comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meã & faciat iudicium meũ. et edu¬
cat me inlucem. Et uidebo iusticiam
ce aspiciet immica mea. & oꝑletur ig
uoce cantatur. Non in ꝑpetuũ irascet᷑.
neq in etñum cõminabitur. dñs. Quod
audẽ ait dole & uiriliter age. ad salu.¬
tem dolentis ꝑtineat. & agentis uirilit̃.
she quoq filius naue testis ẽ. cui dñs
liter age. Dolet autẽ & agit uiriliter
filia syon. quia ex calciata & nuda eg̃s.¬
sa est deciuitate. & captiua ducenda ẽ
incampum sennaar. & futura in baby¬
lone. donec zorobabel ueniat et erras
qui interpretatur aduitor. et demanu
caldeoꝵ liberet eam. Quod cũ iuxta
literam manifestum sit. intellige &e ani
exire deciuitate. quã fluminis un¬
petus letificat. & habitare ñ inmonde
ubi pͥui fuerat. s incampo in quo as¬
syrioꝵ uagatur exercitus. et eẽ incon¬
fusione uitioꝵ suoꝵ. Et postquam ha¬
buerit compedes traxerit molam.
farinam babyloniis fecerit. & inse¬
met reu̾sa ceꝑit dicere. quanti mer¬

Expanded text:
et faciat judicium meum, et educat me in lucem, et videbo justitiam ejus, et aspiciet inimica mea, et operietur ignvoce cantatur; Non in perpetuum irascetur, neque in aeternum comminabitur Dominus . Quod autem Dole, et viriliter age, ad salutem dolentis pertineat, et agentis viriliter, Jesus quoque filius Nave testis est, cui Dominus liter age . Dolet autem et agit viriliter filia Sion, quia excalciata et nuda egsa est de civitate, et captiva ducenda est in campum Sennaar, et futura in Babylone donec Zorobabel veniat, et Ezdras qui interpretatur adjutor, et de manu Chaldaeorum liberet eam. Quod cum juxta litteram manifestum sit, intelligere mihi exire de civitate quam fluminis impetus laetificat, et habitare non in monte, ubi prius fuerat, sed in campo, in quo Assyriorum vagatur exercitus, et esse in confusione vitiorum suorum, et postquam habuerit compedes, et traxerit molam, et farinam Babyloniis fecerit, in semet reversam dicere: Quanti mer
Abbreviated transcription (Latin):
latur ciuitas que in monte sita latere
non potest. Turris gͥ quonda gregis &
spłi dĩ. quia pessimi coloni interfecerus
patrisfamilie filium. nc̃ squalidã est.
& destituta. & fub nomine ariel cla¬
mat mysaia. de terra. Et hec turris filia ẽ sy¬
on. siue ut sy machꝰ u̾tit ing̾cũ. ipsa ẽ filia syon.
& usq ad hanc turrĩ ueniet ds̃ uł potestaᷤᷤ pͥma. q̃¬

Expanded text:
latur civitas, quae in monte sita latere latur civitas, quae in monte sita latere non potest. Turris igitur quondam gregis et populi Dei quia pessimi coloni interfecerunt patris familiae filium nunc squalida est et destituta, et sub nomine Ariel, clamat de terra in Isaia. Et haec turris filiae est Sion, sive, ut Symmachus vertit in Graecum: Ipsa est filia Sion : et usque ad hanc veniet D
Abbreviated transcription (Latin):
t tu turris gregis ne¬
bulosa filia syon:
usq ad de ueniet. &
uemiet potestas pͥma
regnum filie ierłm.
Nunc quare merore
contraheris: Num¬
qitid rex ñ ẽ tibi aut
consiliarius tuus pe¬
riit : quia cõprehendit te dolor quasi
parturientem. Lex. Et tu turris
gregis caligosa filia syon ad te uemet.
ce ingredietur pͥncipatus pͥmus regnũ
debabylone filie ierłm. Et nunc quare
cognouisti mala: Numqͥd rex ñ erat
tibi : Aut confiliũ tuũ ꝑiit. quia obti¬
nuerunt de dolores sicut parturien¬
tem: Turrim gregis nebulosam
siue squalentẽ quod hebraice dr̃.
ofel. nullam aliam debemus acciꝑe
isi illam de qua ysaias ait. Et edifi¬
caui turrim in medio eits. id ẽ ui¬
neȩ Uinea autẽ domini. domus est
issrł. Hec turris quã dui habet torcu¬
lar. id ẽ altare. & incircuitu mace¬
riam auxilia uidelicet angłoꝵ. &e ñ
ingreditur diabolus aꝑ inuinea.
non ẽ squalida. ñ ẽ tenebrosa. s a do¬
mino lucente sortita uocabulum. appel¬

Expanded text:
t tu, turris gregis, nebulosa filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem. Nunc quare moerore contraheris? numquid rex non est tibi, aut consiliarius tuus periit: quia comprehendit te dolor quasi parturientem. LXX: Et tu, turris gregis, caligosa filia Sion, at te veniet, et ingredietur principatus primus, regnum ÷ de Babylone filiae Jerusalem. Et nunc quare cognovisti mala? numquid rex non erat tibi, aut consilium tuum periit, quia obtinuerunt te dolores sicut parturientem? Turrem gregis nebulosam sive squalentem, quod Hebraice dicitur OPHEL   nullam aliam debemus accipere, nisi illam de qua Isaias ait: Et aedificavi turrem in medio ejus, id est, vineae. Vinea autem Domini domus est Israel . Haec turris quamdiu habet torcular, id est, altare, et in circuitu maceriam, auxilia videlicet Angelorum, et non ingreditur diabolus aper in vineam, non est squalida, non est tenebrosa, sed a Domino lucente sortita vocabulum, appel
Abbreviated transcription (Latin):
longissimos libros ac fabulas inde¬
gras transtulerunt. S & hylaruis
nr̃ furti reus sit. qui in psalmo qll¬
dragesimo ferme milia uersuum supͣ¬
dieti origenis ad sensum uerterit.
Quoꝵ omnium emulari ex opto ne¬
gligentiam. potius quã istoꝵ obscurã
diligentiã. Uerum iã tempꝰ ẽ alterũ
in micheã librum cudere. et renascen¬
tia hydre capita. palo contundere pro¬

Expanded text:
longissimos libros ac fabulas intelongissimos libros ac fabulas integras transtulerunt. Sed et Hilarius noster furti reus sit, quod in psalmos quadraginta ferme millia versuum supradicti Origenis ad sensum verterit. Quorum omnium aemulari exopto negligentiam, potius quam istorum obscuram diligentiam. Verum jam tempus est alterum in Michaeam librum cudere, et renascentia hydrae capita ῥοπάλῳ contundere pro
Abbreviated transcription (Latin):
emper in uidis respon¬
demus. quia non cessa
erordia. emuloꝵ mali¬
dieta confutant. qui
uulgo iactitant. me
sterilis ieiuniq serma¬
nis quasda in eptias
scribere. & cum loqui nesciam tacere
non posse. Itaq obsecro uos paula ꝙ
eustochium. ut ad huiuscemodi. la¬
tratis claudatis aures. & infantiam
ut dicunt meã orationibus aduudi¬
tes. impetretis mͥ iuxta apłm adaꝑto¬
Moneo autẽ tauros pingues qui
circumdederunt me. ut quiescant¬
& desinant maledicere. & male¬
facta ne noscant sua que ꝓferentur
cunt origenis me uolumina com¬
pilare ce condaminari ñ decere ue¬
derum scͥpta. quod illi maledictum
uehemens ẽẽ existimant. eam laudẽ
ego duco maximam. cum illũ imtta¬
ri uolo quem cunctis prudentib
e uobis placere non dubito. Si eni
criminis est grecoꝵ benedicta tras¬
ferre. accusentur ennius. et maro
plautus. cecilius. & derentius. til¬
luis qͦ et ceteri eloquentes uirs. qͥ
ñ solum uersus. s multa capita &e

Expanded text:
emper invidis respondemus, quia non cessat exordia, aemulorum maledicta confutant: qui vulgo jactant, me sterilis jejunique sermonis quasdam ineptias scribere, et cum loqui nesciam, tacere non posse. Itaque obsecro vos, o Paula et Eustochium, ut ad hujuscemodi latratus claudatis aures, et infantiam, ut dicunt, meam orationibus adjuvantes, impetretis mihi juxta Apostolum adapertioMoneo autem tauros pingues, qui circumdederunt me , ut quiescant et desinant maledicere, malefacta ne noscant sua, quae proferentur cunt, Origenis me volumina compilare, et contaminari non decere veterum scripta: quod illi maledictum vehemens esse existimant, eamdem laudem ego maximam duco, cum illum imitari volo, quem cunctis prudentibus, et vobis placere non dubito. Si enim criminis est Graecorum benedicta transferre, accusetur Ennius et Maro, Plautus, Caecilius et Terentius, Tullius quoque et caeteri eloquentes viri, qui non solum versus, sed multa capita et
Abbreviated transcription (Latin):
patre. & fluctib scłi. festinauerint
ad montem. Et matheus publicanꝰ
audiens sequere me. statim cucur¬
rit. S & illud in eũgłio. quando se¬
cute sunt eum turbe multe. de ga¬
lilea. & decapoli. & iherosolimis.
uit eos festinantes popłos ꝓbat. Po¬
pulis audẽ festinantibus. gentes qͦ
plurime ibunt ad montem. totus
scilicet orbis in eum credens. & di¬
cent. ad uexillum se patibuli mutuo
prouocantes. Uenite ascendamus in
montem dñi. Ascensione opus est. ut
quis ad xp̃m ualeat ꝑuenire. Et ad
domum di iacob. eccłam que ẽ do¬
mus dĩ. columna & firmamentum
ueritatis. Porro quod iacob saluato¬
rem significet. & fupra diximus. Ia¬
cob puer meus. suscipiam eum. S
& hoc dicent ad eos quib locuti fue¬
rant uenite ascendamus in montẽ
dñi & in domum di iacob. Et addent.
Ut ostendat nobis uiam suã. quã uł
in angłis intellige eccłiis p̾sidentib
uł in scͥpturis scĩs que uiam dnĩ os¬

Expanded text:
patre et fluctibus saeculi, festinaverint patre et fluctibus saeculi, festinaverint ad montem. Et Matthaeus publicanus audiens: Sequere me , statim cucurrerit. Sed et illud in Evangelio, quando secutae sunt eum turbae multae de Galilaea, et Decapoli et Jerosolymis, vit eas, festinantes populos probat. Populis autem festinantibus, gentes quoque plurimae ibunt ad montem: totus scilicet orbis in eum credens, et dicent ad vexillum se patibuli mutuo provocantes: Venite, ascendamus in montem Domini. Ascensione opus est, ut quis ad Christum valeat pervenire, et ad domum Dei Jacob, Ecclesiam, quae est domus Dei, columna et firmamentum veritatis. Porro quod Jacob Salvatorem significet, et supra diximus: Jacob puer meus, suscipiam eum . Sed et hoc dicent ad eos quibus locuti fuerant: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum Dei Jacob; et addent: Ut ostendant nobis viam suam, quam vel in Angelis intellige Ecclesiis praesidentibus, vel in Scripturis sanctis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
usq aduerticem montiũ ꝑtingentia.
Exaltabitur inquit scdlles suꝑ colles.
homo quidẽ apparuit. & formã ser¬
ui accepit. humiliatus usq ad mortẽ.
& mordem crucis. s exaltauit eum
pater. et dedit ei nomen suꝑ omne
uniuersa uita hominum comꝑata.
campi dicuntur & ualles. Adhunc gͦ
montem qui preꝑatus ẽ suꝑ uerticẽ
montium. & exaltatus suꝑ colles festi¬
nabunt. siue ut in hebreo habetur. flu¬
ent om̃s popłi id ẽ in mor. em fluuioꝵ.
turbe in numerabiles congregabunt᷑
festinabant autẽ popłi quando in
eum pariter crediderunt. parthi. &
medi. & elamite. habitandes meso¬
potamiam. iudeam. & capadotiã.
pontum. et asiam. frigiam. & pam
philiam. egyptum. et partes lybie
que ẽ circa cyrenem. & aduene ro¬
mani. iudei. et ꝓseliti. cretes. & ara¬
bes. Nonne uobis festinasse uident᷑
admontẽ quib dictum est. sequimi¬
in me & faciam uos piscatores homi¬
num. & ꝓtinus secuti sunt saluato¬

Expanded text:
usque ad verticem montium pertingentia. usque ad verticem montium pertingentia. Et exaltabitur, inquit, super colles . Homo quidem apparuit, et formam servi accepit: humiliavit se usque ad mortem, mortem autem crucis; sed exaltavit eum Pater, et dedit ei nomen quod est universa vita hominum comparata, campi dicuntur et valles. Ad hunc ergo montem qui praeparatus est super vertices montium, et exaltatus super colles, festinabunt, sive, ut in Hebraeo habetur, fluent omnes populi, id est, in morem fluviorum turbae innumerabiles congregabuntur. Festinabunt autem populi , quando in eum pariter crediderint Parthi et Medi, et Elamitae, et habitantes Mesopotamiam, Judaeam, et Cappadociam, Pphyliam: Egyptum: et partes Lybie: que est circa Cyrenen: et advene Romani, Judaei et proselyti, Cretes et Arabes. Nonne vobis festinasse videntur ad montem, quibus dictum est: Sequimini me, et faciam vos piscatores hominum , et protinus secuti sunt Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. de quo ad principem tyri dr̃. &
uulneratus es amonte dni. Iste autẽ
mons dñi in nouissimo dierum osten¬
sus ẽ. quando appropinquauit regnũ
celoꝵ. Siquidem in confummatione
scłoꝵ. in reprobatione peccati. ꝑ hosti¬
am suam saluator nr̃ apparuit. & un¬
decuma hora ad conducendos oꝑarios
uenit. & completa illuis passione. io¬
hannes loquitur. nouissima hora ẽ.
In sex milib enĩ annis. si quingenten:
ani ꝑhoras diei singłas diuidantur.
nouissima hora consequenter dr̃. tẽpꝰ
fidei gentiũ. Et manifestus in quit erit
mons dñi. preparatus suꝑ uerticem
montium. Manifestus erit qui ante
fuerat occultus. & preꝑatus ñ solũ
inmontib. s & suꝑ uertices montiũ.
moysen & ꝓpħas qui de eo uaticina¬
tisunt. Licet enim omnia sc̃a conscͥpse¬
rint. tam̃ ad comꝑationem ꝓpħie in
qua saluatoris aduentum propħaue¬
runt. humilia st̃ cet̾a. & nequaquã

Expanded text:
tus est, de quo ad principem Tyri dicitur. Et tus est, de quo ad principem Tyri dicitur. Et vulneratus es in monte Domini . Iste autem mons Domini in novissimo dierum ostensus est, quando appropinquavit regnum coelorum. Siquidem in consummatione saeculorum in reprobationem peccatorum, per hostiam suam Salvator noster apparuit, et undecima hora ad conducendos operarios venit. Et completa illius passione, Joannes loquitur: Novissima hora est : in sex millibus enim annis, 475 si quingenti anni per horas diei singulas dividantur, novissima hora consequenter dicetur tempus fidei gentium. Et manifestus, inquit, erit mons Domini praeparatus super vertices montium. Manifestus erit, qui ante fuerat occultus, et praeparatus non solum in montibus, sed super vertices montium, Moysen et Prophetas, qui de eo vaticinati sunt. Licet enim omnia sancta conscripserint; tamen ad comparationem prophetiae, in qua Salvatoris adventum prophetaverunt, humilia sunt caetera, et nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
mus in nomine dni dĩ nr̃i in edernũ
& ultra. In illa die dicit dñs. congri¬
gans congregabo eam que contri
est. & que eiecta fuerat suscipiã & qͥ
reppuleram. & ponam contritam i
reliquias. & repulsam ingentẽ fortũ
& regnabit dñs suꝑ eos. inmonte so
ex hoc nunc & usq in scłm. Quapͥn¬
dicium. & omĩa recta ꝑuerterant.
oe edificauerant syon in sanginib
& ierłm in iniquitate. & non solũ
hoc fecerant. uerum in munerib
quoq udicauerant. & sacerdotes y¬
rusalem in mercede responderant
& ipħe eius in pecunia diuinauerant.
et propter eos syon quasi ager aratus
erat. & ierłm intumulos lapidum cor¬
ruerat. & mons dempli di desolatus
in excelsa filuarum idcirco nc̃ derelic¬
ta domo eoꝵ atq deserta. quando filiꝰ
dĩ egrediens de demplo ait. surgite ea¬
mus hinc. & relinquetur uobis domꝰ
urã deserta. angłi quoq iosepho refe¬
rente dixerunt. transeamus ex hisse¬
dibus. ꝓmonte syon. mons dñi eleua¬

Expanded text:
i in aeternum et ultra. In illa die, dicit Dominus, congregabo eam quae contrita est, et quae ejecta fuerat, suscipiam, et quos repuleram: et ponam contritam in reliquias, et repulsam in gentem fortem, et regnabit Dominus super eos in monte Sion, ex hoc nunc et usque in saeculum. Quia printa perverterant, et aedificaverant Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate: et non solum haec fecerant, verum in muneribus quoque judicaverant, et sacerdotes Jerusalem in mercede responderant, et prophetae ejus in pecunia divinaverant, et propter eos, Sion quasi ager aratus erat, et Jerusalem in tumulos lapidum corruerat, et mons templi Dei, desolatus in excelsa silvarum, idcirco nunc, derelicta domo eorum atque deserta, quando Filius Dei egrediens de templo ait: Surgite, eamus hinc : Et: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Angeli quoque, Josepho referente, dixerunt: Transeamus ex sedibus, pro monte Sion mons Domini ineleva
Abbreviated transcription (Latin):
de ierłm. & udicabit in der gentes
multas. & arguet popłm plurimũ.
& concident gladios suos in aratra.
ce ⁊ ibinnas suas infalces. Et non sumet
gens contra gentẽ gladium. & non dis¬
ierłm. udicet inter gendes multas.
&e arguat ꝓprie popłm udeoꝵ. Nos
enini quasi peccatores uirta operũ

Expanded text:
dicabit inter gentes multas, et arguet populum plurimum, et concident gladios suos in aratra, et zibynas suas in falces, et non sumet gens contra gentem gladium, et non disJerusalem, judicet inter gentes multas, et arguat proprie populum Judaeorum. Nos enim quasi peccatores juxta operum
Abbreviated transcription (Latin):
quia tempꝰ malũ ẽ. Et requiescit unꝰ¬
ut premat uinum quod ex hilarat cor
hominis. sub uite illa cinus agricola
pater ẽ. et sub ficu sua. dulcia sp̃s scĩ
poma decerpens. caritatẽ. gaudiũ. pacẽ.
et reliqua. Hec autẽ omnia accident
quiunt nationib euntibus iuxta er¬
rorem suum. nos qui ad mondẽ dñi
festmauimus & diximus. uenite as¬
cendamus in montẽ dñi. & in domum

Expanded text:
quia tempus malum est . Et requiescet unquia tempus malum est . Et requiescet unut premat vinum, quod exhilara: cor hominis, sub vite illa, cujus agricola Pater est , et sub ficu sua dulcia Spiritus sancti poma decerpens charitatem, gaudium, pacem, et reliqua. Haec autem omnia accident,quiunt, nationibus euntibus juxta errorem suum, nos ad montem Domini festinavimus, et diximus: Venite, ascendamus in montem Domini, et in domum
Abbreviated transcription (Latin):
tonio. et catelina. cesare. et gneop̃¬
peio. augusto. & bruto. eodem augus¬
to. & antonio. in quoꝵ prelus uniu̾¬
sa sanguinẽ regna fuderunt. Postiͣ
autẽ ad imꝑium xp̃i singulare impe¬
eis porte urbium. & ad predicatio¬
nẽ unius dĩ singulare imꝑium con¬
stitutum ẽ. Potest quoq hoc quod
dicitur concident gladios suos in ari¬
tra. & hastas suas infalces. & tropolo¬
gice accipi. ut dicamus ad fidẽ xp̃i.
iram. et effrenata conuitia ẽẽ depo¬
sita. ut mittat unusquisq manũ
suꝑ aratrum et ñ aspiciat postt̾gi
& contumeliarũ iacula. hastasq con¬
fringens. fructus metere cupiat sp̃ua¬
les. ut laborantib aliis nos intremꝰ
i labores eoꝵ. & dicatur de nobis.
uenientes autẽ uenient in exultacie¬
ne. portantes manipłos suos. Nunc
nemo pugnat aduersus aliũ. quia
legimus beati pacifici. Nemo discit
contendere in subuersionem audient¬
um. s ponit silentium ori suo & cacti

Expanded text:
tonio et Catilina, Caesare et Cneo Pomtonio et Catilina, Caesare et Cneo Pompeio, Augusto et Bruto, et eodem Augusto et Antonio: in quorum praeliis universa sanguinem regna fuderunt. Postquam autem ad imperium Christi, singulare impeeis portae urbium, et ad praedicationem unius Dei singulare imperium constitutum est. Potest quoque hoc quod dicitur: Concident gladios suos in aratra, et hastas suas in falces , et tropologice accipi: ut dicamus ad fidem Christi, iram et effrenata convicia esse deposita, ut mittat unusquisque manum super aratrum, et non respiciat post tergum, et contumeliarum jacula hastasque confringens, fructus metere cupiat spirituales, ut laborantibus aliis, nos intremus in labores eorum, et dicatur de nobis: Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Nunc nemo pugnat adversus alium, quia legimus: Beati pacifici . Nemo discit contendere in subversionem audientium, sed ponit silentium ori suo, et tacet;
Abbreviated transcription (Latin):
mus.De syon enim egressa ẽ lex sp̃ua¬
lis. & ad gentes dĩ sermo transiuit.
de ierłm. Qͥ uidicabit inder popłos
multos. Pater enim om̃e iudicium
dedit filio. & corripiet gentes fortes
usq in longinquum. Dñs autẽ ap¬
prehendit sapientes in astucia eoꝵ.
ce cognouit cogitationes sapientiũ
qm̃ uane sunt. Di uidicat autem in¬
ter popłos qui salute digni sunt. qͥ
ue indigni. & in eius aduentu om¬
ne bellandi studium conferetur
ad pacem. In aratra gladii muta¬
bunt᷑. haste cudentur in falces. genᷤ
bellare desinet contra gendẽ. nemo.
pugnandi necessitate deposita. pug¬
ut ñ solum in urbib. s inuicłis qͦ
et agris sit unusquisq securus.
& hoc fiet. quia os dm̃ locutũ ẽ. Ac
pͥmum quidẽ iuxta litceram antequ̾
in humero eius. totus orbis plenus
erat sanguine. Popłi contra popłos.
reges contra reges. gentes dimicabaq̃
aduersum gentes. Deniq etiam ipsa
romana res publica lacerabatur bel¬
bone pugnantib sylla. & mario. an¬

Expanded text:
mus. De Sion enim lex egressa est spiritualis, et ad gentes Dei sermo transivit de Jerusalem, qui judicabit inter populos multos : Pater enim omne judicium dedit Filio. Et corripiet gentes multas usque in longinquum : Dominus enim apprehendit sapientes in astutia eorum, et cognovit cogitationes sapientium, quoniam vanae sunt. Dijudicat autem inter populos qui salute digni sint, et qui indigni, et in ejus adventu omne bellandi studium conferetur ad pacem . In aratra gladii mutabuntur, hastae cudentur in falces, gens bellare desinet contra gentem. Nemo pugnare discet, pugnandi necessitate deposita. ut non solum in urbibus, sed in viculis quoque et agris sit unusquisque securus: et hoc fiet, quia os Domini locutum est. Ac primum quidem juxta litteram, antequam in humero ejus, totus orbis plenus erat sanguine, populi contra populos, reges contra reges, gentes dimicabant adversum gentes. Denique etiam ipsa Romana 477 Respublica bellis lacerabatur bone pugnantibus: Sylla et Mario, An
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit. aut quod illi optulerint. quin
potius a ꝓpħa pascuntur. & inuitant᷑
ad prandium. S fac eum accepisse.Sti¬
pes magis estimande st̃ tabernacłi. quã
munera ꝓpħie. Syclus enĩ uiginti obo¬
los habet. & quarta pars sycli quinq
sunt oboli. Et nr̃i gͥ sacerdotes si uolunt
uendere ꝓpħiam & columbas in cathedriᷤᷤ
suis ꝓponere. quas dñs flagello subuer¬
sonat & in tercio regnoꝵ libro. qͦd uxor
ieroboam in firmante filio ꝑgit ad achi¬
am hominẽ dĩ. et defert ei panes et iuiaᷤ
passas. & uasculũ mellis. Dicitur em̃.
quid secum illa portauerit. & tamen
ꝓpħa ñ scribitur accepisse quippe cũ
ꝙx corripuerit eam & uenturũ luctũ pre¬
dixerit. licet potuerint hii qui ad orio¬
los ire consuerant. quia multi diuini
ae arioli erant inisrł. mala consuetudi¬
ne estimasse. id ipsum etiam de ꝓpħs.
& uoluisse scĩs uiris offerre. quod di¬
unis offerre consueuerant. et tantũ¬

Expanded text:
acceperit, aut quod illi obtulerint, quin acceperit, aut quod illi obtulerint, quin potius a propheta pascuntur, et invitantur ad prandium. Sed fac eum accepisse: stipes magis aestimandae sunt tabernaculi quam munera prophetiae, siclus enim viginti obolos habet, et quarta pars sicli quinque sunt oboli. Et nostri igitur sacerdotes, si volunt vendere prophetiam, et columbas in cathedris suis proponere, quas Dsonat et in tertio Regnorum libro, quod uxor Jeroboam, infirmante filio, pergit ad Achiam hominem Dei, defert ei panes et uvas passas, et vasculum mellis . Dicitur enim quid secum illa portaverit, et tamen propheta non scribitur accepisse: quippe cum et corripuerit eam, et venturum luctum praedixerit: licet potuerint hi qui ad hariolos ire consueverant quia multi divini et harioli erant in Israel mala consuetudine aestimasse idipsum etiam de prophetis, et voluisse sanctis viris offerre, quod divinis offerre consueverant, et tantum
Abbreviated transcription (Latin):
futuram & iucturam in syon. & ad
pͥstinũ montẽ boni pastoris humeris
reportandam. S ciendum quoq
&e hoc capitulũ quod nunc exposuimꝰ.
ce huic simile de ysaia uideos ce eoꝵ
erroris heredes admille annoꝵ refferre
om̃s popłi ambulabunt unus quisq in
nomine dĩ sui. ita interpretari. unam¬
quamq gentem cum ydolo suo dorque¬
ri. & mitti in ignem eterni supplicii. S
ex consequentib arguuntur. ñ de fine
scłoꝵ hoc dici. s deprimo aduentu. xp̃i.
in quo colliguntur reliquie claudican¬
tis. & gentes multe saluant᷑. Igitur
ysaias huiuscemodi posuit testimo¬
nuim.Sermo qui factus est ad ysai¬
am filium amos de uidea & de ierłm.
quia erit innouissimis dieb manifes¬
tus mons dñi. & domus dĩ. suꝑ sum¬
mitates montium. & exaltabitur su¬
per colles. & uenient ad eum om̃s

Expanded text:
futuram, et victuram in Sion, et ad futuram, et victuram in Sion, et ad pristinum montem boni pastoris humeris reportandam . Sciendum quoque, et hoc capitulum quod nunc exposuimus, et huic simile de Isaia, Judaeos et eorum erroris haeredes ad mille annorum referreOmnes populi ambutabunt, unusquisque in nomine Domini Dei sui, ita interpretari, unamquamque gentem cum idolo suo torqueri, et mitti in ignem aeterni supplicii. 479 Sed ex consequentibus arguuntur, non de fine saeculorum hoc dici, sed de primo adventu Christi, in quo colliguntur reliquiae claudicantis, et gentes ante salvantur. Igitur Isaias hujuscemodi posuit testimonium: Sermo qui factus est ad Isaiam filium Amos de Juda et Jerusalem: quia erit in novissimis diebus manifestus mons Domini, et domus Dei super summitatem montium, et exaltabitur super c
Abbreviated transcription (Latin):
de uideis credentium. & om̃s hii emu¬
latores legis sunt. S & significantiã
tem dotam saluandam. s ponam clau¬
dicantẽ in reliquias. ut reliquie et
electio salue fiant. & eam quȩ labora¬
uerat ingentem robustam in nomen
uidelicet xp̃ianum. qͦd ñ gladius.
ñ ignes. ñ tormenta. suꝑabunt. Uide
fidem &e passionem mr̃m. & de robus¬
ta gente ñ ambiges. Et regnabit dñs
suꝑ eos. id ẽ suꝑ gentas multas. & suꝑ
reliquias claudicantes in monte
sẏon. in eccłia. inspecula. in condem¬
platione uirtutum. a presenti scło
& usq infuturum. Siquis autẽ
uoluerit hoc qd̃ dr̃. congregabo eã.
quȩ contrita fuit. & eiectam suscipi¬
am. & cetera. de anima humana in¬
telligere quod ante aduentum xp̃i
uariis passionib uitusq serinerit.
ce quasi erronea & morbida ouis lu¬
poꝵ fuerit laniata morsib. ñ errabit.
dum tamen nouerit eã que contͥta
fuerat & afflicta. sub dñi postea regno

Expanded text:
de Judaeis credentium, et omnes hi aemude Judaeis credentium, et omnes hi aemulatores Legis sunt tem totam salvam; sed ponam claudicantem in reliquias, ut reliquiae et electio salvae fiant, et eam quae laboraverat, in gentem robustam, in nomen videlicet Christianum, quod non gladius, non ignes, non tormenta superabunt. Vide fidem et passionem Martyrum, et de robusta gente non ambiges. Et reguabit Dominus super eos, id est, super gentes multas, et super reliquias claudicantes in monte Sion, in Ecclesia, in specula, in contemplatione virtutum, a praesenti saeculo, et usque in futurum. Si quis autem voluerit hoc quod dicitur: Congregabo eam quae contrita fuit, et ejectam suscipiam, et caetera, de anima humana intelligere quod ante adventum Christi variis passionibus vitiisque servierit, et quasi erronea et morbida ovis luporum fuerit laniata morsibus, non errabit: dum tamen noverit eam, quae contrita fuerat et afflicta, sub Domini postea regno
Abbreviated transcription (Latin):
dic in qua lucebit sol iusticie cong̾gabi¬
tur illa que fuerat ante contrita. &
que expulsa erat suscipietur. & ad
hoc congregabitur contrita. ut po¬
natur in reliquias. & derelicta in
gentem fortẽ. Nisi enim dñs saͬbaoth
reliquisset nobis sem̃. quasi sodoma
t̃mus. & quasi gomorra similes fuis¬
semus. Sed ce uixta hebraicum pul¬
quã helyas dixerat. usqueqͦ claudicatiᷤ
cinus pes scandalieatus fuerat & ab¬
scisus. quã eieceram &e cui dederam
libellum repudii colligam. & quã af¬
flxeram captiuitatib uariis. uł tra¬
dideram diabolo & angłis eius. Ac
ne statim nobis diligens lector oppo¬
Nãt. quomͦ congregatam asseris clau¬
dicantẽ. & collectam eam que fuerat
ciecta. cũ uidei in infidelitate ꝑma¬
neant. audiat de prima xp̃i dici eccłia
quȩ credidit ex iudeis de qua fuerunt
describit. quod inuna die credideriñ
tria milia. & alia quinq milia. ce de
quib lacob loquitur. ad paulum.
uides fr̃ paule quanta milia sure.

Expanded text:
 in qua lucebit sol justitiae, congregabitur illa quae fuerat ante contrita, et quae expulsa erat, suscipietur, et ad hoc congregabitur contrita, ut ponatur in reliquias, et derelicta in gentem fortem. Nisi enim Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma essemus, et quasi Gomorrha similes fuissemus . Sed juxta 478 Hebraicum pulquam Elias dixerat: Usquequo claudicatis ? cujus pes scandalizatus fuerat abscissus . Quam ejeceram, et cui dederam libellum repudii, colligam: et quam afflixeram captivitatibus variis, vel tradideram diabolo et angelis ejus. Ac ne statim nobis diligens lector opponat, quomodo congregatam asseris claudicantem, et collectam eam quae fuerat ejecta, cum Judaei in infidelitate permaneant? Audiat de prima Christi dici Ecclesia quae credidit ex Judaeis, de qua fuerunt describit: quod in una die crediderint tria millia, etiam alibi quinque millia , et de quibus Jacobus loquitur ad Paulum: Vides, frater Paule, quanta millia sint
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ offenderant. Et quia clemens sum.
& nolo mortẽ peccatoris. s cupio ut re¬
uertatur & uiuat. cũ exaudiero eosda¬
bo eis uirtutẽ sp̃s mei. et implebo eos
iudicio meo & fortitudine. ut qͥ prius
popłi blandimentis decipiebant. pa¬
ea uera annuntiando de terreant. e
ad rectam reuocent uiã. et qui causa
erroris fuerant incipiant mederi iis¬
nerib que intulerant. & ẽẽ occasiosi¬
nitatis. Animaduerte in presentilaco
posse aliquẽ docere post peccatũ. si ta¬
men uicia pͥstina digna penitentia lue¬
rit. Unde &e dauid post adult̾ium e
homicidiũ loquitur in psalmo. fsyxx¬
gesme ysopo & mundabor. lauabione
&e suꝑ nuem de albabor. Nec sua iam¬
tantũ puritate contentus ẽ. s infert.
Redde michi leticiam salutaris an.
& sp̃u principali confirma me. Cumq
hoc feceris. docebo ait iniquos uias tua
& impii ad te conuertentur. Aydit
hec principes domus iacob. & iudices
domus isrł qui ab hominamini uidi

Expanded text:
quem offenderant. Et quia clemens sum, quem offenderant. Et quia clemens sum, et nolo mortem peccatoris , sed cupio ut revertatur et vivat, cum exaudiero eos, dabo eis virtutem spiritus mei, et implebo eos judicio meo et fortitudine, ut qui prius populum blandimentis decipiebant, postea vera annuntiando deterreant, et ad rectam revocent viam, et qui causa erroris fuerant, incipiant mederi vulneribus quae intulerant, et esse occasio sanitatis. Animadverte in praesenti loco, posse aliquem docere post peccatum, si tamen vitia pristina digna poenitentia eluerit. Unde et David post adulterium et homicidium loquitur in psalmo: Asperges me hyssopo et mundabor: lavabis me, et super nivem dealbabor. Nec sua tantum puritate contentus est, sed infert: Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me. Cumque hoc feceris. Docebo, ait, iniquos vias tuas, et impii ad te convertentur . Audite haec, principes domus Jacob, et judices domus Is
Abbreviated transcription (Latin):
errabimus. Illi enim popłm quond̾a
dĩ terrore decipiunt. & hoc faciunt
ut comedant eos. uł simpliciter in
accipiendis munerib. uł mystice
in occisione animarum eoꝵ. & ꝓmit¬
tunt eis pacem. & regna celestia. &
dicunt. Non necesse ẽ. ut uiuas con¬
tinenter & scẽ. Habeto fidẽ quã do¬
cemus. & omnia ꝓmissa dñi conse¬
queris. Quȩ loquenteᷤᷤ magis aduer¬
sum eos iram dñi concitant. & p̾liũ
millos scĩficant. Quã obrem o hereti¬
ci qui putatis habere uos ꝓpħiam ce
mitamini eccłiam dĩ. ubi estimatis
eẽ uisionẽ. ibi nox erit. & ubi iactatis
uaticinium ꝓpħale. ibi sp̃s loquetur
ĩmundus. Occidet enĩ sol iusticie super
huiuscemodi ꝓpħas. &e uidebunt tene¬
bras suas &e confundentur. Cumq diuini
magis quã ꝓpħe fuerint comprobati. ride¬
buntur suꝑ somniis suis. & popłi qͥ abeis
prius decepti fuerant. contra eos loquer¬
tur. Tunc etiam ipsi magistri penitenti¬
am agent. & nemo eos exaudiet nͥ ego

Expanded text:
errabimus. Illi enim populum quondam Dei errore decipiunt, et hoc faciunt, ut comedant eos, vel simpliciter in accipiendis muneribus, vel mystice in occisione animarum eorum, et promittunt eis pacem et regna coelestia, et dicunt, non necesse est ut vivas continenter et sancte, habeto fidem quam docemus, et omnia promissa Domini consequeris: 468 quae loquentes, magis adversum eos iram Domini concitant, et praelium in illos sanctificant. Quamobrem, o haeretici, qui putatis habere vos prophetiam, et imitamini Ecclesiam Dei, ubi aestimatis esse visionem, ibi nox erit: et ubi jactatis vaticinium prophetale, ibi spiritus loquetur immundus. Occidet enim sol justitiae super hujuscemodi prophetas, et videbunt tenebras suas et confundentur. Cumque divini magis quam Prophetae fuerint comprobati, ridebuntur super somniis suis, et populi qui ab eis prius decepti fuerant, contra eos loquentur. Tunc etiam ipsi magistri poenitentiam agent, et nemo eos exaudiet, nisi ego
Abbreviated transcription (Latin):
est eccłia. iste liquido ꝑuidebit. quod
principes domus iacob. & reliqui de
domo isrł. siue ut melius in hebreo
scͥptum est. iudices domis isrł. ñ sint
alii nisi ep̃i p̾sbiteri. & diaconi. qui nͥ
omĩ custodia seruauerint cor suum
ab hominant᷑ iudicium. & unuiersa
recta ꝑuertunt. Quando enĩ iuxta
ꝑsonam uidicant. & in disceptatione
iudicii non ualet cause meritũ s reoꝵ
potentia. ñne ab hominantur iudici¬

Expanded text:
est Ecclesia iste liquido pervidebit, quod est Ecclesia iste liquido pervidebit, quod principes domus Jacob, et reliqui de domo Israel sive, ut melius in Hebraeo scriptum est Judices domus Israel, non sint alii nisi episcopi, presbyteri et diaconi, qui nisi omni custodia servaverint cor suum, abominantur judicium et universa recta pervertunt: quando enim juxta personam judicant, et in disceptatione negotii non valet causae meritum, sed reorum potentia
Abbreviated transcription (Latin):
suũ dicebant. dñs in medio nr̃m ẽ et ñ
uenient suꝑ nos mala. Qͥa gͥ ñ egert̃
penitentiam. & omĩs popłs secutus ẽ¬
pͥncipum. & sacerdotum. ꝓpħarumq
uitia syon inquit quasi ager arabitur.
&e ierłm quasi aceruus lapidũ erit. et
templum quod pͥus auro argentoq ful¬
gebat. inrumas ultimas collabetur.
Hoc contra popłm uidoꝵ. cuius uera
captiuitas. & extreme ruine. ꝓpter
suꝑiora quide scelera. s maxime ꝓpter
effusionem dñici sanguinis irrogate
st̃. Unde et syon quasi ager arata est
& iherłm in tumulos uersa saxoꝵ. ce
itmplum illud quonda nobile atq
sublime inextremos cineres cõminu
cum. Siquis autẽ hȩc quȩ de ierłm
dicuntur. & de syon ad eccłiam trans¬
ferat. ipsa ẽ enim domus iacob. & do¬
mus isrł. scd̃m illud qd̾ in ysaia scri¬
bitur. iacob puer m̃s suscipiam eum.
& illud ad timotheum. ut scias quomͦ
te oporteat in domo d̃ĩ conuersari. que

Expanded text:
suum dicebant: Dominus in medio nostrum est, et non suum dicebant: Dominus in medio nostrum est, et non venient super nos mala. Quia igitur non egerunt poenitentiam, et ompum et sacerdotum prophetarumque vitia, Sion quasi ager arabitur, et Jerusalem sicut acervus lapidum erit, et templum quod prius auro argentoque fulgebat, in ruinas ultimas collabetur. Haec contra populum Judaeorum, cujus vera captivitas et extremae ruinae, et propter superiora quidem scelera, sed maxime propter effusionem Dominici sanguinis irrogata sunt. Unde et Sion quasi ager arata est, et Jerusalem in tumulos versa saxorum, et templum illud quondam nobile atque sublime, in extremos cineres comminutum est. Si quis autem haec quae de Jerusalem dicuntur, et de Sion ad Ecclesiam transferat ipsa est enim domus Jacob, et domus Israel, secundum illud quod in Isaia scribitur: Jacob puer meus, suscipiam eum . Et illud ad Timotheum: Ut scias quomodo te oporteat in domo Dei conversari, quae
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Prophedie destis aspectus ẽ. Hoc
ipsum destimoniũ. & in iereinie uolumi¬
ne seͥbitur. ubi &e michee ꝓpħȩ fit mendio
se ierłm uastitas predicatur. Iudices ce
principes domꝰ iacob: & domus isrł. ⁊dẽ
et duarum &e decem tribuum. non solũ
iudicium non faciebant. s & ab homina¬
bantur illud. & omnia recta ꝑuerte¬
bant. ne saltem parua iusticia remane¬
ret inciuitate. quia edificauerunt syon
insanguinib & ierłm in iniquitate.
rapinis pauꝑum. cede insontium. oc¬
cisione scõꝵ. Quod si quis deprincipibi
iuidebatur iudicare quod erat rectum.
uendebat magis sententiam. & in mu¬
nerib iudicabat. Sacerdotes qͦq ñ
docebant popłm. nisi accepto pretio.
Et cum dicatur ad scõs. gratis accepis¬
tis. gratis date. illi di responsum ac¬
cepta pecunia ꝓferentes gr̾̃am dñi aua¬
ra mercede uendebant. Et post hec ma¬
la ñ intelligentes peccatum suũ. qua¬
morabant. & scd̃m impenitens cor

Expanded text:
bant: prophetiae testis aspectus est. Hoc bant: prophetiae testis aspectus est. Hoc ipsum testimonium et in Jeremiae volumine scribitur , ubi et Michaeae prophetae fit mentiosalem vastitas praedicatur. Judices et principes domus Jacob, et domus Israel, id est, et duarum et decem tribuum, non solum judicium non faciebant; sed abominabantur illud, et omnia recta pervertebant, ne saltem parva justitia remaneret in civitate. Qui aedificaverunt Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate, rapinis pauperum, caede insontium, occisione sanctorum. Quod si quis de principibus videbatur judicare quod erat rectum, vendebat magis sententiam, et in muneribus judicabat. Sacerdotes quoque non docebant populum, nisi accepto pretio; et cum dicatur ad sanctos: Gratis accepistis, gratis date , illi Dei responsum, accepta pecunia proferentes, gratiam Domini avara mercede vendebant. Et post haec mala non intelligentes peccatum suum, quamorabant, et secundum impoenitens cor
Abbreviated transcription (Latin):
in mercede respondebant. & ꝓpħȩ eius
inpecunia diuinabant. & suꝑ dnm̃ reqͥes¬
cebant dicentes. Nonne dñs in nobis ẽ:
Nonuenient suꝑ nos mala. Idcirco ꝓpter
uos syon quasi ager arabitur. & ierłm
ut custodia pomarii erit. & mons dñi
in locum saltus. Nemo ambigit ierłm
ꝓpter scelera que in hoc capitulo des¬
cribuntur fuisse subuersam. Et quia
supra uł adudices uł ad ꝑseudo ꝓpħas
precesserat cõminatio. audite pͥncipes
domus iacob. & domꝰ duces isrł. & post
paucos uerficulos. hec dicit dñs suꝑ ꝓpħs̃¬
qui seducunt popłm meũ & reliquã. nc̃
generalider & adu̾sum iudices. & aduer¬
sum pseudo ꝓpħas. & contra sacerdotes
& contra eos qui sibi dĩ pollicebantur no¬
ticiam ꝓpħalis sermo dexitur. & arguit
eos qd̵ ꝓpter scelera eoꝵ. syon quasi ager
aranda sit. & ierłm uelut aceruus lapi¬
dum corruitura. & mons templi futurꝰ
in excelsa siluarum. Uidemus completa
que dicta st̃. Oris eloquium. oculi pro¬

Expanded text:
us in pecunia divinabant, et super Dominum requiescebant, dicentes: Nonne Dominus in nobis est? non venient super nos mala. Idcirco propter vos Sion quasi ager arabitur, et Jerusalem ut custodia pomarii erit, et mons Domini in lucum saltus. Nemo ambigit, Jerusalem propter scelera quae in hoc capitulo describuntur, fuisse subversam, et quia supra vel ad judices, vel ad pseudoprophetas praecesserat comminatio: Audite, principes domus Jacob, et duces domus Israel. Et post paucos versiculos: Haec dicit Dominus squi seducunt populum meum, et reliqua: nunc generaliter et adversum judices, et adversum pseudoprophetas, et contra sacerdotes, et contra eos, qui sibi Dei pollicebantur notitiam, prophetalis sermo texitur, et arguit eos quod propter scelera eorum Sion quasi ager aranda sit, et Jerusalem velut acervus lapidum corruitura, et mons templi futurus in excelsa silvarum. Videmus completa quae dicta sunt: oris eloquium oculi pro
Abbreviated transcription (Latin):
fortes usq in longinquum. & conci¬
dent gladios suos in aratra. et hastas
suas in falces. Et ultra non dollet ga
contra gendẽ gladiũ. & nequaquã di¬
cent belligerare. & requiescet unisqͥ¬
q sub uite sua. & unusquisq sub ficu
sua. & tĩ erit qui exterreat. quia os

Expanded text:
fortes usque in longinquum, et concifortes usque in longinquum, et concident gladios suos in aratra, et hastas suas in falces: et ultra non tollet gens contra gentem gladium, et nequaquam discent belligerare, et requiescet unusquisque sub vite sua, et unusquisque sub ficu sua, et non erit qui exterreat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ripiet gentes fortes usq in longinquũ.
Et concident gladios suos inuomeres
& hastas suas in ligones. Nonsumet
gens aduersum gentẽ gladium. et ñ
discent ultra belligerare. Et sedebit iur
subtus uineam suã. & subtus ficum
popłi ambulabunt unusquisq in no¬
mine dĩ sui. nos autẽ ambu labimꝰ
in nomine dni dĩ nrĩ. in eternm et
ultra. In illa die dicit dñs congregabo
claudicantẽ. & eã que eiecta erat colli¬
ponam claudicantẽ. in reliquias. et
eain quȩ loborauerat ingentẽ robus¬
tam. & regnabit dñs suꝑ eos in monte
syon. ex hoc nunc & usq meternum.
LX Et erit in nouissimo die¬
rum manifestus mons domus dñi¬
p̃ꝑatus suꝑ uerticẽ montiũ. et eleua¬
bitur suꝑ colles. et festinabunt ad eũ
popłi. & ibunt gendes multe & dicent.
Uenite ascendamus admondẽ dm̃. et
ad donrũ di iacob. & ostindet nobis
tis euis. quia de syon exibit lex. et
uerbum dñi de ierłm. & iudicabit
inter popłos multos. & arguet gente

Expanded text:
inquum: Et concident gladios suos in vomeres, et hastas suas in ligones: Non sumet gens adversus gentem gladium: et non discent ultra belligerare. Et sedebit vir subtus vineam suam, et subtus ficum populi ambulabunt unusquisque in nomine Dei sui: nos autem ambulabimus in nomine Domini Dei nostri in aeternum et ultra. In die illa, dicit Dominus, congregabo claudicantem: et eam, quam ejeceram, colliponam claudicantem in reliquias: et eam, quae laboraverat, in gentem robustam: Et regnabit Dominus super eos in monte Sion, ex hoc nunc et usque in aeternum. LXX: Et erit in novissimis dierum manifestus mons Domini praeparatus super verticem 474 montium: et elevabitur super colles, et festinabunt ad eum populi, et ibunt gentes multae et dicent: Venite, ascendamus ad montem Domini, et ad domum Dei Jacob, et otis ejus, quia de Sion exiet lex, et verbum Domini de Jerusalem, et judicabit inter populos multos, et arguet gentes
Abbreviated transcription (Latin):
& tu fuisti pͥrincipiũ ydolat̾e inuida.
ꝑte enĩ quasi ꝑportã impietas decẽ
tribuum migrauit ierłm. Non solũ
autẽ suꝑ lachis tumultus ueniet
et qua drige. s &e suꝑ geth metropołi
palestine de qua supra direram. ingec
nolite anmuntiare. Mittet errimas¬
syrius latrunculos suos quos uocat
emissarios. & possidebit domũ ydola¬
trie. urbemq mendatii. que in sup¬
plantationẽ fuit regib isrł. Quod
autẽ sequitur. ad huc heredem ad¬
ducam tibi que habitas in maresa
pulchre allusit ad nomen. Quia enĩ
maresa hereditas dr̃. aduentumin
ea hostiũ proheredib appellauit.
et usq odollam urbem uidee ueni¬
et maresa. id ẽ hereditas que odollã
gloriosa est in urbib isrł. Beniq et
syminachus. tta transtulit. Et ielemo¬

Expanded text:
et tu fuisti principium idololatriae in Juda: et tu fuisti principium idololatriae in Juda: per te enim quasi per portam impietas decem tribuum migravit in Jerusalem. Non solum autem super Lachis tumultus veniet et quadrigae, sed et super Geth metropolim Palaestinae, de qua supra dixeram: In Geth nolite annuntiare: mittet enim Assyrius latrunculos suos, quos vocat emissarios, et possidebit domum idololatriae urbemque mendacii, quae in supplantatione fuit regibus Israel. Quod autem 443 sequitur: Adhuc haeredem adducam tibi, quae habitas in Maresa, pulchre allusit ad nomen: quia enim MARESA, haereditas dicitur, adventum in eam hostium pro haeredibus appellavit, et usque Odollam urbem Judae veniet MARESA  , id est, haereditas: quae Odolla gloriosa est in urbibus suis Israel. Denique et Symmachus ita transtulit:
Abbreviated transcription (Latin):
fis assyrie captiuitatis est foribus. et
statim ut mota fuerit de finib suis.
hostilem derram ingreditur. Nam ha¬
bitatio abundans uirta illud accipi¬
endum. quod & supra iam diximus.
habitatio pulchra. Non ẽ gͥ egressa
tere quod interpretatur asel regnũ
uidelicet. uida. planctũ accipiet ex
uobis. quȩ nc̃ inderim samaria capta
substitit. & dm̃ habuit defensorem.
tit. habitatio ad amaritudinem pro
maruth. ꝓpter captiuitatẽ uicinarũ
tribuum. quia descendit malũ a dño
inportam iherłm. Assyruis quiꝓpe uas¬
tata samaria. uenit etiam ad ierłm
eo tempore quo rapsaces ẽ missus
insultans. de qͦ & regnoꝵ quartus
liber. et ysaias plemus scribunt. ub
dicitur. quod rex assyriuis de lachis
miserit ierłm. &e postea capta lachis
ad oppugnandam transierit lobnam.
ueniet gͥ o lachis urbs ydolis dedita
et ad te quadriga & equides assyrioꝵ.
quia ce inte inuenta sunt scelera isrł.

Expanded text:
sis Assyriae captivitatis est foribus, et sis Assyriae captivitatis est foribus, et statim ut mota fuerit de finibus suis, hostilem terram ingreditur. Nam habitatio abundans, juxta illud accipiendum quod et supra jam diximus, habitatio pulchra. Non est igitur egrtere, quod interpretatur ASEL  , regnum videlicet Juda, planctum accipiet ex vobis, quae nunc interim, Samaria capta, substitit, et Deum habuit defensorem. tit, habitatio ad amaritudinem provMAROTH  , propter captivitatem vicinarum tribuum, quia descendit malum a Domino in portam Jerusalem, Assyrius quippe, vastata Samaria, venit etiam ad Jerusalem, eo tempore quo Rabsaces est missus insultans, de quo et Regnorum quartus liber et Isaias plenius scribunt. Ubi dicitur quod rex Assyrius de Lachis miserit Jerusalem, et postea, capta Lachis, ad oppugnandam transierit Lobnam. Veniet igitur, o Lachis urbs idolis dedita, et ad te quadriga et equites Assyriorum, quia et in te inventa sunt scelera Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
labo. uadam spollatus ce nudus.
faciam planctum uelut draconum.
& luctum quasi strutionũ. quia despe¬
rata ẽ & in sanabilis plaga samarie.
aeuenit usq aduidam. detigitq portã
popłi mei ierłm. ꝓpterea flentis adhuc
uoce precipio. nolide amnuntiare in
geth. ne audiant &e letentur inimici.
Lacrimis ne ploretis. id ẽ ne dolor qͥde
insingultus erumpat. Dissimulate
fletũ. ne aduer sarii gratulentur. La
pectus habeat. Nolite exire foras.
s indomo pulueris ce ruende cinere
uos consꝑgite ruinarũ. Transite uob̃̾
sermone dr̃pulchra. Samaria quippe
inpulcherrimo uidee & uberrimo sita
berrima. que confusa es ignominia. sic¬
sic transi sic ad captiuitatem ducere.
ut premaloꝵ magnitudine ne urci¬
nus quide allophilus audiat uocẽ
tuam. Porro quod sequitur. ñ est
egressa qui habitat in sennan. qđ in¬
terpretatur exitus. siue ut sẏminachꝰ.
uertit. ñ est egressa habitatio abun¬
daus. de eade samaria dr̃. que in ip¬

Expanded text:
atus et nudus: faciam planctum velut draconum, et luctum quasi struthionum, quia desperata est et insanabilis plaga Samariae, et venit usque ad Judam, tetigitque portam populi mei Jerusalem, propterea flentis adhuc voce praecipio: Nolite annuntiare in Geth, ne audiant et laetentur inimici: lacrymis ne ploretis, id est, ne dolor quidem in singultus erumpat: dissimulate fletum, ne adversarii gratulentur  Alpectus habeat, nolite exire foras, sed in domo pulveris, et ruente cinere vos conspergite ruinarum. Transite Al. Tsermone dicitur pulchra. Samaria quippe in pulcherrimo Judaeae, et uberrimo sita berrima, quia confusa es ignominia, sic transi, sic ad captivitatem deducere, ut prae malorum magnitudine, ne vicinus quidem Allophylus audiat vocem tuam. Porro quod sequitur: Non est egressa quae habitat in Sennam, quae interpretatur exitus, sive ut Symmachus vertit, non est egressa habitatio abundans, de eadem Samaria dicitur quae in ip
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑto itinere inuaserunt iter. non so¬
lum ingressi st̃ portam. sed et transie¬
runt ꝑ eam. Ingressi sunt autẽ. quia
& rex eorum eandem ingressus est por¬
tam & aperuit eisiter ut absq ulla
difficultate graderentur. Ipse enim do¬
minus &e rex. & pastor. ce uia ẽ. ce porta.
Dicitq ego sum porta. ꝑme qui fue
alibi ꝓpħatur. Hec ẽ porta dñi. iustim
trabunt ꝑ eam. Quicumq autẽ ing̾s¬
sus fuerit. ñ debet in eo statu in quo in¬
trauerat ꝑmanere. s egrediatur ad
pascua. ut in intrando exordium sit.
in exeundo. & inpascua re: periendo.
uirtutum ꝑfectio. Qui ingreditur
dit uniuersam creaturã & om̃ib que
uideri possunt ꝓnchilo computatis.
in uenit pascua suꝑ celos. & sermone

Expanded text:
aperto itinere invaserunt iter, non soaperto itinere invaserunt iter, non solum ingressi sunt portam, sed et transierunt per eam. Ingressi sunt autem, quia et rex eorum eamdem ingressus est portam, et aperuit eis iter, ut absque ulla difficultate graderentur. Ipse enim Dominus, et rex et pastor, et via est et porta, dicitque: Ego sum porta: per me qui fueralibi prophetatur: Haec est porta Domini, justi intrabunt per eam . Quicumque autem ingressus fuerit, non debet in eo statu in quo intraverat, permanere; sed egrediatur ad pascua, ut in intrando exordium sit, in exeundo et in pascua reperiendo, virtutum perfectio. Qui ingreditur,dit universam creaturam, et omnibus quae videri possunt pro nihilo computatis, inveniet pascua super coelo