comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ peccora cam.i. carnales. inampli¬
tudine uoluptatum. tamquam
inͥamplitudine campoꝵ ñ in
montib uirtutum habitantes.
peccoraᷤc ampi. st̃ homines qui ĩ
carne uiuunt. ubi nil arduum
nil labõiosũ ascendunt: s lata uia
ẽ eui inherent. q̃ducit admor¬
tem. Uñ etiam et abel afratre in
campo occidit᷑: oe subiecisti er. Qbo¬
dicitur. posuer̃ incelum os su¬
um. quoꝵ capud dic̃: ascendam
incelũ. ⁊ exaltabo solium meũ¬
curio sos: qui ꝑ ambu. se.m.¬
.i. qui inprofundo scłi. temp̃ra¬
lia q̃ qai semite inmari cito ua¬
nescũt: inquirunt ꝑtinaci stu¬
dio. Uñ recte ñait ambulant: s
ꝑ ambulant: pͣħostendens ꝑtina¬
cissimum studium inania ⁊ p̃t̃ flu
st̃ ꝯcupiscentia carins. ambicio
oculoꝵ. ꝑ oculos namq curioĩas
mat̃ p̃ualce. dehis trib temptatꝰ
fuit dñs ⁊ saluator. ⁊ uicit: quibus
pͥmif homo uictus succubuit.

Expanded text:
 pecora campi, id est carnales in amplitudine voluptatum, tanquam in latitudine camporum, non in montibus virtutum habitantes. Pecora ergo campi sunt homines qui in carne vivunt, ubi nihil arduum, nihil laboriosum ascendunt; sed lata via est cui inhaerent, quae ducit ad mortem. Unde et Abel a fratre in campo occiditur. Et subjecisti edicitur: Posuerunt in coelum os suum . Quorum caput dicit: Ascendam in coelum, et exaltabo solium meucuriosos, qui perambulant sem qui in profundo saeculi temporalia, quae quasi semitae in mari cito vanescunt, inquirunt pertinaci studio. Unde recte non ait, ambulant, sed perambulant: per hoc ostendens pertinacissimum studium inania et praeterfluesunt concupiscentia carnis, ambitio oculorum . Per oculos namque curiositas maxime praevalet. De his tribus tentatus fuit Salvator, et vicit, quibus primus homo victus succubuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sã. Et cõplacui mͥ ĩtus uͥndes ñ timeã sicdispb¬
ceã u̾hoĩes uident. Cõplacui dieo ĩẽitate tu
a .i. delectãt me bõã nia ⁊ placent. Et dic̃ ħ
asimili. ita n uĩtus s cõplac. qͣi q sepulchũ
ĩspeculo uideat. Et adtẽde ꝙñait placui. s⁊
coplacui. Ciii n displic m̃datiũ sĩ. ⁊ placi

Expanded text:
 timeo si displiceam, ubi homines vident. Complacui, dico, in veritate tua, id est delectant me bona tua, et placent. Et dicit hoc a simili. Ita enim sibi intus complacet, quasi quis sepulcrum in speculo videat. Et attende quod non ait placui, sed complacui. Cui enim displicet mendacium suum, et placet
Abbreviated transcription (French):
ant cogitationes suas machinando . i qi
qͣdam machina. i lingiras eorũ. Qmale
conspirauer̃. inture suꝑbie edisicancta
duuide. ne sit suꝑbaimitas. ne malicta
hãt effectum. horum figa̾ fuer aui ꝗ¬

Expanded text:
ant cogitationes suas machinando, id est quasi quadam machina; et linguas eorum qui male conspiraverunt in turre superbiae aedificanda, divide, ne sit superba unitas, ne malitia habeat effectum. Horum figura fueru
Abbreviated transcription (Latin):
mittens ⁊ exaidime. dignum. ¶d enĩ
tͥẽ: Constristatus sum ẜ hu¬
mana infirmitate. ĩ ex̾citatione mea:
U̾no nomine uita aͥ exponit᷑. ꝗ nullo
occio ab incepto remissus ẽ in quo tͥats̃¬

Expanded text:
intendas; et exaudi me, dignum. Quid enim tibi est? Contristatus sum, humana infirmitate, in exercitatione mea, uno nomine vita Christi exponitur, qui nullo otio ab incoepto remissus est. In quo tris
Abbreviated transcription (Latin):
&e uitio. adõ: Quiaᷤ iusticiã susti¬
nere nequeo ⁊ ñ parum sum in¬
firmus: s usq adossa ꝑuenit ĩ¬
firmitas .i. ad robur anime: oe ħ
mea .i. fortitudo anime: Demde
sequit᷑. ep̃o ossiũ cumait. Et aĩa
me. ec c e ossa turbataẽ ⁊ hoc
ualde. ⁊ quia ita morbum tibi de
me: ut sapiẽs medicus. qr ego
sum egrotus: tu medicus ego ha¬
beo infirmitatẽ: tu sanitatẽ. ego
sum infirmus ꝓpecc̃o: tu sana per
delitas dilatio dĩ. s idõ differt:
ut ꝑsuadeat aninie. inquȩ ma¬
la se p̃cipitauit. ⁊ iõ etiã: quia ñ¬
dum hic tam ꝑfecte orat. ut di¬
catur ei. Ad huc it loquente di¬
cam: ecce a ssum & etiam
idõ: ut exdificultate sanationis
inde mag̾ caueat sibi Qd̾ enĩ
facile sanatur: ñ multũ cauet᷑:
Exdifficultate autẽ sanationis:
fit diligñtior. custodia receptȩ sa¬

Expanded text:
et vitio, adeo quia justitiam sustinere nequeo. Et non parum sum infirmus, sed usque ad ossa pervenit infirmitas, id est ad robur animae, et hoc mea, id est fortitudo animae. Deinde sequitur expositio ossium cum ait: Et anima mea, ecce ossa turbata est, et hoc valde Et quia ita morbum detego tme ut sapiens medicus, quia ego aegrotus sum, tu medicus: ego habeo infirmitatem, tu sanitatem; ego sum infirmus pro peccato, tu sana per delitas dilatio Dei; sed ideo differt, ut persuadeat animae in quae mala se praecipitavit. Et ideo etiam, quia nondum hic tam perfecte orat, ut dicatur ei: adhuc te loquente, dicam: Ecce adsum. Et etiam ideo, ut ex difficultate sanationis, inde magis caveat sibi. Quod enim facile sanatur, non multum cavetur. Ex difficultate autem sanationis, fit diligentior custodia receptae sa
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ orali. qaĩ iratꝰ udebitur: & uelut
furibundus. Argui.ã. ⁊ corript. drũ
sast̃. Nãm argui grauiusẽ: quaĩ
accusari. Uñ d̾ap̃natio timetur. Cor¬
bunt᷑: qui siñ fidĩ fũdam̃to st̃. em̃¬
illud. ligna fenum. stipulam. edifi¬
cauer:. Iste gͦnolens inter eos eẽ¬
qui arguentur. uł corripientur. sci
qui potens es. hic seca. hic ure me:
s ñ̃furore tuo. ł indignatione
tua .i.in futuro uidicio: uͥ malos
dãpnabis. ne arguas me .i. quai dãp¬
nand̾ ꝯuincas. neq etiã corripias
ꝙ minusẽ in e. quãĩ castigandum.
nec̃moꝵ metuendaẽ. ne c urentis
aut seccantis medici manus: unde

Expanded text:
quo malis quasi iratus videbitur, et velut furibundus. Argui autem et corripi diversa sunt. Nam argui gravius est quam accusari undbuntur qui sine fidei fundamento sunt. Emeamentum illud, ligna, fenum, stipulam aedificaverunt. Iste ergo nolens esse inter eos qui arguentur, vel corripientur, sciequi potens es, hic seca, hic ure me; sed in furore tuo, vel indignatione tua, id est in futuro judicio, ubi malos damnabis ne arguas me, id est quasi damnandum convincas, neque etiam corripias quod minus est, me quasi castigandum inec mors metuenda est, nec urentis aut secantis medici manus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeuis potestatẽ. oe asua ꝑsona
p e rinfirmitatẽ suã. Iterum
a ꝑsona iudicis ꝑ ꝯsuetudinẽ par¬
cendi. qr ñ uult amortuis. s aui¬
uis rogãi Dedõ ex ponit erump¬
nas penitentis .ibi. Laboraui. Tcio
ostñdit se cor rectum: ut separet᷑
scant. In ꝑsona gͦ penitentis. in
iudicio puniri metuentis. orat
ar me. in.f. furor idem ẽ ex greco
ꝙ ira. Uñ et hic uarie dicit᷑. Nam
in aliis codicib pꝰ inuenitur furor
furor. ⁊Na li
ꝓfurore indignatio ponit᷑. alia lit̾a:
motus aĩ ꝓuocans. ad penã infe¬
reudam qui tam̃ motus in dm̃ͣ ca¬
dit. deqͦ scͥptum ẽ. tuaut̃ dñe uirtu

Expanded text:
us potestatem, et a sua persona, per infirmitatem suam. Item a persona judicis per consuetudinem parcendi, quia non vult a mortuis, sed a vivis rogari. Secundo, exponit aerumnas poenitentis, ibi, Laboravi. Tertio, ostendit se correctum, ut separetur scant, etc. In persona ergo poenitentis, in judicio puniri metuentis orat . Aug. Furor idem est ex Graeco, quod ira, unde et hic varie dicitur. Nam in aliis codicibus prius invenitur furor, furor. In aliis pro furore, indignatio ponitur sive bilis, motus animi, provocans ad poenam inferendam, qui tamen motus in Deum non cadit. De quo scriptum est: Tu autem, Domine virt
Abbreviated transcription (Latin):
i insuꝑbia ꝯtumaciũ. Peqͣuũ enĩ suꝑba
intłłigitur. qr de equo alcior incedit hõ.
⁊ ceruix eiꝰ ue indicat suꝑbiam. Rapichꝰ
placitum erit ei intibiis uiri. i ĩcompoito¬
habitu p̃sumptuosi ⁊ audacis. Pinrum
enin audacem p̃sumptionem notat.¬
uetat. Intibiis notat᷑ incessiis inconpõitꝰ¬

Expanded text:
 in superbia contumacium. Per equum enim superbia intelligitur, quia de equo altior incedit homo. Et cervix ejus vere indicat superbiam. Rapidus placitum erit ei in tibiis viri, ihabitu praesumptuosi et audacis. Per virum enim audacem praesumptorem notat. In tibiis notatur incessus incomposit
Abbreviated transcription (Latin):
fessione. psal¬
lite deo nostro
incithiara.
Qui operit ce¬
lum mibibus
et parat terre
pluuiam.
ui ꝓducit in
montibus fenũ.
et lierbam serui¬
tuti hominum.
Qui dat uiñti
dõ. ut te exerceat: Ne ꝙ dicas sic dtet me¬
luis Sic enim dictum ẽ. lit dicidebiurt
ñ corrigat eger medicam̃ta q̃ medieꝰ temp¬
dictum ẽ: iħ pietas fac̃ te capacem. Siaĩ¬
ride legentañquam noscant: Qa gͦ m̃ag¬
num ẽ ꝓsic̃e ad intlłigibilia ⁊ spuaua si¬
mꝰ mansneti. pulsemꝰ. faciamꝰꝙ seq̃¬

Expanded text:
fessione, psallite Deo nostro in cithara. Qui operit coelum nubibus et parat terrae pluviam. Qui producit in montibus fenum, et herbam servituti hominum. Qui dat jumentiDeus, ut te exerceat, neque dicas: Sic diceretur melius. Sic enim dictum est ut dici debuit. Non corrigat aeger medicamenta quae medicus tempdictum est. Et haec pietas facit te capacem. Si auridere legem antequam noscant. Quia ergo magnum est proficere ad intelligibilia et spiritualia, simus mansueti, pulsemus et faciamus q
Abbreviated transcription (Latin):
rempt̃o q̃ẽ duisicultas uincendaꝵ ꝯcupisoenti¬
efsr̃e q nouit igatꝰ consuetudine pͣua neqͥt
si gͦ sus uirib conet᷑. s clamet ad dñuruã
Pot̾at enim ħ añs dare sine difficultate. s t̃c
iargitorem Nꝰ bom ñ agnoscẽmꝰ nͥ pͥus obnitentes
cupiditates sentiremꝰ. mosetiam ħ posse con¬

Expanded text:
est difficultas vincendarum concupiscentiefficere quod novit, ligatus consuetudine prava nequit. Non ergo suis viribus conetur, sed clamet ad Dominum, Poterat hoc Dominus dare sine difficultate, sed tunc largitorem hujus boni, non agnosceremus, nisi prius obtinentes cupiditates sentiremus, et nos ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra diabolum. & posusti. ut arcum ħeum hͣ¬
chia meia .i. dedisti michi inremissibilem for
mollescunt: s semꝑ fortes. uͣla salutis iacu¬
lantur. E¬
Et dedisti mͥ ꝓtectõnẽ salutis tu

Expanded text:
contra diabolum, et posuit ut arcum aereum brachia mea, id est dedisti mihi irremissibilem fortmollescunt, sed semper fortes, verba salutis jaculantur. Et dedisti mihi protectionem salutis tu
Abbreviated transcription (Latin):
correxit me. uł direxit. uł erexit me infiuen.
.i. correctio tua. nonsinit deuiare: ut quicquid a¬
go ĩeum refferam finem: quo tibi coħetur.
& disciplina tua ipsa me docebit melioraᷤ in
ꝑuenire quo direxi. nec impediunt carnales an¬
ub patet ꝙ tribulatio ẽ correctio. et doctrina. et
dilatatio. et ꝯfirmatio. Nonst̾ infirmata dico:
os. x comp̃hendam illos. ut assũmantur. ñ illi
ꝯp̃hendant. me. et nonqu̾. abhac intentiõe
doneo deficiant. arebellione qui modo obstre¬

Expanded text:
xit, vel erexit me in finem, id est correctio tua non sinit deviare, Aug. ut quidquid ago, in eum finem reseram, quo tibi cohaeretur; et disciplina tua ipsa me docebit melioribus ipervenire quo direxit, nec impediunt carnales an patet quod tribulatio est correctio, et doctrina, et dilatio, et confirmatio. Non sunt infirmata, dico, os, et comprecomprehendant me; et non convertar ab hac intentione donec deficiant a rebellione, qui modo obstre
Abbreviated transcription (Latin):
de aliis. &̾ ita ꝓgreditur eccła. Affir¬
mau̾t enim supra qd̾ scĩficat scõs: hio
p̃catur ut illuminet alios. qui sunt te¬
nebre. loquens ad patrẽ sic . o. dñe pat̃.
ꝙͥ es. dĩ m̃s. tu illumina luc̃nã meam.
sicut luc̃na lumen ht̃ intesta. Uñ a¬
postolus. Habemus thes aurum istũ
inuasis fictiib Q qm̃ illos illuminas:¬
licet sint intenebris: nĩ tñ sunt p̃¬
destinatione. Uł itͣa ut nonfiat di-¬
quidẽ. & ex alio. lucerna quidem di¬
cimur: qui non hm̃sanob̾ lucem. sic̃
lucerna a se non lucet. Tenebre uõ
dicimur: qr uroiis nris. tenebrosi

Expanded text:
d. et ita progreditur Ecclesia. Affirmavit enim supra quod sanctificat sanctos; hic precatur ut illuminet alios qui sunt tenebrae, loquens ad Patrem sic: O Domine, Pater, qui es Deus meus, tu illuminas lucernam meam, sicut lucerna lumen habet in testa. Unde Apostolus: Habens thesaurum istum in vasis fictilibus . Et quoniam illuminaslicet sint in tenebris mei, tamen sunt praedestinatione. Vel ita, ut non fiat diquidem et ex alio. Lucerna enim dicimur, quia non habemus a nobis lucem, sicut lucerna a se non lucet; tenebrae vero dicimur, quia vitiis nostris tenebrosi
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum. tanquam coruoꝵ .i. ad transcendenda spi-¬
nosa. &e umbrosa implicamenta scłi. & ipse ẽ
ꝯtra uicia. et demones .i. docẽt nosoꝑari. adsu¬
perandos hostes. qui iter celi claude nituntur.
De inde mutans ꝑsonam subdit. Q posuisti
ut aroum hereum brachia mea .i. dedisti michi
infatigabilẽ intñtionẽ bonoꝵ moꝵ ioꝑm. Et
qr non sufficiunt p̃dicta: nisi assit ꝓtectio dĩ.
& dextã tua .i. fauor grẽ tuȩ. suscepit me. Et¬

Expanded text:
ad eum tanquam cervorum, id est ad transcendenda spinosa, et umbrosa implicamenta saeculi. Et ipsetra vitia et daemones, id est docet operari nos ad superandos hostes, qui iter coeli claudere nituntur. Deinde mutans personam, subdit, et posuisti ut arcum aereum brachia mea, id est dedisti mihi infatigabilem intentionem bonorum operum etquia non sufficiunt praedicta nisi adsit protectio Dei; et dextera tua, id est favor gratiae tuae, suscepit me.
Abbreviated transcription (Latin):
usq huc ordo litt̃e extñditur. ce¬
tera int̃ponit adꝯmendationem etꝰ
mitata pͣ: de eo loquens aliis sic. Ds̾
me eripiet: & ia. eiꝰ ẽ inpolluta .i.
ñ incedit nisi ꝑ mundam inam. qrͣ¬
ñuenit inhominef. nisi ut mundẽt uã
fidi . qͣua uenat. qr inpolluta ẽ. uiaeiꝰ.
Uñ. Fate uam domimi: rectas facite
semitas dĩ nͥ. Qalibi clamat ꝓpħa.
Eligite lapides deplateis. Inde est
ꝙͣ inp̾cipius solempnitatib templa ma¬
nufẽa mundantur. &e or nantur: ut
magnis sacerdos cumꝑcessione in¬
tret. ita itu adorna thalam̃ m̃tiᷤ. y etn
sac̾dos cum plenitudine. graꝵ ad te
introeat: teq paulatim ꝓcedẽ de iur¬
tute inu̾tutẽ faciat. Seq̃r. & elo¬

Expanded text:
Usque hunc ordo litterae extenditur: caetera interponit ad commendationem ejus, mutata persona, de eo loquens aliis sic; Deus meus eripiet. Et via ejus est impolluta, id est non incedit nisi per mundam viam, am fidei, qua veniat, quia impolluta est via ejus. Unde: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Et alibi clamat propheta: Eligite lapides de plateis . Inde est quod in praecipuis solemnitatibus templa manufacta mundantur et ornantur, ut magnus sacerdos cum processione intret, ita et tu adorna thalamum mentis, ut aeternus sacerdos cum plenitudine gratiarum ad te introeat, teque paulatim procedere de virtute in virtutem faciat. Sequitur, et elo
Abbreviated transcription (Latin):
peccã tam humiles facti. ũ alii dõ s tͥ ñcrudeli ultori: s
dñs gerniiat ꝓmaiori consirmatione. afnĩ asñ ut ĩpsaimsᷤ
fiat fiat germmatur. u oseph desompno pħaonis quidit
malciñtas dix̃ repencio confirmaatio ẽ. firmamtum entin
sentñne ẽẽ incxpeticione ex muitis scbturarum: docemur
ut p̃ostensum ẽ. adsignisicõnemu̾itatis suffic̃ẽt unum ad

Expanded text:
 jam humiles facti, non alii Deo, sed tibi non crudeli ultori, sed nus geminat pro majori confirmatione: Amen, amen Et in Psalmis: Fiat, fiat, geminatur . Et Joseph de somnio Pharaonis, qui vidit io est confirmatio. Firmamentum enim sententiae esse in repetitione, ex multis Scripturarum locis docemur, ut praeostensum est: ad significationem veritatis sufficeret unum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
susus i oblatꝰ. qͦdelentur omĩa peccata nocenti¬
um qͦ captiui demanu captiuantis immici
redimunt. In h gͦ mͥ spes ẽ. Nam siudex so¬
lum ẽe uelles ⁊ mificors ẽẽ nolles. om̃s micꝗ¬
tates obẜuares. ⁊ qͥs añ restaret: Quis staret
inuidicio tuo.. Una gͦ spes ẽ. Qaapd̾ te ꝓpi¬
.ẜ mĩe. ⁊ caritatis que uiuificat sustinuque
pecc̃ã cum donat. ⁊ de cer̃omonet ne offendat
homo. isi titubauit. pemetlium. dat orandi

Expanded text:
usus et oblatus, quo delentur omnia peccata nocentium: quo captivi de manu captivantis inimici redimuntur. In hoc ergo mihi spes est. Nam si judex solum esse velles, et misericors esse nolles, omnes iniquitates observares. Et quis ante te staret in judicio tuo? Una ergo spes est, quia apud te propi et charitatis quae vivificat, sustinui: quae peccata condonat, et de caetero monet, ne offendat homo. Et si titubavi, remedium dat orandi:
Abbreviated transcription (Latin):
sħ ẽ ꝓfundum de qͦda¬
mat. Submolib namꝰq ifluetib suarum
inictatum clamat. Circum pectis emmoĩ¬
b nuillum bonum uidens. s undiq mala
icat̃uas scełm suorum c̃nens. qiͣ expauescẽs¬

Expanded text:
st profundum de quo clamat; sub molibus namque et fluctibus suarum iniquitatum clamat. Circumspectis enim omnibus nullum bonum videns, sed undique mala et catervas scelerum suorum cernens, quasi expavesce
Abbreviated transcription (Latin):
at infirmitas. nr̃ ñ nͥbi filiorum cumcrucis
Ip̃e dico d̃s iacob .i. significatorum ꝑ iacob.
Qudsi. Qui tanta nob̃ dabit qͣnta dedit iacob¬

Expanded text:
at infirmitas noster non nisi filiorum crucis. Ipse dico, Deus Jacob, id est significatorum per Jacob. Quasi dicat: Qui tanta nobis dabit, quanta dedit Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
uidicii inuecłtone ꝑimit: qͥ iege si¬
dĩ ñcenet᷑. Ex electoꝵ uͦ parte alii
tudicantur et regnant: q uite ma¬
culas lacrimis t̃gent. Qͥ maia p̃ce¬
dentia factis seqñtib redtm̃tes: qui¬
quid ilicitum aliquando fecert̃.
ab oculis udicis elemosinarũ super¬
tuctione cooꝑiunt eͥb iudex ue-¬
niens in dext̾a ꝯfistñtib dic̃. Esuri¬
ui. et dedistis michi manducare¬

Expanded text:
cii invectione perimitur, qui lege fidei non tenetur. Ex electorum vero parte alii judicantur et regnant, qui vitae maculas lacrymis tergunt, qui, mala praecedentia factis sequentibus redimentes, quidquid illicitum aliquando fecerunt ab oculis judicis eleemosynarum superductione cooperiunt. Quibus judex veniens in dextera consistentibus dicit: Esurivi, et dedistis mihi manducare
Abbreviated transcription (Latin):
qr p̃uidicati infidelitatis sue te¬
nebris eiꝰquẽ despexerant muet:¬
cione redargui ñ merentur. Iui
saltĩ ũba iudicis audiut: qͥ eius
fidẽ satcm ũbo tenuer̃. Isti indap̃¬
natione sua. et̾m udicis. nͨ ũba per¬
cipiunt: qr enis reuerentiã. nͨ t̾bo
dr̃: qr nil legis hab̾e comtis. Erin¬
ceps namq terrenã rem publicã
regens. alit̃ punit ciuẽ int̾ius de¬
linquentẽ. atq alit̾ hosteni exte¬
riꝰ rebellantẽ. In illo uira sua ꝯsulit¬

Expanded text:
infidelitatis suae tenebris, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi saltem verba judicis audiunt, qui ejus fidem saltem verbo tenuerunt. Isti in damnatione sua aeterni judicis nec verba percipiunt, quia ejus reverentiam ne verbo dicitur, quia nil legis habere conati sunt. Princeps namque terrenam rempublicam regens, aliter punit civem interius delinquentem, atque aliter hostem exterius rebellantem. In illo jura sua
Abbreviated transcription (Latin):
sequentibusme.
quia cõfortati
sunt super me.
Educ decusto¬
dia animam
meam. adcon¬
fitendum noi
tuo. me expec¬
tant iusti donec
retribuas micħ.

Expanded text:
sequentibus me, quia confortati sunt super me. Educ de custodia animam meam ad confitendum nomini tuo: me exspectant justi, donec retribuas mihi
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑iagͣgnat animam .i. corruptio eiꝰ que uenit ex.
pecc̃o carcer est. de qͣ corrptione iste uult echici
ut siat incorruptibił: l̃incorruptibili carne. qͥes¬
cat amnta nue nc̃ ĩ cor ruptibili carne gemit
⁊ angustiatꝰ. N unc gͦ corpꝰ anime carcer ẽ. pp̃
corrupnonẽ: infutõ erit domꝰ. ꝑꝓ incorrupnonem
llibtatem. M̾ita g  carcem faciunt facunt. sic̃¬
unum habitacłm Induso carcer᷑. c̾todi domꝰ ẽ.
libtas domum fac̃: ẜ uitꝰ carcẽm. Ita gͦ ñ caro
qmͣ ds fec̃. s corruptio ⁊ temptatio carcer ẽ:
de quo p̃catuir eduei dicens. educ a .m. de custo¬
dia uł carcere .i. de corrptione corꝑis. qi ineor¬
rupnone q̃ ẽ pena corꝑis angustiat. post qͥsͣ
angustias. indoeno d̾i tota uita erit confessio
.i. laus d̃i. Uñ sudit ad confitendum .i. ut cõ¬
fiteant᷑ nomini tuo. mͦ impedit carcer con¬
sit̾i seq̃r me expectant tusti. ħ ex̃ capite .i. ex.
ꝑsona capitis subdit᷑ ñmurtata uoce. qͣle fuit

Expanded text:
et aggravat animam, id est corruptio ejus, quae venit ex peccato carcer est. De qua corruptione iste vult educi, ut fiat incorruptibilis, et in incorruptibili carne quiescat anima, quae nunc in corruptibili carne gemit et angustiatur. Nunc ergo corpus animae carcer est, propter corruptionem; in futuro erit domus propter incorruptionemlibertatem. Merita enim carcerem faciunt, sicut unum habitaculum incluso carcer est, custodi domus est; libertas domum facit, servitus carcerem. Ita ergo non caro, quam Deus fecit, sed corruptio et tentatio carcer est, de quo precatur educi, dicens: Educ animam meam de custodia, vel carcere, id est de corruptione corporis, quia in corruptione quae est poena corporis angustiatur, post quas angustias in domo Dei tota vita erit confessio, id est laus Dei. Unde subdit ad confitendum, id est ut confiteatur nomini tuo. Modo impedit carcer confiteri, me exspectant justi. Hoc ex capite, id est ex persona capitis subdit, non mutata voce, quale fuit
Abbreviated transcription (Latin):
hom amoris dt. Ignem uenimit̃e mnt̃tam. dit gͦ. Incẽsa
igni .i. q̃ pecẽa ueniunt ex imore mtale incedñti. Incẽdit
enim amor. ut̃q i suffossa .i. pecc̃a que ueniunt exn
more mals humilrati. humiliat enĩ timor ut̃q ꝑi¬
bunt. abinc̾patione uultꝰ tui .i. filis tui. ħẽ facies¬
censa cdnr mala q̃ ignre cupulitaris suint. e cuntuenit
cum p̃cheta seniñtia. suffossa sunt occłta mala. dumalii
ꝑat᷑ insidiose fonea ħ autem ꝑibũt infuto᷑ dum ꝓeis
dampitabunt᷑ mali ꝯib dicet᷑. Ite inaiecdien ĩignen
man erimꝰ. donec saliator ueniat. iõ. fiat manꝰ tra
notat᷑ magnum mimꝰ dĩ ostencłr. qi tamdiu salus¬

Expanded text:
Ignem veni mittere in terram . Ait ergo, incensa igni, id est peccata quae veniunt ex amore male incendenti: incendit enim amor uterque. Et suffossa, id est peccata quae veniunt ex timore male humilianti: humiliat enim timor uterque. Peribunt ab increpatione vultus tui, id est Filii tui. Hacensa dicuntur mala, quae igne cupiditatis fiunt, quod convenit cum praedicta sententia. Suffossa sunt occulta mala, dum alii paratur insidiose fovea. Haec autem peribunt in futuro, dum pro eis damnabuntur mali, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem mali erimus? donec Salvator adveniat. Ideo fiat manus tua, notatur, et magnum munus Dei ostenditur, quia ta
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsient. ⁊ qi tetig̃ qd̃ inpͥncipio gestum
ẽ addit ꝙ pꝰ finem scłi fiet subdens. in
et̾num durabunt omĩa iudicia. ut.
tentram debonis. Uł de mał datam
nec tempꝰ nec ulla res subũtet. Uł ita

Expanded text:
transibunt . Et quia tetigit quod in principio gestum est, addit quod post finem saeculi fiet, subdens, in aeternum durabunt omnia judicia justitentiam de bonis vel de malis datam, nec tempus, nec ulla res, subvertet. Vel ita:
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt gntes. ñ c̃dendo .i. eaminuaserunt uolunta¬
te desentu. i penitꝰ ꝑdendi. Ip̃a ẽ ⁊ templumdi qd pollui¬
t᷑ indesicientib qͦs ꝑsecutores ad negandum.  p̃m t̃rendo
nt excruciando corget᷑. att ut adydota applicarent ue¬
appss. Templumidĩ sc̃m ẽ ꝙ estis nos. Ip̃a eadem eccł̃i

Expanded text:
erunt in voluntate delendi, et penitus perdendi; ipsa est etiam templum Dei, quod polluitur in deficientibus, quos persecutores ad negandum Christum, terrendo vel excruciando coegerunt, atque ut ad idola applicarent, vea
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ abilonem : ł maxime subantiocho sub qꝰ passi macͥha¬
hei horrenda. gloriossine. sunt coronan. denastatione gͦ
am mouet udicem cuiꝰ res iegidit᷑ poriuer̃ templũ¬
pͥmo occurit iuiria templi in cꝰ ẽ ꝯtumelia dĩ har
guit eos desaclegio. Inora qr ñcdum erat tem plum

Expanded text:
in Babylonem, vel maxime sub Antiocho, sub quo passi Machabaei horrenda, gloriosissime sunt coronati. Devastatione ergo am, movet judicem cujus res laeditur. Et polluerunt templuPrimo occurrit injuria templi: in quo est contumelia Dei. Hic arguit eos de sacrilegio. Et nota quod nondum erat templum
Abbreviated transcription (Latin):
licta ꝑsoluens. ñ cediouincit᷑. ñ labore lassatuR
In exodio ẜmonis. se ip̃m accusans. qͥaũ delic¬
ta sua ñ respic̃. inuiste seputat gͣuari. s bonus
se accusat. i digna inferri sͥa iusto dic̃ inquo
ssꝑat. Sic̃ enim uistꝰ punit. sic i sustinentem
peccor. ⁊ bñ ait rectum. quicqͥd enim abeo fit

Expanded text:
licta persolvens, non taedio vincitur, non labore lassatur. In exordio sermonis seipsum accusans; qui vero delicta sua non respicit, injuste se putat gravari: sed bonus se accusat, et digna inferri sibi a justo dicit, in quo et sperat. Sicut enim justus punit, sic et sustinentem peccator. Et bene ait, rectum. Quidquid enim ab eo sic,
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ p̃cesserant hominis. tit omĩum donoꝵ di. non
att̾but̃õ. s retͥbutõ uocari possit: Que p̃cesserant
d retbuam. Ecce. Ego donocłi uerax accipiam
desicłio calicem .i. passionem que dr̃ calix a si¬
młi qui placita ÷ potio. Dicit᷑ ⁊̃ calix: quia sub¬
.i. iħu qui pͥoe passtis ÷ ⁊ dat inimi tati suas
exeis que dñs ip̃e pͥor retͥbuit. Sequit᷑ ⁊ nomen
dm̃ inuocabo. notimͥ s deofisus. Uota mea.

Expanded text:
igitur praecesserant hominis, ut omnium donorum Dei non tributio, sed retributio vocari possit? Quae praecesserant d retribuam, ecce ego dono Dei verax accipiam in desiderio, calicem, id est passionem, quae dicitur calix a simili, quia placita potio est.  qui prior passus est, et dat imitari suas ex eis quae Dominus ipse prior retribuit. Et nomen Domini invocabo, non mihi, sed Deo fisus.
Abbreviated transcription (Latin):
ribilia .ẜ. quod d̾s ẽ factꝰ homo quod passus qd̾
t̃ribilia dic̃. ut timeas. si enim gaudes pp̃ p̃dic¬
ta: i time. ne quod datũ ẽ humili: auferat᷑ suꝑ¬
bo. sic̃ factum ẽ iucdis. Ne gͦ insultes fractis ra¬
mus. s time ne forte nec tͥ parcat. t̾ribilia sint

Expanded text:
ilicet quod Deus factus est homo, quod passus, quobilia; sed terribilia dicit, ut timeas. Si enim gaudes propter praedicta, et time ne quod datum est humili, auferatur superbo, sicut factum est Judaeis. Ne ergo insultes fractis ramis, sed time ne forte nec tibi parcat . Terribilia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tur ua statitas ⁊ q̃ib monim̃tainctorie. q̃ pͥus intemplo
posuer̃ q̃ isolebant suꝑ portas poñe insignum tͥumphi
Signa .s manfesta cuns dolore i terat. sigraut adeelẽm
uindictam ꝓuocet iudicem ostendens qd̾
uirib suis darent. Uñ isubdit. ⁊ ñ cogno¬
templo pͥus posuerunt signa. si c̃ solent
statue pͥncipum pominexitu .i. inportis

Expanded text:
tur, vel statuas, et quaelibet monimenta victoriae, quae prius in templo posuerunt, quae et solebant super portas ponere in signum triumphi; signa scilicet manifesta, cum dolore iterat signa, ut acceleret vindictam, provocet judicem, ostendens quod viribus suis darent. Unde et subdit, et non cognotemplo prius posuerunt signa sicut solent statuae principum poni in exitu, id es
Abbreviated transcription (Latin):
Sio ꝯtinua litterã. Dixerat uino¬
cabo: &e abimmicis mĩs saluus ero:
Modo quãi quis dic̾e̾t: mirumẽ
quare hoc dicis quid enim tibi est:
R Ecee quid. Cicunded̾unt. inͦ.

Expanded text:
ontinuam 34 litteram. Dixerat, invocabo, et ab inimicis salvus ero, modo quasi quis diceret: Mirum est quare hoc dicis. Quid enim tibi est? Resp. Ecce quid: Circumdederunt me
Abbreviated transcription (Latin):
diploide ꝯfusionis.  ¶ el idõ in hoc nun̾o psal¬
moꝵ ẽ ꝯpositus: quia ut diximus hic nunerus ẽ¬
stat ex octognario. & septuagenario qui idem si¬
guificant. ꝙ octonarius oe septenarius. octonariꝰ
uero sigiisscat nouum testamtu: paties euĩ neu¬

Expanded text:
ificationis. Vel ideo in hoc numero psalmorum est compositus, quia ut diximus hic numerus constat ex octogenario et septuagenario, qui idem significant quod octonarius et septenarius. AUG. Octonarius vero significat Novum Testamentum. Patres enim N
Abbreviated transcription (Latin):
reliq̃runt ⁊ secuti sunt xp̃m considen¬
tes de eo. ñ dese qͥ alte siẽunt iudicẽ cari¬
tatis uͦarescunt sole tbulõnis. ꝑdextras
autem cũ intttig et̃ra bãtitudo. Sunt aũ
multi. ꝙꝓutant se uidicatõs cum dño
⁊ multo plutes ꝗ ꝓutant se collocando
adextͥs mt̃ solrandos s qr de se p̃sumũt
ñ hñtes uralto radicem caritatis. decioẽt¬

Expanded text:
reliquerunt, et secuti sunt Christum confidentes de eo, non de se; qui alte fixerunt radicem charitatis, nec arescent sole tribulationis. Per dextras autem Dei intelligitur aeterna beatitudo. Sunt autem multi qui putant se judicaturos cum Domino, et multo plures qui putant se collocandos a dextris tunc salvandos. Sed quia de se praesumunt, non habentes in alto radicem charitatis defix
Abbreviated transcription (Latin):
meritum suum ꝯmemorat: nc̃
uͦ im uocatus: quia p̃cepta ser̃¬
uauit. ẜ iustitiam petit uidi¬
cari. SEQR. super mo. quaĩ
dico iusticiam meam. &t inno¬
centia .m. q̃ tam̃ iusticia. et in¬
nocentia st̃. srͣ mer. quia adõ
sunt. ñ a me¬

Expanded text:
meritum suum commemorat. Nunc vero jam vocatus, quia praecepta servavit, secundum justitiam petit judicari, super me, quasi dicat, justitiam meam et innocentiam meam, quae tamen justitia et innocentia sunt super me, quia a Deo sunt, non a m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequendo. sicut ante dictumẽ. oꝵ.
ꝓpter hanci. scilicet amantẽ sinago¬
gã. regred̾e in altũ. i. fac eos qui
te amat̾ scire tuã: potñtiã: qui de¬
scendisti ut te uiderent. Uł ꝓpter.
ñ inuenis. regrede inalt᷑: i. sub¬

Expanded text:
sequendo, sicut ante dictum est. Et propter hanc, scilicet propter amantem Synagogam regredere in altum, id est fac eos qui te amant scire tuam omnipotentiam, qui descendisti ut te viderent. Vel, proptnon invenis, regredere in altum, id est sub
Abbreviated transcription (Latin):
Q in cognitꝰ inimicis meis. quis̃¬
& inimioi tui ut te non intelli¬
gant. qd̾ est silentium. uñ titula¬
tur ps. ut sic crucifigant. o ex¬
appares humilis: qui humilitatem
p̃cipis altus esto. Iyse enim huntili-¬
tate exaltatus ẽ .i. non intellectus
& ꝑ ħ quod non intelligunt te
iudĩ qui crͣucifigunt: credent in
credñdo. & ꝓpter hanc .i. sinago¬
rursus desine intelligi: quia et
ista te osfensura ẽ infine. o afide
discessura. Nñ ait in eungłio. pu¬
tas c̃filiꝰ hominis ũn̾erit. inueni¬
et fidem interra: Refrigescit
ut apaucis sincera fides. ⁊ ab om̃iũ
pͣuarũ oppinionum labe purgata¬
teneat᷑. & quomͦ ub hic locus ex
post ascensionem namq incelum
que regressio accipitur.: aperte sub
tia ueritatis. que item regressio
dicare. quasi dixi regredere: &
post regressionem: dñs iudicata.ui¬

Expanded text:
et incognitus inimicis meis, qui sunt tui inimici, ut te non intelligant; quod est silentium, unde intitulatur psalmus, ut sic te crucifigant. Et exappares humilis, qui humilitatem praecipis, altus esto. Ipse enim humilitate exaltatus est, id est non intellectus. Et per hoc quod non intelligunt te Judaei, qui crucifigunt, credent in credendo. Et propter hanc, id est Synagorursus desine intelligi, quia et ista te offensura est, in fine, et a fide recessura. Unde ait in Evangelio: Putas, cum Filius hominis venerit, inveniet fidem in terra? Refrigescet ut a paucis sincera fides, et ab omnium pravarum opinionum labe purgatteneatur. Et quomodolibet hic locus expPost ascensionem namque in coelum, quae regressio accipitur, aperte subdtia veritatis, quae item regressio dicare, quasi dicat, dixi regredere, et post regressionem Dominus judicat
Abbreviated transcription (Latin):
nia tua. i ũitas tua. Multa hͥ incileant᷑
que peccõies trere possunt. Rectumi
iudicium. iusticta. ũitas. sunt tim̃da
om̃ĩ peccandti. qi sic uiste dampnat᷑
quic̃q dampnat᷑. uec pot̃ iñ conq̃ri ce
dĩ iustum. Iustieram sane dic̃ testimo

Expanded text:
nia tua et veritas tua. Multa hic inculcantur quae peccatores terrere possunt. Rectum enim judicium, justitia, veritas, sunt timenda omni peccanti, quia sic juste damnatur quicunque damnatur; nec potest inde conqueri contra Deum justum.
Abbreviated transcription (Latin):
neri. ous doctͥne nutͥit. ⁊ mons pinguis fecti¬
litate sua. p̃p maturos. quos pane solidioris
doctͥne cibat. h ẽ mons. qui uexechiele uul¬
ñat pͥncipes tyri. Seqͥr. ut qͥd suspicanuui
montes . co. ⁊ inca ẽe hunc mo̾rtem. ħ ĩo dic̃
ne quis audeat eum cetis comꝑare. Qͥa alii
dicebant eum eẽ ioh̃em. alii heliã. qͦs inc̃¬
pat hic. ne suspicenuinaste enim solus ẽ:¬

Expanded text:
nerioris doctrinae nutrit; et mons pinguis fertilitate sua, propter maturos quos pane solidioris doctrinae cibat. Hic est mons qui in Ezechiele vulnerat principem Tyri. Ut quid suspicamini montes ne quis audeat eum caeteris comparare, quia alii dicebant eum Joannem esse, alii Eliam ; quos increpat hic. Ne suspicemini. Iste enim solus e
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ .i. umbram faciet tͥ. Umbra aũ sit corꝑe.
i lumine. lum̃ aũ ũbũ. caro tͥ: ẽ corpꝰ. Acces¬
dem̃ cõm̃dationem itis subdit dicens. Iste
selmon .i. iste. inquo ẽ plenitudo gr̃e. ⁊ unde
umbra nob sit. ẽ mons d̃i põitꝰ mũtice mõti¬
ũ. ad ꝙ̃ fluu̾nt om̃s gñtes. ⁊ mons pinguis. uł¬

Expanded text:
t umbram faciet tibi. Umbra autem fit corpore et lumine. Lumen est Verbum; caro Christi est corpus. AccesDeinde commendationem montis subdit, dicens: Iste Selmon, id est iste in quo est plenitudo gratiae, et unde umbra nobis fit, est mons Dei positus in vertice montium, ad quem fluent omnes gentes , et mons pinguis
Abbreviated transcription (Latin):
que fiunt necefsĩtas annuntrandi cuui suffieeret
legalra quia sacͥficium. qd de animualib fiebat i
obłoneni que erat dealiis reb ut desimia ⁊ithure
ꝓmittenda tamdui ẽ ꝓmissor donec der ut
dedit mittat u̾bum. ñ dic̃ dabo s dedi ip̃ogͦ.
ueniente. uoluit ea que erant eus figura. U ñ
sulgebit. nec repent᷑ pꝰea de ꝓmissionis exhibi¬
tione .s. puer natus ẽ ic̃. quod itat pꝰ ea. ecce u̾boꝵ
mutatio. Ibi enim defurõ ꝓmissio hiam de nato¬
gr̃arumn actio. Unde ⁊ ꝓpħia ante epsam eadent
die: cantatur ut sit basis sub columbaia ĩ tab̃¬
nacło dñi. Si quis autem dicat adhuc apd̾iudos
mnebundus. capitẽ ira manet uicłs cum signo cͥcum¬

Expanded text:
cessitas loquendi, cum sufficerent legalia? quia sacrificium, quod de animalibus fiebat et oblationem, quae erat de aliis rebus ut de simila, et thure promittentia: tandiu est promissor donec det. Ut dedit, mutat verbum, non dicit: Dabo, sed: Dedi. Ipso ergo veniente, noluit ea quae erant ejus figura. Unde scilicet: Lux fulgebit, nec repetitur postea de promissionis exhibitione, scilicet: Puer natus est, etc. quod iteratur postea. Ecce verborum mutatio.gratiarum actio. Unde et prophetia ante Epistolam eadem die cantatur, ut fit basis sub columna in tabernaculo Domini. Si quis autem dicat adhuc apud Judaer terram, et tremebundus capite, ita manet Judaeus cum signo circum
Abbreviated transcription (Latin):
g ineos caminos monces moreSut non
h onorarent parentes. uł p̃latos. & imsit
tanam ⁊i disꝑdidit eos. Mistice rana est: io¬
qͣs uanitas ⁊ sig̃e garrulitatem ħeticorũ
que ẽ incenosis sensib ut rana iuceno ũsa¬
R. Et dedit erugini. ł in¬

Expanded text:
eos caninos mores, ut non honorarent parentes vel praelatos; et misit ranam, et disperdidit eos. Mystice rana est loquax vanitas, et significat garrulitatem haereticorum, quae est in coenosis sensibus, ut rana in coeno versa51.-- « Et dedit aerugin
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ insidiis iatitantes. expectantes donec
me faciendo consentire ad malum. s m̃ñꝑii. qi tes
teni urguebant. ñ cessi intuens finem sine fine .i.

Expanded text:
in insidiis latitantes exspectantes donec me, faciendo consentire ad malum; sed inde non perii,tem urgebant, non cessi intuens finem sine fine,
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate mea .i. indeiecnone. ⁊ afflictione. ħ est
lex ficdi que ꝑdilectionem oꝑatur que unpetratur
gr̃a fortes faciens. ne ꝑant inhumilitate mor tali. In
hͣ iste iugit̃ meditat᷑. ne uincat᷑. Uñbñait. Nisi. Qͥ
enim ñ aute exercet᷑ uimeditõne iegis. inbelloig¬
narꝰ ẽ. Seqͥr.I.

Expanded text:
itate mea, id est in dejectione et afflictione. Haec est lex fidei, quae per dilectionem operatur, qua impetratur gratia fortes faciens ne pereat in humilitate mortali. In hac iste jugiter meditatur, ne vincatur. Unde bene ait, nisi. Qui enim non ante exercetur in meditatione legis, in bello ignarus est. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
t: saluat ds c̃dñ tef i imortali homine faci cognosei
ũbum ĩmortale. Bñ enam penib comꝑant᷑ p̃dica¬
tores qi sic̃. mortus animalib maior usus pellunti
ẽ ita ũbum dĩ ñ tantum ꝑ p̃dicatores. ĩ mo etram
pꝰ ees magis innotuit. Mortui enim sunt ꝓpħe ⁊ apłi¬

Expanded text:
 facit agnosci Verbum immortale . Bene etiam pellibus comparantur praedicatores, quia sicut mortuis animalibus major usus pellium est, ita verbum Dei in tantum per praedicatores, imo etiam post eos magis innotuit. Mortui enim sunt prop
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut pacificꝰ caste trmneat.
qͥ sotꝰ elificat. custodit exal¬
Ad timorẽ gͦ di monens ait. Bãt¬
mundana timent. Sciendumẽ. iiłi
initialem. castum. iet filialemꝰ. hña¬
nꝰ timoe ẽ. qñ timemꝰ pati ꝑicła car¬

Expanded text:
 ut pacificus caste timeatur, qui solus aedificat, custodit, exalAd timorem ergo Dei monens ait: mundana timent. Sciendum est quatinitialem, castum vel filialem. Humanus timor est, quando timemus pati pericula car
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ꝑꝑtimorem gehẽne ꝯnuet se hõ a
pecc̃o. qͦ p̃sentiam iudicis. ⁊penas
ꝗ formidat. Non timet nͤe sꝑat am¬
plexꝰ pulcherrini sponsi s tmiet ne
tudo iusticie: ⁊i succedit iinalis tim¬
or qͣndo incip̃ ꝙ durumerat a mari
⁊ sic incip̃ excludi ẜuil timor acari¬
tate. ⁊ succedit dem̃ castꝰ timor qͦti¬
memꝰ ne sponsus rardet. ne discedat.
ne offendamꝰ ne eo careamꝰ. timor
iste dequo hic dit̃ ꝓpħa. Bãti om̃s

Expanded text:
timorem gehennae continet se homo a peccato, praesentiam judicis et poenas quod formidat. Non timet ne perdat amplexus pulcherrimi sponsi, sed timet ne tudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, et succedit. Deinde castus timor, quo timemus ne sponsus tardet, ne discedat, ne offendamus, ne eo careamus, timor iste de quo hic dicit Propheta: Beati omnes
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ ds̃ gͣ ip̃os. ea oꝑa debuerunt
N cogitare tanta oꝑa dĩ erga se facta.
ñ ẽt ĩ ana. s uocare eos adetña q̃ pa¬
cient̃ expectanda sunt. illi uͦ festi¬
a enpiditans. de qͣ qͥbibit scͥiet it̾m.

Expanded text:
fecit Deus erga ipsos ea opera. Debuerunt enim cogitare tanta opera Dei erga se facta, non esse inania; sed vocare eos ad aeterna, quae patienter exspectanda sunt. Illi vero festia cupi
Abbreviated transcription (Latin):
donec ds̃ daret eis inctiralra ꝙ dif¬
ferebat᷑ consilio dĩ. ds̃ enim erat
eis inctiralra daturꝰ. siuli minra
festĩone anicipauerunt. subdifsi¬
dentra petentes. ñ expectantes con¬
silium eiꝰ distulit enun ds̃ dare ũ
ꝓbaret eos. uł sc̃m ailiam utt̃am

Expanded text:
donec Deus daret eis victualia, quod differebatur consilio Dei. Deus enim erat eis victualia daturus, sed illi nimia festinatione, anticipaverunt, sub diffidentia petentes, non exspectantes consilium ejus. Distulit enim Deus dare, ut probaret eos. Vel secundum aliam litteram
Abbreviated transcription (Latin):
mata. qͣm uocat ciuuitatem ⁊ com̃dat hanc cunta¬
tem. ⁊ cdñm ciuitatis it. aũt modiscõm̃dat ciuita¬
tem. scł. a dignitate conditoris asiti. ab ãplitudine.
abemunitate regis astabilitate et̃na. Intentione
Primoagit de funcdatione ciuitatis qmͣ com̃dati ue
desebit. Scõo agit gr̃as. de aduentu xp̃r monet degͣ¬
dib eccłẽ. distbuentis ꝑ quos salnator agnosci. Ibi.¬

Expanded text:
commendat hanc civitatem et dominum civitatis. Quinque autem modis commendat civitatem, scilicet a dignitate conditoris, a situ, ab amplitudine, a benignitate regis, a stabilitate aeterna. Intentio.  psalmus. Primo, agit de fundatione civitatis, quam commendative describit. Secundo agit gratias de adventu Christi; monet de gradibus Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tit iusti. Q debes adnos tnͣsire: quia tues sic̃ passer
.i. pͥennatus uirtutib & p̃ceptis. s hec que obtñditis
ut tnͣseam aduos: nonsinunt me tnsire: qr si passer sũ:
habeo domum ubi requiescã. scd̾m allud. Q enim pas¬
ser inuenit sibi domum. s quam domums dnmͣ qͥ ẽ
factus refugium pauperi. Quomͦ gͦ dicitis ut ad

Expanded text:
 quia tu es sicut passer, id est pennatus virtutibus, et praeceptis. Sed haec quae obtenditis ut transeam ad vos, non sinunt me transire, quia si passer sum, habeo domum ubi requiescam, secundum illud: Etenim passer invenit sibi domum . Sed quam domum? Dominum, qui est refugium p
Abbreviated transcription (Latin):
ubibuꝰ alios au̾t̾eatq abriꝑe moliunt᷑.: &e ad se trahere
uolunt. affirmantes qd̾ apd̾ se sit. xp̃c: & quãi piȩ studio¬
seq ãmonentes. ut adeos tnͣseundo tnͣs migrãmus in xp̃m
quib hic respondet. ꝓpħa inpersona alicuiꝰ fidelis: re¬
darguendo eos. ce docendo eis eẽ resistñdũ. et ẽ sñsꝰ
docentis resistere hereticis: que ẽ intentio psalmi.
o dug. Bipertitus ẽ p̃s. frimo de hereticis agit: qui ca¬
tholicos insuani pͣuitatẽ uolunt ꝯuertere. Scd̾odic̃

Expanded text:
ribus alios avertere atque abripere moliuntur, et ad se trahere volunt, affirmantes quod apud se sit Christus, et quasi pie studioseque admonentes, ut ad eos transeundo transmigremus in Christum. Quibus hic respondet Propheta, in persona alicujus fidelis, redarguendo eos et docendo, eis esse resistendum. Et est sensus Docentis resistere haereticis. Quae est intentio psalmi. Modus bipartitus est psalmus: Primo, de haereticis agit, qui Catholicos in suam pravitatem volunt convertere; secundo dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
nes de lum: quarum que uera sit uel non
lucere. diidium obscurũ eẽ. Dum aut par¬
tem illam que lucoe paulatĩ adt̾rã mu̾tit
ut uid̾i posit: corniculata apparet. ce sic cres¬
scit doneo illa tota pars uideatur: oe dum
iteꝵ ꝯnͣtititr: obscura pars incipit appare¬
apparet hominib per bona opera. mͦ latoe
inꝯscientia soli dõ nota. ⁊ soloͥ copore ui¬
detur. sic̃ ꝯtingit cumoramꝰ incorde. cequãi
nichil agere uidem᷑. cum tñ ñ adt̾rã.: s sur¬
sum corda dirigamus ad dnm̃. Nui aut̃ dict̃
qd̃ uina nonht̃ lum̃ nisi asole s qñẽ cum
illo: ht̃ partem illam adnos que ñ uidetur
ab eo. nõ non lucer nobis s cum redit ab
eo: illustrat᷑ ab ea parte qͣoht̃ adnos. donec
sole occidñte: pleua surgat ab oriente. Cum
aut̃ ex alia parte soli ceꝑit appropinquare.
suꝑior pars illuminatur: inferioi obscurat᷑.
ħ idem bñ ꝯuenit eccłȩ: que lum̃ ñ ht̃ nisi
ture allegorice sol appellatus ẽ. Que libae gͦ

Expanded text:
nes de luna; quarum, quae verior sit, vel non lucere, dimidium obscurum esse. Dum autem partem illam, quae lucet, paulatim ad terram vertit, ut videri possit, corniculata apparet, et sic crescit, donec tota illa pars videatur. Et dum iterum convertitur, obscura pars incipit appareapparet hominibus per bona opera, modo latet in conscientia soli Deo nota, et solo corpore videtur. Sicut contingit cum oramus in corde, et quasi nihil agere videmur, cum tamen non terram, sed sursum corda dirigamus ad Dominum. Alii autem dicunt quod luna non habet lumen nisi a sole, sed quando est cum illo habet partem illam ad nos quae non videtur ab eo, et ideo non lucet nobis; sed cum recedit ab eo illustratur ab ea parte quam habet ad nos, donec, sole occidente, plena surgat ab oriente. Cum autem ex alia parte soli coeperit appropinquare, superior pars illuminatur, inferior obscuratur. Hoc idem bene convenit Ecclesiae, quae lumen non habet, nisi pturae allegorice sol appellatus est. Quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
unntatem suam detorser̃ scpͥturam sacram
aduulnerandas anumis simplicium. Uł intnͣ.
lectum habuer. talios remissum hrẽ estimant. pa
rauer̃ sagittas suas inpharetra .i. pͥarata hñt in
corde suo uerba uenenosa. Ad quid᷑ ut sagit

Expanded text:
untatem suam detorserunt Scripturam sacram ad vulnerandas animas simplicium. Cassiod.,lectum habuerunt, et alios remissum habere aestimant, et paraverunt sagittas suas icorde suo verba venenosa. Ad quid? Ut sagitt
Abbreviated transcription (Latin):
ces. pupillo. nõn conformi scłoͬ.
de pupillum: Aliud iudicare
pupillo. Irdicat enim
pupiltum.⁊̃ illum qui ꝯdemprat.
Iudicat uͦ pupillo: qui ꝓ illo pro¬
fert sentãttamn. Ꝙ notandum qu
hic memorat᷑ scd̃s aduñttis adiu¬
dicium: qui manifẽstus erit. cũ
iste. ps̃. de occultis filii agat. sic̃
titulus insinuat. S ille adiũtꝰ
nẽ int̾ occulta filii recte poĩtur.
qr deeo nemo scit. neq angłi.
neq uirtutes. neq filius hõis ꝓͣ
utiq ad cognoscendũ ẜ ad pͥdũ

Expanded text:
ces, Pupillo, non conformi saeculo enim judicare pupillum, aliud judicare pupillo. Judicat enim pupillum, etiam qui condemnat. Judicat vero pupillo, qui pro illo profert sententiam. Et notandum quod hic memoratur secundus adventus ad judicium, qui manifestus erit, cum iste psalmus de occultis filii agat, sicut titulus insinuat. Sed et ille adventus nunc inter occulta filii recte ponitur, quia de eo nemo scit, neque angeli, neque virtutes, neque Filius hominis. Non utique ad cognoscendum,
Abbreviated transcription (Latin):
citabunt homines. ⁊ suscitati. confitebunt᷑ tͥ. Nõ
qͥd. Amortuo emm corde ꝑit confessio. iͥ enim sus¬
citet᷑ confitĩ ñ ualet. s mediciuł gigantes. ñ susci¬
tabunt homines ut confiteant᷑ cdño. Notandum
ꝙ iheb̾o ñ medici. si gigantes reꝑit᷑. Ut̃ autem pe¬

Expanded text:
scitabunt homines, et suscitati confitebuntur tibi? non. A mortuo enim corde perit confessio; nisi enim suscitetur, confiteri non valet. Sed medici, vel gigantes non suscitabunt homines, ut confiteantur Domino. Notandum quod in Hebraeo non medici, sed gigantes reperitur. Utrumque autem pe
Abbreviated transcription (Latin):
eis. qr aduitam fid̾i. uisã eos. ñ moũant. Mortus
enim corꝑe facta sunt mirabilia. cum qͥdam
reiux̃unt. icum dñs penet᷑uit inferna ates mñ
uictor mortor mortis asscendit magis. mortias
factum ẽ miracłm. dic̃ gͦ. Num qͥd mortuis .s. corde¬

Expanded text:
eis, quia ad vitam fidei visa eos non movent. Mortuis enim corpore facta sunt mirabilia cum quidam revixerunt, et cum Dominus penetravit inferna, atque inde victor mortis ascendit, magnum mortuis factum est miraculum. Dicit ergo: Nunquid mortuis, sc
Abbreviated transcription (Latin):
renuntianer̃. Abremintraner̃ inbaptisino
diabło ⁊ pompisenis .i. diabłi tis factis ad̾o
dampnandis. s rursur sꝰ adea redeunt is̃
nouissinta peiora pͥceib. Ecce canis reñsꝰ
aduomitimr i sus iota muolutabꝰ into

Expanded text:
abrenuntiaverunt in baptismo diabolo et pompis ejus, id est diabolicis factis a Deo damnandis, sed rursus ad ea redeunt, et sunt novissima pejora prioribus . Ecce canis reversus ad vomitum, et sus lota in volutabro
Abbreviated transcription (Latin):
tri: ꝑer intelligentiam filio: ꝑdilectionẽ spiũ scõ
Uñ meminerim te. intelligam te. diligam te Lum̃
gͦ uultus ẽ grã iustificationis. qͣ imago creata insi¬
gnitur: hoc lumen est totum. ⁊erum hõis bonum:
qͦ signatur. ut denarius imagine regis Homo
erm factus ẽ adimagiem dĩ: quam peceando cor¬
rupit. s renascendo signatur. Uñ dñs meuangłio.

Expanded text:
tri; per intelligentiam, Filio; per dilectionem, Spiritui sancto. Unde meminerim te, intelligam te, diligam te. Lumen ergo vultus est gratia justificationis, qua imago creata insignitur. Hoc lumen est totum et 8 verum hominis bonum, quo signatur ut denarius in imagine regis. Homo enim factus est ad imaginem Dei, quam peccando corrupit, sed renascendo signatur. Unde Dominus in Evangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
tiu̾e: quã p̃cedentia iõqͣ lxx. interp̃tes mag̃
etaiẽ. ñ tnͣstuler᷑ sela: ed pRo eo
posuerNt di aps alma. quo uo¬
cabulo signficat᷑ uocũ duusio inpsallemlo.
ut psalma sit qd̾ psallitur: diapsalima uͦ. niter

Expanded text:
interpretes magis ietatem, non transtulerunt SELA, sed pro eo posuerunt diapsalma. Quo vocabulo significatur vocum divisio, in psallendo, ut psalma sit q
Abbreviated transcription (Latin):
dequib ipsi dubitant. et defperant. ĩoq dicunt quis no¬
go tua in nobis. qua tͥ similes sumus: ẽ signatum.
.s. nos .i. inpressum rationi. q̃ suꝑior uis anime est.
qͣdõ similes sumus: cui imp̃ssim ẽ illud lum̃ ut si¬
guiũ cere: Uiatus gͦ dĩ rõnt̃a accipitur: quia sicut
ꝑ uuliũ cognoscitur aliquis: ita ꝑspeculum ratiõis
cognoscit᷑ as̃.⁊ sic̃ uultꝰ cõformmtate: alius alĩ assimi-¬
latur: ita. perrationẽ. nos dõ similes sumus. scd̃milłd.

Expanded text:
de quibus ipsi dubitant et desperant. Ideoque dicunt: Quis nogo tua in nobis, qua tibi similes sumus, est signatum super nos, id est impressum rationi, quae superior vis animae est, qua Deo similes sumus, cui impressum est illud lumen, ut sigillum cerae. Vultus ergo Dei, ratio nostra accipitur, quia sicut per vultum cognoscitur aliquis, ita per speculum rationis, cognoscitur Deus, et sicut vultus conformitate alius alii assimilatur, ita per rationem nos Deo similes sumus, secundum illud: