comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que: mens potest capere : quid gͦ
noss audebimꝰ ne aliquid dicere
ex hoc qđ̃ dictũ est. ego sũ qui sũ:
Nel potius ex hoc quod dñm dicere
audistis: nisi credideritis qr egosũ.
moriemini in peccatis ur̃is:Itane
his uerbis meis tantillis & pene
nullis. audebo disputare qͥd sit qd̃
re: audite me int̾rogantẽ. prius
quã disputantem. magis querentẽ
quã p̃sum̃tem: potius discentẽ ꝗͣ.
docentem: et certe. in me uel ꝑ me
etiam uos int̾rogate. Presto ẽ eni
ipse dñs: qui ubiq est. Audiat in¬
t̾rogandi affectum: et intelligen¬
di prestet effectum. Nam ego qui¬
b uerbis et si forte aliquid capio:
ꝑducere possum quod capio ad cor¬
da ur̃ã: quisnam sufficit sonꝰ: qͤ
suppetit eloquentia: que uires in¬
celligendi: que facultas ꝓferendi:
et audiat me. credo p̃senten: om¬
nino non dubito. ipse enim dixit.
ecce ego uobiscũ sum usq in consũ
quid celum non est: nũquid terra

Expanded text:
quae mens potest capere? 9. Quid ergo quae mens potest capere? 9. Quid ergo nos? audebimusne aliquid dicere ex hoc quod dictum est, Ego sum qui sum: vel potius ex hoc quod Dominum dicere audistis, Nisi credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris? Itane his viribus meis tantillis et pene nullis, audebo disputare quid sit quore: audite me interrogantem potius quam disputantem, magis quaerentem quam praesumentem, potius discentem quam docentem, et certe in me vel per me etiam vos interrogate. Praesto est etiam ipse Dominus qui ubique est, audiat interrogandi affectum, et intelligendi praestet effectum. Nam ego quibus verbis, et si forte aliquid capio, perducere possum quod capio ad corda vestra? Quisnam sufficit sonus? quae suppetit eloquentia? quae vires intelligendi? quae facultas proferendi?  dicam, et audiat me. Credo praesentem, omnino non dubito; ipse enim dixit, Ecce ego vobiscum sum usque in consumquid coelum non est? numquid terra
Abbreviated transcription (Latin):
trementem. excusantem: sed obedi¬
entem. Cũ gͦ excusaret. ait deo quẽ
loqui in angło intelligebat. Si dixe¬
ri mͥ popłs. quis ẽ ds qui misit te.
Ego sum qui sum. E repecunit.
Dices filiis isrł. Qͥ est misit me ad
uos. N on ait et ibi ego sũ d̾s. aut
ego sum mundi fabricator. aut ego
sum om̃ium rerum creator. aut e¬
go sum ipsius popłi liberandi ꝓpa¬
gator: sed hoc tantũ. ego sum qui
ium. E dices filiis isrł.: non adoi
ur̃oꝵ: sed tantũ hoc dixit. qui
ẽ: misit me ad uos. Forte multũ
erat ad ipsum moysen. sic̃ mul¬
cũ est et ad nos. E multomagis
ad nos intelligere: qͥd dictum sit
ego sum qui sum. Ergo. qui est.
misit me ad uos. Qͥ est. et si cape¬
ret moyses: illi ad quos mitteba¬
tur quando caperent: distulit gͦ
dñs qđ capere homo ñ posset. &
addidit quod capere posset. Adiun¬
xit enim et ait. Ego sum ds abra¬
ham. et d̾s ysaac. et ds iacob. Hoc
potest capere. Nam ego sũ qͥ sum.

Expanded text:
trementem; excusantem, sed obeditrementem; excusantem, sed obedientem. Cum ergo excusaret, ait Deo, quem loqui in angelo intelligebat: Si dixerit mihi populus, Et quis est Deus qui misit te, Ego sum qui sum: et repetivit, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos. Non ait et ibi, Ego sum Deus; aut, Ego sum mundi fabricator; aut, Ego sum omnium rerum creator; aut, Ego sum ipsius populi liberandi propagator: sed hoc tantum, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui vestrorum, sed tantum hoc dixit, Qui est, misit me ad vos. Forte multum erat et ad ipsum Moysen, sicut multum est et ad nos, et multo magis ad nos, intelligere quid dictum sit, Ego sum qui sum; et, Qui est, misit me ad vos. Et si forte caperet Moyses, illi ad quos mittebatur quando caperent? Distulit ergo Dominus quod capere homo non posset, et addidit quod capere posset: adjunxit enim et ait, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Hoc potes capere: Nam Ego sum qui sum,
Abbreviated transcription (Latin):
rituri : erant etiam qui in ipsũ qͥ
loquebat᷑ fuerant credituri: et ab
omĩ peccato liberandi. Tam̃ hoc at¬
qr ego sum: ego sum. Qͥ d: Nichil ad¬
didit. E quia nichil addidit multũ
est qd̃ cõmendauit. Expectabatur e¬
nim ut diceret quid ẽẽt: nec tam̃
dixit. Qͥd expectabat᷑ ut diceret: for¬
te nisi credideritis qr ego sum. xp̃e.
nisi credideritis qr ego sum filiꝰ d̃ĩ:
nisi credideritis q ego sum u̾bũ patͥs:
nͥ credideritis q ego sũ c̃ditor mundi:
nisi credideritis quia ego sum homi¬
nis formator et reformator. creator et
recreator. factor et refactor: nisi hoc
credideritis qr ego sum: moriemini
in peccatis uris. Ptultũ est quod a¬
it ipsum ego sum: q sic dixerat et
ds moysi: ego sum. qui sum. Quis
digne eloquatur qͥd sit sum:mit¬
tebat łs ꝑ angłm suũ seruũ moy¬
sen: ad liberandũ ex egypto popu¬
lum suum. Legistis quod audistis
et nostis: cõmemoro tam̃. Mittebat

Expanded text:
rituri: erant etiam qui in ipsum qui rituri: erant etiam qui in ipsum qui loquebatur, fuerant credituri, et ab omni peccato liberandi. 8. Tamen hoc atquia ego sum? Ego sum, quid? Nihil addidit; et quia nihil addidit, multum est quod commendavit. Exspectabatur enim ut diceret quid esset, nec tamen dixit. Quid exspectabatur ut diceret? Forte, Nisi credideritis quia ego sum Christus; nisi credideritis quia ego sum Dei Filius; nisi credideritis quia ego sum Verbum Patris; nisi credideritis quia ego sum conditor mundi; nisi credideritis quia ego sum hominis formator et reformator, creator et recreator, factor et refactor: nisi hoc credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Multum est quod ait ipsum, Ego sum: quia sic dixerat et Deus Moysi, Ego sum qui sum. Quis digne eloquatur quid sit, sum? Mittebat Deus per angelum suum, servum suum Moysen ad liberandum ex Aegypto populum suum legistis quod audistis, et nostis; commemoro tamen; mittebat
Abbreviated transcription (Latin):
tantur. Erant illic enim mẽbra xp̃i.
que nondũ adheserant corpori xp̃i.
& in illo popło a quo erueifixus ẽ.
a quo in ligno suspensus est. a quo
pendens irrisus est. a quo lancea uul¬
neratus est. a quo felle et aceto po¬
tatus ẽ. erant membra xp̃i: ꝓ quib
dixit. pater ignosce illis. qr nesciunt
quid faciunt. Cui aũt conuerso non
ignoscitur: si fusori xp̃i sanguinis
ignoscitur: quis homicida desꝑet.
si in spem redditus ẽ a quo etiam
xp̃c occisus est: credidert̃ inde mul¬
ti. Donatus ẽ eis sanguis xp̃i. ut
magis eum biberent quo liberarei.
quam rei de illo effuso cenerent᷑.
Quis desꝑet: si in eruce latro salua¬
tus ẽ: ante paululũ homicida. pꝰ
paululũ accusatus. conuictus. dãp¬
natus. suspensus. liberatꝰ. Noli mi¬
rari. Ubi conuictus: ibi dãpnatꝰ.
Sed ibi liberatus. ubi mutatus. In hoc
ergo popło cui dñs loquebatur. erais¬
etiam qui in peccato suo fuerant mo¬

Expanded text:
tantur. Erant enim illic membra Christi, tantur. Erant enim illic membra Christi, quae nondum adhaeserant corpori Christi: et in illo populo a quo crucifixus est, a quo in ligno suspensus est, a quo pendens irrisus est, a quo lancea vulneratus est, a quo felle et aceto potatus est, erant membra Christi, pro quibus dixit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Quid autem converso non ignoscitur, si fusus Christi sanguis ignoscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est a quo etiam Christus occisus est? Crediderunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent quo liberarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: quis desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus, ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mutatus . In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in peccato suo fuerant mo
Abbreviated transcription (Latin):
qui egritudine. uel aliunde peri¬
clitantur. sibi desiderant subueni¬
ri. Propt̃ hoc etiam suggens par¬
uulus a matre piis manib ad eccle¬
siam fertur. ne sine baptismo exe¬
at: et in peccato quo natus est
moriat᷑. Infelicissima conditio. mi¬
sera sors istoꝵ: qͥ de ore ueridico
audierunt moriemini in peccatis
urĩs. Unde tam̃ hoc eis contingat:
exponit. Si enĩ non credideritis q
ego sũ: moriemini in peccato ur̃o.
Credo fr̃s. in illa multitudine que
dnm audiebat: et eos fuisse. qui
credituri erant. Quasi in omnes aut̃¬
processerat seuerissima illa sententia
in peccato ur̃o moriemini. ac ꝑ hoc
et illis qui crediderant. spes erat
ablata. Illi seuiebant. illi timebant.
immo ñ timebant. sed iam despera¬
bant. E euocauit eos in spem. Ad¬
uinxit enim. Si non credideritis q
ego sum: moriemini in peccatis ur̃is. Si aũ credicditi
uer̃t. inde plurimi crediderunt:
sicut eugłii ipsius consequentia tes¬

Expanded text:
qui aegritudine vel aliunde periqui aegritudine vel aliunde periclitantur, sibi desiderant subveniri; propter hoc etiam sugens parvulus a matre piis manibus ad Ecclesiam fertur, ne sine Baptismo exeat, et in peccato quo natus est moriatur. Infelicissima conditio, misera sors istorum, qui de ore veridico audierunt, In peccatis7. Unde tamen hoc eis contingat, exponit: Si enim non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Credo, fratres, in illa multitudine quae Dominum audiebat, et eos fuisse qui credituri erant. Quasi autem in omnes processerat severissima illa sententia, In peccato vestro moriemini; ac per hoc et illis qui credituri erant, spes erat ablata: illi saeviebant, illi timebant; imo non timebant, sed jam desperabant. Revocavit eos in spem; adjunxit enim, Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credideriunt: inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia tes
Abbreviated transcription (Latin):
mundus: iam tu es mundus. Uer̃¬
tam̃ si aliqua infirmitate adhue
te delectat mundus: habitet in
te qui mundat. et eris mundus.
Si autẽ fueris mundꝰ. non rema¬
nebis in mundo. nec audies qđ
audiert iudȩi. moriemini in pee¬
catis urĩs. Om̃s enim cũ peccatona¬
ti sumus. om̃s uiuendo ad id qđ
nati eramus addidimꝰ: magisq de
mundo facti sumus. quã tunc qͣn¬
do de parentib nr̃is nati sumus.
E ubi essemꝰ si ille non ueniret qͥ
non habebat peccatũ: ut solueret
omẽ peccatum: In quẽ uidei qr
non credebant. merito audieruis.
moriemini in peccatis urĩs: qr ñ
habere peccatum ullo. modo potuiꝰ¬
tis. qui cum peccato nati estis. S
tamen si in me inquit credideri¬
tis. cũ peccato quidem nati esti.
sed in peccato ur̃o morituri non
estis. Tota gͦ infelicitas uideoꝵ ip¬
sa erat : non peccatum habere. s
in peccatis mori. Hoc ẽ qđ debet
fugere omĩs. xp̃ianus. Propt̃ hoc
ad baptismũ curritur: ꝓpt̾ hoc

Expanded text:
mundus, jam tu es mundus. Verumundus, jam tu es mundus. Verumtamen si per aliquam infirmitatem adhuc te delectat mundus, habitet in te qui mundat, et eris mundus. Si autem fueris mundus, non remanebis in mundo; nec audies quod audierunt Judaei, Moriemini in peccatis vestris. Omnes enim cum peccato nati sumus; omnes vivendo ad id quod nati eramus addidimus, magisque de mundo facti sumus, quam tunc quando de parentibus nostris nati sumus. Et ubi essemus, si ille non veniret, qui non habebat omnino peccatum, ut solveret omne peccatum? In quem Judaei quia non credebant, merito audierunt, Moriemini in peccatis vestris: quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui eum peccato nati estis, sed tamen si in me, inquit, credideritis, cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitas Judaeorum ipsa erat, non, peccatum habere, sed in peccatis mori. Hoc est quod debet fugere omnis christianus: propter hoc ad Baptismum curritur; propter hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tur de scĩs apłis: quantũ intererat
inter iudeos et apłos: quantum
inter tenebras et lucem. quantum
int̾ fidem et infidelitatem. qͣntum
int̾ pietatem et impietatem. quan¬
tum inter spem et desꝑationem:
quantũ inter caritatem. et cupi¬
ditatem. Multũ ergo intererat.
Quid gͦ. quia tantum int̾erat: a¬
postoli de mundo non erant:Si
cogitatis quomodo nati sint. et
unde uenerint: qr om̃s ex adam
uenerant: de hoc mundo erant.
Sed quid eis ait ipse dñs: ego uoᷤ
de mundo elegi. Qui ergo erant¬
de mundo facti st̃ non de mun¬
do: et ꝑtinere ceperunt ad eũ
ꝑ quẽ factus est mundus. Isti aũt̃
remanserunt ẽẽ de mundo. quib
dictum est: moriemini in peccatis
urĩs. Nemo gͦ dicat frẽs: de hoc
mundo non sum. Qͥsquis es homo
de hoc mundo es. Sed uenit ad te
qui fecit mundũ: et liberauit te
de mundo. Si delectat te hie mun¬
dus: semꝑ uis ẽẽ immundus. Si
autem iam non te delectat hic

Expanded text:
tur de sanctis Apostolis? Quantum intererat tur de sanctis Apostolis? Quantum intererat inter Judaeos et Apostolos? Quantum inter tenebras et lucem, quantum inter fidem et infidelitatem, quantum inter pietatem et impietatem, quantum inter spem et desperationem, quantum inter charitatem et cupiditatem: multum ergo intererat. Quid ergo? quia tantum intererat, Apostoli de mundo non erant? Si cogites quomodo nati sint, et unde venerint; quia omnes ex Adam venerant, de hoc mundo erant. Sed quid eis ait ipse Dominus? Ego vos de mundo elegi . Qui ergo de mundo erant, facti sunt non de mundo, et pertinere coeperunt ad eum per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt esse de mundo, quibus dictum est, Moriemini in peccatis vestris. 6. Nemo ergo dicat, fratres, De hoc mundo non sum. Quisquis es homo, de hoc mundo es: sed venit ad te qui fecit mundum, et liberavit te de hoc mundo. Si delectat te mundus, semper vis esse immundus; si autem jam non te delectat hic
Abbreviated transcription (Latin):
illum et angłi facti st̃: ꝑ quẽ oĩa
facta sunt. De quib ergo suꝑnis
xp̃e: ᷤ ab ipso patre. nichil illoᷤ su¬
perius qui uerbum genuit equa¬
le sibi. coeternũ sibi. unigenitũ
sine tempore: ꝑ quẽ conderet tẽ¬
pora. Sic ergo accipe. xp̃m de su¬
ꝑnis. ut excedas cogitatione tua om¬
ne quod factum ẽ. uniuersam om¬
nino ereaturam. omne corpus. om¬
nem conditum sp̃m: omẽm rẽ quo¬
quomodo mutabilem. totũ excede
sicut excessit ioħes. ut contingeret
in principio erat uerbũ. et u̾bũ
erat apud dm̃. et d̾s erat uerbũ.
Ego gͦ inquit de suꝑnis sum. uos
de mundo hoc estis: ego ñ sũ de
hoc mundo. Dixi ergo uob̃: quia
moriemini in peccatis urĩs. Expo¬
suit nob̃ frẽs quid intelligi uolu¬
erit: uos de hoc mundo estis. Ido
quippe dixit. uos de hoc mundo es¬
tis: qr peccatores erant. q iniqui
erant. quia infideles erant: quia
trena sapiebant. Nã qͥd uob̾ uide¬

Expanded text:
illum et Angeli facti sunt, per quem omnia illum et Angeli facti sunt, per quem omnia facta sunt. De quibus ergo supernis? Ab ipso Patre, nihil illo superius, quia Verbum genuit aequale sibi, coaeternum sibi, unigenitum sibi, sine tempore, per quem conderet tepora. Sic ergo accipe Christum de supernis, ut excedas cogitatione tua omne quod factum est; universam omnino creaturam, omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, ut contingeret, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 5. Ego ergo, inquit, de supernis sum. Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres, quid intelligi voluerit, Vos de hoc mundo estis. Ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia terrena sapiebant. Nam quid vobis vide
Abbreviated transcription (Latin):
homo non moritur: ergo quo ego
uado dixit. non itur ad mortem. s
quo ibat ipse post mortẽ. Illi itaq
non intelligentes ista responder̃t.
E dñs ad eos qui t̃rena sapiebatͭ
quid ait:  & dicebat eis. Nos de de¬
orsum estis. Ideo t̾ram sapitis: quia
sicut serpens terram manducatis.
Qͥd ẽ terram manducatis: ᷤ terrenis
pascimini: terrenis delectamini. t̾re¬
nis inhiatis: sursũ cor non habetis.
uos de deorsum estis: ego desuꝑ¬
nis sum. uos de mundo hoc estis:
ego non sum de hoc mundo. Quo¬
modo enĩ erat de mundo: ꝑ quẽ
factus est mundus: om̃s de mun¬
do post mundũ: q prius mundꝰ.
et sic homo de mundo. Prius autẽ
ce mundũ xp̃c. ante xp̃m nichil.
qr in principio erat uerbũ. om̃i
a ꝑ ipsum facta st̃. Sic gͦ erã ille
de suꝑnis. De quib suꝑnis: de aere:
absit. Ibi et aues uolitant. De ce¬
lo quod uidemꝰ: et hoc absit. Ibi &
stelle. et sol et luna circũeunt. De
angelis. neq hoc intelligatis. Per

Expanded text:
homo non moritur? Ergo quo ego homo non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illi itaque non intelligentes, ista responderunt. 4. Et Dominus ad eos qui terram sapiebant, quid ait? Et dicebat eis: Vos de deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia sicut serpentes terram manducatis. Quid est, terram manducatis? Terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. Vos de deorsum estis: ego de supernis sum. Vos de mundo hoc estis: ego non sum de hoc mundo. Quomodo enim erat de mundo, per quem factus est mundus? Omnes de mundo post mundum; quia prius mundus, et sic homo de mundo: prius autem hil: quia in principio erat Verbum; omnia per ipsum facta sunt . Sic ergo erat ille de supernis. De quibus supernis? De aere? Absit: ibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et hoc absit; ibi et stellae et sol et luna circumeunt. De Angelis? Neque hoc intelligatis: per
Abbreviated transcription (Latin):
non potestis uenire. Hoc et disci¬
płis alio loco dixit: nec tamen eis
dixit. in peccato ur̃o moriemini.
Qͥ d autem dixit:ꝰ quod et istis. Qͦ
ego uado: uos ñ potestis uenire.
Non abstulit spem: s p̃dixit dilati¬
onem. Quando enĩ hoc discipulis lo
quebatur dñs. t̾e non poterant ue¬
nire quo ille ibat. sed postea uen¬
turi erant: isti autem nũquã qͥb
prescuis dixit: in peccato ur̃s morie¬
mini. His autem auditis uerbis. quo¬
modo solent carnea cogitantes. & se¬
cundũ carnem iudicantes. et totumn
carnalit̃ audientes atq sapientes:
dixert̃. N umquid interficiet semet
ipsum: quia dicit. quo ego ualo
uos non potestis uenire.  s tulta
uerba: et insipientie plena. Qͥo
enim: Nuin poterant illo uenire qͦ
ille ꝑrexisset: si interficeret semet¬
ipsum: NIumquid non ipsi erant
morituri: quid est ergo. numquid
interficiet semetipsum: qi dixit. qͦ
ego uado uos non potestis uenire:
Sĩ de morte hominis diceret: quis

Expanded text:
non potestis venire. Hoc et discinon potestis venire. Hoc et discipulis alio loco dixit; nec tamen eis dixit, In peccato vestro moriemini. Quid autem dixit? Quod et istis: Quo ego vado, vos venire non potestis . Non abstulit spem, sed praedixit dilationem. Quando enim hoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant venire quo ille ibat, sed postea venturi erant: isti autem nunquam, quibus praescius dixit, In peccato vestro moriemini. 3. His autem auditis verbis, quomodo solent carnea cogitantes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter audientes atque sapientes, dixerunt: Numquidipsum, quia dicit: Quo ego vado, vos non potestis venire? » Stulta verba et omnino insipientiae plena; quid enim non poterant illo venire, quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Numquid ipsi non erant morituri? Quid est ergo, Numquid interficiet semetipsum; quia dixit, Quo ego vado, vos non potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis
Abbreviated transcription (Latin):
li habere cupiendo. In psalmis a¬
it ipse dñs ꝑ ꝓphetiam. Periit
fuga a me. et non ẽ qui requirat
animam meam  iterũ ait loco in
psalmo. Confundant᷑ et reuereant᷑
requirentes animam meam. Culpa¬
uit qui non requirerent: dampna¬
uit qui requirerent. Malũ est enĩ
non querere animam xp̃i: sed quo
lum ẽ querere animã xp̃i s
quomodo eam udei quesierunt.
Illi enĩ ut haberent: illi ut ꝑdent.
Deniq isti qui sic que rebant. mo¬
re malo. corde ꝑuerso: quid secu¬
tus adiunxit: quęretis me: et ne
putetis quia bene me queretis: in
peccato ur̃o moriemini. Hoc ẽ xp̃m
male querere: in peccato suo mori.
Hoc est illũ odisse: ꝑ quẽ solũ potͣ
saluus ẽẽ. Cum enim homines quo¬
rum spes in deo est non mala red¬
dere nec ꝓ malis: reddebant isti
mala ꝓ bonis. Prenunciauit ergo
illis dñs. dixitq sententiam p̃scuis:
qd̾ in suo peccato morerentur. De¬
inde adiungit. Quo ego uado: uoꝰ

Expanded text:
li habere cupiendo. In Psalmis ali habere cupiendo. In Psalmis ait ipse Dominus per prophetam, Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam : et iterum ait alio loco in Psalmo, Confundantur et revereantur requirentes animam meam . Culpavit qui non requirerent, damnavit qui requirerent. Malum est enim non quaerere animam Christi, sed quolum est quaerere animam Christi, sed quomodo eam Judaei quaesierunt: illi enim ut haberent, isti ut perderent. Denique isti quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me, et, ne putetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc est Christum male quaerere, in peccato suo mori: hoc est illum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enim homines quorum spes in Deo est, non debeant mala reddere nec pro malis, reddebant isti mala pro bonis. Praenuntiavit ergo illis Dominus, dixitque sententiam praescius, quod in suo peccato morerentur. Deinde adjungit: Quo ego vado, vos
Abbreviated transcription (Latin):
ectio scĩ euuangelii.
que precessit hodiernã
ita concluserat quia lo¬
quutus ẽ docens in ga¬
it. et que audistis. Et
nemo app̃hendit eum:
quia nondum uenerat
hora eiꝰ. Hine disputatũ¬
iuliuni S est dñico die.
quod ipse do¬
nare dignatus est. Intimauimꝰ¬
atet᷑ caritati ur̃e. quare dictum sit ñ¬
dum uenerat hora eius: ne posi¬
tum xp̃m sub aliqua necessitate
fatali. ulla impietas auderet im¬
ꝓbe suspicari. Nondũ enĩ uene¬
rat hora eiꝰ: qr ex ordine suo. scđm
ea quȩ p̃dicta st̃ de illo. ñ mori
cogeretur inuitus: sed occideret᷑
paratus. Modo autem de ipsa pas¬
sione sua que posita erat non in
eius necessitate sed potestate. lo¬
cutus ẽ uideis dicens. Ego uado.
Apõ enim dño mors ꝓfectio fuit:
illo unde uenerat. et unde ñ disce¬
serat. Ego inquit uado et quęretis
me: non amore sed odio. Nam il¬
lum postea quã abscessit ab ocłis
hominũ: inquisiert et qui odant
et qui amabant. Illi ꝑsequendo: il¬

Expanded text:
ectio sancti Evangelii quae praecessit hodiernam, ita concluserat, quia locutus est docens in gait, et quae audistis: et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus . Hinc disputatum est dominico die, quod ipse donare dignatus est. Intimavimus Charitati vestrae quare dictum sit, Nondum venerat hora ejus; ne positum Christum sub aliqua necessitate fatali ulla impietas auderet improbe suspicari. Nondum enim venerat hora qua ex ordine suo, secundum ea quae praedicta sunt de illo, non mori cogeretur invitus, sed occideretur paratus. 2. Modo autem de ipsa passione sua, quae posita erat non in ejus necessitate, sed potestate, locutus est Judaeis dicens: Ego vado. Christo enim Domino mors profectio fuit illo unde venerat, et unde non discesserat. Ego, inquit, vado, et quaeretis me: non desiderio, sed odio. Nam illum posteaquam abscessit ab oculis hominum, inquisierunt et qui oderant et qui amabant: illi persequendo, il
Abbreviated transcription (Latin):
nes. nos duos tamquã ambos homi¬
cate. Nolite me honorato illo damp¬
nare. s illo intellecto me honorate:
hoc enĩ alio loco dixit: si crederetis.
cere . tamquã se et moyse ante illos
constitutis: si ꝓpt̾ legẽ moysi inquit¬
circũeiditis quando etiã sabb̃m occ̃¬
rerit: et ego sanitatũ faciendarum
beneficientiam non uultis ut exhibeã
ꝑ sabbm: quia dñs circũcisionis & dñs
sabbati salutis ẽ aucto. et seruilia o¬
ꝑa ꝓhibiti estis facere sabbato: si uere
incelligatis seruilia oꝑa. non peccatis.
Qui enĩ facit peccatũ: seruus ẽ pec¬
cati. N ũquid seruile opus ẽ. hominẽ
sanare ꝑ sabbatũ: manducatis & bi

Expanded text:
nes nos duos, tanquam ambos homines nos duos, tanquam ambos homicate; nolite me honorato illum damnare, sed illo intellecto me honorate. Hoc enim eis alio loco dixit: Si crederetis Mcere, tanquam se et Moyse ante illos constitutis. Propter legem Moysi circumciditis, quando etiam sabbatum occurrerit; et ego sanitatum faciendarum beneficentiam non vultis ut exhibeam per sabbatum? Quia Dominus circumcisionis et Dominus sabbati, salutis est auctor: et servilia opera prohibiti estis facere sabbato; si vere intelligatis servilia opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Numquid servile opus est, hominem sanare per sabbatum? Mandu
Abbreviated transcription (Latin):
surrectio cristi que facta ẽ tercio qͥ¬
dem a die passionis. s octauo die in
dieb ebdomadis: ipsa nos circũcidit.
Audi circũcisos uera petra: apło am¬
monente. Si gͦ resurrexistis cũ xp̃o
Resurrexit. xp̃c. abstulit nob̃ desideri¬
a carnalia. abstulit concupiscentias
malas. abstulit suꝑfluũ cũ quo nati
eratis: et multo peius qd male uiuen¬
do addideratis. Circũcisi ꝑ petram:
quare adhuc sapitis t̾ram: et ad extre¬
mũ quia legem dedit moyses. et cirẽ¬
ciditis hominẽ sabbato. intelligite
hoc significari opus bonũ quo ego
feci totũ hominẽ saluum sabbato. ꝙ
et curatus ẽ ut sanus ẽẽt corpore: &
credidit ut sanꝰ ẽẽt in anima. Noli
legem moysi circũciditis sabbato. et¬
ñ irascimini moysi: et qr ego die sab¬
bati saluũ feci hominẽ irascimini mͥ:¬
nͥ qr ꝑsonalit̾ uidicatis: ueritatem
attendite. Ego non me p̃fero moysi
ait dñs: qui erat et ipsius moysi do¬
minꝰ. Sic attendite quomodo homi¬

Expanded text:
surrectio Christi quae facta tertio quidem a die passionis, sed octavo in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis cum Christo, Resurrexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscentias malas, abstulit superfluum cum quo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram quare adhuc sapitis terram? Et ad extremum quia Legem dedit Moyses, et circumciditis hominem sabbato, intelligite hoc signfeci totum hominem salvum in Sabbato. Quia et curatus est, ut sanus esset in corpore; et credidit, ut sanus esset in anima. Nolitlegem Moysi circun irascimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi. Personaliter judicatis, veritatem attendite. Ego non me praefero Moysi, ait Dominus, qui erat et ipsius Moysi Dominus. Sic attendite quomodo homi
Abbreviated transcription (Latin):
ni: forte enĩ illa circũcisio ipsũ dñm
significabat: cui isti curanti et sanã¬
ti indignabant᷑. Iussa ẽ enĩ adhibe¬
ri octauo die. & quid ẽ circũcisio: n¬
si carnis expoliatio: Significat ergo
ista cireũcisio expoliationẽ a corde eu¬
piditatũ carnaliũ. Non gͦ sine causa
data ẽ. et in eo mẽbro fieri iussa. qm̃
ꝑ illud mẽbrum ꝓcreatur creatura
mortaliũ : et ꝑ unũ hominẽ mors. sicut¬
& ꝑ unũ hominẽ peccatũ in mundũ¬

Expanded text:
ni? » Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum ni? » Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti, et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octava die. Et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in eo membro fieri jussa. Quoniam per illud membrum procreatur creatura mortalium, et per unum hominem resuper unum homine
Abbreviated transcription (Latin):
qr ex moyse est. sed ex patrib. Abra¬
ham quippe primꝰ accepit circũcisi¬
oñẽ a dño. Et in sabbato circũciditis
hominẽ. Conuincit uos moyses. In le¬
ge accepistis ut circũcidatis octauo
die : accepistis in lege ut uacetis sep¬
timo die. Si octauus dies illiꝰ qui na¬
tus ẽ occurrerit ad diem septimũ
sabbati : quid facietis: uacabitis ut
seruetis sab̃b̃m: an circũcidetis. ut
impleatis sacram̃tũ diei octaui: Sed
noui inquit qd̃ facitis: circũciditis
hominẽ. Quare : qr circũcisio ꝑtinet
ad aliqd̃ signacłm salutis: et ñ de¬
bent homines sabbato uacare a sa¬
lute. Ergo ne mͥ irascamini qͥ saluũ
feci totum hominẽ in sabbato. Si cir¬
cũcisionẽ inquit accipit homo in sab¬
bato. ut ñ soluat᷑ lex moysi. Aliqͥd enĩ ꝑ
moysen in illa constitutiõe circũcisionis
salubrit̾ institutũ ẽ. Michi oꝑanti sa¬
lutem in sabbato. quare indignami¬

Expanded text:
quia ex Moyse est, sed ex patribus. » Abraquia ex Moyse est, sed ex patribus. » Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino. « Et in sabbato circumciditis hominem. » Convincit vos Moyses, in lege accepistis ut circumcidatis octavo die, accepistis in lege ut vacetis septimo die. Si octavus dies illius qui natus est occurrerit ad diem septimum sabbati, quid facitis? Vacabitis, ut servetis sabbatum, an circumcidetis, ut impleatis sabbato sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facitis, « circumciditis hominem. » Quare? quia circumcisio pertinet ad aliquod signum salutis, et non debent homines sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascimini, quia salvum feci totum hominem in sabbato. « Si circumcisionem, inquit, accipit homo in sabbato, ut non solvatur lex Moysi. » Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est. « Mihi » operanti salutem « in sabbato » quare « indignami
Abbreviated transcription (Latin):
s nec ipsis hominib cõmunis ẽ bo¬
nis et malis. Deniq ibi cũ de ista
salute dixisset quã cõmunit̾ acci¬
punt peccora et homines. ꝓpt̃
illã salutẽ quã sꝑare debent ho¬
mines. sed boni homines: sequutꝰ
adiunxit. filii aũt hominũ. sub
tegmine alarũ tuaꝵ sꝑabunt: in¬
ebriabunt᷑ ab ubertate domꝰ tue
et torrente uoluptatis tue potabis eos:
qm̃ apud te ẽ fons uite. et in lumine
tuo uidebimꝰ lum̃. Hec ẽ salus que ad
bonos ꝑtinet. quos appellauit filios
hominũ: cũ supra dixisset. homines
et ium̃ta saluos facies dñe. Qͥd enĩ:
Ili homines non erant filii hominum.
ut cũ dixisset homines. sequeretur
et diceret. filii autẽ hominũ: quasi
aliudd erant homines. et aliud filii ho¬
minũ: Non tam̃ arbitror sine aliqͦ
significatione distinctionis. hoc dixis¬
nũ. ꝑtinent ad filiũ hominis. Unũ
opus feci: et om̃s miramini. E con
ciperetis circũcisionẽ a moyse: non

Expanded text:
sed nec ipsis hominibus communis est bosed nec ipsis hominibus communis est bonis et malis. Denique cum ibi de ista salute dixisset, quam communiter accipiunt pecora et homines; propter illam salutem quam sperare debent homines, sed boni homines, secutus adjunxit, Filii autem hominum sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab uberte potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Haec est salus quae ad bonos pertinet, quos appellavit filios hominum; cum supra dixisset, Homines et jumenta salvos facies, Domine. Quid enim? illi homines non erant filii hominum, ut cum dixisset, Homines, sequeretur et diceret, Filii autem hominum; quasi aliud erant homines, et aliud filii hominum? Non tamen arbitror sine aliqua significatione distinctionis hoc dixisnum pertinent ad Filium hominis. 4. Unum opus feci, et omnes miramini. Et conciperetis circumcisionem a Moyse, « non
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ si qͥsquã egrotus sabbato since¬
raret. alius illũ saluũ fecisset. quã
ille qui eos scandalirauit. qi unum
enĩ alius alios saluos fecit quã ipsa
salus: qui illam salutem quã dedit
homini huic. dat et umentis:ͦSalꝰ
enĩ corporalis erat. Salus carnis: et
reparat᷑ et morit᷑. E cũ reparat᷑.
mors differt᷑ non aufert᷑. Tam̃ frẽs
etiam ipsa salus a dño est. ꝑ quẽli¬
bet detur: quocũq curante et minis¬
trante imꝑtiatur ab illo dat᷑. a quo
ẽ om̃is salus : cui d̾r in psalmo. homi¬
nes et iumenta saluos facis dñe: sic̃
multiplicasti miscdiam ds. Q uia
enĩ d̾s es. multiplicata miscdia tu
a ꝑuenit etiã ad salutem carnis hu¬
mane : ꝑuenit etiã ad salutẽ muto¬
rũ animaliũ. Sed q̃ das salutem
carnis hominib umentisq cõmunẽ:
nũquid nulla salus ẽ quã seruas
hominib : est certa alia que ñ solũ
cõmunis ñ est hominib et iuim̃tis:

Expanded text:
vero si quisquam aegrotus sabbato sincevero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque curante et ministrante impertiatur, ab illo datur a quo est omnis salus, cui dicitur in Psalmo, Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicasti misericordiaa tua pervenit etiam ad salutem carnis humanae, pervenit etiam ad salutem mutorum animalium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est certe alia quae non solum communis non est hominibus et jumentis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi non peius fuit dicere demo¬
niũ habes: quã eũ occidere. Ci qͥp¬
pe dictũ est qd̵ demoniũ haberet:
qui demones expellebat. Qͥd posset
aliud dicere turba turbulenta:. qͥd
posset aliud olere cęnũ cõmotum:
Turba turbata est. Unde:a uerita¬
te. Turbam lippitudinis: turbauit
claritas lucis. Ocłi ñ habentes sami¬
tatem: non possunt ferre luminis
claritatem. Dñs aut̃ẽ non plane tͦ¬
batus. sed in sua ueritate tranquil¬
lus. ñ reddidit malũ ꝓ malo: nec
maledictũ ꝓ maledicto. Qiub si di¬
ceret. demoniũ habetis et uos: ue¬
rũ utiq diceret. Non enĩ talia illi
ueritati dicerent: nisi eos diaboli
falsitas incitaret. Qͥd gͦ respondit:
Audiamꝰ tranquille: et tranquillũ
Unũ opus feci: et oms miramini:
tamquã dicens. Qͥd. si omĩa opera
mea uideretis.Ipsus enĩ opera e¬
rant. que in mundo uidebant: et
ipsc̃ qui fecit omĩa non uidebant.
fecit unam rem. turbati st̃: qr sal¬
uũ fecit hominẽ in sabbato. Quasi

Expanded text:
dicere, Daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium haberet, qui daemones expellebat. Quid possit aliud dicere turba turbulenta? quid possit aliud olere coenum commotum? Turba turbata est; unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. 3. Dominus autem non plane turbatus, sed in sua veritate tranquillus, non reddidit malum pro malo, nec maledictum pro maledicto . Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent, nisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus tranquille, et tranquillum Unum opus feci, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mo nascit᷑: qr nemo moritur. Ubi
nemo iam ꝓficit: qr nemo deficit.
Ubi ñ esuritur et ñ sitit᷑: s satietas
ẽ immortalitas. & cibus ueritas. Hȩc
habentes ꝓmissa. et ad nouũ testa.¬
m̃tũ ꝑtinentes. et noue hereditatis
facti heredes. & ipsius dñi eoheredes
aliam spem ualde habemꝰ. non ꝑsona¬
lit̃ uidicemꝰ. sed rectum iudiciũ teneamꝰ.
Quis ẽ qui non iudicat ꝑsonalit̃: qui
equalit̃ diligit. Dilectio equalis: facit
non acceptari ꝑsonas. Non cũ homi¬
nes diuerso modo ꝓ suis gradib ho¬
noramꝰ. tunc timendũ est ne ꝑsonas
accipiamꝰ: s quando int̾ duos iudi¬
camꝰ. et aliquando inter necessarios.
fit nonnũquã iudiciũ int̾ patrem et
filiũ. Querit᷑ pater de malo filio: aut
queritur filius de duro patre. Ser¬
uamꝰ honorificentiam patri que debe¬
tur a filio: non equamꝰ filiũ patri in
honore : sed p̃ponimꝰ si bonã causam
grã illiꝰ adiuuam᷑. Expł T ractatꝰ¬

Expanded text:
mo nascitur, quia nemo moritur; ubi mo nascitur, quia nemo moritur; ubi nemo jam proficit, et nemo deficit; ubi non esuritur, et non sititur, sed satietas est immortalitas, et cibus veritas. Haec habentes promissa, et ad Novum Testamentum pertinentes, et novae haereditatis facti haeredes, et ipsius Domini cohaeredes, aliam spem valde habemus: non personaliter judicemus, sed rectum judicium teneamus. 8. Quis est qui non judicat personaliter? Qui diligit aequaliter. Dilectio aequalis facit non acceptari personas. Non cum homines diverso modo pro suis gradibus honoramus, tunc timendum est ne personas accipiamus. Sed quando inter duos judicamus, et aliquando inter necessarios, fit nonnunquam judicium inter patrem et filium; queritur pater de malo filio, aut queritur filius de duro patre: servamus honorificentiam patri, quae debetur a filio; non aequamus filium patri in honore; sed praeponimus, si bonam causam gratia illius adjuvamur. TRACTAT
Abbreviated transcription (Latin):
uingunt᷑ scõꝵ societati angłoꝵ. Ter¬
rena querebant a deo. Terra enĩ pro¬
missionis. uictoria ab inimicis. fecun¬
ditas pariendi. multiplicatio filioꝵr.
a deo qͥdem uero et bono. tam̃ ut car¬
nalib st̃ ꝓmissa. Omĩa hec fecit illis
uetus testam̃tum. Qͥd ẽ uetus testam̃¬
tum: Quasi hereditas ꝑtinens ad ho
minẽ ueterem. Nos innouati sumus.
homo nouus facti sumꝰ: qr et ille ho¬
mo ad nos uenit. Quid tam nouum:
quã nasci de uirgine: quia gͦ non
erat qd in illo innouaret p̃ceptum.
qr nullũ habebat peecatũ: nouus par¬
cus ẽ datus. In illo partus nouus: in
nob̾ homo nouus. Qͥd est homo nouus:
A uetustate innouatus. Ad quã rem
innouatus. SAd desid̾anda celestia. ad
concupiscenda sempit̃na: ad patriã
quȩ sursum ẽ & hostem ñ timet de¬
siderandã. Ubi ñ ꝑdimꝰ amicũ: non
timemꝰ inimicũ. Ubi uiuemꝰ cũ bo¬
no affectu: sine ullo defectu. Ubi ne¬

Expanded text:
junguntur sanctorum societati Angelorum: terjunguntur sanctorum societati Angelorum: terrena quaerebant a Domino; terra enim promissionis, victoria ab inimicis, fecunditas pariendi, multiplicatio filiorum, a Deo quidem vero et bono, tamen ut carnalibus promissa sunt, omnia haec fecerunt illis Vetus Testamentum. Quid est Vetus Testamentum? Quminem veterem. Nos innovati sumus, homo novus facti sumus; quia et ille homo novus venit. Quid tam novum quam nasci de virgine? Quia ergo non erat quid in illo innovaret praeceptum, quia nullum habebat peccatum; novus partus est datus. In illo partus novus, in nobis homo novus. Quid est homo novus? A vetustate innovatus. Ad quam rem innovatus? Ad desideranda coelestia, ad concupiscenda sempiterna, ad patriam quae sursum est et hostem non timet, desiderandam, ubi non perdimus amicum, non timemus inimicum; ubi vivimus cum bono affectu, sine ullo defectu; ubi ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet ad salutẽ qđ facitis: ꝑ hoc os¬
tenditis opera salutis. nullomodo ẽẽ¬
die sabbati omittenda. Ergo nolite.
personalit̾ uidicare: sed rectum iudi¬
cate. Attendite me qͦmͦ hominẽ. at¬
tendite moysen quomodo hominẽ.
Si scdm ueritatem iudicetis. neq
inoysen neq me condempnabitis: et
ueritate cognita me cognoscetis. qi
hoc scło magni laboris ẽ. non ꝑsona¬
liter iudicare: s rectũ iudiciũ reti¬
nere. Ammonuit quidem dñs iu¬
deos : s monuit et nos. Illos conui¬
cit: nos instruxit. Illos redarguit:
nos exacuit. Non putemꝰ hoc nobis
ideo non dictũ. qr tunc ibi ñ fuimꝰ:¬
scriptũ est. legitur. Cũ recitaretur
audiuimꝰ: s tamquã uideis dictũ au¬
diuimꝰ. Non nos ponamꝰ post nos.
et quasi intueamur inimicos nr̃os¬
reprehendere. et nosipsi faeiamus
quidem ꝑsonalit̃ uidicabant: s ideo ñ
ꝑtinent ad nouũ testam̃tũ. ideo non
habent in xp̃o regnũ celoꝵ. ideo non

Expanded text:
pertinet ad salutem quod facitis? Per hoc ostenditis opera salutis non esse ullo modo die sabbati omittenda. Ergo nolite personaliter judicare, sed rectum judicium judicate. Attendite me quomodo hominem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me condemnabitis; et veritate cognita me cognoscetis, quihoc saeculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit et nos: illos convicit, nos insnos exacuit. Non putemus hoc nobis ideo non dictum, quia tunc ibi non fuimScriptum est, legitur, cum recitaretur audivimus; sed tanquam Judaeis dictum audivimus: non nos ponamus post nos, et quasi intueamur inimicos reprehendere, et ipsi nos faciamus quidem personaliter judicabant, sed ideo non pertinent ad Novum Testamentum, ideo non habent in Christo regnum coelorum, ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
tuis. Quere głam eiꝰ a quo habes hanc
grãm homo adoptatͦ: cuiꝰ głam
quesiuit qui ẽ. ab illo unicus natꝰ.
Qͥ autẽ querit głam eiꝰ qui misit il¬
lũ. hic uerax ẽ: et iniusticia in illo
non est. In antixp̃o aute iniusticia
ẽ. et uerax ñ est : qr głam suã que¬
siturus est. non eiꝰ a quo missus ẽ.
Non enĩ est missus: sed uenire per¬
missus. Om̃s gͦ ꝑtinentes ad corpus
xp̃i. non inducamur in laqueos an¬
si ille quesiuit głam eiꝰ qui eũ mi¬
sit: quantomagis nos euis qͥ nos

Expanded text:
tuis: quaere gloriam ejus a quo habes hanc tuis: quaere gloriam ejus a quo habes hanc gratiam homo adoptatus: cujus gloriam quaesivit, qui est ab illo unicus natus « Qui autem quaerit gloriam ejus qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. » In Antichristo autem injustitia est, et verax non est; quia gloriam suam quaesiturus est, non ejus a quo missus est: non enim est missus, sed venire permissus. Omnes ergo pertinentes ad corpus Christi, ne inducamur in laqueos Ansi ille quaesivit gloriam ejus qui eum misit, quanto magis nos ejus qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
quesiturus ẽ. inflatꝰ non solidus. &
ideo ñ stabilis: sed utiq riuonosus.
qualis ẽ patri. Nempe in principi¬
o erat uerbũ. et u̾bũ erat apud
dm̃. et d̾s erat uerbũ. Nempe ipse
dixit. et uerissime dixit. tanto tem¬
pore uob̃cum sũ et non cognoiustis
me: philyppe qͥ me uidit. uidit
et patrem. Nempe ipse dixit. et
uerissime dixit: ego et pat̃ unũ
sumꝰ. Si gͦ ille cũ patre unũ equa¬
lis patri. ds de deo. d̾s apud d̃m. eoet̃¬
nus. immortalis. parit̾ incõmutabilis.
parit̃ sine tempore. parit̃ creator et
dispositor tempoꝵ: tam̃ quia uenit in
tempore. et formã serui accepit. et ha¬
bitu ẽ inuentus ut homo. querit glo¬
riam patris. non suam: Qͥd tu homo
facere debes. qͥ quando boni aliquid
facis. głam tuam queris: quando aũt
aliqͥd mali facis. deo calũpnias medi¬
taris : Intende tibi. Creatura es: ag¬
nosce creatorem. Seruus es: ne contẽp¬
nas dñm. Adoptatꝰ es: s non meritis

Expanded text:
quaesiturus est, inflatus, non solidus, et quaesiturus est, inflatus, non solidus, et ideo non stabilis, sed utique ruinosus. qualis est Patri. Nempe in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Nempe ipse dixit, et verissime dixit: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui me videt, videt et Patrem . Nempe ipse dixit, et verissime dixit: Ego et Pater unum sumus . Si ergo cum Patre unum, aequalis Patri, Deus de Deo, Deus apud Deum coaetrnus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator et dispensator temporum, tamen quia venit in tempore, et formam servi accepit, et habitu inventus est ut homo, quaerit gloriam Patris, non suam. Quid tu, homo, facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris: quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi, creatura es, agnosce Creatorem: servus es, ne contemnas Dominum: adoptatus es, sed non meritis
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ mea. sed eius qͥ misit me. id
ẽ intelligis qr xp̃c filius dei qͥ est
doctrina patris. ñ est ex ipso: sed
filius ẽ patris. Sabellianã heresim:
sententia ista dissoluit. Sabellian
enĩ dicere ausi st̃. ipsũ eẽ. filiũ qͥ
ẽ et pater. Duo ẽẽ nomina: s unã
rẽ. Si duo eẽnt nomina. et res u¬
na: non diceret᷑. mea doctrina ñ ẽ
mea. Utiq si tua doctrina ñ est tua
o dñe: cuiꝰ est. nisi aluis sit cuiꝰ sit:
Quod dixisti. sabelliani ñ intelligunt.
Non enim trinitatẽ uidunt: s cordiꝰ¬
sui. errorem secuti st̃. Nos cultores
trinitatis et unitatis patris & filii¬
dixit ñ se a seipso loqui: qm̃ xp̃e pa
ds non de filio deo. d̃s est. Ol a se¬
metipso loquit᷑. głam ꝓpriã querit.
Hoc erit ille qui uocat᷑ antixp̃e.¬
ad iudeos. Ego ueni in nomine pa¬
tris mei et non suscepistis me: aliꝰ
ueniet in nomine suo. et hunc sus¬
cipietis. Significauit eos antixp̃m
suscepturos: qui głam nominis sui

Expanded text:
 mea, sed ejus qui misit me: id est, intelliges quia Christus Filius Dei, qui est doctrina Patris, non est ex seipso, sed Filius est Patris. 7. Sabellianam haeresim sententia ista dissolvit. Sabelliani enim dicere ausi sunt ipsum esse Filium qui est et Pater; duo esse nomina, sed unam rem. Si duo essent nomina, et res una, non diceretur, Mea doctrina non est mea. Utique si tua doctrina non est tua, o Domine, cujus est, nisi alius sit cujus sit? Quod dixisti, Sabelliani non intelligunt: non enim Trinitatem viderunt, sed sui cordis errorem secuti sunt. Nos cultores Trinitatis et unitatis Patris et Filiidixit non se a seipso loqui, quoniam ChriDeus, non de Filio Deo Deus est. 8. Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit. Hoc erit ille qui vocatur Antiad Judaeos: Ego veni in nomine Patris mei, et non suscepistis me: alius veniet in nomine suo, et hunc suscipietis . Significavit eos Antichristum suscepturos, qui gloriam nominis sui
Abbreviated transcription (Latin):
hic dñs sequutus adiunxit. Si quis
uoluerit uoluntatẽ eius facere: cog¬
noscet de doctrina eiꝰ utrũ ex deo
sit: an ego a meipso loquar. Qͥd ẽ
hoc. si qͥs uoluerit uoluntatẽ eiꝰ face¬
re. Sed ego dixeram si qͥs credid̾it.
et hoc consiliũ dederam. Si ñ intel¬
lexisti inquã: crede. Intellectus enĩ:
merces ẽ fidei. Ergo noli querere
intelligere ut credas. s crede ut in¬
telligas: qm̃ nisi credideritis. ñ intel¬
ligetis. Cũ gͦ ad possibilitatẽ intel¬
ligendi consiliũ dederim obedientiã
credendi. et dixerim dñm iħm xp̃m
sententia. inuenimꝰ eũ dixisse: siqͥs
uoluerit uoluntatẽ eius facere. cog
hoc ẽ intelligit. Qd est autẽ. siqͥs

Expanded text:
hic Dominus secutus adjunxit: Si quis hic Dominus secutus adjunxit: Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscesit, an ego a meipso loquor. » Quid est hoc « si quis voluntatem voluerit facere? » Sed ego dixeram: si quis crediderit, et hoc consilium dederam: si non intellexistis, inquam, credite; intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas, quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi, consilium dederim obedientiam credendi, ut dixerim Dominum Jesum sententia invenimus eum dixisse: « Si quis voluerit voluntatem ejus facere, » hoc est intelligit,
Abbreviated transcription (Latin):
so. Quãuis enĩ filiũ dicamꝰ et creda¬
mus equalem patri. nec ullã ẽẽ in
eis nature: substantieq distantiam.
nec int̾ generantẽ atq generatum
aliqđ interfusse temporis int̾uallũ.
tam̃ hoc seruato et custodito. ista di¬
cimꝰ qd ille pat̾ est. ille filius. Pater
autẽ non ẽ si ñ habet filiũ: et filius
non ẽ si non habeat patrẽ. Sed tam̃
filiꝰ d̾s de patre : pat̾ aũt d̾s. s non
de filio. Pat̃ filii non dłs de filio: ille
lumine: simul unũ lum̃. ñ duo lu¬
mina. Si intelleximꝰ: deo gr̃as. Si qͥs
aut̾ẽ parũ intellexit: fecit homo quo
usq potuit. Ceterũ uideat unde spe¬
ret. forinsecus operari possumꝰ. plan¬
tare et rigare: s dei ẽ increm̃tum
dare. Mea inquit doctrina ñ est
mea: sed eiꝰ qui misit me. Audiat
consiliũ qui dicit: nondũ intellexi.
et in consequenti dedit consilium.
Intelligere uis: crede. ds̃ enĩ ꝑ pro¬
pħam dixit. Nisi credideritis: non
intelligetis. Ad hoc ꝑtinet. qd̃ etiã

Expanded text:
amvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam in eis esse naturae substantiaeque distantiam, nec inter generantem atque generatum aliquod interfuisse temporis intervallum; tamen hoc servato et custodito ista dicimus, quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium; et Filius non est, si non habeat Patrem: sed tamen Filius Deus de Patre; Pater autem Deus, sed non de Filio. Pater Filii, non Deus de Filio: ille Lumine, simul unum Lumen, non duo lumina. 6. Si intelleximus, Deo gratias: si quis autem parum intellexit, fecit homo quo usque potuit, caetera videat unde speret. Forinsecus ut operarii possumus plantare et rigare, sed Dei est incrementum dare . Mea, inquit, doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Audiat consilium, qui dicit, Nondum intellexi. et in consequenti dedit consilium. Intelligere vis? crede. Deus enim per prophetam dixit: Nisi credideritis, non intelligetis . Ad hoc pertinet quod etiam