comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cat. si nolit imꝑitorũ m̃tib in eis quas nes¬
ciunt reb illudere. Iđ enim conant᷑ effi.¬
cere de int̾uallo exiguo temꝑis qđ inter
se gemini dũ nascerent᷑ habuerunt ꝓpt̃
cęli parcicłam ubi ponitur horȩ notatio
quam horoscopum uocant: aut ñ tantum
ualet quanta inuenit᷑ ingeminorum uolu¬
ntatib actib morib casibq diũsitas.
aut plꝰ etiam ualet quam ẽ geminorum
uł humilitas generis eadem uł nobilitas.
cuiꝰ maximã diũsitatem ñ nͥ in hora qua
quisq nascit᷑ ponunt. Ac ꝑ hoc si tam cełit̃
alter post alt̾um nascitur. ut eadem pars
horoscopi maneat: paria cuncta quero. q̃
in nullis possunt geminis inueniri. Si aut̃
sequentis tarditas horoscopum mutat: pa-¬
rentes diuersos quero. quos geminihabe

Expanded text:
cat, si nolit inperitorum mentibus in eis quas nescat, si nolit inperitorum mentibus in eis quas nesciunt rebus inludere. Quod enim conantur efficere de interuallo exiguo temporis, quod inter se gemini dum nascerentur habuerunt, propter caeli particulam, ubi ponitur horae notatio, quem horoscopum uocant: aut non tantum ualet, quanta inuenitur in geminorum uoluntatibus actibus moribus casibusque diuersitas, aut plus etiam ualet, quam est geminorum uel humilitas generis eadem uel nobilitas, cuius maximam diuersitatem non nisi in hora, qua quisque nascitur, ponunt. Ac per hoc si tam celeriter alter post alterum nascitur, ut eadem pars horoscopi maneat, paria cuncta quaero, quae in nullis possunt geminis inueniri; si autem sequentis tarditas horoscopum mutat, parentes diuersos quaero, quos gemini habere
Abbreviated transcription (Latin):
enam erercitationib assuefacti. am simisca
corꝑa gererent ut etiam adegiotandum
uno temipe eisdemq causis similit̾ moueren¬
tur. Sonstitutionem uͦcȩli. ac sidum quiȩ funit
quando concepti siue nati sunt uelle tahe¬
re ad istam egrotandi parilitatem. cumtã
multa diũsis. simi generis. diũsissimorum
affectuũ & euentoꝵ eotlem temꝑe in uniꝰ
regionis t̾ra eidem celo subdita potuerint
concipi & nasci: nescio ciiꝰ sit insolentiȩ. Nos
autem nouimus geminos ñ solum actus &
ꝑegrinationes habere diũsas: uerũetiam
dispares egritudines ꝑpeti. Dequa re facil¬
liam quantũ mͥ uidet᷑ rationẽ reddet hy¬
pocrates. diũsis alim̃tis & exercitationib
quȩ non de corꝑis temꝑatione s de animi
uoluntate ueniunt: dissimiles eis accide
potuisse ualitudines. Porro autẽ possido¬
nius uł qui libet fatalium sidum asser¬
tor. mirum si pot̾ hic in uenire: quid di¬

Expanded text:
etiam exercitationibus adsuefacti tam simi lia etiam exercitationibus adsuefacti tam simi lia corpora gererent, ut etiam ad aegrotandum uno tempore eisdemque causis similiter mouerentur. Constitutionem uero caeli ac siderum, quae fuit quando concepti siue nati sunt, uelle trahere ad istam aegrotandi parilitatem, cum tam multa diuersissimi generis diuersissimorum effectuum et euentorum eodem tempore in unius regionis terra eidem caelo subdita potuerint concipi et nasci, nescio cuius sit insolentiae. Nos autem nouimus geminos non solum actus et peregrinationes habere diuersas, uerum etiam dispares aegritudines perpeti. De qua re facillimam, quantum mihi uidetur, rationem redderet Hippocrates, diuersis alimentis et exercitationibus, quae non de corporis temperatione, sed de animi uoluntate ueniunt, dissimiles eis accidere potuisse ualetudines. Porro autem Posidonius uel quilibet fatalium siderum adsertor mirum si potest hic inuenire quid di
Abbreviated transcription (Latin):
etiam momento seminati: Uarro dicit hy-
reliquisse. quosdam fr̃s cum simul egrotare
cepissent. & eorum morb eo dem tempore
in grauesceret. eodem leuaret᷑ geminos suspi-¬
catum : quos possidonius stoicus multum
astrologie decditꝰ. eadem constitutione astro¬
rum natos eadẽq conceptos solebat assere¬
re: Ita qđ medicus ꝑtinere credebat ad
simillimã temꝑiem ualitudinis: hoc phi¬
losophus astrologꝰ ad ium constitutionẽq
siđum. quȩ fuerat: quo temꝑe concepti
natiq sunt. In hac causa multo ẽ accepta¬
bilior & de ꝓximo credibilior coniectura
medicinał. qm̃ parentes ut erant corꝑe
affectiꝰ coneumberent: ita pͥmordia c̃ceptoꝵs
asfici pocuei une ut consecutis ex matno cor iui¬
Pore pꝑͥcrib inerem̃tis. paris ualtuusits set¬
eeuent: deuide muna domio eisdem alins uar
mauriti ubi aerem ae loci positione & uim
aq uarum plurimũ ualere ad corpͥ it bene
uł male accipiendum medicina testatꝰ ensae

Expanded text:
etiam momento seminati? CAPUT II. De gemetiam momento seminati? CAPUT II. De gemreliquisse, quosdam fratres, cum simul aegrotare coepissent et eorum morbus eodem tempore ingrauesceret, eodem leuaretur, geminos suspicatum; quos Posidonius Stoicus, multum astrologiae deditus, eadem constitutione astrorum natos eademque conceptos solebat adserere. Ita quod medicus pertinere credebat ad simillimam temperiem ualetudinis, hoc philosophus astrologus ad uim constitutionemque siderum, quae fuerat quo tempore concepti natique sunt. In hac causa multo est acceptabilior et de proximo credibilior coniectura medicinalis, quoniam parentes ut erant corpore adfecti, dum concumberent, ita primordia conceptorum adfici potuerunt, ut consecutis ex materno corpore prioribus incrementis paris ualetudinis nascerentur; deinde in una domo eisdem alimentis nutriti, ubi aerem et loci positionem et uim aquarum plurimum ualere ad corpus uel bene uel male accipiendum medicina testatur, eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
stellȩ significare potius ista qͣm facere.
ut quasi loquutio quędã sit illa positio.
p̃dicens futura ñ agens: non enim medio¬
crit̃ docꝰtoꝵ hominum fuit ista sententia:
non quidem ita solent loqui mathematici.
ut ũbi grã dicant mars ita positus homi¬
cidam significat. s homicidam facit. Ue¬
runtam̃ ut concedamus non eos ut debent
loqui & aphylosophis acciꝑe oportere ser-¬
monis regłam ad ea p̃nuntianda quȩ insi-¬
derum posicione reꝑire se putant: quid
quod nichil unqͣm dicere potuerunt cur in
uita geminorũ. in acti onib. in euentis. in
ꝓfessionib. artib honorib. reterisq reb ad
huinanam uitã ꝑttidentib. atq in ipsa
morte sit plerumq tanta diũsitas: ut
similiores eis sint quantum ad hȩc attinee
multi extranei. qͣm ipsi interse gemini ꝑ¬
exiguo temꝑis in t̃uallo in nascendo seꝑati.
in conceptii autem ꝑ unum concubitũ uno

Expanded text:
stellae significare potius ista quam facere, stellae significare potius ista quam facere, ut quasi locutio quaedam sit illa positio praedicens futura, non agens non enim mediocriter doctorum hominum fuit ista sententia: non quidem ita solent loqui mathematici, ut uerbi gratia dicant: \'Mara ita positus homicidam significat\', sed: \'homicidam facit\'; uerumtamen ut concedamus non eos ut debent loqui et a philosophis accipere oportere sermonis regulam ad ea praenuntianda, quae in siderum positione reperire se putant: quid fit, quod nihil umquam dicere potuerunt, quur in uita geminorum, in actionibus, in euentis, in professionibus, artibus, honoribus ceterisque rebus ad humanam uitam pertinentibus adque in ipsa morte sit plerumque tanta diuersitas, ut similiores eis sint, quantum ad haec adtinet, multi extranei quam ipsi inter se gemini perexiguo temporis interuallo in nascendo separati, in conceptu autem per unum concubitum uno
Abbreviated transcription (Latin):
positionẽ stellarum quodã mͦ decernenti¬
um qualisquisq sit & quid ei ꝓueniar bo¬¬
ni.quid ue mali accidat ex dĩ uoluntate
suspendunt: si easdẽ stellas putant ha¬
bere hanc potestarem traditã sibi a sũma
illiꝰ potestate ut uoluntate ista decernant:
magnã cęlo faciunt inuiriam. in cuiꝰ telut
clarissimo senatu ac splendidissima cu.¬
ria opinant᷑ sceła facienda decerni. qualia
sialiqua t̾rena ciuitas decreuiss: genere
humano decernente fuerat eũtenda qͣle
deinde iudiciũ de hominum factis dõ
relinquit᷑. quib cȩlestis necessitas adhibe.¬
tur cũ dñi ille sit & sidum &e hominũ:
Aut si non dicunt stellas accepta quidem. No¬
potestate a summo dõ arbicrio suo ista de¬
cernere. s intalib necessitatib ingerendis
illius om̃ino iuissa complere. itane de ipso
dõ sentiendum ẽ. qđ indignissimũ uisũ ẽ.
de stellarum uoluntate sentuxe At hoc qͥd¬

Expanded text:
positionem stellarum quodam modo decernentipositionem stellarum quodam modo decernentium qualis quisque sit et quid ei proueniat boni quidue mali accidat ex Dei uoluntate suspendunt, si easdem stellas putant habere hanc potestatem traditam sibi a summa illius potestate, ut uolentes ista decernant: magnam caelo faciunt iniuriam, in cuius uelut clarissimo senatu ac splendidissima curia opinantur scelera facienda decerni, qualia si aliqua terrena ciuitas decreuisset, genere humano decernente fuerat euertenda. Quale deinde iudicium de hominum factis Deo relinquitur, quibus caelestis necessitas adhibetur, cum dominus ille sit et siderum et hominum? Aut si non dicunt stellas, accepta quidem potestate a. summo Deo, arbitrio suo ista decernere, sed in talibus necessitatibus ingerendis illius omnino iussa conplere: itane de ipso Deo sentiendum est, quod indignissimum uisum est de stellarum uoluntate sentire? Q
Abbreviated transcription (Latin):
ne appellat: sententian teneat. linguam
eorrigat. Cur enim non hoc pͥmum dicit.
qđ postea dicturus ẽ cum ab illo quisqͣm
quesierit quid dixerit fatume Nam id ho¬
mines quando audiunt: usitata loquen¬
di consuetudine ñ intelligunt nͥuim pos¬
sitionis siderum. quał ẽ. quando quis nas-¬
citur siue concipit: qđ aliqui alienant
a dĩ uoluntate. aliqui ex illa eciam hoc pen¬
dere confirnant. S illi qui sine dĩ uolu¬
ntate decernere opinant᷑ sidera qͥd aga-¬
mus uł quid bonorũ habeamus. malorũ¬
ue patiam᷑: ab aurib omnium repellendi
sunt. non solum eorum qui ueram religi¬
onem tenent. s qui dõrũ qualiũcumq
licet falsorum uolunt eẽ cultores. Hȩc
enim opinio quid agre aliud: nͥ ut nullꝰ
om̃ino colat᷑ aut rogetur ds̃. Cont᷑ quos
mͦ nob̾ disputatio non ẽ instituta s contͣ
hos qui ꝓdefensione eorũ quos dõs pu¬
tant. xp̃iane religioni adũsant᷑. Illi uͦ qͥ

Expanded text:
ne appellat, sententiam teneat, linguam ne appellat, sententiam teneat, linguam corrigat. Quur enim non hoc primum dicit, quod postea dicturus est, cum ab illo quisquam quaesierit quid dixerit fatum? Nam id homines quando audiunt. usitata loquendi consuetudine non intellegunt nisi uim positionis siderum, qualis est quando quis nascitur siue concipitur; quod aliqui alienant a Dei uoluntate, aliqui ex illa etiam hoc pendere confirmant. Sed illi, qui sine Dei uoluntate decernere opinantur sidera quid agamus uel quid bonorum habeamus malorumue patiamur, ab auribus omnium repellendi sunt, non solum eorum qui ueram religionem tenent sed qui deorum qualiumcumque, licet falsorum, uolunt esse cultores. Haec enim opinio quid agit aliud, nisi ut nullus omnino colatur aut rogetur Deus? Contra quos modo nobis disputatio non est instituta, sed contra hos qui pro defensione eorum, quos deos putant, Christianae religioni aduersantur. Illi uero, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rum optandarũ plenitudinẽ
ẽẽ felicitatem. quȩ ñẽdea s do¬
num dĩ. &e in illo nullũ dm̃ colendum eẽ
ab hominib nͥ qui potest eos facere felices.
unde si illa dea eẽt. sola colenda merito
diceret᷑: iam consequent̃ uideamꝰ. qua
causa ds̃ qui potest & illa bona dare quȩ
habere possunt etiã ñ boni. ac ꝑhoc etiã
ñ felices. romanum imꝑiũ tam magnũ
tamq diuturnũ eẽ uoluerit. Quia ĩ
hoc dõrum falsoꝵ illa quã col&ant
multitudo ñ fecit. & multa am diximꝰ:
Causa gͦ magnitudinis imꝑii romani. nec
fortiuta ẽ nec fatał: scđm eoꝵ sententiam
gde opinionẽ qui ea dicunt eẽ fortuita que
ut nuillas causas habent uł ñ exaliquo ratio¬
nabili dr dine uenientes: & ca fatalia: quȩ
p̾ter dĩ ae hominum uo luntatẽ cuiꝰdami
ordinis necessitate contingunt ł rsusdiui¬
na ꝓuidenti regna constituunt᷑ humana.
Que si reterea quisqͣm fato tribuit. quia
ipsum dĩ uoluntatẽ uł potestatẽ fati nonu¬

Expanded text:
em esse felicitatem, quae non est dea, sed donum Dei, et ideo nullum deum colendum esse ab hominibus, nisi qui potest eos facere felices unde si illa dea esset, sola colenda merito diceretur: iam consequenter uideamus, qua causa Deus, qui potest et illa bona dare, quae habere possunt etiam non boni ac per hoc etiam non felices, Romanum imperium tam magnum tamque diuturnum esse uoluerit. Quia enim hoc deorum falsorum illa quam colebant multitCausa ergo magnitudinis imperii Romani nec fortuita est nec fatalis secundum eorum sententiam siue opinionem, qui ea dicunt esse fortuita, quae uel nullas causas habent uel non ex aliquo rationabili ordine uenientes, et ea fatalia, quae praeter Dei et hominum uoluntatem cuiusdam ordinis necessitate contingunt. Prorsus diuina prouidentia regna constituuntur humana. Quae si propterea quisquam fato tribuit, quia ipsam Dei uoluntatem uel potestatem fati nomi
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit tm̃ multum ẽ ad nos & ualde suꝑat
iures nr̃as hominum occulta discutere & li¬
quido ex amine merita diuidicare regnorum.
Ille gͥ unus uerus ds̃ qui nec iudicio nec ad¬
uitorio deserit genus humanum. quando
uoluit & quantum uoluit romanis regnũ
dedit. qui dedit assiriis uł etiam ꝑsis aqͥb
solos duos dõs coli unum bonum alterum
malum condinent litterȩ istorũ. Na ceam
de popło bebiorum de quo iam qaceam
cuni satis uisum ẽ qui ꝓpt unum dm un
coluit se quando reguuuit u slnon

Expanded text:
uoluit: tamen multum est ad nos et ualde superat uoluit: tamen multum est ad nos et ualde superat uires nostras hominum occulta discutere et liquido examine merita diiudicare regnorum. Ille igitur unus uerus Deus, qui nec iudicio nec adiutorio deserit genus humanum, quando uoluit et quantum uoluit Romanis regnum dedit; qui dedit Assyriis, uel etiam Persis, a quibus solos duos deos coli, unum bonum, alterum malum, continent litterae istorum; ut taceam de populo Hebraeo, de quo iam dixi quantum satis uisum est, qui praeter unum Deum non coluit et quando regnauit.
Abbreviated transcription (Latin):
& uentosȩ głȩ seruiatur Necilli se ab illa fe¬
ditate defendint: qui cum aliena sꝑnant
abi udicia uelut głȩ contemptores. illi sapien¬
tes uidentur & sibi placent. Nam eorum
uirtus. si tm̃ nulla ẽ: alio mͦ quodam. huma¬
nȩ subditur laudi. Neq enim ipse qui sibi
placet homo non ẽ. Qui autem uera pietate
indm̃ quem diligit credit & sꝑat plus in.¬
tendit in ea in quib sibi displicet qͣm in ea si
qua in illo sunt quȩ non tam ipsi qͣm uerita¬
ti placent. Neq id tribuit unde iam pocest
ꝑlacere. nisi eiꝰ miscđiȩ cui metuit displicere
de his sanatis gr̃as agens. de illis sanandis:
p̃ces fundens. Quȩ cum ita sint: non tribua.¬
mus dandi regni atq imꝑii potestatem nͥ dõ
uero. qui dat felicitatem in regno cęloꝵ sołpiis.
regnum uͦ t̾renum & piis & impus: sicut ei
placet cui nichil in uiste placet. Quanius
enim aliquid dixerimus qđ aꝑtum nob̾ eẽ.

Expanded text:
et uentosae gloriae seruiatur. Nec illi se ab ista foeet uentosae gloriae seruiatur. Nec illi se ab ista foeditate defenderint, qui, cum aliena spernant iudicia uelut gloriae contemtores, sibi sapientes uidentur et sibi placent. Nam eorum uirtus, si tamen ulla est, alio modo quodam humanae subditur laudi; neque enim ipse, qui sibi placet, homo non est. Qui autem uera pietate in Deum, quem diligit, credit et sperat, plus intendit in ea, quibus sibi displicet, quam in ea, si qua in illo sunt, quae non tam ipsi quam ueritati placent; neque id tribuit, unde iam potest placere, nisi eius misericordiae, cui metuit displicere; de his sanatis gratias agens, de illis sanandis preces fundens. CAPUT mus dandi regni adque imperii potestatem nisi Deo uero, qui dat felicitatem in regno caelorum solis piis; regnum uero terrenum et piis et inpiis. sicut ei placet, cui nihil iniuste placet. Quamuis enim aliquid dixerimus, quod apertum nobis esse
Abbreviated transcription (Latin):
tione. ut ꝑ pͥstinarũ deliciarũ suarum recor
dationem mitiget p̃sentis doloris aculeos:
temꝑantiȩ iubeat ut tantum capiat alim̃toꝵ
& siqua delectant ne ꝑ immodationẽ noxium
aliquid ualitudinẽ turbet. & uoluptas quam
etiam ineorꝑis sanitate ȩpycurei maximam ponunt
griuit᷑ offendatur: ita uircutes cimi tota sue ge
dignitate tanqͣm imꝑiose cuidam & in honeste
mulierłe seruiant uoluptati. Nichilhac pictu¬
ra dicunt eẽ ignominiosius & deforimꝰ : & quod
minus fere bonorum possit aspectus. Ed ueru
dicunt. S non existimo debiti decoris eẽ pic
turam: si ecũtalis fingat᷑ ubi uututes hiuma¬
nȩ gle seruiant. Licet enim ista gła delica.¬
nitatis habet. Unde non ei digne seruit soli¬
ditas quedam firmitasq uirtutum: ut nichil
ꝓ uicleat prudentia. nichil distribuat uisti¬
cia. nichil coleret fortitudo. nichil temꝑan.¬
tia mođetur. nisi unde placeat᷑ hominib

Expanded text:
tione, ut per pristinarum deliciarum suarum recortione, ut per pristinarum deliciarum suarum recordationem mitiget praesentis doloris aculeos; temperantiae jubeat, ut tantum capiat alimentorum, et, si qua delectant, ne per immoderationem noxium aliquid valetudinem turbet, et voluptas, quam etiam in corporis sanitate Epicurei maximam ponunt, graviter offendatur. Ita virtutes cum tota suae gloriae dignitate tanquam imperiosae cuidam et inhonestae mulierculae servient voluptati. Nihil hac pictura dicunt esse ignominiosius et deformius, et quod minus ferre bonorum possit aspectus: et verum dicunt. Sed non existimo satis debiti decoris eturam, si etiam talis fingatur, ubi uirtutes humanae gloriae seruiunt. Licet enim ipsa gloria delicanitatis habet. Unde non ei digne seruit soliditas quaedam firmitasque uirtutum, ut nihil prouideat prouidentia, nihil distribuat iustitia, nihil toleret fortitudo, nihil temperantia moderetur, nisi unde placeatur hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
spes posita est in gra & miscđia ueri dĩ. Solent¬
philo sophi qui finem boni humani in ipsa uirtu¬
te constituunt. ad ingerendum pudorẽ quib¬
dam phy losophis qui uirtures quidem ꝓbant
s eas uoluptatis corꝑał fine meciuntur &e illã
ꝑ se ipsam putant appetendam. istas ꝓpter
ipsam: tabulam quandã uerbis pingere ubi
uoluptas in sella regali quasi delicata quedã
regna considat. eiq uirtutes famule subiciant᷑
obseruantes eiꝰ nutum ut faciant qđ illa imꝑa¬
uerit: quȩ prudentiȩ̨ iubeat. ut uigłant̃ in¬
quirat: quomͦ uoluptas regnet & salua sit:
iusticiȩ uibeat ut p̃stet beneficia quȩ potẽ. est
ad comparandas amicitias corꝑalib comino¬
dis necessarias. nulli faciat inuiriam ne offen.¬
sis legib uoluptas uiuere secura non possit:
fortitud ini uibeat ut si dolor corꝑi accidit
qui non compellat in mortem. teneat dñ am
suam idest uoluptatẽ fortit᷑ in animi cogita¬

Expanded text:
spes posita est in gratia et spes posita est in gratia et philosophi, qui finem boni humani in ipsa uirtute constituunt, ad ingerendum pudorem quibusdam philosophis. qui uirtutes quidem probant, sed eas uoluptatis corporalis fine metiuntur et illam per se ipsam putant adpetendam. istas propter ipsam, tabulam quandam uerbis pingere, ubi uoluptas in sella regali quasi delicata quaedam regina considat, eique uirtutes famulae subiciantur, obseruantes eius nutum, ut faciant quod illa imperauerit, quae prudentiae iubeat, ut uigilanter inquirat, quo modo uoluptas regnet et salua sit; iustitiae iubeat, ut praestet beneficia quae potest ad conparandas amicitias corporalibus commodis necessarias, nulli faciat iniuriam, ne offensis legibus uoluptas uiuere secura non possit; fortitudini iubeat. ut, si dolor corpori accesserit, qui non conpellat in mortem, teneat dominam suam, id est uoluptatem, fortiter in animi cogita
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem. nec eam uerã eẽ. quando głȩ seruit
humanȩ : eos tiñ qui ciues non sint ciuitatis
ȩternȩ quȩ in sacris litteris nr̃is dicitur ciui¬
tas dĩ. utilioreseẽ. t̾renę ciuitati quando ha-¬
bent uirtutem uł ipsam. qͣm sinec ipsam. Illi
autẽ qui uera pietate p̃diti bene uiuunt si
habent scientiam regnandi popłos. nichil ẽ.
felicius reb humanis qͣm si dõ miserante
habent potestatem. Tales autem homines uir.¬
tutes suas quantascumq in hac uita possunt
habere non tribuunt nisi gr̃ȩ̃ dĩ. qđ eas uo¬
lentib. credentib. pecentib dederit. simulq
intelligunt quantum sibi desit adꝑfectionẽ
iusticie: qualis ẽ in illorum scõrum angłoꝵ
societate cui se nituntur aptare. Quantum¬
libet autem laudetur atq p̃dicet᷑ uirtꝰ. quȩ
sine uera pietate seruit hominum głȩ. nequa¬
quã scõrum exiguis initiis comparanda ẽ. quoꝵ

Expanded text:
uirtutem, nec eam ueram esse, quando gloriae seruit uirtutem, nec eam ueram esse, quando gloriae seruit humanae; eos tamen, qui ciues non sint ciuitatis aeternae, quae in sacris litteris nostris dicitur ciuitas Dei, utiliores esse terrenae ciuitati, quando habent uirtutem uel ipsam, quam si nec ipsam. Illi autem, qui uera pietate praediti bene uiuunt, si habent scientiam regendi populos, nihil est felicius rebus humanis, quam si Deo miserante habeant potestatem. Tales autem homines uirtutes suas, quantascumque in hac uita possunt habere, non tribuunt nisi gratiae Dei, quod eas uolentibus credentibus petentibus dederit, simulque intellegunt. quantum sibi desit ad perfectionem iustitiae, qualis est in illorum sanctorum angelorum societate, cui se nituntur aptare. Quantumlibet autem laudetur adque praedicetur uirtus, quae sine uera pietate seruit hominum gloriae, nequaquam sanctorum exiguis initiis conparanda est, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur nisi summi dĩ ꝓuidentia. quando res
humanas uidicat talib dñis dignas. Aꝑta
de hac re uox diuina ẽ loquente dĩ sapien.¬
tia. ꝑ me reges regnant: & tẏranni ꝑ me te¬
nent tram. S ne tyranni. non pessimi atq
imꝓbireges. s uetere nomine fortes dicti exi¬
stimentur. unde ait uirgilius. parsmͥ pa-¬
cis erit dextram tetigisse tẏranni. aꝑtissime
alio loco de dõ dictumẽ. Quia regnare facit
hominẽ hy pocritam. ꝓpt̾ ꝑuersitatem po¬
płi. Quam obrem. quanuis ut potui satis expo¬
suerim. qua causa ds̃ unus uerus & uistus ro¬¬
manos scd̾m quandã fortunam t̾renȩ ciuita¬
tis bonos adiuuerit ad tanti imꝑii gł am con-¬
sequendam. potest tam̃ & alia causa eẽ laten¬
tior ꝓpt̃ diũsa merita generis humani. deo
magis nota qͣm nob̾. dum illud constet inter
homines ueracit̃ pios. neminem sine uerapi¬
etate id est ueri dĩ uero cultu. ueramhabere posse

Expanded text:
tur nisi summi Dei prouidentia, quando res tur nisi summi Dei prouidentia, quando res humanas iudicat talibus dominis dignas. Aperta de hac re uox diuina est loquente Dei sapientia: Per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. Sed ne tyranni non pessimi adque inprobi reges, sed uetere nomine fortes dicti existimentur unde ait Vergilius: Pars mihi pacis erit dextram tetigisse tyranni: apertissime alio loco de Deo dictum est: Quia regnare facit hominem hypocritam propter peruersitatem populi. Quam ob rem, quamuis ut potui satis exposuerim qua causa Deus unus uerus et iustus Romanos secundum quandam formam terrenae ciuitatis bonos adiuuerit ad tanti imperii gloriam consequendam: potest tamen et alia causa esse latentior propter diuersa merita generis humani, Deo magis nota quam nobis, dum illud constet inter omnes ueraciter pios, neminem sine uera pietate, id est ueri Dei uero cultu, ueram posse habere
Abbreviated transcription (Latin):
gat inimicos. & ita diligat ut su surrones uł
detractores uelit correctos habere consortes.
non intrena patria s in suꝑna. In laudatori¬
b autem suis quanuis paruipendat qđ eũ
saudant non tm̃ pariupendit qđ amant:
nec cos uult fallere laudantes ne decipiat dili¬
gentes. Idõq istat ardent̃ ut potius ille lau¬
decur a quo habet homo quicquid in eiꝰ iure
laudatur. Qui autem głȩ contentor. domina.¬
tionis ẽ. auidus. bestias suꝑat. suie crudelitatiᷤᷤ
uitus suic luxuriȩ. Tales quidam romani fu¬
erunt. Non enim cura existimationis. amissa
dominationis cupiditate caruerunt. Multos
tales fuisse ꝓdit historia.S huiꝰ uitii summi¬
tatem. & quasi quandã arcem. nero cesar pͥmꝰ
optinuit. cuiꝰ fuit tanta luxuries. ut nichil
abeo putaret᷑ uirile metuendum. tanta crude¬
litas. ut nichil molle hab̾e credet᷑ si nescire¬
tur. Etiam talib tm̃ dñandi potestas nonda.¬

Expanded text:
gat inimicos, et ita diligat, ut suos osores uel gat inimicos, et ita diligat, ut suos osores uel detractores uelit correctos habere consortes non in terrena patria, sed superna; in laudatoribus autem suis, quamuis paruipendat quod eum laudant, non tamen paruipendit quod amant, nec eos uult fallere laudantes, ne decipiat diligentes; ideoque instat ardenter, ut potius ille laudetur, a quo habet homo quidquid in eo iure laudatur. Qui autem gloriae contemtor dominationis est auidus, bestias superat siue crudelitatis uitiis siue luxuriae. Tales quidam Romani fuerunt. Non enim cura existimationis amissa dominationis cupiditate caruerunt. Multos tales fuisse prodit historia; sed huius uitii summitatem et quasi arcem quandam Nero Caesar primus obtinuit, cuius fuit tanta luxuries, ut nihil ab eo putaretur uirile metuendum; tanta crudelitas, ut nihil molle habere crederetur, si nesciretur. Etiam talibus tamen dominandi potestas non da
Abbreviated transcription (Latin):
habeant. ꝑ ea bona morum nitunt᷑ ad głam
&e imꝑium. uł dominationẽ: de quib ait sa¬
lustius. s ille uera uia nititur. Quisquis autẽ
sine cupiditate głȩ qua ueretur. homo bene
iudicantib displicere. dominari atq imꝑare
desiderat. etiam ꝑ aꝑtissima scelera querit
plerumq obtinere qđ diligit. ꝓ inde qui
głam concupistit. aut uera tua nicitur aut
certe dolis atq fallaciis contendit. uolens
bonus uideri ẽẽ. qđ non ẽ. & ideo uircuces
habenti magna iurtus ẽ. contempnere głani:
quia contemptꝰ euis in conspectu dĩ ẽ uidi¬
cio autẽ ñ aꝑitur humano. Quicquid enim
fecerit ad ocłos hominum quo głȩ contemp¬
tor appareat. ad maiorẽ laudem. hoc ẽ ad
maiores głam facere sicredatur: non ẽ. un.
temeritatem. Quoꝵ cm̃ si uere bonus ẽ. non
contempnit salutẽ : qm̃ tantȩ iusticiȩ ẽ qui
de sp̃u clĩ iurtutes habet ut etian ipsos dili¬

Expanded text:
habeant; per ea bona morum nituntur ad gloriam habeant; per ea bona morum nituntur ad gloriam et imperium uel dominationem, de quibus ait Sallustius: \'Sed ille uera uia nititur. Quisquis autem sine cupiditate gloriae, qua ueretur homo bene iudicantibus displicere, dominari adque imperare desiderat, etiam per apertissima scelera quaerit plerumque obtinere quod diligit. Proinde qui gloriam concupiscit, aut uera uia nititur aut certe dolis adque fallaciis contendit, uolens bonus uideri esse, quod non est. Et ideo uirtutes habenti magna uirtus est contemnere gloriam, quia contemtus eius in conspectu Dei est, iudicio autem non aperitur humano. Quidquid enim fecerit ad oculos hominum, quo gloriae contemtor appareat, ad maiorem laudem, hoc est ad maiorem gloriam, facere si credatur, non est unde temeritatem, quorum tamen, si uere bonus est, non contemnit salutem, quoniam tantae iustitiae est qui de spiritu Dei uirtutes habet, ut etiam ipsos dili
Abbreviated transcription (Latin):
dieit apłs indignȩ sunt passiones huuiꝰ tem f¬
poris add sutura głam que reuelabitur inno¬
bis. Adhumanan uͦ głam p̃sentisq tempit
satis digna uita estimabitur illorum Uude
etiam iudei qui xp̃m occiderunt. reuelantẽ
testamento nouo qđ inuetere uelatum fute
ut non ꝓtrenis & temꝑalib beneficis qiȩ
diuna ꝓuidentia ꝑ mute bonis malisq con¬
cedit s ꝓecna uita muneribq ꝑpetus &
ipsuis suꝑnę ciuitatis societate colatur ds̃
unus & uerus: rectissi me istoꝵ głȩ donati
magnis uiciis datorẽ uerȩ głȩ &e ciuitatis ȩt̃¬
ne occiderunt atq respuerunt. Int̃ ẽ sane¬
int̾ cupiditatem hu manȩ głȩ. &e cupiditatẽ
dominationis. Nam licet ꝓcliue sit ut qͥ
humana gła ninuum delectatur etiam do¬
minari ardent̃ affectet : tm̃ quiuerã licet
humanarũ laudum głam concupiscunt.
dant oꝑam bene uidicantib ñ displicere.
Sunt enim multa in morib bona de quib
multi bene iudicant. quanuis ea multi ñ

Expanded text:
dicit apostolus, indignae sunt passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis. Ad humanam uero gloriam praesentisque temporis satis digna uita aestimabatur illorum. Unde etiam Iudaei, qui Christum occiderunt, reuelante testamento nouo quod in uetere uelatum fuit, ut non pro terrenis et temporalibus beneficiis, quae diuina prouidentia permixte bonis malisque concedit, sed pro aeterna uita muneribusque perpetuis et ipsius supernae ciuitatis societate colatur Deus unus et uerus, rectissime istorum gloriae donati magnis uitiis datorem uerae gloriae et ciuitatis aeternae occiderunt adque respuerunt. CAPUT inter cupiditatem humanae gloriae et cupiditatem dominationis. Nam licet procliue sit, ut, qui humana gloria nimium delectatur, etiam dominari ardenter adfectet, tamen qui ueram licet humanarum laudum gloriam concupiscunt, dant operam bene iudicantibus non displicere. Sunt enim multa in moribus bona, de quibus multi bene iudicant, quamuis ea multi non
Abbreviated transcription (Latin):
diuicias suas commnunes faciunt scđmid
qđ scriptum ẽ. in actib apłoꝵ ut distribu¬
atur unicuiq sicut cuiq opusẽ. & nemo
dicat aliquid ꝓpͥum s sint illis omnia com¬
munia. intelligunt se nulla ob hoc uentila¬
ri oportere iactantia. id faciendo ꝓ obtinen¬
da societate angłoꝵ. cũ pene tale aliquid
illi fecerint ꝓconseruanda gła romanoꝵ:
Hȩc & alia siqua huiꝰ modi reꝑt¬
untur in litteris eorum. qͣn¬
do sic innotescerent quan¬
do tanta fama p̃dicarent᷑.
nisi romanũ imꝑuim longe la-¬
teq porrectum magnificis succes
augeretur: inde ꝑ illud imꝑium
tam latũ. tamq duiturnum uirorũq tan-¬
torũ uirtutib p̃darum atq głosum ae illoꝵ
intentioni merces quã querebant ẽ. reddita &
nobis ꝓposita necessariȩ comiautionis
sremplai uet si uircutes quarũ iste it eumq

Expanded text:
diuitias suas communes faciunt secundum id diuitias suas communes faciunt secundum id quod scriptum est in actibus apostolorum, ut distribuatur unicuique sicut cuique opus est, et nemo dicat aliquid proprium, sed sint illis omnia communia, intellegunt se nulla ob hoc uentilari oportere iactantia, id faciendo pro obtinenda societate angelorum, cum paene tale aliquid illi fecerint pro conseruanda gloria Romanorum? Haec et alia, si qua huius modi reperiuntur in litteris eorum, quando sic innotescerent, quando tanta fama praedicarentur, nisi Romanum imperium longe lateque porrectum magnificis successibus augeretur? Proinde per illud imperium tam latum tamque diuturnum uirorumque tantorum uirtutibus praeclarum adque gloriosum et illorum intentioni merces quam quaerebant est reddita, et nobis proposita necessariae commonitionis exempla, ut, si uirtutes, quar
Abbreviated transcription (Latin):
cura curaret᷑: Audiat uł legat quintiu epi¬
cuatum. cum quatuor iugera possideret. &¬
ea suis manib coleret ab aratro eẽ adduccũ
ut dictator fieret. maior utiq honore qͣm con-¬
sul uicdisq hostib ingentem głam consecutũ
ineadem pauꝑtate mansisse. Aut quid se ma¬
gnum fecisse p̃dicabit. qui nullo p̃mio mun¬
dibuius fuenit ab ȩcna illius patriȩ societate
seductus cum fabricium didicerit tantis
munerib pẏrriregis epyrotarum ꝓmissaetiã
uoluisse : Nam illud qđ rem publicã id est
rem popti rem patriȩ tem communẽ cumba¬
beret opulentissimam atq ditissimã sic ipsi
in sius domib pauꝑes erant ut quidam eoꝵ
qui iam bis consul fuiss exillo senatu home¬
num pauꝑum pelleretur notatione censoria
qđ decem pondo argenti. in uasis habere comi¬
ꝑtus ẽ. ita idem ipsi pauꝑes erant quorum
triumphis publicum ditabat᷑ exariũ non¬
ne om̃s xp̃iani qui excellentioir ꝓposito

Expanded text:
tura curaretur? audiat vel legat Quintium Citura curaretur? audiat vel legat Quintium Cincinnatum, cum quatuor jugera possideret, et ea suis manibus coleret, ab aratro esse abductum, ut dictator fieret, major utique honore quam consul; victisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, quod nullo praemio mundi hujus fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, cum Fabricium didicerit tantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotarum, promissa etiam tum manere maluisse? Nam illud quod rempublicam, id est rem populi, rem patriae, rem communem, cum haberent opulentissimam adque ditissimam, sic ipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui iam bis consul fuisset, ex illo senatu hominum pauperum pelleretur notatione censoria, quod decem pondo argenti in uasis habere conpertus est; ita idem ipsi pauperes erant, quorum triumphis publicum ditabatur aerarium: nonne omnes Christiani, qui excellentiore proposito
Abbreviated transcription (Latin):
Si marcꝰ regulus ne crudelissimos hostes u¬
rando falleret. ad eos ab ipsa roma reũsus ẽ.
q̃m sicut romanis eum tenere uolentib res-¬
pondisse fercur: postea qͣm afris seruierat
dignitatem illic honesti ciuis habere ñ poss.
eumq carchaginienses qm̃ contra eos in ro¬
mano senatu egerat grauissimis suppliciis
necauerunt. qui cruciatus ñ sunt ꝓfide illiꝰ
patriȩ contempnendi ad cuiꝰ bea¬
titu¬
dinem fides ipsa ꝑducit.
Aut
quid retribuetur dño ꝓ om¬
nib
quȩ recribuit. si ꝓfide quȩ illi
talia fuerit homo passus. qualia
qͣm ꝑniciosissimis inimicis debebai
regulus: quomͦ se audebit excollere
uo luntatia pauꝑtate. xp̃ianus. ut in huiꝰ uite
ꝑegrinatione exp̾editior ambulet uiam quȩ
ꝑducit ad patriam. ubi uere diuitiȩ ds̃ ipse ẽ.¬
cum audiatuł legat lucium ualeriumqui
in sus defunctus ẽ. consulatu usq as eo fiuisse
paupen ut nummis apopło collatis eĩ sepul¬

Expanded text:
Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iuSi Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iurando falleret, ad eos ab ipsa Roma reuersus est, quoniam, sicut Romanis eum tenere uolentibus respondisse fertur, postea quam Afris seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnendi, ad cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur Domino pro omnibus quae retribuit, si pro fide quae illi debetur talia fuerit homo passus, qualia quam perniciosissimis inimicis debebat Regulus? Quode voluntaria paupertate christianus, ut in hujus vitae peregrinatione expeditior ambulet viam, quae perducit ad patriam, ubi verae divitiae ipse Decum audiat vel legat L. Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo collatis ejus sepul
Abbreviated transcription (Latin):
romanus liberaret᷑ exercitus: nullo mͦ suꝑ¬
bient sẽi marcẏres tanqͣm dignum aliquid
uera felicitas qui usq ad sui sanguinis effusio.¬
nem non solum suos fr̃s ꝓ quib fundebatur
uerum & ipsos in imicos a quib fundebatur
sicut eis p̃ceptum ẽ. diligentes caritatis fide
& fidĩ caritate certarunt. Si marcus puluillꝰ
dedicans edem iouis. uinonis. mineruę. falso
sibiab inuidis morte filii nunciata. ut illo
nuncio ꝑturbatꝰ abscederet. atq ita dedicatio¬
nis głam collega eiꝰ consequeret᷑. ita contemp¬
sit ut eum etiam ꝓici insepultũ iuberet. sic in
eius corde orbitatis dolorem głȩ cupiditas ui¬
cerat: quid magnum se ꝓeuangłii sc̃i p̃dicatio¬
ne qua ciues suꝑnę patriȩ de diũsis lib̾antur
& colliguntur errorib fecisse dicturus ẽ. cui
dñs de sepultuta patris sui sollicito ait. seque¬
re me. & sine mortuos sepelire mortuos suos:

Expanded text:
Romanus liberaretur exercitus: nullo modo supRomanus liberaretur exercitus: nullo modo superbient sancti martyres, tamquam dignum aliquid uera felicitas, si usque ad sui sanguinis effusionem non solum suos fratres, pro quibus fundebatur, uerum et ipsos inimicos, a quibus fundebatur, sicut eis praeceptum est, diligentes caritatis fide et fidei caritate certarunt? Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab inuidis morte filii nuntiata, ut illo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos sepelire mortuos suos?
Abbreviated transcription (Latin):
hoc sibi ultro faciens. s ꝑsequente aliquo paci¬
s totum flammis corpus impenđit: Si cur¬
tius armatꝰ equo concito in abrupto in abrup¬
tum hiatũ t̾rȩ se p̃cipitem dedit dõrũ suorũ
oracuł seruiens. qm uisserant ut illuc id qđ
romani haberent optimum mitte ret᷑. nec ali¬
ud intelligere potuerunt quã uiris armisq
se excellere unde uidelicet oportebat ut dõrũ
uissis in illum interitũ uir p̃cipitaret᷑ armatꝰ:
quidse magnum ꝓęt̃na patria fecisse dicturꝰ ẽ.
qui aliquem fidĩ sue passus inimicũ ñ se ultro
intalem mortẽ mittens s ab illo missꝰ obierit.
quando quidem ad ño suo eodemq rege patriȩ
suȩ cercuis oracłm accepte. nolite timere eos
qui corpꝰ occidunt: aninam autẽ non posst̃
occide: Si se occidendos certis ũb quodãmͦ
conseerantes decii deuouerunt. ut illis caden¬
tib & iram dõrum sanguine suo placantib

Expanded text:
hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patienhoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens, totum flammis corpus impenderit? Si Curtius armatus equo concito in abruptum hiatum terrae se praecipitem dedit, deorum suorum oraculis serviens, quoniam jusserant ut illuc id, quod Romani haberent optimum, mitteretur, nec aliud intelligere potuerunt, quam viris armisque se excellere, unde videlicet oportebat ut deorum jussis in illum interitum vir praecipitaretur armatus: quid se magnum pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei suae passus inimicum, non se ultro in talem mortem mittens, sed ab illo missus obierit; quandoquidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus
Abbreviated transcription (Latin):
poss uiuere głosus: cur extollatur uelut gͣn¬
de aliquid qui forte in eccła abimmicis carna-¬
lib grauissimam ex honorationis passus inui.¬
riam. non se ad eiꝰ hostes hereticos transtulit.
aut aliquam contra illam ipse heresem condi¬
dit. s etiam potius quantum ualuit ab hereci¬
corum ꝑniciosissima pͣuitate defendit. cum
alia nonsit non ubi uiuat᷑ in hominum gła¬
s ubi uita adquirat᷑ et̃na: Si mutuis ut cum
porsenna rege paxfieret qui grauissimo bello
romanos p̃mebat. quia porsennã ipsum occide
non potuit & ꝓeo alterum deceptus occidit. in
ardentem aram ante eiꝰ ocłos dexteram &ten¬
dit dicens. multos eẽ. tales qualem iuderet illũ¬
qui in eiꝰ exitium conuirassent. cuiꝰ ille fortitu¬
dinem & coniurationẽ taliũ ꝑ horrescens sine
ulla dubitatione se ab illo bello facta pace com¬
pescuit. quis regno cȩlorum imputaturus ẽ.
merita sua. si ꝓ illo non unam manum. neq

Expanded text:
posset uiuere gloriosius: quur extollatur, uelut granposset uiuere gloriosius: quur extollatur, uelut grande aliquid fecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut aliquam contra illam ipse haeresem condidit, sed eam potius quantum ualuit ab haereticorum perniciosissima prauitate defendit, cum alia non sit, non ubi uiuatsed ubi vita acquiratur aeterna? Si Mucius, ut cum Porsenna rege pax fieret, qui gravissimo bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occidere non potuit, et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante oculos ejus dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum videret, in ejus exitium conjurasse; cujus ille fortitudinem et conjurationem talium perhorrescens, sine ulla dilatione se ab illo bello facta pace compescuit: quis regno coelorum imputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum, neque
Abbreviated transcription (Latin):
petunt᷑ occidi filii a patre potuerunt: quid
magnum ẽ. si ꝓuera libtate quȩ nos ab ini¬
quitatis & mortis & diaboli dñatu lib̃os fac̃.
nec cupiditate humanarũ laudum. s cari¬
tate lib̾andorum hominum ñ a tarquinio
rege s ademonib & demonum pͥncipe: non
nomine torquatꝰ filium ñ quia contͣ patriã¬
s etiam ꝓnitria tm̃ quia contra imꝑiũ suum.
idest coitra qđ imꝑauerat pat̾ imꝑator. ab
host ꝓ uocatus uiuenili ardore pugnauer¬
ra licet uiciss occidit ne plus mali eẽt in exẽ.¬
plo imꝑii contempti. qͣm boni ingła hostis oc¬
cisi ut quid dese iactent qui ꝓ immortalitatis
patriȩ legib omnia quȩ multo minus qͣm filii
diligunt᷑ bona t̾rena contempnunt: Si furiꝰ
camillus etiam ingratam patriam acuiꝰ cerui.¬
cib cerrimorum hostium uehientiũ uigum
depulerat. dampnatꝰq abemuł. fuerat. agallis
perum lib̾auit quia ñ habebat potiorem ubi

Expanded text:
petuntur, occidi filii a patre potuerunt: quid petuntur, occidi filii a patre potuerunt: quid magnum est, si pro uera libertate, quae nos. ab iniquitatis et mortis et diaboli dominatu liberos facit, nec cupiditate humanarum laudum, sed caritate liberandorum hominum, non a Tarquinio rege, sed a daemonibus et daemonum principe, non nomine Torquatus, filium, non quia contra patriamsed etiam pro patria, tamen quia contra imperium suum, id est contra quod imperauerat pater imperator, ab hoste prouocatus iuuenali ardore pugnauerat, licet uicisset, occidit, ne plus mali esset in exemplo imperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quid. se iactent, qui pro inmortalis patriae legibus omnia, quae multo minus quam filii diliguntur, bona terrena contemnunt? Si Furius Camillus etiam ingratam patriam, a cuius ceruicibus acerrimorum hostium Veientium iugum depulerat damnatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum liberauit, quia non habebat potiorem, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ filiis congreganda uidebant᷑ atq ser¬
uanda. uł donare pauꝑib. uł si existat tem¬
ptatio quȩ id ꝓfide atq iusticia fieri conten¬
compellat. amittere. felices enim uł nos ut
filios nr̃os non diuitiȩ t̾renȩ facuint. aut
nob̾ uiuentib amittendȩ. Aut nob mortuis
a quib nescimus uł forte aquib nolumus
possidendȩ. s ds̃ felices facit. qui ẽ mñtium
uera opulentia. Bruto autẽ quia filios oc¬
cidit infelicitatis ꝑ hibet testimonium eciãpoeta
lauclator. Ait enim. Nlatosq pat̾ noua bel¬
la mouentes. ad pęnam pulchra ꝓ lib̾tate
uocauit. Infelix: ut cumq ferent ea facta
minores. S uersu sequenti consolatus ẽ infe¬
licem. Uicit amor patriȩ laudumq immensa
cupido. Hȩc sunt duo illa libtas &e cupiditas
laudis humanȩ: quȩ ad facta compulerunt
miranda romanos. Si gͦ ꝓlib̾tate morituroꝵ.
&e cupiditate laudum quȩ a mortalib ex¬

Expanded text:
ea, quae filiis congreganda uidebantur adque serea, quae filiis congreganda uidebantur adque seruanda, uel donare pauperibus uel, si existat tentatio, quae id pro fide adque iustitia fieri conpellat, amittere. Felices enim uel nos uel filios nostros non diuitiae terrenae faciunt aut nobis uiuentibus amittendae aut nobis mortuis a quibus nescimus uel forte a quibus nolumus possidendae; sed Deus felices facit, qui est mentium uera opulentia. Bruto autem, quia filios occidit, infelicitatis perhibet testimonium etiam poeta laudator. Ait enim: Natosqne pater nona bella monenvocabit. Infelix! utcumque ferent ea facminores. Sed uersu sequenti consolatus est infelicem: Uincit amor patriae laudumque inmensa cupido. Haec sunt duo illa, libertas et cupiditas laudis humanae, quae ad facta conpulit miranda Romanos. Si ergo pro libertate moriturorum et cupiditate laudum, quae a mortalibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
distat cȩlum at̾ra. a temꝑali leticia uita et̃¬
na. amanib laudib solida gła. a societate
mortalium societas angłoꝵ alumine solis &
lunȩ lum̃ eiꝰ qui solem fecit & lunã. nichil
sibi magnum fecisse uideant᷑ tantȩ patriȩ
quies. si pilla ad ipiscenda fecerint boni opis
aliquid. uł mala aliqua sustinuet ne uop
illi po hae trena iam adepta caner fece cur
tanta ꝑ pessi sunt: ꝑsertim quia ienisio pera¬
torum quȩ eiues ad ȩcernam colligulsis pece
rabes aliquid cui ꝑumbram quandã sinile
fune asilum illud romuleũ. quo nultitu¬
deinem qua illa ciuitas conderet᷑ quoꝵli¬
bet delictorum conggauit impuntaa. a¬
cuncta scłi huiꝰ qua libet iocunda blandi¬
m̃ta contempnete. si ꝓhac temꝑali atq tre¬
na filios brutus potuit cȩ occidere qđ illa
facere neminem cogit: S certe difficiluis ẽ.
filios int̾imere : qͣm qđ ꝓista faciendum ẽ

Expanded text:
distat caelum a terra, a temporali laetitia uita aetedistat caelum a terra, a temporali laetitia uita aeterna, ab inanibus laudibus solida gloria, a societate mortalium societas angelorum, a lumine solis et lunae lumen eius qui solem fecit et lunam, nihil sibi magnum fecisse uideantur tantae patriae ciues, si pro illa adipiscenda fecerint boni operis aliquid uel mala. aliqua sustinuerint, cum illi pro hac terrena iam adepta tanta fecerint, tanta perpessi sint, praesertim quia remissio peccatorum, quae ciues ad aeternam colligit patriam, habet aliquid, cui per umbram quandam simile fuit asylum illud Romuleum, quo multitudinem, qua illa ciuitas conderetur, quorumlibet delictorum congregauit inpunitas. cuncta saeculi huius quamlibet iucunda blandimenta contemnere, si pro hac temporali adque terrena filios Brutus potuit et occidere, quod illa facere neminem cogit? Sed certe difficilius est filios interimere, quam quod pro ista faciendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
uidi sunt om̃ino non uideo p̃t̃ illum głe
humanȩ manissimum fastum. in quo ꝑcepe¬
runt mercedem suam qui eiꝰ ingenti cupi¬
dine arserunt. & aidentia bella gesserunt.
Nonquid enim illoꝵ agri tributa ñ soluunt:
Nunquid eis licet discere qđ aliis ñ licet: Niũ¬
quid non multi senatores sunt in alust̾ris qͥ
romani ne facie quidem norunte Tolle iac¬
tanciam. & om̃s homines quid sunt nͥ homi¬
nes: qđ si ꝑ ũsitas scłi ad miteret ut honora¬
tiores eẽnt quiq meliores: nec sic ꝓmagno ha¬
beri debuit honor humanus quia nulluis ẽ
ponderis fumus. S utamur eciam in his re¬
b beneficio dñi dĩ nr̃i. Considemus quan.¬
ta contempserint quȩ ꝑtulerint quascupi¬
ditates subegerint ꝓhumana gła. qui eam
tanqͣm mercedem talium uirtutũ acciꝑe me¬
ruerunt: & ualeat nob̾ etiam hoc ad opm̃dã
suꝑbiam ut cum illa ciuitas inqua nob reg¬
nare ꝓmissum ẽ. tantum ab hac distet qͣntũ

Expanded text:
uicti sunt, omnino non uideo, praeter illum gloriae uicti sunt, omnino non uideo, praeter illum gloriae humanae inanissimum fastum, in quo perceperunt mercedem suam, qui eius ingenti cupidine arserunt et ardentia bella gesserunt. Numquid enim illorum agri tributa non soluunt? Numquid eis licet discere, quod aliis non licet? Numquid non multi senatores sunt in aliis terris, qui Romam ne facie quidem norunt? Tolle iactantiam, et omnes homines quid sunt nisi homines? Quod si peruersitas saeculi admitteret, ut honoratiores essent quique meliores: nec sic pro magno haberi debuit honor humanus, quia nullius est ponderis fumus. Sed utamur etiam in his rebus beneficio Domini Dei nostri; consideremus quanta contemserint, quae pertulerint, quas cupiditates subegerint pro humana gloria, qui eam tamquam mercedem talium uirtutum accipere meruerunt, et ualeat nobis etiam hoc ad obprimendam superbiam, ut, cum illa ciuitas, in qua nobis regnare promissum est, tantum ab hac distet, quantum