comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bito rapiatur simulq eũ uita
Quamuis enĩ qͥsq in hac iu¬
ta sit iustus.tamen dũ de
corpore isto egredit᷑. ꝑtimes¬
cit ne clignus sit supplitio.
Nullus enim ẽ homo absq
peccato: nec quisquã potest
de dei securus esse ruditio.
cũ etiam et de otiosis sermo¬
nib reddenda sit ratio. Bre¬

Expanded text:
tatQuamvis enim quisque in hac vita sit justus, tamen dum de corpore isto egreditur, pertimescat ne dignus supplicio sit. Nullus est enim homo sine peccato: nec quisquam potest de Dei esse securus judicio, cum et de otiosis verbis reddenda sit ratio.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ñ poterit diabolus cireũ¬
uemire uel cleicere iuuenem¬
uł monachũ: nͥ eum quẽ ui.¬
derit aut ꝑ suꝑbiam. aut ꝑ
uerecundiam suas cogitatio¬
nes semor celare. Nam euidẽ¬
ter cliabolieam eogitationẽ
patres eamdixerunt. quã iu¬
mor semori confunditur aꝑ¬

Expanded text:
lus circumvenire vel dejicere juvenem monachum, nisi eum quem viderit aut per superbiam, aut per verecundiam suas cogitationes seniori celare. Nam evidenter diabolicam cogitationem Patres esse dixerunt; quam junior seniori confunditur a
Abbreviated transcription (Latin):
ter debet orare. et frequent̃
legere. Nam eũ oramus. ipsi
cum do loquim᷑: eum uͦ legi¬
mus. dñs nobiseum loquit᷑.
Omnis gͦ ꝓfectus: ex lectione. o¬
ratione. et meditatione ꝓce¬
dit. Quȩ enim nescimus. le¬
c̃tione discimꝰ ÷ quȩ autem
didiscerimꝰ. meditatiomibus
conseruamꝰ: et ut conserua¬

Expanded text:
ter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Omnis profectus, ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus: quae autem didicimus, meditationibus conservamus. Geminum confer
Abbreviated transcription (Latin):
die furor eoꝵ pulsauerit a¬
nimũ: fraternꝰ amor cõpri¬
mat illum. Fraterna dulee¬
do temꝑet iraciuidiã: fr̾̃na
caritas tẽperet anmozita¬
tẽ: fr̃nadilectio. mitiget in¬
dignationẽ Grande enim
uitrum est iracuncdia. ꝑi¬
ram.sapientia ꝑdit᷑. P iran.
iusticia relinquit᷑. : ꝑ iram.
societas fr̃na dissoluit᷑. ꝑ irã.
pacis eoneordia rumpitur
ꝑiram. ler ueritatis amittit᷑.
Iracundiȩ stimulis agitatuim.
corpꝰ totũ tremit: lingua balbritit.
uultꝰ igneseit: cor palpitans tre¬
imulat. et oculi turbaticaligãt.

Expanded text:
diae furor pulsaverit animum, fraternus amor comprimat illam, fraterna dulcedo temperet iracundiam, fraterna charitas temperet animositatem, fraterna dilectio mitiget indignationem. Grande enim vitium est iracundia: per iram sapientia perditur, per iram justitia relinquitur, per iram societas amoris dissolvitur, per iram pacis concordia rumpitur, per iram lex veritatis amittitur; iracundiae stimulis agitatum corpus tremit, lingua balbutit, vultus ignescit, cor palpitans tremulat, et oculi turbati caligant.
Abbreviated transcription (Latin):
qr qͥ ꝑ iram in fratrem expe¬
tit uindictã in corde suodi¬
d̾o iram: et noli ꝑ iram fratͥ
reddere iunclictam. Atten¬
de diligent̃ qͥd nos pauilus
ammonens dicat. Ait enim.

Expanded text:
r iram in fratrem expetit vindictam, in corde suo diDomino, iram, et noli per iram reddere vindictam. Attende diligenter quid Pauli nos admonentis dicat sententia.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ utraq sibi necessario com¬
mendatur: ut oratione. oꝑati¬
o. et oꝑe fulciatur oratio. Un¬
de et iheremiasait. Leuemꝰ
corda nr̃a eum manib ad đm.
Cor enim cũ manib leuat: qui
orationẽ eum oꝑe subleuat.¬

Expanded text:
um utraque sibi necessario commendantur, ut oratione operatio et opere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui orationem cum opere sublevat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbatioẽm gignit mentis.:
nat. ut ubi sit neseiatͥ uñ et
malũ non sentit quod ꝑ ebrie¬
tatem cõmitit᷑. Hine beatus¬
basiliꝰ ait. Multi ꝑ uinũ ade¬
monibꝰ captisunt. Nec ẽ ali¬
ud ebrietas. ꝗͣ manifestessi¬
niꝰ demon. Hinc ꝓpħa ait. Form¬
catio et ebrietas aufert eor. Qͥ¬

Expanded text:
perturbationem gignit mentis nat, ut ubi sit nesciat: unde etiam malum non sentitur quod ebrietate committitur. PleBasilius ait: « Multi per vinum a daemonibus capti sunt; nec est aliud ebrietas quam manifestissimus daemon. » Hinc propheta ait: Fornicatio et ebrietas aufert cor
Abbreviated transcription (Latin):
dies non ꝓuidetur:. inflat᷑
superbiaᷤ. exacerbat᷑ humili¬
tas ÷ ꝑfidia p̾uaricatur. pa¬
tientia coneutitur. furit
discordia. ferueseit ira. Hinc¬
om̃e pacis uincłm rumpi¬
iuolaturͥ hine adultera¬
tur ueritas. seinditur uni
tas: hine uultꝰ minax. tor¬
uus aspectus:. pallor in facie.
tremorm labiis. stridor in dẽ¬

Expanded text:
dies non providetur, inflatur superbia, exacerbatur saevitia, perfidia praevaricatur, impatientia concutitur, furit discordia, fervescit ira; ne pacis uinculum rumpiuiolatur, hinc adulteratur ueritas, unitas scit. Hinc uultus minax, toruus aspectus, pallor in facie, in labiis tremor, stridor in den
Abbreviated transcription (Latin):
lis uenia ostendit qui dumse
petere ꝓmit tebat obtinuit: qͣ¬
tinꝰ qr usq ad opusñ uenerat.
culpa. uisq: ad erueiatum noi
ꝑueni ret penitentiaͥ s eogi¬
tata afflictio mentẽ tergeret.

Expanded text:
lis venia ostendit; qui dum se petere promittebat obtinuit; quatenus quia usque ad opus non venerat culpa, usque ad cruciatum non perveniret poenitentia, sed cogitata afflictio mentem tergeret,
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ expectatio futuror:
quȩ expriit humilitatis
affectum. et sedulȩ serui¬
tutis obsequiũ.Spesautem
uoeata qd̾ Sit ꝓgredientipes:
quasi est pes. Uncle econtra¬
rio dicit᷑ desꝑatio. de est enĩ
illi progrẽdienti facultas qͥ a
clũ quisq peecatũ amat. fu¬
turam gloriã non expectat.

Expanded text:
bonorum spectatio futurorum quae exprimit humilitatis affectum et sedulae servitutis obsequium. Spes autem vocata quod sit pes progrediendi quasi est pes. Unde econtrario dicitur desperatio: deest enim pes nullaque progrediendi facultas est, quia, dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non spectat
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ regula. Nam cum malo
animo inquid siobediat discipłs:
et ñ solum ore s etiam in corde
simmuratierit: etiam simple¬
tũ erit deo. qui eor respieit m᷑¬
murans: et ꝓ tali facto nullã
consequit᷑ gratiam. immo pe¬
nam murmmurantiũ in eurrit.
si non cũ satisfactione emenda¬

Expanded text:
t Deus. Nam, cum malo animo si obedit discipulus et non solum in ore, sed etiam in corde si murmuraverit, etiamsi implenon erit Deo, qui cor eius respicit murmurantis, et pro tali facto nullam consequitur gratiam, immo penam murmurantium incurrit, si non cum satisfactione emenda
Abbreviated transcription (Latin):
si ambulare sicut ille am¬
bulairit. id est contempne¬
re omnia ꝓrspera. quȩ eos¬
dempgit. non timere aduer¬
Sa quȩ ꝑtulit. libent̾ face¬
qui quo ip̃ze p̾cessitͥ presta¬
re beneficium etiã ingratiᷤ.
ñ retribue scłm m̃ita suama¬
liuolis. et orare ꝓ innneis:
amare bonos. miserere ꝑu̾¬
sisͥ inuitare auersos. et¬
susciꝑe in earitate conuer

Expanded text:
st ambulare sicut ille ambulavit, nisi contemnere omnia prospera quae contempsit, non timere adversa quae pertulit, libenter facequi quo ipse praecessit, praestare beneficia etiam ingratis, non retribuere secundum merita sua malevolis, et orare pro inimicis, amare bonos, misereri perversos, invitare adversos, suscipere in charitate conver
Abbreviated transcription (Latin):
et ab oꝑib prauis cogitationeꝰ
uacet: ꝓ soliꝰ tam̃ praue cogi¬
tationis malitia. non erit in¬
ꝑ ysaẏam. Auferte malum
cogitationũ urãꝵ. ab oculis

Expanded text:
ne vacet, pro solius tamen cogitationis pravae malitia non erit inr Isaiam: « Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ille ergo penitentiam
digne agit. qui sie preterita
mala deplorat. ut fitt᷑a iter̃
ñ cominittat. Nam qui
plangit peceatum. et itĩn
admittit peccatũ. quasisi
qͥs lauet laterem crudum.
quem quantomagis ablue¬
rit. tanto amplius lutum

Expanded text:
. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum
Abbreviated transcription (Latin):
ficos enim ẽẽ oportet filioᷤ
clei. et humiles: mente mit¬
tes. corde simplices: sermo¬
ne puros.animo iunocen¬
tes: affectu concordes. fide¬
liter sibimet unanimiter
coherentes. Caritatem noi

Expanded text:
ficos enim oportet esse Dei filios et humiles, mente mites, corde simplices, sermone puros, animo innocentes, affectu concordes, fideliter sibimet unanimiter cohaerentes. CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
tant. Unde et psalmista ait.¬
Sitiuit inte aĩamea: qm mł¬
tiplicit̃ et caro mea. Nẽ enĩ earo
uesꝑum repletione eyboꝵ re¬
ficitur. Neq enĩ reputanda
ẽ abstinentia. ubi fuerit uen¬
tris saturitas obsecuta. Non¬

Expanded text:
tant. Unde et psalmus: Sitivit, inquit, in te anima mea, quam multipliciter et caro mea . Caro enim tunc vespero repletione ciborum reficitur. Neque enim reputanda est abstinentia, ubi fuerit ventris saturitas subsecuta.
Abbreviated transcription (Latin):
fas delectant. Qui salutationi¬
b oceurrentium gaudent.
suis adulatorib fauent. uolup¬
tatib parent. omnib turpib¬
placent: gestiunt docere qd̾
neseiunt. credidisse sublim¬
suis imponiunit: se ipsos fallũt.
fauentes sibi deerpiunt: in ꝓ
letiad prosꝑa. fragiles ad ad¬
uersa. inflati ad obsequia:
anxii ad obprobria. immode¬

Expanded text:
s existimant. Salutationibus occurrentium gaudent, suis adulatoribus favent, voluntatibus parent, omnibus turpibplacent. Gestiunt docere quod nesciunt, credi de se sublimsuis imponunt, se ipsos fallunt, faventes sibi decipiunt, in prlaeti ad prospera, fragiles ad adversa, inflati ad obsequia, anxii ad opprobria, immode
Abbreviated transcription (Latin):
le enim lacrnuaꝵ sumus: Wi
deo ñ ridere. s lugere debemꝰ.
Laerimas enim ꝓ peceatis nr̃is.
lacrimas ꝓ dissolutione cor¬
poris ÷ lacrimas ꝓ desiderio¬
nostri redemptoris. et socie¬
tate ominũ angłoꝵ et omĩ¬

Expanded text:
umus, et ideo non ridere, sed lugere debemus; lacrymas enim pro peccatis nostris, lacrymas pro dissolutione corporis, lacrymas pro desiderio Redemptoris, et societate omnium angelorum, et omni
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. Declina pauꝑi au
tum assume paupemͥ⁊
ꝓpter mopiam erus nedi¬
mittas illum uacuum:¬
s conelude elemosinã ins¬
atͥ hortatur nos dicens.
Bona est oratio cũ ieiumo et
enim habet tantum bonũ
nꝰ iuisericordiȩ egenis por¬

Expanded text:
tuos. Declina pauperi stum assume pauperem: et propter inopiam ejus ne dimittes eum vacuum. Conclude eleemosynam in cat hortatur nos, dicens: Bona est oratio cum jejunio, et  habet tantum bonum nus misericordiae egenis por
Abbreviated transcription (Latin):
goriꝰ multiloquio uacantes.
ut uugilanter aspiciant a quo
rectitudinis statu deꝑeunt. uũ
ꝑ multiplitia uerba dilabunt᷑.
qr se per infima inittiliter spar¬
git. Quo eiuim suꝑuacius uer¬
bis a silentii sui censura m̃es¬
dissipaturͥ quasi dot riuis ex¬
tra sedueitur. Unde et redi
do se intimȩ consid̾ationis ex¬

Expanded text:
multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redirto se intimae considerationis ex
Abbreviated transcription (Latin):
amore contendantͥ et hoc es¬
se sanctum. hoc sibi salubre
ac ne cessartum iudicent qo
abb̃i suo placuerit. non quͦd
faciant. Ꝙ qͣndo rigor erigit
disciplinȩ ut seueriter argu¬
antur ͥ aeceptam correctionẽ
magnanimiter ferant: nee mo¬
tib eors ã quibꝰ fuerint obiur¬
gati. Sed suis negligentiis qͦud
castiganitur ascribant. Sed si
eut discipulis conuenit obedi¬
re magistro: ita et ip̃m proui¬
de et iuste condecet cuncta
subtili semꝑ examinatione. bo¬
na malaq discernereͥ et que.
quib. quando. uel qualiter. coi¬
gruant studiose cogitare: et sic¬

Expanded text:
amore custodiant; hoc esse sanctum, hoc sibi salubre et necessarium judicantes, quod rectori suo placuerit; non quod faciunt; et quando rigor exigit disciplinae, ut severiter arguantur, acceptam correptionem magnanimiter ferunt; nec motibus eorum a quibus fuerint objurgati, sed suis negligentiis, quod castigantur, ascribunt. Cicut discipulos convenit obedire magistro, ita et ipsum provide, et juste condecet cuncta subtili semper examine, bona malaque discernere, et quae vel quibus, quando vel qualiter congruant, studiose cogitare.
Abbreviated transcription (Latin):
aut qͥd excusationis poterimꝰ
obtenderes Quanos defensio¬
nis arte pugnabimꝰ  Quȩ nob
subuentura est penitentia. ꝗͣ¬
agere in hac uita contẽpsimꝰ:
Quȩ nos defensura sunt oꝑabo¬
na : q̃ in hae carne ñ fecimus:

Expanded text:
Quid excusationis obtendere poterimus? Qua nos defensionis arte purgabimus? Quae nobis subventura est poenitentia, quam in hac carne contempsimus? Quae nos defensura sunt opera bona, quae in hac vita non fecimus?
Abbreviated transcription (Latin):
b tuis memorare nouissima
tua. et inxternũ non peccabis.
Uenturi gͦ exitꝰ ignorantia inecer¬
taest: et dum mori qͥsq non
estimat. tollit᷑. Unde unus¬

Expanded text:
 tuis memorare novissima tua et in eternum non peccabis. Venturi exitus ignorancia incerta est. Et dum mori quisque non existimat tollitur unde unus
Abbreviated transcription (Latin):
qui diligit ex deo natus est.
et cognoseit deũ. Qui non dili¬
git non nouit dm̃i: qr deus ca¬
ritas est. Rimiꝰ. sisic deus dilex̃
nos: et nos debeinꝰ alterutrũ
diligere. Si diligamus inui¬
cem. deus in nobis manet:
& earitas erus in nobis ꝑfee¬

Expanded text:
um, ex Deo natus est et cognoscit Deum. Qui non diligit, non nouit Deum, quia Deus caritas est. Si Deus dilexit nos, et nos debemus alterutrum diligere. Si diligamus inuicem, Deus. in nobis manet, et caritas eius in nobis perfec
Abbreviated transcription (Latin):
dentem se non ledit. s dili¬
gitͥ quȩ iniuriata iniurias
remittit. ñ redlit: cui noce¬
re potest non nocet. s pareit.
mendat. et a malis omnib¬
uirtꝰ quȩ iram temꝑat. lin¬
guam refrenatͥ mentẽ gub̾¬
nat. Ip̃a est ꝙ̃ pacẽ custocdit.
disciplinã moderate agit:
libidinis impetũ fortit̾ fran¬
tiam comprimit. incendiũ si¬
multatis extinguit ᷤ cohereet

Expanded text:
dentem se non laedit, sed diligit; quae injurianti injurias remittit, non reddit; quae cui nocere potest non nocet, sed parcit. mendat, et a malis omnibut quae iram temperat, linguam refrenat, et mentem gubernat. Ipsa est quae pacem custodit, disciplinam moderate peragit, libidinis impetum frantiam comprimit, et incendium simultatis ex
Abbreviated transcription (Latin):
quem refertur incensa. ĩ¬
qrimamentis omnibꝰ extra¬
nea. corrumpi neseia. nulli
quȩ carnaliter diligunt᷑ ex¬
celsa. affectionum omniũ po¬
dentissima. diuinȩ contẽpla¬
criminum. uita uirtutũ: uͥ¬
tꝰ pugnantiũ. palma uictoꝵ.¬
p̾mium ꝑfectoꝵ : in peceatis
mortuos suscitat. languen¬
des sanat ͥ ꝑ ditos instaurat.
Spẽ desꝑatis inspirat. pacifi¬
cas mentes inhabitat: fruc¬
tuosa inpenitentibꝰ. leta in
ommno fidelib. Quã fides
concipit. ad quã spes currit.
cui ꝓfectꝰ omniũ seruit. ex
qua qͥeqͥd est bomi operisue¬
nit: sub qua obedientia eͤs¬
cit. ꝑ quam patientia uin

Expanded text:
quem refertur, incensa; inquinamenti omnis extranea, corrumpi nescia, nulli quae carnaliter diliguntur excelsa, affectionum omnium potentissima, divinae contemplacriminum, vita virtutum, virtus pugnantium, palma victomium perfectorum. In peccatis suis mortuos suscitat, languentes sanat, perditos instaurat, spem desperatis inspirat, pacificas mentes inhabitat; fructuosa in poenitentibus, laeta in omnino fidelibus. Quam fides concipit, ad quam spes currit, cui profectus omnium servit, ex qua quidquid est boni operis vivit; sub qua obedientia crescit, per quam patientia vin
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ diligit: et quasi uinꝰ ꝓxi¬
ini inmeutis Mehano ꝯmni¬
ũ amorem recondit. Uere
beata q̃ nutrit uͥtutes et de¬
let peccatal oppͥmt iram.
recludit odiũ. expellit aua¬
ritiam. cõprimit rixam:
et fugat parit̃ omnia uitia.
Omnia tolerat. oĩa credit. oĩa
sperarꝰ ut̃ op probria secu¬
ra est. int̾ iras placida. int̾ o¬
dia benigna. et in ueritate¬
b non furatrur. ab incendio
rat: in coneussa ꝑseuerat. in¬
corruptaletatur. Ligamen¬
tum. gluten est animarum:
concordiamentiuĩ. societas ele¬
Ne auersitatibꝰ frangatur. for¬
titer m̃tem roborat : ne ꝓsꝑi

Expanded text:
nes diligit, et quasi unius proximi in mentis arcana omnium amorem recondit. Vere beata, quae nutrit virtutes, et delet peccata, opprimit iram, recludit odia, expellit avaritiam, comprimit rixam, et fugat pariter omnia vitia. Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat . Inter opprobria secura est, inter iras placida, inter odia benefica, in veritatne non destruitur, ab incendio rat, inconcussa perseverat, incorrupta laetatur; ligamentum, gluten est animarum, concordia mentium; societas elene adversitatibus frangatur, fortiter mentem roborat; ne i
Abbreviated transcription (Latin):
mansura. Est et aliud e
lemosinȩ genꝰ duale: quo
debent maximȩ monachi
pauꝑes reereare. Quoꝵ uñ
infirmis et tribulantibꝰ.
aliũd uero stultis et nescien¬
tib. est ad hibendũ. Qui enĩ
infirmo ꝑ eõpassionẽ cõnru¬
nieat. et tribrilanti conso¬
lationis conzilium subini¬
instrat: sine dubio pariꝑes
recreat. Simiłr et qui doc¬
trinã stultis. et seientiȩ uer¬
bũ ministrat ignaris: elemo¬
zinarii dignus est lauda¬

Expanded text:
agdus, est et aliud duale eleemosynae genus, quo debent maxime monachi pauperes recreare; quorum unum infirmis et tribulatis, aliud vero stultis et nescientibus est adhibendum: qui enim infirmo per compassionem communicat, et tribulato consolationis consilium subministrat, sine dubio pauperes recreat. Similiter et qui doctrinam stultis, et scientiae verbum ministrat ignaris, eleemosynarii dignus est lauda
Abbreviated transcription (Latin):
piger. quasi pedib eger: est
enim tardus ad incedendum.
Qdͦ nomen ꝑ usum transit et
ad animam: ut pigra dicatur
cũ fuerit desidioza. In ꝓu er
biis enĩ scriptũ est. Desidi

Expanded text:
Piger, quasi pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum: quod nomen per usum transiit ad animum. Pernox, Piger, quasi pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum: quod nomen per usum transiit
Abbreviated transcription (Latin):
est enim. Flli in mortuo pro¬
oue lacͥmas: et quasi dira
passus ineipe plorareͥ et se¬
eũdum nudicium conde
corpꝰ illius: et ne despicias

Expanded text:
sum: Fili, in mortuum produc lacrimas et quasi dira passus incipe plorare. et secundum iudicium contege corpus illius et ne despicias
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Qui ñ rigila intentione mo¬
nachi ꝓfessionẽ sectant᷑: qn¬
to suꝑni amoris ꝓpositũ disso¬
lute appetũt. tando ꝓeliuiꝰ ad
redueunt᷑. Nã ꝓfessio ñ ꝑfec¬
ta. p̾sentistutȩ repetit desid̾i

Expanded text:
. Qui non rigida intentione monachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
deneat. Quod deforme ĩ¬
uenĩt componat᷑: qd̾ pul¬
chrum exeolat. quod sa
cepta infatigabiliter legat.
mexplebiliter diligat: ef¬
ficaeiter compleat: et qrũd
sibi cauendũ qͥd ue sectan¬
agnoseat. Futuris pro
iuissionib eredat. et abstre¬
pitu negotioꝵ seculariũ re¬

Expanded text:
eneat, quod deforme componat, quod pulchrum excolat, quod sancepta infatigabiliter legat, inexplebiliter diligat, efficaciter impleat, et quid sibi cavendum quidve sectanagnosmissionibus credat, ab strepitu negotiorum saecularium re
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est. Usq qͦ piger dormis: Qũ
consurges a sumno tuo ͤ. Pau¬
lulũ dorimies paululũ dorini¬
tabis paululũ conseres manꝰ ut
dormias. et uemet tͥ quasi uiator
egestas: et pauperies. quasi uir

Expanded text:
t: « Usquequo piger dormis? quando consurges de somno tuo? paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus tuas, ut dormias: et veniet tibi quasi viator egestas, et pauperies quasi vir
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ suoꝵ ñ obserriãt imꝑia sed
rudicant. de suis negligentiiᷤ
obiurgati. aut rebellant inso¬
lenter. aut m᷑murant. De lo¬
co suꝑiore dispritãt. p̃ferre se
insermone modestiã. nec ĩ mo¬
rib disciplinã. Habent ĩ intẽ¬
tione ꝑtinatiã. in corde duriti¬
ã. in sermocinatiõẽ iactãtiã:
ĩ humilitate fallaces. mõdio ꝑ¬

Expanded text:
 non observant imperia, sed judicant. De suis 284 negligentiis objurgati aut rebellant insolenter, aut murmurant; de loco superiori disceptant, praeferri se in sermone modestiam, in moribus disciplinam; habent in intentione pertinaciam, in corde duritiam, in sermocinatione jactantiam; in humilitate fallaces, in odio per
Abbreviated transcription (Latin):
euti carne mortuus nee fac̾e
potest ista q̃ dixi nec patił ⁊¬
ta hiis et talib uitiis omni¬
et carnẽ suam cũ uitiis et
concupiscentiis erueifigũt.

Expanded text:
 carne mortuus nec facere potest ista quae dixi, nec pati; ita et his et talibus vitiis omniem suam cum vitiis et concupiscentiis
Abbreviated transcription (Latin):
ens intum escatͥ ut quȩdam le¬
iter correpta doleret. nec tam̃
uisciplinȩ uincła eadem lenitate
dissoluat: et quȩdam tolerando
dissimulet. nec tamen ea cres¬
cere dissimulando ꝑmitrat.
nes magistram sequantur re¬
gulam. Quod dicit inomnib:¬
subaudit᷑ p̃ceptis eiusdem regłȩ. In

Expanded text:
s intumescant, ut quaedam leniter correpta tolerent, nec tamen disciplinae vincula eadem lenitate dissolvant, ut quaedam tolerando dissimulent, nec tamen ea crescere dissimulando permittaut qui regendis hominibus praefertur, apud se intra secretarium mentis in cathedra praesidea
Abbreviated transcription (Latin):
Sic autemdent fratres consili¬
um eũ omi humilitatis sub¬
iectionel et non presumant ꝓ¬
caciter defendere quod eis ui¬
sum fuerit. sed magis in ab¬
batis pendeat arbitrio: ut qd̾
salubrius esse iudicauerit. ei
cuncti obediant. Sic enim¬

Expanded text:
Sic autem dent fratres consilium cum omni humilitatis subjectione; et non praesumant procaciter defendere quid eis visum fuerit. Et magis in abbatis pendeat arbitrio, ut quod salubrius judicaverit, ei cuncti obediant. Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑: et quod consilium unus¬
quisq dederit libenter audiat.
et postea in secreto eium senio¬
ribus tantum fr̃ibus qui utibꝰ
qui ue inutilius consilium de¬
dit. subtibit̃ et acute discernat.¬

Expanded text:
aro. « Quod consilium unusquisque dederit libenter audiat, et postea in secreto cum senioribus tantum fratribus qui utilius quive inutilius consilium dedit, subtiliter et acute discernat
Abbreviated transcription (Latin):
ut euidenter ostend̾et ip
sam esse peccatoꝵ omniũ
cauisamͥ qm̃ non solũ pecca¬
tum est ipsa. s etiam nullũ
peccatũ fieri potuit. potest.
aut poterit. sine ip̃aSSuꝑba
uoluntas. facit dei p̾cepta cõ¬
dempni. humilis eustõdiri.
Suꝑbia ex angłis cdemones fe¬
eitͥ humilitãs. homines seĩs
angłis similes redlit. Illa re¬
belles diabolo subdit. hec hu¬

Expanded text:
ut evidenter ostenderet quod ipsa sit peccatorum omnium causa: quoniam non solum peccatum est ipsa, sed etiam nullum peccatum fieri potuit, potest, aut poterit sine ipsavoluntas facit Dei praecepta contemni, humilitas custodiri. Superbia ex angelis daemones fecit, humilitas homines sanctis angelis similes reddit. Illa rebelles diabolo subditos
Abbreviated transcription (Latin):
facilitas. seuum erudelitaᷤ.
manducantẽ turpis edaer¬
tas: impatientem mobilitaᷤᷤ
mobilem instabilitas: iracũ
TIIS. remotꝰ ab insidiis alie¬
nisͥ remotꝰ a rapinis. remo¬

Expanded text:
felicitas, saevum crudelitas, manduconem turpem edacitas, impatientem mobilitas, mobilem instabilitas, vagum stiis, remotus ab insidiis alienis, remotus a rapinis ve
Abbreviated transcription (Latin):
remissione et negligentias̾¬
uari: ñ est ista caritas sed lan¬
gor. ferueat caritas ad corrigẽ¬
dum: ad emendandum Sũt
bonimores: delectent. Sunt
mali: emendent᷑. corrigant᷑.
Sie gͦ diligamus inuic̃em sii¬
fecta est. Cepisti diligere. ce¬
pit in te deus habitare: ut ha¬
bitando faciat te ꝑfectum.

Expanded text:
remissione et negligentia reservari. Non ista est charitas, sed languor. Ferveat charitas ad corrigendum, ad emendandum. Sed si sunt boni mores, dilatentur: sunt mali, emendentur corriganturque. Si ergo diligamus invicem sinficeris, coepisti diligere, coepit in te Deus habitare, ut perfectius habitando faciat te perfectum.
Abbreviated transcription (Latin):
suince in bonomalum.
Uincit᷑ amalo: qͥ malis ꝓrio¬
catꝰ reddit malum. In bono
autẽ uincit malũ. qui ac¬
ceptis malis reddit bonum.
lle enĩdieitur uicisse aliũ:
qͥ eum ad suã adduxerit ꝑ¬

Expanded text:
sed vince in bono malum. Vincitur a malo, qui malis provocatus reddit malum. In bono autem vincit malum, qui acceptis malis, restituit bona. Ille dicitur vicisse alterum, qui eum ad suam adduxerit p
Abbreviated transcription (Latin):
mandata eius in illo manet:
&x ipse meo. Sit ergo tibi
uomus dei: et esto domus
dei. Mane in deo: et mane¬
bit in te deus. ilaneat in
te deus ut te contineat:
maneas in deo. ne cadas.
Serua mandata eius: tene ca¬
ritatem. non diuelłe afide
illius. ut glorieris in ꝑsona
ipsius: et seeurus manebis

Expanded text:
mandata ejus, in illo manet, et ipse in eo. Sit ergo tibi domus Deus, et esto domus Dei; mane in Deo, et maneat in te Deus. Manet in te Deus ut te contineat, manes in Deo ne cadas. Serva mandata ejus, tene charitatem. Noli te divellere a fide illius, ut glorieris in praesentia ipsius, et securus manebis
Abbreviated transcription (Latin):
teruam nee amieam conceᷤ¬
sit qr sim publico etiam ami¬
ca contentio fiat: magistro
inde nociuia despectio. & di¬
scipulo mortifera naseitur

Expanded text:
tervam, nec amicam concessit, quia si in publico etiam amica contentio fiat, magistro inde nociva est despectio, et discipulo mortifera nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
se circumspiciat. ut et sibi et
subditis uxiat: ut bonũ qͦud
facit. et intra sinum mentis
abscondat. et tam̃ ex eo ad ꝓro¬
fectum sequentium exem plar
rectȩ operationis imꝑtiat: ut
subditoꝵ eulpas anmaduer¬

Expanded text:
nt circumspiciant, ut sibi et subditis vivant, ut bonum quod faciunt, et intra sinum mentis abscondant, et tamen ex eo ad provectum sequentium exempla rectae operationis impartiant, ut subdito
Abbreviated transcription (Latin):
est qr cum contentionem eũ
additamento ꝓterue uetuit:
amicã uel pacificam contenti¬
onem concessit. Est eiimaimi
ca proficuaq contentio. q̃ fre¬
quenter inter duos homines
pro qualitate interuemientis
causȩ efficitur: sicut inter be¬
atum benedictum & maurũ
diseipulum eius pro puero
placido quondam fuisse legitur.

Expanded text:
 cum contentionem cum additamento proterve vetuit, amicam et pacificam contentionem concessit; est enim amica et proficua contentio quae frequenter inter duos homines pro qualitate intervenientis causae efficitur: sicut inter B. Benedictum et Maurum ejus discipulum pro puero Placido quondam fuisse legitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Udulteri nescitis qr amicicia
huius mundi. inimica est
deoᶜ ildulteros recte nun¬
cupat: quos berelicto amo¬
re sapientiȩ celestis. ad am¬
plexus potius amicitiȩ mũ¬
dialis esse deflexos increpat.
qͦs conditore contempto. Mã¬
mone magis seruire çerne¬
et confessione nominis xp̃.
illecebris et amori deseruiũt

Expanded text:
dulteri, nescitis quia amicitia hujus mundi inimica est Dei? Adulteros recte nuncupat, quos de amore sapientiae coelestis ad amplexum potius amicitiae mundialis esse deflexos increpat, quos, Conditore contempto, mammonae magis servire cerneet confessione nominis Christi, mundi illecebris et amori deserviunt,
Abbreviated transcription (Latin):
test dicere. quanta bona illi
tellectualis mentis dignita¬
sui creatoris ꝑdidit; Nor¬
eum ibi inquietabat mole¬
sta sollicitudo. non fatiga¬
bat labor anxius. ñ oppri
dumꝰ ignarus mali. habita¬
dor paradisi: expers peceati.
capar dei. Postremo quide¬
o feliciꝰ fruit. eiuerat orbis
Subiectꝰ. nullus infestꝰ: lib̾
ammus. et uisibilis deris:

Expanded text:
ret quae et quanta bona illi it? quod intellectualis mentis dignitasui Creatoris accepit: et. Non inquietabat molesta sollicitudo quietum, non fatigabat labor anxius otiosum, dum, ignarus poenalis mali, habitator paradisi, expers peccati, capax Dei. 2. Postremo quid eo felicius fuit, cui erat orbis subjectus, nullus infestus, liber animus, et visibilis Deus?
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est peccato mori. insi
dampnandis oꝑibꝰ omninoñ
uiuere. nichil coneupiscere.
carnaliter nichil ambire. Ut
sieut mortuus earne nilli
iam detralit. nulli aduersa¬
pniat᷑ aut oppͥmit. non inui¬
det bonis. aut insultat affli¬

Expanded text:
Quid est peccato mori, nisi damnandis operibus omnino non vivere, nihil concupiscere carnaliter nihil ambire? Sicut enim mortuus carne nulli jam detrahit, nullum aversaniatur, aut opprimit, non invidet bonis aut insultat affli
Abbreviated transcription (Latin):
non est consilium. Ubi uͦ plu¬
res sunt consiliarii. confirmas¬
tur. Item. yngento & uariis o¬
dorib delectatur cor. et bonis
amiei consiliis anima dulcora¬
bitur. Cum dispositione initͤ
bellum: et erit salus uͥ mul¬
ta consilia sunt. Quotiens abi

Expanded text:
est consilium . Ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur. Unguento et variis odoribus delectatur cor, et bonis amici consiliis anima dulcoratur . Cum dispositione initur bellum, et erit salus ubi multa consilia sunt . Scientia
Abbreviated transcription (Latin):
contemptio examinat: non fa¬
eit impudentem audatia. in¬
iquũ iniusticia. ferũ melem̃¬
tiaͥ uarium in constantia. ꝑ¬
tinacem conturmatia. delitio¬

Expanded text:
tentionis exanimat; non facit impudentem audacia, iniquum injustitia, ferum inclementia, varium inconstantia, pertinacem contumacia, i
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat. Et quantum subcu¬
ra sua fratrumse habere sci¬
erit numerũ: agnoseat ꝓ
certo. quiaindie iucdicii ipsa¬
rum omniũ animarũ est red¬
diturus domino rationem:
Sine dubio addita et suȩ ar̃e.¬

Expanded text:
as. Et quantum sub cura sua fratrum habere sciverit numerum, agnoscat pro certo, quia in die judicii ipsarum omnium animarum tantas est redditurus Domino rationes; sine dubio addita et sua
Abbreviated transcription (Latin):
rgo cum¬
aliquis suscipit nomen
abbatis. duplici debet doctͥna
suis p̃esse discipłis: idẽ omniabo¬
na et sẽa factis ampliꝰ quã uer¬

Expanded text:
rgo cumaliquis suscipit nomen abbatis, duplici debet doctrina suis praeesse discipulis: id est, omnia bona et sancta factis amplius quam ver
Abbreviated transcription (Latin):
dei. et relio᷑. Regnum ergo
iusticiam dĩ bonum nr̃m ẽ.
et hoc appetendũ. ⁊ ibi finis cor¬
stituendus: ꝓpt̾ quod oĩa fa¬
cimꝰ quecumq facimus. S
qr in hac uita militamus. ut
ad illud regnum ꝑueniamꝰ:
agi non potest. apponentur
hec uobis inquit. Sed uos
regnum dei et iusticiam en¬
primum querite. Cum enĩ
dixit primũ: Significauit qr
hoc posteris. querendumẽ.
non temꝑe sed clignitate. Il¬
lud tamquam bonum nr̃m.
hoc tamqͣ necessariũ nr̃m.¬

Expanded text:
entur vobis. Regnum ergo et justitia Dei, bonum nostrum est, et hoc appetendum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire agi non potest, apponentur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei et justitiam primum quaerite. Cum enim dixit illud primum, significavit quia hoc posterius quaerendum est, non tempore, sed dignitate. Illud tanquam bonum nostrum, hoc tanquam necessarium no
Abbreviated transcription (Latin):
est ex deo. Qui habent cari¬
tatem: natisunt ex deo. Qͥs
non habeas: nichil tibi ꝓdest.
Alia si non habes: hoc habe. et
implesti legem. Qui enim
uiligit alterum: legem im¬

Expanded text:
te. Qui habent charitatem, nati sunt ex Deo: qui non habeas, nihil tibi prodest: alia si non habeas, hoc habe, et implesti Legem. Qui enim diligit alterum, Legem im
Abbreviated transcription (Latin):
ro minora agenda sunt ĩmo¬
tantum utat᷑ consilio: sicut
scriptum est. Omma fac cũ
consilio. et post factum non
penitebis. Oagna et enim
res est consilium. et abbatibꝰ
ulalde ꝑnecessarium. & n par¬
iupendendum: Sed suꝑ ari¬
rum et argentum eustodi¬
endum: & hoc ipsum diuina
xꝓprobat seript᷑a dicens. Aur̃
et argentũ & constitutio pe¬
dum: et suꝑ utrumiq consi¬
lium beneplacidum. Sei¬

Expanded text:
ro minora agenda sunt in motantum utatur consilio: sicut scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non nt . Magna etenim res est consilium, et regibus valde necessarium, et non parvipendendum, sed super aurum et argentum constituendum. Et hoc idipsum divina approbat Scriptura, dicens: Aurum et argentum est constitutio pedum, et super utrumque consilium beneplacitum pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ante oinnia ne dissimulans
aut pariupendens salutem
animarũ sibi comnissarum.¬
non plus gerat sollicitudi¬
nem de rebus transitoriis.
et terrenis atq cadueis. Nor¬

Expanded text:
Ante omnia ne, dissimulans aut parvipendens salutem animarum sibi commissarum, plus gerat sollicitudinem de rebus transitoriis et terrenis, atque caducis;
Abbreviated transcription (Latin):
gnis magnꝰ. et eum parui s ef¬
fieitur paruus. Quando infir¬
mis efficitur infirmus: infir¬
eit. Quando forma factus gͦ¬
gi. humilib humilitatiᷤ osten¬
uit formã. & obẽdientibꝰ obedi¬
entie p̾bet eremplar: simili¬
ter abstinentibꝰ et uigilanti¬
blis & orantib et in omnibus
boniᷤ uirtutib. cunctis sibi
subiectis normã prebet sa¬

Expanded text:
gno magnus, cum parvo parvus efficitur, quando infirmis efficitur infirmus, ut infirt; quando forma factus gregi, humilibus humilitatis ostendit formam, obedientibus obedientiae praebet exempla; similiter abstinentibus, et vigilantibus, et orantibus, et in omnibus bonis virtutibus cunctis sibi subjectis normam praebet sa
Abbreviated transcription (Latin):
uotis de silo. Quia enim fal¬
sa pietate suꝑatus. ferire he¬
li delinquentes filios nolu¬
it: apud districtũ iudicem
semetipm̃ eum filiis erude¬
li dampnatione ꝑcussit. Pro

Expanded text:
oditur . Quia enim falsa pietate superatus Heli ferire delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
tos et inquietos: debet duriꝰ
Obedientes autem et nrittes
& patientes: ut in meliꝰ profi¬
tempnentes: ut increpet et
corripiat ammnonenuᷤ. Nul¬

Expanded text:
tos et inquietos debet durius entes autem et mites, et patientes, ut in melius profitemnentes, ut increpet et corripiat, ammonemus. N
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ. ilrgue. peecantes contes¬
tare ne peccentꝰ merepa resis¬
tentes: s hec oĩa cum patien¬
tia & scd̃m uoctͥnam. Prospe
tientia. ut emendare nolenteᷤᷤ
fortit̾ ferant: apłico satisfaci¬
entes imꝑio. qui timotheo p̾¬
cepit dicens. ilrgue obseera.
merepa: in omni patientia
et doctrina. Quasi diceret.
ilrgue coequales: obseera semoreᷤ:
increpa iumores. Sed ꝓpterea
adlidit in omni patientia et
doctrinaͥ qr leniter castigatus
exibet reuerentiã castiganti
asꝑitate autem nuiȩ inere¬
pationis offensꝰ. nec merepa¬
tionem recipit nec salutem.

Expanded text:
na. Argue peccantes, contestare ne peccent. Increpa resistentes; sed haec omnia cum patientia et secundum doctrinam. Erit etientia, ut emendari nolentes fortiter ferant, apostolico satisfacientes imperio, qui Timotheo praecepit, dicens: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Quasi diceret: Argue coaequales, obsecra seniores, increpa juniores. Sed propterea addidit: In omni patientia et doctrina: quia leniter castigatus exhibet reverentiam castiganti; asperitate autem nimiae increpationis offensus nec increpationem recipit, nec salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
salute ꝑmisit. Et ita timenᷤ
semꝑ fͤuturam discussionẽ
pastoris de creditis ouib: eũ
de alienis ratioeinis eruet
redditur de suis sollicitus.¬

Expanded text:
suae animae: et ita timens semper futuram discussionem pastoris de creditis ovibus, cum de alienis ratiociniis cavet, redditur de suis sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
ne non cesset. Debitum quip
pe illi est suꝑne patrie głam
ꝑ uocem predicationis osten¬
oere: quanta in huius uite
itinere temptamenta antiqͥ
hostis lateant aꝑire. ⁊ subdi¬
torum mala que tolerare ñ¬
⁊eli asꝑitate corrigere: nesi
minus contra culpas accen¬
uatur: culpoꝵ omniũ reus

Expanded text:
timescat. Debitum quippe rectoris est supernae patriae gloriam per vocem praedicationis ostendere, quanta in hujus vitae itinere tentamenta antiqui hostis lateant aperire, et subditorum mala quae tolerari lenizeli asperitate corrigere; ne si minus contra culpas accenditur, culparum omnium reus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ est. quod aliquando subie¬
ctoꝵ uitia prudenter clissimu¬
landa sunt: s quia dissimu¬
lantur indicanda. Aliquan¬
do et aꝑte cognita. mature
toleranda: aliqnͣdo uͦ subtili¬
ter et occulte prescrutanda:
aliquando leniter arguendal
aliquando aut̾ uehementeri¬
crepanda.Sed qr non una ea¬
dẽq eunctis exortatio congru¬
itͥ qr nec cunctos par morum
ri debet s̾mo doctorũ: ut &¬
sua singulis congruat: et cam̃
a communis edificationis arte.
numquã recedat. Secumdum¬

Expanded text:
que est quod aliquando subjectorum vitia prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; aliquando et aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero subtiliter et occulta perscrutanda; aliquando leniter arguenda, aliquando autem vehementer increpanda. demque cunctis exhortatio congruit quia nec cunctos par morum ri debet sermo doctorum, ut et sua singulis congruat, et tamen a communis aedificationis arte numquam recedat. 4. D
Abbreviated transcription (Latin):
lus ait. In uno spiritu om̃s
nos. et in uno corpore baptiza¬
tisumus. siue iudei. siue gẽ¬
tiles. siue seruisiue liberi:
et omnes uno spiritu pota¬

Expanded text:
enim in uno Spiritu omnes nos ut simus in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive gentiles, sive servi, sive liberi; et omnes in uno Spiritu pota
Abbreviated transcription (Latin):
par ẽ denominatio. tres sunt. s t̾nariꝰ impar ẽ. e nona
pars quod impar ẽ uocabulũ .ii. qui par numerꝰ ẽ atq idẽ
in aliis cunctis qui sunt parit᷑ impares inuenit᷑. Neq umqͣ.
sĩ potest. ut cuiꝰlibet partis sit eiusdẽ generis nom̃ s n¬
merꝰ. fit aut̃ hoꝵ ꝓcreatio numeroꝵ. si ab uno dispouant᷑.
qui cũq duob differunt. id ẽ omib imparib naturali
sequaentia atq ordine constitictis. Namq hi si ꝑbinarium

Expanded text:
par est denominatio, tres sunt, sed ternarius impar est. Et nona pars, quod impar est vocabulum, 2 qui par numerus est. Atque idem in aliis cunctis qui sunt pariter impares invenitur. Neque unquam fieri potest, ut cujuslibet partis, sit ejusdem generis nomen et numerus. Fit autem horum procreatio numerorum, si ab uno disponantur, quicunque duobus differunt, id est omnibus imparibus naturali sequentia atque ordine constitutis. Namque hi si per binarium
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ particulari. consistit. quod enĩ cõparatũ numerũ plusꝙͣ semel
habet multiplicis ẽ. hoc uͦ quod minorẽ in habenda parte transcen

Expanded text:
superparticulari consistit. Quod enim comparatum numerum plus quam semel habet, multiplicis est. Hoc vero quod minorem in habenda parte transcen
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. Neq unqͣm fĩ potest. ut quelibet pars huiꝰ nume¬
ri eiusdẽ generis denominationẽ quantitatẽq suscipiat. sẽ¬
ꝑ enĩ si denominatio fuerit par. quantitatis partis erit ĩpar
si denominatio impar. quantitas par. ut in .xuiii. secun¬
da eiꝰ pars ẽ ide media. qd̾ paritatis nomen ẽ.uiiii. que
impar ẽ quantitas. Tercia uͦ quȩ impar ẽ de nominatio
sex. eui par pluralitas ẽ. Rursus si conuertas sexta pars q̃

Expanded text:
nantur. Neque unquam fieri potest ut quaelibet pars hujus numeri ejusdem generis denominationem quantitatemque suscipiat. Semper enim si denominatio fuerit par, quantitas partis erit impar, et si fuerit denominatio impar, quantitas erit par, ut in 18. Secunda ejus pars est, id est media, quod paritatis nomen est 9, quae impar est quantitas. Tertia vero quae impar est denominatio sex, cui par pluralitas est. Rursus si convertas, sexta pars q
Abbreviated transcription (Latin):
tinens ium ipsa om̃s inequalitatis species ordinesq ꝓfundat.
Sint enĩ nobis tres equales t̾mini. idẽ tres unitates. uł tres bi¬
nere. Q eĩ ininis tribus t̾riuis euenit idem contingit in

Expanded text:
tinens vim, ipsa omnes inaequalitatis species ordinesque profundat. tinens vim, ipsa omnes inaequalitatis species ordinesque profundat. Sint enim nobis tres aequales termini, id est tres unitates, vel tres binere. Quod enim in his tribus terminis evenit, idem contingit in
Abbreviated transcription (Latin):
estat aut̃ nobis ꝓfundissimã quandã tradẽ
disciplinã. que ad omẽm naturȩ uin re¬
rumq integritatẽ inaxima ratione ꝑtine¬
at. Magnis quippe in hac scientia fructus
est. siqũis ñ nesciat. quod bonitas diffinita ẽ & subscientiam
cadens. animoq semꝑ imitabilis et ꝑ ceptibilis pͥm᷑a natura ẽ.
& suȩ substantie decore ꝑpetua. Infiuitũ uͦ malicie dedecus est̃
nullis ꝓpͥis pͥncipiis nixũ sed natura semꝑ errani. abonidisf¬
nitione pͥncipii tamꝙͣ aliguo signo optime figure impͥs ła  cori¬
ponitur. & ex illo errous fluctu retinetur. Nam nimiã cupidi¬
tatẽ. ireq ĩmodicã effrenationẽ. quasi quidã rector animus
pura intelligentia roboratꝰ astringit. Et has quodamͦ ineqͣlitatis¬
speties formas. temꝑata bonitate constituit. hoc aut̃ erit ꝑspi¬
euũ si intelligamꝰ omĩs in equalitatis speties ab equalitatis ẽuisse
primordiis. ut ip̃sa quodammͦ ȩqualitas inatris e radicis op¬

Expanded text:
utem nobis profundissimam quamdam tradere disciplinam, quae ad omnem naturae vim rerumque integritatem maxima ratione pertineat. Magnus quippe in hac scientia fructus est, si quis non nesciat quod bonitas definita est et sub scientiam cadens, animo que semper imitabilis et perceptibilis prima natura est, et suae substantiae decore perpetua. Infinitum vero malitiae dedecus est, nullis propriis principiis nixum, sed natura semper errans a boni definitione principii, tanquam aliquo signo optimae figurae impressa componitur, et ex illo erroris fluctu retinetur. Nam nimiam cupiditatem iraeque immodicam effrenationem, quasi quidam rector animus, pura intelligentia roboratus, astringit, et has quodammodo inaequalitatis formas, temperata bonitate constituit. Hoc autem erit perspicuum, si intelligamus omnes inaequalitatis species, ab aequalitatis crevisse primordiis, ut ipsa quodammodo aequitas, matris et radicis ob
Abbreviated transcription (Latin):
ñe suꝑiores multiplicent eos qui sub ipsis in dispositione
sunt. om̃s imparit̾ pares proereabunt᷑. Huiꝰ aut̃ rei tale su¬
mamus ęxemplũ. si .iii. quat̾ multiplices.xii. fient. uł si .u.
quatuor multiplicent.xx. numerꝰ excrescet. uł si itẽ .uii. mł¬
uplicent .iiii.xxuiii. sucerescet atq hoc usq in siune̾. Rur

Expanded text:
nem superiores multiplicent eos qui sub ipsis in dispositione sunt, omnes impariter pares procreabunt. Hujus autem rei tale sumamus exemplum, si tres quater multiplices, 12 fient; vel si 5 quatuor multiplicent, 20 numerus excrescet; vel si item 7 multiplicent 4, 28 succrescet, atque hoc usque in
Abbreviated transcription (Latin):
ta ad cõparati numeri t̾minũ usq ꝑuenerit ut duo si ad
sex cõpares. binariꝰ numerus seuariũ tercio metietur.
Primos gͦ e in cõpositos nullus numerꝰ inetiet᷑. preter
unitatẽ solam. qm̃ ex nullis aliis numeris cõpositi sunt.
s tantũ ex unitatib insemet ipsis auetis. multiplicatisq
fecerunt. Et alii quidem quos supra descͥpsimꝰ eodẽ mo¬
do nascunt᷑. Hi aut̃ insemer ipsos multiplicati. faciunt
alios numeros uelut pͥmi eosq pͥmã rerũ substantiã
uimq sortitos cunctoꝵ a se ꝓcreatoꝵ uelut quȩdam ele¬
nienta reperies. ꝙ scilicet in copositi sunt. & simplici ge¬
ueratione formati. atq in eos om̃s quicũq ex eis ꝓlati
sunt. numeri resoluunt᷑. Ipsi uͦ neq ex aliis ꝓducuntur
neq in alia reducunt᷑. XU. De secundo ⁊ cõposito.
ecundus uͦ er incõpositꝰ et ipse quidẽ im¬
parẽ. ꝓpterea qͦd eadẽ imparis ꝓpͥetare son

Expanded text:
ta, ad comparati numeri terminum usque pervenit, ut duo si ad ta, ad comparati numeri terminum usque pervenit, ut duo si ad 6 compares, binarius numerus senarium tertio metietur. Primos ergo et incompositos nullus numerus metietur, praeter unitatem solam, quoniam ex nullis aliis numeris compositi sunt, sed tantum ex unitatibus in semetipsis auctis multiplicatisque fecerunt. Et alii quidem, quos supra descripsimus, eodem modo nascuntur. Hi autem in semetipsos multiplicati faciunt alios numeros velut primi, eosque primam rerum substantiam vimque sortitos, cunctorum a se procreatorum velut quaedam elementa reperies, quia scilicet, et incompositi sunt, et simplici generatione formati, atque in eos omnes quicunque ex his prolati sunt numeri resolvuntur, ipsi vero neque ex aliis producuntur, neque in alia reducuntur. CAPUT XV. De secundo et composito. Secundus vero et compositus, et ipse quidem impar est, propterea quod eade
Abbreviated transcription (Latin):
quide e incõpositꝰ ẽ qui nullam aliam par¬
tẽ habet. nisi eã quȩ atota numeri quantita¬
te denominata sit. ut ipsa pars ñ sit nͥ uni¬
.xxxi. In his gͦ singulis nulla umqͣm alia pars inueniet᷑ nisi
que ab ipsis denominata ẽ. et ipsa tantũ unitas. ut supͣ iam
dictũ est. In trib enĩ una pars sola ẽ. id ẽ tercia que atrib
scilicet denominata ẽ. e ipsa tercia pars unitas. Codemq
modo quinarii sola quinta pars ẽ e hec unitas atq idẽ
insingulis consequens reperiet᷑. Dicit᷑ aut̃ pͥmus es uncõpo¬
sitꝰ qd̾ nullus eũ alter numerꝰ metiat᷑ p̾ter soła quȩ cunctis
mat̾ ẽ unitatẽ. Namq t̾nariũ .ii. ñ niunerant. id circo qm̃
si solos duoᷤ contra .iii. cõpares pautiores sunt. sin uͦ binari¬
ũ bis facias amplior ẽ tͥb cũ crescit in .iiii. Mecit᷑ aut̃ nu
merꝰ numerũ quotiens ł semel. ł bis. ł t̾cio. ł quotienslib
numerꝰ ad numerũ cõparatꝰ. neq deminuta sũma neq aue¬

Expanded text:
quidem et incompositus est, qui nullam aliam partem habet, nisi eam quae a tota numeri quantitate denominata sit, ut ipsa pars non sit nisi uni31. In his ergo singulis nulla unquam alia pars invenietur, nisi quae ab ipsis denominata est, et ipsa tantum unitas, ut supra jam dictum est. In tribus enim una pars sola est, id est tertia, quae a tribus scilicet denominata est, et ipsa tertia pars unitas. Eodemque modo quinarii sola quinta pars est, et haec unitas, atque idem in singulis consequens reperietur. Dicitur autem primus et incompositus, quod nullus eum alter numerus metiatur, praeter solam, quae cunctis mater est, unitatem. Namque ternarium 2 non numerant, idcirco quoniam si solos duos contra tres compares, pauciores sunt. Sin vero binarium bis facias, ampliorem tribus concrescitbis, vel tertio, vel quotieslibet numerus ad numerum comparatus, neque diminuta summa, neque auc
Abbreviated transcription (Latin):
ne senarius adbinariũ triplus. hoꝵ gͥ si differentias col¬
ligamus. et adse inuicẽ cõpareimis epitrita ꝓportio col¬
ligit᷑. Unde diatesaron symphonia resonabit. Int̾ tres eñ ⁊ sex t̾na¬
rius ẽ. ⁊ int̾ binariũ ⁊ senariũ quat̾nariꝰ. qui sibimet cõparati ses¬
quit̾ciam efficient ꝓportioneoi.
N eadem quoq medietate ⁊ dyapente symphonia cõponit᷑. quam
sexquattera habitudo constituit. Nam inutrisq dispositionibus
his que subiectȩ st̃. induplici senariꝰ ad quat̾nariũ sexqualter est.¬
d intriplici tnariꝰ ad binariũ ex quib utrisq dẏapente sympho¬
nia conrungitur.
Post hune aut̃ diapason consonantia que fit ex duplici. ut est sub¬
iecta formula.ii dopler tsaraon

Expanded text:
ne, senarius ad binarium triplus. Horum igitur si differentias colligamus et ad se invicem comparemus, epitrita proportio colligitur, unde diatessaron symphonia resonabit. Inter 3 enim et 6 ternarius est, et inter binarium et senarium quaternarius, qui, sibimet comparati, sesqu eadem quoque medietate et diapente symphonia componitur, quam sesquialtera habitudo restituit. Nam in utrisque dispositionibus his quae subjectae sunt, in duplici senarius ad quaternarium sesquialter est, in triplici ternarius ad binarium, ex quibus utrisque, diapente symphonia conjungitur. c autem diapason consonantia, quae fit ex duplici, ut est i
Abbreviated transcription (Latin):
minorẽ maioe sũma transceudit. Nam si eũ habeat totũ et quas
eiꝰ quartas suꝑ particularis necessario reperit᷑. Nam due quo

Expanded text:
minorem major summa transcendit. Nam si eum habeat totum et duas ejus quartas, superparticularis necessario reperitur. Nam duae qu