comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pitabunt eũ. Initium uerboꝵ eiꝰ
stulticia: et nouissimũ oris illius
error pessimus. stultus uerba mł¬
tiplicat. Ignorat homo qͥd ante
se fuerit. et qͥd post futurũ sit. qͥs
illi poterit indicare: Labor stulto¬
rum affliget eos: qͥ nesciunt ĩ ur¬
bem perge̾. De tͥ terra cuius ẽ rex
puer: et cuius principes mane
comedunt. Seata terra cuius rex
nobilis est. et cuius principes ue¬
scuntur ĩ tempore suo ad reficiẽ¬
dum et nõ ad luxuriam. In pigͥ¬
cus humiliabitur contignatio: ⁊
in infirmitate manuũ pstillabͥ
domus. In risu facuint panẽ. ac
uinũ ut epulentur bibentes: et
peccunie obediunt oĩa. In cogitati¬
one tua regi ne detrahas: et secre
to cubili tui ne maledixeris diui¬
ti. qͥa auis celi portabit uocẽ tuã:
et qui ht̃ pennas annunciabit sẽ
um super transeuntes a¬
quas: qr post multa tẽpora inne¬
mes illum. Sa partes septẽ. necñ
et octo: qr ignoras quid futurũ

Expanded text:
pitabunt eum: Initium verborum ejus pitabunt eum: Initium verborum ejus stultitia, et novissimum oris illius error pessimus. Stultus verba multiplicat. Ignorat homo, quid ante se fuerit: et quod post futurum est, quis illi poterit in dicare? Labor stultorum affliget eos, qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt beata terra cuius rex nobilis est et cuius principes vescuntur in tempore suo ad reficiendum et non ad luxuriam in pigritiis humiliabitur contignatio et in infirmitate manuum perstillabit domus in risu faciunt panem ac vinum ut epulentur viventes et pecuniae oboedient omnia in cogitatione tua regi to cubiculi tui ne maledixeris diviti: Quia avis coeli portabit vocem tuam, et qui habet pennas annuntiabit sentnem tuum super transeuntes aquas: quia post multa tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus stulticia. Cor sapien¬
tis indextera eius: et corstulti in
sinistra illius. Secset in uia stul¬
tus ambulans: cum ip̃e insipi¬
ens sit om̃s stultos estimat. Si sp̃c
potestatẽ habentis ascenderit suꝑ
te locum tuum ne dimiseris: qr
curatio cessare faciet peccata ma¬
xima. Est malum qd̾ uidi sub so¬
le. qiͣ per errorẽ egrediens a facie
principis. positũ stultũ indignita¬
te sublimi: et diuites sedere deor¬
sũ. Uidi seruos in ecis: et princi¬
pes ambulantes qiͣ seruos suꝑ ter¬
ram. Qui fodit foueã incidet in
eã: et qui dissipat sepẽ mordebit
eum coluber. Qui transfert lapi¬
des affligetur. meis: ⁊ qͥ scindit
ligna uulnerabitur ab eis. Si re¬
tusũ fuerit ferrũ et hoc nõ ut pri¬
us sedhebetatũ erit multo temꝑe
exacuetur: et post industriã seque¬
tur sapĩa.Si mordeat serpens in
silentio: nichil eo minꝰ habet qui
occulte detrahit. Uerba oris sapien¬
tis gr̃a: et labia insipientis preci¬

Expanded text:
ad tempus stultitia. Cor sapienad tempus stultitia. Cor sapientis in dextera ejus, et cor stulti in sinistra illius. Sed et in via stultus ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat.potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris: quia curatio cessare faciet peccata maxima. Est malum quod vidi sub sole, quasi per errorem egrediens a facie principis: Positum stultum in dignitate sublimi, et divites sedere deorsum. Vidi servos in equis, et principes ambulantes quasi servos super terram. Qui fodit foveam, incidet in eam: et qui dissipat sepem, mordebit eum coluber. Qui transfert lapides, affligetur in eis: et qui scindit ligna, vulnerabitur ab eis. Si retusum fuerit ferrum, et hoc non ut prius, sed hebetatum erit: Multo labore exacuetur, et post industriam sequetur sapientia. Si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit. Verba oris sapientis gratia: et labia insipientis praeci
Abbreviated transcription (Latin):
piencia er̃t apud inferos quo tu
properas. Uerti me᷑ aliud uidiq
sub sole. nec uelociũ esse cursũ.
nec fortium bellum. nec sapien¬
tiũ panẽ: nec doctoꝵ diuicias. nec
artificũ graciã: sed tempus ca¬
sũq in omĩb. Nescit homo finẽ
suũ: sed sicut pisces capiuntur
uenerit. Hanc quoq sõ sole iudi
sapienciã: et ꝓbaui maximã. Ci¬
nit contͣ eam rex magnus et ual¬
lauit eã. extruxitq munitiones
per gyrũ et perfecta est obsidio. In¬
uentusq ẽ in ea uir pauꝑ et sapi¬
ens et liberauit urbẽ per sapienciã
suã. et nullus deinceps recordatus
est hoĩs illius pauꝑis: et dicebam
ego meliorẽ esse sapienciã fortitu¬
dine. Quomodo ergo sapĩa paupe¬
ris ꝯtempta ẽ. et uerba eius nõ st̃
tur in silentio: plusꝙͣ clamor pͥn¬
cipis int̾ stultos. Melior ẽ sapĩa.
quã arma bellica: et qui in uno
peccauerit. multa bona perdet.
auitatẽ unguenti. Preciosi¬
or est sapiencia:et gloria parua

Expanded text:
entia erunt apud inferos, quo tu properas. Verti me ad aliud, et vidi sub sole, nec velocium esse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec artificum gratiam: sed tempus casumque in omnibus. Nescit homo finem suum: sed sicut pisces capiuntur o supervenerit. Hanc quoque sub sole vidi sapientiam, et probavi maximam. Cinit contlavit eam, exstruxitque munitiones pergyrum, et perfecta est obsidio. Inventusque est in ea vir pauper et sapiens, et liberavit urbem per sapientiam suam, et nullus deinceps recordatus est hominis illius pauperis. Et dicebam ego, meliorem esse sapientiam fortitudine: quomodo ergo sapientia pauperis contempta est, et verba ejus non sunt tur in silentio, plus quam clamor principis inter stultos. Melior est sapientia, quam arma bellica: et qui in uno peccaverit, multa bona perdet. avitatem unguenti. Pretiosior est sapientia et gloria, parva
Abbreviated transcription (Latin):
ut non inueniat homo contra e¬
um ustas q̃rimonias. Hec quoq
uidi: in dieb uanitatis mee. Ius¬
tus perit in sua iusticia: ⁊ impius
multo uiuit tempore in malicia
sua. Noli ẽẽ iustus multũ. neq
plus sapias ꝙͣ necc̃e est: ne obtu¬
pescas. Ne impie agas multum
et noli eẽ stultus: ne moriaris ĩ
tẽpore nõ tuo. Sonũ est te susten¬
tare iustũ. seclet ab illo ne sb̃tra¬
has manũ tuã: qr qui deũ tunz
nichil negligit. sapĩa conforta¬
bit sapientem super decẽ princi¬
pes ciuitatis. Non est enĩ homo
iustus in terra: qͥ faciat bonũ ⁊
nõ peccet. Selet cunctis sermoni

Expanded text:
ut non inveniat homo contra eut non inveniat homo contra eum justas querimonias. Haec quoque vidi in diebus vanitatis meae: Justus perit in justitia sua, et impius multo vivit tempore in malitia sua. Noli esse justus multum: Neque plus sapias quam necesse est, ne obstupescas. Ne impie agas multum: et noli esse stultus, ne moriaris in tempore non tuo. Bonum est te sustentare justum, sed et ab illo ne subtrahas manum tuam: quia qui Deum timet, nihil negligit. Sapientia confortavit sapientem super decem principes civitatis. Non est enim homo justus in terra, qui faciat bonum, et non peccet. Sed et c
Abbreviated transcription (Latin):
cia ẽ: et cor stultoꝵ uͥleticia. Me¬
lius est a sapiente corripi: quam
stultoꝵ adulatione decipi. Qui¬
a sicut sonitus spinaꝵ ardenti¬
um sub olla: sicrisus stulti. secł
et hoc uanitas. Calũpnia ꝯtur¬
bat sapientẽ: et perdet robur cor¬
dis illius. Melior ẽ finis oratio¬
nis ꝙͣ principiũ: melior ẽ paci¬
ens arrogante. Ne uelox sis ad
irascendũ: qr ira in sinu stulti
requiescit. Ne dicas. Qd̾ putas
cause est qd̃ priora tẽpora meli¬
ora fuere ꝙͣ nunc sunt: stulta
est huiuscemodi interrogatio. U¬
tilior est sapĩa cum diuicuis:⁊ ma¬
gis prodest uidentib solẽ. Sicut e¬
nu protegit sapĩa: sic ꝓtegit
peccunia. hoc aũt plus ht̃ erudi¬
tio et sapĩa: qd̃ uitã tribuunt
possessori suo. Consid̾a opera dei fi¬
li mi: qd̾ nemo possit corrige̾ quẽ
ille despexerit. In die bona fruere
bonis: et malum diem precaue. si¬
cut enĩ hanc. sic et illã fecit deus:

Expanded text:
tia est, et cor stultorum ubi laetitia. Metia est, et cor stultorum ubi laetitia. Melius est a sapiente corripi, quam stultorum adulatione decipi. Quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla, sic risus stulti: sed et hoc vanitas. Calumnia conturbat sapientem, et perdet robur cordis illius. Melior est finis orationis, quam principium. melior est patiens arrogante. Ne velox sis ad irare. Nec dico: a Quid, putas, cause est quod priora tempora meliora fuere, quam nunc sunt? stulta est hujuscemodi interrogatio. Utilior est sapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit. In die bona fruere bonis, et malam diem praecave. Sicut enim hanc, sic et illam fecit Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩs labor hoĩs more eius: setł
anima illius nõ implebitur boĩe.
Quid habet amplius sapiens
stulto: Et qͥd pauper nisi ut ꝑga
illuc uͥ est uita: Melius ẽ uidere
qd̾ cupias. ꝙͣ desiderare qd̾ nescias.
sedet hoc uanitas ẽ. et presump¬
tio sp̃c. Qui futurus est iã uoca¬
tum est nomen eius: et scitur ꝙ
homo sit: et nõ possit contͣ forti¬
orẽ se inuiditõ contend̾e. Perba
sunt plurima: multãq in dis¬
putando habentia uanitatem.
ret quid conducat sͥ in uita sua.
numero dieꝵ peregrinationis
sue et tẽpore qd̃ uelut umbra p̾¬
teriit: Aut qͥs ei poterit indicare
quid post eum sub sole futurum
unguenta preciosa: et dies mor¬
tis die natiuitatis. Melius ẽ tre
ad domũ luctus: quã ad domum
conuiuii. In illa enim finis cunc¬
torũ ammonetur hoĩm: et uiuẽs
cogitat quid futurũ sit. Meliorẽ¬
ira risu: qm̃ per stulticiã tristiciã
uultus corrigitur animus delin¬
quentis. Cor sapientiũ ubi tristi¬

Expanded text:
or hominis in ore ejus: sed anima illius non implebitur. Quid habet amplius sapiens a stulto? et quid pauper, nisi ut pergat illuc, ubi est vita? Melius est videre quod cupias, quam desiderare quod nescias; Sed et hoc vanitas est, et praesumptio spiritus. Qui futurus est, jam vocatum est nomen ejus: et scitur quod homo sit, et non possit contra fortiorem se in judicio contendere. Verba sunt plurima, multam in disputando habentia vanitatem. ret quid conducat sibi in vita sua, numero dierum peregrinationis ae, et tempore, quo ut umbra praeteriit. Aut quis ei poterit indicare quid post eum futurum unguenta pretiosa, et dies mortis die nativitatis. Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii, in illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurum sit. Qui seira risu: quia per tristitiam vultus, corrigitur animus delinquentis. Cor sapientium ubi tristi
Abbreviated transcription (Latin):
Alii quidẽ ignotos nõ recipiebãt
aduenas. alii aũt bonos hospites
in seruitutẽ accipiebant. Et non
erant: seuissimis afflixert dolo¬
rib. Percussi sunt aũt cecitate si¬
cut illi in forib iusti. Cum subi¬
taneis cooperti eeñt tenebris unꝰ¬
quisq hostii sui transitũ q̃rebat.
In se enĩ elem̃ta conuertuntur
sicut in organo qͣlitatis sonus
ĩmuitatur: et oĩa suũ sonũ cus

Expanded text:
ignotos non recipiebant advenas, alii autem bonos hospites in servitutem redigebant. Et non saevissimis adflixerunt doloribus percussi sunt autem caecitate sicut illi in foribus iusti cum subitaneis cooperti essent tenebris unusquisque ostii sui transitum quaerebat in se enim elementa dum convertuntur sicut in organo qualitatis sonus inmutatur et omnia s
Abbreviated transcription (Latin):
fiãme econt̾rio corruptibiliũ aĩa¬
liũ non uexauert carnes coam¬
bulantiũ. nec dissoluebant illã
q̃ facile dissoluebatur. sicut glaci¬
es bonã escã. In omĩb enĩ dñei
magnificasti popłm tuũ et ho¬
norasti et nõ despexisti oĩ tẽpore
⁊ in om̃ĩ loco assistens ei

Expanded text:
tibilium animalium non vexaverunt carnes coambulantium nec dissolvebant illam quae facile dissolvitur sicut glacies bonam escam in omnibus enim Domine magnificasti populum tuum et honorasti et non despexisti in omni tempore et in omni loco adsistens ei
Abbreviated transcription (Latin):
sime aũt uider̃t nouã creaturã
auiũ: cũ adducti concupiscencia
postulauert escã epulationis. In
allocutione enĩ desiderii re descẽ¬
dit illis de mari orthigometra
et uexationes peccatorib suꝑue¬
nerunt: nõ sine illis que añ fc̃a

Expanded text:
sime autem viderunt novam creaturam avium, cum adducti concupiscentia postulaverunt escas epulationis. In allocutione enim desiderii, ascendit illis de mare ortygometra; et vexationes peccatoribus supervenerunt, non si
Abbreviated transcription (Latin):
magna sollicitudine p̾misissẽt
illos: consequebãtur illos penitẽ¬
cie actus. Adhuc enĩ int̾ manus
habentes luctũ et deplorantes ad
monumenta mortuoꝵ: aliã sibi
assũpserunt cogitationẽ inscien¬
cie. Et quos rogantes ꝓiecerant:
hos tanꝙͣ fugitiuos ꝑsequebant᷑.
sucebat enĩ illos adhunc finem:
digna necc̃itas. Et hoꝵ q̃ accid̾ant
ꝯmemorationẽ mittebant: ut q̃
deerant tormentis repleret punt¬
tio. et popłs quidẽtuus mirabili¬
ter transiret:illi aũt nouã mor¬
tem inuenirent. Omĩs enĩ creat᷑a
ad suũ genus ab inicio refigura¬
batur deseiuiens tius preceptis:
ut pueri tui custodirentur illesi.
Nam nubes castra eoꝵ obumbͣ¬
bat. et ex aqͣ que ante erat terra
arida apparuit: et in mari rubro
uia sine impedim̃to. et campus
germinans deꝓfundo nimio ꝑꝙ̃
oĩs natio transunt. q̃ tegebatur

Expanded text:
na sollicitudine praemisissent illos, consequebantur illos poenitentia acti. Adhuc enim inter manus habentes luctum, et deplorantes ad monumenta mortuorum, aliam sibi assumpserunt cogitationem inscientiae; et quos rogantes projecerant hos tanquam fugitivos persequebantur; ducebat enim illos ad hunc finem digna necessitas; et horum quae acciderant commemorationem amittebant, ut quae deerant tormentis, repleret punitio; et populus quidem tuus mirabiliter transiret, illi autem novam mortem invenirent. Ideo ead suum genus ab initio refigurabatur, deserviens tuis praeceptis, ut pueri tui custodirentur illaesi. Nam nubes castra eorum obumbrabat, et ex aqua, quae ante erat, terra arida apparuit, et in mari Rubro via sine impedimento, et campus germinans de profundo nimio: per quem omnis natio transivit, quae tegebatur
Abbreviated transcription (Latin):
memorans. Cũ enĩ iam aceruatĩ
cecidissent super alterutrũ mortmi.
int̾stetit et amputauit ĩpetum: ⁊
diuisit illã que ad uiuos ducebat
niã. In ueste enĩ poderis ꝙͣ habebat
totus erat orbis terraix et paren¬
tum magnalia in qͣtuor ordini¬
bus lapidum erant sculpta: et
muit. Erat enĩ sola tẽptatio ire¬

Expanded text:
memorans cum enim iam acervatim memorans cum enim iam acervatim cecidissent super alterutrum mortui interstetit et amputavit impetum et divisit illam quae ad vivos ducebat viam in veste enim poderis quam habebat totus erat orbis terrarum et parentum magnalia in quattuor ordinibus lapidum erant sculpta et mmuit erat enim sola temptatio ir
Abbreviated transcription (Latin):
tuus dñe exiliens de celo a rega¬
lib sedib uenit durus ebellator
in mediã extexmini terrã ꝓsili¬
uit. gladius acutus in simulatũ
ĩperiũ tuũ portans. ⁊ stans reple¬
uit oĩa morte: et usq ad celum
attingebat stans in terra. Cunc
continuo uisus sõpmoꝵ malo¬
rum turbauer̃t̃ illos: et timores
supnenerunt insperati. et alius
alibi proiectus semiuiuus: ꝓpter
quã moriebatur cãm demonstra¬
bat mortis. Uisiones enĩ que il¬
los turbauer̃t hec p̾monebant:
ne inscii qͣre mala paciebantur
perirent. Cetigit aũt tunc et ius¬
tos tẽptatio mortis. et commotõ
in heremo fcã multitudinis. Secd
nõ diu permansit ira tua. ꝓperãs
enim homo sñ querela deprecaui
pro popłis ꝓferens seruitutis su¬
e scutũ orationẽ. ⁊ per incensum
deprecationẽ allegans. restitit ire
et finẽ imposuit necc̃itati: osten¬
dens qm̃ tuus est famulus. Uicit¬
aũt turbas nõ iurtute corporis. nͦ
ta parentum et testamentũ com¬

Expanded text:
iliens de celo a regalibus sedibus: durus debellator in medio exterminii terram prosilivit. Gladius acutus in simulatum imperium tuum portans: et stans replevit omnia morte: et usque ad celum attingebat stans in terram. Tunc continuo visus somniorum malorum turbaverunt illos: et timores supervenerunt insperati. Et alius alibi projectus semivivus: propter quam moriebatur eam demonstrabat mortis. Visiones enim que illos turbaverunt: hec premonebant: ne inscii quare mala patiebperirent tetigit autem tunc et iustos temptatio mortis et commotio in heremo facta est multitudinis sed non diu permansit ira properans enim homo sine qpro populis, proferens servitutis sue scutum orationem, et per incensum deprecationem allegans, restitit ire et finem imposuit necessitati, ostendens quoniam tuus est famulus. Hecrbas non virtute corporis nec ta parentum et testamentum com
Abbreviated transcription (Latin):
erat lux. Et hoꝵ qͥdẽ uocem
audiebant: setifigurã nõ uidebãt.
Et qr nõ ⁊ ip̃i ꝑ eadẽ passi erant
magnificabant te. et qr ante lesi
erant. qͥa nõ ledebantur grãs age¬
bant tͥ: et ut eẽt differencia te deũ
petebant. ꝓpt̾ qd̃ ignis ardentẽ co¬
p̾stitisti. Signi qͥdem illi carere lu¬
ce. et pati carrerẽ tenebrai. qui ĩ¬
clusos custidiebant scãs filios tu¬
os: per quos incipiebat incorrup¬
tum legis lumen scło dari. Cũ co¬
gitarent iustoꝵ occidere infantes:
et uno exposito filio et liberato. ĩ
traductionẽ illoꝵ multitudinẽ
filioꝵ liberasti abstulisti: et parit̾
illos perdidisti in aqua ualida. Il¬
la enĩ nox ante cognita ẽ a prĩb
nr̃is. ut u̾e scientes quib uiram̃¬
tis credidert̃: aĩequiores eeñt. sus
cepta ẽ aũt a popło tuo sanitas
quidẽ iustoꝵ: iniustoꝵ aũt exter¬
minatio. Sicut enĩ lesisti aduer¬
sarios nr̃os: sic nos ꝓuocans ma¬
gnificasti. Absconse enĩ sacrifica¬

Expanded text:
et horum quidem vocem audiebant, sed figuram non videbant. Et quia non et ipsi eadem passi erant, magnificabant te; et qui ante laesi erant, quia non laedebantur, gratias agebant; et ut esset differentia, donum petebant. Propter quod ignis ardentem cocustodit. Digni quidem illi carere luce, et pati carcerem tenebrarum; qui inclusos custodiebant filios tuos, per quos incipiebat corruptum legis lumen saeculo dari. Cum cogitarent justorum occidere infantes; et una exposito filio et liberato, in traductionem illorum multitudinem filiorum abstulisti, et pariter illos perdidisti in aqua valida. Illa enim nox ante cognita est a patribus nostris, ut vere scientes quibus juramentis crediderunt animaequiores ecepta est autem a populo tuo sanitas quidem iustorum iniustorum autem exterminatio sicut enim laesisti adversarios sic nos provocans magnificasti absconse enim sacrifica
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dño afflictus ẽ: et popłaris hõ
regi siłĩa passus. Siłr ergo om̃s
uno noĩe mortis: mortuos habe¬
bant innum̾abiles. Nec enĩ ad se¬
peliendũ uiui sufficiebant: qm̃
uno mom̃to que erat p̾clarior na¬
tio illoꝵ exterminata ẽ. De oĩb
enĩ nõ credentes ꝓpt̾ beneficia. tẽ
cũ primũ fuit exterminiũ pri¬
mogenitoꝵ: spoponderũt popłm

Expanded text:
no afflictus est, et popularis homo regi similia passus. Similiter ergo omnes uno nomine mortis, mortuos habebant innumerabiles. Nec enim ad sepeliendum vivi sufficiebant: quoniam uno momento, quae erat praeclarior, natio illorum exterminata est. De omnibus enim non credentes propter veneficia, tunc vero primum cum fuit exterminium primogenitorum, spoponderunt populum
Abbreviated transcription (Latin):
illis lumen p̾bere: nec sydere lĩpi¬
de flãme illuminare poterant il¬
lam noctẽ horrendã. Apparebat a
illis subitaneus ignis timore y¬
plenus: et timore percussi illius q̃
non uidebatur faciei. estimabant
deteriora ẽẽ que uidebantur. Et ma¬
gice artis appositi erant densus. ⁊
sapĩe gloria cormptio cũ ꝯtume¬
lia. Illi enĩ qui ꝓmittebant timo¬
res.⁊ turbationes expelłe se ab aĩa
languente: hii cũ derisu pleni ti¬
more languebant. Nam et si m¬
chil illos ex monstris perturbabit
transitu aĩalium et serpentiũ si¬
bilatione ꝯmoti: tremebundi ꝑi¬
bant. et aerẽ quem nulla rõne qͥs
effug̾e poss negantes se uid̾e. Fre

Expanded text:
illis lumen praebere, nec siderum limpdiillis lumen praebere, nec siderum limpdiae flammae inluminare poterant illam noctem horrendam. Apparebat autem illis subitaneus ignis, timore plenus: et timore perculsi illius, quae non videbatur, faciei, aestimabant deteriora esse quae videbantur: et magicae artis adpositi erant derisus et sapientiae gloriae correptio cum contumelia illi enim qui promittebant timores turbationes expellere se ab anima languente hi cum derisu pleni timore languebant nam et si nihil illos ex monstris perturbabat transitu animalium et serpentium sibilatione commoti tremebundi peribant et aerem quem nulla ratione quis effugere posset negantes se videre
Abbreviated transcription (Latin):
enim ab igne nõ pot̾at extermi¬
nari: statim ab exiguo radio so¬
lis calefactum tabescebat. ut no¬
tũ omnib eẽt qm̃ oportet p̾ueni¬
re solẽ ad benedictionẽ tuã: et ad
ortũ lucis te adorare. Ingrati enĩ
spes tanꝙͣ hybernalis glacies ta¬
bescet: et disperiet tanꝙͣ aqua su¬
peruacua.
agna enĩ sunt iudicia tua¬
domine: et inenarrabilia
uerba tua. Propt̾ hoc: indiscipli¬
nate aĩe errauert̃. Sum enĩ ꝑsu¬
asum hñt iniqͥ posse dñari nati¬
omi sce: uincłis tenebraꝵe. ⁊ lõge¬
noctis cõpediti. inclusi sb̃ tectis fu¬
giti ꝑpetue ꝓuidencie iacuer̃t.
Et dũ putant se lat̾e inobscuris
peccatis: tenebrose obliuionis ue¬
lamento disꝑsi sunt: pauentes
horrende et cum ãmiratione nimi¬
a perturbati. Neq enĩ que conti¬
nebat illos spelunca sine timore
custodiebat. qm̃ sonitus descendẽs
perturbabat illos: et persone tͥstes
apparentes pauorẽ illis prestabã.
Et ignis quidẽ nulla uis poterat

Expanded text:
enim ab igne non poterat exterminari, statim ab exiguo radio solis calefactum tabescebat, ut notum omnibus esset quoniam oportet praevenire solem ad benedictionem tuam et ad orientem lucis tibi adorare ingrati enim fides tamquam hibernalis glacies tabescit et disperiet tamquam aqua supervacua magna enim sunt iudicia tua et inenarrabilia verba tua propter hoc indisciplinatae animae erraverunt dum enim persuasum habent iniqui posse dominari nationi sanctae vinculis tenebranoctis compediti, inclusi sub tectis, fugitivi perpetuae providentiae jacuerunt. Et dum putant se latere in obscuris peccatis, tenebroso oblivionis velamento dispersi sunt, paventes 237 horrende, et cum admiratione nimia perturbati. Neque enim quae continebat illos spelunca, sine timore custodiebat eos: cum sonitus descendens perturbabat illos, et personae tristes apparentes pavorem illis praestabant. Et ignis quidem nullum poterat
Abbreviated transcription (Latin):
cissitudinũ permutationes. ⁊ con¬
sũmationes tẽpoꝵ: anni cursus. ⁊
stellar dispositiones. naturas a¬
nimaliũ: et iras bestiaꝵx. uim uẽ¬
toꝵ: et cogitationes hoĩm. differẽ¬
cias uirgultoꝵ. et uirtute radicũ:
et quecunq sunt abscondita et ĩ¬
ꝓuisa didici. Omniũ enĩ artifex
docuit me sapiencia. Est enĩ nil¬
la sp̃c intelligencie. sanctus. uni¬
cus multiplex. subtił. mobilis.
disertus. inquoinqͥnatus. certus
suauis amans. bonũ. actũ. qui
nichil uetat benefac̾e: humanus.
benignus. stabilis. securus. certꝰ¬
omnẽ hñs uirtutẽ. oĩa ꝓspiciens.
et qͥ capiat om̃s sp̃c intelligibiles

Expanded text:
permutationes et consummationes temporum, anni cursus et stellarum dispositiones, naturas animalium et iras bestiarum, uim uentorum et cogitationes hominum, digerentias uirgultorum et uirtutes radicum. et quaecumque sunt absconsa et inprovisa didici omnium enim artifex docuit me sapientia est enim in illa spiritus intellectus sanctus unicus multiplex subtilis mdisertus, incoinquinatus, certus, suavis, amans bonum, acutus, qui nihil vetat benefacere, humanus, benignus, stabilis, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes spiritus, intelligibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
dẽpnationẽ. Semꝑ enĩ presumit
seua: ꝯturbata ꝯscĩa. Nichil enĩ ẽ
timor nͥ presũptionis adiutoriũ:
perditio cogitationis auxiliorum.
Et dũ ab intꝰ minor ẽ expectatio:
maiorẽ computat potenciã eius
cause de qua tormentũ prestat. Il¬
li aũt qui in potentẽ uenere noc¬
tẽ. et ab infimis et ab altissimis
exagitabantur timore. aliqñ aĩe
deficiebant traductione. Subita¬
neus enĩ illis. et insperatus timor
quis erat aut pastor. aut agri la¬
boꝵ operarius p̾occupatus eẽt inef¬
fugabilẽ sustinebant necc̃itatẽ.
Una enĩ chathena tenebrarũ om̃s
erant colligati. Siue sp̃c sibilans.
aut int̾ spissos ramos auiũ somis
suauis aut ius aque decurrentis
nimiũ aut sonus ualidus p̾cipi¬
tanciũ petraꝵ: aut ludentiũ aĩa¬
liũ cursus inuisus. aut mugien¬
tiũ ualida bestiarum uox. aut re¬
sonans de altissinus montibz e¬
cho: deficientes faciebant illos pre
timore. Omnis enĩ orbis terraix
limꝑido illummabatur lumine:

Expanded text:
mit saeva conturbata conscientia nihil enim est timor nisi praesumptionis adiutorium proditio cogitationis auxiliorum et dum ab intro minor est expectatio maiorem putat scientiam eius causae de qua tormentum praestat illi autem qui inpotentem vere noctem et ab infimis et ab altissimis rum exagitabantur timore aliquando animae deficiebant traductione subitaneus enim illis et insperatus timor quis erat aut pastor aut agri laborum operarius praeoccupatus esset ineffugibilem sustinuna enim catena tenebrarum omnes erant conligati sive spiritus sibilans aut inter spissos ramos avium sonus suavis aut vis aquae decurrentis nimium aut sonus validus praecipitarum petrarum aut ludentium animalium cursus invisus aut mugientium valida bestiarum vox aut resonans de altissimis montibus echo deficientes faciebat illos prae timore omnis enim orbis terrarum limpido luminabatur lumine
Abbreviated transcription (Latin):
lebat conu̾tebatur. Nix aũt ⁊gla¬
cies sustinebant nim ignis ⁊ nõ
tabescebant: t scirent qm̃ fruct᷑
inimicoꝵ ext̾minabat ignis ar¬
dens in grandine et pruma cho¬
ruscans. Hoc aũt iteꝵ ut nutri¬
rentur iusti: etiã sue uirtutis o¬
blitus ẽ. Creatura tua enĩ tibi fa¬
ctori deseruiens excandescit ĩ tor¬
mentũ aduersus iniustos: et le¬
nior fit ad benefaciendũ pro hiis
qui in te confidunt. Propt̾ hoc. ⁊
tũc oĩa transfigurata omnium
nutriti gr̃e tue deseruiebant: ad
uoluntatẽ hoꝵ qͥ ate desiderati st̃
ut scirent filii tui quos dilexisti

Expanded text:
lebat, convertebatur. Nix autem et glalebat, convertebatur. Nix autem et glacies sustinebant vim ignis, et non tabescebant ut scirent quoniam fructus inimicorum exterminabat ignis ardens in grandine et pluvia coruscans hoc autem iterum ut nutrirentur iusti etiam suae virtutis oblitus est creatura enim tibi factori deserviens excandescit in tormentum adversus iniustos et lenior fit ad benefaciendum pro his qui in te confidunt propter hoc et tunc in omnia transfigurata omnium nutrici gratiae tuae deserviebant ad voluntatem horum qui a te desiderati sunt ut scirent filii tui quos
Abbreviated transcription (Latin):
uelabit aĩa que recepta ẽ secitu¬
am manũ effugere ĩpossibile ẽ.
Negantes enĩ nosse te impii: ꝑ
fortitudinẽ brachii tui flagella¬
ti sunt. nous aqͥs et grandinib
et pluuiis persecutionẽ passi sũt:
et per ignẽ consũmati sunt. Qd̃
enun mirabile erat: in aqua que
omĩa extinguit plus ignis uale¬
bat. Uindex est enĩ orbis iustorũ.
Quodã enĩ tempore mansuetaba¬
tur ignis. ne comburentur q̃ ad ĩ¬
pios missa erant anunalia: secł
ut ip̃i uidentes scirent q̃m dei iu¬
dicio paciuntur persecutionẽ. Et
quodam tẽpore in aqua suꝑ uir¬
debat ut iniquam terre nationẽ
exterminaret.Pro quib angelo¬
rum escas nutristi popłm tuũ. ⁊
paratũ panem de celo prestitisti
illis sine labore: omne delectam̃¬
tũ in se habentẽ. et oĩs saporis su
auitatẽ. Substanciã enĩ tuã. et¬
dulcedinẽ tuam ꝙͣ in filios hẽs
ostendebas: et seruiens uniuscu¬
iusq uoluntati ad qd̃ quisq uo¬

Expanded text:
vocabit animam, quae recepta est: sed tuvocabit animam, quae recepta est: sed tuam, Domine, effugere manum impossibile est. Negantes enim te nosse impfortitudinem brachii tui, flagellati sunt novis aquis, et grandinibus, et pluviis persecutionem passi sunt, et per ignem consummati. Quod enim mirabile erat in aqua quae omnia exstinguit plus ignis valebat, vindex est enim oquodam enim tempore mansuetabatur ignis ne conburerentur quae ad impios missa erant animalia sed ut ipsi videntes scirent quoniam Dei iudicio patiuntur persecutionem et quodam tempore in aqua super virdebat ut iniquae terrae nationem exterminaret pro quibus angelorum esca nutristi populum tuum et paratum panem e caelo praestitisti illis sine labore omne delectamentum in se habentem avitatem. Substantia enim tua dulcedinem tuam, quam in filios habes ostendebat; et deserviens uniuscujusque voluntati, ad quod quisque vo
Abbreviated transcription (Latin):
bantur. sethiõ inperpetuũ ꝑman¬
sit ira tua: s ad correptionẽ ĩ bre¬
ui turbati sunt. signũ habentes
salutis: ad ꝯmemorationẽ man¬
dati legis tue. Qui enĩ coni̾sus ẽ
nõ ꝑ hoc qd̾ uidebat sanabatur.¬
sedper te omĩum saluatorẽ. Et in
hoc aũt ostendisti inimicis nr̃is:
qr tu es qui liberas ab oĩ malo.
Illos enĩ locustaꝵ et muscarum
occidert̃ morsus: et nõ est sanitas
inuenta anime illoꝵ. qr digni e¬
rant ab huiuscemodi extermina¬
ri. filios aũt tuos. nec drachonũ ue¬
nenatoꝵ uicert dentes: miscd̾ia
aũt tua adueniens sanabat illos.¬
In memoria enĩ sermonũ tuoꝵ
tur: ne in altã incidentes obliui¬
onẽ nõ possent tuo uti aduitorio.
Et enĩ neq herba. neq malagina
qͥ uite et mortis habes potestatẽ:
et declucis usq ad portas mortis
et reducis. Homo aũt occidit qui¬
dem ꝑ maliciã animã suã. et cũ
exierit sp̃c non reuertetur. nec re¬

Expanded text:
bantur. Non in perpetuum permanbantur. Non in perpetuum permansit ira tua: sed ad correctionem in brevi turbati sunt. Signum habentes salutis ad commemorationem mandati legis tue. Qui enim conversus est: non per hoc quod videbat sanabatursed per te omnium salvatorem et in hoc autem ostendisti inimicis nostris quia tu es qui liberas ab omni malo illos enim lucustarum et muscarum occiderunt morsus et non est inventa sanitas animae illorum quia digni erant ab huiusmodi exterminari filios autem tuos nec draconum venenatorum vicerunt dentes misericordia enim tua adveniens sanabat illosin memoria enim sermonum tuorum tur, ne in altam incidentes oblivionem, non possent uti tuo adjutorio; etenim neque herba neque malagma im vitae et mortis habet potestatem, et deducit ad portas mortis, et reducit: homo autem occidit per malitiam animam suam, et cum exibit spiritus, non revertetur, nec re
Abbreviated transcription (Latin):
manib miqͥs. Melior ẽ enĩ ip̃e
hiis quos colit: qr ip̃e quidẽ uixit
Secti aĩalia miserrimi colunt. In¬
sensata enĩ comꝑata huis: illis st̃
deteriora. Sel nec aspectu aliquis
ex huis aĩalibz bona potest conspi
cere. Effugert̃ aũt dei laudem: ⁊ be¬
nedictionẽ eius.
ropter hec et hiis silia. passi
sunt digne tormenta: et ꝑ
multitudinẽ bestiarũ ext̾minati
sunt. ꝓ qͥb tormentis bene dispo¬
siusti popłm tuũ quib dedisti cõ¬
cupiscenciã delectamenti sui. no¬
uum saporẽ escã parans eis orti
gometrã ut illi quidẽ ꝯcupiscen¬
tes escã. ꝓpt̾e̾a que illis ostensa ⁊
missa sũt: etiã neccia concupiscẽ¬
cia auerterent᷑. hii aũt in breui
inopes facti nouam gustauert̃
escam. Oportebat enĩ illis sine ex¬
cusatione suꝑuenire interitũ: ex¬
ercentib tyrannidẽ. hiis aũt tm̃
ostendere ꝙ̃ admodũ inimici illo¬
rum exterminabant᷑. Et enĩ cũ il¬

Expanded text:
manibus iniquis melior est enim ipse manibus iniquis melior est enim ipse hiset animalia miserrima colunt; insensata enim comparata his, aliis sunt deteriora. Sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest cocere effugit autem Dei laudem et benedictionem eius propter hoc per his similia passi sunt digne tormenta et per multitudinem bestiarum exterminati sunt pro quibus tormentis bene disposuisti populum tuum quibus dedisti concupiscentiam delectamenti sui novum saporem escam pargometram. Ut illi quidam concupiscentes escam: propterea que illis ostensa: et missa sunt: etiam a necessaria concupiscentia averterentur. Hi autem in brevi inopes facti: novam gustaverescam. Oportebat enim illis quidem sine excusatione supervenire interitum exercentibus tyrannidem: his autem tantum ostendere, quemadmodum inimici illorum exterminarentur. Etenim dum pe
Abbreviated transcription (Latin):
as fingit. Cinis ẽ cor eius. ⁊ terra
suꝑuacua spes illius et luto ui¬
lior uita illius. qm̃ ignorauit qͥ
se finxit: et qui inspirauit illi a¬
et qͥ insufflauit ei sp̃m uitalem.
Setiestimauer̃t lusum ẽẽ uitam
nr̃am et conu̾sationem uite ꝯpo¬
sitam ad lucrum: et oport̾e unde¬
cumq etiã ex malo acqͥrere. Hic
enĩ suꝑ om̃s scit se delinquere:
qui ex terre materia fragilia ua¬
sa et sculptilia fingit. Om̃s enĩ
insipientes et ĩfelices: supra mo¬
inimici popłi tui. et ĩpꝑantes illi:
qm̃ omĩa ydola nationũ estuna¬
uer̃t deos. quib neq ocłoꝵ uisꝰ
est ad uidendũ neq nares ad ꝑ¬
cipiendũ sp̃m: neq aures ad au¬
diendũ. nec digiti manuum ad
tractandũ. seclet pedes eoꝵ pigri
ad ambulandum. homo enĩ fe¬
cit illos: et qui sp̃m mutuatus
est finxit illos. Nemo enĩ sibi si¬
milem hõ poterit deũ finge̾. Cũ
sit enĩ mortał: mortuũ fingit

Expanded text:
as fingit cinis est cor eius et terra as fingit cinis est cor eius et terra supervacua spes illius et luto vilior vita illius quoniam ignoravit qui se finxit et qui inspiravit illi at qui insuflavit spiritum vitalem sed aestimaverunt ludum esse vitam nostram et conversationem vitae conpositam ad lucrum et oportere undecumque etiam ex malo adquirere hic enim super omnes scit se delinquere qui ex terrae materia fragilia vasa et sculptilia fingit omnes enim insipientes et infelices supra moinimici populi tui et imperantes illi quoniam omnia idola nationum aestimaverunt deos quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit
Abbreviated transcription (Latin):
si peccauerimus tui sumus: sci¬
entes magnitudinẽ tuam. Et si
non peccauerimus: scimus qm̃
apud te sumus cõputati. Nosse
dix ẽ immortalitatis. Non enĩ¬
in errorẽ induxit nos hoĩm ma¬
le arcis excogitatio: nec umbra
labor sine fructu. effigies sculp¬
ta ꝑuarios colores cuius aspec¬
tus insensato dat concupiscen¬
ciã et diligit mortue ymagnus
effigiem sine aĩa. Maloꝵ ama¬
in talib hñt: et qͥ faciunt illos
et qui diligunt et qui colunt. S
et figulus mollẽ terrã premens
laboriose fingit ad usus nr̃os
uumqd̃q uas: et de eodẽ luto
fingit que munda sunt inusũ
uasa siłr. et que hus sunt ꝯtra¬
ria. hoꝵ aũt uasoꝵ qͥs sit usus
iudex est figulus. Et cum labo¬
to ille qui paulo ante de terra
fc̃s fuerat. et post pusillũ ducit¬
se unde acceptus ẽ: repetitus de¬
bitum anime ꝙ̃ habebat. Selẽ
illi cura non qr laboraturus est
teratur aurificib et argentariis.
Setlet errarios imitatur et glo¬
riam prefert qm̃ res superuacu¬

Expanded text:
si peccaverimus, tui sumus, scientes magnitudinem tuam. Et si non peccaverimus, scimus quoniam apud te sumus computati. Nosse dix est immortalitatis. Neinduxit nos hominum malae artis excogitatio nec umbra picturae labor sine fructu effigies sculpta per varios colores cuius aspectus insensato dat concupiscentiam et diligit mortuae imaginis effigiem sine anima malorum amain talibus habent et qui faciunt illos et qui diligunt et qui colunt sed et figulus mollem terram premens laboriose fingit ad usus nostros unumquodque vas et de eodem luto fingit quae munda sunt in usum vasa similiter et quae his sunt contraria horum autem vasorum qui sit usus iudex est figulus et cum laboto ille qui paulo ante de terra factus fuerat et post pusillum se ducit unde acceptus est repetitus debitum animae quem habebat sed est illi cura non quia laboraturus est certatur aurificibus et argentariis sed et aerarios imitatur et gloriam praefert quoniam res supervacu
Abbreviated transcription (Latin):
gitare ergo de illa sensus ẽ consũ¬
matus: et qͥ ingilauerit ꝓpt̾illã
cito erit securus. Qm̃ dignos se
ip̃a circuit querens: et muus
suis ostendet se illis hylarit̾. ⁊ in
om̃ĩ ꝓuidencia occurret illis. Im¬
ciũ enĩ illius uerissima ẽ discipli¬
ne concupiscencia. Cura ergo dis¬
cipline dilectio est: et dilectio cus¬
todia legũ illius est. Custodicio
aũt legum: consũmatio incor¬
ruptionis ẽ. Incorruptio aũt fa¬
cit ẽẽ ꝓximũ deo. Concupiscencia

Expanded text:
gitare enim de illa sensus est consummatus; et qui vigilaverit pro illa, cito erit securus. Quoniam dignos se ipsa circumit quaerens, et in viis ostendet se illis hilariter, et in omni prouidentia occurrit illis. initium enim illius uerissima est disciplinae concupiscentia. cura ergo disciplinae dilectio est, et dilectio custoditio legum illius est, custoditio autem legum confirmatio incorruptionis est, incorruptio autem facit esse proximum deo. concu
Abbreviated transcription (Latin):
ut non eent uacua sapĩe tue oꝑa
propt᷑ hec etiã exigno ligno credt̃
hoĩes animas suas: et transeim¬
tes mare ꝑ ratẽ liberati sunt. Secd
abinicio enĩ cum perirent super¬
bi gygantes spes orbis terraix ad
ratẽ confugiens: remisit scło se¬
men natiuitatis q̃ manu tua.
lignũ per qd fit iusticia. Perma¬
nus aũt qd̾ fit ydolũ maledictũ¬
est. et ip̃m et qͥ fecit illud. Quia
ille quidẽ operatus ẽ: illud aũt
cũ esset fragile ds̃ cognoĩatus ẽ.
tas eius. Et enĩ qd̃ factũ est: cum
illo qui fecit tormenta pacietur.
Propt̾ hoc: et ydolis nationũ nõ
erit respectus. qm̃ creature dei in
odiũ facte sunt: et ĩ temptationẽ

Expanded text:
ut non essent vacua sapientiae tuae opera, propter hoc etiam exiguo ligno credunt homines animas suas, et transeuntes mare per ratem liberati sunt, sed ab initio cum perirent superbi gigantes, spes orvis terrarum ad ratem confugiens, remisit saeculo semen nativitatis, quae manu tua lignum per quod fit iustitia per manus autem quod fit maledictum et ipsum et qui fecit illud quia ille quidem operatus est illud autem cum esset fragile Deus cognominatus est tas eius etenim quod factum est cum illo qui fecit tormenta patietur propter hoc et idolis nationum non erit respectus quoniam creaturae Dei in odium factae sun
Abbreviated transcription (Latin):
missionũ: Cũ ergo nobis discipli¬
nam das: mimicos nr̃os multi¬
plicit̾ flagellas ut bonitatẽ tuã
cogitemus iudicantes et cũ de no¬
bis iudicatur speremus misericor¬
diã tuã. Unde et illis qͥ in uita su¬
a insensate. et iniuste uixer̃t: per
hec que coluerunt cdedisti sũma
tormenta. Et enĩ in erroris uia di¬
ntius errauert deos estimantes
hec que in animalib sunt super¬
uacua infantiũ insensatoꝵ mo

Expanded text:
romissionum cum ergo nobis discipliromissionum cum ergo nobis disciplinam das inimicos nostros multipliciter flagellas ut bonitatem tuam cogitemus iudicantes et cum de nobis iudicatur speremus misericordiam unde et illis qui in vita sua insensate et iniuste vixerunt per haec quae coluerunt dedisti summa tormenta etenim in erroris via diutius erraverunt deos aestimantes haec quae in animalibus sunt supervacua infantu
Abbreviated transcription (Latin):
quos perdidisti. Cum sis ergo ius¬
tus iuste omĩa disponis. Ip̃m qͦ
qui nõ debet puniri condẽpnas. ⁊¬
exterũ estimas a tua uircute. uͥr¬
tus enĩ tua iusticie iniciũ est: et
ob hoc qd̃ omniũ dñs es omĩbus
te parcere facis. irtutẽ enĩ osten¬
dis tu qui nõ crederis ẽẽ in uirtu¬
te consũmatus: et hos qͥ te nesci¬
unt in audacia traducis. Tu aũ
dñator uirtutũ cum transqͥlli¬
tate iudicas: et cũ magna reue¬
rencia disponis nos. Subest enĩ
nobis tͥcum uolueris posse. Do¬
cuisti aũt popłm tuum per tali¬
a opera: qm̃ oportet iustũ ẽẽ hu¬
manum. et bone spei fecisti fili¬
os tuos: qm̃ iudicans das locum
inpeccatis penĩe. Si enĩ inimicos
seruoꝵ tuoꝵ ⁊ debitos morti cũ
tanta cruciasti atcentione et libe¬
rasti dans tẽpus et locũ per que
possint mutari a malicia: cum
quanta diligencia iudicas filios
tuos. quoꝵ parentib iuramenta
et conuentiones dedisti bonare ꝓ¬

Expanded text:
quos perdidisti cum sis ergo iusquos perdidisti cum sis ergo iustus iuste omnia disponis ipsum quoque qui non debet puniri condemnas exterum aestimas a tua virtute virtus enim tua iustitiae initium est et ob hoc quod omnium Dominus es omnibus te parcere facis virtutem enim ostendis tu qui non crederis esse in virtute consummatus et hos qui sciunt audaciam traducis tu autem dominator virtutis cum tranquillitate iudicas et cum magna reverentia disponis nos subest enim tibi cum voles posse docuisti autem populum tuum per talia opera quoniam oportet iustum esse et humanum et bonae spei fecisti filios tuos quoniam das locum in peccatis paenitentiae si enim inimicos servorum tuorum et debitos morti cum tanta cruciasti adtentione et liberasti dans tempus et locum per quae possint mutari a malitia cum quanta diligentia iudicasti filios tuos quorum parentibus iuramenta et conventiones dedisti bonarum p
Abbreviated transcription (Latin):
tuo ꝑmanus parentũ nr̃oꝵ ut
digne perriꝑent ꝑegrinationem
pueroꝵ dei. que tibi omĩum ca¬
rior ẽ terra. Secti hiis tanꝙͣ hoĩ¬
bus pepercisti. et misisti anteces¬
sores exerritus tui uespas ut il¬
los paulatim exterminarent iõ
qr ĩpotens eras in bello subicere
ĩpios iustis. aut bestus seiuis. aũ
uerbo duro simul exterminare:
secspartib uidicans dabas locũ
penitencie. nõ ignorans qm in
iqua ẽ natio eoꝵ: et naturalis
malicia ip̃oꝵ. et qm̃ nõ poterat
mutari cogitatio eoꝵ ĩ perpetu¬
um. Semen enĩ erat maledictũ
abinitio: nec timens aliꝙ̃ dabas
ueniã peccatis illoꝵ. Quis enim
dicet tͥ quid fecisti: aut quis sta¬
bit contra iudiciũ tuũ: Ant qͥs
in conspectu tuo ueniet uindex
iniquoꝵ hoĩi: Aut quis tibi ĩ
putabit si perierint nationes qͣs
tu fecisti: Nec enĩ est alius deus
ꝙͣ tu. cui cura est de omnib: ut
ostendas qm̃ ñ ĩiuste iudicasti
in conspectu tuo inqͥrent: de hiis

Expanded text:
 manus parentum nostrorum ut dignam perciperent peregrinationem puerorum Dei quae tibi omnium carior est terra sed et his tamquam hominibus pepercisti et misisti antecessores exercitus tui vespas ut illos paulatim exterminarent non quia inpotens eras in bello subicere impios iustis aut bestiis saevis aut verbo duro simul exterminare sed partibus iudicans dabas locum paenitentiae non ignorans quoniam nequa est natio illorum et naturalis malitia ipsorum et quoniam non poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum semen enim erat maledictum ab initio nec timens aliquem veniam dabas peccatis illorum quis enim dicet tibi quid fecisti aut quis stabit contra iudicium tuum aut quis in conspectum tuum veniet vindex iniqputabit si perierint nationes quas tu fecisti? Nec enim est alius Deus quam tu, cui cura est de omnibus: ut ostendas quoniam non iniuste iudicasti in conspectu tuo inquirent de his
Abbreviated transcription (Latin):
nis. aut alicui ex anmalib il¬
lud comparet perluuens lubrica.
et iubicundo faciens fuco colorẽ
illius et omnẽ maclam que in
illo est perliniens terra. ut faciat
ei dignam hĩtationẽ.⁊ in pariete
ponens illum et confirmans fer¬
ro ne forte cadat. ꝓspiciens illi
sciens qm̃ nõ potest se adiuua¬
re. ymago enĩ est. et opus ẽ illi
adiutoriũ. Et de substancia sua
et de filiis suis et de nupciis no¬
tum faciens inqͥrit. Non erubes¬
cit loqui cũ illo qui sine aĩa est:
et ꝓ sanitate quidẽ infirmũ dep̾¬
catur. et ꝓ uita mortuũ rogat. ⁊
in adiutoriũ inutilẽ inuocat. et
ꝓ itinere petit ab eo qͥ ambulare
non potest. et de acquirendo ⁊de
operando. et de omniũ rere enen¬
tu petit ab eo qui in omnibus
est mutilis. AII¬
erũ alius nauigare cogitans. ⁊
per feroces fructus incipiens iter
facere. ligno portante se fragilius
lignũ muocat. Iud̃ enĩ cupiditas
acqͥrendi excogitauit. et artifex sa¬

Expanded text:
nis aut alicui ex animalibus ilnis aut alicui ex animalibus illud conparet perliniens lubrica et rubicundum faciens fuco colorem illius et omnem maculam quae in illo est perliniens et faciat ei dignam habitationem in pariete ponens illud confirmans ferro ne forte cadat prospiciens illi sciens quoniam non potest se adiuvare imago enim est et opus est illi adiutorio et de substantia sua et filiis suis et nuptiis votum faciens inquirit non erubescit loqui cum illo qui sine anima est et pro sanitate quidem infirmum deprecatur et pro vita mortuum rogat et in adiutorium inutilem invocat et pro itinere petit ab hoc qui ambulare non potest et de adquirendo et de operando et de omnium rerum eventu petit ab eo qui in omnibus est inutilis iterum alius navigare cogitans et per feros fluctus incipiens iter facere ligno portante se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex sa
Abbreviated transcription (Latin):
hii enĩ fortasse errant deũ que¬
rentes uolentes muenire. Etenĩ
cum in operib illius conu̾sent᷑
inquirunt: et ꝑsuasũ hñt. qm̃
bona sunt q̃ uidentur. Iterx aũt
nec hiis debet ignosci. Si enĩ tan¬
tum potuissent scire. nt possent
estimare scłm quomodo huius
dñm̃ nõ facilius inuenerc̃: Infe¬
lices aũt sunt et int̾ mortuos
spes illoꝵ ẽ. qui appellauerunt de¬
os opera manuũ hoĩm. aurũ ⁊ ar¬
gentũ arcis inuentionẽ. et siłitu¬
dines animaliũ aut lapidẽ mu¬
tilẽ opus manus antique. Ant
siqͥs aitifex faber de silua lignũ
rectum secuerit. et huius docte ra¬
dat omnẽ corticẽ et arte stia usus
diligent̾ fabricet uas mutile in
conu̾satione uite: reliqͥis aũt eiꝰ
operis ad preꝑationẽ esce abutat᷑
et reliquum hoꝵ qd̾ ad nullos utꝰ
facit lignum curuum. ⁊ uertici¬
bus plenũ sculpat diligent̾ ꝑ ua¬
cuitatẽ suã. ⁊ per scĩam artis su¬

Expanded text:
hii enim fortassis errant Deum quaehii enim fortassis errant Deum quaerentes et volentes invenire etenim cum in operibus illius conversentur inquirunt et persuasum habent quoniam bona sunt quae videntur iterum autem nec his debet ignosci si enim tantum potuerunt scire ut possent aestimare saeculum quomodo huius Dominum non facilius invenerunt infelices autem sunt et inter mortuos spes illorum est qui appellaverunt deos opera manuum hominum aurum et argentum artis inventionem similitudines animalium aut lapidem inutilem opus manus antiquae aut si quis artifex faber de silva lignum rectum secaverit et huius docte eradat omnem corticem et arte sua usus diligenter fabricet vas utile in conversatione vitae reliquias autem eius operis ad praeparationem escae abutatur et reliquum horum quod ad nullos usus facit lignum curvum et verticibus plenum sculpat diligenter per vacuitatem suam et per scientiam artis sua
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ dei iudiciũ exꝑti sunt. In hi¬
is enĩ que paciebantur molefte
ferebant. in quib pacientes indi¬
gnabantur: ꝑ hec que putabant
deos in ipĩs cum exterminarent᷑
Uidentes illũ quẽ olim negabẽt
se nosse uerũ deum agnouert̃. ꝓp¬
ter qd̃ ⁊ finis condẽpnationis eoꝵ¬
ani sunt aũt om̃s hoĩes ĩ¬
quib nõ subest scĩa dei. Et
de hiis que uidentur bona nõ potu¬
erunt intellig̾e eũ qui est. neq o¬
perib attendentes agnouerunt
sp̃m aut agitatũ aerẽ. aut gyrũ
stellaꝵ. aut nimiã aꝙͣ aut solẽ
aut lunã: rectores orbis t̾rarum
deos putauerunt. Quoꝵ si specie
delectati deos putauert̃: sciant
qͣnͣto hiis dominator eoꝵ specio¬
sior ẽ. Speciei enĩ generator hec
oĩa constituit. Aut si iurcutẽ et
opera eoꝵ mirati sunt: intelligãt
abip̃is. qm̃ qui hec constituit for
ciei. ⁊ creature cognoscibilit̾ pote¬
rit hoꝵ creator uideri. Secltñ ad¬
huc in huis minor ẽ querela. Et

Expanded text:
 in his enim quae patiebantur moleste ferebant in quibus patientes indignabantur per haec quos putabant deos in ipsis cum exterminarentur videntes illum quem olim negabant se nosse Deum verum agnoverunt propter quod et finis condemnationis ani sunt autem omnes homines quibus non subest scientia Dei et de his quae videntur bona non potuerunt intellegere eum qui est neque operibus adtendentes agnoverum aut citatum aerem aut gyrum stellarum aut nimiam aquam aut solem et lunam rectores orbis terrarum deos putaverunt quorum si specie delectati deos putaverunt sciant quanto dominator eorum speciosior est speciei enim generator haec omnia constituit aut si virtutem et opera eorum mirati sunt intellegant ab ipsis quoniam qui haec consciei et creaturae cognoscibiliter poterit horum creator videri sed tamen adhuc in his minor est querella et