comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis confirmaret cor credentiũ. Aspicie¬
palpauert̃: nos qͥd faciemus: Iam xp̃s ascendit
incȩlum: ñ est uenturus nͥ in finẽ ut iudicet
de uiuis & mortuis. Unde credituri sumus. nͥ¬
& unde ipsos palpantes uoluit confirmare:
Aꝑuit enĩ illis scripturas. & ostendit eis. quia
oportebat pati xp̃m. ꝙ impleri om̃ia quȩ de illo
scripta sunt in lege moysi. & ꝓpħis. & psalmis.
Omnẽ ueterem scripturã circum plexus ẽ. Qcqͥd
illarũ scripturarum ẽ. xp̃m sonat. s: si aures in¬
ueniat. Et aꝑuit eis sensũ. ut intelligerent scrip¬
turas. Unde & nob̃ hoc orandum ẽ. ut ipse sen¬
sum nr̃m aꝑiat. Quid aũt ostendit dñs scriptũ
ostendit ipse dicat. Breuit̾ hoc eugłista posuit.
ut nos nossemus. qͥd in tanta latitudine scriptu¬
rarũ credere. & intelligere debeamus. Certȩ mul¬
tȩ sunt paginȩ. ꝙ multi libri. Hoc habent om̃s
quod dixit dñs breuit̾ discipulis suis. Quid ẽ hoc

Expanded text:
Scripturis confirmaret cor credentium: prospicieScripturis confirmaret cor credentium: prospiciepalpaverunt; nos quid faciemus? Jam Christus ascendit in coelum, non est venturus nisi in fine, ut judicet de vivis et mortuis: unde credituri sumus, nisi unde et ipsos palpantes voluit confirmari? Aperuit enim illis Scripturas, et ostendit eis quia oportebat pati Christum, et impleri omnia quae de illo scripta sunt in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis. Omnem veterem textum Scripturarum circumplexus est. Quidquid illarum Scripturarum est, Christum sonat; sed si aures inveniat. Et aperuit eis sensum, ut intelligerent Scripturas. Unde et nobis hoc orandum est, ut ipse sensum nostrum aperiat. 2. Quid autem ostendit Dominus scriptum ostendit? Ipse dicat. Breviter hoc Evangelista posuit, ut nos nossemus quid in tanta latitudine Scripturarum credere et intelligere debeamus. Certe multae sunt paginae, et multi libri, hoc habent omnes quod dixit Dominus breviter discipulis suis. Quid est hoc?
Abbreviated transcription (Latin):
fuissent. Firmitas enĩ fidei in eo ẽ. quia omnia
quȩ uenerunt in xp̃o. p̃dicta sunt. Discipuligͦ
non eũ agnouerunt. nͥ in fractione panis. Et
uere qui ñ sibi iudiciũ manducat & bibit in
fractione panis. xpm̃ agnoscit. Postea & illi
undecim. putabant se sp̃m̃ uidere. Prebuit
se palpandum. qͥ se p̾buit crucisigendum. sru¬
cifigendum inimicis. palpandũ amicis. Mecdius
tam̃ omniũ. ꝙ illoꝵ pietatis: & istoꝵ incredulitatis.
Nbamq  audistis eũ actuo apłoꝵ legerentur. qͦt
milia crediderunt ex int̾fectorib xp̃i. Si credide¬
runt postea qͥ occiderunt: ñ erant credituri qui
paululũ dubitabant: Et ipsos tam̃ qͦd maxime
debetis animaduertere. q memoriȩ ur̃ȩ cõmen¬
dare. qr contͣ insidiosos errores. d̃s uoluit pone¬
re firmam̃tum in scripturis. contͣ quas nullus
audet loqui. qͥ quomͦ se uult uideri xp̃ianum.
cũ se palpandum p̃beret ñ illis suffecit: nͥ de

Expanded text:
n essent. Firmitas enim fidei in eo est, quia omnia n essent. Firmitas enim fidei in eo est, quia omnia quae evenerunt in Christo, praedicta sunt. Discipuli ergo eum non agnoverunt, nisi in fractione panis. Et vere qui non sibi judicium manducat et bibit , in fractione panis Christum agnoscit. Postea et illi undecim putabant se spiritum videre. Praebuit se palpandum, qui se praebuit crucifigendum; crucifigendum inimicis, palpandum amicis: medicus tamen omnium, et illorum impietatis, et istorum incredulitatis. Namque audistis cum Actus Apostolorum legerentur, quot millia crediderunt ex interfectoribus Christi . Si crediderunt postea qui occiderant, non erant credituri qui paululum dubitabant? Et ipsis tamen quod maxime debetis animadvertere, et memoriae vestrae mandare, quia contra insidiosos errorores Deus voluit ponere firmamentum in Scripturis, contra quas nullus audet loqui, qui quoquo modo se vult videri christianum cum se palpandum praebuisset, non illi suffecit, nisi de
Abbreviated transcription (Latin):
mnia quȩ leguntur de scͥp¬
turis scĩs. ad instruetionem
oe salutem nrãm intente opor¬
tet audire: maxime tamen
memoriȩ cõmendanda sunt
quȩ aduersus hereticos ualẽt
plurimũ: quoꝵ insidiȩ infirmiores qͦsq ꝙ negli¬
gentiores circũuenire ñ cessant. Mementote dñm
resurrexisse ꝓpt̾ iustificationem nr̃am. Sicut
mͦ audistis qr discipuloꝵ duoꝵ qͦs iuenit in
uia. tenebantur oculi: ne eũ agnoscerent. Inue¬
nit eos desꝑances de redemptione quȩ erat in
xp̃o. ut existimantes iam illũ passum q mortuũ
fuisse sicut hominẽ. nec tanqͣm filium dĩ putasse
semꝑ uiuere. ꝙ in carne ita mortuũ ut ñ reui-¬
iusceret. s tanquã unum ex ꝓpħis. sicut uerba
coꝵ pauloante qͥ intenti eratis audistis. Tunc a¬
ꝑuit illis scripturas. incipiens a moyse ꝑ omnes
ꝓpħas ostendens eis ͦ . quȩ passurus erat p̾dicta fu¬
isse. ne illi magis iouerentur si resurrexisset dñs:
o magis ei ñ crederent. si de illo ista ante dicta ñ¬

Expanded text:
Omnia quae leguntur de Scripturis sanctis, ad instructionem et salutem nostram, intente oportet audire. Maxime tamen memoriae commendanda sunt, quae adversus haereticos valent plurimum; quorum insidiae infirmiores quosque et negligentiores circumvenire non cessant. Mementote Dominum resurrexisse propter justificationem nostram . Sicut modo audistis quia discipulorum duorum quos invenit in via, tenebantur oculi ne eum agnoscerent: et invenit eos desperantes de redemptione quae erat in Christo, et existimantes jam illum passum et mortuum fuisse, sicut hominem, nec tanquam Filium Dei putantes semper vivere; et in carne ita mortuum ut non revivisceret, sed tanquam unum ex Prophetis: sicut verba eorum paulo ante qui intenti eratis, audistis. Tunc aperuit illis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas, ostendens eis omnia quae passus erat praedicta fuisse; ne illi magis moverentur, si resurrexisset Dominus, et magis ei non crederent, si de illo ista ante dicta no
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ uerbum eius. & plures crediderunt sic scͥp¬
tum est ibi facto biduo. Quo numero dierum¬
in galileam. & uenit in ciuitatem chanagalileȩ.
ubi aquã uinum fecit. Ibi aũt quando aquã
in umũ conuertit. scribit ipse ioħes. credidert̃

Expanded text:
propter verbum ejus, et plures crediderunt: sic scrippropter verbum ejus, et plures crediderunt: sic scriptum est. Ibi facto biduo , pergiin Galilaeam, et venit in civitatem Canam Galilaeae, ubi aquam vinum fecit. Ibi autem quando aquam in vinum convertit, sicut scribit ipse Joannes, crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
quid diceret. Melius me ueritatẽ uidebat. qui
eam de pectore dñi bibebat. Ipse enim est iohannes
eugłista. qui inter om̃s discipłos suꝑ pectus dñi
discumbebat. o& quem dñs caritatem debens om̃ib
tam̃ prȩ cȩteris diligebat. Ergo ille falleretur. &
ego recta sentirem. imino si pie saꝑio. obedienter
audiam quod dixit. ut merear sentire qͦd sensit.
Accipite itaq carisimi quid hic sentiam sine prȩ¬
iudicio. siuos melius aliquid senseritis. Alagistrũ
enim unum om̃s habemus. & in una scola om̃s¬
condiscipłi sumus. Hoc gͦ sentio. & uidete si non
aut uerum est. aut ꝓpinquat ueritati quod sentio. In
samaria biduum fecit.& crediderunt in eum
ni diei  lectionem & sermonem. Uenit in samaria
ubi eum pͥmo illa mulier p̾dicauerat. cum qua
ad puteum iacob locutus fuerat magna mysteria.
Eo uiso samaritani &e audito crecdiderunt in eum
ꝓpt̾ uerbum mulieris. & firmius crediderunt

Expanded text:
quid diceret, melius me veritatem videbat, qui quid diceret, melius me veritatem videbat, qui eam de pectore Domini bibebat. Ipse est enim Joannes evangelista, qui inter omnes discipulos super pectus Domini discumbebat; et quem Dominus charitatem debens omnibus, tamen prae caeteris diligebat . Ergo ille falleretur, et ego recta sentirem? Imo si pie sapio, obedienter audiam quod dixit, ut merear sentire quod sensit. 3. Accipite itaque, charissimi, quid hic sentiam, sine praejudicio, si vos melius aliquid senseritis. Magistrum enim unum omnes habemus, et in una schola condiscipuli sumus. Hoc ergo sentio, et videte si non aut verum est, aut propinquat veritati quod sentio. In Samaria biduum fecit, et crediderunt in eum ni diei et lectionem et sermonem. Venit in Samariam, ubi eum primo mulier illa praedicaverat, cum qua ad puteum Jacob locutus erat magna mysteria: eo viso Samaritani et audito crediderunt in eum propter verbum mulieris, et firmius crediderunt
Abbreviated transcription (Latin):
gerente dñoo donante quod loquar. questionẽ
ꝓpositam cognouistis. solutionẽ eius exquirite.
S repetamis ꝓpositionem. ut solutionẽ deside¬
rabilem faciamus. Mouit nos cur eugłista dixe¬
rit. ipse enim ihs testimonium ꝑhibuit. quod ꝓpħa
in patria sua honorem non haberet. Hoc cõmoti
reteximus uerba suꝑiora. ut inueniamus cur hoc
eugłista dicere uoluerit. & inuenimus uerba suꝑi¬
ora uerba eius ita narrantis. qm post biduum
ꝓsectus est de samaria in galileam. Apter hoc gͦ
dixisti o eugłista testimonium ꝑhibuisse iłm
quod ꝓpħa in patria sua honorem ñ haberet.
quia post biduum reliquit samariam. & ꝓpauit
uenire in galileam. Immo uerbis quasi uideor
mͥ congruentius intelligere. quia si honorem in
patria sua xp̃s non haberit. ñ ad cam relicta sama¬
ria festinaret. S nͥ fallor. inmo quia uerum est¬
& non fallor. melius enim quã ego uidit ȩuglista

Expanded text:
gerente Domino et donante quod loquar. Quaestionem gerente Domino et donante quod loquar. Quaestionem propositam cognovistis, solutionem ejus exquirite. Sed repetamus propositionem, ut solutionem desiderabilem faciamus. Movet nos cur Evangelista dixerit, Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quod propheta in patria sua honorem non habet. Hoc permoti reteximus verba superiora, ut inveniamus cur hoc Evangelista dicere voluerit; et invenimus superiora verba ejus ita narrantis, quoniam post biduum profectus est de Samaria in Galilaeam. Propter hoc ergo dixisti, o Evangelista, testimonium perhibuisse Jesum quod propheta in patria sua honorem non haberet; quia post biduum reliquit Samariam, et properavit venire in Galilaeam? Imo vero quasi videor mihi congruentius intelligere, quia si honorem in patria sua Jesus non haberet, non ad eamdem relicta Samaria festinaret. Sed ni fallor, imo quia verum est, et non fallor, melius enim quam ego, vidit Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
OOTERNA EUgłica lectio
hesterm diei sequitur lectionem.
quȩ nobis ad disputandum ꝓpo¬
nicur. Inquidem sensus ñ sunt
inuestigatione difficiles. s digni
p̃dicatione. digni ammiratione.
co laudatione. Proinde locum istum euglii cũ
commendatione cõmemoremus potius. quam cũ
difficultate tractemus.Abiit enim iħs
post biduum quod fecerat in samaria in galileã.
ubi Nutritus erat. Secutus aut̃ eugłista ait.
pse enu iħs testimonium ꝑhibuit. quia ꝓpħa mn
patria sua honorem non habet. Non ꝓpterea
rem in samaria ñ habebat. non enim in samaria
patria ipsius erat. s in galilea. Cum gͦ deseruisset¬
istos tam cito & ad galileam uenisset. ubi nutritus
erat. quomodo aitestatur quia ꝓpħa in patria
sua honorem non haberet: Alagis uidetur atte¬
stari potusse quia ꝓpħa in patria sua honorem
non haberet. si contempneret ꝑgere ingalileam. &
in samaria remansisset. Intendat gͦ caritas ur̃a
insinuatum nobis ñ modicum sacramentũ. sug¬

Expanded text:
odierna evangelica lectio, hesterni diei sequitur lectionem, quae nobis ad disputandum proponitur. In qua quidem sensus non sunt investigatione difficiles, sed digni praedicatione, digni admiratione et laudatione. Proinde locum istum Evangelii cum commendatione commemoremus potius, quam cum difficultate tractemus. Abiit enim Jesus post biduum quod fecerat in Samaria in Galilaeam ubi nutritus erat. Secutus autem Evangelista ait: Ipse enim Jesus testimonium perhibuit quia propheta in patria sua honorem non habet. Non propterea rem in Samaria non habebat: non enim Samaria patria ipsius erat, sed Galilaea. Cum ergo istam deseruisset tam cito, et ad Galilaeam venisset ubi nutritus erat; quomodo attestatur quia propheta in patria sua honorem non habet? Magis videtur attestari potuisse quod propheta in patria sua honorem non haberet, si contemneret pergere in Galilaeam, et in Samaria remansisset. 2. Intendat ergo Charitas vestra insinuatum nobis non modicum sacramentum, sug
Abbreviated transcription (Latin):
ihẽ ꝑactis omnib quȩ ante
suam mortẽ ꝑagi oportere
p̃sciebat. quando uoluit
tradidit spm̃. quȩ deinde
secuta sunt. eugl̃sta narrante
audiamus. Iudei gͦ inquit qm̃ parasceue erat
ut non remanerent in cruce corpora sabbato
erat enim magnus dies ille sabbati. rogauerunt
pẏ latum ut frangerentur eoꝵ cruea & tolleren¬
tur. Non crura tollerentur. s hii quib ab eo
frangebantur ut morerentur. ꝙ auferrentur
ex ligno. ne pendentes in crucib magnũ diem
festum sui diuturni cruciatus horrore fȩdareis
enerunt gͦ milites & primi quidem fregeruss

Expanded text:
eractis omnibus quae ante suam mortem peragi oportere praesciebat, quando voluit tradidit spiritum, quae deinde secuta sunt, Evangelista narrante Judaei ergo, inquit, quoniam parasceve erat, ut non remerat enim magnus dies ille Sabbati rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura, et tollerentur. Non crura tollerentur, sed hi quibus ideo frangebantur, ut morerentur et auferrentur ex ligno, ne pendentibus in crucibus, magnum diem festum sui diuturni cruciatus horrore foedarent. Venerunt ergo milites, et primi quidem fregeru
Abbreviated transcription (Latin):
app̃hendant eum.
Nos indicemus mͦ uideis.
ubi sit xp̃s. Utinã uelint audire & app̃hendere.
Quicũq enĩ ex semine illoꝵ qͥ dederant manda¬
tum ut indicaret᷑ eis ubi eẽt xp̃s. ueniant ad
A nob̾ audiant. ex eugl̃io audiant. occifus ẽ a paren¬
tib eoꝵ. sepultus ẽ. resurrexit. a discipłis agnitꝰ.
ante ocłos eoꝵ ascendit incęlũ. ibi sedet ad dexterã
patris. qͥ uidicatus ẽ. uenturus ẽ uidex audiał
& teneant. Respondent. Quẽ tenebo: Absentẽ:
Quomͦ manũ in cęlum mittã. ut ibi sedentẽ tene¬
am: fidẽ mute. & temusti. Parentes tui tenu¬
ert̃ carne. tu tene corde. qm̃ xp̃s absens. etiam
p̃sens ẽ. Nisi p̃sens eẽt. a nob̃ipsis teneri non
posset. s qm̃ uerum ẽ qͦd ait. ecce ego uob̾tum
ꝙ abiit & hic ẽ . & rediit & nos ñ deserit. Corpus

Expanded text:
apprehendant eum. Nos indicemus modo Judaeis, ubi sit Christus. Utinam velint audire et apprehendere quicumque sunt ex semine illorum, qui dederant mandatum ut indicaretur eis ubi esset Christus. Veniant ad nt eum. A nobis audiant, ex Evangelio audiant. Occisus est a parentibus eorum, sepultus est, resurrexit, a discipulis agnitus, ante oculos eorum ascendit in coelum, ibi sedet ad dexteram Patris; qui judicatus est, venturus est judex: audiant, et teneant. Respondent: Quomodo tenebo absentem; quomodo in coelum manum mittam, ut ibi sedentem teneam? Fidem mitte, et tenuisti. Parentes tui tenuerunt carne, tu tene corde: quoniam Christus absens etiam praesens est. Nisi praesens esset, a nobis ipsis teneri non posset. Sed quoniam verum est, quod ait, Ecce ego vobiscum et abiit, et hic est; et rediit, et nos non de
Abbreviated transcription (Latin):
tui audient uocẽ filii dei. &e qͥ audierit uiuest.
Hic non dixit. credent ei qui misit me. ꝙ. fdeo uiueat.
s audiendo uocẽ filii dei qui audierint hoc ẽ qui
obaudierint filio dĩ uiuent. Ergo ex patre uiuent
cum credent patri. &. ex filio uiuent. cũ audieruit uo¬
cem filii dei. Quare & ex patre uiuent. ꝙ ex filio ui¬
t:. Sicut enim pat̾ habet uitam in semetipso.

Expanded text:
tui audient vocem Filii Dei, et qui audierint vivent. Hic non dixit, Credent ei qui misit me, et ideo vivent; sed audiendo vocem Filii Dei, qui audierint, hoc est obaudierint Filio Dei, vivent. Ergo et ex Patre vivent, cum credent Patri; et ex Filio vivent, cum audient vocem Filii Dei. Quare et ex Patre vivent et ex Filio vit? Sicut enim habet Pater vitam in semetipso
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianus. s qm̃ non tantum dixit. clarifica
filium tuũ. s addidit etiam. ut filius tuus
clarificet te. merito queritur quomͦ patrem
clarificauerit filius. cum sempit̾na claritas pa¬
tris nec diminuta fuerit in forma humana :
nec augeri potuerit. in sua ꝑfectione diuina:
s in se ipsa claritas patris nec minui potest:¬
nec augeri potest. Apud homines aut̃ ꝓcul du¬
bio minor erat. quando in iudea tantummͦ ã¬

Expanded text:
ianus. Sed quoniam non tantum dixit, Pater, clarifica Filium tuum, sed addidit etiam, ut Filius tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantumm
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eugł̃m xp̃i factum ẽ. ut ꝑ filium pat̾ innotes¬
ceret gentib: ꝓfecto patrem clarificauit ꝙ filus
Si aut̃ tantummͦ mortuus fuisset filius necre¬
surrexisset: ꝓcul dubio nec a patre clarificatꝰ
eẽt: nec patrem clarificasset. Nunc aũt resur¬
rectione clarificatus ẽ a patre. resurrectionis
suȩ p̃dicatione clarificat patrem. Hoc qͥppe ui
aꝑit ipse uerboꝵ. Clarifica inquit filium tuũ
ut filius tuus clarificet te: tanqͣm diceret re¬
suscita me: ut in notescas toto orbi ꝑ me. Dem¬
de magis magisq pandens quomͦ clarificet
patrẽ filius¬

Expanded text:
 Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus; profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te; tanquam diceret, Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde magis magisque pandens quomodo clarificet Patrem Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ad omnia quȩ diuisa sunt uestim̃ta referendũ
est. Sors enim missa ẽ. quis illam tunicã tolle¬
ret. De qua qm̃ narrare pret̾misit qualis fuerit.
& quẽ admodum ȩqualib factis partib sola
remanserit. quȩ ne conscinderetur ueniret.
in sortẽ ꝓ ea posicum ẽ quod ait. quis qͥd tol¬
leret id ẽ quis eam tolleret. tanqͣm si totum
ita diceretur. diuiserunt uestim̃ta eius sortẽ
mitentes suꝑ eis. qͥs tunicam quȩ partibus
equalib suꝑfuerat tolleret. Querat forte aliqͥs
qd significet in tot partes uestim̃toꝵ facta cdi¬
uisio. & de tuica illa sortitio. Quadriꝑtita ue
ȩccłiam. toto scilicet qui quatuor partib constat
tirarum orbe diffusam. ꝙ omnib eisdem partib
equaliter id ẽ concorditer distributã. ꝓpter qͦd
alibi dicit. missurũ se angelos suos ut colligant
electos eius a quatuor uen̾tis. Quod. quidẽ ñ
a quatuor partib mundi. oriente. ocidente.¬

Expanded text:
ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum ad omnia quae divisa sunt vestimenta referendum est. Sors enim missa est, quis illam tunicam tolleret, de qua quoniam narrare praetermisit qualis fuerit, et quemadmodum aequalibus factis partibus sola remanserit, quae ne conscinderetur, venit in sortem, pro ea positum est quod ait: Quis quid tolleret, id est: Quis eam tolleret, tanquam si totum ita diceretur: Diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes super eis, quis tunicam, quae partibus aequalibus superfuerat, tolieret. Quaerat forte aliquis, quid significet in tot partes vestimentorum facta divisio, et de tunica illa sortitio. Quadripartita vEcclesiam, toto, scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Propter quod alibi dicit missurum se angelos suos, ut colligant electos ejus a quatuor ventis . Quod quid est, nisi a quatuor partibus mundi, Oriente, Occidente,
Abbreviated transcription (Latin):
serunt sortes qͦd ait lucas. an diuiserunt sortẽ
mutentes. qͦd ait matheus. nͥ quod lucas di¬
cendo sortes. pluralem ꝓ singulari numero
posuit: Quȩ locutio scripturis scĩs insolita
non ẽ. quamuis ñnulli codices sortẽ repiantur
habere: ñ sortes. Alarcus itaq solus uidetur
aliquã intulisse questionẽ. dicendo enim mit¬
tentes sortẽ suꝑ eis. quis quid tolleret. tanqͣm
suꝑ omnib uestim̃tis non suꝑ sola tunica sors
missa sit locutus uidetur. S etiam hic breuitas
obscuritatẽ facit. Sic enim dictum ẽ. mittentes
sortẽ suꝑ eis. ac si diceretur. mutentes sortem
cum diuiderentur. qͦd q factum ẽ. Omnum
qͥppe uestim̃toꝵ eius diuisio cõpleta non eẽt nͥ
sorte clarusset qͥs etiam illam tunicã tolleret.
ut sic contentio diuidentiũ finiretur. uel
nulla potius oriretur. Quod gͦ ait. quis quid
tolleret. quandoqͥdem hoc sorti deputatur. ñ

Expanded text:
serunt sortes, quod ait Lucas, an: Diviserunt sortem serunt sortes, quod ait Lucas, an: Diviserunt sortem mittentes, quod ait Matthaeus? nisi quod Lucas dicendo sortes, pluralem pro singulari numerum posuit: quae locutio Scripturis sanctis insolita non est, quamvis nonnulli Codices sortem reperiantur habere, non sortes. Marcus itaque solus videtur aliquam intulisse quaestionem. Dicendo enim: Mittentes sortem super eis, quis quid tolleret , tanquam super omnibus vestimentis, non super sola tunica sors sit missa, locutus videtur. Sed etiam hic brevitas obscuritatem facit. Sic enim dictum est mittentes sortem super eis, ac si diceretur: Mittentes sortem cum dividerentur. Quod et factum est; omnium quippe vestimentorum ejus divisio completa non esset, nisi sorte claruisset quis etiam illam tunicam tolleret, ut sic contentio dividentium finiretur, vel nulla potius oriretur. Quod ergo ait: Quis quid tolleret, quandoquidem hoc sorti deputatur, non
Abbreviated transcription (Latin):
runt sortem. Non enim ait sortiti. s partiti.
nec ait sortientes partiti sunt. s inceteris uesti¬
mentis sortẽ omnino non nominans. postea
dixit & in uestim̃ta mea miserunt sortẽ ꝓpt̾
illam reliquam tunicã. De qua redicam. qͦd
ipse donauerit. cum pͥs eam quȩ oboriri potest
tanqͣm euglistȩ int̾ se discrepent calumpniam
ppulsauero. demonstrans nullius ceteroꝵ uerba
narrationi iohannis eẽ contraria. Alatheus
aut̃ dicendo. diuiserunt uestim̃ta eis sortem
midentes. ad totã diuisionem uestim̃toꝵ uoluit
intelligietiã illam tuncã ꝑtinere de qua sortẽ
miserunt. quia utiq om̃s uestes diuidendo
in quib o illa fuit de ipsa sortiti sunt. Tale ẽ
quod ait etiam lucas. diuidentes uestimenta
euis miserunt sortes. Diuidentes enim uene¬
runt ad cunicã. de qua facta ẽ sortitio. ut int̃
eos uniuersa uestim̃toꝵ enis diuisio cõpleretur.
Quid aut̃ inter ẽ utrum dicatur diuidentes mi¬

Expanded text:
runt sorem. Non enim ait sortiti, sed partiti. runt sorem. Non enim ait sortiti, sed partiti. Nec ait: Sortientes partiti sunt in caeteris vestimentis sortem, omnino non nominans, postea dixit: et in vestem meam miserunt sortem, propter illam reliquam tunicam. De qua re dicam quod ipse donaverit, cum prius eam quae oboriri potest, tanquam evangelistae inter se discrepent, calumniam propulsavero, demonstrans nullius caeterorum verba narrationi Joannis esse contraria. Matthaeus enim dicendo: Diviserunt vestimenta ejus sortem mittentes , ad totam divisionem vestimentorum voluit intelligi etiam illam tunicam pertinere, de qua sortem miserunt, quia utique omnes vestes dividendo, in quibus et illa fuit, de ipsa sortiti sunt. Tale est quod ait etiam Lucas: Dividentes vestimenta ejus, miserunt sortes . Dividentes enim venerunt ad tunicam, de qua facta est sortitio, ut inter eos universa vestimentorum ejus divisio compleretur. Quid autem interest utrum dicatur: Dividentes mi
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̃ta euis & fecerunt quatuor partes. uni¬
cuiq militi partẽ. Acceꝑunt & tunicã. Et sic
locutus ẽ. ut de ceteris uestim̃tis nullam sortẽ
missam ẽẽ uideamus. s de tunica quã simul
cum cȩteris acceꝑunt. s ñ similiter diuiserunt.
De hac enim sequitur exponens. erat aut̃ tuni¬
ca inconsutilis. desuꝑ contexta ꝑ totum. Cur
aut̃ de illa sorcẽ miserint narrans. dixerunt gͦ
inquit ad inuicem ñ scindamus eam. s sortiamur
de illa cuius sit Apparet itaq in aliis uestibus
ȩquales eos habuisse partes. ut sortiri necesse ñ
fuerit. in illa uͦ una non eos habere potuisse
singulas partes nͥ scinderetur. ut pannos eius
inutiliter tollerent. Quod ne facerent. ad unũ
eam ꝑ uenure sortitione maluerunt. Huius
eugłistȩ narrationi consonat etlã ꝓpheticum
testimoniũ. quod & ipse continuo subiungeis.
ut scriptura inqͥt impleretur dicens. partitiꝰ
sunt uestim̃ta mea sibi. & in uestem meã mise¬

Expanded text:
atuor partes, unicuique militi partem. Acceperunt et tunicam; et sic locutus est, ut de caeteris vestimentis nullam sortem missam esse videamus, sed de tunica, quam simul cum caeteris acceperunt, sed non similiter diviserunt. De hac enim sequitur exponens: Erat autem tunica inconsutilis, desuper contexta per totum. Cur autem de illa sortem miserint, narrans: Dixerunt ergo, inquit, adinvicem, Non scindamus eam, sed sortiamur de illa cujus sit. Apparet itaque in aliis vestibus aequales eos habuisse partes, ut sortiri necesse non fuerit; in illa vero una, non eos habere potuisse singulas partes, nisi scinderetur, ut pannos ejus inutiliter tollerent. Quod ne facerent, ad unum eam pervenire sortitione maluerunt. Hujus evangelistae narrationi consonat etiam propheticum testimonium, quod et ipse continuo subjungens: Ut Scriptura, inquit, impleretur, dicens: Partiti sunt vestimenta mea sibi, et in vestem meam mise
Abbreviated transcription (Latin):
facienda sunt p̃mioꝵ. ꝓ funda ẽ in ea parte
qua in t̾ra figitur. ibi qͥppe occulta ẽ nec uideri
potest. s cuncta eius apparentia & eminentia
inde consurgunt. sicut bona nr̃a de ꝓfunditate
grẽ dei. quȩ comp̃hendi ac diiudicari ñ potest.
umuersa ꝓcedunt. S & si crux xp̃i hoc solum
nib & concupiscentiis. quã magnum bonumẽ.
nec tam̃ facit hoc nͥ concuꝑiscens aduersus car¬
nem sp̃s bonus. cũ illam crucem xp̃i fecerit
inimicus. id est sp̃s malus. Postremo quid ẽ
dentium. siue ipsi aquȩ exqua regenerantur.
ficio quo aluntur. nichil eoꝵ rite ꝑficitur. Quo¬
modo gͦ ꝑ id quod mali faciunt nichil boni si¬
gnificatur. quando ꝑ crucem xp̃i quam fe¬
cerunt mali. in celebratione sacram̃toꝵ eius
bonũ nobis omne signatur. S hec hactenus.¬

Expanded text:
facienda sunt praemiorum. Profunda est in ea parte facienda sunt praemiorum. Profunda est in ea parte quia in terra figitur. Ibi quippe et occulta est, nec videri potest, sed cuncta ejus apparentia et eminentia inde consurgunt, sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, universa procedunt. Sed et si crux Christi hoc solum nibus et concupiscentiis , quam magnum bonum est? Nec tamen hoc facit, nisi concupiscens adversus carnem spiritus bonus, cum illam crucem Christi fecerit inimicus, id est, spiritus malus. Postremo quid estdentium, sive ipsi aquae ex qua regenerantur, ficio quo aluntur, nihil eorum rite perficitur. Quomodo ergo per id quod mali faciunt, nihil boni significatur, quando per crucem Christi quam fecerunt mali, in celebratione sacramentorum eius bonum nobis omne signatur? » « Cru
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a in unitate ad om̃s ꝑuenit. Et cũ sors
to iudicio dĩ cedicur. Nec idõ ista non aliquid
boni significasse qͥs dixerit. quia ꝑ malos facta
sunt. ñ scilicet ꝑ eos qui xp̃m secuti. s qui sunt
ꝑsecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi su
mus. quȩ certe similit̾ ab inimicis atq impiis
xp̃o facta & impacta ẽ. Et tamen ea signifi¬
care recte intelligitur qͦd ait apłs. quȩ sit lati¬
tudo & longicudo & altitudo & ꝓfundum. Lata
ẽ quippe in transuerso ligno quo extendunt᷑
pendentis manus. & significat oꝑa bona in
laticudine caritatis. Longa ẽ a transuerso¬
ligno usq ad terrã ubi cdorsum pedesq figunt᷑.
oe significat ꝑseuerantiã in longitudine tem¬
poris usq in finem. Alta ẽ in cacumine quo
transuersum lignum sursum uersus exceditur¬
& significat suꝑnum finẽ quo cuncta oꝑa re
ꝑseueranter fiunt. ꝓpt̾ altitudinem diuinoꝵ

Expanded text:
gratia in unitate ad omnes pervenit: et cum sors gratia in unitate ad omnes pervenit: et cum sors to Dei judicio creditur. Et ideo ista non aliquid boni significasse quid dixerit, quia per malos facta sunt, non scilicet per eos qui Christum secuti, sed qui sunt persecuti. Qumus quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? » Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus quae sit latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum. Lata est quippe in transverso ligno quo extenduntur pendentes manus, et significat opera bona in latitudine charitatis. Longa est a transverso usque ad terram, ubi dorsum pedesque figuntur, et significat perseverantiam in longitudine temporis usque in finem. Alta est in cacumine quod transversum lignum sursum versus excedit et significat supernum finem, quo cuncta opera rperseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum
Abbreviated transcription (Latin):
de apparet quatuor milites fuisse qui in eo cru
tifigendo p̃sidi paruerant. Manifeste quippe
ait. Milites gͦ cum crucifixissent eum. accepe¬
runt eius uestimenta & fecerunt quatuor par¬
tes. uniciuq militi partem. q tumcã. subaucli

Expanded text:
de apde apcifigendo praesidi paruerunt. Manifeste quippe ait: Milites ergo cum crucifixissent eum, acceperunt vestimenta ejus, et fecerunt quatuor partes, unicuique milit
Abbreviated transcription (Latin):
impleretur dicens. Partiti sunt uestimenta
mea sibi. & in uestem meam miserunt sortem.
ẜ actum ẽ quod uoluerunt iudei. ñ ipsi s mili¬
tes qui parebant pylaco. iudicante ipso cru¬
cifixerunt ihm̃. q tamen si uoluntates. si insi¬
dias. si oꝑam. si traditionẽ. postremo si extor¬
qu̾entes clamores eoꝵ cogitemus. magis utq
iudei crucifixerunt ihm. S de sortitione q
paͬrtitione uestimentoꝵ euis. non ẽ pretere¬
unter loquencdum. Quãuis enim om̃s eugliss
quatuor huius rei meminerint. ceteri tamen
breuius quã iohannes. & clause illi. iste uͦ aptis:¬
sue. Nam matheus ait. Postquam aũt ernci¬
fixerunt eum. diuiserunt uestim̃ta eius sortẽ
mittentes. Alarcus. Et crucifigentes eum diui-¬
serunt uestim̃ta eius mutentes sortẽ suꝑ eis.
quis quid tolleret. Lucas. Diuidentes uero
uestimenta erus: miserunt sortes. Iohannes
aut̃ &. quot partes de uestim̃tis enus fecerint
dixit. id ẽ quatuor. ut singulas tollerent. un¬

Expanded text:
estimenta mea sibi, et in vestem meam miserunt sortem. » Factum est quod voluerunt Judaei: non ipsi, sed milites qui parebant Pilato, judicante ipso, crucifixerunt Jesum; et tamen si voluntates, si insidias, si operam, si traditionem, postremo si extorquentes clamores eorum cogitemus, magis utique Judaei crucifixerunt Jesum. 2. Sed de partitione et sortitione vestimentorum ejus non est praetereunter loquendum. Quamvis enim omnes Evangelistae quatuor hujus rei meminerint, caeteri tamen brevius quam Joannes: et clause illi, iste vero apertissime. Nam Matthaeus ait: Postquam autem crucifixerunt eum, diviserunt vestimenta ejus, sortem mittentes . Marcus: Et crucifigentes eum, diviserunt vestimenta ejus, mittentes sortem super eis, quis quid tolleret . Lucas: Dividentes vero vestimenta ejus, miserunt sortes . Joannes autem et quot partes de vestimentis ejus fecerint, dixit, id est, quatuor, ut singulas tollerent. Un
Abbreviated transcription (Latin):
Fulcit nutantes. dirigit hesitantes. confirmat du¬
bitantes. Audi qͥd sequitur. quia ñ habes unde tͥ
facias caliginẽ mortis. Si credisti. totũ crede. Qd
totũ inquis credo: Audi qͦd dicit. Nolite mira¬
ri hoc. quia dedit potestatẽ filio iudicii faciendi.
In fine dico. ait. Quomͦ in fine: Nolite mirari hoc¬
In ista resurrectione quã comm̃dat futuram corpoꝵ
mortuoꝵ. ueniet hora dixit. ñ dicit nunc ẽ. quia in
fine scłi uentura ẽ. Et unde inquis mͥ ꝓbas. quia
de ipsa resurrectione dixit: Si patient̃ audias.
tu ipse tibi mͦ ꝓbabis. Sequamur gͦ. Holite mi¬
rari hoc. quia ueniet hora. in qua omnes qui in
monumentis sunt. Quid euidentius: Istam
resurrectionẽ iam dudum ñ dixerat. qui in mo¬
num̃tis sunt. s mortui audient uocẽ filii dei. &
qͥ audierint uiuent. Non dixit. alii uiuent. alii
dampnantur. quia om̃s qui credunt uiuent.
De monum̃tis aut̃ quid dicit: Om̃s qui sunt in

Expanded text:
fulcit nutantes, dirigit haesitantes, confirmat dufulcit nutantes, dirigit haesitantes, confirmat dubitantes. Audi quid sequitur, quia non habes unde tibi facias caliginem mortis. Si credidisti, totum crede. Quid totum, inquis, credo? Audi quid dicit: Nolite mirari hoc, quia dedit potestatem Filio faciendi judicii. In fine dico, ait. Quomodo in fine? Nolite mirari hocInmortuorum, Venit hora, dixit; non dixit, nunc est; quia in fine saeculi ventura est. 13. Et unde, inquis, mihi probas quia de ipsa resurrectione dixit? Si patienter audias, tu ipse tibi modo probabis. Sequamur ergo: Nolite mirari hoc; quia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt. Quid evidentius ista resurrectione? Jam dudum non dixerat, qui in monumentis sunt; sed, mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint, vivent. Non dixit, alii vivent, alii damnabuntur; quia omnes qui credunt vivent. De monumentis autem quid dicit? Omnes qui sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
filii dĩ. uiuit. Mortuus erat audiuit. ecce resuri¬
get. Quid ẽ quod dicitur postea resurrectio
futura: Parce tͥ. noli p̃cipitare sententiã. ne
ꝑgas post illam. Est quidem resurrectio quȩ
fic nunc. Mortui erant infideles. mortui erait
iniqui. uiuunt iusti. tͣnseunt a morte infide li¬
tatis ad uitã fidei. S noli inde credere nullam
qͥd sequatur post cõmenclatam resurrectionẽ istã
quȩ fit ꝑ fidem. ne qͥs putaret istam solam eẽ. &.
incideret in illam desꝑationẽ & errorẽ hominũ
qui ꝑuertebant alioꝵ sensus. dicentes resurrecti¬
onem iã factam eẽ. de quib dicit apłs. & fidem
quoꝵdam ꝑuertunt. Credo enĩ quia talia uerba
illis dicebat. Ecce dñs ubi ait. ꝙ qui credit in me
transiet a morte ad uitã. iam facta ẽ resurrectio
in hominibus fidelibus. qui fuerant infideles.
Q uomͦ altera dicitur resurrectio: Grãs dño dõ nr̃o.

Expanded text:
Filii Dei, vivat; mortuus erat, audivit, ecce resurFilii Dei, vivat; mortuus erat, audivit, ecce resurgit: quid est quod dicitur postea resurrectio futura? Parce tibi, noli praecipitare sententiam, ne pergas post illam. Est quidem ista resurrectio quae fit nunc: mortui erant infideles, mortui erant iniqui; vivunt justi, transeunt a morte infidelitatis ad vitam fidei: sed noli inde credere nullam quid sequatur post commendatam resurrectionem istam quae fit per fidem, ne quis putaret istam solam esse, et incideret in illam desperationem et errorem hominum, qui pervertebant aliorum sensus, dicentes resurrectionem jam factam esse, de quibus dicit Apostolus, Et fidem quorumdam pervertunt . Credo enim quia talia verba illis dicebant: Ecce Dominus ubi ait, Et qui credit in me, transiit a morte ad vitam; jam facta est resurrectio in hominibus fidelibus qui fuerant infideles: quomodo altera dicitur resurrectio? Gratias Domino Deo nostro;
Abbreviated transcription (Latin):
forma illa quȩ sic ueniet sic̃ ascendit. ideo supra
dixerat. pater ñ iudicabit quenqͣm. s omne iudici¬
um dedit filio. Hoc etiam in isto loco repetit cum
dicit. & potestatẽ dedit ei iudiciũ faciendi. qm̃
filius hominis ẽ. tanqͣm diceres tu. potestatem
dedit ei uidicii faciendi. quare : quando ñ habu¬
it istam potestatẽ iudicũ faciendi: quando in
pͥncipio erat uerbum. & uerbũ erat apud dm̃. ꝙ
ds erat uerbum. quando om̃ia ꝑ ipsum facta sc̃.
nunqͥd non habebat potestatẽ iudicium faciendi:
S sed̾m hoc dico dedit ei potestacẽ udiciũ faciendi.
qm̃ filius hominis ẽ. scd̃m hoc accepit potestatẽ
crueifixus ẽ. qui fuit in morte. ẽ in uita. Uerbum
d̃i nunqͣm fuit in morte. semꝑ in uita. Iam gͦ
de resurrectione forte aliquis nr̃m dicebat. ecce
resurreximus. Qui audit. xp̃m. qui credit &
transit de morte ad uitã. & in iudicium ñ ueni¬
et. Uenit hora & nunc ẽ. qui audit uocem

Expanded text:
forma illa, qua sic veniet sicut ascendit, ideo supra forma illa, qua sic veniet sicut ascendit, ideo supra dixerat: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio Hoc etiam in isto loco repetit, cum dicit, Et potestatem dedit ei judicium faciendi, quoniam filius hominis est. Tanquam diceres tu, Potestatem dedit ei judicium faciendi, quare? Quando non habuit istam potestatem judicium faciendi? Quando in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, quando omnia per ipsum facta sunt dicium faciendi? Sed secundum hoc dico, Potestatem dedit ei judicium faciendi, quia filius hominis est: secundum hoc accepit potestatem crucifixus est. Qui fuit in morte, est in vita: Verbum Dei nunquam in morte, semper in vita. 12. Jam ergo de resurrectione forte aliquis nostrum dicebat: Ecce resurreximus; qui audit Christum, qui credit, et transit de morte ad vitam et in judicium non veniet; venit hora, et nunc est, ut qui audit vocem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dedit. Quomͦ dedit ut eẽt. sic dedit ut uita
eẽt. & sic dedit ut in semetipso uica eẽt. Quid est
insemetipso uita eẽt.: Non aliunde uita indi¬
geret. s: ipse eẽt plenitudo uitȩ. unde credentes
alii uiuerent dum uiuerent. Dedit gͦ illi habere
uitã insemetipso. Dedit canqͣm cui: Canqͣm
uerbo suo. tanqͣm ei qui in pͥncipio erat uerbũ.
& uerbum erat apud dm. Deinde qͥa homo factus
qͥd illi dedit: Et potestatem dedit ei iudiciũ
facere. qm̃ filius hominis est. Scdm quod filius
dei ẽ. sicut habet pat̃ uitam in semetipso. sic
dedit filio habere uitã in semetipso. sed̃m aut̃
quod filius hominis est. potestatem dedit ei uidici¬
um faciendi. Hoc ẽ quod hesterno die exposui cari¬
taci ur̃ȩ. quia in uidicio homo uidebitur. ds aut̃
ñ uidebitur. s post uidiciũ uidebitur ds ab his.
qui uicerint in uidicio. ab impiis aut̃ non uide

Expanded text:
enim dedit. Quomodo dedit ut esset, sic dedit ut vita enim dedit. Quomodo dedit ut esset, sic dedit ut vita esset, et sic dedit ut in semetipso vita esset. Quid est, in semetipso vita esset? Non aliunde vita indigeret, sed ipse esset plenitudo vitae, unde credentes alii viverent dum viverent. Dedit ergo illi habere vitam in semetipso: dedit tanquam cui? Tanquam Verbo suo, tanquam ei qui in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. 11. Deinde quia homo factus, quid illi dedit? Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam filius hominis est. Secundum quod Filius Dei est, sicut habet Pater vitam in semetipso, sic et dedit Filio vitam habere in semetipso: secundum autem quod filius hominis est, potestatem dedit ei judicium faciendi. Hoc est quod hesterno die exposui Charitati vestrae, quia in judicio homo videbitur, Deus autem non videbitur: sed post judicium videbitur Deus ab his qui vicerint in judicio; ab impiis autem non vide
Abbreviated transcription (Latin):
baris. ñ eris lumen qͣmuis sis in lumine. Ait enĩ
apls. Fuistis aut̃ aliquando cenebre. nunc aut̃
lux in dño. Cum dixisset. nunc aut̃ lux: addidit
in dño. In te gͦ tenebrȩ. in dño aũt lux. Quare:
Quia participatione lucis illius lux es. si aut̃ a
luce qua illuminaris recesseris. ad tenebras tuas
redis. Hon sic xp̃s. non sic uerbum dĩ. S quomͦͤ
Sicut habet pat̾ uitam in semetipso. sic dedit &
filio uitã habere in semetipso. ut ñ participati
one uiuat. s incõmutabiliter uiuat. ꝙ om̃i no
ipse uita sit. sic dedit & filio habere uitã. Sicut
habet. sic dedit. Quid inter ẽ quia ille dedit. iste
accepit: Nunqͥd iam erat quando accepit.
Nunqͥd intelligimus xp̃m fuisse aliquando sine
luce. cũ ipse sit sapientia patris de qua dictumẽ.
candor lucis et̃nȩ : Ergo qͦd dicitur dedit filio.
tale ẽ ac si diceretur. genuit filiũ. generando

Expanded text:
beris, non eris lumen, quamvis sis in lumine. Ait enim beris, non eris lumen, quamvis sis in lumine. Ait enim Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino . Cum dixisset, nunc autem lux: addidit, in Domino. In te ergo tenebrae, lux in Domino. Lux quare? Quia participatione lucis illius lux es. Si autem a luce qua illuminaris recesseris, ad tenebras tuas redis. Non sic Christus, non sic Verbum Dei. Sed quomodo? Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filivat, sed incommutabiliter vivat; et omnino ipse vita sit. Sic dedit et Filio habere vitam. Sicut habet, sic dedit. Quid interest? Quia ille dedit, iste accepit. Numquid jam erat quando accepit? Numquid intelligimus Christum aliquando fuisse sine luce, cum ipse sit Sapientia Patris, de qua dictum est, Candor est lucis aeternae ? Ergo quod dicitur, dedit Filio, tale est ac si diceretur, genuit filium: generando
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse dicam. Lucernã quisq accendit. ꝙ exem¬
pli gr̃a lucerna illa qͣntum ꝑtinet ad flammulam
quȩ ibi lucet: Ignis ille habet lucẽ in semetipso
O culi aut̃ tui qui lucerna ab sente iacebant & nichil
uicdebant. iam & ipsi habent lucem. s non in semet¬
ipsis. ꝓinde si se a lucerna auerterint. tenebrant᷑.
si se conuerterint. illuminantur. At uͦ ille ignis
quam dui ẽ. lucet. Si uolueris illi lucẽ tollere.
simul & ipsum extinguis. nã sine luce ñ potest rema¬
nere. S lux xp̃s mextinguibilis & coet̾nus patri.
semꝑ candens. semꝑ lucens. semꝑ feruens. Nam
si ñ ferueret. nunqͥd diceretur in psalmo. nec est
qui se abscondat a calore eius: Tu aut̃ in peccato
tuo frigidus eras. conuerteris ut feruescas. si re¬
cesseris frigesces. In peccato tuo tenebrosus eras.
conuerteris ut illumineris. si auerteris te. obscu¬
raberis. ꝓinde qͥa in te tenebrȩ erasic  illumina¬

Expanded text:
fortasse dicam. Lucernam quisque accendit: exemfortasse dicam. Lucernam quisque accendit: exempli gratia, lucerna illa quantum pertinet ad flammulam quae ibi lucet, ignis ille habet lucem in semetipso; oculi autem tui qui lucerna absente jacebant et nihil videbant, jam et ipsi habent lucem, sed non in semetipsis. Proinde si se a lucerna averterint, tenebrantur; si se converterint, illuminantur. At vero ille ignis quamdiu est, lucet: si volueris illi lucem tollere, simul et ipsum exstinguis; nam sine luce non potest remanere. Sed lux Christus inexstinguibilis et coaeternus Patri, semper candens, semper lucens, semper fervens: nam si non ferveret, numquid diceretur in Psalmo, Nec est qui se abscondat a calore ejus ? Tu autem in peccato tuo frigidus eras, converteris ut fervescas: si recesseris, frigescis. In peccato tuo tenebrosus eras, converteris ut illumineris: si averteris te, obscuraberis. Proinde quia in te tenebrae eras, cum illumina
Abbreviated transcription (Latin):
in te credunt habent uitã. ꝙ ñ dixisti in semet¬
ipsis. cum aũt̃ de patre loquereris. sicut pacer
habet uitã in semetipso. rursũ cum de te loque¬
reris dixisti. sic dedit filio habere uitã in semat¬
ipso. Sicut habet. sic dedit habere. Ubi habet:
In semetipso. Ubi dedit habere. In semetipso. Paulus
ubi habet: Non in semetipso. s in xp̃o. Tu fide¬
lis ubi habes: Non in temetipso. s in xp̃o. uide¬
uoluntate ꝓpria. nr̃a non erit. nͥ mala. peccatrix.
uerbum dĩ. Non cͦmale uiuit. ꝙ mͦ bene uiuet.
homo aut̃ modo male. mͦ bene. Qui male uiuebat
in uita sua erat. qͥ bene uiuit ad uitam xp̃i trans¬
iit. Particeps factus uitȩ ñ eras quod accepisti.&.
eras qui acciꝑes. filius aut̃ dĩ non quasi pͥmo fuit
sine uita. & accepit uitã. Si enim sic illam acciꝑet.
ñ eam haberet in semetipso. Quid ẽ enim in semet¬
ipso: Ut ipsa uita ipse eẽt. Aliud adhuc planius

Expanded text:
in te credunt, habent vitam: et non dixisti, in semetin te credunt, habent vitam: et non dixisti, in semetipsis. Cum autem de Patre loquereris, Sicut Pater habet vitam in semetipso: rursus, cum de te loquereris, dixisti, sic et Filio dedit habere vitam in semetipso. Sicut habet, sic dedit habere. Ubi habet? In semetipso. Ubi dedit habere? In semetipso. Paulus ubi habet? Non in semetipso, sed in Christo. Tu fidelis ubi habes? Non in temetipso, sed in Christo. Videvoluntate propria nostra, non erit nisi mala, peccatrix, Verbum Dei. Non modo male vivit, et modo bene vivit: homo autem, modo male, modo bene. Qui male vivebat, in vita sua erat: qui bene vivit, ad vitam Christi transiit. Particeps factus vitae, non eras quod accepisti, et eras qui acciperes: Filius autem Dei non quasi primo fuit sine vita, et accepit vitam. Si enim sic illam acciperet, non eam haberet in semetipso. Quid est enim, in semetipso? Ut ipsa vita ipse esset. 10. Adhuc aliud planius
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius. Habet enĩ filius uitã. unde uiuant cre¬
dentes habet. Et quomͦ habet: Sicut habet pat̃.
Audi ipsum dicentem. Sicut enim pater habet
uitam in semetipso. siç dedit & filio uitam ha-¬
bere in semetipso. Fr̃s ut potero dicam. hȩc suit
enĩ illa uerba. quȩ paruũ intellectum ꝑturbant.
Quare addidit. i semetipso: Sufficeret ut diceret.
sic̃ enim pat̾ habet uitã. sic dedit filio habere uitã.
addidit. in semetipso. Habet in semetipso pacer
uitã. habet & filius in semetipso. Aliqͥd intellige¬
re nos uoluit. in eo qͦd ait in semecipso. & hie se¬
eretum in uerbo hoc clausum ẽ. pulsetur ut aꝑiat᷑.
Odñe quid ẽ quod dixisti. in semetipso: Quare ad¬
mines mortui: ut reuiuiscant. & ad uerbum
tuũ credendo transeant. Cum transierint: ñ i
te habebunt uitam: Habebunt. Nam ego pau¬
lo ante dixi. qͥ audit uerba mea. & credit ei qui
misit me. habet uitam ȩt̃nam. Ergo & illi qui

Expanded text:
ipsius. Habet enim Filius vitam, unde vivant creipsius. Habet enim Filius vitam, unde vivant credentes habet. 9. Et quomodo habet? Sicut habet Pater. Audi ipsum dicentem, Sicut enim Pater habet vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso. Fratres, ut potero dicam. Haec sunt enim illa verba quae parvum intellectum perturbant. Quare addidit, in semetipso? Sufficeret ut diceret, Sicut enim Pater habet vitam, sic dedit et Filio habere vitam. Addidit, in semetipso: habet enim in semetipso Pater vitam, habet et Filius in semetipso. Aliquid intelligere nos voluit, in eo quod ait, in semetipso. Et hic secretum in verbo hoc clausum est: pulsetur, ut aperiatur. O Domine, quid est quod dixisti? In semetipso, quare adantum homines mortui ut reviviscant, et ad verbum tuum credendo transeant: cum transierint, non in te habebunt vitam? Habebunt; nam et ego paulo ante dixi, Qui audit verba mea, et credit ei qui me misit, habet vitam aeternam. Ergo illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
in sepulchro iacebas. & tanqͣm saxo malȩ consueru¬
dinis grauaris. Surge & ꝓcede. crede & confitere
Qui enim credidit surrexit. qͥ conficetur ꝓcessit.
Quare ꝓcessisse diximus confitentem: Quia ante¬
quã confit̾etur occultus. Cum aut̃ confite tur
ꝓcedit de tenebris ad lucẽ. & cum confessus fuerit.
dicitur ministris qͦd dictum ẽ ad funus lazari.
solutte illum & sinite abire. quomͦ dictum ẽ mini¬
stris apłis. que solueritis in t̾ra. soluta erunt in
cęlo. Uenit hora & nunc ẽ. quando mortui audi¬
ent uocẽ filii dĩ. & qui audierint uiuent. Unde¬
& uita. Ambulare uis. ego sum uia. falli ñ ius.
ego sum ueritas. Mori ñ uis: ego sum uita. Hoc
t dicit saluator tuis. ñ est quo eas nͥ ad me. nͣ
ẽ quo eas nͥ ꝑ me. Nunc gͦ ista hora agitur. hoc
& agitur plane. & omnino ñ cessatur. Surgunt
homines qͥ mortui erant. transibunt ad uitam
ad uocẽ filii di. uiuunt de illo ꝑseuerant̾ in ficle

Expanded text:
in sepulcro jacebas, et tanquam saxo malae consuetuin sepulcro jacebas, et tanquam saxo malae consuetudinis gravabaris. Surge, et prQui enim credidit, surrexit; qui confitetur, processit. Quare processisse diximus confitentem? Quia antequam confiteretur, occultus erat; cum autem confitetur, procedit de tenebris ad lucem. Et cum confessus fuerit, quid dicitur ministris? Quod dictum est ad funus Lazari, Solvite illum, et sinite abire . Quomodo? Dictum est ministris Apostolis, quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo . 8. Venit hora, et nunc est, quando mortui audient et vita . Ambulare vis? ego sum via. Falli non vis? ego sum veritas. Mori non vis? ego sum vita. Hoc dicit tibi Salvator tuus: Non est quo eas, nisi ad me; non est qua eas, nisi per me. Nunc ergo ista hora agitur, hoc et agitur plane, et omnino non cessatur. Surgunt homines qui mortui erant, transeunt ad vitam, ad vocem Filii Dei vivunt, de illo, perseverantes in fide