comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nam panis ille angłoꝵ in pͥncipio erat uerbũ:¬
Ut tamen panem angłorum manducaret
homo: creator angłorum factus ÷ homo.
Ita nobis uerbum in carnatum factum
est receptibile. qđ recipere non ualeremꝰ:
si filius ȩqualis dõ non se exinaniret for¬
mam serui accipiens. insimilitudine homi¬
num factus. & habitu inuentus ut homo.
Ut gͦ ut cumq caꝑe possemꝰ eum qui non
posset capi amortalib: mortalis factus :¬
ad mortales. ut per acta sua morte faceret
immortales. & aliquid daret inspiciendũ.
aliquid credendum. aliquid post uidendũ.
Inspiciendã dedit formam serui prȩsentib
non solum oculis uidendam. sed etiam ma¬
nib pertractandam. Cum eathẽ forma
ascendit incęlum. Credere nobis iussit:
qđ illis uidere concessit. Sed & nos habemꝰ.
qđ uideamus. Illi enim uiderunt uir¬
gam emissam ex syon. nos uidemus do¬
minari in medio inimicorum suorum.
hoc totum fr̃spertinet ad dispensationẽ

Expanded text:
Nam panis ille Angelorum, in principio erat Verbum:Nam panis ille Angelorum, in principio erat Verbum:ut tamen panem Angelorum manducaret homo , Creator Angelorum factus est homo. Ita nobis Verbum incarnatum factum est receptibile: quod recipere non valeremus, si Filius aequalis Deo non se exinaniret formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo . Ut ergo utcumque capere possemus eum qui non posset capi a mortalibus, mortalis factus est immortalis; ut peracta sua morte faceret immortales, et aliquid daret inspiciendum, aliquid credendum, aliquid post videndum. Inspiciendam dedit formam servi praesentibus, non solum oculis videndam, sed etiam manibus pertractandam. Cum eadem forma ascendit in coelum, credere nobis jussit quod illis videre concessit. Sed et nos habemus quod videamus: illi enim viderunt virgam emissam ex Sion, nos videmus dominari in medio inimicorum suorum. Hoc totum, fratres, pertinet ad dispensationem
Abbreviated transcription (Latin):
piom ioie uiRTo⁊is ⁊oȩ. Quis iste
dies ÷ uirtutis eius : Quando cum illo
principium uł qđ principiũ. uł quomͦ
cum illo principium. quandoquidem
& ipse principium : Adiuuet dñs ut nec
michi dicere ꝑturbetur. nec uobis au¬
dire. Uideo enim qđ iam factum est
& uobiscum uideo oculis fidei. Oculis qͦq
carnis uideo qđ iam fit. Rursusq oculis
fidei uobiscum sꝑo qđ futurum ÷. Quid
gͦ factum ÷ cꝰ Quid fit e Quid fͦuturum ÷ :¬
Xp̃s passus ÷ mortuus ÷ resurrexit tertia
die. ascendit incęlum ut nouimus quadra¬
gesimo die. sedet ad dexteram patris.
Hͦoc iam factum ÷. hoc non uidimus.
sed credimus. Quid nc̃ fit c. Dñatur in
medio inimicorum suorum: emissa
uirga uirtutis eius ex syon. Eit hoc. id
agitur. formam serui & pręsentem
tunc uiderunt serui. & ab sentem nunc
credunt serui. hoc credimus de forma
serui: qđ possumus caꝑe dum ad huc sumꝰ
serui. H oc ÷ enim illud lac paruulorũ:
qđ temperauit panem. traiciens ꝑ carnẽ.

Expanded text:
pium in die virtutis tuae.» Quis iste dies est virtutis ejus? Quando cum illo principium, vel quod principium, vel quomodo cum illo principium; quandoquidem et ipse principium? Adjuvet Dominus, ut nec mihi dicere perturbetur, nec vobis audire. Video enim quod jam factum est, et vobiscum video oculis fidei: oculis quoque carnis video quod jam fit, rursusque oculis fidei vobiscum spero quod futurum est. Quid ergo factum est? quid fit? quid futurum s passus est, mortuus est, resurrexit tertia die, ascendit in coelum, ut novimus, quadragesimo die, sedet ad dexteram Patris: hoc jam factum est, hoc non vidimus, sed credimus. Quid nunc fit? Dominatur in medio inimicorum suorum, emissa virga virtutis ejus ex Sion; fit hoc, id agitur. Formam servi et praesentem tunc viderunt servi, et absentem nunc credunt servi. Hoc credimus de forma servi, quod possumus capere, dum adhuc sumus servi. Hoc est enim illud lac parvulorum, quod temperavit, panem trajiciens per carnem.
Abbreviated transcription (Latin):
conteret eum. Cum gͦ offenditur
in eum quasi humilis iacet. &tẽ con¬
quassat. Cum autem c̾teret: de suꝑ
ueniet. Uidete quem admodum his
binis uerbis conquassabit & conteret.
offendit in eum &ueniet suꝑ eum.
distributa sunt duo tempora humili¬
tatis & claritatis xp̃i. occultȩ pęnȩ.¬
& iudicĩ futuri. Eum non conteret
ueniens: quem non conquassat iacens.
Iacens dico: tanquam contẽptibilis ap-¬
parens. Nam ille adextris dĩ:: & ua¬
lide ex alto clamauit. Saule saule
quid me per sequeris : Sed tam̃ quãuis
decelo non diceret. quid me ꝑsequeris.
quem nemo tangebat: nisi ita incelo
ad dexteram patris sederet. ut & int̾ra
in nobis quasi iaceret. Dñs ad extris
tuis conquassabit indie irȩ suę reges.

Expanded text:
conteret eum» . Cum ergo offenditur conteret eum» . Cum ergo offenditur in eum, quasi humilis jacet; tunc conquassat: cum autem conteret, desuper veniet. Videte quemadmodum his binis verbis, conquassabit et conteret, offendit in eum et veniet super eum, distributa sunt duo tempora, humilitatis et claritatis Christi, occultae poenae et judicii futuri. Eum non conteret veniens, quem non conquassat jacens. Jacens dico, tanquam contemptibilis apparens. Nam ille a dextris Dei est, et valide ex alto clamavit, «Saule, Saule, quid me persequeris» ? Sed tamen quamvis de coelo, non diceret, «Quid me persequeris?» quem nemo tangebat, nisi ita in coelo ad dexteram Patris sederet, ut et in terra in nobis quasi jaceret. «Dominus a dextris tuis, conquassavit in die irae suae reges.
Abbreviated transcription (Latin):
& pondere nominis sui. Infirmos reddi¬
dit reges. ut non possent efficere qđuo
lebant᷑. Conati enim sunt multum
delere nomen xp̃ianorum de terra &
non potuerunt : quia qui offenderit
in lapidem illum conquas sabitur. Offen¬
derunt ergo in lapidem offensionis.
& itleo conquaᷤsati sunt reges cumdicus
quis galileus. sic occisus. sic mortuus.
Lapis ÷ ante pedes tuos quasi uiliter
& humiliter iacens. Ideo contẽnendo
offendendo cadis. cadendo quassaris. S
ergo tanta ÷ ira occulti. qđ erit
iudicium manifesti: Audistis iram oc¬
culti de qua psalmus inscribitur. pro
occultis filii. Nonus psalmus sibene
memini. inscribitur ꝓoccultis filii.
& ibi ostenditur iudicium occultum
irȩ occultȩ. Irato dõ uiuunt: qui in
lapidem illum offendunt. & conquas¬
santur : Et quo ualet qđ conquassant᷑:
Audi & deiudicio futuro. Quia qͥ offen¬
derit in lapidem illum ait c̃quassabit᷑.
super quem uero ceciderit lapis ille :

Expanded text:
et pondere nominis sui infirmos reddiet pondere nominis sui infirmos reddidit reges, ut non possent efficere quod volebant. Conati enim sunt multum delere nomen christianum de terra, et non potuerunt; quia «qui offenderit in lapidem illum, conquassabitur» . Offenderunt ergo in lapidem offensionis, et ideo conquassati sunt reges, cum dicuquis Galilaeus, sic occisus, sic mortuus. Lapis est ante pedes tuos, quasi viliter et humiliter jacens: ideo contemnendo offendis, offendendo cadis, cadendo quassaris. Si ergo tanta est ira occulti, quod erit judicium manifesti? Audistis iram occulti, de qua psalmus inscribitur, «Pro occultis filii:» nonus psalmus, si bene memini, inscribitur, «Pro occultis filii;» et ibi ostenditur judicium occultum irae occultae. Irato Deo vivunt qui in lapidem illum offendunt; conquassantur. Et quo valet quod conquassantur? Audi et de judicio futuro: «Quia qui offenderit in lapidem illum,» ait, «conquassabitur; super quem vero ceciderit lapis ille,
Abbreviated transcription (Latin):
sede adextris meis: ipse uirauit. tuess
cerdos ineternũ scđm ordinẽ melchise¬
dech. Et ad ipsum dñm qui iurauit ser¬
mo directus ẽ: dñs ad extris tuis. Otuc
qui iurasti & dixisti. tu es sacerdos ineter¬
num scđm ordinem melchi sedech: ipse sa¬
cerdos inȩternum. dñs ÷ ad extris tuis.
ihĩo meo dixisti sede adextris meis qͦ¬
adusque ponam inimicos tuos scabellũ
pedum tuoꝵ. Iste gͦ dñs qui ÷ adextris
tuis. de quo urasti & cui iurasti dicens.
aget sacerdos in ȩternum : Quid agit
qui ÷ addexteram dĩ & inter pellatp
nob̾. tanquam sacerdos intrans in intq¬
ora uł in scã scoꝵ. in secreta cęloꝵ ille
solus non habens peccatum. & idõ facle
mundans a peccatis: Ille gͦ adextris
tuis conquassabit indie ir e suȩ reges.
Quos reges quęris: Excidit tibi. astitest
reges terrȩ. & principes conuenerunt
in unum. aduersus dñm. & aduersus xp̃m
eus: Hos reges conquassabit gła sua

Expanded text:
is meis,» ipse «juravit. Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec;» et ad ipsum Dominum qui juravit, sermo directus est, «Dominus a dextris tuis.» O Domine, qui jurasti et dixisti, «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedec;» ipse «sacerdos in aeternum, Dominus est a dextris tuis;» Domino meo dixisti, «Sede a dextris meis, quoadusque» «ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Iste ergo Dominus qui est a dextris tuis, de quo jurasti, et cui jurasti dicens, agit sacerdos in aeternum? quid agit, qui est ad dexteram Dei, et interpellat pro nobis , tanquam sacerdos intrans in interiora vel in sancta sanctorum, in secreta coelorum, ille solus non habens peccatum, et ideo facile mundans a peccatis ? Ille ergo «a dextris tuis conquassavit in die irae suae reges.» Quos reges, quaeris? Excidit tibi, «Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum et adversus Christum ejus» ? Hos reges conquassavit gloria sua,
Abbreviated transcription (Latin):
mimicos tuos scabellum pedũ tuoꝵ. Nouimꝰ¬
xp̃m sedere addexteram patris: post
resurrectionem a mortuis. & in cęlos ascen¬
sionem. Factum ÷ iam nec uidimus .s.
credidimus. in libris legimus. p̃dicatũ
audiuimus. fide retinemus. Unde & eo ppso
Illud enim qđ natum ÷ exsemine ddđ. ita
Sienim contingat filium cuiusquam re¬
gem fieri patre priuato. nonne erit
dñs patris. Ad mirabiliꝰ ẽ qđ potest con¬
tingere. ut non solum rex factus pͥuati
filius sit dñs patris sui: sed & ep̃s factus
laici filius sit pat̾ patris sui. Ergo &
eo ipso qđ carnem accepit xp̃s. quodĩ
carne mortuus ÷ qđ in eadem carne sur¬
rexit. qđ in eadem ascendit incęlum &
sedet addexteram patris. & ineadem ipsa
carne sic honorata. sic clarificata. siem
cȩlestem habitum cõmutata. & filius:
spensationem transituũ xp̃i. etiam illud

Expanded text:
inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Noviminimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Novimm sedere ad dexteram Patris post resurrectionem a mortuis, et in coelis ascensionem. Factum est jam, nec vidimus, sed credimus; in libris legimus, praedicatum audivimus, fide retinemus. Unde et eo ipso, Illud enim quod natum est ex semine David, ita Si enim contingat filium cujusquam regem fieri patre privato, nonne erit dominus patris? Admirabilius est quod potest contingere, ut non solum rex factus privati filius, dominus sit patris sui; sed episcopus factus laici filius, sit pater patris sui. Ergo et eo ipso quod carnem accepit Christus, quod in carne mortuus est, quod in eadem carne resurrexit, quod in eadem ascendit in coelum et sedet ad dexteram Patris, et in eadem ipsa carne sic honorata, sic clarificata, sic in coelestem habitum commutata, et filius spensationem transitus Christi, etiam illud
Abbreviated transcription (Latin):
queamus caritate. Dauid gͦ ipse dicit.
N eq enim dño contra dicere licet. Dđ
inquit in sp̃u dicit eum dñm. Ipsegͦ
dauid de xp̃o quiddicitc. Nam ipsi
đđ psalmus & iste ÷. Totus titulus
simplex sine figura questionis. sine
ullomodo difficultatis. Quid gͦ dicit
dd: Dixit dñs dño meo sede adeoetriᷤᷤ
meis. donec ponam mimicos tuos sca¬
bellum pedum tuorum. Qđ ÷ scabellũ
pedum tuorum. hoc ÷ sub pedib tuis.
Scabellum enim pedum: sub pedibus
÷. Dixit inquit dñs dño meo. Audiuit
hoc dd̃. audiuit in sp̃u. ubi nos quando
audiuit. non audiuimꝰ. sed loquenti qđ
audiuit & seribenti credidimꝰ. Audunt
gͦ prorsus. audiuit in quodam secretario
ueritatis. in quodam mysterioꝵ sanctu¬
ario. ubi ꝓpħę in occulto audierunt.
quicum fidutia magna dicit. Dix̃ dñs
dño meo sede adextris meis: donee pona

Expanded text:
queamus charitate. David ergo ipse dicit: queamus charitate. David ergo ipse dicit: neque enim Domino contradicere licet: «David,» inquit, «in spiritu dicit eum Dominum.» Ipse ergo David de Christo quid dicit? Nam, «Ipsi David Psalmus:» et iste est totus titulus, simplex, sine figura quaestionis, sine ullo nodo difficultatis. Quid ergo dicit David? «Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Quod est, «scabellum pedum tuorum;» hoc est, «sub pedibus tuis:» scabellum enim pedum sub pedibus est. «Dixit,» inquit, «Dominus Domino meo.» Audivit hoc David, audivit in spiritu: ubi nos, quando audivit, non audivimus; sed loquenti quod audivit et scribenti credidimus. Audivit ergo prorsus, audivit in quodam secretario veritatis, in quodam mysteriorum sanctuario: ubi Prophetae in occulto audierunt, qui cum fiducia magna dicit, «Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. Deniq & in ipsa in terrogatione
tua dicens quomͦ filius eiꝰ es. non te filiũ
eius negasti: sed modum quo id fieret
inquisisti. Dicit eum inquis dauid
dñm. quomodo filius eius ÷ : Non ne¬
go. sed dic quomͦ. Ergo illi exlitteris
quas legebant & non intelligebant. si
inista in terrogatione recolerent modũ.
ñne responderent. quomͦ in terrogas :¬
Ecce uirgo accipiet inutero & pariet filiũ
& uocabunt nomen eiꝰ emmanuel. qđ
est interpretatum nob̾cum ds̃. Acci¬
piet uirgo in utero. uirgo exsemine dcł
pariet filium. ut sit filius dđ. Erant
enim ioseph & maria: dedomo & patria
đd. Peperit gͦ illa uirgo: ut eẽt filius
dauid. Sed ille quem peꝑit: uocabt̃
nomen eius emmanuel. nob̾cum ds̃.
tassis ex hac re quomodo xp̃s & filius
sit dauid & dñs dauid: etiam psalmꝰ
iste intimauit. Audiamus gͦ & ꝑtra-¬
ctemus eum. Pulsemus pietate. extor¬

Expanded text:
David. Denique et in ipsa interrogatione David. Denique et in ipsa interrogatione tua dicens, «Quomodo filius ejus est?» non te filium ejus negasti, sed modum quo id fieret inquisisti. «Dicit eum,» inquis, «David Dominum;» quomodo filius ejus est? non nego, sed dic quomodo. Illi ergo ex Litteris quas legebant, et non intelligebant, si in ista interrogatione recolerent modum, nonne responderent: Quomodo interrogas? «Ecce virgo accipiet in utero, et pariet filium, et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deus» . Accipiet virgo in utero, virgo ex semine David pariet filium, ut sit filius David: erant enim Joseph et Maria de domo et patria David . Peperit ergo virgo illa, ut esset filius David. Sed ille quem peperit, «vocabunt nomen ejus Emmanuel, Nobiscum Deustassis ex hac re, quomodo Christus et filius sit David, et Dominus David, etiam psalmus iste intimabit. Audiamus ergo, et pertractemus eum; pulsemus pietate, extor
Abbreviated transcription (Latin):
Li ber generationis ihũ xp̃i filii dauid
Noꝰquia interrogamur : excidat nobis
ihm xp̃m resurrexisse amortuis ex se¬
mine dauid. Ergo in terrogemur
& respondeamus. Qluid uobis uidet᷑
de xp̃o cuius filuis ÷ Dicant concor¬
cdantia ora xp̃iana. Dauid. Referat
& doctor & reuocet nobis. Quomodo
gͦ đd̃ in spũ dicit eum dñm. dixit
dñs dño meo sede ad dexteram meã
donec ponam inimicos tuos subpedib
tiusc. Quomͦ nos diceremꝰ. nisi ate disceremꝰ ÷
nẽ autem quia didicimus : dicimus.
In principio eras uerbum. & uerbum
eras apud dm̃. & ds̃ eras uerbum.¬
Om̃a perte facta sunt. Ecce dñs dauid.
Sed nos ꝓpter infirmitatem nr̃am. quia
caro desperata iacebamus: uerbum caro
factum es ut habitares in nobis. Ecce
filius dauid. Certe tu informa d̃i cum
esses. non rapina arbitratus es eẽ ȩqua¬
lis dõ. idõ dñs dd. Sed temet ipsum exina¬
nisti formam serui accipiens. inde filius

Expanded text:
«Liber generationis Jesu Christi, filii David.» «Liber generationis Jesu Christi, filii David.» Non quia interrogamur excidat nobis Christum Jesum resurrexisse a mortuis, ex semine David.» Ergo interrogemur et respondeamus: «Quid vobis videtur de Christo? cujus filius est?» Dicant concordia ora christiana: «David.» Referat et Doctor, et revocet nobis: «Quomodo ergo David in spiritu dicit eum Dominum? Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis.» Quomodo nos diceremus, nisi a te disceremus? Nunc ergo quia didicimus, dicimus: In principio eras Verbum, et Verbum eras apud Deum, et Deus eras Verbumomnia per te facta sunt: ecce Dominus David. Sed propter infirmitatem nostram, quia caro desperata jacebamus, Verbum caro factum es, ut habitares in nobis : ecce filius David. Certe tu in forma Dei cum esses, non rapinam arbitratus es esse aequalis Deo; ideo Dominus David: sed temetipsum exinanisti formam servi accipiens ; inde filius
Abbreviated transcription (Latin):
transitorium sui dñs operatus est & hoc
transitorium pertinet ad filium dauid.
miserere nr̃i fili dauid. Eanquam
dicerent. Filium dđ in transeunte cogno¬
scimus. filium dđ intransitu discimus.
Agnoscamus gͦ & nos & filium dđ confite¬
amur. ut illuminari mereamur. Sentimꝰ
enim transeuntem filium dauid. & il¬
non respondert᷑ quia discipłi eẽ noluer̃t:
ecce si nos interrogaret quid respon¬
deremus : Defecert᷑ in hac interroga¬
tione iudei. proficiant xp̾iani. Nonꝑ
turbentur. sed erudiantur. Non enim
dñs inteͬrogat discere uolens. sed tan¬
quam doctor interrogat. Dicerent
miseri iudei. tu dic nobis. Maluerunt
in flata taciturnitate dirumpi: quã
humili confessione edoceri. Dicat gͦ nob̃
magister nr̃. & uideamus quid in terro¬
ganti respondeamus. Quid uob uidet᷑
de xp̃o. cuius filius ẽ : Respondeamus
om̃ino qđ uidei. sed ñ remaneamus ubi
iudei. Recolamus eugłm qđ credidimꝰ.

Expanded text:
transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David. iserere nostri, fili David.» Tanquam dicerent: Filium David in transeunte cognoscimus, filium David factum in transitu discimus. Agnoscamus ergo et nos, et filium David confiteamur, ut illuminari mereamur. Sentimus enim transeuntem filium David, et ilnon responderunt, quia discipuli esse noluerunt; ecce si nos interrogaret, quid responderemus? Defecerunt in hac interrogatione Judaei, proficiant Christiani; non perturbentur, sed erudiantur. Non enim Dominus interrogat discere volens, sed tanquam doctor interrogat. Dicerent miseri Judaei: Tu, dic nobis. Maluerunt inflata taciturnitate disrumpi, quam humili confessione edoceri. Dicat ergo nobis Magister noster, et videamus quid interroganti respondeamus: «Quid vobis videtur de Christo? cujus est filius?» Respondeamus omnino quod Judaei, sed non remaneamus ubi Judaei. Recolamus Evangelium quod credimus:
Abbreviated transcription (Latin):
mando perseuerauerunt. transeuntem
tenuerunt. & atangente illuminari me¬
ruerunt. Dicebantꝰ gͦ transeunti. Mise¬
rere nr̃i fili dauid. S tetit ille. & uicto
ab eis clamore contradicentium. quid in
eorum. Wideruntꝰ prȩsentem. quem
senserunt transeuntem. Aliquid gͦ
transitorium dñs fecit. Est autẽ aliud
qđ stat. Aliud ÷ inquam transitoriũ
dñi. aliud stabile dñi. Transitoriũ dñi:
uirginis partus. uerbi in carnatio ȩtatũ
gradatio. miraculorum exhibitio. ꝑ¬
secutionum per pessio. mors. resurrectio.
ascensio in cęlum. Hoc totum transito¬
rium. Num enim ad huc xp̃s nascitur.
aut adhuc moritur aut adhuc resur¬
git. aut adhuc ascendit in cęlum: Non¬
ne uidetis ista facta per tempora cucur-¬
risse. per tempora exhibuisse uiatorib
quiddam transitorium. ne inuia rema¬
nerent. sed ad patriam peruenirent:
Deniq & illi ceci aduiam sedebant. ibi
transeuntem senserunt. & clamando
tenuerunt. In uia gͦ scłi huiꝰ hoc

Expanded text:
mando perseveraverunt; transeuntem mando perseveraverunt; transeuntem tenuerunt; et a tangente illuminari meruerunt. Dicebant enim transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Stetit ille, et victo ab eis clamore contradicentium: «Quid,» corum; viderunt praesentem, quem senserant transeuntem . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculorum exhibitio, passionum perpessio, mors, resurrectio, ascensio in coelum: hoc totum transitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, aut adhuc ascendit in coelum. Nonne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bat. & tam̃ de hoc xp̃s interrogabat.
Et respondentib uideis qđ predic abat apłs
retulit uocem tanquã contradictionis &
Et inter posuit testimoniũ de hoc psalmo.
Dixit dñs dño meo. Si gͦ inspũ ille dicit eũ
dñm. quomͦ filius eius÷  Iudei sub hacĩ¬
terrogatione tacuerunt. quid respon
derent᷑ de incepsñ inuenert᷑. Nec tamen
eum dnm. quȩsierunt. quia & ipsum eẽ
filium dauia non agnouerunt. Nos aũt
fits credamus & dicamus. Corde eñi
creditur ad iustitiam ore autem confes¬
sio fit ad salutem. Credamus inquam
& dicamus & filiium dauid & dñm dd
Non erubescamus de filiꝰ dauid. ne iratũ
cȩci: illuminari meruerunt. Transibat
enim iħs. & illi audito sonitu transeuntis.
aure iam cognoscentes qđ nondum pote¬
rant oculis : acclamauerunt uoce magna
& dixerunt. Miserere nr̃i fili dd̃. Iurbȩ
autem illos increpabant ut tacerent. &
illi nichilominus lucis desiderio. turba¬
rum contradictionem uincentes: in cla¬

Expanded text:
bat: et tamen de hoc Christus interrogabat; et respondentibus Judaeis quod praedicabat Apostolus, retulit vocem tanquam contradictionis, eit eum Dominum?» et interposuit testimonium de hoc psalmo, «Dixit Dominus Domino meo. Si ergo in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius est ejus?» Judaei sub hac interrogatione tamen Dominum quaesierunt, quia et ipsum esse illum filium David non agnoverunt. Nos autem, fratres, credamus, et dicamus: corde enim creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem : credamus, inquam, et dicamus et filium David, et Dominum David. Non erubescamus de filio David, ne iratum caeci, illuminari meruerunt. Transibat enim Jesus, et illi audito sonitu transeuntis turbae, aure jam cognoscentes quod nondum poterant oculis, acclamaverunt voce magna, et dixerunt: «Miserere nostri, fili David.» Turbae autem illos increpabant, ut tacerent: et illi nihilominus, lucis desiderio, turbarum contradictionem vincentes, in cla
Abbreviated transcription (Latin):
IN ec inquit erit iustitia ur̃a. ut credatis
in eum quem non uidetis. & fide mundati.
eum in quem credidistis. indie resurrecti.¬
onis postea uideatis. Sed&gͦ ad extris
dĩ xp̃s. a dextris patris filius. In occulto
est credamus. Et eni duas res hic dicit.
quia & dixit ds̃ sede adextris meis.
& addidit. donec ponam inimicos tuos
scabellum pedum tuorum. Hoc ÷ sub
pedib tuis. Non uides xp̃m sedentẽ.
addexteram patris: uł hoc potes uidere.
quomͦ ponantur inimici eiꝰ scabellum
pedum eius. Cum hoc impletur in aꝑto:
crede illud ẽẽ in occulto. Qui inimici
ponuntur scabellum pedum eius : Quib
in ania meditantibus dr̃. Quare fremuer
gentes. & popłi meditati sunt in ania c

Expanded text:
Haec, inquit, erit justitia vestra, ut credatis Haec, inquit, erit justitia vestra, ut credatis in eum quem non videtis, et fide mundati, eum in quem credidistis, in die resurrectionis postea videatis. 9. Sedet ergo a dextris Dei Christus, a dextris Patris Filius in occulto est: credamus. Etenim duas res hic dicit, quia et dixit Deus, «Sede a dextris meis;» et addidit, «donec ponam inimicos tuos scabeilum pedum tuorum sedentem ad dexteram Patris: vel hoc potes videre, quomodo ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus. Cum hoc impletur in aperto, crede illud esse in occulto. Qui inimici ponuntur scabellum pedum ejus? Quibus inania meditantibus dicitur, «Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inani
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ possint dimitti perfidem: hoc unũ
peccatum nominauit. Qđ si non admit¬
teretur: om̃a relaxarentur. Depeccato
quidem ait: quia non credider̃t in me.
Et alibi. Si non uenissem: peccatũ ñhab̾ent
ꝑo enim ipso quo uenit. & non credidert᷑
ineum: in cidert̃ inpeccatũ. Qđ si ñ incide¬
rent : om̃a cętera peccata dimitti pos¬
sent per indulgentiã gr̃ę impetratam
ꝑfidem. Ergo de peccato: quia ñcredi¬
derunt inme. De iustitia: quia ad patrẽ
uado. & iam non uidebitis me. Hȩc est
iustitia: quia ad patrem uadis. & iam ñ
uidebt̃ te. Hȩc iustitia enim exfide est.
Iustus enim exfide uiuit. & tc̃ ex fide
uiuit : si non uideat qđ credit. Quia
E acl iustitiam pertinet ex fide uiuere.
& exfide nemo uiuit nisi non uidendo
qđ credidit: ut ipsam iustitiam faceret
in hominib. id ÷ ut crederent qđ non
uiderent: de iustitia inquit quia ad
patrem uado. &iam non uidebitis me.

Expanded text:
quae possent remitti per fidem, hoc unum quae possent remitti per fidem, hoc unum peccatum nominavit, quod si non admitteretur, omnia relaxarentur. «De peccato quidem,» ait, «quia non crediderunt in me:» et alibi, «Si non venissem, peccatum non haberent.» Eo enim ipso quo venit et non crediderunt in eum, inciderunt in peccatum: quod si non inciderent, omnia caetera peccata dimitti possent per indulgentiam gratiae impetratam per fidem. Ergo «de peccato, quia non crediderunt in me: de justitia, quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me» . Haec est justitia, quia ad Patrem vadis, et jam non videbunt te: haec justitia enim ex fide est. «Justus» enim «ex fide vivit;» et tunc ex fide vivit, si non videat quod credit. Quia ergo ad justitiam pertinet ex fide vivere, et ex fide nemo vivit, nisi non videndo quod credit; ut ipsam justitiam faceret in hominibus, id est, ut crederent quod non viderent, «De justitia,» inquit, «quia ad Patrem vado, et jam non videbitis me.»
Abbreviated transcription (Latin):
est & fide mundantur corda nr̃a: ut qđ credidi¬
mus. uidere possimus. Utrumq enim positũ ÷
& beati mundi cordes quia ipsi dm̃ uidebunt.
& fide mundans corda eorum. Quia gͦ hȩc ÷
iustitia fidei. credere qđ non uides. & ipso meri¬
to fidei aduisionem suo tempore peruenire:
dñs in eugło cum promitteret sp̃m sc̃m. hoc
ait. Ipse argurt mundum depeccato. de iustitia
& de iudicio. De quo peccato : Dequa iustitia :
Dequo iudicio : Ipse sequitur & exponit.
comecturas hominum nꝰ admittit. De
peccato quidem inquit: quia non credi¬
derunt in me. Quanta alia peccata iudeoꝵ.
& tamen quasi hoc unum sit ita dixit.
de peccato quidem. quia noncredidert᷑
in me. Ihoc ÷ illud peccatum deqͦ alibi
dicit. Sinon uenissem. peccatum ñ hab̾ent.
Quid ÷ hoc si non uenissem peccatum non
hab̾ent : Ergo ad iustos uenisti. & eos pecca¬
tores fecistie. Sed exceptis aliis peccatis

Expanded text:
est, et fide mundantur corda nostra, ut quod credidiest, et fide mundantur corda nostra, ut quod credidimus, videre possimus: utrumque enim positum est; et, «Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt» ; et, «Fide mundans corda eorum» . Quia ergo haec est justitia fidei, credere quod non vides, et ipso merito fidei ad visionem suo tempore pervenire; Dominus in Evangelio cum promitteret Spiritum sanctum, hoc ait: «Ipse arguet mundum de peccato, et de justitia, et de judicio.» De quo peccato? de qua justitia? de quo judicio? Ipse sequitur et exponit; conjecturas hominum non admittit: «De peccato quidem,» inquit, «quia non crediderunt in me.» Quanta alia peccata Judaeorum! Et tamen quasi hoc unum sit, ita dixit: «De» «peccato quidem, quia non crediderunt in me.» Hoc est illud peccatum, de quo alibi dicit: «Si non venissem, peccQuid est hoc, «Si non venissem, peccatum non haberent?» Ergo ad justos venisti, et eos peccatores fecisti? Sed exceptis aliis peccatis,
Abbreviated transcription (Latin):
remus. & credendo ad uidendum ꝑueniremꝰ.
Quam enim multa multitudo dulcedinis
tuȩ dñe. quam ab scondisti timentib te.
Ergo abscondisti. & remanserunt: Absit.
Perfecisti autem sperantib inte. Mirabile
gͦ ministerium xp̃i: sedentis indextera di.
Occultatum ÷ ut crederetur. subtractum ẽ
ut sparetur. Spe eñi salui facti sumus.
Spes aut̃ quȩ uidetur ñ ÷ spes. Qd enim uidet
quis. quid sperat ÷ Apłi uerba sunt. Reco¬
gnoscitis quidem sed ꝓpter rudes cõm̃do.
Quid gͦ ait apłs. Spe inquit salui facti sumꝰ.
Spes autem quȩ uidetur. ñ ÷ spes. Qđ enim
uidet quis. quid sperat : Si autem qđ non
uidemus speramus. per patientiam expectamꝰ.
Quia gͦ quȩ uidetur non ÷ spes: abscondistidul¬
cedinem timentib te. Quia qđ ñ uidemus
speramus. & ꝑ patientiam expectamus: ꝑfecisti
pite qđ dicturus sum: qm̃ iustitia nr̃a exfide

Expanded text:
remus, et credendo ad videndum perveniremus. remus, et credendo ad videndum perveniremus. «Quam» enim «multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te!» Ergo «abscondisti,» et remanserunt? Absit: «Perfecisti autem sperantibus in te» . Mirabile ergo mysterium Christi sedentis ad dexteram Dei: occultatum est ut crederetur, subtractum est ut speraretur. «Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat?» Apostoli verba sunt. Recognoscitis quidem, sed propter rudes commendo. Quid ergo ait Apostolus? «Spe,» inquit, «salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, cum patientia exspectamus» . Quia ergo «quae videtur non est spes; Abscondisti» dulcedinem «timentibus te.» Quia «quod non videmus, speramus,» et «per patientiam exspectamus; Perfecisti pite quod dicturus sum. Quoniam justitia nostra ex fide
Abbreviated transcription (Latin):
amortus & donauit illi nomen qđ ÷ suꝑ
om̃e nomen. ut in nomine ihũ om̃e genu
flectatur. cęlestium terrestrium & infer¬
ascendenti. donauit nomen qđ super
om̃e nom̃. ut in nomine ihu om̃e genu
flectatur. cęlestium. terrestrium. & in¬
fernoꝵ. Ubi erit dđ ut ei ñ sit dñs
In celo sit. interra sit. in inferno sit. dñs
eius erit. qui ÷ dñs celestium terrestriũ
& infernorum. Gaudeat gͦ nobiscum &¬
dđd. filii sui natiuitate honoratus. dñatu
libatus & gaudens dicat. ut agaudentib
audiatir. Dixit dñs dño meo sede adextrĩ
meis: donec ponam inimicos tuos scabellũ
pedum tuorum. Sede non solum in alto
sed & in occulto. excellens ut dñeris: latens
ut credaris. Quȩ enim eẽt merçes fidei. nͥ
lateret qđ credimꝰ: Merces aut̃ fidei ÷ uidere
qđ credidimus. antequam uideremus.
Sicut enim scriptura personat: iustus ex
fide uiuit. Non ergo esset iustitia fidei:
nisi ẽẽt absconditum qđ prȩdicatum crede¬

Expanded text:
it illi nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et inferascendenti donavit nomen, quod est super omne nomen; ut in nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum. Ubi erit David, ut non ei sit Dominus? In coelo sit, in terra sit, in inferno sit: Dominus ejus erit, qui est Dominus coelestium, terrestrium et infernorum. Gaudeat ergo nobiscum David, filii sui nativitate honoratus, dominatu liberatus: et gaudens dicat, ut a gaudentibus audiatur: «Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» 8. «Sede,» non solum in alto, sed et in occulto: excellens ut domineris, latens ut credaris. Quae enim esset merces fidei, nisi lateret quod credimus? Merces autem fidei est, videre quod credidimus antequam videremus. Sicut autem Scriptura personat, «Justus ex fide vivit» . Non ergo esset justitia fidei, nisi esset absconditum quod praedicatum crede
Abbreviated transcription (Latin):
remissio peccatorum per om̃s gentes in¬
cipientibus ab ierłm: quia uirgam uir¬
cutis tue emittet dñs exsyonꝰ. Uirgã
uirtutis tuȩ. Hoc ÷ regnum potentiȩ
tuȩ. quia reges eos inuirga ferrea. emit¬
uirtutis eius. quid fiet ÷ Et onare in
arepio iiodicorum ⁊ borum. Prius
dñare in medio inimicorum tuorum int̾
frementes gentes. Numquid enim postea
cum acceperint honorem suum. scient
suam dñationẽ impii In medio inimicoꝵ
suorum dñabit᷑. Eit quid mirum si tune
dñabitur. secum in eternum regnantibus
iustis. & eternis pęnis ardentib impus e
Quid mirum situnc : Modo  minucorum
tuorum. nc̃ in isto transitu seculorum.
in ista ꝓpagatione & successione mortali-¬
tatis humanȩ. nunc dum torrens tempo¬
rum prȩter labitur. ad hoc directa est uir¬
ga uirtutis tuȩ exsyon: ut domineris in
medio mimicoꝵ tuoꝵ. Dnãre in medio

Expanded text:
remissio peccatorum per omnes gentes, inremissio peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem» ; quia, «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion. Virgam virtutis tuae,» hoc est regnum potentiae tuae; quia, «Reges eos in virga ferrea» : «emitvirtutis ejus, quid fiet? «Et dominare in medio inimicorum tuorum.» Prius «dominare in medio inimicorum tuorum:» inter frementes gentes. Numquid enim postea cum acceperint honorem suum sancti, et suam damnationem impii, in medio inimicorum suorum dominabitur? Et quid mirum si tunc dominabitur, secum in aeternum regnantibus justis, et aeternis poenis ardentibus impiis? quid mirum si tunc? Modo in medio inimicorum tuorum, nunc in isto transitu saeculorum, in ista propagatione et successione mortalitatis humanae, nunc dum torrens temporum praeterlabitur, ad hoc directa est virga virtutis tuae ex Sion, ut domineris in medio inimicorum tuorum. Dominare, do
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerbum eius ÷ & uirtus eius & sapen¬
tia eius & ds̃ apud dm̃ perquem facta sint
om̃a: rex ÷ scłoꝵ. Sed tamen illud dispens
torium. quo nos permedietatem carnis
sue uocauit inȩternitatem: regnum eius
in cipit axp̃ianis. sed regni eius non eritfi¬
nis. Ponuntur gͦ scabellum pedum eius
inimici eiꝰ. sedentis ad dexteram patris. Po¬
nuntur ut dictum ÷ id agitur. idusq infins
om̃ino ꝑ agitur. Nemo dicat. non posse im¬
pleri qđ cęptum ÷. Quid finem cępti despasꝰ
Om̃ppotens cepit. om̃ipotens se ꝓmisit imple¬
turum ẽẽ qđ cęꝑit. Unde aut̃ cępit: Uirgĩ
uirtutis tuȩ emittet dñs exsion. Quȩ syoni
ipsa ÷ ierłm. Audi ipsum dominum
Oportebat xp̃m̃ pati. & resurgere amortui
tertia die. Hinc sedet addexteram dĩ patrs
resurgendo ubi fuit. Deide sedente illoa
dexteram patris. quid agitur. ut ponantus
inimici eius scabellum pedum eius: Quiad
agitur : Audi allum docentẽ & exponent̃.
Etꝰ prȩdicabitur in nomine eiꝰ pęnitentiu &

Expanded text:
erbum ejus est, et Virtus ejus, et Sapientia ejus, et Deus apud Deum, per quem facta sunt omnia; Rex est saeculorum: sed tamen illud dispensatorium et transitorium, quo nos per medietatem carnis suae vocavit in aeternitatem, regnum ejus incipit a Christianis; sed regni ejus non erit finis. Ponuntur ergo scabellum pedum ejus inimici ejus, sedentis ad dexteram Patris, ponuntur, ut dictum est; id agitur, id usque in finem omnino peragitur. Nemo dicat non posse impleri quod coeptum est. Quid finem coepti desperas? Omnipotens coepit, omnipotens se promisit impleturum esse quod coepit. Unde autem coepit? «Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion.» Quae Sion, ipsa est Jerusalem. Audi ipsum Dominum: «Oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertio die.» Hinc sedet ad dexteram Dei Patris, resurgendo ubi fuit. Deinde illo sedente ad dexteram Patris, quid agitur? ut ponantur inimici ejus scabellum pedum ejus, quid agitur? Audi illum docentem et exponentem: «Et praedi
Abbreviated transcription (Latin):
sime. apparẽt non de illo regno xp̃i ꝓ
phetam loqui. quo semper regnat apud
patrem rerum dñm que ꝑ illum creatę
sunt. Quando enim non regnat inpͥnci¬
pio uerbum. ds̃ apud dm̃ Dicitur eñ
Regi autem scłorum immortali. inusibis
in corruptibili. soli dõ. honor & gła in sela

Expanded text:
ssime apparet non de illo regno Christi ssime apparet non de illo regno Christi Prophetam loqui, quo regnat semper apud Patrem, rerum Dominum quae per illum creatae sunt: quando enim non regnat in principio Verbum Deus apud Deum? Dicitur enim: «Regi autem saeculorum invisibili, incorruptibili,
Abbreviated transcription (Latin):
endo afficient. ut non impleatur. dabo
tibi gentes hereditatem tuam. & pos¬
sessionem tuam terminos terre: Im¬
plebitur om̃ino & illis frementib &
illis in ania meditantibus: dabo tibi gen¬
tes hereditatem tuam & possessionem
tuam terminos terrȩ. Illi enim in ania
meditantur. Ut autem impleatur dabo
tibi gentes hereditatem tuam & possessi.¬
onem tuam terminos terrȩ: non nescio
quis in anis locutus est sed dñs dixit
ad me. Sic & in hoc psalmo possumus
dicere. Dixit. non qui cunq non illi qui
tuorun. Fremant. meditentur in ania.
ꝑstrepant. Nunquid non implebitur.
per iit memoria eorum cum strepitus
Loquitur certe & alius psalmus. s ñ alius
sp̃s. Peruit memoria eoꝵ cum strepitu
& dñs in eternum permanet. Iue ergo
qui memoria eorum pereunte cũstr¬
pitu in ȩternum permanet: ipse dixit
dño meo. sede adextris meis. Sed et eñi
addexteram patris: donec ponat om̃s
mimicos eiꝰ scabellum pedum eiꝰ. Et quo¬
tet diĩs ex syoni. Apparet fr̃s euidentꝰ¬

Expanded text:
eatur, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae?» Implebitur omnino, et illis frementibus, et illis inania meditantibus, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae.» Illi enim inania meditantur: ut autem impleatur, «Dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae;» non nescio quis inaniloquus, sed «Dominus dixit ad me» . Sic et in hoc psalmo possumus dicere: «Dixit,» non quicumque, non illi qui edum tuorum.» Fremant, meditentur inania, perstrepant; numquid non implebitur? «Periit memoria eorum cum strepitu.» Loquitur certe et alius psalmus, sed non alius spiritus: «Periit memoria eorum cum strepitu, et Dominus in aeternum manet» . Ille ergo qui memoria eorum pereunte cum strepitu, in aeternum manet, ipse «dixit Domino meo, Sede a dextris meis.» Sedet enim a dextris Patris, donec ponat omnes inimicos ejus scabellum pedum ejutet Dominus ex Sion.» Apparet, fratres, evidenti
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m eius. Et dixerunt. Dirumpamꝰ
uincula eorum & ab iciamus a nobis iugũ
ipsorum. Non nobis dñentur. non nos
sibi subiugent. Qui habitat in celis irri¬
debit eos. Inimicus erat. erit sub pedib
eius. aut adoptatus aut uictus. Quęre
gͦ quem locum habeas subpedibus dñi
tui. Nam necesse ÷ ut habeas. aut gr̃ę
aut penȩ. Sedet gͦ addexteram dei.
donec ponantur inimici eius sub pedib
enis. Hoc fit. hoc agitur. Et si paulatĩ
ꝑagitur: in desinenter agitur. Fremuer̃
enim gentes. & popłi meditati sunt
inania. Astiterunt reges terrȩ & pͥnci¬
pes conuenerunt inunum aduersus

Expanded text:
stum ejus;» et dixerunt, «Disrumpamus vincula eorum, et abjiciamus a nobis jugum ipsorum:» non nobis dominentur, non nos sibi subjugent. «Qui habitat in coelis, irridebit eos:» inimicus eras; eris sub pedibus ejus, aut adoptatus, aut victus. Quaere ergo quem locum habeas sub pedibus Domini Dei tui; nam necesse est ut habeas, aut gratiae, aut poenae. Sedet ergo ad dexteram Dei, donec ponantur inimici ejus sub pedibus ejus. Hoc fit, hoc agitur: etsi paulatim peragitur, indesinenter agitur. Fremuerint enim gentes, et populi meditati sint inania; astiterint reges terrae, et principes convenerint
Abbreviated transcription (Latin):
se credentib dm̃ & hominem. Dm̃ ꝑ quẽ
facti sunius. hominem ꝑ quem recreati
sumus. Aliud in illo apparebat. aliud
latebat. Et qđ latebat multo erat prę¬
stantius: quam id qđ apparebat. Sed
qđ erat prestantius: uideri ñ poterat.
Curabatur eger ꝑ id qđ uideri poterat: ut
postea capax fieret uisionis eius quȩ la¬
tendo differebatur. non negando aufere¬
batur. Unicus itaq filiꝰ dĩ uenturꝰ adho¬
mines. assumpturꝰ hominem. & ꝑ id qđ
sumpsit futurꝰ homo. moriturꝰ. resur:¬
recturus. ascensurus in celum. sessurus ad
dexteram patris. & impleturꝰ ingentibus
quȩ ꝓmisit. & post impletione̾ ꝓmissoꝵ
suoꝵ ingentib. etiam hoc impleturus
ut ueniat & qđ prerogauit exigat. discer¬
nat uasa irȩ auasis miscdiȩ. reddat impus
qđ minatus ÷ iustis qđ pollicitus. Hoc gͦ
totum ꝓpħandũ fuit. p̃nuntiandũ fuit.
uenturum cõmendandum fuit : ut non
subito ueniens horreretur. sed creditũ

Expanded text:
se credentibus Deum et hominem; Deum per quem se credentibus Deum et hominem; Deum per quem facti sumus, hominem per quem recreati sumus. Aliud in illo apparebat; aliud latebat; et quod latebat, multo erat praestantius quam id quod apparebat: sed quod erat praestantius, videri non poterat. Curabatur aeger per id quod videri poterat; ut postea capax fieret visionis ejus, quae latendo differebatur, non negando auferebatur. Unicus itaque Filius Dei venturus ad homines, assumpturus hominem, et per id quod sumpsit futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus in coelum, sessurus ad dexteram Patris, et impleturus in gentibus quae promisit, et post impletionem promissorum suorum in gentibus etiam hoc impleturus ut veniat, et quod praerogavit exigat, discernat vasa irae a vasis misericordiae, reddat impiis quod minatus est, justis quod pollicitus est: hoc ergo totum prophetandum fuit, praenuntiandum fuit, venturum commendandum fuit; ut non subito veniens horreretur, sed creditum
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ posuit mediatorẽ. non quẽ libet pͥncipẽ.
aut quemlibet angłm uł archangłm s
unicum filium suum. ut qua uia nos ꝑ¬
ducturus esset ad illum finem quẽ ꝑmisit.
ꝑeum ipsum filium suum & ostende̾ret
& prȩberet. Parum enim erat dõ. si filiũ
suum faceret de monstratorem uie. eũ
ipsum uiam fecit ut ꝑillum ambulareᷤ
regentem te. ambulantẽ per se. Pro misit
gͦ quia uenturi essemus adeum. id ÷ ad illa
i effabilem immortalitatem. & cũ angłis
eiꝰ equalitatem: quam longe eramꝰe guãm¬
ille sursum. quam nos de orsum: Quã
ille insũmo. quam nos inimo desperati
iacebamus : Sine expectatione salutis
egrotabamus. missus ÷ medicus. quem
non cognouit egrotus. Si enim cogno¬
uissentꝰ : nũquam dñm głȩ crucifixissent.
Sed hoc quoq ualuit ad egroti medicam̃tũ:
qđ medicum occidit egrotus. Wenit ut
uisitaret. occisus ÷ ut sanaret. Insi nuauit

Expanded text:
suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via nos perducturus esset ad illum finem quem promisit, per eum ipsum Filium suum et ostenderet et praeberet. Parum enim erat Deo si Filium suum faceret demonstratorem viae; eum ipsum viam fecit, ut per illum ires regentem te, ambulantem per se. 3. Promisit ergo quia venturi essemus ad eum, id est ad illam ineffabilem immortalitatem, et cum Angelis ejus aequalitatem. Quam longe eramus? quamille sursum, quam nos deorsum? quam ille in summo, quam nos in imo desperati jacebamus? Sine exspectatione salutis aegrotabamus: missus est medicus, quem non cognovit aegrotus. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sed hoc quoque valuit ad aegroti medicamentum, quod medicum occidit aegrotus: venit ut visitaret, occisus est ut sanaret. Insinuavit
Abbreviated transcription (Latin):
possumꝰ. si admittat nos priꝰ ad aures suas
de inde ad cor suũ. si ñ repellat resistendo
querentem se & patiatur ꝑditus inueniri
se: possumus ei dicere. Ohomo quomͦ te
ds̃ factũ non cõputabit. qui ut fieres ante
curauit : Curte in ordine rerum con¬
ditarum numerari non putas: Noli cȩ¬
dere se ductori. capilli tui numerati st̃
aconditore. Hoc deniq & dñs in ẽgło di
scipulis suis ait. ne mortẽ timerent. ne
aliquid suũ in morte ꝑiturũ putarent.
Illi morte de animab suis ꝑtimescebant.
ille illis securitatẽ iã de capillis dabat.
itane uͦ anima ꝑit. cuiꝰ capillus ñ perit:
Uerũtam̃ fr̃s quia in credibile uidebatur
hominib qđ ꝓmittebat ds̃. ex hac mor-¬
talitate. corruptione ab iectione. infirmi¬
tate. puluere & cinere futuros homines
ȩquales angłis dĩ: non solum seripturam
hominib fecit ut crederent. sed etiam fidei

Expanded text:
possimus: si admittat nos prius ad aures suas, possimus: si admittat nos prius ad aures suas, deinde ad cor suum; si non repellat resistendo quaerentem se, et patiatur perditus inveniri se; possumus ei dicere: O homo, quomodo te Deus factum non computabit, qui ut fieres ante curavit? Cur te in ordine rerum conditarum numerari non putas? Noli credere seductori: capilli tui numerati sunt conditori . Hoc denique et Dominus in Evangelio discipulis ait, ne mortem timerent, ne aliquid suum in morte periturum putarent. Illi in morte de anima sua pertimescebant, ille ipsis securitatem etiam de capillis dabat. Itane vero anima perit, cujus capillus non perit? Verumtamen, fratres, quia incredibile videbatur hominibus quod promittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulvere et cinere futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus fecit, ut crederent; sed etiam fidei
Abbreviated transcription (Latin):
enim fit homo iustꝰ: qui nunquã potest
eẽ iniustus. Sic̃ enim lucerna ñ ase ipsa
accenditur: ita nec anima humana sibi
ꝓmissum sit regnum cęloꝵ non in peccato
ꝑ manentib sed apeccato lib̾atis & iusticiȩ
seruientib. qđ ipsum ut possint. gr̃a ut
diximus adiuuantur. & ab eo qui semper
est iustificantur: in credibile uidebatur
tantam dm̃ curam gerere ꝓhominib.
hodieq qui de grã diuina desperant. atq
apessimis morib nolunt se conuertere
ad dm̃ ut ab illo iustificentur. ut ꝑ eius in¬
dulgentiam deletis om̃ib peccatis suis in¬
illo incipiant uiuere iuste. qui numquã
uixit iniuste. Hanc habent ꝑniciem co¬
gitationis suȩ in se ipsos. ut dicant dm̃ res
humanas non curare. nec inde posse cogi-¬
tare mundi huius artificẽ atq rectorem.
quem ad modum quisq mortalis in terra
unat. Ita nec cõputari se homo putat adõ:
qui factus ÷ adõ. Talem hominẽ si alloqͥ

Expanded text:
autem fit homo justus, qui nunquam potest autem fit homo justus, qui nunquam potest esse injustus. Sicut enim lucerna non a seipsa accenditur, ita nec anima humana sibi  peccatoribus promissum sit regnum coelorum, non in peccato permanentibus, sed a peccato liberatis, et justitiae servientibus; quod ipsum ut possint, gratia, ut diximus, adjuvantur, et ab eo qui semper est justus, justificantur: incredibile videbatur tantam Deum curam gerere pro hominibus, hodieque qui de gratia divina desperant, atque a pessimis moribus nolunt se convertere ad Deum, ut ab illo justificentur, et per ejus indulgentiam deletis omnibus peccatis suis incipiant in illo vivere juste, qui nunquam vixit injuste, hanc habent perniciem cogitationis suae in seipsos, ut dicant Deum res humanas non curare, nec inde posse cogitare mundi hujus artificem atque rectorem, quemadmodum quisque mortalis in terra vivat. Ita nec computari se homo putat a Deo, qui factus est a Deo. Talem hominem si alloqui
Abbreviated transcription (Latin):
Promisit salutẽ ȩternam & beatam uitã
cũ angłis sine fine. & hȩreditatẽ  in mar¬
cescibilem. głam sempiternam. dulcedinẽ
uultus sui: domus scĩficationis sue incelis:
ex resurrectione amortuis. nullum de¬
inceps moriendi metum. Hoc ÷ ꝓmissũ
eiꝰ tanquam finale. quo decurrit om̃is
nr̃a intentio. quocũ uenerimꝰ. nichil ãpliꝰ
requiramus. nichil amplius exigamus.
Sed ad illud qđ erit infine quo ordine ueni¬
atur neq hoc tacuit ꝓmittendo & prȩ̨¬
nuntiando. ꝓmisit enim hominib diuini¬
tatem. mortalib immortalitatẽ. peccato¬
rib iustificationẽ. ab iectis głificationẽ.
Quicquid ꝓmisit. in dignis ꝓmisit. ut non
quasi oꝑib merces ꝓmitteretur. sed gr̃a
a nomine suo gratis daretur. Quia & hoc
ipsum qđ iuste̾ uiuit. in quantum homo
potest iuste uiuere: non meriti humani
sed beneficii.ẽ. dĩ. Nemo enim iuste iiuit
nisi iustificatus: id ÷ iustꝰ effectꝰ. Ab illo

Expanded text:
PPcum angelis sine fine, et haereditatem immarcessibilem, gloriam sempiternam, dulcedinem vultus sui, domum sanctificationis suae in coelis, ex resurrectione a mortuis nullum deinceps moriendi metum. Hoc est promissum ejus tanquam finale, quo decurrit nostra omnis intentio, quo cum venerimus, nihil amplius requiramus, nihil amplius exigamus. Sed ad illud quod erit in fine quo ordine veniatur, neque hoc tacuit promittendo et praenuntiando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promitteretur, sed gratia a nomine suo gratis daretur. Quia et hoc ipsum quod juste vivit, in quantum homo potest juste vivere, non meriti humani, sed beneficii est divini. Nemo enim juste vivit, nisi justificatus, id est, justus effectus: ab illo