comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spem reponens : intenta operi: uere cunda sermone. arbitrum
mentis: non hominem sed dm̃ quaerere: nullum laedere: bene
uelle omnibus : assurgere maioribus natuaequalibus non ini¬
dere : fugere iactantiam : poctionem sequi : amare uirtutem:
quando ista uel uultulaesit parentes: quando dissensit a pro¬
pinquis: quando fastidiuit humilem: quando risit debilem qua¬
douitauit in opemẽos solos sollicita coetus uirorum in uisere
quos misericordia nonerubecer&: neque pra&erir& uere cu¬
diu ÷ Nihil toruum inoculis : nihil in uerbis procax: nihil inactu
petulantior : ut ips a corporis species simulaerum fuerit menur
xfigura probitatis : bona quippe domus. in ipso uestibulo deb&
ignosci: acprimo praetendat ingressunihil intur latere tene¬
tam quam lucernaelux intus posita. foris luceat:
quid ego excequar ciborum parsimoniam. officiorum redun¬
lantiam alterum ultranaturam superfuisse. dterum pene¬

Expanded text:
spem reponens; intenta operi, verecunda sermoni; arbitrum spem reponens; intenta operi, verecunda sermoni; arbitrum mentis solita non hominem, sed Deum quaerere; nullum laedere, bene velle omnibus; assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere; fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando risit debilem? quando vitavit inopem? Eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia. Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu petulantior, ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, et figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum, tanquam lucernae lux intus posita, foris luceat. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam; alterum ultra naturam superfuisse, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
cer ad sustinendas iniurias mites : ad faciendam misericordiam faci
fraterna pace unanimes. atque concordes : quaeuos singulae obonȩ
uirgines obseruare : diligere implere debetis : quaedõ & xp̃o uacan¬
tes: adchĩm cuiuos dicastis maiore & meliore parte praecedatis: pro¬
uectȩ annis : iunioribus facite magisterium : minores natu: prȩbete
comparibus incita mentum: hortamentis uos mutuis excitate :¬
mulis deuirtute documentis. adgloriam prouocate: durate for¬
Ater: spiritaliter: pergite : peruenite feliciter: tantum memen
ꝓte tunc nostri: cum incipi& inuobis uirginitas honorarii s
Mbrosius &iam genere dicendi temperato &ornato. prosi¬
sis uirginibus proponit tamquam sub exempl forma : Quodm¬
Oribus imitentur : & dicit : uirgoerat non solum corpore sed&
mente : quaenullo doli ambitu sincerum adulterar& affectum
corde humiles uerbis grauis animi prudens. lo quendi parcior. le¬
gendi studiosior. non in incerto diuitiarum: sed in prece pauperii

Expanded text:
 ad sustinendas injurias mites, ad faciendam misericordiam faciles, fraterna pace unanimes atque couirgines, obsernare, diligere, inplere debetis quae Deo et Christo uacantes ad Dominum, cui uos dicastis, et maiore et meliore parte praeceditis. prouectae annis, iunioribus facite magisterium: minores natu, praebete conparibus incitamentum. hortamentis uos mutuis excitate, aemulis de uirtute documentis ad gloriam prouocate. durate fortiter, spiritaliter pergite, peruenite feliciter. tantum memente tunc nostri, cum incipiet in vobis virginitas honorari . 48. Ambrosius etiam genere dicendi temperato ei ornato professis virginibus proponit, tanquam sub exempli forma, quod moribus imitentur, et dicit: Virgo erat, non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior; non in incerto divitiarum, sed in prece pauperis
Abbreviated transcription (Latin):
perparter cumlegat. qu babereuult cognitupi que muere coe¬
tions eius pige: delongaedie noqueratur : egorãmen dõ¬
au nostre ago gratias. quod inhisquatiuor lib non quals egoer¬
seme eui mułtatrunt : sed qualis esfedebeat̃. qui brela trineda

Expanded text:
per partes eum legat, qui habere vult cognitum; quem vero cogper partes eum legat, qui habere vult cognitum; quem vero cognitionis ejus piget, de longitudine non queratur. Ego tamen Deo nostro gratias ago, quod in his quatuor libris non qualis ego essem, cui multa desunt, sed qualis esse debeat, qui in doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
bonis fidelibus hanc operam commodant : utrĩquesuadicunt:
quia & dr̃ ipsorum est cuius sunt illa quae dicunt & ea sua faci¬
unt quae non ipsi componere patuerunt. quisecundum illa com
lam quȩdã dicturus siue quod apud populum dicendum uel abeis qui
uoluerin aut potuerint legendum est dictaturus : or& ut dr̃ser¬
monem bonumd& inos eius: sienim regina orauit hester pro
suae gentes temporaria salutẽ locutura apud regem ut inos eius
dr̃ congruum sermonem dur&. quanto magis orare deb& ut
tule munus accipiat qui pro &era hominum silute uerbo &
doctriña locborat : Illiuero quie adicturisi nt quae ab aluis acce
crenta
prospero exituditieris ngrauas cagan caquoihe acer¬
pisse non dubitant ÷ Vt quigibriatur. Inillogloriaur: Incu¬
tus manusunt  & nos &r serbner nostrii Honge euarte¬
liberhi quamuolebam: quam que putaueram : sed legent̃ uelan¬
dem iucugratur est. longus uones: Cui autem loneue ert

Expanded text:
bonis fidelibus hanc operam commodant, utrique sua dicunt: bonis fidelibus hanc operam commodant, utrique sua dicunt: quia et Deus ipsorum est, cujus sunt illa quae dicunt; et ea sua faciunt, quae non ipsi componere potuerunt, qui secundum illa compjamjamque dicturus, sive quod apud populum dicendum vel ab eis qui voluerint aut potuerint legendum, est dictaturus; oret ut Deus sermonem bonum det in os ejus. Si enim regina oravit Esther, pro suae gentis temporaria salute locutura apud regem, ut in os ejus Deus congruum sermonem daret ; quanto magis orare debet, ut tale munus accipiat, qui pro aeterna hominum salute in verbo et doctrina laborat? Illi vero qui ea dicturi sunt quae ab aliis acceporent prospero exitu dictionis eidem gratias agant, a quo id se accepisse non dubitant: ut qui gloriatur, in illo glorietur, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri . CAliber hic quam volebam, quamque putaveram. Sed legenti vel audienti, cui gratus est, longus non est: cui autem longus est,
Abbreviated transcription (Latin):
nonenim frustã d&dibus At apostoleg confuentur se
no sre dm̃. fastis autem negant: modo ergo quo dum
ipsidicunt : &rur susidio modo non ipsidicunt: qnm utrumque
uerum est. quod ueritasi uit: Detllibus enim loquenr quae dicunt
inquit facite: quae autem faciunt. facere nolne: hoc est: quod
exore illorum auditis facite: quod inopere uid&is. focerenolite s
dicunt enim inquitꝰ: & non faciunt: ergoquamuis non faaciant.
Tamendicunt : sed aliolocotales arguens: hypocrite inquit. quo¬
modo potestis bonaloqui cumsitirmali : acperhoc & eaquȩ dicunt
quando bona dicunt non ips dicunt: uolentate scilic& atque ope¬
re negando quod dicunt : unde contingit : ut homo disertus &
malus sermnonem quo ueritas praedic&ur dicendum ub alio.
non diserto sed bono ipre componat: quod cum fit: ipre ascipsor tra¬
dit alienum : ille ab alieno accipit suum: Cumuero bonifideles

Expanded text:
Non enim frustra de talibus ait Apostolus: Confitentur se Non enim frustra de talibus ait Apostolus: Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . Modo ergo quodam ipsi dicunt, et rursus alio modo non ipsi dicunt, quoniam utrumque verum est quod Veritas ait. De talibus enim loquens. Quae dicunt, inquit, facite; quae autem faciunt, facere nolite; hoc est, Quod ex ore illorum auditis, facite; quod in opere videtis, facere nolite: dicunt enim, inquit, et non faciunt . Ergo quamvis non faciant, dicunt tamen. Sed alio loco tales arguens: Hypocritae, inquit, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Ac per hoc et ea quae dicunt, quando bona dicunt, non ipsi dicunt, voluntate scilicet atque opere negando quod dicunt. Unde contingit ut homo disertus et malus, sermonem quo veritas praedicetur, dicendum ab alio non diserto sed bono, ipse componat; quod cum fit, ipse a seipso tradit alienum, ille ab alieno accipit suum. Cum vero boni fideles
Abbreviated transcription (Latin):
sapienterque conscriptum me moriȩ que commendent atq
ad populum proferant : sieam personam gerune : non in probe
faciunt &iam : sic enim quod ꝓfect̃o utile ese multi prȩdicato¬
res ueritatis fiunt ł Nec multi magistritsiunius uerimagis¬
tridipsum dicant omnes : & non sintiineis scismata : Nec de¬
terrendisunt isti uoce Hieremiae proph&ae : perquem dr̃ ar¬
guit eos quifurantur uerba eius : unusquisque a praximosuo
quienim furantur : abenum auferunt : uerbum autem di non
est ab eis rdienum. quiobtemperant ei: potiusque ille dieit
uliena U Qui imdicat bene. uiuit male: quae cumque enim
bonas tit eius ex cogiari uidentur ingenio: sed abeius
moribus aliena sunt : Eos itaque. dixit furari uerba sua: quiboni
uoluntu dere loquendo quae dĩ sunt: cum malisint faciendo
quae sua sunt : nec sne ipsidicunt bona quaedicunt: sidiligenter
aetenddas : quomodo eñim dicunt uerbis quodnegant fasdis:

Expanded text:
sapienterque conscriptum, memoriaeque commendent, atque sapienterque conscriptum, memoriaeque commendent, atque ad populum proferant; si eam personam gerunt, non improbe faciunt. Sic enim, quod profecto utile est, multi praedicatores veritatis fiunt, nec multi magistri, si unius veri magistri idipsum dicant omnes, et non sint in eis schismata . Nec deterrendi sunt isti voce Jeremiae prophetae, per quem Deus arguit eos qui furantur verba ejus, unusquisque a proximo suo . Qui enim furantur, alienum auferunt; verbum autem Dei non est ab eis alienum, qui obtemperant ei: potiusque ille dicit aliena, qui cum dicat bene, vivit male. Quaecumque enim bona dicit, ejus excogitari videntur ingenio, sed ab ejus moribus aliena sunt. Eos itaque dixit Deus furari verba sua, qui boni volunt videri, loquendo quae Dei sunt; cum mali sint, faciendo quae sua sunt. Nec sane ipsi dicunt bona quae dicunt, si diligenter attendas. Quomodo enim dicunt verbis, quod negant factis?
Abbreviated transcription (Latin):
do legis est carttas ullo modo erse recta potest : sieaquae
chreuntur nonuera sed falsa sunt : sicut cutem cuiur pul¬
curum conpus & deformis est animus magir dolendur ẽ
quams deforme haber& & corpur ita quieloquenter eaq
falsas unt dicunt magis miserandis quam se telia defor¬
ruten dicer&:. Quidese ergo non solum eloquenter uerun
&iam sapienter dcere nis uerba in summisso genere suffici
entia in temperato splendentia.
ngrandis uehementia ueris tamen rebus quas audiri oporteat ao¬
chibere s ed qui utrumque non potest: dicat sapienter quod non
Dicit eloquenter: potius quamdicat eloquenter quod dicit insipien¬
ter si autem ne hoc quidem potest: itaconuers&lur &ut non so¬
lum sibi premiume compar& : sed & prebeat aliis exemplum :
gi sit eius quasi copia dicendi. forma uiuendi : sunt sa nequidam
quibene pronuntiare possunt: Quid autem pronuntient.
ex cogitare: nomposunt : quod si ab aliis sumant eloquenter

Expanded text:
do Legis est charitas , ullo modo recta esse potest, si ea quae do Legis est charitas , ullo modo recta esse potest, si ea quae diliguntur, non vera, sed falsa sunt. Sicut autem cujus pulchrum corpus et deformis est animus, magis dolendus est, quam si deforme haberet et corpus; ita qui eloquenter ea quae falsa sunt dicunt, magis miserandi sunt, quam si talia deformiter dicerent. Quid est ergo non solum eloquenter, verum etiam sapienter dicereentia, in temperato splendentia, in grandi vehementia, veris tamen rebus quibus audiri oporteat adhibere? Sed qui utrumque non potest, dicat sapienter quod non dicat eloquenter, potius quam dicat eloquenter quod dicit insipienterlum sibi praemium comparet, sed etiam praebeat aliis exemplum, et sit ejus quasi copia dicendi forma vivendi. 62. Sunt sane quidam qui bene pronuntiare possunt, quid autem pronuntient, excogitare non possunt. Quod si ab aliis sumant eloquenter
Abbreviated transcription (Latin):
sermone : malit rebus placere quam uerbis: nec exiftim& dicime¬
lius : nisi quod dicitur uerius: nec doctor uerbis serinat: sed uer¬
badoctori: Hoc est enim quod uit a postolus: non insapientia
uerbi: ne euacu&ur crux xp̃i: Adhoc ual& etiam. quod uit
ad timotheum : noli uerbis contendere : adnihil enim utile est ni¬
si ad subuersionem audiertium: neque enim hoc ideo dictum
est : ut aliersuaruis oppugnantibus ueriatem : nihil nos praue¬
ritace dicamus: & ubierit quod cum ostenderit qualis esse
epis copur debeat: Ait interce tera Ut porens sit indoctrinc
sana & contradicentes redar guere ÷̃ uerbis enim contendere
est: non curare Quomodo error ueritate uincatur: sed quo¬
modo tuadictio dictioni prȩferatur alterius : porro qui nor
uerbis contendit: siue summisse siue temperate : siue gran¬
diter dicat : id agit uerbis utueritas pateat ueritar placeat
ueritas moueat : qñm nec ipn quae prȩcepti finis &ple initu¬

Expanded text:
sermone malit rebus placere quam verbis; nec aestimet dici mesermone malit rebus placere quam verbis; nec aestimet dici melius, nisi quod dicitur verius; nec doctor verbis serviat, sed verba doctori. Hoc est enim quod Apostolus ait: Non in sapientia verbi, ne evacuetur crux Christi . Ad hoc valet etiam quod ait ad Timotheum: Noli verbis contendere; ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem audientium . Neque enim hoc ideo dictum est, ut adversariis oppugnantibus veritatem, nihil nos pro veritate dicamus. Et ubi erit quod cum ostenderet qualis esse episcopus debeat, ait inter caetera: Ut potens sit in doctrina sana et contradicentes redarguere ? Verbis enim contendere, est non curare quomodo error veritate vincatur, sed quomodo tua dictio dictioni praeferatur alterius. Porro qui non verbis contendit, sive submisse, sive temperate, sive granditer dicat, id agit verbis ut veritas pateat, veritas placeat, veritas moveat; quoniam nec ipsa, quae praecepti finis et plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
endo quaedicunt : abundant enim quimalȩ uitaes uae de¬
fensionem ex ipsis suis praepositis & doctoribus quaerant :
Res pondentes cordesuo. aut &iam siad hoc erumpunt oresuo
atque dicentes: quod mihi praecipis. cur ipse non facis : itafit : ut
cum non oboedienter audiant quiseipse non audit : & dĩ uer¬
bum quodeis predicatur. simul cumipso predicatore con¬
tem nant: denique apostolus scribens adtimotheum :
Cum dixisr& nemo adolecentiam tuam comtemnat: sub¬
iecit unde non tontemnerour: Atque. & it: sed forma
esto fidehum : insermone. in conuersatione: in dilectione
infide: incastitate: italis doctor ut oboedienter audia¬
Non impudenter: non solum sum misse ac tempe¬
rate. uerum &iam granditer dicit : quia non contemstibiliter
uiuit : Sic namque elegit bonam uitam. ut &iam bonam
non neglegat famam: sed prouideat bona coramdõ & hominibus
quantum potest: illum timendo his consulendo: inipso &iam

Expanded text:
endo quae dicunt. Abundant enim qui malae vitae suae deendo quae dicunt. Abundant enim qui malae vitae suae defensionem ex ipsis suis praepositis et doctoribus quaerant, respondentes corde suo, aut etiam si ad hoc erumpunt, ore suo, atque dicentes: Quod mihi praecipis, cur ipse non facis? Ita fit ut eum non obedienter audiant, qui se ipse non audit, et Dei verbum quod eis praedicatur, simul cum ipso praedicatore contemnant. Denique Apostolus scribens ad Timotheum, cum dixisset, Nemo adolescentiam tuam contemnat; subjecit unde non contemneretur, atque ait: Sed forma esto fidelium in sermone, in conversatione, in dilectione, in fide, in castitate non impudenter non solum submisse ac temperate, verum etiam granditer dicit, quia non contemptibiliter vivit. Sic namque eligit bonam vitam, ut etiam bonam non negligat famam, sed provideat bona coram Deo et hominibus , quantum potest, illum timendo, his consulendo. In ipso etiam
Abbreviated transcription (Latin):
eliam nonueritate annuntiarł ueritas potest : Id est ut prauo &i fal¬
laeicorde quae resta &uera sunt prȩdicentur : sic quippe: annuntia¬
tur ib̃ĩ gxp̃s abeis quisuaquaerunt: non quȩ ihuxp̃i sed qñm boni
udele non quem lib& hominum s edipsumchm oboe dienter
audiunt. quia it quaedcunt facite quae autem faciunt facere
nolite . dicunt enim & non faciunt: ideo audiuntur utiliter &iã
quiutiliter nonagunt: sua enim quaerere student sed sua
docere non audent: deloco scilic& superiore sedis ecclesias¬
ticȩ : quamsana dostrina constituit: propter quod ipse h̃s
Prius quam detalibus quod commemora ui dicer& : praemi
sit cathe dra morsi sedent: illa ergo cathe dra noneorum
sedmorsi : cogebat eos bona dicere : &iam nonbona facien¬
tes : agebant ergo sua : inuita sua : docere autemrua : cathecda
illos non permit tebat adiena: multis iaque prosunt d¬
cendo qua e non faciunt : sed longe pluribus pro dessent faci¬

Expanded text:
etiam non veritate annuntiari veritas potest: id est, ut pravo et fallaci corde, quae recta et vera sunt, praedicentur. Sic quippe annuntiatur Jesus Christus ab eis qui sua quaerunt, non quae Jesu Christi. Sed quoniam boni fideles non quemlibet hominum, sed ipsum Dominum obedienter audiunt, qui ait, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt; ideo audiuntur utiliter, qui etiam utiliter non agunt. Sua enim quaerere student, sed sua docere non audent, de loco scilicet superiore sedis ecclesiasticae, quam sana doctrina constituit. Propter quod ipse Dominus priusquam de talibus, quod commemoravi, diceret, praemisit, Super cathedram Moysi sederunt . Illa ergo cathedra, non eorum sed Moysi, cogebat eos bona dicere, etiam non bona facientes. Agebant ergo sua in vita sua; docere autem sua, cathedra illos non permittebat aliena. 60. Multis itaque prosunt dicendo quae non faciunt; sed longe pluribus prodessent faci
Abbreviated transcription (Latin):
inmubta patientia : intribulationibus : in necessi tatibus: in angus
tus in plagis : in carceribus : inseditionibus : in luboribus: inuigi¬
lus in ie iunus : incastitate : inscientia : in longanimitate in be¬
nignitate : insp̃u sc̃o : incaritate non ficta : in uerbo ueritatis
inuir tutedĩ : per armaiustitiae : dextra & sinistra pergloriã
& ignobilitatem: per infamians &bonasgam: ut reduecorocee¬
& ueraces: ut quig noramur : & cobstmu quasi morientes acecos
uiuimus: ut coerciti & non martificati ut ⁊i stes : semper autem ganden¬
tes: sicut egeni multos autem ditanes : tam quamahabentes : & oiniu
possidentes: Nide adhuc ardentem :  noferum pat&r aduosa
O corinthii: cornostrum dilatatum ese & c&era: quae persequi lon¬
um ef: Itemque adromanos agit: ut perrecutiones huis
mund caritate uincantur : specerta in adiutorio di agri autem
& granditer: & ornate : scimus inquit. qñm diligentibus dm̃ om¬

Expanded text:
in multa patientia, in tribulationibus, in nin multa patientia, in tribulationibus, in nribus, in seditionibus, in laboribus. in uigiliis, in ieiuniis, in castitate, in scientia, in longanimitate, in benignitate, in spiritu sancto. in caritate non ficta, in uerbo ueritatis, in uirtute dei; per arma iustitiae dextra et sinistra, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus. ut coerciti et non mortificati, ut tristes semper autem gaudentes, possidentes. Vide adhuc ardentem, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est , et caetera, quae persequi longum est. 43. Itemque ad Romanos agit, ut persecutiones hujus mundi charitate vincantur, spe certa in adjutorio Dei. Agit autem et granditer et ornate: Scimus, inquit, quoniam diligentibus Deum om
Abbreviated transcription (Latin):
uerborum ornatibus coptumest: quamuiolentum animi affectibu
nam capit &iamilla ornamenta pr ene omnia: sedea sinon ha¬
buerit : non requirit : fertur quippe impetusuo: & elocutionis
pulchritudinem sioccurrerit ui rerumrapit : Noncura decoris
as sumit: sutisenim est ei propter quod agitur. ut uerba
congruentia nonoris eligantur industria : sed pectoris sequantur
ardoran: : Nam siaurato gemina toque ferro uirfortis arme¬
armas unt: idem ipse est tamen : & ual& plurimum : &iam
cumuibsantitelum ira facit: agit apostolus: ut proeuangelico
ministerio patienter mala huius temporis cum solatio dono¬
rumdĩ omnia tolerentur: Magnares est: & granditer agi¬
tur : Nec desunt ornamenta dicendi: ecce inquit nunc tempus
acceptabile : eccenunc diessalutis : Nullam in quo quam dantes
offensionem : ut non reprehendatur ministerium nostrum :
s ed in omnibus commendentes nos m& ipsos : ut điministros:

Expanded text:
verborum ornatibus comptum est, quam violentum animi affectibus. verborum ornatibus comptum est, quam violentum animi affectibus. Nam capit etiam illa ornamenta pene omnia; sed ea si non habuerit, non requirit. Fertur quippe impetu suo, et elocutionis pulchritudinem, si occurrerit, vi rerum rapit, non cura decoris assumit. Satis enim est ei propter quod agitur, ut verba congruentia, non oris eligantur industria, sed pectoris sequantur ardorem. Nam si aurato gemmatoque ferro vir fortis armearma sunt: idem ipse est tamen, et valet plurimum, etiam cum rimanti telum ira facit. Agit Apostolus, ut pro evangelico ministerio patienter mala hujus temporis, cum solatio donorum Dei, omnia tolerentur. Magna res est, et granditer agitur, nec desunt ornamenta dicendi: Ecce, inquit, nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum: sed in omnibus commendantes nosmetipsos ut Dei ministros,
Abbreviated transcription (Latin):
llis diuinis uiris defuisse cognosce : & multa reperi& locutionis
genera tanti decoris: quae quidem & in nostras: sed maxim e insua
uingua decora sunt. quorum nullum iner quibus isti inflantur
numeris inuenitur: Sed cauendum est : nedicnis grauibus que
sententus dumadditur numerus pondus de trahatur : Namilla
musica disciplina ubinumerus isteplenissime discitur : usque adeo
non defuit proph&is nostris : ut uirdoctus hieronimus quorun¬
dam &iam metra commemor& Inebrea dumtaxat lingua:
cuius ut ueritatem seruar& in uerbis: haec inde nontrastulit:
Ego autem ut desensumeo loquar quimihi quam aliis & quam
aliorum est utique notior: sicut inmeo eloquio quantum
modeste fieri arbitror. non praeter mitto istos numerose
claus ularum : ita in auctoribus nostris hocmihi plus plac&:¬
quod ibi eos rarissime inuenio: Crande autemdicendi genus
hoc maxime distat ab is to genere temperato : Quod nontã

Expanded text:
illis divinis viris defuisse cognoscet: et multa reperiet locutionis illis divinis viris defuisse cognoscet: et multa reperiet locutionis genera tanti decoris, quae quidem et in nostra, sed maxime in sua lingua decora sunt, quorum nullum in eis, quibus isti inflantur, litteris invenitur. Sed cavendum est ne divinis gravibusque sententiis, dum additur numerus, pondus detrahatur. Nam illa musica disciplina, ubi numerus iste plenissime discitur, usque adeo non defuit Prophetis nostris, ut vir doctissimus Hieronymus quorumdam etiam metra commemoret, in hebraea duntaxat lingua : cujus ut veritatem servaret in verbis, haec inde non transtulit. Ego autem ut de sensu meo loquar, qui mihi quam aliis et quam aliorum est utique notior, sicut in meo eloquio, quantum modeste fieri arbitror, non praetermitto istos numeros lausularum; ita in auctoribus nostris hoc mihi plus plaibi eos rarissime invenio. 42. Grande autem dicendi genus hoc maxime distat ab isto genere temperato, quod non tam
Abbreviated transcription (Latin):
cupis centias feceritis: sine dubio aures clausula numerosi¬
ore mulcer&: sed grauior interpres: &iam ordinem
maluit tenere uerborum: quomodo autem hoc ingres
eloquio sonet quo est locutus apostolus: uiderint eius eloquui
usque ad ista doctiores : mihi tamen quod nobis eodem uerborũ
ordine anterpre tatum est : necibiuidetur currere numero se ÷
sane hunc elocutionis ornatum quinumero sis fit claus ulir
deesse fatendum est auctoribus nostris: quodutrum perinter:¬
pretes factumsit anquod magis arbitror consulto ilhihaec
plausibiba deuitauerint : ad firmare non audeo : qñm mefateor
ignorare : Illudiamen scio quod siquis quam huius nume rosita¬
tis peritus. illorum clausulae ordinem numerorum legecom¬
ponat. quod facillime fit Mutatis quiburdam uerbis quae
tantundem signifiatione ualent. uel mutato eorũ quȩ in uenerit ordn¬
dine. nibil illorũ
dut magna inscholis grammaticorum aut rh&orum didicit:

Expanded text:
cupiscentiis feceritis; sine dubio aures clausula numerosicupiscentiis feceritis; sine dubio aures clausula numerosiore mulceret: sed gravior interpres etiam ordinem maluit tenere verborum. Quomodo autem hoc in graeco eloquio sonet, quo est locutus Apostolus, viderint ejus eloquii usque ad ista doctiores: mihi tamen quod nobis eodem verborum ordine interpretatum est, nec ibi videtur currere numerose. 41. Sane hunc elocutionis ornatum, qui numerosis fit clausulis, deesse fatendum est auctoribus nostris. Quod utrum per interpretes factum sit, an quod magis arbitror consulto illi haec plausibilia devitaverint, affirmare non audeo, quoniam me fateor ignorare. Illud tamen scio, quod si quisquam hujus numerositatis peritus illorum clausulas eorumdem numerorum lege componat, quod facillime fit mutatis quibusdam verbis, quae tantumdem significatione valent, vel mutato eorum quae invenerit ordine; nihi. illorum quae velut magna in scholis grammaticorum aut rhetorum didicit,
Abbreviated transcription (Latin):
tes: benedicite per sequentes uos: benedicite & nolite maledi¬
cere : gaudere cum gaudentibus: flere cumflentibus : Idipsum
Inucem sentientes: Et quam pulchr e ista omnia sic esfu¬
sa bimembri circuitu terminantur : non alta sapientes : sed
humilibus consentientes : & alquanto post: in hoc ipsum
inquit perseuerantes: reddite omnibus debita: cuitributum
tributum : Cui uectigal: uestigal: cuitimorem: timorem:
eui honorem: honorem : quae membratimfusa: Claudun¬
tur &iam ipso circuitu: quemduo membra contexunt: Ne¬
mini quic quam debeatis : nisi ut inuicemdilegatis : & post
paululum: nox praeces sit inquit. Sies autem appro¬
pinquauit : Ab iciamus itaque operatenebrarum : & indua¬
mus nos armalucis. sicut indie honeste ambulemus : non come¬
sationibus & ebretatibus non incubilibus & impuditicus
non incontentione & emulatione : sed induite hñm ihm̃ xp̃n
& carnis prouidentiam nefeceritis in concupis centus:
quod siquis quam itadcer& & carnis prouidentiam ne in con¬

Expanded text:
 benedicite, et nolite maledicere. Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus: idipsum invicem sentientes . Et quam pulchre ista omnia sic effusa, bimembri circuitu terminantur, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes! Et aliquanto post: In hoc ipso, inquit, perseverantes, reddite omnibus debita: cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cui timorem, timorem; cui honorem, honorem. Quae membratim fusa clauduntur etiam ipsa circuitu, quem duo membra contexunt: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis. Et post paululum: Nox praecessit, inquit, dies autem appropinquavit. Abjiciamus itaque opera tenebrarum, et induaus ad romanos: Sicut in die honeste ambulemus, non comisationibus, non ebrietatibus, non concubitibus et inpudicitiis, non contentione et aemulatione: sed induite uos domi- n carnis providentiam ne feceritis in concupiscentiis . Quod si quisquam ita diceret, Et carnis providentiam ne in con
Abbreviated transcription (Latin):
simulatione : Odiohabentes malum : adherentes. bono:
Curitate fraternitatis. inuicem diligentes. honorem u tuo
praeutentes studio non prigri. sp̃uferuentes h̃o seruientes:
spce gaudentes. Intribulatione patientes: orationi instantes.

Expanded text:
simulatione; odio habentes malum, adhaerentes bono: simulatione; odio habentes malum, adhaerentes bono: charitate fraternitatis invicem diligentes, honore mutuo praevenientes, studio non pigri, spiritu ferventes, Domino servientes, spe gaudentes, in tribulatione patientes
Abbreviated transcription (Latin):
ubinonerit quires pondeat: Aut prae senti quidem sed tacendi
occur rat : & minus sanatus abscedat: Inillis autem a postoli¬
cis uerbis : dict io temperata est : Seniorem ne increpaueris sed
obsecra ut patrem: iuniores ut fratres : Anus ut matres: adoles¬
centulas ut sorores : & in illis : Obsecro autem uos fratres
per misericor diamdĩ : ut exibeatis corpora uestra hostiam
uiuam : scãm. dõ placentem : Et totus fere ipsius exorta¬
tionis locus. temperatum hab& locutionis genus: ubulla pul¬
chriora sunt : ubi propria propruis. tamquam debita reddita
decenter excurrunt : secuti est: habentes dona diuersa: secundum
grac tiam quaedata est nobis: siue proph&iam: secundum regulam
fidei: s iue ministerium : inministrando : siue quidoc& : indoctrina:
siue qui exortatur : in ex ortatione : qui tribuit : in semplicitate : qui
prae est. insollicitudine: quimiser&ur. in hilaritate : dilectio sine

Expanded text:
ubi non erit qui respondeat; aut praesenti quidem, sed tacenti ubi non erit qui respondeat; aut praesenti quidem, sed tacenti occurrat, et minus sanatus abscedat. 40. In illis autem apostolicis verbis dictio temperata est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, juniores ut fratres, anus ut matres, adolescentulas ut sorores . Et in illis: Obsecro autem vos, fratres, per miserationem Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem. Et totus fere ipsius exhortationis locus temperatum habet elocutionis genus: ubi illa pulchriora sunt, in quibus propria propriis tanquam debita reddita decenter excurrunt, sicuti est, Habentes dona diversa secundum gratiam quae data est nobis; sive prophetiam, secundum regulam fidei; sive ministerium, in ministrando; sive qui docet, in doctrina; sive qui exhortatur, in exhortatione; qui tribuit, in simplicitate; qui praeest, in sollicitudine; qui miseretur, in hilaritate. Dilectio sine
Abbreviated transcription (Latin):
ess&lex quȩ possit uiuificare : omnino exlege esset iustitia: sedo¬
clusit scriptura omnia sub peccato: ut promirsio exfide iħu
xp̃i dar&ur credentibus. Et c&lera uelsiquid eius mod est:
pertiu& ergo addocendicuram non solum aperire clausa & no¬
dos soluere quaestionum : sed&iam dum hoc agitur : aliis quaestionib¬
Quaefor tassis inciderint neid quod diciinus improb&ur perillas
aut resellatur occurre .s. tamenipsa earum sobtio pariter occur¬
rerit: nemoueamus quod offerre non possumus: fit autem :¬
ut cum incidentes quaescioni aliae quȩstiones & aliaerursus
incidentibus incidentes pertrastantur atque soluuntur : in eam
longitudinem poctiocinationis extendatur intentio: ut nisi
me moria plurimum ualeat atque uageat : ad caput unde ageba¬
tur disputatar redire non possit: ualde autem bonum est : ut
quic quid contradicipotest sioccurrere fut&ur : neibi occurrat

Expanded text:
esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sed coesset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus, etc. ; vel si quid ejusmodi est. Pertinet ergo ad docendi curam non solum aperire clausa, et nodos solvere quaestionum; sed etiam dum hoc agitur, aliis quaestionibquae fortassis inciderint, ne id quod dicimus improbetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen et ipsa earum solutio pariter occurrerit, ne moveamus quod auferre non possumus. Fit autem ut cum incidentes quaestioni aliae quaestiones, et aliae rursus incidentibus incidentes pertractantur atque solvuntur, in eam longitudinem ratiocinationis extendatur intentio, ut nisi memoria plurimum valeat atque vigeat, ad caput unde agebatur disputator redire non possit. Valde autem bonum est ut quidquid contradici potest, si occurrerit, refutetur; ne ibi occurrat,
Abbreviated transcription (Latin):
est mater nostra. & cetera itemque i biratiocinatur & diens
Froctes secundum hominem dico : tamen homines confirma¬
tum testamentum nemo irritum facit. aut super ordinat :
A brahae dictae sunt promissionis: & senunieius: non dici
& seminibus tamquam inmultis sed tam quam in uno : & se¬
missiones: slenim ex lege hereditas: iamnon ex promissione
abrahae autem : per promissionem donauit dr̃:  quia
oc currere poterat audientes cogitationi. ut quid ergolex
data est. si ex illa non est hereditas: ipsesibi hoc obiecit
atque ait uelut inter rogans: Quidergo ex : de inderes
dit: trans gressionis gratia prõpõsita est : Donec ueniret
semen cui promissum est: disposita perangelos in manume¬
atoris: mediator autem unius non est : Ds uero unus eso: & hi
occur rebat: quod sibi ipse proposuit : lexergo aduersus promis
dĩ  & respondit: absit: red ditque rationem dicens: sienim data

Expanded text:
est mater nostra, etc. Itemque ibi ratiocinatur et dicit: est mater nostra, etc. Itemque ibi ratiocinatur et dicit: Fratres, secundum hominem dico, tamen hominis confirmatum testamentum, nemo irritum facit aut superordinat. Abet seminibus, tamquam in multis, sed tamquam in uno: et semissiones. Si enim ex lege haereditas, jam non ex promissione. Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. Et quia occurrere poterat audientis cogitationi, Ut quid ergo lex data est, si ex illa non est haereditas? Ipse sibi hoc objecit, atque ait velut interrpondit: Transgressionis gratia proposita est, donec veniret semen cui promissum est, disposita per Angelos in manu mediatoris. Mediator autem unius non est, Deus vero unus est. Et hic occurrebat, quod sibi ipse proposuit, Lex ergo adversus promissa Dei? Et respondit, Absit: reddiditque rationem, dicens, Si enim data
Abbreviated transcription (Latin):
siue deo peribus suis quanta facies pulchrȩ ac splendi dȩdictionis
pboritur ei qui potest. quantum potest laudare : que mnemo conue
nienter laudat : nemo quomodo cumque non laudat: atsinon co¬
atur. aut cumillo uel&iam praeillo colantur idola siue
daemonia. siue quȩcumque creatura: Quantum hoc malum
sit. atque ut ab hoc malo auertantur homines: Deb& utique
granditer dici: ¶s ummissȩdictionis exemplum est apud aposto¬
lum paulum. ut planius aliquid commemorem. ubi ait : Sice¬
temihi sublege uolentes esse: legem non legistis : script̃a ẽ enim quod
abraham duos filios habuit : unumde ancilla. & unum delibera:
sedille quidem quideancillu : secundum carnem natus est : Qui
autem delibera : perre promissionem: quae sunt in allegoruo:
Haec enimsunt duo testamenta: unum quidem amonte sina
inseruitutem generans: quod estagar: sina enim mons est¬
suis quaeautem sursum est hierusalem. libera est : quae

Expanded text:
sive de operibus suis, quanta facies pulchrae ac splendidae dictionis sive de operibus suis, quanta facies pulchrae ac splendidae dictionis suboritur ei qui potest quannienter laudat, nemo quomodocunque non laudat. At si non colatur, aut cum illo vel etiam prae illo colantur idola sive daemonia, sive quaecunque creatura, quantum hoc malum sit, atque ut ab hoc malo avertantur homines, debet utique granditer dici. Submissae dictionis exemplum est apud apostolum Paulum ut planius aliquid commemorem ubi ait: Dicite mihi sub lege volentes esse, legem non legistis? Scriptum est enim, quod Abraham duos filios habuit: unum de ancilla, et unum de libera: sed ille quautem de libera, per repromissionem; quae sunt in allegoria. Haec enim sunt duo testamenta, unum quidem a monte Sina in seruitutem generans, quod est Agar; Sina enim mons estsuis. Quae autem sursum est Hierusalem, libera est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quaedam flamma surrexit. quae &uam frigida hominum pec¬
esse magnarum non semper ear deb& granditer dicere : s ed sum¬
misse. cum aliquid doc&ur . temperate cumaliquid uicuperatis
siuel audatur : Cum uero aliquid agendum est & ad eorloqui¬
mur qui hoc agere debent ctectumen uolunt : Tunc ea
quȩ magnas unt dicenda sunt granditer : & adflectendos ani-¬
nos congrunter: & aliquando deuna eadem que remagna.
& sũmisse dicitur sidoc&ur : & temperate si prȩdicatur : & gran¬
diter siauersus indeanimus ut conuertatur impellitur: Quid
oim dõ ipsomaius est : Num quidideo non discitur : Aut quido¬
c& unitatem trinitatis. deb& nisi summis sadisputatione age¬
re. ut res addinoscendum difficiles quantum datur posit intelle¬
e: num quidhicornamenta & non documenta quaeruntur
uumquid ut aliquid agat est flectendus auditor & non ut dircat
otius instruendus . Norro cum laudatur ds̃ siue deseipso

Expanded text:
quaedam flamma surrexit , quae etiam frigida hominum pecquaedam flamma surrexit , quae etiam frigida hominum pecesse magnarum, non semper eas debet granditer dicere, sed submisse, cum aliquid docetur; temperate, cum aliquid vituperatur sive laudatur: cum vero aliquid agendum est, et ad eos loquimur, qui hoc agere debent, nec tamen volunt, tunc ea quae magna sunt, dicenda sunt granditer, et ad flectendos animos congruenter. Et aliquando de una eademque re magna et submisse dicitur, si docetur; et temperate si praedicatur; et granditer si aversus inde animus ut convertatur impellitur. Quid enim Deo ipso majus est? Nunquid ideo non dicitur? Aut qui docet unitatem Trinitatis, debet nisi submissa disputatione agere, ut res ad dignoscendum difficilis, quantum datur, possit intelligi? Nunquid hic ornamenta et non documenta quaeruntur? Nunquid ut aliquid agat est flectendus auditor, et non ut discat potius instruendus? Porro cum laudatur Deus sive de ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
se : cumuero deillus uri disseramus eloquio quem uolu.
earum rerum es sedoctorem quibus liberamur ab &ernis mabis au
adaderna peruenĩmus bona: Vbicumque agantur baec sle
apud populum siue priuatim. siue adunum siue ad plures siue
adamicos siue adinimicos siue inperp&ua dctione siue in collo¬
cutione siue intractatibus siue in libris. siue in epifolis uellon¬
gissimis uel breuissimis : magna sunt : Nisi forte quia calix aqug
frigidae . res minima at queuilissima est :i deominimum aliquis
atque uilis simum dñs ait. quod eum quidðerit dscipulo eiur non
perd& mercedem suam : aut uero quando iste doctori necdesu fact
indesermonem. paruum aliquid deb& existimare sedicere &ide
non temperate. nongranditer sed sũmis sesib esse dicendum: noni
quando accidit ut dehac re loqueremur Ad populum & ds̃
ad fuit ut conerue diceremus. tam quam deilla etquasrigida

Expanded text:
isse: cum vero de illius viri disseramus eloquio, quem volumus isse: cum vero de illius viri disseramus eloquio, quem volumus earum rerum esse doctorem, quibus liberamur ab aeternis malis, atque ad aeterna pervenimus bona; ubicumque agantur haec, sive ad populum sive privatim, sive ad unum sive ad plures, sive ad amicos sive ad inimicos, sive in perpetua dictione sive in collocutione, sive in tractatibus sive in libris, sive in epistolis vel longissimis vel brevissimis, magna sunt. Nisi forte quoniam calix aquae frigidae, res minima atque vilissima est, ideo minimum aliquid atque vilissimum Dominus ait, quod eum qui dederit discipulo ejus, non perdet mercedem suam : aut vero quando iste doctor in Ecclesia facit inde sermonem, parvum aliquid debet existimare se dicere; et ideo non temperate, non granditer, sed submisse sibi esse dicendum. Nonne quando accidit ut de hac re loqueremur ad populum, et Deus adfuit ut non incongrue diceremus, tanquam de illa aqua frigida
Abbreviated transcription (Latin):
se d frater cum fratre iudicatur.  & hoc apud infideler: iam quidem
omnino delectum est: quia iudicia hab&ris uobis cum: quare non magis
iniquitatem patimini : quare non potius fraudamini : sed uos iniquita¬
tem facitis & fraudatis: & hoc fratres: annescitis quia iniuste regnũ
dĩ non hereditabunt: Quid est quod sic indignatur apostolus
sic corripit. sic ex probrat. sic increpat. sic minatur : quid est quod
sui animi affectum tam crebra &aspera uocis mutatione testatur
quidest postremo quod derebus minimis tamgranditer dicit :
iantum nedeillo negotia saecularia meruerunt: absit: sed hocsi¬
cit propter iustitiam. caritatem. pi&atem : quae nulla sobria
mente dubitante : &iam in rebus quam lib& paruulis. magnasunt:
Sano simoneremus homines quem ad modum ipsane gotia
saccularia pseuel prosius apud edesasticos iudiceraeredi¬
berent: recte anoneremus ut agerent tamquam parua surm¬

Expanded text:
Sed frater cum fratre judicatur, et hoc apud infideles. Jam quidem Sed frater cum fratre judicatur, et hoc apud infideles. Jam quidem omnino delictum est, quia judicia habetis vobiscum. Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratres. An nescitis quia injusti regnum Dei non haereditabunt ? Quid est quod sic indignatur Apostolus, sic corripit, sic exprobrat, sic increpat, sic minatur? quid est quod sui animi affectum tam crebra et tam aspera vocis mutatione testatur? quid est postremo quod de rebus minimis tam granditer dicit? Tantumne de illo negotia saecularia meruerunt? Absit. Sed hoc facit propter justitiam, charitatem, pietatem, quae, nulla sobria mente dubitante, etiam in rebus quamlibet parvulis magna sunt. 37. Sane si moneremus homines quemadmodum ipsa negotia saecularia vel pro se vel pro suis apud ecclesiasticos judices agere deberent, recte admoneremus ut agerent tanquam parva subm
Abbreviated transcription (Latin):
tor ecdes astics dicit : siueritilla magna siue parua pecumias neo
enim parua estiustitia quam profecto & in parua pecunia cistoes¬
re debemus dicente cdh̃o: qui lnminimo fidelir est: & in magno
adelis est: quodergominimum est: minimum esti sed inminimo
sdelohnesse: magnum est: Namsicut poctiorotuhtatis est. ut apunc
metioi omnes line aepares inex tremaducantur. Eadem est in
E disco quae innumulo exiguo : ita ubi parua iuste geruntur
p adinuitur iustitiae magnitudo:. Seludicus denique saecularibus.
quibus utique nisi pecuniarus cumloquer&ur a postolus aud&
quis quam uestrum inquit aduersus alterum negotium habens
iudicari ab iniquis & non apud scõs : An nescitis quia sc̃i mundum
udcabunt : & si inuobis iudicaetur mundus. indigniestir quide mini
nis iudicetis: nescitir qñm angelos iudi cabimus nedum saeculuria :
uos supiens quis quam : quipossit inter fratrem suum iudicare :

Expanded text:
tor ecclesiasticus dicit, sive sit illa magna, sive parva pecunia. Neque tor ecclesiasticus dicit, sive sit illa magna, sive parva pecunia. Neque enim parva est justitia, quam profecto et parva pecunia custodire debemus, dicente Domino: Qui in minimo fidelis est, et in magno fidelis est . Quod ergo minimum est, minimum est; sed in minimo fidelem esse, magnum est. Nam sicut ratio rotunditatis, id est ut a puncto medio omnes lineae pares in extrema ducantur, eadem est in magno disco, quae in nummulo exiguo; ita ubi parva juste geruntur, non minuitur justitiae magnitudo. 36. De judiciis denique saecularibus quibus utique nisi pecuniariis? cum loqueretur Apostolus: Audet quisquam vestrum, inquit, adversus alterum habens negotium, judicari ab iniquis, et non apud sanctos? An nescitis quia sancti mundum judicabunt? Et si in vobis judicabitur mundus, indigrum minimorum? Nescitis quia angelos judicabimus, nedum saecularia? Svos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum judicare?
Abbreviated transcription (Latin):
autem tria ille sicut ab eodicta sunt: In causis forensibus positt osten¬
dere Non autem hic hoc est in ecclenasticis quȩs tionibu. inquibus
huius quemuolumus informare sermouersatur: Im llisenim ea pariua
dicuntur ubiderebus pecumaris iudicandum est : eamagna. ubi desali¬
te. ac decapite hominum: eccuero ubinihil horum iudicandum est
nihil que agitur utagat siue decernat. sed tantum modo ut delecte cur
auditor: Inter utrumque quasi media & ob hoc modica: hoc est mode¬
rata Dixerunt: modicis enim : modur nomen imporuit : Nam
modica propceriuis: abusiue non propriedicimus :  Inistir autem nos¬
itris. quarido quidem omnia maxime quȩ deloco ruperiore populis do¬
mus ad hominum sudutem. Nec temporariam sed &ernam referre
debemus: ubi&iam cauendus est a &ernus interitur: Omnna sunt
magna quaedicimus: usque adeo. ut nec deipsis pecuniarus rebus
uel ad quirendis uel amittendis parua uidere debeant: quaedoc¬

Expanded text:
autem tria ille, sicut ab eo dicta sunt, in causis forensibus posset ostenautem tria ille, sicut ab eo dicta sunt, in causis forensibus posset ostendere; non autem hic, hoc est in ecclesiasticis quaestionibus, in quibus hujusmodi, quem volumus informare, sermo versatur. In illis enim ea parva dicuntur, ubi de rebus pecuniariis judicandum est; ea magna, ubi de salute ac de capite hominum: ea vero ubi nihil horum judicandum est, nihilque agitur ut agat sive decernat, sed tanauditor, inter utrumque quasi media, et ob hoc modica, hoc est moderata dixerunt: modicis enim modis nomen posuit; nam modica pro parvis abusive, non proprie dicimus. In istis autem nostris, quandoquidem omnia, maxime quae de loco superiore dicimus populis, ad hominum salutem, nec temporariam, sed aeternam referre debemus, ubi etiam cavendus est aeternus interitus, omnia sunt magna quae dicimus; usque adeo, ut nec de ipsis pecuniariis rebus vel acquirendis vel amittendis, parva videri debeant, quae doc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc officiosefiat : Interopera misericordiae uel bene ficientiae depu¬
tatur : Ita & cdiumenta doctrinae tunc prosunt animȩ adhibita
perhominem cumds̃ operatur ut prorint: qui potuit euangelium dare
homini. &iam non ab hominibus neque per hominem: quiergodicen¬
donititur persuadere quod bonum est. Nihil horum triumsper¬
nens ut scilic& doceat. ut delect& ut flectat : or& atque agat
ter audiatur : quod cumapte & conuementer facit : non immerito
eloquens dicipotest : & sinon eum sequatur auditores arsensus
Ad haccenim tria. id est utdoceat. ut delest&. ut flectat: &amill.¬
tria uid& ur pertinere uoluusse i demips eomani auctor eloqui
cumiti dem dixit: Ireritigitur eloquens qui poterit paruarummure:
Modica temperate: Magna granditer dicere: tamquam siaddertt
illa&iam tria : & sicexplicar& unam candemque sententiam dicen
serit igitur doquens: quiut doceat poterit parua sum misse. uede¬

Expanded text:
hoc officiose fiat, inter opera misericordiae vel beneficentiae depuhoc officiose fiat, inter opera misericordiae vel beneficentiae deputatur: ita et adjumenta doctrinae tunc prosunt animae adhibita per hominem, cum Deus operatur ut prosint, qui potuit Evangelium dare homini, etiam non ab hominibus, neque per hominem. do nititur persuadere quod bonum est, nihil horum spernens, ut scilicet doceat, ut delectet, ut flectat; oret atque agat ter audiatur. Quod cum apte et convenienter fit non immerito eloquens dici potest, etsi non eum sequatur auditoris assensus. Ad hatria videtur pertinere voluisse idem ipse Romani auctor eloquii, cum itidem dicit: Is erit igitur elmodica temperate, magna granditer dicere Cicero, de Oratore: tanquam si adderet illa etiam tria, et sic explicaret unam eamdemque sententiam dicens. Is erit igitur eloquens, qui ut doceat, poterit parva submisse; ut de
Abbreviated transcription (Latin):
contrascipsum rentit apostolus. quc umdicat doctores operatione
neri sp̃r sc̃i ipscillis prȩcipit quid & quemadmodum oceami
orntellegendum est & hominum officia ipso sc̃o sp̃u largiente
indocendis &iam ipsirdoctoribus non debere cessure : & camen
reque quiplantat est aliquid neque quirigat:s ed qui incremen¬
cu dat ds̃: unde ipsis quoque ministris scis hominibus. uel &iã
cĩs angelis operantibus. nemo rectediscit quaepertinent
aduiuendum cumdõ: nisifiat adõ docilir dõ. cuidcitur
inpsalmo: doce me facere uolontatemtuam : qnm̃tues dr̃ meus
unde & ipsi timotheo idemdicit apostolus. loquensuuque addis¬
cipulum doctor: Tuautem perseuera in hir quae didicisti &
creditas unt tibi : sciens a quodidiceris : sicut enim corporis medi¬
camenta quae hominibus ab hominibus iadhibentur. nonnisi
uis prosunt quibus dr̃ operatur salutem qui& sine illis mederi
potest  Cumsine ipro illa non possint & tamen ad hibeñtur. &si

Expanded text:
t doctores operatione fieri Spiritus sancti, ipse illis praecipit quid et quemadmodum doceant? An intelligendum est, et hominum officia ipso sancto Spiritu largiente, in docendis etiam ipsis doctoribus non debere cessare; et tamen neque qui plantat esse aliquid, neque qui rigat, sed Deum qui incrementum dat ? Unde ipsis quoque ministris sanctis hominibus, vel etiam sanctis Angelis operantibus, nemo recte discit quae pertinent ad vivendum cum Deo, nisi fiat a Deo docilis Deo, cui dicitur in Psalmo: Doce me facere voluntatem tuam, quoniam tu es Deus meus . Unde et ipsi Timotheo idem dicit apostolus, loquens utique ad discipulum doctor: Tu autem persevera in iis quae didicisti, et credita sunt tibi, sciens a quo didiceris . Sicut enim corporis medicamenta, quae hominibus ab hominibus adhibentur, nonnisi eis prosunt quibus Deus operatur salutem, qui et sine illis mederi potest, cum sine ipso illa non possint, et tamen adhibentur; et si