comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Uide humilitatẽ. uide
deuotionẽ. Ancillã se dicit
dni: quȩ mat̃ eligit᷑. Nec re¬
pentino exaltata ꝓmisso ẽ.
Simul ancillã dicendo. nul¬
lam sibi p̃rogatiuã tante grẽ
uindicauit. quȩ faceret quod
iub̃etur. Mitem enĩ humilẽq
paritura. humilitatẽ debuit
ipsa ꝓferre. Ecce ancilla dni
contingat michi scđm uerbũ
tuũ. Habes obseꝗũ: uide  uo¬
tũ. Ecce ancilla dñi: apparatꝰ
officiiẽ. Contingat michi
sc d̃m uerbũ tuũ : conceptus
ẽ uoti. Quamcito gͦ de inpari
conditione credidit maria.
Quid enĩ tã impar. quã sp̃s s̃s
et corpus : Quid tã iauditũ.
quã uirgo p̃gnans: Contra
legẽ. contra consuetudinẽ.
contra pudorẽ. cuius carior
cura ẽ uirgini. Tacharias aut̃
nondepatri conditione. sed
deseniliȩtate ñcredidit. Nam
conditio ẽgruebat. Exiuro et
femina sollemnis ẽ partus. Nec
incredibile debet uideri. ubi
natura concordat. Cũ enĩ eta
nature sit. nonnatura etatis.

Expanded text:
tuum. uide humilitatem, uide tuum. uide humilitatem, uide deuotionem. ancillam se dicit domini, quae mater eligitur, nec repentino exaltata promissu est. simul ancillam dicendo nullam sibi praerogatiuam tantae gratiae uindicauit, quae faceret quod iuberetur; mitem enim humilemque paritura humilitatem debuit etiam ipsa praeferre. ecce ancilla domini; contingat mihi secundum uerbum tuum. habes obsequium, uides uotum; ecce enim ancilla domini apparatus officii est, contingat mihi secundum uerbum tuum conceptus est uoti. quam cito ergo etiam de inpari condicione credidit Maria! quid enim tam inpar quam spiritus sanctus et corpus? quid tam inauditum quam uirgo praegnas contra legem, contra consuetudinem, contra pudorem, cuius carior cura est uirgini? Zaccharias autem non de inpari condicione, sed de senili aetate non credidit; nam condicio congruebat. ex uiro et femina sollemnis est partus nec incredibile debet uideri, ubi natura concordat. cum enim aetas naturae sit, non natura aetatis,
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatẽ ipsius quesiuit ef¬
fectꝰ. Quanto tẽꝑa tior ista
responsio. quam uerba sunt
sacerdotis. Hec ait. Quomͦ
fiet istud. Ille respondit.
Unde hoc sciã: Hec iã dene¬
gotio tractat. ille adhuc de
nuntio dubitat. Negat ille
secredere. ꝗnegat sescire. et
quasi fidĩ adhuc aliũ querit
auctorẽ. Ista se facere ꝓfitet᷑.
nec dubitat ẽẽ faciendũ. q qͦmͦ
ficripossit inquiritSic em ha¬
bes. Quomͦ fiet istud quoniã
uirũ non cognosco: Incre¬
dibił et inaudita griatio. añ
audiri debuit: ut crederetur.
Uirginẽ parere : diuimẽ signi
mysterii nonhumam. Deniq
accipe in quit tibi signũ. Ecce
uirgo inutero concipiet et pa¬
riet filiũ. Legerat hoc maria
idõ credidit futurũ. Sed qͦm
fieret an non legerat. None¬
nĩ quẽ admodũ fieret. uł ꝓ¬
pħȩ tanto fuerat reuelatũ.
Tantũ eñi mandatũ myste¬
riũ. non hominas fuit. sed
ueniet inte : et audit᷑ et credit᷑.
contingat michi scđm uerbũ

Expanded text:
qualitatem ipsius quaesiuit efqualitatem ipsius quaesiuit effectus. quanto temperatior ista responsio quam uerba sunt sacerdotis! haec ait: quomodo fiet istud? ille respondit: unde hoc sciam? haec iam de negotio tractat, ille adhuc de nuntio dubitat. negat ille se credere, qui negat scire, et quasi fidei adhuc alium quaerit auctorem, ista se facere profitetur nec dubitat esse faciendum quod quomodo fieri possit inquirit; sic enim habes: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? incredibilis et inaudita generatio ante audiri debuit, ut crederetur. uirginem parere diuini est signum mysterii, non humani. denique accipe inquit tibi signum; ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium. legerat hoc Maria, ideo credidit futurum; sed quomodo fieret ante non legerat; non enim quemadmodum fieret uel prophetae tanto fuerat reuelatum. tantum enim mandati mysterium non hominis fuit sed aus superueniet in te, et auditur et creditur. ihi secundum uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
Dix̃ aũt maria ad angłm.
Quomodo fiet istud : qm̃ ui¬
rũ ñ cognosço: Uidetur
hic ñ credidise maria: nisi
diligent̃ aduertas. Neq
enĩ fasẽ : ut electa adge¬
nerandũ unigenitũ dĩ filiũ.
fuisse uideat᷑ incredula. Quo
aũt modo fieri posset. licet
salua p̃rogatiua sit matris.
cui ꝓfecto fuit amplius defe¬
rendũ : Sed ut p̃rogatiua ma¬
ior. maior etiam fides ei debiuiꝰ
reseruari. Quo ergo modo
fieri modo poset.ut zachari¬
as quiñ crediderat silentio c̃¬
demnaret᷑. maria aũt siñcre¬
didisset: spũ scĩ infusione e¬
xaltaretur: Sed neq ñcredẽ
maria. neq tantemere debu¬
it usurpare. Non credere
angło: usurpare diuina. Neq
enĩ facile erat scire mysteriũ
absconditũ ascłis indõ: qđ
nec suꝑiores potestates scire
potuerunt. Et tam̃ non fidẽ
renuit. non officiũ refutauit.
sed ad cõmodauit affectum.
spopondit obsequiũ. Et e¬
m̃ cũdicit quomͦ fiet istud.
ñ de effectu dubitauit. sed

Expanded text:
Dixit autem Maria ad angelum: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? uidetur hic non credidisse Maria, nisi diligenter aduertas; neque enim fas est ut electa ad generandum unigenitum dei filium fuisse uideatur incredula. quo autem modo fieri posset — licet salua praerogatiua sit matris, cui profecto fuit amplius deferendum, sed ut praerogatiua maior, maior etiam fides ei debuit reseruari - quo ergo fieri modo posset, ut Zaccharias, qui non crediderat, silentii condemnaretur, Maria autem, si non credidisset, spiritus sancti infusione exaltaretur? sed neque non credere Maria neque tam temere debuit usurpare, non credere angelo, usurpare diuina. neque enim facile erat scire mysterium absconditum a saeculis in deo, quod nec superiores potestates scire potuerunt. et tamen non fidem rennuit, non officium refutauit. sed adcommodauit adfectum, spopondit obsequium. etenim cum dicit: quomodo fiet istud? non de effectu dubitauit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
memor. iniuriȩ immemor.
affectu uigente.non s exu : re¬
licta ꝑrex̃ domo. Discite uir¬¬
gines. non circũ cursare ꝑa
lienas edes. non demorari in-
plateis. non aliquos inpubli¬
co miscere sermones. Maria
indomo sera. festina inpubli¬
co. mansit apud cognatã suã
officiũ uenerat : inherebat of¬
ficio. Mansit tribus m̃sibꝰ.
Non quod domꝰ eã delectaret
aliena sed quia frequentius
uideri inpublico displicebat.
didicistis uirgines pudorem
mariȩ. discite humilitatẽ. Ue-¬
nit ꝓpinqua ad pximam.
iunior ad semiorẽ. Nec solum
uenit : sed etiam prior saluta¬
uit. Decet enĩ. ut quanto ca-¬
stior uirgo: tanto humiliorsit.
Nouerit deferre semoribus.
sit magistra humilitatis. in qua
ẽ ꝓfessio castitatis. Est et ca¬
usa pietatis : est etiã et norma
doctrinȩ. Contuendũ ẽ er̃a :¬
quia suꝑior uenit ad inferiorẽ:
ut inferior adiuuetur. Maria
baptismũ ioh̃is dñs uenit ad
baptismũ. Cito qq aduentus

Expanded text:
memor, iniuriae inmemor, memor, iniuriae inmemor, adfectu uigente, non sexu relicta perrexit domo. discite, uirgines, non circumcursare per alienas aedes, non demorari in plateis, non aliquos in publico miscere sermones. Maria in domo sera, festina in publico mansit aput cognatam suam officium uenerat inhaerebat officio. mansit tribus mensibus, non quod domus eam delectaret aliena, sed quia frequentius uideri in publico displicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre senioribus, sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae. contuendum est enim quia superior uenit ad inferiorem, ut inferior adiuuetur, Maria baptismum Iohannis, dominus uenit ad baptismum. cito quoque aduentus
Abbreviated transcription (Latin):
tana cũ festinatione inciuita¬
tẽ uide : et intrauit indomũ
zachariȩ : et salutauit helizabeth¬
ORATE Ẽ ocĩbus.
ut quifidẽ exigunt. fi¬
dẽ astruant. Et idõ an¬
głs cumabscondita nuntiaret
ut fides adstrueretur : exẽplũ
senioris feminȩ. sterilisq con¬
ceptũ uirgini mariȩ nuntiaũ:
ut possibile dõ om̃e quod ei
placuerit. assereret. Ubi au¬
diuit hoc maria: non quasi
meredula de oraculo. nec qͣsi
incerta denuntio: nec quasi
dubitans de exemplo: sed
quasileta ꝓuoto. religiosa ꝓ
officio: festina ꝓgaudio in
montana ꝑrex̃. Quo enĩ iã
dõ plena.: nisi ad suꝑiora cũ
festinatione confenderet:
Nescit tarda molimina sp̃us
lieres sedulitatẽ: quã p̃gnantibꝰ
debeatis ex hibe cognatis. Ma¬
riã quȩ ante sola mintimis
penetrabilib uersabat᷑. non
apublico uirginitatiᷤᷤ pudor.
non astudio asꝑitas montiũ.
non ab officio ꝓlixitas itineriᷤ
retar dauit. Inmontana uirgo
cũ festinatione : uirgo officũ

Expanded text:
in ciuitatem Iudae et intrauit in domum Zacchariae et salutauit Elisabetorale est omnibus, ut qui fidem exigunt fidem adstruant. et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides adstrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum uirgini Mariae nuntiauit, ut possibile deo omne quod ei placuerit adsereret. ubi audiuit hoc Maria, non quasi incredula de oraculo nec quasi incerta de nuntio nec quasi dubitans de exemplo, sed quasi laeta pro uoto, religiosa pro officio, festina pro gaudio in montana perrexit. quo enim iam deo plena nisi ad superiora cum festinatione contenderet? nescit tarda molimina sanctilieres, sedulitatem quam praegnatibus debeatis exhibere cognatis. Mariam, quae ante sola in intimis penetralibus uersabatur, non a publico uirginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardauit in montana uirgo cum festinatione, uirgo officii
Abbreviated transcription (Latin):
bitastis : Et bene arguuntur.
qui presente xp̃o timebant.
cum utiq qui ei ad eret. ꝑire
non possit.Ergo confirmaur
fidem. refudit tranquillitatẽ
uentum cessare precepit. Nõ
aquilonem. non africum. sed
illum utiq uentũ cui dictũ ẽ
ab angło michahel. in epła
quit uento et mari. Atq utmã
innobis flatus eius asperos
cohibere dignetur. ut fluctu¬
anti uitȩ refusa tranquillita.
naufragu metũ demat. Et si
iam non dormiat sui corꝑis
somno. caueamꝰ tam̃ ne nr̃icor¬
poris somno nobis dormiat
et quiescat

Expanded text:
bitastis? et bene arguuntur bitastis? et bene arguuntur qui praesente Christo timebant, cum utique qui ei adhaereat perire non possit. ergo confirmauit fidem, refudit tranquillitatem, uentum cessare praecepit, non aquilonem non Africum, sed illum utique uentum, cui dictum est ab angelo Michael in epistula quit uento et mari. atque utinam in nobis flatus eius asperos cohibere dignetur, ut fluctuanti uitae refusa tranquillitas naufragii metum demat! etsi iam non dormiat sui corporis somno, caueamus tamen ne nostri corporis somno nobis dormiat et quiescat
Abbreviated transcription (Latin):
sine xp̃o. quando eos quoꝙ
ut aduersitas sine tẽptatione
nemnem posse exhoc uitȩ cur¬
riculo demigrare. quia exer¬
citium fidei temptatio ẽ. Sub¬
iecti igitur sumus nequitȩ sp̃a¬
lis ꝓcellis. sed quasi ꝑ uigiles
nautȩ. gubernatorem excite¬
mus. Uerum et ipsi periclitari
solent.Quem igitur gubnato¬
rem requiramus : Illũ utiq
qui non seruiat. sed imperet
uentis. Dequo scriptum est.
At ille surgens. imꝑauit uen¬
tis. Quid est surgens : Quiesce¬
bat emm. Sed quiescebat erã¬
corporis sõno. cũ intenderet
diuinitatis mysterio. Ubi em̃
sapientia : ibi uerbũ. Nichil¬
enim sine uerbo fit: nichil si¬
ne prudentia.Supra habes:
quia ꝑnoctabat inoratione.
Quomodo hic intẽpestate
dormiret : Sed exprimitur
securitas potestatis : qđ om̃ib
timentib : solus in trepidus ꝗ¬
escebat. Non est ergo consors
naturȩ. qui non ẽ consors ꝑicu¬
li . Et si corpus dormit. oꝑatur
diuinitas. oꝑatur fides.Demq
dicit. Modice fidei. quare du-¬

Expanded text:
sine Christo, quando eos quoquut aduertas sine temtatione neminem posse ex hoc uitae curriculo demigrare, quia exercitium fidei temtatio est. Subiecti igitm sumus nequitiae spiritalis procellis, sed quasi peruigiles nautae gubernatorem excitemus. uerum et ipsi periclitari solent. quem igitur gubernatorem requiram? illum utique qui non seruiat, sed imperet uentis, de quo scriptum est: at ille surgens increpauit uentum. quid est surgens? quiescebat enim, sed quiescebat corporis somno, cum intenderet diuinitatis mysterio; ubi enim sapientia, ubi uerbum, nihil sine uerbo fit, nihil sine prudentia. supra habes quia pernoctabat in oratione: quomodo hic in tempestate dormiret? sed exprimitur securitas potestatis, quod omnibus timentibus solus intrepidus quiescebat. non est ergo consors naturae qui non est consors periculi. etsi corpus dormit, operatur diuinitas, operatur fides. denique dicit: modicae fidei quare du
Abbreviated transcription (Latin):
non refugit: Nemo se dicat
incorpore suo lauit: quanto.
magis nos nr̃a delicta lauare
debemꝰ: Quo igitur magis
oꝑe. quo magis misterio ds̃.
quãquã ds̃ in om̃ibꝰ: quam
hoc ꝓbatur. quando ꝑtotũ
mundũ. qua generis huma
ni conditio diffunditur. per
separatarũ diuortia. tractusq
regionũ uno mom̃to. inuno
corpore ds̃ fraudẽ uetusti
erroris aboleuit. grãm regni
cȩlestis effudit. Unus enĩ mer¬
sit. sed eleuauit om̃s. Unus
descendit : ut ascenderemꝰ
om̃s. Unus enĩ omia pecca¬
ta suscepit : ut in illo om̃iũ
peccata morerentur. Purifi¬
cate igit᷑ uos. ut apłs dicit.¬
Quia purificauit se ille ꝓno
bis. ꝗ purificatione ñ eguit.
Hec de nobis. Nunc c̃sideremꝰ
misteriũ trinitatis. Unũ dm̃
dicimꝰ. sed patrẽ confitemur
et filiũ confitem᷑. Nã cũ scrip¬
tũ sit. Diliges dnm dm̃ tuũ
et ipsi soli seruies. negauit filiũ
se solũ ẽẽ dicens. Sed nonsũ

Expanded text:
tentiae non refugit? nemo se dicat tentiae non refugit? nemo se dicat in corpore suo lauit, quanto magis nos nostra delicta lauare debemus? quo igitur magis opere, quo magis mysterio deus, quamquam deus in omnibus, quam hoc probatur, quando per totum mundum, qua generis ni conditio diffunditur, per separatarum divortia tractusque regionum, uno momento in uno corpore Deus fraudem vetusti erroris abolevit, gratiam regni coelestis effudit? Unus enim mersit, sed elevavit omnes: unus descendit, ut ascenderemus omnes, unus omnium peccata suscepit, ut in illo omnium peccata morerentur. Purificate igitur vos, ut aposquia purificauit se ille pro nobis, qui purificatione non eguit. haec de nobis. Nunc consideremus mysterium trinitatis. unum deum dicimus, sed patrem confitemur et filium confitemur. nam cum scriptum sit: diliges dominum deum tuum et ipsi soli seruies, negauit filius esse se solum dicens: sed non sum
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ẽ iustitia nisi mĩa: Dis
persit enĩ dedit pauꝑib: iustitia
eius manet in eternũ. Dedit mͥ pau¬
peri. dedit mͥ in opi gr̃am. quã anñ ha
bui. Iustitia eiꝰ manet in ȩt̃nũ.
Quȩ ẽ iustitia: nisi ꝙ aliũ fac̃ȩ
uelis: prior ipse incipias. et
tualios horteris exemplo.
Quȩ ẽ iustitia nisiut quicarnẽ
suscepit. non quasi ds̃ sensũ
aut ministeriũ carnis exclu¬
deret. sed qua si homo carnẽ
uinceret. ut uincere me do¬
ceret. Docuit eñ. qua ratai¬
one. possim terrenis concre¬
tã uitis ob noxie carnis illu¬
uiẽ sepelire criminibꝰ. reno¬
uare uirtutib. Ouere dinã
impsahumilitate dñi ꝓspici¬
entiã. Quanto enĩ ab iectioͬ
humilitas. tanto diunior ꝓ¬
uidentia. In iuriarũ suaꝵ
acerbitate ds̃ ꝓditur: et re¬
medioꝵ. suoꝵ usu: ꝗ nullis
remediis indigeret. ds̃ ꝓbat᷑.
Quid enĩ tam diuinũ ad po¬
pulo᷑ ꝓuocandos. quã ut ne¬
mo refugiat lauachrũ gr̃e.

Expanded text:
Quae est justitia, nisi misericordia? Quae est justitia, nisi misericordia? Dispersit enim, dedit pauperibus: justitia ejus manet in aeternum . Dedit mihi pauperi, dedit mihi inopi gratiam quam anbui; iustitia eius ergo manet in aeternum. quae est iustitia nisi ut quod alterum facere uelis prior ipse incipias et tuo alios horteris exemplo? quae est iustitia nisi ut quia carnem suscepit non quasi deus sensum aut ministerium carnis excluderet, sed quasi homo carnem uinceret, ut uincere me doceret? docuit enim qua ratione possim terrenis concretam uitiis obnoxiae carnis inluuiem sepelire criminibus, renouare uirtutibus. o uere diuinam in ipsa humilitate domini prospicientiam! quanto enim abiectior humilitas tanto diuinior prouidentia. iniuriarum suarum acerbitate deus proditur et remediorum suorum usu, qui nullis remediis indigeret, deus probatur. quid enim tam diuinum ad populos prouocandos quam ut nemo refugiat lauacrum gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
aedificandã. mittuntur. ꝗdẽ
plures: Mittuntur patriar¬
chȩ. mittuntur ꝓpħe. mit¬
titur gabrihel archangłus.
Innumeri angłi diriguntur.
et multitudo cęlestis exer-¬
citus dm̃ laudat. ꝗa cuntatis
huius hedificatio ꝓpinqua¬
bat. Mittuntur plures ad eã.
sed xp̃s eã solus edificat. Ue¬
rũ ñ ẽ solus. ꝗa pat̾ p̃sens ẽ.
Et si solus aecdificat. grãm¬
tam̃ tante edificationis. ñ
solus usurpat. Scriptũ ẽ de
tẽplo qđ edificauit salomõ.
in quo typus ȩccł̃iȩ fuit. ꝗa
inhumeris portarent. Et se-¬
angłi illi. ueniant lapidũ¬
cesores. cȩdant᷑ suꝑ flua lapi-¬¬
dũ nr̃oꝵ. aspera leuigentur.
Uemant et ꝗ inhumeris
portant. Scriptũ ẽ em̃. Supͣ
humeros tollentur. Uenit
ristis. uenit ad ioħis baptis-¬
Curuenis adme ꝗ peccatũ
non habes: Ille enĩ bapti-
quirat: Sine inꝗt modo. ħ
ẽ dũ ęccła aedificetur. Decet
nos implere omẽm iustitiã.

Expanded text:
aedificandam mittuntur quidem aedificandam mittuntur quidem plures, mittuntur patriarchae, mittuntur prophetae, mittitur Gabriel archangelus, innumeri angeli diriguntur, et multitudo coelestis exercitus Deum laudat; quia civitatis hujus aedificatio propinquat. Mittuntur plures ad eam, sed Christus eam solus aedificat, verum non est solus; quia Pater praesens est. Et si solus aetamen tantae aedificationis non solus usurpat. scriptum est de templo dei, quod aedificauit Salomon, in quo typus ecclesiae fuit, quia in umeris portarent et angeli illi, ueniant lapidicaesores, caedantur superflua lapidum nostrorum, aspera leuigentur, ueniant et qui in umeris portant; scriptum est enim: supra umeros tollentur. Uenit ristis. uenit ad IoCur venis ad me, qui peccatum non habes? Ille enim baptizaquirat? Sine, inquit, modo: hoc est, dum Ecclesia aedificetur, decet nos implere omnem justitiam .
Abbreviated transcription (Latin):
ususẽ. scriptura. Quia super¬
scm̃. Ueni dñe ds̃. edifica mu¬
lierẽ istã. edifica ciuitatẽ. Ue¬
niat et puer tuus. tibi eñĩ cre¬
do dicenti. Ipse aedificabit
ciuitatẽ michi. Ecce mulier
om̃iũ mater. ecce domus sp̃al
ecce ciuitas quȩ uiuit ineterm̃
quia mori nescit. Ipsa ẽ cnĩ
ciuitas ierłm. quȩ nune uidi
interris sed rapictur suꝑra
heliã. helyas enĩ unus fuit. Tras¬
retur enĩ supra enoch. cuius
mor̾ ñ inuenitur. Ille enĩ ra.¬
ptus ẽ. nemalitia mutaret
cor eiꝰ. Hec aũt diligitur a
inmaculata sine ruga. Et qͣn¬
to melius tantũ corpus assũ¬
mitur. quã unus assũptus ẽ.
Hec enĩ spesͤ ęccłiȩ. Rapieĩ
ꝓfecto assumetur. transferei
adcȩlũ. Ecce curru ignis ra¬
ptusẽ ȩlias. rapietur ȩccłia
Nonmichi credis: Crede uł
paulo. in quo xp̃s locutus ẽ.
Rapiem̃ inquid innubibus.
obuiã xp̃o in aera. et ita sẽꝑ
cũ dño erimus. Ad hanc igit

Expanded text:
usa est scriptura, quia superusa est scriptura, quia supersanctum. ueni, domine deus, aedifica mulierem istam, aedifica ciuitatem. ueniat et puer tuus; tibi enim credo dicenti: ipse aedificabit ciuitatem mihi. ecce mulier omnium mater, ecce domus spiritalis, ecce ciuitas, quae uiuit in aeternum, quia mori nescit. ipsa est enim ciuitas Hierusalem, quae nunc uidetur in terris, sed rapietur supra Helian — Helias enim unus fuit — transferetur super Enoch, cuius mors non inuenitur; ille enim raptus est, ne malitia mutaret cor eius, haec autem diligitur aimmaculata, sine ruga. Et quanto melius totum corpus assumitur, quam unus assumptus est? Haec enim est spes Ecclesiae. Rapietur profecto, assumetur, transferetur ad coelum. Ecce curru igneo raptus est Elias: rapietur et Ecclesia. Non mihi credis? Crede vel Paulo, in quo Christus locutus est: Rapiemur, inquit, in nubibus obviam Christo in aera, et ita semper cum Domino erimus . 89. Ad hanc igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Costa xp̃i. uita eccłiae ẽ.
Nos gͦ menbra sumus corpo¬
ris eius. de carne eiꝰ et deossibꝰ
eius. Et fortasse hȩc costa est
dequa dixit. Sentio uirtutẽ¬
deme exisse. Hec ẽ costa quȩ
de xp̃o exiuit. nec corpus eius
inditur ipse. sed diuidit sin¬
guł ꝓut uult. Hec ẽ eua mat̃
om̃iũuiuentiũ. Si enĩ intellẽ¬
gas uiuentẽ. quid cũ mortuis
quęris: Itellegas eos mor¬
tuos ẽẽ quisine xp̃o sunt ꝗ
parti ⁊ce. uitȩ non sunt. Hoc
ẽ enĩ xp̃i non eẽ particepes
ꝗa xp̃s ẽ uita. Mat̃ gͦ iiuen¬
ds̃. ipso summo angulari la-¬
lapide xp̃o iħ̃u. in quo omĩs
structura cõpaginata crescit
intemplũ. Ueniat gͦ ds̃. elifi¬
cet mulierẽ. illã quidẽ adiu-¬
stricẽ adę. hanc uero xp̃i.
Non quia xp̃s adiumentũ
reꝗrit. sed quia nos quȩrimꝰ.
et desid̾amꝰ ad xp̃i grãm per
eccłiam ꝑuenire. Et nunc
ȩdificatur. et nunc formatur
et nuc mulier figuratur. et nẽ
creatur. Et idõ nouo uerbo

Expanded text:
t, costa Christi uita ecclesiae est. nos ergo membra sumus corporis eius, de carne eius et de ossibus eius. et fortasse haec est costa, de qua dixit: sentio de me uirtutem exisse, haec est costa, quae de Christo exiuit nec corpus eius autem non diuiditur ipse, sed diuidit singulis prout uult. haec est Eua, mater omnium uiuentium. si enim intellegas uiuentem cum mortuis quaeris, intellegis eos mortuos esse qui sine Christo sunt, qui participes uitae non sunt; hoc est enim Christi non esse participes est uita. mater ergo uiuendeus ipso summo angulari lapide Christo Iesu, in quo omnis structura conpaginata crescit in templum. Ueniat ergo deus, aedificet mulierem, illam quidem adiutricem Adae, hanc uero Christi, non quia Christus adiumentum requirit, sed quia nos quaerimus et desideramus ad Christi gratiam per ecclesiam peruenire. et nunc aedificatur et nunc formatur et nunc mulier figuratur et nunc creatur. et ideo nouo uerbo
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit eũ. Merito gͦ se in
corpore demonstrauit: qm̃ in
diuinitatis substantia ñ uidet᷑.
Uidimus spm: sed inspecie cor¬
porali. Uideamus et patrem.
Sed quia uidere non possumꝰ:
audiamꝰ. Ad ẽ enĩ beniuolus
ds̃. et non derelinꝗt tẽplũ su-¬
ũ. Uult omẽm exedificari aĩa.
uult eã ad salutẽ informare.
Uult lapides uiuos aterra ad
celũ trans ferre. diligit tẽplũ
suũ. Et nos diligamꝰ eũ. Sidi¬
Et p̃cepta seruamus: si diligimꝰ
eũ et nouerimus eum. Quienĩ di¬
cit quia nouit eũ. et p̃cepta eiꝰ
non seruat. m̃dax ẽ. Quomͦ
enĩ potest dm̃ diligere. ꝗ non
diligit ueritatẽ cũ ds̃ ueritã
sit. Audiamꝰ gͦ patrẽ. Inui¬
sibił emĩ pat̾ sed filius inuisibił
scđm diuinitatẽ. Dm̃ eñĩ nemo

Expanded text:
oscit eum. merito ergo se in corpore demonstrauit, quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidimua spiritum, sed in specie corporali, uideamus et patrem. sed quia uidere non possumus, audiamus; adest enim beniuolus deus, non derelinquet templum suum. uult omnem exaedificare animam, uult eam ad salutem informare, uult lapides uiuos a terra ad caelum transferre. diligit templum suum, et nos diligamus eum. si dis seruemus; si diligimus eum, nouerimus eum; qui enim dicit quia nouit eum et praecepta eius non seruat mendax est. quomodo enim potest deum diligere qui non diligit ueritatem, cum deus ueritas sit? audiamus ergo patrem; inuisibilis enim pater. sed et filius inuisibilis secundum diuini
Abbreviated transcription (Latin):
quo cõplacui: non aliena in
filio sed sua laudat. Q uid ẽ
enĩ dicere inquo cõplacui.
nisi quia omĩa quȩ haber filiꝰ
mea sunt : Sicut filius dixit.
Omĩa quȩ habet pat̃ mea s̃.
Indifferenter enĩ diuinitatis
potentia. non secernit int̃ꝑa¬
trẽ et filiũ. sed unã patri filioq
participat potestatẽ Credamꝰ
patri cuius uoce elem̃ta sonu¬
erunt. Credamꝰ patri. cuius
uoci elem̃ta obsequiũ p̃stite¬
runt. Credidit mundus in e¬
lem̃tis. credat inhominibus.
Credidit in exanimis. credat
inuiuentib. Credidit inmutis
ut dm̃ cognoscerent c̃secuti sunt.

Expanded text:
quo conplacui, non aliena in quo conplacui, non aliena in filio, sed sua laudat. quid est enim dicere: in quo conplacui nisi quia omnia quae habet filius mea sunt, sicut filius dixit: omnia quae habet pater mea sunt? indifferentis enim diuinitatis potentia non secernit inter patrem et filium, sed unam patri filioque participat potestatem. credamus patri, cuius uocem elementa sonuerunt, credamus patri, cuius uoci elementa obsequium praestiterunt. credidit mundus in elementis, credat in hominibus; credidit in exanimis, credat in hominibus; credidit in mutis, um cognoscerent consecuti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ineo utiq ꝙ ẽ filius nonuidet᷑.
sed demonstrare se uoluit in¬
corpore. Et ꝗa pater corpus
nongerebat. idõ ꝓbari uoluit
pat̃ nob̾ infilio se eẽ p̃sentẽ di¬
cens. Filius meus estu. inte cõ¬
placui.Siuis discere filiũs cũ pa¬
tre semꝑ eẽ p̃sentẽ: lege filius
uocẽ dicentis. Si ascendero in
cȩlũ. tuillic es. sidescendo ad in¬
fernũ ades. Sipatris testimo¬
niũ queris: audistiꝰ ioħe. Crede
ei. cubaptizandũ se credidit
xp̃s. cui pater filiũs celesti uo¬
ce cõmisit dicens. Hic ẽ filiũ
meus dilectus in quo compla-¬¬
cui. Ubi sunt arriani quibus
non placet filius. in qͦ cõplacu¬
ab ipso patre uox decelo mis¬
sa signauit. De in alibi idẽ
pater repetit dicens. Hic est
filius meus dilectus in quo m¬
bene cõplacui. ipsũ audite.
Dicentẽ utiq audite. Egoet
pat̃ unũ sumus. Qui g filio
noncredit: non credit patri.
Testis ẽ ille defilio. Sidubita¬
tur defilio: paterno ñ credit᷑
testimonio. De incũ dicit. in

Expanded text:
eus est filius non uidetur, sed demonstrare se uoluit in.corpore et, quia pater corpus non gerebat, ideo probare uoluit pater nobis in filio se esse praesentem dicens: filius meus es tu, in te conplacui. si uis discere filium cum patre semper esse praesentem, lege fili uocem dicentis: si ascendero in caelum, tu ibi es; si descendero in infernum, ades. si patris testimonium quaeris, audisti a Iohanne. crede ei cui se baptizandum credidit Christus, cui pater filium caelesti uoce conmisit dicens: hic est filius meus dilectus, in quo conplacui. ubi sunt Arriani, quibus non placet filius, in quo conplacuab ipso patre uox de caelo missa signauit. deinde alibi idem pater repetit dicens: hic est filius meus dilectus, in quo conplacui; ipsum audite, dicentem utique audite: ego et pater unum sumus. qui ergo filio non credit non credit patri. testis est ille de filio. si dubitatur de filio, paterno non creditur testimonio. deinde cum dicit: in
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatẽ eñi lauachri. reqri
gr̃a. ut simꝰ simplices sicut
colũbe. Pacẽ lauachri reꝗru
gr̃a. quã intypo ueteri. colũ.¬
ba quondã ad illã arcã quȩ
sola fuit diluuii immunis ad¬
uex̃. Docuit me cuius typus
colũba illa fuerit. qui nunc
descende dignatus ẽ inspecu
colũbe. Docuit millo ramo
in illa archa: typũ fuisse paciꝰ
et ȩccłȩ. ꝙ inter ipsa mundi
nens baptismatis sacram̃tũ
ait. Quis dabit michi penna
sicut colũbe: Uenit gͦ sp̃s¬
sc̃s̃: sed aͥtende misteriũ. Ue¬
ipsũ creatasũt. et impso c̃stax
Sed uide beniuolũ dñm. ꝗ
solusse imiuriis sub didit. sol
gram non quesiuit. Et ubi
edificauit eccłiam. Roga¬
bo inꝗt patrẽ meũ et aliuo
paraclitũ dabit. uob̃. ut uo¬
biscũ sit inȩt̃nũ. sp̃m ueritatiᷤ
quẽ hic mundus non potest

Expanded text:
citatem enim lauacri requirit gratia, ut simus simplices sicut columbae. pacem lauacri requirit gratia, quam in typo ueteri columba quondam ad illam arcam, quae sola fuit diluuii inmunis, aduexit. docuit me cuius typus columba illa fuerit, qui nunc descendere dignatus est in specie columbae, docuit in illo ramo, in illa area typum fuisse pacis et ecclesiae, quod inter ipsa mundi nens baptismatis sacramentum ait: quis dabit mihi pinnas sicut columbae? uenit ergo sps, sed adtende mysterium. ueipsum creata sunt et in ipso constant. sed uide beniuolum dominum, qui solus se iniuriis subdidit, solus gratiam non quaesiuit. et ubi aedificauit ecclesiam? rogabo inquit patrem, et alium paracletum dabit uobis, ut uobiscum sit in aeternum, spiritum ueritatis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tem mentis auerteret. cȩcitatem
illuminaret ammarum: annũ
dñi ꝑpetuis diffusum tẽporib
predicaret. qui redire in orbem
laboris nesciat. continuationẽ
fructus hommib et quietis in¬
dulgeat. Atꝙ ita ille ad or̃a
se curuaint obsequia: ut nec le¬
ctoris quidem asꝑnaretur offi¬
cium. Nos uero impi. qui diui¬
nitatis fidem miraculis operũ
colligendam: contẽplatione
corporis negabamus.

Expanded text:
tem mentis auerteret, caecitatem tem mentis auerteret, caecitatem inluminaret animorum, annum domini perpetuis diffusum temporibus praedicaret. qui redire in orbem laboris nesciat, continuationem fructus hominibus et quietis indulgeat. atque ille ita ad omnia se curuauit obsequia, ut ne lectoris quidem aspernaretur officium, nos uero inpii, qui diuinitatis fidem miraculis operum colligendam contemplatione corporis negabamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ł regressus ẽ iħs in uirtute sp̃s
in galileam.
ompleri hoc loco ꝓ¬
phetiam ysayȩ dicentis.
Regio ⁊abulon: et terra
neptalim: et cȩteri pharsaliam
inhabitantes: qui secus mariti-¬
ma. et transiordanem galileȩ.
gentium ppłs qui sedebat mum¬
bra mortis. lucem uidit magnã.
Quis est emm lux magna nisi
xp̃s: qui illuminat omnem ho¬
minem uementem inhunc mũ-¬
dum : demde librũ accepit: ut
ostenderet se ipsum ẽẽ qui locu¬
tus ẽ inpropħis: et remoueret
sacrilegia ꝑfidorũ. ꝗ aliũ dm̃di
me: Uides trinitatem coet̃nã
atq ꝑfectam. Ipsum loquitur
co oꝑatur ostenditur. quando
corporali specie sicut columba
descendit suꝑ xp̃m. cũ dĩ filius
baptizaretur in fluuio. pater
loqueretur e cȩlo.Quod igit᷑
maius querimꝰ testimonium . ꝗͣ
quod se fuisse qui locutus est
in ꝓpħis. ꝓpria uoce signauit:
Ungitur oleo sp̃ali: et uirtute
cȩlesti. ut pauꝑtatem condiuo¬
mshumanȩ: thesauro resurrec.¬
tionis rigaret ȩterno. captunta¬

Expanded text:
 regressus lesus in uirtute spiritus in Galilaeam. conpletur hoc loco prophetia Esaiae dicentis: regio Zabulon et terra Neptalim et ceteri paraliam inhabitantes et qui secus maritima et trans Iordanen Galilaeae gentium, populus qui sedebat in umbra mortis, lucem uiderunt magnam. quis est enim lux magna nisi Christus, qui inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum? deinde librum accepit, ut ostenderet se ipsum esse qui locutus est in prophetis et remoueret sacrilegia perfidorum, qui alium deum dicme? uides trinitatem coaeternam atque perfectam. ipsum loquitur cooperator ostenditur, quando corporali specie sicut columba descendit in Christum, cum dei filius baptizaretur in fluuio, pater loqueretur e caelo. quod igitur maius quaerimus testimonium quam quod se fuisse qui locutus est in prophetis propria uoce signauit? ungitur oleo spiritali et uirtute caelesti, ut paupertatem condicionis humanae thesauro resurrectionis rigaret aeterno, captiuita
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergo. nemo potest
duobus dominis seruire : Vnuᷤ
enĩ dñs. quia unus est deus.
Deniq dnm deũ tuũ ad orab̃.
et ipsi soli seriues. Unde claret:
unũ patris et filii ẽẽ dominatũ
Unus autẽ est si non diuidat᷑.
sed totus in patre. totus infilio
sit. Itaq quia unius deitatis.
atq dominatus asserimus tri-¬
nitatẽ. unũ deũ. et unũ dñm c̃¬
fitemur. Qui autẽ aliã patris.
aliã filii. aliã sp̃s memorant po¬
testatẽ. plures deos. et plures
dominos in eccłam. gentilis
uitio erroris inducunt.¬

Expanded text:
quomodo ergo nemo potest quomodo ergo nemo potest duobus dominis seruire? unus enim dominus, quia unus deus. denique dominum deum tuum adorabis etunum Patris et Filii esse dominatum. Unus autem est, si non dividatur; sed totus in Patre, totus in Filio sit. Itaque quia unius deitatis atque dominatus asserimus Trinitatem, unum Deum, et unum Dominum confitemur. Qui autem aliam Patris, aliam Filii, aliam Spiritus memorant potestatem, plures deos, et plures dominos in Ecclesiam gentilis vitio erroris inducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
neq nobiscũ transeunt. Xp̃s au¬
t̃ẽ noster. est : quia uita. ẽ. De¬
niq in sua propriauenit. et sui
eũ non receperunt. Ergo nemo
dabit quod ur̃m. ẽ. quia ur̃m
non credidistis. ur̃m non recepi¬
stis. Argui gͥ uident᷑ iudei: et
fraudis et auaritie. Et ideo qui
infacultatib fideles nonfuert̃.
quas cũ alienas scirent. cõmu.¬
ne enĩ adusũ fructus terrarum
adño deo datus ẽ. nobis. om̃ib¬
utiq debuerunt participare pa¬
uperibus: nec xp̃m accipere me¬
ruerunt. que ģacheus ut ad qui¬
reret. dimidiam partẽ bonorũ
suorumoptulit. Ergo non serui¬
amus alienis. qui nullũ deũ de-¬
bemus scire nisi xp̃m. Unus enĩ
deus pater. ex quo om̃ia: et nos
in ipso. et unus dñs iħs. per que
om̃ia. Quid ergo: Pater dñs.
aut filius dñs non ẽ: Sed et pa-¬
ter dñs. quia uerbo dñi celi fir.¬
matisunt: et filius ds̃. qui . ẽ.
super om̃ĩa ds̃ benedict᷑ in scła.

Expanded text:
neque nobiscum transeunt, Christus auneque nobiscum transeunt, Christus autem noster est, quia uita est. denique in sua propria uenit, et sui eum non receperunt. ergo nemo dabit quod uestrum est, quia uestrum non credidistis, uestrum non recepistis. argui igitur uidentur Iudaei et fraudis et auaritiae et ideo qui in facultatibus fideles non fuerunt, quas cum alienas scirent — conmunem enim ad usum fructus terrarum a domino deo datus est omnibus —, debuerunt utique participare pauperibus, nec Christum accipere meruerunt, quem Zacchaeus ut adquireret, dimidiam partem bonorum suorum obtulit. ergo non seruiamus alienis, quia nullum dominum debemus scire nisi Christum; unus enim deus pater, ex quo omnia et nos in ipso, et unus dominus Iesus, per quem omnia. quid ergo? pater dominus aut filius deus non est? sed et pater dominus, quia uerbo domini caeli firmati sunt, et filius deus, qui est super omnia deus benedictus in saecula.
Abbreviated transcription (Latin):
noui possidens.
eMopotest duobus pꝰ pentͥ¬
dominis seruire. Aut enim¬
oꝵ quia duo. sed unus. ẽ. dñs
Nam et si sunt qui mammo.¬
ne seruiant. tam̃ non ille noũ
aliqua iura dominatus.sed ip¬
si sibi iugũ seruitutis imponũt.
Neq eñi iusta potestas. sed in¬
iusta ẽ seruitus. Et idõ ait: fa¬
cite uobis amicos de iniquo
mammona. ut largiendo paupe¬
rib. angłorũ nobis. ceterorũq
scõrũ grãm cõparemus. Nec rep̃¬
henditur uillicus. in quo disci.¬
mus non ipsi eẽ dñi sed potius
alienarũ uillici facultatũ. Et i¬
deo licet peccauerit : tamen quia
sibii posterũ ex indulgentia
dei quesiuit auxilia predicat᷑.
Pulchre autem iniquũ m̃amo¬
nã dixit. quia uarus diuitiarũ
illecebris. nr̃os auaritia tẽptabat
Saffectus. ut uellemus seruire di¬
uitus. Vnde ait. Si inalieno fide¬
les non fuistis. quod ur̃m. ẽ. quiᷤ
dabit uobis. Alien& anobis di¬
uitie sunt. quia preter naturã
sunt neq: nobiscũ nascuntur.

Expanded text:
noui possidens. Nemo seruus potest duobus dominis seruire, quia duo, sed unus est dominus. nam etsi sunt qui mamonae seruiant, tamen non ille nouit aliqua iura dominatus, sed ipsi sibi iugum seruitutis inponunt; neque enim iusta potestas, sed iniusta est seruitus. et ideo ait: facite uobis amicos I de iniquo mamona, ut largiendo pauperibus angelorum nobis ceterorumque sanctorum gratiam conparemus. nec reprehenditur uilicus, in quo discimus non ipsi esse domini, sed potius alienarum uilici facultatum. et ideo licet peccauerit, tamen quia sibi in posterum ex indulgentia domini quaesiuit auxilia, praedicatur. pulchre autem iniquum mamona dixit, quia uariis diuitiarum inlecebris nostros auaritia temtabat adfectus, ut uellemus seruire diuitiis. unde ait: si in alieno fideles non fuistis, quod uestrum est quis dabit nobis? alienae nobis diuitiae sunt, quia praeter naturam sunt neque nobiscum nascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
diũ. partus ꝑiculũ. matri longa fa¬
stidia. matri longa discrimina. cuimi¬
sere impsis uotorũ fructib maiꝰ
ꝑiculuẽ. Et cũ ediderit quod
optauit: partu absoluitur ñ
timore. Quid anxios patrẽs
loquor ꝓfilioꝵ ꝓfectu . et
multiplicatos alienis usib ꝯ
census. iactaq agricolȩ semi¬
na. posteroꝵ etatibꝰ ꝓfutura:
Nonne ꝓhis obseꝗa saltĩ o¬
portet rependi : Cur infilio¬
impio patris. uita ꝓlixior.
et cõmunitaᷤ patrimonii ui¬
det̃ angustior cũ xp̃s non
fugiat coheredes.¬

Expanded text:
dium, partus periculum, matri longa fadium, partus periculum, matri longa fastidia, matri longa discrimina, cui miserae in ipsis uotorum fructibus maius periculum est, et cum ediderit quod optauit, partu absoluitur, non timore. quid annos patres loquor pro filiorum profectu et multiplicatos alienis usibus census iactaque agricolae semina posterorum aetatibus profutura? nonne pro his obsequia saltim oportet rependi? cur inpio patris uita prolixior et conmunitas patri-monii uideatur angustior, cum Christus non refugiat coheredes
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ: nomuis ut filius hono¬
rificet patrẽ : Pater uoce cȩ¬
lesti infilio se placere ꝓfitet᷑:
non uis ut filius honorificet¬
filio se placere ꝓfitetur.
ñuis ut filius humanȩ amic¬
tu indutus carnis: cũ humana
uoce. humano lo quat᷑ affectu.
patrẽ dicat ẽẽ maiorẽ : Nam
simagnus dñs et laudabilis
nimis : et magnitudinis. eius.
ñ ẽ finis. utiq magnitudo q̃
finẽ ñ habet: nec augm̃tũ ha¬
bet. Sedcur non accipiã reli¬
giosis aurib filiũ. patri insu¬
sceptione corporis obadientẽ:
cũ religiose accipiã patrẽ filio
deferentẽ. Disce potius tuȩ
utilitatis p̃cepta: et exempla
pietatis agnosce. Disce ꝗd
parentibꝰ tuis debeas : cum
legis apatre filiũ ñ uoluntate.
ñtp̃r. non oꝑe discrepare. Et
siꝑsonis duo. potestate unũ
sunt. Et utiq nullũ pat̃ ille
cȩlestis laborẽ gnãtionis ex¬
ꝑtus ẽ. Tumatri debes pudo¬
ris iniuriã. uirginitatis dispen¬

Expanded text:
filium: non uis ut filius honofilium: non uis ut filius honorificet patrem? pater uoce caelesti in filio se placere profitetur: non uis ut filius huFilio se complacere profitetur , non vis ut Filius humanae carnis indutus amictu, cum humana voce, humano loquatur affectu, Patrem dicat esse majorem ? Nam si Magnus Dominus, et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis : utique magnitudo quae finem non habet, nec augmentum habet. Sed cur non accipiam religiosis auribus Filium Patri in susceptione corporis obedientem, cum religiose accipiam Patrem Filio deferentem?. 66. Disce potius tuae utilitatis praecepta, et exempla pietatis agnosce. Disce quid parentibus tuis debeas, cum legis a Patre Filium non voluntate, non opere, non tempore discrepare: etsi personis duo, potestate unum sunt et utique nullum pater ille caelestis laborem generationis expertus est, tu matri debes pudoris iniuriam, uirginitatis dispen
Abbreviated transcription (Latin):
ut exigeret a ualidiore my¬
steriũ : quȩ stupebat imuni¬
ore miraculũ. Et uenit na¬
zaret: et erat subditusillis.
Quid enĩ magister uirtutis
nisi officiũ pictatis impleret:
Et miram᷑ sipatri defert: qui
subditur matri : Nonutiq
infirmitatis : sed pietatis ista
sub iectio ẽ. Attollat licet se¬
uis emissus latebris coluber
ꝑfidie caput . et serpentinis e¬
uomat uenena pectoribꝰ.
cũ dicit sefiliusmissũ. Maio¬
rẽ hereticꝰ appellat patrem:
ut imꝑfectũ filiũ dicat. qui
potest habere maiorẽ : ut a¬
lienis auxiliis asserat eũ ꝗmit¬
titur indigere. Nunꝗd et hu¬
mano egebat auxilio: ut ma¬
t̃no deseriuret imꝑio. Defe¬
rebat hom̃i. deferebat ancil¬
le. Ipsa enĩ dicit. Eece ancilla
dñi. Deferebat simulato patͥ
et miraris sidõ detulit : An
homini deferre pietas ẽ: dõ
deferre infirmitas ẽ: Uł̃ ex
humanis diuina ꝑpende.
et ꝗd patri amoris debeat᷑
agnosce. Pat̃ honorificat:

Expanded text:
ut exigeret a ualidiore myut exigeret a ualidiore mysterium, quae stupebat in iuniore miraculum. et uenit Nazareth et erat subditus illis. quid enim magister uirtutis nisi officium pietatis inpleret? et miramur si patri defert, qui subditur matri? non utique infirmitatis, sed pietatis ista est subiectio, adtollat licet scaeuis emissus latebris coluber perfidiae caput et serpentinis euomat uenena pectoribus. cum dicit se filius missum, maiorem haereticus appellat patrem, ut inperfectum filium dicat, qui potest habere maiorem, ut alienis auxiliis adserat eum qui mittitur indigere. numquid et humano egebat auxilio, ut materno seruiret inperio? deferebat homini, deferebat ancillae -ipsa enim dicit: ecce ancilla domini — deferebat simulato patri: et miraris, si deo detulit? an homini deferre pietas est, deo deferre infirmitas est? uel ei humanis diuina perpende et quid patri amoris debeatur agnosce. pater honorificat
Abbreviated transcription (Latin):
ut legimꝰ. dñĩcę sumit̃ dispu¬
tationis ex ordiũ. Hic enĩ pre-
dicande fidei eugłizantium
numerus debebatur. Nec oti¬
ose immemor suoꝵ scđm
carnẽ parent ũ : qui scđm car¬
nẽ utiq sapientia dĩ imple.¬
batur et grã: Post triduũ rep¬
peritur intẽplo: ut eẽt indicio.
ꝗa post triduũ triũphalis illuꝰ
passionis. insede cȩlesti: et ho¬
nore diuino. fidĩ ñre se resurre¬
cturũ offerret. quimortuus credebat᷑.
Quid ẽ ꝙ me querebatiᷤᷤ : Ne¬
sciebatis. quia inꝓpria patris
materna altera. Pat̾na illa di-¬
uinior. mat̃na uõ: que innrm
laborẽ usũq descendit. Et idõ
quȩ supͣnaturã. supra aetatem:
supra c̃suetudinẽ fiunt. non
humanis asignanda uirtutibꝰ.
sed diuinis referendasunt po¬
testatibꝰ. Alibi eũ admysteri¬
ũ mat̃ impellit. Hic mater
arguitur: quia adhuc quȩ hu¬
mana sunt exigat. Sed cũ hic
duodecĩ describatur annoꝵ:
illic discipulos hab̃e doceat᷑.
uides matrẽ didicisse defilio.

Expanded text:
ut legimus, Dominicae sumitur disputationis exordium; hic enim 1302 praedicandae fidei evangelizantium numerus debebatur. Nec otiose immemor suorum secundum carnem parentum, qui secundum carnem utique sapientia Dei implebatur et gratia, post triduum reperitur in templo; ut esset indicio quia post triduum triumphalis illius passionis in sede coelesti, et honore divino fidei nostrae se resurrecturus offerret, qui mortuus credebatur. Quid est quod me quaerebatis? Nesciebatis quia in propria patris materna altera: paterna illa diuinior, materna uero quae in nostrum laborem usumque descendit. et ideo quae supra naturam, supra aetatem, supra consuetudinem fiunt non humanis adsignanda uirtutibus, sed diuinis referenda. sunt potestatibus. alibi eum ad mysterium mater inpellit, hic mater arguitur, quia adhuc quae humana sunt exigat. sed cum hic duodecim describatur annorum, illic discipulos habere doceatur, uides matrem didicisse de filio,
Abbreviated transcription (Latin):
nium non iudex medius. sed
pietas debeat sequestra diui¬
dere. Quaquã immortalitatiꝰ
patrimonium. non pecunȩ
sit hominib ex petendum. Fru¬
stra enim congregat opes. quise
his nescit usurum. Sicut ille. q
cum pͣleta horrea nouis messib:
rumperentur. ex uberantium
sibi fructuum receptacula pre¬
parabant. cui congregaret igna¬
rus. Et enimremanent in scło
cuncta quȩ scłisunt. et pretere¬
unt nobis quecũq congregant᷑
heredib. Neq enim nr̃a sunt.
quȩ non possumus auferre no¬
biscum. Sola uirtus comes est
de functorũ. sola nos sequitur
mansionum. pecuniȩ uilis usura.
tabernacula defunctis ad quirit
aeterna. Sicut dñi precepta testanꝰ
dicentis ad nos. facite uobis a¬
micos de imquo mãmona. qui
uos recipiant inȩterna taber¬
nacula sua. Bonum itaq ac
salutare preceptum et idone¬
um.quod uel auaros possit a¬
nimare. quostudeant corrup.¬
tibilia ꝑhennib terrena mu¬
tare diuinis. Sed qm̃ plerũq

Expanded text:
nium non judex medius, sed nium non judex medius, sed pietas debeat sequestra dividere; quamquam immortalitatis patrimonium, non pecuniae, sit hominibus expetendum; frustra enim congregat opes, qui se his nescit usurum: sicut ille qui cum repleta horrea novis messibus rumperentur, exuberantium sibi fructuum receptacula praeparabat, cui congregaret ignarus . Remanent enim in saeculo cuncta quae saeculi sunt, et praetereunt nobis quaecumque congregantur haeredibus; neque enim nostra sunt, quae non possumus auferre nobiscum. Sola virtus comes est defunctorum, sola nos sequitur mansionum, pecuniae vilis usura tabernacula defunctis acquirit aeterna, sicut Domini praecepta testantur, dicentis ad nos: Facite vobis amicos de iniquo mammona, qui vos recipiant in aeterna tabernacula sua . Bonum itaque ac salutare praeceptum, et idoneum quod vel avaros possit animare, quo studeant corruptibilia perennibus, terrena mutare divinis. Sed quoniam plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
uma. Et ait quidam de turba.
Magister dic fr̃i meo. ut diuidat
mecũ hereditatẽ. At ille dixit
ei. Homo: quis me constituit ui¬
dicẽ. aut diuisorem superuos :
Totus hic locus ad subeundam
ꝓconfessione dm̃ passionẽ. aut
contẽptu mortis. aut spe p̃mi.
aut mansuri denuntiatione
supplicii. cuinunquã uemia laxe¬
tur instruitur. Et qm̃ auaritra
plerũq solet temptare uirtutẽ.
etiam huus ab olende rei pre¬
ceptũ subicitur et exemplum.
dicente dño. Quis me constituit
iudicem aut dunsorem suꝑuoᷤ:
Bene terrena declinat. qui pro¬
pter diumna descenderat. Nec
iudex esse dignatur litium.
et arbiter facultatum. Uiuorũ
habens mortuorumq: iudiciũ.
arbitriumq meritorum. Non
ergo quid petas. sed aquo postu¬
las in tuendũ est. Nec maiori¬
bus intento animo. putes mi¬
noribus obstrependum. Uñ
non immerito refutatur hic
fr̃. qui dispensatorẽ celȩstiũ
gestiebat corruptibilib occu¬
pare. cum inter fr̃s patrimo¬

Expanded text:
uina. Et ait quidam de turba: uina. Et ait quidam de turba: magister, dic fratri meo ut diuidat mecum hereditatem. at ille dixit ei: homo, quis me consdicem aut divisorem supra vos? . 122. Totus hic locus ad subeundam pro confessione Domini passionem, aut contemptu mortis, aut spe praemii, aut mansuri denuntiatione supplicii, cui numquam venia laxetur, instruitur. Et quoniam avaritia plerumque solet tentare virtutem, etiam hujus abolendae rei praeceptum subjicitur et exemplum, dicente Domino: Quis me constituit judicem aut divisorem supra vos? Bene terrena declinat, qui propter divina descenderat; nec judex esse dignatur litium, et arbiter facultatum, vivorum habens mortuorumque judicium, arbitriumque meritorum. Non ergo quid petas, sed a quo postules intuendum est; nec coram majoribus intento animo putes minoribus obstrependum. Unde non immerito refutatur hic frater, qui dispensatorem coelestium 1439 gestiebat corruptibilibus occupare; cum inter fratres patrimo
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s docebit uos in illa hora quȩ
oportet dicere. Ergosi operatio
una est. una est et contumelia.
Sed ad proposita reuertamurr.
hic uidetur quib dã. ut eundẽ
et filium hominis et spm̃ scm̃
ctione personarum. et unita¬
te substantiȩ. quia unus ds̃.
et homo xp̃s. Idẽ sp̃s. sicut
scriptum est. Sp̃s ante faciem
niq cherubin. et seraphim.
tita. tertia appellatione signe¬
tur. Si ergo utrũq xp̃s ẽ. que
est diuersitas : Nisi ut sciamuᷤᷤ.
quia diuinitatẽ xp̃i nobis
negare nonliceat: Deniq: in
per secutione quid queritur.
quicũq non confitetur in xp̃o
ueniam nonmeretur.Sed eti¬
am quicũq sp̃s non confitet᷑
xp̃m in carne uenisse. ex dõ
non est.Qui enim hominem
negauit. dm̃ negauit. Quia
ds̃ in homine. et homo indõ
xp̃s. Pleriq tamen illud te-¬
nent. ut eã blaspheniam di.¬
cant non eẽ ueniabilẽ. siquiᷤᷤ
xp̃mdicat inbehel gebub ei¬
cere demonia. non potestate di¬

Expanded text:
sanctus docebit uos in ilia hora quae sanctus docebit uos in ilia hora quae oportet dicere. ergo si operatio una est. una est et contumelia. sed ad proposita reuertamur. hic uidetur quibusdam ut eundem et filium hominis et spiritum sctione personarum et unitate substantiae, quia unus et deus et homo Christus idem spiritus, sicut scriptum est: spiritus ante faciem nique Cherubin et Serafin tita tertia appellatione signetur. si ergo utrumque Christus est, quae est diuersitas nisi ut sciamus quia diuinitatem Christi nobis negare non liceat? denique in persecutione quid quaeritur quicumque non confitetur in Christo ueniam non meretur. sed etiam quicumque spiritus non confitetur Christum in carne uenisse ex deo non est; qui enim hominem negauit deum negauit, quia deus in homine et homo in deo Christus. plenquc tamen illud tenent, ut eam blasphemiam dicant non esse ueniabilem, si quis Christum dicat in Belzebub eicere daemonia., non potestate di