comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est multitudo ex unitatibꝰ constituta.
Mam unum sem̃ numeri eẽ ñ numerũ.¬
Inom̃ dectit. & a sui frequentatione
hit. Greci enim unum eña dicunt. Sic¬
et duo & tres: quos illi dĩa & tr̃ia appel¬
lant. Quatuor uero a figura quadrata
scdm naturam. sed scdm placitũ uolun¬
tatis uocabulum acceꝑunt: ab eo qͥ nu¬
meris nomina indidit. Sex autẽ & sep¬
tem aͥ greco ueniunt. In multis enim
nominibꝰ quȩ in greco aspirationẽ ha¬
bent : nos ꝓ aspiratione.s. ponimus. In
ꝓ herpillo herba serpillum. Octo uero
ꝑ translationẽ : sicut illi & nos. illi nea.
nos nouem: illi deca. nos decem. Bicti
autẽ decem ã greca ȩchimologia. eo
quod ligent & coniungant infr᷑
iacentes numeros. Nam desmos. coniun¬
gere uel ligare apud eos dr. Porro ui¬
guiti dicti quod sint decem bis geniti:
ii. ꝓ .b. litt̾a posita. Triginta quod a ter¬
nario dȩnario gignant᷑: sic usq ad nona
ginta. Centum uero uocati ã cantu qd̃
est circulum. Ducenti ã duo centũ. sic

Expanded text:
est multitudo ex unitatibus constituta. Nam unum, semen numeri esse, non numerunomen dedit et a sui frequentatione hit: Graeci enim unum, ἕνα dicunt. Sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quatuor vero, a figura quadrata secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspiratione S ponimus. Indpro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem; illi δέκα, nos decem. 4. Dicti autem decem a Graeca etymologia, eo quod ligent et conjungant infra jacentes numeros. Nam δεσμεύειν, conjungere, vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti, quod sint decem bis geniti, v, pro b littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur, sic usque ad nginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinas mathe ma¬
ticas ideo pͥmam ẽẽ
uoluerunt. quoniam ipsa ut sit. nulla
alia indiget disciplina. Musica autem
& geometria & astronomia quȩ secun¬
tur. ut suit. atq subsistant: istius egent
umeri disciplinam apud grecos pri¬
mũ pythagoram aucupant conscrip¬
sisse: ac deinde aͥ nicõmaco diffusius ẽẽ
dispositam. Qũã apud latinos pͥmus apu

Expanded text:
disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent ibus ejus. 1. Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam, quam apud Latinos primus Apu
Abbreviated transcription (Latin):
uirͦ eruginis. Specula etiam ex eo temꝑan¬
tur. serussa quoq ex eo sic̃ ex plumba con
quod ad radium solis clariꝰ aur̃o argen¬
toq reluceat. Sol enim ã poetis elector uo¬
catur. Pfficatius est enim hoc metallum
omnib metallis. Huiꝰ tria genera. Unum
qͦd ex pineis arborib fluit. quod sucinum⁊
de tribus partib auri & argenti una.
Quas partes eciam si naturale soluas in¬
uenies Unde nichil intereẽ nectum an
factum ÷ utrũq enim eiusdem nature ÷.
Electrum qͦd est naturale eiꝰ modi nature
est: ut in conunuo & ad lumina claruis
euuctis mecallis fulgeat:. & uenenũ ꝓdat.
Nam si eo. infundas uenenũ. stridorem edit
& colores. uarios in modum arcꝰ cȩlestis e¬

Expanded text:
us aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conquod ad radium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocatur. Defaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dde tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse natum an factum; utrumque enim eiusdem naturae esse. Electrum, quod est naturale, eiusmodi naturae est ut in convivio et ad lumina clarius cunctis metallis fulgeat, et venenum prodat. Nam si eo infundas venenum, stridorem edit et colores varios in modum arcus caelestis e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ouon. bootes. S hec nomina scͥpto¬
res confunctunt: & astra ꝓstellis. et
stellas ꝓ syderibꝰ ponunt. De lumine

Expanded text:
ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis et stellas pro sideribus ponunt. De lumine
Abbreviated transcription (Latin):
densitas facit̃. Uenti enim aerẽ conglobañ:
nubem cogitur aer. De tonitruo.
omtruum dic̾tum : quod sonus eius
terreat. Nam tonus. sonꝰ. Qui ideo inter¬
dumn tam gͣuiter concutit omnia. ita ut
celum dissẽcare uideat᷑: quia cũ ꝓcella
uehementissimi uenti nubibꝰ se repente
iumiserit. turbine inualescente. exitũq
querente. nubem qͣm excauauit. impety
maguo prescindit: ac sic cum horrendo
fragore defert᷑ ad aures. Quod mirari
quis ũ debeat: cum uesicula qͣmuis par¬
ua. magnũ tamen sonitũ displosa emit¬
tat. dũ tonitruo aut̃ simul & fulgura exp̃¬
mi. S illud celeriꝰ uidetur. quia clarum
ux aut̃ quȩ apparet aute tonitruũ. ful¬

Expanded text:
densitas facit. Venti enim aerem conglobant nubem cogitur aer. De tonitruo . Tonitruum dictum quod sonus eius terreat; nam tonus sonus. Qui ideo interdum tam graviter concutit omnia ita ut caelum discississe videatur quia, cum procella vehementissimi venti nubibus se repente inmiserit, turbine invalescente exitumque quaerente, nubem, quam excavavit, impetu magno perscindit, ac sic cum horrendo fragore defertur ad aures. Quod mirari quis non debeat, cum vesicula quamvis parva magnum tamen sonitum displosa emittit. Cum tonitruo autem simul et fulgura exprimi: sed illud celerius videtur, quia clarum Lux autem quae apparet ante tonitruu
Abbreviated transcription (Latin):
Ia feriendo disti. Fulgere eñ ferire est:
atq ꝑcutere. Fulmina aut̃ conlisa nubila fa¬
ciunt. Nam omniũ rerũ conlisio ignẽ creat:
ut in lapidibꝰ cernimꝰ. uel attritu rotarỹ.
uel in siluis arboꝵ. Simili modo in nubib
ignis. Wnde & prius nubila sunt: demd̃
ignes. Ex uento aut̃ & igne fulmina in
& fulmen. Fulgur. quia tangit: fulgor qͥ a
incendit & urit: fulmen. quia findit. Ideo¬
& cũ ternis radiis finginnt᷑. De arcu.

Expanded text:
culi a feriendo dicti, fulgere enim ferire est atque percutere, fulmina autciunt. Nam omnium rerum conlisio ignem ut in lapidibus cernimus, vel attritu rotarum, vel in silvis arborum. Simili modo in nubibus fit ignis; unde et prius nubila sunt, deinde ignes. Ex vento autem et igne fulmina in , fulgor, et fulmen. Fulgur quia tangit, fulgor quia incendit et urit; fulmen, quia findit, ideoque cum ternis radiis fingitur.
Abbreviated transcription (Latin):
fert hõ a cȩteris. Cũ eñi r rationale. diᷤᷤ¬
cernit᷑ ab inrationabilib mutis. quȩ ñ
habent rationẽ. Cũ mortale. discernit᷑
ab angłis. qͥ nesciunt mortẽ:. ꝓprium:
ut risibile. Homo ẽ enĩ qđ ridet: & ħ p̃t̾
hominẽ. nulls animał est. Accidens. ut
coloe incorpore. doct᷑na in animo. Hec ent¬
tempoꝵ uarietate. & accedunt & mu¬
tantur: & ẽ ex oĩb his qͥnq partib oratio
capax. Sic etiam in oĩ oratione substen¬
tiali. tandiu int̾pon̾e debemꝰ species et
differentias. qͣndui seclusionib q̃ ħ idem
tẽ possunt. ad id ꝑueniat᷑. ut ꝓpͥetas iam¬
certa teneat᷑. Ysagogas aũ ex greco in la¬
tinũ transtulit uictormꝰ orator. cõm̃tũ¬
q eiꝰ qͥnq libris boetiꝰ edidit. De cathe

Expanded text:
fert homo a ceteris. Cum enim dicitur rationale, disfert homo a ceteris. Cum enim dicitur rationale, discernitur ab inrationalibus mutis, quae non habent rationem. Cum dicitur mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, docttemporum varietate et accidunt, et mutantur. 337 Quomodo ex his quinque partibus oratio capax. Sic etiam in omni oratione substantiali tandiu interponere debemusdifferentias, quamdiu, seclusis omnibus quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur, ut pcerta teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. De cate
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ id qd̾ aut aerium ẽ. aut humidum.
posita ẽ. quȩ multis pedib innituntur.
Item rationale. ꝓpt̾ illa quȩ ratione egeant.
mortale aut̃ ꝓpter id quod angłs ẽ. P ostea
postrema ꝓprium. ẽ enĩ solum hominus
qđ ridet. Sic ꝑfecta ẽ om̃i ex parte ditti¬
nitio. ad hominẽ. declarandum. Cuiꝰ disci¬
plinȩ diffinitionẽ plenã. existimauerunt
aristotiles & tulluis. ex genere & differen¬
tiis consistere. Qdam postea pleniores in
docendo. eiꝰ ꝑfectam substantialem diffini¬
tionẽ in qͥnq partib. uelut in mẽbris
sius diuiserunt. Quaꝵ pͥma ẽ de genere.
scda de specie. t̃cia de differentia. qͣrta
de ꝓprio: qͥnta de. accidente. Genꝰ. ut a¬
nimal. Est enĩ uocabulũ generale & com¬
mune. om̃ium animã habentium. Spe¬
cies. ut homo. Est enĩ specialitas qua se¬
parat᷑ a cȩteris animantib. Differenti
a. rationale. mortale. his enĩ duab dif¬

Expanded text:
est id quod aut aethereum aut humidum sest id quod aut aethereum aut humidum sposita est quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem propter id quod angelus non est. Postea postrema risus capax: est enim solum hominis, quod ridet. Sic perfecta est omni ex parte definitio ad hominem declarandum. Cuius disciplinae definitionem plenam existimaverunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. Quidam postea pleniores in docendo eius perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a ceteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus dif
Abbreviated transcription (Latin):
syderiunq fig᷑as contẽplat᷑ om̃s. & habitu¬
dines stellaꝵ circa se ⁊ circa t̃rã. indaga¬
bili ratione ꝑcurrit. Porro actualis dr. quȩ
res ꝓpositas oꝑationib suis explicat: euiꝰ
partes st̃ tres. Moralis. dispensatiua. sei
uilis. Moralis dr. ꝑ ꝗͣ. mos uiuendi honestꝰ
appetit᷑. & instituta ad uirtutẽ. tendentia
prȩparant᷑. Dispensatiua dr. eũ domesti¬
quam totius ciuitatis utilitas administrat᷑.
continens in se demonstrationẽ pͥmaꝵ
rationũ de qualibet. re qͥd sit. suaq cer¬
ta ac substantiali definitione declaret᷑.
Nam posito pͥmo gen̾e. dem species & alia
q̃ uicina ẽẽ possunt subiungimꝰ: ac dis¬
cretis cõmunionib separamus: tandiu
int̃ponentes differentias. quousq ad
tionale. mortale. t̾renũ. bipexͥ. risusca¬
pax. Genꝰ animal cũ dictum ẽ. substan¬
tia hominis declarata ẽ. Est enĩ ad ho¬
minẽ genꝰ animal: s qr late patebat.
adiecta ẽ species. terrenũ. Iam exclusũ

Expanded text:
ue figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. Porro actualis dicitur, quae res propositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis dicitur, appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur. Dispensatiua dicitur domestiquam totius civitatis utilitas administratur. continens in se demonstrationem primarum rationum, de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaratur. 2. Nam posito primo genere, deinde species, et alia quae vicina esse possunt subjungimus, ac discretis communionibus separamus, tandiu interponentes differentias, quousque adtionale, mortale, terrenum, bipes, risus capax. 3. Genus animal cum dictum est, substantia hominis declarata est. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species, terrenum: iam exclusum
Abbreviated transcription (Latin):
Inspectatiua dr. qͦ suꝑgressi uisibilia. de
um suꝑgrediunt᷑ obtutum. Naturalis
dr. ubi uniuscuꝰ q natura discutit᷑. qr ni¬
deputat᷑. in qͥb a creatore definitum ẽ:
nͥ forte cũ uoluntate i aliqd̾ miracłm
ꝓuenire monstrat᷑. Biuinalis ẽ. quando
aut ineffabilem naturã d. aut spirita¬
les creaturas ex aliqua parte ꝓfundis¬
sima qualitate disserimꝰ. Doctrinał dr
scientia. quȩ abstͣctam c̃sid̾at qͣntitatẽ.
Abstracta eni quantitas d̃r. ꝗͣ intellectu
a materia separantes uel ab aliis acciden¬
tib. ut ẽ par impar. uel ab huiꝰcemocli. in¬

Expanded text:
Inspectiua dicitur, qua supergressi uisibilia de dum supergrediuntur aspectum. Naturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, qua nideputatur, in quibus a creatore definitum est, nisi forte cum voluntate Dei aliquod miraculum provenire monstratur. Divinalis dicitur, quando aut ineffabilem naturam Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima qualitate disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, quae abstractam considerat quantitateAbstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separamus, vel ab aliis accidentibus, ut est par, impar, vel ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
losophia ẽ ars artium: & disciplina disci¬
plinaꝵ. Rursus phylosophia ẽ. meditatio
mortis: qd magis conuenit xp̃ianis: qui
scłi ambitione. calcata. conu̾satione disci¬
plinabili. similitudine future patrie ui¬

Expanded text:
plina disciplinarum. Rursum. Philosophia est meditatio mortis, quod magis convenit christianis, qui seculi ambitione calcata, conversatione disciplinabili, ad similitudinem future patrie vi
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentiaq rerũ frenat᷑: iusticia.
qͣ recte iudicando sua cuq distribuuis.
Logicam que rationalis uocat᷑ plato sub¬
iunx̃. ꝑ quã discussis rerũ moꝵq cau¬
sis. uim eaꝵ rationabilit̾ ꝑscrutatꝰ est.
diuidens eam in dialecticam ⁊ rethoricã.
Dicta autem ẽ logica. id ẽ rationalis. Lo¬
gos enim apud grecos & sermonẽ signifi
philosofie etiam eloquia diuina consistin.
Nam aut de natura disputare solent. ut
in genesi & in eccłiaste: aut de morib. ut
in ꝓu̾biis. & in oĩb sparsim libris: aut de
logica. ꝓ qͦ nr̃i theologicam sibi uendican:

Expanded text:
concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, concupiscentiaque rerum frenatur. Iustitia, qua recte iudicando sua cuique distribuunt. Logicam, quae rationalis vocatur, Plato subiunxit, per quam, discussis rerum morumque causis, vim earum rationabiliter perscrutatus est, dividens eam in Dialecticam et Rhetoricam. Dicta autem Logica, id est rationalis. Λόγος enim apud Graecos et sermonem sigphilosophiae etiam eloquia divina consistunt. C. Quomodo?-- A. Nam aut de natura disputare solent, ut in Genesi et in Ecclesiaste; aut de moribus, ut in Proverbiis et in omnibus sparsim libris; aut de logica, pro qua nostri theologicam sibi vindicant,
Abbreviated transcription (Latin):
co uocabulo logica appellat᷑: in qͣ dispu¬
tat᷑ quẽ admodũ in rerũ causis. uł ui¬
te morib ueritas ipsa querat᷑. In fisica
gͥ causa quęrendi. in ethica ordo ui¬
uendi. iii logica ratio intelligendi u̾sat᷑.
Phisicam apud grecos pͥmꝰ ꝑscrutatꝰ :
tales milesius. unꝰ ex septem illis sapi¬
entib. Hic enĩ ante alios cęli causas.
atq uim rerũ naturalium contẽpla¬
ta ratione suspex̃. Quã postmodũ pla¬
to in quatuor diffinitionib distribuit.
id ẽ arithineticam. geometricam. muss¬
cam. astromiam. ł thicam socrates pͥmus
ad corrigendos. componendosq mores
instituit. atq om̃e studium eiꝰ ad bene
uiuendi disputationẽ ꝑdux̃. diuidens
eam in quatrior uirtutib anime: idest
prudentiam. iusticiam. fortitudinẽ. tem¬
ꝑantiam. Prudentia ẽ in reb. qua dise̾¬
nunt᷑ a bonis mala: fortitudo. qua adu̾¬
sa eqͣnimit̾ tolerant᷑ꝰ tẽꝑantia. qͣ libido

Expanded text:
co vocabulo Logica appellatur, in qua dispuco vocabulo Logica appellatur, in qua disputatur quemadmodum in rerum causis vel vitae moribus veritas ipsa quaeratur. In Physica igitur causa quaerendi, in Ethica ordo vivendi, in Logica ratio intellegendi versatur. Physicam apud Graecos primus perscrutatus est Thales Milesius, unus ex septem illis sapientibus. Hic enim ante alios caeli causas atque vim rerum naturalium contemplata ratione suspexit, quam postmodum Plato in quattuor definitiones distribuit, id est Arithmeticam, Geometricam, Musicam, Astronomiam. Ethicam Socrates primus ad corrigendos conponendosque mores instituit, atque omne studium eius ad bene vivendi disputationem perduxit, dividens eam in quattuor virtutibus animae, id est prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est in rebus, qua discernuntur a bonis mala. Fortitudo, qua adversa aequanimiter tolerantur. Temperantia, qua libido
Abbreviated transcription (Latin):
studio bene uiuendi. Coniuncta hec ex
reb duab constare uidet᷑: scientia ⁊ opi¬
natione. Scientia ẽ. cũ res aliqua certa
ratione ꝑcipit᷑. Opinatio aũ. cũ adhuc
incerta res latet. ⁊ nulla ratione firma
uidet᷑: ytputa sol utrum ne tantꝰ qͣntus
uidet᷑. an maior sit ꝙͣ. om̃is t̾ra. Itẽ buna
globosa fit an concaua: ⁊ stellȩ utrumne
adhereant celo. an ꝑ aerem lib̃o cursu ferais᷑.
Celũ ipsum qua magnitudine. qͣ materia ẽ¬
stet: utrũ qͥetũ ⁊ immobile sit. an incredi¬
bili cęritate uoluat᷑. quanta sit terre cras¬
situdo. aut qͥb fundam̃tiᷤᷤ librata ⁊ suspen¬
sa ꝑmaneat. Ipsum aut̃ nom̃ latine intͣ¬
p̃tatum. amorem sapientie ꝓfitet᷑. Nam
dicunt. Phylosophie species. triꝑtita est.
Una naturalis. quȩ grece fisica appellat᷑.
In qua de nature: inquisitione disseritur:
altera moralis. que grece ethica dr in qͣ
de morib agit᷑. Tercia rationalis: que gre¬

Expanded text:
studio bene vivendi coniuncta. Haec duabus ex rebus constare videtur, scientia et opinatione. Scientia est, cum res aliqua certa ratione percipitur; opinatio autem, cum adhuc incerta res latet et nulla ratione firma videtur, utputa sol utrumne tantus quantus videtur, an maior sit quam omnis terra: item luna globosa sit an concava, et stellae utrumne adhaereant caelo, an per aerem libero cursu ferantur: caelum ipsum qua magnitudine, qua materia constat: utrum quietum sit et inmobile, an incredibili celeritate volvatur: quanta sit terrae crassitudo, aut quibus fundamentis librata et suspensa permaneat. Ipsud autem nomen Latine interpretatum amorem sapientiae profitetur. Nam dicunt. Philosophiae species tripertita est: una naturalis, quae Graece Physica appellatur, in qua de naturae inquisitione disseritur: altera moralis, quae Graece Ethica dicitur, in qua de moribus agitur: tertia rationalis, quae Grae
Abbreviated transcription (Latin):
Porro minotaurũ nomen sumpsisse ex tauro
& homine ⁊ qualem bestiam dicunt fabulo¬
se in laberinto melusum fuisse. De qua oui
nis specie media asini esse dicatur⁊ sicut
& ypocentaurꝰ. quod equoꝵ hominũq meiꝰ
natura coniuncta fuisse putat᷑. De trans
ctam monstruose hominũ transfor¬
mationes & cõmutationes in bestiis. sicut de
illa maga famosissima circȩ. quȩ socios qͦq
ulixis mutasse fertur in bestias: & de arca¬
cdibus qui sorte ducti transnatabant qͦddã
stagnum. atq ibs conuertebant᷑ in lupos.
Nam &e diomedis socios in uolucres fuisse con¬
uersos non fabuloso mendacio: s hystorica
affirnĩtione confirmant. S & quictam asse¬
runt strigas ex hominib fieri. ad multa

Expanded text:
Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho inclusam fuisse. De qua Ovidnis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. § 4 De transedam monstruosae hominum transformationes et commutationes in bestiis, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulixis mutasse fertur in bestias: et de Arcadibus, qui sorte ducti transnatabant quoddam stagnum atque ibi convertebantur in lupos. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos non fabuloso mendacio, sed historica adfirmatione confirmant. Sed et quidam adserunt Strigas ex hominibus fieri. Ad multa
Abbreviated transcription (Latin):
multi erunipebant. Quod hercules uidens
loca ipsa exussit: & sic aquę clausit meatꝰ.
Nam hydra ab aqua dicta est. huiꝰ mentionẽ
facit ambrosius in similitudinẽ heresium
dicens. Heresis enim uelut quȩdam hydra fa¬
bularũ uulnerib suis creuit: & dum sepe
reciditur: pullulat igni debita: incendioq
ꝑitura. Fingunt & chimeram triformẽ besti¬
am: que est ore leo. postremis partibꝰ draco.
mectia caprea. Qtiam quidam physiologi. ñ
animal. secł ciciliȩ montẽ c̃ẽ aiunt. quibus
dam locis leones & capreas nutͥentẽ. qͥb dam
arcdentẽ: quibusdam plenũ serpentibus.
Hunc bellorofontis habitabilem fecit. Unde
chimera dicitur occidisse. Centauris autem
species uocabulum indidit. id est hominem
equo mixtũ: quos quidam fuisse eqͥtes tes¬
saloꝵ dicunt. S ꝓ eo quod discurrentes in
bello uelut unum corpꝰ equoꝵ & hominum
uideret᷑ ⁊ inde centanros fictos asseruerunt.

Expanded text:
multi erumpebant. Quod Hercules videns multi erumpebant. Quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aque clausit meatus. Nam Hydra ab aqua dicta est. Hujus mentionem facit Ambrosius in similitudinem haeresium dicens: Haeresis enim quasi quaedam Hydra fabularum vulneribus suis crevit, et dum saepe recipitur, pullulat igni debita, incendioque peritura. Fingunt et Chimaeram triformem bestiam, quae ore est leo, postremis partibus draco, media capra. Quam quidam physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibudam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uolat & uulnerat. Que inde influcͣtib
cõmorasse dicunt᷑ quia fluctus uenerem
creauerunt. Scillam quoq ferunt femi¬
nam capitib succinctam caninis cum la¬
tratib magnis. ꝓpter fretũ siculi maris:
in quo nauigantes uerticib in se concͣ¬
rentiũ undarũ exterriti. latrare estimẽt
unctas : quas sorbentis estus uorago col¬
lidit. Fingunt & monstra quȩdã irra¬
tionalium animantiũ. ut cerberũ in¬
feroꝵ canẽ tria capita habentẽ ⁊ signi¬
ficantes ꝑ eum tres etates. ꝑ quas mors
hominẽ hominẽ deuoiat: id est infanci¬
am. iuuentutẽ. & senecꝰtutẽ. Quem qͥ¬
daui ideo dictum cerberũ putant : qͦ¬
si creoboros. id est caruem uoraus. Dicuis
& hẏdram serpentẽ cum nouem capitibus.
que latine scedra dicitur quod uno cȩso
tria capita excrescebant. S constat hydram¬
locum fuisse uomentẽ aquas. uastanteni
uicinã ciuitatẽ⁊ in quo uno meatu clauso

Expanded text:
volat et vulnerat; atque in fluctibus volat et vulnerat; atque in fluctibus commorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis cum latratibus, magnis propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrare existimant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Fingunt et monstra quaedam irrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem: significantes per eum tres aetates, per quas mors hominem devorat, id est, infantiam, juventutem, senectutem; quem quidem ideo dictum Cerberum putant, quasi creovorum, id est, carnem vorans. Dicunt et Hydram serpentem cum novem capitibus, quae Latine Caedra dicitria capita excrescebant. Sed constat Ydram fuisse locum evomentem aquas vastantes vicinas civitates, in quo uno meatu clauso
Abbreviated transcription (Latin):
nũ non excectunt. Dicunt᷑ autẽ & alia ho¬
minũ fabulosa portenta quȩ ñ sunt. s fic¬
ta in rerũ causis interp̾tant᷑: ut gerionẽ
hyspaniȩ regem triplici forma ꝓditum.
uerunt enĩ tres frẽs tante concordie: ut
in trib corporib quasi una anima ẽẽt. Gor¬
gones quoq meretͥces crinitas serpentibꝰ:
habentes unũ oculum qͦ inuicẽ utebant᷑.
Fuerunt aut̃ tres soroies uniꝰ pulchritu¬
dinis. quasi umiꝰ oculi. Quẽ ita spectato¬
res suos stupescere faciebant: ut ut uer
terȩ eos putarent᷑ in lapides. Sirenastͤs
fingunt fuisse ex parte uirgines. ex par¬
te uolucres. Habentes alas & ungulas:.
quarũ una uoce. altera tibiis. tercia ly¬
ra canebat. Quȩ illectos nauigantes sub
cantu in naufragia trahebant. Secłm
ueritatem aut̃ meretrices fuerunt: qͤ
transeuntes qm̃ deducebant ad egestatẽ.
his ficꝰte sunt uferre uaufragia. Alas
autẽ habuisse & ungulas. quia amor &

Expanded text:
num non excedunt. 28. Dicuntur autem et alia honum non excedunt. 28. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta; et in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratrestantae concordiae, ut in tribus corporibus quasi una anima esset. 29. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus habentes unum oculum quo invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatortere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, et ex parte volucres, habentes alas et ungulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebat; quae illectos navigantes sub cantu in naufragia trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes, quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑ diceus. Mͦ ortalis ego sum unus ex ac¬
colis heremni: quos uario delusa errore
gentilitas. faunos satirosq colit. Dicunt᷑
quidam & siluestres homines : qͦs ñnulli
faunos ficarios uocant. Sciopodũ gens
fertur in ethyopia singłis cruribus. & ce¬
leritate inirabili. Quos inde sciopodas
greci uocant: eo quod ꝑ estum in terra
resupini iacentes. pedum suoꝵ magnitu¬
dine adumbrent᷑. Antipocdes in libia plan¬
tas uersas habent post crura:. & octonoᷤ
digitos in plantis. ħꝓpopodes in scicia sunt:
humanã formami. & equinos pedes haben¬
tes. In inclia ferunt ẽẽ gentem quȩ macͦ¬
bii nuncupant᷑ : duodecĩ pedum staturã
habentes. Est & gens ibi statura cubitał.
quos greci ã cubito pigineos uocant: de
qua sũpra diximꝰ. hi montana indiȩ tenent:¬
quibus est uicinus occeants. ꝑhibent &
in eqͥdem india ẽẽ gentem femiuarũ. quȩ
quinqͣines concipiunt: & oc̾tauũ uite an¬

Expanded text:
fertur, dicens: Mortalis ego sum unus ex acfertur, dicens: Mortalis ego sum unus ex accolis eremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit. 22. Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. 23. Sciopodum gens fertur esse in Aethiopia, singulis cruribus, et celeritate mirabili; quos inde σκιόποδας Graeci vocant, eo quod per aestum in terra resupini jacentes, pedum suorum magnitudine adumbrentur. 35 24. Antipodes, in Libya plantas versas habent post crura, et octenos digitos in plantis. 25. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. 26. In India ferunt esse gentem, quae Μακρόβιοι nuncupantur, octo pedum staturam habentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito Pygmaeos vocant, de qua supra diximus. Hi montana Indiae tenent,quibus est vicinus Oceanus. 27. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum, quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae an
Abbreviated transcription (Latin):
pecꝰtore. Alios sine ceruicib gigni: ocł̃os
habentes in humeris. In ultimo aut̃ ouien¬
tis monstruosȩ gentiũ facies scribuntur.
Alie sine narib equali tociꝰ corporis planicie
informes habentes uultus. Alie labro sub¬
teriori adeo ꝓminentꝵ: ut in solis ardorib
totam ex eo faciem contegant dormientes.
Aliis concreta ora esse  mocdico tantũ forami¬
ne calans auenarũ pͥastꝰ haurientes. Non¬
nulli sine lingͥs esse dicunt᷑: inuicẽ sermo¬
nis utentes nutu. siue motu. Panocioꝰ apd̃
scitiam ẽẽ ferunt. tam diffusa maguitudi
ne auriũ : ut omne corpꝰ ex his contẽgant.
au enim greco sermone totũ: othios aureᷤˢ
dicuntur. Artabantȩ in ethyopia ꝓni ut
pecora ambulare dicunit᷑: quadrãgesimũ
eui annũ nullus suꝑgredit᷑. Satirs. ho¬
munciones sunt adicis narib cornua
lem in solitudine antomꝰ sc̃s uidit. Qui
etiam iuterrogatꝰ a dei seruo. respondisse

Expanded text:
pectore. Alios sine cervicibus gigni oculos pectore. Alios sine cervicibus gigni oculos habentes in humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus aequali totius oris planitie informes habentes vultus. Alii labro subteriore adeo prominente, ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientAliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, in vicem sermonis utentes nutu, sive motu. 19. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa aurium magnitudine, ut omne corpus ex eis contegant; πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. 20. Artabalitae in Aethiopia, proni, ut pecora, ambulare dicuntur. Quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. 21. Satyri, homunciones sunt aduncis naribus, cornua lem in solitudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus, Dei servo respondisse
Abbreviated transcription (Latin):
phali ciclopes. & cȩtera. Gĩgantes dictos.
iuxta greci sermonis ȩthymologiam qͥ eos
eo quod eos fabulose parens terra inien¬
sa mole & similes s genuerit. Ge enim ter¬
ra appellatur. genis genus: licet & terrȩ
filios uulgus uocat. quoꝵ genꝰ incertũ:
Calso autẽ opinantur qͥdam imꝑiti de scͥp¬
turis scĩs preuaricatores angłos cũ filia¬
bus hominũ ante diluuiũ concubuisse:
& ex inde natos gigantes. id est nimi¬
um grandes. & focces uiros. de quibus
terra completa est. Cenocephali appellan¬
tur. eo quod canĩna capita habeant: qͦsꝙ
ipse latratus magis bestias qͣm homines
conficetur. Hi india uascuntur liclopes
quoq inctia gignit E dic̾tos cidopes
eo quod unũ habere oculum in fronte
media ꝑhi bentur. hi & agriofagite
clicuntur⁊ ꝓpter qd solas ferarũ carneᷤ
edant. Leninias in lybia credunt truncos
sine capite nasci. & os & oculos habere in

Expanded text:
phali, cyclopes, et caetera. Gigantes dictos phali, cyclopes, et caetera. Gigantes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos eo quod eos fabulose parens terra inmensa mole et similes sibi genuerit. Γῆ enim terra appellatur: γένος genus; licet et terrae filios vulgus vocat: quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam imperiti de Scripturis sacris praevaricatores, angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos gigantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant, quosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dicti cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carnes, quas edunt. Lemnias in Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in
Abbreviated transcription (Latin):
uel sicut aristotiles tradidit quendã in si¬
nnstra parte iecur. in dextra splen habuisse.
Alia scd̾m connaturationẽ : ut in alia manu
digti plures connaturati & colierentes
reꝑiantur. in alia minus. siue in manib¬
siue in pectibus. Alia scd̃m inmaturã &
intemꝑatam creationẽ: sicut hi qui
dentati nascunt᷑. siue barbati uel cani.
Qlia complexu plurimarũ differentuarũ.
sicut illud qͦd prectiximꝰ in alexandro mul¬
tiforme portentũ. Alia cõmixtione gene¬
ris: ut androgeni. & ermafroditȩ uocant᷑
Ermna froditȩ autẽ nuncupati: eo qd̃ eis ut̾q
sexus appareat. Prma quippe apud grecos
masculus: afrodi femina nuncupatur.
Hi cdextrã mamillam uirilẽ sinistrã mulie¬
brem habentes: uicissim coeundo & gig¬
nunt & pariuuit. Sicut autẽ in singłis
gentibus quęctam monstra sunt hominũ:
sta in uniuerso genere humano quȩdam
monstra sunt gentiũ: ut gigautes. cenocẽ¬

Expanded text:
vel sicut Aristoteles tradidit quendam in sivel sicut Aristoteles tradidit quendam in sinistra parte iecur, in dextera splen habuisse. Alia secundum connaturationem, ut in alia manu digreperiunt, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum immaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uterque sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum: ita et in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut gygantes, cynoce
Abbreviated transcription (Latin):
nani. uel quos grecipĩgineos uocant: qd̾
snit statura cubitales. Alii magnitudine
partiũ. ueluti capite informi. aut suꝑ¬
fluis menbroꝵ partibus. ut bicipites &
trimani⁊ uel scinotontas. qͥbus gemini
ꝓcechunit dentes. Alia defec̾tu partium.
in quib altera pars plurimũ deficit
ab altera: ut manꝰ ã m anu. uł pes a pede
Alia discisione: ut sine manu aut sine ca¬
pite geuerata qͦs greci steresios uocant.
Alia ꝑnumera: quando solũ caput. aut
crus nascit᷑. Alia quȩ in parte transfigu¬
rant᷑. sicut qͥ leonis habens uultũ. uel
cauis. uel taurinũ caput aut corpꝰ ut
ex pasiphe inemorant genitũ minotau¬
rum. quod greci etheromorfian uocant.
Alia quȩ ex omni parte transfigurant᷑.
in alienȩ creationis portentũ: ut ex mu¬
liere nitulũ dicit hystoria generatum.
Alia quȩ sine transfiguratione mutatio¬
nem habent locoꝵ. ut in oculos in pecto¬
re uel i fronte: aures supra in tẽpoubꝰ

Expanded text:
nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod nani, vel quos Graeci pygmaeos vocant, eo quod sint statura cubitales. Alii a magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodontes, quibus gemini procedunt dentes. Alii a defectu partium, in quibus altera pars plurimum deficit ab altera, ut manus a manu, vel pes a pede. Alii a decisione, ut sine manu aut capite generata, quos Graeci steresios vocant. Alia praenumeria, quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur, sicut qui leonis habent vultum vel canis, vel taurinum caput aut corpus, ut ex Pasiphaë memorant genitum Minotaurum; quod Graeci ἑτερομορφίαν vocant. Alia, quae ex omni parte transfigurantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore vel in fronte, aures supra tempora:
Abbreviated transcription (Latin):
etiã exꝑimentis ꝓbatum est: Aerxen qͥp¬
pe uulpis ex equa creata. solui regnum
portendit: alexandro ex muliere mon¬
strum creatũ. qͦd suꝑiores corporis partes
hominis. sed mortuas habuerit. inferiores
duersarũ bestiarũ. s uiuentes. significas¬
se repentinam regis interfectionẽ: suꝑuix¬
erant enĩ deteriora melioribus. S hȩc mon¬
stra quȩ in significationib dantur. ñ diu
uiuunt: s continuo ut nata fuerint. occi¬
dunt᷑. Inter portentũ autẽ & portentuo¬
sum differt. Nam portenta sunt qͣ trans¬
figurant᷑: sicut fertur in umbria mu¬
lierem peꝑisse serpentem. Unde lucanꝰ.
Matremq suus couterruit inphans. Por.¬
tentuosa uero leuem sumunt mutatio¬
nem: ut exempli causa. cum sex digitis
nati. Portenta igit᷑ uel portentuosa exis¬
tunt. alia magnitudine tociꝰ corporis ul¬
tra cõurunem hominũ modũ: qͣntus fuit
tition in nouem iugerib iacens homero
testante. Alii paruitate tociꝰ corporis. ut

Expanded text:
erimentis probatum est. Xerxen quippe vulpis ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit, inferiores diversarum bestiarum, sed viventes, significasse repentinam regis interfectionem: supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra quae in significationibus dantur non diu vivunt, sed continuo ut nata fuerint occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus1,563: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem, exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quantus fuit Tityon in novem iugeribus iacens, Homero testante: alia parvitate totius corporis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntumcumq uitȩ est. senectuti deputa¬
tur. Senium aut̃ pars est ultima senectu¬
tis : dicta quod sit terminus sextȩ exatis:
In his igicur sex spaciis. phylosophi ui¬
tam descripserunt humanã: in quib
mutat᷑ & currit. & ad mortis terminum
ꝑuenit. Pergamus gͦ breuiter ꝑ predic¬
tos gractus ętatum: ȩthynologias eoꝵ
in homine demonstrantes.
afaus dicit᷑. homo pͥmȩ etatis. Dictus au¬
tem infaus. quia adhuc fari nescit⁊ id ÷
loqui ñ potest. Nondum enĩ bene ordi¬
natis dentib muiꝰ est sermonis expressio.
Puer ã puritate uocatus quia puer id:¬
purus est: & necdum lanuginem flo¬
rem ꝙ genarũ habens. hi sunt ephebi
id est ã phebo dicti. necdum uiri ado
lescentuli. lenes. Ruer autem tribus
modis dicitur. Pro natiuitate. ut
esayas. puer natꝰ est nobis : ꝓ ȩtate.
ut ocͣtennis. decenus. Unde est illud.
Iam puerile iugũ tenera cernice ge¬
rebat. P obsequio. & fidei puritate:

Expanded text:
quantumcumque vitae est, senectuti deputaquantumcumque vitae est, senectuti deputatur. Senium autem pars est ultima senectutis, dicta quod sit terminus sextae aetatis. In his igitur sex spatiis philosophi vitam discripserunt humanam, in quibus mutatur et currit et ad mortis terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per praedictos gradus aetatum, etymologias eorum in homine demonstrantes. Infans dicitur homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est loqui non potest. Nondum enim bene ordinatis dentibus minus est sermonis expressio. Puer a puritate vocatus, quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt ephebi, id est a Phoebo dicti, necdum pronati viri, adolescentuli lenes. Puer autem tribus modis dicitur, pro nativitate, ut Esaias9, 6: 'Puer natus est nobis.' Pro aetate, ut octoennis, decennis. Unde est illud: Iam puerile iugum tenera cervice gerebat. Pro obsequio et fidei puritate,
Abbreviated transcription (Latin):
etus subiungam. De ęcatis gractibus.
radus etatis sunt sex. Infantia. pu¬
ericia. Ad olescentia. niuentꝰ. graui¬
tas. atq senectus. Prima etas infancia¬
est pueri nascentis ad lucem: quȩ por¬
rigitur in septem annis. Sccła etas pu¬
ericia. id est pura. & nec dum ad gene¬
rancdum apta: tendens usq ad quar¬
tum decimũ annũ. Tercia adolescentua.¬
ad gignendum adulta: quȩ porrigit᷑
usꝙ ad iginti octo annos. Quarta uiuen¬
tus. firmissima etatum omniũ : finiens
in qͥnquagesimo anno. Quinta etas semo¬
ris. id est grauitas. quȩ est declinatio
ã iuuentute in senectutẽ. nondũ senec¬
tus. s iam non uiuentꝰ: quia senioris etaᷤᷤ
est. quam greci presbiten uocant. Nam
senex apud grecos ñ presbiter. s geron
dicitur. Quȩ ętas ã quinquagesimo an¬
no incipiens: septuagesimo terminat᷑.
exta ȩtas senectus. quȩ nullo annoꝵ tem¬
pore finitur: sed post quinq illas etateᷤᷤ

Expanded text:
us subiungam. De aetatibus hominum . us subiungam. De aetatibus hominum . Gradus aetatis sex sunt: infantia, pueritia, adolescentia, iuventus, gravitasest pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda aetas pueritia, id est pura et necdum ad generandum apta, tendens usque ad quartum decimum annum. Tertia aetas adolescentad gignendum adulta, quae porrigitur usque ad viginti octo annos. Quarta juventus, firmissima aetatum omnium, in quinquagesimo anno; quinta est etas senioris, idest gravitas, que est declinatio a iuventute in senectutem, nondum senectus, sed iam non iuventus, quia senioris etas est, quam Greci presbitem vocant: nam senex apud Grecos non presbiter sed geron dicitur, que etas a quinquagesimo anno inciSexta aetas senectus, quae nullo annorum tempore finitur; sed post quinque illas aetates
Abbreviated transcription (Latin):
Senes enĩ ꝑ nimiã ętatem cdelirant:⁊ pueri
ꝑ lasciuiam & infantiã ignorant quid
agant. Senex aut̃ tantum masculim
generis est: sicut anꝰ feminini. Nam anꝰ
dicitur sola mulier. Anus autẽ appellata
a multis annis. quasi annosa. Nlam si cõmune
esset nom̃. cur non diceret terenciꝰ. senem
mulierem: Hinc & uetula: quia uetusta. Sic̃

Expanded text:
ueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini est generis, sicut anus feminini. Nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune nomen esset, cur non diceret Terentius senem mulierem? hinc etiam vetula, quasi vetusta.
Abbreviated transcription (Latin):
li dicuntur ÷ quoꝵ patres ante decesserut.
qͣm ab his nomen acciꝑent : ceteri orbi uo¬
cantur. Orphani: idem qui & pupilli. Il¬
lud enim grecum nom̃ est: hoc latinum.
Nam & in psalmo ubi legit᷑ pupillo tu eris
adiutor : grecus habet orphano. Puberes

Expanded text:
tes ante decesserunt quam ab his nomen acciperent. Caeteri orbi vocantur. Orphani iidem qui et pupilli. Illud enim Graecum nomen est, hoc Latinum. Nam in Psalmo ubi saepe legitur: Pupillo tu eris adjutor ; Graecus habet orphano. Puberes
Abbreviated transcription (Latin):
esset nom̃. cur non diceret terenciꝰ. senem
mulierem: hinc & uetula: quia uetusta. Sic̃
autẽ a sene senectus: ita ab anu auilitas no¬
minata est. Canicies autẽ uocata q̃ cando¬
re: quasi can dicies. Unde est illud. Nlori¬
da uiuentꝰ. lactea canicies: ꝓut diceret can¬
dida. Senectus aut̃ multa secum bona affert

Expanded text:
 cur non diceret Terentius senem mulierem? hinc etiam vetula, quasi vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore quasi candities; unde est illud florida juventus, lactea canities, quasi diceret, candida. Senectus autem mu
Abbreviated transcription (Latin):
tos officio: qui officia debita compleuer̃t.
Unde est. & honorib functus. Hinc gͦ de¬
functus. quod ab officio uite sit depositꝰ :
siue quod sit die suppremo functus. Se
pultus aut̃ dictus. eo qͦd iam sine pulsu
& palpitatione est : id est sine motu. Sepe¬
lire autẽ est condere curpꝰ. Nam humare
obruere dicimꝰ: hoc est humũ inicere.

Expanded text:
mpleverunt, unde et honoribus functos. Hinc ergo defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quod sit diem functus. 37. Sepultus autem dictus, eo quod jam sine pulsu, et palpitatione est, id est, sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est humum injicere.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sexus species ã uiro distinguit᷑. Alii gre¬
ca ȩchymologia feminã ab ignea ui dictam
putant  quia uebementer concupiscit.
Libidinosiores enim uiris feminas ẽẽ. tã in
mulierili qͣm in animalib. Unde nimius
amor apud antiquos femineꝰ uocabatur.
Senior est ad huc uiridior. In sexto libro oui

Expanded text:
a viro distinguitur. Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminas esse tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus vocabatur. Senior est adhuc viridior. In sexto libro Ovi
Abbreviated transcription (Latin):
exalantes inde ꝑ angustias aquȩ sulphu¬
reȩ odor grauissimꝰ suꝑuolantes aues alitu
suo uecaret. Quã rem augustus gsar in¬
telligens : deiectis siluis ex pestilentibꝰ. ame¬
na reddidit loca. Lacus aut̃ idem & stagnũ:
ubi inmensa aqua conuenit. Nã dictum est
stagnũ. ab eo quod illic aqua stet. nec dec̃

Expanded text:
quae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. Lacus autem idem et stagnus, ubi inmensa aqua convenit. Nam dictus est stagnus ab eo quod illic aqua stet nec dec
Abbreviated transcription (Latin):
gẽnasar dicit᷑ greco uocabulo: qͣsi generais
sibi aurã. Deniq ꝑ diffusiora spacia lacꝰ
frequentib auris spirantib agitatur
Unde & purior haustus eus: & ad potan¬
dum dulcis & habilis. Uenacꝰ lacus ytaliȩ
in uenecia : de quo fluuiꝰ nascit᷑ mincius.
Qui lacus magnitudine sui tempestates imi¬
tatur marinas. Lucrinꝰ & auernus: lacus
campaniȩ sunt̃. Lucrinus aut̃ dictus qͥa
olim ꝓpter copiã piscium uectigalia mag¬
na prestabat. Auernꝰ aut̃ lacus uocatus.

Expanded text:
Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; unde et purior haustus eius, et ad potandum dulcis et habilis. Benacus lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius; qui lacus magnitudine sui tempestates imitatur marinas. Lucrinus et Avernus lacus Campaniae sunt. Lucrinus autem dictus quia olim propter copiam piscium vectigalia magna praestabat. Avernus autem lacus vocatus
Abbreviated transcription (Latin):
ne quo aqua omnis stagnat᷑: neq nauiga¬
tionis patiens est. quia omĩa uita carentia
in ꝓfundum mergunt᷑ ⁊ nec materiã ullam
sustinet. nisi quȩ bitumine illustratur.
Lucernam accensã ferunt suꝑnatare: extinc¬
to demergilumine. Hoc & mare salmarũ
dicit᷑. siue lacus asfalti. id est bituminis: &
est in iudea. inter iherico & zoaram. Lon¬
gitudo eiꝰ usq ad roaros arabie dirigit᷑.
stadiis septingentis octoginta: latitudo sta¬
diss centũ quinquaginta. usq ad uicinia
soctomoꝵ. Lacus tyberiadis ab oppido tybe¬
riadi uocatus ⁊ quod qͦndam herodes in
honore tyberii cesaris coudidit. Est autẽ
in iudea omnib lacis salubrior : & ad sa¬
uitatẽ corpoꝵ quodam mͦ efficatior sircu¬
it stadia decem. Genesar lacus amplissi¬
mus in udea longitudine centũ quadra¬
gurta extendit᷑ stadiĩs. latitudine quadra¬
ginta diffundit᷑. crispantibꝰ aquis. auras
nͦ uentis. s de se ipso sͥ excreams. Unde &

Expanded text:
ne, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae dirigitur stadiis septingentis octuaginta; latitudo stadiis centum quinquaginta usque ad viciniam Sodomorum. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . Genesar lacus amplissimus in Iudaea longitudine centum quadraginta extenditur stadiis, latitudine quadraginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de se ipso sibi excreans. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
agona dici. Alii quod in circulis & quasi agoni¬
is. id est sine angulo locis ederentur nuncupatoᷤ
ritas. sagittandi ꝑicia standi patientia: ad cytha¬
ram quoq uel tybias. incecdendi gestus. De mo¬
rib quoq. de forma. de cantandi modulatione
terrestris qͦ belli. & naualis pręlii: ꝑpetiendo
udi circenses: sacroꝵ catisa. ac deoꝵ sibus.
gentilium celebrationib instituti sunt. Unde
& qui eos spectant: demonũ cultib inseruire
uident᷑. Nam res equest̾s autea simplex agebat᷑.
Et utiq cõmunis usus reatus ñ erat. S cum ad
ludos coactus est: naturalis usus ad demonioꝵ
cultum translatus est. Itaq castori & polluci
deputat᷑ hec species: quib equos ã mercurio
distributos hystorie docent. Sed & neptunus
equestris ludi est: quem greci yppoñ appellant.
S & marti & ioui in ludis equi sunt consecrati:
& ipsi quadrigis presunt. Sircenses autẽ ludi
ideo dicti. uel a circumeundo. uel quod ubi
nunc mete sunt. olim glactii ponebantur.

Expanded text:
agona dici; ali quod in circulis et quasi agoniis, id est sine angulo locis, ederentur nuncupatos ritas, sagittandi peritia, standi patientia; ad citharam quoque, vel tibias incedendi gestus; de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli, et navalis praelii, perpetiendorbus. 1. Ludi circenses sacrorum causa, ac deorum gentilium celebrationibus instituti sunt. Unde et qui eos spectant daemonum cultibus inservire videntur. Nam res equestris antea simplex agebatur, et utique communis usus reatus non erat, sed cum ad ludos coactus est naturalis usus, ad daemoniorum cultum translatus est. 2. Itaque et Castori et Polluci deputantur hae species, quibus equos a Mercurio distributos Stesichorus docet; sed et Neptunus equestris est, quem Graeci Hippion appellant; sed et Marti et Jovi in ludis equi sunt consecrati, et ipsi quadrigis praesunt. 3. Circenses autem ludi ideo dicti, vel a circumeundo, vel quod ubi nunc metae sunt; olim gladii ponebantur,