comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
darius filius histapis ex sententia septẽ
familiariũ rex psarũ constitutus est.
Cuiꝰ regni anno scdo: factus ẽ sermo
iidñi ad aggeũ ꝓpħam: et ad rachariã
filiũ barachie. filiũ addo. Suꝑ aggeo
iã diximꝰ: de zacharie citulo pauca di¬
cenda sunt. Qui cũ sit filius barachie:
querit᷑ quare dicatur filus addo. Nec
ambigit᷑ uxta paralipomenon librũ
quin ipse sit addo qui missus ẽ. ad ieroboã
siliũ nabath: sub quo altare dirutũ est.
et manus regis aruit: rursũq ad p̃ces
illiꝰ restituta ẽ. Igit᷑ apͥmo anno cyri regis.¬

Expanded text:
Darius, filius Hystaspis, ex sententia septem Darius, filius Hystaspis, ex sententia septem familiarum rex Persarum constitutus est. Cujus regni anno secundo factus est sermo Domini ad Aggaeum prophetam, et ad Zachariam, filium Barachiae, filium Addo. Super Aggaeo jam diximus, de Zachariae titulo pauca dicenda sunt. Qui cum sit filius Barachiae quaeritur quare dicatur filius Addo. Nec ambigitur juxta Paralipomenon librum, quin ipse sit Addo, qui missus est ad Jeroboam, filium Nabath , sub quo altare dirutum  Al. diruptum est, et manus regis aruit, rursumque ad preces illius restituta est : Igitur a primo anno Cyri regis
Abbreviated transcription (Latin):
Noctauo m̃se anni fccłi sub dario: fac¬
tũ est uerbũ dm̃ ad rachariã filiũ bara¬
chie. filiũ addo ꝓpħam dicens. S ccło
anno darii filii histapis. septuagesimũ
desolatiõis templi annũ qͥ ab ieremia p̃¬
dictus ẽ fuisse cõpletũ: ipse ⁊ acharias
testis ẽ dicens. Dñe exercituũ usq qͦ ñ mi¬
serebens ierłm. et urhiũ. uida quib ira¬
tus es: Ecce iste septuagesimꝰ amiꝰ ẽ. Qul¬
liq dubiũ qͥn cyrus rex ꝑsarũ qͥ cbalde¬
oꝵ destruxit imꝑiũ. pͥmo anno regni
sui qͥnquaginta circit milia hominũ
captiuoꝵ de babylone remiserit in ui¬
deã. Qui uasa quoq que nabuchodo¬
nosor abstulerat reddidit: et tẽplum
liũ salathiel. et iħm filiũ iosedech sacer¬
dotẽ magnũ. Interfecto gͥ apud massa¬
getas ꝙyro. qui .xxx annis regnauit
in persis a tamiri regina massagetarũ
cãbises filius eiꝰ successit in regnũ. Qui
expletis octo annis: duos magos ha¬
buit frẽs successores. Quib occisis appło

Expanded text:
In octavo mense anni secundi sub Dario, factum est verbum Domini ad Zachariam Barachiae, filium Addo prophetam, dicens. Secundo anno Darii filii Hystaspis, septuagesimum desolationis templi annum, qui ab Jeremia praedictus est, fuisse completum, ipse Zacharias testis est, dicens, Domine exercituum, usquequo non misereberis Jerusalem et urbium Juda, quibus iratus es? Ecce iste septuagesimus annus est : nullique dubium quin Cyrus, rex Persarum, qui Chaldaeorum destruxit imperium, primo anno regni sui, quinquaginta circiter millia hominum captivorum de Babylone remiserit in Judaeam: qui vasa quoque quae Nabuchodonosor abstulerat, reddidit, et templum lium Salathiel, et Jesum, filium Josedec sacerdotem magnum. Interfecto igitur apud Massagetas Cyro, qui triginta annis regnavit in Persis, a Tomyri regina Massagetarum, Cambyses filius ejus successit in regnum, qui expletis octo annis, duos magos fratres habuit successores: quibus occisis a populo,
Abbreviated transcription (Latin):
tes: implent ierłm cruore cesoꝵ apor¬
tausq ad portã. Unde dñs pacẽ et mi-¬
sericordiã reꝓmittens. rursũ eã edifi¬
caturũ cẽ sedicit. et ꝑ pendicłm siue
sunicłm scłm mensuras et ordĩnes
singłoꝵ in ea ẽẽ tendendũ. Quid sit
autẽ sunicłs. sequenti caꝑitulo demon¬
stratur: ubi dicit ꝓpħa. Leuaui ocłos
meos et u̾idi: et ecce uir et in manu eiꝰ
funicłs mensoꝵ. Templũ autẽ dñi
quod aduersarii destripxert̃. potest
et dñi uen̾ abile corpus intelligi de qͦ
ipse dicebat: soluite tẽplũ hoc. et ego
intriduo suscitabo illud. Quod in
passiõe destructũ. in resurrectiõe susci¬
tatũ ẽ: et omniũ tẽpłoꝵ. seminariu
atq exordiũ suit. De quib et paulꝰ

Expanded text:
tes. implent Jerusalem cruore caesorum a portes. implent Jerusalem cruore caesorum a porta usque ad portam. Unde Dominus pacem et misericordiam repromittens, rursum eam aedificaturum esse se dicit. Et perpendiculum sive funiculum secundum mensuras et ordines singulorum in ea esse tendendum. Quid sit autem funiculus, sequenti capitulo demonstratur, ubi dicit propheta: Levavi oculos meos et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus mensorum. Templum autem Dei quod adversarii destruxerunt, potest et Domini venerabile corpus intelligi, de quo ipse dicebat: Solvite templum hoc, et ego in triduo suscitabo illud . Quod in passione destructum, in resurrectione suscitatum est, et omnium templorum seminarium atque exordium fu
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ tuas: tu autẽ non recisti eis mise¬
ricordiã. s his aggrauasti uigũ et di¬
dristi: ero in et̃num dña. Lelus autẽ añ-¬
tropopatoᷤ sic acci pit᷑ ut ira. Eix qͦ
loco conui cuntur hereri¬
ci qui ueteri detra hunt testam̃to:
quod irascens ds ñ ꝑdere cupiat eos
in quos irascit᷑. s em̃dare. Quia gͦ ingͥt
zelat᷑ sũ ierłm et sỹon relo magno qͣs
ierłm: et domꝰ mea. idẽ tẽplũ edificabi¬
tur in ea: sub zorobabel et iħu filio
iosedech. Et ppendicłm cem̃tarioꝵ ten¬
detur suꝑ ierłm. P otest ierłm et sy¬
on uisio pacis. et specula. que ñ bella
atq concordiã. et celoꝵ excelsa consi¬
derat: eccłia intelligi. Ciu ꝓpt̾ uicia
atq peccata. et refrigescentẽ cotidie
caritatẽ irascens dñs. tradidit eã ꝑse¬
cutionib: ut quasi in conflatorio mũ¬
dũ aurũ et argentũ appareat. Aduer¬
sarii uͦ qͥb tradita ẽ. eam delere niten¬

Expanded text:
manus tuas: tu autem non fecisti eis misemanus tuas: tu autem non fecisti eis misericordiam. Senis aggravasti jugum, et dixisti, ero in sempiternum domina . Zelus autem ἀνθρωποπάθως 788 sic accipitur, ut ira. Ex quo loco convincuntur haeretici, qui veteri detrahunt Testamento, quod irascens Deus non perdere cupiat eos in quos irascitur; sed emendare. Quia ergo, inquit, zelatus sum Jerusalem, et Sion zelo magno, quas Jerusalem, et domus mea, id est, templum, aedificabitur in ea sub Zorobabel, et Jesu filio Josedec: et perpendiculum caementariorum extendetur super Jerusalem. Potest Jerusalem et Sion, visio pacis et specula, quae non bellatque concordiam, et coelorum excelsa considerat, Ecclesia intelligi. Cui propter vitia atque peccata, et refrigescentem quotidie charitatem irascens Dominus , tradet eam persecutionibus, ut quasi in conflatorio mundum aurum appareat, et argentum. Adversarii vero quibus tradita est, eam delere inniten
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ierłm. et syon ⁊elo magno⁊ et ira
magna ego irascar suꝑ gentes que
suꝑimposite sunt: ꝓ eo quod ego qͥde
iratus sũ modicũ. ipsi uͦ suꝑpositi st̃
in mala. Propt̾ea hec dicit dñs. Conũ¬
tar ad ierłm in misccłia. et domꝰ mea
instaurabit᷑ in ea dicit dñs om̃ps: et
m̃sura extendet᷑ suꝑ ierłm. Adhuc
uerba bona. uerba consolatoria hecst̃.
latus sit dñs ierłm et syonzelo magno.
Qui autẽ zelatur amare se eã qmͣ ⁊e¬
latur ostendit: nequaqm dicens ꝑ ie¬
remiã. Sicut despicit mulier uirũ su¬
um: ita despexit me domꝰ isrł. Cui ꝑ
elatus ẽ ierłm et syon. una ẽ autẽ att
eadem ciuitas: nunc irascitur suꝑ gen¬
tes opulentas. quas supͣ equos rufos
et albos. et uarios noĩauit: qđ ipse tra¬
didit eos ad corripiendũ. illȩ uͦ seui¬
erint in traditos. hic ut filiũ apeda¬
gogo uoluerit em̃dari: illȩ ut hostẽ
interficere. et punire conate st̃. Cui si¬
mile ẽ illud in isaia. Ego dedi eos in

Expanded text:
salem et Sion zelo magno, et ira magna ego irascor super gentes quae superimpositae sunt: pro eo quod ego quidem iratus sum modicum, ipsi vero superpositi sunt in mala. Propterea haec dicit Dominus; convertar ad Jerusalem in misericordia, et domus mea instaurabitur in ea, dicit Dominus omnipotens: et mensura extendetur super Jerusalem. Adhuc verba bona, et verba consolatoria haec sunlatus sit Dominus Jerusalem et Sion zelo magno. Qui autem zelatur, amare se eam quam zelatur, ostendit, nequaquam dicens per Jeremiam: Sicut despicit mulier virum suum, ita despexit me domus Israel . Cuzelatus est Jerusalem, et Sion una est autem atque eadem civitas, nunc irascitur super gentes opulentas, quas supra equos rufos et albos et varios nominavit: quod ipse tradiderit eos ad corripiendum: illae vero saevierint in traditos; hic ut filium a paedagogo voluerit emendari; illae ut hostem interficere, et punire conatae sint. Cui simile est illud in Isaia: Ego dedi eos in
Abbreviated transcription (Latin):
timini adme ait dñs exercituũ: et
conu̾tar aduos dicit dñs exercituũ.
Ne sitis sicut patres ur̃i: ad qͦs clama¬
bant ꝓph̃e pͥores dicentes. Lxx. Ira¬
tusẽ dñs suꝑ patres ur̃os ira magna.
dñi non ꝑturbationẽ eiꝰ significat᷑ qͣ
irascit᷑ s eoꝵ merita atq peccata in qͦs
ira cłi deseuit. Alioqͥn dñs nũꝙͣ iratꝰ

Expanded text:
et convertar ad vos, dicit Dominus exercituum. Ne sitis sicut patres vestri ad quos clamabant prophetae priores, dicentes. LXX: Iratus est Dominus super patres vestros ira magna, Domini non perturbationem ejus significat qui irascitur; sed eorum merita atque peccata, in quos ira Dei desaevi
Abbreviated transcription (Latin):
Si qui autẽ sunt quib int̾pretationẽ et
hoꝵ et alioꝵ uoluminũ ante ꝓmisi.
ignoscant incredibili in te amori meo:
et qeqͥd tͥ scͥpsi. sibi scͥptũ arbicrentur.
Raritas enĩ benigna ẽ: caritas ñ emulat᷑
ñ querit que sua st̃. S iã tẽpus ẽ: ut za

Expanded text:
Si qui autem sunt, quibus interpretationem et Si qui autem sunt, quibus interpretationem et horum, et aliorum voluminum ante promisi, ignoscant incredibili in te amori meo, et quidquid tibi scripsi, sibi scriptum arbitrentur: Charitas enim benigna est, charitas non aemulatur, non quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
atq furtiuis dictare cõpellor qd̵ t̃ diri¬
gã. Scripsit in hẽ ꝓpħam oris enes duo
uolumina: usq ad terciã partẽ libri a
pncipio. Hyppolitus ꝙͦ edidit cõm̃t¬
rios. Et didimꝰ qͥnq explanationũ lib̾s
me rogante dictauit qͦs cũ aliis tͥb in o¬
sĩs. allegorica fuit. et hystorie uix pauca
tetigert̃. Itaq imitari cupiens illũ pa¬
trẽfamilias qͥ ꝓfert de thesauro suo no¬
ua et uetera: et sponsam de cantico ean¬
canticoꝵ que dicit noua
terib fratruelis meus serua
tͥ: hystorie hebreoꝵ tropologi¬
am nr̃oꝵ miscui ut edificarẽ
suꝑ petrã et ñ suꝑ harenã : acstabile
iacerẽ fundam̃tũ quod paulus archi
tectus posuisse se scͥbit. Tue beniuo¬
le erit ñ eruditionẽ nrãm. que uel nulla
uel parua ẽ. s ꝓna m̃te susciꝑe uolunta¬
tem: ut nos ad cetera ꝓuoces. et in lon¬
go scͥpturarũ cãpo currere cohorteris.

Expanded text:
atque furtivis dictare compellor, quod tibi diriatque furtivis dictare compellor, quod tibi dirigam. Scripsit in hunc prophetam Origenes duo volumina, usque ad tertiam partem libri a principio. Hippolytus quoque edidit Commentarios, et Didymus quoque Explanationum libros, me rogante, dictavit, quos cum aliis tribus in Oγησις allegorica fuit, et historiae vix pauca tetigerunt. Itaque imitari cupiens illum patremfamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera : et sponsam de Cantico canticorum, quae dicit: Nova teribus fratruelis meus servavi tibi : historiae Hebraeorum tropologiam nostrorum miscui, ut aedificarem super petram et non super arenam , ac stabile jacerem fundamentum, quod Paulus bit . Tuae benevolentiae erit, non eruditionem nostram, quae vel nulla, vel parva est; sed pronam in te suscipere voluntatem: ut nos ad caetera provoces, et in longo Scripturarum campo currere cohorteris.
Abbreviated transcription (Latin):
cula tua dñe uirtutũ: concupiscit et
deficit anima mea in atria dñi. Si enĩ
passer inuenit s domũ et turtur nidũ
subi reponat pullos suos: cur tu qͥ pon¬
tifex dni es et calcas in fine munditor¬
cularia. ut sitientib ppłis sanguinis
ꝓclama¬
bis ac dices: cor meũ et ca
ut uincentib coronã daret ascensio¬
nes in tuo corde dispone. et ire de uix¬
tute in uirtutẽ. et imnitari dñi pauꝑ¬
tatẽ: ut cũ illo diues fias. et in te recli¬
net caput. et ꝑsingłos dies suscipiat᷑.
munuscłm: et cepta in duodec̃i ꝓphas
explanatio ꝑueniret ad calcẽ : susceꝑtũ
opus deserere nolui: s qd̾ et etiã absq de
dictaturus erã. tuo potissimũ nomini
consecraui. Et gaudeo qđ obseurissimꝰ
liber zacharie ꝓpħe. et int̾ duodecini
longissimꝰ eo tẽpore disserendus ẽ. qͦ ob
festinationẽ eius qͥ reuersurus ẽ. nul-¬
lam morã patit᷑ interp̃tatio: s uelim
nolim. saltẽ lucratiuis ꝑ noctẽ oꝑib

Expanded text:
t et deficit anima mea in atria Domini . Si enim Passer invenit sibi domum, et turtur nidum ubi ponat pullos suos : cur tu qui pontifex Domini es, et calcas in fine mundi torcularia, ut sitientibus populis sanguinis oclamabis ac dices: Cor meum et carut vincentibus coronam daret, ascensiones in tuo corde disponere, et ire de virtute in virtutem, et imitari Domini paupertatem, ut cum illo dives fias, et in te reclinet caput, et per singulos dies suscipiatur, munusculum, et coepta in duodecim prophetas explanatio perveniret ad calcem, susceptum opus deserere nolui, sed quod et absque te dictaturus eram, tuo potissimum nomini consecravi; et gaudeo quod obscurissimus liber Zachariae prophetae, et inter duodecim longissimus, eo tempore disserendus est, quo ob festinationem ejus qui reversurus est, nullam moram patitur interpretatio: sed velim nolim, saltem lucrativis per noctem horis
Abbreviated transcription (Latin):
el docere te pot̾it. ad quem in la¬
cum leonum abacuc cũ prandio
mutitur. quãquã apud hebreoᷤ
hec ipsa ñ legatur hystoria. Igitͦ
siue ñ recipit: utrũꝙ ꝓ nobis est.¬
Ait enim recipit. ⁊ iam post factã
reni liber abacuc texitur: aut si ñ

Expanded text:
el docere te poterit, ad quem in lael docere te poterit, ad quem in lacum leonum Abacuc cum prandio mittitur : quamquam apud Hebraeos haec ipsa non legatur historia. Igitur sive non recipit, utrumque pro nobis estt enim recipit, et jam post factam rem liber Abacuc texitur: aut non
Abbreviated transcription (Latin):
alii fu̾it reuelatum. taceant qͥ
pͥus loquebant᷑. E statim ñ est
enĩ ds̃ inquit dissensionis: s pa¬
cis. Ex quo intelligit᷑ cum qͥs uo¬
luntate reticet. ⁊ alt̾i locum dat
ad loquendũ : posse ⁊ loqui ⁊ tac̾e
cum uelit. Qui autẽ in extasi id
ẽ inuitus loquit᷑: nec tacere nec
loqui in sua potestate habet.
Illud qͦ disce quia semel a me ui¬
olenter exigis ut quasi gradus
quoslam ⁊ scalas ad altiora ten¬
denti. hystoriam tͥ int̾preter.
ꝓpħiam ẽẽ contra babilonẽ. ⁊ na¬
bugodosor regem chaldeoꝵ: ut
quomͦ prior ꝓpħa naum quẽ aba¬
cuc sequitur. uaticiniũ habuit
contra ninuen ⁊ assyrios qui ua¬
stauerunt decem tͥbus quȩ uocan¬
tur isrł: ita abacuc ꝓpħiam ha¬
beat adu̾sus babilonem ⁊ nabu¬
godonosor: a quib iudas ⁊ ierłm
templum q subu̾sa sunt. Eut
scias eo tempore fuisse. abacuc qͥ
iam duȩ tͥbus que uocabant᷑ uida
ducte erant in captiuitatẽ. dani¬

Expanded text:
alii fuerit revelatum, taceant qui alii fuerit revelatum, taceant qui prius loquebantur . Et statim: Non est enim, inquit, Deus dissensionis, sed pacis. Ex quo intelligitur, cum quis voluntate reticet, et alteri locum dat ad loquendum, posse et loqui et tacere cum velit. Qui autem in ecstasi, id est invitus loquitur, nec tacere nec loqui in sua potestate habet. Illud quoque disce quia semel a me violenter exigis, ut quasi gradus quosdam, et scalas ad altiora nitenti, historiam tibi interpreter, prophetiam esse contra Babylonem, et Nabuchodonosor regem Chaldaeorum: ut quomodo prior propheta Naum, quem Abacuc sequitur, vaticinium habuit contra Niniven et Assyrios, qui vastaverunt decem tribus, quae vocabantur Israel: ita Abacuc prophetiam habeat adversus Babylonem et Nabuchodonosor, a quibus Juda et Jerusalem templumque subversa sunt. Et ut scias eo tempore fuisse Abacuc, quo jam duae tribus quae vocabantur Judas, ductae erant in captivitatem, Dani
Abbreviated transcription (Latin):
certamen ⁊ luctam ⁊ ut ita di¬
cam amplexum cũ deo congre¬
dit᷑. amplexantis .i. luctantis
sortitus est nomen. Nullus e¬
nĩ tam audaci uoce ausus est
dm̃ ad disceptationẽ iusticiȩ ꝓ¬
uocare ⁊ dicere ei cur in reb
humanis ⁊ in m̃di istius politi¬
a. tanta rerum u̾sat᷑ iniquitã.
Uociferabor ad te uim patiens. ⁊
ñ saluabis. Quare ostendisti mͥ
iniqͥtatem ⁊ laborem uidere:
Lacerata ẽ lex et ñ ꝑuenit ad fi¬
nẽ usq udiciũ.: quia impiꝰ p̃ua¬
lit aduersus iustum. ideo egre¬
dit᷑ udiciũ ꝑu̾sum. Uides quod
tem̾aria uox sit. ⁊ quodãm blas¬
phemantis creatorẽ suũ ad ui¬
diciũ ꝓuocare. ⁊ uas fragile
le factum sit disputare. Nec non
⁊ hoc animadu̾tendũ qd̃ assũptio
uł pondus que grauia ẽẽ iam
montani dogna ꝑu̾sum intelli¬
git qd uidet: nec amens loquit᷑.¬
nec more m̃samentiũ feminaꝵ
dat sine mente sonum. Unde ⁊
apłs iubet. ut si ꝓpħantib aliis.

Expanded text:
certamen et luctam, et ut ita dicertamen et luctam, et ut ita dicam amplexum cum Deo congreditur, amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare et dicere ei: Cur in rebus humanis, et in mundi istius πολιτείᾳ tanta rerum versatur iniquitas? Vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Quare ostendisti mihi iniquitatem et laborem videre? Lacerata est lex, et non pervenit ad finem usque judicium: quia impius praevalet adversus justum: ideo egreditur judicium perversum . Vides quod temeraria vox sit et quodammodo blasphemantis, sic Creatorem suum ad judicium provocare; et vas fragile n et hoc animadvertendum, quod assumptio vel pondus, quae gravia esse jam Montani dogma perversum intelligit quod videt: nec ut amens loquitun morem insanientium feminarum dat sine mente sonum. Unde et apostolus jubet, ut si prophetantibus aliis,
Abbreviated transcription (Latin):
latores ⁊ sẏmachus. ac theo¬
dotio. lemina: id ẽ assumptio¬
nẽ int̾pretati sunt. in hebreo po¬
ni massam qd̃ aquila u̾tit in
pondus : suꝑ quo in naũ ꝓph̃a
plenius disputauimꝰ. Massa au¬
tem ñquã p̃fertur in titulo.:
nisi cum graue. ⁊ pondĩs laboris¬
q plenum ẽ quod uidet᷑ Unde
necesse ẽ et p̃sentem ꝓpħiam.¬
sicut in naum pondꝰ qd uidebat᷑
adu̾sum niniuen assyrioꝵ urbẽ
graue erat: ita ⁊ in hoc querat᷑
cuiꝰ pondus sit. qd̵ ꝓphȩ reuelat᷑
aspectui. Quatuor autẽ ꝓpħȩ
in duodecim ꝓpħarũ uolumine.
sunt: e quib tres in pͥncipio lem¬
ma. id ẽ pondus titulum haberł̃:
naum. abacue. ⁊ malachias. Por¬
ro racharias in medio ⁊ circa fi
dñi suꝑ isrł. De naum oratio¬
nib tius: iam liber editus est.
De zacharia ⁊ malachia: si ui¬
ta comes fuerit disseret᷑. Nunc
abacͥuc habemꝰ in manib qͥ
uł ex eo qd̃ amabilis dñi ẽ. uo¬
catur amplexatio: uł quod in

Expanded text:
latores et Symmachus et Theodotio λῆμμα, id est, assumptionem interpretati sunt, in Hebraeo poni MASSA  , quod Aquila vertit in pondus: super quo in Naum propheta plenius disputavimus. Massa autem numquam praefertur in titulo, nisi cum grave, et ponderis laborisque plenum est quod videtur. Unde necesse est, praesentem propsicut in Naum pondus, quod videbatur adversus Niniven Assyriorum urbem, grave erat: ita et in hoc quaeratur, cui pondus sit quod prophetae revelatur aspectui. Quatuor autem prophetae in duodecim prophetarum volumine sunt, e quibus tres in principio λῆμμα, id est, pondus, titulum habent: Naum, Abacuc, et Malachias. Porro Zacharias in medio et circa fiDomini super Israel . De Naum, orationibus tuis jam liber editus est: de Zacharia et Malachia, si vita comes fuerit, disseretur. Nunc Abacuc habemus in manibus, qui vel ex eo quod amabilis Domini est, vocatur amplexatio: vel quod in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃orum doctis¬
me. scire nos
onuenit. corru¬
pte apud gre¬
cos ⁊ latinos no¬
men abacum ꝓphȩ legi qui
apud hebreos dicit᷑ ab acue.
⁊ int̾pretat᷑ amplexis. siue

Expanded text:
porum doctissime, scire nos convenit, corrupte apud Graecos et Latinos nomen Ambacum prophetae legi, qui apud Hebraeos dicitur Abacuc, et interpretatur amplexus, e
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. oratio dauid et in alio simi¬
lit̃ oratio dauid: et in octogesimo no¬
no. oatio moysi bõĩs cłi. et incentesi¬
mo pͥmo. oratio pauꝑis cũ anxius fu¬
erit. et corã do effuderit p̃cem suam.
et sicubi alibi nom̃ orationis infert᷑:
aitam̃ nullo loco cũ cantico legit᷑. Et
nescio an decens sit orare cũ cantico: nͥ
aduentu xp̃i. et hoc ip̃m cũ delectatio¬
ne et psalmis. et cantico ꝓph̾are: ut et¬
ineo quod oratio ẽ dep̃cetur patrẽ : et
in eo qd̾ canticũ patris qͥ miserit filiũ
et filii qui uenerit laus dicat᷑. hoc de
ttulo cantici. Nideamꝰ ñc que dicant᷑

Expanded text:
sexto: Oratio David. Et in alio simisexto: Oratio David. Et in alio similiter: Oratio David. Et in octogesimo nono: Oratio Moysi hominis Dei. Et in centesimo primo: Oratio pauperis cum anxiatus fuerit, et coram Domino effuderit precem suam. Et sicubi alibi nomen orationis infertur: attamen nullo loco cum Cantico legitur. Et nescio, an decens sit orare cum Cantico, nisi adventu Christi, et hoc ipsum cum delectatione, et psalmis et Cantico prophetin eo quod oratio est, deprecetur Patrem, et in eo quod Canticum, Patris, qui miserit Filium, et Filii qui venerit, laus dicatur. Haec de titulo Cantici. Videamus nunc quae dicant
Abbreviated transcription (Latin):
spiritu oret tolli caliginẽ. et reddilu¬
cem: auferri imaginẽ. et tribui ueri¬
tatẽ. Quod autẽ ꝓpħia sit. et totus can-¬
tici textus ostendit : et maxime illa.
in medio duũ animaliũ cognosceris:
et cũ appropinquauerint anni notꝰ
cris: et de iudicio cũ turbata fuerit
anima mea in ira misccłie recordabe¬
ris: et rursum de aduentu xp̃i. ds
a theman ueniet. et sc̃s de monteum-¬
broso et condenso: necñ in futurũ pa-¬
uebt̾ tabernacła terre madian: et as¬
cendes suꝑ equos tuos. et extendes
arcũ tuũ suꝑ regna. Si autẽ aliquis
quesierit quare solus tbeodotio pro
spontaneis transtulerit : possumus
dicere. uel confessionẽ ꝓphete. qd ñ
aliqua necessitate. sponte pecrauerit.
male sentiens de uidicio dei: uel cer¬
te futurã gentiũ demonstrari fidem
quod pͥorem errorẽ uoluntarie relin¬
quentes. in eũ crediture sint qͥ in canti¬
co reꝓmittit᷑. Legimꝰ in sexto decimo

Expanded text:
spiritu oret tolli caliginem, et reddi luspiritu oret tolli caliginem, et reddi lucem; auferri imaginem, et tribui veritatem. Quod autem prophetia sit, et totus Cantici textus ostendit, et maxime illud: In medio duorum animalium cognosceris. Et: Cum appropinquaverint anni, notus eris. Et de judicio: Cum turbata fuerit anima mea in ira, misericordiae recordaberis. Et rursum de adventu Christi: Deus a Theman veniet, et sanctus de monte umbroso et condenso. Necnon in futurum: Pavebunt tabernacula terrae Madian, et ascendens super equos tuos, et extendens extendes arcum tuum super regna. Si autem aliquis quaesierit, quare solus Theodotio, pro spontaneis, transtulerit, possumus dicere, vel 633 confessionem prophetae, quod non aliqua necessitate, sed sponte peccaverit, male sentiens de judicio Dei; vel certe futuram gentium fidem demonstrari, quod priorem errorem voluntarie relinquentes, in eum crediturae sint, qui in Cantico repromittitur. Legimus in psalmo decimo
Abbreviated transcription (Latin):
ratõ ab acucꝓpħ̾e cũ cantico
Aqͥla et symmnachus.
et quinta editio: sicut nos ꝓ ignora¬
tiõib tnͣstulert̃. Solus theodotion
riis: et ꝓ his que sponte deliquit.
lisse. Nam et in hebraico habet adse¬
et nos transtulimꝰ ꝓ ignorationib.
Est autẽ sensus. Quia supͣ temere
dixerat: usq qͦ dñe clamabo et ñ
audies. uociferaborãd teuim patien
et ñ saluabis: ac deinde in scda que¬
rimonia quare ñ respicis suꝑ iniqͤ
agentes. et taces deuorante impio
iustiorẽ se ad quod audierat scribe
uisũ et explana eũ suꝑ tabulã. et
post cetera. ecce qͥ incredulus ẽ non
erit recta anima eiꝰ in semetipso. iu¬
stus autẽ in fide sua uiuit : et didi¬
cerat uel nabuchodonosor. uel dia¬
bolũ. uel antixp̃m positũ in uidicio
peccatoꝵ. et fortem ad corripiendas
gentes: ñc agit penitentiã et plan-¬
fecit. Unde et dauid. Delicta in qͥt
iuuentutis mee. et ignorantias ne
memineris. Sunt qͥ putent oratio

Expanded text:
ratio Abacuc prophetae cum cantico. Aquila et Symmachus et quinta editio, sicut nos, pro ignorationibus transtulerunt: solus Theodotio riis, et pro his qui sponte delinquunt. lisse. Nam et in Hebraico habet AL SEet nos transtulimus, pro ignorationibus. Est autem sensus, quia supra temere dixerat: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Ac deinde in secunda querimonia: Quare non respicis super iniqua agentes, et taces, devorante impio justiorem se? Ad hoc audierat: Scribe visum, et explana eum super tabulas. Et post caetera: Ecce qui incredulus est, non erit recta anima ejus in semetipso: Justus autem in fide sua vivet. Et didicerat vel Nabuchodonosor, vel diabolum, vel Antichristum positum in judicio peccatorum, et fortem ad corripiendas gentes: nunc agit poenitentiam, et planfecit. Unde et David: Delicta, inquit, juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Sunt qui putent oration
Abbreviated transcription (Latin):
lterum mi cromati
ep̃e uenerabilis in
abacuc librũ sribi¬
mus ꝓpͥum cantico
eius opuscłm dedi¬
cantes: sermonẽq:
epicũ et psalterii
id ẽ lirico more cõpositũ totis uirib
aggredientes. Sibilet gͥ excetra et
sardanapallus insultet. turpior ui
et orationib tuis qͥ carnẽ uirtute
suꝑasti manifestissimã de xp̃o ꝓphe-¬
liam in octauo ꝓpħa id ẽ in resur¬
rectionis dnĩce num̃o disseramꝰ.¬

Expanded text:
lterum, mi Cromati, papa venerabilis, in Abacuc librum scribimus, proprium Cantico ejus opusculum dedicantes, sermonemque epicum et Psalterii, id est, lyrico more compositum, totis viribus aggredientes. Sibilet igitur excetra, et Sardanapalus insultet, turpior vitet orationibus tuis, qui carnem virtute superasti, manifestissimam de Christo prophetiam in octavo propheta, id est, in resurrectionis Dominicae numero disseram
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm: et omniũ habitantium
in ea generalit̃ ppłm significans.
babylone et nabuchodonosor di¬
ximus referri posst̃ ad mundum
istũ. et ad diabolũ qͥ uere arro
dem conatus eius et omnis labor
habebit interitũ qui in similitu¬
dinem inferni et mortis ñ satura¬
tur occisis: et omniũ gentiũ de¬
ceptione letatur. et ad se ppłos
congregat. Qui cũ eum uiderint
missũ in abyssũ et tartaro tradi¬
tum: ea que in ꝓph̃is parabolice
tes ẽẽ completa. et int̃pretantes
suꝑ eũ consona uoce memorabt̃.
Ne diabolo qui multiplicauit
sibi non sua: ne perdici que con¬
gregauit que non peperit. Usq¬
qua. Uel increpantiũ est uox ista:
uel iudicii diem demonstrantuũ̃.
Et aggrauans torquẽ suã infi¬
nito pondere. Et pulchre qui ar¬
rogans et suꝑb est. superb aut̃
ꝓprie in extensione colli et cerui¬
cis erectione monstratur: torquis
grauissima fit. ut curuet qd̃ fue.¬
rat erectũ.W istud eueniet qͥa su¬
bito consurgent qͥ mordeant eũ :

Expanded text:
em et omnium habitantium in ea generaliter populum significans.  quae de Babylone et Nabuchodonosor diximus, referri possunt ad mundum istum, et ad diabolum, qui vere arrogit ad finem. Siquidem conatus ejus et omnis labor habebit interitum: qui in similitudinem inferni, et mortis, non saturatur occisis, et omnium gentium deceptione laetatur, et ad se populos congregat. Qui cum eum viderint missum in Abyssum, et tartaro traditum, ea quae in prophetis parabolice, tes esse completa, et interpretantes super eo, consona voce memorabunt: Vae diabolo, qui multiplicavit sibi non sua. Vae perdici, quae congregavit quae non peperit. Usquequo? vel increpantium est vox ista, vel judicii diem demonstrantium. Et aggravans torquem suam infinito pondere. Et pulchre, quia arrogans et superbus est superbia autem proprie in extensione colli et cervicis erectione monstratur, torques gravissima sit, ut curvet quod fuerat erectum. Et istud eveniet quia subito consurgent qui mordeant eum,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. atq doctoꝵ latibulis collo¬
cauit : & int̾im nullus tuoꝵ du¬
cum ẽ. qui turbam tuã quondã
aꝰ se reuocet. Plaga tua ⁊ uulnꝰ
tuũ toto orbe ꝑsonuit. Om̃s
insultauerunt. tibi: qui tua
quondã fuerant supplantatio¬
ne decepti. Aut nullus enĩ aut
rarus ẽ: quem ñ tu aliquando
deceꝑis. ⁊ ꝑ quẽ ñ transierit ma¬
litia tua. E notandum qd in
quocunq stet̾it malitia diabo¬
li. ñ possit insultare ruinȩ etꝰ
i uulneri. cum sit de pastorib
⁊ ppło regis assyrii. s in quocũq
ꝑtr̃ansierit ille. insultet ei: ⁊ boniᷤ oꝑib
atq directis. quasi manu suꝑ
ta hebraicum. quia hucusq
de mundi ruina dictum ẽ. no¬
uissime de ip̃sius diaboli qͦq
qui pͥnceps mundi fuit. mundꝰ
eñ in maligno positꝰ ẽ. plaga
et uulnere p̃dicat᷑. Ppud.lxͣx.¬
ẽ ad mixtitiũ mundi dicit᷑ qd̾
pastores eius dormierint: et ut
dormirent a rege sint assyrio
consopiti. atq ita fit : ut dum

Expanded text:
i atque doctorum latibulis collocavit, et interim nullus tuorum ducum est, qui turbam tuam quondam ad se revocet. Plaga tua et vulnus tuum toto orbe personuit: omnes insultaverunt tibi, qui tua quondam fuerant supplantatione decepti; aut nullus enim, aut rarus est, quem non tu aliquando deceperis, et per quem non transierit malitia tua. Et notandum quod in quocumque steterit malitia diaboli, non possit insultare ruinae ejus et vulneri, cum sit de pastoribus et populo regis Assyrii; sed in quocumque pertransierit, ille insultet ei, et bonis operibus atque 585 directis, quasi manus  Ata Hebraicum quidem hucusque de mundi ruina dictum est: novissime de ipsius quoque diaboli, qui princeps mundi fuit: Mundus enim in maligno positus est, plaga et vulnere praedicatur. Apudest, ad mixticium mundi dicitur, quod pastores ejus dormierint, et ut dormirent, a rege sint Assyrio consopiti; atque ita fit, ut dum
Abbreviated transcription (Latin):
salomon loquit᷑ in ꝓuerbiis. Adhibe
curã his que incampo sunt regionib:
et attonde herbam et congrega fenumm:
ut habeas oues ad uestiendũ. Boues ꝙͦ
ñ erunt in p̃sepib: quia ubi plena st̃
p̃sepia. manifesta est fortitudo bo¬
uis. Bos oꝑarius est: bos dñi
sustentans ugum: bos in cuius
uestigio qͥ seuerit beatus ẽ. Omĩa
hec auferent᷑ a ppło: quia inique egit
in dm̃ creatorẽ suũ. Quod si uolueris
diem tribulatiõis. diem cõsummatio¬
nis acciꝑe: ad eos referes omia qͥ dicunt
se cẽ de eccłia. et non habent oꝑa iusti¬
cie÷ et ficus et uinea. et oluuia. mistenũ
uidelicet trintatis non afferunt in eis
fructũ suũ: et ñ solum frum̃ta et escas
rationabiliũ. s nec cibos qͥdem habent
in cãpis suis pe coꝵ et ium̃toꝵ ⁊ et p̃se¬
pia eoꝵ uacua sunt: et ꝓ excelsis montib
in planis humilib q uersantur. Ego
autẽ in dño gaudebo et exultabo in

Expanded text:
et Salomon loquitur in Proverbiis: Adhibe et Salomon loquitur in Proverbiis: Adhibe curam his quae in campo sunt regionibus, et attonde herbam, et congrega fenum ut habeas oves ad vescendum. Boves quoque non erunt in praesepibus: quia ubi plena sunt praesepia, manifesta est fortitudo bovis . Bos operarius est: bos Domini sustentans jugum: bos in cujus vestigium qui severit, beatus est. Omnia haec auferentur a populo, quia inique egit in Deum Creatorem suum. Quod si volueris diem tribulationis diem consummationis accipere, ad eos referes omnia qui dicunt se esse de Ecclesia, et non habent opera justitiae. Et ficus, et vinea et oliva, mysterium videlicet Trinitatis, non afferent in eis fructum suum, et non solum frumenta et escas rationabilium; sed nec cibum quidem habent in campis suis pecorum et jumentorum, et praesepia eorum vacua sunt, et pro excelsis montibus in planis humilibusque versantur. Ego autem in Domino gaudebo, et exsultabo in
Abbreviated transcription (Latin):
arbuscula non solũ spinas habet s st
ignem: uulnerans et cõburens qͥcqͥd
attigerit. Deniq egressus ẽ ignis: et
cõbussit ligna siluarũ. Ut autẽ scias
scdm suꝑiorẽ intelligentiã in qua de
sẏnagoga dictũ accipimꝰ. ficus ñ faci¬
et fructũ. et ñ erunt genimina in uine¬
r. ñ de fructib dici s de oꝑib bonis:
in oliua manifeste enigina apitur et
dr. Mentiet᷑ aũt opus oliue. fructuꝰ em̃ qͦs af-¬
ferre debuerant: in oꝑib demonstͣnt᷑. Menti¬
et aũt opus oliue aliud ꝓmittentis. i aliud
facientis: dicentiꝰ admoysen. omĩa q̃cũq dꝑxe
rit dñs faciemꝰ: et nolentisin eũ credẽ qͥ a
moyse p̃dicat᷑ Cãpi qͦ ñ facient fructũ. Con-
et montes in circuitu euis. et funda¬
menta eiꝰ in montib scĩs : ñc humilis
appellet᷑ atq campestris: que ñ solũ ho¬
mines id ẽ rationabilia ñ alit anima¬
lia. s ne peora qͥdem et oues. De qͥbus

Expanded text:
arbuscula non solum spinas habet, sed et arbuscula non solum spinas habet, sed et ignem, vulnerans et comburens quidquid 667 attigerit. Denique egressus est ignis, et consumpsit ligna silvarum. Ut autem scias secundum superiorem intelligentiam, in qua de synagoga dictum accepimus: Ficus non faciet fructum, et non erunt genimina in vineis, non de fructibus dici, sed de operibus bonis. In oliva manifeste aenigma aperitur, et dicitur: Mentietur opus olivae. Fructus enim quos afferre debuerant, in operibus demonstrantur: mentietur autem opus olivae, aliud promittentis, et aliud facientis, dicentes rit Dominus faciemus : et nolentis in eum credere qui a s est. Campi quoque non facient fructum. Consiet montes in circuitu ejus , et fundamenta ejus in montibus sanctis , nunc humilis appelletur atque campestris, quae non solum homines, id est, rationabilia non alit animalia; sed nec pecora quidem et boves, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
isse succisam. in radicib apłoꝵ electi¬
onẽ ẽẽ seruatã. in quib nos inserti ma-¬
nebimꝰ si fecerimus fructũ: et dicetur
de nobis. filii tui sicut nouella olura¬
rũ in circuitu mense tue. Multi putant
ficũ et uinẽa et oliuã in mysterio acci¬
pi trinitatis : qd̾ ficus ꝓpt̾ pomoꝵ dul¬
cedinẽ sp̃s sc̃s intelligatur. unea ipse
ego sũ uitis: oluia autẽ ds pat̾ om̃ps
a qͦ cuncta illuminent᷑. et de quo egre¬
diat᷑ lux. et ad quẽ possumꝰ dicere. O oli¬
ua. in lumine tuo uidebimus lum̃: id
est in filio uidebimꝰ sp̃m sc̃m. Ad has
fructuosas arbores. et uberrimã iureã
ueniunt infructuosa ligna in iudicũ
libro. et rogant ut regnet supse: s nũ¬
qm suꝑ ligna siluarũ que debentur
incendio. regnat oliua. ficus et uinea:
s magis eis imꝑat ramnus plena sen¬
tib. et ericio similis qͥ habitat in ba¬
bylone. et semꝑ uersatur in foueis. Que

Expanded text:
isse succisam, in radicibus apostolorum electiisse succisam, in radicibus apostolorum electionem esse servatam, in quibus nos inserti manebimus, si fecerimus fructum, et dicetur de nobis: Filii tui sicut novellae olrum in circuitu mensae tuae . Multi putant ficum, et vineam et olivam in mysterio accipi Trinitatis, quod ficus propter pomorum dulcedinem Spiritus sanctus intelligatur. Vinea ipseEgo sum vitis . Oliva autem, Deus Pater omnipotens, a quo cuncta illuminentur, et de quo egrediatur lux, et ad quem possumus dicere: O oliva, in lumine tuo videbimus lumen , id est, in Filio videbimus Spiritum sanctum. Ad has fructuosas arbores, et uberrimam vineam, veniunt infructuosa ligna in Judicum libro , et rogant ut regnent super se. Sed numquam super ligna silvarum, quae debentur incendio, regnat oliva, ficus, et vinea: sed magis imperat eis rhamnus plena sentibus, et hericio similis, qui habitat in Babylone, et semper versatur in foveis. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
mus et de uinea. Quod quidẽ facile
intelliget: qͥ ysaiam legerit. Uinea
facta ẽ dilecto in cornu. in loco uberi.
Et postea expectaui ut faceret frue¬
tum. fecit autẽ spinas: et non udici¬
um s clamorẽ. Et mieremia. E go
autẽ plantaui te uineã fructiferam
totã uerã ÷ quomͦ uersaes in amariu¬
dinẽ uitis aliene: Et manifestius in
psalmis. Uineam de egypto trastuli¬
sti: ciecisti gentes et plantasti eã. Hecgͥ
uinea ad quã pat̾familias sepe mise
letificat coe hominis : quia uersa ẽ i
amaritudinẽ. et nouissime etiã patͥs¬
familie filiũ ausa est interficere non
uuas faciens s spinas. et ñ udiciũ s
clamorẽ. crucisige. crucifige eũ. et. non
habemꝰ regem nͥ cesarem: ꝓpt̾e̾a ext̾mi¬
nauit eã aper de silua. et singularis
ferus depastusẽ eam. Oliuã quoq
ppłm synagoge. liquido cõꝓbabit. qui
in apło fractos oliue ramos legerit.e
nos de oleastro insertos: ut inramis
intelligamꝰ multitu dinẽ iuidaicã fu-¬

Expanded text:
mus et de vinea, quod quidem facile intelliget qui Isaiam legerit: Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi . Et postea: Et exspectavi ut faceret fructum: fecit autem spinas, et non judicium, sed clamorem. Et in Jeremia: Ego autem plantavi te vineam fructiferam totam veram: quomodo versa es in amaritudinem vitis alienae ? Et manifestius in Psalmis: Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam . Haec igitur vinea ad quam paterfamilaetificat cor hominis, quia versa est in amaritudinem, et novissime etiam patrisfamiliae filium ausa est interficere, non uvas faciens, sed spinas, et non judicium, sed clamorem: Crucifige, crucifige eum! Et: Non habemus regem, nisi Caesarem . Propterea exterminavit illam aper de silva, et singularis ferus depastus est eam . Olivam quoque populum synagogae liquido comprobabit, qui in Apostolo fractos olivae ramos legerit , et nos de oleastro insertos, ut in ramis intelligamus, multitudinem Judaicam fu
Abbreviated transcription (Latin):
uerint cibos et cetera que secuntur:
tunc quicũq iustus. et electione dei
dignus fuerit inuentus. loquet᷑ exul¬
tans. ego autẽ in dño exultabo. gau¬
debo in do salutari meo. dñs ds forti¬
tudomea: et quasi positus a dõ suꝑ
consũmatioñe scł̃i. ut postea ad supi¬
ora conscendat. et a do educatur ad
sũmum. dicet. et ponet pedes meos in
consũmatioñe. super excelsa imponet
cantantib positũ. ego uincã in car¬
mine eiꝰ. et manus meȩ cõponant cy¬
tharã. et psalteriũ. et omne organo¬
rũ genus. scͥbãq pane gyricũ triũ¬
phanti. Et qͥ in pͥncipio locutus sũ
usq qͦ clamabo et ñ exaudies. uocife¬
rabor ad te ium patiens. et ñ salua¬
bis. et de iusticia eius iudicioq cau¬
satus sum: postea laudabo eqͥtatẽ
eius. et cantores ceteros meo carmine

Expanded text:
verint cibos, et caetera quae sequuntur: verint cibos, et caetera quae sequuntur: tunc quicumque 670 justus et electione Dei dignus fuerit inventus, loquetur exsultans. Ego autem in Domino exsultabo, gaudebo in Deo salutari meo, Dominus fortitudo mea. Et quasi positus a Deo super consummationem saeculi, ut postea ad superiora conscendat, et a Deo educatur ad summum, dicet: Et ponet pedes meos in consummationem, super excelsa imponet cantantibus positum: ego vincam in carmine ejus, et manus meae componant citharam, et psalterium, et omne organorum genus, scribamque panegyricum triumphanti. Et qui in principio locutus sum: Usquequo clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? et de justitia ejus judicioque causatus sum: postea laudabo aequitatem ejus, et cantores caeteros meo carmine
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis annuntiem÷ canã autem
uictoriã eius et tumphũ et tropheũ
crucis. Hoc iuxta hebraicũ et unam
editionẽ: ut ad tẽpus iudaice euersi
õĩs et ad aduentũ dñi cuncta refera¬
mus. Si autẽ uoluerimꝰ de consum-¬
matione mundi accipe: sic exponen¬
dum ẽ. Quomͦ in exodo quando ꝑcus¬
sa ẽ egyptus. et ꝑcussit dñs uineas
eoꝵ et ficus eoꝵ. et occidit pͥmitua
hominũ et ium̃ta in grandine. et
egẏptias fruges. bruchuis. locustaq
consumpsit. ficus in egypto ñ attu¬
lit fructũ. nec erant genimina in it¬
neis eoꝵ. mentiebat᷑ sicubi tam̃ pote¬
ebant eo quod ñ habebant cibos pe¬
cora eorũ. et non erant boues in p̃se¬
pib. ppls autem isrł exultabat in
dño. et gaudebat in do salutarisuo:
sic in consũmatione mundi qnͣdo
multiplicata iniqͥtate refrixerit cari¬
tas. et ficus ñ attulerit fructus. et ui¬
neȩ ñ habuerint uuas. et mentitũ sue¬
rit opus oliue. et campi ñ germina

Expanded text:
voluntatis annuntiem. Canam autem voluntatis annuntiem. Canam autem victoriam ejus et triumphum et tropaeum crucis. Hoc juxta Hebraicum et quintam editionem, adonis, et ad adventum Domini cuncta referamus. Si autem voluerimus de consummatione 669 mundi accipere, sic exponendum est: quomodo in Exodo quando percussa est Aegyptus, et percussit Deus vineas eorum, et ficus eorum, et occidit primitiva hominum, et jumentorum in grandine, et Aegyptias fruges, bruchus, locustaque consumpsit: ficus in Aegypto non attulit fructum, nec erant genimina in vineis eorum, mentiebatur sicubi tamen poteebant, eo quod non haberent cibos pecora eorum, et non erant boves in praesepibus. Populus autem Israel exsultabat in Domino, et gaudebat in Deo salutari suo: sic in consummatione mundi, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas , et ficus non attulerit fructus, et vineae non habuerint uvas, et mentitum fuerit opus olivae, et campi non germina
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt saluatore meo. id ip̃m et ga¬
briele interp̃tante. Et uocabit᷑ iħe:
ipse enim saluabit ppłm suũ. Ds̃
dñs fortitudo mea ÷ nullam enĩ ali¬
am nisi in xp̃o habebo iurtutẽ: et
cunctas legis iusticias quisquilias
cõputabo. Et ponet pedes meos qͣsi
ceruoꝵ. ut cal. cẽ suꝑ aspidem et basi-¬
liscũ: et quasi puer paruilus mit¬
tã in manum in foram̃. et extraha
serpentẽ. ludãq de cõlubro. Similis
enim fratuelis m̃s capreȩ aut hyn¬
nulo ceruoꝵ. Et quia ipse ẽ ceruus:
mͥ qͦq donauit ut ceruus eẽm. subli¬
mis cornib. fiindens ungulas. cibos
ruminans: et ad odorem meũ serpen¬
tes fugans. De qͦ dr̃ et in septimo deci¬
mo psalmo. Qui ꝑfecit pedes meos
quasi cerui: et suꝑ excelsa ponet me.
Et inuicesimo octauo: uox dñi ꝑfici¬
entis ceruos. Ponet gͦ pedes meos int̾
ceteros ceruos suos. Et ad celestia ꝑdis¬
cet me: ut inter angłos canam glam
dñi. et suꝑ terrã pac̃ẽ hominib bone

Expanded text:
est, Salvatore meo. Idipsum et Gabriele interpretante: Et vocabitur Jesus, ipse enim salvabit populum suum . Deus Dominus fortitudo mea: nullam enim aliam, nisi in Christo habebo virtutem et cunctas legis justitias, quisquilias computabo. Et ponet pedes meos quasi cervorum, ut calcem super aspidem et basiliscum, et quasi puer parvulus mittam manum in foramen, et extraham serpentem, ludamque de colubro: Similis enim est fratruelis meus capreae, aut hinnulo cervorum . Et quia ipse est cervus, mihi quoque donavit, ut cervus essem, sublimis cornibus, findens ungulas, cibos ruminans, et ad odorem meum serpentes fugans: de quo dicitur in decimo septimo Psalmo: Qui perfecit pedes meos tamquam cervorum, et super excelsa ponet me. Et in vicesimo octavo: Vox Domini perficientis cervos. Ponet ergo pedes meos inter caeteros cervos suos, et ad coelestia cet me, ut inter angelos canam gloriam Domini, et super terram pacem hominibus bonae
Abbreviated transcription (Latin):
subuertes eos.Si fecerint in qͥt frue¬
tũ. Non dixit qͥd sustinerent. neq
dixit. si fecerĩt fructũ. ꝑmanebunt
ut erant: s si fecerint fructũ. Sus-¬
pensa sentencia est: ut subaudiat᷑
transferes eos in eccłiam gentiũ. et¬
et in alteram uineã transplantabis.
Uenit dñs tercio: et ñ inuenit in eis
fructũ. Dedit pͥmum legẽ ꝑ moysen.
seło locutus ẽ ꝑ ꝓpħas : tercio ipse des¬
cendit. et pꝰ passionẽ data ẽ penitentia
quadraginta duob annis: qͥa ñ fe.¬
cerunt fructũ. quarto subuersi sc̃
qd̃ tam̃ nr̃e intelligentie delinqͥtur.
n parabola enĩ ñ scribit᷑ qͥd postea
fecerit pat̾familias: s qͥd tantũ agri¬
cola dep̃catus sit. Ex qͦ animaduer-¬
timꝰ eos qͥ de hac ficu fecerint fruc¬
tus. ad ppłm gentiũ ẽẽ translatos:
ad quẽ ascendit et ꝓpħa dicens. reqͥes¬
cã in die tribulationis ut ascendã ad
ppłm pegrinationis mee: eos aut̃ẽ qͥ

Expanded text:
subvertes eos. Si fecerint, inquit, frucsubvertes eos. Si fecerint, inquit, fructum, non dixit quid sustinerint; neque dixit, si fecerint fructum, permanebunt ut erant; sed si fecerint fructum, suspensa sententia est, ut subaudiatur, transferes eos in Ecclesiam gentium, et in alteram vineam transplantabis. Venit Dominus tertio, et non invenit in eis fructum. Dedit primum Legem per Moysen: secundo locutus est per prophetas: tertio ipse descendit. Et post passionem, datis ad poenitentiam quadraginta quatuor annis, quia non fecerunt fructum, quarto subversi sunt. Quod tamen nostrae intelligentiae derelinquitur. In parabola enim non scribitur, quid postea fecerit paterfamilias; sed quid tantum agricola deprecatus sit. Ex quo animadvertimus, eos qui de hac ficu fecerint fructus, ad populum gentium esse translatos, ad quem ascendit et propheta, dicens: Requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum peregrinationis meae. Eos autem qui
Abbreviated transcription (Latin):
issemꝰ. et quasi gomorra similes ẽẽ¬
mus. copulabo me discipłis xp̃i: qͦs
quia in monte docet turbis et debi¬
lib deorsum relictis. ego ad montana
conscendam. ficus enĩ nondedit frue
tũ. ad quã uenit in euangłio dñs
et maledixit ei dicens. ñ afferes frue¬
tũ usq in scłm. Non ait usq in scła¬
trauerit plenitudo gentiũ: tunc
eciã hec sicus afferet fructus suos. et
om̃is isrł saluabit᷑. Hec ẽ ficus ad
quã cercio uenit paterfamilias¬
et quasi ñ facientẽ fructus. uult sub-¬
uertere. Pro qua agricola cui cõmis¬
sa fuerat dep̃catur: ut det eispaciũ
et dicit. Dnẽ dimitte eã et isto adhuc
anno. donec fodiã circa eã et mittã
stercus: et si qͥdem fecerit fructũ. sin
aũt. tunc succides eã. Agricola iste.
uł gabriel ẽ. uel michael. cui cõmis
in passione et dicit. Da eis spaciũ pe¬
nitentie. et noli eos subuertere: et si¬
quid̃e fecerint fructũ. sinautẽ: tẽ

Expanded text:
issemus, et quasi Gomorra similes fuisseissemus, et quasi Gomorra similes fuissemus . » Copulabo me discipulis Christi, quos quia in monte docet, turbis et debilibus deorsum relictis, ego ad montana conscendam. Ficus enim non dedit fructum, ad quam venit in Evangelio esuret maledixit ei, dicens: Non afferes fructum usque in straverit plenitudo gentium, tunc etiam haec ficus afferet fructus suos, et omnis Israel salvabitur. Haec est ficus ad quam tertio venit paterfamiliaset quasi non facientem fructus vult subvertere: pro qua agricola, cui commissa fuerat, deprecatur, ut det ei spatium, et dicit: Domine, dimitte eam et istum adhuc annum, donec fodiam circa eam, et mittam stercus, et siquidem fecerit fructum: sin autem, tunc succides eam . Agricola iste vel Gabriel est, vel Michael, cui commissin passione, et dicit: Domine, da ei spatium poenitentiae, et noli eos subvertere, et siquidem fecerint fructum: sin autem, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
diat᷑ putredo in ossib meis et subter
me scateat. ut reqͥescã in die tribula¬
tionis. ut ascendam ad ppłm accine¬
tũ meũ: ita que p̃cesserunt copulabunt᷑
sequentib. Ideo tribulationẽ ad p̃sens
uolui sustmere. et postea ad ppłm fortẽ
ascendere: quia ueniet dies tribulati¬
onis et necessitatis: et ceteris in angustia
constitutis. ego in tua maiestate leta¬
bor ficus enĩ non florebit. et non erit
germ̃ inuineis: mentietur opus oliue.
et arua non afferent cibum: et cetera.
Que qͥa non multum distant alxx:
cũ interp̃tatione eoꝵ parit̃ disseramꝰ
Cũ uenerit dies tribulationis. et ego
ascendero ad ppłm qͥ mecum aliquando
ꝑegrinatus ẽ: uel certe cum uenerit
dies euersionis uidaice et ppłi pͥoris
et derelicta fuerit filia syon sicut ta¬
bernacłm inuinea. et sicut casula
in cucumerario. et sicut ciuitas quȩ
expugnatur: ego qͥ de ꝑeunte electus
sũ ppło. de quo dictũ est et nisi dñs ie¬
liquisset nobis sem̃ quasi sodoma fa¬

Expanded text:
er me scateat, ut requiescam in die tribulationis, ut ascendam ad populum accinctum meum, ita quae praecesserunt, copulabuntur sequentibus, ideo tribulationem ad praesens volui sustinere, et postea ad populum fortem ascendere, quia veniet dies tribulationis et necessitatis: et caeteris in angustia constitutis, ego in tua majestate laetabor: ficus non florebit, et non erit germen in vineis, mentietur opus olivae, et arva non afferent cibum, et caetera, quae quia non multum distant a LXX cum interpretatione eorum pariter disseramus. Cum venerit dies tribulationis et ego ascendero ad populum, qui mecum aliquando peregrinatus est, vel certe, cum venerit dies eversionis Judaicae et populi prioris, et derelicta fuerit filia Sion, sicut tabernaculum in vinea, et sicut casula in cucumerario, et sicut civitas, quae expugnatur, eo quidem pereunte electus sum populo, de quo dictum est: « Et nisi Dominus reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fu
Abbreviated transcription (Latin):
sis quoq de ouili peccorib. et arm̃ti
de p̾sepib ÷ postqm audierint a dño
relinquet᷑ uobis domꝰ ur̃a deserta. ppło
etiã captiuitati tradito. et in toto orhe
rit dnm et adheserit ei. illi q: se uin¬
xerit. ex ꝑsona apłoꝵ et ppłi
credentis in xp̃o loqͥtur. E go
uero in dño gaudebo. et exulta

Expanded text:
armentis de praesepibus, postquam audierunt a Domino: Relinquetur vobis domus vestra deserta , populo etiam captivitati tradito, et in toto orbe rit Dominum, et adhaeserit ei, illique se junxerit ex persona apostolorum et populi credentis in Christo loquitur: Ego vero in Domino gaudebo, et