comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
phetiam. Et iste beatꝰ centurio
fidem habuit. sed propħiam ñ
habuit. Ideoq dñs ammirans
magnificat fidem eius suꝑ illũ
qui tunc fuit israel. hoc est su¬
per omnes qui tunc fuerunt
trib israel:. & non suꝑ illum
qui ab initio fuit israel. nec
suꝑ eos qui postea propħȩ et
iusti inuenti sunt in isrł. Am̃
dico uobis: nec in isrł tantã
fidem inueni. sicut in gentib si¬
cut in barbaris. sicut in aliemge¬
nis. Gentes filiũ d̃ me inuocant:
omnipotentẽ unigenitũ confi¬
tentur. Dñm asserunt. & sicut
dñm diligunt. & sicut bene õia
dispensantem adorant. & isrł me
ñ cognouit. & popłs hic me ñ
intellexit. Ideoq beelzebub & sa¬
maritanum appellant. & pecca¬
torem estimant. Iairus isrłis
pͥnceps ꝓ filia sua me petens ñ
citer: antequã moriat᷑ hec filia
mea. Nichodemus doctor isrł
de fidei sacram̃to au diens ait.
Quomͦ potest hoc fieri: Maria
& martha me nimiũ diligentes

Expanded text:
phetiam. Et iste beatus centurio phetiam. Et iste beatus centurio fidem habuit, sed prophetiam non habuit. Ideoque Dominus admirans, magnificat fidem ejus super illum qui tunc fuit Israel, hoc est, super omnes qui tunc fuerunt tribus Israel, et non super illum qui ab initio fuit Israel, nec super eos qui postea prophetae et justi inventi sunt in Israel. Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni, sicut in gentibus, sicut in barbaris, sicut in alienigenis. Gentes Filium Dei me invocant omnipotentem, unigenitum confitentur, Dominum asserunt, et sicut Dominum diligunt, et sicut bene omnia dispensantem adorant: et Israel me non cognovit, et populus meus hic me non intellexit, ideoque Beelzebub et Samaritanum appellant, et peccatorem aestimant . Jairus Israelis princeps, pro filia sua me potens, non citer antequam moriatur filia mea. Nicodemus doctor Israel de fidei sacramento audiens, ait: Quomodo potest hoc fieri ? Maria et Martha me nimium diligentes
Abbreviated transcription (Latin):
aut quale inenarrabile & inesti¬
mabile ꝑcipe sensu. O carissime
quod deo nichil est mirabile. nec
aurum. nec diuitiȩ. nec regna.
nec pͥncipatus. ista omnia sunt
in conspectu eius. tamquam
umbra & sicut nichil. sicut flos
chil p̾ciosum. nisi tantũ una fi¬
des. Hanc mirat᷑. hanc honorifi-¬
cat. hanc acceptabilẽ sibi estimat.
deoq conuertens se ad sequenteᷤ
turbas ait. Amen dico uobis.
hoc uere dico uobis. non inue¬
ni tantam fidem in isrł. Non
in illo priore israel beato iacob
se. Ille ñ tantũ credidit dñm. sed
& ꝓpħauit de eo: &̃ aꝑtius eius
iusticiam demonstrauit. & ma¬
nifestum in carne aduentũ eius.
ploquutꝰ est. Nisi enim credidisset
ei. quomodo de eodem ꝓpħasset:
sic & hi qui de isrł processerunt.
israel enim & ipsi nominati sunt
prophe & iusti. Dauid. ysaias. &
ieremias.hi omnes clare & mani¬
feste eius aduentũ ꝓnunciaue¬
runt. Omnes namq habuer̃t
fidem. habebant enim & pro¬

Expanded text:
et quale, et quam inenarrabile et inaestiet quale, et quam inenarrabile et inaestimabile? Percipe sensu, o charissime! quod Deo nihil est mirabile, nec aurum, nec divitiae, nec regna, nec principatus. Ista omnia sunt in conspectu ejus tanquam umbra, et sicut nihil, sicut flos  nihil pretiosum nisi tantum una fides. Hanc miratur, hanc honorificat, hanc acceptabilem sibi aestimat. Ideoque convertens se ad sequentes turbas, dixit: Amen, dico vobis, hoc est, vere dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel. Non quod in illo priore Israel beato Jacob se; ille enim non tantum credidit Dominum, sedavit de eo, et apertius ejus justitiam demonstravit, et manifestum in carne adventum ejus prolocutus est. Nisi enim credidisset ei, quomodo de eodem prophetasset? Sic hi qui de Israel processerunt. Israel etenim et ipsi nominati sunt prophetae et justi, David, Isaias et Jeremias. Hi omnes clare et manifeste ejus adventum praenuntiaverunt. Omnes namque hi habuerunt fidem, habebant et pro
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ pͥmitiue que exgentib
dño credentiũ facta ẽ. Et ego ait
homo sum sub potestate regis.
uel pͥncipis indignꝰ. ego habeo sub
potestate mea milites & seruos. &
tu habes scõs sub potestate tua
angelos sicut milites. & scõs om̃s
seruos. Ego mando unicuiq &
facit scd̃m preceptũ meũ: & tu
mandas qͦd & statim completur.
Quod enĩ mandas & dicis. fit. Man¬
das: & sine mora ꝑficit᷑. Omnis
enim creatura seruit tibi: & ideo
dic uerbo & ꝑficietur uelociter:
& saluabitur hic puer meus. Of¬
des uiri. o religiositas militis:
quomodo te magnificemus: O
dulcissime amice ueritatis. te ad¬
miratur dñs: & tuam indeficien¬
tem magnificat fidem. Quomo¬
do de tenebris gentium tantũ
rore eorum dm ñ cognoscentiũ.
tanta manifestata est iusticia:
Quomͦ ex ore stultoꝵ idolis ser¬
iuentium: cam limpida effulsit
fides: Audiens gͦ dñs ammira¬
batur eum. Et quid d̾s unige¬
nitus miratur. quantum sit

Expanded text:
imaginem, primitiaeque ex gentibus imaginem, primitiaeque ex gentibus Domino credentium factus est. Ego, ait, homo sum sub potestate regis vel principis, indignus ego habeo sub potestate mea milites et servos et tu habes sub sanctos sub potestate tua angelos sicut milites et omnes sanctos servos. Ego mando unicuique et facit secundum praeceptum meum: et tu mandas quod et statim completur. Quod enim mandas et dicis, et fit. Mandas, et sine mora perficitur. Omnis enim creatura servit tibi, et ideo dic verbo, et perficietur velociter, et sanabitur puer meus. O fides viri, o religiositas militis, quanto te magnificemus, o dulcissime amice veritatis! Te admiratur Dominus, et tuam indeficientem magnificat fidem. Quomodo de tenebris gentium tantum rore eorum Deum non cognoscentium, tanta manifestata est justitia? Quomodo ex ore stultorum idolis servientium tam limpida effulsit fides? Audiens ergo Dominus admirabatur eum. Et quod Deus unigenitus miratur, quantum sit
Abbreviated transcription (Latin):
tectũ credentiũ duplici figura uel
more. Nunc enim quando sc̃i &
religiosi. & deo acceptabiles eccłaꝵ
antistites sub tectum tuũ intrant:
tunc ibidem dñs ꝑ eos ingredit᷑
Et tu sic existimes tanquã dñm
suscipiens. & aliud quando sc̃m
sumiis cibũ: quando illud incor¬
ruptũ accipis epulũ. quando
uite pane & poculo frueris. qͣn¬
do manducas & bibis corpus &
sanguinẽ dñi. tunc dñs sub tec¬
tum tuũ ingreditur. Et tu ergo
humilians te met ipsũ. imitare
hunc centurionẽ & dicito. Dñe
ñ sum dignꝰ ut intres sub tectũ
meũ. Ubi enim indigne ingredi¬
tur. ibi ad iudiciũ ingredit᷑ illi
actipienti. Sed adhuc quid adi¬
cit ille beatus in sequentib: nã
& ego homo sum sub potestate
constitutus. & habeo sub memi¬
lites. & dico huic uade & uadit.
& alii ueni & uenit: & seruo m̃o
fac hoc. & facit. O prudentia. o
intellectus animȩ. o mundicia
cordis. Prior omniũ manifeste

Expanded text:
tectum credentium duplici figura vel tectum credentium duplici figura vel more. Nunc enim quando sancti et religiosi et Deo acceptabiles Ecclesiarum antistites sub tectum tuum intrant, tunc ibidem Dominus per eos ingreditur, et tu sic existimes tanquam Dominum suscipiens. Et aliud, quando sanctum sumis cibum, quando illud incorruptum accipis epulum, quando vitae pane et poculo frueris, quando manducas et bibis carnem et sanguinem Domini, tunc Dominus sub tectum tuum ingreditur. Et tu ergo humilians temetipsum, imitare hunc centurionem et dicito: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Ubi enim indigne ingreditur, ibi ad judicium ingreditur illi accipienti. Sed adhuc quid adjecit ille beatus in sequentibus? Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, et habeo sub me milites, et dico huic, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. O prudentia! o intellectus animae! o munditia cordis! Prior omnium manifestae
Abbreviated transcription (Latin):
tectum meũ. Moyses primitꝰ ille
magnus tuus confabulator. ille
mirabilis tuoꝵ narrator oꝑum.
ille fidelis in tota domo tua. ni¬
mium se humiliauit dicens. ñ
sum dignus ante hesternũ & ter¬
cium diem.Quantomagis ego
dicam. dñe ñ sum dignus. ut
sub tectum meũ intres. Alienige¬
na sum. gentilis sum. miles sũ.
gladio accinctus. sanguinẽ fun¬
dens ad prelũ exiens. ideoq ñ
sum dignus ut intres sub tectũ
meũ. sed tantum dic uerbo: sed
tantum ueni uerbo. Uerbũ tuũ
absens corpore quod presens sp̃u
consummare potens es. Ubiq in¬
deficiens tua presentia. ubiq pre¬
sens tuus aspectus. iccirco ego ac¬
cessu & introitu tuo indignus sũ.
& iste infirmus uerbi tui uisita¬
tione indiget. & ideo dic uerbo &
sanabitur puer meus.  ix
ed & hoc nullu nr̃m ꝑtͣnseat si¬
cut pusillũ aliqͥd qd̾ dixit iste be¬
atus. ñ sum dignus ut sub tectum
meũ intres. Intrat & nunc dñs sub

Expanded text:
tectum meum. Moses primitus ille tectum meum. Moses primitus ille magnus, et tuus confabulator, ille mirabilis narrator operum tuorum, ille fidelis in tota domo tua, nimium se humiliavit, dicens: Non sum dignus ante hesternum et tertium diem. Quanto magis ego dicam, Domine, non sum dignus ut sub tectum meum intres! Alienigena sum, gentilis sum, miles sum gladio accinctus, sanguinem fundens, ad praelium exiens, ideoque non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, sed tantum veni verbo. Verbum tuum absens corpore quod praesens spiritu consummare potens es. Ubique indeficiens tua praesentia, ubique praesens tuus aspectus. Idcirco ego accessu et introitu tuo indignus sum, et iste infirmus verbi tui visitatione indiget, et ideo dic verbo, et sanabitur puer meus. Sed et hoc nullum nostrum pertranseat, sicut pusillum aliquid, quod dixit ille beatus: Non sum dignus ut sub tectum meum intres. Intrat et nunc Dominus sub
Abbreviated transcription (Latin):
re sanaui uterũ. in senectute eis
ysaac filiũ donans. ego & nunc
um huic: Nec querit. nec petit:
sciens quod ñ acceptabile sit ei
quod uenias in domũ eius. ꝓ pt̾
quid omnino hoc ꝓfers: ob hoc
ut & uos preualeatis: & eius fi¬
dei similetis. uel cognoscatis. qͥd
iste sit. uel qualis in eo fidei theᷤᷤ¬
aurus habeatur occultus. Iã
enim & pͥmitus abrahã temp¬
taui. ñ ꝓ hoc ut cognoscerem
quem ante sciebam: sed ut uos
ei similes in omni tẽptatione &
fortissimi inueniamini. Et iob
ita ꝓbaui. ñ ꝓpter hoc ꝓbaui
quem iustũ testificatus sũ: sed
ut uobis spem & fiduciam uel
confidentiam demonstrarẽ. idõq¬
& huic dico. ego ueniã & cura¬
bo eum: ut ipse magnã fidem
me de hoc ꝓmisso. contur basti
me de hoc dicto. int̾fecisti fortitu¬
dinem animȩ mee in hoc uerbo.
ñ sum dignus aspectu. ñ sum
diguus apꝓpinquatione. ñ sum
dignus accessu uel introitu tuo.
Dñe ñ sum dignus ut intres sub

Expanded text:
ae uterum sanavi, in senectute eis ae uterum sanavi, in senectute eis Isaac filium donans ; ego et nunc um huic? Nec petit, nec quaerit, sciens quod non acceptabile sit ei ut venias in domum ejus; propter quid omnino hoc profers? Ob hoc, ut et vos praevaleatis, et ejus fidei similetis, vel cognoscatis quid sit iste, vel qualis in eo fidei thesaurus habeatur occultus. Jam enim et primitus Abraham tentavi, non pro hoc ut cognoscerem quem ante sciebam, sed ut vos ei similes in omni tentatione et fortissimi inveniamini. Et Job ita probavi. Non propter hoc probavi quem justum testificatus sum, sed ut vobis spem et fiduciam vel confidentiam demonstrarem. Ideo et huic dico, Ego veniam et curabo eum, ut et ipse magnam suam fme de hoc promisso, conturbasti me de hoc dicto, interfecisti fortitudinem animae meae in hoc verbo. Non sum dignus aspectu, non sum dignus appropinquatione, non sum dignus accessu vel introitu tuo. Domine, non sum dignus ut intres sub
Abbreviated transcription (Latin):
serabilis quod iacet. sed & in alia
quod paraliticus: tercia qđ ma¬
le torquetur. Omnia enim ista
dolore cognominauit. & iacentẽ
& paraliticũ. & dure detentũ. Idõ
ut sue animȩ angustias demon¬
straret & dñm commouisset. qua¬
tenus & illius cruciatũ monstra¬
ret. & dñi beniuolentiã inuitaret.
Puer meus iacet in domo. Et huc
quare ñ attulisti eum. sicut illi
illum paraliticũ in lecto porta¬
uerunt: Ideo ait. quia ñ opusẽ
ostendere illi omnia uidenti: non
opus ẽ in conspectu afferre eius.
cuius potentia non terminatur
nec includitur. neq excludit᷑. Ia¬
cet in domo paraliticus: & male
torquẽt᷑. Quid gͦ uis: Qd cupis.
Quid desideras: Non multũ loqͦr
ait. Scio enim quia ad omnia
cognoscentẽ loquor. ñ uerbosor.
scio enim quod ad omnia presci¬
entem respondeo. Ideoq iste cog̃¬
noscens corda. respondens dicit.
fgo ueniam & curabo eũ. Ego
ad abraham ueniens senilẽ sar¬

Expanded text:
serabilis quod jacet, sed et in alia serabilis quod jacet, sed et in alia quod paralyticus, tertia quod male torquetur. Omnia enim ista dolore congeminavit, et jacentem, et et paralyticum, et dure detentum. Ideo ut et suae animae angustias demonstraret et Dominum commoveret, quatenus et illius cruciatum demonstraret, et Domini benevolentiam invitaret. Puer meus jacet in domo. Et huc quare non attulisti eum, sicut illi illum paralyticum in lecto portaverunt? Ideo, ait, quia non opus est ostendere illi omnia videnti. Non opus est in conspectu ejus afferre, cujus potentia non terminatur, nec includitur neque excluditur. Jacet in domo paralyticus, et male torquetur. Quid ergo vis? quid cupis? quid desideras? Non multum loquor, ait, scio enim quia ad omnia cognoscentem loquor. Non sum verbosior; scio enim quia ad omnia praescientem respondeo. Ideoque iste cognoscens corda respondens, dicit: Ego veniam et curabo eum. Ego ad Abraham veniens, senilem Sar
Abbreviated transcription (Latin):
litate fua igne combusti sunt: &¬
iste in fide mox in sinu deputatꝰ
est abrahȩ. Accessit ad eũ centu¬
rio rogans eum & dicens. Dñe
puer meus iacet in domo parali¬
ticus. & male torquet᷑. Multi in
illo tempore ꝓ diuersis rogabant
infirmitatib. Alius ꝓ filio. aliꝰ
nisi iste solus. Et hoc ei ad augm̃¬
tum beatitudinis. ad coronã głe
erat. Quid enim cogitabat iste
beatus: Quid estimabat iste õĩb
bonis plenus centurio:ste ai¬
ebat. michi seruus ẽ: & ego crea
toris seruus sũ. Iste me habet su¬
ꝑ t̾ram dñm: & ego hunc mag¬
num in celis habeo dñm. Si g
ei ñ misereor: quomodo michi il¬
le miserebitur: Si ergo huic ñ
subuenio: quomodo michi ille
subueniet:Sic debent omnes
qui famulos habent. & famulaᷤ
cogitare. sic misereri. sic condolere
eis. sic supplicare. sic curam ha¬
bere de seruis suis uel de ancillis
suis. sicut & ille beatus centurio
fecit. Puer meus inquit iacet in
domo. Don in una retantũ mi¬

Expanded text:
litate sua igne combusti sunt , et litate sua igne combusti sunt , et iste in fide mox in sinu deputatus est Abrahae. Accessit ad eum centurio, rogans eum et dicens: Domine, puer meus jacet in domo paralyticus, et male torquetur. Multi in illo tempore pro diversis rogabant infirmitatibus, alius pro filio, alius nisi iste solus, et hoc ei ad augmentum beatitudinis, ad coronam gloriae erat. Quid enim cogitabat iste beatus? Quid aestimabat iste omnibus bonis plenus centurio? Iste aiebat: Mihi servus est, et ego servus Creatoris sum. Iste me habet super terram dominum, et ego hunc magnum in coelis habeo Dominum. Si ergo ei non misereor, quomodo mihi ille miserebitur? Si ego huic non subvenio, quomodo mihi ille subveniet? Sic debent omnes qui famulos habent et famulas, cogitare, sic misereri, sic condolere eis, sic supplicare, sic curam habere de servis suis, vel de ancillis suis, sicut et ille beatus centurio fecit. Puer meus, inquit, jacet in domo. Non in una re tantum mi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & illum cecũ innatatoria ħ¬
loe misit. ut uidentes eũ ambu¬
lare illuc eundem cȩcũ. & iterum
remeantẽ. mirati & obstupescente
crederent huic mirabilia talia
facienti. Post hec quȩ suꝑiuis¬
dicta sunt. cum introisset caphar¬
naũ ciuitatẽ galilee. sic cognomi¬
nata est capharnaũ. in qua se¬
pius dñs uirtutes suȩ magnifi¬
centie demonstrauit. Ingredien¬
te eo in capharnaũ. Cur ibi in¬
gressus ẽ: Propter hoc quod &
inuenit. Et statim manifestũ ẽ
Accessit ad eũ centurio. Accessit ue¬
re. ñ dimidius sed totus. ñ aspec¬
tu corporis tantũ: sed & anime
plenitudine. ñ facie tantũ. sed
immaculato corde. Accessit cen¬
turio alienigena generatione.
sed domesticus corde. alienus na¬
tione. sed alacer fide: militũ pͥn¬
ceps. sed plus angeloꝵ gaudiũ.
Accessit ad eum centurio. incre¬
patio illoꝵ qui quondã ad hehã
in carmelo ascendentes scilicet¬
quinquagenarii. mox in infide¬

Expanded text:
Sic et illum caecum in natatoriam SSic et illum caecum in natatoriam Siloam misit , ut videntes eum ambulare illuc eumdem caecum, et iterum remeantem, mirati et obstupentes, crederent huic talia miracula facienti. Post haec quae supdicta sunt, Cum introiisset Capharnaum civitatem Galilaeae. Sic cognominata est Capharnaum, in qua Dominus saepius virtutis suae magnificentiam monstravit. Ingrediente eo Capharnaum. Cur ibi ingressus est? Propter hoc quod et invenit, et statim manifestum est. Accessit ad eum centurio. Accessit vere, non dimidius, sed totus. Non aspectu corporis tantum, sed et animae plenitudine. Non facie tantum, sed et immaculato corde. Accessit centurio, alienigena generatione, sed domesticus corde; alienus natione, sed alacer fide. Militum princeps, sed plus angelorum gaudium. Accessit ad eum centurio, increpatio illorum qui quondam ad Eliam in Carmelo ascendentes quinquagenarii, mox in infide
Abbreviated transcription (Latin):
summo sacerdote missus. sacerdo¬
ti te ostende. a summo sacerdote
dĩ patris mundatus. Sed ñ ui¬
dearis in conspectu dñi inanis. ñ
uidearis sacerdoti manu uacua
ad eum uenire. Don uenias in
conspectu scĩ templi infructuoso
sed offer munus tuũ. Ad illum
enim hoc tunc dictũ nos ãmo¬
net omnes. ad illũ loquens nob̃
omnib dicit. ut & nos dona &
munera nr̃a ñ teneamus apud
nos. sed reddamus deo: maxime
cum de aliqua liberamur tribu¬
latione. Offer inquit munꝰ tuũ.
Quare. ut omnes qui uident te
portare & offerre: credant his mi¬
rabilib & magnificent dm qui
misertus ẽ tui. & infidelib per
hoc increpatio. & testimoniũ du¬
ricie cordis ipsoꝵ fiet. Sic & illũ
triginta & octo annis iacentẽ
in infirmitate.erigens alanguo¬
re iussit portare grabbatũ suũ.
& ire in domũ suam: ut hunc
ipsum lectum portatũ ab eo ꝑ
mediam ciuitatẽ clamasset salua¬
tum se inuocando & laudando.

Expanded text:
summo Sacerdote missus. Sacerdosummo Sacerdote missus. Sacerdoti te ostende, a summo sacerdote Dei Patris mundatus, sed non videaris in conspectu Domini inanis. Non videaris sacerdoti manu vacua ad eum venire, non venies in conspectu sancti templi infructuosus, sed offeres munus tuum. Ad illum enim tunc hoc dictum nos admonet omnes; ad illum loquens, nobis omnibus dicit, ut et nos dona et munera nostra non teneamus apud nos, sed reddamus Deo, maxime cum de aliqua liberamur tribulatione. Offer, inquit, munus tuum. Quare? Ut omnes qui te vident et portare et offerre, credant his mirabilibus, et magnificent Deum qui misertus est tui, et infidelibus per hoc increpatio et testimonium duritiae cordis ipsorum fiet. Sic et illum triginta et octo annis jacentem in infirmitate, erigens a languore, jussit portare grabatum suum, et ire in domum suam , ut hunc ipsum lectum portatum ab eo per mediam civitatem clamasset, salvantem se invocando et laudando.
Abbreviated transcription (Latin):
extolli. ñ inaniter placere uellein
conspectu hominũ: sicut consuetu¬
oo ẽ aliquantis. siue cum aliquid
boni fecerint. siue cũ ieiunaue¬
rint. suie in pauꝑum elemosinis
& largitatib. siue in altaris ho¬
nore. siue in scõrum honorificen¬
tia. Etenim ipsi ante homines
uolunt głari & sibi placere: an¬
te dñm mercedẽ ꝑdentes. Uide
nemini dixeris. Te enĩ tacente
hoc mirabiliter clamabit. te enĩ
os ñ aꝑiente. omnis corporis tui¬
substantia iubilabit. Hesterna
immundus. & hodie mundus.
Ante pusillum horribilis: & nẽ
decorus. Uide gͦ nemini dixeris:
sed uade ostende te sacerdoti. Am¬
bulantẽ te ad templũ uidentes
te ipsi mundari ñ potuisti. Uade
ergo ostende te sacerdoti. & uidenᷤ
cognoscat. quia ñ ꝑ legis consue¬
tudinem mundatus es. sed per
gr̃e oꝑationẽ. ñ ꝑ terrenoꝵ sacer¬
dotum imaginẽ. sed ꝑ ce¬
lestem summi sacerdotis splendo¬
rem. Uade ostende te ipsum sa¬
cerdoti. Sacerdoti te ostende a

Expanded text:
extolli, non inaniter placere velle in conspectu hominum, sicut consuetudo est aliquantis, sive cum aliquid boni fecerint, sive cum jejunaverint, sive in pauperum eleemosynis et largitatibus, sive in altaris honore, sive in sanctorum honorificentia. Etenim ipsi ante homines volunt glorificari, et sibi placere, ante Dominum mercedem perdentes. Vide, nemini dixeris. Te enim tacente hoc mirabiliter clamabit; te enim os non aperiente, omnis tui corporis substantia jubilabit. Hesterno immundus, et hodie mundus: ante pusillum horribilis, et nunc decorus. Vide ergo, Nemini dixeris, sed vade, ostende te sacerdoti. Ambulantem te ad templum videntes te ipsi, mundari non potuisti. Vade ergo, ostende te sacerdoti, et videns cognoscat quia non per legis consuetudinem mundatus es, sed per gratiae operationem, non per terrenorum sacerdotum imaginem, sed per coelestem summi Sacerdotis splendorem. Vade, ostenae te sacerdoti. Sacerdoti te ostende, a
Abbreviated transcription (Latin):
ne ab omnib mundauere conta¬
giis. Insuꝑ & beata immortali¬
tatis luce. digna reddidere: quod ẽ
lotas etiam dealbasse stolas. in san¬
guine agni. Ideo sunt inquit an¬
te thronum dei: & seruiunt ei die
ac nocte in templo eius. Non est
laboriõsa. sed amabilis & optan¬
da seruitus: in di laudib ꝑpetuo
assistere. Dies quippe & nox non
uicissitudinem temporis proprie
sed ꝑpetuitatem thropice signifi¬
cant. Nox enim non erit illic sed
dies una melior in atriis xp̃i suꝑ
milia: in qua ñ plorat rachel fili¬
os suos. sed absterget dͥs omnẽ la¬
crimã ab oculis eoꝵ. datq uocẽ¬

Expanded text:
ne ab omnibus mundavere contane ab omnibus mundavere contagiis: insuper et beata immortalitatis luce digna reddidere, quod est lotas etiam dealbasse stolas in sanguine Agni. Ideo sunt, inquit, ante thronum Dei, et serviunt ei die ac nocte in templo ejus. Non est laboriosa, sed amabilis et optanda servitus, in Dei laudibus perpetuo assistere: dies quippe et nox non vicissitudinem temporis proprie, sed perpetuitatem tropice significant. Nox enim non erit illic, sed dies una melior in atriis Christi super millia, in qua non plorat Rachel filios suos, sed absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum; dantque
Abbreviated transcription (Latin):
plicia poterant separari. Stolis
fulgent albis. & palmas in manib
habent: quia premia in operib
habent. dum corpora pro dño ig¬
nib ustulari ac bestiis dilacerari.
flagris assumi ꝑ p̾cipitia dissolui. unglis
abradi omnimodo penarũ gene¬
re passi sunt dissipari. ꝑ resurrectio¬
nem głificata recipiunt. Et clama
bant inquit uoce magna dicente.
salus deo nr̃o: qui sedec suꝑ thro¬
num. & agno. Magna uoce salu¬
tem deo decantant: qui magna
gr̃aꝵ actione recolunt. non sua se
uirtute: sed ipso auxiliante. tribu¬
lationũ impugnantiũ superasse
certamina. Dicit iterũ. eoꝵ & p̃
uuitos agones: & coronas descri¬
bens ꝑpetuas. Hi sunt qui ue¬
nerunt de tribulatione magna.
& lauerunt stolas fuas & deal¬
bauerunt eas. in sanguine agni.
Stolas quippe martyres in san¬
guine agni lauerunt: dũ mem¬
bra sua que ocłis insipientiũ ui¬
sa sunt penarum squalore feda¬
ri. sic potius fuso ꝓ xp̃o sangui¬

Expanded text:
plicia poterant separari. Stolis plicia poterant separari. Stolis fulgent albis, et palmas in manibus habent; quia praemia in operibus habent, dum corpora quae pro Domino ignibus ustulari, ac bestiis dilacerari, flagris absumi, per praecipitia dissolvi, ungulis abradi, omnimodo poenarum genere passi sunt dissipari, per resurrectionem glorificata recipiunt. Et clbant, inquit, voce magna dicentes: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno . Magna voce salutem Deo decantant, qui magna gratiarum actione recolunt, non sua se virtute sed ipso auxiliante tribulationum impugnantium superasse certamina. Dicit iterum eorum et praeteritos agones et coronas describens perpetuas: Hi sunt qui venerunt de tribulatione magna, et laverunt stolas suas, et dealbaverunt eas in sanguine Agni . Stolas quippe martyres in sanguine Agni laverunt, dum membra sua, quae oculis insipientium visa sunt poenarum squalore foedari, sic potius fuso pro Christo sangui
Abbreviated transcription (Latin):
to a se xp̃o uidei peniere. designat.
quia pͥmicias martyrũ hodi¬
erna festiuitate ueneramur. de et̃¬
na que in celis ẽ martyrum festi¬
uitate sedule cogitemus: eorumq
uestigia. in quantum possumus
sequendo & ipsi eiusdem festiuita¬
tis suꝑnę participes existere cure¬
mus. testante apło. quia si socii
passionum fuerimus. simul & cõ
de iusta palme ꝑceptione lecemur.
Siquidem singulos eoꝵ cũ ꝑ tor¬
menta pellerent᷑ ex hac uita. rachel
luctu lacrimisq ꝓsecuta ẽ: sed iam
obuiis leticie ministris excepit: atq
in gaudiũ dñi sui. ꝑpetuo coronan¬
dos introduxit. Unde dicit ioħs. Sta¬
bant ante thronũ. in conspectu ag¬
ni amicti stolis albis: & palme in
manib eorum. Stant enim modo
ante thronũ di coronati. qui quon¬
dam ante thronos iudicũ terrenoꝵ
iacebant penis attriti.Stant in
conspectu agni. nulla ratione illic
a contemplanda eius gła separan¬
di: a cuius hic amore. nec ꝑ sup¬

Expanded text:
to a se Christo Judaei peremere, designat.to a se Christo Judaei peremere, designat.quia primitias martyrum hodierna festivitate veneramur, de aeterna, quae in coelis est, martyrum festivitate sedulo cogitemus, eorumque vestigia in quantum possumus sequendo, et ipsi ejusdem festivitatis supernae participes existere curemus, testante Apostolo: quia si socii passionum fuerimus, simul et conde justa palmae perceptione laetemur. Si quidem singulos eorum cum per tormenta pellerentur, ex hac vita Rachel luctu lacrymisque prosecuta est: sed jam obviis laetitiae ministris excepit, atque in gaudium Domini sui per petuo coronandos introduxit. Unde dicit Joannes: Stabant ante thronum, et in conspectu Agni amicti stolis albis, et palmae in manibus eorum . Stant enim modo ante thronum Dei coronati, qui quondam ante thronos judicum terrenorum jacebant poenis attriti. Stant in conspectu Agni nulla rata contemplanda ejus gloria separandi, a cujus hic amore nec per sup
Abbreviated transcription (Latin):
suros. Possumus quoq odiũ hero¬
dis quo ꝑdere iħm uoluit suꝑ ꝑ
secutionib que apłoꝵ sunt tem¬
porib facte in uidea specialiter
acciꝑe. quando inualescente in¬
uidia predicatores sunt uerbi
pene omnes expulsi de ꝓuincia:
& in gentib predicaturi sunt lon¬
ge lateq disꝑsi. Sicq factum est
ut gentilitas que ꝑ egyptum fi-¬
guratur: peccatis ante tenebrosa
lumen uerbi ꝑciꝑet. Hoc est enĩ
puerum iħm & matrem eius. per
ioseph in egyptũ tranfferri. fidem
scilicet dominice incarnationis. &
eccłe societatem. ꝑ doctores scõs gen¬
tib committi. Quod erant in egyp¬
To usq ad obitum herodis. indi¬
cat figurate. fidem xp̃i in gentib
mansuram. donec plenitudo eaꝵ
introeat: & sic omnis isrł saluuᷤ
fiat. Obitus quippe herodis. ter¬
minum intentionis maliciose. qͣ
nunc contra eccłam iudea seuit.
insinuat. Occisio p̾aruuloꝵ mor¬
tem humilium sp̃u. quos fuga¬

Expanded text:
suros. Possumus quoque odium Herosuros. Possumus quoque odium Herodis quo perdere Jesum voluit, super persecutionibus, quae apostolorum temporibus factae in Judaea, specialiter accipere, quando invalescente invidia praedicatores verbi sunt pene omnes expulsi de provincia, et in gentibus praedicaturi sunt longe lateque dispersi. Sicque factum est ut gentilitas quae per Aegyptum figuratur, peccatis ante tenebrosa lumen verbi perciperet. Hoc est enim puerum Jesum et matrem ejus per Joseph in Aegyptum transferri, fidem scilicet Dominicae incarnationis et Ecclesiae societatem per doctores sanctos gentibus committi. Quod erant in Aegypto usque ad obitum Herodis indicat figurate fidem Christi in gentibus mansuram donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat. Obitus quippe Herodis terminum intentionis malitiosae, qua nunc contra Ecclesiam Judae saevit, insinuat. Occisio parvulorum, mortem humilium spiritu, quos fuga
Abbreviated transcription (Latin):
loquutionis modo recte dicat᷑. cuiꝰ
corpore & nomine locus ipse fue¬
rat insignis. Quod dñs ipse ne oc¬
cideretur ab herode sublatus ẽ a
parentib in egyptum. significat
electos sepius maloꝵ improbitate
emplum datur fidelib nedubitẽt
rabiem ꝑsequentiũ. ubi oportum̃
fuerit declinare fugiendo: cũ hoc
d̾̃m ac dñm suum fecisse memine¬
rint.Siquidem ipse qui erat suis
precepturus. cum uos ꝑsecuti fue¬
rint in ciuitate ista. fugite in a¬
liam: prius fecit quod precepit.
fugiendo hominem quasi homo
in terram. quem magis paulo
strauit stella de celo. Quod occisis
ꝓ dño pueris. herodes non longe
post obiit. & ioseph mõnente angło
dñm cum matre ad t̾ram isrł redu¬
xit. significat omnes ꝑsecutiones
quȩ contra eccłam erant mouende
ipsoꝵ ꝑsecutoꝵ morte uindicandaᷤ.
eisdem multatis ꝑsecutorib pacẽ
denuo eccłe reddendam. & scõs qui
latuerant ad sua loca fuisse reu¬

Expanded text:
locutionis modo recte dicatur, cujus locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate emplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo travit stella de coelo. Quod occisis pro Domino pueris Herodes non longe post obiit, et Joseph monente angelo Dominum cum matre ad terram Israel reduxit, significat omnes persecutiones quae contra Ecclesiam erant movendae ipsorum persecutorum morte vindicandas, eisdedenuo reddendam, et sanctos qui latuerunt ad sua loca esse rever
Abbreviated transcription (Latin):
rum uirtutũ: abut querere in ter¬
ram. inuentã que suis imposuit
humeris: & sic reportauit ad gre
gem. Queritur autem iuxta litte¬
ram. quomodo rachel dicat᷑ plo¬
rasse filios suos: cum trib iuda
quȩ bethleem tenebat. non de ra¬
chel. sed de sorore eius lia fuerat
orta. Ubi tamen facilis patet re¬
sponsio. quia non tantũ in bech¬
leem. uerum etiam in omnib fi¬
nib eius. pueri sunt om̃s truci¬
dati. Tribus autem beniamin qͤ
de rachel orta est: ꝓxima fuit tri¬
bui ude. Unde merito credi de¬
bet. quod plaga crudelissime necis.
non paucos etiam beniamin stir¬
pis pueros inuoluerit. quos ra¬
chel elata in excessum uoce plora¬
uerit. Potest & aliter intelligi. qͥa¬
rachel iuxta bethleem sepulta est.
sicut titulus monim̃ti erꝰ manenꝰ
usq hodie testat᷑. ad occidentẽ ci¬
uitatis. ultra uiam que ducit he¬
bron : quod ea que in loco eodem
agebantur. ipsa egisse propħico

Expanded text:
rum virtutum, abiit quaerere in terrum virtutum, abiit quaerere in terra, inventamque suis imposuit humeris, et sic reportavigem. Quaeritur autem juxta litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi qRachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico
Abbreviated transcription (Latin):
nem ceteroꝵ martyrũ de terra
clamare ad dñm. iuxta illud ui¬
ri sapientis. non despiciet p̾ces
pupilli. nec uiduam si effundat
loquelam gemitus.Nonne lacri¬
me uiduȩ ad maxillam descendt̃.
& clamatio eius suꝑ deducentem
eas: A maxilla enim ascendunt
usq ad celum: & dñs exauditor
non delectabitur in illis.ii.
uod rachel plorasse dicitur fi¬
lios suos nec uoluisse consolari.
quia non sunt: significat eccłam
plorare quidem scõꝵ de hoc sclo
ablationem. sed ñ ita uelle con¬
solari: ut qui scłm morte uicer̃t̃.
rursus ad scłi certamina secum
toleranda redeant. quia nimirũ
non sunt ultra reuocandi in mun¬
dum. de cuius erumnis semel e¬
uaserunt coronandi ad xp̃m. Ra¬
chel namq que ouis aut uidenᷤ
deum dicitur. eccłam figurate de¬
monstrat. cuius tota intentio.
ut uidere dm mereat᷑ inuigilat.¬
Et ipsa ẽ ouis centesima. quam
pastor bonus relictis in celo no¬
naginta nouem ouib angelica¬

Expanded text:
nem caeterorum martyrum de terra nem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam descendunt, et exclamatio ejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Quod Rachel plorasse dicitur filios suos, nec voluisse consolari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant, quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis semel evaserunt coronandi ad Christum. Rachel namque, quae ovis aut videns Deum dicitur, Ecclesiam figurate demonstrat, cujus tota intentio ut videre Det ipsa est ovis centesima, quam pastor bonus, relictis in coelo nonaginta novem ovibus, angelica
Abbreviated transcription (Latin):
uidea unde eccłȩ cȩpit origo: sed
& in omnib eiusdem eccłe finib
quacumq ꝑ orbem diffusa ẽ. ꝑ¬
secutionem seuituram ꝑfidoꝵ &
piorum patientiam ẽẽ coronandã
Qui bimi occisi sunt: doctrina &
oꝑatione ꝑfectos indicant. Qui uͦ
infra. simplices uel idiotas: fidez
tamen ñ ficte constantia fortes
eque denunciant. Quod illi qͥdẽ
occisi sunt. sed xp̃c qui querebat᷑¬
uiuens euasit. insinuat corpora
quidem martyrũ ab impis posse
ta seuit. nullatenus eis uł uiuen¬
tib uel occisis posse auferri. sed
cos ueraciter contestari. quia suie
uiuimus dño uiuimus. siue mo¬
rimur dño morimur. siue enim ui¬
uimus. siue morimur: dñi sumus.
Quod iuxta uaticinũ ieremię.
uox in rama. idest in excelso audita
ẽ. ploratus & ululatus. manifeste
denunciat luctum sc̃e eccłe. quo de
iniusta membrorum suoꝵ nece ge¬
mit. ñ ut hostes garriunt inua¬
cuum cedere. sed usq ad solium su¬
martiris abel. ita etiam sangui¬

Expanded text:
 sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimatu occisi sunt, doctrina et operatione perfectos indicant; qui vero infra, simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiant. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus quvivens evasit, insinuat corpora quidem martyrum ab impiis posseta saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur. Sive enim vivimus sive morimur, Domini sumus. Quod juxta vaticinium Jeremiae: Vox in Rama, id est in excelso, audita est ploratus et ululatus , manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quae de injusta membrorum suorum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum cedere, sed usque ad solium asmartyris Abel, ita etiam sangui
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Sed contulit infantib
multis martyrium: dum infan¬
tem querit occidere xp̃m. Prestat
hostis. dum nocet. Beneficium tri¬
buit: cum occidit. Inuideret enĩ
eorum glorie. si amaret. Sed alie
sunt terrestres pugne: alie celesteᷤᷤ
uictorie. In p̃lio xp̃i moriendo ui¬
uit᷑: cadendo surgitur. uictoria ꝑ
interitũ comparatur. lectio scĩ¬

Expanded text:
mundo. Sed contulit infantibus mundo. Sed contulit infantibus multis martyrium, dum infantem quaerit occidere Christum. Praestat hostis dum nocet, beneficium tribuit cum occidit; invideret enim eorum gloriae si amaret. Sed aliae sunt terrestres pugnae, aliae coelestes victoriae. In praelio Christi moriendo vivitur, cadendo surgitur, victoria per interitum comparatur. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
occasum. ut ipsis posset tempore
uno ut dixi contingere. & nascẽ¬
do ingredi mundũ: & dedicare
martyrio celũ. Probat nouos ex¬
ercitus xp̃c. rudes milites signat
legiones: lactentes uictoria ꝑpe¬
trata coronat. funt pro xp̃o iu
ctores. qui etate fuerant coequaleᷤ:
fiunt inquam infantes. sine cer¬
tamine fortes: sine pugna uicto¬
res.Norunt uincere: qui pugna¬
re ñ norunt. Existunt uictorie cõ¬
potes: qui fuerant etate imbelles.
Mercantur pena martyriũ. głam
sanguine comparant: eternã ui¬
tam temporali morte cõmutant.
Nec timuit etas illa mortẽ: nec
horruit. Timere enim ñ potuit:
que timere ñ nouit. Transmittit
infantes infans xp̃s ad celum:
offert noua senia patri. pͥmicias
fructuum exhibet genitori. Os¬
tendit futuram fecundissimam
messem: dum in semine tantã ex¬
hibet ubertatem. Derisit se deri¬
sit hostilis immanitas: que pu¬
tauit turbare posse consiliũ. glo¬
riam xp̃i: salutem necessariam

Expanded text:
occasum, ut ipsis posset tempore occasum, ut ipsis posset tempore uno, ut dixi, contingere, et nascendo ingredi mundum, et dedicare martyrio coelum. Probat novos exercitus Christus, rudes milites designat, legiones lactentes victoria perpetrata coronat. Fiunt pro Christo victores, qui aetate fuerunt coaequales; fiunt, inquam, infantes sine certamine fortes, sine pugna victores. Norunt vincere, qui pugnare non norant. Existunt victoriae compotes, qui fuerant aetate imbelles. Mercantur poena martyrium, gloriam sanguine comparant, aeternam vitam temporali morte commutant. Nec timuit aetas illa mortem, nec horruit. Timere enim non potuit quae timere non novit. Transmittit infantes infans Christus ad coelum, offert nova xenia Patri, primitias fructuum exhibet Genitori. Ostendit futuram fecundissimam messem, dum in semine tantam exhibet ubertatem. Derisit se, derisit hostilis immanitas, quae putavit turbare posse consilium Dei, gloriam Christi, salutem necessariam
Abbreviated transcription (Latin):
luit inquit scͥptura consolari qͥa
non sunt: idest noluit consolari
quia sunt. Si idcirco noluit con¬
solari quia sunt quomodo uolu¬
it flere quasi illos qui non sunt:
Sed ut compendio iam diuersita¬
tum causa reddatur. conditio a
matre defletur: sed spe głe consola¬
tio humana contempnitur. Pieta¬
tis affectus. in fletibus declarãt᷑.
s occisorum gła. repudiũ consola¬
tioni indicitur. Pugnant enim in
matre affectus & fides: humani¬
tas cum deuotione concertat.
Plangit aff ectus. sed fides exul¬
tat. Deflet humanitas: sed de¬
uorio consolatur. Licuit enĩ ma¬
tri humanitus flere: cui non li¬
cuit consolatione humanitus in
fleuit. nec tamen ipse quoq cuiꝰ¬
quam consolatione indiguit: qͥa
hominis fuit quod fleuit. cum
manifeste d̾s sit: qui lazarum
luscitauit. Sed obeata lactentiũ
gła. quib pro xp̃o contingit de¬
dicare martyria. Expungunt tẽ¬
pore uno natiuitatem & mortem:
ingressum & exitũ. pͥncipium &

Expanded text:
luit, inquit Scriptura, consolari, quia luit, inquit Scriptura, consolari, quia non sunt, id est, noluit consolari quia sunt. Si idcirco noluit consolari quia sunt, quomodo voluit flere quasi illos qui non sunt? Sed ut compendio jam diversitatum causa reddatur, conditio a matre defletur, sed spe gloriae consolatio humana contemnitur. Pietatis affectus in fletibus declaratur, sed occisorum gloria repudium consolationi indicit. Pugnant enim in matre affectus et fides, humanitas cum devotione concertat; plangit affectus, sed fides exsultat; deflet humanitas, sed devotio consolatur. Licuit enim matri humanitus flere, cui non licuit consolatione humanitus indflevit, nec tamen ipse quoque cujusquam consolatione indiguit, quia hominis fuit quod flevit, cum manifeste Deus sit qui Lazarum suscitavit. Sed o beata lactentium gloria! quibus pro Christo contigit dedicare martyria. Expungunt tempore uno nativitatem et mortem, ingressum et exitum, principium et
Abbreviated transcription (Latin):
đm. Contulit martyriũ laudẽ:
quib negauerat natura sermonẽ.
Licuit sanguine clamare: quibus
narrare non licebat uoce. Licuit
sanguine loqui: quib lingua ñ
licuit. Miscent cum domino col¬
loquia: quib humana negata
sunt uerba.t ui.¬
ccisis etenim innocentib istis.
impleta sunt propħie uerba
dicentis. uox in rama audita est.
fletus & plorationis. rachelis
flentis filios suos & noluit con¬
solari. quia non sunt. Rachelẽ
abnuat nemo qui aliud contra
ueritatem defendat: sed duo in
illa diuersa conspicio. fletus &
consolationis tempus. Si enim
fleuit: cur consolari conter. psit:
Aut si consolari contempsit: cur
fleuit: Aut quomodo cõpetit
consolari noluisse. cui competit
flesse: cum aut flere ñ debuit.
que consolari contempsit: aut
consolari debuit. que non flere ñ
potuit. cum manifestum sit fle¬
tus consolatione tergi. Uel çerte
cur indiguit flere: que ñ indigu¬
it consolationis sermone: sed. no¬

Expanded text:
Deum. Contulit martyrium laudem, Deum. Contulit martyrium laudem, quibus negaverat natura sermonem. Licuit sanguine clamare, quibus narrare non licebat voce: licuit sanguine loqui, quibus lingua loqui non licuit. Miscent cum Domino colloquia, quibus humana negata sunt verba. occisis innocentibus istis, impleta sunt prophetiae verba dicentis: Vox in Rama audita est fletus et plorationis, Rachelis flentis filios suos, et noluit consolari, quia non sunt . Rachelemabnuat, nemo qui aliud contra veritatem defendat. Sed duo in illa diversa conspicio, fletus et consolationis contemptus. Si enim flevit, cur consolari contempsit? Aut quae consolari contempsit, cur flevit? Aut quomodo competit consolari noluisse, cui competit flesse? Cur autem flere non debuit, quae consolari contempsit? aut consolari debuit, quae flere non potuit, cum manifestum sit fletus consolatione tergi? Vel certe cur indiguit flere, quae non indiguit consolationis sermone? Sed no
Abbreviated transcription (Latin):
nocentiũ testimonio predicatur.
Accipiunt enim a xp̃o & reddunt:
consecuntur. & referunt. Uno enĩ
tempore. & qui dederat recipit: &
qui acceperat. reddit. Uno inquam
tempore. sua xp̃o reddunt᷑: dũ eius
bus. Diximus de laude infantiũ:
quid de lactentiũ laudib profe¬
remus: Quorum laudem inue¬
nire ñ possumus: nisi eos ipsos
qui laudauerunt nouerimꝰ. Ed
sint: ubi sint: quam laudem in¬
tulerint. quero: qui loqui non
norant. Neq enim etas illi po¬
terat posse. quod natura non de¬
derat: aut celebrari a talib po¬
terat. quod institutio denegabat.
Dicunt namq dño laudes. truci¬
dati ab herode lactentes: locunt᷑
sanguine. quod lingua ñ possunt.
Passione canunt quod sermone
ñ norunt. Occisi predicant. qͦd
uiui ñ poterant. Nec nouũ qͥd
dicitur. ut innocens sanguis aut
deo referat laudes: aut suas in¬
dicet passiones: cum abel sanguiᷤᷤ
clamet ad celum. aut occisorum
anime ab altari uociferenturad

Expanded text:
nocentium testimonio praedicatur. nocentium testimonio praedicatur. Accipiunt enim a Christo et reddunt: consequuntur et referunt. Uno enim tempore et qui dederat recipit, et qui acceperat reddit; uno inquam tempore sua Christo redduntur, dum ejus tur. Diximus de laude infantium, quod de lactentium laudibus, proferemus? quorum laudem invenire non possumus, nisi eos ipsos qui laudaverint noverimus. Qui sint, ubi sint, quam laudem intulerint, quaero, qui loqui non norant. Neque enim aetas illa poterat posse quod natura non dederat, aut celebrari a talibus poterat, quod institutio denegabat. Dicunt namque Domino laudes trucidati ab Herode lactentes, loquuntur sanguine quod lingua non possunt. Passione canunt quod sermone non norunt, occisi praedicant quod vivi non poterant. Nec novum quid dicitur, ut innocens sanguis aut Deo referat laudes, aut suas indicet passiones, cum Abel sanguis clamet ad coelum, aut occisorum animae ab altari vociferentur ad
Abbreviated transcription (Latin):
edicatur nouus ab infanłuii¬
diserti laude: qui fuerant ĩꝑiti
sermone. Offerunt dño pͥmicias
linguȩ. nouos oris immolant fru¬
ctus. uerboꝵ pͥncipia libant. In¬
fantia enim quȩ ꝑ etatẽ loqui ñ
poterat: głas dei cum gaudio re¬
sonabat. Norunt laudare xp̃m:
qui loqui non norant. fiunt pe¬
riti laude. qui fuerant imꝑtti ser¬
mone. Ostendunt laudib dñm:
suffragus predicant xp̃m. fiunt
in terra pueri sine magistro diser¬
t. docti sine doctore. ꝑiti sine erudi¬
tore. Agnoscunt xp̃m. predicant
dñm. ñ quem ꝑsuasio humãna
docuerat. sed quem diuinitas in no¬
centib inspirabat. Cessant enim
humana cum diuina tractantur.
quia humana ipsa prodesse non
poterunt. nisi diuinoꝵ solatio sub¬
leuentur. Necesse ẽ enim t̾rena suc¬
cumbere cum cȩlestia predicant᷑:
naturalia silere cũ uirtutes locuñt.
rigitur itaq infantiũ
etas in laudem: quȩ delictoꝵ
non nouerat crimen. Dignus a
dignis laudatur: & innocens in¬

Expanded text:
Dedicatur novus ab infandiserti laude, qui fuerunt imperiti sermone. Offerunt Domino primitias linguae, novos oris immolant fructus, verborum principia libant. Infantia enim, quae per aetatem loqui non poterat, glorias Dei cum gaudio resonabat. Norunt laudare Christum, qui loqui non norant. Fiunt periti laude, qui fuerant imperiti sermone. Ostendunt laudibus Christum, suffragiis praedicant Christum. Fiunt interea pueri sine magistro diserti, docti sine doctore, periti sine eruditore. Agnoscunt Christum, praedicant Dominum, non quem persuasio humana docuerat, sed quem Divinitas innocentibus inspirabat. Cessant enim humana cum divina tractantur, quia humana ipsa prodesse non poterunt, nisi divinorum solatio sublevetur. Necesse est enim terrena succumbere, cum coelestia praedicantur; naturalia silere, cum virtutes loquuntur. Erigitur itaque infantium aetas in laudem, quae delictorum non noverat crimen. Dignus a dignis laudatur, et innocens in
Abbreviated transcription (Latin):
E morte preciosa marty¬
rum. xp̃i innocentium.
tamen omniũ. xp̃i martyrũ. pre¬
ciosa est mors designata. Quod e¬
nim paruuli occisi sunt. signifi¬
cat ꝑ humilitatis meritũ ad mar¬
tyrii ꝑueniendum głam. & qͥa
nisi conuersus fuerit. quis & ef

Expanded text:
e morte pretiosa martyrum Christi innocentium stamen omnium Christi martyrum pretiosa mors est designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum ad martyrii perveniendum gloriam, et quia nisi
Abbreviated transcription (Latin):
& grãrum actio. & honor. & uirtꝰ
& fortitudo deo nr̃o. in scła sec u¬
lorum amen. Et respondit unus
de seniorib dicens mͥ. Hi qͥ amic¬
ti sunt stolis albis. qui sunt. &
unde uenerunt: Et dixi illi. Do¬
mine tu scis. Et dixit mͥ. Hi funt
qui uenerunt de tribulatione mag¬
na. & lauerunt stolas suas. &

Expanded text:
 gratiarum actio et honor et virtus et fortitudo Deo nostro in saecula saeculorum amen et respondit unus de senioribus dicens mihi hii qui amicti sunt stolis albis qui sunt et unde venerunt et dixi illi domi tu scis et dixit mihi hii sunt qui veniunt de tribulatione magna et laverunt stolas
Abbreviated transcription (Latin):
namq quia cum dixisset petro se¬
quere me: idest crucem patiendo
me imitare. surrexit petrus. &
re quod audiuit sequere me.Se¬
cutus ẽ autẽ eum & ille discipłs
quem diligebat iħc. Neq enim
arcendum se a consectatu xp̃i pu¬
tabat. qui ñ minore se gr̃a dilecti¬
onis a xp̃o complexũ nouerat.
Notum autem noui ur̃e frater¬
nitati. quis sit ille discipłs quem
diligebat iħc. ioħs uidelicet ipse
cuius hodie natalicia festa celebͣ¬
mus. qui hoc scͥpsit euangelium.
Atq ideo suam ꝑsonam maluit
indiciis rerũ accedentiũ. quam
proprio designare uocabulo. Dili¬
gebat autem eum iħc. ñ exceptis
ceteris singularit̾ solum. sed pre
ceteris quos diligebat familiariꝰ
unum. quem specialis preroga¬
tiua castitatis fecerat ampliori
dilectione dignum. Ponit & ali¬
ud suȩ ꝑsone beatus ioħs indi
cium subiungens. qui & recubu

Expanded text:
namque quia cum dixisset Petro: Sequere me, id est, 646 crucem patiendo me imitare, surrexit de loco core quod audivit: Sequere me; secutus et ille discipulus, quem diligebat Jesus: neque enim arcendum se a consectatu Christi putabat, qui non minore se gratia dilectionis a Christo complexum noveraNotum autem novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse, cujus hodie natalitia festa celebramus, qui hoc scripsit Evangelium, atque ideo suam personam maluit indiciis rerum accidentium, quam proprio designare vocabulo. Diligebat autem eum Jesus non exceptis caeteris singulariter solum, sed prae caeteris quos diligebat familiarius unum, quem specialis praerogativa castitatis ampliori dilectione feceratotum autem novi vestrae fraternitati qui sit ille discipulus quem diligebat Jesus, Joannes videlicet ipse,