comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥllitatis & pacis : ut ita ex salbo sꝑaret
sabb̃m: ex salb̃o tpr̃is. salb̃m qͥetis. hunc¬
uͦ suꝑininicos suos successum suũ. e ꝑa¬
cem tantam & tã ꝑfectam eo plus inira¬
cłosam. qͦtã citã. omuiũ sic animis ob¬
da. De somno mr̃i adhuc exuli ppirice o¬
stensoqͣsi rebellionis huiꝰ ⁊ pacis ꝓpħia .xuiii.
oc qͥppe qd̾ mr̃i adhuc exuli suꝑ ista
de qua iã locuti sum rebellione. &¬

Expanded text:
quillitatis et pacis, ut ita ex Sabbato speraret quillitatis et pacis, ut ita ex Sabbato speraret Sabbatum ex Sabbato temporis Sabbatum quietis. Ju inimicos suos successum suum et pacem tantam et tam perfectam, eo plus miraculosam quo tam citam, omnium sic animis obda. DE SOMNIO MARTYRI ADHUC EXSULI PROPHETICE OSTENSO QUASI REBELLIONIS HUJUS ET PACIS PROPHETIA. Hoc quippe, quod martyri adhuc exsuli super ista de qua jam locuti sumus rebellione
Abbreviated transcription (Latin):
dem disponente in cuiꝰ ditione euncta
sunt posita: uolente eũ t̃di sic. S qͥd per
singła. Sost regis tã humilem. tã deuo¬
tam supͣ descͥptam ꝑegͥnationẽ sensĩ
edies. nec longa mora. & cismarinr. &
tusmarini p̾sertim fideles sui s eoip¬
so iã infideles. qͦ rebelles in reciacłm
ẜo ipsi dũo suo regi tetenderant ipsi¬
met peccatores ceciderunt. Aciter. pec¬
catores: csũosuo & regisuo fidem ñ ser¬
uantes. Uiclentes aũ alii cũ regetã su¬
bito dni manum tã ualidã: siluert
uniu̾si. Et ita supͣ mundi assertionẽ
cespem: sicut ex insꝑato & subito: silu¬
it omnis t̾ra in ꝯspectu euis. Et factum
ẽ in pace regnũ eiꝰ: dño suꝑ irã mimi¬
coꝵ suoꝵ sic manũ suã extendente tr
ita ut supͣ de die breuit̾ tetigimꝰ: rege
orante & suꝑ inimicis suis exaudito reue¬
ra sabb̃merat. Sabb̃m reuera tpr̃is: regi
portendens. aurã inbreui fut᷑te sibi tͣn¬

Expanded text:
quidem, in cujus ditione cuncta quidem, in cujus ditione cuncta sunt posita, volente eum tradi sic. Sed quid per singula? Post regis tam humilem, tam devotam supra descriptam peregrinationem, sensim in dies, nec longa mora, et cismarini et transmarini praesertim fideles sui, sed eo ipso jam infideles quo rebelles, in retiaculum quod ipsi domino suo regi tetenderant, ipsimet peccatores ceciderunt. Revera peccatores, domino suo et regi suo fidem non servantes: videntes autem alii cum rege tam subito Domini manum tam valida siluerunt universi: et ita supra mundi assertionem et spem, sicut ex insperato et subito; siluit omnis terra in conspectu ejus . Et factum est in pace regnum ejus Domino super iram inimicorum suorum sic manum suam extendente. Et ita ut supra de die breviter tetigimus, rege orante et super inimicis suis exaudito revera Sabbatum erat, Sabbatum revera temporis regi portendens auram in brevi futurae sibi tran
Abbreviated transcription (Latin):
et regis penitentiałe deuotionem.
cõmendanda ñ tacendũ. spes regem
ũ ꝯfudit. Siqͥdem ipso eodem die qd̾
mundus nouit. & mͥ etiã discipl̃
qͥ scͥpsi hec. rex ipse fat̾i dignat᷑ est
ipso inqͣm die quo añ mrĩs sepult᷑am
missam de mr̃e humiliter admodum
& deuote audierat mr̃e affectuose sa¬
lutato. & qͣsi amẽe benigne licentiat᷑.
post recedens. erat aũ salb̃m: eodẽ inqͣ
die. eadem etiam diei hora. qua misse
intex fuerat. incessanter inr̃is pat᷑eini¬
a inuocans: pͥnceps scotoꝵ captus est
Magnꝰ ꝓfecto pͥnceps hie: & inter mul¬
tos & magnos regis inimicos ipse tũe
maximꝰ aut de maximis. Et amilitib
qͥbusdam & paucis. & medie manꝰ hõi¬
b qͥ inter regis fautores tũc paucos.
regi fauebant adhuc interceptus: tan¬
quã gladio ñ extͣcto. nec inflicto uulu̾e
s sieut sine pugna & sine plaga captꝰ
est: sicut accepi a qͦdam. casu fortuito.
snescio qͦ ab exercitu suo gͣndi quem
collegerat. patrũ deflexus: altissimoqͥ

Expanded text:
et regis poenitentialem devotionem commendandam non tacendum, spes regem non confudit, siquidem ipso eodem die, quod mundus novit et mihi etiam discipulo qui scripsi haec rex ipse fateri dignatus est; ipso, inquam, die quo ante martyris sepulturam missam de martyre humiliter admodum et devote audierat, martyre affectuose salutato et quasi a martyre benigne licentiatus post recedens, erat autem Sabbatum; eodem, inquam, die, eadem etiam diei hora, qua missae interfuerat incessanter martyris patrocinia invocans, princeps Scottorum captus est. Magnus profecto princeps hic, et inter multos et magnos regis inimicos ipse tunc maximus aut de maximis. Et a militibus quibusdam et paucis et mediae manus hominibus, qui inter regis fautores tunc paucos regi favebant adhuc, interceptus, tanquam gladio non extracto nec illato vulnere, sed sicut sine pugna et sine plaga captus est; sicut accepi, quodam casu fortuito sed nescio quo, ab exercitu suo grandi quem collegerat, parum deflexus, Altissimo
Abbreviated transcription (Latin):
debam excelso cernens hec. Et pͥsti¬
ne gr̃e & familiaritatis mutue
in ter regem & me recolens. Esimichi
mͦ offensum: ñ potui tñ in offensa hae
miserationes meas ꝯtinere. Qͥnpotius
sicut uisium mͥ demontis tam excel¬
si u̾tice qͦ sedebam tã cit᷑ descendi. tan¬
quã sim ictu ocłi ꝑicło iã sic inminẽ¬
te. & compassione multa qͣsi alas tͥbu¬
entib mͥ: & ad uelocẽ me suceresum
unpellentib. Et sic qͣsimn mom̃¬
to regi astiti. Et mox framea lon¬
ga &e acutissima nescio tñ qͦ casu in ea
posita: in manu mea refulsit. Qua ue¬
lut subito & mom̾tanee mͥ uisus sum
uniu̾sas illas celi uolucres dissipatas
disꝑsisse᷑ dissipasse x disꝑsas. Et regẽ
lib̾atũ sie: ꝯtinuo insignib suis regiis.
glose ce decentissime indus illũ aulicũ
obiurgans accerrime. qͥut diximꝰ in
uolucrũ aduitoriũ sic tͣnsierit: adden

Expanded text:
debam excelso cernens haec. Et pristidebam excelso cernens haec. Et pristinae gratiae et familiaritatis mutuae inter regem et me recolens, etsi mihi modo offensum, non potui tamen in offensa hac miserationem meam continere; quin potius, sicut visum mihi, de montis tam excelsi vertice quo sedebam tam citus descendi, tanquam si in ictu oculi: periculo jam sic imminente et compassione multa quasi alas tribuentibus mihi et ad velocem me succursum impellentibus. Et sic quasi in momento regi astiti. Et mox framea longa et acutissima, nescio tamen quo casu in ea posita, in manu mea refulsit. Qua velut subito et momentanee mihi visus sum universas illas coeli volucres dissipatas dispersisse, dissipasse et dispersas; et regem liberatum sic continuo insignibus suis regiis gloriose et decentissime indui, illum aulicum objurgans acerrime qui, ut diximus, in volucrum adjutorium si
Abbreviated transcription (Latin):
stin̾e ñ ualens: hic inde impellebat᷑
Et ipse sensim qͦad licuit regrediebat
& rethebat se: ut uim impetꝰ. & si ũ de¬
elinaret omnino. extenuaret tñ. Frat
aũ a t̾go regis ñ respicientis. qͥa nec ꝯ¬
elusus sic respicere potuit: erat inqͣ
teterrimũ qͦddam p̾cipitiũ & ꝓfun¬
dissimum. a rege. utpote atergo in¬
ꝓuisũ. Cuicũ appropinquass iam
rex sic rethens se. & qͦad pot̾at euitãs
imꝑetentiũ uim: unꝰ de aulicis re¬
gis familiarissimis de qͦ tanqͣm de
se alt̾o rex fidebat utpote quẽ & ho¬
norib &e diuciis int̾ regni pͥmosrex
illustrauerat: hic inqͣm toruo toru¬
or. & plusꝙͣ iuhumanus: in uoluerũ
accessit adiutoriũ camisia qͦsola suꝑ
nudo rex iux amictus erat regẽ spo¬
liare uiolenter attẽptans: & cũ uo¬
lucrũ impetuipse parit᷑ regẽ cepit
pellere inp̃cipitiũ. Aege uͦ iã iã rui¬
turo. cõmota sunt pietatis exinuei
scera mea suꝑ rege: qͥm monte se¬

Expanded text:
stinere non valens, hinc inde impellebatur. stinere non valens, hinc inde impellebatur. Et ipse sensim quod licuit regrediebatur et retrahebat se, ut vim impetus, etsi non declinaret omnino, extenuaret tamen. Erat autem a tergo regis non respicientis, quia nec conclusus sic respicere potuit; erat, inquam, teterrimum praecipitium et profundissimum, a rege utpote a tergo improvisum. Cui cum appropinquasset jam rex, sic retrahens se, et quoad poterat evitans impetentium vim, unus de aulicis regis familiarissimis, de quo tanquam de se altero rex fidebat utpote quem et honoribus et divitiis inter regni primos rex illustraverat; hic, inquam, torvo torvior, etsi plus quam inhumanus, in volucrum accessit adjutorium, camisia, qua sola super nudo rex vix amictus erat, regem spoliare violenter attentans, et cum volucrum impetu ipse pariter regem coepit pellere in praecipitium. Rege vero jam ruituro, commota sunt pietatis eximiae viscera mea super rege, qui in monte se
Abbreviated transcription (Latin):
euidentissime ꝓbat: ip̃o dño meo tũc
exule somniũ illud mͥ discipło qͥ hec
scͥpsi ore ꝓpͥo indicante sic. Aspiciebam
inqͥt in uisione noctis: & ecce qͥa egosu¬
ꝑ montẽ ualde excelsũ erã: & dñs rex
deorsũ in infimo. Et ecce qͥa subito um¬
u̾se celi uolueres aduersus regẽ ꝯuene¬
runt: ipsum eũ unguib sius & rostͥs
in subito & cito alarũ suarum qͣi tur¬
binis uehem̾tis sp̃u impetentes. Ibi
omũs gen̾is uolueres: maxime que
exrpto uuunt. Ibi aqͥle ͥ griphes. iͥ
alieti ibi uult᷑es: ibi milui ibi acci¬
pities ibi lari ibihe rodii. S qͥd ꝑ
singła. Singła mͥ usa. erant ibi uo¬
lucrum gen̾a in gen̾e suo: regẽ qͣtqͣt
impetentes. Cuiꝰ uestim̃tis ꝑ uoluerũ
ungues & rostra citissime pannicu¬
latim dilac̾atus: rex mox solus cami¬
sie tenui scemate uix oꝑtꝰ qͣsi iã nudꝰ̃.
uolucͥb expositꝰ ẽ. Et iã tãtũ ĩ modũ
turbius uehem̃tis uolantiũ & roft̾s
& uiguib impetentiũ. impetũ su¬

Expanded text:
evidentissime probat, ipso domino meo tunc exsule, somnium illud mihi discipulo qui haec scripsi ore proprio indicante sic: « Aspiciebam, inquit, in visione noctis . Et ecce quia ego super montem valde exclusum eram et dominus rex deorsum in infimo. Et ecce quia subito universae coeli volucres adversus regem convenerunt, ipsum cum unguibus suis et rostris in subito et cito alarum suarum quasi turbinis vehementis spiritu impetentes. Ibi omnis generis volucres, maxime quae ex rapto vivunt: ibi aquilae, ibi griphes, ibi alieti, ibi vultures; ibi milvi, ibi accipitres, ibi lari, ibi herodii. Sed quid per singula? Singula mihi visa erant ibi volucrum genera in genere suo regem quotquot impetentes. Cujus vestimentis per volucrum ungues et rostra citissime panniculatim dilaceratis, rex mox solius camisiae tenui schemate vix opertus, quasi jam nudus volucribus expositus est. Et jam tantum in modum turbinis vehementis volantium, et rostris et unguibus impetentium impetum su
Abbreviated transcription (Latin):
uichil conseiꝰ ẽ forte tñ ob aliqͣm
mali speciẽ in ppło habe. atͣ famo¬
sus: ipso tũ que de ipso sinistra di

Expanded text:
ihil conscius est, forte tamen ob aliquam mali speciem in populo habeatur famosus, ipso tamen quae de ipso sinistra di
Abbreviated transcription (Latin):
& elegantem & fructuosum sermo¬
nem ad pplm̃ habuit. Dein dͤ uͦ in au¬
dientia omniũ causam dissensio¬
nis uit̃ ipsum & regem exponeus &e
qͣm cdure & dire secum. &e eum sius
actum: qͣlit̾ etiam rex totiens ꝯuent᷑.
Qñ misertꝰ. s eo ampliꝰ incluratꝰ. ec¬
elie causam. ce se ce suos ipsoꝵ orati¬
onib cõmer dauit. Et ꝯfestim omĩb
aucdientib & ꝯstupentib miro mͦ
cũ punctus: uoce qͥdẽflebili & inten¬
tissimo compassionis affectu imp¬
sũ angloꝵ regem henricũ. noiãtiue.
cõminatoriũ emisit edictum. Et nõ
qͥdem certaminis sui socii. ex inopi¬
nato audientes sic mox obstupumꝰ:
eo qd̃ nobis in consultis. feciss sic Qͥ
qͥdẽ sicut cito post nobis indicauit.
sciens & prudens hoc a nobis celauit
ꝑ supͣdictã causam seexcusans. qd
nobis in consultis hoc fecisset.
actum uͦ hoc expłimis & uariis na¬
tionib que ad diẽ festũ ꝯuenerant.

Expanded text:
et elegantem et fructuosum sermoet elegantem et fructuosum sermonem ad populum habuit. Demum vero in audientia hominum causam dissensionis inter ipsum et regem exponens, et quam dure et dire secum et cum suis actum, qualiter etiam rex toties conventus et non misertus, sed eo amplius induratus, Ecclesiae causam et se et suos ipsorum orationibus coaudientibus et constupentibus, miro modo compunctus, voce quidem flebili et intentissimo compassionis affectu in ipsum Anglorum regem Henricum nominative comminatorium emisit edictum. Et nos quidem certaminis sui socii, ex inopinato audientes sic, mox obstupuimus, eo quod nobis inconsultis fecisset sic. Qui quidem, sicut cito post nobis ipsemet indicavit, sciens et prudens hoc a nobis celavit, per supradictam causam se excusans quod nobis inconsultis hoc fecisset. Factum vero hoc ex plurimis et variis nationibus, quae ad diem festum convenerant et
Abbreviated transcription (Latin):
tecto nonclã s publice & sollemni¬
t̃ iudicauit facienlũ sicut & causa
nr̃a. & partis adu̾se noxa pubica erat.
toto iã eccłiarũ orbe notissima. accẽ¬
sit ad locum celebrem. & tp̃r celebri
uizeliacũ scł. instante festiuo p̃cet̾is
illiꝰ eccłie die. die uidł festobeate ma¬
rie magdalene: in cuiꝰ honore eccłia
loci fundata cuiꝰ & ibi corpꝰ głose re¬
qͥescit. Uñ & ad cliem festum ex diu̾siᷤ
regiis ꝯcurrunt nationes plurime
Temapore itaꝙ: celebri tã festiuo acces¬
simꝰ ad tã celebrem locũ: distantem
a mansione nr̃a pontiniacensi mo¬
nast̾io. ꝑ dietã. alccessimꝰ itaꝙ & ueni¬
mꝰ ꝓxima añ festũ die:. nobis qͥseque¬
bam̃ accessus sui causam ignorantib
Nec enĩ ꝓpt̾ hoc qͦd supͣ diximꝰ nobis hoc
indicauit. credentib qd̃ solum ꝓpt̃
diem festũ accessiss. In eͣstino uͦ festo
uideł die ad petitionem alb̃is &eꝯ
uent᷑ꝰ publicam missam faciens. fi¬
uito euangłio ascendit pulpitum:

Expanded text:
to, non clam, sed publice et solemniter judicavit faciendum, sicut et causa nostra et partis adversae noxa publica erat toto jam ecclesiarum orbe notissima, accessit ad locum celebrem et tempore celebri, Vizeliacum scilicet, instante festivo prae caeteris illius ecclesiae die, die videlicet festo beatae Mariae Magdalenae in cujus honore ecclesia loci fundata, cujus et ibi corpus gloriose requiescit, unde et ad diem festum ex diversis regnis concurrunt nationes plurimae. Tempore itaque celebri tam festivo accessimus ad tam celebrem locum distantem a mansione nostra Pontiniacensi monasterio per diaetam. Accessimus itaque et venimus proxima ante festum die, nobis qui sequebamur accessus sui causam ignorantibus, nec enim propter hoc quod supra diximus nobis hoc indicavit, et credentibus quod solum propter diem festum accessisset. In crastino vero, festo videlicet die, ad petitionem abbatis et conventus, publicam missam faciens, finito Evangelio ascendit pulpitum,
Abbreviated transcription (Latin):
cłia ut supͣiã diximꝰ durũ scismat̾e
erat tanto imꝑatore frederico. & tã
generoso uiro octouiano antipapa
t̾e chiuisis ab eccłia & facientib scis¬
mã. Uñ nec sine causa magna uide¬
bat᷑ tune maioris adhue & durioris
scismatis causaͥsi intantã potestatẽ.
angloꝵ regẽ dico. etate uiuenẽ. & in
cismarinis. & tͣusmarinis. tã late &
tã magnifice dñantẽ gladio u̾bi ex¬
erto. ab eccłia seꝑaret: ne forte rege
uuiene &e tam potente obid cõmoto.
facile ad partes eccłie iuimicas tͣnͣ¬
siret. Suꝑ omĩa etiã uerebat᷑. ne apo¬
stolice sedis auctoritas ꝓpt̾ hoc gͣuiu̾
scuatis ꝑiculum qd̾ nt cliximus
facile poss accidere. qͥcqͥd absq
eiꝰ ꝯsilio. seu coniuentia. statueret
ipse totũ ipsa irritaret. hecgͥ ce hu¬
iusmodi. ut gladiũ suũ reponeret.
nec bacło suo ꝑcuteret hortabant᷑.¬

Expanded text:
clesia, ut supra jam diximus, durum schisma tunc erat, tanto imperatore Frederico et tam generoso viro Octaviano antipapa tunc divisis ab Ecclesia et facientibus schisma, unde nec sine causa magna videbatur tunc majoris adhuc et durioris schismatis causa, si in tantam potestatem Anglorum, regem dico, aetate juvenem et in cismarinis et transmarinis tam late et tam magnifice dominantem, gladio verbi exerto ab Ecclesia separaretur, ne forte rege juvene et tam potente ob id commoto, facile ad partes Ecclesiae inimicas transiret. Super omnia etiam verebatur ne apostolicae sedis auctoritas propter hoc gravius schismatis periculum, quod, ut diximus, facile posset accidere, quidquid absque ejus consilio seu conniventia statueret ipse, totum ipsa irritaret. Haec igitur et hujusmodi ut gladium suum reponeret nec baculo suo percuteret hortabant
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑: decus cleri deformaret᷑ & impugna¬
ret᷑ libertas. Et qm archip̃sul regẽ
sie ꝯuentũ s in correctum sup̃modũ
lugel at: suoꝵ hoc erat ꝯsiliũ. ut ad¬
huc sustinens duitine passionis sue
exemplo.corregis emollire attempta¬
ret:quod exortatiouis sermone nee¬
dum potuerat immittare. eũ nichil
adeo cor irati soleat ĩmutare & ada¬
morem ꝯu̾tere qͣm pirati uoto diutiꝰ
sustiuere & pati Archip̃sul uͦ ex eru¬
ditoꝵ suoꝵ uiua & salubri exhorta¬
tione ꝑsuasus. iam nichil cogitabat
de cur a pastorali deserenda: s poti
deuceps fortiꝰ qͣm priꝰ &e iuriliꝰ exereẽ¬
da. Atthens enĩ spm̃. & assumens cor
iã nichil de fuga. nichil de ocio. iuchil
de quiete. s sołu de cura e pugna co¬
gitaus. int se cogitando censuit. post
omĩa hec regi bacło pastorali cõmina¬
dum: qͥleiuiorem uirge castigationẽ

Expanded text:
tur, decus cleri deformaretur et impugnatur, decus cleri deformaretur et impugnaretur libertas. Et quoniam archipraesul regem sic conventum sed incorrectum supra modum lugebat, suorum hoc erat consilium ut adhuc sustinens diutinae passionis suae exemplo cor regis emollire attentaret quod exhortationis sermone necdum potuerat immutare, cum nihil adeo cor irati soleat immutare et ad amorem convertere, quam pro irati voto diutius sustinere et pati. Archipraesul vero ex eruditorum suorum viva et salubri exhortatione persuasus, jam nihil cogitabat de cura pastorali deserenda, sed potius deinceps fortius quam prius et virilius exercenda. Attrahens enim spiritum et assumens cor, jam nihil de fuga, nihil de otio, nihil de quiete, sed solum de cura et pugna cogitans, intra se cogitando censuit post omnia haec regi baculo pastorali comminandum, qui leviorem virgae castigationem
Abbreviated transcription (Latin):
bo ꝓposito. inpͥmo auditu scandali¬
zati ꝯclamabant. ipsũ iã deficere.
priusqͣm currere. & indĩea acie
ante iã occumbere qͣm puguare.
tanqͣm uiri indiuinis exercitati cau¬
sas multiplices distinguentes: ꝓp̃t qͦͥs
seu etiã plerumꝙ penitꝰ derelinqͤre.
Uerũ. ut ꝯtestabant᷑ nulla talis cau¬
sa hic: immo potiꝰ ꝑniciosũ hoc. & om¬
nib post fut᷑is scłis detestabileͥtan¬
qͣm si preta qͥs ꝯsternatꝰ & pauidus. ĩ
ꝓcelle turbinib nauem oneratã in
medii fluctib derelinquat: aut tan¬
quam pͥnceps uecors. ad bellandum ꝑ¬
fectus. iudens hostiũ cuneos. mox ex¬
t̾itus. ut solum se saluet fugiat: ceqͤ
cũ ip̃o fortit᷑ stare ꝓposuerat aciem
castroꝵ ꝓdat. Igit᷑ ut eruditi nẽi uns¬
u̾si ꝯstant̃ exortabant᷑ & salubriter
neqͣquam tunc tempus fugiendi s
occurrendi. p̃sertim cum ab eccłie
muimicis solum eccłie salus querere¬

Expanded text:
rbo proposito, in primo auditu scandalirbo proposito, in primo auditu scandalizati, conclamabant ipsum jam deficere prius quam currere, et in Dominica acie ante jam occumbere quam pugnare: tanquam viri in divinis exercitati, causas multiplices distinguentes, propter quseu etiam plerumque penitus derelinquere. Verum ut contestabantur nulla talis causa hic; imo potius perniciosum hoc et omnibus post futuris saeculis detestabile, tanquam si proreta quis consternatus et pavidus in procellae turbinibus navem oneratam in mediis fluctibus derelinquat: aut tanquam princeps vecors ad bellandum profectus, videns hostium cuneos, mox exterritus, ut solum se salvet fugiat, et quae cum ipso fortiter stare proposuerat aciem castrorum perdat. Igitur, ut eruditi nostri universi constanter exhortabantur et salubriter, nequaquam tunc tempus fugiendi sed occurrendi, praesertim cum ab Ecclesiae inimicis solum Ecclesiae salus quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
rchip̾sul gͥ audiens sic cepit sollicitꝰ
mestus esse cernens iam nec sic
nec sic cor regis erga se emollitum. Qd̾
etiam emollire. & pacem or grãm
int̾ regem ce archip̃sulem reforma¬
ti t̾rarum pͥncipes. sepe & sepiꝰiam
studuerant.S nec magni illi uiri.
nee ꝓprii hii archip̾sulis nuncii. nune
blanda. nunc aust̾iora bauilantes.
potuerunt ꝑficere: qͥn potiꝰ suꝑbia
eoꝵ qͥ oderunt nos ascendit semper.
Archip̃sul itaq turbatꝰ int᷑ se. cepit in¬
tentiꝰ elamare ad dlim: orare frequẽ¬
tius. refici parcius: & ꝯtinue lugere
regẽ. cernens eũ adeo adomĩa hec ĩ¬
sensibilem̃. Uidensitaq tantã eccl̃ie
turbationẽ & regis animũ iã obfir¬
matũ sic: coartabat᷑ e duob: hinc
cupiens solui acura. & pastorali offi¬
cio: inde uͦ ꝓpt̾ eccl̃ie causam qͣm tu¬
endã susceꝑat. ꝑmanere. Et post mł¬
tam intͣ se animi sui fluctuationẽ:
demũ suꝑ hoc. erulitos suos ꝯuenit.
Qui mox cleep̾atu cleserendo. uix u̾¬

Expanded text:
rchipraesul igitur audiens sic coepit sollicitus et moestus esse, cernens jam nec sic nec sic cor regis erga se emollitum: quod etiam emollire et pacem et gratiam inter regem et archipraesulem reformalti terrarum principes saepe et saepius jam studuerant; sed nec magni illi viri nec proprii hi archipraesulis nuntii, nunc blanda nunc austeriora bajulantes, potuerunt proficere; quin potius superbia eorum qui oderunt nos ascendit semper. Archipraesul itaque turbatus intra se coepit intentius clamare ad Dominum, orare frequentius, refici parcius et continue lugere regem, cernens eum adeo ad omnia haec insensibilem. Videns itaque tantam Ecclesiae turbationem et regis animum jam obfirmatum sic, coarctabatur e duobus, hinc cupiens solvi a cura et pastorali officio, inde vero propter Ecclesiae causam, quam tuendam susceperat, permanere. Et post multam intra se animi sui fluctuationem demum super hoc eruditos suos convenit. Qui mox de episcopatu deserendo vix ve
Abbreviated transcription (Latin):
bat suspenso. Uerũ regi irato necdũ
Istud enĩ est qͣr tum illud. qd̾ int̾ alia
enumerat sapiens. qd̃ donec penitꝰ
extinguat᷑. udeł̃ ire ignis nunqͣm
dicit sufficit. Clerum. cũ regiñ suf¬
ficeret hoc : uidebat᷑ rex potius reũ
clicum ad aliqͣm penã corporale de¬
poscere. s uerebatur hoc expͥmere:
iam adu̾tens archip̾sułrigorẽ non
posse flecti ad hoc. Artabat᷑ itaq rex:
artabat᷑ &̾ pontifex. Rex &̃ enim ppłi
sui pacem. sicut archip̾suleleri sui
delaus lib̾tatem audiens sic & uidenᷤ.
Q ad multoꝵ relationes &̃ queruno¬
mias accipiens ꝑhuiuscemodi castiga¬
tiones taliũ cłicoꝵ. immo ueriꝰ cara¬
cteritatoꝵ demonũ flagiia ñ repͥmi
s potiꝰ iudies ꝑregnum deterius
fierr archip̃sulem &̾ ꝯpunciales
pontifices & reliquum regni cle¬
rum londonie apud westmustier
ꝑopuli sui pace .xxiii.

Expanded text:
bat suspenso; verum regi irato necdum bat suspenso; verum regi irato necdum Istud enim est quartum illud quod inter alia enumerat Sapiens, quod donec penitus exstinguatur, videlicet irae ignis, nunquam dicit sufficit; verum cum regi non sufficeret hoc, videbatur rex potius reum clericum ad aliquam poenam corporalem deposcere, sed verebatur hoc exprimere, jam advertens archipraesulis rigorem non posse flecti ad hoc. Arctabatur itaque rex, arctabatur et pontifex. Rex etenim populi sui pacem, sicut archipraesul cleri sui zelans libertatem, audiens sic et videns et ad multorum relationes et querimonias acccipiens per hujuscemodi castigationes talium clericorum, imo verius characterizatorum daemonum, flagitia non reprimi, sed potius in dies per regnum deterius fieri, archipraesulem et comprovinciales pontifices et reliquum regni clerum Londoniae apud Westmunstier POPULI SUI PACE.
Abbreviated transcription (Latin):
roborato huiuscemodi sꝑuali absꝙ
omi corporali pena ꝑprouintiã. per¬
cellebant᷑ pena tũ exasꝑata & emolli¬
ta ꝓ qualitate flagitii ꝓgͣlu etiam
Qordine delinquentis. & mͦ &̾ causa
delinquendi. Illud etiã minime p̃¬
t̾eundũ qd circa idem tempꝰ phylip¬
pus qͥdam coguom̃to debrois. in sede
epãli linco. liensis canonicꝰ iusticiaᷤ
regis que uulgo exrantes in t̾ra di¬
cunt᷑: ꝓbrosis qͥbusdam affecerat ꝯ¬
tumeliis. Propt̃ qd̾ rex ñ solum aduer¬
sus ipsum: s potiꝰ aduersus totũ reg¬
ni clerum exasꝑatꝰ uidebat᷑. Et in ꝯ¬
tumelus illis & ꝓbris. ꝯstat qͥdem cłi¬
cum deliqͥsse ñ modicum Uerũ que¬
rela ad archip̃sulem delata citatuᷤ
cłicus. etiam supͣ modum delictiut
uł sic regis faciliꝰ qͥesceret indigna¬
tio punit᷑ est. Publica uregarum
disciplina cłico adiudicata: d ipso
ꝑannos qͦt tñ ñ recordor. ab ouuĩ ec¬
cłiastico beneficio qd̾ in regno habe¬

Expanded text:
roborato, hujuscemodi spirituali absque roborato, hujuscemodi spirituali absque omni corporali poena per provinciam percellebantur: poena tamen exasperata et emollita pro qualitate flagitii pro gradu etiam et ordine delinquentis et modo et causa delinquendi. Illud etiam minime praetereundum quod circa idem tempus Philippus quidam, cognomento de Brois, in sede episcopali Lincolniensi canonicus, justitias regis, quae vulgo errantes in terra dicuntur, probrosis quibusdam affecerat contumeliis. Propter quod rex, non solum adversus ipsum, sed potius adversus totum regni clerum, exasperatus videbatur. Solet ontumeliis illis et probris constat quidem clericum deliquisse non modicum, verum querela ad archipraesulem delata, citatus clericus etiam supra modum delicti ut vel sic regis facilius quiesceret indignatio, punitus est: publica virgarum disciplina clerico adjudicata et ipso per annos, quot tamen non recordor, ab omni ecclesiastico beneficio quod in regno habe
Abbreviated transcription (Latin):
tib: ut episcopꝰ exhiberet iusticiam.
S sac̃dote ꝯstant̃ inficiante cũ non
poss suꝑ homieidio ꝑ accusatores
ꝯuinei. canonica indicit᷑ purgatio.
accusato. accusatorib p̾sertĩ fama
ꝯsentiente: & ipsiꝰ etiã ꝓbabilis argu¬
entib accusatũ. S: eo in purgatio¬
ne deficiente: mittit ep̃e ad archip̃¬
lem. de uire ꝯsulens et ut in exeqͤͦn¬
dapena ꝓcedat securius. Archip̃sul
beneficio eccłiastico exautoraretur:
& in monasterio ad agendam ꝑpetu¬
am uite distestissime penitentiã.
ppetuo recluderet᷑ Et pena hec in
defectum ꝑsententiam adiudicare
purgationis que acsi in ꝯuictum ẽ¬
adem Et qͥdem clerici in hunc modũ
suꝑ maleficiis accusati. & ꝯuicti. uł
dep̾hensi uł etiã infames. & in purga¬
tione adiudicata deficientes: absq
onũ mutilatione uł deformatione
m̃broꝵ ex decreto archipsuł pristi¬
nis autenticoꝵ cauonũ sanctionib

Expanded text:
tibus ut episcopus exhiberet justitiam. tibus ut episcopus exhiberet justitiam. Sed sacerdote constanter inficiente, cum non posset super homicidio per accusatores convinci, canonica indicitur purgatio accusato, accusatoribus praesertim fama consentiente et ipsis etiam probabiliter arguentibus accusatum. Sed eo in purgatione deficiente, mittit episcopus ad archipraesulem de jure consulens, et ut in exsequenda poena procedat securius. Archipraesul beneficio ecclesiastico exauctoraretur et in monasterio ad agendam perpetuam vitae districtissimae poenitentiam perpetuo recluderetur. Et poena haec in defectum per sententiam adjudicatae purgationis quae ac si in convictum eadem. Et quidem clerici in hunc modum super maleficiis accusati et convicti vel deprehensi vel etiam infames et in purgatione adjudicata deficientes, absque omni mutilatione vel deformatione membrorum ex decreto archipraesulis pristinis authenticorum canonum sanctionibus
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ usu cessante: uit pote inuacanti¬
b eccłiis. deficiente om̃i pastoral̃ of¬
le. in sacerdotio ex dissensione hac.
malum. Que tanq̃m letalis quedam
pestis nocifera. & ꝑ regnũ & ꝑsac̃doti¬
um. longũ niis & circum plexum.
tͣxit post sefunẽ maloꝵ. Nos aũ qͥpre¬
seiites. uidimꝰ & audiuimꝰ. S et qͥ
suꝑstites. ad huc. nec audiert̃. nec ui¬
derunt & potissimũ qͥ post nos fut᷑i
st̾:dissẽsioiis hic causam legant.
oꝑarii diabolici noĩe dũtaxat
cleriei s de sorte sathane de malefici¬
is accusati. & capti tenerent᷑. in uin¬
cłis: talib ut crebro solet ĩ regno enor¬
mia patrantib flagitia. & iuolanti¬
b pacem. Int̾ qͦs sacercdos unꝰ de homiei¬
dio infamis: & accusatꝰ appinqͥs defũ¬
cti. Iste ob p̃iulegiũ ordinis ad dio.¬
cesianũ ep̃m salesberiensem captꝰ
dirigit᷑. regis officialib & ꝓpinqͥs
defuncti qͥ accusabant. aceit̃ instã¬

Expanded text:
torum usu cessante, utpote in vacantitorum usu cessante, utpote in vacantibus ecclesiis deficiente omni pastoralis ofle in sacerdotio ex dissensione hac malum; quae tanquam lethalis quaedam pestis nocifera et per regnum et per sacerdotium longum nimis et circumplexum traxit post se funem malorum. Nos autem qui, praesentes, vidimus et audivimus; sed et qui superstites adhuc nec audierunt nec viderunt et potissimum qui post nos futuri sunt, dissensionis hic causam legant. perarii diabolici, nomine duntaxat clerici, sed de sorte Satanae, de maleficiis accusati et capti tenerentur in vinculis, talibus ut crebro solet in regno enormia patrantibus flagitia et violantibus pacem. Inter quos sacerdos unus de homicidio infamis et accusatus a propinquis defuncti. Iste ob privilegium ordinis ad dioecesanum episcopum Salesberiensem captus dirigitur, regis officialibus et propinquis defuncti qui accusabant acriter instan
Abbreviated transcription (Latin):
ut cet̾a taceam. que ĩa forte regno no¬
bis ignorantib accidert̃ a qͥb &̃ abali¬
is in futurũ regnũ incolume ꝯserua¬
re dignet᷑ omp̃e & iminune: ꝓfecto ex
dissensione hac ut sequentia declara¬
bunt egregii illiꝰ pueri queni iam se¬
pe noĩauimꝰ henrici regis nr̃i herici
filii. & regni heredis. accelerata estun¬
ctio in regẽ unmat᷑a. & postea bisint̃
regem patrem. & regẽ filiũ. gͣuis sub¬
secuta & nefanda rebellio: & deinde
ni fallor ob rebellionis peccatũ ĩpa¬
trem. regis filii cita miors nimis & fe¬
stina.Etqͥdem regni ꝓpͥe malu hoc.
ex dissensione hac: inde etiã &̾ in sa¬
ẽdotio mala multa & ꝑicła. Et in pͥ¬
mis qͥdẽ cleri totiꝰ ꝑregnũ desolatio.
misera & miseranda ꝑ eccłie inimi¬
cos. eiusdẽ cleri absq: defensore op¬
pressio: miserabilis ꝑ annos uacan¬
tiũ eccłiarum destitutio. archip̃su¬
le ꝑegͥnante Et qd̾ adhuc gͣuiꝰ que
ad omĩum salutem. omĩ tũc sac̃men¬

Expanded text:
ut caetera taceam, quae jam forte regno nobis ignorantibus acciderunt, a quibus et ab aliis in futurum regnum incolume conservare dignetur Omnipotens et immune; profecto ex dissensione hac, ut sequentia declarabunt, egregii illius pueri quem jam saepe nominavimus, Henrici regis nostri Henrici filii et regni haeredis, accelerata est unctio in regem immatura: et postea bis inter regem patrem et regem filium gravis subsecuta et nefanda rebellio. Et demum, ni fallor, ob rebellionis peccatum in patrem regis filii cita mors nimis et festina. Et quidem regni proprie malum hoc ex dissensione hac. Inde etiam et in sacerdotio mala multa et pericula. Et in primis quidem cleri totius per regnum desolatio misera et miseranda per Ecclesiae inimicos, ejusdem cleri absque defensore oppressio miserabilis per annos vacantium ecclesiarum destitutio, archipraesule peregrinante. Et quod adhuc gravius quae ad omnium salutem, omni tunc sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
humana suꝑ terrã. O sicut incredibi¬
lis & uere tͥstis regis & archip̃sulis tan¬
te amicitie in uumicicias tantas ut
cito monstrabunt sequentia seua. &
cita. & dira nimis. & dura ꝯu̾sio. Sieut
certe incredibile: sic & admodũ triste
ꝯu̾sionis huiꝰ miracłm hoc O qͦndam
amicicia que sic mͦ emortua. tantum

Expanded text:
mana super terram. O sicut incredibilis et vere tristis regis et archipraesulis tantae amicitiae in inimicitias tantas, ut cito monstrabunt sequentia, saeva et cita et dira nimis et dura conversio! Sicut certe incredibile, sic et admodum triste conversionis hujus miraculum hoc. O quondam amicitia quae sic modo emortua, tam
Abbreviated transcription (Latin):
occupationes tot. insemet ipsis duui¬
sis. clilaceratis. disci̾sis. & diuulsis: q̃
bilingͥum & susurronũ stimulif.
suspicionum aculeis. adeoꝑuia st̃.
firmũ ut n̾e exꝑto pbatum. ad alte¬
rum amicicie uincłm. omnino ui¬
hoc int̾ alios: cũ inter tantum regẽ.
& tantum archip̾sulem. amicicie uĩ¬
culum. ꝯtͣ omnem mundi spem. sicsie
ex insꝑato sit solutum: Qͥsue deincepͤñ
metuat inimicum sibi futurũ ad¬
huc qͣntuncumq alt̾ alti amicissimꝰ
sit: Qͥbusquantumcũq se amantib.
si regis henrici & archipsulis thome
meminerint ñ formidanda autsu¬
specta saltem aliqͦ adhuc tp̃r. fut᷑a
inimica dissensio: O int̃ cetera & p̃ce
teris misera hec & miseranda inmor¬
talib humanarũ rexũ ꝯditio. Hodie
indilectionis dulcedine delectat᷑. ẽs
ui amaritudine odu morat᷑ sp̃e m̃s.
hodie tu mͥ q̃i cormeĩt eͣs q̃ĩ ulcus aut¬

Expanded text:
occupationes tot in semetipsis divisis, dilaceratis, discissis et divulsis, quae bilinguium et susurronum stimulis et suspicionum aculeis adeo pervia sunt, firmum, ut nunc experto probatum, ad alterum amicitiae vinculum omnino vihoc inter alios, cum inter tantum regem et tantum archipraesulem amicitiae vinculum contra omnem mundi spem sic sic ex insperato sit solutum? Quisve deinceps non metuat inimicum sibi futurum adhuc quantumcunque alter alteri amicissimus sit? Quibus quantumcunque se amantibus, si regis Henrici et archipraesulis Thomae meminerint, non formidanda aut suspecta saltem aliquo adhuc tempore futura inimica dissensio? vere, etsi alicteris misera haec et miseranda in mortalibus humanarum rerum conditio! Hodie in dilectionis dulcedine delectatur, cras in amaritudine odii moratur spiritus meus. Hodie tu mihi quasi cor meum, cras q
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ haue. omĩb tandẽ cũ multa dif¬
ficultate & oꝑa q̃ ad pacẽ ꝯsũmatis.
in fine omĩum ad apłici uixi ꝯsilium
in signũ pacis & gr̃e. int̾ ipsũ & regem
solũ. cautionẽ illã expostulat pacis ui¬
deł oscł̾m: clicens se post tantas inimi¬
cicias. int̾ tã longas regis manꝰ. eo solo
mecliatores alios regi intimatũ fuiss
se qͥdem hoe libent̾ facturũ respondit:
uͥ qͥa irat᷑ uirauerat publice. se archi¬
p̃suli pacis nunqͣm daturũ osclm.
etiã & si ei forte ꝓcessul temporis pacẽ &
gͣrã sir̃a restitueret: nec ob aliuid se nẽ
negare oscłm. nͥ qͥa uirauerat sie: non
ꝓpterea in corde irã ullã retentã. uel
picati sunt sub mellitis sermonib qͥ
p̃cesserant occulte. uenenũ sibi ꝓpina¬
tũ fuisse. Et ipsi ad archip̃sulem ꝯfestĩ
reuertentes. qͥ in p̃fata capella que
ir᷑iũ drͣ. reuersuros expectabat : regi
renuntiauer̃t responsũ. Qui tanquã
uiri timorati. & qͥb iã omĩa suspecta

Expanded text:
tionem hanc, omnibus tandem cum multa difficultate et opera quae ad pacem consummatis, in fine omnium ad apostolici viri consilium, in signum pacis et gratiae inter ipsum et regem, solum cautionem illam expostulat, pacis videlicet osculum, dicens se post tantas inimicitias inter tam longas regis manus eo solo mediatores alios regi intimatum fuisset, se quidem hoc libenter facturum respondit, nisi quia iratus juraverat publice se archipraesuli pacis nunquam daturum osculum, etiam etsi ei forte processu temporis pacem et gratiam suam restitueret, nec ob aliud se nunc negare osculum, nisi quia juraverat sic, non propterea in corde iram ullam retentam vel rpicati sunt sub mellitis sermonibus qui praecesserant occulte venenum sibi propinatum fuisse. Et ipsi ad archipraesulem confestim revertentes, qui in praefata capella quae Martyrium dicitur reversuros exspectabat, regis renuntiaverunt responsum. Qui tanquam viri timorati, et quibus jam omnia suspecta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtent᷑ pacis oscło: nulla alia scłari cau¬
tione exacta. Hanc solam. uiclł pacis
oscłm. sacerdoti iusticie causã agen¬
ti cdebere sufficere. nec decere aliam:
nͥ forte spontanee oblatã ñ exac̃tam

Expanded text:
contentus pacis osculo, nulla alia saeculari caucontentus pacis osculo, nulla alia saeculari cautione exacta. Hanc solam, videlicet pacis osculum, sacerdoti justitiae causam agenti debere sufficere, nec decere aliam, nisi forte spontanee oblatam, non exactam
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliatꝰ. t̾ram ingredi ꝑmittere¬
t᷑. & ad suã reu̾ti eccłiam. Ad ꝯsulta¬
tionẽ uͦ hanc responcdit apłieꝰ uir:
minime decere sacerdotstẽ ĩ tali
causa &a ti łi fidriussortã sest pig¬
uoratiuã. aut iuratoriã etrã cantio¬
nem. a rege suo exig̾ẽ. Uñ nec apłieius
ri ꝯsiliũ fuit: ut archip̃sul exigeret
has. Siqͥdẽ adiciebat uir apłieꝰ. quod
causa quã agebat. causa esset iusticie
osũ & securũ: & eo qͥdẽsecuriꝰ quo precio¬
suis. Uñ & dictarũ cautionũ nullam
asacerdote in eo casu. & ea causa exi¬
gendam: respondit romanꝰ pontifex.
amundanis & scl̃arib potiꝰ quã aper¬
sonis eccłiasticis. asacerdotib uicll̃
& pontificib exigenda hec. Qͥbus si
iusticie h̃nt causam uiuere detͥm̃tũ
ẽ: & mor luerum. Scͥpsit itaq apłicus
uir archip̃suli. ut si forte p̾stante du̾o.
int̾ ipsũ & regem daret᷑ pax. solo ess

Expanded text:
reconciliatus terram ingredi permitterereconciliatus terram ingredi permitteretur et ad suam reverti ecclesiam. Ad consultationem vero hanc respondit apostolicus vir, minime decere sacerdotem in tali causa et articulo fidejussoriam seu pignoratitiam aut juratoriam etiam cautionem a rege suo exigere, unde nec apostolici viri consilium fuit ut archipraesul exigeret has. Et quidem adjiciebat vir apostolicus quod causa quam agebat causa esset justitiae, osum et securum, et eo quidem securius quo pretiosius. Unde et dictarum cautionum nullam a sacerdote in eo casu et ea causa exigendam respondit Romanus pontifex. A mundanis et saecularibus potius quam a personis ecclesiasticis, a sacerdotibus videlicet et pontificibus, exigenda haec, quibus si justitiae habent causam, vivere detrimentum est et mori lucrum. Scripsit itaque apostolicus vir archipraesuli ut si forte praestante Domino inter ipsum et regem daretur pax, solo esset
Abbreviated transcription (Latin):
ariã exultaret. Debere potiꝰ sponsam
suã. & si nudatam. & sidilaceratã. Ꝙ
redclere poscenti. que spũalis spon¬
ablatoꝵ sũma. prudentũ & religioso¬
rũ ꝯsilio se ad restitutionẽ paratuo.
Et qͥa archip̃sul. tã de mmobilibus
quã mobilib mou̾at questionem:
adiecit rex. qd̃ & cle immobilib pari¬
sꝑabat᷑ ab om̃ib ducti essemꝰ ia qͣsi
ad ipsum portꝰ ingressũ: archip̃sul
a rege ꝑ mediatores. oblate pacis cau¬
tionẽ expostulat: adiciens se tñ in
hac parte uil si nsinistri suspicari
de rege. s potiꝰ hoĩes regis ꝓpter tan¬
tas que p̾cesserunt inmicicias. ñ
sine causa fore in suspecto p̃sertun
uͥ aliqua cautionis species int̾ueni¬
ret: que ess reformate pacis. & resti¬
tute gr̃e signũ euidens. Et ipse qͥdẽ
tanquã uir ꝓuidus añ ꝑ dies płimos
uirũ apłicũ ꝯsultauerat. qͥd sibi ad¬
gendũ. que pacis cautio exigenda:
siforte post tantas inmicicias. regi

Expanded text:
ariam exsularet. Debere potius sponsam suam, etsi nudatam, etsi dilaceratam et reddere poscenti quae spiritualis sponablatorum summa, prudentum et religiosorum consilio se ad restitutionem paratum. Et quia archipraesul tam de immobilibus quam mobilibus moverat quaestionem, adjecit rex quod et de immobilibus parisperabatur ab omnibus ducti essemus jam quasi ad ipsum portus ingressum, archipraesul a rege per mediatores oblatae pacis cautionem expostulat, adjiciens se tamen in hac parte nil sinistri suspicari de rege, sed potius homines regis propter tantas quae praecesserunt inimicitias non sine causa fore in suspecto; praesertim nisi aliqua cautionis species interveniret, quae esset reformatae pacis et restitutae gratiae signum evidens. Et ipse quidem, tanquam vir providus, ante per dies plurimos virum apostolicum consultaverat quid sibi agendum, quae pacis cautio exigenda, si forte post tantas inimicitias regi
Abbreviated transcription (Latin):
nis in hymnis. & canticis sp̃ualib a xp̃i
o. debita patͥ cdeuotione. & ueneratione
susceptꝰ est.

Expanded text:
nis, in hymnis et canticis spiritualibus a Christi o, debita patri devotione et veneratione susceptus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ter hos qͦs & si eruditos &strenuoᷤ
hic ñ expͥmo: dño qͥdẽ suo nichilomi¬
nꝰ fidem seruantes. & cũ eo cursus ago¬
nẽ usq: ad metam debitam. strenue
& uirilit̾ ꝯsummantes. Int̾ qͦs aucto¬
re dño. qͣsi abortiuus & eruditoꝵ mi¬
numꝰ. discipłs qͥscͥpsit hec herbertus
noĩe ꝓpͥo. natione anglus. & sicuit .¬
natione & cognomine de boseham.
Et ne illum de qͦ sermo tã celebris
est de qͦetiam in hystoria hac supra
ꝑloca tetigisse me memuni cłicũ
illũ uidł in agone int̃is brachio uul¬
neratũ p̃teream: ipse qͥdem noĩe ꝓpͥo
edwardus. cognom̃to grun. natio¬
ne in anglus. quẽ hie ꝑse ab aliis se¬
orsum pono:qͥa ipse &e sicle ꝓuiucia
de archip̾sulis tñ ꝓpͥa familia ñ erat:
s casu sic ad achipresułe suũ nuꝑre
uersum ab exilio uisendum uene¬
rat. Uñ ipsum in hystoria hac in ar¬
chip̃sulis eruditoꝵ cathalogo hoc. ne¬
quaqͣm pono. Qtñ iã a reb humanis
exemptus: sicut sꝑandum ab altissi¬

Expanded text:
ter hos, quos etsi eruditos et strenuos hic non exprimo, domino quidem suo nihilominus fidem servantes et cum eo cursus agonem usque ad metam debitam strenue et viriliter consummantes. Inter quos, auctore Domino, quasi abortivus et eruditorum minimus discipulus qui scripsit haec, Herbertus nomine proprio, natione Anglus, et sicut natione et cognomine de Boseham. 22. Et ne illum, de quo sermo tam celebris est, de quo etiam in historia hac supra per loco tetigisse me memini, clericum illum videlicet in agone martyris brachio vulneratum praeteream, ipse quidem nomine proprio Edwardus, cognomento Grim, natione Anglus, quem hic per se ab aliis seorsum pono, quia ipse etsi de provincia, de archipraesulis tamen propria familia non erat: sed casu sic ad archipraesulem suum nuper tunc reversum ab exsilio visendum venerat. Unde ipsum in historia hac in archipraesulis eruditorum catalogo hoc nequaquam pono. Qui tamen jam a rebus humanis exemptus, sicut sperandum, ab Altissi
Abbreviated transcription (Latin):
uide. & ꝯtempsert̃ tunorẽ dei. Ecce
qd̃ certissimũ est: detot & tantis regi¬
bus & his. &. illis. qͥ aut ceꝑunt. aut si
ceꝑunt. ñ perstiterunt In regum ꝑ¬
fecto penitentia: tã rara ẽ ꝑseueren¬
tia tam difficilis. Quoꝵ ut de ꝑseue¬
rantia taceam: etiam ichoata pe¬
uitentia rara est.Et si forte est: inp¬
cuiꝰ manu tot uationũ tot & tantarũ
gentiũ & uita. & pax ẽ. orancłũ iustã¬
tiꝰ: ut in qͦ eum cepisse iam ꝓxuue de¬
scͥpsimus stet in bouo: & ꝑficiendo co¬
tidie ꝯualescat in melius: & demũ
sieut tam gliosam potestatẽ decet
uictorioso fine ꝯsũm etur.nts¬
mꝑatoris iusibilis palma ¶etua.¬
mortis. mors mortis fuit. ut p̾cinuimꝰ
Similtt̃ & palia mortis militis ut
ter & palma mortis militis & hoc docu¬

Expanded text:
Judae et contempserunt timorem Dei. Ecce Judae et contempserunt timorem Dei. Ecce quod certissimum est, de tot et tantis regibus et his et illis, qui aut coeperunt aut si coeperunt non perstiterunt. In regum profecto poenitentia tam rara est perseverantia, tam difficilis. Quorum, ut de perseverantia taceam, etiam inchoata poenitentia rara est et si forte est in iptot et tantarum gentium et vita et pax est, orandum instantius, ut in quo eum saepissime jam proxime descripsimus, stet in bono et proficiendo quotidie convalescat in melius et demum, sicut tam gloriosam potestatem decet, in glorioso fine consummetur. PRatoris visibilis palma mortis mors mortis fuit ut praecinimus: similiter et palma mortis militis, ut s palma mortis m
Abbreviated transcription (Latin):
se om̃s: idem ipse omnib tuor & sti¬
mulus. Os erigit: om̃s ducit: & agi
i occupationes. & implicamenta hec
quementem dilacerant. diuiduit.
& adu̾tunt: extollit ipsam gła mun¬
dialis Et int̾ tot cresi opes & sardana¬
palli delicias in regnum thalamis. in
stratis lacinctinis. purpuratis & poli¬
mitis: carnis suaue nutrit᷑ illecebra.
qͣm nec etiam cure effugare possunt.
aut effugere. Ecce cura ecce gła ecce
illecebra. ta hec: que alta sine ꝑicło
stare ũ ꝑmittunt. Ecce onꝰ ecce honor
ecce honoris uacła carnis ut diximꝰ
illecebra: que honoris głie insidiat᷑
e latere. ut u eam macłam det. Uñ¬
& ut nr̃is sc̃e hystorie utamͣ exẽplis:
reges isrb̃ ui fallor tͥgita sex. qͦtqͦt ma¬
li. Pariter & reges uide uiiginrti & unꝰ
ui fallor. om̃s ut scͥpt᷑a testat᷑. p̃terda¬
uid. erechiam. & iosiam: cõmisert̃
peccatũ. Nã ut in ea mox subdit᷑: re¬
lraquerunt legem potentes reges

Expanded text:
se omnes, idem ipse omnibus timor et stise omnes, idem ipse omnibus timor et stimulus. Omnes erigit, omnes ducit, et agitet occupationes et implicamenta haec quae mentem dilacerant, dividunt et avertunt, extollit ipsam gloria mundialis. Et inter tot Cresi opes et Sardanapali delicias, in regum thalamis, in stratis hyacinthinis purpuratis et polimitis carnis suave nutritur illecebra, quam nec etiam curae effugare possunt aut effugere. Ecce cura, ecce gloria, ecce illecebra, tria haec, quae alta sine periculo stare non permittunt. Ecce onus, ecce honor, ecce honoris macula, carnis, ut diximus, illecebra, quae honoris gloriae insidiatur e latere, ut in eam maculam det,  ut nostris sanctae historiae utamur exemplis, reges Israel, ni fallor, triginta sex quotquot mali. Pariter et reges Judae viginti et unus, ni fallor, omnes, ut scriptum testatur, praeter David Ezechiam et Josiam commiserunt peccatum. Nam, ut in ea mox subditur, reliquerunt legem potentes reges
Abbreviated transcription (Latin):
uir̃is. qͥ sic humiliat: & quã bona regiᷤ
bimiliatio. que de inimicis sius sic tͥ¬
umphat. Penitentialem humilitatẽ
hanc regi nr̃o deus in dies augeat d̃s
ꝑficiat &e ꝯseruet: ut in finẽ usq ꝑseue
Ouod regũ penitentiał ꝑseueran Aret.¬
tia rara sit & difficilis .xUIIII.¬
exuntũ in fugitiua uita hac. laque¬
is & temptationib & au̾sionib ple¬
na:. om̃i qͥdem carui. s regib p̾sertun
difficilluum. in penitentiali humi¬
litate ꝑmanere sic. Regib certe p̾sertĩ
difficillimũ hoe: qͥ tot terrarum distra¬
ẽti curis. tot occuꝑati causis tot impli¬
cati negotiis. uix est ut in cogitatu u¬
no. iu ꝓposito ullo. stare possint unmo¬
biles: mente diuisa. & dilacerata sie:
utpote quos omĩum mortaliũ p̾munt
cure: urgent cause: &e querele sollictta¬
nt. Rex enĩ uelut qͥdã humani generiᷤ
currus est: idem ipse & auriga. & iacu¬
lum. Om̃s uehit. om̃s regit: p̾mit iꝑ¬

Expanded text:
martyris qui sic humiliat, et quam bona regis martyris qui sic humiliat, et quam bona regis humiliatio quae de inimicis suis sic triumphat! Poenitentialem humilitatem hanc regi nostro Deus in dies augeat, Deus perficiat et conservet ut in finem usque perseveret. QUOD REGUM POENITENTIALIS PERSEVERANTIA RARA SIT ET DIFFICILIS. Verumtamen in fugitiva vita hac laqueis et tentationibus et aversionibus plena, omni quidem carni sed regibus praesertim difficillimum in poenitentiali humilitate permanere sic. Regibus certe praesertim difficillimum hoc, qui tot terrarum distracti curis, tot occupati causis, tot implicati negotiis vix est ut in cogitatu uno in proposito ullo stare possint immobiles, mente divisa et dilacerata sic: utpote quos omnium mortalium premunt curae, urgent causae et querelae sollicitant. Rex enim velut quidam humani generis currus est, idem ipse et auriga et jaculum. Omnes vehit, omnes regit, premit ip
Abbreviated transcription (Latin):
irũ habui facti relatorẽ certissimũ: et
miracli sicut testem & p̃dicatorẽ fae¬
tus est enun nobis sie in mira clei uir¬
tute. de qͦndã saulo. ne paulus: ipsius
potenti dei mutatione mͦ p̃dicator cu¬
us paulo añ tantꝰ fuerat ꝑsecutor.
Uñ &e hystorie huiꝑicopa hec eo ampliꝰ
inter cet̾as illustrata: qͦ ipso augusto
qucła tanto ꝑsecutore nũe uͦ ad mtis
głiam magistro p̃dicatore. earta est.
Ueruntñ cũ rex dicti aulici. qͥut pre¬
diximꝰ in uolucrũ aduitoriu tͣnsicrat
nom̃ ꝓpͥũ sepe & sepiꝰ instanter sciscita¬
ret᷑. querens ipsũ sibi designari ex no¬
mine: ego tñ ꝓpt̾ iã supͣ dictas causas.
uoĩatim ipsum exprunere. constant̃¬
Itgͥ redeamꝰ ad pͥora. & sin ¶renui.¬
gła discutiamꝰ. uideamus siñ glose tͥ¬
umphata.tanta potestas hec. Sicqͥdem
tumphata. qd̃ humiliata: & sic humili¬
ata qd̃ tͥumphata. Quã bonꝰ tͥum phu̾

Expanded text:
trum habui facti relatorem certissimum, et trum habui facti relatorem certissimum, et miraculi sicut testem et praedicatorem. Factus est enim nobis sic in mira Dei virtute de quondam Saulo nunc Paulus, ipsius potente Dei mutatione modo praedicator, cujus Paulo ante tantus fuerat persecutor. Unde et historiae hujus pericopa haec eo amplius inter caeteras illustrata quo ipso Augusto quondam tanto persecutore, nunc vero ad martyris gloriam magistro praedicatore edita est. Verumtamen cum rex dicti aulici, qui, ut praediximus, in volucrum adjutorium transierat, nomen proprium saepe et saepius instanter sciscitaretur, quaerens ipsum sibi designari ex nomine, ego tamen propter jam supradictas causas nominatim ipsum exprimere constantitur redeamus ad priora, et singula discutiamus, videamus si non gloriose triumphata tanta potestas haec, sic quidem triumphata quod humiliata, et sic humiliata quod triumphata. Quam bonus triumphus