comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unuente atq sentientẽ. Sed stilus indax
ani modũ si et iste serpens m̃dax diceretue.
qđ eo diabolꝰ tanꝗͣstilo m̃dacit uteret.
Hoc idõ comindandũ putaui: ne quisc
existimans ainmantia rationis exꝑua hu¬
manũ habe intellectum. ł in animal ratio¬
nale repente mutari. seducat᷑ in illa opi¬
monẽ ridiculã ⁊ noxiam. atuolutionis
animarũ. ł hominũ in bestias. ł in homi¬
nes bestiarum. Sic gͦ locucꝰ est serp̃eus ha¬
mini. sic̃ asina in qua sedebat balaam
locuta ẽ homini: Nisi qđ illud opꝰ fuit dia¬
bolicũ: hoc angłicui. habent eni quedã
boni & mali angłi oꝑa similia:. sicut de¬
moises. & magi pharabonis. Uerũ in his
etia boni angłi p otentiores st̃: nec mali
diuitiarum sapientię ⁊ sciende uĩ l¬

Expanded text:
uiuentem atque sentientem . sed stilus mendax admodum si et iste serpens mendax diceretur, quod eo diabolus tamquam stilo mendaciter uteretur. Hoc ideo commendandum putaui, ne quisquam existimans animantia rationis expertia humanum habere intellectum uel in animal rationale repente mutari seducatur in illam opinionem ridiculam et noxiam reuolutionis animarum uel hominum in bestias uel in homines bestiarum. sic ergo locutus est serpens homini, sicut asina, in qua sedebat Balaam, locuta est homini, nisi quod illud opus fuit diabolicum, hoc angelicum. habent enim quaedam boni et mali angeli opera similia, sicut Moyses et magi Pharaonis. uerum in his etiam boni angeli potentiores sunt nec mali diuitiarum sapientiae et scienti
Abbreviated transcription (Latin):
ad literas oputant greci. Qđ nos facimꝰ ad
litterã. illi lingua sua ponunt alfa & uo
cat alfa unui. Ubi aut innumeris scribuss
beta. qđ ẽ .b. ipsoꝵ uocat᷑ innumeris duo.
Ubi scribunt gramma: uocat in nume¬
ris ipsoꝵtria. Ubi scribunt delta: nocatur
ras numeros hñt .m. qđ nos dicimꝰ & illi
numerũ habeant: & ibi inuenietis. i. sex¬

Expanded text:
as numeros computant Graeci. Quod nos facimus a litteram, ipsi lingua sua ponuat alpha α, et vocatur alpha α unum. Ubi autem in numeris scribunt beta β, quod est b ipsorum, vocatur in numeris duo. Ubi scribunt gamma γ, vocatur in numeris ipsorum tria. Ubi scribunt delta δ, vocatur ras numeros habent. M, quod nos dicimus, et illi numerum habeant; et ibi invenietis
Abbreviated transcription (Latin):
÷ unũ: habes sex. Habet & iny: qđ ÷ .xl¬
habes. xlui. Hȩc fr̃s mei etiã ab anterio¬
ribꝰ maiorib nr̃is dicia st̃: & inuentꝰ est
peccatii traxit:. tẽplũ corporeũ inde sũp¬
sit᷑ ñ iniquitate quȩ de tẽplo pellenda
ẽ. Ipsam aut carnẽ quã trax de adã. ma¬
ria enĩ deadam:⁊ di caro de maria iu¬
dei crucifixer: &e ille resuscitaturꝰ erat ip¬
sam carnẽ. triduo. quã illi in cruce erant
occisuri Ini soluer̃ tẽplũ .xlui. annis e¬
dificatũ: & ille triduo resuscitauit illud:
tomum. Lxxxiiii.

Expanded text:
est unum, habes sex. Habet et μ', quod habes XLVI. haec, fratres mei, etiam ab anterioribus maioribus nostris dicta sunt et inuentus est peccatum traxit, templum corporeum inde sumsit, non iniquitatem, quae de templo pellenda est. ipsam autem carnem, quam traxit de Adam — Maria enim de Adam et domini caro de Maria — Iudaei crucifixerunt; et ille resuscitaturus erat ipsam carnem triduo, quam illi in cruce erant occisuri. illi soluerunt templum XLVI annis aedificatum, et ille triduo resuscitauit illud. ONVM LXXXIIII.
Abbreviated transcription (Latin):
tis excerpsimꝰ. Sane ñ salomonis fabrice e¬
mensa tẽꝑa iudei dixei. s esdre. Cui ne ꝑfi¬
cerit auiciis gentib fuerat int̾dictũ. Ca¬
ro erant: carnalia sapiebant. Ille loquebat᷑
spitalit qͥs aut possec intelligere de quo te¬
tẽplũ hoc & trib dieb: excitabo illud. Quadra¬
grita & sex annis aedificatiie. tẽpłu. & tri-¬
duo excitabo illud. Dicebat aut̃ ait enange¬
lista de tẽplo corꝑis sui. & manifestiie. occi¬
sum diim pꝰ triduũ resurrexisse. Quid gͦ sibi¬
Q uult numerꝰ. xlus interim ipse adam qͥ ꝑ¬
totũ orbẽ t̾rarii ẽ audistis iã hestno die in .iiͦiͦi.
.iiͦI. scribas sub inuicẽ. id÷ nomina . iiͦiͦi. par¬
tiũ mundi. orientis. occidentis. aquiloniꝰ.
& meridiani. qđ ẽ. totꝰ orb: unde dic̃ dñs a
.IIII. uentis collecturũ se electos suos cũ ue¬
nerit ad iudiciu. Si gͦ facias ista. iͣtii. no¬
qđ ẽ occidens. aictos. qđ ẽ. septentriõ. me
sembria. qđe meridies: Anathole. disis.

Expanded text:
is fabricae emensa tempora Judaei dixerunt, sed Esdrae, cui ne perficeretur a vicinis gentibus fuerat interdictum. Caro erant, carnalia sapiebant, ille loquebatur spiritaliter. Quis autem posset intelligere de quo tetemplum hoc, et tribus diebus excitabo illud. Quadraginta sex annis aedificatum est templum, et triduo suscitabis illud? Dicebat autem, ait evangelista, de templo corporis sui, et manifestum est occisum Dominum post triduum resurrexisse. Quid ergo sibi vult numerrum est, audistis jam hesterno die quatuor quatuor scribas sub invicem, id est nomina quatuor partium mundi, Orientis, Occidentis, Aquilonis, et Meridiani, quod est totus orbis, unde dicit Dominus a quatuor ventis collecturum se electos suos, cum venerit ad judicium: si ergo facias ista quatuor noquod est Occidens, Ἄρκτος, quod est Septentrio, st Meridies: Anatole, dysis,
Abbreviated transcription (Latin):
rimo inquit de eo disputͣadũ ẽ. qͦ ꝑ
peccatũ debilitata dr̃ & inutata
natura: unde ante omĩa querendũ puto
inqͥt: quid sit peccatũ. Substantia aliqua:
an omino fubstantia carens nom̃. qñ res ñex
÷ inquit. qͦmͦ potuit humanã debilitare ł
mutare naturã. qđ substantia caret: Cerni-¬
tis ne quo tendat. & quo manꝰ porrigat
hȩc disputatio. Ut om̃ino frustra dictũ pu¬
tet uocab nom̃ eiꝰ iħm: ipse enĩ saluũ faciet
popłm suũ apeccatiseoꝵ. Quomenĩ sal-¬
itũ faciet. ubi nulla ẽ. egritudo: Peccata
quippe a quib dic euangłium saluũ fa¬
ciendũ popłm xp̃i. substantie ñ suntꝰ. &
scđm istum uitiare ñpossunt. O frãt bo¬
ntie. ut memineris te ẽe xp̃ianũ. Credere
ista fortasse sufficerti: s tam̃ q disputare
us. nec obest. immo etiã ꝓdest. si firmissi ma
p̃cedat fides: Nec ex istimemꝰ peccatonatu¬
rã humanã ñ posse uitiari.s diuinis cre¬
dentes scͥpt̾is peccato eã ee uitiat᷑ã. Qͦ mͦ¬

Expanded text:
rimo" inquit "de eo disputandum est, quo per peccatum debilitata dicitur et immutata natura. unde ante omnia quaerendum puto" inquit "quid sit peccatum, substantia aliqua an omnino substantia carens nomen, quo non res,est" inquit "quomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam quod substantia caret?" Cernitisne, quo tendat et quo manus porrigat haec disputatio? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius lesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum. quomodo enim saluum faciet, ubi nulla est aegritudo? peccata quippe, a quibus dicit euangelium saluum faciendum populum Christi, substantiae non sunt et secundum istum uitiare non possunt.s o frater, bonum est, ut memineris te esse christianum. credere ista fortasse suffecerit; sed quia disputare uis nec obest, immo etiam prodest, si firmissima praecedat fides nec existimemus peccato humanam naturam non posse uitiari, sed diuinis credentes scripturis peccato eam esse uitiatam, quomo
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ qm̃ cib substantia est. S abstinentia
a cibo. ñẽ. substantia & tam substantia
corꝑis si omino abstinet acibo. ita lan¬
guescit. ita ualitudinis in aequalitate cor¬
ripit. ita exͥaurit᷑ uirib Ita lassitudine
debilitat᷑ & frangit᷑: ut si aliquomͦ ꝑdu¬
ret inuita. uix possit ad eũ cibũ ieuoca¬
ri. unde abstinendo uitiata ẽ. Sic ñ est
substantia peccatũ:. s substantia ẽ. ds.
summaq substantia. & solus uerꝰ ratio¬
nalis creature cib. A quo ꝑ inobedientia

Expanded text:
substantia est. sed abstinere a cibo non est substantia, et tamen substantia corporis, si omnino abstineatur a cibo, ita languescit, ita ualetudinis inaequalitate corrumpitur, ita exhauritur uiribus, ita lassitudine debilitatur et frangitur, ut, si aliquo modo perduret in uita, uix possit ad eum cibum reuocari, unde abstinendo uitiata est. sic non est substantia peccatum, sed substantia est deus summaque substantia et solu§ uerus rationa
Abbreviated transcription (Latin):
Nam&e ab illo scͥptũ ẽ. Tẽptat uos oñs d̃s
ur: ut sciat si diligitis eũ. Cuã hoc gͦ ge¬
nere locutionis ut sciat dictii ẽ. ac sidice¬
ret᷑ ut scire uos faciat: Qm̃ uires dilec̃
tionis sue homine latent. nisi exꝑiñto
etiã eidẽ in notescant:
xciii. De simili lo¬
cutione qua dictii ẽ nc̃ cognoui qđ time¬
as dm̃. Ex eod libro .I.luiii.

Expanded text:
bi scriptum est: tentat uos dominus deus uester, ut sciat si diligitis eum. etiam hoc genere locutionis "u t sciat" dictum est, ac si diceretur: "ut scire uos faciat", qtionis suae hominem latent, nisi experimento etiam eidem innotescant. LXXVIII. DE SIMILI LOCVTIONE, QVA DICTVM EST: NVNO COGNOVI QVOD TIMEAS DEVM. EX EODEM LIBRO QVAESTI
Abbreviated transcription (Latin):
ter ẽ. quanto melior. Illud enĩ ꝑse ipsũ
& in eis qui ñ aequalit iniqui st̃ aequalit¬
mittant᷑ ꝓpt̃ uinculũ caritatis: sub quo
tenebant᷑ ꝓpt̃ saclegiũ diuisionis. & de scĩ

Expanded text:
terest quanto melior. Illud enim per se ipsum, terest quanto melior. Illud enim per se ipsum, et in eis qui non aequaliter justi suntmittantur, propter vinculum charitatis, sub quo tenebantur propter sacrilegium divisionis; et de laude
Abbreviated transcription (Latin):
dis. quã postea ueritas ꝓdidit. ñ ex
mea s ex uniu̾se eccłȩ sententia. plena¬
iii ꝯsilii auctoritate roborata atq firma
ta : Si c̃ uenerans ꝓ sui merito petrũ
gentes iudaizare cogerent᷑. Etiã hoc em̃
dico ñ ex mea s ex apłi pauli salutari doc
ta. Disputans gͦ de sententia cypͥani. mul¬
tũ infra merita positꝰ cẏpͥani: dico sacram̃¬
tũ baptisim & bonos & malos posse hab̾e.:
posse darẽ posse acciꝑe. Et bonos quidẽ
utilit̾ ac salubrit: malos aut̃ ꝑnidiose
atq penalit: Cũ illud ram̃ in uitrisq sic
aequalit integrũ atq nicħ intẽe ad eiꝰ aeqͣ¬
lẽ in om̃ib integritatẽ quanto peior habe¬
at id int̃ malos. sĩc̃ nichil int̾est quanto
melior idhabeat int̃ bonos. Ne ꝑ hoc nich
etiã int̃ est quanto peiortradat: sic̃ nicħ
int̾ ẽ. quanto melior. Atq ita nichilint̃¬
ẽ quanto peior id accipiat: sic̃ nichil in¬

Expanded text:
dis quam postea ueritas prodidit, non ex dis quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersae ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate ta: sicut venerans pro sui merito Petrum Gentes judaizare cogeret; etiam hoc enim dico, non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doct. 4. Disputans ergo de sententia Cypriani, multum infra merita positus Cypriani, dico sacramentum Baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere: et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose atque poenaliter; cum illud tamen in utrisque sit aequalitalem in omnibus integritatem, quanto pejor id habeat inter malos, sicut nihil interest quanto melior id habeat inter bonos. Ac per hoc etiam nihil interest quanto pejor id tradat, sicut nihil interest quanto melior: atque ita nihil interest quanto pejor id accipiat, sicut nihil in
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ eccłia. Quauis isti & apo hereticos
cognoscant baptisiũ xp̃i. illi aute
alit̃ uisũ sit.t ꝑ eũ minꝰ aliquid ui¬
dentẽ. & inunitate furmissime ꝑma¬
nentẽ. manifestiꝰ demonstraretur he¬
reticis quã sacͥlego scelere ruperetur
uinculũ pacis. Neq enĩ pharisei ceci ꝗͣ¬
uis dicentes aliꝗͣdo qđ fieri debebat. cõpa¬
randierant apło petro: quãtus dicenti
aliqͣndo qđ fieri n debebat. Non solũ
ant istoꝵ ariditas illiꝰ uiriditati conferen¬
da ñ÷: s nec alioꝵ fructꝰ illiꝰ ub̾tati ad¬
equantꝰ ẽ. Gentes eiñ iudaizare nemo
nc̃ cogit. nec idõ tam̃ quisꝗͣ nc̃ in ecłia
quantũ libet ꝓfecerit petri apłatui cõ¬
ferentꝰ ÷. Quaꝓpt̃ reddens debitã reue¬
rentiã dignũq honorẽ quantũ ualeo
ꝑsoluens pacifico ep̃o ⁊ głoso martyri
cypͥano: audeo tam̃ dicere alit̾ eũ sen¬
sisse de scismaticis ł hereticis baptitan¬

Expanded text:
mater ecclesia, quamuis isti et apud haereticos mater ecclesia, quamuis isti et apud haereticos agnoscant baptismum Christi, illi autem aliter uisum sit, ut per eum minus aliquid uidentem et in unitate firmissime permanentem manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere ruuinculum pacis. neque enim Pharisaei caeci, quamuis dicentes aliquando quod fieri debebat, conparandi erant apostolo Petro, quamuis dicenti aliquando quod fieri non debebat. non solum autem istorum ariditas illius uiriditati conferenda non est, sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri apostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reuerentiam dignumque honorem quantum ualeo persoluens pacifico episcopo et glorioso martyri Cypriano, audeo tamen dicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis baptizan
Abbreviated transcription (Latin):
etiã abipso baptismo seꝑatos ẽẽ arbitra-¬
tus ẽ: isti aut̃ parũ sceleris putantes qđ
ipsi a xp̃i uiutate separati funt etiã bap¬
tismũ eiꝰ illic ñ eẽ. & secũ ex isse contendunt.
Tam gͦ longe sunt a fecunditate &pͥani.
ut nec purgam̃tis eiꝰ acquent᷑. Ite qͥsqͥs
ñ habens caritatẽ. & ꝑditas uias moꝵ in¬
grediens pessimoꝵ intꝰ indet᷑ eẽ. cũ foris
sit & baptismũ xp̃i nec in hereticis repe¬
tit: nichil eiꝰ adiuuat sterilitatẽ qđ ñ
fecundat᷑ suo. s fructu onerat᷑ alieno.
fieriaut̃ pot̃ ut aliquis uigeat in radice
caritatis: & in quo cipͥanꝰ alit̾ sapuit. rec¬
tissime sapiat: & tam̃ in cypͥano quam
unsto plura fecunda sint & in isto quã
incypͥano plura purganda sint. Nonso¬
lum iraq malos catholicos nullo mͦ
cõparamꝰ. s nec honos facile coequamꝰ
beato eypͥano: int raros & paucos ex¬
cellentissime gr̃e uiros numerat pia

Expanded text:
etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitraetiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti autem parum sceleris putantes quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum eius illic non esse et secum exisse contendunt. tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis eius aequentur. Item quisquis non habens caritatem et perditas uias morum ingrediens pessimorum intus uidetur esse, cum foris sit, et baptismum Christi nec in haereticis repetit, nihil eius adiuuat sterilitatem quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis nigeat in radicem caritatis et in quo Cyprianus aliter sapnit rectissime sapiat, et tamen in Cypriano quam in isto plura fecunda sint et in isto quam in Cypriano plura purganda sint. non solum itaque malos catholicos nullo modo comparamus, sed nec bonos facile coaequamus beato Cypriano, quem inter raros et paucos excellentissimae gratiae uiros numerat pia
Abbreviated transcription (Latin):
bona & fide ñ ficta. potest aliquid ex cor¬
pore qđ adhuc corrũpit᷑ & ad grauat ani¬
tã. minꝰ liquide cernere. & alit̃ sapere. qd
in eadẽ caritate ꝑmanenti ds̃ cũ uoluerit
reuelabit: sic in hontine carnali atq ꝑu̾so
pot̃ aliqđ bonũ & utile repperiri. qđ ali¬
unde sit ñ exipso. Nam ut in palmite
fructuoso inuenit᷑ aliquid quod purgã¬
dum sit ut maiceẽ fructũ ferat: ita & in
harundine sterili atq arida uelli alliga¬
ta solet uua pendere. Et idõ sĩc stultũ÷
fructiferi palmitis purgam̃ta diligere.
commode aut̃ fac̃ qui ponia suauia ubiq
suspensa ñ respuit: ita qͥsqͥs ab unitate
p̃cisus. ꝓptea rebaptizat qr cypͥano uisũ
÷ ab hereticis uenientes denuo baptiza¬
ri oportere. laudanda in tanto uiro auer¬
satur. & em̃danda sectat᷑ nec ea ipsa quȩ
sectatur assequit᷑. Ille enĩ dũ zelo dĩ gra¬
uit̃ detestat̃ eos qui se ab unitate seꝑauer.

Expanded text:
bona et fide non ficta, potest aliquid ex corbona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore, quod adhuc corrumpitur et aggrauat animam, minus liquide cernere et aliter sapere, quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit: sic in homine carnali atque peruerso potest aliquod bonum et utile reperiri, quod aliunde sit, non ex ipso. nam ut in palmite fructuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit, ut maiorem fructum ferat, ita et in harundine sterili atque arida uel alligata solet uua pendere. et ideo, sicut stultum est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubique suspensa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab haereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur assequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos qui se ab unitate separauerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nalis consuetudo firmata ẽ. Etiã ouem
q̃ foris errabat & dominicũ caracterem
a fallacib dep̃datorib suis foris acceꝑat.
ueniente adxpiane unitatis salutẽ aber¬
rore corrigrͥa captiuitate libari: auulnere
sanari: caracterem tam̃ in ea dnicũ agnosci
potiꝰquã imꝓbari: quandoquidẽ ipsũ carac¬
terẽ multi & lupi & lupis uifigunt. qui
uident᷑ quidẽ intꝰ ẽẽ. uerũtam̃ ad illã ouẽ
quȩ etiã ex multis una ẽ. ñ ꝑtinere moꝵ
suoꝵ fructib conuincunt. In quib infi¬
nẽ usq ꝑdurant: Quia scđm p̃scientiã
dĩ sic̃ multe oues errant exteriꝰ. sic multi
lupi insidiant᷑ int̾tus. Int qͦs tam̃ nouit
dñs qui funt eiꝰ. qui ñ audiunt uocẽ
nisi pastoris etiã cũ clamat ꝑ similes pha¬
riseoꝵ: de quib dictuĩ e. quȩ dicunt facite.
Sic̃ eñĩ homo sp̃itał habens finẽ p̃cepti
id caritatẽ de corde puro. & conscientia

Expanded text:
nalis consuetudo firmata est, etiam ouem, nalis consuetudo firmata est, etiam ouem, quae foris errabat et dominicum caracterem a fallacibus depraedatoribus suis foris acceperat, uenientem ad christianae unitatis salutem ab errore corrigi, a captiuitate liberari, a uulnere sanari, caracterem tamen in ea dominicum agnosci potius quam improbari, quando quidem ipsum caracterem multi et lupi et lupis infigunt, qui uidentur quidem intus esse, uerum tamen ad illam ouem, quae etiam ex multis una est, non pertinere morum suorum fructibus conuincuntur, in quibus in finem usque perdurant, quia secundum praescientiam dei, sicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius, inter quos tamen nouit deus qui sunt eius, qui non audiunt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes pharisaeorum, de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
tia corde tardiores quantũ existi¬
pientis posse uiolari: nec ob altud illis tẽ¬
porib quando ista questio contͣ utilem
consuetudinẽ disputationib salria cari¬
tate atq unitate alt̾cantib discutiebat᷑.
uisũ ÷ quibꝰdã etiã egregus uiris antistibꝰ
bat. ñ eẽ posse apuo hereticos ł scismati¬
sacramtũ ab effectu uł usu sacramti. Et
qr eiꝰ effectꝰ atq: ususin lib̾atione a peccatis
&e cordis rectitudine ap̃d hereticos ñ uenie¬
bat᷑: ipsũ qͦ sacramĩtũ illic ñ eẽ. putabatur.
S conuertentib odos ad int̾ioris palee
multitudinẽ. cũ & hi qui in ipsa unitate
onẽ peccatoꝵ necdare posse nec habere.
qr ñ malignis s bonis filus dictũ ÷ si cui
dimisertcis peccata dimittent᷑. & si cui
tenueritis tenebunt᷑. hab̾e tam̃ & dare &¬
acciꝑe baptismi sacrantũ. satis elux̃ pasto¬
rib eccł̃ie catholice toto orbe disfusȩ. ꝑ qͦs
postea plenarii concilii auctoritate origi¬

Expanded text:
Etiam corde tardiores, quantum existipientis posse uiolari. nec ob aliud illis temporibus, quando ista quaestio contra utilem consuetudinem disputationibus salua caritate atque unitate altercantibus discutiebatur, uisum est quibusdam etiam egregiis u posse apud haereticos vel schismatisacramentum quia eius effectus atque usus in liberatione a peccatis et cordis rectitudine apud haereticos non inueniebatur, ipsum quoque sacramentum illic non esse putabatur. sed conuertentibus oculos ad interioris paleae multitudinem, cum et hi qui in ipsa unitate onem peccatorum nec' dare posse nec habere, quia non malignis, sed bonis filiis dictum est: si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritisaccipere baptismi sacramentum: satis eluxit pastoribus ecclesiae catholicae toto orbe diffusae, per quos postea plenarii concilii auctoritate origi
Abbreviated transcription (Latin):
& filiꝰ dĩ ambulabat in t̾ra: & idem ipse filiꝰ
hom̃is manebat in cęlo. Fit gͦ credibilioꝵ fides:
ex incredibiliorib creditis. Si enĩ diuiua sub¬
stantia longe distantior. atq in cõꝑabilidiu̾¬
sitate sublimior potuit ꝓpt̾ nos ita susciꝑe
humanã substantiã. ut una ꝑsona fieret.
ac sic filiꝰ homĩs qͥ erat in t̾ra ꝑ carnis in-¬
firmitatẽ. idẽ ipse ẽ. in celo ꝑ participatam
carnis diuinitatẽ. qͣnto credibiliꝰ alii honĩ es
scĩ & fideles eiꝰ fiunt cũ homine xp̃o unus

Expanded text:
in terra et idem ipse filius hominis manebat in caelo. fit ergo credibiliorum fides ex incredibilioribus creditis. si enim diuina substantia longe distantior atque incomparabili diuersitate sublimior potuit propter nos ita suscipere humanam substantiam, ut una persona fieret ac sic filius hominis, qui erat in terra per carnis infirmitatem, idem ipse esset in caelo per participatam carnis diuinitatem: quanto credibilius alii homines sancti et fideles eius fiunt cum homine Christo unus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is qui credit in ipsum ñ ꝑeat: s habeat
uitã act̾ñam. Qͥa trinc in descito factũ sit no¬
urmꝰ. Serpentũ morsib ntulti moriebantur.
Tunc popłs peccati sua confitens ꝑ moẏsen
dep̃catꝰ ẽ añmut hoc ab eis uirus auferret:
Nesic moyses ex p̃cepto oñi exaltauit in de¬
scito aeneũ serpente⁊ ammnonuitqi popłm
ut ulũ exaltatĩ qͥsqͥs a serpente morderetiir
attend̾et. Hoc facientes: continuo sanaban¬
tut. Quid ÷ ex altatꝰ serpens insi mors xp̃i:
Cosignificandi mͦ qͦ ꝑefficientẽ io qd efficit᷑
sig̾cat᷑: A serpente quippe morsuenit: qͥ

Expanded text:
 pereat, sed habeat uitam aeternam. quid tunc in deserto factum sit nouimus: serpentum morsibus multi moriebantur. tunc populus peccata sua confitens per Moysen deprecatus est dominum, ut hoc ab eis uirus auferret. ac sic Moyses ex praecepto domini exaltauit in deserto aeneum serpentem ammonuitque populum, ut illum exaltatum quisquis a serpente morderetur adtenderet; hoc facientes continuo sanabantur. quid est exaltatus serpens nisi mors Christi eo significandi modo, quo per efficientem id quod efficitur sig
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs aut̃ in carnẽ suã ñ peccatũ transtrilit.
tauꝗͣ uenenũ serpentis: s tam̃ tratistulit
mortẽ. ut esset in simi litudine carnis pecca¬
ti pena sine culpã . Unde in carne peccati
& culpa solueret᷑ & pena. Sicut gͦ cunc qͥ
ospiciebat exaltatũ serpentẽ. & aueneno
sanabat᷑ & a morte lib̾abat᷑: sic ñc qͥ confor¬
mat᷑ similitudini mortis xp̃i ꝑfidẽ baptis¬

Expanded text:
s autem in carnem suam non peccatum transtulit tamquam uenenum serpentis, sed tamen transtulit mortem, ut esset in similitudine carnis peccati poena sine culpa, unde in carne peccati et culpa solueretur et poena. sicut ergo tunc qui conspiciebat exaltatum serpentem, et a ueneno sanabatur et a morte liberabatur, sic nunc qui conformatur similitudini mortis Christi per fidem baptis
Abbreviated transcription (Latin):
emo iuquit ascendit in celũ. nͥ qͥde
cęlo descendit: filiꝰ hominis qui est
incęlo.Sic inquit fiet generatio spĩtalis:
ut sint celestes homines ex tr̃ems. Qd̾ ad¬
ipisci ñ poter. nͥ mbra mea efficiant᷑: uit ipse
ascendat qui descendit:. qr nemo ascendit
nͥ qui descendit. Hisi gͦ in unitatẽ xp̃i om̃s
mutandi leuandiq concurrant. ut xp̃s qui
descendit ipse ascendat. ñ aliud deputans
& eccłia ueriꝰ intelligit᷑. Erunt duo in car¬
ne una ͥ de quare ipse dix Igit᷑ iã ñ duo sed
una caro. ascende ominoñ poter̃: qr nemo
ascendit incęlũ. nqͥ de cęlo descendit. filius
homĩs qͥ ÷ uicęlo. Quauis enĩ int̾ra factus
sit filiꝰ hom̃is. diuinitatẽ tam̃ suã qͥ in cęlo
manens descendit ad t̾ram. ñ indignã cen-¬
fuit nomine filii homĩ sꝰ. sic̃ carnẽ suam¬
dignatꝰ ẽ. nomi.  fili a. ne quasi duo xp̃i
accipiant᷑. unꝰ ds̃ & ait homo. is unꝰ atq idem

Expanded text:
emo, inquit, ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo. Sic, inquit, fiet generatio spiritualis, ut sint coelestes homines ex terrenis; quod adipisci non poterunt, nisi membra mea efficiantur, ut ipse ascendat qui descendit; quia nemo ascendit, nisi qui descendit. Nisi ergo in unitatem Christi omnes mutandi levandique concurrant, ut Christus qui descendit ipse ascendat, non aliud deputans  ecclesia uerius intellegitur: erunt duo in carne una; de qua re ipsa dixit: igitur iam non duo, sed una caro — ascendere omnino non poterunt, quia nemo ascendit in caelum, nisi qui de caelo descendit, filius hominis, qui est in caelo. quamuis enim in terra factus sit filius hominis, diuinitatem tamen suam, qua in caelo manens descendit ad terram, non indignam censuit nomine filii hominis, sicut carnem suamdignatus est nomine filii dei, ne quasi duo Christi accipiantur, unus deus et alter homo, sed unus atque idem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. cũ xp̃o. & tãꝗͣ quererẽt quare huiꝰ reipo¬
tiꝰ habeat ocupiscentiã: multũ eñ mag̃
optimũ inqͥt. Cur gͦ e driobꝰ opellit᷑: Quia
ẽ. manendi necessitas: quã ita subiecit.
Manere in carne. necessariũ ꝓpt̃ uos. Ubi
aut̃ neq p̃scͥptio fidĩ neq ipsiꝰ sermo nis tex¬
tu ambiguitas explicari pot: ncħ obest
tiã distinguere. Ueluti ẽ. illa ad corinthi¬
os. Has gͦ ꝓmissiones habentes km̾i: mũ
demꝰ nos ab om̃i comquinatione carnis &

Expanded text:
rei potius habeat concupiscentiam: multo enim magis optimum, inquit. cur ergo e duobus ©ompeUitur? quia est manendi necessitas, quam ita subiecit: manere ia carne necessarium propter uos. ubi autem neque praescripto fidei neque ipsius sermonis textu ambiguitas explicari potest». nihil ntur sententiam distinguere. ueluti est illa ad Corinthios: has ergo promissiones habentes, carissimi, mundemus nos ab omni inquinatione carnis et
Abbreviated transcription (Latin):
erat u̾biii nde fubiungamꝰ hoc erat
in pͥncipio ap̃dom. Illa uͦ distinctiõis ami¬
biguitas neutra parte resistit fidĩ: & idõ tex¬
tu ipso sermonis ditidicanda ÷ ubi ait apłs
& quid eligã ignoro. copellor arit ex duob
concupiscentiã habens dissolui & ẽẽ cũ xp̃o.

Expanded text:
erat Verbum. Deinde subjungamus: Hoc erat in principio apud Deum. Illa vero distinctionis ambiguitas, neutra parte resistit fidei, et ideo textu ipso sermonis dijudicanda est, ubi ait Apostolus: Et quid eligam ignoro. Compellor autem ex duobus: concupiscentiam habens
Abbreviated transcription (Latin):
op̃tii dicere se habe.cupiscentia altine
cessitatẽ. Concupiscentiã scilicet eẽ. cũ xp̃o:
necessitatẽ manere in carne. Quȩ ambigui¬
tas uno ꝯseqnti u̾bo diuidicat᷑: qđ positũ ẽ.
eni. Quã particulã qui abstuler̃ int̃p̃tes:
illa potiꝰ sententia ducti sunt. ut ñ solũ cõ¬
pelli ex duobꝰ s etiã tuoꝵ hab̾e ꝯcupiscen¬
tiã uidẽt. Si gͦ distinguendũ ẽ. & qͥdeligã
ignoro. cõpellor aut̃ ex duobꝰ. quã distinctio

Expanded text:
eat concupiscentiam, alterius necessitatem; concupiscentiam scilicet esse cum Christo, necessitatem manere in carne. Quae ambiguitas uno consequenti verbo dijudicatur, quod positum est, enim. Quam particulam quia abstulerunt interpretes, illa potius sententia ducti sunt, ut non solum compelli ex duobus, sed etiam duorum habere concupiscentiam videretur. Sic ergo distinguendum est, et quid eligam ignoro: compellor
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia & tẽꝑalia & eũ qͥspĩtalia & etna
sectat: Monendũq ne peritura beneficia
& transeuntia expectent᷑ ad et. quib etiam
pͦui homines abundare posst̃.is firma
& sẽpitua. ꝓ quibꝰ accipiendis om̃ia q̃ in h̾
mundo bona putant᷑ & mala. penitꝰ con¬
tẽpnenda st̃. Hic p̃stantissimũ illud & uni-¬
cũ exẽplũ dñici hom̃ĩs ꝓponendũ ẽ. Qui c̃
se tot miracuł tantã rerũ potestatẽ hab̾e
monstraret. & eã sp̃uit q̃ magna bona. & ea
sustinuit quę magna mala imꝑiti putaꝵł
Quos mores & disciplinã ne cantominꝰ Qͦst

Expanded text:
carnalia et temporalia, et eum qui spiritalia et aeterna sectatur, monendumque, ne peritura beneficia et transeuntia expectentur a deo, quibus etiam praui homines abundare possunt, sed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis omnia, quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus contemnenda sunt. hic praestantissimum illud et unicum exemplum dominici hominis proponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea spreuit quae magna bona, et ea sustinuit quae magna mala imperiti putant. quos mores et disciplinam ne tanto minus
Abbreviated transcription (Latin):
lentissimã auctoritatẽ religionis accepit.
Simul aut̃ agendũ ẽ. & de penis peccatoꝵ:
& de p̃imis recte factoꝵ. Iam uero cũ ali¬
qͣ ñ peccandi consuetudo qđ onerosũ puta¬
bat᷑ facile ẽẽ ꝑsuaserit incipia gustaridul¬
cedo pieracis & cõm̃dari pulchritudo uirtu¬
tis. ut caritatis lib̾tas p̃seruitute timoris
emineat. Tunc iã ꝑsuadendũ ẽ. fidelib
p̃cedentibꝰ regeneratiõib sacram̃tisq neces¬
se ẽ. plurimu moueant: quid int̃ sit int̃

Expanded text:
lentissimam auctoritatem religionis accepit. lentissimam auctoritatem religionis accepit. simul autem agendum est et de poenis peccatorum et de praemiis recte factorum. Iam uero cum aliqua non peccandi consuetudo quod onerosum putabatur facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis et commendari pulchritudo uirtutis, ut caritatis libertas prae seruitute timoris emineat. tunc iam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis sacramentis, quae necesse est plurimum moueant,
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. Initiũ sapientiȩ timor dñi. Nemo
ẽ. quippe qͥñ mag̃ dolorẽ fugiat. quã ap¬
petat uoluptatẽ: Quando quidẽ uide¬
niꝰ etiã inmanissimas bestias amaxims
uoluptatibꝰ absterreri doloꝵ metu. Qđ cũ
in earũ osuetudinẽ uerterit: donite & mã¬
suete uocant᷑. Quappt̃ qm̃ in est homi ni
ratio quȩ cũ seruit cupiditati. ꝑu̾sione
miserabili ut homines ñ timeant᷑. sug¬
gerit late posse omissa: & ad tegenda
occulta peccata astutissimas fallatias
oparat: eo fit ut hoĩes qͦs ñ dũ deles¬
tat pulchritudountutis. insi penisapec
nib dõ celari ñ posse consentiant. diffi¬
ciliꝰ doment̃ quã fert. Ut aut̃ timeat᷑ ag̃di
uina ꝓuidentia regi uniusa ꝑsuadendũe
ertudinẽ sentire iuitutis iquã exeplis uł
ncentibꝰ si qͣ occurrunt: uł de hystoria. & ea
mnꝯxime quȩ ipsadiuina ꝓuidentia ꝓcu¬
rante: siue inuet̾i siue in nouo destam̃to excel¬

Expanded text:
tum est: initium sapientiae timor domini. nemo tum est: initium sapientiae timor domini. nemo est quippe, qui non magis dolorem fugiat quam appetat uoluptatem, quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis uoluptatibus absterreri dolorum metu; quod cum in earum consuetudinem uerterit, domitae et mansuetae uocantur. quapropter quoniam inest homini ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione miserabili, ut homines non timeantur, suggerit latere posse commissa et ad tegenda occulta peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis a peccnibus, deo celari non posse consentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autem timeatur deus, diuina prouidentia regi uniuersa persuadendum est, quam exemplis uel recentibus, si qua occurrunt, uel etiam de historia, et ea maxime quae ipsa diuina prouidentia procurante siue in uetere siue in nouo testamento excel
Abbreviated transcription (Latin):
gatissima & consũmata Si nichil aliuo
amat: hanc & dilectionẽ dici placet:S
cũ ds̃ mag̃ diligit᷑ quã animꝰ ut malit̃
hõ eiꝰ eẽ. ꝗͣ sius: tunc uere aĩo sumeq con¬
sulit᷑. consequent̃ & corꝑi nob id leuran.¬
tib aliqͦ appetitu satagente.s tantũ ꝓmp¬
ta & oblata sumentib. Caritatis aut ue¬
uenũ ẽ: spes adipiscendoꝵ aut retinendoꝵ
tẽꝑaliũ. N utrimentũ eiꝰ ẽ: inininutio cu¬
piditatis. ꝑ fectio. nulla cupiditas. Sig¬
nũ ꝓuectꝰ eiꝰ ẽ: iuminutio tinoris. Sig
nũ ꝑfectionis eiꝰ:. nullus timor. Quia &
radix ẽ. om̃iu maloꝵ cupiditas: & consũ¬
mata dilectio foras mittit timorẽ. Quisqͥs
gͥ eã nutrire uult: instet minuendis cu¬
piditatib. Est aut cupiditas. amor ad¬
ipiscendi aut obtinendi tẽꝑalia. huius
minuende initiũ ẽ: dñi tiinere. qͥ solus
timeri sine amore ñ potest. Inid ad sapien.¬
tiã enĩ tendit᷑. & nichil ueriꝰ eo qđ dic¬

Expanded text:
gatissima et consummata, si nihil aliud amatur; hanc et dilectionem dici placet. sed cum deus magis diligitur quam animus, ut malit homo eius esse quam suus, tunc uere animo summeque consulitur, consequenter et corpori, nobis id non curantibus aliquo appetitu satagente, sed tantum promta et oblata sumentibus. caritatis autem uenenum est spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium. nutrimentum eius imminutio cupiditatis, perfectio nulla cupiditas. signum prouectus eius est imminutio timoris; si-, gnum perfectionis eius nullus timor, quia et radix est omnium malorum cupiditas, et consummata dilectio foris mittit timorem. quisquis igitur eam nutrire uult, instet minuendis cupiditatibus. est autem cupiditas amor adipiscendi aut optinendi temporalia. huius minuendae initium est deum timere, qui solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur et nihil uerius eo quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
.Que admodum it incinerẽ qđ fit cinis it in
uetistatẽ qđ fit uetꝰ uit in testam qđ ex luto
fit cesta & alia sexcenta sic loquim᷑. Quomͦ
mꝰ ut credamꝰ. S ñ ido de hac re inanis ÷ fi¬
des nr̃a: si quead modũ futura sit ꝑfecte cõ¬

Expanded text:
quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. Quo mmus, ut credamus; sed non ideo de hac re inanis est fides nostra, si, quem ad modum futura sit, perfecte con
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑcissime dic̃ inictu ocłi futurã resurrectionẽ:
& in m̃bra sine fine uicta tanta facilitate. tãq
inaestimabili uelocitate rediturũ antiquissi¬
moꝵ cadauerũ puluerẽ: Nec ab illa sententia
qua homini dictũ ẽ. t̾ra es & uit̾ram ibis. futos
illos scõs arbitrem inmunes si eoꝵ morientiũ
in trã ñ recedent corꝑa. S sic̃ in ipso raptu mori¬
ent᷑ita ⁊ resurgent dum ferunt᷑ in aera. Int̾rã
quippe ibis tor in hocibis amissa uita. qđ
eras anteꝗͣ sumeresiuta. Ioest. Hoc erisexa¬
nimatꝰ: qdđ eras antenͣ esses animatꝰ. letre qͥppe
insufflauit ds̃ in faciẽ flatũ uite: c̃ factꝰ: ho
in ammã uiuã : tanꝗͣ diceret᷑. Terra es anima¬
ta qđ ĩ eras: terraeris ex animis. sic̃ eras. Qd̾
sunt ⁊ anteꝗͣ putrescant omĩa corꝑa mortu¬
oꝵ: qđ er̃ ⁊ illa si moriant᷑. ubicq moriantur.
c̃ uita carebt̃. qͣm ꝯtinuo receptura st̃. Sic gͦ i¬
bunt in t̾ram. qr ex uiuis hominib derra eit:

Expanded text:
issime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est: Terra es et in terram ibis, futuros illos sanetos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum ferentur in aera. In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
popło: multa calia ñ tantũ audienda. ue¬
rũ etĩã obseruanda p̃cepta st̃. Tẽpꝰ eñi erat. qͦ
n tantũ dictis. s etiã factis ꝓpħari oporteret.
ea que posteriore tẽpore fuerant reuelanda:
gentium onera obseruationũ ñ st̃ imposita:
ꝓpbetiȩ tam̃ auccoritas om̃data ẽ. Luii.
De azuna scenop hegia. uł ceteris & de ꝓhi

Expanded text:
uerum etiam obseruanda praecepta sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis sed etiam factis prophetari oporteret ea quae posteriore tempore fuerant reuelanda. gentium onera obseruationum non sunt imposita, prophetiae tamen auctoritas commendata. XLII. DE AZVMIS, SCENOPEGIA VEL CETER
Abbreviated transcription (Latin):
um homine in dõ frueris: dõ potiꝰ
quã homine frueris. Illo enĩ frue¬
ris quõ efficͥeris beatꝰ. & ad eñ te ꝑuenisse
letab̾is. in quo spem ponis ut uenias. Inde
ad philemonẽ P aulus ita. frater in quit
ego te fruar in dño. Qđ si ñ addidisset
indiio. & te fruar tantũ dixifset : in eo cõ¬
sticuisset spem beatitudinis sue. Quãꝗͣ

Expanded text:
um homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris; illo enim frueris quo efficeris beatus, et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino; quod si non addidisset, in Domino, et te fruar tantum dixisset, in eo constituisset spem beatitudinis suae. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
illo sequit cũ dicai eẽt die ac nocte gra¬
uata ẽ suꝑ me mianꝰtua. id ÷ ut ñ cognos¬
cerent. Si eñi cognouissent. ñ quã dum
gle crucifixissent. Sequit᷑ ⁊ iungit. Con¬
uersus sum ineruinna inea. dũ configit᷑
spina: id ÷ cũ eẽm corde cõpunctꝰ. Deide
addidit. Peccatũ meũ cognoui: & facinꝰ
meũ ñ oꝑui. P ostea quã uidunt qͣnto sce¬
lere xp̃m crucifixer: ⁊ qr receper ꝯ siliũ¬

Expanded text:
rauata est super me manus tua — id est ut non cognoscerem; si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent — sequitur et iungit: conuersus sum in aerumnam, dum configeretur spina, id est cum essem corde compunctus. deinde addidit: peccatum meum cognoui et facinus meum non operui: posteaquam uiderunt, quanto scelere Christum crucifixer
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ acctpent peccatoꝵ: dixi inquit
ꝓuuntiabo adu̾sꝰ me delictũ meũ dño. &
tu remifisti impietatẽ cordis mei. Hanc
aũt ꝓphetiã potiꝰ fuisse quã locutꝰ ÷ dnĩs
ad moysen satis res ipsa indicat: quando¬
quidẽ de petra. ł cauerna eiꝰ. ⁊ de manꝰ eiꝰ
pꝰea uisibili oꝑe subsecutũ legit᷑. Moxeni
adiungit int̃posito articulo. scͥptura. Et
dix dñs ad moysen: cũ ipse dñs utiq etiã
illa que supͣ st̃ loqueret᷑. Atq in de con¬
texit: ꝙ̃ deuceps dñs dicat. Excide tibi
duas tabulas lapideas sic pͥmas ̃e cet̾a.¬
utiq p̾sciente facturꝰ. ñ ab homine dicant᷑
ẽẽ: posteriores uͦ intab̾naculo dei tam dru
mansure ab homine abscise sint uel
conscriptȩ. Ex eodẽ libro questionum

Expanded text:
 acciperent, dixi, inquit, pronuntiabo aduersus me delictum meum domino, et tu remisisti inpietatem cordis mei. Hanc autem prophetiam potius fuisse quam locutus est dominus ad Moysen satis res ipsa indicat, quandoquidem de petra uel cauerna eius et de manus eius ihil postea uisibili opere subsecutum legitur. mox enim adiungit interposito articulo scriptura: et dixit dominus ad Moysen, cum ipse dominus utique etiam illa, quae supra sunt, loqueretur. atque inde contexit quid deinceps dominus dicat: excide tibi duas tabulas lapideas sicut et primas et cetutique praesciente fracturus, non ab homine dicantur esse, posteriores vero in tabernaculo Dei tandiu mansurae ab homine abscisae sint vel conscriptae? ex eodem libro Quaestionum
Abbreviated transcription (Latin):
÷. sic̃ dictũ fuerat. Legã manii mea suꝑ
te donec transeã. Unde palmꝰ dic. Qm̃
die ac nocte grauataẽ. suꝑ me manus
tua : Diem appellans. qͣndo xp̃c oiuina
miracła faciebat: noctẽ. qͣndo sic homo
inoriebat᷑. Quando & illi titubauerunt
tunc uideb post̾iora mea. Cum transiero
de hoc mundo ad patrẽ: posteriꝰ in me
credituri st̃. quoꝵ typum geris. Tunc
eñi ꝯpuncti corde dixer̃. Quid faciemꝰ:
Et iussi st̃ ab apłis agere penitentiam:
& baptizari in nomine ihu xp̃rut di

Expanded text:
tum fuerat, Tegam manu mea super te, donec transeam. Unde Psalmus dicit, Quoniam die ac nocte gravata est super me manus tua: diem appellans, quando Christus divina miracula faciebat; noctem, quando sicut homo moriebatur, quando et illi titubaverunt tunc videbis posteriora mea, Cum transiero de hoc mundo ad Patrem, posterius in me credituri sunt quorum typum geris. Tunc enim compuncti corde dixerunt: Quid faciemus? Et jussi sunt ab Apostolis agere poenitentiam, et baptizari in nomine Jesu Chri
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dix: qđ ordine tẽporis priꝰ:. Qui
ordo ita se ht̃. Legã manu mea suꝑ te do¬
nec transeã: & tc̃ udeb postiora mea.
Nam facies mea ñ uidebit᷑ tͥ. Et stabis
suꝑ petrã statim ut transiet gła mea:
& ponã te incauerna petre. Hoc enĩ fac
tũ ẽ meis quos tunc sigeabat ꝑsona
statim ut transiit eiꝰ gła. Nam postea ꝗͣ
resurrex amortuis. & ascend in cęlũ misso
desuꝑ sp̃u scõ. cũ lingius omiũ gentiũ
apli loquerent᷑: cõpuncti st̃ corde mul¬
ti ex eis qui crucifixerunt xp̃i iħm.
Quẽ ut ñ cognouissent. & dm̃ głe cru

Expanded text:
quippe dixit quod ordine temporis prius est. qui quippe dixit quod ordine temporis prius est. qui ordo ita se habet: tegam manu mea super te, donec transeam, et tunc uidebis posteriora mea; nam facies mea non uidebitur tibi; et stabis super petram, statim ut transiet gloria mea, et ponam te in cauerna petrae. hotum est in eis quos tunc significabat persona statim ut transiit ejus gloria. Nam posteaquam resurrexit a mortuis, et ascendit in coelum, misso desuper Spiritu sancto, cum linguis omnium gentium Apostoli loquerentur, compuncti sunt corde multi ex eis qui crucifixerant Christum: quem ut non cognovissent, et Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i to ÷ pꝰ passionẽ ⁊ resurrectionẽ xp̃i.
stecit popłs fideł suꝑ petrã. & ponã te
inquit in cauerna petre: muium̃tũ fir¬
missimũ sig̾cat. Alii auẽ inꝙ̃tati st̃ in
specula petre: s gretꝰ habet õpẽ. Hoc
aut foram̃ uł cau̾nã: rectiꝰ int̃p̃tam᷑. Et
tegã manu mea suꝑ te uonec transean:
& auferã manũ meã. & tunc uideb pos¬
teriora mea: facies aut mea ñ uidebit᷑
tibi. Cũ iã dixisset stabis suꝑ petram
statim ut transiet gła mea ubi intelligi¬
tur post transitũ suũ ꝓminsse iuꝑ petrã
stabilitatẽ. Quomͦ accipiendũ ẽ qđ ait
ponã te in cauerna petre. & tegã manu¬
mea suꝑ te donec transeã. & auferã manũ
& tunc uideb̾ postiora mea. Quasi iam
illo in petra ostituto. tegat manu sua
suꝑ eum: & deinde transeat cũ ẽẽ in pe¬
tra ñ possit. nisi pꝰ eiꝰ transitũ: S recapi¬
tulatio intelligenda ẽ rei pret̾misse: qͣli
solet uti scͥptura in multis locis. Postea

Expanded text:
post passionem et resurrectionem Christi, stetit populus fidelis super petram. et ponam te, inquit, in cauerna petrae: munimen firmissimum significat. alii autem interpretati sunt: in specula petrae. sed graecus habet dnyv; hoc autem foramen uel cauernam rectius interpretamur. Et tegam manu mea super te, doet auferam manum, et tunc videbis posteriora mea; facies autem mea non videbitur tibi. Cum jam dixisset, Stabis super petram, statim ut transiet gloria mea, ubi intelligitur post transitum suum promisisse super petram stabilitatem; quomodo accipiendum est quod ait, Ponam te in caverna petrmea super te, donec transeam; et auferam manum, et tunc uidebis posteriora mea? quasi iam illo in petra constituto tegat manu sua super eum et deinde transeat, cum esse in petra non possit nisi post eius transitum. sed recapitulatio intellegenda est rei praetermissae, quali solet uti scriptura in multis locis; postea
Abbreviated transcription (Latin):
tiuerat moyses dicens ostende mͥ temec
ipsum manifeste. ut uideã te. Non pote¬
ris inquit uidẽ faciẽ meã. ñ enĩ uidet
homo faciẽ meã ⁊i uiuet: Ostendens huic
ut uiuat᷑ huic uite moriendĩe. Item int̾¬
posito articulodicente sqͥptura & ait dñs.
sequit᷑.⁊ loquit᷑. Ecce locꝰ penes me. Quis
me: tanꝗͣ tẽplũ suũ om̃dans. & stab̾ inqͥt
suꝑͣ petrã: qr suꝑ hanc petrã aic dñs edifi

Expanded text:
tiuerat Moyses dicens: ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te, non poteris, inquit, uidere faciem meam. non enim uidebit homo faciem meam et uiuet, ostendens huic ut uiuatur, huic uitae moriendum est. Item interposito articulo dicente scriptura: et ait dominus, sequitur et loquitur: ecce locus penes me. quis me, tamquam templum suum commendans, et stabis, inquit, super petram — quia super hanc petram, ait domi
Abbreviated transcription (Latin):
cui miscdia p̃sticero: ibi plane exp̃ssiꝰ ostẽ¬
dit uocationẽ qua nos uocauit in suum
scdia sua. Qm̃ eñ segentes introduc̃¬
turũ pollicebat᷑. dicens uocabo nomine
diñ in conspectu tuo: onĩdauit hoc se
miscdit facere. sic̃ apło dicit. Dico enim
xꝑm nimistrũ fuisse circũcisionis ꝓpt̃
ueritatẽ õi ad ꝯfirmandas ꝓmissiones pa¬
trũ: gentes aut suꝑ miscdia glorificare dm̃.
ero & miscdia p̃stabo cui miscdiã p̃stitero.
Quib u̾bis ꝓhibuit hominẽ uelut de ꝓ
talib ł talib s cui misericors fuero: ut
neminẽ p̃cedentib bonis oꝑib suis ani-¬
scłiam tante uocationis meruisse demon.¬

Expanded text:
cui misericordiam praestitero, ibi plane expressius ostendit uocationem, qua nos uocauit in suum dia sua. quoniam enim se gentes introducturum pollicebatur dicens: uocabo nomine domini in conspectu tuo, commendauit hoc se misericorditer facere; sicut apostolus dicit: dico enim Christum ministrum fuisse circumcisionis propter ueritatem dei ad confirmandas promissiones patrum, gentesordiam praestabo cui misericordiam praestitero. Quibus verbis prohibuit hominem velut de prtalibus vel talibus, sed, cui misericors fuero; ut neminem praecedentibus bonis operibus suis misericordiam tantae vocationis meruisse demon
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽt sig̾care: ñ potuit latinꝰ diu̾sis u̾b
dicere. & diu̾sis modis eãdem miscdiã repe¬
reor aut miserebor cui misertꝰ ero: ñ satis
ꝯmode dici uidẽt᷑. & tañ fortiꝰ ille ipse ibi
sic̃ fiat. fiat sic̃ repetitio somini pharao¬
nis: pluraq similia:. aut in utrisq popłis.¬
Sic eñĩ aliqͥndo ñ credidistis d̾o. nc̃ aut̃
miscđiam osecuti estis illoꝵ incredulita¬
te: sic & ipsi nõ crediđunt in ur̃a mise¬
ricordia ut ⁊ ipsi miscdiã oseqͣnt᷑. Conclu¬
sit eni ds̃ om̃s inincredulitatẽ: ut omĩum
misereat᷑. Deinde pꝰ hanc sue miscđie om̃

Expanded text:
uidetur significare — non potuit latinus diuersis uerbis dicere et diuersis modis eandem misericordiam repereor", aut "miserebor cui misertus ero", non satis commode dici uideretur. et tamen fortius ille ipse ibi  amen" sicut: "fiat. fiat" sicut repetitio somnii Pharaonis pluraque similia — ant in utrisque populSicut enim vos aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate, sic et ipsi nunc non crediderunt in vestra misericordia, ut ipsi misericordiam consequantur . Conclusit enim Deus omnes in incredulitate, ut omnium misereatur. Deinde post hanc s
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ gentib Uocabo aut̃ dix̃ ñ uocabor:
actiuiũ t̾bĩ ꝓ passiuo ponens. geuere lo¬
cutionis inusitato. In quo imirũ magnꝰ
sensꝰ latet. Sic em fortasse significare uolu¬
it se ipfuni hoc facere: tõ gr̾a sua fieri: ut

Expanded text:
omnibus gentibus. uocabo autem dixit, non" uocabor", actiuum uerbum pro passiuo ponens genere locutionis inusitato: in quo nimirum magnus sensus latet. sic enim fortasse significare uoluit se ipsum hoc facere, id est gra