comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Paulus nanq apłs cũ macedoniã
p̃dicare negliger&: ꝑ uisum illi
apparuit uir macedo qͥ dicer&
Transiens in macedoniã: adiuua
tores scĩ & uocant᷑ ad macedoniã:
& ab asia ꝓhibent᷑: ista occultarũ
mensurarũ linea. illic ducta. ẽ
Hinc redueta illic tendit᷑: ut ma
cedonia intra sc̃ẽ eccłȩ spacia colli¬
gat᷑: hinc at trahit᷑. ut extra fi.¬
nes fidei. asia relinquat᷑. Erant qͥp¬
pe tc̃ in ea qui colligendi ñ erant:
quibus iuxta meritũ suũ ꝑditis:
iam nẽ asia intra mensuras eccłȩ
dõ largiente suscepta. ẽ. Intͣ has gͦ
mensuras. sunt om̃s electi᷑ extͣhas.
om̃s reꝓbi: etiã si intͣ fidei limitẽ
enĩ atriũ aliud quã latitudinem
significat uitȩ p̾sentis: Et recte
foris templũ sunt qͥ ꝑ atriũ desi¬
gnant᷑᷑: atq idõ metiendi ñ sunt:
quia angusta porta. ẽ. quȩ ducit
ad uitã: & latitudo uitȩ pͣuoꝵ¬
non admittit᷑ ad mensuras & re-¬
gulas electoꝵ. Istȩ spiritales li.¬

Expanded text:
Paulus namque apostolus, cum Macedoniae praedicare negligeret, per visum illi apparuit vir Macedo qui diceret: « Transiens in Macedoniam adjuva tores sancti et vocantur ad Macedoniam, et ab Asia prohibentur, ista occultarum mensurarum linea illic ducta est, hinc reducta. Illic tenditur, ut Macedonia intra sanctae Ecclesiae spatia colligatur; hinc attrahitur, ut extra fines fidei Asia relinquatur. Erant quippe tunc in ea qui colligendi non erant, quibus juxta meritum suum perditis, jam nunc Asia intra mensuras Ecclesiae Deo largiente suscepta est. Intra has ergo mensuras sunt omnes electi, extra has omnes reprobi, etiamsi intra fidei limitem enim atrium aliud quam latitudinem significat vitae praesentis? Et recte foris templum sunt, qui per atrium designantur; atque ideo metiendi non sunt, quia angusta porta est quae ducit ad vitam , et latitudo vitae pnon admittitur ad mensuras et regulas electorum. Istae spiritales li
Abbreviated transcription (Latin):
dos homines missi sunt. Et dum
uenturũ mane nunciant: ab hu-¬
manis cordibus p̾sentis uitȩ tene.¬
bras fugant. Sed eoce angłi diui-¬
nam potentiã laudant: quia ip¬¬
sa eos tantȩ claritatis uisio dilãtat.
Nos autẽ qui redimim᷑. sed tamen
corruptione adhuc carnis grauã.¬
mur: donũ quod ꝑcępimꝰ qua uir-¬
tute laudamus : Quomͦ enĩ ua-¬
lebit lingua dicere: quod ñ suffi.¬
cit mens nr̃a sentire : Sequitur:
latio quippe dicit᷑: cũ cordis leti¬
cia. oris efficãcia non expletur:
sed quibusclam modis gaudiũ ꝓ¬¬
dit: quod ipse qͥ gaud& nec tege¬
re preual&e. nec explere. Lau-¬
dent itaq angłi: qui iã tantae
claritatis latitudinẽ in sublimi.¬
bus uident: iubilent uͦ homines:
qui adhuc in inferioribus. oriᷤ sui
angustias sustinent. Quȩ qͥa cer-¬
to futura dñs nouerat: non tam
facienda insinuat. quã facta nar-¬
rat. Sed quid agimus. qđ cũ bo¬
ni de redemptionis suȩ mysterio

Expanded text:
dos homines missi sunt; et dum dos homines missi sunt; et dum venturum mane nuntiant, ab humanis cordibus praesentis vitae tenebras fugant. Sed ecce angeli divinam potentiam laudant, quia ipsa eos tantae claritatis visio dilatat. Nos autem qui redimimur, sed tamen corruptione adhuc carnis gravamur, donum quod percipimus, qua virtute laudamus? Quomodo enim valebit lingua dicere, quod non sufficit mens nostra sentire? Sequitur:latio quippe dicitur cum cordis laetitia oris efficacia non expletur; sed quibusdam modis gaudium prodit, quod ipse qui gaudet, nec tegere praevalet, nec explere. Laudent itaque angeli, qui jam tantae claritatis altitudinem in sublimibus vident. Jubilent vero homines, qui adhuc in inferioribus oris sui angustias sustinent. Quae quia certo futura Dominus noverat, non tam facienda insinuat, quam facta narrat. Sed quid agimus, quod cum boni de redemptionis suae mysterio
Abbreviated transcription (Latin):
matutina. Quia enĩ pͥma in tem̃¬
pore condita natura rationabi.¬
liũ sp̃uũ creditur: non ĩmerito
matutina astra angeli uocantur:
Quisi ita .ẽ. dum terra. ẽẽt. inui-¬
sibilis & incomposita: dũ tenebrȩ
essent suꝑ abyssum: uenturũ diẽ
subsequentis scłi. ꝑ lucẽ sapientiȩ
existendo p̃uenerunt. Nec negli¬
gent᷑ audiendum. ẽ. qđ additur
simul: quia nimirũ matitina
astra etiã cũ uesꝑtinis redẽpto¬
ris potentiã laudant᷑: dũ electi
angeli etiã cũ redemptis in mun-¬
di fine. hominibus largitatem
gr̃ȩ suꝑnȩ glorificant. Ipsi qͥppe
ut nos ad laudem conditoris ac¬
cendent: hoc quod suꝑiꝰ diximus
orta ꝑ carne̾ luce declamauer̃:
Gła in excelsis deo: & in t̾ra pax
hominibus bonȩ uoluntatis. Si¬
mul gͦ laudant: qͥa redep̾tioni
nr̃ȩ uoces suȩ exultationis accõm¬
modant. Simul laudant: quia
dum nos conspiciunt recipi: suũ
fortasse ideo matutina astra me.¬
morant᷑: quia sȩpe ad exhortan¬

Expanded text:
ati.---Quia enim prima in tempore condita natura rationabilium spirituum creditur, non immerito matutina astra angeli vocantur. Quod si ita est, dum terra esset invisibilis et incomposita, dum tenebrae essent super abyssum , venturum diem subsequentis saeculi per lucem sapientiae existendo praevenerunt. Nec negligenter audiendum est quod additur, Simul, quia nimirum astra matutina etiam cum vespertinis Redemptoris potentiam laudant, dum electi angeli etiam cum redemptis in mundi fine hominibus largitatem gratiae supernae glorificant. Ipse quippe ut nos ad laudem conditoris accenderent, hoc quod superius diximus, orta per carnem luce, clamaverunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Simul ergo 910 laudant, quia redemptioni nostrae voces suae exultationis accommodant. Simul laudant; quia dum nos conspiciunt recipi, suum fortasse ideo matutina astra memorantur, quia saepe ad exhortan
Abbreviated transcription (Latin):
ptat ione etiã ꝓuentũ. ut possitis
sustinere. Nouit enĩ conditor ñr.
quando exurgere ꝑsecutionis ꝓ¬¬
cellam sinat: quando resurgen¬
tẽ repͥmat: nouit ꝓ custodia nr̃a
restringere. quod contra nos egre.¬
di ꝓ nr̃a exercitatione ꝑmitcit:
ut sepe ueniens nos diluat ꝓcel¬
la: non mergat. Unde & sequit᷑.¬

Expanded text:
ione etiam proventum, ut possitis sustinere. Novit autem Conditor noster, quando exsurgere persecutionis procellam sinat, quando exsurgentem reprimat. Novit pro custodia nostra restringere quod contra nos egredi pro nostra exercitatione permittit, ut saeviens nos diluat procella, non mergat. Novit tent
Abbreviated transcription (Latin):
cũ corporis laceratione contẽp¬
nit: sed tam̃ quantõ uires perse.¬
quentiũ patiendo fortit᷑ destru¬
it: quanto inter aduersa nullis
terroribus cedit: tanto plerunq
& in his etiã quȩ int̾ fideles posi.¬
tus senserit. se cȩteris p̃ponit: sua
magis consilia eligit: & sibi potiꝰ
quã aliis credit. Fic nimirũ dũ
in iustis obiectionibus non cedenᷤ.
in uirtite se exerit: etiã recta
alioꝵ consilia ñ recipiens: pedẽ
extra limitẽ tendit Hc̃ petrus
intra mensurȩ lineã reuocat: qͥ
postquã libertate uocis. auctori¬
tatẽ principũ pressit: ꝑ humi¬
litatẽ cordis. de non circũciden¬
dis gentibus pauli consiliũ audi¬
uit. Sic enĩ sem& ipsum contra
aduersarios. ex auctoritate cu.¬
rabat erigere: ut tam̃ sibimet.¬
ipsi non creder& in his quȩ ñ rec.¬
te sentir&: ut & libertate forti.¬
tudinis tumentes potestates ex¬
ceder&: & humilitate mansue¬
tudinis obȩdientiã in recto con¬

Expanded text:
cum corporis laceratione contemcum corporis laceratione contemnit. Sed tamen quanto vires persequentium patiendo fortiter destruit, et quanto inter adversa nullis terroribus cedit, tanto plerumque et in his etiam quae inter fideles positus senserit se caeteris praeponit, sua magis consilia eligit, et sibi potius quam aliis credit. Hic nimirum dum, injustis objectionibus non cedens, in virtute se exerit, etiam recta aliorum consilia non recipiens, pedem extra limitem tendit. Hunc Petrus intra mensurae lineam revocat, qui postquam libertate vocis auctoritatem principum pressit, per humilitatem cordis de non circumcidendis gentibus Pauli consilium audivit . Sic enim semetipsum contra adversarios ex auctoritate curabat erigere, ut tamen sibimetipsi non crederet in his quae non recte sentiret, ut et libertate fortitudinis tumentes potestates excederet, et humilitate mansuetudinis obedientiam in recto con
Abbreviated transcription (Latin):
uita expandit᷑: & qͥd nob̾ qͣntũq
agendũ sit. ostensa illoꝵ discretio¬
pna rerũ. uel afflictionẽ corporis
mȩtuens: minas terren& poten¬
tiȩ ꝑtimescit: & contra uim re¬
sistentiũ. ueritat̾ẽ defendere ñ
p̾sumit. Hunc pͤtrus quia inti.¬
more angustũ respicit: ostensa
exemploꝵ suoꝵ linea. ad uircui¬¬
tis latitudin̾ẽ tendit. Ipse qͥppe
flagellatus a pͥncipibus ppłi: cũ
iccirco se relaxari conspicer&. ut
a p̾dicatione cessar&: cum ꝓhibe¬¬
retur loqui in posterũ: neqͣquã
saltẽ in p̃sens cessit. Nã respondit
ꝓtinꝰ dicens. Obedire oportet deo:
magis quã hominibus.  rursũ:
Non enĩ possumꝰ quȩ uidimꝰ & au-¬
diuimꝰ. non loqui. At ille dudũ
debilis. & p̃sentia dampna formi¬
dans. dũ exempla tantȩ fortitudi.¬
nis contemplatur: in auctoritate
uerbi. iam petri lineã sequit᷑: ĩa
nil aduersitatis mȩtuit: iam re.¬
sistentes deo potestates scłi. etiam

Expanded text:
vita expanditur; et quid nobis quantumque vita expanditur; et quid nobis quantumque agendum sit, ostensa illorum discretiomna rerum, vel afflictionem corporis metuens, minas terrenae potentiae pertimescit, et contra vim resistentium veritatem defendere non praesumit. Hunc Pmore angustum respicit, ostensa exemplorum suorum linea ad virtutis latitudinem tendit. Ipse quippe flagellatus a Principibus populi, cum idcirco se relaxari conspiceret, ut a praedicatione cessaret; cum prohiberetur loqui in posterum, nequaquam saltem in praesens cessit. Nam respondit protinus, dicens: Obedire oportet Deo, magis quam hominibus . Et rursum: Non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui. At ille dudum debilis, et praesentia damna formidans, dum exempla tantae fortitudinis contemplatur, in auctoritate verbi jam Petri lineam sequitur, jam nil adversitatis metuit, jam resistentes Deo potestates saeculi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ hanc enĩ terrã linea tendit᷑:
quando electȩ cuiq animȩ ad su¬
mendam uiuendi regulã. patrũ
p̾cedentiũ exempla monstrantur:
ut ex illoꝵ uita consider&e. qͥd
in suis actibus seruet: quatinus
respecto iusti limitis tramite.
nec infra minima nẽgligens defici.¬
at: nec ułtra maxima suꝑbiens
tendat: nec minus conẽtur explẽ.¬
re quã sufficit: nec plus arripiat
quã accępit: ne aut in mensurã
quã deb&e ñ ꝑueniat: aut eandẽ
mensuram deserens. extra limitẽ
cadat. Angusta qͥꝑpe porta. ẽ.
quȩ ducit ad uitã: & ille hanc in¬
gredit᷑: qui in cunctis quȩ agit
discretionis subtilitate propt᷑
hanc sollicite coartat᷑. Nam qͥ ꝑ
uoluntates ꝓprias secura mente
se dilatat: anguste sibi portȩ adi¬
tũ dãpnat Ut gͦ huiꝰ terrȩ men-¬
sura seruetur: suꝑ eam diuinitꝰ
linea tendit᷑: qͥa ut nr̃a oꝑa uł mi
nora ꝓficiad̃. uł maiora modent᷑ :
ꝑ sacra eloqͥa subtilis ante nos scõꝵ

Expanded text:
 hanc enim terram linea tenditur, quando electae unicuique animae ad sumendam vivendi regulam patrum praecedentium exempla monstrantur, ut ex illorum vita consideret quid in suis actibus servet, quatenus respecto justi limitis tramite, nec infra minima negligens deficiat, nec ultra maxima 906 superbiens tendat, nec minus conetur explere quam sufficit, nec plus arripiat quam accepit, ne aut ad mensuram quam debet non perveniat, aut eamdem mensuram deserens, extra limitem cadat. Angusta quippe porta est quae ducit ad vitam ; et ille hanc ingreditur qui in cunctis quae agit discretionis subtilitate propter hanc sollicite coarctatur. Nam qui per voluntates proprias secura mente se dilatat, angustae sibi portae aditum damnat. Ut ergo hujus terrae mensura servetur, super eam divinitus linnora proficiant, vel majora moderentur, per sacra eloquia subtilis ante nos sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
salutis conspicit: mensurã ipsis
nr̃is ꝓfectibus imponit: ut ha¬
beamus quȩdã uirtitũ bona
quȩ nunquã quesiuimꝰ: & que-¬
ramus quȩdam nec tam̃ habere
ualeamus: quatinꝰ mens nr̃a dũ
hȩc non potest habere quȩ appe.¬
tit. & illa se intelligat de semet.¬
ipsa ñ habere quȩ hab&: & ꝑ ea
quȩ adsunt. considerent᷑ illa quȩ
desunt: & ꝑ ea quȩ ut ilit̃ desunt.
seruent᷑ humilit᷑ bona q̃ ad sunt
Inde & recte ꝓ huiꝰ terrȩ id est

Expanded text:
salutis conspicit, mensuram ipsis salutis conspicit, mensuram ipsis nostris profectibus imponit, ut habeamus quaedam virtutum bona quae nunquam quaesivimus, et quaeramus quaedam, nec tamen habere valeamus, quatenus mens nostra dum haec non potest habere quae appetit, et illa se intelligat de semetipsa non habere quae habet, et per ea quae adsunt considerentur illa quae desunt, et per ea quae utiliter desunt serventur humiliter bona quae adsunt. Unde et r
Abbreviated transcription (Latin):
citur: & ne de uirtutibus głari
audeat. de anteacta uita memo.¬
rat᷑: eiq dr̃ Tbi eras quando po.¬
nebã fundamenta terrȩ: Ac si
iustificato peccatori aꝑte ueritas
dicat. Uirtutes a me acceptas tibi
non tribuas: noli contra me de
meo munere extolli: rẽcole ubi
damenta uirtutũ posui. Recole
ubi te inueni: quando meote ti.¬
more solidaui. Ut gͦ ego in te non
destruã quod construxi: ipse non
cesses considerare qđ repperi: Quẽ
enĩ ueritas. nisi aut in flagitiis
aut in excessibus inuenit. Sed pꝰ
hec bene possumꝰ seruare qđ sumꝰ:
si nunquã negligimꝰ pensare qđ
fuimꝰ: Nonnũquã tam̃ clãdestina
elatio etiã sollicitis surripe condbꝰ
solet: ut bonoꝵ cogitatio lic&
subtilis ac pressa. cum ualde in
uirtutibus crescit: oblita infir-¬
mitatis ꝓpͥȩ nequaquã ad me-¬
moriam reuoc& qͥd in uiciis fue¬
rit Unde  omp̃c deus qͥ & auge¬
ri infirmitatem etiã de remediis

Expanded text:
citur, et ne de virtutibus gloriari citur, et ne de virtutibus gloriari audeat, de anteacta vita memoratur, eique dicitur: Ubi eras quando ponebam fundamenta terrae? Ac si justificato peccatori aperte Veritas dicat: Virtutes a me acceptas tibi non tribuas, noli contra me de meo munere extolli. Recole ubi tdamenta virtutum posui. Recole ubi te inveni quando meo te timore solidavi. Ut ergo ego in te non destruam quod construxi, ipse non cesses considerare quod reperi. Quem enim Veritas nisi aut in flagitiis aut in excessibus invenit? Sed post haec bene possumus servare quod sumus, si nunquam negligimus pensare quod fuimus. Nonnunquam tamen clandestina elatio etiam sollicitis cordibus subrepere solet, ut bonorum cogitatio, licet subtilis sit ac pressa, cum valde in virtutibus crescit, oblita infirmitatis propriae, nequaquam ad memoriam revocet quid in vitiis fuerit. Unde et omnipotens Deus, quia augeri infirmitatem etiam de remediis
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. fides. ẽ Nuiꝰ terrȩ fundam̃.¬
tũ iacit᷑: quando in occultis cordis.
pͥma soliditatis causa diuinꝰ timor
inspirat᷑. Iste necdũ credit ȩ t̾na
quȩ audit: huic cũ fides dat᷑: ad
ȩdificiũ subsequentis operis. iam
fundamentũ ponit᷑. Ille ȩt̾na iam
credit. nec tam̃ mȩtuit: uenturi
iudicii terrorẽ despicit: peccatis
se carnis & sp̃c audent᷑ inuoluit:
huic ͤ repente futuroꝵ timor in¬
funditur: ut bonȩ uitȩ surgat
ȩdificiũ. iam fundamenta constru¬
unt᷑. Posito itaq ꝓsꝑȩ formidinis
fundamento. cum uirtutum fa.¬
brica in altũ ducit᷑: necesse. ẽ. ut
unusquisq ꝓficiens uires suas
caute metiatur: ut cũ diuina con¬
structione magnꝰ. ẽe. ĩa cȩꝑit̾ se.¬
meipsũ respiciat si ne cessatione
quid fuit : quatinꝰ at tenden̾ hi¬
milit̾ qđ ꝑ meritũ inuentus est.
nequaqu̾a sibi arrog& qđ ꝑ grãn
factus. ẽ. Unde & nc̃ beatus iob
suꝑna uoce ad sem& ipsum redu-¬

Expanded text:
mentum fides est. Hujus terrae fundamentum jacitur, quando in occultis cordis prima soliditatis causa divinus timor inspiratur. Iste necdum credit aeterna quae audit; huic cum fides datur, ad aedificium subsequentis operis jam fundamentum ponitur. Ille aeterna jam credit, nec tamen metuit, venturi judicii terrorem despicit, peccatis se carnis et spiritus audenter involvit; huic repente cum futurorum timor infunditur, ut bonae vitae surgat aedificium, jam fundamenta construuntur. Posito itaque prosperae formidinis fundamento, cum virtutum fabrica in altum ducitur, necesse est ut unusquisque proficiens vires suas caute metiatur, ut cum divina constructione magnus esse jam coeperit, semetipsum respiciat sine cessatione quod fuit, quatenus attendens humiliter quod per meritum inventus est, nequaquam sibi arroget quod per gratiam factus est. Unde et nunc beatus Job per supernam vocem ad semetipsum redu
Abbreviated transcription (Latin):
narrar& dicens. qͥ redd& unicuiq
patientiã boni oꝑis głam & in¬
corruptionẽ: quia nominata bo¬¬
ni oꝑis patientia. quasi totã elec¬
tȩ actionis fabricã dixerat᷑:. sub¬
tilit̾ ilico ubi bases eiusdẽ fabricȩ
consisterent. ex quisiuit dicens:
Głam & honorem. & incorrup¬
tionem: querentibus uitã ȩt̾nã:
Le si aꝑte dicer&. Et si quidem
patientiam boni oꝑis ostendunt.
głam & incorruptionẽ non reci¬
piunt. si intentionẽ cordis. id. ẽ.
bases fabricȩ in fundamento non
figunt: quia uidelic&e ds̃ uł hone-¬
state uitȩ edificiũ non inhabitatꝰ
quod extra se positũ. non ipse
electȩ uniꝰcuiꝰq animȩ. spei ȩt̃n¬
tatis innitunt᷑: recte uoce dñiu
de hac terra dr̃: suꝑ quo bases
illiꝰ solidatȩ fc̃. ac si aꝑte dicera
nisi suꝑ me: Cui dum iusta queq
anima intendit: omne qđ tẽpo¬
ralit̾ facit. in mȩ ꝓculdubio non
temporalit̾ construit. Quia uͦ
tc̃ robustius in fundamento soli¬

Expanded text:
reddet unicuique patientiam boni operis, gloriam, et incorruptionem; quia nominata boni operis patientia, quasi totam electae actionis fabricam dixerat, subtiliter illico ubi bases ejusdem fabricae consisterent exquisivit, dicens: Gloriam et honorem, et incorruptionem quaerentibus vitam aeternam.  si aperte diceret: Et si quidam patientiam boni operis ostendunt, gloriam et incorruptionem non recipiunt, si intentiones cordis, id est bases fabricae, in fundamento non figunt, quia videlicet Deus vel honestae vitae aedificium non inhabitat quod extra se positum non ipse electae uniuscujusque animae spei aeternitatis innituntur, recte voce 909 Dominica de hac terra dicitur: Super quo bases illius solidatae sunt? Ac si aperte diceret, Nisi super me. Cui dum justa quaeque anima intendit, omne quod temporaliter facit, in me procul dubio non temporaliter construit. Quia vero tunc robustius in fundamento soli
Abbreviated transcription (Latin):
nanq in babyloniã cũ ifraheliti¬
ca plebe migratus ẽ: qui dũ ab
aliis ad alia ducit᷑: pro utriusq
parietis latere. ñ immerito scdo
numerat᷑:. cuiꝰ migrationis flexu.
angularẽ lapidem signat. Ubi
enim ordo a rectitudine flectit᷑
ut eat in diuersum: tanquã an.¬
gulũ facit. Recte gͦ numerari bis
potuit: quia ꝑ utrunq parietẽ
quasi duo in se latera ostendit:
Unde & eius bene imaginẽ tenuit:
qui in iudȩa ortus gentilitatem
colligens. quasi ab ierosolimis ba.¬
bẏloniã uenit: atq hanc in sem&.¬
ipso fidei fabricã. priꝰ discordiae
studio scissam: arte Karitatis in.¬
texuit. Sed hȩc quȩ de significa.¬
tione scẽ ȩccłȩ dicta sunt: plac&e
ut breuiata replicatione morã.¬
lit̾ disserant᷑. Dignũ nãq est ut
ꝑ ea quȩ beato iob dici cognoscimꝰ.
ad corda nr̃a reuocem᷑: qͥa uerba
dei tc̃ mens ueriꝰ intelligit: cũ
in eis semoe ipsam querit. Ecce¬

Expanded text:
namque in Babyloniam cum Israelitinamque in Babyloniam cum Israelitica plebe migratus est, qui dum ab aliis ad alia ducitur, pro utriusque parietis latere non immerito secundo numeratur. Cujus migrationis flexu angularem lapidem designat. Ubi enim ordo a rectitudine deflectitur, ut eat in diversum, tanquam angulum facit. Recte ergo numerari bis potuit, quia per utrumque parietem quasi duo in se latera ostendit, unde et ejus bene imaginem tenuit, qui in Judaea ortus, gentilitatem colligens, quasi a Jerosolymis Babyloniam venit, atque hanc in semetipso fidei fabricam prius discordiae studio scissam arte charitatis intexuit. Sed haec quae de significatione sanctae Ecclesiae dicta sunt placet ut breviata replicatione moraliter disserantur. Dignum namque est ut per ea quae beato Job dici cognoscimus ad corda nostra revocemur, quia verba Dei tunc mens verius intelligit cum in eis semetipsam qu
Abbreviated transcription (Latin):
uinã gr̃am om̃ibꝰ liqu&: quem
scriptura sacra lapidem angula¬
rem uocet. Illũ ꝓfecto. qui dũ
in se hinc iudaicũ illinc gentilẽ
ppłm suscipit: in una ȩccłȩ fabri¬
ca. quasi duos parietes iungit:
illũ de quo scriptũ. ẽ. Fȩcit utͣq
unu. Qui angularem se lapidẽ
non solũ in inferioribus sed & in
suꝑnis exhibuit: quia & in t̃ra
plebi israheliticȩ nationes gen-¬
tium: & utraq simul angelis in
cȩlo sociauit. ẜ o qͥppe nato. cla.¬
mauerunt angłi: in terra pax
hominibus bonȩ uoluntatis: In
ortu enĩ regis. nequaquã ꝓ mag¬
no offerreñ hominibus p̾aciᷤᷤ gau¬
dia: si discordiam non haberent:
De hoc lapide ꝑ ꝓpħam dicitur
Lapidem quẽ repbauer̃ ȩdifican¬
tes: hic factus est in caput angu¬
li Huiꝰ lapidis tẏpũ. iechonias
rex tenuit : quem matheus dũ
quat̾ denas generationes descri¬¬
ber&. scđo numerauit. Qu̾e enĩ¬
in fine scdȩͥ ipsũ rursum initio
t̾ciȩ generationis inseruit. Ipse¬

Expanded text:
inam gratiam omnibus liquet, quem Scriptura sacra angularem lapidem vocet, illum profecto qui, dum in se hinc Judaicum illinc gentilem populum suscipit, in una Ecclesiae fabrica quasi duos parietes jungit, illum de quo scriptum est: Fecit utraque unum . Qui angularem se lapidem non solum in inferioribus, sed et in supernis exhibuit, quia et in terra plebi Israeliticae nationes gentium et utramque simul angelis in coelo sociavit. Eo quippe nato clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae voluntatis . In ortu enim Regis nequaquam pro magno offerrent hominibus pacis gaudia, si discordiam non haberent. De hoc lapide per Prophetam dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Hujus lapidis typum Jechonias rex tenuit, quem Matthaeus dum quaterdenas generationes describeret, secundo numeravit . Quem enim fini secundae, ipsum rursum initio tertiae generationis inseruit. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pebris inquisitus. placita ac rec-¬
ta respondit: qui secreti ad itũ
pulsans. quia ꝑ cognitionẽ intro.¬
mitti ad interiora ñ ualuit: ꝑ
confessionẽ ante ianuas humilis
stetit: & quod intus cõp̃hendẽ
ñ potuit: foris timendo lauda.¬
uit. Unde nc̃ quoq beatus iob
post interrogationẽ uerberis. dis¬
cutit᷑ in terrogatione sermonis:
ut quȩ sint suꝑna consider&:
quȩdũ minime cõp̃hendit ad se.¬
m&ipsum redeat. & quam sit
iuxta nichilũ in suꝑnoꝵ cõpara¬
tione cognoscat. Alidiat itaq in¬
terrogabo te: & responde mͥ
Ac si aꝑtiꝰ dicat᷑. Terbis meis ad
sublimia consideranda excito: &
dum ea quȩ suꝑ te sunt nescire te
ꝑspicis: tibun& ipsi te notiorem
reddo. Tunc enĩ michi uere respon¬
des: si ea quȩ ignoras intelligis

Expanded text:
pebris inquisitus placita ac recpebris inquisitus placita ac recta respondit, qui secreti aditum pulsans, quia per cognitionem intromitti ad interiora non valuit, per confessionem ante januas humilis stetit; et quod intus comprehendere non potuit, foris timendo laudavit. Unde nunc quoque beatus Job post interrogationem verberis discutitur interrogatione sermonis, ut quae sint superna consideret; quae dum minime comprehendit, ad semetipsum redeat, et quam sit juxta nihilum in supernorum comparatione cognoscat. Audiat itaque: Interrogabo te, et responde mihi. Ac si apertius dicatur: Verbis meis ad sublimia consideranda te excito, et dum ea quae super te sunt nescire te perspicis, tibimetipsi te notiorem reddo. Tunc enim mihi vere respondes, si quae ignoras intelligis.
Abbreviated transcription (Latin):
nis mysteria: adhuc dicit. Ego
me non arbitror cõp̃hendisse:
& rursum. Ego sum minimꝰ apłoꝵ:
qui ñ sum dignus uocari apłs:¬
Et iterũ. Non quasi sufficientes
simus cogitare aliquid a nob̾ qͣsi
ex nob̾: sed sufficientia nr̃a ex dõ
est. Aꝑtis gͦ palpebris dei inter¬¬
rogatus paulus recte respondit:
quia & suꝑna secreta attigitꝰ: &.
tam̃ in humilitate cordis subli¬
mit᷑ stetit. Qui rursum cũ secre.¬
ta dei iudicia de repulsione iude.¬
oꝵ. & gentiũ uocatione discute¬
r&. atq ad ea ꝑuenire non pos-¬
s&e: quasi clausis dei palpebris in¬
terrogatꝰ. ẽ : sed rectum ualde
responsum reddidit: qui deo se
in ipsa sua ignorantia scient᷑ in¬
clinauit dicens. O altitudo diui¬
tiarũ sapientiȩ & scientiȩ dei:
quã incomp̃hensibilia st̃ iudicia¬
eius: & inuestigabiles uiȩ eiꝰ. Quis
enĩ cognouit sensum dñi: aut qͥs
consiliariꝰ eius fuit: Ecce enĩ ab¬
sconsis mysteriis quasi clausis pal-¬

Expanded text:
nis mysteria adhuc dicit: Ego nis mysteria adhuc dicit: Ego me non arbitror comprehendisse . Et rursum: Ego sum minimus apostolorum, qui non sum dignus vocari aposufficientes sumus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Apertis ergo palpebris Dei interrogatus Paulus recte respondit, qui et superna secreta attigit, et tamen in humilitate cordis sublimiter stetit. Qui rursum cum secreta Dei judicia de repulsione Judaeorum, et Gentium vocatione discuteret, atque ad ea pervenire non posset, quasi clausis Dei palpebris interrogatus est. Sed rectum valde responsum reddidit, qui Deo se in ipsa sua ignorantia scienter inclinavit, dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incompejus, et investigabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit ? Ecce enim absconsis mysteriis quasi clausis pal
Abbreviated transcription (Latin):
Uel sicut᷑ seriptũ. ẽ. Temptat
uos dñs deus ur: ut sciat si di¬
ligitis eum. Temptare quippe
dẽi. ẽ. magnis nos iussionibus
interrogare: scire quoq eius. ẽ.¬
nr̃am obędientiã nosse nos face¬
re. Aperiendo uͦ nobis qued am
atq claudendo. nos interrogat
ds: sicut ꝑ psalmistam dr̃. Palpe¬
brȩ eius. interrogant filios homi¬
nũ. Palpebris quippe aꝑtis cer-¬
nimus: clausis nichil uidemus
Quid gͦ ꝑ palpebras dei nisi eiꝰ
iudicia accipimus. quȩ iuxta ali¬
quid claudunt᷑ hominibꝰ. & iux¬
ta aliquid reserant᷑. ut homines
qui se nesciunt. sibim& ipsis in¬
notescant: quatinꝰ dũ quȩdam
intelligendo cõp̃hendunt. quȩdã
uͦ cognoscere omnino ñ possunt:
eoꝵ corda sese latent̾ inqͥrant.
si illos diuina iudicia uł clausa
non stimulant. uel aꝑta non in¬
tam int̾nam sapientiam: pꝰ aꝑta
claustra paradysi: post ascensũ
cęli tercii: post suꝑnȩ̨ locutio¬

Expanded text:
Vel sicut scriptum est: Tentat Vel sicut scriptum est: Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligitis eum . Tentare quippe Dei est magnis nos ejus jussionibus interrogare. Scire quoque ejus, nostram obedientiam nosse nos facere. Aperiendo nobis quaedam atque claudendo nos interrogat Deus, sicut per Psalmistam dicitur: Palpebrae ejus interrogant filios hominum . Palpebris quippe apertis cernimus, clausis nihil videmus. Quid ergo palpebras Dei, nisi ejus judicia accipimus? Quae juxta aliquid clauduntur hominibus, et juxta aliquid reserantur, ut homines qui se nesciunt sibimetipsis innotescant, quatenus dum quaedam intelligendo comprehendunt, quaedam vero cognoscere omnino non possunt, eorum corda sese latenter inquirant, si illos divina judicia vel clausa non stimulant, vel aperta non intam internam sapientiam, post aperta claustra paradisi, post ascensum coeli tertii, post supernae locutio
Abbreviated transcription (Latin):
Tribus modis nos conditor int᷑
rogare consueuit: cũ aut fla-¬
gelli districtione nos ꝑcutit.
& quanta nobis insit uel desit
patientia ostendit: aut quȩdã
quȩ nolumus p̃cipit. & nrãm
nobis obȩdientiam uel in obȩdi¬
entiã patefacit: aut aliqua nob̾
occulta aperit. & aliqua abscon¬
dit. & mensurã nre humilitatis
innotescit. Elagello nanq int̃¬
rogat: cũ mentem bene sibi ꝑ
tranquillitatẽ subditã afflictio¬
nibus pulsat: sicut idem iob &
laudatur at testatione iudicis:
& tam̃ ictibus concedit᷑ ꝑcussoriᷤᷤ.
ut eius patientia tanto uerius
clarescer&: quanto inqͥsita du-¬
rius fuissoe. Precipiendo aut̾e
dura nos in terrogat. sic̃ abra-¬
ham de terra sua iubet᷑ egredi.
& ꝑgere quo nesciebat: in mon¬
tẽ unicũ filiũ ducere & quẽ ad
consolationẽ senex accȩꝑat im¬
molare. Cui nimirũ ad int̾ro.¬
gationẽ bene respondenti. id.ẽ.
ad iussionem obȩdienti: dicit᷑.
Nunc cognoui: quia times dm̃

Expanded text:
Tribus modis nos conditor noster interrogare consuevit, cum aut flagelli districtione nos percutit, et quanta nobis insit, vel desit patientia ostendit: aut quaedam quae nolumus praecipit, et nostram nobis obedientiam vel inobedientiam patefacit; aut aliqua nobis occulta aperit, et aliqua abscondit, et nobis mensuram humilitatis nostrae innotescit. Flagello namque interrogat cum mentem bene sibi per tranquillitatem subditam afflictionibus pulsat, sicut idem Job et laudatur attestatione judicis, et tamen ictibus conceditur percussoris , ut ejus patientia tanto verius claresceret quanto inqrius fuisset. Praecipiendo nonnunquam dura nos interrogat Deus: sicut Abraham terram suam jubetur egredi et pergere quo nesciebat; in montem unicum filium ducere, et quem ad consolationem senex acceperat immolare . Cui nimirum Abrahae ad interrogationem bene respondenti, id est, ad jussionem obedienti, dicitur: Nunc cognovi, quia times Deum .
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ꝓ nobis sacrificiũ offerens
pontifex nr̃. dũ fortes in ipso
exordio p̾dicatores exhibuit:
duodecim lapides sub capite in
pͥma sui corporis parte portauit
ornamenti. lapides sunt in pec.¬
tore: & ꝓ pͥma soliditate edifi-¬
cii in solo fundamenta. Unde
sublimibus apłorũ mentibꝰ poni
edificariq conspicer&e: dixit
fundamenta eius in montibus
sanctis. Cum uͦ in sacro eloquio
non fundamenta sed singulari
numero fundamentũ dr̃: nullꝰ
alius nisi ipse dñs designat᷑: ꝑ
cuiꝰ diuinitatis potentiã. nutan-¬
tia infirmitatis nr̃ȩ corda soli¬
dant᷑. De quo & paulus ait. fun-
damentũ fundamentoꝵ. ẽ: qͥa
& origo. ẽ. inchoantiũ: & con¬
stantia robustoꝵ. Quia gͥ fun-¬
damenta nr̃a sunt. hi qͥ iniquita.
tũ nrarũ pondera portauerus :
ne beatus iob in suꝑbia de uir¬
tutũ suarũ potentia subleuet᷑ :
in ipsa dñici pͥma parte sermo¬
nis. de scoꝵ p̃dicatoꝵ cõmemo¬

Expanded text:
ipsum pro nobis sacrificium offerens ipsum pro nobis sacrificium offerens pontifex noster, dum fortes in ipso exordio praedicatores exhibuit, duodecim lapides sub capite in prima sui corporis parte portavit.ornamenti lapides sunt in pectore, et pro prima soliditate aedificii in solo fundamenta. Unde suaedificarique cons iceret, dixit: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Cum vero in sacro eloquio non fundamenta, sed singulanumero fundamentum dicitur, nullus alius nisi ipse Dominus designatur, per cujus divinitatis potentiam, nutantia infirmitatis nostrae corda solidantur. De quo et Paulus ait: Fundadamentum fundamentorum est, quia et origo est inchoantium, et constantia 900 robustorum. Quia igitur fundamenta ndera portaverunt, ne beatus Job in superbiam de virtutum suarum potentia sublevetur, in ipsa dominici prima parte sermonis de sanctorum praedicatorum commemo
Abbreviated transcription (Latin):
Fcce quasi om̃ia de mundi origi¬
ne. narratione historica conte.¬
xunt᷑. Repente uͦ subiungitur.
quod non de mundi. sed de ȩccłȩ
dictũ conditione uideat᷑. Nam
dicit᷑. Aut quis dimisit lapi¬
dem angularẽ eius: ꝑ hoc enĩ
quod ñ in mundi origine factũ
est: & illud suꝑiꝰ ostendit᷑. qͥa de
mundi origine dictũ non est
Iccirco nanq rebus planis ac pa.¬
tentibus obscura quędam ac
dissona ꝑmiscent᷑: ut ꝑ hoc qđ
ab intellectu lit terȩ discrepat:
& illud inquirat᷑ mystice quod
dictũ iuxta lit teram sonat. Nãq
sicut aliis aꝑtis rebus alia clausa
cognoscimus: ita aliis clausis cõ¬
pellimur. & illa altiori intellecꝙr
pulsare. quȩ aꝑta credebamus:
ta. quã p̃dicatores accipimus :
Quos dum pͥmos dñs in scã ȩccła
posuit: tota in eis sequentis fabri.¬
oe structura surrex̃. Unde & sacer.¬
dos cum tabernaculũ ingredit᷑
duodecĩ lapides portare in pec-¬
tore iubetur: qͥa uidelic& sem&.¬

Expanded text:
 quasi de mundi origine narratione historica contexuntur. Repente vero subjungitur quod non de mundi, sed de Ecclesiae dictum conditione videatur. Nam dicitur: Aut quis dimisit lapidem angularem ejus? Per hoc enim quod non in mundi origine factum est, et illud superius ostenditur, quia de mundi origine dictum non est. Idcirco namque rebus planis ac patentibus obscura quaedam ac dissona permiscentur, ut per hoc quod ab intellectu litterae discrepat et illud inquiratur mystice quod dictum juxta litteram sonat. Namque sicut aliis apertis rebus alia clausa cognoscimus, ita aliis clausis compellimur et illa altiori intellectu pulsare quae aperta credebamus. ta quam praedicatores accipimus? Quos dum primos Dominus in sancta Ecclesia posuit, tota in eis sequentis fabricae structura surrexit. Unde et sacerdos cum tabernaculum ingreditur duodecim lapides portare in pectore jubetur, quia videlicet semet
Abbreviated transcription (Latin):
ris. scđo de ostiis dr̃: more sacri
eloquii. res semel dicta ꝓ confir¬
matione replicat᷑. Si autẽ hoc in¬
loco mare accipere non specialit̃
turbã ꝑsequentiũ. sed generalit᷑
scłm debemꝰ: scdo contra hoc ma-¬
re dñs ostia opposuit: quia et
prius humano generi precepta
legis. & postmodũ nouȩ grãtiȩ
testamentũ dedit. Scdõ obiectis
ostiis. huiꝰ maris impetũ clausit:
quia eos quos ad obsequiũ suicul.¬
tus assumpsit. & priꝰ ab idolis da¬
ta lege cohercuit: & post ab intel.¬
lectu carnali. gr̃a reuelata correx
Scdo mare ostia accȩpit: quia hu-¬
manũ genus priꝰdeus ab oꝑibꝰ iniqͥ¬
tatis ꝓhibuit: postmodũ uͦ etiã a
cogitationis culpa constrinx̃. Uide.¬
amus. quẽ ad modũ pͥma tumenti
mari. dñs ostia imponat. Ecce ꝑ
dum secundis hoc mare dñs ostiis
claudat. Ecce in eugłio dicit. Au.¬
distis quia dictũ. ẽ. antiquis. Non
mec haberis. Ego autẽ dico uobis:

Expanded text:
ris secundo de ostiis dicitur, more sacri ris secundo de ostiis dicitur, more sacri eloquii, res semel dicta pro confirmatione replicatur. 40. Per loco mare accipere non specialiter turbam persequentium, sed generaliter ulum debemus, secundo contra hoc mare Dominus ostia opposuit, quia et prius humano generi praecepta legis, et postmodum novae gratiae testamentum dedit. Secundo objectis ostiis hujus maris impetum clausit, quia eos quos ad obsequium sui cultus assumpsit, et prius ab idolis data lege coercuit, et post ab intellectu carnali gratia revelata correxit. Secundo mare ostia accepit, quia humanum genus prius Deus ab operibus iniquitatis prohibuit, postmodum vero etiam a cogitationis culpa constrinxit. Videamus quemadmodum prima tumenti mari Dominus ostia imponat. Ecce enmus quemadmodum secundis hoc mare Dominus ostiis claudat. Ecce in Evangelio dicit: Audistis quia dictum est antiquis: Non moechaberis; ego autem dico vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
sura. ẽ. & quando ꝑsecutionis ꝓ.¬
cella ꝓsiliat. & quando conqui¬
escat᷑: ne aut non exagitãta.
electos non exerceat᷑:. aut non
moderata. in ꝓfundũ mergat.
Cum uͦ noticiã fidei usq ad ꝑseq̃n¬
tes extendit᷑: turbati maris tu.¬
mor sedatur: ibiq fluctus suos
mare frangit: quia ad cogniti.¬
one̾ ueritatis ueniens. om̃e qđ
nẽquit̾ erigit erubescit. Fracta
qͥppe in se relidit᷑: quia uicta
nequicia. etiã ꝑ cogitationẽ sui
cordis accusatur: & quasi ipsam
uim quã intulerat recipit᷑: qͥa
de prauitate quã gesserat. reatus
sui stimulos sentit. Unde qͥbꝰdam
ꝑ paulũ dicit᷑. Quẽ gͦ fructũ ha¬
buistis tunc in illis in quibꝰ nunc
erubescitis: Ac si diceret᷑. Quid
se in altum fluctus ur̃ȩ prauitã.¬
tis extulerunt: qui nc̃ in semoe.¬
ipsis fracti. unde ꝑuersos uos in¬
flauerant. conuersos inde confun.¬
dunt : Recte itaq dr̃. & hic con¬
fringes tumentes fluctus tuos
Quod uͦ in hac conclusione ma¬

Expanded text:
sura est, et quando persecutionis procella prosiliat, et quando conquiescat, ne aut non exagitata electos non exerceat, aut non moderata in profundum mergat. Cum vero notitia fidei usque ad persequentes extenditur, turbati maris tumor sedatur; ibique fluctus suos mare frangit, quia ad cognitionem veritatis veniens, omne quod nequiter egit erubescit. Fracta quippe unda in se reliditur, quia victa nequitia etiam per cogitationem sui cordis accusatur; et quasi ipsam vim quam intulerat recipit, quia de pravitate quam gesserat reatus sui stimulos sentit. Unde quibusdam per Paulum dicitur: Quem ergo fructum habuistis tunc in illis in quibus nunc erubescitis ? Ac si diceretur: Quid se in altum fluctus vestrae pravitatis extulerunt, qui nunc in semetipsis fracti, unde perversos vos inflaverant, conversos inde confundunt? Recte itaque dicitur: Et hic confringes tumentes fluctus tuos. Quod vero in hac conclusione ma
Abbreviated transcription (Latin):
bine dr̃: utrũ ꝑ sem&ipsũ anei
ꝑ angłm sit locutus ambigitur:
Potuer̃ qͥppe ꝑ angłm cõmotiones
aeris fieri: & hȩc ei quȩ subiecta
sunt ꝑ eũ uerba mandari. Rursũq
potuit & exteriꝰ angelus in tur¬
bine aerẽ excutereꝰ & tam̃ inte¬
rius ꝑ sem& ipsum dñs uim suae
sententiȩ cordi eius sine uerbis in¬
sonare: ut credat᷑ qđ dicta dñica
quȩ secunt᷑. ipse iam ꝑ uerba ꝓtu-¬
lit: qui repletus dõ hec sine uerbis

Expanded text:
bine dicitur, utrum per semetipsum, an ei bine dicitur, utrum per semetipsum, an ei per angelum sit locutus ambigitur. Potuerunt quippe per angelum commotiones aeris fieri, et haec ei quae subjuncta sunt per eum verba mandari. Rursumque potuit et exterius angelus in turbine aerem excutere, et tamen interius per semetipsum Dominus vim suae sententiae cordi ejus sine verbis insonare, ut credatur quod dicta dominica quae sequuntur ipse jam per verba protulit, qui, repletus Deo, haec sine verbis
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationis suȩ p̃dicatione. filiũ.
angłm uocat. Unde & in eiꝰdem
zachariȩ uerbis. aꝑte ostendit᷑:
quod in illo uere angelus id est
creatura loqueretur: cũ dicit᷑¬
W ecce angelus qͥ loquebat᷑ in me.
egrediebat᷑: stat̃ĩq subungitur
quere ad puerũ istũ dicens. Ab̾q
muro habitabit᷑ iherłm. Non est
itaq deus angelus qui mitcitur:
cui uerba ab angło quȩ dicere
debeat iubent᷑. Sed quia in con-¬
spectu conditoris. angelica mini-¬
steria. ordinata graduũ positio¬
ne distincta sunt. ut & ꝓ cõmiini
fȩlicitate beatitudinis. opificem
suũ simul uidentes gaudeant:
& tam̃ ꝓ dispositione dignitatis.
alii aliis subministrent: ad ꝓpħã
angelus angłm mittit: & quem
secum dedeo gaudere cõmuniter
conspicit. & doce & dirigit: quia
eũ & ꝑ suꝑiorem scientiã uirtute
cognitionis. & ꝑ p̃sentiore grãm
culmine potestatis excedit. Hȩc
deus hominibꝰ monstraret᷑. Cũ uͦ
beato iob respondisse dñs de tur-¬

Expanded text:
incarnationis suae praedicationem Filium angelum vocat. Unde in ejusdem Zachariae verbis aperte ostenditur quod in illo vere angelus, id est creatura loqueretur, cum dicitur: Ecce Angelus qui loquebatur in me, egrediebatur. Statimque subjungitur: loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . Non est itaque Deus Angelus qui mittitur, cui verba ab angelo quae dicere debeat, jubentur. Sed quia in conspectu Conditoris angelica ministeria ordinata graduum dispositione distincta sunt, ut et pro communi felicitate beatitudinis opificem suum simul videntes gaudeant, et tamen pro dispositione dignitatis aliis alii subministrent, ad prophetam angelum angelus mittit; et quem secum de Deo gaudere communiter conspicit, et docet et dieum et per superiorem scientiam virtute cognitionis, et per praestantiorem gratiam culmine potestatis excedit. 10. QDeus hominibus demonstraretur. Cum vero beato Job respondisse Dominus de tur
Abbreviated transcription (Latin):
in terrarũ particione tendunt᷑:
ut dimensionis ȩquitas. ex ipsa
linearũ tensione teneatur. In car.¬
ne autẽ dñs ad ȩccłam ueniens:
mensiiras terrȩ. lineis mensus est:
quia fines eccłȩ. occulti iudicii
subtilitate distixit Huiꝰ t̾rȩ
occultȩ mensurȩ uel lineȩ tende.¬
bantur : quando p̾dicatores sciͦ
agente spũ in aliis partibꝰ mun-

Expanded text:
in terrarum partitione tenduntur, ut dimensionis aequitas ex ipsa linearum tensione teneatur. In carne autem Dominus ad Ecclesiam veniens mensuras terrae lineis mensus est, quia fines Ecclesiae occulti judicii subtilitate distinxit. Hujus terrae occultae mensurae vel lineae tendebantur quando praedicatores sancti agen
Abbreviated transcription (Latin):
lut tuba ductilis ex ꝑcussione
ꝓducta. in laudem dei tanto ele-
uatus. ẽ: quanto maiori. ẽ. casti.¬
gatione ꝑcussus. Sed humilian¬
dus erat iste : qͥ ꝓstratus ulcẽribꝰ
sic uirtittibus stabat Humilian-¬
dus erat: ne tam robustissimũ
pectus elationis tela confodent:
quod constabat certe quia & illa¬
ta uulnera ñ uicissent. Reqͥrendꝰ
nimirũ fuit homo: cuiꝰ debuiss&
comparatione suꝑari. Sed qͥd¬
de eo uoce dñi dicit᷑: uidisti ser¬
uu̾ meũ iob quod ñ sit ei similis
uir suꝑ terram: Quiꝰ gͦ cõparati¬
one poterat uinci: de quo dõ at.¬
testante dr̃. qͥa nulliꝰ hominis
comparatione possit ȩquari:
Quid itaq agendum. ẽ. nisi ut
ex ꝑsona sua ipse dñs suas illi uir.¬
tutes narr& et dicat ei: nunqͥd
plieis luciferũ in tempore suo. &
uesperũ suꝑ filios terrȩ consur¬
gere facis: & iterũ. Nunqͥd aptȩ

Expanded text:
lut tuba ductilis ex percussione lut tuba ductilis ex percussione producta in laudem Dei tanto altius elevatus est, quanto majori castigatione percussus. Sed humiliandus erat iste qui, prostratus ulceribus, sic virtutibus stabat. Humiliandus erat, ne tam robustissimum pectus elationis tela confoderent, quod constabat certe quia et illata vulnera non vicissent. Requirendus nimirum fuit homo cujus debuisset comparatione superari. Sed qitur: Vidisti servum meum Job, quod non sit ei similis vir super terram ? Cujus ergo comparatione poterat vinci, de quo Deo attestante dicitur quia nullius hominis comparatione possit aequari? Quid itaque agendum est, nisi ut ex persona sua 892 ipse Dominus suas illi virtutes narret, et dicat ei: Nunquid producis luciferum in tempore suo, et vesperum super filios terrae consurgere facis? Et iterum: Nun
Abbreviated transcription (Latin):
rerum: post funera pignoꝵͥ
post uulnera corporis: post
uerba malesuadentis uxoris
post contumeliosa dicta con.¬
solantiũ: post suscepta for-¬
tit᷑ iacula tot doloꝵ: de tan.¬
ta uirtite constantiȩ lau.¬
dandus a iudice beatus iobfu.¬
erat: sed si iam de p̾senti scło
ess& euocandus. At postqua
hic adhiic duplicia receptinꝰ
est. postquã saluti pristinę
restituitur. ut rebus redditᷤ
diutiꝰ utat᷑: ne ꝑ elationis gli¬
diũ ipsa illũ sua uictoria ster¬
nat: deb& om̃ps deus increps
ꝑ districtã iusticiã. quẽ seruat
ad uitam. Quid enĩ peius ple-¬
rũq animã quã conscia uirtus
inter ficit: quȩ illam dũ conside.¬
ratione sua inflat. a plenitudi¬
ne ueritatis euacuat᷑: & dũ se
ad ꝑcipienda p̾mia sufficere sug.¬
gerit. eam a meliorationis inten¬
tione distendit: Iustus gͥ ioban¬
te flagella extitit: sed iustior
post flagella ꝑmansit: & lauda.¬
tus antea dei uoce: postmodũ
creuit ex uerbere Profecto ue.¬

Expanded text:
rerum, post funera pignorum, post vulnera corporis, post verba male suadentis uxoris, post contumeliosa dicta consolantium, post suscepta fortiter jacula tot dolorum, de tanta virtute constantiae laudandus a judice beatus Job fuerat, si jam de praesenti saeculo esset evocandus. At postquam hic adhuc duplicia recepturus est, postquam saluti pristinae restituitur, ut rebus redditis diutius utatur, ne per elationis gladium ipsa illum sua victoria sternat, debet omnipotens Deus increpare per districtam justitiam quem servat ad vitam. Quid enim pejus plerumque animam quam conscia virtus interficit? Quae illam dum consideratione sua inflat, a plenitudine veritatis evacuat; et dum se ad percipienda praemia sufficere suggerit, eam a meliorationis intentione distendit. Justus igitur Job ante flagella exstitit, sed justior post flagella permansit; et laudatus antea Dei voce, postmodum crevit ex verbere. Profecto ve
Abbreviated transcription (Latin):
indicat. aliquando eam uerbis.
aliquando rebus de monstrat:
aliquando simul uerbis & rebꝰ:
aliquando imaginibus cordis ocu-¬
lis ostensis: aliquando imaginibꝰ
& ante corporeos oculos ad tempꝰ
ex aere sumptis: aliquando cȩle.¬
stibus substantiis. aliquando ter¬
renis: aliquando terrenis simul
& celestibus. Nonnunquã uͦ etiã
ꝑangelum humanis cordibꝰ ita
loquit᷑: ut ipse quoq angelus m̃¬
tis obtiitibus p̃sentetur. Uerbis n̾ãq

Expanded text:
oleat. Aliquando oleat. Aliquando aliquando rebus demonstrat, aliquando simul verbis et rebus, aliquando imaginibus cordis oculis ostensis, aliquando imaginibus et ante corporeos oculos ad tempus ex aere assumptis, aliquando coelestibus substantiis, aliquando terrenis, aliquando simul terrenis et coelestibus. Nonnunquam per angelum Deus humanis cordibus ita loquitur, ut ipse quoque angelus mentis obtutibus praesente
Abbreviated transcription (Latin):
ge itaq: descende. & uade cum
eis. Spũi enĩ dei quasi quȩdam
nobis uerba dicere. ẽ. occulta ui
ea quȩ agenda sunt intimare:
& cor hominis ignarũ ñ adhibi.¬
to strepitu & tarditate sermo.¬
nis. peritũ repente de abscondi.
tis reddere. Nam quia auditus
ea quȩ ad se fiunt ñ simul om̃ia
dicta comp̃hendit. qͥppe qui &
causas ꝑ uerba. & particulatĩ
uerba ꝑ sillabas ꝑcipit: uisus
autẽ noster in eo quod se dirigit.
totũ subito & simul app̃hendit:
dei lociitio ad nos intrinsecus
facta. uidetur potiꝰ quã audit᷑
quia dũ sem& ipsam sine mora
sermonis insinuat: repentina
luce. nr̃ȩ ignorantiȩ tenebras
illustrat. Unde & baruch neriȩ
filius cũ requisitus exponer&.
quẽ admodum uerba iheremiȩ
ꝓpħantis audiss&e: ait. Ex ore
suo loquebat᷑ quasi legens: & e.¬
go scribebam. Qui enĩ legens
loquit᷑: alio intendit. sed alio
dent potius in corde qu̾ã audiuñ:
quasi legentes locunt᷑. Cum uͦ¬

Expanded text:
ge itaque, et descende, et vade cum ge itaque, et descende, et vade cum eis . Spiritum enim Dei quasi quaedam nobis verba dicere est occulta vi ea quae agenda sunt intimare, et cor hominis ignarum non adhibito strepitu et tarditate sermonis peritum repente de absctis reddere. Nam quia auditus ea, quae fiunt ad se, non simul omnia dicta comprehendit, quippe qui et causas per verba, et particulatim verba, per syllabas percipit? visus autem in eo, quo se dirigit, totum subito et simul apprehendit; Dei locutio ad nos intrinsecus facta videtur potius quam auditur; quia dum semetipsam sine mora sermonis iluce nostrae ignorantiae tenebras illustrat. Unde et Baruch, Neriae filius, cum requisitus exponeret quemadmodum verba Jeremiae prophetantis audisset, ait: Ex ore suo loquebatur quasi legens, et ego scribebam . Qui enim legens loquitur, alio intendit, sed alio dent potius in corde quam audiunt, quasi legentes loquuntur. 3. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
apparuer̃ illis disꝑtitȩ linguȩ
tanquã ignis seditq supra singu¬
los eorum: ꝑ ignẽ quippe dñs ap¬
paruit. sed ꝑ sem&ipsum locuti.¬
onẽ interiꝰ fecit᷑: & neq ignis ds̃.
neq ille sonitus fuit: sed ꝓpt᷑ hoc
quod exteriꝰ exhibuit expressit
hoc quod interiꝰ gessit. Quia enĩ
discipulos & zelo succensos & uer.¬
bo eruditos intus reddidit: foras
linguas igneas ostendit. In signi¬
ficatione igit᷑ ad mota sunt ele.¬
menta: ut ignẽ & motũ sentireĩ
corpora: igne uͦ inuisibili. & uo.¬
ce sine sonitu. docerent᷑ corda
Foris gͦ fuit ignis qui apparuit:
sed intus qui scientiã dedit. Et
cũ reginȩ candãcis eunuchus
currui presidens iter carper&:
atq isaiam in manibꝰ non intel.¬
ligens haber&: in corde nimirũ
philippo sp̃c dixerat. Adiunge
te ad currũ. Et cũ ad euocandũ
petrũ timentes deũ milites cor¬
nelius direxiss&: in mente pro¬
culdubio a spũ petrus audiuit.
Ecce tres uiri querunt te. Sur¬

Expanded text:
tiae linguae tanquam ignis, seditque supra singulos eorum; per ignem quidem Dominus apparuit, sed per semetipsum locutionem interius fecit. Et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc quod exterius exhibuit expressit hoc quod interius gessit. Quia enim discipulos et zelo succensos et verbo eruditos intus reddidit, foris linguas igneas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igne vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda. Foris ergo fuit ignis qui apparuit, sed intus qui scientiam dedit. Et cum reginae Candacis eunuchus currui praesidens iter carperet, et Isaiam in manibus, non intelligens haberet, in corde nimirum Philippo Spiritus dixerat: Adjunge te ad currum . Et cum ad evocandum Petrum timentes Dominum milites Cornelius dimisisset, in mente procul dubio a Spiritu Petrus audivit: Ecce viri tres quaerunt te. Sur
Abbreviated transcription (Latin):
quisqͥs uel magna sapiendo dese¬¬
rit: eo ipso uehement᷑ desipit.
quod sem& ipsum nescit. Unde¬
peritis ser monibus inuolutas:
quia & de dõ rectũ qđ diceret no.¬
uerat: & tam̃ de sem&e ipso dicta.
illiꝰ elatio stulta fatuabat: Hoc
itaq despecto: ad erudiendum

Expanded text:
quisquis vel magna sapiendo desequisquis vel magna sapiendo deserit, eo ipso vehementer desipit quod semetipsum nescit. peritis sermonibus involutas, quia et de Deo rectum quod diceret noverat, et tamen de semetipso dicta illius elatio stulta infatuabat. Hoc itaque despecto, ad erudiendum