comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ meriti: in te ñ in nob̾ exultabimus.
teritatẽ legis uberib doctrine euan¬
gelice temꝑare dignatus es. Recti
diligunt tẽ. Illi enĩ qui recti corde
st̃ diligunt te: idẽ illi qͥ nichil suis me¬
ritis tribuunt. s omĩa tue grẽ depu¬
tant. Nullus enĩ tediligit nisi rectus.
et nullꝰ est rectus: nisi qui te diligit.
Eccła de suis p̃ssaris. Nigra sũ s for¬
mosa. filie ihrłm. Hic rursum loqͥt᷑
ȩccła adscãs animas. Nigra sũ quia
ꝑsecutionẽ patior. s formosa uirtu¬
tib ofilie ihrłm. idẽ anime fideles.
Nigra sũ id ẽ deformis ꝑsecutionibꝰ.
et erumnis quas sustineo. s formosa
sũ decore uirtutũ. Quomͦ aut̃ nigͣ
sit. uł quomͦ formosa. ostendit cuim
subdit. Sic̃ tab̾nacłm cedar. sic̃ pel¬
lis salomonis. Ita enĩ distinguitur.
Nigra sũ sic̃ tabernacłm cedar: for¬
mosa sic̃ pellis salomonis. Cedar filiꝰ
re soliti st̃. et ñ habent domos. Dicit

Expanded text:
esse meriti, in te, non in nobis exsultabimus: esse meriti, in te, non in nobis exsultabimus: teritatem legis uberibus doctrinae evangelicae temperare dignatus es. « Recti diligunt te. » Illi inquit qui recti corde sunt, diligunt te, id est, illi qui nihil suis meritis tribuunt, sed omnia tuae gratiae deputant. Nullus enim te diligit nisi rectus, et nullus est rectus nisi qui te diligit. Ecclesia de suis pressuris: « Nigra sum, sed formosa, filiae Hierusalem. » Hic rursus loquitur Ecclesia ad sanctas animas: Nigra sum, quia persecutiones patior, sed formosa sum virtutibus, o filiae Hierusalem, id est animae fideles. Nigra sum, id est, deformis persecutionibus et aerumnis quas sustineo, sed formosa sum decore virtutum. Quomodo autem nigra sit, et quomodo formosa, ostendit cum subdit: « Sicut tabernacula Cedar, sicut pelles Salomonis. » Ita enim distinguitur: Nigra sum sicut tabernacula Cedar, formosa sicut pelles Salomonis. Cedar filiusre soliti sunt, et non habent domos. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
credentibꝰ. Idõ ad olescentule dilexe¬
runt te. Adolescentulȩ dicunt᷑ animȩ
electoꝵ. quia in baptismo reliquer̃t
sordes ueteriᷤ hominis. et renouatȩ st̃
in xp̃o. Bene autẽ femineo genere di¬
cuntur. qi anime scõꝵ quo maioris
fragilitatis sibi consciȩ st̃. eo amplius
xp̃m diligunt. Uox eccłiȩ. Trahe me
post te: curremꝰ. Hic ẽ ꝑmutacio ꝑso¬
ne. Nã hactenꝰ loquuia ẽ. sẏnagoga.
Nic incipit loqui eccła. de gentibus.
infirmitatẽ cognosco. et uideo nichil¬
me meis uitib boni posse agere. tua
gra tiahe me ad tui imitationẽ. uol
etiã cũ cęlũ ascendoris trahe me p̾
te. ut te sequi merear. Introdux̃ me
rex incellaria sua. Hic loquit᷑ excłi̾a
de.xp̃o sponso meo ad animas fideles.
Cellaria dei ft̃. ȩterna beatitudo. et
suꝑnȩ pat̾ȩ gaudia. in que introdu¬
cta est iã eccła ꝑfidẽ et spẽ. quandoq
introducetur ꝑrẽ. Exultabimꝰ et leta¬
mus et letabim᷑. S qr scimꝰ hoc ñ nr̃i

Expanded text:
colentibus. « Ideo adolescentulae dilexerunt te. » Adolescentulae dicuntur animae electorum, quia in baptismo reliquerunt sordes veteris hominis, et renovatae sunt in Christo. Bene autem feminino genere dicuntur, quia animae sanctorum quo majoris fragilitatis sibi consciae sunt, eo amplius Christum diligunt. Vox Ecclesiae: « Trahe me post te, curremus. » Hic est permutatio personae. Nam hactenus locuta est Synagoga, hic incipit loqui Ecclesia de gentibus: infirmitatem cognosco, et video me nihil meis viribus boni posse agere, tua gratia trahe me ad tui imitationem; vel etiam cum 506 coelum ascenderis, Trahe me post te, ut te sequi merear. Introduxit me Rex in cellaria sua. Hic loquitur Ecclesia de Christo sponso suo ad animas fideles. Cellaria Dei sunt aeterna beatitudo, et supernae patriae gaudia, in quae introducta est jam Ecclesia per fidem et spem, et quandoque introducetur per rem. Exsultabimus et laetamus et laetabimur. Sed quia scimus hoc non nostri
Abbreviated transcription (Latin):
tatione faciamꝰ. Anima gͦ quȩ iã
ꝑ amorẽ conpungi desiderat. quȩ
iã contẽplari uisionẽ sponsi sui ap¬
petit: dicat. Osculet᷑ me osculo oris
sui. Uł certe osculũ eiꝰ oris. ipsa per¬
fectio pacis int̾ne ẽ. ad quã cũ ꝑue¬
nerimus. nicħ remanebit amplius
qł queramꝰ. Unde et apte subiun¬
gitur : qr moliora st̃ ubera eiꝰ uino.
Uinũ ẽ enĩ scientia der: quã in hac
tuta positi accepimꝰ. Ubera autẽ
sponsi tc̃ amplectim᷑ : cũ eũ iã iet̃¬
na patria ꝑ amplexũ p̃sentie con¬
tẽplam᷑. Dicat gͦ meliora st̃ ubera ttia
uino. Ac sidicat. Magna quid̃e ẽ
scientia ꝗͣ. de te mͥ in hac uita con¬
tulisti. magnũ ẽ ut unũ noticiȩ tuȩ
qͦ me debrias. s ubera tua uino ãpli¬

Expanded text:
ntatione faciamus. Anima ergo quae jam ntatione faciamus. Anima ergo quae jam per amorem compungi desiderat, quae jam contemplari visionem sponsi sui appetit, dicat: Osculetur me osculo oris sui. 6. Vel certe osculum ejus oris, est ipsa perfectio pacis internae, ad quam cum pervenerimus, nihil remanebit amplius quod quaeramus. Unde et apte subjungitur. Quia meliora sunt ubera ejus vino. Vinum enim est scientia Dei, quam in ista vita positi accepimus; ubera autem sponsi tunc amplectimur, cum eum jam in aeterna patria per amplexum praesentiae contemplamur. Dicat ergo: Meliora sunt ubera tua vino. Ac si dicat: Magna est quidem scientia, quam de te mihi in hac vita contulisti; magnum est vinum notitiae tuae, quo me debrias; sed ubera tua sunt vino meli
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m pascit qͥ eũ in membris suis
sustentare non desinit. S qi nun¬
dũ ꝑ amorẽ conuingit᷑: adhuc eiꝰ ue¬
stigia ñ osculat᷑ Preponit᷑ gͦ pastori
mulier quȩ osculatur: qr p̃ponit᷑
ext̾iora sua danti. is qͥ ex interno m̃¬
tis ardore in desiderio dñi cõpun¬
gitur. Bene autẽ dictũ ẽ: ñ cessaũ
osculari pedes meos. Non enĩ suffi¬
cit in amorẽ dĩ semel conpungi. et
quiescere: s conpunctio eẽ debet
ot crebrescere. Unde mulier idõ
laudabit᷑: qr osculari ñ desistit id
ẽ conpungi. minime cessauit. Unde
lempnẽ in frequentationibꝰ: usq ad
c̃ ad lacrimas p̃amore eiꝰ assidue
monetut. Cui uelut si diceremꝰ.
quãdiu ista acturi sumꝰ. quãdiu
tribulationib afficiem᷑: illico ter¬
minũ quousq fieri debeat. scib¬
iunxit dicens usq ad cornu al¬
taris. Cornu quippe altaris ẽ. ex¬
altatio sacrifioii interioris: ubi
cũ ꝑuenerimꝰ. iã nequaꝗͣ. necesse

Expanded text:
Christum pascit, qui eum in membris suis Christum pascit, qui eum in membris suis sustentare non desinit; sed si nondum per amorem compungitur, adhuc ejus vestigia non osculatur. Praeponitur ergo pastori mulier quae osculatur, quia praeponitur exteriora sua danti, is qui interno mentis ardore in desiderio Domini compungitur. Bene autem dictum est: Non cessavit osculari pedes meos. Non enim sufficit in amorem Dei semel compungi et quiescere, sed compunctio esse debet et crebrescere: unde mulier ideo laudatur, quia osculari non destitit, id est compungi minime cessavit. Undelemnem in confrequentationibus usque ad cum ad lacrymas prae amore Domini assidue movetur. Cur vel si diceremus quandiu ista acturi sumus, quandiu tribulationibus afficimur? illico terminum quousque fieri debeat subjunxit dicens: « Usque ad cornu altaris. » Cornu quippe altaris est exaltatio sacrificii interioris. Ubi cum pervenerimus jam, nequaquam necesse
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ penã timoris amitit: et gt̃ã
de illo caruatis ꝑcipit. Ponamꝰ inte
tinuo desiderio in amorẽ uisionis spon¬
si accendit: qr qd̃ in hac uita ꝑfecte per¬
ciꝑe. ñ ualet. contẽplatur eiꝰ celsitudi¬
nẽ. et ex ipso amore conpungit᷑. Ipsa
enĩ conpunctio quȩ ꝑcaritatẽ fit.
que et desiderio accendit᷑. quasi qđ¬
dã oscłm ẽ. Tociens enĩ anima oscu¬
larur dm̃: quociens in eiꝰ amore con¬
pungitur. St̃ enĩ multi. qui iã qui¬
dẽ dñi metuunt. iã bonã oꝑationẽ
recipiunt. s necdũ osculent᷑: qi amo¬
re eiꝰ minime cõpungunt᷑. Qͦd bene
in conuiuio pharisei signatũ ẽ: qui
cũ dñm recepissot cũq osoulani
mulieri pedes eiꝰ incorde suo dero¬
garet. audiuit. Intraui in domum
tuã. osołm mͥ non dedistr. hȩc autẽ
ex quo egressa ẽ. ñ cessauit osculari
pedes meos. Omĩs qui iã olemosi¬
nas facit. qui iã bonis oꝑib studet
quasi xp̃m in conuiuiũ recipit:

Expanded text:
quando poenam timoris amittit, et gratiam de illo charitatis percipit. Ponamus ante tinuo desiderio in amorem visionis sponsi accenditur, quia quod in hac vita perfecte percipere non valet, contemplatur ejus celsitudinem et ex ipso amore compungitur. Ipsa enim compunctio quae per alacritatem fit, quia et desiderio accenditur, quasi quoddam osculum est. Toties enim anima osculatur Deum, quoties in ejus amore compungitur. Sunt enim multi qui jam quidem Deum metuunt, jam inrecipiunt; sed necdum osculantur, quia amore ejus minime compunguntur. Quod bene in convivio Pharisaei signatum est, qui cum Dominum recepisset, cumque osculanti mulieri pedes ejus, in corde suo derogaret, audivit: Intranti in domum tuam, osculum mihi non dedisti; haec autem ex quo ingressa est, non cessavit osculari pedes meos . Omnis qui jam eleemosynas facit, qui jam bonis operibus studet, quasi Christum in convivium recipit,
Abbreviated transcription (Latin):
explicent᷑. Orationũ itaq ur̃at̾ ad uit᷑ auxilio
misi librũ beniuoł placiturũ. tantũ inudis
displiciturũ ẽẽ ñ ambigo. Optima .ti. q̃q
ut ait plyniꝰ malunt ꝯtẽpnere uidere pleriq
qmͣ disc̾e. siqͥs inhac int̾p̃tatioẽ uoluerit qͥd
rep̃hende̾ int̾roget hebreos suã conscientiã:¬

Expanded text:
explicentur. Orationum itaque vestrarum adjutus auxilio, misi librum benevolis placiturum: tamen invidis displiciturum esse non ambigo. Optima enim quaeque, ut ait Plinius, malunt contemnere et invidere plerique, quam discere. Si quis in hac interpretatione voluerit aliquid reprehendere, interroget Hebraeos, suam conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
nitudinẽ ap̃ nos diuisus ẽ. qd ñ nulli ⁊̃ ĩbruto
ciceronis dialogo faciunt. ut eũ itres partes
seceent. c̃ unꝰ a suo auctͥore sit editꝰ. Deinde q̃
illd̾ adtendunt. qd frequẽt᷑ noĩa ñ uocabła.
hoiu s rer̃ ut dixi significãtias sonent. do¬

Expanded text:
nitudinem, apud nos divisus est, quod nonnulli etiam in Bruto, Ciceronis dialogo, faciunt, ut eum in tres partes secent, cum unus a suo auctore sit editus. Deinde etiam illud attendendum, quod frequenter nomina, non vocabula hominum, sed rerum, ut dixi, significantias sonent
Abbreviated transcription (Latin):
Eusebius hieronimus. domnioni et
rogationo suis in ihũ xp̃o salutẽ. Quo¬
mͦ grecoꝵ historias magis intelle gunt
qui athenas uiderint &e tereiũ uirgilii
librũ qui troade pleucaten ⁊ ad cerau¬
nia ad siciltã q inde ad hostia tṗberis
nauigarint: ita sanctã se̾pturã lucidiꝰ ĩ¬
tuebit᷑. qui iudeã ocłis contẽplat᷑ est et¬

Expanded text:
Eusebius Hieronymus Domnioni et Rogatiano suis in Jesu salutem. Quomodo Graecorum historias magis intelligunt, qui Athenas viderint, et tertium Virgilii librum, qui a Troade per Leucaten, et Acroceraunia ad Siciliam, et inde ad ostia Tiberis navigarint: ita sanctam Scripturam lucidius intuebitur, qui Judaeam oculis contemplatus est
Abbreviated transcription (Latin):
nib deseriure : institi ut ꝑ otui. &
quia uicina ÷ chaldeoꝵ lugͣ ser¬
moni hebraico: utriꝰq linguę pe¬
ritissimũ loquacẽ repperiens : uniꝰ¬
dici łiugilię laborem arripui. ꝙͤ
qͥcd ille nũchi hebraicis u̾bis ex¬
pressit : heo ego accito notario.
sermonib latinis exposui. Oratio¬
nib uris m̾̃celẽ huiꝰ oꝑis cõpensa¬
bo. cũ gͣtũ uobis dilicero. me quod
uib̾e estis clignati. conplesse. Uth.¬

Expanded text:
potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse.
Abbreviated transcription (Latin):
lm̃i. ut pͥnata lectione contẽpti. li¬
brũ ñ efferatis in ẜublicũ. nec fasti¬
diosis ing̾atis cibos nitetisq eoꝵ suꝑ¬
ciliũ. ꝗͥ iudicare tantũ de aliis. et
ipsi facẽ nicħ nou̾ut. Si qͥ autẽ fr̃m̃
siĩt. quib nr̃a ñ lisplicent: his tri¬
buatis exemplar. ãmonentes ut he¬
brea nomina qͦꝵ gͣnelis in hoc uolu¬
mine copia ÷: distincte. ⁊ ꝑ int̾ual

Expanded text:
mi, ut privata lectione contenti, librum non efferatis in publicum, nec fastidiosis ingeratis cibos, vitetisque eorum supercilium, qui judicare tantum de aliis, et ipsi facere nihil noverunt. Si qui autem fratrum sunt, quibus nostra non displicent, his tribuatis exemplar, admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in hoc volumine copia est, distincte et per int
Abbreviated transcription (Latin):
q libroꝵ nͣ paruã hnͣt clifferentiã.
qͣndo int̾se dicunt᷑. Nã  in octano
inueni libros relictos ñ parne neq
cõtẽpnendę cloctrinę. Itaq bonũ.
necessarin᷑ putiui .⁊ ipse aliꝙͣ add̾e

Expanded text:
que librorum non parvam habent differentiam quando inter se dicuntur. 4 nam in octavo inveni libros relictos non parvae neque contemnendae doctrinae. 5 itaque bonum et necessarium putavi et ipse aliquam adde
Abbreviated transcription (Latin):
Noy nricay. de g̾co sermone descende.
o ab arbore ilice chixisse eũ. ł ilico pe¬
reas. ⁊ alentisco in lentẽ te canmnu¬
mat angłs. ł ñ lente ꝑ eas. aut ientꝰ.
D felexibilis ducaris ad mortẽ. siue

Expanded text:
 Graeco sermone descendere. s ab arbore ilice dixisse eum, Illico pereas: et a lentisco, In lentem te comminuat angelus, vel non lente pereas, aut lentus, id est flexibilis ducaris a
Abbreviated transcription (Latin):
claicꝰ. ii ut uere fatear. usq ad p̾sen¬
tẽ diẽ mag̃ postu sermonẽ chaiclaiẽ
lege ÷ inteilig̾e qͣm souare. hec iccirco.
ut̾ difficiuitatẽ uobis danihelis osten¬
dem. qͥ ap̃ hebreos nec sisanne hab et
histor iã. uec hininũ triũ pueroꝵ. uec
belis ⁊raconisq fabuilas. qs nos quia
in toto orbe cdisꝑse sũt. ueru ante po
de p̃ceptorib uideoꝵ cũ susannȩ dericie¬
ret historiã. ag̃co nescio qd̾ gͥicerii esse¬

Expanded text:
 fatear, usque ad praesentem diem magis possum sermonem Chaldaicum legere et intelligere, quam sonare. Haec idcirco, ut difficultatem vobis Danielis ostenderem, qui apud Hebraeos nec Susannae habet historiam, nec hymnum trium puerorum, nec Belis, draconisque fabulas: quas nos, quia in toto orbe dispersae sunt, veru ÷ anteposde praeceptoribus Judaeorum, cum Susannae derideret historiam, et a Graeco nescio quo dicer
Abbreviated transcription (Latin):
cure fuit c̃ eruditissimis hebreoꝵ hc̃ la¬
borẽ subire ut cireiuremꝰ ꝓuineiã qmͣ uni¬
uerse xꝑi ecclesie sonant. Fãteor .N. mi dom¬
niono.c. rogatiane carissimi. ñ ꝗͣ me indi¬
uinis uoluminib ꝓpriis uirib credidisse.
me solito. qͣntomag̾̃ de his suꝑ qͥb anceps
erã. Deniq ẽ ame miꝑ litteris flagitassetis
tnͣsferrẽ de tyberia. de legis qndã auctore
qui ap̃ ebreos admirationi habebat᷑ ad sumpsi
etcontuli c̃ eo. Auertice ut aunt usq
ad ex trenũ unguen. et sic confirmat᷑
ausus sũ facere qd iubebatis. Libere .N.
uobi loquor. Ita &s in grecis. ⁊ in latinis co¬
dicib ħ nominũ ub̾ uiciosus ẽ. ut ñ tã he¬
brea qmͣ barbara. quedã & sarmatiea
tuaginta inte pretib qui spũ sc̃o pleni ea
que uera fuerant tͣnstulerant. s se̾ptoꝵ eul¬

Expanded text:
curae fuit, cum eruditissimis Hebraeorum hunc laborem subire, ut circumiremus provinciam, quam universae Christi Ecclesiae sonant. Fateor enim, mi Domnion, et Rogatiane charissimi, numquam me in divinis voluminibus, propriis viribus credidisse, me solitum: quanto magis de his super quibus anceps eram? Denique cum a me nuper litteris flagitassetis,transferrem, de Tiberiade Legis quondam doctorem, qui apud Hebraeos admirationi habebatur, assumpsi: et contuli cum eo a vertice, ut aiunt, usque ad extremum unguem: et sic confirmatus, ausus sum facere quod jubebatis. Libere enim vobis loquor, ita et in Graecis et Latinis codicibus hic nominum liber vitiosus est, ut non tam Hebraea quam Barbara quaedam, et Sarmatica tuaginta Interpretibus, qui Spiritu sancto pleni, ea quae vera fuerant, transtulerunt, sed scriptorum cul
Abbreviated transcription (Latin):
thoricos. cũ me in linguę huiꝰ pͥstinũ
reclisissẽ: ⁊ multo suciore iultoq
temꝑe iux cępissẽ auhelantia ⁊ stͥclenti¬
aq ũba resonare.  qͣsi ꝑ criptã am¬
bulans. rarũ lesuꝑ ium̃ aspicerem: impe¬
g nouifsime in cianhelẽ. ⁊ tanto ce¬
edio affectꝰ sum. ut clesꝑatione subita
omnẽ uet̾em laborẽ uoluerĩ contẽpne̾

Expanded text:
oricos, cum me in linguae hujus pistrinum reclusissem, et multo sudore, multoque tempore vix coepissem anhelantia stridentiaque verba resonare, et quasi per cryptam ambulans, rarum desuper lumen aspicerem, impegi novissime in Danielem, et tanto taedio affectus sum, ut desperatione subita omnem veterem laborem
Abbreviated transcription (Latin):
peus uocabit᷑. ⁊ ex egypto uocaui fi¬
xeruĩt iusta q alia q̃ latiori opers
reseruamꝰ. ⁊ querite ab eo ubi scͥyta sũt.
Cũq ꝓferre ñ potuerit: uos legite dde his
ęxemplarib q̃ a nob̾is nuꝑ edita. maledi¬
eoꝵ cotidie linguis confodunt᷑. M ut ad
conpendiũ ueniã: et̾e qd̾ illaturꝰ equissi¬
mũ ÷. edicli aliqd. qd̾ ñ habet᷑ in g̾e̾o . ł ali¬
ter habet᷑. qͣm a me u̾sũ ÷. Qͥd interp̃tẽ
lamãt : Interrogent hebreos. ⁊ ipsis au¬
ctorib tͣnslationi mee. ł arrogent ł de¬
rogent fidẽ. P orro aliud ÷ si clausis qd̾

Expanded text:
eus vocabitur: et, Ex Aegypto vocavi fixerunt; multaque alia, quae latiori operi reservamus: et quaerite ab eo ubi scripta sint. Cumque proferre non potuerit, vos legite de his exemplaribus quae nuper a nobis edita, maledicorum quotidie linguis confodiuntur. Sed ut ad compendium veniam, certe quod illaturus sum, aequissimum est. Edidi aliquid quod non habetur in Graeco, vel aliter habetur quam a me versum est? Quid interpretem laniant? interrogent Hebraeos: et ipsis auctoribus, translationi meae vel arrogent vel derogent fidem. Porro aliud est, si clausis, quod
Abbreviated transcription (Latin):
I.lxx. interp̃tũ pura. ⁊ ut ab eis
perflue michromati episcopoꝵ. scĩssi¬
me atq doctissime. inpelleres. ut he¬
brea uolumina latino serinone tns¬
ferre. Qđ enĩ semel aures hominũ
occupau̾at. ⁊ nascentis eccłe roboraue

Expanded text:
inta Interpretum pura, et ut ab eis perflue me, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
Dost hec autẽ ep̃c aqu̾ã iterum aliã benedicit. cui ñ tantum
sal sic̃ priori de qua suꝑuis diximꝰ s uinĩ quoq ⁊ eine¬
rem miscet. Hec aut̃ aqua spm̃ sc̃m̃ significat. sine cuiꝰ afflatio¬
ne nichil umꝗͣ. scĩficatur. sine cuiꝰ gr̃a ñ fit remissio peccatoꝵ.
credit in me sicut dicit scriptura. flumina de uentre eiꝰ fluent
aquȩ uiue. Quod. quid significet: mex euangelista exponens
ait. Hoc aut̃ dixit de sp̃u quem accepturi crant credentes in

Expanded text:
ost haec autem episcopus aliam item aquam benedicit, cui non tantum sal, sicut priori, de quo supra diximus, sed vinum quoque cum cinere miscet. Haec autem aqua Spiritum sanctum significat, sine cujus afflatione nihil unquam sanctificatur, et sine cujus gratia non fit remissio peccatorum. credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . » Quod quid significet, mox Evangelista exponens ait: « Hoc autem dixit de spiritu, quem accepturi erant credentes in
Abbreviated transcription (Latin):
iaboranclo sudare.  alios detͣhencdo
iaborare : Dolere uideos quoed calunini¬
andi eis ⁊ irridendi rp̃ianos sit ablata oc¬
casio. ⁊ eccłe homines id despice immo
iac̾are. unde adu̾sarii torquenant᷑: Qđ
si uetus eis tantũ int̾pretatio placet. quę
N mͥ nõ displicet. u nicħ extͣ recipiendũ
putant: cur ei que sub asterieis ⁊ obelis
ł addita sũt. ł ampitata. legunt u ne¬
gleguut: Are danihe iẽ uiita theodotionis
t̾nsiationẽ eccle susceperunt: Cur originem
mirant᷑. ⁊ eusebium panphii. cunctas ęditi¬
ones similit̾ disserentes : Aut que fuit stul¬
ticia. postqͣni uera dixerint. ꝓferre quę
falsa sunt. Wnde autẽ in nouo testam̃¬
to ꝓbare poterunt assiunta testimonia.
que in ubris ueterib nõ habent᷑ : Hee di

Expanded text:
aborando sudare, et alios detrahendo laborare? dolere Judaeos quod calumniandi eis et irridendi Christianos sit ablata occasio, et Ecclesiae homines id despicere, immo lacerare, unde adversarii torqueantur? Quod si vetus eis tantum interpretatio placet, quae et mihi non displicet, et nihil extra recipiendum putant: cur ea quae sub ata sunt, vel amputata, legunt, et negligunt? Quare Danielem juxta Theodotionis translationem, Ecclesiae susceperunt? Cur Origenem mirantur, et Eusebium Pamphili, cunctas editiones similiter disserentes? Aut quae fuit stultitia, postquam vera dixerint, proferre quae falsa sunt? Unde autem in novo Testamento probare poterunt assumpta testimonia, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
decem tͥbub in captiuitatẽ ductis. Ac
cle utͦq regno. nc̃ conmxtĩ. n̾c sepa¬
ratim texit oracłm. Et cũ int̾cluni
acd p̾sentẽ respiciat historiã: n post
babilone captiuitatẽ reditũ. popłi
significet in uideã : tam̾. ouus ei
cura cle uocatione genciũ. n de ad

Expanded text:
decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de voca
Abbreviated transcription (Latin):
platonis dogina cade uiclebat᷑. Uensq
quȩcũq sacratũ aliqͥd scriptura testa¬
tur de patre ⁊ filio. ꝗ sp̃u sancto:
aut aliter interp̾tati sunt. aut om̃ino
tacuerunt. ut et regi satifacerẽt. uar¬
chanũ ficłi non iuigarent. Et ues¬
ero quis primꝰ auctor septuaginta
cellulas alexranirie mencdatio suo
extrurit. qͥb diuis̃ eacłe seriptita¬

Expanded text:
dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt; ut et regi satisfacerent et arcanum fidei non vulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptita
Abbreviated transcription (Latin):
rogo. quȩ dĩi disebentis p̾tio sisimo
fidei mirro ungitis capud: quę neqͣqͣ.
saluatorẽ q̃ritis i sepulcro. quib iã sal
tͣntes canes qui au̾sum me rabido ore cle¬
se cdoctores arbitͣnt᷑. si aliis cletͣhant: ora¬

Expanded text:
rogo, quae Domini discumbentis pretiosissimo fidei myro ungitis caput, quae nequaquam Salvatorem quaeritis in sepulcro, quibus jam ad trantes canes, qui ase doctos esse arbitrantur, si aliis detrahant, ora
Abbreviated transcription (Latin):
cumquaq cunctis suauẽ ⁊ delectabilem spargat odorem.
Que enim mens tali oleo unc̾ta fuerit: omniũ miserebit᷑.
i suꝑ om̃s cordis cõpassione mouebitꝰ. Sed quia ñ sufficit men¬
te tantũ ⁊ uoluntate misereri: unguntur ⁊ manus. ut im¬
sericordia que mente concipit᷑: manibus quoq exerceatur.
tur: om̃ib aꝑiantur. Audiat quid de eccłia dicit᷑. Manum
suã aꝑuit inopi: ⁊ brachiũ suũ extendit ad pauꝑem. Manꝰ
arida. manus auara. manꝰ tenacitate contrac̾ta: non potest
aperiri. Unguat᷑ igitur: ut sanetur. Unguatur: ut ape-¬
riatur. ⁊ indigentibus elemosinas largiat᷑. Ex ꝑLICIT¬

Expanded text:
cumquaque cunctis suavem et delectabilem spargat odorem. cumquaque cunctis suavem et delectabilem spargat odorem. Quae enim mens tali oleo uncta fuerit, omnium miserebitur et super omnes cordis compassione movebitur. Sed quia non sufficit mente tantum et voluntate misereri, unguntur et manus, ut misericordia, quae mente concipitur, manibus quoque exerceatur.tur, omnibus aperiantur. Audiat quid de Ecclesia dicitur: « Manum suam aperuit inopi, et brachium suum extendit ad pauperem . » Manus arida, manus avara, manus tenacitate contracta non potest aperiri. Ungatur igitur et sanetur; ungatur et aperiatur, et indigentibus eleemosynas largiat
Abbreviated transcription (Latin):
tiomibus euangeliorum liber humeris impositus.
⁊ capitis ⁊manuũ unctio designet. Hec sub figura: fie¬
riuident᷑. Non aut̃ ad sortes querendas ut stui̾ti opinar¬
tur. euangłioꝵ liber eiꝰ qui consecrat᷑ humeris impo¬
nitur. s ut ꝑ hoc intelligat: eui labori ⁊ oneri subiciat᷑.
⁊ pondus euangelicȩ p̃dicationis eum circũquaq ferre ñ
pigeat. Et quia ñ solum ep̃e s etiã rex in ecclesia constituit᷑.¬
crismate consecrat᷑. De hoc enĩ unguento ser ipt̃u ẽ. Sicut
unguentũ in capite. qd descendit in barbã barbã aaron.
debet: iIngit᷑ exteriꝰ: unguat᷑ ⁊ interiꝰ. Ungitur in capite :
unguatur . ⁊ in mente. Nam ⁊ mens caput ẽ. Caput utiq s
melioris ⁊ interioris hominis. De hoc enim capite: ait dns.
oleo Non oliue: s miscđie. Unguatur igit᷑ mens pietatis
⁊ miscđie oleo: ut bone uite ⁊ sc̃ẽ conuersationis longe cir¬

Expanded text:
tionibus Evangeliorum liber humeris impositus, tionibus Evangeliorum liber humeris impositus, et capitis, et manuum unctio designet. Haec enim sub figura fieri videntur; non autem ad sortes quaerendas, ut stulti opinantur. Evangeliorum liber ejus, qui consecratur humeris imponitur, ut per hoc intelligatur cui labori et oneri subjicitur, ut pondus praedicationis eum circumquaque ferre non pigeat. Et quia non solum episcopus, sed et rex in Ecclesia constituitecratur. De hoc enim unguento scriptum est: « Sicut unguentum in capite, quod descendit in barbam, barbam Aaron . debet. Ungitur exterius, ungatur et interius: 607 ungitur in capite, ungatur et in mente; nam et mens caput est; caput utique, sed melioris et interioris hominis. De hoc enim capite Dominus aioleo? non olivae, sed misericordiae. Ungatur igitur mens pietatis et misericordiae oleo, ut bonae vitae et sanctae conversationis longe cir
Abbreviated transcription (Latin):
Cuntes ibant ⁊ flebant : mittentei semina sua. Sequitur.¬
uenientes autẽ uenient cũ ex ultatione: portantes mani¬
aliquid significaret: ridiculum quoddã uideretur: in
manu manipulũ ferre. Est igit᷑ hoc. sic̃ seriptũ est signũ
aliqđ in manu nr̃a. ⁊ quasi appensum quid: ante ocłos
induantur. Breuit respondebo. Ut caste sint. ⁊ mund
uicarius ẽẽ intelligatur. ut eius sponsam que est eccłia
regat ⁊ custodiat. De hoc eñi sponso ⁊ sponsa. iohannes¬
euangelista loquit᷑ dicens. Qui habet sponsam: sponsus
est. Amicus autẽ sponsi qui stat ⁊ audit eũ: gaudio gaudet
autẽ pontifex: ꝓpt̾ hoc ⁊ regnũ portat. Sic eñi uocatur.
⁊ purpura utitur. ñ ꝑ significationẽ ut puto: s quia con¬
stantinꝰ imꝑator olim beato siluestro om̃ia romani impe¬
rii insignia tradidit. Unde un magnis ꝓcessionibus
om̃is ille apparatꝰ pontifici exhibet᷑: qui quondã impe¬
unc aut̃ dicendũ est quid in epischoporũ conseera¬

Expanded text:
lebant mittentes semina sua, venientes autem venient cum exsultatione portantes manialiquid significaret, ridiculum quoddam videretur esse in manu manipulum ferre. « Est igitur hoc, sicut scriptum est, signum aliquod de manu nostra, et quasi appensum quid ante oculos induantur? Breviter respondeo: ut castae sint, mundae vicarius esse intelligitur, ut ejus sponsam, quae est Ecclesia, regat et custodiat. De hoc enim sponso et sponsa Joannes loquitur, dicens: « Qui habet sponsam sponsus est ; » amicus autem pontifex propter haec et regnum portat sic enim vocatur et purpura utitur, non pro significatione, ut puto, sed quia Constantinus imperator olim beato Silvestro omnia Romani imperii insignia tradidit. Unde et in magnis processionibus omnis ille apparatus pontifici exhibetur, qui quondam impeunc autem dicendum est quid in episcoporum consecra
Abbreviated transcription (Latin):
sepissime testatus sim. me ꝓ uili port̾io¬
ne in tabernaculo de offerre quȩ possĩ
nec opes alteriꝰ alioꝵ paupertate fedari.
Q uod ut audirem: orige̾nis me studiũ
prouocauit. qͥ editioni antique tnsła¬
tionem theodotionis miscuit ꝙ÷. ast¬

Expanded text:
sim, me pro virili portione in tabernaculo Dei offerre quae possim, nec opes alterius, aliorum paupertate foedari. Quod ut auderem, Origenis me studium provocavit, qui editioni antiquae translationem Theodotionis miscuit, ast
Abbreviated transcription (Latin):
dendo. bonis ꝙͦ actib insistendo. passionẽ exẽplo illiꝰ qͣntũ ualet seqͥt᷑. Potest ⁊ sĩplicit᷑
accipi. qr panẽ otiosa ñ comedit. mulier fortis. uxta illud apłi Qͥ ñ oꝑat᷑ nͨ manducet:¬

Expanded text:
dendo, bonis quoque actibus insistendo, passionem et exempla ipsius quantum valet, sequatur. Potest et simpliciter dendo, bonis quoque actibus insistendo, passionem et exempla ipsius quantum valet, sequatur. Potest et simpliciter accipi quod panem otiosa non comedit mulier fortis, juxta illud Apostoli: Qui non ope
Abbreviated transcription (Latin):
clem̃tiȩ ab ipã di sapĩa dño ⁊ saluatore nr̃o manifeste p̃cipit᷑. cũ oblata ei pecca¬
tͥce muliere. siqͥs inqͥt sine peccato ẽ. pͥmꝰ u illã lapidẽ mittat. ⁊ sic eã acͥmine
qd patrarat sub ꝯditione ãpliꝰ ñ peccandi miseratꝰ absoluit. Consid̾auit semi¬
qͥo intelligendo ꝑceꝑat. añ et̃ni uidicis ocłos exhibendo oꝑib ostendit. Itẽ dom
mulieris fortis. habitatio ẽ pat̾e celestis. Semite domꝰ illiꝰ. p̃cepta iusticie qͥb
ad et̃ne uite mansionẽ ꝑuenit᷑. Qͣs ꝓfecto semitas aĩa bñ ꝯsid̾at. ẽ ⁊diligent᷑̃ qͥb
actib ad suꝑna ꝑuenire debeat inspicit. ⁊ q̃ agenda didicit. sedula ex̾cẽ ũ desi¬
nit. Panẽ qͦ otiosa ñ comedit. ẽ sacͥfitiũ dnĩci corꝑis ꝑcipiens studet mutari
actu qd̃ in misti̾o celebrat. multũ sollicita. ne iuidigne panem diĩ comed̾ndo.
⁊calicẽ bibendo. iuditiũ s̃ manducet. ⁊ bibat. s ut paciendo ꝓxͦ ae lac̾mas fũ

Expanded text:
clementiae, ab ipsa Dei sapientia Domino et Salvatore nostro manifeste percepit, cum oblata ei peccatrice muliere: Si quis, inquit, sine peccato est, primus in illam lapidem mittat ; et sic eam a crimine quod patrarat, sub conditione amplius non peccandi, miseratus absolvit.-- Consideravit semiquio intelligendo perceperit, ante aeterni judicis oculos exhibendo operibus ostendit. Item domus mulieris fortis, habitatio est patriae coelestis: semitae domus illius praecepta justitiae, quibus ad aeternam vitae mansionem pervenitur. Quas profecto semitas anima bene considerat, cum et diligenter quibus actibus ad superna pervenire debeat inspicit, et quae agenda didicit, sedula exercere non desinat. Panem quoque otiosa non comedit, cum sacrificium dominici corporis percipiens, studet imitari actu, quod in ministerio celebrat, multum sollicita, ne indigne panem Domini comedendo et calicem bibendo, judicium sibi manducet et bibat . Sed ut patiendo pro Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
nemit eũ. Gustauit gͥ eccła siue aĩa scã. intimo m̃tis desidi̾o. ⁊ cognouit qr bona
ẽ negociatio uite imarcescibił. qͣm relictis illecebͥs tẽꝑalib et̃nã mercata ẽ ĩcelis.
lon extinguet᷑ in nocte luc̾na eiꝰ. Eoꝵ nãq lucerna nocte extinguit᷑. qͥ sicut dñs
gͥt᷑: in nocte. q cũ anegotio qͥescit actionis. uacat lib̾tꝰ lucis suꝑne ꝯtẽplationi
Diligite inimicos uros. bñfacite his qͥ odert̃ uos. ⁊ orate ꝓ calũpniantib ⁊ ꝑseq̃n¬
titudine alibi diẽ. Regnũ celoꝵ iĩ patit᷑. ⁊ iuolenti rapuit illd̃. Et digiti eiꝰ app̃¬
hendit̃ fusũ. Solent feminȩ uentes fusũ in dextã. colũ tenẽ ĩsinist᷑. Tolo em̃

Expanded text:
a sive anima sancta intimo mentis desiderio, et cognovit quia bona est negotiatio vitae immarcescibilis, quam relictis illecebris temporalibus aeterna mercata est in coelis. Non extinguetur in nocte lucerna. Eorum namque lucerna nocte extinguitur, qui sicut Dominus guitur in nocte, quia cum a negotio quiescit, actioni vacat liberius lucis supernae contemplationis. Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro calumniantibus et persequentitudine alibi dicit: Regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Et digiti ejus apprehenderunt fusum. Solent feminae nentes fusum in dextera, colum tenere in sinistra. In colo enim
Abbreviated transcription (Latin):
t: ut qđ illi tacuerũt. hi scriptũ
eẽ mentia st̃. Quid gͥ: Dampnamꝰ
ueteres: Minime. B post pͥoꝵ studia
in domo domini qeł possumꝰ lab oramꝰ.
Iui interp̾tati st̾ ante aluentũ. rp̃i.¬

Expanded text:
it, ut quod illi tacuerunt, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsi xxii. elementa hnͣt eodẽ sono. s di¬
uersis caracterib. Samaritani etiã pen¬
thatencum moysi totid̃ litteris scripcitãt.
figuris tautũ ⁊ apicib discrepantes. ser¬
tiunq ÷ esdram squbã iegisq ddoctorẽ.
post captam iherosolzmam. ⁊ instaurationẽ

Expanded text:
inti duo elementa habent eodem sono, sed diversis characteribus. Samaritani etiam Pentateuchum Mosi totidem litteris scriptitant, figuris tantum et apicibus discrepantes. Certumque est Esdram scribam, legisque doctorem, post captam Jerosolym
Abbreviated transcription (Latin):
ria ficdi ignorantib ꝑ oꝑarios uĩtatis reuelauit. Palmas extendit. ad pariꝑ ẽ. cũ late
longeq p̃dicatores ad imbuendas et̃ne salutis in dignas nationes disꝑsit. Non time
eã. Om̃s. a. domestiei eiꝰ. uestiti s duplicib. Uestiti sapiã ao repellendas heticoꝵ
doetͥnas. Uestiti paciã. ad tolerandas pͣuoꝵ hostiũ pugnas. Siue induti sũt
ꝓmissione hñt uite p̃sentis .⁊ fut᷑e. nẽ in ꝑegͥnatione tp̃ali adiuti. tẽ in pałͥa
astitit regina adextͥs cuis in uestitu deaurato. eͥrcũamieta uarietate. Bys¬
sus ⁊ purpura indum̃tũ etꝰ. Byssꝰ incastitate pure ꝯu̾satioĩs. pꝑa in effusioẽ¬
uernans. in pace ht̃ lilia. in bello rosas. Bysso gͦ induit᷑ eccła. cũ castigãt
corꝑa suci electi. ⁊ seruituti subierunt. Purpura. c̃ eand̾e ꝯtinentiã ñ ob
fauorẽ uulgi.s ad ꝑqͥrendã beatitudinẽ regni ꝑhẽnis ex̾cent. Nobilis in

Expanded text:
ria fidei ignorantibus per operarios veritatis revelavit; palmas extendit ad pauperem, cum longe lateque praedicatores ad imbuendas aeternae salutis indigas nationes dispersit. Non timebeam . Omnes enim domestici ejus vestiti duplicibus. Vestiti sapientia ad repellendas haereticorum doctrinas. Vestiti sapientia ad tolerandas pravorum hostium pugnas. Sive induti sunt e. Nunc in peregrinatione temporali adjuti, tunc in patria Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate . Byssus et purpura indumentum ejus. Byssus in castitate purae conversationis, puvernans in pace habet lilia, in bello rosas. Bysso ergo induitur ecclesia, cum castigant corpora sua electi, et servituti subjiciunt, purpura cum eamdem continentiam non ob favorem vulgi, sed pro acquirenda beatitudine regni perennis exercent. Nobilis in
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã. Similẽ huic sententiã psalmista de dño posuit dicens. Dñs regnauit deco¬
rẽ induit. induit dñs fortitudinẽ. Cũ .i. p̃dicaret dñs eũgłm regni. aliis placebat
aliis displicebat. Alii bñ loq̃bant᷑. alii detͣhebant. lacerabant. mordebant. ꝯuitiabat.
Ad eos gͦ qͥb placebat. decorẽ induit. ad eos qͥb displicebat. fortitudinẽ. Imitare gͦ
⁊tu dum̃ dm̃i cuũ. ut possis eẽ uestis ip̃iꝰ Esto c̃ decore adeos qͥb placent bona oꝑa.
tua. esto fortis adu̾sũ decͣctores. Et ridebit uidie nouissimo. Ridebit .i. gaud̾bit.
in retͥbutione regni celestis. q̃ dolebat incertamiue uite p̃sentis. Mos ⁊ euĩ scͥp¬
ture ẽ. ꝓ gaudio risũ ponere. sic̃ : dũi ait. Beati qͥ nc̃ fletis.q rid̾bitis. beatꝰ
iob. os aũ ueraciũ replebit᷑ risu. Os suũ aꝑuit sapĩe. Ad ħ tm̃ loqͦns os aꝑuit.

Expanded text:
posuit dicens, Dominus regnavit, decorem induit: induit Dominus fortitudinem . Cum enim praedicaret Dominus Evangelium regni, aliis placebat, aliis displicebat; alii bene loquebantur, alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo, quibus placebat, decorem induit. Ad eos ergo quibus displicebat, fortitudinem. Imitare ergo tu dominum, ut possis esse vestis ipsius, esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua, esto fortis adversum detractores. Et ridebit in die novissimo. Ridebit, id est, gaudebit in retributione regni coelestis, quae dolebat in certamine vitae praesentis. Mos etenim scripturae est, pro gaudio risum ponere. Sicut et Dominus ait: Beati qui nunc fletis, quia ridebitis . Et beatus Job: Os autem veracium replebitur
Abbreviated transcription (Latin):
int̾missa ad tẽpꝰ sollicitudine ext̾na. smet uacare spãlit. incipit.⁊ uł lectioĩb sacͥs.
uł orõnib scĩs. uł lacͥmis secretis. exercenda se curare ñ cessat. Nã ꝯsurgit de nocte
c̃ ad agendã ⁊̃ ꝓrximoꝵ curã se sollicite accingit. atq ꝯponit: Dat nãq p̃dã domes¬
ticis suis. c̃ eos qͦs ab antiqͦ hoste docẽdo eriꝑe potuit. societati illoꝵ qͥ in fide p̃cesse¬
rt̃ reꝯciliat. Dat zancillis cibaria. c̃ humiles qͦsq ⁊debito timore sua uissa seruan¬
tes. ne in labore lassescant. suꝑne m̃cedis ꝯmemoratione reficit. ħ ñ suꝑuacues¬

Expanded text:
sollicitudine externa sibimet vacare spiritualiter incipit, et vel lectionibus sacris, orationibus sanctis, vel lacrymis secretis, exercendo se curare non cessat. Nam consurgit de nocte, cum ad agendam etiam proximorum curam se sollicite accingit atque componit. Dat namque praedam domesticis, cum eos quos ab antiquo hoste docendo eripere potuit, societati illorum qui in fide praecesserunt reconciliat. Dat ancillis cibaria, cum humiles sua tes, ne sub pio labore lassescant, supernae mercedis commemoratione reficit. Conside
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾tẽ possit.⁊ qscq dociles inueni̾t. hos data pecunia ũbi in seruitiũ x emit. atq
ineis uineã xͥ plantare. uł potiꝰ eos uineã x facẽ satagit. Accinx̃ fortitudine¬
suꝑnoꝵ desicdiis intenta carnalib illecebͥs succũb̾e. despex̃. Roborauit brachiũ sim̃. ẽ
roborare brachiũ dr. ꝙ nimirũ actio boni oꝑis acceptabilis dõ ẽẽ minime ualet.
si ñ fluxa licurie qͥs pͥus acarne simul mĩte restringat. Gustauit. ⁊ uidit ꝙ bona

Expanded text:
data pecunia verbi in servitium Christi emit, atque in eis vineam Christi plantare, vel potius eos vineam Christi facere satagit. Accinxit fortitudinesupernorum desideriis intenta, carnalibus illecebris succumbere despexit. Roboravit brachium suum, cum roborare brachium dicitur, quia nimirum actio boni operis acceptabilis Deo esse minime valet, si non fluxa luxuriae quis prius a carne simul et mente restringat
Abbreviated transcription (Latin):
ora sũt ęxemplaria latina qͣm g̾ea.
g̾ea qͣm hebrea. Werum ħ contͣ
inuilos. Nũe te clep̾cor desieleri ca¬
rissime. Ut qui tm̃ opus me subire
fecisti. & agenenesi erordiũ caꝑe:Ø
rationib uiues. quo possim eode sp̃u
qͦ scripti st̃ libri: in latinũ eos tͣusfe¬
ure sermonẽ.

Expanded text:
exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
narrant᷑. Qͦs meliꝰ intelligimꝰ: me¬
liꝰ & ꝓferimꝰ. Audi igit᷑ emule. ob¬
trectator ausculta. nõ dampno. nõ
rep̾hendo septuaginta. s conficlent̾
cunctis illis apłos p̾fero. Per istoꝵ¬

Expanded text:
 melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur, aemule; obtrectator, ausculta: non damno, non reprehendo Septuaginta, sed confidenter cunctis illis apostolos praefero. Per isto
Abbreviated transcription (Latin):
altera uita ñ sunt: merito neq fimbrie in dextro latere
ponunt᷑. Per dexterã namq ⁊ sinistr̃a: utrãq uitã signifi¬
cari usitatissimũ est. Unde ẽ illud. Leua eius sub capite
meo: ⁊ dextera illiꝰ amplexabit᷑ me. Qui igit᷑ dalmatica in¬
duitur: utruisq uite recordet᷑. Eligat meliorẽ. illã uide¬
licet que impedimenta. suꝑfluitates. euras ⁊ sollicitudines
ñ habet. Sed quid planeta que ⁊ casula uocatur. nisi ca

Expanded text:
altera vita non sunt, merito neque fimbriae in dextero latere altera vita non sunt, merito neque fimbriae in dextero latere ponuntur: per dexteram namque, et sinistram utramque vitam significari usitatissimum est, unde et illud: « Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me . » Qui igitur dalmatica induitur, utriusque vitae recordetur, eligat meliorem, illam videlicet quae impedimenta, superfluitates, curas et sollicitudines non habet. De plan
Abbreviated transcription (Latin):
ponatur. Ut eñi collo portatur uigũ: sic ⁊ humeris onera
⁊ uidebis solos leuitas ferendis oneribus destinatos. Uoca¬
tur aut̃ orarium. quia quãuis sine aliis indumentis sa¬
cerdotalibus. ⁊ baptitare. ⁊ consignare. ⁊ alia multa oran¬
do facere liceat. sine orario tam̃ nisi magna necessitate co¬
gente: nichil horum agere licet. Tunica aut̃ in ueteri testa¬
mento iacintina solumm᷑ erat: ⁊ alteriꝰ coloris ñ erat. per
quã angl̃ica uita ⁊ celestis conuersatio designatur. Celi ñaq
colorem habet iacinctus: ⁊ taliquidẽ tunica apłs indutus.
dicebat. Nr̃a aut̃ conuersatio incelis est. Ad hanc gͥ tunic̃a
respiciat ep̃c totusq mente ⁊ desiderio ad celestia transfera¬
nificationẽ ꝑtinere uidet᷑. Que etiã post alia indument᷑a
sacerdotalia: inuenta ẽẽ ꝓbatur. fimbriȩ tam̃ que in dalma¬
tica a sinistro latere pendent: huiꝰ uite impedimenta. ⁊ super-¬
fluitates. ⁊ sollicitudines significare possunt. Quȩ qͣm in

Expanded text:
ponatur; ut enim collo portatur jugum, sic et humeris onera et videbis solos Levitas ferendis oneribus destinatos . Vocatur autem orarium, quia quamvis sine aliis indumentis sacerdotalibus et baptizare, et consignare, et alia multa orando facere liceat, sine orario tamen, nisi magna necessitate cogente, nihil horum agere liceat. Et quod extenditur usmento hyacinthina solummodo erat et alterius coloris non erat, per quam angelica vita et coelestis conversatio designatur. Coeli namque colorem habent hyacinthi. Et tali quidem tunica Apostolus indutus dicebat: « Nostra conversatio in coelis est . » Ad hanc igitur tunicam respiciat episcopus, totusque mente et desiderio ad coelestia transferanificationem pertinere videtur, quae et post alia indumenta sacerdotalia inventa esse probatur. Fimbriae tamen, quae in dalmaticis a sinistro latere pendent, hujus vitae impedimenta, superfluitates et sollicitudines significare possunt; quae, quoniam in
Abbreviated transcription (Latin):
sine quibus pallium ab ep̃o teneri non potest. Qui igit᷑
habet pallium. habeat ⁊ acus quib liget. teneat. ⁊ str̾ in¬
gat palliũ. Et de pallio quidẽ tantũ nos dixisse sufficiat.

Expanded text:
sine quibus pallium ab episcopo teneri non potest. Qui igitur sine quibus pallium ab episcopo teneri non potest. Qui igitur habet pallium, habeat et acus, quibus liget et stringat, et teneat pallium. Et de pallio quidem tantum nos dixisse sufficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
eñi ꝓsꝑitas. sine aduersitate. gaudium: sine tristicia. felicitas:
sine miseria. Illa gͥ uita caret duplicitate. ñ habens macu
ex lana. uili scilicet materia. ut habeat p̃cium ñ a se:
s in eo qd̾ significat᷑ in se. ut ñ ocłis s mente spectabile sit: ut
non ad ornandum. s ad aliquid significand̃ii indui intelliga
⁊ suꝑhumerale ad inferiora trahunt: huiꝰ uite curas ⁊ sol¬
licitudines significare pitamꝰ. Quib cor ⁊ humeri ponti¬
ficis sic̃ sepissĩme grauant᷑. ⁊ impediunt᷑ ut a proprio sta
re compellant. Has gͥ uittas inspiciat ep̃e. ⁊ eorũ iniquo
pͦutant: s ad planetã pallium̃q uingendũ inuente st̃.
Quedam eñi ansule antiquitus in planetis posite erant.
quib acus inserebantur. ⁊ pallium simul cũ planeta fir¬
mabant: ne a suo loco pallium moueret᷑. Possumꝰ tam̃ per
acus quia tressunt: fidem. spem. ⁊ caritatem intelligere.

Expanded text:
est prosperitas sine adversitate, gaudium sine tristitia, felicitas est prosperitas sine adversitate, gaudium sine tristitia, felicitas sine miseria; illa igitur vita caret duplicitate, non habens macux lana, vili scilicet materia, ut habeat pretium non a se, sed in eo quod significatur in se, ut non oculis, sed mente spectabile sit, ut non ad ornandum, sed ad aliquid significandum indui intelligatet superhumerale ad inferiora trahunt, hujus vitae curas et sollicitudines significare putamus, quibus et cor et humeri pontificis sic saepissime gravantur et impediuntur, ut a proprio statre compellant. Has igitur vittas inspiciat episcopus, et earum iniquo putant, sed ad planetam palliumque jungendum inventae sunt. Quaedam ansulae antiquitus in planeta positae erant, quibus acus inferebantur et pallium simul cum planeta firmabant, ne a suo loco pallium moveretur. Possumus autem per acus, quia tres sunt, fidem, spem et charitatem intelligere,
Abbreviated transcription (Latin):
cem tibi. Ubi ẽ enim rationale: ibi ẽ ⁊ ratio. ⁊ sapientia. ⁊
scientia. Hoc enĩ: racionale significat. In quo gͥ pec̾tore
⁊ corde ñ fuerint : ibi racionale poni non debet. Si eñi po¬
natur: inutile ẽ. ⁊ quasi sigillum nichil custodiens. Dici¬
tur aut̃ racionale uidicii. ut qui eo utitur: racionabilit̃
uidicet. sapienter uidicet. uera iudicet. nichil temere. ni¬
chil incaute. nichil in ordinate. uidicet. Hec aut̃ de raciona¬
li ⁊ suꝑhumerali diximꝰ: quatinꝰ ꝑ hec quid pallium sig¬
nificet intelligat᷑. E st aut̃ palliũ in sinistra duplex. quia
dum diu in hac uita sumꝰ que ꝑsinistrã significat᷑: dupli¬
citate carere ñ possumꝰ. Si quidem nẽ ꝓsꝑis extollim᷑. minc
aduersis frangimur. nc̃ terrena petimus. nc̃ celestibus ad¬
heremus. nc̃ carni. nc̃ menti serumꝰ. In dextera uͦ: duplex
pallium ñ est. quia in altera uita duplieitas ñ est. Ibi est

Expanded text:
cem tibi . » Ubi est enim rationale, ibi est ratio, et sapientia, et cem tibi . » Ubi est enim rationale, ibi est ratio, et sapientia, et scientia; hoc enim rationale significat. In quo igitur pectore et corde ista non fuerint, ibi rationale poni non debet: si enim ponitur, inutile est et quasi sigillum nihil custodiens. Dicitur autem rationale judicii; ut qui eo utitur rationabiliter judicet, sapienter judicet, vera judicet, nihil temere, nihil incaute, nihil inordinate judicet. Haec autem de rationali et superhumerali dicimus, quatenus per haec, quid pallium significet intelligatur. Est autem pallium in sinistra duplex, quia quandiu in hac vita sumus, quae per sinistram significatur, duplicitate carere non possumus, siquidem nunc prosperis extollimur, nunc adversis frangimur; nunc terrena petimus, nunc coelestibus adhaeremus; nunc carni, nunc menti servimus. In dextera vero pallium duplex non est, quia in altera vita duplicitas nulla est; ibi enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ onerantur. nisi epischopalis dignitatis onus significat:
eccłie onera ferre. ⁊ oues languidas. ⁊ peccata popłi porta
re debent. Illi ep̃i suꝑhumerale ñ habent. qui alioꝵ onera
ferre recusant: quales erant illi de quib dñs dicit. Alli¬
gant onera grauia ⁊ importabilia. ⁊ imponunt in hume¬
ros hominũ. digito aut̃ suo nolunt ea mouere. Sũmus
autẽ pontifex ille nr̃. tali suꝑhumerali ornatus erat. qui
relictis ouib nonaginta nouem. unã que ꝑierat querere
uenerat. quam inuentã ꝓpriis humeris imposuit: ⁊ ad
pascua reduxit. Racionale uero quid significet. ⁊ nomi¬
ne ipso ⁊ loco suꝑ quẽ ponit᷑: intelligi potest. Ponit᷑ eñĩ suꝑ
pectus pontificis. ad cordis thesaurum. ⁊ sapientie secretari¬
um custodiendũ. Hoc eñi racionale suꝑ pec̾tus habebat:
qui dicebat. In corde meo abscondi eloquia tua: ut ñ pec¬

Expanded text:
et onerantur, nisi episcopalis dignitatis onus significat? et onerantur, nisi episcopalis dignitatis onus significat? Ecclesiae onera ferre, et oves languidas et populi peccata ferre debent. Illi episcopi superhumerale non habent, qui aliorum onera ferre recusant: quales erant illi de quibus Dominus ait: « Alligant onera gravia, et importabilia, et imponunt in humeris hominum, digito autem suo nolunt ea movere . » Summus autem Pontifex ille noster tali superhumerali ornatus erat, qui relictis ovibus nonaginta novem, unam, quae perierat, quaerere venit, quam inventam propriis humeris imposuit et ad pascua reduxit. Rationale vero quid significet, et nomine ipso et loco super quem ponitur, intelligi potest. Ponitur enim super pectus pontificis, ad cordis thesaurum et sapientiae secretarium custodiendum. Hoc enim rationale super pectus habet ille, qui dicebat: « In corde meo abscondi eloquia tua, ut non pec