comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obscurã audientib intelligentiã relinqͣm̃.¬
erũ est qd a reb quȩ non Aug̃¬
erant instituendis requieuit: ⁊ hoc
uerũ est qd̃ ñ solũ gubernando quȩ fecit.
uerũ etiã aliquid ñ qd nondũ est s qd̃ ĩa
creauerat numerosiꝰ creando. usq nunc
operat᷑. Uel sic gͦ. uel quolibet alio modo
eximꝰ ab eo qd nobis obicit᷑ de requie dei
ab operib suis. ne ꝓpterea ñ credamꝰ n̾c
usq fieri animas nouas. ñ ex illa una. s
sicut illam unã. Nã quod dicit᷑ quare fa¬
cit aĩas eis quos cito nõuit morituros. po¬
sumꝰ respondere. parentũ hinc peccata
uel conuinci. uei flagellari. Ihe ronimꝰ
Uꝑ quo quid mͥ uideretur in opusculis
contra rufinũ olim scripsisse me noui:
aduersuᷤᷤ eũ libellõ quem sc̃ȩ memoriȩ anasta¬
sio ep̃o romanȩ eccłie edidit. In quo lubrica
⁊ subdola immo stulta confessione dũ audi¬

Expanded text:
obscuram audientibus intelligentiam relinqobscuram audientibus intelligentiam relinqerum est, quod a rebus quae non erant instituendis requievit: et hoc verum est, quod non solum gubernando quae fecit, verum etiam aliquid non quod nondum est, sed quod jam creaverat numerosius creando, usque nunc operatur. Vel sic ergo, vel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis objicitur de requie Dei ab operibus: ne propterea non credamus nunc usque fieri animas novas, non ex illa una, sed sicut illam unam. Nam quod dicitur, quare facit animas eis quos novit cito morituros? Possumus respondere parentum hinc peccata, vel convinci, vel flagellari. Hieronymus. Super quo quid mihi videretur, in opusculis contra Rufinum olim scripsisse me novi, adversum eum libellum quem sanctae memoriae Anastasio episcopo Romanae Ecclesiae dedit. In quo lubrica et stulta ac subdola confessione, dum audi
Abbreviated transcription (Latin):
bsecro te quom̃ hȩc opinio defenditor.
qua credunt᷑ aĩȩ ñ ex illa una primi.
hõis fieri õs. s sicut illa una uni. ita singu¬
lis singulȩ Ea uero quȩ dicunt᷑ alia contͣ
hanc opinionẽ facile puto me posse refelle¬
re sicuq ẽ illud quo eã sibi qͥd̾a uident᷑ ur¬
gere quomͦ consũmauerit ds oĩa oꝑa sua
sexto die. ⁊ septimo requieuit. si nouas
adhuc aĩas creat. Qͥb si dixerimꝰ qd̃ ex eũ¬
głio supra posuisti. pat̾ meus usq nute
õperat᷑: respondent. Operat᷑ dictũ ẽ: insti¬
Nic locus apud imperitos. Mheronim¬
& scripturarũ sc̃arũ meditationem
usũq ⁊ scientiã ñ habentes: udet᷑ opini¬
oni tuȩ pͥma fronte blandiri. Ceterũ dis¬
cussus facile soluit᷑. cũ testimonia scrip¬
turarũ aliis cõparaueris testimoniis. ne
tharactarũ tuarũ. Cerno quo tua tendat
assertio: s de hoc in posteriorib disserendõ
est. nedũ miscemꝰ questionib questiones.

Expanded text:
bsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes: sed sicut illa una uni, ita singulis singulae. Ea vero quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile me puto posse refellere: sicut est illud, quod quidam sibi eam videntur urgere, quomodo consummaverit Deus omnia opera sua sexto die, et septimo die requieverit, si novas adhuc animas creat? Quibus si dixerimus, quod ex Evangelio supra posuisti: Pater meus usque nunc operatur: respondent: Operatur dictum est, insti Hieronymus. Hic locus apud imperitos et Scripturarum sanctarum meditationem usumque et scientiam non habentes, videtur opinioni tuae prima fronte blandiri. Caeterum discussus facile solvitur: et cum testimonia Scripturarum aliis comparaveris testimoniis, ne taractarum suarum. Cerno quo tua tendit assertio: sed de hoc in posterioribus disserendum est, ne dum miscemus quaestionibus quaestiones,
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰẽ aduos. s caro infirma ł ipse aĩmꝰ q̃eũpꝰ
forte gaudia de scͥptura dĩ concepit. partu¬
rit. q̃ parere querit in aurib e iñtibfuris:

Expanded text:
t ad vos, sed caro infirma. Et ipse animus, quaecumque forte gaudia de Scriptura Dei concepit, parturit et parere quaerit in auribus et mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut delirantis imperiti mendacium.
ac uecordiam confutarem. Memen¬
to mei sancte ⁊ uenerabilis paꝑa.ui¬
de quantum te diligam: ut ne pro¬
uocatus quidem uoluerim responde¬
re. ne credam tuum esse quod in.alui
altero forte reprebenderem.Fra ter
cõmunis simplicit̾ te salutat

Expanded text:
ut delirantis inperiti mendacium ut delirantis inperiti mendacium ac uecordiam confutarem. memento mei, sancte ac uenerabilis papa. uide, quantum te diligam, ut ne prouocatus quidem uoluerim respondere nec credam tuum esse, quod in altero forte reprehenderem. frater Communis suppliciter te salutat
Abbreviated transcription (Latin):
ta persium manticam consideremus.: Suꝑẽ
ut diligas diligentem: ⁊ in scripturarum
campo iuuenis senem non prouoces. Nos
nostra habiumus tempora. ⁊ cucurrimos
quantum potiumus: nunc te currente
⁊ longa spacia transmeante nobis debetur
ocium. Simulq ut cum uenia honor
tuo dixerim. ne solus michi aliquid de po¬
etis proposuisse uidearis: memento dare¬
tis ⁊ entelli: ⁊ uulgaris prouerbii. quod
bos lassus fortiter figat pedem. Tristes hec
dictauimus. Utinam mereremur ample¬
xus tuos: ⁊ collatione mutua uel doce¬
remus aliqua uel disceremus. Misit mi¬
chi temeritate solita maledicta sua cal¬
purnius cognomento lanarius: quȩ ad
affricam quoq studio eius didici per¬
uenisse. Ad quȩ breuiter ex parte re¬
spondi. ⁊ libelli euis uobis misi exem¬
plaria: latius opus cum oportunum
fuerit primo missurus tempore. IN
quo illud caui ne inquoquam existima¬
tionem lederem xp̃ianam : sed tantum

Expanded text:
ta Persium manticam consideremus. superest, ta Persium manticam consideremus. superest, ut diligas diligentem et in scripturarum campo iuuenis senem non prouoces. nos nostra habuimus tempora et cucurrimus, quantum potuimus. nunc te currente et longa spatia transmittente nobis debetur otium simulque, ut cum uenia et honore tuo dixerim, ne solus mihi de poetis aliquid proposuisse uidearis, memento Daretis et Entelli et uulgaris prouerbii, quod bos lassus fortius figat pedem. tristes haec dictauimus. utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! Misit mihi temeritate solita maledicta sua Calpurnius cognomento Lanarius, quae ad Africam quoque studio eius didici peruenisse. ad quae breuiter ex parte respondi et libelli eius uobis misi exemplaria latius opus, cum opportunum fuerit, primo missurus tempore. in quo illud caui, ne in quoquam existimationem laederem Christianam, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sidemus: pene epistolȩ tuȩ uel eius qui
sub tuo nomine scripserat obliti sumus.
memores illius uersiculi. Musica in luc¬
tu: importuna narratio. Itaq si tua est
epistola aperte scribe. uł mitte exempla¬
ria ueriora: ut absq ullo rancore stoma¬
chi. in scripturarum disputatione uerse¬
mur: et uel nr̃m emendemus errorem.
uel alium frustra reprebendisse doceamꝰ
Ab sit autem a me: ut quicquam de li¬
bris beatitudinis tuȩ attingere audeã.
Sufficit enim michi ꝓbarẽ mea: ⁊ ali¬
ena non carpere. Cetẽrum optime no¬
uit prudentia tua. unumquemq in
suo sensu habundare: ⁊ puerilis esse iac¬
tantie quod olim adolescentuli facere
consueuerant. accusando illustres ui¬
ros suo nomini famam querere. Nec
tam stultus sum ut diuersitate ex¬
planationum tuarum me ledi putem:
quia nec tu lederis si nos contraria sen¬
serimus.S illa ẽ uera int̾ amicos rep̾hen¬
sio: si nr̃a opera non uidentes. aliorum uix¬

Expanded text:
sidemus, paene epistulae tuae uel eius, qui sidemus, paene epistulae tuae uel eius, qui sub tuo nomine scripserat, obliti sumus memores illius uersiculi: Musica in luctu importuna narratio. itaque si tua est epistula, aperte scribe uel mitte exemplaria ueriora, ut absque ullo rancore stomachi in scripturarum disputatione nersemur et uel nostrum emendemus errorem uel alium frustra reprehendisse doceamus. Absit autem a me, ut quicquam de libris beatitudinis tuae adtingere audeam. sufficit enim mihi probare mea et aliena non carpere. ceterum optime nouit prudentia tua unumquem- . que in suo sensu abundare et puerilis esse iactantiae, quod olim adulescentuli facere consueuerant, accusando inlustres uiros suo nomini famam quaerere. nec tam stultus sum, ut diuersitate explanationum tuarum me laedi putem, quia nec tu laederis, si nos contraria senserimus. sed illa est uera inter amicos reprehensio, si nostram peram non uidentes aliorum iux
Abbreviated transcription (Latin):
ieronimus in domino salutẽ
In ipso ꝓfectionis articulo sc̃i
filii nr̃i asterii ippodiatoni. beatitudi¬
nis tuȩ ad me luterȩ ꝑuenerunt: qui¬
bus satisfacis te cont̾ra paruitatem
meam librum romam non misisse. Hoe
nec ego factum audieram: sed epistolȩ
cuiusdam quasi ad me seriptȩ. per fra¬
trem nr̃m sisinnium diaconum. hue exem¬
plaria ꝑuenerunt. in qua hortaris me ut
palinodian suꝑ quodam apostoli capitu¬
lo canam. ⁊ inter thesicoꝵ int̾ uitupe¬
rationes ⁊ laudes helene fluc tuantem
ut qui detrahendo oculos ꝑdiderat lau¬
dando reciperet. Ego simplicit̾ fat eor
dignationi tuȩ Licet stilus ⁊ eꝑichfrema¬
ta tua michi iuderentur : tamen non
temere exemplaribus luterarum creden¬
dum putaui:ne forte me respondente
lesus. uiste expostulares. quod ꝓbare an-¬
te debuissem tuum esse sermonem. et
sic rescriberem. Accessit ad moram: sanc¬
te ⁊ uenerabilis paulȩ longa infirmitas.
Dum enim languenti multo tempore al¬

Expanded text:
ieronymus in domino salutem. In ipso profectionis articulo sancti \'filii nostri Asterii hypodiaconi beatitudinis tuae ad me litterae peruenerunt, quibus smeam librum Romam non misisse. hoc nec ego factum audieram, sed epistulae cuiusdam quasi ad me scriptae per fratrem nostrum Sisinnium diaconum huc exemplaria peruenerunt, in qua hortaris me, ut παλινφδίαν super quodam apostoli capitulo canam et imiter Stesichorum inter uituperationem et laudes Helenae fluctuantem, ut, qui detrahendo oculos perdiderat, laudando receperit. ego simpliciter fateor dignationi tuae, licet stilus et ἐπιχειρήματα tua mihi uiderentur, tamen non temere exemplaribus litterarum credendum putaui, ne forte me respondente laesus iuste expostulares, quod probare ante debuissem tuum esse sermonem et sic rescribere. accessit ad moram sanctae et uenerabilis Paulae longa infirmitas. dum enim languenti multo tempore ad
Abbreviated transcription (Latin):
missum ẽ: ⁊ deinceps p̾cipere in eccłia
xp̃i istuis modi uesa quȩ contra reli¬
gionem nostr̃a uencunt. ñ appendi.
Becet enĩ honestatẽ tuã hanc magis
habere sollicitudinem ut scrupulosi
⁊ populis qui t crediti st̃ intimet.
Palladiũ uero galat᷑a. qui quondam
diget. caueto: qr origenis heresim pre¬
dicat ⁊ docet: ne forte aliquos de po¬
pulo tͥ credito ad ꝑuersitatem sui
inducat erroris.

Expanded text:
missum est, et deinceps praecipere in ecclesia missum est, et deinceps praecipere in ecclesia Christi istiusmodi vela, quae contra religionem nostram veniunt, non appendi. Decet enim honestatem tuam hanc magis habere sollicitristi, et populis qui tibi crediti sunt. Palladium vere Galatam, qui quondam diget, cave, quia Origenis haeresim praedicat et docet, ne forte aliquos de populo tibi credito ad perversitatem sui inducat erroris.
Abbreviated transcription (Latin):
sem qui locus eẽt. ⁊ didicissem ẽe eccle¬
siam. ⁊ intrassem ut orarem: inueni
ibi uelum pendens in forib eccłiȩ
eiusdem tinctũ atq depictũ ⁊ ha¬
bens imaginẽ quasi xͥ uel sc̃i ciuisd̾a.
non enĩ satis memini cuiꝰ imago fue
rit: cum ergo hoc uidissem in eccłia
xp̃i. contra aue toritatẽ scripturarõ¬
hominis pendere imaginem: suidi illud.
⁊ magis dedi consiliũ custodib eiusdẽ
loci. ut pauper̃e mortuũ eo obuoluereñ
⁊ efferrent: illiq contra murmuranteᷤᷤ
dixerunt si scindere uoluerat. iustum
erat. ut aliud daret uelũ atq muta¬
ret. Qd̾ cũ audissem: me daturum esse
pollicitus sũ. ⁊ ilico ẽẽ missurũ. Paulo¬
lum aũt morarũ fuit in medio dum
quero ꝓ eo optimũ uelum mittere. ar¬
bitrabar enĩ de cypͦ michi ẽe mitten¬
dumꝰ nc̃ aũ misi quod potui reperi¬
re ⁊ p̾cor ut iubeas presbit̾o illiꝰ loci
suscipere uelũ a latore quod a nobis

Expanded text:
sem, qui locus esset, didicissemque esse ecclesem, qui locus esset, didicissemque esse ecclesiam et intrassem, ut orarem, inueni ibi uelum pendens in foribus eiusdem ecclesiae tinctum atque depictum et habens imaginem quasi Christi uel sancti cuiusdam; non enim rit. Cum ergo hoc vidissem in ecclesia Christi contra auctoritatem Scripturaruhominis pendere imaginem, scidi illud, et magis dedi consilium custodibus ejusdem loci, ut pauperem mortuum eo obvolverent et efferrent; illique contra murmurantes dicerent: Si scindere voluerat, justum erat ut aliud daret velum atque mutaret. Quod cum audissem, me daturum esse pollicitus sum, et illico esse missurum. Paululum autem morarum fuit in medio, dum quaero optimum velum pro eo mittere. Arbitrabar enim de Cypro mihi esse mittendum. Nunc autem misi quod potui reperire, et precor ut jubeas presbytero illius loci suscipere velum a latore, quod a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. Om̃is qui sc̾ificat semet ipsuo:
int̾ beatos numerabit᷑. Beati enĩ mun¬
do corde qm̃ ipsi deũ uidebt. Cũ hec ita
se habeant dilectiꝰme: custodi animã
tuam: ⁊ desine circa nos murmurare:
Dicit enĩ scriptura diuina. Nolite mͣ¬
murare ad inuicem. sicut quidã mur¬
murauerunt . ⁊ a serpentib periert̃.
Magis ac quiesce ueritati: ⁊ dilige
diligentes te ⁊ ueritatẽ. Deus autẽ
pacis prestet nobis iuixta suã clemen-¬
tiam. ut conteratur sathanas sub pedi¬
bus xp̃ianoꝵ. ⁊ abiciatur om̃is occasio
ꝑuersa: ne scindatur in nobis uincu¬
lum caritatis ⁊ pacis. ⁊ recte fidei p̾di¬
catio. Preterea qr auduii quosdam mͣ¬
murare contra meqn simul ꝑ gebamꝰ
ad scm locũ qui uocatur bethel. ut
ibi collectam tecũ ex more eccłiastico¬
tecũ facerem. ⁊ uenissem ad uillam q̃
dicitur anablatha. uidissem q ibi p̾¬
teriens lucernã ardentẽ. ⁊ in terrogas¬

Expanded text:
tum est: omnis, qui sanctificat semet ipsum, tum est: omnis, qui sanctificat semet ipsum, inter beatos numerabitur. beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt. Cum haec ita se habeant, dilectissime, custodi -animam tuam et desine circa nos murmurare; dicit enim scriptura diuina: nolite murmurare ad inuicem, sicut quidam murmurauerunt et a serpentibus perierunt. magis adquiesce ueritati et dilige diligentes te et ueritatem. deus autem pacis praestet nobis iuxta suam clementiam, ut conteratur satanas sub pedibus Christianorum et abiciatur omnis occasio peruersa, ne scindatur in nobis uinculum caritatis et pacis et rectae fidei praedicatio. Praeterea — quia audiui quosdam murmurare contra me — quando simul pergebamus ad sanctum locum, qui uocatur Bethel, ut ibi collectam tecum ex more ecclesiastico facerem, et uenissem ad uillam, quae dicitur Anablata, uidissemque ibi praeteriens lucernam ardentem et interrogas
Abbreviated transcription (Latin):
credimꝰ dilectissime his quȩ locutꝰ est
dñs: ⁊ scimꝰ quod in cunctis hõib ima¬
go dei ꝑmaneat: ipsiq concedimꝰ nosse
inqua parte homo ad imaginẽ dei con¬
ditus sit. S neq illud quod quidã in
epistola ioħis legentes non intelligunt
quẽquã decipiat: ubi loquitur. Nurc
filii dei sumꝰ. ⁊ nescimꝰ quales futuri
sumꝰ : nouimꝰ aũ qr cũ ille reuelatus
fuerit similes ei erimꝰ: udebimꝰ enim
eum sicuiti ẽ. Hoc enĩ ꝓpt̾ głam quȩ
ibi reuelanda ẽ. sc̃is eiꝰ. dictũ est: sicbt
et in alio loco legimꝰ a głia ingłiam. Cuiꝰ
głiȩ iam in isto scło sc̃i arrabone ⁊ porti¬
unculam suscepert. Primꝰ moyses cuiꝰ fui¬
tus in celum. ⁊ ignis detrim̃ta ñ sentieis.
Stephanꝰ lapidabat᷑ ⁊ faciẽ habebat an¬
geli. quȩ ab om̃ib cernebatur. Hoc aũ
quod in paucis diximꝰ. de om̃ib intelli¬
gendũ: ut impleatur illud quod scrip¬

Expanded text:
credimus his, quae locutus est credimus his, quae locutus est dominus, et scimus, quod in cunctis hominibus imago dei permaneat, ipsique concedimus nosse, in qua parte homo ad imaginem dei conditus sit. sed neque illud. quod quidam in epistula Iohannis legentes non intellegunt, quemquam decipiat, ubi loquitur: nunc filii dei sumus et nescimus, quales futuri sumus. nouimus autem, quia, cum ille reuelatus fuerit, similes ei erimus. uidebimus enim eum, sicuti est. hoc enim propter gloriam, quae ibi reuelanda est sanctis eius, dictum est, sicut et in alio loco legimus: a gloria in gloriam; cuius gloriae iam in isto saeculo sancti arrabonem et portiunculam susceperunt: primus Moyses, cuius fultus in caelum et ignis detrimenta non sentiens; Stephanus lapidabatur et faciem habebat angeli, quae ab omnibus cernebatur. hoc autem, quod in paucis diximus,. de omnibus intellegendum, ut inpleatur illud, quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃a sĩ re perirem dicebas posse sufficere:
ecce septem testimonia dedimꝰ. Quis gͦ
sustinebit origenis ineptias. ut ñ grauiꝰ
aliquid loquar. ⁊ similis efficiar uel ip¬
si uel discipulis eiꝰ. qui audent in peri¬
culo animȩ suȩ asserere quodcũq eis in
buccam uenerit: ⁊ magis iubere deo. et
non ab eo uel orare uel discere uerita¬
tem: Quidam enĩ dicunt qd imago qua
priꝰ accepit adam. illo peccante perie¬
rit: alii suspicantur quod filiꝰ dei cor¬
pus habiturus ee̾t ex maria. ⁊ ipsam
esse imaginẽ : alii sensum. asii uirtutẽ.
illa ructantes. Quos oportebat tantũ
effugere discrimen. nec negare quȩ loqui¬
tur deus. ⁊ credentes simplicit̾ saluos fie¬
ri: deoq concedere donationis certam
⁊ ueram scientiã. in qua potissimũ par¬
te hõies condiderit ad imaginẽ ⁊ simili¬
tudinem suã. Qui hȩc relinquentes mul¬
tis se questionib implicarunt: ⁊ ꝑ has¬

Expanded text:
sancta si repperirem, dicebas posse sufficere, sancta si repperirem, dicebas posse sufficere, ecce septem testimonia dedimus. quis ergo sustinebit Origenis ineptias? ut non grauius aliquid loquar et similis efficiar uel ipsi uel discipulis eius, qui audent in periculo animae suae adserere, quodcumque eis in buccam uenerit, et magis iubere deo et non ab eo uel orare uel discere ueritatem. quidam enim eorum dicunt, quod imago, quam prius accepit Adam, illo peccante perierit; alii suspicantur, quod filius dei corpus habiturus esset ex Maria, ipsam esse imaginem, alii sensum, alii uirtutem, ec uel illa ructantes, quos oportebat tantum effugere discrimen nec negare, quae loquitur deus, et credentes simpliciter saluos fieri deoque concedere donationis suae certam et ueram scientiam, in qua potissimum parte homines condiderit ad imaginem et similitudinem suam; qui haec relinquentes multis se quaestionibus inplicanint et
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ dei imagine nõiatũ. Dicit enĩ in sa¬
pientia quȩ titulo eiꝰ inscribitur. Cre¬
auit incorruptũ hõiem: ⁊ imaginem
sue ꝑprietatis dedit ei. Et rursum pꝰ
annos cxi. plus. minꝰ. in nouo legimus
testam̃to quod ñ ꝑdid̾int hõies imagi¬
genis laqueis capiamur. habere homi¬
nem imaginẽ ⁊ similitudin̾e dei. Nam
cũ de lingua hominũ latiꝰ disputasset:
adiecit. In stabile malũ: in ipsa bñdicimꝰ
deũ ⁊ patrem: ⁊ in ipsa maledicimꝰ hõieᷤᷤ
qui ad similitudinem d̾i conditi suff.
Paulus quoq uas electionis. ⁊ qui doc¬
trinam euangelica sua p̾dicatione cõ¬
pleuit. docet nos quod homo ad iagi¬
nem ⁊ similitudinem d̾i conditus sit.
dicens. Uir ñ debet nutrire com̃a cuo
gła & imago dei sit. imaginem simplicit̾
suo appellans nõie: similitudine autem.
głiȩ  appellatione significans. Pro tͥ¬
bus gͥ testimoniis quȩ tibi de scriptura

Expanded text:
super dei imagine nominatum. dicit enim in Sasuper dei imagine nominatum. dicit enim in Sapientia, quae titulo eius scribitur: creauit incorruptum hominem et imaginem suae proprietatis dedit ei. et rursum post annos mille CXI plus minus in nouo legimus testamento, quod non perdiderint homines imagigenis laqueis capiamur, habere hominem imaginem et similitudinem dei. nam cum de lingua hominum latius disputasset, adiecit: instabile malum: in ipsa benedicimus deum et patrem et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem dei conditi sunt. Paulus quoque, uas electionis et qui doctrinam euangelicam sua praedicatione conpleuit, docet nos, quod homo ad imaginem et similitudinem dei conditus sit, dicens: uir non debet nutrire comam, cum gloria et imago dei sit, imaginem simpliciter suo appellans nomine, similitudinem autem gloriae appellatione significans. Pro tribus igitur testimoniis, quae tibi, de scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
habere imaginẽ. statim ꝑ ordin̾ẽ iun¬
git ⁊ dicit. & uixit adam annos. cẽ¬
triginta. ⁊ cognouit eu̾a uxor̃e suam. ⁊
peperit ei filiũ iuxta speciem suã. ⁊ uix¬
ta imagiñẽ suã: uocauit q nom̃ eiꝰ sech.
Rursumq in decima generatione pꝰ an¬
nos . ĩrcc.lxxii. uindicans deus imaginẽ
suam. ⁊ ostendens quod gr̃a quã dedisset
hõib ꝑseueraret in eis: ait. Ne comede¬
ritis carnẽ cũ sanguine. Ego enĩ ulciscas
sanguine ur̃m. de manu om̃is hõis ef¬
fundentis illũ: qr ad imaginẽ di feci
hominẽ. Necnon pꝰ alteras decem ge¬
nerationes usq ad abraham. ⁊ ab abra¬
ham usq ad daiuid alias generationeᷤ
.xiiii. quȩ .xxiiii. generationes simul fa
minib quod in uanitate ambulareis
n peccatis essent obnoxii: loquitur. Ue¬
runtn in imagine det ꝑambulat
om̃is homo. Necnon pꝰ dauid etiã sub
salomone filio eiꝰ. legimꝰ tale quiddam

Expanded text:
habere imaginem, statim per ordinem iunhabere imaginem, statim per ordinem iungit et dicit: et uixit Adam annos CCXXX et cognouit Euam, uxorem suam, et peperit ei filium iuxta speciem et iuxta imaginem eius et uocauit nomen eius Seth. rursumque in decima generatione post annos IICCLXII uindicans deus imaginem suam et ostendens, quod gratia, quam dedisset hominibus, perseueraret in eis, ait: ne comederitis carnem in sanguine; ego enim ulciscar sanguinem uestrum de manu omnis hominis effundentis illum, quia ad imaginem dei feci hominem. nec non post alteras decem generationes usque ad Abraham et ab Abraham usque ad Dauid alias generationes XIIII, quae XXIIII generationes simul facminibus, quod in uanitate ambularent et peccatis essent obnoxii, loquitur: uerumtamen in imagine perambulat omnis homo. nec non post Dauid etiam sub Salomone, filio eius, legimus tale quiddam
Abbreviated transcription (Latin):
creditꝰ est. ⁊ om̃s fr̾s qui tecũ st̃. ⁊ maxi¬
me rufinũ presbiterũ ab heresi orige¬
nis ⁊ alis heresib ⁊ ꝑditione earũ. Si
enĩ ꝓpt̾ unũ u̾bũ aut duo quȩ con¬
traria fidei st̃. multe hereses abiectȩ
sunt ab eccłia quantomagis hic int̾
hereticos habeatur. qui tantas ꝑuer¬
sitates ⁊ tam mala dogmata contra fi¬
dem ad inuenit. dei ⁊ eccłiȩ hostis ex
adam: cũ hoc in nullo penitꝰ loco scͥp¬
tura significet. Si enĩ ita esset: num¬
quam om̃ia quȩ in mundo st̃. seruirẽt
semini adam id est uniu̾so generi homi¬
cta essent hõib : si ñ haberent hõies
uixta id quod unui̾sis imperant. ua¬
ginem dei.Conuingens aũ atq conso¬
tians scriptura diuina gr̃am benedic¬
tionis quã adam donauerat ⁊ genera¬
tionib quȩ ex eo erant. ne qui forsitã
maligna int̾p̾tatione auderent dic̾e
uni datã gr̃am di ⁊ illum solũ factõ
eos uero qui conciperentur in utero
⁊ non ita nascerentur ut adam dei ñ

Expanded text:
creditus est, et omnes fratres, qui tecum sunt, et maxime Rufinum presbyterum ab heresi Origenis et aliis heresibus et perditione earum. si enim propter unum uerbum aut duo, quae contraria fidei sunt, multae hereses abiectae sunt ab ecclesia, quanto magis hic inter hereticos habebitur, qui tantas peruersitates et tam mala dogmata contra fidem adinuenit, dei et ecclesiae hostis extAdam, cum hoc in nullo penitus loco scriptura significet. si enim ita esset, numquam omnia, quae in mundo sunt, seruirent semini Adam, id est uniuecta essent hominibus, si non haberent homines juxta id quod universis imperarent, imaginem Dei. Conjungens autem atque consocians Scriptura divina gratiam benedictionis, quam Adam donaverat, et generationibus quae ex eo erant, ne qui forsitan maligna interpretatione auderent dicere, uni datam gratiam Dei, et illum solum factum sta viri: eos vero qui conciperentur in utero, et non ita nascerentur ut Adam, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
genis dogmata disputare. Nicħ mͥ
suł ripuit origenes nec in mea gene¬
ratione fuit. nec ꝓpt̾ aliquas res mũ¬
di ⁊ hereditatẽ. odix adu̾sus illũ pog¬
nasq suscepiꝰ s ut simplicit̾ fatear̾.
doleo & ualde doleo. uidens plurimos
maximũ ꝑuenert. eiꝰ ꝑsuasione deceptos.
⁊ ꝑu̾sissima doctrina cibos factos diabo¬
u. In quib cõpletũ ẽ illud qd̾ dr.Suꝑ¬

Expanded text:
genis dogmata disputare. Nihil mihi genis dogmata disputare. Nihil mihi subripuit Origenes, nec in mea generatione fuit: nec propter aliquas res mundi et haereditatem, odium adversum illum, pugnasque suscepi: sed ut simpliciter fatear doleo, et val dedoleo, videns plurimos maximum pervenerunt, ejus persuasionibus deceptos, et perversissima doctrina cibos factos esse diaboli: in quibus completum est illud, qu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ t̾ram sunt. hoc ẽ sub firmam̃to. eẽ
uirtutes contrarias. id est demones.Et
quomodo legimꝰ. in diluiuo aꝑtas catͥa¬
ractas celi ⁊ aquas mnundasse diluuii:
Unde aꝑti sunt fontes abyssi. ⁊ totus
mundꝰ oꝑtus ẽ aquis ⁊ furor hominũ
unctus stultitie. qui reliquer̃t uld̃
filimi sermonẽ pat̾s tui. ⁊ ne abicias
legem matͥs tuȩ:⁊ conu̾si st̃ ad errorẽ.
⁊ dicunt stulto ut princeps sui sit. nec
contempnunt res fatuas quȩ dicunt᷑
a fatuo sic̃ scriptura testatur. F atus
autẽ fatua loquitur. ⁊ cor eiꝰ uana
intelligitꝰ. Unde obsecro te dilectissi¬
me. ⁊ quasi m̃bris meis parcens ꝓpt̾
caritatem quã in te habeo. p̾cor scri¬
bens ⁊ orans. ut impleas illd̃ quod d̾r.
Nonne odientes te dñe odiuui: ⁊ suꝑ
inimicos tuos tabescebã: Inimica et
digna odio origenis uerba st̃. ⁊ deo re
dixi. s ⁊ alia innumerabilia. Neq
enim nc̃ mͥ ꝓpositũ ẽ adu̾sum oĩa ori¬

Expanded text:
super terram sunt, hoc est, sub firmamento, esse super terram sunt, hoc est, sub firmamento, esse Virtutes contrarias, id est, daemones? Et quomodo legimus, in diluvio apertas cataractas coeli, et aquas inundasse diluvii? unde aperti sunt fontes abyssi, et totus mundus opertus est aquis . 6. O furor hominum junctus stultitiae, qui reliquerunt illud fili sermonem patris tui, et ne abjicias legem matris tuae » , et conversi sunt ad errorem, et dicunt stulto, ut princeps sui sit; nec contemnunt res fatuatas, quae dicuntur a fatuo, sicut Scriptura testatur: « Fatuus autem fatua loquitur, et cor ejus vana intelligit » . Unde obsecro te, dilectissime, et quasi membris meis parcens, propter caritatem quam in te habeo, precor scribens et orans, ut impleas illud quod dicitur: « Nonne odientes te, Domine, odivi, et super inimicos tuos tabescebam? » Inimica et digna odio Origenis verba sunt, et Deo repdixi, sed et alia innumerabilia. Ne que enim nunc mihi propositum est adversus omnia Ori
Abbreviated transcription (Latin):
flumina sunt quȩ ⁊ uidentur ⁊ bibũ¬
tur: ibi consequens est quod ⁊ ficus
⁊ alia ligna de quib dicit deus. ex õi
ligno quod ẽ in paradyso comedef. Si¬
milia st̃ fluminib ⁊ aquis. Si aũ
aqua quȩ cernitur uere aqua est: ne¬
cesse est ut ⁊ ficus uera sit. ⁊ asia lig¬
na: ⁊ adam uerus statĩ a principiõ
plasmatus in corpore sicut eua. et
non in fantasmate. Et pꝰ ruinam ut
uult origenes. ꝓpt̾ peccatũ pꝰea cor¬
pus accepit. S dicis. Legimꝰ quod sc̃s pau¬
lus raptus sit usq ad tuũ celũ: ⁊ usq
in paradysum. Bene dicis. Quando po¬
nit t̾ciũ celũ. ⁊ pꝰ ea addidit. et in para¬
dysum: ostendit alibi ẽe celũ ⁊ alibi pa¬
radysum. Illas uero p̾stigias quis nos
statim abiciat atq contempnat. dicen¬
te origene de aquis quȩ suꝑ firmam̃tũ
sunt. ñ eẽ aquas. s fortitudines quasdã
angelicȩ potestatis: ⁊ rursũ aquas que

Expanded text:
flumina sunt et aquae, quae uidentur et bibunflumina sunt et aquae, quae uidentur et bibuntur, ibi consequens est, quod et ficus et alia ligna, de quibus dicit deus: ex omni ligno, quod est in paradiso, comedes, similia sunt fluminibus et aquis. si autem aqua, quae cernitur, uere aqua est, necesse est, ut et ficus uera sit et alia ligna et Adam uerus statim a principio plasmatus in corpore sicut Eua et non in phantasmate et post ruinam, ut uult Origenes, propter peccatum postea corpus acceperit. sed dicis: legimus, quod sanctus Paulus raptus situsque ad tertium caelum et usque in paradisum\'. bene dicis: quando ponit tertium caelum\' et postea addidit \'et in paradisum\', ostendit alibi esse caelum et alibi paradisum. illas uero praestigias quis non statim abiciat atque contemnat dicente Origene de aquis, quae super firmamentum sunt, non esse aquas, sed fortitudines quasdam angelicae. potestatis, et rur
Abbreviated transcription (Latin):
nobis origene paradysum. ⁊ illũ quem
scriptura cõmemorat de t̾ra ad celestia
transferentem: ⁊ om̃s arbores quȩ scri¬
buntur in genesi sic allegorice intelli¬
gentem. scilicet quod arbores angelicȩ
fortitudueᷤᷤ sint. cum hoc ueritas non re¬
cipiat. Neq enĩ dixit scriptura diui¬
na. deposuit adam ⁊ euam in t̾ram. s
eiecit eos de paradyso. ⁊ habitare fecit
contra paradysum. ⁊ ñ eiecit eos sub
paradyso: .⁊. posuit rũpheam flamme¬
am. ⁊ cherubyn custodire introitũ lig¬
ni uite ⁊ ñ. ascensum. Et fluuiꝰ egredi¬
ebatur de eden. non dixit. descende¬
bat ex eden. Iste diiditur in qua tuor
principia. Nom̃ uni physon: ⁊ nom̃
scdi gyon Ego. ego uidi aquas gyon:
aquas quas his oculis: iudere poterã.
Iste ẽ gyon: quẽ iheremias demonstrat
dicens. Quid uobis ⁊ iue egypti. ut
bibatis aquã gyon turbidam: Bibi
simplicit̾. quas manu tangerem ⁊ ore
sorberem. non aquas sp̾ales. Ubi aũt

Expanded text:
nobis Origenem paradisum, et illum quem nobis Origenem paradisum, et illum quem Scriptura commemorat, de terra ad coelestia transferentem: et omnes arbores quae scribuntur in Genesi, sic allegorice intelligentem, scilicet quod arbores angelicae fortitudines sint, cum hoc ueritas non recipiat? neque enim dixit scripturk diuina: \'deposuit Adam et Euam in terram\', sed: eiecit eos de paradiso; et: b a bit are fecit contra paradisum, et non \'abiecit eos sub paradiso\'; et: posuit rumpheam flammeam et cherubin custodire introitum ligni uitae, et non-"ascensum"; et: fluuius egreditur ex Eden, non dixit \'descendit ex Eden\'. iste diuiditur in quattuor principia: nomen uni Phison et nomen secundi Geon. ego, ego uidi aquas Geon, aquas, quas his oculis carnis aspicerem. iste est Geon, quem Hieremias demonstrat dicens: quid uobis et uiae Aegypti, ut bibatis aquam Geon turbidam? bibi simpliciter, quas manu tangerem et ore sorbirem, non aquas spiritales. ubi autem
Abbreviated transcription (Latin):
aut scordiscariꝰ erat deus: ut confice¬
ret pelles animaliũ. ⁊ consueret ex eis
tunicas pellicias adam ⁊ euȩ Manife¬
stum est ergo inquit. quod de corpori¬
bus nr̃is loquatur. Et si hoc ita est. qͦ¬
modo legimꝰ ante tunicas pellicias. et
ante inobedientiã. ⁊ de paradyso riu¬
nã adam loquentẽ ñ scd̾m allegoriam
s uere: hoc ñc̃ os ex ossib meis. ⁊ caro
de carne mea : Aut ne absũptũ est il¬
lud quod diuinꝰ sermo testatur: ⁊ inie¬
cit dñs soporem in adam. ⁊ dormiuuit ⁊¬
sumpsit uña de costis eiꝰ. ⁊ repleuit
carnem ꝑ ea. ⁊ edificauit costam quã
tulerat᷑ ex eo illi in uxorem: Aut quȩ
corpora contegebant adam ⁊ eua ficos
ta: Quis autẽ patient᷑ ferat origiẽ
lubricis argum̃tationib resurrectionẽ
carnis huiꝰ negantẽ : sicut declarat ma¬
nifestissime in uolumine explanationũ
primi psalmi. ⁊ in aliis multis locis.
Aut quis audiat in t̾cio celo donantem

Expanded text:
aut scortiarius erat deus, ut conficeaut scortiarius erat deus, ut conficeret pelles animalium et consueret ex eis tunicas pellicias Adam et Euae? manifestum est ergo, inquit, quod de corporibus nostris loquatur. et, si hoc ita est, quomodo legimus ante pellicias tunicas et ante inoboedientiam et de paradiso ruinam Adam loquentem . non secundum allegoriam, sed uere: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea? aut unde adsumptum est illud, quod diuinus sermo testatur: et iniecit deus soporem sUperAdam, et dormiuit; et sumpsit unam de costis eius et adinpleuit pro ea carnem et aedificauit costam, quam tulerat ex eo, illi in uxorem? aut quae corpora contegebat Adam et Eua foliista? Quis autem patienter ferat Origenem lubricis argumentationibus resurrectionem carnis hujus negantem: sicut declarat manifestissime in volumine Explanationum primi psalmi, et in aliis multis locis? Aut quis audiat in tertio coelo donantem
Abbreviated transcription (Latin):
de carcere animam meã: Et in alio lo
co.sonfitebor dño in regione uiuoꝵ.
cum aliꝰ ꝓculdubio sit sensus scrip¬
turȩ diuinȩ. quã ille in heresim suã
maligna interp̾tat̾one detorquet.
Quod faciunt ⁊ manichei. ⁊ gnostici he
byonitȩ. ⁊ marcionis sectatores. ⁊ aliȩ he¬
reses numero .lxxx. qui de purissimo
scripturarũ fonte assum̃tes testimonia
non ita int̾pretantur ut scripta sunt.
s simplicitatẽ sermonis eccłiastici. id
uolunt significare quod ipsi sentiuss.
Iuud quoq quod asserere nititur: do¬
leam ne an rideam nescio. Doctor egre¬
gius audet docere diabolum id rur¬
sum esse futurũ quod fuerat: ⁊ ad ea¬
de rediturũ dignitatẽ. ⁊ conscensurum
regna celoꝵ. Pronefas. quis tã uecors et
Pretereo fruiolam eiꝰ expositionẽ suꝑ
tunicis pelliciis: quanto conactu. quas¬
tis q egerit argumentis ut tunicas pel¬
licias humana esse corpora crederemꝰ.
Qui int̾ multa ait. Num quid coriariꝰ

Expanded text:
de de co: confitebor domino in regione uiuorum, cum alius procul dubio sensus sit scripturae diuinae, quam ille in heresim suam maligna interpretatione detorquet; quod faciunt et Manichei et Gnostici et Hebionitae et Marcionis sectatores et aliae hereses numero LXXX, qui de purissimo scripturarum fonte adsumentes testimonia non ita interpretantur, ut scripta sunt, sed simplicitatem sermonis ecclesiastici id uolunt significare, quod ipsi sentiunt. Illud quoque, quod adserere nititur, doleamne an rideam, nescio. doctor egregius audet docere diabolum id rursum futurum esse, quod fuerit, et ad eandem rediturum dignitatem et conscensurum regna caelorum. pro nefas! quis tam uecors et praetereo friuolam eius expositionem super tunicis pelliciis, quanto conatu quantisque egerit argumentis, ut tunicas pellicias humana esse corpora crederemus. qui inter multa ait: numquid coriarius
Abbreviated transcription (Latin):
la benedictio ad adam ⁊ ad sem̃ eiꝰ. et
ad noe & ad filios eiꝰ: crescite ⁊ multi¬
plicamini ⁊ replece t̾ram: Iam ñ erit
benedictio s maledictio iuxta orige¬
nem qui angelos u̾tit in animas. et de
sublimi fastigio dignitatis facit ad
in feriora descendere: qua si deus hu¬
nedictionẽ dare. nisi angesi pecc̃a ue¬
rint. ⁊ tot in celis sint ruinȩ quot
in t̾ra natiuitates. Dimutenda nob̾
⁊ ipsiꝰ dñi saluatoris in eugłio ꝑtonã¬
tis. Econtrario origenes p̾cipit᷑ ⁊ le¬
gem dat. ut non dicam constringit
discipulos suos: ne quis oret in celum
ascendere. ne peiꝰ iterũ peccans qũa
in t̾ris ante peccauerat. p̃cipitetur
in mundum quãqua istiꝰ modinuga ᷤᷤ¬
⁊ deliram̃ta soleat ille scripturarum
int̾pretatione ꝑuersa ⁊ aliud signi¬
ficante quã uerũ ẽ affirmare. diceis.
priusquam a malicia humiliarer ego
deliqui: ⁊ illud. reũtere anima meã
in requiem tuã: necnon ⁊ aliud. edue

Expanded text:
o ad Adam et ad semen eius et ad Noe et ad filios eius: crescite et multiplicamini et replete terram? iam enim non erit benedictio, sed maledictio iuxta Origenem, qui angelos uertit in animas et de sublimi fastigio dignitatis facit ad inferiora doscendere, quasi deus genedictionem dare, nisi angeli peccauerint, et tot in caelis ruinae sint, quot in terra natiuitates. dimittenda nobis et ipsius Domini Salvatoris in Evangelio pertonantis. Econtrario Origenes praecipit, et legem dat, ut non dicam constringit discipulos suos, ne quis oret in coelum ascendere, ne pejus iterum peccans quam in terris ante peccaverat, praecipitetur in mundum. Quanquam istiusmodi nugas et deliramenta soleat ille Scripturarum interpretatione perversa et aliud significante, quam quod verum est affirmare, dicens: Priusquam a malitia humiliarer, ego deliqui . Et illud: Revertere anima mea in requiem tuam . Necnon et illud: Educ
Abbreviated transcription (Latin):
multuaria ⁊ breui lucubratione dic¬
taui: ne uiderer om̃io reticere. fodem
enim tempore. immo eodem die. michi
ut aut tacendũ fuerit. aut inculto
eloquio respondendũ. Quoꝵ alterũ pu¬
doris: alterum caritatis est. Incip̃ epła e:¬

Expanded text:
multuaria et breui lucubratione dicmultuaria et breui lucubratione dictaui, ne uiderer omnino reticere. eodem enim tempore, immo eodem die mihi ut aut tacendum fuerit aut incompto eloquio respondendum, quorum alterum pudoris, alterum caritatis est. CXXX. AD
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑͥmanent. Ob quod tantũ facinꝰ: Cer¬
te non colis idola: s etiã seruiens ꝑsis
atq romanis ⁊ captiuitatis pressus iu¬
go. ignoras alienos deos. Quomodo clem̃¬
tissimꝰ quondam deus qui num quam
tui oblitꝰ est. n̾c ꝑ tanta spacia tẽpoꝵ mi¬
seriis tuis non adducitur ut soluat cap¬
tiuitatẽ: s ut ueriꝰ dicã. expectatũ tibi
mutat antixp̃m: Ob quod in quã facinꝰ
⁊ tam execrabile scelus. auercit a te ocu¬
los suos ignoras: Mem̃to uocis parentuõ¬
tuoꝵ. sangiuis eiꝰ suꝑ nos. ⁊ suꝑ filios no¬
stros. et. uenite occidamꝰ eũ ⁊ nr̃a erit
hereditas. . ñ habemꝰ regẽ nisi cesarẽ.
habes gͦ quod elegisti. Usq ad finem
mundi seruiturus es cesari. donec gen¬
tiũ introeat plenitudo. ⁊ sic om̃is ĩsrł
saluus fiat: ut qui quondam erat in
capite. uertatur in caudam. Hȩc tͥ uir
eloquentissime in duplicis p̾fecturȩ ho¬
nore transacto. n̾c in xͦ honoratior. tu¬

Expanded text:
permanent. Ob quod tantum facinus? Cerpermanent. Ob quod tantum facinus? Certe non colis idola, sed etiam serviens Persis atque Romanis, et captivitatis pressus jugo, ignoras alienos deos. Quomodo clementissimus quondam Deus, qui nunquam tui oblitus est: nunc per tanta spatia temporum miseriis tuis non adducitur, ut solvat captivitatem, et ut verius dicam, expectatum tibi mittat Antichristum? Ob quod, inquam, facinus, et tam execrabile scelus avertit a te oculos suos? Ignoras? Memtuorum: sanguis eius super nos et super filios nostros et: uenite, occidamus eum et nostra erit hereditas et: non habemus regem nisi Caesarem. habes, quod elegisti: usque ad finem mundi seruiturus es Caesari, donec gentium introeat plenitudo et sic omnis Israhel saluus fiat, ut, qui quondam eiat in caput, uertatur in caudam. Haec tibi, uir eruditissime, in duplicis praefecturae honore transacto nunc in Christo honoratior, tu
Abbreviated transcription (Latin):
idolatriã. Cũq seruires: crebro tui mi¬
sertꝰ est deus. ⁊ misit iudices ⁊ saluato¬
res qui te de famulatu moabitarum.
ammanitarũ. phylistum quoq. ⁊ diu¬
sarum gentiũ liberaruÑ. Nouissime
sub regib offendisti deũ: ⁊ om̃is ꝓuin
Per septuaginta annos templi solitu¬
do ꝑmansit: a cyro rege ꝑsarũ est laxa¬
ta captiuitas. Esdrã hoc ⁊ neemiaᷤ ple¬
nissime referunt. Extructũ est tem¬
plum sub dario rege ꝑsarũ ⁊ medoꝵ
a zorobabel filio salathiel. ⁊ iħu filio
iosedech sacerdote magno. Quȩ passi
sitis a medis. egyptus. macedonibq ñ
numero: nec tibi adducam in memori¬
am anthiocum epyphanen crudelis¬
simum om̃io tirannoꝵ. nec pompeio.
gab Nũ. scaurũ. uarũ. cassiũ. sosi¬
umq replicabo. qui tuis urbib ⁊
Ad extremum sub uespasiano et
tito urbs capta. templumq seb
sionem templi : paulominꝰ ꝑ quadrin¬
gentos annos ⁊ urbis ⁊ templi ruinȩ

Expanded text:
idolatriam. Cumque servisses crebro, miidolatriam. Cumque servisses crebro, misertus tui est Deus, et misit Judices et salvatores, qui te de famulatu Moabitarum et Ammonitarum, Philistiim quoque et diversarum gentium liberarunt. Novissime sub regibus offendisti Deum, et omnis tua Per septuaginta annos templi solitudo permansit. A Cyro rege Persarum est laxata captivitas. Esdras hoc et Nehemias planissime referunt. Exstructum est templum sub Dario rege Persarum atque Medorum a Zorobabel filio Salathiel, et Jesu filio Josedec sacerdote magno. Quae passi sitis a Medis, Aegyptiis, Macedonibusque, non enumero. Nec tibi adducam in memoriam Antiochum Epiphanem crudelissimum omnium tyrannorum nec Gn. Pompeium, Gabinium, Scaurum, Varum, Cassium, Sosiumque replicabo, qui tuis urbibus et Ad extremum sub Vespasiano et Tito urbs capta, templumque subersionem Templi paulo minus per quadringentos 975 annos et urbis et templi ruinae
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Si enim occidentẽ tantũ secun¬
tur litteram. ⁊ ñ sp̃m uiuificantem :
ostendant t̾ram repmissionis lacte ⁊
melle manantẽ. Sin aũt ꝑ tropologi¬
am dictũ putant. ꝓ rerum õium ha
bundantia: ⁊ nos t̾rã confessionis. t̾
ramq uiuentiũ t̾rȩ uepriũ p̾feremꝰ:
dicente dño ad moysen de abiectione
isrłis. ⁊ assũptione gentiũ. Dimitte
me ut deleam populũ istũ: ⁊ faciam
te in gentem magnã. Et eodem patre
ad filiũ. Postula a me ⁊ dabo tͥ genteᷤᷤ
hereditatem tuã: ⁊ possessionẽ tuã
Parum tͥ est ut sis puer meus ad susci¬
tandas tͥbus iacob ⁊ feces uel reliquias
isrł congregandas: dedi te in luc̃e cune¬
tis gentib ut sis saluator uniu̾se t̾re
Ex quo ꝑspicue demonstratur. om̃ia illiꝰ
populi in umbra ⁊ typo ⁊ imagine p̾¬
lera cõmisisti: cunctis circa te seruisti
natiõib. Ob quod factũ: Utiq ꝓꝑter

Expanded text:
runt. si enim occidentem tantum sequunrunt. si enim occidentem tantum sequuntur litteram et non spiritum uiuificantem, ostendant terram repromissionis lacte et melle manantem; sin autem per tropologiam dictum putant pro rerum obundantia, et nos confessionis terram terramque uiuentium terrae ueprium praeferimus dicente domino ad Moysen de abiectione Israhelis et adsumptione gentium: dimitte me, ut deleam populum istum et faciam te ingentem magnam, et eodem patre ad filium: postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam et possessionem tuam Parum tibi est, ut sis puer meus ad suscitandas tribus Jacob, et feces, vel reliquias Israel congregandas. Dedi te in lucem cunctis gentibus, ut sis salvator universae terrae . Ex quo perspicue demonstratur, omnia illius populi in umbra et typo, et imagine prlera commisisti, cunctis circa te servisti nationibus. Ob quod factum? utique propter
Abbreviated transcription (Latin):
tis possessionis angustiis sis coartatꝰ in¬
telliges. Quid diuersarũ urbiũ alienige¬
nas cõmemorem. quos populus uideoꝵ ne
quiuit expellere de urbib & sedibus su¬
is: cũ ipsa metropolis tua. priꝰ iebus. pꝰ¬
ea salem. t̾cio iherosolima. ⁊ nc helya.
iebuseos expellere ñ ualueriat. s man¬
serunt cũ eis in scandalũ exemplũq ui¬
cioꝵ: intantũ ut ubi templum tuum
conditũ est area ornȩ fuerit iebusei: et
ipsum templũ .lxx. miliũ latomoꝵ. et
octoginta miliũ uectoꝵ hoc est .cl. mi¬
liũ. exceptis p̾positis operũ ꝓ multitu¬
dine habitantiũ tecũ incircuncisoꝵ ab
ethnicis ex tructũ sit: Nec hoc dico ĩ
suggillationẽ t̾rȩ uideȩ ut hereticus
sy chophanta mentitur. aut quo aufe¬
ram hy storie ueritatem quȩ funda¬
mentum est intelligentiȩ sp̃uał : sed
ut decutiam suꝑciliũ iudeoꝵ. qui sy¬
nagogȩ angustia ᷤ eccłiȩ latitudini p̾fe¬

Expanded text:
tis possessionum angustiis sis coarctatus, intis possessionum angustiis sis coarctatus, intelliges. Quid diversarum urbium alienigenas commemorem, quos populus Judaeorum non quivit expellere de urbibus et sedibus suis, cum ipsa metropolis tua prius Jebus, postea Salem, tertio Hierosolyma et nunc Aelia — Iebusaeos expellere non ualuerit, sed manserit cum eis in scandalum exemplumque uitiorum in tantum, ut, ubi templum tuum conditum est, area Ornae fuerit Iebusaei et ipsum templum LXXX milium latomorum et LXX milium uectorum, hoc est CL milium exceptis praepositis operum pro multitudine habitantium tecum incircumcisorum ab ethnicis extructum sit ? Nec hoc dico in sugillationem terrae Iudaeae, ut hereticus sycophanta mentitur, aut quo auferam historiae ueritatem, quae fundamentum est intellegentiae spiritalis, sed ut decutiam supercilium Iudaeorum, qui synagogae angustias ecclesiae latitudini praefe
Abbreviated transcription (Latin):
epyphania sẏriȩ : ad orientẽ uero ꝑ anti¬
ochiam. ⁊ lacum genesareth quȩ n̾c ty¬
berias appellatur. ⁊ iordanem qui mari
influit salinarum quod n̾c mortuũ di¬
citur. transiordanen autẽ duarum se¬
mis tribuũ possessio est ruben ⁊ gad
⁊ dimidiȩ trib manasse: ⁊ ego fatebor
hec tͥ reꝑmissa non tradita. si obseruas¬
ses precepta dei ⁊ in mandatis illiꝰ ambu¬
lasses. si non ꝓ om̃ipotenti deo coluisses
behelfegor. ⁊ baalim. beel ⁊ebub ⁊ camoᷤ.
Quos qr p̾tulisti deo: om̃ia quȩ tibi pro¬
missa fuerant ꝑ didisti. Et michi in eu̾¬
gelio ꝓmittuntur regna celoꝵ: quȩ in¬
strumentũ uetꝰ om̃ino ñ nominat. S
si fecero quȩ precepta sunt. nequaqua
erit culpa in ꝓmitente: s in me qui pro¬
missum accipere non merui. Ubi enĩ op
tio ꝓponitur ad eligendũ: quid opera pre¬
mittuntur. si frustra cupias quod ꝓmis¬
sum est: Lege librũ iosue ⁊ udicũ: ⁊ qͣn¬

Expanded text:
Epiphania Syriae, ad orientem uero per AntiEpiphania Syriae, ad orientem uero per Antiochiam et lacum Cenereth, quae nunc Tiberias appellatur, et Iordanem, qui mari influit salinarum, quod nunc mortuum dicitur — trans Iordanem autem duarum semis tribuum poset dimidiae tribus Manasse. Et ego fatebor haec tibi repromissa, non tradita: si observasses mandata Dei, et in praeceptis illius ambulasses; si non pro omnipotente Deo coluisses Beelphegor et Baalim, Beelzebub et Chamos; quos quia praetulisti Deo, omnia quae tibi promissa fuerant, perdidisti. Et mihi in Evangelio promittuntur regna coelorum, quae instrumentum uetus omnino non nominat; sed si non fecero, quae praecepta sunt, nequaquam erit culpa in promittente, sed in me, qui promissum accipertio proponitur ad eligendum, qui operari renuis, frustra cupias quod promissum est. Lege librum Josue et Judicum, et quan
Abbreviated transcription (Latin):
gantes barcei: a barcͥa opido quod in soli¬
tudine sitũ est. quos nunc corrupto ser¬
mone afri baricianos uocant. Hi sunt qͥ
ꝓlocoꝵ qualitatib diu̾sis nõib appellã¬
tur. ⁊ a mauritania ꝑ affricam ⁊ egyp¬
tum. palestinamq ⁊ phenicem. celesyri¬
am. ⁊ osrhohenẽ mesopotamiã atq persi¬
dem. tendunt ad indiã. Hȩc est uidee tua¬
rum longitudo ⁊ latitudo t̾rarũ: in his
gloriaris: suꝑ his te ꝑ diu̾sas prouinti¬
as ignorantib iactitas ad populum pha¬
leras. Ego te intꝰ ⁊ in cute noui. Quod si
obieceris t̾ram reꝓmissionis dici. que ĩ
numeroꝵ uolumine continet᷑.
a meridie maris salinarũ ꝑ syna ⁊ ca¬
des barne usq ad torrentem egypti
qui uixta rinicoruram mari magno in¬
fluit: n ab occidente ipsũ mare quod pa¬
lestinȩ. phenici. syriȩ coelen cilicie per¬
tenditur : ab aquilone taurũmontem
⁊ zephyrũ usq emath quȩ appellatur

Expanded text:
gantes Barcaei, a Barca oppido, quod in soligantes Barcaei, a Barca oppido, quod in solitudine situm est, quos nunc corrupto sermone Afri Baricianos uocant. hi sunt, qui pro locorum qualitatibus diuersis nominibus appellantur et a Mauritania per Africam et Aegyptum Palaestinamque et Phoenicem, Coelen Syriam et Osrohenen, Mesopotamiam atque Persidem tendunt ad Indiam. haec, Iudaee, tuarum longitudo et latitudo - terrarum, in his gloriaris, super his te per diuersas prouincias ignorantibus iactitas: ad populum phaleras, ego te intus et in cute noui. Quodsi obieceris terram repromissionis dici, quae in Numerorum uolumine continetur, a meridie maris salinarum per Sina et Cades-Barne usque ad torrentem Aegypti, qui iuxta Rinocoruram mari magno influit, et ab occidente ipsum mare, quod Palaestinae, Phoenici, Syriae Coelae Ciliciaeque praetenditur, ab aquilone Taurum montem et Zephyrium usque Emath, quae appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiasticis. Respondeant michi qͥ hanc
terram quȩ ñc nobis xp̃i passione ⁊ re¬
surrectione t̾ra reꝑmissionis effecta ẽ.
possessam putant a populo uideoꝵ.:
postquam est reu̾sus ex egypto quantũ
possederit. utiq adan usq bersabeȩ quȩ
Neq enim dauid ⁊ salomon potentissi¬
mos reges exceptis his quos pꝰ uictoriã
in amicitiam receperunt. plus tenuis¬
se scriptura testatur. Et hoc dico ut
taceam quinq palestinȩ ciuita. tes.
gazan. ascalonem. geth. n ac caron.azo
ratos m̾ilib: arabas. et/ agarenos¬
quos n̾c sarracenos uo cant in uici¬
nia urbis iherłm. Pudet dicere latitu¬
dinem t̾re repmissionis: ne echnicis oc¬
casionem blasfemandi dedisse iudeamͣ.
.xl. sex milia sunt. Cui succedit uastissi¬
ma solitudo plena ferociũ barbarorum:
de quib dicitur. Contra faciem om̃iũ fra¬
trum tuoꝵ habitabis. Et quoꝵ facit poe¬
ta eloquentissimꝰ mentionem. Lateq ua¬

Expanded text:
ecclesiasticis. Resecclesiasticis. Resterram, quae nunc nobis Christi passione et resurrectione terra repromissionis effecta est, possessam putant a populo Iudaeorum, postquam reuersus est ex Aegypto, quantum poneque enim Dauid et Salomon, potentissimos reges, exceptis his, quos post uictoriam in amicitiam receperunt, plus tenuisse scriptura testatur. et hoc dico, ut taceam quinque Palaestinae ciuitates, Gazam, Ascalonem, Geth, Accaron, Azoratos, Arabas et Agarenosquos nunc Sarracenos uocant, in uicinia urbis Hierosolymae. pudet dicere latitudinem terrae repromissionis, ne ethnicis occasionem blasphemandi dedisse uideamur. eem quadraginta sex milia sunt, cui succedit uastissima solitudo plena ferocium barbarorum, de quibus dicitur: c o ntra faciem omnium fratrum tuorum habitabis et quorum facit poeta eloquentissimus mentionem: lateque ua