comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non patitur expectare responsum.
Interdicitur enim sceleratis. ne p̃sumas¬
se sermonib miscere diuinis. S alti
intende. quia de illis peccatorib hoc
dicitur qͥ inferiꝰ describunt᷑ de quib
ait. Intelligite hec om̃s qui obliuisci¬
mini dm̃. Ceterum conuersis peni¬
tentib. laudes ñ int̾dicit diuina ele¬
mentia. Hi enũ qͥ corde durati sunt &¬
ab scelerum suoꝵ prauitate non desi¬
nunt. ꝓhibentur dñi narrare iustici¬
as. id est uel cominuni sermone aliqͥd
de illa maiestate ꝓferre. Quia os debet
esse iustum. quod iusticias dñi enarrare
p̾sumat. Sequitur. ut nec testamentũ
ipsiꝰ indigna p̾sumptione contractet.
ne ꝑ os sceleratum atq blasphemum
sc̃a & ueneranda uerbr ꝓgredi posse ui¬
deantur. sicut alibi scriptum est. N
est speciosa laus in ore peccatoris. Testa¬
mentũ uͦ uetꝰ & nouũ significat. qun
dum unum suspense dicitur. utrꝙ
memorant᷑. Potest & hoc hereticis

Expanded text:
non patitur exspectare responsum. non patitur exspectare responsum. Interdicitur enim sceleratis ne se praesumant sermonibus miscere divinis. Sed altius intende, quia de illis peccatoribus hoc dicitur qui inferius describuntur, de quibus ait: Intelligite haec, omnes qui obliviscimini Dominum. Caeterum conversis ac poenitentibus laudes non interdicit divina clementia. Hi enim qui corde durati sunt, et ab scelerum suorum pravitate non desinunt, prohibentur Domini narrare justitias, id est vel communi sermone aliquid de illa Majestate proferre; quia os debet esse justum quod justitias Domini enarrare praesumit. Sequitur, ut nec Testamentum ipsius indigna praesumptio contrectet, ne per os sceleratum atque blasphemum sancta et veneranda verba progredi posse videantur; sicut alibi scriptum est : Non est speciosa laus in ore peccatoris. Testamentum vero vetus et novum significat; quia dum unum suspense dicitur, utraque memorantur. Potest hoc et de haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnunties. quem & a pena li̾abo. & iNi
beata requie collocabo. Hunc autem
uersum ingenti ꝓmissione ditissimũ.
quidã uolunt ad ultimum uite nr̃e
tempꝰ aptari. cum anima de hac luce
transicns sp̃uum immundorũ conten¬
tione turbatur. sicut animc moysi legi¬
tur obiuiatum. Ecce quam parua pe¬
tit a nob̾ dñs. tam ingentia pr̃aturus.
Peccatori auitem dixit ds. quare tu enar¬
rras iusticias meas. & assumis testam̃̃¬
tum meũ ꝑ os tuum.Uentum ẽ ad
terciam sectionem. ubi iterum asaph
idẽ deuota synagoga reloquitur. Et
quia suꝑiꝰ dixerat añs laudes homi¬
num inuicem sacrificioꝵ se posse susci¬
pere. ne forte peccatores ac ꝓmissione
confisi dicerent. sola laus ñ exꝓbrabilis
nobis actio cognoscitur umperata. hoc
necessaria ratione declarat ꝓhibendo.
ne lingua eoꝵ p̾sumeret d̃o laudes
canere. quib turpis conscientia pote¬
rat obuiare. Quȩ figura dicitur per¬
cunctatio. id est quȩ alterius ꝑsone

Expanded text:
pronunties, quem et a poena libero, et in pronunties, quem et a poena libero, et in beata requie collocabo. Hunc autem versum ingenti promissione ditissimum, quidam volunt ad ultimae vitae nostrae tempus aptare, cum anima de hac luce transiens spirituum immundorum contentione turbatur; sicut animae  Ed., corpus Moysi legitur obviatum. Ecce quam parva petit a nobis Dominus, tam ingentia praestaturus. Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum? Ventum est ad tertiam sectionem, ubi iterum Asaph, id est devota Synagoga reloquitur. Et quia superius dixerat Dominus laudes hominum in vicem sacrificiorum se posse suscipere, ne forte peccatores hac promissione confisi dicerent: Sola laus et non probabilis nobis actio cognoscitur imperata; hoc necessaria ratione declarat, prohibendo ne lingua eorum praesumeret Deo laudes canere, quibus turpis conscientia poterat obviare. Quae figura dicitur percunctatio, id est quae alterius personae
Abbreviated transcription (Latin):
cium laudis. Et peccatori dixit. Qua¬
re tu enarras iusticias meas. d Unde
fit. ut unus atq idem de se loquens
uelut alteriꝰ ꝑsonam uideat᷑ in nectere.
qd̾ int̾ ꝓpria scripturȩ diuine recte
norificabis me. Postquã dixit quali
sacrificio placaretur. nc̃ oblationis ipsi¬
p̃mium pollicetur. Precipit enim
inuoca me. ne qͥs spem haberet in ter¬
reno solatio. ubi caduca sunt uniuersa.
& plꝰ infirina solatia. In die tribulatio¬
nis tuȩ. id est quando te alt̃ affligit.
ñ cum mnimicum euasisse morderis.
Nr̃a enuim tribulatio illa ẽ que ꝓprie
salutis formidine generatur. ñ quiȩ
carnalium rerum timore concutitur.
sicrit dicit apłs. Tristicia enim quȩ
scđm dm̃ est. pcnitentiam in salutem
stabilem oꝑatur. Scłi autem tristicia
mortem oꝑatur. Eripiam te. quasi
circumdatum a satellitib diaboli. sũ¬
ma celeritate liberabo. Et magnifica¬
bis me. Nagnum me in et̃num. eẽ.

Expanded text:
cium laudis; et, peccatori dixit: Quacium laudis; et, peccatori dixit: Quare tu enarras justitias meas? Unde fit ut unus atque idem de se loquens, velut alterius personam videatur innectere; quod inter propria Scripturae divinae recte m te, et magnificabis me. Postquam dixit quali sacrificio placaretur, nunc oblationis ipsipraemium pollicetur. Praecipit enim, Invoca me, ne quis spem haberet in terreno solatio, ubi caduca sunt universa, et plus infirma solatia. In die tribulationis tuae, id est quando te alter affligit, non cum inimicum evasisse morderis. Nostra enim tribulatio illa est quae propriae salutis formidine generatur, non quae carnalium rerum timore concutitur; sicut dicit Apostolus: Tristitia enim quae secundum Deum est, poenitentiam in salutem stabilem operatur; saeculi autem tristitia mortem operatur . Eripiam te, quasi circumdatum a satellitibus diaboli summa celeritate liberabo. Et magnificabis me; magnum me in aeternum esse
Abbreviated transcription (Latin):
parcat. qua fortitudine diabolũ uincat.
Non enim solum sacrificium dicendũ
est. qd̃ pecudes mactat. s om̃e sacrum
factum qd̃ nos pia oblatione cõmen¬
dat. Uota quoq reddit altissimo. qui
ei talia immolanda p̾parauerit. qͣlia
ꝓpiciꝰ ipse p̾cepit. Addidit tua. ut ñ
quereres fortassis extranea. aut hyrcũ
pinguem. aut uitulũ saginem. & cet̾a
que extra nos. eẽ. intellectualis ratio
comphendit. Tua uͦ retulit ad cordis
archanum. quod in animȩ penctralib
iacet quod extra ñ queritur. qd pauꝑ
& diues equalit᷑ habent. ubi magis di¬
cior egenus est. ubi ille multo celsior
est. qui corde noscitur inclinatꝰ. S con¬
sidcremꝰ subtilit̾ & inuenimꝰ hic quoq
ꝓprie locutionis. eẽ. genꝰ. quod eloquentia
non potest habere communis. Dicit
enim ds. Si esuriero. non dicam tibi.
Et paulopost ñ mutata ꝑsona. idẽ ipse
dicit. Immola dõ sacrificium laudis.
dicam tͥ. & cet̾a. Et immola do sacrifi¬

Expanded text:
parcat, qua fortitudine diabolum vincat. parcat, qua fortitudine diabolum vincat. Non enim solum sacrificium dicendum est, quod pecudes mactat; sed omne sacrum factum quod nos pia oblatio commendat. Vota quoque reddit Altissimo, qui ei talia immolando praeparat qualia propitius ipse praecipit. Addidit tua, ut non quaereres fortassis extranea, aut hircum pinguem, aut vitulorum sanguinem, et caetera quae extra nos 167 esse intellectualis ratio comprehendit. Tua vero retulit ad cordis arcanum, quod in animae penetralibus jacet, quod extra non quaeritur, quod pauper et dives aequaliter habent: ubi magis ditior egenus est; ubi ille multo celsior est, qui corde noscitur inclinatus. Sed consideremus subtiliter, et invenimus hic quoque propriae locutionis esse genus, quod eloquentia non potest habere communis. Dicit enim Deus: Si esuriero, non dicam tibi; et paulo post non mutata persona idem ipse dicit: Immola Deo sarificium laudis; dicam tibi, etc., et, immola mihi sacrifi
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ante fuit peccatis facientib horridum.
salutari fiat emundatione purissimum.
Et mem̃to quod ꝑ has allusiones p̃desti¬
natorum numerũ significat. ñ de sola
grata erunt que non sunt necessaria. ad¬
quinqͥd d̃s de taurorũ carnib pascitur.
nobis hȩc repudiata ꝓficere. cum hec acce¬
perint udigentes. cum esuriens pascatur.
siciens potetur. & in pauꝑib ds accipit.
quȩ sibi in sacrificiis non ꝑmittit offerri
respuit. nunc dicit illa quȩ poscit An¬
gusta quidem in uerbis sententia. s sensu
multum ꝓbatur. ec̃. latissima. Nã quis
immolat sacrificrum laudis. nͥ qui a
terrenis uitiis fucrit segregatꝰ. qͥ morit᷑
mundo. ut hostia fiat xp̃o. Hon enim
placet dño. si laudes eiꝰ turpis ꝑsona ⁊¬
decantet. Actum uidelicet querit ꝓba¬
bilem. non dulcisonam uocem. Sacri¬
ficeinus gͥ dño laudando. qua sapientia
cuncta disponat. qͥ pietate peccatorib

Expanded text:
quod ante fuit peccatis delinquentibus horridum, quod ante fuit peccatis delinquentibus horridum, salutari fiat emundatione purissimum. Et memento quod per has allusiones praedestinatorum numerum significat, non de sola grata erunt quae non sunt necessaria? Nunquid Deus taurorum carnibus pascitur, unt nobis haec repudiata proficere, cum haec acceperint indigentes, cum esuriens pascatur, sitiens potetur; et in pauperibus Deus accipit, quae sibi in sacrificiis non permittit offerri.respuit, nunc dicit illa quae poscit. Angusta quidem in verbis sententia, sed sensu multum probatur esse latissima. Nam quis immolat sacrificium laudis, nisi qui a terrenis vitiis fuerit segregatus; qui moritur mundo, ut hostia fiat Christo? Non enim placet Domino, si laudes ejus turpis persona decantet; actum videlicet quaerit probabilem, non dulcisonam vocem. Sacrificemus ergo Domino, laudando qua sapientia cuncta disponat, qua pietate peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
angłice potestates. quę motu celeri sã
uoluntate spiritalit᷑ transferunt᷑. Spe¬
cies autem agri respicit ad gentes. que
erant xp̃o dño crediture. Rcuera speti¬
es. qm̃ ꝑ hominem bene accipit᷑ decus
tudo eiꝰ. Ds ille deoꝵ sicut frequent᷑
diximꝰ ꝓpt̃ intelligentiam nr̃am uelle
suum ꝑ humanas consuetudines dig¬
natur expͥmere. ut se dicat esurire. qui
carnem pascit uniuersam. cuiꝰ contempla¬
tio spiritalium substantiarum suauissi¬
mus cibꝰ est. & contemplatiua refectio est.
Sequitur. Meus est enun orbis terre &
plenitudo eiꝰ. Hic curiositatem suꝑfluã
reddita ratione conuincit. dicendo. Cur
a te petam sacrificia pecudum. cum totꝰ
orbis nĩs. cẽ. noscatur.  Plenitudo eiꝰ
diuersitatem significat creaturarũ. Ces¬
set ꝙͦ hominum sollicitudo suꝑflua. de
pecudum immolatione cogitare. Cor ⟦i
rectum. nos sibi duunitas mauult offer¬
re. unde & cognoscuur deliquisse. quatinꝰ

Expanded text:
angelicae potestates, quae motu celeri sancta angelicae potestates, quae motu celeri sancta voluntate spiritualiter transferuntur. Species autem agri respicit ad gentes quae erant Christo Domino crediturae; revera species, quoniam per hominem bene accipitur decus udo ejus. Deus ille deorum, sicut frequenter diximus, propter intelligentiam nostram velle suum per humanas consuetudines dignatur exprimere; ut se dicat esurire, qui carnem pascit universam, cujus contemplatio spiritalium substantiarum suavissimus cibus est, et contemplativa refectio. Sequitur, meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus. Hic curiositatem superfluam reddita ratione convincit, dicendo; Cur a te petam sacrificia pecudum, cum totus orbis meus esse noscatur? Plenitudo ejus, diversitatem significat creaturarum. Cesset ergo hominum sollicitudo superflua de pecudum immolatione cogitare; cor enim rectum nos sibi Divinitas mavult offerre, unde et cognoscitur deliquisse; quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
lationib expiare: quod iniqua mente
deliquisset. Potest & alio mͦ intelligi.
Fere siluarum gentes significart. que
in scłi istiꝰ nemorib suꝑstitione fero¬
cissima uersabantur. Iumenta in mon¬
tib sunt simplices in eccłia catholica
constituti. qͥ in cacumine fidei habitare
noscuntur. Boues indicant apłos &
sati sunt. Quappt̾ his allusionib com¬
petent᷑ appositis. p̃figurat eccl̃iam catho
non ad infirmitatem nr̃am trahas.
que ex tempore aliquid data oportunita¬
te cognoscit. s dñs cognouit antequam
faceret uniuersa. in cuiꝰ p̾sentia erat om̃e
quod potuisset existere. Quis enim om̃n
çeli uolatilia potest nisi sola maiestas
agnoscere.  Quo uersiculo cuncta com¬
plexus est. qm̃ & om̃ia uolatilia celi di¬
numeratiua quantitati cognoscit.
Speciem agri secum se habere ꝓfessus ẽ
ista tractare. Uolatilia çęli ꝑtinent ad
suꝑnas mirabilesq uirtutes. ut sunt

Expanded text:
lationibus expiare, quod iniqua mente lationibus expiare, quod iniqua mente deliquisset. Potest et alio modo intelligi: ferae silvarum gentes significant, quae in saeculi istius nemoribus superstitione ferocissima versabantur; jumenta in montibus, sunt simplices in Ecclesia catholica constituti, qui in cacumine fidei habitare noscuntur; boves indicant apostolosati sunt. Quapropter his allusionibus competenter appositis praefigurat Ecclesiam catholnon ad infirmitatem nostram trahas, quae ex tempore aliquid data opportunitate cognoscit; sed Dominus cognovit antequam faceret universa, in cujus praesentia erat omne quod potuisset existere. Quis enim omnia coeli volatilia potest, nisi sola Majestas, cognoscere? Quo versiculo cuncta complexus est, quoniam et omnia volatilia coeli dinumerativa quantitate cognoscit. Speciem agri secum se habere professus est: ista tractare; volatilia coeli pertinent ad supernas mirabilesque virtutes, ut sunt
Abbreviated transcription (Latin):
puere ꝓfitetur. Hȩc figura dicitur
brachilogia. idẽ breuis locutio. cum
plura paucis amplectimur. S ne au¬
dito holocausto. ad antiqua sacrificia
mens humana recurreret aꝑte rennu¬
it consuetudinem pͥorem. ut spiritalit̾
intelligeret qd̾ in similitudine p̃missa
gerebatur. S cum hec duo respuit.
uniuersa pͥmi temporis sacrificia desig¬
nat modis om̃ib excludenda. Signifi¬
catur enim a parte totum. Qm̃ meȩ
lationes. dicens quia a te petere nolo.
qd̃ incũ. eẽ. cognosco. Quod forte pauꝑ
non habet. dum aut non ualuit caꝑe.
aut minus potuit enutrire. S petit
fidem rectam confessionemq deuotam
quam om̃s dare ipso miserante preua¬
lent. etiam qͥ nulla terrena possessione
gratulant᷑. Sub hoc gͥ sensu ꝑ enumera¬
tiones reliquas currit. Adlidit. Iumen¬
ta in montib & boues. Ne quis de fa¬
cultate confisus minꝰ conscientiȩ oꝑam
daret. dum se crederet pecudum immo¬

Expanded text:
puere profitetur. Haec figura dicitur puere profitetur. Haec figura dicitur brachylogia, id est brevis locutio; cum plura paucis amplectimur. Sdito holocausto ad antiqua humana mens sacrificia recurreret, aperte renuit consuetudinem priorem, ut spiritualiter intelligeretur quod in similitudine praemissa gerebatur. Sed cum haec duo respuit, universa primi temporis sacrificia designat modis omnibus excludenda. Significatur enim a parte totum. Vers. 10.lationes, dicens: Quia a te petere nolo quod meum esse cognosco; quod forte pauper non habet, dum aut non valuit capere, aut minus potuit enutrire; sed petit fidem rectam, confessionemque devotam, quam omnes dare, ipso miserante, praevalent, etiam qui nulla terrena possessione gratulantur. Sub hoc igitur sensu per enumerationes reliquas currit. Addidit, jumenta in montibus et boves; ne quis de facultate confisus, minus conscientiae operam daret, dum se crederet pecudum immo
Abbreviated transcription (Latin):
G łosꝰ doctor. & ꝑfectissimus institutor
uidaicum ppłm uolens areb carnalibꝰ
amouere. & ad spiritalia sacramenta ꝑdu¬
cere. pecudum sacrificia iam non dicit
exquirenda. nec cum exinde argui posse
testatur. si muimine animalium uicti¬
mas ummolaret. Si holocausta illa po¬
cius in conspectu suo danda commemo¬
rat. quȩ humiliato corde piis altarib
offeruntur. Holocarista autem dicta
sunt sacrificia. que postquã fuissent
immolata. ignis ueniens desuꝑ absume¬
bat. quȩ latine tota incensa dicuntur.
Hec xp̃c uenicis respuit. quia
ipse uera uictima fuit. Aliud
est holocaustum. qͦd dñs ante conspec̃¬
tum suũ semꝑ. ẽẽ. ꝓnuntiat. scilicet
quando mens nr̃a diuino amore sue¬
censa. peccata sua tribulatione decoqͥt.
& ad illiꝰ holocausti similitudinem
om̃ua uicia sua cruciatu corporeo exusta
consumit. Non accipiam de domo
tua uitulos. neq de gregib tius hyrcos.
Per hunc uersum & duos alios qui
secuntur breuit̾ enumerat. quȩ se res¬

Expanded text:
fectissimus institutor Judaicum populum volens a rebus carnalibus amovere, et ad spiritualia sacramenta perducere, pecudum sacrificia iam non dicit exquirenda; nec eum exinde argui posse testatur, si minime animalium victimas immolaret; sed holocausta illa potius in conspectu suo danda commemorat, quae humiliato corde piis altaribus offeruntur. Holocausta autem dicta sunt sacrificia, quae, postquam fuissent immolata, ignis veniens desuper absumebat; quae Latine tota incensa dicuntur. Haec Christus veniens respuit, quia ipse vera victima fuit. Aliud est holocaustum, quod Dominus ante conspectum suum semper esse pronuntiat; scilicet quando mens nostra divino amore succensa, peccata sua tribulatione decoquit, et ad illius holocausti similitudinem omnia vitia sua cruciatu corporeo exusta consumit. Vers. 9. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos. Per hunc versum et duos alios qui sequuntur, breviter enumerat quae se res
Abbreviated transcription (Latin):
hominem factũ: spontanea uirtute
non ministratoria necessitate. Quia
nec natilre suȩ ullam mutabilitatem
sustinuit. nec assumptione carnis aug¬
mentum trinitatis effecit. s sicut qͥ¬
dam ait. maculas nr̃as lauit in san¬
guine. rugas etiam tetendit in cruce.
Hoc cum sit spei nr̃e singulare p̾sidiũ.
beatitudo credentiũ. felicitas magna
iustoꝵ. non desinunt hererici impia
uoluntate corrodere. que humano
generi salutis causa cognoscit᷑ p̾̃stitisse.
.II. Queadinodũ sit expos digesta

Expanded text:
hominem factum spontanea virtute, hominem factum spontanea virtute, non ministratoria necessitate: quia nec naturae suae ullam mutabilitatem sustinuit, nec assumptione carnis augmentum Trinitatis effecit. Sed, sicut quidam ait: Maculas nostras lavit in sanguine, rugas etiam tetendit in cruce. Hoc cum sit spei nostrae singulare praesidium, beatitudo credentium, felicitas magna justorum, non desinunt haeretici impia voluntate corrodere, quod humano generi salutis causam cognoscitur praestitisse. CAPUT XIV. Quemadmodum sit expositio digesta
Abbreviated transcription (Latin):
si uno mͦ fuisset locutꝰ. qͥs eiꝰ geminĩ
substantiam potusset agnoscere. cũ
etiam nunc in tam eiuidentissima
distinctione naturam diumitatis &
humanitatis dñi xp̃i aliqui nitant᷑
sacrilega uoluntate confundere
Multa quoq scdm litteram commones.
multa spiritalit̾̃ iubet. ꝑsonas subito
nunc penitens loqui uideatur. ut oĩa
necessaria tangat. atq concludat.
Ubiq plenissimum celestiũ rerum scm̃
uibrat eloquiũ. & multiplici diuersi¬
tate uirtutũ ꝓpt̾ humani geueris lar¬
giendam salutem regni sui ad oranda
mysteria pius redemptor insinuat.
Hoc idõ p̾fati sumꝰ. ut cum uentum
suerit ad loca talia. intrepidꝰ lector
audire possit. qd̃ se iam salubrit̾ didi¬
cisse cognouerit. Illud tam̃ auctorita¬
te patrum & ueritatis ipsiꝰ artestatio¬
ne firmissima credulitate tenendum
est. unum de trinitate. siue unam ex
trinitate ꝑsonam. dm̃ uerbum mise¬
ratione mortalium ex maria uirgine

Expanded text:
si uno modo fuisset locutus, quis ejus geminam si uno modo fuisset locutus, quis ejus geminam substantiam potuisset agnoscere, cum etiam nunc in tam evidentissima distinctione, naturam divinitatis et humanitatis Domini Christi aliqui nitantur sacrilega voluntate confundere? Multa quoque secundum litteram commonet, multa spiritualiter jubet, personas subito nunc poenitens loqui videatur, ut omnia necessaria tangat atque concludat. Ubique plenissimum coelestium rerum sanctum vibrat eloquium; et multiplici diversitate virtutum propter humani generis largiendam salutem, regni sui adoranda mysteria pius Redemptor insinuat. Haec ideo praefati sumus, ut cum ventum fuerit ad loca talia, intrepidus lector audire possit quod se jam salubriter didicisse cognoverit. Illud tamen auctoritate Patrum et veritatis ipsius attestatione firmissima credulitate tenendum est, unum de Trinitate, sive unam ex Trinitate personam, Deum Verbum miseratione mortalium ex Maria Virgine
Abbreviated transcription (Latin):
rib modis psalmi locuntur de
fidelium. Primũ. ꝑ id qd̃ ad huma¬
nitatem eiꝰ noscitur ꝑtinere. ut est
illud sed̃i psalmi. Astiterunt reges
terrȩ & principes conuenerunt in unũ
in uigesimo psalmo. Desiłium aĩȩ erꝰ
tribiusti ei. & uoluntate labioꝵ eiꝰ ñ
fraudasti eum. Sodõ qd̃ ȩqualis & coe¬
ternus ostendit᷑ patri. ut est illud eiꝰd̃
sccłi psalmi: Dñs dixit ad me filius
m̃s es tu. ego hodie genui te. Et in
centesimo nono. Tecum pͥncipium ĩ
psalmi. Longe a salute mea uerba
delictoꝵ meoꝵ. Et in sexagesimo octa¬
uo. Ds tu scis insipientiam meam.
& delicta mea ãte non sunt abscondi¬
ta. Quod dictũ. ꝓ uno quoq fideliũ
debemꝰ accipere. Ceterum: delicta
a xp̃o ꝓbant᷑ funditꝰ aliena. Unde
tichoniꝰ in libris regularũ latius
diligent̃q disseruit. Hoc si animo
recondimꝰ. nulla confusione turbam᷑
quia error maximꝰ inde nascitur.
quando inconuenient̃ redditur alibi.
quod dictum constat ad aliud. Nam

Expanded text:
ribus modis psalmi loquuntur de fidelium. Primum per id quod ad humanitatem ejus noscitur pertinere, ut est illud secundi psalmi: Astiterunt reges terrae et principes convenerunt in unum in vigesimo psalmo: Desiderium animae ejus tribuisti ei, et voluntate labiorum ejus non fraudasti eum . Secundo quod aequalis et coaeternus ostenditur Patri, ut est illud ejusdem secundi psalmi: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Et in centesimo nono: Tecum principium inpsalmi: Longe a salute mea verba delictorum meorum ; et in sexagesimo octavo: Deus, tu scis insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita . Quod dictum pro unoquoque fidelium debemus accipere. Caeterum delicta a Christo probantur funditus aliena: unde Tichonius in libris Regularum latius diligenterque disseruit . Hoc si animo recondimus, nulla confusione turbamur, quia error maximus nascitur inde, quando inconvenienter redditur alibi, quod dictum constat ad aliud. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
mundo eccłia int̃ iniqͦs ambulat. donec
iudiciĩ dies bonoꝵ maloꝵq sequestrator
aduenerit. sic̃ ꝓpħa dicit. Sp̃c inquit
uiuimꝰ int̃ gentes. Siue umbra mortis
absolute diabolꝰ ẽ. qui obscure nob̾ laqͦos
ponit. ut ꝑ nebulas ipsis decepti. in et̃¬
ne mortis p̃cipitia corruamꝰ. S hec
ñ timentur a uiro fideli. & si in ip̃soꝵ
medio diuina misccłia fretꝰ ambulare
p̃sumpserit. Cur enĩ uir ustꝰ illos

Expanded text:
mundo Ecclesia inter iniquos ambulat, donec mundo Ecclesia inter iniquos ambulat, donec judicii dies bonorum malorumque sequestrator advenerit; sicut propheta dicit: Spiritvivimus inter gentes . Sive umbra mortis, absolute diabolus est, qui obscure nobis laqueos ponit, ut per nebulas ipsius decepti, in aeternae mortis praecipitia corruamus. Sed haec non timentur a vero fideli, etsi in ipsorum medio divina misericordia fretus ambulare praesumpseri
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ excelsa statuit me. ut uincam in
claritate ipsiꝰ. Quod aut̃ ait ꝓpt̾ nom̃
suum. famulꝰ xp̃i gaudebat se ad illam
scientiam ꝑuenisse. ut posset dñi uissi
uulgare. Semite enĩ iusticiȩ sunt duo
p̾cepta salutaria. in qͥb lex & ꝓpħalis
sermo ꝯcludit᷑. Diliges dñm deum
tuũ ex toto corde tuõ & ex tota animi
tua. & ꝓrimũ tuũ sicut te ipsũ. lans
debit. qui animi contemplatione ꝓfece¬
ut Aadidit ꝓpt̾ nom̃ suum. ut nemo
diceret meritis suis collatum. qd̾ diui
succedit grã. quam reuera constat unicuiq
firmissimo catholico contributam. Dicit
nuim. Et si int̾ hereticos & schismaticos
ambulem. qͥ recte umbrȩ mortis. eẽ. di¬
cuntur. qm̃ exiti ĩ figuram portant. cũ
ad inferna ꝑducunt. ñ timebo eoꝵ pͣuas
suasiones. quia tu p̾sentiȩ tuȩ me tuitione
defendis. sic̃ scriptũ ẽ in ꝓpħa. Non te de¬
seram. ñ te derelinquam. In isto quippe

Expanded text:
Super excelsa statuit me, ut vincam in Super excelsa statuit me, ut vincam in claritate ipsius . Quod autem ait: Propter nomen suum, famulus Christi gaudebat se ad illam scientiam pervenisse, ut posset Domini jussa vulgare. Semita enim justitiae sunt duo praecepta salutaria, in quibus lex et prophetalis sermo concluditur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, t, qui animi contemplatione profecerat. Addidit, propter nomen suum, ut nemo diceret meritis suis collatum, quod divisuccedit gratia, quam revera constat unicuique firmissimo catholico contributam. Dicit enim, etsi inter haereticos et schismaticos ambulem, qui recte umbrae mortio esse dicuntur, quoniam exitii figuram portant, cum ad inferna perducunt, Non timebo eorum pravas suasiones; quia tu praesentiae tuae tuitione me defendis; sicut scriptum est in propheta: Non te deseram, non te derelinquam . In isto quippe
Abbreviated transcription (Latin):
petrꝰ apłs dicit. Iamquã mͦ geniti ifan¬
tes racionabiles & sine dolo lac concupisa¬
te. ut in eo crescatis in salutem. Animi
meã conuertit. Ad grãm terciã uenit.
ubi animã suam diuino beneficio asserit
esse conuersam. S conuersam dic̃. quia
pꝰ baptismũ de peccatrice facta est iusta
de fecilenta mundissima. de contracta sine
ruga. Sic̃ apłs dicit ut exiberet sibi ipsi
głosam eccłiam ñ habentem rugã aut
incentuuis uicũs in peccata relabamur
Uerũ pꝰ istam confessionẽ. uide quid seqͥt᷑¬
Deduxit me suꝑ semitas iusticiȩ ꝓpt̾ nom̃
suum. Quartũ beneficium memorat.
qd̾ ẽ sollicitiꝰ indagandũ. Nam cũ suꝑ
iusticie semitas ambulare suꝑbiȩ sit.
cur sc̃s uir illuc se gaudet. eẽ. ꝑductũ.
qd dominicis regulis uidebat᷑. eẽ. con¬
trarium. S hic suꝑ talit̾ accipiendũ
est. quemad modũ si dicat᷑. positꝰ ẽ suꝑ
popłm corrigendũ. qͦs debeat iusticiȩ
semitas edocere. sic̃ & aliꝰ ꝓpħa dicit

Expanded text:
i infantes, rationabiles et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Animam meam convertit. Ad gratiam tertiam venit, ubi animam suam divino beneficio asserit esse conversam. Sed conversam dicit, quia post baptismum de peccatrice facta est justa, de faeculenta mundissima, de contracta sine ruga; sicut Apostolus dicit: Ut exhiberet sibi ipse gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut incentivis vitiis in peccata relabamur. Verum istam conversionem vide quid seqDeduxit me super semitas justitiae propter nomen suum. Quartum beneficium memorat, quod est sollicitius indagandum. Nam cum super justitiae semitas ambulare superbiae sit, cur sanctus vir illuc se gaudet esse perductum, quod dominicis regulis videbatur esse contrarium? Sed hic super taliter accipiendum est, quemadmodum si dicatur, positus est super populum corrigendum, quos debeat justitiae semitas edocere; sicut et alius propheta dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc aut̃ uersu firali. id ẽ ut inhibil
in domo dñi in longitudinẽ dierũ.
phonima. idẽ adclamatio. nobilissima
nimis sigura posita ẽ. quȩ pꝰ narratas
res breuit cum ad clamatione ꝓrũpit.
pot om̃ia desinens in exaggerantissima
summitatem. Sic psalmi istiꝰ pͥncipia
media & finis. decora diuersoꝵ schematũ
luce radiantur. Conclusio.
Tente reponamꝰ. quid cȩlestis ista fis¬
tula decem uirtutib compicta ceci¬
ncrit. quã dulce melos animȩ salutari
delectatione cantauerit. ut in hac festiui¬
ate mysterii ñ uoluptas aurium. s salu¬
britas adquisita cognoscatur animarum
Uumerꝰ qͦ psalmi huiꝰ significat ꝑfecti¬
onem sapientiȩ. Siquidẽ iuginti duos
libros. eẽ. cognoscimꝰ uet̾is testam̃ti scđm
lnteras hebreoꝵ. qͣs ad plenitudinẽ diui¬
ue scientiȩ comp̃hendendã. constat huma¬
no generi contributas. Quappt̾ diu̾sis
modis psalmo isti suꝑna noscunt᷑ conue¬
nire mysteria.¬

Expanded text:
In hoc autem versu finali, id est, Ut inhabitem in domo Domini, in longitudinem dierum, epiphonema, id est acclamatio, nobilissima nimis figura posita est, quae post narratas res breviter cum acclamatione prorumpit, post omnia desinens in exaggeratissimam summitatem. Sic psalmi istius principia, media, et finis, decora diversorum schematum luce radiantur. Conclusio psalmi. Mente reponamus quid coelestis illa fistula decem virtutibus compacta cecinerit: quam dulce melos animae salutari delectatione cantaverit; ut in hac festivitate mysterii, non voluptas aurium, sed salubritas acquisita cognoscatur animarum. Numerus quoque psalmi hujus significat perfectionem sapientiae; siquidem viginti duo liblitteras Hebraeorum, quas ad plenitudinem divinae scientiae comprehendendam constat humano generi contributas. Quapropter diversis modis psalmo isti superna noscuntur convenire myste
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb multum humana gaudere solet in¬
firmitas. S consideremꝰ ꝑ istas compa¬
rationes. qͥd magis uelit intelligi. Aqua
refectionis ẽ baptismi lauacrũ. qͥ anima
sterilis ariditate peccati. ad bonos frues
inferendos. diuinis munerib irrigat᷑.
Et bene addidit educauit. id ẽ paulati

Expanded text:
culi, quibus multum humana gaudere solet inculi, quibus multum humana gaudere solet infirmitas. Sed consideremus per istas comparationes, quid magis velit intelligi. Aqua refectionis est baptismi lavacrum, quo anima terilis ariditate peccati ad bonos fructus inferendos divinis muneribus irrigatur. Et bene addidit: Educavit, id est p
Abbreviated transcription (Latin):
munerũ fidelis iste quẽ diximꝰ gratant᷑
exponit. quod tam̃ ad uniu̾salem xp̃i
eccłiam merito cognoscimꝰ ꝑtinere.
Asserit se gͦ in locis paschue constitutũ.
ñ unde caro corpꝰq saginetur. s unde
anima cȩlesti pabulo refecta. spiritalis
leticie nitore pinguescat. Illa enim dĩ
sunt paschua. que ñ uentris digestioni¬
b dilabunt᷑. ubi iterũ inportuna non
succedit esuries. s anima cũ semel ceꝑit
esse saturata. in idipsum cȩlesti munere
ꝑseuerat. Locꝰ autem iste qui dicit᷑ pabu¬
loꝵ. diuina lectio ẽ. Nam sicut pecudũ
corporib pinguedinem prestat ager
depastꝰ. ita & sermo diuinꝰ auimã nouit
fidelit̾ saginare meditatꝰ. De his
paschius saturatꝰ. eructuauit ille qͥ dixit
do. Quã dulcia faucib meis eloquia tua.
suꝑ mel & fauum ori meo. & his similia.
Suꝑ aquã refectionis educauit me. Scdm
munꝰ sue ꝓuectionis ostendit. dona di¬

Expanded text:
munerum fidelis iste quem diximus gratanter munerum fidelis iste quem diximus gratanter exponit, quod tamen ad universalem Christi Ecclesiam merito cognoscimus pertinere. Asserit se ergo in locis pascuae constitutum, non unde caro corpusque saginetur, sed unde anima coelesti pabulo refecta, spiritualis laetitiae nitore pinguescat. Illa enim Dei sunt pascua, quae non ventris digestionibus dilabuntur, ubi iterum importuna non succedit esuries; sed anima cum semel coeperit esse saturata, in idipsum coelesti munere perseverat. Locus autem iste qui dicitur pabulorum, divina lectio est. Nam sicut pecudum corporibus pinguedinem praestat ager depastus, ita et sermo divinus animam novit fideliter saginare meditatus. De his pascuis saturatus eructavit ille qui dixit Deo: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua! su aquam refectionis educavit me. Secundum munus suae provectionis ostendit, dona di
Abbreviated transcription (Latin):
Ns regit me & nichil michi
deerit. Uir ille scĩssimꝰ qui ꝑ
grãm baptẏsmatis innouatus.
pauꝑem se dñi abiecta scłi pompa nosce¬
bat in conscientiȩ cubili letꝰ exultat. &
a dño se ꝓtegi iocunditate dulcissima ꝓfi¬
tetur. Dicit enim regi se a dño. ubi ẽ
defensionis fortis & magna securitas.
ubi nemo meruit inimicũ. ubi iã nullꝰ
sua inbecillitate turbatur. Addendo aut̃
nichil mͥ deerit. diuicias suas pauꝑ ille
noscebat. cum sibi a dño substantiam
spiritalẽ crederet nichilominꝰ conferen¬
dam. S audiamꝰ in subsequentib quã
sit diues ista pauꝑtas que tantis bonis
repletur. quanta continere regum the¬
sauraria ñ merent᷑. Quȩ figura dicit᷑
sẏnatrismos. latine congregatio. quoti¬
ens multa in unũ colliguntur. & uelut
pondere facto audientiũ animis offe¬
runt᷑. Hoc schema siue in laudib siue
in uituperationib int̾ oratores iuolen¬
tissimum haberi solet. In loco pasch¬
ue ibi me collocauit. Primã partem

Expanded text:
hil mihi deerit. Vir ille sanctissimus, qui per gratiam baptismatis innovatus, pauperem se Domini abjecta saeculi pompa noscebat, in conscientiae cubili laetus exsultat, et a Domino se protegi jucunditate dulcissima profitetur. Dicit enim regi se a Domino, ubi est defensio fortis et magna securitas, ubi nemo metuit inimicum, ubi jam nuilus sua imbecillitate turbatur. Addendo autem, nihil mihi deerit, divitias suas pauper ille noscebat, cum sibi a Domino substantiam spiritualem crederet nihilominus conferendam. Sed audiamus in subsequentibus, quam sit dives ista paupertas, quae tantis bonis repletur quanta continere regum thesauraria non merentur. Quae figura Graece dicitur synathroismos, Latine congregatio, quoties multa in unum colliguntur, et velut pondere facto audientium animis offeruntur. Hoc schema sive 79 in laudibus, sive in vituperationibus, inter oratores violentissimum haberi solet. In loco pascuae ibi me collocavit. Primam partem
Abbreviated transcription (Latin):
seruare. Grauiores sunt enĩ insidiȩ qͣs
decipitur. Iunc enĩ quando se aliquis
uitium transisse credit. incauta magis
ignoratione decipitur. Unde ninis ne¬
cessarium ẽ. ut semꝑ nos & gr̃a dñi p̾ce
bitem in domo dñi. in longitudinẽ dietũ
Finis iste. pendet de suꝑiorib dictis
Iao enim illa ꝓfessꝰ est sibi. eẽ. concessa
ut ad habitandum in domo ciꝰ głe ꝑue¬

Expanded text:
servare. Graviores sunt enim insidiae quas servare. Graviores sunt enim insidiae quas decipitur. Tunc enim quando se aliquis vitium transiisse credit, incauta magis ignoratione decipitur. Unde nimis necessarium est ut semper nos et gratia Domini praebitem in domo Domini in longitudinem dierum. Finis iste pendet de superioribus dictis. Ideo enim illa professus est sibi esse concessa, ut ad habitandum in domo eju
Abbreviated transcription (Latin):
sanet. a delictis ꝓhibens. ñ ad peccata ꝑ¬
ducens. Nec uinolentia sõbrios reddit.
hec plenitudo malis euacuat. & qͥ illo
poculo ñ fuerit repletꝰ. et̾̃na redditur
egestate ieiunꝰ. Inuenit᷑ etiam & in malo
positum. ut ysaias ait. Et accepi de SE¬
manu tua calicem ruinȩ. poculum ire.
& indignationis meȩ. Addidit quam
p̾clarũ est. utiq cum talia conferat. ut
ad cȩloꝵ regna pdricat. De quo poculo
in euũgło dicitur. Qui biberit ex aqua
quam ego do. ñ sitiet unaquã. s fiet in
eo fons aquȩ salientis in uitã ȩt̾nam.¬
t miscdia tua subsequet᷑ me. om̃ib dieb
uitȩ meȩ. Decima pars ꝓmisse diuiisio¬
nis impleta ẽ. ubi ad cumulum se letici̧
desid̾ũ magnitudo sociauit. Nam cum
quetur me. Subsequit᷑ utiq ad custodu
s p̃cedit ad grãm conferendam. Nam si
solum sequeretur. nemo donata ꝑciperit
Si tantum p̾cederet. nullꝰ poterat collata

Expanded text:
sanet, a delictis prohibens, non ad peccata psanet, a delictis prohibens, non ad peccata perducens. Haec vinolentia sobrios reddit, haec plenitudo malis evacuat; et qui illo poculo egestate jejunus. Invenitur etiam in mapositum, ut Isaias ait: Et accepi de manu tua calicem ruinae, poculum irae et indignationis meae . Addidit, quam praeclarum est! utique cum talia conferat, ut ad coelorum regna perducat. De quo poculo in Evangelio dicitur: Qui biberit ex aqua quam ego do, non sitiet unquam, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternamEt misericordia tua subsequetur me omnibus diebus vitae meae. Decima pars promissae divisionis impleta est, ubi ad cumulum se laetitiae desiderii magnitudo satiavit. Nam cum quetur me: subsequitur utique ad custodiam, sed praecedit ad gratiam conferendam. Nam si solum sequeretur, nemo donata perciperet; si tantum praecederet, nullus poterat collata
Abbreviated transcription (Latin):
Non potestis communicare mensȩ dñi.
peccatoris exaruit. Caput gͦ suum in
oleo asserit inpinguatum. uidelicet unde
cet̾a membra letarent᷑. S quid ẽ hoc qd̾
species ipsa benedictionis sc̃ẽ frequenter
adhibetur.  Unxit ꝓpħas. consecrauit
reges. Non inmerito. qm̃ arbor ipsa
pacis etiã p̾stabat indicium. qd̾ specialit̾
munꝰ noscitur. eẽ. diuinũ. Liquor ar¬
boreus. pinguedo letificans. magnarũ
gr̃a dignitatum. cuiꝰ folia in uiriditatis
suȩ pulchritudine ꝑseuerant. Hȩc enã
nce ꝑ columbam nuntiauit terris red¬
ditam sõspitatem. ut merito tante bene¬
dictionis capax. eẽ. uideat᷑. que fructꝰ sui
magno decore simul & utilitate ꝑfruitur.
De ipso enim & alius psalmꝰ dicit. Prop¬
terea unxitte ds d̾s tuus oleo exultatio¬
nis p̾consortib tuis. Et poculũ tuũ
in ebrians quã p̃clarũ est. Nonũ munꝰ
est sanguinis dñi. qd̾ sic in ebriat ut m̃tẽ

Expanded text:
Non potestis communicare mensae DominiNon potestis communicare mensae Dominipeccatoris exaruit. Caput ergo suum in oleo asserit impinguatum, videlicet unde caetera membra laetarentur. Sed quid est hoc, quod species ipsa benedictionis sanctae frequenter adhibetur, unxit prophetas, consecravit reges? Non immerito, quoniam arbor ipsa pacis etiam praestabat indicium, quod ejus specialiter munus noscitur esse divinum: liquor arboreus, pinguedo laetificans, magnarum gratia dignitatum, cujus folia in viriditatis suae pulchritudine perseverant. Haec etiam Noe per columbam nuntiavit terris redditam sospitatem dictionis capax esse videatur, quae fructus sui magno decore simul et utilitate perfruitur. De ipso enim et alius psalmus dicit: Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo exsultationis prae consortibus tuis Et poculum tuum inebrians, quam praeclarum est! Nonum munus est sanguinis Domini, quod sic inebriat, ut mentem
Abbreviated transcription (Latin):
eos ad uiam dñi adhibita em̃datione
ꝑducit. Nam recte consolari dicimus
om̃e qd̾̃ adiuuat. & si ad tempꝰ nos pro
sua districtione contristat. Unde dicit
apłs ad hebreos. Qm̃ om̃is discipliua
ad p̃sens non gaudii uidet᷑. eẽ. s tristi¬
cie In posterum aut̃. multum fructũ
gratulationis numerꝰ adhibet᷑ ũ dicit.
Parasti in conspectu meo. id ẽ p̾destinasti
altare scm̃. qd̾ cuncta uidet eccłia. qd̾
circumdat popłs xp̃ianꝰ. Mensa enĩ
a mense dicta est. quia eodẽ die conunua
ritu gentium exercebantur. Eccłie uͦ
mensa ẽ: beata conuiuatio. epulatio felix.
saturitas fidĩ. esca celestis. Uerũ istam
mensam adu̾sꝰ eos paratam eẽ. mani¬
festum est. qui in aliqua ꝑuersitate de¬
mersi. eccłiam dĩ suo grauit᷑ errore con¬
tristant. De quib apłs ait. Qui man¬
ad remissionẽ peccatoꝵ. & uitã ꝑpetuam
possidendam. Mem̃to aut̃ qd̾ mensa &
in bono & in malo ponitur. sic̃ dic̃ apłs.

Expanded text:
eos ad viam Domini adhibita emendatione eos ad viam Domini adhibita emendatione perducit. Nam recte consolari dicimus omne quod adjuvat; etsi ad tempus nos pro sua districtione contristat. Unde dicit Apostolus ad Hebraeos: Quoniam omnis disciplina ad praesens non gaudii videtur esse, sed tristitae; in posterum autem multum fructum gratulationis numerus adhibetur, cum dicit: Parasti in conspectu meo, id est praedestinasti altare sanctum, quod cuncta videt Ecclesia, quod circumdat populus Christianus. Mensa enim a mense dicta est, quia eodem die convivia ritu gentium exercebantur. Ecclesiae vero mensa est beata convivatio, epulatio felix, saturitas fidei, esca coelestis. Verum istam mensam adversus eos paratam esse manifestum est, qui in aliqua perversitate demersi, Ecclesiam Dei suo graviter errore contristant: de quibus Apostolus ad remissionem peccatorum, et vitam perpetuam possidendam. Memento autem quod mensa et in bono et in malo ponitur; sicut dicit Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
titis uirga regni tui. Baculꝰ ad adito¬
num humanũ ꝑtinet. quo & pes ipse
euite desigitur. &. totum corpꝰ nisu desuꝑ
incumbentiũ sustinetur. Hoc usi funt
patrurche. Dicit enĩ iacob In baculo
nid transiui iordanẽ istum. Item ĩ erodo
ait dñs filiis isrł. Renes ur̃os accinge¬
tis. tenentes baculos manib. & comede¬
tis festinantes. Quod multis locis reppe¬
ries in auctoritate diuina. Istis gͦ duab
reb: fidelis se asserit consolatum. Una ẽ
districtio que conterit uiciosos. altera
gub̾natio quȩ sustinet fidelissimos xp̃ia¬
nos. Ipsa uͦ dum ponit numero plurali
uirgam & baculum. significat quȩ suꝑis
dixit. S: uideamꝰ quemadmodũ utraq
nos consolari poterunt. cũ res om̃ino
diuerse s int. Baculum quippe non ẽ
dubium consolari. qͥ ad opem ferendã
humane iubecillitati sẽꝑ assumit᷑. De
uirga quid dicimꝰ. que ꝑcutit & affligit.
& uicia nr̃a iudiciaria seueritate castigat.
Consolat᷑ plane & ipsa fideles. quando

Expanded text:
d adjutorium humanum respicit, quo et pes ipse caute defigitur, et totum corpus nisu desuper incumbentium sustinetur. Hoc usi sunt patriarchae; dicit enim Jacob, In baculo meo transivi Jordanem istum . Item in Exodo ait Dominus filiis Israel: Renes vestros accingetis, tenentes baculos in manibus, et comedetis festinantes . Quod multis locis reperies in auctoritate divina. Istis ergo duabus rebus fidelis se asserit consolatum: una est districtio quae conterit vitiosos; altera gubernatio, quae sustinet fidelissimos Christianos. Ipsa vero dum ponit numero plurali, virgam et baculum, significat quae superius dixit. Sed videamus quemadmodum utraque nos consolari poterunt, cum res omnino diversae sint. Baculum quippe non est dubium consolari, qui ad opem ferendam humanae imbecillitati semper assumitur. De virga quid dicemus, quae percutit, affligit, et vitia nostra judiciaria severitate castigat? Consolatur plane et ipsa fideles, quando
Abbreviated transcription (Latin):
que hereditatẽ consequit᷑: eccłiam sig¬
nificat. cuiꝰ ꝑsona in hoc psalmo unro¬
ducitur ad loquendũ. Hec bona dñi
siluatoris adit. ac possidet. Heredita
gente ad eã bona spiritalia ꝑuenerunt.
id est sidĩ insuꝑabile fundam̃tũ. spei
cerussinũ p̃miũ. suaue unculũ carita¬
nis. & cet̾a quaꝵ rerũ nunc tenet ima¬
gines. & in futuro est phennit posses¬
sura uirtutes. De qua hereditate in
euũgło dicitur. Beati mites. qr ipsi
hereditate possidebunt terrã. Rursũ
eccłia dñi uocat᷑ hereditas. sicut ĩ sed̾o
psalmo dictũ est. Pete ame & dabo tͥ
gentes hereditatẽ tuam. & possessionẽ
tuam terminos terre. Quȩ merito ip¬
siꝰ hereditas dicit᷑. cuiꝰ p̾cioso sanguine E¬
comparata monstrat᷑. Qd̾ ñ putes. eẽ.
contrariũ. quia licet in scripturis di¬
uinis diuersa. eẽ. iudeantur. in unã
tam̃ intelligentiȩ concordiam uerita¬
temq conuenunt. Psalmũ uͦ & ipsũ
dauid sicut suꝑiꝰ exposiumꝰ. referre¬

Expanded text:
sequitur, Ecclesiam significat, cujus persona in hoc psalmo introducitur ad loquendum. Haec bona Domini Salvatoris adit ac possidet. Haereditagente ad eam bona spiritualia pervenerunt; id est, fidei insuperabile fundamentum, spei certissimum praemium, suave vinculum charitatis, etc.: quarum rerum nunc tenet imagines, et in futuro est perenniter possessura virtutes. De qua haereditate in Evangelio dicitur: Beati mites, quia ipsi haereditate possidebunt terram . Rursum Ecclesia Domini vocatur haereditas, sicut in secundo psalmo dictum est: Pete a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Quae merito ipsius haereditas dicitur, cujus pretioso sanguine comparata monstratur. Quod non putes esse contrarium, quia licet in Scripturis divinis diversa esse videantur, in unam tamen intelligentiae concordiam veritatemque conveniunt. Psalmum vero et ipsi David, sicut supe
Abbreviated transcription (Latin):
indicat głosissimã passionem. mͦ trium¬
phalem & admirabilem cunctis gentib
resurrectionẽ. Nc̃ aut̃ scãm sidem decla¬
rat. in qua heretici digladiant᷑ contra
fidelissimos xp̃ianos: Ita sit. ut ugiter
tendat ad xp̃m. quamuis diuersis signi¬
ficationib inueniat᷑ aptatũ. Quod etiã
in reliquis psalmis si aciem mentis in¬
tendas. cognoscis. cẽ. faciendũ. De psal¬
mo aut̃ & dauid illa meminissẽ sufficiat.
que suꝑiꝰ dixisse cognoscim᷑. Sciendum
tam̃ hunc psalmũ platũ. c̾ẽ. ad hereticos
destruendos.D¬
iuisio psalmi.

Expanded text:
am passionem, modo triumphalem et admirabilem cunctis gentibus resurrectionem: nunc autem sanctam fidem declarat, in qua haeretici digladiantur contra fidelissimos Christianos; ita fit, ut jugiter tendat ad Christum, quamvis diversis significationibus inveniatur aptatum. Quod etiam in reliquis psalmis, si aciem mentis intendas, cognoscis esse faciendum. De Psalmo autem et David illa meminisse sufficiat, quae superius dixisse cognoscimur. Sciendum tamen hunc psalmum prolatum esse ad haereticos destruendos. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
modis hȩc predicationis forma con¬
structa est. dicendo quid uitauerit.
referendo quid egerit. tercio ad quẽ
finem fructꝰ ipse ꝑuenerit. Sed hoc
breuit̃ atq mediocrit᷑ positum est.
ꝓpt̾ humilitatem humanitatis assũp¬
te. Ceterum si magnificentiam eius
uelis aduertere. audi apłm dicentem
Propt̃ qd̃ & ds illum exaltauit. & dona¬
uit ei nomen quod est suꝑ om̃e no¬
men. ut in nomine iñu om̃e genu

Expanded text:
modis haec praedicationis forma conmodis haec praedicationis forma constructa est, dicendo quid vitaverit, referendo quid egerit, tertio ad quem finem fructus ipse pervenerit. Sed hoc breviter atque mediocriter positum est propter humilitatem humanitatis assumptae. Caeterum si magnificentiam ejus velis advertere, audi Apostolum dicentem: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen; ut in
Abbreviated transcription (Latin):
fixa ueritati. certis ꝓmissionib ꝑse¬
uerant. sicut in ęuũgło dicit᷑. Celũ
& terra transibunt. uerba aut̃ mea
non p̾teribunt. Et intuere dñi uer¬
ba foliis arboris comparata. quia sic̃
illa fructꝰ tegunt. sic ꝓmissiones suas
& ista custodiunt. He sunt aquȩ spiri¬
tales. hȩc folia silutaria. de quib in
apocalẏpsi beatꝰ iohannes dicit. Et
ostendit mͥ flumen aquę uitȩ splendi¬
dum tamꝗͣ. christallum exiens de thro¬
no di & agni in medio plateȩ esꝰ. &
ex utraq parte fluminis arborẽ uitȩ
que facit fructum duodec ies. singłis
mensib reddens fructum suum. &
folia arboris illiꝰ sunt ad sanitatem
gentium deputata. Et om̃ia quę¬
cumq fecerit ꝓsꝑabunt᷑. Aptissime
contra illud ade ponitur. cuiꝰ facta
nobis aduersa pepererunt. Nã sicut
dñs xp̃c dulcedinem salutis mundo
p̃stitit. ita ille humano generi amari¬
tudinem mortis inflixit. Trib ergo

Expanded text:
fixa veritati certis promissionibus persefixa veritati certis promissionibus perseverant, sicut in Evangelio legitur: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non pba foliis arboris comparata: quia sicut illa fructus tegunt, sic promissiones suas et ista custodiunt. Hae sunt aquae spirituales, haec folia salutaria, de quibus in Apocalypsi beatus Joannes dicit: Et ostendit mihi flumen aquae vivae splendidum, tanquam crystallum, exiens de throno Dei et Agni; in medio plateae ejus, et ex utraque parte fluminis, arborem vitae, quae facit fructum duodecies, singulis mensibus reddens fructum suum; et folia arboris illius sunt ad sanitatem gentium deputata . Et omnia quaecunque faciet prosperabuntur. Aptissime contra illud Adae ponitur, cujus facta nobis adversa pepererunt. Nam sicut Dominus Christus dulcedinem salutis mundo praestitit, ita ille humano generi amaritudinem mortis inflixit. Tribus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
esse fidelium cognoscitur animarum
Hȩc gͦ aqua est. de qua in euũgło dicit᷑
Si scires quis est qͥ a te aquam petit.
petisses ab eo ut daret tͥ aquam uiua.
& cetera. O pere precium est qͦ ꝑpen¬
dere. quare dixerit secus decursꝰ aqua
scilicet ut nec nimia mundatio lederet
lignũ. nec iterũ irregatio ꝓcul confti¬
tuta siccaret. Quod fructum suũ¬
hoc est quando beate incarnationis
sacramenta suscepit. O fructꝰ ille mi¬
rabilis. qui humanũ genꝰ dulcissima
credulitate saciauit. Unde non gustare
peccare ẽ. & pociꝰ genꝰ est preuarica¬
tionis. a cibis talib abstinere. Eructꝰ
enim dicitur a fruendo. Et notandu
qͥa dabit dixit. qd̃ ad rationabilem
sensum & ad offerentis ꝑtinet uolun-¬
tatem. Nam licet & alia ligna erũ¬
pentes inferant fructꝰ. hoc recte dare
Id est sermo ipsiꝰ nullo casu a uerita¬
te discedet. s tamquã in arbore pal¬
mȩ folia manentia sunt. ita & ista in¬

Expanded text:
esse fidelium cognoscitur animarum. esse fidelium cognoscitur animarum. Haec ergo aqua 14 est de qua in Evangelio dicitur: Si scires quis est qui a te aquam petit, petisses ab eo, ut daret tibi aquam vivam , etc. Operae pretium est quoque perpendere quare dixerit: secus decursus aquarum; scilicet ut nec nimia inundatio lignum laederet, nec iterum irrigatio procul constituta siccaret. Vers. 4. Quod fructum suhoc est, quando beatae incarnationis sacramenta suscepit. O fructus ille mirabilis, qui humanum genus dulcissima credulitate satiavit! Unde non gustare peccare est; et potius genus est praevaricationis a cibis talibus abstinere. Fructus enim dicitur a fruendo. Et notandum quia dabit dixit, quod ad rationabilem sensum, et ad offerentis pertinet voluntatem. Nam licet et alia ligna erumpentes inferant fructus, hoc recte dare Id est sermo ipsius nullo casu a veritate discedit, sed tanquam in arbore palmae folia manentia sunt, ita et ista in