comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiatum ẽẽt dauid: contraxit
omnem isrł. & transit ior¬
danen. uenitq in helema. &
direxert̃ aciem syri ex aduer¬
so dauid. ce pugnauert̃ contͣ
eum: fugeruntq syri a facie
isrł. & occidit dauid de sẏris
septingentos currus. & qua¬
draginta milia equitũ: er so¬
bach pͥncipem militiȩ ꝑcussit:
qͥ statim mortuus est. Nidentes
autẽ. uniuersi reges qͥ erant in
p̃sidio adadeter uictos se ab isrł:
fecert̃ pacẽ cum isrł. & serui¬
ert̃ eis. Timuer̃tq sẏri auxili¬
um prebere filuis ammon.¬
ugnabat ioab contra Le.iii.¬
rabath filioꝵ ammon. & ex¬
pugnabat urbẽ. regiã. Misitꝙp
ioab nuntios ad dauid dicens.
Dimicaui aduersũ rabath. & ca¬
pienda est urbs aquaꝵ. Nc̃ gͥ con¬
grega reliqmͣ partẽ popłi er ob¬
side ciuitat̾e & cape eam: ne cũ
a me uastata fuerit urbs: nomi¬
ni meo ascribat᷑ uictoria. Iongre¬
gauit itaq dauid om̃em popłm:
er profectus est aduersũ rabath.
Cũq dimicasset cepit eã. & tulit

Expanded text:
tiatum esset David contraxit omnem Israhelem et transivit Iordanem venitque in Helema et direxerunt aciem Syri ex adverso David et pugnaverunt contra eum fugeruntque Syri a facie Israhel et occidit David de Syris septingentos currus et quadraginta milia equitum et Sobach principem militiae percussit qui statim mortuus est videntes autem universi reges qui erant in praesidio Adadezer victos se ab Israhel fecerunt pacem cum Israhel et servierunt eis timueruntque Syri auxilium praebere filiis Ammonugnabat Ioab contra Rabbath filiorum Ammon et expugnabat urbem regiam misitque Ioab nuntios ad David dicens dimicavi adversum Rabbath et capienda est urbs Aquarum nunc igitur congrega reliquam partem populi et obside civitatem et cape eam ne cum a me vastata fuerit urbs nomini meo adscribatur victoria congregavit itaque David omnem populum et profectus est adversum Rabbath cumque dimicasset cepit eam et tulit
Abbreviated transcription (Latin):
contentio inter discipłos¬
ihũ: quis eoꝵ uideretur ẽe
icut bonis ẽẽ moris beds pͥ.¬
solet in scripturis semper
forte: in electis rep̃hensibile re¬
ꝑiunt. quasi suas ex eo neqͥtias
obtecturi aut ꝓ iusto defensu¬
ri. libentissime solent amplec¬
H. ldeoq multo ardentius le¬
gunt qd̵ facta ẽ contentio in¬
ret᷑ ẽẽ maior: qmͣ qd̾ multi¬
tudinis credentiũ erat corce
Iulto recolunt tenatius. qd̃
facta est dissensio inter bar¬
nabam ce paulum. ita ut dis¬
cederent ab inuicem: quam
quod idem paulus ait. cum
enim sit inter uos delus et
contentio nonne carnales
estis. nonne homines est ig.
quasi nobis infirmitas scoꝵ
imitanda proponatur: &e ñ
illud potius. quia conualue

Expanded text:
contentio inter eos, quis eorum videretur esse icut bonis esse moris solet in Scripturis semper forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor et ulto recolunt tenacius, quod facta est dissensio inter Barnabam et Paulum, ita ut discederent ab invicem, quam quod idem Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius, quia convaluer
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ non seruarent eoꝵ. non
tñ odissent eos neq ꝑsequeret᷑.
uel etiam odissent. nec tamen ꝑse¬
querentur. non omĩa facerent.
uid ẽ aliud dice̾ hec omĩa fa

Expanded text:
monem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. uid est aliud dicere, quam, me
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ur̃is cupio parere ꝓfec¬
Tib. ne forte. sic̃ imꝓb ita ce in¬
dignus laudator inueniar: pro¬
fecto cum nec scĩtas nec facun¬
qm̃ uerũ fatear. qͥcqͥd humanis
dici potest uerb̾ minus ẽ a lau¬
de cȩli: qi diuinis ẽ & angłicis
excellentiꝰ p̃dicata & laudata p̾

Expanded text:
fectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar. V. Profecto cum nec sanctitas vel facunquoniam ut verum fatear quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude coeli: quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata p
Abbreviated transcription (Latin):
naturã nascendi uͥginitas.
ubi fecunditas p̃dicatur. neꝙ
fec̃ditas uͥ uͥginitas integ̃ con¬
secrat᷑: id̾oq totũ suꝑexcellit de
illa q̃q dicunt᷑. qr st̃ diuina at¬
q ineffabilia uñ uͥginitas ce fe.¬
cunditas ꝓlis suꝑeminens noui¬
tas ẽ. qm̃ꝙͣ humanũ cernat᷑ ex
carne qd̾ nascit᷑. Uerũtam̃ ce si
magnificentior multũ uͥginitaᷤᷤ
in maria. ꝓpt̾ gr̃ȩ excellentiã.
una tñ integͥtas carnis et
una uirtꝰ que ad inuicẽ quasi
eugłitando suo cõmendat eloqͥs
nuit beata & głosa uͥgo maria
ex se carnẽ. factũ. Iecirco & uͥ¬
ginitas longe sacratior: ce fe¬
cunditas ut ita dicã multo in¬
effabilior quam suo potuerit il¬
le explicare eloquio. Le.iii.
uanto uͥginitas cognatior
uͥginitati: tanto beatus
eugłista cet̾is excellentior &e ui¬
genuit. totũ ꝓut potuit homo¬

Expanded text:
naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam evangelizando, suo commendat eloquionuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cognatior virginitati, tanto beatus evangelista caeteris excellentior et vigenuit, totum prout potuit homo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nouit ille qͥ eam elegit insu¬
a sapientia. & disponit omĩa.
Qd̃ si in domo patris mansiones
multȩ st̃: credimꝰ splendidiorẽ
mat hodie filiũ prestitisse. qm
olim edificauit domũ subnixam

Expanded text:
tum novit ille qui eam elegit in sua sapientia, qua disposuit omnia. Quod si in domo patris mansiones multae sunt, credimus splendidiorem matri hodie filium praestitisse, quam sibi olim aedificavit
Abbreviated transcription (Latin):
n scriptura sacra res eiusdeͣ.¬
una ce eadem multotiens inue¬
nitur diuersa significare: sic̃
leo. hedus. ignis. aqua uel etiã
sol. ce alia multa. Est enĩ leo de
tribu uida. est leo qͥ circuit
querens quẽ deuoret. Est he¬
dus enussarius qͥ peccata nr̃a

Expanded text:
n Scriptura sacra res una et eadem multoties invenitur diversa significare, sicut leo, haedus, ignis, aqua, vel etiam sol, et alia multa. Est enim leo de tribu Juda ; et est leo, qui circuit quaerens quem devoret . Est haedus emissarius , qui peccata n
Abbreviated transcription (Latin):
gim cõmendat᷑: ut ẽẽt adinui¬
cẽ gͣta societas. floridꝰ aspectꝰ. nec¬
ñ ce uenustꝰ conuersandi u̾nans
alt̾a qͥd̾ẽ qr fecundior:. s ipsa. lp¬
incorruptio. tñ fecunditas inte

Expanded text:
ndatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipincorruptio, tamen fecun
Abbreviated transcription (Latin):
sublimata cũ xp̃o gaudet in e¬
ternũ. Regina mundi hodie de
t̾ris &e de p̾senti scło neqmͣ eri¬
pit᷑. It̾m dico gaudete: qr secu¬
ra de sua immarcescibili gła.
ad celi ianuã ꝑuenit & palatiũ.
Exultate inqmͣ ac gaudete. &
letet᷑ om̃is orbis: qr hodie. nob̾
d̃ĩb eius interuenientib me¬
ritis salus aucta est. Lc .iiͣ.¬

Expanded text:
n aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est.
Abbreviated transcription (Latin):
uͥginẽ. diuim muneris ẽ of¬
ficiũ. non humanũ. aue inqͥt
grã plena.Et bene plena. ꝙ ee
teris ꝑ partes p̃statur: marie u
simul se tota infudit plenitudo
gr̃ȩ. Hoc qͥppe ẽ quod dauid
canit. Bescendet sic̃ pluuia in

Expanded text:
um, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, gratia plena ; et bene plena, quia caeteris per partes praestatur: Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit: Descendet sicut pluvia in
Abbreviated transcription (Latin):
ita dictũ est. ꝓpt̃ qd̾ uos
patimini. uel ita ꝓpt̃ qd̾ et
ipsi faciunt: qr hoc in uob̾ du̾
ꝑsequunt᷑ odert̃. Q addidit.
qr nescuint eũ qͥ misit me. hoc
scdm̃ eam sententiã dictũ in¬
tellegendũ ẽ: de qua c alibi
scriptum est. Scire autẽ te.
sensus est consũmatus. Hac qͥꝑ¬
pe sententia qͥ sciunt patrẽ

Expanded text:
ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt: quia et hoc in vobis dum persequuntur, oderunt. Et addidit: Quia nesciunt eum qui misit me. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est, Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia qui sciunt Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa de qua głatur. Qͥa respex̃
inqͥd humilitatẽ ancillȩ suȩ. ec¬
ce enĩ ex hoc beatã me dicent
om̃s generationes. Prgo pͥmum
discendi incitam̃tum nobilitas
ẽ magistri: deinde merces la¬
boris optimi fruc̃tꝰ beatitudi¬
nis. Qͥd gͥ nobilius matre. dñi:
Qͥd splendidius ea: qmͣ splen¬
dor elegit pat̾ne głe: Lo.uii.¬

Expanded text:
ipsa, de qua gloriatur: Quia respexit, ipsa, de qua gloriatur: Quia respexit, inquit, humilitatem ancillae suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes . Ergo primum discendi incitamentum, nobilitas est magistri: deinde merces laboris optimi, fructus beatitudinis. Quid igitur nobilius matre Domini, quid splendidius ea, quam splendor elegit paternae glori
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ colitis & colite q̃m̃ amasis.
q tc̾ eam uere colitis. e amatł.
si imitari uelitis de toto corde.
ec nãq uita uobis de cȩlo
fluxit. qmͣ ꝓfesse estis. Supͣ
susum naturȩ hȩc uita ẽ quam
sponsus quem sequi una cum
matre debetis. Nec immerito
uiuendi usum de gelo quesistis.
que uobis de celo sponsũ que¬
sistis: ideo ur̃a conuersatio in
celis sit semꝑ. qm̃ uerbũ dei
qd̃ amatis. non nͥ in sinu patͥs
inuenitur. Licce gͥ uͥq totus
ore tuo: tm̃ eum recto si que¬
sieris corde. Ungentum nãq¬
exi nanitum est nomen eius:
propterea ac si adolescentule
diligite animo quod pro uob̃
effusum est. Habetis namq spõ
trem uirginẽ ideo elegit. ut
ipsa omib eẽt exemplũ casti¬
tatis. que quasi in specło re¬
fulgar forma uirtutis. Le.ui.¬
abetis gͥ in ea magisteria
probitatis expressa: qͥd pri¬
mum eligere. quid respuere:
quid sequi debeatis. Prima eius
uirtus est fundam̃tum om̃iũ
uirtutũ &e custos: humilitas

Expanded text:
quam colitis, et colite quam amatis: quia tunc eam vere colitis et amatis, si imitari velitis de toto corde ec namque vita vobis de coelo fluxit, quam professae estis: supra usum naturae haec vita est, quam sponsus, quem sequi cum matre debetis: nec immerito vivendi usum de coelo quaesistis, quae vobis de coelo sponsum petistis. Ideo vestra conversatio in coelis sit semper: quoniam Verbum Dei quod amatis, non nisi in sinu Patris invenitur. Licet igitur ubique totus ore tuo, tantum eum recto si quaesieris corde . Unguentum exinanitum est nomen ejus: propterea, adolescentulae, diligite animo, quod pro vobis effusum est. Habetis namque, santrem virginem ideo elegit, ut ipsa omnibus esset exemplum castitatis, in qua velut in speculo refulget forma virtutis. abetis igitur in ea magisteria probitatis expressa, quid primum eligere, quid respuere, quid sequi debeatis. Prima ejus virtus est fundamentum omnium virtutum et custos, humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
domo parant᷑ nuptiȩ ȩccłiaꝵ dĩ:
ce federant᷑ terrenis cȩlestia. Le. ii¬
is̃ eo namq utero uirginis spon¬
so immortali uirginitas conse¬
eratur: ut sit totum cȩleste cõ¬
mercium. Et̃ ideo dilectissime
celebrate sollempniter uirgi¬
nis festum. quȩ cȩlestem uob̾
in terris ostendit uitam: quo¬
niam qui non nubunt neq nu¬
buntur. erunt sicut angeli in

Expanded text:
m parantur nuptiae Ecclesiarum Dei, et foederantur terrenis coelestia. In eo namque utero Virginis, sponso immortali virginitas consecratur, ut sit totum coeleste commercium. XVI. Et ideo, charissimae, celebrate solemniter Virginis festum, quae coelestem vobis vitam in terris ostendit: quoniam qui non nubent, neque nubentur, erunt sicut angeli in
Abbreviated transcription (Latin):
obsecro mi dñe. uiuit anima
tua dñe. ego sum illa mulier
quȩ steti coram te hic: orans
dnm pro puero isto. Oraui: &
dedit mͥ dñs petitionẽ meam
qm̃ postulaui eũ. Iecirco & ego
cõmodaui eũ dño: cunctis die¬

Expanded text:
Obsecro, mi domine, vivit anima tua, domine: ego sum illa mulier quae steti coram te hic orans Dominum. Pro puero isto oravi, et dedit mihi Dominus petitionem meam quam postulavi eum. Idcirco et ego commodavi eum Do
Abbreviated transcription (Latin):
t abũt helchana in ramatha¬
in domum suam. Puer autẽ.
erat minister in conspec̾tu do¬
mini: ante faciem heli sacerdo¬
tis. Porro filii heli filu belial nes¬
cientes dominum. neq officium
sacerdotum ad populum: sed qͥ¬
cumq immolasset uictimam.
ueniebat puer sacerdotis oum
coquerentur carnes. & habebat
fuscinulam tridentem in manu
sua. & mittebat eam in lebetẽ
uel in caldariam. aut in ollam.
siue in caccabum: & omne quod
leuabat fuscinula tollebat sacer¬
ic faciebant uniuerso ifrłi:
uenientium in silõ. Qiam ante¬
quam adolerent adipem uenie¬
bat puer sacerdotis: & dicebat
immolanti. Damͥ carnem ut
coquam sacerdoti. non enu ac
cipiam a te carne coctam sedcru¬
dam. Dicebatq illi immolans̃.
Incendatur primum iuxta mo¬
rem hodie adeps: & tolle tibi qnͣ¬
tumcumq desiderat anima tua.
Qui respondẽs aiebat ei. Nequa¬
qm. Nunc enim dabis: alioquin
tollã ui. Erat autẽ peccatũ pue¬
roꝵ grande nunis corã dño: qͥa

Expanded text:
t abiit Elcana in Ramatha, urbem suam: puer autem erat minister in conspectu Domini ante faciem Heli sacerdotis. Porro filii Heli, filii Belial, nescientes Dominum, neque officium sacerdotum ad populum: sed quicumque immolasset victimam, veniebat puer sacerdotis, dum coquerentur carnes, et habebat fuscinulam tridentem in manu sua, et mittebat eam in lebetem, vel in caldariam, aut in ollam, sive cacabum: et omne quod levabat fuscinula, tollebat sacerue faciebat universo Israeli venientium in Silo. Etiam antequam adolerent adipem, veniebat puer sacerdotis, et dicebat immolanti: Da mihi carnem; ut coquam sacecipiam a te carnem coctam, sed crudam. Dicebatque illi immolans: Incendatur primum juxta morem hodie adeps, et tolle tibi quantumcumque desiderat anima tua. Qui respondens aiebat ei: Nequaquam: nunc enim dabis, alioquin tollam vi. Erat ergo peccatum puerorum grande nimis coram Domino: quia
Abbreviated transcription (Latin):
But qͥcũq remanserit in domu
tͥua ueniat ut oretur ꝓ eo .or. of¬
ferat nũmum argenteũ & tortã
panis: dicatq Bimitte me ob¬
secro ad unam partẽ. sacerdota¬
lem: ut comedã bucellam panis.
luer autẽ. samuhel ministrabat
dño coram hely: ce sermo domi¬
ni erat p̾ciosus. In dieb illis non

Expanded text:
cumque remanserit in domo tua veniat ut oretur pro eo et offerat nummum argenteum et tortam panis dicatque dimitte me obsecro ad unam partem sacerdotalem ut comedam buccellam panis puer autem Samuhel ministrabat Domino coram Heli et sermo Domini erat pretiosus in diebus illis non
Abbreviated transcription (Latin):
rit me. glorificabo eum: qui autẽ
contẽpnunt me. er̃t ignobiles.
cce dies ueniunt .Le .ii.
or p̾cidam brachium tuũ. et
brachium domus patris tui. ut
non senex in domo tua: & uide¬
bis ȩmulum tuũ in templo in u¬
niuersis ꝓsꝑis isrł: & non erit
senex in domo tua om̃ib dieb.
llerumtam̃ non auferã uirum
penitus ex te. ab altari meo: seo
ut deficiant ocłi tui & tabescat
anima tua. & pars magna domꝰ
tuȩ morietur. cum ad iurilem etatẽ.
uenerit. Hoc autẽ erit tͥ signũ.
qd̃ uenturũ est duob filus tuis
ofni & finees in die uno morien¬
tur ambo: & suscitabo mͥ sacerdo¬
tem fidelem. qͥ iuxta cor meum
& animã meam faciat: ce edifica¬

Expanded text:
ui autem contemnunt me, erunt ignobiles. Ecce dies veniunt, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui, ut non sit senex in domo tua. Et videbis aemulum tuum in templo, in universis prosperis Israel et non erit senex in domo tua omnibus diebus. verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo sed ut deficiant oculi tui et tabescat anima tua et pars magna domus tuae morietur cum ad virilem aetatem venerit hoc autem erit tibi signum quod venturum est duobus filiis tuis Ofni et Finees in die uno morientur ambo et suscitabo mihi sacerdotem fidelem qui iuxta cor meum et animam meam faciat
Abbreviated transcription (Latin):
uerso isrłi: & quomͦ dormiebatł
cum mulierib quȩ obseruabaił
ad ostium taber nacłi. & dixit
eis. Quare. facitis res huiusce¬
modi quas ego audio: res pessi¬
mas ab omni popło: Nolite fi¬
lii mͤi: non est enim bona fama
quam ego audio. ut transgredi
faciatis popłm dñi. Si peccauerit
uir in uirũ: placari ei potest d̃s.
Si autẽ in dño peccauerit uir:
quis orabit pro eo: e .iiiͦ.¬
Et non audierunt uocem pats
Asui. qr uoluit ds̃ occidere eos.
Puer autẽ samuhel ꝓficiebat.
atq crescebat: & placebat tam
uir dei ad hely: & ait ad eum.
hȩc dicit dñs. Nũquid non aꝑ¬
te reuelatus sum domui pats
tui cum esset in egypto in do¬
mo pharaonis. & elegi eum ex
omnibus tribubus israhel mͥ
in sacerdotem. ut ascenderet
ad altare meum. & adoleret
michi incensum. & portaret
ephot coram me: & dedi domui
patris tui omma de sacrifici¬
uare calce abicitis uictimã
ra mea quȩ precepi ut offerren¬
gur in templo: & magis hono¬
rasti filios tuos qmͣ me: ut co¬

Expanded text:
i et quomodo dormiebant cum mulieribus quae observabant ad ostium tabernaculi et dixit eis quare facitis res huiuscemodi quas ego audio res pessimas ab omni populo nolite filii mi non enim est bona fama quam ego audio ut transgredi faciatis populum Domini si peccaverit vir in virum placari ei potest Deus si autquis orabit pro eo? Et non audierunt vocem patris sui: quia voluit Dominus occidere eos. Puer autem Samuel proficiebat, atque crescebat, et placebat tam vir Dei ad Heli, et ait ad eum: Haec dicit Dominus: Numquid non aperte revelatus sum domui patris tui, cum essent in Aegypto in domo Pharaonis? Et elegi eum ex omnibus tribubus Israel mihi in sacerdotem, ut ascenderet ad altare meum, et adoleret mihi incensum, et portaret ephod coram me et dedi domui patris tui omnia de sacrificiuare calce abicitis victimam ra mea quae praecepi ut offerrentur in templo et magis honorasti filios tuos quam me ut co
Abbreviated transcription (Latin):
lineo: & tunicam paruam faci¬
ebat ei mat̾ sua. quam affere¬
bat statutis dieb ascendens cum
uiro suo. ut immolaret hostiã
sollempnẽ. & benedixit hely
liere hac: pro fenore qd cõmo¬
dasti dño. & abierunt in locũ
suũ. Uisitauit gͦ dñs annam
& concepit. & peꝑit tres filios

Expanded text:
Et tunicam parvam faciebat ei mater sua, quam afferebat statutis diebus, ascendens cum viro suo, ut immolaret hostiam solemnem. Et benedixit Heli liere hac, pro fenore quod commodasti Domino. Et abierunt in locum suum. Visitavit ergo Dominus Annam et concepit, et peperit tres fil
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ desꝑantes ¶ sequutionẽ. comuno¬
uent s amantes: qr & si foris inere¬
pationes ꝑ disciplinã exaggerant.
intus tamen dulcedinem per carita.¬
reponunt sibi in animo ipsos ple¬
rumq qͦs corrigunt: meliores exis¬
timant eos qͦ qͦs iudicant. Qd̾ iii¬
delicet agentes. & ꝑ disciplinã sub¬
ditos. & ꝑ humilitatẽ custodiunt
semetipsos. at contͣ hi qͥ de falsa

Expanded text:
n desperantes; persecutionem commovent, sed amantes, quia etsi foris increpationes per disciplinam exaggerant, intus tamen dulcedinem per charitaeponunt sibi in animo ipsos plerumque quos corrigunt, meliores existimant eos quoque quos judicant. Quod videlicet agentes, et per disciplinam subditos, 1601 et per humilitatem custodiunt se
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia suꝑbire solent. cet̾os qͦsq
despiciunt. nulla infirmantib
miscdia condescend̃t: & qͦ se pecca¬
tores ẽẽ ñ credunt. eo deterius pec¬
catores fiunt. De. qͦꝵ ꝓfecto mime¬
ro pharisei extiterant. qͥ diiudican¬
tes dñm qd̾ peccatores suscrꝑet. aren¬
ti corde ipsũ fontẽ mĩȩ rep̃hendebart.
eos blandis fomentis curat. benig¬
num paradigna obicit. et in eo¬
rum corde uulneris tumorem

Expanded text:
solent , caeteros quosque despiciunt, nulla infirmantibus misericordia condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, arenti corde ipsum fontem misericordiae us blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpħaret: dixert adinuicem.
Quȩnã res accidit filio cis: Nũ
eius. Propt̾ea uersũ est in ꝓuer¬
biũ. Nũ &e saul int̾. ꝓpħas: Cessa¬
uit autẽ. ꝓpħare: & uenit ad ex¬
celsum. Dixitq patruus saul
ad eũ: & ad puerũ eius. Quo
abisti: Qͥ respondert̃ Querere

Expanded text:
aret, dixerunt ad invicem: Quaenam res accidit filio Cis? num eorum? propterea versum est in proverbium num et Saul inter prophetas cessavit autem prophetare et venit ad excelsum dixitque patruus Saul ad eum et ad puerum eius quo abistis qui responderunt quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
ino regi: e ita ut suggesserant
rat iur nideus in susis ciuitate
uocabulo mardocheus. filius
iair. filii semei. filu cis. de styrpe
iemini. qͥ translatꝰ fuerat de ihe¬
rłm eo tẽpore quo iheconiã re¬
gẽ uda nabuchodonosor rex ha¬
bilonis transtulerat. qͥ fuit nu¬
tricius filiȩ fr̃is fui edessȩ que
altero noĩe hester uocabatur &
utrũq parentẽ amiserat : pul¬
chra nimis & decora facie. Mor¬
tuisq patre & matre: mardo¬
cheus fibi eam adoptauit in fi¬
liam. Cumq ꝑcrebruisset regis
imꝑiũ. & iuxta mandatũ illius
multe uirgines pulchrȩ adduce¬
rentur susan.Megeo traderert᷑
eunucho.hester quoq inter ce¬
teras puellas ei tradita ẽ ut ser¬
uaretur in numero feminaꝵ.
Iinuenit gr̃am in conspectu
egei. ut acceleraret mundum
muliebrẽ. & traderet & tribu
oret partes suas: ce septẽ puel¬
las speciisissimas de domo regis.
& tã ipsam qmͣ pedissequas eius
ornaret atq excoleret. Quȩ no¬
luit ei indicare popłm ce ꝑatri¬

Expanded text:
ut suggesserant r iudaeus in Susis civitate vocabulo Mardocheus filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque parentem amiserat pulchra nimis et decora facie mortuisque patre eius ac matre Mardocheus sibi eam adoptavit in filiam cumque percrebuisset regis imperium et iuxta mandata illius multae virgines pulchrae adducerentur Susan et Aegaeo traderentur eunucho Hester quoque inter ceteras puellas ei tradita est ut servaretur in numero feminarum quae nvenit gratiam in conspectu illius ut adceleraret mundum muliebrem et trei partes suas et septem puellas speciosissimas de domo regis et tam ipsam quam pedisequas eius ornaret atque excoleret quae noluit indicare ei populum et patri
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ & legere poterat diuersis
Slinguis & litteris. ẽẽ uiros pͥn¬
cipes ac maiores in domib suis:
& hoc ꝑ eunc̃tos popłos diuul¬
gari. his ita gestis postqmͣ regis
astueri deferbuerat indignatio.
regis ac ministri eius. Queran¬
tur regi puellȩ uirgines e spe¬
ciosȩ: & mittant᷑ qui considerert
ꝑ uniuersas ꝓuincias puellas¬

Expanded text:
sis linguis et litteris esse viros principes ac maiores in domibus suis et hoc per cunctos populos divulgari his itaque gestis postquam regis Asueri deferbuerat indignatio rregis ac ministri eius quaerantur regi puellae virgines ac speciosae et mittantur qui considerent per universas
Abbreviated transcription (Latin):
Eredimus patrem a seipso non
ab alio. filium a patre genitũ.
dm̃ uerum de deo uero. lumen
uerum de lumine uero: non
tamen duo lumina sed unum
lumen: sp̃m scm̃ a patre ee fi¬
lio equaliter procedentem. con¬
substantialem &e coȩternum
patri ce filio. Lc.ii.

Expanded text:
redimus Patrem a seipso, non ab alio; Filium a Patre genitum, Deum verum de Deo vero, lumen verum de lumine vero: non tamen duo lumina, sed unum lumen. Spiritum sanctum a Patre et Filio aequaliter procedentem; consubstantialem, coaeternum Patri et Filio.
Abbreviated transcription (Latin):
t non inuenientes Le .iiiͣ.¬
qua parte illum inferrent
pr̃e turba. ascenderunt supra
tectum ꝑ tegulas. Desiderant
paraliticum xp̃o inferre. seo
turba interposita ab om̃i par¬
te recluduntur: qr sepe anima
post infirmi corporis desidiam
ad dñi resipiscens. suꝑnȩq gr̃ȩ
remedio cupiens innouari. pris¬
cȩ consuetudinis obstacłõ retar¬
datur. Sepe inter ipsas oratio¬
nes secretȩ dulcedinis. & quasi
suaue cum dño colloquium: tur¬
ba cogitationum inter ueniens.
aciem mentis ne xp̃e uideatur
intercludit. & quid inter hȩc
exterius qua turbe tumultuan¬
tur remanendum: sed tectũ do¬
mus in qua xp̃c docet ascenden¬
dum: id est sacrȩ scripturȩ sub¬
limitas est appetenda: lexq dñi
cum psalmista die noctuq me¬
ditanda. In quo enim corrigit
iunior uiam suam: in custodi¬
endo inquit sermones tuos.¬

Expanded text:
t non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra lectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita, ab omni parte recluduntur: quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens renovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur. Saepe inter ipsas orationes secretae dulcedinis, et quasi suave cum Domino colloquium, turba cogitationum interveniens, aciem mentis; ne Christus videatur, intercludit. Et quid inter haec exterius qua turbae tumultuantur, remanendum, sed tectum domus in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum psalmista die noctuque meditanda. In quo enim corrigit junior viam suam? In custodiendo, inquit, sermones tuos
Abbreviated transcription (Latin):
tantib incipiente. sanitate las¬
sescere. & egrotationis sentire
molestiam: uerum sanitas quȩ
confertur dñi imꝑio. simul tota
redit. Non solum ipsa redit. sed
& tanto robore comitante. ut
eis continuo qui se adiuuerant.
ministrare sufficiat: & iuxta
legis tropologiam menbra quȩ
seruiebant immunditiȩ ad in¬

Expanded text:
tantibus, incipiente sanitate, lastantibus, incipiente sanitate, lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas, quae Domini confertur imperio, simul tota redit. Non et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat; et juxta leges theologiae membra quae serviebant immunditiae et in
Abbreviated transcription (Latin):
monis. Socrus autem symonis:
tenebatur magnis febribus.¬
i uirum a demonio liberatum
moraliter animum ab immun¬
da cogitatione purgatum signi¬
ficare dixerimus: consequent̃
femina febrib tenta. sed ad imꝑi¬
um dñi curata. carnem ostendit
a concupiscentiȩ suȩ feruore.
ꝑ continentiȩ precepta frenata.
omnis enim amaritudo. & ira
&e indignatio. & clamor ee blas¬
phenua. sp̃c immundi furor est:
fornicationem uero immundici¬
am. libidinem concupiscentiam
malam ce auaritiam quȩ est si¬
mulacroꝵ seruitus: febrem ille¬
cebrosȩ carnis intellege. & roga¬
uerunt illum pro ea: & stans
suꝑ illam imꝑauit febri &e di¬
misit illam. Le .ii.
odo saluatoi rogatus. modo ul¬
tro curat egrotos. ostendens se¬
contra peccatoꝵ quoq passiones.
ce precib semꝑ annuere fide¬
lium. & ea quȩ ipsi in se mini
me intellegunt. uel intelligen¬
da dare: uel etiam non intellec¬
ta dimittere: iuxta qd̃ psalmiᷤ¬
trabat illis. Naturale est febrici¬

Expanded text:
Socrus autem Simonis tenebatur magnis febribusvirum a daemonio liberatum moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, spiritus immundi furor est. Fornicationem vero, immunditiam, libidinem, concupiscentiam malam, et avaritiam, quae est simulacrorum servitus , febrem illecebrosae carnis intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit ilodo rogatus, modo ultro, curat aegrotos, ostendens contra peccatorum quoque passiones, et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsae minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel etiam non intellecta dimittere, juxta quod Psalmisns, ministrabat illis. » Naturale est febrici
Abbreviated transcription (Latin):
beatam suis sectatorib ꝓmisert:
uerum etiam plurimi qui xp̃i¬
ano nomine censebantur. et
illuminatos a xp̃o se ẽẽ iacta¬
bant. fingentes sibi noua que¬
q nomina de. xp̃o. & fidei catho¬
licȩ contraria. sicut innumera¬
biles hȩretici faciebant: estiman¬
tes se falso nomine: ꝑ ianuã quȩ¬

Expanded text:
beatam suis sectatoribus promiserunt; beatam suis sectatoribus promiserunt; verum etiam plurimi 562 qui Christiano nomine censebantur, et illuminatos a Christo se esse jactabant, fingentes sibi nova quaeque nomina de Christo, et fidei catholicae contraria, sicut innumerabiles haeretici faciebant, aestimantes se falso nomine per januam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
unieuiq prodesse bene ui¬
uere: ut detur illi semꝑ bene. ui¬
uere. Nam si cui non semꝑ dat
bene uiuere: quid ꝓdest ei be¬
ne uiuere ad tempus: Igitur ñ
bene uiuere dicendi sunt: qui
finem bene uiuendi uel cecita¬
te nesciunt. uel inflatione. con¬
tempnunt. Non est autẽ. cuiꝙͣ.
fpes uera ee certa semꝑ uiuen¬
di. nisi agnoscat uitam quȩ
in ouile. Sunt enim quidã ho¬
mines qui in suis głantur mo¬
rib & alios post se trahere que¬
runt: non de. xp̃i preceptis
instruentes suos sectatores. sed
suis exemplis uiuere eos suaden¬
tes. De quib alio loco ipsa ueritas
ait. Docentes doctrinas hominũ:
er mandata dei cont Iempnen¬
tes. Hi ꝑ aliam partẽ.  ascen¬
dere querunt. raꝑe & occidere :
non ut pastor saluare atq conser¬
uare: Be talib hic dictum ẽ. Sed
ascenoit aliunde: ille fur est et
latro. Non solum uero tales mueni¬
untur doc̃tores inter eos qui sine
nomine. xp̃i sunt sicut multi phi¬
losophoꝵ qui suam sapientiã bue¬

Expanded text:
unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper bene vivere; nam si cui non datur semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere ad tempus? Igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vivendi, nisi agnoscat vitam quae in ovile. » Sunt enim quidam homines qui in suis gloriantur moribus, et alios post se trahere quaerunt, non de Christi praeceptis instruentes suos sectatores, sed suis exemplis vivere eos suadentes, de quibus alio loco ipsa Veritas ait: Docentes doctrinas hominum , et mandata Dei contemnentes. « Hi per aliam partem ascendere quaerunt, rapere et occidere; non ut pastor, salvare atque conservare. » De talibus hic dictum est: Sed ascendit aliunde, ille fur est, et latro. Non solum vero tales inveniuntur doctores inter eos qui sine nomine Christi sunt, sicut multi philosophorum qui suam sapientiam buc
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. & cũ compleueris hȩc dormi¬
es suꝑ latꝰ tuũ dextrũ scd̃o. & assu¬
mes iniqͥtatẽ. domus uida qͣdragin¬
ta dieb. Biẽ ꝓ anno. diem inquã
ꝓ anno dedi tibi. Ꝙ ad obsidionẽ
iherłm conuertes faciẽ tuam: &
brachiũ tuum erit exertũ: et
cundedi te uincłis. &e ñ te con¬
uertes a latere tuo in latꝰ aliud.
donec cõpleas diȩs obsidioĩs tuȩ.

Expanded text:
dormies super latus tuum dexterum secundo: et assumes iniquitatem domus Juda quadraginta diebus. Diem pro anno, diem, inquam, pro anno dedi tibi. Et ad obsidionem Jerusalem convertes faciem tuam, et brachium tuum erit extentum  Acumdedi te vinculis: et non te convertes a latere tuo in latus aliud, donec compleas dies obsidionis tuae.
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt archam dei: & as¬
portauerunt eam a lapide adu¬
toru in azotum. Tulerunt phi¬
listiym archam dei. ce intulert̃
eam in templũ dagon: & statu¬
erunt eam iuxta dagon. Cumq
surrexissent diluculo a roti al¬
tera die. ecce dagon iacebat pro¬
nus in terra ante archã dñi:
& tulerunt dagon. & restitue.¬
runt eũ in loco suo. Rursumq
mane die altera consurgentes
inuenert̃ dagon iacentẽ. suꝑ
faciẽ suã in t̾ra corã archa dñi.
aput autẽ dagon. Le .u.¬
er duȩ palmȩ manuũ eius:
abscisȩ erant suꝑ limen. Porro
dagon truncus solus remanse¬
ra t in loco suo. Propter hanc
causam: non calcant sacerdotes
dagon & om̃s qui ingrediunt᷑
templum eiꝰ suꝑ limen dagon
in a toto usq in hodiernũ diem.
Agͣuata est autẽ manus dñ suꝑ
atotos &e demolitus ẽ eos: &. ebul¬

Expanded text:
tulerunt arcam Dei, et asportaverunt eam a lapide Adjutorii in Azotum. Tuleruntque Philisthim arcam Dei, et intulerunt eam in templum Dagon, et statuerunt eam juxta Dagon. Cumque surrexissent diluculo Azotii altera die, ecce Dagon jacebat pronus in terra ante arcam Domini, et tulerunt Dagon, et restituerunt eum in loco suo. Rursumque mane die alio consurgentes, invenerunt Dagon jacentem super faciem suam in terra coram arca Domini: caput autem Dagon, et duae palmae manuum ejus abscissae erant super limen: porro Dagon truncus solus remanserat in loco suo. Propter hanc causam non calcant sacerdotes Dagon, et omnes qui ingrediuntur templum ejus, super limen Dagon in Azoto, usque in hodiernum diem. Aggravata est autem manus Domini super Azotios, et demolitus est eos, e
Abbreviated transcription (Latin):
est plaga magna nimis: & ceci¬
derunt de israhel triginta mi¬
lia peditum. & archa dei capta
est. duo quoq filii hely mortui
sunt. ofni & finees. Currens
autẽ uir de beniamin ex acie
uenit in sylo in die illo: scissa
ueste consꝑsus puluere caput.

Expanded text:
est plaga magna nimis, et ceciderunt de Israel triginta millia peditum. Et arca Dei capta est: duo quoque filii Heli mortui sunt, Ophni et Phinees. Currens autem vir de Benjamin ex acie, venit in Silo in die illo scissa veste, et conspersus pulvere caput.
Abbreviated transcription (Latin):
cretiori parte natium a totum
&e fines eius. Le .uiͦ.
sidentes autẽ uiri a doti huius¬
cemodi plagam: dixerunt.
Non maneat archa dei ifrł apud
nos: qm̃ dura est manus eius
& mittentes congregauerunt
omnes satrapas philistinoꝵ ad se:

Expanded text:
cretiori parte natium Azotum, et fines ejus. T. XV. Videntes autem viri Azotii hujuscemodi plagam, dixerunt: Non maneat arca Dei Israel apud nos: quoniam dura est manus ejus Et mittentes congregaverunt omnes satrapas Philistinorum ad se
Abbreviated transcription (Latin):
nunc iauit urbi: ct ulula¬
uit om̃is ciuitas. & audiuit he¬
li sonitũ clamoris: dixitꝙo. Qs
at ille festinauit: & uenit et
annunc iauit heli. Heli autem
erat nonaginta &e oec̃to anno¬
rum: &r ocłi eius caligauerars
& uidere ñ pot̾at. & dixit ad
heli. igo sũ qui ueni de p̃lio:
ce ego qui de acie fugi hodie.
actum filimi: Respondens
autẽ qui nunciabat. fugit inqͥt
isrł coram philistyim. & ruina
magna facta est in popło: insu¬
ꝑ ce duo filii tui mortui sunt.
ofni &e finees. & archa dei capta
est. Sumq ille nominasset archã
dei. cecidit de sella retrorsum.
iuxta ostium: & fractis ceruici¬
b mortuus est. Senex enĩ erat
uir & grandeuus: & ipse uidi¬
cauit isrł quadraginta annis.
urus autem eius lc . iii.¬
uxor finees pregnans erat.ui¬
cinaq partui: &e audito nuncio
qd̾ capta eẽt archa dei. & mortu¬
dolores subiti. lpso autẽ. mom̃to
mortis eius: dixerunt ei qui sta¬
bant circa eam. Ne timeas: qi fili¬
um peꝑisti. Quȩ non respondit

Expanded text:
nuntiavit urbi: et ululavit omnis civitas. Et audivit Heli sonitum clamoris, dixitque: Quis At ille festinavit, et venit, et annuntiavit Heli: Heli autem erat nonaginta, et octo annorum, et oculi ejus caligaverant, et videre non poterat. Et dixit ad Heli: Ego sum quet ego qui de acie fugi hodie est fili mi respondens autem qui nuntiabat fugit inquit Israhel coram Philisthim et ruina magna facta est in populo insuper et duo filii tui mortui sunt Ofni et Finees et arca Dei capta est cumque ille nominasset arcam Dei cecidit de sella retrorsum iuxta ostium et fractis cervicibus mortuus est senex enim erat vir et grandevus et ipse iudicavit Israhel quadraginta annis nurus autem eius uxor Finees praegnans erat vicinaque partui et audito nuntio quod capta esset arca Dei et mortudolores subiti in ipso autem momento mortis eius dixerunt ei quae stabant circa eam ne timeas quia filium peperisti quae non respondit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ corporales delitiȩ cum non
habentur. graue in se desideriũ
accendt̃: cũ uͦ habite edunt᷑. come¬
dentẽ ꝓtinꝰ in fastidiũ ꝑ sacietatẽ
uertunt. At contͣ spiritales deliciȩ
cũ ñ habent᷑ in fastidio st̃. cũ uͦ ha¬
bent in desiderio:. tantoq a comeden¬
te ampliꝰ esuruiñt᷑. qͣnto &e ab esuri¬
ente amplꝰcomedñr. In illis appetitꝰ
placet: ar exꝑgentia displicet: mistis
appetitꝰ uilis ẽ⁊ &e exꝑientia magis
placet. In illis appetitus saturitatem.
saturitas fastidiũ generat: imistis
autẽ appetitꝰ saturitatẽ. saturitas

Expanded text:
quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturit
Abbreviated transcription (Latin):
omẽm popłm qui inuentus est
susis. a maximo usq ad minimũ¬
ce septem dieb iussit conuiuiũ
p̃ꝑari in uestibulo orti & nemo¬
ris. quod regio cultu & manu
consitum erat. Lc.ii.

Expanded text:
omnem populum, qui inventus est Susis, a maximo usque ad minimum, et VII diebus iussit convivium preparari in vestibulo orti et nemoris, quod regio cultu et manu consitum eratet cet.
Abbreviated transcription (Latin):
& illa noluit. at⁊ hoc gxen¬
plo om̃s pͥncipũ coniuges ꝑsa¬
rũ atq medoꝵ paruipendeit
imꝑia maritoꝵ. Unde regis
iusta est inoignatio. Et si tͥ
placet egrediatur edictũ a facie
tua. & scribatur iuxta legem
riri illicitũ est: ut nequaqm̃
uast ⁊ ultra ingrediatur ad
reg̃ D regnum illius altera
quȩ melior est illa accipiat.

Expanded text:
illa noluit atque hoc exemplo omnes principum coniuges Persarum atque Medorum parvipendent imperia maritorum unde regis iusta est indignatio et si tibi placet egrediatur edictum a facie tua et scribatur iuxta legem riri illicitum est, ut nequaquam Vasthi ultra ingrediatur ad regem, sed regnum illius altera, quae melior est illa, accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
nimio furore succensus. inter¬
rogauit sapientes qͥ ex more
faciebat cuncta consilio. scien¬
tium leges ac iura maioꝵ: erait
autem primi & ꝓximi charse¬
na & sechar. & admathar. &
tharsis & mares. & marsana.
& manucha. septem duces ꝑ¬
saꝵ atq medoꝵ. qͥ uidebant
faciem regis. & primi post eum
residere soliti erant. eui sententiȩ
uasthi regina subiaceret. que
assueri regis imꝑiũ qd̃ ꝑ eu¬
nuchos mandauerat facere no¬
luisset. Responditq manuchan.
audiente rege. atq pͥncipib
Non solum regẽ lesit regina
uasthi: sed omnes pͥncipese po¬
płos qui sunt in cunctis pro¬
uintus regis assueri. Le¬
gredietur enim sirmo
ginȩ ad om̃s mulieres. ut

Expanded text:
 interrogavit sapientes qui ex more faciebat cuncta consilio scientium leges ac iura maiorum erant autem primi et proximi Charsena et Sethar et Admatha et Tharsis et Mares et Marsana et Mamucha septem duces Persarum atque Medorum qui videbant faciem regis et primi post eum residere soliti erant cui sententiae Vasthi regina subiaceret quae Asueri regis imperium quod per eunuchos mandaverat facere noluisset responditque Mamuchan audiente rege atque principibus non solum regem laesit regina Vasthi sed omnes principes et populos qui sunt in cunctis provinciis regis Asueri egredietur enim sermo reginae ad
Abbreviated transcription (Latin):
rant aureis pocłis:& alus atq
alus uasis cibi inferebant᷑. Uinũ
quoq ui magnificentia regia
dignũ erat: habundans & p̾ci¬
puum ponebat᷑. Nec erat qui
nolentes cogeret ad bibendũ:
sed sic rex statuerat p̃ponens
mensis singłis de pͥncipibus
suis. ut sumeret unusquisq qd̃
uellet.¬
asthi quoq regina fecit con¬
uiuium feminaꝵ. in pala¬
tio ubi rex assuerus manere
consueuerat. Itaq die septimo
cã rex eẽt hilarior. & post ni¬
miam potationẽ incaluisset
mero: p̃cepit maumã. & ba¬
tata . & arbona. & bagata. &
abgata. & rarath. & cargas.
septem eunuchis qͥ in conspectu
eius ministrabant. ut introdu¬
cerent reginã uasthi coram
rege. posito suꝑ caput eiꝰ diade¬
mate : ce ostenderet cunctis po¬
płis ce pͥncipib illius pulchri¬
tudinẽ. Erat enĩ pulchra ual

Expanded text:
s atque aliis vasis cibi inferebantur vinum quoque ut magnificentia regia dignum erat abundans et praecipuum ponebatur nec erat qui nolentes cogeret ad bibendum sed sic rex statuerat praeponens mensis singulos de principibus suis ut sumeret unusquisque quod velletasthi quoque regina fecit convivium feminarum in palatio ubi rex Asuerus manere consueverat itaque die septimo cum rex esset hilarior et post nimiam potionem incaluisset mero praecepit Mauman et Bazatha et Arbona et Bagatha et Abgatha et Zarath et Charchas septem eunuchis qui in conspectu eius ministrabant ut introducerent reginam Vasthi coram rege posito super caput eius diademate et ostenderet cunctis populis et principibus illius pulchritud
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ meus qͥ est in celis. Beniq
addidit. & ego dico tibi. ẽ anqmͣ
diceret. Quia tu dixisti mͥ tu es
xp̃c filius dei uiui: & ego dico tͥ.
tu es petrus. Symon quipye an¬
tea uocabatur. Hoc autem ei no¬
men ut petrus appellaretur a
dnõ impositum est. & hoc in ea
figura ut significaret eccłiam.
Quia enim xp̃c petra. petrus po¬
płs xpĩanus. Petra enim pͥncipa¬
le nomen est. Ideo petrus a petͣ.
non petra a petro: quomͦ non

Expanded text:
Pater meus qui est in coelis. Deinde addidit: Et ego dico tibi. Tanquam diceret: Quia tu dixisti mihi, Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego dico tibi, Tu es Petrus. Simon quippe antea vocabatur. Hoc autem ei nomen, ut Petrus appellaretur, a Domino impositum est: et hoc in ea figura, ut significaret Ecclesiam. Quia enim Christus petra, Petrus populus christianus. Petra enim principale nomen est. Ideo Petrus a petra, non petra a Petro: quomodo non
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur.
u es inquit petrus: ce super
Phanc petram quam confessus
es suꝑ hanc petram quam cogno¬
iusti. dicens tu es xp̃c filius dei
uiuii. edificabo ȩccliam meam: id
est suꝑ me ipsum filium dei uiui.
edificabo ȩccl̃iam meam. Suꝑ me
edificabo te: non me suꝑ te. Nã
homines: dicebant. Ego quidem
sum pauli. ego autẽ apollo. ego
uero cephe. ipse est petrus: et
alii qui nolebant ȩdificari super
petrum. sed suꝑ petram: ego au
cognouit se eligi . &. xpm̃ con¬
tempni. diuisus est xp̃c inquit.¬

Expanded text:
ocatur. Tu es ergo, inquit, Petrus; et super hanc petram quam confessus es, super hanc petram quam cognovisti, dicens, Tu es Christus Filius Dei vivi, aedificabo Ecclesiam meam : id est, Super me ipsum Filium Dei vivi, aedificabo Ecclesiam meam. Super me aedificabo te, non me super te. CAhomines, dicebant: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae, ipse est Petrus. Et alii qui nolebant aedificari super Petrum, sed super petram, Ego autcognovit se eligi, et Christum contemni: Divisus est, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
ta aliqͥd omnis creatura signa¬
tur homo. Omni gͦ creature
p̃̾dicatur ȩugłium. cum soli ho¬
mini p̃dicatur: quia ille uideli¬
cet docetur. ꝓpter quem in ter¬
ra cuncta creata sunt: & a quo
omĩa ꝑ quandam similitudinẽ
aliena non sunt. Le. ix.
otest om̃is creaturȩ noĩe:
ominis natio gentium desig¬
nari. Ante cenim dictũ fuerat
in uiam gentium ne abieritis.
nunc autem dicitur predicate
omni creature: ut scilicet prius
a uidea apłoꝵ repulsa p̃dicatio.
tunc nobis in adiutorium fieret.
cum hanc illa ad dampnatiõis
suȩ testimonium suꝑba repulissq:¬

Expanded text:
ta aliquid omnis creatura esta aliquid omnis creatura est homo. Omni ergo creaturae praedicatur Evangelium, cum soli homini praedicatur, quia ille videlicet docetur, propter quem in terra cuncta creata sunt, et a quo omnia per quamdam similitudinem aliena non sunt. Potest etiam omnis creaturae nomine, omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis . Nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repuliss
Abbreviated transcription (Latin):
tes in mundum uniuersum: pre¬
dicate eugłium omni creaturȩ.¬
eugłium uel insensatis
reb uel brutis anima¬
lib fuerat p̾dicandum: ut de
eo discipłis dicatur predicate¬
eugłium omnĩ creature: Sed
omnis creaturȩ nomine: signa¬
tur homo.Sunt namq lapides:
s nec uinunt nec sentiunt. St̃
herbȩ & arbusta: uiuunt qui¬
dem sed non sentiunt. lluiunt
dico non ꝑ animam. s ꝑ uiridita¬
tem: qr ce paulus dicit. Insipi¬
ens tu qd̾ seminas non uiufica¬
tur: nisi pͥus mouatur. Nuut
gͦ quod moritur: ut uiuificet᷑.
Lapides itaq st̃: s ñ uiuunt.
rbusta sunt. & uiuunt: s non
sentiunt. bruta uͦ animalia
sunt. uiuunt sentiunt᷑: dis¬
cernunt. Angłi &enim sunt :
uiuunt sentiunt. & discernuit.
Omnis autẽ. creaturȩ: aliquid
habet homo. Habet namq cõ¬
mune ẽẽ cum lapidib. uiuere
cum arborib: sentire cum ani¬
malib. intelligere. cum angłis.
Si gͥ commnune habet aliquid
cum omni creatura homo. iux¬

Expanded text:
um, praedicate Evangelium omni creaturae.elium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine signatur homo. Sunt namque lapides, sed nec vivunt, nec sentiunt. Sunt herbae et arbusta; vivunt quidem, sed non sentiunt. Vivunt dico, non per animam, sed per viriditatem, quia et Paulus dicit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, 1570 nisi prius moriatur . Vivit ergo quod moritur, ut vivificetur. Lapides itaque sunt, sed non vivunt. Arbusta autem sunt, et vivunt, sed non sentiunt. Bruta vero animalia sunt, vivunt, sentiunt, sed non discernunt. Angeli etenim sunt, vivunt, sentiunt, et discernunt. Omnis autem creaturae aliquid habet homo. Habet namque commune esse cum lapidibus, vivere cum arboribus, sentire cum animalibus, intelligere cum angelis. Si ergo commune habet aliquid cum omni creatura homo, jux
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum discipłos ad predicandũ
ueritas mittit: quid aliud in
mundo facit. nisi grana seminis
asꝑgit: & pauca grana mittit
in semine : ut multaꝵ messium
fruges recipiat ex nr̃a fide. Neq¬
ceenim in uniuersum mundum
tanta fidelium messis exurgeror:
si de manu diũ suꝑ rationalem
t̃ram illa electa grana predican¬
tium non uenissent. In natale

Expanded text:
Sed cum discipulos ad praedicandum Veritas mittit, quid aliud in mundo facit, nisi grana seminis spargit? Et pauca grana mittit in semine, ut multarum messium fruges recipiat ex nostra fide. Neque enim in universo mundo tanta fidelium messis exsurgeret, si de manu Domini super rationalem terram illa electa grana praedicantium non venisset. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ne discederent. & post pauca.
llidentib illis eleuatus est: & nu¬
bes suscepit eum ab ocłis eoꝵ.
Notate uerba. signate mysteri
conuescens eleuatus est: comedit
& ascendit: ut uidelicet per ef¬
fectum comestionis ueritas pa¬
tesceret carnis. Marcus uero pͥ
cordis atq infidelitatis duritia
increpasse discipulos memorat.
Qua in re quid confiderandum
est: nisi quod iccirco dominus
tunc discipulos increyauit.
cum corporaliter reliquit: ut
uerba quȩ recedens diceret. in
Scorde audientium artius imp̃s

Expanded text:
derent . Et post pauca: Videntibus illis, elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum . Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est. Comedit, et ascendit, ut videlicet per effectum comestionis veritas patesceret carnis. Marcus vero pricordis atque infidelitatis duritia increpasse discipulos memorat. Qua in re quid considerandum est, nisi quod idcirco Dominus tunc discipulos increpavit, cum eos corporaliter reliquit, ut verba quae recedens diceret in corde audientium