comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
struentis zabulũ. expoliantis pͥncm¬
tus et potestates. et ostentui eos facn¬
tis. & triumphantis in ligno: uidebs
quomͦ suꝑ istũ uidam cõpleta sit ꝓp̃i
dicens. Manus tuȩ. suꝑ dorsũ inimue
ierłm: scilicet & ad eos qͥ in eccłia suli¬
tant. Hȩc ẽ ciuitas magni regis: ha
ẽ. uisio pacis. Pax quippe in nobsitu
filii pacis sumus: multiplicat᷑ & erie
Audite gͦ uerba testam̃ti huius: e
quimini ad uiros iuda et in habta¬

Expanded text:
struenti Zabulum, exspoliantis principatus et potestates , ostentui eos facientis, et triumphantis in ligno, videbis quomodo super istum Judam completa sit prophetia dicens: Manus tuae super dorsum inimicorum Jerusalem, scilicet ad eos qui in Ecclesia habitant. Haec est civitas magni Regis, haec est visio pacis. Pax quippe in nobis, si tamen filii pacis sumus, multiplicatur et cernitur. Audite ergo verba testamenti hujus, et loquimini ad viros Juda, et inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
puri quod ad altare ꝓficiat. nec ar-¬
genti quod columnarũ ȩccłiȩ bases
efficiat. aut capitella decoret: si nul-¬
lus in his ex illis lapidibus inueni¬
ri potest. qui logio insertus ponti-¬
ficale ur̃m et diuinoꝵ conscium pe¬
ctus ex ornet: aut certe ꝑspice si
uel purpurȩ. aliquid in his & regii
decoris aut cocci et mystici cruoris
intexitur: si quid puritatẽ byssi imi¬
tetur. et fortitudinem lini. et dignũ
aliquid habeat sacerdotalibus indu¬
mentis: postremo si uel rubras apud
nos pelles. uerecundiam frontis in¬
uenias: ad ultimũ certe si uel capra-
rum repꝑias pilos. qͥbus uł penuriã
nr̃am tegamus: aut si quas in cur-¬
rimus culpas. penitendo purgemꝰ:
Totum gͦ hoc de tuo iudicio pende¬
at: si quid sane est quod placere po-¬
test. hoc sit auctoris: neq enĩ quȩ
alioꝵ labore parata sunt diripere.
et nr̃e laudi applicare iustũ putamꝰ.
Si uero iuim sensuum oratio inculti

Expanded text:
puri quod ad altare proficiat, nec arpuri quod ad altare proficiat, nec argenti quod columnarum Ecclesiae bases efficiat aut capita decoret, si nullus ex his in illis lapidibus inveniri potest qui logio insertus pontificale vestrum et divinorum conscium pectus exornet, at certe perspicere si vel purpurae aliquis in his, et regii decoris, aut cocci, et mystici cruoris color intexitur: si quid puritatem byssi imitetur, et fortitudinem lini, et dignum aliquid habeat sacerdotalibus indumentis: postremo si vel rubras apud nos pelles, verecundiam frontis invenias: ad ultimum si vel caprarum certe reperias pilos, quibus vel penuriam nostram tegamus, aut si quas incurrimus culpas poenitendo purgemus. Totum ergo hoc, de tuo judicio pendeat. Si quid sane est quod placere potest, hoc sit auctoris: neque enim quae aliis labore parta sunt diripere, et nostrae laudi applicare justum putamus. Si vero vim sensuum, oratio inculti
Abbreviated transcription (Latin):
NDIUINIS
uoluminibus refertur: quod
ad constructionem tabernaculi.
unusquisq ꝓ uiribus obtulerit:
Potentes quidem et principes
popłi: aurum argentũ. lapi-¬
des preciosos. ȩra. Alii ligna:
s imputribilia. Quidã etiam
coccum. purpuram. et byssum:
et linum alii: uestibus hȩc quoq
pelles rubras offerentes. &e pilos
caprarum: non respuunt᷑. Iccirco
namq beselehel ille repletus esse
dicitur om̃i sapientia adeo: ut in¬
telligens singula hȩc quibus usibꝰ
apta sint: nichil ex offerentium
deuotione repudiet. Quia gͦ & tu
o mͥ semꝑ uenerabilis pater chro¬
mati. in iungis et precipis nobis.
ut aliquid ad edificationem et in¬
structionẽ diuini tabernaculi. ex
grecoꝵ opibus et copiis confera¬
mus: oratiunculas uiginti sex¬
in iħu naue. quas ex tempore in
eccłia ꝑ orauit ad amantius senex.
latine tibi ꝓuirium mearũ paruita-¬
te disserui: ut sane nr̃i temporis
beselehelis iudicii sit in his quȩ of-¬
ferimus. etiã si nichil inueniat᷑ auri

Expanded text:
divinis voluminibus refertur, quod ad constructionem templi unusquisque pro viribus obtulerit: potentes quidem, et principes populi aurum, argentum, lapides pretiosos, aera, et alii ligna, sed imputribilia: quidam etiam coccum, purpuram, et byssum, et linum alii, vestibus haec quoque pelles rubras offerentes et pilos caprarum, non respuuntur. Idcirco namque Beselehel ille repletus esse dicitur omni sapientia a Deo, ut intelligens singula haec quibus usibus apta sint, nihil ex offerentium devotione repudiet. Quia ergo et tu, o mihi semper venerabilis pater CHROMATI, injungis, et praecipis nobis, ut aliquid ad aedificationem et constructionem divini tabernaculi ex Graecorum opibus et copiis conferamus, Oratiunculas XXVI in Jesum Nave, quas ex tempore in Ecclesia peroravit Adamantius senex, ex graeco latine tibi pro virium mearum parvitate disseruimus. Tui sane nostri temporis Beselehelis judicii sit, in his quae offerimus, etiamsi nihil invenitur auri
Abbreviated transcription (Latin):
Quid putas ẽ. qđ iħs fugiens desig¬
nabat: Videamus ne forte sit aliqͥd:
qđ fugiendo uincamus. & est aliqua
ꝑfecta uirtus. infuga. Paulus nos apłs
docet: dicens. Fugite fornicationẽ. Ui
des gͦ quendã esse sp̃m fornicationis:
quẽ fugere debemus. Qͥ cũq caste. et
pie in xp̃o. ac pudice uolumus ꝑma¬
dinem confert. & ñ solũ fornicationiᷤᷤ
sp̃s fugiendus ẽ: s similimͦ sicut dic¬
tum est. fugite fornicationem: audi-¬
amus dici ad nos. Fugite irã. fugite
auaritiam. fugite inuidiã. & liuorẽ:
fugite detractionem. &. maliloquia
si quis euadat. Iste talis erat exercitus
hai: quẽ iħs fugiendũ docebat milites
suos. Et de his fortasse mandat discipłis
suis: dicens. Si uos ꝑsequunt᷑ in hac ciui¬
tate: fugite in aliam. Qđ si et in aliã:¬

Expanded text:
Quid putas esse quod Jesus fugiens designabat? Videamus ne forte sit aliquid quod fugiendo vincamus: et est aliqua perfecta virtus in fuga. Paulus nos apostolus docet, dicens: « Fugite fornicationem ; » vides ergo quemdam spiritum fornicationis quem fugere debemus, quicunque caste et pie in Christo et pudice volumus permadinem confert. Et non solum fornicationis spiritus fugiendus est, sed simili modo, sicut dictum est, « fugite fornicationem, » audiamus quid dicit ad nos. Fugite iram, fugite avaritiam, fugite invidiam et livorem, fugite detractiones et mala colloquia ; . Iste talis erat exercitus Ahi, quem Jesus fugiendum docebat milites suos: et de his fortasse mandat discipulis suis, dicens: « Si vos persequantur in una civitate, fugite in aliam . » Quod si in alia
Abbreviated transcription (Latin):
cipatus et potestates traduxit lib̾e: tri¬
umphans eos in ligno erucis. Licet
in aliis exemplaribus habeat᷑. tri¬
umphans eas in semet ipso: s apud gre¬
cos habetur in ligno. Ergo duplex est
ratio dñicȩ crucis. Una illa quã dicit

Expanded text:
cipatus et potestates traduxit libere, tricipatus et potestates traduxit libere, triumphans eos in ligno crucis . » Licet et in aliis exemplaribus habeatur, « triumphans eos in semetipso. » Sed apud Graecos habetur, in ligno. In ligno ergo duplex ratio est Dominicae crucis: una illa quam dicit
Abbreviated transcription (Latin):
demonũ. conclusam: sternit & uincit
S fortasse dicas mͥ. Quomͦ gͦ quasi fugi¬
ens. ponitur ppłs pͥor: E ualde conse-¬
quenter. Fugere et enĩ uisi sunt qui se¬
quunt᷑ iħm: alegalibus oneribus et
preceptis: ab obseruatione sabbati: a
circũcisione carnis: a iugulatione ho¬
stiarũ. S iterũ non fugit qͥ secutus ẽ
xp̃m: ꝑfectionẽ & plenitudinẽ legis
Post om̃ia aut̃: etiam rex hai. in ligno
gemino dicit᷑ esse suspensus. Hoc in
ture testimoniis aꝑire. In suꝑioribus
diximus. regem hai. zabulo posse con¬
ferri. Hic quomͦ in ligno gemino cruci-¬
fixus sit: oꝑe precium est noscere. Crux
sermo fortasse. et nouus uidetur: quod
dico. Crux gemina fuit. hoc ẽ. gemina
ratione constat et duplici: qͥa uisibilit̾
qͥdem filius dĩ in carne crucifixus est:
inuisibiliter uͦ in ea cruce. zabulus cũ
pͥncipatibus suis. et potestatibꝰ affixus
est cruci. Non tͥ hoc uidet᷑ uerũ: si tͥ
hors testem ꝓduxero apłm paulum:

Expanded text:
daemonum sternit et vincit. Sed fortasse dicis mihi: Quomodo ergo quasi fugiens ponitur populus prior, et velut consequentes fugeret? Etenim versi sunt qui sequuntur Jesum a legalibus oneribus et praeceptis, ab observatione sabbati, a circumcisione carnis, a jugulatione hostiarum. Sed iterum non fugit, quia secutus est Jesum, perfectionem et plenitudinem legis. Post omnia autem is etiam rex Ahi in ligno gemino dicitur esse suspensus. Hoc in inae testimoniis aperire. In superioribus diximus regem Ahi diabolo posse conferri, hic quomodo gemino ligno crucifixus est, operae pretium est noscere. Crux sermo fortasse et novus videtur. Quod dico crux gemina fuit, hoc est, gemina ratione constat et duplici; quia visibiliter quidem Filius Dei in carne crucifixus est; invisibiliter vero in hac cruce diabolus cum principatibus et potesta tibus affixus est cruci. Non tibi hoc videtur verum, si tibi horum testem produxero apostolum Paulum?
Abbreviated transcription (Latin):
endo. et occulta in diuinis litteris.
locis talibus in qualibꝰ nunc sumus
mysteria reserando: siue ciuitatẽ dñ¬
in unius cuiusq nr̃m anima intells¬
mus. quȩ edificat᷑ a dño ex lapidibu
uiuis. idest ex uirtutibꝰ uariis. et di¬
uersis: de ipsa qͦq ciuitate sc̃s quisꝙ
et diligens. eicit peccatores id est cog
adiutor m̃s. Qd̃ est. istud matutinũ. nͥ
ens incordibus nr̃is atq illuminans
mine suo lumen uidere: Si quando gͦ
legis inscripturis scĩs. iustoꝵ pugnas.
cedes ac strages interemptoꝵ. & qͥa scĩ
nulli penitus hostium parcunt. quin
immo et si peꝑcerint. reputari eis in
peccatũ. sicut reputatũ est sauli. qui
uiuum seruauerat agag regẽ amalech:
hoc mͦ quo supra exposuimus intellige
bella iustoꝵ : quia hȩc bella abeis ad¬
uersũ peccatũ gerunt᷑. Quomͦ aut̃ ma¬
nebunt iusti: si uel parũ aliquid pec¬
cati in semet ipsis reseruauerint: Et
idõ dr̃ de eis: qͥa non reliquert̃ nec

Expanded text:
endo, et occulta in divinis litteris ex endo, et occulta in divinis litteris ex locis talibus, in qualibus nunc sumus, mysteria reserando. Sive civitatem Domini uniuscujusque nostrum animam intelligamus, quae aedificatur a Domino ex lapidibus vivis, id est, ex virtutibus variis et diversis. De ipsa quoque civitate sanctus quisque et diligens ejiciet peccatores, id est, coadjutor meus . » Quod est istud matutinum, nisens in cordibus nostris, atque illuminans mine suo lumen videre? Si quando ergo legas in Scripturis justorum pugnas, caedes ac strages interemptorum, et quia sancti nullis penitus hostium parcunt; quin imo et si pepercefint, reputari eis in peccatum, sicut reputatum est Sauli, qui vivum servaverat Agag regem Amalec; hoc modo quo supra exposuimus, intellige bella justorum, quia haec bella ab eis adversum peccatum geruntur. Quomodo manebunt justi, si vel parvum aliquid peccati in semetipsis servaverint? Et ideo dicitur de eis quia non dereliquerunt nec
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi prelia. ꝑcutiamus hai in ore g¬
dii. et extinguamꝰ om̃s habitantes chis
om̃s contrarias uirtutes. Utinã et egi
dũ mͦ loquor ad uos uerbũ dei: cor peri¬
toris pulsare possem. Quod si fecero: ce¬
tum est. qđ gladio oris mei percutian
fornicationẽ. ꝑcutiam malitiam. repͥma
furorem. et si qua alia sunt mala. inon
gladii id est oris mei sermone resting
et ñ relinquã ex eis qͥ saluus fiat: neq
effugiat. Si enĩ om̃s hostes nr̃os extu¬
xerimus: tunc uere diem festũ celebi¬
bimus deo: & de uictis aduersariis. lea
sollempnitate gaudebimus. Tale aliqͥ
tinis interficiebam om̃s peccatores t̃¬
ut disꝑdam de ciuitate dñi om̃s qui
oꝑantur iniqͥtatem. Siue enĩ ciuitas
dñi. eccłia dei uiuentis accipitur: e¬
ciunt doctores de eccłia et interficu
eos qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ contrarios dem¬
nes. aduersariasq uirtutes. qͥ cogun
homines ad peccatũ. docendo. institi¬

Expanded text:
modi praelia, percutiamus Ahi in ore gmodi praelia, percutiamus Ahi in ore gladii, et exstinguamus omnes habitatores chaos, omnes contrarias virtutes. Utinam et ego modo dum loquor ad vos verbum Dei, cor pectoris pulsare possim! quod si fecero, certum est quod gladio oris mei percutiam fornicationem, percutiam malitiam, refrenem furorem, et si qua alia sunt mala, in ore gladii, hoc est, oris mei sermone, restinguam, et non derelinquam ex eis qui salvus fiat, neque qui effugiat. Si enim omnes hostes nostros exstinxerimus, tunc vere diem festum celebrabimus Deo, et, devictis adversariis, laeta solemnitate gaudebimus. Tale aliquitinis interficiebam omnes peccatores tni omnes qui operantur iniquitatem . » Si enim civitas Domini Ecclesia Dei viventis accipitur, ejiciunt doctores de Ecclesia et interficiunt eos qui operantur iniquitatem, contrarias daemonum adversariasque virtutes, quae cogunt homines ad peccatum docendo et institu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ legunt uidei crudeles efficiunt᷑. et
humanũ sanguinem sitientes: putantes
qͥa et scĩ ita ꝑcusserunt eos. qͥ habitabañ
hai: ut ñ relinqueret᷑ abhis qͥ saluus fie¬
ret. neq qͥ effugeret: ñ intelligentes in
his uerbis adumbrari mysteria: & hoc
nob̾ magis indicari: qđ ex his quoꝵ cha-¬
os est habitacłm. et qui regnarunt in a¬
bysso demonibus. nullũ penitus derelin¬
quere debemus. s om̃s interimere. Inte¬
rimimus aut̃ demones. ñ ipsam eorum
substantiam ꝑimentes. s qͥa opus eoꝵ ac
studium hoc ẽ. ut peccare homines faci¬
ant. et hoc ẽ. illoꝵ uita si nos peccemus:
sine dubio interitus eoꝵ ẽ. si ñ peccemꝰ.
Interficiunt gͦ habitatores hai. scĩ quiq¬
et ꝑimunt. et ñ dimittunt ex eis ullum:
hi sine dubio qui cũ om̃i diligentia ser¬
uant suum cor. ne de eo cogitationes ma-¬
lȩ ꝓcedant: s et qui obseruant os suum
effugiat: cũ eos nec sermo effugit mali
Agite gͦ et uos. p̃paremus nos ad huus¬

Expanded text:
cum legunt Judaei, crudeles efficiuntur, et humanum sanguinem sitientes, putantes quia et sancti ita percusserunt eos qui habitabant Ahi, ut non relinqueretur ab eis qui salvus fieret et neque qui fugeret: non intelligentes in his verbis adumbrari mysteria, et hoc a nobis magis indicari, quod ex his quorum chaos est habitaculum, et qui regnaverunt in abysso daemonibus, nullum penitus relinquere debeamus, sed omnes interimere. Interimimus autem daemones, non ipsam eorum substantiam perimentes: sed quia opus eorum ac studium hoc est ut peccare homines faciant, et haec est illorum vita si nos peccemus, sine dubio interitus eorum est si non peccemus. Interficiuntur ergo habitatores Ahi, sancti quique perimunt, et non dimittunt ex eis ullum: hi sine dubio qui cum omni diligentia servant cor suum, ne de eo cogitationes malae procedant. Sed et qui observant os suum,effugiat cum eis, nec sermo effugiat malus. Agite ergo et vos: praeparemus nos ad hujus
Abbreviated transcription (Latin):
mysteriũ. Nam et tunc diuidet᷑ ppłs u
duas partes. Erunt & tunc qͥdã pͥmi
et alii postremi. Qui cũ ad iħm in unũ
conspirauerint: iam tunc ultra ñ erit
Uis tͥ etiam hȩc ex diuinis testimonis
cõꝓbemus: Audi apłm dicentẽ. Hoc en
uob̾ dicimus in uerbo dñi. quia nos qu
uiuimus qͥ reliqui sumus. in aduenti

Expanded text:
mysterium; nam et dividetur populus in duas partes: erunt et alii primi, et alii postremi; qui cum ad Jesum unum conspiraverint, jam tunc ultra omnino nVis tibi etiam haec divinis testimoniis comprobemus? Audi Apostolum dicentem: « Hoc enim vobis dicimus in verbo Domini, quia nos qui vivimus, qui residui sumus, in adventu
Abbreviated transcription (Latin):
uentu. Et apłs paulus dicit. Sui re¬
suscitauit nos cum eo: simulq sedere
fecit in cęlestibꝰ. & utiq nondũ uide¬
mus credentes. aut resuscitatos esse
iam. aut in cęlestibꝰ consedisse: s adum¬
brata sunt qͥdem hȩc nunc ꝑfidem:
quia mente et spe. aterrenis et mortus
oꝑibus eleuam᷑: & cor nr̃m erigimus ad
cȩlestia. et ȩterna. Implebit᷑ tam̃ hoc. i
scdo eiꝰ aduentu: ut ea quȩ nc̃ fide et
spe. presumimus: tunc etiã rerũ effeen
corporaliter teneamus. Ita gͦ et de zabi¬
lo intelligendũ est. qđ uictus ẽ qͥden
et crucifixus ẽ: s his qui cũ xp̃o eru

Expanded text:
postolus dicit, « quia resuscitavit nos cum ipso, simulque sedere fecit in coelestibus . » Et utique nondum videmus credentes aut resuscitatos esse jam, aut in coelestibus considere. Sed umbrata sunt quidem haec nunc per fidem, quia mente et spe a terrenis et mortuis operibus elevamur, et cor nostrum erigimus ad coelestia a terra. Implebitur tamen hoc in secundo adventu ejus, ut ea quae nunc fide et spe praesumimus, tunc etiam rerum effectu corporaliter teneamus. Ita ergo de diabolo intelligendum est, quod victus est quidem et crucifixus est, sed his qui cru
Abbreviated transcription (Latin):
ut pars simulet fugam: pars aut̃ subs¬
stat in insidiis. quibus decipiat᷑ hai. cũ¬
preceꝑit iħs. Quibus ita dispositis: rer
hai. uidens iħm et filios isrł eminus.
concitatur aduersũ eos in preliũ. Illis ũ
simulantibꝰ fugam. isti acrius in sequin¬
tur : et uelut spolia ducturi de hostibꝰ
om̃s simul ex urbe ꝓcedunt: ita ut sic
scriptura dicit. relinquerent uacuam
ciuitatem. S postea quã ad constituti
ꝓgressi st̃ locum: conuersus iħs signũ
dedit. ut exurgerent qui in insidiis
rant: & dorsa hostium cederent. Ꝙ ita
illi nouissimi. et isti pͥmi: medios hostes
conclusos. interimunt uniuersos. Et ha
mͦ uictis his. qui habitabant hai: regem
ipsoꝵ suspendert̃ in ligno gemino. His
auditis: ueri simile est auditores dicere
Quo mͥ hȩc: Qd mͥ confert. si cognoscan
qđ uicti sunt hi. qui habitabant hai:
Quasi non similia. aut etiã potentiora
bella: uel gesta st̃ uel gerant᷑. Hȩc fus
cura sp̃ui scõ. ut relictis tot et tantarĩ

Expanded text:
ut pars simulet fugam, pars autem subsistat in insidiis, quibus decipiatur Ahi. Quibus ita dispositis, rex Ahi videns Jesum et filios Israel eminus, concitatur adversus eos in praelium: illis vero simulantibus fugam, isti acrius insectantur, et velut spolia ducturi de hostibus, omnes simul procedunt, ita ut, ut Scriptura dicit, relinquerent vacuam civitatem. Sed posteaquam in constitutum progressi sunt locum, conversus Jesus signum dedit ut exsurgerent qui in insidiis erant, et dorsa hostium caederent: et ita illi novissimi et isti primi medios hostes conclusos interimunt universos: et hoc modo victis his qui habitabant Ahi, regem eorum suspenderunt in ligno. His auditis, verisimile est auditores dicere: Quid mihi haec? quid mihi confert si cognoscam quod devicti sunt qui habitabant Ahi? quia si non similia, aut etiam potentiora bella, vel gesta sint vel gerantur, haec fuit cura Spiritus sancti ut, relictis tot tantarum
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ crucifigitur: cũ peccati concupis¬
centias ñ recipimus. S siquis forte ẽ.
attentior auditoꝵ: potest dicere. Forma
niens. S ad huc illud me mouet. quod
diabolus et exercitus suus quantũ ad
historiȩ figuram ostenditur: interemp-¬
tus ẽ. E quomͦ uidemꝰ adhuc diabo¬
lum. et contrarias potestates in tantũ
ualere. aduersũ seruos dei : ut etiam
apłs petrus cũ ingenti cautela pre¬
moneat. et dicat obseruandũ esse. qͥa
aduersarius ur̃ diabolus sicut leo ru¬
giens circuit. querens quẽ transuoret:
Uideamꝰ gͦ: si et in hoc dignũ aliquid
sc̃ĩ sp̃s eloquiis. possimus inuenire. Ad¬
uentus xp̃i. unus qͥdem in humilitate
com pletus ẽ: alius uͦ sꝑatur in gła.
& hic pͥmus aduentus in carne. my¬
stico quodam sermone. in scripturis scĩs
umbra eius appellatur: sicut et ihere¬
uultus nr̃i. xp̃s dñs: cuiꝰ nos ut dixi¬
mus. in umbra eiꝰ uiuimus in gentibꝰ.
S et gabriel cũ euangłizaret mariã:

Expanded text:
nobis crucifigitur mundus, cum peccati concupiscentiam non recipimus. Sed si quis forte est attentior auditor, potest dicere: Forma niens; sed adhuc illud me movet quod diabolus et exercitus suus, quantum ad historiae ostenditur figuram, interemptus est. Et quomodo videmus adhuc diabolum et contrarias potestates in tantum valere adversus servos Dei, ut etiam apostolus Petrus cum ingenti cautela praemoneat et dicat observandum esse, « quia adversarius noster diabolus, sicut leo rugiens, circuit quaerens quem devoret . » Videamus ergo si et hic dignum aliquid sancti Spiritus eloquiis possumus invenire. Adventus Christi, unus quidem in humilitate compertus est, alius vero speratur in gloria; et hic primus adventus in carne, mystico quodam sermone, in Scripturis sanctis umbra ejus appellatur, sicut et Jerevultus nmus; in umbra ejus vivemus in gentibus . » Sed et Gabriel, cum evangelizaret Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
ta uicti sumus: & hi qui habitabant hai.
quã plurimos ex nob̾ interfecert̃. Hai
interpretat᷑ chaos. Chaos aut̃. locum uł
habitacłm esse nouimus contrariarum
uirtutũ: quarũ rex et pͥnceps ⁊abulus
ẽ. Aduersum hunc ueniens iħs. in duas
partes diuidit ppłm: & alios quidem in
primis statuit: alios in posterioribus.
qui ex insperato post terga ueniant
inimicor. & uide. si non pͥma pars est.
ppłi. illa de qua dicit. Non ueni. nͥ ad
oues ꝑditas domus isrł. Et de qua diẽ¬

Expanded text:
ta victi sumus, et hi qui habitabant Ahi quamplurimos ex nobis interfecerunt. Ahi interpretatur chaos, chaos autem locum vel habitaculum esse novimus contrariarum virtutum, quarum rex et principes diabolus est. Adversum hunc veniens Jesus, in duas partes dividit populum, et alios quidem in primis statuit, alios in posterioribus, qui ex insperato post tergum veniant inimicorum. Et vides num prima pars est populi illa de qua dicit: « Non veni nisi ad oves perditas domus Israel , » et de qua di
Abbreviated transcription (Latin):
iacob sola lia iacere uideret᷑: et neq rabi
quȩ amplius fuerat dilecta. neq aliquar
concubinis in sepulchro ei fuerat copulata.
Ipse gͦ in memoriis patrũ hereditatẽ cape
prudens et sapiens caleph. Ipsi iħs enat¬
tarum gentis metropolim tribuit hebru
et efficitur ei sors usq in hodiernũ diem

Expanded text:
Jacob sola Lia jacere videretur, et neque Rachel Jacob sola Lia jacere videretur, et neque Rachel quae amplius fuerat dilecta neque aliqua ex concubinis in sepulcro ei fuerat copulata. Ipsam ergo in memoriis patrum haereditatem capit prudens et sapiens Caleb; ipsi Jesus Enachitarum gentium metropolim tribuit Hebron, et efficitur ei sors usque in hodiernum diem
Abbreviated transcription (Latin):
dixit inquit eum: scilicet qđ talia deposcat
et audeat. S et tu si uis dare oꝑam studiis.
& legem dĩ prudenter meditari. et effici
cor in lege dĩ: potes istas magnas & muni¬
tas urbes. idest assertiones subuertere
falsitatis: ut et tu merearis benedici ab
ihu: et accipe abeo hebron. Interpretat᷑
aut̃ hebron coniunctio uel coniugium:
qđ potest fortasse illud ostendi. qđ speliu¬
ca duplex cõparata ab abraham pałara
in ea est: in qua coniugia patrũ &e reliqͥ
eoꝵ iacent: idest abraham cũ sara. ysaa
cũ rebeca. iacob cũ lia. Meruit gͦ caleps
patrũ reliquias in hereditate susciꝑe: su
dubio qͥa ꝑsapientiã quȩ in eo erat. qui
uigebat sub moyseo et sub iħu. intellexet
coniunctionis ipsius rationem: & ꝑspexet
qͥd eẽt cause. qd̾ cũ abraham sola sara ibi¬
iaceret: et neq agar. neq cethura. ei mi¬
ruisset ad iungi: uel quid eẽt causȩ qd̃ i

Expanded text:
dixit, inquit, eum, » scilicet quod talia deposcat dixit, inquit, eum, » scilicet quod talia deposcat et audeat; sed et tu, si vis dare operam studiis, et legem prudenter meditari, et effici cor in lege Dei, potes istas magnificas et munitas urbes, id est, assertiones subvertere falsitatis, ut et tu merearis benedici ab Jesu et accipere Hebron. Interpretatur autem Hebron conjunctio vel conjugium; per quod potest fortasse illud ostendi, quod spelunca duplex comparata ab Abraham patriarcha in ea est, in qua conjugia patrum et reliquiae eorum jacent, id est, Abraham cum Sara, Isaac cum Rebecca, Jacob cum Lia. Meruit ergo Caleb patrum reliquias in haereditatem suscipere, sine dubio quia per sapientiam, quae in eo erat, quae vigebat et sub Moyse et sub Jesu, intellexerat conjunctionis ipsius rationem, et perspexerat quid esset causae quod cum Abraham sola Sara jaceret, ibi neque Agar, neque Cethura ei meruisset adjungi; vel quid esset causae, quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
unt impia quȩq & diuinȩ legis contra¬
ria. quȩ apud paganos uel barbaros ob-¬
seruantur: S et illa in his deputanda
sunt: et ciuitates munitȩ ẽẽ atq in mon¬
assertionibꝰ uelut in altis montibus collo¬
cant. Istas gͦ ciuitates sapiens quisq uerbũ
ueritatis predicans: destruit: & urbes men-¬
dacii ueritatis ariete subuertit. sicut et¬
apłs paulus dicebat: cogitationes destruen¬
tes. et omnẽ altitudinẽ quȩ extollit sese ad
uersus scientiam dei. Ita etiã nunc sapientis¬
simus hic caleph assistit ante iħm: ꝓmittit
se ualere ad bellũ. et ꝓmptũ esse ad preliũ:
&e ideo deposcit ꝑmitti sibi uelut disputan¬
di facultatẽ. ut congrediat᷑ cũ dialecticis
scłi: cũ his qui ꝓueris falsa confirmant. ut
eos confiitet et suꝑet: et subuertat om̃ĩa
quȩ illi falsis assertionibus construxerunt:
Ideo deniq alacritatẽ eius uidens iħs. bene¬

Expanded text:
unt impia quaeque et divinae legis contraunt impia quaeque et divinae legis contraria quae apud paganos vel barbaros observantur? Sed illa his deputanda sunt, et civitates munitas esse atque in monassertionibus velut in altis montibus collocant. Istas ergo civitates sapiens quisque verbum veritatis praedicans destruit, et urbes mendaces veritatis ariete subvertit; sicut et Paulus dicebat, « cogitationes destruentes, et omnem altitudinem quae extolliversum scientiam Dei . » Ita etiam nunc sapientissimus hic Caleb assistit ante Jesum, et promittit se valere ad bellum, et promptum esse ad praelium, et ideo deposcit permitti sibi velut disputatori facultatem, ut congrediatur cum dialecticis saeculi, cum his qui pro veris falsa confirmant, ut eos confutet et superet, et subvertat omnia, quae illi falsis assertionibus construxerunt. Ideo denique videns alacritatem ejus Jesus, « bene
Abbreviated transcription (Latin):
in presentibus. et in preteritis. et in nouis.
et in ueteribꝰ: & in euangłiis. & in lege
Hoc ẽ gͦ qđ dicit ualere se hodie sub iħu.
sicut & tunc sub moyseo: quia in utriusq
testamenti misteriis cor uigilans ualet:
S uideamus etiã petitionem eiꝰ: quã pͥ¬
mam poposcit ab iħu. caleph filius iepho
nȩ. Peto ate inquit montẽ hunc: sicut
dixit dñs in die illa. Nichil humile uel
deiectum sc̃s requirit. nichil qͦd indemer¬
sis conuallibus iaceat: s montẽ querit
excelsũ: & montem in quo ciuitates mag-¬
munitȩ. & hȩc poscebat: quia nouerat bel¬
ligerari. sicut scriptũ est. Ciuitates munitas
occupauit sapiens: & destruxit munitiones
inquas confidebant impii. Putas cum hȩc
diceret salomon hoc nos uolebat docere.
qͥa sapiens caperet ciuitates. & munitiones
destrueret ex lapidibus constructas: Hoc¬
qđ ciuitates & muri sint impioꝵ dogma¬
ta. et sillogismi philosophoꝵ. quibꝰ astru¬

Expanded text:
in praesentibus, et in praeteritis, et in novissimis, in praesentibus, et in praeteritis, et in novissimis, et in veteribus, et in Evangeliis, et in lege. Hoc est ergo quod dicit valere se hodie sub Jesu sicut tunc sub Moyse, quia in utriusque Testamenti mysteriis cor vigilans valet. Sed videamus etiam petitionem ejus quam poscit nae: « Peto te, inquit, montem hunc sicut dicit Dominus in die illa. » Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet; sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civitates maghoc haec poscebat, quia noverat belligerare, sicut scriptum est: « Civitates munitas occupabit sapiens, et destruet munitionem in qua confidebant impii . » Putas cum haec diceret Salomon hoc nos volebat docere quia sapiens caperet civitates et munitiones destrueret ex lapidibus constructisquod civitates et muri sunt impiorum dogmata, et syllogismi philosophorum, quibus astru
Abbreviated transcription (Latin):
eleph: filius ẽ conuersionis. Iuis. nͥ is qͥ
ad dm̃ conuersus ẽ. talem ex se fructum ꝓ¬
ferret: ut cor filium generaret: Est ergo
omĩs qui diuinis sensibus uacat. et pru¬
denter cuncta ac racionabiliter agit: ca¬
leph. Hic pͥmo qͥdem eruditus a moyseo:
nosti uerbũ qđ locutus ẽ dñs de me. ad
moysen hominẽ dei. Tu scis uerbũ. qđ¬
uerbũ qđ locutus est. dñs ad moysen.
nͥ solus iħs: Nemo sic intellexit legem:
sicut docuit iħs. Ipse enĩ omĩa docuit.
et aꝑuit. Ipse reuelauit paulo: quialex
et de te. De me enĩ et de te: locutus est
moyses. De te qͥdem: hoc est. qđ dixit dĩs.
quia si crederetis moyseo. credetis utiq
et mͥ. De me enĩ ille scripsit. De me uͦ:¬
hoc ẽ qđ dixit: hoc ẽ de caleph qͥ cor est:
Certũ est. quia de corde scripserit moy¬
ses: quippe qͥ om̃ĩa prudenter sapienterq
conscͥpsit. Ait gͦ. Hodie ualeo: sicut uale¬
bam tunc. Sc̃s quippe similiter ualet. et¬

Expanded text:
Caleb filius est conversionis. Qui nisi is qui Caleb filius est conversionis. Qui nisi is qui ad Dominum conversus talem ex se fructum proferet, et cor filium generarit. Est ergo omnis qui divinis sensibus vacat, et prudenter cuncta ac rationabiliter agit, Caleb. Hic primo quidem eruditus a Moyse, nosti verbum quod locutus est Dominus ad Moysen hominem Dei; » tu scis verbum qverbum quod locutus est Dominus ad Moysen, nisi solus Jesus? Nemo sic intellexit legem sicut docuit Jesus: ipse enim omnia docuit et aperuit, ipse revelavit Paulo, « quia lex et reliqua. De me, inquit, et de te locutus est Moyses: de te quidem, hoc est quod dixit Dominus quia « si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similiter valet
Abbreviated transcription (Latin):
q seruemus: s ut rationẽ utriusq discen¬
tes illam solam teneamus quȩ ab iħu nob̃
nro dño traditur. Igit᷑ illam terrã quȩ ẽ
transiordanem: moyses distribuit. Hanc
aut quȩ est. terra sc̃a et terra bona: di-¬
stribuit iħs. et pͥncipes tribuum isrł. Ui
Quos aut̃ putamus ẽẽ pͥncipes tribuũ
nrarum uel eccłiȩ pͥncipes: nͥ scõs apłos
inquit filius iephone. Hic enĩ pͥmuspe
tit: & petit certis quibusdam rationibꝰ¬
et uerbis quȩ descripta st̃: quȩ uerba¬
etiã nos possunt instruere ad salutẽ. Pri-¬
mo om̃ium: caleph interpretari dicit᷑.
quasi cor. Quis gͦ ẽ. quasi cõr. nͥ is qͥ in
om̃ibus intellectui oꝑam tribuit: qui
ñ aliud aliquod membrũ corporis ȩccłiȩ
esse dicit᷑. nisi illud quod ẽ in nob̃ precla¬
rius cor. id est qͥ omia cũ ratione & pruden¬
da gerit: & ita cuncta dispensat. quasi
non sit aliud nͥ cor: Interpretat᷑ aut̃ et
iephone pater eius: conuersio. Hic ergo

Expanded text:
ue servemus, sed ut rationem utriusque dicentes, illam solam teneamus quae ab Jesu nobis Domino nostro traditur. Igitur illam terram quae trans Jordanem Moyses distribuit, hanc his quae est in terra sancta et terra bona distribuit Jesus princeps tribuum Israel. VQuos autem putamus esse principes tribuum nostrarum, vel Ecos, ad quos dicit Salvator, « quia sedebitis et vos super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . » Assumitur tamen ad divietiam nos possunt instruere ad salutem. Et primus omnium Caleb interpretari dicitur, quasi cor. Quis ergo quasi cor, nisi is qui in omnibus intellectui operam tribuit? Quia non aliud aliquod membrum corporis Ecclesiae esse dicitur, nisi illud quod est nobis praeclarius cor, id est, qui omnia cum ratione et providentia gerit, et ita cuncta dispensat, quasi non sit aliud nisi cor. Interpretatur autem et Jeffone pater ejus conversio. Hic ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cedens a terra in mediũ pelagus aufu¬
git. Scio te cuꝑe ut om̃e genꝰ trans¬
ferã dictionis: premisi causã cur fa¬
cere ñ possim. Hoc tam̃ spondeo qͥa
si orante te iħs reddiderit sanitatẽ. ñ
dicã cuncta qͥa hoc dixisse temerari-¬
um ẽ: s ꝑ multa sim translaturus.
ea lege qua tͥ sepe constitui. ut ego
uocẽ prebeã. tu notarium:

Expanded text:
cedens a terra in medium pelagus aufucedens a terra in medium pelagus aufugit. Scio te cupere, ut omne genus transferam dictionis: praemisi causam, cur facere non possim. Hoc tamen spondeo, quia si, orante te, Jesus reddiderit sanitatem, non dicam cuncta, quia hoc dixisse temerarium est, sed permulta sum translaturus, ea lege qua tibi saepe constitui, ut ego vocem praebeam, tu notarium.
Abbreviated transcription (Latin):
agnũ qͥdem amice qd̾ postu¬
las. ut origenẽ faciam lati¬
nũ: et hominẽ iuxta didi¬
ni uidentis sententiã. alterũ post
płm eccłiarũ magistrũ. etiã roma¬
nuis auribꝰ donem. S ocłoꝵ ut ipse
nosti dolore cruciatꝰ quẽ nimia im¬
paciens lectione contraxi. & notari¬
orum penuria. qͥa tenuitas hoc qͦ
ubsidium abstulit: qd̾ recte cupis.
tã ardenter ut cupis implere non
ualeo. Itaq post duodecĩ omelias in
heremiã quas iam pͥdem confuso or-¬
laret: om̃i rethoricȩ artis splendo¬
te contẽpto. Res quippe uolumꝰ. ñ
uerba laudari. Et illud breuit̾ ad¬
monens. ut scias origenis opuscula. in
omnẽ scͥpturã esse triplia. Primũ eius
opus excerpta st̃. quȩ grece scholya
nuncupant᷑: in qͥbꝰ ea quȩ sibi uideban¬
tur obscura. aut quȩ habere aliquid
difficultatis. sũmatim breuit̃ ꝑstrinx̃:
scͥpsit thomos. nos uolumina possumꝰ
nuncupare. In quo oꝑe.tota ingenii
sui uela spirantibꝰ uentis dedit: & re¬

Expanded text:
uidem, amice, quod postulas, ut Origenem faciam Latinum, et hominem juxta Didymi videntis sententiam, alterum post Ecclesiarum magistrum etiam Romanis auribus donem. Sed oculorum, ut ipse nosti, dolore cruciatus, quem nimia impatiens lectione contraxi, et notariorum penuria, quia tenuitas hoc quoque subsidium abstulit, quod recte cupis, tam ardenter ut cupis, implere non valeo. Itaque post quatuordecim homilias in Jeremiam, quas jampridem confuso orvaret, omni rhetoricae artis splendore contempto: res quippe volumus, non verba laudare; et illud breviter admonens, ut scias Origenis opuscula in omnem Scripturam esse triplicia. Primum ejus opus Excerpta, quae Graece σχόλια nuncupantur, in quibus ea quae sibi videbantur obscura, atque habere aliquid difficultatis, summatim breviterque perstrscripsit Τόμους nos volumina possumus nuncupare, in quo opere tota ingenii sui vela spirantibus ventis dedit, et re
Abbreviated transcription (Latin):
s patrũ suoꝵ pͥors: Duplices habemꝰ patres: &
una species ẽ pessimoꝵ patrũ. Siqͥdẽ anteꝗͣ credẽmꝰ.
zabulus pater nr̃ fuit: ut sermo euangłi¬
cus ostendit dicens. Uos de zabulo patre
estis. Cum autẽ credidimꝰ: facti sumus filii
dei. Si gͦ post hȩc peccauerimꝰ: conuertum᷑
adiniquitates. ñ simpliciter patrũ. s patrũ¬
pͥoꝵ. Ad ꝓbationẽ autẽ huius rei qͥa du¬
plices habeamꝰ patres. utim᷑ et dauid testi¬
monio in quadragesimo quarto psalmo.
ita dicentis. Audi filia et uide. & inclina
aurem tuã: & obliuiscere ppłi tui. et domũ
patris tui. Pater dicit. Obliuiscere domũ
patris tui. Quasi pater quippe cȩpit. audi
filia. Ergo duplices. nr̃i patres sunt. Sed
obliuiscere inquit domũ patris tui pͥoris:
Si gͦ oblitus prius domus patris tui pͥoris.
rursum fueris ad peccata conuersus: incidi¬
sti in id qd̾ nunc dicit᷑ peccatũ. conuersi sunt
ad iniquitates patrũ suoꝵ pͥoꝵ. Dicebam

Expanded text:
 Duplices habemus patres, et una species est pessimorum patrum. Siquidem antequam crederemus, diabolus pater noster fuit, ut sermo Evangelicus ostendit, dicens: Vos de patre zabulo nati estis. Cum autem credidimus, facti sumus filii Dei. Si ergo post haec peccaverimus, convertimur ad iniquitates priorum. Ad approbationem autem ejus rei. quia duplices habemus patres, utemur et David testimonio in quadragesimo quarto psalmo ita dicentis: « Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populi tui et domum patris tui . » Pater dicit, oblivisceris domum patris tui, quasi pater quippe cfilia. Ergo duplices nostri patres sunt. Sed obliviscere, inquit, domum patris tui prioris. Si igitur oblitus domum patris tui prioris rursus fueris ad peccata conversus, incidisti in id quod nunc dicitur peccatum: Conversi sunt ad iniquitates patrum suorum priorum. Dicebamus
Abbreviated transcription (Latin):
paratus suscepit ministeriũ dei: & die
Ecce ego sũ: mitte me. S ut paratior as.
adhoc. meminerat uocis moyseos. Nan
et ille eadem utens uoce. mitte me. pͥuꝰ
cupatus est. Audiui autẽ ego quendas
breum exponentẽ hunc locum. atꝙ ill¬
centẽ quia libenter ꝓpħa & paratusꝑlis
suscepit ad ppłm: ignorans quȩ eis eseid¬
cenda. Porro audiens tristia quȩ eẽnt pl
nuntianda. hoc est. aure audietis a us
telligetis et cetera: in sequentibꝰ pigrior
dicente ei uoce dĩ. Clama. Respondit
u ꝓpħari de saluatore. qͥa futurũ erat
t audientes ñ audirent. & uidentes
Iuderent. Manifestius porro fiet. qd̾
is respicientes: rationẽ aut̃ uisionis ig¬
irabant. Audiebant parabolas quas
issoluit secreto discipłis saluator: ipsi
iͥn audiebant nescientes quȩ dicebant᷑.
hter hoc testificans eos saluator. dixit:
lui habet aures audiendi. audiat. Nec
ni priuati erant his auribus ut ñ audires:
Interiores eoꝵ aures. grauatȩ erant ad

Expanded text:
paratus suscepit ministerium Domini, et dicit: Ego sum, mitte me. Sed ut paratior esset ad hoc, meminerat vocis Mosei. Nam et ille eadem utens voce, mitte me, princcupatus est. Audivi autem quemdam Hebraeum exponentem hunc locum, atque dicentem, quia libenter quidem Prophetessuscepit ad populum, ignorans quae essent ei dicenda. Porro audiens tristia, quae essent populo nuntianda, hoc est, aure audietis, et non intelligetis, etc. , in sequentibus pigrior fit: dicente ei voce Dei; Clama, respondit ari de Salvatore; quia futurum erat, ut audientes non audirent, et videntes non viderent. Manifestius porro fiet 1142 cos respicientes, rationem autem visionis ignorabant. Audiebant parabolas, quas dissolvebat secreto discipulis Salvator. Ipsi vero non audiebant, nescientes quae dicebantur, propter hoc testificans eos dixit: Qui habet aures audiendi audiat. Nec enim privati erant his auribus, ut non audirent; sed interiores eorum aures gravatae erant ad
Abbreviated transcription (Latin):
tem: & dicit. Sapientia intellectus aufe¬
ram fines gentiũ: & fines eoꝵ depascam:
ꝑ uenit enĩ ad om̃s gentes. oꝑatio eius.S
saluator in om̃s gentes mittens sermones
suos. eruit eos qui azabulo in cunctis gen¬
tibus captiui tenebant᷑. & uires eoꝵ de¬
pascam. Minatur se uires nr̃as predatum
ire: & tradere aduersus nos militantibus
& reuera ẽ. uidere eum. quibusdã hoc fa¬
cientem. Quando enĩ quis uincit᷑ az abu¬
lo & tradit᷑ demonibꝰ sp̃alibus pessimis
uirtutibꝰ contrariis: quid aliud factũ ẽ.
quã is qui dixerat. & uires eoꝵ depascam.
accipiens uires nr̃as depastus ẽ nos: & com¬
mouebo ciuitates quȩ in habitant᷑. Et hoc
zabulus cõminat᷑. In habitari cernit ciui¬
tates eccłias dĩ. in xp̃o dño constitutas:
Has cõmoturũ esse se ꝑsonat. Et frequent̃
qͥdem concussit ciuitates in habitatas pa¬
secutionibꝰ: frequent̃ concussit seandals

Expanded text:
tem, et dicit: Sapientiam intellectus aufetem, et dicit: Sapientiam intellectus auferam, fines gentium, et vires eorum depascar. Pervenit enim ad omnes gentes operatio ejus; sed Salvator in omnes gentes mittens sermones suos, eruit eos, qui a Zabulo in cunctis gentibus captivi tenebantur. Et vires eorum depascar. Minatur se vires nostras praedatum iri, et tradere adversus nos militantibus. Et revera est videre eum quibusdam hoc facientem. Quando enim quis vincitur a 1142 Zabulo, et traditur daemonibus spiritibus pessimis, virtires eorum depascar. Accipiens nostras vires, depastus est nos. Et commovebo civitates, quae inhabitantur . Et hoc Zabulus comminatur; inhabitari cernit civitates, Ecclesias Dei in Christo Domino constructas, has commoturum esse se personat. Et frequenter quidem concussit civitates inhabitatas persecutionibus, frequenter concussit scandalis.
Abbreviated transcription (Latin):
nos uera dicere. Quid gͥ dicit: uiribus
faciam: & sapientia intellectus auferã fines
gentium. Estimat fortitudinẽ suã. qd̾ uult
in nob̾ se posse ꝑficere. & reuera si uincam᷑
et post hȩc uerba peccemus. si post eccłiam
rursum in circum. & ad equoꝵ cursus et
ad conuentus gentiliũ eamus: quidaliud
fit quã suꝑatos nos possidet: & qui dixit
zabulus. uiribus faciam. consequit᷑ in nob̾
peccantibꝰ qd̾ minatus est. S et si fornicem᷑
post castitatẽ longi tẽporis. pꝰ sc̃imoniam
multam: quid aliud fit quã uera locutꝰ
ꝓbatus suꝑ nos. qui dixit. uiribus faciam:
Quid aut̃ aliud reꝑmittat iste magnilo¬
quax: intueam᷑. & sapientia intellectus.
auferam fines gentiũ. Sapientiã nescio ꝗͣ
pollicetur: de qua & ꝓpħa loquit᷑. Alieni¬
gena quȩdã sapientia ẽ. in eis. Est aliqua
extranea aueritate sapientia quã disꝑdit
ds̃. Hanc iste habens. estimat se ẽẽ sapien¬

Expanded text:
nos vera dicere. Quid igitur dicit? Viribus nos vera dicere. Quid igitur dicit? Viribus faciam, et sapientiam intellectus auferam, fines gentium . Existimat fortitudine sua, quod vult in nobis se posse perficere. Et revera si vincamur, et post haec verba peccemus; si post Ecclesiam rursum in circum, et ad equorum cursus, et ad conventus gentilium eamus, quid aliud fit, quam superatos nos possidet? Et quid dixit Zabalus, viribus faciam? consequitur in nobis peccatoribus, quod minatus est. Sed et si fornicemur post castitatem longi 1141 temporis, post sanctimoniam multam, quid aliud fit, quam vera locutus probatur super nos, qui dixit, viribus faciam? Quid autem et aliud repromittat iste magniloquax, intueamur. Et sapientiam intellectus auferam, fines gentium. Sapientiam nescio quam pollicetur, de qua et Propheta loquitur. Alienigena quaedam sapientia est in eis . Est enim aliqua extranea a veritate sapientia, quam disperdet Deus. Hanc iste habens existimat se esse sapien
Abbreviated transcription (Latin):
sit inimico nr̃o zabulo: quẽ sensũ quendã
magnũ nunc ꝓpħa nuncupauit. Quomͦ
enĩ serpens sapientior erat omibꝰ bestiis
quȩ sunt suꝑ terrã. & filii scłi huius sapien¬
tiores suꝑ filios lucis in generatione sua st̃:
dispensator iniquitatis sapienter fecit scd̾m
sapientiã non bonam: eodem mͦ iste qͥ figu¬
raliter pͥnceps assyrioꝵ dicit᷑. magnus est.
sensu. & est mirari magnitudinẽ sensus
eius quo abusus est ad instruendos sapien¬
tes mundi istius: qui cũ om̃i ueri si militudi¬
ne cunctaq uirtute. falsitatẽ sectarum
suarũ componentes exhibent. Cũ gͦ omĩa
fecerit ds̃ in monte syon. & in ierłm. & red¬
inducet suꝑ sensum magnũ pͥncipem as¬
syrioꝵ. & suꝑ altitudinẽ głȩ oculoꝵ eius:
Alta eum sapientẽ. sermo nouit: & exordi¬
um ruinȩ eius. ab inflatione cepisse. Unde
et si inflati fuerimus. in iudiciũ incidemꝰ
ut eam caueamꝰ: & ñ ꝑmittamus eũ suꝑ

Expanded text:
sit inimico nostro et Zabulo , quem sensum quemdam sit inimico nostro et Zabulo , quem sensum quemdam magnum nunc Propheta nuncupavit. Quomodo enim serpens sapientior erat 1140 omnibus bestiis quae sunt super terram, et filii saeculi hujus sapientiores super filios lucis in generatione sua sunt; et dispensator iniquitatis sapienter fecit secundum sapientiam non bonam: eodem modo iste qui figuraliter princeps Assyriorum dicitur, magnus est sensus, et est mirari magnitudinem sensus ejus: in quo abusus est ad instruendos sapientes mundi istius, qui cum omni verisimilitudine, cunctaque virtute falsitatem sectarum suarum componentes exhibent. Cum ergo omnia fecerit Deus in monte Sion, et in Jerusalem, et redinducet supra sensum magnum principem Assyriorum, et super altitudinem gloriae oculorum ejus. Alta eum sapientem sermo novit, et exordium ruinae ejus ab inflatione coepisse. Unde et si inflati fuerimus, in judicium incidemus ut eam caveamus, et non permittamus eum super
Abbreviated transcription (Latin):
lim quidem quando peccauit
ppłs prior. excidit a religione:
& sculptilia fabricatus ẽ. uidas
multitudine eoꝵ qͥ colligunt᷑ pecca¬
ares. ñ pigebit eum dicere quia unus¬
iusq dm̃ faciens qd̾ estimat ẽẽ bonũ.
t seruiens peccato maledictus est: faci¬
is sculptile & conflans opus manuũ
itificis. & ponens illud in absconso. In
ssconso quippe cordis multa facimus
da si peccemus. Unde sermo nos edo
pȩnitentiã agere. & ululare super
lptilibus & idolis quȩ sunt in ierłm.
samaria. Et siquidem nos peccemus.
iese de ȩccłia cupimus: in ierłm fa¬
cimus sculptilia. Si uero hi qui foris ȩccłiam
constituti sunt. quomͦ heretici peccauerunt:
faciunt idola in samaria. Ueruntam̃ om̃s
dicens. Ululate sculptilia in ierłm & sama
nu factis eiꝰ: ita faciam ierłm & idolis eius:
Comminat᷑ quȩcũq fecit samaritanis.
etiã his qui de eccłia sunt. Cũ autẽ con¬
summauerit dñs omia faciens in monte

Expanded text:
lim quidem quando peccavit populus prior, excidit a religione, et sculptilia fabricatus est Judas multitudine eorum, qui colliguntur peccatores, non pigebit eum dicere, quod unusquisque Deum faciens, quod existimat esse bonum, et serviens peccato, maledictus est faciens sculptile, et conflans opus manuum artificis, et ponens illud in absconso. In absconso quippe cordis multa facimus idola, si peccemus. Unde sermo nos edocet poenitentiam agere, et ululare super sculptilibus et idolis, quae sunt in Jerusalem et Samaria. Et siquidem nos peccemus, qui esse de Ecclesia cupimus, in Jerusalem facimus sculptilia. Si vero ii qui extra Ecclesiam constituti sunt, quomodo haeretici peccaverint, faciunt idola in Samaria. Verumtamen omnedicens: Ululate sculptilia in Jerusalem, etnufactis ejus, ita faciam Jerusalem et idolis ejus. Comminatur quaecumque fecit Samaritanis, et his, qui de Ecclesia sunt. Cum autem consummaverit Deus omnia faciens in monte
Abbreviated transcription (Latin):
litum ẽ. eñĩ cor ppłi huiꝰ: inspiciamus:
bnĩs qui in presentis uitȩ curis uersat᷑:
u incrassatũ est. Aut aliter. Lis qui in
ssaribus morantur incrassatũ est. cor: qͣsi
ispmis enecentur. Iccirco pinguescit cor:
ñ potest tenuiores sp̃s susciꝑe notiones:
sugiamus gͦ atalibus curis: ut attenuatũ
nnr̃m deo acceptabile fiat. Fugiamus
terrena negotia. Ista sunt enĩ quibus
incrassatũ est: ꝓpter hoc sermo subti
ulis. ds uidetur. Tria st̃ quȩ dicunt᷑. In¬
isatũ est eni eor ppłi huiꝰ: & auribꝰ suis
grauiter audierunt: & oculos suos clause¬
runt. Possunt autẽ et aliter manifestius in¬
telligi quȩ dicunt᷑ in loco. Multi hominũ
putant inspicientes creaturas et mundum
istũ contemplantes: uidere se ea. & qͥd dico
hominũ: Ecce uolucres & quadrupedia. ui¬
dent solem et lunã & uniuersũ simul cȩlũ
cũ stellarũ choro: s rationes eoꝵ ñ intelli¬
gunt. Soli uͦ & iusti et scĩ. ꝑsapientiȩ dei

Expanded text:
nspiciamus. Omnibus, qui in praesentis vitae curis versantur, cor incrassatum est: haud aliter eis, qui in saecularibus morantur incrassatum est cor, quam si a spinis enecentur. Idcirco pinguescit cor, et non potest tenuioris spiritus suscipere notiones. Fugiamus ergo a talibus curis, ut attenuatum cor nostrum Deo acceptabile fiat. Fugiamus terrena negotia. Ista sunt enim, quibus cor incrassatur. Propter hoc sermo subtilis oculis Deus videtur. Tria sunt quae dicuntur. Incrassatum est enim cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt, et oculos suos clauserunt. Possunt autem et aliter manifestius intelligi, quae hoc dicuntur in loco. Multi enim hominum putant inspicientes creaturas, et mundum istum contemplantes, videre se ea. Et quid dico hominum? Ecce volucres et quadrupedia vident solem et lunam, et universum simul coelum cum stellarum choro; sed rationes eorum non intelligunt. Soli vero justi et sancti per sapientiae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ mittã: & quis ibit ad po¬
płm istum: E dixi. Eece ego
sum: mitte me. & ait. Uade. & dic popli
huic. Aure audietis. et ñ intelligetiso
reliqua. De eo qui nunc lectus ẽ. isauet

Expanded text:
quem mittam, et quis ibit ad populum istum? Et dixi: Ecce ego sum, mitte me. Et ait: vade, et dic populo huic: Aure audietis, et non intelligetis, et reliqua. De eo qui nunc lectus est Isaiae