comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pisse. uł suspicem᷑. Nã cũ pat̾ ut dictũ ẽ uita sit. ⁊ filiꝰ
sapientia. qͥsq ex tempore cepisse contendit nom̃ patrisaut
generationẽ filii: conseqͥtur ut dm̃ aliquando sine sapia.
dm̃ inquã insipientẽ quod dictu qͦ nefas ẽ fuisse concedat
S hoc aborret fides ⁊ anathematizat pietas: om̃is detestat᷑
creatura. Itaq non ex tempore. s ante omĩa scła d̾s pat̃ ẽ.
qr filiꝰ id ẽ sapientia eiꝰ sine mitio cũ illo ẽ. Unde ipsa ea¬
dem sapientia dicit. Anteꝗͣ d̾s quicꝗͣ facet aderam cũ eo
cuncta componens. ludens cũ eo om̃i tempore. ludens in
orbe terraꝵ. & delicie mee cũ filiis hominũ. Cui par ueli¬
dem ẽ illud. In pͥncipio erat u̾bũ: & u̾bũ erat apud dm̃. &
d̾s erat u̾bũ. & cet̾a. Rursus cũ sp̃c sc̃s amor sit: quisquis pa¬
trẽ & filiũ pͥus contendit quã spiritũ scm̃. consequitur fuis¬
se qͣndo neq filius patrẽ. neq pat̾ amabat filiũ. Quod uel

Expanded text:
pisse vel suspicemur. Nam cum Pater, ut dictum est, vita sit, et Filius sapientia, quisquis ex tempore coepisse contendit nomen Patris, aut generationem Filii, consequitur, ut Deum aliquando sine sapientia; Deum, inquam, insipientem quod dictu quoque nefas est fuisse concedat. Sed hoc abhorret fides, anathematizat pietas, omnis detestatur creatura. Itaque non ex tempore, sed ante omnia saecula Deus Pater est, quia Filius, id est, sapientia ejus sine initio cum illo est. Unde ipsa eadem Sapientia dicit: « Antequam Deus quidquam faceret aderam, cum eo cuncta componens, ludens cum eo omni tempore, ludens in orbe terrarum. Et deliciae meae esse cum filiis hominum . » Cui par vel idem est illud: « In principio erat Verbum et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , » etc. Rursus cum Spiritus sanctus amor sit, quisquis Patrem et Filium prius fuisse contendit, quam Spiritum sanctum, consequitur fuisse quando neque Filius Patrem, neque Pater amabat Filium. Quod vel
Abbreviated transcription (Latin):
osa. & retia: rũpebant᷑. & implete st̃. nauicule ita ut pene¬
mergerent᷑. ꝑ hoc aliud significatũ ẽ. uideł. qr̃ carnalium tur¬
bis eccłam complentib & suꝑ numerũ multiplicatis: tumultꝰ
ce dissensiones oriunt᷑. & non solũ ebriosoꝵ raptoꝵq subintro¬
cuntiũmalis morib eccłȩ nauicula p̃meretur. s hereticoꝵ
qͦ disceptationib rete sidĩ difr u̾ꝑetur. Propt̃ hoc ilła magni
ce ipac̃t̃ cohortantis ⁊ dicentis. Om̃s ripanimes. estote: patientes
frat̾nitatis amatores. miseracordes. modestĩ. humiles. ñ redden¬
tes malũ ꝓ malo. neq maledictũ ꝓ inabedictor uideł qr ꝑ hoc

Expanded text:
ebantur, et impletae sunt naviculae, ita ut mergerentur . Per hoc illud significatum est quia, carnalium turbis Ecclesiam complentibus et super numerum multiplicatis, tumultus et dissensiones orirentur, et non solum ebriosorum, raptorumque subintroeuntium malis moribus, Ecclesiae navicula premeretur, sed haereticorum quoque disceptationibus rete fidei disrumperetur. Propter hoc illa magni et pacem cohortantis, et dicentis: Omnes unanimes estote, patientes, fraternitatis amatores, misericordes, modesti, humiles, non reddentes malum pro malo, neque maled
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter om̃ia d̾r d̾s creare non potiusse. Igitur in plasmatione ho¬
suam adhibuit. cũ ei qͥ utpote creatus ñ poterat naturaliter
sedem uł recẽptacłm hab̃et. ymago siue substantie di figur
que. ẽ filiꝰ anime hominis imp̃ssa est. ut de spũ sc̃õ p̃dictam
similitudinẽ reciꝑet. quomodo. p̃cioso lapidi foram̃ aꝑitur. ꝑ¬
qd gracilem auri uirgulam̃ qua constringat᷑ ⁊ tencatur reci¬
piat. Qd̾ & de: angelica sentiendũ creatura. Unde ⁊ arguit᷑
in iezechiele ut suꝑuis dictum. ẽ angłs ille. & foramina tua
ad hominẽ redeam. maxĩme in plasiatiõe bominis magnũ et
ꝓfundũ trinitatis consillum significari debuit: uideł q ñ solũ¬

Expanded text:
praeter omnia dicitur Deus creare non potuisse. Igitur in plasmatione hosuam adhibuit, cum ei, qui utpote creatus, naturaliter non poterasedem vel receptaculum haberet, imago sive figura substantiae Dei, quae est Filius, animae hominis impressa est, utsimilitudinem reciperet: quomodo pretioso lapidi foramen aperitur, d gracilem auri virgulam, qua constringatur et teneatur, recipiat. Quod et de angelica sentiendum est creatura. Unde et arguitur in Ezechiel et, ut superius dictum est, angelus ille: « Et foramina tua,ad hominem redeam, maxime in plasmatione hominis, magnum et profundum Trinitatis consilium significari debuit, videlicet qu
Abbreviated transcription (Latin):
tilium quendã phylosophum recte dixisse pater misericors mor¬
talia nobis condidit corpora. Hoc enĩ modo custos hominũ non
solũ sibi contrarium hominẽ posuit. s & a demonib longe dif¬
ferre fecit. ut eẽt eiꝰ temporalis miseria uł misera temporalitas.
Est gͦ ꝓpriũ ꝑsone patͥs opus. mortalitatis illatio. ꝓpriũ ꝑsone
qua dicit apłs. Mortui resurgent incorrupti ⁊⁊ nos immutabi¬
post resurrectionẽ impassibiles er̃t. Itaq tam in creatione quã
in recreatione hominis ut p̃dictũ est trinitas distincte oꝑata
ẽẽ comꝓbatur. totũq opus hoc ꝓuisum ẽẽ ab eo cuiꝰ ꝓuidentia
in sui dispositione non fallitur: testatur illa consilii diuinĩ re

Expanded text:
mdam philosophum recte dixisse: Pater misericors mortalia nobis condidit corpora. » Hoc enim modo custos hominum, non solum sibi contrarium hominem posuit, sed et a daemonibus longe differre fecit, ut esset ejus temporalis miseria, vel misera temporalitas. Est ergo proprium personae Patris opus, mortalitatis illatio; proprium personae qua dicit Apostolus: « Mortui resurgent incorrupti, et nos immutabipost resurrectionem impassibiles erunt. Itaque tam in creatione quam in recreatione hominis, ut praedictum est, Trinitas distincte operata esse comprobatur, totumque opus hoc provisum esse ab eo, cujus providentia in sui dispositione n
Abbreviated transcription (Latin):
S hec ipsa relatio licet in multitudine accidentiũ scdm hoĩem
recte computetur: sciendũ tam̃ qr deo nullatenꝰ accidisse con¬
cedimꝰ. Non enĩ ex tp̃re accidit deo ut pat eẽt. aut filiũ gene¬
raret: quẽadmodũ homini qui longe ante in sua substantia
ꝑfectus ẽ. quã pat̾ sit aut filiũ generet. Transeunda ẽ tota hec
nr̃e mutabilitatis nebula: & purgato cordis ocło. sic̃ iam inim
tio dictũ ẽ. uidendũ est saltem ꝑ specłm in enigmate. qr lon¬
ge alit̃ de deo natus ẽ ds. quã de homine homo. ꝑ carnis fluxũ
temporalit̃ & localit̃ nascit᷑. Ad qd̃ non nichil adiuuat. si nc̃ in¬

Expanded text:
Sed haec ipsa relatio, licet in multitudine accidentium secundum hominem Sed haec ipsa relatio, licet in multitudine accidentium secundum hominem recte computetur, sciendum tamen quia Deo nullatenus accidisse concedimus. Non enim ex tempore accidit Deo ut Pater esset, aut Filium generaret, quemadmodum homini, qui longe ante in sua substantia perfectus est quam pater sit, aut filium generet. Transeunda est tota haec nostrae mutabilitatis nebula, et purgato cordis oculo, sicut initio jam dictum est, videndum est saltem per speculum in aenigmate, quia longe aliter de Deo natus est Deus, quam de homine homo per carnis fluxum temporaliter et localiter nascitur. Ad quod non nihil adjuvat, si nunc in
Abbreviated transcription (Latin):
ideoq accidentium multitudini subiacent. ⁊ mutabilia sunt.
At uͦ di substantia simplex ẽ: non formata. s solũmodo forma
ria angło narrante concepit. statim subiciens. te forma pre
filiis hominũ castis suscepit uiscerib. Hoc uere catholicꝰ eccle
p̃centor edixit. formã enĩ id ẽ dm̃ beata uirgo castis iuscerib
suscepit: ⁊ hominẽ eadem forma speciosũ pre filiis hominum
nob̃ ꝓtulit. Hoc unũ est. qd̃ formatũ non est. Unde gͦ acciden¬
dentib subiaceat: nam qd̃ cet̾a st̃ mutabilia: de sua ut dictũ
ẽ trahunt materia. Hoc unũ sine materia ẽ. & ideo uere est
nominũ patͥs ⁊ filii ⁊ sp̃e scĩ nullatenꝰ in deo accidens sit.¬
x quecũq substantie nomina st̃ numero plurali predicare ñ
debemꝰ. Solũmodo ꝑsonas triplicamꝰ: qm̃ ad hoc manifesta rela¬
tione .i. relatiuis nominib patris ⁊ filii ⁊ sp̃c scĩ rite compellim᷑.

Expanded text:
ideoque accidentium multitudini subjacent, et mutabilia sunt. ideoque accidentium multitudini subjacent, et mutabilia sunt. At vero Dei substantia simplex est, non formata, sed solummodo forma; ria angelo narrante concepit; » statim subjiciens: « Te forma prae filiis hominum castis suscepit visceribus. » Hoc vere catholicus Ecclesiae praecentor praedixit. Formam enim, id est Deum beata Virgo castis visceribus suscepit, et hominem eadem forma speciosum prae filiis hominum nobis protulit. Hoc unum est quod formatum non est. Unde ergo accidentibus subjaceat? Nam quod caetera sunt mutabilia, de sua, ut dictum est, trahunt materia. Hoc unum sine materia est, et ideo vere est, nominum Patris et Filii et Spiritus sancti nullatenus in Deo accidens set quaecunque substantiae nomina sunt, numero plurali praedicare non debemus. Solummodo personas triplicamus, quoniam ad hoc manifesta relatione, id est relativis nominibus Patris et Filii et Spiritus sancti, rite compellimur.
Abbreviated transcription (Latin):
fex cũ fabrili arte uelut statuã figurat. materia eiꝰ ẽ eris pͥe¬
cies : forma uͦ queuis inducta ꝑ artem effigies. scił ymago mi¬
ꝑatoris : aut si maluerit simulachrũ nouis. Ista quod statuã
nominamꝰ ñ est id qd̃ est : qr ñ unũ aut simplũ aliqͥd ẽ. Sed
nec ipsum ȩs antequã in illo aliqͥd figuretur simplũ quidẽ.
utpote cuius materia t̾ra ẽ: multũ ab ipsa differens quȩ ui¬
detur exis specie. Ipsam qͦ si consideres t̾ram ñ ẽ id qd̾ est.
utpote que a forma nom̃ hoc habet. Dicit᷑ enĩ t̾ra eo quod
sit grauis ⁊ sicca. Suum autẽ ẽẽ sumit ex hylem. quã dicuis
materiam creatam informẽ. Similit̃ homo simplicit̃ ñ ẽ hoc
uł hoc: uideł qr constat ex partib que st̃ anima et corpus:
quas solubili uincło nexas. ꝓculdubio mors dissociat. Sic & cet̾.
quecũq sunt. ex mat̾ia simul & ex forma ut dictũ est consistuus:

Expanded text:
fex cum fabrili arte statuam figurat, materia ejus est aeris spefex cum fabrili arte statuam figurat, materia ejus est aeris species; forma vero, quaevis inducta per artem effigies, scilicet imago imperatoris, aut si maluerit simulacrum Jovis. Ita quod statuam nominamus, non est id quod est, quia non unum aut simplum aliquid est. Sic nec ipsum aes antequam in illo aliquid figuretur, simplum quid est, utpote cujus materia terra est, multum ipsa differens, quae videtur aeris specie. Ipsam quoque si consideres terram, non est id quod est, utpote quae a forma nomen hoc habet. Dicitur enim terra, eo quod sit gravis et sicca. Suum autem esse sumit ex hyle, quam dicunt materiam creatam informem. Similiter homo non est simpliciter hoc vel hoc, videlicet quia constat ex partibus quae sunt anima et corpus, quas solubili vinculo nexas, procul dubio mors dissociat. Sic et caetera quaecunque sunt, ex materia simul et forma, ut dictum est, consistunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ eque incircũscriptus. ⁊ in om̃i loco sit. fãciendi: eo qd̾ oꝑa¬
tio trinitatis ȩque imꝑmutabilis sit. Paciendi: eo qd̾ ȩque
nulli subiaceat passioni. Situs: eo qd̾ eque nulla teneatur po¬
sitione locali. iacendi aut sedendi. Euis uͦ generis qd̾ d̾r habe¬
re eo qd̾ nũquã de deo ñ figurate p̃dicetur calciatꝰ. armatꝰ.
coronatus. ⁊ his similia. Unde gͦ numerus deoꝵ in trinitate pot
astrui: ubi deest accidentium mulcitudo. que sola mnhis quȩ
tiles ꝑhibent phylosophi scrutare quȩcũq in indiuidius nu¬
merũ faciunt : & nicħ omino inuenies p̃ter solã multitudinẽ
accidentium. Sed hec ut dictum ẽ a diuinitate penitꝰ aliena
sunt. Quappt̃ nec est cur uel unde dicat᷑ pluralitas deoꝵ.¬
iaceat. Uidelicet accidentib iccirco subiacet: qr quȩcũq illa sit.
ex materia simul ⁊⁊ ex forma consistit. Yerbi gr̃a. uelut auri¬

Expanded text:
od aeque incircumscriptus et in omni loco sit; faciendi, eo quod operaod aeque incircumscriptus et in omni loco sit; faciendi, eo quod operatio Trinitatis aeque impermutabilis sit; patiendi, eo quod aeque nulli suhjacet passioni; situs, eo quod aeque nulla teneatur positione locali jacendi, aut sedendi. Ejus vero generis, quod dicitur habere, eo quod nunquam de Deo nisi figurate praedicetur calceatus, armatus, coronatus, et his similia. Unde ergo numerus deorum in Trinitate potest astrui, ubi deest accidentium multitudo, quae sola in his quae tiles perhibent philosophi, scrutare quaecunque in individuis numerum faciunt, et nihil omnino invenies praeter solam multitudinem accidentium. Sed haec, ut dictum est, a divinitate penitus aliena sunt. Quapropter nec est cur vel unde dicatur pluralitas dejaceat. Videlicet accidentibus idcirco subjacet, quia quaecunque illa sit, ex materia simul et ex forma consistit, verbi gratia, velut arti
Abbreviated transcription (Latin):
tio recte recipcari potest. Bonũ quippe datoris donũ ẽ: et
illud unde potissimũ gloriat᷑ ipse dicens. nũquid ego qͥ alios
parere facio ipse non pariã: si ego qͥ aliis generationẽ tribuo.
sterił ero:  qued licet de adoptiuis dictũ uideatur filiis. pͥn¬
cipiũ laudis ab illiꝰ habet genitura filii. qͥ solus naturalis ẽ.
cuiꝰ participatione alii fiunt adoptiui filii. qr solũ illũ pat̃
qui hȩc loquit᷑ genuit. alios autẽ creauit: nec de sua subs¬
tantia genuit. s ꝑ grãm suã regenerauit. Cur tres ꝑsonal
que p̃dicta ẽ relatio deo ꝑ accidens euen̾it: nec aliud qdlibe
accidens diuine substantie se int̾serit. Non enĩ in his trib
ꝑsonis ulla ẽ diu̾sitas: aut quantitatis. aut qualitatis. aut
temporis. aut loci. aut faciendi. aut patiendi. aut sitꝰ. aut
eque sit imm̃sus. Qualitatis: eo qd̃ itẽ substantialit̃. eque sit
sc̃s̃. iustus & bonꝰ. Temporis: eo qd̾ eque sine initio sit. Loci: eo¬

Expanded text:
tio recte reciprocari potest. Donum quippe datoris donum est, et illud, unde potissimum ipse gloriatur dicens: « Nunquid ego qui alios parere facio, ipse non pariam? si ego qui aliis generationem tribuo, sterilis ero? « Quod licet de adoptivis dictum videatur filiis, principium laudis ab illius habet genitura Filii, qui solus naturalis est, cujus participatione alii fiunt adoptivi filii, quia solum illum Pater, qui haec loquitur, genuit , alios autem creavit, nec de sua substantia genuit, sed per gratiam suam regeneravit . CAPUT V. quae praedicta est, relatio Deo per accidens evenit, nec aliud quodlibet accidens divinae substantiae se interserit. Non enim in his tribus personis ulla est diversitas, aut quantitatis, aut qualitatis, aut temporis, aut loci, aut faciendi, aut patiendi, aut situs, aut us, et Spiritus sanctus aeque sit immensus; qualitatis, eo quod item substantialiter aeque sit sanctus, justus et bonus; temporis, eo quod aeque sine initio sit; loci, qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta : cũ aũ homo factus ẽẽt imposuit altiora ad modũ ꝑ¬
bi regis ac strenui. qͥ dum in pͥma acie cõmiserit. cũ ipsẽa¬
cri certamine fessus. cruentisq insignis uulnerib discrimi¬
ni uniu̾sos eripuerit. tc̃ demũ dat p̃cepta multitudini fidu¬
cialiꝰ. iustiꝰ. constantiꝰ. ut pote factis dicta uiuantib. militib q
murmurare de labore uł delicias querere. uiso ducis sanguine
ñ audentib. Itaq pͥusꝗͣ circũdatꝰ eẽt infirmitate dñs uirtu¬
tũ  dictũ ÷ antiquis. non occides. Quando aut̃ idem rex głȩ tẽp

Expanded text:
praecepta; cum autem homo factus esset, imposuit altiora ad modum rpraecepta; cum autem homo factus esset, imposuit altiora ad modum regis probi ac strenui: qui dum in prima acie commiserit cum hoste, acri certamine fessus, cruentisque insignis vulneribus, cum discrimine universos eripuit, tum demum dat praecepta fortitudinis, fiducialius, justius, constantius, utpote factis dicta juvantibus; militibusque murmurare de labore, vel delicias quaerere, viso ducis sanguine, non audentibus. Ita priusquam circumdatus esset infirmitate Dominus virtutum, dictum est antiquis: Non oc
Abbreviated transcription (Latin):
filius cũ eque ut pat̾ d̾s sit creature sue. rex qͦq eiꝰ dignatus
ẽ dici & ẽẽ: et hoc scdm iudicium legemq iusticie: qd̾ hoc modo
qͥ utiq cũ ẽẽt creatꝰ. ñ eẽt creator eorũ. Regis aut̃ debitũ ac
legitimũ ẽ officium. ut subditis danda uł data p̃cepta pͥor
ipse actib impleat : ne dũ militib laboriosam mandat mi¬
litiã. ipse in deliciis sua potestate abutendo causam p̃beat
eoꝵ murmurio. ꝓculdubio dicentium deliciosũ ẽẽ ducẽ qͥ
subditis ea p̃cipiat que facere fugiat. aut ñ possit. Igit᷑ ex
ipse p̃cipue oꝑe impleret. ut rex. uideł̃ om̃imode humilita¬
tis opus. quale ẽ illud. quanto magnꝰ es humilia te in om̃i¬
b. Magnũ hoc ut supͣ dictũ est & mirabile ẽ. qd̾ cũ dñari
posset creaturȩ suȩ sola excellentia potentiȩ. maluit equalit̃
eũ ea iudicium legemq subire iusticie. Quappt̃ anteꝙͣ infor¬
ma serui militiam subisset uite hunane. minora dedit hoĩb

Expanded text:
tus est dici et esse, et hoc secundum judicium legemque justitiae. Quod hoc modo qui utique cum esset creatus, non erat Creator eorum. Regis autem debitum ac legitimum est officium, ut subditis danda vel data praecepta, prior ipse actibus impleat, ne, dum militibus laboriosam mandat militiam, ipse in deliciis sua potestate abutendo, causam praebeat eorum murmurio, procul dubio dicentium, deliciosum esse ducem, qui subditis ea praecipiat quae facere fugiat aut non possit. Igitur et ipse praecipue opere impleret, ut rex, videlicet omnimodae humilitatis opus, quale est illud: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Magnum hoc, ut supra dictum, est et mirabile est, quod cum dominari posset cum ea judicium legemque subire justitiae: Quapropter antequam in forma sui militiam vitae subisset humanae, minora dedit hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
tum eundem hominẽ ꝓpria singłaꝵ ꝑsonaꝵ oꝑatione eadem
que plasmauerat trinitos recuꝑaret. Qd̃ manifesta eiꝰdem oꝑ¬
tionis distinctione ꝑspicuũ est: Nam ⁊ post plasmationẽ ĩmo
post lapsũ hominis eadem que condidit trinitas hoc ordine
rsese in recuꝑando erexit. Primũ pat̃ est . qͥ conquestionẽ hanc
deꝓmens. ecce adam quasi unꝰ ex nob̃ factus ẽ sciens bonũ et

Expanded text:
 eadem quae plasmabat Trinitas recuperaret. Quod manifesta ejusdem operationis distinctione perspicuum est. Nam post plasmationem, imo post lapsum hominis, eadem quae condidit Trinitas, hoc ordine sese in recuperando erexit. Primum Pater est, qui quaestionem hanc depromens: « Ecce Adam, quasi unus ex nobis factus est, sciens bonum et
Abbreviated transcription (Latin):
deiꝰ uerbũ patris. in sola diuinitate eructatũ in uterũ uir¬
ginis. dũ cũ humanitate redit ad dexteram patͥs. ꝑsonaꝵ nu¬
merus non ĩde succrescit. qr dignũ non ẽ ut cũ natura dei
ꝑsonam duplicet natura hominis que ab illa substantia plu¬
rib i maiorib distat differentiis quã equus ab homine. Nã
hominẽ ab equo rationalis differentia seiungit: hominẽ aũ
ado plurimȩ secernunt quas enumerare. longũ ẽ substantia
nitatis. A uulgo ñ debuerit aut potuerit exigi.
ccirco p̃teritis generationib ante aduentũ xpisti taci¬
tum fuit uulgo mysterium tanti huiꝰ diuini nominis
tia seu iuuentus mundi. nimium carnalis. quippe qͥ ne nc̃
ꝗͥdẽ iam iam grandeuus postꝗͣ incanuit xp̃o adueniente
sine magno p̃dĩcantium laborẽ intelligere potuit. simul q
necdũ illam quã in hac fide confitem᷑. suam beata trinitas: fece

Expanded text:
Dei, Verbum Patris in sola divinitate eructatum in uterum VirDei, Verbum Patris in sola divinitate eructatum in uterum Virginis, dum cum humanitate redit ad dexteram Patris, personarum numerus non inde succrescit, quia dignum non est ut cum natura Dei personam duplicet natura hominis, quae ab illa substantia, et pluribus et majoribus distat differentiis, quam equus ab homine. Nam hominem ab equo rationalis differentia sejungit, hominem autem a Deo plurimae secernunt, quas enumerare longum est, substantialnitatis a vulgo non debuerit, aut potuerit exigi. Idcirco praeteritis generationibus ante adventum Christi tacitum fuit vulgo mysterium tanti hujus divini noministia, seu juventus mundi nimium carnalis, quippe qui ne nunc quidem jam grandaevus, postquam incanuit, Christo adveniente sine magno praedicantium labore intelligere potuit, simul quia necdum illam, quam in hac fide confitemur, suam beata Trinitas fecera
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ de xp̃o loquens dixeris duos. inconuenient̃ predicabis: qr
non est fixum substantiale qd̵ congrue subicere possis. Nec
si xp̃os subieceris recte dixisti: qr xp̃c nec substantiale nom̃
ẽ s est nom̃ officii: nec magis de deo & homine duos recte.
potes p̃dicare. xp̃os: quã duos equites de homine ⁊ equo. S
&e minus conuenient̃ de deo ⁊ homine duos dices xp̃os. quã
de homine ⁊ equo equites duos: qr d̃s homini unitus nũꝗͣ
separabit᷑: homo aut̃ equo sedens quotiens descendit toti¬
usa est. Unde i in zacharia ꝓpħa equus roseus ostenditur.
⁊ in eugłio samaritanꝰ hominẽ a latronib conuulneratum
ium̃to suo imposuisse legitur. Itaq quẽ admodũ filiꝰ tuus si e¬
gressus pedes forte sedens equo ad te reuertitur. non iccco
tecũ ꝑsonas triplicat. s tantũ ut prius geminat: non enĩ
dignum ẽ ut cũ filio tuo filiꝰ umenti ꝑsonã duplicet: si ͤfili

Expanded text:
ergo de Christo loquens dixeris duos, inconvenienter praedicabis, quia ergo de Christo loquens dixeris duos, inconvenienter praedicabis, quia non est fixum substantiale quod congrue subjicere possis. Nec si Christos subjeceris, recte dixisti, quia Christus nec substantiale nomen est, sed est nomen officii, nec magis de Deo et homine, duos recte potes praedicare Christos, quam duos equites de homine et equo. Sed et minus convenienter de Deo et homine duos dicis Christos, quam de homine et equo equites duos, quia Deus homini unitus, nunquam separabitur; homo autem equo sedens, quoties descendit, totiusa est. Unde in Zacharia propheta equus roseus ostenditur , et in Evangelio Samaritanus hominem a latronibus convulneratum, jumento suo imposuisse legitur . Itaque quemadmodum filius tuus, si egressus pedes, forte sedens equo ad te revertitur, non idcirco tecum personas triplicat, sed tantum ut prius geminat; non enim dignum est ut cum filio tuo filius jumenti personam duplicet: sic Filius
Abbreviated transcription (Latin):
unum substantiȩ nom̃ subicere non possis: Suerbi grã. Hic
homo atq hic equus diu̾saꝵ specierũ. id ẽ hominis ⁊ equi. in¬
diuidua sunt. Si gͦ de hoc equo ⁊ hoc homine loquens duos
drceris. inconuenient̃ hoc mobile p̃dicabis. cũ substantiale
fixum ñ sit qd subicere possis: qr neq homines neq equos
de uno homine. ⁊ uno equo dicere ratio ꝑmittit: non minꝰ
inconuenient̃ de. xp̃o predicabis duos. Nam qͦm᷑ constat hic
eques. ex hoc homine ⁊ ex hoc equo: sic ⁊ xp̃c constat ex hocn¬
diuiduo d̾i. qd̾ est u̾bum patris. ⁊ ex hoc indiuiduo hominis
qd ex uirgine maria nascendo unicum sũpsit. Dubium aut̃
non ẽ qd̾ d̾s ⁊ homo diu̾sȩ sint speties. om̃ino substantialib
differentiis longe abinuicem distantes abusq generalissimi
generis quod est substantia diuisione pͥma. Nam sub corpores
songe infra continetur homo: d̾s aut̃ uerus subincorporeo. Si

Expanded text:
unum substantiae nomen subjicere non possis? Verbi gratia: Hic unum substantiae nomen subjicere non possis? Verbi gratia: Hic homo, atque hic equus diversarum specierum, id est hominis et equi individua sunt. Si ergo de hoc equo et de hoc homine loquens, duos dixeris, inconveniente hoc mobile praedicabis, cum substantiale fixum non sit, quod subjicere possis, quia neque homines neque equos de uno homine et uno equo dicere ratio permittit. Non minus inconvenienter de Christo praedicabis duos. Nam quomodo constat hic eques ex hoc homine et ex hoc equo, sicut et Christus constat ex hoc individuo Dei quod est verbum Patris, et ex hoc individuo hominis, quod ex virgine Maria nascendo initium sumpsit. Dubium autem non est quod Deus et homo diversae sint species, omnino substantialibus differentiis longe ad invicem distantes, ab usque generalissimi generis, quod est substantia, divisione prima. Nam sub corporeo longe infra continetur homo, Deus autem verus sub incorporeo. Si
Abbreviated transcription (Latin):
inimicũ tibi constituisti. Si filium degͥses cũ filiꝰ di sapientia
sit: dm̃ tibi brutum & insipientem phanatico errore. confin¬
xisti. Nam de filio male sentientes. niceni fides concilii gen¬
tilium similes eẽ conuincit. Itaq iure catholica fides ut iã¬
supra dictũ est. sicut in arrio substantie separationẽ. sic in
idemq d̾s ⁊ homo sit. non crescit ex eo ꝑsonaꝵ plurali¬
Stas: ut que ante incarnationẽ eius erat trinitas.
post dicatũr  aut sit quat̃nitas. Non enim duos eccła catholi¬
ca recipit filios: inmo anathematizat nestorium. & om̃s qui
unum ante scła. alium ꝓfitent᷑ post carnis assũptionẽ. Nam
duo quidem id ẽ duas substantias. duo in quã neutro gene¬
re non masculino. duos. id ẽ duas in xp̃o predicamꝰ ꝑsonas. Q
sic̃ homo sedens in equo non duo st̃ s unus eques: sic đs in
diu̾saꝵ spetierum indiuidius duos aut tres p̃dicabis: cum

Expanded text:
inimicum tibi constituisti. Si Filium deneges, cum Filius Dei sapientia inimicum tibi constituisti. Si Filium deneges, cum Filius Dei sapientia sit, Deum tibi brutum et insipientem phantastico errore confinxisti. Nam de Filio male sentientes, Nicaeni fides concilii gentilium similes esse convincit. Itaque jure catholica fides, ut supradictum est, sicut in Ario substantiae separationem, sic in idemque Deus et homo sit, non crescit ex eo personarum pluralitas, ut quae ante Incarnationem ejus erat Trinitas, post dicatur aut sit quaternitas. Non enim duos Ecclesia catholica recipit filios, imo anathematizat Nestorium et omnes, qui unum ante saecula, alium profitentur post carnis assumptionem. Nam duo quidem, id est duas substantias; duo, inquam, neutro genere, non masculino; duos, id est duas in Christo praedicamus personas. Et sicut homo sedens in equo, non duo sunt, sed unus eques, sic Deus in diversarum specierum individuis duos aut tres praedicabis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dinis cũ posset astringi recusauit. Sic & homo tumidus qͥ¬
cũq suꝑbiam eiꝰ imitatur. Non gͦ ut iam dictũ ẽ. dilectio
ipsa que rationalitas. nec rationalitas ipsa quȩ anima uel
sp̃c est. s tria simul unũ opus ꝑfectũ. & creatori simile osten
creatorem dm̃ non unius tantũ s trium ꝑsonaꝵ esse. Quaꝵ
quãlibet qͥs deneget. dm̃ non habet : sicut rationali crea¬
ture quodlibet ex trib supͣ dictis detrahas: nulliꝰ dignitati
opus remanet. Amissa namq dilectione qui angłs lucis
creatus fuerat. diabolus princeps denebraꝵ factus. ꝙ homo
similit̃ absq dilectione malus ⁊⁊ eiꝰdem diaboli filiꝰ ẽ. Qd̾ si
rationalitas desit : brutum est om̃e qd uiuit ⁊ sentit. Si aĩa
uel sp̃e non sit: multomagis nec rationalitas nec dilectio in
ulla creatura erit. Si inquã quamlibet trium deneges ꝑso
fitens. cũ idem sp̃e amor sit. dm̃ sine amore. id ẽ hostem uel

Expanded text:
dinis cum posset astringi, recusavit. Sic et homo tumidus, qudinis cum posset astringi, recusavit. Sic et homo tumidus, quicunque superbiam ejus imitatur. Non ergo, ut jam dictum est, dilectio ipsa quae rationalitas, nec rationalitas ipsa quae anima vel spiritus est, sed tria simul unum opus perfectum, et Creatori simile ostendcreatorem Deum, non unius tantum, sed trium personarum esse. Quarum quamlibet quis deneget, Deum non habet, sicut rationali creaturae quodlibet ex supradictis tribus detrahas, nullius dignitatis opus remanet. Amissa namque dilectione, qui angelus lucis creatus fuerat, diabolus princeps tenebrarum factus. Et homo similiter absque dilectione malus, et ejusdem diaboli filius est. Quod si rationalitas desit, brutum est omne quod vivit et sentit. Si anima vel spiritus non sit, multo magis nec rationalitas nec dilectio in ulla creatura est; si, inquam, quamlibet trium personarum dnfitens, cum idem Spiritus amor sit, Deum sine amore, id est hostem et
Abbreviated transcription (Latin):
q est sp̃m uel animã non ipsam ẽẽ que ẽ rationalitas. Alio¬
quin nulla ẽẽt ratione carens anima. S est bruta pecoris
anima: que sic̃ ratione caret. sic ⁊ et̃nitate : & sic̃ solis carniᷤᷤ
fungit᷑ sensib. sic & cum carne moritur. Item rationalitas ñ
ẽ ipsa que dilectio. Alioquin nullũ rationale ẽẽt absq dilec¬
tione. S est om̃is homo uł om̃is angłs rationał quidem: non
aut̃ om̃is homo uł om̃is angłs habet in se d̾i dilectionẽ. Unde
arguit᷑ ꝑ iezechielem diabolus : qui illam in semetipso sp̃uit
primꝰ. Aurum inquit opus decoris tui: & foramina tua in die
qua conditus es preparata st̃. Et post pauca. Repleta st̃ ait
interiora tua iniquitate. Rationalitatem cũ qua conditus
est. foramina eiꝰ appellat. qua sicut lapis p̃ciosus auro ligat᷑.
ita spũ scõ qui utiq dilectio ẽ. ligari & in unitate cęlestis or¬

Expanded text:
que est spiritum vel animam non ipsam esse, quae est rationalitas, alioque est spiritum vel animam non ipsam esse, quae est rationalitas, alioqui nulla esset ratione carens anima. Sed est bruta pecoris anima, quae sicut ratione caret, sic et aeternitate; et sicut solis fungitur carnis sensibus, sic et cum carne moritur. Item rationalitas non est ipsa quae dilectio, alioquin nullum rationale esset absque dilectione. Sed est omnis homo, vel omnis angelus rationalis quidem, non autem omnis homo, vel omnis angelus habet in se Dei dilectionem. Unde arguitur per Ezechielem diabolus, qui illam in semetipso sprevit primus: « Aurum, inquit, opus decoris tui, et foramina tua in die qua conditus es, praeparata sunt . » Et post pauca: « Repleta sunt, ait, interiora tua iniquitate » Rationalitatem cum qua conditus est, foramina ejus appellat, quia sicut lapis pretiosus auro ligatur, ita Spiritu sancto, qui utique dilectio est, ligari et in unitate coelestis or
Abbreviated transcription (Latin):
specie suꝑ eum descendentẽ. Hanc heresim consequent
patripassianã dicimꝰ. Nam si idem ipse filiꝰ qui pater est.
cum filiꝰ incarnatus ⁊ passus sit. ꝓculdubio pater ipse in
hanc heresim nominamꝰ. S nos hunc errorem execrante
u̾bum qd̾ erat in principio apud dm̃. u̾bũ inquã dm̃ ñ
ipsĩ apud quẽ erat hoc uerbum. credimꝰ & confitemur
carnẽ factum: uideł alium eum quẽ genuit. alium eum¬
ẽe confitentes qui genitus ẽ. Alium in quã in ꝑsona: non
aliud in substantia. Unde ait ipse filius. Ego & pat̃ unũ
sumꝰ. Unũ utiq scdm substantiam sumꝰ. scd̾m pluralitatẽ
constituta tamquã in specło ꝑlucido paret quodãmodo. qui
non in una sola sicut predictus sabellius errat. s in trib ꝑso¬
nis adoranda subsistit diuinitas. Ecce enĩ sic̃ suꝑius dictum
rem: sic in homine uel angło scõ hec tria computamꝰ. sp̃m uł
animã. rationalitatẽ. atq dilectionẽ. Hec tria st̃. Manifestũ¬

Expanded text:
specie super eum descendentem. Hanc haeresim consequenter Patripassianam dicimus. Nam si idem ipse Filius, qui Pater est, cum Filius incarnatus et passus sit, procul dubio Pater ipse incnam hanc haeresim nominamus. Sed nos hunc errorem exsecrantes, Verbum quod erat in principio apud Deum; Verbum, inquam, Deum, non ipsum, apud quem erat hoc Verbum, credimus et confitemur carnem factum, videlicet alium eum qui genuit, alium confitentes eum esse qui genitus est; alium, inquam, in persona, non aliud in substantia. Unde ait ipse Filius: « Ego et Pater unum sumus . » Unum utique secundum substantiam sumus, secundum pluralitatem constituta, tanquam in speculo perlucido apparet quodammodo, quia non in una sola, sicut praedictus Sabellius errat, sed in tribus personis adoranda subsistit divinitas. Ecce enim, sicut superius dicrem; sic in homine, vel angelo sancto haec tria computamus, spiritum vel animam, rationalitatem atque dilectionem. Haec tria sunt. Manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ quando filia nata ẽ archinagogi. tc̃ mulier ista cepit infir-¬
mari: ⁊⁊ quando hȩc sanata ẽ. tunc illa obiit. Sic enĩ scriptũ
ẽ in eugłio qr puella erat annoꝵ duodecim: & mulier fluxũ
sanguinis paciebat᷑ annis duodecĩ. Qͥd pulcͥus: qͥd conuenien¬
tius: Nam quando in abraham. ysaãe. & iacob. synagoga nata ẽ.
gentilitas sordib ydolatrie tãꝗͣ. fluxii sanguinis cepit languere.
ox qͣndo trahente & suscipiente spũ scõ sicut testificatꝰ ẽ in cor¬
nelio hec sanata ẽ. tẽ synagoga inuidens ⁊ indignã uitȩ et̾nȩ
se iudicans mortua ẽ. S iterum reuiuiscet. postquã plenitudo
gentium subintroierit: qd̾ p̃senti factura p̃dicat᷑ grã spẽ scĩ. hu

Expanded text:
quod quandoque filia nata est archisynagogi, tunc mulier ista coepit infirquod quandoque filia nata est archisynagogi, tunc mulier ista coepit infirmari, et quando haec sanata est, tunc illa obiit. Sic enim scriptum est in Evangelio quia puella erat annorum duodecim , et mulier fluxum sanguinis patiebatur annis duodecim . Quid pulchrius, quid convenientius? Nam quando in Abraham, Isaac et Jacob Synagoga nata est, gentilitas sordibus idololatriae, tanquam fluxu sanguinis, coepit languere. Et quoniam trahente et suscipiente Spiritu sancto, testificatus est in Cornelio , haec sanata est, tunc Synagoga invidens, et indignam vitae aeternae se judicans, mortua est. Sed iterum reviviscet, postquam plenitudo gentium subintroierit quod praesenti factura praedicatur gratia Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
sic suã dispensante consolationẽ. ut delectent᷑ gemitib menar¬
rabilib gem̃tes ut colũbe: gemitũq ꝓ cantu habentes. Igit᷑ hec
eccłȩ scientiã: qr uxta qd̃ ait daniel. ꝑtransibunt plurimi
& multiplex erit scientia. studio uiroꝵ illustriũ qͥ spũ sc̃õ illu¬
minati st̃ de libris moysi paucisq ꝓpħaꝵ scriptis tanta creuit
copia libroꝵ: ut nos legentes tamquã lassi conuiuȩ. plura relin¬
quentes uideam᷑ absistere. Hoc mystice scm̃ nob̃ innuit eugłm. de
qͥnq panib & duob piscib satiatis qͥnq milib hominũ .xii. co
mortua ẽ. ex quo sp̃c sc̃ĩ grã uenientẽ de gentib eccłam susceꝑit.
Mulier namq que a fluxu sanguinis tactu fimbrie de uestim̃¬
to saluatoris sanata ẽ. eccł̃am de gentib : archisynagogi filia
quã idem dñs resuscitat. synagogã que nc̃ ut dictũ ẽ ꝑ infide¬
litatẽ mortua ẽ significat. In gͦ illud mirabile ualde ẽ mysticũq

Expanded text:
am et consolationem, ut delectentur gemitibus inenarrabilibus , « gementes ut columbae , » gemitumque pro cantu habentes. Igitur haec Ecclesiae scientiam. Qui, juxta quod ait Daniel, « pertransibunt plurimi et multiplex erit scientia : » studio virorum illustrium, qui Spiritu sancto illuminati sunt, de libris Mosi paucisque prophetarum scriptis tanta crevit copia librorum, ut non legentes, tanquam lassi convivae, plura relinquentes, videamur absistere. Hoc mystice sanctum nobis innuit Evangelium de quinque panibus et duobus piscibus satiatis quinque millibus hominum, cophini ex fragmentis impleti sunt . Aucti sunt enim Domini benedictione, sancti Mulier namque, quae fluxu sanguinis, tactu fimbriae vestimenti Salvatoris, sanata est, Ecclesiam de gentibus; archisynagogi filia, quam idem Dominus resuscitat, Synagogam, quae nunc, ut dictum est, per infidelitatem mortua est, significat. In quo illud mirabile valde est mysticumque,
Abbreviated transcription (Latin):
attingit a fine usq ad finẽ fortit. non sic nat᷑a᷑ est ut efflo¬
eret. non sic genita ẽ ut pat̾nam substantiam diminueret:
Nec tunc quando pͥmũ ad componendã mundi fabricã emi¬
cuit hȩc omĩa nisibilia uel inuisibilia ẽdidit. nec t̃e quan¬
do ab utero uirginis carnẽ assumens humane nature
tota in se sũpta est nichil minus in corde suo pat̃ habuit.
nec ideo uerbũ minus natura deletũ aut detritũ ẽ quia
totũ illud in nr̃e nature pellem transcripsit. Hic gͦ scił
tur anathema sint inquit sc̃a sytiodus nicena: his aut̃
qͥ consubste̾ntialẽ trinitate p̃dicant. regna celoꝵ sint pa
lter uͦ sabellius uidelicet. diu̾so quidẽ s ipsũq sp̃m sc̃m.¬

Expanded text:
attingit a fine usque ad finem , non sic nata est ut effluattingit a fine usque ad finem , non sic nata est ut efflueret, non sic genita est ut paternam substantiam diminueret? Nec tunc, quando primum ad componendam mundi fabricam emicuit, et omnia visibilia vel invisibilia condidit, nec tunc, quando in utero Virginis carnem assumens, humanae naturae tota inscripta est, nihil minus in corde suo Pater habuit, nec ideo verbum in ejus natura deletum aut detritum est, quia totum illud in nostrae naturae pellem transcripsit. Hic ergo, Artur, anathema sint, inquit sancta synodus Nicaena. His autem qui consubstantialem Trinitatem praedicant, regna coelorum sint Alter
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s in celo tam uastus secdet. ut terrã pedib tangeret. Ab
int̾iore gͦ homine e contrario argum̃tari licet. quod gene¬
ratio filii d̾i nullam pat̾ne substantie diminutionẽ fluxũ¬
ligi filiũ absq fluxu uel diminutione. pat̾ne substa
minis anima sitã. oꝑe p̃cium est adu̾tere. qualit̃ ab
anima absq diminutione eius. in auditorẽ quempiam ul
in actum transeat. Si cunctis qͥ adesse uel audire possuis
tuũ consilium ꝓferas. tuamue scientiam doctor sedulus
in multoꝵ aures dicendo docendo transfundas. & qͦs ua¬
cuos acceperas discentium animos impleas : num iccirco
opus meditaris. modũq structure prius in mente pre¬
pingis. ⁊ postmodũ in re mirandum atq laudandũ in ac¬
tu componis: numqͥd ingenis tui uena ꝓtinꝰ aruit. nec¬
C
idem retinet quod edidit: quantomagis gͦ d̾i sapientia
que d̾s est. que d̾i filiꝰ est om̃iũ artifex. om̃ia ꝓspiciens qͣ

Expanded text:
Deus in coelo tam vastus sederet, ut terram pedibus tangeret. Ab Deus in coelo tam vastus sederet, ut terram pedibus tangeret. Ab interiore ergo homine econtrario argumentari licet, quod generatio Filii Dei nullam paternae substantiae diminutionem fluxumligi Filium absque fluxu vel diminutione paternae substa anima sitam operae pretium est advertere, qualiter ab anima absque diminutione ejus in auditorem quempiam vel in actum transeat. Si cunctis qui adesse vel audire possunt, tuum consilium proferas, tuamve scientiam doctor sedulus in multorum aures dicendo, docendo transfundas, et quos vacuos acceperas, discentium animos impleas, num idcirco opus meditaris, modumque structurae prius in mente praepingis, et postmodum in re mirandum atque laudandum in actu componis, nunquid ingenii tui vena protinus aruit, nec idem retinet quod edidit? Quanto ergo magis sapientia Dei, quae est Deus, Dei Filius est, omnium artifex, omnia prospiciens, quae
Abbreviated transcription (Latin):
diuine: substantie passibilitatis sue in generatione. carnis
ñ abesse. id ẽ fluxus uel diminutio concrectur. Nam ẽ qͥdẽ
aliqua similitudo a carne sũpta ad dm̃ qui sp̃e ẽ: sacriso
inserta scripturis. ut in cantieis mysticisq ꝓpħaꝵ libris
sub nominib sponsi & sponse aut uiri & uxoris. s om̃ino fi¬
gurate hoc fit .i. ut in eo qđ littera sonat longe aliud in¬
telligas. scilicet in uiro dm̃. in semine dĩ filiũ id ẽ eiꝰ tier¬
bũ. in amore sp̃m scm̃. in uxore creaturã rationalẽ .i. hu
manã animã uel angłicã substantiam. S ẽ uerior illa si¬
militudo. quȩ ab interiore homine sũpta suis hostẽ telis
reu̾berat. Nam si ab homine. similitudo in dm̃ conquerit᷑.
trati st̃ hi qui dñr humaniformii. ꝓ eo quod dm̃ humanã
habere aĩam suspicantes immane symulachrũ in templo
cordis sui collocauert̃. Nam cũ scriptũ sit celũ mͥ sedes est.
& terra scabellũ pedũ meoꝵ. consequebat᷑ opinionẽ eoꝵ ut

Expanded text:
divinae substantiae passibilitas, quae in generatione carnis non abest, id est fluxus vel diminutio consequeretur. Nam est quidem aliqua similitudo a carne sumpta ad Deum qui spiritus est, sacrisque inserta Scripturis, ut in canticis mysticisque prophetarum libris, sub nominibus sponsi et sponsae, aut viri et uxoris, sed omnino figurate hoc, id est ut in eo quod littera sonat, longe aliud intelligas, scilicet in viro Deum, in semine Dei Filium, id est ejus verbum, in amore Spiritum sanctum, in uxore creaturam rationalem, id est humanam animam, vel angelicam substantiam. Sed est verior illa similitudo, quae ab interiore homine sumpta, suis hostem telis reverberat. Nam si ab homine similitudo in Deum conquiritur, trati sunt hi qui dicuntur Humaniformii, pro eo quod Deum humanam formam suspicantes, immane simulacrum in templo cordis sui collocaverunt. Nam cum scriptum est: « Coelum mihi sedes est, et terra scabellum pedum meorum , » consequebatur opinionem eorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
defluxerit: & filiꝰ localit̃ ab eadem patͥs substantia tradue¬
tus sit. & hanc passibilitatis calũpniã. quasi consequent ad¬
u̾sus nos redarguit. Itẽq de filio subicit. Si natus ẽ erat ꝓ¬
fecto quando non erat. & quasi necessario de temporalitate con¬
cludens. coet̾nitate patͥs filio quantũ in se ẽ auferre contend.
S de coet̃nitate uel consubstantialitate iam suꝑuis dictũ est.
De argum̃to uͦ defluxionis uł diminutionis pat̾nȩ substantie
qua in generatione filii contendit consequent̃ intelligi opor¬
tere: dicendũ ẽ male illos nimiũq carnali sensu sibimet il¬
lusisse. Non enĩ in carne que in ꝓpagando passibilit̾ deflu¬
it. argum̃tũ ducere debuerant m ratione diuinȩ generati¬
onis. Reb quippe dissimilib: ẽadem non conuenunt. Qͥd aut̃

Expanded text:
defluxerit, et filius localiter ab eadem patris substantia traducdefluxerit, et filius localiter ab eadem patris substantia traductus sit, et hanc passibilitatis calumniam, quasi consequenter adversum nos redarguit. Itemque de Filio subjicit: « Si natus est, erat profecto quando non erat. » Et quasi necessario de temporalitate concludens, coaeternitatem patris filio, quantum in se est, auferre contendit. Sed de coaeternitate vel consubstantialitate jam superius dictum est. De argumento vero defluxionis vel diminutionis paternae substantiae, quam in generatione filii contendit, consequenter intelligi oportere dicendum est male illos nimiumque carnali sensu sibimet illusisse. Non enim a carne, quae in propagando passibiliter defluit, argumentum ducere debuerant in ratione divinae generationis. Rebus quippe dissimilibus eadem non conveniunt. Quid autem
Abbreviated transcription (Latin):
eñĩ ⁊ intrinsecus ut sue nature cõmunionẽ eũ quẽ sp̃m sc̃m̃¬
dicimꝰ uehem̃tẽ spirat amorẽ. suũq u̾bũ iam filiũ. iamq a
pͥncipio ⁊ ab eterno natũ. ⁊ adhuc tam̃ ut uere sem̃ sibimet
insitum in multas coniuges. id ẽ in multas animas spargeis
deoꝵ cottidie multiplicat gentẽ. quib ait ꝓpħa. ego dixi di
estis. & filii excelsi om̃s: itemq eugłista de ulo unico d̾i filio
deiq uerbo loquens. quot quot autẽ receꝑunt eũ inqͥt: dedi
eis potestatẽ filios dei fieri. At ille de quo supra dictũ ẽ arriꝰ
infelix. & quicũq similis eiꝰ animalis homo non ꝑcipiens ea
que dei st̃. ⁊ ea solũ sapiens que carnis st̃. audiens deo filiũ
natũ. toto sensu inheret carnis imaginib consequens ẽe con¬
tendens quod ut filiꝰ generaret᷑ uł nasceret᷑ substantia patͥs

Expanded text:
enim et intrinsecus, et suae naturae communionem eum, quem Spriritumenim et intrinsecus, et suae naturae communionem eum, quem Spriritumdicimus, vehementem spirat amorem, suumque Verbum, jam Filium, jamque a principio et ab aeterno natum, et adhuc tamen, ut vere semen sibimet insitum in multas conjuges, id est in multas animas spargens, deorum quotidie multiplicat gentem, quibus ait Propheta: « Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes . » Itemque evangelista de illo unico Filio Dei, Deique verbo loquens: « Quotquot autem receperunt eum, inquit, dedit eis potestatem filios Dei fieri . » At ille, de quo supra dictum est, Arius infelix, et quicunque similis ejus animalis homo non percipiens ea quae Dei sunt, et ea sola sapiens quae carnis sunt , audiens Deo Filium natum, toto sensu inhaeret carnis imaginibus, consequens esse contendens quod ut filius generaretur vel nasceretur, substantia patris
Abbreviated transcription (Latin):
ties suas: & om̃e uolatile scđm genus suũ. Ac deinceps. ꝓdu¬
cat t̾ra aiaͣm uiuent̾e in genere suo. & cet̾a. Tandẽ ⁊ homi¬
nẽ sic plasmauit ut generaret sicut scriptũ est.: ad ymaginẽ
& similitudinẽ suã. Sic fatuus ille ut ñ uideat quantã crea¬
tori irroget contumeliam. quantãq naturȩ eius criminet᷑
sterilitatem atq inopiam: ut creaturis ab eo factis in gene
suo sem̃ afferentib. nullũ ipse creator generis sui sem̃ habeat
eodem utiq bono qd̃ aliis contulit ipse careat. sterił. desertꝰ
atq solitariꝰ :  nonne gͦ merito contra huiꝰmodi derogatores
Inde enĩ exemplar accepit ut fecunditatẽ. suis daret creaturiᷤᷤ:
si in seipso sterilitate aridus extitit: si creans tam multa. nicħ
de seipso generare ualuit: ytquid tantõꝑe tota nocte uite
p̃sentis adolescentulaꝵ ostia circuit sibiq poscit aꝑiri. si non
insito sibiͦ calet amore. si non genuino uiret semine: instat natural¬

Expanded text:
 Ac deinceps: « Producat terra animam viventem in genere suo , » etc. Tandem et hominem sic plasmavit, ut generaret, sicut scriptum est, ad imaginem et similitudinem suam . Sic fatuus ille, ut non videat quantam Creatori irroget contumeliam, quantamque naturae ejus criminetur sterilitatem atque inopiam, ut creaturis ab eo factis, in genere suo semen afferentibus, nullum ipse Creator generis sui semen habeat, eodem utique bono, quod aliis contulit, ipse careat, sterilis, desertus atque solitarius? Nonne ergo merito contra hujusmodi derogatores ipse sterilis ero? » Unde enim exemplar accepit, ut fecunditatem suis daret creaturis, si in seipso sterilitate aridus existit, si creans tam multa, nihil de seipso generare valuit? Ut quid tantopere tota nocte vitae praesentis adolescentularum ostia circuit, sibique poscit aperiri, si non insito sibi naturaliter calet amore, si non genuino viret semine? Instat
Abbreviated transcription (Latin):
caruer̃t. qua ñc pascimur nos. qͣ: cum oleaster ẽẽmus:. natu¬
ralib ramis. ꝓpt̃ inetedulitatẽ fractis ꝑ eandent fidem. In
bonam oliiam inserti scimꝰ. Plurima quippe libri illoꝵ testimo¬
nia trinitatis. eugłio xp̃i confert̃. ¶nde hȩi duo testam̃ta
recte ꝑ duos seraphim significant᷑ in esaya. quoꝵ ẽ ille est

Expanded text:
caruerunt, qua nunc pascimur nos: qui cum oleaster essemus, natucaruerunt, qua nunc pascimur nos: qui cum oleaster essemus, naturalibus ramis propter incredulitatem fractis, per eamdem fidem in bonam olivam inserti sumus . Plurima quippe illorum libri testimonia Trinitatis Evangelio Christi conferunt. Unde haec duo Testamenta recte per duo seraphin significantur in Isaia, quo
Abbreviated transcription (Latin):
aut filiꝰ sine patre scõq spu redemerit. aut. sp̃c sc̃s absq patre
filioq illustrauerit. ⁊ peccatoꝵ remissione mundauerit: s qr
sic ẽ cõmunis qͥdem ⁊ ubiq inseparabilis sũmȩ ⁊ uniꝰ diuinita¬
tis oꝑatio. ut tam̃ in ꝓprietãte uel ordine oꝑis. manifesta nul¬
li fidelium ignoranda ꝑsonaꝵ sit discretio. Nam illa uox faciamꝰ
hominẽ ad ymaginẽ et similitudinẽ. nr̃am. patͥs uox ẽ. ad filiũ
& sp̃m sc̃m: ⁊ illa caro quȩ de uirgine sũpta mortua ac sepulta
est. ⁊ resurrexit filii caro ẽ. ⁊ illa colũba quȩ suꝑ dñm descen¬
ti adhuc ⁊ sub pedagogo seruienti popło di declarata ñ fuerat
hec eadem tͥnitas adorandi exhibitione. uel distinctione oꝑis.
taeuerit᷑: nec sine illar ueteres scĩ. do placuerint.ii¬
oNtam̃ penitꝰ absq hac fide ueteres dõ plaeuerti: qm̃
hi a quib tamquã radicib suis multiplices. ramĩ portabans
scilicet magni patres. diuini. hitiꝰ nominis. pinguedins non

Expanded text:
e Filioque illustraverit, et peccatorum remissione mundaverit; sed quia sic est communis quidem, et ubique inseparabilis summae et unius divinitatis operatio, ut tamen, in proprietate vel ordine operis, manifesta nullique fidelium ignoranda personarum sit discretio. Nam illa vox: « Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , » Patris vox  sanctum, et illa caro quae de Virgine sumpta, mortua ac sepulta est, et resurrexit, Filii caro est, et illa columba, quae super Dominum descenti adhuc et sub paedagogo servienti populo Dei declarata non fuerat haec eadem Trinitas adorandi exhibitione, vel distinctione operistacuerit, nec sine illa veteres sancti Deo placuerint. Non tamen penitus absque fide veteres Deo placuerunt, quoniam hi, a quibus tanquam radicibus suis multiplices rami portabantur, scilicet magni Patres divini hujus nominis pinguedine non