comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exbum superantu
prodieus nec patris linquens
dexteram ad opus suum exi¬
ens ueilit ad uite uesperam.
In mortem a discipulo
suis tradendus enuilis pri¬
us in uite ferculo se tradi

Expanded text:
erbum supernum prodiens, Nec Patris linquens dexteram, Ad opus suum exiens, Venit ad vitae vesperum. In morte a discipulo Suis tradendus aemulis: Prius in vitae ferculo Se tradi
Abbreviated transcription (Latin):
uere penitintibus ⁊ cõsessis
qui matutinali officio fe¬
f ciustem ĩ ecclesia ĩ quã
d ce eiatur inter¬
misse totidem. Qui autẽ
ĩ primis ip̃ius festi uesperis¬
Qui uero in seciudis to¬
tidem. Illis quoq q̃ prime.
tercie. sexte. none ac cõple¬
pro qualibet horar ipsaꝵ¬
qui per octabas ip̃ius festi.¬
ciis intererunt. centum
ña. ⁊ beatoꝵ petri ⁊ parili

Expanded text:
vere penitentibus et confessis qui in Matutinali officio festi eiusdem in ecclesia in qua illud celebraretur interMisse totidem et qui in primis ipsius festi Vesperisqui autem in secundis totidem Illis vero qui Prime Tertie Sexte None et Complepro qualibet qui per octavas earumdem festivvisitaverint, centum a et beatorum Petri et Pauli
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticipatione patris fit me¬
sicut ꝑticipatione filii: per
unitatem corporis et sãgni¬
nis. quia illa mãducãtio
potatioq significat esficit
nos meliores. Uiuimꝰ ergo
nos propter xp̃m mandr¬
cantes eum: id est xpistũ
accipientes uitam eternã:

Expanded text:
ticipatione Patris fit mesicut participatione Filii, per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos, propter ipsum manducantes eum, id est, per ipsum accipientes aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
suis manib. Uerbũ caro
panem uerum uerbo carnẽ
efficit fitqz sangius xpisti
merũ et si sensus deficit ad
firmandum cor sincerum
sola fides sufficit: Tantum
ergo sacramentũ ueneremur
cernui et antiquũ documẽtũ
nouo cedat ritui p̾stet fides
supplementũ scusuũ defectiũ.
¶tintori genitoq laus et

Expanded text:
. Verbum caro, panem verum Verbo carnem efficit: Fitque sanguis Christi merum, Et si sensus deficit: 2 Ad firmandum cor syncerum Sola fides sufficit. Tantum ergo Sacramentum Veneremur cernui: Et antiquum documentum Novo cedat ritui: Praestet fides supplementum Sensuum defectui. Genitori, Genitoque, Lau
Abbreviated transcription (Latin):
Lectis recolitur ce¬
na nouissima qila
azinia dedisse fratrib iuxta
legitima priscis indulta pa¬
tribus Post agnum ty¬
picum expletis epulis corp̾
dominicum datũ discipłĩs
sic totum omnibus quod
totum singulis eius fate¬
mur manib. Dedit
fragilibus corporis ferculũ
dedit et tristibus sanguinis
poculum dicens accipite qd̃
trado uasculum omnes ex
eo bibite Sic sacrificiũ

Expanded text:
ctis recolitur coena novissima, Qua azyma Dedisse fratribus, juxta legitima Priscis indulta patribus. Post agnum typicum, expletis epulis, Corpus Dominicum datum discipulis, 4 Sic totum omnibus, quod totum singulis, Ejus fatemur manibus. Dedit ex frugibus corporis ferculum, Dedit ex vitibus sanguinis poculum, Dicens, Accipite quod trado vasculum, Omnes ex eo bibite. Sic sacrificiu
Abbreviated transcription (Latin):
rum: an caro xp̃i. que utiq¬
est corpus uite. Manna il¬
lud de celo: hoc suꝑ celum.
Illud celi: hoc domus cẽloꝵ
Illud corruptiomi obnoxiũ
si in diem alterũ seruaret᷑.
hoc alienũ ab omni corrup¬

Expanded text:
rum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc super coelum; illud coeli, hoc Domini coelorum; illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corrup
Abbreviated transcription (Latin):
ubi celebraretur adessent:
centum dies. Qͥ uero misse
festi uesperis similiter centũ
Qui uero in secundis totidẽ.
Eis quoqz qui prime. tertie.
sexte none ac completoriz
adcẽnt officiis: pro qualibet
ip̃ar horaꝵ quadraginta.
octabas ĩ matutinalibus

Expanded text:
elebraretur interessent centum, qui uero missæ festi uesperis similiter centum, qui autem secundis totidem, illis uero qui primæ, tertiæ, sextæ, nonæ accompletorii horarum officiis pro qualibet ipsarum quadraginta; us festi matutinalibus
Abbreviated transcription (Latin):
me manet et ego ĩ illo. Hoc
est nanducare illam escã.
et illum potum bibere ĩ xp̃o
manere et illum manentẽ
in se habere. Ac per hoc non
manet in xp̃o: in quo nõ
manet xp̃s. proculdubio
non manducat spũaliter
sacramenta corporis ⁊ san¬
rei sacramentũ ad indiciũ
sibi manducat et bibit: qͥ

Expanded text:
me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum potum bibere, in Christo manere, et illum manentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet Christus, procul dubio nec manducat spiritualiterSacramentum corporis et sanrei Sacramentum ad judicium sibi manduca
Abbreviated transcription (Latin):
uicũq religiose gu¬
stauerit: cormuptionem
sentire non poterit. Illis
aqua de petra fluxit: tibi
sanguis de xp̃o. Illos lacia
gius dilint ĩeternũ. Iudeus
bibit et sitit. tu cũ biberis siti¬
re nõ poteris. Et illud in
ubra: hoc ĩ ueritate. Sed
illud qd̃ miraris: unibra ẽ.
cuius umbra mirtiris. Audi

Expanded text:
uicumque religiose gustauerit, corruptionem sentire non poterit. Illis aqua de petra fluxit, tibi sanguis e Christo. Illos ad guis diluit in eternum. Iudeus bibit et sitit, tu cum biberis sitire non poteris. Et illud in umbra, hoc in ueritate. Si illud quod miraris umbra est cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticipatione patris fit me¬
sicut ꝑticipatione filii: per
potatioq significat esficit
nos meliores. Uiuimꝰ ergo
nos propter xp̃m mandr¬
cantes eum: id est xpistũ
accipientes uitam eternã:

Expanded text:
ticipatione Patris fit mesicut participatio Filii per upotatioque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ciosi quem in mundi precim.
fructus uentris genero si rex effu¬
nobis natus ex
so uerbi semine sui moras in¬
colatus miro clausit ordine.
In supreme nocte cene recõ¬
bens cum fratribus obserua

Expanded text:
iosi, Quem in mundi pretium Fructus ventris generosi Rex effunobis natus Ex so verbi semine; Sui moras incolatus Miro clausit ordine. In supremae nocte coenae, Recumbens cum fratribus, Observa
Abbreviated transcription (Latin):
omo quidam fecit cenã
magnam et misit seruũ suũ
hora cene dicere iuitatis ut ue¬
nirent. Quia parata sũt om̃¬
eiite come d dite pa nem
menu et bibite uiriurm quod npi¬
saiuuo bis. Quia parã.

Expanded text:
omo quidam fecit coenam magnam, et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent, quia parata sunt omnVenite, comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis. Quia para
Abbreviated transcription (Latin):
istud instituit cuius officiũ
cõmitti uoluit solis presbite¬
ris quibus sic congruit ut
sumant et dent ceteris. Pa¬
nis angelicus fit panis homi

Expanded text:
istud instituit, Cujus officium committi voluit Solis Presbyteris, quibus sic congruit, Ut sumant, et dent caeteris. Panis Angelicus fit panis homi
Abbreviated transcription (Latin):
urĩ seculares latitudines pure ipũ eciũ moã stem laxions
n austeras augustias roliguistis / Ut eego huc semꝑ grã
di giiores conseamini dei semꝑ truorẽ et innoĩe in brĩs cod
hatere sata gite ut quãto a seclaribus cuiulabus ⁊ delicus
liberiores estis tuuto amplius plurero deo totes mentis et
mrne urrtutibus anhelens uane si quis in crastum̃ ar chupu
huecines. In dex aut eccluosticu queliler seculausue ꝑsora
har ut̃e onstitutiens pagniã suicus / contia eum benne tẽptu

Expanded text:
ipsas eciam monasterii laxioris minus austeras angustias reliquistis. Ut ergo hac semper gratia digniorem censeamini, Dei semper timorem et amorem in vestris cordibus habere satagite, ut quanto a secularibus tumultibus et deliciis liberiores estis, tanto amplius placere Deo tocius mentis et anime virtutibus anheletis. Sane si quis in crastinum archiepivicecomes, judex aut ecclesiastica quelibet secularisve persona, hanc nostre constitutionis paginam sciens, contra eam temere
Abbreviated transcription (Latin):
cõuocatis fabus dixit. En fratres dñ ur̃is profectibꝰ i̾iugi¬
lare / biẽq peticioni parere studiu: crimen Inobediẽtie qd
teste sc̃o sanuille quasi scelus ydolatrit est incurri. Dile
Em̃ sermõnu quẽ rogatu / ur̃o dictani temeraruẽ ninus absq
cãpłi gene licẽtia edere prestipsi Quapp̃t ꝙͣtociꝰ ullũ afferẽtes
igne cremate: ne pro culxa dobediẽtus ultricibꝰ gehẽus flãnus

Expanded text:
convocatis fratribus dixit: En fratres, dum vestris profectibus invigilare vestraeque petitioni parere studui, crimen inobedientiae, quod, testante sancto Samuele , quasi scelus idololatriae est, incurri. Libellum nempe Sermonum, quem rogatu vestro dictavi, temerarie nimis absque capituli generalis licentia edere praesumpsi. Quapropter quantocius illum afferentes, igne cremate, ne pro culpa inobedientiae ultricibus gehennae flammis
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc in aplicae sedis rogimine dũo dis ponibile pronoti conspi cinox
utipso p̃stanle religioniin augge el quae recte atq ad salutemaũ
tatuta sunt nostri dobeamus aulhie offirii fir mate. Ideirco fe
in Christo enarisgimi petitiom urae chacitale dobita iuparhinus
asxiasum et yeligiomi urãe patitno congralulaules affech
dei opere q nõd roepistis manum nrro confirmahionis apporinas
Asgensu si quidiu et delibtr lione coĩ Abbalum el featrũ noues¬
rioro postroy et episcopoꝵ in quoꝵ parrochiis eadon monasite
continsaitur/ quãdau de ouseruatro no rogulae boali dodudie
etrde alqrs non nullis que ordiui ur̃o et loco udreẜaria yides
et difoe uauti aui / autño sedis aplica petitis confir mari.

Expanded text:
Ad hoc in apostolicae sedis regimen Domino disponente promoti conspicimur, ut ipso praestante religionem augere, et quae recte, atque ad salutem animarum statuta sunt, nostri debeamus auctoritate officii firmare. Idcirco, filii in Christo charissimi, petitioni vestrae charitate debita impertimur assensum, et religioni vestrae paterno congratulantes affectu, Dei opensu et deliberatione communi abbatum et fratrum monasteriorum vestrorum et episcoporum in quorum parochiis eadem monasteria continentur, quedam de observatione regule beati Benedicti et de aliis nonnullis que ordini vestro et loco necessaria videbantur et
Abbreviated transcription (Latin):
pt crura. quibdam utriusq sexus ẽẽ natinã.
⁊ dextrã mãmã uirilem ⁊ simstrã muliebrẽ. incibꝰ¬
q inter se coeñdo ⁊ gign̾e ⁊ par̾e. aliis ora nõ esse.
froditus. Item ferũt esse gentẽ ubi singła crura
in pedib hñt nec poplitem flectunt ⁊ sũt mnabi
celeritatis aũ anuos aliquot. nr̃a c̾te mea in oriẽte¬
simplex. Nam duo erãt capita ⁊ duo p ͨ tora qua¬
tuor manꝰ uenter aute iuiꝰ ⁊ pedes duo sic̃ uni hoĩ
Et tãdiu uixit ut multos ad eũ indend fama tra¬

Expanded text:
post crura, quibusdam utriusque sexus esse naturam et dextram mammam uii-ilem, sinistram muliebrem, uicibusque inter se coeundo et gignere et parere; aliis ora non esse re. Item ferunt esse gentem, ubi singula crura in pedibus habent, nec poplitem flectunt, et sunt mirabilis cupauit. Ante annos aliquot, nostra certe memoria, in Orieinferioribus simplex. Nam duo erant capita, duo pectora, quattuor manus, uenter autem unus, et pedes duo, sicut uni homini; et tam diu uixit, ut multos ad eum uidendum fama contra
Abbreviated transcription (Latin):
orto splendore solis uisus illius hebetatur. Hãc
au̾t insula crethens non ht̃. Et si neĩat aliuude¬
statum moritur. Noctua nõ est bubo. Nam bubo
tua ip̃a que ad mod̾ magius ⁊ glancis ocłoꝵ puꝑ¬
pillis nocturnaꝵ tenebraꝵ caligantẽ non sentit
horrorem. Et quo fu̾it nox obscurior eo contra usũ
amũ cet᷑aꝵ in offensos ex̾cet uolatus. Exorto aũt
declat esse aliquos qui cũ oculos hẽant ad idd̾ et
ud̾e nõ soleant et iuisus sui. soł offõ fũgantur in
tenebris de cordis ocłĩs loquor quos bũit sapiẽtes
mũdi et non indẽt in luce nil cernũt in cenebris
ambłant dũ demoĩoꝵ tenebrosa ruuãtur et celi

Expanded text:
t videre; nam exorto splendore solis, visus illius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis non habet; et si veniat aliundestatim moritur. Noctua autem non est bubo; nam bubo tua ipsa quemadmodum magnis et glaucis oculorum pupillis nocturnarum tenebrarum caligantem non sentit horrorem; et quo fuerit nox obscurior, eo contra usum avium caeterarum inoffensos exercet volatus. Exorto autemdeclarat esse aliquos, qui cum oculos habeant ad videndum, videre non soleant, et visus sui officio solis fungantur in tenebris. De cordis oculis loquor, quos habent sapientes mundi, et non vident, in luce nihil cernunt, in tenebris ambulant, dum daemoniorum tenebrosa
Abbreviated transcription (Latin):
differunt quia mos est qui morã fec̾it. Unde ⁊ sic
diffĩtur. mos est longa consuetudo de moribꝰ tc̃ti
tũmodo. uł mos est quedam lex inuendi ulło u¬
mos est netusta ⁊ prolata consuetudo sũ lex non
sigõm. ut iste ht bonos mores. ⁊ ꝓprie dicitur de bone
sicuti inciũ de malo. Mali ergo mores non sũt mo

Expanded text:
differunt quia mos est qui moram fecerit, unde et sic diffinitur: mos est longa consuetudo de moribus tracta tantummodo, vel mos est quedam lex vivendi nullo Mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non ionem, ut ‘iste habet mores ’, et proprie dicitur de bono sicut vitium de malo: mali ergo mores non sunt mo
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ ũꝙͣ ꝑ obedienciam bonũ qd̃ agitur int̾iuitti.
Neq enĩ mala in ꝑadiso arbor extitit ꝙͣ deus hoĩe
contingere interdreit. S ut meliꝰ ꝑobediencie me¬
ritum homo bũ cõditus crescet dignũ fu̾at ut hũc
ł a bono probib̾et. quatuꝰ tanto uenus ħ ꝙ aget¬
uirtus esset ꝙͣto ⁊ abono cessans autor suo se sub¬
ditũ hũiliꝰ ex hiberet. S nocand̃ ꝙ illic dicitur ee
ne tetigitis. Qui enĩ ab uno quol bono subiectos
sit cũ ab una ꝓlubuit ut c̾aturam suam quã nole

Expanded text:
et per obedientiam bonum quod agitur intermitti. Neque enim mala in paradiso arbor exstitit, quam Deus homini, ne contingeret, interdixit; sed ut per melius obedientiae meritum homo bene conditus cresceret, dignum fuerat ut hunc etiam a bono prohiberet, quatenus tanto verius hoc bono cessans auctori suo se subditum humilius exhiberet. Sed notandum quod illic dicitur: Ex ne tetigeritis . Qui enim ab uno quolibet bono subjectos sit, cum ab una prohibuit, ut creaturam suam, quam nole
Abbreviated transcription (Latin):
uero in hexameron dicit. ꝑdicem ferunt astuta q̃ aliena
onci dĩpiat.ħ est ꝑdicis alt̾ius ⁊ corꝑe fouet suo. s stam¬
dis sue fructum hr̃e nou posse. quia cũ edire̾it pullos
carattit eos. quia ubi uocẽ eius audierĩt que oua
gn̾aut relc̃a ea ad illam senaturali quodam iniere
⁊ amore confunt ꝙͣ u̾am sibi uirem ouoꝵ gu̾one
tis. I uicassum ꝓprios fũdit labores ac fitndis sue p̾¬
cio multatur. Unde ⁊ hiemias ait. clamauit ꝑ dre et
couggaut que nou peꝑit .i. oua congregauit᷑ et cla¬
mauit . q. ouars sue fraudis effectu. s ludit oꝑaqz
ĩpenso labore alii educit quos ip̃a dnituruo fotu se¬
dulitatis aĩauit. luiꝰ mutator est dẏabolꝰ qͥ gu̾ones¬
sesus ꝓpͥn carentes uigore potint ⁊g̾gare fouẽs eos
illecebris corͣlibꝰ ubi primũ uox xp̃i ꝑuuli fu̾it ĩfu¬
la discedũt at ad eamse conferunt matrẽ que ꝓullos
suos sicut aus mr̃ro amore cõplectitur. Cong̾gauit

Expanded text:
uae aliena oua diripiat, hoc est perdicis alterius, et corpore foueat suo, sed fraudis suae fructum habere non posse, quia, cum eduxerit pullos suos, amittit eos, quia, ubi uocem eius audierint quae oua generauit relicta ea ad illam se naturali quodam munere et amore conferunt quam ueram sibi matrem ouorum getis. itaque incassum proprios fundit labores ac fraudis suae pretio multatur. unde et Hieremias ait: clamauit perdix et congregauit quae non peperit, id est oua congregauit et clamauit quasi ouans suae fraudis effectu, sed ludit operam, quia inpenso labore alii educit quos ipsa diuturnae fotu sedulitatis nouerimus. huius imitator est diabolus, qui gesensus proprii carentes vigore potuerit congregare, fovens eos illecebris corporalibus, ubi primum vox Christi parvulis fuerit infusa, discedunt atque ad eam se conferunt matrem, quae pullos s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dĩtatẽ lumẽ est qui mediate cũa in eiꝰ ut̾o fier
dignatꝰ est ꝓ hũanitatẽ corpus. quia ergo lunẽ
incorporeũ in eiꝰ erat utero corꝑandũ ei ꝯmi que in¬
corpe nõ cõcepit ad corpus dr̃ uirtus altissum obum¬
brabit tibi .i. corpus uite hũanitatis accipiet in cor¬

Expanded text:
itatem lumen est; qui mediante anima, in ejus utero fieri dignatus est per humanitatem corpus. Quia ergo lumen incorporeum in ejus erat utero corporandum, ei quae incorporeum concepit ad corpus dicitur: Virtus Altissimi obumbrabit tibi. Id est, corpus in te humanitatis accipiet incor
Abbreviated transcription (Latin):
cedit feliciter. Leo fortissimꝰ bestiaꝵ ad nullius pa¬
uebat occ̃sum. Gallus succĩctus lũbos et aries nec
est rex qui resicat ei. ⁊ qui stultus appari̾nt postꝙͣ
eleuatus est in sublime. sicut exponit. gͥgͥ. maxx.¬
scriptũ eist uicit leo de tribri inda. qui fortissimꝰ
bestiaꝵ. dicitur quia in illo ꝯd̾ mfirm̃ est dĩ forciꝰ
est bomũb. qui ad nulliꝰ pauet occursũ dicit enĩ
uenit pͥnceps mũdi huis. ⁊ in me nõ ħt quidꝙͣ
Gallus succuictus lũbos .i. p̾dicatores sancti int̾
huiꝰ noctis tenebras. u̾m manie nĩciantes. qui
a dũo dicitur. Sunt lumbi urĩ p̾cincti. ⁊ aries n ͤ
est rer qui resistat ei. Quem aliũ in hoc loco arietẽ
acupimꝰ insi pͥmũ intra eccliam. ordĩem sacer¬
dotũ. de quib scriptum est. afferte dũo filios ari¬

Expanded text:
cedit feliciter: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum: Gallus succinctus lumbos: et aries: nec est rex, qui resistat ei. Et qui stultus apparuit postquam elevatus est in sublime: si enim intellexscriptum est, Vicit leo de tribu Juda . Qui fortissimus bestiarum dicitur, quia in illo hoc quod infirmum est Dei, fortius est hominibus ; qui ad nullius pavet occursum; dicit enim, Venit princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam . Gallus succinctus lumbhujus noctis tenebras, verum mane nuntiantes. Qui a Domino dicitur, Sint lumbi vestri praecincti . Et aries: nec est rex qui resistat ei. Quem alium hoc loco arietem accipimus, nisi primum intra Ecclesiam ordinem sacerdotum, de quibus scriptum est, Afferte Domino filios ari
Abbreviated transcription (Latin):
tredo ossiũ iudia. quia ꝑ liuoris uriciũ anĩ dei
ocłos peunt. ⁊ forcia acta uirtutũ ossa qmippe
eruatur ntimemꝰ. difficile nã est ut ħ alã nẽ
ĩuideat qd adipisci alt exoptat quia ꝯuicsͤ
temꝑale ꝑcipitur tanto uꝰ fit suigulis qnͣto
diditur in multis. ⁊ idcͥco desiderantis mentẽ
liuor eetruciat quia ħ qd appetit aut fũditus
alter accipiens adiunt aut a qnͣtitate resti¬
git. Qun ergo liuoris peste plene carere desid̾at
gustat que ⁊ omĩb una est ⁊ singulis tota. Q̃
tanto largior oũditur quãto ad hans ꝑcipien¬
ciũ multitudo dilatatur Inummucio ergo li¬
uoris est affectus surgens et̾ne dulcedims
et plena mors est enis ꝑfcũs amor eclutatis.
Nam cũ mens ab eiꝰ reĩ appetitu retrahr que
accipientiũ nũo ꝑtitur. tanto magis proxim̃
diligit qnͣtoruꝰ ex prouectu illis sua dãpns
ꝑtimescit. Ce si ꝑfcẽ in amore celestis patrie

Expanded text:
idia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt etiam fortia acta virtutum. Ossa quippe eruatur intimemus? Difficile namque est ut hoc alteri non invideat, quod adipisci alter exoptat: quia quidquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis: et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris peste plene carere desiderat, gustat; quae et omnibus una est, et singulis tota; quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multitudo dilatatur. Imminutio ergo livoris est affectus surgens internae dulcedinis et plena mors est ejus, perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab ejus rei appetitu retrahitur, quae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit; quanto minus ex provectu illius sua damna pertimescit. Quae si perfecte in amore coelestis patriae
Abbreviated transcription (Latin):
unde dicitur ħ̃ eleccrum.tri. quia ad radium
solis clarius auro argentoq reluceat. Et sũt
tria gen̾a electri. Unũ genꝰ est gr̃mm quod
flint ab arborib ⁊ durescit in lapidẽ quod et
dicit in electrum dum aurũ argentũqz misce¬
tur argentũ ad claritatẽ crescit᷑. Aurui uero a
uatura clarior fc̃a est .q. ꝑ aurũ creuit argen¬
tum. Et quia dĩuitas a fulgore suo ñis est
aspectib temꝑata .q. aurũ nobis paluit. ar¬

Expanded text:
unde dicitur hoc electrum quia ad radium solis clarius auro argentoque eluceat. Et sunt tria genera electri: unum genus est gummi quod fluit ab arboribus et durescit in lapidem, quod et  In electro dum aurum argentumque miscetur, argentum ad claritatem crescit, aurum vero a tura clarior facta est, quasi per aurum crevit argentum. Et quia divinitas a fulgore suo nostris est aspectibus temperata, quasi aurum nobis palluit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ emblematis. In libro designis. Nñc de peripe¬
tasmatis q̃mad te expedias uon hẽs in eod̾ sca¬
phia cũ emblematis. Id ad hemũ. aiii ͦ de or̃oni¬
b aut poeniatis ꝙͣuis ueutro gũe ħ uͥbi ꝓ¬
fert. Si enĩ sit̃ plantus ⁊ alii uetustissum feͣĩ¬
uino gu̾e ħ ꝓculisset pares silłas onuĩ casui

Expanded text:
 emblematīs. in libro de signis : «nunc de peripetasmatis quemadmodum te expedias non habes». in eodem: «scaphia cum emblematis». idem ad Herennium IIII: «de orationibus aut poematis», quamuis neutro genere hoc fert. si enim, sicut Plautus et alii uetustissimi, femininum hoc protulisset, pares syllabas omni casui
Abbreviated transcription (Latin):
copam paciũtur .I. ꝑ gtm płalem. Inuenitur¬
tũ marũ pro mariũ. qui cũ in raro usu est gts̃
apd̾ ueniũ incarĩe belli ꝑuiti senex fretus
pietate diũ alloqutꝰ sũ dĩ. regis fratrem.
neptiuĩ regñtor eui marũ pro mariũ¶¶ Com

Expanded text:
alem. inueni marum pro marium, qui tamen in rarost usu genetiuus, apud Naeuium in carmine belli Punici : «senex fretus pietatei deum adlocutus summi / deum regis fratrem Neptunum regnatorem / marum», pro marium
Abbreviated transcription (Latin):
in.si. s in .ia. t̾i̾imat. Et amplustra enĩ. et am¬
plustria antiqui pro tulisse inuenũtur. Cic̃ in
araco. Nanib assũptis fluitancia q̃rere ãplu¬
stra. Cesar n arato fulgent argoe stellis ãplu¬
tempora.¬

Expanded text:
in a, sed etiam in ia terminat: et aplustra enim et aplustria antiqui protulisse inueniuntur. Cicero in Arato : «nauibus absumptis fluitantia quaerere aplustra». Caesar in Arato : «fulgent Argoae stellis aplutempora
Abbreviated transcription (Latin):
cirositatis inciũ. que dum cuiust mentẽ
adimestigãdam intam ꝓycimi ext̾ius du¬
cit. semꝑ ei sua intima abscondit ut aliena
sciens se nesciat. ⁊ curiosi animꝰ qnͣto ꝑitꝰ
fu̾nt aliem m̾iti tanto ficit ignarꝰ sui. Ideo

Expanded text:
curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat, et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fiat ignarus sui. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
nũcios dc̃m. Matutinũ aũt est int̾ abscessum
tenebraꝵ. et aurore aduentũ. Et dẽ matutinũ.
qr ħ temꝑe inchoante mane fit. Diluculũ quasi
leui p̾cedit. Est aũt aurora dici clarescentis ex¬
ordium. et pͥmꝰ splendor aeris qui grece eos

Expanded text:
num? Resp. Matutinum est inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum, et dictum matutinum, quod hoc tempus inchoante mane sit. Inter. Quilem praecedit. 14. Est autem aurora diei clarescentis exordium, et primus splendor aeris, qui Graece ἠὼ
Abbreviated transcription (Latin):
ista uł desipieus suspicetur qui mnimꝵ cũ sit
semꝑ omĩpotens. Sic intendit omĩb. ut as¬
sit singul. Sic adest singłis ut sił omĩb nũqͥ
desit. Nam si quosdam peccautes deserit eisdem¬
ora impleat. Sic uit̾iora ĩpleat ut ext̾ĩora ar¬
cũdet. Sic sũma regit ut una non deserat Sic
a cognoscentis ertimacõne. uide. in p̾stio et ĩ¬

Expanded text:
o vel desipiens ista suspicetur? Qui nimirum cum sit semper omnipotens, sic intendit omnibus, ut adsit singulis; sic adest singulis, ut simul omnibus nunquam desit. Nam etsi quosdam peccatora impleat; sic interiora implet ut exteriora circumdet; sic summa regit, ut ima non deserat; sica cognoscentis aestimatione; sic adest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fcũs. Ibi eiũ qͥcquid amabr̃ aderit. nec deside¬
rabitur: ꝙ non adent. onme ꝙ ibi erit. bonũ
erit. ⁊ sũmus deus sũmũ bonũ erit. Et ꝙ est
dicitur non inuenitur in t̾ra suauit̾ inuen¬
cm. abyssus dicit. non in me est. ⁊ mare lo¬

Expanded text:
uerit. Quidquid amabitur, aderit: nec desiderabitur quod non aderit. Omne quod ibi erit, bonum erit, et summus Deus summum bonum erit, atque ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium. Abyssus dicit, non est in me; mare lo
Abbreviated transcription (Latin):
stice mediatorem dei ⁊ hom̃i decoꝵ quid̃ sapĩa et
iurtute. S finsse sangiũs effusione roseũ eũq
unctũ a deo pr̃e ⁊ oleo leticie p̾ ꝯsortib sius. Item
anagogen ħ est sensum ad sr̃iora ducentẽ figa¬
te deminciatꝑ hystoriam namq hystoͣ fi¬
scłi huiꝰ ꝯꝑatur etatib. ꝑ u̾bum hystoͣ dũ hoc
legoria fci tropologicã ħ est moralẽ ꝑfcõnem de¬
signat ut tumca talaris ⁊ polmta ꝙͣ Iacob pa¬

Expanded text:
t, mediatorem Dei et hominum, decorum quidem sapientia et virtute, sed sui fuisse sanguinis effusione roseum, eumdemque unctum a Deo Patre oleo laetitiae, prae consortibus suis. Item anagogen, hoc est, sensum ad superiora ducentem figurate denuntiat. per historiam namque historia fis conparatur aetatibus. per uerbum historia, dum hoc allegoria facti tropologicam, hoc est, moralem perfectionem designat, ut tunica talaris et polymita, quam Iacob pa
Abbreviated transcription (Latin):
nouislia alñ in dyabolũ dicitur ꝙ nõ in ipie
Q pociꝰ n eiꝰ corꝑe possit agnosci. Qd̾ h non solũ
in eis qui mamtestissime foris sunt. S in eis
tiuuũto palea uetilabꝰ ultimo separetur. ¶ Lx¬
sis ⁊ lege. aliud ex alio facuut intelligi qd eit
compbendi. Nam ubiq uelut aliud dicitur ut
alud intesligatur. ⁊ si nomen ip̃ius tropi in lo¬
ꝙͣ di cute non unuenitur tropica locucõ ese. que
cũfit ubi fieri solet sñ labore sequitur intelłe¬
tus cũ ueio ubi non solet laboratur ut inteili¬
gatur ab aliis magis. ab aliis ramꝰ. sic̾ mag̃¬
ut dicũtur intessigende suit. sic mͥ tuͣslatis qui
facuit tropicas locucõnes ubi aliud ex alio

Expanded text:
liquando in diabolum dicitur, quod non in ipso, sed potius in eius corpore possit agnosci, quod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam frumento palea uentilabro ultimo separetur. quosis. et lege", aliud ex alio faciunt intellegi, quod est comprehendi. Nam ubicumque velut aliud dicitur ut aliud intelligatur, etsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non invenitur, tropica locutio est. Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus: cum vero ubi non solet, laboratur ut intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magut dicuntur intellegendae sunt, sic in translatis, quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio
Abbreviated transcription (Latin):
unde apparet non solas tempoꝵ questiones
istis mimeris ẽẽ soluendas: S lacius patere
significacõnes eorum ⁊ in malca proserpere.
c cm̃ mitn̾us iste in apocał ad temꝑora per¬
tiuet s ad honnues.

Expanded text:
Unde apparet non solas temporum quaestiones istis numeris esse solvendas, sed latius patere significationes eorum, et in multa proserpere. Neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines.
Abbreviated transcription (Latin):
sus sensĩ. I deo aũt diximꝰ nou plane. qr pocest
esse aliqua rõ ut fere dur᷑ que ouuĩ corpore ferũ¬
pro nͣc qd celib omĩa uorͣ surt. sanus ꝓ uali¬
dus accipitur. ergo ⁊ sane ꝓualide si quo no¬
cuit sensũ que morantur. A rito u̾o ubo uł ritu
rite ꝑ recte. quia nicħ traditur ritib nsi ꝙ rectũ¬

Expanded text:
sus sensim; ideo autem diximus non plane, quia potest esse aliqua ratio, ut ferae dicuntur, quae omni corpore feruod celeribus omnia iuxta sunt; sanus pro ualidus accipitur. ergo et sane pro ualde hoc quoque nociunt sensum, quae morantur; a rito uero uerbo uel ritu rite pro recte, quia nihil traditur ritibus, nisi quod rectu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑticipiũ ut ceuo cenatus. pnͣdeo puͣsus. niro
niratus. careo cassus. ꝗd̾ ⁊ noiũ est. passus a
pateo.titubo citubas. placoo placitus. qesco
sus. audeo ausus. soleo solitus. fio fcũs. fido fi¬
sus. ¶ Detustissum tñ ⁊ ex aliis płiuus neu¬
tris inuemũtur ꝓtulisse ꝑticipia p̾t̾iti que¬

Expanded text:
ictum est: caeno caenatus, prandeo pransus, iuro iuratus, careo cassus, quod et nomen est, passus a pateo, titubo titubatus, placeo placitus, quiesco sus, audeo ausus, soleo solitus, fio factus, fido fisus. uetustissimi tamen et ex aliis plurimis neutris inueniuntur protulisse participia praeteriti, quo
Abbreviated transcription (Latin):
fessus. tendo. tetendi census. tiundo tutudi tonsus.
phendo p̾hendi p̾hensus. scrudo. dis. scissus. fido fi¬
⁊ tortus autiqui dicebant. a torreo quo costus fit.¬
facit supinũ i. sum. ⁊ ex eo compoĩtis que in
t̾ciam tnͣseũt ꝯugõnem ⁊ a peułtĩam simplicis
supimi in .I. comitunt. ut do. dedi. datum. reddidi

Expanded text:
fossus, tendo tetendi tensus, tundo tutudi tunsus, prehendo prehendi prehensus, scindo scidi scissus, findo fiet tortus antique; a torreo quoque tostus fit.facit supinum, et ex eo compositis, quae in tertiam transeunt coniugationem et a paenultimam simplicis supini in i conuertunt, ut do dedi datum, reddo reddidi
Abbreviated transcription (Latin):
iienimꝰ uerba dĩuari. ut acornice. cornicor. ⁊ a
fructice. fructicor. ꝑ sus nescio quid tecũ graue cor¬
pharis. ⁊ ab arcitecto. arcitector. ctaris. a pr̃e patro
patras. ⁊ patrisso. agreco. grecisso. a spumia spu¬
mo. ab unda undo. abũdo. inudo. ab aqua: aquor
bulo. pabulor. laris. ab antiquo autiq ãtiquas.
uesperasco. a luce. luceo. auocte ꝑ nocto. amare uł
amarito. marito. maritas. ab hyeme. hiemo.
alĩpha. limphor. pharis. ¶ Aitiũ uero nomĩa
tam apd̃ grecos pła ꝙͣ apud nos. omĩa post u̾ba
naturałr sunt accipienda. doceo post doctor. ꝓfite¬
or post ꝓfessor. suo. post sutor. scribo post scriptor.
oro. poct orator. et sunt fere omĩa ꝓfessionũ uoĩa
unde nos quo philosophor. articector. poetor in
ĩponũtur ex u̾bis uoĩa. non ex noĩb sba ꝑficiũt
Ut amo. amator. moueo. mouitor. curro. cursor.

Expanded text:
inuenimus uerba deriuari, ut a cornice cornicor et a frutice fruticor. Persius: «nescio quid tecum graue corphilosopharis et ab architecto architector architectaris, a patre patro patras et patrisso, a Graeco graecisso, a spuma spumo, ab unda undo, abundo, inundo, ab aqua aquor abulo pabulor pabularis, ab antiquo antiquo antiquasuesperasco, a luce luceo, a nocte pernocto, a mare uel marito marito maritas, ab hieme hiemo pha lymphor lympharis. artium uero nomina tam apud Graecos pleraque quam apud nos omnia post uerba naturaliter sunt accipienda. doceo post doctor, profiteor post professor, suo post sutor, scribo post scriptor, oro post orator. et sunt fere omnia professionum nomina unde nos quoque philosophor, architector, poetor inimponuntur, ex uerbis nomina, non ex nominibus uerba perficiunt, ut amo amator, moneo monitor, curro cursor,
Abbreviated transcription (Latin):
apud latinos aũt dignitatũ nomĩa pła ex
uerbis uł nomĩb nascũtur que faciũt uerłn.
ut consula ꝯsulendo. dictator. adictando. que¬
stor a questu. edilic. ab edib. p̾tor a p̾eũdo. ductor
adrcendo. imꝑator ab ĩꝑando. ergo rer solum ꝙ
aregendo nascitur. peꝑit ex se se aliud uerbũ .s.¬

Expanded text:
d Latinos autem dignitatum nomina pleraque ex uerbis uel nominibus nascuntur, quae faciunt uerba, ut consul a consulendo, dictator autem a dictando, quaestor a quaestu et aedilis ab aedibus, praetor a praeeundo, ductor a ducendo, imperator ab imperando. ergo rex solum, quod a regendo nascitur, peperit ex sese aliud uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
N. ptus. exeũt ꝑticipia p̾t̾iti passim cũ ac¬
tuia enusd̃ temꝑis in .pi. uł płi. uł. iii. ter¬
iniantur ut cepi captus ⁊ rep cͥspe.
dicatur. ꝙͣnis uetustissi nouus nptus ꝓtu¬
lisse mueniũtur. qd ñc in usu nõ est. enu emꝑtꝰ
aideim ademptus. redemi redemptꝰ. rapu quor

Expanded text:
n ptus exeunt participia praeteriti passiua, cum actiua eiusdem temporis in pi uel in psi uel mi terminantur, ut cepi captus, coepi coeptudicatur, quamuis uetustissimi nouus nuptus protulisse inueniantur, quod nunc in usu non est, emi emptus, ademi adempt
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝙ si deficiũt supina ⁊̃ deficiunt ꝑticipia. tum
futuri temꝑis in .tus. desmẽcia ꝙͣ pret̾iti que ex
ip̃is nasciłtur. ad inuenis in omĩb meditatĩs.
et uichoatiuis. in quib deficiũt supina duo ex¬
trema qnib deficientib sup̃ dcorum quorũ tempoꝵ

Expanded text:
na, deficiunt etiam participia tam futuri temporis in rus desinentia quam praeteriti, quae ex ipsis nascuntur, quod inuenis in omnibus meditatiuis et inchoatiuis, in quibus deficiunt supina duo extrema, quibus deficientibus supra dictorum quoque temporum
Abbreviated transcription (Latin):
mutantes in compõne .d. in .c. seqũte .c. Sic ergo
quos ⁊ in eod̾ sensu. ⁊ ab utro istoꝵ descendit U̾¬
bum desid̾atinũ in .so. ab. arcio antiquo deberet
cersis. Item ab accio mod̾no d descend̾e rriter c¬
mutatũ est pͥmũ .s. in a ⁊ dr̃ accerso. accersis: In¬
uenitur ergo arcerso ab arcio arcis. Item arcesso.
ab arceo. Icem accerso ab accio. Item accesso ab ac
in ead significacõne cum eo. ⁊ ht̃ .r. in añpeułt᷑.

Expanded text:
mutantes in compositione in c sequente c: sic ergo quos et in eodem sensu. Et ab utroque istorum descendit verbum de-sis. Item ab accio moderno descendit acmutatum est primum s in r et dicitur accerso -sis. Inveniuntur ergo arcerso ab arcio, arcesso ab arceo, accerso ab accio, accesso ab accet in eadem significatione cum eo et habet r in antepenultima
Abbreviated transcription (Latin):
ut huiꝰ oꝑis dc̃ã ꝑcurrens in hiis u̾bori folia
uon requiras. quia ꝑ sacra eloquia ab eorum
tͣctatorib infructuose loquacitatis leuitas stu¬
diose cõposcitur dũ intemplo dĩ nemꝰ plãtari
nimori plenitudĩe spicarũ grana curgescunt.
uñ ⁊ ip̃am loquendi artem ꝙͣ magist̾ia discipli¬
ne ext̾ioris ĩsimuant euare despexi. Nam sicut
collisionẽ fugio. non barbarisim ꝯfusionẽ dem¬
quia indignũ uehenent᷑ existimo ut u̾ba celesti
oracłi constringã sub regłis donati. Neq enĩ ħ
abussis interp̾tio i scͥpture sacre aucͣte ẜuata
sũt: ex qua nunirũ. quia nr̃a expõ oritur dignũ
ꝓfcõ est ut quasi edita soboles spẽm sue mr̃is m¬

Expanded text:
ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut collisionem fugio, non barbarismi confusionem dequia indignum vehementer existimo ut verba celestis oraculi restringam sub regulis Donati. Neque enim hec ab ullis interpretibus in Scripture sacre auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles spetiem sue matris im
Abbreviated transcription (Latin):
fricui frictus. aueco quo nerbo uecatus ⁊ nectus
inuenitur ꝑticipiũ. S necatus dicitur ꝓp̾e ferro.
cipiũtur in .ui. diuuisas p̾̃titũ desmuencia q̃ peult᷑.
.I. m ꝑticipiis nõ hũt hec dociu doctus. tenui tẽtus.
censui census. Tercie quo rapui raptus. et ex co¬
accinor. accentus. ꝙͣuis occiuui. ⁊ accimui faciunt
non hñt .I. in ꝑticipiis. ut desero desenn. desertus.
dissero disserm disetus. in sero inserui insertus. aꝑio
census. ¶ In. lui u̾o desmẽcia .ui. nitus ꝯu̾tunt
in ꝑticipio ut colo colui cultus. qñ est quarte con¬
⁊ alitus. Unde ⁊ nolo uolui uultus facit. quia
noiĩ est ꝑticipale. quõ colui cultus. Iñ est quar
te ꝯuĩgõnis. Que ⁊.o. u̾bi in .n. conu̾tunt Q
uero in pñti in.aio. desinũt .I. extrema prẽtiti
i. tus. com̾isa faciũt ꝑticipia. polluo. lius. tus

Expanded text:
fricui frictus. a neco quoque uerbo necatus et nectus inuenitur participium. sed necatus proprie dicitur ferro, cipiuntur in ui diuisas praeteritum desinentia, quae paenultimam i in participiis non habent, haec: docui doctus, tenui tentus, censui census; tertiae quoque rapui raptus et ex eoaccinor accentus, quamuis occinui, accinui faciant non habent i in participiis: desero deserui desertus, dissero disserui dissertus, insero inserui insertus, apericensus. in lui uero desinentia ui in tus conuertunt in participio, ut colo colui cultus, occulo oet alitus. unde etiam uolo uolui uultus facit, quod nomen est participiale, quomodo colui cultus, quando quartionis, quae etiam o uerbi in u conuertunt. quae uero in praesenti in uo desinunt, i extrema praeteriti in tus conuersa faciunt participia: polluo pollui
Abbreviated transcription (Latin):
m ip̃is deficiencia aliquo caũ. nec iiũ: nam
i eo quo mutãtur adiectiua que nullo deficiũt
casu siue mobłia sint sũ induas ⁊ sonantes de¬
smeucia. Que eñ deficuĩt faa sumnt. ut fas dc̃o
tporum hũt ꝑticipia ut gaudeo. gaudens. gaui¬
sus. gainsimus. audeo. audeus. ausus. ausurus.
soleo. solens. solitus. solitunis. fio. fiens. fcũs
bi. uñ a supino eius nascitur passiuũ p̾titi ꝑtici¬
fidens. fisus. fisurus.. de inmniero.

Expanded text:
in ipsis deficientia aliquo casu. nec mirum, nam in eo quoque imitantur adiectiua, quae nullo deficiunt casu, siue sint mobilia siue in duas consonantes desinentia. quae enim deficiunt, fixa sunt, ut fas, dicioporum habent participia, ut gaudeo gaudens gauisus gauisurus, audeo audens ausus ausurus, soleo solens solitus soliturus, fio fiens factus frbi, unde a supino eius nascitur passiuum praeteriti particifidens fisus fisurus. a communi
Abbreviated transcription (Latin):
tõ. Difficilis aũt difficult᷑ facit pro difficilit̾. Et
ab oĩ oĩo. p̾t̾ea a trib ⁊ quatuor nascũtur ad uͥ¬
uit᷑. Silr̃ paulisꝑ. tantisꝑ. parup. cõpoĩta sunt.
Uetustissicũ q̃dam contra supͣdc̃am regulom
ꝓtułunt. S si quid sunt nonũa neutra pro adu̾¬
bais ut sublime uolans assuũtur. alit̾ uł alũ¬
uo reicurtur ut pompomiꝰ de ꝓ philoso phia.

Expanded text:
to»; difficilis autem difficulter facit pro difficiliter, et ab omni omnino. praeterea et a tribus et quattuor nascuntur aduiter paulisper, tantisper, parumper composita sunt. uetustissimi tamen quaedam contra supra dictam regulam protulerunt. sed si quidem sint nomina neutra pro aduerbiis, ut «sublime uolans», assumentur: aliter uero reiciantur, ut Pomponius de philosophia :
Abbreviated transcription (Latin):
t̾iua non inuẽintur. s d̾matina a nomĩbus
desmeus m .e. longam conu̾titur ⁊ facit aduer¬
bium ut claro. dare. optimo optime. pulcio
dm̃ ulłm qui ei paulo affabre fcũs. huic sane
sane. fero fere. Excipiũtur bñ ⁊ male a uono et

Expanded text:
atiua a nominibus desinens in e longam conuertitur et facit aduerbium, ut huic claro clarē, optimo optimē, pulchro I: «deum nullum, qui ei paulo affabrē factus», huic sano sanē, fero ferē. excipitur benĕ et malĕ a bono et
Abbreviated transcription (Latin):
et uolunt quidã. ħ esse hebreum ⁊ sigͣt ꝯd̾
sendi ut psalma sit quod psallitur dya¬
ꝓsalma uero incerpoĩtum in psallendo
filenciũ ut sicut simpsalma dicitur uocis
siodrus est dẏapsalma sermonũ rupta cõ¬
tiuacõ docens ubicũq ruptum fi̾t ꝑso¬

Expanded text:
et volunt quidam esse hebreum et significaintervallum psallendi, ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium, ut, sicut simpsalma dicitur vocis siodorus: ‘est diapsalma sermonum rupta continuatio, docens ubicumque repertum fuerit perso
Abbreviated transcription (Latin):
om̃. Credanus gͥ omĩ reꝵ crcataꝵ celestiũ¬
uł terrestriũ. insibiliũ uł inuisibiliũ cãm nõ
ẽẽ insi bonitatẽ creatoris qui est deus unus
⁊ uerus cuiꝰ tanta est bonitas. ut sume bonꝰ
bĩtudinis sue qua et̾nalit̾ beatus est alios
uelit ẽẽ ꝑticipes ꝙͣ uidet ⁊ comunicari posse.
⁊ minui oĩo non posse. illud g̾ bonũ ꝙ ipse

Expanded text:
reatarum coelestium, terrestrium, visibilium vel invisibilium causam non esse nisi bonitatem Creatoris, qui est Deus unus et verus. Cujus tanta est bonitas, ut summe bonus beatitudinis suae qua aeternaliter beatus est, alios velit esse participes, quam videt et communicari posse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cubare. Item recumbo.bis. ⁊ recubo. bas. ꝓpͥe
incubiculo. sicut recubat languidꝰ S accũ¬
bit in triclimo cõiia. Item recũbere. uł re¬
cubure .i. iacere. uł sed̾e ad comestionẽ. Item¬
succũbo. bis. ⁊ succubo. bas .i. cessare uł sr̃ari.
uł sb̃tus cumibere uł cubare. Cumbo. bis. et

Expanded text:
cubare; recumbo -bis et recubo -bas: proprie in cubiculo, sicut decumbit languidus; sed accumbit in triclinio conviva, item recumbere vel recubare idest iacere vel sedere ad comestionem; succumbo -bis et succubo -bas, idest cessare vel superari vel subtus cumbere vel cubare, unde hic et
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Dicitur ħ digestum sti. quidam liber le¬
galis. Sic dc̃us propter legalia precepta i
excellentur digesta. unde hic ⁊ hec digestalis.¬
⁊ hoc. le. quod ꝑtinet ad digestum.
componitur indigestio. ⁊ ħ indigestꝰ. stus. stu.

Expanded text:
t hoc Digestum -ti, quidam liber legalis sic dictus propter legalia precepta ibi excellenter digesta. Unde hic et hec digestalis -le, quod pertinet ad Digestum, com
Abbreviated transcription (Latin):
dam ains que alienos pullos educat uel m¬
trit. ⁊ dicitur sic. quia dũ cuculus eius oua
sorbeat: sua relurquit. que curuca tãdru ea fo
uet. ⁊ pullos natos educat. donec filii inde na¬
ti ⁊ excreti eam comedũt. Unde ⁊ curuca dr̃ ille
qui cũ credat mit̾re filios suos nutrit alienos¬
sedes consulũ uł p̾coꝵ ⁊ ediliũ. Et dr̃ curulꝰ
quasi currulꝰ quia incurrui febantur. unde
hic ⁊ ħ curulis. ⁊ hoc.le. adiectiuũ ⁊ hic et ħ
curulis qui de dignitate sedet in tali sede. et

Expanded text:
dam avis que alienos filios educat; et dicitur sic quia dum cuculus eius ova sorbeat, sua relinquit, que curuca tamdiu fovet et pullos natos educat donec filii nati excreti eam comedunt; unde et curuca dicitur ille qui cum credat suos nutrire filios nutrit alienossedes consulum vel pretorum vel edilium et dicitur curulis quasi currulis quia in curru ferebatur; unde hic et hec curulis et hoc -le adiectivum et hic et hec curulis, qui de dignitate sedet in tali sede. It
Abbreviated transcription (Latin):
D Ies. dicitur a dian quia clarus sit dies
dicitur a deis quia eoꝵ nonũb dies ap¬
pellantur quia noĩb planetaꝵ. ꝙ quidem
deos reputau̾ut. semp.n. dies simnt nom̃
aib illo planeta que in illo die ht̃ p̾mam

Expanded text:
 a dian dies, quia clarus sit; vel dies dicitur a deis quia eorum nominibus dies appellantur, quia nominibus planetarum, quos quidam deos reputaverunt. Semper enim dies sumit nomen ab illo planeta qui in illa die habet primam
Abbreviated transcription (Latin):
dies dicitur artificiał quidam nacuralis.
Dies artificiał est claritas solis in aere iũ¬
est spaciũ in quo sol u̾titur ab oriente in
occidentem. Dies natiunł est spaciũ diei
⁊ noctis .i. spaciũ in quo procedit ab ori¬
ente in occidentẽ. ⁊ itm ab occidente reuer¬
titur in oriencem. huiꝰ diei p̾ncipium.
diu̾so mõ assignatur. Caldei ⁊ ꝑse a solis
ortu faciũt iuiciũ diei naturalis egiꝑtui
ab uncio uoctis. Romam a media nocte.
aghemenses a sexta hora diei.

Expanded text:
dies dicitur artificialis, quidam naturalis. Dies artificialis est claritas solis in aere vel spatium in quo sol vergitur ab oriente in occidentem; dies naturalis est spatium diei et noctis, idest spatium in quo sol procedit ab oriente in occidentem et iterum ab occidente revertitur in orientem. Huius diei principium diverso modo assignatur. Caldei et Perse a solis ortu faciunt initium diei naturalis; Egiptii ab initio noctis; Romani a media nocte; Athenienses a sexta hora diei.
Abbreviated transcription (Latin):
fit cũ cibaria ⁊ pocus instomacho dĩduntur et
quedã ꝑs purior tnͣsmittitur ad membra ad
alimenta uite quedam grossiora iutantur
ad secessũ unde in pͥmo regum dicitur amie¬
digere paululũ riuũ quo mades.¬
componitur hic ⁊ ħ iudigestibilis. et hoc. le.¬

Expanded text:
fit cum cibaria et potus in stomacho dividuntur, et quedam pars purior transmittitur ad membra ad alimenta vite, quedam vero grossior mittitur ad secessum, unde in libro Regum dicitur ‘digere paululum vinum quo madescomponitur indigest
Abbreviated transcription (Latin):
drana. quasi noua lux uł claritas eit enĩ
lima que suigłis mensib fc̃a hebes singłis
mensib a sole lumen accipit. Et sic semꝑ
gua claritate quasi flore u̾gintatis uł qr
ip̃a eit luminare unꝰ quod p̾est nocti ĩ qua
discursum suũ hñt bruta aialia. sicut hõ¬

Expanded text:
Diana, quasi nova lux vel claritas: est enim luna que, singulis mensibus facta hebes, singulis mensibus a sole lumen accipit et sic sempergna claritate, quasi flore virginitatis, vel ipsa est luminare minus quod preest nocti in qua discursum suum habent bruta animalia, sicut ho
Abbreviated transcription (Latin):
ista uł desipieus suspicetur qui mnimꝵ cũ sit
semꝑ omĩpotens. Sic intendit omĩb. ut as¬
sit singul. Sic adest singłis ut sił omĩb nũqͥ
desit. Nam si quosdam peccautes deserit eisdem
ora impleat. Sic uit̾iora ĩpleat ut ext̾ĩora ar¬
cũdet. Sic sũma regit ut una non deserat Sic
a cognoscentis ertimacõne. uide. in p̾stio et ĩ¬

Expanded text:
ista vel desipiens suspicetur, qui nimirum cum sit semper omnipotens, sic intendit omnibus ut adsit singulis, sic adest singulis, ut simul omnibus nunquam desit. Nam etsi quosdam peccanteora impleat; sic interiora implet ut exteriora circumdet; sic summa regit, ut ima non deserat; sica cognoscentis aestimatione; sic adest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̃t dũte dño. er habundancia cordis os loquitur.
Et sunt spẽs pestis huiꝰ duui. ilii quidem iude
detinciõnis. Alii aũt quodam siłato uecũde fuco
ꝯtemptã maliciã ꝙ retinere non p̃t adũbrar
conantur. Uideas alta p̾micti suspiria. sicq
ledcõem. Et quidem tantꝰo ꝑsuasibilior est qͣco
creditur ab hiis qui auduent corde unuto ⁊ ma¬
gis condolencio affrũ ꝙͣ malicõse proferri.
doleo niquid uehement᷑ pro eo quod diligo cũ
satis. i uꝙͣ potui ac de re corrigere eum. Et ali

Expanded text:
 Domino: Ex abundantia cordis os loquitur . Et sunt species pestis hujus, dum alii quidem nude detractionis; alii autem quodam simulatae verecundiae fuco conceptam malitiam, quam retinere non possunt, adumbrare conentur. Videas alta praemitti suspiria, sicqueledictionem, et quidem tanto persuasibiliorem, quanto creditur ab his qui audiunt, corde invito, et magis condolentis affectu, quam malitiose proferri. Doleo, inquit, vehementer, pro eo quod diligo eum satis, et nunquam potui de hac re corrigere eum. Et ali
Abbreviated transcription (Latin):
cione esse unde quia qui moriatur deorsũ fit
a fũctione uite et dicitur definigi .i. mori uude
definictus .i. mortuꝰ quia deorsum est a functõne
uite. Item olim functi dicebatur quoddã genus
ciuiũ q̃ fungebantur officio ⁊ honore aliquo uñ¬

Expanded text:
tione esse, unde, quia qui moritur deorsum sit a functione vite, dicitur defungi, idest mori. Unde defunctus dicitur mortuus, quia deorsum est a functione um, et hinc functi dicebantur quoddam genus civium qui fungebantur officio et honore aliquo. Un
Abbreviated transcription (Latin):
dex cercius ut incausis agendis. uł dicit᷑
dyaletica a dỹa ꝙ est de. ⁊ lectos qd est
dcõ. quia in ea disputatur dedictis ⁊ ẜm
ca agreco uerbo dỹalogiste. qd est disputa¬
re Inde d̾aletica quasi ars disputatoria.¬

Expanded text:
dex ut in causis agendis. Vel dicitur dialetica a dia quod est de et lectos quod est dictio quia in ea disputatur de dictis, et ca a greco verbo dialegiste quod est disputare, inde dialetica, quasi ars disputatoria