comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t dns omnes qui corriunt:
rigit omnes elisos Oculi om
faceret audit orem intulit:̃ &om¬
nes peccatores disperdet: Quiao
igit urd consummato anti cͥristana
in & parenteu eius diabolo qui concul¬
cabat iuniuersam terram prae¬
parandum esse ut uaticinatum
est solium in miseri cordiam. & eum
qũi sessurus sit in tabernaculo da¬
ud expersona scõrum qui demo¬
ab saluati sunt. & experimento
suo eius didicere superbiam. pro¬
pheta loquitur. audiuimus super¬
biam moab: siue in iuriam ut lxx
transtulerunt : Quis enim hereti¬
corum̃ non superbus est : qui ecle¬
siasticam despiciens simplicitatem.
itaihabet ecclesiae homines qua¬
sibruta ammaliar & in tantum
supirbiaei iniuriaeque tumore
erigitur ut contra ipsum creato¬
rem arm& os suum & detrahens
prophedis eius quasi auctoritatem
testimonii cuangelici inquo salu¬
tor ait  Omnes qui uenerunt
guinario: qui tantȩ scĩtatii
ut adimperium sermonis eius n
lunaq constiterint & dauid de
cuius semine ortus est xp̃s homi¬

Expanded text:
nus omnes qui corruunt, erigit omnes elisos. Oculi omnfaceret auditorem, intulit: Et omnes peccatores disperdet. Quia igitur consummato Antichristo et parente ejus diabolo, qui conculcabat universam terram, praeparandum esse vaticinatus est solium in misericordia, et eum qui sessurus sit in tabernaculo David, ex persona sanctorum, qui de Moab salvati sunt, et experimento suo ejus didicere superbiam, propheta loquitur: Audivimas superbiam Moab, sive injuriam, ut LXX transtulerunt. Quis enim haereticorum non superbus est? qui Ecclesiasticam despiciens simplicitatem, ita habet Ecclesiae homines quasi bruta animalia, et intantum superbiae injuriaeque tumore erigitur, ut contra ipsum Creatorem armet os suum, detrahens prophetis ejus, quasi auctoritate testimonii Evangelici, in quo Salvator ait: Omnes qui venerunt guinario, qui tantae sanctitatis fuit, ut ad imperium sermonis ejus sol lunaque constiterunt , et David de cujus semine ortus est Christus homi
Abbreviated transcription (Latin):
qe eteliu salicum: ut nullus uens
auerit liberis careat UInde cora
qui propter peccata inconfusione
huius mundi esse coeperunt: in
salicibus babrloniorum fluminum
suspendunt organa sui: Omnes
terminor moabitarun clamor
circumut uel prouocatium ad pae¬
nitudinem i uel proerore ge¬
mentium iut offerre pssint per
ululatum suum uitulos labiorum:
& usqi ad fontem dom̃inibrum a ne¬
tum peruenire siue foitium qui

Expanded text:
torrentem salicum, ut nullus in eis hauserit, liberis careat. Unde et sancti qui propter pecccata in confusione hujus mundi esse coeperunt, in salicibus Babyloniorum fluminum suspendunt organa sua. Omnes terminos Moabitarum clamor circuit, vel provocantium ad poenitudinem, vel pro errore gementium, ut offerre possint per ululatum suum vitulos labiorum, et usque ad fontem dominicorum arietum pervenire, sive fortium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gibeg nabo & siper medabaot
moabi ululauit incunctis capiti¬
bus eusstał uitium: Omnis barba
radetur: intriuus eius accincti sunt
sacco & super tecta eius & inpla¬
teis eius omnis ululatun descendit
infletum: &cla mauit esebon &ele¬
aleiusqr iasar audita est uox eorum:
scpem ibo c expediti moab ulula¬
bimtu anima eius ululabit sibimd
Cormeumo admoubrclamauit: uec¬
tesr eus. uisq ad segor. uit ulam̃to
conternanten: Per a scensumio
ionim Euith flens a sendit: &nui
un oronaim clamorem in contritionis
esliabunt ia quae enim mem
ntae erunt: quia aruitire
it germen. uiror omnis
terminum moab:

Expanded text:
super Nabo et super Medaba Moab ululabit in cunctis capitibus eius calvitium omnis barba radetur in triviis eius accincti sunt sacco super tecta eius et in plateis eius omnis ululat descendit in fletum clamavit Esebon et Eleale usque Iasa audita est vox eorum super hoc expediti Moab ululabunt anima eius ululabit sibi cor meum ad Moab clamabit vectes eius usque ad Segor vitulam conternantem per ascensum enim Luith flens ascendet et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt aquae enim Nemrim desertae erunt quia aruit herba defecit germen viror omnis terminum Moab
Abbreviated transcription (Latin):
bit condensa saltus ierit ululatus
& planctus. s& omnia de capitibus
eorum eloquentiae orname
tollentur. ita ut nudr
natum & debile conprobetur
intriuiis quoque eorum id est n
de uerticuliserroruma
dum prouoluntate fingit unus¬
quisq quod uoluerit: accingitur
sacco paenitentiae: & super teo¬
tu ac dogmata in quibus primum
se sublimes esse credebant & in
s̃plateis quia non ingrediuntur per
ducit ad mortem erit ululatus
& nequaquam ascendent insuper¬
bia sed descendent infletum
Tunc intellegent omnes cogitatio¬
nes suas uanas quod interpretans¬
tume sebon. & tassum ascensum li¬
ns uperbiae quod eleale sonat
ut uox eorum audiatur usquen
admala nopera quae fecerunt.
& mandatum quod putabant dĩ
Propriase confessione damnantes:
Propterea uectes id est qui infir¬
mi fuerint in moab &errorem
suum intellexeraint ululabunt.
& spem habere profectus incipi¬
ent: Cum anima eorum ululaue¬
rit sibie Vnde propheta. cõnpati¬

Expanded text:
bit condensa saltus: erit ululatus bit condensa saltus: erit ululatus et planctus, et omnia de capitibus eorum eloquentiae ornamenta tollentur; ita ut nudi inatum et debile comprobetur. In triviis quoque eorum, id est, diverticulis errorum, dum pro voluntate sua fingit unusquisque quod voluerit, accingitur sacco poenitentiae, et super tecta ac domata, in quibus primum se sublimes esse credebant; et in plateis quia non ingrediuntur per ducit ad mortem erit ululatus. Et nequaquam ascendent in superbiam, sed descendent in fletum Tunc intelligent omnes cogitationes suas vanas, 268 quod interpretatur Esebon, et cassum ascensum superbiae, quod Eleale sonat, ut vox eorum audiatur usque ad mala opera quae fecerunt, et mandatum quod putabant Dei, propria se confessione damnantes. Propterea vectes, id est, qui firmi fuerint in Moab, et errorem suum intellexerint, ululabun spem habere profectus incipient, cum anima eorum ululaverit sibi. Unde Propheta compati
Abbreviated transcription (Latin):
& quid mihi sec aam
gogen uideatur. in singulisbr
sermone percurram : Nadom
interpretatur sessio. uel prophes¬
tia: uedaa. desaltu. esebon
cogitationes: eleale ascensiont
iasa. factum siue mandatum asq¬
gor. parua. luithugenȩ: oronaum̃.¬
in foramen mero is memrim par¬
di siue preuaricatores: Gallim. tu¬
tuli uel arenarum tumuli: hełim̃.
uarietes siue fortes : dim̃oñ suffici¬
ens meror: Quia igitur omne dog
ma contrarium ueritati quod abs¬
q: inspiratione di de humano sen¬
surinerroris tenebris nascitorinu
Nocte uastat ume ser &argumentn
illius quae intelleguntur murit
ecclesiastico sermone destriuctũ sunt.
ita ut ae terno silentio conticestor¬
renti intantum ut uniue saneo.¬
rum factio ad paenitentiamiat
lacrimas uenteretur: superinaboꝗ
id est propbedia & sessione idest
magistro eorum. Et supemmeda¬
ba ubi non sunt arbores fructũo¬
sat. sed saltus infertilis in quo
habitant bestiae. de quo in xxuiii¬
psalmo scriptum est Et reuelas¬

Expanded text:
 quid mihi secundum anagogen videatur in singulis, brevi sermone percurram, Nabo interpretatur sessio vel prophetia: Medaba, de saltu: Esebon cogitationes: Eleale, ascensio: Jasa, factum sive mandatum: Segor, parva: Luith, genae: Oronaim, foramen moeroris: Nemrim, pardi sive praevaricatores: Agallim, vituli vel arenarum tumuli: Elim, arietes sive fortes; Dimon, sufficiens moeror. Quia ima contrarium veritati, quod absque inspiratione Dei de humano sensu in erroris tenebris nascitur, nocte vastatum est, et argumenta illius, quae intelliguntur muri, ecclesiastico sermone destructa sunt, ita ut aeterno silentio conticescerent, in tantum ut universa eorum factio ad poenitentiam, et lacrymas verteretur, super Nabo, id est, prophetiam et sessionem, id est, magistros eorum, et super Medaba, ubi non sunt arbores fructuosae, sed saltus infertilis, in quo habitant bestiae, de quo in vipsalmo scriptum est: Et revela
Abbreviated transcription (Latin):
ostenditur non robustn e rarato
fragiles  haeo autem segerso
est parua puenitentia si perstue¬
ra uerit per duccti eos lidponferi¬
tam salutem: quod uitula triuohe
annorum significat : iuxta illudia
quod in genesi legimus ubi prȩciper¬
tur abrahamut offerat uitulumu
marietem & hirtum trium annorum.
perfectum scilic& sacrificitim : ipti
heres dm̃ essei mereaturi Cumopd
egerit paenitentia mi periluitbo itb
est genarum daõrimas hel altarium
conscendent: Et quasi merorifi
foramine iatquintroit uala moreti
pontritionis leuabunt ad añnut pis

Expanded text:
Ostenditur non robusta esse, sed fragilis. Haec autem Segor, hoc est, parva poenitentia si perseveraverit, perducet eos ad perfectam salutem: quod vitula trium annorum significat, juxta illud quod in Genesi legimus, ubi praecipitur Abraham, ut offerat vitulum, arietem, et hircum trium annorum, perfectum scilicet sacrificium, ut haeres Domini esse mereatur . Cumque egerint poenitentiam, per Luith, id est, genarum lacrymas ad altiora conscendent. Et hoc quasi moeroris foramine atque introitu, clamorem contrition
Abbreviated transcription (Latin):
minator un ueria ertus seid
nit odmontem filiae sion finita
sit ominis potentia diaboli quie
puluere comparatur : & consump¬
tus est miser quia multos fect
miseros : & defecit qui conculca¬
bat om̃nen terram. Eos deli¬
cet qui tereni erant o autem
um & regum sempiternum: pru¬
mum in disericordia i. Omnes. eñ
sub peccatoi sumus & indigemus
gratia  : Eo sedebit in tabe gna¬
culo dauid q̃uod corruerat
citatum estr qui post mis

Expanded text:
minator universae terrae; et minator universae terrae; et venit ad montem filiae Sion, finita sit omnis potentia diaboli, quae pulveri comparatur. Et consumptus est miser, qui multos fecit miseros: et defecit qui conculcabat omnem terram, eos videlicet qui terreni erant. Illo autem um et regnum sempiternum. Primum in misericordia omnes enim sub peccato sumus: et indigemus gratia Dei; et sedebit in tabernaculo David, quod corruerat et suscitatum est, qui post mis
Abbreviated transcription (Latin):
rit de deserto moab
steterit ueritatis. Erit quasi
auis fugiens & quasi pulli denido
a uolantes. ne amoabiticis serpen¬
tibus deuorentur: sic inquit e¬
runt omnes filiae. hoc est animae
moabitice intranscensum arnon
quod interpretatur in luminatio
eorum: quando erroribus dere¬
lictis ad scientiam transcenderint
ueritatis : dicitur itaque ip̃ssto
moab uel ei qui eua serit de mo¬
ab nibil agas absq consilio: Nec
oircum feraris omniuento doc¬
trinae: sed sequere eum qui est¬
magni consilii angelus: &coge
concilium : ut deuagis &erranti¬
bus dĩ ecclesiam facias: umbra¬
culum autem tuum & taberna¬
culum in quo te prius requiesce
re putabas quod erat noctis Et
tenebrarum pone in meridie
hoc est inclarissimo lumine: in quo
abscondere debes de errore
fugientes & prius uagos ultro non
prodere: O enim moab profu¬
gi mei qui me dereliquerantu
iui de ecclesiarum egressi erant
imittentes doctrinam spr̃ sc̃t̃¬
dñ timoremtan
to conueria pracbeto latebrs

Expanded text:
rit de deserto Moab,steterit veritatis, erit quasi avis fugiens; et quasi pulli de nido avolantes, ne a Moabiticis serpentibus devorentur. Sic, inquit, erunt omnes filiae, hoc est, animae Moabiticae, in transcensu Arnon, quod interpretatur illuminatio eorum: quando erroribus derelictis ad scientiam transcenderint veritatis. Dicitur itaque ipsi Moab, vel ei qui evaserit de Moab: Nihil agas absque consilio : nec circumferaris omni vento doctrinae, sed sequere eum qui magni consilii Angelus est : Et coge concilium, ut de vagis et errantibus Dei Ecclesiam facias. Umbraculum autem tuum et tabernaculum, in quo prius requiescere te putabas, quod erat noctis et tenebrarum, pone in meridie, hoc est, in clarissimo lumine, in quo abscondere debes de errore fugientes, et prius vagos ultra non prodere. O enim Moab, profugi mei qui me dereliquerant, qui de Ecclesia egressi erant, et dimittentes doctrinam Spiritini timorem tota mente conversa praebeto latebras
Abbreviated transcription (Latin):
udietum st n¬
Autuimus superbiani inoabu¬
perbus est ualde: superbia eius
& arrogantia eius. & in dignatio
cius : plus quam fortitudo eius id¬
egto ululabit moab admoab. uni¬
iuesus ululauit : his qui laetantur
suprmuros cocti lateris. loquimi¬
nifigas suas: quõ sub urbana ese¬
bon userta sunt: uinea sabama:
Lax Auimus iniuriam moab: con¬
tumelios est ualde: superbia eil¬
us &x iniureius & furor non si¬
cutt diuinatioa: non sic ululabit
moab Nuideminmoab omnes
ululabunt h& tanibus deseth¬

Expanded text:
ustum est audivimus superbiam Moab superbus est valde superbia eius et arrogantia eius et indignatio eius plus quam fortitudo eius idcirco ululabit Moab ad Moab universus ululabit his qui laetantur super muro cocti lateris loquimini plagas suas quoniam suburbana Esebon deserta sunt, vinea Sabama. LXX: Audivimus injuriam Moab: contumeliosus est valde: superbia ejus, et injuria ejus, et furor non sicut divinatio tua: non sic ululabit Moab: siquidem in Moab omnes ululabunt: habitatoribus aut
Abbreviated transcription (Latin):
nim qui diei sumus uigilemus. in¬
luti lorica fidei & caritatis: Et quia
octẽ reliquerat Et filius diesse
am coeperat. loquitur ad creden¬
tis : Nox precessit. dies autem ad¬
propinquabit: Quasi indie cum ho¬
nestate ambulemus. non in commes¬
sationibus &ebrietatibus non in
cubilibus & luxuria: pereunt¬
em nocte moabitidis⁊ &iam
osmis qui dialectica arte¬
qus idest ace aisarius ha coston
dit q ued huec soentia qu ester¬
uersaria di est et cleastiuco serno¬
ne contra se pugnante her setno¬
Ascendit domus & dibon adexceli¬
sa in planctum
Contristamini in uobis peribit & mi¬
& dibonꝰ ubi ara est illuc ascendei¬
tis adplorandum Omne si ulomusꝙ
aduersae sapientiae & diborquae
interpretatur fluxuis eorur. as¬
cendit excelsa in quibus superbiu¬
erat ut non hostias immoleti sedi
plangat inquibus ante: peccauer¬
ratn Epreuera mendacium
star fluminis transit & pr

Expanded text:
autem qui diei sumus, vigilemus induti lorica fidei et charitatis. Et quia noctem reliquerat, et filius diei esse jam coeperat, loquitur ad credentes: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, quasi in die cum honestate ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et luxuria . Pereunte autem nocte Moabitide, etiam murus ejus, qui dialectica artus est adit, quod haec sapientia, quae adversaria Dei est, Ecclesiastico sermone contra se pugnante, supeAscendit domus, et Dimon ad excelsa in planctum. Contristamini in vobis, peribit enim Dimon, ubi ara est: illuc ascendetis ad plorandum. Omnis domus adversae sapientiae, et Dibon, quae interpretatur fluxus eorum, ascendit excelsa, in quibus superbierat: non ut hostias immolet, sed plangat in quibus ante peccaverat. Et revera mendacium instar fluminis transit, et p
Abbreviated transcription (Latin):
terrae. depetra deser
dmontem filiaesion: Et erit
icut auis fugiens & pulli de nido
a uolantes: sic erunt filiae moab
intranscensu ar non: ini consilium
coge concilium: pone quasi noc¬
tem umbram tuam in meridie:
absconde fugientes. & uagos ne
prodas: habitabunt apudte pro¬
fugi mei. Moab esto latibulum
eorum a facie uastatorum: finitus
est pulius. consummat est miser.
defecit. qui conculcabat terram
& preparabitur inmisericordia so¬
lium & sedebit super illud inueri¬
tate in tabernaculo dauid iudicans
& quaerens iudicium eue lociter
reddens quod iustumtest i hos m
quod de hebraeo interpretati
sunius enitteagnũ dominatorẽ terrae
potest ecita incellegi. emitte agnũ domina¬
sum̃us. sed dominatori terrae agnus sit
immolandus : Isteigitur agnus qui uel
ipse est dominator terrae uelimmo¬
latur dominatori terrae: degen¬
temoabitarum est : De his qui fugerint
demoab  Et leonem principẽ habere

Expanded text:
terrae, de Petra deserti ad montem filiae Sion. Et erit: Sicut avis fugiens, et pulli de nido avolantes: sic erunt filiae Moab in transcensu Arnon. Ini consilium, coge concilium: pone quasi noctem umbram tuam in meridie: absconde fugientes, et vagos ne prodas. Habitabunt apud te profugi mei: Moab, esto latibulum eorum a facie vastatoris: Finitus est enim pulvis consummatus est miser defecit qui conculcabat terram et praeparabitur in misericordia solium et sedebit super eum in veritate in tabernaculo David iudicans et quaerens iudicium et velociter reddens quod iustum est audivimquod de Hebraeo interpretati sumus: emitte agnum dominatorem terrae, potest ita legi: emitte agnum dominasumus: sed dominatori terrae agnus sit immolandus. Iste igitur agnus, qui vel ipse est dominator terrae, vel immolatur dominatori terrae, de gente Moabitarum est, et de his qui fugerint de Moab, et leonem habere
Abbreviated transcription (Latin):
mper in idum ea nomine roma
iestimant de monstrari: Duma
inter pretatur silentium
s un arabia: insaltu aduespe
rinietis in semitis dodanim
ladii inminentis. a fa
gloria cedar. et riuquianuim
fagitariorum fortium defilir
dar inminuentur dñs enim ds̃
isrł locutus ẽ Quaerenti mihi¬
et diucum deliberatione tractanti
quac eset arabia adquam pro¬
phetiqs sermo dirigitur. Utrum
moaltȩ anam manitae. et idumei
cunteq aliȩ regiones quaenunc
arbia nuncupatur: Occasionem
tibuet in hac cadem uisione quod
sequitur Auferctur omnis glo¬
ria cadar. et reliquiȩ numeri
sagittariorum fortium defilus
cedar inminuentur : Isma helu¬
tas dehere intellega: libengene¬
seos docet A Exismabela cedar
et aggrenosiquiper uenso nomo¬
ne sarra ceni uocantur eõ gene¬
ratos ⁊ ihi perto tamihabitanti so¬
litudinem de quibus puto en poetã
dicere: Lateq uagantes bamebqi
Et supaa dictum uolumen: contrai
facierdomnium fratrum suorum

Expanded text:
semper in Idumaeae nomine Romanos semper in Idumaeae nomine Romanos existimant demonstrari: Duma autem interpretatur silentium. Onus in Arabia. In saltu ad vesperam dormietis, in semitis Dodanimgladii inminentis a facigloria Cedar et reliquiae numeri sagittariorum fortium de filiis Cedar inminuentur Dominus enim Deus Israel locutus est. Quaerenti mihiet diu cum deliberatione tractanti quae esset Arabia, ad quam propheticus sermo dirigitur, utrum Moabitae, an Ammonitae, et Idumaei, cunctaeque aliae regiones, quae nunc Arabia nuncupantur, occasionem tribuit in hac eadem Visione quod sequitur: Auferetur omnis gloria Cedar, et reliquiae numeri sagittariorum fortium de filiis Cedar imminuentur , Ismaelitas debere intelligi. Liber Geneseos docet ex Ismaele Cedar et Agarenos, qui perverso nomine Saracenos vocantur, esse genitos. Hi per totam habitant solitudinem, de quibus puto et poetam dicere: Lateque vagantes Barcaei ; et supradictum volumen, Contra faciem omnium fratrum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
sua. quod aduersus cognatos popu¬
los ansus sit dimicare. et hostili
odio dissidere : Fuit autem regio
esau in regione dumaihoc ẽ in.
imontibus seir : Hanc ut metropo¬
lim iuxta ordinem superiorum
uisionum ab assrriis siue anabo¬
chodonosor expugnatã eẽ credi¬
mus Memoremq: pristini generii
quod de habraam et isa acstir
generata. inplorasse auxilu
et necessitate cogente illi
mentiam flagitasse: Nas
comeo  ioe genti idum eoruri
umtebebo lucem uos intenebris
derelinquam : Uel certe itauenit
lux nocte transacta: sim eum in uo¬
catis auxilium et estis destirpe
serur meinabraham: Nolite me
ritantum in necessitatibus quarere.
sed toto adme animo conuertimini:
Venite  et suscipiam penitentes. Hoc
iuxta historiam dictum sit : cete¬
rum propter similitu dinem lit¬
terȩlex eo quod res& dalet h. non¬
uta multum inter se discrepent:
quidamiebreorum produms
romamlegunt Nolentes prphȩ¬
btiam contra regnum rõmanum
adirigisri uola persuasione. qua

Expanded text:
sua, quod adversus cognatos populos ausus sit dimicare, et hostili hodio dissidere. Fuit autem regio  Al. regia Esau, in regione Duma, hoc est, in montibus Seir. Hanc ut metropolim, juxta ordinem superiorum Visionum, ab Assyriis, sive a Nabuchodonosor expugnatam esse credimus, memoremque pristini generis, quod de Abraham et Isaac sit stirpe generata, implorasse auxilium Dei, et necessitate cogente, illius clementiam flagitasse. Narrlo meo, et nox genti Idumaeorum; illis praebebo lucem, vos in tenebris derelinquam. Vel certe ita: venit lux nocte transacta; si meum invocatis auxilium, et estis de stirpe servi mei Abraham, nolite me tantum in necessitatibus quaerere, sed toto ad me animo convertimini. Venite, et suscipiam poenitentes. Hoc juxta historiam dictum sit: caeterum propter similitudinem litterae, et ex eo quod RES et DALETH, non multum inter se discrepent, quidam Hebraeorum pro Duma, Romam legunt, volentes prophetiam contra regnum Romanum dirigi, frivola persuasione, qua
Abbreviated transcription (Latin):
non est sla reimiinera neatis enimous
inquit acepistis gratis date iNenist
autemistiper inoredullos. fames dums¬
siiiti mnon sames punisi lud sitis aquae
sed sicints uutichemdi sermonent dĩ. Et
cũme surieritis. contristabimul. si ma¬
le dic&is principiũ estro. & patennis
tradit iomibus. li toc est drabolo untiqis¬

Expanded text:
non est dare munera. Gratis enim, inquit, accepistis, gratis date . Veniet autem super incredulos fames durissima, non fames panis, aut sitis aquae, sed fames audiendi sermonem Dei . Et cum esurieritis, contristabimini, et maledicetis principi vestro et paternis traditionibus, hoc est diabolo, et
Abbreviated transcription (Latin):
bi qui secenunt per ea quae faaata te
uit nonsalum qui inhere sibus Idolu so¬
bricatisunt lod qui inecclesia pir igno¬
rantiam deferdunt proneritatẽ tnen¬
dacium ululatu& pemtentia icerras¬
terit cum impleuerit dñs enueta opa¬
ra sua in monte su & inhiemus a lemi
uisitabo supersructum magnifici
cordis regis assur & supergloriam
altitudinis oculorum eius Dixit enim
infortitudine manus meae feci &bn
sapientia intellexi & abstuli terminbs

Expanded text:
i qui fecerunt, per ea quae facta sunt: ut non solum hi qui in haeresibus idola fabricati sunt, sed qui in Ecclesia per ignorantiam defendunt pro veritate mendacium, ululatu et poenitentia se errast erit, cum impleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion, et in Jerusalem, visitabo super fructum magnifici cordis regis Assur, et super gloriam altitudinis oculorum ejus. Dixit enim: In fortitudine manus meae feci, et in sapientia mea intellexi: Et abstuli terminos
Abbreviated transcription (Latin):
trucidentur & clement
litate pereant. Nulliusq misere¬
amur infantiae : & illa beatitudine
digni si mus: beatus qui tenebit. & al¬
lidet paruulos tuos ad petram.
Et erit babrlon gloriosa in regnis
inclita. in superbia chaldeorum.
sicut subuertit ds̃ sodomam ago¬
mnorram: non habitur usque infi¬
nem: Et non fundabitur usq
adgenerationem & generatio¬
nem: Nec ponet ibi tentoria arabs
Ineque pastores requiescent ibi : sed
requiescent ibi bestiae: Et reple¬
Ibuntur domus eorum draconibus.
& habitabunt ibi strutiones & pilosi
saltabunt ibi: Et respondebunt sibi
ululae indomibus eius. et syrenae
inde lubris uoluptatis: prope est
ut ueniet tempus eius. & dies
eius non elongabitur:

Expanded text:
trucidentur, ut clementi crudelitate pereant, nulliusque misereamur infantiae, et illa beatitudine digni simus: Beatus qui tenebit et allidet parvulos suos ad petraet erit Babylon illa gloriosa in regnis inclita in superbia Chaldeorum sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorram non habitabitur usque in finem et non fundabitur usque ad generationem et generationem nec ponet ibi tentoria Arabs nec pastores requiescent ibi sed requiescent ibi bestiae et replebuntur domus eorum draconibus et habitabunt ibi strutiones et pilosi saltabunt ibi et respondebunt ibi ululae in aedibus eius et sirenae in delubris voluptatis prope est ut veniat tempus eius et dies eius non elongabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
eis iensuram agitatam adqconq¬
cusini &plinam Et super effun¬
denta restituent insinus eorum:
qui ne argentum nec aurum id
nec doquii pulchritudinem

Expanded text:
eis. Mensuram agitatam atque concussam et plenam et supereffundentem restituent in sinus eorum . Qui nec argentum nec aurum, id est, nec eloquii pulchritudinem,
Abbreviated transcription (Latin):
anabuchodonosor & tamen non
subuersi. quorum nequaquam
regnat peccatum. sed quia cor
eorum in manu dt̃ erat minime
corruerunt : & enim soluitur¬
quod quomodo ds̃ deorum appel¬
latur sic & dñs dominantium
&rex regum istireges uniuer

Expanded text:
Nabuchodonosor, et tamen non subversi, quorum nequaquam regnat peccatum; sed quia cor eorum in manu Dei erat, minime corruerunt. Etenim Salvator, quomodo Deus deorum appellatur, sic Dominus dominantium, et rex regum. Isti ig
Abbreviated transcription (Latin):
nac quod sentitur insimmus: Id circo
in psalmis legimus Inspiritu uiolen¬
to confringes naues tharsis. Et de
his nauibus. idem esaias loquitur.
Vae alis nauium quae sunt trans ae¬
thiopiam: Sunt autem econtrario.
etbonae naues de quibus misdem
uomncasuet ad postum
uenire festinantis Ipsi uideqT
opera dñi et mirabilia eius in profundo:
quando ad profundam scientiam per¬
uenerint &uniuersa scrutantes
hoc est etiam profunda dĩ mira byli
eius aspexerint: Iosepio¬

Expanded text:
nae, quod sentitur in simiis; idcirco in Psalmis legimus, In spiritu violento confringes naves Tharsis . Et de his navibus idem Isaias loquitur; Vae alis navium, quae sunt trans Aethiopiam . Sunt autem econtrario et bonae naves, de quibus in eisdem ominicas, et ad portum quietis venire festinant, ipsi vident opera Domini, et mirabilia ejus in profundo, quando ad profundam scientiam pervenerint, et universa scrutantes, hoc est, etiam profunda Dei et mirabilia ejus aspexerint. Josep
Abbreviated transcription (Latin):
malum et eligere bonum : Proc
stituta nomen emmanuelis
i bolutus & butropast cmelle. hyebit
tonimaliq iudeium ⁊treprobans ina eli¬
gatbona nonsug oc fecerit autrey bauerit
nudelegerit uo scierit reprobare etele¬
gere utꝓ aec uerba noscamus infantiam
abuma corporis diuinae non p̃iudicasse sapi¬
entiae: Deniq iacentem in presept: angeli
pastorib: nuntiant. magi adorant deori¬
ente uenientes. Quos utiq: electosesso cre¬
dendũ est: & econtrario herodes scribae ac
pharisei reprobantur : qui prouno infante
multa paruuloꝵ milia trucidarunt:
Orius enim quam sciat puer reprobare ma

Expanded text:
malum, et eligere bonum. Pro quericulo constituta nomen Emmanuelis,involutus, et butyro pastus ac melle, habebit boni malique judicium, ut reprobans mala, eligat bona. Non quod hoc fecerit, aut reprobaverit, vel elegerit; sed quod scierit reprobare et eligere, ut per haec verba noscamus, infantiam humani corporis divinae non praejudicasse sapientiae. Denique jacentem in praesepio Angeli pastoribus nuntiant: Magi adorant de Oriente venientes, quos utique electos esse credendum est. Et e contrario Herodes, Scribae ac Pharisaei reprobantur , quia pro uno infante multa parvulorum millia trucidarunt. Prius enim quam sciat puer reprobare ma
Abbreviated transcription (Latin):
mum qui omnib: quondam in cir¬
cuitu gentibus terrori fuit : qui sem¬
perdi ex pectat auxilium. et pro
peccatorum magnitudine. quod spe¬
rat non meretur accipere. cuius
diuersarum gentium reges uastaue¬
ire terram. et cetera quae seq̃intur:
eusebius caesariensis historicam in¬
ter pretationem titulo repron¬
atens diuersis sensib: eua: Cuius
cum itbros legoreiud multo rep¬
peri quam ate promitebat. Ubi¬
cumq enim eum historia defecerit.
transit ad allegoriam : Et ita separa¬
ta consociat: ut mirer eum noua ser¬
monis fabrica in unum corpus lapi¬
dem ferrum que comungere hoc
breuiter ad monui nequis nos putet
illius fontibus mutuasse quae cdiei
tiam dirig uo dnorincipio fidei xp̃¬
na ad totas genacepalas miseret
ne susciperent passior xp̃i. et mi
blas phemia disseminatide conpleuerit
Omnes habitatores orbiquimo rami¬
ni in terra. cum eleuatq fuerit
signum inmontibus uidbitis. et clan¬
gorem tuba audietis functae in¬

Expanded text:
mum, qui omnibus quondam in cirmum, qui omnibus quondam in circuitu gentibus terrori fuit, qui semper Dei exspectavit auxilium, et pro peccatorum magnitudine, quod sperat, non meretur accipere: cujus diversarum gentium reges vastavere terram, et caetera quae sequuntur. Eusebius Caesariensis historicam interpretationem titulo repromittens, diversis sensibus evagatur, cujus cum libros legerem, aliud multo reperi, quam indice promittebat. Ubicumque enim eum historia defecerit, transit ad allegoriam, et ita separata consociat, ut mirer eum nova sermonis fabrica in unum corpus lapidem ferrumque conjungere. Hoc breviter admonui, ne quis nos putet ex illius fontibus mutuasse quae dicimuetiam dirigi, quod in principio fidei christianae ad totas gentes epistolas miserint, ne susciperent passionem Christi: eblasphemiae disseminatione compleverint. Omnes habitatores orbis qui moramini in signum in montibus videbitis et clangorem tubae audietis. Cunctae, in
Abbreviated transcription (Latin):
nificat aĩep. ss uenon egrpti
ciuitatem uae nunc alex andria
dicitut: sed aegrptum inqua sem¬
per hierusalem quasi super quas¬
dam arundinem innisa ẽ. quae con¬
fra¬
fa manum perforat incumben
ouo hic ordo pulcherrimus:
ut quomi¬
quori inpriori uisione ser¬
mo propheti¬
s damascominabad
quod decem  in illa habue¬
t auxilum ma cordiam dñi
nsa ẽ enim terra qua
dici: propter uelocitatẽ
uelox quippe et concitus
eonam teferunt aduespasiani et titi
temmpora sub quibus hiero solimo
subuersae: sed hoc fidei ñae noti
conuenit. ut minetur dñs ragno
sub uerterit. Et rursum in montem
sion dicat munera deferenda. nisi
forte ethaec spiritaliter in ecclesi a
accipimus Quȩ mittit in marile
gatos. et inuasis papiri superquas
ite angeli uelo ces ad gentem cor¬
uulsam et dilaceratamadopu¬
lum terribilem post qdem non e
alius. gentem expectantem ex pec¬
tantem et conculcatam. cuius diripu¬
hebreos et egrptus et agrptius
uno uocabulo nuncupantur

Expanded text:
nificat autem sive No, Aegypti civitatem, quae nunc Alexandria dicitur, sive Aegyptum, in qua semper Jerusalem quasi super quassatam arundinem innixa est, quae confracta manum perforat incumbentis. Et est hic ordo pulcherrimus: ut quomodo in priori Visione sermo propheticus Damasco minabatur, quod decem tribus in illa habuerint auxilium, misericordiam Dei psa est enim terra, quadici propter velocitatem frugum: velox quippe et concitus toriam referunt ad Vespasiani et Titi tempora, a quibus Hierosolyma subversa est. Sed hoc fidei nostrae non convenit, ut minetur Dominus regno subverterit, et rursum in montem Sion dicat munera deferenda, nisi forte et haec spiritualiter in Ecclesia accipiamus. Qui mittit in magatos et in vasis papyri super aquas ite angeli veloces ad gentem convulsam et dilaceratam ad populum terribilem post quem non est alius gentem expectantem expectantem et conculcatam cuius diripuAegyptus et Aegyptius et Aegyptii, uno vocabulo nuncupantur
Abbreviated transcription (Latin):
quam stirpidauid quae meo coepit regnaro
iudicio faciam eũ nequaquam his regibus
quos assumpsit. sed regi seruire assrrio et¬
ius potentia occupantis terram samanae:
mnundatione fluminis comparatur : et fit
a postrofa ademmanuel. hoc est adp̃sentem
dm̃ quod in tantum se erexerit assrrius. ut
etiam terram ipsius iudam conatuisit posside¬
reIuxta a nagogen : omnis hereticus qui unxe¬
rit auxilio suo sapientiã sȩcularem &hieru¬
salem id est ecclesiam uoluerit a pugnara
Derelinquens aquas fontis siloe e
ius traditus potestati in profpindũ uoĩ
ipeccatorumutantae ẽenim a r

Expanded text:
quam stirpi David, quae meo coepit regnare quam stirpi David, quae meo coepit regnare judicio, faciam eum nequaquam his regibus, quos assumpsit, sed regio servire Assyrio, cujus potentia occupantis terram Samariae, inundationi fluminis comparatur. Et fit apostropha ad Emmanuel, hoc est, ad praesentem Deum, quod in tantum se erexerit Assyrius, ut etiam terram ipsius Judam conatus sit possidere. Juxta anagogen, omnis haereticus qui junxerit auxilio suo sapientiam saecularem, et Jerusalem, id est, Ecclesiam voluerit oppugnare, derelinquens aquas Siloe fontis , cujus traditus potestati, in profundum veniet peccatorum. Tantae est enim ar
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim tunc captus est iudas. sed cunctis
remansit hierus alem. quae incredibili dĩ
miseri cordia liberat a est: Potentia ergo
assrrii et innumer abilis ens ex̃ercitus u
quam sub fluminis mnundatione deͥsoripse¬
rat. Nuncperaliam ostendid t̃arans latio¬
ne quod alissuis id est ducib: et infinita
mnultitudine operuerit terrã eminanuelis
hoc est defendentis eam dĩ. sed tamen nom pos¬
sederit : quam quã emmanuel a lxx. sequen¬
ticapitulo aptetur. non proprio nomine ut
apud hebraeos uocatur. sed interpretato.
idest nobiscum ds̃. Silo amaũ fontem esse ad
radicem montission. qui noniugib: aquis
sed incertis horis diebusq ebulliat et ꝑter
tarũ concaua & antra saxidurissimi cum
magno sonitaeniat dubitare non possuamꝰ
nos p̃sestim quiimhabitamus procmtia
Est autem sensus: quia poulus decem tribiũ
magis uoluit raasin et filia romȩliae idest
da masci et samariae rege. esse subiectus

Expanded text:
Non enim tunc captus est Judas, sed cunctis Non enim tunc captus est Judas, sed cunctis remansit Jerusalem, quae incredibili Dei misericordia liberata est. Potentiam ergo Assyrii et innumerabilis ejus exercitus, quam sub fluminis inundatione descripserat, nunc per aliam ostendit translationem, quod alis suis, id est, ducibus, et infinita multitudine operuerit terram Emmanuelis, hoc est, defendentis eam Dei; sed tamen non possederit, quamquam Emmanuel a LXX sequenti capitulo coaptetur, non proprio nomine, ut apud Hebraeos vocatur, sed interpretato, id est, nobiscum Deus. Siloe autem fontem esse ad radices montis Sion, qui non jugibus aquis, sed in certis terrarum concava et antra saxi durissimi cum magno sonitu veniat, dubitare non possumus, nos praesertim qui in hac habitamus provincia. Est autem sensus, quia populus decem tribuum magis voluit Rasin et filio Romeliae, id est, Damasci et Samariae regibus esse subjectus,
Abbreviated transcription (Latin):
id est princeps: et rebecca: quae in lingaa
nr̃a patientiam sonat:
Et adiecit dñs loqui ad medicens proeo
quod abiecit populus iste aquassiloe quae
uadunt gumsilentio. Et a ssumpsit magis
raasin. et filium romeliae: propter hoc
ecce dñ s ad ducet suꝑ eos aquas fluminis
sortes et multas regem assyrioꝵ ecomnẽ
ueniet. &erit extensio alarum eius implens
latitudinẽ tertae tuae oemmanuel:
Dixerat supra auferendam damasci fostitu¬
dinẽ & spolia samariae in conspectu regis
assrriorum et duos reges assrrio pugnante
capiendos . Nunc dr̃ loquitur ad prophetam
caractere solito scripturarum pertras la¬
tionem siloe fontis hierusalem. st assrrii
fluminis uiolentissimi quod omnem terrã
isrł suis inundet aquis. et egrediatur ripas
aluei tantoq feratur impetu. ut post quã
detem tribuum occupa uerit terrã adiudã
perueniat et transiens usq: ad collum ꝑtin¬
gat. perqͦ euicinam significat captiuitatẽ.

Expanded text:
id est, princeps, et Rebecca, quae in lingua id est, princeps, et Rebecca, quae in lingua nostra patientiam sonat. « Et adjecit loqui Dominus ad me, dicens: Pro eo quod abjecit populus iste aquas Siloe quae vadunt cum silentio, et assumpsit magis Rasin et filium Romeliae: propter hoc ecce Dominus adducet super eos aquas fluminis fortes et multas, regem Assyriorum et omnem veniet, et erit extensio alarum ejus implens latitudinem terrae tuae, o Emmanuel. Dixerat supra auferendam Damasci fortitudinem, et spolia Samariae in conspectu regis Assyriorum, et duos reges, Assyrio pugnante, capiendos: nunc Deus loquitur ad Prophetam charactere solito Scripturarum, per translationem Siloe fontis Jerusalem, et Assyrii fluminis violentissimi, quod omnem terram Israel suis inundet aquis, et egrediatur ripas alvei, tantoque feratur impetu, ut postquam decem tribuum occupaverit terram, ad Judam perveniat, et transiens ad collum usque pertingat: per quae vicinam significat captivitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
predari: Ascendens enĩ
charias memoria dñi. Barachi as benedictio
dñi. quib testib xp̃inatiuitas conprobat᷑.
Ipse in ecangelio duob: euntibũs emmaus
incipiens amorse et prophetis. disseruit.
quod dese omnia prȩdicassent:. Iuxta tro¬
pologiam in anima uirginali et nulla sorde
uelociter deaduersarus potestatib spolia
de trahet & sibi facit uniuersa seruire.
Cumq ex paste nunc uideat et expaste pro¬
pheteti prius quam possit esse perfectus
& merito uocare dm̃ patrem et matrem suã
caelestem bierusalem adbuc mninfantia
et in profectu positus uincet fostitudinem
damasci doc trinã nielicet sapientiae sȩcu¬
laris et auferet spolia samariae quibus
ecclesiam beretici spoliauer̃ dicentes.
Non est nobis parsindauid neq hereditas
infilio iesie p̃sente ipso rege asserioꝵ diabo¬
lo qui eis non poterit auxiliari. tales enim
filios non solum iraria prophetis uirgo
perpetua. sed et scãe mulieres patriarchis

Expanded text:
praedari. Ascendens enim Zacharias, memoria Domini; et Barachias, benedictio Domini: quibus testibus Christi nativitas comprobatur. Ipse enim in Evangelio duobus euntibus in Emmaus . incipiens a Mose et Prophetis, edisseruit quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, et nulla sorde velociter de adversariis potestatibus spolia detrahit, et sibi facit universa servire. Cumque ex parte nunc videat, et ex parte prophetet , priusquam possit esse perfectus, et merito vocare Deum Patrem, et matrem suam coelestem Jerusalem, adhuc in infantia et in profectu positus, vincet fortitudinem Damasci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicenNon est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim filios non solum Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae mulieres patriarchas
Abbreviated transcription (Latin):
tradita sunt . Conabitor qu
miserit adaꝗe
et lugaepit: quspost signi magnitu
lpdicat noter caecitatem iu¬
aocum etome reduli posse sanaris
nis do etrina arum xp̃i quae abs que
trepitu emore uerborum leniter
qduit ten ae prioris fugentur ẽrroris.
hoc quodie legitur. et ambulabit super
omnen nurugrurm. et auferet deiudaea¬
a homitm qui possit caput leuare aut pos
st quid facere In hebraico non habetur.
et ingrecis codicib: ueru iugulante confps¬
Corgregamini populi etuincemini etau
dido uni ersae proculterrae & confosta¬

Expanded text:
tradita sunt . Conabitur quoerat, miserit ad en accepit: quod post signi magnitudindicat, non aliter caecitatem Judaeorum et omnis increduli posse sanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae absque strepitu et clamore verborum leniter tenebrae prioris fugentur erroris. Hoc quod in Septuaginta legitur: Et ambulabit super omnem murum vestrum, et auferet de Judaea hominem, qui possit caput levare, aut forte aliquid facere: in Hebraico non habetur, et in Graecis codicibus ÷ veru jugulante confosCongdite universae procul terrae: conforta
Abbreviated transcription (Latin):
duris siceridos fuerit templidñi cui prece¬
pituicha÷ ut altare simile altaris damasci
fceret &edierum narrat liber. quod ene¬
dias filius achaẽ quae sierit dñm in dieb
Rachariae eruditintimore dñi. Exhibuit
aũse esaias dignum spũ prophetali et pre¬
buit prophetissȩ id est spui scõ qui sermone
hebraico uocatur genere seminino. rhua:
iuxta illud quod scriptum est: Accedite
ad dñm et inluminamini: Spũitaq sc̃o
conceptus est dñs : et licet humanꝰ sermo
natiuitaseius neq at explicare mrste

Expanded text:
Urias sacerdos fuerit Templi Domini : cui praecepit Achaz, ut altare simile altaris Damasci faceret. Et Dierum narrat liber , quod Ezechias filius Achaz quaesierit Dominum in diebus Zachariae eruditi in timore Dei. Exhibuit autem se Isaias dignum spiritu prophetali, et praebuit prophetissae, id est, Spiritui sancto, qui sermone Hebraico vocatur genere feminino RUA  , juxta illud quod scriptum est: Accedite ad Dominum, et illuminamini . Spiritu itaque sancto conceptus est Dominus. Et licet humanus sermo nativitatis ejus nequeat explicare myste
Abbreviated transcription (Latin):
teruinum et sicerã iusapieaaei
hoc esse arbitror. quad uinunsar
epluribus perturbatio est : Verbi gra¬
ti libidinis a uaritiae gulae &inuidiae
Sicera autem id est ebrietas. omnes mn
se uitiorum continet passiones
quas rectiis latino sermone per¬
turbationei possumus dicere : quod
statummentis euertant. et ebrios
faciant nescire quidagant : Quier¬
go possunt: plurimum debent carere
uitis : Et maximae ira quae furori
sit ad decipiendos hom

Expanded text:
ter vinum et siceram juxta anagogen hoc esse arbitror, quod vinum e pluribus una perturbatio est, verbi gratia, libidinis, avaritiae, gulae, et invidiae. Sicera autem, id est, ebrietas, omnes in se vitiorum continet passiones, quas rectius Latino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios faciant nescire quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori etate plenus sit, ad decipiendos hom
Abbreviated transcription (Latin):
rum quasi stercus in medio platea
rum: inomnibus his non est auersus
furor eius sed a ꝓuo manus eius extenta.
Quo abieceꝵ legem dñi exercitu¬
um qr m̃sedaturum perhiere mi
andñs pollicetur dicens. Eoce dies
uenient dicit dñs: et feriam domui is¬
raheli et domui iuda foedus nouum
non secundum pactum quod pepigiu
cum patribus uestris indie quando
ad prebendi manum eorum uteduco¬
rem eos deterra aegrpti: et sermone
sc̃i is rahel blas phemaiuntunt dicenii
tes daemonium habet eo sapgarita¬
nus est et nonne hicesti fabri filius
Idcirco iratus est furor dñumpapulum
suum qui prius iratur fuerat contriai
principes et potenter qnsa prentesa
erant in oculis suiss eo tus tisicauerunt
eos quasi stipula mlinga aignis. et lulon
flam mae exusserat. ut potentes po¬
tenter tormenta paterentur: ent
ex tenditi manum suam aduersum eum
quem uocat᷑ populum suum eo quod
fuerit pars hereditatis eius. et furi¬
culus possessionis illius : Extendit au¬

Expanded text:
rum quasi stercora in medio plrum. In omnibus his non est aversus furor ejus: sed adhuc manus ejus extenta: Quoniam abjecerunt legem Domini exercituum, quam se daturum per Jeremiam Dominus pollicetur, dicens: Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et feriam domui Israel, et domui Juda foedus novum, non seccum patribus eorum, in die quando apprehendi manum eorum ut educerem eos de terra Aegypti . » Et sermonem sancti Israel blasphemaverunt dicentes : « Daemonium habet, » et « Samaritanus est. » Et: « nonne hic est filius Idcirco iratus est furor Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis suis, et justificaverunt eos quasi stipulam lingua ignis, et calor flammae exusserat, ut potentes potenter tormenta paterentur. Et extendit manum suam adversum eum, quem vocat populum suum: eo quod fuerit pars haereditatis ejus, et funiculus possessionis illius . Extendit au
Abbreviated transcription (Latin):
ribis et non causas sc
dms iudices iniquitatis.:
Popter quod sicut deuorat stipulã
ungaignis et calor flammae exũ¬
riq: Sic radix eorum quasi fauilla erit.
et germen eorum ut pulius ascendet:
A biecerunt enim legem dñi exercitu¬
um. et sermonem sc̃ĩ is rahel blasphen¬
mauerunt: Propter superiores cau¬
sas superbiae et ebrietatis et auarii¬
tia& quia prouuis ad tulerꝰ nti spiu¬
nas et foenum. ligna. stipulam ar¬
suras que uepres. ideo radix malitiae
redigetur in fainitum etom̃¬

Expanded text:
ribus, et non causas, semus judices iniquitatis. Propter hoc sicut devorat stipulam lingua ignis, et calor flammae exurit: sic radix eorum quasi favilla erit, et germen eorum ut pulvis ascendet. Abjecerunt enim legem Domini exercituum, et sermonem sancti Israel blasphemaverunt. Propter superiores causas superbiae, et ebrietatis, et avaritiae, quia pro uvis attulerunt spinas, et fenum, ligna, stipulam, arsurosque vepres; ideo radix malitiae eorum redigetur in favillam, et om
Abbreviated transcription (Latin):
bris ueterib: ad sumpserunt curiosius
ad tendendum est non eos uerborum
ordinem secutos esso seis sensum: Vlnde
et in presentiloco : proconcipiet inutero
mattheus posuit in ut ero habebit & pro
uocabis. uocabunt: hebraei hoc deeze¬
chia filio achat prophetari arbitrant
quod ipso regnante sit capta samaria
quod omnino probari non potest: siqui¬
dem achaz filius ioatham regnauit suꝑ
iudam et hierusalem annis sedecim. cui
successit in regnum filius eius es eohias
ergo utdemus primo anno acha hanc
ad eum factã prophiam de etedñas
conceptudicit &natiuit . Cumeoti
Cumeo temꝰ¬
pore quoregnare coepit achiam nouẽ
et echias esset annoꝵ nisi foste Ixtumi
edechiae regni annum quo est apta sama¬
ria in fantiam eius appellari dianti non
actatis sedimperii: quod coactum esselatq
uiolentũ et stultis patet quidam denr̃ĩs
esaiam prophetam duos filios habuisse con¬
tendit lasub etemmanuel. deprophetis¬

Expanded text:
bris veteribus assumpserunt, curiosius bris veteribus assumpserunt, curiosius attendendum est, non eos verborum ordinem secutos esse, sed sensum. Unde et in praesenti loco, pro concipiet in utero, Matthaeus posuit, in utero habebit : et pro vocabis, vocabunt. Hebraei hoc de Ezechia filio Achaz prophetari arbitrantur, quod ipso regnante sit capta Samaria: quod omnino probari non potest. Siquidem Achaz, filius Joatham, regnavit super Judam et Jerusalem annis sedecim : cui successit in regnum filius ejus Ezechias,ergo, ut demus primo anno Achaz hanc ad eum factam prophetiam, de Ezechiae conceptu dicitur et nativitate, cum eo tempore 111 quo regnare coepit Achaz, jam novem Ezechias esset annorum, nisi forte sextum Ezechiae regni annum, quo est capta Samaria, infantiam ejus appellari dicant, non aetatis, sed imperii. Quod coactum esse atque violentum, etiam et stultis patet. Quidam de nostris Isaiam prophetam duos filios habuisse contendit, Jasub et Emmanuel: et Emmanuel de prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus est qui auxilia returei : et regũ
uolumine legimꝰ quod que sier intipuellã
uirginem nomine abis ap. et introduxerunt
et erat puella pulchra nimis et ministra¬
bat ei et rex non cognouit eam : quõq sequitꝰ
et uo cabis nomen eius emmanuel: & lax
ec tresreliqui similiter transtulerunt:
proquo inmatheo scriptumest uocabunt.
quod in hebraico non habetur. Ergo iste
pur quinascetur exuirgineo domus
dauil: nunc ate appelletur emmanael
idest nibiscum ds̃. quia reb: ipsis proba¬
bis aduob: mimicis regib: liberatã dm̃
te habere prȩsentõ : et qui postea uoca¬
bitur ihs̃ idest saluator. eo quoduni¬
uersum hominũ genus saluaturus sit.
Nuncaũ emmanuelis appellatur una.l
igernum carathi quod omnes inter¬
pretati sunt uoͬbis. potest intellegi et
uocabit. quo ipsa scilicet uirgo quae
concipiet et pariet: hoc xp̃m appella¬
tura sit nomine: Inmultis testimonus
quae euangelistae uel a postoli deli¬

Expanded text:
inventus qui auxiliaretur ei. Et in Regum inventus qui auxiliaretur ei. Et in Regum volumine legimus , quod quaesierint puellam virginem nomine Abisag, et introduxerint eret eum et erat puella pulchra nimis, et ministrabat ei, et rex non cognovit eam. Quodque sequitur: Et vocabis nomen ejus Emmanuel, et LXX et tres reliqui similiter transtulerunt, pro quo in Matthaeo scriptum est, vocabunt: quod in Hebraeo non habetur. Ergo iste puer qui nascetur ex Virgine, o domus David, nunc a te appelletur Emmanuel, id est, nobiscum Deus, quia rebus ipsis probabis a duobus inimicis regibus liberata, Deum te habere praesentem: et qui postea vocabitur Jesus, id est, Salvator, eo quod universum hominum genus salvaturus sit, nunc a te Emmanuelis appelletur vocabulo. Verbum CARATHI  , quod omnes interpretati sunt vocabis, potest intelligi et vocabit: quod ipsa scilicet Virgo quae concipiet et pariet, hoc Christum appellatura sit nomine. In multis testimoniis quae Evangelistae vel Apostoli de li