comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orientis e aqͥlonis eẽ memorant᷑. atq ad uiã australẽ res¬
picere: qr corda scõꝵ int̾ fidẽ & spem posita australẽ uiam
respiciunt. quȩ sc̃ȩ karitatis ignib ardescunt. Ipsa quoq o¬
huc hic uiuimꝰ. etiã post fidẽ sepiꝰ ad peccata declinamꝰ. & qͣ¬
si orientalis porta uiã aquilonis respicit: cũ uita nr̃a post
ꝑceptã fidẽ ad huc aliquatenꝰ in frigore culpȩ torpescit. Quis
enĩ in hac uita ualeat post fidẽ sine culpa iuuere. cũ iołs di¬
cat. si dixerimꝰ qr peccatũ ñ habemꝰ ipsi nos setucimus & ue¬
ritas in nobis ñ ẽ.: Cuius uerbis iacobus concordans ait. In¬
multis enĩ offendimus om̃s. Si aut̃ peccata p̃terita in fidei
ꝑceptione dimissa st̃ & adhuc post fidẽ ad peccatũ declinat᷑.
quȩ nobis erit p̃sumptio iustitiȩ. quȩ spes uitȩ ꝑmanentiᷤ.
nͥ ut nunc dũ adhuc int̾ portã orientis & aquilonis. su¬
mꝰ ad uiã australẽ m̃tis oculos leuemꝰ: quatenꝰ ex scã rari¬

Expanded text:
Orientis et Aquilonis esse memorantur, atque ad viam Australem respicere, quia corda sanctorum, inter fidem et spem posita, Australem viam respiciunt, quoniam sanctae charitatis ignibus exardescunt. Ipsa quoque Ohuc hic vivimus, etiam post fidem saepius ad peccata declinamus. Et quasi Orientis porta viam Aquilonis respicit, cum vita nostra post perceptam fidem adhuc aliquatenus in frigore culpae torpescit. Quis enim in hac vita valeat post fidem sine culpa vivere, cum Joannes dicat: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est ? Cujus verbis multis enim offendimus omnes . » Si autem peccata praeterita in fidei perceptione dimissa sunt, et adhuc post fidem ad peccata declinatur, quae nobis erit praesumptio justitiae, quae spes vitae permanentis, nisi ut nunc dum adhuc inter portam orientis et aquilonis sumus, ad viam austrimentis oculos levemus? quatenus ex sancta chari
Abbreviated transcription (Latin):
gaz ofilatiis diceret᷑ & facies eoꝵ ad uiã australẽ. aditum
ẽ unã: ut udelicet aꝑte sentiamꝰ. qr ñ alia ẽ uia ad cę¬
lestẽ patriã nobis qui ex gentilitate uenimꝰ. atq alia
illis patrib qui fuert̃ in uidȩa: s hȩc eadẽ una uia ẽ no¬
bis & illis. quȩ nobis ad ęt̾na gaudia ꝑducit. quȩ nob̾ ꝑ¬

Expanded text:
iam australem additum est, unam: ut videlicet aperte sentiamus, quia non alia est via ad coelestem patriam nobis, qui ex gentilitate venimus, atque alia illis patribus, qui fuerunt in Judaea: sed haec eadem una via est nobis et illis, quae nos ad aeterna gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑. qd̃ ex parte deuouert᷑. Seqͥt᷑. Et labia eoꝵ palmo
uniꝰ reflexa intrinsecus ꝑ circuitũ. Quid eᵈ hoc qd̾ m̃saꝵ
labia palmo metiunt᷑. nͥ qd̃ in palmo manꝰ tendit᷑ & scĩ
patres atq doctores ea p̃dicant. in qͥb auditoꝵ oꝑa ten¬
dant᷑. Quasi enĩ manũ tendimꝰ. cũ oꝑa nr̃a dilatamꝰ. Lo¬
quat᷑ gͦ unꝰqͥsq doctor. corda audientis exerceat. ocssoꝵ tor¬
pore excruciat: quos dũ ad oꝑa bona tetenderit. palmã se.
habere in labiis ostendat. Pensandũ qͦq qr in palmo digi¬
tꝰ. maior. ac minimꝰ tendit᷑. Quid uͦ in maiori ac minori
digito. nͥ magna & extrema actio designat᷑: Palmũ gͦ m̃¬
agere & minima ñ omittat. Sic minimis utentꝰ sit. ut
piger in agendis maiorib ñ sit. Unde ꝑ ęugłim ueritas dic̃
Uẽ uob̾ scribȩ & pharisȩi hypocritȩ qͥ decimatis m̃tã. ie

Expanded text:
e devoverunt. Sequitur: « Et labia earum palmi e devoverunt. Sequitur: « Et labia earum palmi unius reflexa intrinsecus per circuitum. » Quid est hoc, quod mensarum labia palmo metiuntur, nisi quod in palmo manus tenditur, et sancti Patres atque doctores ea praedicant, in quibus auditorum opera tendantur. Quasi enim manum extendimus, cum opera nostra dilatamus. Loquatporem excutiat. Quos dum ad bona opera tetenderit, palmum se habere in labiis ostendat. Pensandum quoque quia in palmo digitus major ac minimus tenditur. Quid vero in majori ac minimo digito, nisi magna et extrema actio designatur? Palmum ergo meagere et minima non omittat. Sic minimis intentus sit, ut piger in agendis majoribus non sit. Unde per Evangelium Veritas dicit: Vae vobis, scribae et Pharisaei hypocritae, quia decim
Abbreviated transcription (Latin):
ex toto corde cũ lacrimis mactant. hi iudelicet uasa suꝑ
m̃sã st̃. in qͥb ĩmolat᷑ holocaustũ. Eit st̃ ñnulli qͥ curã ꝓpͥe
domꝰ gert̃. de filiis cogitant. eissq hereditatẽ seruant. qͥ tam̃
ȩt̃ni iudicii memores. miscdiam pauꝑib impendt̃. alim̃ta
ac uestim̃ta eis ex parte qua decreuert̃ tribuunt: hi nimi
suadendo atq t̾rendo. alioꝵ corda usq ad hoc erudiunt ut
omiã cdeserant. & totos se in amorẽ dnĩ accendant. alioꝵ
uͦ ad hoc usq instruunt. ut q omĩa relinquere ñ ualent
uł ex parte qua p̾ualent misericordes fiant. & carnis cu¬
rã cũ animȩ cura partiant᷑ m̃sȩ dnĩ de quadris lapi¬
dib instructȩ. uasa portant. in quib immolat᷑ holocar¬
stũ & uictima : qr & ꝑfecti st̃ sic̃ dictũ ẽ cũ omĩa desert̃.
totũ cor in amore dnĩ accendt̃. & imꝑfecti sacrificiũ of

Expanded text:
ex toto corde in lacrymis mactant. Hi videlicet vasa super ex toto corde in lacrymis mactant. Hi videlicet vasa super mensam sunt, in quibus immolatur holocaustum. Et sunt alii, qui curam propriae domus gerunt, de filiis cogitant, eisque haereditatem servant, qui tamen aeterni judicii memores misericordiam pauperibus impendunt, alimenta ac vestimenta eis ex parte qua decreverint tribuunt: hi nimirsuadendo atque terrendo aliorum corda usque ad hoc erudiunt, ut omnia deserant, et totos se in amore Domini accendant. Aliorum vero ad hoc usque instruunt, ut quia omnia relinquere non valent, vel ex parte qua praevalent, misericordes fiant, et carnis curam cum animae cura partiantur, mensae Domini de quadris lapidibus instructae vasa portant in quibus immolatur holocaustum et victima: quia et perfecti, sicut dictum est, cum omnia deserunt, totum cor
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ uasa scã quȩ uerba pietatis capiunt: ut ex eoꝵ m̃tib holo¬
caustũ intȩ atq orationis immolet᷑ : hinc ẽ ẽnĩ qd̾ paulus
cũ adhuc rudis eẽt infide uocationis. qr iã dnĩ uerba ꝑce
pit & cęlesti gr̃a plenꝰ erat. uas appellat᷑ cũ dicit᷑. Uas elec¬
tionis mͥẽ. Hinc pastores atq doctores ꝓpħa ammonet di¬
cens. Munclamini qͥ fertis uasa dnĩ. Ipsi enĩ quasi m̃sȩ dnii
uasa portant. qͥ uitã fideliũ erudiendo tolerant: ut quan¬
doq hanc dño ad holocaustũ & sacrificium ꝓducant. S ne¬
q hoc neglegent᷑ intuendũ ẽ. qd̃ in eisdẽ uasis holocaus¬
tum & uictima dicit᷑ immolari. Holocaustũ ut suꝑuis di
titudine magna fideliũ aliqͥ. seͥa quȩ mundi st̃ omĩa re¬
linquunt. cuncta que possident tribuunt. nicħ sibimet¬
ipsis reseruant ad ȩt̾̃nã patriam medullitꝰ anhelant. seq

Expanded text:
nisi vasa sancta, quae verbum pietatis capiunt, ut ex eorum mentibus holonisi vasa sancta, quae verbum pietatis capiunt, ut ex eorum mentibus holocaustum vitae atque orationis immoletur? Hinc est etenim, quod Paulus cum adhuc rudis eperat, et coelesti gratia plenus erat, vas appellatur, cum dicitur, vas electionis mihi est. Hinc pastores atque doctores Propheta admonet dicens: « Mundamini qui fertis vasa Domini ; » ipsi etenim, quasi mensae Domini vasa portant, qui vitam fidelium erudiendo tolerant, ut quandoque hanc Domino ad holocaustum et sacrificium perducant. Sed neque hoc negligenter intuendum est, quod in eisdem vasis, holocaustum et victima dicitur immolari. Holocaustum enim, siitudine magna fidelium aliqui, qui ea, quae mundi sunt, omnia relinquunt, cuncta quae possident tribuunt, nihil sibimetipsis reservant, ad aeternam patriam medullitus anhelant, seque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hanc iustoꝵ mens ad altitudinẽ ducit᷑ ut cuncta uisibilia
despiciat in t̾ra: & ea quȩ audit inuisibilia sequit᷑ in cęlo.
S unũ cubitũ habet altitudo m̃suraꝵ: qr unitas ẽ fidĩ in¬
m̃ti. & p̃dicatores ꝓfessi st̃ testam̃ti noui. Altitudo itaq
insuraꝵ nil uno cubito amplius. nicħ habet minꝰ. qr in mag¬
na sibi unitate concordant omiũ fides patrũ: s hi qͥiã in
longanimitatẽ spei sũmis uirtutib ꝓficientes unũ & dimi¬
diũ habent cubitũ. atq in latitudine. caritatis uno ac dimi¬
dio cubito metiunt᷑ in altitudine uͦ fidĩ uno cubito excres¬
cunt. magni st̃ & sũma admiratione uenerandi. Debent g̾
paruuloꝵ animas in sinu suȩ c̃uersationis suscipere: atq
eas in conspectũ dnĩ ueluo qd̃dã holocaustũ ad sacrificiũ
offerre. Inde. apte subdit᷑ Suꝑ quas poñt uasa. in qͥb im¬
molat᷑ holocaustũ & uictima. Quid enĩ ft̃ animȩ fidelium.

Expanded text:
per hanc justorum mens ad altitudinem ducitur, ut cuncta visibilia despiciat in terra, et ea quae audit invisibilia sequatur in coelo. Sed unum cubitum habet altitudo mensurat praedicatores professi sunt Testamenti Novi. Altitudo itaque mensurarum nil uno cubito amplius habet, nil minus: quia in magna sibi unitate concordat omnium fides Patrum. Sed hi qui jam in longanimitate spei summis virtutibus proficientes, unum et dimidium cubitum habent, atque in latitudine charitatis uno ac dimidio cubito metiuntur: in altitudine vero fidei uno cubito excrescunt, magni sunt et summa admiratione venerandi. Debent ergo parvulorum animas in sinu suae conversationis suscipere atque eas in conspectu Domini velut quoddam holocaustum ac sacrificium offerre. Unde apte sequitur: « Super quas ponunt vasa in quibus immolatur holocaustum et victima. » Quid enim sunt animae fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
talis & aqͥlonis. Porta gͦ interior habebat ex latere por¬
ta aqͥlonis: ex alio qͦq latere portã habebat australem.
Infronte uͦ uestibuli orientalis porta surrexerat/ ata sic at̾ũ¬
ꝗd erat extra portã interiorẽ ut hoc qͦq eẽt interꝰ portę
exteriꝰ ambiebãt. Hȩc de uerbis lit terȩ sub breuitate tras¬
currimꝰ: ut ieis sensus mysticos ñ breuit᷑ exquiramius.
In porta aut̃ suꝑiori tres portȩ descripte st̃. id ẽ orientalis a¬
quilonaris. & australis: mexq interioris atrii tres aliȩ narra¬
tȩ st̃. australis. orientalis. & aquilonaris: ac deinde porta atrii
interioris dicta ẽ in quam̃sȩ de qudris lapidib memorant᷑¬

Expanded text:
tis et aquilonis. Porta ergo interior habebat ex latere portis et aquilonis. Porta ergo interior habebat ex latere portam aquilonis, ex alio quoque latere portam australem, in fronte vero vestibuli orientalis porta surrexerat: atque sic atrium erat extra portam interiorem, ut hoc quoque esset interius, portae exterius ambiebant. 3. Haec de verbis litterae sub brevitate transcurrimus, ut in eis sensus mysticos non breviter exquiramus. In parte autem superiori tres portae descriptae sunt, id est Orientis, Aquilonis, et Austri; moxque interioris atrii tres aliae narratae, id est Austri, Orientis, et Aquilonis, ac deinde porta atrii interioris dicta e
Abbreviated transcription (Latin):
aquilonis. In his itaq uerbis litterȩ. ad amorẽ dĩ euiꝰ aniñ
inferueseat. quin potꝰ qͥs ñ ex ipsa eoꝵ lectione tepefiat: Siaut
latens in littera spiritalis medulla discutiat᷑ ꝑ hoc scintille.
intellectꝰ exeunt & incendt̃. qd̾ pͥus cordis aurib frigidum
sõñabat. Nobis tam̃ ut se aspirante dõ interior intellectꝰ aꝑi
ta erat interior atq extra hanc atrium qd appellat᷑
interuis. ac deinde aliȩ id ẽ aquilonis austri atq orien¬
tis portȩ describunt᷑: ut ipsũ atͥum qd ee extra portam
interiorẽ dixerat. a portis exteriorib eẽ interuis ostendat
dicunt᷑ respitientis ad aquilonẽ. S ipsa eadẽ garofilatia ad
australẽ uiã respiciunt: & subdit᷑. ex latere portȩ orien
intellegit᷑ qr cantoꝵ gazofilatia int̾ latꝰ portȩ respitien¬
tis ad aquilonẽ & latꝰ portȩ orientalis fuerant posita ꝙ
contra uia australẽ: s positio int̾ portã erat uiȩ orien¬

Expanded text:
In his itaque verbis litterae ad amorem Dei cujus animus infervescat, quin potius non ex ipsa eorum lectione tepefiat? Si autem latens in littera spiritalis medulla discutitur, per hoc scintillae intellectus exeunt, et incendunt quod prius cordis auribus frigidum sonabat. Nobis tamen, ut se aspirante Domino interior intellectus ta erat interior, atque extra hanc atrium, quod appellatur interius; ac deinde aliae, id est Aquilonis, Austri, atque Orientis portae describuntur, ut ipsum atrium quod esse extra portam interiorem dixerat a portis exterioribus esse interius ostendat.dicuntur respicientis ad Aquilonem. Sed ipsa eadem gazophylacia ad Australem viam respiciintelligitur, quia cunctorum gazophylacia inter latus portae respicientis ad aquilonem, et latus portae orientalis fuerant posita, qcontra viam australem, sed positio inter portam erat orien
Abbreviated transcription (Latin):
cos pauit. ꝙ uitia nitriuit. Dent᷑ gͥ alim̃ta eis etiã qͥde lon¬
ginquo ueniunt. q conuersis peccatorib doctrinȩ scȩ cibi p̾¬
bendi st̃: ut in dnĩ uires reparent. quas in flagiciis ami¬
sert᷑.: qr sepe a doctorib tanto necesse ẽ ut largiorib cibis doc¬
trinȩ satient᷑. quanto fessi maiorib uitiis uenerant: & cũ iã
confiteri ceperint mala quȩ cõmisert̃. atq confitendo relin¬
quere: & fletib punire necesse ẽ ut doctores scĩ ꝓeoꝵ yecca¬
tis sollicite exorent: quatenꝰ m̃sȩ dñi carnes oblationis por¬
tent qdͣ quotiens agt̃. in hoc qd̃ ꝓ alienis peccatis int̾ueni¬
unt. sua ante dĩ ocłos ampliꝰ det̾gt̃: q ea ipsa caritate. se
iustificant qua mira piȩtate ꝓ alienis iniqͥtatib in lam̃¬
tis mactant. Nec laboriosũ debent eẽ doctori ꝓ c̃uersis pec¬
catorib lacrimas funda̾re: quando & ipse qͥ omĩa ereauit

Expanded text:
cos pavit, quia vitia nutrivit. Dentur igitur alimenta eis etiam qui de loncos pavit, quia vitia nutrivit. Dentur igitur alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires reparent, quas in flagitiis amiserunt. Qui saepe a doctoribus tanto necesse est ut a largioribus cibis doctrinae satientur, quanto fessi majoribus vitiis venerunt. Et cum jam 1418 confiteri coeperint mala quae commiserunt, atque confitendo relinquere et fletibus punire, necesse est ut doctores sancti pro eorum peccatis sollicite exorent, quatenus mensae Domini carnes oblationis portent. Quod quoties agunt, in hoc quod pro alienis peccatis interveniunt, sua ante Dei oculos amplius detergunt, quia ea ipsa charitate se justificant, qua mira pietate pro alienis iniquitatibus se in lamentis mactant. Nec laboriosum debet esse doctoribus pro conversis peccatoribus lacrymas fundere, quando et ipse qui omnia crea
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑. Ne gͦ lassent᷑ in huiꝰ peregrinationis itinere. pascẽ¬
di st̃ sacra admonitione. Salde aut̃ pensanda ẽ. pia sen¬
tentia quȩ ꝓcessit ex ore ueritatis qua dicit᷑. Quidã atit̃¬
ex eis delonge uenert᷑. Est aut̃ qͥ nil frandis enil car¬
nis corruptionis exꝑtꝰ. ad omĩpotentis dĩ seruitiũ festinauit.
Iste de loginquo ñ uenit: q ꝑ incorruptionẽ & innocentiã
primꝰ fuit. aliꝰ nulla impudicitia. nullis flagiciis inqͥnatꝰ.
solo ante conigio exꝑtꝰ. ad ministeriũ spĩtale conuersus est.
Ieq iste elonginquo uenit: qr usus coniunctione c̃cessa ꝑ illi¬
lii post ꝑpetrata homicidia ad pęnitentiã redeunt: atq ad oĩ¬
potentis dĩ seruitiũ conuertunt᷑: hi uidelicet ad dm̃ delongin
quo ueniunt. Quanto & enĩ qͥsq plus in prauo oꝑe errauit.
tanto ab omĩpotente dño longiꝰ recessit. Nam & ꝓdigus fi¬
lius qͥ patrẽ deseruit. abuit in regionẽ longinquã. in qua por¬

Expanded text:
tuntur. Ne ergo lassentur hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia, quae processit ex ore veritatis: quod Marcus aitt. Est autem qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus, ad omnipotentis Dei servitium festinavit, iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spirituale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa, per illipetrata homicidia ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur. Hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto etenim plus quisque in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Deo longius recessit. Nam et prodigus filius qui patrem deseruit, abiit in regionem longinquam, in qua por
Abbreviated transcription (Latin):
prrimis mala ȩquaninit᷑ portet: benigna aut̃. ut sua bon
paimis desiderabilit impendat. Habet quoq porta exte¬
rior uidelicet lex duo latera. spiritales patres. & carna¬
le popłm. in quib singulis binȩ m̃sȩ st̃ q habet an spi¬
ritalib patrib doctrinã & ꝓphetiã. habet in carnali p¬
pło cireuceisionẽ & sacrificiũ. In his itaq octo mñsis immolatur
q acqd fides credit. qͥeqͥed uita in exemplo boni opis ostenclit
qcqͥd doctria salubrit᷑ docet qͥcqͥd ꝓphetia in posterũ p̃mo¬
net. deqͥd circuncisio ad mandatũ exterius legauit quicqͥs
Sacrificiũ ex deuotione offerentis egit. in omĩpotentis dio¬
culis hoc eẽ uictimã ostendit. In lege enĩ etiã ꝑ carnale sꝗ¬
erificiũ. qͥd aliud popl̃s nꝰ deuotionẽ sui cordis immolat: No¬
tandũ ũ qd quaruor m̃se solũmꝰ ad holo caustũ fuisse memo¬

Expanded text:
proximis mala aequanimiter portet, benigna autem, ut sua bona proximis mala aequanimiter portet, benigna autem, ut sua bona proximis desiderabiliter impendat. Habet quoque porta exterior, videlicet lex, duo latera, spiritales patres et carnalem populum. In quibus singulis binae mensae sunt, quia habet in spiritalibus patribus doctrinam et prophetiam, habet in carnali populo circumcisionem et sacrificium. In his itaque octo mensis immolatur, quia quidquid fides credit, quidquid vita in exemplo boni operis ostenditquidquid doctrina salubriter docet, quidquid prophetia in posterum praemonet, quidquid circumcisio ad mandatum exterius ligavit, quidquid sacrificium ex devotione offerentis egit, in omnipotentis Dei oculis hoc esse victimam ostendit. In lege enim etiam per carnale sacrificium quid aliud populus nisi devotionem sui cordis immolabat? Notandum vero quod quatuor mensae solummodo ad holocaustum fuisse memo
Abbreviated transcription (Latin):
intellegentiã ueniamꝰ. Sit itaq nobis porta interior tes¬
tamtũ nouii. porta uͦ exterior testam̃tũ uetus. qr & in hoc
spualẽ intellectũ aꝑit. & illud rudib adhue m̃tib ubp
storia sacri eloquii litterã eustodit. Habet aut̃ porta inte¬
rior in magna iã multitudine fideliũ popłoꝵ duo latera.
iudelicet dilect ionẽ dĩ. e dilectionẽ ꝓoxmu. bene aut̃ m̃¬
se st̃ hinc & uide: qr in dilectione dĩ. necessario tenenda
ẽ fides & uita: in dilectione aut̃ ꝓxim. debet sũ mopere
patientiȩ benignitas custodiri. Ent̃ enĩ in dilectione di ne¬
cessaria fides & uita: qr uidelicet scriptũ ẽ. sine fide. im¬
possibile. ẽ placere dõ. Et rursũ scriptũ e. fides sine opib¬
mortua ẽ. Est aut̃ in dilectione ꝓximi nob̾ patientia &e
benignitas conseruanda: q de eadẽ dilectione scriptiie
Caritas patiens ẽ. benigna ẽ. Patiens scilieet ut illata a

Expanded text:
intelligentiam veniamus. Sit itaque nobis porta interior Tesintelligentiam veniamus. Sit itaque nobis porta interior Testamentum Novum, porta vero exterior Testamentum Vetus: quia et hoc spiritalem intellectum aperit, et illud rudibus adhuc mentibus in historia sacri eloquii litteram custodivit. Habet autem porta interior in magna jam multitudine fidelium populorum duo latera, videlicet, dilectionem Dei et dilectionem proximi. Binnsae sunt hinc et inde, quia in dilectione Dei necessario tenenda est 1404 fides et vita, in dilectione autem proximi debet summopere patientia et benignitas custodiri. Est enim in dilectione Dei necessaria fides et vita, quia videlicet scriptum est: Sine fide impossibile est placere Deo . Et rursus scriptum eatientia et benignitas conservanda, quia de eadem dilectione scriptum est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens scilicet, ut illata a
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ parit᷑ fiunt. dũ ꝑ latera singula binȩ inuestibulo por¬
tȩ interioris. & binȩ hinc & inde exterius in aquilonis
porta describunt᷑: quȩ simul om̃s octo st̃ in quib ĩmolat᷑.
His itaq de exteriori narratione. discussis. ad spiritalẽ
intellectũ sermo redeat. qui tantũ iã eẽ largiente dño
facilior debet. quanto nos exterioris descriptionis ig¬
norantia ñ angustat. Possunt eni portaꝵ nomina si c̃ supins dic
tre sei pͥdieatores intellegi ut uestibulũ porte. sit pop łe.
qͥdũ m̃te humili uerba pdicationis suscipit. in eo mͣse ad
sacrificiũ ex uirtutib construunt᷑. Rursũ nicħ obstat. si
portã accipimꝰ hoc qd̵ nobis ꝑ ora p̃ddicantiũ sacri eloquis ĩ¬
teslectꝰ apit᷑ ut uestibulũ portȩ eiꝰde nobis p̾dicat ionisu
ba sint quȩ pͥus humilit̾ accipimꝰ ut post ad sacri eloquũ

Expanded text:
nsae pariter fiunt, dum per latera singula binae in vestibulo pornsae pariter fiunt, dum per latera singula binae in vestibulo portae interioris et binae hinc et inde exterius in Aquilonis porta describuntur, quae simul omnes octo sunt, in quibus immolatur. His itaque de exteriori narratione discussis, ad spiritalem intellectum sermo redeat, qui tanto jam esse, largiente Domino, facilior debet, quanto nos exterioris descriptionis ignorantia non angustat. 2. Possunt etenim portarum nomine, sicut superius dicraedicatores intelligi: ut vestibulum portae sit populus, qui dum mente humili verba praedicationis suscipit, in eo mensae ad sacrificium ex virtutibus construuntur. Rursum nihil obstat si portam accipimus hoc, quod nobis per ora praedicantium sacri eloquii intellectus aperitur, ut vestibulum portae ejusdem nobis praedicationis verba sint, quae prius humiliter accipimus, ut post ad sacri eloquii
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ s ad latus exterius duȩ m̃sȩ. atq ad latꝰ alterũ ante ue¬
stibulũ duȩ mĩsȩ. int̾ quas etiã porta quȩ respicit uiã aqͥ¬
lonis eẽ memorant᷑ ꝓfecto patet aliud uestibulũ intrin¬
secus. atq aliud extrinsecus fuisse: ꝙr & pͥus porta interior
e postmodũ hoc in loco exterior aquilonis porta describi
atrũ eẽ memorauit quaꝵ extremã aquilonis portã narra¬
uerat. s ut p̃dictũ ẽ atrii interioris. Hunc gͦ cũ dus m̃sȩ
hinc inportȩ uestibulũ & duȩ m̃sȩ inde deseribunt᷑: ad¬
huc de eadẽ interiori porta sermo contexit᷑ quipye cum
ꝓtimis subinfert᷑: qr. ad latꝰ exterius qd̾ ascendit ad ostrum
portȩ quȩ ꝑgit ad aquilonẽ duȩ m̃sȩ. & ad latus alterũ
ante uestibulũ portȩ. duȩ m̃sȩ. Porta gͦ interior. binas ꝑ
latera in uestibulo m̃sas habere descripta ẽ & porta ex
terior. similit̾ binas. Quatuor aut̃ hinc. & .iiii. inde m̃¬

Expanded text:
um ante vestibulum duae mensae, inter quas etiam porta quae respicit viam Aquilonis esse memoratur, profecto patet aliud vestibulum intrinsecus, atque aliud extrinsecus fuisse, quia et prius porta interior, et postmodum hoc in loco exterior Aquilonis porta describitatrii esse memoravit, quarum extremam Aquilonis portam narraverat, sed, ut praedictum est, atrii interiohinc in portae vestibulo et duo mensae inde describuntur, adhuc de eadem interiori porta sermo contexitur, quippe cum protinus subinfertur, quia ad latus exterius, quod ascendit ad ostium portae, quae pertingit ad aquilonem duae mensae, et ad latus alterum ante vestibulum portae duae mensae. Porta ergo interior binas per latera in vestibulo mensas habere descripta est, et portterior similiter binas. Quatuor autem hinc et quatuor inde me
Abbreviated transcription (Latin):
niã carnali eoꝵ uitȩ postulant. m̃sȩ dnĩ carnes oblationis
portant. Ut gͦ sint ꝓ qͥb conuersis & flentib rogent. opae¬
tet ut eisdẽ pͥus inpeccato positis p̃dicent . cũ iã cȩperiss
peccata relinquere atq ad innocentiã festinare. necẽsse ẽut
erga eos more doctoris incręm̃ta p̃dieationis excrescant
&e qͥbusdã doctͥnȩ suȩ uerbo tantũ uehem̃tiꝰ insistat quan¬
to eos grauiꝰ cecidisse. c̃siderat: uidelicet sciens qd̃ in se tan¬
to mercede magnȩ remunerationis accipiat. quanto uer¬
bis suis alios de ꝓfundiorib peccatis leuat. Libet int̾ hȩc¬

Expanded text:
ostulant, mensae Domini carnes oblationis portant. Ut ergo sint pro quibus conversis et flentibus rogent, oportet ut eisdem prius in peccato positis praedicent, et cum jam coeperint peccata relinquere, atque ad innocentiam festinare, necesse est ut erga eos in ore doctoris incrementa praedicationis excrescant, et quibusdam doctrinae suae verbo tanto vehementius insistat, quanto eos gravius cecidisse considerat: videlicet sciens quod in se tanto mercedem magnae remunerationis accipiat, quanto verbis suis alios de profundioribus peccatis levat. Sacri e
Abbreviated transcription (Latin):
perum̃tũ urĩ capiã. ꝑ salutẽ pharaonis ñ egredieminsbitie
Oiacuiũ in corde: Peregrini uenerant famis periełm fugie¬
bant: frum̃ta quȩ querebant ñ acceꝑant. ꝓferirise in¬
suꝑ obiectione crimini uidebant. Int̾ hȩc ducunt᷑ ad
carcerẽ: & post triduũ educti. adhuc in eadẽ asꝑitate t̾
trũ. uidentes angustiã animȩ illiꝰ cũ dep̃caret᷑ nos &

Expanded text:
perimentum vestri capiam. Per salutem Pharaonis non egrediemini hinc . perimentum vestri capiam. Per salutem Pharaonis non egrediemini hinc . O jaculum in corde! Peregrini venerant, famis periculum fugiebant, frumenta quae quaerebant non acceperant, et feriri se insuper jactatione criminis videbant. Inter haec ducuntur ad carcerem, et, post triduum educti, adhuc in eadem asperitate ttrum, videntes a
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudinis ñ omittat. Eece dũ loquor ioseph animum
pulsat: ut ad ostendenda quȩ dico ipse testis ueniat. serte
somniũ qd̃ de ꝓfectu suo uiderat fr̾ib narrans. ꝑ hoc qd̾ in¬
nocent᷑ retulit. maliciȩ contra se stimulũ exentauit.: & ab
eisdẽ frĩb ismahelitis ẽ uenditꝰ. in egypto ductꝰ mira omi
potentis dñi dispensatione. eidẽ egypto p̾latꝰ ẽ. Cũq int̾ra cha¬
naam fames exurgeret. fr̃s ad egyptũ ueniunt. ioseph platũ
egypto reperiunt: eũq submissis ad t̾rã ceruicib adorauert.
Et q mutari dĩ consiliũ ñ ualet. quẽ ido uendiderant ne
adorarent. adorauert᷑ qr uendidert̃. Tainc ipse uir di spu
discretionis plenꝰ. cognouit fr̃s ñ cognitꝰ s maemor culpe
& remissor iniuriȩ mala fr̃m nec reddere studuit. nec sine
purgatione laxare. H suspecta uoce ꝓtinꝰ dix̃. Ex plorato¬
res estis uos: ut uideatis infirmiora t̾rȩ uenistis. ia nẽex¬

Expanded text:
mansuetudinis non amittat. 19. Ecce, dum loquor, Joseph animum mansuetudinis non amittat. 19. Ecce, dum loquor, Joseph animum pulsat, ut ad ostendenda quae dico ipse testis veniat. Certe somnium quod de profectu suo viderat, fratribus narrans, per hoc quod innocenter retulit, malitiae contra se stimulos excitavit . Ab eisdem fratribus Ismaelitis est venditus , in Aegyptum ductus, midem Aegypto praelatus est . Cumque in terra Chanaan fames exsurgeret, fratres ad Aegyptum venerunt, Joseph praelatum Aegypto repererunt, eumque submissis ad terram cervicibus adoraverunt . Et quia mutare Dei consilium non valuerunt, quem ideo vendiderant ne adorarent, adoraverunt quia vendiderunt. Tunc ipse vir Dei, spiritu discretionis plenus, cognovit fratres non cognitus. Sed memor culpae, et remissor injuriae, mala fratrum nec reddere studuit, nec sine purgatione laxare. 1415 Nam suspecta voce protinus dixit: Exploratores estis vos; ut videatis infirmiora terrae venistis, jam nunc ex
Abbreviated transcription (Latin):
ant. & feruorẽ leonũ: quatenꝰ in disciplina quã p̃dicant.
& ex scõ relo accensi fintie ex patͣna dulcedine tranquilli.
qͥb subt̾ se lora dependeant. & disciplinȩ suȩ retinacula
qͥb ipsi ligati st̃. etiã subiectis suis sollicite impendant.
Subt̃ eos enĩ. lora dependere ẽ: custodiȩ iuncła ĩ subditiᷤᷤ¬
P tenere:¬
Quȩ tunc recte seruant᷑ cũ nec boũ mansuetudo in zeli fer¬
uore amittit᷑: nec leonũ terror in mansuetudine declinat᷑ Ca
tiĩ qͥppe debent eẽ discreti. ut nec disciplina nimia. nec mi¬
secłia sit remissa. ne si mordinatȩ. culpa dimittit᷑. is qͥẽ cul¬
pabilis in reatii grauiꝰ astringat᷑: e rursũ si culpa immode¬
rate tendat᷑. tanto qͥ corrigit᷑ deterioi fiat. quanto erga
se nicħ ex benignitatis grã agiconsiderat. Ex hibenda ita¬
q pranis ẽ asꝑitas in ostensione. caritas in m̃te: ut &e dura
ostensio delinquentẽ coerceat. & earitatis custodia mercedẽ

Expanded text:
fervorem leonum, quatenus in disciplina quam praedicant, et ex sancto zelo accensi sint, et ex paterna dulcedine tranquilli. Quibus subter se lora dependeant, ut disciplinae suae retinacula quibus ipsi ligati sunt etiam subjectis suis sollicite impendant. Subter eos enim lora dependere est custodiae vincula subditis tenereQuae tunc recte servantur, cum nec boum mansuetudo in zeli fervore amittitur, nec leonum terror in mansuetudine declinatur. Tanta quippe debet esse discretio, ut nec disciplina nimia, nec misericordia sit remissa, ne si inordinate culpa dimittitur, is qui est culpabilis, in reatu gravius astringatur; et rursus, si culpa immoderate retinetur, tanto qui corrigitur deterior fiat, quanto erga se nil ex benignitatis gratia agi considerat. Exhibenda itaque pravis est asperitas in ostensione, charitas in mente; ut et dura ostensio delinquentem coerceat, et charitatis custodia mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
bent᷑: unũ uidelicet exterius. aliud uͦ interiꝰ unũ in atrio.
aliud ante archã: unũ qd̃ ȩre cooꝑtũ ẽ. aliud qd̃ auro nes¬
tit᷑: atq in altari ȩreo cremant᷑ carnes. in altari uͦ aure¬
cremant᷑ carnes intꝰ aromata: nͥ qd̾ cottidie uidemus qr¬

Expanded text:
bentur, unum videlicet exterius, aliud vero interius; unum in atrio, bentur, unum videlicet exterius, aliud vero interius; unum in atrio, aliud ante arcam; unum quod aere coopertum est, aliud quod auro vestitur. Atque in altari aereo cremantur carnes, in altari vero aurecremantur carnes, intus aromata, nisi hoc quod q
Abbreviated transcription (Latin):
tidie dõ sacrificium in lam̃tum cõpunctionis mactant. qͥ
ut p̃dictũ ẽ corpora castigant. quatenꝰ hoc qd̃ ꝑ magistrũ
gentiũ dicit᷑ impleant. ut exhibeatis inquit corpora ur̃a
hostiã uuentẽ. scãm. dõ placentẽ. Hostia qͥppe occidit᷑ ut
offerat᷑ S hostia uiuens ẽ. corpus ꝓ dño afflictũ. Qd̃ & hos¬
tia dicit᷑ & uiuens. qr uiuit in uirtutib & ẽ a u̾ciis occi¬
sum. Hlostia uidelicet qđ iã huic mundo ẽ a prauis actib mor¬
tuum: uiuens aut̃ qr cuncta quȩ pualet bona operatur.
S qr. sub altaris nomine de cõpunctionis flãma sermo se
intulit: hecessariũ puto quȩ sit diuersitas eiusdẽ compunc¬
tionis ostendere. Alia qͥppe cõpunctio ẽ quȩ ꝑ timore nascit᷑
alia quȩ ꝑ amorẽ : qr aliudͤ supplicia fugere. aliud p̃mia de¬
siderare. Unde & in tab̾naculo ꝑ legẽ duo altaria fieri ui¬

Expanded text:
tidie 1428 Deo sacrificium in lamento compunctionis mactant. Qui, tidie 1428 Deo sacrificium in lamento compunctionis mactant. Qui, ut praedictum est, corpora castigant, quatenus hoc quod per Magistrum gentium dicitur impleant: Ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem . Hostia quippe occiditur ut offeratur. Sed hostia vivens est corpus pro Domino afflictum. Quod et hostia dicitur, et vivens, quia vivit in virtutibus, et est a vitiis occisum. Hostia videlicet, quia jam huic mundo est a pravis actibus mortuum; vivens autem, quia cuncta quae praevalet bona operatur. 20. Sed quia sub altaris nomine de compunctionis flamma sermo se intulit, necessarium puto quae sit diversitas ejusdem compunctionis ostendere. Alia quippe compunctio est quae per timorem nascitur, alia quae per amorem, quia aliud est supplicia fugere, aliud praemia desiderare. Unde etiam in tabernaculo per legem duo altaria fieri ju
Abbreviated transcription (Latin):
& iustus. tantũ iustus quantũ prudens temꝑans & fortiᷤᷤ
fuerit. Sunt aut̃ int̾ eos plurimi qui adhuc carnalit᷑ ui¬
uunt. qui & si fortasse litteras ignorant & p̃cepta dĩ le¬
gere ñ ualent. certe in multoꝵ fideliũ conuersatione bo¬
cottidie oculis opponunt᷑: nec excusatione sua dicere pote¬
peccatoꝵ suoꝵ memores. lacrimis maculas lauant. carnẽ
ꝑ abstinentiã macerant nullis se huiꝰ mundi actioni¬
bus miscent. quȩ habent indigentib tribuunt. & habe
quȩ ñ habent non concupiscunt. Recte gͥ hoꝵ cor altare.
dicit᷑ dĩ. uͥ ex mer ore compunctionis ignis ardet & consu
fideli popło quasi intẽpli atrio uidemꝰ nunquid ñ eoꝵ ui¬
tã nobis ad exemplũ nobis ꝓpositã indesinent᷑ accipimus
Altare gͦ ante faciẽ templi ẽ. cum multi in scȩ eccłiȩ cons¬
pectu sunt positi. qui ęt̃ni uidicis memores semetipsos cot¬

Expanded text:
et justus; tantum justus quantum prudens, temperans et fortis et justus; tantum justus quantum prudens, temperans et fortis fuerit. Sunt tamen inter eos plurimi qui adhuc carnaliter vivunt. Qui et si fortasse litteras ignorant, et praecepta Dei legere non valent, certe in multorum fidelium conversatione boomnium oculis opponuntur. Nec in excusatione dicere potepeccatorum suorum memores lacrymis maculas lavant, carnem per abstinentiam macerant, nullis se mundi hujus actionibus miscent, quae habent indigentibus tribuunt, et habere quae non habent non concupiscunt. Recte igitur horum cor altare Dei dicitur, ubi ex moerore compunctionis ignis ardet, et carofideli populo quasi in templi atrio videmus? Nunquid non eorum vitam nobis ad exemplum propositam indesinenter aspicimus? Altare ergo ante faciem templi est, cum multi in sanctae Ecclesiae conspectu sunt positi, qui, aeterni judicii memores, semetipsos quo
Abbreviated transcription (Latin):
sa sustinere ꝑ fortitudinẽ minꝰ ualet atq in timore a¬
nimũ deicit. si ꝑ p̾cipitationẽ suam aliquando ad iniustitiȩ oꝑa
prumpit. minus ẽ temperans. Magna ẽ fortitudo. sidsi minꝰ¬
quȩ bona sunt custodiat. quibus malis resistat. si minꝰ se a
uoluptatis appetitui temꝑat. s uĩcitur delectatione. iu
stitiȩ oꝑam minus tenet atq aliquando iustitiȩ dominati¬
one suꝑat᷑. minus ẽ fortis. Magna ẽ iustitia. s si minus quã
libet int̾ usta & iniusta oꝑa discernit. si minus acura mũ¬
di & delectatione temꝑat. si minus se contra aduersa. confor.¬
tat. minus est iusta. Mensuret᷑ gͦ ꝑfectoꝵ fideliũ uita ꝑ
quadrũ: & tantũ habeat spiritalis atrii latus unũ. quan¬
tũ latera singula: qr unusquisq prudens ẽ quantũ tem¬
ꝑans fortis & iustꝰ tantum temꝑans quantũ prudens
fortis & iustꝰ. tantum fortis quantum prudens tẽperans

Expanded text:
sa sustinere per fortitudinem minus valet atque in timore asa sustinere per fortitudinem minus valet atque in timore animum dejicit, si per praecipitationem suam aliquando in justitiae opera prorumpit, minus est temperans. Magna est fortitudo, sed si minquae bona custodiat, quibus malis resistat, si minus a voluptatis appetitu se temperat, sed vincitur delectatione, si justitiae opera minus tenet, atque aliquando in injustitiae dominatione superatur, minus est fortis. Magna est justitia; sed si minus quam debet inter justa et injusta opera discernit, si minus curam mundi delectatione temperat, si minus se contra adversa confortat, minus est justa. Mensuretur ergo perfectorum fidelium vita per quadrum, et tantum habeat spiritalis atrii latus unum, quantum latera singula. Quia unusquisque tantum pruperans, fortis et justus; tantum temperans quantum prudens, fortis et justus; tantum fortis quantum prudens, temperans
Abbreviated transcription (Latin):
exercitio uersat᷑. tantũ credit. quantũ sꝑat. & amat & oꝑa¬
t᷑ Tantũ sꝑat. quantũ credit. oꝑat᷑ & amat. Tantũ amat
quantũ credit. sꝑat & oꝑat᷑. Tantũ oꝑat᷑ quantũ credit. a¬
mat. sꝑat. Quia itaq in scȩ̃ ȩccłiȩ popło multist̃ & robusti
ꝑ fidẽ. & longanimes ꝑspẽ. & ampli ꝑ caritate. & efficaces
ꝑ oꝑationẽ. atriũ tẽpli centũ cubitis in quadro m̃suretur.
uidemꝰ prudentes ꝑ intellegentiã. fortes in aduersitates. ius¬
tos in oꝑatione. tẽꝑatos a uoluptatib atq in omĩ relo dis¬
cretionis se m̃surantes moderamine quodã prudentiam.
fortitudinẽ. iustitiã atq temꝑantia: uł sic̾ eas enumera¬
re quibusdã placet. prudentiã. tẽꝑantiã. fortitudinẽ. atq
iustitiã tenent. m̃surã spĩtalis atrii inquadro habent.
Eece enĩ ipse uirtutes quas habere bonos ac fideles dixi¬
mꝰ. ita in quadro st̃ ut una aliã ñ excedat. Magna quip¬

Expanded text:
exercitio versatur, tantum credit quantum sperat, amat et operatur, tantum sperat quantum credit, operatur, et amat, tantum amat quantum credit, sperat et operatur, tantum operatur quantum credit, amat, sperat. Quia itaque in sancta Ecclesia populi multi sunt, et robusti per fidem, et longanimes per spem, et ampli per charitatem, et efficaces per operationem, atrium templi centum cubitis in quadro mensuratur.videmus prudentes per intelligentiam, fortes in adversitate, justos in operatione, temperantes a voluptatibus, atque in omni zelo discretionis se mensura moderantes. Qui dum prudentiam, fortitudinem, justitiam, atque temperantiam, vel, sicut eas enumerare quibusdam placet, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, atque justitiam tenent, mensuram spiritalis atrii in quadro habent. Ecce enim ipsae virtutes quas habere bonos ac fideles diximus ita in quadro sunt, ut una aliam non excedat. Magna quip
Abbreviated transcription (Latin):
patͥa ꝑficiat᷑. recte ysaias loqͥt᷑ dicens. Hiuit dñs cuiꝰ ignisẽ
i syon. & caminꝰ eiꝰ in hierłm. Nlus ẽ aut̃ caminũ eẽ quã ig¬
nẽ: qr. ignis eẽ & paruus potest: in camino aut̃ uastior flã¬
ma succendit᷑. Syon uͦ speculatio. iherłm aut̃ uisio pacis di¬
cit᷑ Pacẽ uͦ nr̃am hic interĩ speculam᷑. ut illic postmodũ ple¬
ne uideamꝰ. Ex amore gͦ dnĩ in syon ignis ẽ. in iherłm ca¬
minꝰ: qr hic amoris eiꝰ flammis aliquatenꝰ ardemꝰ. uͥ de illo
aliquid contẽplam᷑: s plaene. ibi ardebimꝰ. uͥ plene uidebimꝰ¬

Expanded text:
nis est in Sion, et caminus ejus in Jerusalem. Plus est autem caminum esse quam ignem, quia et ignis parvus esse potest; in camino vero vastior flamma succenditur. Sion vero speculatio; Jerusalem visio pacis dicitur, pacem vero nostram hic interim speculamur, ut illic postmodum plene videamus. Ex amore ergo Domini in Sion ignis est, in Jerusalem caminus; quia hic amoris ejus flammis aliquatenus ardemus, ubi de illo aliquid contemplamur, sed ibi plene ardebimus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ ad holocaustũ de lapidib quadris extructȩ. Quos enĩ¬
hoc loco lapides quadros accipimꝰ. nͥ quoslibet scõs quoꝵ
uita in ꝓsꝑitate. atq aduersitat e  fortit᷑ stare: Lapis e¬
nĩ quadrus ȩquȩ stat in quocũq latere fuerit uersus.
Quisquis gͦ in ꝓsꝑitate. ñ extollit᷑. in aduersitate ñ frã¬
git᷑. suasionib ad mala ñ trahit᷑. uituꝑationib a bono o¬
pere ñ reuocat᷑. lapis quadrus ẽ. Et quasi ex omĩ latere
statũ habet: quia casũ in qualibet ꝑmutatione ñ habet.
gentib in fidĩ & uitȩ fortitudine solidati. in magna ẽ¬
martẏres atq doctores surgere. de lapidũ casu idẽ¬

Expanded text:
nsae ad holocaustum de lapidibus quadris exstructae. » Quos nsae ad holocaustum de lapidibus quadris exstructae. » Quos hoc loco lapides quadros accipimus, nisi quoslibet sanctos, quorum vita in prosperitate atque adversitate novit fortiter stare? Lapis etenim quadrus aeque stat, in quocunque latere fuerit versus. Quisquis ergo in prosperitate non extollitur, et in adversitate non frangitur, suasionibus ad malum non trahitur, vituperationibus a bono opere non revocatur, lapis quadrus est. Et quasi ex omni latere statum habet, quia casum in qualibet permutatione 1406 non habet. gentibus in fidei et vitae fortitudine solidati, in magna copostolos, Martyres, atque doctores surgere, de lapidum casu, id
Abbreviated transcription (Latin):
Quatior m̃sȩ hinc & quatuor m̃sȩ inde ꝑ latera porte. Duĩ
enĩ fides & uita. doctna & ꝓphetia inbonoꝵ m̃tib eustodit᷑
porta nr̃a ide intellectꝰ sacri eloquii quatuor ex latere mẽ¬
sas habet. su̾mq in ꝓficientib popłis scã p̃dicatio patientiã
trant᷑. quȩ simul om̃s octo ad immolandũ fiunt. quatuor
sacrificiũ : q hi qui in scã ȩccłia fidẽ. uitã. patientiã. atq
benignitatẽ custodiunt. sũmis iã ꝓculclubio uirtutibus
pollent: & hi qui in synagoga doctrinã ꝓphetiã. cireũ¬
cisionẽ & sacrificium cognouert̃. alia offerenda dõ. atq
sibimetipsis alia retinenda. deuotiomꝰ suȩ uictimã omĩ¬
potenti dõ dedert̃. d qr suꝑius dictũ ẽ iccirco m̃sas qua
tuor interioris uestibuli eẽ constructas. ut immolet᷑ suꝑ
eas holocaustũ & ꝓ peccato & ꝓ delicto. unde m̃sȩ ipsȩ cͣ¬
structȩ sint. inferius aꝑit᷑ cũ subdit᷑. Quatuor. aut̃ m̃¬

Expanded text:
quatuor mensae hinc et quatuor mensae inde per latera portae. Dum enim fides et vita, doctrina et prophetia in bonorum mentibus custodit, porta nostra, id est, intellectus sacri eloquii quatuor ex latere mensas habet. Cumque in proficientibus populis sancta praedicatio patientiam trantur. Quae simul omnes octo ad immolandum fiunt, quatuor sacrificium, quia et hi qui in sancta Ecclesia fidem, vitam, patientiam atque benignitatem custodiunt, summis jam procul dubio virtutibus pollent; et hi qui in synagoga doctrinam et prophetiam, circumcisionem et sacrificium cognoverunt, alia offerendo, atque sibimetipsis alia retinendo, devotionis suae victimam omnipotenti Domino dederunt. Sed quia superius dictum est idcirco mensas quatuor interioris vestibuli esse constructas ut immoletur super eas holocaustum et pro peccato et pro delicto. Unde mensae constructae sint, inferius aperitur cum subditur: « Quatuor autem me
Abbreviated transcription (Latin):
fuert̃. ñ ad holocaustũ. Holoc austũ enĩ sic̃ p̃cedenti iã loqui¬
tione. ꝓfessus sũ totũ incensũ dicit᷑ Et lex quidẽ dm̃ acꝓ
ramũ diligi diuina mandata custodiri p̃cipit: ab alienaꝵ
rerũ concupiscentia compescit: ñ tam̃ omĩa dimiti iubet.
intestanito aut̃ nouo. nos ueritas constestat dicens. Nisi qͥ
renuntiauerit omĩb quȩ possidet. ñ potest m̃s eẽ discipłs

Expanded text:
ad holocaustum. Holocaustum enim sicut praecedente jam locutione professus sum, totum incensum dicitur. Et lex quidem Deum ac proximum diligi, divina mandata custodiri praecipit, ab alienarum rerum concupiscentia compescit, non tamen omnia dimitti jubet. In Testamento autem Novo nos Veritas confestatur dicens: « Nisi quis renu
Abbreviated transcription (Latin):
ritas in p̃dicatione. Sepe enĩ qd uidendo nescimꝰ. cõpulsi lo¬
tã transuerberat: & sua uoce excitata mens iugilat in ope
quȩ pͥus torpebat in otio sine uoce. fc̃ce aut̃ cũ m̃se labi¬
N palmo tendit᷑ idẽ cũ ꝑ doctorẽ contra uitia disputat᷑
atq ad bona oꝑa cor atiditoꝵ accendit᷑ multi qͥ ei uerba
audiunt quanta itł qualia mala ꝑpetrauerint recognosct̃
atq. ad eũ efitentes uenuint. eũ ꝓ peccatis suis int̾̃e ssorẽ
fieri cũ fietib petunt: ut ipse orando deleat eulpas. quas
pdicando manifestat Unde & subdit᷑. Suꝑ m̃sas aut car¬
nes oblationis. Doctores ȩenĩ scĩ cũ ꝓ cõpunctis peccatori

Expanded text:
Veritas in praedicatione. Saepe enim quod vivendo nescimus compulsi loVeritas in praedicatione. Saepe enim quod vivendo nescimus compulsi lota transverberat, et sua voce excitata evigilat in opere, quae prius torpebat in otio sine voce. Ecce enim cum mensae labium palmo tenditur, id est, per doctoris os contra vitia disputatur, atque ad bona opera cor auditorum accenditur, multi qui ejus verba audiunt, quanta vel qualia mala perpetraverint recognoscunt, atque ad eum confitentes veniunt, cum pro peccatis suis intercessorem fieri cum fletibus petunt, ut ipse orando deleat culpas, quas praedicando manifestat. Unde et subditur: « Super mensas autem carnes oblationis. » Doctores etenim sancti cum pro compunctis ac pecca
Abbreviated transcription (Latin):
tib frĩb nec sine ultione pius existeret. nec sine pie¬
tate districtꝰ. Ecce hoc ẽ magisteriũ disciplinȩ: ut culpas dis¬
erete nouerit parcere. & pie resecare. Qui aut̃ sp̃m discre
tioms ñ habent aut sic dimittunt peccata ut ñ corrigañ.
aut sic quasi corrigendo feriunt ut ñ dimittant. Doctor. gͦ
sciens disciplinȩ moderamine loqͥ necesse ẽ msã dĩ se esse
sciat. atq intꝰ labiũ reflectat ut qd̾ docendo loquit᷑ hoc sub
diseretionis spũ uigilant᷑ operet᷑: ne si quȩdã sibi deee consi¬
derat. oportet ut ab eoꝵ p̃dicatione. ñ conticeseat: locus qͥp¬
pe eius exigit. ut loquat᷑ Uerbis gͦ suis semetipsũ c̃ueniat.
stuclui bonȩ oꝑationis accendat: Ubi aut̃ necdũ udit se
iplesse qd̃ loqͥt᷑ ad bona de qͥb auditores ãmonet sẽ qͦq pari¬
t iflãmet ut ipse etiã simul discat in oꝑe. qd̃ ꝑ eũ loͥt᷑ ue

Expanded text:
tibus fratribus nec sine ultione pius existeret, nec sine pietibus fratribus nec sine ultione pius existeret, nec sine pietate districtus. 20. Ecce hoc est magisterium disciplinae, ut culpas et discrete noverit parcere, et pie resecare. Qui autem discretionis spiritum non habent, aut sic dimittunt peccata, ut non corrigant, aut sic quasi corrigendo feriunt, ut non dimittant. Doctor ergo cui de disciplinae moderamine loqui necesse est mensam Dei esse se sciat, atque intus labrum reflectat, ut qdiscretionis spiritu vigilanter operetur, nec si quaedam sibi deesse considerat, oportet ut ab eorum praedicatione conticescat. Locus quippe ejus exigit ut loquatur. Verbis ergo suis semetipsum conveniat, studium bonae operationis accendat. Ubi autem necdum se videt implesse, quod loquitur, ad bona de quibus auditores admonet, se quoque pariter inflammet ut ipse etiam simul discat in opere, quod per eum loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
a culpa liberaret᷑. Post hȩc unꝰ religat᷑ in uincłis. dimit¬
tunt᷑ ceteri cũ frum̃tis. ut unꝰ fr̃ ueniat quẽ minumũ se
habere dixerant. Uenit postmodũ fr̃. uincebat m̃tẽ pietas
cũ fr̃ innocens uideret᷑. s ꝑmanebat in ostensione asꝑitas.
ut fr̃s noxii purgarent᷑. fr̃um̃ta dant᷑. seyfus in sacco¬
iunioris frĩs abscondit᷑ furti post eos quęstio mouet᷑. mit¬
tit᷑ ut reducant᷑ ad dicti inseruitutẽ decernit᷑ apud que
scẏfus fuisset inuentꝰ. In sacco ultimi fr̃is inuenit᷑: ⁊̃ unc¬
benianin reducit᷑. afflicti om̃s fr̃s sequunt᷑. O tormta mi¬
scđiȩ : eruciat. e amat. Reuersi gͥ. in t̾rã eũ lacrimis ꝓ¬
strati. ueniã postulant. memores enĩ quid de illo patͥ
ꝓmiserant. mȩrore intolerabili tabescebant. Tunc se
ultra ñ ualens cohibere. pietas clausa ꝓrupit ad medi¬
iĩ. & excussit caritas lacrimas: de uultu seueritatis de¬
t̃sa ẽ ira. quȩ apparebat. & ñ erat: ostensa miscđia q̃

Expanded text:
Post haec unus religatur in vinculis, dimittuntur caeteri cum frumento, ut unus frater veniat, quem minimum se habere dixerant: veniente postmodum fratre vincebat mentem pietas, cum frater innocens videretur: sed permanebat in ostensione asperitas, ut frjunioris fratris absconditur, furti post eos quaestio movetur . Mittitur ut reducantur, addici in servitutem decernitur apud quem scyphus fuisset inequuntur. O tormenta misericordiae! Cruciat, et amat. Reversi igitur, in terram cum lacrymis prostrati, veniam postulant. Memores enim quid de illo patri promiserant, moerore intolerabili tabescebant. Tunc se ultra cohibere non valens pietas clausa prorupit ad medium, et excussit charitatis lacrymas de vultu severitatis . Detersa est ira quae apparebat, et non erat; ostensa misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
uita. patientia. & benignitas. de uita scõꝵ in exẽpla datȩ st̃
sequentib popłis: ut iã uestibulu m̃sas habeat. ade uirtu¬
tes uitȩ popłs teneat. in quib omĩpotenti dõ orationis sa¬
crificiũ in ara sui cordis incendat. Qcqͥd eenĩ boni fideles
sc̃ȩ eccłiȩ popłi uł fecert᷑ uł faciunt hoc in exẽplo p̾dicatoꝵ
suoꝵ utȩ suscepert̃. Unde enĩ m̃sa hoc uestibulũ haberet
nͥ quadros lapides inuenisset: ut unũ de quadris lapidi¬

Expanded text:
 in exemplum datae sunt sequentibus populis, ut jam vestibulum mensas habeat, id est, virtutes vitae populus teneat, in quibus omnipotenti Deo orationis sacrificium in ara sui cordis incendat. Quidquid etenim boni fideles S. Ecclesiae populi vel fecerunt vel faciunt, hoc in exemplo de praedicatorum suorum vita susceperunt. Unde enim mensas hoc vestibulum haberet, nisi quadros lapides invenisset? Cum ergo a
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe. adiunxit.s grã dĩ mecũ. Ac si diceret. In bono oꝑe. la¬
boraui. ñ ego. s ego. In eo enĩ qd solo dnĩ dono p̃uentus sũ.
ñ ego: in eo aut̃ qd̃ donũ uoluntate subsequutꝰ. & ego łlis
gͥ breuit᷑ contra pelagiũ & cęlestiũ dictis. ad exponendi
tecũ. Notanduf nobis ẽ ordo loquutionis & oꝑis: qr pͥus si¬
militudo glȩ apparet ut deiciat. postmodũ alloquit᷑ ut
eleuet. deinde suꝑhabundantis gr̃ȩ sp̃m mittit & leuat.
ac supra pedes statuit. Hisi enĩ aliquid de ęt̾nitate in m̃te
uiderem᷑: numquã in facie nr̃a pęnitendo caderemꝰ. S iã
iacentes uox dñi consolat᷑. ut in oꝑe surgamꝰ: qd̃ tam̃ nos
facere nrã uirtute non possumꝰ. Ipsius gͦ nos sp̃e implet

Expanded text:
opere, adjunxit: sed gratia Dei mecum; ac si diceret: In bono opere laopere, adjunxit: sed gratia Dei mecum; ac si diceret: In bono opere laboravi, non ego, sed et ego. In eo enim quod solo Domini dono praeventus sum, non ego; in eo autem quod donum voluntate subsecutus, et ego. His igitur breviter contra Pelagium et Coelestium dictis, ad exponendi tecum . 3. Notandus nobis est ordo locutionis et operis, quia prius similitudo gloriae Domini apparet ut dejiciat, postmodum alloquitur ut elevet, deinde superabundantis gratiae spiritum mittit et levat, ac supra pedes statuit. Nisi enim aliquid de aeternitate in mente videremus, nunquam in faciem nostram poenitendo caderemus. Sed jam jacentes vox Domini consolatur ut in opere surgamus, quod tamen nos facere nostra virtute non poss