comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le humilicate deierit. uerus benignusq me-¬
diator in ea se ostendens mortalitate mortali¬
bꝰ qͣm maligni fallacesq mediatores ñ haben¬
do. s suꝑbuis extulerunt. miserisq hominibꝰ
ad uitorium deceptorium uelut immortales
mortalib ꝓmiserunt Bonus itaq uerusq
mediator ostendit peccatum eẽ. malum. ñ
carnis substantiam uł naturam quȩ cum
anima hominis et suscipi sine peccato potu.¬
it et hab̾i et morte deponi. et in melusresur¬
rectione mutari: nec ipsam mortẽ quamuis
datur. ꝓusticia ꝑ ferendam. Ideo enim ꝑ¬
soluere potuit moriendo peccata: quia et
nicus ñcognouit ẽẽ. pͥncipium: Nam cog¬
nosceret purgatoritm: Neq enuncaro
pͥncipium ẽ. aut anima humana: s ũbum
ꝑqd̃ facta sunt om̃ia. Non gͦcaro ꝑ se ipsam
mundat: s ꝑ uerbum a quo suscepta ẽ. cum
ũbum caro factumẽ. et habitauit in nobis
Nam de carne sua manducanda mistice lo¬

Expanded text:
le humilitate dejecit verus benignusque Mele humilitate dejecit verus benignusque Mediator, in ea se ostendens mortalitate mortalibus, quam maligni fallacesque mediatores non habendo se superbius extulerunt, miserisque hominibus adjutorium deceptorium velut immortales mortalibus promiserunt. Bonus itaque verusque Mediator ostendit peccatum esse malum, non carnis substantiam vel naturam; quae cum anima hominis et suscipi sine peccato potuit, et haberi, et morte deponi, et in melius resurrectione mutari: nec ipsam mortem, quamvisdatur, pro justitia perferendam. Ideo enim solvere potuit moriendo peccata, quia et nicus non cognovit esse principium; nam cognosceret purgatorium. Neque enim caro principium est, aut anima humana; sed Verbum per quod facta sunt omnia. Non ergo caro per se ipsam mundat, sed per Verbum a quo suscepta est, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Nam de carne sua manducanda mystice lo
Abbreviated transcription (Latin):
in reb ad intelli gendum diffic illimis.¬
offensionem religiosarum aurium ꝑtimescunt:
Nob̃ autem ad certam regłam loqui fasẽ: ne
ficantur impiam gignat opinionẽ. Nos itaq
ita non dicimꝰ duo uł tria pͥncipiã cum de
dõ loquimur sicut nec duos dõs uł tres nob̃
licitum ẽ. dicere: quamius de uno quoq lo¬
quentes uł de patre uł de filio uł de sp̃u sc̃o.
etiam singłm quemq dm̃ eẽ. fateamur: nec
dicamus tam̃ qđ heretici sabelliani. eundẽ
patrem. et filiũ patris filium. et pacris et
filii sp̃m sc̃m. nec pacrem eẽ. nec filium
Uerum itaq dictum ẽ. non purgari nͥ pͥnci¬
pio: quamuis pluralit̃ apud eos sintdicta
bere reclarguere formidabat. noluit intelli
tione purgamur. Eum quippe in ipsa car-¬
ne contempsit. qͣm ꝓpt̃ sacrificium nostrę
purgationis assumpsit: magnum scilicet sã¬
eram̃tum ea suꝑbia ũ intelligens. qͣm sua il¬

Expanded text:
in rebus ad intelligendum difficillimiin rebus ad intelligendum difficillimioffensionem religiosarum aurium pertimescunt. Nobis autem ad certam regulam loqui fas est, nnificantur, impiam gignat opinionem. CAPUT ita non dicimus duo uel tria principia, cum de Deo loquimur, sicut nec duos deos uel tres nobis licitum est dicere quamuis de unoquoque loquentes, uel de Patre uel de Filio uel de Spiritu sancto, etiam singulum quemque Deum esse fateamur, nec dicamus tamen quod haeretici Sabelliani, eundem Patrem, et Filium Patris Filium, et Patris et Filii Spiritum sanctum nec Patrem esse nec Filium. Verum itaque dictum est, non purgari hominem nisi principio, quamvis pluraliter sint apud eos dicta bere redarguere formidabat, noluit intelligtione purgamur. Eum quippe in ipsa carne contempsit, quam propter sacrificium nostrae purgationis assumpsit; magnum scilicet sacramentum ea superbia non intelligens, quam sua il
Abbreviated transcription (Latin):
cum dictumẽã. ñ purgare teletas solis et
lunȩ. alicuiꝰ alteriꝰ dĩ de turba ualere ad
purgandum teletȩ crederent᷑. Quȩ autẽ
dicat eẽ. pͥncipia canqͣm platonicus noui¬
mus Dixit enim dm̃ patrẽ et dm̃ filium
quem grece appellat pat̃num intellectũ
uł pat̃nam m̃cem. De sp̃u autem sc̃o aut
nichil aut ñ aꝑte aliquid dicit: quamuis
quem aliuum dicat horum medium ñ intel¬
ligo: Si enim tc̃iam sicut pͥotinꝰ ubi de tri¬
bꝰ principalib substantiis disputat: animȩ
naturam etiam istã uellet intelligi: ñ utiq
diceret horum mediũ. idẽ. patris et filii me¬
dium: Post ponit quippe plotinꝰ animȩ na-¬
turam pat̾no intellectui Iste aurem cum
dicit medium: ñ pꝰponit s int̃ponit Et ni¬
mirum hoc dixit ut potuit siue ut uoluit:
qđ nos sp̃m sc̃m nec patristantum nec filũ
tantum s utriusq sp̃m dicimus Lib is
enim ũbis loquuntur philosophinec

Expanded text:
cum dictum esset non purgare teletas solis et cum dictum esset non purgare teletas solis et lunae, alicuius alterius dei de turba ualere ad purgandum teletae crederentur. Quae autem dicat esse principia tamquam Platonicus, nouimus. Dicit enim Deum Patrem et Deum Filium, quem Graece appellat paternum intellectum uel paternam mentem; de Spiritu autem sancto aut nihil aut non aperte aliquid dicit; quamuis quem alium dicat horum medium, non intellego. Si enim tertiam, sicut Plotinus, ubi de tribus principalibus substantiis disputat, animae natdiceret horum medium, id est Patris et Filii medium. Postponit quippe Plotinus animae naturam paterno intellectui : iste autem cum dicit medium, non postponit, sed interponit. Et nimirum hoc dixit ut potuit, sive ut voluit, quod nos Spiritum sanctum, nec Patris tantum, nec Filii tantum, sed utriusque Spiritum dicimus. Liberis enim verbis loquuntur philosophi, nec
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliamur: Noneium nͥ peccatis homines
separantur adõ. Quorum in hac uita non
fic nr̃a uirtute s diuina miseratione pur-¬
gatio. ꝑ indulgentiam illiꝰ ñ ꝑ nr̃am poten¬
t̾iam: quia et ipsa quantulacumq uirtꝰ q̃
autem nob̾ in hac carne tribueremꝰ: nͥusq
ad eiꝰ depositionem subuenia uiueremus:
ꝑ pt̃ea gͦ nobis ꝑ mediatorem p̃stitaẽ. gr̃ã
ut polluti carne peccati carnis peccati simi¬
litudine mundaremur: Ip̃sa dĩ gr̃a qͣm in
ta ꝑ fidem regimur. et post hanc uitam ꝑ
ipsam spẽm incommutabił ueritatis ad ꝑfe¬
ccionem plenissimam ꝑducem᷑: Dicit enim¬
porphiriꝰ diuinis oracut fuisse responsum.
non purgare lunȩ teletas atq solis: ut huic
ostenderent᷑. nullorum dõrum teletis homi¬
nem posse purgari. Cuiꝰ enim telece purgant
si lunȩ solisq ñpurgant. quos int̃ celestes dõs
p̃cipuos habent: Deniq eodem dic̃ oracło
ex p̃ssum pͥncipia posse purgare: ne forte

Expanded text:
reconciliamur Deo. Non enim nisi peccatis homines separantur a Deo, quorum in hac uita non fit nostra uirtute, sed diuina miseratione purgatio, per indulgentiam illius, non per nostram potentiam; quia et ipsa quantulacumque uirtus, autem nobis in hac carne tribueremus, nisi usque ad eius depositionem sub uenia uiueremus. Propterea ergo nobis per Mediatorem praestita est gratia, ut polluti carne peccati carnis peccati similitudine mundaremur. Hac Dei gratia, qua in t in hac uita per fidem regimur, et post hanc uitam per ipsam speciem incommutabilis ueritatis ad perfectionem plenissimam perducemur. CAPUT XXIinis oraculis fuisse responsum nos non purgari lunae teletis adque solis, ut hinc ostenderetur nullorum deorum teletis hominem posse purgari. Cuius enim teletae purgant, si lunae solisque non purgant, quos inter caelestes deos praecipuos habent? Denique eodem dicit oraculo expressum principia posse purgare, ne forte,
Abbreviated transcription (Latin):
dine acceꝑit. fit sacrificium Qđ idem apłs
consequent̃ adiungens: et nolite inquit cõ¬
formari huic scło. s reformamini in nouita.¬
tas dĩ. qđ bonum et beneplacttũ et ꝑfectum.
Cum gͥ uera sacrificia oꝑa sint miscđiȩ si¬
amiseria liberem᷑ ac ꝑhoc ut beatisimus. qđ ñ
fit nͥ bono illo de quo diecumẽ mͥ autẽ adhe.¬
rere dõ bonumẽ. ꝓfecto efficit᷑ ut tota ipsa re¬
dẽpta ciuitas. hocẽ cong̃gatio societasq an-¬
sc̃orum. unuersale sacrificium offeritur dõ.¬
ꝑ sacerdotem magnum. qui etiam se ipsum
obtulit in passione ꝓ uob̾: ut tanti capitis corpͦ
essemus. scđm formam serui. hancenim obculit.
in hac oblatus ẽ. quia scđm hanc mediator ẽ.
In hanc sacerdos. in hac sacrificium ẽ. Cum gͥ
nos hortatus eẽt apłs: ut exhibeamꝰ corpora
nr̃a hostiam uiuam. scãm. dõ placentem. rati

Expanded text:
dine acceperit, sit sacrificium. Quod idem apostolus dine acceperit, sit sacrificium. Quod idem apostolus consequenter adjungens: Et nolite, inquit, conformari saeculo, sed reformamini in novitatas Dei, quod bonum et bene placitum et perfectum. Cum igitur uera sacrificia opera sint misericordiae sia miseria liberemur ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto efficitur, ut tota ipsa redemta ciuitas, hoc est congregatio societasque sanctorum, uniuersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passione pro nobis, ut tanti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quia secundum hanc mediator est, in hac sacerdos, in hac sacrificium est. Cum itaque nos hortatus esset apostolus, ut exhibeamus corpora nostra hostiam uiuam, sanctam, Deo placent
Abbreviated transcription (Latin):
do moritur ut dõ uiuat. sacrificiumẽ. Nam
et hoc ad miscđiam ꝑtinet: qͣm quisq inse
ipsum facit: ꝓpcerea scriptumẽ. Misererere
animȩ niçe. Placens dõ. Corpꝰ eciam nr̃m
cum cemꝑ antia castigamus. si hoc quemad.
modum debemꝰ ꝓpter dm̃ facimꝰ. ut ñ exhi¬
beamus m̃bra nr̃a arma iniquitatis peccato
s arma iusticiȩ dõ: sacrificiumẽ ad quod ex¬
hortans apłs: ait Obsecro itaq uos fr̃s ꝑmi¬
scđiam dĩ: ut exbibeatis corꝑa ur̃a hostiam
uiuam. scãm. dõ placentem. rationabile ob¬
sequium ur̃m Si gͦ corpꝰ quo inferiore tan¬
qͣm famulo uł tanqͣm instrum̃to utit᷑ anima¬
ipsa. cum eiꝰ bonus et reciꝰ ususad dm̃ refert᷑
sacrificiumẽ. quanto magis anima ipsa
cum se refert ad dm̃ ut igne amoris eiꝰ accen¬
sa formam concupiscentiȩ scłaris amutat. ei¬
q tanqͣm incommutabile formȩ subdita re¬
formecur hinc ei placens qđ ex eiꝰ pulcritu¬

Expanded text:
do moritur ut Deo uiuat, sacrificium est. Nam do moritur ut Deo uiuat, sacrificium est. Nam et hoc ad misericordiam pertinet, quam quisque in se ipsum facit. Propterea scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo. Corpus etiam nostrum cum temperantia castigamus, si hoc, quem ad modum debemus, propter Deum facimus, ut non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, sed arma iustitiae Deo, sacrificium est. Ad quod exhortans apostolus ait: Obsecro itaque uos, fratis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem, rationale obsequium nostrum. Si ergo corpus quo inferiore tanquam famulo, vel tanquam instrumento utitur anima, cum ejus bonus et rectus usus ad Dominum refertur, sacrificium est; quanto magis anima ipsa cum se refert ad Deum, quae amoris ejus accensa formam concupiscentiae saecularis amittat, eique tanquam incommutabili formae subdita reformetur, hinc ei placens quod ex ejus pulchritu
Abbreviated transcription (Latin):
et communicatores eẽ nolite obliuisci. Talib
enim sacrificiis placetur dõ Ac ꝑboc ubi scrip
tet intelligi: qm illud qđ ab hominib om̃ib
appellat᷑ sacrificium signũ ẽ. ueri sacͥfic ii:
Porro autem misccłia: uerumẽ. sacrificium¬
gͥ in misterio tab̃naculi siue templi. multis
modis de sacrificiis leguntur diuinitꝰ eẽ. p̃cep¬
ta: ad dilectionem dĩ et ꝓximi significandã
referuntur: Inhis enim duob p̃ceptis. ut scrip
sacrificium om̃e opꝰ quo agitur ut sc̃a socie¬
tate inhereamꝰ dõ÷ relatũ scilicet ad illum fi.¬
nem boni quo ueracit̃ beatieẽ. possimꝰ Unde
et ipsa miscdia qua homini subuenitur. si ñ
ꝓpt̃ dm̃ fit: non ẽ sacrificium Et si enimab
homine fit uł offercur : tm̃ sacrificiũ resdi-¬
uina ẽ. ita ut hoc quoq uocabulo idlatini ue¬
teres appellauerint Unde ipse homo dĩno.¬
mine consecratꝰ et dõ uotus: in quantum mun¬

Expanded text:
et communicatores esse nolite oblivisci: talibus et communicatores esse nolite oblivisci: talibus enim sacrificiis placetur Deo . Ac per hoc ubi scripttet intelligi: quoniam illud quod ab omnibus appellatur sacrificium, signum est veri sacrificii. Porro autem misericordia verum sacrificiumin ministerio tabernaculi siue templi multis modis de sacrificiis leguntur diuinitus esse praecepta, ad dilectionem Dei et proximi significando referuntur. In his enim duobus praeceptis, ut scriptsacrificium est omne opus, quod agitur ut sancta societate inhaereamus Deo, relatum scilicet ad illum finem boni, quo ueraciter beati esse possimus. Unde et ipsa misericordia, qua homini subuenitur, si non propter Deum fit, non est sacrificium. Etsi enim ab homine fit uel offertur, tamen sacrificium res diuina est, ita ut hoc quoque uocabulo id Latini ueteres appellauerint. Unde ipse homo Dei nomine consecratus et Deo deuotus, in quantum mun
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ: Nunquid manducabo carnes caurorum
aut sanguinem hircorum potabo: Tanqͣm
uingens quid illa significent. immola dõsa inqͥt
crificium laudis: et redde altissimo uota tua
Et inuocame indie tribulationis et eximamte :
et głificabis me. Item apud alium ꝓpħam:
in quo inquit app̃hendam dm̃. assumam dm̃
meum excelsume Si app̃hendam illum in ho¬
locaustis. inuituł annicuł : Si acceptauerit
ds̃ inmilib arietum. aut indenis milib hiyoͦꝵ
pingunim: Si dedero pͥmogenita mea ꝓpec¬
catis. fructum uentis mei ꝓ peccato animȩ
quid dñs exquirat ad te nͥ facere iudicium¬
et diligere miscdiam. et paratum eẽ cum dño
dõ tuoe Et inhuiꝰ ꝓpħȩ ũbis utrumq distin¬
ctumẽ: satisq declaratum illa sacrificia ꝑse¬
ipse ipse ipsa ñ requurere dm̃. quib signifi¬
cantur hec sacrificia quȩ requirit dñs. I epła
quȩ inscribitur adhebieos: bene facere inqͥt

Expanded text:
ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, ejus. Numquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo ? tanquam jungens quid illa significent: Immola, inquit, Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua. Et invoca me in die tribulationis, et eximam te, et glorificabis me . Item apud alium prophetam: In quo, inquit, apprehendam Dominum, assumam Deum meum excelsum? Si apprehendam illum in holocaustis, in vitulis anniculis? si acceptaverit Dominus in millibus arietum, aut in denis millibus hircorum pinguium? si dedero primogenita mea po: fructum ventris mei pro peccato anime mquid Det diligere misericordiam et paratum esse ire cum Domino Deo tuo? Et in huius prophetae uerbis utrumque distinctum est satisque declaratum illa sacrificia per se ipsa non requirere Deum, quibus significantur haec sacrificia, quae requirit Deus.quae inscribitur ad Hebraeos, Bene facere, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximo consulamꝰ. Sacrificiũ gͦ uisibile inuisi¬
bił sacrificii sacram̃tum idẽ. sacrum signumẽ.
Unde ille pęnitens apud ꝓpħam uł ipse ꝓpħa
querens dm̃ peccatis suis habere ꝓpicus: siuo¬
le sacrificium: ubi dm̃ ostendit uelle sacͥ ficiũ
subiecit. Sic itaq illa dm̃ nolle dixit quo
mͦ abstultis ea uelle creditur: uelut suȩ gr̃a
uoluptatis: Nam si ea sacrificia que mlt.
quorum hoc unum ẽ. cor contritum et hiimi¬
liatum dolore pęnitentis. nollec eis sacrificiis
significari quȩ uelut sibi delectabilia desida.
re putatus ẽ: ñ utiq de his offerendis in lege
ueteteri p̃cepiss. Et ideo mutanda erant opor¬
tuno certoq iani temꝑe. ne ipsi dõ desidera¬
bilia. uł certe in nob acceptabilia ac non po¬
tuis quȩ his significata sunt credent᷑. Hĩc et
alio loco psalmi alteriꝰ: si esuriero inquit ñ
dicam. Meus ẽ. enim orbis tix: et plenitudo

Expanded text:
proximo consulamus. Sacrificium ergo uisibile inuisiproximo consulamus. Sacrificium ergo uisibile inuisibilis sacrificii sacramentum, id est sacrum signum est. Unde ille paenitens aput prophetam uel ipse propheta quaerens Deum peccatis suis habere propitium: Si uole sacrificium. ibi Deum ostendit uelle sacrificium. subiecit. Sic itaque illa Deum nolle dixit, quo modo ab stultis ea uelle creditur, uelut suae gratia uoluptatis. Nam si ea sacrificia quae uult quorum hoc unum est: cor contritum et humiliatum dolore paenitendi nollet eis sacrificiis significari, quae ure putatus est, non utique de his offerendis in Lege vetere praecepisset. Et ideo mutanda erant opportuno certoque jam tempore, ne ipsi Deo desiderabilia, vel certe in nobis acceptabilia, ac non potius quae his significata sunt, crederentur. Hinc et alio loco psalmi alterius: Si esuriero, inquit, non dicam tibi; meus est enim orbis terrae, et plenitudo
Abbreviated transcription (Latin):
crificandum censuit nͥ ei quem dm̃ auc sciuit.
aut putauit. aut fiixit: Quam porro anti¬
quus sit in sacrificando dĩ cultus. duo illi fr̃s
cam et abel satis indicant: quorũ maioris ds̃ re¬
ꝓbauit sacrificium. minoris aspexit Quis au¬
tem ita desipiat. ut existimet hȩc aliquib usib
multis locis diuina scritura testetur: ne lon¬
gum faciamus. breue illud de psalmo comme¬
uł quȩ libet alia corruptibilia atq t̾rena. s ne
ipsa quidem iusticia ds̃ hominis egere creden¬
dus ẽ: totumq qđ recte deus colitur homini
ꝓdesse ñdõ. Neq eium fonti se quisqͣm dixe¬
rit consuluisse sibiberit: aut luci siuiderit:
Nec qđ ab antiquis pacrib alia sacrificia
facta sunt inuictimis pecorum quȩ nunc dĩ
popłs legit ñ facit. aliud intelligendum ẽ: nͥ
reb illis eas res fuisse significatas que agunt᷑
in nob̾. ad hoc ut inhereamꝰ dõ. et ad eundẽ finẽ

Expanded text:
crificandum censuit nisi ei, quem deum aut sciuit crificandum censuit nisi ei, quem deum aut sciuit aut putauit aut finxit? Quam porro antiquus sit in sacrificando Dei cultus, duo illi fratres Cain et Abel satis indicant, quorum maioris Deus reprobauit sacrificium, minoris aspexit. tem ita desipiat, ut existimet aliquibus usibus Deimultis locis diuina scriptura testetur, ne longum faciamus, breue illud de psalmo commeuel qualibet alia re corruptibili adque terrena, sed ne ipsa quidem iustitia hominis Deus egere credendus est, totumque quod recte colitur Deus homini prodesse, non Deo. Neque enim fonti se quisquam dixerit consuluisse, si biberit; aut luci, si uiderit. Nec quod ab antiquis patribus alia sacrificia facta sunt in uictimis pecorum, quae nunc Dei populus legit, non facit, aliud intellegendum est, nisi rebus illis eas res fuisse significatas, quae aguntur in nobis, ad hoc ut inhaereamus Deo et ad eundem finem
Abbreviated transcription (Latin):
hec tantum dõ debica seruitus. Quȩcumq gͥ
immortał potestas quantalibet uirtute p̃didi¬
ta: si nos diligit sscut se ipsan: ei uult eẽ. sub¬
ditos ut beati simꝰ. cui et ipsa subdita beata ẽ¬
Digͦ ñ colit dm̃: misera ẽ: quia pͥuatur deo:
Si autẽ colit dm̃i: ñ uult secoli ꝓdõ Illi enim
potius diuinȩ sententiȩ suffragatur et dilectio¬
nis uirib fauet: sicut scriptum ẽ. Sacrificans
diis eradicabitur: nͥ domino soli. Namut alia
nunc taceam quȩ ꝑtinent ad religionis obseqͥũ
qua colitur ds̃: sacrificium certe nullum homi¬
num ẽ. qui audeat dicere deberi nͥ dõ. Multa
deniq de cultu diuino usurpata sunt. quȩ
honorib deferentur humanis. siue humili¬
tate nimia siue adulatione pestifera: ita tm̃
ut a quib ea deferrent᷑. illi homines hab̾ent᷑
qui dicunt᷑ colendi et uenerandi. si autem
mulcum̃ eis additur etadorandi Quis uͦ sa¬

Expanded text:
haec tantum Deo debita seruitus. Quaecumque igitur haec tantum Deo debita seruitus. Quaecumque igitur inmortalis potestas quantalibet uirtute praedita si nos diligit sicut se ipsam, ei uult esse subditos, ut beati simSi ergo non colit Deum, misera est, quia privatur Deo. Si autem colit Deum, non vult se coli pro Deo: illi enim potius divinae sententiae suffragatur, et dilectionis viribus favet, quia scriptum est: Sacrificans diis, eradicabitur, nisi Domino soli. nunc taceam, quae pertinent ad religionis obsequium, quo colitur Deus, sacrificium certe nullus hominum est qui audeat dicere deberi nisi deo. Multa denique de cultu diuino usurpata sunt, quae honoribus deferrentur humanis, siue humilitate nimia siue adulatione pestifera; ita tamen, ut, quibus ea deferrentur, homines haberentur, qui dicuntur colendi et uenerandi, si autem multum eis additur, et adorandi: quis uero sa
Abbreviated transcription (Latin):
lum ẽ. aliud: qͣm illi coherere. cuiꝰ uniꝰ anima
intellectuał in corꝑeo si dici potest amplęxu.
ueris impletur fȩcundaturq uirtutib. Hoc
bonum diligere in toco corde. in tota anima.
et in tota uirtute p̃cipimur. Adhoc bonum
debemꝰ et aquib diligiur duci: et qͥos di¬
ligimus ducere: Sic complentur da illa
p̃cepta in quib tota lex pendet et ꝓpħȩ cdi¬
liges dñm dm̃ tuum in coto corde tuo. et in¬
tota anima tua. et in tota m̃te tua. et diliges
ꝑximum tuum sicut te ipsum. Ut enim homo
se diligere noss: cõnstitutus ẽ eifinis quo refer¬
ret omĩa qu e uit beatus eẽt. Non enim qui se
diligit alud uult eẽ. qͣmbeatus. hic autem fi.¬
nis ẽ. adherere dõ Iam gͥ scienti diligere se ip¬
sum cum mandatur de ꝓximo diligendo sic̃
se ipsum. quid aliud mandatur nͥ ut ei quan¬
tum potest commendet diligendum dm̃: Hic
ẽ. dĩ cultus Hȩc uera religio. hȩc recta pietas.

Expanded text:
lum est aliud quam illi cohaerere, cuius unius anima lum est aliud quam illi cohaerere, cuius unius anima intellectualis incorporeo, si dici potest, amplexu ueribonum diligere in toto corde, in tota anima, et in tota virtute praecipimur. Ad hoc bonum debemus, et a quibus diligimur duci, et quos diligimus ducere. Sic complentur duo illa praecepta, in quibus tota Lex pendet et Prophetae: Diliges Dominum Deum tuum in toto corde tuotota anima tua et in tota mente tua, et: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. Ut enim homo se diligere nosset, constitutus est ei finis, quo referret omnia quae ageret, ut beatus esset; non enim qui se diligit aliud uult esse quam beatus. Hic autem finis est adhaerere Deo. Iam igitur scienti diligere se ipsum, cum mandatur de proximo diligendo sicut se ipsum, quid aliud mandatur, nisi ut ei, quantum potest, commendet diligendum Deum? Hic est Dei cultus, haec uera religio, haec recta pietas,
Abbreviated transcription (Latin):
ad sanguinem ꝓeiꝰ ueritate certamꝰ: Fum sua¬
uissimo ad olemꝰ incenso: cum in eiꝰ conspectu
pio scõq amore flagramꝰ. Ei dona eiꝰ in nob̾ nosq
ipsos uouemus et reddimus: et beneficiorum eiꝰ
sollemnib festis et dieb statutis dicamus sacra¬
musq memoriam. ne uolumine temꝑum in¬
grata surrepat obliuio ẜi sacrificamus hosti¬
am humilitatis et laudis in ara cordis. igne fer¬
uidam caritatis. Adhunc uidendum sicut uidi
poterit eiq coherendum abom̃i peccatorũ et
cupiditatum malarum labe mundam᷑: ec eiꝰ
nomine consecramur: Ipse enim fons nr̃e beati¬
tudinis. ipse om̃is appeticionis ẽ. finis hunc
eligentes uł potius religentes. amiseramus
enim negligentes: hunc gͦ religentes. unde ec
religio dicta ꝑhibetur. ad eum dilectione cen¬
dimus. ut ꝑueniendo quiescamus. ideo beati
quia illo fine ꝑfecti. Bonum enim nr̃m decuiꝰ
fine int̾ philosophos magna contentioẽ. nul¬

Expanded text:
ad sanguinem pro eius ueritate certamus: eum suaad sanguinem pro eius ueritate certamus: eum suauissimo adolemus incenso, cum in eius conspectum pio sanctoque amore flagramus: ei dona eius in nobis quoque ipsos uouemus et reddimus; ei beneficiorum eius sollemnitatibus festis et diebus statutis dicamus sacramusque memoriam, ne uolumine temporum ingrata subrepat obliuio; ei sacrificamus hostiam humilitatis et laudis in ara cordis igne feruidam caritatis. Ad hunc uidendum, sicut uideri poterit, eique cohaerendum ab omni peccatorum et cupiditatum malarum labe mundamur et eius nomine consecramur. Ipse enim fons nostrae beatitudinis, ipse omnis adpetitionis est finis. Hunc eligentes uel potius religentes amiseramus enim neglegentes — hunc ergo religentes, unde et religio dicta perhibetur, ad eum dilectione tendimus, ut perueniendo quiescamus, ideo beati, quia illo fine perfecti. Bonum enim nostrum, de cuius fine inter philosophos magna contentio est, nul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hibens testimonium dicit. Nos om̃s depleni¬
tudine eiꝰ accepimus. Quȩ cum ita sint: sipla
tonici uł quicumq alii ita senserunt. cognos
rent in cogitationibꝰ suis. nec popłorum erro.¬
rib partim auctores fierent partim resistere
ñ auderent: ꝓfecto confiterent᷑. et illis immor¬
talibꝰ ac beatis et nob mortalibꝰ ac miseris. ut
immortales et beati eẽ. possimus unum dm̃ dõꝵ
colendum qui et nr̃ ẽ ec illorum. Huic nos ser¬
uitutem quȩ latria grece dr̃. siue inquib q
sacram̃tis. suie in nob̾ ipsis debemus huiꝰenĩ
templum simul om̃s et singłitempla sumus :
quia et om̃ium concordiam et singłos in habi¬
tare dignatur non in om̃ib qͣm in singłis ma-¬
ior: q̃m nec mole distendicur. nec participatio¬
ne minuitur. Cum adillum sursum ẽ. eiꝰ altare:
corur̃m: eiꝰ unigenico eum sacerdote placamꝰ:
Ci cruentas uictimas cedimus: quando usq¬

Expanded text:
perhibens testimonium dicit: Nos omnes de pleniperhibens testimonium dicit: Nos omnes de plenitudine eius accepimus. CAPUT tonici uel quicumque alii ista senserunt cognoscerent in cogitationibus suis nec populorum erroribus partim auctores fierent, partim resistere non auderent: profecto confiterentur et illis inmortalibus ac beatis et nobis mortalibus ac miseris, ut inmortales ac beati esse possimus, unum Deum deorum colendum, qui et noster est et illorum. Huic nos seruitutem, quae Xatpeia Graece dicitur, siue in quibusque sacramentis siue in nobis ipsis debemus. Huius enim templum simul omnes et singuli templa sumus, quia et omnium concordiam et singulos inhabitare dignatur; non in omnibus quam in singulis maior, quoniam nec mole distenditur nec partitione minuitur. Cum ad illum sursum est, eius est altare cor nostrum; eum Unigenito eius sacerdote placamus; ei cruentas uictimas caedimus, quando usq
Abbreviated transcription (Latin):
bilit̾ illuminante intelligibilit̃ lucet. Dat
etiam similitudinem ad illa incorporea de
his cȩlestib conspicius amplisq corporib.
canqͣm ille sit sol et ipsa sit luna Lunam qͥpe
solis ꝯbiectu illuminari putant. Dicit gͦ ille
magnus platonicus: animam rationalẽ siue
potus intelleccuał dicenda sit. ex quo genere
eciam immortalium beatorũq animas ẽẽ. intel¬
bere supͣ se nacuram. nͥ dĩ. qui fabricatus ẽ.
ubi legitur. fuit homo missus a dõ: cui nom̃ erat
iohannes. hic uenit intestimonium ut testimo¬
nium ꝑhiberet delumine. ut om̃s credent ꝑeũ
Non erat ille lum̃. s ut testimonium ꝑhibent
de lumine. Erat lumen uerum: qđ illuminat
om̃em hominem uenientem inhunc mundum
Inqua differentia satis ostenditur. animam rati¬¬
onalem uł intellectualẽ quał erat in iohanne si¬
bi lum̃ eẽ non posse: s alteriꝰ ueri luminis par¬
ticipatione lucere. Hoc et ipse fatetur ubi ei

Expanded text:
biliter inlbiliter inletiam similitudinem ad illa incorporea de his coelestibus conspicuis amplisque corporibus, tanquam ille sit sol, et ipsa sit luna. Lunam quippe solis objectu illuminari putant. Dicit ergo ille magnus Platonicus, animam rationalem sive potius intellectualis dicenda sit, ex quo genere etiam immortalium beatorumque animas esse intelbere supra se naturam nisi Dei, qui fabricatus est ubi legitur, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimoperhiberet de lumine, ut omnes crederent per eum. Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lumen uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum. In qua differentia satis ostenditur animam rationalem uel intellectualem, qualis erat in Iohanne, sibi lumen esse non posse, sed alterius ueri luminis participatione lucere. Hoc et ipse Iohannes fatetur, ubi ei
Abbreviated transcription (Latin):
illi eusebian. nos uͦ non uno ũbo expͥmere
s dĩ cultum possumus appellate. hancei
tantum dõ deberi dicimꝰ qui uerus ẽ. dĩ fac̃¬
q suos cultores ds. Quicumq gͥ sunt ucę¬
lestib habitationib immortales et beati si
nos non amant nec beatos eẽ. nos uolunt: uti¬
q colendi non sunt. Si autem amant et beatos
uolunt: ꝓ fecto inde uolunt unde et ipsist̃.
An aliunde ipsi beati aliunde nos: Sed:¬
nonẽ nob̃ ullus cum excellentiorib philo¬
sophis in hac questione conflictus. Uidert̃
enim siuisq litteris multis modis copiosissi¬
me mandauerunt hincillos unde et nos
fieri beatos : obiecto quodam lumine intelli¬
gibili quodd̃s ẽ illis et aluis ẽ. qͣm illi a quo
asserit sensum platonis explanans. ne illã
quidem qua credunt eẽ. unuĩsitatis animã
aliunde beatamẽe. qͣm nr̃am: idq eẽ. lum̃
qđ ipsa nonẽ. a quo creata ẽ. et quo intelligi¬

Expanded text:
illi εὐσέβειαν, nos uero non uno uerbo exprimere, illi εὐσέβειαν, nos uero non uno uerbo exprimere, sed Dei cultum possumus appellare: hanc ei tantum Deo deberi dicimus, qui uerus est Deus facitque suos cultores deos. Quicumque igitur sunt in caelestibus habitationibus inmortalnos non amant nec beatos esse nos volunt, colendi utique non sunt. Si autem amant et beatos uolunt, profecto inde uolunt, unde et ipsi sunt; an aliunde ipsi beati, aliunde nos? non est nobis ullus cum his excellentioribus philosophis in hac quaestione conflictus. Viderunt enim suisque litteris multis modis copiosissime mandauerunt hinc illos, unde et nos, fieri beatos, obiecto quodam lumine intellegibili. quod Deus est illis et aliud est quam illi, a quo adserit sensum Platonis explanans, ne illam quidem, quam credunt esse uniuersitatis animam, aliunde beatam esse quam nostram, idque esse lumen quod ipsa non est, sed a quo creata est et quo intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
et quibq necessitudinib dr̃ exhibenda reli-¬
gio non eo uocabulo uitatur ambiguum. dũ
de cultu ueritatis uertitur questio. ut fident̃
dicere ualeamus religionẽ non eẽ. hcultum
obseruantia ꝓpinquitatis humanȩ insosent̃
auferri Pictas quoq ꝓprie dĩ cultus incellig
solet: quam greci eusebiam uocant. hȩc tm̃
et erga parentes officiose haberi dr̃ More
frequentatur. Qđ ideo arbitror euenisse: quia
consuetudine factum ẽ. ut et ds̃ ipse dicatur
ꝑus. Quem sane greci nullo sui sermonis
inquib dam scripturarum locis: ut distintio
cercior appareret: non eusebiam qđ ex bono
tum resonat dicere maluerunt. Utrumlibet
autem horum. nos uno ũbo enuntiare ñ pos¬
sumus. Quȩ itaq latria grece nuncupatur
et latine int̃pretatur seruitus s ea qua coli¬
religio dr̃ s ea quȩ nobẽ. erga dm̃. uł qͣm

Expanded text:
et quibusque necessitudinibus dicitur exhibenda reliet quibusque necessitudinibus dicitur exhibenda religio, non eo vocabulo vitatur ambiguum, cum de cultu deitatis vertitur quaestio, ut fidenter dicere valeamus religionem non esse nisi culobservantia propinquitatis humanae insolenter auferri. Pietas quoque proprie Dei cultus intelligi solet, quam Graeci εὐσέβειαν vocant. Haec tamen et erga parentes officiose haberi dicitur. More icordiae frequentatur. Quod ideo arbitror evenisse, quia consuetudine factum est, ut et Deus ipse dicatur pius: quem sane Graeci nullo suo sermonis in quibusdam Scripturarum locis, ut distinctio certior appareret, non εὐσέβειαν, quod ex bono tum resonat, dicere maluerunt. Utrumlibet autem horum nos uno verbo enuntiare non possumus. Quae itaque λατρεία Graece nuncupatur, et Latine interpretatur servitus, sed ea qua colireligio dicitur, sed ea quae nobis est erga Deum; uel quam
Abbreviated transcription (Latin):
coloni. et incolȩ uocantur. et ipsos dõs non ob
aliud appellant cȩlicolas: nͥ qđ celum colant.
ñ utiq uenerando s in habitando tanqͣm celi
quosdam colonos. ñ sicut appellant᷑ coloni qͥ
conditionẽ debent genitali solo ꝓpt̃ agri cul¬
turam sub dominio possessorum siait ait qͥdã.
latini eloquii magnus auctor. Urbs antiquã
fuit. tẏrii tenuere coloni. Ab incolendo enim
colonos uocauit: ñ ab agri cultura. Hinc et ci¬
uitates amaioribꝰ cuutatibꝰ uelut popłorũ exa¬
minib conditȩ coloniȩ nuncupant᷑. Ac ꝑ hoc
cultum quidem non deberi: nͥ dõ: ꝓpͥa qua-
S quia et aliarum rerum dr̃ cultꝰ id̾o latine
uno ũbo significari. cultus dõ debitꝰ ñ podest.
Nam et ipsa religio quanuis distinctus non
quemlibet s dĩ cultum significare uideatur: uñ
tudine non imꝑitorum uerũetiam doctissimo¬
rum et cogitationib humanis atq affinitatib

Expanded text:
coloni, et incolae vocantur, et ipsos deos non ob coloni, et incolae vocantur, et ipsos deos non ob aliud appellant coelicolas, nisi quod coelum colant, non utique venerando, sed inhabitando tanquam coeli quosdam colonos, non sicut appellantur coloni, qui conditionem debent genitali solo propter agriculturam sub dominio possessoris, sed sicut ait quidam Latini eloquii magnus auctor: Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni. VIRGIL. Ab incolendo enim colonos vocavit, non ab agricultura. Hinc et civitates a majoribus civitatibus, vel populorum examinibus conditae coloniae nuncupantur; ac per hoc cultum quidet. Sed quia et aliarum rerum dicitur cultus, ideo Latine uno verbo significari cultus Deo debitus non potest. Nam et ipsa religio, quamvis distinctius non quemlibet, sed Dei cultum significare videatur unde tudine non solum imperitorum, verum etiam doctissimorum et cognationibus humanis, atque affinitatibus,
Abbreviated transcription (Latin):
uł si exp̃ssius dicendumẽ. ileritati debitꝰ cultus.
ꝓpt̃quem uno ũbo significandũ: q̃m mͥ satis
idoneum non occurrit latinum. greco ubi ne¬
cesse ẽ. insinuo quid uelim dicere. Latriam qͥppe
nr̃i ubicumq scãrũ scripturarum positum ẽ:
int̃p̃tati sunt seruitutẽ. S ea seruitus quȩ de¬
betur hominib scdm qͣm p̃cipit apłs seruos
dominis suis subditos eẽ. debere. alio nomine
grece nuncupari solet. Latria uͦ scđm consu¬
etudinem qua locuti sunt qui nob diuina
eloquia condiderunt. aut semꝑ autẽ frequent̃.
lendum dm̃. ꝓ inde si tantum modo cultus
ipse dicatur. ñ soli dõ deberi uidetur: Dicim᷑
enim colere etiam homines. quos honorifica
uł recordatione uł p̃sentia frequentamꝰ. Nec so-¬
lum ea quib nos religiosa humilitate subicr¬
mus: s quedam ᷑ qͣue subiecta sunt nob̃. ꝑhi¬
bentur coli. Nam ex hoc uerbo. et agricolȩ et

Expanded text:
uel, si expressius dicendum est, deitati debitus cultus, uel, si expressius dicendum est, deitati debitus cultus, propter quem uno uerbo significidoneum non occurrit Latinum Graeco, ubi necesse est insinuo quod velim dicere. Latriam, quippe nostri ubicunque sanctarum Scripturarum positum est, interpretati sunt servitutem; sed ea servitus quae debetur hominibus secundum quam praecepit Apostolus servis dominis suis subditos esse debere, alio nomine Graece nuncupari solet. Latria vero secundum consuetudinem qua locuti sunt qui nobis divina eloquia condiderunt, aut semper, aut tam frequenter, lendum Deum. Proinde si tantummodo cultus ipse dicatur, non soli Deo deberi videtur; dicimur enim colere etiam homines, quos honorifica vel recordatione, vel praesentia frequentamus, nec solum ea quibus nos religiosa humilitate subjicimus, sed quaedam etiam quae subjecta sunt nobis perhibentur coli. Nam ex hoc verbo, et agricolae, et
Abbreviated transcription (Latin):
petunt idẽ. uitam beatam quemqͣm isti assecti¬
turum negant qui ñ illi uni optimo qui ẽ in¬
commutabił ds̃ puritate casti amoris adheserit:
S quia ipsi quoq siue credentes uanitati erro¬
riq popłorũ siue ut ait apłs eua nescentes inco¬
gitationib suis. multos dõs colendos ita putaue¬
runt uł putari uoluerunt ut quidam eorum
etiam dȩmonib diuinos honores sacrorum et
sacrificiorum deferendos eẽ. censererat. quib
iam ñ parua ex parte respondimus: nunc ui¬
dendum ac disserendumẽ quantũ ds̃ donat.
et ex quib qͦsdam uł bonos demones uł uob̾¬
cum angłos nominant qͦmͦ credendisunt.
uelle a nob religionem piecatemq seruari.
hocẽ ut aꝑtius dicam utrum etiam sibi antan¬
tum dõsuo qui etiam nr̃ ẽ. placeat eisut sacra
faciamꝰ et sacrificemus uł aliqua nr̃a seu nos ipsos
religionis ritib consecremus. hic ẽ. enĩdiuinitati

Expanded text:
petunt, id est uitam beatam, quemquam isti adsecupetunt, id est uitam beatam, quemquam isti adsecuturum negant, qui non illi uni optimo, quod est incommutabilis Deus, puritate casti amoris adhaeserit. Sed quia ipsi quoque siue cedentes uanitati errorique populorum siue, ut ait apostolus, euanescentes in cogitationibus suis multos deos colendos ita putauerunt uel putari uoluerunt, ut quidam eorum etiam daemonibus diuinos honores sacrorum et sacrificiorum deferendos esse censerent, quibus iam non parua ex parte respondimus: nunc uidendum ac disserendum est, quantum Deus donat, et ex quibus quosdam uel bonos daemones uel nobiscum angelos nominant, quo modo credendi sint uelle a nobis religionem pietatemque seruari; hoc est, ut apertius dicam, utrum etiam sibi an tantum Deo suo, qui etiam noster est, placeat eis ut sacra faciamus et sacrificemus, uel aliqua nostra seu nos ipsos religionis ritibus consecremus. Hic est enim diuinitati
Abbreviated transcription (Latin):
mrum certa sententia ẽ. qui ratio¬
ne quoqͦ mͦ uti possunt: beatos ẽẽ.
om̃s homines uelle. Qui autẽ sint
uł unde fiant: dui mortalium querit infir¬
mitas. multe magnęq controũsiȩ agitatȩ st̃.
in quib philosophi sua studia et otia contri¬
uerunt. Quas in medium adducere atq discu
legit quid in libro egerimus occauo in eligen¬
dis philosophis cum quib hȩc de beata uita
quȩ pꝰ morcem futura ẽ. questio tractaretur
utrum ad eam unidõ uero qui etiam effector
ẽ. dõrum. an plurimis diis religione sacrisq
seruiendo ꝑuenire possimꝰ. non etiam hic eadẽ
repeti expectat: p̃sertim cum possit relegendo
si forte oblitus ẽ. amminiculare memoriam
Elegimus enim platonicos omnium phylopho.¬
rum merito nobilissimos. ꝓpterea quia saꝑe
potuerunt licet immortalẽ ac rationalem uł
intellectualem hominis animam nͥ participa¬
to lumine illiꝰ dĩ aqͦ et ipsa et mundis factus ẽ.
beatam eẽ. ñ posse. Ita illud qđ om̃s homines ap¬

Expanded text:
nium certa sententia est, qui ratione quoquo modo uti possunt, beatos esse omnes homines uelle. Qui autem sint uel unde fiant dum mortalium quaerit infirmitas, multae magnaeque controuersiae concitatae sunt, in quibus philosophi sua studia et otia contriuerunt, quas in medium adducere adque disculegit, quid in libro egerimus octauo in eligendis philosophis, cum quibus haec de beata uita, quae post mortem futura est, quaestio tractaretur, utrum ad eam uni Deo uero, qui etiam effector est deorum, an plurimis dis religione sacrisque seruiendo peruenire possimus: non etiam hic eadem repeti expectat, praesertim cum possit relegendo, si forte oblitus est, adminiculari memoriam. Elegimus enim Platonicos omnium philosophorum merito nobilissimos, propterea quia sapere potuerunt licet inmortalem ac rationalem uel intellectualem hominis animam nisi participato lumine illius Dei, a quo et ipsa et mundus factus est, beatam esse non posse; ita illud, quod omnes homines ad
Abbreviated transcription (Latin):
in corpore non corꝑis s uirtutis pulchricudo fulge¬
bit Nec ideo tam̃ sialiqua martyrib amputata ec
ablata sunt m̃bra sine ipsis m̃bris erunt in resurrecciõe
mortuorum quib dictum ẽ capillus capitisuri non
ꝑibit: Sed si hoc decebit inillo nouo scło ut indicia
gł osorũ uulnerum milla immortali carne cernant᷑
ubi membra ut p̃cicdent᷑ ꝑcussauł secta sunt: ibi cica¬
trices s tam̃ eisdem m̃bris reditis non ꝑditisapparebt̃:
Quamuis itaq om̃ia quȩ accidunt aorꝑi uitia tinc
non erunt: ñ sunt tarĩ deputanda. uł appellanda
uitia uirtut̾is indicia

Expanded text:
in corpore, non corporis, sed uirtutis pulchritudo fulgein corpore, non corporis, sed uirtutis pulchritudo fulgebit. Nec ideo tamen si aliqua martyribus amputata et ablata sunt membra, sine ipsis membris erunt in resurrectione mortuorum, quibus dictum est: Capillus capitis uestri non peribit Sed si hoc decebit in illo nouo saeculo, ut indicia gloriosorum uulnerum in illa inmortali carne cernantur, ubi membra, ut praeciderentur, percussa uel secta sunt, ibi cicatrices, sed tamen eisdem membris redditis, non perditis, apparebunt. Quamuis itaque omnia quae acciderunt corpori uitia tunc non erunt, non sunt tamen deputanda uel appellanda uitia uirtutis indicia.
Abbreviated transcription (Latin):
mut etiam: ut contrectancib ostendẽt suorum uulnerũ
circatrices ut etiamcibum potumq sumeret. ñ alim̃toꝵ
indigentia sed ea qua et hoc non alimentorum indigentia
s ea qua et hoc poterat potestate: Cum autẽ aliquid ñ
uidet᷑ quamuis ad sit aquib alia quȩ parit̃ assunt uident᷑
sicut illam claritatem dicimꝰ affuisse non uisam a quib
dicere non ualentes. in libro geneseoscͤiuuitatem int̃p̃¬
cati sunt. Hanc enim sunt passi sodomite quando quȩ¬
rebant ostium uisti uin. nec poterant inuenire: Quȩ
sicecitas fuisset qua fit ut nichil possit tuderi. non
hostium qͣ ing̃dent᷑ s duces itineris aquib inde abdu¬
cerent᷑ inquirerent: Nescio quo autem mͦ sic afficimur
amore marty rum beatorum: ut uelim in illo regno in
eorum corporib uicdere uulnerim cicatrices quȩ ꝓ
xp̃i nomine ꝑtulerunt et fortasse uidebimꝰ: Non enĩ
deformitas in eiss dignitas erit: et queclam quãuis

Expanded text:
nuit etiam, ut contrectantibus ostenderet suorum vulnerum nuit etiam, ut contrectantibus ostenderet suorum vulnerum cicatrices; ut etiam cibum potumque sumeret, non alimentorum e sumeret, non alimentorum indigentia, sed ea qua et hoc poterat potestate. Cum autem aliquid non uidetur, quamuis adsit, a quibus alia, quae pariter adsunt, uidentur, sicut illam claritatem dicimus adfuisse non uisam, a quibudicere non ualentes in libro geneseos caecitatem interpretati sunt. Hanc enim sunt passi Sodomitae, quando quaerebant ostium iusti uiri nec poterant inuenire. Quae si caecitas fuisset, qua fit ut nihil possit uideri, non ostium qua ingrederentur, sed duces itineris a quibus inde abducerentur, inquirerent. Nescio quo autem modo sic adficimur amore martyrum beatorum, ut uelimus in illo regno in eorum corporibus uidere uulnerum cicatrices, quae pro Christi nomine pertulerunt; et fortasse uidebimus. Non enim deformitas in eis, sed dignitas erit, et quaedam, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
dere ut quȩcumq earum faciunt et si naturalia tam̃
in decora excrementa substantiȩ emporał nulla eiꝰdimi¬
nutione tollantur : Acꝑ hoc ñ ẽ macris pingubq me.¬
tuendum ẽ. ne sibi etiam tales sint quales si possent
nec hic eẽ uoluissent. om̃is enim corporis pulchritudo
ẽ. partium congruentia cũ qͣdã coloris sua uitace
erit deformitas quam fec̃ incongruertia pr tum ubi et
quȩ pͣua sunt corrigent᷑ et qđ minusẽ. qͣn decet uncie cira¬
cor nouit inde supplebit᷑. et qđ plusẽ. An decet mat̾is
seruata integritate decrahet᷑: Coloris portd uauitas qͣnta
erit ubi iusti fulgebunt sicut sol in regno patas sui: Quȩ
claritas in xp̃i corꝑe cum resurrex̃ ab ocłis discipłorum
potuis ab scondica fuisse qͣmde fuisse credenla est: Non
enim eamferret humanus atq infirmꝰ aspectꝰ. quando
ille asius icadeberet attendi. ut poss agnosci:. Quo ꝑti¬

Expanded text:
dere, ut, quascumque earum faciunt etsi naturalia, tamen dere, ut, quascumque earum faciunt etsi naturalia, tamen indecora excrementa substantiae corporalis, nulla eius deminutione tollantur? Ac per hoc non est macris pinguibusque metuendum, ne ibi etiam tales sint, quales si possent nec hic esse uoluissent. Omnis enim corporis pulchritudo est partium congruentia cum quadam coloris suauitate.erit deformitas, quam facit incongruentia partium, ubi et quae praua sunt corrigentur, et quod minus est quam decet, unde Creator nouit, inde subplebitur, et quod plus est quam decet, materiae seruata integritate detrahetur. Coloris porro suauitas quanta erit, ubi iusti fulgebunt sicut sol in regno Patris sui! Quae claritas in Christi corpore, cum resurrexit, ab oculis discipulorupotius abscondita fuisse, quam defuisse credenda est. Non enim eam ferret humanus atque infirmus aspectus, quando ille a suis ita deberet attendi, ut posset agnosci. Quo perti
Abbreviated transcription (Latin):
dictum multo aptius possit intelligi. unde et alibi
qđ naturalit̾ inerat: s qđ de forme natum fuerat. ñ
utiq obaluid nͥ ut hincqͦq ostendetur qͣm sit pęnał
conditioista mortalium. sic eẽ. rediturũ ut seruata inte¬
gritate substanciȩ de formitas ꝑeao: Si enim statuam
potest artifex homo qͣm ꝓpt̃ aliqͣm causam deformẽ
fecerat conflare et pulcherrimã reddere tea ut nichil
inde substantiȩ s sola deformitas peat acsiquid in illa
figura pͥore indecent̃ excabat. nec parilitati partium
cont̾uiebat. ñ de toto unde feccrat amputare atq separare.
s ita consꝑgere uniũsa atq miscere. ut nec feditatem faci¬
at. nec minuat quantitatem. quid de om̃i pocente artifi¬
ce sentilendumẽ: Ergo ne ñ poterit quasq deformitates
humanorum corporũ ñ mͦ usitacas uerum̃ etiamiaras atq
monstruosas quȩ huic miserȩ uitȩ congruunt. abhorrent
autem abilla futura felicitate scorum. sicauferie aut ꝑ.¬

Expanded text:
dictum multo aptius possit intelligi. Unde et alibi quod naturaliter inerat; sed quod deforme natum fuerat non utique ob aliud, nisi ut hinc quoque ostenderetur, quam sit poenalis conditio ista mortalium, sic esse rediturum, ut servata integritate substantiae, deformitas pereat. Si enim statuam potest artifex homo, quam propter aliquam causam deformem fecerat, conflare, et pulcherrimam reddere, ita ut nihil inde substantiae, sed sola deformitas pereat, ac si quid in illa figura priore indecenter exstabat, nec parilitate partium congruebat, non de toto, unde fecerat, amputare atque separare, sed ita conspergere universo atque miscere, ut nec foeditatem faciat, nec minuat quantitatem; quid de omnipotente Artifice sentiendum est? Ergone non poterit quasque deformitates humanorum corporum, non modo usitatas, verum etiam raras atque monstrosas, quae huic miserae vitae congruunt, abhorrent autem ab illa futura felicitate s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃clarissimum loquendi genus. et ꝓpt̃ ñ nul¬
la quȩ ueracit̾ sensit amantes platonem: dicunt eum
aliquid simile nob etiam de mortuorũ resurrectione

Expanded text:
clarissimum loquendi genus, et propter nonnulla quae veraciter sensit, amantes Platonem, dicunt eum aliquid simile nobis etiam de mortuorum resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
rium ad mala mundi huiꝰ scȩ animȩ non redibunt:
Dicat utiq cum placone porphirius redibunt ad
corꝑa: dicat plato cum porphirio non redibunt ad
mala et ad ea recdue consentient corꝑa. inquib mala
paciantur mala: hȩc itaq non erunt nͥinilla quȩ
ꝓmisit dĩ beatas animas in ȩt̃num cũ sua et̃na carne
futuras hocenim quantũ ȩxistimo iam facile nob̾
concedent ambo ut qui faterent᷑ ad ĩmortalia corꝑa
redituras eẽ. ammas scõrum Ad sua illafredire ꝑmit¬
terent inquib mala huiꝰ scłi ꝑtulerunt. in quib dm̃
ut his malis carerent pie fidelit̃q colueruNit:¬

Expanded text:
rium ad mala mundi hujus sanctae animae non redibunt. rium ad mala mundi hujus sanctae animae non redibunt. Dicat itaque cum Platone Porphyrius: Redibunt ad corpora; dicat Plato cum Porphyrio: Non redibunt ad mala, et ad ea corpora redire consentient, in quibus nulla patiantur mala. Haec itaque non erunt, nisi illa quae promittit Deus, beatas animas in aeternum cum sua aeterna carne futuras facturas. Hoc enim, quantum existimo, jam facile nobis concederent ambo, ut qui faterentur ad immortalia corpora redituras animas esse sanctorum, ad sua illas redire permitterent in quibus mala hujus saeculi pertulerunt, in quibus Deum, ut his malis carerent, pie fideliterque coluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
platoatq porphirius. quȩ sunt̃ se cominu.¬
nicare potuissent. facti eẽnt fortasse xp̃iani Plato
dixit sine corꝑib animas in ȩc̃num eẽ. ñ posse: Idẽo
enim dixit eciam sapientium animas: pꝰ qͣmlibet lon-¬
gum tempus tam̃ ad corpora relituras Porphiriuis
autem dixit animã purgatissimã cum rediexit ad
patrem: ad hȩc mala muncdi numqͣm eẽ rediturã:
Acꝑ hoc qđ uerum uidit plato sidediss porphirio:
etiam ustorũ atq sapientium purgatissimas aninas
idhumana corpora redituras Nursus qđ uerum iu¬
dit porphirius se dechissec platoni: nunqͣm redituras
ad iniseru scorri ꝓtibł corporis animas sc̃as ut ñ
singłi hec singła s ambo et singłi utrumq dicerent:
Puto qđ iucierent eẽ iam consequens ut et redirent
Animȩ ad corꝑa: et calia recipent corꝑa inqͥb beate
atq inmortalit̃ uiuerent: Qm̃ scłm platonem etiam¬
scẽ aninȩ adhumana corpora redibunt: scđm porphi¬

Expanded text:
Plato atque Porphyrius, quae si inter se communicare potuissent, facti essent fortasse Christiani. Plato dixit, sine corporibus animas in aeternum esse non posse. Ideo enim dixit, etiam sapientium animas post quamlibet longum tempus, tamen ad corpora redituras. Porphyrius autem dixit, animam purgatissimam, cum redierit ad Patrem, ad haec mala mundi nunquam esse redituram. Ac per hoc, quod verum vidit Plato, si dedisset Porphyrio, etiam justorum atque sapientium purgatissimas animas ad humana corpora redituras; rursus quod verum vidit Porphyrius, si dedisset Platoni, nunquam redituras ad miserias corruptibilis corporis animas sanctas: ut non singuli haec singula, sed ambo et singuli utrumque dicerent, puto quod viderent esse jam consequens, ut et redirent animae ad corpora, et talia reciperent corpora, in quibus beate atque immortaliter viverent. Qsanctae animae ad humana corpora redibunt; secundum Porphy