesens, pretiosa vero ei est anima humana. Qui ergo pretiosum a vili separat, quasi os Domini vocatur, quia per eum Deus verba sua exerit, qui ab amore praesentis saeculi loquendo quae potest, humanam animam evellit. Et quia novi Testamenti doctores ad hoc usque perducti sunt, ut occultas quoque allegoriarum caligines in veteri Testamento rimentur, recte suditur: « Profunda quoque fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. » Sanaliud flumina nisi antiquorum Patrum dicta nuncupantur? Quis enim pensare sufficiat quam vehemens fluvius, dum legem conderet, ex pectore Moysi erupit quam vehemens fluvius ex David corde defluxit; quanta a Salomonis ore atque omnium prophetarum fluminum fluenta manarunt? Sed horum fluminum Judaea speciem tenuit, dum litterae superficiem servans, eorum profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia eũ uelut infidelẽ estimatꝰ
qui illam specietenus intus positꝰ.
uicio prauȩ actionis impugnat:
recte dicit. Sicut impius inimicꝰ
meus: & aduersariꝰ meus quasi ini¬
quus. Ac si aꝑte dicat. A me etiã
fide discrepat: qui mͥ oꝑe ñ concor¬

Expanded text:
Et quia eum velut infidelem aestimat Et quia eum velut infidelem aestimat qui illam specie tenus intus positus vitio pravae actionis impugnat, recte dicit: Sicut impius inimicus meus, et adversarius meus quasi iniquus. Ac si aperte dicat: A me etiam fide discrepat, qui mihi opere non concor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ similitudine ponit᷑. sed ꝓ ueri¬
tate. Unde est illud. Uidimꝰ głam
tre. Unde hic quoq sicut & quasi:
ꝓ affirmatione potius quã ꝓ simi¬
litudine dictũ uidet᷑. Inter impi¬
um uͦ & iniquũ hoc distare non¬
nu̾quã sol&: quia om̃is impiꝰ. ini.¬
quis: non tam̃ om̃is iniquus est
impius. Impius nanq ꝓ infideli
ponit᷑: id est a pietate religionis
alienus: iniquus uͦ dicit᷑. qͥ praui¬
tate oꝑis ab ęquitate discordat:
uel si fortasse xp̃ianȩ fidei nomen
portat. Beati igit᷑ iob uoce typica.
scã ȩccła. quia alios recte fidei con-¬
tradicentes tolerat: impiũ se habe¬
re fatetur inimicum. Quia uͦ alios.
sub p̃textu fidei intus positos. in
ꝓ similitudine positũ sentiamus.
scã eccła. eos quos uiuentes carnalit̾.
intra se tolerat: de similitudine
impioꝵ notat. Intus quippe ei ini¬
micus est: qui fidelem se dum af-¬
firmat uocibus: moribꝰ negat:

Expanded text:
o similitudine ponitur, sed pro verio similitudine ponitur, sed pro veritate. Unde est illud: « Et vidimustre , » unde et hic sicut et quasi pro affirmatione potius quam pro similitudine dictum videtur. Inter impium vero et iniquum hoc distare nonnunquam solet, quia omnis impius iniquus, non tamen omnis iniquus est impius. Impius enim pro infideli ponitur, id est a pietate religionis alienus; iniquus vero dicitur, qui pravitate operis ab aequitate discordat, vel si fortasse Christianae fidei nomen portat. Beatus igitur Job voce typica sanctae Ecclesiae, quia alios rectae fidei contradicentes tolerat, impium se habere fatetur inimicum. Quia vero alios sub praetextu fidei intus positos in po similitudine posita sentiamus, sancta Ecclesia quos viventes carnaliter intra se tolerat, de similitudine impiomicus est, qui fidelem se dum affirmat vocibus, moribus negat.
Abbreviated transcription (Latin):
peccata quȩ a iustis uitari posst̾:
& sunt nonnulla quȩ etiã a iustis
uitari non possunt. Cuiꝰ enĩ cor
in hac corruptibili carne consis¬
tens. in sinistra cogitatione ñ la.¬
batur: uel si usq ad consensus fo¬
ueam non mergatur: E tam̃ hȩc
ipsa praua cogitare: peccare est:
Sed dum cogitationi resistit᷑: a
confusione sua. animus liberatur:
Mens gͦ iustoꝵ & si libera est a
puerso oꝑe: aliquando tam̃ in
currit in ꝑuersa cogitatione. Et
in peccatum gͦ labit᷑: qͥa saltem
in cogitatione declinat᷑: & tamen
unde sem& ipsam postiodũ flen-¬
do rep̃hendat. non hab&: quia
ante se reparat. quã ꝑ consensũ
cadat. Recte gͦ is qui peccatorẽ
se fatus est. nequaquã se a suo cor¬
de reprehendi confitetur: quia
& siqua illicita fortasse cogitando.
defuit unquã rectitudini: forti
tamen mentis certamine restitit
cogitationi. Sequit᷑. Sicut im¬
pius inimicus meus: & aduersariꝰ
meus quasi iniquus. In sacro elo.¬
quio sicut & quasi. aliquando ñ¬

Expanded text:
cata quae a justis vitari possunt, et sunt nonnulla quae etiam a justis vitari non possunt. Cujus enim cor in hac corruptibili carne consistens in sinistra cogitatione non labitur, vel si usque ad consensus foveam non mergatur? Et tamen haec ipsa prava cogitare peccare est. Sed dum cogitationi resistitur, a confusione sua animus liberatur. Mens ergo justorum etsi libera est a perverso opere, aliquando tamen corruit in perversa cogitatione. Et in peccatum ergo labitur, quia saltem in cogitatione declinatur; et tamen unde semetipsam postmodum flendo reprehendat, non habet, quia ante se reparat, quam per consensum cadat. Recte ergo is qui peccatorem se confessus est, nequaquam se a suo corde reprehendi confitetur, quia etsi qua illicita fortasse cogitando defuit unquam rectitudini, forti tamen mentis certamine restitit cogitationi. Sequitur: CAPUT pius inimicus meus, et adversarius meus quasi iniquus. - In sacro eloquio sicut et quasi, non aliquando pr
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendum magnoꝑe. ẽ: qͥa tan.¬
tũ unaquȩq anima fit p̾ciosior
ante oculos dei: quanto ꝓ amor
ueritatis. despectior fuerit ante
oculos suos. Hinc ad saul dicit᷑
Nonne cũ paruulus esses in ocu¬
lis tuisꝰ: caput te constitui in

Expanded text:
Sciendum magnopere est quia tanto unaquaeque anima fit pretiosior ante oculos Dei, quanto prae amore veritatis despectior fuerit ante oculos suos. Hinc Nonne cum parvulus esses in oculis tuis, caput te constitui in
Abbreviated transcription (Latin):
non p̾parauit. & non fecit scdm
uoluntatẽ eius: uapulabit mul.¬
tis. Qui aut̃e non cognouit. & ñ
fȩcit digna: plagis uapulabit
beant: & sequi nolle quod sciuÑ
De quibus alias dictũ est. Descen¬
dant in infernũ uiuentes. Uiui
sunt qui sentiunt. quȩ erga illos
fiunt. Mortui enĩ: nec sciunt om¬
nino nec sentiunt. Mortui itaq
qui non sentiunt. ꝓ nescientibus:
uiuentes uͦ qͥ sent᷑iunt: ꝓ scientibꝰ
poni solent. Niuentes ergo. ẽ. in

Expanded text:
non praeparavit, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis. Qui autem non cognovit, et non fecit digna, plagis vapulabit beant, et sequi nolle quod sciant. De quibus alias dictum est: Descendant in infernum viventes . Vivi sunt qui sentiunt quae erga illos fiunt. Mortui enim nec sciunt omnino, nec sentiunt. Mortui itaque qui non sentiunt pro nescientibus, viventes vero qui sentiunt pro scientibus poni solent. Viventes erg
Abbreviated transcription (Latin):
ent: & imprudentes odibunt
scientiam: Conuertimini ad cor¬
reptionẽ meam. En ꝓferã uob̾
spm̃ meum: & ostendam uerba
mea. En qualibus uerbis expres-¬
sa est dulcedo uocantis: uideamꝰ
nunc quibꝰ insinuat᷑ modis seuẽ¬
ritas increpantis: ut in fine qͣn.¬
doq se exerceat districtio pu¬
nientis. Quia uocaui inqͥt & re-¬
nuistis: extendi manu̾ meã & ñ
fuit qui aspicer&: despexistis om¬
ne consilium meũ: & increpatio¬
nes meas neglexistis. Dicat iam
qualit̾ feriat : quos ad se nullã¬
tenus reuertentes. tanta longa.¬
nimitate sustentat. Ego quoq
in interitu ur̃o ridebo: & subsan¬
nabo. cũ uobis quod timebatis
aduenerit. cũ irruerit repen-¬

Expanded text:
dentes odibunt scientiam ? Convertimini ad correptionem meam; en proferam vobis spiritum meum, et ostendam verba mea . En qualibus verbis expressa est dulcedo vocantis. Videamus nunc quibus insinuatur modis severitas increpantis, ut in fine quandoque se exerceat districtio punientis. Quia vocavi, inquit, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret; despexistis omne consilium meum, et increpationes meas neglexistis . Dicat jam qualiter feriat, quos ad se nullatenus revertentes tanta longanimitate sustentat. Ego quoque in interitu vestro ridebo et subsannabo, cum vobis quod timebatis advenerit, cum irruerit repen
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit suꝑ uos tribulatio & an¬
gustia: tunc inuocabunt me &
non exaudiam: mane consur¬
gent & non inuenient me. Ore
itaq sapientissimi salomonis.
cuncta de supremo iudicio di¬
ligent᷑ expressa sunt: quia &
prius dulcit̾ uocat᷑: & pꝰmodũ
terribilit̾ increpat: & ad extre.¬
mũ. in retractabilit̾ dampnat
Bene gͦ dicit᷑: nunquid clamorẽ

Expanded text:
 vos tribulatio et angustia. Tunc invocabunt me, non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ore itaque sapientissimi Salomonis cuncta de superno judicio diligenter expressa sunt, quia et prius dulciter vocat, et postmodum terribiliter increpat, et ad extremum inretractabiliter damnat. Bene ergo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
in celum. U̾ias & enĩ nr̃as scruta.¬
ri est: cogitationũ interna disci.¬
tere. Cor uero cũ manibus ad¬
dñm leuat: qui orationẽ suam
oꝑibus roborat. Nam quisqͥs orat
sed operari dissimulat: cor leuatꝰ
& manus non leuat. Quisquis l̾
operatur & non orat: manꝰ leutꝰ
& cor non leuat. Iuxta gͦ ioħis
uoc̾e. tunc cor fidũciã in oratio¬
ne accipit: cũ sibi utte prauitas
nulla. contradicit. De qua recti¬
fiducia: a sc̃õ uiro nẽ dicit᷑. Aa
enĩ reprehendit me cor meum.
in omni uita mea. Ac si aꝑtedi.¬
cat. Nequaquã se fecisse remini¬
qui se peccasse suꝑiꝰ accuisat dias
seccain: quid faciã tibi ocustos
hominũ : Nel certe si iustificare
ne uoluero: os meũ condẽpnabit

Expanded text:
in celis. Vias etenim nostras scrutain celis. Vias etenim nostras scrutari est cogitationum interna discutere; corda vero cum manibus levat, qui orationem suam operibus roborat. Nam quisquis orat, sed operari dissimulat, cor levat et manus non levat; quisquis vero operatur et non orat, manus levat et cor non levat. Iuxta ergo Iohannis vocem tunc cor fiduciam in oratione accipit, cum sibi vite pravitas nulla contradicit. Ͻ 7. Eratfiducia a sancto viro nunc dicitur: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea. Ac si aperte dicat: Nequaquam se fecisse reminiqui se peccasse superius accusat, dicens: Peccavi, quid faciam tibi, o custos 561 hominum ? Vel certe: Si justificare me
Abbreviated transcription (Latin):
uita mea. Ac si aꝑte dicat. Pro
uobis non debeo ad culpã ꝑtrahi:
qui peccare in ꝓpriis formidaui
Sciendum uͦ est: quod quisquis
a p̃ceptis dñicis discordat opere:
quotiens ea audit. corde suo rep̃.¬
hendit᷑ atq confundit᷑: quia id
quod non fecerit. memoratur:
Nam in quo se errasse consicdat
ipsa se latent̾ conscientia accus:¬
Unde dauid ꝓpħa dep̃cat᷑ dices
Tunc non confundar: dũ respios
in ominia mandata tua. Grauit᷑
nãq unusquisq confundit᷑: qͣndi
mandata dei. uel legendo. uł au.¬
diendo respicit: quȩ uiuendo om¬
tempsit Hinc enĩ ioħis uoce dr
Si cor nr̃m non reprehenderitns
fidiiciã habemus ad dm̃: & qͥcqͥd¬
petierimꝰ ab eo accipiemꝰ. Ac sidi¬
petimus optinemus. Ualde nãq
apud dñm utraq hȩc sibi neces.¬
sario congruunt: ut & oration
oꝑatio: & operatione fulciatur
oratio. H inc & enĩ iheremiasat.
Scrutem᷑ uias nr̃as: & queramus
& reuertamurad dñm. Leuem
corda nr̃a cũ manibus ad dñm.

Expanded text:
uit.---Ac si aperte dicat: Pro vobis non debeo ad culpam pertrahi, qui peccare in propriis formidavi. Sciendum vero est quod quisquis a praeceptis dominicis discordat quoties ea audit, corde suo reprehenditur atque confunditur, quia id, quod non fecerit, memoratur. Nam in quo errasse se considerat, ipsa se latenter conscientia accusUnde David propheta deprecatur, dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contempsit. Hinc enim Joannis voce dicitur: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciacipiemus . Ac si dipetimus, obtinemus. Valde namque apud Deum utraque haec sibi necessario congruunt, ut et oratione operatio, et operatione fulciatur oratio. Hinc enim Jeremias ait: Scrute murvias nostras et quaeramus et revertamur ad Daminum. Levemus corda nostra cum manibus ad Deum
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ uerbis. beatus iob & sua
narrat. & sc̃e eccłȩ tempora af.¬
flictȩ significat: in quibꝰ aperta
infidelium ꝑuicatia p̾mit᷑: & ꝑ
sequitionis amaritudine ꝑtur¬
batur. Duobus nanq modis. tem-¬
ptari ȩccła ab aduersariis sol&: ut
uidelic& ꝑsecutionẽ. aut uerbis.
patiat᷑. aut gladiis. Sc̃a uͦ eccła.
sum mopere habere sapientiam
& patientiã stud&: sed exercẽt᷑
eius sapientia. cũ temp̃tat᷑ uer-¬
bis: exercet᷑ eius patientia cum
temptat᷑ gladiis. Nunc uͦ de ea
ꝑsequutione loquit᷑: in qua ñ
gladiis sed falsis assertionibus
lacessitur. Multos autẽ nouimꝰ:
qͥ cũ in hac uita aliqua aduersa¬
patiunt᷑: deum esse non credt̃
Nonnulli uero deũ. ẽẽ. ȩstimani:
sed res humanas minime curare
De illis quippe ꝑ dauid dicit᷑. Nix̃
insipiens in corde suo: non. ẽ. ds.
isti uero apud eum dicunt. Quo¬

Expanded text:
mirum verbis beatus Job et sua narrat, et sanctae Ecclesiae tempora afflictae significat, in quibus aperta infidelium pervicacia premitur, et persecutionis amaritudine perturbatur. Duobus namque modis Ecclesia tentari ab adversariis solet, ut videlicet persecutionem aut verbis patiatur, aut gladiis. Sancta vero Ecclesia summopere habere sapientiam et patientiam studet. Sed exercetur ejus sapientia cum tentatur verbis, exercetur ejus patientia cum tentatur gladiis. Nunc vero de ea persecutione loquitur, in qua non gladiis, sed falsis assertionibus lacessitur. Multos autem novimus qui cum in hac vita aliqua adversapatiuntur, Deum esse credunt. Nonnulli vero Deum esse aestimant, sed res humanas minime curare. De illis quippe per David dicitur: Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus . Isti vero apud eum dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
alibi sp̃olia nominat᷑. Qđ etiam
psalmista testat᷑ ꝑ cõparationẽ
dicens. Letabor ego suꝑ eloqͥa
tua: sicut qͥ inuenit spolia mul.¬
ta. Quȩ spolia iccirco uocata st̃:
quia ad fidem dñi. gentilitate
transeunte: iudei sacris eloquiis
quibus indiiti fuerant exuunt᷑
lupus rapax. mane cõmedet p̃-¬
dam: & uespere diuidet spolia:
Quibus ꝓfecto dictis. paulus apłs
designatur: de beniamin stirpe
ꝓgenitus. Qui mane p̾dam co-¬
medit: quia in primordiis suis
fideles quos potuit. rapiens cru¬
delitati. ꝓpriȩ satisfȩcit. Uespere
spolia diuisit: quia fidelis postmo.¬
dum factus: sacra eloquia expo¬
gentũ quod diuidit in nocens: in¬
telligi & aliter potest. Heretici
nanq ut facile ualeant ꝑuersa su¬
adere: dictis suis quȩdã recta ꝑ.¬
miscent: ut animas audientiũ ex
rectis sensibus trahantꝰ. ex ꝑuer¬
sis feriant. Qui. in p̃ceptis dei qͥa
sana insanaq loquutione uariant᷑:

Expanded text:
alibi spolia nominantur. Quod etiam alibi spolia nominantur. Quod etiam Psalmista testatur per comparationem dicens: Laetabor ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa . Quae spolia idcirco vocata sunt, quia ad fidem Domini gentilitate transeunte, Judaei sacris eloquiis, quibus induti fuerant, exuuntulupus rapax, mane comedet praedam, vespere dividet spolia . Quibus profecto dictis Paulus apostolus designatur, de Benjamin stirpe progenitus, qui mane praedam comedit, quia in primordiis suis fideles quos potuit rapiens crudelitati propriae satisfecit. Vespere spolia divisit, quia fidelis postmodum factus sacra eloquia expogentum quod dividit innocens intelligi et aliter potest. Haeretici namque, ut facile valeant perversa suadere, dictis suis quaedam recta permiscent, ut animos audientium ex rectis sensibus trahant, ex perversis feriant. Qui in praeceptis Dei, quia sana insanaque locutione variantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. golias uͦ hereticoꝵ suꝑbiã
signans: hoc rebus loquiti st̃.
quod nos uerbis aperimꝰ. Golias
quippe cũ gladio: dauid uͦ cũ
pera pastorali uenit ad p̃lium:
sed eundem goliam dauid supe¬
rans: suo gladio occidit. Quod
nos quoq agimus: qui ꝓmissi
dauid membra ex eius fieri dig¬
natione meriuimus. Bam cũ sũ.¬
ꝑbientes hereticos. & sacrȩ scri.¬
pturȩ sententias deferentes. eis¬
dem uerbis atq sententiis quas
ꝓferunt uincimꝰ: quasi elatum
goliam suo gladio detruncamꝰ:¬
sustus gͦ uestietur eis uestim̃tis
quȩ p̾parat iniustus: quia uir
sanctus eisdem sententiis ad ue.¬
ritatẽ utitur: quibus se ꝑuersꝰ
quisq doctũ ostendere contra
ueritatẽ conatur. Et argentum
innocens diuidor. Argentũ est
innocent̾ẽ diuidere: eloqͥa dñi
minute discreteq exponere: &
unicuiq quid digne congruat
coaptare. Nam eloqͥum dñi qđ
hic argentũ uel uestimenta. hoc

Expanded text:
Domini, Golias vero haereticorum superbiam Domini, Golias vero haereticorum superbiam signans, hoc rebus locuti sunt quod nos vequippe cum gladio, David vero cum pera pastorali venit ad praelium. Sed eumdem Goliam David superans suo gladio occidit; quod nos quoque agimus, qui promissa David membra ex ejus fieri dignatione meruimus. Nam cum superbientes haereticos et sacrae Scripturae sententias deferentes eisdem verbis atque sententiis quas proferunt vincimus, quasi elatum Goliam suo gladio detruncamustus ergo vestietur eis vestimentis quae praeparavit injustus; quia vir sanctus eisdem sententiis ad veritatem utitur, quibus se perversus quisque doctum ostendere contra veritatem conatur. Et argentum innocens dividet. Argentum est innocentem dividere, eloquia Domini minute discreteque exponere, et unicuique quod digne congruat coaptare. Nam eloquium Domini, quod hic argentum vel vestimenta hoc
Abbreviated transcription (Latin):
alias dicit᷑. Eloquia dñi. eloqͥa
casta: argentũ igne examinatũ:
disperierunt om̃s inuoliti argen¬
to: hi nimirũ qui eloquio dei
non interiori refectione se re¬
plent: sed exteriori ostensione
se uestiunt. Unde & hoꝵ argen.¬
tũ. id est hereticoꝵ el oquium.
terrȩ. ẽ. comparatũ: quia de
scriptura saera ut aliquid sciat̃:
ex appetitu terrenȩ laudis ela-¬
borant. Qui etiã sicut lutũ p̾.¬
parant uestimenta: quia fluxe
& inqͥnabilit̾ ea quibus se tueri
uolunt. scripturȩ sacrȩ contexun
testimonia. Preparauit qͥdem. s
iustus uestietur illis: quia uir re¬¬
cta fide plenus. quȩ scĩs sol&e ad
iusticiam deputariꝰ ea ipsa scri.¬
pturȩ saerȩ quȩ hereticus af.¬
fert testimonia. colligit: & errõ.¬
ris eius ꝑtinaciam. inde conuin.¬
cit. Contra nos nanq dũ sacrȩ
legis testimonia apportant: se.¬
cum nobis afferunt unde uin¬
cantur. Unde & dauid typum

Expanded text:
alias dicitur: Eloquia Domini eloquia alias dicitur: Eloquia Domini eloquia casta, argentum igne examinatum . Disperierunt omnes involuti argento . Hi nimirum qui eloquio Dei non interiori refectione se replent, sed exteriori ostensione se vestiunt. Unde et horum argentum, id est haereticorum eloquium, terrae est comparatum, quia de Scriptura sacra ut aliquid sciant ex appetitu terrenae laudis elaborant. Qui etiam sicut lutum praeparant vestimenta, quia fluxe et inquinabiliter ea quibus se tueri volunt Scripturae sacrae contexunt testimonia. Praeparabit quidem, sed justus vestietur illis, quia vir recta fide plenus, quae sanctis solet ad justitiam deputari, ea ipsa Scripturae sacrae quae haereticus affert testimonia colligit, et erroris ejus pertinaciam inde convincit. Contra nos namque dum sacrae legis testimonia apportant, secum nobis afferunt unde vincantur. Unde et David typum
Abbreviated transcription (Latin):
diti: cum ad ȩt̾na supplicia ꝑ¬
ueniunt hi qui male fuerant p̾.¬
lati: apte subiungit᷑. Et iudue
duas eius accipimꝰ: nisi subiectas
plebes. morte illiꝰ felicit̾ destitĩ¬
tas: Quia sepe ut dictũ est. dũ
p̾dicator erroris ad ȩt̾̃na suppłi¬
cia rapitur: subiectȩ plebes illꝰ
ad cognitionis uerȩ grãm reue.¬
tuntur. His enĩ plebibus ꝑuer.¬
sus p̃dicator quasi maritus p̾̃fut
quia male eis coniunctus in hęse.¬
rat corruptor mentis. Nequaqũ
ergo uiduȩ uel destititȩ plorañ
quia morte praui doctoris. uiã
ueritatis inueniuntꝰ ex cuiꝰ in¬
teritu affligi posse uidebantur.
Nel certe non plorant uiduȩ: qͥa
in suo errore remanentes. dũ scm̃
fuisse estimant p̃dicatorẽ suumꝰ
spe falsa. ne lugeant. consolant᷑.
sicut terrã argentum: & sicut
lutum p̃parauerit uestimenta:
p̃parauit quidem. sed iustus ue.¬
stietur illis: & argentũ innocenꝰ
gi sacri eloquii claritas solet. ẽ

Expanded text:
diti, cum ad aeterna supplicia pditi, cum ad aeterna supplicia perveniunt hi qui male fuerant praelati, apte subjungitur: duas ejus accipimus, nisi subjectas ejus plebes morte illius feliciter destitutas? Quia saepe ut diximus, dum praedicator erroris ad aeterna supplicia rapitur, subjectae plebes illius ad cognitionis verae gratiam revertuntur. His enim plebibus perversus praedicator quasi maritus praefuit, quia male eis conjunctus inhaeserat corruptor mentis. Nequaquam ergo viduae vel destitutae plorant, quia morte pravi doctoris viam veritatis inveniunt, ex ejus interitu affligi posse videbantur. Vel certe non plorant viduae, quia in suo errore remanentes dum sanctum fuisse aestimant praedicatorem suum, spe falsa ne lugeant, consolantur.sicut terra argelutum praeparaverit vestimenta: v.17. Praeparabit quidem, sed justus vestietur illis: & argentum innocens gi sacri eloquii claritas solet, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tibus liqu&: quia & si aseipsis
habuer̾ iniuste agere: suꝑnę ta-¬
men ȩquitati suppetit in iuste
acta. iuste iudicare: ut diuina
sententia ordina in pęna: quos
inordinata sua actio traxit ad
culpam. De quibꝰ apte subi ungi¬
tur. Et nepotes eius non sa¬
um filioꝵ p̃dicatione nascunt᷑.
Quos nequaquã panis satiat: qͥa
dum in sacri uerbi pabulo. plus
querunt sentire quã cãpiunt᷑:
semꝑ a ueritatis cognitione ie.¬
iunant: & p̾dicamenta doctri¬
nȩ. quȩ student ad questionem
querere: habere non ualent ad
refectionẽ. Quia uͦ ñnullos ex
eisdem hereticis sc̃a ȩccła colli.¬
git: non nullos in malicia sua
licti sepeliuntur in interitu:
quia dum ad lucẽ ueritatis ñ
redeunt: ꝓfecto in pęna ꝑpetua
intelligentia terrena deprimunꝰ
& quia nonnunquã. dũ auctor
errantium plebium rapitur ad
penam: seductȩ plebes reforman¬
tur ad ueritatis scientiã: & dẽ
ad uerã cognitionẽ redeunt sub¬

Expanded text:
tibus liquet quia etsi a seipsis tibus liquet quia etsi a seipsis habuerunt injuste agere, supernae tamen aequitati suppetit injuste acta juste judicare, ut divina sententia ordinet in poenam quos inordinata sua actio traxit ad culpam. De quibus apte subjungitur: Et nepotes ejus non saum filiorum praedicatione nascuntur. Quos nequaquam panis satiat, quia dum in sacri verbi pabulo plus quaerunt sentire quam capiunt, semper a veritatis cognitione jejunant; et praedicamenta doctrinae quae student ad quaestionem quaerere, 566 habere non valent ad refectionem. Quia vero nonnullos ex iisdem haereticis sancta Ecclesia colligit, nonnullos in malitia sua licti sepeliuntur in interitu, quia dum ad lucem veritatis non redeunt, profecto in poena perpetua, intelligentia terrena deprimuntur. Et quia nonnunquam dum auctor errantium plebium rapitur ad poenam, seductae plebes reformantur ad veritatis scientiam, et tunc ad veram cognitionem redeunt sub
Abbreviated transcription (Latin):
surde impii uocant᷑ heretici: qͥ
ꝑ errorẽ praui dogmatis. a cog.¬
nitione sunt ueritatis alieni
Quos sequenti uerbo etiã uio.¬
lentos appellat: qͥppe. qui scrip.¬
turȩ sacrȩ sententias recta dog.¬
mata continentes: ad intellectũ
prauũ conantur uiolent᷑ inflec.¬
tere. Uiolenti gͦ sunt: & si non re-¬
bus hominum: certe sensibꝰ p̾cep¬
toꝵ. filii autẽ uolentoꝵ sunt
sequaces hereticoꝵ: qui dum
errori eoꝵ consentiunt: quasi ex
eoꝵ p̾dicatione generant᷑. Sed
multiplicati in gladio erunt :
quia quãuis modo imm̾sa mul¬
titudine in ꝑdita libertate suc¬
crescant: uenturi tam̃ iudicis sen¬
tentia feriuntur Unde ꝑ moy.¬
sen dñs dicit. Gladius meus man-¬
ducabit carnes. Dei enĩ gladius
carnes cõmedit. quia in extre.¬
mo iudicio. eius sententia eos qͥ
carnalit᷑ sapiunt. occidit. Qua
in re querendum. ẽ: curdicat᷑
quod hanc partẽ atq heredita¬
tem suam praui ab om̃ipotente
ꝑcipiunt. Sed recte consideran¬

Expanded text:
surde impii vocantur haeretici, qui per errorem pravi dogmatis a cognitione sunt veritatis alieni, quos sequenti verbo etiam violentos appellat, quippe qui Scripturae sacrae sententias recta dogmata continentes ad intellectum pravum conantur violenter inflectere. Violenti ergo sunt, et si non rebus hominum, certe sensibus praeceptorum. Filii autem violentorum sunt sequaces haereticorum, qui dum eorum errori consentiunt, quasi ex eorum praedicatione generantur. Sed multiplicati in gladio erunt, quia quamvis modo immensa multitudine in perdita libertate succrescant, venturi tamen judicis sententia feriuntur. Unde per Moysen Dominus dicit: Gladius meus manducabit carnes . Dei enim gladius carnes comedit, quia in extremo judicio ejus sententia eos qui carnaliter sapiunt occidit. Qua in re quaerendum est cur dicatur quod hanc partem atque haereditatem suam pravi ab Omnipotente percipiunt. Sed recte consideran
Abbreviated transcription (Latin):
stata ꝑ carne̾ ueritate. ꝓficimus:
iustũq est ut facta quędam quȩ
in illo populo. umbrȩ ueritatis
tueri mendaciũ: quia minꝰ illic
quibusdam fortasse nocuerit: di¬
cat necesse est rerũ alienarũ rap-¬
tũ. dicat retributionẽ in uirię.
quȩ infirmis illic concessa sunt. si.¬
bi nocere non posse: quȩ omnia.
cunctis liquet. quanta animad¬
uersione. ueritas insequit᷑: quȩ
nobis iam significationis suȩ um.¬
bra postposita. in uera carne de.¬
claratur. Sed quia sanctus uir
nec loqui se nec meditari menda.¬
ciũ spond&: hȩc ipsa in qͥbꝰ ueri.¬
tati congruit᷑: exequendo sub.¬

Expanded text:
stata per carnem Veritate proficimus; stata per carnem Veritate proficimus; justumque est ut facta quaedam quae in illo populo umbrae veritatis tus vult suum tueri mendacium , quia minus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat necesse est rerum alienarum raptum, et retributionem injuriae, quae infirmis illic concessa sunt, sibi nocere non posse. Quae omnia cunctis liquet quanta adnimadversione Veritas insequitur, quae nobis, jam significationis suae umbra postposita, in vera carne declaratur. Sed quia sanctus vir nec loqui se, nec meditari mendacium spondet, haec ipsa in quibus veritati congruit exsequendo sub
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Nam benignitatis earu mer¬
ces. quȩ eis in ȩterna potuit uita
retribui: ꝓ admixta culpa men-¬
dacii. in terrena est recompen.¬
satione. declinata: ut in uita sua
quã mentiendo tueri uoluerunt.
ea quȩ fȩcerunt bona. reciꝑent:
& ulterius quod expectarent mer¬¬
cedis suȩ pręmium non haberent
Nam & si subtilit̃ perpendaturꝰ
amore uitȩ presentis. mentitȩ st̃.
non intentione mercedis. Parcen¬
do quippe conatȩ sunt infantũ
uitam tegere: mentiendo suã. Et
la possint talia reperiri᷑: pene
nunquã tamen hoc uel tale ge-¬
nus mendacii. a ꝑfectis ad missũ.
studiosus ibi lector inueniae: quã¬
uis mendaciũ. qͣndã tenere ueri.¬
tatis imaginẽ uideat᷑: & sub ueteri
forsitan testamento. minoris cul¬
pȩ esse potuit: in quo ꝑ tauroꝵ
hircorũq uictimas. sacrificiũ
non fuit ipsa ueritas: sed um.¬
bra ueritatis. Nam in testam̃to
nouo p̃ceptis altioribus manife.¬

Expanded text:
atur. Nam benignitatis earum meratur. Nam benignitatis earum merces, quae eis in aeterna potuit vita retribui, pro admissa culpa mendacii in terrenasationem declinata, ut in vita sua quam mentiendo tueri voluerunt ea quae fecerunt bona reciperent, et ulterius quod exspectarent mercedis suae praemium non haberent. Nam si subtiliter perpendatur, amore vitae praesentis mentitae sunt, non intentione mercedis. Parcendo quippe conatae sunt infantium vitam tegere; mentiendo, suam. 7.la possint talia reperiri, pene nunquam tamen hoc vel tale genus mendacii a perfectis admissum studiosus ibi lector inveniet, quamvis mendacium quamdam tenere veritatis imaginem videatur, et sub veteri forsitan testamento minoris culpae esse potuit, in quo per taurorum hircorumque victimas sacrificium non fuit ipsa veritas, sed umbra veritatis. Nam in testamento novo praeceptis altioribus manife
Abbreviated transcription (Latin):
tiri. Sũmõꝑe enĩ cauendum est
omne mendaciũ: quãuis ñnũqul
sit aliqđ mendacii genꝰ culpȩ le¬
uioris: si qͥsquã prestando mentiuã
Sed qͥa scriptũ est os qđ mentit᷑
occidit animã. & ꝑdes om̃s qui
loquunt᷑ mendaciũ: hoc quoq
mendacii genus. ꝑfecti uiri sũ.¬
mõꝑe fugiunt: ut nec uita cuiꝰli.¬
b&e ꝑ eoꝵ fallaciã defendaturꝰ
ne suȩ animȩ noceant. dũ presta.
re carni nitunt᷑ alienȩ: quãquã
hoc ipsum peccati genus. facillime
eredimus relaxari. Nam si quȩli.¬
b& culpa sequenti sol& pia ope¬
ratione purgariꝰ quantõ magis
hȩc facile abstergitur. quã mat̾
honi operis. pietas ipsa comitat᷑:
Nonnulli uero ex obstetricũ falla-¬
cia conantur asserere᷑: hoc menda.¬
cii genꝰ. non esse peccatũ: maxime
quod illis mentientibus scriptũ est.
quia ȩdificauit eis dñs domos. In
qua magis recompensatione cognos-¬¬
citur: quid. mendacii culpa mere¬¬

Expanded text:
tiri. Summopere enim cavendum est tiri. Summopere enim cavendum est omne mendacium, 559 quamvis nonnunquam sit aliquod mendacii genus culpae levioris, si quisquam praestando mentitur. Secidit animam . Et: Perdes omnes qui loquuntur mendacium : hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum praestare vitam carni nituntur alienae; quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti solet pia operatione purgari, quanto magis haec facile abstergitur, quam mater boni operis pietas ipsa comitatur ? Nonnulli vero ex obstetricum fallacia conantur asserere hoc mendacii genus non esse peccatum, maxime quod illis mentientibus scriptum est: Quia aedificavit eis Dominus domos . In qua magis recompensatione cognoscitur, quid mendacii culpa mere
Abbreviated transcription (Latin):
deus qui abstulit iudiciũ meumꝰ
& omp̃c qͥ ad amaritudinẽ addu¬
xit animã meã: quia & si hostis
sȩuit. qͥ ferire appetit: creator
tam̃ est qui eum ad aliquid p̃u¬
lere ꝑmittit. Sed quia sc̃s uir
ad aliquid inuocata dei uita re
strinxit: audiamꝰ quid  sese con¬
sp̃c dei in naribus meis: non lo¬
quent᷑ labia mea iniquitatẽ.: ne
lingua mea meditabit᷑ mendaciũ¬
Quod priꝰ iniquitatẽ. hoc post.¬
modũ repetens. mendaciũ dix̃
Nam & omne mendaciũ iniquitas
est. & om̃is iniquitas mendacium:
qͥa ꝓfecto ab ȩquitate discrepatꝰ
quicqͥd a ueritate discordat. dal
inter hoc quod ait loqui. & post.¬
modũ subdidit meditari: magna
distantia est. Nonnunquã enĩ pe
ius est mendacium meditari: quĩ
loqui. Nam loqͥ plerũq p̃cipita.¬
tionis est: meditari uͦ studiose pa.¬
uitatis. Et quis ignor&e in qͣnta
distantia culpa distinguit᷑. utrũ
p̃cipitatione aliquis aut studio
se ꝑhib&. nec p̃cipitatione. men.¬

Expanded text:
tulit judicium meum, et Omnipotens qui ad amaritudinem adduxit animam meam, quia etsi hostis saevit, qui ferire appetit, creator tamen est qui eum ad aliquid praevalere permittit. Sed quia sanctus vir ad aliquid invocat a Dei vita se constrinxit, audiamus quid sese conSpiritus Dei in naribus meis, non loquentur labia mea iniquitatem, nec lingua mea meditabitur mendaciu- Quod prius iniquitatem, hoc postmodum repetens mendacium dixit. Nam et omne mendacium iniquitas est, et omnis iniquitas mendacium, quia profecto ab aequitate discrepat quidquid a veritate discordat. Sed inter hoc quod ait loqui, postmodum subdidit meditari, magna distjus est mendacium meditari, quam loqui. Nam loqui plerumque praecipitationis est, meditari vero studiosae pravitatis. Et quis ignoret in quanta distantia culpa distinguitur utrum praecipitatione aliquis, an studio se perhibet, nec praecipitatione men
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ delectationis necant. Atq
ipsas ex hac infima delectatione
nascentes enumerat punctiones:
dic̃s. Qͥa om̃e qđ in mundo. ẽ.
concupiscentia carnis. ẽ. & cõcu¬
piscentia ocłoꝵ: & suꝑbia uitȩ q̃nẽ¬
ex patre s ex mũdo. ẽ. Et mũdus
transit: & concupiscentia eius
Delectari gͦ in deo hẏpochrita
non ual&: quia in eius mente
desideria suꝑna ñ ꝓdeunt: quã
ꝓfecto spinȩ terreni amoris pre¬
munt. De quo apte subdit᷑. Et¬

Expanded text:
mae delectationis necant. Atque mae delectationis necant. Atque illas ex hac infima delectatione nascentes enumerat punctiones, dicens: Quia omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia ex Patre, sed ex mundo est; et mundus transit, et concupiscentia ejus . Delectari ergo in Deo hypocrita non valet, quia in ejus mente desideria superna non prodeunt, quam profecto spinae terreni amoris premunt. De quo apte subditur.
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotente delectari: Qui enĩ
terrenarũ rerũ amore uincitur:
in deo nullatenus delectat᷑. Esse
qͥdem sine delectatione anima
nunquã potest. Nam aut infi¬
mis delectat᷑: aut sumiis. Et qͣn¬
to altiori studio exercet᷑ ad sũma
tanto maiori fastidio torpescit
ad infima: quantoq acriori cu.¬
ra inardescit ad infima: tanto
tepõre dampnabili frigescit a
summis. U̾traq enĩ simul. & ȩ¬
qualiter: amari non possunt:
Unde ioħs apostolus sciens inter
spinas amoꝵ scłarium. suꝑnę ca-¬
ritatis messem. germinare non
posse: priusquã et̾ni amoris se.¬
mina ꝓͥferat: de audientiũ cor¬
dibus sc̃a uerbi manu. amorũ se.¬
culariũ spinas eradicat: dicens
Nolite diligere mundũ: neq ea
quȩ in mundo sunt. Odexq sub¬
iungit. Quia siquis diligit mun.¬
dũ: non. ẽ. caritas patris in eo.
Ac si aꝑte dicat. Utriq se amo¬
res in uno corde non cãpiunt:
nec in eo seges suꝑnȩ caritatis
pullulat: in quo illã spinȩ insi.¬

Expanded text:
Omnipotente delectari? - Qui terrenarum rerum amore vincitur, in Deo nullaquidem sine delectatione anima nunquam potest; nam aut infimis delectatur, aut summis; et quanto altiori studio exercetur ad summa, tanto majori fastidio torpescit ad infima; quantoque acriori cura inardescit ad infima, tanto tepore damnabili frigescit a summis. Utraque enim simul et aequaliter amari non possunt; unde Joannes apostolus sciens inter spinas amorum saecularium supernae charitatis messem germinare noposse, priusquam aeterni amoris semina proferat, de audientium cordibus sancta verbi manu amorum saecularium spinas eradicat, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . Moxque subjungit: Quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo. Ac si aperte dicat: Utrique se amores in uno corde non capiunt; nec in eo seges supernae charitatis pullulat, in quo illam spinae infi
Abbreviated transcription (Latin):
quod in afflictione pęnarũ mu-¬
sicis uteretur : cũ ꝑ scripturam
suam ueritas dicat. Ousica in
luctu: importuna narratio est
Nominata gͦ parabola: ecce textu
ipso loquente. iam discimꝰ : ne
iuxta textũ tantũmͦ eius uerba
pensemus. Ad eam itaq simili.¬
tudinẽ. cuncta trahenda sunt:
qua figurate ȩccła designat᷑. Et
in ipso qͥdem loquutionis exor-¬
dio. dicta aꝑte ꝓlata sunt: sed
subiunctis obseurioribus impli¬
cantur. Nam plana ut sol& locu¬
tione inchoat: sed uerba sua ꝑ
mysticos sensus. grauida narratio¬
ne consũmat. Itaq ait. Uiuit

Expanded text:
quod in afflitione poenarum muquod in afflitione poenarum musicis uteretur, cum per Scripturam suam veritas dicat: Musica in luctu importuna narratio est . Nominata ergo parabola, ecce textu ipso loquente jam discimus, ne justa textum tantummodo ejus verba pensemus. Ad eam itaque similitudinem cuncta trahenda sunt qua figurate Ecclesia designatur. Et in ipso quidem locutionis exordio dicta aperte prolata sunt, sed subjunctis obscurioribus implicantur. Nam plana, ut solet, locutione inchoat, sed verba sua per mysticos sensus gravida narratione consumat. Itaque ait: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
IN sacro eloquio
sic nonnulla mystica
describunt᷑: ut tamen
iuxta narrationẽ hys¬
toricam ꝓlata uideant᷑:
Sed sȩpe dicta talia in
eadem hẏstorica narrati.¬
one ꝑmixta sunt: ꝑ quȩ
suꝑficies hystoriȩ cuncta
cassetur. Quȩ dũ nichil
hystoricũ resonant: aliud
in eis inqͥrere lector̃ẽ cõ-¬
gunt. His enĩ dictis quȩ
aꝑta credimꝰ. cũ int̾iecta
aliqua obscuriꝰ inuenimꝰ:
quasi quibiisdam stimulis
pungimur: ut ad aliqua
altius intelligenda uigile.¬
musꝰ & obscuriꝰ ꝓlata sen-¬
tiamus. ea etiã quȩ aꝑte dicta. pu-¬¬
tauimꝰ. Cum gͦ beatus iob de ser-¬
mone dñi. & magnitudine toni-¬
trui loqueretur: eisdem uerbis
huiꝰ sanctissimi uiri dicta quam
mystice sint plata: dũ parabola
id est similitudo ab eo assũpta
narrat᷑: qui nichil inferiꝰ ꝑ com.¬
parationem uel similitudinẽ lo¬
quit᷑. Absit enĩ ne hoc loco pa-¬
rabolam. illud musicȩ organum
sentiamus. Neq enĩ fas est credere.

Expanded text:
in sacro eloquio sic nonnulla mystica describuntur, ut tamen juxta narrationem historicam prolata videantur. Sed saepe dicta talia in eadem historica narratione permista sunt, per quae superficies historiae cuncta cassetur: quae dum nil historicum resonant, aliud in eis inquirere lectorem cogunt. His enim dictis quae aperta credimus, cum interjecta aliqua obscurius invenimus, quasi quibusdam stimulis pungimur, ut ad aliqua altius intelligenda vigilemus, et obscurius prolata sentiamus, ea etiam quae aperte dicta putavimus. Cum ergo beatus Job de sermone Domini et de magnitudine tonitrui loqueretur, eisdem verbis hujus sanctissimi viri dicta quam mystice sint prolata, dum parabola id est similitudo assumpta narratur ab eo qui nihil inferius per comparationem vel similitudinem loquitur. Absit enim ne hoc loco parabolam illud musicae organum sentiamus. Neque enim fas est credere
Abbreviated transcription (Latin):
omp̃c deus. ut ꝑ eius semitas p̃ge.¬
pent : sed utinam ꝑ eas uel reuerti
uoluissent: ut uitȩ itinera quȩ no¬
lier ꝑ innocentiã: saltẽ ꝑ peniten¬
tam tenerent. Qua in re quanta
Inde dinumeratis culpis: delindni-¬
tem synagogã ꝑ uocẽ ꝓpheticam
reuocat dicens. Ergo amodo sal

Expanded text:
otens Deus, ut per ejus semitas pergerotens Deus, ut per ejus semitas pergerent, sed utinam per eas vel reverti voluissent, ut vitae itinera quae noluerunt per innocentiam saltem per poenitentiam tenerent! Qua in re quantaeUnde post enumeratas culpas delinquentium Synagogam per vocem propheticam revocat, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
despiciunt qđ nouerunt. Quia gͦ
non ꝑ ignorantiã. sed ꝑ suꝑbiã de¬
linquunt: elationis suȩ scutũ. iacu¬
lis ueritatis obiciunt: ne salubrit̾
in corde feriant᷑. Ex qua uidelice
eorũ suꝑbia agitur: ut qͥa nolt̾
facere quȩ cognoscunt: nec cognos¬
cant iam bona quȩ faciant: sedsua
eos cecitas a ueritatis lumine fun¬
ditus excludat. Unde & subditur.¬
rebelles sunt. postmodum iuste ce¬
cantur ut nesciant: sic ut de qͥbꝰdã
dicit᷑. quia cũ cognouissent deum.
non sicut dm̃ glorificauer̃. aut gr̃as
egerunt. De quibus paulõpost ad
ditur. Tradidit illos deus in rep¬
bũ sensum: ut faciant quȩ non con¬
ueniunt. Quia enĩ glorificare nolu.¬
erunt quẽ cognouerant: repbo sen¬
sui traditi ad hoc relicti sunt. ut
nescirent iam pensare mala quȩ fa.¬
ta. quã uia. Qui autẽ bona ma-¬
nifestiora agere contempnunt:
nequaquã ad subtiliora intelligen¬
da ꝑueniunt. Ex pectauit autem¬

Expanded text:
despiciunt quod noverunt. Qui ergo despiciunt quod noverunt. Qui ergo non per ignorantiam, sed per superbiam delinquunt, elationis suae scutum jaculis veritatis objiciunt, ne salubriter in corde feriantur. Ex qua videlicet eorum superbia agitur ut quia nolunt facere quae cognoscunt, nec cognoscant jam bona quae faciant, sed sua eos caecitas a veritatis lumine funditus excludat. Unde et apte subditurrebelles sunt, postmodum caecantur ut nesciant, sicut de quibusdam dicitur: Quia cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt . De quibus paulditur: Tradidit illos Deus in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt. Quia enim glorificare noluerunt quem cognoverunt, reprobo sensui traditi, ad hoc relicti sunt ut nescirent etiam pensare mala quae fata quam via. Qui autem bona manifestiora agere contemnunt, nequaquam ad subtiliora intelligenda perveniunt. Exspectavit omnip
Abbreviated transcription (Latin):
adhȩrentes. bonoꝵ socialem uit̃ã.
atq concordiã ꝑsecunt᷑: recte nc̃
dicit᷑: de ciuitatibus fȩcer̃ uiros
gemere. Quos recte beatꝰ iob me¬
morat uiros: qͥa illos magis here¬
tici extinguere ambiunt: qͥ ꝑfec¬
tis gressibus ꝑ uiã dei ñ fluxe. & ener¬
uiter. sed uirilit᷑ currunt. Qui cũ
uulnus ꝑfidiȩ ingeri in paruuloꝵ
fidelium mentes conspiciunt: semꝑ
ad clamorẽ. & gemitus redeunt:
anima iustoꝵ: cũ fides turbatur
infirmoꝵ. Quibus iam hoc ipsũ
clamare. ẽ: de alieno lapsu tabesce¬
re. Sed deusinultu abire non patr̃
quia & si iusto or dine iniustũ alicͥs
fieri ꝑmittit: inultũ tam̃ ñ sinitꝰ
cia. quasdam quas inesse consiđat
culpas ꝑcutit electoꝵ: & tam̃ et̃¬
na iusticia ferire ñ negligit iniusti¬
ciã ferientum: Sequit᷑. Ipsi fuerꝰ¬
cognoseunt recta quȩ sequi debe¬
ant. & tam̃ sequi despiciunt quę
cognoscunt. kiimini gͦ rebelles ft̾.
quia sua desideria sequendo. bonũ

Expanded text:
ntes, bonorum socialem vitam atque concordiam persequuntur, recte nunc dicitur: De civitatibus fecerunt viros gemere. Quos recte beatus Job memorat viros, quia illos magis haeretici exstinguere ambiunt qui perfectis gressibus per viam Dei non fluxe et enerviter, sed viriliter currunt. Qui cum vulnus perfidiae ingeri in parvulorum fidelium mente conspiciunt, 527 semper ad clamorem et gemitus redeunt. anima justorum, cum fides turbatur infirmorum, quibus jam hoc ipsum clamare est, de alieno lapsu tabescere. Sed Deus inultum abire non patitur, quia etsi injusto ordine injuste aliquid fieri permittit, inultum tamen abire non tia quasdam, quas inesse considerat, culpas percutit electorum, et tamen aeterna justitia ferire non negligit injustitiam ferientium. Sequitur: VERcognoscunt recta quae sequi debeant, et tamen sequi despiciunt quae cognoscunt. Lumini ergo rebelles sunt, quia, sua desideria sequendo, bonum
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. quale sit mortuum
penset. Considerata & enim
corruptione carnali. citius
cognoscitur: quia cum illicite
caro concupiscitur: tabes de¬
sideratur. Bene ergo de lu.¬
xuriosi mente dicitur. dulee.¬
do illius uermis: quia is qui
in desiderio carnalis corrup.¬
tionis exȩstuat: ad fȩtorem
putredinis anhelat. Hȩc sicu
in huius partis terciae initio
promisisse me nemini sub br¬
uitate transcurri: ut ea quę
in hoc opere sequuntur.
quia magna obscuritate im¬

Expanded text:
diligit, quale sit mortuum diligit, quale sit mortuum penset. Considerata etenim corruptione carnali, citius cognoscitur quia cum illicite caro concupiscitur, tabes desideratur. Bene ergo de luxuriosi mente dicitur: Dulcedo illius vermis; quia is qui in desiderio carnalis corruptionis aestuat, ad fetorem putredinis anhelat. Haec sicut in hujus partis tertiae initio promisisse me memini, sub brevitate transcurri: ut ea quae in hoc opere sequuntur, quia magna obscuritate im
Abbreviated transcription (Latin):
momentis singulis incessan
ter moueri: non immerito
signatur nomine uermium
inquietudo cogitationum:
Peruersae itaq mentis dul.¬
cedo uermis est: quia inde
delectabiliter pascitur: un¬
de per inquietudinem inces-¬
santer agitatur. Potest qͦq
apertius uermis nomine. ca¬
ro signari. Unde & superius
dicitur. Homo putredo: &
filius hominis uermis. Lu¬
xuriosi igitur cuis libet.
atque carnis uoluptatibus
dediti. quanta sit cecitas de.¬
monstratur cum dicitur:
dulcedo illius uermis. Quid
nanq caro nisi putredo ac
uermis est : Et quisquis car.¬
nalibus desideriis anhelat:
quid aliud quam uermem a-¬
mat: Quae enim sit carnis
substantia: testantur sepul¬
chra. Quis parentum. quis
amicorum fidelium. quãliba
dilecti sui. tangere scaturie¬
Caro itaque concupiscitur
Pensetur quid sit ex animis.
& intelligitur. quid amat᷑
Nil quippe sic ad edomandũ
desideriorum carnalium ap¬
petitum ualet : quam ut u¬
nusquisque hoc quod uiuum

Expanded text:
momentis simomentis siter moveri, non immerito signatur nomine vermium inquietudo cogitationum. Perversae itaque mentis 533 dulcedo vermis est, quia inde delectabiliter pascitur, unde per inquietudinem incessanter agitatur. Potest quoque apertius vermis nomine caro designari. Unde et superius dicitur: Homo putredo, et filius hominis vermis . Luxuriosi igitur cujuslibet atque carnis voluptatibus dediti quanta sit caecitas demonstratur cum dicitur: Dulcedo illius vermis. Quid namque caro nisi putredo ac vermis est? Et quisquis carnalibus desideriis anhelat, quid aliud quam vermem amat? Quae enim sit carnis substantia, testantur sepulcra. Quis parentum, quis amicorum fidelium, quamlibet dilecti sui tangere carnem scaturieCaro itaque cum concupiscitur, pensetur quid sit exanimis, 534 et intelligitur quid amatur. Nil quippe sic ad edomandum desideriorum carnalium appetitum valet, quam ut unusquisque hoc quod vivum
Abbreviated transcription (Latin):
quia scilicoe peccatum quod
hic non corrigitur: eius uenia
frustra postulatur. De quo ad
tis dei misericordia obliuisci eiꝰ
dicitur. qui omnipotentis dei
iusticiȩ fuerit oblitus: quia qͥs¬
quis eum nunc iustum non
timet: post inuenire non ua-¬
l& misericordem. Quȩ nimi-¬
rum sententia. non solum ei in-¬
tenditur qui uerȩ fidei predi¬
camenta deserit: sed etiam qui
in fide recta positus. carnalit̾
uiuit: quia ultio ȩternȩ ani-¬
maduersionis non euaditur:
utrum in fide. an in opere
peccetur. Nam & si dampna.¬
tionis dispar est qualitas cul-¬
pe: tam̃ q̃ nequaquam per
pęnitentiam tergitur: nul.¬
la ablutionis suppetit fa.¬
cultas. Sequitur. Dulce.
do illius uermis. Quisquis
in hoc appetit mundo pros¬
perariꝰ: cȩteros excẽdere: re.¬
bus & honoribus tumere:
huic nimirum cura secula¬
ris in delectatione est. qui¬
es in labore. Ualde & enĩ
fatigatur: si desit cura secu.¬
li qua fatigetur. Quia au¬
tem naturȩ est uermium

Expanded text:
quia scilicet peccatum quod quia scilicet peccatum quod hic non corrigitur, ei venia frustra postulatur. De quo adhtis Dei misericordia oblivisci ejus dicitur, qui omnipotentis Dei justitiam fuerit oblitus, quia qquis eum nunc justum non timet, postea invenire non valet misericordem. Quae nimirum sententia non solum ei intenditur qui verae fidei praedicamenta deserit, sed etiam ei qui in fide recta positus carnaliter vivit, quia ultio aeternae animadversionis non evaditur, utrum in fide an in opere peccetur. Nam etsi damnationis dispar est qualitas, culpae tamen quae nequaquam per poenitentiam tergitur nulla absolutionis suppetit facultas. Sdo illius vermes. - Quisquis in hoc mundo appetit prosperari, caeteros excedere, rebus et honoribus tumere, huic nimirum cura saecularis in delectatione est, quies in labore. Valde enim fatigatur, si desit cura saeculi qua fatigatur. Quia autem natura est vermium