comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ⁊ ciuitate᷑ dĩ uiuentis iherłm cȩlestẽ.
⁊ uenimꝰ ad spũalẽ iuideã quȩ ẽ portio
diũ. ⁊ in tris positi ibi habemꝰ c̃u̾sati¬
onẽ. uere ñ reputam᷑ int̾ cetas gentes
nec reliquarũ nationũ fines cũ nr̃is fi¬
nib admiscent᷑. etiã si restituat᷑ sodoma¬

Expanded text:
civitatem Dei viventis Jerusalem coelestem, et venimus ad spiritalem Judaeam, quae est portio Dei, et in terris positi ibi habemus conversationem, vere non reputamur inter caeteras gentes, nec reliquarum nationum fines cum nostris finibus admiscentur, etiamsi restituatur Sodoma
Abbreviated transcription (Latin):
uolens apłs. ne maledictis maledicta. ꝙ
conuitiis c̃uitia ꝓuocemꝰ. mandatũ neces¬
sariũ ponit ut bñdicamꝰ ⁊ ñ maledicamꝰ.
ueritas q̃ hoĩes latet ⁊ ꝓnͣtiandi auctori¬
tas ꝑimat᷑. Et tñ qͥd cause sit qd̃ ñ maledi¬
cat dñs iacob neq isrł. ab ipso nicħominus
balaã immo a u̾bo qd posuit ds̃ in ore eius
diligentiꝰ audiamꝰ. Qm̃ de u̾ticib inquit
montiũ intuebor eũ: ⁊ a collib intelligam.
eũ. Qͥa inquit excelsis montib ⁊ altis colli¬
b positꝰ ẽ isrł. hoc ẽ in edita uita ⁊ ardua.
ad ꝗͣ. intuendã ⁊ intelligendã ñ facile qͥs ido

Expanded text:
s, ne maledictis maledicta, et conviciis convicia provocemus, mandatum necessarium ponit, ut benedicamus et non maledicamus : veritas, quae homines latet, et pronuntiandi auctoritas perimatur. Et tamen quid causae sit, quod non maledicat Dominus Jacob neque Israel, ab ipso nihilominus Balaam, imo a verbo quod posuit Deus in ore ejus, diligentius audiamus. De summis montium intuebor eum, et a collibus intelligam eum. Quia, inquit, in excelsis montibus et altis collibus positus est Israel, hoc est in edita vita et ardua, ad quam contuendam et intelligendam non facile quis ido
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ enĩ quib maledic̃. meritũ designat¬
eiꝰ cui maledicit᷑. ⁊ sententiã ꝓmit ut po¬
te quẽ ñ fallat neq peccati qualitas. ne
scire. neq enĩ ꝓpositũ m̃tẽq alt̾ius uide¬
re aliꝰ aut agnoscere potest: iccirco eti¬
am si iudicantis uuł sententiã ꝓmͣtiᷤᷤ in¬
tuitu ꝓferat maledictũ. ñ potest ee̾ iuis¬
ta maledicentis causa. uͥ ignorat᷑ peceã¬
tis affectꝰ.: maxime cũ humanũ uitiũ tẽ

Expanded text:
Deus, quando maledicit, meritum ejus designat, cui maledicitur, et sententiam promit, utpote quem non fallit neque peccati qualitas, neqscire neque enim propositum mentemque alterius videre alius aut cognoscere potest, idcirco etiam si judicantis vel sententiam promentis intuitu proferat maledictum, non potest esse justa maledicendi causa, ubi ignoratur peccantis affectus, maxime quum humanu
Abbreviated transcription (Latin):
uidebo. de isrł aut̃ intelligã. etiã ħ aptis¬
sima distinctione suscipiendũ ẽ: ut aliud
ad ac̾tus uisibiles. aliud ad inuisibilẽ fidẽ
atq intelligibilẽ scientiã conferat᷑. Aut si
rib dictũ intelligi: isrł aut̃ intelligam.
sp̃e ⁊ animã significare surgentiũ. Elcor ĩ¬
quit pͦpłs solus habitabit. ⁊ in nationib
ñ reputabit᷑. Pot᷑ qͥdẽ ⁊ scđ̾m litt᷑am sta
ris hominib. nec int̾ cetͣas gnͣts reputa¬
tꝰ ẽi flabuit enĩ certa qͣq pͥulegia in ob¬
seruationib ⁊ in legitimis suis: ex qͥb se¬
questratus a cet̾is gentib hab̾et᷑. Sic̃ enĩ
trib leui ñ ẽ ꝑmixta. int̾ cet̾as tribus
nec annumerat᷑ int̾ eas: ħ pacto ⁊ omĩs¬

Expanded text:
idebo, de Israel autem intelligam, etiam hoc aptissima distinctione suscipiendum est, ut aliud ad actus visibiles, aliud ad invisibilem fidem atque intelligibilem scientiam conferatur. Aut si ribus dictum intelligi, Israel autem intelligam, spiritus et animas significare resurgentium. Ecce, inquit, populus solus habitabit, et in nationibus non reputabris hominibus, nec inter caeteras gentes reputatus est. Habuit enim certa quaeque privilegia in observationibus suis et in legitimis, ex quibus sequestratus a caeteris gentibus haberetur, sicut etiam tribus Levi non est permixta inter caeteras tribus, nec annumeratur inter eas. Haec qui
Abbreviated transcription (Latin):
Maledicta t̾ra in oꝑib tuis. S ⁊ ad cam.
Et̃ uc̃ maledictꝰ tu a tͣra: q̃ aꝑuit os suũ
ut reciꝑet sanguinẽ fr̃is tui de manib
tus. Et maledictus omĩs qui fac̾ scuptile:
aut fusile. Perũ ne putes ħ in ueterib
tm̃mͦ litteris contineri. etiã in eugłiis
similia inuenies. Scriptũ ẽ & enĩ qd̃ dic¬
turus ẽ. dñs. his qͥ a sinistris st̃. discedite¬

Expanded text:
in operibus tuis . Sed et ad Cain: Et nunc maledictus tu a terra, quae aperuit os suum, ut reciperet sanguinem fratris tui de manibus tuis . Et, Maledictus omnis, qui facit sculptile aut fusile . Verum ne putes haec in veteribus tantummodo litteris contineri, etiam in Evangeliis similia invenies scripta. Scriptum est enim quia dicturus sit Dominus his qui a sinistris
Abbreviated transcription (Latin):
ũbũ in os eiꝰ: quãuis ñdũ cor eiꝰ capere
posset u̾bũ dĩ. Adhuc enĩ erat in cor¬
de eiꝰ mercedis cupiditas. ꝓptͣ qđ etiã
post u̾bũ dĩ qd habuit in ore suo. dice¬
bat ad balach. Ueni ⁊ do tͥ ẽsiluĩ. Et̃ do¬
cebat eu quomͦ mitteret scandalũ in c̃¬
spectu filioꝵ isrł. ut manducarent idoł
immolata. ⁊ ut fornicarent᷑. ꝓpt̃ qd̾
⁊ cecidit pꝰpłs: ⁊ plaga magna facta ẽ
in eo. donec finees ꝑempto isrłita qͥ forni¬
cabat᷑ cũ madianitide. S audi furorem
dñi. Et post ħ inquit. ꝓdux̃ finees exer¬
citũ contra madianitas. ⁊ intfecert̃¬

Expanded text:
e posset verbum Dei. Adhuc enim erat in corde ejus merces cupiditatis, propter quod etiam post verbum Domini, quod habuit in ore ejus, dicebat ad Balac: Veni et do tibi consilium. Et docebat eum quomodo mitteret scandalum in conspectu filiorum Israel, ut manducarent idolis immolata, et ut fornicarentur. Propter quod et cecidit populus, et plaga magna facta est in eo, donec Phinees perempto Israelita qui fornicabatur cum Madianitide, sedavit furorem Domini. Et post haec, inquit, produxit Phinees exercitum contra Madianitas; et interfecer
Abbreviated transcription (Latin):
mundi.: ita ⁊ iste oriens c̃trariꝰ ẽ illi oriẽ¬
ti. de qͦ scriptũ ẽ in iheremia. Pc̃ce uir o¬
riens nom̃ est ei. Ex illiꝰ gͦ ñ ex huiꝰ orien¬
tis finib ueniebat balaã. illuminatꝰ si¬
ne dubio ab illo lucifero de qͦ dr̃. Quomͦ
cecidit de celo lucifer. qͥ mane oriebat᷑.
S: uideam᷑. qͥd dic̃ illi balach rex moab.¬

Expanded text:
i Orienti, de quo scriptum est in Jeremia: Ecce vir, Oriens nomen ejus. Ex illius ergo non istius Orientis finibus veniebat Balaam, illuminatus sine dubio ab illo Lucifero de quo dicitur: Quomodo cecidit de coelo Lucifer, qui mane oriebatur . Sed videamus quid dicit ille Balac rex Moab
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura qͥdẽ diuinacula nominauit. Gen¬
tił autͣ consuetudo uł tͥpodas uł cortinaᷤᷤ
uł aliis huiꝰmodi uocabuł appellat: q̃ qͣ¬
si ad hoc ipsũ c̃secrata moueri ab eis  ẽ
trectari solent Scriptura sane diuina
efod qͦddã uernaculo sermone nomina¬
uit in ꝓpħis. qd̃ indum̃tũ tradunt ẽẽ.¬

Expanded text:
ominavit. Gentilis autem consuetudo, vel tripodas vel cortinas, vel aliis hujusmodi vocabulis appellat. Quae quasi ad hoc ipsum consecrata, moveri ab eis et contrectari solent. Scriptura divina sane Ephot quoddam vernaculo sermone nominat in prophetis, quod indumentum tradunt esse p
Abbreviated transcription (Latin):
uificari cũ xp̃o meream᷑. Et̃ ex bamoth
inqͥt in nemꝰ q̃ ẽ in cãpo moab a u̾tice mon¬
tis cesi: qͥ respic̃ ad desertũ. Si ħ itin̾e inceda
stare. ratio explanatioi̾s asseruit. p̾t oĩa ista
uenimꝰ in nem. siue ut in aliis exẽplarib habͣr
in ianan. qd int̾p̃tat᷑ ascensus. siue uerax mõ

Expanded text:
Bamoth, inquit, in nemus, quod est in campo Moab, a vertice montis caesi, qui respicit ad desertum. Si hoc itinero incedamfectibus constare ratio explanationis asseruit, post omnia ista venimus ad nemus, sive ut in aliis exemplaribus habetur, in Janam, quod interpretatur ascensus,
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. ħ loqueris. Si dignꝰ fuisset balaã. u̾bũ
suũ ds̃ ñ in ore eiꝰ s in corde posuisset. Nc̃
autͣ qm̃ ĩ corde eiꝰ desidiũ mercedis erat.
⁊ cupiditas pecunig. u̾bũ dĩ ñ in corde s
in ore ponit᷑ agebat᷑ enĩ mira ⁊ magna

Expanded text:
tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbum tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbum suum Deus non in ore ejus, sed in corde posuisset. Hunc autem quoniam in corde ejus desiderium mercedis erat, et cupiditas pecuniae, verbum Dei non in corde, sed in ore ejus ponitur. Agebatur enim mira et magna
Abbreviated transcription (Latin):
Balaam hic ut suꝑidiximꝰ. diuinꝰ erat de¬
monũ scilicet ministerio: ⁊ arte magica
ñnũquã futura p̃noscens. Rogat᷑ a balacꝰ
rege. ad maledicendũ isrł ppło. Legati
attonite gcͣs. ⁊ anxie expectantes quid
respondeat balaã. de qͦ ꝑsuasũ habebanĩ
tumeliã pͣparatũ ꝓficere facit ad uti¬
litatẽ: ñ solũ gentis uniꝰ s pęne totiꝰ
mundi : ⁊ huic cui solebant uideri de
toritatẽ. Non enĩ solebat malũ demo¬
nib displicere. S interiꝰ remittit le¬
iterũ requirit. it̾ũ molestꝰ ẽ. itͣũ cupit
audire: ñ enĩ facile. cupidus mercedib
caret. Quid gͦ audit scđo a dõ: Si uocare te
inqͥt uenert᷑ hoĩes isti. surge ⁊ uade cũ eis.
In qͦ uoluntati qͥdẽ cupiditatis eiꝰ odit ds̃.
ut cõpleat᷑ illd̾ qd seriptũ ẽ. Duisit eos in
desidia cordis eoꝵ: ibt᷑ in uoluntatib suis.
S tñ c̃siliũ diuinȩ dispensatioĩs explet᷑.
Or̃ enĩ ad eũ. lierbũ qdcũq dedero inore

Expanded text:
Balaam hic ut superius diximus, divinus erat, daemonum scilicet ministerio et arte magica, non nunquam futura praenoscens. Rogatur a Balac rege ad maledicendum populum Israel. Legati gentes, et anxie exspectantes, quid respondeat Balaam, de quo persuasum habebant, tumeliam praeparatum, proficere facit ad utilitatem non solum gentis unius, sed pene totius mundi. Et huic cui solebant videri daetoritatem. Non enim solebat daemonibus displicere, sed interim remittit leiterum requirit, iterum molestus est, iterum cupit audire. Non enim facile cupidus, facile mercedibus caret. Quid ergo audit secundo a Deo? Si vocare te, inquit, venerunt homines isti, surge et vade cum eis. In quo voluntati quidem cupiditatis ejus cedit Deus, ut cvoluptatibus suis . Sed tamen consilium divinae dispensationis expletur. Dicitur enim ad eum: Verbum quod dedero in ore
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cũ edificat aras ⁊ uictimas impoñ
demoniis: ⁊ apparatu magico poseit
diuina consulta. Culpabił ẽ: cũ eͣsili¬
ũ pessimũ dat ut ppłs decipiat᷑ per
mulieres madianitas. ⁊ cultu idoloꝵ.
Rursus laudabił ostendit᷑. cũ u̾bũ dĩ
ponit᷑ in ore eiꝰ. cũ sp̃c dĩ fit suꝑ eũ.

Expanded text:
 cum aedificat aras, et victimas imponit daemoniis, et apparatu magico poscit divina consulta: culpabilis est, cum consilium pessimum dat, ut populus decipiatur per mulieres Madianitas, et cultum idolorum. Rursus laudabilis ostenditur, cum verbum Domini ponitur in ore ejus, cum Spiritus Dei fit super eum,
Abbreviated transcription (Latin):
be gͦ ⁊ pharisei erant qͥ sedebant suꝑ
asinã hanc ⁊ tenebant eã uinctã. Ipsis
suam seruasset q̃ uidit ⁊ reueritaẽ eum
qͥ uenit ad iuineã ⁊ stat int̾ uineas. cõps¬
sit tam̃ pedes sedentis suꝑ se in maceri¬
am. Et idõ forte ñ potest ambulare. ille
eiꝰ sessor antiquus: nec uenire ad eũ qui
dic̃. uenite. ad me om̃s qͥ laborati ⁊ one¬
rati estis. Asina tam̃ adducta uenit a

Expanded text:
 et Pharisaei erant qui sedebant super asinam hanc, et tenebant eam vinctam. Ipsis em servasset; quae vidit et reverita est eum, qui venit ad vineam, et stat inter vineas; compressit tamen pedes sedentis super se in maceriam, et ideo non potest ambulare ille ejus sessor antiquus, nec venire ad eum, qui dicit: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, etc. . Asina tamen veni
Abbreviated transcription (Latin):
Et idõ nemo extollat᷑ etiã si ꝓpħet. etiã
si pͣscientiã mereat᷑. s redeat᷑ ad apłi dic¬
tũ. qͦ ad ista respiciens ait. Siue ꝓpħiȩ
abolebunt᷑. siuie linguȩ cessabt᷑. siue
scientia destruet᷑ Et qͥd ẽ gͦ qd̾ ꝑmanet:

Expanded text:
Et ideo nemo extollatur etiam si prophetet, etiam si praescientiam mereatur, sed redeat ad Apostoli dictum, quo ad ista respiciens ait: Sive prophetiae abolebuntur, sive linguae cessabunt, sive scientia destruetur. Et quid est ergo quod manet?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ȩccłia pͥus portabat blasphemiã. nc̃
aut᷑ xp̃m ex quo soluta ẽ a discipłis ⁊ a
quib innexa erat uinculis relaxata ut
filiꝰ dĩ sederet suꝑ eã: ⁊ cũ ipsa ingrede¬
cõpleret᷑ scriptura dicens. Letare filia

Expanded text:
est, Ecclesia, prius portabat Balaam, nunc autem Christum, ex quo soluta est a discipulis, et a quibus innexa erat vinculis relaxata, ut Filius Dei sederet super eam, et cum ipsa ingredecompleretur Scriptura quae dicit, Laetare, filia
Abbreviated transcription (Latin):
uorare cupiebat isrł: ñ eũ qͥ scđm car¬
nẽ ẽ. s eũ qui scd̾m spm̃. Uolens gͦ potes¬
tas ista contraria deleri ⁊ pęnitus extu¬
gui sp̃ualẽ isrł.: ñ aliis utit᷑ ministris. nͥ
pontificib ⁊ scribis ⁊ phariseis. Ipsos in¬
uitat. ipsis mercedẽ ꝓmittit ⁊ p̃mia. Il¬
li uͦ sic̃ iste balaam faciunt: simulant
se cuncꝰta ad dm̃ referre ⁊ zelo dĩ agere.
Nos legẽ habemꝰ. ⁊ scdđm legẽ debet mori:
qr filiũ dĩ se fec̾. ꝑqͣ singula qͥdẽ uidẽ¬
tur seribe ⁊ pharisei zelũ dĩ hab̾e sed
simulatũ. Asina uͦ cui sedebat balaam.
qmͣ scriptũ dicunt. hoĩes ⁊ ium̃ta sal¬
uos facies dñe. ea pars credentiũ pot̾
intelligi que. siue ꝓ stultitia siue pro
innocentia animalib cõparat᷑. Sic enĩ
⁊ apłs dic̃. Yidete autͣ uocationẽ ur̃ãm

Expanded text:
orare cupiat Israel, non eum qui secundum carnem est, sed eum qui secundum spiritum. Volens ergo potestas illa contraria delere, et penitus exstingui spiritalem Israel, non aliis utitur ministris, nisi pontificibus et Scribis ac Pharisaeis. Ipsos invitat, ipsis mercedes promittit et praemia. Illi vero sicut iste Balaam facit, simulant se cuncta ad Deum referre, et zelo Dei agere. DNos legem habemus, et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit . Per quae singula videntur quidem Scribae et Pharisaei zelum Dei habere, sed simulatum. Asina vero, cui sedebat Balaam, quomodo Scriptura dicit: Homines et jumenta salvos facies, Domine , et pars credentium potest intelligi: quae sive pro stultitia, sive pro innocentia, animalibus comparatur. Sic enim et Apostolus dicit: Videte autem vocationem
Abbreviated transcription (Latin):
tionib secreta de. xp̃o misteria: ⁊ thesau¬
rũ magnũ ꝑferret ad gt̃s. ñ tã corde ⁊ sẽ.¬
su ꝗͣ. ore ⁊ sermone portatũ. S ne ꝑ sin¬
gula unmorem᷑. ñ enĩ tẽporis ẽ cuncta dis¬
solui. ascensa asina sua balaã ibat per
uiã. occurrit ei angłs ille sine dubio
qui aderat filiis isrł. aꝑit os asinȩ ut
arguat᷑ ꝑ eã balaã.: ⁊ muti pecudis uo¬
sapiens. Uerũ pꝰt ħ c̃ueniens iã uidet᷑
aliqͣ etiã. de allegoria c̃tingere. Balaã¬

Expanded text:
 secreta de Christo mysteria, et thesaurum magnum proferret ad gentes, non tam corde et sensu quam ore et sermone portatum. Sed ne per singula immoremur non enim tempus est cuncta dissolvi, ascensa asina sua, Balaam ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os asinae, ut arguatur per eam Balaam et muti pecudis vosapiens. Verum post haec conveniens jam videtur aliqua etia
Abbreviated transcription (Latin):
rit sem̃ tuũ: ds̃ aũ de qͦ scriptũ ẽ qͥ nu¬
merat multitudinẽ stellarũ. ⁊ om̃ib eis
noĩa uocat. ⁊ qͥ dix̃ ego stellis omĩb man¬
daui. potest inuestigare. sem̃ iacob. ⁊ di¬
numerare plebes isrł. Ipse enĩ solus scit
qͥs uere sit iacob: ⁊ qͥs uere sit isrł. Non
eiũ ad eũ qͥ in manifesto iudeus ẽ. respi¬
cit: neq ad eã q̃ manifesta ẽ in carne cir¬
cũcisio: s uidet illũ qͥ in occulto ẽ uide¬
solus. dinumerare potest ⁊ inuestigare
Et ipse scđm ineffabilẽ ⁊ in cõp̃hensibi¬
lẽ sapientiã suã ad illã cȩlestẽ formam.
ꝗͣ. ipse solus scire potest. posuit etiã is¬

Expanded text:
s autem de quo scriptum est: Qui numerat multitudinem stellarum, et omnibus eis nomina vocat . Et qui dixit: Ego stellis omnibus mandavi, potest investigare semen Jacob, et dinumerare plebes Israel. Ipse enim solus scit, quis vere Jacob, et quis vere sit Israel. Non enim ad eum qui in manifesto Judaeus est respicit, neque ad eam quae in manifesto in carne est circumcisio; sed videt illum qui in occulto Judaeui dinumerare potest et investigare; et ipse, secundum ineffabilem et incomprehensibilem sapientiam suam, ad illam coelestem formam quam ipse solus scire potest, posuit etiam is
Abbreviated transcription (Latin):
nignatistȩ. Penite ut edificet᷑ ⁊ c̾struat᷑
esebon. q̃ fuit ciuitas seon regis. S requi¬
ramꝰ nc̃. qui st̃ isti enigmatiste. Sigma.
dr̃ sermo figuratꝰ. Enigmastiste gͦ dicũt᷑.
qͥ figuralit᷑ loquunt᷑. Et qͥs aliꝰ ẽ qͥ in fi¬

Expanded text:
construatur Hesebon, quae fuit civitas Seon. Sed requiramus nunc qui sunt isti aenigmatistae. Aenigma dicitur sermo figuratus. Aenigmatistae ergo dicuntur, qui figuraliter loquuntur. Et quis est alius, qui in fi
Abbreviated transcription (Latin):
quabit᷑. nullus adiiscer᷑. etiã si iste gtͣs
scđm dicꝰta ꝓpħica fueruit restitute. Ni¬
si enĩ insertus fuerit ramꝰ oleastri. ⁊ sociꝰ
factꝰ fuerit radicis pinguedinis oliue: qͦ¬
mͦ potest sociari ⁊ c̃iungi ad iacob uł isrł.
cũ sine ista radice nec iacob qͥsquã nec isrł¬

Expanded text:
quabitur, nullus admiscebitur, etiam si istae gentes secundum dicta prophetica fuerint restitutae. Nisi enim insertus fuerit ramus oleastri, et socius fuerit factus radicis pinguedinis olivae, quomodo potest sociari et conjungi ad Jacob vel Israel, cum sine ista radice nec Jacob quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
poterant coronari. Si enĩ demonib au¬
ferat᷑ lib̃tas arbitrii: nullus ultra i¬
pugnabit athletas xpĩ. Nullo enĩ ob¬
pugnante: nec certam̃ aliqd̃ erit. Et
sublato certamine. nullũ p̃miũ erit.
nulla uctoria. Iccirco gͥ tali uia utit᷑
ds̃. ut ⁊ pͦpłs adhuc rudis ⁊ qͥ nuꝑ ab¬
stractꝰ fuerat a cultu demonũ. dȩmo¬
nib ñ tradat᷑. ⁊ inuocanti mago responsa
deferant᷑. ⁊ genꝰ denionũ ñ nudet᷑ arbitrii
potestate: ⁊ idõ p̾uenit ds̃ ⁊ ire balaam
atq inuocare dȩmonas ad maledicendũ ꝓhi¬
bet. si tam̃ a cupiditate cessasset. S qr ꝑsis
tit in desid̾io pęcuniȩ: indulgens ds̃ arbi¬
trii lib̃tati rursus ire ꝑmittit. Uerbũ tam̃ suũ¬

Expanded text:
eatorum. Si enim daemonibus auferatur libertas arbitrii, nullus ultra impugnabit athletas Christi. Nullo autem oppugnante, nec certamen aliquod erit; et sublato certamine, nullum erit praemium, nulla victoria. Idcirco igitur tali via utitur Deus, ut et populus adhuc rudis, et qui nuper abstrahi coeperat a cultu daemonum, daemonibus non tradatur; et invocanti mago responsa deferantur, et genus daemonum non nudetur arbitrii potestate. Et ideo praevenit Deus adire Balaam, atque invocare daemones ad maledicendum prohibet, si tamen a cupiditit in desiderio pecuniae, indulgens Deus arbitrii libertati rursus ire permisit. Ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
głs qͥ excubabat ꝓ isrł. de qͦ scriptũ est
dicente dño ad moysen. angłs ms ibit
tecũ. ꝑ tendenti gͦ ire ẽcedit᷑ uia. cͣteri¬
tur ab asina: s magus dȩmonas uidet.
angłm ñ uidet. asina tam̃ uidet. ñ quo
digna eẽt uidere angłm. sic̃ nec loqͥ dig¬
na erat. s ut confutaret᷑ balaam: n ut
humana uoce respondens arguerit pro¬

Expanded text:
gelus qui excubabat pro Israel, de quo scriptum est, dicente Domino ad Moysen: Angelus meus ibit tecum . Pertendenti ergo ire conceditur: in via conteritur ab asina. Sed magus daemones videt, angelum non videt; asina tamen videt: non quod digna esset videre angelum, sicut nec loqui digna erat; sed ut confutaretur Balaam, et, humana voce respondens argueret pro
Abbreviated transcription (Latin):
nis iaboc: ⁊ idõ dr̃ qr dñati s̃ ab arnon usq¬
ad iaboc. Int̾p̃tat᷑ aut̃ arnon. maledictio¬
nes eoꝵ. Initiũ gͦ regni seon huiꝰ elati ⁊ ĩ¬
fructuosi. maledictiones st̃. Finis uͦ ẽ ia¬
boc: qd̾ int̾p̃tat᷑ luctam̃. Necesse ẽ enim.
ut omĩs qͥ uult exire de regno diaboli.
⁊ fines eiꝰ euadere. luctam̃ inueniat ⁊
certamina ei a ministris eiꝰ ⁊ satellitib
suscitent᷑. S si luctatꝰ fuerit ⁊ uicerit.
iã ñ erit iaboc ciuitas seon. s erit q¬

Expanded text:
ia dominati sunt ab Arnon usque Jaboc. Interpretatur autem meledictiones eorum. Initium ergo regni Seon, hujus elati et infructuosi maledictiones sunt; fines vero est Jaboc, quod interpretatur luctamen. Necesse est enim ut omnis qui vult exire de regno diaboli et fines ejus evadere, luctamen inveniat, et certamina ei a ministris ejus et satellitibus suscitentur. Sed si luctatus fuerit et vicerit, jam non erit Jacob civitas Seon
Abbreviated transcription (Latin):
mones arte quadã ⁊ cõpositione u̾boꝵ in
amicitias cesse: ut ita dicã cessert᷑ balaa.
liquos ex ipsis. ⁊ eicere a t̾ra. Tudet᷑ mͥ rex
hic ñ ex integro ẽfidere in balaam diui¬
no. ingenti eredo de uirtutib qͣ in popło
dĩ factȩ stͣ auditione ꝑt̾ritus: ⁊ idõ dicit
si forte uł eo usq p̃ualeant maledictiões
balaã. ut aliquos ex ipsis possit ꝑcutere.
am benedicti ẽe̾nt : s uidet᷑ mͥ adulan¬
di grã ħ dicere. ut artẽ eiꝰ efferens ⁊ extol¬
lens. ꝓmptiorẽ eũ sibi reddat ad facinus.
Ars enĩ magica nescit bñdicere: qr nec de¬
mones sciunt bñdicere: Noscit bñdicere
ysaae. ⁊ iacob. ⁊ om̃s scĩ: impioꝵ nullus
scit bñdicere. S tandẽ ueniunt ad ba¬
laam legati. Uenert̃ enĩ inquit seniores

Expanded text:
mones arte quadam et compositione verborum, in amicitias, ut ita dicam, cesserant Balaam, liquos ex eis, et ejicere eos a terra. Videtur mihi rex hic non ex integro confidere in Balaam divino ingenti; credo de virtutibus quae in populo Dei factae sunt auditione perterritus, et ideo dicit, si forte vel eo usque praevaleant maledictiones Balaam, ut aliquos ex ipsis possit percuteream, benedicti essent. Sed videtur mihi adulandi gratia haec dicere, ut artem ejus efferens et extollens, promptiorem sibi eum reddat ad facinus. Ars enim magica nescit benedicere, quia nec daemones sciunt benefacere. Noscit benedicere Isaac et Jacob, et omnes sancti: impiorum nullus scit benedicere. Sed tandem veniunt legati ad Balaam. Venerunt enim, inquit, seniores
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificat᷑ ut ciuitas. cuiꝰ participatio eius
in id ipsũ. Et montes in circuitu eiꝰ. ⁊ dñs
in circuitu pͦpłi sui. Non st̃ gͦ tales meso¬
potamiȩ montes. s illi de qͥb dr̃. Montes
mons corrupte. Isti st̃ montes. in qͥb ẽ
omis exaltatio extollens se adu̾sus scien¬
tiã dĩ. Ab istis gͦ montib accersit᷑ ⁊ bala¬
am hic. Quales aut̃ st̃ isti montes. talẽ
etiã habent orientẽ. Nlabet enĩ ⁊ fotum
luminis sui. ille qͥ conũtit se sic̃ angłm
lucis. łlabae illã lucẽ. de qͣ seriptũ ẽ. lux
impioꝵ extinguet᷑ Et̃ sic̃ ista lux impi¬

Expanded text:
participatio ejus in idipsum. Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . Non sunt ergo tales Mesopotamiae montes, sed illi de quibus dicitur: Montes mons corrupte. Isti sunt montes, in quibus est omnis altitudo extollens se adversus scientiam Dei. Ab istis ergo montibus accersitur et Balaam hic. Quales autem sunt isti montes, talem habent et Orientem. Habet enim et ortum luminis sui ille, qui convertit se sicut angelum lucis. Habet illam lucem de qua scriptum est: Lux impiorum exstinguetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
da etiã q̃ media referunt᷑. Postea enĩ
quã optinuert᷑ filii isrł ciuitates amor¬
reoꝵ. ascendert̃ etiã uiã q̃ duc̾ in basan
uͥ erat og rex basan. S ad hc̃ neq lega¬
gunt cũ eo. ⁊ suꝑant tã ipsũ quã ppłm
suũ. Yideamꝰ gͦ qͣ ẽ basan. Basan intͣp̃ta¬
t᷑ turpitudo. Alerito gͦ nec legati mit¬
tunt᷑ ad istã gentẽ. nec transitꝰ ꝑ t̾rã
eiꝰ poscit᷑. Nullus enĩ transitꝰ nob̃ debet

Expanded text:
stea enim quam obtinuerunt filii Israel civitates Amorrhaeorum, ascenderunt etiam viam, quae ducit in Basan, ubi erat Og rex Basan. Sed ad hunc neque legagunt cum eo et superant, tam ipsum quam populum ejus. Videamus ergo, quae est Basan. Basan interpretatur turpitudo. Merito ergo nec legati mittuntur ad istam gentem, nec transitus per terram ejus pos
Abbreviated transcription (Latin):
hic balaam famosissimꝰ erat in arte ma
nedicendũ. Et idõ quasi ex ꝑtus in talib
in opmione erat om̃ib qͥ erant in ori¬
ente. Nisi enĩ eiꝰ exꝑuñta plurima p̃ces¬
sissent. qd̃ fẽqnt᷑ maledictis hostẽ ũtis¬
set armatũ: ñ utiq p̾sumpsisset rexħ
posse fieri sermonib qd ferro ⁊ acie
uix posset impleri. Certꝰ gͦ de hoc ba
m̃tis ⁊ auxiliis bellicis. mittit ad eũ lega¬

Expanded text:
Hic Balaam famosissimus erat in arte magnedicendum. Et ideo quasi expertus in talibus, in opinione erat omnibus qui erant in Oriente. Nisi enim experimenta ejus plurima praecessissent, quod frequenter maledictis hostem vertisset armatum, non utique praesumpsisset rex hoc posse fieri sermonibus, quod ferro et acie vix posset impleri. Certus ergo Balac d instrumentis et auxiliis bellicis, mittit ad eum lega
Abbreviated transcription (Latin):
in egypto incantatores ⁊ magi. Quis potͣ
hoĩm fortitudine corporis uirgã mutare.
in serpentẽ: qd ab illis factũ refert᷑: Aut
qͥs potest uirib corporis. aquã in sangui¬
tatores ⁊ magi. fecerat enĩ hoc pͥus moyses.
S qr sciebat rex egypti. qd̾ possunt ħ. ar¬
te quadã fieri u̾boꝵ q̃ habet᷑ int̾ hoĩes.
putauit & moysen ñ ħ dĩ uirtute. s ma¬

Expanded text:
in Aegypto incantatores et magi. Quis potest hominum fortitudine corporis virgam mutare in serpentem, quod ab illis factum refertur? Aut quis potest viribus corporis aquam in sanguitatores et magi. Fecerat enim haec prius Moyses. Sed quia sciebat rex Aegypti, quod possent haec arte quadam fieri verborum, quae habentur inter homines, putavit et Moysen non
Abbreviated transcription (Latin):
s sedere: ⁊ idõ qͥ ibi rep̃hensi st̃ dicebant.
Suꝑ flumina babylonis illic sedimꝰ ⁊ fle¬
iumus. dũ recordarem᷑ syon. S ne flere.
quidẽ añ posst̃. nͥ eũ recordati fuerint
syon. Bonoꝵ nãq recordatio. maloꝵ cau¬
sas lam̃tabiles facit. Nisi enĩ qͥs recordet᷑
syon. nͥ legẽ dĩ ⁊ scripturarũ montes as¬
piciat: mala sua flere ñ incipit. Ex istis
enĩ fluminib uocat᷑ balaã: ab istis ori¬
entis montib inuitat᷑. Mlontes isti ñ ft̃¬

Expanded text:
rehensi sunt, dicebant: Super flumina Babylonis, ibi sedimus cum recordaremur tui, Sion. Sed nec flere quidem ante possunt, nisi recordati fuerint Sion. Bonorum namque recordatio, malorum causas lamentabiles facit. Nisi enim quis recordetur Sion, nisi legem Dei et Scripturarum montes aspiciat, mala sua flere non incipit. Ex istis igitur fluminibus vocatur Balaam, et ab istis Orientis montibus invitatur. Montes isti,
Abbreviated transcription (Latin):
elationes argum̃toꝵ eiꝰ igne ueritatis ex¬
urat: dicito de ħ qr subu̾sa ẽ esebon ciui¬
tas regis seon. S ñ c̃tinuo desertus ⁊ des¬
titutꝰ relinquit᷑ iste. in qͦ subu̾sa st̃ genti¬
liũ dogmata. Non enĩ disciplina ẽ filiis
isrł. destructas relinquere qͣs destruxe¬
rint ciuitates. S cũ subruerint in hoĩe.
os sensus. reedificant rursꝰ in corde eiꝰ
quẽ destruxerint cogitationes bonas.
yios sensus. doctrinã ueritatis inlert̃ reli¬
gionis ritũ tradent: ordinẽ uiuendi docebt᷑.
honestate᷑ moꝵ ⁊ obseruantię. ista tota mon¬
strabt̃: ⁊ tẽ uere dicent isti enigmaristȩ ad

Expanded text:
elationes argumentorum ejus, igne veritatis exelationes argumentorum ejus, igne veritatis exurat, dicito de hoc, quia subversa est Hesebon civitas Seon. Sed non continuo desertus et destitutus relinquitur iste in quo subversa sunt gentilium dogmata. Non enim disciplina est filiis Israel destructas relinquere, quas destruxerunt civitates, sed cum subruerint et everteros sensus, reaedificant rursus in corde ejus, quam destruxerant bonas cogitationes, pios sensus, doctrinam veritatis inserent, religionis ritum tradent, ordinem vivendi docebunt, honestatem morum, observantiam statim monstrabunt, et tunc vere dicent isti aen
Abbreviated transcription (Latin):
enignata sint qͣ scripsit. ħ mͦ declarat.
Et ertͣ inqͥt u̾ba libri huiꝰ sic̃ u̾ba libri
signati: quẽ si dederint in manꝰ homi¬
niis nescientis litteras ⁊ dixerint ei lege.
dicet. ñ noui litteras. Si autͣ dederint sei¬
enti litt̾as dicet: ñ possũ legere. signatꝰ ẽ
enĩ. Signatus enĩ dr̃ lib̾. ꝓ eo qd̃ figuris ꝑ¬
plexus ẽ ⁊ enigmatib inuolutus. Biẽt gͦ
enigmatiste isti. lienite in esebon. ut edi
ficet᷑. Cecidit illa pͥma esebon. ĩmo subu̾sa
ẽ ⁊ incensa. reedificanda ẽ alia. S qͦmͦ hoc
fiat. assũpto ostendamꝰ exemplo. Si uide¬
as gentilẽ in dedecore uite positũ ac reli¬
gionis errore: ñ dubites de eo dicere. qd̃
sit hic esebon. ciuitas in regno regis seon.
Regnat enĩ in cogitationib eiꝰ rex infrue¬
tuosus ⁊ elatꝰ. Ad hc̃ si accedat isrł hoc ÷
eccłiȩ filiꝰ. ⁊ adhibeat iacula u̾bi dĩ. ⁊ des¬
tringat c̃tra eũ gladiũ sp̃c. desteuatin
eo om̃s munitiones gentiliũ dogmatũ. ⁊

Expanded text:
ta sint quae scripsit, hoc modo declarat. Erunt, inquit, verba libri, sicut verba libri signati: quem si dederint in manus hominis nescientis litteras et dixerint ei, Lege, dicet, Non novi litteras. Si autem dederint scienti litteras, dicet, Non possum legere, signatus est enim . Signatus autem dicitur liber, eo quod figuris perplexus est, et aenigmatibus involutus. Dicunt eficetur. Cecidit prima illa Hesebon, imo subversa est et incensa, reaedificanda est alia. Sed quomodo hoc fiat, assumpto ostendamus exemplo. Sed videamus gentilem in dedecore vitae positum, ac religionis errore, non dubites de eo dicere, quod sit haec Hesebon civitas in regno regis Seon. Regnat enim in cogitationibus ejus, rex infructuosus et elatus. Ad hunc, si accedat Israel, hoc est, Ecclesiae filius, et adhibeat jacula verbi Dei, et distringat contra eum gladium spiritus, et destruat in eo omnes munitiones gentilium dogmatum, et
Abbreviated transcription (Latin):
mea in os tuũ. ecce cͣstitui te. hodie super
gtͥs ⁊ regna. eradicare. ⁊ subũtere. ⁊ reȩ¬
dificare. ⁊ replantare. Quid eradicat. &
quid subũtit: ciuitatẽ esebon. q̃ erat re¬
gis seon. Suid eradicat in ea: Cogitatiões
impias ⁊ impuras. Quid reedificat in ea:
⁊ qͥd replantat: Cogitationes pias ⁊ cas¬
tas: ut efficiat᷑ esebon eiuitas ñ amor¬

Expanded text:
in ore tuo, ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare et subvertere, et reaedificare et replantare . Quid eradicat et quid subvertit? Civitatem Hesebon, quae erat regis Seon. Quid eradicat in ea? Cogitationes impias et impuras. Quid reaedificat in ea, et quid replantat? Cogitationes pias et castas. Ut efficiatur Hesebon civitas Seo
Abbreviated transcription (Latin):
regno seon nominauit esebon: Essebon int̾¬
pͣtat᷑ cogitationes. Alerito gͦ maxima parᷤ
regni diabolici. ⁊ potestas eiꝰ plurima in
cogitationib regnat. Sic enĩ dix̃ dñs. qr¬
de corde pcedtꝰ cogitationes male. homici¬
dia. adult̾ia. furta. falsa testimonia. blas¬
phenue: ⁊ ista st̃ q̃ inqͥnant hominẽ. Et
idõ necessario incendit᷑ ista ciuitas. ⁊ igni
exurit᷑. Quo igni: illo ꝓfecto de qͦ dic̃ sal¬
uator. Ignẽ ueni mittere in t̾rã. ⁊ quã
uolo ut accendat᷑. Post pauca autͣ refer¬

Expanded text:
regno Seon nominavit Hesebon? Hesebon interpretatur cogitationes. Merito ergo pars maxima regni diabolici, et potestas ejus plurima, in cogitationibus regnat. Sic enim dixit cidia, adulteria, furta, falsa testimonia, blasphemiae: et ista sunt, quae inquinant hominem . Et ideo necessario incenditur ista civitas et igni exuritur. Quo igni? illo profecto quo dicit Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut accendatur . Post pauca autem refer
Abbreviated transcription (Latin):
lo agentes. loqͥ nort̃ tantũmͦ s loquunt᷑
mania. Uerbi causa. ut poete illoꝵ. ut
astrologi: ut ñnulli etiã philosophoꝵ qͥ
inania loquunt᷑ ⁊ uana. fideliũ aut reg¬
nũ qd̾ a do̾ ẽ: ñ in sermone ẽ s in uͥtu¬
ssu te: liolumꝰ gͦ nos pacifice transire ꝑmũ¬
dũ. s hoc ipsũ magis uicitat pͥncipẽ mũ¬
olũs di qd̃ dicimꝰ nos nolle ꝑmane̾ cũ ipso. nec¬
de morari. nec aliquid eiꝰ uelle c̃tingere. In¬
olle de magis exacerbat᷑. inde extollit᷑ ⁊ ira¬
seit᷑: ⁊ cõmouet nob̃ ꝑsecutiones. ꝑicła
suscitat cruciatus intentat. ⁊ idõ dic̃.
⁊ exiit c̃fligere. adu̾sũ isrł. Quis ẽ omĩs
ppłs seon. quẽ c̃citat ẽtra isrł: Prinei¬
pes ac udices mundi. cuncꝰtiq neqͥciȩ mi¬
nistri: qͥ impugnant semꝑ ⁊ ꝑsequunt᷑
isaar. Isaar int̾p̃tat᷑ mandati adimple¬
tio. Si enĩ ueniamꝰ ⁊ nos ad locũ istũ id

Expanded text:
lo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur lo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum: qui inania loquuntur et vana. Fidelium autem regnum quod a Deo est, non in sermone est, sed in virtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum, sed hoc ipsum magis incitat principem mundi, quod dicimus nos nolle permanere cum ipso nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit:  exiit confligere adversum Israel. » Quis est omnis populus Sehon, quem concitat contra Israel? Principes ac judices mundi, cunctique nequitiae ministri, qui impugnant semper et persequuntur Jasa, » quod interpretatur mandati adimplet
Abbreviated transcription (Latin):
turũ. Non ult᷑ discipline. diabolice. ñ astꝰ¬
logiȩ. ñ magicȩ. ñ nulliꝰ omĩno doct̾ne.
q̃ contͣ dĩ pietatẽ. aliqͥd doceat pocłm. su¬
mit fideł. htͣ enĩ suos fontes. ⁊ bibit de
bibit aꝗͣ de lacu seon. Nec relinq̃ns ẽ fon¬
tẽ aquȩ uiuȩ: cong̾gat sibi lacꝰ confractos.
S ⁊ uia regali incessurũ se ꝓfitet᷑. Quȩ ẽ.
uia regał: Illa sine dubio q̃ dic̃. ego sũ uia
ueritas ⁊ uita. Et̃ merito regał. Ipse ẽ enĩ
de qͦ ꝓpħa ait. Ns iudiciũ tuũ regida.
Uia gͦ regali incedendũ ẽ: nec declinandũ
usquã. neq in agrũ eiꝰ. neq in uineã eiꝰ: id
ẽ neq ad oꝑa neq ad sensus diabolicos decli¬
nare ultͣ mens fideliũ debet. Quomͦ gͦ uo
lumꝰ fines amorꝑeoꝵ cũ pace transire: Amor
quidẽ in amaritudinẽ adducant dm̃ infi¬
deles ⁊ increduli: expositione ñ indiget.
Qd̃ aũ ait loqͣntes. ad illã partẽ trahi po¬
test. qr infideles qͥq ⁊ sub pͥncipe. diabo¬

Expanded text:
plinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae, quae contra Dei pietatem aliquid doceat, poculum sumet. Fidelis enim habet suos fontes, et bibit de bibet aquam de lacu Seon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos, sed via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio, quae dicit: Ego sum via, veritas, et vita . Et merito regalis. Ipse est enim, de quo Propheta ait; Deus judicium tuum regi da . Via regali ergo incedendum est, nec declinandum usquam, neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, id est, neque ad opera, neque ad sensus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo volumus ergo fines Amorrhaeorum cum pace transire? Amorrquidem in amaritudinem adducant Deum infideles et increduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quippe et sub principe diabo
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ in nob̃ stultitia. suꝑbia impietas: ⁊ oĩa
q̃ st̃ ex parte diaboli. d uͥ expugnatꝰ ⁊ uic¬
tus ẽ fortis. ⁊ uasa eiꝰ direpta st̃. effec̾ti su¬
mus ciuitates isrł ⁊ hereditas scõꝵ. si tam̃
pęnitꝰ excisa ẽ in nob̃ potestas illa q̃ pͥus¬

Expanded text:
impietas, et omnia quae sunt ex parte diaboli. Sed ubi expugnatur et devictus est fortis, et vasa ejus direpta sunt, effecti sumus civitates Israel, et haereditas sanctorum. Si tamen penitus excisa est in nobis potestas illa, qu
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sũ orbẽ t̾re capiã manu mea sic̃ nidum.
Et it̾m dic̃ elatꝰ hic ⁊ suꝑb. Ascendã in ce¬
lũ supͣ sẏdera cęli ponã thronũ meũ: sede¬
bo in monte excelso. supͣ montes altos. qͥ
st̃ ad aqͥlonẽ. ascendã sup nubes. ero si¬
mił altisimo. Adhue reqͥris si ipse sit elat̃
ille qͥ qͣsi unigenitꝰ eiꝰ ẽ. de qͦ seriptũ ẽ: qr ex¬

Expanded text:
dum . Et iterum dicit elatus hic et superbus: Ascendam in coelum, supra sidera coeli ponam thronum meum, sedebo in monte excelso, supra montes altos, qui sunt ad aquilonem; ascendam supra nubes: ero similis Altissimo . Adhuc requiris, si ipse sit elatus ille quasi unigenitus ejus, de quo scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli. ostendens ꝑ hoc qr omĩs elatꝰ simili
ut diabolus iudicio c̃dempnabit᷑. Nos gͦ su¬
mus qͥ transire uolumꝰ ꝑ hẽ mundũ. ut ꝑ¬
uenire possimꝰ ad t̾rã scãm ꝗ̃ repmissa est
seĩs: ⁊ mittimꝰ u̾b pacificis ad seon ꝓmutẽ¬
tes ñ nos habitaturos in t̾rã eiꝰ. nec mora¬
turos cũ eo. s tͣnsituros tantũmͦ ⁊ incessu¬
ros uia regali: nec declinaturos usꝗͣ neq
in agrũ neq in uineã. s nec de lacu eiꝰ aꝙͣ¬

Expanded text:
um diaboli . Ostendens per hoc quia omnis elatus simili, ut diabolus judicio condemnabitur. Nos ergo sumus qui transire volumus per hunc mundum, ut pervenire possimus ad terram sanctam quae repromissa est sanctis; et mittimus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, neque in vineam: sed nec de lacu
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ille qͥ ex hebreis crediderat. Cur in
lingit uitulus herbã cãpi: ob ħ sine du¬
bio. qr uitulus ore abrũpit herbã de cam¬
po. ⁊ lingua tãquã falce q̃cũq inuenerit
secat. Ita ⁊ popłs hic quasi uitulus ore &.
labiis pugnat: ⁊ arma htͣ in u̾bis ac p̾ci¬
b. Hec gͥ rex sciens mittit ad balaã.: ut
ipse deferat u̾ba u̾bis contraria. ⁊ p̃cib
p̃ces. Nec mireris. si ẽ in magica arte tale
aliquid. Essse enĩ hanc artẽ etiam scrip¬
demones seriptura ẽẽ designat: s coli

Expanded text:
qui in linget vitulus herbam campi. Ob hoc sine dubio, quia vitulus ore abrumpit herbam de campo, lingua tanquam falce, quaecunque invenerit secat. Ita et populus hic quasi vitulus, ore et labiis pugnat, et arma habet in verbis ac precibus. Haec igitur sciens mittit ad Balaam, ut et ipse deferat verba contraria, et precibus preces. Nec mireris, si est in magica arte tale aliquid. Esse enim hanc artem designat etiam Scripdaemones Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
laã ⁊ asina eiꝰ seribunt᷑ plena negotiis hys¬
toria. interior uͦ intellectꝰ multo negocio¬
sior: ⁊ nescio si facile sit uł ipsas tantum
hystoricas explanare sententias. dõ tam̃ do¬
nante. breuit᷑ q̃ possumꝰ ꝑstringemꝰ. Bellũ¬

Expanded text:
laam et asino scribit historia plena negotiis laam et asino scribit historia plena negotiis . Interior vero intellectus multo negotiosior: et nescio si facile sit vel ipsas tantum historicas explanare sententias: Deo tamen donante, breviter quae possumus perstringemu
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑p̃tat᷑. Potest hic figurã tenere omĩũ car¬
naliũ ⁊ materialiũ rerũ. quaR amore ⁊i de¬
sidio detenta aĩa excludit᷑ ⁊ separat᷑ adõ.
Adu̾sũ hos gͦ ita pͣcipit᷑ bellũ gerendum.
ut ñ relinquat inquit ex eo uiuentẽ Nul¬
lũ gͦ a filiis isrł relinqͥ oportet in regno tͦ¬
pitudinis ⁊ dedecoris iuentẽ: s decet isrłi¬
ticã uirtutẽ excidere ⁊ resecare turpia.⁊
pia quęq in anima reedificare. atq ho¬
nesta ac religiosa plantare. De. regno autͣ¬
seon ñ ẽ seriptũ. ut nullus uiuus relinqͣt᷑.
nec de regno moab. forte enĩ ex ilł opꝰ habe¬
exercitiis indigemꝰ. Alioqͥn debuissemꝰ ex ħ
mundo exisse. De basan tam̃ ħẽ de turpi¬
tudine nullo pęnitꝰ indigemꝰ. nicħ ex ea
oꝑa turpitudinis. In nullo enĩ potest ho¬
isrł. collocauert̃ castra abͣ occidente moab
iuixta iordanen c̃tra iherico. Et̃ ut uidit
balac filiꝰ sephor ⁊ reliꝗͣ omĩa. Iã ꝙͣ de ba¬

Expanded text:
terpretatur. Potest hic figuram habere omnium carnalium et materialium rerum, quarum amore et desiderio detenta anima excluditur, et separatur a Deo. Adversus hos ergo ita praecipitur bellum gerendum, ut non relinquatur ex eo vivens. Nullum enim a filiis Israel oportet relinqui in regno turpitudinis et dedecoris viventem, sed decet Israeliticam virtutem excidere et resecare turpia, et pia quaeque in animo reaedificare, atque honesta ac religiosa plantare. De regno Seon non est scriptum. Et nullus vivus relinquatur, nec de regno Moab. Forte enim ex illis opus habeexercitiis indigemus. Alioquin debuissemus ex hoc mundo exisse. De Basan tamen, hoc est de turpitudine, nullo penitus indigemus, nihil ex eo nda sunt opera turpitudinis. In nullo enim potest hoIsrael collocaverunt castra ab Occidente Moab juxta Jordanem contra Jericho, et vidit Balac filius Sephor, et reliqua omnia quae de Ba
Abbreviated transcription (Latin):
ti st̃ t̾re eiꝰ historia qͥdẽ manifesta ẽ. s dep̃¬
cem̃ dñm. ut aliquid dignũ possimꝰ in int̾i¬
orib eiꝰ sensib ꝑuidere. Seon. duplicẽ ht̃ in¬
t᷑p̃tationẽ: siue arbor infructuosa. sue ela¬
tus. Aittit gͥ isrł legatos ad seon: muittit ad
arborẽ infructuosã. mittit ad elatũ ⁊ suꝑ¬
bũ. łlic aut̃ seon rex ẽ amorreoꝵ: qͥ ⁊ ipse

Expanded text:
toria quidem manifesta est, sed deprecemur Dominum, ut aliquid dignum possimus in interioribus sensibus pervidere. Seon duplicem habet interpretationem, sive arbor infructuosa, sive elatus. Mittit igitur Israel legatos ad Seon: mittit ad arborem infructuosam, mittit ad elatum et superbum. Hic autem Seon rex est Amorrhaeorum, qui et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
na iminunda. Nullus enĩ scõꝵ spuum.
obtemꝑat mago. son potest inuocare
magus michael. ñ potest inuocare Ra¬
phael. neq gabriel: multomagis inuo
dm̃ patrẽ: nos soli habemꝰ potestatem

Expanded text:
nia immunda. Nullus enim sanctorum spirituum obtemperat mago. Non poterat invocare magus Michaelem, non poterat invocare Raphael neque Gabriel. Multo magis magus Deum Patrem, nos soli habemus potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ appellabit᷑. S reqͥris fortasse qͥs
istas pͥmitias offerat dõ: aut qͥs ẽ pon¬
tifex euiꝰ ħ rationib cedant. Ego arbi
intelligunt᷑ humana: quẽ agrũ an¬
głi dĩ suscepert̃ excolendũ. C ulture
gͦ suȩ fructꝰ ipsi qͥdẽ possident: ⁊ hñt eos

Expanded text:
gentium appellabitur. Sed requiras fortasse, quis istas primitias offerat Deo, aut quis est pontifex, cujus haec rationibus cedant. Ego arbitintelligantur humana: quem agrum angeli Dei susceperunt excolendum . Culturae ergo suae fructus ipsi quidem possi
Abbreviated transcription (Latin):
ta ae ꝓfunda putei penetrare misteria:
iccurco reges ẽẽ dicunt᷑ qͥ puteũ istũ eti¬
am in petra excuderint. ⁊ dura ac diffi¬
cilia scientiȩ secreta penetrauerint. Qd̃
aut̃ reges dici possint apłi. puto ex eo fa¬
cile ꝓbari posse. qd̾̃ de. omĩb credentibꝰ
dr̃. Uos aut̃ genꝰ regale. sac̾dotiũ magnũ.
gens scã.Si gͦ illos dicunt reges qͥ ꝑ u̾bũ
ipsoꝵ credidert᷑. qͣntomagis ipsi reges ha¬
bendi st̃ qͥ faciunt reges: S ⁊ inde faci¬

Expanded text:
ta ac profunda putei penetrare mysteria, idcirco reges esse dicuntur, qui puteum istum etiam in petra exciderunt, ac dura et difficilia scientiae secreta penetraverunt. Quod autem reges dici possint etiam apostoli, puto ex eo facile probari posse, quod de omnibus credentibus dicitur: Vos autem genus regale, sacerdotium magnum, gens sancta . Si ergo illos dicunt reges, qui per verbum ipsorum crediderunt, quanto magis ipsi reges habendi sunt, qui faciunt reges? A
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃is actꝰ peccati. Quid enĩ dulce. qͥd su¬
aue potest hab̾e peccatũ: S ⁊ amplius
aliquid ht̃. Si enĩ ueneris ad hereticam
scientiã. si ueneris ad amaritudinẽ pec¬
cati: uenisti ad puteos bituminis. Bitu¬
m̃. esca ⁊⁊ nutrim̃tũ ẽ ignis. Digͦ ⁊ tu gus¬
taueris aquã de puteis istis. si sũpseris
hereticũ sensũ. si peocati amaritudinem

Expanded text:
suave potest habere peccatum. Sed amplius aliquid habet. Si enim veneris ad haereticam sententiam, si veneris ad amaritudinem peccati, venisti ad puteos bituminis. Bitumen, esca et nutrimentum ignis. Si ergo et tum gustaveris aquam de istis puteis, si sumpseris haeretic
Abbreviated transcription (Latin):
Nongͦ ueniunt qͥ huiꝰ modi ftͣ ad puteũ.
quẽ fodert̃ pͥncipes. ⁊ excudert̃ reges.
s uultis ostendã uob̃ de scripturis. ad
quos isti puteos ueniunt. Est uallis quȩ¬
dã salsa. in qua ualle st̃ putei bitumi¬
nis. Oĩs gͦ heresis. ⁊ omẽ peccatũ. in ual¬
le ẽ: ⁊ in ualle salsa. Peccatũ enĩ ⁊ miqui¬
tas ñ ascendit sursũ: s sẽꝑ ad ima ⁊ in¬
ferna descendit. Est gͦ ⁊ in ualle positꝰ.

Expanded text:
 hujusmodi sunt, ad puteum quem foderunt principes et excuderunt reges. Sed vultis ostendam vobis de Scripturis ad quos isti putei veniunt? Est ergo vallis quaedam falsa, in qua valle sunt putei bituminis. Omnes ergo haereses et omne peccatum in valle est, et in valle falsa. Peccatum enim et iniquitas non ascendit sursum, sed semper ad ima et inferna descendit. Est ergo in valle posi
Abbreviated transcription (Latin):
cendia p̃parabis: ⁊ ꝓptea ad eos qͥ nolt̃
de puteo illo aquã bibere:. quẽ pͥncipes
fodert᷑ ⁊ reges. s ex istis qͥ in ualle pecca
ti stͣ ⁊ ignis materias alunt dr̃. Incedite
in lumine ignis ⁊ flammȩ : quã uobis
accendistis. Quid gͦ canit᷑ ad hẽ puteũ:
Initiate inqͥt ei puteũ. fodert᷑ illũ pͥn¬
cipes: ⁊ exeudert̃ eũ reges. Possunt enĩ
pͥncipes ⁊ reges idem uideri. Si uͦ distin¬
⁊ demersam in ꝓfundo littere colloca

Expanded text:
ea ad eos qui nolunt de illo puteo aquam bibere, quem principes fodiunt et reges, sed ex istis, qui in valle peccati sunt, et ignis materias alunt, dicitur: Incedite in lumine ignis vestri, et flamma quam vobis accendistis . Quid ergo canitur apud hunc puteum? Initiate ei, inquit, puteum. Foderunt illum principes, exciderunt eum reges. Possunt quidem principes et reges idem videri. Si vero distinto defossam et demersam, in profundo litterae colloca
Abbreviated transcription (Latin):
ab excudendo ñ ab excidendo dictũ ẽ.
format᷑. Principes gͦ tãquã aliqͣntuluͤm
quasi in t̃re molliciem. altitudine̾ qͣndã
demergere. Isti uͦ quos reges appellat. qͣsi
dũ. s ⁊ saxi duritiã penetrant. ut ꝑue¬
nire possint. ad ꝓfundiores aquas ⁊ ipsas¬
tur: scientes iudicia dĩ abyssum ẽẽ mul
tã. Istos gͦ reges qui tã ꝓfunda possunt
⁊ tã abscondita putei ꝑserutari. merito
apłos dixerimꝰ: ex quib aliqͥs dicebat. Ho¬

Expanded text:
ab excudendo, non excidendo dictum est. formatur. Principes ergo tanquam quasi in terrae mollitiem altitudinem quamdam demerserunt: hi vero quos reges appellat, quasi dum, sed saxi duritiam penetrant, ut perveniant ad profundiores aquas, et ipsatur, scientes judicia Dei esse abyssum mult. Istos ergo reges, qui tam profunda possunt, et tam abscondita putei perscrutari, merito apostolos dixerimus, ex quibus aliquis dicebat: No
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ dĩ: ꝓpͥa quidẽ substantia subsisten¬
tẽ. uno tnͣ eũ patre ⁊ spu scõ. dĩtatis fon¬
te nominatũ: Ad hc̃ gͦ puteũ. ideͣ ad
qr moyses de me seripsit. ut qͥd nos coꝰ
uocat:  ut bibamꝰ aquas. ⁊ cantemꝰ eicã¬
ticũ. hoc ẽ corde credamꝰ ad iustitiã. &¬

Expanded text:
Filium, propria quidem substantia subsistentem, uno tamen cum Patre et Spiritu Deitatis fonte nominatum. Ad hunc ergo puteum, id est ad quia Moyses de me scripsit . Vocat autem ut bibamus aquas, et cantemus ei canticum, id est, corde credamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
illȩ animi uirtutes. ⁊ dicere qd̾ de sa¬
pientia dicꝰtũ ẽ. hanc quesiui adduce¬
circa puteos istos. ⁊ ibi repꝑies huiꝰmodi
uentis u̾bi fluenta: certũ ẽ om̃s animi
qͦs diximꝰ e̾ẽ intra aĩam: stͣ ⁊ alii plu¬
rimi qͥ in singuł quibq seripturarũ
sernionib intelligunt᷑ ⁊ sensib Est ta¬
m̃ eminentior ceteris puteus iste: ⁊ exi¬

Expanded text:
i virtutes, et dicere quod de sapientia dictum est: Hanc quaesivi mihi ducecirca puteos istos, et ibi reperies hujusmodi ventis verbi fluenta certum est quos diximus esse intra animam. Sunt et alii plurimi, qui in singulis quibusque Scripturarum sermonibus intelliguntur et sensibus. Est tamen eminentior caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ in ꝓu̾biis seripta ꝓposuimꝰ. uͥ pu¬
tei simul cũ fonte. nominant᷑: accipiendũ
ẽ ũbũ dĩ. Puteus qͥdẽ. si ꝓfundi aliqͥd mis¬
fonte. ludeamꝰ gͦ quoꝵ puteoꝵ unũ dixerit
fontẽ. Ego puto. qd̾ scientia ingeniti patris
beat. Aliꝰ enĩ a patre: filiꝰ. ⁊ ñ idem filius
qͥ  pat᷑ sic̃ ⁊⁊ ipse in eugłiis dic̃. Aliꝰ est
quidẽ qͥ testimoniũ de me dic̃ pat᷑. Et̃
rursus t̾ciũ puto uideri puteũ posse.

Expanded text:
ea, quae in Proverbiis scripta proposuimus, ubi putei simul cum fonte nominantur, accipiendum est verbum Dei. Puteus quidem, si profundi aliquid mysfonte . Videamus ergo quorum puteorum unum dixerit fontem. Ego puto quod scientia ingeniti Patris,lligi. Alius enim a Patre Filius, et non idem Filius qui et Pater, sicut et ipse in Evangelio dicit. Alius est quidem et testimonium dicit Pater. Et rurs
Abbreviated transcription (Latin):
teos inuenit rebeccã: que int̾pͣtat᷑ pa¬
cientia. Hȩc efficit᷑ uxor isaac. ñ alibi¬
nͥ apud puteos. Similit̾ ⁊ iacob cũ meso¬
potaniã uenit habens pͣceptũ patris.
cẽiugẽ sumeret: apud puteos uue̾nit
rachel. Et̃ moysessephorã ap̃ puteos rep¬
ꝑit. Si gͦ intellexisti q̃ qualesq sint u¬

Expanded text:
teos invenit Rebeccam, quae interpretatur Patientia: haec efficitur uxor Isaac, sed apud puteos ; similiter Jacob cum ad Mesopotamiam venit habens praeceptum patris, ceret uxorem, apud puteos invenit Rachel; et Moyses Sephoram . Si ergo intellexisti quae et quales sint