comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ enĩ uenit᷑ ad montẽ istũ hũqͥd
pedibꝰ. ñũqͥd nauib : Nũqͥd pennis: hũqd
eqͥs: Quantũ attinet ad locoꝵ spacia. ne sat.¬
agas. ne conturberis. ipse adte uenit. Et¬
gilantes pulsat: si tam̃ non tantꝰ in illiᷤ som¬
nꝰ ẽ qui etiã contra montẽ uenientẽ ob¬
durescant᷑ sed audiant. Surge qui dormis
& exurge amortuis. & illuminabit te xp̃s.
Multũ enĩ erat uideis uidere lapidẽ. lapi
enĩ ille adhuc paruꝰ erat merito & paruũ
contẽpsert̃. contẽpnendo offendert̃: & offen.¬
dendo quassati st̃ restat ut & conterant᷑ Hloc
enĩ de lapide illo dictũ ẽ. Qui offenderit in
lapidẽ illũ conquassabit eũ: suꝑ quẽ aũ uenerit.
conteret eũ. aliud ẽ conquassari: aliud con.¬
teri. Conquassari minꝰ ẽ. quã conteri. Sed ne¬
minẽ conterit excels ueniens: nisi quẽ quas¬
sauerit humilis iacens. Modo enĩ ante quã
ueniat dñs nr̃. humilit̃ iacuit uideis. & of.¬

Expanded text:
o enim venitur ad montem istum? Numquid pedibus? numquid navibus? numquid pennis? numquid equis? Quantum attinet ad locorum spatia, ne satagas, ne conturberis, ipse ad te venit. Etmientes pulsat; si tamen non tantus in eis somnus est, qui etiam contra montem venientem obdurescant, sed audiant: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Multum enim erat Judaeis videre lapidem. Lapis enim ille adhuc parvus erat: merito et parvum contempserunt, contemnendo offenderunt, et offendendo quassati sunt; restat ut et conterantur. Hoc enim de lapide illo dictum est: Qui offenderit in lapidem illum, conquassabit eum; super quem venerit, conteret eum . Aliud est conquassari, aliud conteri: conquassari minus est quam conteri: sed neminem conterit excelsus veniens, nisi quem conquassaverit humilis jacens. Modo enim antequam veniat Dominus noster, humiliter jacuit Judaeis, et of
Abbreviated transcription (Latin):
sis. quã ute incumbat: ut si te subduxerisea¬
dat. Ille si se subduxerit. cadestu: tu te si sub.¬
cipit. Quomͦ enĩ illud qͦd inmedio ẽ. paria
habet spacia ad õs fines: ita d̾s mediꝰ ẽẽ dr eqͣ¬
lit̾ om̃ib consulens. Ds̃ inmedio eiꝰ ñ cõmo¬
uebit᷑. Uñ ñ cõmouebit᷑:. ¶a ĩ medio eiꝰ ds.Adiuuabit eã
d̾̃s uultu suo. Ille ẽ aduitoe int̾bulationibꝰ.
quȩ inuenert̃ nos nimis. aduiuabit eã ds
uultu suo. Qd ẽ uultu suo : Demonstratione
sua. Quomͦ se demonstrat ds ut uultũ eiꝰ ui¬
deamꝰ. iã cõmemoro sic̃ didicistĩ. Presentẽ d̾m:

Expanded text:
sis, quam in te incumbit, ut si te subduxeris, casis, quam in te incumbit, ut si te subduxeris, cadat. Ille si se subduxerit, cades tu: tu te si subcipit. Quomodo enim illud quod in medio est, paria habet spatia ad omnes fines; ita Deus medius esse dulens. Deus in medio ejus, et non commovebitur. Unde non commovebitur? Quia in medio ejus Deus. Adjuvabit eam Deus vultu suo. Ille est, adjutor in tribulationibus, quae invenerunt nos nimis. Adjuvabit eam Deus vultu suo. Quid est, vultu suo? Demonstratione sua. Quomodo se demonstrat Deus, et vultum ejus videamus? Jam commemoro, didicistis praesentem Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
mare turbaret᷑ sonitii aquarũ suarũ: dũ
montes contbarentur querentes qͥd agerẽt
quomͦ nouã doctrinã pellerent. quomͦ genꝰ
xp̃ianoꝵ de terra eradicarent. Contra quẽ
Contra fluminis impetꝰ letificantes ciuita.¬
tẽ d̃i. Ninc etiã ostendit de quo flumine di
petꝰ letificant ciuitatẽ dĩ. Et qͥd sequit᷑
Sc̃ificauit tabernaculũ suũ altissimꝰ. Si gͦ
sequit᷑ sc̃ificationis nom̃: m̃anifestũ ẽ flu¬
minis illos impetꝰ de sp̃u sc̃o intelligendos.
quo sc̃ificat᷑ om̃is pia anima credens in xp̃m
cõmouebit᷑. Seuiat mare. conturbent᷑
qui credunt ineũ : Ergo ambit᷑ loco ds. & la¬
ta st̃ quȩ circũdant᷑ in angusto ẽ qui circũ-¬
dat᷑  absit. Nichil tale cogitetis de dõ qͥ nullo
capit᷑ loco: cui sedes ẽ conscientia pioꝵ. Et ita
sedes di ẽ incordibꝰ hominũ. ut siħo cecid̾it
adõ. ds inse maneat. ñ quasi cadat ñ inueni¬
endo ubi sit. Alagis enĩ te subleuat ut m illo

Expanded text:
retur sonitu aquarum suarum, dum montes conturbarentur quaerentes quid agerent, quomodo novam doctrinam pellerent, quomodo Christianorum genus de terra eradicarent. Contra quem? Contra fluminis impetus laetificantes civitatem Dei. Hinc etiam ostendit de quo flumine dicpetus laetificant civitatem Dei. Et quid sequitur? Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Si ergo sequitur sanctificationis nomen, manifestum est fluminis illos impetus de Spiritu sancto intelligendos, quo sanctificatur omnis pia anima credens in Christum, commovebitur. Saeviat mare, conturbenturqui credunt in eum. Ergo ambitur loco Deus, et lata sunt quae circumdant, in angusto est qui circumdatur? Absit. Nihil tale cogitetis de Deo, qui nullo capitur loco, cui sedes est conscientia piorum: et ita sedes Dei est in cordibus hominum, ut si homo ceciderit a Deo, Deus in se maneat, non quasi cadat, non inveniendo ubi sit. Magis enim te sublevat, ut in illo
Abbreviated transcription (Latin):
turbant᷑ montes annunciato eugłio: qͥd tu
ciuitas di : audi qͦd sequit᷑. Fluminis impetꝰ
letificat cuutatẽ di. Conturbant᷑ montescũ
seuit mare. non deserit d̾s ciuitatẽ suã ꝑ im¬
petꝰ fluminis. Qui st̃ isti impetꝰ fluminis:
Inundatio illa sp̃c scĩ: de qua dñs dicebat. Siqͥs
sitit ueniat & bibat Qui credit in me. flumi.¬
na aquȩ iuuȩ fluent de uentre eiꝰ. frgo hec
flumina fluebant de uentre pauli. petri
bȩc flumina cũ fluxerint ab uno flumine.
multi impetꝰ fluminis letificat ciitatem
di. Nã ut noueritis hoc de sp̃u sc̃o dictũ:
in eugłio eodẽ consequent᷑ dicit eugłista.
lloc aut̃ dicebat de sp̃u quẽ accepturi erant

Expanded text:
turbentur montes annuntiato Evangelio. Quid tu, turbentur montes annuntiato Evangelio. Quid tu, civitas Dei? Audi quod sequitur: 5. Fluminis impetus laetificat civitatem Dei. Cum turbantur montes , cum saevit mare, non deserit Deus civitatem suam per impetus fluminis. Qui sunt isti impetus fluminis? Inundatio illa Spiritus sancti, de qua Dominus dicebat: Qui sitit, veniat et bibat. Qui credit in me, flumina aquae vivae fflumina fluebant de ventre Pauli, Petri, fidelium. Haec flumina cum fluerent ab uno flumine, multi impetus fluminis laetificant civitatem Dei. Nam ut noveritis hoc de Spiritu sancto dictum, in eodem Evangelio consequenter dicit Evangelista: Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accept
Abbreviated transcription (Latin):
tum strepitũ fecert̃: ut elamarent magna
diana ephesioꝵ : Int̾ quos fluctꝰ & sonitũ
maris ñ timebant: qͥ adrefugiũ illud con-¬
fugerant. Deniq apłs paulus uolebat in.¬
trare intheatrũ. & ad iscipłis reuocatꝰ ẽ. qͥa
necessariũ erat adhuc incarne ut uiuer&
ꝓpt̃ ipsos. Sed tam̃ sonuerunt & turbatȩ
st̃ aquȩ eiꝰ. Conturbati st̃ montes inforti.¬
tudine eiꝰ. Cuiꝰ. Nunqͥdnã maris: An potiꝰ đi
de quo dictũ est. refugiũ & uist᷑ aduitor
intͥbulationibꝰ quȩ uiuener̃t nos nimis.
Turbati enĩ st̃ montes: idest potestates scłi
huiꝰ. alii enĩ st̃ montes di: alii st̃ montes se¬
euli. Montes scłi. quibꝰ caput diabolꝰ. Mon¬
tes di. quibꝰ caput. xp̃s.S suꝑ istos montes:
turbati st̃ illi montes. Tc̃ dedert̃ leges con¬
tra xp̃ianos. quando turbati st̃ montes.
sonantibꝰ fluctibꝰ. & montes turbati: &̃ factꝰ ẽ
siuitati illi fundatȩ suꝑ petrã. Sonant aquȩ

Expanded text:
tum strepitum fecerunt, ut clamarent, Magna tum strepitum fecerunt, ut clamarent, Magna Diana Ephesiorum . Inter quos fluctus et sonitus maris non timebant, qui ad refugium illud confugerant. Denique Apostolus Paulus volebat intrare in theatrum, et a discipulis revocatus est: quia necessarium erat adhuc in carne manere propter ipsos . Sed tamen sonuerunt et turbatae sunt aquae eorum. Conturbati sunt montes in fortitudine ejus. Cujus? Numquidnam de quo dictum est: Refugium et virtus, adjutor in tribulationibus quae invenerunt nos nimis? Turbati enim sunt montes, id est potestates hujus saeculi. Alii sunt enim montes Dei, alii sunt montes saeculi: montes saeculi, quibus caput diabolus; montes Dei, quibus caput Christus. Sed per istos montes turbati sunt illi montes. Tunc dederunt voces contra Christianos, quando turbati sunt montes sonantibus fluctibus: et montes sunt turbati, et factus est Civitati illi fundatae supra petram . Sonent aquae,
Abbreviated transcription (Latin):
mittit dñs ꝑ propħam. dicens. dabo leges
meas in cordibꝰ eoꝵ. Nȩ leges. hec p̃cepta ꝑ
apłos uidita omniũ gentiũ fidei & credu-¬
litatis. montes dicti st̃. translati in cor¬
cõpuncti sumꝰ corde ne fieremꝰ de numero
reproboꝵ uideoꝵ. tãquã ramoꝵ fractoꝵ. Cre-¬
gͦ illi quos deseruert̃ montes. nos amontibͤ
non recessimꝰ: & quando translati st̃ incor
uidete ueritatẽ. Nȩc enĩ quando dicebant᷑
obscura erant: qͥa ñ dũ contigerant. Nc̃ aut̃
qͥs iã facta ñ cognoscat᷑ Liber tibi sit pagi.¬
na diuina. ut hec audias: Liber tibi sit orbis
terrarũ ut hȩc audsas. In ipsis codicibꝰ ea ñ
legt̃. nisi qui litteras nouert̃. Intoto mun-¬
do legat & idiota. Qͥd gͦ factũ ẽ cũ tͣnslati
st̃ montes incor maris: Sonauert̃ & tur
qͥd ẽ hoc : Peregrinoꝵ demonioꝵ. uidetur
iste annunc iator ẽẽ. Noc atcenienses. Ephe¬
sii aut̃ quo tumultu occidere uoluerunt
apłos. quando intheatro ꝓdiana sua tan¬

Expanded text:
s meas in cordibus eorum . Hae leges, haec praecepta per Apostolos indita ommum Gentium fidei et credulitati, montes dicti sunt tanslati, a moncompuncti sumus corde, ne fieremus de numero reproborum Judaeorum, tamquam ramorum fractorum. Creergo illi, quos deserunt montes. Nos a montibus nvidete veritatem. Haec enim quando dicebantur, obscura erant, quia nondum contigerant: nunc autem quis jam facta non cognoscat? Liber tibi sit pagina divina, ut haec audias: liber tibi sit orbis terrarum, ut haec videas. In istis codicibus non ea legunt, nisi qui litteras noverunt: in toto mundo legat et idiota. Quid ergo factum est, dum translati sunt montes in cor maris? Quid est hoc? Peregrinorum daemoniorum videtur iste annuntiator esse. Hoc Athenienses . Ephesii autem quo tumultu occidere Apostolos voluerunt, quando in theatro pro Diana sua tan
Abbreviated transcription (Latin):
conturbas mne: Querit᷑ ꝑsona loquens. Nũqͥd caro
animȩ loquit᷑. cũ caro sine anima ñ loquat᷑.  ꝓpͥũ
enĩ magis ẽ. ut anima carnẽ alloquat᷑ quã ut
sed ait quare tͥstis es anima mea: si enĩ carnẽ

Expanded text:
conturbas me? Quaeritur persona loquens. Numquid caro conturbas me? Quaeritur persona loquens. Numquid caro animae loquitur, cum caro sine anima non loquatur? Proprium enim magis est, ut anima carnem alloquatur, quam used ait, Quare tristis es, anima mea? Non ergo anima
Abbreviated transcription (Latin):
bãt cordȩ. Cũ uero dicebat głam᷑ intͥbulationibꝰ
scientes qm̃ tribulatio patientiã operat᷑ patien¬
tia ꝓbationẽ. ꝓbatio spẽ: ꝙy thara sonabat. ex infe.¬
riore quidẽ s tam̃dulcit̃. Om̃is enĩ patientia dul¬
cis est do. Si aut̃ inipsis tribulationibꝰ defeceris:
eẏtharã fregeris. Quare gͦ mͦ dixit confitebor
tibi incythara:. ꝓpt̃ illud qͦd dixerat: ut qͥd tͥstis
incedo. dũ affligit me inimicꝰ. Patiebat᷑ enĩ qͥd¬
dam ex inferiore afflictione. & in eo ipso tam̃ uo-¬
lebat placere d̾o: & gestiebat gr̃as agere d̾õ. foctiᷤ
intribulationibꝰ & quia sine tribulatione ẽẽ
ñ poterat᷑: patientiã do debebat. Confitebortibi
ex inferiore illo sonoro ligno capiat sonũ. Ut qͥd
bulationibꝰ sũ. inlanguoribꝰ. inmeroribꝰ: ut qͥd
me conturbas o anima : Qbͥ dicit: cui dicit
animȩ dici om̃s nouimꝰ. Planũ ẽ enĩ: ad illam
directꝰ est sermo. ut qͥd tͥstis es anima mea: & qͥd

Expanded text:
 in tribulationibus; scientes quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem ; cithara sonabat ex inferiore quidem, sed tamen dulciter. Omnis enim patientia dulcis est Deo. Si autem in ipsis tribulationibus defeceris, citharam fregisti. Quare ergo modo dixit: Confitebor tibi in cithara? Propter illud quod dixerat: Utquid tristis incedo, dum affligit me inimicus? Patiebatur enim quiddam ex inferiore afflictione, et in eo ipso tamen volebat placere Deo, et gratias gestiebat agere Deo, fortis in tribulationibus: et quia sine tribulatione esse non poterat, patientiam Deo debebat, Confitebor tibiex inferiore illo sonoro ligno capiat sonum: Utquid bulationibus sum, in languoribus, in moeroribus, utquid me conturbas, o anima? Quis dicit? cui dicit? Animae dicit, omnes novimus; planum est enim, ad illam directus est sermo. Utquid tristis es, anima mea, et utquid
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑gͦ anima carnẽ qͥa ñ dixit ut qͥd t̾stis es caro
mea: nec caro animã: qͥa absurdũ ẽ ut inferior
alloquat᷑ suꝑiorẽ. Ergo intelligimꝰ habere nos
aliqͥd ubi imago di ẽ mentẽ scilic& atq rationẽ.
Ipsa mens inuocabat lucẽ dĩ & ueritatẽ dĩ. ipsa ẽ
qua capimꝰ ustũ & iniustũ. ipsa ẽ qua discerni¬
mꝰ uerũ afalso. ĩpsa est quȩ uocat᷑ intellectꝰ q̃uo
intellectu earent bestiȩ. quẽ intellectũ qͥs qͥs in
se negligit & post ponit ceteris: & ita abieit qͣsi
ñ habeat audit ex psalmo. Nolite ẽe sieut equus
& mulꝰ. quibꝰ ñ est intellectus. Incellectꝰ gͦ nr̃allo¬
quit᷑ animã nr̃am. Ista uttbulatienibꝰ marcida ẽ
in laboribꝰ. erigit eã mens desuꝑ capiens ueritatẽ:¬
& dicit. Ut qͥd tͥstis es anima mea & ut qͥd eontur¬
basme. Uidete si ñ ͤista alltcutio in illo conflictu
apłi. inse p̃figurancis quosdam. et forte nos:
& dicentis. Condelẽctor legi ã scdm int̾iorẽ honu¬

Expanded text:
quitur carnem; quia non dixit, Utquid tristis es, caro mea? nec caro, animam; quia absurdum est ut inferior alloquatur superiorem. Ergo intelligimus habere nos aliquid ubi imago Dei est, mentem scilicet atque rationem. Ipsa mens invocabat lucem Dei et veritatem Dei. Ipsa est qua capimus justum et injustum; ipsa est qua discernimus verum a falso; ipsa est quae vocatur intellectus, quo intellectu carent bestiae; quem intellectum quisquis in se negligit, et postponit caeteris, et ita abjicit quasi non habeat, audit ex psalmo: Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Intellectus ergo noster allo animae inferiorem. Ista in tribulationibus marcida est, in laboribus. Erigit eam mens desuper, capiens veritateet dicit Utquid tristis es, anima mea, et utquid conturbas me? 7. Videte si non est ista allocutio in illo conflictu Apostoli, in se praefigurantis quosdam, et forte nos, et dicentis, Condelector legi Dei secundum interiorem homi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ accedit inustꝰ. ad illud altare ille solꝰ accedit.
qui ad istud securꝰ accedit. Illic inueniet uitã
suã: qui inisto discernit causã suã. Et introibo
ibi sacrificiũ est: Ipse qui intrat: assumit᷑ inho.¬
locaustũ. Int̾ibo ad altare di. Qͥd ẽ qͦd dicit altare
dĩ : Ad d̾m qui letificat uiuentutẽ meã. Iuuentꝰ¬

Expanded text:
non accedit injustus. Ad illud altare ille solus accedit, non accedit injustus. Ad illud altare ille solus accedit, qui ad istud securus accedit: illic inveniet vitam suam, qui in isto discernit causam suam. Et introibo ibi sacrificium est? Ipse qui intrat, assumitur in holocaustum. Introibo ad altare Dei. Quid est quod dicit, ad altare Dei? Ad Deum qui laetificat
Abbreviated transcription (Latin):
intantũ excrescens. ut impler& uniũsam
faciẽ t̾rȩ. In hoc monte se exauditũ dieit
qui dicit Uoce mea ad dñm clamaui: &
exaudiuit me de monte sc̃o suo. Quisqͥs
p̃ter istũ montẽ orat ñ se sper& exaudiri.
ad uitã et̾nam. Exaudunt᷑ enĩ multi ad
multa. nec sibi plaudant qͦd exaudiunt᷑
Erauditi st̃ demones. ut inporcos mute.¬
rent᷑. Exaudiri ad uitã et̃nam concupisciͣ.¬
mꝰ ꝓpt̃ desideriũ quo dicimꝰ emitte lucẽ
tuã & ueritatẽ tuã. Illa lur oculũ cordis inqͥ.¬
Modo inmonte eius sumꝰ. id ẽ ineccła eiꝰ & inta.¬
bernaculo eiꝰ Tabernaculũ ꝑegrinantiũ ẽ. do¬
mꝰ cohabitantiũ. E st & tabernaculũ ꝑegrinan¬
tiũ & militantiũ. Cũ audis tabernaculũ. bellũ
intellige hostẽ caue Domꝰ aut̃ qͥd erit : Beati qͥ
sc̃õ eius. quã spẽ gerimꝰ: Et introibo ad altare
dđi. Est enũ qͦddã sublue altare inuisibile. quo

Expanded text:
in tantum excrescens, ut impleret universam in tantum excrescens, ut impleret universam faciem terrae . In hoc monte se exauditum dicit, qui dicit: Voce mea ad Dominum clamavi, et exaudivit me de monte sancto suo . Quisquis praeter istum montem erat, non sese speret exaudiri ad vitam aeternam. Exandiuntur enim multi ad multa. Nec sibi plaudant quod exaudiuntur: exauditi sunt daemones, ut in porcos mitterentur . Exaudiri ad vitam aeternam concupiscamus, propter desiderium quo dicimus: Emitte lucem tuam et veritatem tuam. Illa lux oculum cordis inquiModo in monte ejus sumus, id est in Ecclesia ejus, et in tabernaculo ejus. Tabernaculum peregrinantium est, domus cohabitantium: est et tabernaculum peregrinantium et militantium. Cum audis tabernaculum, bellum intellige, hostem cave. Domus autem quae erit? Beati qui sancto ejus, quam spem gerimus? Et introibo ad altare Dei. Est enim quoddam sublime altare invisibile, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ tuã: ipsa me deduxert̃ & adduxert̃
inmontẽ scm̃ trũ & intab̾nacula tua. Qͥ a
ipsa lur tua & ueritastua. hec nomina duo
res una. Qd enĩ aliuid lux d̃i nisi ueritas dĩ⁊
aut qͥd ueritas di nisi lux di: Et hoc utrũq
unꝰ xp̃c. Ego sũ lux mundi: qui credit in me
ñ ambulat intenebris. Ego sũ uia. & ueritas
& uita. Ipse lux. ipse ueritas. ueniat gͦ &
eruat nos. mͦ discernens causã nrãm agen-¬
te ñ scã: eruat ab homine iniquo & doloso.
separ& frumentũ azitaniis: qͥa ipse mut&
angłos suos messis tempore. ut colligant
de regno eiꝰ oĩa scandala. & mittant i̾ignẽ
ardentẽ. frumentũ aut̃ eiꝰ congregent in
horreũ. Fmittat lucẽ suã & ueritatẽ suã.
intabernacula eiꝰ. Pignꝰ babemꝰ. p̃miũ spe¬
ramꝰ. Sc̃s mons eiꝰ scã eccła eius. Mons ille ẽ
qui creuit exminimo lapide scd̃m uisio.¬
nẽ daihelis confringens regna t̾rarũ . &

Expanded text:
ritatem tuam; ipsa me deduxerunt et perduxerunt ritatem tuam; ipsa me deduxerunt et perduxerunt in montem sanctum tuum, et in tabernacula tua. Quia ipsa lux tua et veritas tua: haec nomina duo, res una. Quid enim aliud lux Dei, nisi veritas Dei? aut quid veritas Dei, nisi lux Dei? Et hoc utrumque unus Christus. Ego sum lux mundi: qui credit in me, non ambulabit in tenebris . Ego sum via, veritas et vita . Ipse lux, ipse veritas. Veniat ergo, et eruat nos, discernens modo causam nostram a gente non sancta; eruat ab homine iniquo et doloso: separet frumentum a zizaniis: quia ipse mittet Angelos suos messis tempore, ut colligant de regno ejus omnia scandala, et mittant in ignem ardentem, frumentum autem ejus congregent in horreum . Emittat lucem suam et veritatem suam; ula ejus. Pignus habemus, praemium speramus. Sanctus mons ejus, sancta Ecclesia ejus. Mons ille est, qui crevit ex minimo lapide, secundum visionem Danielis, confringens regna terrarum; et
Abbreviated transcription (Latin):
exy saia. succurrat illi lectio quȩ mͦ recitata
ey ꝓpt̾ peccatũ modicũ quidẽ contristaui eũ.
repulisti. & ut qͥd tristis incedo: Audisti ꝓpt̃
peccatũ. Causa tristiciȩ tuȩ peccatũ ẽ: causa
leticiȩ tuȩ iusticia sit. Peccare uolebas & labo¬
rare nolebas ut parũ tibi ẽẽt qͦd esses iniustus:
nisi et eũ esse inuistũ uoluisses. aquo inte iun-¬
dicarq noluisses. Respice uocẽ meliorẽ in a-¬
lio psalmo. Bonũ ẽ michi qͦd humiliasti me.
ut discã iustificationes tuas. Didicerã elat᷑
miquitates meas. discã humiliatꝰ iustificati¬
ones tiras Ut qͥd tristis incedo. dũ affligit me
inimicꝰ: De inimico quereris r̾euera affligit.
sed tu ei dedisti locũ t nẽ habes qͦdagas: elige
consiliũ regẽ admitte. tirannum exclude
Sed ut hoc faciat qͥd dicit. Qd supplicat: Qd
orat. attende. ora qͦd audis: ora cũ audis. Om.¬
niũ nr̃m sit ista uor. ẜmitte lucẽ tuã & ue-¬

Expanded text:
ex Isaia, succurrat illi lectio, quae modo recitata ex Isaia, succurrat illi lectio, quae modo recitata er peccatum modice contristaui eum, repulisti, et utquid tristis incedo? Audisti: propter peccatum. Causa tristitiae tuae peccatum est, causa laetitiae tuae justitia sit. Peccare volebas, et laborare nolebas; ut parum tibi esset quod esses injustus, nisi et eum injustum voluisses, a quo in te vindicari noluisses. Respice vocem meliorem in alio psalmo: Bonum est mihi quod humiliasti me, ut discam justificationes tuas . Didiceram elatus iniquitates meas, discam humiliatus justificationes tuas. Utquid tristis incedo, dum affligit me inimicus? De inimico quereris; revera affligit, sed tu ei locum dedisti. Et nunc habes quod agas: elige consilium, regem admitte, tyrannum exclude. 4. vers. 3. Sed ut hoc faciat, quid dicit, quid supplicat, quid orat attende. Ora quod audis, ora cum audis; omnium nostrum sit ista vox: Emitte lucem tuam et ve
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ est ferendi usq ad messẽ. quantã si dici po¬
test indiscretam discretionẽ. simul enĩ sunt
& ideo discreta non dũ sunt. titania aut̃ ⁊i¬
tania sunt. & frumenta frum̃ta sunt. & id̃o
discreta iã sunt. qͥa gͦ fortitudine opꝰ est implo.¬
randa ab illo qui uissit ut fortes simꝰ & nisi for-¬
tes ipse fecerit ñ erimꝰ qͦd uissit. ab illo qͥ dicit
Qui ꝑseuerauerit usq infinem. hic saluꝰ erit
ne sibi ipsa anima arrogando fortitudinem
tristis incedo. dũ affligit me inimicꝰ Causã
querit tristicie suȩ. Quare inqͥt tristis ince¬
do. dũ affligit me inimicꝰ: Tristis ambulo.
inimicꝰ affligit cottidianis temptationibꝰ un-
mittens uel qͦd male amemꝰ uel qͦd male timeamꝰ:
& contra utrũq pugnans anima. & si ñ capta.
tam̃ ꝑiclitans contrahit᷑ tristicia & dicit do
Ut qͥd. Querat gͦ ab ipso ̃ audit. Ut qͥd. Que.¬
rit enĩ inpsalmo causam tristicie suȩ dicens.
ut qͥd me repulisti : ut qͥd tristis ucedo: Audiat

Expanded text:
opus est ferendi usque ad messem, quamdam, si dici potest, indiscretam discretionem; simul enim sunt, et ideo discreta nondum sunt; zizania autem zizania sunt, et frumenta frumenta sunt, et ideo discreta jam sunt; quia ergo fortitudine opus est, imploranda ab illo qui jussit ut fortes simus, et nisi fortes ipse fecerit, non erimus quod jussit, ab illo qui dixit, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; ne sibi ipsa anima arrogando fortitudinem tristis incedo, dum affligit me inimicus? Causam quaerit tristitiae suae. Quare, inquit, tristis incedo, dum affligit me inimicus? Tristis ambulo, inimicus affligit me quotidianis tentationibus, immittens vel quod male amemus, vel quod male timeamus: et contra utrumque pugnans anima, etsi non capta, tamen periclitans, contrahitur tristitia, et dicit Deo, Utquid? Quaerat ergo ab ipso, et audiat utquid. Quaerit enim in Psalmo causam tristitiae suae, dicens: Utquid me repulisti, et utquid tristis incedo? Audiat
Abbreviated transcription (Latin):
stu Quã multos pauperes saginare potest
int̾missũ hodie prandium tuũ. Ita ieiuna.
ut alio manducante prandidisse te gaudeas
ꝓpt̾ orationes ut exaudiaris. Ibi enĩ ait.:
adhuc loquente te dicã. fece assũ. si frege¬
ris ex animo esurienti panẽ tuũ ꝙ plereyfit
atristib & murmurantib ut careani te¬
dio int̾pellantis. ñ ut reficiant uiscera in¬
digentis. Hilarẽ datorẽ diligit d̾s : Si pa¬
nem dederis tristis. & panẽ & meritũ ꝑdi¬
dist: Prgo eranimo fac ut ille qͥ uiditad.¬
huc loquente te dicat. ecce assum. Quã ce¬
lerit̃ accipunt᷑ orationes bene operantiũ.
Et hȩc iusticia hominis in hac uita: ieuiniũ
elemosina. oratio. Uis orationẽ tuã uolare ad
dm: fac illi duas alas. leiuniũ & elemosinã.
Tales nos inueniat. ut securos inueniat lux
di. & ueritas di. cũ uenerit liberare nos amor.¬
te q̃ui iã uenit subire ꝓ nobis mortẽ.

Expanded text:
sti? Quam multos pauperes saginare potest sti? Quam multos pauperes saginare potest intermissum hodie prandium nostrum! Ita jejuna, ut alio manducante prandisse te gaudeas, propter orationes, ut exaudiaris. Ibi enim ait: Adhuc loquente te dicam, Ecce adsum; si fregeris ex animo esurienti panem : quia plerumque fit a tristibus et a murmurantibus, ut careant taedio interpellantis, non ut reficiant viscera indigentis: Hilarem autem datorem diligit Deus . Si panem dederis tristis, et panem et meritum perdidisti. Ergo ex animo fac: ut ille qui intus videt adhuc loquente te, dicat, Ecce adsum. Quam celeriter accipiuntur orationes bene operantium: et haec justitia hominis in hac vita, jejunium, eleemosyna, oratio. Vis orationem tuam volare ad Deum? Fac illi duas alas, jejunium et eleemosynam. Tales nos inveniat, ut securos inveniat lux Dei, et veritas Dei, cum venerit liberare nos a morte, qui jam venit subire pro nobis mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ sic obuirgat ut qͥd uultis mecũ uidicio
contendere: Oñs dereliquistis me:. dieit dñs.
holi gͦ uidicio contendere: da operã e̾e ustꝰ:
& quantũcũq fucris consitere te peccato.
confessione securꝰ alloquere turbantẽ te. &
tumultuantẽ aduersus te animã. tuã. Ut qͥd
tristis es anima mea: & ut qͥd conturbas me
Forte inte uolebas sperare spera indñm . no.¬
li inte. Qͥd enĩ es inte : Qͥd es dete: Iue sit
sanitas uite: qui suscepit uulnera ꝓpt̾ te.
salutare uultꝰ mei. tu sanabis me. Eger ad
te loquor: agnosco medicũ: ñ me iacto sa¬
rib bonis: tangite psalteriũ obediendo pre-¬
ceptis: tangite ey tharã tolerando passiones.
F̃range esurienti panẽ tuũ. audisti abysa¬
ia: noli iciunũ putare sufficere. Ieuiniũ
te castigat ñ alterũ reficit. fructuose enĩ¬
st̃ angustiȩ tuȩ: si alteri prestiteris latitu-¬
dinẽ. Ecce fraudasti animã tuã: ẽui dabis
qͥd tibi abstulisti᷑ Ubi pones qͦd tibi denega¬

Expanded text:
rgat: Utquid vultis mecum judicio contendere? Omnes dereliquistis me, dicit Dominus . Noli ergo judicio contendere: da operam esse justus; et quantumcumque fueris, confitere te peccatoreconfessione securus alloquere turbantem te, et tumultuantem adversus te animam tuam. Utquid tristis es, anima mea, et utquid conturbas me? Forte in te volebas sperare: Spera in Dominum, noli in te. Quid enim es in te? quid es de te? Ille sit sanitas in te, qui suscepit vulnera propter te. salutare vultus mei, tu sanabis me. Aeger ad te loquor: agnosco medicum, non me jacto saribus bonis. Tangite psalterium, obediendo praeceptis: tangite citharam, tolerando passiones. Frange esurienti panem tuum, audisti ab Isaia: noli jejunium putare sufficere. Jejunium te castigat, non alterum reficit. Fructuosae erunt angustiae tuae, si alteri praestiteris latitudinem. Ecce fraudasti animam tuam: cui dabis quod tibi abstulisti? ubi pones quod tibi denega
Abbreviated transcription (Latin):
qui celesti illi ciuitati ingemiscunt: qͥ peregri.¬
nationẽ suã norunt: qͥa uiã norunt tenent:
qui indesiderio terrȩ illiꝰ stabilissime spem
tamquã anchorã p̃fixerunt. Nostis gͦ qͥa hoc
genꝰ hominũ. hoc semen bonũ. hoc frumen.¬
tum xp̃i int̾ ⁊ uania gemit. & hoc donee ue¬
niat tempꝰ messis. id est usq infinẽ scłi sicut
exponit quȩ ñ fallitur ueritas. Gemens gͦ int̾
tirania. idest int̾ malos homines. int̾ dolosos &
seductores aut ira turbulentos. aut insidiis ue.¬
nenatos. circũspiciens simul cũ illis esse se tã¬
quã inuno agro ꝑtotũ mundũ unã pluiã
excipere. parit̃ ꝑflari parit̾q secũ int̃ adu̾sa nu¬
trirt. habere simul ista cõmunia dona dei bo.¬
nis malisq concessa cõmunit ab illo. qui facit
solẽ suũ oriri suꝑ bonos & malos. & pluit suꝑ
uistos & inuistos uidenꝰgͦ semͦ abrahȩ sem̃ sc̃m
quanta cũ malis a quibꝰ quandoq separandũ
est nunc habeat cõmunia. equalit̾ nasci ean¬

Expanded text:
qui coelesti illi civitati ingemiscunt, qui peregrinationem suam norunt, qui viam tenent, qui in desiderio terrae illius stabilissimae spem tanquam ancoram praefixerunt: nostis ergo quia hoc genus hominum, hoc semen bonum, hoc frumentum Christi inter zizania gemit; et hoc donec veniat tempus messis, id est usque in finem saeculi, sicut exponit quae non fallitur veritas . Gemens ergo inter zizania, id est inter malos homines, inter dolosos et seductores, aut ira turbulentos, aut insidiis venenatos; circumspiciens simul cum illis esse se tanquam in uno agro per totum mundum, unam pluviam excipere, pariter perflari, pariterque secum inter adversa nutriri, habere simul ista communia dona Dei, malis bonisque concessa communiter ab illo qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos : videns ergo semen Abrahae, semen sanctum, quanta cum malis a quibus quandoque separandum est nunc habeat communia, aequaliter nasci, eam
Abbreviated transcription (Latin):
onũ. temptationũ. scandaloꝵ in hac t̾ra. qͥa ñ patim᷑
nisi ex inferiore parte. id ẽ ex eo qͦd mortales sumꝰ:
exeo qͥd primȩ nr̃e causȩ qͥddã tribulationũ de¬
bemꝰ & qͥa patimͣ multa abeis qui ñ st̃ desuꝑ: cẏtha¬
ra est. Uenit enĩ sonus suauis ex inferiore parte:
patim᷑ & psallimꝰ uel potiꝰ cantamꝰ. uel eithari-¬
tamꝰ. Quando dicebat apl̃s euangłi:are se & p̃di¬
care eugłium toto orbe terrarũ. ex precepto di

Expanded text:
onum, tentationum, scandalorum in hac terra; quia non patimur onum, tentationum, scandalorum in hac terra; quia non patimur nisi ex inferiore parte, id est ex eo quod mortales sumus, ex eo quod primae nostrae causae quiddam tribulationum debemus, et quia patimur multa ab eis qui non sunt desuper, cithara est. Venit enim sonus suavis ex inferiore parte: patimur et psallimus, vel potius cantamus et citharizamus. Quando dicebat Apostolus evangelizare se, et praedica
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ incythara: nec semꝑ inpsalterio. Duo hȩe
organa musicoꝵ habent int̾ se distinctã disere¬
tãq rationẽ. dignã consid̾atione & cõmendatione
memoriȩ. Utrũq hoc manib portat᷑ e tangit᷑ &
significat oꝑa quedã nr̃a corꝑalia Utrũ ꝙ boñẽ. siqͥs
nouit psallere. siqͥs norit citharitare. Sed quia
psalteriũ illud organũ dicit᷑ qͦd de suꝑiore parte
hab& testudinẽ illud scilic& tympanũ & conca¬
uũ lignũ eui corde innitentes resonant: eythara
uͦ id ipsũ lignũ concauũ & sonorũ ex inferiore
parte hab&: discernenda st̃ opera nr̃a quando
inspalterio sint quando incythara: utraq tam̃
placita do & suauia eiꝰ auditui. Quando gͦ ex
p̃ceptis di aliqͥd aliqͥd agimꝰ uissis eiꝰ obtemꝑan¬
tes obaudientes ad implendã precepta eiꝰ. ubi fa.¬
cimꝰ ñ patim᷑: psalteriũ ẽ fãciunt enĩ ita & angłi:
ñ enĩ aliqͥd patiunt᷑. Cũ aũ aliqͥd patim᷑ tribulati

Expanded text:
semper in cithara, nec semper in psalterio. Duo haec organa musicorum habent inter se distinctam discretamque rationem, dignam consideratione et commendatione memoriae. Utrumque hoc manibus portatur et tangitur, et significat opera quaedam nostra corporalia. Utrumque bonum, si quis norit psallere, si quis norit citharizare. Sed quia psalterium istud organum dicitur, quod de superiore parte habet testudinem; illud scilicet tympanum et concavum li idipsum lignum cavum et sonorum ex inferiore parte habet: discernenda sunt opera nostra, quando in psalterio sint, quando in cithara, utraque tamen placita Deo et suavia ejus auditui. Quando ergo ex praeceptis Dei aliquid agimus, jussis ejus obtemperantes et obaudientes ad implenda praecepta ejus; ubi facimus et non patimur, psalterium est. Faciunt enim ita et Angeli: non enim ali
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fallacit̃. a inuenit in homine quedã que
rephendat ds: quȩ homines rep̃hendenda ñ
uidebant nec ille ipse intꝰ qui iudicandꝰ est.
Nȩc tiens auinnia forte conturbat᷑: alloqͥt᷑
eã mens quasi dicens. Qͥd times de peecatis: qͥa
qua purgat fidelis confesslo. P sane time si
uistũ te dicis. ñ habens illã uocẽ exalid p̾sal¬
mo̾. N e intres inuidiciũ cũ seruotuo. Quare
Si iniquitates obseruaurris dñe: dñe qͥs su-¬
stinebit: Ne intres inudiciũ eũ seruo tuo:
qͥa ñ iustifieabit᷑ inconspectu tuo om̃is ur¬
uens. Ergo si ñ iustificabit᷑ om̃is uiuens. qͥa

Expanded text:
non fallaciter, et invenit in homine quaedam quae non fallaciter, et invenit in homine quaedam quae reprehendat Deus, quae homines reprehendenda non videbant, nec ille ipse intus qui judicandus est. Haec timens anima forte conturbatur: alloquitur eam mens, quasi dicens, Quid times de peccatis, quia qua purgat fidelis confessio. Plane time, si justum te dicis; si non habes illam vocem ex alio psalmo: Ne intres in judicium cum servo tuo. Quare,Si iniquitates observaveris Domine, Domine, quis sustinebit ? Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Ergo si non justific
Abbreviated transcription (Latin):
bene credit & bene nouit futurũ hominẽ in¬
uenĩt aliqͥsartics mortis t̃bat᷑ ex familiatitate qͥda
culi hui. Frigit auditũ millã uoeẽ dĩ int̾nam
audit rationabile carmen intrinsecꝰ. Ita enĩ de¬
suꝑ insilentio sonat qͥddã non auribꝰ sed m̃tibꝰ.
ut quicũq audit illud melos. tedio ẽfficiat᷑ ad
strepitũ corporalẽ: & tota uita ista humana tu¬
multꝰ ei quidã sit impediens auditũ suꝑni euiꝰ¬
dam soni. nimiũ delectabilis & in comparabiliꝰ
& in esfabilis. ft rtueia eũ ita contingit. ex a¬
liqua ꝑturbatione uĩ patit᷑ homo alloquens
animã suam. Ut qͥd tristis es anima mea : & ut¬
qͥd conturbas me : Anforte ideo quia difficile
purgata uita inuenit᷑ cũ ille uidieat qui
nouit ad purũ & liquidũ uidicare: qͥa & si ꝓ¬
babilis iã nita ẽ int̾ homines. ita ut hominẽ
qͥd iã rep̃hendant uiste. ñ habeant: ꝓcedit ex¬
amen ex illiꝰ deulis. ꝓcedit regula exequans

Expanded text:
bene credit et bene novit futurum hominem venerit aliquis articulus mortis, turbatur ex familiaritate quadam saeculi hujus; erigit auditum in illam vocem Dei internam, audit rationabile carmen intrinsecus. Ita enim desuper in silentio sonat quiddam, non auribus, sed mentibus; ut quicumque audit illud melos, taedio afficiatur ad strepitum corporalem, et tota ista vita humana tumultus ei quidam sit, impediens auditum superni cujusdam soni nimium delectabilis, et incomparabilis, et ineffabilis. Et revera cum ita contingit ex aliqua perturbatione, vim patitur homo, alloquens animam suam: Utquid tristis es, anima mea, et utquid conturbas me? An forte ideo quia difficile purgata vita invenitur, cum ille judicat qui novit ad purum et liquidum judicare? Quia etsi probabilis jam vita est inter homines, ita ut homines quid jam reprehendant juste non habeant: procedit examen ab illius oculis, procedit regula exaequans
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ã. Nunc interĩ inbac ꝑegrinatione. ñ dũ
discernis locũ meũ: qͥa simul cũ ⁊ itaniis uiuo
usq ad tempꝰ messis. Nondũ discernis lucẽ
qui inte ñ credit Par infirmitas. sed dispar
conscientia: Par labor sed dispar desideriũ
Desideriũ impioꝵ ꝑibit: de desidio aũ iustoꝵ
nisi certus eẽt pollicitator dubitare deb̾emꝰ. finiꝰ
dit: quia seipsum dabit immortalib ĩmortalẽ
qͥa se ipsũ deait mortalib mortalẽ. Iudica mẽ
d̃s & discerne causã meã de gente ñ sc̃a. ab

Expanded text:
. Non interim in hac peregrinatione, nondum discernis locum meum, quia simul, cum zizaniis vivo, usque ad tempus messis : nondum discernis lucem qui in te non credit. Par infirmitas est, sed dispar conscientia: par labor, sed dispar desiderium. Desiderium impiorum peribit: de desiderio autem justorum, nisi certus esset pollicitator, dubitare deberemus. Finis it, quia seipsum dedit: seipsum dabit immortalibus immortalem, quia seipsum dedit mortalibus mortalem. Judica me, Deus, et discerne causam meam de ge
Abbreviated transcription (Latin):
salmꝰ breuis est: sic satisfacit m̃tib
auditoꝵ: ut molestꝰ non sit uen-¬
trib ĩeuinoꝵ. Pascat᷑ ex hoc ani.¬
tristẽ esse dicit qui cantat in hoc psalmo:
Tristrẽ credo exaliquo ieuinio suo: uel potiꝰ
ex aliqua fame sua. Nã ieuiniũ uoluntatis
est famis necessitatis. ẜsurit eccła. esurit
corpꝰ xp̃i. & homo ille ubiq diffusus euiꝰ ca¬
put sursũ est m̃bra deorsum. eiꝰ uocẽ inom¬
nib psalmis uel psallentẽ uel gementẽ uel
letantẽ inspe. uel suspirantẽ uire. notissimã
iã & familiarissimã habere debemꝰ tãquam

Expanded text:
ste brevis est: sic satisfacit mentibus auditorum, ut molestus non sit ventribus jejunorum. Pascatur ex hoc anitristem esse dicit, qui cantat in hoc psalmo: tristem, credo, ex aliquo jejunio suo, vel potius ex aliqua fame sua. Nam jejunium voluntatis est, fames necessitatis. Esurit Ecclesia, esurit corpus Christi, et homo ille ubique diffusus, cujus caput sursum est, membra deorsum: ejus vocem in omnibus Psalmis vel psallentem vel gementem, vel laetantem in spe, vel suspirantem in re, notissimam jam et familiarissimam habere de
Abbreviated transcription (Latin):
nunc indedicatione domꝰ tuȩ dico. conuer¬
tisti planc̾tũ meũ in gaudiũ mͥ. Conscidi¬
sti saccũ meũ. & p̃cinxisti me leticia. Con¬
scidisti uelamentũ peccatoꝵ meoꝵ tristicia
morralitatis meȩ: & cinxisti me stola pͥma
humilitate exaltasti me: & ñ cõpungar
conscientia peccati: timore mortis timo¬
re iudicii. Dñe d̃ m̃s in eternũ confitebor
confitear tibi. Qd nichil mͥ ex me. sed

Expanded text:
e dico, Convertisti planctum meum in gaudium mihi. Conscidisti saccum meum, et praecinxisti me laetitia: conscidisti velamentum peccatorum meorum, tristitiam mortalitatis meae; et cinxisti me stola prima, humilitate exaltasti me, et non compungar conscientia peccati, timore mortis, timore judicii. Domine Deus meus, in aeternum confitebor confitear tibi, quod nihil mihi ex me, sed
Abbreviated transcription (Latin):
num. Dñe inuoluntate tua prestitisti.
decori meo uirtutẽ. S hanc habundan¬
tiam dñe ñex me mͥ ẽẽ. s inuoluntate
tua p̾sticisse te decori meo uircutẽ.: ex eo
didici. Auertisti faciẽ tuã ame: & factus
sum conturbatus. Quod auertisti aliq̃ndo
apeccante faciẽ tuã. & factꝰ sũ conturbatꝰ
recedente a me illuminatione noticie tuȩ¬
Ad te dñe clamabo: & ad dm̃ meũ depre¬
cabor. Qd tẽpꝰ conturbatioĩs & mee miserie recolẽs:
& tanꝗͣ in eo constitutus. audio uoc̃e pri¬
mogeniti tui capitis mei ꝓme morituri
descendo incorruptionẽ: Nunqͥd confi¬
tebitur tͥ puluis: Si enĩ ñ statĩ resurrexe¬
ro. corruptũq fuerit corpꝰ meũ: nunqͥd con¬
ficebitur tͥ puluis. id ẽ turba impiorum.
quã mea resurrectione iustificabo: Aut
annuntiabit ueritatẽ tuã: Aut annunti¬
abit ad sa¬
lutẽ ceterorũ ueritatẽ tuã. Audiuit dñs¬

Expanded text:
stitisti decori meo virtutem: sed hanc abundantiam, Domine, non ex me mihi esse, sed in voluntate tua praestitisse te decori meo virtutem ex eo didici, Avertisti autem faciem tuam a me, et factus sum conturbatus; quod avertisti aliquando a peccante faciem tuam, et factus sum conturbatus, recedente a me illuminatione notitiae tuamabo, et ad Deum meum deprecabor: quod tempus conturbationis et miseriae meae recolens, et tanquam in eo constitutus, audio vocem primogeniti tui, capitis mei pro me morituri, descendo in corruptionem? Numquid confitebitur tibi pulvis? Si enim non statim resurrexero, corruptumque fuerit corpus meum, numquid confitebitur tibi pulvis, id est turba impiorum, quam mea resurrectione justificabo? Aut annuntiabit veritatem tuam? aut annuntiabit ad salutem caeterorum veritatem tuam? 11.
Abbreviated transcription (Latin):
indignatione eiꝰ. Qm̃ undicauit in uos
primum peccatũ: qͦd morte soluistis.
Et uita in uoluntate eiꝰ. Et uitã eternã
ad quã redire nullis ur̃is uirib posse¬
tis quia uoluit dedit. Uesꝑe demorabit᷑
fletus. Uesꝑe cepit. ubi sapientiȩ lum̃ re¬
cessit apeccante homine: qͣndo morte dãp¬
natus ẽ. Ab ipso uesꝑe moras habebit
flecus: quãdiu in laborib ĩntẽptationib
popłi dei expectat diem dñi. Et in matu¬
tinũ exultatio. Usq in matutinũ qͦ exulta¬
tio resurrectionis futura ẽ: quȩ in matu¬
tina dñi resurreftione refloruit. Ego aũt¬

Expanded text:
indignatione ejus: quoniam vindicavit in vos primum peccatum, quod morte solvistis. Et vita in voluntate ejus: et vitam aeternam, ad quam redire nullis vestris viribus possetis, quia voluit dedit. Vespere demorabitur fletus: vespere coepit, ubi sapientiae lumen recessit a peccante homine, quando morte damnatus est; ab ipso vespere moras habebit fletus, quamdiu in laboribus et tentationibus populus Dei exspectat diem Domini. Et in matutinum exsultatio: usque in matutinum, quo exsultatio resurrectionis futura est, quae in matutina Domini resurrectione praefloruit. 7.
Abbreviated transcription (Latin):
Uox dñi xp̃i suꝑ popłm. Ds maiestats
intonuit. Dĩ maiestatis de nube carnis
terribilit̾ penitentiã predicauit. Dñs
suꝑ aquas multas. Ipse dñs ihc postea quã
ipsis potentes faciens eos. Uox dñi in mag¬
nificentia Uox dñi magna faciens in eis.
tritione cordis humilians suꝑbos. Conte-¬
ret dñs cedros libani. Conteret ꝑpeniten¬
ciã añs elatos nitore t̾renȩ nobilitatis.
cũ ad eos confundendos ignobilia huiꝰ
mundi elegerit: in qͥb ostendat diuini¬
tatẽ suã. Et cõminuet eoͥs tanquã ui-¬
tulũ libani. Et amputata suꝑba celsi-¬
tudine illoꝵ. deponet eos adimitatio¬
nẽ humilitatis sue: qͥ tanquã uitulus
ꝑ ipsã huiꝰ scł̃i nobilitatẽ ad uictimam
ductus ẽ. Astiterunt enĩ reges t̾re. & pͥn

Expanded text:
vox Christi super populos. Deus majestatis intonuit: Deus majestatis de nube carnis terribiliter poenitentiam praedicavit. Dominus super aquas multas: ipse Dominus Jesus postea quam ipsis, potentes faciens eos. Vox Domini in magnificentia: vox Domini magna faciens in eis. tritione cordis humilians superbos. Conteret Dominus cedros Libani: conteret per poenitentiam Dominus elatos nitore terrenae nobilitatis, cum ad eos confundendos ignobilia hujus mundi elegerit , in quibus ostendat divinit, 6. Et comminuet eas tanquam vitulum Libani. Et amputata superba celsitudine illorum, deponet eos ad imitationem humilitatis suae, qui tanquam vitulus per ipsam hujus seculi nobilitatem ad victimam ductus est. A
Abbreviated transcription (Latin):
diuidentis furentẽ iracundiã ꝑsecutoꝵ
suoꝵ. ut alu dicerent nunqͥd forte ipse
ita p̃cidentis insanũ tumultũ eoꝵ. ut¬
alios in caritatẽ suã traiceret: alios in
malitia eoꝵ relinqueret. Uox dñi cõmo
uentis solitudinẽ. Nox dñi cõmouentis
in hoc mundo: ubi nullus ꝓpha. nullus
uerbi dei predicator. ueluti nullus hõ
habitauerat. Et cõmouebit dñs desertũ
cadẽs. Et tunc celebrari faciet dñs scm̃
uerbũ scripturarũ suarũ: qͦd aiudeis ñ
tis ceruos. Uox dñi enĩ primo ꝑfecit suꝑa¬
tores & repulsores uenenosarũ linguarũ:
& reuelau̾it siluas. & tunc eis reuelabit
opacitates diuinoꝵ libroꝵ. & umbracula
misterioꝵ: ubi cũ lib̃tate pascant᷑. Et in
tẽplo eiꝰ unusqͥsq dicit głiam. Et in eccłia
eius om̃is inspem et̃nã regeneratus. lau
sius. tanꝗͣ in archa. ita in ȩccłia custodi¬
tis. Et sedebit dñs rex in eternũ. Et dein¬
de sedebit regnans in eis in et̃nũ. Dñs

Expanded text:
dividentis furentem iracundiam persecutorum suorum, ut alii dicerent: Nunquid forte ipse ita praecedentis insanum tumultum eoalios in charitatem suam trajiceret, alios in malitia eorum relinqueret. » Et in psalmoventis solitudinem: vox Domini commoventis in hoc mundo ; ubi nullus propheta, nullus verbi Dei praedicator, veluti nullus homo habitaverat. Et commovebit Dominus desertum Cades: et tunc celebrari faciet Dominus sanctum verbum Scripturarum suarum, quod a Judaeis non tis cervos: vox enim Domini primo perficit superatores et repulsores venenosarum linguarum. Et revelabit silvas: et tunc eis revelabit opacitates divinorum librorum et umbracula mysteriorum, ubi cum libertate pascantur. Et in templo ejus unusquisque dicit gloriam: et in Ecclesia ejus omnis in spem aeternam regeneratus laudasuis, tanquam in arca, ita in Ecclesia custoditis. Et sedebit Dominus rex in aeternum: et deinde sedebit regnans in eis in aeternum. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis. atq immortalẽ statũ
mutationis: atq innouationis corporis
n tantũ dñi: sed etiam totius eccłiȩ. Nã
in suꝑiore psalmo tab̾nacłm consũ ma¬
tũ ẽ ubi habitamꝰ belli tẽpore: nc̃ autẽ
domꝰ dedicat᷑ quȩ in sẽpit̾na pace ꝑma¬

Expanded text:
resurrectionis atque in immortalem statum mutationis atque innovationis corporis, non tantum Domini, sed etiam totius Ecclesiae. Nam in superiori psalmo tabernaculum consummatum est, ubi habitamus belli tempore: nunc autem domus dedicatur, quae in sempiterna pace perma
Abbreviated transcription (Latin):
gero. Dñe deduxisti abinferis animã meã.
saluũ fecisti me a descendentib in lacũ.
Saliũi fecisti me a conditione ꝓfunde
ista cernens: & dicit. Psallite dño sc̃ĩ eiꝰ.
& confitemini memorie scĩtatis eiꝰ. Et
confitemini ei qđ scĩtatis qua uos scĩfi¬

Expanded text:
Domine, reduxisti ab inferis animam meam, salvum fecisti me a descendentibus in lacum: salvum fecisti me a conditione profundae ista cernens, et dicit, Psallite Domino sancti ejus. Et confitemini memoriae sanctitatis ejus: et confitemini ei quod sanctitatis, qua vos s
Abbreviated transcription (Latin):
timpanum non fit. nisi cũ corium inligno ex¬
tenditur. Et timpanitabat dauid: significãs
hostiũ ciuitatis. Quȩ sunt hostia cuutatis. ni¬
rebatur inmanibus suis. Quomͦ ferebatur
inmanib suis: Quia cũ cõmendaret ipsum
corpiis suum & sanguinẽ suum. accepit inma¬
nibus suis qͦd norunt fideles: & ipse se porta¬
bat quodãmodo. cum diceret hoc est eorpus
meum. Et ꝓcidebat adhostia porte idest humi¬
liabat se: hoc est enĩ ꝓcecde usq ad iniciũ fidei nr̃e
Nostium enĩ portȩ ẽ iniciũ fidei unde incepit
eccłã. & ꝑuenit usq ad speciem: ut cũ credit ea
que non uidet: mereat᷑ ꝑfrui. cum facie ad fa¬
ciem uidere ceperit. Sic se habet titulꝰ psal¬
mi. breuit᷑ audiuimꝰ. Audiamꝰ iã ipsa uerba af¬
fectantis & timpanicantis ad portã ciuitatis.

Expanded text:
tympanum non fit nisi cum corium in ligno extympanum non fit nisi cum corium in ligno extenditur; et tympanizabat David significans ostia civitatis: quae sunt ostia civitatis, nirebatur in manibus suis: quomodo ferebatur in manibus suis? Quia cum commendaret ipsum corpus suum et sanguinem suum, accepit in manus suas quod norunt fideles; et ipse se portabat quodam modo, cum diceret: Hoc est corpus meum . Et procidebat ad ostia portae: id est, humiliavit se. Hoc est enim procidere usque ad initium fidei nostrae. Ostium enim portae initium fidei, unde incipit Ecclesia, et pervenit usque ad speciem: ut cum credit ea quae non videt, mereatur perfrui, cum facie ad faciem videre coeperit. Sic se habet titulus Psalmi; breviter audivimus: audiamus jam ipsa verba affectantis et tympanizantis ad portam civitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
achis int̃pretatur. quomͦ est. abimelech inter¬
pretat᷑ patris mei regnum. In illo uerbo quod
dicit᷑. quomͦ est ignorantia significatur: ut uer¬
bum mirantis & non agnoscentis intelligas. In
isto aut̃ qͦd dicit᷑ ab umelech. regnũ udeoꝵ sig¬
nificatur. Ex xp̃i enĩ ꝑsona potest dici. patris
mei regnum: quia pat̃ ipsius scđm carnem da¬
uid: & regnũ daiid erat ingente uideoꝵs. Corã
regno ergo patris sui mutauit uultũ suum.
& dimisit eum & abiit. quia erat ibi sacrifi¬
cium scđ̃m ordinem aaron. & postea ipse de
corpore & sangune suo instituit sacrificium
scd̾m ordinem melchisedech. Alutauit ergo
uultũ suum insacerdotio: & dimisit gentem ui¬
deoꝵ. & uenit ad gentes. Quid est ergo. affectabat.
affectu plenus erat. Quid enĩ tam plenum affẽclu.
mitatem nram. ut nos asemptt̃na morte libera¬
ret. temporalem mortem cũ tanta inuiria con¬
tumeliaq suscepit: Et timpanitabat. q̃uia

Expanded text:
Achis interpretatur, Quomodo est: Abimelech interAchis interpretatur, Quomodo est: Abimelech interpretatur, Patris mei regnum. In illo verbo quod dicitur, Quomodo est, ignorantia significatur, ut verbum mirantis et non agnoscentis intelligas: in isto autem quod dicitur Abimelech, regnum Judaeorum significatur. Ex Christi enim persona potest dici, Patris mei regnum; quia pater ipsius secundum carnem, David; et regnum David erat in gente Judaeorum. Coram regno ergo patris sui mutavit vultum suum, et dimisit eum, et abiit; quia erat ibi sacrificium secundum ordinem Aaron, et postea ipse de corpore et sanguine suo instituit sacrificium secundum ordinem Melchisedec. Mutavit ergo vultum suum in sacerdotio, et dimisit gentem Judaeorum, et venit ad Gentes. Quid est ergo, Affectabat? Affectu plenus erat. Quid enim tam plenum affectu, qmitatem nostram, ut nos a sempiterna morte liberaret, temporalem mortem cum tanta injuria contumeliaque suscepit? Et tympanizabat: quia