comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ cũ de negociatorib quereremꝰ ꝓpt̃ actus
et oꝑa inuenimus illam dici negociationem
detestandã quã notauit apłs dicens. ignoran¬
tes enim dĩ iusticiam. et suam uolentes consti¬
tuere. iusticiȩ di ñ st̃ subiec̾ti c̃ontra ꝗͣ dicit ide
apłs non ex oꝑib. ne forte quis extollat᷑. Quom̃
ergo: Nũquid ñ oꝑabimur bonũ: Oꝑabimur:
s ipso in nob̾ oꝑante: Ipsius enimsumꝰ figm̃tũ:
creati in xp̃o iħu in oꝑib bonis Quomodo hoc
gͦ inuenimꝰ contra negociatores. id ẽ. de actuglo¬
riantes. et de negocio quod neget ociũ se extol¬
lentes. inquietos potiꝰ ꝗͣ bonos oꝑatores: qͥa boni
oꝑatores illi st̃. in quib d̾s oꝑatur: sic et nescio
quam litteraturã inuenimꝰ apud iudeos Dñs
assit. ut explicem uerbis qd̾ dignatꝰ ẽ donare
ut corde conspicerẽ. Suꝑbia iudeoꝵ p̾sum̃tiũ
tanquã de uirib suis. et de iusticia operũ suoꝵ

Expanded text:
Quomodo cum de negotiatoribus quaereremus, propter actus Quomodo cum de negotiatoribus quaereremus, propter actus et opera, invenimus illam dici negotiationem detestandam, quam notavit Apostolus dicens: Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Contra quam dicit idem Apostolus: Non ex operibus, ne forte quis extollatur. Quomodo ergo? Numquid non operabimur bonum? Operabimur; sed ipso in nobis operante: Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Quomodo hoc ergo invenimus contra negotiatores, id est de actu gloriantes, de negotio quod neget otium se extollentes, inquietos potius quam bonos operatores; quia boni operatores illi sunt in quibus Deus operatur: sic et nescio quam litteraturam invenimus apud Judaeos. Dominus adsit ut explicem verbis, quod dignatus est donare ut corde conspicerem. Superbia Judaeorum praesumentium tanquam de viribus suis et de justitia operum suorum,
Abbreviated transcription (Latin):
requies contra negociatores p̃dicatur. hȩc reqͥes
contra eos qui oderunt ocium p̃dicatur agendo
et iactando se de oꝑib suis. ut ñ longius reqͥescant
indo. et tanto longuis a gr̃a resiliant. ꝗͣ tomagis
de oꝑib suis extolluntur. Sed ẽ in quibdam ex¬
emplarib: qm̃ ñ cognoui litteraturam. Ubi alii
codices habent negociationẽ ibi alii litteraturã.
Quomͦ concordent inuenire difficile ẽ. et tamen
int̃pretum diuersitas forte sensum ostendit.
ñ errorem inducit Queramus ergo et littera¬
turam quomͦ intelligamus. ñe sic offendamꝰ
grãmaticos. quomͦ paulo ante negociatores:
Quia et grãmaticus potest in arte sua honeste
uiuere. ñ peierare. ñ m̃tiri. Quęramus gͦ littera¬
turam. quã ñ cognouit iste. in cuius ore laus est
totadie Est quȩdam litteratura iudeoꝵ. Ad illos
enim et hoc referamus. Ibi inueniemꝰ qd̾ dictũ ẽ

Expanded text:
requies contra negotiatores praedicatur, haec requies requies contra negotiatores praedicatur, haec requies contra eos qui oderunt otium praedicatur, agendo et jactando se de operibus suis, ut non requiescant in Deo; et tanto longius a gratia resiliant, quanto magis de suis operibus extolluntur. 19. Sed est in quibusdam exemplaribus, Quoniam non cognovi litteraturam. Ubi alii codices habent, negotiationem; ibi alii, litteraturam: quomodo concordent, invenire difficile est; et tamen interpretum diversitas forte sensum ostendit, non errorem inducit. Quaeramus ergo et litteraturam quomodo intelligamus, ne sic offendamus grammaticos, quomodo paulo ante negotiatores: quia et grammaticus potest in arte sua honeste vivere; non pejerare, non mentiri. Quaeramus ergo litteraturam quam non cognovit iste, in cujus ore tota die laus Dei est. Est quaedam litteratura Judaeorum: ad illos enim et hoc referamus; ibi inveniemus quod dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbos salutis pollicitatores. uigilat hoc qd di¬
ctum ẽ. totadie salutem tuam. sic contͣ negoci¬
atores. id. ẽ. qui de actu suo et oꝑib gaudent.
iugilat qd dictum ẽ. os meum annunciabit iu¬
sticiam tuam. idẽ ñ meam. Qui st̃ negociatores:
idẽ quasi de actu suo sibi placentes: Qui igno¬
rantes dĩ iusticiam et suam uolentes constituere.
iusticiȩ dĩ non sunt subiecti. Merito et negociũ
negat ociũ: Merito dñs expulit de templo illos
quib dixit. scriptũ ẽ. domis mea domꝰ orationis
uocabitur uos autẽ fecistis eam domũ negociati¬
nec audientes contra inquietudinẽ et negotiatio
et ñ de ur̃is oꝑib extollamini: Non audis uocẽ
dicentis. uenite ad me om̃s qui laboratis. et one¬
rati estis. et ego uos reficiam: tollite iugũ meum
suꝑ uos. et discite a me. quia mitis sum et humilis
corde.: et inuenietis requiẽm animabꝰ ur̃is. Hȩc

Expanded text:
perbos salutis pollicitatores, vigilat hoc quod diperbos salutis pollicitatores, vigilat hoc quod dictum est, Tota die salutem tuam: sic contra negotiatores, id est, qui de actu suo et operibus gaudent, vigilat hoc quod dictum est, Os meum enuntiabit justitiam tuam, id est non meam. Qui sunt negotiatores, id est quasi de actu suo sibi placentes? Qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Merito et negotium ominus expulit de templo illos quibus dixit, Scriptum est, Domus mea domus orationis vocabitur; vos autem fecistis eam domum negotiatinec audientes contra inquietudinem et negotiationet non de vestris operibus extollamini? Non audis vocem dicentis: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Tollite et discite a me, quia mitis sum et humilis corde; et invenietis requiem animabus vestris ? Haec
Abbreviated transcription (Latin):
legisti in psalterio: ne forte tu ñ intelligas. et me
a negociatione ꝓhibeas: Mone gͦ quẽadmodum
uiuam: Si bene. bene mͥ erit. Unũ tam̃ scio qͥa
si malus fuero. ñ negocium mͥ facit: s iniquitas
Queramꝰ ergo quas dixerit negociationes qͣs
uere qui non cognouit totadie laudat deum
Negociatio et in greca lingua ab actu dr: et in
discutiatur quid sit: Qui enĩ negociatores actu¬
osi. quasi ex eo qd̃ agunt p̃sumunt: oꝑa sua lau¬
dant: ñ ꝑuenzunt ad grãm dĩ Ergo cont᷑ illã
grãm sunt negociatores: ꝗͣ cõmendat hic psalmꝰ:
Illã enĩ gr̃am cõmendat: ut nemo de suis oꝑib
głetur. Quomͦ quodã loco dr medici ñ resusci-¬
tabunt: deserere debent homines medicinam :
S quid ẽ hoc: Sub isto nomine intelliguntur
suꝑbi. pollicentes salutem hominibꝰ cum dñi
sit salus: Quomodo gͦ contra medicos. idẽ su¬

Expanded text:
legisti in Psalterio; ne forte tu non intelligas, et me legisti in Psalterio; ne forte tu non intelligas, et me a negotiatione prohibeas. Mone ergo quemadmodum vivam: si bene, bene mihi erit; unum tamen scio, quia si malus fuero, non negotiatio mihi facit, sed iniquitas tur. 18. Quaeramus ergo quas dixerit negotiationes, quas vere qui non cognovit, tota die laudat Deum. Negotiatio et in graeca lingua ab actu dicitur, et in egato otio, discutiatur quid sit. Qui enim negotiatores actuosi, quasi ex eo quod agunt praesumunt, opera sua laudant, non perveniunt ad gratiam Dei. Ergo contra illam gratiam sunt negotiatores, quam commendat hic psalmus. Illam enim gratiam commendat, ut nemo de suis operibus glorietur. Quomodo quodam loco dicitur, Medici non resuscitabunt ; deserere debent homines medicinam? Sed quid est hoc? Sub isto nomine intelliguntur superbi, pollicentes salutem hominibus, cum Domini sit salus. Quomodo ergo contra medicos, id est su
Abbreviated transcription (Latin):
impleo: Deinde in ipsa sutura tantas fraudes nos
faciunt : faciunt ista. et dicunt ista .s. ipsi mali
sunt ñ ars ꝗͣ ꝓfitentur: Om̃s gͦ artifices mali dm
ñ tim̃tes. uł ꝓ lucro. uł ꝓ timore dãpni aut ege¬
statis mentiuntur ꝑuirant. ñ ẽ continua laus dĩ
in eis. Quom gͦ reuocas a negociatione : Anut sĩ
agricola. et aduersus dm̃ tonantem murmurem
ut gͣndinem timens sortilegum consulam. ut q̃¬
ram quid faciam contra cęlũ: ut optem pauꝑibꝰ
famem. quo possim uendẽ qd̾ seruaui: Ad hoc
me adducis: S ñ ea faciunt agricolȩ boni inqͥs
nec illa negociatores boni. Quid enim: Iã et fil¬
os habere malũ ẽ. quia ꝗͦdo eis caput dolet. male
et infideles matres ligaturas sacrilegas et incan-¬
tationes quęrunt: Ista hominũ ñ rerũ peccata
sunt: Potest mͥ hoc dicere negociator. Quȩre gͦ
ep̃ẽ quẽ ad modum intelligas negociatiões quas

Expanded text:
impleo? Deinde in ipsa sutura tantas fraudes non impleo? Deinde in ipsa sutura tantas fraudes non faciunt? Faciunt ista, et dicunt ista; sed ipsi mali sunt, non ars quam profitentur. Omnes ergo artifices mali Deum non timentes, vel pro lucro, vel pro timore damni aut egestatis mentiuntur, perjurant; non est continua Dei laus in eis. Quomodo ergo revocas a negotiatione? An ut agricola sim, et adversus Deum tonantem murmurem, ut grandinem timens sortilegum consulam, ut quaeram quid faciam contra coelum; ut optem pauperibus famem, quo possim vendere quod servavi? ad hoc me adducis? Sed non ea faciunt, inquis, agricolae boni. Nec illa negotiatores boni. Quid enim, etiam et filios habere malum est, quia quando eis caput dolet, malae et infideles matres ligaturas sacrilegas et incantationes quaerunt? Ista hominum, non rerum peccata sunt. Potest mihi hoc dicere negotiator. Quaere ergo, Episcope, quemadmodum intelligas negotiationes quas
Abbreviated transcription (Latin):
Unde enim uiuamꝰeũ scriptũ sit. dignus c̃oꝑi¬
rius mercede sua: S agitur de mendacio: de
ꝑiirio: Hoc uiciũ meum ẽ ñ negociationis
Neq enim non si uellem. ñ possem agere
sine isto uicio: Non enim meam culꝑam autor
ad negocium tranffero: sed si mentior. ego ma¬
tior: non negocium: Possem enim dicere. tanto
emi. tanto sed uendam: si placet eme: Non enĩ
istam ueritatem audiens emptor repelleretur
et ñ potius om̃s accurrerent: quia plus fidem
ne mentiar. ne ꝑiurem: non ut abiciam negociũ
unde me transigo: Quo enim uocas ꝗͣdo hinc
reuocas: forte ad aliquã artem. Ero sutor cal¬
ciamenta faciam hominib. Mendaces enim et.
ipsi non sunt: ꝑuri et ipsi non sunt: Nonne
locatis ab alio calciamentis eũ acceꝑint ab alio
p̃ciũ. dimittunt quod faciebant: et suscipius
alteri facere: et fallunt eum eui ꝓmiserant cito
se facturos: Nonne sepe dicunt. hodie facio. hodie

Expanded text:
Unde enim vivam, cum scriptum sit: Dignus est opeUnde enim vivam, cum scriptum sit: Dignus est operarius mercede sua ? Sed agitur de mendacio, de perjurio. Hoc vitium meum est, non negotiationis: neque enim non, si vellem, possem agere sine isto vitio. Non ergo meam culpam actor ad negotium transfero: sed si mentior, ego mentior, non negotium. Possem enim dicere: Tanto emi, sed tanto vendam; si placet, eme. Non enim istam veritatem audiens emptor repelleretur, et non potius omnes accurrerent; quia plus fidem mone ne mentiar, ne perjurem; non ut abjiciam negotium unde me transigo. Quo enim vocas, quando hinc revocas? Forte ad artem aliquam? Ero sutor; calceamenta faciam hominibus. Mendaces enim et ipsi non sunt? perjuri et ipsi non sunt? Nonne locatis ab alio calceamentis, cum acceperint ab alio pretium, dimittunt quod faciebant, et suscipiunt alteri facere, et fallunt eum cui promiserant cito se facturos? nonne saepe dicunt: Hodie facio, hodie
Abbreviated transcription (Latin):
negociationes. Quȩ sunt istȩ negociationes.
Audiant negociatores et mutent uitam: et sifu¬
erunt. non sint: ñ eognoscant: quod fuert̃ obluns¬
cantur: postremo non aꝓꝓbent. ñ laudent: ipus¬
bent. dampnent. mutentur. si peccatũ ẽ nego¬
ciatio hinc enim auiditate nescio qua acqur¬
rendi o negociator quando dãpnũ passusfue¬
ris blasphemabis: et non erit in te qd̾ dictĩst
totadie laudẽ tuam. Quando autẽ ꝓmptꝰ ueri
iuras quomꝰ in ore tuo tota die laus di. quando
si xp̃ianus es etiam ex ore tuo blasphematur no¬
mendĩ ut dicatur. ecce quales xp̃iani st̃⁊ Crgo¬
iste si ꝓpt̾ea totadie laudem dicit. qm̃ ñ cogro¬
uit negociationes: corrigant se xp̃iani ñ neg¬
cientur S ait mͥ negociator Ecce ego affero qͥde
ex longinquo merces ad ea loca in quib ñ sunt
ea quȩ attulero᷑ unde uiuam tanquã merredẽ
laboris mei peto: ut carius uendam quã emero

Expanded text:
negotiationes. Quae sunt istae negotiationes? negotiationes. Quae sunt istae negotiationes? Audiant negotiatores, et mutent vitam; et si fuerunt, non sint; non cognoscant quod fuerunt, obliviscantur: postremo, non approbent, non laudent; improbent, damnent, mutentur, si peccatum est negotiatio. Hinc enim aviditate nescio qua acquirendi, o negotiator, quando damnum passus fueris, blasphemabis; et non erit in te quod dictum est: Tota die laudem tuam. Quando autem pro pretiisjuras; quomodo in ore tuo tota die laus Dei? quando si christianus es, etiam ex ore tuo blasphematur nomen Dei , ut dicatur: Ecce quales sunt Cpterea iste tota die laudem Dei dicit, quia non cognovit negotiationes, corrigant se Christiani; non negotientur. Sed ait mihi negotiator: Ecce ego affero quidem ex longinquo merces ad ea loca in quibus non sunt ea quae attulero, unde vivam, tanquam mercedem laboris mei peto, ut carius vendam quam emerim.
Abbreviated transcription (Latin):
it qd̾ seruabatur. obierunt quib seruabatur.
hoc quasi nocturno tempore. Uide tam̃ tota die
laudem tuã. Nũquid post illu cdhurnũ tempus
ubi letabatur. quia factus ẽ illiꝰ quasi lucis. hoc
ẽ posteritatis. occasus defecit a laudibꝰ di : Nonne
dies erat in corde unde fulgebat dñs dedit. qñs
abstulit sicut dño placuit ita factũ ẽ. sit nom̃ dñs
corporis dolor putredo uermiũ: nec sic in ipsa
putredine defecit a laudib di foris in nocte q̃
intus erultabat indie.anꝙ uxori ꝑsuadenti
blasphemiam. et cõmittenti animam ipsius male
suadenti miserȩ tanquã umbrȩ nocturuȩ. Lociate
esinquit tanquã una ex insipientib muliaa
Uere filia noctis: Si bonã sustinemus de manuan
mala non sustinebimus: Laudabimꝰ in die. detĩ.¬
ciemus in nocte: Cota die. idẽ. cũ sua nocte salu¬
tem tuam. Qm̃ non cognoui negotiationes. Ido
inquit totadie salutem tuam. qm̃ ñ cognou

Expanded text:
iit quod servabatur, obierunt quibus servabatur; iit quod servabatur, obierunt quibus servabatur; hoc quasi nocturno tempore. Vide tamen tota die laudantem. Numquid post illud diurnum tempus ubi laetabatur, quia factus est illius quasi lucis, hoc est prosperitatis occasus, defecit a laudibus Dei? Nonne dies erat in corde, unde fulgebat, Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini corporis dolor, putredo vermium; nec sic in ipsa putredine defecit a laudibus Dei foris in nocte, qui intus exsultabat in die. Namque uxori persuadenti blasphemiam, et committenti animam ipsius, male suadenti miserae tanquam umbrae nocturnae, Locuta es, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Vere filia noctis! Si bona suscepimus de manu Domini, mala non sustinebimus ? Laudavimus in die, deficiemus in nocte? Tota die, id est cum sua nocte, salutem tuam. 17. Quoniam non cognovi negotiationes. Ideo, inquit, tota die salutem tuam, quoniam non cognovi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑi ẽ p̃dica salutem dñi. Ne p̃dices in ꝓsꝑis et
obiuteseas in aduersis Alioquin ñ erit qd̾ dictũ
ẽ tota die. Tota enim dies. c̃um sua nocte ẽ. Nũqͥd
qͣndo dicimus triginta dies uerbi causa tͣnsiert̃:
ñ dicimus et noctes: Nonne in ipso numero di¬
erum meludimus et noctes: In genesi qͥd diceba¬
tur: factum ẽ uesꝑe. ẽt factum ẽ mane dies unꝰ.
frgo dies totus cũ sua nocte ẽ. Nox enim diei ser¬
uit: ñ dies nocti Quicqͥd facis in carne mortabi:
iusticiȩ debet seruire: Quicqͥd facis ex p̃cepto di.
ñ ꝓpt̃ emolum̃ta carnis fiat. ne dies seruiat nocti
tanquã nocturno. Tota tam̃ die laudẽ di. ut non
frustra cantaueris. Benedicã dñm in om̃i tẽpors.
semꝑ laus cus in ore meo. Saluis filiis pecore fami¬
lia. om̃i re sua iob laudabat dñm. hoc qͣsi diur¬
no tempore: Dãpna uenerunt. orbitas irruit: ꝑr¬

Expanded text:
dica salutem Domini. Ne praedices in prosperis, et dica salutem Domini. Ne praedices in prosperis, et obmutescas in adversis; alioquin non erit quod dictum est, tota die. Tota enim dies cum sua nocte est. Numquid quando dicimus, Triginta dies, verbi causa, transierunt, non dicimus et noctes? nonne et in ipso nomine dierum includimus noctes? In Genesi quid dicebatur? Factum est vespere, et factum est mane dies unus . Ergo dies totus cum sua nocte est; nox enim diei servit, non dies nocti. Quidquid facis in carne mortali, justitiae debet servire; quidquid facis ex praecepto Dei, non propter emolumenta carnis fiat, ne dies serviat nocti. tanquam tempore nocturno: tota tamen die laudem Dei dic, ut non frustra cantaveris, Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo . Salvis filiis, pecore, familia, omni re sua, Job laudabat Deum; hoc quasi diurno tempore: damna venerunt, orbitas irruit, per
Abbreviated transcription (Latin):
stissimã denunciasti. nichil ñ fȩcisti: Nemo est
qui a te amplius exigat. Peccauit: factũ ẽ genus
humanũ tanquã masa peccatoꝵ ꝓfluens de pec-¬
catorib. Quid gͦ tu. si massam istam miquitatis
dampnes: quisquã tͥ dicet. iniuste fecisti: Esses
plane etiam sic iustus: et omnis esset ista laus tua:
S quia lib̾asti et ipsum peccatorem iustifican¬
do impiũ: adiciam suꝑ omnem laudẽ tuam:¬
Inde adiciam suꝑ omnẽ laudem tuam q̃uia &
quod iustus sum si iustus sum. iusticia tua ẽ in
me: ñ mea: Tu enim iustificas impium: Os meũ
annunciabit iusticiam tuam: totadie salutẽ tuã
Quid ẽ salutem tuam: Dñi ẽ salus. Nemo sibi u¬
surpet quia se saluum facit: dñi ẽ salus: Non se
saluum quisquã ꝑ se facit: dñi ẽ salus uana salꝰ
hominis Tota die salutem tuam: toto tempore
Aliquid aduersi ẽ p̃dica salutem tuam. Aliquid

Expanded text:
stissimam denuntiasti; nihil non fecisti, nemo est stissimam denuntiasti; nihil non fecisti, nemo est qui a te amplius exigat. Peccavit; factum est genus humanum tanquam massa peccatorum, profluens de peccatoribus ; quid ergo, tu si massam istam iniquitatis damnes, quisquam tibi dicet: Injuste fecisti? Esses plane etiam sic justus, et omnis esset ista laus tua; sed quia liberasti et ipsum peccatorem justificando impium, adjiciam super omnem laudem tuamInde adjiciam super omnem laudem tuam, quia et quod justus sum, si justus sum, justitia tua est in me, non mea; tu enim justificas impium . Os meum enuntiabit justitiam tuam; tota die salutem tuam. Quid est, salutem tuam? Domini est salus . Nemo sibi usurpet quia se salvum facit: Domini est salus. Non se salvum per se quisquam facit: Domini est salus, vana salus hominis . Tota die salutem tuam: toto tempore. Aliquid adversi est; praedica salutem Domini: aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
suis a captiuitate egyꝓtioꝵ et ceteris om̃ib mi¬
rabilibꝰ suis. ñdũ erat laudatus in eo quod susci¬
tauit carnẽ inuitã ȩt̾nam: Eit gͦ ista laus adie¬
uocẽ intelligamus suꝑ omne laudẽ p̃teritã: Si
hoc et recte intelligamus: S quid tu peccator¬
forte qui timebas cõmitt animã tuã. qui in ipso
solo sꝑabas ut ab illa captuntate pͥma libareris:
qui de iusticia tua ñ p̃sumebas. s de grã illus
quã cõmendat hic psalmus: Quid tu: Adicies
aliquid suꝑ omnẽ laudẽ di: Adicio inqͥt Uide¬
amus qͥd adiciat. Posset ẽẽ laus tua: et nicħ oĩno
deesse uideretur. ad laudẽ tuã: quia et nichil de-¬
esset si dampnares om̃s iniquos: Non enim non
eẽt magna laus di. iusticia ipsa qua iniqͥ dãpnan.¬
tur: Magna laus esset: fecisti hominẽ. dedisti
ei liberum arbitriũ: inparadyso collocasti: pre-¬
ceptum imposuisti. mortẽ si p̃ceptũ uiolaret nu¬

Expanded text:
suis a captivitate Aegyptiorum, et caeteris omnibus misuis a captivitate Aegyptiorum, et caeteris omnibus mirabilibus suis: nondum erat laudatus in eo quod suscitavit carnem in vitam aeternam. Sit ergo ista laus adjecem intelligamus super omnem laudem praeteritam: sic hoc et recte intelligimus. Quid, tu forte peccator, qui timebas committi animam tuam, qui in ipso solo sperabas, ut a prima illa captivitate liberareris, qui de justitia tua non praesumebas, sed de gratia illius quam sommendat hic psalmus; quid, tu adjicies aliquid super omnem laudem Dei? Adjiciam, inquit. Videamus quid adjiciat. Posset esse omnis laus tua, et nihil omnino deesse videretur ad laudem tuam, quia et nihil deesset, si damnares omnes iniquos. Non enim non esset magna laus Dei justitia ipsa qua iniqui damnantur: magna laus esset. Fecisti hominem, dedisti ei liberum arbitrium, in paradiso collocasti, praeceptum imposuisti, mortem, si praeceptum violaret, ju
Abbreviated transcription (Latin):
thobi. quȩ ait uiro suo ubi sunt iusticiȩ tuẽ ad
hoc dicebat ut displiceret illi ds. qͥ illũ fecerat exĩ.
Ed cum illi displiceret cõmntteretur anima yple.
ut tibi displiceat ads in his que pateris aut ut
oderus homines ꝑ quos pateris. non cõmittitur
ai̾a tua securiis dicis qd̾ sequit᷑. Ego autẽ semꝑ
inte sꝑabo: et adiciam suꝑ omnẽ laudẽ tuam
Quid ẽ hoc: Monere nos debet adiciã suꝑ ominẽ
laudẽ tuã. ꝑfectiorem facturꝰ es laudẽ dĩ: Est
aliquid qd suꝑadiciatur: Si iam om̃is illa laus
s tu quid adiecturus es: Laudatus ẽ ds in oĩbꝰ
bonis factis suis. in om̃i creatura sua᷑ in omni
institutio e rerũ om̃iũ: ĩngub̾natiõe et regimi¬
ne scłoꝵ in ordine tempoꝵ. in enmentia cęli.
in fecunditate t̾rarũ. in circũ fusione maris.
In om̃i p̃pollentia nascentis ubiq ereaturȩ. in
ipsis filiis hominũ in danda lege in lib̾andis

Expanded text:
Tobiae, quae ait marito: Ubi sunt justitiae tuae ? Ad Tobiae, quae ait marito: Ubi sunt justitiae tuae ? Ad hoc dicebat, ut displiceret illi Deus, qui illum fecerat caecum; et cum illi displiceret, committeretur anima ipsiusut tibi displiceat Deus in his quae pateris, aut ut oderis homines per quos pateris, non committitur anima tua; sed securus dicis quod sequitur: Ego autem semper inQuid est hoc? Movere nos debet, adjiciam super omnem laudem tuam. Perfectiorem facturus es laudem Dei? est aliquid quod superadjiciatur? si jam omnis illa laus est, tu quid adjecturus es? Laudatus est Deus in omnibus bonis factis suis, in omni creatura sua, in omni institutione rerum omnium, in gubernatione et regimine saeculorum, in ordine temporum, in eminentia coeli, in fecunditate terrarum, in circumfusione maris, in omni praepollentia nascentis ubique creaturae, in ipsis filiis hominum, in danda lege, in liberandis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam seuire uidebatur et stephanꝰ: quando ore
flamanti uerba illa iaculabatur dura ceruice.
et ñ curũciso corde et aurib uossemꝑ resistitis
spui scõ. Quã accensa iracundia: ꝗͣ uehemens
aduersum inimicos cõmissa tͥ uidet᷑ aĩa ipsius:
Absit. Salutẽ ipsoꝵ requirebat.: freneticos ma¬
leseiuentes uerbis ligabat: Nã uide quia non
erat cõmissa anima ipsius: ñ solũ contra d̾m. s
nec contra ipsos Dñe inquit iħu: accipe sp̃m̃
meũ: Non ei displicuit iħc. quia passus erat la¬
pidationem ꝓ uerbo ipsius Non gͦ erat cõmis-¬
sa anima eiꝰ contra dm̃ Itẽ dixit:. Dñe ne statu¬
as illis hoc delictum: Non gͦ erat cõmissa anima
mats eiuis contra inimicos suos. Induantur confusiõe
et uerecundia. qui cogitant mͥ mala. Hoc enim
querunt om̃s qui me tribulant. mala querunt:
Quȩ mala quȩrebat etiam mulier illa quando sug¬
gessit: dic aliquid indm ẽt morere. St illa ueor

Expanded text:
Nam saevire videbatur et Stephanus, quando ore Nam saevire videbatur et Stephanus, quando ore flammanti verba illa jaculabatur: Dura cervice, et non circumcisi corde et auribus, vos semper resistitis Spiritui sancto. Quam accensa iracundia, quam vehemens adversus inimicos! Commissa tibi videtur anima ipsius. Absit. Salutem ipsorum requirebat; phreneticos male saevientes verbis ligabat. Nam vide quia non erat commissa anima ipsius, non solum contra Deum, sed nec contra ipsos: Domine, inquit, Jesu, accipe spiritum meum. Non ei displicuit Jesus, quia passus erat lapidationem pro verbo ipsius; non ergo erat commissa anima ejus contra Deum. Item dixit, Domine, ne statuas illis hoc delictum : non ergo erat commissa anima ejus, nec contra inimicos suos. Induantur confusionem et verecundiam, qui cogitant mihi mala. Hoc enim quaerunt omnes qui me tribulant; mala mihi quaerunt. Quae mala quaerebat etiam mulier illa, quando suggessit: Dic aliquid in Deum, et morere . Et illa uxor
Abbreviated transcription (Latin):
quiꝰs: nec contiea ipsos qui ista tͥ faciunt. Si enm
uripsos odio habueris. et contra illos cõmissa ẽ
anma tua ꝓrsius illi grãs age ꝓ istis ora. forte
eñ et dratio ꝓ ipsis ẽ ista quã audisti: c̃onfundan¬
tur et deficiant cõmittentes animã meã. Con¬
fundantur et deficiant. Multũ de iusticia sua
p̃sumunt gͣ confundant᷑. Hoc illis expedit ut
peccata sua cognoseant: unde confundant᷑ et
deficiant. Male enim de uirib suis p̃sumebañ
Bonũ gͦ illis optauit. ut confundantur de ma¬
lis suis. et deficiant a ꝑuersis uirib suis: et tunc
iã defecti et confusi. quęrant illuminatorẽ a cos-¬
fusione: et refectorẽ a defectioe Deniq uide qͥd
sequitur. Induantur confusionẽ et uerecundiã:
qui cogitant mͥmala Confusionẽ et uerecundiã.
Confusionẽ de mala conscientia: uerecundiã:
ꝓpt̾ modestiam: Fiat hoc in illis: et boni erunt:
Nontͥ uideatur seuire: utinã exaudia tur ꝓ illis

Expanded text:
Deum, sed nec contra eos ipsos qui tibi ista faciunt. Si enim vel ipsos odio habueris; et contra illos commissa est anima tua. Prorsus illi gratias age; pro istis ora. Forte enim et oratio pro ipsis est ista quam audisti: Confundantur et deficiant committentes animare meam. Confundantur et deficiant: multum enim de justitia sua praesumunt; ergo confundantur. Hoc illis expedit ut peccata sua cognoscant, unde confundantur et deficiant, male enim de viribus suis praesumebant; Bonum ergo illis optavit, ut confundantur de malis suis, et deficiant a perversis viribus suis; et tunc jam defecti et confusi quaerant illuminatorem a confusione, et refectorem a defectione. Denique vide quid sequitur: Induantur confusionem et verecundiam, qui cogitant mihi mala. Confusionem et verecundiam: confusionem de mala conscientia; verecundiam propter modestiam. Fiat hoc in illis, et boni erunt. Non tibi videatur saevire: utinam exaudiatur pro illis!
Abbreviated transcription (Latin):
carnem qui ẽ suꝑ om̃ia łs benedictus in scła
ds dereliquit eum: Absit. S in uetere nr̃o uox
nr̃a erat qͥuia simul crucifixiis ẽ uetus homo
quia maria de adam erat: Ergo quod ulĩ puta¬
uerunti hoc de cruce dixit: Quare me dereliꝗsti.¬
Quare me isti derelictum putant malo suioꝯs
Quid ẽ derelictum putant malo suo  Sienom
hoc fr̃s accipiamus ex m̃bris xp̃i. et uocẽ nr̃ãm
in his uerbis agnoscamus: qa et ille tales uoces
exꝑsona nr̃a habuit. ñ expotentia et maiestate
sua s ex eo qd factus ẽ ꝓpter nos: ñ scđm id qd̾ erat

Expanded text:
qui est super omnia Deus benedictus in saecula , Deus dereliquit illum? Absit. Sed in veteri nostro vox nostra est, quia simul crucifixus est vetus homo rpus acceperat, quia Maria de Adam erat. Ergo quod illi putaverunt, hoc de cruce dixit: Quare me dereliQuare me isti derelictum putant malo suo? Quid est, derelictum putant malo suo? Si enimhoc, fratres, accipiamus ex membris Christi, et vocem nostram in his verbis agnoscamus: quia et ille tales voces ex persona nostra habuit, non ex potentia et majestate sua; sed ex eo quod factus est propter nos, non secundum id quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
dab. et eoꝵ qui pͥmi captiui ducti st̃: Ionadab ho¬
mo fuit quidã. Cõm̃datur nobis ex ꝓpħia hiere¬
miȩ: qui filiis suis p̃ceꝑat ut uinũ ñ bib̾ent. neq
in domib residerent: s in tab̃nacłis habitareñ:

Expanded text:
dab, et eorum qui primi captivi ducti sunt. Jonadab hodab, et eorum qui primi captivi ducti sunt. Jonadab homo fuit quidam, commendatur nobis ex prophetia Jeremiae, qui filiis suis praeceperat ut vinum non biberent, neque in dom
Abbreviated transcription (Latin):
ut unꝰqͥst peccator et iniquus ĩa de se desperans.
iã habens quas gladiatoriũ animũ ut id̾o faciat
qͥcqͥd uult. quia necessario dampnandus ẽ. respici-¬
at tñ ad paulũ apłm cui tanta crudelitas tantaq
malicia a do donata ẽ: ut ñ de se desꝑando conuer¬
tatur ad dm̃ Hanc grãm cõm̃dat nob ds̃. et in
isto psalmo intueamur illum iudeamus an ita
sit. an forte ego aliter suspicer Et enĩ arbitror hc̃
eum habere affectũ. et hoc om̃ib ꝓpe sius sillabis
diocris cordis homo attente audiens uerba eiꝰdẽ
psalmi saꝑet hoc: et forte ipsis uerbis si aliud ha¬
bebat in corde mutaretur: et fieret qd hic sonat
Quid ẽ hoc: Ut tota spes nr̃a indõsit. nichilꝙ
de nob̾ tanꝗͣ de nr̃is uirib p̃sumamꝰ ne nr̃m faci¬
entes qd̾ ab illo ẽ. et qd̾ accepimꝰ amittamꝰ: litulus¬
gͦ psalmi huiꝰ ut solet titulus psalmi indicans h
mine quid agatur in domo: ipsi dauid filioꝵ iona¬

Expanded text:
eccator et iniquus jam de se desperans, jam habens quasi gladiatorium animum, ut ideo faciat quidquid vult, quia necessario damnandus est, respiciat tamen ad apostolum Paulum, cui tanta crudelitas, tantaque malitia a Deo donata est; et, non de se desperando, convertatur ad Deum. Hanc ergo gratiam commendat nobis Deus et in isto psalmo; intueamur illum, et videamus an ita sit, an forte ego aliter suspicer. Etenim arbitror hunc eum habere affectum, et hoc omnibus prope suis syllabis diocris cordis homo, attente audiens verba ejusdem psalmi, saperet hoc; et forte ipsis verbis, si aliud habebat in corde, mutaretur, et fieret quod hic sonat. Quid est hoc? Ut tota spes nostra in Deo sit, nihilque de nobis tanquam de nostris viribus praesumamus; ne nostrum facientes quod ab illo e psalmi hujus, ut solet titulus indicans in limine quid agatur in domo: Ipsi David filiorum Jona
Abbreviated transcription (Latin):
de cuiꝰ cõmendatiõe habebat iudeos inimicos. ue-¬
lut de legis littera p̃sumentes: et tanꝗͣ iusticiam
suam diligentes atq iactantes: De quibꝰ dicit: testi¬
moniũ ꝑhibeo de illis quia zelũ dĩhabent. s non
scđm scientiã Et tanꝗͣ ei diceret᷑. quid ẽ enĩ habe¬
re relũ dĩ ñ scd̾m scientiã. continuo subiecit: Igno
rantes enim dĩ iusticiam. et suã uolentes constitu¬
ere. iusticiȩ dĩ ñ st̃ subiecti Głantes inqͥt tanquã
de oꝑib excludunt a se gr̾am : et tanꝗͣ de sanitate
falsa p̃sum̃tes respuunt medicinã: Cont᷑ tales enĩ
et dñs dixerat:. Nonueni uocare iustos ħ peccato¬
res in pęnitentiã. Non ẽ opus sanis medicꝰ s ma-

Expanded text:
de cujus commendatione habebat Judaeos inimicos, velut de Legis littera praesumentes, et tanquam justitiam suam diligentes atque jactantes; de quibus dicit: Testimonium perhibeo illis, quia zelum Dei habent, sed non secundum scientiam. Et tanquam ei diceretur, Quid est enim habere zelum Dei non secundum iam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Gloriantes, inquit, tanquam de operibus, excludunt a se gratiam; et tanquam de sanitate sua falsa praesumentes respuunt medicinam. Contra tales enim et Dominus dixerat: Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam; non e
Abbreviated transcription (Latin):
men eiꝰ int̾pretat᷑ Qui st̃ gͦ qui pͥmi captiuii du¬
ctist̃: Ducti st̃ filii isrł captiui pͥmi. et scđi. et
tercii: S ꝓ his psalmꝰ. aut de his psalmꝰ qͥ pͥni
dicit. ñ de illis se loqui qui hoĩes nescio qui.
nescio quando irruentib hostibꝰ in babyloniã
captiui ducti st̃ ex iherłm S qͥd dicit psalmꝰ:
Qiud nͥ qd̾ audistis ab apło: Cõmendat nobis
grãm dĩ cõmendat nobis quia nos ꝑ nosinet ip.¬
sos nichil sumꝰ: Cõmendat nob̃. quia qͥcqͥd sumꝰ¬

Expanded text:
ui primi captivi ducti sunt? Ducti sunt filii Israel captivi primi, et secundi, et tertii; sed pro his Psalmus, aut de his Psalmus, qui primi dicit, non de illis se loqui, qui homines nescio qui, nescio quando, irruentibus hostibus, in Babyloniam captivi ducti sunt ex Jerusalem. Sed dicit Psalmus, quid, nisi quod audistis ab Apostolo? Commendat nobis gratiam Dei; commendat nobis, quia nos per nosmetipsos nihil sumus: commendat nobis, quia quidquid sum
Abbreviated transcription (Latin):
in m̃bris meis repugnantẽ legi m̃tis meȩ. ẽt cap-¬
quum me ducentẽ in lege peccati q̃ ẽ in m̃bris
meis EScce habes duci captiuũ:. Quid gͦ cõm̃dat
captiui Quantũ arbitror et hoc elucet. qm̃ in cõꝑa¬
tione filioꝵ ionadab. om̃is inobedientia culpata ẽ

Expanded text:
meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Ecce habes duci captivum. Quid ergo commendat captivi. Quantum arbitror, et hoc elucet. Quoniam in comparatione filiorum Jonadab omnis inobedientia culpata est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nom̃ib scripturis scĩs grã dĩ quȩ lib̾at nos com¬
mendat se nob: ut cõmendatos habeat nos Hoc
in isto psalmo cantatur: de qͦ cũ urã caritate loqͥ
suscepimus Aderit dñs ut sic eam corde concipiã.
quomͦ dignũ ẽ. et sic eã ꝓmã quomͦ expedit nob̃
Multũ enĩ monet dĩ amor et timor Timor quia
iustꝰ ẽ amor. quia misericors : Auis enĩ ei diceret
qͥd fecisti si dampnaret iustũ : Quanta gͦ miscđia¬

Expanded text:
omnibus Scripturis sanctis, gratia Dei quae liberat nos commendat se nobis, ut commendatos habeat nos. Hoc in isto psalmo canitur, de quo cum Vestra Charitate loqui suscepimus. Aderit Dominus, ut sic eam corde concipiam, quomodo dignum est; et sic eam promam, quomodo expedit vobis. Multum enim movet Dei amor et timor: timor Dei, quia justus est; amor, quia misericors est. Quis enim ei diceret, Quid fecisti , si damnaret injustum? Quanta ergo miseri
Abbreviated transcription (Latin):
reri omĩum oꝑantiũ iniquitatẽ. quasi blandiens
peccatis. aut non eradicans peccata. Prstis aut
punis aut punit. Uis non puniat : Puni tulã
et ilud fecisti: quod impunitũ ee̾ ñ possit s a te
puniatur potius: ut facias quod in illo psalmo
scͥptuł ẽ. p̃ uenianus faciem eiꝰ inconfessione. Qͥo
ipse attendat ut puniat. tu p̃ueni confitendo
et puniꝰ. hon ille inueniat quod puniat. q cum
punis tu iniquitatẽ. facis equitatẽ et ideo tin
miserebitur dĩ: qi iã te opantẽ equitatẽ inuenit
dl̃. Quid ẽ oꝑantẽ eqͥtatem: Quia hoc inte odisti.
quod et ille odit: lit incipias placere đo. dũ hoc in
te punis. quod displicet do. Nam non potest impu¬
nitum relinqui peccatum: qm̃ uerũ ẽ ne misere¬

Expanded text:
reri omnium operantium iniquitatem quasi blandiens reri omnium operantium iniquitatem quasi blandiens peccatis, aut non eradicans peccata. Prorsus aut punis, aut punit. Vis non puniat? Puni, tu. Nam et illud fecisti quod impunitum esse non possit: sed a te puniatur potius, ut facias quod in illo psalmo scriptum est, Praeveniamus faciem ejus in confessione . Quid ipse attendat ut puniat, tu praeveni confitendo et puni. Non ille inveniat quod puniat. Quia cum tu punis iniquitatem, facis aequitatem. Et ideo tui miserebitur Deus, quia jam te operantem aequitatem invenit Deus. Quid est, operantem aequitatem? Quia hoc in te odisti, quod et ille odit; ut incipias placere Deo, dum hoc in te punis quod displicet Deo. Nam non potest impunitum relinqui peccatum: quoniam ver
Abbreviated transcription (Latin):
ret:. Nonne iđ agens eo tendens cedem spirans et
anhelans sic̃ de illo scͥptura testatur. decelo uoca¬
cus ẽ uoce sublimi: deiectus. erectus. excecatus. il¬
luminatus. occisus. uiuificatus ꝑditus. redditꝰ.:
Quo merito: Nichil nos dicamus: i ꝑsĩ potius au¬
diamus. Qui prius inquit fui blasphemꝰ et ꝑ se¬
cutor. et iniuriosus: s miscdiã consetutus sum. Cer¬
te non mi serearis omĩũ qͥ oꝑantur iniquitatem
hoc duob modis intelligi potest. siue quia omĩ¬
no nulla peccata impunita relinquit d̾s: siue
quod ẽ quedã iniquitas. quã qui oꝑantur omĩ¬
no eoꝵ d̾s non miserertur. Scd̾m istos duos modos
breuit᷑ quantũ tem poris sufficit: aliquid loqua
ue sit puniatur necesse ẽ: aut abipso homine pe-¬
nitente. autadeo uindicante. Nam et quẽ penitet.
punit se ipsum. Q fr̃s puniamus peccata nr̃a: si
querimus miscłiam di. Non pocest deus mise¬

Expanded text:
ret? nonne id agens, eo tendens, caedem spirans et ret? nonne id agens, eo tendens, caedem spirans et anhelans, sicut de illo Scriptura attestatur, de coelo vocatus est voce sublimi, dejectus, erectus, excaecatus, illuminatus, occisus, vivificatus, perditus, redditus ? Quo merito? Nihil nos dicamus; ipsum potius audiamus: Qui prius fui, inquit, blasphemus, et persecutor, et injuriosus; sed misericordiam consecutus sum . Certe, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem, hoc duobus modis intelligi potest: sive quia omnino nulla peccata impunita relinquit Deus; sive quod est quno eorum Deus non miseretur. Secundum istos duos modos, breviter quantum temporis sufficit aliquid loquam magnave sit, puniatur necesse est, aut ab ipso homine poenitente, aut a Deo vindicante. Nam et quem poenitet, punit seipsum. Ergo, fratres, puniamus nostra peccata, si quaerimus misericordiam Dei. Non potest Deus mise
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds isrł uniuerse terre uocabitur Et tu dñe
dsiurrictũ ds isrł. intende aduisitandũ omnes
gentes. Intende inquã ad uisitandũ om̃s gentes:
non miserearis omĩũ qui oꝑant᷑ iniquita temhic
plane t̾ruit. Quem ñt̃reat : aͥs ad suã conscientiã
rediens ñ contremiscat᷑. Que etiam sibi conscia est
pietatis. mirum nisi aliquid conscia sit etiã ini¬
quitatis. Quicũq enim peccatum facit: ẽt iniqͥta¬
tem facit. Sienĩ iniquitates obseruaueris dñẽ:
dñe quis sustinebit: Et tam̃ uerũ ẽ nec frustra
dictũ nec uacare omnino potest aut poterit.
Nemiserearis omĩũ qui oꝑantur iniquitatẽ
s ed etiam misertus ẽ pauli: q̃ui pͥmo saulus o¬
perabat᷑ iniquitatẽ. Quid enĩ fecit boni unde ꝓmere¬
retur dm̃. Nonne scõs eius ad mortẽ attrahe¬
bat: Nonne epłas aprincipib sacerdotũ ferebat:
ut uhicumq xp̃ĩanos inuenisset. ad penam rape¬

Expanded text:
Dominus Deus Israel universae terrae vocabitur . Et tu Domine Dominus Deus Israel universae terrae vocabitur . Et tu Domine Deus virtutum, Deus Israel, intende ad visitandum omnes gentes: intende, inquam, ad visitandum omnes gentes. 12. Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Hic plane terruit. Quem non terreat? Quis ad suam conscientiam rediens non contremiscat? Quae etiamsi sibi conscia est pietatis, mirum nisi aliquid conscia sit etiam iniquitatis. Quicumque enim peccatum facit, et iniquitatem facit . Si enim iniquitates observaveris, Domine, Domine, quis sustinebit . Et tamen verum est, nec frustra dictum, nec vacare omnino potest aut poterit, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Sed ecce misertus est Pauli qui primo Saulus operabatur iniquitatem: quid enim fecit boni, unde promereretur Deum? Nonne sanctos ejus ad mortem attrahebat? nonne epistolas a principibus sacerdotum ferebat, ut ubicumque Christianos invenisset, ad poenam rape
Abbreviated transcription (Latin):
tera tene bonos. insinstra tene malos. donec ueni¬
at uentilabrum: posside tam̃ om̃s gentes Inuren¬
tur adnuptias boni et mali: impleantur nuptie
recunbentiui Seruoꝵ ẽ inuitare: dñ separare En¬
am atq etiã indexteram atq sinistrã. extende de
men enĩ tuũ hereditabit gentes: et ciuitates deser¬
ce m habitabis. Deserte adeo deserte a ꝓphis. deserte
ab apsis deserie ab euũgłio: plene demonis Cutta¬
ces que deserte erant inhabitabis ñ ẽ quod metuas
preualebis enĩ nec erubescas quod detestabilis
fueris. Ergo qr in surrȩxerunt suꝑ me fortes ne
erubescas. Quando contra nom̃. xpĩanum leges
ferebantur. quando ignominia et infamiaerat
eẽ xp̃ianũ nec erubescas quod detestabilis fue¬
ris. Confusionẽ enĩ in ꝑpetuũ obliuisceris. igno¬
minie uiduitatis tue noneris memor: q̃m̃ egosũ
dñs qui facio te dñs nom̃ ẽ ei. Et quieruit te. ipse

Expanded text:
tera tene bonos, in sinistra tene malos , donec venitera tene bonos, in sinistra tene malos , donec veniat ventilabrum : posside tamen omnes gentes. Invitentur ad nuptias boni et mali, impleantur nuptiae recumbentium : servorum est invitare, Domini separare. Etiam atque etiam inSemen enim tuum haereditabit gentes; et civitates quaedesertae a Prophetis, desertae ab Apostolis, desertae ab Evangelio, plenae daemoniis. Civitates quae desertae erant inhabitabis. Non est quod metuas; praevalebis enim: nec erubescas quod detestabilis fueris. Ergo, quia insurrexerunt super me fortes, ne erubescas; quando contra nomen christianum leges ferebantur, quando ignominia et infamia erat esse christianum. Ne erubescas quod detestabilis fueris: confusionem enim in perpetuum oblivisceris; ignominiae viduitatis tuae non eris memor. Quoniam ego sum Dominus qui facio te: Dominus nomen est ei; et qui eruit te, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
putaris nisi cds uniꝰ gentis. que te colit cum om̃s
gentes idola colant: tu ds isrł. Intende aduisitan¬
dum om̃s gentes. Impleatur illa ꝓphetia inqua
ꝑ saias ex psona tua allo quitur eccł̃am tuam
scãm ciuitatem tuam: sterilẽ ilam. cinus mul¬
tifilii deserte. magis quam eiꝰ quehabet uirũ
Ei quippe dictũ ẽ. Letare sterilis que ñ paris e¬
rumpe et exclama que ñ parturis. Quia mia¬
tifilii deserte. magis qua eiꝰ que habet uicũ.
magis quam gentis uidee que habet uirum
que accepit legem: magis quã eius gentis que
habuit euidentẽ regẽ. Nam tuus rex latet et
plures ⁊÷ fili sunt ex occulto sponso. Engo ei dicit᷑
multi filis deserte magis quã eiꝰ que habet urĩ
Deinde adiungit ꝓpħa. Suata locum taber nacłi
tusetauleas tuas confige Nlon ẽ quod parcas. exten¬
de longius funiculos tuos. et ꝑalos ualidos consti¬
tue etiam atq etiã indexterã atꝙ sinstram. Indler¬

Expanded text:
putaris nisi Deus unius gentis quae te colit, cum omnes putaris nisi Deus unius gentis quae te colit, cum omnes gentes idola colant, tu Deus Israel, intende ad visitandum omnes gentes. Impleatur ista prophetia, in qua Isaias ex persona tua alloquitur Ecclesiam tuam, sanctam civitatem tuam, sterilem illam cujus multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum. Ei quippe dictum est: Laetare sterilis quae non paris, erumpe et exclama quae non parturis; quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum: magis quam gentis Judaeae quae habet virum, quae accepit Legem; magis quam ejus gentis quae habuit evidentem regem. Nam tuus rex latet, et plures tibi filii sunt ex occulto sponso. Ergo ei dicitur: Multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum. Deinde adjungit Propheta: Dilata locum tabernaculi tui, et aulas tuas confige; non est quod parcas: extende longius funiculos tuos, et palos validos constitue, etiam atque etiam in dexteram atque sinistram. In dex
Abbreviated transcription (Latin):
breue ad aliqued magnũ applicamꝰ uidere quantũ
ad qͣntũ sit si inequale inuenerimꝰ. ita solem loqui:
noccurrit. Sigͦ equale e occurrit Ergo occursusel
usq ad summum cęli: quia equalis ẽ patri. Talem se
uolebat in notescere fidelib suis: qui direrat. Noli
me tangere. hoc uolebat prestari a patre sidelib
suis qui dicebat. Erurge inoccursũ meũ etuide
Inoit se q t eq̃t ĩ et uide ꝯdẽ uide : ficuideri qd teq̃t sũ.
Quandiu m philipus dicet ostende nob patre et
sufficit nobis quã diu ego dicã. tanto tempore
uobiscum sũ. et patrẽ non nostis. philippe.qui ui
det me uidet et patrẽ. non credis qi ego in patre. et
pat̾ in me est: et adhuc forte non credit equalem
ex urge moccursum mͥ et uide: fac me uideri. fac te
iuderi: fac notã hominib equalitatẽ mãm. Non
putent uidei se hominẽ crucifixisse: quam uis in
eo non crucifixum sit. nisi quantũ homo erat: ta¬
men noncognouerunt quẽ crucifixerunt. Si enĩ

Expanded text:
 videre quantum ad quantum sit, si inaequale invenerimus, ita solemus loqui, Non occurrit: si autem aequale sit, Occurrit. Ergo occursus ejus usque ad summum coeli, quia aequalis est Patri. Talem se volebat innotescere fidelibus suis, qui dixerat: Noli me tangere. Hoc volebat praestari a Patre fidelibus suis, qui dicebat: Exsurge in occursum mihi, et vide; inQuamdiu mihi Philippus dicit: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? Quamdiu ego dicam, Tanto tempore vobiscum sum, et Patrem non nostis? Philippe, qui me videt, videt et Patrem: non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? et adhuc forte non credit aequalem. Exsurge in occursum mihi, et vide. Fac me videri, fac te videri, fac notam hominibus aequalitatem nostram. Non putent Judaei se hominem crucifixisse. Quamvis in eo non crucifixum sit, nisi in quantum homo erat: tamen non cognoverunt quem crucifixerunt. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
et feceris bonũ. quęre pacẽ. et sequere eã. Iã enĩ
ñchu illam quęres. quia et ipsa occurret tibi ut
de femina natus ẽ. Ueritas de t̾ra orta ẽ. filius
di de carne ꝓcessit. Quid ẽ ueritas: filius di
Quid. ẽ. t̾ra: Caro. Int̾roga unde natꝰ est xp̃c. &
ẽ celũ et terra. S ut iusticia de cęlo ꝓspiceret.
id ẽ. ut iustificarent᷑ homines diuina gr̃a. ueri¬
tas nata ẽ de maria uirgine. ut possit ꝓ illis
iustificandis offerre sacrificiũ. sacrificiũ passi¬
onis. sacrificiũ crucis. Et unde offerret sacri¬
ficiũ ꝓ peccatis nr̃is. nͥ moreretur : Unde autẽ
moreret᷑. nisi a nob̃ acciꝑet ubi moreret᷑: Id est
nͥa nob sumeret carnẽ mortalẽ xp̃c mori ñ pos¬
set. quia uerbũ ñ morit᷑. duinitas ñ moritur.

Expanded text:
et feceris bonum, «quaere pacem, et persequere eam» . Jam enim et feceris bonum, «quaere pacem, et persequere eam» . Jam enim non diu illam quaeres, quia et ipsa occurret tibi, ut de femina natus est. «Veritas de terra orta est:» Filius Dei de carne processit. Quid est veritas? Filius Dei. Quid est terra? Caro. Interroga unde natus est Christuest coelum et terra; sed ut justitia de coelo prospiceret, id est, ut justificarentur homines divina gratia, veritas nata est de Maria virgine; ut posset pro illis justificandis offerre sacrificium, sacrificium passionis, sacrificium crucis. Et unde offerret sacrificium pro peccatis nostris, nisi moreretur? unde autem moreretur, nisi a nobis acciperet ubi moreretur? Id est, nisi a nobis sumeret carnem mortalem, Christus mori non posset; quia Verbum non moritur, divinitas n
Abbreviated transcription (Latin):
Intioga om̃s homines. uis pacẽ: Uno ore tͥ respon¬
dec totũ genꝰ humanũ. opto. cupio. uolo amo.
Aia et iusticiã. quia duȩ amicȩ sunt iusticia et
pax. ipsȩ se osculantur. Si amicã pacis ñ amaue¬
ris. ñ te amabit ipsa pax. nec ueniet ad te. Quid
enĩ magnũ ẽ desidare pacem: Quiuis malus de¬
siderat pacem. Bona enĩ res ẽ pax s fac iusticiam.
quia iusticia et pax se osculant᷑. Non litigant. tu
quare litigas cũ iusticia: Ecce iusticia dicit tibi.
ne furaueris. et ñ audis. ne adulteres: ñ uis audi¬
re. Non facias alteri qd̾ tu pati ñ uis. ñ dicas al¬
teri qd et tͥ dici ñ uis. Inimicꝰ es amicȩ meȩ. dicit
tͥ pax. Quid me queris: Amica sum iusticiȩ. Quẽ¬
cunq inuenero inimicũ amicȩ meȩ. ñ ad illũ
accedo. Uis gͦ uenire ad pacẽ : fac iusticiã. Ideo
aliꝰ psalmꝰ dicit tͥ. declina a malo. et fac bonũ.
Hoc ẽ amare iusticiã. Et cũ declinaueris a malo.

Expanded text:
respondet totum genus humanum: Opto, cupio, volo, amo. Ama et justitiam; quia duae amicae sunt justitia et pax; ipsae se osculantur: si amicam pacis non amaveris, non te amabit ipsa pax, nec veniet ad te. Quid enim magnum est desiderare pacem? Quivis malus desiderat pacem. Bona enim res est pax. Sed fac justitiam; quia justitia et pax se osculantur, non litigant. Tu quare litigas cum justitia? Ecce justitia dicit tibi, Ne fureris; et non audis: Ne adulteres; non vis audire: Non facias alteri quod tu pati non vis, non dicas alteri quod et tibi dici non vis. Inimicus es amicae meae, dicit tibi pax; quid me quaeris? Amica sum justitiae, quemcumque invenero inimicum amicae meae, non ad illum accedo. Vis ergo venire ad pacem? Fac justitiam. Ideo alius psalmus dicit tibi: «Declina a malo, et fac bonum» hoc est amare justitiam; et cum jam declinaveris a malo,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ipsi dm uidebunt. Ergo si nob̾ ꝓmisit ostendẽ
se nob qualis ẽ pulchritudo ipsius: Fr̾s. cogitate
omia ista prlchra quȩ uidetis. quȩ amatis ipse fe-¬
cit. Si hec pulchra st̃. quid ẽ ipse : Si hec magna
st̃ quantus ẽ ipse: Ergo ex istis quȩ hic amamus
illũ magis desidemus. et contẽpnentes ista illum
diligamus. ut ipsa dilectione ꝑ fidem cor munde¬
mus. & mundatũ cor nr̃m inueniat aspectus eiꝰ.
Lux quȩ nob̾ ostenditur: sanos nos debet inue-¬
faciebat illi strepitũ foris. Cohibens gͦ aliquanto
ab strepitu mundi. et auertens se ad se. et a se in il¬
lum cuiꝰ uocẽ audiebat interius. quasi obturans
aurẽ. contra tumultuantẽ uitȩ huiꝰ inquietudi-¬
nem. et contra animã corpore qd̾ corrũpit᷑ aggͣuatã¬

Expanded text:
isit ostendere se nobis. Qualis est pulchritudo ejus, fratres, cogitate. Omnia ista pulchra quae videtis, quae amatis, ipse fecit. Si haec pulchra sunt, quid est ipse? si haec magna sunt, quantus est ipse? Ergo ex istis quae hic amamus, illum magis desideremus; et contemnentes ista, illum diligamus: ut ipsa dilectione per fidem cor mundemus, et mundatum cor nostrum inveniat aspectus illius. Lux quae nobis ostendetur, sanos nos debet invefaciebat illi strepitum foris. Cohibens ergo aliquantum ab strepitu mundi, et avertens se ad se, et a se in illum cujus vocem audiebat interius; quasi obturans aurem contra tumultuantem vitae hujus inquietudinem, et contra animam corpore quod corrumpitur aggra