comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. igneusẽ. illis uigor et cȩlestis orilo se¬
minib quantum non noxia corꝑa tardant.
t̾reniq euitant argcus moribundaq m̃bra
omnesq illas notissimas quatuor animiptur¬
bationes. cupiditatem. cimorem. leticiam.
tristiciam. quasi origines om̃ium peccatorũ
atq uitiorum uolens intelligi excorꝑe accide.
sub uingat et dicat. hĩcmetuunt cupiuntq
dolent gaudentq nec auras suscipͣiune¬
clausȩ tenebris et carcere cȩco: tam̃ aliter se¬
habens fides nr̃a. Nam corruptio quȩ aggͣ
s anima peccatrix fecit eẽ: corruptibilem car¬
nem: Ex qua corruptione carnis licet existant
quȩdam incitamenta uiciorum. et ipsa desi¬
deria uitiosa. noncm̃ om̃ia uitȩ iniq uitia
tribuenda sunt carni. ne abhis om̃ib pur¬
gemus diabolum qui non habet carnem:
Et sienim diabolus fornicator uł ebriosus
uł siquid huiꝰ modimaliẽ. qđ ad carnis ꝑti¬

Expanded text:
dicens: igneus est illis uigor et caelestis origo sedicens: igneus est illis uigor et caelestis origo seminibus, quantum non noxia corpora tardant terrenique hebetant artus moribundaque membra, omnesque illas notissimas quattuor animi perturbationes, cupiditatem, timorem, laetitiam, tristitiam, quasi origines omnium peccatorum atque uitiorum uolens intellegi ex corpore accidere subiungat et dicat:\' hinc metuunt cupiuntque dolent gaudentqclause tenebris et carcere ceco, scilicet habet fides nostra. Nam corruptio corporis, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. Ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. Etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est, quod ad carnis perti
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena nr̃a domꝰ huiꝰ habitationis resoluat᷑
edificacionem habemꝰ ex dõ domum non
manu factam ȩc̃nam incȩł Et enim in hoc
ingemiscunꝰ habitacłm nr̃m qđ de cęlo ẽ.
suꝑ indui cupientes: sitm̃ induti: nonnu
dunueniamur: Et enim qͣmdiu sumꝰ in
hac habitatione ingemiscimꝰ grauati in qͦ
nolumus expoliari s suꝑ uestiri. ut absor¬
ruptibili corpore: &e ipsiꝰ aggrauationiscau.¬
sam. ñ naturã substantiã corꝑis s eiꝰ corruptio¬
nem scientes. nolumus corpore expoliari s eiꝰ
immortalitate uestiri Et cunc enim enim¬
erit: s quia corrupcibile nonerit non graua¬
bit: Aggrauat gͦ nunc animam corpꝰ corrup¬
tibile: ec depͥmit t̾rena in habitatio sensum
multa cogicantem: Uerumtam̃ qui om̃ia ma¬
la animȩ ex corꝑe putant acidiᷤse : mnerrore
sunt. Quam uis enim uirgiliꝰ platonicam ui¬
deatur luculencis ũsib explicare. sencentiã

Expanded text:
terrena nostra domus habitationis resoluatur, terrena nostra domus habitationis resoluatur, aedificationem habemus ex Deo, domum non manu factam aeternam in caelis. Etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes; si tamen et induti, non nuinueniamur. etenim qui sumus in hac habitatione ingemescimus grauati, in quo nolumus expoliari, sed superuestiri, ut absorruptibili corpore et ipsius aggrauationis causam, non naturam substantiamque corporis, sed eius corruptionem scientes nolumus corpore expoliari, sed eius immortalitate uestiri. et tunc enim erit, sed quia corruptibile non erit non grauabit. aggrauat ergo nunc animam corpus corruptibile et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. uerum tamen qui omnia mala animae ex corpore putant accidisse in errore sunt. quamuis enim Vergilius Platonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
carnis. damnabilia oꝑa carnis agere de mon-¬
stratur: Quis inmicitias ñ in animohabeat:
Aut quis italoquat᷑ inimico suo uł quẽ pu¬¬
tat inimicum dicat malam carnem ac non
potiꝰ malum animũ habes adũsum me:
Postremo sicut carnalitates ut uta dicam
siquis audisset: non dubitaret carni tribu¬
ere: ita nemo dubitet animositates ad am¬
mum ꝑtinere: Curgͦ hȩc om̃ia et his similia
doctor gentium in fide et ueritate oꝑa carns
appellat. nisi quia eo locutionis modo quo
cotum significat a parte. ipsum hominem
uult nomine carnis intelligi Qđ siqui sq̃m
dicit carnem eẽ. causam in malis morib qͥr¬
cumq uitiorum eo qđ anima carne affecta¬
sic uiuit: ꝓfecto non uniũsam hominis
naturam diligent̃ aduercit: Nam corpꝰ qͥdẽ
corruptibile aggrauat animam Unde
etiam idem apłs agens de hoc corruptibili
corꝑe dequo paulo ante dixerat. et si exterior
homo nr̃ corumpit᷑: scimus inqurd quia si

Expanded text:
carnis, damnabilia opera carnis agere demoncarnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius: \'Malum animum habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere. Quur ergo haec omnia et hidoctor gentium in fide et veritate opera carnis appellat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum significatur a parte, ipsum hominem vult nomine carnis intelligi? Quod si quisquam dicit carnem causam esse in malis moribus quorumcunque vitiorum, eo qsic uiuit, profecto non uniuersam hominis naturam diligenter aduertit. Nam cs o rpu s quidem corruptibile adgrauat animam. Unde etiam idem apostolus agens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat: Etsi exterior homo noster corrumpitur: Scimus, inquit, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
epłȩ apłicȩ locus quantum adrem p̃sentem
satiseẽ uidebit᷑ consid̾atus pocerit hanc dies¬
soluere questionem quid sit scdm carnem u¬
uere In oꝑib namiq carnis quȩ manifesta
eẽ. dixit ea quȩ cominemorata damnauit:
non illatantum inuenimus quȩ ad uoluptatẽ
ꝑtinent carnis sicuti sunt fornicationes. im
mundicie. luxuriȩ ebrietates. comessationes.
uerum eciã illa quib animi uitia demontran.¬
tur alupcate carnis aliena Quis enim sẽ̾iutu¬
tem quȩ idolis exhibet᷑ ueneficia. inimicitias.
contentiones. emulationes. animositates. flis¬
sensiones hereses. inuidias. non potius incelli¬
gat animi uitia eẽ. qͣm carnis: quando qui¬
dem fieri potest ut ꝓpt̾ idolatriam uł heresis
alicuiꝰ errorem. a uoluptatib corporis temꝑ.
etur. et cm̃ etiam tunc homo quaniuis car¬
nis libidines continere atq cohibere uideat᷑.
scđm carnem uiuere hac apłica auctoritate
conuincit᷑ et in eo qđ abstinet a uoluptatib

Expanded text:
postolicae locus, quantum ad + rem praesentem satis esse uidebitur, consideratus poterit hanc dissoluere quaestionem, quid sit secundum carnem uiuere. In operibus namque carnis, quae manifesta enon illa tantum invenimus, quae ad voluptatem pertinent carnis, smunditiae, luxuria, ebrietates, comisationes; uerum etiam illa, quibus animi uitia demonstrantur a uoluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alicuius errorem a uoluptatibus corporis tempe- . retur; et tamen etiam tunc homo, quamuis carnis libidines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis uerbis s docti sp̃u sꝑitalib sꝑitalia com¬
parantes: Animalis autem homo non ꝑcipit¬
ea quȩ sunt sp̃s dĩ stulticia ẽ. emm illi: Talib
gͥ idest animalib : paulo pꝰdicit. Et ego fr̃s
non potui loqui uob̃ quasi sꝑitalib s quasi
carnalib. Et illud ex hoc eodem loquendi
modo : idẽ. aparte totum: Et ab anima
namq & acarne quȩ sunt partes hominis:
potest totum fignificari. qđ ẽ. homo Atq
ita non est aliud animał homo aliud carnał.
s idem ipsum ẽ. utrumq idẽ. scd̾m hominẽ
uiuens homo: sicut non aliud qͣm homines
significantur siue ubi legit᷑ ex oꝑib legis
non iustificabitur om̃is homo caro. siue qd
scciptumẽ. septuaginta quinq animȩ des¬

Expanded text:
italibus spiritalia conparantes. Animalis autem homo non percipit quae sunt a spiritus Dei; stultitia est enim illi. Talibus igitur, id est animalibus, paulo post dicit: Et ego, fratres, non potui loqui uobis quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et illud et hoc eodem loquendi modo, id est a parte totum. Et ab anima namque et a carne, quae sunt partes hominis, potest totum significari, quod est homo; adque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis, sed idem ipsum est utrumque, id est secundum hominem uiuens homo; sicut non aliud quam homines significantur, siue ubi legitur: Ei operibus legis non iustificabitur omnis caro, siue quod scriptum est: Septuaginta quinque anim
Abbreviated transcription (Latin):
gere longumẽ. duuna scriptura nuncupet
carnem: quid sit scđm carnẽ iuuere qđ ꝓfe¬
cto malumẽ: cum ipsa carnis natura non sit
malum. ut indĩgare possimus inspici amꝰ
diligent̃ illum locum epłȩ pauli apłi. quã
scripsit. ad galathas ubi ait. manifesta autẽ
sunt oꝑacarnis Quȩ sunt: fornicationes.
immundiciȩ. luxuriȩ. idolorum seruitus.
ueneficia. : nimicitiȩ. contentiones. emula

Expanded text:
gere longum est, diuina scriptura nuncupet gere longum est, diuina scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem uiuere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut indagare possimus, inspiciamus diligenter illum locum epistulae Pauli apostoli quam scripsit ad Galatas, ubi ait: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuria, idolorum seruitus, uen
Abbreviated transcription (Latin):
cis modis significationehuiꝰ nominis utitur.
int̾ quos uabios locutionis mͦdos sepe eciam
ipsum hominem. id est naturam hominis car¬
nem nuncupat modo locutionis a parte co¬
tum. qualeẽ. Exoꝑib legis non uistificabit᷑
om̃is caro Quid enim uoluit intelligi. nͥ om̃is
homo: qđ aꝑtius paulo pꝰ aic. in lege nemo
iustificat᷑: Et ad galathas Scientes autem qͥa
ñ iustificat᷑ homo exoꝑib legis. Scđ̾ni hoc in¬
celligit᷑ et ũbum caro factumẽ. idest homo.
qđ ñ recte accipientes quidam. putauerunt
xp̃o humanam animam defuisse Sic̃ enim
atoto pars accipitur ubimare magd alene uer¬
ba in euanglio leguntur dicentis. tulerunt
dñm meum et nescis ubi posuerunt eum.
cumde sola xp̃i carne loqueret᷑ quã sepultã
de monumento putabat ablatam: ita et a par¬
te cotum carne nominata intelligit᷑ homo.
sicut ea sunt quȩ supra com memorauimus:
Cum gͥ multis modis quos ꝑscrutari & colli¬

Expanded text:
tis modis significatione huius nominis utitur, tis modis significatione huius nominis utitur, inter quos uarios locutionis modos saepe etiam ipsum hominem, id est naturam hominis, carnem nuncupat, modo locutionis a parte totum, quale est: Ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. Quid enim uoluit intellegi nisi omnis homo? Quod apertius paulo post ait: In lege nemo iustificatur, et ad Galatas: Scientes autem quia non iustificatur homo exoperibuslegis. Secundum hoc intellegitur: Et Verbum caro factum est, id est homo; quod non recte accipientes quidam putauerunt Christo humanam animam defuisse. Sicut enim a toto pars accipitur, ubi Mariae Magdalenae uerba in euangelio leguntur dicentis: Tulerant Dominum meum et nescio ubi posuerunt eum, cum de sola Christi carne loqueretur, quam sepultam de monumento putabat ablatam: ita et a parte totum carne nominata intellegitur homo, sicuti ea sunt quae supra commemorauimus. Cum igitur multis modis, quos perscrutari et colli
Abbreviated transcription (Latin):
duo quedam genera. humanȩ societatis exi-¬
sterent. quas cuutates duas scd m scripturas
nr̃as. merito appellare possimus Una quippe
ec̃. homunum scđm carnem. altera scđm ui-
et cum id qd̃ expetunt assecuntur. insuicuiꝰq
generis pace uiuentium: Priꝰ gͦ uidendum est
Quisqͥs enim hoc qđ diximꝰ pͥma fronte in spicit.
uł non recolens. uł minus ad ueitens quem
ad modum scripturȩ scẽ loquant᷑. potest puta¬
minis opinati sunt. ut eorum om̃e uulgus
qui non aliquo doginate uł eo modo philoso¬
phant᷑ yeliues ad libidinẽ nͥ ex uoluptatibꝰ
quas corꝑeis sensib capiunt. gaudere nesci¬
unt. stoicos autem qui sũmum bonum homi¬
quitur scriptura duuna scđ̾m carnem uiue¬
re utriq monstrant᷑: Carnem quippe nonso¬
lumcorꝑis t̾ren atq mortalis animantis ue¬
luti cum dicit. non om̃is caro eadem caro. alia
quidem hominis. alia autem caro pecoris.
alia uolucrum alia piscium. s etaliis mul¬

Expanded text:
duo quaedam genera humanae societatis exiduo quaedam genera humanae societatis existerent, quas ciuitates duas secundum scripturas nostras merito appellare pos- 25 semus. Una quippe est hominum secundum carnem, altera secundum et, cum id quod expetunt adsequuntur, in sui cuiusque generis pace uiuentium. CAPUT II. De Quisquis enim hoc quod diximus prima fronte inspicit, uel non recolens uel minus aduertens quem ad modum scripturae sanctae loquantur, potest putaminis opinati sunt, et eorum omne uulgus, qui non aliquo dogmate uel eo modo philosophantur, sed procliues ad libidinem nisi ex uoluptatibus, quas corporeis sensibus capiunt, gaudere nesciunt; Stoicos autem, qui summum bonum homiquitur scriptura diuina, secundum carnem uiuere utrique monstrantur. Carnem quippe lum corpus terreni adque mortalis aninr.antis ueluti cum dicit: Non omnis caro eadem caro; alia quidem hominis, alia autem caro pecoris, alia uolucrum, alia piscium, sed et aliis mul
Abbreviated transcription (Latin):
iximus iam insuꝑiorib libris ad
humanum genus ñsolumnat᷑e
similitudine sociandum uerũ
etiam quadam cognicionis ne¬
cessitudine inunitatem concordem pacis ui.¬
cło colligandum ex homine uno dm̃ uoluisse
homines instituere neq hoc genus fuisse in
singłis quibq moriturum nͥ duo pͥmi quoꝵ
creatus ẽ. unus ex illo alt̃ ex nullo. id in obe¬
dientia meruissent: aquib ad missum ẽ. tam
grande peccatum ut indeceriꝰ eonatura muta
retur humana. etiam in posteros obligatione
peccati et mortis necessitate. trans missa Mor.¬
tis autem regnum in homines usq adeo do¬
minatum ẽ ut omnes in scłam qͦq mortem
cuiꝰ nullꝰ ẽ. finis pęna debita p̃cipites ageret:
nͥ inde quosdam indebita dĩ gr̃a libaret Ac
ꝑ hoc factum ẽ. utcum tot tanceq gentes ꝑ
t̾rarum orbemdiũsis ritib moribq uiuen-¬
ces multiplici lingͤarum. armorum. uestium
sint uarietate distinctȩ: Non tm̃ ampliꝰ qͣm

Expanded text:
iximus jam in superioribus libris ad humanum genus, non solum naturae similitudine sociandum, verum etiam quadam cognationis necessitudine in unitatem concordem pacis vinculo colligandum, ex homine uno Deum voluisse homines instituere: neque hoc genus fuisse in singulis quibusque moriturum, nisi duo primi, quorum creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inobedientia meruissent: a quibus admissum est tam grande peretur humana, etiam in posteros obligatione peccati et mortis necessitate transmissa. Mortis autem regnum in homines usque adeo dominatum est, ut omnes in secundam quoque mortem, cuius nullus est finis, poena debita praecipites ageret, nisi inde quosdam indebita Dei gratia liberaret. Ac per hoc factum est, ut, cum tot tantaeque gentes per terrarum orbem diuersis ritibus moribusque uiuentes multiplici linguarum armorum uestium sint uarietate distinctae, non tamen amplius quam
Abbreviated transcription (Latin):
bellis om̃ia uastaturi. ptholomeos reges habere
cȩpit egiptus: Quorum pͥmus lagi filiꝰ multos ex
iud ed captiuos inegiptum transtulit: Huicautẽ
succedut alius cholomeus qui ẽ. appellatus phylo¬
delphus. hi com̃is quosille ab duxerat subuigatos.
libos redire ꝑmisit insuꝑ et dona regia intem¬
plum dĩ misit Petiuitq ab eleataro tunc ponti¬
fice dari sibi scripturas quas ꝓfecto audierat fa-¬
ma p̃dicante diuinas: et idõ concupiuerat hab̃e
in bibliotheca quã nobilissimam fecerat: Hasei
cumidem pontifex misiss ebreas: pꝰ ille etiam int̃¬
sime hebree scilicet atq grece. quorum int̃p̃tatio
ut septuaginta iam obtinuit consuetudo Tradit᷑
sane iam mirabile acstupendum planeq diumũ¬
incorum ũbis fuisse consensum: ut cum adhoc
opꝰ separatim singłi sederint itaenimeorum fidẽ
ptolomeo placuit explorare in nullo ubo qđ
idem significaret et tantum dem ualeret. uł inuer¬

Expanded text:
bellis omnia uastaturi, Ptolomaeos reges habere bellis omnia uastaturi, Ptolomaeos reges habere coepit Aegyptus; quorum primus, Lagi filius, multos ex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. Huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit; insuper et dona regia in templum Dei misit petiuitque ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas profecto audierat fama praedicante diuinas, et ideo concupiuerat habere in bibliotheca, quam nobilissimam fecerat. Has ei cum idem pontifex misisset Hebraeas, post ille etiam intesimi, Hebraeae scilicet adque Graecae, quorum interpretatio ut Septuaginta uocetur, iam obtinuit consuetudo. Traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinin eorum uerbis fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederint ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare, in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uer
Abbreviated transcription (Latin):
nistret de honestace uututum. de amore patrie.
de fide anucitie de boms oꝑib atq omib ad
mores ꝓbos ꝑtinentib reb quamius nescienti¬
b adque finem et quonã modoeẽnt ista omũa
referenda. ꝓpheticis hocẽ diuinis uocibꝰ quamius
ꝑhomines in ill a ciuitate popło comindata sunt.
nargum̃torum concertationib inculcata. ut non
hominis ingenium s dĩ eloquium contempneie
formidarec qui illa cognosceret: Hassacrasliteras
etiam unus ptolomeoum regũ egipti. nosse stu¬
duit et habere Nam pꝰ alexandri macedonis qui
etiam magnus cognominatꝰ ẽ. mirificentissimã
minimeq duiturnam potentiam qͥ uniũ sã asiam
imtno pene tocum orbem partim ui et ariis par¬
timtrore subegerat. quando int̾ cȩtera orientis
etiam udeam ingressus obtinuit eo mortuo co¬
mites eiꝰ cũ regnum eiꝰ illud amplissimum ñ paci¬
fice iut̃ se possessuri diuisissent s potiꝰ dissipassent.

Expanded text:
dentissimus administret, de honestate uirtutum, de amore patriae; dentissimus administret, de honestate uirtutum, de amore patriae; de fide amicitiae, de bonis operibus adque omnibus ad mores probos pertinentibus rebus, quamuis nescientes ad quem finem et quonam modo essent ista omnia referenda, propheticis, hoc est diuinis, uocibus, quamuis per homines, in illa ciuitate populo commendata sunt, non argumentationum concertationibus inculcata, ut non hominis ingenium, sed Dei eloquium contemnere formidaret, qui illa cognoscereetiam unus Ptolomaeorum regum Aegypti nosse studuit et habere. Nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua uniuersam Asiam, immo paene totum orbem, partim ui et annis, partim terrore subegerat, quando inter cetera Orientis etiam Iudaeam ingressus obtinuit; eo mortuo comites eius cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri diuisissent, sed potius dissipassent
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ diaboli regis eiꝰ quam contrariis int̾se rixent᷑
errorib: quos merito multȩ uariȩq impietatis
parit̾ possidet At uͦ gens illa. ille popłs. illa
ciuitas. illa respublica. illi isrłitȩ quib credita
sunt eloquia dĩ: nullo mͦ seudo ꝓpħas cum ue¬
ris ꝓpħis parilitate licentiȩ confuderunt. s
concordes int̾ se. atq innullo dissentientes. sacra¬
rum litcerarum ueraces ab eis agnoscebant᷑ et
tenebantur axtores Ipsi ei serant philosophi
hocẽ amatores screptȩ sapientiȩ. ipsi sapientes
ipsi theologi. ipsi ꝓpħȩ. ipsidoctoresꝓbitatis
atq pietatis Quicũq scđm nos sapuit et upeit.
as phibuit: Si dictumẽ. honorapatre cuuio.
et marte prtuã as uissit. Si dictumẽ n mechabis
non homcidui facies: n furabis et de tem biuiꝰ
monbi n et ora haumrana s oracula duuina fueit
Muequid phio sophi quidem int falsaque oou¬
uatsum uerum iuidere potuerunts &e labori¬

Expanded text:
rest diaboli regis eius, quam contrariis inter se rixentur rest diaboli regis eius, quam contrariis inter se rixentur erroribus, quos merito multae uariaeque inpietatis pariter possidet. At uero gens illa, ille populus, illa ciuitas, illa res publica, illi Israelitae, quibus credita sunt eloquia Dei, nullo modo pseudoprophetas cum ueris prophetis parilitate licentiae confuderunt, sed concordes inter se adque in nullo dissentientes sacrarum litterarum ueraces ab eis agnoscebantur et tenebantur auctores. Ipsi eis erant philosophi, hoc est amatores sapientiae, ipsi sapientes, ipsi theologi, ipsi prophetae, ipsi doctores probitatis adque pietatis. Quicumque secundum illos sapuit et uixit, Deus prohibuit. Si dictum est: Honora patrem tuum et matrem tuam, Deus iussit. Si dictum est: Non moechaberis, non homicidium facies, non furaberis, et cetera huius modi, non haec ora humana. sed oracula philosophi quidam inter falsa, quae opinati sunt, uerum uidere potuerunt et labori
Abbreviated transcription (Latin):
Alii in corꝑe constituentes finem boni. alii in
animo aliiinutroq. Alii extrinsecus posita eciã
bona ad animum et corpꝰ ad dentes. alii sensib
corpissemꝑ alii ñ semꝑ. alii num qͣm putantes eẽ.
credendum: Has et alias pęne innumerabiles
dissesiones philosophorum. quisumqͣm popłs
quis senatus. quȩ potestas et clignitas publica
impiȩ ciuitatis diuidicandas. et alias ꝓbandas
ac recipiendãs. alias imꝓbandas. repudiendasq
curauie: Acñ passim sine ullo uidicio. confuseq
habuit ingremio suo. cot controũsias hominũ
dissidentium de agris et de domib uł qͣcumq
peccuniaria ratione: S de hisreb quib aut mi¬
sere uiuitur aut beate ubiet si aliqua uera di¬
cebant᷑. ead eni licentia dicebant᷑ et falsa. ꝓrsus ut
non frustra talis ciuitas misticumuocabulũ ba¬
bylonis acceꝑit Babylon quippe int̃p̃ratur
confusio: qđ nos iam dixisse meminimꝰ: Nec int̃¬

Expanded text:
alii in corpore constituentes finem boni, alii in alii in corpore constituentes finem boni, alii in animo, alii in utroque, alii extrinsecus posita etiam bona ad animum et corpus addentes; alii sensibus corporis semper, alii non semper, alii numquam putantes esse credendum. Has et alias paene innumerabiles dissensiones philosophorum quis umquam populus, quis senatus, quae potestas uel dignitas publica inpiae ciuitatis diiudicandas et alias probandas ac recipiendas, alias inprobandas repudiandasque curauit, ac non passim sine ullo iudicio confuseque habuit in gremio suo tot controuersias hominum dissidentium, non de agris et domibus uel quacumque pecuniaria ratione, sed de his rebus, quibus aut misere uiuitur aut beate? Ubi etsi aliqua uera dicebantur, eadem licentia dicebantur et falsa, prorsus ut non frustra talis ciuitas mysticum uocabulum Babylonis acceperit. Babylon interpretatur quippe confusio, quod nos iam dixisse meminimus. Nec inte
Abbreviated transcription (Latin):
ponens: ibi ancistenes iuitute animi pociꝰ ho¬
minem fieri beatũ asseuerans: duo phyloso¬
phi nobiles et ambo socratici. intamdiũsis atq
int̃ se contrariis finb uitȩ summam locantes.
quorũ etiam ille fugiendã. iste ad ministrandã
sapienti dicebat eẽ. rem publicã ad suam quisq
sectam sectandam discipłos congreͣbat Nempe
palam inconspicua et nocissima porticu ingin¬
nasiis et hortulis. et in locis publicis ac pͥuatis
cat̾uatim ꝓsua quisq opinione cercabant Alii
asserentes unum. alii innimerab les mundos
Ipsum autem unũ alii ortꝰ eẽ alii uͦ initium non
habere Alii interiturum: alii semꝑfut᷑um: Alii
m̃te diuina: alii fortuitu et cassib agi Alũ imn¬
mortales eẽ. auimas: alii mortales. Et qui iminor¬
tales: alii reuolui in lapides. Alu nequaqͣn
Quiuͦ mortales. alii mox interire pꝰcorpꝰ. alii ui¬
uere etiam pꝰea. uł paululum dutius ñ cam̃semꝑ:

Expanded text:
ponens, ibi Antisthenes virtute animi potius hoponens, ibi Antisthenes virtute animi potius hominem fieri beatum asseverans, duo philosophi nobiles et ambo Socratici, in tam diversis atque inter se contrariis finibus vitae summam locantes, quorum etiam ille fugiendam, iste administrandam sapienti dicebat esse rempublicam, ad suam quisque sectam sectandam discipulos congregabat? Nempe palam in conspicua et notissima porticu, in gymnasiis, in hortulis, in locis publicis ac priuatis cateruatim pro sua quisque opinione certabant, alii adserentes unum, alii innumerabiles mundos; ipsum autem unum alii ortum esse, alii uero initium non habere; alii interiturum, alii semper futurum; alii mente diuina, alii fortuito et casibus agi; alii inmortales esse animas, alii mortales; et qui inmortales, alii reuolui in bestias, alii nequaquam; qui uero mortales, alii mox interire post corpus, alii uiuere etiam postea uel paululum uel diutius, non tamen semper;
Abbreviated transcription (Latin):
qui labore etiam litterario monumenta suorũ dog¬
matum reliquerunt: facile quis inuenerit. int̃
quoscuncta quȩ sensere conuemant. qđ ostendẽ
hoc oꝑe longum ẽ Quis autem secte cuiꝰ libet au¬
ctor sicẽ in hac demonicła ciuitate apꝓbatꝰ ut
cȩteri imꝓbarent᷑ qui diũsa et adũsa senserunt:
nonne apud athenas epicurei clarebant. asseren¬
tes res humanas addõrum curam ñ ꝑtinere: et
stoici qui contraria sentientes. ea regi atq muni¬
ridiis aduirorib et tutoribꝰ dispucabant: Unde
miror cur anaxagoras reusfaccussit quia solem
dixit eẽ lapidem ardentem: negans utiq dm̃.
cum in eadem ciuitate gła floruerit epicurus.
uxeritq securus. ñ solum solem uł ullũ sidum
dm̃i eẽ. ñ credens. s nec iouem nec tillũ dõrum om̃i¬
no immindo habitare eẽ concendens ad quẽ p̃ces
hominum fupplicationesq ꝑtineant: Nomie
ibi aristy ppꝰ inuoluptate corꝑis summum bonũ

Expanded text:
qui labore etiam litterario monumenta suorum dogqui labore etiam litterario monumenta suorum dogmatum reliquerunt, facile quis invenerit, inter quos cuncta quae sensere conveniant: quod ostendere hoc opere longum est. 2. Quis autem sectae cujuslibet auctor sic est in hac daemonicola civitate approbatus, ut caeteri improbarentur, qui diversa et adversa senserunt? Nonne apud Athenas et Epicurei clarebant, asserentes res humanas ad deorum curam non pertinere, et Stoici, qui contraria sentientes, eas regi atque muniri diis adjutoribus atque tutoribus disputabant? Unde miror cur Anaxagoras reus factus sit, quia solem esse dixit lapidem ardentem, negans utique Deum, cum in eadem civitate gloria floruerit Epicurus, vixeritque securus, non solum solem vel ullum siderum Deum esse non credens, sed nec Jovem, nec ullum deorum omnino in mundo habitare contendens, ad quem preces hominum supplicationesque perveniant. Nonne ibi Aristippus in voluptate corporis summum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ut non nullos uł enam plurimos eorum fuisse conce¬
dam. quos asius doctoribꝰ uł discendis otiis amorue¬
ritatis abruꝑit ut ꝓeacertarent quam ueritatẽ pu¬
carent. siue illa eẽt siue ñ eẽt quid agat aut qͦ uł qua
ut ad beatitudinem ꝑ ueniatur humana se porrig̃
infelicitas. sidiuina ñ duc̃ auctoritas: Deniq auc¬
tores nr̃i in quibꝰ ñ frustra sacrarum liccerarum figit᷑
et t̾minatut canon: absit ut unt̃ se aliqua ratione
dissentiant: Uncle nͭ unmenito cum illa scribent
eis dm̃ uł ꝑeoslocutũ: non pauci in scoł. atq ginna¬
siis litigiosis. dispudationibꝰ garruł et in agrisatq
urbib doctis atq indoctis. toc tantiq popłi ctedi¬
derunt: Ipsi sane pauciee: debuerunt. ne multi¬
cudine uilesceret. qđ religione carumeẽ oporte¬
ret. nec cam̃ ita pauci ut eorum ñ sit miranda con
sensio: neq enim in mulcitu dine philosophorum

Expanded text:
ut nonnullos uel etiam plurimos eorum fuisse conceut nonnullos uel etiam plurimos eorum fuisse concedam, quos a suis doctoribus uel discendi sociis amor ueritatis abruperit, ut pro ea certarent, quam ueritatem putarent, siue illa esset, siue non esset: quid agit aut quo uel qua, ut ad beatitudinem perueniatur, humana se porrigit infelicitas, si diuina non ducit auctoritas? Denique auctores nostri, in quibus non frustra sacrarum litterarum figitur et terminatur canon, absit ut inter se aliqua ratione dissentiant. Unde non inmerito, cum illa scriberent, eis Deum uel per eos locutum, non pauci in scholis adque gymnasiis litigiosis disputationibus garruli, sed in agris adque urbibus cum doctis adque indoctis tot tantique populi crediderunt. Ipsi sane pauci esse debuerunt, ne multitudine uilesceret, quod religione carum esse oporteret; nec tamen ita pauci, ut eorum sensio. Neque enim in multitudine philosophorum,
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas int̾se de reb gestis et abȩtatis nĩȩ inemo¬
ria remotissimis discrepantes: cui potius credere
debeant ñ inueniunt: Nos uͦimũe religionis histo¬
ria fulti auctoritate diuina: quicqͥdei resistit. ñ
dubitamus eẽ falsissimũ: quomͦ libet sese habe¬
ant cȩt̃a in scłaribꝰ literis. quȩ seu uera seu falsa
sunt. nichil mom̃ti afferunt. quo recte beateq
historiȩ: ipsiphilosophi aquib ad ista ꝓgressi
sumus qui non uident᷑ laborasse instudussuis
nͥ ut inuenirent qͦmͦ eẽt uiuendum accommodate
ad beatitudinem capessendã cur dissenserunt et
a magistris discipłi. et int̾̃ se condiscipłi. nͥ qͥa ut
homines humanis sensib et humanis ratiocina¬
tionib ista quȩsierunt: ubi quamuis ẽe potuerit
et studium głandi quo quisq alio sapiencior et acutior
uderi cupit: nec sententiȩ quodam modo addiccus
alienȩ. s sui cdoginacis et opinionis inuencor: tam̃

Expanded text:
auctoritas, inter se de rebus gestis ab aetatis nostrae memoauctoritas, inter se de rebus gestis ab aetatis nostrae memoria remotissimis discrepantes, cui potius credere debeant, non inueniunt. Nos uero in nostrae religionis historia fulti auctoritate diuina, quidquid ei resistit, non dubitamus esse falsissimum, quomodolibet sese habeant cetera in saecularibus litteris, quae seu uera seu falsa sint, nihil momenti adferunt, quo recte beateque historiae, ipsi philosophi, a quibus ad ista progressi sumus, qui non uidentur laborasse in studiis suis, nisi ut inuenirent quo modo uiuendum esset adcommodate ad beatitudinem capessendam, quur dissenserunt et a magistris discipuli, et inter se condiscipuli, nisi quia ut homines humanis sensibus et humanis ratiocinationibus ista quaesierunt? Ubi quamuis esse potuerit et studium gloriandi, quo quisque alio sapientior et acutior uideri cupit nec sententiae quodam modo addictus alienae. sed sui dogmatis et opinionis inuentor, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Inquib enim librisistum numerũ collegerunt.
qͥ ñ multũ ante annorum duo milia luteras ma¬
gistra ysi diclperunt: Nonenim paruus auctor
e. inhistoria uarco: qui hoc ꝓdidit: qđ ad liccrrũ
etiam duunarum ueritate ñ dissonat Cumenĩ
ab ipso pͥmo homine quiẽ appellatꝰ adam. ñdum
sexannorũ milia compleant᷑. qͦmͦ non isti ridendi
potiꝰ qͣm refellendi sunt qui spatia temꝑum tam
diũsa et huic explore̾tȩ ueritati cam contraria
ꝑ fuadere conantur: Cui enim melius narranti
p̃terita credimꝰ qͣm qui etiam futura p̃sit dixit.
quȩ p̃sentia iam uidimus: Naniet ipsa histoico¬
rum int̃se dissonantia copiam nob̃ p̃bet ut ei
potus crede debeamꝰ qui dianȩ quã tenemus
ñ repugnat historiȩ: Porro autem cͤuies impiȩ ciui¬
catis diffusi usq qͣq ꝑ t̾ras. cum leguunt doctissi¬
mos homines quorũ nullius contemnenda uideat᷑

Expanded text:
In quibus enim libris istum numerum collegerunt, In quibus enim libris istum numerum collegerunt, qui non multum ante annorum duo milia litteras magistra Iside didicerunt? Non enim paruus auctor est in historia Varro, qui hoc prodidit, quod a litterarum etiam diuinarum ueritate non dissonat. Cum enim ab ipso primo homine, qui est appellatus Adam, nondum sex annorum milia conpleantur, quo modo non isti ridendi potius quam refellendi sunt, qui de spatio temporum tam diuersa et huic exploratae ueritati tam contraria persuadere conantur? Cui enim melius narranti praeterita credimus, quam qui etiam futura praedixit, quae praesentia iam uidemus? Nam et ipsa historicorum inter se dissonantia copiam nobis praebet, ut ei potius credere debeamus, qui diuinae, quam tenemus, non repugnat historiae. Porro autem ciues inpiae ciuitatis diffusi usquequaque per terras cum legunt doctissimos homines, quorum nullius contemnenda uideatur
Abbreviated transcription (Latin):
anceqͣm ysis eouenissec easq ibi docuiss. Ipsa por
ro eorum memorabił doctrina quȩ appellata ẽ.
sapiencia quiderat nͥ maxima astronomia. et
sicut aliud talium disciplinarũ magisadexer
cenda ingenia quã ad illuminandã ueram sa¬
pientiã iñtes solet ualere: Nam qđ attinet ad
philosophiam. quȩ sedocere ꝓfitetur aliquid
unde fiant ho mines beati cura temꝑa mercurii¬
quem crimegistrum nocauerunt. millis triseiꝰ
modi studia claruerunt. longe quidẽ ante sapi¬
entes ut philosophos greciȩ s tam̃ pꝰ abraham
isaãc et iacob et iosepħ nimirum etiã pꝰip sum mo.¬
ysen: Eoquippe cemꝑe quo moysesuatꝰ ẽ. fuisse
repꝑitur athlans ille magnus astrologus ꝓme¬
cheifr̃ mat̾nus auus mercurii maioris. cuiꝰ nepos
fuit trimegistrus iste mercuriꝰ Ftustra itaq¬
uanissima p̃sumptione garriunt quidam: di¬
centes ex quo egiptꝰ rationem siđum comp̃hen¬
dit ampliꝰqm centũ annorum milia numerari:

Expanded text:
antequam Isis eo uenisset easque ibi docuisro eorum memorabilis doctrina, quae appellata est sapientia, quid erat nisi maxime astronomia et siquid aliud talium disciplinarum cenda ingenia quam ad inluminandas uera sapientia mentes solet ualere? Nam quod adtinet ad philosophiam, quae se docere profitetur aliquid, unde fiant homines beati, circa tempora Mercuriiquem Trismegistum uocauerunt, in illis terris eius modi studia claruerunt, longe quidem ante sapientes uel philosophos Graeciae, sed tamen post Abraham et Isaac et Iacob et Ioseph, nimirum etiam post ipsum Moysen. Eo quippe tempore, quo Moyses natus est, fuisse reperitur Atlans ille magnus astrologus, Promethei frater, maternus auus Mercurii maioris, cuius nepos fuit Trismegistus iste Mercurius, CAuanissima praesumtione garriunt quidam dicentes, ex quo Aegyptus rationem siderum conprehendit, amplius quam centum annorum milia numerari.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhoc quando scđłm dm̃ uolunt et orant sc̃i ut quisq
sit saliis possumus illo mͦ locutionis dicere uult
ds̃ et non facit ut ipsum dicamus uelle qui ut ue¬
linc isti facit Scdm illam uͦ uoluntatẽ suam quȩ
cum cuis pscientia sempit̾na ẽ ꝓfecto incȩlo et int̾ra
om̃ia quȩciumqͣ ñ solum p̃cerita uł p̃sentia s etiã
futura iam fecit. Uerum anceqͣm uerum anteqͣm
ueniat tempꝰ quo uoluit ut fieret qđ ante tempora
uniũsa p̃sciuit atq disposuit: dicinus fiet quan do
dĩ uoluerit Si autem s̃ solum tempus quo futurũ
ẽ. uerum eciam utrũ futurum sit ignoramꝰ: dicimꝰ
fiet si dĩ uoluerit: Nonquia ds̃ nouã uoluntatẽ quã
non habuit tunc habebit: s quia id qđ exȩtnitate
in euis immutabili p̃paratumẽ. uoluntate tc̃erit:

Expanded text:
per hoc. quando secundum deum uolunt et orant sancti, ut quisque per hoc. quando secundum deum uolunt et orant sancti, ut quisque sit saluus, possumus illo modo locutionis dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam uero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecto in caelo et in terra mque uoluit non solum praeterita uel praesentia, sed etiam futura iam fecit. Verum antequam ueniat tempus, quo uoluit ut fieret, quod ante tempora uniuersa praesciuit adque disposuit, dicimus: <Fiet quando Deus uoluerit\'; si autem non solum tempus quo futurum est, uerum etiam utrum futurum sit ignoramus, dicimus: \'Fiet, si Deus uoluerit\'; non quia Deus nouam uoluntatem, quam non habuit, tunc habebit; sed quia id, quod ex aeternitate in eius inmutabili praeparatum est uoluntate, tunc erit.
Abbreviated transcription (Latin):
neserant quib ait lege uestra seriptum ẽ: tum alio loco
legamꝰ lex clĩ eiꝰ incorde eius Scd̃m hanc uoluncatẽ
quam dĩ oꝑatur in hominib etiam uelle dr̃ qđ non
ipse uult s suos id uolentes facit: sicut dẽ cognouisse
quod ut cognosceret̃ fecit a quib ignorabat᷑. Neq
enir dicente apło nunc autẽ cognoscentes dm̃ immo
cogniti a dõ fas ẽ ut creclamꝰ qđ eos tunc ognouerit
ds̃ p̃cognitos ante constitutionem mundi: s tunc cog¬
nouisse diecuse qđ cunc ut cogno sceret᷑ effecit Dehis
Locutionum modis iam et insuꝑiorib libris memini
dispuatum. Scd̾m hanc gͣ uoluncatem qua dm̃ uelle
dicimus qđ alios efficit uelle a quib futura nesciunt᷑.
multa uult nec facit: Multa enim uolunt fieri sc̃ieiꝰ
ab illo inspirata scã uolimtate nec fiunt: sicitt orant ꝓ
eis hanc orancdi uoluntatem sc̃o sp̃u suo fecerit Ac

Expanded text:
es erant quibus ait Iesus: in lege uestra scriptum est, cum alio loco es erant quibus ait Iesus: in lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: lex dei eius in corde eius. secundum hanc uoluntatem, quam deus operatur in hominibus, etiam uelle dicitur quod non ipse uult, sed suos id nolentes facit; sicut dicitur cognouisse quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. neque enim dicente apostolo: nunc autem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. de his locutionum modis iam et in superioribus libris memini disputatum. secundum hanc ergo uoluntatem, qua deum uelle dicimus quod alios effecit uelle, a quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant proeis hanc orandi uoluntatem sancto spiritu suo fecerit. ac
Abbreviated transcription (Latin):
ULTa enim fuint quidem amalis contra uo-¬
luntatem dĩ: s tantȩ ẽ. ille sapientiȩ tancȩ¬
q uirtũtis ut in eos exitꝰ siue fines quos bonos et iustos
ipse p̃sciuit. tendant om̃ia quȩ uoluntati eiꝰ uident᷑
adũsa: Ac ꝑ hoc cum d̃ mutare dicit᷑ uoluntatem.
ut quib leniserat ũbi gr̃a reddatur iratꝰ: illi potius qͣm
ipse mutant᷑ et eum quodam modo mutatum in his
quȩ patuint᷑ inueniunt: Sicut mutat᷑ sol oculis sau¬
ciatis et asꝑ quodam mͦ exmit̾ci et exdelectabili molestꝰ
efficitusicum ipse apud se ipsum maneat idem qui fuic:
Dicitur etiam uoluntas dĩ qͣm facit incordib obȩdi¬
entium mandatis eiꝰ.: de qua dicit apłs: Ds̃ est enim
qui oꝑatur in nobis et uelle: Sicut iusticia dĩ non¬
solum qua ipse uistus ẽ. dicit᷑ s illa etiam quã in ho¬
mine qui abillo iustificat᷑ facit. sic et lexͤiocat᷑ quȩ
potius ẽ. hominum s abipso data: Nam utiq homi.

Expanded text:
ulta enim fiunt quidem a malis contra uoluntatem Dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa. Ac per hoc cum Deus mutare dicitur uoluntatem, ut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculis sauciatis et asper quodam modo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse aput se ipsum maneat idem qui fuit. Dicitur etiam uoluntas Dei, quam facit in cordibus oboedientium mandatis eius, de qua dicit apostolus: Deus est enim, qui osolum qua ipse iustus est dicitur, sed illa etiam quam in homine, qui ab illo iustificatur, facit. sic et lex eius uocatur, quae potius est hominum, sed ab ipso data; nam utique homin
Abbreviated transcription (Latin):
simplicis obedientiȩ bonum. quȩ magna uutꝰ ẽ. ratio¬
nał creaturȩ subcreatore dño constitute: Nam
ubi nullum malum tangebat᷑: ꝓfecto si ꝓhi¬
bitum cangeret᷑ sola in obedientia peccabat᷑
Au̾gebatur gͦ aliisq sumebant: ne animalia
corꝑa molestiȩ aliquid esuriendo ac sitiendo
sentirent: De lignoiuitȩ autem ꝓpt̃ea ñ gusta¬
batur: nemorseis undecumq subriꝑet᷑ uł se¬
nectute confecta decursis temꝑum spatiis in¬
terirenf. tanq̃m uł cȩtera ȩc̃na ẽẽnt alimento
illud sacram̃to ut sic fuisse accipiatur lignũ
uite in paradiso corporali. sic̃ insꝑitali hoc est
incelligibili paradiso sapientia dĩ. de qua
scriptum ẽ. lignum uite ẽ. ampleccentib eam:¬

Expanded text:
simplicis oboedientiae bonum, quae magna uirtus est ratiosimplicis oboedientiae bonum, quae magna uirtus est rationalis creaturae sub Creatore Domino constitutae. Nam ubi nullum malum tangebatur, profecto, si prohibitum tangeretur, sola inoboedientia peccabatur. Agebatur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent; de ligno autem uitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet uel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent; tamquam cetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipiatur lignum uitae in paradiso corporali, sicut in spiritali, hoc est intellegibili, paradiso sapientia Dei, de qua scriptum est: Lignum uitae est amplectentibus eam
Abbreviated transcription (Latin):
putant ȩxeo qđ scriptum ẽ. seminat᷑ corpꝰ
aͥnale surget corpꝰ spiritale: s quia sp̃ui sum¬
ma et mirabili obtem ꝑ andi facilitate subdet᷑.
usq ad implendam im mortatis in dissolubił
securissimam uoluntatem. om̃i molestię
sensu. om̃i corruptibilitate et carditate de¬
tracta Non solum enim ñ erit tale quale
nunc ẽ. in qua uis optima ualitudine: sed
nec talequidem. quale fuit in pͥmis hominib
ante peccatum Qui licet morituri ñ eẽnt nͥ pec¬
cassent: alim̃tis tm̃ ut homines utebantur.
numdum sꝑitalia s adhuc animalia corꝑa t̃re¬
na gestantes. quȩ licet senio non ueterascerent.
ut necessitate ꝑducerent᷑ ad mortẽ: Qui statꝰ
eis de ligno uitȩ qđ in medio paradiso cum
arbore uecita simulerat. mirab ilidĩ grã p̃¬
stabat᷑ tam̃ et alios sumebant cybos p̃t᷑ unam
arborem quȩ fuerat int̃dicta: Non quia ipsa
erat malum: s ꝓpt̾ comm̃dandum pure ac

Expanded text:
putant ex eo quod scriptum est: Seminatur corpus putant ex eo quod scriptum est: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur usque ad inplendam inmortalitatis indissolubilis securissimam uoluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non solum enim non erit tale, quale nunc est in quauis optima ualetudine, sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum, qui licet morituri non essent, nisi peccassent, alimentis tamen ut homines utebantur, nondum spiritalia, sed adhuc animalia corpora terrena gestantes. Quae licet senio non ueterescerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno uitae, quod in medio paradiso cum arbore uetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur, tamen et alios sumebant cibos praeter unam arborem, quae fuerat interdicta, non quia ipsa erat malum, sed propter commendandum purae et
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec eorum carni aliquid corrrupptionis
uł difficlltatis. nec eorum b eatitudini aliqͥd
doloris et infelicitatis possit accidere: inde¬
nunescõrum animȩ defunctorũ. idõ non
habent grauem mortem quase ꝑate sunt
a corꝑ ib suis. quia caro eorũ requiescit in spe.
quas libet sine ullo iam sensu contumelias
acepisse uideatur Non enim sicut buisum est
corꝑa obluuone desiderant: s pociꝰ qua
meminerunt. quid sibi ab eosit ꝓmissum
qui neminem fallit. qui eis etiam de capilloꝵ
suorum integritate securitatem dedit resur¬
rectione corꝑum inquib multa dura ꝑpe¬
ssi sunt. nichil ineis ulterius tale sensuri.
desidabilit̾ et pacient̃ expectant: Si enim
carnem suam ñ oderant. quando eam suȩ
m̃ti infirmitate resistente spitali uire co¬
hercebant. quanto magis eam diligunt
etiam ipsam sꝑitalẽ futuram: Sicut enim
sp̃s carni seruiens. non in congrtie carnalis:
Non quia in sp̃m conutetur sicut nonnulli

Expanded text:
ut nec eorum carni aliquid corruptionis ut nec eorum carni aliquid corruptionis vel difficultatis, nec eorum beatitudini aliquid doloris et infelicitatis possit accidere? nunc sanctorum animae defunctorum ideo non habent grauem mortem, qua separatae sunt a corporibus suis, quia caro eorum requiescit in spe. quaslibet sine ullo iam sensu contumelias accepisse uideatur. Non enim, sicut Platoni uisum est, corpora obliuione desiderant, sed potius, quia meminerunt quid sibi ab eo sit promissum, qui neminem fallit, qui eis etiam de capillorum suorum integritate securitatem dedit, resurrectionem corporum, in quibus multa dura perpessi sunt, nihil in eis ulterius tale sensuri desiderabiliter et patienter expectant. Si enim carnem suam non oderant, quando eam suae menti infirmitate resistentem spiritali iure cohercebant, quanto magis eam diligunt etiam ipsam spiritalem futuram! Sicut enim spiritus carni seruiens non incongrue carnalis, italis, non quia in spiritum conuertetur, sicut nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩtna felicitate constituit: & ut xp̃o adũsatet᷑.
resurrectionem incorrupabilium corꝑum ne
gans ñ solum sine trenis. s sineullis om̃ino
corporibꝰ eas asseruit insempit̃num eẽ. uiccuras.
nec tm̃ ista qualicumq opinione p̃cepit. sal¬
tem ne diis corporatis peligionis obsequio sub¬
derent᷑. Quidita nisi eas quamius nulli corꝑi
sociatas. non credidit illis eẽ. meliores. qua¬
ꝓpt̃ si non audebunt isti sicut eos ausuros
eẽ. ñ arbitror diisbeacissimis et tm̃ in ęt̾̃niscor¬
ꝑib consticutis humanas animas ance po¬
nere. cur eis uidetur absurdum qđ fides
xp̃iana p̃dicat et pͥmos homines ita fiusse
conditos. ut siñ peccassent nulla morte asuis
corꝑib soluerent᷑. s ꝓ meritis obedientiȩ
custodicȩ immortalitate donaticum eis uiue¬
rent inȩt̃num. ẽtalia scõs in resurrectione ha.¬
bituros eaipsa inquib hic laborauerut corꝑa.

Expanded text:
in aeterna felicitate constituit; et ut Christo aduersaretur, in aeterna felicitate constituit; et ut Christo aduersaretur, resurrectionem incorruptibiligans, non solum sine terrenis, sed sine ullis omnino corporibus eas asseruit in sempiternum esse victuras. Nec tamen ista qualicumque opinione praecepit saltem ne diis corporatis religionis obsequio subderentur. Quid ita, nisi quia eas quamvis nulli corpori sociatas, non credidit illis esse meliores? Quapropter, si non audebunt isti, sicut eos ausuros esse non arbitror, diis beatissimis, et tamen in aeternis corporibus constitutis, humanas animas anteponere; cur eis videtur absurdum, quod fides christiana praedicat, et primos homines ita fuisse conditos, ut si non peccassent, nulla morte a suis corporibus solverentur, sed pro meritis obedientiae custoditae immortalitate donati, cum eis viverent in aeternum; et talia sanctos in resurrectione habituros ea ipsa, in quibus hic laboraverunt, corpora,
Abbreviated transcription (Latin):
ad sicła ut aliquanto diutius in astro sibi
congruo quisq requiescat. atq inde rurs
miseriȩ pͥstinȩ oblitꝰ et cupiditate habendi
corporis uictus. redeat ad labores erumnasq
mortal ium. illi uͦ qui stultam duxerint
uitam ad corꝑa suis meritis debita siue ho¬
minum siue bestiarũ de ꝓximo reuoluant᷑:
In hac atiq lurissima constit᷑utione consti¬
tuit etiam bonas atq sapientes animas:
quib non talia corꝑa distriͣtcͥa sunt eum¬
quibꝰ senm atq immortalit uiuerent. ut
in ȩc̾nitace diare: De quo platonico dog¬
mate. iam in librs suꝑiorib diximꝰ xp̃iano
tempore erubuisse orphiriũ: et ñ solum
ab animis humanis i mouisse corꝑa besti¬
arũ. uerũ etiam sapientium animas ita
om̃e fugientes beatȩ apud patrem sine fine
teneantur: Ita ne axp̃o uinci uideret᷑ uitam
sc̃is pollicente ꝑpetuam: etiam ipse purgatas
animas sine ullo ad miserias pͥstinas reditu.

Expanded text:
ad sidera, ut aliquanto diutius in astro sibi ad sidera, ut aliquanto diutius in astro sibi congruo quisque requiescat adque inde rursus miseriae pristinae oblitus et cupiditate habendi corporis uictus redeat ad labores aerumnasque mortalium; illi uero, qui stultam duxerint uitam, ad corpora suis meritis debita siue hominum siue bestiarum de proximo reuoluantur. In hac itaque durissima condicione constituit etiam bonas adque sapientes animas, quibquibus semper atque immortaliter viverent, ut in aeterna puritate durare. De quo Platonico dogmate jam in libris superioribus diximus christiano tempore erubuisse Porphyrium, et ab animis humanis remouisse corpora bestiarum, uerum etiam sapientium animas ita omne fugientes beatae aput Patrem sine fine teneantur. Itaque ne a Christo uinci uideretur uitam sanctis pollicente perpetuam, etiam ipse purgatas animas sine ullo ad miserias pristinas reditu