comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutum. quibus geniuno fauore quam uis¬
uitus inclinetur ad surgit. ad scientiam dĩ quasi arcem prospicit. Dm̃ enim¬
quilib& hominũ contempnere ad tempus potest. nescire in totũ non potest
Vnde quidam dum in multis dm̃ credunt. multos deos indistreto timore
finxerunt. Sed hinc iam uel maxime cum auctoritate ueritatis. operante
tum ipsa &iam ratione discutiente discessum est. quippe cũ & philosophi
eorum ut de nostris scĩs sileam dum intento mentis studio quȩrant
scrutanturq omnia. unum dm̃ Auctorẽ omnium repperiunt. adquem
unum omnia referuntur. Unde &iam nunc pagani quos iam declarata
ueritas de contumatia magis quam de ignorantia conuncit. cũ a nobis
discutiuntur non se plures deos sequi. sed sub uno dõ magno pluresminis¬
tros uenerari fatentur  Restat igitur de intelligentia ueridĩ per
multas intelligendi suspitiones confusa dissentio. quia de uno dõ homi¬
num poena una est opinio. Huc usq humana scrutatio. & sic cum labore

Expanded text:
irtutum, quibus genuino fauore, quamuisuitiis inclinetur, adsurgit, scientiam Dei quasi arcem. porospicit. Dequilibet hominum contemnere. ad tempus potest,. nescire in totum non potest. unde quidam dum in multis Deum credunt, multos deos indiscreto timore finxerunt. sed hinc iam uel maxime cum auctoritate ueritatis operante tum ipsa etiam ratione discutiente discessum est. quippe cum et philosophi eorum, ut de nostris sanctis sileam, dum intento mentis studio quaerunt sorutanturque omnia, unum Deum auctorem omnium reppererunt, ad quem unum omnia referrentur; unde etiam nunc pagani, quos iam declarata ueritas de contumacia magis quam de ignorantia conuincit, cum a nobis discutiuntur, non se plures deos sequi sed sub uno deo magno plures ministros uenerari fatentur. restat igitur de intellegentia ueri Dei per multas intellegendi suspiciones confusa dissensio, quia de uno deo omnium paene una opinio est. hucusque humana scrutatio, etsi cum labore,
Abbreviated transcription (Latin):
aegyptiis conseruandȩ salutis auctorẽ. quis credat ita in breui corum¬
excedisse memoriae. ut filios eius atq uniuersam cognationẽ paulo post seruitio

Expanded text:
Aegyptiis conseruatae salutis auctorem, quis credat ita in breui eorumexcidisse memoriae, ut filios eius atque uniuersam cognationem paulo post seruitio
Abbreviated transcription (Latin):
bilitas. quam nullomodo humanȩ uitȩ uegetatio di perpeti potest.
Eadem die picentes congressi & uicti suntꝰ. quorũ dux uidacilius con¬
uocatis principibus post magnificatas epulas largaq pocula. cunc tos
ad exemplum sui prouocans. hausto ueneno adfumpͥtus est : Gunctis
pactũ eius laudantibus. sed nemine subsequente
tirio ab urbe condita. do lxi. cum. ad obsidendos asculos pompeius

Expanded text:
bilitas, quam nullo modo humanae uitae uegetatio diu perpeti potest. bilitas, quam nullo modo humanae uitae uegetatio diu perpeti potest. eadem die Picentes congressi et uicti sunt, quorum dux Vidacilius conuocatis principibus suis post magnificas epulas largaque pocula cunctos ad exemplum sui prouocans hausto ueneno absumptus est, cunctis factum eius laudantibus sed nemine subsequente. Anno ab Yrbe condita DCLXI cam ad obsidendos Pompeios
Abbreviated transcription (Latin):
cȩsaris primum respirante sumpsiss&. Portius cato prȩtor & ruscus plotius
legatus. umbros plurimo sanguine impenso. & difficillimo labore uicerunt
Cneo pompeio & lucio portio catone consulibus. pompeius diu obsedit asculũ
ciuitatem. nec tamen expugnauiss&. fusi populũ in campũ prorum pentem
grauissima oppressione uiciss&. Decem & nouem milia marsorũ in ea¬
p̾ugna cum frauco imperatore suo caesa sunt. capta tria milia. Quattuor
milia autem italici uiri ex ea caede profugi. iugum montis coacto iri
unum agmine forte conscenderant. ubi oppressi exanimatiq niuibus.
miserabili morte refugerunt. Namq. ita ut attoniti timore hostium¬
steterant. alii stirpibus uel saxis reclines. alii armissuis innitentes pa¬
tentibus cuncti oculis dentibusq nudatis. uiuentium in modũ ui sebant᷑
Nec ullum erat procul intuentibus mortis indicium. nisi diuturna immo¬

Expanded text:
Caesaris primum respirans sumpsisset. Porcius Cato praetor Etruscos, Plotius Caesaris primum respirans sumpsisset. Porcius Cato praetor Etruscos, Plotius legatus Umbros, plurimo sanguine impenso, et difficillimo labore vicerunt. Cn. Pompeio, L. Porcio Catone consulibus, Pompeius diu obsedit Asculum civitatem: nec tamen expugnavisset, nisi populum in campum prorumpentem, gravissima oppressione vicisset. Decem et octo millia Marsorum in eapugna cum Franco imperatore suo caesa sunt, capta tria millia. Quatuor autem millia Italici viri ex ea caede profugi, 338 jugum montis coacto in unum agmine forte conscenderant: ubi oppressi exanimatique nivibus, miserabili morte riguerunt. Namqsteterant, alii stirpibus uel saxis reclines, alii armis suis innitentes, patentibus cuncti oculis dentibusque nudatis uiuentium in modum uisebantur; nec ullum erat procul intuentibus mortis indicium nisi diuturna immo
Abbreviated transcription (Latin):
tironem. dolo id eum agere ratus contempsit. seseq in insidias mar
sorum & unuuersum agnien exercitus sui in cautus miecit. Ubi & ipsa
consul occisus. & multi nobiles interfecti. & octo milia romanorum
militũ caesa sunt Arma & corpora interfectorum. In conspectu
legati marii tolenus flauius pertulit. atq in testimonium dadis
euexit. Marius raptis continuo copiis. iuctores insperatus oppressto
octo milia & ipse marsorũ interfecit. Cumq ab exercitu impe
sociali bello sumpserat. hac spe a rridente deposuit. atq ad antiquũ
togae decorem recuperauit. Marius deinde sex milia marsorum
eserniam missus. ubi artissima obsidione romani ciues & milites prae
mebantur. maximo bello & plurima cȩde hostium. urbem sociosq serua uit
Cneus pompeius picentes graui proelio fudit. qua uictoria senatus laticlauia
& cetera dignitatis insignia recepit. cum togas tantum modo iuctoria

Expanded text:
tironem, dolo id eum agere ratus contempsit seseque itironem, dolo id eum agere ratus contempsit seseque isorum cum universo agmine exercitus sui incautus injecit, ubi ipse cos. occisus est, et multi nobiles interfecti, et octo millia militum Romanorum caesa sunt. Arma et corpora interfectorum in conspectu Marii legati Telonus fluvius pertulit, atque in testimonium cladis evexit. Marius, raptis continuo copiis, victores insperatus oppressit, octo millia et ipse Marsorum intesociali bello sumpserat, hac spe adridente deposuit atque antiquum togae decorem recuperauit. Marius deinde sex milia Marsorum cohortibus Aeserniam missus, ubi artissima obsidimebantur, maximo bello et plurima caede hostium urbem sociosque servavit. Gneius Pompeius Picentes gravi praelio fudit, qua victoria senatus laticlavia et caetera dignitatis in
Abbreviated transcription (Latin):
missum. apud asculum occiderunt. Statiq clausa ciuitate. onines
ciues romanos indicta caede iugularunt. Continuo atrocissimam
perniciem. in famissima pratessere prodigia. Namq omniũ generũ
animalia. quae manus hominũ blande perpeti. atq inter homines uiuere
solita erant. relictis stabulis pasciusq. cum balatu huinitu mugituq.
miserabili. ad siluas montesq fugerunt. Canes quoq quorũ natura
est extra homines esse non posseꝰ. lacrimosis ululatibus uagi. luporum
ussu sonatus bellum gessit & uictus est: post quam sibi samnites papii
mutilium imperatorem praefecerant. Marsi autem. aga men nonẽ
arch phiratam prȩ optauerant. Iulius cȩsar samnitium pugna
uictus. caeso fugit exercitu. Rutilius consul. marium propin¬
quum suum legatum sibi legit. Quem assidue sum monentem: morã
bello utilem fore. & paulisper in castris exertere militem oportere

Expanded text:
missum, apud Asculum occiderunt. Statimque clausa civitate, omnes missum, apud Asculum occiderunt. Statimque clausa civitate, omnes cives Romanos indicta caede jugularunt. Continuo atrocissimam perniciem infamissima praecessere prodigia. Namque omnium generum animalia, quae manus hominum blande perpeti atque inter homines vivere solita erant, relictis stabulis pascuisque, cum balatu, hinnitu mugituque miserabili, ad silvas montesque fugerunt. Canes quoque, quorum naturae est extra homines esse non posse, lacrymosis ululatibus vagi luporum iussu senatus bellum gessit et uictus est, postquam sibi Samnites Papium Mutilum imperatorem praefecerant, Marsi autem Agamemnonem archipiratam praeoptauerant. Iulius Caesar Samnitium pugna uictus caeso fugit exercitu. Rutilius consul Marium proquinquum suum legatum sibi legit: quem adsidue summonentem moram bello utilem fore et paulisper in castris exerceri militem oportere
Abbreviated transcription (Latin):
ed accessit ut mestam urbem prodigia dira deterͣrent. Nam sub ortu
solis globus ignis eregione septentrionis. cum maximo caeli fragore emicutt
Apud arrenos cum panes per conuiuia frangerentur. cruor emedus pa¬
nibus quasi uulneribus corporum fluxit. Praeterea per septem con¬
tinuos dies grando lapidum. inmixtis &iam testarũ fragmentis. terram
latissime uerberauit. In sam nitibus uastissimo hiatu terrae flamma
prorupit. & usq ad caelum extendi uisa est: Complures praeterea
in itinere romani. uidere glabum coloris aurei caelo ad terrã de uolu
maioremq factum pursus a terra in sublime adorientẽ solem ferri. ac
magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Drusus tantis malis anxius.
domi suae incerto quidem auctore interfectus est. Igitur picentes.
uestini. marsi. peligni. marrucipii. sam nites. lucani. cũm adhuc occultã
defectionem meditarentur. gaium seruium pretorem legatum ad sẽ

Expanded text:
Eo accessit, ut moestam urbem prodigia dira terrerent. Nam sub ortu Eo accessit, ut moestam urbem prodigia dira terrerent. Nam sub ortu solis globus igneus a regione Septentrionis cum maximo fragore coeli emicuit. Apud Aretinos, cum panes in convivio frangerentur, cruor e mediis panibus, quasi e vulneribus corporum fluxit. Praeterea per septem continuos dies grando lapidum, immixtis etiam testarum fragmentis, terram latissime verberavit. In Samnitibus vastissimo hiatu terrae, flamma prorupit, et usque in coelum extendi visa est. Complures praeterea in itinere videre Romani globum coloris aurei, coelo ad terram devolvi, majoremque factum, rursus a terra in sublime ad Orientem solem ferri, ac magnitudine sua ipsum solem obtexisse. Drusus tantis malis anxius, domi suae, incerto quidem auctore, interfectus est. 336 Igitur Picentes, Vestini, Marsi, Peligni, Marrucinidefectionem meditarentur, Gaium Servilium praetorem, legatum ad se
Abbreviated transcription (Latin):
midici. totuus urbis gauidio promulgarunt. Quod ne perficeretur
marii consulis cefuru tribuni plebis factionibus intercessum est constan
Rutiluis quoq uir iitegerrimus adeo fidei atque innocentiae constar¬
tia usus estꝰ. ut die sibi ab accusatoribus dicta: usq ad cognitionẽ negcu
capillum harbamue prompserit. neq sordida ueste humiliue habitu
suffratores conciliarit. inimicos permulserit iudic es teptoano site cosente¬
Srationem quoq aperto ore concessam. nibilo summissiorem quam
animum habuerit: Cum eiudenti oppugnaretur calumnia. & opi¬
nione honorũ omnium iure absoluendus putaretur. peiurio iuditio
condempnatus est:. Qui smirnam cominigrans. litterarum studus
intentus consenuit.
martio consulibus. intestinis causis sociale bellũ tota commouit
italia. Siquidem liuius drusus tribunus plebi. latinos omnes spe
libertatis inlẽctos. cum placitum expugnare non poss&. in arma excitauit.

Expanded text:
midici totius Vrbis gaudio promulgarunt: quae ne perficeretur, midici totius Vrbis gaudio promulgarunt: quae ne perficeretur, Marii consulis et Furii tribuni plebi factionibus intercessum est. Butilius quoque air integerrimus adeo fidei atque innocentiae constantia usus est, ut die sibi ab accusatoribus dicta, usque ad cognitionem neque capillum barbamue promiserit neque sordida ueste humiliue habitu suffragatores conciliarit, inimicos permulserit, indices temperarit, orationem quoque a praetore concessam nihilo summissiorem quam animum habuerit. cum euidenti oppugnaretur calumnia et opinione bonorum omnium iure absoluendus putaretur, peiurio iudioum condemnatus est. qui Zmyrnam conmigrans litterarum studiis intenMartio conItalia. siquidem Liuius Drusus, tribunus plebi, Llibertatis illectos, cum placitum explere non posset, in arma excitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
rex. ab aliis imperator est apellatus. Marius manipulatim plebe de¬
scripta: alterum consulem cum presidiis in colle disposuit. Ipse portas
comminuit: In foro proelium cõmissum est. Saturninus amarianis
foro pulsus incapitolium confugit. marius fistulas quibus eo aqua
ducebatur incidit : Bellum deinde in aditu capitolu horridum satis
factum est. multi cirta safecium & saturiunum caesi. Saturninus
palam clamitans. marium auctorem esse omniũ molitionum suarũ con¬
testatus est Cum autem ipse saturninus & saufetius & labienus co¬
gente mario incuriam confugissent. per equites romanos effractis
foribus occisi sunt. Gneus glautia extractus dedomo claudn. occisus
est. Furius tribunus. plebi bona omniũ puplicanda decreuit.
Cneus dolobella saturnini frater. per forũ olitorium fugiens. cum lucio
giganio interfectus ẽ. Itaq auctoribus tantȩ seditionꝰis occisis. quie
populo fuit : Tunc cato pompeius rogationem de reditu metelli nu¬

Expanded text:
rex, ab aliis imperator est appellatus. Marius manipulatim plebe descripta alterum consulem cum praesidiis in colle disposuit, ipse portas communiuit. in foro proelium commissum est; Saturninus a Marianis foro pulsus in Capitolium confugit; Marius fistulas, quibus eo aqua deducebatur, incidit. bellum deinde in aditu Capitolii horridum satis actum est, multi circa Saufeium et Saturninum caesi. Saturninus palam clamitans, Marium auctorem esse omnium molitionum suarum, contestatus est; cum autem ipse Saturninus et Saufeius et Labienus cogente Mario in curiam confugissent, per equites Romanos effractis foribus occisi sunt. C. Glaucia extractus e domo Claudii trucidatus est. Furius, tribunus plebi, bona omnium publicanda decreuit. Cn. Dolabella, Saturnini frater, per forum holitorium fugiens, cum L. Giganio interfeotus est. itaque auctoribus tantae seditionis occisis quies populo fuit. tunc Cato atque Pompeius rogationem de reditu Metelli Nu
Abbreviated transcription (Latin):
dudumi abhisdem hostibus acceperat pertuliss&.
Marco claudio marcello quinto fabio labione consulibus. philippus rex
qui legatos populi romani interfecerat. propterdemetrii filii quem legatũ
miserat. uerec undissimas preces ueniam meruit. Eumq continuo uelut

Expanded text:
dudum ab isdem hostibus acceperat, pertulisset. dudum ab isdem hostibus acceperat, pertulisset. M. Claudio Marcello Q. Fabio Labeone consulibus Philippus rex, qui legatos populi Romani interfecerat, propter Demetrii filii sui, quem legatum miserat, uerecundissimas preces ueniam meruit, eundemque continuo uelut
Abbreviated transcription (Latin):
piss& incertũ est. ultro remisit. In hispania ulteriore. lucius emilius
proconsul alusitanis. cum uniuerso exercitu caesus interiit. Iucius
bobius in hspaniam proficiscens. aligurib circum uentus. cũ uniuerso
exercitu occisus est. Unde adeo ne nuntiũ quidem suꝑ fuisse constat. ut
internitionẽ ipsam romȩ masilienses nuntiare curauerint. Ful uius
consul degrecia ingallo greciam quȩ nunc est galatia transuectus. ad olimpũ
montem peruenit. Adquem uniuersi gallo greci cum coniugib & liberi
confugerant. ibiq acerbissinũ bellum gessit: Namq. de superioribus
locis. sagittis. grandibus saxis. ceterisq telis romani grauiter attriti. tan¬
dem usq ad congressum hostium proruperunt. Quadraginta milia
gallo gretorũ. eo proelio intesfecta referuntur. Marcus consul aduer¬
sus ligures profectus superatusque : iii̾i. milia militũ amisit. Et nisi uicꝰ¬
tus celeriter refugiss& in castra. randem internitionis oladem quam bobiuis

Expanded text:
pisset inoertum est, ultro remisit. in Hispania ulteriore L. Aemilius proconsule a Lusitanis cum uniuerso exercitu caesus interiit. L. Baebius in Hispaniam proficiscens, a Liguribus circumuentus cum uniuerso exercitu occisus est; unde adeo ne nuntium quidem superfuisse constat, ut internecionem ipsam Romae Massilienses nuntiare curauerint. Fuluius consul de Graecia in Gallograeciam, quae nunc est Galatia, transuectus, ad Olympum montem peruenit, ad quem uniuersi Gallograeci cum coniugibus et liberis confugerant, ibique acerbissimum bellum gessit; namque de superioribus locis sagittis glandibus saxis ceterisque telis Romani grauiter contriti, tandem usque ad congressum hostium perruperunt: quadraginta # milia Gallograecorum eo proelio interfecta referuntur. Marcius consul aduersus Ligures profectus superatusque IIII milia militum amisit et, nisi uictus celeriter refugisset in castra, eandem internecionis cladem, quam Baebius
Abbreviated transcription (Latin):
ponipens pose quem sẽ in proscriptorũ numerum religatuĩ comoert
conuey sus inlatrocinia: omnt̃ oram italiae calibus rapinis q. uastauit
cum eo pacemi tribumi uues ut non dtam tr ramdri sest s epissus tes a mor
Antonins secerant: Sed continuo cum contra pactu pompoisigitsuos
maigandẽi ast hostos haletus est. Mȩna liberatus pombe isi gutno s

Expanded text:
Pompeius, postquam se in prescriptorum numerum relatum comperit, Pompeius, postquam se in prescriptorum numerum relatum comperit, conversus in latrocinia, omnem oram Italiae caedibus rapinisque vastavit. cum eo pacem triumviri, ut non dicam tyranni, id est, Lepidus, Caesar, Antoniusque fecerunt. Sed continuo cum contra pactum Pompeius fugitivos allegeret, ut hostis habitus est. Mena, libertus Pompeii, cum s
Abbreviated transcription (Latin):
doniam magnis bellorũ apparatibus ꝑsecuti ad mortẽ compulerunt
quam uis mani festissime illa tunc pugna non uirtute partis antonii. sed
raesaris felicitate confecta sit. Caesar enim tunc ager cum se iri
castris capiendȩ quietis causa teneri statuiss&. ortatu & precibus
medici sui qui per somniũ ammonitũ sese fatebatur. ut ea die castris
caesarem salutis ipsius causa educer&. in campum egre inter copias
egressus est. ac mox castra rius ab hostibus capta sunt: Sed rursus
carsariani milites. cassii castra cȩperunt. Quare ad desperationem
ad acti brutus & cassius. inmaturam sibi mortẽ ante belli terminum
conseierunt.Iam inuitatis percussoribus. cassius caput. brutus latus
muburt ⁊ a remne folua uxor antonui socrus ȩsaris. dominatum uts
iulie re figigabat: Incertũ in hac mutatione consularis regiaq ufastigii
pe sarem reuersum apud borunaisium contuiclus fac tionib: insidusq

Expanded text:
doniam magnis bellorum apparatibus persecuti, ad mortem compulerunt: doniam magnis bellorum apparatibus persecuti, ad mortem compulerunt: quamvis manifestissime illa tunc pugna non virtute partis Antonii, sed Caesaris felicitate confecta sit. Caesar enim tunc aeger, cum se in castris capiendae quietis causa tenere statuisset, hortatu, et precibus medici sui, qui per somnium admonitum sese fatebatur, ut ea die castris Caesarem salutis ipsius causa educeret, in campum aegre inter copias egressus est, ac mox castra ejus ab hostibus capta sunt: sed rursus Caesariani milites Cassii castra ceperunt. Quare ad desperationem adacti Brutus et Cassius, immaturam sibi mortem ante belli terminum consciverunt: nam, invitatis percussoribus, Cassius caput, Brutus latus praebuit. At Romae Fulvia, uxor Antonii, socrus Caesaris, dominatum ut mulier agitabat: incertum in hac mutatione consularis regiique fastigii, Caesarem reversum apud Brundusium contumeliis, factionibus, insidiisque
Abbreviated transcription (Latin):
incircum scripta cȩdes ageretur. Cxxx. & duo senatorum nomina
INI tabula proposita sunt. Prima lepidi precepto & nomine. de¬
in de antonii. tertio cȩsaris. Ibi antonius tullium ciceronẽ inimicũ
suum. ibi lucium cȩsarem auunculũ suum. & quod exaggerando
sceleri accessit : uiua matre proscripserat. Ibi lepidus lucius pau¬
lum fratrem. in eundem ꝓscriptorũ gregem coniecerat. Ad iecsti
sunt postta ad numerũ proscriptorum triginta equites romani. multȩ
dui & uariae caedes actae. Nomus proscriptorũ direptis omnibus
disruptȩ sunt. ac dolobella inffria multa cum rassia bella gessit: a quo
uictus seipse se interfecit. Prutus & cassius magnis exercitibus com¬
paratis. apud athenas conuenerunt. tatamq. greciam depopulati sunt
hodios cassius terra mariq oppugnatos. ad deditionẽ coegit. quibus
prȩter uitã nihil reliquit. Igitur caesar & antonius eosdem in mace¬

Expanded text:
incircumscripta caedes ageretur, centum triginta et duum senatorum nomina incircumscripta caedes ageretur, centum triginta et duum senatorum nomina in tabula proposita sunt, primum Lepidi praecepto et nomine, deinde Antonii, tertio Caesaris. Ibi Antonius Tullium Ciceronem inimicum suum, ibi L. Caesarem avunculum suum, et quod exaggerando sceleri accessit viva matre proscripserat; ibi Lepidus L. Paulum fratrem suum in eumdem proscriptorum gregem conjecerat. Adjecti sunt postea 432 ad numerum proscriptorum triginta equites Romani. Multae diu et variae caedes actae, domus proscriptorum, direptis omnibus, dirutae sunt. At Dolabella in Syria multa cum Cassio bella gessit, a quo victus ipse se interfecit. Brutus et Cassius magnis exercitibus comparatis apud Athenas convenerunt, totamque Graeciam depopulati sunt. Rhodios Cassius terra marique oppugnatos ad deditionem coegit, quibus praeter vitam nihil reliquit. Igitur Caesar et Antonius eosdem in Mace
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ibi hyrcius consuł occisus est. uictus fugit antonius. Cesar iucto¬
ria potitus est. Qui decius brutus de coniuratione occisi iulu cęsaris
confessus. preces pęnitentiȩ fudit. Dolabella tribunium exinterfec¬
toribus caesaris smirnȩ interfecit. dolabella senatus hostem ꝓnuntiauit¬
consulum ocoisorũ uterq exercitus cesari paruit. Postea dccius brutus
ingallia asequanis captus & occisus est. Basillus autẽ aeque unus de
percusso ribus. manu seruorũ suorũ necatus est. Iȩpido satis agente.
caesar antonium recipit ingratiam. atq ob fidem reconciliatȩ gratiae.
filiam eius matrimonio sortitus est. Unde cum ad urbem accessissent.
ac rumor de futura proscriptione ortus ess&. gaius thoraneus uir pre¬
torius nihil tale metuens. in cursu militũ domui suȩ interfectus. ẽ.
aliiq quam plures trucidati sunt. Itaq ne latius atq effrenatus

Expanded text:
tunc ibi Hirtius consul occisus est, uictus fugit Antonius, Caesar uictotunc ibi Hirtius consul occisus est, uictus fugit Antonius, Caesar uictoria potitus est, cui D. Brutus de coniuratione occisi Iuli Caesaris confessus preces paenitentiae fudit. Dolabella Trebonium , unum ex interfectoribus Caesaris, Zmyrnae interfecit. DolabellaConsulum occisorum uterque exercitus Caesari paruit. Postea Decius Brutus in Gallia a Sequanis captus et ocpercussoribus, manu servorum suorum necatus est. Lepido satisagente, Caesar Antonium recepit in gratiam: atque ob fidem reconciliatae gratiae, filiam ejus matrimonio sortitus est. Inde cum ad Urbem accessissent, ac rumor de futura proscriptione ortus esset, C. Thoranius, vir praetorius, nihil tale metuens, incursu militum domi suae interfectus est, aliique complures trucidati sunt. Itaque, ne latius atque effrenatius
Abbreviated transcription (Latin):
am ut breuiter coaceruationẽ malorũ explicem. bella ciuilia quinq¬
gessit. mutinense philippense perussinũ siculũ : actiatũ. Equib:
duo hoc est primũ ac nouissimũ ad uersũ marcũ antonium. secundũ ad¬
uersum brutũ & cassuim. tertiũ ad uersus lucium antoniũ. quartũ
aduersus sextũ pompeium gnei pomper filiũ confecit Antonius senatu
hostis pro nuntiatur. deciumꝰ brutũ apud mutinã obsidione concluserat
Consules hyreuis & pansa. & cum his cȩsar ad liberandũ brutum expugnandũq
Antonium missi sunt asenatu. Pansa primo ueniens exceptus insidiis inter
suorũ clades. ipse quoq primo grauiter uulneratus. ab eodem uulnere int̾¬
positis diebus est mortuus. Hrrcius auxiliũ collegae ferens. magnas anto¬
ni copias uasta strage deleuit. Cę̧sar eatenus castra custodit : Sec unda
ad uersus antonium pugna. magnae utrimq strages actȩ sunt. Namq

Expanded text:
nam, ut breuiter coaceruationem malorum explicem, bella ciuilia quinqnam, ut breuiter coaceruationem malorum explicem, bella ciuilia quinqgessit, Mutinense, Philippense, Perusinum, Siculum, Actiacum. E quibus duo, hoc est primum ac novissimum, adversus Marcum Antonium, secundum adversus Brutum et Cassium, tertium adversus Lucium Antonium, quartum adversus Sextum Pompeium, Gn. Pompei filium, confecit. Antonius, a senatu hostis pronuntiatus, Decium Brutum apud Mutinam obsidione concluserat. Consules Hircius et Pansa, et cum his Caesar, ad liberandum Brutum expugnandumque Antonium missi. Pansa primo ueniens exceptus insidiis, inter suorum clades ipse quoque pilo graruiter uulneratus ab eodem uulnere interpositis diebus est mortuus. Hirtius auxilium collegae ferens magnas Antonii copias uasta strage deleuit. Caesar catenus castra custodiit. secunda aduersus Antonium pugna magnae utrimque strages actae sunt. namque
Abbreviated transcription (Latin):
mitium superbia est . Inde exarserunt bella ciuilia: indeiterum
pullu lariit. Non ergo iniusta cȩdes est corũ. qui eam in iuste conseo¬
tionturiusi ambitionis emulatio per ipsos atq in ipsis & gitur & punit᷑
chonec qui de trac auere callegium distant ferre dominatu. summaq
imperu totius ad unum redacta. longe aliud omnes homines uiuendiꝰ
genus subicant ut homines humiliter placere studeant : ion insolent᷑
offendere sed adtam salubrem humilitatis doctrina magistro opus est
taq oportune compositis rebus augusti cȩsaris. natus estꝰ dñs xpc
apertior fer& humilitatis institutio. quando iam pertotũ mundum
poena superbiae omnibus ess& exemplo
tirio ab urbe condita . dccx. interfecto iulio cȩsare. oc tauianus
qui testamento ulii cȩsaris auunculi. & hereditatẽ & nomen assũpse¬
rat : idẽq qui postea rerum potitus augustus est dictus. simul ut
romam adulescens admodũ uenit. indolem suã bellis ciuilibus mouit

Expanded text:
itium superbia est: inde exarserunt bella ciuilia, inde iterum pullularunt. non ergo iniusta caedes est eorum, qui eam iniuste consectantur, si ambitionis aemulatio per ipsos atque in ipsis et agitur et punitur, donec qui detrectauere collegium, discant ferre dominatam, summaque imperii totius ad unum redacta longe aliud omnes homines uiuendi genus subeant, ut omnes humiliter placere studeant, non insolenter offendere. sed ad tam salubrem humilitatis doctrinam magistro opus est. itaque opportune conpositis rebus Augusti Caesaris natus est Dominus Chraptior fieret humilitatis institutio, quando iam per totum mundum poena superbiae omnibus esset exemplo. Anno ab Vrbe condita DCCX interfecto Iulio Caesare Octauianus, qui testamento Iuli Caesaris auunculi et hereditatem et nomen adsumpserat idemque, qui postea rerum potitus Augustus est dictus, simul ut Romam adulescens admodum uenit, indolem suam bellis ciuilibus uouit.
Abbreviated transcription (Latin):
diose ducem in disponendo bello audientes. ab antigono uicti castrisq sepa¬
rati. & uxores & liberos simulq omnia quȩ sub alexandro adquȩsierant
perdiderunt. qui postea turpiter ꝑ legatos reddi sibi quȩ perdiderant
uictorem rogant Antigonus autem redditurũ sepollicetur. si sibi uinc̾¬
tum eumenen ꝑ traherent. At illi spe recuperationis inleͤti. dedecoro¬
sissima proditione ducem suũ cuiussigna paulo ante secuti fuerant cap¬
tiui. ipsi captum catenatumq duxerunt. & mox cum fȩdissima igno muua
in exercitu antigoni dispersi sunt Interea euridice uxor arridei regis
macedonii. multa sub nomine uiri nefaria gerit ꝑ casandrũ. quem flagi¬
tiose cognitũ. ad suminũ fastigium ꝑ omnes honorũ gradus prouex erat᷑
Qui ex libidine mulieris. multas greciȩ ciuitates afflixit. Tunc olimpias
mater alexandri regis. ortante poliperconta. cum ab ȩprro in macedo¬

Expanded text:
diose ducem in disponendo bello audientes ab Antigono uicti castrisque pridiose ducem in disponendo bello audientes ab Antigono uicti castrisque priuati, et uxores et liberos simulque omnia, quae sub Alexandro adquisierant, perdiderunt. qui postea turpiter per legatos reddi sibi quae perdiderant, uictorem rogant. Antigonus autem redditurum pollicetur, si sibi uinctum Eumenen pertraherent. ita illi spe recuperationis inlecti, dedecorissima proditione ducem suum, cuius signa paulo ante secuti fuerant.:, captiui ipsi captum catenatumque duxerunt et mox cum foedissima ignominia in exercitu Antigoni dispersi sunt. interea Eurydice, Arridoei regis Macedonum uxor, multa sub nomine uiri nefaria gerit per Cassandrum, quem flagitiose cognitum ad summum fastigium per omnes honorum gradus prouexerat: qui ex libidine mulieris multas Graeciae ciuitates adflixit. tunc Olympias, mater Alexandri regis, hortante Polyperconta, eum ab Epiro in Macedo
Abbreviated transcription (Latin):
rere bello perdicȩ parat. Inter hec neptholemus & eumenes. eruentissim
inter se proelio degladiati sunt. Uictus neptholemus ad antipatrum
fugit. quẽ ut eumenen desperato opprimat per urgu&. Quod eume¬
nes futurũ ratus. insidiantes insidiis capit. In eo bello poli perconta occi
tp̃holomeo acerbissime bello congressus. amissis copiis ipse quoq intefec¬
tus est. Eumenes python & illirius & alceta frater perdicae a macedi¬
nibus hostes pronuntiantur : bellumq aduersus eos antigono decernitus
Itaq eumenes & antigomis. conlatis aduersumse magnificis copus conflix¬
auxiliã tunc potissimi per legatos poposcit. quo nuntio territus
antigonus. ab obsidione discessit. Sed nec eumenis spes firma aut falus cer¬
ta. quare ultimo auxilio argiras pidas ob arma de argentata sic dictos.
hoc est milites. quibus alexandro militauerant in auxilium rogat. Qui fasti¬

Expanded text:
rere bello Perdiccae parat. inter haec Neoptolemus et Eumenes cruentissimo rere bello Perdiccae parat. inter haec Neoptolemus et Eumenes cruentissimo inter se proelio digladiati sunt. uictus Neoptolemus ad Antipatrum fugit: quem ut Eumenen de insperato opprimat perurguet: quod Eumenes futurum ratus, insidiantes insidiis capit. in eo bello Polypercon occidPtolemaeo acerbissimo bello congressus, amissis copiis ipse quoque interfectus est. Eumenes Python et Illyrius et Alceta frater Perdiccae a Macedonibus hostes pronuntiantur, bellumque aduersus eos Antigono decernitur. Itaque Eumenes et Antigonus conlatis adnersum se maximis copiis conflixuxilia Antipatri tunc potentissimi per legatos poposcit: quo nuntio territus ntigonus ab obsidione discessit. sed nec sio Eumeni spes firma aut salus certa. quare ultimo consilio argyraspidas ob arma deargentata sic dictos, hoc est milites, qui sub Alexandro militauerant, in auxilium rogat: qui fasti
Abbreviated transcription (Latin):
sibi socias ad iungunt. & antipatrũ obsidione tingunt. Ibi dux eorum
leostenes telo emuris iacto. ꝑfossus occiditur. Athenienses leonatio qui
antipatro auxilium ferebat occurrunt. eiusq copus comminutis. ipsũ intes¬
ficiunt. Perdica uero bellũ ariarato cappadocum regi intulit. eumq
uicit. Inqua uictoria. nihil preter uulnera & pericula conque siuit
Iam omnes ante inruꝑtionẽ urbissuȩ succensis domibus suis. se suaq omĩa
concremauerunt Posthȩc bellum inter antigonũ & perdicam oritus.
grauissime multis prouintus & insulis ob auxilia uel negata uel prestita de¬
laceratis. diu deliberatum ut in macedonia bellum transferetus. An in
asia gereretur Nouissime ipse perdica. aegyptum cũ ingenti exercitu
petit. Sic macedonia induas partes decurrentib ducibus. in sua uiscera
armatur. Ptholomeus aegypti uiribus cirinensibus copiis instructus. occur¬

Expanded text:
sibi socias adiungunt, Antipatrum obsidione cingunt. ibi dux eorum sibi socias adiungunt, Antipatrum obsidione cingunt. ibi dux eorum Leosthenes telo e muris iacto perfossus occiditur. Athenienses Leonnato, qui Antipatro auxilium ferebat, occurrunt eiusque copiis conminutis ipsum interficiunt. Perdicca uero bellum Ariarato Cappadocum regi intulit eumque uicit. in qua uictoria nihil praeter uulnera et pericula conquisiuit, nam omnes ante inruptionem urbis suae succensis domibus suis se suaque omnia concremauerunt. Post haec bellum inter Antigonum et Perdiccam oritur, grauissime multis prouinciis et insulis ob auxilia uel negata uel praestita dilaceratis, diu deliberatum, utrum in Macedoniam bellum transferretur an in Asia gereretur: nouissime ipse Perdicca Aegyptum cum ingenti exercitu petit. sic Macedonia, in duas partes discurrentibus ducibus, in sua uiscera armatur. Ptolemaeus Aegypti uiribus et Cyrenensibus copiis instructus occur
Abbreviated transcription (Latin):
stitutos. taxiles habuit In colonias indisconditas ythonam agenoris filius
mittitur Para pamenos fine caucasi montis. oxiarchis accepit. aracusi
cedrosiq sibirti decernuntur Drancheos & areos stantanor. atrianos
amintas sortitur. Soscianos sicheus. ita canor parthos phi lippus hir¬
canos. frata fernes armenios. thlepotimus persas. peucestes babilonios
archos palasus. archelaus mesopotamiam aggressi sunt. Igitur causa
& origo bellorũ. epistola alexandri fuit regis. quia iussit om̃nes exules
patriae libertatiq restitui. Potentes enim ciuitatũ greciȩ timentes.
ne exules relicta libertate ultionẽ meditarentus. a regno macedonũ de¬
fecerunt. Primi athenienses contracto .xxx. miliũ exercitu &ducentis
nauibus. bellũ cum antipatro cui grecia sorte uenerat gerunt. Per de¬
mostenen quoq oratorem sichonam. argos & corinthum. ceterasq ciuitates

Expanded text:
stitutos Taxiles habuit. in colonias in Indis conditas Python Agenoris filius stitutos Taxiles habuit. in colonias in Indis conditas Python Agenoris filius mittitur. Parapamenos fine Caucasi montis Oxyarches accepit. Arachossi Chedrosique Sibyrti decernuntur. Drancheos et Areos Statanor, Bactrianos Amyntas sortitur, Sogdianos Scythaeus, Statanor Parthos, Philippus Hyrcanios, Fratafernes Armenios, Tleptolemus Persas, Peucestes Babylonios, Archon Pelassos, Archelaus Mesopotamiam adepti sunt. Igitur causa et origo bellorum epistula Alexandri regis fuit, qua iussit omnes exules patriae libertatique restitui potentes enim ciuitatum Graeciae timentes, ne exules recepta libertate ultionem meditarentur, a regno Macedonum defecerunt. primi Athenienses, contracto triginta milium exercitu et ducentis nauibus, bellum cum Antipatro, cui Graecia sorte uenerat, gerunt, per Demosthenen quoque oratorem Sicyonam Argos et Corinthum ceterasque ciuitates
Abbreviated transcription (Latin):
sere catuli. seq. ipsos inuicem in rixam inuitatos. prȩdȩ emulatione
fregerunt. Itaq ptholomeo prima xgyptus & africe. arabiaeq pars
sorte prouenit. Confinem huic proumtiȩ syriam laomen thelenus.
ciliciam filotas. filo illiicos accipiunt Mediȩ maiori acropatus.
minori socer perdicȩ preponitur Susaniana gens scino frigia maior
antigono philippa filio ad signatur. Liciam & pam philiam nearchus.
cariam casander. lidiam menander sortiuntur. leo natus minorem
frigiam accepit Thraciȩ regiones pontici maris lisimacho. cappaeia cum pa¬
flagonia eumeni.data. summa castrorũ seleuco antiochi filio cessit.
tipatoribus regis satellitibusq cassander filius antipatriꝰ prȩficitur. In bacꝰ¬
triana ulteriore & indiȩ regiombus. prȩfecti priores qui sub alexandro esse
coeperant ꝑ manserunt. Seres inter duas amnes idaspen & indum con¬

Expanded text:
sere catuli, seque ipsos inuicem in rixam inritatos praedae aemulatione sere catuli, seque ipsos inuicem in rixam inritatos praedae aemulatione fregerunt. itaque prima Ptolemaeo Aegyptus et Africae Arabiaeque pars sorte prouenit. confinem huic prouinciae Syriam Laomedon Mitylinaeus, Ciliciam Philotas, Philo Illyrios accipiunt. Mediae maiori Atropatas, minori socer Perdiccae praeponitur. Susiana gens Scyno, Phrygia maior Antigono Philippi filio adsignatur. Lyciam et Pamphyliam Nearchus, Cariam Cassander, Lydiam Menander sortiuntur. Leonnatus minorem Phrygiam accipit. Thracia et regiones Pontici maris Lysimacho, Cappadocia cum Paphlagonia Eumeni data. summa castrorum Seleuco Antiochi filio cessit; stipatoribus regis satellitibusque Cassander filius Antipatri praeficitur. in Bactriana ulteriore et Indiae regionibus praefecti priores, qui sub Alexandro esse coeperant, permanserunt. Seres inter duos amnes Hydaspen et Indum con
Abbreviated transcription (Latin):
reuoluam. Qui mortuo alexandro diuersas sortiti prꝯuincias. mu¬
tius se bellis consumpserunt. Quorũ ego tumultuosissimũ tempus
ita mihi spectare uideor. quasi aliquã in mensa castra ꝑ noctem de
speculo montis spectans. nihil in magno campi spatio pͥreter in nu¬
meros facos cernam. Ita per totũ macedoniȩ regnũ. hoc est per
uniuersam asiam & plurimã europȩ partem libi aeqͦ. uel maximam.
horrendi subito bellorũ globi conluxerunt. Qui cum ea precipue
loca in quibus exarsere populati sunt. reliqua omnia terrore rumoris
quasi fumi caligine turbauerunt Sed nequaquam tantorũ regum
Ac regnorum bella excidiaq explicabo. niprius ipsa cum regibus
regna prodidero Igitur alex ander per .xii. annos. trementem sub
se orbem ferro oppressit. Principes uero eius .xiiii. annis dilania¬
uerunt. & uelut opimam predam magno leone prostratã auidi discerp¬

Expanded text:
reuoluam, qui mortuo Alexandro diuersas sortiti prouincias mureuoluam, qui mortuo Alexandro diuersas sortiti prouincias mutuis se bellis consumpserunt. quorum ego tumultuosissimum tempus ita mihi spectare uideor, quasi aliqua inmensa castra per noctem de specula montis aspectans nihil in magno campi spatio praeter innumeros focos cernam. ita per totum Macedoniae regnum, hoc est per uniuersam Asiam et plurimam Europae partem Libyaeque uel maximam, horrendi subito bellorum globi conluxerunt: qui cum ea praecipue loca, in quibus exarsere, populati sunt, reliqua omnia terrore rumoris quasi fumi caligine turbauerunt. sed nequaquam tantorum regum ac regnorum bella excidiaque explicabo, nisi prius ipsa cum regibus regna prodidero. Igitur Alexander per duodecim annos trementem sub se orbem ferro pressit, principes uero eius quattuordecim annis dilaniauerunt et ueluti opimam praedam a magno leone prostratam auidi discerp
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem adquisiti agri sabini. & multitudinẽ capti populi referre uelit
numerum explicare non potuit
nno aburbe condita.ccce lx iii. dola bella & domitio consulibus.
lucani bruti. samnites quoq cum etruscis & senonibus facta socie¬
tate. cum rediuiuum contra romanos bellum molirentur. romani
ad exorandos gallos misere legatos: Quos cum galli interfecissent.
cecilius pretorꝰ obulciscendam legatorũ necem. & comprimendũ tumul¬
tum hostium cum exercitu missus. ab etruscis gallisq oppressus interut
Septem preterea tr̃ibuni militũ in ea pugna occisi. multi nobiles trucidati
autẽ quoties cumq galli exarserunt. totis opibus suis roma detrita. ẽ:
ut sub presenti nunc concursatione gothorũ. magis debeat meminisse
gallorum. At ego nunc reuocor. ut perhȩc eademꝰ tẽpora quib ro¬
mani ista perpessi sunt. quȩ interse gesserint macedonum duces

Expanded text:
tudinem adquisiti agri Sabini et multitudinem capti populi referre uellet, tudinem adquisiti agri Sabini et multitudinem capti populi referre uellet, numerum explicare non potuit.. Anno ab Vrbe condita CCCOLXIII Dolabella et Domitio consulibus Lucani, Bruttii, Samnites quoque cum Etruscis et Senonibus Gallis facta societate, cum rediuiuum contra Romanos bellum molirentur, Romani ad exorandos Gallos misere leCecilius praetor, ob ulciscendam legatorum necem et comprimendum tumultum hostium cum exercitu missus, ab Hetruscis Gallisque oppressus, periit. Septem praeterea tribuni militum in ea pugna occisi, multi nobiles trucidati,autem quotienscumque Galli exarserunt, totis opibus suis Roma detrita est, ut sub praesenti nunc concursatione Gotthorum magis debeat meminisse Gallorum. At ego nunc reuocor, ut per haec eadem tempora, quibus Romani ista perpessi sunt, quae inter se bella gesserint Macedonum duces
Abbreviated transcription (Latin):
fabius gurges consul. male aduersum samnitas pugnauit. N amq amisso
exercitu. uictus in urbẽ refugit. Itaq cum senatus de sub mouendo eo
deliberar&. pater eius fabius maximus ignominiã filii dep̃catus. legatũ
se filio iterũ ultro optulit. si illi depellendȩ ignominiae & gerendi iterũ
belli facultas daretur. Qua impetrata pręlioq conserto. cũ subito
pugnantẽ filium consulẽ insistente pontio samnitarũ duce. & infestis
hostium telis concdusum uider&. in mediũ se agmen piussenex ex equo
uectus ingessit: Quo facto ꝑmoti romani. tota ibi incubuere acie.
donec ipsum ducem pontium deleto hostili exercitu. uictũ oppressumq cȩper̃¬
trahebatur. capti ducis destitutione finitũ est. Anno subsequente. cum
sabinis curio consule bellũ gestum est. Ubi quot milia hostium hominũ inte
fecta. quot capta sint. ipse consul ostendit. Qui cum insenatu magni¬

Expanded text:
Fabius Gurges consul male aduersum Samnitas pugnauit. namque amisso Fabius Gurges consul male aduersum Samnitas pugnauit. namque amisso exercitu uictus in Vrbem refugit. itaque cum senatus de summouendo eo deliberaret, pater eius Fabius Maximus ignominiam filii deprecatus legatum se filio iturum ultro obtutit, si illi depellendae ignominiae et gerendi iterum belli facultpugnantem filium cos., insistente Pontio Samnitarum duce, et infestis hostium telis conclusum videret, in medium se agmen pius senex equo vectus ingessit. Quo facto permoti Romani, tota ibi incubuere acie, donec ipsum ducem Pontium deleto hostili exercitu victutrahebatur, capti ducis destitutione finitum est. Anno subsequente cum Sabinis. Curio consule, bellum gestum est, ubi quot millia hominum intefecta, quot capta sint, ipse consul ostendit. qui cum in senatu magni
Abbreviated transcription (Latin):
uero nullũ habitum animumq. sumentes. hoc ẽ. de argentatis Armis ac
uestibus. paratoq animo ni uincant. mori bello sese offerunt.xx.iiii. milia¬
Aduersum quos papirius consul cũ exercitu missus. cum apulari is auguri lnis
una coniectantib congredi prohibereti. ingrediens tam feli citerꝰ confecit
bellum. quã constanter arripuit. Nam in hoc proelio .xxͣ. milia hominũ
caesa .iii. milia capta referuntur. Sed hanc quoq istius uere laudandã¬
uictoriam. quam uani auspices impedire non potuerunt. ab orti subito
corrupere morbi.Nam tanta ac tam intolerabilis pestilentia tunc cor¬
ripuit ciuitatẽ. ut propter eam quatumq ratione sedandam. libros
sibillinos consulendos putarent. Horrendumq illum ȩpidurũ colubrũ
cum ipso escolapii lapide aduexerint. Quasi uero pestilentia aut ante
sedata nonsit. aut postea osta non fuerit. Prȩterea altero ab hinc anno

Expanded text:
uero Samnites nouum habitum animumque sumentes, hoc est deargentatis armis ac uero Samnites nouum habitum animumque sumentes, hoc est deargentatis armis ac uestibus, paratoque animo ni uincant mori, bello sese offerunt. aduvana conjectantibus congredi prohiberetur, irridens eos, tam feliciter confecit bellum, quam concaesa, tria millia capta referuntur. Sed hanc quoquictoriam, quam uani auspices impedire non potuerunt, oborti subito corrupere morbi. nam tanta ac tam intolerabilis pestilentia tunc corripuit ciuitatem, ut propter eam quacumque ratione sedandam libros Sibyllinos consulendos putarint horrendumque illum Epidaurium colubrum cum ipso Aesculapi lapide aduexerint: quasi uero pestilentia aut ante sedata non sit aut post orta non fuerit. Praeterea altere abhinc anno
Abbreviated transcription (Latin):
p̃remerentur. decius consul occisus est : fabius tamen post magnã decianȩ
cȩsa roma norũ uero .vII. milia. exdecu tantũ modo parte qui ocoisus ẽ.
extincta referuntur. Fuisse numerũ autem absq etruscis & umbris
quos astute romani bello auocarunt. gallorũ & samnitum peditum . .cl. milia
in armis contra aciem stetisse romanã. Sed ut sȩpe dictũ est semꝑ roma¬
norum. Aut domesticã quietem extraneis bellis interpellatam. aut externo
prouentus morbis anterioribus ad grauatos tantũ. ut omnimodis ingentes
animi unde cumq premerentur. hanc cruentã tristemq uictoriã pesti
lentia onerauit : & triumphales pompas obuiȩ mortuorũ exequi ae
polluerunt. Nec erat cui de trumpho gaudiũ suaderetur. cũ tota
ciuitas aut aegris suspisar&. aut mortius. Sequitus annus. quo roman
instaurato a samnitibus bello uicti sunt. atq in castra fugerunt. Postea

Expanded text:
premerentur, Decius consul occisus est. Fabius tamen post magnam Decianae premerentur, Decius consul occisus est. Fabius tamen post magnam Decianae  Gallorum caesa, Romanorum vero septem millia, ex Decii tantummodo parte, qui occisus est, exstincta referuntur. Fuisse autem absque 197 Etruscis quos isto astu Romani bello evocaverunt, Gallorum et Samnitum peditum centum quinquin armis contra aciem stetisse Romanam. Hanc cruentam norum aut domesticam quietem extraneis bellis interpellatam aut externos prouentus morbis interioribus adgrauatos, tantum ut omnimodis ingentes animi undecumque premerentur — hanc cruentam tristemque uictoriam pestilentia ciuitatis onerauit et triumphales pompas obuiae mortuorum exsequiae polluerunt. nec erat cui de triumpho gaudium suaderetur, cum tota ciuitas aut aegris suspiraret aut mortuis. Sequitur annus, quo Romani instaurato a Samnitibus bello uicti sunt atque in castra fugerunt. postea
Abbreviated transcription (Latin):
pore minora sunt : atq ita utraq. pro nobis faciunt in comparatione alex¬
andri atq. persarum. si uirtus nunc uocanda est. minorem hostiũ. si miseria.
minorem romanorum
nno ab urbe condita . ccccl. fabio maximo quinto decio mure quater
consulib. quattuor fortissimi florentissimiq. italiȩ populi. in unũ agnen
foedusq coierunt Namq etrusci umbri. samnites & galli. uno agna ine
conspirantes. romanos delere conati sunt Tremefacti hoo bello romanorum
animi & labe facti. nec ausi sunt totũ sperare de uiribus. dolo diuisere hostes.
tutius rati pluribus sẽ bellis implicare quã grauibus. Itaq cũ quibusdam suis
ad populandos hostiles agros inumbriã ełruriamq prȩmissis. umbrorũ eđrusco¬
rumq exercitum redire ad tuͥtionem suorũ coegissent. cum samnitibus &¬
gallis bellum mnire properarunt In quo bello cum gallorũ impetu romani

Expanded text:
pore minora sunt, atque ita utraque pro nobis faciunt in conparatione Alexpore minora sunt, atque ita utraque pro nobis faciunt in conparatione Alexandri atque Persarum: si uirtus nunc uocanda est, minor est hostium; si miseria, minor est Romanorum. Anno ab Vrbe condita. CCCCL Fabio Maximo v Decio Mure iiii consulibus quattuor fortissimi florentissimique Italiae populi in unum agmen foedusque coierunt. namque Etrusci Vmbri Samnites et Galli uno agmine conspirantes Romanos delere conati sunt. tremefacti hoc bello Romanorum animi et labefactata fiducia est, nec ausi sunt totum sperare de uiribus: dolo diuisere hostes, tutius rati pluribus se bellis inplicare quam grauibus. itaque cam, quibusdam suis ad populandos hostiles agros in Vmbriam Etruriamque praemissis, Vmbrorum Etruscorumque exercitum redire ad tuitionem suorum coegissent, cum Samnitibus Gallis bellum inire properant. In quo bello cum Gallorum impetu Romani
Abbreviated transcription (Latin):
da proptes ruinã qua totus orbis euersus est iudicantur. inuenientur
plurimi ad modũ quihȩc laudanda censerunt. quia multa uicerunt. &¬
miserias aliorũ felicitatẽ suam reputant. Sed dicat quisquã. isti hostes
romani sunt. Respondebitur. hoc & tunc toto orienti de alexandro uide¬
batur. Talesq & romani aliis uisi sunt.dum bellis quictos ignotosq pe¬
tierunt sedilloiade quis cupit regna cupstu euertrpe student d eparata
sunt hostis excidiaidicia uictoris Siquidem & illi prius eos bello
afflixerunt:. sed quos posita suis legibus ordinarunt. & hi nunc hostiliter
turbantq in quo non pormiserit ds. si edomita optinerent ritu suo com¬
ponere molirentur. dicendi posteris magni reges qui nune a nobis seuissi¬
mi hostes adiudicantur. quolib& hȩc gestali nomine censeantus. hoc est
siue dicantur miseriȩ siue uirtutes. utraq prioribus comparata in hoc tem¬

Expanded text:
da propter ruinam qua totus orbis euersus est iudicantur: inuenientur da propter ruinam qua totus orbis euersus est iudicantur: inuenientur et modo plurimi, qui haec laudanda censeant, quia multa uicerunt et miserias aliorum felicitatem suam reputent. sed dicat quisquam: isti hostes Romaniae sunt. respondebitur: hoc et tunc toto Orienti de Alexandro uidebatur, talesque et Romani aliis nisi sunt, dum bellis ignotos quietosque petiuerunt. sed illi adquirere regna, isti euertere student. separata sunt hostis excidia et iudicia uictoris. siquidem et illi prius eos bellis adfiixerunt, quos postea suis legibus ordinarunt: et hi nunc hostiliter turbant quae — in quo non permiserit Deus — si edomita obtinerent, ritu suo conponere molirentur, dicendi posteris magni reges, qui nunc nobis saeuissimi hostes adiudicantur. quolibet haec gesta talia nomine censeantur, hoc est siue dicantur miseriae siue uirtutes, utraque prioribus conparata in hoc tem