comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alcides: non uoluptati sue sed publice ꝓspexit
utilitati. Aprũ calidonie uastatorẽ strauerit
meleager: non mulsit animũ uoluptate. s
hoste patriam liberauit. Fuderit auctor ro¬
maui generis ceruorũ corpora: non uane uo¬
luptatis solatium. sed sibi & sociis quesiuit
suffragium uite. Oꝑa singuloꝵ ex euentu
& ppositio colorautur: res quippe decora est.
si honesta causa p̾recesserit. Quis tamen ho¬
minũ canumq cont̾ruxit exercitũ: ut non
tam sua quam aliena uirtute cũ bestiis di¬
micaret: Quid ni: Infelicem bestiolam lepus¬
culũ timidũ tanto fortasse predabitur appara¬
tu. Si uero clariore preda ceruo forte uel apro
uenantiũ labor effulserit: fit plausus intole¬
rabilis: exultant uenatores. caput prede . et
sollempnia quedam spolia triumphantibus p̃¬
feruntur: regem capadocũ captum credas.
sic cornicines. et tibicines uideas iuctorie glo¬
riam declarare. Illis mestũ indicit femina

Expanded text:
Alcides, non voluptati suae, sed publicae prospexit Alcides, non voluptati suae, sed publicae prospexit utilitati. Aprum Calidoniae vastaverit Meleager, non mulsit animum voluptate, sed hoste patriam liberavit. Fuderit auctor Romani generis cervorum corpora, non vanae voluptatis solatium, sed sibi et sociis quaesivit suffragium vitae. Opera singulorum ex eventu, et proposito colorantur; res quippe decora est, si honesta causa praecesserit. Quis tamen hominum canumque construxit exercitum, ut non tam sua, quam aliena virtute, cum bestiis dimicarent? Quidni? infelicem bestiolam lepusculum timidum tanto fortasse praedabitur apparatu. Si vero clariore praeda, cervo forte vel apro, venantium labor effulserit, fit plausus intolerabilis, exsultant venatores, caput praedae et solemnia quaedam spolia triumphantibus praeferuntur, regem Cappadocum captum credas. Sic cornicines et tibicines videas victoriae gloriam declarare. Illis moestum indicit femina
Abbreviated transcription (Latin):
affectus: sub humano sensu se in bestiam stu¬
puit transformatũ: ceriusq conformis. cum
domestiars canes uoce & uultu niteretur ab¬
igere: uicio praue consuetudinis toriuis substan¬
tie sue dispendio eorumdem morsibus patuit.
Et forte deam uenatoribus preferunt: qͥa mol¬
licie hac uel malicia. deos suas noluerint in fa¬
mare. Apri dentibus extinctũ adonidem deflet
uenus. Habens semꝑ cũ uenatione uel robusta
cõmercium. Dum maro cartaginis alte iocaret᷑
hospicium: amantiũ uota conciliare nesciuit.
nisi eis ab oportunitate uenandi dilapsu comi¬
tũ siluarũ latebras reseraret. Sic forte quia
studiũ hoc a conscientia turpitudinis odit lu¬
cem: sicut econtra legituumi amoris gaudia. sol¬
lempnes lucis sue preferunt tedas. Quem mi¬
chi dabis uirorum illustriũ qui huc uoluptatĩ
uehementer in heserit: Fixerit eripedem cer¬
uã licet aut erimanti placarit nemora uictor

Expanded text:
affectus, sub humano sensu se in bestiam stuaffectus, sub humano sensu se in bestiam stupuit transformatum, cervisque conformis, cum domesticos canes, voce et vultu niteretur abigere, vitio pravae consuetudinis, totius substantiae suae dispendio, eorumdem morsibus patuit. Et forte deam venatoribus praeferunt, quia mollitie hac vel malitia deos suos voluerunt infamare. Apri dentibus exstinctum Adonidem deflet Venus, habens semper cum venatione vel robusta commercium. Dum Maro Carthaginis altae jocaretur hospitium, amantium vota conciliare nescivit; nisi eis ab opportunitate venandi dilapsu comitum, silvarum latebras reseraret. Sic forte quia studium hoc a conscientia turpitudinis odit lucem, sicut econtra legitimi amoris gaudia, solemnes lucis suae praeferunt taedas. Quem mihi dabis virorum illustrium, qui huic voluptati vehementer inhaeserit? Fixerit aeripedem cervam licet, aut Erymanthi Placarit nemora victor
Abbreviated transcription (Latin):
t primi quidem thebani si fidem se¬
quainur historie: eam cõmunicandam
om̃ibus statuerunt. Et exquõ suspec¬
ta sit om̃ibus gens feda parricidis. incestib
detestanda. insignis fraude. nota ꝑiurus.
huius artificii. uel potius maleficui in pͥmis
precepta congessit: que post modum ad gentẽ
mollem. imbellemq leuem et impudicam
frigios loquor transmitteret. Riserunt eos
athenienses & lacedemonũ populi grauiores.
historiarũ gesta. nature morumq misteria
uariis figmentoꝵ inuolucris obtexentes: sic
tamen ut ex cautela maloꝵ. utilitatẽ induce¬
rent. aut ex lepore poematis uoluptatẽ. In
auras itaq raptim tradunt abaquila. darda¬
nium uenatorem ad pocula: a quib ad illi¬
citos et in naturales transiret amplexus. Ele¬
ganter utiq: cum et leuitas ferri possit ab
alite & uoluptas sobrietatis ignara. cuiꝰcũq
libidini prostitui nõ erubetit. Oux thebanus
uisa nuditate illuis quam insilius semper¬
coluerat. cũ aberrore pedem sui reuocaret

Expanded text:
t primi quidem Thebani, si fidem sequamur historiae, eam communicandam omnibus statuerunt. Et ex quo suspecta sit omnibus gens foeda parricidiis, incestibus detestanda, insignis fraude, nota perjuriis, hujus artificii, vel potius malificii, in primis praecepta congessit, quae postmodum ad gentem mollem imbellemque, levem et impudicam Phrygios loquor transmitteret. Riserunt eos Athenienses et Lacaedemonii populi graviores, historiarum gesta, naturae morumque mysteria variis figmentorum involucris obtexentes; sic tamen ut ex cautela malorum utilitatem inducerent, aut ex lepore poematis voluptatem. In auras itaque raptum tradunt ab aquila Dardanium venatorem ad pocula, a quibus ad illicitos et innaturales transiret amplexus. Eleganter utique, cum et levitas ferri possit ab alite, et voluptas sobrietatis ignara cujuscunque libidini prostitui non erubescit. Dux Thebanus visa nuditate illius quam in silvis sempercoluerat, cum ab errore pedem sui revocaret
Abbreviated transcription (Latin):
ra ingenia studiis de houestari minoribus:
& eos quos ardua et grauiora manent offi¬
cia. uoluptatis aut uanitatis occupationib
agitari Unde silicenter exerceatur uenatio.
artificium uel officium: si contra. leuitatẽ
eam esse. aut maleficium censuerunt: edic¬
to punientes eos qui eam contra officiũ usur¬
parent.

Expanded text:
ra ingenia studiis dehonestari minoribus, ra ingenia studiis dehonestari minoribus, et eos, quos ardua et graviora manent officia, voluptatis aut vanitatis occupationibus agitari. Unde si licenter exerceatur venatio, artificium vel officium; si contra, levitatem eam esse aut malificium censuerunt, edicto punientes eos, qui eam contra officium usurparent.
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophi gentium iusticiam .iii.
que politie dicitur. preceptis et mori¬
bus informantes. cuius merito res¬
publica hominum subsistit et iuget. unũ¬
quemq suis rebus et studus uoluerunt esse
contentum urbanis et suburbanis colonis
quoq uel rusticis sua singulis loca & studia
prescribentes. Sollicitudo singulorũ & omni¬
um: utilitati publice seruiebat. Nature. la¬
boris & industrie fructum: unusquisq reci¬
piebat ex merito. Nemo quod esset alterius u¬
surpabat: manente in omnibus indiuiduo
caritatis affectu. Primus quidem & mediꝰ
urbis locus ariopago cessit: unde ad singłas
ꝓfessiones ꝓut ratio cuiusq officii exigebat
dispositione congrua institutas. officiorum
iura quasi quidam salutis et uite ruuili di¬
riuarentur. Porro in his uenandi ars uel of¬
ficium uix ꝑmittitur accedere ad subur¬
banos: cũ uenatores ut agricole ceteriq in¬
cole rurũ. ab urbibus nobilioꝵq cetu longiꝰ
arceantur. Omnino enĩ iniquũ est nobilio¬

Expanded text:
hilosophi gentium, justitiam, quae politica dicitur, praeceptis et moribus informantes, cujus merito respublica hominum subsistit et viget, unumquemque suis rebus et studiis voluerunt esse contentum, urbanis et suburbanis, colonis quoque vel rusticis sua singulis loca et studia praescribentes. Sollicitudo singulorum et omnium utilitati publicae serviebat. Naturae, laboris, et industriae fructum unusquisque recipiebat ex merito. Nemo quod esset alterius usurpabat, manente in omnibus individuo charitatis affectu. Primus quidem et medius urbis locus Areopago cessit, unde ad singulas professiones, prout ratio cujusque officii exigebat, dispositione congrua institutas, officiorum jura quasi quidam salutis et vitae rivuli derivarentur. Porro in his venandi ars officium vix permittitur accedere ad suburbanos; cum venatores ut agricolae caeterique incolae rurum, ab urbibus nobiliorumque coetu longius arceantur. Omnino enim iniquum est nobilio
Abbreviated transcription (Latin):
cũ homine familiaritatis cõmerciũ instituti
sunt: Garentq. ꝓpri uirtutis effectu. nisi in
dei digito conualescant. Porro sp̃s sc̃s disciplinȩ
effugit fictũ: & corpus peccatis subditũ. sui esse
habitaculũ dedignatur. Quicqͥd uero huiꝰmodi
agatur: ficticiũ est & fantasticũ. & ueritatis sub¬
stantiã nescit. Uidetur quidem ad ẽẽ dũ p̃cib
& oblationib inuiocatur: & effectu petitionem
ꝓsequente sacrilegũ errantis animȩ desideriũ
adimpletur. Ab est autẽ tam longe. ut subtrac¬
ta tutela sui eos quos ꝑfidia tanta exagitat.
uariis ludificationib de monũ trahi scistineat
ad gehennam. Se siquidẽ ad huiꝰmodi flagitia
ꝓhibuit inuitari publica uoce ecclesiȩ. adu̾sus
quã nec portȩ inferi p̃ualebunt. Cũ gͦ scĩ sp̃s

Expanded text:
cum homine, familiaritatis commercium instituti cum homine, familiaritatis commercium instituti sunt, carentque propriae virtutis effectu, nisi in digito Dei convalescant. Porro Spiritus sanctus disciplinae effugit fictum; et corpus peccatis subditum, sui esse habitaculum dedignatur. Quidquid vero hujusmodi agatur, fictitium est et phantasticum, et veritatis substantiam nescit. Videtur quidem adesse, dum precibus et oblationibus invocatur, et effectu petitionum persequente, sacrilegum errantis animae desiderium adimpletur. Abest autem tam longe, ut subtracta tutela sui, eos quos perfidia tanta exagitat, variis ludificationibus daemonum, trahi sustineat ad gehennam. Se siquidem ad hujusmodi flagitia prohibuit invitari publica voce Ecclesiae, adversus quam nec portae inferni praevalebunt. Cum ergo Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: eo quod militia est uita hominis suꝑ terrã.
Quid si contra iubeant oracula uatũ uel respon¬
sa phitonis: ꝓculdubio minime audiendi st̃. qͥa
cũ ꝑiculo innocentie nemo cuiquã debet fidem.
Si michi non credis. numã romanoꝵ. imꝑatorẽ
fere innocentissimũ p̃ter titũ siplacet attende.
Dũ inuitaretur ad homicidiũ petito capite ad
sacrificia: censuit cepam eẽ cedendam. reflectens
ad innocentiam etiam ꝑuersi numinis uoluetatẽ.
At cũ hominis adiceretur a numine: capillos se
pollicitus est oblaturũ. Cũ uero sp̃s inmundꝰ
sitiret & sauguinẽ: piscẽ imnmolandũ ẽẽ res¬
pondit. Sic itaq cũ ratio eiꝰ circũueniri ñ pos¬
set ut traheretur ad culpam: inmundoꝵ spi¬
rituũ testimonio colloquio deoꝵ p̃nuntiatus
est ẽẽ dignissimus. Nec est qd̾ sub exorcismorũ
p̃textu suũ quis tueatur errorẽ: qͥ adminuen¬
dam demonũ potestatẽ &e distrahendũ qd̾ hũt

Expanded text:
sunt, eo quod militia est vita hominis super terram . sunt, eo quod militia est vita hominis super terram . Quid si contra jubeant oracula vatum, vel responsa Pythonis? Procul dubio minime audienti sunt, quia cum periculo innocentiae, nemo cuiquam debet fidem. Si mihi non credis, Numam Romanorum imperatorem fere innocentissimum praeter Titum, si placet, attende. Dum invitaretur ad homicidium, petito capite ad sacrificia, censuit cepam esse caedendam, reflectens ad innocentiam etiam perversi numinis voluntatem. At cum hominis adjiceretur a numine, capillos se pollicitus est oblaturum. Cum vero spiritus immundus sitiret et sanguinem, piscem immolandum esse respondit. Sic itaque cum ratio ejus circumveniri non posset, ut traheretur ad culpam, immundorum spirituum testimonio, colloquio deorum pronuntiatus est esse dignissimus. Nec est quod sub exorcismorum praetextu, suum quis tueatur errorem, qui ad minuendam daemonum potestatem, et ad distrahendum, quod habent
Abbreviated transcription (Latin):
est. Quid illud sit. queris: Turpitudo & totiꝰ spẽs
in honesti. Hec enĩ faciunt mortẽ terminũ non
ẽẽ maloꝵ. s antecedentiũ & succedentiũ copulã.
Ad hanc fugiendam ñ oracula uatũ ñ phitonis con¬
sultatio necessaria est. Fideliꝰ & utiliꝰ ad hoc ratio
data consulit᷑. Cato inlibia extreme difficultatis
angustia coartatus. hamonẽ iouẽ dedignatus ẽ
consultare. ratus sibi rationẽ sufficere. ut ꝑsua¬
deret seruandam libertatẽ: & ñ mͦ dñationis cesa¬
ree iugũ. s omnẽ notã turpitudinis fugiendã.
licet in eo errauerit. qd̾ auctoritate ꝓpria uite
munus abiecit. Quod ñ m fidelium institutis.
s constitutionib gentiũ & sapientissimorum
tam auctores sunt quã p̃cones: omnino illicitũ
ẽẽ dicentes. quẽpiam militiȩ seriuentẽ a p̃sidio
ce cõmissa sibi statione discedere citra ducis uł
principis iussionẽ. Plane eleganti exemplousi

Expanded text:
est. Quid illud sit quaeris? Turpitudo, et totius species est. Quid illud sit quaeris? Turpitudo, et totius species inhonesti. Haec enim faciunt, mortem terminum non esse malorum, sed antecedentium et succedentium copulam. Ad hanc fugiendam non oracula vatum, non Pythonis consultatio necessaria est: fidelius et utilius ad hoc ratio data consulit. Cato in Libya extremae difficultatis angustia coarctatus, Ammonem Jovem dedignatus est consultare; ratus sibi rationem sufficere ut persuaderet servandam libertatem, et non modo dominationis Caesareae jugum, sed omnem notam turpitudinis fugiendam. Licet in eo erraverit quod auctoritate propria vitae munus abjecit: quod non modo fidelium institutis, sed constitutionibus gentium, et sapientissimorum tam auctores sunt quam praecones, omnino illicitum esse dicentes, quempiam militiae servientem a praesidio et commissa sibi statione discedere, citra ducis vel principis jussionem. Plane eleganti exemplo usi
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ indicit ñ timeri. & ad eam excipiendam nos
horis om̃ib p̃cipit p̃parari. ut quominus de diut᷑n¬
tate uite p̃sumitur. incultũ honestatis uirtutum
gradib auidius cutat᷑. Mors siquidẽ necessarium
minꝰ ẽ nature. iam corruptȩ. Corruptio namq. mor¬
tis origo est. Tolle corruptionẽ: sectare integritatẽ
mundicie & uirtutis: iam ĩmortalitatis uiã ingreᷤᷤ¬
sus es: &e quandã duinitatis tuȩ arrã app̃hendisti.
App̃hendisti in quã anaccepisti: S ut fideliꝰ loqͦmͣ:
& accepisti & app̃hendisti. Nonẽ enĩ uolentis neq
currentis. s miserentis dei. Quis scit quando ueni¬
et: sero. an media nocte. an galli cantu an mane:
Ut enĩ ille ait. nichil morte cerciꝰ ẽ: nichil hora
inc̾tius. Que utiq ñ timenda ẽ quasi malũ. sed
qͣsi maloꝵ finis. cũ uenerit. gratant̾ amplectenda.
Unũ ẽ qd̾ totis m̃tis & corporis uirib fugiendũ

Expanded text:
mortem indicit non timeri, et ad eam excipiendam, nos mortem indicit non timeri, et ad eam excipiendam, nos horis omnibus praecipit praeparari, ut quo minus de diuturnitate vitae praesumitur, in cultum honestatis virtutum gradibus avidius curratur. Mors siquidem necessarium munus est, naturae jam corruptae. Corruptio namque mortis origo est. Tolle corruptionem, sectare integritatem munditiae et virtutis, jam immortalitatis viam ingressus es; et quamdam divinitatis tuae arcam apprehendisti. Apprehendisti, inquam, an accepisti? Sed, ut fidelius loquamur, et accepisti et apprehendisti. Non est enim volentis, neque currentis, sed miserentis Dei . Quis scit quando veniet, sero, an media nocte, an galli cantu, an mane? Ut enim, ait ille: « Nihil morte certius est, nihil hora incertius. » Quae utique non timenda est quasi malum, sed quasi malorum finis, cum venerit, gratanter amplectenda. Unum est quod totis mentis et corporis viribus fugiendum
Abbreviated transcription (Latin):
cherib. & alii quoꝵ errores ñ sufficio e narra¬
re. Quid lucrati sint inuatib suis. qͥ uidebant
eis falsa & stulta. nec aꝑiebant iniquitatem
eoꝵ. ut eos ad penitentiã ꝓuocarent: Omues
utiq euanuerunt post p̾rincipẽ uanitatis.
&e dũ scire quod ñ licet uel alit̾ quã licet appe¬
tunt. adinane & nichilũ redacta st̃. Reges uͦ
isrł infidelib sociaui. quia cũ regũ uda aliĩ
boni. alii mali fuerint. reges isrł om̃s repro¬
bi extiterunt. Linque archana dei. celumq
inquirͣre quid sit. ait cato.: quia quodde te
statuit deus. citra tuam sollicitudinẽ potens est
expedire. Egregie quidem ethicus. Omnem crede
diem tibi diluxisse supp̃mũ. Grata suꝑuemet que
non sꝑabitur hora. Ueritas autẽ sibi ubiq consona
est. nec ase licet am̃ĩdacii habitaculo ꝓferatur. q̃nq
discordat. Sicut nec mundicia dũ sui integritate
uiget: quarũcũq sordiũ uicinitate polluitur. Ipsa

Expanded text:
cherib, et alii quorum errores non sufficio enarracherib, et alii quorum errores non sufficio enarrare, quid lucrati sint in vatibus suis, qui videbant eis falsa et stulta, nec aperiebant eis iniquitatem eorum, ut eos ad poenitentiam provocarent? Omnes utique evanuerunt post principem vanitatis, et dum scire quod non licet, vel aliter quam licet, appetunt, ad inane et nihilum redacti sunt. Reges vero Israel infidelibus sociavi, quia cum regum Juda alii boni, alii mali fuerint, reges Israel omnes reprobi exstiterunt. Linque arcana Dei, coelumque inquirere, quid sit, ait Cato, quia quod destinavit de te, et statuit Deus, citra tuam sollicitudinem potest expedire. Egregie quidem ethicus: Omnem crede diem tibi diluxisse supremum, Grata superveniet quae non sperabitur hora. Veritas autem sibi ubique consona est, nec a se, licet a mendacii habitaculo proferatur, quandoque discordat. Sicut nec munditia, dum sui integritate viget, quarumcunque sordium vicinitate polluitur. Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
auctores earũ dicant unusquisq quod sentit.
dũ heroũ suoꝵ titulos p̃dicant. dũ magnorũ
iuroꝵ fortitudinẽ preconant᷑. bibat illis aucto¬
rib cato uenenũ. ĩuulteiꝰ dextras & mentes socioꝵ.
armet ad uoluntariã mortẽ: ꝑ mamillas ad cor
uenenũ aspidũ insanabile cleopatra trahiciat:
Lucretia alienã impudicidã sangninis sui effu¬
sione condempnet. Ego euenire posse ñ arbitror
ut cuiꝰcũq difficultatis articulo liceat ꝓpͥa auc¬
toritate homitu sibi mortẽ inferre. nec etiã
ubi castitai s ꝑielitatur. Licet hunc casũ uide¬
atur exciꝑe doctor ille doctoꝵ cui insacrario
litterarũ iux aliq̃ audeo cõꝑare. Hec mors om¬
nino desꝑatoꝵ est. & eor qui licet corpore ui¬
uant. iam mentis morte p̃mortui animo ui¬
uere desierunt. Utiq ñ iuiuoꝵ: s iã mortuoꝵ
mors est. Infideliũ regũ ꝑcurre scriem. iero¬
boam. achab. ietabes. nabugodonosor. senna¬

Expanded text:
auctores earum dicant, unusquisque quod sentit, auctores earum dicant, unusquisque quod sentit, dum heroum suorum titulos praedicant, dum magnorum virorum fortitudinem praeconantur. Bibat illis auctoribus Cato venenum, Vulteius dextras et mentes sociorum armet ad voluntariam mortem. Per mamillas ad cor venenum aspidum insanabile Cleopatra trajiciat. Lucretia alienam impudicitiam sanguinis sui effusione condemnet. Ego evenire posse non arbitror, ut cujuscunque difficultatis articulo, liceat propria auctoritate homini, sibi mortem inferre, nec etiam ubi castitas periclitatur. Licet hunc casum videatur excipere doctor ille doctorum, cui in sacrario litterarum vix aliquem audeo comparare. Haec mors omnino desperatorum est, et eorum, qui licet corpore vivant, jam mentis morte praemortui, animo vivere desierunt. Utique non vivorum, sed jam mortuorum mors est. Infidelium regum percurre seriem, Jeroboam, Achab, Jezabel, Nabuchodonosor, Senna
Abbreviated transcription (Latin):
est dñs. Cũ autẽ subiungit. cras tu & filii tru meẽ
eritis: uerũ quidem. s fraudulent̾ enuntiat.
Erat enĩ die sequenti sibi manũ exdesperatione
initiens ad inferos transiturus. habiturus partẽ
cũ eo. quẽ auaritia fastu. obstinatione mentis fu¬
erat in secutus. S falsoblandit᷑ ingerens spem qͥ¬
etis. dũ se gestu & uerbis mentitur samuelẽ.
cui certũ est collatam eẽ inquiete sedẽ ad nõ it̾
eos. qui inuocant nomen eiꝰ. Quid gͦ sauli. samu¬
elis sui uel potiꝰ phitonis ꝓfuere responsa. Potu¬
erat forte ñ p̃munitus sꝑare meliora: & saltem
dũ alieno confoderet᷑ gladio. expectare. Oraculi u̾
uanitate cercioratus gladio scio incubuit: & in
extremis agens dũ ꝓprie głe consulebat. qͥ fortiꝰ
mori potuisset inprelio. aurã uerboꝵ. ꝑtimuit.
& infirmi & ꝓstrati animi consilio corporis et ale
morte asciuit. Glorient᷑ gentes in fortitudine sua.

Expanded text:
erat Dominus. Cum autem subjungit: Cras tu et filii tui mecum erat Dominus. Cum autem subjungit: Cras tu et filii tui mecum eritis, verum quidem sed fraudulenter enuntiat. Erat enim die sequenti sibi manum ex desperatione injiciens, ad inferos transiturus, habiturus partem cum eo, quem avaritia, fastu, obstinatione mentis, fuerat insecutus. Sed falso blanditur, ingerens spem quietis, dum se gestu et verbis mentitur Samuelem, cui certum est, collatam esse in quiete sedem a Domino, inter eos qui invocant nomen ejus. Quid ergo Sauli Samuelis sui, vel potius Pythonis, profuere responsa? Potuerat forte non praemonitus sperare meliora, et saltem dum alieno confoderetur gladio exspectare. Oraculi vero vanitate certioratus gladio suo incubuit, et in extremis agens, dum propriae gloriae consulebat, qui fortius mori potuisset in praelio, auram verborum pertimuit, et infirmi et prostrati animi consilio, corporis et animae mortem ascivit. Glorientur gentes in fortitudine sua,
Abbreviated transcription (Latin):
taneũ est: & accõmodũ rationi. Quib enĩ confe¬
ret creatura illi qm̃ deserit ds̃: & cui diripit spo¬
lia: Sed sensim ad id qd̾ suuĩ est hostis & fidei mi¬
micus diuertit: in miscens falsa ueris. & men¬
datia fide ueritatis obnubilans. Sequitur enĩ.
faciet tibi dñs sicut locutus est in manu mea:
e scindet regnũ tuũ de manu tua. & dabit i¬
lud ꝓximo tuo dauid: quia non obedisti uoci
dñi. neq fecisti iram furoris eiꝰ in amadech. Id¬
circo qd̃ patͤris fecit tibi dñs hodie: et dabit dñs
nu philistũ. Exitũ quidẽ belli fideliter infidelis
exposuit. sed tam̃ uerboꝵ tendiculis infidelem
e infelicẽ animam fraudulent̾ decepit. Deiuants
siquidem confirmat ertorẽ. & inpenitenti post ex¬
itũ quietẽ repromittit. Cñ enĩ dicit dñm ĩplet᷑ũ
que locutus est in manu mea: se ꝓculdubio simu¬
lat samuelẽ. ꝑ quẽ sauli que denuntiat. locutus

Expanded text:
taneum est, et accommodum rationi. Quid enim confetaneum est, et accommodum rationi. Quid enim conferet creatura illi, quem deserit Deus, et cui deripit spolia? Sed sensim ad id quod suum est, hostis et fidei inimicus divertit, immiscens falsa veris, et mendacia fide veritatis obnubilans. Sequitur enim: Faciet tibi Dominus sicut locutus est in manu mea, et scindet regnum de manu tua et dabit illud proximo tuo David quia non oboedisti voci Domini neque fecisti iram furoris eius in Amalech idcirco quod pateris fecit tibi Dominus hodie et dabit Dominus num Philisthiim . Exitum quidem belli, fideliter infidelis exposuit, sed tamen verborum tendiculis infidelem et infelicem animam fraudulenter decepit. Deviantis siquidem confirmat errorem, et impoenitenti, post exitum, quietem repromittit. Cum enim dicit Dominum impleturum quae locutus est in manu mea, se procul dubio simulat Samuelem, per quem Sauli, quae denuntiat, locutus
Abbreviated transcription (Latin):
tradere curauerunt. substantiã singuloꝵ arbi
trati sunt intuendã. quantitatẽ. ad aliqͥd. qua¬
litatẽ sitũ eẽ. ubi. q̃n. habere. facere & pati.
& suas in om̃ib his ꝓpͥetates. an intensionẽ ad¬
mittant. & susceptibilia contrarioꝵ. sint: et
an eis ipsis aliquid inueniatur aduersũ. Puide
quidẽ hec & diligent̾ & si ineo negligentiores
extiterint. qd̃ sui ipsiꝰ noticiã in tanta luce nĩ
assecuti sunt. & lucis in accessibilis noticiam

Expanded text:
tradere curaverunt, substantiam singutradere curaverunt, substantiam singutitatem, ad aliquid, qualitatem, situm esse, ubi, quando, habere, facere et pati, et suas in omnibus his proprietates, an intensionem admittant, et susceptibilia sint contrariorum, et an in eis ipsis aliquid inveniatur adversum. Provide quidem haec et diligenter, etsi in eo negligentiores exstiterint, quod sui ipsius notitiam in tanta rerum luce non assecuti sunt, et lucis inaccessibilis
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ ueritatis cultusq uirtutis publica. singu¬
loꝵ & omniũ & rationalis nature uniuersalis
incolumitas est. Contrariũ uero eiꝰ ignorantia:
& odibilis. & inimica ꝓpago eiꝰ uiciũ est. Et recte
quidẽ ignorantia mater uicũ est: quia nunꝗͣ
adeo sterilis ẽ. ut ñ odibiliũ fructũ pariat in¬
felicẽ. Inqͥt ethicus. Tu nullo thure litabis.
hereat in stultis breuis ut semuntia recti. Ag¬
itio quidẽ c̾troudinẽ ht̃. & uel in scientia uł
infide consistit. S fidei regula paulisꝑ differa¬
tur. qm̃ eam tempus & locꝰ suus expectat. Ce¬
terũ scientia sui noticiã habet: Quod euenire
ñ potest. si ñ metiat᷑ uires suas: si i
st ergo primũ hominis
sapientiã affectantis qͥd ipse sit: qͥd ĩnt᷑
se. qͥd extra. qͥd infra. quid supra. qͥd cont᷑.
qͥd ante. uel postea sit contẽplari. Inde ẽ forte
qd̃ illi qui pͥma tociꝰ philopͦhie elementa post̾is

Expanded text:
igitur veritatis, cultusque virtutis, publica singuigitur veritatis, cultusque virtutis, publica singulorum, et omnium, et rationalis naturae, universalis incolumitas est. Contrarium vero ejus ignorantia, et odibilis et inimica propago ejus, vitium est. Et recte quidem ignorantia mater vitii est, quia nunquam adeo sterilis est, ut non odibilium fructum pariat infelicem. Inquit ethicus: Tu adeo . . . . . . . . . nullo thure litabis, Haereat in stultis brevis ut semiuncia recti. Agnitio quidem certitudinem habet, et vel in scientia, vel in fide consistit. Sed fidei regula paulisper differatur, quoniam eam tempus, et locus suus exspectat. Caeterum scientia sui notitiam habet. Quod evenire non potest, si non metiatur vires suas, si ist ergo primum hominis sapientiam affectantis, quid ipse sit, qui intra se, quid extra se, quid infra, quid supra, quid contra, quid ante, vel postea sit, contemplari. Inde est forte quod illi, qui prima totius philosophiae elementa posteris
Abbreviated transcription (Latin):
exercicio quod sciri potest intellectus inuenit. aut
quod absconditũ est reuelans grã oculis ingerens
patefecit. Sic utiq aut ꝑ naturã. aut ꝑ gr̾am ad
ueritatis agnitionẽ & scientiã eoꝵ que necessa¬
ria sunt. unusquisq potest accedere. Quoq ma¬
gis mirere quilibet quasi quendã librũ sciendoꝵ
officio rationis aꝑtũ gerit in corde. In quo ñ mͦ
uisibiliũ spẽs rerũq omniũ natura depingit᷑. s
ipsiꝰ opificis omniũ inuisibilia dei digito conseri¬
buntur. Ad eo quidẽ ut nequaquã ualeant per
ignorantiã excusari. quib beneficio nature. uł
gr̃e gerendoꝵ series innotescit. Sicut scriptũ est.
Quod enĩ notũ ẽ dei: manifestũ ẽ illis. Deris enĩ
reuelauit illis. Non tamen corpupte nat᷑e adu̾¬
sus gr̃am magnifico fimbrias. aut faleras erigo.
quasi ipsa aliquid boni hãt qd̾ ñ acceꝑit. cũ cͣtũ
sit quia sine ea nichil possumus facere. Agnitio

Expanded text:
exercitio, quod sciri potest intellectus invenit; aut exercitio, quod sciri potest intellectus invenit; aut quod absconditum est revelans gratia oculis ingerens patefacit. Sic utique aut per naturam, aut per gratiam ad veritatis agnitionem, et scientiam eorum, quae necessaria sunt, unusquisque potest accedere. Quodque magis mirere, quilibet quasi quemdam librum sciendorum, officio rationis apertum, gerit in corde. In quo non modo visibilium species, rerumque omnium natura depingitur, sed ipsius opificis omnium invisibilia Dei digito conscribuntur. Adeo quidem ut nequaquam valeant per ignorantiam excusari, quibus beneficio naturae, vel gratiae, gerendorum series innotescit. Sicut scriptum est: Quod enim notum est Dei, manifestum est in illis. Deus enim revelavit illis . Non tamen corruptae naturae adversus gratiam magnifico fimbrias, aut phaleras erigo, quasi ipsa aliquid boni habeat quod non acceperit; cum certum sit quia sine ea nihil possumus facere. Agnitio
Abbreviated transcription (Latin):
ceat uoluntati. Implet autẽ hec uita omnẽ crea¬
turã. quia sine ea nulla ẽ substantia creature.
Om̃e enĩ qd ẽ. eiꝰ participatione ẽ. id qd̾ ẽ. S cum
quia in eis sapientia est. Bonũ diligunt: quia in
eis fons bonitatis & caritatis est. Om̃is enĩ uirtus
angelica uel humana quoddã diuinitatis uesti¬
giũ est : rationali creature qͦdãmodo impressũ.
Sp̃s sc̃s̃ in habitans imprimit anime sanctitatẽ:
eiusdẽq riuulos multiphariã spargit diuersar̾
exerens carismata gr̃arũ. Et hec michi uidet᷑
u̾a & unica incolumitas uitȩ: cũ mens iuuifi¬
cante spũ ad rerũ noticiam illustrat᷑. & accen¬
ditur ad amorem honestatis. & cultũ uirtutis.:
etiꝰ p̃cedit gͥ scientia iurtutis cultũ. qͥa ne mopot̾
fideliter appetere quod ignorat. & malũ nͥ cogni¬
tũ sit. utilit̾ non eauetur. Porro scientie thesaurꝰ
nobis duob modis exponitur. Cũ aut rationis

Expanded text:
ceat voluntati. Implet autem haec vita omnem creaceat voluntati. Implet autem haec vita omnem creaturam, quia sine ea nulla est substantia creaturae. Omne enim quod est ejus participatione est id quod est. Sed cum Illustrantur, quia in eis sapientia est. Bonum diligunt, quia in eis fons bonitatis, et charitatis est. Omnis etenim virtus angelica et humana, quoddam divinitatis vestigium est, rationali creaturae quodammodo impressum. Spiritus sanctus inhabitans imprimit animae sanctitatem, ejusdemque rivulos multifariam spargit, diversarum exercens charismata gratiarum. Et haec mihi videtur vera, et unica incolumitas vitae, cum mens, vivificante Spiritu, ad rerum notitiam illustratur, et accenditur ad amorem honestatis, et cultum virtutis. Praecedit ergo scientia virtutis cultum, quia nemo potest fideliter appetere, quod ignorat, et malum nisi cognitum sit, utiliter non cavetur. Porro scientiae thesaurus nobis duobus modis exponitur, cum aut rationis
Abbreviated transcription (Latin):
iuiget & oꝑatur. & sui exꝑimentũ facit. Si non
gͦ multiplicitate partiũ & quantitatis quadam
distensione crescit. rõne tñ & intellectu appetitu
boni. auersione mali. manente simplicitatis na¬
tura dilatatur. Cũ uero partes istas sp̃s implet.
deus enĩ sp̃s ẽ: solida & ꝑfecta ẽ uita anime. Cũ
enĩ intellectus deũ qui sũme bonus est uisus sui
acumine quantũ ualet & licet app̃hendit. & bonũ
qd̾ ille uidet in corrupta uoluntas appetit. & rõ
ne declinet ad dexterã uel adsinistram qui sano
affectu ad bonũ trahit᷑ iuam aꝑit: iam quandã
ĩmortalitatis assecuta ẽ głãm. Quod forte iã senti¬
ebat qui insuauitate conscientiȩ suȩ dicebat. Cor
dit. ñ sꝑat aut extimescit. ñ contristat᷑ aut con¬
dolet alicui eor qui asũmo & uero bono receden¬
do deficiunt. Eo forte fideles animas inuitat ser¬
moris aut spei ñ auertat᷑ afacie meaͥ mee ñ displi¬

Expanded text:
viget et operatur, et sui experimentum facit. Si non viget et operatur, et sui experimentum facit. Si non ergo multiplicitate partium, et quantitatis quadam distentione crescit, ratione tamen et intellectu, appetitu boni, aversione mali, manente simplicitatis natura dilatatur. Cum vero partes istas spiritus implet Deus enim spiritus est solida et perfecta est vita animae. Cum enim intellectus Deum, qui summe bonus est, visus sui acumine, quantum valet et licet apprehendit, et bonum quod ille videt, incorrupta voluntas appetit, et ratio ne declinet ad dexteram vel sinistram, qui sano affectu ad bonum trahitur, viam aperit, jam quamdam immortalitatis assecuta est gloriam. Quod forte jam sentiebat, qui in suavitate conscientiae suae dicebat: Cor dit non sperat aut extimescit, non contristatur aut condolet alicui eorum, quae a summo et vero bono recedendo deficiunt. Et forte fideles animas invitat sermoris aut spei, non avertatur a facie mea, et meae non displi
Abbreviated transcription (Latin):
Quani sententiã. modernoꝵ. quidã grauiter
quidem & uere licet metrica leuitate com¬
plexus est. Uita anime ds̃ est. Hec corpous
hac fugiente. soluitur hoc: ꝑit hec destiti¬
ente deo. Sicut ergo corpori iuiuere est. uege¬
tari. moueri abanima & disposttione sui
motib anunt adquiescere. & ei quadam obediendi
necessitate concordare: sic & anima ex eo uiuit qd̃
suo modo uegetat᷑ & u̾e mouet᷑ ad eo. & ei subtecta
deuotione obtẽꝑat. & in om̃ib ad quiescit. Si quo
minus: & eo muiꝰ uiuit. Nam & corpus qua par¬
te sui ñ mouet᷑ ab anima: iam in ea torporẽ mortis
incurrit. Dũ gͦ totũ uiuit. ad eam totũ disponit᷑
get intota. Nullus ei angulis exceptus est. S qͥd
in anima angulũ uel partẽ dico : Parciũ exꝑs ẽ.
simplicifq nat᷑e: & totius dupplicitatis ignara.
Dartes tñ quas potuit sibi a distributore honorũ
uendicauit. Quas : inquis. Uirtutes utiq quibus

Expanded text:
Quam sententiam modernorum quidam graviter Quam sententiam modernorum quidam graviter quidem et vere, licet metrica levitate complexus est, Vita animae Deus est, haec corporis, hac fugiente Solvitur hoc, perit haec, destituente Deo. Sicut ergo corpori vivere est vegetari, moveri ab anima, et dispositione sui motibus animae acquiescere, et ei quadam obediendi necessitate concordare: sic et anima ex eo vivit, quod suo modo vegetatur, et vere movetur a Deo, et ei subjecta devotione obtemperat, et in omnibus acquiescit. Si quo minus, et eo minus vivit. Nam et corpus, qua parte sui non movetur ab anima, jam in ea torporem mortis incurrit. Dum ergo totum vivit, ad eam totum disponitur, get in tota. Nullus ei angulus exceptus est. Sed quid in anima angulum vel partem dico? Partium expers est, simplicisque naturae, et totius duplicitatis ignara. Partes tamen quas potuit, sibi a distributore bonorum vindicavit. Quas? inquis. Virtutes utique, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
indubĩ: an quicquã hominis recte sit homini
alienũ. Uirtutis uͦ ꝓcessus ambiguitatis huiꝰ
nodũ soluit. cũ & comicꝰ nichil humani alienũ
a se reputet: & magist̾ celestis hominẽ homini
diligendũ docuerit ut seipsũ. Uñ patet indig¬
nũ ẽẽ tanto magistro discipulũ : qui u̾itatiũ
congaudet. & adu̾sus publice salutis hostes non
ex candescit. Eos uͦ ꝓparte p̃sentis opusculi aliq̃¬
tenus tangit intentio: & nugas eoꝵ quo potest
fouet. & singulos. incolumitas uite.
Nichil enĩ homini p̃stantiꝰ uita eius
Incolumitate uitȩ. nichil salubriꝰ. Hominẽ is
constare ex anima rationali&e carne corrupt¬
bili. antiqui sapientes diffinierunt. Caro siqͥdẽ
iiuit ab anima. cũ aliunde corpori uita eẽ ĩ
possit: qd̾ semꝑ inertie sue torpore quiescit uͥ
sp̃ualis nat᷑e beneficio moueat᷑. Hec autẽ. ht̃
&e ipsa uitã suam. Os̃ & enĩ uita animȩ est.

Expanded text:
in dubium, an quidquam hominis, recte sit, homini in dubium, an quidquam hominis, recte sit, homini alienum. Virtutis vero processus, ambiguitatis hujus nodum solvit, cum et comicus nihil humani alienum a se reputet, et Magister coelestis hominem homini diligendum docuerit ut se ipsum. Unde patet indignum esse tanto Magistro discipulum, qui veritati non congaudet, et adversus publicae salutis hostes non excandescit. Eos vero pro parte praesentis opusculi, aliquatenus tangit intentio; et nugas eorum, quo potest fovet, et singulos, incolumitas vitae. Nihil enim homini praestantius vita ejus: incolumitate vitae, nihil salubrius. Hominem vero constare ex anima rationali, et carne corruptibili, antiqui sapientes definierunt. Caro siquidem vivit ab anima, cum aliunde corpori vita esse non possit, quod semper inertiae suae torpore quiescit, nisi spiritualis naturae beneficio moveatur. Haec autem habet et ipsa vitam suam. Deus etenim vita animae est.
Abbreviated transcription (Latin):
fio. dũ ineptias nugatoꝵ excutio. Qua
de causa ociari decreurrã & silere. Sed
alterũ michi negotioꝵ tumultus excu¬
tit. alterũ motus animi int̾rumpit.
Qui enĩ sub potestate constitutus ẽ. si sapit obtem¬
ꝑat imꝑio p̃sidentis. quẽ stimuli affectuũ pun¬
gunt. dissimulate ñ potest qͥn moueat᷑ ad formã
passionis. Exultat gͦ quẽ gaudii aura de mulcet.
spes inducit hilaritatẽ: metus trepidat. dolentis
animꝰ merore confundit᷑. Hec apud singulos alter¬
nat facies boni aut mali. Uerũ sensus malorũ
altior est: &. sepiꝰ in om̃s incurrit. Quis ẽ enim
qui maloꝵ aspitate sepiꝰ ñurat᷑. quã de mulceat᷑
fonento bonoꝵ  Rarus est: qui totiꝰ fortune im¬
petũ. a se toto possit arcere. Qui suis uirib pre¬
ualet. in amici aut familiaris corꝑore uel sorte
temptat᷑. licet parũ hunianus sit quẽ extrane¬
orũ iactura ñ concutit. Hon satis homo ẽ. qͥuẽ
aliena ñ mouent. S sapientiorib iam uenit

Expanded text:
fio, dum ineptias nugatorum excutio. Qua de causa otiari decreveram et silere, sed alterum mihi negotiorum tumultus excutit, alterum motus animi interrumpit. Qui enim sub potestate constitutus est, si sapit obtemperat imperio praesidentis. Quem stimuli affectuum pungunt, dissimulare non potest, quin moveatur ad formam passionis. Exsultat ergo quem gaudii aura demulcet, spes inducit hilaritatem, metus trepidat, dolentis animus moerore confunditur. Haec apud singulos alternat facies boni aut mali. Verum sensus malorum altior est, et saepius in omnes incurrit; quis est enim qui malorum asperitate saepius non uratur, quam demulceatur fomento bonorum? Rarus est, qui totius fortunae impetum a se toto possit arcere. Qui suis viribus praevalet, aut in amici aut familiaris corpore, vel sorte tentatur. Licet parum humanus sit, quem extraneorum jactura non concutit: non satis homo est quem aliena non movent. Sed sapientioribus jam venit
Abbreviated transcription (Latin):
citra oꝑam eiꝰ fuerat erigendus.: Quãuis istud iam
paucoꝵ sit. sibi inuicẽ suadentib & replicantibus
medicis. Dũ dolet accipe Nec moueor si oꝑa eorũ
in se cõpungnent: cũ sciam contrarioꝵ plerumq
eẽ eundẽ effectũ. S cũ int̾ manus eoꝵ. qͥs in fata
collapsus ẽ. tẽ necessarias ꝓducent rationes. quib
apparebit qd̾ uita eiꝰ ñ fuerat ulteriꝰ ꝓtendenda.
Et ut dr̃ quos longa afflixerunt inedia:iã mor¬
tius sorbiciunculas faciunt. & utiles & delicatos
p̃parant cibos. Expectas forte ut dicam qd̾ dicit
popłs: quia hii sunt qui homines officiosissime
occidunt. d frustra. Absit enĩ ut hanc contume¬
liam ꝓferam: quã si forte audire uolueris. senecã.
plinium adeas e sidoniũ: qui hoc in aurib tiuis
clamore ualido replicabunt. Explic̃ lib scdas.

Expanded text:
citra operam ejus fuerat erigendus. Quamvis istud jam citra operam ejus fuerat erigendus. Quamvis istud jam paucorum sit, sibi invicem suadentibus et replicantibus medicis: « Dum dolet, accipe. » Nec moveor si opera eorum in se compugnent, cum sciam contrariorum plerumque esse eumdem effectum. Sed cum inter manus eorum quis in fata collapsus est, tunc necessarias producent rationes, quibus apparebit, quod vita ejus non fuerat ulterius protendenda. Et ut dicitur, quos longa afflixerunt inedia, jam mortuis sorbitiunculas faciunt et inutiles, et delicatos praeparant cibos. Exspectas forte, ut dicam, quod dicit populus, quia hi sunt qui homines officiosissime occidunt. Sed frustra. Absit enim, ut hanc contumeliam proferam, quam si forte audire volueris, Senecam, Plinium adeas, et Sidonium, qui hoc in auribus tuis clamore valido replicabunt. LIBER TERTIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
ria simul uera ẽẽ ñ posse. Quid de medicis pͣcli¬
cis dicam : Absit ut de eis quicquã ꝑuersum
loquar. In manus enĩ eoꝵ exigentib peccatis
meis. nimis frequent̾ incido. Non st̃ ex asꝑan¬
di u̾bis: s potiꝰ demulcendi obsequio. Nolo me
tractent duriꝰ. nec etiam sentire audeo quod
om̃s olamant. Dicam gͦ cũ scõ salomone. quia
medicina ad nõ deo ẽ: et uir sapiens ñ otẽpuet̾
cam. Nemo siquidem magis necessarius ẽ. aut ui¬
uor medico: dũ modo sit fidelis &e prudens. Quis em̃
p̃conia ultꝰ declamare sufficiat. qui salutis artifex.
ydonomus &e minister ꝓcurat &e dispensat:. Nec ad
rem actinet si qui pseudo grãm uendunt: & qui
uistiores uideri uolunt dũ nichil accipiant aniteqͣ
eger conualescat. in eo iniquiores st̃ qd beneficiũ
temporis immo munus dei manib sius ascribunt:
cũ ille qm̃ ds̃ erigit. & iugor nat᷑e conualescentis.

Expanded text:
ria simul vera esse non posse. Quid de medicis practiria simul vera esse non posse. Quid de medicis practicis dicam? Absit ut de his quidquam perversum loquar. In manus enim eorum exigentibus peccatis meis, nimis frequenter incido. Non sunt exasperandi verbis, sed potius demulcendi obsequio. Nolo me tractent durius, nec etiam sentire audeo, quod omnes clamant. Dicam ergo cum sancto Salomone: Quia medicina a Domino Deo est; et vir sapiens non contemnet eam. Nemo siquidem magis necessarius est aut utilior medico, dummodo sit fidelis et prudens. Quis enim econia illius declamare sufficiat, qui salutis artifex, oeconomus et minister procurat et dispensat? Nec ad rem attinet, si qui pseudogratiam vendunt, et qui justiores videri volunt, dum nihil accipiant, antequam aeger convalescat, in eo iniquiores sunt, quod beneficium temporis, imo munus Dei, manibus suis ascribunt, cum ille quem Deus erigit et vigor naturae convalescentis,
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ratione deducta que media est. restat sola
opinio. Cũ uͦ de inferiorib q̃r. puta de comple¬
xione animalis. de cã & cã egritudinis. eis om¬
nino nichil de est. pret̾ effectũ operis. si is desi¬
deratur. Et quidẽ theoriei qͥcqͥd suũ ẽ faciunt:
e forte ꝓ amore tuo ampliꝰ erogabunt. ab eis
singularũ rerũ causas & naturas accipies. da¬
uitatis egritudinis. & neutralitatis censores
sunt. Dant sanitatẽ u̾botenus : &e conseruant
Neutralitatẽ: iubent istuc diuertere. Egritu¬
dinis p̃uident & docent causas: indicunt ei initi¬
um. augmentũ. statũ. & declinationẽ. Qͥd mul¬
taͨ. Cũ eos audio. uidentur michi posse mortu¬
os suscitare. nec esculapio mercurio ue credun¬
tur inferiores. Ueruntam̃ in eo magna mentis
admiratione distrahor & ꝑturbor: qd̾ a se ipsis
tanto u̾boꝵ conflictu. & collisione rationum.
dissiliunt &e discordant. Unũ ꝓfecto scio: contra¬

Expanded text:
fidei ratione deducta, quae media est, restat sola fidei ratione deducta, quae media est, restat sola opinio. Cum vero de inferioribus quaeritur, puta de complexione animalis, de causa et cura aegritudinis, eis omnino nihil deest, praeter effectum operis, si is desideratur. Et quidem theorici, quidquid suum est, faciunt, et forte pro amore tuo amplius erogabunt, et ab eis singularum rerum causas et naturas accipies; sanitatis, aegritudinis, et neutralitatis, censores sunt. Dant sanitatem verbo tenus, et conservant. Neutralitatem jubent istuc divertere. Aegritudinis praevident et docent causas, indicunt ei initium, augmentum, statum, et declinationem. Quid multa? Cum eos audio, videntur mihi posse mortuos suscitare, nec Aesculapio Mercuriove creduntur inferiores. Verumtamen in eo magna mentis admiratione distrahor et perturbor, quod a se ipsis tanto verborum conflictu, et collisione rationum dissiliunt, et discordant. Unum profecto scio, contra
Abbreviated transcription (Latin):
tis exꝑimentoꝵ. indiciis colligit. Dũ tam̃ his poste¬
riorib nequaquã quis tta aurẽ accõmodit. ut fidei
aut religroni p̃iudicet. S nec pͥmi audiendi sunt
pugnat: quia uerũ uͦ neqͥt esse contrariũ. nͨ bonũ
bono. At phisici dũ nat᷑e nimiũ auctoritatis attri¬
buunt: inauctorẽ nat᷑e adu̾sando fidei plerũq
impingunt. Non enĩ om̃s errores arguo: licet &¬
płimos audierĩ de anima. de uirtutib. & oꝑib
etꝰ. de augiento corporis & diminutione
surrectione eiꝰdẽ. de creatione rerũ aliter quam
fides hãt disputantes. De ipso quoq deo interdũ
ita loquunt᷑: ut si terrigene temptarent astra
gigantes. & mani conatu cũ enchelado ut eis
ethneonus ignifluũ imponat᷑. cupiant ꝓmereri.
S in his facile labi possunt : quia quanticũq
ingenii uires. eitra ꝓfunditatẽ difficultatis q̃
in his uertit᷑ subsistunt. Ubi uͦ deficit intellectꝰ.

Expanded text:
tis, experimentorum indiciis colligit. Dum tamen his postetis, experimentorum indiciis colligit. Dum tamen his posterioribus nequaquam quis ita aurem accommodet, ut fidei, aut religioni praejudicet. Sed nec primi audiendi sunt, gnat, quia verum vero nequit esse contrarium, nec bonum bono. At physici dum naturae nimium auctoritatis attribuunt, in auctorem naturae, adversando fidei, plerumque impingunt. Non enim omnes erroris arguo, licet plurimos audierim, de anima, de virtutibus et operibus ejus, de augmento corporis et diminutione, de resurrectione ejusdem, de creatione rerum, aliter quam fides habeat, disputantes. De ipso quoque Deo interdum ita loquuntur, Ut si terrigenae tentarent astra gigantes, et inani conatu cum Encelado, ut eis Aetnae onus ignifluum imponatur, cupiant promereri. Sed in his facile labi possunt, quia quanticunque ingenii vires, citra profunditatem difficultatis, quae in his vertitur, subsistunt. Ubi vero deficit intellectus,
Abbreviated transcription (Latin):
& obseruet somnia atq auguria: ne sit ma¬
leficus. ne incantator. ne phitones consuiat.
& diuinos. & querat amortius ueritatem.
Om̃ia enĩ hec ab hominatur dñs: & ꝓpt̾ hutꝰ
soemodi scelera delebit eos in introttutuo.
Ofectus eris & absq macula cũ dño deo tuo.
Gentes istȩ quarũ possidebitis tertã: augureᷤ
e diuinos audiunt. Tu autẽ dño deo tuo alit᷑
institutus estauis gͦ dubitet hec crimina¬
lia. & ñ mͦ languorẽ s fidei exterminium
scĩ sermo eradet: Ad hominationes st̃ dicente
dño: & homo se supra hominẽ fieri opinatur.
cũ istoꝵ. assecutus est disciplinam: Propt̃ huiꝰmode
scelera delete sunt gentes: ⁊ humana temeritas
se in his multiplicari confidit. xxix
ita quidẽ si aut spu polleat ꝓplietiȩ. aut exnatura¬
lib signis qͥd in corporib animaliũ euemat phisica
docente cognouit. Aut si qualitatẽ tẽporis ĩnunen¬

Expanded text:
et observet somnia atque auguria ne sit maet observet somnia atque auguria ne sit maleficus ne incantator ne pythones consulat ne divinos et quaerat a mortuis veritatem omnia enim haec abominatur Dominus etsmodi scelera delebit eos in introitu tuo. Perfectus eris, et absque macula cum Domino Deo tuo. Gentes istae, quarum possidebis terram, augures et divinos audiunt. Tu autem a Domino Deo tuo aliter institutus es . Quis ergo dubitet haec criminalia, et non modo languorum, sed fidei exterminium iritus sancti sermo eradit? Abominationes sunt, dicente Domino: Et homo se supra hominem fieri opinatur, cum istorum assecutus est disciplinam. Propter istiusmodi scelera deletae sunt gentes, et humana temeritas se in his multiplicari confidit. CAP. ita quidem, si aut spiritu polleat prophetiae, aut ex naturalibus signis, quid in corporibus animalium eveniat, physica docente cognovit: aut si qualitatem temporis imminen
Abbreviated transcription (Latin):
& scdõ opꝰ ñerit. Non ẽ eiĩ qui de manu illius
possit eruere. Educat igitur gladiũ moyses
& ꝓsternat egyptias ab hominationes: &e abscon¬
dat eas ne appareant in conspectu fideliũ. in sa¬
bulo sterilitatis sue. loquat᷑ uerbũ: sententiã
ꝓferat in condempnationẽ erroꝵ. quos diutiꝰ
a domo tua abigere ꝓcurauimus. Uerbũ siqui¬
dem gladius est. bis acutus. uiuus & efficax.
penetrabilior oñi gladio ancipiri. ꝑtingens
usq ad diuisionẽ anime & sp̃s. compagum
quoq & medullarũ. discretor etiam cogitationũ
Insensatus ẽ.: qui hoc gladio ĩminente ñ timet.
Et ecce in facie eccłie in conspectu omnium
ĩminet. Deniq &e in om̃s dirigitur. Inquit
enĩ. Quando ingressus fueris terram quam
dñs ds̃ tuus dabit tibit. caue ne inuitari uelis
abhominationes illarũ gentiũ: ne inueniat᷑
in te qui lustret filiũ suũ aut filiam suam¬
ducens ꝑignem. aut qui ariolos scũcttetur.

Expanded text:
et secundo opus non erit. Non est enim qui de manu illius et secundo opus non erit. Non est enim qui de manu illius possit eruere. Educat ergo gladium Moyses et prosternat Aegyptias abominationes, et abscondat eas, ne appareant in conspectu fidelium, in sabulo sterilitatis suae. Loquatur verbum, sententiam proferat in condemnationem errorum, quos diutius a domo tua abigere procuravimus. Verbum siquidem gladius est bis acutus, vivus et efficax, penetrabilior omni gladio ancipiti, pertingens usque ad divisionem animae et spiritus, compagum quoque et medullarum, discretor etiam cogitationum. Insensatus est, qui hoc gladio imminente non timet. Et ecce in facie Ecclesiae, in conspectu omnium imminet. Denique et in omnes dirigitur. Inquit enim: Quando ingressus fueris terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, cave ne imitari velis abominationes illarum gentium nec inveniatur in te qui lustret filium suum aut filiam ducens per ignem aut qui ariolos sciscitetur