comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imaginem augustini : Aut simpliciani: seduidi
augustinum Aut simplicianum : Cumeo tempo
re quotale aliquid uidit : Nos ignoraremus :
Vsque adeo manifestum est : Nonipsos homines
sedimagines eorum uideri: &pharao. spicas
sedixit uidisse insomnis &boues. Nonspicarũ
autboum imagines: sugitur liqui do constat
nominibus earum rerum quarum imagines st̃
easdem imaginer appellari : Nonmirum ẽ
quod scriptura dicit samu helem uisum:
Qiam siforte imago samuhelis apparuit.
machinamento eius quitrans figuratse uelut
angelum lucis & ministrossuos: uelut ministros
iustitiae : Iam uero sullud mou& quomodo &
amalignospũ sauli uera prędicta sint.
Potest &illud mirum uideri quomodo dȩ mones
agnouerint. xp̃m. quem iudei non agnoscebant
Cumenim uultds̃ &iamperinsi mos infernosq
sp̃s aliquem uera cognoscere temporalia dum¬
taxat Atque a distam mostalitatem pestinentia
facile est & non in congruum : V t omni potens

Expanded text:
imaginem Augustini aut Simpliciani; sed, Vidi imaginem Augustini aut Simpliciani; sed, Vidi Augustinum aut Simplicianum: cum eo tere, quo tale aliquid uidit, nos ignoraremus. usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum uideri. et Pharao spicas se dixit uidisse in somnis et boues, non spicarum aut boum imagines. si igitur liquido constat nominibus earum rerum, quarum imagines sunt, easdem imagines appellari, non mirum est, quod scriptura dicit Samuhelem uisum, etiam si forte imago Samuhelis apparuit machinamento eius qui transfigurat se uelut in angelum lucis et ministros suos uelut ministros iustitiae. Iam uero si illud monet, quomodo et a maligno spiritu Sauli uera praedicta sunt, potest et illud mirum uideri, quomodo daemones agnouerint Christum, quem Iudaei non cognoscebant. cum enim uult deus etiam per infirmos infimosque spiritus aliquem uera cognoscere, temporalia dumtaxat adque ad istam mortalitatem pertinentia, facile est et non incongruum, ut omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
nomine samuhelis appellat qui a solenti magi¬
nes. earum rerum nominibus appellari. quarx
imagines sunt : sicutomnia quae pinguntur¬
atque finguntur. ex aliqua materia m& alli
aut ligni. uelcuiusquerei aptȩ auto pera huius¬
modi quae &iam uidentur in somnis. Com̃s
fere imagines earumrerum quarum imagines
sunt appellari nominibus solent: Quis enimẽ
qui hominempictum dubit& uocare hominem
Quandoquidem &singulorum. quorumque
picturam cumaspicimus propriaqueque nomi¬
na incunctanter adhibemus elud cum intuen¬
tes tabulam. aut pari&em dicimus. ille cicero ẽ
Illes allustius ille achilles. Ille ector
Hoc flumen symois : Illaroma: Cum aliud
nihil sint quam pictȩ imaginer: unde cherubin
Cumsint caelestes uistutes: fictȩ tamen ex me¬
tallo. quod imperauit dr̃ superarcam testamenti
Magnaerei significande gratia non aliud
quam cherubin illa quoque figmenta uocitant:
temquis quis uidit somnium non dicit. uidi

Expanded text:
nomine Samuelis appellat, quia solent imaginomine Samuelis appellat, quia solent imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imagines sunt, sicut omnia, quae pingunturatque finguntur ex aliqua parte materiae metalli, aut ligni, vel cujusque rei aptae, ad opera hujusmodi, quaeque etiam videntur in somnis, et omnes fere imagines earum rerum, quarum imagines sunt, apqui hominem pictum dubitet vocare hominem? Quandoquidem et singulorum quorumque picturam cum aspicimus, propria quoque nomina incunctanter adhibemus: velut cum intuentes tabulam aut parietem, dicimus, Ille Cicero est, ille Sallustius, ille Achilles, ille Hector, hoc flumen Simois, illa Roma; cum aliud nihil sint quam pictae imagines. Unde Cherubim cum sint coelestes potestates, ficta tamen ex metallo, quod imperavit Deus, super arcam Testamenti, magnae rei significandae gratia, non aliud quam Cherubim illa quoque figmenta vocitantur . Item quisquis videt somnium, non dicit, Vidi
Abbreviated transcription (Latin):
&iunciri. &inludi. & crucifigi. atque in ter¬
fici passurest. Non est absurdum credere
exaliqua dispensatione diuinae uoluntatis
permissum fuisse. Vt non inuitus. Nec dominan¬
te. atq subiugante magica potentia. sed uolens
atqueobtemperans. occultȩ. dispensationis dĩque
phytonissam illam & saulem latebat sp̃s prophe
sententia percurnirus. Cur enimanima boni
hominis amalis uiuis euocata. siuenerit. amit¬
tere uideatur dignitatem suam Cum &uiui
plerumq boniuocati admalor ueniant: &agan
cum eis quod officium postulat Equitatis ser¬
uato atq in concusso decoreiustutis suae.
&illorum uitus. prorerum p̃sentium uel usu
uel necessitate tractatis : quamquam in hoc facto
potest erse alius facilior exitur. & expeditior
intellectus: Vt nonueres pm̃ samuhelis excita¬
tum. a requiȩsua credamus: sed aliquod fantas¬
ma: &imaginariam in lusionem diaboli. machi¬
nationibus factam: Quam ꝓpterea scriptura

Expanded text:
et vinciri, et illudi, et crucifigi, atque interet vinciri, et illudi, et crucifigi, atque interfici passus est: non est absurdum credere ex aliqua dispensatione divinae voluntatis permissum fuisse, ut non invitus, nec dominante, atque subjugante magica potentia, sed volens, atque obtemperans occultae dispensationi Dei, quae pythonissam illam, et Samuelem latebat, consentiretsententia percussurus. Cur enim anima boni hominis a malis vivis evocata, si venerit, amittere videatur dignitatem suam, cum et vivi plerumque boni vocati ad malos veniant, et agant cum eis, quod officium postulat aequitatis, servato atque inconcusso decore virtutis suae, et illorum vitiis pro rerum praesentium vel usu, vel necessitate tractatis. « Quamquam in hoc facto potest esse alius facilior exitus, et expeditior intellectus, ut non vere spiritum Samuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma, et imaginariam illusionem diaboli machinationibus factam, quam propterea Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
sit quȩstio quomodo &iam in mundus sp̃s. cum
animas sc̃iuiri loqui potuerit. Omnibus enim
scĩs ds̃ creator & sc̃ificor. lon geutiquemaior est
Quodsi hoc mou& quod licuerit maligno spũi. ex¬
citare animam iusti &tamquam deabditis
mostuorum receptaculis euocare. Nonnemagis
mirandum est. quod satanas ipsum dñm ad sumpsit
& constituit superpinnam templi: Quolib&
enimmodo fecerit Ille&iam modus quosamu¬
eli factum est Ut excitar&ur similiter lat&
Nisifortequis dixerit facili orem diabolo fuisse
licentiam ad dñm uiuum. Vnde uoluit ad sumendũ
&ubi uoluit constituendum quam ad samuhelis
defuncti spm a suis sedibus excitandum Quod
sullud in euangelio nosideo non perturbat
Quia dñs uoluit atque permisit. Nulla deminu¬
tione suae potestatis & diuinitatis id fieri. sicut
ab ipsis iudȩis. quam quã peruersis atque in mun¬
dif& facta diabolifacientibus & tenerise

Expanded text:
sit quaestio, quomodo etiam immundus spiritus cum sit quaestio, quomodo etiam immundus spiritus cum anima sancti viri loqui potuerit. Omnibus enim sanctis Deus creator, et sanctificator longe utique major est. Quod si hoc movet, quod licuerit maligno spiritui excitare animam justi, et tanquam de abditis mortuorum receptaculis revocare, nonne magis mirandum est, quod Satanas ipsum Dominum assumpsit, et constituit supra pinnam templi? Quolibet enim modo fecerit, ille etiam modus, quo Samueli factum est, ut excitaretur, similiter latet. Nisi forte quis dixerit faciliorem diabolo fuisse licentiam ad Dominum vivum, unde voluit assumendum, et, ubi voluit, constituendum, quam ad Samuelis defuncti spiritum a suis sedibus excitandum. Quod si illud in Evangelio nos ideo non perturbat, quia Dominus voluit atque permisit nulla diminutione suae potestatis et divinitatis id fieri, sicut ab ipsis Judaeis, quamquam perversis atque immundis, et facta diaboli facientibus, et teneri se,
Abbreviated transcription (Latin):
uinto autem loco idposusti. unde post omnia
disputaturum meesse promisi. QUO. U.
no. euocauerit. Hoc amebeate memoriae
simplicianur mediolanensis ep̃r aliquando
quaesiuit. quidergo ei rescripserim subditum
lege : Item quaerir inquam utrum spr inmundus¬
quierat inphytonissa potuerit agere ut samu¬
hel. asaule uider&air & loquer&adir cum eo.
Sedmulto maioris mira culiest quod ipsescctana
princeps omnium inmundorum spirituum potuit
loquicum dõ & p&ere temptandum iob iustissimũ
uirum Qui &aam apostolos temptandos p&iit :
Auitsi hoc ideo non hab& difficilem quȩstionem
qui aperquam uoliut creaturam: cui uoluerit
creaturȩ Ubi que p̃sens ueritas loquitur.
Nec propterea magnimeriti est ciuloquitur ds̃.
Inter est enim quidloquatur quia &imperator
cummultis innocentibur non loquitur Quibus
prouidentissime consulit ad salutem &cũmul¬
tis nocentibus loquitur quos iub& interfici.
Ciergo hinc propterea nulla quȩstio est. Nulla

Expanded text:
uinto autem loco id proposuisti, unde post omnia disputaturum me esse promisi. QUAEST. no evocaverit » . 2. Hoc a me beatae memoriae Simplicianus Mediolanensis episcopus aliquando quaesivit. Quid ergo ei responderim, subditum lege: « Item quaeriqui erat in pythonissa, potuerit agere, ut Samuel a Saule videretur, et loqueretur cum eo. Sed multo majoris miraculi est, quod ipse Satanas princeps immundorum omnium spirituum potuit loqui cum Deo, et petere tentandum Job justissimum virum, qui etiam Apostolos tentandos petiit; aut si hoc ideo non habet difficilem quaestionem, quia per quam voluerit creaturam, cui voluerit creaturae, ubique praesens veritas loquitur, nec propterea magni meriti est, cui loquitur Deus: interest enim quid loquatur, quia et imperator cum multis innocentibus non loquitur, quibus providentissime consulit ad salutem, et cum multis nocentibus loquitur, quos jubet interfici. Si ergo hinc propterea nulla quaestio est, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
Rectum autem cor est: non resistere patri
emendant: &credere pollicenti:
non eorum quibus commouentur pedes. & effun¬
duntur gresus atque labuntur. sicut inalio
psalmocanitur :. Dum telant in peccatoribus
pacem peccatorum uidentes : & putant perire
operasua. quia non eis merces redditur peritura
Atisteuir quitim & dñm. &in templum scmdĩ
conuersione recti cordis aptatur. Necgloriam
hominum quȩrit : Nec terenas diuitias concupis¬
cit. & tamen gloria & diuitiae in domo eius
Domus enimeius. coreius est Vbi dõ laudante
opulentiur habitat : cum speuita ea &ernȩ quã cũ
hominibus adulantibus. in marmoratis. laquea¬
tisq tectis cumtimore mostir a &ernace. Huius
enimiustitia man& insaeculum saeculi:
Ipsa eiusgloria. ipsedutiae. Illius autem purpu¬
ra & byssus &ȩpulae splendidȩ & cum prestosun
transeunt. & cum ad finem uenerint aquae
guitam exdigito stillante desiderans ardens
ligna clamauit

Expanded text:
rectum autem cor est, non resistere patri rectum autem cor est, non resistere patri emendanti, et credere pollicenti: non eorum quibus commoventur pedes, et effunduntur gressus atque labuntur, sicut in alio psalmo canitur, dum zelant in peccatoribus pacem peccatorum videntes, et putant perire opera sua, quia non eis merces redditur peritura . At iste vir qui timet Dominum, et in templum sanctum Dei conversione recti cordis aptatur, nec gloriam hominum quaerit, nec terrenas divitias concupiscit; et tamen, Gloria et divitiae in domo ejus. Domus enim ejus cor ejus est; ubi, Deo laudante, opulentius habitat cum spe vitae aeternae, quam, hominibus adulantibus, in marmoratis laqueatisque tectis cum timore mortis aeternae. Hujus enim justitia manet in saeculum saeculi: ipsa ejus gloria, ipsae divitiae. Illius autem purpura et byssus et epulae splendidae, et cum praesto sunt, transeunt; et cum ad finem venerint, aquae guttam ex digito stillante desiderans, ardens lingua clamabit
Abbreviated transcription (Latin):
dñs &inlumin& abscondita tenebrarũ & manifestabit
cogitationes cordis. & tunc lauserit unicuique
ado. Uiderit ergo ille quantum quisque pro¬
ficiat. inmandatiseius tamen uol&nimis
Quipacem illius coaedificationis ad amauerit.
Neciam desperacecleb&: quõ inmandatis eius
uol&nimis & pax interra hominibus. bonȩ
uoluntatis. Inde potens in terra eritsemen eius.
sẽmen futurae missisopera essemisericordiȩ
A postolus testis est quidicit. Honum autem
facientes non deficiamus. Tempore enim proprio
caelorum Non solum zacheur emat dimidio
rerum suarum sed &uidua duobus minutis
& tantundem ibi ut erq possideat: Quid poten¬
tius. quam utidem regnum & thesauris diuitis
& calicȩ frigidȩ aquae pauperis ualeat:
Suntautem qui ista faciant dum terrena
conquirunt: Aut hic mercedem sperantes ad nõ
Aut hominibus placere cupientes: sed generatio
rectorum benedic&ur. Id est operacorum
Quorum bonus dr̃ israheł qui recto sunt corde

Expanded text:
illuminet abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Viderit ergo ille quantum quisque proficiat in mandatis ejus: tamen volet nimis qui pacem illius coaedificationis adamaverit; nec jam desperare debet, quoniam in mandatis ejus volet nimis, et pax in terra hominibus bonae veluntatis . 3. « Inde, Potens in terra erit semen ejus. Semen futurae messis, opera esse misericordiae Apostolus testis est, qui dicit, Bonum autem facientes non deficiamus; tempore enim proprio coelorum, non solum Zachaeus emat dimidio rerum suarum , sed et vidua duobus minutis , et tantumdem ibi uterque possideat? quid potentius, quam ut idem regnum et thesauris diviti, et calice aquae frigidae pauperi valeat? Sunt autem qui ista faciant dum terrena conquirunt, aut hic mercedem sperantes a Domino, aut hominibus placere cupientes: sed, Generatio rectorum benedicetur; id est, opera eorum quorum bonus Deus Israel, qui recto sunt corde;
Abbreviated transcription (Latin):
biles dĩ : Quamuis hoc simus cumea quaead
ueram pi&atem pertinent dicimus: &iam
quando illa clocere uid&ur homo. Quianeque
quiplantat est aliquid Neque quirigat. sed
qui incrementum dat ds̃: Cumitaque sids̃ in cre¬
mentum nondar& : Nihilessent a postoli planta¬
tores. &rigatores : quanto magis ego uel tu
uel quilib& huius temporis homines quando nob̵
potens in terra eritsemeneius generatio
rectorum benedic&ur. Cum sciamus iusto¬
rum filios. & fuisse. & esse maledictos.
& iniustorumͤ fuisse : & esse benedictos.
Huic quaestioni depsalmiipsius expositione
respondeo. quem cum inpopulo tractarem dixi
Beatur enim uir quitim & dñm in mandatis
cius uol&nimis. Viderit ds̃ quisolus & uenxciter & misen¬
corditer iudicat. quantum iste proficiat. in man¬
clatis eius. Quõ temptatio est uita humana super
terram sicut scs ioblixit: &iterum scriptum est

Expanded text:
biles Dei; quamvis et hoc simus, cum ea quae ad biles Dei; quamvis et hoc simus, cum ea quae ad veram pietatem pertinent discimus, etiam quando illa docere videtur homo. Quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Cum itaque si Deus incrementum non daret, nihil essent Apostoli plantatores et rigatores; quanto magis ego vel tu, vel quilibet hujus temporis homines, quando nobis Potens in terra erit semen ejus, generatio rectorum benedicetur ; cum sciamus justorum filios et fuisse et esse maledictos, et injustorum et fuisse et esse benedictos. » 2. Huic quaestioni de Psalmi ipsius expositione respondeo, quem cum in populo tractarem dixi: « Beatus enim vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet nimis. Viderit Deus, qui solus et veraciter et misericorditer judicat, quantum iste proficiat in mandatis ejus. Quoniam tentatio est vita humana super terram, sicut sanctus Job dicit . Et iterum scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
uiscere : Quam in mostis experientiam non uenire
Haec propter illos de quibus mihiscripsisti satis
dicta sint: Quam uiscos. iam non existimem
dicere &iamsi non peccass& adam fuisse. uel
corpore moriturum: C&erum quod attin&
ad quaestionem resurrectionis propt̃ illos quicre¬
duntur. nonesse morituri. sed exhac mostalita¬
te ad inmostalitatem sine mostemediatran¬
situri: In quisitio diligentior adhibendaẽ :
&si quid hinc ab solutum acdefinitum dispu¬
tationerationabili atqueperfecta. uelaudistq
legere aut ex cogitare potueris
p&omihi mittere non graueris: Ego enim
quod confitendum est caritatituae : plus. amo
discere quam docere. Nam hoc admonemur
&iam dicente a postolo iacobo. Sitautem omnis
loquendum: Ut ergo discamus inuitare nos
deb& s uauitas ueritatis: Vtautem doceam
cogerenecessitas caritatis: ubi potius orandumẽ¬
orandum est. ut transeat istanecersitas qua homi¬
nem doc& aliquid homo. &simus omnes doci¬

Expanded text:
uiscere, quam in mortis experientiam non uenire? uiscere, quam in mortis experientiam non uenire? haec propter illos. de quibus mihi scripsisti, satis dicta sint, quamuis eos iam non existimem dicere, etiamsi non peccasset Adam, fuisse uel corpore moriturum. Ceterum quod adtinet ad quaestionem resurrectionis, propter illos. qui creduntur non esse morituri sed ex hac mortalitate ad inmortalitatem sine media morte transituri, inquisitio diligentior adhibenda est et, si quid hinc absolutum ac definitum disputatione rationabili atque perfecta uel audisti legere aut excogitare potueris. peto mihi mittere non graueris. ego enim, quod confitendum est caritati tuae, plus amo discere qetiam dicente apostolo Jacobo, Sit autem omnisloquendum Jacobi I, 19. Ut ergo discamus, invitare nos debet suavitas veritatis; ut autem doceamus, cogere necessitas charitatis: ubi potius oandum est ut transeat ista necessitas qua hominem docet aliquid homo, et simus omnes doci
Abbreviated transcription (Latin):
Procul dubio conueni& quod in regula fidei
confitemur Nenturum dñm iudicaturum.
iiuos & mostuos : ut non hic intellegamus. uiuos
iustos mortuos autem iniustos
Quamuis iudicandisint iusti & iniusti: sed uiuos
qͣuos nondum exirse. Mostuos autem quosiam
exisse de corporibus aduentusciur inueni&:
Quaesi ita esse constiterit : Illa uerba excutienda
crunt. Quomodo sic accipiamus: Tu quod semi¬
nas non uiuificatur. Nisimoriatur. &omnes
resurgimus. siue omnes dormiemus : ut nonad¬
uersentur: huic sententiae. quaquidam credunt᷑¬
&iam cumsuis corporibus in aernum nongus¬
tata moste uicturi: sed utrum lib& horum
ueratior & perspicatior intellectus inueniat
quid ad causam pestinebit istorum siue omnes
debita morte plectantur. siuealiquibus ab hac
conditione parcatur : Cum tam en const&. non¬
solum mostem animȩ: uerum &iam corporir
sequuturam non fuisse: si peccatum non ꝑsciss&
& gratiae mirabiliore uistute iustos a moste
ada & ernam ad a&ernam beatitudinem. reui¬

Expanded text:
procul dubio conveniet quod in regula fidei confitemur, venturum Dominum, judicaturum vivos et mortuos; ut non hic intelligamus vivos justos, mortuos autem injustos, quamvis judicandi sint justi et injusti; sed vivos quos nondum exiisse, mortuos autem quos jam exiisse de corporibus, adventus ejus inveniet. Quae si ita esse constiterit, illa verba excutienda erunt, quomodo sic accipiamus, Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur\\ et \'omnes resurgemus siue \'omnes dormiemus,\' ut non aduersentur huic sententiae, qua quidam creduntur etiam cum suis corporibus in aeternum non degustata morte uicturi. Sed utrumlibet horum ueracior ac perspicacior intellectus inueniatur, quid ad causam pertinet istorum. siue omnes debita morte plectantur siue aliquibus ab hac condicione parcatur, cum tamen constet mortem non solum animae uerum etiam corporis secuturam non fuisse, si peccatum non praecessisset, et gratiae mirabiliore uirtute iustos a morte ad aeternam beatitudinem reui
Abbreviated transcription (Latin):
OMINO FRATRI DILECTISSIMO
IN XP̃O ETMERITO UENERABILI
Iccepi percommunem amicum fraternȩ ergame
sollicitudinis tuaes igna. & curam sincerissimȩ
caritatis gratulanter agnoui: AcNequid
malignirumorer. inquantum se auribus tuis
subtrahere nequeunt. formidinis tibi aut anxi¬
&atis inferrent: Absoluerete abomniscrupulo.
quantum epistulari licuit sermonecuraui.

Expanded text:
Domino fratri dilectissimo in Christo, et merito venerabili cit. 87 PROLOG.--1. Accepi per communem amicum fraternae erga me sollicitudinis tuae signa, et curam sincerissimae charitatis gratulanter agnovi. Ac ne quid maligni rumores, in quantum se auribus tuis subtrahere nequeunt, formidinis tibi aut anxietatis inferrent; absolvere te ab omni scrupulo, quantum epistolari licuit sermone, curavi
Abbreviated transcription (Latin):
horȩ infantia usque ad annosissimam senectu¬
tem exitus morientium imparixatir fine uari¬
ari. Nequecuiusquam animam. uelcitius. ul
tardius. quam ds̃ uoluerit a corpore quod
uiuificat abscedere. Siergo aliquis inuitȩse

Expanded text:
horae infantia, usque ad annosissimam senectuhorae infantia, usque ad annosissimam senectutem, exitus morientium impari aetatis fine variari; neque cujusquam animam vel citius vel tardius quam Deus voluerit, a corpore quod vivificat, abscedere? Si ergo aliquis in vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Num quam prȩdestinauit. & periturum nũ quã
ab a &erna perditione discreuit
uod non prȩdestinati aduitam &iam sifue¬
rint inxp̃o perbaptis mum generati & pie
iusteque uixerint : Nihileis prosit: sed tam diu
reseruentur. donecruant & pereant. Necante
Aquitatem : A fide adimpi&atem plerosq:
transirenon dubium est. & tales ad prȩdestina¬
tionem filiorum dĩ. coheredum xp̃i non perti¬
nere certissimumest: Quodergo huius modi
in haec prolapsimala sinecorrectione pęniten¬
tiae defecerunt. Nonexeo necessi tatem
pereundi habuerunt: quia predestinatinonst̃
Sedideo predestinatinon sunt. Quiatales futuri ex uolus¬
taria p̃uaricationẽ p̃scia sunt. Qđ autem illos non eo
tempore quo in fiderecta & bonis moribus
erant ab hacuita ds̃ abstulit. Ad occulta eius
iudicic quaetamennumquam sunt in iusta
referendum est: Quis enim nesciat intraunã
conditionem mostalitatis humanȩ abunius

Expanded text:
numquam praedestinavit, et periturum numquam numquam praedestinavit, et periturum numquam ab aeterna perditione discrevitquod non praedestinati ad vitam, etiamsi fuerint in Christo per baptismum regenerati, et pie et juste vixerint, nihil eis prosit, sed tandiu reserventur donec ruanquitatem, a fide ad impietatem plerosque transire non dubium est: et tales ad praedestinationem filiorum Dei, cohaeredum Christi, non pertinere, certissimum est. Quod ergo hujusmodi in haec prolapsi mala, sine correctione poenitentiae defecerunt, non ex eo necessitatem pereundi habuerunt, quia praedestinati non sunt: sed ideo praedestinati non sunt, quia tales futuri ex voluntaria praevaricatione praesciti sunt. Quod autem illos non eo tempore, quo in fide recta et bonis moribus erant, ab hac vita Deus abstulit; ad occulta ejus judicia, quae tamen nunquam sunt injusta, referendum est. Quis enim nesciat intra unam conditionem mortalitatis humanae, ab unius
Abbreviated transcription (Latin):
di Non ex conditionedĩ sed ex primipͣatris
prȩuaricatione uenerunt. Decuius poena nemo
ante constitutionẽmundi:¬
ĩ Quod ab eis qui non suntprȩdestinati aduitam
non auferat perceptabaptismi gratia origi.¬
nale peccatum
Omnis homo qui credens in patrem & filium &
peccatis qua e mala uoluntate & actione contrax̃
Quam ab originali quod a parentibus traxit
absoluitur: sed relapsurum postbaptirmum ad
infidelitatem &impios mores quinegatorigi¬
nali. peccato fuisse purgatum Tam falsa opinat᷑
quam qui eundem adserit. Non a &ernamoste
essedam nandum. Qui enim recedit axp̃o & alie¬
nus a gratia finit hancuitam quid nisi inperditi¬
onem cadit: Sed noninid quod remissum est
recidit Nec in originali peccato damnabitur
Quitamen propterpostrema crimina ea moste
affici&ur quaeei propterilla quȩ remissa sunt
debebatur. quod quiadĩ prȩscientiam. Nec latuit
Nec fefellit. sine dubiotalem num quam elegit:

Expanded text:
di non ex conditione Dei, sed ex primi patris di non ex conditione Dei, sed ex primi patris praevaricatione venerunt. De cujus poena nemo ante constitutionem mundi. OBJ. II. Quod ab eis qui non sunt praedestinati ad vitam, non auferat percepta Baptismi gratia originale peccatumOmnis homo qui, credens in Patrem et Filium epeccatis quae mala voluntate et actione contraxit, quam ab originali quod a parentibus traxit absolvitur. Sed relapsum post baptismum ad infidelitatem, et impios mores, qui negat originali pquam qui eumdem asserit non aeterna morte esse damnandum. Qui enim recedit a Christo, et alienus a gratia finit hanc vitam, quid nisi in perditionem cadit? Sed non in id quod remissum est recidit, nec in originali peccato damnabitur, qui tamen, propter postrema crimina, ea morte afficietur quae ei propter illa quae remissa sunt debebatur. Quod quia Dei praescientiam nec latuit, nec fefellit, sine dubio talem numquam elegit,
Abbreviated transcription (Latin):
aduestat inspector quam iniustis obprobrus
catholici prȩdicatoris memoria carpatur
Et in quod peccatum cadant: Qui aliena insti¬
gatione cõmoti scriptorem. caeleberrimi Nomi¬
nis. promptiuri hab eant culpare quamnosse ue
uod ex prȩdestinatione dĩ uel utfatali
nec essitate homines ad peccata conpulsi
cogantur in mostem
negat fatalem autem necessitatem. multi &iã
non xp̃iani refutant: Peccatum ergo ad mor¬
tem trahit sedad peccandum: neminem ds̃
cogit: Neminienim mandauit. impiea gere
Et o disti dñe omnes qui o perantur iniquitatem
perdeseos quiloquuntur mendatium: Proinde
qui prȩdistinationis Nomine fatum prȩdicat
tam non est probandus. quam qui fati nomine
ueritatem p̃destinationis infamat.
Fatienim opinio uana est. & defalsitate concep¬
ta: Prȩdestinationis autem fides multa scãrũ
auctoritate scripturarum munita est
Cuinullomodo fas est ea quae abhominibus
maleaguntur ascribi. Quiin procliuitatẽ cader¬

Expanded text:
advertat inspector, quam injustis opprobriis advertat inspector, quam injustis opprobriis catholici praedicatoris memoria carpatur; et in quod peccatum cadant qui, aliena instigatione commoti, scriptorem celeberrimi nominis promptius habeant culpare quam nosse. uod ex praedestinatione Dei, velut fatali necessitate, homines ad peccata compulsi, cogantur in mortem.negat: fatalem autem necessitatem multi etiam non christiani refutant. Peccatum ergo ad mortem trahit: sed ad peccandum neminem Deus cogit. Nemini enim mandavit impie agere : et, Odisti, Domine, omnes qui operantur iniquitatem; perdes eos qui loquuntur mendacium . Proinde qui praedestinationis nomine fatum praedicat, tam non est probandus, quam qui fati nomine veritatem praedestinationis infamat. Fati enim opinio vana est, et de falsitate concepta: praedestinationis autem fides, multa sanctarum auctoritate Scripturarum munita est; cui nullo modo fas est ea quae ab hominibus male aguntur, adscribi: qui in proclivitatem caden
Abbreviated transcription (Latin):
octrinam quam scãe memoriȩ augustinus
ep̃s. contra pelagianos in imicos gratiae
xp̃i & liberi arbitrii deceptores. permultos
annos a postolice asseruit litteris qͥue manda¬
uit Quibusdam uisũ est. Aut non intellegen¬
do aut intellegieam nolendo reprehendere.
Et hoc quasi conpendium cognitionis his qui
iudicio eorum ducebantur afferre
Vtquȩ in libris prȩdictiuri damnabilia se rep¬
perisse iactabant Breuium capitulorum
indiculis publicarent. talique commento. & de¬
testationem eius quem imꝑ&erent optinerent¬
& abhis quae infamassent curam exterriti
lectoris a uesterent: Neergo hanc persuasi¬
onem temere quis recipiat: Et talem put&
sensum scriptis catholici in essedoctoris. qualẽ
eum quifrustra calumniantur ostentant.
Singulis capitulis quaed amnationis titulo
prenotarunt breui& absoluto professione
respondeo : Innullo recedens atramite carum
definitionum quae in scĩuiri disputationibus
continentur. ut facile uel tenuis diligentiae

Expanded text:
octrinam, quam sanctae memoriae Augustinus episcopus contra Pelagianos inimicos gratiae Christi, et liberi arbitrii decomptores, per multos annos apostolice asseruit, litterisque mandavit, quibusdam visum est, aut non intelligendo, aut intelligi eam nolendo, reprehendere: et hoc quasi compendium cognitionis his qui judicio eorum ducebantur, afferre; ut quae in libris praedicti viri damnabilia se reperisse jactabant, brevium capitulorum indiculis publicarent: talique commento et detestationem ejus quem impeterent, obtinerentab his quae infamassent, curam exterriti lectoris 204 averterent. Ne ergo hanc persuasionem temere quis recipiat, et talem putet sensum scriptis catholici inesse doctoris, qualem eum qui frustra calumniantur ostentant; singulis capitulis quae damnationis titulo praenotarunt, brevi et absoluta professione respondeo; in nullo recedens a tramite earum definitionum quae in sancti viri disputationibus continentur: ut facile vel tenuis diligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i gratiae reformau̾it liberum que eius arbi¬
perspicit sc̃i tastua si tamen sermonis mei non
obsistit obscuritas. frustra quosdam denobis
conqueri. &omnes illas in eptas criminationes
ad exasperandos auertendosque. animos eorũ
quibus aliud uolunt ꝑsuadere contexi:
Confideergo inuistutem miseri cordiȩdĩ qñi
haec contradictio sicut in alus mundi pastibus
ita & in hir regionibus conquiescit. Ut p̃dica¬
tio summi hoc tempore inecclesia uiri &iam
abhis aquibus ad p̃rens repellitur adiuu& ur
uautem dilectirsime & uenerandissime mihi
frater. siuere dehis questionibus instrui deside¬
ras: sicut desiderare te conuenit. Ipsis beati
augustini disputationibus cognoscendis inpen¬
decuram: ut in confitenda dĩ gratia defecatissi¬
mam acsaluberrimam euangelicȩ a postolicȩq
doctrinȩ intellegentiam consequaris.
inomni tempore: & perui am ueritatis dirigat
inuitam a&ernam

Expanded text:
Christi gratia reformaverit, liberumque ejus arbiChristi gratia reformaverit, liberumque ejus arbiperspicit Sanctitas tua si tamen sermonis mei non obsistit obscuritas, frustra quosdam de nobis conqueri, et omnes illas ineptas criminationes, ad exasperandos avertendosque animos eorum quibus aliud volunt persuadere, contexi; confido ego in virtute misericordiae Dei, quoniam haec contradictio, sicut in aliis mundi partibus, ita et in his regionibus conquiescet: ut praedicatio summi hoc tempore in Ecclesia viri, etiam ab his a quibus ad praesens repellitur, adjuvetur. Tu autem, dilectissime et venerandissime mihi frater, si vere de his quaestionibus instrui desideras, sicut desiderare te convenit; ipsis beati Augustini disputationibus cognoscendis impende curam, ut in confitenda Dei gratia defaecatissimam ac saluberrimam evangelicae apostolicaeque doctrinae intelligentiam consequaris Gin omni tempore, et per viam veritatis dirigat in vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
se ade decoreistius exuant falsitatis. quipos¬
sunt tam inepta confingere. si hiiquorum
ab utuntur auribus. aliquantulum diligen¬
tiae. ad cognoscenda ea quae prestantissimur
minister gratiae disputauit intenderint:
Lic& omnem istiur inquisitionis moram ipsi
quihaec loquuntur prȩuenire deberent
proferendo atque explicando libros ullamue
eorum pasticulam de monstrando: Qam per
dubium saltim intellectum tali interprxationi
obnoxium uirscr ediderit: Sed prorsus Nihil
apudnos tale audierunt: Nihiltale legerunt
quianon facto quicquam geri. sed omnia dĩ
iudicio nouimus ordinari Nec exduabur
massis duabus uenaturis: sed ex unamassa
quaeest caro primihominis unam scimus omniũ
hominum creatam creariquenaturam:
Et eandem ꝑ ipsius primihominis liberum arbi¬
trium in quo om̃s peccauerunt esse prostratam
Necullomodo ab&ernȩ mostis debito liberam
Nisi eam adimaginem dĩ secunda creationis

Expanded text:
se a dedecore istius exuant falsitatis, qui posse a dedecore istius exuant falsitatis, qui possunt tam inepta confingere, si hi quorum abutuntur auribus, aliquantulum diligentiae ad cognoscenda ea quae praestantissimus minister gratiae disputavit, intenderint: licet omnem istius inquisitionis moram ipsi, qui haec loquuntur, praevenire deberent, proferendo atque explicando libros, ullamve eorum particulam demonstrando, quam per dubium saltem intellectum tali interpretationi obnoxium Vir sanctus ediderit. Sed prorsus nihil apud nos tale audierunt, nihil tale legerunt. Quia non fato quidquam geri, sed omnia Dei judicio novimus ordinari. Nec ex duabus massis, duabusve naturis; sed ex una massa, quae est caro primi hominis, unam scimus omnium hominum creatam, crearique naturam, et eamdem per ipsius primi hominis liberum arbitrium, in quo omnes peccaverunt , esse prostratam: nec ullo modo ab aeternae mortis debito liberam, nisi eam ad imaginem Dei secundae creationis
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Quod sizelum amarum hab&is & conten¬
tiones incordibusuris. Nolitegloriari aduersũ
ueritatem . & mendaceresse: Nonẽ ista sapien¬
tia desursum descendens. sed terrena animalis
diabolica. Ubienimzelus. & contentio. ibi in con¬
stantia & omin eopus prauum Quaeautem
desursum est sapientia primum quidem pudica
est. Deinde pacifica. modesta. sua dibilis plena
misericordia & fructibus bonis. Nondiiudicans
sinesimulatione: Quicum queergo hisuistutibus
student atque inherent. Nonsua: sed superna
sapientia in lustratisunt. Quõ dñrdat sapien¬
tiam. &a facieeius scientia &intellectus Ehȩc
eorum uerissimagloria est . si non inse: sed in dño
massis Duabus que naturis. stultissimo menda¬
do intanti uiri iniuriam iactitantur: Neque
ipsum quidem onerant in cuius libris copiosis¬
sime huius modi destruuntur errores:
Nec nos perturbant. qui tales opiniones cũ suis
auctoribus exsecramur seduideant quomodo

Expanded text:
dicens: Quod si zelum amarum habetis et contendicens: Quod si zelum amarum habetis et contentiones in cordibus vestris, nolite gloriari adversum veritatem, et mendaces esse: non est ista sapientia desursum descendens, sed terrena, animalis, diabolica. Ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia et omne opus pravum. Quae autem desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, non dijudicans, sine simulatione . Quicumque ergo his virtutibus student atque inhaerent, non sua, sed superna sapientia illustrati sunt: Quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus . Et haec eorum verissima gloria est, si non in se, sed in Domimassis, duabusque naturis stultissimo mendacio, in tanti viri injuriam jactitantur, neque ipsum quidem onerant, in cujus libris copiosissime hujusmodi destruuntur errores; nec nos perturbant, qui tales opiniones cum suis auctoribus exsecramur. Sed videant quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
enimse excȩcauerat. &ipsum se in luminare
non poterat: Nuncautem idem arbitrium
conuersum est : Non euersum: & donatum est
ei aliter uelle. aliter sapere. Aliteragere.
& in colomitatem suam Non inse. sed in medico
conlocare : Quia necdum tamperfecta utitur
sanitate. ut ea quae ei nocuerant Nequȩant iam
nocere. aut insalubribus possit iam uiribus sius
temperare. Prom de homo qui in libero arbitrio
fuitmalus. in ipso libero arbitrio firctus est bonus
sed persemalus per dm̃bonus Qui eum ita
in illum in itialem honorem. alio initio reforma¬
uit : ut ei non solum culpam malȩ uoluntatis.
& actionis remitter&. sed &a ambenȩ uelle¬
beneagere atque in his permanere donar&:
Omne enim inquit apostolus iacobus datum
optimum. &omnedonum perfectum desursum ẽ
descendens a patre luminum: Quiqualesit
liberum arbitrium. quod humano spũ agitur.
Etqualest quod adõ regitur: Euidenter ostendit

Expanded text:
enim se excaecaverat, et ipsum se illuminare enim se excaecaverat, et ipsum se illuminare non poterat. Nunc autem idem arbitrium conversum est, non eversum; et donatum est ei aliter velle, aliter sapere, aliter agere, et incolumitatem suam non in se, sed in medico collocare: quia necdum tam perfecta utitur sanitate, ut ea quae ei nocuerant, nequeant jam nocere; aut ab insalubribus possit jam, viribus suis, temperare. Proinde homo, qui in libero arbitrio fuit malus, in ipso libero arbitrio factus est bonus: sed per se malus, per Deum bonus: qui eum ita in illum initialem honorem alio initio reformavit, ut ei non solum culpam malae voluntatis et actionis remitteret, sed etiam bene vellebene agere, atque in his permanere donaret. Omne enim, inquit apostolus Jacobus, datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Qui quale sit liberum arbitrium quod humano spiritu agitur, et quale sit quod a Deo regitur, evidenter ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus uasa misericordiȩ ingloriam preparan¬
tur occulitur: Cum tamen const& regnum
caelorum omner ingressuros bonos: hoceis donan¬
te digratia. & nullos ingressuror malos.¬
Hocipsorum merente nequitia : Nimium uero
mnepte Nimiumque in considerate ab aduersan¬
tibus dicitur. Quod perhanc dĩ gratiam libero
nihil relinquatur arbitrio: Quamuis enim
in paruulis baptismum transeuntibus manifestis¬
sime nullum opus. Nullusque app&ĩtus eorum
uoluntatis existat. & pleros que utentes quidẽ
libero arbitrio: sed auersos auero dõ uitamque
inflagitus exigentes liberatrix regenera tioinips
exalandi sp̃s fine sc̃ĩfic&. tamen sieam filiorum
dĩ partem qua eadpi&atis opera reseruatur. pio
consideremus intuitu: Nonnein eis non perempt
inueniemus liberum arbitrium sedrenatum
Quodutiq cumsolum ess& sibique permissum
Nonnisi in suam perniciem mouebatur Ipsum

Expanded text:
hominibus vasa misericordiae in gloriam praeparanhominibus vasa misericordiae in gloriam praeparantur, occulitur? Cum tamen constet, regnum coelorum omnes ingressuros bonos, hoc eis donante Dei gratia: et nullos ingressuros malos,hoc ipsorum merente nequitia. CAPUT XVII. 18. Nimium vero inepte, nimiumque inconsiderate ab adversantibus dicitur, quod per hanc Dei gratiam libero nihil relinquatur arbitrio. Quamvis enim in parvulis Baptismum transeuntibus, manifestissime nullum opus nullusque appetitus eorum voluntatis existat, et plerosque utentes quidem libero arbitrio, sed aversos a vero Deo, vitamque in flagitiis exigentes, liberatrix regeneratio in ipso exhalandi spiritus fine sanctificet: tamen si eam filiorum Dei partem, quae ad pietatis opera reservatur, pio consideremus intuitu, nonne in eis non peremptum inveniemus liberum arbitrium, sed renatum? Quod utique cum solum esset, sibique permissum, nonnisi in suam perniciem movebatur. Ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
atq prȩsciti. secundum propositum eius quiomnia
operatur. secundum consilium uoluntatis suae
misericordias eius nec in patienter feramus Quot
que aut quanta sint electionis uasa. non nouimus
Quia & in anterioribus saeculis. quando deunius
gentis populo dicebatur: Notus iniudȩa ds̃ in isrł
electio: & postmodum innotuit quod reuelatum
antenon fuerat: sicut dicit a postolus: Quod alur
generationibus non est agnitum filuis hominum
sicutnunc reuelatum est scĩs a postolis eius. & pro¬
ph&is inspũ essegentes coheredes. & concorporaler
bus a postolorum. Obstupuerunt inquid excirtũ¬
cisione fideles quiuenerant cump&ro. quia &
innationes gratias pr̃scĩ effusa est: Sienim hoc
consilium uocationissuae dñs : quam diu uoluit
abscondit. acdistulit. Et quando uoluit. reuela¬
uit: sc̃is que eius ignorantiaista non nocuit. Quur
spei nrãe obessecredimus. sunquonumero quibus ue.

Expanded text:
atque praesciti, secundum propositum ejus qui omniaatque praesciti, secundum propositum ejus qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae.misericordias ejus: nec impatienter feramus, quod, quae aut quanta sint electionis vasa, non novimus. Quia et in anterioribus saeculis, quando de unius gentis populo dicebatur, Notus in Judaea Deus, in Iselectio, et postmodum innotuit, quod revelatum ante non fuerat: sicut dicit Apostolus, Quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominum, sicut nunc revelatum est sanctis Apostolis ejus, et Prophetis in Spiritu, esse gentes cohaeredes, et concorporales,  in Actibus Apostolorum: Obstupuerunt, inquit, ex circumcisione fideles, qui venerant cum Petro, quia et in nationes gratia Spiritus sancti effusa est . Si enim hoc consilium vocationis suae Dominus, quamdiu voluit, abscondit ac distulit; et quando voluit, revelavit; sanctisque ejus ignorantia ista non nocuit: cur spei nostrae obesse credimus, si in quo numero, quibusve
Abbreviated transcription (Latin):
quiait paulo. Nolitimere sed loquere & n&ace
propt̃ quod ego sum tecum: &nemo appon&ur
tibi ut noceatte: Qũo populus estmihimultus
in hacciuitate: Puto autem quod nemo audeat
dicere: ullam mundigentem. ullam terrȩ
pr&ermittendam esseregionem. inqua nonsint
ecdesiae tabernacula dislatanda: Dicentedõ
ad filium: Postula ame & dabo tibigentes here¬
ditatem tuam : & possessionem tuam terminos
terrȩ. &iterum Reminiscentur & conuer¬
tentur ad dnm uniuersaefines terrȩ: & ad ora¬
bunt in conspectueius omnes patriȩgentium:
Dicente quoque ipso dño. Predicabitur hoc euas¬
gelium inuniuersomundo intestimonium omnib
gentibus. & tunc ueni&finis Quaetumque
ergogentes nondum audierunt: audient euan¬
gelium &credent: Quot quot exeis prȩordinati
sunt inuitam a &ernam: Nonenimalui ueni ent
in consostium hereditatis xp̃i quam qui an te con¬
stitutionem mundi electisunt & prȩdestinati

Expanded text:
qui ait Paulo, Noli timere, sed loquere, et ne taceas; qui ait Paulo, Noli timere, sed loquere, et ne taceas; propter quod ego sum tecum, et nemo apponetur tibi ut noceat te: quoniam populus est mihi multus in hac civitate ? Puto autem quod nemo audeat dicere ullam mundi gentem, ullam terrae praetermittendam esse regionem, in qua non sint Ecclesiae tabernacula dilatanda, dicente Deo ad Filium, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae ; et iterum, Reminiscentur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus omnes patriae gentium ; dicente quoque ipso Domino, Praedicabitur hoc Evangelium in universo mundo, in testimonium omnibus gentibus; et tunc veniet finis . Quaecumque ergo gentes nondum audierunt, audient Evangelium, et credent quotquot ex eis praeordinati sunt in vitam aeternam. Non enim alii venient in consortium haereditatis Christi, quam qui ante constitutionem mundi electi sunt, et praedestinati
Abbreviated transcription (Latin):
ergoscriptura quod gestum est : Transe untes autẽ
inquit frigiam & galatiae regionem u&ĩti sunt
ascõspũ loqui uerbum inasia: Cumuenis sent
autem misiam temptabant ire in bithyniam.
& nonpermis itillos sprihũ: Quid autem mirum
sunteripra eu angelicȩ predicationis exordia.
Non poterant irea postoli Nisi quo eos sp̃rdĩ. ire uoliuss&¬
Cum uideamus plerasquegentes modi primũ
xp̃ianȩ gratiae fiericoepisse pasticipes
Alias autem nullum adhuc odorem boniistius
nas obsistere uoluntates : Ettam fęros. tamque
intractabiles. horum hominum esse mores. ut euan¬
gelium ideo non audiant. quia prȩdicationi impio
corda non pateant : Et quisistis corda mutauit
Nisi qui finxit singillatim corda eorum : Quis
huius rigoris duritiem ad oboediendi molliuit
affectum Nisi qui potens est delapidibus abrahȩ
filios excitare : Et quis dabit prȩdicantibus
in trepidam in lesam que constantiam: Nisi ille

Expanded text:
ergo Scriptura quod gestum est: Transeuntes autem, ergo Scriptura quod gestum est: Transeuntes autem, inquit, Phrygiam et Galatiae regionem, vetiti sunt a sancto Spiritu loqui verbum in Asia. Cum venissent autem in Mysiam, tentabant ire in Bithyniam, et non permisit illos Spiritus Jesu . Quid autem mirum, si inter ipsa evangelicae praedicationis exordia, non poterant ire Apostoli, nisi quo eos Spiritus Dei ire voluissecum videamus plerasque gentes modo primum christianae gratiae fieri coepisse participes, alias autem nullum adhuc odorem boni istiusnas obsistere voluntates, et tam feros tamque intractabiles horum hominum esse mores, ut Evangelium ideo non audiant, quia praedicationi impia corda non pateant? Et quis istis corda mutavit, nisi qui finxit singillatim corda eorum ? quis hujus rigoris duritiem ad obediendi mollivit affectum, nisi qui potens est de lapidibus Abrahae filios excitare ? et quis dabit praedicantibus intrepidam illaesamque constantiam, nisi ille
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus iubentur p̃dicare doctores. & semen
uerbi ubi quedisserere : Tamen. neque quiplan¬
tat. Nequequirigat estaliquid: sed qui incremen
lium prȩdicarecepissent. De paste quadam eorũ
qui audierant: Scriptura cominemoratdicens:
Audientes autem gentes gauisȩ sunt & glorifi¬
cabant uerbum dñi &crediderunt. quot quot
erant praeorrlinati aduitam a &ernam
& alibi: Cum multaemulieres. audirent
paulum docentem. Quaedam inquit mulier
lidia. purpuraria ciuitatis tratyrorum
colens dm̃: Audiuit cuius dñs aperuitcor. ut
intender&his quae dicebantur a paulo : Etrur¬
sum eo ipsotempore. quod ad omnes gentes prȩdi¬
catio euangelii mittebatur: Quȩdam loca a pos¬
toli adire prohibentur ab eo. qui uult omnes homi¬
nes saluos fieri: & ad agnitionem ueritatis. uenire
Multis utique inilla r&ardatis atque auersis
euangelumora sineagnitione ueritatis. &sine
regenerationis. consecratione morituris: Dicat

Expanded text:
hominibus jubentur praedicare doctores, et semen hominibus jubentur praedicare doctores, et semen verbi ubique disserere; tamen neque qui plantat, neque qui rigat est aliquid, sed qui incrementlium praedicare coepissent, de parte quadam eorum qui audierant, Scriptura commemorat, dicens: Audientes autem gentes gavisae sunt, et glorificabant verbum Domini, et crediderunt quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam . Et alibi, cum multae mulieres audirent Paulum docentem: Quaedam, inquit, mulier nomine Lydia, purpuraria civitatis Thyatirorum, colens Deum, audivit, cujus Dominus aperuit cor ut intenderet his quae dicebantur a Paulo . Et rursum eo ipso tempore, quo ad omnes gentes praedicatio Evangelii mittebatur, quaedam loca Apostoli adire prohibentur ab eo, qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire: multis utique in illa retardatis atque aversis Evangelii mora sine agnitione veritatis et sine regenerationis consecratione morituris. Dicat
Abbreviated transcription (Latin):
rant obfuerunt quasiboni: non maligratia libe¬
rentur : Intersaluatos paruulos: & nonsaluatos
paruulos. Quccemeritorum potuit essediscretio
Quidistos introduxit in regnum dĩ: quidistos
exclusit adĩ regno: Equidem simeritum conside¬
res Nonuna pars saluarimeruit: sed utraquedam¬
nari. Quia omnibus in adȩ preuaricatione. prostme¬
tis: Nisi quosdam ad sumer& misericors gratia
maner& superuni uersos inculpata iustitia: Quȩ
autem sit diser&ionis istius insecreto consilio dĩ
causa uelratio: & supra facultatem humanȩ cogni¬
tionis inquiritur. &sinefidei diminutione
nescitur : Nodo confiteamur Nemineminme¬
rito perdi: Neminem merito liberari : Etomini¬
potentissimam dñi bonitatem omnes saluare
&omnes ad agnitionem ueritatis imbuere:
Quos uult omnessaluos fieri: & ad agnitionem
ueritatis uenire : Nisi enim: ipso uocante doce¬
te . saluante. Nemouenit Nemoeruditur
nemo saluatur. Quia &si in differenter omnib:

Expanded text:
rant, obfuerunt; quasi boni, non mali gratia liberant, obfuerunt; quasi boni, non mali gratia liberentur: inter salvatos parvulos et non salvatos parvulos quae meritorum potuit esse discretio? quid istos introduxit in regnum Dei? quid istos exclusit a Dei regno? Equidem si meritum consideres, non una pars salvari meruit, sed utraque damnari: quia omnibus in Adae praevaricatione prostratis, nisi quosdam assumeret misericors gratia, maneret super universos inculpata justitia. Quae autem sit discretionis istius in secreto consilio Dei causa vel ratio, et supra facultatem humanae cognitionis inquiritur, et sine fidei diminutione nescitur: modo confiteamur neminem immerito perdi, neminem merito liberari; et omnipotentissimam Domini bonitatem omnes salvare, et omnes ad agnitionem veritatis imbuere, quos vult omnes salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire. Nisi enim ipso vocante, docente, salvante, nemo venit, nemo eruditur, nemo salvatur. Quia etsi indifferenter omnibus