comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S pͥncipiũ qͦda mͦ ⁊ qͣsi ãmonitionis
uieẽ tenet auditꝰ. postrema uͦ ꝑfe¬
ctio agnitionis q uis. in ratiocinati¬
one ꝯfistit. q̃ certis regulis sese te¬
uens nũꝗͣ ullo errore ꝓlabit᷑. Nã
qͥd duitiꝰ dicendũ ẽ de errore sen¬
suũ. qͣndo nec om̃ibꝰ eacłe sentien¬
di uis. nec eicłe homini sẽꝑ eqͣlis ẽ.
Frustͣ aut̃ uario iudicio qͥsꝗͣ com

Expanded text:
Sed principium quodammodo, et quasi admonitionis vicem tenet auditus. Postrema ergo perfectio, agnitionisque vis in ratione consistit, quae certis regulis sese tenens nullo unquam errore prolabitur. Nam quid diutius dicendum est de errore sensuum, quando nec omnibus eadem sentiendi vis, nec eidem homini semper aequalis est? Frustra autem vario judic
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuitas ⁊ acumen in qͣntitate ꝯsistũt
ea maxime udebunt᷑ seruare na¬
tam ꝯcinentiȩ. q̃ discrete ꝓpͥetatem
qͣntitatis poterunt custodire. Nã
cũ sit alia qͥdem discreta qͣntitas
alia u̾o ꝯtinua. ea q̃ discreta ẽ in mi¬
minio qͥdẽ finita ẽ. s ĩ infĩtũ ꝑ ma¬
iora ꝓcedit. Namq in ea unitase¬
ad̾e ꝙ finita est. In ĩfinitũ u̾o mod̾
pluralitatis auget᷑. ut numerꝰ. qͥ
cũ a finita incipiat unitate crescen¬
di non habet finẽ. Rursus q̃ ẽ ꝯturs¬
a tota qͥde finita ẽ. s ꝑ infinita mi¬
nuit᷑. Iuiea enĩ quȩ ꝯͥtiuua ẽ. in in
alia definita mensura. Qcirca nu¬
merꝰ semꝑ ĩ infinita concreseit. Con¬
tiuua u̾o qͣntitas ĩ infinita nimu¬
scendi ñ habet. numeri maxime ser¬
uat nata᷑m. Supparticłaritas autẽ
qm̃ in infinitõ minorẽ miuit. ꝓpͥ¬
etatẽ seruat ꝯtinue qͣntitatis. Mi

Expanded text:
men in quantitate consistunt, ea maxime videbuntur servare naturam concinentiae, quae discretae proprietatem quantitatis poterunt custodire. Nam cum sit alia quidem discreta quantitas, alia vero continua, ea quae discreta est in minimo quidem finita est, sed in infinitum per majora procedit. Namqademque finita est. In infinitum vero modus pluralitatis augetur, ut numerus qui cum a finita incipiat unitate, crescendi non habet finem. Rursus quae est continua, tota quidem finita est, sed per infinita minuitur. Linea enim quae continua est, in inf quaecunque alia definita mensura. Quocirca numerus semper in infinita concrescit, continua vero quantitas in infinita minuendi finem non habet, numeri maxime servat naturam. Superparticularitas autem, quoniam in infinitum minorem minuit, proprietatem servat con
Abbreviated transcription (Latin):
te sinẽmenon. Siuero mese neruo non
sit sinẽmenoy tetrachordum adiunc¬
tum di ezeugmenon sed sit est post mes¬
en paramese. De hin tͥte die zeugmenon
inde lichanos. Diezeugnenon. que indi¬
arono diatonos diezeugmenon. Inchro¬
matẽ. ẽ un diatonos. diez eugmenon chᷤ¬
matice tum lichanos diezeugmen on
chromatice. In armonia uͦ tundiatonos di

Expanded text:
te synemmenon. Si vero mese nervo non sit synemmenon tetrachordum adjunctum, sed sit diezeugmenon, est post mesen paramese. Dehinc trite diezeugmenon, inde lichanos diezeugmenon, quae, in diatono, diatonos diezeugmenon. In chromate tum diatonos diezeugmenon chromaticae, tum lichanos diezeugmenon chromaticae. In enharmon
Abbreviated transcription (Latin):
rit. fuit enĩ id antiqͥs ĩ more dui q
ꝑmansit. Qm̃u̾o eis timocheꝰ mile¬
sius suꝑ eas quas ante repꝑerat u¬
nũ addid̃ ueruũ. ac multipliciorẽ
musicã fecit. exeger̃ delaconica.
ꝯsultũ q de eo factũ est. Qd̃ qm̃ in¬
signe est spartiatarũ lingua. it¬
tãm in.pͦ. u̾tentiũ ip̃m de eo ꝯsultũ

Expanded text:
ret. Fuit enim id antiquis in morem, diuque ret. Fuit enim id antiquis in morem, diuque permansit. Quoniam vero eis Timotheus Milesius super eas quas ante repererat unum addidit nervum, ac multipliciorem musicam fecit, exegere de laconica. Consultumque de eo factum est. Quod quoniam insigne est Spartiatarum lingua S litteram in R vertentium, ipsum de eo consultum
Abbreviated transcription (Latin):
ores sũt getharũ durioribꝰ delectan¬
mectiocribꝰ. ꝗͣꝙͣ id hoc tẽꝑe pene nul¬
lũ est. Qd̾ uo̾ lasciuũ ac molle ẽ ge¬
nꝰ humanũ id totũ scenicis ac t̾eat᷑li
sica dũ simplicioribꝰ organis age̾tur.
ubi u̾õ uarie ꝑmixte q tractata est.
amisit gͣuitatis atq uͥtutis mod̾ ⁊ pe¬
ne in tͣpitudinẽ ꝓ lapsa. minimũ an¬
tiqͣm spẽm seruat. Uñ plato p̃cepit
minime oportere pueros ad om̃s mͦs
erudiri. sed potius ad ualentes ac sun
hinc aliqͥd ꝑmutaret᷑ recens qͥcłe mi¬
uime sentiri. post u̾o magnã facere
diffentiã. ⁊ ꝑ aures ad anim̃ usq dela¬
bi. Iccirco magnã ẽẽ custocdiã reipu¬
blice plato arbitrat᷑ musicã optime
moratam. pudenterq ꝯuinctã. ita
ut sit modesta ac simplex. ⁊ mascu¬
la nec effeminita. nec fera nec uari¬
a. qd lacedemonii maxina ope ser¬
uauere. dũ apd̃ eos thaletas cretẽ¬
sis agortinꝰ magno p̃cio adseitꝰ. pu¬
eros disciplina musice artis ĩbue¬

Expanded text:
es sunt Getarum, durioribus delectanmediocribus, quanquam id hoc tempore pene nullum est. Quod vero lascivum ac molle est genus humanum, id totum scenicis ac theatralisica, dum simplicioribus organis ageretur. Ubi vero varie permixteque tractata est, amisit gravitatis atque virtutis modum, et pene in turpitudinem prolapsa, minimum antiquam speciem servat. Unde Plato praecipit minime oportere pueros ad omnes modos erudiri, sed potius ad valentes ac simphinc aliquid permutaretur, recens quidem minime sentiri, post vero magnam facere differentiam, et per aures ad animum usque delabi. Idcirco magnam esse custodiam reipub. Plato arbitratur, musicam optime moratam pudenterque conjunctam, ita ut sit modesta ac simplex, et mascula, nec effeminata, nec fera, nec varia. Quod Lacedaemonii maxima ope servavere, dum apud eos Taletas Cretensis Gortinus magno pretio accitus, pueros disciplina musicae artis imbue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuingant᷑. tͥplam quȩ ẽ dyapason
⁊ dyapente efficient simphoniao.
Qd sibis dyapason fiant. ut duo ad
ꝯsonantia q̃ ẽ biscdyapason. Qud̃
si sesqͣltã ⁊ sesqͥt̾cia idẽ dyapente :
dyatessaron. ut .ii. ad .iii. ut de ⁊ .iii.
nimirũ nascit᷑ ꝯcinentia. Qatuor
eiũ ad tres sesqͥt̾ciã obtinẽt ꝓportionẽ.
es uo ad binariũ sesqͣltã collatione
uingunt᷑. ⁊ idẽ qͣt̾nariꝰ ad binariũ
appositꝰ dupla ei cõparatione copula¬
tͦ. S sesqͥt̾tia dyatessaron. sesqͣltã ꝓ¬
portio dyapente ꝯsonantiã creat.
Dupla uo̾ dyaꝑason efficit symphoui¬
ã. Dyatessaron igit᷑ ac dyapente. u¬
nã dyapason ꝯcinentiã iungunt.
Rursus tonꝰ in eqͣ diuidi ñ potest. cur
aut̃ postu̾is liquebit. Nũc hoc tant̃
nosse sufficiat qd̾ nũꝗͣ tonꝰ in genu¬
na ȩqͣ diuidit᷑. atq ut id facillime

Expanded text:
jungantur, triplam, et quae est diapason et diapente, efficiant symphoniam. Quod si bis diapason fiant, ut duo ad consonantia, quae est bisdiapason. Quod si sesquialtera et sesquitertia, id est diapente et diatessaron, ut duo nimirum nascitur concinentia. Quatuor enim ad tres sesquitertiam obtinent proportionem. Tres vero ad binarium sesquialtera collatione junguntur, et idem quaternarius ad binarium appositus dupla ei comparatione copulatur. Sed sesquitertia diatessaron, sesquialtera proportio diapente consonantiam creant. Dupla vero diapason efficit symphoniam. Diatessaron igitur ac diapente unam diapason consonantiam jungunt. Rursus tonus in aequa dividi non potest, cur autem posterius liquebit. Nunc hoc tantum nosse sufficiat, quod nunquam tonus in gemina aequa dividitur. Atque ut id facillime
Abbreviated transcription (Latin):
uocib qͣle cũ paludibꝰ uł qͥetis aqͥs
iactũ eminꝰ mergit᷑ saxũ. Prius e¬
nĩ in paruissimũ orbẽ undam coi¬
ligit. deinde maioribꝰ orbibꝰ un¬
darũ globos spargit. atq etusq
dũ defatigatꝰ motus ab eliciendis
fluctibꝰ ꝯqͥescat. Sẽꝑ ꝙ postior ⁊ ma¬
ior undula pulsu debiliore diffim¬
dit᷑. Qd̾ si quid sit qd̾ crescentes un¬
das possit offende statĩ motꝰ ille re¬
u̾tit᷑. ⁊ qͣsi ad centrũ unde ꝓfectꝰ fu¬
erat eisde undulis rotundat᷑. Ita
iꝗͣ cũ aer pulsus feci̾t sonũ pellit.
aeris ciet. Itaq diffundit᷑. ⁊ om̃iũ
cͥcũ stantiũ simul ferit auditũ. tq
illi ẽ obscurior uox qͥ longiꝰ steterit. qͦ¬
niã ad eũ debilior pulsi aeris unda
id est speculationum
Iis igͦ ita ꝓpositis dicendũ uidet᷑ qͦt
gen̾ibꝰ om̃is cantilena texat᷑. de qͥbus
armonice inuentionis disciplina ꝯsi¬
derat. St̃ aut hec. Dyatonũ. chroma

Expanded text:
um paladibus vel quietis aquis jactum eminus mergitur saxum. Prius enim in parvissimum orbem undam colligit, deinde majoribus orbibus undarum globos spargit, atque eo usque dum fatigatus motus ab eliciendis fluctibus conquiescat. Semperque posterior et major undula pulsu debiliore diffunditur. Quod si quid sit, quod crescentes undas possit offundere, statim motus ille revertitur, et quasi ad centrum, unde profectus fuerat, eisdem undu is rotundatur. Ita igitur cum aer pulsus fecerit sonum, pellit aeris ciet. Itaque diffunditur et omnium circumstantium simul ferit auditum, atque illi est obscurior vox, qui longius steterit, quoniam ad eum debilior pulsi aeris unda id est speculationum. His igitur ita propositis, dicendum videtur quot generibus omnis cantilena texatur, de quibus harmonice inventionis disciplina considerat. Sunt autem tria, diatonon, chroma
Abbreviated transcription (Latin):
apente ꝯsistẽ. Dyatessaron u̾o ꝓbata ẽ
ex duobꝰ tonis semitonio ꝙ ꝯstare. dy¬
apente ex tͥbꝰ tonis ac senutonio. si¬
mul iuncta efficiunt .u. tonos. Sed
qm̃ illa duo semitonia ñ erant integre
medietatis. eoꝵ ꝯiũctio ad plenũ usꝙ
nõ ꝑuenit. sed medietatẽ quide supe¬
rat. ab integͥtate relinquit᷑. Est q dya¬
pason secłin haue rationẽ ex qͥnq to¬
uis: duobꝰ semitoniis. q̃ sicut ad uite

Expanded text:
sistere, diatessaron vero probata est ex duobus tonis et semitonio constare; diapente ex tribus tonis ac semitonio simul juncta efficiunt quinque tonos. Sed quoniam illa duo semitonia non erant integrae medietatis, eorum conjunctio ad plenum usque non pervenit. Sed medietatem quidem superat, ab integritate relinquitur. Estque diapason secundum hanc rationem ex quinque tonis et duobus semitoniis. Quae sic
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sitatẽ sonoꝵ ferientiũ uires effice̾. atq
ut id aꝑtiꝰ cõliqueret. mutari it̾ se
malleos imꝑauit. Sed sonoꝵ ꝓpͥetas
ñ in homiñ lac̾tis herebat. sed muta¬
⁊ cũ qͥnq essent forte mallei. dupli re¬
ꝑti sũt poncłe qͥsibi scdm dyapason
ꝯsonantiã respoudeãt. Eũdẽ etiã qͥ
duplus eẽt alio sesqͥtciũ alt̾us cõp̃¬
hendit. ad quẽ scilicet dyatessaron
sonabat. Fid aliũ uo̾ quencła qͥ eid̃e
dyapente ꝯsonantia iungebat᷑. eũcle
ciꝰ ⁊ sesqͣlter ẽẽ ꝓbatus est. ad se ĩuicẽ
sesqͥoctauã ꝓportionẽ ꝑpensi sũt custo¬
dire. Quintꝰ uo̾ ẽ reiectꝰ qͥ cũctis erat
ĩcõsonans. Cũ igͦ ante pychagorã cõ¬
sonantiȩ musice. partĩ clyapason. par¬
tu dyapente. partĩ dyatessaron q̃
ẽ ꝯsonantia minĩa uocarent᷑. pͥmꝰ
pythagoras hoc mͦ repꝑit qͣ ꝓportiõe
sibimet hec sonoꝵ ꝯcordia iung̾et᷑:

Expanded text:
versitatem sonorum ferientium vires efficere, atque versitatem sonorum ferientium vires efficere, atque ut id apertius colliqueret, mutare inter se malleos imperavit: sed sonorum proprietas non in hominum lacertis, herebat, sed mutaEt cum quinque essent forte mallei, dupli reperti sunt pondere, qui sibi secundum diapason consonantiam respondebant, eundem etiam qui duplus essent alio, sesquitertium alterius comprehendit, ad quem scilicet diatesseron sonabat. Ad alium vero quendam, qui eidem diapente consonantia iungebatur, eundem rtius et sesquialter probatus est, ad se invicem sesquioctavam proportionem perpensi sunt custodire. Quintus vero est reiectus, qui cunctis erat inconsonans. Cum igitur ante Pythagoram, consonantie musice, partim diapason, partim diapente, partim diatessaron, que est consonantia minima, vocarentur; primus Pythagoras hoc modo reperit, qua proportione sibimet hec sonorum concordia iungeretur.
Abbreviated transcription (Latin):
momenta migͣuit. Qi nullis huma¬
nis auribꝰ credens. q̃ partĩ natura.
partĩ etiã extͥnsecꝰ accidentib ꝑmu¬
tant᷑. partĩ ip̃is uariant᷑ etatibꝰ. Nul¬
lis etiã deditꝰ instrumentis penes que
sepe młta uarietas atq ĩꝯstantia na¬
sceret᷑. dũ nũc qͥłe si neruos uelis a¬
spio̾e̾. uel aer humictior pulsus obtũ¬
det. uł siccior excitaret. uł magni¬
tudo corde gͣuiorẽ redd̾et sonũ. uł
acumen subtilior tenuaret. uł alio
qͦda mͦ statũ pͥoris constantie ꝑmuta¬
ret. Et cũ ide eẽt in ceti̾s instrumen¬
tis. oĩa hec inꝯsulta minimeq esti¬
mans ficdei. duiq estuans inqͥrebat
qͣnã ratione firmit̾ ⁊ ꝯstant̾ ꝯsonau¬
no qͦła nutu p̃tiens fabroꝵ officinas.
pulsos malleos exaudit. ex diu̾sis soniᷤ
unã qͦd̾amͦ ꝯcinentiã ꝑsonare. Ita igͦ
ad id qd̃ dui inqͥrebat attonitꝰ acces¬
sit ad opꝰ. duiq ꝯsicdans arbitratꝰ ẽ di¬

Expanded text:
momenta migraverit, qui nullis humamomenta migraverit, qui nullis humanis auribus credens, quae partim natura, partim etiam extrinsecus accidentibus permutantur, partim ipsis variantur aetatibus, nullis etiam deditus instrumentis, penes quae saepe multa varietas atque inconstantia nasceretur, dum nunc quidem si nervos velis aspicere, vel aer humidior pulsus obtunderet, vel siccior exsiccaret, vel magnitudo chordae graviorem redderet sonum, vel acumen subtilior tenuaret, vel alio quodam modo statum prioris constantiae permutaret. Et cum idem esset in caeteris instrumentis, omnia haec inconsulta minimaeque aestimans fidei, diuque aestuans inquirebat quanam ratione firmiter et constanter consonanno quodam nutu preteriens fabrorum officinas, pulsos malleos exaudit diversis sonis unam quodammodo continentiam personare. Ita ergo ad id quod diu inquirebat attonitus, accessit ad opus, diuque considerans, arbitratus est di
Abbreviated transcription (Latin):
dam ferunt᷑ itinere. Nã nec ome
udiciũ dedũt auribꝰ. ⁊ quedã tam̃
ab eis ñ nͥ aurib explorant᷑. ipãs ⁊e¬
mm ꝯsonantias aure metiuntur.
ferant. id iam ñ auribꝰ qͣrũ sũt ob¬
tusa iudicia. s regulis rationi ꝙ ꝑ¬
mittũt. ut qͣsi obecliens qͥcła. famu¬
lusq sit sensus. Iudex uo̾ atꝙ ĩpe¬
rans ratio. Nã licet om̃iũ pene ar¬
tiũ atq ip̃iꝰ uite momenta sensuũ
occasione ꝓducta sint nullũ tam̃
in his uidicii c̃tũ. nulla uĩ ẽ cõꝑre¬
hensio. si arbitͥum rationis absce¬
dat. Ip̃e enĩ sensus eq̃ maximis mi¬
nimisq corrũpit᷑. Nã neq minima
sentire ꝓpt̾ ipsoꝵ sensibiliũ parui¬
tatẽ potest. ⁊ maiorib sepe ꝯfunli¬
t᷑. ut in uocibꝰ. Quas. si mnune sit̃
diffiliꝰ captat auditꝰ. si sint maxi¬
me ip̃iꝰ sonitꝰ intensione surdescit:
osonantiarum inuestigauerit.
ee igit᷑ maxime causa fuit cͦ relicto au¬
riũ uidicio. pyt̾agoras ad regłarum

Expanded text:
. Nam nec omne judicium dedunt auribus, et quaedam tamen ab eis non nisi auribus explorantur. Ipsas etenim consonantias aure metiuntur. ferant, id jam non auribus, quarum sunt obtusa judicia, sed regulis rationique permittunt, ut quasi obediens quidem famulusque sit sensus, judex vero atque imperans ratio. Nam licet omnium pene artium, atque ipsius vitae momenta, sensuum occasione producta sint, nullum tamen in his judicium certum, nulla veri est comprehensio, si arbitrium rationis abscedat. Ipse enim sensus aeque maximis minimisque corrumpitur. Nam neque minima sentire propter ipsorum sensibilium parvitatem potest, et majoribus saepe confunditur. Ut in vocibus, quae si minimae sint, difficilius captat auditus; si sint maximae, ipsius sonitus intentione surdescit. ortiones consonantiarum investigaverit. Haec igitur maxima causa fuit cur, relicto aurium judicio, Pythagoras ad regularum
Abbreviated transcription (Latin):
uel tͥangłi sit uata. a mathena¬
tico neceẽ est petat. Ide qͦ de cet̾is
sensibłibꝰ dici potest. maxime q
de arbitͥo auriũ quar̃ uis ita so¬
nos captat ut non modo de his
di sint. angat᷑ uo̾ si dissipati atq
inchoe̾ntes feriant sensũ. Uncle
fit ut cũ sint qͣtuor matheseos di
eulatõni uer̃etiã moralitati ꝯuncta
sit. Nichil enĩ ẽ tã ꝓpͥũ humanitatiᷤᷤ
qͣ remitti dulcibꝰ modis. astͥngi ꝯtͣ¬

Expanded text:
vel quadrati sit natura, a mathemavel quadrati sit natura, a mathematico necesse est petat. Idemque de caeteris sensibus dici potest, maximeque de arbitrio aurium, quarum vis ita sonos captat, ut non modo de his di sint, angatur vero, si dissipati atque incohaerentes feriant sensum. Unde fit, ut cum sint quatuor matheseos disculationi, verum etiam moralitati conjuncta sit. Nihil est enim tam proprium humanitati, quam remitti dulcibus modis astringi
Abbreviated transcription (Latin):
Pemium musicã naturalit̾ nob̃ ẽẽ
coniunctã. & mores uel honesta¬
re uel euertere:
m̃iũ qͥde ꝑceptio sensuũ ita sp̃o¬
te ac nat᷑alit̾ qͥbusda uiuentibꝰ
adest. ut sñ his animal ñ possit
intelligi. sed ñ eq̃ eoꝵdem cognitio
ac firma ꝑceptio anum ĩuestigati¬
one colligit᷑. In laborat̃ est enĩ qd̃
sensũ ꝑcipiendis sensibilibꝰ rebꝰ ad¬
hibemꝰ. Que uõ sit ip̃oꝵ sensuũ se¬
cũd̃ qͦs agimꝰ nat᷑a. q̃ rerũ sensibi¬
liũ ꝓpͥetas id ñ obuiũ. neq euilib
explicabile esse potest: nisi quẽ ꝯ¬
ueniens inuestigatio uitatis ꝯtem¬
platione direxerit. Ad est enĩ cũctis
mortalibꝰ uisus. qͥ utr̃u uenienti¬
b ad uisũ figis. an ad sensibłia
radus emissis efficiat᷑. int̾ doctoᷤ
qͥcłe dubitabile ẽ. uulgũ u̾o ip̃a
quoq dubitatio p̃ter̃.
Rursũ cũ quis tͥangłm respicit
uł qͣdratũ. facile id qd̃ oculus
intuet᷑ agnoscit. sed q̃nã qͣtrati

Expanded text:
PRIMUM. Musicam naturaliter nobis esse conjunctam, et mores vel honestare vel evertere. Omnium quidem perceptio sensuum, ita sponte ac naturaliter quibusdam viventibus adest, ut sine his animal non possit intelligi. Sed non aeque eorumdem cognitio ac firma perceptio animi investigatione colligitur. Illaboratum est enim quod sensum percipiendis sensibilibus rebus adhibemus. Quae vero sit ipsorum sensuum secundum quos agimus natura, et quae rerum sensibilium proprietas, id non obvium neque cuilibet explicabile esse potest, nisi quem conveniens investigatio veritatis contemplatione direxerit. Adest enim cunctis mortalibus visus, qui utrum venientibus ad visum figuris, an ad sensibilia radiis emissis efficiatur, inter doctos quidem dubitabile est, vulgus quoque ipsa dubitatio praeterit. Rursus cum quis triangulum respicit, vel quadratum, facile id quod oculis invenitur agnoscit. Sed quaenam trianguli
Abbreviated transcription (Latin):
cebit. Qͥa sit sonꝰ. qͥd intuallũ. qͥd ocinentia
Snꝰ igit᷑ ẽ uocis casus. emmeles. idẽ
iptus melo. ĩ unã intensionẽ. So nũ
uõ ñ gen̾alẽ nũc uolumꝰ definire.
s eñ qui g̃ce clicit᷑ ptongos. dictus
a similitudine loquendi idẽ qͥsst¬
uis q: distantia. Consonantia ẽ acu¬
ti soni gͣuisq mixtura. suauit̾ uni¬
formit᷑ q aurib atrib accicdens. Dis¬
sonantia uõ ẽ duoꝵ sonoꝵ sibimet
ꝑmixtoꝵ. ad aurẽ ueniens asꝑa atq
uocunda ꝑcussio. Nã dũ sibimet mi¬
sceri uolunt. ⁊ qͦd̾a mͦ integ̃ ut̾q ni¬
tit᷑ ꝑ uenire. cũq alt̾ altĩ officit. ad
sensũ insuauit̾ ut̾q tͣnsmittit᷑. Non¬

Expanded text:
I. Quid sit sonus, quid intervallum, quid concinentia. Sonus igitur est vocis casus, emmeles, id est aptus melo, in unam intensionem. Sonum vero non generalem nunc volumus definire; sed eum qui graece dicitur phthongus, dictus a similitudine loquendi φθέavisque distantia. Consonantia est acuti soni gravisque mixtura, suaviter uniformiterque auribus accidens. Dissonantia vero est duorum sonorum sibimet permixtorum ad aurem veniens aspera atque injocunda percussio. Nam dum sibimet misceri nolunt, et quodammodo integer uterque nititur pervenire, cumque alter alteri officit, ad sensum insuaviter uterque transmittitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ax his igit᷑ in eqͣlitatis generibꝰ tent᷑
postrema luo qm̃ ex suꝑioribꝰ muta
st̃ relinqͣnt᷑. De tͥbꝰ uo̾ pͥoribꝰ specula¬
tio facienda ẽ. Optinere igͥ maiorẽ
ad ꝯsonantias potestatem uidetor
młtiplex. Conseq̃nt̾ autẽ suꝑparti¬
cłaris. Suꝑpartiens u̾o ab armonie
ꝯtinentia separat᷑. ut qͥbꝰ da p̃ter pto¬
lemeũ uidet᷑. Cur multiplicitas &

Expanded text:
naequalitatis generibus postrema duo, quoniam ex superioribus mixta sunt, relinquamus. De tribus vero prioribus speculatio facienda est. Obtinere igitur majorem ad consonantias potestatem videtur multiplex, consequenter autem superparticularis. Superpartiens vero ab harmoniae concinentia separatur, ut quibusdam praeter Ptole
Abbreviated transcription (Latin):
sex que tͥpla est. binarius utrosq metitur.
Inter nouem atq octo eadem unitas ẽ.
que utrosq metiatur. Rursus insuper¬
particulanbus sisesqualitra sit ꝓportio ur
quatuor ad sex ẽ. binarius est quꝰ utrosq me¬
tiatur qui scilicet utiorumq ẽ differentia.
ꝙ si seq̃uitertia tercia sit ꝑportio ut siocto sena¬
rio comparentur idẽ binarius utrosq metit᷑
Id uero non euenit in oeteris generib meqͣlita¬
tum que supra retulimus. ut insuper pati¬
ente. Nam si qui nariũ ad ternariũ compa¬
remus. binarius qui eorum differentia:
neutrum metitur. Nam semel ternario
cõꝑatꝰ. ininor ẽ: duplicatꝰ excedit. Itẽ bis qui¬
dit᷑. atq iccireo hoc pͥmũ ineqͣlitatis genꝰ
a osonantie nat᷑a disiungit᷑. Ampliꝰ qd in

Expanded text:
sex quae tripla est, binarius utrosque metiatur, sex quae tripla est, binarius utrosque metiatur, inter novem atque octo eadem unitas est, quae utrosque metiatur. Rursus in superparticularibus si sesquialtera sit proportio, ut quatuor ad sex, binarius est qui utrosque metiatur, qui scilicet utrorumque est differentia. Quod si sesquitertia sit proportio, ut si octo senario comparentur, idem binarius utrosque metitur, id vero non evenit in caeteris generibus inaequalitatum, quae supra retulimus, ut in superpartiente. Nam si quinarium ad ternarium comparemus, binarius qui eorum differentia est, neutrum metitur. Nam si semel ternario comparatus, minor est, duplicatus excedit. Item bis quiditur. Atque idcirco hoc primum inaequalitatis genus a consonantiae na
Abbreviated transcription (Latin):
que est paranete hypboleon eadem mnatons
diatonos hyꝑboleon. In chromate uero chrõa¬
tice hyꝑboleon. Inarionia uero enarmonias
hyꝑboleon. Harum ultima est eaque ẽ nete
hyꝑboleon.⁊ sit descriptio hursrm. ut
tͥum generum contineat dispositionem.
inquibus ⁊ similitudinem nominum ⁊
differentiam ꝑ notabis. ut sinerui similes
omnibus cum eis qui sunt dissimiles col¬
ligantur. fient simul omnes octo ⁊ ugin¬
onsonantiam uero licet aurium
quoq sensus diuidicet: tamenrõ
ꝑpendit. Quodiens enim duo nerui
uno grauiore intenduntur. simulq
pussi reddunt ꝑmixtum quodammͦ
⁊ suauem sonum. dueq uoces inunĩ¬
quasi coniuncte coalescunt. Tunc fir
ea que dicitur qu consonantia. cumu̾
nec ꝑmiscent ad aurem suanem atq
unum ex duob compositum sonum.
tunc est que dicitur consonantia:
ẽ inueniri que sͥ commensurate st̃ .i. que
notam possunt communemq habere mẽ¬
suram. ut in multiplicib duplum quod
binarius utrosq metitur. Inter duos atq

Expanded text:
quae est paranete hyperboleon, eadem in diatono diatonos hyperboleon. In chromate vero chromaticae hyperboleon; in enharmonio vero enharmonios hyperboleon. Harum ultima ea est quae est nete hyperboleon, et sit descriptio ejusmodi ut trium generum contineat dispositionem in quibus et similitudinem nominum et differentiam pernotabis, ut si nervi similes in omnibus, cum eis qui sunt dissimiles colligantur, fiant simul omnes octo et viginConsonantiam vero licet aurium quoque sensus dijudicet, tamen ratio perpendit. Quotiens enim duo nervi, uno graviore, intenduntur, simulque pulsi reddunt permixtum quodammodo et suavem sonum, duaeque voces quasi conjunctae in unum coalescunt, tunc fit ea quae dicitur consonantia. Cum nec permiscent ad aurem suavem atque unum ex duobus compositum sonum, tunc est que dicitur dissonantia. est inveniri, quae sibi commensuratae sint, id est quae notam possunt communem habere mensuram, ut in multiplicibus duplum, quod utrosque metitur, inter duos atque
Abbreviated transcription (Latin):
uł qͣrtã uł qͥntã. Nã semꝑ pars a
maiore numero denominata ip̃a
decreseit. Nã t̾cia a tͥb denominata
sit qͣrta uo a qͣtuor. cũ qͣtuor tres su¬
partiũ płalitatẽ. Rursus mltiplicitaᷤ
om̃is in integtate se ꝯtinet. Nã duplũ
bis habet totũ minorẽ. tͥplũ itẽ t̾rio
ꝯtinet totũ minorẽ. atq ad eũ clem
chil integrũ seruat. sed uł dunidi¬
tam̃ diuisionẽ singulis ac simplici¬
bꝰ partib operatur. Suꝑpartiens aũ
ineqͣlitas nec seruat integrũ. nec sin¬
gulas adunit partes. atq iccirco se¬
cũdũ pythagoricos minime musi¬
cis ꝯsonantus adhibet᷑. Ptolomens
tañ etiã hanc ꝓportionẽ iit̾ ꝯsonã¬
plici aut in tͥplici aut in qͣdrupla au̾
qͥt̾cia ẽ. dyatessaron in sonis. que in
numĩs sesqͣltera. dyapente appella¬
pla ẽ. dyapason in ꝯsonantus. tͥpla
uo dyapente acdyapason. qͣdrupla

Expanded text:
vel quartam, vel quintam. Nam semper pars a majore numero denominata ipsa decrescit. Nam cum tertia a tribus denominata sit, quarta vero a quatuor, cum quatuor tres supartium pluralitate. Rursus multiplicitas omnis in integritate se continet. Nam duplum bis habet totum minorem, atque ad continet totum minorem, atque ad eumdem hil integrum servat, sed vel dimiditamen divisionem singulis ac simplicibus partibus operatur. Superpartiens autem inaequalitas nec servat integrum nec singulis adimit partes. Atque ideo secundum Pythagoricos, minime musicis consonantiis adhibetur. Ptolemaeus tamen etiam hanc proportionem inter consonanplici, aut in triplici, aut in quadrupla, aut sesquitertia, diatessaron in sonis: quae in numeris sesquialtera, diapente appellameris, diapason in consonantiis; tripla vero diapente ac diapas
Abbreviated transcription (Latin):
uł alus ut afferant subministrant.
De qͥbꝰ postĩus studiosius disputandũ:
Humanã uo̾ musicã qͥsqͥs in se ip̃m
descendit intelligit. Qͥd ẽ enĩ qd̾ illã
misceat nisi q̃ła coaptatio. ⁊ ueluti
ristoteli placet ex rationabili irrati¬
ꝑis elementa ꝑmiscrat: aut partes
sibimet rata coaptatione ꝯtineat:
Ded de hac qͦ. post̾ius dicami. Tercia ẽ
musica q̃ in qͥbuscła ꝯsiste̾ dicit᷑ inst̾¬

Expanded text:
vel aliis ut afferant subministrant. vel aliis ut afferant subministrant. De quibus posterius studiosius disputandum est. Humanam vero musicam, quisquis in sese ipsum descendit, intelligit. Quid est enim quod illam misceat, nisi quaedam coaptatio, et veluti njungat, quae ut Aristoteli placet ex rationabili irratiporis elementa permisceat, aut partes sibimet rata coaptatione contineat? Sed de hac quoque posterius dicam. Tertia est musica, quae in quibusdam consistere dicitur inst
Abbreviated transcription (Latin):
geret. qͥ fieri posset ut ĩ unũ corpꝰ ac
machinã ꝯuenirent: S hec om̃is
diu̾sitas ita ⁊ temꝑũ uarietatẽ pa¬
rit ⁊ fructuũ. ut tam̃ unũ annt cor¬
pꝰ efficiat. Unde si qͥd hoꝵ q̃ tantam
uarietatẽ rebꝰ ministͣnt ammo &
cogitatione decerpas cũcta ꝑeant.
nec ut ita dicã qͥcquã ꝯsonũ seruẽt.
ꝙ sic̃ in gͣuibꝰ cordis is uocis ẽ modꝰ
ut ñ ad us tacit᷑nitatẽ gͣuitas usq
descendat. atq i acutis ille custodi¬
t᷑ acumuus modus. ne uerui num¬
ũ tensi uocis tenuitate rũpant᷑. s
totũ sibi sit ꝯsentaneũ atq ꝯueniẽs.
ita etiã in mundi musica ꝑuidemꝰ
uichil ita ẽẽ nimiũ posse ut altm
ꝓpͥa inmietate dissoluat. uer̃ qͥcqͥd
illud ẽ. aut suos affert fructus. uł
aliis auxiliat᷑ ut afferant. Nã qd̾
ꝯstͥngit hyems. uer laxat. torret e¬
stas. maturat autũnus. tẽꝑa ꝙ.
uicissim uel ip̃a suos afferunt fructꝰ

Expanded text:
geret, qui fieri posset, ut in unum corpus ac geret, qui fieri posset, ut in unum corpus ac machinam convenirent? Sed haec omnis diversitas ita et temporum varietatem parit et fructuum, ut tamen unum anni corpus efficiat. Unde si quid horum, quae tantam varietatem rebus ministrant, animo et cogitatione discerpas, cuncta pereant, nec ut ita dicam quidquam consonum servent. Et ut in gravibus chordis is vocis est modus, ut non ad taciturnitatem gravitas usque descendat, atque in acutis ille custoditur acuminis modus, ne nervi nimium tensi vocis tenuitate rumpantur, sed totum sibi sit consentaneum atque conveniens; ita etiam in mundi musica pervidemus, nihil ita nimium esse posse ut alterum propria nimietate dissolvat. Verum quidquid illud est, aut suos affert fructus, aut aliis auxiliatur ut afferant. Nam quod constringit hiems, ver laxat, torret aestas, maturat autumnus, temporaque vicissim vel ipsa suos afferunt fructus,
Abbreviated transcription (Latin):
q que cantilene famłantur. Et pͥm̃
ea q̃ est mũdana ĩ his maxime ꝑspi¬
cienda ẽ. que ĩ ip̃o celo uł cõpage ele¬
mentoꝵ uł tẽpoꝵ uarietate uisun¬
t᷑. Qi enĩ fieri pocest ut tã uelox ce¬
li machina tacito silentiq cursu
moueat᷑: Et si ad aures nr̃as sonus
ille ñ ꝑuenit. qd̵ młtis fieri de cau¬
sis necesse est. nõ poti̾t tam̃ motuᷤᷤ tã
uelocissimꝰ. ita magnoꝵ corpoꝵ nł
los om̃ino sonos ciere. cũ p̃sertĩ tã¬
ta sint stellarũ cursus coaptatio¬
ne ꝯiũcti. ut nichil eq̃ cõpaginat᷑.
nichil ita cõmissũ possit intelligi.
Nãq alu excelsiores alu infĩores ferũ¬
t᷑. atq: om̃s ita eqͣli incitatione uol¬
uunt᷑. ut ꝑ dispares iueqͣlitates ra¬
tus cursuũ ordo ducat᷑. Unde nõ
potest ab hac celesti u̾tigine ratus
ordo mocdulationis absiste̾. Iam uͦ
qͣ tuor elementoꝵ diu̾sitates ꝯtͣrias¬
q potentias nisi q̃ła armonia ꝯiũ¬

Expanded text:
cantilenae famulantur. Et primum ea quae est mundana in his maxime perspicienda est quae in ipso coelo, vel compage elementorum, vel temporum varietate visuntur. Qui enim fieri potest, ut tam velox coeli machina tacito silentique cursu moveatur? Et si ad nostras aures sonus ille non pervenit, quod multis fieri de causis necesse est, non poterit tamen motus tam velocissimus ita magnorum corporum, nullos omnino sonos ciere, cum praesertim tanta sint stellarum cursus coaptatione conjuncti, ut nihil aeque compaginatum, nihil ita commixtum possit intelligi. Namque alii excelsiores, alii inferiores feruntur, atque ita omnes aequali incitatione volvuntur, ut per dispares inaequalitates ratus cursuum ordo ducatur. Unde non potest ab hac coelesti vertigine ratus ordo modulationis absistere. Jam vero quatuor elementorum diversitates contrariasque potentias, nisi quaedam harmonia conjun
Abbreviated transcription (Latin):
dos pulsus effert. rarus q ip̃a ĩbe¬
cillitate feriendi nec chutiꝰ tremit.
Neq enĩ qͦtiens corda pellit᷑ unꝰ ecli
tantũ putandꝰ ẽ sonus. aut unam
u his ẽẽ ꝑcussionẽ. sed totiens aer
ferit᷑. qͥtiens eũ corcla tremebunda
ꝑcusserit. Sed qͦmã iũcte sũt uelo¬
citates sonoꝵ. nlła int̾capedo sentit᷑
auribꝰ. ⁊ unꝰ sonꝰ sensũ pellit. ł gͣuis ł
qͥłe ex tardioribꝰ ⁊ rarioribꝰ. acutꝰ uo̾
ex cełioribꝰ ac spissis. uelut si conum¬

Expanded text:
dos pulsus effert, rarusque ipsa imbedos pulsus effert, rarusque ipsa imbecillitate feriendi, nec diutius tremit. Neque enim quotiens chorda pellitur, unus edi tantum putandus est sonus, aut unam in his esse percussionem, sed totiens aer feritur quotiens eum chorda tremebunda percusserit. Sed quoniam junctae sunt velocitates sonorum, nulla intercapedo sentitur auribus. Et unus sonus sensum pellit vel gravis, vel quidem ex tardioribus et rarioribus, acutus vero ex celeribus ac spissis; unde liqu
Abbreviated transcription (Latin):
Sonꝰ uõ p̃ter quenda pulsũ ꝑcussionẽ¬
q: ñ recldit᷑. Pulsus uo atq ꝑcussio nł¬
lo mͦ ẽẽ potest nͥ p̃cessit motus. Si enĩ cũ
cũctis stantib motu q earentibꝰ nullũ
fieri uecesse est souũ. Iociroo defiuuit᷑
sonꝰ. ꝑcussio aeris indissoluta usq ad
auditũ. Motuũ uo̾ alii sũt uelociores.
alii tardiores. eorũde ꝙ motuũ alii
rariores. alii spissiores. Nã si qͥs inꝯti¬
nuũ motũ respiciat. ibi aut ueloci¬
tatẽ aut tarditatẽ necesse est cõphen¬
dat. Sin u̾o̾ qͥs moueat manũ. aut
freq̃nti eã motu mouebit aut raro.
Et si tardus qͥde fuerit ac rarior
motꝰ gues necesse ẽ sonos effici ip̃a
tarditate ⁊ raritate pellendi. Sin
uo sint motus cele̾s ac spissi. acutoᷤᷤ
necesse ẽ reddi sonos. Iecirco enĩ n᷑er
uus si intendat᷑ amplius acutũ so¬
nat. si remittat᷑ gͣue. Qndo enĩ ten¬
sior ẽ uelociorẽ pulsũ recddit. cełiuᷤ¬
ferit. Qi u̾o laxior ẽ solutos ac tar¬

Expanded text:
ter quemdam pulsum percussionemque non redditur. Pulsus vero atque percussio nullo modo esse potest, nisi praecesserit motus. Si enim cunccunctis stantibus motuque carentibus, nullum fieri necesse est sonum. Idcirco definitur sonus: Aeris percussio indissoluta usque ad auditum. Motuum vero alii sunt velociores, alii tardiores, eorumdemque motuum alii rariores sunt, alii spissiores. Nam si quis in continuum motum respiciat, ibi aut velocitatem, aut tarditatem necesse est comprehendat. Sin vero quis moveat manum, aut frequenti eam motu movebit, aut raro. Et si tardus quidem fuerit aut rarior motus, graves necesse est sonos effici, ipsa tarditate et raritate pellendi. Sin vero sint motus celeres ac spissi, acutos necesse est reddi sonos. Idcirco enim idem nervus si tendatur amplius, acute sonat. Si remittatur, grave: quanto enim tensior est, velociorem pulsum reddit, celeriusferit. Qui vero laxior est, solutos ac tar
Abbreviated transcription (Latin):
post mesen ponitur idẽ tͥte sinẽmenon.
De hinc licanos sinẽmenon. eadem in
diatono diatonos sinemmenon Inchͦ¬
mate uero uł diatonos sinẽmenon
chromatice uł lichanos sinẽmenon
chromatice. In armonia uͦ uł diatonos

Expanded text:
post mesen ponitur, id est trite synemmenon. post mesen ponitur, id est trite synemmenon. Dehinc lichanos synemmenon, eadem in diatonico diatonos synemmenon. In chromate vero vel diatonos synemmenon chromaticae, vel lichanos synemmenon chromaticae. In
Abbreviated transcription (Latin):
unc igitur cedo cordarum disponend
est omnium que ꝑ tͥa genera uariant᷑
uł in constanti ordine disponuntur. pͥ¬
ma gͥ est prolambanomenos que eadẽ
dicitur ꝓsmelodos. Secumda hypare
hypatõn. tercia parhypate hyparon.
quarta uniu̾s aliter quidem lichanos
appellatur s simdiatono. genere aptet᷑
dicitur lichanos hypaton diatonos
Siuero inchromate. dicitur diatonoᷤᷤ
chromatioe uł lichanos hypate chro¬
matioe. Si antem in armoma dicitur lica¬
nos hypaton enarmomos uł diatones
hypaton enarmonios. Post hanc uocat᷑
hyp̾atemeson de hinc parhypatemesõ
atq hinc lychanos meson. Simpliciter
indiatono quidem genere diatonos
meson. Inchromate Lichanos meson
chromatice uł diatonos meson chroma¬
tice. In armonia diatonos meson enar¬
momos ul licanos meson enarmonios.
Has sequitur mese. Post hanc sunt duo
tetracorda. partim sine menon partim
diezeugmenon.⁊sinemmenon ẽ quod

Expanded text:
unc igitur ordo chordarum disponendus unc igitur ordo chordarum disponendus est omnium quae per tria genera variantur, vel inconstanti ordine disponuntur. Prima est igitur proslambanomenos, quae eadem dicitur prosmelodos; secunda, hypate hypaton; tertia parhypate hypaton; quarta vero universaliter quidem lichanos appellatur. Sed si in diatono genere aptetur, dicitur lichanos hypaton diatonos. Si vero in chromate, dicitur diatonos chromaticae, vel lichanos hypaton chromaticae. Si autem in enharmonio, dicitur lichanos hypaton enharmonios, vel diatonos hypaton enharmonios. Post hanc vocatur hypate meson; dehinc parhypate meson; atque hic lichanos meson simpliciter. In diatonico quidem genere, diatonos meson. In chromate, lichanos meson chromaticae, vel diatonos meson chromaticae. In enharmonio diatonos meson enharmonios, vel lichanos meson enharmonios. Has sequitur mese. Post hanc sunt duo tetrachorda partim synemmenon, partim diezeugmenon. Et synemmenon est quod
Abbreviated transcription (Latin):
tercia id circo quoniam lichanos di¬
gitus dicitur quem nos indicẽ uo¬
camus. grecus abingendo licanos ap¬
pellatur ⁊ qm̃ in canendo ad eam coe¬
dam que eãt tercia abhͥpata licanos
inder digitus qui est lichanos mue¬
mebatur to cireo ipsa quoq lichanos
appellata est. quarta dieitur mese:
quoniam inter septem semꝑ ẽmedia.
quinta est paramese quasi uixta me¬
diam conlocata. Septima autemdi¬
citur nete. quasi neate. idest inferior
inter quam ne tenet paramesen.
Sexta que uocatur parauere quasi
uixta neten locata P aramese uero
aduuxit atq inter para¬
mesen que etiam tͥte dieitur¬
⁊ paraneten neruum medium coap¬
taint. ut ip̃e tercuis eẽt ancte. Et para¬
messe quidem uocata est sola que post
mediam conlocabatur. Trites uero no¬
men ꝑdidit postea qmͣ inteream atq
paraneten. Tercius anere locatus est
neruus. qui digne tͥtes nomen exciꝑet
ut sit octa cordum. scd̃m licaonis addito.¬
Luem hoc

Expanded text:
tertia idcirco, quoniam lichanos ditertia idcirco, quoniam lichanos digitus dicitur, quem nos indicem vocamus. Graecus a lingendo lichanon appellat. Et quoniam in canendo ad eam chordam, quae erat tertia ab hypate, index digitus, qui est lichanos inveniebatur, idcirco ipsa quoque lichanos appellata est. Quarta dicitur mese, quoniam inter septem semper est media. Quinta est paramese, quasi juxta mediam collocata. Septima autem dicitur nete, quasi neate, id est inferior. Inter quam neten et paramesen est sexta, quae vocatur paranete, quasi juxta neten locata. Paramese vero adjunxit, atque inter paramesen, quae etiam trite dicitur paraneten nervum medium coaptavit, ut ipse tertius esset a nete. Et paramese quidem vocata est solum, quae post mediam collocabatur. Trites vero nomen perdidit, posteaquam inter eam atque paraneten tertius a nete locatus est nervus, qui digne trites nomen exciperet, ut sit octochordum secundum Lichaonis additionem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Inte̾a p̃senti disputationi. sub medioc
intelligentia credulitas adhibenda
est. Tẽ uo̾ firma oĩs fides sumenda
ẽ. cũ ꝓpͥa uñ qd̃q demonstratione cla¬
ruerit. His igit᷑ ita dispositis paulisꝑ
sit nominũ. His enĩ pͥmitꝰ ad noticiã
ueniẽtibꝰ facile er̃ sciẽtia q̃ sequũt am
De additione cordarũ earũ q nõibx
implicera printipio funsle
Adeo ut quattuor nerius toram
constaret: idq usq ad orpheuin
quartus diapason consonantiã
resonarent. Medii uero ad se
tationem scilicet inusice mundaẽ
que exquattor constat elementis.
cuius quadricordi mercurns dicit᷑
inuentor. Quintam uero cordam
post toroeb atris filius ad iunxit. qͥ
fuit. ꝗlydorum rex. hyagnis uero phy¬
ryx sextun his ad posint nerum. s ep¬
timus neruus ater pandroles bio ad¬
iunctus est. scđm septem scilicet pla¬
nerarum similitudinem. in que his
que grainissima quidem quidem¬
soni. parypate uero scda quasi ruxta
hypaten posita ⁊ conlocata. lichanos

Expanded text:
Interea praesenti disputationi sub mediocri intelligentia credulitatis adhibenda est: tunc vero firma omnis fides sumenda est, cum propria unum quodque demonstratione claruerit. His igitur ita dispositis paulispesit nominum. His enim primum ad notitiam venientibus facile erit scientia, quae sequuntur, De additone chordarum earumque nominibus. Simplicem principio fuisse adeo ut quatuor nervis tota constaret. Idque usque ad Orpheum quartus diapason consonantiam resonarent. Medii vero ad se tationem scilicet musicae mundanae, quae ex quatuor constat elementis. Cujus quadrichordi Mercurius dicitur inventor. Quintam vero chordam post Chorebus Athys filius adjunxit, qui fuit Lydorum rex. Hyagnis vero Phryx sextum his apposuit nervum. Sed septimus nervus a Terpandro Lesbio adjunctus est, secundum septem scilicet planetarum similitudinem. Inque his quae gravissima quidem soni. Parhypate vero secunda, quasi juxta hypaten posita et collocata. Lichanos
Abbreviated transcription (Latin):
bło designati sũt. ut lydius modꝰ
⁊phrygiꝰ. No enĩ qͣsi una q̃ gens gar¬
deat. eocłe modꝰ ip̃e uocabulo nũ¬
cupat᷑. Gaudi u̾o gens modis moꝵ
simlitudine. Neq enĩ fieri potest
ut mollia duris dura molliorib
do ꝯciliat. Unde plato etiã maxime
cauendũ existimat. ne de bñ mora¬
paulatim depuelenti ac modesta
musica uu̾teᷤ. Statim enĩ ide qͦ
aucdientiũ aĩos pati paulatĩq di¬
scedere. nullũq honesti ac recti reti¬
uere uestigiũ. si uel ꝑ lasciiores mͦ
ĩuẽcund̃ aliqͥd. uł ꝑ asꝑiores ferox
atq ĩmane mentibꝰ illabat᷑. Nulla
enĩ magis ad anim̃ discipliuis uia ꝗͣ
auribꝰ patet. Cũ gͦ ꝑ eas rithiu mͦi¬
q ad anim̃ usq descendunt. dubita¬
ri ñ potest qͥn eqͦ mͦ mentẽ ad q̃ ip̃a st̃

Expanded text:
bulo designati sunt, ut Lydius modus, et Phrygius. Quo enim quasi unaquaeque gens gaudet, eodem modus ipse vocabulo nuncupatur. Gaudet enim gens modis morum similitudine. Neque enim fieri potest ut mollia duris, dura mollioribus militudo conciliat. Unde Plato etiam maxime cavendum existimat, ne de bene morapaulatim de pudenti ac modesta musica invertere. Statim enim idem quoque audientium animos pati, paulatimque discedere, nullumque honesti ac recti retinere vestigium, si vel per lasciviores modos inverecundum aliquid, vel per asperiores ferox atque immane mentibus illabatur. Nulla enim magis ad animum disciplinis via, quam auribus patet. Cum ergo per eas rhythmi modique ad animum usque descenderint, dubitari
Abbreviated transcription (Latin):
nlła om̃ino sit etas. que a cantilene
clulcis delectatione seiuncta sit. Hĩc
etiã int̾nosei potest qd̃ ñ frustra a
platone dictũ sit. muncdi aĩam mu¬
sica ꝯuenientia fuisse ꝯiunctã. Cũ
q coaptatũ illd̃ excipimꝰ qd̾ in sonis

Expanded text:
nulla omnino sit etas, que a cantilene dulcis delectatione seiuncta sit. Hinc etiam internosci potest, quod non frustra a Platone dictum sit, mundi animam musica convenientia fuisse coniunctam. Cum rque coaptatum, illud excipimus quod in soni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatio. sesqͣltã ꝓportio est. ⁊ qd̾ ꝯtine¬
tur sub extͤmitatibꝰ icłe ẽ ei qd̾ fit
ex mecdus. Nãq qd̃ fit ex duodeci¬
es sex. equũ est ei qd̃ fit ex octies.
mͦi. Arithmetica aut̃ est si duod¬
narius ad nouenariũ. ⁊ nouena¬
riꝰ ad senariũ cõparet᷑. In utͥsq e¬
nĩ t̾nariꝰ diffr̃a est. ⁊ iuncte extre¬
mitates medietate duple sunt.
Si enĩ iunx̾is senariũ ⁊ duodecim.
facies.xuiii. qͥ ẽ nouenario mecli¬
o t̾mino duplus. In his gͦ geome¬
tͥcam arithineticã ꝙ medietatẽ ꝑ¬
speximꝰ. Hic qͦ armoniea medietaᷤᷤ
ad senariũ cõparemꝰ. Qua enĩ par¬
te senarii. octonarius senariũ supe¬
rat. idẽ parte t̾cia. eade duodena¬
rii parte octonariꝰ suꝑat᷑ .uiͦiͬ. enĩ
qͥbꝰ octonariꝰ a duodenario uinci¬
t᷑. duodenarii t̾cia pars ẽ. E si ex¬

Expanded text:
atio sesquialtera proportio est, et quod continetur sub extremitatibus idem est ei quod fit ex mediis. Namque quod fit ex duodecies 6, aequum est ei quod fit ex octies est; arithmetica autem est, si duodenarius ad novenarium, et novenarius ad senarium comparetur. In utrisque enim ternarius differentia est, et junctae extremitates medietate duplae sunt. Si enim junxeris senarium et duodecim facies 18, qui est novenario medio termino duplus. In his ergo geometricam arithmeticamque medietatem perspeximus. Hic quoque harmonica medietas ad 6 comparemus. Qua enim parte senarii octonarius senarium superat, id est parte tertia, eadem duodenarii parte, octonarius superatur. Quatuor enim quibus octonarius a duodenario vincitur, duodenarii tertia pars est. Et si ex
Abbreviated transcription (Latin):
uelocissime u̾ba ꝑcurrẽ expedien¬
disꝙ sensibꝰ expͥmendis q ser mo¬
nib ꝯtinue uocis impetus oꝑat᷑.
Aiactriaiatibu aũ ẽ ea qͣm canen¬
do suspenclimꝰ. In qͣ ñ pociꝰ sermoni¬
ip̃a tarclior. ⁊ ꝑ modulandas uari¬
etates qdł̃a faciens int̾uallũ. ñ ta¬
cit᷑nitatis. s suspense ac tarde potuᷤ
cantilene. His ut albinꝰ autumat.
ad dit᷑ t̾cia diffr̃a q̃ medias uoces
possit includẽ. Cũ scilicet heroũ po¬
emata legimꝰ neq ꝯtinuo cͣsu ut ꝓ¬
sam. neq suspenso segniori ꝙ mo¬
uocũ humana natura finiuerit.
ecl q̃ ꝯtinua uox ẽ ⁊ ea rursus qͣ de¬
crimꝰ cantilenã natalit̾ qͥdẽ infini¬
te sũt. Consid̾atione enĩ accepta

Expanded text:
velocissime verba percurrere, expediendisque sensibus, exprimendisque sermonibus continuae vocis impetus operantur. Diastematice autem est ea quam canendo suspendimus, in qua non potius sermoniipsa tardior, et per modulandas varietates quoddam faciens intervallum, non taciturnitatis, sed suspensae ac tardae potius cantilenae. His ut Albinus autumat additur tertia differentia, quae medias voces possit includere, sed heroum poemata legimus, neque continuo cursu, ut prosam, neque suspenso segniorique movocum humana natura finierit. Sed quae continua vox est, et ea rursus qua decurrimus cantilenam, naturaliter quidem infinitae sunt. Co
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ pͥmi a pͥmo suꝑet᷑. armonica hꝰ¬
ꝯtinet᷑ sub extiori agg̃gatione. mł¬
tiplicõne medietatis duplex eo qd̾
sub utͣq mͦneclietate ꝯficit᷑. Sit aũ
qd̾cła huiꝰ dispositionis exemplar.¬

Expanded text:
aequa primi a primo superetur, harmonica hucontinetur sub extremorum aggregatione et multiplicatione medietatis, duplex est eo quod sub utraque extremitate conficitur. Sit autem quoddam hujus dispositionis exemplar
Abbreviated transcription (Latin):
solidas qͣntitates eẽ ñ dubiũ ẽ. Sex
enĩ naseunt᷑ ex uno bister .xii. aut̃
ex bis duobꝰ ter. hoꝵ aũ meclietates.
octonariꝰ fit semel duo qͣter. noue¬
narius u̾o semel tres ter. Om̃s igit᷑
t̾mini cognati sibi. ⁊ tͥbus int̾ual¬
loꝵ dimensionibꝰ notati sunt. In
his igͣ geometͥca ꝓportionalitas in¬
uenit᷑. si duodecĩ ad octo. uł nouẽ¬

Expanded text:
ntitates esse non dubium est. Sex enim nascuntur ex uno bis ter, 12 autem ex bis duo ter. Horum autem medietates, octonarius fit semel duo quater. Novenarius vero semel tres ter. Omnes igitur termini cognati sibi, et tribus intervallorum dimensionibus notati sunt. In his igitur geometrica proportionalitas invenitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
comparati. sesqͥterciã ꝓportionẽ red¬
dunt. ⁊ simł diatessaron ꝯsonanti¬
phoniã. Duodecim uero
ad senariũ cõparati. duplicẽ qͥ¬
de ꝓportionẽ. s dyapason sympho¬
se medii ꝯsid̾ati epogdoũ iung̃t.
qͥ in musico modłamine tonꝰ uoca¬
t᷑. q̃ om̃iũ musicoꝵ sonoꝵ mensu¬
ra cõmunis est. Om̃iũ enĩ est so¬
nus iste paruissimꝰ. Unde notum
est qd̾ int̾ diatessaron ⁊ dyapen¬
te ꝯsonantiã. tonꝰ diffrã est. sicut
int̾ sesqͥt̾riã ⁊ sesqͣlta̾m ꝓportionẽ.¬

Expanded text:
sesquitertiam proportionem reddunt, et simul diatessaron consonantiphoniam. Duodecim vero ad senarium considerati duplicem proportionem, sed diapason symphose medii considerati, epogdoum jungunt, qui in musico modulamine tonus vocatur, quae omnium musicorum sonorum mensura communis est. Omnium enim est sonus iste parvissimus. Unde notum est quod diatessaron et diapente consonantiarum, tonus differentia est, sicut inter sesquitertiam et sesquia
Abbreviated transcription (Latin):
iracũdiã posse ꝓferri: ñ ẽ dubium
qd̾ ꝯtͦbate mentis iracundiã. uł ni¬
miã cupiditatẽ modestior modus
possit astͥnge̾. Qͥo qd̃ cũ aliqͥs canti¬
leuã libentiꝰ auribꝰ atq animo ca¬
pit. ad illd̾ etiã nõ sponte ꝯu̾titur.
ut mocũ ꝙͦ aliq̃ simiłe audite can¬
tilene corpꝰ effingat: Et qd̾ om̃ino
aliqd̃ melos auditũ sibi memor a¬
nimꝰ ip̃e decerpat: ut ex his oĩb
ꝑspicue nec dubitant̾ appareat. ita
nobis musicam nat᷑alit̾ ẽẽ ꝯuinctã
ut ea ne si uelimꝰ qͥcłe carere possi¬
inꝰ. Qocirca intendenda uis men¬
tis est. ut id qd̃ nata est insituo
scientia qͦ possit ꝯp̃hensũ teneri.
Sicut enĩ in uisu ꝙͦ ñ sufficit eru¬
ditis colores formasq: ꝯspice. me
Rincipio igit᷑ de musica dissen¬

Expanded text:
iracundiam excitari, non est dubium iracundiam excitari, non est dubium quod conturbate mentis iracundiam, vel nimiam cupiditatem, modestior modus possit astringere. Quid quod cum aliquis cantilenam libentius auribus atque animo capit, ad illud etiam non sponte convertitur, ut motum quoque aliquem similem audite cantilene corpus effingat, et quod omnino aliquod melos auditum, sibi memor animus ipse decerpat: ut ex omnibus perspicue nec dubitanter appareat, ita nobis musicam naturaliter esse coniunctam, ut ea ne si velimus quidem carere possumus. Quocirca intendenda tis est, ut id quod natura est insitum, scientia quoque possit comprehensum teneri. Sicut enim in visu quoque non sufficit eruditis colores formasque conspicerenarratur. Principio igitur de musica disseren