comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. pliuuiã uoluntariã seꝑabis
cds hereditati tuȩ. Dies autẽ furoris
ẽ: quẽ sibi unus quisq conciliat.
multitudine peccatoꝵ. Scire cupi¬
mus quȩ sit urbis scoria: qui t̃re
durissime & plenȩ ueprium senti¬
umq squalor. Coniuratio inquit
dio eiꝰ. habentiũ similitudinẽ leo¬
nis: de quo scribit & petrus. adu̾sa¬
rius nr̃ diabolus quasi leo rugiens
circuit. Qui leo om̃sq eiꝰ socii. non
querunt corpora deuorare s auimas
accipiunt: quȩ mercede & pecuna
cuncta diuidicant. Qͦd inillo qͥdẽ tẽ¬
pore accidisse popło iudeoꝵ nulli
dubium ẽsꝓpt̃ sacerdotes eñĩ & pͥn¬
cipes & ꝓpħas. addux̃ dñs suꝑ eos
malum. S in nr̃a ierłm hos sepe¬
conspicimꝰ. qui iuxta .lxx. deuorant
animas inpotentia: & p̃cium acci¬
piunt ut multas uiduas faciant.
ut inuicẽ sui fautores sint. & om̃a
turpis lucri causa faciant. Sac̾dotes
qui p̃sules templi ẽẽ deberent. & ex
quoꝵ ore noticia legis inquiritur.

Expanded text:
 Pluviam voluntariam segregabis, Deus, haereditati tuae . Dies autem furoris est, quem sibi unusquisque conciliat multitudine peccatorum. Scire cupimus quae sit urbis scoria, qui terrae durissimae et plenae veprium sentiumque squalor. Conjuratio, inquitdio ejus habentium similitudinem leonis, de quo scribit et Petrus: Adversarius noster diabolus, quasi leo rugiens circuit . Qui leo omnesque ejus socii non quaerunt corpora devorare, sed animas, accipiuntque mercedes, et pecunia cuncta dijudicant. Quod in illo quidem tempore accidisse populo Judaeorum, nulli dubium est. Propter sacerdotes enim et principes et prophetas adduxit Dominus super eos malum. Sconspicimus, qui juxta Septuaginta devorant animas in potentia, et pretium accipiunt, ut multas viduas faciant, ut invicem sui fautores sint, et omnia turpis lucri causa faciant. Sacerdotes qui praesules templi esse deberent, et ex quorum ore notitia Legis inquiritur,
Abbreviated transcription (Latin):
re: & si habuerit magistrum ad me¬
liora conuerti. Et bona gͥ oꝑa indi¬
gent assiduo p̃ceptore: ne lassus op¬
timo cursu retrahat pedem. Et un¬
pius quidem uel iniquus siconu̾¬
sus non fuerit. in impietate R iniqͥ¬
tate sua morietur: iustus autem si
fecerit impietatem atq peccatum.
non statim morit᷑. s ponitur offen
diculum inconspectu eiꝰ. siue torm̃¬
cum. & ut theodotio dixit. infirmi¬
tas. ut corqueatur. & planam uiam
non inueniat. & intelligt at se
languidum. De quib & ssi apłs
dicit. Ideo infirmantur muiti a¬
pud uos: & dormiunt multi. Prodẽ
eñi iusto intelligere delictum suũ.
conscientiȩq tormentum: & dicere
cum psalmista. conu̾sus sum in e¬
runna mea dum mͥ infigit᷑ spina.
Et quomͦ impio non sunt obiue in¬
iquitates si au̾tatur a uia sua im¬
pia & uiuat: sic iusto non ꝓsunt
antiq̃ iusticiȩ. si nouis facinorib
opprimat᷑. Quod autem intulit.
ipse moriet᷑ quia non annuntiasti

Expanded text:
re; et si habuerit magistrum, ad mere; et si habuerit magistrum, ad meliora converti. Et bona igitur opera indigent assiduo praeceptore, ne lapsus ab optimo cursu, retrahat pedem. Et impius quidem, vel iniquus si conversus non fuerit, in impietate et iniquitate sua morietur. Justus autem si fecerit impietatem atque peccatum, non statim moritur; sed ponitur offendiculum in conspectu ejus sive tormentum. Et, ut Theodotio dixit, « infirmitas, » ut torqueatur, et planam viam non inveniat, et intelligat se languidum. De quibus et Apostolus dixit: « Ideo infirmantur multi apud vos, et dormiunt multi . » Prodest enim justo intelligere delictum suum, conscientiaeque tormentum, et dicere cum Psalmista: « Conversus sum in aerumna mea, dum mihi infigitur spina . » Et quomodo impio non sunt obviae iniquitates, si avertatur a via sua impia, et vivat, sic justo non prosunt antiquae justitiae, si novis facinoribus opprimatur. Quod autem intulit: « Ipse morietur, quia non annuntiasti
Abbreviated transcription (Latin):
tuam liberasti. illud aplicũ sonat.
Sicuiꝰ opus arserit. damnum patiet᷑.:
ipse a autem saluus erit. sic
tam̃ st quasi ꝑignem: ut ꝓbet
utrum speculator externus a causa
sit mortis eiꝰ qui ꝑiit. an reus. Opus
eñi magistri. salus discipłi ẽ. Sed
et si conu̾sus iustus aiusticia sua.
fecerit iniquitatem: ponam offen¬
diculum coram eo: ipse moriet᷑ qr
non annuntiasti ei. in peccato suo
moriet᷑. et non erunt in memoriara
iusticiȩ eiꝰ quas fecit: sanguinem uͦ
eiꝰ de manu tua requiram. Sin autẽ
tu annuntiaueris iusto ut non pec¬
cet iustus. & ille non peccauerit. ui¬
uens uiuet. quia annuntiasti ei.
& tu animam tuã liberasti. Siẽ
impios uel iniquos duos legimus.
unum qui non audiuit & ꝑiit. al¬
terum qui audiuit & ꝑseuerauit
in malicia: sic duo iusti sunt. unꝰ
qui non audiuit & ꝑiit. alter qͥ
audiuit. & conuersus ad penitenti¬
am saluauit animam suam. No¬
tandumq quod possit iustus cade¬

Expanded text:
tuam liberasti, illud Apostolicum sonat: tuam liberasti, illud Apostolicum sonat: Si cujus opus arserit, damnum patietur, ipse autem salvus erit: sic tamen quasi per ignem ; ut probet utrum speculator externus a causa sit mortis ejus qui periit, an reus. Opus enim magistri, salus discipuli est. Sed et si conversus justus a justitia sua fecerit iniquitatem, ponam offendiculum coram eo. Ipse morietur, quia non annuntiasti ei; in peccato suo morietur, et 34 non erunt in memoria justitiae ejus quas fecit: sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Sin autem tu annuntiaveris justo, ut non peccet justus, et ille non peccaverit: vivens vivet, quia annuntiasti ei, et tu animam tuam liberasti. Sicut impios, vel iniquos duos legimus: Unum, qui non audivit, et periit; alterum, qui audivit, et perseveravit in nequitia: sic duo justi sunt, unus qui non audivit, et periit; alter qui audivit, et conversus ad poenitentiam, salvavit animam suam. Notandumque quod possit justus cade
Abbreviated transcription (Latin):
autem eiꝰ de manu tua requiram.
Si autem annuntiaueris impio. &
ille non fuerit conu̾sus abiniquita
sua & auia sua impia: ipse quidem
in iniquitate sua moriet᷑: tu autẽ
animã etu tuam liberabis.
Duo ħa sunt impii siue mni
nichil audit a speculatore & in
sua impietate moritur. cuiꝰ sanguis
de speculatoris queritur manib:
alter cui speculator anniuitiat. &¬
ille audire contempnens suo uicio
moritur. ita dumtaxat ut spe cula¬
tor aculpa alienus sit. Ex quo in¬
telligimꝰ. ideo dñm impio comini¬
nari. & dicere. morte morieris: ut
auertatur auia sua impia & uiuat.
Comininatio eñi non in homines
s in peccata ẽ: nec ineos qui conu̾
tunt᷑ a uiciis. s qui in peccato ꝑma¬
uent. Magnumq discrimen ẽ dĩ
tacere sermones. obtriplicem causã.
uel ꝓpt̃ timorem. uel ꝓpt̾ pigritiã.
uel ꝓpt̾ adulationem. Unde & ysa¬
las. ue inquit mͥ misero quia tacui.
Quodq sequit᷑. tu autem animam

Expanded text:
autem ejus de manu tua requiram. autem ejus de manu tua requiram. Si autem annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus ab iniquitate sua, et a via sua impia; ipse quidem in iniquitate sua morietur, tu autem animam tuam » Duo sunt impii sive iniqnihil audit a speculatore, et in sua impietade speculatoris quaeritur manibus. Alter, cui speculator annuntiat, et ille audire contemnens, suo vitio moritur: ita dumtaxat, ut speculator a culpa alienus sit. Ex quo intelligimus ideo Dominum impio comminari, et dicere: Morte morieris, ut avertatur a via sua impia, et vivat. Comminatio enim non in homines, sed in peccata  rtuntur a vitiis, sed qui in peccato permanent; magnumque discrimen est Dei tacere sermones ob triplicem causam, vel propter timorem, vel propter pigritiam, vel propter adulationem. Unde et Isaias: Vae, inquit, mihi misero, quia tacui . Quodque sequitur: Tu autem animam
Abbreviated transcription (Latin):
autem siue conuersat᷑ in medio eoꝵ:
uidens scelera & iustam dĩ ꝓpeccatoꝵ
iniquitate sententiã. Pro eo qd̾ nos
diximus. merens. & inhebreo scͥptũ
ẽ. masmim. theodotio tnͣstulit ad¬
mirans: ut stuporem ꝓpħȩ iniquita¬
tes eorũ cernentis expͥmeret. Aquila
id ẽ quiescens & seorsum positus: ut
fuisse quidem se inmedio captiuo¬
rum. s abeis separatũ mente mons¬
traret. Cum autẽ ꝑtranssisent
septem dies: factum ẽ u̾bum dñi ad
me dicens. fili hominis speculatorẽ
dedite domui isrł: & audies deore
meo u̾bum: & annuntiabis eis ex
me. Qui speculator futurus ẽ et
dĩ uerba popło narraturus. multo
tempore debet quiescere. & dolere
ad ea quȩ uideat: nichilq habere eoꝵ
in conscientia. quȩ maliis correp¬
turus ẽ. Sidicente me ad impiũ.
morte morieris. non annuntiaueris
ei. neq locutus fueris ut au̾tatur
auia sua impia & uiuat: ipse impiꝰ
in imquitate sua moriet᷑: sanguinẽ

Expanded text:
autem, sive conversatur in medio eorum, autem, sive conversatur in medio eorum, videns scelera, et justam Dei pro peccatorum iniquitate sententiam. Pro eo quod nos diximus, maerens, et in Hebraeo scriptum est MASMIM  , Theodotio transtulit, admirans, ut stuporem Prophetae iniquitates eorum cernentis exprimeret. Aquilae id est, quiescens, et seorsum positus, ut fuisse quidem in medio 33 captivorum, sed ab eis separatum mente, monstraret. Cum autem pertransissent septem dies, factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel, et audies de ore meo verbum, et annuntiabis eis ex me. Qui speculator futurus est, et Dei verba populo narraturus, multo tempore debet quiescere, et dolere ad ea quae videat: nihilque habere eorum in conscientia, quae in aliis correpturus est. Si dicente me ad impium: Morte morei neque locutus fueris, ut auertatur a uia sua impia et uiuat, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
eorum. Lx x Et manꝰ dñi facta ẽ
suꝑ me fortis: & intraui ad captiuita¬
tem subluis: & circĩui habitantes
suꝑ fluuium chobar qui erant ibi:
& sedi ibi septem dieb conu̾sans in
medio eorũ. Pro eo quod nos u̾timꝰ.
aceruum nouarum frugum. aquila
sỹmachus & theodocio ipsau̾ba po¬
suere hebraica thel abib. quod.lxx.
melius ẽẽ credentes aliquid dicere.
quam id ponere qd̃ lectori faceret ques¬
tionem. Nos autem abhebreis didi¬
cimꝰ. thel abib̃. significari qͣndo noua
frumenta uel hordea congregant᷑:
& post famẽ atq penuriam añ quã
terant᷑ inarea. spem ciborũ aliquam
reꝓmittunt. Ita isrł paruus & tenu¬
is qui habitabat inripis chob Car
fluminis: quasi reuiuescens ortusq
de t̾ra. sementem iudaici popłi ꝓmit¬
tebat. Manus autem dñi suꝑ ꝓpħã
speculatoris acciꝑe. & docere quod
didicit: septemq prius dieb u̾satur
inter eos. uidens cunctaꝗͦ gererent:
ut postea seiret quȩ corripet. Meret

Expanded text:
ni facta est super me fortis, et intravi ad captivitatem sublimis. Et circuivi habitantes super fluvium Chobar, qui erant ibi: Et sedi ibi septem diebus conversans in medio eorum. Pro eo quod nos vertimus, acervum novarum frugum, Aquila, Symmachus, et Theodotio ipsa verba posuere Hebraica THEL ABIB  : quod Smelius esse credentes aliquid dicere, quam imponere quod lectori faceret quaestionem. Nos autem ab Hebraeis didicimus, Thel abib significare, quando nova frumenta, vel hordea congregantur, et post famem et penuriam, antequam terantur in area, spem ciborum aliquam repromittunt. Ita et Israel parvus et tenuis, qui habitabat in ripis Chobar fluminis, quasi reviviscens, ortusque de terra, sementem Judaici populi promittebat. Manus autem Domini fit supespeculatoris accipere, et docere quod didicit. Septemque prius diebus versatur inter eos, videns cuncta quae gererent, ut postea sciret quae corriperet. Moeret
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s quoq leuauit me. & assumpsit
me: & abii amarus in indignatione
petu sp̃s mei. Posteͣ. eleuatus a
spu ẽ & assũptus ab eo. tẽ in indigna¬
tione & mamaritudine sp̃c sui abiit¬
quo ferebat᷑. intelligens indignatio¬
nem di: & quid significaret uisiom̃¬
te ꝑtractans: siue sublimis ipso sp̃s
sui impetu ferebat᷑. cupiens ire quo
dñs imꝑabat. Sp̃m autẽ eiꝰ. non sp̃m¬
scm̃. s sp̃m hominis intelligamꝰ. de qͦ
inmultis locis dicit᷑. & in ysaia. de noc¬
te consurgit sp̃s meus adte ds. Trans¬
ferturq ꝓpħa. non ut quidam esti¬
mant in sp̃u. s in ipso corpore: quod
& de abacuch uixta theodotionem

Expanded text:
s quoque levavit me, et assumpsit me, et abii amarus in indignatione petu spiritus mei. Postquam elevatus a spiritu est, et assumptus ab eo, tunc in indignatione et in amaritudine spquo ferebatur, intelligens indignationem Dei, et quid significaret visio mente pertractans, sive sublimis ipso spiritus sui impetu ferebatur, cupiens ire quo Dominus imperabat, spiritum autem ejus, non Spsed spiritum hominis, intelligamus, de quo in multis locis dicitur in Isaia: De nocte consurgit spiritus meus ad te, Deus . Transropheta, non, ut quidam aestimant, in spiritu, sed in ipso corpore, quod et de Habacuc juxta Theodotionem
Abbreviated transcription (Latin):
os tuũ. & dices adeos. Hȩc dicit dñs
ds. Qui audit audiat. & qui quies
tit quiescat: quia domus exasꝑans
ẽ. Illud quod in eccłaste legimus.
tempus tacendi & tempus loquen¬
di. etiam insermone ꝓpħico comꝓ¬
bat᷑: quod eiusdem sit sapientiȩ. &
tacere & loqui ꝓtempore. & dare
conser. Suis intempore suo cibaria.

Expanded text:
os tuum, et dices ad eos: Haec dicit Dominus os tuum, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Qui audit, audiat: et qui cit, quiescat, quia domus exasperans est. » Illud quod in Ecclesiaste legimus, « Tempus tacendi, et tempus loquendi, » etiam in sermone prophetico comprobatur, quod ejusdem sit sapientiae et tacere et loqui pro tempore, et dare conservis in tempore suo, cibaria.
Abbreviated transcription (Latin):
dio eorũ. Et linguã tuã
rere faciam palato tuo
gutturi. & eris mutus.
ut uir obiurgans: quia
mus exasꝑans ẽ. Quod
in
domo claudit᷑. quod uincłis alliga¬
tur. quod non egredit᷑ ad eos int̾qͦs
habitat. s init̾ multitudinem cap¬
tiuorũ solitudinẽ carceris patitur.
ut supͣdixi obsidionis indicium ẽ:
qua clausa ierłm atq circiundata
ab exercitu chaldeorũ. nullum ha¬
bitantium foras exire ꝑmittit. Hȩc
ẽ olla dequa ieremias loquit᷑. & ipse
hic ꝓpħa inconsequentib inqua
carnes ppłi consumunt᷑. Quod autẽ
lingua ꝓpħȩ palato uel gu̾turi co¬
heret. et mutus effectus au toritatẽ
non habet increpantis. causa ꝑspi¬
cua ẽ: quia domus inquit exasꝑans
ẽ.Et est sensus. Tantȩ sunt amari¬
tudines. & tantȩ adu̾sus dm̃ conten¬
tiones: ut obuirgantẽ ñ mereant᷑ au¬
dre. Ex quo ꝑspicuum ẽ. ubi multi¬
tudo fuerit peccatorum.: Indignos
ẽẽ peccantes qui a dño corrigantur.
Cum autẽ locutus fuero tͥ. aꝑiam

Expanded text:
 tuam rere faciam palato vel gutturi tuo, et eris mutus, nec ut vir objurgans, quia domus exasperans est. » Quod in domo clauditur, quod vinculis alligatur, quod non egreditur ad eos inter quos habitat, sed inter multitudinem captivorum solitudinem carceris patitur, ut supra dixi, obsidionis indicium est, quod clausa Jerusalem atque circumdata ab exercitu Chaldaeorum, nullum habitantium foras exire permittet. Haec est olla, de qua Jeremias loquitur, et ipse hic propheta in consequentibus, in qua carnes populi consumuntur. Quod autem lingua prophetae palato vel gutturi cohaeret, et mutus effectus auctoritatem non habet increpantis, causa perspicua est, « quia domus, » inquit, « exasperans est. » Et est sensus: Tantae sunt amaritudines, et tantae adversus Deum contentiones, ut objurgantem non mereantur audire. Ex quo perspicuum est, ubi multitudo fuerit peccatoesse peccantes, qui a Domino corrigantur. Cum autem locutus fuero tibi, aperiam
Abbreviated transcription (Latin):
e libroꝵ numerus
confundat᷑. & ꝑ lon¬
ga temporũ spatia
diuersoꝵ int̾ se uo¬
luminũ ordo uiciet᷑.
prefatunculas singulis libris p̃po¬
sui.: ut exfronte tituli statun lector
& generatio tua det̾ra chanaan. usq
adeum locum ubi scriptum ẽ. similã
& oleum & mel quibꝰ enutriui te po¬
suisti in conspectu eoꝵ in odorem sua¬
uitatis: ut potui breui sermone disse¬
rui. Nc̃ eiusdem ꝓpħiȩ pars reliqua
cum cȩteris quȩ secunt᷑. quinto uolu¬
mini & tuo eustochium nomin de¬
dicatur: in quo nichil exarte rethorica.
nichil excompositione repꝑies. & ue¬
nustate uerboꝵ. s curam simplicis &
sollertis diligentiȩ: ut ista & sola laus

Expanded text:
e librorum numerus confundatur, et per longa temporum spatia divisorum inter se voluminum ordo vitietur, praefatiunculas singulis libris praeposui: ut ex fronte tituli statim lector et generatio tua de terra Chanaan, usque ad eum locum, ubi scriptum est: Similam et oleum et mel, quibus enutrivi te, posuisti in conspectu eorum in odorem suavitatis, ut potui brevi sermone disserui. Nunc ejusdem prophetiae pars reliqua cum caeteris quae sequuntur, quinto volumini, et tuo, Eustochium, nomini dedicatur. In quo nihil ex arte rhetorica, nihil ex compositione reperies, et venustate verborum: sed curam simplicis et solertis diligentiae, ut ista et sola laus
Abbreviated transcription (Latin):
meum. non scđm uias ur̃as malas. &
scdm scelera ur̃a pessima domꝰ isrł: ait
dominꝰ deus. Non possumꝰ recordari
scelerum nr̃oꝵ atq uiciorũ. nͥ inducti
fuerimꝰ in t̾ram ifrł. ibiq positi dica¬
mus cum apło: qui non sum dignꝰ
uocari apłs. quia ꝑsecutus sum ȩccl̃am
dei. Et displicebitis ait uob̾ incon¬
spectu ur̃o. in omnibus maliciis ur̃is
quas fecistis. siue ut int̾pretatus ẽ
symiachus. & paruuli uob̾ uidebi¬
mini ꝓpt̃ om̃s malicias ur̃as quas
estis oꝑati: ut postquã excelsi fuerint.
humiles ẽẽ se credant: quia dñs hu¬
milibus dat gr̃am. Et in alio loco scrip¬
tum ẽ. Ante contricionem exaltatur
cor uiri: & ante altitudinem humi lia
tur. Suꝑbiam em̃i contritio: & humi¬
litatem sequit᷑ altitudo. Et scietis quia
ego dñs. cum benefecero uob̃. Et dñm
saluatorem tunc magis cognouimus.
quando benefecit nob̃. & passus ẽ pro
peccatis nr̃is. & portauit iniquitates
nr̃as & ꝓnobis doluit: non ꝑaliquo

Expanded text:
m: non secundum vias vestras malas, et secundum scelera vestra pessima domus Israel, ait Dominus Deus. Non possumus recordari scelerum nostrorum atque vitiorum, nisi inducti fuerimus in terram Israel, ibique positi dicamus cum Apostolo: Qui non sum dignus vocari Apostolus, quia persecutus sum: Ecclesiam Dei . Et displicebitis, ait, vobis in conspectu vestro in omnibus malitiis vestris quas fecistis. Sive ut interpretatus est Symmachus. Et parvuli vobis videbimini propter omnes malitias vestras quas estis operati , ut postquam excelsi fuerint, humiles se esse credant: quia Dominus humilibus dat gratiam. Et in alio loco scriptum est: Ante contritionem exaltabitur cor viri, et atur . » Superbiam enim contritio, et humilitatem sequitur altitudo. « Et scietis quia ego Dominus, cum benefecero vobis. » Et Dominum Salvatorem tunc magis cognovimus quando benefecit nobis, et passus est pro peccatis nostris, et portavit iniquitates nostras et pro nobis doluit, non pro aliq
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eñi int̾pretatur excelsum: aut cur
ingredimini istiusmodi locum quem
uobis incunctis collibus elegistis. ita ut
usq hodie istius modi loca appellent᷑
bamoth & antiquus error nomen prist¬
num teneat: Probãma quod nos in ex¬
celsum u̾timus. in .lxx. editione error
obtinuit. ut scribatur abana: quod
hebraico sermone nil resonat. Pͥotest
bama siutramq sillabam in duo diuidas
u̾ba. significare .in. quo: s p̃senti loco sen¬
sus iste non congruit. Ubi cumq autẽ
iuregum & paralipomenon libris scribi¬
tur adhuc popłs adolebat incensum &
immolabat in excelso. baiña singłarit̃.
& bainoth pluralit excelsa significat.
Propt̾ea dic ad domum isrł. Hȩc dic̃ dñs¬

Expanded text:
hoc enim interpretatur excelsum: aut cur hoc enim interpretatur excelsum: aut cur ingredimini istiusmodi locum quem vobis in cunctis collibus elegistis, ita ut usque hodie istiusmodi loca appellentur BAMOTH, et antiquus error nomen pristinum teneat? Pro BAMA, quod nos in excelsum vertimus, in Septuaginta editione error obtinuit, ut scribatur ἀββανὰ, quod Hebraico sermone nil resonat. Potest BAMA  , si utramque syllabam in duo dividas verba, significare, in quo; sed praesenti loco sensus iste non congruit. Ubicumque autem in Regum, et Paralipomenon libris scribitur: Adhuc populus adolebat incensum, et immolabat in excelso: BAMA singulariter, et BAMOTH   pluraliter excelsa significat. Propterea dic ad domum Israel: Haec dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
delinquentes incunctas disꝑgere natio¬
nes. & dare illis precepra non bona. ut
quod mnͥ offerre debuerant ydolis im¬
molarent. & omne primitiuũ suũ con
atq delerem. Quando autem dicit uo¬
lui: ostendit se non fecisse quod uoluit.
Illudq quod sequit᷑. & scient quia ego
sum dñs. in .lxx. nonhabetur: non eñi
eis uidebatur consequens post int̾fecti
onem nosse quod ipse sit dñs. S cu fili
hominis rursum loquere ad eos: hoc
ẽ seniores domus isił qui te int̾rogare
uenerunt. Patres ur̃i de quorum uos¬
stirpe descenditis etiam in hoc blasphe¬
mauerunt me & duxere ꝓnichili. Post¬
quam introduxi eos interram quam
mea fortitudine possederunt. quam ego
adpossidendum dederam: illi u̾terunt
ad exasꝑandum me. Cum eñi uidissent
omnem collem excelsum lignumq ne¬
morosum sacrificabant inmontibus
& in lucis & saltibus: & ydolis uictimas
immolabant & liba fundebant. Quod
tum uidissem dixi ad eos. Quid ẽ bãma.

Expanded text:
delinquentes in cunctas dispergere natiodelinquentes in cunctas dispergere nationes, et dare illis praecepta non bona, ut quod mihi offerre debuerunt, idolis immolarent, et omne primitivum  Al. priatque delerem. Quando autem dicit, volui, ostendit se non fecisse quod voluit. Illudque quod sequitur: Et scient quia ego sum Dominus, in LXX non habetur. Non enim eis videbatur consequens post interfectionem nosse quod ipse sit Dominus. Sed tu, « fili hominis, rursum loquere ad eos, » hoc est ad seniores domus Israel, qui te interrogare venerunt, patres vestri de quorum stirpe descendistis etiam in hoc blasphemaverunt me, et duxere pro nihili; postquam introduxi eos in temea fortitudine possederunt, quam ego ad possidendum dederam, illi verterunt ad exasperandum me. Cum enim vidissent omnem collem excelsum, lignumque nemorosum, sacrificabant in montibus, et in lucis et saltibus, et idolis victimas immolabant, et liba fundebant, quod cum vidissem, dixi ad eos: Quid est, BAMA?
Abbreviated transcription (Latin):
eis. Uiderunt omñe collem excelsum.
& omne lignum nemorosum. & immo¬
lauerunt ibi uictimas suas. & deder̃t
ibi irritacionem oblectationis suȩ. &
posuerunt ibi odorem suauitatis suȩ.
& libauerunt libationes suas. Q dixi
ad eos. Quid ẽ excelsum ad quoduos
ingrediminie Et uocatum ẽ nomen
eiꝰ excelsum usq in hunc diem. L.X.
ccirco loquere ad domum isrł filiho¬
minis. & dices ad eos. Hec dicit adonay
dñs. Usq ad hoc me adiracundiam p¬
uocauerunt patres ur̃i indelictis sius
quibus corruerunt in me: & introduri
eos in terram suꝑ quam leuaui manũ
meam.ut traderem eam illis. Uider̃t¬
q omnem collem excelsum. & omne
lignum nemorosum. & immolauer̃t
ibi diis suis. & posuer̃t ibi furorem mu¬
nerum suoꝵ. & posuerunt ibi ordorem
fraglantiȩ eoꝵ. & libauerunt ibi liba¬
mina sua. Et dixi ad eos. Quidẽ ab̃ aña
quia uos intratis illuce Et uocatumẽ
nomen eius abana: usq in hodiernum
diem. Uolui inquit eos insolitudine

Expanded text:
iderunt omnem collem excelsum et omne lignum nemorosum, et immolaverunt ibi victimas suas, et dederunt ibi irritationem oblationis suae, et posuerunt ibi odorem suavitatis suae, et libaverunt libationes suas. Et dixi ad eos: Quid est excelsum ad quod vos ingredimini? et vocatum est nomen ejus excelsum usque iIdcirco loquere ad domum Israel, fili hominis, et dices ad eos: Haec dicit Adonai Dominus: Usque ad hoc me ad iracundiam provocaverunt patres vestri in delictis suis, quibus corruerunt in me, et introduxi eos in terram super quam levavi manum meam ut traderem eam illis. Videruntque omnem collem excelsum, et omne lignum nemorosum, et immolaverunt ibi diis suis, et posuerunt ibi furorem munerum suorum, et posuerunt ibi odorem fragrantiae eorum, et libaverunt ibi libamina sua. Et dixi ad eos: Quid est abbana, quia vos intratis illuc? Et vocaverunt nomen ejus abbana usque in hodiernum diem. Volui, inquit, eos in solitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Potest & hoc dici. quod ante offensam
decaloguin tantum acceperint. post
idolatriam uero & blasphemiam mul¬
tiplices legis cerimonias. ut deo pocius
offerrent uictimas quas demonibus
offerebant: & comparatione sacͥlegii
leuius fieret. quod non erat ꝑse bonũ.
& nequaqͣm malum quia deo offere¬
batur. & tamen nonbonum quiabo¬
ni autorem offenderant. Quam¬
obrem loquere ad domum isrł filiho¬
minis: & dices ad eos. Hȩc dicit dñs łs.
Adhuc & in hoc blasphemauerunt me

Expanded text:
Potest et hoc dici, quod ante offensam, Potest et hoc dici, quod ante offensam, decalogum tantum acceperint; post idololatriam vero, et 233 blasphemiam multiplices legis caeremonias, ut Deo potius offerrent victimas, quas daemonibus offerebant, et comparatione sacrilegii, levius fieret quod non erat per se bonum, et nequaquam malum, quia Deo offerebatur, et tamen non bonum, quia boni auctorem offenderant. Quamobrem loquere ad domum Israel, fili hominis, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Adhuc et in hoc blasphemaverunt me
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ syminachus: prop̃terito ponens futu¬
rum. Igit᷑ & ego dabo eis precepta non
bona & iudicia ꝓpt̃ quȩ non uiuent.¬
& polluam eos ꝓpt̃ munera sua. quia
consecrant & traducunt omne quod
aꝑit uuluam. ut deleam eos: & scient
quia ego dñs. Et ẽ sensus. Quia uidifi¬
lios patrum sceleribus adequari. & ea¬
dem facere ꝓpt̾ quȩ illi offenderant
dm̃. uolui illos diuidere innationes &
intoto orbe disꝑgere. & dare illis pre¬
cepta non bona. & iudicia inquibus
non uiuerent. ut polluerem eos in mu¬
neribus siuis. quia omnia primoge¬
nita y dolis consecrabant. ut delerem
eos inꝑpetuum: & scirent quod ego es¬
sem dñs. Per quȩ ostendit eis non se de¬
disse precepta non bona qui in heremo
morabantur. s his quos disꝑgere uo¬
luit innationes & facere in toto orbe
peregrinos. dare coegisse quȩ non dedit:
ut ibi dei precepta bona. uicio suo non
bona facerent. dum y dolis exhibent
quȩ deus sibi preceperat exhibenda.

Expanded text:
est Symmachus, pro praeterito ponens futuest Symmachus, pro praeterito ponens futurum. Igitur et ego dabo eis praecepta non bona, et judicia propter quae non vivent, et polluam eos propter munera sua, quia consecrant, et transducunt omne quod aperit vulvam, ut deleam eos, et scient quia ego Dominus. Et est sensus: Quia vidi filios patrum sceleribus adaequari, et eadem facere propter quae illi offenderant Deum, volui illos dividere in nationes, et in toto orbe dispergere, et dare illis praecepta non bona; et judicia in quibus non viverent, ut polluerem illos in muneribus suis, quia omnia primogenita idolis consecrabant, et delerem eos in perpetuum, et scirent quod ego essem Dominus. Per quae ostendit non se dedisse eis praecepta non bona qui in eremo morabantur, sed his quos dispergere voluit in nationes, et facere in toto orbe peregrinos, dare cogitasse quae non dedit: ut ibi Dei praecepta bona, vitio suo non bona facerent, dum idolis exhibent quae Deus sibi praeceperat exhibenda.
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitate legis precepta seruare. & facere
quȩ diuinus sermo mandauit. Neq
dixit. dedi eis precepta mala. s non bo¬
na. non eñi statim sequitur ut quod bo
bonum ẽẽ homini mulierem uel uxo¬
rem non tangere. s ꝓpt̾ incontinentĩã
unum quemq possidere uas suum
inscĩficatione & castitate: quod si fece¬
rit nec bonum nec malumẽ. Dedit
gͦ eis deus dispersis ingentibus precep¬
ta non bona. hoc ẽ dimisit eos cogita¬
tionibus & desideriis suis ut facerent
que non conueniunt: e polluit eos
I.
inmuneribus suis. sic̃ sacerdos leꝑsos
depopło separans. & eos pollutos ẽẽ de¬
monstrans. dum ydolis offerunt quȩ
deo offerre deberent. & traducunt om¬
ne quod aꝑit uuluam ꝑignem baali.
id ẽ primogenita: ut postquam deserti
fuerint adeo. & ydolorum cultui tͣditi:
tunc intelligant quod ipse sit dñs. quẽ
suo uicio adiracundiam concitarunt.
Hunc locum manifestius int̾pretatus

Expanded text:
tivitate legis praecepta servare, et facere tivitate legis praecepta servare, et facere quae divinus sermo mandavit. Neque dixit, dedi eis praecepta mala: sed, non bona. Non enim statim sequitur, ut quod bonbonum esse homini uxorem vel mulierem non tangere; sed propter incontinentiam unumquemque possidere vas suum in sanctificatione et castitate . Quod si non fecerit, nec bonum nec malum est. Dedit ergo eis Deus dispersis in gentibus praecepta non bona, hoc est, dimisit eos cogitationibus, et desideriis suis, ut facerent quae non conveniunt. Et polluit eos in muneribus suis: sicut Sacerdos leprosos de populo separans, et eos pollutos esse demonstrans; dum idolis offerunt quae Deo offerre deberent. Et transducunt omne quod aperit vulvam per ignem Baali, id est, primogenita; ut postquam deserti fuerint a Deo, et idolorum cultui traditi, tunc intelligant quod ipse sit Dominus, quem suo vitio ad iracundiam concitaverunt. Hunc locum manifestius interpretatus
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia mea non fecissent. & precepta
mea reꝑbassent. & sabbata mea uiolas¬
sent: & post y dola siue cogitationes pa
trum fuissent oculi eorum. Ergo &
ego dedi eis p̃cepta non bona. & iudicia.
inquibus non uiuent. & pollui eos in
muneribus suis. cum offerrent siue
transducerent omne quod aꝑit uul-¬
uam ꝓpt̃ delicta sua. pro quo.lxx. tͣnstu¬
lerunt ut delerem eos: & quod sequit᷑¬
illi preter miserunt. & scient quia ego
dñs. Ubi in ueteri testamento contͣ
filios eorum qui insolitudine corruer̃t
dñs leuauerit manum suam uolens
eos disꝑgere innationes scriptura non
dicit. s ex eo quod hic refert factum ẽẽ
credendum ẽ. Siue hoc significat quod
postquam terram reꝓmissionis intraue¬
rint. uariis temꝑibus ob multa peccata
diuersis traditi sunt gentibus regibiis¬
q: & eo tempore quȩ natura sua bona
erant precepta dñi & iudicia in quib
possent credentes uiuere facta sint eis
non bona. dum nequaqͣm ualent incap¬

Expanded text:
cepta mea reprobassent, et sabbata mea violassent, et post idola sive cogitationes patrum suorum fuissent oculi eorum. Ergo et ego dedi eis praecepta non bona, et judicia in quibus non vivent, et pollui eos in muneribus suis cum offerrent sive transducerent omne quod aperit vulvam propter delicta sua pro quo LXX transtulerunt, ut delerem eos et quod illi praetermiserunt: et scient quia ego Dominus. Ubi in veteri Testamento contra filios eorum, qui in solitudine corruerunt, Dominus levaverit manum suam, volens eos dispergere in nationes, Scriptura non dicit: sed ex eo quod hic refert, factum esse credendum est. Sive hoc significat, quod postquam terram repromissionis intraverint, variis temporibus ob multa peccata diversis traditi sunt gentibus regibusque, et eo tempore quae natura sua bona erant praecepta Domini, et judicia in quibus possent credentes vivere, facta sint eis non bona, dum nequaquam valent in cap
Abbreviated transcription (Latin):
re non uultis. ite seruite idolis. & simu¬
lachroꝵ ur̃oꝵ calcate uestigia. me eñi
audire non uultis: & nequaquam mͥ
hostias immoletis. nec adoleatis in¬
censum. nec meus popłs appellemi¬
ni.Michi enim nequaqͣm in lucis
& fanis & idoloꝵ locis seruient culto¬
res mei quod uos facitis: s in monte
lxx. proprium explicant sensum. De¬
relinquite cogitationes ur̃as pristinas.
& mala peccata adinuentionũ au-
ferte: & si post hȩc audieritis me. &
nomen meum non pollueritis in
muneribus ur̃is atq simulachris.
tunc inmonte sc̃o meo offeretis mͥ
uictimas & seruietis o omnis domꝰ
isił. Aquila uͦ syminacho exparte
consentiens. in parte discordat. Ite
inquit post y dola ur̃a & seruite eis. quia
indigni estis imꝑͥo ineo: nec me ur̃a cul¬
tura delectat. Quodsi & in hoc nequaꝗͣ.
audieritis me. s nomen scm̃ meum pol¬
lueritis. diun michi offerre simulatis
quȩ offertis idolis. nominiq meo tantã
blasphemiam facitis. ut qui idolorum

Expanded text:
re non vultis, ite et servite idolis, et simulacrorum vestrorum calcate vestigia. Me enim audire non vultis, ut nequaquam mihi hostias immoletis, 237 nec adoleatis incensum, nec meus populus appellemini. Mihi enim nequaquam in lucis, et fanis, et idolorum locis servient cultores mei, quod vos facitis: sed in monterro Septuaginta proprium explicant sensum. Derelinquite cogitationes vestras pristinas, et malarum adinventionum auferte peccata: et si post haec audieritis me, et nomen meum non pollueritis in muneribus vestris atque simulacris: tunc in monte meo sancto offeretis mihi victimas, et servietis, o omnis domus Israel. Aquila vero Symmacho ex parte consentiens, in parte discordat: Ite, inquit, post idola vestra, et servite eis, quia indigni estis meo imperio, nec me vestra cultura delectat. Quod si et in hoc nequaquam audieritis me, sed nomen sanctum meum pollueritis, dum mihi offerre simulatis quae offertis idolis, et nomini meo tantum blasphemiam facitis, ut qui idolorum
Abbreviated transcription (Latin):
phemandi nationes int̾quas notus fac̃¬
tus sum eis int̾ra egypti. Hucusq quid
eis ꝓmiserit int̾ra egypti constitutis.
& quomͦ statim offenderint. & quid con¬
tra eos dñs cogitarit. & tam̃ ñ fecerit ꝓ¬
pħa descͥbit: quȩ secuntur. egressis de
egypto locutus ẽ. Fieti gͦ eos de t̾ra
egypti. & eduxi indesertum: & dedi eis
p̃cepta mea. & iudicia mea ostendi eis:¬

Expanded text:
phemandi nationes, inter quas notus facphemandi nationes, inter quas notus factus sum eis in terra Aegypti. Hucusque quod eis promiserit in terra Aegypti constitutis, et quomodo statim offenderint, et quid contra eos Dominus cogitaverit et tamen non fecerit, propheta describit. Quae sequuntur egressis de Aegypto locutus est: « Ejeci ergo eos de terra Aegypti et eduxi in desertum, et dedi eis praecepta mea
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ. & in ydolis egypti nequaqm pol¬
lui. irritauerunt me & noluerunt au¬
dire quȩ dixi: s econtrario fecerunt quȩ
non facienda p̃cepi. Ideo decreueram ut
effunderem in eos furorem & in dignatio¬
nem meam. & implerem iram meam
quam mente conceꝑam in medio t̃re
egypti: quia necdum egressi fuerant
de egypto. Sequit᷑ enim. Eieci gͦ eos de
t̾ra egypti: & eduxi indesertum. Ex qͦ
ostendit᷑ necdum eos fuisse egressos de
egypto. qnͣdo effundere uoluit indigna¬
tionem suam: & implere iram suam suꝑ
eis. & ꝑcutere eos inmedio t̾re egypti.
Et feci ꝓpt̾ nomen meum ut non uio¬
laret᷑ coram gentibus. in quarũ medio
erant. & intqͣs apparui eis ut educerẽ
eos det̾ra egypti. Quod facere cogi¬
tabam ꝓpt̾ iusticiam. ñ feci ꝓpt̃ clem̃tiȩ
magnitudinẽ. ne polueret᷑ nomen
meum: & uiderer ñ potuisse cõplere
quod isrłi reꝓmiseram. Peꝑcigͥ nomi¬
ni meo: nehaberent occasionem blas¬

Expanded text:
suorum, et in idolis Aegypti nequaquam polsuorum, et in idolis Aegypti nequaquam pollui, irritaverunt me, et noluerunt audire quae dixi, sed e contrario fecerunt quae non facienda praecepi; ideo decreveram, ut effunderem in eos furorem et indignatioem meam, et implerem iram meam, quam mente conceperam in medio terrae Aegypti. Quia necdum egressi fuerant de Aegypto. Sequitur enim, « Ejeci ergo eos de terra Aegypti, et eduxi in desertum. Ex quo ostenditur, necdum eos fuisse egressos de Aegypto, quando effundere voluit indignationem suam, et implere iram suam super eis et percutere eos in medio terrae Aegypti. « Et feci propter nomen meum, ut non violaretur coram gentibus, in quarum medio erant, et inter quas apparui eis, ut educerem eos de terra Aegypti. » Quod facere cogitabam propter justitiam, non feci pro clementiae magnitudine, ne pollueretur nomen meum et viderer non potuisse complere quod Israeli repromiseram. Peperci igitur nomini meo, ne haberent occasionem blas
Abbreviated transcription (Latin):
timq uocati recedunt adeo: ut nullũ
sit spatium int̾ uocationem & recessio¬
nem. Et hoc notandum. quod nemo
recedit a deo: insi qui ante cũ eo fuerit.
Unde & draco in iob uolumine. aposta¬
tes preuaricator & recedens appellatur.
Noluerunt s audire.: unusquisq abomi¬
nationes ocłoꝵ suoꝵ non ꝑiecit. nec ydo¬
la egypti reliquerunt. Lxx. Et no¬
luerunt audire me: abominationes
ocłoꝵ suoꝵ non ꝓiecerunt. & adinuenti¬
ones egypti non reliquerunt. Prop¬
terea inquit irritauerunt me. & recesse¬
runt ame.q a noluerunt audire. dũ
liberum homini seruatur arbitrium:
& fecerunt omĩa que ne facerent lege p̃
cepi. statim desꝑantes salutem. & musi-¬
tantes contra moysen. deiq reꝓmissionibꝰ
diffidentes. Unde sequit᷑. Et dixi ut
effunderem indignationem meam suꝑ
eos: & implerem iram meam ineis in me¬
dio t̃rȩ egypti. Statim ut p̃cepi eis
relinquere siue abicere offensiones ocłoꝵ

Expanded text:
timque vocati recedunt a Deo, ut nullum timque vocati recedunt a Deo, ut nullum sit spatium inter vocationem, et recessionem. Et hoc notandum, quod nemo recedit a Deo, nisi qui ante cum eo fuerit. Unde et draco in Job volumine, apostata, praevaricator, et recedens appellatur . Nolueruntque audire me. Unusquisque abominationes oculorum suorum non projecit, nec idola Aegypti reliquerunt. LXX: Et noluerunt audire me. Abominationes oculorum non projecerunt, et adinventiones Aegypti non reliquerunt. Propterea, inquit, irritaverunt me, et recesserunt a me, quia noluerunt audire me, dum liberum homini servatur arbitrium: et fecerucepi, statim desperantes salutem, mussitantes contra Moysen, Deique repressionibus diffidentes. Unde sequitur: « Et dixi, ut effunderem indignationem meam super eos, et implerem iram meam in eis, in medio terrae Aegypti. » Statim ut praecepi eis relinquere sive abjicere offensiones oculorum
Abbreviated transcription (Latin):
presentiarum secuti sumꝰ. Precepit au¬
tem exeuntib primum de egypto ut
obliuiseant᷑ idoloꝵ qͥbus multo
tempore seruierunt. immo abiciant
ea ab ocłis suis. ut ne aspectu quidem
digna habeant: & quib multo tempo¬
re polluti sunt ultra non ac quiescant.
gyptia. non uariorum figmenta mots¬
trorum. S & nobis qnͣdo eximus de e¬
nr̃oꝵ abiciamus. ne scilicet his delec¬
temur quib antea delectabamur inscłõ.
ne. simulachris egypti polluamur.
adinuentionib uidelicet philosophoꝵ
atq hereticoꝵ quȩ recte y dola nomi¬
nantur: a spectaculis quoq immo of¬
fensionibꝰ egypti remoueamͣ. harenȩ.
circi. theatroꝵ. & omĩbꝰ quȩ animȩ con¬
taminant puritatem. & ꝑsensus in¬
grediunt᷑ admentem. implet᷑q quod
scͥptum ẽ. intrauit mors ꝑfenestras
ur̃as. Et irritauerunt me. Lxͦx. Et
recesserunt a me: siue ut symmachus
int̃pretatus ẽ. ñ ac quieuerunt mͥ. Sca¬

Expanded text:
praesentiarum secuti sumus. Praecipit aupraesentiarum secuti sumus. Praecipit autem exeuntibus primum de Aegypto, ut obliviscantur idolorum, quibus multo tempore servierunt, immo abjiciant ea ab oculis suis, ut ne aspectu quidem digna habeant: et quibus multo tempore polluti sunt, ultra non acquiescant. gyptia, non variorum figmenta monstrorum. Sed et nobis, quando eximus de Aem nostrorum abjiciamus: ne scilicet his delectemur, quibus antea delectabamur in saeculo, ne simulacris Aegypti polluamur, adinventionibus videlicet philosophorum atque haereticorum, quae recte idola nominantur. A spectaculis quoque, immo offensionibus Aegypti, removeamus oculos, arenae, circi, theatrorum, et omnibus quae animae contaminant puritatem, et per sensus ingrediuntur ad mentem; impleturque quod scriptum est: Mors intravit per fenestras vestras . Et irritaverunt me. LXX: Et recesserunt a me. Sive ut Symmachus interpretatus est: Non acquieverunt mihi. Sta
Abbreviated transcription (Latin):
dius deuorabit uos. Eliguntur gͦ p̃¬
sentia. nec statim qui eligit᷑ temptari
non potest nec ꝑire. quia & saul electꝰ
in regem & uidas in apłm. suo postea
uitio corruerunt. Eleuatio siue exten
dit :ut ꝑcuteret ꝓeis egyptios. & po¬
płinisrł de egypto liberaret. Et
dixi adeos. Unus quisq offensio¬
nes ocłoꝵ suoꝵ abiciat. & in ydolis
egypti nolite pollui. ego dñs ds ũr.
Lxx. Et dixi ad eos. Unusquib
ego dñs dẽ ur. ꝑro offensionib quȩ
hebraice dicutur sẽcuse. syminachꝰ
int̃pretatus ẽ naussas. aquile scdã
editio abscisiones: ut significarent
abiciendas abocłis lippitudines. &
quasi naussam. quȩ non solum as¬
pectum impedit. s & contra cernen¬
tib uomitum creat. Gelule quoq uer¬
bum hebraicum ẽ. quod .lxx. adinuen¬
tiones. aquile prima editio inquina¬
mñta. sccła sy inmachusq & theodotio
idola int̾pretati sunt: quos & nos in

Expanded text:
dius devorabit vos. Eliguntur ergo praedius devorabit vos. Eliguntur ergo praesentia: nec statim qui eligitur, tentari non potest, nec perire; quia et Saul electus in regem, et Judas in Apostolum, suo postea vitio corruerunt. Elevatio autem manusdit: ut percuteret pro eis Aegyptios, et poulum Israel de Aegypto liberaret. Et dixi ad eos: Unusquisque offensiones oculorum suorum abjiciat, et in idolis Aegypti nolite pollui: ego Dominus Deus vester. LXX: Et dixi ad eos: Unusquisquego Dominus Deus vester. Pro offensionibus, quae Hebraice dicuntur SECUSE  , Symmachus interpretatus est, nauseas, Aquilae secunda editio, abscissiones, ut significarent abjiciendas ab oculis lippitudines, et quasi nauseas, quae non solum aspectum impediunt; sed et contra cernentibus vomitum creant. GELULE   quoque verbum Hebraicum, est, quod LXX adinventiones; Aquilae prima editio, inquinamenta; 226 secunda, Symmachusque et Theodotio, idola interpretati sunt: quos et nos in
Abbreviated transcription (Latin):
ego dñs d̾s ur̃: & elegit eos ut educeret
de t̾ra egypti. ad t̾ram fluentẽ lacte
& melle. Necdum enim caꝑe pote¬
rant solidum cibum:. s quasi paruuli
atq lactentes melle & lacte indigebant
infantiȩ. Iuxta litteram uͦ inclitam ẽẽ
t̾ram udeȩ & cunctis t̃ris fertiliorem.
dubitare non poterit. qui arinocoru¬
ra usq ad taurum montem & eufra-
rit t̾ram. & urbium potentiam. ame¬
nitatemq regionum. palestinam uide¬
licet & phenicem. arabiam. sẏriam.
coelen. ciliciam. & cet̾as regiones quas
isrłeli si dei p̃cepta seruasset dñs reꝑ¬
misit: quas quia non accepit. uitium
fuit incredulitatis eius. Nam & in
ipsa palestinȩ iudeȩq ꝓuincia. gen¬
tes plurimȩ remanserunt:que non
sunt eiecte. Neq enim sponsor incri¬
mine ẽ. si ille cui reꝓmittitur indig¬
num se fecerit sponsione: p̃sertim cũ
ꝓponat᷑ optio ꝓmittentis. siuolueri¬
tis & audieritis me. quȩ bona sunt
t̃rȩ comedetis. si autẽ nolueritis. gla¬

Expanded text:
 Deus vester, » et elegit eos ut educeret de terra Aegypti ad terram fluentem lacte et melle; necdum enim capere poterant solidum cibum, sed quasi parvuli atque lactentes, melle et lacte indigebant infantiae. Juxta litteram vero, inclytam esse terram Judae et cunctis terris fertiliorem dubitare non poterit, qui a Rinocorura usque ad Taurum montem et usque rit terram, et urbium potentiam amoenitatemque regionum, Palaestinam videlicet et Phoenicen, Arabiam, Syriam, Coelen, Ciliciam, et caeteras regiones, quas Israeli, si Dei praecepta servasset, Dominus repromisit: quas quia non accepit, vitium fuit incredulitatis ejus. Nam et in ipsa Palaestina Judaeaque provincia gentes plurimae remanserunt, quae non sunt ejectae. Neque enim sponsor in crimine est, si ille cui repromittatur, indignum se fecerit sponsione, praesertim cum ponatur optio promittentis: Si volueritis et audieritis me, quae bona sunt terrae comedetis. Sin autem nolueritis, gla
Abbreviated transcription (Latin):
& non moriet᷑. E contrario ait genti¬
um popłs non habens noticiam dei.
& impius. si se auerterit abimpietate
sua. quam prius oꝑatus ẽ mydolatria
& fecerit ea quȩ isrh lege precepta st̃.
ipse prius mortuus iiuificabit anĩam
suam: uidensq se interisse ininiqui¬
tatib quas operatꝰ ẽ credit ineum
qui dicit. ego sum uia ueritas & uita.
uita uiuet & non moriet᷑. Et di

Expanded text:
et non morietur. E contrario, ait, gentiet non morietur. E contrario, ait, gentium populus non habens notitiam Dei, et impius, si se averterit ab impietate sua, quam prius operatus est in idololatria, et fecerit ea quae Israeli lege praecepta sunt: ipse prius mortuus vivificabit animam suam. Vidensque se interisse in iniquitatibus quas operatus est, credet in eum qui dicit: Ego sum via, veritas et vita : vita vivet, et non morie
Abbreviated transcription (Latin):
Reddit causas quare dñi iusta senten¬
tia sit. Putatismeait iniquũ. ut pec¬
cata patrum reddam filiis: & aliis come¬
dentib uuam acerbam alioꝵ dentes
obstupescant. Ecce unus quisq in suo
peccato morit᷑. & in sua iusticia uiuifi¬
cat᷑: in utroq ñ p̃terita s presentia.¬
Quin po cius ur̃a iniqua sententia
ẽ. quiputatis parabolam non ẽe
parabo.I iam. s sic eant accipitis qͣsi
hystoriȩ ueritatem: ut alioꝵ scelera¬
in aliis puniantur. Cum enu
auerterit se iustus aiusticia sua . &
fecerit inquitatem: moriet᷑ ineis. In
iquitate quam operatꝰ ẽ moriet᷑.
Potest & hoc intelligi. Iustus prius
popłs isrł auertit. se aiusticia sua
quia iusticiȩ reliquit au torem: &
fecit inquitatem dei filium de negat¬
do. In peccato atq scelere quod oꝑatꝰ
ẽ. morietur non inplurib s muno:
heredem int̾ficiens. ut ꝑderet heredi¬
tatem. Et cum auerterit se impuis
abimpietate sua quam oꝑatus ẽ. & fe¬
cerit iudicium atq iusticiam: ipse ani

Expanded text:
Reddit causas quare Domini justa sententia sit. Putatis me, ait iniquum, ut peccata patrum reddam filiis ; et aliis comedentibus uvam acerbam, aliorum dentes obstupescant ? Ecce unusquisque in suo peccato moritur, et in sua justitia vivificatur: in utroque non praeterita, sed praesentiaQuin potius vestra iniqua sententia est, qui putatis parabolam non esse parabolam: sed sic eam accipitis, quasi historiae veritatem, ut alioin aliis puniantur. « Cum enim averterit se justus a justitia sua, et fecerit iniquitatem, morietur in eis. In iniquitate quam operatus est morietur. Potest et hoc intelligi: Justus prius populus Israel, avertit se a justitia sua, quia justitiae reliquit auctorem, et fecit iniquitatem, Dei Filium 216 denegando. In peccato atque scelere quod operatus est morietur: non in pluribus, sed in uno, haeredem interficiens, ut perderet haereditatem. Et cum averterit se impius ab impietate sua quam operatus est, et fecerit judicium atque justitiam, ipse anim
Abbreviated transcription (Latin):
ditura ẽ. In monte scõ meo. in mon¬
te excelso isrł ait dñs ds. ibi seruiet mͥ
omnis domus ifrł. omnis inquam
in t̾ra in qua placebunt mͥ. & ibi requi¬
ram primicias ur̃as. & initium decima¬
rum ur̃aꝵ. in omnib scificationibus
ur̃is. inodorem suauitatis suscipiam
uos. cum eduxero uos de popłis & con¬
gregauero de t̾ris inquas disꝑsi estis.
& sc̃ificabor in uob̾. in ocłis nationum:
& scietis quia ego dñs. De hoc mon¬
te in quo seruitura ẽ deo omnis domꝰ
isił: ysaias & micheas pari uoce ceci¬
nerunt. In nouissimis diebus erit ma¬
nifestus mons domus dñi inuertice
montium. & eleuabitur suꝑ colles.¬
& confluent ad eum omnes gentes: &
ibunt popłi multi & dicent. Uenite¬
mum dei iacob. & docebit nos uias
suas & ambulabimus insemitis eius:
de syon enim exibit lex. & u̾bum dñi
de ierłm. Et rursum ysaias. in mon¬
tem inquit excelsum ascende qui
annuntias syon: eleua & exalta uocem
tuam qui euangelizas ierłm. Quem

Expanded text:
ris in monte sancto meo in monte excelso Israhel ait Dominus Deus ibi serviet mihi omnis domus Israhel omnes inquam in terra in qua placebunt mihi et ibi quaeram primitias vestras et initium decimarum vestrarum in omnibus sanctificationibus vestris in odorem suavitatis suscipiam vos cum eduxero vos de populis et congregavero vos de terris in quas dispersi estis et sanctificabor in vobis in oculis nationum et scietis quia ego Dte in quo servitura est Deo omnis domus Israel, Isaias et Michaeas pari voce cecinerunt: In novissimis diebus erit manifestus mons domus Domini in vertice montium, et elevabitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes, et ibunt popm Dei Jacob, et docebit nos vias suas, et ambulabimus in semitis ejus. De Sion enim exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem . Et rursum Isaias: In montem, inquit, excelsum ascende qui annuntias Sion: eleva et exalta vocem tuam qui evangelizas Jerusalem . Quem