comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bibere. S in his dictis: nͣ mͥ multum
Quid eͣ enĩ qd̾ magnoꝑe p̃cipit dñs
moysi pꝰpłm cong̾gare. ut det eis agͣ
te ppłs bibendi grã conueniret ad pu
riendam putei aquã: unde uilitas litte¬
rȩ ad p̾ciositatẽ nos spũalis remittit in¬
telligentiȩ: ⁊ idõ c̃ueniens puto etiã de
aliis seripture locis puteoꝵ cͣgregare mys¬
teria. ut ex cõparatione plurimoꝵ. si qud
p̾sens sermo obscuritatis cͣtinet elucescat

Expanded text:
lum Quid est enim quod magnopere praecepit Deus Moysi populum congregare, ut det eis aquasponte populus bibendi gratia conveniret ad putt populum ad hauriendam putei aquam? Unde vilitas litterae ad pretiositatem nos spiritalis remittit intelligentiae. Et ideo conveniens puto, etiam de aliis Scripturae locis puteorum congregare mysteria, ut ex comparatione plurimorum, si quid praesens sermo obscuritatis continet eluceat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ statim ut ad orationẽ surgimꝰ osten¬
dit. id ẽ si collectis ⁊ cong̾gatis intͣ sen¬
sib oret dm̃. si ñ euaget᷑ m̃te: ⁊ cogitati¬
onib euolet. ita ut corpore quidẽ in ora¬
tione curuet᷑. sensib aut̃ ꝑ diu̾sa discur¬
rat. Si quis inquã intentã ⁊ directã sen¬
serit obsecrationẽ suã. ⁊ ipsis dĩ conspec¬
tib atq in effabili illi lumini se intelle.¬
xit astantẽ ibiq orationes. ⁊ obseerati¬
ones postulationesq ⁊ grãrũ actiones su¬
as ꝓfuderit. nulliꝰ extrinsecus phanta¬
hic se nouerit ꝑ angłm qͥ assistit altari
optulisse immolationis suȩ pͥmitias poͣ¬

Expanded text:
tum statim ut ad orationem surgemus, ostentum statim ut ad orationem surgemus, ostenderit, id est, si collectis et congregatis intra se sensibus, oret Deum, si non evagetur mente et cogitationibus evolet, ita ut corpore quidem in oratione curvetur, sensibus autem per diversa discurrat. Si quis, inquam, in tantam et directam obsecrationem suam, et ipsis conspectibus atque ineffabili illi lumini se intellexerit assistentem, ibique orationes et obsecrationes postulationesque et gratiarum actiones suas profuderit, nulla extrinsecus phantae noverit per angelum, qui assistit altari, obtulisse immolationis suae primitias pon
Abbreviated transcription (Latin):
fici. Floc in expositione allegorica ita ar¬
bitror posse constare. Si quis uł egen¬
tib distribuat. uł faciat aliquid bo¬
ni oꝑis ꝓ mandato. munꝰ optulit dõ. S
cibos u̾bi grã uł pecuniã largiat᷑. s &e
affectũ miserandi habeat ⁊ cõpatiendi.
Noc enĩ ẽ qd requirit ab homine. ds̃.
ut mens ipsa piis ⁊ misericordib reple¬
at᷑ & formet᷑ affectib : ab om̃ĩb imo¬
lationib eoꝵ immolatio spũalis e alla
quã legimꝰ. Immola dõ sacrificiũ lau¬
dis. ⁊ redde altissimo uota tua. Lauda¬
re gͥ dm̃. ⁊ uota orationis offerre: um¬
molare ẽ do. S huimodi immolationis pͥ¬
mitie ita ꝑ pontificẽ offerunt᷑. si ñ solum
⁊ apłs monet. orabo sp̃ũ orabo ⁊ m̃te: psal¬
mũ dicã spũ. psalmũ dicã ⁊ m̃te: Assistunt
enĩ nc̃ angłi dĩ cultores ⁊ agricolȩ cordis
di mens sollicite intenta. q̃ u̾bũ dĩ tãquã
sem̃ diuinũ tota auiditate susceꝑit. si fruc¬

Expanded text:
rel. Hoc in expositione allegorica ita arbitror posse constare, si quis vel egentibus distribuat, vel faciat aliquid boni operis, pro mandato munus obtulit Deo. Sed ibos verbi gratia, vel pecuniam largiatur, sed et affectum miserendi habeat et compatiendi. Hoc enim est quod requirit ab homine Deus, ut mens ipsa piis et misericordibus repleatur et formetur affectibus, et ab omnibus immolationibus eorum. Immolatio spiritalis est illa quam legimus: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Laudare enim Deum et vota orationis offerre, immolare est Deo. Sed hujusmodi immolationis primitiae, ita per pontificem offerentur, si non solum s monet: Orabo spiritu, orabo et mente . Psalmum dicam spiritu, psalmum dicam et mente. Assistunt enim et nunc angeli Dei, cultores et agricolae cordis di mens tam sollicita, quae verbum Dei tanquam semen divinum tota aviditate susceperit, si fruc
Abbreviated transcription (Latin):
gis misticarũ c̃sequentiã. ꝗͣ. uocabuloꝵ appel¬
lationẽ uident᷑ ostendẽ. ꝓfecꝰti inqͥt enim
a puteo: ueniunt in manthanaim. Int̾pͣ¬
tat᷑ aut̃ manthanaimn. munera ipsoꝵ. Ui
beat mun̾a qͣ offerat dõ. Eͥ d aut̃ ẽ qd hõ
offerat dõ : ħ ipsũ qd̾ in lege scriptũ ei mu¬
nera mea data mea. Ex his gͦ q̃ ds̃ dedit. of¬
fert̃ nicħominꝰ hoĩes dõ. Ed dedit ds̃ hoĩ.
agnitionẽ sui. Qͥd hõ offert dõ: fidẽ suã¬

Expanded text:
sticarum consequentiam quam vocabulorum appellationem videntur ostendere. Profecti enim, inquit, a puteo, veniunt in Mathana. Interpretatur autem Mathana munera ipsorum. Vbeat munera quae offerat Deo. Quid autem est, quod homo offerat Deo? Hoc ipsum quod in lege scriptum est: Munera mea data mea. Et his ergo quae dedit Deus, offerunt nihilominus homines Deo. Quid dedit Deus homini? Agnitionem sui. Q
Abbreviated transcription (Latin):
multos. Et ñ unũ uas aquȩ: s uasa mul¬
ta. Non enĩ dixit bibe aquas de tuo u¬
se. s de tuis uasis. Et ñ dix̃ de putei
tui fonte : s de puteoꝵ tuoꝵ fonte. Le
łlabuit abraham. habuit isaac: puto ha¬
buisse ⁊ iacob. Ab istis puteis sumpto in¬
itio ꝑcurre omnẽ seripturã. puteos re
bat requiescens post itineris laborẽ: tẽ
cũ ueniente muliere samaritana. ⁊ uo¬
lente haurire. aquã de puteo. q̃ e̾e̾t in
scripturis putei uł puteoꝵ uirtꝰ expo¬
nit᷑. ⁊ cõparatio fit aquarũ. uͥ ⁊ cdui¬
ni misterii pandunt᷑ archana. Dr̃ eni¬
ille trenꝰ ẽtinebat sitiat rursus: qͥ aũ

Expanded text:
multos, et non unum vas, sed vasa multa. Non enim dixit: Bibe aquas de tuo vase, sed de tuis vasis; et non dixit, de putei tui fonte, sed de puteorum tuorum fonte. Leg Habuit Abraham, habuit Isaac puteos, habuit autem et Jacob. Et ab istis puteis sumpto initio, percurre omnem Scripturam puteos reqbat requiescens post itineris laborem; tunc cum veniente muliere Samaritana, et volente haurire aquam de puteo, quae esset in Scripturis putei vel puteorum virtus exponitur, et comparatio fit aquarum, ubi et divina mysterii panduntur arcana . Dicitur eniille terrenus, sitiet rursus. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cfici. Ex quib gͦ fructib spũales pͥmi¬
tias offerimꝰ: audi quos fructus enu¬
meret apłs. frucꝰtus inquit spc̃: cari¬
tas gauduĩ pax pacientia: ⁊ cetã. Quas
gͥ p̾mitias ex caritatis frucꝰtu qͥ pͥmus

Expanded text:
tifici. Ex quibus ergo fructibus spiritales primitias offeremus? Audi quos fructus enumeret Apostolus: « Fructus, inquit, spiritus, charitas, gaudium, pax, patientia, » etc. . Quas igitur primitias ex charitatis f
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. Possumꝰ gͦ dicere. qr forte in futuro
eũ om̃s fructus cong̾gabunt᷑ ad areã. extͣ
quidã portio pontificis. s illiꝰ ueri ponti¬
ficis. Ert̃ ⁊ alii portio leuitarũ. sic̃ iã supͣ
tib sequestrata. Puto aut̃ qd̾ ert̃ quidã
portio etiã hoi̾m. eoꝵ dũtaxat qͥ in hac
designari a dño: uͥ ait ad eũ cui credide¬
rat. u. minas. ⁊ fecerat ex his .xͨ. Esto ait¬
potestatẽ habens suꝑ .x. eiuitates. Cui uͦ¬

Expanded text:
. Possumus ergo dicere quia forte in futuro cum omnes fructus congregabuntur ad aream, erunt quidam portio pontificis Christi, erunt et alii portio Levitarum, sicut jam supra tibus sequestrata. Puto autem quod erunt quidam portio hominum eorum duntaxat, qui in hac iis designari a Domino, ubi ait ad eum cui crediderat quinque minas, et fecerat ex eis decem: Esto potestatem habens su
Abbreviated transcription (Latin):
mul omĩa. unꝰ ẽ puteus. Quẽ ñ posst᷑ fode
re uł excudere. nͥ iuiueniant᷑ reges ⁊ pͥn¬
cipes. liere enĩ reges ⁊ pͥncipes habendi
st̃. qͥ posst̃ auferre t̾rã de puteo hoc: &
mouere suꝑficiẽ litterȩ: ⁊ de int̾iore
peccati regnũ de corpore suo depulerint:
⁊ iustitiȩ regnũ parauerint in mͣbris suis.

Expanded text:
puteus; quem non possunt fodere neque excidere, nisi inveniantur reges et principes. Vere enim reges et vere principes habendi sunt, qui possunt auferre terram de puteo hoc, et amovere super faciem litterae, et de interiore peccati regnum de corpore suo expulerint, et justitiae regnum paraverint in membris suis.
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe. tam̃ utilit᷑ ⁊ necessario etiã al¬
legorieũ sensũ. Erit gͦ iã sapientis seri
be. ⁊ docti de regnodi᷑. qͥ seiat de thes¬
auris his ꝓferre noua ⁊ c̃etera. scire qͦ¬
mͦ in uno qͦq loco seripture. aut abi¬
ciat penitꝰ occidentẽ litt̾am. ⁊ spm̃ ui
uificantem reqͥrat. aut confirmet om¬
nimodis ⁊ utileni ac necessariam ꝓbet
littere doctrinã. aut manente historia
oportune ⁊ decent᷑ introducat etiã mis¬
ticũ sensũ. sic̾ ⁊ in hoc sermone quẽ ha¬
bemꝰ in manib arbitror c̃uenire. Decet
enĩ ⁊ utile ẽ etiã sac̾dotib eugłii offer¬
re pͥmitias. Ita enĩ ⁊ dñs disposuit. ut
qͥ eugłm annuntiant de eugłio uiuant:
⁊ qͥ altario deseruiunt. de altario parti

Expanded text:
recipere tamen utiliter ex necessario etiam allegoricum sensum. Erit ergo jam sapientis scribae et edocti de regno Dei, qui sciat de thesauris suis proferre nova et vetera, scire quomodo in unoquoque loco Scripturae, aut abjiciat penitus occidentem litteram et spiritum vivificantem requirat, aut confirmet omnimodis, et utilem aut necessariam probet litterae doctrinam, aut manente historia, opportune et decenter introducat etiam mysticum sensum: sicut et in hoc sermone, quem habemus in manibus arbitror convenire. Decet enim et utile est, etiam sacerdotibus Evangelii offerri primitias. Ita enim et Dominus disposuit, ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant; et qui altari serviunt, de altari
Abbreviated transcription (Latin):
Si enĩ os pͥmitiȩ ad pontificẽ ꝑtinent.
necessario nob̃ ⁊ pontifex requirendusẽ.
ad quẽ ꝑtine debeant etiã ille pͥmitiȩ
qͣs in aliis script᷑e locis inditas inueni¬
legunꝰ scriptũ. qr sit pͥmitiȩ mortuorũ.
Est gͦ ⁊ ipse aliqͣ in parte pͥmitie. Et ite¬

Expanded text:
Si enim omnes primitiae ad pontificem pertinent, necessario nobis et pontifex requirendus est, ad quem pertinere debeant etiam illae primitiae, quas in aliis Scripturae locis inditas invenilegimus scriptum, quia sit primitiae mortuorum . Est
Abbreviated transcription (Latin):
habundat iustitia nr̃ã plusꝗͣ. seribarũ ⁊
phariseoꝵ. si illi de fructib t̾rȩ suȩ gusta
chil hoꝵ faciens fructib trȩ ita abutar
ut sac̾dos nesciat. leuites ignoret. chuinũ
altare ñ sentiat. Illd̾ sane necessario cõ¬
monendũ ẽ: qd̾ lex duplicit᷑ dr̃ Nã gn̾alit᷑
oĩa ista. ħ eͣ mandatũ. iustificatiões p̾cep¬
ta. testimonia. iudicia. lex appellantua
Specialit᷑ autͣ pars aliqua ex his q̃ in le
suꝑius disseruimꝰ. Genalis aut̃ lex sig¬
nificat᷑. u̾bi grã ut cũ de saluatore
plere. ⁊ itum alibi. plenitudo legis ẽ
distinctio. in qͦ utiq oĩa simul qͣ scripta
s in lege. legẽi nominauit. łlec diximꝰ. as¬
serentes mandatũ de pͥmitiis fruguͣ uł
pecoꝵ deb̾e etiã scdm litt̾am stare: Nẽ aũ
uideamꝰ. qͦmͦ ⁊ allegoricũ idẽ spĩtale᷑ re

Expanded text:
abundabit iusticia vestra plus quam scribarum et Phariseorum, si illi de fructibus terre sue gustarechil horum faciens fructibus terre ita abutar, ut sacerdotes nesciant, levites ignorent, divinum altare non senciat. monendum est, quod lex dupliciter dicitur. Nam generaliter omnia ista, hoc est, mandatum, justificationes, praecepta, testimonia, judicia, lex appellantur. Specialiter autem pars aliqua ex his quae in lege superius disseruimus. Generalis autem lex signplere . Et item alibi: Plenitudo legis est dilectio , in quo utique omnia simul, quae scripta sunt in lege, legem nominavit. Haec diximus asserentes mandatum de primitiis frugum vel pecorum debere etiam secundum litteram stare. Nunc autem videamus quomodo et allegoricu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miserit. s magis ħ mandata uident᷑.
tura ista s adimplet᷑ : qr ut dixi non
bonoꝵ. ⁊ idõ ħ nob̾ scdm litt᷑am custodi¬
enda s̃. Itẽ alibi iuste inqͥt sectare qd
iustũ ẽ: quid opꝰ ẽ in his allegoriã que¬
rere cũ ȩdificet etiã littera: Ostendimꝰ
immutare ñ debet. s omĩm᷑ ita ut scrip¬
turȩ de: his c̾tinent obseruanda suit. Nẽ
stare possint. necessario tam̃ in eis etiã
allegoria requirenda sit: ⁊ uide si possu
nire. Scriptũ ẽ in lege. ꝓpt̾ hoc relin¬
quet homo patrẽ & matre. ⁊ adhere¬
bit uxori suȩ. ⁊ ert̃ ambo in carne u¬
na. hec qd̾ allegorica mysteria contine¬
ant. paulus cũ in epła sua ħ ipsũ posu¬
isset exemplũ ꝓnuntiat dic̃s. Misteriũ
hoc magnũ ẽ. ego aut̃ dico in xp̃o ⁊ ĩ
eccłia. Qd aut̃ oporteat ħ etiã scłm

Expanded text:
aemiserit, sed magis haec mandata videntur; tura ista, sed impletur, quia, ut dixi, non bonorum. Et ideo haec nobis secundum litteram custodienda sunt. Item alibi: Juste, inquit, sectare quod justum est . Quid opus est in his allegoriam quaerere, cum aedificet etiam littera? Ostendimus immutari non debent, sed omnimodo ita ut Scripturae de his continent observandae sunt. Nunc autem stare possint, necessario tamen in eis etiam allegoria requirenda sit. Et vide si possumnire. Scriptum est enim in lege: Proptequet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt ambo in carne una . Haec quod allegorica mysteria contineant, Paulus cum in Epistola sua hoc ipsum posuisset exemplum, pronuntiat dicens: Mysterium hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Quod autem oporteat
Abbreviated transcription (Latin):
separet. S ⁊ in aliis apłs uͥ dic̃. qr abra¬
ham duos filios habuit: unũ de ancil¬
la ⁊ unũ de lib̾a: qͥs dubitat ħ scd̾ni
litterã stare debere: Certũ eͫ enĩ qͥa i
isaac de sara: ⁊ ismael de agar. filii a
testamta conu̾tit. Et sarȩ quidẽ sobolẽ
tãquã in lib̃tate gignentis noui testa¬
m̃ti liberos dic: agar aut̃ tãquã in ser¬
uitute generantis t̾renȩ iherłm filios
nominauit. Ostendimꝰ ut opmnor aucto¬
ritatis scripturȩ diuinȩ ex his quȩ in
lege scripta st̃ aliqua pęnitꝰ refugien¬
da eẽ ⁊ cauenda. ne scđm litt᷑am ab ȩu¬

Expanded text:
 Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , quis dubitat haec secundum litteram stare debere? Certum est enim, quia et Isaac de Sara, et Ismael de Agar, filii futestamenta convertit. Et Sarae quidem sobolem, tanquam in libertate gignentis, novi testamenti liberos dicit. Agar autem tanquam in servitute generantis, terrenae Jerusalem filios nominavit. Ostendimus ut opinor auctoritate Scripturae divinae, ex his quae in lege scripta sunt, aliqua penitus refugienda esse et cavenda
Abbreviated transcription (Latin):
ficationes ⁊ pͣcepta. ⁊ testimonia ⁊ uidi¬
cia. qͣ p̃cepit dñs moysi. Cũ gͦ ħ ita se
habere: ⁊ aliis a se inuicẽ differre dis¬
tinctionib legis ipsiꝰ testimoniis appro¬
bent᷑. diligentiꝰ debemꝰ intende. his q̃ re¬
citant᷑ in lege. qr sicubi scribit᷑ u̾bi gr̃a
hoc eẽ mandatũ. ñ cͣtinuo mandatũ lex
accipienda ẽ: uł sicubi scriptũ ẽ istȩ¬
tiones. aut lex aut mandatũ putandȩ
st̃. Similit᷑ aut̃ ⁊ sicubi scriptũ ẽ tes¬
timoniũ aut iudicia. ñ c̃fuse unũ ex
cet̾is. s diu̾sũ ab aliis unũ qđ̾q sentien¬

Expanded text:
epta, et testimonia, et judicia, quae praecepit Dominus Moysi. Cum ergo haec ita se habere, his a se invicem differre distinctionibus legis ipsius testimoniis approbentur, diligentius debemus intendere his quae recitantur ex lege. Quia sicubi scribitur, verbi gratia hoc esse mandatum, non continuo mandatum, lex accipienda est. Vel sicubi scriptum esttiones, ut lex aut mandatum putandae sunt. Similiter autem et sicubi scriptum est, testimonia aut judicia, non confusa in unum ex caeteris, sed diversum ab aliis, unumquodque sentien
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq scripta diuina differentias in¬
didisset. ut aliud de lege dnĩ diceret. a¬
liud de mandato. alud de iustificatioĩb
aliud de iudiciis. Est gͦ ut ex his ostendimꝰ
aliud lex. aliud pͣceptũ. aluid testimoniuĩ
aluid iustificatio. aliud iudiciũ. S ⁊ ĩ ipsa
lege:. euidentior hoꝵ differentia desig

Expanded text:
unicuique Scriptura divina differentias indidisset, ut aliud de lege Domini diceret, aliud de mandato, aliud de justificationibus, aliud de judiciis. Est ergo ut in his ostendimus, aliud lex, aliud praeceptum, aliud testimonium, aliud justificatio, aliud judicium. Sed et in ipsa lege, evidentior horum differentia desig
Abbreviated transcription (Latin):
litt᷑am. s spũalit̾ debent uniu̾sa discer¬
ni. Nos aut̃ utriꝰq assertionis insolenti¬
am temꝑantes. quał regula in huiꝰcemo¬
di legis sermonib obseruanda sit. ex
auetoritate diuinarũ scripturarũ ꝓ¬
ferre tẽptabimꝰ. Scriptũ enĩ in .uiiͦiͦ. xͦ.¬

Expanded text:
litteram, sed spiritaliter debent universa discerni. Nos autem utriusque assertionis insolentiam temperantes, qualis regula in hujuscemodi legis sermonibus observanda sit, ex auctoritate divinarum Scripturarum proferre tentabimus. Scriptum est enim in
Abbreviated transcription (Latin):
eͣ qd exercet᷑ i t̾ris: s i siqͥs peculia
cuiꝰcũq peccoris nutat offerat ex his
dõ oñe qd pͥmũ ẽ id ẽ ad sacdotes de¬
ferat. Dõ enĩ offerri dic̃. qd̾ sac̾dotib
dat᷑. Et hoc ẽ qd̾ docem᷑ ex lege. qr ne¬
mo licite nec legitime utat᷑ fructib
qͦs t̾ra ꝓdux̃. nec animantib quȩ pecu¬
dũ ꝓtulit partꝰ. nͥ ex singulis quib q
dõ pͥmitiȩ id e sac̾dotib offerantuR
enĩ aliqͣnta legis mandata. q̃ etiã nou
testam̃ti discipłi necessaria obseruatioẽ.
custodiunt. Et si uidet᷑ pͥus de his ipsis
q̃ in lege qͥdẽ scripta. s tãquã in euglłi¬
is obseruanda sint sermo moueat᷑: ⁊ cũ
ħ patuerint. iã qͥd in his etiã spũalit̃
sentiri debeat requiremꝰ. Stͣ enĩ qͥ ita
dicant qr si aliquid omĩno obseruãdũ

Expanded text:
est quod exercetur in terris, sed et si quis peculia cujuscunque nutriat, offerat ex his Deo omne quod primum est, id est, ad sacerdotes deferat. Deo enim offerri dicit, quod sacerdotibus datur. Et hoc est quod docemur ex lege: quia nemo licite nec legitime utatur fructibus quos terra producit, nec animantibus quae pecudum protulit partus, nisi ex singulis quibusque Deo primitiae, id est, sacerdotibus offerantur.enim aliquanta legis mandata, quae etiam Novi Testamenti discipuli necessaria observatione custodiunt. Et si videtur, prius de his ipsis, quae in lege quidem scripta, sed tanquam in Evangeliis observanda sint, sermo moveatur. Et cum haec patuerint, tunc jam quid in his etiam spiritaliter sentiri debeat, requiremus. Sunt enim qui ita dicant, quia si aliquid omnino observandum
Abbreviated transcription (Latin):
loco st̃ meis usib relinquuntur. Pu¬
to adhuc ẽẽ aliquid ex hoc fructu
qd̾ t̾cio loco habendũ ẽ. ut diligam
etiã inimicos meos. Nide aut̃ si potes
similit᷑ ⁊ de cet̾is fructib spc̃ similes
inuenire. pͥmitias. Gaudiũ scdo loco¬
fructꝰ spẽ scribit᷑. Si gͦ in dño gaude¬
am. ⁊ spe gaudeã. ⁊ si gaudea. ꝓ no¬
mine dnĩ passus. inuriã: in his oĩb
aliisq hoꝵ similib pͥmitias gaudii
lemeũq contumeliã. gaudens tolerẽ: ẽ mͥ
dii. slam ⁊ si gaudeã de reb scłi. de hono¬
rib de diuitiis: falsa st̃ ista gaudia ex
uanitatib uanitatũ. Si uͦ in mał gau¬
deã. ⁊ exultem de alioꝵ ruinis: ista iam
ñ solũ uana s ⁊ diabolica gaudia. ĩmo
nec gaudia nominanda st̃. Non ẽ enim

Expanded text:
loco sunt meis usibus relinquuntur. Puto adhuc aliquid esse ex fructu quod tertio loco habendum sit, ut diligam etiam inimicos meos. Vide etiam si potes similiter, et de caeteris fructibus spiritus similes invenire primitias. Gaudium sfructus spiritus describitur. Si ergo in Domino gaudeam, et spe gaudeam, et si gaudeam pro nomine Domini, passus injuriam, in his omnibus aliisque horum similibus, Deo primitias gaudii,alemcunque contumeliam gaudens tolerem, est midii. Nam si gaudeam de rebus saeculi, de honoribus, de divitiis, falsa sunt ista gaudia ex vanitatibus vanitatum. Si vero in malis gaudeam, et exsultem de aliorum ruinis, ista jam non solum vana, sed diabolica gaudia, imo nec gaudia nominanda sunt. Non est enim
Abbreviated transcription (Latin):
deseruire. ut de fructib t̾re. qͦs dedit ds̃
solẽ suũ ꝓducendo. ⁊ pliuuas suas nunis¬
trando nͣ offerat pͥmitias saẽdotib lori
dĩ. nec cogitare. nec crede. qr ds̃ dederit
fructꝰ quos cȩpit. qͦs ita recondit q̃si alie¬
nos a dõ. Si enĩ adõ sibi datos eredẽt frue¬
tus. sciret utiq munerando saẽdotes ho¬
norare dñi dedatis. ⁊ munerib suis. Et ad¬
huc ut ampliꝰ ħ obseruanda etiã sełm lit¬
terã ipsiꝰ dnĩ uocib doceant᷑. addemꝰ ⁊ ħ.

Expanded text:
deservire, de fructibus terrae quos dedit Deus, solem suum producendo, et pluvias suas ministrando, non offerat primitias sacerdotibus; non Dei, nec cogitare, nec credere, quia Deus dederit fructus quos cepit, quos ita recondit quasi alienos a Deo. Si enim a Deo sibi datos crederet, sciret utique numerando sacerdotes, honorare Deum de datis et muneribus suis. Et adhuc, ut amplius haec observanda etiam secundum litteram ipsius Domini vocibus doceantur, addemus ad
Abbreviated transcription (Latin):
pli grã unũ ponamꝰ ex multis. ñ est
scriptũ hoc ẽ mandatũ paschȩ. s ħ
ẽ lex pasche. Et qr lex umbra ẽ futu¬
roꝵ bonoꝵ: lex sine dubio paschȩ um¬
bra ẽ futuroꝵ bonoꝵ. Cũ gͦ uenio ad
ue illa corporali debeo intelligere
umbrã ẽẽ futuri boni: ⁊ ħ sentire qd̾
pascha nrm immolatus ẽ. xp̃c. Simi¬
li mͦ inuenies etiã de azimis. ⁊ de
cet̾is festoꝵ dierũ obseruantiis scrip¬
tũ. Qͥa gͦ hȩc omĩa sub legis titulo
scribunt᷑ in lege. necessario qr lex
ꝑ p̃sentem umbrã futura bona designat.
requirere debeo q̃ sint azima futurorũ
ẽ festũ agamꝰ ñ in ferm̃to uet̾i neq in
ceritatis ⁊ ueritatis. S ⁊ de circu̾cisione
circũcisio sub legis titulo censet᷑. lex aũ
umbra ẽ: quero quid cireũcisionis unbra
bonoꝵ c̃tineat futuroꝵ. Ne forte dicat
mͥ in umbra circũcisionis posito paulus.
eisio illa circũcisio ẽ: neq qͥ in manifesto¬

Expanded text:
is, non est scriptum, Hoc est mandatum paschae, sed, Haec est lex paschae . Et quia lex umbra est futurorum bonorum, lex sine dubio paschae umbra est futurorum bonorum. Cum ergo venio ad  ove illa carnali debeo intelligere umbram futuri boni, et hoc sentire, quod pascha nostrum immolatus est Christus. Simili modo invenies etiam de azymis et de caeteris festorum dierum observantiis scriptum. Quia ergo haec omnia sub legis titulo scribuntur in lege necessario, quia lex per praesentem umbram futura bona designat, requirere debeo quae sint azyma futurorum diem festum agamus, non in fermento veteri neque ceritatis et veritatis . Sed et de circumcisione a ergo circumcisio sub legis titulo censetur, lex autem umbra est, quaero quid circumcisionis umbra futurorum contineat bonorum, ne forte dicat mihi in umbra circumcisionis posito Paulus, esto i
Abbreviated transcription (Latin):
munda. Sed munda quidem animalia
facile posumꝰ dicere: quod memoria eru¬
ditio. intellectus. examinatio. et iudieit.
eoꝵ que legimꝰ. aliaq his similia intellegi¬
poslunt. De immundis pͥnunciare diffici

Expanded text:
munda. Sed munda quidem animalia facile possimus dicere, quod memoria, eruditio, intellectus, examinatio, et judicium illorum quae legimus, aliaque his similia intelligunt. De immundis vero pronuntiare diffici
Abbreviated transcription (Latin):
ritu lib̃at. idest in eccła sua: hunc qͥnqua¬
diñe collocauit. Nisi enĩ remissionẽ pecca¬
altitudinis numerus: simile ut trecenti
continet sacram̃tũ. Quod enĩ ibi centeni. ħ
hic deni t̾cio multiplicati faciunt. Ad unũ
autẽ totiꝰ constructionis numerũ sũma re¬

Expanded text:
c quinqualocavit. Nisi enim remissionem peccaaltitudinis numerus simile ut CCC continet sacramentum. Quod autem ibi centeni, hoc hic deni tertio multiplicati faciunt. Ad unum autem totius constructionis numerum summa
Abbreviated transcription (Latin):
em festum in nouaꝵ frugũ consecratione
repperies: et de madianitaꝵ spoliis dño
qͥnquagesima delibat᷑. Cũ trecentis uͦ in¬
uenies et abraham uincent̾e sodomitas.
E gedeon cũ trecentis aqu̾a lingua lãben¬

Expanded text:
et festum in novarum frugum consecratione reperimus, et de Madianitarum spoliis Domino quinquagesima pars debebatur. Cum trecentis viris Abraham vicit Sodomitas, et Gedeon cum trecentis viris lingua aquam lamben
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ex his que describunt᷑ apparet. quatu¬
or angulis ex imo consurgentẽ: eisdẽq
paulatim usq ad sũmũ in angustũ attrac¬
tis. in spaciũ unius cubiti fuisse collectã.
Sic enĩ refert᷑ quod in fundam̃tis eiꝰ tre¬
centi cubiti in longitudine. in latitudi¬
ne uͦ quinquaginta st̃ positi. triginta
aut̃ in altitudine edyficati. s collecta in
cacumen angustũ. ita ut cubitũ sit latitu¬
dinis et longitudinis eiꝰ. Iam uͦ intrinse

Expanded text:
tum ex his quae describuntur apparet, quatuor angulis ex imo consurgentem eisdemque paulatim usque ad summum in augustum attractis in spatium unius cubiti fuisse collectam. Sic enim refertur quod in fundamentis illius trecenti cubiti in longitudine, in latitudine vero quinquaginta sunt positi, triginta autem in altitudine, sed collecta in cacumen angustum, ita ut cubitum sit latitudinis et longitudinis illius. Habitatione
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ moyses qui ut scriptura de eo testat᷑ om̃i
sapientia egẏptioꝵ fuerat eruditꝰ. scđm artẽ
geometricam qua precipue egyptii callent.
cubitoꝵ numerũ in hoc loco posuit. Apud
geometras enĩ scđm eã rationẽ que apud eoᷤ
uirtus appellat᷑ ex solido et quadrato. uel
in sex cubitis unꝰ deputat᷑ si generalit̾: uel¬

Expanded text:
d Moyses, qui ut de eo Scriptura testatur omni sapientia Aegyptiorum fuerat eruditus, secundum autem geometricam, quam praecipue Aegyptii callent, cubitorum numerum in hoc logeometras enim, secundum illam rationem quae apud illos virtus vocatur, ex solido et ex quadrato, vel in sex cubitos unum deputatur. Noe autem pe
Abbreviated transcription (Latin):
it iam conueniens et congrua arche speties
dari: quã ut ẽ sũmo uelut e tecto quodam¬
um ruinas:et una in aquis quadrata sta¬
bilitate consistens. nec impulsu uentoꝵ. nec
impetu fluctuũ. nec inquietudine animaliũ.
que intrinsecus erant. aut inclinari posset

Expanded text:
it tam conveniens et congrua arcae species dari, quam ut summo velut e tecto quodamum ruinas, et ima in aquis quadrata stabilitate consistens nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium, quae intrinsecus erant, aut inclinari posset,
Abbreviated transcription (Latin):
dantib uitiis. conuertere se potest a re¬
b fluxis ac ꝑeuntib et caducis. et audi¬
re uerbũ d̾i ac p̃cepta celestia. hic intͤ
cor suũ archã salutis edyficat. et biblio¬
tecã ut ita dicã intra se diuini consecrat

Expanded text:
dantibus malis convertere se potest a rebus fluxibus et caducis, et audire verbum Dei, et praecepta coelestia, hic intra cor suum arcam salutis aedificat, et bibliothecam intra se divini conferat
Abbreviated transcription (Latin):
tuum suoꝵ refert ad unũ. Seit eñi ep
om̃s quidem currunt. sed unꝰ accipit
palmã: scilicet qui cogitationũ par¬
multiplex. Sed hanc bibliotheca uex
agrestib et impolitis. sed ex quadratiᷤ¬
lati resecatis om̃ib uitiis et excisis. qua¬
dratã continent uitã: et ex om̃i parte
sunt qͥdem dici ligna excelsa. & ligna¬

Expanded text:
cuum suorum refert ad unum. Scit enim quia omnes quidem currunt, sed unus accipit bravium, scilicet qui cogitationum varmultiplex; sed hanc bibliothecam non ex agrestibus et impolitis, sed ex quadratiqui, resecatis universis vitiis et excisis, quadratam continent vitam, ex omnique parte m possunt quidem dici ligna excelsa, n
Abbreviated transcription (Latin):
centenariꝰ totiꝰ creature rationabilis nu¬
merus. qm̃ ñ ex semetipso subsistit s ex tri¬
nitate descendit. et longitudinẽ uite. hoc
ẽ immortalitatis grãm ex patre ꝑ filiũ.
ac sp̃m sc̃m suscepit. iccirco triplicatꝰ poni¬
nocantiã lapsũ. ꝑ agnitionẽ trinitatis res¬
tituat in trecentos. Latitudo qͥnquage¬
uariũ numerũ tenet. Qͥ numerus. remis¬
sioni et indulgentie conseratus ẽ. Scd̾m legẽ
enĩ. quinquagesimo anno remissio erat: id÷¬

Expanded text:
centenarius totius creaturae rationabilis numerus, quando non ex semetipso subsistit, sed ex trinitate, descendit, et longitudinem vitae, hoc est immortalitatis gratiam, ex Patre per Filium et Spiritum sanctum suscepit. Idcirco poniro lapsi sumus, per agnitionem trinitatis restituamur in trecentos. Latitudo quinquagenarium numerum tenet, qui numerus remissioni et indulgentiae consecratus est. Secundum legem enim quinquagesimo anno remissio fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti formȩ fuerint quȩdã e luto fic
nes ᷤ Propt̾ea deniq diuina dispensatio
ꝓcurauit. ut ⁊ cugtas ipsa. ⁊ templum
⁊ oĩa illa parit᷑ subu̾terent᷑. ne qͥ forte
adhuc paruulus ⁊ lacꝰtans in fide si
uideret illa constare. dũ sacͥficioꝵ ri¬
tum. dũ misterioꝵ ordinẽ attonitꝰ stu¬
pet. ipso diu̾sarũ formarũ raꝑetur in¬
tuitu. S ꝓuidens ds̃ infirmitati nr̃e.
⁊ uolens multiplicari eccłiam suã. omĩa
cunctatione ulla illis cessantib hȩc eẽ
uera ꝓ quib in illis tẏpus p̾cesserat cre¬
aliqua etiã ad eos. qui putant ꝓ man
dato legis. sibi queq ieuiniũ uiđ̃oꝵ le

Expanded text:
Postea vero quam venit ille qui erat verum nt. Propterea sane divina dispensatio procuravit ut et civitas ipsa, et templum, et omnia illa pariter subverterentur, ne qui forte adhuc parvulus et lactens in fide, si viderit illa constare, dum sacrificiorum ritum, dum ministeriorum ordinem attonitus stupet, ipso diversarum formarum raperetur intuitu. Sed providens Deus infirmitati nostrae, et volens multiplicari Ecclesiam suam, omnia cunctatione illis cessantibus, haec esse vera, pro quibus in illis typus praecesserit, crebtulit hostiam Deo , cuncta illa velut pro tempore posita cessaverunt. Propte
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsis inueniam iustos. si quos inueniã
penitentes: si qͦs tales quos debeam scire.
Deniq qr nullus qͥ peniteret. nullus qui
conuerteret᷑ alius inuentus ẽ pret̃ loth.
ipse solus agnoscit᷑. ipse solus de incendio

Expanded text:
ipsorum inveniam justos, si quos inveniam poenitentes, si quos tales quos debeam scire. Denique quia nullus qui poeniteret, nullus qui converteretur inventus est praeter Lot, ipse solus cognoscitur, ipse solus de incendio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uenire et lauare pedes. ne qͥd forte pul¬
uer is resideret: quod ad testimoniũ incre¬
dulitatis excusse possit in die iudicui reser¬
uari. Propt̾ea gͦ dicit sapiens abraham:
accipiatur aqua et lauent᷑ pedes ur̃i. Sed

Expanded text:
aevenire et lavare pedes, ne quid forte pulveris resideret, quod ad testimonium incredulitatis excussum posset in die judicii reservari. Propterea ergo dicit sapiens Abraham, Accipiam aquam, et laventur pedes vestri. D
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ut oues occisionis referenda uide¬
ant᷑. siue etiã ad suꝑiores uirtutes qͥb
ꝓcuratio humani gnis data ẽ. qͥ faci¬
le audeat affirmare: Neq enĩ ħ ani¬
malia ꝑ speciẽ. s ꝑ figurã referri.
mutatꝰ sit ⁊ conu̾sus in speciẽ agni. Di¬
gentiã dedit: tat extitit humano gnĩ
quasi agni hostia immaculata ⁊ inno¬
cens qua placari hoĩb diuina credunt᷑.¬

Expanded text:
sumus sicut oves occisionis , referenda videantur, sive etiam ad superiores virtutes, quibus procuratio humani generis data est, quis facile audeat affirmare? Neque enim haec animalia per speciem, sed per figuram referri amutatus sit et conversus in speciem agni. Digentiam dedit, talis exstitit humano generi, quasi agni hostia immaculata et innocens, qua placari hominibus divina credunt
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ in anima. ⁊ tale ferm̃tũ nͥ abieceri
bim̃. S ne contẽpnas. etiã si parũ uide¬
as intra te ferm̃tari maliciã: qr modicũ
ferm̃tũ totã massã corrũpit: ⁊ idꝯ neq
de paruo percato negligas. qmͣ ex uno pec¬
generat᷑ iustitia. ⁊ ex castitate castitas.
ccepto castitatis ferm̃to ootidie castior ef¬
ficit᷑: ita ⁊ qͥ semel intͣ se licet parum
nequitiȩ reposuerit fexm̃tũ. cotidie ne¬
quioe semetipso efficit᷑ ac deterior. Et
intra te residere patiaris. Post hanc
sequit᷑ sexta festiuitas ꝗͣ dr̃ nouoꝵ: id

Expanded text:
 in anima Deus, et tale fermentu in anima Deus, et tale fermentubimur. Sed ne contemnas, etiamsi parvam videris intra te fermentari malitiam, quia « modicum fermentum totam massam corrumpit . » Et ideo neque de parvo peccato negligas, quoniam ex uno pecgeneratur justitia, ex castitate castitas ccepto castitatis fermento, quotidie castior efficitur: ita et qui semel intra se, licet parvum malitiae reposuerit fermentum, quotidie semetipso nequior efficitur ac deterior. Et ntum intra te residere patiaris. Post hanc sequitur sexta festivitas, quae d
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ascendert᷑ : hec oĩa carnes st̃
ũbi dĩ. quib qͥ potest ꝑfecto intel¬
lectu uesci. ⁊ corde purificato. ille
uerȩ festiuitatis paschȩ immolat¬
R sacrificiũ ⁊ diẽ festũ agit eũ doꝰ &
o angłis eiꝰ. Post hanc immo continu¬
atã. huic festuutas sequit᷑ arimoꝵ.
Quã merito celebrabis. si ext̾mines
Neq putandũ ẽ omĩpotente dm̃ legẽ
hominib ꝓ ferm̃to seribere. ⁊ ꝓpterea
iubere extͣminari aĩam de pͦpło. si qua
forte parũ aliquid ferm̃ti huiꝰ. ex fari¬
na comsꝑsũ in domo sua habuisse depͣ¬
isse maiestati qua ferm̃ti huiꝰ causa in
tantũ se dicat offendi. ut animã quã
ipse ad imaginẽ ⁊ similitudine̾ suã fec̃
extͣminari ꝓ hoc iubeat ⁊ eu̾ti. Non mͥ
uidet᷑ hȩc diuinis legib digna intelli
gentia c̾ẽ. S illud magis eͣ qd̾̃ horrescit.¬
⁊ merito horrescit dsͣ: si maliciȩ. si ire
si nequitiȩ spũ infermentet᷑ anima.
intumescit ad flagitia. Hȩc ñ uult esse¬

Expanded text:
hominis ascenderunt , » haec omnia carnes sunt verbi Dei, qui potest perfecto intellectu vesci et corde purificato, ille vere festivitates paschae immolat sacrificium, et diem festum agit cum Deo et cum angelis ejus. Post hanc imo continuata huic festivitas sequitur azymorum, quam merito celebrabis, si exterminesNeque enim putandum est omnipotentem Deum leges hominibus pro fermento scribere, et propterea jubere exterminari animam de populo, si qua forte parum aliquid fermenti hujus ex farina conspersi in domo sua habuisse deprvinae majestati, qua fermenti hujus causa in tantum se dicat offendi, ut animam quam ipse ad imaginem et similitudinem suam fecit, exterminari pro hoc jubeat et everti. Non mihi videtur haec divinis legibus dgentia, sed illud magis est, quod horrescit, merito horrescit Deus, si malitiae, si irae, si nequitiae spiritu infirmetur anima et intumescat ad flagitia; haec non vult esse
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. Sic etiã ꝓ dispentione totiꝰ mundi.
rationẽ purificationis inellige. Indigeñ
enuĩ purificatione: ñ solũ ꝗ̃ in t̾ris ft̃. s
ei qͣ mn celis. Imminet nãq ⁊ celis ꝑditio

Expanded text:
rum. Sic ergo etiam pro dispensatione totius mundi, rum. Sic ergo etiam pro dispensatione totius mundi, rationem purificationis intellige. Indiget enim purificatio non solum quae in terra sunt, sed et quae in coelis. Imminet namque et coelis perditio.
Abbreviated transcription (Latin):
fuert᷑. diu̾soꝵ animaliũ mandant᷑ hostiȩ:
ꝓculdubio q̃ cͣuenirent uarietatib pecca¬
toꝵ. Sic gͦ efficit᷑ alius quidẽ scõꝵ siue an¬
głoꝵ ut diximꝰ siue hoĩm uitulus qͥ in illa
festiuitate int̾ueniat ꝓ p̾płi delictis a¬
ieͣ aũ aries in alia festiuitate: quoꝵ int̾res¬
sione fiat purificatio ꝓpeccatis. Iđ si pu¬
rificari potuerint hoĩes a peccatis ⁊ esse
puriores. minuunt᷑ ⁊ hostie. Si aut̃ ꝓpec¬
catis stͣ hostiȩ ⁊ ꝓ multitudine. peccator
multitudines st̃ sine dubio ⁊ ꝓ exigui¬
tate miniunt᷑. huiꝰ aũ rei in pͣsentib lo¬
cis seripture habemꝰ indicia: id ẽ in ulti¬
ma festiuitate scrnophegie cũ ꝑ ocꝰto dies
hostie iubent᷑ offerri. Et pͥma quidẽ die
quasi adhue in abundantia peccatoꝵ xiii
nutis ut pote peccatis imminuunt᷑ ⁊ hos
b deficiente ꝑ dies multit idine peccatoꝵ.
minuit᷑ c̃sequent᷑ etiã iuimerus hostia¬

Expanded text:
fuerunt, diversorum animalium mandantur hostiae; fuerunt, diversorum animalium mandantur hostiae; procul dubio, quae convenirent varietatibus peccatorum. Sic ergo efficit alius quidem sanctorum sive angelorum, ut diximus, sive hominum vitulus, qui in illa festivitate interveniat pro populi delictis: alius autem aries in alia festivitate, quorum intercessione fiat purificatio pro peccatis. Quod si purificari potuerint homines a peccatis et esse puriores, minuuntur et hostiae. Si enim pro peccatis sunt hostiae et pro multitudine peccatorum multiplicatae sunt, sine dubio tate minuuntur. Hujus autem rei in praesentibus locis Scripturae habemus indicia, id est in ultima festivitate Scenopegiae, cum per octo dies hostiae jubentur offerri. Et prima quidem die quasi adhuc in abundantia peccatorum, qunutis ut pote peccatis, minuuntur et hosbus deficiente per dies multitudine peccatorum, minuuntur consequentes etiam numeri hostia
Abbreviated transcription (Latin):
one diuina uelut aries. aut uitulus. aut
hyrcus oblatꝰ ẽẽ sacͥficiũ. ob purificatio¬
ne pͥpło impetrandã accipi potest. Aut
n t uidet᷑ ut aries aut hyreꝰ. holocaus¬
tũ se optulisse. paulus ꝓ pͦpło isrł eũ di¬
cebat. optabã ⁊ ego ipse ẽẽ anathema a¬
carne: uis aut̃ scire. qͥ se hostiã paulus
offerat uigulandã: audi enĩ ⁊ in aliis
ciliandũ hoĩb dm̃. Donec enĩ st̃ peccata.
necesse ẽ requiri n hostias ꝓ peccatis. Nã
pone ũbi grã ñ fuisse peccatũ. Si ñ fu¬
isset peccatũ. ñ necesse fuerat filiũ dĩ
agnũ fieri: nec opꝰ fuerat eũ in carne
positũ iugulari. s mansisset hoc qd̾ in
principio erat dĩ u̾bũ. Yerũ qm̃ intro¬
uit peccatũ in hc̃ mundũ. peccati au¬
tẽ necessitas ꝓpitiationẽ requirit: &
ꝓpitiatio ñ fit nͥ ꝑ hostiã: necessariũ
fuit ꝓuideri hostias ꝓ peccato. Et qmͣ̃
peceati ipsus diu̾se nꝰ uariȩ qualitates

Expanded text:
one divina velut aries, aut vitulus, aut hircus, oblatus esse sacrificium ob purificationem populo impetrandam, accipi potest. Aut non videtur, ut aries aut hircus, holocaustum se obtulisse Paulum pro populo Israel, cum dicebat: Optabam autem ego ipse anathema carnem ? » Vis autem scire, quod se hostiam etiam Paulus offerat jugulandam? Audi eum et in aliis ciliandum hominibus Deum: donec enim sunt peccata, necesse est requiri et hostias pro peccatis. Nam pone, verbi gratia, non fuisse peccatum. Si non fuisset peccatum, non necesse fuerat Filium Dei agnum fieri, nec opus fuerat eum in carne positum jugulari, sed mansisset hoc, quod in principio erat Deus verbum. Verum quoniam introivit peccatum in hunc mundum, peccati autem necessitas propitiationem requirit, et propitiatio non fit nisi per hostiam: necessarium fuit provideri hostias pro peccato. Et quoniam peccati ipsius diversae et variae qualitates
Abbreviated transcription (Latin):
cat de die in diẽ. iste sibi innouat noua¬
lia. ⁊ ñ seminat suꝑ spinas s suꝑ t̾rã bo¬
nã. q̃ reddat ei fructũ tricesimũ. aut se¬
xagesimũ. aut centesimũ. Iste gͦ ẽ qͥ iN
spũ seminat. ⁊ colligit fructꝰ spũs. Fruc¬
tus aut̃ sp̃c pͥmꝰ omĩũ ẽ gaudiũ. Et me¬
rito diẽ festũ nouoꝵ fructuũ agit. qͥ a
gaudiũ metit. Precipue si simul metat
&e pacẽ & patientiã ⁊ bonitatẽ ⁊ mansu¬
etudinẽ: aliosq hoꝵ similes fructꝰ si col¬
ligat. dignissime nouoꝵ fructuũ festi¬
uitatẽ dñõ aget. Num deinde sequit᷑ fes¬
tiuitas septimor ũ. Sic̃ enĩ int̾ dies septi

Expanded text:
vat de die in diem, iste sibi innovat novalia, et non seminat super spinas, sed super terram bonam, quae reddat ei fructum tricentesimum aut sexagesimum aut centesimum . Iste ergo est, qui in spiritu seminat et colligit fructus spiritus. Fructus autem spiritus primus omnium est gaudium . Et merito diem festum novorum fructuum agit, qui gaudium metit; praecipue qui simul metat et pacem et patientiam, et bonitatem et mansuetudinem, aliosque horum similes fructus colligat, dignissime novorum fructuum festivitatem Domino aget. Tunc deinde sequitur festivitas Septimanorum. Sicut eni
Abbreviated transcription (Latin):
in dieb festis. tẽ uidebit quã mira ⁊
a ignorantib ac suꝑstitiosa ducuntur
S ħ qͥdẽ paulus ⁊ si qui ei similes st̃. ple¬
ni᷑ ab ipsa sapientia ⁊ u̾bo diͣ ꝑfectiq
cognouerint: nos aut᷑ qͣntũ ex ipsis col
umbrã ⁊ imaginẽ indicia qͣdã dedert᷑.
ad edificationẽ cõmunẽ discutere sũ¬
matim de sacrificioꝵ ritu aliqua tẽp¬
tabimꝰ. In pasche festiuitate agnꝰ seri¬
bitur ẽẽ qui purificat pꝰpłm. in aliis
uitulus. in aliis hyrcus. aut aries. ut ca¬
pra uł uitula. sic̃ ex his ꝗͣ recitata sunt
didcistis. Unꝰ gͦ ex his animalib qͥ ad pu¬
rificandũ pꝰpłm sumunt᷑. ẽ agnus. Qui

Expanded text:
in diebus festis: tunc videbit quam mira eta ignorantibus ac superstitiosa ducuntur. Sed haec quidem Paulus, et si qui ei similes sunt, plenius ab ipsa sapientia et verbo Dei perfectiusque cognoverint. Nos autem quantum ex ipsorum umbram et imaginem indicia quaedam dederunt ad aedificationem communem, discutere summatim de sacrificiorum ritu aliqua tentabimus. In paschae festivitate agnus scribitur esse, qui purificat populum, in aliis vitulus, in aliis hircus, aut aries, vel capra, vel vitula, sicut ex his, quae recitata sunt, didicistis. Unus ergo ex his animalibus, quae ad purificandum populum sumuntur, est agnus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
milia reficit popłoꝵ: et quantieo¬
phini reliquiaꝵ suꝑst̃. Dones ire¬
gri st̃ panes. nemo saturat᷑ nemo
reficitur: nec ipsi panes uident᷑ au¬
geri. Considã gͦ nc quomͦ pauesᷤ pa¬
nes frangimꝰ. de scripturis paucos ser¬
mones assumimꝰ: quot milia hominũ sa¬

Expanded text:
millia refecit populorum, et quanti comillia refecit populorum, et quanti cophini reliquiarum supersunt. Donec integri sunt panes, nemo saturatur, nemo reficitur; nec ipsi panes videntur augeri. Considera ergo nunc quomodo paucos panes frangimus in Scripturis divinis. Paucos sermones assumimus, et quot millia hominum sa
Abbreviated transcription (Latin):
sermo dĩ est. Q sermo in lege ordeũ semi¬
nat: et in eugłiis triticũ. Inũ eñeibũ
ꝑfectiorib et sp̃italib. hẽ unꝑͥfectiorib
et animalib parat: qr scriptũ ẽ. hõies
et ium̃ta saluos facies dñe. Ysaae gͦ ser¬
molegis ordeũ seminat: et tam̃ in ipso
ordeo inuenit centesimũ fructũ. Iuue¬
nis eñi et in lege martyres: quoꝵ cen¬
plana et cõmunia loquebat᷑. Nis auc̃e
uidere qr etiã ipse ordei cybos incipien¬
tib exhibet. Scriptũ ẽ in engłiis o
scd̃o pauerit turbas: s illos qͦs primo
paseit. Postea uero cũ iam ꝓfecissent in
uerbo et doctrina: tritice̾os eis exhibet
panes. S post hoc dñs inquit benedix̃
psuae: et magnꝰ factus ẽ ualde. Pariri
erat ysade in lege: s processu tempori
pħis: nam eũ in sola lege ẽ. nondun
magnꝰ ẽ: quippe que et uelamine tec¬
ꝑit lictera legis uelut palea ordei eiꝰ
secerni. et apparuerit qd sp̃ĩtalis est
uigłis paucos panes frangit. et qͦt

Expanded text:
sermo Domini est, qui sermo in lege Dei ordeum seminat, in Evangeliis triticum illum enim cibum perfectioribus et spiritalibus hunc imperfectioribus et animalibus parat: quia scriptum est: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Isaac ergo, sermo legis, ordeum seminat, et tamen in ipso ordeo invenit centesimum fructum. Invenis et in lege martyres, quorum est cenem communia plane loquebatur. Vis autem videre quia etiam ipse ordei cibos incipientibus exhibet? Scriptum est in Evangeliis quia secundo paverit turbas, sed illas quas primum pascit; postea vero cum jam profecissent in verbo et doctrina, triticeos eis exhibet panes. Sed post hoc Dominus, inquit, benedixit Isaac, et magnificatus est valde. Parvus erat Isaac in lege, sed processu temporis etis: nam cum in sola lege est, nondum magnus est, quippe quae et velamine tecperit littera legis velut palea ordei ejus secerni, et apparuerit quod spiritalis est inus in Evangeliis paucos panes frangit, et quot
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ageret᷑ in montib: Sed ꝑtriduũ iter
ꝓtendit᷑. et ꝑ totũ triduũ recursantibus
curis. pat̾na uiscera cruciant᷑: ut omni
hoc spacio tam ꝓlixo intueret᷑ filiũ pater.
cybum cũ eo sũmeret. tot noctib puer
penderet in amplexib patris: inhereret
pectori. cubitaret in gremio. Uide in qͦn¬

Expanded text:
que augeretur incrementum: nam per triduum iter protenditur, et per totum triduum crescentibus curis paterna viscera cruciantur, ut omni hoc spatio tam prolixo intueretur pater filium cibum cum eo sumeret, tot noctibus puer penderet in amplexibus patris, inhaereret pectori, cubitaret in gremio, quaten
Abbreviated transcription (Latin):
uiina dignatio. ñ in initio s in fine mũ¬
di. & ñ ut illos qͥ in adam om̃s mortui
Sine dubioerit q̃dã diuisio ⁊ distribu¬
tio taĩ. quȩ ñ solũ ꝓ eoꝵ meritis qͥ dispẽ¬
uiiii: icandi dicunt contẽplatione pen¬
sanda sit. S quis nrm̃ talis ẽ ut ad hu¬
imodi dist ributionẽ: ⁊ ad illã celestis he¬
reditatis sortẽ uenire mereat᷑: Qͥs ita
ut sit ibi ubi tẽplũ dĩ ẽ. immo ut ⁊ ip¬
se sit dĩ templũ: Qͥs ita beatus ẽ. ut ibi
dies festos agat. uͥ altare diuinũ ꝑpe¬
tuis ignib adolet᷑. Qͥs ita beatus ẽ
qui saerificiũ suũ ⁊ incensũ suauitatis
surͣ iliũ ignẽ ponat de q̃ dicebat

Expanded text:
fine mundi; et non ut illos qui in Adam omnes mortui sine dubio erit quaedam divisio et distributio talis, quae non solum pro meritis quae dispenvivificandi dicuntur, contemplatione pensanda sit. Sed quis nostrum talis est, ut ab hujusmodi distributione ad illam coelestis haereditatis sortem venire mereatur? Quis ita ut sit ibi ubi templum Dei est, imo et ipse sit Dei templum? Quis ita beatus est, ut ibi dies festos agat ubi altare divinum perpetuis ignibus adoletur? Quis ita beatus est qui sacrificium suum et incensum suavitatis supra illum ignem ponat de
Abbreviated transcription (Latin):
uolo aut̾ istos reges cẽ: ut ego sim rex re¬
gũ. uolo ⁊ istos hab̾e dominationẽ: ut
ego sim dñs dominantiũ. Beati qͥ ad hanc
ꝑuenient beatitudinis sũmã: beati qui
benedictus ds̃ nr̃: qui hec ꝓmisit dili¬
gentib se. Hi st̃ ipsi ueri sacris nume¬
ris numerati apud dm̃: inimo ipsi st̃
quoꝵ etiã capilli capitis numeratist᷑.¬

Expanded text:
go sum rex regum; volo et istos habere dominationem, ut et ego sum Dominus dominantium? Beati qui ad hanc pervenient beatitudinem summam. Beati qui benedictus Deus noster qui haec promisit diligentibus se. Hi sunt vere ipsis sacris numeris numerati apud Deum, imo ipsi sunt quorum etiam capilli capitis numerati
Abbreviated transcription (Latin):
ita neglegent᷑ iuixerit ut ꝓfide quidẽ
sua mereat᷑ haberi int̾ filios isrł. pne
gligentia uͦ uite gestoꝵ ꝙ desidia in tri¬
bui gad aut ruben. aut dimidia tribu
manasse debeat reputari: iñ intra ior¬
danẽ s extra eũ sortẽ hereditatis acei¬
re aluis uͦ qui se em̃datione iite. &
conũsatione ꝓpositi talẽ reddiderat.
ut sodm quas solus ds̃ nouit rationes
aut in tribu iuda. aut etiã in tribu
beniamin. qr in ipsa iherłm ⁊ tẽplum
atq altare. dĩ consistit debeat repte¬

Expanded text:
genter vixerit, ut pro fide quidem sua mereatur haberi inter filios Israel, pro negligentia vero vitae gestorum desidia, in tribu Ruben aut Gad, aut dimidia tribu Manasse debeat reputari, et non intra Jordanem, sed extra eum sortem haereditatis accipere. Alius vero qui se emendatione vitae et conversione propositi talem reddiderit, ut secundum quas solus Deus novit rationes, aut in tribu Juda, aut in tribu Benjamin, in qua ipsa Jerusalem et templum Dei atque altare consistit, debeat reputa
Abbreviated transcription (Latin):
nrm̃ hereditatẽ ut diximꝰ capient Mg̾
mrr lor Ibi credodiligent obseruabũ¬
tar etiã ista q̃ hic adumbrant᷑ pͥule¬
gia sacerdotũ quib uicina queꝙ ur¬
bib loca. ⁊ ipsis mgnib iuncta segro¬
gei mandant᷑ a filus isrł Ibr cpedo¬

Expanded text:
nostrum haereditatem, ut diximus, capiant regni coelorum. Ibi, credo, diligenter observabuntur etiam ista, quae hic adumbrantur, privilegia sacerdotum, quibus vicina quaeque urbibus loca et ipsis moenibus juncta, segregari mandantur a filiis Isr
Abbreviated transcription (Latin):
initio mundi. ⁊ ita disꝑsi st̃ filii illĩ adã
sic̃ uł illoꝵ merita. uł ipsiꝰ ade contẽ¬
platio postulabat. quid dicemꝰ futtirũ
ũ nouissun adam qͥ ñ in animã ui¬
uentẽ s in spũ uiuificantẽ fac̾tus est

Expanded text:
initio mundi, et ita dispersi sunt filii illius Adam sicut vel illorum merita vel ipsius Adae contemplatio postulabat: quid dicemus futurum, cum novissimi Adam, qui non in animam viventem, sed in spiritu vivificantem factus est
Abbreviated transcription (Latin):
in alla isł illa eeli parte habrattonẽ
estituat s sic ẽ multa differentea in
cris ubi gr̃a habitare in loeis fecun¬
dis ⁊ copiosis. ac omib boiuis habrui¬
dantio. u ⁊ aeris temꝑies. ac erudi¬
tio hominũ.: ⁊ libalia instituta nͣ dẽ¬
iocis in łe cundis. ⁊ rerũ penuria¬
squalidis. aut ęstu torridis. aut gelu fri
goreq torpentib: uł certe uͥ nullȩ le¬
ges. s imunanis ⁊ fera barbaries. uͥ bella
cis erit aliquid tale ut in illo ꝓrsus in¬
mis habeat᷑ in t̾ris umbra celestium.
refugii. ⁊ erit alia in deserto sic̃ bosoꝵ
in hereditate ruben ciuitas ẽẽ drͣ in de¬

Expanded text:
 vel in illa coeli parte et habitatione constituat. Sed sicut multa est differentia in terris, verbi gratia, habitare in locis fecundis et copiosis ac bonis omnibus abundantibus, ubi et aeris temperies et eruditio hominum ac liberalia instituta non deslocis infecundis et rerum penuriasqualidis, aut aestu torridis, aut frigore geluque torpentibus, vel certe ubi nullae leges, sed immanis et fera barbaries, ubi bellacis erit aliquid tale, et in nullo prorsus inanis habeatur in terris umbra coelestium. refugii, et erit alia in deserto, sicut Bosor in haereditate Ruben. Ruben civitas esse in de