comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q emendetur. Et sicut qͥ occul¬
tam admitit offensam: occul¬
to curatur remedio: ne medi¬
cina publica depublicet uulnꝰ
filii in dolorem matͥs eccł̃ie:
dum alios insultare cernat
alioᷤᷤ applaudere sibi id in alio
diuinantes: qd̃ receꝑunt in
se:ita qui publice peccat.non
pͥuatim: s publice peniteat.
Ut qui sc̃ãm eccl̃iam aꝑto re¬
atu uuln̾auĩt: aꝑta satisfac¬
tione medeat᷑ uuln̾ate. Gradꝰ
aute satisfactionũ: gradum
requirit culparum.Uñ mors
pͥma. tanqͣm duab reliquis
leuior: leuius curat᷑. Sccd̃a aũ¬
q̃m magis ĩpotart debet qͣm
prima. longe uero minus qͣm
extrema: difficilius curatur qͣ
prima. longe faciliꝰ qͣm extre¬
ma. Ille qui om̃pc est. nullã
oĩo patiebat᷑ difficultatem.
ut alit ⁊ alit̃ mortuos suscitaret:

Expanded text:
que emendetur, Et sicut qui occulque emendetur, Et sicut qui occultam admittit offensam, occulto curatur remedio, ne medicina publica depublicet vulnus filii in dolorem matris Ecclesiae, dum alios insultare cernat, alios applaudere sibi, id in alio divinantes quod reperiunt in se; ita qui publice peccat, non privatim, sed publice poeniteat. Ut qui sanctam Ecclesiam aperto reatu vulneraverit, aperta satisfactione medeatur vulneratae. Gradus autem satisfactionum gradum requirit culparum: unde mors prima tanquam reliquis levior levius curatur; secunda aum magis imputari debet quam prima, longe vero minus quam extrema, difficilius curatur quam prima, longe facilius quam extrema. Ille qui omnipotens est nullam omnino patiebatur difficultatem, ut aliter et aliter mortuos suscitaret
Abbreviated transcription (Latin):
dosq distinguit. certũq nume¬
rum ñ tͣnsit: iudens huiꝰmodi
ñ ingrata significatiõi. Nui¬
rũ primꝰ mortuus. in priuato
leuit᷑ a xͦ suscitat᷑. Axͦ: qm̃ ꝑ¬
te potes inuincibilib infirma¬
ri. uenialib: morbo aggrauari.
tandẽ ꝑ ꝯsensũ mori. Non ꝑ tes
ꝑsuscitatore: ad uitã potes re¬
dire. In pͥuato fit suscttatio:
qͥa pͥuata ñ sunt publicanda.
s priuatis remediis curanda.
tuũ in porta corã multis.non¬
nlła cũ mora. qm̃ scelus adomo
cordis in port̾ã exiliens operis:
feriendum ẽ pena certe graui
tanqͣm parͣtũ in porta. gͣuiori:
si coram multis. Tertio p̾stat᷑
uita ĩa fetido. uͥ mora: labor atq
lacrime exhibent᷑. Nam uͥ feco¬
re consuetudinis morb tͣhitur
pͣue imitationis: duplicit᷑ in
rerum uindicandũ est:⁊ q̃m
in sescelerate egit. ⁊ q̃m pusil¬
los diutina fedaq ꝯuersatione:
qͣntum inse est: scandalirauit.
fensam. grauissima animad¬
uersione: mora: labore: lacͥmis¬

Expanded text:
dosque distinguit, certumque numerum non transit, videns hujusmodi non ingrata significationi. Nimirum primus mortuus in privato leviter a Christo suscitatur. A te potes invincibilibus infirmari, venialibus morbo aggravari, tandem per consensum mori. Non per te, sed per suscitatorem ad vitam potes redire. In privato fit suscitatio, quia privata non sunt publicanda, sed privatis remediis curanda, tuum in porta coram multis nonnulla cum mora, quoniam scelus a domo cordis in portam exsiliens operis, feriendum est poena certe gravi, tanquam patratum in porta, graviori si coram multis. Tertio praestatur vita jam fetido, ubi mora, labor, atque lacrymae exhibentur. Nam ubi fetore consuetudinis morbus trahitur pravae imitationis, dupliciter in reum vindicandum est, et quoniam in se scelerate egit, et quoniam pusillos diutina fedaque conversatione, quantum in se est scandalizavit. fensam, gravissima animadversione, mora, labore, lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
platina uita que cui sit p̃feren¬
da.⁊ qd̃ melior sit ꝯtemplatina:
qd̃ dum labores xͥ ⁊ anxietates ⁊
suorum attendunt᷑: actina p̃cel¬
lere uidetur. ⁊ qd̃ tn qͣntum ad
futura: contẽplatina sit melior.
utraq uti debeat.
Quod ⁊̃ ñ sit iuta qua possir homo xxuii.¬
deo plac̾e: nͥ in alt̾ut᷑ istaꝵ subdrͣ.
⁊ de eo qui soltudini se mcludit
nec statim religionis deliciis ꝑ¬
fruitur.⁊ de his qui solitariam
uitam usurpatiue aut intrant:
aut ingressam seruant. ⁊ de his

Expanded text:
activa vita quae, cui sit praeferenda, et quod melior sit contemplativa, et quod dum labores Christi, et anxietates, et suorum attenduntur, activa praecellere videtur, et quod tamem quantum ad futura, contemplativa sit melior traque uti debeat.  sit vita qua possit homo Deo placere, nisi in alterutra istarum, subditur: et ideo qui solitudini se includit, nec statim religionis studiis perfruitur; et de his qui solitariam vitam, usurpative autem intrant, aut ingressam servant, et de his
Abbreviated transcription (Latin):
ut sua requirit potestas: subdi¬
toꝵ satagens resecare uitia. nũ¬
qͣm tñ nͥ cum errat: ꝓprias que¬
rens ulcisci iniurias. Uñ consen¬
su abrahe: sara sͥ rebellem affli¬
gebat ancillam. Sic iosephdũ
fr̃ib irrogat disciplina: delin¬
q̃ͣntium qrierit delere noxam.
Nemo se associet uide. ut u̾itatem
et iustitiam que est xp̃c in potes¬
tate sua ñ pro xp̃osuo tͣnsigat:
s pro precio uendat. Neutra po¬
testas aut quod sui iuris ẽ: sper¬
nat. aut qd̃ alt̾ius ẽ usurpet.
Utraq proprios non excedens
fines. iniuriis alt̾uis insistat
corripiendis. Dum alt̾a iustine
tera ei que nuinꝰ ꝑse pot̃. toto ni¬
su subueniat. Hec prout rõ exi¬
git aut incarrerem detrudat aut
precidat m̃bra. aut tandẽ si ita
opus est: leto mulctet. Illa gla¬
dio petͥ ei qui in xp̃m insurgit
siue agendo contͣ cap̃: siue ꝯtra
membra: precidit auriculam
dextram dũ ab auditu u̾bi di
arcet.aut suspensum:aut ana¬

Expanded text:
ut sua requirit potestas, subdiut sua requirit potestas, subditorum satagens resecare vitia, nunquam tamen, nisi cum errat, proprias quaerens ulcisci injurias. Unde consensu Abrahae Sara sibi rebellem affligebat ancillam . Sic Joseph dum fratribus irrogat disciplinam, delinquentium quaerit delere noxam. Nemo se associet Judae, ut veritatem et justitiam, quae est Christus, in potestate sua non pro Christo suo transigat, sed pro pretio vendat. Neutra potestas aut quod sui juris est, spernat, aut quod alterius est, usurpet. Utraque proprios non excedens fines injuriis alterius insistat corripiendis. Dum altera justititera ei quae minus per se potest, toto nisu subveniat. Haec prout ratio exigit, in carcerem detrudat, aut praescindat membra aut tandem, si ita opus est, letho multet. Illa gladio Petri, ei qui in Christum insurgit, sive agendo contra caput, sive contra membra, praecidit auriculam dextram, dum ab auditu verbi Dei arcet, aut suspensum aut ana
Abbreviated transcription (Latin):
ut uindictam qd̃ soliꝰ di ẽ: retͥ¬
buat. Iuxta illud. Michi iun¬
dictam et ego retͥbuam dictt
dñs. Uerum quidqͥd inse et
in suos delinquit᷑. qi in alienos
actum arbitret᷑ ut non querat
ex furore ultionem:s ex caritate cor¬
rectionem. Nolit reo malum. s q̃rat
ip̃i ꝑ tormentum em̃dationem.
eccł̃ie ꝑ exemplum castigationẽ.
Et sic ñ malum ꝓ malo: uerum
bonũ ꝓ malo reddat. Nec sua re¬
petat. nec se defendat: q̃m xp̃ianꝰ¬
est. Et utrũq ñ nũqͣm agat: qͣm̃
uidex est runc uidelicet: cũ sub¬
dius suis iuolentia ab hostib.
aut infert᷑ aut iam illata est.
Qd̃ certare est potiꝰ pro sius: qͣm
pro se. Sic rerum suaꝵ fures et
raptores conuictos atq ꝯfessos
cum r̃õ correctionis postulat: pu¬
nit. non uindicte seruiens: s
iusticie. Sic magistri discipułos.
parentes cedunt filios. dm̃q ser¬
uos ñ tm̃ dũ in alios: uerũ eti¬
am dum in se delinquunt. qͥsq

Expanded text:
ut vindictam, quod solius Dei est, retrut vindictam, quod solius Dei est, retribuat, juxta illud: Mihi vindicta et ego retribuam dicit Dominus . Verum quidquid in se et in suos delinquitur, quasi in alienos actum arbitretur, ut non quaerat ex furore ultionem, sed ex charitate correctionem. Nolit reo malum, sed quaerat ipsi per tormentum emendationem; Ecclesiae per exemplum, castigationem. Et sic non malum pro malo, verum pro malo bonum reddat. Nec sua repetat, nec se defendat, quoniaest. Et utrumque nonnunquam agat, quoniam judex est: tunc videlicet cum subditis suis violentia ab hostibus aut infertur, aut jam illata est, quod certare est potius pro suis, quam pro se. Sic rerum suarum fures et raptores convictos atque confessos, cum ratio correctionis postulat, punit; non vindictae servientes, sed justitiae. Sic magistri discipulos, parentes caedunt filios, dominique servos; non tantum dum in alios, verum etiam dum in se delinquunt; quisque,
Abbreviated transcription (Latin):
mirum sca eccłia que illius ca¬
puis corpꝰ est: que etiã contra
mundu certam̃ suscepit: gla¬
diis eget duob incongressu.
utroq sigñu crucis expͥmente.
Qiuppe nicħ aliud aut defen¬
dere. aut oppugnare licet: nͥ illd̃.
qd̃ salua crucis reuerentia fieri cos¬
ueniat. Gladioꝵ alt̾ deputatur
clericis: alter laicis. Si enĩ uterq
uni cõmitrit᷑ neut̃ ut oportet ex¬
erretur.Uñ nemo militans deo:
implicat se scl̃arib negotiis. Nã
petrus uno aur̃e malchi abscideis.
alterum ad se nich̾ estimauit ꝑ¬
tinere. Sacerdotalis gͦ dignitas.
secularisq potestas. hos int̾ se
duos diuidant gladios. Hec sibi
corpꝰ. illa sp̃m ꝓprie ditioni sub¬
iugari arbitratur. Reum ergo
feriat altera corporali cesione:
altera corrigi nolentem: sp̃uali.
Ntraq ad hunc et ñ ad aliñ ten¬
dant finem. ut sui subditi cor¬
rectione facta: pacem adiniuicẽ
conseruent. Nemo in potestate
constitutus. iniurias sͥ aut ca¬
ris suis illatas. eomͦ consideret.

Expanded text:
mirum sancta Ecclesia quae illius capitis corpus est, quae etiam contra mundum certamen suscepit, gladiis eget duobus in congressu, utroque signum crucis exprimente. Quippe nihil aliud aut defendere, aut oppugnare licet, nisi illud quo salva crucis reverentia fieri conveniat. Gladiorum alter deputatur Clericis, alter laicis. Si enim uterque uni committitur, neuter ut oportet exercetur. Unde: Nemo militans Deo implicat se saecularibus negotiis . Nam Petrus uno aurem Malchi abscindens, alterum ad se nihil aestimavit pertinere. Sacerdotalis ergo dignitas, saecularisque potestas, hos inter se duos dividant gladios. Haec sibi corpus, illa spiritum propriae ditioni subjugari arbitretur. Reum ergo feriat altera, corporali caesione, altera corrigi nolentem, spirituali. Utraque ad hunc et non ad alium tendant finem, ut sui subditi, correctione facta, pacem ad invicem conservent. Nemo in potestate constitutus injurias sibi aut charis suis illatas, eo modo consideret
Abbreviated transcription (Latin):
xit. de his quid sentiendũ
quos secũ ab inferis redux̃: E qͥ¬
dem ꝯstat qd̃ multa corpora scõ¬
rum resurrexerunt. ⁊ apparue¬
runt multis. Num ut pleriq
autumant gemina stola iam
accepta. ut sic idonei testes dm̃
ꝑatio quib mag̃ competebat
qͣm dauid reliquisq ꝓpħis ac
primo patͥarchis: De quib ait
apłs̃. Hii omnes testimonio fi¬
dei ꝓbati: ñ acceꝑunt repromis¬
sionem dõ ꝓ nob aliquid meliꝰ
prouidente:ne sine nob con¬
sũmarentur. Restitutionẽ gͦ
aĩe et corꝑis ñdum ꝑceꝑunt. ut
maiꝰ sit gaudiũ omniũ: dum
simul consũmant᷑. Uñ credibi¬
liꝰ est. solum xꝑm in głam re¬
surrexisse. ceteros aute ꝑacto
officĩi sui testimonio. in t̾ram
absq molestia leti t᷑m resolutos: ex

Expanded text:
xit, de his quid sentiendum quos secum ab inferis reduxit? et quidem constat quod multa corpora sanctorum resurrexerunt, et apparuerunt multis , num ut plerique autumant, gemina stola jam accepta, ut sic idonei testes resuparatio, quibus magis competebat, quam David reliquisque prophetis, ac primo patriarchis, de quibus ait Apostolus: Ii omnes testimonio fidei probati, non acceperunt repromissionem, Deo pro nobis aliquid melius providente, ne sine nobis consummarentur . Restitutionem ergo animae et corporis nondum perceperunt, ut majus sit gaudium omnium dum simul consummantur. Unde credibilius est solum Christum in gloriam resurrexisse, caeteros autem peracto officii sui testimonio in terram absque molestia lethi iterum resolutos, ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ famis atq similiũ. si ñ semꝑ:
at frequent᷑ ꝑ malignos fieri
sp̃s credibile est. He nimirum
sunt unmissiones ꝑ angelos
malos. quas dñs mittit: ir̃a
indignationis sue. Nñ suꝑil
lum locum. ⁊ uocauit famem
suꝑ ĩram. cum sit ⁊ alt̾a: hec

Expanded text:
 famis atque similium, si non semper, at frequenter per malignos fieri spiritus credibile est. Hae nimirum sunt immissiones per angelos malos, quas 194 Dominus mittit iram indignationis suae. Unde super illum locum: Et vocavit famem super terram ; cum sit et altera, haec
Abbreviated transcription (Latin):
exercebit. ⁊ q̃r. ⁊ de abbreuiatione
ꝑsecutionis ip̃ius. ⁊ ubi occidet᷑
ne dies dñi instaret. ⁊ quomͦ in¬
telligatur qui tenet nunc tene¬
at donec de meclio fiat. Et qd̾ o¬
ꝑatione sathane sit eius aduen

Expanded text:
exercebit, et quare, et de abbreviatione persecutionis ipsius, et ubi occideturne dies Domini instaret, et quomodo intelligatur: Qui tenet nunc teneat donec de medio fiat. Et quod operatione Satanae sit ejus adven
Abbreviated transcription (Latin):
nio se curare cepisse:sed
ap̃ eam profic̾e potuisse.
Confesso aũt qͦ molesta¬
batur phantasmate: mox
r ip̃m orationib. cet̾isq
que oportebat pͣificatio¬
nũ gen̾ib effugasse: ex
eiꝰð femine corpꝰ abulceri¬
b qͣs demonis tactu con

Expanded text:
nio curare coepisse, sed apud eam proficere potuisse. Confesso autem quo molestabatur phantasmate, mox et ipsum orationibus caeterisque quae oportebat purificationum generibus effugasse, et ejusdem feminae corpus ab ulceribus quae daemonis tactu con
Abbreviated transcription (Latin):
non manducabo illud nec bibam
de gen̾atione uitis. iñ addit: Hoc fa¬
cite in meam ꝯmemorationem:
exemplum dedi uob̃. Phariseis a¬
pło accusantib ꝗ sabbatis spi¬
cas uulserant ⁊ ad manducandũ
confricauerant: dns ita respondit.
Sisciretis quid est miscłiam uo¬
lo et non sacrificium: nũqͣm con¬
dempnassetis innocentes. Nun¬
rum disposuit d̾s ꝑsue grãm m̃ie.
non autem ꝑ legis obseruantias:
mundum saluare. Item. Id̾o non
sunt arguendi. qͣi dr̃et dñs dis¬
cipuli mei: dñs est enim filius
hominis ⁊̃ sabbi. Nimirũ qui
dñs est sicut alioꝵ : ita qͦ et c̾i¬
moniarum: m̾ito cum uult sta¬
re cum uult: facit cessare. Si in¬
stitut᷑o xͥ tͥ non sufficit: nimiũ
istus es. Si pret̾t̾is: preuari¬
cator es. Post dñm consuleapłm.
Ip̃e enĩ ait. Si sp̃u ducimmni: non
estis sublege. Uñ sequit. qd̃ qui
sub lege ẽ: duce apło caret. Sub
lege autem ẽ: qui in legalib ꝯfidit.

Expanded text:
non manducabo illud; non bibam de generatione vitis; inde addit: Hoc facite in meam commemorationem; exemplum dedi vobis. Pharisaeis apostolos accusantibus quod Sabbatis spicas vulserant et ad manducandum confricaverant, , Dominus ita respondit: Si sciretis quid est? Misericordiam volo et non sacrificium, nunquam condemnavissetis innocentes . Nimirum disposuinon autem per legis observantias mundum salvare. Item, ideo non sunt arguendi quasi diceret Dominus: Discipuli mei, Dominus est enim Filius hominis etiam Sabbati . Nimirum qui Dominus est sicut aliorum, ita quoque et caeremoniarum; merito cum vult stare, cum vult facit cessare. Si institutio Christi tibi non sufficit, nimium justus es; si praeteris, praevaricator es. Post Dominum consule Apostolum: ipse enim ait: Si spiritu ducimini, non estis sub lege . Unde sequitur, quod qui sub lege est, duce Apostolo caret. Sub lege autem est qui in legalibus confidit.
Abbreviated transcription (Latin):
natura. Nam maria optimã
partẽ elegit: que non auferet᷑
da est. ⁊ iõ se marcha in inqui¬
etudine ꝯsoletur. Pars aũ marie
qua dño subiecta⁊ illiꝰ doctrina
fruitur. Hic ut cumq est: u̾e̾
aũt in fut᷑o manet. Ibi namq
erunt omnes docibiles cli Mo¬
do aũt: ꝯtemplatio iurncta est
actioni. Uñ iacob: simul cum
rachel lyam h̃t. Actio aũt fasti¬
dio suz diu stare non pot᷑. nͥ siqͥd
ad ꝯfortandum ex dulcedine
ꝯtemplationis pregustet.Uñ
post lẏam rachel est introducta.
S dulcedo hanc hec. diu durare
non solet. Qm̃ sicut serenitas cã

Expanded text:
natura. Nam Maria optimam natura. Nam Maria optimam partem elegit quae non aufereturda est, et ideo se Martha in inquietudine consoletur; pars autem Mariae quae Domino subjecta, illius doctrina fruitur, hic utcunque est, vere autem in futuro manet. Ibi namque erunt omnes docibiles Dei : modo autem contemplatio juncta est actioni. Unde Jacob simul cum Rachel Liam habet; actio autem fastidio sui diu stare non potest, nisi si quid ad confortandum ex dulcedine contemplationis praegustet. Unde post Liam Rachel est introducta, sed dulcedo haec diu durare non solet; quoniam, sicut serenitas, ca
Abbreviated transcription (Latin):
et actio meccl̃ia sunt: ubi dñs
sp̃uali ꝯuiuio exhylarat᷑. Deerat
aliqͣndui lararus in sepulchro
mortuus. s ambaꝵ int̾̃cessione
reuiuiscens:int sorores manet
sanus. Hic est que pecc̃m occidit:
s scõꝵ interuentu int fr̃s pͥus
relictos iam uiuil. Mortus
nullam sui curam agebat. re¬
uixit tñ. s uiuentiũ p̃ce. Mul¬
tum enuim ualet or̃o iusti. Mar¬
tha laborat ut dũm pascat. Ma¬
ria quiescit: ut a dño pascatur.
Nerum q̃m nemo pasciẽ dignꝰ.
nͥ uestigia dñi fuit iitatꝰ. sdo
maria ad pedes dñi sedet. dum
fidelis quisq a curis scł̃i cessat:
qͣtmnꝰ dñicis mandatis initñdat ĩ¬
plenclis. Atq uerbum cdñi au¬
dit: dum quid uelit dñs intel¬
ligit. Nis intellig̾e̾ legem: S̾ua
mandata: Iitem. Uacate et ui¬
dete. Actio et contẽplatio tanꝗͣ
sorores ⁊ amice. iucine sͥ sunt
seseq comitantur mͦ. Uerum pͥ¬
or natu: cum mundo est desit᷑a.
minor autem: pꝰ mundũ reg¬

Expanded text:
et actio in Ecclesia sunt ubi Dominus et actio in Ecclesia sunt ubi Dominus spiritali convivio exhilaratur. Deerat aliquandiu Lazarus in sepulcro mortuus, sed ambarum intercessione reviviscens, inter sorores manet sanus; hic est quem peccatum occidit, sed sanctorum interventu inter fratres prius relictos jam vivit. Mortuus nullam sui curam agebat, revixit tamen, sed viventium prece: Multum enim valet oratio justi . Martha laborat ut Dominum pascat, Maria quiescit ut a Domino pascatur. Verum quoniam nemo pasci est dignus nisi vestigia Domini fuerit imitatus, ideo Maria ad pedes Domini sedet, dum fidelis quisque a curis saeculi cessat, quatenus Dominicis mandatis intendat implendis, atque verbum Domini audit, dum quid velit Dominus intelligit. Vis intelligere legem? Serva mandata ; et item: Vacate et videte sorores et amicae, vicinae sibi sunt seseque comitantur modo. Verum prior natu cum mundo est desitura; minor autem post mundum reg
Abbreviated transcription (Latin):
motum aũt. ꝯtemplat̃o qͣdam
dulcedine recreando confortat.
Nã qui añ quiescit qͣm agit:
potius exocio torpet animoq
uagatur et ꝑit qͣm contemplaa¬
do. quippe qd nondum quid
sit ꝯꝑtum habet: secreta inspi¬
ciat. ⁊ dulcore captus hylarescat.
Rachel: cara est ex se. Placet qͦ¬
Nam contemplatõ sui m̃to isra¬
elem delectat. Iacob autẽ tedia
actionum ñ ferret: nisi laboꝵ
utilitas confortaret. Hec enĩ
est martha que sollicita est. et
turbatur erga płima. Dño con¬
uiusum in m̃bris parat. ut qͥ¬
qͣm aut reficiat hommem: aut
dine: qm̃ caro infirma est. Deappa¬
ratu sollicitatur ĩmo et de exhi¬
bitu turbatur. Bene uult. Nescit
qͦmͦ. nescit uñ: et sollicitatur. Qd̃
bñ uoluit tandem efficit. sed uo¬
luntati minus respondet effectio:
et turbatur. Maria aut̃e sedũs
ad pedes dñi: audiebat uerbũ
illius. He due illa in domosunt.
uͥ dũs conuinatur. Et ꝯtemplat̃õ

Expanded text:
motum autem contemplatio quadam motum autem contemplatio quadam dulcedine recreando confortat. Nam qui ante quiescit quam agat, potius ex otio torpet animoque vagatur et perit, quam contemplando; quippe quod nondum quid sit compertum habet, secreta inspiciat et dulcore captus hilarescat. Rachel chara est ex se; placet qunam contemplatio sui merito Israelem delectat; Jacob autem taedia actionum non ferret, nisi laborum utilitas confortaret: haec enim est Martha, quae sollicita est, et turbatur erga plurima; Domino convivium in membris parat, ut qumodo aut reficiat hominem, aut dine, quoniam caro infirma est: de apparatu sollicitatur, imo et de exhibitu turbatur; bene vult, nescit quomodo; nescit unde, et sollicitatur. Quod bene voluit, tandem efficit; sed voluntati minus respondet effectio, et turbatur. Maria autem sedens ad pedes Domini audiebat verbum illius . Hae duae illa in domo sunt, ubi Dominus convivatur; et contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
tiuam: sccłam contemplatuũa.
He suo modo et aprid gentes: the¬
orica apud philosophos. practi¬
ca apo cet̾os. Actiua est ra labo¬
re. contemplatiua inqͥete. Acti¬
ua in bonis oꝑib insistit. con¬
tẽplatio ut ficdem etoꝑa noscat:
uitendit Actio colendo dm̃. iu¬
uando proximũ: ꝓmet᷑ bãtitudi¬
ne. Contemplatio: suꝑne uite sta¬
tũ rimando. illius p̾gustat status
dulcedinem. Hec docet: illa ex̃¬
cet. Illa fatigat: illa recreat. Ibi
tristita cũ tedio: hic ꝯtuita di
bonitate respiratio. Uñ delecta¬
bilis est contemplatio: et institu¬
tionis scẽ ꝑita. Hec est rachel as¬
pectu decora. inisu clara. qͣm am¬
plexat᷑ iacob. Actio aũt ip̃a est fa¬
sticdiosa. et q̃m multis turbat᷑:
minꝰ utilium gnara. Hec ẽ ħya
qͣm fastidit iacob: oculis lippa.
Lya prius nubit qm rachel: qͥa
actio añ ire debet contemplati¬
onem. Amirũ actio nouitrum
osuefacit bono: et ꝓmouet pro¬

Expanded text:
tivam; secundam, contemplativam; tivam; secundam, contemplativam; hae suo modo et apud gentes. Theorica apud philosophos, practica apud caeteros. Activa est in labore, contemplativa in quiete. Activa in bonis operibus insistit; contemplatio ut fidem et opera noscat intendit. Actio colendo Deum, juvando proximum promeretur beatitudinem: contemplatio supernae vitae statum rimando, illius praegustat status dulcedinem. Haec docet, illa exercet; illa fatigat, ista recreat. Ibi tristitia cum taedio, hic contuita Dei bonitate respiratio. Unde delectabilis est contemplatio, et institutionis sanctae perita. Haec est Rachel aspectu decora, visu clara, quam amplexatur Jacob. Actio autem ipsa est fastidiosa; et quoniam multis turbatur, minus utilium gnara: haec est Lia quam fastidit Jacob, oculis lippa. Lia prius nubit quam Rachel, quia actio anteire debet contemplationem. Nimirum actio novitium consuefacit bono et promovet, pro
Abbreviated transcription (Latin):
mundana: preferant᷑. Nam qͥ
sp̃ualit̾ preest: is potiꝰ iagro
est. S si acephalus iniu̾tio ẽ.
multiceps non est: Uno raloco
unt: Nec absurdum ĩmo ne¬
cessariũ est. Hoc mͦ multa mu¬
tare capita. Quis enĩ ẽ qui ñ
ria sortti sunt prelatũ: atq
ꝑegrin in quacũq parrochia
sint: illius magist̾io obseqͣnt᷑.
Bonum tñ est ⁊ usus eccłie ht̃.
ut qui ꝑ egre ꝓficisci disponunt:
consilio illius cuiꝰ de parrochia
sunt ꝑegrinentur. ne forte qd̃
placare debet: dm̃ exasꝑet. Qui
enĩ uxorem h̃t: ꝑegrinari non
licet. si aut illa contradixit: au
p̃proꝑe consentiens: debito ca¬
rere nequit.Illam ergo seruet: cui
fidem debet. Similiter nec siuis
subiectum : sifiat ꝑiculose: ꝑegͥ¬
natus aut aliquid aliud factu¬
rus: derelinquat. Mercatores
qͦ atq discipul uagantt᷑. Qui
dum ꝓprio in leco sunt: ꝓprios
hũt anime sue consultores. Dr̃
profitent᷑ uitas. Primam ac¬

Expanded text:
mundana, praeferantur. Nam qui mundana, praeferantur. Nam qui spiritualiter praeest, is potius in agro est; sed si acephalus in vitio est, multiceps non est. Uno in loco unt? Nec absurdum, imo necessarium est hoc modo multa mutare capita. Quis enim est qui non sria sortiti sunt praelatum atque peregrini, in quacunque parochia sint, illius magisterio obsequantur. Bonum tamen est, et usus Ecclesiae habet, ut qui peregre proficisci disponunt, consilio illius de cujus parochia sunt, peregrinentur, ne forte quod debet placare Dominum, exasperet. Qui enim uxorem habet, peregrinari non licet, si aut illa contradixerit, aut praepropere consentiens, debito carere nequit. Illam ergo servet, cui fidem debet. Similiter, nec servusubjectum, si fiat periculose, peregrinaturus aut aliquid aliud facturus, derelinquat. Mercatores quoque atque discipuli vagantur, qui dum proprio in loco sunt, proprios habent animae suae consultores; dum profitentur vitas: primam ac
Abbreviated transcription (Latin):
relinquaris. S quom ꝑituri atq
beandi ãque omnes ⁊ ñ nͥ supͣdic¬
tis in locis cõmanent: Quippe
non solum ꝯingati. uerum om̃s
curis mundi intendñtes: siue
boni suie mali molendinũ in¬
habitant. Qui labores scli ⁊ uo¬
luptates inquietas munli aut
pꝰ ponit : aut faciem pꝰponentis
suscipit: is est in lecto. Et quis¬
est int̾ sublitos ĩmo et inter
uniu̾sos. qui non aut quies¬
cant: aut oꝑi intendant. prẽt
paruulos quoꝵ tenitudo nescia
utriq int̾im inepta ẽt Int̾oꝑo¬
sos:alii sunt suꝑ alios. Quis
g est. qui non quietã aut la¬
boriosam agat uitã: Etiã int
gentes: philosophi ociũ malue¬
runt. Quis int̾ actiuos. nͥ au̾
ut suꝑiori obediat aut inf̾i̾ori
ꝓuideat: Quid ⁊ int̾ gñtes. Qr
aut p̾latum esse oportet: aut
subditum. Nam qui prelatus
non est. si nec subditus est:ace¬
phalus est. Prelatus in agͣ con¬
stituit᷑. subditus: aut in lecto aut
in molendino. Qmͣqͣm et in mo¬
lendino alii aliis. s potestate

Expanded text:
relinquaris. Sed quomodo perituri, atque beandi, aeque omnes, nonnisi supradictis in locis commanent? Quippe non solum conjugati, verum omnes curis mundi intendentes sive boni, sive 235 mali molendinum inhabitant. Qui labores saeculi et voluptates inquietas mundi aut postponit, aut faciem postponentis suscipit, is est in lecto. Et quis inter subditos, imo et inter universos, qui non aut quiescat, aut operi intendat, praeter parvulos, quorum teneritudo nescia, utrique interim inepta est? Inter operosos alii sunt super alios. Quis ergo est qui non quietam aut laboriosam agat vitam? Etiam inter gentes philosophi otium maluerunt. Quis inter activos, nisi aut ut superiori obediat, aut inferiori provideat, quod et inter gentes. Quare aut praelatum esse oportet, aut subditum: nam qui praelatus non est, si nec subditus est, acephalus est. Praelatus in agro constituitur; subditus aut in lecto, aut in molendino. Quanquam et in molendino alii aliis, sed potestate
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideantur abeo. qui nichil ñ
uidet: uerum ut eum oculis corpo¬
reis uideant. quem antea aut nul¬
lo mͦ÷ aut non oculis mortalib.
uid̾ant. Dignum quippe est: ut
ominis caro uideat salutare cd̃i.
Quatinus qui incarne aut con¬
tempnunt. aut uenantur sal¬
uatorem: incarne qͦ intueant᷑
maiestate conspicuũ. ⁊ aut an¬
xientur qd̃ talem: tantũ spreue¬
runt: aut iocundentur. ꝙ mag¬
num magnifice uen̾atisunt.soz¬
stat itaꝙ qd̃ congregabunt᷑an
eum. S ũn et quo: Quisꝙ ab
illo uͥ corꝑe fu̾it loco. mari suos.
t̾ra suos dante mortuos. Congͤ¬
gabitur ad xp̃m utiq in aere
quisq qui dignus erit: ut ĩc
demum sedeat suꝑ sedem maie¬
statis sue. De indignis aũ qͥd
dicam: Nũ id erit eos in unum
cong̾gari: omnes suis in locis
parit̃ uidicem uidere: S qm̃
omnes scõs minist̾io angłoꝵ
ad illum locum uͥ xp̃c in aere
apparebit:constat esse congre¬
gandos: nicħ ueri similius opi¬
nor. qͣm ꝙ. mali qͦ inunum ad¬

Expanded text:
ut videantur ab eo qui nihil non videt, verum ut eum corporeis oculis videant, quem antea aut nullo modo aut non oculis mortalibus viderant. Dignum quippe est ut omnis caro videat salutare Dei, quatenus qui in carne aut contemnunt, aut venerantur Salvatorem, in carne quoque intueantur majestate conspicuum; et aut anxientur quod talem, tantum spreverunt, aut jucundentur, quod magnum magnifice venerati sunt. Constat itaque quod congregabuntur ante eum; sed unde et quo? Quisque ab illo, ubi corpore fuerit, loco; mari suos, terra suos dante mortuos. Congregabitur ad Christum utique in aere quisque qui dignus erit, ut tunc demum sedeat super sedem majestatis suae. De indignis autem quid dicam? Num id erit eos in unum congregari, omnes suis in locis pariter judicem videre? Sed quoniam omnes sanctos ministerio angelorum, ad illum locum ubi Christus in aere apparebit, constat esse congregandos, nihil verisimilius opinor quam quod mali quoque in unum ad
Abbreviated transcription (Latin):
De mora etiam post signa usq .xxiii.
ad incendium subditur. et
quod in eo fiet resurrectio.
et de ascensuscõrum ea fac¬
ta. et quod nubes eos susci¬
piet. et cum facultas per se

Expanded text:
De mora etiam post signa usque ad incendium subditur, et quod in eo fiet resurrectio, et de ascensu sanctorum, ea facta et quod nubes eos suscipiet, et cum facultas per se
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ sicubi in aliquo alit̃ sensus eccle
habu̾it. Et he quide cause sunt.
q̃r ꝑsone quedam matͥmonio con¬
uenire nequeant.S ⁊ si ꝯuemunt:
iudicat᷑ om̃e irritum. pꝰqͣm fu̾it
cõꝑtum. Sin aũt cause he q̃ pre¬
ueniendo ꝯingiũ fier iñsinunt
pꝰ fc̃m accidunt: quid fiet: Nũ li¬
cebit utriq ꝯigi abrauicẽ seꝑa¬
ri. ⁊ cuilibu̾it pꝰmodũ copulari:
Qd̃ si licet: quid aliud restat. nͥ ut
quotiens displicũit ꝯiuux. hꝰmͦ
causa obtendat᷑: S siue occasio¬
ne discidii: sine fortunu: talia
fiant: ut conugiũ admuillatũ
iudicet᷑: oĩo absit. ut cohabitatio
disiungat᷑. ⁊ hoc absit. Nisi forte
cã correctionis ⁊ cautele. rigor dis¬
pensationis ita ꝓuiderit: ñ tñ a
liter. nͥ ut fiat utilit̃. Id tñ in cõ¬
mune adiciendum puto. Rasa
⁊ inconcussa uetis ⁊ noue legis aus¬
toritate. in his que matͥ eccłie suꝑ¬
eroganda mandarit᷑: a filiis nichil

Expanded text:
nisi sicubi in aliquo aliter sensus Ecclesiae nisi sicubi in aliquo aliter sensus Ecclesiae habuerit. Et hae quidem causae sunt quare personae quaedam matrimonio convenire nequeant, et si conveniunt, judicatur omne irritum postquam fuerit compertum. Sin autem causae hae quae praeveniendo conjugium fieri non sinunt, post factum accidunt, quid fiet? num licebit utrique conjugi ab invicem separari, et cui libuerit postmodum copulari? Quod si licet, quid aliud restat nisi ut quoties displicuerit conjux, hujusmodi causa obtendatur? sed sive occasione dissidii, sive fortuitu talia fiant ut conjugium annullatum judicetur, omnino absit ut cohabitatio disjungatur; et hoc absit, nisi forte causa correptionis et cautelae rigor dispensationis ita providerit, non tamen aliter nisi ut fiat utiliter. Id tamen in commune adjiciendum puto, rata et inconcussa veteris et novae legis auctoritate in his quae matri Ecclesiae supereroganda mandantur, a filiis nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tͥduane sepult᷑e ꝯtͣliceret. Sin uͦ
m̾sum minime t̾cio retͣheret: et
resurrectioni que tͥduũ secutaẽ:
⁊ tͥnitati: derogaret. Sacerdos gͦ
qͣm plene sacramentũ ꝯsũmat:
plus utiq confert loco. qͣm qͥ tm̃
assistit. ⁊ illum pro quo spondet
contingit. Ille enĩ pat̾ ẽ: iste pa¬
tͥnus nominat᷑. Uir et femma
tam ⁊ si ñ sunt cognati: tñ pos¬
sunt affinitate qͦdam mͦ sͥ conec¬
ti: qd ẽ quotieni aut ille cũ ali¬
qua hꝰ cognata. aut ħ cũ aliquo
eus cognato: dormierit. Et ħ qͥdẽ
affinitas recte ẽ: int̾ coniugem
⁊ uxoris sue. ⁊ int ucorẽ ⁊ ꝯuigis
sui cognationẽ. Abusine tñ. ⁊ in
stupro nom̃ affinitatis assumi
potest. G qui diuinis mancipitiob¬
seqͥis arctiorem elegĩnt uitam: ip̃i
se conubio applicare ñ poter̃t. Qui
aũt iͥum aliqͦ supͣdictarũ sͥ cohe¬
rent uinculo conexionũ: hii qͥdẽ
ꝯiugari possunt. Ierum ñ int̃ se.

Expanded text:
triduanae sepulturae contradiceret, sin vero triduanae sepulturae contradiceret, sin vero mersum minime tertio retraheret, et resurrectioni quae triduum secuta est, et Trinitati derogaret. Sacerdos ergo quoniam plene sacramentum consummat, plus utique confert loto quam qui tantum assistit, et illum pro quo spondet contingit: ille enim pater est, iste patrinus nominatur. Vir et femina, tametsi non sunt cognati, tamen possunt affinitate quodammodo sibi connecti: quod est quoties aut ille cum aliqua hujus cognata, aut haec cum aliquo ejus cognato dormierit. Et quidem affinitas recte est inter conjugem et uxoris suae, et inter uxorem et conjugis sui cognationem. Abusive tamen et in stupro nomen affinitatis assumi potest. Ergo qui divinis mancipati obsequiis arctiorem elegerint vitam, ipsi se connubio applicare non poterunt. Qui autem trium aliquo supradictarum sibi cohaerent vinculo connexionum, ii quidem conjugari possunt; verum non inter se,
Abbreviated transcription (Latin):
Quos statuta eccłie ꝯiugio arceanł.
tatitta eccłie eos a coniugio
arcent. quoꝵ aut habitus:
ut monachi. aut gdꝰ: ut subdia¬
coni. aut uotũ castimonie testi¬
monio. ac iuditio eccł̃ie ꝯfirma¬
tum: ꝯtinentiã exigit. Itẽ lix̃
atq feminam. eos iudelicet. qͦs
eccłia iudicet inͣt se agnatos: aut
affines. Illos qͦ quoshuiꝰ modi
connexio ligat. ut eius qͥ bap¬
tismo regenatur: alt̃ fit scłm
carnẽ parens. alt̾ baptista:aut
baptirati prolocutor. seu sponsor.
Padem ꝙͦ conexio ĩmo maior:
tiꝰ sͥ rõ est coherere. ministros
baptism ip̃mq baptiratũ:
qͣm baprizati parentes baptis¬
matisq ministros. Illa nãq
cohesio: prima est: qͣm̃ ista non¬
nisi ex illa nata ẽ. Baptirato paren¬
tibq suis ut̃q obligat᷑. ⁊ qui in
baptismo int̾rogat: et qͥ interro¬
gauni respondet. Maxĩe aũt: qui
introgat. Ip̃e namq sacram̃itũ la¬
merg̾et: mortẽ sepultamq dñi
negaret. Siquid nuum̃o detheret:

Expanded text:
Quos statuta Ecclesiae a conjugio arceant. Statuta Ecclesiae eos a conjugio arcent, quorum aut habitus, ut monachi; aut gradus, ut subdiaconi; aut votum castimoniae testimonio ac judicio Ecclesiae confirmatum continentiam exigit. Item virum atque feminam, eos videlicet quos Ecclesia judicet inter se cognatos aut affines: illos quoque quos hujusmodi connexio ligat, ut ejus qui baptismo regeneratur, alter fit secundum carnem parens, alter baptista, aut baptizati prolocutor, seu sponsor. Eadem quoque connexio, imo major, tius sibi ratio est cohaerere ministros baptismi ipsumque baptizatum, quam baptizati parentes baptismatisque ministros: illa namque cohaesio prima est, quoniam ista nonnisi ex illa nata est. Baptizato parentibusque suis uterque obligatur, et qui in baptismo interrogat, et qui interroganti respondet; maxime autem qui interrogat. Ipse namque sacramentum lamergeret, mortem sepulturamque Domini negaret. Si quid numero detraheret,
Abbreviated transcription (Latin):
.xxui. Dñm etiam pꝰ resurtectionẽ de bapt̃o.
⁊ priꝰ de cateriatione decretũ sanxis¬
ego uobiscũ sũ usꝙ ad ꝯsũmationem
scłi. Et cͦ añ resurrectonẽ baptismaco¬
ram dño publice sit celebratũ. Et qd̃
tione defuu̾it: tñ cͥcumcisioni p̃ualuit.

Expanded text:
XXVI . Dominum etiam post resurrectionem de baptismo, et prius de catechizatione decretum sanxisego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi. Et cur ante resurrectionem baptisma coram Domino publice sit celebratum. Et quodtione defuerit, tamen circumcisioni praevaluit.
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. nͥ ⁊ ip̃a cadat. ñ mñ excidat. Et qd̃
cũ fugit radicẽ relinqͥt. un peccõr
redeat. Et ꝙ ñ ẽalienus. licet .n. titubet:
ñ corruit. Et utrũ dãpnaret᷑. si int̾um
moreretur. Et de eius m̃to.
Subdr de pecc̃is cdãpnabilibꝰ. Et ꝗ q̃dã
coꝵ sunt inm̃te tm̃. Et qd̃ osensus
maioris ẽ culpe: qͣm negligentia.
Et que negligentia redarguatur.
Et cuiꝰ opꝰ plus accusat᷑. Et q̃n sit
mors in domo. in porta. iniumolo.
sit. ⁊̃ cũ actũ non pariat: dr᷑. Et
qͦt mortuos dñs suscitau̾it. ⁊ uͥ.¬

Expanded text:
nisi et ipsa cadat, non tamen excidat. Et quod cum fugit, radicem relinquit, unde peccator redeat. Et quod non est alienus. Licet enim titubet, non corruit. Et utrum damnaretur, si interim moreretur. Et de ejus merito.de peccatis damnabilibus. Et quod quaedam eorum sunt in mente tantum. Et quod consensus majoris est culpae, quam negligentia. Et quae negligentia redarguatur. Et cujus opus plus accusatur. Et quando sit mors in domo, in porta, in tumulo.sit, etiam cum actum non pariat, dicitur. Et quot mortuos Dominus suscitaverit, et u
Abbreviated transcription (Latin):
Et erga m̃tẽ ⁊ corpꝰ sehãnt. Et qd̾ in
singłis peccĩs qͥddam ẽ inuincibile.
qͥ ddã ueniale. Et de habitu m̃tus
inpͥmo motu. Et de delib̾atiõe. Et
qͣlis quislibet sit: dñ dubiꝰ deli¬
berat. Et qd̾ ñ semꝑ p̃bet᷑ assensꝰ.
Nã bonꝰ affectꝰ tolerat iuitꝰ. Et qd̾
qͥ p̃uo mortu fanet: licet dissen¬
tiat actioni. malꝰ est. Qũe si statĩ rep̃s¬
sissit: uictor extitisset. tm̃ ꝯfusionis
ab amore uitii. ⁊ uoluntate peccan¬
di: se abstment. Et qͥd sit ꝯsensꝰ.

Expanded text:
 se habent. Et quod in singulis peccatis quiddam est invincibile, quiddam veniale. Et habitu mentis in primo motu. Et de deliberatione. Et qualis quislibet sit, dum dubius deliberat. Et quod non semper praebetur assensus. Nam bonus affectus tolerat invitus. Et quod qui pravo motui favet, licet dissentiat actioni, malus est. Quem si statim repressisset, victor exstitisset, tantum confusionis ab amore vitii, et voluntate peccandi, se abs
Abbreviated transcription (Latin):
drͣ postea. Et uñ om̃is culpapost
bapt̃ dãpnatione digna iudicat᷑.
Et de eo qui habitũ delinqndi oĩo
ñ ht. ⁊ id̾o amalo tardat᷑. Et de eo
qͥ totꝰ heret delicto. sola p̃peditꝰ ne¬
cessitate. Et qd̃ ꝑfecta uoluntas:
male agit᷑. m̃ nomen utrumq
sortitur. Incipiunt prenotatio¬

Expanded text:
dicitur postea. Et unde omnis culpa post baptismum damnatione digna judicatur. Et de eo qui habitum delinquendi omnino non habet, et ideo a malo tardatur. Et ideo qui totus haeret delicto, sola praepeditus necessitate. Et quod perfecta voluntas, male agitur. Et unde nomen utrumque sortit
Abbreviated transcription (Latin):
Addit᷑ pꝰ fractũ baptism pactum: xxx¬
ofessionem scłm ẽẽ refugiũ. Et ꝙ
sic̃ ore. ita pecc̃m debet euomicorde
Et quałr ost̾nłr. Et qͥd erit de ꝯfi¬
gaudente. Et quis u̾e gemat. Et
qͥs gemitꝰ añ łm sordeat. Et ꝗu̾e
penitens. nullũ post se debet reti
cui timor penttentiã gn̾at: malꝰ ẽ.
Uir .N. bonꝰ. plus borret culpã. qͣma
gehennã. Et ꝗ qui dat timor̃e un
penitentia: dabit ⁊̃amor̃e ut sitdi¬
gnꝰ uenia. Et ꝗ absꝙ caritate ⁊ pe¬
nitentia nch est ⁊ oꝑa. Et qd̾ ddũ
iniquitas diligitur: premiũ ñ
habet᷑. Et qͣłr debeat attendi. q̃ sint
na nocere ⁊ mala ꝓdesse: nũꝗͣ. tñ sic
ẽẽ. Et qd̾ sola caritas iurũ in boni¬
tate creat. cetĩs uͥtutib natã uͥtu¬
tem accumulantib. Et qͥb iuti¬
is ut̾im carere ñ possit. Et qͥdꝯtͣ
ea remeliat.
xxxiii S ubd̾r aũ deuiceps de ꝯcupiscentia
pꝰ bapĩm d̾elicta. Et nenialibꝰ et
eoꝵ reatu. Et uenia. leoꝵ ortu. Et̃

Expanded text:
Additur, post fractum baptismi pactum, confessionem secundum esse refugium. Et quod sicut ore, ita peccatum debet evomi corde. Et qualiter, ostenditur. Et quid erit de configaudente. Et quis vere gemat. Et quis gemitus ante Deum sordeat. Et quod vere poenitens, nullum post se debet retincui timor poenitentiam generat, malus est: vir enim bonus plus horret culpam quam gehennam. Et quod qui dat timorea, dabit etiam amorem ut sit dignus venia. Et quod absque charitate et poenitentia nihil est, et opera. Et quod dum iniquitas diligitur, praemium non habetur. Et qualiter debeat attendi, quae sint na nocere et mala prodesse, nunquam tamen sic esse. Et quod sola charitas virum in bonitate creat, caeteris virtutibus natura virtutem accumulantibus. Et quibus vitiis interim carere non possit. Et quid contra ea remediat CAP. XXXIII. Subditur autem deinceps de concupiscentia post baptismum derelicta. Et venialibus et eorum reatu. Et venia. Et eoru
Abbreviated transcription (Latin):
Bina se nob̾ bona uel mala inferre .ii.¬
adicit᷑. Et qͦm. Et cͦ ip̃a dñat᷑ unũ
⁊alt̾m. uttrũ sit culpabiliꝰ pͣua
uoluntas. an euis effectus. Et de
ignorantia que reatũ ñ tͣhit. Et
qd̃ homines ⁊ bestie eadẽ plerũq
ꝯmitut. his: cͥminalia. illis:
nat᷑alia. Et qͦm. Et deill quos na¬
tura sensu priuaũ.
minꝰ ꝑttis. Et de ignorantia nr̃a.
⁊ eiꝰ effectu. Et de simpliciori iur¬
ba. ⁊de eo qd dñs ait. Omnicui
xp̃m ñ credunt. Et utrũ gñtiles
ex culpa defensione carere. Et
qͥd ip̃iꝰ ⁊ obluuonis: sit cã. Et qͥd
conuitent᷑. Et q̃n ueniant. Et q̃n
abeant. Et utra ignorantia mag̃
sit rea. an ex alieno: an ex ꝓpͥo uitio
ꝓcedens. Et deignorantia gntium
⁊ xp̃ianoꝵ. Et ut̾r gentes ex nesci¬
eut̃ gestis debeant accusari. Et de
imꝑitia ex actuali culpa. ⁊ origi¬
nali. ⁊ mole carnis ꝓcedente.

Expanded text:
Bina se nobis bona vel mala inferre adjicitur. Et quomodo. Et cur ipsa dominatur unum et alterum. Et utrum sit culpabilius prava voluntas, an ejus effectus. Et de ignorantia quae reatum non trahit. Et quod homines et bestiae eadem plerumque committunt. His criminalia, illis naturalia. Et quomodo et de illis quos natura sensu privavit.minus peritis. Et de ignorantia nostra, et ejus effectu. Et de simpliciori turba. Et de eo quod Dominus ait: Omni cuistum non credunt. Et utrum gentiles rantiam ex culpa defensione carere. Et quid ipsius et oblivionis sit causa. Et quid comitentur. Et quando veniant. Et quando abeant. Et utra ignorantia magis sit rea, an ex alieno, an ex proprio vitio procedens. Et de ignorantia gentium et Christianorum. Et utrum gentes ex nescienter gestis debeant accusari. Et de imperitia ex actuali culpa et originali et mole carnis procedente.
Abbreviated transcription (Latin):
firmo. t̃cium ponius credo: indelicet
qd̃ ex omnib que mortalis hic statꝰ
humane sub̃e subtraxit: necessari¬
a sint resumenda. suꝑflua autem
relinquenda. quatinus corpora re¬
surgentium: id totum resumant:
qd̃ prosit plenitudini. id totum re¬
linquant: qd̃ minime opus sit re¬
sumi. Uerum id qd̃ nec capillus
ꝑibit: exigere fortasse udetur: ut
nicħ omnino relinquatur. nsi sit
intelligendum. ita. scĩs minime de
pillus: Quatinus capillos resur¬
redio credat᷑ habitura: non tam̃
capilloꝵ suꝑflua. Capilli eñi om¬
nes nu̾ati sunt: non tam̃ ꝯseruati.
Qd̃ de capillis: arbitram᷑ et de cet̾is
m̃bris. In resurrectione ut auunt
tante stature singłi erunt: qͣnt̃a
quisq naturalit̾ aut in etate . xxͣx.
annorum habiturus erat si morte

Expanded text:
firmo, tertium potius credo; videlicet firmo, tertium potius credo; videlicet quod ex omnibus quae mortalis hic status humanae substantiae subtraxit necessaria sint resumenda, superflua autem relinquenda, quatenus corpora resurgentium id totum resumant quod prosit plenitudini, id totum relinquant quod minime opus sit resumi. Verum id, quod nec capillus peribit, exigere fortasse videtur ut nihil omnino relinquatur; ubi sit intelligendum ita sanctis minime defpillus, quatenus capillos resurrectio creditur habitura, non tamen capillorum superflua: capilli enim omnes numerati sunt, non tamen conservati. Quod de capillis arbitramur et de caeteris membris. In resurrectione, ut aiunt, tantae staturae singuli erunt, quantam quisque naturaliter, aut in aetate triginta anno
Abbreviated transcription (Latin):
tia que integra dẽnos abiit. suꝑflu¬
a sua: et inuita abiecta resumat.
Nlonne qd̃ iugi concubitu noctur¬
nisꝙ polluendo illusionib efflu¬
it: satiꝰ est abesse si mul cum illo
semine. qd in bumaña formatur
naturam: Dentes puericie ꝓiectos.
ñne uanũ ẽ resumere illis qͥma¬
ture etati aptiores sortitisunt: A¬
lia ꝙͦ singulos relinqͣnt uiuentes.
que necessaria minime minime¬
his uidentur: qui integͥ hinc ab¬
scedunt. presertim cum nemo sit
qui id affirmare audeat: qͣmqͣ neq
quisqͣm sit qui id ip̃m negare pre¬
sumat: dñm uidelicet iħ̃m pł sũp¬
sisse corporis resurgendo: qͣm de¬
posuit in cruce moriendo. nͥ forte
illud qd̾ circumcidendo p̃putatũ
est. S preter id: credibile ẽ more
humano. multa qͦ alia dñico ⁊
a corpore separata. Potest utiq
restituat resurrectio: aut nichil.
plusqͣm mortis habuit tempus.
Uerum uteumlibet sit: nichilre¬
surrectio aut minus habebit.
qͣm decet. aut plus. S neutrum af¬

Expanded text:
tia quae integra de nobis abiit, superflua sua et in vita abjecta resumat. Nonne quod jugi concubitu nocturnisque polluendo illusionibus effluit, satius est abesse simul cum illo semine quod in humanam formatur naturam? Dentes pueritiae projectos, nonne vanum est resumere illis qui maturae aetati aptiores sortiti sunt? Alia quoque singulos relinquent viventes quae necessaria his minime videntur qui integri hinc abscedunt; praesertim cum nemo sit qui id affirmare audeat, quanquam neque quisquam sit qui id ipsum negare praesumat, Dominum videlicet Jesum plus sumpsisse corporis resurgendo quam deposuit in cruce moriendo, nisi forte illud quod circumcidendo praeputatum est. Sed praeter id credibile est more humano multa quoque alia Dominico etiam a corpore separata. Potest utique omnia restituat; resurrectio autem nihil plusquam mortis habuit tempus. Verum utrumlibet sit, nihil resurrecturus, aut minus habebit, quam decet, 273 aut plus. Sed neutrum af
Abbreviated transcription (Latin):
Duplex gͦ factum est miracłm
ut et caro restituatur unite: et a¬
nima contra solitum tollatur
gehenne. Nemo opponat. qd̃ ar¬
bor adqͣmcũq partẽ cecid̾it: ibi
iacebit .i. sue bonus siue malus
quis moritur:talis ꝑmanebit
⁊ qd̃ ininferno nulla ẽ redemp¬
tio. Non enim expectabunt qͥ
descenclunt in lacum illũ. ult̾iꝰ
obiciat. que utiꝙ ita dicta sunł.
ñ ut quid ds̾ aliq̃n potent̃ agat.
det̾minent: nerum ut quid
d̾s facere consueuerit: declarett.
Sc̃e enim scripture: quid insin¬
gulis usu contingat: ꝓsequim¬
tur. que aute raro ⁊ contͣ usum
fłunt: illa quasi infecta pretere¬
unt. nͥ quia ñ nulla ñ numqͣm
speciali int̾serunt sermone. Na

Expanded text:
Duplex ergo factum est miraculum, ut et caro restituatur vitae, et anima, contra solitum, tollatur gehennae. Nemo opponat quod arbor ad quamcunque partem ceciderit, ibi jacebit, id est, sive bonus, sive malus quis moritur, talis permanebit: et quod in inferno nulla est redemptio: non enim exspectabunt qui descendunt in lacum illum, ulterius objiciat: quae utique ita dicta sunt, non utquid Deus aliquando potenter agat, determinent; verum quid ut Deus facere consueverit, declarent. Sanctae enim Scripturae, quid in singulis usu contingat prosequuntur; quae autem raro et contra usum fiant, illa quasi infecta praetereunt, nisi quia nonnulla nonnunquam speciali interserunt sermone. Na
Abbreviated transcription (Latin):
ex iusticia: alter ex insolentia pa¬
rabat. Unde placuit dõ uolun¬
tatem suam bonam: ꝑ illorũ mi¬
pleri uoluntatem pͣuam. S neꝙ
uoluntas pͣua: neq praue execut̾o
actionis. qm̃ utͣq inuista erat:
iusto placere potuit. Uerũ q̃o
eoꝵ prauam ꝑmachinatonem
bñ euenit: id dõ gͣtum extitit.
Mens gͦ furibunda iudeam de¬
legere gestiens. m̃tis qͦ furibũ¬
de apparatus. apparatũ ⁊̃ pro¬
secuta duicatõ. illud tande
qd̃ positam uastant. qd̾ uastã
ua actio. placere non pot̾ bono.
Nunirũ ip̃m ignorare. atq in¬
firmari. deniq rem possidere.
in potestate ẽẽ ñ oꝑariẽ:⁊ uel
le di est:uerum passio placet
dõ: nata exactione. do non pla-¬
cente ut neqͣqm placeat. dõ
qd̾ ramanus uastat. qd̃ cap¬
tiuat. ⁊ t̾n ei placeat qd̾ uidẽ
uincit᷑: et captiuatur. Non enim
ẽ malũ qd dñs non fecit. Acdom

Expanded text:
ex justitia, alter ex insolentia parabat. Unde placuit Deo voluntatem suam bonam, per illorum impleri voluntatem pravam. Sed neque voluntas prava, neque pravae exsecutio actionis, quoniam utraque injusta erat, justo placere potuit. Verum quod eorum pravam per machinationem, bene evenit, id Deo gratum exstitit. Mens ergo furibunda Judaeam delere gestiens, mentis quoque furibundae apparatus, apparatum etiam prosecuta dimicatio; illud tandem quod positam vastant, quod vastata prava actio placere non potest Deo bono. Nimirum ipsum ignorare atque infirmari, denique rem possidere, in potestate esse, non operari est, et velle Dei est; verum passio placet Deo nata ex actione Deo non placente, ut nequaquam placeat Deo quod Romanus vastat, quod captivat; et tamen ei placeat quod Judaeus vincitur et captivatur. Non enim est malum quod Deus non fecit .
Abbreviated transcription (Latin):
discernat. et exꝑimenti declaratio
ꝯuncat: Constat uirum iustum
saltem uenialit̃ delinquere. Cur
non etiam ꝯstet nirum iniquũ
in multis bene agere: Quare uͥ
unum est malũ. ñ id̾o omnia ibi
sunt mala: sic̃ nec ubi unũ est
bonĩi. omia statim suñ bona:
S plerumq sunt et bona inserta
malis: et mala bonis. Bona tam̃
et mala alit̾ et aliter pensantur.
dum attendimꝰ quid in natura
sunt: aut quid mefficatia posfẽ.
Uirtus et uitium si utruisꝙ na¬
turam consicłas: nec illa unqͣm
esse bona desinit: ⁊ istud semper
malum existit. Sin uͦ utͥusq rei
uures metiris. tc uera rõne unum¬
qd̃ꝙ bonum ẽ: cũ illum in quoẽ
uirũ aut bonũ aut meliorẽ effi¬
cit. dignum iam gła. Econtͣ. illud
rite malum putes: uñ qͥsqͥs malꝰ
fit: aut in malo crescit. m̾ito mulc¬
tandꝰ pena. Cum uͦ utꝰ q̃libet seu
uicium ꝓpͥetate uiriũ destituit᷑:
nec mala. q̃m nichil obest. Istuid

Expanded text:
discernat, et experimenti declaratio discernat, et experimenti declaratio convincat? Constat virum justum saltem venialiter delinquere; cur non etiam constet virum iniquum in multis bene agere? Quare ubi unum est malum, non ideo omnia ibi sunt mala, sicut nec ubi unum est bonum, omnia statim sunt bona. Sed plerumque sunt et bona inserta malis, et mala bonis. Bona tamen et mala alitedum attendimus quid in natura sunt, aut quid in efficacia possunt. Virtus et vitium, si utriusque naturam consideras, nec illa unquam esse bona desinit, et istud semper malum existit. Sin vero utriusque rei vires metiris, tunc vera ratione unumquodque bonum est, cum illum in quo est virum aut bonum, aut meliorem efficit, dignum jam gloria. Econtra illud rite malum putes unde quisquis malus fit, aut in malo crescit, merito multandus poena. Cum vero virtus quaelibet seu vitium proprietate virium destituitur, nec mala, quoniam nihil obest. Istud