comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fixus est ⁊ ego mundo: Nec audi¬
stis dñm dicentẽ ad patrẽ. de mun¬
do non ft̾ sicut ego ñ sũ de mundo.
⁊ mundus odit eos qm̃ ñ st̃ de mun¬
do sic̃ ego ñ sũ de mundo. s econtra¬
rio quasi uiuentes in mundo. deẽni¬
ti ᷤ ne tetig̾itiᷤ corpꝰ hõis mortui. nec uesti¬
mentũ ⁊ seabellũ in quo sederit
mulier menstruataꝰ neq gustaue¬
ritis suillam carne: lepoꝵ. ⁊ sepia¬
rum. ⁊ lolliginũ. murenȩ ⁊ anguil¬
lȩ. ⁊ uniu̾soꝵ pisciũ qui squamas
⁊ pennulas ñ habent: quȩ om̃ia in
corruptione ⁊ in interitu st̃ ipso u¬
su. ⁊ stercore digerunt᷑: Esca enim
uentri ⁊ uent̾ escis: ⁊ om̃e qđ̃ in¬
trat ꝑ os ñ cõmunicat hominẽ s ea
q̃ de nobis exeunt. Scdm p̾cepta
inquit ⁊ doctrinas hominũ. sedm¬
id quod ysaias loquitur. Lopłs hie
labiis me honorat: eor uero eiꝰ lon¬
ge ẽ a me. Frustra autẽ colunt me.
docentes doctrinas ⁊ p̾cepta homi¬
nũ. Unde. ⁊ dñs phariseos corripit

Expanded text:
 ego mundo, nec audistis dominum dicentem ad patrem: de mundo non sunt, sicut et ego non sum de mundo o, et: \'mundus odit eos, quoniam non sunt de mundo, sicut et ego non sum de mundo\', sed e contrario quasi uiuentes in mundo decernitis: \'ne tetigeris corpus hominis mortui, ne uestimentum et scabellum, in quo sederit mulier menstruata, neque gustaueris suillam carnem et leporum et sepiarum et lolliginum, murenae et anguillae et uniuersorum piscium, qui squamas et pinnulas non habent\', quae omnia in corruptione et interitu sunt ipso usu et stercore degeruntur ? esca enim uentri et uenter escis, et omne, quod intrat per os, non communicat hominem, sed ea, quae de nobis exeunt. secundum praecepta, inquit, et doctrinas hom i n u m se quod Esaias loquitur: populus hic labiis me honorat, cor uero eius longe est a me. frustra autem colunt me docentes doctrinas et praecepta hominum, unde et dominus pharisaeos corripit
Abbreviated transcription (Latin):
filios generaui ⁊ exaltaui: nc̃ dicit.
filii alieni m̃titi st̃ mͥ. Et quoꝵ gła.
ut de cunctis gentib eligerentur
in peculiarẽ popłm di. Et quoꝵ te¬
stam̃ta. unũ in littera alterũ i⁊
sp̃u: ut qui priꝰ in carne seruieras.
cerimoniis legis abolitȩ. postea ser¬
uisent in sp̃u. mandatis eugłii sem¬
pit̾ni : ⁊ legislatio: ad utrũq re¬
spondet. ⁊ noui ⁊ uet̾is instrum̃t:
Et cultus. ide̾ uera religio. Et ꝓ¬
missiones: ut quicqͥd repmissũ est
patͥb cõpleretur in filiis. Et qd õi
quis iste sit xp̃e. causas doloris sui
uno sermone cõprehendit. qͥ ẽ suꝑ
ut iste tantus ac talis ab eis ñ re
ciperetur. de quoꝵ stirpe genera¬
tus ẽ. ⁊ nichilominꝰ laudat iuidicii
ueritatẽ. ne sententia dei in ꝓpin¬
⁊ uł austera ẽẽ uł nimia. In quib
gͥ tanta fuerint bona. dolet cur
nunc tanta mala sint. X
uidꝰ uelit intelligi qd̃ idem
apts seribit ad coloᷤsenses. nemo uoᷤ

Expanded text:
filios genui et exaltaui, nunc dicit: filios genui et exaltaui, nunc dicit: filii alieni mentiti sunt mihi. et quorum gloria, utde cunctis gentibus eligerentur in peculiarem populum dei. et quorum testamenta, unum in littera, alterum in spiritu, ut, qui prius in carne seruierant caerimoniis legis abolitae, postea seruirent in spiritu mandatis euangelii sempiterni. et legislatio ad utrumque respondet: et noui et ueteris testamenti. et cultus, id est uera religio. et repromissiones, ut, quicquid repromissum est patribus, conpleretur in filiis. et — quod quis iste sit Christus, causas doloris sui uno sermone conprehendit: qui est super ut iste tantus ac talis ab eis non recipi perciperetur, de quorum stirpe generatus est. et nihilominus laudat iudicii ueritatem, ne sententia dei in fraet vel austera esse, vel nimia. In quibus igitur tanta fuerunt bona, dolet cur nunc tanta mala sint. CAP. X. Quid velit intelligi, quod idem Apostolus scribit ad Colossenses: Nemo vos
Abbreviated transcription (Latin):
me de libro tuo quẽ scripsisti. Qui
enĩ delentur de libro uiuentiũ..
cũ iustis ñ seribunt᷑: anathema fi¬
unt a dño. Simulq cerne apłm
quantȩ caritatis in xp̃o sit. ut ꝓ il¬
lo cupiat mori ⁊ solus perire: dum
modo om̃e in illũ credat hominũ
genꝰ: perire aũ ñ in ꝑpetuũ s in¬
p̾sentiarũ. Qͥ enĩ ꝑdiderit anim̃a
suã ꝓ xp̃o. salũa eã facit. Unde et
camur tota die: reputati sumꝰ ut
in carne: ut alii saluent᷑ in sp̃u. su¬
um sanguinẽ fundere: ut multoꝵ
animȩ conseruent᷑. Quod aũ anat᷑e¬
ma int̾dũ occisionẽ sonet: multis
ueteris instrum̃ti testimoniis ꝓba¬
ri potest. Et ne leuẽ putemꝰ ẽe tri¬
stitiã ⁊ modic̃a causã doloris: iun¬
uixta carnem. Qñ ꝓpinquos appel¬
lat ⁊ fr̾s uixta carne: in sp̃u a se
ostendit alienos. Quoꝵ ẽ inqͥtadop¬
tio. quȩ significantiꝰ grece dicit᷑
yiotesia.De quib quonda dñs loq̃¬
batur. filiꝰ meus pͥmogenitꝰ isrł. et.

Expanded text:
me de libro, quem scripsisti. qui enim delentur de libro uiuentium et cum iustis non scribuntur, anathema fiunt a domino. simulque cerne apostolum, quantae caritatis in Christo sit, ut pro illo cupiat mori et solus perire, dum modo omne in illum credat hominum genus, perire autem non in perpetuum, sed inpraesentiarum. qui enim perdiderit animam suam pro Christo, saluam eam facit. unde et mortificamur tota die, reputati sumus ut in carne, ut alii saluentur in spiritu, suum sanguinem fundere, ut multorum animae conseruentur. quod autem anathema interdum occisionem sonet, multis ueteris instrumenti testimoniis probari potest. et ne leuem putemus esse tristitiam et modicam causam doloris, iuniuxta carnem. quando propinquos appellat et fratres iuxta carnem, in spiritu a se ostendit alienos. quorum est, inquit, adoptio, quae significantius Graece dicitur vlofteoia, de quibus quondam dominus loquebatur: f
Abbreviated transcription (Latin):
ta mutatio. ĩmo inaudita pruden¬
tia. ut ꝓ caritate xͥ nolit habere
xp̃m: Et ne ei forsitan ñ credamus.
uirat. ⁊ confirmat in xp̃o. ⁊ consci¬
entiȩ suȩ testẽ inuocat sp̃m sc̃m
se habere tͥstitiã ñ leue et ñ fortu¬
itam. s magña ⁊ incredibilem: et
habere dolorẽ in corde ñ qui ad ho¬
ram pungat ⁊ transeat. s qͥ uigit᷑
in corde ꝑmaneat. Quo tendit ista
tristitia: Ad quid ꝓficit incessabi¬
lis dolor: Optat anathema ẽe axͦ.⁊
perire:ut alii salui fiant. S si coi¬
sideremꝰ moy si uocẽ rogantis deũ
ꝓ populo uideoꝵ atq dicentis.si di¬
mittis eis peccatũ suũ dimitte. si aũ
non uiᷤᷤ. dele me de libro tuo quẽ
scripsisti: ꝑspiciemꝰ eunde ⁊ moysi
⁊ pauli erga creditũ sibi gre gem.
affectũ. Pastor enĩ bonꝰ: ponit ani¬

Expanded text:
ta mutatio, imo inaudita prudentia, ut pro caritate Christi, nolit habere Christum? Et ne ei forsitan non credamus, jurat, et confirmat in Christo, et conscientiae suae testem invocat Spiritum Sanctum, se habere tristitiam, non levem ac fortuitam; sed magnam et incredibilem, et habere dolorem in corde, non qui ad horam pungat et transeat, sed qui jugiter in corde permaneat. Quo tendit ista tristitia? Ad quid proficit incessabilis dolor? Optat anathema esse a Christo, et perire, ut alii salvi fiant. Sed si consideremus Moysis vocem rogantis Deum pro populo Judaeorum, atque dicentis: Si dimittis eis peccatum suum, dimitte; si autem non vis, dele me de libro tuo quem scripsisti , perspiciemus eumdem, et Moysis, et Pauli erga creditum sibi gregem affectum. Pastor enim bonus ponit ani
Abbreviated transcription (Latin):
put aũ atq pͥncipiũ totiꝰ corporiᷤ.
eoꝵ q qui credunt ⁊ om̃is intelli¬
gentiȩ sp̃ulis. ex quo capite corpꝰ
eccłiȩ ꝑ suas cõpages atq unctu¬
ras. uitalem doctrinȩ celestis acci¬
pit sucũ. ut om̃ia paulatĩ membra
uegetentur. ⁊ ꝑ occultos uenarũ
meatꝰ fundatur defecatꝰ sanguis ci¬
borum:. ⁊ ministretur atq succre¬
scat. immo teneatur tẽperantia
corporis: ut de fonte capitis riga¬
ti artus. crescant in ꝑfectionẽ dei
⁊ impleatur saluatoris oratio. pa¬
ter uolo ut sicut ego ⁊ tu unũ su¬
mus. sic ⁊ isti in nob unũ sint. ut
postqũa xp̃c nos tradiderit patͥ.
sit deus om̃ia in om̃ib. Tale quid
⁊ in u̾bis.⁊ in sensib.:⁊ in genere
locutionis. obscurissime seribit
ad ephesios. Ueritatẽ aũ loquen¬
tes in caritate crescamꝰ moĩa

Expanded text:
put autem atque principium totius corporis eorumque, qui credunt, et omnis intellegentiae spiritalis. ex quo capite corpus ecclesiae per suas conpages atque iuncturas iuncturas doctrinae caelestis accipit sucum, ut omnia paulatim membra uegetentur et per occultos uenarum meatus fundatur defaecatus sanguis ciborum et ministretur atque subcrescat, immo teneatur temperantia corporis, ut de fonte capitis rigati artus crescant in perfectionem dei, ut inpleatur saluatoris oratio: pater, uolo, ut, sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint, ut, postquam nos Christus tradiderit patri, sit deus omnia in omnibus. tale quid et in uerbis et in sensibus et in genere elocutionis obscurissime scribit ad Ephesios: ueritatem autem loquentes in caritate crescamus in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ a xp̃o ꝓfr̃ib meis ⁊ ꝓpinqͥs iux¬
ta carnẽ. ⁊ reliqͣ. Si enĩ tantȩ e̾ in
dño caritatis. ut nec metu mortis.
nec spe uitȩ. nec ꝑsecutione. nec fame.
nec nuditate. nec ꝑicło. nec gladio
possit seꝑari a caritate .xͥ. i si angłi
quoq ⁊ potestates. ⁊ uel p̾sentia uł
futura. ⁊ om̃s celoꝵ fortitudines.⁊

Expanded text:
 pro fratribus meis et propinquis iuxta carnem et reliqua. si enim tantae est in dominum caritatis, ut nec metu mortis nec spe uitae nec persecutione nec fame nec nuditate nec periculo nec gladio possit separari a caritate eius, et, si angeli quoque et potestates et uel praesentia uel futura et omnes caelorum fortit
Abbreviated transcription (Latin):
sagogas suas: sic elem̃tis ueteris
testam̃ti. ut ad eugłicã plenitu¬
diñe ueniat. sc̃i uiri erudit᷑ in¬
ꝑ ethic̃a nos ducunt ad theologi¬
am: ⁊ ab elem̃tis occidentis litte¬
rȩ quȩ destruit᷑. transire faci¬
unt ad sp̃m iuuificantẽ. Qui gͦ
mundo ⁊ elem̃tĩ eiꝰ mortui sumꝰ:
ñ debemꝰ ea obseruare q̃ mundi

Expanded text:
loaycoyag suas, sic elementis ueteris loaycoyag suas, sic elementis ueteris testamenti, ut ad euangelicam plenitudinem ueniant, sancti uiri eruditur inper ethicam nos ducunt ad theologiam et ab elementis occidentis litterae, quae destruitur, transire faciunt ad spiritum uiuificantem. qui ergo mundo et elementis eius mortui sumus, non debemus ea obseruare, quae mundi
Abbreviated transcription (Latin):
uidei corporib siuis in assũpti¬
one ciboꝵ: contẽpnen tes inter¬
dũ quȩ habent. ⁊ querentes quȩ
ñ hñt. Ex qua necessitate debili¬
tates int̾dũ ⁊ morbos cortrahuñ:
nec honorant semetipsos. cũ oĩa
munda sint mundis. nichilq
possit ẽẽ pollutũ qd cũ gr̃arũ
actione ꝑcipit᷑. ⁊ iccirco a dño sit
creatũ. ut saturitate ⁊ adimple¬
tione carnis. humanos artus ue¬
getet atq sustentet. Elem̃ta aũ
mundi. a quib ĩmo quib mor¬
tui sumꝰ. lex moysi ⁊ õe uetꝰ in¬
strum̃tũ intelligendũ. ẽ. quib
quasi elem̃ti ⁊ religionis exor¬
diis dñm discimꝰ. Quomͦ enĩ elem̃¬
ta appellant᷑ litterȩ ꝑ quas sillabaᷤ
ac uerba coniungimꝰ. ⁊ ad texen¬
dam orationẽ longa meditatione
ꝓcedimꝰ: ars quoq musica ht ele¬
menta sua. ⁊ geometrica ab elem̃¬
tis incipit literarũ linearũ: ⁊ di¬
alectica atq medicina habent y¬

Expanded text:
Judaei corporibus suis in assumptiJudaei corporibus suis in assumptione ciborum, contemnentes interdum quae habent, et quaerentes quae non habent. Ex qua necessitate debilitates interdum, et morbos contrahunt. Nec honorant semetipsos, cum omnia munda sint mundis , nihilque possit esse pollutum, quod cum gratiarum actione percipitur, et idcirco a Domino sit creatum, ut saturitate, et adimpletione carnis, humanos artus vegetet atque sustentet. Elementa autem mundi, a quibus, imo quibus mortui sumus, lex Moysi et omne uetus instrumentum intellegendum est, quibus quasi elementis et religionis exordiis dominum discimus. quomodo enim elementa appellantur litterae, per quas syllabas ac uerba coniungimus et ad texendam orationem longa meditatione procedimus, ars quoque musica habet elementa sua et geometrica ab elementis incipit linearum et dialectica atque medicina habent e
Abbreviated transcription (Latin):
se semꝑ in sabbato. ⁊ de loco in qͦ
quis fuerit occupatꝰ penitꝰ ñ rece¬
dendũ: s id qd impossibile legis e
in quo infirmabat᷑ ꝑ carñe. sp̃ua¬
li obseruatione cõplendũ sit. Seq̃r
Quȩ sunt rationẽ qͥde habentia sa¬
pientiȩ. Hoc loco quide conuncto
suꝑflua ẽ: qd̃ in plerisq locis ꝓp¬
ter imperitiã artis gr̃amatice
apłm fecisse reperimꝰ. Neq enĩ se¬
quitur. uͦ uł alia conuinetio:
quȩ solet ei p̾positioni. ubi. qͥdem.
positũ fuerit. respondere. Uiden¬
tur igit᷑ obseruationes uidaicȩ
apud imperitos ⁊ uilem plebeeu¬
culam. imagine habere rationis
sapientes uocant᷑. Et si q̃n certiᷤ
dieb traditiones sua exponunt.
discipulis suis solent dieere: oĩso¬
cent traditiones. Pro suꝑstitione
hoc est falsa religio. Et ꝓ humili¬
tutẽ solet sonare qua uitiũ. s¬
da. quod humilia sentiant atq
apud nos dicitur. ad ñ parcen¬
dum corpori. Non parcui

Expanded text:
se semper in sabbato et de loco, in quo se semper in sabbato et de loco, in quo quis fuerit occupatus, penitus non recedendum, sed quo id, quod inpossibile legis est, in quo infirmatur per carnem, spiritali obseruatione conplendum sit. Sequitur: quae sunt rationem quideHoc loco, quidem, conjunctio superflua est: quod in plerisque locis propter imperitiam artis Grammaticae apostolum fecisse reperimus. Neque enim sequitur sed, vel alia conjunctio, quae solet ei praepositioni, ubi quidem positum fuerit, respondere. Videntur igitur observationes Judaicae apud imperitos, et vilem plebeculam, imaginem habere rationis, sapientes vocantur. Et si quando certis diebus traditiones suas 885 exponunt, discipulis suis solent dicere, οἱ σcent traditiones. Pro superstitione hoc est, falsa religio: et pro humilirtutem solet sonare, quam vitium. Sdum, quod humilia sentiant atqueapud nos dicitur, ad non parcendum corpori. Non parcunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiones phariseoꝵ sunt quaᷤᷤ hodie
deuterosẽĩs uocant. ⁊ quã aniles
fabulȩ reuoluere nequeo:neq¬
⁊ pleraq tã turpia sunt ut eru¬
bescam dicere. Dic̃a t̃n unũ: in ig¬
nominiã gentis inimicȩ. Prepositoᷤᷤ
habent sy nagogȩ sapientissimos
quosq fedo operi delegatos: ut sai¬
guinẽ uirginis. siue menstruatȩ.
mundũ uel ĩmundũ. si oculis di¬
scehere ñ potuerint. gustu ꝓbent.
Preterea qr uissũ ẽ ut dieb sabba¬
toꝵ sedeat unꝰ quisq in domo sua
⁊ ñ eg̾diatur nec ambulet de loeoĩ qͦ
habitat. siq̃n eos iuxta literã ce¬
perimꝰ artare ut ñ iaceant. ñ am¬
bulent. ñ stent. s tantũ sedeant.
si uelint p̾ceptũ seruare. solent
respondere ⁊ dicere barachibas
⁊ syme on ⁊ hellãs magistri no¬
stri tra diderunt nob̃. ut duo
milia
Ipedes ambulemꝰ in sab¬
bato. et cet̾a huiꝰ modi doctri¬
nas ho minũ p̾ferentes doc¬
trine dei: ñ quo dicamꝰ sedendũ es¬

Expanded text:
tiones Pharisaeorum, quas hodie deuteroseis vocant, et quam aniles sint fabulae, revolvere nequeoe tam turpia sunt, ut erubescam dicere. Dicam autem unum in ignominia gentis inimicae. Praepositos habent synagogis sapientissimos, quosque foedo operi delegatos, ut sanguinem virginis sive menstruatae, mundum vel immundum, si oculis discernere non potuerint, gustu probent. praeterea, quia iussum est, ut diebus sabbatorum sedeat unusquisque in domo sua et non egrediatur nec ambulet de loco, in quo habitat, si quando eos iuxta litteram coeperimus artare, ut non iaceant, non ambulent, non stent, sed tantum sedeant, si uelint praecepta seruare, solent respondere et dicere: \'Barachibas et Symeon et Helles, magistri nostri, tradiderunt nobis, ut duo milia pedes ambulemus in sabbato\' et cetera istius modi, doctrinas hominum praeferentes doctrinae dei. non quo dicamus sedendum es
Abbreviated transcription (Latin):
militiȩ celestis. laudantiũ d̾m et
dicentiũ. Gła in altissimis deo: et
in t̾ra pax hõib bonȩ uoluntatis.
Facit enĩ deus angelos suos sp̃s.
⁊ ministros suos igñe urentẽ. Et
ut sciamꝰ eos semꝑ qͥ colebant ydo¬
la. licet in tẽplo hostias iuderent᷑
offerre.non deo eas obtulisse s an¬
gelis: ꝑ iezechiel pleniꝰ discimꝰ. Dedi
eis iustificationes ñ bonas: ⁊ p̾cep¬
ta ñ bona. Non eñĩ sanguinẽ hyr¬
coꝵ ⁊ tauroꝵ querit deus: s sacͥ¬
ficiũ dñi ẽ sp̃c contribulatꝰ. cor
contritũ ⁊ humiliatũ d̾s ñ sꝑnit.
despicit. Et ꝓptea qr uitulũ fecert
in coreb. ⁊ coluerunt sydus dei sui
rempham de quo in ꝓpħa amos pleniꝰ
disseriumꝰ. ⁊ adorauerunt figuras
quas ipsi fecert: tradidit eos ut ser-¬
uirent militiȩ celi: quȩ ne ab apło
re eñi humilitas sensus ⁊ misere̾n¬
da suspicio. d̾m credere hẏreoꝵ at¬
q tauroꝵ sanguine delectari. et
nidore timiamatis. que seꝑe ho¬

Expanded text:
antium Deum et dicentium: Gloria in altissimis Deo et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Facit enim Deus Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem . Et ut sciamus semper eos, qui colebant idola, licet in Templo hostias viderentur offerre, non Deo eas obtulisse, sed Angelis, per Ezechiel plenius discimus: Dedi eis justificationes non bonas, et praecepta non bona . Non enim sanguinem hircorum, aut taurorum quaerit Deus; sed sacrificium Deo est spiritus contribulatus, cor contrdespicit. et propterea, qui uitulum fecerunt in Choreb et coluerunt sidus dei Rempham, de quo in propheta Amos plenius disseruimus, adorauerunt figuras, quas ipsi fecerunt, et tradidit eos deus, ut seruirent militiae caeli, quae nunc ab apostolo re enim humilis sensus et miseranda suspicio deum credere hircorum atque taurorum sanguine delectari et nidore thymiamatis, quem saepe ho
Abbreviated transcription (Latin):
cibus ⁊ potus. ⁊ tota festiuitas.
⁊ ꝑpetuȩ kalendȩ: ⁊ et̾na reqͥes
expectanda : Querimꝰ quid dicere
uoluerit. in humilitate ⁊ religi¬
one angłoꝵ.aut quẽ sensũ ba¬
beat. Ex quo dñs locutꝰ e̾ ad disci¬
pulos. surgite abeamꝰ hinc ⁊. re-¬
linquetur uob̃ domꝰ ur̃a deserta.
⁊ locus in quo dñs crucifixus e̾¬
sp̃ualit̾ egyptꝰ uocat᷑ ⁊ sodoma:
om̃is uidaicarũ obseruationũ
cultura destructa ẽ ⁊ quascũq
offerunt uictimas. ñ deo offerui
s angeł refugis. ⁊ sp̃itib immun¬
dis. Nec mirũ si hoc pꝰ passionem
dñi faciunt. cũ ꝑ amos quoq ꝓphe¬
tam dicatur ad eos. Nũquid hostias
bernaculũ moloch ⁊ sidus dei ur̃i
rempha. figuras quas fecistis ut
adoretis eas. Quod pleniꝰ in contio¬
ne uidaica stephanꝰ martyr exponeis
⁊ reuoluens hystoriã uetere: sic lo¬

Expanded text:
cibus et potus et tota festiuitas et cibus et potus et tota festiuitas et perpetuae kalendae et aeterna requies expectanda est. quaerimus, quid dicere uoluerit: in humilitate et religione angelorum aut quem sensum habeat. ex quo dominus locutus est ad discipulos: surgite, abeamus hinc et: relinquetur uobis domus uestra deserta, et: locus, in quo crucifiximus espiritualiter Aegyptus vocatur et Sodoma , omnis Judaicarum observationum cultura destructa est, et quascumque offerunt victimas, non Deo offerunt, sed Angelis refugis et spiritibus immundis. Nec mirum, si hoc post passionem Domini faciant, cum per Amos quoque Prophetam dicatur ad eos: Numquid hostias bernaculum Moloch, et sidus dei vestri Rempham, figuras quas fecistis, ut adoretis eas ? Quod plenius in concione Judaica Stephanus Martyr exponens, et revolvens historiam veterem, sic lo
Abbreviated transcription (Latin):
uniusa contra eos qͥ credentes ex
uideis in dñm saluatorẽ uidaica ᷤ
cerimonias obseruare cupiebant.
Suꝑ quare ⁊ in actib apłoꝵ non
parua questio concitata ẽ. Unde
⁊ supra paulus ait. Nemo uos iu¬
dicet de his qui magistros legis ee
se iactant. in cibo ⁊ in potu. quod
alia munda sint alia immunda.
aut in parte diei festi. ut alios di¬
es festos putent. alios non festos.
resurgente: uigis ⁊ et̾na festiui¬
tas ẽ. Aut in parte neomeniȩ. ħ ẽ
kalendarũ ⁊ m̃sis noui: q̃n decre¬
scens luna finitur. ⁊ noctis um
Aut in parte sabbatoꝵ᷑. ut ñ fa¬
ciant seruile opus ⁊ onera ñ por¬
tent: qr nos xp̃i sumꝰ libertate do¬
nati. ⁊ onera pecc̃oꝵ gestare desi¬
uimꝰ. Hȩc inquit om̃ia umbra st̃
futuroꝵ ⁊ imagines futurȩ feli¬
citatis: ut in quib uidei iuxta
iuxta sp̃m transeamꝰ ad xp̃m. qr
ad distinctionẽ umbrarũ. n̾c cor
umbra. mendaciũ: sic in sp̃uali
intelligentia mundus om̃is et¬

Expanded text:
uniuersa contra eos, qui credentes ex Iudaeis in dominum saluatorem Iudaicas caerimonias obseruare cupiebant. super qua re et in Actibus apostolorum non parua quaestio concitata est. unde et supra Paulus ait:nemo uos iudicet — de his, qui magistros legis esse se iactant — in cibo et potu, quod alia munda sint, alia inmunda, aut in parte diei festi, ut alios dies festos putent, alios non festos — resurgentem, iugis et aeterna festiuitas est — aut in parte neomeniae, hoc est kalendarum et mensis noui, quando decrescens luna finitur et noctis umb— aut in parte sabbatorum, ut non faciant seruile opus et onera non portent, quia nos Christi sumus libertate donati et onera peccatorum gestare desiuimus. haec, inquit, omnia umbra sunt futurorum et imagines uenturae felicitatis, ut, in quibus Iudaei iuxta iuxta spiritum transeamus ad Christum, qui ad distinctionem umbrarum nunc corpumbra mendacium, sic in spiritali intellegentia mundus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
potuerit inuenire: in consequen¬
tib impingit ⁊ corruit. Quomodo
enĩ ꝓ patre quis audet mori. ⁊ ꝑ
tantus martẏrũ sanguis efftisos
sit.: Qͥ gͥ simplicit᷑ hunc exponit
locũ. hoc potest dicere. qd̃ in uete¬
ri lege in qua iustitia est. iux pauc
inuenti sint qui suũ fuderint san¬
guinem: in nouo aũ instrum̃to in qͦ
bonitas est atq clem̃tia innumera¬
biles extiteri nt martyres. S ex eo
qd posuit. forsitan etiã quis audeat
mori: ⁊ pendulo gradu sententiam
temperauit. inueniri posse ñ nulloᷤᷤ
qui audeant mori ꝓ eugłio: ostendit
non sic accipiendũ. s ex suꝑiorib .⁊
inferiorib sensũ loci huiꝰ debere t̃e¬
tari. Dicens enĩ paulus apłs se głari¬

Expanded text:
potuerit inuenire, in consequentibus inpingit et corruit. quomodo enim pro patre quis audet mori ct prmen Christi tantus martyrum sanguis effusus sit? qui igitur simpliciter hunc exponit locum, hoc potest dicere, quod in ueteri lege, in qua iustitia est, uix pauci inuenti sint, qui suum fuderint sanguinem, in nouo autem instrumento, in quo bonitas est atque clementia, innumerabiles extiterint martyres. sed ex eo, quod posuit: forsitan quis etiam audeat mori et pendulo gradu sententiam temperauit, inueniri posse nonnullos, qui audeant mori pro euangelio, ostendit non sic accipiendum, sed ex superioribus et inferioribus sensum loci huius debere tractari. dicens enim Paulus ap
Abbreviated transcription (Latin):
hoc apłm de aliis dicere: exponat
quomodo daniel quẽ iustũ fuis¬
se nouimꝰ. quasi de se dicat. cũ
ꝓ aliis p̾cetur. Peccauimꝰ. inique
fecimꝰ. iniuste gessimꝰ. impie egi¬
mꝰ:. ⁊ recessimꝰ ⁊ declinauimꝰ a mas¬
datis tuis ⁊ uidicus: ⁊ ñ obaudi¬
uimꝰ seruis tus ꝓpħis. qui sõcu¬
ti ft̃ in nõie tuo ad reges nr̃os ⁊⁊
principes ac patres.⁊ ad õem po¬
pulũ t̾re Tibi dñe iustitia: no¬
bis aũ confusio. Illud quoq qd
in tͥcesimo pͥmo psalmo dicitur
peccatũ meũ cognitũ tͥ feci. et
iniquitatẽ meã ñ abscondi. dixi

Expanded text:
hoc apostolum de aliis dicere, exponat, hoc apostolum de aliis dicere, exponat, quomodo Danihel, quem iustum fuisse nouimus, quasi de se dicat, cum pro aliis deprecetur: peccauimus, inique fecimus, iniuste gessimus, inpie egimus et recessimus ac declinauimus a mandatis tuis et iudiciis et non obaudiuimus seruos tuos prophetas, qui locuti sunt in nomine tuo ad reges nostros et principes et patres et ad omnem populum terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio. illud quoque, quod in tricesimo primo psalmo dicitur: peccatum meum cognitum tibi feci et iniquitatem meam non abs
Abbreviated transcription (Latin):
est dolus in ore eiꝰ. Unde ⁊ ꝑ salomo¬
nem dicitur qđ serpentis uestigia
ñ inueniant᷑ in petra. Et ipse de se
dñs. ecce inquit. uenit princeps
nit. id ÷ sui oꝑis suiq uestigii. Ob
hanc causam iubetur nob. ne ex¬
ꝓbremꝰ hõi reu̾itenti a peccatis su-¬
is: ⁊ ne abominem᷑ egy ptiũ. qr et
ipsi quonđa in egypto fuimꝰ. ⁊ de
luto ac laterib pharaoni ex truxi¬
mus eiuitates: ⁊ q captiui ducti
sumꝰ in babylonẽ. lege peccati q̃ ĩ
menbris nr̃is morabat᷑. Cũq uide¬
retur extrema desperatio. immo
aꝑta confessio. om̃em hominem
diaboli laqueis irretiri: conu̾sus
in se apłs. immo homo. sub euiꝰ ꝑso¬
na apłs loquit᷑ agit gr̃as saluato¬
ri: qd̃ redẽptus sit sanguine eiꝰ. ⁊ sor¬
des in baptismo deposuerit ⁊ noũo
xp̃i assũpserit uestim̃tũ: ⁊ mortuo
uetere hõie. natꝰ sit homo nouus
qui dicat. Miser ego ho: quis me
qui me de corpore mortis libauit.
Qd si cui ñ uidet᷑ sub ꝑsona sua

Expanded text:
est in ore eius. unde et per Salomonem dicitur, quod serpentis uestigia non inueniantur in petra. et ipse de se dominus: ecce, inquit, uenit princeps nit, id est sui operis suique uestigii. ob hanc causam iubetur nobis, ne exprobremus homini reuertenti a peccatis suis et ne abominemur Aegyptium, quia et ipsi quondam in Aegypto fuimus et de luto ac lateribus Pharaoni extruximus ciuitates et quia captiui ducti sumus in Babylonem lege peccati, quod in membris nostris morabatur. cumque uideretur extrema desperatio, immo aperta confessio omnem hominem diaboli laqueis inretiri, conuersus in se apostolus, immo homo, sub cuius persona apostolus loquitur, agit gratias saluatori, quod redemptus sit sanguine eius et sordes in baptismate deposuerit et nouum Christi adsumpserit uestimentum et mortuo uetere homine natus sit homo nouuqui dicat: Miser ego homo, quis mqui me de corporquodsi cui non uidetur sub persona sua
Abbreviated transcription (Latin):
didit eos ut colerent militiã celi.
sicut scriptũ ẽ in libro ꝓpħarum.
Militia aũ celi ñ tm̃ sol appellat᷑
⁊luna. ⁊ astra rutilantia: s ⁊ oĩs
angłica multitudo eoꝵq ex̾citu.
qui hebraice appellat᷑ sabaoth. id÷¬

Expanded text:
didit eos, ut colerent militiam caeli, sicut scriptum est in libro prophetarum. militia autem caeli non tantum sol appellatur et luna et astra rutilantia, sed et omnis angelica multitudo eorumque exercitus, qui Hebraice appella
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ pecc̃ mei: ꝓhac orabit ad
te om̃is sc̃s in tẽpore oportuno:
ñ dauid ⁊ iusto iuro ut simpli¬
cit̾ loquar. ꝓpħȩ cuiꝰ uerba nar¬
rantur. s peccori conuenit. Cũq
uistꝰ sub ꝑsona penitentis ta¬
lia ꝓfudusset.: a deo meret᷑ audi¬
re. Intelligere: te faciã. ⁊ docebo te
in uia hac qua ambulabis. confir¬
mabo suꝑ te oculos meos. In tͥcesimo
quoq septimo psalmo. cuiꝰ tituluᷤ
est in cõmemorationẽ. ut doceat

Expanded text:
abit ad te omnis sanctus in tempore oportuno, non Dauid et iusto uiro et — ut simpliciter loquar — prophetae, cuius uerba narrantur, sed peccatori congruit. cumque iustus sub persona paenitentis talia profudisset, a deo meretur audire: intellegere te faciam et docebo te in uia hac, in qua ambulabis; confirmabo super te oculos meos. in tricesimo quoque septimo psalmo, cuius titulus est: in commemorationem, ut doceat
Abbreviated transcription (Latin):
ret. nemo adu̾sũ uos brauiũ acci¬
situs. iniquitate agonithetȩ uł
insidiis magistroꝵ. brãbion. ⁊ pal¬
m̃a sibi debitã ꝑdit. Multaq ft̃
u̾ba qͥb iuxta morẽ urb̃ ⁊ ꝓuintiȩ suȩ
pli gr̃a pauca ponenda sunt. Michi
autẽ parũ ẽ uidicari ab humano die.¬

Expanded text:
ret: \'nemo aduersum uos brauium acciret: \'nemo aduersum uos brauium accisitus iniquitate agonothetae uel insidiis magistrorum βραβεῖον et palmam sibi debitam perdit. multaque sunt uerba, quibus iuxta morem urbis et prouinciae suae pli gratia pauca ponenda sunt. Mihi autem parum est judicari ab humano die
Abbreviated transcription (Latin):
ritus sermone ñ tñ scientia: neqͣ¬
qũa paulũ de humilitate. s de
conscientiȩ ueritate dixisse etiã
ñc̃ approbamꝰ. Profundos enĩ et re-¬
conditos sensus lingua ñ explicat:
⁊ cũ ipse sentiat quid loquatur.
in alienas aures puro ñ potest
transferre sermone. Qũe cũ in u̾¬
nacula lingua habeat disertissi¬
mum. quippe ut hebreus ex he¬
breis. ⁊ eruditꝰ ad pedes gam ali¬
el uiri in lege doctissimi: seipsũ
int̾pretari cupiens. inuoluitur.
Si aũ in g̾ea lingua hoc ei accidit.
quã nutritꝰ in tharso ciliciȩ a par¬
ua etate inbiberat: quid de latiniᷤ
dicendũ est. qui u̾bũ de u̾bo expri¬
mere conantes. obscuriores eiꝰ faci¬
unt sententias: ⁊ ueluti herb̃ cre¬
scentib. frugũ strangulant ub̃¬
sensũ eiꝰ euoluere: ⁊ tricas impli¬
cati eloquii. suo ordini reddere at¬
q uincturȩ: ut simplici stami¬
ne u̾boꝵ fila decurrant. pͥuroq
subtemine aplici sermonis tex¬
tura succrescat. Nemo uos supe¬

Expanded text:
ritus sermone, non tamen scientia, nequaquam Paulum de humilitate, sed de conscientiae, ueritate dixisse etiam nunc adprobamus. profundos enim et reconditos sensus lingua non explicat et, cum ipse sentiat, quod loquatur, in alienas aures puro non potest transferre sermone. quem cum in uernacula lingua habeat disertissimum — quippe ut Hebraeus ex Hebraeis et eruditus ad pedes Gamalielis, uiri in lege doctissimi — se ipsum interpretari cupiens inuoluitur. sin autem in Graeca lingua hoc ei accidit, quam nutritus in Tarso Ciliciae a parua aetate inbiberat, quid de Latinis dicendum est, qui uerbum de uerbo exprimere conantes obscuriores faciunt eius sententias, ueluti herbis crescentibus frugum strangulant ubesensum eius euoluere et tricas inplicati eloquii suo ordini reddere atque iuncturae, ut simplici stamine uerborum fila decurrant puroque subtegmine apostolici sermonis textura subcrescat. nemo uos supe
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ⁊ incuruatꝰ sũ nimis. Totꝰ hic
apłi locus ⁊ in suꝑiorib ⁊ in con¬
sequentib. unmo om̃is epła eiꝰ
ad romanos. nimiis obscuritati¬
b inuoluta ẽ ⁊ si uoluero cunc¬
ta disserere. nequaꝗͣ mͥ unꝰ liber
s magna ⁊ multa ert scribenda

Expanded text:
 incuruatus sum nimis. totus hic apostoli locus et in superioribus et in consequentibus, immo omnis epistula eius ad Romanos nimiis obscuritatibus inuoluta est et, si uoluero cuncta disserere, nequaquam mihi unus liber, sed multa et magna scribenda
Abbreviated transcription (Latin):
accipit desiderii. Unde ⁊ tulliꝰ de
parricidarũ suppliciis apud atheni¬
enses solonẽ scripsisse negat: ne ñ
tam ꝓhibere quã cõmonere uide¬
retur. Igitur lex apud contẽptoreᷤᷤ
⁊ legũ p̾cepta calcantes. uidet᷑ ẽe
non uult fieri ligat eos uinculis
mandatoꝵ: qui priꝰ absq lege pec¬
cantes. ñ tenebant᷑ criminib. Hȩc
diximꝰ legem quȩ ꝑ moy sen data
est intelligeite uerũ qr in conseq̃n¬
tibus scriptũ est. lex dei. ⁊lex ear¬
nis atq menbroꝵ. quȩ pugnat
adu̾sũ legẽ mentis nr̃e. ⁊ captiuos
nos ducit in lege pecẽi. simulq uii.
leges contra se dimieantes in uno loco
seriptas eẽ cognoseo. ñ absq re arbi¬
tror. si querã quot genera legis in seͥp¬
turis sc̃is ẽe memorent᷑. Dicit᷑ lex q̃
ꝑ moysen data ẽ. scd̃m illud quod sc̃ꝑ¬
tũ est ad galathas. Quotqͦt enĩ ex oꝑi

Expanded text:
accipit desiderii. unde et Tullius de accipit desiderii. unde et Tullius de parricidarum suppliciis apud Athenienses Solonem scripsisse negat, ne non tam prohibere quam commonere uideretur. igitur lex apud contemptores et legum praecepta calcantes uidetur esse non uult fieri, ligat eos uinculis mandatorum, qui prius absque lege peccantes non tenebantur criminibus. haec diximus legem, quae per Moysen data est, intellegentes. uerum, quia in consequentibus scriptum est: \'lex dei et lex carnis atque membrorum, quae pugnat aduersum legem mentis nostrae et captiuos nos ducit in lege peccati\', simulque quattuor leges contra se dimicantes in uno loco scriptas esse cognosco, non absque re arbitror, si requiram, quot genera legis in scripturis sanctis esse memorentur. dicitur lex, quae per Moysen data est, secundum illud, quod scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dñm nr̃m. Quom̃ medĩcina
non est eausa mortis si ostendat
uenena mortifera: licet his mali
hõies abutantur ad mortẽ. ut uł
se int̾fieiant. uel insidient᷑ ini¬
micis sic lex data ẽ ut peec̃oꝵ ue¬
nena demonstret. ⁊ hõiem male
libertate sua abutentẽ. qui priꝰ
ferebatur imꝓuidus ⁊ ꝑ p̾cipitia
labebatur. freno legis regneat. et
cõpositis doceat incedere gressib.
ita ut seruiamꝰ in nouitate sp̃e.
⁊ ñ in uetustate litere. idẽ uiua¬
mus sub p̾cepto qͥpͥꝰ in modũbrutoꝵ aĩa¬
liũ dicebamꝰ. Manducemꝰ ⁊ bibamꝰ:
eras enĩ moriemͣ. Quod si subintͣn¬
te lege quȩ docet qͥd facere. ⁊ ꝓhi¬
bet qͣd ñ facere debeamꝰ iucio nr̃o ⁊
incontinentia feramͣ contͣ scitale¬
galia. uidetͣ lex causa ẽẽ pecc̃i. q̃
dũ ꝓhibet concupiscentiã quodã
modo eã inflamare cognoscitur.
Scłaris apud grecos sententia est.
Qͥcqͥd licet: minꝰ desiderat᷑. Ergo e
contrario quicqͥd ñ licet: fom̃tũ

Expanded text:
m nostrum. quomodo medicina non est causa mortis, si ostendat uenena mortifera, licet his mali homines abutantur ad mortem et uel se interficiant uel insidientur inimicis, sic lex data est, ut peccatorum uenena demonstret et hominem male libertate sua abutentem, qui prius ferebatur inprouidus et praecipiti uia labebatur, freno legis retineat et conpositis doceat incedere gressibus, itaut seruiamus in nouitate spiritus et non in uetustate litterae, id est uiuamus sub praecepto, qui prius in modum brutorum animalium dicebamus: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. quodsi subintrante lege. quae docet, quid facere, et prohibet, quid non facere debeamus, uitio nostro et incontinentia feramur contra scita legalia, uidetur lex causa esse peccati, quae, dum prohibet concupiscentiam, quodam modo eam inflammare cognoscitur. saecularis apud Graecos sententia est: quicquid licet, minus desideratur. ergo e contrario, quicquid non licet, fomentum
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est. ut quod mͥ ꝓ bono datũ ẽ.
meo uicio mutet᷑ in malũ. Et ut
iꝑbolice dic̃a. nouoq u̾bo utar ad
explicandũ sensũ meũ: peccatũ qd
priꝰ quã haberẽ intelligentiã. absq
peccato erat. ꝑ p̾uaricationẽ mat¬
rimꝰ quȩ sit ista concupiscentia de
qua lex dicit. ñ concupisces. Alii
putant illud ẽẽ mandatũ qd in de¬
calogo scriptũ ẽ: ñ concupisces rẽ
ꝓximi tui. Nos aũ ꝑ concupiscen¬
tiã om̃s ꝑturbationes aĩȩ signifi¬
catas putamꝰ: quib meremꝰ. ⁊ gau¬
demꝰ. timemꝰ: ⁊ concupiscimꝰ. Et
hoc apłs uas electionis. cuiꝰ corpꝰ
tempłu erat sp̃c sc̃i. ⁊ qui dicebat¬

Expanded text:
factum est, ut quod mihi pro bono datum est, factum est, ut quod mihi pro bono datum est, meo vitio mutetur in malum; et ut hyperbolice dicam, novoque verbo utar ad explicandum sensum meum: peccatum, quod priusquam haberem intellegentiam, absque peccato erat, praeuaricatione manus quaerimus, quae sit ista concupiscentia, de qua lex dicit : non concupisces. alii putant illud esse mandatum, quod in decalogo scriptum est: non concupi sces rem proximi tui. nos autem per concupiscentiam omnes perturbationes animae significatas putamus, quibus maeremus et dolemus, timemus et concupiscimus. et hoc apostolus, uas electionis, cuius corpus templu
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ. Pharao quoq antequã lex
daretur ꝑ moy sen. stimulatus
lege naturȩ. sua crimina confite¬
tur ⁊ dicit. Dñs uistus: ego aũ et
populus meus impii. Hanc legẽ
nescit pueritia. ignorat infantia:
⁊ peccans absq mandato ñ tenet᷑
lege peccati. Maledicit patͥ ⁊ paren
autẽ mandatũ uenerit. ħ est tẽpꝰ in¬
telligentiȩ. appetentis bona ⁊ uitas¬
tis mala: t̾̃c incipit peccatũ reui¬
uiscere ⁊ ille mori reus q peccati.
Atq ita fit ut tempꝰ intelligentiȩ
quo mandata di cognoscimꝰ ut ꝑue¬
niamꝰ ad uitã. operet᷑ in nob̃ mortẽ
si agamꝰ negligentiꝰ ⁊ occasio sap̃iȩ
seducat nos atq supplantet. ⁊ ducat
ad mortẽ. non quod intelligentia
peccatũ sit. Lex eñi intelligentiȩ
sc̃a ⁊ iusta. ⁊ bona e̾: s ꝑ intelligen¬
tiam pecc̃oꝵ atq uirtutũ mͥ pec¬
catũ nascit᷑. qͥuod priꝰꝗͣ intellige¬
rem. peccatũ ẽẽ ñ nouerã. Atq ita

Expanded text:
vitae. Pharao quoque, antequam lex vitae. Pharao quoque, antequam lex daretur per Moysen, stimulatus lege naturae, sua crimina confitetur et dicit: Dominus justus, ego autem et populus meus impii . Hanc legem nescit pueritia, ignorat infantia, et peccans absque mandato non tenetur lege peccati. Maledicit patri et matrautem mandatum venerit, id est, tempus intelligentiae appetentis bona, et vitantis mala; tunc incipit peccatum reviviscere, et ille mori, reusque esse peccati. Atque ita fit ut tempus intelligentiae, quo dei mandata cognoscimus, ut perueniamus ad uitam, operetur in nobis mortem, si agamus neglegentius et occasio sapientiae: seducat nos atque subplantet et ducat ad mortem, non quo intellegentia peccatum sit — lex enim intellegentiae sancta et i usta et bona estiam peccatorum atque virtutum mihi peccatum nascitur, quod priusquam intelligerem, peccatum esse non noveram. Atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
nouerant. oculũ ꝓ oculo. dentẽ ꝓ
dente: ulcisci nitunt᷑ iniuriã: ⁊
imitari helyam ad euiꝰ uoc̃ẽ duoᷤ
pentecontarchas militũ ignis ab¬
sũpserat. dicunt q ad dñm. uis ut
dicimꝰ ut ignis descendat de celo. ⁊
consumat eos: Pulchre. uis inqui¬
unt. dicimꝰ. Nã ⁊ helyas dixerat.
Si homo dei ego sũ: ignis descendat
de celo suꝑ uos. Ergo ut apłoꝵ ser¬
est dñi. Nisi eñĩ ille uisserit. fru¬
stra dicunt apłi ut ignis descen¬
dat suꝑ eos. Et quodamodo aliis u̾b̃
hoc loquunt᷑. Si ad seru helye inuix¬
riã ignis descendit de celo. ⁊ ñ sama¬
ritas s uideos consũpsit incendiũ:
quantomagis ad contẽptũ filii dei
in impios samaritas debet fłama se¬
iure eregione dñs qui ñ ad uidicas¬
dũ uenerat s ad saluandũ. ñ in po¬
testate s in humilitate. ñ in patriᷤ
gła. s in hõis iulitate. increpat eoᷤ
qd̾ ñ meminerint doctrine suȩ et

Expanded text:
nouerant oculum pro oculo, dentem pro nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulcisci nituntur iniuriam et imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad dominum: uis dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam et Helias dixerat: si homo dei sum, ignis descendat de caelo suest Domini. Nisi enim ille jusserit, frustra dicunt Apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodammodo verbis aliis hoc loquuntur. Si ad servi Eliae injuriam ignis descendit de coelo, et non Samaritas, sed Judaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum Filii Dei, in impios Samaritas debet flamma saevire? E regione Dominus, qui non ad judicandum venerat; sed ad salvandum, non in potestate, sed in humilitate, non in patris gloria, sed in hominis uilitate, increpat eos, quod non meminerint doctrinae suae et
Abbreviated transcription (Latin):
parandũ hospiciũ uenerant u¬
deum esse cognoseunt:⁊ quasi uideũ
atq alienum. ⁊ eum qͥ ad inimicos ꝑge¬
ret suscipere noluer̃t. Qũaꝗͣ ⁊ alia
nobis subiciatur intelligentia: qd̾
uoluntatis dñi fuerit ñ suscipi a
samaritis. qr festinabat iherłm ire
ibiq pati ⁊ sanguinẽ fundere: ne
occupatꝰ susceptione samaritiea.
⁊ doctrina gentis illiꝰ. passionis dif¬
ferret diem. ad quã uenerat susti¬
nendam. Unde dicit ⁊ alio loco.
Non ueni nͥ ad oues ꝑditas dome
isrł. Et apłis p̾cipit. eiuitates sama¬
ritanoꝵ ñ intrabitis: uolens tol¬
lere om̃em occasionẽ ꝑsecutionis
uidaicȩ:. ne postea dicerent. Eruci¬
fiximꝰ eũ: qr se inimicis nr̃is ⁊ ho¬
stib uinxerat. Facies gͥ eiꝰ erat per¬
gentis iherłm. ⁊ iccirco uixta al¬
teram intelligentiã ñ receperunt
eũ samaritan: qr festinabat inqͥ¬
di iherłm. Ut aũ ñ reciperent: fu¬
it dñicȩ uoluntatis. Deniq apłi
in lege u̾sati in qua tm̃ iustitiã

Expanded text:
randum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia nobis subiciatur intellegentia, quod uoluntatis domini fuerit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire Hierusalem ibique pati et sanguinem fundere, ne occupatus susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et in alio loco: non ueni nisi ad oues perditas domus Israhel et apostolis praecepit: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occasionem persecutionis Iudaicae, ne postea dicerent: \'crucifiximus eum, quia se inimicis nostris et hostibus iunxerat'. facies igitur eius erat pergentis Hierusalem et idcirco iuxta alteram intellegentiam non receperunt eum Samaritae, quia festinabat ingredi Hierusalem. ut autem non reciperent, fuit dominicae uoluntatis. denique apostoli in lege uersati, in qua tantum iustitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ue pregnantib ⁊ nutͥentib in ilł
dieb: i. orate ut ñ fiat fuga ur̃a
hieme uł sabbato.
uod ex suꝑiorib pendere manife
uenerit consũmatio. uiderint q
abominationẽ desolationis quȩ dic¬
ta ẽ a daniele ꝓpħ̃a. stantẽ in loco

Expanded text:
nantibus et nutrientibus in illis diebus et: orate, ne fiat fuga uestra hieme uel sabbato ? — Quod ex superioribus pendere manifesuenerit consummatio uiderintque a bominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco
Abbreviated transcription (Latin):
uocat. In lege seriptũ ẽ. qm̃ in aliĩ
linguis ⁊ in aliis labiis loquar po¬
pulo hiuie:⁊ nec sic me exaudient
dicit dñs. Qd̃ iuxta hebraieũ ⁊ aqͥlã
in ysaia scͥptũ reperi. Appellat᷑ lex.¬

Expanded text:
ocat : In Lege scriptum est: quoniam in aliis linguis, et in aliis labiis loquar populo huic: et nec sic me exaudient, dicit Dominus . Quod juxta Hebraicum et Aquilam in Isaia scriptum reperi. Appellatur etiam Lex,
Abbreviated transcription (Latin):
se baptizauerit. ñ p̾sumptione ma¬
ioris. s obedientia discipuli. ac timo¬
re seruili. Cũq int̾ natos mulierũ
nullũ asserat ioħe surrexisse maio¬
rem. se qui de uirgine ꝓereatus ẽ
maiorẽ ẽẽ cõmemorat: siue om̃em
angelũ qͥ in celis minimꝰ est. in terris
cunctos hõies anteire. Nos enĩ in an¬
gelos ꝓficimꝰ ⁊ ñ angħ in nos: sicut
quidam stertentes sopore grauissi¬
mo sõniant. Nec sufficit hoc in io¬
ħis laudib nͥ ipse p̾dicans baptismũ
penitentiȩ primꝰ dixisse referatur.
penitentiã agite. appropinquabit

Expanded text:
um baptizauerit non praesumptione maum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque inter natos mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paenitentiae primus dixisse referatur: paenitentiam agite, a
Abbreviated transcription (Latin):
uentoꝵ flatu in partes uarias in¬
clinari: ut quẽ ante laudauerat
de eo nc̃ dubitet. ⁊ de quo priꝰ dixe¬
rat ecce agnꝰ dei. nc̃ int̾roget utru
ipse an aliꝰ sit. qͥ uel uenerit uel
uenturus sit: Et qr om̃is falsa p̾di¬
catio sectatur lucra ⁊ głam que¬
rit humanã. ut ꝑ głam nascant᷑
cõpendia. asserit eũ cameloꝵ uesti¬
tũ pilis nulli posse adulationi sue¬
cumbere:⁊ qui locustis uescit᷑ et
melle siluestri opes non querere:
rigidamq ⁊ austerã uitam aulas
uitare palatii. quas querunt qͥ pur¬
pura ⁊ bẏsso ⁊ serieo ⁊ mollib uesti¬
untur. Dicit q eũ ñ solũ ꝓpħam qͥ so¬
leat uentura p̾dicere. s plus ẽẽ quã
ꝓpħam: qr quẽ illi uenturũ ẽe̾ p̾di¬
xerunt. hic monstrauit uenisse diceis.¬
ecce agnꝰ dei qͥ tollit pecẽa mundi: p̾¬
sertim cũ ad fastigiũ ꝓpħale bapti¬
stȩ accesserit pͥuilegĩ: ut cui dixe¬
rat ego a te debeo baptizari. eũ ip¬

Expanded text:
uentorum flatu in partes uarias inuentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uestiuntur. dicitque eum non solum prophetam, qui soleat uentura praedicere, sed plus esse quam prophetam, quia, quem illi uenturum esse dixerunt, hic uenisse monstrauit dicens: ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse e
Abbreviated transcription (Latin):
ioħ̃em s discipulos eiꝰ ꝑcutit. qͥ priꝰ
accesserant ad eũ dicentes. Quare
Nos ⁊ pharisei ieiunamꝰ frequent̾:
discipuli aũ tui ñ ieuinant: Et
ad ioħem: magist̾. eui tu p̾buisti te¬
stimoniũ uixta iordanẽ. ecce discipu¬
li eiꝰ baptizant. ⁊ plures ueniunt ad
eũ. Qͦ dicto. liuorẽ signifieant de
signoꝵ magnitudine. ⁊ inuidiȩ mor¬
dacitate uenientẽ: cͥur baptizatꝰ a
ioħe ipse audeat baptiz are. ⁊ mul¬
to amplior ad eũ turba coneurrat.
quã priꝰ uenerat ad ioħem. Et ne
forte plebs nesciens. hoc dicto ioħem
sugillari arbitaretur. in illiꝰ lau¬
de ꝑorat. ⁊ cepit de ioħe ad turbas
dicere circũstantes. Quid existis
in desertũ uidere: Harundinẽ uen¬
to agitatã: Et qͥd existis in solitu¬
dinẽ uide: hõiem mollib uestitũ:
Et reliqͣ. Cuiꝰ dicti hic sensus ẽ. Nũ¬
quid ad hoc existis in desertũ. ut
uideritis hõiem instar harundinis.

Expanded text:
Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu praebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis
Abbreviated transcription (Latin):
meus dilectissimꝰ. in qͦ mͥ cõplacui.
Qd aũ dic̃ tu es qui uenturus es. a
aliũ expectamꝰ. hunc quoq sensũ
habere potest. Scio qđ ipse sis qͥ tol¬
lere uenisti peccatũ mundi. s qr ad
inferos descensurus sũ. etiã hoc int̾¬
rogo utrũ ⁊ illuc iple descendas. an
impiu sit hoe de dei filio eredere.
aliũ q missurus sis. Hoc aũ scire de¬
sidero: ut qͥ te in t̾ris hõib nuntia¬
ui.etiã inferis nuntiẽ si forte uen¬
turus es. Tu eñĩ es qui uenisti di¬
muttere captiuiitatẽ. ⁊ soluere eos qͥ
in uinculis tenebant᷑. Cuiꝰ sciscitati¬
onem dñs intelligens. operib ma¬
gis quã sermonib respondit. et io¬
hanni p̾cepit nuntiari uide cecoᷤᷤ ã¬
bulare claudo ᷤᷤ leꝓso mundari. surdoᷤᷤ audi
zari. pauperes uel humilitate uł di¬
uitiis: ut nulla int̾ pauperẽ diui¬
tẽq distartia sit salutis. s om̃s uocen¬
tur equalit̾. Quodq infert. beatꝰ qͥ
non fuerit scandalizatꝰ in me not:

Expanded text:
in quo mihi conplacui. quod autem dicit: tues, qui uenturus es, an alium expectamus ? hunc quoque sensum habere potest: scio, quod ipse sis, qui tollere uenisti peccata mundi, sed, quia ad inferos descensurus sum, etiam hoc interrogo, utrum et illuc ipse descendas an inpium sit hoc de filio dei credere aliumque missurus sis. hoc autem scire desidero, ut, qui te in terris hominibus nuntiaui, etiam in inferis nuntiem, si forte uenturus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audirzari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non
Abbreviated transcription (Latin):
angłos. in manu mediatoris: Literũ.
Itaq lex pedagogus ñr fuit in xp̃o:
ut ex fide iustificem᷑. Postꝗͣ aũ uenit
fides: nequaꝗͣ ultra sub pedagogo s¬
mus. Om̃s enĩ filii dei estis. ꝑ fide q̃
est in xp̃o iħu. Hystoria quoq quȩ
p̾cepta ñ continet. s quid factum
sit refert: ab apło lex appellatur.
Dicite mͥ qͥ sub lege uultis ẽẽ: non
audistis legẽ: Scͥptũ ẽ enĩ q̃m abra¬
ham duos filios habuit: unũ de a

Expanded text:
manu media t o r i s. et iterum: itaque lex paedagogus noster fuit in Christo, ut ex fide iustificemur. postquam autem uenit fides, nequaquam ultra sub paedagogo sumus. omnes enim filii dei estis per fidem, quae est in Christo Iesu. historia quoque, quae praecepta non continet, sed, quid factum sit, refert, ab apostolo lex appellatur: dicite mihi, qui sub lege uultis esse, non audistis legem? scriptum est enim, quiaAbraham duos filios habuit, u