comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid michi ꝓdest quia uistus sum: Semꝑ mͥ
dñabitur iniquus: et semꝑ seruus ero: faciam
ergo et ego iniquitatem : quia nichil prodẽ.
tenere usticiam. Ne aut̃ hoc dicat. insinuat᷑
illi fides quia ad tempus potest ẽẽ uirga pec¬
catorum suꝑ sortem iustoꝵ: non eam relinqͦt
dñs suꝑ sortem uistoꝵ. ut non eatendant
iusti ad iniquitatem manus suas: s teneant ab
iniquitate manus suas: et ferant iniquitatem
non faciant. Melius est enim iniusticiam fer¬
re: quam facere. Unde non semꝑ erit: quia
non d̃relinquet uirgam peccatoꝵ suꝑ sortem
iustorum. Hoc cogitant qui recti sunt corde:¬
uolunt. faciunt illum precedentem. et se
sequentes: non aut̃ se precedentes et illum
sequentem: et in om̃ib eum bonum inueni¬
unt. siue emendantem. siue consolantem. siue
exeitentem. siue coronantem. siue pugnãtẽ.
siue illuminantem: siout apłs ait: scimus
quia diligentib dm̃ omĩa cooꝑantur in bo¬

Expanded text:
Quid mihi prodest quia justus sum? Semper mihi Quid mihi prodest quia justus sum? Semper mihi dominabitur iniquus, et semper servus ero? Faciam ergo et ego iniquitatem; quia nihil prodest tenere justitiam. Ne autem hoc dicat, insinuatur illi fides, quia ad tempus potest esse virga peccatorum super sortem justorum: «non» eam «relinquet Dominus super sortem justorum, ut non extendant justi in iniquitatem manus suas;» sed teneant ab iniquitate manus suas, et ferant iniquitatem, non faciant. Melius est enim injustitiam ferre quam facere. Unde non semper erit? «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.sequi Deum volunt, faciunt illum praecedentem, et se sequentes; non autem se praecedentes, et illum sequentem: et in omnibus eum bonum inveniunt, sive emendantem, sive consolantem, sive exercentem, sive coronantem, sive purgantem, sive illuminantem, sicut Apostolus ait, «Scimus quoniam diligentibus Deum, omnia cooperantur in bo
Abbreviated transcription (Latin):
hedos: et rursus multos dĩos inter oues. mul¬
tos seruos inter hedos. Non enim quia sic cõ¬
solati sumus seruos. om̃s serui boni sunt: aut
mali sunt. Sunt boni fideles dm̃i: et sunt ma¬
li. Sunc bom fideles serui: et sunt mali. S
quamdiu serui boni seruiunt malis dñis. fe¬
rant ad tempus: quia non derelinquet uir
guam peccatoꝵ suꝑ sortem iustoꝵ. Quare hoc :¬
Ut non extendant usti m iniquitatem manus
suas. Ut ad tempus ferant iusti iniquos dñan¬
tes. et intelligant non eẽ hoc sempiternum:
s preparent se ad possidendam hereditatem
sempiternam. Quam hereditatem: Ubi des¬
truetur om̃is potentatus. et om̃is potestas : ut
sit ds̃ omĩa in om̃ib. Ad hoc se seruantes. et
hoc corde contemplantes. et adhuc in fide re¬
tinentes. et ut uideant ꝑdurantes: non eatẽ¬
dunt manus suas in iniquitatem. Nam si ui¬
deant quia semꝑ est uirga peccatorum suꝑ
sortem iustoꝵ : cogitant apud se et dicunt᷑.

Expanded text:
haedos; et rursus multos dominos inter oves, mulhaedos; et rursus multos dominos inter oves, multos servos inter haedos. Non enim quia sic consolati sumus servos, omnes servi boni sunt; aut mali sunt. Sunt boni fideles domini, et sunt mali: sunt boni fideles servi, et sunt mali. Sed quamdiu servi boni serviunt malis dominis, ferant ad tempus: «Quia non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Quare hoc? «Ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas:» ut ad tempus ferant justi iniquos dominantes, et intelligant non esse hoc sempiternum, sed praeparent se ad possidendam sempiternam haereditatem. Quam haereditatem? Ubi destruetor omnis potentatus, et omnis potestas, ut sit Deus omnia in omnibus . Ad hoc se servantes, et hoc corde contemplantes, et adhuc in fide retinentes, et ut videant perdurantes, «non» extendunt «manus suas in iniquitatem.» Nam si videant quia semper est virga peccatorum super sortem justorum, cogitant apud se, et dicunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nisi illum qui in cęlo erat. Si quando uolebat
ut ydola colerent. ut thurificarent: prepone¬
bant illi dm̃. Quando aut̃ dicebat ꝓducite
aciem: ite contra illam gentem: statim obtẽ¬
ꝑabant. Distinguebant dñm aeternum a dño
temporali: et tamen subdici erant ꝓpter dñin
eterium etiam dño temporali.S nunquid
sic erit semꝑ: ut iniqui imꝑent iustis: Hon
sic erit. Uidete enim quid dicat iste psalmus.
Qm̃ non derelinquet dñs iurgam petcatorum:
suꝑ sortem ustorum. Sentitur ad tempus
uirga peccatoꝵ suꝑ sortem iustoꝵ: s non ibi
relinquetur. non erit in ȩternum. Ueniet tẽ¬
pus qñ unus agnoscatur ds̃. Uenet tempus
quando xp̃c in daritate sua apparens congre¬
get ante se om̃s gentes: et diuidet eas sicut
diuidit pastor hedos ab ouib. Oues ponet ad
dexteram: hedos ad sinistram. Et udetis ibi
multos seruos inter oues. et multos dños int̾

Expanded text:
nisi illum qui in coelo erat. Si quando volebat nisi illum qui in coelo erat. Si quando volebat ut idola colerent, ut thurificarent; praeponebant illi Deum: quando autem dicebat, Producite aciem, ite contra illam gentem; statim obtemperabant. Distinguebant dominum aeternum a domino temporali; et tamen subditi erant propter dominum aeternum, etiam domino temporali. 8. Sed numquid sic erit semper, ut iniqui imperent justis? Non sic erit. Videte enim quid dicat iste psalmus: «Quoniam non derelinquet Dominus virgam peccatorum super sortem justorum.» Sentitur ad tempus virga peccatorum super sortem justorum; sed non ibi relinquitur, non erit in aeternum. Veniet tempus, quando unus agnoscatur Deus; veniet tempus, quando Christus in claritate sua apparens congreget ante se omnes gentes, et dividat eas, sicut dividit pastor haedos ab ovibus: oves ponet ad dexteram; haedos ad sinistram . Et videbis ibi multos servos inter oves, et multos dominos inter
Abbreviated transcription (Latin):
S quia mali serui erant: iniuriauerunt dñm.
I lle quid contra: Reddidit dilectionem pro
odio. Ait enim. Pater ignosce illis: quia nescuit̃
quid faciunt. Si dñs cęli et terrȩ ꝑ quem facta
sunt omĩa seruiuit indignis. rogauit ꝓ seuien¬
tib et furentib. et tanquam medicum se exc¬
hibuit adueniens. nam et medici et arte et sani¬
tate seruiunt egrotis: quantomagis non debet
dedignari homo ex toto animo. et ex tota
bona uoluntate: cum tota dilectione seruire
dño etiam malo: Ecce seruit melior deteri¬
ori: s ad tempus. Quod aut̃ dixi de dño et
seruo: hoc intelligite de potestatib et regib:
de om̃ib culnunib huus scłi. Aliquando eñ
potestates bonȩ sunt et timent dm̃ aliquando
non timent dm̃. Iulianus extiat infidelie
imꝑator: extitit apostata. iniquus ydolatra
milites xp̃i seruierunt imꝑatori infideli. Ubi
ueniebatur ad causam ap̃i : non agnoscebant

Expanded text:
Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Sed quia mali servi erant, injuriaverunt. Ille quid contra? Reddidit dilectionem pro odio: ait enim, «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Si Dominus coeli et terrae, per quem facta sunt omnia, servivit indignis, rogavit pro saevientibus et furentibus, et tanquam medicum se exhibuit adveniens nam et medici et arte et sanitate meliores serviunt aegrotis; quanto magis non debet dedignari homo, ex toto animo, et ex tota bona voluntate, cum tota dilectione servire domino etiam malo? Ecce servit melior deteriori, sed ad tempus. Quod autem dixi de domino et servo, hoc intelligite de potestatibus et regibus, de omnibus culminibus hujus saeculi. Aliquando enim potestates bonae sunt, et timent Deum; aliquando non timent Deum. Julianus exstitit infidelis imperator, exstitit apostata, iniquus, idololatra: milites christiani servierunt imperatori infideli; ubi veniebatur ad causam Christi, non agnoscebant
Abbreviated transcription (Latin):
seriuis homini: non illi serius. s illi qui iussit.
cimore et tremore in simplicitate cordis: non ad
oculum seruientes quasi hominib placentes. s
quasi serui xp̃i. facientes bonam uoluntatem
di ex animo cum bona uoluntate. Ecce non fe¬
cit de serius liberos: s de malis serius bonos seruos.
Q uantum debent diuites xp̃o qui illis componit
domum. ut si fuit tibi seruus infidelis conuertat
illum ap̃c ⁊ et non ei dicat dimitte dñm tuũ:
lam cognouisti eum: qui uerus est dñs Ille forte
impuis est et iniquus: tu iam fidelis et iustus.
Indignum est: ut uistus et fidelis seriuat unquo
et infideli. Nam hoc ei dixit: s magis serui. Et
ut corroboraret seruum : hoc draat. Exemplo
meo serui: prior seruiui mniquis. Dñs enim tan.¬
ta in passione sustinens. a quib sustinuit: nisi
dñs a seruis : Et a quib : nisi a malis seruis: Nã
si fuissent boni serui: honorarent dñm suum.

Expanded text:
servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. servis homini, non illi servis, sed illi qui jussit. timore et tremore, in simplicitate cordis; non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes, sed quasi servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis componit domum! ut si fuit ibi servus infidelis, convertat illum Christus, et non ei dicat, Dimitte dominum tuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et justus; indignum est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo servi; prior servivi iniquis. Dominus enim tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit, nisi dominus a servis? et a quibus, nisi a malis servis? Nam si fuissent boni servi, honorarent dominum.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum suꝑ sortem iustoꝵ: ut non extẽ¬
dant usti ad iniquitatem manus suas. Modo
aut̃ iusti aliquantum laborant: et modo aliꝗ¬
do inuisti dñantur iustis. Quib modis aliquã¬
do iniusti ꝑueniunt ad honorem scłi: Cum ꝑ¬
uenerint. et facti fuerint uł uidices. uł reges:
non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor
debitus potestati. Ordinauit enim sic ds̃ aeccle¬
siam suam: ut om̃is potestas ordinata in scło
habeat honorem. et aliquando a meliorib.
S eccempli grã: unam rem dico. hino conicite
gradus omium potestatum. Prima et cotidiana
potestas hominis in hominem: dm̃ est in seriuũ.
Prope enim om̃s domus dñi habent huiusmo¬
tempus. Tu cum ambulas in iua: cum uins
in hac uita : non uult te facere suꝑbum xp̃o.
Contigit aibi ut axp̃ianus efficereris: et haberes
dñm hominem. Hon idõ xp̃ianus effectus es:
ut dedigneris seruire. Cum enim xp̃o iubente

Expanded text:
peccatorum super sortem justorum, ut non extenpeccatorum super sortem justorum, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas.» Modo quidem justi aliquantum laborant, et modo aliquando injusti dominantur justis. Quibus mobis? Aliquando injusti perveniunt ad honores saeculi: cum pervenerint et facti fuerint vel judices, vel reges, non potest fieri nisi ut exhibeatur illis honor debitus potestati. Ordinavit enim sic Deus Ecclesiam suam, ut omnis potestas ordinata in saeculo habeat honorem, et aliquando a melioribus. Sed exempli gratia unam rem dico; hinc conjicite gradus omnium potestatum. Prima et quotidiana potestas hominis in hominem domini est in servum. Prope omnes domus habent hujusmotempus. Tu cum ambulas in via, cum vivis in hac vita, non vult te facere superbum Christus. Contigit tibi ut christianus efficereris, et haberes dominum hominem: non ideo christianus effectus es, ut dedigneris servire. Cum enim Christo jubente
Abbreviated transcription (Latin):
uero subiecti sunt dõ: ualles sunt. Et quia
habent capacitatem pietatis. suscipiunt ha¬
bundantiam pacis: et inundationem trãsmit¬
tunt ad colles. Modo tamen tu uide: quos colles
ames. Si uis amari a bonis montib : noli spe
ponere nec in bonis montib. Nam qualis
mons erat paulus: Quando inuenitur talis:¬
gre quisquam potest facile inueniri: Et ta¬
men tuebat: ne passer ille in illo poneret
spem. Et quid ait: Hunquid paulus ꝓ uobis
crucifixus est: S leuate oculos in montes. un¬
de ueraiet auxcilium ueniat uobis: quia ego
plantaui. apollo rigauit. S auxilium ur̃m a
dño qui fecit cęlum et terram: quia ds̃ incre¬
mentum dedit. Ergo montes in circuitu eus
scłm. Si ergo montes in circuitu eius. et dñs in
circuitu plebis suȩ: constringit dñs plebem suã
in una̾m uinculum karitatis et pacis ⁊ ut qui
confidunt in dño sicut mons syon non com¬
moueantur in eternum: et hoc est ex hoc nc̃¬

Expanded text:
vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? quando invenitur talisiae quisquam potest facile inveniri? Et tamen timebat ne passer ille in illo poneret spem: Et quid ait? «Numquid Paulus pro vobis crucifixus est» ? Sed levate oculos in montes, unde auxilium veniat vobis; quia, «Ego plantavi, Apollo rigavit:» sed auxilium vestrum a Domino, qui fecit coelum et terram; quia «Deus incrementum dedit» . Ergo «montes in circuitu ejus.» saeculum.» Si ergo «montes in circuitu ejus, et Dominus circuitu plebis suae,» constringit Dominus plebem suam in unum vinculum charitatis et pacis, ut qui confidunt in Domino sicut mons Sion, non commoveantur in aeternum: et hoc est, «ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
confide in dño: et eris sicut mons syon: nõ
moueberis in eternum. et non transinigrabis
in montes sicut passer. Nunquid ibi sic nonina¬
nauit montes: ut de dño diceret: S mon¬
tes: tales animas in quib dñs est. Tunc aut̃
te amant ipsi montes: si non in illis spem po¬
sueris. Uidete fr̃s: quales sint montes dĩ. Nam
inde sic nominati sunt in alio loco: iusticia tua
sicut montes dĩ. Non inuisticia ipsorum: s uis¬
ticia tua. Audi talem montem apłm. Ut in¬
ueniar in illo inquit non habens meam us¬
ticiam que eax lege est: s eam que est ꝑ fidẽ
xp̃i. Illi aut̃ qui ꝑ usticiam suam montes
ẽẽ uoluerunt: sicut uidĩ quidam uł phari¬
sei principes eoꝵ. sic reprehenduntur. Ignorã¬
tes enim dĩ iusticiam. et suam uolentes cons¬
ticuere: uisticiȩ di non sunt subiecti. Qui aut̃
subiecti sunt : sic sunt alti ut humiles sint.
Et quia magni sunt: montes dicuntur. Quia

Expanded text:
confide in Domino, et eris sicut mons Sion; non confide in Domino, et eris sicut mons Sion; non commoveberis in aeternum, et non transmigrabis in montes sicut passer. Numquid ibi sic nominavit montes, ut de Domino diceret? 6. Sed montes tales ama, in quibus Dominus est. Tunc autem te amant ipsi montes, si non in illis spem posueris. Videte, fratres, quales sunt montes Dei. Nam inde sic nominati sunt in alio loco: «Justitia tua sicut montes Dei» . Non justitia ipsorum, sed «justitia tua.» Audi talem montem Apostolum: «Ut inveniar in illo,» inquit, «non habens justitiam meam quae ex lege est, sed eam quae est per fidem Christi» . Illi autem qui per justitiam suam montes esse voluerunt, sicut Judaei quidam vel Pharisaei principes eorum, sic reprehenduntur: «Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni sunt, montes dicuntur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
gias: uenturi sunt enim homines: et dicturi tͥ.¬
Magnus ille uir: et magnus ille homo. Qualis
fuit ille donatus. qualis est maxinuianus ⁊ et
istos montes nominauimus: s naufragosos.¬
Hos uidetis quia lucet de illis aliqua flamina
sermonis: et aliquis de ipsis ignis accenditur.
Si nauigatis in ligno. et noct̾em patimini. id ẽ.
caliginem huius uitȩ. non uos fallant: nec di¬
rigatis illuc nauem. ibi sunt saxxa: ibi naufragia
magna funt. Cum ergo tibi laudati fuerint
isti montes: et ceꝑint tibi suadere ut uonias ad
ipsos montes quasi ad auxilium. et ibi requiescas.
responde. In dño confido: quomodo dicitis
animȩ meȩ transiigra in montem sicut passer
Bonum est tibi ut in illos montes leues oculos un¬
de tibi auxilium a dño sit: ut euadas sicut
passer de muscipula uenantium: non transmi¬
gres in montes. Passer enim instabilis res est:
cito mouetur: cito uolat hinc et inde. S tu

Expanded text:
gias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tgias. Venturi enim sunt homines, et dicturi tMagnus ille vir, et magnus ille homo. Qualis fuit ille Donatus! qualis est Maximianus ! et istos montes nominavi, sed naufragosos. Videtis quia lucet de illis aliqua flamma sermonis, et aliquis de ipsis ignis accenditur. Si navigatis in ligno, et noctem patimini, id est, caliginem hujus vitae; non vos fallant, nec dirigatis illuc navim: ibi sunt saxa, ibi naufragia magna fiunt. Cum ergo tibi laudati fuerint isti montes, et coeperit tibi suaderi ut venias ad ipsos montes, quasi ad auxilium, et ibi requiescas; responde: «In Domino confido; quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montes sicut passer» ? Bonum est enim tibi ut in illos montes leves oculos unde tibi auxilium a Domino sit, ut evadas sicut passer de muscipula venantium, non transmigres in montes. Passer enim instabilis res est; cito movetur, cito volat hinc et inde. Sed tu
Abbreviated transcription (Latin):
illuminans: s tu dixcit. Illuminans tu ad mira¬
biliter a montib ȩternis. Item hoc loco cum
dixxisset montes in circuitu eius: ne tu rursũ
remaneres in montib. statim subiunxit et
dñs in circuitu plebis suȩ: ut tua spes non sit
in montib s in illo qui illuminat montes.
Cum enim ille habitat in montib id est in sc̃is
ipses in circuitu plebis sue: et ipse murauit ple¬
bem suam munim̃to sp̃uali ne moueatur in
ȩternum. At uero de illis montib malis quan¬
do loquitur scriptura: non eis addit dñm. Ta¬
les montes iam sepe diximus uobis: significant
magnas quasdam animas s malas. hon enim
putetis fr̃s: quia potuerunt fieri hereses ꝑ ali¬
quas paruas animas. Non fecerunt hereses: in¬
si magni homines. S quantum magni: tan¬
tum mali montes. Non enim montes erant ta¬
s illi dissensionem susceꝑunt a diabolo patre suo.
Montes ergo erant. Ad tales montes caue ne fu¬

Expanded text:
illuminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirailluminans:» sed, «Tu,» dixit; «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis.» Item hoc loco cum dixisset, «Montes in circuitu ejus;» ne tu rursum remaneres in montibu, statim subjunxit, «Et Dominus in circuitu plebis suae:» ut tua spes non sit in montibus, sed in illo qui illuminat montes. Cum enim ille habitat in montibus, id est in sanctis, ipse est in circuitu plebis suae; et ipse muravit plebem suam munimento spirituali, ne moveatur in aeternum. At vero de illis montibus malis quando loquitur Scriptura, non eis addit Dominum. Tales montes, jam saepe diximus vobis, significant magnas quasdam animas, sed malas. Non enim putetis, fratres, quia potuerunt fieri haereses per aliquas parvas animas. Non fecerunt haereses, nisi magni homines: sed quantum magni, tantum mali montes. Non enim montes erant tat justitiam; sed illi dissensionem susceperunt a diabolo patre suo. Montes ergo erant ad tales montes cave ne fu
Abbreviated transcription (Latin):
tuos ad montes ꝓpter pacem: ut auxcilium
tuum a dño sit qui fecit cęlum et terram.
Rursus illos montes cominemorans sp̃s sc̃s: hoc
ait. Illuminans cu mirabiliter a montib ȩt̃¬
nis. Non dixit illuminant montes: s illumi¬
nans tu a montib ȩternis. Per montes istos
illuminas non montes. cales ergo montes
in circuitu iherłm. Et ut noueritis quales sit̃
montes incircuitu euis: ubi comiemor auit
montes bonos scriptura᷑ ualde raro⁊ difficile. aut
forte nũꝗ ⁊ ñ statĩ ibi nõiat dñmaut simul signisi¬
cat : ne spes remaneat in montib. Ecce uide¬
te quam multa commemoraui. Leuaui ocu¬
los meos in montes: unde ueniet auxxilium
michi. Et ne ibi remaneas: auxilium meum
inquit a dño qui fecit celum et terram Rur¬
sus suscipiant montes pacem popło tuo. Cũ
dixxit suscipiant: ostendit alium ẽẽ fontem
pacis unde illi suscipiunt. Rursus a montibus

Expanded text:
tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum sit a Domino, qui fecit coelum et terram. Rursus illos montes commemorans Spiritus sanctus hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus aeternis:» per montes istos illuminans», non montes. Tales ergo «montes in circuitu» Jerusalem. 5. Et ut noveritis quales sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam multa commemoravi. «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi:» et ne ibi remaneas, «Auxilium meum,» inquit, «a Domino, qui fecit coelum et terram.» Rursus, «Suscipiant montes pacem populo tuo:» cum dixit, «Suscipiant,» ostendit alium esse fontem pacis unde illi suscipiunt. Rursus, «A montibus
Abbreviated transcription (Latin):
S quia ipsi montes non a se ꝓteguntur. nec a se¬
ipsis nobis consulunt. nec spes nr̃a debet eẽ in
montib: ne maledicti simus qui sp̃em in homi¬
Ipsi sunt montes: de quib item dicit. Suscipi¬
ant montes pacem popło tuo: et colles iusticiã.
Montes magni sunt: colles minores sunt. Mon¬
tes eigo uident: colles credunt. Qui uident
pacem susceꝑut̃: et attulerunt ad eos qui cre¬
dunt. Qui enim credunt suscipiunt uisticiã.
quia ustus ex fide uiuit. Angłi uident: anim¬
tiant quid uident: et credimus nos. Ioħs ille
in principio inquit erat uerbum: et uerbũ
erat apud dm̃ et ds̃ erat uerbum. Uidebat᷑:
predicauit nobis ut crederemus: et montes sus¬
esperunt pacem. susceꝑunt colles iusticiam.
Q uia de ipsis montib quid ait: Non diocit a se
habent pacem: uł instituunt pacem. uł gene¬
rant pacem: s suscipiunt pacem. Unde susci¬
piunt pacem: dñs est. Sic ergo leua ocłos

Expanded text:
Sed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seSed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homi. Ipsi sunt montes de quibus item dicit: «Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident, colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt justitiam; quia justus ex fide vivit . Angeli vident, annuntiant quod vident, et credimus nos. Joannes ille: «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : videbat, praedicavit nobis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de ipsis montibus quid ait? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos
Abbreviated transcription (Latin):
nos in ea ciuitate quam circumdederunt mon¬
tes. Non enim non nouimus montes: Aut quid
sunt montes: nisi cumores teriarum: Alii sunt
ergo montes amabiles. montes excelsi. predica
quasi murum illi faciunt. De his montib ama¬
bilib et delectabilib: assidue scriptura loquitur.
Aduertite oum auditis uł legitis. Plurib locis
inuenitis montes delectabiles: quanquam et nos
possumiis cominemorari. Uerumtamen quantũ
dñs suggerit delectat nos de his montib multa
dicere et diuina testimonia de literis scĩs oc¬
currunt nobis. Ipsi sunt montes qui illumi¬
nantur a dõ: et primitus illuminantur. ut ab
ipsis lumen descendat ad ualles uł ad colles: quia
non tante sunt altitudinis quantȩ sunt montes
Ipsi sunt ꝑ quos nobis prerogatur scriptura: siue
in ꝓpħis. siue in apłis. siue in euangłio. Ipsi sunt
montes de quib cantamus. leuaut ocłos meos
m montes unde ueniet auxilium michi : quia
de scripturis scĩs in hac uita habemus auxilium

Expanded text:
s civitatem quam circumdederunt montes? Num enim non novimus montes? aut quid sunt montes, nisi tumores terrarum? Alii sunt ergo montes amabiles, montes excelsi, praedicaquasi murum illi faciunt. De his montibus amabilibus et delectabilibus assidue Scriptura loquitur. Advertite cum auditis vel legitis; pluribus locis invenitis montes delectabiles, quam nos possumus commemorare. Verumtamen quantum Dominus suggerit, delectat nos de his montibus multa dicere; et divina testimonia de Litteris sanctis occurrerunt nobis. Ipsi sunt montes qui illuminantur a Deo: et primitus illuminantur, ut ab ipsis lumen descendat ad valles, vel ad colles; quia non tantae sunt altitudinis, quantae sunt montes. Ipsi sunt per quos nobis praerogatur Scriptura, sive in prophetia, sive in Apostolis, sive in Evangelio. Ipsi sunt montes de quibus cantamus, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi;» quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui aut̃ habitauerunt in ista iherłm: moti st pri
foris erant: et ipsum regem foras excludebat̃.
E iecerunt enim illum exetra ciuitatem suã.
et foras crucifixerunt: et ipse eiecit illos
extra ciuitatem suam. id est ȩc̃nam iherlm
matrem omĩum nr̃m que est in cęlis. Qualis

Expanded text:
Qui autem habitarunt in ista Jerusalem, moti sunt; priQui autem habitarunt in ista Jerusalem, moti sunt; priforis erant, et ipsum Regem foras excludebant. Ejecerunt enim illum extra civitatem suam, et foris crucifixerunt . Et ipse ejecit illos extra civitatem suam, id est aeternam Jerusalem matrem omnium nostrum, quae est in coelis. 4. Qualis
Abbreviated transcription (Latin):
in dño sicut mons syoi.
non commouebltur in
ȩternum. Qui sunt ispeꝰ
Ipsi non commouebunt᷑
in ęternum: qui habitant in iherłm. Si hac
iherłm incellexerimus: om̃s qui illic in habi¬
tant. bellis et euersione ipsius ciuitatis exclisi
sunt. Modo queris iudȩũ in ciuitate herłmi:
et non inuenies. Certe ergo non mouebuntir
in aeternum qui habitant in iherłm: nsi qr
est alia iherłm de qua multa soletis audire. Ipsi
est mat̾ nr̃a cui suspiramus et genuiinus in ista
ꝑegrinatione : ut ad illam redeamus. Errauimꝰ
a uia. et uiam non habebamus: rex ipsiuis ue¬
nit. et uia nobis factus est : ut ad illam redire
possemus. Ipsa est illa ubi stantes erant pedes
nr̃i in atriis iherłm. sicut audistis in psalmo
canticorum graduum suꝑiore iam tractato uo¬
bis et exposito qui interfiustis: cui suspirabat ille
qui cantabat. Iherłm que edificatur ut ciuitis.
cuius participatio eius in id ipsum. Qui ergo
ibi habitant : non mouebuntur in eternut.

Expanded text:
ino, sicut mons Sion, non commovebuntur» «in aeternum.» 3. Qui sunt isti? ipsi «non commovebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem.» Si hanc Jerusalem intellexerimus, omnes qui illic inhabitabant, bellis et eversione ipsius civitatis exclusi sunt: modo quaeris Judaeum in civitate Jerusalem, et non invenis. Quare ergo «non movebuntur in aeternum, qui inhabitant Jerusalem,» nisi quia est alia Jerusalem, de qua multa soletis audire? Ipsa est mater nostra, cui suspiramus et gemimus in ista peregrinatione, ut ad illam redeamus. Erraveramus ab ea, et viam non habebamus: Rex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam redire possimus. Ipsa est illa, ubi «stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem,» sicut audistis in psalmo canticorum graduum superiore, jam vobis exposito et tractato qui interfuistis; cui suspirabat ille qui cantabat, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas; cujus participatio ejus in idipsum» . Qui ergo ibi habitant «non movebuntur in aeternum.»
Abbreviated transcription (Latin):
testimoma eius: quia om̃s iue suę in cons¬
pectu sunt dñi. Nouit ergo audire seruite
dño in timore. et exultate ei cum tremo
re:⁊ apprehendite disciplinam nequando
irascatur dñs. et ꝑeatis a iua iusta: quia msi in
conspectu dm̃ eẽt. uia iusta non eẽt. Nam huc
timorem et tremorem: apłs etiam paulus in¬
ponit eis quib dicit. Cum timore et tremo¬
re ur̃am ipsoꝵ salutem oꝑamini. Et cur hoc
dixerit aꝑiens: as est enim inquit qui opatir
in uobis et uelle et oꝑari ꝓ bona uoluntate
Ad hoc sunt ergo in conspectu dñi iue ustoꝵ¬

Expanded text:
testimonia ejus, quia omnes viae suae sunt in constestimonia ejus, quia omnes viae suae sunt in conspectu Domini. Novit enim audire, «Servite Domino in tido irascatur Dominus, et pereatis de via justa» : quia nisi in conspectu Domini esset, via justa non esset. Nam hunc timorem et tremorem apostolus etiam Paulus imponit eis quibus dicit, «Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini:» et cur hoc dixerit aperiens, «Deus est enim,» inquit, «qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona» «voluntate» . Ad hoc su
Abbreviated transcription (Latin):
iste utrumq fecisse dixisset: dõ tribuitꝰ un̾
fecit. adiungendo atq dicendo. quia om̃s
uie meȩ in conspectu tuo dñe: id est idõ
inquit custodiui mandata tua et testimo¬
nia tua : quia om̃s uiȩ meę in conspectu
tuo: tanquam diceret. Si auertisses a me
faciem tuam fierem conturbatus: nec tua
mandata. nec testimonia custodirem. Cus¬
todiui ergo: quia om̃s uie meę inconspec¬
tu tuo. Propitio quippe et adiuuante cons¬
pectu. uoluit intelligi dm̃ uidere uias suas:
sicut orauit qui dixcit. ne auertas faciem
tuam ame. Nam utiq facies dm̃ est et suꝑ
facientes mala: s ut ꝑdat de terra memo¬
riam eoꝵ. Non sic ꝓfecto iste dixit uias su¬
as ab illo uideri: s siout nouit dña uas
iustoꝵ: et sicut ait moysi. scio te pre om̃i¬
b. Nam si hoc eum non adiuuaret gradiẽ¬
tem quod eius uiȩ sunt in conspectu dĩ
non diceret idõ se custodisse mandata et

Expanded text:
iste utrumque fecisse dixisset, Deo tribuit unde iste utrumque fecisse dixisset, Deo tribuit unde fecit, adjungendo atque dicendo: «Quia omnes viae meae in conspectu tuo, Domine.» Ideo, inquit, «custodivi madata tua et testimonia tua; quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Tanquam diceret: Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia omnes viae meae in conspectu tuo.» Propitio quippe et adjuvante conspectu, voluit intelligi Deum videre vias suas; sicut oravit qui dixit, «Ne avertas faciem tuam a me» . Nam utique facies Domini est et super facientes mala, sed ut perdat de terra memoriam eorum . Non sic profecto iste dixit vias suas ab illo videri; sed sicut novit Dominus vias justorum , et sicut ait Moysi, «Scio te prae omnibus» . Nam si hoc cum non adjuvaret gradientem, quod ejus viae sunt in conspectu Dei, non diceret ideo se custodisse mandata et
Abbreviated transcription (Latin):
mandata dĩ diligunt: ut cum ap̃c apparu¬
erit uita nr̃a. tunc et nos appareamus cum
testimonia tua. et dileori ea ualde: uł sicut
non nulli codices habent dileocit. ut subau¬
diatur anima mea. Custodiunt᷑ testimonia
dĩ: dum non negantur. hoc est mr̃m offici¬
um: quia testimonia grece martiria nuncu¬
pantur. S quia ꝓ testimoniis dĩ etiam flã¬
mis concremari sine karitate nichil ꝓdest:
idõ addidit. et diͤcit ea ualde. Supra aut̃
dixxerat mandata tua dilecci: deinde sequẽ¬
ti uersu testimonia et custodiui et dilexi:
postea et mandata et testimonia custodiui.
Ait enim. Custodiui mandata taa: et testimo¬
nia tua. Qui enim diligit: ipse ueraciter li¬
benterq custodit. Plerumq enim dum mã¬
data dĩ custodiuntur: funt inimici contra
quoꝵ uoluntatem custodiuntur. Tunc uero
fortiter et testimonia custodienda sunt: ne
ꝑsequentib inimicis negentur. Cum ergo se

Expanded text:
mandata Dei diligunt, ut cum Christus apparumandata Dei diligunt, ut cum Christus apparuerit vita nostra, tunc et nos appareamus cum lde:» vel, sicut nonnulli codices habent, «dilexit,» ut subaudiatur, «anima mea.» Custodiuntur testimonia Dei, dum non negantur. Hoc est martyrum officium, quia testimonia graece martyria nuncupantur. Sed quia pro testimoniis Dei etiam flammis concremari sine charitate nihil prodest , ideo addidit, «Et dilexi ea valde.» Supra autem dixerat, «Mandata tua dilexi;» deinde sequenti versu, «Testimonia tua,» et «custodivi,» et «dilexi:» postea, «Et mandata tua,» et «testimonia tua custodivi;» ait enim, «Custodivi mandata tua et testimonia tua.» Qui enim diligit, ipsa veraciter libenterque custodit. Plerumque autem dum mandata Dei custodiuntur, fiunt inimici contra quorum voluntatem custodiuntur: tunc vero fortiter et testimonia custodienda sunt, ne persequentibus inimicis negentur. 8. Cum ergo se
Abbreviated transcription (Latin):
leo dĩ. non est ei scandalum. Ut aut̃ uullũ
scandalum om̃ino patiatur. non sic homines
sc̃e cuiusq ꝓfessionis attendat. ut fides eius
ex eoꝵ morib pendeat: ne aliquib cadenti¬
b quos ꝓ magno habebat. ipse scandalo ꝑeat.
s ipsamꝰ legem dĩ diligat : et erit pade multa.
nullumq scandalum : securus enim diligit
eam. inqua etiam si multi peccant. pecca
lutare tuum dñe: et mandata tua dilexi.
Quid enim ustis ꝓfuisset. si antiqua dĩ dilexis¬
sent mandata. nisi eos xp̃c qui est dĩ salu¬
tare liberasset: ciuus etiam sp̃u imꝑ̾ito mã¬
data dĩ diligere potuerunt: Si ergo ex¬
pectabant salutare dĩ qui mandata eiusdile¬
xerant: quantomagis necessarius erat xp̃c¬
qui est iħc. hoc est salutare dĩxsalus fãci.¬
endis eis qui mandata eius non dilexert̃
Potest ita etiam scĩs istoꝵ tempoꝵ. ex quo
gr̃a reuelata euangłium predicatur. con¬
gruere ꝓpħia. Expectant enim xp̃m qui

Expanded text:
lex Dei non est ei scandalum. Ut autem nullum lex Dei non est ei scandalum. Ut autem nullum scandalum omnino patiatur, non sic homines sanctae cujusque professionis attendat, ut fides ejus ex eorum moribus pendeat; ne aliquibus cadentibus quos pro magno habebat, ipse scandalo pereat: sed ipsam Dei legem diligat, et erit ei pax multa, nullumque scandalum. Securus enim diligit eam, in qua etiamsi multi peccant, peccarlutare tuum;» «Domine, et mandata tua dilexi.» Quid enim justis profuisset antiquis Dei dilexisse mandata, nisi cos Christus qui est Dei salutare, liberasset; cujus etiam spiritu impertito mandata Dei diligere potuerunt? Si ergo exspectabant salutare Dei, qui mandata ejus dilexerunt; quanto magis necessarius erat Jesus, hoc est salutare Dei, salvis faciendis eis qui mandata ejus non dilexerunt? Potest ista etiam sanctis istorum temporum, ex quo gratia revelata Evangelium praedicatur, congruere prophetia: exspectant enim Christum qui
Abbreviated transcription (Latin):
qua in conspectu hominum deicitur: posi¬
tum est septies cadit. Et ꝓ eo quod ex ipsis
om̃ib tribulationib ꝓficit: positum est
resurget. Satis illustrat in eo libro: conse¬
quens sententia precedentem. Ibi enĩ seqr̃.
I mpii aut infirmabuntur in malis. Hoc ẽ.
itaq iusto septies cadere et resurgere : in
om̃ib malis non infirmari. Merito igit᷑
septies in die laudauit ęccłia dm̃ suꝑ uidi¬
cia iusticie ipsius: quia cum tempus eẽt ut
iudicium inciꝑet a domo dñi: in om̃ib tri¬
bulationib suis non infirmata. s coronis mar
tibus legem tuã: et non est illis scandalum
Utrum ip̃sa lex diligentib seandalum non ẽ.
an diligentib eamꝰ nullum est undecumq
scandalum: S utrumq recte intelligitur.
Q ui enim diligit dĩ legem: etiam quod in ea
non intelligit honorat. Et quod ei sonare
uidetur absurde: potius se non intelligere
et aliquid magnum latere ibi udicat. Idõ

Expanded text:
qua in conspectu hominum dejicitur, posiqua in conspectu hominum dejicitur, positum est, «septies cadit;» et pro eo quod ex ipsis omnibus tribulationibus proficit, positum est, «resurget.» Satis illustrat in eo libro consequens sententia praecedentem: ibi enim sequitur, «Impii autem infirmabuntur in malis» . Hoc est itaque justo septies cadere et resurgere, in omnibus malis non infirmari. Merito igitur septies in die laudavit Ecclesia Deum super judicia justitiae ipsius; quia cum tempus esset ut judicium inciperet a domo Domini , in omnibus tribulationibus suis non infirmata, sed coronis martibus legem tuam, et non est eis scandalum.» Utrum ipsa lex diligentibus se scandalum non est, an diligentibus eam nullum est undecumque scandalum? Sed utrumque recte intelligitur. Qui enim diligit Dei legem, etiam quod in ea non intelligit honorat; et quod ei sonare videtur absurde, se potius non intelligere, et aliquid magnum latere ibi judicat: ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ri et amari debet: multomagis pat̾ uest̾ qui¬
est in cęlis. et ille sponsus non carne pre filis
hominum. s uirtute formosus. A quib enim di¬
ligitur lex dĩ: nisi a quib diligitur ds̃: Et qͥd
habet bonis filis triste. lex patris: An qm̃ que
diligit corripit: et flagellat omẽm filium
quem recipit: At quia hec uidicia respuit.
ꝓmissa non recipit. Paterna ergo iudicia lau¬
dentur et in stagello: si ꝓmissa diligantur in
laudauiͣ suꝑ udicia iusticiȩ tuȩ. Septies in
die quod ait: significat semꝑ. Solet eẽ quippe
iste numerus: uniuersitatis indicium. Propt̃
quod sea dieb diuinȩ oꝑationis septimus ad¬
iectus est quietis: et ꝑ septem dies currentes &
recurrentes. tempora uniuersa uoluuntur.
Mec obaliud dictum est septies cadet uistus et
resurget : id ẽ. non ꝑit iustus modis om̃ib
humiliatus s non puaricatus. Alioquin non
erit iustus. Nam ꝓ om̃i gn̾e tribulationis

Expanded text:
ri et amari debet; multo magis Pater noster quiri et amari debet; multo magis Pater noster qui in coelis est , et ille sponsus, non carne prae filiis hominum, sed virtute formosus . A quibus enim diligitur lex Dei, nisi a quibus diligitur Deus? Et quid habet bonis filiis triste lex patris? An quoniam quem diligit corripit, et flagellat omnem filium quem recipit ? At qui haec judicia respuit, promissa non recipit. Paterna ergo judicia laudentur et in flagello, si promissa diligantur in laudavi te, super judicia justitiae tuae. Septies in die» quod ait, significat Semper. Solet esse quippe iste numerus universitatis indicium: propter quod sex diebus divinae operationis, septimus adjectus est quietis ; et per septem dies currentes et recurrentes, tempora universa volvuntur. Nec ob aliud dictum est, «Septies cadet» «justus, et resurget:» id est, non perit justus, modis omnibus humiliatus, sed non praevaricatus, alioquin non erit justus. Nam pro omni genere tribulationis,
Abbreviated transcription (Latin):
S spolia multa inuenta sunt: quando patienti¬
am mirati martirum. etiam qui ꝑsecuti sunt
crediderunt. Et qui regem nr̃m detrimẽto
militum euis sunt dampnificare moliti: ab
illo funt insuꝑ adquisiti. Qiuisquis ergo a uer¬
bis dĩ ne in certamine uincatur formidat:
taremus ex illa formidine odium uerborũ
dĩ potuisse subriꝑe quam iam dixcit. excul¬
taui suꝑ eloquia tua : quod utiq nõ dice¬
ret si odiret: ea tamen ad huc addit et di¬
cit. hiusticiam odio habui et abhominatus
sum: legem aut̃ tuam dilexi. Nempe a uer¬
bis tius illa formido non fecit eorundem
uerboꝵ odium: s integram tenuit haritatẽ.
N eq enim lex dĩ: non sunt uerba et eloquia dĩ.
Absit eigo ut timore pereat amor: ubi castus
est timor. Sic patres a filiis piis et timentur
et amantur: sic pudica coniua uirum et ti¬
met ne ab illo deseratur. et amat ut fruatur
S i ergo pat̾ homo. et coniux homo. et tune¬

Expanded text:
Sed spolia multa inventa sunt, quando patientiSed spolia multa inventa sunt, quando patientiam mirati martyrum, etiam qui persecuti sunt crediderunt; et qui regem nostrum detrimento militum ejus sunt damnificare moliti, ab illo sunt insuper acquisiti. Quisquis ergo a verbis Dei, ne in certamine vincatur formidat, taremus ex illa formidine odium verborum Dei potuisse subrepere: quamvis jam dixerit, «Exultavi super eloquia tua,» quod utique non diceret, si odisset ea; tamen adhuc addidit, et dicit: «Injustitiam odio habui, et abominatus sum; legem autem tuam dilexi.» Nempe a verbis ejus illa formido non fecit eorumdem verborum odium, sed integram tenuit charitatem. Neque enim lex Dei non sunt verba et eloquia Dei. Absit ergo ut timore pereat amor ubi castus est timor. Sic patres a filiis piis et timentur et amantur; sic pudica conjux virum et timet, ne ab illo deseratur, et amat, ut fruatur. Si ergo et pater homo, et conjux homo, et time
Abbreviated transcription (Latin):
cui uectigal uectigal. cui timorem tinorẽ.
cui honorem honorem: nemini quiequam
debeatis. nisi ut inuicem diligatis. Nonne
precepit: ut ꝓ ipsis regib oraret eccłia & Qus
non reddiderunt: In quo xp̃iam non sunt
attende. Et a uerbis tiuis formidauit ecor me¬
um. Habuerunt quidem et illi uerba mi¬
nantia. Expello ꝓseribo. occido. ungub
torqueo. ignib torreo. besti is subigo. me¬
bra dilanio: s tua me potus uerba terrue¬
runt. Nolite tunere eos qui corpus occidiit.
postea non habent quid faciant : s eum
timete qui habet potestatem et corpus et
animam ꝑdere in gehennam. Ab his uer¬
bis tius formidauit cor meum: et cõtempsi
hominem ꝑsecutorem meum. et uici dia¬
uenit spolia multa. Per ea uerba uicit: a qͥb
formidauit. Uictis enim spolia detrahuntur.
sicut uictus eo poliatus est ille de quo dr in
euangłio. Nemo intrat in domum fortis ut
uasa ens diripiat: nisi prius alligauerit fortẽ.

Expanded text:
al, vectigal; cui timorem, timorem; cui honorem, honorem. Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis» . Nonne praecepit ut pro ipsis etiam regibus oraret Ecclesia ? Quid non reddiderunt? in quo Christiani non squod subjecit, attende: «Et a verbis tuis formidavit cor meum.» Habuerunt quidem et illi verba minacia, Expello, proscribo, occido, ungulis torqueo, ignibus torreo, bestiis subrigo, membra dilanio: sed tua me potius verba terruerunt, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant; sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam perdere in gehennam» . «Ab» his «verbis tuis formidavit cor meum;» et contempsi hominem persecutorem meum, et vici diavenit spolia multa.» Per ea verba vicit, a quibus formidavit. Victis enim spolia detrahuntur; sicut victus et spoliatus est ille de quo dicitur in Evangelio, «Nemo intrat in domum fortis, ut vasa ejus diripiat, nisi prius alligaverit fortem» .
Abbreviated transcription (Latin):
sunt que a sinistris sunt inquit: ut intellige¬
remus quod eas non nouerit dñs. Propterqs
ꝑuersis dicturus est: non noui uos. Porro ut
ostenderet quo fructu uias que adeaxtris sũt
id ẽ. iustoꝵ nouerit dñs: continuo subiecit.
Ipse enim rectos faciet cursus tuos: et itinera
tua in pace ꝓducet. Ecce quare ait etiam iste:
custoduu mandata tua. et testimonia tua. Et
uelut quereremus hoc unde potuerit: quia
om̃s inquit uie mee in conspectu tuo dñe¬

Expanded text:
uit, «quae a sinistris:» ut intelligeremus quod eas non noverit Dominus, propter quod perversis dicturus est, «Non novi vos» . Porro ut ostenderet quo fructu vias quae a dextris sunt, id est justorum, noverit Dominus, continuo subjecit: «Ipse enim rectos faciet gressus tuos, et itinera tua in pace producet» . Ecce quare ait etiam iste, «Custodivi mandata tua et testimonia tua.» Et velut quaereremus hoc unde potuerit: «Quia omnes,» inquit, «viae meae in conspectu tuo, D
Abbreviated transcription (Latin):
Rincipes ꝑsecuti sunt me gratisicets
a uerbis tius formidauit cormeũ. Qus
enim xp̃iam leserant regna terrena: quaus
eis regna celoꝵ ꝓmiserit rex eoꝵ: Quidia
lites suos ꝓhibuit impendere. et eahibero que
debentur᷑ꝰ regib terrȩ : Honne de hoc sibi q¬
lumpniam molientib uideis ait. reddite &d¬
sari que cesaris sunt. et dõ que dĩ sunt ep¬
ne tributum de ore piscis etiam ipse ꝑsolut.
cuigulum soluite. arma ꝓicite. regem urm
deserite. ut possitis dño militare: s ait. ne¬
minem concusseritis. nulli calumpniam fece¬
ritis. sufficiat uobis stipendium ur̃m & nõne
unus militum eius et dilectissĩmus comes eus.
commilitonib sius et quodam inodo ap̃ pro¬
iuncialib dixit: om̃is anima potestatib sis¬
limiorib subdita sit: Et paulopost ait. Red

Expanded text:
t a verbis tuis formidavit cor meum.» Quid enim Christiani laeserant regna terrena, quamvis eis regnum coelorum promiserit rex eorum? quid,ilites suos prohibuit impendere et exhibere quae debentur regibus terrae? Nonne de hoc sibi calumniam molientibus Judaeis ait: «Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt» ? Nonne tributum de ore piscis etiam ipse persolviCingulum solvite, arma projicite, regem vestrum deserite, ut possitis Domino militare; sed ait, «Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis; sufficiat vobis stipendium vestrum» ? Nonne unus militum ejus et dilectissimus comes ejus, commilitonibus suis, et quodammodo Christi provincialibus dixit: «Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura que dieturi sunt illi ip̃si qui nos mͦ
irrident. et qui nos despiciunt: et aquib
impleci sumus opprobrio et despectione. Que
uerba habebunt tunc: quando aueritate
despiciuntur: Yident enim ad dexteram
fulgere quos secum commixtos contempse.¬
rant: cum factum fuerit in illis quod dixxit

Expanded text:
Scriptura quae dicturi sunt illi ipsi qui nos modo Scriptura quae dicturi sunt illi ipsi qui nos modo irrident, et qui nos despiciunt, et a quibus impleti sumus opprobrio et despectione: quae verba habebunt tunc, quando a veritate despicientur. Videbunt enim ad dexteram fulgere quos secum commixtos contempserant, cum factum fuerit in illis quod dixit
Abbreviated transcription (Latin):
est: et opprobrium eis qui habundant. et des¬
peccio suꝑbis. Quare habundant suꝑbi: Qiua
hic uolunt ẽẽ felices. Quid: Quando et ipsi
miseri sunt. nunquid habundant S forte
quando miseri sunt: non nobis insultant. In¬
tendat karitas ur̃a. T̃unc insultant forte quã¬
do felices sunt: quando se iactant in pompa
diutiarum suarum: quando se iactant inuẽ¬
tositate falsoꝵ honoꝵ. Tunc insultant nobis:
et quasi dicunt. ecce michi bene ẽ. fruor ego
rebus presentib. Recedant ame: qui ꝑmittut
quod non ostendunt. Quod uideo cenco: quod
iudeo fruor. Bene michi sit in hac uita. Tu
securio esto: quia resurrexit xp̃c. et docuit
te quid in alia uita datu us sit. Certus esto
quia dat: s insultat ille quia tenet. ferto
insultantem: et ridebis gementem. Postea eni
ueniet tempus: quando dicturi sunt illi ipsi
Hii sunt quos aliquando habiumus inderisum¬
U erba sunt libri sapientiȩ . quia ꝓdidit nobis

Expanded text:
est, «opprobrium eis qui abundant, et desest, «opprobrium eis qui abundant, et despectio superbis.» Quare abundant superbi? Quia hic volunt esse felices. Quid? quando et ipsi miseri sunt, numquid abundant? Sed forte quando miseri sunt, non nobis insultant. Intendat Charitas vestra. Tunc insultant forte quando felices sunt, quando se jactant in pompa divitiarum suarum, quando se jactant in ventositate falsorum honorum; tunc insultant nobis, et quasi dicunt: Ecce mihi bene est, fruor ego rebus praesentibus, recedant a me qui promittunt quod non ostendunt; quod video teneo, quod video fruor; bene mihi sit in hac vita. Tu securior esto; quia resurrexit Christus, et docuit te quid in alia vita daturus sit: certus esto quia dat. Sed insultat ille, quia tenet. Ferto insultantem, et ridebis gementem: postea enim veniet tempus quando dicturi sunt illi ipsi, «Hi sunt quos aliquando habuimus in risum.» Verba sunt libri Sapientiae; quia prodidit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
iam nomina. iam. non potes dicere. Ponne inde
potuis terreris. quia multos attendis transisse
ꝑ illam domum et neminem ipsoꝵ secum illã
tulisse ad ȩternam domumi: Pater tuus hic eã
dimsit: transi it ꝑ illam: sic et tu transibis. Si
ergo transitum habetis in domo ura: stabulum
est transeuntium. non habitatio cominanentiũ.
Et tamen quia nos ea que futura sunt sꝑamus.i
et in futuram felicitatem sꝑamus: et nondum
apparuit quid erimus. quamuis iam filii dei su¬
mus: quia uita nr̃a abscondita est cum xp̃o
in dõ: repleci sumus despectione. id est contẽp¬
tu. ab his qui felicitatem querunt uł habent
in isto scło. In plurimum repleta est anima nr̃a:
opprobrium eis qui habundant. et despectio su¬
ꝑbis. Querebamus qui sunt qui habundant:
exposuit tibi cum dixxit suꝑbis. Quod est aut̃
opprobrium : hoc est despectus. Et quod est qͥ
habundant: hoc est suꝑbis. Repeticio sententie

Expanded text:
jam nomina non potest dicere. Non inde jam nomina non potest dicere. Non inde potius terreris, quia multos attendis transisse per illam domum, et neminem ipsorum secum illam tulisse ad aeternam domum? Pater tuus hic eam dimisit; transiit per illam: sic et tu transibis. Si ergo transitum habetis in domo vestra, stabulum est transeuntium, non habitatio commanentium. Et tamen quia nos ea quae futura sunt speramus, et in futuram felicitatem suspiramus, et nondum apparuit quod erimus, quamvis jam filii Dei simus ; quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo: «repleti sumus despectione,» id est contemptu, ab his qui felicitatem quaerunt vel habent in isto saeculo. 9. «In plurimum repleta est anima nostra; opprobrium eis qui abundant; et despectio superbis.» Quaerebamus qui sunt «qui abundant;» exposuit tibi cum dixit, «superbis.» Quod est autem, «opprobrium;» hoc est, «despectus:» et quod est, «qui abundant;» hoc est, «superbis.» Repetitio sententiae