comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egyptũ celebratũ ẽ: respondebit.
qr regi pharao adhuc seruitutis
iunculo obnoxii tenebam᷑. Ille
agnꝰ patrũ popłm liberruit. Ille
agnꝰ uocauit ad libertatẽ. Ille agnꝰ
marͣis. ꝓfunda solidauit: ut egy¬
ptũ transire possemꝰ. Quotiens gͦ
pascha celebramꝰ. meminisse debe¬
mus ueteris seruititis & nouȩ
libertatis. qͥd fuerimꝰ & quid ac¬
ceperimꝰ. Non enĩ potest plene qͥs
intellegere qd̵ acceperit: nͥ me¬
minerit ante qͥd fuerit. Non gͦ
grauiũ nerib delictoꝵ quibus
pharao ille tet̾runꝰ ñ unius egip¬
ti s scłi istiꝰ princeps uinculo ser¬
iutii graui nos tenebat adstrictoᷤᷤ.
Non obliuiscam᷑ in eternũ: ut cũ
uenerimꝰ in illã uere t̾rã repro¬
missionis ubi ẽ regio uiuoꝵ me
minerimꝰ quanta hic nob̾ pharao
dirus intulerit. qͥd ꝑpessi sumus
lis: ⁊ agamꝰ grãs eripienti nos dño
iħu: qͥ ꝑturbatorẽ omniũ fecit
Ouus sum salua me dne: quoniã¬

Expanded text:
Aegypto celebratum est, respondebit: Aegypto celebratum est, respondebit: \'quia regi Pharao adhuc seruitutis uinculo obnoxii tenebamur, ille agnus patrum populum liberauit, ille agnus uocauit ad libertatem, ille agnus maris profunda solidauit, ut Aegyptum transire possemus. quotiens ergo pascha celebramus, meminisse debemus ueteris seruitutis et nouae libertatis, quid fuerimus et quid acceperimus\'. non enim potest plene quis intellegere quid acceperit, nisi meminerit ante quid fuerit. Non erggrauium nexibus delictorum, quibus Pharao ille taeterrimus, non unius Aegypti, sed saeculi istius princeps, uinculo seruitii grauis nos tenebat adstrictos. non obliuiscamur in aeternum, ut, cum uenerimus in illam uere terram repromissionis, ubi est regio uimeminerimus quanta hic nobis Pharao dirus intulerit, quot perpessi in lis; et agamus gratias eripienti nos Domino Jesu, qui perturbatorem omnium fecit Tuus sum ego, salva me, Do
Abbreviated transcription (Latin):
gis species ẽ: & unaco ñ ueritas.
Scd̃m ueritatẽ ergo & ꝑfec̾tionẽ
nemo iustificatur in lege: scõm
qͥ adhuc in legis iustificatione
iuuebat. uiclebat aut̃ fulgorem
eugłii: quasi memor ueteris
disciplinȩ legi tãquã pe dagogo
utilem grãm reseruabat. Consi¬
clera aliquẽ excedentẽ ex ephebis.
in diuitiis & honorib constitutũ.
peclagogo suo honorifitentiã re¬
seruare cuiꝰ officiis informatꝰ se
ẽẽ cognoscit: ut maturiorẽ rege¬
re possit etatẽ. ¶onet si quidem
etiã ipsa lex: ut hiᷤᷤ qͥ nob̃ aliquan¬
ingrati. Nã sicut habemꝰ in uete¬
ri testamento pascha celebratũ
ẽ in egipti finib cũ adhuc sub re¬
ge pharao positi patres nr̃i deplo¬
rarent misere seruitutis imuri¬
am.⁊ postea liberati rursus in
t̾ra reꝓmissionise pascha celebra¬
runt. Suꝑuis ad cõmonitionẽ. pos¬
terus ad recordationẽ. Siquis gͦ
int᷑rogat hebreũ qua ratione in

Expanded text:
gis species est et imago, non ueritas. gis species est et imago, non ueritas. secundum ueritatem ergo et perfectionem nemo iustificatur in lege, secunds propheta, qui adhuc in legis iustificatione uiuebat, uidebat autem fulgorem euangelii, quasi memor ueteris disciplinae legi tamquam paedagogo utili gratiam reseruabat. considera aliquem excedentem ex ephebis in diuitiis et honoribus constitutum paedagogo suo honorificentiam reseruantem, cuius officiis informatum se esse cognosceret, ut maturiorem regere posset aetatem. Monet siquidem etiam ipsa lex, ut his, qui nobis aliquaningrati. nam sicut habemus in ueteri testamento, pascha celebratum est in Aegypti finibus, cum adhuc sub rege Pharao positi patres nostri deplorarent miserae seruitutis iniuriam, et postea liberati rursus in terra repromissionis pascha celebrarunt, superius ad commonitionem, posterius ad recordationem. si quis ergo interogat Hebraeum, qua ratione in
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ palestra: ut̾ cũ incre¬
puerint tẽpmenta ñ tãquam
in exercitatos. ñ tãquã in exꝑ¬
tes ciboꝵ spũaliũ. ⁊ attenuia¬
tos ieiunio lectionis. tẽptationuĩ
tempus inueniat. Quod si athleti¬
cis epulis pastã animã nrãm
potuerit inuenire. si sit eugli¬
cus sucus in nob̾: si apħcis escis
maturitas nr̃ȩ mentis thoros
amimȩ robusta sor lidauerit.
si frequenti meditatione tenax
ta ad tẽpus exempla de promp¬
serit: nulla tẽptationũ poterit
nos ꝑturbare congressio. Sequit᷑
uersus.u. In etermum non obli¬
uiscar iustificationum trarum:
gluoniam in ipsis iuiufleasti me.
gus ẽ paruuloꝵ. donec
ad ꝑfecte ficdĩ maturiorẽ quan¬
dam ueniamꝰ eteitẽ. In lȩge aut̃
mandata sunt: iustificationes.
testimonia. usticie precepta.
ait. Lex aut̃ ñ ẽ exfide. s qui facit
illa: uiuit in ea.S qr iłe supra
ait qm̃ in lege nemo iustificatur.
intellegis utiq qr iustificatio lȩ¬

Expanded text:
uirtutum palaestra, ut, cum increuirtutum palaestra, ut, cum increpuerint temptamenta, non tamquam inexercitatos, non tamquam expertes ciborum spiritalium et adtenuatos ieiunio lectionis temptationum tempus inueniat. quodsi athleticis epulis pastam animam nostram potuerit inuenire, si sit euangelicus sucus in nobis, si apostolicis escis maturitas nostrae mentis toros, animae robusta solidauerit, si frequenti meditatione memoriarata ad tempus exempla deprompserit, nulla temptationum poterit nos perturbare congressio. Sequitur uersus quintus: in aeternum non obliuiscar iustificationum u m tuar u m, quoniam in ip s i s u i ui ficast i m e.gus est paruulorum, donec ad perfectae fidei maturiorem quandam ueniamus aetatem. in lege autem mandata sunt, iustificationes, testimonia, iustitiae, praecepta; ait: lex autem non est ex fide, sed qui facit illam uiuet in ea. sed quia idem supra ait: quoniam in lege nemo iustificatur, intellegis utique quia iustificatio le
Abbreviated transcription (Latin):
alimenta diuntderet. Obiciunt᷑
ia fr̃s qͥ eũ ad seruitis inuiriã
ñ fraterno amore uendiclerant:
ut uł contumelie & appetite sa¬
lutis dolore tẽptatus. excuteret
germanitatis affecꝰtũ. S uir uis¬
tus oblitꝰ ẽ contumeliã. eumu¬
lauit grãm: eo se magis fratrẽ
uoluit exibere. qͦ fratres ipse
ñ fuisset exꝑtus. Beniq hoc m¬
nere & patrẽ recipit: & patrẽ
pia fraude quesuut. Iuid gͥ a
liud melius diceret sc̃s ioseph
quã istud ad dim̃: nͥ qr lex tua
meditatio mea ẽ. tẽ forsitan
perissẽ in humilitate mea  fer
mole iminentis urgeret᷑ exi¬
tii. dixisse diabolũ. Dic qrͫ a
tabo: ut qui indicnant᷑ inuriã.
absolutionẽ conferant.S ille
gratiꝰ uidicauit ꝓ ueritate sup¬
pliciũ. quã ꝓ adulatione bene¬
ficiũ. Qd utiq ñ fecisset: nͥ medi¬
tatione legis fuisset exercitatꝰ.
Sit gͦ nob̾ cottidiana lectio ꝓ
exercitio: ut quȩ legimꝰ. medi¬
tem᷑ uitari. In hac desu demꝰ

Expanded text:
alimenta divideret . Objiciuntur alimenta divideret . Objiciuntur ei fratres, qui eum ad servitutis injuriam non fraterno amore vendiderant: ut vel contumeliae et appetitae salutis dolore tentatus excuteret germanitatis affectum . Sed vir justus oblitus est contumeliam, cumulavit gratiam; eoque se magis fratrem voluit exhibere, quo fratres ipse non fuisset expertus . Denique hoc munere et fratres recepit, et patrem pia fraude quaesivit. Quid igitur aliudquam istud ad dominum: nisi quia lextua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea? Fertmole inminentis urgeretur exitii, dixisse diabolum: \'die quiatabo, ut, qui indignantur iniuriam, absolutionem conferant\'. sed ille gratius iudicauit pro ueritate supplicium quam pro adulatione beneficium. quod utique non fecisset, nisi meditatione legis fuisset exercitatus. Sit nobis ergo cotidiana lectio pro exercitio, ut quae legimus meditemur imitari. in hac desudemus
Abbreviated transcription (Latin):
obsequiũ ꝓbaret᷑. Ne hoc quid̾e
fatis fuit ad tẽptationis arcer¬
bitatẽ: redit aduersarius ad su¬
as artes: notasq uires suas omi
fraude cõmouit: ut ꝑ mulierẽ
laqueos in noxiȩ necꝰteret consci¬
entie. Concitauit in eũ libudins
stimulis uxopẽ dñi sui. quȩ ad¬
ultermos a seruulo concubitꝰ fla¬
guaret: ut si adquiesceret. crim̃
impleret. si retusaret. incideret¬
offenssã. noxã calumnie ñ eua¬
deret. Peniq trusus in carcerẽ.
& innocens inter nexios estimatꝰ.:
ab eo amplius cepit urgeri cui
fidẽ suã cũ ꝑiculis prestitisset.
S qi contumeliȩ uirũ frange¬
re nequiuerintt: mutata ẽ tẽp¬
tatio longe asperior specie ꝓspe¬
rorũ. Flurimos enĩ supplantaue¬
runt. sicunde res: quos supplicia
qecerba ñ. fregerant. ꝓlucitur
ẽ carcere nutu regio. interpre¬
tat᷑. sominũ. eligit᷑ ut honore
prestantior ee̾t om̃ib egiptiis.
regi. secundus. esurientib popłis

Expanded text:
obsequium probaretur. ne hoc quidem obsequium probaretur. ne hoc quidem satis fuit ad temptationis acerbitatem. redit aduersarius ad suas artes notasque uires suas omni fraude commouit, ut per mulierem laqueos innoxiae necteret conscientiae. concitauit in eum libidinis stimulis uxorem domini sui, quae adulterinos a seruulo concubitus flagitaret, ut, si adquiesceret, crimen impleret, si reoffensam, nexum calumniae non evaderet. Denique trusus in carcerem , et innocens inter noxios aestimatus, ab eo amplius coepit urgeri, cui fidem suam cum periculis praestitisset. Sed quia contumeliae virum frangere nequiverunt, mutata est tentatio, longe asperior specie prosperorum. Plurimos enim supplantaverunt secundae res, quos supplicia acerba non fregerant. Producitur e carcere nutu regio, interpretatur somnium, eligitur ut honore praestantior esset omnibus Aegyptiis, regi secundus, esurientibus populis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuisset. Temptatꝰ etiã diuersis
alloquiis amicoꝵ. cũ fidei stabi¬
lis immobilisq penitentiae  meru¬
qr lex tua metlitatio mea ẽ: tc̃
forsitan perissẽ in humilitate
mea: Iuã grate hoc dicet hodie
qͥ in martyrio plurima flagella
sustinuit. & eculeo. & ungulis.
plumbo. laminis arclentib ⁊ gla¬
dio comꝓbritꝰ. Potuit enĩ perire.
presentib fututura supplicia cre¬
didisset. Quanta sc̃s ioseph ꝑtulit.
quã accerba. quã dura. Primum
fratrũ ocdia. de generis seruitu¬
tis erumnas: ꝑarentib defrauida¬
tus. ab legatꝰ exilio. negotiarum
uernuta. & egyptii. ignobilis
iule mancipiũ. quȩ potuit nobi¬
lis ꝓsapie puero grauior ẽẽ tẽp¬
tatio: quã ut tanto familie. splẽ¬
dore deiectꝰ. seruiret apud egi¬
ptiosꝰ ¶st consolabilis serultus.
serenire uł iustis. Cquitate dm̃:
leuat᷑ inuiria seruitutis. Tanto
gͥ genere cleiectus: satis gratũ
habebat si muusterie regio suũ

Expanded text:
non fuisset. Tentatus etiam diversis non fuisset. Tentatus etiam diversis alloquiis amicorum , cum fidei stabilis, immobilisque patientiae praemia meruquia Lex tua meditatio mea est, tunc forsitan periissem in humilitate mea? 30. Quam grate hoc dicit hodie, qui in martyrio plurima flagella sustinuit eculeo et ungulis, plumbo, lamminis ardentibus, gladio conprobatus! potuit enim perire, praesentibus futura supplicia credidisset. Quanta sanctus Ioseph pertulit, quam acerba, quam dura! primum fratrum odia, degeneris seruitutis aerumnas, parentibus defraudatus, ablegatus exilio, negotiatorum uernula et Aegyptii ignobilis uile mancipium. quae potuit nobilis prosapiae puero grauior esse temptatio, quam ut tanto familiae splendore deiectus seruiret apud Aegyptios? est consolabilis seraitus seruire uel iustis; aequitate domini leuatur iniuria seruitutis. tanto igitur genere deiectus satis gratum habebat, si ministro regio suum
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. nẽ merore animi. nc̃ ter¬
rore mortis & acerbitate penarũ:
dicat unusquisq nrm qui potue¬
rit sustinere ac ꝑpeti.Nisi quia
lex tua meditatio mea ẽ: tunc
forfitan perissem in humilitate
qͣmea. Quanta simul coacer¬
uata s̾unt: ut illa afflictione
iob sc̃s periret. S qi patriarcha¬
rum morib informatus. oraculoꝵ¬
q cȩlestium & naturalis legis erat
instiditione formatꝰ: ido in temp¬
tationib tantis perire ñ potuit
Deniq cũ amississet t̃am amplas
subito facultates. carissimos filioͤ:
quasi is ciũ meditatio cotticdiana
esset in lege chiuina ait. Nudus &¬
iui de uentre matris mee nudus
men dm̃i benedictũ. E fusus ctrã
corporis totꝰ ulcerib cũ tẽptare¬
tur uxoris alloquiis: qͥ meminis¬
set adam ẽẽ sic deiectũ dũ pro¬
priȩ credit uxori: respondit. Sic̃
una ex insipientib mulierib
locuta es. Nd̾ si illã quasi sapien¬
tẽ uoluisse aucdire: ipse sapiens

Expanded text:
tudine nunc maerore animi nunc tertudine nunc maerore animi nunc terrore mortis et acerbitate poenarum, dicat unusquisque nostrum qui potuerit sustinere ac perpeti: . nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea. Quanta simul coaceruata sunt, ut illa adflictione Iob sanctus periret! sed quia patriarcharum moribus informatus oraculorumque caelestium et naturalis legis erat institutione formatus, ideo in temptationibus tantis perire non potuit. denique cum amisisset tam amplas subito facultates, carissimos filios, quasi is, cui meditatio cotidiana esset in lege diuina, ait: nudus exiui de uentre matris meae, nudus men Domini benedictum . Perfusus etiam corporis totius ulceribus, cum tentaretur uxoris alloquiis, qui meminisset Adam sic esse dejectum, dum propriae credidit uxori, respondit: Sicut una ex insipientibus mulieribus locuta es . Quod si illam quasi sapientem voluisset audire, ipse sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
tota clie ac nocte exertitii usus
in quad̾a celestiũ scripturarũ
palestra. artusq animoꝵ nroꝵ
salubris spũaliũ ferculoꝵ. esca
confirmet: ut cũ aduersaruis
asistere cȩperit & puluere nos
sue tẽptationis asꝑserit: stemus
intrepidi. nitamur ñ mn incertũ.
nec ut aera cedentes. Melius ꝑcu¬
timur uerberati si ꝑcutienti ma¬
xillã alterã p̾beamꝰ: si uindictam
ñ requiramꝰ. s ei qui dixit michi
undicꝰtã eto retribuã. causã ui¬
dicꝰtȩ integrã reseruemꝰ. Cedimus
aerias potestates: si nos ipsos casti¬
gare nouerimꝰ. Castigabat paulus
carnẽ suã ut aduersarios uerbe¬
raret: & seruituti redigebat cor¬
pus suũ ut dnãret᷑ inimicis. Ex¬
erceam᷑ gͥ indeffesso meclitationis
usu. exerceam᷑ ante certamen:
lit simꝰ certamini semꝑ parati.
Et cũ frequentior aduersarii ic¬
tus ingruerit. nc̃ in opia. nec̃ ra¬
pina. nc̃ orbitate. nc̃ corporis egri¬

Expanded text:
tota die ac nocte exercitii usus tota die ac nocte exercitii usus in quadam caelestium scripturarum palaestra artusque animorum nostrorum salubris spiritalium ferculorum esca confirmet, ut, cum aduersarius adsistere coeperit et puluere- uere nos suae temptationis asperserit, stemus intrepidi, nitamur non ut in incertum nec ut aera caedentes. melius percutimus uerberati, si percutienti maxillam alteram praebeamus, si uindictam non requiramus, sed ei, qui dixit: mihi uindictam, ego retribuam, causam uindictae integram reseruemus. caedimus aerias potestates, si nos ipsos castigare nouerimus. castigabat carnem suam Paulus, ut aduersarios uerberaret, et seruituti redigebat corpus suum, ut dominaretur inimicis. exerceamur igitur indefesso meditationis usu, exerceamur ante certamen, ut simus certamini semper parati, et cum frequentior aduersarii ictus ingruerit nunc inopia nunc rapina nunc orbitate nunc corporis aegri
Abbreviated transcription (Latin):
tis futura. ꝓ p̃sentib presto ẽẽ
uidentur in spũ Sequit᷑ uersus.
iiii.Nisi quia lex tua medita¬
tio mea est: tunc forte peris¬
sem ui humilitate mea.
ucebat ꝓpħa ut cdies: cui
meclitatio lex erat. Et e¬
nim oleũ luminis accipiebrt
ex lege. Leniq ne corpore mortiͤ
lux cdiei possit extingui. ambu¬
labat in lege: & icło ambulabrit
in lumine. Alioquim perissem
inquit in humilitate mea. Hu¬
militas ñ semꝑ ẽ uirtutis. s est
etiã afflictionis. hoc ẽ ñ semꝑ
uoluntaria s quȩ etiã ex neces
sitate s quando aliqua afflic̾tio¬
ne temptam᷑. Alioquim nemo
perit in humilitate. quȩ ma¬
gis seruare consueuit. Ergo qͣn¬
do in afflictionis tẽpore sumus
⁊ quatimur aduersis: mecditatio
nob̾ in lege sit: ne imparatos xp̃¬
cella tẽptationis affligat. Ath¬
leta nisi exercitio palestrȩ priꝰ
fuerit ad suefactꝰ. ñ ãudet sub
nis. nr̃e mentis lacertos. sit nob̃

Expanded text:
tis futura pro praesentibus praesto esse tis futura pro praesentibus praesto esse uidentur in spiritu. Sequitur uersus quartus: nisi quia lex tua meditatio mea est, tunc forsitan perissem in humilitate mea. lucebat propheta ut dies, cui meditatio lex erat; etenim oleum luminis accipiebat ex lege. denique ne corpore mortis lux diei posset extingui, ambulabat in lege et ideo ambulabat in lumine. alioquin perissem, inquit, in humilitate mea. humilitas non semper uirtutis est, sed est etiam adflictionis, hoc est non semper uoluntaria, sed quae etiam ex nitur, quando aliqua adflictione temptamur. alioquin nemo perit in humilitate, quae magis seruare consueuit. ergo quando in adflictionis tempore sumus et quatimur aduersis, meditatio nobis in lege sit, ne inparatos procella temptationis adfligat. athleta nisi exercitio palaestrae prius fuerit adsuefactus, non audet subinis nostrae mentis lacertos. sit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ ẽ. Et erit dñs illis lumen ȩter¬
num. Et expressit causã ꝑmanen¬
tis diei: atq subtexiiit. Dispositi¬
one inquit tua ꝑmanet dies:
quoniã uniuersa seriuunt tibi
idetur itaq significa¬
re futurũ illuo quando
nox ñ erit ampluis: & ñ indigebi¬
tur lucerne uł solis lumine. qm̃
dñs illuminabit eos. Qͥ sint illi:
supra ait dicens. & serui eiꝰ serui¬
ent ei: hoc ẽ dni facient uolun¬
tatẽ. Nc̃ enĩ ñ om̃s seruimꝰ. Cum
aut̃ tradiderit regnũ deo et
patri. tc̃ erunt subiecta omnia¬
ei qͥ sibi unuiersa subiecit: ad¬
quirens ominũ fidẽ ꝑ unigeni¬
ti passionẽ. Subiectio gͥ mentiũ
facit sedulam seruitutẽ. Ergo
cũ om̃s crediderint in dñm iħm:
tẽ uniuersa do seruient: ut sit
ds omnia & in onũb Nc̃ autẽ
ñ om̃s serui cłi: qr pleriq serui
peccati. Iui enĩ peccatũ facit:
seruus ẽ peccati. Dñs aut̃ ñ uult
cũ. aliis consortiũ habere dñatꝰ

Expanded text:
lumen aeterlumen aeternum . 27. Et expressit causam permanentis diei, atque subtexuit: Dispositione tua permanet dies; quoniam universa serviunt tibi. Videtur itaque significare futurum illud, quando Nox non erit amplius, et non indigebitur lucernae, vel solis lumine; quoniam Dominus illuminabit eos . Qui sint illi supra ait, dicens: Et servi ejus servient ei , hoc est, Domini facient voluntatem. Nunc enim non omnes servimus: Cum autem tradiderit regnum Deo et Patri ei qui sibi uniuersa subiecit, adquirens omnium fidem per. unigeniti passionem. subiectio igitur mentium facit sedulam seruitutem. ergo cum omnes crediderint in dominum Iesum, tunc uniuersa deo seruient, ut sit deus omnia et in omnibus. nunc autem non omnes serui dei, quia plerique serui peccati; qui enim peccatum facit, seruus est peccati. dominus autem non uult cum aliis consortium habere dominat
Abbreviated transcription (Latin):
datꝰ & suꝑ flumina p̾paratꝰ. demq
respexit me sol: eo qd uelut prui¬
nis hiemalib geluq constrictam.
gentilis erroris congregationem
gentiũ sol iusticie dui. indignã
estimarit: quã serena uultꝰ sui
luce lustraret. Non ne tͥ uitlet᷑ur
hyberni rigo tẽporis: quando notꝰ
t̃rarũ in eccła: in qua ñ uideus.
tantũmͦ aut grecus. ñ barbarus
aut sytha. ñ seruus aut liber. s
om̃s in xp̃o unum sumꝰ. sol omĩb
fulget: dies om̃ib lucet. Icł̃oq ait:
dispositione tua ꝑmanet dies.
Nã nisi ita accipias. qͦmͦ ꝑmanet
dies: cũ post breue momentũ diei
sequat᷑ occasus. & fiat noctis succes¬
sio S st̃ quib semꝑ dies ẽ. Illis uti¬
q quib adest xp̃c qui dicit. ambu¬
late dũ lucẽ habetis. Hic ẽ dies quẽ
uidit abraham: dies remissionis
peccatorũ: de quo legis. Hic ẽ dies
quẽ fecit dñs: exultemꝰ & letem᷑
in. eo. Sunt gͦ scĩ quib sol nũquũ
occidit: qi dñs lux eoꝵ ẽ: sicut scri¬

Expanded text:
et super flumina praeparatus. denique respexit me sol, eo quod uelut pruinis hiemalibus geluque constrictam gentilis erroris congregationem gentium sol iustitiae diu indignam aestimauerit quam serena uultus sui luce lustraret. nonne tibi uidebatur hiberni rigor temporis, quando notusterrarum in ecclesia, in qua non Iudaeus tantummodo aut Graecus, non barbarus aut Scytha, non seruus aut liber, sed omnes in Christo unum sumus. sol omnibus fulget, dies omnibus lucet. Ideoque ait: dispositione tua permanet dies. nam nisi ita accipias, quomodo permanet dies, cum post breue momentum diei sequatur occasus et fiat noctis successio? sed sunt quibus semper dies est, illis utique quibus adest Christus, qui dicit: ambulate dum lucem habetis. habetis quem uidit Abraham, dies remissionis peccatorum, de quo legis: hic est dies quem fecit dominus; exultemus et laetemur in eo. sunt ergo sancti quibus sol numquam occidit, quia d
Abbreviated transcription (Latin):
bat xp̃i sũ: & respondebat ei dñs.
meus es. Aͥ uere dicit tuus fu̾: au¬
dit a dño meus es. Deniq de ipso
coronã meruit inuenire iusticiȩ.
Recte gͦ ꝓpħa dixit dauid tuus sũ:
qͥ semꝑ in do mansit. Et quar ratio¬
ne clixerit tuus sũ: addidit᷑. Iusti¬
ficationes tuas exquisuuꝰ. Noc est
nichil alioꝵ quesuu. s id solũ qd̵ tu¬
um ẽ desideraui. Alii querunt mo
nilia p̃tiosa: ego solas uistificationeᷤᷤ
tuas quasi quedã serta usticiȩ. A¬
lii domũ ad domũ. uillã ad ullã
uingunt quasi soli habitare possus
in t̾ra hac: & elementũ uolunt oc¬
cupare cõmitne. alii possessionẽ ae¬
ris ipstꝰ uendicare: mͥ in tuis iusti¬
ficationib omẽ patrimoniũ ẽ. Nescio
possidere: nͥ qd̵ tuii uiris ẽ. In tuis
eloquiis. spũalis mͥ cura refulsit
argenti: mͥ portio ds ẽ Tuus sum ego.
ꝙ pars m̃ hereditatis ñ i auro.
non in argento est: s in xp̃o iħu.¬

Expanded text:
ti sum\', et respondebat ei dominus: \'meus es\'. qui uere dicit: \'tuus sum\', audit a domino: \'meus es\'. denique de ipso coronam meruit inuenire iustitiae. Recte ergo propheta dixit Dauid: tuus sum, qui semper in domino mansit. et qua ratione dixerit \'tuus sum\', addidit: iustificationes tuas exquisiui, hoc est: nihil aliorum quaesiui, sed id solum quod tuum est desideraui. alii qunilia pretiosa, ego solas justificationes tuas quasi quaedam serta justitiae: alii domum ad domum, villam ad villam jungunt, quasi soli habitare possint in terra hac, et elementum volunt occupare commune, alii possessionem aeris ipsius vindicare: mihi in tuis justificationibus omne patrimonium est. Nescio possidere nisi quod tui juris est. In tuis eloquiis spiritalis mihi cura refulsit argenti. Mihi portio Deus est. Tuus sum ego; quia pars mihi haereditatis non in auro, non in argento est, sed in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
quillitati piȩ mentis: occidit
iracuncdiȩ. Unde ait. sol ñ occidat
suꝑ iracundiã urãm. Hinc po¬
test colligi. qr isdem orit᷑ & occi¬
dat. quoꝵ & uitia sepeliet. & in¬
luminet grãm. Mortuus ẽ e¬
nim peccato: ut dõ uiueret. hoc
ẽ peccato sumꝰ in illo mortui:
ut deo in ꝑꝑxtuo uiueremꝰ. Hide
ipsũ misteriũ p̃mntiat᷑. & orit᷑¬
sol.inquit. & oc̃cidit. &. in locũ
suũ trahit. Hoc ẽ qd dñs aitastũ

Expanded text:
quillitati piae mentis, occidit quillitati piae mentis, occidit iracundiae. unde ait: sol non occidat super iracundiam uestram. hinc potest colligi, quia isdem oriatur et occidat, quorum et uitia sepeliat et inluminet gratiam. mortuus est enim peccato, ut deo uiueret, hoc est: peccato sumus in illo mortui, ut deo in perpetuum uiueremus. uide ipsum mysterium praenuntiatum: e t oritur inquit, sol et occidit et in locum su
Abbreviated transcription (Latin):
iecit Generatio uadit. & genera¬
tio uenit. Neͣdit generatio. qr di¬
uites eguerunt & esurierunt qͥ
ante habunclabant. grã: postea
tam̃ ꝓpt̾ ꝑfidiã suã egere cepe¬
runt: qui autẽ pauꝑes eranͣt po
ptũ ẽ: eclent peuꝑes & satura¬
bunt᷑. Auclierunt enĩ dicentẽ:
habunclantes in omĩ bono. Non
plicitatis. He diuitiȩ sunt salubres
Nã copiȩ scłares salutẽ afferre non
possunt. Iui aut̃ habuerit habunti¬
am spũalẽ. huiꝰ t̾ra fłictife¬
ra stat u scłm bene funcdata ra¬
dice nirtutũ: uł anima utiq bo¬
nos germinans fructus. uł caro
mllis cupiclitatib mobilis ad ꝓ¬
laprionẽ. Hanc t̾rã circuit sol ui¬
sticiȩ salutaris: de quo scriptũ ẽ.
Et orit᷑ sol .& occidit: & in locum
suũ uadit. Ipse oriens illue uadit
ad austrũ. & gyrat ad aquilonem.
gyrando gyrat spc̃. & ingẏros
eiꝰ conuertit᷑ spc̃. Orit᷑ sol uistis:
occilit aut̃ iniustis. Orit᷑ tran¬

Expanded text:
jecit: Generatio vadit, et generajecit: Generatio vadit, et generatio venit. Vadit generatio, quia divites eguerunt et esurierunt . Qui ante abundabant gratia, postea tamen propter perfidiam suam egere coeperunt. Qui autem pauperes erant populptum est: edent pauperes et saturabuntur. audierunt enim dicentem: abundantes in omni bono, non plicitatis. hae diuitiae sunt salubres; nam copiae saeculares salutem adferre non possunt. qui autem habuerit abundantiam spiritalem, huius terra fructifera stat in saeculum bene fundata radice uirtutum, uel anima utique bonos germinans fructus uel caro uel is cupiditatibus mobilis ad prolapsionem. Hanc terram circuit sol iustitiae salutaris, de quo scriptum est: et oritur sol et occidit et in locum suum trahit; ipse oriens illuc uadit ad austrum et gyrat ad aquilonem; gyrando gyrat spiritus et in gyros eiu\' conuertitur spiritus. oritur sol iustis, occidit autem iniustis; oritur tran
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ t̾rã scriptura nos
docuit. dicente ꝓpħa: ds̃ sapien¬
tia fundauit terrã. parauit
aut̃ celos in intellectu. Terra gͦ
tãquã fundamentũ ẽ in qua
consistimꝰ: licet ipsam uł in he¬
miscidio cęli eẽ & is qͥ foris ẽ ser¬
mo concebret & scriptura signi¬
ficare uideat᷑. dicente iob sus¬
pendes terrã in nichilo. In cludit᷑
gͦ orbe cȩlesti. & icdo sol noctib non
inuenitur: qr gyrando in inferio¬
re inuenit᷑ orbis parte celestis. s
ñ ẽ cura scĩs. Axem cęli & elem̃¬
toꝵ spacia philosophico more nu¬
mero s e c describere. Ed enĩ hoc pro¬
dest saluti: qi scĩ spiritalib sem¬
per intendunt. & uite eterne ꝓ¬
futura uł cognoscere gestiunt ł
docere. Beniq hunc locũ pulchre
ñ materialẽ. dicens. Iuȩ habun¬
dantia homini in omĩ labore
suo quod laborat sub sole: Gene¬
ratio uadit & generatio uenit:
& t̾ra stat in scłm. hoc ẽ quȩ ha¬
bundantia spiritali homini ba¬
boranti sub sole usticie: & fub¬

Expanded text:
s terram, scriptura nos docuit dicente propheta: deus sapientia fundauit terram, parauit autem caelos in intellectu. terra ergo tamquam fundamentum est, in qua consistimus, licet ipsam uel in hemicyclio caeli esse et is qui foris est sermo concelebret et scriptura significare uideatur dicente Iob: suspendens terram in nihilo. includitur ergo orbe caelesti et ideo sol noctibus non uidetur, quia gyrando in inferiore inuenitur orbis parte eaelestis. sed non est cura sanctis axem caeli et elementorum spatia philosophico more numerosque describere — quid enim hoc prodest saluti? —, quia sancti spiritalibus semper intendunt et uitae aeternae profutura uel cognoscere gestiunt uel docere. Denique hunc locum pulchre non materialem, dicens: Quae abundantia homini in omni labore suo quo laborat sub sole? Generatio vadit, et generatio venit, et terra stat in saeculum ; hoc est, quae abundantia spiritali homini laboranti sub sole justitiae? Et sub
Abbreviated transcription (Latin):
pulus nationũ: qui diuꝰͣ dormis¬
ti eiugila aliquando & inluces¬
cet tibi xp̃e. Postremo om̃s inu¬
tantur ad eccłam. & sẏnagoge po¬
pulus & gentiliũ: s prius sẏnago¬
ge: qr priores ex uideis apłi cre¬
cliderunt. ꝑ ipsos postea nationũ
popłi congregati sunt. Hide gͦ
uenientẽ solẽ nr̃m ad austrum:
postea gyrantẽ ad aquilonẽ. Hie¬
rusalem. irłm. Xenit utiq ad eã
quã etiã uocare dignatꝰ ẽ. E hec
ierłm terrena ẽ: que occĩdit ꝓ¬
phetas. hoc ẽ synagoga uideoꝵ
re filios tuos sicut gallina pullos
gͥ ad gentes. gẏrando gyrauit sp̃c¬

Expanded text:
pulus nationum, qui diu ante dormispulus nationum, qui diu ante dormisti, euigila aliquando, et inlucescet tibi Christus. postremo omnes inuitantur ad ecclesiam, et synagogae populus et gentilium, sed prius synagogae, quia priores ex Iudaeis apostoli crediderunt, per ipsos postea nationum populi congregati sunt. Uide ergo uenientem solem nostrum ad austrum postea gyrantem ad aquilonem. Hierusalem Hierusalem — uenit utique ad eam quam etiam uocare dignatus est, sed haec Hierusalem terrena est, quae occidit prophetas, hoc est synagoga Iudaeorum —, re filios tuos sicut gallina pullos se ad gentes, gyrando autem gyrauit sp
Abbreviated transcription (Latin):
uis uentꝰ: ut popłs nationũ. S̾
qͥ erant graues ante ꝑfidia: nc̃
suꝑ aquilas leuiores facti funt
fide atq pietate: posteã quã ue¬
nit qͥ diceret. Ab aquilone ad dũc.
Et in eugłio. Henient ab oriente
& occidente: & ab aquilone: &
austro. & recumbent cũ abrale
ham: & eocẽ sunt nouissimi qui
erant primi. & sunt prumi qui
erant noussimi Deniq & ipse
psalmistã ait. Nons fỹon latera
aquilonis ciuitas regis magni.
hoc ẽ qui erant aquilonis latus.
popłs factꝰ ẽ regis ęterni: q. soluᷤ
magnus ẽ dñs. S forte dicas qͦmͦ
in canticis ẽ: ex surge aquilo et
ueni auster. Pleriq accipiunt¬
enĩ quasi ꝓiciat᷑ aquilo: & inui¬
tat᷑ auster. qd̃ si ita accipiunt. ex¬
turbat᷑ ab eccłã ꝑfictiȩ glatialis
asꝑitas. ne fiat fuga nr̃a hyeme
uł sabbato: & inuitatur austra¬
lis uerna temperies. Aut certe
ex surge aquilo. hoc ẽ surge qui
dormis & exurge a mortuis po¬

Expanded text:
uis uentus ut populus nationum. sed uis uentus ut populus nationum. sed qui erant graues ante perfidia, nunc super aquilas leuiores facti sunt fide atque pietate, posteaquam uenit qui diceret: ab aquilone adduc, et in euangelio: uenient ab oriente et occidente et ab aquilone et austro et recumbent in re ecce sunt novissimi, qui erant primi: et sunt primi, qui erant novissimi . Denique et ipse Psalmista ait: Mons Sion, latera aquilonis, civitas regis magni ; hoc est, qui erant aquilonis latus, populus factus est Regis aeterni, qui solus magnus est dominus. Sed forte dicas: \'quomodo in Canticis est: exsurge, aquilo, et ueni, auster? plerique enim accipiunt, quasi proiciatur aquilo et inuitetur auster. quodsi ita accipiunt, exturbatur ab ecclesia perfidiae glacialis asperitas, ne fiat fuga nostra hieme uel sabbato, et inuitatur australis uerna temperies. aut certe e xsurge, aquilo hoc est: surge qui dormis et exsurge a mortuis; po
Abbreviated transcription (Latin):
ad meipsũ. Traxit enĩ ad se om¬
niũ stucdia. ut uł peccata nr̃a
crucificeret: uł bonũ ingeniũ ad
iusticiã ꝓuocaret. Ad̾uerte quẽ¬
admoclum trahat. ad se. Pater
uolo ut ubi ego sum: & isti fint
mecũ. Et ad latronẽ ait. Hocłie
mecũ eris in paradyso. Aduerte
qͦmͦ omnia trahat. Exaltatꝰ ẽ cru¬
ce: & totꝰ mundus credidit. Ipse
oriens uiquit uadit ad austrum:
et gyrat ad aquilonẽ. Ille utiq o¬
riens qͥ ait. Oriens nom̃ ẽ mͥ. qui
semꝑ oritur piis: nũquã occidit.
Ipse oriens. popło hebreoꝵ ad ais¬
trũ iuit: ad molliorẽ popłm. lu¬
xuria magis feruente corporis
lubricũ. quã pietatis immanita¬
te p̃durũ: aut certe ad nobilio¬
rem plebẽ quȩ erat genis elec¬
tum: iindicans sibi patriarcla¬
rum ꝓsapiam. S qr ꝑseuerabat
in uitiis. nec emendabat errorẽ:
idõ sol iusticiȩ gyrauit ad gen¬
tes quȩ ante eloquiis cȩlestib
defraucdatȩ. im manes. & igno¬
biles habebant᷑. Aquilo enĩ gra¬

Expanded text:
raxit enim ad se omnium studia, ut uel peccata nostra crucifigeret uel bonum ingenium ad iustitiam prouocaret. aduerte quemadmodum trahat ad se: pater, uolo ut ubi ego sum et isti sint mecum, et ad latronem ait: hodie mecum eris in paradiso. aduerte quomodo omnia trahat: exaltatus est cruce et totus credidit mundus. Ipse oriens, inquit, uadit ad austrum et gyrat ad aquilonem, ille utique oriens, qui ait: oriens nomen est mihi, qui semper oritur piis, numquam occidit. ipse oriens populo Hebraeorum ad austrum iuit, ad molliorem populum luxuria magis feruentis corporis lubricum quam impietatis inmanitate praedurum, aut certe ad nobiliorem plebem, quae erat genus electum uindicans sibi patriarcharum prosapiam. sed quia perseuerabat in uitiis nec emendabat errorem, ideo sol iustitiae gyrauit ad gentes, quae ante eloquiis caelestibus defraudatae inmanes et ignobiles habebantur; aquilo enim gra
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui stucliũ cognoscendȩ di¬
uinitats exercent.Dicunt e.
operetur: cũ magis opus istud
quã cetera sint. Si: opus eͥñ ui¬
sticia ẽ: si opꝰ tẽperantia. si opꝰ
fortitudo: utiqͣ  ẽ etiã sapientia.
Istȩ enĩ quatuor pͥncipales uir¬
tutes habent᷑. Nã si oꝑat᷑. xp̃c

Expanded text:
eos, qui studium cognoscendae dieos, qui studium cognoscendae diuinitatis exercent. dicunt enoperetur, cum magis opus istud quam cetera sint. si enim opus iustitia est, si opus temperantia, si opus fortitudo, utique opus est etiam sapientia; istae enim quattuor principales uirtutes habentur. nam si operatur C
Abbreviated transcription (Latin):
is uelut quib dẽi oculis interiorib
uerbi nauigiũ appropinquare
anume sue cernit ¶ͦ aut̃ expressiꝰ
uidere ceperit: eo magis quasi
ad portũ ueritatis festinat acce¬
dere. & fit ꝓrimꝰ in uehende. Defe¬
cerunt gͦ oculi ꝓpħe in uerbũ dĩ
clicentis: quando consolaberis me.
Si oculi isti significati sunt quib
ernimꝰ & uidemꝰ. dicere debuert̃
quando consolaberis nos: hoc ẽ nou
singularit᷑. s pluralit᷑. S ꝙr ocu¬
ls mentis & oculus carnis unus
oculus fiunt. & tẽ homo consola¬
tione fulcit᷑ cũ caro & mens li¬
uersa ñ cupiunt. s unum deside¬
rant. unũ requirunt: ido inten¬
ti ad eũ qui ait ego & patͣ unũ
sumꝰ isti quoq oculi unũ e̾ẽ se
confitent᷑. qr uno atq eode desi¬
derio officioq fungunt᷑. Deficie¬
bet gͦ in uerbũ ꝓpħa. Nos aut̃
otiosos nos putamus. si uerbd tan¬
tũmͦ studere indeam᷑. E pluris
estimamꝰ eos qui oꝑantur: quã

Expanded text:
is uelut quibusdam oculis interioribus is uelut quibusdam oculis interioribus uerbi nauigium adpropinquare animae suae cernit. quo autem expressius uidere coeperit, eo magis quasi ad portum ueritatis festinat accedere, ut sit proximus inuehendae. Defecerunt ergo oculi prophetae in uerbum dei dicentes: quando Si oculi isti significati sunt, quibus cernimus et videmus, dicere debuerunt: Quando consolaberis nos; hoc est, non singulariter, sed pluraliter? Sed quia oculus mentis et oculus carnis unus oculus fiunt, et tunc homo consolatione fulcitur, cum caro et mens diversa non cupiunt, sed unum desiderant, unum requirunt; ideo intenti ad eum, qui ait: Ego et Pater unum sumus, isti quoque oculi unum esse se confitentur, quia uno atque eodem desiderio officioque funguntur. Deficiebat ergo in uerbum propheta. nos autem otiosos nos putamus, si uerbo tantummodo studere uideamur, et pluris - aestimamus eos, qui operantur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
optat offerre ablegatis omĩb do¬
mesticis occupationib. semitas ui¬
antif aut pedũ uestigia legit:
sic ꝓpħa curis exutꝰ scłarib in¬
terioꝵ oculoꝵ in uerbũ li ꝑiugil
custos. usq ad defectionẽ sui inten¬
clebat obtutꝰ.: corpus suũ redigens¬
⁊ saruituti. ⁊ anunã suã ad humi
litatis pauentiã aranee mͦ tabes¬
centis erudiens. Desiderabat enĩ
sicut ceruus fontes aquarũ. et
sitiebat in dnm̃ dm̃ suũ: cupienᷤᷤ
eiꝰ iuidere p̾sentiã & apparere an¬
te faciẽ cłĩ. Nunioq desiderio et
uehementi cupiditate deficienᷤ:
tunc se habiliorẽ his quȩ de dño
posceret imperandis ꝓpħica grã
p̃sumebat. Et nos gͥ intendamus
cor nrm̃ ut possimꝰ intellegereᷤ
scripturarũ. series. et uerbũ nob̾.
uenire a dño potulemꝰ: atq ite¬
llectũ dari.Siquis de longinquo
uerbũ dei obtutu mentis aspere¬
rit ñdũ planũ atq distinctum:

Expanded text:
optat offerre, ablegatis omnibus dooptat offerre, ablegatis omnibus domesticis occupationibus semitas uiantis aut pedum uestigia legit, sic propheta curis exutus saecularibus interiorum oculorum in uerbum dei peruigil custos usque ad defectionem sui intendebat obtutus, corpus suum re- digens seruituti et animam suam ad humlitatis patientiam araneae modo tabescentis erudiens. Desiderabat enim sicut cervus fontes aquarum, et sitiebat in Dominum Deum suum, cupiens ejus videre praesentiam, et apparere ante faciem Dei; nimioque desiderio et vehementi cupiditate deficiens, tunc se habiliorem iis quae de Domino poposcerit, impetrandis prophetica gratia praesumebat. Et nos igitur intendamus cor nostrum, ut possimus intelligere scripturarum, et uerbum nobis uenire a domino postulemus atque intellectum dari. si quis de longinquo uerbum dei obtutu mentis aspexerit nondum planum atque distinctum,
Abbreviated transcription (Latin):
erant absconlita mente cerne-¬
bant. Eͥd ẽ oculos deficere  le cor¬
poralib dicamꝰ: ut intellegamꝰ
de sp̃uatib. Non nel quando aliquẽ
desicleramꝰ & sꝑamꝰ affore: eo dirigi¬
mus oculos uncde sꝑamꝰ e̾e uentu¬
rum. Itaq contenti dui: cotuidia¬
na expectatione deficimꝰ. sic anna
circũspiciens in uiã: sollicitis adue¬
ntũ filii explorabat excubiis. sic
dauid ꝓpħa currentẽ de prelio
positis in turre exploratoribus
interrogare de salute filii pater
sedulus gestiebat. sic tenere etatis¬
uxor de specula littoreli inde¬
fessa expectatione p̾stolat᷑ aduen¬
tum: ut quacũq naiĩ iucderit.
illic putet coniugẽ nauigare. me¬
tuatq ne uidendi gr̃am dilecti¬
ante alius auduertat. nec ip̃sa pos
sit dicere uideo ͭ marite: sicut
anna dicebat ad filiũ uileo te:
fili. a mͦ libent᷑ moriar: mortis
udelicet dolorẽ exoptati conspe¬
ctus suauitate ñ sentiens. Ergo
ut illa que aduenienti uiro se

Expanded text:
erant abscondita, mente cerneerant abscondita, mente cernebant. Quid est oculos deficere? de corporalibus dicamus, ut intellegamus de spiritalibus. nonne, quando aliquem desideramus et speramus adfore, eo dirigimus oculos, unde speramus esse uenturum? itaque intenti diu cotidiana expectatione deficimus. sic Anna circumspiciens in uiam sollicitis aduentum filii explorabat excubiis. sic Dauid propheta currentem de proelio positis in turre exploratoribus interrogare de salute filii pater sedulus gestiebat. sic tenerae uxor aetatis de specula litorali indefessa expectatione uiri praestolatur aduentum, ut, quamcumque nauem uiderit, illic putet coniugem nauigare metuatque, ne uidendi gratiam dilecti alius anteuertat nec ipsa possit prima dicere: \'uideo te, marite\', sicut Anna dicebat ad filium: uideo te, fili, amodo libenter moriar, mortis uidelicet dolorem exoptati conspectus suauitate non sentiens. ergo ut illa, quae aduenienti uiro se
Abbreviated transcription (Latin):
los habens eccła moralẽ & misti¬
cum: fidei oculo: plis uidet. xpͣm.
Mysticus enĩ oculus acutior est:
moralis dulcior. Et fortasse isti
oculi stͣ quib paulus it̃debat
ȩterna: ubi cepit corporalia ñ
uidere. Deniq qui xp̃m ñ uide¬
bat priusquã oculos amiteret.
uidit eũ postea quã uisũ a¬
misit. oculoꝵ. Nidit eũ qui dixit.
quẽ etiã cdñm fatebat᷑. & infra.¬
Dnẽ inquit qͥd me uis facere: Non
gͦ uidebat eũ: cuiꝰ expectabat im
lus plus suscepit: nisi his quos
nob̾ monstrauit thse dicens. ora¬
bo sp̃ũ. orabo et mente . Deniq
ut scias qr uidit orando. factũ est
inquit reuertenti mͥ in ierłm:
cũ orarẽ in templo. pauorẽ ha¬
biu: uidi illũ dicentẽ mͥ. festina
et exi citius de ierłm: ñ enĩ reci¬
piunt testimoniũ tuũ de me.
Isti gͦ oculi in uerbũ dĩ deficirms
& dicunt: quando consolaberis
me. Istis oculis ꝓpħȩ dicebantur
uidentes: qr ꝑ reuelationẽ ea quȩ

Expanded text:
los habens ecclesia, moralem et mystilos habens ecclesia, moralem et mysticum, fidei oculo plus uidet Christum; mysticus enim oculus acutior est, moralis dulcior. Et fortasse isti oculi sunt quibus Paulus uidebat aeterna, ubi coepit corporalia non uidere. denique qui Christum non uidebat, priusquam oculos amitteret, uidit eum, posteaquam uisum amisit oculorum. uidit enim qui dixit: que domine, inquit, quid me uis facere? non ergo uidebat eum cuius expectabat implus plus coepit nisi his, quos nobis ipse monstrauit dicens: orabo spiritu, orabo et mente? denique ut scias quia uidit orando, factum e s t, inquit, reuertenti mihi in Hierusalem. cum orarem in templo, pauorem habui, uidi illum dicentem mihi: festina et exi citius de Hierusalem; non enim recipiunt testimonium tuum de me. isti ergo oculi in uerbum dei deficiunt et dicunt: quando consolaberis me? istis oculis prophetae dicebantur \'uidentes\', quia per reuelationem ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
interiora demersi tamquã exu¬
les eternoꝵ: & de illa suꝑnȩ spei
p̃sũptione deiecti. Attellat gͥ a
nima nr̃a deficiens suis urib
ut adhereat salutari di qui est
ueritas. uirtꝰ. atq sapientia. Qi gͥ de¬
ficit sibi ut uirtuti adhereat: amit
lutare defecit anima. eo qd̵ con¬
cupiscit eũ cuiꝰ passione seruata
est. hic in uerbũ dĩ ꝓpħȩ oculi
defecerunt. E uicleamꝰ ne quẽ ad¬
modũ illic adherens xp̃o anima
deficit in unũ spm̃. &. fit linus
spẽ: ita & deficiant oculi ut fiat
mens. Oculi enĩ. menus. isti sunt.
oculi scilicet interioris hominis:
ñ hi oculi qͥ ministerio fungun¬
tur obtutꝰ. Est enĩ oculus. & meis
carnis. s ille cecus ẽ oculis. qui
ñ uidet quȩ diuna sunt. qui
frustra mente carnis inflatus
ẽ. Est & alius sensus. xp̃i quo et¬
clesia.: uidet xpm: sicut ipse
tlicit ad sponsã. Corde nos ce¬
pisti uno ab oculis tuis. Perito
oculo carnali. Aut qr duos ocu¬

Expanded text:
interiora demersi tamquam exuinteriora demersi tamquam exules aeternorum et de illa supernae spei praesumptione deiecti. adtollatur igitur anima nostra deficiens suis uiribus, ut adhaereat salutari dei qui estueritas, uirtus atque sapientia. qui igitur deficit sibi, ut uirtuti adhaereat, amittlutare defecit anima, eo quod concupiscit eum cuius passione seruata est, hic in uerbum dei prophetae oculi defecerunt. et uideamus ne, quemadmodum illic adhaerens Christo animo deficit in unum spiritum et fit unus spiritus, ita et deficiant oculi, ut fiat una mens. oculi enim mentis isti sunt, oculi scilicet interioris hominis, non hi oculi qui ministerio funguntur obtutus. est enim oculus et mens carnis, sed ille caecus est oculus, qui non uidet quae diuina sunt, qui frustra mente carnis inflatus est. est et alius, sensus Christi, quo ecclesia uidet Christum, sicut ipse dicit ad sponsam: corde nos cepisti uno ab oculis tuis. merito n uidetur oculo carnali. aut quia duos ocu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ eiꝰ gła declarat᷑. Ergo ꝓpħa con¬
siderans quȩ legerat. & cernens
qd̃ cũ ade̾ẽt corpori uelut quibda
ligatꝰ huiꝰ uinculis uitȩ aberat
a salutari dĩ: concupiscebat. de¬
siderabat. deficiebat. & toto dis¬
soluebat᷑ affectu. ut totꝰ illiꝰ fie¬
ret qd desiderabat: sicut etiam
ispse in posteriorib dicit. Effun¬
do in conspectu eiꝰ orationẽ meam:
tribulationẽ meã ante ipsũ pro¬
nuntio: indeficiendo ex me sp̃m̃
meũ. Befecit enĩ eiꝰ sp̃c. immo ab
eo defecit sp̃c suus: qͥ seipsũ negat
ut ad hereat. xp̃o. Unde sȩmite eiꝰ
camꝰ eternũ: illud salutare dei.
Non concupiscamꝰ pecuniã.¶ aͣma¬
rissimi concupiscunt: ñ concupis¬
camꝰ alienȩ uxoris decorẽ. Non am¬
bitionis exagitem᷑ desiderio. ñ scłã¬
ri intendamꝰ głȩ: ñ fallacis cir.¬
cũscriptionis studiis occu peniur.
ñ ꝓrimũ circũuenire iniqui¬
tate cupiamꝰ. Non postremo partaes
uulpiũ simꝰ in t̃renȩ uoluptatis

Expanded text:
 ria declaratur. ergo propheta, considerans quae legerat et cernens qu» d, cum adesset corpori uelut quibusdam ligatus huius uinculis uitae, aberat a salutare dei, concupiscebat desiderabat deficiebat et toto dissoluebatur affectu, ut totus illius fieret quod desiderabat, sicut etiam ipse in posterioribus dicit: effundo in conspectu eius orationem meam, tribulationem meam ante ipsum pronuntio in deficiendo ex me spiritum meum. deficit enim eius spiritus, immo ab eo deficit spiritus suus qui se ipsum negat, ut adhaereat Christo. unde semitae eiuscamus aeternum, illud salutare dei; non concupiscamus pecuniam quam auarissimi concupiscunt, non concupiscamus alienae uxoris decorem, non ambitionis exagitemur desiderio, non saeculari intendamus gloriae, non fallacis circumscriptionis studiis occupemur, non proximum circumuenire iniquitate cupiamus, non postremo partes uulpium simus in terrenae uoluptatis
Abbreviated transcription (Latin):
na domꝰ tanto habitatore uideat᷑.¬
Non amittet suȩ p̾rogatuã na¬
ture: ut hominis nomen amittat.
Scriptura eiũ eũ hominẽ dicit:
qͥ ẽ ad imaginẽ & similitudinẽ di.
seccantẽ aut̃ ñ hominẽ s aut ser

Expanded text:
na domna domnon amittat suae praerogatiuam naturae, ne hominis nomen amittat. scriptura enim eum hominem dicit, qui est ad imaginem et similitudinem dei, peccantem autem non hominem, sed aut
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ut lex dicit. Hoc ẽ tͣ: id est tu¬
e animȩ. secularia te & munda¬
na ñ teneant: t̾restria ñ morent᷑.
ad illũ tota intentione festina:
ex cuiꝰ inspiratione consistis. Gran¬
de inquit homo & p̾tiosũ. uir mi¬
sericors. Hirũ fidelẽ opꝰ ẽ inuenire.
Disce homo. ubi granclis atq p̃¬
tiosus sis. Uilẽ te t̾ra demons¬
trat: s gloriosũ uirtꝰ facit fides
primo ficłe debet infundere s in
corde tuo refulgeat quȩła aucto¬
ris effigies: ne qͥ mentẽ tuã int̾ro¬
gat ñ agnoscat auctorẽ. An qͥcquã
tã pretiosũ. quã humilitas ut
naturã corporis & anime ꝑspici¬
subicias altero: recognoscas ꝓna
in uitiũ carnis illecebra. Misccd̃ira
suadet: ꝙ qd̵ alteri contuleris tibi
soluis Iuicqͥd adte ꝓcedit. inte re¬
currit: & quicqͥd fueris tibi soluis.
& quicqͥd fueris. tͥ ꝓficit. Huiracis
animȩ uigor. sensus rationis & in
tellectꝰ capex atq uidicii: ut dig¬

Expanded text:
tibi, ut Lex dicit, id est animae tutibi, ut Lex dicit, id est animae tuae: saecularia te et mundana non teneant, terrestria non morentur. Ad illum tota intentione festina, ex cujus inspiratione consistis: Grande, inquit, homo, et pretiosum vir misericors: virum fidelem opus est invenire . Disce, homo, ubi grandis, atque pretiosus sis. Vilem te terra demonstrat, sed gloriosum virtus facit, fidesprimo fidem debet infundere, ut in corde tuo refulgeat quaedam auctoris effigies; ne qui mentem tuam interrogat, non agnoscat auctorem. An quidquam tam pretiosum, quam humilitas; ut naturam corporis animaeque perspicibjicias, altero recognoscas. Prona in vitium carnis illecebra misericordiam suadet; quia quod alteri contuleris, tibi solvis: quidquid a te procedit, in te recurrit, et quidquid feceris, tibi solvis: et quidquid profueris, tibi proficit. Vivacis animae vigor, sensus rationis et capax intellectus atque judicii, ut dig
Abbreviated transcription (Latin):
manus tuȩ fecerunt me.S dixisti
tias ñ fecert̃ manus tuȩ. s dixisti
ꝓclucant aquȩ reptilia animarũ
quadaupedia & reptilia. & bestias
t̾rȩ. Me aut̃ inquit fecisti: me tuis
manib figurasti. Hoc ẽ ñ figuras¬
ti bestias manib cuis. ñ reptilia.
ñ uolatilia: me aut̃ fȩcert̃ manus
tue & parauert̃ me. Non mediocre
opus ẽ qd̵ paratũ ẽ: cũ sapientia u¬
num qdq disponit᷑ & parat᷑. deniq
sapientia dicit. Cũ pararet cȩlos. cũ
Quȩ uox dñi ẽ: nisi faciamꝰ hominẽs
qui st̃ isti cerui: nͥ inimici serpenti¬
b qͥ suꝑ aspides ambulant & uene¬
na ñ sentiunt.Non uile gͥ ñ corpo¬
rale arbitror: qd parauit ds. Nlosce
te ipsũ homo: tuȩ animȩ dicitur
in canticis. Nisi cognoueris te for¬
mosã. in mulibrib Cognosce te ami¬
ma. qi ñ de t̾ra. ñ de luto es. sn suf¬
flauit te ds̃: & fecit in anmam
uiuentẽ. Opus ẽs magnificũ dĩ:
generatione inspiratũ. attende

Expanded text:
manus tuae fecerunt me. sed dixisti manus tuae fecerunt me. sed dixisti tias non fecerunt manus tuae, sed dixisti: producant aquae reptilia animarum quadrupedia et reptilia et bestias terrae. me autem, inquit, fecisti, me tuis manibus figurasti, hoc est: non figurasti bestias manibus tuis, non reptilia, non uolatilia; m e autem fecerunt manus tuae et parauerunt me. Non mediocre opus est quod paratum est, cum sapientia unumquodque disponitur et paratur. denique Sapientia dicit: cum pararet caelos, cum quae uox domini est nisi: faciamus hominem? qui sunt isti cerui nisi inimici serpentibus, qui super aspides ambulant et uenena non sentiunt? non uile igitur, non corporale arbitror quod parauit deus. nosce te ipsum, homo; tuae animae dicitur in Canticis: nisi cognoueris te formosam in mulieribus. cognosce te, anima, quia non de terra, non de luto es, quia insufflauit te deus et fecit in animam uiuentem. nspiratione formatum: Attende