comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ita posita sunt ũba hec ut nichil alud dixisse in¬
telligat᷑ qͣsi diceret: Numqͥd qui morit᷑ ñ aditiet
ut resuuiscat: Siꝑiora quippe demonstrant mor¬
tem ipsiꝰ cogitasse. & disposuisse inimicos eiꝰ: et hoc
auctũ eẽ ꝑ eum qui ingrediebat᷑ ut uideret. et egre¬
diebat᷑ ut ꝓdet Cui aute hic ñ occutrat ex liscipło
eiꝰ factꝰ traditor uidas: quia eͦ faccuri erant qđ
moliebant᷑. Idẽ. occisuri erant eũ: ostendens illos
uana malitia frustra occisuros resurreccurum.
sicadiecit hunc ũsum uelut diceret: Quid agitis
uam: Qł ur̃m scelus erit. mĩs som nꝰerit: Numqͥs
qui dormit. ñaditiet ut resurgat: et cm̃ eos tam ma¬
gnum nefas ñ impune faccuros: consequentib in.¬
dicat ũsib dicens: Et enim homo pacis neȩ inquẽ
sꝑaui qui edebat panes meos ampliauit auisum
inquit dñe miserere mei et resuscita me ce reuia
illis. quis hoc iam neget qui uideos pꝰ passionem ie¬

Expanded text:
te ita posita sunt uerba haec, ut nihil aliud dixisse inte ita posita sunt uerba haec, ut nihil aliud dixisse intellegatur, quam si diceret: \'Numquid qui moritur, non adiciet ut reuiuescat?\' Superiora quippe demonstrant mortem ipsius cogitasse et disposuisse inimicos eius. et hoc actum esse per eum, qui ingrediebatur ut uideret, et egrediebatur ut proderet. Cui autem hic non ocurrat ex discipulo eius factus traditor ludas? Quia ergo facturi erant quod moliebantur, id est occisuri erant eum, ostendens illos uana malitia frustra occisuros resurrecturum, sic adiecit hunc uersum, uelut diceret: \'Quid agitis uani? quod uestrum scelus erit, meus somnus erit\': Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Et tamen eos tam magnum nefas non inpune facturos consequentibus indicat uersibus dicens: Etenim homo pacis meae, in quem speraui, qui edebat panes meos, ampliauit super inquit, Domine, miserere mei et resuscita me, et reddam illis. Quis hoc iam neget, qui Iudaeos post passionem re
Abbreviated transcription (Latin):
psalmorum oracła tacuert̃: Nam quidẽ aliud qđ
inpsalmo t̃cio exꝑsona eiꝰ canit᷑ ego dormiuuiet som¬
num &̧piet exurrȩxi qm̃ dñs suscepit me : anforte
quisqͣm ita desipit ut credat uelut aliquid mag
num indicare uoluisse ꝓpħam qđ dormierit et ex¬
surrex̾it. nͥ somnus iste mors eẽt. et euigilatio resur¬
rectio qͣm dexp̃o sic oportuit ꝓpħari: Nlam et inꝗͣ
diagesimo psalmo multo manifestiꝰ idostendit᷑.
ubi ex ꝑsona eiꝰdem mediatoris more solito tanqͣm
tura erant iam in p̃destinatione et p̃scientia
dĩ uelut facta erant quia certaerant: Inimicun¬¬
quit mei dixert̃ mala mͥ Quando moriet᷑ et ꝑibit
nom̃ eiꝰ: Esi ing̃diebat᷑ ut uideret: uana locutũ ẽ.
coreiꝰ cong̃gabit iniquitatem sibi: Eg̃diebant᷑ stras.
et loquebant᷑ simul inunum: Adũsum me susur¬
rabant om̃s inimici mei: adũ sum me cogitabant
mala mͥ Uerbum uuquum disposuert adũsũme
Nũquid qui dormit. ñ aditiet ut resurgat: Hic cer¬

Expanded text:
psalmorum oracula tacuerunt. Nam quid est aliud quod in psalmo tertio ex persona eius canitur: Ego dormiui et somnum cepi; exsurrexi, quoniam Dominus suscepit me? An forte quisquam ita desipit, ut credat uelut aliquid magnum nobis indicare uoluisse prophetam, quod dormierit et exsurrexerit, nisi somnus iste mors esset et euigilatio resurrectio, quam de Christo sic oportuit prophetari? Nam et in quadragensimo multo manifestius id ostenditur, ubi ex persona eiusdem Mediatoris more solito tamquam oniam, quae uentura erant, iam in praedestinatione et praescientia Dei uelut facta erant quia certa erant. Inimici, inquit, mei dixerunt mala mihi: Quando morietur et peribit nomen eius? Et si ingrediebatur ut uideret, uana locutum est cor eius, congregauit iniquitatem ipsi. Egrediebatur foras et loquebantur simul in unum. Aduersus me susurrabant omnes inimici mei, aduersus me cogitabant mala mihi. Verbum iniquum disposuerunt aduersus me: Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Hic cer
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate. s fideli uoluntate dilexerat. eaq dõ
suo quiuerꝰ ẽ ds mistica rei magnȩ figuratione
seruierit: Diũsorũ enim sonorum racionabit
modat᷑q concentꝰ: concordi uarietate compaictã
bene cedinate cuutatis insinuat unitatẽ: Deniq
om̃is fere ꝓphetia eiꝰ in psalmis ẽ qͦs centũ qn¬
quaginta libef continet. quẽ psalmorũ uoca.¬
must inquib ñnulli uolunt eossolos faccoset
adauid. quieiꝰ nomine inscripti sunt: Sunc
cosꝑ sonȩ ipsius fuisse coaptatos: Que dpiniouo¬
co euangłira saluatoris ipsiꝰ refutat᷑ ubrait qđ

Expanded text:
uoluptate, sed fideli uoluntate dilexerit eaque Deo uoluptate, sed fideli uoluntate dilexerit eaque Deo suo, qui uerus est Deus, mystica rei magnae figuratione seruierit. Diuersorum moderatusque concentus, concordi varietate compactam bene ordinatae civitatis insinuat unitatem. Denique omnis fere prophetia ejus in Psalmis est: quos centum quinquaginta liber continet, quem Psalmorum vocamus: in quibus nonnulli volunt, eos solos factos esse a David, qui ejus nomine inscripti sunt: sunt tos, personae ipsius fuisse coaptatos. Quae opinio voce evangelica Salvatoris ipsius refutatur, ubi ait, quod
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑ paces alt̾nasse cum bellis. et inuenuint᷑ illie
pacis cemꝑa ꝓlixiora qͣm salomon habuit qui qͣdra¬
ginta regnauit annos Nam sub eo uidice qͥ ẽ. ap.¬
pellatꝰ aoch: octoginta anni pacis fuerusit: Absit
gͦ ut salomonis temꝑa in haç ꝓmissione p̃licta eẽ ere¬
dant᷑ multo minꝰitaq cuiꝰ libet regis altius: Non
enuim qtusqͣm illorum in tanta quanta ille pacereg¬
nauit slec umqͣm om̃ino gens illa ita regnum ce¬
nuit ut sollicita ñ fuerit. ne hostib subderetur:
quia intanta mutabilitate rerũhumanarum. nul¬
li aliquando popło concessa ẽ tanta securitas ut
huic uite hostiles ñ formidaret incursus : Locus gͥ
płsisrł. hoc enim nom̃ int̾p̃tat᷑ u dens dm̃. Cuius
p̃mũ de sidio pia ꝑfidemuita in hager umpnosa
catedĩ pͥmo inumbra futura. intrena scilicet
ierłm regnauic dd Erac autem da iudiuir in
canticis eruditꝰ: qui armoniam musicã ñuulgafi

Expanded text:
guntur paces alternasse cum bellis; et inueniuntur illic guntur paces alternasse cum bellis; et inueniuntur illic pacis tempora prolixiora quam Salomon habuit, qui quadraginta regnauit annos; nam sub eo iudice, qui est appellatus Aod, octoginta anni pacis fuerunt. Absit ergo ut Salomonis tempora in hac promissione praedicta esse credantur; multo minus itaque cuiuslibet regis alterius. Non enim quisquam eorum in tanta, quanta ille, pace regnauit; nec umquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut sollicita non fuerit ne hostibus subderetur; quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut huic uitae hostiles non formidaret incursus. Locus ergopulus Israel; hoc enim nomen interpretatur cuidens Deum\'; cuius praemii desiderio pia per fidem uita in hac aerumnosa tate Dei, primo in umbra futuri, in terrena scilicet Hierusalem, regnauit Dauid. Erat autem Dauid uir in canticis eruditus, qui harmoniam musicam non uulgari
Abbreviated transcription (Latin):
serui tui dicens domũ edificabotib Hanc enim
domum et nosȩdificamꝰ beneuiuendo & đsutbe¬
ne uiuamꝰ opitulando. quia nͥ dñs edificauerit
domũ. inuanũ laborabunt edificanteseam. Cuiꝰ
domꝰ cum uenerit ultima dedicatio: cunc fiet
locum popło meo isrł et plantabo illum et Inha.¬
bitauit seorsũ et ñ sollicitꝰ erit ultra et ñ apponet
filius iniquitatis humiliare eũ sic̃ abinitio adieb
tam magnũ bonum quisquisquis in hoc scło et
in hac t̾ra sꝑat. inspͥient̃ sapit: anqͥspiam putabit
qͣm dictũ ẽ. & ñ apponet filiꝰ iniqͥtatis humilia¬
re eum. continuo subiuinctũ ẽ. situt abinicio ã
dieb quib consticui iudices suꝑ popł m meiũisrł¬
Iũdices namq pͥusqͣm reges ibieẽ cȩpissent suꝑillũ
popłm fuerant constituti: ex qͦ t̾ram ꝓmissionis ac¬
cepit: Et utiq humiliabat eun filius iniquitatis
hocẽ hostis alienigena ꝑ int̾u alla temꝑum qͥb le¬

Expanded text:
serui tui dicens: Domum aedificabo tibi. Hanc enim domum et nos aedificamus bene uiuendo, et Deus ut bene uiuamus opdomum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . » Cujus domus cum venerit ultima dedicatio, tunc fiet locum populo meo Israel, et plantabo illum et inhabitabit seorsum, et non erit sollicitus ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum sicut ab initio, a diebus tam magnum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. An quispiam putabit quam dictum est: Et non adponet filius iniquitatis humiliare eum, continuo subiunctum est: Sicut ab initio a diebus, quibus constitui iudices super populum meum IsraIudices namque, priusquam reges ibi esse coepissent, super illum populum fuerant constituti, ex quo terram promissionis accepit. Et utique humiliabat eum filius iniquitatis, hoc est hostis alienigena, per interualla temporum, quibus le
Abbreviated transcription (Latin):
tis miscłiam cuãqͣm ꝓmisisti dã. Qđ autẽ dixit
infinem. qͥd ẽ. nͥusq infinem: qui finis intelligen¬
quȩ suꝑiꝰ erumpnosa defluit: ꝓpt̃quȩ &e hic seqͥt᷑:
Exardescit sicut ignis iratua: memencotequȩ ẽ.
mea substantia: Nichil hic meliꝰ. qͣm ipse cħc in-¬
telligit᷑ substantia popłi eiꝰ: ex quo nat᷑a carnis
eiꝰ Non enim uanȩ in quit constitiusti om̃s fili¬
os hominum: Nisi enimeẽt unꝰ filius hominis sub¬
stantia isrł ꝑ quem filiũ hominis lib̾arent᷑ multi
filii hominum: uanȩ utiq constituti eẽnt. om̃s
filios hominum: Hunc uͦ om̃s quidem humana
natura. ꝑ peccatũ pͥmi hominis. inuanitatẽ de
ueritate collapsa ẽ. ꝓpt̃ qđ dicit alius psalmꝰ
homo uanitatisimił factꝰẽ dieseiꝰ: sic̃ umbra p̃¬

Expanded text:
iam tuam, quam promisisti Dauid\'. Quod autem dixit: In finem, quid est nisi usque in finem? Qui finis intellegenquae superius aerumnosa defleuit. Propter quae et hic sequitur: Exardescit sicut ignis ira tua: memento quae est mea substantia. Nihil hic melius quam ipse Iesus intellegitur substantia populi eius, ex quo natura est carnis eius. Non enim uane, inquit, constituisti omnes filios hominum. Nisi enim esset unus filius hominis substantia Israel, per quem filium hominis liberarentur multi filii hominum, uane utique constituti essent omnes filii hominum. Nunc uero omnis quidem humana natura per peccatum primi hominis in uanitatem de ueritate conlapsa est, propter quod dicit alius psalmus: Homo uanitati similis factus est, di
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc tante ꝓmissionis ualidissima firmam̃ta:
ne putaret᷑ insalomone completa. tamqͣm id sꝑa¬
ret᷑ nec inuenurt᷑. tu uͦ inquit repulisti. & ad nichi¬
lum reduxistidñe: hoc qͥppe factumẽ. de regno
salomonis inposteris eiꝰ usq ad eũsionẽ ipsiꝰ t̾renȩ
ierłm. quȩ regni eiꝰdem sedes fuit: & maxime
ipsiꝰ templi labem qđ fuerat a salomone constru
ctum S ne hoc putaret᷑ ds̃ contͣ sua ꝓmissafecisse:
continuo subierit. distulisti xp̃m tuũ: Nong e.
iste salomon. s nec ipse dauid si dilatꝰ ẽ. xp̃s dñi¬
Cũ enim xp̃i eiꝰdem dicerent᷑ om̃s reges i isticoillo
trismate consecrati. ñ solũ arege dauidet deinxps.
s ab illo etiã saule qui popło eidemrex pͥmꝰẽ. unctꝰ
unus uerꝰ xp̃c. cuiꝰ illi figuram ꝓpħica unctione
gestabant qui scdm opinionẽ hominum qͥ eum
putabant indd uł in salomone incelligendũe
differebat᷑ in longum̾. scdm dispositionẽ autẽ dĩ

Expanded text:
haec tantae promissionis validissima firmamenta, ne putarentur in Salomone completa, tanquam id speraretur, nec inveniretur: Tu vero, inquit, repulisti, et ad nihilum deduxisti, Domine. Hoc quippe factum est de regno Salomonis in posteris ejus, usque ad eversionem ipsius terrenae Jerusalem, quae regni ejusdem sedes fuit; et maxime ipsius templi labem, ctum. Sed ne ob hoc putaretur Deus contra sua promissa fecisse, continuo subiecit: Distulisti christum tuum. Non ergo est ille Salomon, sed nec ipse Dauid, si dilatus est chriCum enim christi eius dicerentur omnes reges mystico illo chrismate consecrati, non solum a rege Dauid et deinceps, sed ab illo etiam Saule, qui populo eidem rex primus est unctus unus uerus christus, cuius illi figuram prophetica unctione gestabant; qui secundum opinionem hominum, qui eum putabant in Dauid uel in Salomone intellegendum, differebatur in longum; secundum dispositionem autem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
et potuerit: inueniet qͦt & quanta rex dauid
rege scilioet et ecuitate quã condidit Quamlibec¬
enim dequacũq re ꝓpͥe sint. atq manifeste ꝓphe¬
ticȩ locutiones: necessee. ut eis etiã cropice mis¬
ceant᷑ quȩ niaxime ꝓpt̃ tardiores ingert̃ doto¬
rib labonosum diputandi exponendiq negotiũ:
ut dicunt᷑ ostendiuit: et si exocio testat expo¬
nendaꝙ ineis minꝰ incelligunt᷑ quale illtid ẽ ineo¬
dem psalmorumlibio Eructauit cor meũ ũbum

Expanded text:
et potuerit; inueniet quot et quanta rex Dauid et potuerit; inueniet quot et quanta rex Dauid rege scilicet et ciuitate quam condidit. CAadque manifestae propheticae locutiones, necesse est ut eis etiam tropicae misceantur; quae maxime propter tardiores ingerunt doctoribus laboriosum disputandi exponendique negotium.ut dicuntur, ostendunt; etsi ex otio restant exponenda, quae in eis minus intelleguntur; quale illud est in eodem ps
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm trecentos cuidã ꝓħe qͥeciam facta eiꝰ futura
p̃dixit cum suo nomine reuelatꝰ ẽ Nunciam ex
pectaria me iudeo ut hoc loco librihuiꝰ aꝑiam qͥd
uerit: Ego autem in hoc ñ ita faciam sic̃ uidecur
ipsa expectatio postulare quãuis iam in uno fece¬
rim: copia mag̃ qͣm inopia impedior Om̃ia
enim ponere uitam de ꝓlixitatis causa ꝓhibeor
Uereor autem:ne cũ aliqua legero. multisqui
ea nouerunt uidear magis necessaria p̃cerisse :
Deinde quia testimonium qđ ꝓfert᷑ de conter¬
tione totiꝰ psalmidebet habere iuffragiũ: aut
certe nichil sit qđei refraget᷑ si ñ om̃ia suffragant᷑
ne. qđ ñdere illa s de alia longeq diũsa repꝑit᷑
eẽ. conscriptum Hoc autem ut in quocumq psal¬
mo possit ostendi: exponendus ẽ. totꝰ Qđ quanti
oꝑissit. et aliorum & nr̃a uolumina in quibꝰ hoc
fecimꝰ. satis indicant: Legat gͦ illa qui uoluerit

Expanded text:
quam trecentos cuidam prophetae, qui etiam facta eius futura quam trecentos cuidam prophetae, qui etiam facta eius futura praedixit, cum suo nomine reuelatus est. CAPUT pectari a me uideo, ut hoc loco libri huius aperiam uerit. Ego autem ut hoc non ita faciam, sicut uidetur ipsa exspectatio postulare quamuis iam in uno fecerim, copia quam inopia magis inpedior; omnia enim ponere uitandae prolixitatis causa prohibeor. Vereor autem ne, cum aliqua elegero, multis, qui ea nouerunt, uidear magis necessaria praeterisse; deinde quia testimonium, quod profertur, de contextione totius psalmi debet habere suffragium aut certe nihil sit, quod ei refragetur, si non omnia suffragantur, ne, quod non de re illa, sed de alia longeque diuersa reperiatur esse conscriptum. Hoc autem ut in quocumque psalmo possit ostendi, exponendus est totus; quod quanti operis sit et aliorum et nostra uolumina, in quibus hoc fecimus, satis indicant. Legat ergo illa, qui uoluerit
Abbreviated transcription (Latin):
d ĩo sede adextris meis: done ponainum arstm¬
osscabellũ pedum tuorum: Et certe idemipsatm
n habet inticulo psiꝰ dauid s ipsidaulo sit pal¬
rim Michi autem credibiliꝰ uiclent exist imaie
qui om̃s illos centum quinquaginta psalmos eiꝰ
oꝑitribuunt eumq aliquos p̃notasse etiã nominibꝰ
aliorum. aliquid qđ ad rem ꝑtineat figurantibꝰ:
cȩterosautẽ nullius hominis nom̃ incituł habe uo¬
lusse sic̃ei uarietatis huiꝰ dispositionẽ quãuis late¬
bro sam ñ tam̃inanẽ dñs inspirauit: Nec mouere
debet ad hoc ñ credendũ: qđ ñ nullorum nomina
ꝓƿbarum qui longe pꝰ dł regis temꝑa fuerunt
quibꝰdam psalmis ineo libro legunt᷑ inscripta. &
quȩ ibidicunt᷑ uelut ab eiꝰ diciuident᷑ Neq enĩ
non potuit ꝓpheticꝰ sp̃s ꝓpħandi regi dauid hȩc¬
etiam fut᷑orũ ꝓpbarũ nomina reuelare. ut aliqͥd
qđ eorum ꝑsonȩ conueniet ꝓpheticȩ cancaret᷑.
sic̃rex iosias exorturꝰ &e regnat᷑us. pꝰannos ampliꝰ

Expanded text:
 meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Et certe idem psalmus non habet in titulo: Ipsius Dauid, sed: Ipsi Dauid, sicut plurimi. Mihi autem credibilius uidentur existimare, qui omnes illos centum et quinquaginta psalmos eius operi tribuunt eumque aliquos praenotasse etiam nominibus aliorum aliquid, quod ad rem pertineat, figurantibus, ceteros autem nullius hominis nomen in titulis habere uoluisse, sicut ei uarietatis huius dispositionem. quamuis latebrosaru, non tamen inanem Dominus inspirauit. Nec mouere debet ad hoc non credendum, quod nonnullorum nomina prophetarum. qui longe post Dauid regis tempora fuerunt, quibusdam psalmis in eo libro leguntur inscripta et quae ibi dicuntur uelut ab eis dici uidentur. Neque enim non potuit propheticus spetiam futurorum prophetarum nomina reuelare, ut aliquid, quod eorum personae conueniret, prophetice cantaretur; sicut rex Iosias exorturus et regnaturus post annos amplius
Abbreviated transcription (Latin):
hisquȩ tanta manifestat̾ione claruert̃ p̃sertim quia
et illa quȩ ñ cransacta credimꝰ s p̃sentia contuem᷑
sic̃ in eodem psalmo legunt᷑ tanto ante p̃dicata. ita
nunc exhibita iam toto orbe cernunt᷑. Ibi enim
paulo pꝰ dr̃: Cominemorabunt᷑ et conũtent᷑ ad
dm̃ uniũsi fines t̾rȩ. et ad orabunt in conspectu eiꝰ

Expanded text:
his, quae tanta manifestatione claruerunt: praesertim quia his, quae tanta manifestatione claruerunt: praesertim quia et illa, quae non transacta credimus, sed praesentia contuemur, sicut in eodem psalmo leguntur tanto ante praedicta, ita nunc exhibita iam toto orbe cernuntur. Ibi enim paulo post dicitur: Commemorabuntur et conuertentur ad Dominum uniuersi fines terrae et adorabunt i
Abbreviated transcription (Latin):
melchisedech. exeo qđ iam nusqͣm ẽ sacerdotium
& sacrificium scđmordinẽ. iaron & ubiq offert᷑
benedixit abraham. quis ambigere ꝑmictitur
dequo ista dicantur: Adhec itaq manifesta iefe¬
runt᷑ quȩ paulo obscuriꝰ ieodem psalmoposita
sunt quando recte intelligunt᷑: qđ uinr̃is iam
popłaribꝰ sermonib fecimsic et in illo ubihunui
foderunt manꝰ feas et pedes meos dinumera¬
uerunt om̃ia ossa mea: ipsi uͦ considauert̃ & con¬
spexerunt me. quibꝰ uciq ũbis in cruce corpꝰ signi¬
ficauit excensũ manib pedibq confixis. & cla¬
uorum transũbatione confossiseoq mͦ sespectacłm
considantib & conspicientibꝰ p̃biusse addens etiam.
duusert̃ sibi uestimenta mea et suꝑuestem meã mi-¬
serunt sortem Quȩ ꝓphetia quẽad modũ impletasit
euangłica narrat᷑ historia. tunc ꝓfecto et alia recte
incelligunt᷑ quȩ ibinunꝰ aꝑte dicta sunt congruum

Expanded text:
Melchisedech , ex eo quod jam nusquam est sacerdotium Melchisedech , ex eo quod jam nusquam est sacerdotium et sacrificium secundum ordinem Aaron, et ubique offertur benedixit Abraham, quis ambigere permittitur, de quo ista dicantur? Ad haec itaque manifesta referuntur, quae paulo obscurius in eodem psalmo posita sunt, quando recte intelleguntur; quod in nostris iam popularibus sermonibus fecimus. Sic et in illo, ubi humiFoderunt manus meas et pedes, dinumerauerunt omnia ossa mea; ipsi uero considerauerunt et conspexerunt me quibus utique uerbis in cruce corpus significauit extentum manibus pedibusque confixis et clauorum transuerberatione confossis, eoque modo se spectaculum considerantibus et conspicientibus praebuisse, addens etiam: Diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum meum miserunt sortem, quae prophetia quem ad modum inpleta sit euangelica narratur historia, tunc profecto et alia recte intelleguntur, quae ibi minus aperte dicta sunt, cum congruunt
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissime p̃dicat᷑. dixit dñs dño meo: sede adex¬
tris meis donec ponã inimicostuos scabellum
pedum cuorum: Sed̃e xp̃c ad dexterã patris credit᷑.
ñ udet᷑ Euis etiã inimicos poni sub pedib eiꝰ ñ¬
dum apparet: ilagit᷑: Apparebit infinẽ : Etiam
hoc nunc credit᷑. post uidebit᷑ uerum qđ seqͥtur
uirgam uirtutis tuȩ enuctec dñs ex syon. dominare
in medio inimicorũ tuorum: ieaclarũ ẽ. ut non
solum infidelit̃ & infelicit̾ s eciã impudent̃ ne¬
get᷑: Et ipsi quippe fatent᷑ inimici. exsyon missam
fiusse legẽ xp̃i. qđ euangłium nos uocamꝰ. eciam
uirgam uircutis eiꝰ agnoscimꝰ Domiuari uͦ erlim
in medio inimicorum suorũ. idem ipsunt̃ quos
dominat᷑ dentib suis frendendo & cabescendo¬
et nichil adũsus eum ualendo testat᷑ Deinde qđ̃
paulo pꝰ dic̃: uirauit dñs & ñ penitebit eum
qͥb ub immutabile fucurum eẽ. significat qđ
adiungit. tues sacendos in et̃num. scđ m ordinem

Expanded text:
o meo: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum. Sedere Christus ad dexteram Patris creditur, non uidetur; eius etiam inimicos poni sub pedibus eius nondum apparet; id agitur, apparebit in fine; etiam hoc nunc creditur, post uidebitur. Verum quod sequitur: Virgam uirtutis tuae emittet Dominus ex Sion, et dominare in medio inimicorum tuorum, ita clarum est, ut non solum infideliter et infeliciter, sed etiam inpudenter negetur. Et ipsi quippe fatentur inimici ex Sion missam fuisse legem Christi, quod euangelium nos uocamus, et eam uirgam uirtutis eius agnoscimus. Dominari uero eum in medio inimicorum suorum idem ipsi, inter quos dominatur, dentibuet nihil adversus eum valendo, testantur. Deinde quod paulo post dicit, Juravit Dominus, et non poenitebit eum: quibus verbis immutabile futurum esse significat, quod adjungit, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝑ ꝓpħam. qđ iam uidemꝰ impletũ ꝓpatribꝰ
tius nati sunt cͥ filii. consticues eos pͥncipes suꝑ
omnem t̾ram. ex filiis qͥppe eiꝰ ꝑ om̃em t̾ram
sunt p̃positi & patreseiꝰ cũ confiteant᷑ et popłi con¬
subobscure p̃dictum ẽ. quo qͦ mͦ intelligat᷑. debec
his reb manifestissimis conuenire: sic̃ etiã uillo¬

Expanded text:
am, quod iam uidemus inpletum: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram ex filiis quippe eius per omnem terram sunt praepositi et patres eius, cum confiteantur ei populi consubobscure dictum est, quoquo modo intellegatur, debet his rebus manifestissimis conuenire. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃: Obliuiscere popłm cuum & domum patris
tui Cuiꝰ cuutatis in ipiȩ portio sunt & isrłite sola
carne ñ fide: inimici enim ipsi magni huiꝰ regis
eiꝰq regine: Ab ipso enim ueniens. & ab eis xp̃s
oceisus. magis aliorũ factꝰ ẽ. Quos ñ uidit incar¬
ne. Unde ꝑcuiꝰdam psalmi ꝓphetiã dicit Ipse
rex nr̃: Erues me de contradectionib popłi:
constiruesme incaput gentiũ: Popłs quẽ ñ cog¬
nouit̃ seruiuit mͥ in auditu auris obeduuit mͥ
Popłs gͦ iste gencium quẽ ñ cognouit xp̃s p̃sen¬
tia corꝑali. in quẽ cam̃ xp̃m sibi annuntiatum
credidit. ut merito de illo diceret᷑. in obaudituuiii
auris obaudiuit mͥ. qͥa fides exauditum ẽ. iste
inquã popłs additꝰ ueris et carne et fide isrłiticis
quando in soł ipsis isrłitis fuit: Inde quippeerat
sit Dequa cuutate aliuspsalmus ait: Mat̃ syon
dicet homo. & homo factus ẽ. in ea & ipse funda¬
uit eam altissimꝰ Quisẽ. altissimus nͥ ds̃: Ac ꝑ

Expanded text:
uum et domum patris tui. Cuius ciuitatis inpiae portio sunt et Israelitae sola carne, non fide; inimici etiam ipsi. magni huius regis eiusque reginae. Ad ipsos enim ueniens et ab eis Christus occisus magis aliorum factus est, quos non uidit in carne. Unde per cuiusdam psalmi prophetiam dicit ipse rex noster: Erues me de contradictionibus populi, constitues me in capite gentium. Populus, quem non cognoui, sPopulus ergo iste gentium, quem non cognovit Christus praesentia corporali, in quem tamen Christum sibi annuntiatum credidit, ut merito de illo diceretur, In obauditu auris obaudivit mihi; quia fides ex auditu est ; iste, inquam, populus additus veris et carne et fide Israelitis quando in solis illis Israelitis fuit. Inde quippe erat sit. De qua civitate psalmus alius ait, Mater Sion, dicet homo, et homo factus est in ea, et ipsa fundavit eam Alti
Abbreviated transcription (Latin):
seruitui in longinquum: Ilõ autem pꝰ paululũ
ait: Nunc incipe et benedic domũ seruituusq
in ȩt̃num et cȩt̃a. quia cunc geniturꝰ erat filium
erat domuseiꝰ et̃na eademq domusdĩ Domusenĩ
dauid ꝓpt̃ genꝰ dauid:. domꝰ autẽ dĩ eadẽ ipsa ꝓpt̃
templumdĩ de hominib factũ ñ delapidib ubi
habitet inȩt̃num popłs cũ dõ et indo suo. & ds̃
cum popło atq in popłosuo. ita ucdssit implens
popłm suũ. et popłs plenꝰ dedõ suo. cum dserit
oñua in om̃ib Ipse in pace p̃mium: qͥuutꝰ in bel¬
lo: Idõ cum inũb nathan diccunisit et nuntiabit

Expanded text:
serui tui in longinquum. Ideo autem post paululum serui tui in longinquum. Ideo autem post paululum ait: Nunc incipe et benedic domum serui tui usque in aeternum et cetera, quia tunc geniturus erat filium,erat domus eius aeterna eademque domus Dei. Domus enim Dauid propter genus Dauid; domus autem Dei eadem ipsa propter temphabitet in aeternum populus cum Deo et in Deo suo, et Deus cum populo atque in populo suo: ita ut Deus sit implens populum suum, et populus plenus Deo suo, cum Deus erit omnia in omnibus , ipse in pace praemium, qui virtus in bello. Ideo cum in verbis Nathan dictum sit, Et nuntiabit
Abbreviated transcription (Latin):
litate mea. reddas celsitudinem quã urasti diad
inueritate cua : Si autẽ uidȩis adsignemꝰ he ũba
illi seruidĩ talia dicere pocuert̃ qui expugnata t̾re¬
paucis annis regis salomonis apparun s cȩlestisac
spiritał eẽt. fidelit̃ expectanda Quã ganc ignorans
infidelitas gentium cũ dĩ popłm exaeltabat acq in¬
iste concludit᷑. benedictio dñi. in ȩt̾uum fiat fiat:
uniũso popło dĩ. ad celestem ierł i ꝑtinent fuie in
illis qui lacebant intestam̃to ueteri anteqͣm reue¬
laretur nouum siue in hisqͥiam testam̃to nouore¬
uelato manifeste ꝑtinere cernunt᷑ ad xp̃m satiscõ¬
gruit: Benedictio qiuppe dñi in seminedđ . ñ ad
aliquod tempꝰ quał diebꝰ salomonis apparuit: s
inet̃num sꝑanda ẽ. inqua cercissima spe dicit᷑ fiat fiat
Iuiꝰ enim spei ẽ confirmatio: ũbi huiꝰ iteratio: Hoc
ergo intelligens dd: ait in scđo regnorum libro uñ
ad istum psalmũ digsiisumus & locutꝰ es ꝓdomo

Expanded text:
litate mea reddas celsitudinem. quam iurasti Dauid in ueritate tua? Si autem Iudaeis adsignemus haec uerba, illi serui Dei talia dicere potuerunt, qui expugnata terrepaucis annis regis Salomonis apparuit, sed caelestis ac spiritalis esset fideliter exspectanda; quam tunc ignorans infidelitas gentium, cum Dei populum exultabat adque iniste concluditur: Benedictio Domini in aeternum: fiat, fiat, uniuerso populo Dei ad caelestem Hierusalem pertinenti siue in illis, qui latebant in testamento uetere, antequam reuelaretur nouum, siue in his, qui iam testamento nouo reuelato manifeste pertinere cernuntur ad Christum, satis congruit. Benedictio quippe Domini in semine Dauid non ad aliquod tempus, qualis diebus Salomonis apparuit, sed in aeternum speranda est, in qua certissima spe dicitur: Fiat, fiat. Illius enim spei est confirmatio uerbi huius iteratio. Hoc ergo intellegens Dauid ait in secundo regnorum libro, unde ad istum psalmum digressi sumus: Et locutus es pro domo
Abbreviated transcription (Latin):
a mortuis iam ñmorit᷑ et mors ei ult᷑ ñ domina¬
bitur: Sic enim iuuet et ñ uidebit mortem:
ut tm̃ mortiuuis fuerit. s animã suã erueret
de manu inferi. quo ꝓpt̃ qͦrũdam soluenda in¬
ferna uincla descendat fruit autẽpo testate
illa: de qͣ in euangłio dicit: Potestatẽ habeo po¬
nendianimã in eam: & potestatẽ habeo iterum
sum̃di eam: S cętĩ psalmihuiꝰ quȩ ita se habent

Expanded text:
a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Sic enim vivet et non videbit mortem, ut tamen mortuus fuerit; sed animam suam eruerit de manu inferi, quo propter quorumdam solvenda inferni vincla descenderat: eruerit autem potestate illa, de qua in Evangelio dicit, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩaudiat cum ag̾noscat dm̃. cuiꝰ sedesẽ. in scł a
scłorum. & unctum adõ utiq sic̃ ungit ds. ñ ui¬
sibili s sp̃icali atq intelligibili crismate: Quis
enim tam rudis ẽ in hac religione. uł tam surdꝰ
adũsus eiꝰ famam longe laceq diffusã. ut xp̃m
acrismate hocẽ. ab unctione appellatum eẽ. ñ no¬
uerit: Agnito autẽ rege xp̃o: iam cetera quȩ hic
tropice dicta sunt: Quo nͦi sit speciosus forma p̃fi
liis hominum quadam tanto magis amanda
posita iam subditꝰ ei. qͥ regnat ꝓpt̃ ueriratẽ &
man suetudinẽ ae iusticiam inquirat exotio:
Deinde aspiciat eiꝰ eccłam cato uiro suo sꝑitali
ꝙ nubio & diuino amore coniunctã: De qua dr̃
in bisquȩ secunt᷑: Astiut regina ad extris tuũ in
uesticu deaurato curũdata uarietate Audifi¬

Expanded text:
 in saecula saeculorum, et unctum a Deo, utique sicut unguit Deus, non uisibili, sed spiritali adque intellegibili chrismate? Quis enim tam rudis est in hac religione uel tam surdus aduersus eius famam longe lateque diffusam, ut Christum a chrismate, hoc est ab unctione appellatum esse non nouerit? Agnito autem rege Christo, iam cetera, quae hic tropice dicta sunt, quo modo sit speciosus forma prae filiis hominum, quadam tanto magis amanda posita iam subditus ei, qui regnat propter ueritatem et mansuetudinem et iustitiam, inquirat ei otio. Deinde adspiciat eius ecclesiam tanto uiro suo spiritali conubio et diuino amore coniunctam, de qua dicitur in his quae sequuntur. Adstitit regina a dextris tuis in uestitu deaurato, circuma
Abbreviated transcription (Latin):
mimicorũ eiꝰ. iocisdastiom̃s inimicos eiꝰ Aũtisti
ad iucoriũ gladii eiꝰ. et nonẽ opiculatꝰ et inbello
Dissouisti eum abemundatione: sedemeiꝰnt̾ra
collifisti Minorasti dies sedis eiꝰ. ꝑ fudistieũ con.¬
fusione: hȩc om̃ia uenert̃ suꝑ ancillã ierłm: in qͣ
regnauer̾ ñ nulli etiã filii lib̾e: regnũ illud ce¬
nentes indispensatione temꝑaria regnum autẽ
cȩlestis ierłm cuiꝰerant filii inuera fide habentes.
et in uero xp̃o sꝑantes Quomͦ autẽ ista uenerint
suꝑ illud regnũ: indexẽ. rerũ gestarũ silegat᷑

Expanded text:
imicorum eius, iucundasti omnes inimicos eius; auertisti adiutorium gladii eius et non es opitulatus ei in bello; dissoluisti eum ab emundatione, sedem eius in terram conlisisti; minuisti dies sedis eius, perfudisti eum confusione. Haec omnia uenerunt super ancillam Hierusalem, in qua regnauerunt nonnulli etiam filii liberae, regnum illud tenentes in dispensatione temporaria, regnum autem caelestis Hierusalem, cuius erant filii, in uera fide habentes et in uero Christo sperantes. Quo modo autem ista uenerint super illud regnum, index est rerum gestarum, si legatur,
Abbreviated transcription (Latin):
płs es. Idõ in libro regnorũ iniquitas eiꝰ dr̃ in psal¬
mo aupẽ filiorũ ut intelligamꝰ de ipso diciqͦdãmꝰ
corpꝰ eiꝰ qdsimt fideleseiꝰ. saulꝰ ꝑsequeret᷑. saule
inquit sanle quid me ꝑsequeris: Demde in conse¬
quentib psalmi: Neq nocebo inquit inuerita¬
te mea: neq ꝓfanabo cestam̃tũ meum & quȩ ꝓ¬
cedunt delabiis meis ñ faclamirtita Semel uira¬
ui in scõ meo: sidauid m̃tiar: Idẽ. uere neqͥ qͣm

Expanded text:
s est. Ideo in libro regnorum: Iniquitas eius dicitur; in psalmo autem: Filiorum eius; ut intellegamus de ipso dici quodam corpus eius, quod sunt fideles eius, Saulus persequeretur: Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Deinde in consequentibus psalmi: Neque nocebo, inquit, in ueritate mea, neque profanabo testamentum meum, et quae procedunt de labiis meis non reprobabo. Semel iurau
Abbreviated transcription (Latin):
eos obliuiscente s potius miserante dño & ipsi pꝰ
hoc obpbͥum credituri sunt: S ille quẽ pͥusposui:
conuencior sensus mͥ uidet᷑ Inimicis enim xp̃i qͥb
incongrue uoẜ ista coaptat᷑. mem̃to dñe opbrũ sec¬
uorum cuorum: Nonenim serui dĩ nuncupandis
cales uidĩ. s eis ũba ista competunt: Quicũ graues
humilitates ꝑ secutionum ꝓ xp̃i nomine pacerent᷑.
recordari potuerunt. excelsum regnũ semine dd̃
fuisse ꝓmnissum. & eiꝰ desidio dicere ñe desꝑando
s petendo querendo. pulsando: Ubi sunt miscđiȩ
tuȩ antiquȩ dñe. quasuirasti dauid inueritate tua:
meiñto dñe obꝓbi seuorũ tuorum qđ concinui in

Expanded text:
eos obliuiscente, sed potius miserante Domino et ipsi post hoc obprobrium credituri sunt. Sed ille, quem prius posui, conuenientior mihi sensus uidetur. Inimicis enim Christi, qincongrue uox ista coaptatur: Memento, Domine, obprobrii seruorum tuorum; non enim serui Dei nuncupandi sunt tales Iudaei; sed eis uerba ista conpetunt, qui, cum graues humilitates persecutionum pro Christi nomine paterentur, recordari potuerunt excelsum regnum semini Dauid fuisse promissum, et eius desiderio dicere, non desperando, sed petendo quaerendo pulsando: Ubi sunt miserationes tuae antiquae, Domine, quas iurasti Dauid in ueritate tua? Memento, Domine, obprobrii seruorum tuorum, q
Abbreviated transcription (Latin):
litatem lib̃andorũ & comparationẽ duarũ int̃
se acontͣrio ciuitatam. ñ utiq uane in totiꝰ ratio.¬
nał creaturȩ. pulcherrima atq uistissima ordi¬
uatione constituit: Deinde sequit᷑ Quis ẽ. hõqͥ
uiuet et ñ uidebit mortẽ eruecanimã suam de

Expanded text:
litatem liberandorum et conparationem duarum inter se a contrario ciuitatum non utique uane in totius rationalis creaturae pulcherrima adque iustissima ordinatione constituit. Deinde sequitur: Quis est homo, qui uiuet et non uidebit mortem, eruet animam suam d
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃: quem pęna diuinit̾ irrogita : ꝑhibent ad suos
non reũtisse. eiꝰq socios in uolucres fuisse conũsos
Non fabuloso poeticoq m̃clatio: s historica acte¬
statione confirmant: Quib nec ds̃ ut pucant factꝰ.
humanam reuocare naturam uł ipse pocuit. uł cer

Expanded text:
deum, quem poena diuinitus inrogata perhibent ad suos deum, quem poena diuinitus inrogata perhibent ad suos non reuertisse: eiusque socios in uolucres fuisse conuersos non fabuloso poeticoque mendacio, sed historica adtestatione confirmant; quibus nec deus, ut putant, factus humanam reuocare naturam uel ipse potuit uel cer
Abbreviated transcription (Latin):
qͥlibet autẽ ex causa eũ saturnum appellate uo.¬
luerint: cerce tam̃ hunc steitem siue stercutiũ me¬
rito agri culturȩ fecert̃ dm̃ ficum quoq similit̃
filiiseiꝰ intalium clorum numerũ recepunt. quẽ
p̃larum augurem et belligeratorem fuisse assert̃
Ricus faunum genuit lauientum regẽ scđm:eciam
iste ds̃ illis uł ẽ. uł fuit: Hos ante troianum bellũ di¬
uinos honores mortius hominib detulerunt: Tro¬
ia si eũsa et excidio illo usq quaq cantato. pueris
q notissimo qđ et magnitudine sui et scriptorũ
excellentib iluguis insignit̃ diffamatum atq uul¬
gatume: gestũq iam regnante latino faum filio exqͣ
latinorũ regnũ dici cepit laurentumq cessauit. gc̃i
uictores deletam troiam relinquentes et ad ꝓpͥa
remeantes diũsis et horrendis cladib dilacerati
atq contriti sunt. et tam̃ etiam ex eis dõrum suorũ
numerum auxerunt: Nam et dio medẽ fecerunt

Expanded text:
Qualibet autem ex causa eum Saturnum appellare uoQualibet autem ex causa eum Saturnum appellare uoluerint, certe tamen hunc Stercen siue Stercutium merito agriculturae fecerunt deum. Picum quoque similiter eius filium in talium deorum numerum receperunt, quem praeclarum augurem et belligeratorem fuisse adserunt. Picus Faunum genuit, Laurentum regem secundum; etiam iste deus illis uel est uel fuit. Hos ante Troianum bellum diuinos honores mortuis hominibus detulerunt. ia uero euersa excidio illo usquequaque cantato pueris- . que notissimo, quod et magnitudine sui et scriptorum excellentibus linguis insigniter diffamatum adque uulgatum est gestumque regnante iam Latino Fauni filio, ex quo Latinorum regnum dici coepit Laurentumque cessauit, Graeci uictores deletam Troiam relinquentes et ad propria remeantes diuersis et horrendis cladibus dilacerati adque contriti sunt; et tamen etiam ex eis deorum suorum numerum auxerunt. Nam et Diomeden fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
regnabant laurentes utiq initalia ex quib eui¬
dentior ducit᷑ origo romana pꝰ grecos: et tam̃ adhuc
regnum assiriorũ ꝑ manebat ubierat rex uicesirꝰ.
ecitiuis lamphares. cum pͥmus laurentum piceẽ
cepiss: De huiꝰ pici patre patre saturno. uiđ int
quid sentiant talui dõrum cultorees. qui eum¬
negant hominem fuisse: De quo et alu seripsert̃:
qđ ante picum filiũ suum initalia ipse regna¬
uerit. & uirgilius notiorib licterisdicit. ¶ genꝰ
indocile et disꝑsum montib altis composuit.
leges quȩ dedit latiumq uocari maluit᷑ Isqm̃
latuiss tutus inoris Aureaqͤ ꝑhibent illo sub
rege fuere scła s hȩc poetica opinent᷑ eẽ figm̃ta.
et pici patrem stercem potiꝰ fuisse asseuerent aquo
ꝑicissimo agricola inuentum ferunt. ut fimo ani¬
malium agri fecundarent᷑. qđ ab eiꝰ nonnne steitꝰ ẽ
dictum: Hunc quidã stefcutium tiocatũ ferunt

Expanded text:
regnabant Laurentes utique in Italia, ex quibus euiregnabant Laurentes utique in Italia, ex quibus euidentior ducitur origo Romana post Graecos; et tamen adhuc regnum Assyrium permanebat, ubi erat rex uicensimus et tertius Lampares, cum primus Laurentum Picus esse coepisset. De huius Pici patre Saturno uiderint quid sentiant talium deorum cultores, qui negant hominem fuisse; de quo et alii scripserunt, quod ante . Picum filium suum in Italia ipse regnauerit, et Vergilius notioribus litteris dicit: Is genus indocile et dispersum montibus altis Conposuit legesque dedit Latiumque uocari Maluit, his quoniam latuisset tutus in oris. Aurea quae perhibent illo sub rege fuere Saecula. Sed haec poetica opinentur esse figmenta et Pici patrem Stercen potius fuisse adseuerent, a quo peritissimo agricola inuentum ferunt, ut fimo animalium agri fecundarentur, quod ab eius nomine stercus est dictum; hunc quidam Stercutium uocatum ferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
linus. uerumn isti theologi dõs coluerunt: Non
ꝓdiis culti suut: quamuis orpheum nescio quomͦ
inferni sacris uł potiꝰ sacrilegiis p̃ficete soleat ciui¬
tas impiorum Uxor autem regis ad ͥamantii quȩ uo¬
cabat᷑ io et eiꝰ filiꝰcꝯelicełtes p̃cipitio spontanea in
mari ꝑierunt. et opinione hominum in deos rela¬
tisunt: sicut alii homines eorum tẽporum castor
et pollux Illani sane meliceitis matrẽ leocoth eã
g̃ci. matutam latini uocauerunt utriq tam̃ pu¬
tantes deam: ꝑea temꝑa regnum finitũ ẽ. arguioꝵ¬
translatũ ad mechanas unde fuit agam̃non: et
exortum ẽ. regnũ laurentum ubi saturni filiꝰ
picꝰ regnum pͥm̾ accepit uidicante apud hebreos
femina debbora: S ꝑ illam dĩ sp̃s id agebat:
Nam eriã ꝓpħassa erat: Cuiꝰ ꝓphetia minus
aꝑta ẽ: quam ut possimus eam sine duiturna ex-¬
positione de xp̃o demonstrare ꝓlatam Iam gͦ

Expanded text:
Linus. Verum isti theologi deos coluerunt, non Linus. Verum isti theologi deos coluerunt, non pro dis culti sunt; quamuis Orpheum nescio quo modo infernis sacris uel potius sacrilegiis praeficere soleat ciuitas inpiorum. Uxor autem regis Athamantis, quae uocabatur Ino, et eius filius Melicertes praecipitio spontaneo in mari perierunt et opinione hominum in deos relati sunt, sicut alii homines eorum temporum, Castor et Pollux. Illam sane Melicertis matrem Leucothean Graeci, Matutam Latini uocauerunt, utrique tamen putantes deam. CAPUTtranslatum ad Mycenas, unde fuit Agamemnon, et exortum est regnum Laurentum, ubi Saturni filius Picus regnum primus accepit. iudicante aput Hebraeos femina Debbora; sed per illam Dei spiritus id agebat; nam etiam prophetissa erat, cuius prophetia minus aperta est, quam ut possimus eam sine diuturna expositione de Christo demonstrare prolatam. Iam ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tacent. et tm̃ aꝰ uelut dĩ nomine ꝑ immundos
demones baccͥanaria sacra uł potiꝰ sacrilegia sc̃
istituta: Dequorũ rabiosa turpitudine pꝰtã
pꝰea q̃nsunt mortui sic eosincȩlũ recepcoseẽ eredidet̃.¬
ut imagineseoeũ stellis de signare eorũq appella¬
re nominib ñ erubescetent ñ timerent: Fidem¬
tempis int̾uallum extitert̃ poetȩ quieniã theologidi¬
cerentur qm̃ dediis carmina faciebant. s talib diis
qui licet magni homines. homines tam̃ fuerunt:
aut mundi huiꝰ quem uerus ds̃ fecit elem̃ta sunt.
aut in pͥncipatib et potestacib ꝓ uoluntace creato¬
ris et suis meritis ordinati. et si quid de unouero dõ
int̾̃ multa uana et falsa cecinerunt colendo cum
illo aliosquidii ñ sunt. eisq exhibendo famulatũ
qui uni tantum deberet᷑ dõ: Nonei utiq rite ser¬
ui erunt: nec a fabuloso dõrum suorum dedecore et¬
iam ipsi se abstiuere. potuerunt Orseus. museus.

Expanded text:
tacent; et tamen eius uelut dei nomine per inmundos tacent; et tamen eius uelut dei nomine per inmundos daemones Bacchanalia sacra uel potius sacrilegia sunt instituta, de quorum rabiosa turpitudine post tam postea quam sunt mortui, sic eos in caelum receptos esse crediderunut imagines eorum stellis designare eorumque appellare nominibus non erubescerent, non timerent. temporis interuallum exstiterunt poetae, qui etiam theologi dicerentur, quoniam de dis carmina faciebant, sed talibus dis, qui licet magni homines, tamen homines fuerunt aut mundi huius, quem uerus Deus fecit, elementa sunt aut in principatibus et potestatibus pro uoluntate Creatoris et suis meritis ordinati, et si quid de uno uero Deo inter multa uana et falsa cecinerunt, colendo cum illo alios, qui di non sunt, eisque exhibendo famulatum, qui uni tantum debetur Deo, non ei utique rite seruierunt nec a fabuloso deorum suorum dedecore etiam sibi se abstinere potuerunt — Orpheus, Musaeus,
Abbreviated transcription (Latin):
uali de hominum p̃sumpserint orclib qđ possent
sta pacient̃ ferre m̃datiꝰ. quȩ etiam̃ libent̃ am¬
plexisunt Qui utiq quanto deuociꝰ iouencoluni:
tanto eos qui hec de illo dicere ausi sint. seuerius
Punire debuerunt Nunc uͦ ñ solum eis qui ista
finxerunt irati ñ sunt: s ut ñ talia figm̃ta etiam
nitheatris agerent. ipsos dõs potiꝰ uatos habere
timuerunt: His cemꝑib latona appollinẽ peꝑit
non illum cuiꝰ oracła solere consuli suꝑiꝰ loque¬
banuur. s illum qͥ cum hercule seruiuit aneto
Qui tam̃ sic ẽ. d̃s creditꝰ: ut plurimi ac pene om̃s
unum eũdemq appollinẽ fuisse opinent᷑ Tunc
et liber pat̃ begͥlla᷑uit inindia. qui multaᷤ habuit
in exercitu feminas quȩ baccȩ appellatȩ sunt.
ñ tam uutute nobilesꝗ furore: Aliqui sane et
unctum sribunt istum lib̾um. et uinctũ ñ nul¬
li et ocisumin pugna aꝑseo. nec ubi fuerit sepult᷑

Expanded text:
mali de hominum praesumserint cordibus, quod possent mali de hominum praesumserint cordibus, quod possent ista patienter ferre mendacia, quae tamen etiam libenter amplexi sunt. Qui utique quanto deuotius Iouem colunt, tanto eos, qui haec de illo dicere ausi sunt, seuerius punire debuerunt. Nunc uero non solum eis, qui ista finxerunt, irati non sunt, sed ut talia figmenta etiam in theatris agerent, ipsos deos potius iratos habere timuerunt. His temporibus Latona Apollinem peperit, non illum, cuius oracula solere consuli superius loquebamur, sed illum, qui cum Hercule seruiuit Admeto; qui tamen sic est deus creditus, ut plurimi ac paene omnes unum eundemque Apollinem fuisse opinentur. et Liber pater bellauit in India, qui multas habuit in exercitu feminas, quae Bacchae appellatae sunt, non tam uirtute nobiles quam furore. Aliqui sane et uictum scribunt istum Liberum et uinctum; nonnulli et occisum in pugna a Perseo, nec ubi fuerit sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
serpentib et aspicientes conũtebat in lapides
de bellero fonte qđ equo peris uolante sit uett
bro dedalo es icaro fiho qđ sibi coaptis pennus
uolauerrat: De ediypo qđ monstrũ qłdam que
so aga dicebat᷑ halmana facie quadrupedẽ soluta
qr abisaꝓpon iolebat: uelut in solubili questione
heefabulȩ besum adusq tro ianum ubi scd̃mlibrũ
mareusuaro de popłi romani gente fiit: ex occasi¬
one histraarum quȩ res ueracit᷑ gestas continent.
ita syat ingeniis hominum fictȩ. ut ñsuit obꝓbrus
noͣminum ad fixȩ: Porro autẽ quicumq fixerunt
aioue adstuprum raptũ pulcherrimũ puerũ gani¬
medem. qđ nefas rex tantalus fecit et ioui fabula
tribyet. uł danes ꝑ imbrem aureũ appetisse concu¬
bitam ubintelligit᷑ pudicitia mulieris auro fu¬
ist corrupta. quȩ illis cemꝑib uł facta uł ficta fc̃.
a it facta abaliis. et ficta de ioue diciñ potest qͣntũ

Expanded text:
serpentibus et adspicientes conuertebat in lapides; serpentibus et adspicientes conuertebat in lapides; de Bellerophonte, quod equo pennis uolante sit uectus, bro Daedalo et eius Icaro filio, quod sibi coaptatis pinnis uolauerint; de Oedipo, quod monstrum quoddam, quae Sphinga dicebatur, humana facie quadrupedem, soluta quae ab illa proponi soleret uelut insolubili quaestione Hae fabulae bellum ad usque Troianum, ubi secundum librum Marcus Varro de populi Romani gente finiuit, ex occasione historiarum, quae res ueraciter gestas continent, ita sunt ingeniis hominum fictae, ut non sint obprobriis numinum adfixae. Porro autem quicumque finxerunt a Ioue ad stuprum raptum pulcherrimum puerum Ganymedem, quod nefas rex Tantalus fecit et Ioui fabula tribuit, uel Danaes per imbrem aureum adpetisse concubitum, ubi intellegitur pudicitia mulieris auro fuisse corrupta, quae illis temporibus uel facta uel ficta sunt, aut facta ab aliis et ficta de Ioue, dici non potest quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ab om̃i crimine eos purgare ñ possint Qm̃ luds
eiꝰ poscentib exhibent. ubi turpit̾ aguntur quȩ
uelut sapienter negant᷑. et his falsis ac turpib
dii placantur. Ubi et fabula cantat crim̃ nomi.¬
num falsum: delectari tam̃ falso crmine crim̃ẽ:¬
ẽrum pꝰ mortem iesunaue U.¬
popłsdĩ iudices habuit. qͥb tenꝑib
alternauerunt apud eos ethumilitates labuum
ꝓ eorum peccatis. et ꝓsꝑitates consolationũ ꝓpt̃
miserationem dĩ: his temꝑib fabulȩ fictȩ sunt
de triptolemo: qđ uibente cerere ungiuib por
lerit: De minotauro qđ bestia fuerit inclusa
laberincho quo cum intrassent homines in extri¬
cabili errore uide exire ñ poterant: De ypocen¬
tauris qđ equorũ hominumq fuerit nacura
coniuncta De cerbero qđ sit triceps in feraꝵ
canis De frixo et cellȩ eiꝰ sorore qđ uecti arietẽ
uolauerint: De gorgone qđ fuerit crinita.

Expanded text:
ab omni eos crimine purgare non possunt, quoniam ludos ab omni eos crimine purgare non possunt, quoniam ludos eis poscentibus exhibent, ubi turpiter aguntur quae velut sapienter negantur, et his falsis ac turpibus dii placantur, ubi etsi fabula cantat crimen numinum falsum, delectari tamen falso crimine, crimeerunt. Post mortem Iesu Naue populus Dei iudices habuit, quibus temporibus alternauerunt aput eos et humilitates laborum pro eorum peccatis, et prosperitates consolationum propter miserationem Dei. His temporibus fabulae fictae sunt de Triptolemo, quod iubente Cerere anguibus portlerit; de Minotauro, quod bestia fuerit inclusa Labyrintho,\' quo cum intrassent homines, inextricabili errore inde exire non poterant; de Centauris, quod equorum hominumque fuerit natura coniuncta; de Cerbero, quod sit triceps inferorum canis; de Phryxo et Helle eius sorore, quod uecti ariete uolauerint; de Gorgone, quod fuerit crinita
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑: S qm̃ mineruã uirginem uolunt:
in amborum contentionẽ uulcanum commo¬
cum effudisse auint sem̃ int̃ra atq inde
homim nato. obeam causã tale inditum nom̃
Greca enim lingua eris contentio: ethont̾raẽ:¬
qđ facendũ ẽ refellunt. et asiiis diis repllt̃
ista dociares Quihanc opinionẽ fabulaͦsã
hinc exortã ferũt. quia intemplo unspan
et mineruȩ qđ ambo unũt habebant athenis.
expositꝰ inuentꝰ e ł oracone in uolutꝰ : qui eũ
significauit magnum fut᷑um Et ꝓpt̃ cominu¬
ne templum cum eẽnt parentes eiꝰ incogniri:
uulcani et mineruȩ diccũ eẽ. filium: Nominis
tam̃ eiꝰ originẽ. fabula illa potiꝰ qͣm ista designat
historia S quidadnos: hoc in ueracib libris
homines instruat religiosos. illud infallacib lud̾
demones delectet impuros Eđ tm̃ illi religiosi
taniqͣm dõs colunt. et cum de illis hȩc negant:

Expanded text:
dicuntur. Sed quoniam Mineruam uirginem uolunt, dicuntur. Sed quoniam Mineruam uirginem uolunt, in amborum contentione Vulcanum commotum effudisse aiunt semen in terram adque inde homini nato ob eam causam tale inditum nomen. Graeca enim lingua εριςcontentio, Xł}-rquod fatendum est, refellunt et a suis diis repellunt ista doctiores, qui hanc opinionem fabulosam hinc exortam ferunt, quia in templo Vulcani et Minervae, quod ambo unum habebant Athenis, expositus inventus est puer dracone involutus, qui eum significavit magnum futurum, et propter commune templum, cum essent parentes ejus ignoti, Vulcani et Minervae dictum esse filium: nominis tamen ejus originem fabula illa potius quam ista designat historia. Sed quid ad nos? Hoc in veracibus libris homines instruat religiosos, illud in fallacibus ludis daemones delectet impuros: quos tamen illi religiosi tanquam deos colunt; et cum de illis haec negant,