comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et̾a ꝙͣ decora sint uix expͥ¬
mi potest. deductũ clement᷑
agenis mentũ et ita infi̾us cõ¬
cdusum ut acumꝰ eius extremũ
signare uideatur leuit̾ imp̾ssa
dĩo. Rigidũ ac teres colum stapu¬
le uelut a mollibus a ceruice de¬
misse ualida et substricta n̾uis
ad fortitudinẽ brachia. insigͥbꝰ
thoris extanciũ lacertoꝵ ingẽs
robur. utilis ac decens flexura
cubitoꝵ. Quid dicã de mambꝰ
rõns ac sapĩe mistris quas
solertissimꝰ artifex plano ac mo¬
dice concauo simi fretas ut si qͥd
tenend̾ sit aptissime possit insi¬
dere: in digitos t̾nĩauit in qͥbus
difficile est expedire utrũ nespe¬
cies an utilitas maior sit. Nã
et nũs ꝑfectus et plenus. et
ordo ac gradus decentissimꝰ. et
articuloꝵ pariũ curuatura fle¬
xibilis et forma et unguiũ ro¬
tunda concanis tegmĩbus digi¬
toꝵ fastigia comp̾hendẽs atqr
finans. ne mollitudo carnis in
tenendo ced̾e̾t magnũ p̾bet
ornatũ. Illud u̾o ad usũ miris

Expanded text:
am decora sint uix exprimi potest: deductum clementer a genis mentum et ita inferius conclusum, ut acumen eius extremum signare uideatur leuiter inpressa diuisio, rigidum ac teres collum, scapulae uelut mollibus iugis a ceruice demissae, ualida et substricta neruis ad fortitudinem brachia, insignibus toris extantium lacertorum uigens robur, utilis ac decens flexura cubitorum. quid dicam de manibus rationis ac sapientiae ministris? quas sollertissimus artifex plano ac modice concauo sinu fictas, ut si quid tenendum sit, apte possit insidere, in digitos terminauit: in quibus difficile est expedire utrumne species an utilitas maior sit. nam et numerus perfectus ac plenus et ordo ac gradus decentissimus et articulorum parium curuatura flexibilis et forma unguium rotunda concauis tegminibus digitorum fastigia conprehendens atque firmans. ne mollitudo carnis in tenendo cederet, magnum praebet ornatum. illud uero ad usum miris
Abbreviated transcription (Latin):
Amnus autẽ sua sponte et co¬
gitat et mouetur. Q si qͥd in
nobis armonie silẽ esset ictu
mou̾etur ext̾no sicut nerui ma¬
nibus qui sine tactu artificis pł¬
suq digitoꝵ muti atq inher¬
tes iacent. Sed minuũ pulsã¬
dus ille manu fuit. ut aliqũ
sentiret qr mens eis ex men¬
bus male compacta torpebat.

Expanded text:
Animus autem sua sponte et coAnimus autem sua sponte et cogitat, et movetur. Quod si quid in nobis harmoniae simile esset, ictu moveretur externo, sicut nervi manibus, qui sine tactu artificis pulsuque digitorum, muti atque inertes jacent. Sed nimirum pulsandus ille manu fuit, ut aliquando sentiret; quia mens ejus ex membris male compacta torpebat.
Abbreviated transcription (Latin):
llud autẽ caue ut umiꝙͣ si¬
mile ueri putaneris quod
aristoxenus d ͭ mentẽ ommiino
nullam esse qiͣ armoniã in fi¬
dibus ex constructoẽ corporis
et compagibus uisterum uii
senciendi exist̾e. Musici emiꝰ inten¬
cione concentũqz mloꝵ in integͦs
modos sine ulla offensione cõsonã¬
cium: armonia̾ uocant. uolunt i¬
gitͦ anĩ simili rõne constare in
hoĩe qr concors modulacio cõstet
motũ illũ sensibilẽ faciat am̃iq
cõtinet. sicut st̃ neru bene in¬
tenti ad conspirãtem sonũ. Et
sicutim fidibus cũ aliqͥd aut
int̾ruptũ aut relaxatũ est. oĩs
canendi rõ ꝑturbatur et solui¬
tur. Ita in corpore cũ pars aliqͣ
menbroꝵ dux̾it uiciĩ destrui
uinu̾sa. corruptisq omĩbus at
turbatis occidere sensum eãq
mortẽ uocari. U̾m ille si quitꝙͣ
mentis habiusset non armoni¬
am de fidibus ad hommẽ tran¬
stulisset. non can̾e sua sponte
fides possũt. ut sit in hiis ulla
comꝑatio ac similitudo uiue̾tis.

Expanded text:
llud autem caue ne umquam simile ueri putaueris quod Aristoxenus dicit, mentem omnino nullam esse, sed quasi harmoniam in fidibus ex constructione corporis et conpagibus uiscerum uim sentiendi existere. musici enim intentionem concentumque neruorum in integros modos sine ulla offensione consonantium harmoniam appellant. uolunt igitur animum simili ratione constare in homine qua concors modulatio constat motum illum sensibilem faciat, animumque concinnet, sicut sunt nervi bene intenti ad conspirantem sonum. Et sicut in fidibus, cum aliquid aut interruptum, aut relaxatum est, omnis canendi ratio turbatur, et solvitur: ita in corpore, cum pars aliqua membrorum duxerit vitium, destrui universa, corruptisque omnibus atque turbatis, occidere sensum, eamque mortem vocari. Verum ille, si quidquam mentis habuisset, non harmoniam de fidibus ad hominem transtulisset. Non enim canere sua sponte fides possunt, ut sit ulla in his comparatio ac similitudo viventis.
Abbreviated transcription (Latin):
e uoce autẽ qmͣ rõnem red¬
dere possumus: Grama¬
tici quid̾ ac phĩ botẽ esse diffi¬
munt aerem spũ u̾beratum
unde uerba st̃ nũcupata. qd
ꝓspicue flm̃ est. Non enim uox
ex̃ os gignitur. sed intra et
ideo uerisimilior est illa siña
cium fuerit illisus sonuĩ uocis
ex pͥmere. ueluti cum in patẽ¬
q subiectam demictimꝰ spm̃. et
is cicute concauo reꝑcussus ac
reuolutus a fundo dum destẽ¬
dẽtem occursu suo redit. ad exi¬
tũ intens sonuĩ gignnit. et in
uocalẽ sp̃m resiliens ꝑse uẽtus
aĩatur. qd quid̃ an u̾m sit deus
artifex uident. uidetur enim
non ab ore sed ab intimo pectore
uox oriri. demqz et ore clausd
ex naribus emictitur somis
qual pt̃. p̾te̾a et maxio spũ
quo annelamꝰ uox nõ efficit᷑
et leui ac nõ coartato spñ quoc̾
uolumꝰ efficitur. Nõ est igitᵃ
nõ omĩa st̃ incomp̾hensibliã
ut en̾ fatend̾ est multa nesti¬
ri q̃ uoluit deus intelligentiã
hoĩs excede̾: sic tñ mlta esse

Expanded text:
e voce autem quam rationem reddere possumus? Grammatici quidem ac philosophi vocem esse definiunt, aerem spiritu verberatum: unde verba sunt nuncupata, quod perspicue falsum est. Non enim vox extra os gignitur, sed intra; et ideo verisimilior est illa sentencium fuerit illisus, sonum vocis exprimere: veluti cum in patenque subiectam demittimus spiritum et is cicutae concauo repercussus ac reuolutus a fundo dum descendentem occursu suo radit, ad exitum nitens sonum gignit et in uocalem spiritum resiliens per se uentus animatur. quod quidem an uerum sit deus artifex uiderit. uidetur enim non ab ore, sed ab intimo pectore uox oriri. denique et ore clauso ex naribus emittitur sonus qualis potest. praeterea et maximo spiritu quo anhelamus uox non efficitur et leui ac non coartato spiritu quotiens uolumus efficitur. non est igitur non omnia sunt inconprehensibilia. ut enim fatendum est multa nesciri, quae uoluit deus intellegentiam hominis excedere, sic tamen multa esse
Abbreviated transcription (Latin):
tiñ non posset homies ad iusti¬
niam togere: nͥ auctoritas et
uirtus homine maior accederet
etemm cũ constet homo ex car¬
ne et spũ. et oꝑteat spm̃ iusti¬
nie oꝑibus emereri. ut fiat et̾nꝰ
caro qm̃ t̾rena est. ideoq morta¬
lis. copulatũ sibi spm trahit
secum. et ab in mortalitate ducit
ad mortem. Er go spũs expers
carnis. dux esse hoi ad inmorta¬
litatem nullo pacto poterit. qm̃
caro impedit spm quominus
deum sequatur. est enim fragi¬
lis et subiecta pͤcato. pctm̃ aute̾
pabulum mortis est. Itaq id¬
cirto media toi aduenit. id est
deus in carne. ut caro eum seqͥ
carne se induit. ut desideriis car¬
ns edomitus. doceret non ncai¬
tatis esse peccare. sed ꝓpositi ac
uolũtatis. una emꝰ nobis et ma¬
gna et p̾cipua cum carne lu¬
ctacio est: cuins infinite cupidi¬
tates p̾mũt ammã. nec dñiũ
retinere paciuntur. sed eam uo¬
luptatibus et illecebris suaui¬
bus mancipatam. morte affi¬

Expanded text:
tantum, non posset homines ad justitantum, non posset homines ad justitiam cogere, nisi auctoritas, ac virtus homine major accederet. Etenim cum constet homo ex carne et spiritu, et oporteat spiritum justitiae operibus emereri, ut fiat aeternus; caro quoniam terrena est, ideoque mortalis, copulatum sibi spiritum trahit secum, et ab immortalitate ducit ad mortem. Ergo spiritus carnis expers dux esse homini ad immortalitatem nullo pacto poterat: quoniam caro impedit spiritum, quominus Deum sequatur. Est enim fragilis, et subjecta peccato: peccatum autem pabulum mortis est. Itaque idcirco mediator advenit, id est Deus in carne, ut caro eum sequicarne se induit, ut desideriis carnis edomitis, doceret non necessitatis esse peccare, sed propositi ac voluntatis. Una enim nobis, et magna, et pctatio est, cuius infinitae cupiditates premunt animam nec dominium retinere patiuntur, sed eam uoluptatibus et inlecebris suauibus mancipatam morte adfi
Abbreviated transcription (Latin):
sũmus cũ legatũ suũ ac nunciũ
micteret ad eiudiendã p̾ceptis iu¬
stie inmortalitatẽ: mortali uolu¬
erit eum carne indui. et cruciabi
affici et morte multari. Namal
iusticia nilla esset in t̾ra doctorue
misit qiͣ una̾ legem. ut nomen
ac templũ nouũ conderet. Ut
i̾m ac pium cultũ per omnẽ t̾rã
uerbis et exemplis semmaret.
sidtñ ut certum esset adeo mis¬
am non ita illũ nasti oportuit.
situt homo nastitur ex utroq
nortali concretus. sed ut appa¬
renet eciã illũ in hoĩe esse cele¬
stem creatus est sine opera geni¬
toris. habebat enim spiritalem
prẽm deum. et sicut pater spũs
eius deus sine mr̃e. ita mater¬
euis corporis uirgo sme patre.
fuit igitur deus et homo. inter
deum et hommẽ medius consti¬
tutus unde illũ greci messiten
botant. ut homine̾ ꝑducere ad
deum posset. id est ad iinortali¬
tatem. qr si deus tm̃ fuisset ut
supͣditm̃ est. exempla uirtutis
homimi p̾bere non posset. Si hõ

Expanded text:
ummus, cum legatum ac nuntium suum mitteret, ad crudiendam praeceptis justitiae suae mortalitatem, mortali voluerit eum carne indui, et cruciatu affici, et morte multari. Nam cum justitia nulla esset in terra, doctorem misit, quasi vivam legem, ut nomen ac templum novum conderet; ut verum ac pium cultum per omnem terram verbis et exemplo seminaret. Sed tamen, ut certum esset a Deo missum, non ita illum nasci oportuit, sicut homo nascitur ex mortali utroque concretus: sed ut appareret etiam in homine illum esse coelestem, creatus est sine opera genitoris. Habebat enim spiritalem patrem Deum; et sicut pater spiritus ejus Deus sine matre, ita mater corporis ejus virgo sine patre. Fuit igitur et Deus et homo, inter Deum atque hominem medius constitutus. Unde illum Graeci μεσίτην vocant, ut hominem perducere ad Deum posset, id est, ad immortalitatem: quia si Deus tantum fuisset ut supra dictum est exempla virtutis homini praebere non posset; si homo
Abbreviated transcription (Latin):
lutum in. Quid ꝙ uidemus ple¬
rosq morienciũ non dissolui
conqͥrentes ut ait. sed exire se
et proficisti. et ambulare testã¬
tes id qd aut gestu significant.
aut si adhuc possunt et uoce
pronũciant. unde apparet non
dissolucionem fieri sed seꝑacio¬
nem: que declarat ammam ꝑ¬
manere. Cetera epicurei dognia¬
tis argum̾ita pitagore repu¬
guant disẜenti migrare aiãs
decor pord̾ uetustate ac morte
confectis. et insnuare se nouis
ac recent̾ natis. et easde̾ sẽꝑ
renasti. modo in hoĩe modo in
peccude. modo in bestia. modo
in uolucre. et hac rõne imnorta¬
les esse ꝙ sepe uarioꝵ ac dissum¬
liũ corꝑum domicilia cõmutent.
dicula et mimo dignior ꝙͣ sto¬
lastico fuit. nec refelli quidem
serio debuit. Qd̾ qui facit uide¬
tur u̾eri ne qͥs id credat. p̾t̾eun¬
dast̃ igitur nobis ea que pro
falso contra falsum disẜebaitur.
Satis est ea refutasse que contͣ
uerum disputata sunt.

Expanded text:
lutuiri. quid quod uidemus plelutuiri. quid quod uidemus plerosque morientium non dissolui conquerentes, ut ait, sed exire se et proficisci et ambulare testantes idque aut gestu significant aut si adhuc possunt, et uoce pronuntiant? unde apparet non dissolutionem fieri, sed separationem, quae declarat animam permanere. cetera Epicurei dogmatis argumenta Pythagorae repugnant disserenti migrare animas de corporibus uetustate ac morte confectis et insinuare se nouis ac recens natis et easdem semper renasci modo in homine modo in pecude modo in bestia modo in uolucre et hac ratione inmortales esse, quod saepe uariorum ac dissimilium corporum domicilia commutent. dicula et mimo dignior quam scola fuit, ne refelli quidem serio debuit: quod qui facit, uidetur uereri ne quis id credat. praetereunda sunt igitur nobis ea quae pro falso contra falsum disserebantur: satis est ea refutasse quae contra uerum disputata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
putand̾ est. Non enim anima
corpore deficiente. sed corpus
aĩa decedente brutestit. quia
sensum omnẽ contrahit secum
Cum autem pñs aĩa sensum tu
buat corpori. et uiuere id effiai¬
at. fien non pt̃ ut non ipsa
ꝑse et uiuat et senciat. qm̃ ipã
est et sensus et uita. nam qd̾
ait ꝙ si inmortalis nrã foret
mens. non tam se moriens dis¬
solui conq̃retur. sed magis ne
foras. uestemqr rehinqre ut an¬
gus. Equid̾ nũꝙͣ uidi qui se
queretur in morte dissolui. sed
ille fortasse epicureum aliquẽ
uiderat. eciam dũ moritur phi¬
loso phantẽ ac desua dissolucõe
in extremo spũ dissentem.
Quomodo stiri potest utrũ dis¬
solui se senciat. an corpore libera¬
ri: cum in exitu lingua mute¬
stat. Nam dum sentit et loqui
potest. nondum dissolutus est.
ubi dissolutus est. nec sentire iã
nec loqui potest. Itaqz queri de
dissolucione. aut nondũ potest.
aut iam potest. Atenim pͥusꝙͣ
dissoluatur intelligit se disso¬

Expanded text:
putandum est. Non enim anima putandum est. Non enim anima corpore deficiente, sed corpus anima decedente brutescit, quia sensum omnem trahit secum. Cum autem praesens anima sensum suum tribuat corpori, et vivere id efficiat; fieri non potest, ut non ipsa se et uiuat et sentiat, quoniam ipsa est et sensus et uita. nam quod ait: quodsi inmortalis nostra foret mens, non tam se moriens dissolui conquereretur, sed magis ire foras uestemque relinquere, ut anguis, equidem numquam uidi qui se quereretur in morte dissolui: sed ille fortasse Epicureum aliquem uiderat etiam dum moritur philosophantem ac de sui dissolutione in extremo spiritu disserentem. quomodo sciri potest utrum dissolui se sentiat an corpore liberari, cum in exitu lingua mutescat? nam dum sentit et loqui potest, nondum dissolutus est, ubi dissolutus est, nec sentire iam nec loqui potest: ita queri de dissolutione aut nondum potest aut iam non potest. at enim priusquam dissoluatur, intellegit se disso
Abbreviated transcription (Latin):
Amnia enim pars corporis nõ
sed in corpore est. sicut id qd ba¬
se cõtmetur uasis ꝑs non est.
nec ea q̃ in domo st̾: partes
domus esse dicuntur. Ita nec
aĩa pars est corporis: qr corpꝰ
uel uas est aĩe uel receptaculũ
Nam illud argum̃tum multo
magis mane quo ait aĩam.
qr non cicius emictatur ex cor¬
pore mortalẽ uideri. sed pau¬
latim se ex om̃ibus menbris
explicet. a ssĩmis pedibus ncipi¬
ens. tamꝙͣ si esset et̾na. uno tẽ¬
poris moniento erũperet. quod
fit in hiis qui feno int̾ernt. Qo
aute morbus int̾emit: spm̃ diu¬
cius exalant. ut paulatim fui¬
gestentibus menbris anima
effletur. Que cũ matĩa sangui¬
nis cõtineatur sicut lumenoleo
ea mat̾ĩa febriũ calore cõsumpta
ncc̾e est menbroꝵ sũma queq
fuigestere. qmꝰ uene exiliores
in extrema corporis porrigũt᷑.
et extremi ac teniuores ruu de¬
ficiente uena fontrs arescunt.
nec tñ qr sensus corporis de ficit.
aĩe sensum extingui et occidere

Expanded text:
anima enim non pars corporis, anima enim non pars corporis, sed in corpore est. Sicut id, quod vase continetur, vasis pars non est, nec ea quae in domo sunt, partes domus esse dicuntur: ita nec anima pars est corporis, quia corpus vel vas animae est, vel receptaculum. Jam illud argumentum multo magis inane est, quo ait animam, quia non citius emittatur ex corpore, mortalem videri, sed paulatim se ex omnibus membris explicet, a summis pedibus incipiens: tanquam si esset aeterna, uno temporis momento erumperet; quod fit in iis, qui ferro intereunt. Quos autem morbus interimit, spiritum diutius exhalant, ut paulatim frigescentibus membris anima effletur. Quae cum materia sanguinis contineatur, sicut lumen oleo, ea materia febrium calore consumpta, necesse est membrorum summa quaeque frigescere; quoniam venae exiliores in extrema corporis porriguntur, et extremi ac tenuiores rivi deficiente vena fontis arescunt. Nec tamen, quia sensus corporis deficit, animae sensum extingui et occidere
Abbreviated transcription (Latin):
aĩã non potest. qmꝰ ex dei spũ
qui et̾mis est originẽ cepit.
Anima eciam inquit morbũ¬
corporis sentit. et obhuionem
sui patitur. et sicut egrescit.
ita eciam sepesanatur. Hoc
T
est gͦ cur maxĩe uirtus adhibẽ¬
da sit. ne ullo torporis dolore fñ¬
gatur: et obliuionem suinion
anma sed mens paciatur. que
one consistit. cum eam ꝑteride
aliqua morbi uicianenit moue¬
tur loco. et qiͣ conquassata sede
sua enngrat. reditura scilicet
cũ medela et sanitas domiciliũ
suũ reformanerit. Nam qr umi¬
cta est aĩa cum corpore. si uirtu¬
te careat contagio eius egrestit
et imbeallitas de societate redũ
dat ad mentem. Cumat̾ disso¬
ciata fuerit acorpore uigebit
ipsa ꝑse. nec ulla iam fragili¬
tatis condicione temptabitur.
qr indum̃tum fragile proieat
Sicut oculus inqͥt enulsus ac
seꝑatus acorpore. nich̾ potest
uidere: ita et aĩa seꝑata nch̾
sentire. qr et ipã pars est cor¬
poris. fhn hoc et dissile est.

Expanded text:
anima non potest, quoniam ex dei spiritu anima non potest, quoniam ex dei spiritu qui aeternus est originem cepit. anima inquit corporis sentit, et oblivionem sui patitur, et sicut aegrescit, ita etiam saepe sanatur. Hoc t ergo, cur maxime virtus adhibenda sit, ne ullo corporis dolore frangatur, et oblivionem sui non anima, sed mens patiatur. Quae one consistit, cum eam partem vis aliqua morbi vitiaverit, movetur loco, et quasi conquassata, de sede sua emigrat, reditura scilicet, cum medela et sanitas domicilium suum reformaverit. Nam quia juncta est anima cum corpore, si virtute careat, contagio ejus aegrescit, et imbecillitas de societate fragilitatis redundat ad mentem. Cum autem dissociata fuerit a corpore, vigebit ipsa per se, nec ulla jam fragilitatis conditione tentabitur, quia indumentum fragile projecit. Sicut oculus, inquit, evulsus ac separatus a corpore nihil potest videre: ita et anima separata nihil sentire, quia et ipsa pars est corporis. Falsum hoc, et dissimile est;
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa. et sa pĩam discendo et
audiendo capit. et senectus nõ
minuit sapienciã sed auget. si
tñ iuuenilis etas untute decursa
est. Sed si minia senectus frege¬
rt menbra: non est aĩe uicium
si uisus euanuit. si lingua tor¬
puit. si auditus absurduit. sed
corporis. Atemꝰ memoria defi¬
tit. Quid mirũ si labentis do¬
micibi iuina p̾mitur mens.
et p̾terita obluustitur. nõ alit̾
futura dñia ꝙͣ si cart̾e̾m quo
ead̾ dolori et luctui obuoxia
est. et ebnetate dementit. unde
fragilis ac mortalis apparet.
Idcͥo igitur uirtus et sapiã
nccia est. ut et meror qui con¬
trahitur indigͣ paciendo. ac
uidendo fortitudine repellat ᷑
et uoluptas non modo potãdi
si uoluptatibus dedita moliat᷑
mortificet obuoxia. qm̃ꝰ et uir¬
tus ut documnus inmortalita¬
tis est fabricatrix. et uolup¬
tas mortis. Mors autẽ sicut
ostendi non funditus ꝑuint
ac delet. sed et̾is afficit cru¬
ciatibus. Nam int̾ne prorsus

Expanded text:
omnia et sapientiam discendo et omnia et sapientiam discendo et audiendo capit, et senectus non minuit sapientiam, sed auget, si tamen iuuenilis aetas uirtute decursa est, et si nimia senectus fregerit membra, non est animae uitium, si uisus euanuit, si lingua torpuit, si auditus obsurduit, sed corporis. at enim memoria deficit. quid mirum si labentis domicilii ruina premitur mens et praeterita obliuiscitur, non aliter futura diuina quam si carcerem quo em inquit dolori et luctui obnoxia est et ebrietate dementit, unde fragilis ac mortalis adparet. idcirco igitur uirtus et sapientia necessaria est, ut et maeror, qui contrahitur indigna patiendo ac uidendo, fortitudine repellatur et uoluptas non modo potandi,si uoluptatibus dedita molliatur, morti fiet obnoxia, quoniam et uirtus, ut docuimus, inmortalitatis est fabricatrix et uoluptas mortis. mors autem, sicut ostendi, non funditus perimit ac delet, sed aeternis afficit cruciatibus. nam interire prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
uelut humor fracto uase diffu¬
sus. nam si t̾renĩ et fragile
corpus post secessum aĩe non
statim diffluit. in t̾ramq ta¬
bescit. ex qua illi origo est. gͦ
aĩa que fragilis non est. in
et̾nim manet. quĩ origo eiꝰ
et̾na est. quĩ crestit inquit sen¬
sus in pueris. et in iuuenibus
uiget. et in sembus diminuit᷑
apparet esse mortalem. pͥmũ
non idem est aĩa et mens. ali¬
ud est eñ quo uniumus. aliud
quo cogitanus. Nam dormiẽ¬
cium mens non aĩa sopitur.
et in furiosis mens extinguit᷑
amma manet. et ideo non ex¬
amines. sed dementes appellan¬
tur. mens gͦ id est intelligñcia
uel augetur. uel diminutur pro
etate. aĩa in statu suo semper est.
et ex quo tempore spirandi acci¬
pit facultatem. ead̾ usq ad ul¬
timũ durat. donec emisso corpo¬
ris claustro ad sedem suam reuo
inspirata tñ qr tenebroso domi¬
cilio t̾rene carnis inclusa est.
stiãm non habet que est dm̃i¬
tatis. Audit igitur ac discit

Expanded text:
uelut umor fracto uase diffuuelut umor fracto uase diffusus. nam si terrenum et tragile corpus post secessum animae non statim diffluit in terramque tabescit, ei qua illi origo est, ergo anima, quae fragilis non est, in aeternum manet, quoniam origo eius aeterna est. quoniam crescit inquit mens in pueris et in iuuenibus uiget et in senibus deminuitur, apparet esse mortalem. primum non idem est anima et mens: aliut est enim quo uiuimus, aliut quo cogitamus. nam dormientium mens, non anima sopitur, et in furiosis mens extinguitur, anima manet, et ideo non exanimes, sed dementes appellantur. mens ergo id est intellegentia uel augetur uel minuitur pro aetate. anima in statu suo semper est, et ex quo tempore spirandi accipit facultatem, eadem usque ad ultimum durat, donec emissa corporis claustro ad sedem suam reuolinspirata, tamen quia tenebroso domicilio terrenae carnis inclusa est, scientiam non habet, quae est diuinitatis. audit igitur ac discit
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua utrũqz distreuerit. que
discretio mors uocatur. utrũq
in naturã suã recedit. qd̾ ex fra
fuit in t̾ram resoluitur. quod er
celesti spũ: id constat ac uiget¬
qd affr̾et. et qd̾ dogiia defendet.
hos uersus posuit. Cedet idem
retro in t̾ram qd̾ fuit ante etra.
Sed qd missum est ex etheris
oris id rursum celi fulgencia
templa receptant. Qd̾ eius
non erat dic̾e̾. qui ꝑire ammas
cum corporibus disẜebat. sed
uictus est u̾itate: et imprudẽti
ratio uera subrepsit. p̾te̾a id
ipm̃ qd̾ colligit dissolui. hoc est
t̾ire. qũ simł nastuntur et fal¬
sum est. et in contrariũ comier¬
ti potest. Non enim simb inte¬
nam si ut simł nastunitur sil
int̾irent: non discede̾t repei¬
te aĩa. torpusq deserent. sed
uno tprĩs puncto. utrũq ꝑit
dissi paretur: et tam celent
etiam corpus adhuc spũ in eo ma¬
nente deliquesteret ac ꝑiret.
ꝙͣ celerit̾ aĩa secedit. inimo uero
dissoluto corpore amnia uanest̾et

Expanded text:
aliqua utrumque discreuerit, quae aliqua utrumque discreuerit, quae discretio mors uocatur, utrumque in naturam suam recedit: quod ex terra fuit, id in terram resoluitur, quod ex caelesti spquid assereret, et quod dogma defenderet, hos versus posuit: Cedit item retro de terra quod fuit ante In terram, sed quod missum est ex aetheris oris, Id rursus coeli fulgentia templa receptant. Quod ejus non erat dicere, qui perire animas cum corporibus disserebat: sed victus est veritate, et imprudenti ratio vera surrepsit. Praeterea id ipsum, quod colligit, dissolvi animam, hoc est, terire, quoniam simul nascantur, et falsum est, et in contrarium converti potest. Non enim simul intenam si ut simul nascuntur, simul interirent, non discederet repente anima corpusque desereret, sed uno temporis puncto utrumque pariter dissiparetur et tam celeriter etiam corpus adhuc spiritu in eo manente deliquesceret ac periret, quam celeriter anima secedit, immo uero dissoluto corpore anima uanesceret
Abbreviated transcription (Latin):
unc argum̃ta eoꝵ qui
contradix̾unt refellaꝰ
q̃ lucretius tertio libro executus
est. Qñ cũ corpore inqͥt aiã
nastitur. cũ corpore int̾eat ncc̾e
est. At non est par utruisqz
racio solidũ enim et comp̾hen¬
sibile corpus est. et caculis et
mani. amina uero tenius et
tactum uisumq fugiens. corpꝰ
et̾ra fictum atq solidatũ est.
Anima nich̾ in se contreti nch̾
ponderis t̾rem ht̃ ut plõ disse¬
rebat. Nec eni tantã posset ha¬
bere solertiam. tantam uim. tã¬
tam celebrtatem. nͥ originem
trah̾et ecelo. Corpus igitur
qm̃ fictũ ex ponderoso et corrup¬
tibili elem̃to et tangibile est.
et uisibile corrũpitur atq occi¬
dit: nec uim repelle̾ pt̾ qr sb̃
aspectum et sb̾ tactum uenit.
Amma at̃ qr temutate sua oe̾m
tactum fugit: nullo ictu dissal¬
ui potest. gͦ ꝙͣius inter se cõu¬
cta et sociata nastantur. et al¬
terum qd̾ est de t̾rena contretioẽ
uastulũ sit alt̾ius qd̾ est acele¬
sti subtilitate deductum. cum uis

Expanded text:
unc argumenta eorum qui contra disserunt refellamus: quae Lucretius tertio libro executus est. quoniam cum corpore inquit anima nascitur, cum corpore intereat necesse est. at non est par utriusque ratio. solidum enim et conprehensibile corpus est et oculis et manu, anima uero tenuis et tactum uisumque fugiens. corpus e terra fictum atque solidatum est, anima nihil in se concreti, nihil ponderis terreni habet, ut Plato disserebat. nec enim tantam posset habere sollertiam, tantam uim, tantam celeritatem, nisi originem traheret e caelo. corpus igitur quoniam fictum ex ponderoso et corruptibili elemento et tangibile est et uisibile, corrumpitur atque occidit nec uim repellere potest, quia sub aspectum et sub tactum uenit, anima autem quia tenuitate sua omnem tactum fugit, nullo ictu dissolui potest. ergo quamuis inter se coniuncta et sociata nascantur et alterum, quod est de terrena concretione uasculum sit alterius, quod est a caelesti suptilitate deductum, cum uis
Abbreviated transcription (Latin):
sustitabo semen tuũ post te.
et ꝑabo regnũ eius hic edi¬
ficabit mͥ domũ in noĩe meo
et engam thronũ eius usq
in sclm̃. et ego ero ei in prẽm
et ipẽ eut mͥ in filium. et fi¬
dem cõse quetur domus eius
ꝙ salonion filius daud templu
deo edificauit. et ciuitatẽ qmͣ
de suo noĩe Ierosolima̾ nũcupa¬
uit. Itaqz ad ipm̃ que aꝓpheta
dicta st̃ retulerunt. Salomon
autẽ ab ipõ prẽ suo imperii re¬
gun accepit. prophete de eo
loquebãtur. qui tñ nasc̾etur:
postꝙͣ daiuid cũ patribus suis
requienisset. pp̾ea salomonis
imꝑiũ. ꝑpetuũ non fuit. a̾me

Expanded text:
te et parabo regnum eius. hic aedificabit mihi domum in nomine meo et erigam thronum eius usque in saeculum, et ego ero ei in patre et ipse erit mihi in filio. et fidem consequetur domus eius,quod Solomon filius Dauid templum deo aedificauit et ciuitatem, quam de suo nomine Hierosolymam nuncupauit. itaque ad ipsum quae a propheta dicta sunt rettulerunt. Solomon autem ab ipso patre suo imperii regimen accepit. prophetae uero de eo loquebantur qui tum nasceretur, postquam Dauid cum patribus suis requieuisset. praeterea Solomonis imperium pe
Abbreviated transcription (Latin):
inde ꝙ nũꝙͣ dei filius dictus
sit: sed fihus dauid. et domus
qm edificanit non est fidem
cõsequta. sicut ecclĩa que est
u̾m templũ dei. qd̾ non in pa¬
netibus est. sed in corde ac fi¬
de honñ qui credunt in eumac
uocantur fideles. Illud uero sa¬
lomoniũ templũ. qr manu fa¬
ctum est mami cecidit. demq
pater eius in p̃s ͦ .c xxuii. de oꝑ¬
bus filii sui ꝓphauit: hoc mͦ
Si dñs non edificauerit do¬
inũ: in uanũ laborauerunt

Expanded text:
d numquam filius dei dictus est, sed filius Dauid, et domus quam aedificauit non est fidem consecuta sicut ecclesia, quae est uerum templum dei, quod non in parietibus est, sed in corde ac fide hominum qui credunt in eum ac uocantur fideles: illut uero Solomonium templum quia manu factum est, manu cecidit. denique pater eius in psalmo CXXVI de operibus filii sui prophetauit hoc modo: si dominus non aedificauerit domum, in uanum labo
Abbreviated transcription (Latin):
det. et requiestet suꝑ eum sp̃s¬
dm̃ spũs sapiẽ et intellectus.
spũs consilii. et fortitudinis.
spũs scĩe et pietatis. et imple¬
bit. eum spũs tinions dm̃. Iesse
autem fuit pat̾ daiuid. ex cums
radice astensurũ esse florem
p̾locutus est. Eum scilicet deqͥ
libro scdõ ꝓpheta nathan missꝰ
est ad dauid uolentem tẽplũ¬
deo edificare. Et fuit uerbũ
diñ ad nathan dicens. uade ⁊
dic fiuo meo dauid. hec d ͭ dñs

Expanded text:
det: et requiescet super eum spdet: et requiescet super eum spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietalis; et implebit eum spiritus timoris Domini. Jesse autem fuit pater David, ex cujus radice ascensurum esse florem praelocutus est; eum scilicet, de quo libro secundo, propheta Nathan missus est ad Dauid uolentem deo templum fabricare. et fuit uerbum domini ad Nathan dicens: uade et dic seruo meo Dauid: haec dicit dominus
Abbreviated transcription (Latin):
redit. Cum eni̾ u̾m nccͣitate di¬
xisset: iam deori ac sui proditor
uidebatur. nͥ ꝙ ab eo u̾itas ex¬
p̾sẜiat: mendacio fallente celas¬
set. Ait gͦ illũ fecisse opera qͥd
mranda. u̾mi non dñia uirtute
sed magica. Quid mirũ si hoc
apollo ueritatem ignorantibꝰ
ꝑsuasit. cum iudei qͦ cultores
ut uidebantur sũm dei. hoc id̾
putauerunt: cũ ante oculos
eoꝵ cotidie fierent illa mira¬
cula. nec tñ tantaꝵ uirtutũ
contemplõne impelli potuert̾
ut deu cred̾ent quem uidebant.
pp̾ea dauid quẽ p̾ter cet̾os pro¬
phetas. ł maxime legunt. in
ps̃ ͦ xxuii ͦ sic eos dampnat.
redde illis retribucionẽ eoꝵ qm̃
gn̾atum stdm̃ carne̾. et ipse da¬
iud et ali ꝓphete a̾mĩciauerunt.
Apud ysaiam ita sc̃ptum est. Et
ert in illa die radix iesse. et qͥ
exurget pͥncipari in naciones.
in eum gentes sperabunt. et
erit reqͥes eius in honore. Et
alio loco. Exiet uirga de radice
iesse et flos de radice eius astẽ¬

Expanded text:
redit. cum enim uerum necessitate diredit. cum enim uerum necessitate dixisset, iam deorum ac sui proditor uidebatur, nisi quod ab eo ueritas expresserat, mendacio fallente obscurasset. ait ergo illum fecisse quidem opera miranda, uerum non diuina uirtute, sed magica. quid mirum, si hoc Apollo ueritatem ignorantibus persuasit, cum Iudaei quoque, cultores ut uidebantur summi dei, hoc idem putauerint, cum ante oculos eorum cottidie fierent illa miracula? nec tamen tantarum uirtutum contemplatione inpelli potuerunt ut deum crederent, quem uidebant. propterea Dauid, quem praeter ceteros prophetas uel maxime legunt, in psalmo XXVII sic eos damnat: redde illis retributionem eorum, qneratuiri secundum carnem et ipse Dauid et alii prophetae adnuntiauerunt. aput Esaiam ita scriptum est: et erit in illa die radix Iesse et qui exsurget principari in nationes: in eum gentes sperabunt et erit requies eius in honore. et alio loco: exiet uirga de radice Iesse et flos de radice ascen
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit. pͥmo uersu u̾m quid̃
dixit. sed argute consultorem
fefellit. sacrm̃ u̾itatis penitus
nestientem. uidetur enim ne¬
gasse illũ deum. sed cum uide¬
tur stdm̃ carnem fuisse morta¬
lem. qd eciã nos p̾dicamus. cõ¬
sequens est ut scdm̃ spm̃ deus
fuerit. qd̾ nos affirmamius.
Quid emꝰ fuerat uccͣe carnis
facere mencionem. cum satis
esset dicere fuisse mortalem:
sed bĩtate p̾ssus negare nõ
potuit: ꝙͣad mod̾ se res hab̾ẽt.
sicut illud qd̾ ait sapientem fu¬
isse. Quid ad hoc apollo respon¬
des: Si sapiens est. gͦ doctͥna
eius sapiã est. nec ulla alia. ⁊
sapientes qui sequũtur. nec ulli
alii. Curigitur uulgo pro stul¬
tis et uanis. et meptis hẽmur.
qui sectamur magrm̃ eciam
i po̾ͬr deor cõcessione sapientẽ.
nam qd̾ ait illũ portentifica
oꝑa fecisse. quo maxĩe dm̃nita¬
tis fidem meruit. assentiri no¬
bis iam bidetur: cũ dicit eadẽ
qͥbus nos glĩam᷑. Sed colligit
se tñ et ad demonicas fraudes

Expanded text:
primo uersu uerum quidem dixit, sed argute consultorem fefellit sacramentum ueritatis penitus nescientem: uidetur enim negasse illum deum. sed cum fatetur secundum carnem fuisse mortalem, quod etiam nos praedicamus, consequens est ut secundum spiritum deus fuerit, quod nos adfirmamus. quid enim fuerat necesse carnis facere mentionem, cum satis esset dicere fuisse mortalem? sed ueritate pressus negare non potuit quemadmodum se res haberet, sicut illut, quod ait sapientem fuisse. quid ad hoc, o Apollo, respondes? si sapiens fuit, ergo doctrina eius sapientia est nec ulla alia, et sapientes qui secuntur nec ulli alii. cur igitur uulgo pro stultis et uanis et ineptis habemur, qui sectamur magistrum etiam ipsorum deorum confessione sapientem? nam quod ait portentifica illum opera fecisse, quo maxime diuinitatis fidem meruit, adsentiri nobis iam uidetur, cum dicit eadem quibus nos gloriamur. sed colligit se tamen et ad daemoniacas fraudes
Abbreviated transcription (Latin):
xit tedeus oleo exultacionis. qͦ
berbo eciã nomꝰ oftendit. si qͥd̾
ut supͣ docui. ab unctione appel¬
latus est xpristus. Demde ho¬
miẽ fuisse eund̃ ih̾ennas docet
dicens. et homo est et qͥs cogͦuit
eum. Item ysaias. et mictet eis
deus hommem qui saluabit eos.
iudicans sanabit eos. Sed et
moyses in num̃is ita loq̃tur.
Orietur stella ex iacob. et exur¬
gencium. pp̃ea milesius apollo
cõsultus. utiũ ne deus an homo
fuerit: hoc modo respondit. Mor-¬

Expanded text:
 tuus oleum exultationis. quo uerbo etiam nomen ostendit, siquidem, ut supra docui, ab unctione appellatus est Christus. deinde hominem fuisse eundem Hieremias docet dicens: et homo est et quis cognouit eum? item Esaias: et mittet eis dominus hominem, qui saluabit eos et iudicans sanabit eos. sed et Moyses in Numeris ita loquitur: orietur stella ex Iacob et exsurerea Milesius Apollo consultus utrumne deus an homo fuerit, hoc modo respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
mimius igitur deus ac
parens om̃i: cũ religio¬
nem suã tnͣffr̾e uoluisset docto¬
rem iusticie misit ecelo. ut no¬
ius cultoribꝰ nouã legẽ in eol
ꝑ eum daret. non sicut aute fe¬
patri siłis existe̾t. Ipe enm deꝰ
Idctͥo eciã filiũ deibis nasti opor¬
tuit. ut ipẽ fieret apator atqz
ametor. In pͥma enm natuu¬
tate spiritali ametor fuit: qr
siue officio mrĩs a solo deo pa¬
tre generatus est. In secunda
in betillẽq naturã. qiͣ manũ ad
inmortalitatẽ posset educ̾e. faaꝰ
Dei uirtus in eo ex oꝑibus que
fecit apparuit. fragilitas hoĩs
ex passione qm̃ ꝑtulit: qmͣ cur
susceꝑit paulo post docebo. It̃m
tibus discimꝰ. ysaias deum fuisse
testatur. his uerbis. fatigata
est egiptus. et negociacio etho¬
pum. et sabaym. uiri alti adte
tñsgredientur. et tui erunt fu
et post te ambulabũt unicti cõ¬
pedibus. et adorabũt te et p̾ca¬
bũtur: qmĩ in te deus est et nõ
est alius deus p̾ter te. Tu eniin
deus es et nos nesciebamus:

Expanded text:
mmus igitur Deus ac parens omnium, cum religionem suam transferre voluisset, doctorem justitiae misit e coelo, ut novis cultoribus novam legem in eo vel per eum daret: non sicut ante fePatri similis existeret. Ipse enim pater Idcirco etiam filium bis nasci oportuit, ut et ipse fieret ἀπάτωρ atque ὰμήτωρ. in prima enim natiuitate spiritali ὰμήτωρ fuit, quia sine officio matris a solo deo patre generatus est, in secunda inbecillamque naturam quasi manu ad inmortalitatem posset educere. factdei uirtus in eo ex operibus quae fecit apparuit, fragilitas hominis ex passione quam pertulit: quam cur susceperit paulo post docebo. intertibus discimus. Esaias deum fuisse testatur his uerbis: fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum et Sabain uiri alti ad te transgredientur et tui erunt serui et post te ambulabunt uincti conpedibus et adorabunt te et in te precabuntur: quoniam in te deus est, et non est deus alius praeter te. tu enim deus es et nos nesciebamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ut rõ uirtutis constare posset
Quomodo enĩ paciencia uiin
suam nomenq retineret si mch
esset qd pati cotf̾etur. Quomõ
laudem meretur deuota deo su
fides: nͥ esset aliqͥs. qui adeol¬
let auertere: Nain et ideo poti¬
ciores esse muistos ꝑmisit. ut
cogere ad malũ possent. Ideo
plures ut uirtus esset p̾ciosa
ꝙ rara est. Qd̾ quid̾ ipm̃. qͥn¬
tiliamis egregie ac breuit̾ ostẽ¬
dit. in capite obuoluto. Namqͥ
inqͣt uirtus esset innocencia
nͥ laudem caritas dedisset. u̾ni
qr nat᷑a᷑ sic comꝑatũ est. ut odi¬
um. cupiditas. ira. in id qd̾ in¬
cubuerint. agant cecos. supra
hommẽ uidetur tulpa uatare
alioqͥn si natura pares om̃ibꝰ
affectus dedisset. pietas nichꝰ
ent. hoc ꝙͣ uerũ sit. docet nccͣi¬
tas ipã iõmis. Si enꝰ uirtus est.
malis ac uiciis fortit̾ repugre:
appret sine malo et uicio nullã
esse uirtute. quã dens ut absolu¬
tam ꝑfectãq redde̾t: retinuit id

Expanded text:
ut ratio virtutis constare posset. ut ratio virtutis constare posset. Quomodo enim patientia vim suam nomenque retineret, si nihil esset, quod pati cogeremur? Quomodo laudem mfides, nisi esset aliquis qui a deo uellet auertere? nam ideo potentiores esse iniustos permisit, ut cogere ad malum poplures, ut virtus esset pretiosa, quae rara est. Quod quidem ipsum Quintilianus egregie ac breviter ostendit in capite obvoluto. « Nam quae, inquit, virtus esset innocentia, nisi laudem raritas dedisset? Verum quia natura sic comparatum est, ut odium, cupiditas, ira, in id, quod incubuerunt, agant caecos, supra hominem videtur culpa vacare. Alioqui si natura pares omnibus affectus dedisset, pietas nihil erat. » Hoc quam verum sit, docet necessitas ipsa rationis. Si enim virtus est, malis ac vitiis fortiter repugnare, apparet sine malo ac vitio nullam esse virtutem: quam Deus ut absolutam perfectamque redderet, retinuit id
Abbreviated transcription (Latin):
Sed deus ut parens indł¬
gentissimꝰ appropmꝙͣ¬
te ultimo tpr̃e nũcium misit
qui uetus illud sclm fugatãq
iusticiã reduceret. ne humanĩ
genus maxĩs et ꝑpetius agi¬
taretur erroribus. Rednt gͦ
species illius aurei temporis.
et reddita quid t̾re: sed paucis
assignata iusticia est. que in¬
chil aliud est ꝙͣ dei unici pia
et religiosa cultura. Sed mo¬
neat aliꝙ fortasse cur si hec
sit iusticia. non ommi huma¬
no generi sit data. nec in eã
mltitudo uniu̾sa consenẜit. Ma¬
gne hoc disputacionis est. cur
a deo cũ iusticiã t̾re daret. sit re¬
tenta diuersitas. qd̾ et alio loco
declaraui: et ubicũqz oportime
incidĩt explicabitur. Nũc de sigͣ¬
re id breuissime satis est. untu¬
tem aut cerni non posse nͥ hãt
fectam nͥ ex̾ceatur adu̾sis. hñc
emin bonor ac maloꝵ deus uo¬
luit esse discanciam. ut quali¬
tatem bom ex malo sciamus. Itẽ
mali ex bono: nec alt̾nis racio
intelligi sublato alt̾o potest.
Deus g ͦ non exclusit malum:

Expanded text:
Sed Deus, ut parens indulgentissimus, appropinquante ultimo tempore, nuntium misit, qui vetus illud saeculum fugatamque justitiam reduceret; ne humanum genus maximis et perpetuis agitaretur erroribus. Rediit ergo species illius aurei temporis, et reddita quidem terrae, sed paucis assignata justitia est; quae nihil aliud est, quam Dei unici pia et religiosa cultura. Sed moveat aliquem fortasse, cur si haec sit justitia, non omni humano generi sit data; nec in eam multitudo universa consenserit. Magnae hoc disputationis est, cur a Deo, cum justitiam terrae daret, sit retenta diversitas: quod et alio loco declaravi, et ubicumque oportune inciderit, explicabitur. Nunc designare id brevissime satis est: Virtutem aut cerni non posse, nisi haerfectam, nisi exerceatur adversis. Hanc enim Deus bonorum ac malorum voluit esse distantiam, ut qualitatem boni ex malo sciamus, item mali ex bono; nec alterius ratio intelligi, sublato altero, potest. Deus ergo non exclusit malum,
Abbreviated transcription (Latin):
altius non posse tu̾are: Illos g.
quos imꝑiti et insipientes tã¬
ꝙͣ deos et nũcupant et adorãt
nemo est tã incõsida̾tus qui nõ
intelligat fuisse mortales. Q ͦ¬
modo tp ͦ inqͥet aliqͥs dii crediti
st̃. minirũ qr reges maxi̾ ac po¬
tentissĩ fu̾nt ob m̾ta uirtutũ
suaꝵ minierũ aut artiũ repper¬
taꝵ cum cari fuissent hiis qͥbꝰ
imꝑauerant in memoriã sũt
consetrati. Qd̾ si quis dubitet.
res eor gestas et facta cõsidet.
que et uniu̾sa tam poete ꝙͣ hi¬
storici ueteres prodiderunt

Expanded text:
alterius non posse generare? Illos igitur, alterius non posse generare? Illos igitur, quos imperiti et insipientes tanquam deos et nuncupant et adorant, nemo est tam inconsideratus, qui non intelligat fuisse mortales. Quomodo ergo, inquiet aliquis, dii crediti sunt? Nimirum quia reges maximi ac potentissimi fuerint: ob merita virtutum suarum, aut munerum, aut artium repertarum, cum cari fuissent iis quibus imperitaverant, in memoriam sunt consecrati. Quod is quis dubitet, res eorum gestas, et facta consideret, quae universa tam poetae quam historici veteres prodiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ũm sicuti est. apparet h̾culem
appolinem. liberũ. m̾curiũ. io¬
ueniq ip̃m cũ cet̾is homines
fuisse. qm̃ st̃ ex duobus sexibꝰ
nati. Quid est aut̾ adeo tam
pagandã sobolẽ mortuĩbus tri¬
buit. et qd̾ sine sbã corporali
tales et̾m. quid opus est alt̾o
progene qͥd opus est.cũ succes¬
sione non egeant qui semꝑst
futini. nam profecto ĩ hoĩbus
cet̾isq ammãtibus diu̾sitas se¬
xiis. ac coicio et gn̾acio nullã
biuenciũ. qm̃ st̃ condicione mor¬
talitatis obitura: mutua possit
successione ẜuari. Deo at̾ qui
est sempit̾iuis. neqz alter sexꝰ
neq successio nccͣia est. Dicet
aliquis ut hẽat mĩstros. uel in
quos possit ipẽ dũari. Quid
igitur opus est sexu fem̾imo.
cũ deus qui est omp̃s ut bocaͣ.
sine usu et oꝑa femine possit
filios procreare: Nam si qͥbusd̾
minutis aĩalibus id p̾stitit. ut
S̾. e fohis natos: esuauibus h̾¬
bis ore legant. cur existimet aͥe
ip̃m deũ nͥ ex ꝑmixtione sexus

Expanded text:
um, sicuti est, apparet Herculem, Apollinem, Liberum, Mercurium, Jovemque ipsum cum caeteris homines fuisse; quando sunt ex duobus sexibus nati. Quid est autem tam remopagandam sobolem mortalibus tribuit et quod sine substantia corporali tales et aeterni, quid opus est altero progenie quid opus est, cum successione non egeant qui semper sunt futuri? nam profecto in hominibus ceterisque animantibus diuersitas sexus et coitio et generatio nullam viventium, quando sunt conditione mortalitatis obitura, mutua possint successione servari. Deo autem, qui est sempiternus, neque alter sexus, neque successio necessaria est. Dicet aliquis, ut habeat vel ministros, vel in quos ipse possit dominari. Quid igitur opus est sexu foemineo, cum Deus, qui est ommipotens, sine usu et opera foeminae possit filios procreare? Nam si quibusdam minutis animalibus id praestitit, ut sibi E foliis natos et suavibus herbis Ore legant: cur existimet aliquis ipsum Deum, nisi ex permixtione sexus
Abbreviated transcription (Latin):
ic igitur tot ac tantis
testibus cõprobatur
unius dĩ ꝑtãte ac prouidencia
mũdũ gub̾nari. cuiꝰ uim maie¬
statẽq tantam esse dixit in thi¬
meo plato. ut eam neqz mente
concipe. neqz uerbis enarrare
quisꝙͣ possit. ob nimiã et iuex¬
timabilẽ ptãtem. Dubitet u̾o̾
aliquis an quicꝙͣ difficile aut
impossibile sit deo. qui tanta tã¬
q mirifica opera prouidencia
excogitauit. uirtute constituit.
rõne ꝑfecit. Nũc at̾ spũ susten¬
tet. ptãte mode̾tur. in excogita¬
bilis ineffabił et nulli alii sa¬
tis notus ꝙͣ sͥ unde mͥ detanta
maiestate sepius cogitanti qui
deos colunt interdũ uidĩ solẽt.
tam ceci tam incogitabiles. tã
excordes. tam non multũ anni¬
tis aĩalibus diffe̾ntes. qͥ credãt
eos qui geniti st̾ maris ac fe¬
mine coitu. aliqͥd marestatis
dineq uirtutis hr̃e potuisse. cũ

Expanded text:
is igitur tot et tantis testibus comprobatur unius Dei potestate ac providentia mundum gubernari; cujus vim majestatemque tantam esse dicit in Timaeo Plato, ut eam neque mente concipere, neque verbis enarrare quisquam possit, ob nimiam ejus et inaestimabilem potestatem. Dubitet vero aliquis, an quidquam difficile aut impossibile sit Deo, qui tanta tamque mirifica opera providentia excogitavit, virtute constituit, ratione perfecit; nunc autem spiritu sustentet, potestate moderetur, inexcogitabilis, ineffabilis, et nulli alii satis notus quam sibi? Unde mihi de tanta majestate saepius cogitdeos colunt interdum uideri solent tam caeci, tam incogitabiles, tam excordes, tam non multum a mutis animalibus differentes, qui credant eos qui geniti sint maris ac feminae coitu aliquid maiestatis diuinaeque uirtutis habere potuisse, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dẽtibus sic armau̾at: ut eciã si¬
t̾ram conting̾e̾t pascendi tñ facl¬
tatem dentes a dim̾ent. produxit
int̾ eos asu̾ma fronte molle et
flexibile mẽbrũ quo prandere qͦ
ten̾e qdlt̃ possit ne rõnem uictꝰ
capiendi uel denciũ prominens
magnitudo uel ceruicis brĩtas
impediret.
on possum hoc loco teneri

Expanded text:
dentibus sic armauerat, ut etiamsidentibus sic armauerat, ut etiamsi contingeret, pascendi tamen facultatem dentes adimerent, produxit inter eos a summa fronte molle ac flexibile membrum quo prendere, quo tenere quodlibet posset, ne rationem uictus capiendi uel dentium prominens magnitudo uel ceruicis breuitas inpediret. Non possum hoc loco teneri
Abbreviated transcription (Latin):
moueri in ommes ꝑtes oꝑtebat.
ut in scapulis qm̃ manus utiũ¬
libet agitari et contorq̃ri nccͣm
est. Alios autẽ latos et eq̃les
et in unã ꝑtem rotundos. et ĩ
hns utiq locis ubi tm̃modo cur¬
nari menbra oportebat ut in
genibus et cubitis et in manbꝰ
ipsis. Nam sicut manus ex eo loco
unde oruintur ubiqz u̾sus moueri
speciosum sil et utile fuit. sic pro¬
fecto si hoc ecia̾ cubitis accide̾t et
suꝑuacuus esset hꝰmoĩ motus et
turpis. iam enm manus omissa
dignitate qm̃ nc̾ ht̃. nobilitate
ninia promustidis silĩs uide̾t᷑
esset hõ plane anguimanus. Qd̾
genus milla inmanissiã belua mi¬
rabilit̾ effectũ est. Deus enim qͥ
prouidenciã et ptãtem suã mul¬
taꝵ reꝵ mirabili barietate uo¬
luit ostende̾. qmĩ caput eius aĩa¬
lis non tam longe porrex̾at al¬
conter̾at ut t̾ram posset ore con¬
ting̾e̾ qd̾ erat futurũ horribile.
atq tetrũ. et qr os ipm̃ profusis

Expanded text:
membra in omnes partes oportebat, membra in omnes partes oportebat, ut in scapulis, quoniam manus utrolibet agitari et contorqueri necessarium est, alios autem latos et aequales et in unam partem rotundos et in iis utique locis ubi tantummodo curuari membra oportebat, ut in genibus et cubitis et manibus ipsis. nam sicut manus ex eo loco unde oriuntur ubique uersus moueri speciosum simul et utile fuit, sic profecto, si hoc idem etiam cubitis accideret, et superuacuus esset eiusmodi motus et turpis. iam enim manus amissa dignitate quam nunc habet mobilitate nimia proboscidi similis uideretur essetque homo plane anguimanus, quod genus in illa inmanissima belua mirabiliter effectum est. deus enim qui prouidentiam et potestatem suam multarum rerum mirabili uarietate uoluit ostendere, quoniam caput eius animalis non tam longe porrexerat, ut terram posset ore contingere, quod erat futurum horribile atque tetrum, et quia os ipsum profusis
Abbreviated transcription (Latin):
ciceronem stribit: ꝙ hinic capiãt
miciũ sensus et nemui
a uero que dixmmiꝰ decorpore
uel ambulãdi. uel faciendi.
uel uolandi cã esse producta: neꝑ
mimũ longis pp̃ celerẽ mobilitatẽ
neqz mimũ breuibus pp̃ firmi¬
tatem. sed et paucis et magnis
ossibus cõstare uoluit. Aut eñ
bina st̃. ut in hoĩe. aut trina ut
in quadrũpede. que tñ nõ fect
solida ne in gradiendo pigricia
et grauitas retardet. sed et caua¬
ta et ad uigorem corporis cõsinã¬
dum medulis mt̾nsecus plena.
Eaqz rursus non equaliter por¬
recta fimuit. sed sũmas eoꝵ par¬
tes nodis curcioribus conglola¬
int: ut et substringi nerius
facilius et uerti tucius possent.
unde st uertibula noĩata. Cos
nodos fuinter solidatos leui qͦ
ut sine attritu et sine sensu do¬
loris flecterentur. Cosd̾ tam̃
non in unũ modũ informauit.
Alios enim fecit fimplices. et
in orbe rotundos. et in huis dũ¬
taxat artitulis in qͥbus mẽbra

Expanded text:
Ciceronem scribit, quod hinc capiant Ciceronem scribit, quod hinc capiant initium sensus ac nerui. ea uero quae diximus a corpore uel ambulandi uel faciendi uel uolandi causa esse producta, neque nimium longis propter celerem mobilitatem neque nimium breuibus propter firmitatem, sed et paucis et magnis ossibus constare uoluit. aut enim bina sunt ut in homine aut <qua>terna ut in quadrupede: quae tamen non fecit solida, ne in gradiendo pigritia et grauitas retardaret, sed cauata et ad uigorem corporis conseruandum medullis intrinsecus plena. eaque rursus non aequaliter porrecta finiuit, sed summas eorum partes nodis crassioribus conglobauit, ut et substringi neruis facilius. et uerti tutius possent, unde sunt uertibula nominata. eos nodos firmiter solidatos leni quodut sine attritu et sine sensu doloris aliquo flecterentur. eosdem tamen non in unum modum informauit. alios enim fecit simplices et in orbem rotundos, in iis dumtaxat articulis in quibus moueri