comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait ausͦ. que deus est s hominis sapientia:
uera tam̃: que scd̾m deum ẽ. ac uerus ce p̃cipu¬
us cultus eius est. Sigͦ colat mens hominis dm̃.
cuius ab eo capax facta est. ce cinus cẽ particepᷤ
potest. sapiens ipsa sit: ce ñ sualuce. s summe
illius lucis participatione sapiens fit. Ista gͦ
hominis sapientia etiam di e: uerum ñ ita cłi
est. ut ea sapiens sit ds̃. Non enim participa-¬
tione sui. sapiens ẽ sicut mens participatione
d̾i. Sic etiam dicitur iusticia di. non solum il¬
la qua ipse iustus ẽ. s etiam illa quamdat
homni cum iustificat impium.

Expanded text:
pio, quae Deus est; sed hominis sapientia, verumtamen quae secundum Deum est, ac verus et praecipuus cultus ejus est. Si ergo colat mens hominis Deum cujus ab eo capax facta est, et cujus esse particeps potest, sapiens ita fit, et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens fit. Ista ergo hominis sapientia etiam Dei est; verum non ita Dei est, ut ea sapiens sit Deus. Non enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sic etiam dicitur justitia Dei non solum illa qua ipse justus est, sed etiam illa quam dat homini cum justificat impium.
Abbreviated transcription (Latin):
ominem autem ita formatum tulit d̃s ut
aꝑte moyses insinuat. qd̃ homo creatus extra pa¬
radysum. post modum in paradiso sit positus:
qd̃ ideo factum dicitur quia ñ erat ineo ꝑman¬
surus: uł ut nonnature. s gr̃e hoc assignaretur.¬

Expanded text:
ominem autem ita formatum tulit Deus, uaperte Moyses insinuat quod homo extra paradisum creatus postmodum in paradiso sit positus. Quod ideo factum dicitur quia non erat in eo permansurus; vel ut non naturae, sed gratiae hoc assignaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
em̃dauit: iusticia ẽ aꝑta. Si uͦ reqͥrit᷑
ẽ. uł iusticia occulta. Hidet᷑ etiã ds
bis in id ipsum uidicare. & duplex tri¬
bulatio consurg̾ẽ: qd̾ scͥptura negat. S
ad hoc pot̾ dici: quod neq duplex tri¬
bulatio consurgit. neq iudicat ds bis
inidipsum. hoc enim fieret: si pꝰt condi¬
gnam satisfactionẽ & sufficientẽ penã
itm̃ puniret. S ñ satis fec̃ digne ce
sufficienter: qui ñ ꝑseuerauit. Debuit
enĩ iugem peccati hab̃e memoriã. ñ ad
faciendũ s ad cauendum: debuit ñ
obliuisci om̃s retͥbutiones di q̃ tot sunt.
qͣt st̃ pecioꝵ remissiones. Cot gͦ debuit¬
cogitare bonadi. quot mala sua:ac
ꝓ illis usq infinem grãs agere. S qͥa
ingratus ad uomitum sicut canis redut.
ante acta bona mortificauit. & peccatũ
dimissum reuocauit: ut cui humiliato
ds ante peccatũ dimiserat. eid̃e post
elato & ingrato imputet.
alioꝵ sentñtia.

Expanded text:
emendavit, justitia est aperta. Si vero requiritur emendavit, justitia est aperta. Si vero requiritur ustitia occulta. Videtur etiam Deus bis in idipsum judicare, et duplex tribulatio consurgere; quod Scriptura negat. Sed ad hoc potest dici quod neque duplex tribulatio consurgit, neque judicat Deus bis in idipsum. Hoc enim fieret si post condignam satisfactionem et sufficientem poenam iterum puniret; sed non satisfecit digne et sufficienter, qui non perseveravit. Debuit enim jugem peccati habere memoriam, non ad faciendum, sed ad cavendum. Debuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sunt peccatorum remissiones. Tot ergo debuitcogitare dona Dei quot mala sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et ingrato imputet. 2. Aliorum sententia.
Abbreviated transcription (Latin):
postea. Nam si ñ dimiseritis reuocabote:
& quicquid dimiseram. replicabotibi.
Item. qui diuini beneficii oblitus suas
uult ũdicare inurias ñ solum defuturiᷤ
peccĩs ueniam ñ merebitur: s etiã p̾tĩta
que iamsͥ dimissa credebat. ad uindic¬
tam replicabuntur. Item beda. Rẽuer
tar indomum meam: &ec̃. Tim̃dus est
ũsiculus iste ñ exponendus: nec culpa
qmͣ in nobis extinctam credebamus. ꝑ
incuriam nos uacantes opprimat. Itẽ.
Ouenicumq enim post baptisma. siue
prauitas heretica. seu mundana cupi¬
ditas arripuerit: mox omnium ꝓster¬
dimissa peccã ubi frat̾na caritas ñ ẽ.
aptissime dominus in euangłio docet
in illo seruo: aquo dominus dimissum
debitum petiit. eo quod ille conseruo
suo debitum nollet dimittere. his auc-¬
toritatib innituntur. qui dicunt pecc̃a
opponitur. Siquis ꝓ peccato de quo
penituit & indulgentiam accepit
iterum punitur: non uidetur iustũ.
si punitur ꝓ eoquod peccauit. & non

Expanded text:
postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non meretur, sed etiam praeterita quae sibi dimissa credebat, ad vindictam replicabtar in domum meam, etc.: Timendus est ille versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. Item: Quaecumque enim post Baptisma sive pravitas haeretica, seu cupiditas mundana arripuerit, mox omnium prosterdimissa peccata, ubi fraterna charitas non est, apertissime Dominus in evangelio docet in illo servo, a quo Dominus dimissum debisuo debitum nollet dimittere. His auctoritatibus innituntur qui dicunt peccataopponitur: Si quis pro peccato de quo poenituit, et indulgentiam accepit, iterum punitur, non videtur justum. Si punitur pro eo quod peccavit et non
Abbreviated transcription (Latin):
etiam qui aliquando in crim̃ relapsurꝰ
ẽ: Queritur si post cordis contritionem
confiteri contempserit. uł inpeccatum
idem uł simile recidit. anpecc̃a dimissa
redeant: cuius questionis solutio obseu¬
ra ẽ. & ꝑplexa: alus asserentib alus e
contra negantib. pecca semel dimissa
ultiꝰ replicari ad penam. Ouiuͦ dicunt
peccata dimissa redire: subditi̾sȩmunũt
dimittit dimissa. Si enim in his contẽptꝰ
fuĩt: sine dubio reuocabit sententiam.
ꝑquam miscdiam ded̾at. Sic in euanglio
de seruo nequam legitur: qui inconser¬
uum suũ impius dep̃hensus ẽ It̃ rabanꝰ.
N equa filium tradit ds cortoribus.
quoadusq redderet uniũsum debitũ
quia ñ solum pecc̃a que post baptismũ
egit. reputabuntur ei ad penam. Sed
etiam peccata originalia. que ei in baptis¬
mo sc̃ dimissa. Item ore. ex dictis euan¬
głicis constat. quia si ñ ex corde dimit¬
timus quod innos delinquitur: ce
hoc rursum exigitur. quod iam nobis
ꝑ penitentiam dimissum fuisse gaude

Expanded text:
etiam qui aliquando in crimen relapsus est, quaeritur si post cordis contritionem confiteri contempserit, vel in peccatum idem vel simile ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam. Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt tit dimissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiam per quam misericordiam dederat; sicut in Evangelio de servo nequam legitur, qui in conservum suum impius deprehensus est. Item Rabanus: Nequam servum tradidit Deus tortoribus, quoadusque redderet universum debitum; quia non solum peccata quae post Baptismum homo egit, reputabuntur ei ad poenam, sed etiam originalia quae in Baptismo sunt ei dimissa. Item Gregor.: Ex dictis evangelicis constat quia si ex toto corde non dimittimus quod in nos delinquitur, et hoc rursum exigitur quod jam nobis per poenitentiam dimissum fuisse gaudeb
Abbreviated transcription (Latin):
or̃poralis utiq crea Capitłm:
tura partibus constat ita ut sit ibi
aua pars maior. alia pars minor. et maiꝰ
sit totum. quam pars quelibet: et in uno qͦq
corꝑe alud est magnitudo. aliud ẽ. color. a

Expanded text:
orporalis utique creatura ex partibus constat, ita ut sit ibi aliqua pars minor, or; et majus sit totum, quam pars quaelibet; et in unoquoque corpore, aliud est magnitudo, aliud color a
Abbreviated transcription (Latin):
nullo alio peccato factum est. Maiorengͦ effec¬
tum maui habuit uiud peccatił quã aliquod
aliui. Responsio contra illos ubi alia peccata¬

Expanded text:
nullo alio peccato factum est. Majorem ergo effectum mali habuit illud peccatum, quam aliquod aliud. 7. Responsio contra illos, ubi alia peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum est tam̃ quedam sic ẽẽ pecca¬
Ita: ut sint etiam pene peccatoꝵ. Unde
cidit ignis & ñuidert̃ solem: ait. Ignis suꝑbie
& concupiscentie & ire intelligit᷑. Istas penas
pauci uident. ideo eas maxime commemorat
que peccata sunt &e pene peccati. Item. Inter
primum enim peccatũ apostasie. & ultimã
penam ignis et̃ni. media que st̃ & peccata
sunt & pene peccati. Gregorius quoq suꝑe¬
rechielem ait. Contempnenti qui ñ uult pe¬
nitere. ponit d̃s offendiculum. ubi scilicet
grauius impingat. Peccatum enim qd̃ ꝑ pe¬
nitentiam citiꝰ ñ delet᷑ aut pecc̃m ẽ ce causa
peccati. aut peccatũ & pena peccati: aut pec¬
catũ sumul. & causa. & pena peccati. Unde moy

Expanded text:
ciendum est tamen quaedam sic esse peccata, ut sint etiam poenae peccatorum. Unde cidit ignis, et non viderunt solem, ait: Ignis superbiae et concupiscentiae et irae intelligitur. Istas poenas pauci vident; ideo eas maxime commemorat quae peccata sunt, et poena peccati. Inter primum enim peccatum apostasiae et ultimam poenam ignis aeterni, media quae sunt, et peccata sunt, et poena peccati. Gregor. quoque supezech. ait: Contemnenti qui non vult poenitere ponit Deus offendiculum, ut scilicet gravius impingat. Peccatum enim quod per poenitentiam citius non deletur, aut peccatum est et causa peccati; aut peccatum et poena peccati, aut peccatum simul et cau
Abbreviated transcription (Latin):
se habuit uitium qd̃ in aliis ẽ causa peccati.
nec ineo peccauit. Id̾oq uere dicitur ũbicaro.
ñ fuisse in xp̃o obligata peccati
.Quiddam ui¬
det᷑ adũsari illi sententie qua dictũ ẽ carnẽ xp̃i

Expanded text:
se habuit vitium, quod in aliis est causa peccati, se habuit vitium, quod in aliis est causa peccati, nec in eo peccavit. Ideoque vere dicitur Verbi caro non fuisse in Christo obligata peccato. 5. Quidam videntur adversari illi sententiae qua dictum est carnem Chri
Abbreviated transcription (Latin):
mitiam nr̃e masse recte assumpsisse
dicitur xp̃c: quia ñ carnem peccati s simili¬
tudinem carnis peccati accepit. Misit enim
d̾s filiũ suũ ut ait apłs. insimilitudinẽ car¬
nis peccati. Assumpsit enimũbum carn̾e pec¬
catrici similem in pena & ñ inculpa: & id̃o ñ
sola illiuis ñ est peccati caro: qͥa ñ eum mat̾ con¬
cupiscentia. s grã concepit: habet tam̃ simili¬
tudinem carnis peccati. ꝑ passibilitatẽ e mor¬
talitatem: quia esuriit. sitiit. & huiusmodiz
licet gͦ eadem caro sit que ce nr̃a. ñ tam̃ ita
facta ẽ mutõ sicut nr̃a. Est enĩ sc̃ificatam
utero. & nata sine pecc̃o: & nec ipse in illa umqͣ
peccauit. Iñ penagͦ similis ẽ nr̃e. ñ in qualita¬
te peccati. quia pollutionem que ex concupis¬
centie motu concepta est. omnino ñ habuit.
nec ex carnali delectatione nata ẽ. Uenit gͦ ad
corpus immaculatum. qd̃ p̃t libidinis con¬
cupiscentiam fuit conceptum: nec illud in

Expanded text:
mitiam nostrae massae recte assumpsisse dicitur Christus, quia non carnem peccati, sed similitudinem carnis peccati accepit. Misit enim Deus Filium suum, ut ait Apostolus, in similitudinem carnis peccati . Assumpsit enim Verbum carnem peccatrici similem in poena, et non in culpa; et ideo non pesola illius non est caro peccati, quia non eum mater concupiscentia, sed gratia concepit. » Habet tamen similitudinem carnis peccati per passibilitatem et mortalitatem, quia esurivit, sitivit, et hujusmodi. Licet ergo eadem caro sit, quae et nostra, non tamen ita facta est in utero sicut nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato; nec ipse in illa unquam peccavit. In poena ergo similis nostrae est, non qualitate peccati; quia pollutionem quae ex concupiscentiae motu concepta est, omnino non habuit, nec ex carnali delectatione nata est. Venit ergo ad corpus immaculatum, quod praeter libidinis concupiscentiam fuit conceptum; nec illud in
Abbreviated transcription (Latin):
deoq in his contrariis que mala & bona uocan-¬
tur ula diaicticoum tegila defcit quadi.
cunt nulli rei duo simul ineẽ contraria.
Nullus enimpotus aut cibus simulẽ dul¬
reppitur contrariis. ut in unare simulet̃ nor
possint. Cum autem bona ce mala nullus
ambi ĩ ei gat eẽ contraria. ñ solum simuleẽ
possunt. s mala omnino sine bonis. &e nisi in
bonis ẽẽ non possunt. Et hec duo contraria
ꝓrsus nec malum ẽẽ potuisset. Quia ñ mͦ ubi
consisteret . s unde oriretur corruptio ñ habe¬
aliud corruptio. quam boni ext̾minatio. Ex
bonis gͥ mala orta sunt. & nisun bonis sunt.
nec fuit prorsus unde oriretur ullamali na¬
tura. nisi ex angłi &e hominis natura bona.
Inde primitꝰ orta ẽ uoluntas mala. E pilog
facit: ad alia transiturus.

Expanded text:
contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua cunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut cibus simul dulreperitur contrariis, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt. Et haec duo contraria set malum, prorsus nec malum esse potuisset: quia non modo ubi consisteret, sed unde oriretur corruptio non habealiud corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia transituru
Abbreviated transcription (Latin):
erant. et idem sentiebant unum ẽẽ dicuntur:
cum dicitur. qui plantat et qui rigat unũ st
Cum uͦ additur quid unum: pot̃ aliquid sig
nficari ex plurib unum factum. quamuis
iũsis natura. sicut anima et corpus non
possunt diciunum utiq Quid enim tamdi¬
ũsum. nisi addatur uł subintelligatur quid
unum sunt s addidit sp̃c. Diũsi sunt enim
natura. sp̃c hominis et sp̃c di. s in herendo.
fit sp̃c hominis. unus sp̃c cum deo: quia par¬
tceps fit ueritatis et beatitudinis uluis. Si
gͦ de his que diu̾se substantie sunt recte d̃r.
quod sint unus sp̃c: quantomagis qui unius
sube sunt. recte dicuntur unus ds eẽ: Patergͦ
et filius unum sunt Utiq scđm unitatẽ
substantie: & unus ds. In quo De heresi

Expanded text:
erant et idem sentiebant, unum esse dicuntur cum dicitur: Et qui plantat et qui rigat unum sunt. Cum vero additur quid unum, potest significari aliquid ex pluribus unum factum, quamvis diversa natura; sicut anima et corpus non possunt utique dici unum quid enim tam diversum? nisi addatur vel sub intelligatur quid unum sunt, sed addit Spiritus. Diversi sunt enim natura spiritus hominis et Spiritus Dei; sed inhaerendo fit spiritus hominis unus spiritus cum Deo, quia particeps fit veritatis et beatitudinis illius. Si ergo de his quae diversae substantiae sunt, recte dicitur quod sint unus spiritus, quanto magis qui unius substantiae sunt, recte dicuntur unus Deus esse? Pater ergo et Filius unum sunt utique secundum unitatem essentiae, et unus Deus, in quo et Ari
Abbreviated transcription (Latin):
centiũ dinꝰe ñ qͦꝵda cognoscentiũ dm̃ Illi enĩ
ad templum dei ñ ꝑtinent: qui cognosc̃n¬
tes dm̃. non sic̃ din głificant. Ad templũ
dĩ ꝑtinent paruuli scĩficati sacram̃to xp̃i
se nec habere: isti potuerunt hab̃e anteqmͣ¬

Expanded text:
et non quorumdam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant; et ad templum Dei pertinent parvuli sanctificati sacramento Chrise, nec habere, isti potuerunt habere antequ
Abbreviated transcription (Latin):
Iribus scõrum testimoniis indubitant̃
monstratur. quod potestas mali adeo ẽ aqͦ
est omnis potestas. Ait enimapłs. Non est
tantum. s & mali. intelligi opportet: Cum pi
tatem. nisi datum eẽt tibi desuꝑ. Malitia
nempe hominum ut ait auoꝰ. cupiditatẽ no¬
cendi ꝑse habet: potestatem autem suue non
dat. ñ habet. Iõoq diabolꝰ añꝗͣ aliqͥd tolleret
iob. dicebat domino. mitte manumtuã. idest
dapotestatem: quia etiam nocentium potes-
tas non ẽ nisi adeo:sicut sapientia ait. P me
re ypocritamꝓpt̃ ꝑu̾sitatem populi. Et de
mea. Nõcendi enim uoluntas. potest eẽ ab ho¬
minis animo: potestas autem. non est nisi
adeo: &e hoc abdita aptaq iusticia. Namꝑ
potestaiem diabolo datam: iustos d̃s facit
sũos. De hoc eciamsꝵ. inmoralib ait Tumo¬
ris elatio. non potestatis ordo in crimine est.
Potentiam ds tribuit: elationem uͦ potentiȩ
mautia nr̃e m̃tis inuenit. Touamus gͦ qd̾ de
nr̃o ẽ: quia non potentia iusta s actio praua

Expanded text:
ribus sanctorum testimoniis indubitanter monstratur quod potestas mali a Deo est, a quo est omnis potestas. Ait enim Apostolus, Rotantum, sed et mali intelligi oportet, cum Pilres in me potestatem, nisi datum esset tibi desuper. Malitia nempe hominum, ut ait August., cupiditatem nocendi per se habet; potestatem si ille non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, dicebat Domino: Mitte manum tuam , id est da potestatas non est nisi a Deo; sicut Sapientia ait, Prov.re hypocritam propter peccata populi. Et de mea. Nocendi enim voluntas potest esse ab homine, potestas autem non est nisi a Deo, et hoc abdita aptaque justitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Tollamus ergo quod de nostro est, quia non potentia justa, sed actio prava
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c sit ad optiuus fuius scđd̃m qd̃ homo si¬
ue aliomodo:. respondemus xp̃m ñ eẽ ad opruũ
filium aliquomodo. s tantum naturasẽ: quia na-¬
tura filius est. ñ adoptionis grã. Non autẽ sic d̃r
scilicet habens naturam. qmͣ ille qui genuit.
Adoptiuus autem filius ñ est. quia ñ prius fuit.
ae postmodum adoptatus ẽ infuiũ: sic̃ nos dicim᷑
adoptatiui filii quia cum natifuerimus filii
ire ꝑ grãm facti sumus filii ddĩ. xp̃c uͦ numqͣmͣ

Expanded text:
d homo, sive alio modo, respondemus Christum non esse adoptivum filium aliquo modo, sed tantum naturalem; quia natura Filius Dei est, non adoptionis gratia. Non autem sic dicitur scilicet, habens naturam quam ille qui genuit. Adoptatus autem filius non est, quia prius non fuit, et postmodum adoptatus est in Filium; sicut nos dicimur adoptivi filii, quia, cum nati fuerimus irae filii, per gratiam facti sumus filii Dei . Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ad salutẽ. s etiam cetĩs adexemplum:
ut si peccatum eius ñ modo ingraui eiꝰ
malo. s etiam in tanto scandalo alioꝵ
ẽ atq hoc expedire utilitati eccłie uidet᷑
antistite. in noticiam multoꝵ uł totius¬
plebis agere penitentiã ñ recuset ne le¬
tali plage. ꝑ pudorẽ addat tumorem. Cũ
tanta est plaga peccati et impetus mor¬
bi. ut medicam̃ta corꝑis &e sanguinis
domini deserenda sint: auctoritate an¬
tistitis debet se quis remouere ab al¬
diuine uoluntatis p̾sidiis ordinatis.
ut indulgentiam d̃i nisi supplicationib
sac̃dotum nequeant obtinere. xp̃c enĩ
hanc p̃positis eccłie tradidit potestatẽ
ut confitentib penitentie satisfactionẽ
darent.: & eosdem salubri satisfactione
purgatos ad communionẽ sacram̃toꝵ
ꝑ ianuam reconciliationis admittereñt.
sentet uitã suam dõ. ꝑ sacerdotem. P re¬
ueniat iudicium di: ꝑ confessionẽ. Pre¬
cipit enim dominus mundandis. ut
ostenderent ora sacerdotib: docens

Expanded text:
am salutem, sed etiam caeteris ad exemplum: ut si peccatum ejus non solum in gravi ei est malo, sed etiam in tanto scandalo aliorum est, atque hoc expedire utilitati Ecclesiae videtur antistiti, in notitiam multoruplebis agere poenitentiam non recuset, ne lethali plagae per pudorem addat tumorem. Cum tanta est plaga peccati et impetus morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini differenda sint, auctoritate antistitis, debet se quisque removere ab aldivinae voluntatis praesidiis ordinatis, ut indulgentiam Dei nisi supplicationibus sacerdotum nequeant obtinere. Christus enim hanc praepositis Ecclesiae tradidit potestatem, ut confitentibus poenitentiae satisfactionem darent, et eosdem salubri satisfactione purgatos, ad communionem sacramentorum per januam reconciliationis admitterent. Iaesentet vitam suam Deo per sacerdotem, praeveniat judicium Dei per confessionem. Praecepit enim Doostenderent ora sacerdotibus : docen
Abbreviated transcription (Latin):
olet hic queri. cum homo Cap̃.c.uii.¬
primus mortale &e non mortale corpus
habu̾it. utrum ex conditione nature ipsius
corꝑis habu̾it utrumq an alterum bñficiũ
eẽt gr̃e. scilicet immortalitas. idest posse non
erat ei ex lignouite .s. exdo ex gratie dono.
talis: quod erat ei de ligno uite. ñ de condi-¬
tione nature. Mortalis erat conditione corpiꝰ
animalis:. immortalis. bñficio conditoris.
Non enim immortale erat. qd̾ omnino mori
non posset: qd̾ non erit nisi cũ fuerit spũale
Aꝑte dicit quod non ex natura. s ex ligno ui¬
te habebat posse non mori

Expanded text:
olet hic quaeri, cum homo primus mortale et immortale corpus habuerit, utrum ex conditione naturae ipsius corporis habuerit utrumque; an alterum beneficium esset gratiae, scilicet, immortalitas, id est, posse non erat ei ex ligno vitae, stalis, quod erat ei de ligno vitae, non conditione naturae. Mortalis erat de conditione corporis animalis, immortalis beneficio Conditoris. Non enim immortale erat quod omnino mori non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat posse non mori
Abbreviated transcription (Latin):
abiuis ser̃im es sp̃m scim. quomodo gͥ accipi¬
cnaum est hoe ꝑ utauerunt quid̃a heretda
quod pat uelit auctor et artifex filio ae sp̃u
si in retum oꝑatione quasi instrum̃to utetꝰ
Ex pdictis ubis ertandi occasionẽ sumentes:
quod uelut blasphemium at sane docteire
qbais ura abicit pra fides. Non est itaq intel¬
litendum ieo scpturam frequent̃ commeino¬
rare patiem oꝑati infiuo uł ꝑfiltum. tamqm
filius non posset facere. si ei ñ porrexisset pat
dexteram: uł tamquam auquod instrum̃tũ
fuerit patris oꝑantis. s potius illis uerbis
patrem intelligi uoluit cum filio ce spũscõ¬

Expanded text:
bum suum et Spiritum sanctum. Quomodo ergo hoc accipiendum est? Putaverunt quidam haeretici quod Pater, velut auctor et artifex, Filio et Spiritu sancto in rerum operatione, quasi instrumento, uteretur; ex praedictis verbis errandi occasionem sumentes, quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. Non est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem operari in Filio vel per Filium, tanquam Filius non posset facere, si ei non porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis, sed potius illis verbis Patrem intelligi voluit cum Filio et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
gula omnibus. Alioquin non se inuicem
caperent. Sese autem inuicem capunt. Ca¬
piuntur enim ce a singulis singula. ce asin¬
hic osten gulis omnia. Mẽmini enim¬
dit quomͦ me habere memoriam. & intel¬

Expanded text:
gula omnibus; alioquin non se invicem caperent; se autem invicem capiunt. Capiuntur enim et a singulis singula, et a singulis omnia. Memini enim me habere memoriam, et intel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lamos ã dicitur fecisse. tamquam iplefact
nonposset si sicut pat dicit᷑ iudicare ꝑ filu.
qui a iudicem genuit. sic etiam dicrtar opa
euusi lu. quia cum constat opifieem geni¬
isso. Sienim causa eius pat̃ est sałm quod
pat est muito amplus eorum causa est que
ꝑ fulium facta sunt. Hec de oꝑe prime diei dic¬

Expanded text:
r eum Pater dicitur fecisse, tanquam ipse facere non posset, sed sicut dicitur Pater judicare per Filium, quia judicem genuit, sic etiam dicitur operari per Filium, quia eum constat opificem genuisse. Pater est, multo amplius eorum causa est quae per Filium facta sunt. Haec de opere primae diei dic
Abbreviated transcription (Latin):
gradus & illos qui. uui. nulla in sensu existit
diu̾sitas: quãuis innumero graduũ uarie¬
tas uideat᷑. Ultima enĩ gn̾atio. si a fr̃ibus
sumat initiũ numerandi : uͣi. inueniunt᷑.
Quare sex gradus computantur. Cap̃. ccxxiii.¬
uare uͦ sex gradus computet ysidor:
dũ se paulatim ꝓpaginum ordinib diri-¬
mens usq adultimũ gradũ ꝓtraxĩt. & ꝓp̃ĩ¬
quitas eẽ desierit: tt̃ pͥmum lex in matͥmonii
uinculũ eã recipiet: & quodammodo incipi¬
et reuocare fugientẽ. Id̃o autem usq ad
sextũ gñis gradum consanguinitas con¬
stituta ẽ: ut sic̃ sex etatib mundi gn̾atio. &
hominis statꝰ finit᷑. ita & ꝓpinquitas gn̾̃is

Expanded text:
gradus, nulla in sensu existit diversitas, quamvis in numero graduum varietas videatur. Ultima enim generatio si a fratribus sumat initium numerandi, septima invenitur. 3. Quare sex gradus computantur. Quare vero sex gradus computet Isidorusdum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum protraxerit, et propinquitas esse desierit, tunc primum lex in matrimonii vinculum eam recipiet, et quodammodo incipiet revocare fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio et hominis status finitur, ita propinquita
Abbreviated transcription (Latin):
se truncꝰ Illis seorsum se iunctis: ex radice illiꝰ
trunci. egrediunt᷑ isti ramusculi. Nepos. &¬
neptis: pͥmus. ꝓnepos & ꝓneptis: Scd̃s: ab¬
nepos & abneptis: t̃cius. atnepos & atnepts:
quartus: trinepos & trineptis: quintus. tri
nepotis nepos. & trineptis neptis: uiꝰ. at¬
tende qd sex gradꝰ tm̃ ponit ysidorꝰ. quia
truncum int̾ gradꝰ ñ computat. alii uͦ qui
nationis. Alii enim patrẽ in pͥmo gradu:. filioᷤ
in scd̃o ponunt. Alii pͥmum gradũ filios ap¬
pellant: negantes gradũ cognationis int̾
patrẽ & filium eẽ: cum una caro sint pat̾ &¬
filius. Auctoritates gͦ que consanguinita¬
ad .ui. gradum ꝑhibent. pͥmũ gradũ filios
appeliant: atq ita fit ut eedem ꝑsone scd̃¬

Expanded text:
se truncus; illis seorsum sejunctis ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi: nepos, neptis: primus; pronepos, proneptis: secundus; abnepos, abneptis: tertius; atnepos, atneptis: quartus; trinepos, nepotis nepos et trineptis neptis, sextus. Attende quod sex gradus tantum ponit Isidorus, quia truncum inter gradus non computat. Alii vero qusanguinitatis. Alii enim patrem in primo gradu, filios in secundo ponunt; alii primum gradum filios appellant, negantes gradum cognationis in patrem et filium esse, cum una caro sint pater et filius. Auctoritates ergo quae consanguinitaad sextum gradum prohibent, primum gradum filios appellant. Atq
Abbreviated transcription (Latin):
tionem cordis ex quo penitens uotum
habuit confitendi: quid postea dimuta¬
tur asacerdote. Nideo enim quo uinculo
eum ligat. scił. temꝑalis pene: s ñ aquo
tudinem quippe cordis. anima rei macu-¬
lam habet. & fetorem peccati: atq eterne
uitionis uinculo ligata existit. Si uͦ ante
seipsum sine ministio sacerdotis. & debi¬
tum ominino telaxat. & animam interius
purgat a contagio & fetore peccati: qͥdi¬
gitur mundat. quid dimittit sacerdas:¬

Expanded text:
tionem, ex quo poenitens habuit voluntatem confitendi, quid postea dimittitur a sacerdote? Video enim quo vinculo eum ligat, scilicet temporali poena, sed non a quo tudinem enim cordis, anima rei maculam habet, et fetorem peccati, et aeternae ultionis vinculo ligata existit. Si vero ant, Deus per seipsum sine ministerio sacerdotis, et debitum omnino relaxat, et animam interius purgat a contagio, et fetore peccati, quid igitur mundat, quid dimittit sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
otest etiam queri ab eisdẽ sap̃. cex¬
cum peccatum sit. ut supradictum ẽ pri¬
uatio uł corruptio boni. & omnis actus malꝰ
sit peccatum. utrum sit priuatio uł corrupti¬
o boni. inquantum peccatum ẽ. uł ñ. Sienim
inquantum peccatum est. corruptio boni est.
cum corruptio uł priuatioboni pena sit ho-¬
mini: inquantũ gͥ peccatũ est pena ẽ. quod
si est tunc inquantum peccatum ẽ bonũ esse
uidet᷑. & adeo eẽ. Si autem non inquantum
peccatum est. corruptio ẽ. Querit᷑ gͦ scd̾m qͥd
corruptio sit. Si enim corruptio est. & ñ inqͣntũ
peccatum est. cum non sit insibonum precer¬
quam in eo qd̃ peccatum ẽ ergo inquantũ
bonum ẽ. corruptio uł pͥuatio boni est. Ad¬

Expanded text:
otest etiam quaeri ab eisdem, cum peccatum sit, ut supra dictum est, privatio vel corruptio boni, et omnis actus malus sit peccatum; utrum sit privatio vel corruptio boni in quantum peccatum est; vel non. Si enim in quantum peccatum est, corruptio boni est, cum corruptio vel privatio boni poena sit homini; in quantum ergo peccatum est, poena est. Quod si est, tunc in quantum peccatum est, bonum esse videtur, et a Deo esse. Si autem non in quantum peccatum est, corruptio est, quaeritur ergo secundum quid corruptio sit. Si enim corruptio est, et non in quantum peccatum est, cum non sit bonum, praeterquam in eo quod peccatum est; ergo in quantum bonum est, corruptio vel privatio boni est.
Abbreviated transcription (Latin):
Icreduntur que ñ uidentur: quod tam̃ non
de omnib que ñ iudentur accipiendum est.
s de his tantum que credere ut ait ausꝰ. adre¬
ligionem ꝑtinet. Multa enim st̃ que si xp̃ianꝰ
ignoret nichil metuendum est.: quia ñ id̃o a
religione deuiat

Expanded text:
ntur quae non videntur. Quod tamen non de omnibus quae non videntur accipiendum est, sed de his tantum quae credere, ut ait August., ad religionem pertinent. Multa enim sunt quae si Christianus ignoret, nihil metuendum est, quia non ideo a religione deviat
Abbreviated transcription (Latin):
nuo sunt beati. Continuo autẽ sunt miseri qui
uł ñ habent quod uolunt. uł id hñt
quod ñ recte uolunt. Beatꝰ gͥ ñ ẽ nisi qui ce
beate uunt: qui uiuit ut uult. nec male a liqͥd
uult. Gũ gͥ exhis duob constet beata uita licet
inmalis sit aliquis bonus. ñ tam̃ nͥfinitis om̃ib
malis. ẽ beatus. Cum uero ex hac uita qui in
his miseriis fidelis & bonus ẽ uenerit adbea
tam. t̃c̃ erit uere quod ñc nullo modo ẽẽ pot̾̃:
ut sic homo uiuat quomͦ uult. Hon em̃ ibi
uolet male uiuere: aut uolet auquid qd̃ deerit
aut deerit quod uoluerit. quicquid amabit᷑
aderit: nec desiderabitur qd̃ ñ aderit. Omne
qd̃ ibi erit. bonum erit: & summꝰ d̃s summũ
bonum erit: & quod ẽ omnino beatissimum
ita semꝑ fire certum erit. Beatos autẽ se uelle¬
eẽ: omnium hominum ẽ. Peatos eẽ se uelle
om̃s in corde suo uident: nec tam̃ omnium
ẽ fides: qua ad beatitudinẽ ꝑuenitur. Siqͥd¬

Expanded text:
nuo sint beati. Continuo autem miseri sunt, qui nuo sint beati. Continuo autem miseri sunt, qui vel non habent quod volunt, vel id habent quod non recte volunt. Beatus ergo non est nisi qui et beate vivit, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Cum ergo ex his duobus constet beata vita, licet in malis sit aliquis bonus, non tamen nisi finitis omnibus malis est beatus. Cum ergo ex hac vita, qui in his miseriis fidelis et bonus est, venerit ad beatam vitam, tunc erit vere quod nunc nullo modo esse potest, ut sic homo vivat quomodo vult. Non enim ibi volet male vivere, aut volet aliquid quod deerit, aut deerit aliquid quod voluerit. Quidquid amabitur aderit, nec desiderabitur quod non aderit. Et omne quod ibi erit, bonum erit, et summus Deus summum bonum erit: et quod est omnino beatissimum, ita semper fore certum erit. Beatos autem esse se velle, omnium hominum est. Beatos se esse velle, omnes in corde suo vident, nec tamen omnium est fides, qua ad beatitudinem pervenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
beate uiuere uult: Himis quidẽ iudetur¬
hoc absurdum. Tale ẽ enim. ac si dicamus:
qui ñ uult beate iuiuere. beate uult uiuere.
Istam repugnantiam quis audiat: quis fe¬
ratt&e. tam̃ ad hanc contrudit necessitas. S &
uolunt uiuere. quomodo solum uiuit᷑ beate.
An illud abhis angustus nos potĩt exuere.
delectat: S id quidem falsum ẽ Uelle enĩ
qd ñ deceat. est eẽ miserrimũ: nec tã miserum
ẽ ñ adipisci quod uelit. quam uelle adipis
ci quod ñ oportet. Quis ita sit cecus. ut
dicat aliquem idõ beatum quia ui uit
ut uult. cum ꝓfecto ꝙ si miser eẽt. minus tam̃
eẽt. si nichil eorum que pper̃a uoluisset hab̾e
potuisset: Mala enim uoluntate uł sola. qͥsq
appetant: nec quisquam pot̾ amare quod om̃i¬
no quid uł quale sit nescit. nec pot̾ nescire qͥd sit.
quod se uelle scit. sequitur ut om̃s beat̾a uitã
sciant. Om̃s autẽ beati habent qd̾ uolunt:
quamuis ñ om̃s qui hñt quod uolunt conti¬

Expanded text:
beate vivere vult? Nimis quidem hoc videtur absurdum. Tale enim est ac si dicamus: Qui non vult beate vivere, vult beate vivere. Istam repugnantiam quis audiat? quis ferat? et tamen ad hanc contrudit necessitas, si et volunt sic vivere quomodo solum vivitur beate. An illud ab his angustiis poterit nos eruere, delectat? Sed id quidem falsum est. Velle enim quod non deceat, est esse miserrimum. Nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat. Quis ita caecus sit, ut dicat aliquem ideo beatum, quia vivit ut vult? cum profecto etsi miser esset, minus tamen esset, si nihil eorum quae perperam voluisset, habere potuisset. Mala enim voluntate sed sola miser appetant; nec quisquam potest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit, quod se velle scit, sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati habent quod volunt, quamvis non omnes qui habent quod volunt conti
Abbreviated transcription (Latin):
nitate ita disserit dicens. Mirum est cũ capes¬
scende recinendeq beatitudinis uoluntas una
sit omnium. uñ tanta existat de ipsabeatitudine
rursus diũsitas uoluntatum: ñ quod eam aliqͥs
nolit. s quod ñ om̃s eam norint. Si enĩ causã
nossent. ñ ab aliis putaretur ẽẽ inuirtute animi:
ab aliis inuoluptate corꝑis: ab aliis atq aliis.
alibiatq alibi. quomͦ gͦ om̃s amant: qd̾ ñ oñs
sciunt: Quis pot̃ amare qd̾ nescit̾ sic̃ supͣ
disputaui: Curgͦ beatitudo amatur ab om̃ib:
nec tam̃ scitur ab omnib: Anforte sciunt õs
que ipsa sit s ñ om̃s sciunt ubisit. & inde con¬
tentio est: Anforte falsum ẽ. qd̾ ꝓ uero posuimꝰ:
beate uiuere õs homines uelle: Si enĩ beate

Expanded text:
 ita disserit: Mirum est cum capessendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam norint. Si enim eam omnes noscerent, non ab aliis putaretur esse in virtute animi, ab aliis in voluptate corporis, ab aliis atque aliis alibi atque alibi. Quomodo ergo omnes amant quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit, sicut supra disputavi? Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes quae ipsa sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? An forte falsum est quod pro vero posuimus, beate vivere omnes homines velle? Si enim beate
Abbreviated transcription (Latin):
ualet. S si ita summe bona d̾r. ut nulla ei
bom ꝑfectio desit: iam creatura creatori eq̃t̃.
Siuͦ idõ ñ pot̃ melior eẽ. quia bonum amplius
quod ei deest caꝑe ipsa ñ ualet:ĩa hoc ip̃m ñ
posse. defectionis ẽ. ñ consummationis: ee pot̃ eẽ
melior si fiat capax melioris boni. quod ipse pot̾
iet: & si talem fecisset quis dubitat eũ melio¬
rem fuissẽ: Ex p̃dictis constat quod pot̾ d̃s c&
alia facẽ quam facit: & que facit meliora ea fa¬
cere quam facit.
Utrũ alio uł meliori mͦ possit

Expanded text:
valeat. Sed si ita summe bonum dicitur, ut nulla ei valeat. Sed si ita summe bonum dicitur, ut nulla ei perfectio boni desit, jam creatura Creatori aequatur. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis constat quod potest Deus et alia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere quam facit. 3. Utrum alio vel meliori m
Abbreviated transcription (Latin):
Pendum: utrum meliꝰ aliquid d̃s possit facẽ
quã facit. Sõlent enim illi scrutatores dicẽ qd̾
ea que facit ds̃ ñ pot̃ meliora facẽ. quia si posset
facẽ ce ñ facẽt. inuidus eẽt. &e ñ summe bonus:
ce hoc ex simili astruere conantur. Ait enim
genuit. qm̃ meliorem se generare ñ potuit. Ni¬
chil enim dõ melius: debuit equalem. Si enim
uoluit et ñ potuit: infirmus ẽ. Si potuit ce¬
ñ uoluit inuidꝰ. Ex quo conficit᷑ equalẽ genuis¬
sc filium. Asimili uolus dicẽ. quod si pot̾ d̾s
meliorem rem facẽ. quã facit inuidus ẽ s non
ualet huius similitudinis inductio: quia filiũ
genuit de sub̃a sua. Id̃oq si posset gign̾e eqͣlẽ
eis responderi deposco. curdicant remaliqũa
siue etiam rerum uniu̾sitatem inqua maior
consummatio exp̃ssa ẽ. ñ posse ẽẽ meuorem
qu̾a ẽ. siue id̾o quia summe bona ẽ. ita ut nul¬
la omnino bom ꝑfectio eidesit. siue id̃o quia
maius bonum quod eideest. caꝑe ipsa non

Expanded text:
endum, utrum melius aliquid possit facere quam facit? Solent enim illi scrutatores dicere quod ea quae facit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et non faceret, invidus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur; ait enim genuit, quoniam meliorem se generare non potuit nihil enim Deo melius, debuit aequalem. Si enim voluit et non potuit, infirmus est; si potuit et noluit, invidus. Ex quo confivolunt dicere quod si potest Deus rem meliorem facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequaleis responderi deposco cur dicunt rem aliquam sive etiam rerum universitatem, in qua major consummatio expressa est, non posse esse meliorem quam est? Sive ideo quia summe bona est, ita ut nulla omnino boni perfectio ei desit; sive ideo quia majus bonum quod ei deest, capere ipsa non
Abbreviated transcription (Latin):
Iuno: utrum magis diligatur adeo uno
tẽmpore quam auo: distinguenda ẽ dictioĩs
intelligentia. Si enim referatur ad dilectiõis
effectũ: concessibile ẽ si uͦ ad dilectionis eẽntiã
infitabile ẽ. Si ds ab et̃no dilexit reꝓboᷤ. Cap̃.
De reꝓbis uero qui p̃parati ñ sunt ad . cxiiii¬
uitam s ad mortem. si queritur utrum
debeat concedi qd̃ ds ab eĩno dilexerit eos:
Dicimus de electis solis simplicit̾ hoc ẽẽ con¬
cedendum. quod d̃s ab etno eos dilexit: qͦs ad
iusticiam ce coronam p̃pauerit. De ñ electis uͦ
simplicit̃ est concedendũ quod odio habuit.
idest repbauit: sicut legitur iacob dilexi esau¬

Expanded text:
uo, utrum magis diligatur a Deo uno tempore quam alio, distinguenda est dilectionis intelligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, concessibile est; si vero ad dilectionis essentiam, inficiabile est. 5. Si Deus ab aeterno dilexit reprobos. De reprobis vero qui praeparati non sunt ad vitam, sed ad mortem, si quaeritur utrum debeat concedi quod Deus ab aeterno dilexit eos; dicimus de electis solis simpliciter hoc esse concedendum, quod Deus ab aeterno eos dilexit, quos ad justitiam et coronam praeparavit. De non electis vero, simpliciter est concedendum quod odio habuit, id est, reprobavit: sicut legitur, Mala
Abbreviated transcription (Latin):
opponunt garruli raticinatores dicen¬
tes. Sideus pater genuit d̃m: aut genuit de¬
um qui est deus pater. aut dm̃ qui non ẽ ds
pater. Si genuit deum quinon est ds pãt:
ergo deus est qui non est deus pater. Non
ergo unus tantum deus est. Si uero genu¬
it deum qui est deus pater: ergo genuit se¬
ipsum. Ad quod respondemus det̾mman¬
tes illam ꝓpositionem qua sic ꝓponunt. Si
deus pater genuit deum: aut deum qui ẽ
deus pater. aut deum qui non est deus pat̾
Et ideo respondendum est. ita. Deus pater
genuit deum qui est ipse pater. hoc dicimꝰ
ẽẽ falsum: & concedius alteram. scilicet
genuit deum. qui non est pat̾. nec tamen
genuit aiterum deum: nec qui genitus ẽ
auus deus est quam pater. sed unus deus
cum patre. Si uero additur genuit deum.
qui non est deus pater: Hic distinguimus:
quia duppliciter potest intelligi. Genuit.
deum qui non est deus pater: scilicet dm̃
filium. qui filius non est pater. qui d̃s ẽ
Hic sensus uerus est. Si uero inteluigatur

Expanded text:
omponunt garruli ratiocinatores dicentes: Si Deus Pater genuit Deum, aut genuit Deum qui est Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. Si genuit Deum qui non est Pater, ergo Deus est qui non est Deus Pater. Non ergo unus tantum Deus est. Si vero genuit Deum qui est Deus Pater, ergo genuit seipsum. Ad quod respondemus determinantes istam propositionem, quam sic proponunt: Si Deus Pater genuit Deum, aut Deum qui est Deus Pater, aut Deum qui non est Deus Pater. et ideo respondendum est ita: Deus Pater genuit Deum qui est ipse Pater. Hoc dicimus esse falsum, et concedimus alteram, scilicet genuit Deum qui non est Pater; nec tamen genuit alterum Deum, nec ille qui genitus est, est alius Deus quam Pater, sed unus Deus cum Patre. Si vero additur: Genuit Deum qui non est Deus Pater; hic distinguimus, quia dupliciter potest intelligi. Genuit Deum qui non est Deus Pater, scilicet Deum Filium, qui Filius non est Pater, qui Deus est; hic sensus verus est. Si vero intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
głouuin: xp̃i ascendentis magnificentiã ãmi¬
rantiũ. Quis est iste quiuenit de edontinctĩ
uestib de bosra: Et in pso. Ouis est iste rer głe
Ex quib apparet quod miss̾ium ũbi incarna¬
u plenius cognouerunt angli. post imple¬
tionem quam ante: de sicut incognitione huꝰ
miffii ꝓfeceri̾nt:. ita dicunt eos ind̾itatis co¬
gnitione ꝓficẽ. Q uod autem in huius mistis
dicens: que sit dispensatio sacram̃ti abscon¬
diti ascłis indeo. ut innotescat multiformis sa¬
pientia di ꝑ eccłiam principib &e potestatib
incelestibus. Suꝑ quem locum dic̃ ieronimus.
anglicas dignitates p̃fatum mist̾ĩum ad pu
rum ñ inteliexisse. donec completa ẽ. passio xͥ:
inhac sententia uidetur auoꝰ. adũsari ieronimo.

Expanded text:
gelorum Christi ascendentis magnificentiam admirantium: Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? Et in psalm. 24: Quis est iste rex gloriae? Ex quibus apparet quod mysterium Verbi incarnati plenius cognoverunt angeli post impletionem quam ante. Et sicut in cognitione hujus mysterii profecerunt, ita dicunt eos in deitatis cognitione proficere. Quod autem in hujusmodi mysterii tolus, que sit dispensacio sacramenti absconditi a seculis in deo, ut innotescat multiformis sapiencia dei per ecclesiam principibus et potestatibus in celestibus. Super quo verbo dicit Ieronimus angrum non intellexisse, donec completa est passio Chriin hac sententia videtur Augustinus adversari Hieron.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ sp̃c sc̃s. relatiue dicitur: cum et ad patrem
& ad filium refeit᷑: quia sp̃c sc̃s. &e patris ce filii
sp̃c est. S ipsarelatio.ñ apparet in hoc nomi¬
ne. Apparet autencum dr donum dei. Do¬
sc̃s ineffabilis quedam patris fiuiq cominu¬
mo est. & ideo fortasse sic appeuatur ut iam
diximus. nec iterare piget: quia pat̾ &e filio
pot̃ eadem appeuatio conuenire. Nam hoc ip¬
se ꝓpriedicitur: qd illi communit̾. Quia ce
Ut gͦ ex nomine q̃ utriq conuenit. utriusq
communio significetur: uocatur donum
amborum. sp̃c sc̃s. Ecce habes quare sp̃c sc̃s¬

Expanded text:
et ad Patrem et ad Filium refertur, quia Spiritus sanctus et Patris et Filii Spiritus est. Sed ipsa relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei : dos, ineffabilis quaedam Patris Filiique communio est. Et ideo fortasse sic appellatur, ut jam diximus, nec iterare piget, quia Patri et Filio potest eadem appellatio convenire, nam hoc ipse proprie dicitur, quod illi communiter, quia eUt ergo ex nomine quod utrique convenit utriusque communio significetur, vocatur donum amborum Spiritus sanctus. Ecce habes quare S
Abbreviated transcription (Latin):
x p̃dictis patet quod sp̃c sc̃s sempit̃¬
ne donum ẽ et temꝑalit̃ datum uł
donatum. Ex quo apparet illa distinctio
gemine ꝓcessionis: de qua supͣ egimus. Nã
scd̃m alteram ꝓcessionẽ dr donatum uel
datum: scd̃m alteram uͦ. diriturdonum.

Expanded text:
praedictis patet quod Spiritus sanctus sempiterne donum est, et temporaliter datum vel donatum. Ex quo apparet illa distinctio geminae processionis, de qua supra egimus. Nam secundum alteram processionem dicitur donatum vel datum, secundum alteram
Abbreviated transcription (Latin):
&e infra. facilius sͥ dm placabunt illi qͥ
aut ꝓpriis confessionib crim̃ ꝓdunt.
aut nescientib aliis ipsi inse uoluntarie
ab altari cui ministrabant ñ anmo s officio
separati. uitã suam quasi mortuam plan¬
gunt: certi qd̃ reconciliato sibi efficacis pe¬
nitentie fructib a dõ. ñ solũ amissa recipiãt.
s etiam suꝑne ciuitatis gaudia recipiant.
his auctoritatib innitunt᷑: qui sufficere
contendunt deo confrtĩ peccã. sine sac̃dote.
Dicunt etiam. qd̾ siqͥs timens detegi cul¬
pam suã apud homines ne inde obꝓbri¬
o habeatur. uł alii suo exemplo ad pec¬
candũ accingant᷑. & ideo taceat homini
ce reuelet dõ. consequitur ueniam. Qd̾ i
sufficit sol dõ confiteri. si tam̃ hõi pꝰsit sap̃. lxxxxii.

Expanded text:
Et infra, ibid.: Facilius sibi Deum placabunt illi, qui Et infra, ibid.: Facilius sibi Deum placabunt illi, qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut nescientibus aliis ipsi in se voluntariae ab altari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam quasi mortuam plangunt; certi quod reconciliati sibi efficacis poenitentiae fructibus, a Deo non solum amissa recipiant, sed etiam supernae civitatis gaudia recipiant. His auctoritatibus innituntur qui sufficere contendunt Deo confiteri peccata sine sacerdote. Dicunt enim quod si quis timens detegere culpam suam apud homines, ne inde opprobrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum accingantur, et ideo tacet homini, et revelat Deo, consequitur veniam. 4. Quod non sufficit soli Deo c
Abbreviated transcription (Latin):
dicito ea cotidie in anima tua ñ dico ut
confittaris ea cum seruo tuo. ut tͥ exꝑ¬
bret dicito deo: qui curat ea. Dec enimsi
ñ dixeris: ignorat ea cũ faciebas ea p̃sto
erat: cum admitteres ea cognouerat:
Numqͥd ea uult ate cognosce: Pecrare
enim ñ erubuisti: & confit̾i erubescis:
Dicito in hac uita ut inalia reqiuẽ habeas.
Dicito ingemiscens & lacͥmans. incodi¬
ce scripta sunt pecc̃atua. Spongia p&¬
catorum tuoꝵ: lacrime tue sint. Itẽ ꝓsꝑ.¬
Iui quoꝵ peccã humanã noticiã latent.
ñ ab ipsis confessa nec ab aluis publicata:
si ea confitĩ uł emĩdare noluerint. deum
quem habent testem. ipsum & habituri
sunt punitorem. Qõ si sui ipsi iudices fi¬
ant. & ueluti sue inquitatis ultores. hic
inse uoluntariam penam seuerissime
animadũsionis exerceant: temꝑalibus
penis mutabunt etna supplicia: & lacͥ¬
mis ex uera cordis contritione confluen¬
tib restringent ecerni ignis incendiã.

Expanded text:
dicito ea quotidie in animo tuo; non dico ut dicito ea quotidie in animo tuo; non dico ut confitearis ea conservo tuo, ut tibi exprobret. Dicito Deo, qui curat ea. Nec enim si illi non dixeris, ignorat ea: cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres ea, cognoverat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua. Spongia peccatorum tuorum lacrymae tuae sint. Item i quorum peccata humanam notitiam latent, non ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata, si ea confiteri vel emendare noluerint, Deum quem habent testem, ipsum et habituri sunt ultorem. Quod si ipsi sui judices fiant, et veluti suae iniquitatis ultores, hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis contritione fluentibus extinguent aeterni ignis incendia.