comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ente fiat nicħominꝰ causa utilitatis. Utilitatẽ tñ¬
eoꝵ zabulon q̃rat ñ suã : ut qd delinq̾ntes ferit.
ad utilitatẽ sit ñ ad uindictã. Debet aut̃ ⁊abulon¬
ñ solũ delinq̃ntes corriꝑe: s eos etiã tẽpore tͥbulati¬
onis ꝯtͣ ꝑseq̃ntes defensare. alioqͥti uerꝰ relus ñ est
nec zabulon ueracit̾ dici potest. si sit paratior ad fe¬
riendũ qmͣ ad ꝓtegendũ. Non enĩ frust᷑ iste sextus.
idẽq nouissimꝰ filioꝵ lye. habitacłm fortitudinis
d̾r. uide gͦ qͦm domꝰ inhabitantes qͦsq suꝑiꝰ ꝓtegit.
ce ab om̃i parte. cingit. & tñ ͥfortit᷑ e firmit̃¬
munita sit: habitacłm foritudinis ñ erit. dic

Expanded text:
gerente, fiat nihilominus causa utilitatis. Utilitatem eogerente, fiat nihilominus causa utilitatis. Utilitatem eorum Zabulon quaerat, non suam, ut quod delinquentes ferit ad utilitatem sit, non ad vindictam. CAPUT XLII. Quoelinquentes corripere, sed eos etiam tempore tribulationis contra persequentes defendere, alioquin verus zelus non est, nec Zabulon veraciter dici potest, si paratior est ad feriendum quam ad protegendum. Non enim frustra iste sextus idemque novissimus filiorum Liae habitaculum fortitudinisr. Vide ergo quomodo domus inhabitantes quosque superius protegit, et ab omni parte cingit, et tamen nisi fortis et firmitmunita sit, habitaculum fortitudinis non erit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
execunt᷑ odio hõim. exerc̾e se putant ułsimułat
acerbe castigant. forte adhuc q̃ sint ille sp̃uales
deliciȩ ꝑ exꝑientiã scire minime potuert: ad
qͣs eos quos arguunt uł flagellant suis inuitare
flagellis uł etiã increpatiõib uid̾i uolt̃. Illi en̾ĩ
pietate potiꝰ qmͣ crudelitate delinq̃ntes ꝑseqͥ
credendi st̃ : qͥ int̾na illa gaudia ad q̃ eos tot
dolorib inuitant. ꝑ exꝑientiã nouer̃t.
udã oe ysachar pͥusqm̃ zabulon lyam
aliũ gaudioꝵ exꝑiẽntiã signifitari ĩã dixiados
titudinis normã in suo zelo minime seruare po¬
test. Caritas enĩ docet. qͦmͦ tͣctare oporteat. qͦs
tabulon castigat. Sp̃ialũ noticia docet. q̃ sit illa
suauitas ad qm inuitant᷑ uł etiã cõpellim̃t᷑: qͥb
sepe. zabulon urgente duriꝰ arguunt᷑. Iudas itaq
doce debet modũ. ysachar uͦ causã correptiõis: ut
mod̾ante uida fiat in sp̃u lenitatis . & ysachar sug¬

Expanded text:
io hominum, exercere se putant vel simulant acerbe castigant? Forte adhuc quae sint illae spirituales deliciae per experientiam scire minime potuerunt, ad quas eos quos arguunt vel flagellant, suis invitare flagellis, vel etiam increpationibus videri volunt. Illi enim pietate, potius quam crudelitate delinquentes, persequi credendi sunt, qui interna illa gaudia, ad quae eos tot doloribus invitant, per experientiam noverunt. Judam et Issachar, prius quam Zabulon, Liam alium gaudiorum experientiam significari jam diximus. titudinis normam in suo zelo minime servare potest. Charitas enim docet quomodo tractare oporteat quos Zabulon castigat. Spiritualium notitia docet quae sit illa suavitas ad quam invitantur, vel etiam compelluntur, quibus saepe Zabulon urgente, durius arguuntur. Judas itaque docere debet modum, Issachar autem causam correptionis, ut, moderante Juda, fiat in spiritu lenitatis, et Issachar sug
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ oꝑe qđ int̾ manꝰ habemꝰ. arreptis enĩ gla¬
diis ꝯfed̾atos sͥ societatis pacto iuolent̾ occidt̃.
&e. ꝓ uniꝰ pudicitia uolata. tot uiroꝵ t̾a subitã
strag̾ẽ fecert̃. Gladiꝰ symeonis exꝓbratio: gla¬
diꝰ leui exac̾tio. Solet en̾i symeon corruptȩ m̃
eos his gladus pugnare : qmͣ exꝓhͣtiõĩs & ex¬
actiõis stimulis m̃tem flagellare: his stunu¬
lis qͦꝵdã mens uehem̾ter accensa: sepe inc̃so¬
labilit̾ plangit ea etiã q̃ nullomͦ ualet euita¬
re. His stimulis exagitata e ẽtrine hoare Et¬

Expanded text:
e quod inter manus habemus. Arreptis enim gladiis, confoederatos sibi societatis pacto violenter occidunt, et pro unius pudicitia violata, tot virorum tam subitam stragem fecerunt. Gladius Simeonis exprobratio, gladius Levi est exactio. Solet enim Simeon corruptae meneos his gladiis pugnare, quam exprobrationis et exactionis stimulis mentem flagellare? His stimulis quorumdam mens vehementer accensa, saepe inconsolabiliter plangit ea etiam quae nullo modo potest evitare. His stimulis exagitata ea etiam sae
Abbreviated transcription (Latin):
sciłc & patientia. lia ñqu̾ã ad optiuos filios fac̾ei.
nͥ sororis suȩ adoptiuã sobolẽ. assidue cerneret.
Qͥs enĩ unqmͣ affectiõĩ cordis ꝑosset ꝑsuadere
tȩ torm̾ta uł premia et̾na non solũ freq̃nt̃. im¬
mo penȩ indesinent̃ cog̾etur aspic̾e.Nc̃ aut̃
ꝑ assiduã consid̾ationẽ. futuroꝵ maloꝵ facile
ꝑ iugẽ ꝯtẽplationẽ et̾nȩ felicitatis. inflam¬
matur ad uoluntariã tolerantiã pressurȩ
tẽporal. Hoc ÷ ut arbitror. cur dan &e neptalĩ
pͥus nascant᷑: uł cur gad &e aser posterꝰ gene
rent᷑. Natis itaq gad & aser. iam t̾epus instat.
qͦ ruben mandgoras inueniat: si tñ eũ foras
exire ñ pigeat. S cur eũ uelle exire dubi¬
temꝰ: qu̾e iam ad exeundũ uł introeundum
idoneũ ẽẽ cognoscimꝰ: Credendũ ÷ enĩ eũ post
tot natos mat̾ris suȩ. post tot liberos balȩ uł
delphȩ iam adultũ. &e posse & uelle: ad patris

Expanded text:
cet et patientia, nunquam adoptivos filios faceret, nisi sororis suae Rachel adoptivam sobolem assidue cerneret. Quis enim unquam affectioni cordis posset persuadere tae tormenta, vel praemia aeterna, non solum frequenter, imo pene indesinenter cogeretur aspicere? Nunc autem per assiduam considerationem futurorum malorum facile  jugem contemplationem aeternae felicitatis inflammatur ad voluntariam tolerantiam pressurae temporalis. Hoc est, ut arbitror, cur Dan et Nephtalim prius nascantur, et cur Gad et Aser posterius geneentiam. Natis itaque Gad et Aser, jam tempus instat quo Ruben mandragoras inveniat, si tamen eum foras exire non pigeat. Sed cur eum velle exire dubitemus, quem jam ad exeundum, vel introeundum idoneum esse cognoscimus? Credendum est enim eum post tot natos matris suae, post tot liberos Balae vel Zelphae, jam adultum, et posse et velle ad patris
Abbreviated transcription (Latin):
ma. Qͥd gͥ mirũ qd eã uidit : qͥ in eiꝰ ꝯfinio habi¬
cappot d inquaĩ m̃ria ayͥudir q dulfã dõg nolut
Neqͥes ibi ẽ.: ce reqͥes bona. Si bona ñ eẽt: ꝓpter
eã humerũ suũ ad portandũ minime supposu¬
es bona ce pacifica. Uidit reqͥem qd̃ ẽet bona¬
ce t̾rã qd̾ optima. In illa labor ñ÷. s ad illa sũ
labore ꝑueniri ñ potest. Ept̃ ipsã laborat᷑. s
in ea ñ laborat᷑. Extͣ hãc t̾rã non inuenit᷑ re¬
qͥes uera: nullus penitꝰ labor inuenit᷑ in ea: De
uo st̃ t̾ra a requies: duo ꝯtra duo. duobꝰ ꝯtͣriis¬
Duo bona. t duo mala. Duo st̾ magna mala. mi¬
seria ce ꝯcupiscentia: pena sciłc &e culpa. Duo mag¬
na bona. tͣnqͥllitas ce stabilitas: ꝯtͣ miseriã men¬
tis tnͣqͥllitas. ꝯtͣ ꝯcupiscentiã cordis stabilitas.

Expanded text:
ruerat; pene, non plene, illam viventium terram apprehenderat, qui inter terminos habitabat. Quia vilissimis, miserae extrema tenebat. Quia per frequentes mentis excessus perennis vitae bona praegustabat, illius beaterram penitus non deserebat, quia futurae vitae nonnisi novissima quaedam capere poterat. Illam omnino non apprehendebat, et eniri non potest. Propter ipsam laboratur, sed in ipsa non laboratur. Extra hanc terram non invenitur requies vera; nullus penitus labor invenitur in hac terra. Duo sunt, terra et requies. Duo contra duo. Duo bona contra duo mala. Duo sunt magna mala, miseria et concupiscentia, poena scilicet et culpa. Duo magna bona, tranquillitas et stabilitas. Contra miseriam mentis tranquillitas, concupiscentiam cordis stabilitas.
Abbreviated transcription (Latin):
Qd ens iudicantẽ dan popłm suũ ꝓdest assidue
causã discordiȩ amputare: nͥ studeat gad per
tilem exercitũ non admitt̾e: Qmuis enĩ dan
assiduȩ in throno iudicii resideat. qmuis rixaᷤ
alt̾cantiũ cogitationũ indesinent̾ cõponat.
frustra utiq in conseruanda ciuiũ ꝯcordia.
desudat : nͥ eodẽ studio. gad ciuitatẽ nr̃am ꝑ
sensuũ disciplinã muniat: &e hostilia uicioꝵ ag¬
mina abstinentiȩ p̾lio acrit̾ feriat. Uñ scͥptũ¬

Expanded text:
 judicante Dan populum suum, assidue causam discordiae amputare, nisi studeat Gad per tilem exercitium non admittere? Quamvis enim Dan assidue in throno judicii resideat, quamvis rixas altercantium cogitationum indesinenter componat, frustra utique in componenda civium discordia desudat, nisi eodem studio Gad ad civitatem nostram per sensuum disciplinam muniat, et hostilia vitiorum agmina abstinentiae praelio acriter feriat. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
iuro suo trade̾t. uł tales filios adoptaret. nͥ soro¬
ris suȩ exẽplo ꝓuocata fuisset: Prius eñ semꝑ ẽ
ut racheł ancilla redigat᷑ sub uiri potestate. qmͣ
ancilla liȩ. Si eñi umnaginatiõis euagatio. q̃ fit ꝑ in¬
utiles cogitatiões pͥus ñ repͥmit᷑: absq dubio sen¬
sualitatis appetitꝰ immod̾atꝰ minime t̾eꝑatur.
Q gͥ uult c̾eꝑaliũ uoluptatũ desid̾ia te̾ꝑare: pͥus
assuescat carnales delicias nũqm uł raro cogitare.
ePfecto qͣnͣto talia rariꝰ cogitaueris : tanto rarius.
tanto tepidiꝰ ea desid̾abis. Hȩc nͥ fallor ÷ causa.

Expanded text:
viro suo traderet, vel tales filios adoptaret, nisi sororis suae exemplo provocata fuisset? Prius enim semper est ut ancilla Rachel redigatur sub viri potestate quam ancilla Liae. Si enim imaginationis evagatio quae fit per inutiles cogitationes prius non reprimitur, absque dubio sensualitatis appetitus immoderatus minime temperatur. vult corporalium voluptatum desideria temperare, prius assuescat carnales delicias nunquam, vel saltem raro cogitare. Profecto namque quanto talia rarius cogitaveris, tanto rarius, tanto tepidius nimirum ea desiderabis. Haec, nisi fallor, est causa
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatẽ filioꝵ zelphȩ stat̾ĩ legunt᷑ inuen¬
tȩ. ad filios nãq lyȩ uoluntates. ad filios balȩ
bcogitatioẽs : ad filios zelphȩ ꝑtinent actiones.
uoluntates itaq seu cogitatioẽs qmiuis rectas
uel utiles qͦmͦ miramur: uł qñ laudabimꝰ quas
minime uidemꝰ: & qmͣuis uera laus sit de rec¬
ta uoluntate: eã tñ non laudamꝰ nͥ appareat
in oꝑe. Popus enĩ bonũ bona uoluntas innotes¬
cit: ut nire bonȩ opinionis laud̃e. qͣsi qͣs dã
late fraglantes mandragoras inuenire possit.
Qsi gͦ post partũ delphȩ ꝓles lye mandragoras
inuenire credit᷑: qñ uoluntas bona ꝑ bonũ opꝰ

Expanded text:
nativitatem filiorum Zelphae statim leguntur invennativitatem filiorum Zelphae statim leguntur inventae. Ad filios namque Liae voluntates, ad filios Balae cogitationes, ad filios Zelphae pertinent actiones. Voluntates itaque seu cogitationes, quamvis rectas miramur, vel quando laudabimus quas minime videmus? Et quamvis vera laus sit de recta voluntate, eam tamen non laudamus nisi appareat in opere. Per opus enim bonum bona voluntas innotescit, ut jure bonae opinionis laudem, quasi quasdam late fragrantes mandragoras invenire possit. Quasi ergo post partum Zelphae, proles Liae mandragoras invenire creditur, quando voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ uti: nã qͥcquid affectio cordis usurpat ad
laudẽ sui. rectꝰ sane ratio retorquet ad głam.
dei. S qͥd hoc dicimꝰ ẽẽ. qd̾ pre cȩt̾is filiis lye.
ruben bonȩ opinionis mandragoras potuit in¬
tes nutriunt: penȩ semꝑ humilitatẽ extingt̃.
Solent enĩ quȩ ꝑ gad & aser fiunt hominem
miranda abstinentiȩ uidełc & patientiȩ oꝑa o¬
ꝑantẽ non tumidũ s tumidũ redd̾e: nec tam
humiłe qm ꝯtumacẽ effic̾e̾. Qͥd gͥ ampliꝰ mi¬
randũ. qͥd magis om̃ium laude p̾dicandũ: qu̾a
cũ unde in aliis sepe extinguit᷑ diumi timoris
reuerentia. ñ minuit᷑ s auget᷑. Qͥa gͦ solemꝰ
singłari laude efferre: que uidemꝰ etiã post uͥtu¬
tũ oꝑa. ñ solũ de dei. s de hominũ parua offen¬
sa ñ parũ trepidare: recte ruben mandragoras
post natos gad & aser inuenisse d̃r: qr quelibet
ex oꝑib p̾cipuis p̾claris. ad timorẽ ñ ad tumo¬

Expanded text:
melius uti: nam quidquid affectio cordis usurpat ad melius uti: nam quidquid affectio cordis usurpat ad laudem sui, rectius sane ratio retorquet ad gloriam Dei. Sed quid hoc dicimus esse quod prae caeteris filiis Liae, Ruben bonae opinionis mandragoras potuit intes nutriunt, pene semper humilitatem exstinguunt. Solent enim quae per Gad et Aser fiunt hominibus miranda, abstinentiae videlicet et patientiae opera, operantem non timidum, sed tumidum reddere; non tam humilem, quam contumacem efficere. Quid igitur amplius mirandum? quid magis omnium laude praedicandum, quam cum unde in aliis saepe exstinguitur, divini timoris reverentia non minuitur, sed augetur? Quia ergo solemus singulari laude efferre, quem videmus etiam post virtutum opera non solum de Dei, sed de hominum parva offensa non parum trepidare, recte Ruben mandragoras post natos Gad et Aser invenisse dicitur; quia quemlibet ex operibus praeclaris ad tumorem non ad timo
Abbreviated transcription (Latin):
appetitũ sub suo mod̾amine tẽꝑare: si ad multi¬
plicandã uͥtutũ ꝓlem. cupit de diuini sp̃c coyula
gaude. Oandragoraꝵ itaq possessio sub rachel po¬
testate redigitur: qn̾ laudis appetitus sub ratioĩs
dñio mod̾atur. Notandũ sanȩ qmͣ tẽꝑate rachel
hoc rationẽ latet ualde ẽẽ difficile: ut animꝰ qmͣ¬
uis renitens ex oblata laude ñ hilarescat. Debet
amor humanȩ laudis pͥus tẽꝑari: postmodũ si poͤ¬
sit fieri debet etiã penitꝰ abscidi. Uñ & ÷ qd̾ ra¬
chel part̾e mandragoraꝵ petisse legr̃. la uͦ post¬
modũ ad iacob loquens ñ de sola parte głatur. Ad
me inqͥt intrabis. mercede enĩ conduxi te: ꝓ man¬
t̾e ꝯcedit : s in eiꝰ aduentu eiꝰ desiderio accen¬
sa. nichil sibi ex eis ulteriꝰ reseruare uoluit.
Sic nimirũ mens hominis dũ spuali dulcedine
tangit᷑. qͥcqͥd pͥus de humana laude ocupierat

Expanded text:
appetitum sub uno moderamine temperare, si ad multiappetitum sub uno moderamine temperare, si ad multiplicandam virtutum prolem cupit de divini Spiritus copula gaudere. Mandragorarum itaque possessio sub Rachel potestate redigitur, quando laudis appetitus sub rationis dominio moderatur. Notandum sanc quam temperate Rachel hoc rationem latet valde esse difficile ut animus quamvis renitens ex oblata laude non hilareseat. Debet itaque amor humanae laudis prius temperari; postmodum, si posset fieri, debet etiam penitus abscindi. Unde est quod Rachel partem mandragorarum petiisse legitur; Lia vero postmodum ad Jacob loquens, non de sola parte gloriatur. Ad me, inquit, intrabis: mercede enim conduxi te pro mantem concedit, sed in ejus adventu ejus desiderio uberius accensa, nihil sibi ex eis ulterius reservari voluit. Sic nimirum mens hominis dum spirituali dulcedine tangitur, quidquid prius de humana laude concupierat
Abbreviated transcription (Latin):
metipsũ appeto:cur nonniagis bec ad Acla
obedientia ad maioris meriti głam tolero:
ecte gͦ post natos gad & aser. Cap̃. Xi.¬
ruben exire dr: qr timor dei ex uoluntaria
abstinentia & patientia. ad omẽm obedien¬
odor de ipso circũquaq spargit᷑. qͥ nulla mo¬
lȩtia uł mopia a studio obe dientie p̃¬
pedit᷑: Hȩ st̃ mandragore quas ruben in¬
uenit quas ab ipso mat̾er eiꝰ lia acceꝑit. Qͥd
enĩ ꝑ mandragoras. quȩ odorẽ suũ solent la¬
te sparge̾: nͥ bonȩ opiniõis famã debemꝰ.:
acciꝑe. Qs qͥdẽ tc̃ lia accepit. qñ oblata laus
affectũ tangit : qn̾ in laudis suȩ p̾coniis am¬
mꝰ afficit᷑. & in aura popłaris fauoris ꝑuerse
delectat᷑. Haꝵ partẽ rachel petit. lia concedit
ut uirũ accipiat. quȩ ꝓlis desiderio flagrat.
Ment̾e eni quȩ suadente racione appetitum
ẽ. qͥ utrãq sororẽ ꝓlis fecunditate ditat.¬
mat. Suadet gͦ affectioni ratio. humani fauoris

Expanded text:
metipsum appeto, cur non magis haec ex adjuncta metipsum appeto, cur non magis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero? Recte ergo post natum Gad et Aser Ruben exire dicitur, quia timor Domini ex voluntaria abstinentia et patientia ad omnem obedienodo destia, nulla inopia a studio obedientiae praepeditur? Hae sunt mandragorae quas Ruben invenit, quas ab ipso mater ejus Lia accepit. Quid enim per mandragoras quae odorem suum solent late spargere, nisi bonae opinionis famam debemus accipere? Quas quidem tunc Lia accipit, quando oblata laus affectum tangit, quando in laudis suae praeconiis animus afficitur, et in aura popularis favoris perversae delectatur. Harum partem Rachel petit, Lia concedit, ut virum accipiat, quae prolis desideria flagrat. Mentem etenim quae, suadente ratione, appetitumest qui utramque sororem prolis fecunditate ditat,mat. Suadet ergo affectioni ratio humani favoris
Abbreviated transcription (Latin):
tocordis in ꝯspectu dei de. nr̃a ꝯscientia trepi
ꝓpt̾ seipsũ. hoĩes uͦ ꝓpt̾ dm̃. ẽ ruben nc intus
morari. nc̃ foras inueniri. Exit gͦ ruben tem¬
pore messis triticeȩ: qñ ex imꝑio obedientiȩ¬
se exercet in oꝑib iusticiȩ. S qñ putas ruben
ad ꝑfectã obedientiã ꝯualesc̾e̾t: nisi eũ gad
ce aser .i. amor abstinentiȩ ce patientiȩ. ad con¬
teptum uoluptatis uł ad tolerantiã tribula¬
tionis ammasset.Duo enĩ st̃ quȩ solent ꝑ¬
fectionẽ obedientiȩ p̾ƿedire: id÷ ne coga¬
mur uł amata deserere uł asꝑa tolerare.
S si semel animꝰ amore abstinentiȩ uł pati¬
entiȩ ꝑfecte incaluerit: ꝓtinꝰ ruben ad om¬
ne obedientiã absq ulla ꝯtradictiõe se sub¬
dit. Qui enĩ tam adu̾sa ꝑpeti qmͣ in ꝓsꝑis
ñ delectari apud semetipsũ statuit. q̃ dif¬
ficultas eiꝰ obedient iã ulterꝰ minuere pot̾it.
siein dura e asꝑa queq ꝓ dei amorẽ et iã ꝑ me¬

Expanded text:
to cordis in conspectu Dei de nostra conscientia trepidpropter seipsum, homines autem propter Deum est Ruben nunc intus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore messis triticeae, quando ex imperio obedientiae exercet se in operibus justitiae. Sed, quando putas Ruben ad perfectam obedientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor abstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animasset? Duo enim sunt quae solent imperfectionem obedientiae praepedire, id est ne cogamur vel amata deserere, vel aspera tolerare. Sed, si semel animus amore abstinentiae vel patientiae perfecte incaluerit, protinus Ruben ad omnem obedientiam absque ulla contradictione se subdit. Qui enim tam adversa perpeti quam in prosperis non delectari apud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulterius minuere poterit? Si enim dura et aspera quaeque pro Dei amore etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mĩȩ cõpassionẽ. & hic nr̃ aser ut sit ueracit᷑ mul¬
tiplicitq bs̃. iusticiã ardent̃ siciens. ꝓpt̾ ipsam
libent̾ patit᷑. nesciens irasci facile miseretur.
Qmius eñ multũ esuriat panẽ iusticiȩ. dedig¬
nat᷑ tñ eum comed̾e. nͥ sit ꝯsꝑsus oleo miscd̾iȩ.
bundat ex spolus hostiũ. ꝓ freq̃nti uictoria mul¬
tũ ÷ delicatꝰ effectꝰ. nec ei iã sapit panis ullus
et dicens. aser pinguis panis eiꝰ. Qͥs putas sic de¬
liciis affluit ut ipse: ut ueracit̾ possit psallere. in

Expanded text:
misericordes. Et hic noster Aser, ut sit veraciter multipliciterque beatus, justitiam ardenter sitiens, propter ipsam libenter patitur, nesciens irasci, facile miseretur. Quamvis enim multum esuriat panem justitiae, dedignatur tamen eum comedere, nisi sit conspersus oleo misericordiae. bundant, ex spoliis hostium pro frequenti victoria, multum est delicatus effectus; nec ei jam sapit panis ullus,et, dicens quia Aser, pinguis panis ejus . Quis putas sic deliciis affluit ut ipse, ut veraciter possit psallere: In
Abbreviated transcription (Latin):
restituere carni bona tͣnseuntia it̾m ꝑitura:
Non debuit dei sponsa a sponso suo dotem ali¬
am acciꝑe. ñ decuit cȩlestem sponsũ sponsȩ
suȩ dotẽ aliã donare : qm ut ꝑ adoptiõis gr̾am
possit multos d̾o filios gign̾e : & de filiis ire

Expanded text:
restituere carni bona transeuntia iterum perituNon debuit Dei sponsa a sponso suo dotem aliam accipere, non decuit coelestem sponsum sponsae suae dotem aliam donare, quam ut per adoptionis gratiam possit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: qi habitat lucẽ inaccessibilẽ. Querit gͦ quȩ
sit lux ista incorporea qmͣ inhabitat inuisibił
ce incorporea dei nat᷑a. &e inuenit qr lux ista ẽ
ipsa d̾i sapientia: qr ipsa lux uera. Sic̃ eñi lux
ista ext̾ior illuminat ocłos corpoꝵ: ita illa absq

Expanded text:
est: Quia habitat lucem inaccessibilem . Quaerit ergo quae est: Quia habitat lucem inaccessibilem . Quaerit ergo quae sit lux ista incorporea quam inhabitat invisibilis et incorporea Dei natura, et invenit quia lux ista est ipsa Dei sapientia, quia ipsa est lux vera. Sicut enim lux ista exterior illuminat oculos corporum, ita illa absque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiũ bonoꝵ multitudine uł magnitudine
colligit illa fut᷑ȩ uitȩ gaudia: qͦt uł qnͣta esse
possint. U̾bi gr̃ã. Inspecta sepe soł claritate cor¬
poreo uidelicet lumine: ꝯsid̾at qnͣta erit fut᷑a
lux illa spu̾alis : si tanta t̾aq mirabił ẽ lux ista
corporal. Qnͣta n̾ãq putas erit lux illa qͥ erit
nob̾ cõmunis cũ angłis: si tanta: ista qmͣ ha¬
bemꝰ cõmunẽ cũ bestiis: Elis erit lux fut᷑a
beatoꝵ: si tał ÷ p̃sens lux miseroꝵ. It̾e multi
plicitatẽ bonoꝵ inuisibiliũ: conic̃ ex multitu¬
dine bonoꝵ uisibiliũ. Qͦt gͦ putamꝰ ea ẽe
qͣt erunt deliciȩ syuumͦ Si tanta possidemꝰ in
tẽpore: qnͣta sunt quȩ expectamꝰ in ȩt̾nitate.
In hc̃ gͥ modũ utit᷑ cõꝑatione: utĩt᷑ & tnslatiõe.¬
qñ rerũ uisibiliũ qͣmlibet descͥption̾e. tͣnffert
ad rerũ inuisibiliũ significationẽ. U̾bi gr̃a.
Audit in scͥpturis noĩariluce. sic̃ de d̾o sc̾ptum

Expanded text:
praesentium bonorum multitudine vel magnitudine colligit illa futurae vitae gaudia, quot vel quanta esse possint. Verbi gratia: Inspecta saepe solis claritate corporeo videlicet lumine considerat quanta futura erit lux illa spiritualis, si tanta tamque mirabilis est lux ista corporalis. Quanta namque putas erit lux illa quae erit nobis communis cum angelis, si tanta est ista quam habemus communem cum bestiis! Qualis erit lux futura beatorum, si talis est praesens lux ista miplicitatem bonorum invisibilium conjicit ex multitudine bonorum visibilium. Quot ergo putamus ea esse?  corporum, quot erunt deliciae spirituum? Si tanta possidemus in tempore, quanta sunt quae exspectamus in aeternitate? In hunc igitur modum utitur comparatione: utitquando rerum visibilium descriptionem transfert ad rerum invisibilium significationem. Verbi gratia: Audit in Scripturis nominari lucem, sicut de Deo scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
pod patientes ad aelũ tñ aĩaꝵ. nimis tẽpi¬
dos. multũq torpentes. Alĩ qͣsi ob custodiam
peccantes arguere metͥuunt. Sic & alii aliis
atq aliis adhuc modis qd̾ delare. ꝓ d̾o nolunt.
multi qd̾ absq dubio ag̾t in spũ furoris. ag̾e

Expanded text:
dum patientes, ad zelum tamen animarum nimis tepidos, multumque torpentes! Alii, quasi ob custodiam ideantur, peccantes arguere metuunt. Sic et alii aliis, et aliis adhuc modis, quod zelare pro Domino nolunt, multi, quod absque du
Abbreviated transcription (Latin):
Satagit tabulon iste ñ solũ imbecilles qͦsq erig̾e
ꝯtͣ furorẽ ꝑseq̃ntiũ: s qͦslibet etiã simplices e¬
riꝑe de laq̾o uenantiũ. ad sydonẽ gͦ usq ꝑtin¬
git. qͦtiens u̾suti hostis insidias detegit. qͣtiens
salsmꝵ fem̃ fraudulentaosilla depheridit. qͣliũ
scͥ mo teste apło ut cancer serpit. Hic ÷ en̾i ille
laq̃us uenatoꝵ. & qͣsi qͦdã rete spũũ malignoꝵ
aia̾s simplices uenantiũ lingua uidłc adulan

Expanded text:
Satagit ergo Zabulon iste non solum imbecilles quosque erigere contra furorem persequentium, sed quoslibet etiam simplices eripere de laqueo venantium. Ad Sidonem ergo usque pertingit, quoties versuti hostis insidias detegit, quoties falsorum fraudulenta consilia deprehendit: Qualium sermo, teste Apostolo, ut cancer serpit . Hic est enim ille laqueus venatorum, et quasi quoddam rete spirituum malignorum animas simplices venantium, lingua vid
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ dulcedine eloqͥi sui pene absq mora qͦ
uult mclinat: Ad iuuat &e aser ext̃ꝰ fr̾em¬
suu̾: muniuntq ambo ciuitat̾e ꝯtͣ hostium
incursũ. Hic latꝰ unũ ꝓtegit: ille alt̾um de¬
fendit. Gad certat in dext᷑ : aser dimicat
facile illudit. dũ partẽ qmͣ tuet᷑. alta patientiȩ
rupȩ munitã ospicit : &e iccirco de tuto stati¬
onis loco hostes suos tã manit̾ qmͣ ab imo relue¬
tantes deridet ac despicit. Uñ fit ut hostes sui
sua impugnatiõe ñ tã uexent. qmͣ ei triũpha¬
li assidue mat̾iam ministrent. hĩc ÷ qd̾ spetis
ones. totꝰ effert᷑. & eos magna animadu̾sione
ꝑseqͥtur. Tantꝰ aut̃ terror impugnatores gad
subito inuadit. cũ ei se aser in prelii sui certa¬
mine adiungit: ut om̃s ad fugã absq mora se¬

Expanded text:
torum dulcedine eloquii sui, pene absque mora, quo torum dulcedine eloquii sui, pene absque mora, quo vult inclinat? Adjuvat et Aser extesuum, muniuntque ambo civitatem contra hostium incursum. Hic latus unum protegit, ille alterum defendit. Gad certat in dextro, Aser dimicat facile illudit, dum partem tuetur, alta patientiae rupe munitam conspicit, et idcirco de tuto stationis loco hostes suos tam inaniter quam ab imo reluctantes deridet ac despicit. Unde fit ut eum hostes sui sua impugnatione non tam vexent quam ei triumphandi assidue materiam ministrent. Hinc est quod, spretis ones totus effertur, et eos magna animadversione persequitur. Tantus autem terror impugnatores Gad subito invadit, cum ei se Aser in praelii sui certamine adjungit, ut omnes absque mora
Abbreviated transcription (Latin):
dan ꝯtͣ ꝓditoꝵ ꝑfidiã intͥnsecꝰ uigilat: cum
gad exterꝰ incursantes hostes excludit & ex¬
dissolutionẽ ꝑ disciplinã restringit. Tc̃ gad
forti p̾lio dimicat : qñ desid̾ia carnalia ꝑ car¬
nis mortificationẽ trucidat. Magna nãq hos¬
tiũ strages efficit᷑. citꝰq odiosus ille uicioꝵ.
exercitꝰ in fugã ꝯuertit᷑: cũ sensus cordis ꝑ
disciplinã ab euagatioẽ restringit᷑: & appeti¬
ius earnis ꝑ abstinenti a ualantate pefre
dan ciuitat̾e nr̃am cõponit intͥnsecꝰ: gad mu¬
nit extrinsecus.
ssistunt aut̃ & eis fr̃s sui: ñ segnes ad au¬
xilia ferenda. Neptalim intͦ. cũ dan in ciui¬
um pace cõponenda: aser ext̾ꝰ. cũ in iiolen¬
tia hostiũ expugnanda. Gad & aser uigilait
ues. hĩc gͦ dan minat᷑: illinc neptali blandit᷑.
Dan t̾ret minis: neptalim fouet ꝓmissis:
Ille punit malos: iste remun̾at bonos. unꝰ
neptali iste dans eloqͥa pulcͥtudinis fr̃em
suũ in tali negotio adiuuat: qͥ animos audi¬

Expanded text:
a proditorum perfidiam intrinsecus vigilat, cum Gad extrinsecus occursantes hostes excludit et opdissolutionem per disciplinam restringit. Tunc Gad forti praelio dimicat, quando desideria carnalia per carnis mortificationem trucidat. Magna namque hostium strages efficitur, citiusque odiosus ille vitiorum exercitus in fugam convertitur, cum sensus corporis per disciplinam ab evagatione restringitur, et appetitus carnis per abstinentiam a voluptate refrenDan civitatem nostram componit intrinsecus, Gad munit extrinsecus.ssistunt autem et eis fratres sui, non segnes quidem ad auxilia ferenda, Nephtalim intus cum Dan in civium pace componenda, Aser exterius cum Gad in violentia hostium expugnanda. Gad itaque et Aser vves. Hinc ergo Dan minatur; illinc Nephtalim blanditur. Dan terret minis, Nephtalim fovet promissis. Ille punit malos, iste remunerat bonos. UnuNephtalim iste, dans eloquia pulchritudinis, fratrem suum in tali negotio adjuvat, qui animos audi
Abbreviated transcription (Latin):
ysachar zabulon nasc̾r: qr pꝰ int̾nȩ dulcedinis
degustatiõem. odiu̾ uitioꝵ gen̾at᷑. &e uere forti¬
tudinis robur adqͥrit᷑. Iste ÷ tabulon qͥ irascen¬
do irã dĩ placare ꝯsueuit : qͥ pie seuiendo. dum
uicia hominũ ꝑcutit. eis qͣsi ñ parcendo meliꝰ
parcit. Absq dubio nicħ sic placet deo: nicħ sic

Expanded text:
char Zabulon gignitur, quia per internae dulcedinis degustationem odium vitiorum generatur, et verae formidinis robur acquiritur. Iste est Zabulon, qui irascendo iram Dei placare consuevit, qui pie saeviendo dum hominum vitia percutit, eis quasi non parcendo melius parcit. Absque dubio nihil sic placet Deo, nihil sic
Abbreviated transcription (Latin):
.p.iꝰ. Qͥs illud dñicũ preceptũ dimittite & di¬
mittet᷑ uob̾ tã magnifice implere. potuit. qͥs
magis qm ꝯtͥstari didicit: Ut qͥd eni ininicos
ñ diligat. cur eis libent̾ ñ indulgeat: qͥ hoc ei
infert̃ qd̃ desid̾at: Magis itaq quã suo corpori
suis miseret᷑ ꝑsecutorib: ut sit it̾m atq it̾m bs̃.¬

Expanded text:
ia. Quis illud Dominicum praeceptum: Dimittite, et dimittetur vobis , tam magnifice implere potuit? Quis magis quam contristari didicit? Utquid enim inimicos non diligat, cur eis libenter non indulgeat, qui hoc ei inferunt quod desiderat? Magis itaque quam suo corpori, suis miseretur persecutoribus, ut sit iterum atque iterum b
Abbreviated transcription (Latin):
mundanȩ iocunditatis. Presens ce eni spũaliu̾
iuroꝵ delectatio. fut᷑ȩ uitȩ gaudiis cõꝑata:
qͣntũlibet excrescens inuenit᷑ parua: in cuĩ
cõꝑatõe tñ õs ext̾ioꝵ delectationũ suauitas
inuenit nulla. O dulcedo miranda: dulcedo tã
magna: dulcedo t̃a parua. Qmͦ ñ magna quȩ
mundanã głam õem excedis : qͦmͦ ñ parua quȩ
de illa plenitudine uix stilla modicã deceryis:
Modicũ qͥddã de tanto felicitatis pelago m̃tib
instillas. m̾tem tñ qmͣ infundis plene inebͥas.
Merito tantillũ. de tanto gustꝰ qͥd̾a dr̃: merito
nicħominꝰ q̃ ment̾e a seipsa alienat ebͥetas
uocat᷑. Gustꝰ gͦ ẽ: & tñ ebͥetas iure dici potest.

Expanded text:
mundanae jucunditatis. Praesens etenim spiritualium virorum delectatio futurae vitae gaudiis comparata, quantumlibet excrescens invenitur parva, in cujus comparatione tamen omnis exteriorum delectationum suavitas est nulla. O dulcedo miranda, dulcedo tam magna, dulcedo tam parva! Quomodo non magna? quae mundanam omnem excedis. Quomodo non parva? quae de illa plenitudine vix stillam modicam decerpis. Modicum quidem de tanto felicitatis pelago mentibus instillas, mentem tamen quam infundis, plene inebrias. Merito tantillum de tanto, gustus quidem dicitur, merito nihilominus quae mentem a seipsa alienat, ebrietas nominatur. Gustus ergo est, et ebrietas jure dici potest:
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbulatoe .g. Qͥd gͥ illiꝰ gaudiũ imminuat: qͥ et iã
de illata ꝯtumelia uł qualibet p̾ssura exultat.
ad bĩtudinẽ. gͦ animi spectat : qͥcqͥd ꝓ dei amore
caro durũ tolerat. Uñ enĩ corpꝰ atterit᷑. ꝯscientia
exhilarat᷑. & qͦ ext̾ius uidẽt infelicior: eo interiꝰ
constat ẽẽ beatior. Duo enĩ st̃ ex qͥb ꝯstat gaudi¬
um bĩtudinis : carere sciłc eo qd̾ nolis. & hab̾e qͥd̃
uelis. felice qͥdem dicimꝰ qͥ nil patit᷑ qd̾ nolit. ce illũ
beatũ iudicamꝰ cui suppetunt quȩ cupit. Qͥ gͦ pro
cȩlesti desid̾io. scłi uoluptatẽ odit: ꝓfecto ꝑ abstinen¬
tiã host̾e suũ uͥq declinare pot̾it. Recte gͦ rigor¬
abstinentiȩ. gad .i. felicitas dr̃ : qͥ uͥq calcat scłi
blandim̾ta q̃ detestat᷑. It̾e qͥ pro amore dei afflic¬
qd amat : iuste uigor patientiȩ. aser .i. b̃s nõiat᷑.¬
scriptura sacra abstinentiȩ laborẽ ñ calamita¬
tẽ s felicitatẽ appellare uoluit: & patientiȩ ui¬

Expanded text:
illius gaudium imminuat, qui etiam de illata contumelia vel qualibet pressura exsultat? Ad beatitudinem ergo animi spectat, quidquid pro Dei amore caro durum tolerat. Unde enim corpus atteritur, conscientia exhilaratur. Et quo exterius videtur infelicior, eo interius constat esse beatior. Duo enim sunt ex quibus constat gaudium beatitudinis, carere eo, scilicet quod nolis, et habere quod velis. Felicem siquidem dicimus qui nil patitur quod nolit, et illum beatum judicamus cui suppetunt quae cupit. Qui igitur pro coelestium desiderio saeculi voluptatem odit, profecto per abstinentiam hostem suuabstinentiae Gad, id est felicitas dicitur, qui ubique calcat saeculi blandimenta quae detestatur. Item qui pro amore Dei afflicquod amat, juste vigor patientiae. Aser, hoc est beatScriptura sacra abstinentiae laborem non calamitatem, sed felicitatem appellare voluit, et patientiae ri
Abbreviated transcription (Latin):
melꝰ immo optimũ inhesisse sũmo bono. Nouit
hoc ysachar. & ideo a tali t̾ra longiꝰ disced̾e no¬
lebat : s habitans int̾ t̾minos in eꝰ uicła mane¬
bat: cupiens ce ambiens eã rapt̾i qͥdẽ & furt̾ĩ
ꝑ raros salt̾e excursus tange: s & de illꝰ terrȩ
fructib freq̃ntꝰ comed̾e. Est enĩ ut nosse potes
ꝯt᷑ om̃ia ꝑicła fortitudine̾ accipit. intm̃ mox
ad oĩum uitioꝵ odiũ ꝯualescit. ut paru̾ iam ei
sit nullũ eoꝵ in seipso ꝑ ꝯsensũ reciꝑe: nͥ stude¬
at ea ce in aliis uirilit̾ ꝑseqͥ: & forti aĩaduersiõe

Expanded text:
Novit hoc Issachar, et idcirco a tali terra longius discedere nolebat, sed habitans inter terminos in ejus vicinia manebat, cupiens et ambiens eam raptim quidem et furtim per raros saltem excessus tangere, sed et de illius terrae fructibus frequentius comedere. Est enim, ut nosse potestcontra omnia pericula fortitudinem accipit, in tantum mox ad omnium vitiorum odium convalescit, ut parum jam ei sit nullum in seipso per consensum recipere, nisi studeat ea et in aliis viriliter persequi, et forti animadversione
Abbreviated transcription (Latin):
abstinendo suꝑamꝰ: alterũ patiendo calcamꝰ.
Itaq ꝑ gad extirpat᷑ falsa delectatio. ꝑ aser
am ut estimo nulla erit deinceys ui.¬
q̃stio: cur hic talis filiꝰ ysacar dicat᷑. Siqͥdem
ysacar merces int̾p̃r. Qͥd enĩ aliud tot tan
cedis totiens quasi qͣsdã pͥmicias. & uelut ar

Expanded text:
abstinendo superamus, alterum patiendo calcamus. Itaque per Gad exstirpatur falsa delectatio, per AseJam, ut aestimo, nulla erit deinceps quaestio, cur hic talis filius Issachar dicatur, si quidem Isachar merces interpretatur. Quid enim aliud tot tantcedis toties quasi quasdam primitias, et velut ar
Abbreviated transcription (Latin):
tur: & tñ in his oĩb si solũ litt̾ȩ sensũ seqͥmͣ. nil
in eis inuenimꝰ qd digne mirem̃. S forte in hmo¬
di dic̾tis hoo÷ qd tam libent̾ amplectum: qđ ex
ioc̾da qͣd̃ ut ita dicã litt̾ȩ fatuitate ad sp̃ualẽ
intelligentiã ꝯsurg̾e coartam̃. Sigͦ digne pen¬
samꝰ iste ñr neptalim qmͣ sit exƿeditꝰ in medita

Expanded text:
tur, et tamen in his omnibus, si solum litterae sensum sequimur, nil in eis invenimus quod digne miremur. Sed forte in hujusmodi dictis hoc est quod tam libenter amplectimur, quod ex jucunda quadam, ut ita dicam, litterae fatuitate ad spiritualem intelligentiam confugere coarctamur. Si ergo pensamus, iste noster Nephtalim quam sit expeditus in
Abbreviated transcription (Latin):
Ioraginatio gͦ qñ instrum̃tum significat.
ẽ uis illa aĩȩ qua cũ uoluerit qͥdlibet inagi¬
nari ualet. Hoc instrum̃to cũ ad aliqͥd una¬
ginandũ mens utitur. actio ꝓculdubio que¬
dã efficit᷑. q̃ similit̾ imaginatio noĩatur. hec
uolui breuit̾ cõmemorare: nc̃ ad ꝓsecutiõis

Expanded text:
Imaginatio ergo, quando instrumentum significat, est vis illa animae qua cum voluerit quodlibet imaginari valet. Hoc instrumento cum ad aliquid imaginandum mens utitur, actio procul dubio quaedam efficitur, quae similiter imaginatio nominatur. Haec volui breviter commemorare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa: postea ut fortes simꝰ ad toleranda mala alie¬
na. Hȩc ÷ gemina uͥtutũ ꝓles qmͣ zelpha qͥdem
parit in dolore. ueru̾tam̃ ad magnã beatitudinẽ
dñȩ suȩ. Pabstinentiã siqͥdem uł patientiã caro
ponit᷑. Hĩc ÷ qd̾ nato gad. lia exclamat. felicit᷑. Et

Expanded text:
a etiam ut fortes simus ad toleranda mala aliena. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem parit in dolore, verumtamen ad magnam beatitudinem dominae suae. Per abstinentiam siquidem vel patientiam caroponitur. Hinc est quod, nato Gad, Lia exclamat, dicens: Felic
Abbreviated transcription (Latin):
sũma erigit. nc ad ima deponit. n̾c ꝑ innumi̾a
rapit: ut ipse animꝰ qͥ hȩc patit᷑ semetipsũ sepe
ftdirẽtur. felicumagist̾io edoctꝰ : qmͣ ꝯuenient̃
septalim nr̃ ceruus emissus dicat᷑. Notandu̾ sa¬
ne qmͣ recte ñ aui uolanti. s ceruo currenti
cõꝑetur. Nã auis qͥd̾e uolando longe a t̾ra sus¬
ƿenidit᷑. ceruus aut̃ ad dandos saltꝰ t̾rȩ inni¬
aut̃ ad plenũ uolatũ ꝯualesce̾ ꝯsueuit: qr
in eo qd̃ se ad sũma erigit. rerũ corporeaꝵ se¬
cũ umbrã tͣhens. uma om̃ino ñ deserit. Ecce¬
qm fit ceruus emissus. S qͦmͦ dans ȩloqͥa pul¬
inqͥt oscło .o .s. fulcite me florib & cetera

Expanded text:
summa erigit, nunc ad ima deponit, nunc per innumera summa erigit, nunc ad ima deponit, nunc per innumera rapit, ut ipse animus, qui haec patitur, semetipsum saepe miretur felici magisterio edoctus quam convenienter Nephtalim noster cervus emissus dicatur. Notandum sane quam recte, non avi volanti, sed cervo currenti comparatur: nam avis quidem volando longe a terra suspenditur, cervus autem ad dandos saltus, terrae inniautem ad plenum volatum convalescere consuevit, quia in eo quod se ad summa erigit, rerum corporearum secum umbram trahens ima omnino non deserit. C sit cervus emissus. Sed quomodo dans eloquia pulinquit, osculo oris sui . Fulcite me floribus, stipa
Abbreviated transcription (Latin):
I uondũ aut̃ qd̵ illud ⁊tẽplatiũs genꝰ qb̾ npu¬
ra intelligent ia u̾satur. hiqͦmodi specłatiõe
q̃ ꝑ neptalim designat᷑. qnͣto subtilius. nimiru̾
excellentꝰ ẽẽ cognoscit᷑. Habet tñ hmodi specła¬
tio aliqͥd singłare : ualdeq notabile. Est enĩ
ad intelligendũ facilior. &e ad audiendũ ioc̃di¬
or. Siqͥdẽ hec meditanti faciliꝰ occurrit: & au¬
dient̾ẽ dulciꝰ affic̃. Est plane & ꝓmptior in me¬
ditatioe : & affabilior in sermone. Uñ ꝑ iacob de
neptalim d̾r. Neptalĩ ceruus emissus : & dans
ȩloqͥa pulcͥtudinis. Ceruus nãq dr ꝓpt̾ curren¬
di facilitate: emissus ꝓpt̾̃ currendi auiditate
Ceruus aĩal uelox nimis multũ currere potest.
&e multũ currere cupit qͥ emissus ẽ. Recte gͦ nep¬
multa ꝑcurrere ualet: & ꝓpt̃ ꝯteplatiõis dul¬
cedinẽ. multũ ei eurrere placet. In tanta enim
uelocitate neptalim iste ꝯteplantis animũ
in hꝰmodi tñ negotio aliqnͣtũ exercitatũ. n̾c ad

Expanded text:
iendum autem quia illud contemplationis genus, quod in pura intelligentia versatur, hujusmodi speculatione, quae per Nephtalim designatur, quanto subtilius, tanto nimirum excellentius esse cognoscitur. Habet tamen hujusmodi speculatio aliquid singularead intelligendum facilior, et ad audiendum jucundior. Siquidem haec meditanti facilius occurrit et audientem dulcius afficit. Est plane et promptior in meditatione, et affabilior in sermone. Unde et per Jacob de Nephtalim dicitur: Nephtalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis . Cervus nadi facilitatem; emissus, propter currendi aviditatem. Cervus animal velox nimis multum currere potest, et multum currere cupit, qui emissus est. Recte emulta percurrere valet, et propter contemplationis dulcedinem, multum ei currere placet. In tanta enim velocitate Nephtalim iste contemplantis animum in hujusmodi tamen negotio aliquantulum exercitatum nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd putas ÷ causȩ qd̾ solam t̾ram dñs d̃r inebͥ¬
asse : cur ñ etiã mare.ͦ S scimꝰ qr mens q̃ ꝑ ua
ria desid̾ia fluctuat. qmͣ adhuc scłariũ curaꝵ
ꝓcella exagitat. ad illud int̾nũ gaudiũ non
admutit᷑: & illo torrente uoluptatis ñ pota¬

Expanded text:
ae, quod solam terram Dominus dicitur inebriasse, cur non etiam et mare? Sed scimus quia mens, quae per varia desideria fluctuat, quam adhuc saecularium curarum procella exagitat, ad illud internum gaudium non admittitur, et illo torrente voluptatis non pota
Abbreviated transcription (Latin):
lite &e disceptatioẽ uiu̾e. Sẽꝑ inueniet dan in
sua tͥbu qͥd examinari debeat. qͥd iustȩ repre¬
hendat: qmͣius in aliis possit fieri ut aliqñ aliqͣ
eaꝵ sñ culpa ualeat inueniri. Aliaꝵ nãq culpa
ẽ in uoluntate: ħꝰ aũ exordinatio sepe ẽ in ne
cessitate. Nũqmͣ enĩ malũ approbo: nũqu̾a ma¬
lo ꝯsentio. nũqmͣ malũ ꝑficio nͥ ipse uoluero.
malũ uͦ ꝑ cogitatiõem occurrere potest etiã
inuito. S ad dan ꝑtinet exurgens malũ sta¬
tim cũ ꝑ cogitationẽ pulsat in iudiciũ adduc̾e.
diligent᷑ discut̾e. dep̾hensũ dãpnare : & decep
toriã cogitatoem ex alia ꝯsid̾atioe ꝑcut̾e: et
tẽptantia mala ex torm̾̃toꝵ recordatiõe extin¬
guere. Uides ut arbitror qmͣ rec̾te. hic filiꝰ dan.
.i. iudiciũ uocet᷑: de qͦ solo dubitat᷑ utrũnã po¬
płm suũ udicare. habeat: cũ solts si fieri possit ne
ceteri habeant qͥd uidicẽnt. ñ solũ assiduest e des¬

Expanded text:
lite et disceptatione vivere. Semper inveniet Dan in sua tribu quod examinare debeat, quod juste reprehendat, quamvis in aliis possit fieri ut aliquando aliqua earum sine culpa valeat inveniri. Aliarum namque culpa est in voluntate, hujus autem exordinatio cessitate. Nunquam enim malum approbo, nunquam malo consentio, nunquam malum perficio, nisi ipse voluero; malum autem per cogitationem occurrere potest etiam invito. Sed ad Dan pertinet exsurgens malum statim, cum per cogitationem pulsat in judicium adducere, diligenter discutere, deprehensum damnare, lia consideratione percutere, et tentantia mala ex tormentorum recordatione exstinguere. Vides jam, ut arbitror, quam recte hic filius Dan, id est judicium, vocetur, de quo solo dubitatur utrumnam populum suum judicare habeat, cum solus, si fieri posset, ne caeteri habeant quid judicent, non solum assidue sed et dis
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ dan popłm suũ distͥcte custodiat. si uidi¬
ciũ suũ diligent᷑ exerceat: fiet in cet̾is tͥbub
uari aAtuniat᷑ qd iure. dãpnari debeati. Qlens. eteuĩ
Nuy sfatĩ sñ ipsa suggestioe p̃cidit illecebrosam
cogitatõem. ñ facile rapit᷑ in pͣuam delectat̾oẽ.¬

Expanded text:
Si enim Dan populum suum districte custodiat, si judicium suum diligenter exerceat, fiet ut in caeteris tribubus raro inveniatur quod jure damnari debeat. Mens enim quae statim in ipsa suggestione praecidit illecebrosam cogitationem, non facile rapitur in pravam delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
gerit ante turpẽ delectationẽ extinguere. Hoc
gͥ mn in se. stat̾i ꝑ consid̾ationẽ penȩ ulciscunt᷑. &
dapnant blandim̾ta culpȩ. Qa gͦ ꝑ officiũ dan.
illicitas cogitatoes dep̾hendimꝰ. arguimꝰ. d̾apnamꝰ.
castigamꝰ: recte. eũ dan .i. iudiciũ uocamꝰ. S qͥd¬

Expanded text:
gerit, ante turpem delectationem exstinguere. Hoc gerit, ante turpem delectationem exstinguere. Hoc igitur modo in se statim, per considerationem poenae ulciscuntur, et damnant blandimenta culpae. Quia ergo per officium Dan illecebrosae cogitationes deprehendimus, arguimus, damnamus, castigam
Abbreviated transcription (Latin):
lim uͦ ꝑ descͥptȩ rei imaginationẽ fictã surgit
ad intelligentiã uerã. Neq enĩ licet de futuris
ce inuisibilib bonis ꝑ spũalem intelligentiã aliqͥd
falsũ fing̾e̾: qmͣiuis absq culpa sit torm̃ta maloꝵ
multo alit̾ quã sint ꝑ imaginationẽ cern̾e̾. Qͥs
enĩ ea oĩno ꝓut st̃ in hac uita ꝯtẽplari sufficiat.
S qͥsq ea ꝓ arbitͥo m̃tis. ñ qͣlia st̃: s qͣlia finge̾
nouit figurando descͥbit. Uñ fortassis hic talis
anem in cuꝰq menter ex ꝓ pͥo iudicio. foinatẽ recte
iquis ut arbitor artificem taliũ. dañ. ł iudiciũ uocat.
est tñ huiꝰ nõis alia ratio: quȩ forte qͣnͣto subtilior.
tanto etiã inuenit᷑ utilior. Sc̃i ceñ uiri qͦtiens se
sentiunt turpib cogitatiõib pulsari. & ad illicitã
delectationẽ incitari: totiens solent in ipso etiã tẽp¬
tatiõis aditu futura torm̃ta ante mentis ocłos
ponere : & ex tali ꝯsid̾atione qͥcqͥd mens illicitũ sug¬

Expanded text:
 per descriptae rei imaginationem fictam surgit ad intelligentiam veram. Neque enim licet de futuris et invisibilibus bonis per spiritualem intelligentiam aliquid falsum fingere, quamvis absque culpa sit, tormenta malorum multo aliter quam sunt per imaginationem cernere. Quis enim ea omnino prout sunt in hac vita contemplari sufficiat? Sed quisque ea pro arbitrio mentis non qualia sunt, sed qualia fingere novit, figurando describit. Unde fortassis hic talis onem in cujusque mente ex proprio judicio format, recte quis, ut arbitror, artificem talium Dan in judicium vocat.Est tamen hujus nominis alia ratio, quae forte quanto subtilior, tanto etiam invenitur et utilior: sancti etenim viri quoties se sentiunt turpibus cogitationibus pulsari, et ad illicitam delectationem incitari, toties solent in ipso etiam tentationis aditu futura tormenta ante mentis oculos ponere, et ex tali consideratione, quidquid mens illicitum sug
Abbreviated transcription (Latin):
gehenuȩ. tenebras ext̾iores in scͥpturis sc̃ĩs legit.
hȩc fig̾alit̾ dicta credit : s ueracit̾ & corporalit̃¬
stat̾i eoꝵ significationẽ ꝑ specialẽ intelligentiã
q̃rat : qr hȩc ñ tam figuralit qmͣ hẏstorialit̃ dic¬
ta ñ dubitet. Recte gͦ hoꝵ ꝯsid̾ationẽ. ad dan
specialit̾ ꝑtin̾e iã diximꝰ. uͥ sola imaginatione
opꝰ habemꝰ : qmͣuis eã in tali negotio ñ sine rati¬
onis dispositiõe tͣctemꝰ. S cũ t̾rã lac̾te & mel¬
le manentẽ cȩlestis ierłm muros ex lapidib p̾ci¬
osis. portas ex margaritis. plateas ex auro leg̾it:
qͥs sani sensus homo hȩc iuxta litt̾am accipere
uelit: Uñ stat̾i ad spũalẽ intelligentiã recurrit:
& qͥd ibi mixticũ ꝯtineat᷑ inquirit. Uidiesne qͦmͦ

Expanded text:
gehennae, tenebras exteriores in Scripturis sanctis legit, gehennae, tenebras exteriores in Scripturis sanctis legit, haec figuraliter dicta credit, sed ista veraciter et corporalitstatim eorum significationem per spiritalem intelligentiam quaerat, quia haec non tam figuraliter quam historialiter dicta, non dubitat. Recte ergo considerationem ad Dan specialiter pertinere jam dixnegotio non sine rationis dispositione tractamus. Sed cum terram lacte et melle manantem, coelestis Hierusalem muros ex lapidibus pretiosis, portas ex margaritis, plateas ex auro legerit, quis sani sensus homo haec juxta litteram accipere velit? Unde statim ad spiritualem intelligentiam recurrit, et quid ibi mystic
Abbreviated transcription (Latin):
chel ꝑtinere uideat᷑. & quȩ rationalis ñ est:
eiꝰ ad optiõe ꝓrsus indigna uidicat᷑. S rationa¬
lis imaginatio. alia ẽ ꝑ ratione̾ disposita. alia in¬
telligentiȩ ꝑmixta. Illa ut iniuir quando sed̃m ui¬
sibiliũ rerũ cognitã speciẽ. usibile aliud aliqͥd
mente disponimꝰ. nec tñ ex eo inuisibile: aliqͥd
cogitamꝰ. Ista uͦ t̾c utimur. qn̾ ꝑ usibiliũ reru̾
speciẽ. ad inuisibiliũ cognitionẽ ascend̾e iiti¬
mur. In illa ẽ imaginatio ñ sine ratione: in ista
intelligentia ñ sine imaginatioẽ. Isti ft̃ duo
filii balȩ. quoꝵ pͥmogenitꝰ dan dicit᷑. posterior
Dan nil nouit nͥ corporalia: s ea tam̃ rimatur
quȩ longe st̃ a sensu corporeo remota. Nepta¬
lim ꝑ rerũ uisibiliũ formã: surgit ad rerum
inuisibiliũ cognitionẽ. Infernalia tormen¬
ta longe a sensu corporeo remota ñ dubita¬
mus : qr uͥ uł qualia sint uid̾e non possumꝰ.
ocłis habemꝰ. Nemõ fidelit̾i. cũ infernũ. flãmas

Expanded text:
inere videatur, et quae rationalis non est, ejus adoptione prorsus indigna judicatur. Sed rationalis imaginatio alia est per rationem disposita, alia intelligentiae permista. Illa utimur, quando secundum visibilium rerum cognitam speciem visibile aliud aliquid mente disponimus, nec tamen ex eo invisibile aliquid cogitamus. Ista vero tunc utimur, quando per visibilium rerum speciem ad invisibilium cognitionem ascendere nitimur. In illa est imaginatio non sine ratione, in ista intelligentia non absque imaginatione. Isti sunt duo filii Balae, quorum primogenitus Dan dicitur, posterior Dan nihil novit nisi corporalia, sed ea tamen rimatur quae longe sunt a sensu corporeo remota. Nephtalim per rerum visibilium formam surgit ad rerum invisibilium intelligentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corporeo remota non dubitamus, quia ubi vel qualia sint videre non possumus, ium cum infernum, flammam
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu. Sepe fit ut in orat̾oe ꝯstituti. qͣsdã
cogitationũ fantasias cũ importunitate mag
na se ingerentes cordi toleremꝰ. S nũqͥd eas sine
nr̃a rep̾hensioẽ neglig̾e. debemꝰ: Nonne magis
eas oportet acrit̾ argu̾e : &e ut dictũ ÷ ꝑ rep̃sen¬
fationẽ pene repͥnie uaritation̾e eulpe ue cogita¬

Expanded text:
intellectu? Saepe fit ut in oratione constituti, quasdam cogitationum phantasias cum importunitate se magna ingerentes corde toleremus. Sed nunquid eas sine nostra reprehensione negligere debemus? Nonne magis eas oportet acriter arguere, et, ut dictum est, per repraestationem poenae reprimere irritationem culpae et cogita
Abbreviated transcription (Latin):
Illud aut̃ sciendũ ẽ. immo nec hoc ignora¬
ri potest. qr illa ꝯsid̾atio meditanti facilius
occurrit : q̃ in sola imaginatioẽ ꝯsistit. Nã
illa q̃ cũ intelligentia ꝑmiscet᷑. qnͣto subti¬
lior ẽ. tanto difficiliꝰ inuenit᷑. Uñ ÷ qd̾ dan¬

Expanded text:
Illud autem sciendum est, imo nec hoc ignorari potest, quia illa consideratio meditanti facilius occurrit, quae in sola imaginatione consistit. Nam illa, quae cum sola intelligentia permiscetur, quanto subtilior, tanto difficilius in
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑. uͥ sine intelligent. a sola imaginat̾o
suffic̾e̾ non posse minime ignorat᷑. Necte gͦ
dictũ ÷ qd ad dan specialĩt ꝑtinet᷑ ꝯsid̾atiofu¬
turoꝵ maloꝵ: ad neptalim aut̃ maximȩ spe¬
culatio futuroꝵ bonoꝵ. Sulta tñ &e q̃ de tor¬
mĩtis inaloꝵ scripta st̃ mistice accipienda¬

Expanded text:
ideatur, ubi sine intelligentia, sola imaginatio sufficere non posse minime ignoratur. Recte ergo dictum est quod ad Dan specialiter pertineat consideratio futurorum malorum, ad Nephtalim autem maxime speculatio futurorum bonorum. Multa tamen, et quae de tormentis malorum scripta sunt, mystice accipienda