comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pri. si .it. fe. ⁊ si nõ nubendo. tñ uolendo. ut uolun¬
tatem q̃ appositio cecidit appareat ẽẽ dampnatã
siue seqͣrtur ntptie. siue desint. dampnatur enĩ
ꝓpositi fraus. dampnatur fiacta uoti fides. damp¬
uantur tales. qr continentie primam fidem irri

Expanded text:
n volendo ut voluntatem quae a proposito cecidit appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, sive desint. Damnatur enim propositi fraus, damnatur fracta voti fides; damnantur tales, quia continentiae primam fidem irritam
Abbreviated transcription (Latin):
quos tunc susciꝑe
periculosum erat
militer fecit excelsꝰ.
magna est in hoc
cõm̃latio humili¬
tatis ⁊ faciunt ⁊ h
ip̃ opere insibili ⁊
qui manu ñ facuit
corde faciunt. mul
quienim ad pedes
excitatur. ist si iã
in erat confirma¬
tur humilitatis af¬
fectus. ⁊ si submi

Expanded text:
quos tunc suscipere periculosum erat.militer fecit Excelsus. Magna est in hoc commendatio humilitatis. Et faciunt hoc ipso opere visibili: et qui manu non faciunt, corde faciunt, multQui enim ad pedes excitatur, vel si jam inerat confirmatur humilitatis affectus. Et si submi
Abbreviated transcription (Latin):
cit ⁊ si eium aliqui tunc perfecti fu̾it. ñ m̃ ex ea uł
melioris spei .i. melioris legñ per qͣm speratur głia
et̾na aibi cium sperabantur templia. hic celum ꝑ¬
quam spem ꝓximamꝰ ad de
Et quantum

Expanded text:
cit, et si enim tunc aliqui perfecti fuerunt, non tamen ex ea, vel melioris spei, id est melioris legis per quam speratur gloria aeterna. Ibi enim sperabantur temporalia, hic coelumquam spem proximamus ad Deum. Et quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ueis.t. sit destruc¬
dederit.⁊ nonum
pore sui statiñ uis
fuit infirmũ ⁊ nẽ
ꝓrsiñ mutile. hoc
aut̃ perfict ꝙ ua¬
batio ft dico. ⁊ ħñ dito. pp̃ malignitatẽ eiis nec

Expanded text:
um sit destrucdederit, et novum pore sui status, illud fuit infirmum, et inutile. Hoc autem perficit quod vabatio fit, dico et non dico propter malignitatem ejus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit in se ip̃a: ꝓtuldubio deus est. atq in cõmit¬
tabilit̃ nuiti sicut aũ cum sit in se inta. ⁊̃ nob̾
fit uita. cum eius efficimur participes. ita cum
in se sit iusticia: ⁊̃ nobis fit iustina. cum ei coħen¬
redemit nospaciendo. ⁊ hoc totũ iõ sic fẽm estiut
nullus głietur niside bonis dei. q̃ ad modũ scriptũ

Expanded text:
uiuit in se ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uita, cum eius efficimur utcumque participes: ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cous redemit nos patiendo. Et hoc totum ideo sic factum est ut nullus glorietur nisi de bonis Dei, quemadmodum scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
nunistri ueteris.
ministros dico yd¬
cente. s in sp̃n adiuuante qra per nos .i. mui
qr litcera sine sp̃u. occidit dum facit scieriter
pectare. ⁊ addit. preuaricationem ⁊ magis
incitat. p̾sertim post adilentũ xp̃i. sp̃c aut̃¬

Expanded text:
nistri Veteris, ministros diccente, sed in spiritu adjuvante, qui per nos, id est quia littera sine spiritu occidit, dum facit scienter peccare, et addit praevaricationem, et magis incitat, praesertim post adventum Christ
Abbreviated transcription (Latin):
que occidit ci uelut econtrario. sp̃m uinifi¬
cantẽ ingeris. Ea certe est decalogus. m illis
duab tabulis scriptus. qr lex sub intrauit
ut habundaret delictum ¶porro añ precep¬
ta ista tam sunt utilia facienti. ⁊ salubri¬
a ut insi quis ea fecerit uitam hr̃e non pos¬
sit. Non ergo dr̃ littera occidens eoq lex ma¬
la sit. s qr prohibens pectm. ñ uiuificat hoĩem
paret gͥ littere uetustasẽ si desit nouitas.
ip̃s. iros fac̾e poriuis hoĩes cognttione pect̃i. qm li¬
datum bonũ ht̃ tm̃ inltitera demonstrantẽ.
liberaliter. ⁊ ideo nec fitision enim fructus est

Expanded text:
quae occidit, cui velut econtrario spiritum vivificantem ingerit. Ea certe est Decalogus in illis duabus tabulis scriptus, quia lex subintravit, ut abundaret delictum . Porro autem praecepta ista tam sunt utilia facienti et salubria, ut nisi quis ea fecerit, vitam habere non possit. Non ergo dicitur littera occidens, eo quod lex mala sit, sed quia prohibens peccatum non vivificat hominem, paret igitur litterae uetustatem, si desit nouitas itus, reos facere potius cognitione peccati quam lidatum bonum habet in littera demonstrante, nliberaliter et ideo nec fit. non enim fructus est
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ apd̾ deum. qr¬
ñ uera est. au̾tat
⁊ illud pocnus te¬
neamus. qui glo
gloriantur de ope¬
gloriabatur. qui¬
tum publicatio
in templũ aĩcen

Expanded text:
n apud Deum qn vera est. Avertat t illud potius teneamus, qui glorriantur de opegloriabatur, quicum publicano in templum asce
Abbreviated transcription (Latin):
tere qͥ. sit incorde. si ⁊ alud est in corde. aliud in
ore. loqui est ñ contiteri. qd̃ g est in corde. debet eẽ ĩ
ore. qr non sine cã signum crucĩ tit in fronte . i. an ie¬
sunit petro. ore negare cam credet corde. Dñcedãt g
mala u̾ecundia accedat lalubris confessio. ñ erubẽ
lo occisum est q sumpu̾it deme. ñ quo fecit mec

Expanded text:
cere quid sit in corde. Si enim aliud est in corde, aliud 50 in ore, loqui est, non confiteri. Quod ergo est in corde debet esse in ore, quia non sine causa signum crucis fit in fronte, id est in sefuit Petrum ore negare, cum corde crederet. Discedat ergo mala verecundia, accedat salubris confessio, non erubeslo occisum est quod sumpsit de me, non quo fecit me.
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum insultant nob̾. ⁊ interibgant nos que
nescimus. ⁊ sic excuciamus pigriciam ⁊ diuinã
scripturas nosse cupiamus. uñait. oportet heses
futurum est. dicit. ⁊ qr hoc ittile est. ad quid est
pauli. s ⁊̃ qͥ probati sunt in nob̾.i. inter uos sĩ
siui quidñt. ego sum xp̃i. mainfesti fiant hõib
docere aũ nolunt. nisi eor qui doceri querunt s
multi ad q̃rendũ pigrisunt. nisi per molestias
⁊ insultationes heticoꝵ .a. de sompno excitent᷑.
heticus u est: qui alicuiꝰ temporalis cõmodi et
maxune głie princiꝑatus q sui grã falsas ac

Expanded text:
ut cum insultant nobis et interrogant nos quae ut cum insultant nobis et interrogant nos quae nescimus, et sic excutiamus pigritiam, et divinas Scripturas nosse cupiamus. Unde ait: Oportet haerfuturum est, dicit, et quia hoc utile est. Ad quid autem Pauli, sed etiam qui probati sunt in vobis, id est inter vos, sicut illi qui dicunt ego sum Christi, manifesti fiant hominibDocere autem nolunt, nisi eos qui doceri quaerunt, sed multi ad quaerendum pigri sunt, nisi per molestias et insultationes haereticorum quasi de somno excitentur. Haereticus vero est qui alicujus temporalis commodi, et maxime gloriae principatusque sui gratia falsas ac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sapiant resistunt ⁊tuuacit᷑ suaq pestite¬
ra dogmata em̃dare nolunt. s defensare persis
dẽ utitur ⁊ malis bñ. ⁊ diligentib dñi. oĩaco¬
errore cecati. ut malicia deprauatiprosunt. qr
si accipiunt potestatem corporaliter affligei¬
di: ecercent eius ꝑatiam. siuero male senciendo
sario eium mota q̃stio: discendi existit occasi¬
o. multa qͥppo ad fidem catholicã pertinentia.
dũ heticoꝵ callida inqͥetudine exagitantur
ut aduersus eos defendi possint. ⁊ ꝯsiderant᷑
diugentius. ⁊ intelliguntur cdlariꝰ. ⁊ p̾dican¬
sp̃u sap̃ie. s inꝑac̾ie. dum pacem catholicam
filius eruditus sapiens erit. In prudente aũt
ministro utetur. utamur e ⁊ heticis. ñ ut eo¬
rum approbemus errores. s ut catholicam doc¬
trinã adusus eorũ insidias asserentes ugila¬
tiores ⁊ cantiores simus. ꝓsunt ergo nob heci¬
ci nõ uerum docendoq nescuint: s ad ũm q̃¬
diuina ꝓuidentia heticos multos eẽ promit

Expanded text:
 sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistDeus utitur etiam malis bene, et diligentibus Deum omnia coerrore cecati vel malicia depravati prosunt, quia, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent eius pacienciam. Si vero male senciendosario enim mota quaestio, discendi existit occasio. Multa quidem ad fidem Catholicam pertinentia, dum haereticorum callida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius, et intelliguntur clarius, et praedicanpatientiae, dum pacem Catholicam filius eruditus sapiens erit, imprudente autem ministro utetur. Utamur ergo etiam haereticis non ut eorum approbemus errores, sed ut Catholicam doctrinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores, et cautiores simus. Prosunt ergo nobis haeretici, non verum docendo quod nesciunt, sed ad divina providentia haereticos esse multos permittit,
Abbreviated transcription (Latin):
potestis om̃s. ꝓphã¬
re. tñ mulieres tace¬
Ant in ecclesiis. ut
nec loquantur lin¬
guis nec ꝓpħent.
liqua auctoritate.

Expanded text:
potestis omnes prophetare, tamen mulieres tacant in ecclesiis, ut nec loquantur linguis nec prophetent. liqua auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m est. gͦ quiiam
me fecistis gaudere
ta sustinentia tri¬
bulationũ ⁊ ceteris
q̃ sequunt ⁊ ħ est ꝙ¬

Expanded text:
dictum est, ergo qui jam me fecistis gaudere ta sustinentia tribulationis et caeteris quae sequuntur, et
Abbreviated transcription (Latin):
solum ut meỹ
credatis: sed ⁊
ut pro illo pact¬
amim idem cer¬
le ⁊ indistis in
me. ⁊ nuncau¬
ditis e me. cor te¬

Expanded text:
solum ut in eum credatis, sed etiam ut pro illo patiamini, idem cerale et vidistis in me, et nunc auditis de me.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtrarius sp̃e. ⁊ sic̃ ip̃e u¬
nus est ita ⁊ uosuna¬
nues ẽẽ debetis. uñ
suld̾. uos dico unan.
uoluntate. ⁊ collabo¬
hec in nullo periulo¬
t̃reamini ab adũ. qui
uos t̾rent per aspera q̃

Expanded text:
trarius spiritus, et sicut ipse unus ita et vos unanimes esse debetis. Unde subdit: Vos dico unanimes voluntate, et collabohaec, in nullo terreamini ab adversariis qui vos terrent per aspera quae
Abbreviated transcription (Latin):
te uonꝰ odor. Soñ ergo odor erat qͦ illi inuetãt
⁊ illi ꝑibant Si a ñ eẽt claritudo scõrum in¬
idia non surget impioꝵ. cepit ꝑsecutionẽ
pati odor scõꝵ. s si persequendo frangit ampul¬
lam odor unguenti ampluis diffundantur se¬

Expanded text:
bonus odor. Bonus utique odor erat quo illi vivebant, et illi peribant. Si enim non esset claritudo sanctorum, invidia non resurgeret impiorum. Coepit persecutionem pati odor sanctorum: sed si persequendo frangunt ampullam, odor unguenti amplius diffunditur
Abbreviated transcription (Latin):
it qr per nos insti¬
tuti estis. ⁊ legitur¬
ab eisdem quia m
uobis nos imitari.¬
discunt. epła nr̃a
estis. ⁊ uos idem efti

Expanded text:
per nos instituti estis; et legiturab eisdem, quia in vobis nos imitardiscunt. Epistola nostra estis, et vos idem estis.
Abbreviated transcription (Latin):
gs. ⁊ notaq sue locutionis modum sumit a¬
postolus a ueceri lege. cuindicit bonus odor
deo. qr ut olim hostia legalis dicebatur suauĩ¬
darai a romatib ⁊ unguentis. D̾ic̃ enira do¬
minica sponsa. post odorem unguentorũ tuo¬
rum curremus. pp̃ hunc odorem dr̃ in euan¬
gelio. ꝙ fracto alabaustro unguenti domꝰ
iste uegetat diligentes. necat irudentes.

Expanded text:
s . Et nota quia suae locutionis modum sumit Apostolus a veteri lege cum dicit, bonus odor Deo, quia ut olim hostia legalis dicebatur suaviusdam aromatibus et unguentis. Dicit enim Dominica sponsa: Post odorem unguentorum tuorum curremus . Propter hunc odorem dicitur in Evangelio quod, fracto alabastro unguenti, domus iste vegetat diligentes, necat invidentes.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate. ñ ꝓprole p̃dicantes. sicut płum fa¬
cuunt. Hĩc piendo apłos tangit. qui corrpta
doctana. ueritatem molapant. de quib ysar¬
intentione. non ꝑ questu. ⁊ sine admixtione
corraptionis. sit̃ didicimus ex deo. qui nos do¬
cuit. ⁊ hoc facriis coram deo .i. cã eiꝰ solũ. ut¬

Expanded text:
oluntate non pro prole praedicantes, sicut plurimi faciunt. Hic pseudoapostolos tangit: qui corrupta doctrina veritatem violabant. De quibus Isaiintentione, non pro quaestu, et sine admistione corruptionis, sicut didicimus, ex Deo, qui nos docuit. Et hoc facimus coram Deo, id est causa
Abbreviated transcription (Latin):
qũo tñ fiat. Quantum dominus inspirare
dignetur uobis reuelare ñ negaro. Apłs be¬
ne agens uñ uuuieris. iusticiam uerto p̃dica¬
bat ⁊ opere demonstrarat ad bonam famã
usq qͣꝵ disseminabat unitans doctorem ũi¬
tatis xp̃m quidam aũ diligebant. ⁊ quidã

Expanded text:
amen fiat, quantum Dominus inspirare dignabitur, vobis revelare non denegabo. Apostolus bene agens, bene vivens, justitiam verbo praedicabat, et opere demonstrabat, ac bonam famam quaqueusque disseminabat, imitans doctorem veritatis Christum; quidam autem diligeb
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris noni merito fama atq głia platos cermimꝰ.
nullum corpus eẽ deum. ⁊ iõ: cuntta corpora tranᷤ¬
cendeit᷑ q̃rentes deum. iuderunt. ⁊̃ qͥequad mutabi¬
le est. non eẽ sũmũ dm̃ ⁊ iõ aĩam oẽm mutabiles¬
quatumq mutabili. q̃ naturaliter est. om̃e ꝙ n¬
nuũũ mundi corpus. ñ posse eẽ nͥ ab illo qui in cõ¬
rautabiłr. ⁊ impliciter est. qr ñ aliud est illi eẽ. a

Expanded text:
ceteris non inmerito fama adque gloria praelatos uidemus, nullum corpus esse Deum, et ideo cuncta corpora transcenderunt quaerentes Deum. Viderunt, quidquid mutabile eat. non esse summum Deum, et ideo animam omnem mutabilesquacunque mutabili, quae naturaliter est, omneque universi mundi corpus non posse esse nisi ab illo qui incommutabiliter et simpliciter est, quia non aliud est illi esse, a
Abbreviated transcription (Latin):
suaiitate iocundas. magnam felicitatẽ pnta¬
bat s ueniente lege.a. opposito obrteuidit homa
lum suũ uoluit refrenare ꝯcup̃iam nec ire post eã
struix̃ se. conatus est hõ de se p̃sumens. ꝯ tup̃ie flun¬
cup̃ie oppositis obicib legũ. s filiccatus. ĩmo qr de
se ñ de gr̃a hõ p̃sumpsit aucta est ꝯcup̃ia opposita
lege. ⁊ q̃ prius cum ducebat obite nullo. obrint eũ
obite rupto. ꝑ legem ⁊ doctus ea p̃naricata. peiꝰ est
mttus ⁊ fc̃s est legns p̃uaricator qui fiit an nesciuᷤ

Expanded text:
suavitate jucundas magnam felicitatem putabat. Sed veniente lege quasi opposito obice, vidit homo malum suum, voluit refrenare concupiscentiam, non ire post eam, strinxit se, conatus est homo de se praesumens concupiscencentiae, oppositis obicibus legis, sed non siccatus; imo quia de se non de gratia homo praesumpsit, aucta est concupiscentia opposita lege, et quae prius eum ducebat obice nullo, obruit eum obice rupto. Per legem enim doctus, ea praevaricata pejus est victus, et factus est legis praevaricator qui fuit ante nescius
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnͣtum ꝑtinet ad spaci¬
a horarum:. ordinati ft̃.
Ducunt u incesagunt
tempa. orutur it sol ⁊occidit. transeunt tempora. tumo
munium. ⁊ miseriam . s miseria hominis cõis est. ñ debet
malicia cẽ coĩs sx quo enim lapsus est adam. ⁊ de ꝑady¬
so expulsus: numqm fuert̃ dies insi mali. q. ostendit
puer qui nascitur. qui aploratu incipit nec rid̾e pot. sta¬
diis temptationtb positus. semꝑ timebit. Reduna¬
mus gͦ tempus. Quid est tempus redim̃et᷑ uedimit il¬
le tempus qui perdit .i. dat de suo: ut uacet deo. non
litib qĩ det nũmũ ꝓiuno. Das it nũmũ: ⁊ ems panem
uł uinũ. ł aliqͥ aliud das ⁊ accipis. aliqͥ. aintitis. aliqͥ.
hoc est tempus redimere. uñ dñs ait. Si quis uult recum¬
iudicio contend̾e. ⁊ tunicam tolłe. dimitte et ⁊ palliũ
ut h̾as quietum cor ne perdas tempus uacandideo.a
quo uult te auocare dampno ⁊litib uł itasitis redim̃¬
aꝙ unmis fecistis inuno tempe: redituite i auo. di¬

Expanded text:
quantum pertinet ad spatia horarum ordinati sunt. Ducunt enim vices, agunt tempora. Oritur enim sol et occidit, transeunt tempora, cui mominum et miseriam; sed miseria hominis communis est, non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapsus Adam de paradiso expulsus, nunquam dies nisi mali: quod ostendit puer qui nascitur, quia a ploratu incipit, nec ridere potest: staibulationibus positus semper timebit. Redimamus ergo tempus. Quid est tempus redimere? Redimit ille tempus qui perdit, id est dat de suo ut vacet Deo non litibus, quasi det nummum pro vitio. Das enim nummum et emis panem vel vinum, vel aliquid aliud; das et accipis, aliquid amittis et aliquid hoc est tempus redimere. Unde Dominus ait: Si quis vult judicio tecum contendere, et tunicam tollere, dimitte ei et pallium, ut habeas quietum cor, ne perdas tempus vacandi Deo tuo, a quo vult te avocare damno et litibus. Vel ita sitis rediminus fecistis in uno tempore, restituite in alio, di
Abbreviated transcription (Latin):
descat ad huc. ⁊ uin¬
dictam peccssuis ⁊
parentum debitam
draginta quidemã
actis cum nollent tre¬
dere. completa sunt
pecc̃a eorumañ dñs¬

Expanded text:
descat adhuc , dictam peccatis suis et parentum debitam draginta quidem anactis cum nollent crecompleta sunt peccata eorum. Un
Abbreviated transcription (Latin):
lier ꝓ m̃cede ñ ex amo¬
re: ꝓprios u̾o ex dilecti¬
one. iõ ꝯgrue ait. tan.
liatio ⁊ dilectio: qui¬
autem ad intelligẽ
dam caritatem suã
tolabore nr̃o desi. nõ¬

Expanded text:
lier pro mercede, non ex amore; proprios vero ex dilectione. Ideo congrue ait, tanquliatio, et dilectio, quiaam charitatem suam to labore nostro deside
Abbreviated transcription (Latin):
in su. reg. ⁊ g.s. ut
digne deo qui
uocauit uoz
in suum regnũ
⁊ gloriam.
deo ⁊ nos gr̃as
agimus deo si¬
ne intermissio¬
ne qm̃ cum ac¬
cepissetis a nob̃
uerbum audit̃
dei accepistis il¬
lud. ñ ut uerbũ
hominum. sed
sicut est uere ũ¬
bum dei qui o¬
peratur in nob̾
qui credidistis.
tatores facti es¬
tis frẽs ecclesia¬
rum dei que sut̃
iniudea m xp̃o

Expanded text:
s, ut digne deo, qui uocauit uos in suum regnum et gloriam. ideo et nos gratias agimus deo sine intermissione, quoniam cum accepissetis a nobis uerbum auditus dei, accepistis non ut uerbum hominum, sed sicut est uere uerbum . dei, qui operatur in nobis qui credidistis. tatores facti estis, fratres, ecclesiarum dei, quae sunt in Iu
Abbreviated transcription (Latin):
ci nec dixi ⁊̃ m quo
ẽẽt occasio auaricie
⁊ in dẽ tes. est michi
qui nouit corda. hoc
enim ñ ita patet nõ
auariciam sectam

Expanded text:
ci, nec dixi etiam in quo esset occasio avaritiae. Et inde Deus testis est mihi qui novit corda. Hoc enim non ita patet. Avaritiam non sectam
Abbreviated transcription (Latin):
testes estis ⁊dẽ.
quam sce ⁊ ius¬
te. ⁊ sine quere¬
la uobis qui cre¬
didistis affuimꝰ
sicut scitis qua¬
liter unumquẽ¬
pater filios suoꝰ
deprecantes uol.
⁊ consolã tes de¬
tificati sumus
ut ambularetis

Expanded text:
stes estis et deus, quam sancte et iuste et sine querella uobis qui credidistis fuimus: sicut scitis, qualiter unumquempater filios suos deprecantes uos et consolantes testificati sumus, ut ambularetis
Abbreviated transcription (Latin):
eos ꝯtentio ⁊ emuiatio. ⁊ nͣota romanos in huꝰ
tangi ⁊ iõ ñ est eis iiis gliandi. horumaũ mor¬
porum. sr̃bia est mat̃. ⁊ humane laudis. aui¬
ditas. q̃ ⁊̃ ypocrisim seꝑe generat. huit ñ resis¬
titur nisi crebris diumoꝵ lioroꝵ testimoniis
incuciatur timor ⁊ cariratis dei. Sed indiute

Expanded text:
est aemulatio. Et nota Romanos in his tangi, et ideo non est eis jus gloriandi. Horum autem morborum superbia est mater, et humanae laudis aviditas, quae etiam hypocrisim saepe generat. Huic non resistitur nisi crebris divinorum librorum testimoniis incutiatur timor et charitas Dei. Sed induite.
Abbreviated transcription (Latin):
genere masculino di¬
cunus calicem aptũ
que est nimia pota¬
tio uini ñ incubilib .i. in pygͥ
cia dormentiũ. ⁊ inpudicici
io nimio uenit. ⁊ iõ post cõmessationẽ ⁊ ebrie¬
tatẽ posuit ñ in ꝯtentionei emulatiore. am¬

Expanded text:
genere masculino dicimus calicem aptum quae est nimia potatio vini. Non in cubilibus, id est tia dormientium, et impudicitiis, potu nimio venit. Et ideo post commessationem et ebrietatem posuit, non in contentione e
Abbreviated transcription (Latin):
ibe .a. debiles sensu ad audi .i. adintelligendum ꝓtũ¬
da misteria. uł ita continua. ⁊õ dico grandis qm̃ nõ¬

Expanded text:
id est debiles sensu ad audiendum, id est intelligendum profunda mysteria. Vel ita continua, jam dico grandis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
beamus nos deo. ut¬
nec bona estimati¬
one sr̃biamus. nec
mala dolcamus. Itemnos
umus habiti sc qͥ¬
operib apud opini¬
onẽ aliorum. ⁊ in rei
morte corporali loqr̃
babitisumns a quib¬

Expanded text:
beamus nos, dico, unec bona aestimatione superbiamus, nec mala doleamus. Item, nos sumus habiti soperibus apud opinionem aliorum, et in rei morte corporali loquitur, habiti sumus a quib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ caritatem ⁊ galee spem sicut it lorica munit
uitalia. ita fi des ⁊ taritas nos munuint ⁊ appeti¬
tũ s̃renorum Si enum attendimus ꝗ xp̃e ꝓ nob̾ pas¬
sus est. ⁊ resurcexit. ⁊ nob̃ uitam ꝑauit qui sunt .a.
cohentes hanti fidei ⁊ si caritati insistimꝰ. numꝙͣ. mñ¬
tes nr̃as iuncet temꝑalis appetitus. si ⁊̃ spes et̾ne sali¬
tis ad sr̃na tendens. ut galea m̃tem obuoluit: ñ¬
ledetur a temꝑali appetitu.¶¬

Expanded text:
et charitatem, et galeae spem. Sicut enim lorica munit vitalia, ita fides et charitas vos muniunt contra appetitum terrenorum. Si enim attendimus quod sus est, et resurrexit, et nobis vitam paravit, qui sunt quasi coherentes hami fidei, si et charitati insistimus, nunquam mentes nostras vincet temporalis appetitus; sed etiam spes aeternae salutis ad superna tendens ut galea mentem obvolvit, nedetur 203 temporali appetitu.
Abbreviated transcription (Latin):
uicia ⁊ pect̃a sua trax¬
erunt cos ad hoc. ut¬
obliuiti uite ec̃ne. in
istis quiescant. ⁊ qui¬
ebri sunt hiis tem.¬
poratib ĩmoderate u¬

Expanded text:
vitia et peccata sua traxerunt eos ad hoc, uoblili vitae aeternae in istis quiescant. Et quiebrii sunt, his temporibus immoderate u
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem ꝙͣius obscuram ⁊ ad percipiendũ dif¬
ficilem. utioq gͥ noĩe similitudines signifi¬
cate sunt. q̃ uaient ad intelligendũ dm̃. licet
modo dm̃ cognoscimus. s in enigiate .i. obs¬
cure. tc̃ aũ uidebimꝰ. facie ad faciẽ .i. manifeste.
a simili recto uultu se uttuentiũ. est it q̃dam
usio hꝰ demporis erit aldera futuri. Ista est per
uideor a ꝓmitcente .i. cognoscam dm̃. sic̃ ip̃e me

Expanded text:
ciendum difficilem. Utroque igitur nomine similitudines significatae sunt, quae valent ad intelligendum Deum, licet modo Deum cognoscimus. Sed in aenimate, id est obscure, tunc autem videbimus facie ad faciem, id est manifeste, a simili recto vultu se intuentium. Est enim quaedam visio hujus temporis, erit altera visio futuri. Ista est per videor a promittente, id est cognoscam Deum, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
exire laborant. de qͥb
non loq̃r hic. Sunt
alii quib placent
cando. ⁊ sunt alii: quib displicent quidem mala:
s qmͣ graina ea eẽ intelligunt putant sibi iam ͣi
posse ignosci. Sic̃ ille qui dixit. maior est iniqͥtas m̃a
qͣm ut nemam merear. ⁊ hac desꝑatione subrepit eĩ
ut quicqͥ. libuerit tanqͣm dampnationi destinati
sine pm̃ia fatiant. Illi gͦ nua spe dm̃ ñ iustũ audo¬
mant. Isti uero desperatione. dm̃ ñ bonũ existimant.
spos. hiis duob: fit blasphenua in sp̃mĩt̾m. uñ in
rit in sp̃m sc̃m. ñ remritetur ei h: icł in futuro. de qͦ
⁊ iohes in epistola canonita: ait est pec̃cin ad mor¬
tem. ñ ꝑro eo dico: ut qͥs oretipettm ad mortem ⁊ĩ¬

Expanded text:
exire, laborant: de quibus hic non loquitur. Sunt alii quibus placent cando. Sunt alii quibus displicent quidem mala, sed quoniam ea gravia esse intelligunt, putant sibi jam non posse ignosci, sicut Cain qui dixit: Major est iniquitas mea quam ut veniam merear . Et hac desperatione subrepit eis, ut quidquid libuerit tanquam damnationi destinati sine poenitentia faciant. Illi ergo nimia spe Deum non justum autumant, isti vero desperatione Deum non bonum existimant. spes. His duobus fit blasphemia in Spiritum sanctum. rit, in Spiritum sanctum non remittetur ei hic neque in futuro . De quo et Joannes in Epistola canonica ait: Est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut oret quis. Peccatum ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia. ł cormpenitenȩ. qͣmdin quisq in hac
carne uiuit. ñ potest udicari. de nullo ⁊t desperã
est rodie. s cismaticus est hodie. Quid u̾cras am¬
plectatur catholicam fidem. ł patem. ⁊ sequatur
catholitam n̾itatem. Quidsi isti quos in quotũ
genere ertoris notai ⁊ tanquam desꝑatissimos

Expanded text:
nitentia vel cor impoenitens, quamdiu quisque in hac carne vivit, non potest judicari. De nullo enim desperaest hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos
Abbreviated transcription (Latin):
pertiendo tempus unuendi. uocat per flagellum
ne longitudine mĩe dei male utendo. trelaurret̃
t᷑ iram. ñ tibi sic uidcatur ds̃ musericors. ut ñ uide¬
atur nistus. nec ita uistiĩ ut mueri ñ uelit. adħ
enim parcitur hoĩ ut ꝯu̾tatur. ⁊ ñ sit qui damp¬
nẽtur. Solet ħ q̃ri quare pect̃m in sp̃m sc̃m. in re¬
missibsle dicatur de quo diu̾si uarie sentiunt
rata uelut lapidel. Sieut de dỹabolo dr̃ inditrat̃
est cor eus tanqͣm lapis. alii uero dñt idem dici
in remissibile. qr tasr petcantes. numꝙͣ penit̾et
tum tñ possint. ⁊ iõ numqͣm eis remirtiturtriz¬

Expanded text:
rtiendo tempus vivendi, vocat per flagellum ne longitudine misericordiae Dei, male utendo thesaurizes tibi iram. Non tibi videatur sic Deus misericors, ut non videatur justus; non ita justus, ut misereri non velit. Ad hoc non parcitur homini, ut convertatur, et non sit, qui damnetur. Solet hic quaeri quare peccatum in Spiritum sanctum irremissibile dicatur. De quo diversi varie sentiunt.rata, velut lapides, sicut de diabolo dicitur: Induratum est cor ejus tanquam lapis . Alii vero dicunt, ideo dici irremissibile, quia taliter peccantes nunquam poenitent, cum tamen possint, et ideo nu
Abbreviated transcription (Latin):
g m sp̃m sc̃m delinquunt. qui suã maliciam deibo¬
nitater excedere putant. collerites in ħ turbulen¬
tissimo iniqͥtatum mariportum diume indulgẽ¬
tie. quo se retipiant Ruccuantes. atq ip̃a desperati¬
one addunt pecc̃a. pectis dicentes. mĩa nulla est: ⁊¬

Expanded text:
m sanctum delinquunt qui suam malitiam Dei bonitatem excedere putant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes: Mis
Abbreviated transcription (Latin):
licet ⁊ expedit. ꝙͣ ꝙ¬
hic i bñutitur hõ malo. Ibiu bene utitur bo
quatuor differentias facuint. benentit᷑ au¬
quis bono. ꝯtinentiam dedicans deo. maleu¬
titur qͥsbono: tinentiam dedicans ydolo. toa¬
leutitur qͥs malo. ⁊cupr̃am relaxans aduite¬
rio. bene utitur quismalo: cupĩam restringẽs
cõnubio. Sic̃ gͣ meluis est bñ uti bono qͣm ue

Expanded text:
licet et non expedit. Hic enim bene utitur homo malo, ibi vero bene utitur bonquatuor differentias faciunt. Bene utitur aliquis bono continentiam dedicans Deo. Male utitur quis bono continentiam dedicans idolo. Male utitur quis malo concupiscentiam relaxans adurio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam be
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ fecit manifestum dico. in car. assumpta. Sa
tus enim hõ filuis dei qui in secreto era apud deũ.
angłis qui ex eo ꝓfecerunt ꝙ hic fc̃m est. slon it in
s in potestate. quii enim prius humilis uisus est ꝑ
tarnem de uicta morte in maiestate apparuit qͥ ne¬
tus ut hõ ñ erat tm̃ hõut agnoĩtentes angelimi¬
teruim ꝙ prius latuit de claratum in carne genu
tum est manens in mun. ut perfidia mundi. ue¬
niam erroris meri ñ possit. Sicut dñs dicit de uide¬
is. Si ñ uenissem ⁊ locutus eis ñ fuissem. pec .n . h. Nc̃

Expanded text:
tantum fecit. Manifestatum, dico, in carne assumpta. Sactus enim homo Filius Dei, qui in secreto erat apud Deum, angelis, qui ex eo profecerunt, quod hic factum est. Non enim in sed in potestate; qui enim prius humilis visus est per carnem, devicta morte in majestate apparuit, qui natus ut homo non erat tantum homo, ut agnoscentes angeli mysterium quod prius latuit declaratum in carne, genutum est, manens in mundo, ut perfidia mundi veniam erroris mereri non possit, sicut Dominus dicit de Judaeis: Si non venissem et locutus eis fuissem, peccatum non
Abbreviated transcription (Latin):
dei cultum tanto
caucius in ea agen¬
dum est. qr muiti
ibi sunt eccłia dico
deiui ⁊ ita in illisẽ
ne corruat licet tri¬

Expanded text:
Dei cultum: tanto cautius in ea agendum est, quia ibi multi sunt. Ecclesia, dico, Dei vivi, et ita in illis es veritatem ne corruat, licet tri
Abbreviated transcription (Latin):
o. le .i. nẽtonis de euiꝰ
manib lib̾atus est
mam adductus ab
duob annis man¬
Sit inlibera custodi

Expanded text:
 leonis. Neronis, de cujus manibus liberatus est mam adductus ab duobus annis mansit in libera custodia
Abbreviated transcription (Latin):
nouatiuirtutib ⁊ sine corruptione pecci. sic̃
estis. fc̃ĩ in bap̃o azimi .i. a corruptione pecc̃i pr¬
ri. Conspersio i est farma per aquam glitina¬
ta. sine ferm̃to idem est ⁊ azimam. uult gͦ a¬
tionẽ ⁊ a corruptione peccipuri sicut in bap̃o st

Expanded text:
ati virtutibus et sine corruptione peccati, sicut estis, facti in baptismo azymi, id est a corruptione peccati puri. Conspersio enim est farina per aquam glutinata, sine fermento: idem est et azyma. Vult ergo Ationem, et a corruptione peccati puri sicut in baptismo,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ perfectus iusticie
possessor: qui rector
itiñe de die indiem
sp̃rali renouatione
ꝓficiens: iamperfec¬
tus sum eiꝰdem iusti¬
Mll. ne uiator. perfectus enim erat mator ẜ ũ¬
fecte cognosc̾e xp̃m. q̃ est sũma beatitudo. ecte qͣnͣ¬
ta est fides. quo tam grande petit. coms bendã dico¬

Expanded text:
e perfectus justitiae possessor, qui, recto itinere de die in diem spirituali renovatione proficiens, jam perfectus sum factus ejusdem justitiae viator; perfectus enim erat viator, fecte cognoscere Christum qui est summa beatitudo. Ecce quanta est fides quae tam grande petit. Comprehendam, dico
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣib cetera dantur: stelle sunt. qr t ħ in noc¬
te necc̃ia sunt. uñ in pso. Solem in potes. diei
datur sap̃ia. alii scia. s ait. sermo sapie. ⁊ ser
mo scĩe per hoc significans qi ñ solum a deo sa¬
pientia datur .i. de dimis intelligentia. ⁊ sc̃ĩa
i ut sermo in eodem
der dei muna est. slõ¬
g sola cantas. s ca¬

Expanded text:
quibus caetera dantur, stellae sunt, quia et haec in nocte necessaria sunt. Unde in Psalmo: Solem in potestatem diei, datur sapientia, alii scientia, sed ait, sermo sapientiae cientiae, per hoc significans quia non solum datur sapientia, id est de divinis intelligentia et scientia ei vel sermo, in eodem nter Dei munera est, noo sola charitas, sed c
Abbreviated transcription (Latin):
dyabolus bona sedie
sermones sunt alle¬
gorice pronunciati¬
ones q̃ sunt in ꝓpħis¬
⁊ m euangeluis het¬

Expanded text:
diabolus bona seduct, vel sermones sunt allgoricae pronuntiationes quae sunt in propin Evangeliis. VE
Abbreviated transcription (Latin):
tibi pacem ad dm̃ fĩ
tre ⁊sine lege erant
sou enim regione
a deolonge est quis¬
q s asfectu amas de¬
um: ꝓpe es odistidm̃
longe es. ⁊ eadem pa

Expanded text:
ibus, pacem ad Deum fieri trae et sine lege erant. Non enim regione a Deo longe est quisque, sed affectu. Amas Deum, prope es. Odisti Deum, longe es. Et eamdem pa
Abbreviated transcription (Latin):
lerat supra uideos ⁊
geniti .s. ueteres peccõ¬
res de gs̃ incar.a in¬
carnalib quidi. p̃ .i.
tis eratis .i. tẽ. malos

Expanded text:
lerat supra Judaeos edigniores, et improperia Judaeorum perpessas, ut modo aequales tis, eratis illo tempore malo,
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis. in domo
dei cum sc̃ĩs a⁊ domes¬
babylonia translanes¬
pe tuutates in toto
mundo faciunti duo
amordei. labyloniã¬

Expanded text:
dignitatis in domo Dei cum sanctis, et domese Babylonia translati espe civitates in toto mundo faciunt duo amor Dei, Babylonia
Abbreviated transcription (Latin):
tis ħ idem significetur ⁊ p̃nnciet᷑. ñ ita tñ ip̃m
nom̃ legitur expressum. sempe inueterib lib̾s
aut nusgqͣia. ant difficile p̃techunc ꝓphicumꝰ
teneamꝰ auꝰ rttum non obseruamui. ⁊ adhot pede¬
mus. ꝙ ea legi ⁊ accipi oportet. ne ꝓpħias extingna¬
mui. ꝙ in umibra fc̃a sunt oĩa illa futurorum. Si¬
cut art apłs. hec in figura contingebant illis. ⁊c̃.

Expanded text:
cis hoc idem significetur et praenuntietur, non ita tamen ipsum Novum legitur expressum. Nempe in veteribus libris, aut nusquam, aut difficile praeter hunc propheticum teneamus, cujus ritum non observamus? Ad hoc respondemus quod eam legi et accipi oportet, ne prophetias exstinguamus, quia in umbra facta sunt omnia illa futurorum, sicut ait Apostolus: Haec in figura contingebant illis, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
daire.ꝙ. paulus utiq: ñ factebat. obħ illauetera faci¬
ebat u̾aciter. ubi opuserat obseruans ut dampnã¬
da ñ ẽẽ moustraret. p̃dicans tñ instanter. ñ eis s gͣ¬
na fidei saluos fĩfideles. ne cauelut neccia quiscim
susciperet. post passionẽ ⁊ resurrectionẽ q nam dñ
iam reuelata fide amiserant tanqͣ uitam officii
sin. U ertimptũ sic̃ defuncta co cõpara deducendae¬
rant quodãm ad sepulturã nec similate s religiosi
ñ erant disserenda ⁊tinuo. ł municorum obiectioni

Expanded text:
d Paulus utique non faciebat: ob hoc illa vetera veraciter ubi opus erat observans, ut damnanda non esse monstraret, praedicans tamen instanter non eis, sed gratia fidei salvos fieri fideles, ne ea velut necessaria quisquam susciperet, post passionem et resurrectionem, namque Domini jam revelata fide, amiserant tanquam vitam officii sui. Verumtamen sicut defuncta corpora deducenda erant quodammodo ad sepulturam, nec simulate, sed religiose, non erant deserenda continuo, vel inimicorum obtrectationi
Abbreviated transcription (Latin):
euan. ei q: iõ restitisse. ꝙ illa similatione gẽ iudai¬
⁊are cogebat iltrumũm seripserit anũ. nescio qͣdi¬
peniatina falsitate m̃titus sit. Absit ut eum m̃da¬
nter fecisse credamꝰ. oĩo st teuendum est in doctrina re¬
ligionis. nullo mͦ eẽ mentiendum. ⁊ in scriptorib sc̃a¬
rum scripturarum credendũ est oĩo ab c̃ẽ mñdatiũ ne
dispensatores x sibi pittent lic̾e ꝓ uitatis dispensatione
rat. ñ falsitatis. ⁊ iõ ũm sitipsit dicens se indissepett̃
ñ recte ambulantẽ ad ũitatem euangelil. ei q mn
faciem restitisse. ꝙ cogeret gs̃ uidaiz are. Petritta¬
q ⁊ barnabe simulatio merito rep̃hensa est. ⁊ correc¬
ñ eẽ ꝑniciosa. hnis qui eauellent. sic̃ aꝑxentib per legẽ
acceperant custodire: si tñ ieis ñ ꝯstituerent spemsa

Expanded text:
lla simulatione gentes judaizare cogebat: utrum verum scripserit an non, nescio qua dispensativa falsitate mentitus sit. Absit! ut eum mendaciter fecisse credamus. Omnino enim tenendum est in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum, et a scriptoribus sanctarum Scripturarum credendum est omnino abesse mendacium, ne dispensatores Christi sibi putent licere pro veritatis dispensatione idisse Petrum non recte ambulantem ad veritatem Evangelii, eique in faciem restitisse, quod cogeret gentes judaizare. Petri itaque et Barnabae simulatio, merito reprehensa est et correpnon esse perniciosa his qui ea vellent sicut a parentibus per legem acceperant custodire, si tamen in eis non constituerent spem sa
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificant ⁊ circuicidunt. Sod si post euangeliũ
bñfacit qͥuidai ⁊at in faccificiis ⁊ ceteris: in heresim
labimur cherinti ⁊ ebionis. qͥ pp̃ hoc sunt a nathema¬
titati ꝙ. en angelio miscuerunt cuitus legis. qͥdum
suscepinuis. ut meccłia dei faciant. ꝙ fecerunt inq¬
nagoga sathane. ñ illi xͥam fient. s uosuideos faci¬
cient. Dicislegis cerimoniashiis qͥ ex indeis sunt ñ

Expanded text:
crificant et circumcidunt. Sed si post Evangelium bene facit qui judaizat in sacrificiis et caeteris, in haeresim labimur Cerinthi et Ebionis, qui propter hoc sunt anathematizati quod Evangelio miscuerunt cultum legis, qui dususcipimus ut in Ecclesia Dei faciant quod fecerunt in synagoga Satanae, non illi Christiani fient, sed nos Judaeos facient. Dicis legis caeremonias his qui ex Judaeis sunt non
Abbreviated transcription (Latin):
bat eumlił̾e deł̾e asserere ꝙ cum ceteris apłis se iero¬
ꝙ cumuolebat paulus ñ tumde ħ sub reg̃e. s fident̃
asserere. ꝙ eum pariter sentire iam nouerat.ł qr
añqͣ illiuenissent antiochiam qͦis tumuerat. cum
gentib eũ ꝯuesciuid̾at. Non it negamꝰ petrũĩ
bat uidar⁊are arguebat.q. sic illa oĩasimulatorie
tes sine lege ñ posses aluari. in crũsm̃e ñ ꝯsensionẽ¬

Expanded text:
bat eum Paulus libere adserere, quod cum ceteris apostolis se Hieroquod eum uolebat Paulus non timide obtegere, sed fidenter adserere, quod eum pariter sentire iam nouerat, siue quod antequam illi venissent Antiochiam quos timuerat, cum gentibus eum convesci viderat. Non enim negamus Petrum in bat judaizare, arguebat, quia sic illa omnia simulatorie tes sine lege non posse salvari, in cujus sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut opinor obscurum ẽ ⁊ iacobum ħ iõ monuisse
ut scirent falsaeẽ q̃ de illis audierant. hil qͥ cum de
uideis credidissent: tñ ennilatores erant legis. qui
sic eauolebant obseruari. tanqͣm sine hiis in euã¬
gelio salus credentib eẽ ñ possit. Hii senserant
paulũ uehxm̃tissimũ gr̃e p̃dicatorem ⁊ intentioni
eoꝵ maxime adñsum. ab enuslis est noue legis qͥñ
intelligebant quo aninio auideis fidelib illa tunc
guis dampnare legem moysi ut sacrilegant: nec dõ
mandante scriptam. ⁊ ñhiũ falie criminationis ĩ¬
iudiam dilũe uolens. ip̃e uidarzauit ostendens ũ eã

Expanded text:
n, ut opinor, obscurum est, et Jacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse quae de illo audierant hi, qui cum ex Judaeis credidissent, tamen aemulatores erant legis, qui sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non possit. Hi senserant Paulum vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxime adversum. Ab aemulis enim novae legis qui non intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus illa tunc egius damnare legem Moysi ut sacrilegam, nec Deo mandante scriptam, et ideo hujus falsae criminationis invidiam diluere volens ipse judaiz
Abbreviated transcription (Latin):
bet. recte utiq facit. ⁊ iõ fłm deillo dic̃. qͥdicit eñ
ñ recte fecisse. ꝙ nouit eun fac̃e debuisse. Si aũ ĩmi
scripsit paulus. ũm est ꝙ petrus ñ recte ambrilabat
gisse credo. ut gentiles cogeret indarzare. hoc enĩie¬
go scripsisse paulum. q̃ m̃titũ eẽ ñ credo. ⁊ iõ ñ rec
pittarent qui credebant in xp̃mse sine illis legali¬
b saluos eẽ ñ posse. hoc enun ꝯtendebant antiochie.s
ex circumcisione erediderant. Ipsum ũo paulum
credo ñ itaegisse qñ tymotheuicuriunaidit ł chen¬
cris uotum persoluit. ł ierosolimis a iacobo morit̾
legalia illa suscepit. ut putare uideretur perilla
legalia salutem dare s ne illa q̃ in ũbis futurorun
dẽ tĩ uisserat tanqm ydolatriam gentiũ damp¬
nare credereti. hoc est Rtꝙ. illi iatob ait uides in qͥt

Expanded text:
bet, recte utique facit et ideo falsum de illo dicit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus non recte tgisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recputarent qui credebant in Christum, se sine illis legalibus salvos esse non posse. Hoc enim contendebant Antiochiae qui ex circumcisione crediderant. Ipsum vero Paulum credo non ita egisse, quando Timotheum circumcidit, vel Cenchris votum persolvit, vel Hierosolymis a Jacobo monitus, legalia illa suscepit, ut putare videretur per illa legalia salutem posse dari, sed ne illa quae in umbris futurorum Deus fieri jusserat, tanquam idololatriam gentium damnare crederetur. Hoc est enim quod Jacobus ait: Vides, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽs est. ñ gͥ officioso m̃datio. s bonesta dispensro¬
tione ⁊ petrum se agentib segregasse. ⁊ paulum
ei restitisse. ego ĩmo alii añ me exposuerunt ũ ⁊ a¬
postolorum prudentia demonstraretur. ⁊ blasphe¬
mantis porfiriumpudentia cohc̃etur. Aug̃ ũo dic̃¬
credentes de gentib hoñe legislib̾atos ẽẽ. de uiden
ũo credentes legi sutoitos eẽ nec peccare. si curũcidẽ
t⁊ sacrificant. dũ m spem salutis in eis ñ ꝯstituant. nͦ¬

Expanded text:
tus est. Non ergo officioso mendacio, sed honesta dispensatione et Petrum se a gentibus segregasse, et Paulum ei restitisse, ego imo alii ante me exposuerunt, ut et apostolorum prudentia demonstraretur, et blasphemantis Porphyrii imprudentia coerceretur. Augusticredentes de gentibus onere legis liberatos esse; de Judaeis vero credentes, legi subditos esse, nec peccare si circumcidunt et sacrificant, modo spem salutis in eis non constituant, n
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ operatur uifticiam acceptus est illi. s ut̾̃q cauta si¬
millatione dispensat ille subtractionẽ iste iep̃hensi¬
onem. ut ⁊ uideis sr̃bia ⁊ gentiib desperatio tollere
ea seꝑabat. Petrus ũo rep̃hensibilis erat. net paulus¬
et procatiter resistebat. Paulus i⁊ in petro ħ repre¬
hende ñ potuit ꝙ ip̃e fecit. nec arguere simulationẽ
cuiis ⁊ ip̃e reus erat. s fuit hec reprehensio ñuera: s
dispensatoria. nec petriis peccauit. nec paulus ꝓcacit̃
arguit. ꝓxtens aũ sicut legr̃ in actib apłormni aue¬
tor fuit hꝰ decreti. legem post cuangłi ñ eẽ seruan¬
dam. qui post uisionemlitei a bierant dũsi generis
animalia ad cornelium intrauit. ⁊ cum gentib co¬
medit: qͥ ĩ questionem debat resoluit Cum it pai¬
lus ⁊ barnabas iam ꝯũsis muitis gentib uenissent
antiochiam. quidam de uidea descendentes. dicelmit

Expanded text:
et operatur justitiam, acceptus est illi, sed uterque cauta siet operatur justitiam, acceptus est illi, sed uterque cauta simulatione dispensat, ille subtractionem, iste reprehensionem, ut et Judaeis superbia, et gentibus desperatio tolleretea separabat, Petrus vere reprehensibilis erat, nec eis Paulus procaciter resistebat. Paulus enim in Petro hoc reprehendere non potuit, quod ipse fecit, nec arguere simulationem, cujus et ipse reus erat; sed fuit haec reprehensio non vera, sed dispensatoria; nec Petrus peccavit, nec Paulus procaciter arguit. Petrus autem, sicut legitur in Actibus apostolorum, auctor fuit hujus decreti, legem post Evangelium non esse servandam, qui post visionem lintei, ubi erant diversi generis animalia, ad Cornelium intravit, et cum gentibus comedit: qui etiam quaestionem de hac re solvit. Cum enim Paulus et Barnabas jam conversis multis gentibus venissent Antiochiam, quidam de Judaea descendentes dicebant:
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ.i. q̃ uident inte. putant eẽ necc̃ia saluti uidaria.
cogebat quidem ñ docentis imperio s ꝯũsationis ex¬
emplo. ⁊ de ħ obiugatus est huĩc discant galathe
seruatione. Ieronimꝰ it ait petrum ñ iõ obseruas¬
lasse. nes. iuideos amitteret. nec in ħ peecalat. qr bo¬
na intentioneid agebat. ⁊ si illipeccarent. qui tius
qĩ exemplo indariabatt. nec fuit rep̃hensio uera: qr
nilineo reprehensibile erat. s dispensatoria. ut per
tolum uiħ rep̃hendi. Aug̃ u̾odicit. Setrum seruasse
da. ⁊ et se pectasse. ñ illa seruando: s alios suo exẽ¬
plo uidart are cogendo ut rep̾heusio uera sit nou
oispensatoria alit it iere. Ex hoc loco. impr᷑ ꝓfiliꝰ
petruma paulo rep̃hensum nob̾ obicit uolens ⁊ illi
matuilam ereoris. ⁊ huic ꝓ caritatis incute. ⁊ incẽe
principes dissiderent. ꝙ utiq facit ñ intelligensqͦ
sensu petrus reprehensibilis fuisse ł ei paulus ui fa
ñ eẽ tenendam. ⁊ qr in oĩ gente quicñq timet dm̃.

Expanded text:
omnia quae vident in te putant esse necessaria saluti, judaizare? cogebat quidem non docentis imperio, sed conversationis exemplo, et de hoc objurgatus est. Hinc discant Galatae servatione. Hieronymus enim ait Petrum non ideo observaslasse, ne scilicet Judaeos amitteret; nec in hoc peccabat, quia bona intentione id agebat, etsi illi peccarent, qui ejus quasi exemplo judaizabant. Nec fuit reprehensio vera, quia nil in eo reprehensibile erat, sed dispensatoria, ut persse da, et eum vere peccasse, non illa servando, sed alios suo exemplo judaizare cogendo, ut sit reprehensio vera non dispensatoria. Ait enim Hieron.. Ex hoc loco impius Porphyrius Petrum a Paulo reprehensum nobis objicit, volens et illi maculam erroris, et huic procacitatis incutere, et in cse Ecclesiarum principes dissiderent. Quod utique facit non intelligens quo sensu Petrus reprehensibilis fuisse, vel ei an esse tenendam, et in omni gente quicunque timet Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ. ad opus illorum
faciendo collectas. et
si monuerunt ħ fac̾e
contulerunt. s ego
contuli petro. qr cũ
rat ego restiti ei. tã¬
quam par. hoc enĩ
ñ aud̾et fac̃e insisci¬
ret se ñ unparem fõ¬

Expanded text:
dico, ad opus illorum faciendo collectas. Eccsi monuerunt 145 nos contulerunt, sed ego contuli Petro, quia curat, ego restiti ei, tanquam pari. Hoc enim non auderet facere, nisi sciret se non imparem fo
Abbreviated transcription (Latin):
pres nr̃i portare potuimꝰ. s per gr̃am credimꝰ saluarr.
sit̃ ⁊ ille. Extrusita bñ sensit de abolitione legis. s
simislauit ꝓ timore uideoꝵ ne occasionegentiũ a fi¬
de reced̾ent. ⁊ sic ped̾et g̃gemsuum. Simulauit ã par¬
lus ꝓsimili metu. siin curum tisione tymothei. ⁊ ip̃e
qui comam ex uoto nutriuit si nazarei in chenctẽ
ex lege caput totond̾. post mistta. ⁊̃ iierłm ꝯsili¬

Expanded text:
res nostri portare potuimus? sed per gratiam credimus salvari sicut et illi . Petrus itaque bene sensit de abolitione legis, sed simulavit pro timore Judaeorum ne occasione gentium a fide recederent, et sic perderet gregem suum. Simulavit autem Paulus pro simili metu, ut in circumcisione Timothei, et ipse qui comam ex voto nutrivit ut Nazaraei, in Cenchris ex lege caput totondit. Post multa etiam i
Abbreviated transcription (Latin):
tas ⁊ tartas petri. cuit
lemposterioris pastoris ꝓsalute
discant ceteri mites eẽ ⁊ bumiles. Ip̃c it petrusq. apar¬
narentur maiores. sic ubi forte recti tramitẽ reliqͥs¬
sent ⁊̃ aposteriorib corrigi. laus ita: inste lib̾tatis in
paulo. ⁊ scẽ humilitatis in petro emnmuit. dicimcħ.
Situ o petre cumsis

Expanded text:
tas et charitas Petri cui telem posterioris pastoris pro saludiscant caeteri mites esse et humiles. Ipse enim Petrus quod a Paunarentur majores sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiam a posterioribus corrigi. Laus itaque justae libertatis in Paulo, et sanctae humilitatis in Petro eminuit. Dixi si tu, o Petre, cum sis
Abbreviated transcription (Latin):
illi uenissent:
subtrahebat ⁊
segregabat ee:
timens eos qͥex
circumcisione
erant. ⁊ simu¬
latiom eius cõ¬
senserunt ceteri
iuder: itaut ⁊
barnabas duce¬
retur ab eis in
illam simula.¬

Expanded text:
ent, subtrahebat et segregabat se, timens eos qui ex circumcisione erant. Et simulationi eius consenserunt ceteri Iudet, ita ut et Barnabas duceretur ab eis in illam simula
Abbreviated transcription (Latin):
futura relenantes. ⁊ art de illis qui post aduen¬
tũ xp̃i fuerunt ñ qͥ eum p̃mnciauert̃. quos qui
exmñ. gr̃as curationũ eos qui infirmos curant. ⁊ o¬
pituiationes .i. eos qui maiorib ferunt opes. ut
titus apło ũ archidiacomi episcopis. gubernati
teri sunt qui plebi docum̃ta sunt. genera lingͣ
ẽcre donuim dei est multas scire linguas. ⁊ nota

Expanded text:
futura revelantes, et ait de illis qui post adventum Christi fuerunt, non qui eum pronuntiaverunt, quos qui exinde gratias curationum, id est eos qui infirmos curant; et opitulationes, id est eos qui majoribus ferunt opes, ut Titus Apostolo, vel archidiaconi episcopis; gubernatioteri sunt, qui plebi documento sunt; genera linguarum. Ecce donum Dei est multas scire linguas. Et nota
Abbreviated transcription (Latin):
uidei siuie gentiles qͥ
sunt natione disisi
siue serui. siue liberi
qui sunt conditio¬
ne diu̾si baptizati .i.
corpus unanimes¬

Expanded text:
Judaei, sive gentiles, qui sunt natione diversi, sive servi, sive liberi, qui sunt conditione diversi, baptizati, id mus unum corpus unanimes
Abbreviated transcription (Latin):
bundantiorẽ .i. am
pliorem honorem
ei m̃bre cui in se dẽ¬
erat honor ut ira.
non sit scisma .i. dĩ
cordia in corpore hy¬
mano ut in eccłia.
tuis sollicita sint ĩ
rens. ut ñ ninus
pro alio. qͣ. pro se
sollicita sint. uñ sb̾¬
dit. ⁊ si quid patia¬
tur in aduersis. uni̾

Expanded text:
bundantiorem, id est bundantiorem, id est ampliorem, honorem ei membro cui in se deerat honor, ut ita non sit schisma, id est discordia, in corpore humano, vel in Ecclesia utius sollicita sint in rens ut non minus pro alio quam pro se sollicita sint. Unde subdit: Et si quia patiatur in adversis unum