comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t̃̾ra tradita ẽ inmanꝰ impii . Caro data ẽ in
manꝰ ꝑ sequentiũ. Ñ ibi aut̃ dimisit iustũ
suũ d̾s. de carne capta educͣit animã ĩuic¬
tam. Duntiter& ds iustũ suũ inmanibꝰ ĩpii:
si illũ fecisset consentire ĩpio. Contͣ qͦd malũ
orat inalio psalmo: & dicit: ne tradas me dñe
adesiderio meo peccatori. Opꝰ ẽ ut adesiderio
tuo ñ tradaris peccatori: ne cũ desideras uitã
p̃sentẽ. irruas in illũ: & ꝑdas et̃nã. a quo desi-¬
derio ñ debẽt tradi peccatori᷑: ab illo de quo
itẽ dicit᷑ & diẽ hominis ñ concupiui: tu scis.
Qui enĩ desiderat & concupiscit diẽ hominiᷤ.
quando illi minatꝰ fuerit aduersariꝰ qͦd tollat
diẽ humanũ qͥa occidit eũ & ꝑdit hanc uitã

Expanded text:
Terra tradita est in manus impii? Caro tradita est in Terra tradita est in manus impii? Caro tradita est in manus persequentium. Non ibi autem dimisit justum suum Deus: de carne capta educit animam invictam. Dimitteret Deus justum suum in manibus impii, si illum fecisset consentire impio: contra quod malum orat in alio psalmo, et dicit: Ne tradas me, Domine, a desiderio meo peccatori . Opus est ut a desiderio tuo non tradaris peccatori, ne cum desideras vitam praesentem, irruas in illum, et perdas aeternam. A quo desiderio non debet tradi peccatori? Ab illo de quo item dicitur: Et diem hominis non concupivi, tu scis . Qui enim desiderat et concupiscit diem hominis, quando illi minatus fuerit adversarius, quod tollat illi diem humanum, quia occidet eum, et perdet hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nobis & iã aduidendũ: qm̃ dissimilis ẽ aliiᷤ
uita ipsiꝰ Querit gͦ mortificare. quẽ dñs cu
stodit: qui cũ illo habitat. qui de ore ipstꝰ qui
de corde ñ recedit: Dimittit enũ ubi ẽ qͦd suꝑiꝰ
dictũ est & ñ derelinquet scõs suos: Ergo con¬
siderat peccator uistũ. & querit mortificare
eũ. Dñs aut̃ ñ derelinqu& eũ inmanibꝰ eus.
Quare gͦ dereliquit martẏres in manibꝰ ipioꝵ
Quare fecer̃ illis quecũq uoluer̃. Alios gla¬
dio ꝑcusser̃. ãlios crucifixer: alios bestiis sub¬
iecerunt: ÷ alios ignibꝰ cremauerunt: alios
incatena ducentes. tabe duiturna confecer̃
Certe ñ derelinquet dñs scõs suos. Dñs aut̃ ñ
derelinquet eũ inmanibꝰ eiꝰ. Postremo ipsũ
filiũ suũ. quare dimisit inmanibꝰ uideoꝵ.
Et hic tectũ aperi. si uis om̃i int̃iore m̃bro
constringi: ꝑueni ad dñm. audi qͥd dicat
alia scͥptura: dñm p̃uidens passurũ ab ĩpiis.
Qd aitꝰ Terra tradita ẽ in manꝰ ĩpii. Qd est

Expanded text:
est nobis etiam ad videndum, quoniam dissimilis est aliis vita ipsius . Quaerit ergo mortificare. Quid? Dominus qui custodit, qui cum illo habitat, qui de ore ipsius, qui de corde non recedit, dimittit eum? Ubi est quod superius dictum est, Et non derelinquet sanctos suos? 13. at peccator justum, et quaerit mortificare eum: Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. Quare ergo dereliquit martyres in manibus impiorum? Quare fecerunt illis quaecumque voluerunt? Alios gladio percusserunt, alios crucifixerunt, alios bestiis tradiderunt, alios ignibus cremaverunt, alios in catena ducentes tabe diuturna confecerunt. Certe non derelinquet Dominus sanctos suos: Dominus autem non derelinquet eum in manibus ejus. Postremo ipsum Filium suum quare dimisit in manibus Judaeorum? Et hic tectum aperi , si vis omni interiori membro constringi; perveni ad Dominum: audi quid dicat alia Scriptura, Dominum praevidens passurum ab impiis, quid ait? Terra tradita est in manus impii ? Quid est,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ate recedit. Qd aut̃ mali patit᷑ quẽ custodit
ds: Custodẽ ponis inuinea & contra fures securꝰ
es. & pot̃ dormire custos ille. ꝙͣ ipse cadere. &
furẽ admittere: ñ aut̃ dormit neq dormitabit
qui custodit isrł. lex di eius in corde ipsiꝰ: & ñ
supplantabunt᷑ gressus eiꝰ. Uuat gͦ securꝰ. &
int̾ malos uiuat securꝰ. & int̾ impios. uiuat se¬

Expanded text:
te non recedit. Quid autem mali patitur quem custodit Deus? Custodem ponis in vinea, et contra fures securus es; et potest dormire custos ille, et ipse cadere, et furem admittere: non autem dormit, neque dormitabit, qui custodit Israel . Lex Dei ejus in corde ipsius: et non supplantabuntur gressus ejus. Vivat ergo securus, et int
Abbreviated transcription (Latin):
tos. ut distortor tibi & prauus uideat᷑ ds̃
Quiꝰ fauet ĩpiis. & ꝑsequit᷑ fideles: ñ uides
quã tortũ uideas: Corrige oculos tuos &̃
uide directionẽ. Quã directionẽ : Noli ad
p̃sentia attendere. Et qͥd uidebis: Am̃ st̃
reliquiȩ homini pacifico. Qͥd ẽ st̃ reliqͥe
Cũ mortuus fueris. ñ eris mortuus: Noc ẽ
sunt reliquiȩ: erit illi aliqͥd & pꝰ hanc ui¬
tam: hoc ẽ illud sem̃ qͦd inbenedictione
erit. Inde dñs qui eredit inme inqͥt lic&

Expanded text:
ut distortus tibi et pravus videatur Deus, quia favet impiis, et persequitur fideles. Non vides quam distortum videas? Corrige oculos tuos, et vide directionem. Quam directionem? Noli ad praesentia attendere. Et quid videbis? Quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Quid est, sunt reliquiae? Cum mortuus fueris, non eris mortuus: hoc est, sunt reliquiae. Erit illi aliquid et post hanc vitam; hoc est, illud semen quod in benedictione erit. Unde Dominus, Qui credit in me, inquit, li
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtector eoꝵ ẽ intempore tͥbulationis. Et
adiuuabit eos dñs. & eruet eos: & ex imet
eos apeccatoribꝰ. Tolerent ergo mͦ peceatores
iusti: dolerent frum̃ta ⁊ irania: toleret tri.¬
ticũ paleã. qͥa ueniet tempꝰ separationis.
& ex imet᷑ sem̃ bonũ ab eo qͦd igni consume¬
tur: Istud inhorreũ mittetur: alud aut̃
inet̃nam conflationẽ: qͥa id̾o simul fuer̃

Expanded text:
tector eorum est in tempore tribulationis: et adjuvabit eos Dominus, et eruet eos, et eximet eos a peccatoribus. Tolerent ergo modo peccatores justi, tolerent frumenta zizania, toleret triticum paleam; quia veniet tempus separationis, et eximetur semen bonum ab eo quod igni consumetur: illud in horreum mittetur, illud autem in aeternam conflagrationem; quia ideo simul fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
iusti autẽ hereditate possidebunt t̾ram. Rursꝰ
auaricia ñ subrepat. nec tibi aliquã uillã ma-¬
gnã ꝓmittat: nec qͦd hic uiberis contẽpnere ibi
speres. Terra ẽ quedã illa uiuoꝵ. regnũ scoꝵ ũinde
dicit᷑ spes mea estu. portio mea int̾ra uiuentiũ.
hã & si uita tua illa ẽ: intellige qualẽ terrã ac-¬
cepturꝰ sis. Illa ẽ t̾rauiuentiũ. Nec aut̃ ẽ t̾ra
morientiũ: receptura mortuos. qͦs nutrit uiuos.
Qualis gͦ illa t̾ra. qualis & ipsa uita. Si et̃na
Ecce ẽ ille panis: iudete quã libent̾ manduc&
iustꝰ iste: quomͦ uerset inore suo sapientiam
Et lingua eiꝰ loquet᷑ iuidiciũ: lex d̃ĩ eiꝰ incorde
ipsiꝰ. Ne forte putares eũ inore habere qͦd ĩ cor-¬
de ñ habet. ne forte putares eũ cũ illis de qͥb
dictũ est. ppłs hic labiis me honorat. cor aut̃ eꝵ
longe ẽ ame & lingua eiꝰ loquet᷑ uidicius lex

Expanded text:
usti haereditate possidebunt terram. Rursus avaritia non subrepat, nec tibi aliquam villam magnam promittat, ne quod hic juberis contemnere, ibi speres. Terra est quaedam illa vivorum, regnum sanctorum. Unde dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra vivorum . Nam et si vita tua illa est, intellige qualem terram accepturus sis. Illa est terra viventium: haec est autem terra morientium, receptura mortuos quos nutrivit vivos. Qualis ergo illa terra, talis et ipsa vita: si aeterna Ecce ille est panis: videte quam libenter manducet justus iste, quomodo verset in ore suo sapientiam. Et lingua ejus loquetur judicium. Lex Dei ejus in corde ipsius. Ne forte putares cum in ore habere quod in corde non habet: ne forte computares eum cum illis, de quibus dictum est, Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me
Abbreviated transcription (Latin):
constans esto fili. remissa sunt enĩ tibi pecca¬
ta tua. Sic enĩ fecit interiorẽ hominẽ sal¬
uũ. aparaly si remtitendo peccata sua. & con¬
stringendo fide. Sed erant ibi homines qͥ ñ
habebant ocłoꝰ adudendũ int̾iorẽ paraliticũ ĩa
ẽẽ sanatũ: & medicũ curantẽ putauerunt
blasphemantẽ. Quis ẽ hic inquiunt. qui pec¬
cata dimittit: Blasphemat iste. Quis potest
erat ds: talia cogitantes audiebat. Noc uerũ
de d̾o cogitabant: sed dm̃ p̃sentẽ ñ uidebant.
Fecit gͦ ille medicꝰ aliqͥd & incorpore parali¬
tici: ut & illoꝵ qui talia dixer̃. interiorem
paraly sim sanaret. fẽcit enĩ qͦd uiderent.
& dedit qͦd crederent. Cia gͦ quisqͥs es tã ĩfir.¬
mus & languens corde: ut attendens humana
exempla uelis abonis operib desistere: & para¬
lisi q̃dã int̾iore dissolutꝰ es: age si possumꝰ aꝑto isto te
ecce iã senuit. Nostis & agnoscitis & intelligi¬

Expanded text:
Constans esto, fili, remissa sunt enim tibi peccaConstans esto, fili, remissa sunt enim tibi peccata tua. Sic enim fecit interiorem hominem salvum a paralysi, remittendo peccata, et constringendo fidem. Sed erant ibi homines, qui non habebant oculos ad videndum interiorem paralyticum jam esse sanatum, et medicum curantem putaverunt blasphemantem. Quis est hic, inquiunt, qui peccata dimittit? Blasphemat iste. Quis potest erat Deus, talia cogitantes audiebat . Hoc verum de Deo cogitabant, sed Deum praesentem non videbant. Fecit ergo ille medicus aliquid et in corpore paralytici, ut et illorum qui talia dixerunt, interiorem paralysim sanaret. Fecit enim quod viderent, et dedit quod crederent. Eia ergo quisquis es tam infirmus et languens corde, ut attendens humana exempla, velis a bonis operibus desistere, et paralysi quadam interiore dissolutus es, age, si possumus, aperto isto tececce jam senuit. Nostis, et agnoscitis, et intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
meũ frango esurienti. & nudũ uestio & sine
tecto induco indomũ meã. attendens ad id qͦd
seͥptũ est nũquã uidi uistũ derelictũ. nec sem̃
eiꝰ querens panẽ cũ udeo̾ tot homines bene ui-¬
uentes plerũq fame laboranͣtes : Sed si forte
ego erro. ut tã illũ qui bene uuut. quã illũ qͥ
male uiuit putẽ bene uiuere. & alit̾ illũ nouit
ds. id ẽ iniquũ eẽ quẽ ego iustũ puto: qͥd facio
de abrahã quẽ iustũ ipsa scͥptura cõmendat᷑. Qd
faciã de ipso apło paulo: qui dicit imitatores
mei estote sic̃ & ego xp̃i : Anut & iã ego si in
malis qualia ille ptulit: infame & siti. & frigore
& nuditate᷑. Ita cogitantẽ & ut dixi dissolu
tis om̃ib interioribꝰ m̃bris afacultate operis
intueor. & hoc tectum uideo. & sub hoc
tecto xp̃m latere cognosẽo: Fãciã quantũ pos¬
sum qͦd laudatũ ẽ in illis. qui aꝑto tecto ad
xp̃m paraliticũ sũmiserunt ut dicer& illi.

Expanded text:
meum frango esurienti, et nudum vestio, et sine meum frango esurienti, et nudum vestio, et sine tecto induco in domum meam, attendens ad id quod scriptum est, Nunquam vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem: cum videam tot homines bene viventes, plerumque fame laborantes? Sed si forte erro ego, ut tam illum qui bene vivit quam illum qui male vivit, putem bene vivere, et aliter illum novit Deus, id est iniquum esse, quem ego justum puto; quid facio de Abraham, quem justum ipsa Scriptura commendat? Quid facio de ipso apostolo Paulo, qui dicit: Imitarores mei estote, sicut et ego Christi ? An ut etiam ego sim in malis qualia ille pertulit, in fame et siti, in frigore et nuditate? 3. Ita cogitantem, et, ut dixi, dissolutis membris omnibus interioribus a facultate operis intueor. Et hoc tectum video, et sub hoc tecto Christum latere agnosco. Faciam, quantum possum, quod laudatum est in illis qui aperto tecto ad Christum paralyticum submiserunt, ut diceret illi:
Abbreviated transcription (Latin):
derelictũ: nec se. men eius querens panẽ:
Et si uerũ hoc inuenit inspacio uitȩ suȩ: alit̃
tam̃ inuenit inlectione diuina: que fidelioe
ẽ quã uita hominũ. Qͥd gͦ facimꝰ : Aduiuent
nos pia studia ur̃a: ut inspiciamꝰ inhis u̾sib
psalmi uoluntatẽ dĩ qͥd nos intelligere uelit.
Metꝰ ẽ eñ ne unquisq infirmꝰ ñ capiens spi¬
ritalit intelligere scͥpturas eat inexempla
humana: iudeat aliquando bonos seruos di
ẽẽ innecessitate aliqua & inopia querendi
panis. maxime & paulũ apłm cogitet qͥ dicit
infame & siti. infrigore et nuditate: & scandali¬
tetur apud semet ipsũ dicens. Certene uerũ ẽ qd̾
cantaui. Certe uerũ ẽ qͦd ineccła stans tãquã
deuota uoce ꝑsonui. Nũquã uidi uistũ derelic̃-¬
tum: nec sem̃ eiꝰ querens panẽ. Fallunt nos sc̃p.¬
turȩ dicat apud se & dissoluant᷑ ei m̃bra om̃ia
abopere bono. quibꝰ m̃bris intrinsecus qͦd ẽ gra
& dicat sibi. Ut quid bene operor: Ut qͥd panẽ

Expanded text:
elictum, nec semen ejus quaerens panem? Et si verum hoc invenit in spatio vitae suae; aliter tamen invenit in lectione divina, quae fidelior est quam vita hominum. 2. Quid ergo facimus? Adjuvent nos pia studia vestra, ut inspiciamus in his versibus Psalmi voluntatem Dei, quid nos intelligere velit. Metus est enim ne unusquisque infirmus, non capiens spiritualiter intelligere Scripturas, eat in exempla humana videatque aliquando bonos servos Dei esse in necessitate aliqua et inopia quaerendi panis; maxime et Paulum apostolum cogitet, qui dicit, In fame et siti, in frigore et nuditate : et scandalizetur apud seipsum dicens, Certene verum est quod cantavi? certe verum est quod in ecclesia stans tam devota voce personui, Nunquam vidi justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem? Fallunt nos Scripturae, dicat apud se; et dissolvantur omnia ejus membra ab opere bono; quibus membris intrinsecus, quod est get dicat sibi: Utquid bene operor? Utquid panem
Abbreviated transcription (Latin):
erat int̾ra: seruatũ ẽ incelo. Gͦ qͦd seruatii est
hoc accepturi sumꝰ. Seruatũ est meritũ. factꝰ
c̃ thesaurꝰ tiuis. meritũ tiũ. Nã uide qͥd sis aeccp.¬

Expanded text:
erat in terra, servatum est in coelo. Ergo quod servatum est, erat in terra, servatum est in coelo. Ergo quod servatum est, hoc accepturi sumus. Servatum est meritum: factus est thesaurus tuus meritum tuum. Nam vide quid sis accep
Abbreviated transcription (Latin):
de scͥptura sua dicit: da securꝰ. ego reddã. Quomͦ
solent dicere fide uissores. qͥd. dicã: ego reddo. ẽgo
ipse dixit. esuriui & dedistis mͥ manducare. &
cũ illi dicerent. quando te uidimꝰ esurientem.
ut ostender& se pauꝑũ fideuissorẽ. omniũ mem-¬
broꝵ suoꝵ sponsorẽ. quia ille caput. illi m̃bra.
& cũ accipiunt membra. caput accipit: cum
uni inqͥt exminimis meis fecistis. mͥ fecistis.
Cia auare fenerator. uide qͥd dedisti iude qͥd
accepturꝰ es. Si dedisses paruã pecuniã. & ille
cui dederas ꝓ parua pecunia tua dar& tibi
magnã uillã incõparabilit̾ ampliꝰ ualentẽ quã
dederas tu pecuniã. quantas grates ageres qͣnta
leticia tollereris : Audi quã possessiõnẽ det.
cui fenerasti. Uenite benedicti patͥs mei ac¬
cipite. Qd: Qd̃ dedistis : absit. Terrena dedistis:
quȩ si non daretis int̾ra putrescerent. Quid
enĩ inde facturꝰ eẽs. si ñ dedisses: Qd ꝑiturum

Expanded text:
de Scriptura sua dicit: Da securus, ego reddo. Quomodo de Scriptura sua dicit: Da securus, ego reddo. Quomodo solent dicere fidejussores? quid dicunt? Ego reddo, ego aitatur, ipse dixit: Esurivi, et dedistis mihi manducare. Et cum illi dicerent, Quando te vidimus esurientem? ut ostenderet se pauperum fidejussorem, omnium membrorum suorum sponsorem; quia ille caput, illi membra, et cum accipiunt membra, caput accipit: Cum uni, inquit, ex his minimis meis fecistis, mihi fecistis. Eia, avare fenerator, vide quid dedisti, vide quid accepturus es! Si dedisses paucam pecuniam, et ille cui dederas pro parva pecunia tua daret tibi magnam villam, incomparabiliter amplius valentem quam dederas tu pecuniam; quantas gratias ageres, quanta laetitia tollereris! Audi quam possessionem det quem fenerasti: Venite, benedicti Patris mei, percipite. Quid? quod dedistis? Absit. Terrena dedistis, quae si non dedissetis, in terra putrescerent. Quid enim inde facturus esses, si non dedisses? Quod periturum
Abbreviated transcription (Latin):
mutuã pecuniã tuã ded̾is. a qͦ aliqͥd plusqͣm dedi-¬
sti expecteᷤ acciꝑe. non pecuniam solam sed plus
quã dedisti: siue illud triticũ sit siue uinũ. siue
oleũ siue qͦdlibet aliud. si plꝰ quã dedisti expec̃¬
attende qͥd facit fenerator. M inꝰ uult dare cer-¬
te: & plus accipere: Noc & tu. Da modiea: accipe
magna. Uide quã late crescat fenꝰ tuũ. Da tem¬
poralia. accipe et̃na. Da t̃ram. accipe celũ. Et eui
dabo forte dicis. Ipse dñs ꝓcedit cui feneres:
qui tibi uibebat ne fenerares. audi scͥpturã qͦmͦ
feneres dnm̃. Fenerat inqͥt dñmͦ. qui miseret᷑
pauperis. Non enĩ eget ate dñs. sed habes aliũ
qui ate egeat᷑. Illi poerigis. ille accipit. N enĩ
& ipse retribuere. & ñ inuenit qͥd: sola millo
remanet beniuosentia orandi ꝓte. Cũ aut̃ pauꝑ
orat ꝓte. tãquã ddo dicit: dñe mutuũ accepi.
fidenissorẽ dote. Pinde gsi non tenes pauꝑem reddi-¬
torẽ. sed idoneũ tenes fide uissorẽ. Eece tibi d̾s

Expanded text:
mutuam pecuniam tuam dederis, a quo aliquid plus quam dedisti exspectes accipere: non pecuniam solam, sed aliquid plus quam dedisti, sive illud triticum sit, sive vinum, sive oleum, sive quodlibet aliud; si plus quam dedisti exspecAttende quid facit fenerator. Minus vult dare certe, et plus accipere: hoc fac et tu; da modica, accipe magna. Vide quam late crescat fenus tuum. Da temporalia, accipe aeterna: da terram, accipe coelum. Et cui dabo, forte dicis? Ipse Dominus procedit quem feneres, qui tibi jubebat ne fenerares. Audi Scripturam, quomodo feneres Dominum: Fenerat, inquit, Dominum, qui miseretur pauperis . Non enim eget a te Dominus, sed habes alium qui a te egeat: illi porrigis, ille accipit. Non enim e vult retribuere, et non invenit quid; sola in illo remanet benevolentia orandi pro te. Cum autem pauper orat pro te, tanquam Deo dicit: Domine, mutuum accepi, fidedic me. Proinde et si non tenes pauperem redditorem, sed idoneum tenes fidejussorem. Ecce Deus tibi
Abbreviated transcription (Latin):
đm hoc nolle: Dictũ est alio loco. qui pecuniam
suã ñ dedit ad usurã. Et quã detestabile sit quã
odiosũ quã execrandũ: puto qͥa et ipsi fenerato¬
res nouer̃. Rursꝰ aut̃ ego ipse immo ds ñ qui
te ꝓhibet ẽẽ feneratorẽ. iubet te ẽẽ feneratorẽ

Expanded text:
Deum hoc nolle? Dictum est alio loco: Qui pecuniam Deum hoc nolle? Dictum est alio loco: Qui pecuniam suam non dedit ad usuram . Et quam detestabile sit, quam odiosum, quam exsecrandum, puto quia et ipsi feneratores noverunt. Rursus autem ego ipse, imo Deus noster, qui te prohibet esse feneratorem, jubet te esse fenerato
Abbreviated transcription (Latin):
reat qͦd uorauit: oblitꝰ est qͦd auduit. Qui aut̃
ñ est oblit᷑. cogitat & cogitando ruminat
ruminando delectat᷑ unde dicit᷑ Cogitatio
seã seruabit te. Et ecce si seruat te urumi-¬
natione panis huiꝰ. sca cogitatio. nũquã uidi¬
sti ustũ derelictũ. nec sem̃ eius quereus panẽ.
Tota die miseret᷑ & fenerat᷑ fenerator quidẽ latr¬
ne d̃r & qui dat mutuum & qui accipit. Pla: mumu¬
niꝰ hoc aut̃ d̾r: si dicam fenerat. Cd ad nos qͥd
gramatiei ueluit᷑ Meliꝰ inbarbarismo nr̃o nos
intelligitis. quã in nr̃a dissertitudine uos de-¬
sertisitis. Giustꝰ iste totadie miseret᷑ & fenerat: s
ñ gaudeant feneratores. Inuenimꝰ enĩ quendã
feneratorẽ sic̃ inuenimꝰ quendã panẽ uit ubiq
aperto tecto ꝑueniamꝰ ad xp̃m. Nolo sitis fe-¬
neratores. & ido nolo qͥa ds ñ uult. Nã si ego no.¬
lem malo suo ageret. qui ageret. Unde appar&.

Expanded text:
reat quod voravit, oblitus est quod audivit. Qui autem reat quod voravit, oblitus est quod audivit. Qui autem non est oblitus, cogitat, et cogitando ruminat, ruminando delectatur. Unde dicitur: Cogitatio sancta servabit te . Et ecce si servat te in ruminatione panis hujus sancta cogitatio, nunquam vidisti justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem.Tota die miseretur, et feneratur. Feneratur quidem latine dicitur, et qui dat mutuum, et qui accipit: planius hoc autem dicitur, si dicamus fenerat. Quid ad nos quid grammatici velint? Melius in barbarismo nostro vos intelligitis, quam in nostra disertitudine vos deserti eritis. Ergo justus iste tota die miseretur, et fenerat. Sed non gaudeant feneratores. Invenimus enim quemdam feneratorem, sicut invenimus quemdam panem: ut ubique aperto tecto perveniamus ad Christum. Nolo sitis feneratores, et ideo nolo, quia Deus non vult. Nam si ego nolem, malo suo ageret qui ageret. Unde apparet
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ  Si intelligas panẽ intelligis illũ. Panis
est enĩ uerbũ dĩ. qͦd nũquã ab ore iusti discedit
Nã & incapite suo iustꝰ iste temptatꝰ hoc respon¬
dit. Añ enĩ ipsi diabolũ dñoait esurienti et fa¬
respondit. Non in pane solo uiuit ħo: sed u
om̃i uerbo dĩ. Demde fr̃s mei attendite qͣndo
ñ faciat uistꝰ uoluntatẽ di semꝑ enĩ facit &¬
scđm eiꝰ uoluntatẽ uiuit. Uoluntas d̃i de corde
eius non recedit. Quia uoluntas di. ipsa ẽ ler
di. Et qͥd dictũ est de tali: Et unlege eiꝰ medi¬
tabit᷑ die ac nocte. Panẽ istũ manducas una
hora. & dimittis: panẽ illũ uerbiꝰ die ac nocte
Quando enĩ audis aut quando legis. mandu-¬
cas. Quando inde cogitas ruminas: ut sis ani¬
mal mundũ ñ ĩmundũ qͦd significat & iã
sapientia ꝑsalomonẽ dicens. thesaurꝰ deside¬
rabilis requiescit more sapientis: iuraut̃ stultꝰ
glutit illud. Qͥd enĩ glurit: Ut ñ in illo appa¬

Expanded text:
panem? Si intelligis panem, intelligis illum. Panis est enim verbum Dei, quod nunquam ab ore justi discedit. Nam et in capite suo justus iste tentatus, hoc respondit. Quando enim ipsi Domino esurienti et farespondit: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei . Deinde, fratres mei, attendite, quando non faciat  vivit. Voluntas Dei de corde ejus non recedit: quia voluntas Dei, ipsa est lex Dei. Et quid dictum est de tali? Et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Panem istum manducas una hora, et dimittis; panem illum verbi die ac nocte. Quando enim audis, aut quando legis, manducas; quando inde cogitas, ruminas, ut sis animal mundum, non immundum . Quod significat etiam sapientia per Salomonem dicens: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum . Qui enim glutit, ut non in illo appa
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ ciuitatis ierłm om̃ib connum̾atis fidelib
ab initio usq infinẽ adiunctis etiã legionib &
exercitibꝰ angłoꝵ: ut fiat illa una ciuttas sub
uno rege & una quedã ꝓuincia sub uno imꝑ¬
atore felix inꝑpetua pace & salute. laudans d̾m
sine fine. beata sine fine. Corpꝰ aut̃ iħu xp̃i qͦd
est eccła. tãquã unꝰ quidã homo pͥmo iunice fu¬
it. & ecce iã infine scłi insenecta pingui. qm̃de illa
dictũ ẽ. ad huc mułplicabit᷑ in senecta pingui multi¬

Expanded text:
 omnibus connumeratis fidelibus ab initio usque in finem, adjunctis etiam legionibus et exercitibus Angelorum, ut fiat illa una civitas sub uno rege, et una quaedam provincia sub uno imperatore, felix in perpetua pace et salute, laudans Deum sine fine, beata sine fine. Corpus autem Christi, quod est Ecclesia , tanquam unus quidam homo, primo junior fuit, et ecce jam in fine saeculi est in senecta pingui; quoniam de illa dictum est: Adhuc multiplicabitur in senecta pingui . Multi
Abbreviated transcription (Latin):
lictũ. nec sem̃ eius querens panẽ : Si qͣsi unꝰ
homo loquit᷑ quã multũ tempꝰ ẽ etas unius
hominiᷤ Aut qͥd magnũ ut ħo positꝰ in una ali¬
qua parte t̾rarũ ꝑ totã uitã suã tã breuẽ quã
humana uita breuis est. quãuis ad senectutẽ a
uuentute ꝑuenerit. ñ uiderit iustũ dereli-¬
ctum. nec sem̃ eiꝰ querens panẽ . : Non ẽ miran.¬
dũ. Potuit enĩ fieri. ut ñ in uita ipsiꝰ fuisset
aliquis uistꝰ querens panẽ. potuit fieriꝰ ut̃ in
alia parte terraꝵ non ubi ipse fuisset. Deinde
alud qͦd mouet audite. Ecce unꝰquisq in uob̃
qui forte iã senuit respiciens eursus etatiᷤ suȩ
iã pactos sibi ubi cogitatione uersatus fuerit
unbis quos uouit forte ñ ei occurrat iustꝰ querẽs
panẽ. aut filuis iusti querens panẽ. sed tam̃ re.

Expanded text:
 Si quasi unus homo loquitur, quam multum tempus est aetas unius hominis; et quid magnum est, ut homo positus in una aliqua parte terrarum per totam vitam suam tam brevem, quam humana vita brevis est, quamvis ad senectutem a juventute pervenerit, non viderit justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem? Non est mirandum. Potuit enim fieri ut ante vitam ipsius fuisset aliquis justus quaerens panem, potuit fieri ut in alia parte terrarum non ubi ipse esset. Deinde aliud quod movet, audite: Ecce unusquisque in vobis, qui forte jam senuit, respiciens cursus aetatis suae jam peractos sibi, ubi cogitatione versatus fuerit in his quos novit, forte non ei occurrit justus quaerens panem, aut filius justi
Abbreviated transcription (Latin):
mũ cͤeli. Et occurrit ꝑ plenitudinem dimi-¬
nitatis. lisq adequalitatẽ patris. Et non est
qui se abscondat a calore eius. Cum autẽ uer¬
bum & iam caro factumẽ et habitauit intiob̾.
mortalitatẽ nr̃am suscipiens: non ꝑmisit il¬
lum mortalium. excusare se deumbra mortis.
et ipsam enim penetrauit uerbi calor. Lex¬
dñi in maculata conuertensanimas. Lexergo
dñi ipse ẽ qͥ uenit legẽ implere ñ soluere ẽt
in maculata lex. qui pec̃tum nõ fecit. nec inue¬
tus dolus inore eus. Nonp̃mens animas ser-¬
uitutis iugo: ẜ ad se imitandũ libertate conũ¬
tens Testimoniũ dñi fidele. sapientiã p̾stans
paruulis. Testimoniũ dñi fidele. quia nemo
nouit patrem nisi filius. et cui uoluerit filiuꝰ
reuelare. que abscondita st̃ asapiẽtibꝰ & prudntibꝰ¬

Expanded text:
mum coeli. Et occurrit plenitudine divimum coeli. Et occurrit plenitudine divinitatis usque ad aequalitatem Patris. Et non est qui se abscondat a calore ejus: cum autem Verbum mortalitatem nostram suscipiens, non permisit ullum mortalium excusare se de umbra mortis, et ipsam penetravit verbi calor. VEni immaculata convertens animas. Lex ergo Domini ipse est, qui venit legem implere, non solvere : et immaculata lex, qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus ; non premens animas servitutis jugo, sed ad se imitandum libertate convertens. Testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis: Testimonium Domini fidele, quia nemo novit Patrem nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare : quae abscondita sunt a sapientibu
Abbreviated transcription (Latin):
pientiȩ dĩ. quod uerbũ in principio ds erat apd̃
dm̃: Et nox nocti annuntiat scientiam &
mortalitas carnis tanquam longe positis car-¬
nalib sidẽ uisinuando annuntiat futuram
dite sunt uoces euangelistarum: cum om̃ib
linguis euangłiũ p̃dicaretur. In omnẽ terram
exiuit sonus eon: et infines orbis t᷑re uerba
eoꝵ insole posuit cab̾nacłm suum: Oñs autem crĩ
aduersus regna temporalium erroꝵ bellige¬
raret. non pace s gladiũ missurus interrã. intẽ¬
pore uel in manifestatione posuit tanquam mi-¬
litare tab̾naculum suum. hoc est dispensationẽ
incarnationis sue Et ipse tanquã sponsus ꝓcedẽs
cde thalamo suo. Et ipse ꝓcedens de utero uir-¬
ginali ubi ds nature humanȩ tanquam spon-¬
sus sponse copulatus ẽ. Ex ultauit sicut gigas
ad currendã uiam Exultauit ficut fortissimuᷤ
et ceteros homines incomꝑabili uirtute p̾ce¬
A patre egressio eius non temporalis s: etͣna: qua
de patre nanus est Et occursus eius usq ad sũm¬

Expanded text:
pientiae Dei, quod Verbum in principio Deus apud Deum est . Et nox nocti annuntiat scientiam: et mortalitas carnis tanquam longe positis carnalibus, fidem insinuando, annuntiat futuram ditae sint voces Evangelistarum, cum omnibus linguis Evangelium praedicaretur. 5. In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba In sole posuit tabernaculum suum: Dominus autem ut adversus regna temporalium errorum belligeraret, non pacem, sed gladium missurus in terram , in tempore vel in manifestatione posuit tanquam militare habitaculum suum, hoc est dispensationem incarnationis suae. Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo: et ipse procedens de utero virginali, ubi Deus naturae humanae tanquam sponsus sponsae copulatus est. Exsultavit sicut gigas ad currendam viam: exsultavit sicut fortissimus, et caeteros homines incomparabili virtute praecea Patre egressio ejus, non temporalis, sed aeterna, qua de Patre natus est. Et occursus ejus usque ad sum
Abbreviated transcription (Latin):
untib ad dñm: quod recedentib pͥmũ
specti tuo semꝑ qui conscientiã purã in spi¬
cis. Domine aduitor meus et redemptor
meus. Oñe ad uitor meus tendentis ad te.
qm̃ redemptor meus es. ut tenderem ad te.
Nequisquã sapientiȩ suȩ tribuens quod ad
te conuertitur. uel uiribus quod ad te pue¬
nit. magis relatur. abste. qui suꝑbis re¬
sistis. quia nonẽ mundatus adelicto
magno. nec conplacuit in conspectu tuo qui
redimis ut conuertamur. et ad iuuas ut ꝑue¬
mamus ad te.

Expanded text:
untibus ad Dominum, quod recedentibus primum untibus ad Dominum, quod recedentibus primum spectu tuo semper, qui conscientiam puram inspicis. Domine adjutor meus et Redemptor meus. Domine adjutor meus tendentis ad te, quoniam Redemptor meus es, ut tenderem ad te, ne quisquam et sapientiae suae tribuens, quod ad te convertitur, et viribus, quod ad te pervenit, magis repellatur abs te, qui superbis resistis, quia non est mundatus a delicto maximo, nec complacuit in conspectu tuo, qui redimis ut convertamur, et adjuvas, ut perveniamus ad te.
Abbreviated transcription (Latin):
delicta quis intelligit. quȩ ipsum oculum elia
dunt. Cui suauitas ẽ ueritai. Cui desiderabiln
et dulcia sunt iudicia cłi: et si c̃ tenebie o&¬
culos. ita delicta mentẽ: nec lucẽ sint udert
piditatib in me latentib munda me dñe.
&̾ ab alienis parce seruo tuo: ne seducar aba.¬
liis. Neq enĩ alienis capit᷑. qui ẽ mundus a i¬
is. Parce itaq abalienis cupicditatib nͣ supie
et insua potestate eẽ cupiẽti: s seruo iuosi
mei non fuerint dñati: tunc ĩmaculatus
ero. Simei non fuerint dñati occulta na
et aliena peccata: tunc ur maculatus ero sln
enĩẽ tercia origo peccati pͣt᷑ occultum sium
quo cecidit diabolus. et alienum quo sedut¬
tusẽ hõ: ut consentiendo suum faceret ft
mundabor a delicto magno. Quo alio nisi
nisi suꝑbie: Nonenĩ est mauis delictum
hominis. E tuere ille inmaculatus ẽ quieꝰ
hoc delicto caret. Quia hoc ẽ ultimum tede.¬

Expanded text:
delicta quis intelligit, quae idelicta quis intelligit, quae idunt, cui suavitas est veritas, cui desiderabiliora et dulciora sunt judicia Dei, et sicut tenebrae oculos, ita delicta mentem nec lucem sinunt videre, piditatibus in me latentibus munda me, Domine. Et ab alienis parce servo tuo: ne seducar ab aliis; neque enim alienis capitur qui est mundus a suis. Parce itaque ab alienis cupiditatibus, non superbo et in sua potestate esse cupienti, sed servo tuo. Si mei non fuerint dominata, tunc immaculatus ero: si mei non fuerint dominata occulta mea, et aliena peccata, tunc immaculatus ero; non enim est tertia origo peccati, praeter occultum suum quo cecidit diabolus, et alienum quo seductus est homo, ut consentiendo suum faceret. Et mundabor a delicto magno: quo alio, nisi superbiae? Non enim est majus delictum, hominis. Et vere ille immaculatus est, qui etiam hoc delicto caret, quia hoc est ultimum rede
Abbreviated transcription (Latin):
tio sũ. siue multum desid̾abila. tam̃ desi-¬
derabilia iudicia di suꝑ ponpas huius scłi.
quarum desid̾io fit ut non desiderentur.
s timeantur. aut contempnantur. aut
non credantur uidicia cłi. Quod siquisq
ipsesit aurum lapis q pͣtiosus. ut igne
ñ consumatur. s assumatur ĩthesaurũ dei.
plusqͣ seipsũ desid̾at iudicia eiꝰ cuiꝰ uoluntatẽ
p̃ponit sue. Et dulcioia suꝑ mel ⁊ fauum
Et siue quisq iam sit mel quiiam solutuᷤᷤ
uite huius uinculis expectat diem quo
ueniat inepulas dĩsiue ad huc sir fauus
ut quasicera circumplicetur hac uita. ñ
huic concretus s implens eam cui opus at aliqͥ
p̃̾ssura non oppͥm̃tis. s. expͥm̃tis manus cłi qui
seruus tuus custodit ea. Nam ñ custodient
amara dies dñi Incustodiendo illa retͥbutio
multa. Non in aliquo extra positum commao¬
dos in eo ipso quo iudicia dĩ custodiuntur.
suauitas potest eẽ: u ibi non est intellectus Dn

Expanded text:
etiosum, sive multum desiderabilia; tamen desietiosum, sive multum desiderabilia; tamen desiderabilia judicia Dei super pompas hujus saeculi, quarum desiderio fit ut non desiderentur, sed timeantur, aut contemnantur, aut non credantur judicia Dei. Quod si quisque ipse sit aurum lapisque pretiosus, ut igne non consumatur, sed assumatur in thesaurum Dei, plus quam seipsum desiderat judicia Dei, cujus voluntatem praeponit suae. Et dulciora super mel et favum: et sive quisque jam sit mel, qui jam solutus vitae hujus vinculis exspectat diem quo veniat in epulas Dei; sive adhuc sit favus, ut quasi cera circumplicetur hac vita, non huic concretus, sed implens eam, cui opus sit aliqua pressura non opprimentis, sed exprimentis manus Dei, qua servus tuus custodit ea: nam non custodienti amara dies Domini. In custodiendo illa retributio multa: non in aliquo extra posito commodo, sed in eo ipso quo judicia Dei custodiuntur, suavitas potest esse, ubi non est intellectus? quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tificantes cor. Om̃s iusticie dñi in illo recte qui
non docuit quod ipse non fecit: ut quimitarẽ
tur corde gauderent in eis. qui libere cũ
caritate facerent non seruilit cum timore.
Sine uelamͣto carnalium obseruationum.
illuminans hominis int̾ioriꝰᷤ aspectũ. Timor dñi¬
sub lege penalis. temporalia bona sibi subtra¬
hi ꝑhorrescens. quoꝵ dilectione anima for-¬
ni tatur. s castus quo eecłia sponsũ suũ quã¬
to arclontius diligit: tanto diligentius ca¬
uet offendere. E ideo non foras mittit con¬
sũmata dilectio timorẽ hucͣ: s ꝑmanet in
scłm scłi. Iudicia dĩ uera. iustificata in idip¬
sum. Iudicia eius qui non iudicat quemꝗͣ
s om̃e uidicium dedit filio iera iustificata
in commitabilit̾ Neq enim uel minatus
uel pollicitus d̾s quemquã fallit: aut quisꝗͣ
uel impio supplicium eius. uel piis premiũ
eius potest eriꝑe: Desiderabilia suꝑ aurũ
et lapidem pͣtiosum multum. Siue multũ
ipsum aurum et lapidem. siue multum pͣ¬

Expanded text:
tificantes cor: omnes justitiae Domini in illo rectae, qui non docuit quod ipse ntur, corde gauderent in eis, quia libere cum charitate facerent, non serviliter cum timore. nto scilicet carnalium observationum, illuminans hominis inferioris aspectum. VERS. sub lege poenalis, temporalia bona sibi subtrahi perhorrescens, quorum dilectione anima fornicatur; sed castus, quo Ecclesia sponsum suum quanto ardentius diligit, tanto diligentius cavet offendere: et ideo non foras mittit consummata dilectio timorem hunc , sed permanet inustificata in idipsum: judicia ejus qui non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio , vere justificata incommutabiliter; neque enim vel minatus vel pollicitus Deus quemquam fallit, aut quisquam vel impiis supplicium, vel piis praemium ejus potest eripere. Desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum multum: sive multum ipsum aurum et lapidem, sive multum pr
Abbreviated transcription (Latin):
pater diligit. qm̃ ego pono animam
meam: & iterum sumo eam. Nemo
tollet eam ameipso. potestatẽ habeo¬
ponendi eam: & potestatem habeo
iterum sumendi eam. Non gͦ inqͥt.
uos me tanquam inuitum cepistis.
& occidistis: sed ego dormiui. & som¬
num cepi. Et exurrexi: qm̃ dñs susce¬
pit me. Somnum autẽ ꝓ morce po¬
sicum. innumerabiliter scripture
continent: sicut apłs dicit. Nolo uos
ignorare fr̃s. de his qui dormitionẽ
acceꝑunt. Nec querendum ẽ cur ad¬
ditum sit. somnum cepi: cum iam
dictum esset dormiui. Usitatas enĩ
habent scripture huiusmodi repe¬
ticiones: sicut in scđo psalmo mul¬
tas ostendimus. Nonnulli autẽ co¬
dices habent. dormiui. & soporatꝰ
sum: & alii aliter. quomodo inter¬
pretari potuerunt. quod grece po

Expanded text:
Pater diligit, quoniam ego pono animam Pater diligit, quoniam ego pono animam meam, et iterum sumam eam: nemo tollet eam a meipso. Bene autem aponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam : non ergo, inquit, vos me tanquam invitum cepistis et occidistis, sed ego dormivi, et somnum cepi; et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Somnum autem pro morte positum innumerabiliter Scripturae continent, sicut Apostolus dicit: Nolo vos ignorare, fratres, de iis qui dormitionem acceperunt . Nec quaerendum est cur additum sit, somnum cepi, cum jam dictum esset, dormivi; usitatas enim habent Scripturae hujuscemodi repetitiones, sicut in secundo psalmo multas ostendimus. Nonnulli autem codices habent, dormivi, et soporatus sum, et alii aliter; quomodo interpretari potuerunt quod graece po
Abbreviated transcription (Latin):
chil carnis nichilq carnalium inten¬
tionum in orationem atthraens. loqͥt᷑
ano ubi solus audit. Clamor autem
etiam iste adicit᷑. ꝓpter uim ipsius in¬
tentionis. Eraudiuit me de monte scõ
suo. Montem quidẽ ipsum dñm ꝑ ꝓphe¬
tam dictum habemus: ut scriptum ẽ.
Lapidem precisum sine manibus. cre¬
uisse in magnitudinem montis. Sed
hoc ab ipsius ꝑsona non potest accipi.
nisi forte ita dicere uoluit. de me ipso
tanquam de monte sc̃o suo me exaudi¬
uit. cum habitaret in me: id ẽ. in ipso
monte. Plamus autẽ ẽ. & expeditius.
si accipimus dm̃ exaudisse de iusti¬
cia sua. Iustum enim erat. ut in no¬
centem occisum. & cui retributa suĩ
mala pbonis resuscitaret amortuis.
& digna ꝑsequentib retribuere. Le¬
gimus enim: iusticia tua sicut mon¬
Noninconuemienter animaduerti po¬
test. quod positum est. ego. ad signifi¬
candum quod sua uoluntate mortẽ
sustinuit: scd̾m illud. Propterea me

Expanded text:
hil carnis nihilque carnalium intenhil carnis nihilque carnalium intentionum in oratione attrahens, loquitur Domino, ubi solus audit; clamor autem etiam iste dicitur, propter vim ipsius intentionis. Et exaudivit me de monte sancto suo: montem quidem ipsum Dominum per Prophetam dictum habemus, ut scriptum est, lapidem praecisum sine manibus crevisse in magnitudinem montis . Sed hoc ab ipsius persona non potest accipi, nisi forte ita dicere voluit: De memetipso, tanquam de monte sancto suo, me exaudivit, cum habitaret in me, id est, in ipso monte. Planius autem est et expeditius, si accipiamus exaudisse Deum de justitia sua: justum enim erat ut innocentem occisum, et cui retributa sunt mala pro bonis, resuscitaret a mortuis, et digna persequentibus retribueret; legimus enim: Justitia tua sicut monNon inconvenienter animadverti potest quod positum est, Ego, ad significansustinuit secundum illud: Propterea me
Abbreviated transcription (Latin):
ille quem sic suscepit dei uerbum.
ut simul cum illo dĩ fieret. Discant hoc¬
suꝑbi: qui non libenter audiunt.
cum eis dicitur. Quid autẽ habes qd̾
non accepisti: Si aute accepisti. quid
gliaris. quasi non acceꝑis: & exal¬
tans caput meum. Mentem ipsã
humanam hic accipiendam puto.
qđ caput anime non absurde ap¬
pellatur: quȩ ita in hesit & quodã¬
modo coaluit excellenti suꝑeminen¬
tie uerbi hominem suscipientis. ut
tanta passionis humilitate ñ depo
deo autem sicut clamor so nat.
Qua uoce iusanna exaudita ẽ: & de
qua uoce ipse dñs precipit ut cu¬
biculis clausis. id: in secretis cordis sine
strepitu oretur. Nec facile quisquã
dixerit. hac uoce minꝰ orari si nullꝰ uer¬
borum sonus reddatur ex corpore:
qm̃ & silentes cum in cordib oramꝰ.
si aliene ab effectu orantis cogitati¬
onet intereurtunt. nondum dict potest
uoce mea ad dñm clamaui neꝙ hec
recte aicitur: ms̃i cum sola anima. ni¬

Expanded text:
ille, quem sic suscepit Dei Verbum, ille, quem sic suscepit Dei Verbum, ut simul cum eo Deus fieret. Discant superbi, qui non libenter audiunt cum eis dicitur: Quid autem habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Et exaltans caput meum: mentem ipsam humanam hic accipiendam puto, quod caput animae non absurde appellatur, quae ita inhaesit et quodammodo coaluit excellenti supereminentiae Verbi hominem suscipientis, ut tanta passionis humilitate non deponeDeo autem sicut clamor sonat. Qua voce Suzanna exaudita est : et de qua voce ipse Dominus praecipit, ut in cubiculis clausis, id est, in secretis cordis sine strepitu oretur . Nec facile quisquam dixerit hac voce minus orari, si nullus verborum sonus reddatur ex corpore; quoniam et silentes cum in cordibus oramus, si alienae ab affectu orantis cogitationes intercurrant, nondum dici potest: Voce mea ad Dominum clamavi. Neque hoc recte dicitur, nisi cum sola anima, ni
Abbreviated transcription (Latin):
tradidit: quod deniq in ipsa traditi¬
one eius oscłm accepit. bene intelli¬
giar pacem xp̃m exhibuisse tradi¬
tori suo: quãuis ille tam scelerate
cogitationis int̾no bello uastaret᷑.
Et ideo ab ssalon patris pax dicit᷑.
quia pater habuit pacẽ. quã ille
non habuit.
NE QUO MUTTIPLI¬
cati sunt. qui tribulant me.
Lam scilicet multiplicati
sunt. ut etiam de nume¬
N discipłorum non defuerit: qui
numero accesserit ꝑsequentium.
Multi insurgunt suꝑ me: multi di¬
cunt anime mee non est salus illi
in dõ eiꝰ. Manifestum ẽ qͦd nisi despe¬
rarent tesurresturum: non utiq
occiderent. Adhoc ualent ille uoces. des¬
cendat de cruce si filius dei ẽ: alios sal¬
uauit. seipsum ñ potest saluare. frgo nec
iudas eum tradidisset. nisi ex eorum
esset numero. qui rp̃m contempneres
dicentes. non est salus illi in deo eius
cundum hominẽ dicitur dõ. quia ho¬
minis susceptio. est uerbum caro fa¬

Expanded text:
tradidit , quod denique in ipsa tradititradidit , quod denique in ipsa traditione osculum accepit , bene intelligitur pacem Christum exhibuisse traditori suo; quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Abessalon Patris pax dicitur, quia pater habuit pacem, quam ille non habuit.ne, quid multiplicati sunt qui tribulant me? tam scilicet multiplicati sunt, ut etiam de numero discipulorum non defuerit qui numero accesserit persequentium. Multi insurgunt super me: multi dicunt animae meae: Non est salus illi in Deo ejus. Manifestum est quod nisi desperarent resurrecturum, non utique occiderent. Ad hoc valent illae voces: Descendat de cruce, si Filius Dei est; et: Alios salvavit, seipsum non potest . Ergo nec Judas eum tradidisset, nisi ex eorum esset numero qui Christum contemnerent, dicentes: Non est salus illi in Deo ejus.cundum hominem dicitur Deo; quia hominis susceptio est Verbum caro fa
Abbreviated transcription (Latin):
cauisa arbitror Qucd uerbo etiam
am siginficatur dicentis. Quod fa
.i. fac citius Loquimur enim sie
quꝯs in meutẽ non uenit. Et de ho
docussimo dicimꝰ: nichil eũ
icis: cum eiten islustiare destitit.
Ae ssalmi aucẽ sicut quidam incer
nteis pax. Quou pitum uedert
potest. siue in bystoria regnorum cũ
bellum aduersum patrem ab ssalon
gesserit. siue in hystoria noui testa¬
menti cum traditor dñi iudas fuerit.
quemadmodum patris pax possit in¬
telligi. Sed & ibi qui diligenter le¬
gunt. uident in illo bello dauid pa¬
carum fuisse filio: qui etiam magno
cum dolore planxit extinctum di¬
cens. AAbessalon filius meus. quis da¬
bit michi mori ꝓte: Et inhystoria
noui testamenti ipsa dñi nr̃i tanta
& tã ãmiranda patientia quod eũ
tandiu ꝑtulit tanquam bonum.
cum eius cogitationes non ignora¬
ret: qđ eũ adhibuit ad conuiuium.
in quo corporis & sanguinis sui fi¬
guram discipłis commendauit &

Expanded text:
causa arbitror; quod verbo etiam causa arbitror; quod verbo etiam Domini significatur dicentis: Quod facis, cito fac . Loquimur etiam sic quod in mentem non venit; et de homine doctissimo dicimus: Nihil eum Judae, cum eum illustrare destitit. Abessalon auPatris pax: quod mirum videri potest, sive in historia Regnorum, cum bellum adversus patrem Abessalon gesserit; sive in historia Novi Testamenti, cum traditor Domini Judas fuerit, quemadmodum Patris pax possit intelligi. Sed et ibi qui diligenter legunt, vident in illo bello David pacatum fuisse filio, qui etiam magno cum dolore planxit exstinctum, dicens: Abessalon filius meus, quis dabit mihi mori pro te ? et in historia Novi Testamenti, ipsa Domini nostri tanta et tam miranda patientia, quod eum tamdiu pertulit tanquam bonum, cum ejus cogitationes non ignoraret, cum adhibuit ad convivium in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona xp̃i accipiendum persuado quod
dictumẽ. ego doriniui & somnucepi.
& esurreri qĩ dñs suscȩptet me. Magis
enim hoc ad passionem & resurrectio¬
nem dñi congruenter sonat: quamad
illam hystoriam in qua dauid scribit᷑
fugisse a facie bellantis aduersum se
filii sui. Et qm̃ scriptum ẽ de discipłis
xpiꝰ. quam dui cum eis ẽ sponsus non
leumant filii sponsi: ñ mirum si filius
eius impius. significat discipulũ¬
euis impĩt qui eum tradidit. A cuiꝰ
facie fugisse. quamquã hystorice possit
accipi. quando illo discedente secessit
cum cȩteris in montem: tam̃ spiritali¬
ter quande mentem iudȩ filius dei.
id est uirtus ꝙ sapientia dei deseruit.
cum eum diabolus penitus inuasit:
in eo quod scriptum ẽ. & intrauit di¬
abolus incor eius. bene accipitur a fa¬
cie eius xp̃m fugisse: non quia xp̃e di¬
abolo cessit. sed xp̃o discedente diabo¬
lus possedit. Quem discessum suga
ss in hoc plalmo ape satũ celerita

Expanded text:
persona Christi accipiendum persuadet quod dictum est: Ego dormivi, et somnum cepi: et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Magis enim hoc ad passionem et resurrectionem Domini congruenter sonat, quam ad illam historiam in qua David scribitur fugisse a facie bellantis adversum se filii sui . Et quoniam scriptum est de discipulis Christi: Quamdiu cum eis est sponsus, non jejunant filii sponsi Matth. IX, 15; non mirum si filius ejus impius, significatur discipulus impius qui eum tradidit. A cujus facie fugisse quanquam historice possit accipi, quando illo discedente secessit cum caeteris in montem; tamen spiritualiter, quando mentem Judae Filius Dei, id est virtus et sapientia Dei, deseruit, cum eum diabolus penitus invasit, in eo quod scriptum est, Et intravit diabolus in cor ejus , bene accipitur a facie ejus Christum fugisse; non quia Christus diabolo cessit, sed Christo discedente diabolus possedit. Quem discessum fugam esse in hoc psalmo appellatum celeritatis
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis. Fostiũ nobis ẽ. quod aꝑitur. ut credamꝰ
bamꝰ homines aduersus uitam et̃nam. nec pote¬
ramus uidere uerbũ quod uident angłi: eru¬
ce aꝑiebat coeda mortalium. quia trmpanita¬
bat ad hostia ciuitatis & ferebat᷑ inmanibus
sius. Hoc uero fr̃s quomͦ posset fieri in homi¬
ne᷑ quis intelligat. Quis enĩ portat᷑ inmanibꝰ
sius: Aanibus alioꝵ potest portari homo. mal¬
meum. Ferebat. enĩ corpus illud in manibus.
tum cõmendatur hominib adipsam nos hor¬
tatur fr̃s ut uiuamus. id est humilitatẽ eiꝰ
imitemur: ut ꝑcutiamꝰ goliam: & tenentes
xp̃m. iuncamus suꝑbiam. ꝓcidebat enim
ad hostia portȩ. Quid ẽ ꝓcidebat: Ad humi¬
litatem se ipsum deiciebat. Qd est ad ostia
porte: Initium fidei: quo salui efficimur.
Nemo enĩ incipit nisi ab inttio fidei: sic̃
dicitur in canticis canticoꝵ. Uenies & per¬
transies. Ab initio fidei uenturi sumus ad

Expanded text:
vitatis. Ostium nobis est quod aperitur, ut credamus in vitatis. Ostium nobis est quod aperitur, ut credamus in bamus homines adversus vitam aeternam, nec poteramus videre Verbum quod vident Angeli, cruce aperiebat corda mortalium, hoc est, tympanizabat ad ostia civitatis. 10. Et ferebatur in manibus suis. Hoc vero, fratres, quomodo posset fieri in homine, quis intelligat? Quis enim portatur in manibus suis? Manibus aliorum potest portari homo, mameum . Ferebat enim illud corpus in manibus stum commendatur hominibus. Ad ipsam nos hortatur, fratres, ut vivamus, id est humilitatem ejus imitemur: ut percutiamus Goliam, et tenentes Christum vincamus superbiam. Procidebat enim ad ostia portae. Quid est, Procidebat? Ad humilitatem se ipse dejiciebat. Quid est, ad ostia portae? Ad initium fidei, quo salvi efficimur. Nemo enim incipit nisi ab initio fidei, sicut dicitur in Canticis canticorum: Venies, et pertransies ab init