comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
capatia uerba descendit: infirmũ amorem
atq lac̾tentem. temporalib mirabilibus dĩ¬
nutriens Mementote inquid mirabilia
eius que fecit: ꝓdigia eius & uidicia oris eiꝰ:
Qui locus uidet᷑ simił illi loco. ubi ad
mosisen querentem quis eẽt. cũ dixisset ego sũ
qui sum. & dices filiis isrł. qui ẽ misit me ad
uos. qđ exquantulacumq particula rara pu¬
ra mens capit: deinceps nomen suũ cõmemo¬
rans. erga homines gr̃am suam misericorditer
ligi uoluit. & illos quoꝵ dm̃ se dixit. uiuere
secum ineternum: & hoc dixit qđ capi etiã
aparuulis posset: ut ego sum qui sum illi ꝓ
captu intelligerent. qui grandib uiribus ca¬
ritatis. nossent querere faciem eiꝰ semꝑ Si ergo
quod ẽ ipse. multum ẽ ad uos. uel uidere uel¬
querere: mnementote mirabilium eiꝰ quȩ fecit:¬

Expanded text:
capacia verba descendit; infirmum amorem capacia verba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilibus nutriens. «Mementote,» inquit, «mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Qui locus similis videtur illi locet, cum dixisset, «Ego sum qui sum, et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos:» quod ex quantulacumque particula rara mens capit: deinceps nomen suum commemorans, erga homines gratiam suam misericorditer ligi voluit, et illos quorum se Deum dixit, vivere secum in aeternum, et hoc dixit quod capi etiam a parvulis posset: ut, «Ego sum qui sum,» illi pro captu intelligerent, qui grandibus viribus charitatis nossent quaerere faciem ejus semper. Si ergo quod est ipse, multum est ad vos vel videre quaerere, «Mementote mirabilium e
Abbreviated transcription (Latin):
tis eum: dereluiquat impius uiam suam: ltem¬
si fide inuentꝰ. non adhuc ẽẽt: perquirendus
non diceret᷑: Si enĩ qđ non uidemꝰ sꝑamus: ꝑ pa¬
cientiã expectamus Et qd̾ ioħs ait. simus scũ
apparuerit similes ei erimꝰ: qm̃ uidebimus
eũ sicuti ẽ An forte etiam cũ facie ad faciem
uiderimus eũ sicuti ẽ. adhuc perquirendus erit:¬
& sine fine querendus: quia sine fine amandꝰ:
Dicimus enĩ etiam p̃senti alicui non te que¬
ro: idẽ non te diligo Ac ꝑ hoc qui diligitur.
etiam p̃sens querit᷑: dũ caritate ꝑpetua ne
fiat absens agitur: Proinde quem quisq dili¬
git. etiam cu in eũ uidet. sine fastidio semper
uult eẽ p̃sentẽ: hoc ẽ semꝑ querit esse p̾sentẽ:
Et iumirum hoc ẽ querite faciem eiꝰ semper:
ut non huic inquisitioni qua significatur a¬
mor. finem p̃stet inuentio: sed amore crescen¬
ceps temperat se laudator iste ardens. & ad

Expanded text:
tis eum, «Derelinquat impius vias suas, tis eum, «Derelinquat impius vias suas, si fide inventus, non adhuc esset perquirendus, non diceretur, «Si enim quod non videmus, speramus, per patientiam exspectamus» : et quod Joannes ait, «Scimus quia cum appruerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est» . An forte etiam cum facie ad faciem viderimus eum sicuti est, adhuc perquirendus erit, sine fine quaerendus, quia sine fine amandus? Dicimus enim etiam praesenti alicui, Non te quaero; id est, non te diligo. Ac per hoc qui diligitur, etiam praesens quaeritur, dum charitate perpetua, ne fiat absens, agitur. Proinde quem quisque diligivult esse praesentem, hoc est, semper quaerit esse praesentem. Et nimirum hoc est, «Quaerite faciem ejus semper,» ut non huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, sed amore crescenceps temperat se laudator iste ardens, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
Querite inquid faciem eius semꝑ Quȩ ẽ faci¬
es dñi nisi p̃sentia dñi : sicut facies uenti: & faci¬
es ignis Dictũ ẽ enim. sicut stipula ante fticiem
uenti: & sicut fluit cera a facie ignis & multa
talia ponit scriptura: Nichil aliud quã earũ
rerum p̾sentiam uolens intelligi. quarũ nomi¬
nat faciem: Sed quid ẽ querite faciem eius sẽꝑ.
Scio quidem. quia michi adherere dõ bonum ẽ:
Sed si semꝑ querit᷑. quando inuenit᷑: An semꝑ
dixit. in tota uita qua hic uiuit᷑: Ex quo id nos
facere debere cognouimus: quando & inuentus
querendus ẽ: lam quippe illum iuenit fides:
sed adhuc eũ querit spes Caritas autẽ & inue¬
nit eum ꝑ fidem: & cũ querit habere ꝑspeciẽ
Ubi tunc sic inuenietur. ut sufficiat nob̾: & ult̾iꝰ
non queratur: Nisi enĩ eũ in ista uita inueniret
fides: non diceret᷑ querite dñm: Et cũ inueneri¬

Expanded text:
Quaerite,» inquit, «faciem ejus semper.» Quae est faciQuaerite,» inquit, «faciem ejus semper.» Quae est facies Domini, nisi praesentia Dei? Sicut facies venti, et facies ignis: dictum est enim, «Sicut stipulam ante faciem venti» ; et, «Sicut fluit cera a facie ignis» . Et multa talia ponit Scriptura, nihil aliud quam earum rerum praesentiam volens intelligi, quarum nominat faciem. Sed quid est, «Quaerite faciem ejus semper?» Scio quidem quia mihi adhaerere Deo bonum est ; sed si semper quaeritur, quando invenitur? An «semper» dixit, in tota vita ista qua hic vivitur, ex quo id nos facere debere cognovimus, quando et inventus quaerendus est? Jam quippe illum invenit fides, sed adhuc eum quaerit spes. Charitas autem et invenit eum per fidem, et eum quaerit habere per speciem: ubi tunc sic invenietur, ut sufficiat nobis, et ulterius non quaeratur. Nisi enim eum in ista vita inveniret fides, non diceretur, «Quaerite Dominum;» et cum inveneri
Abbreviated transcription (Latin):
luceant oꝑa eoꝵ. coram hominib: no eo fi¬
ne ut ipsi uideant᷑ ab eis: sed ut uideant bona
oꝑa eoꝵ. & glorificent patrem eoꝵ qui ẽ in celis:
hoc ẽ laudari. nomine scõ eiꝰ Unde & in alio psal¬
mo legit᷑: In dño laudabit anuna mea: audianł
mites & iocundẽt᷑: Quod et hic quodam modo
sequit᷑: Letet᷑ cor querentium dñm: Sic enĩ
mites iocundant᷑: qui ñ amaro zelo eos iam be
tum ĩ: quamuis uerbũ minus latinum uideat᷑:
Unde & alii codices habent confirmamini:
alii corroboramini: Ei quippe dicit᷑ fortitudo
nea. & fortitudinem meam ad te custodiam:
ut eũ querendo atq ad eũ acce dendo. &
iluimunemur & confortemur: nec cecitate
qua facendum sit ñ uideamus. aut infirmi¬
tate non faciamus etiam qđ uidemus Qđ gͦ est
aduidendum accedite adeũ & illuminamini:
hoc ẽ ad faciendum. querite dnm & confortamini:

Expanded text:
luceant opera eorum coram hominibus, non eo filuceant opera eorum coram hominibus, non eo fine ut ipsi videantur ab eis, sed ut videant bona opera eorum, et glorificent Patrem eorum, qui in coelis est . Hoc est laudari in nomine sancto ejus. Unde et in alio psalmo legitur: «In Domino laudabitur anima mea; audiant mites, et jucundentur» . Quod et hic quodammodo sequitur, «Laetetur cor quaerentium Dominum:» sic enim mites jucundantur, qui non amaro zelo eos jam bentum est, quamvis verbum minus latinum videatur: unde et alii codices habent, «confirmamini;» alii, «corroboramini.» Et quippe dicitur, «Fortitudo mea» ; et, «Fortitudinem meam ad te custodiam» : ut eum quaerendo atque ad eum accedendo, et illuminemur et confortemur; ne caecitate quid faciendum sit non videamus, aut infirmitate non faciamus etiam quod videmus. Quod ergo est ad videndum, «Accedite ad eum, et illuminamini» ; hoc est ad faciendum, «Quaerite Dominum, et corroboramini.
Abbreviated transcription (Latin):
antate ei & psallite ei: Uerbo & oꝑe lauda¬
tt: dre quippe laudat᷑: psalterio aut̃.: hoc est
nuibus ꝑ sallit᷑ Narrate omĩa mirabilia eiꝰ:
liundamini innomine sc̃o eiꝰ: Possunt hi duo uer¬
sus exduob uerbis suꝑiorib dicti. non absur¬
de uideri: ut qđ ait narrate omĩa mirabilia eiꝰ.
riferatur ad id qđ dictum ẽ cantate ei: Qd uͦ
sequit. laudamini in nomine scõ eiꝰ. referaturad
id qđ dictum ẽ. & psallite ei Illud scilicet ad
uerbum bonum quo cantatur ei. & narrant᷑
omia mirabilia eiꝰ: illud aut̃ ad opus bonum
quo psallit̾ ei Ne uelit quisq de oꝑe bono tãꝗͣ
in sua uirtute laudari. ideo cũ dixissetlauda¬
mini. qđ utiq bene oꝑantes merito possunt.
addidit in nomine scõ eiꝰ: ut qui gloriatur. in
dño gloriet᷑ Qui gͦ non sibi sed ei uolunt psal¬
lere: cauennt facere iustitiam suã coram ho¬
minib: ut uideant᷑ ab eis: Aliõquin. mercedẽ
non habebunt apud patrem qui ẽ in celis: Sed

Expanded text:
antate ei, et psallite ei.» Verbo et opere laudate: ore quippe cantatur; psalterio autem, hoc est manibus, psallitur. «Narrate omnia mirabilia ejus: laudamini in nomine sancto ejus.» Possunt hi duo versus ex duobus verbis superioribus dicit non absurde videri: ut quod ait: «Narrate omnia mirabilia ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Cantate ei;» quod vero sequitur, «Laudamini in nomine sancto ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Et psallite ei:» illud scilicet ad verbum bonum, quo cantatur ei, et narrantur omnia mirabilia ejus; illud autem ad opus bonum, quo psallitur ei, ne velit quisque de opere bono tanquam in sua virtute laudari. Ideo cum dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; addidit, «in nomine sancto ejus:» ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Qui ergo non sibi, sed ei volunt psallere, caveant facere justitiam suam coram hominibus, ut videantur ab eis; alioquin mercedem non habebunt apud Patrem, qui in coelis est : sed
Abbreviated transcription (Latin):
adoptionem uocata: Extra istam nulli genti
manifestauit uidicia sua: qm̃ qui ea non
crediderunt. etiam si annunciata sunt. ma¬
nifesta eis utiq non sunt: quia nisi credani.
ex ambiguo greco factum ẽ Sed si in hoc
scło intelligendum ẽ. non in eternum: qͦm
exponens cuiꝰ testamenti memor fuerit.
adiungit & dicit. U erbi qđ mandauit in
mille generationes: Qđ adhuc cũ aliquo fine
potest intelligi: Sed deinde dicit: Quod dis¬
posuit ad abraham: & uiramenti sui ad isds
Et statuit illud iacob in p̃ceptũ: & isrł intist¬
mentum et̾nũ: Ubi nullus ẽ ambiguitatie
locus: Conion quippe habet grecus.: quod iu¬
quam nr̃i. nisi eternum int̾pretati sunt. U
aut̃ aliqͥ alicubi eonion eternale dixerum
nisi forte quia eona familiarius interp̃tanties
terp̃tari uelint: qđ neminẽ ausũ fuisse am¬
memini: Si aut̃ hoc loco testamentũ uetis

Expanded text:
adoptionem vocata. Extra istam nulli genti adoptionem vocata. Extra istam nulli genti manifestavit judicia sua: quoniam qui ea non crediderunt, etiamsi annuntiata sunt, manifestata eis utique non sunt; quia nisi credant, ex ambiguo graeco factum est. Sed si in hoc saeculum intelligendum est, non in aeternum; quomodo exponens cujus testamenti memor fuerit, adjungit et dicit: «Verbi quod mandavit in mille generationes?» Quod adhuc cum aliquo fine potest intelligi; sed deinde dicit: «Quod disposuit ad Abraham, et juramenti sui ad Isaac; et statuit illud Jacob in praeceptum, et Israel in testamentum aeternum.» Ubi nullus est ambiguitatis locus: αἰώνιον quippe habet graecus, quod nusquam nostri nisi aeternum interpretati sunt; vix autem aliqui alicubi αἰώνιον aeternale dixerunt. Nisi forte quia αἰῶνα familiarius interpretantur nterpretari velint; quod neminem ausum fuisse commemini. Si autem hoc loco Testamentum Vetus
Abbreviated transcription (Latin):
Sos semen abraham. uos filii iacob. mem̃tote
mirabilium eiꝰ que fecit: ꝓdigia eius & uidi¬
cia oris eius: Ne quis autem uni genti hoc tri¬
bueret isrłitarum scđm cariem: & non intel¬
ligeret magis ẽẽ semen abrahe filios ꝓmissio¬
nis quam filios carnis. quib apłs dicit cum gen¬
tib loqueretur. Uos gͦ abrahe semen estis. scđm
ꝓmissionẽs heredes: Sequit᷑. & dicit: Ipse dñs
ꝑ esaiam. ad ierłm liberam matrem nram: Et
qui eruit te ipse ds̃ tuus: ds̃ uniuerse t̾rȩ uo¬
cabitur: Anuideoꝵ ds̃ tantũ: Absit: In omni¬
terra eccła eius: ubi p̾dicant᷑ uidicia eius. iuid
gͦ ait in alio psalmo: Qui annuncia t uerbũ
suum iacob: iustitias & iudicia sua isrł: Non fe¬
cit talit̾ omĩ genti: & iudicia sua non manifes¬
tauit eis: Idõ dictum ẽ. quia unã gentem uolu¬
it intelligi ꝑtinentem ad semen abrahe. quȩ
uocata est quidem ex omĩb gentibus: & sic
in ea dicunt᷑ om̃s gentes. ut una sit gens in

Expanded text:
Abraham, vos filii Jacob, «mementote mirabilium ejus quae fecit, prodigia ejus et judicia oris ejus.» Ne quis autem uni genti hoc tribueret Israelitarum secundum carnem, et non intelligeret magis esse semen Abrahae filios promissionis quam filios carnis, quibus Apostolus dicit, cum Gentibus loqueretur, «Vos ergo Abrahae semen estis, secundum promissionem haeredes» ; sequitur et dicit, «Ipse Dominus per Isaiam ad Jerusalem liberam, matrem nostram: «Et qui eruit te, ipse Deus tuus, universae terrae vocabitur» . An Judaeorum Deus tantum? Absit . terra Ecclesia ejus, ubi praedicantur judicia ejus. Quid ergo ait in alio psalmo: «Qui annuntiat verbum suum Jacob, justitias et judicia sua Israel; non fecit sic omni genti, et judicia sua non manifestavit eis» . Ideo dictum est, quia unam gentem voluit intelligi pertinentem ad semen Abrahae; quae vocata est quidem ex omnibus gentibus, et sic in ea dicuntur omnes gentes, ut una sit gens in
Abbreviated transcription (Latin):
tib in heremo. beneficia diuina collata sunt:
Expandit nubem inꝑtectionem eoꝵ. & ignẽ
ut luceret eis per noctem: Iam sint hec ma¬
sed carnes Quia uͦ coturnix caro ẽ. & in isto
psalino non loquit᷑ de amaricatione illoꝵ in
quib ñ ẽ placitũ dõ: sed de fide electoꝵ. qd̃
ẽ uerũ semen habrahe: ipsi intelligendi suN
petisse ut ueniret. unde amaricantium mur¬
mura premerentur: Etiã inuersu quid sequit᷑:
Et pane celi saturauit eos: Manna quidem
ñ nominauit: sed nulli obscurum ẽ qͥ illas
tũ: tã cito intelligit᷑. quã legit᷑: His aut̃ oĩb¬

Expanded text:
eremo beneficia divina collata sunt. «Expandit nubem in protectionem eorum, et ignem ut luceret eis per noctem.» Tam sunt haec mased carnes. Quia vero et coturnix caro est, et in isto psalmo non loquitur de amaricatione illorum in quibus non est beneplacitum Deo, sed de fide electorum, quod est verum semen Abrahae; ipsi intelligendi sunt petisse ut veniret unde amaricantium murmur opprimeretur. Jam in versu qui sequitur, «Et pane coeli saturavit eos,» manna quidem non nominavit, sed nulli obscurum est qui illas tum tam cito intelligitur, quam legitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Tamquã diceret: Terrã eoꝵ conuertit int
nas: Tanta enĩ ranarum fuerat multitu
nienter diceretur: Dixit. & uenit¬
mia & scinifes: in om̃ĩb finib eoꝵ: Siqd¬
ritur quando dixerit: inuerbo eius ent
ante quã fieret Et sine temcpore ibi erate
tempore fieret: quãquam & ꝑangelos
lõcutio ẽ illi ubi ait. dedit terram eoꝵ s
Quoꝵ: nisi quoꝵ ibi non utiq inranas te
terra conuersa ẽ: Pluuia eoꝵ in grandi
etiam tota potuit: Ignem comburent

Expanded text:
tanquam diceret, Terram eorum convertit in ranas. Tanta enim ranarum fuerat multitudo, nienter diceretur. 22. «veia et sciniphes in omnibus finibus eorum.» Si quaeritur quando dixerit, in verbo ejus erat antequam fieret; et sine tempore ibi erat, quo tempore fieret: quanquam et per Angelocutio est illi ubi ait, «Dedit terram eorum ranas;» nisi quod ibi non utique in ranas tota terra conversa est, pluvia vero in grandinem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
UANTUM DÑS donar QUinos
ministros constituit uerbi & sa¬
cram̃ti sui seruire uob̾ in adipe
miscdiȩ suȩ : suscipimꝰ psalmum
istũ quẽ mͦ cantaui¬
n brtuẽ numero uerboꝵ: sed magnũ pon¬
dert sententiarũ: ad iuuante illo qͥ uos fecit

Expanded text:
uantum Dominus donat, qui nos ministros constituit verbi et sacramenti sui servire vobis in adipe misericordiae suae, suscepimus psalmum istum, quem modo cantavimus, brevem numero verborum, magnum pondere s
Abbreviated transcription (Latin):
expectatione salutis egrotabamꝰ: missus ẽ
medicus. quẽ ñ cognouit egrotꝰ. Si enĩ cog¬
nouissent: nũquã dñm głe crucificisent: Sed
hoc qͦq ualuit adegroti medicam̃tũ: qd̾ medi¬
cũ occidit egrotꝰ. Uenit ut uisitaret: occisus ẽ
ut sanaret Insinuauit se credentib. dm̃ & ho¬
minẽ Dm̃ ꝑ quẽ facti sumꝰ: hominẽ ꝑ que re.¬
creati sumꝰ. Aliud millo apparebat: aliud late¬
bat. Et qd̾ latebat. multo erat p̃stantiꝰ. quam
id qd̾ apparebat: s qd̾ erat p̃stãtiꝰ uideri nõ
poterat Curabat᷑ eger ꝑ id qd̾ uideri poterat ::
ut pꝰea capar fieret uisionis eiꝰ. quȩ latendo
differebatur: ñ negando auferebat᷑. Unicꝰ itaq
filiꝰ di uentur adhomines. assũpturꝰ homine:
& ꝑ id qd sũpsit futurꝰ homo. moriturꝰ: resur¬
rectur ⁊ ascensurꝰ incelũ: sessutꝰ addexterã pats.¬
& impleturꝰ ingentib quȩ ꝓmisit. & pꝰ impletionẽ¬
mat. & qd̾ p̃rogauit exigat: discernat uasa

Expanded text:
abamus: missus est medicus, quem non cognovit aegrotus. Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Sed hoc quoque valuit ad aegroti medicamentum, quod medicum occidit aegrotus: venit ut visitaret, occisus est ut sanaret. Insinuavit se credentibus Deum et hominem; Deum per quem facti sumus, hominem per quem recreati sumus. Aliud in illo apparebat; aliud latebat; et quod latebat, multo erat praestantius quam id quod apparebat: sed quod erat praestantius, videri non poterat. Curabatur aeger per id quod videri poterat; ut postea capax fieret visionis ejus, quae latendo differebatur, non negando auferebatur. Unicus itaque Filius Dei venturus ad homines, assumpturus hominem, et per id quod sumpsit futurus homo, moriturus, resurrecturus, ascensurus in coelum, sessu quod promisit, et post impletioneniat, et quod praerogavit, exigat, discernat vasa
Abbreviated transcription (Latin):
perit: Uerũtam̃ fr̃is q incredi de uidebatur
hominib qd̾ ꝓmittebat ds̃. eclac mortali
corraptione. abiectione. infirmitate. pulue¬
re. &cinere. futuros homines equales angłis
dĩ ñ solũ scripturã cũ hominib fecit ut cre¬
derent. sed etiã fidei suȩ posuit mediatorem:
ñ quẽlibet pͥncipẽ. aut quelibet angłm uł
archangłin: sed unicũ filiũ suũ: ut qua uia
nos ꝑducturꝰ eẽt ad illũ finẽ quẽ ꝓmisit. ꝑ
eũ ipsũ filiũ suũ & ostenderet & p̃beret. Parũ
enĩ erat dõ. ut filiũ suũ faceret demonstratorem
iuȩ: eũ ipsũ uiã fecit: ut ꝑ illũ ires. regentẽ
ambulantẽ ꝑ se. Promisit gͦ qr uenturi essemꝰ
ad eũ ÷ id ẽ ad illã in effabilẽ in mortalitatẽ:
& cũ angłis eiꝰ equalitatẽ. Quã longe eramꝰ :

Expanded text:
perit? Verumtamen, fratres, quia incredibile videbatur perit? Verumtamen, fratres, quia incredibile videbatur hominibus quod promittebat Deus, ex hac mortalitate, corruptione, abjectione, infirmitate, pulvere et cinere futuros homines aequales Angelis Dei; non solum Scripturam cum hominibus fecit, ut crederent; sed etiam fidei suae posuit mediatorem, non quemlibet principem, aut quemlibet angelum vel archangelum, sed unicum Filium: ut qua via n. Parum enim erat Deo si Filium suum faceret demonstratorem viae; eum ipsum viam fecit, ut per illum ires regentem te, ambulantem per se. 3. Promisit ergo quia venturi essemus ad eum, id est ad illam ineffabilem immortalitatem, et cum Angelis ejus aequalitatem. Quam longe er
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ indulgentiã deletis om̃ib peccatis suis.
in illo incipiant uiuere iuste. qͥ nũquã uixit
in iuste: hanc habent ꝑnitiem cogitationis
suȩ inseipsos. ut dicant dm̃ res humanas ñ
curare : nec inde posse cogitare mundi huiꝰ
artificẽ atq rectorẽ. quẽ admodũ qͥsq morta¬
lis int̾ra uiuat: & ita nec cõputari se homo
putat adõ: qͥ factꝰ ẽ adõ. Talẽ hominẽ si alloqͥ
possimꝰ: si admittat nos prius ad aures suas.
deinde adcor suũꝰ si ñ repellat resistendo que¬
rentẽ se. & patiat᷑ ꝑditꝰ inuenire se: possumꝰ ei
dicere. O homo. qͦmͦ te ds̃ factũ ñ cõputauit::
qͥ ut fieres ante curauit : Cũ te inordine re¬
rũ conditarũ numerari ñ putas. noli cedere
sequistori: capilli tui numerati st̃ aconditore:
morte timerent: ne aliqͥa suũ inmorte peri¬
turũ putarent: Iuc ininorte de animab suis
ꝑtimescębant: ille illis securitatẽ ettã decapillis
dabat. Itane gͦ auima perit: cuiꝰ capillus non

Expanded text:
suis incipiant in illo vivere juste, qui nunquam vixit injuste, hanc habent perniciem cogitationis suae in seipsos, ut dicant Deum res humanas non curare, nec inde posse cogitare mundi hujus artificem atque rectorem, quemadmodum quisque mortalis in terra vivat. Ita nec computari se homo putat a Deo, qui factus est a Deo. Talem hominem si alloqui possimus: si admittat nos prius ad aures suas, deinde ad cor suum; si non repellat resistendo quaerentem se, et patiatur perditus inveniri se; possumus ei dicere: O homo, quomodo te Deus factum non computabit, qui ut fieres ante curavit? Cur te in ordine rerum conditarum numerari non putas? Noli credere seductori: capilli tui numerati sunt conditori . mortem timerent, ne aliquid suum in morte periturum putarent. Illi in morte de anima sua pertimescebant, ille ipsis securitatem etiam de capillis dabat. Itane vero anima perit, cujus capillus non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmittendo. & p̃nuntiando ꝓmisit enĩ homi¬
nib diuinitatẽ: mortalib in mortalitatem:
peccatorib iustificationẽ: abiectis glorificati¬
onẽ Quicqͥd ꝓmisit indignis ꝓmisit: ut ñ
qͣsi oꝑib merces ꝓmitteret᷑. sed grã a nomine
suo gratis daret᷑: qr & hoc ipsũ qd̾ iuste ui-¬
meriti humani. sed beneficii ẽ dĩ Nemo enĩ
iuste uiuit. nͥ iustificatꝰ: id ẽ iustꝰ effectus:
A billo aut̃ fit homo iustꝰ: qͥ nũquã potest ẽẽ
iniustꝰ Sic̃ enĩ lucerna ñ aseipsa accenditur:
ita nec anima humana sibi p̾stat lucẽ: sed cla¬
mat ad dñm. tu illuminabis lucernã meã dñe¬

Expanded text:
iando. Promisit enim hominibus divinitatem, mortalibus immortalitatem, peccatoribus justificationem, abjectis glorificationem. Quidquid promisit, indignis promisit, ut non quasi operibus merces promitteretur, sed gratia a nomine suo gratis daretur. Quia et hoc ipsum quod juste vimeriti humani, sed beneficii est divini. Nemo enim juste vivit, nisi justificatus, id est, justus effectus: ab illo autem fit homo justus, qui nunquam potest esse injustus. Sicut enim lucerna non a seipsa accenditur, ita nec anima humana sibi praestat lucem; sed clamat ad Deum, «Tu illuminabis lucernam meam, D
Abbreviated transcription (Latin):
mã scripto se teneri uoluit: ueluti fatiens
quȩ ꝓmisit soluere inciperet: inscriptura
ꝓmsionũ Promisit salutẽ ȩt̾nã. & beatã ui¬
tã cũ anguis sine fine÷ & hereditatẽ in mar¬
donũ sc̃ificationis suȩ incęlis: & resurrectio.¬
se amortus: nullũ deinceps moriendi me

Expanded text:
se teneri voluit, veluti faciens quae promisit solvere inciperet, in scripturapromissionum. Promisit salutem aeternam, et beatam vitam cum Angelis sine fine, et haereditatem immardomum sanctificationis suae in coelis, resurrectionem a mortuis, ubi nullus deinceps moriendi me
Abbreviated transcription (Latin):
isitates. ȩterna eẽ ñ posst̃: sic̃ nec ipsȩ necessita
y si non diligendo ista facimꝰ: nulla ẽ iustifica
di aut̃ diligendo ȩt̃na: ipsa ẽ dilectio ei quae¬
ĩ. parata retributio. ꝓpt̃ quã retributionem.
s indinasse cor suũ ad faciendas iustificationes

Expanded text:
sitates, aeterna esse non possunt, sicut nec ipsae necessitates: sed si non diligendo ista faciamus, nulla est justificatio; si autem diligendo, aeterna est ipsa dilectio, eique aeterna parata est retributio; propter quam retributionem dicit se inclinasse cor suum ad faciendas justification
Abbreviated transcription (Latin):
nã & de se ipso quodã loco dixit. egosũ lum̃
mundi: ait ille de illis Non potest ciuitas abs¬
condi supra montẽ constituta: neq accendunt
lucernã & ponunt eã submodio. s suꝑ candelabrũ
ut luceat om̃ib qͥ indomo st̃: sic luiceat lumen
ur̃m corã hominib ut scirent se tãquã lucernas
de illo lumine qd̾ incõmutabiliter lucet. accensos:
N ulla qͥppe creatura quãuis rationabilis & in¬
tellectualis ase ipsa illuminat᷑: s participatione
sepit̾nę ueritatis accendit᷑: etiã si aliqͥndo dies
uocat᷑ n dies dñs. s quẽ fecit dñs. Et idõ ad¬
huc subdidit: Accedite addñm: & illuminamini:
ẜ p̃t qua particionẽ: inqͣntũ homo ẽ. ipse medi¬
ator lucerna in apocalipsi nuncupat᷑ Sed sin¬
gularis ẽ. ista susceptio. Denullo enĩ scõꝵ dici
duunitꝰ potuit: aut dici ullomͦ fas ẽ. uerbũ
caro factũ ẽ: nͥ de uno mediatore dĩ & homi¬

Expanded text:
nam et de seipso quodam loco dixit, «Ego sum lumen nam et de seipso quodam loco dixit, «Ego sum lumen mundi» : ait illis de illis, «Non potest civitas abscondi super montem constituta; neque accendunt lucernam et ponunut luceat omnibus qui in domo sunt: sic luceat lumen vestrum coram hominibus» ; ut scirent se tanquam lucernas de illo lumine quod immutabiliter lucet, accensas. Nulla quippe creatura, quamvis rationalis et intellectualis, a seipsa illuminatur, sed participatione sempiternae veritatis accenditur: etiamsi aliquando dies vocatur, non dies Dudit, Accedite ad eum, et illuminamini . Propter quam participationem, in quamtum homo est et ipse Mediator, «lucerna» in Apocalypsi nuncupatur . Sed singularis est ista susceptio: de nullo enim sanctorum dici divinitus potuit, aut dici ullo modo fas est; «Verbum caro factum est» , nisi de uno Mediatore Dei et homi
Abbreviated transcription (Latin):
gredim̃: quoꝵ pͥmꝰ ẽ. lucerna pedib
meis u̾bũ tuũ: & lum̃ semitis meis
Q uod est lucerna. hoc repetitũ ẽ lum̃: qd̾ pedib
meis. hoc semitis meis. Qͥd ẽ gͦ uerbũ tuum:
Nuqͥdnã illud. qd̾ in pͥncipio erat ds apud dm̃ͥ
u̾bũ scidicet ꝑ qd̾ facta st̃ omĩa: Non est ita
Nam illud u̾bũ lum̃ ẽ: s lucerna ñ ẽ Lucerna
qͥppe creatura ẽ non creator: quę partipati¬
one incõmutabilis lucis accendit᷑ Hoc erat
ioħs: de qͦ dicit uerbũ ds̃. ille erat lucerna
ardens & lucens: S lum̃ ẽ & lucerna: & tam̃
incõparatione uerbi. deqͦ dictũ ẽ ds erat u̾bũ.
ñ erat ille lum̃: sed missus ẽ ut testimonium
ꝑbiberet delumine Erat enĩ lum̃ uerũ: non
qd̾ illuminat᷑ ut homo: sed quod illuminat
omẽm hominẽ:. Nisi aut̃ &lucerna lum̃ eẽt:
ñ diceret apłis uos estis lum̃ mundi Qͦ au¬
dito. ne id seputarent ẽẽ. qd̾ ille. qͥhoc dixerat:

Expanded text:
gredimur, quorum primus est, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis.» Quod est, «lucerna;» hoc repetitum est, «lumen:» quod, «pedibus meis;» hoc, «semitis meis.» Quid est ergo, «verbum tuum?» Numquidnam illud quod in principio erat Deus apud Deum, Verbum scilicet per quod facta sunt omnia? Non est ita. Nam illud Verbum lumen est, sed lucerna non est. Lucerna quippe creatura est, non Creator, quae participatione incommutabilis lucis accenditur. Hoc erat Joannes, de quo dicit Verbum Deus, «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Sed lumen est et lucerna: et tamen in comparatione Verbi, de quo dictum est, «Deus erat Verbum,» non erat ille lumen; sed missus est, ut testimonium perhiberet de lumine. Erat enim lumen verum, non quod illuminatur, ut homo, sed quod illuminat omnem hominem . Nisi autem et lucerna lumen esset, non diceret Apostolis, «Vos estis lumen mundi.» Quo audito ne id se putarent esse, quod ille qui hoc dixerat;
Abbreviated transcription (Latin):
tui custodire iudicia iustitiȩ tuȩ: tãquã bene
ambulans ad illã lucernã. & rectas semitas ha¬
bens: Sequenti aut̃ u̾bo: illud qd̾ antecedit expo¬
sitũ ẽ Quasi enĩ quereremꝰ qͥd ẽẽt uiraui: ad¬
iunxit. & statui Hoc enĩ appellauit uiram̃tũ qd̾
statuit ꝑsacram̃tũ: qr ita debet ẽẽ. mens fixa in
custodiendis iudiciis iustitiȩ dĩ: ut sit om̃ino
ꝓiuratione qd̃ statuit Fide aut̃ custodiuntur
iudicia iustitiȩ dĩ: cũ sub dõ iusto iudice nec
recte factũ infructuosũ: nec peccatũ credit᷑ inpu¬
nitũ S ꝓhac fide qr multa & grauissima mala
q autẽ ait humiliaui me. ut humilitatẽ quȩ inpre¬
cepto ẽ intelligere sit necesse: s ait humiliatꝰ sũ
usq ualde : maximã scilicet passꝰ ꝑsecutionẽ ꝓeo
qd̃ iurauit & statuit. custo dire iudicia iustitiȩ dei
Et ne intanta humiliatione fides ipsa deficeret: ad¬
didit. Dñe uiuifica me. scđ̾m u̾bũ tuũ: hoc ẽ

Expanded text:
tui custodire judicia justitiae tuae:» tanquam bene ambulans ad illam lucernam, et rectas semitas habens. Sequenti autem verbo illud quod antecedit expositum est. Quasi enim quaereremus quid esset, «Juravi;» adjunxit, «et statui.» Hoc enim appellavit juramentum quod statuit per sacramentum; quia ita debet esse mens fixa in custodiendis judiciis justitiae Dei, ut sit omnino pro juratione quod statuit. 3. Fide autem custodiuntur judicia justitiae Dei; cum sub Deo justo judice, nec recte factum infructuosum, nec peccatum creditur impunitum: sed pro hac fide quia multa et gravissima mala Non enim ait, Humiliavi me; ut humilitatem quae in praecepto est, intelligi sit necesse: sed ait, «Humiliatus sum usque valde;» maximam scilicet passus persecutionem, pro eo quod juravit et statuit custodire judicia justitiae Dei. Et ne in tanta humiliatione fides ipsa deficeret, addidit, «Domine, vivifica me secundum verbum tuum:» hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
msit expectandũ ẽ: ñ hic sꝑandũ. Sed confir¬
mata st̃ in scłm scłi: facta inueritate. & iusticia
Hocẽ uerũ & iustũ. ut hic laboret᷑: ibi reqͥescat᷑.
Quia redẽptionẽ misit ppło suo Unde aut̃
s sraheliticis carnalib trenã iherłm. quȩ ser¬
uit cũ filiis suis: s hoc uetꝰ testam̃tu ẽ aduete¬

Expanded text:
hic sperandum; sed «confirmata sunt in saeculum saeculi, facta in veritate et justitia.» Hoc est verum et justum, ut hic laboretur, illic requiescatur: quia, «Redemptionem misit populo suo.» Unde auteDeus Israelitis carnalibus terrenam Jerusalem, «quae servit cum filiis suis:» sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Uitra aut̃ illa: re ipsa ꝓbatũ ẽ transitoria ꝓmississe
Uadauit qͥppe in ȩt̃nũ testam̃tũ suũ: Sed qd̾.
nsi noiũ: Cuiꝰ heres qͥsqͥs ẽẽ uolueris: nolo
n fallas. nec t̾rã trahentẽ lac & mel carnaliter
unites: ñ amoena p̃dia: ñ ortos fructiferos &
qaios: ñ tale aliqͥd mediteris adipici. quale
sodet hic ocłs auaritiȩ concupiscere Cũ enĩ sit¬
di consumat᷑: ñ differenda ut ibi satiet᷑. Primo
pnus fuge: gehennas deuita: ante quã desi
ut cogitando potes: inmortaliũ delitiarum
matrẽ concupisce sapientiã. S ed initiũ sapi¬
entie. timor dñi. Delectabit illa: & in effabilit̃
peuldubio delectabit: castis atq ȩt̃nis uerita¬
ts amplexibꝰ S priꝰ ł donanda st̃ debita:
qũ p̃mia fiagitanda.  nitiũ gͦ sapientiae.

Expanded text:
ia promisisse: «Mandavit» quippe «in aeternum Testamentum suum.» Sed quod, nisi Novum? Cujus haeres quisquis esse volueris, nolo te fallas, nec terram trahentem lac et mel carnaliter cogites, non amoena praedia, non hortos fructiferos et opacos, non tale aliquid mediteris adipisci, quale solet hic oculus avaritiae concupiscere. Cum enim sithic consumatur, non differenda ut ibi satietur. Primo poenas fuge, gehennas devita: antequam desidecare cogitando potes, immortalium deliciarum matrem concupisce sapientiam: sed, «Initium sapientiae, timor Domini.» Delectabit illa, et ineffabiliter procul dubio delectabit castis atque aeternis veritatis amplexibus: sed prius tibi donanda sunt debita, quam praemia flagitanda. «Initium» ergo «sap
Abbreviated transcription (Latin):
darũ. ꝑ quattuor eiꝰdẽ mundi partes. id ẽ toto
orbe p̃dicat᷑: ut decẽ quat̃ ducta qͣdragenariũ
numerũ signent Quinquagenario uero nu¬
mero pꝰ resurrectionẽ dnĩ qͦ cantamꝰ alleluia
ñ cuiꝰdã tẽporis finis & transitꝰ. s beata illa signi¬
ficat᷑ ȩt̃nitas: qr denariꝰ additꝰ qͣdragenario. la¬
borantib in hac uita fidelib merces illa ꝑ sol¬
uit᷑: quã & pͥmis & nouissimis pat̾ familias p̃ꝑa¬
uit eqͣlẽ. Audiamꝰ itaq plenũ diuina laude
pectꝰ ppłi dĩ Ecce ꝑsonat in hoc psalmo quẽdã
exultantẽ felici exultatione: p̃figurat & scatu¬
rientẽ corde in amore di ppłm scilicet corpus

Expanded text:
darum, per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto darum, per quatuor ejusdem mundi partes, id est, toto orbe praedicatur, ut decem quater ducta quadragenarium numerum signent. Quinquagenario vero numero post resurrectionem Domini, quo cantamus Alleluia, non cujusdam temporis finis et transitus, sed beata illa significatur aeternitas; quia denarius additus quadragenario, laborantibus in hac vita fidelibus merces illa persolvitur, quam et primis et novissimis paterfamilias praeparavit aequalem. Audiamus itaque plenum divina laude pectus populi Dei. Ecce personat in hoc psalmo quemdam exsultantem felici exsultatione, praefigurat et scaturientem corde in amore Dei populum, scilicet corp
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ significat᷑ meror. sollẽpnit grata hylaritate
succedt᷑: sic dies ille qͥ pꝰ resurrectionẽ dabit᷑ plena¬
rio corpori dñi. hoc ẽ scȩ̃ eccłȩ. cunctis uitȩ huiꝰ
erũpnis atq dolorib exclusis. ꝑpetua beatitudi¬
ne succedet Hȩc aut̃ uita de nob̾ exigit conti¬
nentiã: ut etiã cũ labore atq luctamine in¬
gemiscentes grauati. & habitaculũ nr̃m qd̾ de
celo ẽ suꝑ indui cupientes. ascłarib delectatio¬
nib tẽꝑemꝰ: & significat᷑ qͣdragenario nuinero.
qͦ & moyses & helias. & ipse dñs ieiunar̃. Precipit᷑
qd̾ testimoniũ habet alege & ꝓpħis Unde etiã
inmonte & int̾ utrãq ꝑsonã mediꝰ saluator
effulsit: ut ab om̃ib mundi illecebris qͥb capti¬
ui homines obliuiscunt᷑ dm̃. auiditatẽ nrãm
tãquã ieiunio tẽperantię refrenemꝰ: quã diu
ꝑfectio decalogi legis tãquã psalteriũ decẽ cor¬

Expanded text:
hujus significatur moeror, solemniter grata hilaritate hujus significatur moeror, solemniter grata hilaritate succedunt: sic dies ille qui post resurrectionem dabitur plenario corpori Domini, hoc est sanctae Ecclesiae, cunctis vitae hujus aerumnis atque doloribus exclusis, perpetua beatitate succedet. Haec autem vita de nobis exigit continentiam, ut etiam cum labore atque luctamine ingemiscentes gravati, et habitaculum nostrum quod de coelo est superindui cupientes ; a saecularibus delectationibus temperemus: et significatur quadragenario numero, quo et Moyses et Elias et ipse quod testimonium habet a lege et prophetis. Unde etiam in monte inter utramque personam medius Salvator effulsit, ut ab omnibus mundi illecebris avivi homines obliviscuntur Deum, aviditatem nostram tanquam jejunio temperantiae, refrenemus; quamdiu perfectio Decalogi Legis, tanquam psalterium decem chor
Abbreviated transcription (Latin):
CNERUNT dies: ut cantemꝰ alle¬
luia. Ad estote animo fr̃s. ad ꝑci¬
pienda quȩ dñs suggerit ad exhor¬
tationẽ nram÷ & nutriendã carita¬
tẽ: qr nob inherere dõ bonũ ẽ Ad esto¬
tt animo cantatores boni: filii laudis & głȩ
smpit̃nȩ ueri & incorrupti dĩ: ad estote inten¬
ti qͥ nostis cantare & psallere in cordib ur̃is dño.
ẽ enĩ alleliua. Et hic qͥdẽ dies ueniunt transi¬
turi. transeuntq uenturi: & significant diẽ qͥ
ñ uenit & transit: qr nec hesterno p̃it᷑ ut ueniat:
Mnec crastino urguetur ut transeat Ad quẽ sane
nos cũ uenerimꝰ inherentes ei: nec nos transibimꝰ:
Et sic̃ qͦdã loco canit᷑ dõ: beati qͥ babitant indomõ
tua: in scła scłoꝵ laudabt̃ te: Hoc erit ociosoꝵ
negotiũ: hoc opꝰ uagantiũ: hȩc actio qͥetoꝵ: hec
cura securoꝵ. Sic̃ enĩ dies isti p̃teritis dieb qͣdra¬
gesime qͥb ante resurrectionẽ dñici corporis uitȩ

Expanded text:
nerunt dies ut cantemus Alleluia: adeste animo, fratres, ad percipienda quae Dominus suggerit ad exhortationem nostram, et nutriendam charitatem, qua nobis inhaerere Deo bonum est. Adeste animo cantatores boni, filii laudis et gloriae sempiternae veri et incorrupti Dei. Adeste intenti, qui nostis cantare et psallere in cordibus vestris Domest enim Alleluia. Et hi quidem dies veniunt transituri, transeuntque venturi, et significant diem qui non venit et transit, quia nec hesterno praeitur ut veniat, nec crastino urgetur ut transeat. Ad quem sane nos cum venerimus, inhaerentes ei nec nos transibimus: et sicut quodam loco canitur Deo, «Beati qui habitant in domo tua: in saecula saeculorum laudabunt te» ; hoc erit otiosorum negotium, hoc opus vacantium, haec actio quietorum, haec cura securorum. Sicut enim dies isti praeteritis diebus Quadragesimae, quibus ante resurrectionem Dominici corporis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
tuta st̃ oꝑa dñi ut creatura in libero arbitrio
constituta. creatoris superet uoluntatẽ: etiam¬
si contra eiꝰ faciat uoluntatẽ: Ñ uult ds̃ ut pec¬
ces: nã ꝓhibet Iam̃ si peccaueris: ne putes ho¬
minẽ fecisse qd uoluit: & dõ accidisse qd̾ noluit.
Sic̃ enĩ uult ut homo ñ peccet: ita uult peccanti
parcere ut reuertat᷑ & uiuat: ita uult postremo
in peccato ꝑseuerantẽ punire. ut iusticiȩ poten¬
tiam contumax ñ euadat Ita qͥcꝗͥd elegeris.
omĩpotenti ñ deerit unde suã dete cõpleat
uoluntatẽ: Magna enĩ oꝑa dñi: exqͥsita in

Expanded text:
tuta sunt opera Domini, ut creatura in arbitrio libero tuta sunt opera Domini, ut creatura in arbitrio libero constituta, Creatoris superet voluntatem, etiamsi contra ejus faciat voluntatem. Non vult Deus ut pecces; nam prohibet: tamen si peccaveris, ne putes hominem fecisse quod voluit, et Deo accidisse quod noluit. Sicut enim vult ut homo non peccet, ita vult peccanti parcere, ut revertatur et vivat; ita vult postremo in peccato perseverantem punire, ut justitiae potentiam contumax non evadat. Ita quidquid elegeris, Omnipotenti non deerit unde suam de te compleat voluntatem. «Magna» enim «opera Domini, exquisita in
Abbreviated transcription (Latin):
gras agit: hȩc confessio quẽdã significat. non
solũ ab om̃i malo liberatũ: s etiã amalignis oĩb
separatũ. Et idõ uideamꝰ: ubi confiteat᷑ dño in
tione: Credo qr sedebt̃ supͣ duodecĩ thronos: iu¬
dicantes duodecĩ trib isrł: Nullꝰ enĩ iã int̾ eos
iniquus: nulla uide furta tolerant᷑: nullus
symon magꝰ bapticat᷑. sp̃m uolens emere dũ
cogitat uendere: nullꝰ alexander erariꝰ. multa
mala ostendit: nullꝰ pelle ouina tectꝰ. falsa
frat̾nitate subrepit: int̾ qͥles nc̃ necesse ẽ eccła
gematꝰ & qͥles tt̃ oportet. cũ om̃s iusti congre¬
gabunt᷑. excludat Hȩc st̃ magna oꝑa dñi:
exquisita in om̃s uoluntates eiꝰ: ꝑqͥs nullũ con¬
fitentẽ deserit miscđ̾ia: nulliꝰ ẽ iniqͥtas impu¬
nita: qͣndo flagellat etiã omnẽ filiũ quẽ reci¬
pit S si iustꝰ uix saluat᷑: peccator &impiꝰ ubi
parebt̃ : Eugat sibi homo qd̃libet : ñ sio consti¬

Expanded text:
as agit. Haec confessio quemdam significat, non solum ab omni malo liberatum, sed etiam a malignis omnibus separatum. Et ideo videamus ubi confiteatur Domino in tione:» credo, qui sedebunt super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Nullus enim jam inter eos iniquus, nullius Judae furta tolerantur, nullus Simon magus baptizatur, Spiritum volens emere, dum cogitat vendere ; nullus Alexander aerarius multa mala ostendit , nullus ovina pelle tectus falsa fraternitate subrepit: inter quales nunc necesse est Ecclesia gemat, et quales tunc oportet, cum omnes justi congregabuntur, excludat. Haec sunt «magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus:» per quas nullum confitentem deserat misericordia, nullius sit iniquitas impunita; quando flagellat etiam omnem filium quem recipit . Sed si justus vix salvatur, peccator et impius ubi parebunt ? Eligat sibi homo quodlibet: non sic consti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbe sapere. neq sꝑare in incerto diutanus
 ittiã plurimi qͥ dimiser̃ omĩa sua in hac
u ut sequerent᷑ eũ. uitã etiã ipsã ꝓnomi¬
ns ei confessione contẽpnerent: & tanquã
anei humiliantes se ad portanda onera p̃s¬
pntis passionis angustias Ipse fecit hȩc: cui
onui possibilia st̃. Oꝑa manuũ eiꝰ: ueritas
euiditiũ Teneat᷑ ueritas abhis: qͥ iudicant᷑¬

Expanded text:
be sapere, neque sperare in incerto divitiarum; est ut etiam plurimi qui non dimiserunt omnia sua in hac vita ut sequerentur eum, vitam etiam ipsam pro nominis ejus confessione contemnerent; et tanquam cameli humiliantes se ad portanda onera presgentes passionis angustias. Ipse fecit haec, cui omnia possibilia sunt. 7. «Opera manuum ejus veritas et judicium.» Teneatur veritas ab iis q
Abbreviated transcription (Latin):
riã fecit mirabiliũ suoꝵ Hunc humilians a
hunc exaltans. memoriã fecit mirabiliũ su
reseruans oportune inusitata ꝓdigia. que n¬
firmitas hominis nouitate intenta meni¬
rit: cũ sint eiꝰ miracula cotidiana mauora
Tot ꝑuniuersã t̾rã arbores creat: & nemon
ratur: Are fecit u̾bo unã: & stupefacta s
corda mortaliũ Sed memoriã fecit nuirabi¬
Iliũ suoꝵ Hoc enĩ miraculũ maxime abto¬
tis cordib inherebit: qd̾ assiduitas ñ uileft¬
cerit Id aut̃ ꝓfuer̃ miracula : nͥ ut timertꝰ
ꝗd porro ꝓdesset timor: nͥ misericors & mis¬
rator dñs. escam daret tim̃tib se : Escan
ñ corrũpit᷑: panẽ qͥ decȩlo descendit: qua
& miserator dñs. Qd̾ si tantã dedit hiuc uitt
si u̾bũ carnẽ factũ peccator iustificandꝰ aups

Expanded text:
riam fecit mirabilium suorum:» hunc humilians, et hunc exaltans. «Memoriam fecit mirabilium suorum:» reservans opportune inusitata prodigia, quae infirmitas hominis novitati intenta meminerit, cum sint ejus miracula quotidiana majora. Tot per universam terram arbores creat, et nemo miratur: arefecit verbo unam, et stupefacta sunt corda mortalium ; sed «memoriam fecit mirabilium suorum.» Hoc enim miraculum maxime attentis cordibid autem profuerunt miracula, nisi ut timeretur? Quid porro prodesset timor, nisi, «misericors et miserator Dominus escam» daret «timentibus se?» escam quae non corrumpitur, panem qui de coelo descendit , quem et miserator Dominus. Quod si tantum dedit huic vitae, si Verbum carnem factum peccator justific
Abbreviated transcription (Latin):
paeto. ꝓp̃t uerba sequentia: ñ enĩ qͥ oꝑant᷑
mqͥtatẽ. in uiis eiꝰ ambulauerunt. Qui aut̃
paratui facit. & iniqͥtatẽ facit: ait beatꝰ iob̃s
raididit: Peccatũ iniqͥtas ẽ S iã sermo iste
ludendus ẽ: nec in angustũ tanta questio

Expanded text:
quentia: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt. Qui» autem «peccatum facit, et iniquitatem facit,» ait beatus Joannes; et addidit, «Peccatum iniquitas est» . Sed jam sermo iste claudendus est, nec in angustum tanta quaestio
Abbreviated transcription (Latin):
corde exquirentes eũ: ꝓfecto qͥ oꝑant᷑ iniqͥtatẽ
ñ scrutant᷑ testimonia eiꝰ Et tam̃ nõuimꝰ oꝑarios
iniqͥtatis ad hoc scrutari testimonia dñi÷ quia
malunt docti ẽẽ quã iusti Nouimꝰ & alios ad
hoc scrutari testumonia dñi: ñ qd̾ iã recte ui¬
uant: s ut sciant quẽ ad modũ uiuere debeant:
Tales gͦ ñdũ inmaculati ambulant in lege dñi:

Expanded text:
rentes eum; profecto qui operantur iniquitatem, non scrutantur testimonia ejus. Et tamen novimus operarios iniquitatis ad hoc scrutari testimonia Domini, quia malunt docti esse quam justi: novimus et alios ad hoc scrutari testimonia Domini, non quod jam recte vivant, sed ut sciant quemadmodum vivere debeant. Tales
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ sapientes indĩ głam: s uolunt uideri s¬
entes ꝓp̃t hominũ głam: Quomͦ enĩ sapiens
ñ oderunt : que iubet & docet contempnen
eẽ. qd̾ diligunt: P inde beati in maculati mua
qͥ ambulant in lege dñi: beati qͥ scritantir
testimonia eiꝰ. in toto corde exquirunt cuo

Expanded text:
e sapientes in Dei gloriam, sed volunt videri sapientes propter hominum gloriam. Quomodo enim sapientiam non oderunt, quae jubet et docet contemnendum esse quod diligunt? Proinde, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini. Beati qui scrutantur testimonia ejus, in tot
Abbreviated transcription (Latin):
t testimonia eiꝰ. in toto corde exquirunt
st qd exqͥrunt. In toto enĩ corde ñ negligunt.
nqͥtunt: Si gͦ spe beati: fortassis etiam
x inmaculati. Nã ꝓfecto inhac uita licet
ues dñi ambulemus: licet scrutem᷑ testi¬
nn auis in toto corde requiramus eũ: si dixe
supeccatũ ñ habemꝰ : nos ipse ᷤᷤ seducimꝰ: et ueri¬

Expanded text:
 testimonia ejus, in toto corde exquirunt sunt quod exquirunt: in toto enim corde, non negligenter exquirunt. Si ergo spe beati, fortassis etiam spe immaculati. Nam profecto in hac vita, licet in lege Domini ambulemus, licet scrutemur testimonia ejus, et in toto corde exquiramus eum, «si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducim
Abbreviated transcription (Latin):
scelerib beatitudinẽ querit: hos gͥ errantes & ue¬
ra miseria falsam beatitudinẽ requirentes. re¬
uocat aduiã: si audiat᷑ uox ista diuina. beati
inmaculati inuia qͥ ambulant inlege dñi: tãꝗͣ
dicens Quo itis: Peritis. & nescitis. Non hac¬
uia illuc itur qͦ ꝑgitis: qͦ ꝑuenire. desideratis:
Nã utiq beati ẽẽ cupitis: sed misera st̃ & ad maiorẽ
miseriã ducunt itinera ista que curritis Iam
magnũ bonũ. querere ꝑmala nolite Si ad illud
ꝑuenire uultis: huc uenite: huc ite Uiȩ ꝑuersȩ
relinquite ma lignitatẽ: qui non potestis relin¬
quere beatitudinis uoluntatẽ Frustra tendendo
fatigamini: qͦ ꝑueniendo inqͥnamini: Non aut̃
beati inqͥnati in errore qͥ ambulant inꝑuersitate
scłĩ: s beati in maculati inuia qͥ ambulant in

Expanded text:
sceleribus beatitudinem quaerit. Hos igitur errantes, et vesceleribus beatitudinem quaerit. Hos igitur errantes, et vera miseria falsam beatitudinem requirentes, revocat ad viam, si audiatur, vox ista divina, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini:» tanquam dicens, Quo itis? Peritis, et nescitis. Non illac itur qua pergitis, quo pervenire desideratis: nam utique beati esse cupitis; sed misera sunt, et ad majorem miseriam ducunt itinera ista qua curritis. Tam magnum bonum quaerere per mala nolite: si ad illud pervenire vultis, huc venite, hac ite. Viae perversae relinquite malignitatem, qui non potestis relinquere beatitudinis voluntatem. Frustra tendendo fatigamini, quo perveniendo inquinamini. Non autem beati inquinati in errore, qui ambulant in perversitate saeculi; sed, «Beati immaculati in via, qui ambulant in
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. s exhottatio necessaria ur̃is m̃tib adlnbet᷑
Qͥa enĩ boni sit ad qd̾ multi pigri st̃ ed ẽ in macu¬
latos ambulare inuia. quȩ lex ẽ diu. sic ostendit᷑:
cũ beatos ẽẽ qͥ hoc faciunt indicat᷑: ut ꝓpter
illud qd̾ om̃s uolunt. etiã hoc fiat quod plurimi
nolunt. Beatũ qͥppe eẽ. tam magnũ ẽ bonum:
ut hoc & boni uelint & mali. Nec mirũ ẽ quod
boni ꝓptea sint boni: s illuqd mirũ. qd̃ etiam
mali ꝓptea st̃ mali. ut sunit beati Nam quisq¬
lbidinib deditꝰ ut luxuria stuprisq corrũpat᷑:
in hoc malo beatitudinẽ querit: & se miserũ pu¬
tat. cũ ad suȩ concupiscentię uoluptatẽ letitiãq
ñ ꝑuenit: beatũ uͦ ñ dubitat iactare cũ ꝑuenit
Et qͥsqͥs auaritiȩ facib in ardescit: adhoc congregat
inimicoꝵ sanguinẽ fundere: qͥcũq desiderat
dñationẽ: quisquis affectat credelitatẽ suã ex¬
plere: quisquis alienis cladib pascit᷑: in om̃ibus

Expanded text:
r, sed exhortatio necessaria nostris mentibus adhibetur. Quid enim boni sit ad quod multi pigri sunt, id est, immaculatos ambulare in via, quae lex est Domini, sic ostenditur, cum beatos esse qui hoc faciunt, indicatur, ut propter illud quod omnes volunt, etiam hoc fiat quod plurimi nolunt. Beatum quippe esse, tam magnum est bonum, ut hoc et boni velint et mali. Nec mirum est quod boni propterea sunt boni; sed illud est mirum, quod etiam mali propterea sunt mali, ut sint beati. Nam quisqulibidinibus deditus, luxuria stuprisque corrumpitur, in hoc malo beatitudinem quaerit, et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae voluptatem laetitiamque non pervenit, beatum vero non dubitat jactare cum pervenit. Et quisquis avaritiae facibus inardescit, ad hoc congregat um sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus pascit, in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoratũ beatoꝵ genꝰ: quã illud qd̾ ante dic¬
tũ ẽ. Nã scrutari testimonia dñi & eũ in toto
corde exquirere: hoc inmaculatũ inuia. & in
lege dñi ambulare Deniq seqͥtur & dicit:
on enĩ qͥ oꝑant᷑ iniquitatẽ. insuis eiꝰ ambu¬
lauerunt: Si gͦ ambulantes inuia id ẽ in lege

Expanded text:
emoratum beatorum genus, quam illud quod ante dictum est. Nam scrutari testimonia Domini, et eum in toto corde exquirere, hoc est immaculatum in via, in lege Domini ambulare. Denique sequitur et dicit: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» Si ergo ambulantes in via
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uideamꝰ homines eiꝰ scrutari testimonia ñ
beatos. qr ñ in maculatos: Nam scribe & phari
sei cathedrã moysi sedentes de qͥb dñs ait. quȩ
dicunt facite. quȩ autem fatiunt facer p
dicunt eñ &r non fatiunt. utiq scrutabita
testimonia dñi: ut haberent quȩ diceron e
quamuis facerent mala. Et hos omittanus
quippe respondebit᷑ nobis: qd isti non scrutant q
timonia dñi: Non enĩ querunt ipsa: s ado
querunt ꝑ ipsa: id ẽ ut glorificent᷑ abhon
uł ditentur Non ẽ hoc scrutari testamons
dĩ: ñ diligere qd̾ ostendunt. & nolle ꝑut
qd̃ dicunt. id ẽ addm̃ Nam tã &si & psib
tant᷑ testimonia dĩ. non ut ipsũ s ut alia
ex his inueniant & adquirant: certe noni

Expanded text:
cum videamus homines ejus scrutari testimonia non beatos, quia non immaculatos? Nam Scribae et Pharisaei super cathedram Moysi sedentes, de quibus Dominus ait, «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» ; utique scrutabantur testimonia Domini, ut haberent quae dicerent bona, quamvis facerent mala. Sed hos omittamus: recte quippe respondebitur nobis quod isti non scrutantur testimonia Domini. Non enim quaerunt ipsa, sed aliud quaerunt per ipsa, id  ditentur. Non est hoc scrutari testimonia Dei, non diligere quod ostendunt, nolle pervenire quo ducunt, id est ad Deum. Aut si et ipsi scrutantur testimonia Dei, quamvis non ut ipsum, sed ut aliud e