comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pene uacillau̾nt pedes: pene effusi deuider.¬
sunt gressus mȩi. Quia emulatꝰ sum. L¬
contra iniquos: pacem impioꝵ uidens. Quod
ñ recogitau̾nt de morte sua. ⁊ firmasint uesti¬
bula eoꝵ. In labore hominũ ñ sunt: & cũ romini¬
bus ñ flagellabunt᷑. Ideo nutriti sunt ad suꝑbiã.
circundederunt iniquitatẽ sibi. ꝓcesserunt apĩ¬

Expanded text:
pene vacillaverunt pedes: pene effusi sunt gressus mei. Quia aemulatus sum contra iniquos: pacem impiorum videns. Quod non recogitaverint de morte sua: et firma sint vestibula eorum. In labore hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur. Ideo nutriti sunt ad superbiam: circumdederunt iniquitatem sibi. Processerunt a pi
Abbreviated transcription (Latin):
assune pauꝑẽ: & ꝓpt̾ inopiam eiꝰ ne di¬
miitas eum uacuum. Perde pecuniam
pide in ꝑditionem. Pone thesaurum tuũ
in preceptis altissimi:⁊ ꝓderit tibi magis
quam aurum.
onclude ȩlemosinã in mianu pauꝑis:

Expanded text:
adsume pauperem, et propter inopiam illius ne dimittas eum uacuum. perde pecuniam pidem in perditionem. pone thesaurum tuum in praeceptis altissimi, et proderit tibi magis quam aurum. conclude elemosynam in corde pau
Abbreviated transcription (Latin):
in locum exire: quem accepturꝰ erat in he¬
reditaten. ⁊ exiit nesciens quo iret.
i de moratus est. in t̾ra reꝓmissionis: tã qͣm
in aliȩna in casulis habitando. cum ysaac
et ia cob coheredib reꝓmissionis eiusdem. Ex¬
pectabat enin fundamenta habentẽ eiuitatẽ.
euuis artifex & conditor deus.
ide & ip̃a sarasterilis uirtutẽ in concepti¬
oue seminis accepit. etiam pret̾ tempus

Expanded text:
turus erat in haereditatem, et exiit nesciens quo iret. Fide demoratus est in terra repromissionis tanquam in aliena, in casulis habitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus repromissionis ejusdem. Exspectabat enim fundamenta habentem civitatem, cujus artifex et conditor Deus. Fide et ipsa Sara sterilis, virtutem in conceptione se
Abbreviated transcription (Latin):
uentrum ũ appareittũ. Ia has enintesti¬
llun qnseciti sunt senes.nmo¬
iõx nĩtelligunus aptata eẽ seenla nesbo dei.
ut ex iniusibilib iusibilia fierent.en¬
ide plurimam hostiam abel quiam chaun
obtulit deo: ꝑ quam testimoniũ consecutꝰ
eẽ iustus. testimonium ꝑhibente mun̾ib¬

Expanded text:
apparentium. In hac enim testimonium consecuti sunt senes. Fide intelligimus aptata esse saecula verbo Dei, ut ex invisibilibus visibilia fierent. Fide plurimam hostiam Abel, quam Cain, obtulit Deo, per quam testimonium consecutus est esse justus, testimonium perhibente munerib
Abbreviated transcription (Latin):
secula seculoꝵ am̃.
ogo aũt uos fratres: ut sufferͥbũ
solacii.⁊ enim ꝑ paucis scpsi uob. Sognoᷤᷤ¬
te frẽm nr̃m tumotheum dimissum: cum
quo si celeriꝰ uenerit uidebo uos. Salutate
omnes p̃positos ur̃os. & om̃s sanctos. Salittãt
uos de italia Gratia cũ omnib uobis. Amen.

Expanded text:
ecula saeculorum. Amen. Rogo autem vos, fratres, ut sufferatis verbum solatii. Etenim perpaucis scripsi vobis. Cognoscite fratrem nostrum Timotheum dimissum, cum quo si celerius venerit videbo vos. Salutate omnes praepositos vestros, et omnes sanctos. Salutant vos de Italia
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ mali fecerit. Ne emuleris hominem iiiustũ:
nec imiteris uias eius: qi abhominatio dñi est
omnis illusor. ⁊ cũ simplicib sermocinatio eiꝰ.
Egestas a dño indomo impii: tabernacula aũt
uistoꝵ benedicentur. Ilusores ipse deludet: et
mansuetis dabit grãm. Głam sapientes possi¬
debunt: stultoꝵ exultatio ignominia. .xii.
Udite filii disciplinam patris: & attendite
ut sciatis prudentiam. Donum bonũ tri¬
buam uobis: legem meam ne ðelinqͣtis.
Nam ⁊ ego filius fui patris mȩi tenellus: & uni¬
genitus coram matre mea. ⁊ docebat meatq di¬
cebat. Suscipiat u̾ba mea cortuũ: custodi pre¬
cepta mea ⁊ uiues. Posside sapientiam. posside
prudentiam: ne obliuiscaris. neq declines auer¬
bis oris mei. Ne dimittas eam: & custodiet te.
Dilige eam. et seruabit te. Principiũ sapientie.
posside sapientiam: et in omni possessione tua
adquire prudentiã. Arripe illam: & exaltabit
te. Glorificaberis ab ea. cum eam fueris ample¬

Expanded text:
 mali fecerit. Ne aemuleris hominem injustum, nec imiteris vias ejus: Quia abominatio Domini est omnis illusor, et cum simplicibus sermocinatio ejus. Egestas a Domino in domo impii; tabernacula autem justorum benedicentur. Illusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. Gloriam sapientes possidebunt: stultorum exaltatio, ignominia. Cap. IV. Audite, filii, disciplinam patris, et attendite, ut sciatis prudentiam. Donum bonum tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis. Nam et ego filius fui patris mei, tenellus, et unigenitus coram matre mea: Et docebat me, atque dicebat: Suscipiat verba mea cor tuum, custodi praecepta mea, et vives. Posside sapientiam, posside prudentiam: ne obliviscaris, neque declines a verbis oris mei. Ne dimittas eam, et custodiet te: dilige eam, et servabit te. Principium sapientiae posside sapientiam, et in omni possessione tua acquire prudentiam: Arripe illam, et exaltabit te: glorificaberis ab ea, cum eam fueris ample
Abbreviated transcription (Latin):
uiis tuis cogita illum: & ipse diriget gres¬
sus tuos. Nesis sapiens apud temet ip̃m. Time
dñm: et recede a malo. Sanitas qͥppe erit umbi¬
lico tuo: et irrigatio oss ium tuoꝵ. honora do¬
minum de tua substantia. et de prinitiis om¬
niuia frugumtuarũ: et implebunt᷑ horrea
tua saturitate.⁊ unotorcularia redundabũt.
isciplinam dñi filimiue abitias.x
nec defitias cum ab eo corriperis: quem
enim diligit dñs corripit. et quasi pat̾
in filio complacet sibi. Beatus homo qͥ inuenit
sapientiam: & qui affluit prudentia. Melior
est adquisitio enis negotiatione argenti et au

Expanded text:
et gressus tuos. Ne sis sapiens apud temetipsum: time Dominum, et recede a malo: sanitas quippe erit in umbilico tuo, et inrigatio ossium tuorum. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis omnium frugum tuarum: et implebuntur areae tuae saturitate, et vino torcularia tua redundabunt. isciplinam domini, fili mi, ne abicias, nec deficias, cum ab eo corriperis. quem enim diligit dominus, corripit: et quasi pater in filio conplacet sibi. beatus homo, qui inuenit sapientiam et qui affluit prudentia. melior est adquisitio eius negotiatione argent
Abbreviated transcription (Latin):
lingua extranee. Non concupiscat pul¬
chritudinem eiꝰ cor tuũ: ne capiaris nitti¬
bus illiꝰ. Precium enĩ scorti uix unius ẽ panis:
mulier aũt uiri p̾ciosam animã capit. Hũqd
abscond̾e potest homo ignem insinu suo. ut ue¬
stimenta illius ñ ardeant. aut ambulare suꝑ
prunas.⁊ ñ comburent᷑ plaitoȩ eiꝰ : Sic qͥ ingre¬
ditur ad mulierem proximi sui: ñ erit mundꝰ
cũ tetigerit eã. Non grandis est culpa cũ quis
furatus fuerit: furatur enim ut esurientẽ im¬
pleat animã. Dep̾hensus quoq reddet septu¬
plum: & omnẽ substanciã domus suȩ tradet. Qͥ
aũt adulter est: ꝓpter cordis inopiam ꝑdet ani¬
mam suã. Turpitudinem ⁊ ignominiã congre¬
gat sibi: & obꝓbrium illiꝰ ñ delebitur. qi zelus

Expanded text:
I uersus: Non concupiscat pulchritudinem eius cor tuum, ne capiaris nutibus illius: pretium enim scorti uix unius est panis: mulier autem uiri pretiosam animam capit. numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut uestimeprunas, ut non comburantur plantae ejus? Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus cum tetigerit eam, Non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem impleat animam: Deprehensus quoque reddet septuplum, et omnem substantiam domus suae tradet. Qui autem adulter est, propter cordis inopiam perdet animam suam: Turpitudinem et ignominiam congregat sibi, et opprobrium illius non delebitur:
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sapientia habito in consilio: & eruditis
int̾sum cogitationibꝰ. Timor dñi: odit malũ.
Atrogantiam ⁊ suꝑbiam. ⁊ uam prauã: et os
bilingue detestor. Meum ẽ consiliũ ⁊ egͥtas:
mea prudentia. mea ẽ fortitudo. ꝑ me reges reg¬
nant: & legum conditores uista decernũt. Per
me p̾ncipes imꝑant: & potentes decernũt iusti
ciam. Ego diligentes me diligo: ⁊ qui mane ui¬
gilant ad me inuenient me. Mecum sunt di¬
uitie et głia: opes suꝑbe et iusticia. Melior est
fructus meus auroet lapide precioso: et geni¬
mina mea argento electo. In uiis iusticiȩ ambu¬
lo: in medio semitarũ iuditii: ut ditem diligẽ¬
tes me. ⁊ thesauros eoꝵ repleam.

Expanded text:
lio et eruditis intersum cogitationibus timor Domini odit malum arrogantiam et superbiam et viam pravam et os bilingue detestor meum est consilium et aequitas mea prudentia mea est fortitudo per me reges regnant et legum conditores iusta decernunt per me principes itiam. Ego diligentes me diligo: et qui mane vigilant ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae, et gloria, opes superbae, et justitia. Melior est fructus meus auro, et lapide pretioso, et genimina mea argento electo. In viis justitiae ambulo, in medio semitarum judicii: Ut ditem diligentes me
Abbreviated transcription (Latin):
uelut si auis festinet ad laquęũ. ⁊ nescit qr de
periculo animȩ illius agitur. Nunc g fili audi
me ⁊ attende u̾bis oris mei: ne abstrahatur in
uiis illius menstua. neq decipiaris semitis eiꝰ
Multos enim uuln̾atos deiecit: et fortissimi
quiq intͥfectisunt ab ea. Uie inferi domuseus.
penttͣntes in inferiora mortis. Num quidñ sa¬
pientia clamitat. ⁊ prudentia dat uocemsuã:
Insũmis excelsisq uerticib suꝑ uam in medi
is semitis: stans uixta portas ciuitatis. in ipsis
forib loquiturdicens. O uiri ad uos clamto:
et uox mea ad filios hominũ. Intelligite pat¬
uuli astitiam.⁊ insipientes animadĩttte du¬
dite q̃m de reb magnis locutura sum: apient
labia mea ut rectã predicent. Ueritatem medi¬
tabitur guttur meũ.⁊ labia in ea detestabuit̃
impium. Iusti su̾nt om̃s sermones mei: ñ est
ineis praitim qͥd neq ꝑu̾sum. Reetisuit ntel¬

Expanded text:
velut si avis festinet ad laqueum et nescit quia de velut si avis festinet ad laqueum et nescit quia de periculo animae illius agitur nunc ergo fili audi me et adtende verba oris mei ne abstrahatur in viis illius mens tua neque decipiaris semitis eius multos enim vulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea viae inferi domus eius penetrantes interiora mortis numquid non sapientia clamitat et prudentia dat vocem suam in summis excelsisque verticibus super viam in mediis semitis | stans iuxta portas ciuitatis, in ipsis foribus loquitur dicens: Viri ad uos clamito, et uox mea ad filios hominum. Cum ergo vuli, astutiam, et insipientes, animadvertite, Audite, quoniam de rebus magnis locutura sum: et aperientur labia mea, ut recta praedicent. Veritatem meditabitur guttur meum, et labia mea detestabuntur impium. Justi sunt omnes sermones mei, non est in eis pravum quid, neque perversum. Recti sunt intel
Abbreviated transcription (Latin):
p̾parata ad capiendas aninias: garrula ⁊ uaga.
quietis impatiens: nec ualens in domo consiste¬
re pedib suis. nũc foris. nunc in plateis: ni ne
urta angulos insidians. App̾hensumq deoscu¬
latur iuuenem: et ꝓxaci uultu blandit᷑ dicẽs.
Hictunas ꝓ salute debiui hodie reddidi uota
mea. Iccirto egressa sum in occursum tuũ desi¬
derans te uidere: & repperi. Intexui funib lectũ
meũ: straui tapetib pictis ex egẏpto. Asꝑsi cu¬
bile meũ mirra: aloe & cynamomo. Ueni me¬
briemur uberibus: & fruamur cupitis amplexi¬
bus. donec illucescat dies: ñ est enun uir in do¬
mo sua. Abiit ua longissima. saculũ pecuniȩ
secum tulit: in die plene lunȩ reu̾surus ẽ domũ
suam. Irretiit eũ multis sermonib: et blan¬
ditus labioꝵ ꝓtraxit illũ. Statim eam sequit᷑
quasi bos ductus aduictimã: ⁊ quasi agnus las¬
euuens ⁊ ignorans: et neseit qd̾ ad uncula stul¬
tus trahatur. donec transfigat sagitta iecur eiꝰ.

Expanded text:
apiendas animas garrula et vaga quietis inpatiens nec valens in domo consistere pedibus suis nunc foris nunc in plateis nunc iuxta angulos insidians adprehensumque deosculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute debui hodie reddidi vota mea idcirco egressa sum in occursum tuum desiderans te videre et repperi intexui funibus lectum meum stravi tapetibus pictis ex Aegypto aspersi cubile meum murra et aloe et cinnamomo briemur uberibus, et fruamur cupitis amplexibus, donec illucescat dies. Non enim est vir in domo sua, abiit in via longissima. Sacculum pecuniae secum tulit. In die plenae lunae reversurus est in domum suam. Irretivit eum multis sermonibus, et blanditiis labiorum protraxit illum. Statim eam sequitur quasi bos ductus ad victimam, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahitur, donec transfigat sagi
Abbreviated transcription (Latin):
Serua mandata mea et uiues: et legem meam
qͣsi pupillam oculi tui. Liga eam indigitistuis.
scribe illam intabulis cordis tui. Dic sapientiȩ
soror mea es.⁊ prudentiam uoca amicã tuã: ut
custodiat te a muliere extranea. et ab aliena quȩ
u̾ba sua dulcia facit. De fenestra enĩ domus meȩ
ꝑ cancellos ꝓspexi: et uideo paruulos. Considero
uecordem uiuenem: qui transit ꝑ plateas iuxta
angulum.⁊ ꝓpeiuam domꝰ illius gradit᷑. in obs¬
curo aduesꝑante die. in noctis tenebris ⁊ caligi

Expanded text:
serva mandata mea, et vives: et legem meam quasi pupillam oculi tui. Liga eam in digitis tuis, scribe illam in tabulis cordis tui. Dic sapientiae, soror mea es, et prudentiam voca amicam tuam: Ut custodiat te a muliere extranea, et ab aliena, quae verba sua dulcia facit. De fenestra enim domus meae per cancellos prospexi: Et video parvulos, considero vecordem juvenem, Qui transit in platea juxta angulum, et prope viam domus illius graditur. In obscuro, advesperascente die, in noctis
Abbreviated transcription (Latin):
suo possederunt t̾rani: neq brachiũ eoꝵ saluaũ
eos. Sed dext̾atua ⁊ brachium tuũ: ⁊ lux iultꝰ
ꝓ salutib iacob. In te hostes nr̃os uentilabimꝰ:
in noĩe tuo conculcabimꝰ adu̾sarios nr̃os. Non
enim in arcu meo confidam: neq gladius meus
saluabit me. Quia saluasti nos de hostib nr̃is:
et eos qui od̾unt nos confudisti. In dño gaude¬
bimus tota die: ⁊ in noĩe tuo inet̾num confite¬
bimur. Se m ꝑ e R. Uerum tu ꝓiecisti ⁊ con¬
fudistinos: ⁊ ñ egredieris in exercitibus nr̃is.
Uertisti terga nr̃a hosti: et qui od̾unt nos diri
puerunt nos. Dedisti nos quasi gregem ad uorã¬
dum: & in gentib disꝑsistinos. Uendidisti
ppłm tuũ sine p̾cio: nec grandis fuit cõmitta
sannationẽ ⁊ irrisumis qͥ erant in c̾eucti nr̃o.
Posuisti nos similitudinem ingentibꝰ. cõmo
ruit me. uoce exꝓbrantis ⁊ blasphemantis. a
totuo. Non ẽ conu̾sum retio cor nr̃mꝰ nec de¬
elinauerunt gressus nr̃i a semitatua. Qm̃ deie¬

Expanded text:
suo possederunt terram, neque brachium eorum salvavit eos: Sed dextera tua et brachium tuum et lux vu salutibus Jacob. In te hostes nostros ventilabimus: in nomine tuo conculcabimus adversarios nostros. Non enim in arcu meo confidam: neque gladius meus salvabit me, Quia salvasti nos de hostibus nostris, et eos qui oderant nos, confudisti. In Deo laudabimus tota die, et nomini tuo in aeternum confitebimur. SEMPER. Verum tu projecisti, et confudisti nos: et non egredieris in exercitibus nostris. Vertisti terga npuerunt sibi. Dedisti nos quasi gregem ad vorandum, et in gentihus dispersisti nos. Vendidisti populum tuum sine pretio: nec grandis fuit commutatisannationem et irrisum his qui erant in circuitu nostro. Posuisti nos similitudinem h. parabolam  iruit me. A voce exprobrantis et blasphemantis: a to tuo. Non est conversum retro cor nostrum: nec declinaverunt gressus nostri a semita tua. Quoniam deje
Abbreviated transcription (Latin):
faciet terminos uiduȩ.
bhominatio dñi cogitationes male: & putꝰ
sermo pulcherrimus firmabit᷑ ab eo. Con¬
turbat domũ suam qͥ sectatur auaritiã.
obedientiã: os impioꝵ redundat malis. Longe ẽ
dñs ab impiis: & orationes iustoꝵ exaudiet. Lux
oculoꝵ lȩtificat animã: fama bona impinguat
ossa. Auris q̃ audit increpationes uitȩ. in medio
sapientiũ cõmorabit᷑. Qͥ abicit disciplinã. des¬

Expanded text:
faciet terminos viduae. Abominatio Domini cogitationes malae: et purus sermo pulcherrimus firmabitur ab eo. Conturbat domum suam qui sequitur avaritiam: obedientiam: os impiorum redundat malis. Longe est Dominus ab impiis; et orationes justorum exaudiet. Lux oculorum laetificat animam: fama bona impinguat ossa. Auris quae audit increpationes vitae, in medio sapientium commorabitur. Qui abjicit disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
ius plaudet manib: cum spoponderit
pamosuo. Q meditatur discordias: dilig̃
rslsisi qͥ eraltat os suũ: querit rumiã. Quui
pus ordis est. ñ inueniet bonũ: ⁊ Quttt lui
lim gaidens etatem floridam facit. spurttꝰ
tilio tesireat ossa. Minera de si nuimpi
accipit: ut ꝑutat semitas iuditii. In facie pru¬
dentis lucet sapientia: oculi stultoꝵ infinib
t̾re. Ira patris filius stultus: & dolor matͥs que
genutt eũ. Non ẽ bonum dapnũ iunferre uisto.
nec ꝑcut̾e principem qͥ rectauidicat. Qͥ mode

Expanded text:
tus plaudet manibus cum spoponderit tus plaudet manibus cum spoponderit pro amico suo qui meditatur discordiam diligit rixas et qui exaltat ostium quaerit ruinam qui perversi cordis esAnimus gaudens aetatem floridam facit: spiritus tristis exsiccat ossa. Munera de sinu impius accipit, ut pervertat semitas judicii. In facie prudentis lucet sapientia: oculi stultorum in finibus terrae. Ira patris, filius stultus: et dolor matris quae genuit eum. Non est bonum damnum inferre justo, nec percutere princi
Abbreviated transcription (Latin):
in ruinalȩtatur alt̾ius: ñ erit impunitꝰ. Coro¬
na senũ filii filior: ⁊ głia filioꝵ patres eorum.
Son decent stultumt u̾ba composita: nec priu¬
cipem labium mentiens. Gemina gratissima
expectauio prestolantis: quocũq se i̾terit pry¬
deut̾ intelliget. Qui cęlat delictum: quȩrit
amicicias. Qui altero sermone repetit: seꝑat
federatos. Plus ꝓficit correctio apd̃ prudentẽ.
qͣm centum plage apd stultũ. Semꝑ uirgia
q̃rit malus. angeluis aũt crudelis mittet᷑ contͣ
cum. Erpedit magis urse occurrere raptis fe¬
tibus: quam fatuo confidenti sibi instultitia
sua. Qͥ reddit mala ꝓbonis: ñ recedet malũ
de domo eiꝰ. Qui dimittit aqͣm caput ẽ uigioꝵ:
et aute qͣm patiatur contumeliam iuditiũ dili¬
git deserit. Q qͥ iustificat impium ⁊ qͥ condem¬
nat iuistum: ab hominabilis est ut̾q apd dñm.
Quid ꝓdest habere diuitias stulto cum sapi¬
Uni tempore diligit qui amicus est: et
rater in angustiis comꝓbat᷑. Homostul¬

Expanded text:
rit impunitus. Corona senum filii filiorum; et gloria filiorum patres sui. Non decent stultum verba composita, nec principem labium mentiens. Gemma gratissima exspectatio praestolantis; quocumque se verterit, prudenter intelliget. Qui celat delictum, quaerit amicitias: qui altero sermone repetit, separat foederatos. Plus proficit correptio apud prudentem, quam centum plagae apud stultum. Semper jurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur contra eum. Expedit magis ursae occurrere raptis fetibus, quam fatuo confidenti sibi in stultitia sua. Qui reddit mala pro bonis, non recedet malum de domo ejus. Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum; et antequam patiatur contumeliam iudicium deserit et qui iustificat impium et qui condemnat iustum abominabilis est uterque apud Dominum quid prodest habere divitias stultum cum sapini tempore diligit qui amicus est et frater in angustiis conprobatur homo stul
Abbreviated transcription (Latin):
ti: & qͥ dominatur animo suo expugnatore ur¬
biũ. Soctes mittunt᷑ insinuni: s adño tẽꝑan¬
tur. Melior est bucella sicca cũ gaudio: quã
domus plena uictimis cũ uirgio. Seruus sapi¬
ens dominabit᷑ filiis stultis. ⁊ int̾ fratres here¬
ditatem diuidet. Sic̃ igne ꝓbatur argentũ.
et aurũ camino: ita corda ꝓbat dñs. Malꝰ obe¬
dit lingue inique: & fallor labiis mendacibꝰ.

Expanded text:
qui dominatur animae suae, expugnatore urbium. sortes mittuntur in sinu, sed a domino temperantur. Melior est bucella sicca cum gaudio quam domus plena uictimis cum iurgio. seruus sapiens dominabitur filiis stultis et inter fratres hereditatem diuidet. sicut igne probatur argentum et aurum camino, ita corda probat dominus. malus oboedit linguae iniquae, et fall
Abbreviated transcription (Latin):
tur humiliatur. Q prius respondet qͣm au¬
diat: stultum se eẽ demonstrat. ⁊ confusione
dignũ. Sp̃s uiri sustentat imbecillitatem
suam: sp̃m u̾o ad irascendum facilem. quis
poterit sustinere: Cor prudens possidebit sci¬
entiã: & auris sapientium q̃ret doctrinã. Do¬
num hominis dilatat uiam eiꝰ:⁊ ante princi
pes spacium ei facit. Iustus prior ẽ accusatorsui.
uenit amicꝰ eius ⁊ inuestigabit eũ. Contradie¬
tiones compmit sors: ⁊ int̾ potentes qͦq di¬
iudicat. F rater qͥ adiuuatura fr̃e quasi ciuii¬
tas firma: ⁊ iuditia qͣsi uectes urbiũ. De fruc

Expanded text:
iliatur. Qui prius respondet quam audiat stultum se esse demonstrat, et confusione dignum. Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam: spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere? Cor prudens possidebit scientiam: et auris sapientium quaerit doctrinam. Donum hominis dilatat viam ejus, et ante prusator sui: uenit amicus eius et inuestigabit eum. contradictiones conprimit sors, et inter potentes quoque diiudicat. frater, qui adiuuatur a fratre, quasi ciuitas firma, et iudicia quasi uectes urbium. Item
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ suȩ seruat uiam suã. Contͥcionẽ p̾cedit
suꝑbia. ⁊ ante ruinam ȩxaltat᷑ sp̃s. Melius ẽ
humiliari cũ militib: qͣm diuidere spolia eũ¬
suꝑbis. Eruditus in u̾bo reperiet bona: & qͥm
labitur prudens: et qui dulcis ȩ loqͥo. maiora
reperiet. fons uitȩ eruditio possidentis. doclu¬
na stultoꝵ fatuitas. Cor sapientis erudietos
eiuis: & labiis illius addet grãm. Fauus mellas
u̾ba cõposita: dulcedo anĩme ̃ sin

Expanded text:
Animae suae seruat uiam suam. contritionem praecedit Animae suae seruat uiam suam. contritionem praecedit superbia, et ante ruinam exaltatur spiritus. melius est humiliari cum mitibus qsuperbis. Eruditus in verbo reperiet bona; et quilabitur prudens; et qui dulcis eloquio, majora percipiet fons vitae eruditio possidentis doctrina stultorum fatuitas cor sapientis erudiet os eius et labiis illius addet gratiam favus mellis verba conposita dulcedo animae et san
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationes tuȩ. Uniu̾sa ꝓpt̾ semet ip̃m oꝑatꝰ
est dñs: impium qͦq ad diem malũ. Ab homi¬
natio dñiest omnis arrogans. etiani si manus
ad manũ fuerit: ñ erit innocens. Miscłia et
u̾itate redimit᷑ iniquitas: & inumore dñi decli¬
natura malo. Cum placuerint dño uȩ hõis:
inimicos qͦq eiꝰ conu̾tet ad pacem. Melius est
parũ cum lȩticia: qͣm multi fructus cum ini¬
quitate. Cor hominis disponit iuam suã: sed
dñi est dirigere gressus eiꝰ. Diuinatio in labiis
regis. inuiditio ñ errabit os eiꝰ. Pondus ⁊ state¬
ra iuditia dñi sunt: & oꝑa eiꝰ om̃s lapides secul.
Ab hominabiles regiꝰqui agunt impie: q̃mui
sticia firmat᷑ soluum. Uoluntas regum labia
iusta: qͥ recta loquitur dirigetur. Indignatio
regis nuntii mortis:⁊ uir sapiens placabit eũ.
In hilaritate uultus regis uita: ⁊ clementia eiꝰ
melior est. & adquire prudentiã: qr p̾ciosior
ẽ argento. Semita ustoꝵ declinat mala: custoᷤᷤ

Expanded text:
semetipsum operatus est Dominus; impium quidem ad diem malum. Abominatio Domini omnis arrogans: etiam si manus ad manum fuerit, non erit innocens. Misericordia et veritate redimitur iniquitas: et in timore Domini declinatur a malo. Cum placuerint Domino viae hominis, inimicos quoque ejus convertet ad pacem. Melius est parvum cum justitia, quam multi fructus cum iniquitate. Cor hominis disposuit viam suam: sed Domini est dirigere gressus ejus. Divinatio in labiis regis, in judicio non errabit os ejus. Pondus et statera iudicia domini sunt, et opera eius omnes lapides saeculi. abominabiles regi qui agunt impie, quoniam iustitia firmatur solium. uoluntas regum labia iusta: qui recta loquitur, dirigetur. indignatiregis nuntii mortis, et vir sapiens placabit eum. In hylaritate vultus regis vita, et clementia eius melior est: et adquire prudentiam, quia pretiosior est argento. semita iustorum declinat mala: custos
Abbreviated transcription (Latin):
sua intelligens. Occasiones quexit qui uult
recede ab amico: omni tempore erit expbra
bilis. Non recipit stultus uerba prudentiȩ:
nisi ea dixeris quȩ u̾santur in corde eꝰ.xxii.¬
Mpius cum in ꝓfundum uen̾it peccatorũ
contẽpriit: s sequitur eũ ignominia ⁊ obpro
brium. Aqua ꝑfunda u̾ba ex ore uiri: ⁊ torrẽs
redundans fons sapientiȩ. Acciꝑe ꝑsonã im¬
pii in iuditio ñ est bonum: ut declines a iu̾tate
iuditii. Labia stulti inmiscent se rixis: & os eiꝰ
nirgia ꝓuocat. Os stulti contricio eiꝰ. & labia
ipsius ruina anunȩ eiꝰ. Uerba bilinguis qͣsi
simplicia: ⁊ ip̃a ꝑueniunt usq ad int̾iora uẽ¬
tris. Qͥ mollis et dissolutus est in oꝑe suo: fr̃

Expanded text:
a tegens. Occasiones querit qui uult recedere ab amico; omni tebilis. Non recipit stultus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus. Impius, cum in profundum venerit peccatorum, contemnit: sed sequitur efunda verba ex ore viri et torrens redundans fons sapientiae accipere personam impii non est bonum ut declines a veritate iudicii labia stulti inmiscunt se rixis et os eius iurgia provocat os stulti contritio eius et labia illius ruina animae eius verba bilinguis quasi simplicia et ipsa perveniunt usque ad interiora ventris qui mollis et dissolutus est in opere su
Abbreviated transcription (Latin):
illis eu̾ngłmr qd pred co ingentib. seorsũ aũt
his qui udehantur aliquid ẽẽ. ne forte in ua¬
cuũ curre.ẽ. aut ciscurrissem. Sed neq tytus
qͥ mecũ erat eun ẽẽt gentilis compulsus est
cͥcumeidi. s ꝓpt̾ subintroductos falsos frẽs.
qui suhintroierunt explorare libertatẽ nrãm¬

Expanded text:
edico in gentibus. Seorsum autem his qui videbantur aliquid esse, ne forte in vacuum currerem, aut cucurrissem. Sed neque Titus, qui mecum erat, cum esset gentilis compulsus est circumcidi; sed propter subintroductos falsos fratres qui subintroierunt explorare libertatem n
Abbreviated transcription (Latin):
enim iħu neq c̾cumcisio aliquid ualet neq
p̾pitium: s noua creatura. E quicumiq hãc
regulani secuti fuerint: pax suꝑ illos & mise¬
ricordia et suꝑ isrł dei. De cet̾o nemo mͥ mole¬
stus sit: ego enim stiginata dñi iħu in corpore
meo porto. Gratia dñi nr̃i iħu xͥ: cum spũ ur̃o¬

Expanded text:
 neque praeputium, sed nova creatura. Et quicunque hanc regulam secuti fuerint, pax super illos et misericordia et super Israel Dei. De caetero nemo mihi molestus sit. Ego enim stigmata Domini Jesu in corpore meo porto. Gratia Domini Jesu Christi cum spir
Abbreviated transcription (Latin):
cognitisitis ⁊ deo. quomodo comittiniini tt̾m
ad infiriua & egena elementa. quib denuo
seruire nultis: Hies obseruatis et menses et
temꝑa et anuos: timeo uos: ne forte sine ca
laborailum in uobis. Estote sicut & ego: qr ego
sic̃ uos
niehil me lesistis Sertis aũt. qui apiufit¬

Expanded text:
uomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus denuo servire vultis? Dies observatis, et menses, et tempora et annos. Timeo vos ne forte sine causa laboraverim in vobis. Estote sicut ego, quia et ego sicut vos, nihil me laesistis. Scitis autem quia
Abbreviated transcription (Latin):
qui aũt de libera ꝑ reꝓuuisionẽ. Que suirt ꝑ
allegoriam dicta. Hec enim sunt duo testam̃¬
ta. unum quidem a monte sẏna in seruitutẽ
generans quȩ ẽ agar. Sina eni mons est ĩ ara¬
bia: qui comunetus est ei quȩ nunc ẽ ierłm. ⁊
seruit cum filiis suis. Illa aũt que sursum est

Expanded text:
qui autem de libera per repromissionem, quae sunt in allegoria dicta. Haec enim sunt duo testamenta; unum quidem a monte Sinai in servitutem generans, quod est Agar. Sina enim mons est in Arabia, qui comparatur ei quae nunc est Jerusalem, et servit cum filiis suis; quae autem sursum est
Abbreviated transcription (Latin):
urõs eruissetis  dedissetis ni. Ergo ego iunis
uobis factus sum. uerum dicens uob̾: Emulau¬
tur uos ñ bene: sed exelud̾e uos uolunt ut illoᷤᷤ
emulemini. Bonum aũt ęniulamini in bono
semꝑ: et ñ tautum cũ preseus sum apuduos.
Filioli mei quos ttm parturio donee formetur

Expanded text:
ros eruissetis et dedissetis mihi. Ergo inimicus vobis factus sum, verum dicens vobis? Aemulantur vos non bene, sed excludere vos volunt, ut illos aemulemini. Bonum autem aemulamini in bono semper, et non tantum cum praesens sum apud vos. Filioli mei, quos iterum parturio, do
Abbreviated transcription (Latin):
Et sinulatiomiẽi conseusco n  ceti iudei. mt¬
ut et barnabas duceretur ab eis in illam si mu¬
lationem. Bed cum uidissem qd ñ recte ambu¬
larent ad u̾itatem ȩungelii: dixi cephȩ coram
omnibꝰ. Si tucum iudeus sis gentiliter uiuis
et ñ uidaice. quomͦ gentes cogis uidaizare: Noᷤ¬

Expanded text:
Et simulationi eius consenserunt cęteri Iudei, ita ut Barnabas duceretur ab eis in illam simulationem. Sed cum uidissem, quod non recte ambularent ad ueritatem Euangelii, dixi Cephę coram omnibus: Si tu, cum Iudeus sis, gentiliter uiuis et non Iudaice, quomodo gentes cogis iudaizare?
Abbreviated transcription (Latin):
gloria in secula seculoꝵ anien. Miror
qd sic tanict̾to tͣnsferimini ab eo qui uoᷤ
uocauit ingrãm x: in aliud eungelium.
Qd̾ ñ est aliud: nisi sunt aliqui qui nos
xp̃i. Sedlicet nos aut angłs de celo euñ¬
gelizet uobis preter qͣm qd̾ eungelitaui¬
mus uobis: anathena sit. Sicuit predixi: & ñc
tt̾m dico. Si quis uobis ȩungelizauit preter id

Expanded text:
ror quod sic tam cito transferimini ab eo: qui vos vocavit in gratiam Christi in aliud evangelium: quod non est aliud: nisi sunt aliqui qui vos elium Christi. Sed licet nos aut Angelus de celo evangelizet vobis: preterquam evangelizavimus vobis: anathema sit amen. Sicut predixi et nunc iterum dico. Siquis vobis evangel
Abbreviated transcription (Latin):
deturbabant.⁊ exaltati sunt ualde. et in
orãub istis nemo portabat diadema: nec
induebatur purpura ut magnificaretur
in ea.⁊ qi curiam fecerunt sibi et cotidie cõ¬
sulebant trecenti iugiiti: & consilium
agentes semꝑ de multitudine ut q̃ digna
sunt gerant.⁊ cõmittunt uni homini ma¬
gistratum suũ ꝑ singulos annos dominari
uniu̾sȩ t̾rȩ suȩ. et omnes obediunt uni: et
ñ est inuidia neq zelus int̾ eos. .u.¬
It elegit uidas eupolimũ filium ioh̾is
filium iacob. et iasonem filiũ eleara¬
ri: & misit eos romam constituere cũ
illis amicitiam.⁊ societatem ⁊ ut auferrẽt
ab eis uigum grecoꝵ: qr uid̾unt qd in ser¬
uitutẽ premerent regnum isrł. E abierũt
romã uiam multam ualde: & introierũt
curiam ⁊ dixerunt. Iudas machabeus ⁊ frẽs
euis ⁊ populus uideoꝵ miserunt nos aduoᷤ
sgatuere uobiscum societatem ⁊ pacem: ꝙ
conscribere nos socios & amicos ur̃os. & pla¬
cuit sermo in conspectueoꝵ. Et hoc rescrip¬

Expanded text:
regnabant et exaltati sunt valde et in omnibus istis nemo portabat diadema nec induebatur purpura ut magnificaretur in ea et quia curiam fecerunt sibi et cotidie consulebant trecentos viginti consilium agentes semper de multitudine ut quae digna sunt gerant et committunt uni homini magistratum suum per singulos annos dominari universae terrae suae et omnes oboediunt uni et non est invidia neque zelus inter eos et elegit Iudas Eupolemum filium Iohannis filii Iacob et Iasonem filium Eleazari et misit eos Romam constituere cum illis amicitiam et societatem et ut auferrent ab eis iugum Graecorum quia viderunt quod in servitutem premerent regnum Israhel et abierunt Romam viam multam valde et introierunt curiam et dixerunt Iudas Macchabeus et fratres eius et populus Iudaeorum miserunt nos ad vos statuere vobiscum societatem et pacem et conscribi nos socios et amicos vestros et placuit sermo in conspectu eorum et hoc rescrip
Abbreviated transcription (Latin):
in bello: et obtinuerunt eos. ⁊ antiochũ mag¬
num regem asiȩ qui eis pignam intulerat̃
habens centũ iuginti elefantos. ⁊ exereitũ
magnum ualde contritum ab eis.⁊ q cepe¬
nunt eũ uiuum: & statuerunt ei ut daret
ip̃e ⁊ qui regnau̾nt pꝰ eum tͥbutũ magnum.
et daret oẜsides &e constitutũ. ⁊ regionem me¬
doꝵ. ⁊ lydos. et medos de optimis regionib
eoꝵ. et acceptas eas ab illis ded̾unt eumeni
regi. ⁊ qr qui erant apd̾ elladam uoluerunt
ire et tollere eos. ⁊ innotuit sermo his. ⁊ mi¬
serunt ad eos ducem unũ et pugnau̾nt contͣ
illos: & ceciderunt exillis multi. ⁊ captiuas
duxerunt uxores eoꝵ ⁊ filios. et diripuert̃
eos: & t̾ram eoꝵ possederunt. et destruxert̃
muros eoꝵ.⁊ in seruitutem illos redigerunt
usq in hanc diem: et residua regna ⁊ insu¬
las quȩ aliquando restiterant illis extermi¬
nauerunt et in potestatem redegerũt. cũ
amicis aũt suis & qui in ip̃is requiem habe¬

Expanded text:
nt bello et obtinuerunt eos et Antiochum magnum regem Asiae qui eis pugnam intulerat habens centum viginti elefantos et exercitum magnum valde contritum ab eis et quia ceperunt eum vivum et statuerunt ei ut daret ipse et qui regnaverint post eum tributum magnum et daret obsides et constitutum et regionem Medorum et Lydos et Medos de optimis regionibus eorum et acceptas eas ab illis dederunt Eumeni regi et quia qui erant apud Elladam voluerunt ire et tollere eos et innotuit sermo his et miserunt ad eos ducem unum et pugnaverunt contra illos et ceciderunt ex eis multi et captivas duxerunt uxores eorum et filios et diripuerunt eos et terram eorum possederunt et destruxerunt muros eorum et in servitutem illos redegerunt usque in hunc diem et residua regna et insulas quae aliquando restiterant illis exterminaverunt et in potestatem redegerunt cum amicis autem suis et qui in ipsis requiem habe
Abbreviated transcription (Latin):
It audiuit uidas nom̃ romanoꝵ quia
sunt potentes uirib.⁊ adquiescunt
ad omĩa quȩ postulantur abeis. et qͥ¬
cumq accesserunt ad eos statuerunt eum
us amicitias: & qr sunt potentes uirib. au¬
dierunt prelia eoꝵ et uirtutes bonas quas
faciunt ingalatia. qr obtinuerunt eos et
adeuxerunt sub tribitũ. ⁊ quanta fecerũt
inrgionem yspaniȩ: ⁊ qd in potestate redige¬
nnt metalla argenti ⁊ auri quȩ sunt illic.

Expanded text:
t audivit Iudas nomen Romanorum quia sunt potentes viribus et adquiescunt ad omnia quae postulantur ab eis et quicumque accesserunt ad eos statuerunt cum eis amicitias et quia sunt potentes viribus audierunt proelia eorum et virtutes bonas quas faciunt in Galatia quia obtinuerunt eos et duxerunt sub tributum et quanta fecerunt in regione Hispaniae et quod in potestate redegerunt metalla argenti et auri qu
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Pestilente flagellato: stultus sapien¬
tior erit. Si aũt corripueris sapientem: intel¬
liget disciplinam. Qui affligit patrem et
fugit matrem: ignominiosus erit ⁊ infelix.
Non cesses fili audire doctrinam: nec igno¬
res sermones scientie. Testis iniquus deridet
iuditium: et osimpioꝵ deuorat iniquitatem.
Parata siuit derisorib iuditia: & mallei ꝑeitt¬

Expanded text:
 Pestilente flagellato stultus sapientior erit: sin autem corripueris sapientem, intelliget disciplinam. Qui affligit patrem, et fugit matrem, ignominiosus est et infelix. Non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. Testis iniquus deridet judicium; et os impiorum devorat iniquitatem. Parata sunt derisoribus judicia, et mallei percut
Abbreviated transcription (Latin):
eneratur dño qui nuseret᷑ pauꝑis: et
icissitudinem suam reddetei. Erudi
filium tuũ ne desperes: ad int̾fectionẽ
aũt eius ne ponas animã tuã. Qͥ inpatiens
est sustinebit damnũ: & cũ rapuerit alid̾ ap¬
ponet. Audi consiliũ ⁊ suscipe disciplinam:
ut sis sapiens in nouissimis tuis. Multe co¬
gitationes in corde uiri: uoluntas aũt dñi.
ꝑmanebit. homo indigens misericors est. &
melior est pauꝑ. qͣm uir mendax. Tunor dñi
ad uitam: et in plenitudine cõmorabitur
absq uisitatione pessimi. Abscondit piger¬

Expanded text:
eneratur Domino qui miseretur pauperis: et vicissitudinem suam reddet ei: Erudi filium tuum, ne desperes: ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitationes in corde viri: voluntas autem Domini permanebit. Homo indigens misericors est: et melior est pauper, quam vir mendax. Timor Domini ad vitam: et in plenitudine commorabitur, absque visitatione pessimi  Al. pe
Abbreviated transcription (Latin):
piger arare noluit: mendicabit gͦ estate. et
ñ dabiturei. Sic̃ aqua ꝑfunda sic consilium
in corde uiri: s homo sapiens exhauriet illud.
Multi homines misericordes uocantur. uirũ
aũt fidelemqͥs inueniet: Iustus qͥ ambulat
in simplicitate sua: beatos post se filios d̾elin¬
quet. Rex qͥ sedet in solio iuditii: dissipat õe
malum intuitu suo.¬

Expanded text:
estate et non dabitur ei sicut aqua profunda sic consilium in corde viri sed homo sapiens exhauriet illud multi homines misericordes vocantur virum autem fidelem quis inveniet iustus qui ambulat in simplicitate sua beatos post se filios derelinquet rex qui sedet in solio iudicii dissipat omne malum intuitu suo
Abbreviated transcription (Latin):
timor deiest. Noli despicere hominẽ iustum
pauꝑẽ & noli magnificare uirum peccatorẽ
diuitem. Mlagnus est uidex & potens ẽ in ho¬
nore: & ñ est maior illo qui timet dm̃. Ser¬
uosensato liberi seruunt: & uir prudens¬
et disciplinatus ñ murmurabit coreptus.
& inscius ñ honorabitur. Noli te extollere
in faciendo oꝑa tua: et noli cunctarin tem¬
pore angustiȩ. Melior est qui oꝑatur ⁊ abũ¬
dat in omnibus: qͣm qui głiatur et eget pa¬
ne. fĩh in mansuetudine serua animã tuã:
et da illi honorem scd̾m meritũ suũ. Pectã¬
tem in animam suam quis iustificabit:
& quis honorificabit exhonorantẽ animã
suam: Pauꝑ gloriatur ꝑ disciplinã & ti¬
morem suum: et est homo qui honori ficat᷑
ꝓpter substantiam suam. Qui a ũt głiatur
in puꝑtate. quantomagis in substantia:
Et qui gloriatur in substantia: pauꝑtatẽ¬

Expanded text:
timor dei. non est despicere hominem iustum timor dei. non est despicere hominem iustum pauperem et non magnificare uirum peccatorem diuitem. magnus est iudex et potens est in honore, et non est maior illo qui timet deum. seruoet disciplinatus non murmurabit correptus, et inscius non honorabitur. Noli te extollere in faciendo opera tua, et noli cunctari in tempore angustiae. Melior est qui operatur et abundat in omnibus, quam qui gloriatur et eget pane. Fili, in mansuetudine serva animam tuam, et da illi honorem secundum meritum suum. Peccantem in animam et quis honorificabit exhonorantem animam suam pauper gloriatur per disciplinam et timorem suum et est homo qui honorificatur propter substantiam suam qui gloriatur in paupertate quanto magis in substantia et qui gloriatur in substantia paupertate
Abbreviated transcription (Latin):
hominis. apostatare a deo: qm̃ ab eo qͥ fecit
illum recessit cor eiꝰ. Qm̃ initium peccati ẽ.¬
omnis suꝑbia. qui tenuerit illam adimple¬
bitur maledictis: & subu̾tet eos in finẽ. ꝓp¬
terea exhonorauit dñs conuentus maloꝵ:
et destruxit eosusq in finem. Sedes ducũ
suꝑboꝵ destruxit dñs: et sedere fecit mites
ꝓeis. Radices gentium suꝑbarum arefecit
deus & plantauit huiniles ex ipsis gẽntibꝰ
Terras gentium eitit dñs: & ꝑdidit eas usq
ad fundamentũ. Arefecit exip̃is. ⁊ disꝑdidit
illos: et cessare fecit memoriam eoꝵ a terra.
ꝑdidit deus memoriã suꝑboꝵ: & reliquit
memoriam humilium sensu. Nonẽ crea¬
ta hominib suꝑbia.: neq iracundia nati¬
om mulierum. Senien hominũ horiora¬
bitur: hoc qd̾ timet dm̃. Semenaũt hoc¬
exhonorabitur: quod preterit mandata
dñi. In medio fratrum rectorilloꝵ in ho¬
nore: & qui timent deum erunt mnoculis
illiuis. Gloriadiuitum honoratoꝵ & pauꝑũ:

Expanded text:
hominis apostatare a Deo quoniam ab eo qui fecit illum recessit cor eius quoniam initium peccati omnis superbia qui tenuerit illam adimplebitur maledictis et subvertet eos in finem propterea exhonoravit Dominus conventus malorum et destruxit eos usque in finem sedes ducum superborum destruxit Deus et sedere fecit mites pro illis radices gentium superbarum arefecit Deus et plantavit humiles ex ipsis gentibus terras gentium evertit Dominus et perdidit eas usque ad fundamentum arefecit ex ipsis et disperdidit illos et cessare fecit memoriam eorum a terra perdidit Deus memoriam superborum et reliquit memoriam humilium sensu non est creata hominibus superbia neque iracundia nationi mulierum semen hominum honorabitur hoc qexhonorabitur hominum, quod praeterit mandata domini. in medio fratrum illorum rector in honore, et qui timent dominum erunt in oculis illius. gloria diuitum, honoratorum et pauperum
Abbreviated transcription (Latin):
um meũ. et uidebunt in quem tͣnsfixerunt.
multaq alia quȩ latiori oꝑi reseruamꝰ: & q̃ri¬
te abeo ubi scͥpta sint. Cumq ꝓferre ñ potue¬
rit: uos legite de his exemplarib q̃ nuꝑ a nob̾
ȩdita. maledicoꝵ cotidie linguis confodiun¬
tur. Sed ut ad compendium ueniam: certe
qd̃ illaturꝰ sum equissimũ est. edidi aliquid
quod ñ habetur in greco. uł alit̾ habetur ꝙͣ.
a meu̾sumest: Quid int̾pretem laniant:
introgent hebrȩos. & ip̃is auctorib tnslatio¬
ni mee uel arrogent uel derogent fidem. Por¬
ro aliud est. si clausis qd̾ dicitur oculis mͥ uo¬
lunt maledicere. ⁊ ñ imitantur g̾coꝵ studiũ.
et symniachum. ⁊ theodotionem.⁊ euriose
legunt. et ꝑ origenis laborem. tͣ xã. fła uys.
ecclesiis dedicarunt. Quantomagis latun
grati ẽẽ deberent. qd̾ exultantem cernerent
greciam a se aliquid mutuari: Primũ enim
magnoꝵ sũptuum ẽ.⁊ infinitȩ difficultati
eremplaria posse habere omĩa. demdeetia

Expanded text:
 et, Videbunt in quem compunxerunt; multaque alia, quae latiori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum est? Quid interpretem laniant? interrogent Hebraeos: et ipsis auctoribus, translationi meae vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod dicitur, oculis mihi volunt maledicere, et non imitantur Graecorum studiet Symmachum, et Theodotionem, et curiose legunt, et per Origenis laborem in Ἐξαπλοῖς, Ecclesiis dedicarunt. Quanto magis Latini grati esse deberent, quod exsultantem cernerent Graeciam a se aliquid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
out targumde alis ⁊ ip̃i facere nichil noue¬
nils. Siqui actt sratrum sunt quib ncau
uolumine copia est. distinete ⁊ ꝑ interualla
traseribant. Nichil enim ꝑderit emendasse
librum: nisi emendatio librartoꝵ diligentia
conseruetur. Hec quemqͣm moueat: qd̵ unꝰ
a nobis editus est liber. nec apocrifarũ tercii
et quarti libri somnii delectetur. qr & apud
hebreos ȩz rȩ neemiȩq sermones in unum uo¬
lumen coartant᷑. & quȩ ñ habentur apd̃ illoᷤᷤ
nec de .xx. iiiͬi. senib sunt: ꝓcul abitienda.:
Siquis aũt lix. uobis opposuerit int̾pretes.
quoꝵ exenplaria uarietas ip̃a lacerata ⁊ eu̾¬
sa demonstrat. nec potest utiq uerum asseri
qd diu̾sum est. mitate eum ad ęungelia. in

Expanded text:
care tantum de aliis, et ipsi facere nihil novecare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. Si qui volumine copia est, distincte et per intervalla transcribant. Nihil enim proderit emendasse librum, nisi emendatio librariorum diligentia conservetur. Nec quemquam moveat quod unus a nobis editus liber est: nec apocryphorum tertii et quarti somniis delectetur: quia et apud Hebraeos Ezrae Neemiaeque sermones in unum volumen coarctantur: et quae non habentur apud illos, nec de viginti quatuor senibus sunt, procul abjicienda. Si quis autquorum exemplaria varietas ipsa, lacerata et eversa demonstrat nec potest utique verum asseri quod diversum est, mittite eum ad Evangelia: in
Abbreviated transcription (Latin):
difficilius
sit facere¬
qd̵ poscitis
an negare:
nec dũ sta¬
tuii. Nam
neq nobis
aliquid im¬
ꝑuitib abnuere sententiȩ est: & magnitudo
nors imposititta ceruices prernit. ut ante
lub fasce ruendum sit qͣm leuandũ. Accedũt
Ah iuuidoꝵ studia: qui omne qd̾ scribi¬
mus reprehendendum putant. & int̾dũ con¬
tra se conscientia repugnante lacerant quȩ
ullite legunt: in tantum ut clamare com¬
are dicere. Dñe libera anunam meã a
siniquis: & a liugua dolosa. Tercius an
t. qd semꝑ scribitis atq rescribitis. ut
e x ibrum uobis de hebrȩo tͣnsferam. q̃si ñ
N atis grȩca ⁊ latina uolumina. aut quic¬
quid illud est qd̃ a nobis u̾titur. ñ statim ab
at quidam nitineq aliud fatigando nisi
ddium querere: extremȩ demientiȩ ẽ. Itaq
obscero uos mi domnion & rogatiane karis¬
simi ut priuata lectione contenti librum
n Mredtis in publicumi nec fastidiosis inge¬
atlewros uitetisꝙ eoꝵ supcilium. qui udi¬

Expanded text:
difficilius sit, facere quod poscitis, an negare, necdum statui. Nam neque vobis aliquid imperantibus abnuere, sententiae est: et magnitudo oneris impositi ita cervices premit, ut ante sub fasce ruendum sit, quam levandum. Accedunt ad hoc invidorum studia, qui omne quod scribimus, reprehendendum putant: et interdum contra se conscientia repugnante, publice lacerant quae occulte legunt; in tantum ut clamare compellar, et dicere: Domine, libera animam meam a labiis iniquis et a lingua dolosa . Tertius annus est quod semper scribitis atque rescribitis, ut Ezrae librum vobis de Hebraeo transferam: quasi non habeatis Graeca et Latina volumina: aut quidquid illud est quod a nobis vertitur, non statim ab oait quidam, niti, neque aliud fatigando nisi odium quaerere, extremae dementiae est. Itaque obsecro vos, mi Domnion et Rogatiane charissimi, ut privata lectione contenti, librum non efferatis in publicum, nec fastidiosis ingeratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui judi
Abbreviated transcription (Latin):
et dissipabuntur om̃s qui oꝑantur inqͥtatẽ.
Et exaltabitur qͣsi monocerotis cornu meum.
et senecta mea in oleo uberi. E despiciet au¬
lus meus eosqui insidiantur mͥ: de hisqui
consurgunt ad u̾sum me malignantibau.¬
dit auris mea. Iustus ut palma florebt. it
odnuisin libano nuilt iteabri. Transplautati
indomo dñi: ⁊n at̾rꝯs domus dei nr̃i germina¬
bunt: Ad hue fructificabuntur in senectute
puigues. ⁊ frondentes erunt. Annuntiantes
qr rectus dñs fortitudo mea: & ñ est iniquitas

Expanded text:
 dividentur omnes qui operantur iniquitatem. Et exaltabitur quasi monocerotis cornu meum, et senectus mea in oleo ubere. Et respiciet oculus meus insidiantes mihi, de his qui consurgunt adversum me malignantibus audiet auris mea. Justus ut palma florebit, ut cedrus Libano multiplicabitur. Transplantati in domo Domini: in atriis Dei nostri germinabunt. Adhuc fructificabunt in senectute: pingues et frondentes erunt: Annuntiantes quia rectus Dominus: fortitudo mea, et non est iniquitas
Abbreviated transcription (Latin):
tuo altissims. Ad annuntiandũ ma¬
ne uisccłialutiiã: & fidem tuã in nocte. In de¬
maniisi tuarum laudabo. Quam magnifi¬
cata sunt oꝑa tua dñe: satis ꝓfunde facte sũt
cogitationes tue. Uir insipiens ñ cognoscet.
et stultus ñ inttelliget istud. Germinau̾nt
impii quasi fenum: et floruerunt om̃squi
oꝑantur iniquitatẽ. ut conteranturusq m
semptt̾num. Tu aũt excelsus inetͥnumdñe.

Expanded text:
tuo, Altissime. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam, et fidem tuam in nocte. In demanuum tuarum laudabo. Quam magnificata sunt opera tua, Domine! satis profundae factae sunt cogitationes tuae. Vir insipiens non cognoscet, et stultus non intelliget istud. Germinaverunt impii quasi fenum, et floruerunt omnes qui operantur iniquitatem, ut conterantur usque in sempiternum. Tu autem excelsus: in aeternum h.
Abbreviated transcription (Latin):
irade subluni: ⁊ diutes sedere deoriir: id
seruosin eius. pͥncipes ambus antes qͥsi sere¬
uos super terram.
rei fodit foueam ineidet ineam: et qui
dissipat sepem mordebit eum coluber. Qͥ trans¬
fert lapides affligetur in eis: & qͥ scindit ligna
uulnerabitur ab eis. Si retunsum fuerit fer¬
rum:⁊ hoc ñ ut prĩs hebetatũ erit: multo la¬
bore exacuetur.⁊ post industriã seq̃r sap̃iam.¬

Expanded text:
ere deorsum vidi servos in equis et principes ambulantes quasi servos super terram qui fodit foveam incidet in eam et qui dissipat sepem mordebit eum coluber qui transfert lapides adfligetur in eis et qui scindit ligna vulnerabitur ab eis si retunsum fuerit ferrum et hoc non ut prius sed hebetatum erit multo labore exacuatur et post industriam sequitur sapi