comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tas. S et thomas ñ solũ cordis sui.
s om̃ium hominũ curabat in¬
certũ: et p̃dicaturꝰ hȩc in gentib
quẽad modũ tante fidi astruer&
sacͤmentũ. exsecutor streniuis ꝑ¬
quirebat. Certe ꝓpħia magis qͣm
cunctatio fuit. Nam cur talia
peteret: nisi a dño ad indiciũ re¬
surrõnis sue seruata sola uuln̾a
sponte prestitit cet̾is: qͦd iste tar
dus implorat. Uenit inquit iũe.
et stetit in medio eoꝵ. & ostendit
eis manꝰ et latꝰ. Nam qͥ ingressꝰ
fuerat clausis ostiis. & merito a
discipłis sp̃c eẽ putabat᷑: non a¬
lit̾ ipsum se nisi ipsa corporis
passione. ipsis uulnerũ nodis ta¬
lit̾ dubitantib poterat approba¬
re. Deniq uenit et dicit thome.
Infer digitum tuũ huc. & uide
manꝰ meas: et affer mnanũ tuã
et mute in latꝰ meum: ut effun
dant toto orbe it̾um te aꝑiente
hec uulnera fidẽ: quȩ aquã in
lauacrũ. sanguinẽ in omĩum
dixit. ñ sint increduli s fideles.

Expanded text:
tas. Sed Thomas non solum cordis sui, tas. Sed Thomas non solum cordis sui, sed omnium hominum curabat incertum: et praedicaturus haec in gentibus, quemadmodum tantae fidei astrueret sacramentum exsecutor strenuus perquirebat. Certe prophetia magis quam cunctatio fuit. Nam cur talia peteret, nisi a Domino ad indicium resurrectionis suae servata sola vulnera sponte praestitit caeteris, implorat. Venit, inquit, Jesus et stetit in medio et ostendit eis manus et latus. Nam qui ingressus fuerat clausis ostiis, et merito a discipulis spiritus esse putabatur, non aliter ipsum se, nisi ipsa corporis passione, ipsis vulnerum notis, taliter dubitantibus poterat approbare. Denique venit et dicit Thomae: Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte dant toto orbe, iterum te aperiente, haec vulnera fidem, quae aquam in lavacrum, sanguinem in omnium it Dominus, non sint increduli, sed fideles.
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ nitit᷑ obsequentis: Cur do¬
lores ꝑsecutoꝵ furorib irrogatoᷤ.
famulantis curiositas renouat¬
et amantis: Cur torm̃tis dñm:
cur penis dm̃. cur cȩlestẽ medicũ
ꝓbaturis. de uulnere discipłs sic
requirit: Cecidit potestaᷤᷤ diabo¬
li: patefactus est carcer inferui
dirupta st̃ uincła mortuoꝵ. Mo¬
& resurgente dño. tota mortis est
mutata conditio. Ab ipso dñi sa¬
eratissimo sepulchro lapis reuo¬
lutꝰ ẽ. liitheamintã resoluta st̃.¬
gentis ad głam mors fugit: uita
rediit: caro ampliꝰ casum nesci
diciũ fidi nimis callidꝰ explora¬
tor expostulas: Quid si ista cum
alus oblita fussent: qd̃ ꝑicłm
fidi tuȩ curiositas ista peꝑisset:
Nulla pietatis monim̃ta. nulla
dñice resurrõnis iuueniri esti¬
mas potuisse docum̃ta. nisi ma¬
nib tuis sulcares iudaica cru¬
delitate exarata sic uiscera. Que
tio sic resurrexisse dñm: ne ip¬
sa in posterũ dubitaret impie¬

Expanded text:
manus nititur obsequentis? cur domanus nititur obsequentis? cur dolores persecutorum furoribus irrogatos, famulantis curiositas renovat immitis? cur tormentis Dominum, cur poenis Deum, cur coelestem medicum probaturus de vulnere discipulus sic requirit? Cecidit potestas diaboli, patefactus est carcer inferni, disrupta sunt vincula mortuorum, moet resurgente Domino tota mortis est mutata conditio. Ab ipso Domini sacratissimo sepulcro lapis revolutus est, linteamina resoluta gentis ad gloriam mors fugit, vita rediit, caro amplius casum nescitdicium fidei, nimis callidus explorator, expostulas? quid si ista cum aliis abolita fuissent, quod periculum fidei tuae curiositas ista peperisset? Nulla pietatis monumenta, nulla Dominicae resurrectionis inveniri aestimas potuisse documenta, nisi manibus tuis sulcares Judaica crudelitate exarata sic viscera? Quaetio, ut resurrexisse Dominum nec ipsa in posterum dubitaret impie
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ remiseritis pecc̃a. remit¬
tunt᷑ eis. Ubi sunt qui ꝑ homineᷤ
hominibꝰ remitti pecca ñ posse
ꝑscribunt. Qui semel diaboli¬
ca impulsione collapsos oppͥmũt
ne resurgant: qui languoribus
curã. uuln̾ib crudeli sp̃u subt᷑¬
hunt negantq medicinã. qui
di desꝑatione. impie resultant.
Remittit petrꝰ pecc̃a. et totocũ
gaudio suscipit penitentes: at¬
q om̃ib sac̾dotib hanc a deo
concessam amplectit᷑ potestatẽ:
qui post negationẽ nͥ penitentiã
tam parit̾ ꝑdidisset. Etsi petrꝰ
ꝑ penitentiã redit: qͥs sine peni¬
tentia subsistit: Tomas autẽ
cum audisset a condiscipłis suiᷤ
qͦd uidissent dũm: respondit.
Nisi uidero fixuram clauoꝵ: et
misero manũ meã in latꝰ eiꝰ : ñ
credam. Cur thomas uestigia
fidi sic requirit: Cur tã pie cõ¬
patiens. tã dure discutit resur¬
gentẽ: Cur ea uuluera quȩ manꝰ
infixit impia: deuota dexcera
sic resulcat: Cur latꝰ qͦd unpii
militis laucea patefecit. refod̾e

Expanded text:
um remiseritis peccata, remittuntur eis. Ubi sunt qui per homines hominibus remitti peccata non posse praescribunt; qui semel diabolica impulsione collapsos opprimunt, ne se erigant, qui languoribus curam vulneribus crudeli spiritu subtrahunt negantque medicinam; qui di desperationem impie insultant? Remittit Petrus peccata, et toto cum gaudio suscipit poenitentes, atque omnibus sacerdotibus hanc a Deo concessam amplectitur potestatem, qui post negatio nem nisi poenitentiam vitam pariter perdidisset. Et si Petrus per poenitentiam rediit, quis sine poenitentia subsistit? Thomas autem cum audisset a condiscipulis suis, quod vidissent Dominum, respondit: Nisi videro fixuram clavorum, et misero manum meam in latus ejus, non credam. Cur Thomas vestigia fidei sic requirit? cur tam pie patientem, tam dure discutit resurgentem? cur ea vulnera, quae manus infixit impia, devota dextera sic resulcat? cur latus, quod impii militis lancea patefecit, refodere
Abbreviated transcription (Latin):
missi uoluit intelligi caritatẽ
cum dicit. Sic̃ misit me pat̾: et¬
ligentis affectu. Mitto uos ad
tolerantiã famis: ad onera uin¬
cularoꝵ: ad squalorẽ carceris:
ad ꝑferenda omia genera pena¬
rum: ad subleuandũ cunctis ex¬
ecrabile mortis iugum: quȩ oĩa
imꝑat ñ potestas. Quoꝵ remise¬
ritis pecc̃a remittunt᷑ eis: et quo¬
rum retinueritis retenta erunt.
Dedit potestatẽ remittendi pec¬
cata: qui insufflatione sua infu¬
dit ip ⁊ sũ cordib eoꝵ et largi¬

Expanded text:
missi voluit intelligi charitatem, missi voluit intelligi charitatem, cum dicit: Sicligentis affectu: mitto vos ad tolerantiam famis, ad onera vinculorum, ad squalorem carceris, ad perferenda omnia genera poenarum, ad sublevandum cunctis exsecrabile mortis jugum, quae omnia imperat, non potestas. Quorum remiseritis peccata, remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta sunt. Dedit potestatem remittendi peccata, qui insufflatione sua infudit ipsum cordibus eorum et largi
Abbreviated transcription (Latin):
merorẽ. Dicit eis iterũ. Pax uob̃.
Quid repetite pacis largitas ista
manifestat. nisi qͥa quietẽ quã
sensibꝰ iudixerat singłoꝵ. uult
natione seruari: Quos utiq ñ
modica habituros ẽẽ nouerat
in posterũ de sua cunctatione
certamina: dum unꝰ se in fide
ꝑstitisse iactaret:dubitans et al¬
ter mereret. Ut gͦ & arrogantis
iactantiã tumorẽq resecaret . &.
eiꝰ qui infirmatus fuerat sana¬
ret et exduderet passiones: ñ dis
derator ascribens. imꝑio pacis
suȩ bella nascitura cõpressit:
ne alt̾ alteri imꝓbaret. quod ip̃e
cui totum debebat᷑ donauerit
in futuro. Petrꝰ negat: ioħs fugit:
thomas dubitat: cuncti relin¬
quiit. Hec nisi pacem suã xp̃c¬
p̾mus erat. om̃iũ putaret᷑ inferi¬
orꝰ. et sequens indebite forsitan
extolleret᷑ ad pͥmũ. Sic̃ misit me
pat̾: et ego mitto uos. Missi ser¬
mo ñ mninorat filiũ s declarat:
qr non mutentis potestatẽ hic. s

Expanded text:
moerorem. Dicit eis iterum, Pax vobis. moerorem. Dicit eis iterum, Pax vobis. Quid repetitae pacis largitas ista manifestat, nisi quia quietem, quam sensibus indixerat singulorum, vunatione servari: quos utique non modica habituros esse noverat in posterum de sua cunctatione certamina, dum unus se in fide perstitisse jactaret, dubitasse alter moereret. Ut ergo et arrogantis jactantiam tumoremque resecaret, et ejus qui infirmatus fuerat sanaret et excluderet passiones, causae,derator ascribens, imperio pacis suae bella nascitura compressit: ne alter alteri improperaret, quod ipse cui totum debebatur, donaverat in futuro. Petrus negat, Joannes fugit, Thomas dubitat, cuncti relinquunt : quibus nisi pacem suam Cprimus erat omnium putaretur inferior, et sequens indebite forsitan tolleretur adversus primum. Sicut misit me Pater, sic et ego mitto vos. Missi sermo non minorat Filium, sed declarat, quia non mittentis potestatem hic, sed
Abbreviated transcription (Latin):
creatori suo ñ potest denegare:
quẽ admnodum lapis monum̃ti.
quãuis magnꝰ. qmuis iudaica
malicia signatus. resurgenti po¬
terat obsistere saluatori: S sic̃
uirginitas et ianua. claustris
suis fidem faciunt ẽẽ ditatis:
ita reuolutꝰ lapis fidem resur¬
rectionis affirmat: qui nullũ
reuolutꝰ dño suo reparauit e¬
gressumꝰ s nr̃e fidi prestat et
admittit ingressum. Uenit iñc
et stetit in medio eoꝵ: & diẽ eis.
Pax uob̃. Discipłoꝵ corda: fidei
et dubitationis. desꝑationis &
spei. defectu magnanimitatis
continui conflictus prelia sus¬
tinebant. Taliũ gͦ cogitationũ
bella inspector preuidens secre¬
toꝵ: pacem pͥmitꝰ se uidentib
reddit: ut qui talit̾ ablatꝰ ma¬
teriã reliquerat confligend.
redditꝰ oculis eoꝵ. causam totã
certaminis amputaret. Gaui¬
si sunt inquit discipłi: iuso do¬
mino. Gauisi st̃. Quantũ post
tenebras gratior lux est. et sere¬
nitas post tẽpestatis obseura:
tantum est acceptiꝰ gaudiũ post

Expanded text:
creatori suo non potest denegare, quemadmodum lapis monumenti, quamvis magnus, quamvis Judaica malitia obsignatus, resurgenti poterat obsistere Salvatori? Sed sicut virginitas et janua claustris suis fidem faciunt deitatis, ita revolutus lapis fidem resurrectionis affirmat, qui nullum revolutus Domino suo praeparavit egressum, sed nocte fidei praestat et admittit ingressum. Venit Jesus, et stetit in medio eorum: et dicit eis, Pax vobis. Discipulorum corda fidei et dubitationis, desperationis et spei, defectus et magnanimitatis, continui conflictus praelia sustinebant; talium ergo cogitationum bella inspector praevidens, secretorum pacem primitus se videntibus reddit, ut qui taliter ablatus materiam reliquerat confligendi, redditus oculis eorum causam totam certaminis amputaret. Gavisi sunt, inquit, discipuli viso Domino. Gavisi sunt: quantum post tenebras gratior lux est, serenitas post tempestatis obscura, tantum est acceptius gaudium post
Abbreviated transcription (Latin):
ananias uiderat saulum: paulum
dñs tunc uidebat. Cum ananias
ꝑsecutorem diceret. tẽ dñs predicato

Expanded text:
Ananias videret Saulum, Paulum Dominus tunc videbat; cum Ananias persecutorem diceret, tunc Dominus praedicato
Abbreviated transcription (Latin):
uisione conspexit: sua suiq popłi
labia immunda defleuit: quia
sic̃ illustrat corda. purgat ora. la¬
bia mundat. xp̃i confessa diunta.
ita xp̃i polluit negata maiestas.
S: quid iste ꝓfecerit ꝓpħe gemitꝰ
audiamus. Et missus est inquit
ad me unus de seraphim. qui in
manu habebat carbonẽ quẽ for¬
cipe acceꝑat de altari: & tetigit
os meum dicens. Eoce hoc tetigi
labia tua. et aufert iniquitates:

Expanded text:
visione conspexit, sua suique populi visione conspexit, sua suique populi labia immunda deflevit; quia sicut illustrat corda, purgat ora, labia emundat Christi confessa divinitas, ita Christi polluit negata majestas. Sed quid iste profecerit prophetae gemitus audiamus. Et missus est, inquit, ad me unus de seraphim, qui in manu habebat carbonem, quem forcipe tulerat de altari, et tetigit os meum, dicens: Ecce hoc tetigit labia tu
Abbreviated transcription (Latin):
ad ruinam. In te hõ custodire de¬
bes: quod tibi extra te positũ po¬
eatus ysayas. euangłis¬
ta non minus qͣm pro¬
pheta:. immunda labi¬
a se habe. et in medio
popłi habentis labia unmunda
se habitare deplorat dicens. Mi¬
serere q̃m conpunctus sum: qͥa
cum sum hõ et immunda labia
habeam. in medio quoq popłi
ĩmunda labia habentis habitẽ:¬
regem dũm sabaoth uidi ocłis
meis. Suꝑ humano ꝑcellitur hic
dolore: quia qͦd de dõ sentit & u¬
det. loqui ñ ualet: annunciare
ñ potest: non potest confiteri. Qn¬
tum caro angusta est animo suo.
artata sunt labia tantum: lin¬
gua tantum breuis est suȩ m̃tis
int̾pres. In carne ignis anhelat
inclusus. uaporat uenas: inflam¬
mat uiscera: exestuat in medul¬
lis: totaq hominis int̾na sẽꝑ in¬
cendit: qͥa quod mentis contem¬
platur aspectu. ore deꝓmere. ef¬
fundere labiis. lingua distingue¬
re. et in totum ñ sufficit euãpo

Expanded text:
ad ruinam. In te, homo, custodire dead ruinam. In te, homo, custodire debes, quod tibi extra te positum poeatus Isaias, evangelista non minus quam Propheta, immunda labia se habere et in medio populi habentis labia immunda se habitare deplorat, dicens: O miser ego, quoniam compunctus sum, quia cum sim hhabeam, in medio quoque populi immunda labia habentis habiteregem Dominum Sabaoth vidi oculis meis . Super humano percellitur hic dolore, quia quod de Deo sentit et videt, loqui non valet, annuntiare non potest, non potest confiteri. Quantum caro angusta est, animo suo arcta sunt labia tantum, lingua tantum brevis est suae mentis interpres. In carne ignis anhelat inclusus, vaporat venas, inflammat viscera, exaestuat in medullis, totaque hominis interna semper incendit, quia quod mentis contemplatur affectu, ore depromere, effundere labiis, lingua distinguere, et in totum non sufficit evapor
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ excluso tp̃r. abdicatꝰ naturam.
receptũ se in eo auctoris benefitio
didicit. non parentis. Et celabat
se inquid mensib qͥnq dicens: qr
sic mͥ fec̃ dñs. Bene totum fecisse
dñm confitetur : q̃ sibi collatum ꝑ
hõiem nil uidebat. Et occultabat
se m̃sib qͥnq : qr et si erat diuini
muneris. sui tam̃ tẽꝑis non erat
qđ habebat. C elabat se m̃sib qͥnq.
Frubescit anꝰ feta: uerecundatur
uetula primi partꝰ: et puerꝑam¬
nouã senectus abscondit extͤma:
ne sterilitatis obꝓbriu̾ risus fecũ¬
de senectutis augeret. Qđ aut̃
nosceret: & ipsa de suo partu ri¬
sit: et qđ risui posset ẽẽ omnib
pregnans et onerata canities. ip¬
sius germinis testatur ex nõie.
dicente scͥptura. Et uocauit no¬
men filii sui ysaac : qd̾ int̾pretat᷑
risus. Et adiecit dicens : qr risum
mͥ fec̃ dñs. Hinc ẽ. qd̾ elysabeth
sacrũ uult celare mysteriũ dicen¬
conceptus fatiget uerecundia . ꝗͣ.¬

Expanded text:
qui se exclusum tempore, abdicatum natura, qui se exclusum tempore, abdicatum natura, receptum se in eo auctoris beneficio didicit, non parentis. Et celabat se mensibus quinque, dicens, quia sic mihi fecit Dominus. Bene totum fecisse Dominum confitetur, quae sibi collatum per hominem nil videbat. Et occultabat se mensibus quinque, quia etsi erat divini muneris, sui tamen temporis non erat quod habebat. Celabat se mensibus quinque. Erubescit anus feta, verecundatur vetula primi partus, et puerperam senectus abscondit extrema, ne sterilitatis opprobrium risus fecundae senectutis augeret. Quod autnosceret, et ipsa de suo partu risit; et quod risui posset esse omnibus praegnans, et onerata canities, ipsius germinis testatur ex nomine, dicente Scriptura: Et vocavit nomen filii sui Isaac . Quod interpretari risum docuit, adjiciens: Risum mihi fecit Dominus. Hinc est quod Elisabeth sacrum vult celare mysterium, dicenconceptus fatiget verecundia,
Abbreviated transcription (Latin):
rat illis licentia donata generandi:
qͥb merat adhuc legis adolescentia:
instabat adhuc religionis infantia.
lex fris illicita ꝓhibuit: licita non
negauit. Intra domũ tenuit: su¬
pra domũ conferre nil potuit. Na¬
turã rexit: supͣ naturã hominẽ
non erexit. Lex fidei ianua. gr̃e
galis conuigii castitatẽ: ut inpon¬
tificatu gr̃ẽ. uenturã ꝑpetuȩ iur¬
tutis głam nuntiaret. Scd̾ni hanc
gͦ indulgentiã elysabeth annosita¬
te iam mortua scm̃ reuiuiscit in
partũ: & arida atq exarata rugis
m̃bra. medullis uitalib in uiscera
fecunda uiridant᷑. Ipsũ qͦ tempꝰ.
ipsũ quod deseruerat reuocatur
ad corpꝰ: et uetustate nimia domꝰ
uteri dilapsa. in faciẽ nouã repente
reꝑat᷑. Stupet ordo: deficit consu¬
etudo: mirat᷑ ipsa nat᷑a: et ex
apparatu mansio. nis. hospitiᷤᷤ me¬
ritũ. dignitas hospitis innotescit.
uerũ ioħs in generali habitaculo
satis se miratus ẽ esse ꝑegrinũ:

Expanded text:
rat illis licentia donata generandi, rat illis licentia donata generandi, quibus inerat adhuc legis adolescentia, instabat adhuc religionis infantia. Lex, fratres, illicita prohibuit; licita non negavit; intra donum tenuit, supra donum conferre nil potuit; naturam rexit, supra naturam hominem non erexit. Lex fidei janua, gratigali conjugii castitatem, ut in pontificatu gratiae venturam perpetuae virtutis gloriam nuntiaret. Secundum hanc ergo indulgentiam Elisabeth annositate jam mortua, sanctum reviviscit in partum, et arida atque exarata rugis membra medullis vitalibus in viscera fecunda viridantur: ipsum quoque tempus, ipsum, in quo desierat, revocatur ad corpus; et vetustate nimia domus uteri dilapsa, in faciem novam repente reparatur; stupet ordo, deficit consuetudo, miratur ipsa natura, et ex apparatu mansionis, hospitis meritum dignitasque innotescit. Verum Joannes in generali habitaculo satis se miratus est esse peregrinum,
Abbreviated transcription (Latin):
nos sermo euangłicus ad
altiora ꝓmouet: ad suꝑna
ꝑtollit. Nec mirum fr̃s si elyam
currus ethereus euexit ad celũ:
cũ cotidie ista eungłioꝵ quadri¬
ga. om̃e hõiũ genꝰ celi transferat &
transmictat ad regnũ. E cce iã nos
ipsa fr̃s adduxitde partu sterilis
ad uirginis partũ: & ioħis ab ortu.
ad ortum nr̃i ꝓximos fecit esse sal¬
uatoris. S quod suꝑ est adhuc de
racharia pontifice patentius au¬
diamus: ut ad cunabula nr̃i re¬
gis regali itinere ꝑuenire possimꝰ.
qui ob hoc celestis quadrigę fidã
conscendimꝰ sessionẽ. ut sollicitas
plo astabat tribus tota: parebant
milia sacerdotum. Propt̾ qđ ipsa
obseruatio pontificał officii erat
diuisa ꝑ plurimos. dispenata ꝑ tẽ¬
pora: distributa ꝑ uices: ne aut or¬
dinẽ sac̾dotii multitudo confusa
turbaret:aut alter agendo iugiter.
alteri debitũ negaret officiũ. Post
hos autẽ dies concepit elysabetb uxor
euis. Erat illis conuigii facultas: ẽ¬

Expanded text:
nos sermo evangelicus ad altiora promovet, ad superna extollit. Nec mirum, fratres, si Eliam currus aetherius evexit ad coelum , cum quotidie ista Evangeliorum quadriga, hominum genus coeli perferat et transmittat ad regnum. Ecce jam nos ipsa, fratres, de partu sterilis ad Virginis partum et a Joannis ortu ad ortum nostri fecit proximos Salvatoris. Sed quod superest adhuc de Zacharia pontifice patientius audiamus, ut ad cunabula nostri Regis regali itinere pervenire possimus: qui ob hoc coelestis quadrigae fidam conscendimus sessionem, ut sollicitas plo astabat tribus tota: parebant millia sacerdotum, propter quod ipsa observatio pontificalis officii erat divisa per plurimos, dispensata per tempora, distributa per vices, ne aut ordinem sacerdotii multitudo confusa turbaret, aut alter legendo jugiter alteri debitum negaret officium. Post haec autem concepit Elisabeth uxor ejus. Erat illis conjugii facultas, e
Abbreviated transcription (Latin):
excludatur intentio: fid̾i pateant
ocłi. cordis reserent᷑ aures. mentiᷤ
currat & occurrat incessus: ut per¬
uenire ad mysteriũ uͥginei con¬
ceptꝰ. & sacram̃tũ partus uͥginei
in cȩlestia regna cũ deo patre et
sp̃u scõ uiuit ꝑ infinita scła secu¬
lorum Ameni. cxui.¬

Expanded text:
excludatur intentio, fidei pateant excludatur intentio, fidei pateant oculi, cordis reserentur aures, mentis currat et incurrat incessus: ut pervenire ad mysterium virginei conceptus, ad sacramentum partus virginei  nunc in coelestia regna cum Deo Patre et Spiritu sancto vivit per infinita saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
O qͣnta taciturintate tuba scłis in¬
O qd̾ secretũ diuni iudicis dat p̃conẽ.
Quia sic mͥ fec̃ dñs: in dieb quib
respexit auferre obꝓbriũ meum
int̾ hoĩes. Honor conugis. matͥmo¬
nii dignitas .: ẽ ꝓcreatio dulcium
liberoꝵ. Satis enĩ graue ẽ. & satis
triste. et uͥginitatis carere p̾mio.
et filioꝵ solatia ñ hab̾e. sustinere
onera matͥmonii. et ad fructuͣ
matͥmonii ñ uenire. Hinc ẽ. qđ
gaudet a se ablatũ scã sterił obꝓ¬
briũ: dicendo. Quia sic mͥ fecit
dñs: in dieb qͥb respexit auferre
obꝓbriũ meũ int̾ hoĩes. Quia hoc
apud hoĩes miserũ computatur:
apud dm̃ uͦ reatꝰ nullus ẽ: qr ibi
parientis culpa nulla ẽ. s ẽ indi¬
cium denegantis. Certe sihoc af¬
fert aliqͣ corꝑalis infirmitas: ne¬
cessitas in causa ẽ ñ uoluntas.S
iam nc̃ oĩs ignauia carnis & in¬
telligentia sit remota: tota cor¬
porei sensus abiciat᷑ infirimitas:
et quecũq ẽ ingenii humani õis

Expanded text:
O quanta taciturnitate tuba saeculis inod secretum divini Judicis dat praeconem! Quia sic mihi fecit Dominus in diebus quibus respexit auferre opprobrium meum inter homines. Honor conjugii, matrimonii dignitas, est procreatio dulcium liberorum; satis enim grave est, et satis triste, et virginitatis carere praemio, et filiorum solatia non habere; sustinere onera matrimonii, et ad fructum matrimonii non venire. Hinc est quod gaudet a se ablatum sterilitatis opprobrium, dicendo: Quia sic mihi fecit Dominus in diebus quibus respexit auferre opprobrium meum inter homines. Quia hoc apud homines miserum computatur, apud Deum vero reatus nullus est, ubi parentis culpa nulla est, sed judicium denegantis. Certe si hoc affert aliqua corporalis infirmitas, necessitas in causa est, non voluntas. Sed jam nunc omnis ignava carnis intelligentia sit remota, tota corporei sensus abjiciatur infirmitas: et quaecumque est ingenii humani omnis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuersos: qđ punit᷑ uita scłi:
qd̾ mortuoꝵ moritur suscitator
qͦd claudens omĩa sepulchro clau
dationes. timores. fugas. latebraᷤ.
ꝓfunde. iudicans ñ mirat᷑. Gͦ¬
fr̃s qͦd apłi dubitant. qd̾ ista tã
tarda credulitate suscipiunt.
non miremur nos qui usq nunc
credidimꝰ: s oremus ut de his tau¬
tum sentire mereamur qͣntũ de¬
derit ille. qui diuinũ homini
sentire largitur. Quȩ secuntur

Expanded text:
universos; quod punitur vita saeculi, quod mortuorum moritur suscitator, quod claudens omnia sepulcro clauddationes, timores, fugas, latebras profunde judicans non miratur. res, quod apostoli dubitant, quod ista tam tarde tanta credulitate suscipiunt, non miremur nos, qui hucusque non credimus, sed oremus ut de his tantum sentire mereamus quantum dederit ille qui divina hominem sentire largitur. Quod remansit
Abbreviated transcription (Latin):
possideret. Adiecit aut̃ abraham
dicens. Neq huic ad uos transire:
neq inde huc transmeare qͥs pot̃.
Terret fĩs. terret nimis uocis huiꝰ
auditꝰ: quȩ ostñdit post mortem
et semel apud inferos penali eus¬
todiȩ deputatos ad sc̃oꝵ requiem
ñ posse transferri: nisi. xp̃i gr̃a¬

Expanded text:
possideret. Et adjecit Abraham, possideret. Et adjecit Abraham, dicens: Neque hinc ad vos transire neque huc transmeare quis potest. Terret, fratres, terret nimis hujus vocis auditus, quae ostendit post mortem, et semel apud inferos poenali custodiae deputatos ad sanctorum quietem non posse transferri, nisi Christi gr
Abbreviated transcription (Latin):
uebatur in iamiam: ne illuc ho¬
minis pateret accessus. Ereis
ianuis & ferreis uectib porte
inferi obserate claudebant᷑: ne aĩab
que illi̾c iactate fuerant. de suꝑnĩ
ullus pateret egressus. Nlam &. eyro¬
graphum pat̾ni debiti. qͦd morti
singulos addicebat. stilo eulpe. &. re¬
atus ipsiꝰ atram̃to tenebatur ascͥp¬
tum: et ad sobolis noram multa
tempoꝵ currebat usura. nec idone¬
us erat qui paradosum intͦiret: flã¬
mam extingueret dirmnit᷑ꝰ instity¬
tam: aut aꝑiret iantias infermi celit̾
obseratas: aut solueret cyrographỹ
qd̾ in archa legali di precepto tene¬
batur inclusum. Hinc ẽ qd ipse
dñs pͥmi hominis idẽ contumacis
serui exulator aduenit: ipse inqͣm¬
dñs qui obserauit paradysum qͥ
elausit infernũ: qui ad terras et
ad inferos tota potestate descendit:
etem sue erucis portat aggressurꝰ
lazarus: qui totũ do debuit. ut eri¬
mini nil deberet. Beatꝰ: qui hie
recepit tot mala. ut ibi bona oĩa

Expanded text:
ebatur in janua, ne illuc homini pateret accessus : aereis januis et ferreis vectibus portae inferi obseratae claudebantur, ne animabus, quae illuc jactatae fuerant de supernis, ullus pateret egressus. Nam et chirographum paterni debiti, quod morti singulos adjiciebat, stylo culpae et reatus ipsius atramento tenebatur ascriptum, et ad sobolis noxam multa temporum currebat usura. Nec erat idoneus qui paradisum introiret, flammam exstingueret divinitus institutam, aut aperiret januas inferni coelitus obseratas, aut solveret chirographum, quod in arca legali Dei praecepto tenebatur inclusum. Hinc est quod ipse Dominus, primi hominis, id est, contumacis servi, exsulator advenit; ipse Dominus qui obseravit paradisum, qui clausit infernum, ad terras et ad inferos tota potestate descendit, etem suae crucis portat aggressurusLazarus, qui totum Deo debuit, ut crimini nil deberet. Beatus quod hic recepit tot mala, ut ibi bona omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tu tuo omnis uiuens: Ante
homines forte qͥs putet᷑ iustꝰ.
qr hoĩes ut culpas corpoꝵ nor̃t
sic uitia m̃tis ignorant. Ante
dm̃ uͦ cui pectoris claustra pa¬
tent. quẽ oogitationũ secreta non
latent: quis innocens habetur &
iustus Est ne homo qui corde
non peocet: non cogitatione de¬
linquat: ñ offendat dubitatiõe:
ñ lapsum trepidationis incͣratͤ
Moyses dubitat: aaron deuiat. pe¬
trus negat. Et quis iustꝰ: Quo¬
mͦ gͦ ambo iusti ante dm̃᷑. Ante

Expanded text:
tu tuo omnis vivens ? Ante tu tuo omnis vivens ? Ante homines forte quis putetur justus, quia homines ut culpas corporum norunt, sic vitia mentis ignorant: ante Deum vero, cui pectoris claustra patent, quem cogitationum secreta non latent, quis innocens habetur et justus? Estne homo qui corde non peccet, non cogitatione delinquat, non offendat dubitatione, non lapsum trepidationis incurrat? Moyses dubitat , Aaron deviat , Petrus negat , et quis justus? Et quomodo ambo justi ante Deum? Ante
Abbreviated transcription (Latin):
luisse fecisse est. cuius dedisse ẽ
nouerunt: ubi diuitem
senserint uenam. ibi
quicquid artis est. quicqͥd ẽ la¬
boris impendunt. Et nos quia
latere thesaurũ᷑ in ipso totum
tus est occupemus: quatinꝰ cõ¬
mune lucrũ sit. quod fuerit
cõmuni labore quesitũ. fuit
inquit in dieb herodis regis ui¬
dee. sac̾dos quidã noĩe zacharias.
ex uice abia. hinc iã dixiiꝰ. Et
uxor enis de filiab aaron. Sic
cepit eugłista: ut in conuge sa¬
cerdotis. seruata sacerdotał steg¬
matis generositas monstraret᷑.
Frant inquit ambo iusti ante
dm̃. Ambo iusti: qr in duobus
erat una iusticia. Ambo uisti:
qr constabat int̾ eos non de di¬
ligentia. s de sc̃itate coniugur
Imbo iusti: qr et si sexi dispa¬
res. pares meritis habebantur.
Ambo iusti: qr ut erat in duob
una caro. sic erat in duob unꝰ
sp̃s. Imitentur conuiges: ut
quos comungit affectio. iun¬
gat et uirtus. Erant inquit
iusti añ dm̃. Et ubi est illud:
non iustificabitur in conspec¬

Expanded text:
luisse fecisse est, cujus dedisse estnoverunt, ubi divitem senserint venam, ibi quidquid artis est, quidquid laboris impendunt: et nos quia latere thesaurum, in ipso totum tus est, occupemus, quatenus commune lucrum fit, quod fuerit communi labore quaesitum. Fuit, inquit, in diebus Herodis regis Judaeae sacerdos quidam nomine Zacharias, ex vice Abia. Hoc jam diximus. Et uxor ejus de filiabus Aaron . Sic coepit evangelista, ut in conjuge sacerdotis servata sacerdotalis stemmatis generositas monstraretur. Erant, inquit, ambo justi ante Deum. Ambo justi, quia in ambobus erat una justitia. Ambo justi, quia constabat inter eos non de diligentia, sed de sanctitate conjugium. Ambo justi, quia sexu dispares, pares meritis habebantur. Ambo justi, quia ut erat in duobus una caro, sic erat in duobus unus spiritus. Imitentur conjuges, ut quos conjungit affectio, jungat et virtus. Erant, inquit, justi ante Deum. Et ubi est illud: Non justificabitur in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩe: qui in ortu suo excedebat
legẽ natiuitatis humane. Si ꝓceᷤᷤ¬
surus ẽ iam nascat᷑ ioħs: qr instat
natuitas xp̃i. Surgat nouus lu¬
cifer: qr iubar iã ueri solis erum¬
pit. Der uocẽ preco: qr adest iu¬
dex.Clamet tuba: qr uenit rex.
Et qr ꝓcessurꝰ est ds̃. angłs iã prece¬
dat᷑. uerũ qr qͦd supra hominẽ
ẽ homo refere non sufficit: uir¬
tutes nascentis angłi. angłs iam
riam. Ne timeas ⁊acharia: exau¬
dita ẽ obsecratio tua. Et eccȩ ely¬
sabeth uxor tua pariet tͥ filium:
et uocabis nom̃ eiꝰ ioħem. Et erit¬
tͥ gaudiũ et exultatio: et multi¬

Expanded text:
homine, qui ortu suo excedebat homine, qui ortu suo excedebat legem nativitatis humanae. Sed si processurus est, jam nascatur Joannes, quia instat nativitas Christi. Surgat nocifer, quia jubar jam veri Solis erumpit; det vocem praeco, quia adest judex; clamet tuba, quia venit Rex; et quia processurus est Deus, angelus jam praecedat. Verum, quia quod supra homines est, homo referre non sufficit virtutes nriam: Ne timeas, Zacharia, exaudita est obsecratio tua, et Elisabeth uxor tua pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Joannem; et erit gaudium t
Abbreviated transcription (Latin):
betħ sc̃ẽ partꝰ ñ ablatus ẽ. s dila¬
tus: donec transiret tempꝰ carmꝰ::
passio corꝑis: conuigii necessitas:
uoluptatis causa: cupiditatis sen¬
sus. & totũ quod humanã confũ¬
dit. grauat onerat conscienti¬
am. Mundabat᷑ enĩ longo tp̃r
sacͥficii domus sc̃itatis hospiciũ:
uestibulũ metatoris xp̃i: angłi do¬
tota corꝑis sedata querela est. et
in totũ facti sunt sine querela: mox
sterilitas fugit. reuuuscit senectꝰ:
fides concipit. parit castitas. nas¬
cit᷑ maior hoĩe: par angłis: tuba
cȩli. p̃co xp̃i: archanũ patris. filii
nuntiꝰ. Signifer suꝑni regis. pecca¬
toꝵ uenia: udeoꝵ correctio: uo¬
catio gentiũ: et ut ꝓpͥe dicam.
legis et gr̃e fibula: quȩ diploidẽ
sũmi sacerdotis scõ patri iunge¬
bat in pectore. Eugłista gͦ uir¬
tutes patris matrisq describit:
ut ex generatoꝵ meritis dignitaᷤ
germinis nosceret᷑: & ꝓbaret᷑ maior

Expanded text:
beth sanctae partus non ablatus est, sed dilabeth sanctae partus non ablatus est, sed dilatus, donec tpassio corporis, conjugii necessitas, voluptatis causa, cupiditatis sensus, et totum quod humanam confundit, gravat, onerat conscientiam. Mundabatur enim longo tempore sacrificii domus, sanctitatis hospitium, metatum metatoris Christi, angeli dotota corporis sedata est querela, et in totum facti sunt sine querela; mox sterilitas fugit, reviviscit senectus, fides concipit, parit castitas, nascitur major homine, par Angelis, tuba coeli, praeco Christi, arcanum Patris, Filii nuntius, signifer sutorum venia, Judaeorum correctio, vocatio gentium, et ut proprie dicam, legis et gratiae fibula, quae diploidem summi sacerdotis sancto patri jungebat in pectore. Evangelista ergo virtutes patris matrisque desut ex generantium meritis dignitas germinis nosceretur; et probaretur major
Abbreviated transcription (Latin):
di sine q̃rela. Si pueritia. si ado¬
lescentia. si iuuentꝰ. sine quere¬
la extitit ubitota querela est.
quał hoꝵ senectus: Si tale un¬
ciũ: quał finis. Ascendisse iusti¬
ficationũ uertices. colles man¬
datoꝵ. nec in aliquo titubasse.
est gre singłaris. et unice felici¬
tatis insigne. Et non erat illis
filius: eo quod ess helysabeth
sterilis. Non dix̃ non erant illis
filii. s ñ erat illis filiꝰ : qr singła¬
ris futurꝰ erat. qͥ erat de talib
nasciturꝰ. Audi dnm dicentem.
Non ẽ maior inatis mulierum:
ioħe baptista. Eo qđ ess elysabeth
sterił. Sterił corꝑe: s fecunda
uirtutib. Tarda soboli: s non
tarda deo. Non germini clau¬
sa: s temꝑi. Non negata pigno¬
ri: s seruata mysterio. Et am¬
bo in qͥt ꝓcessert in dieb suis.
ꝓcesser̃t. Sic describit᷑ sacram̃tũ.
Senectus quȩ ꝓcedit meritis. ñ
etate deficit s ꝓcedit: nec sen¬
tit de tͥmenta corꝑis. s sumit
augmenta uirtutis. fr̃s: elysa¬

Expanded text:
 Sine querela. Si pueritia, si adolescentia, si juventus sine querela exstitit, ubi tota querela est, qualis horum senectus? Si tale initium, qualis finis? Ascendisse justificationum vertices, colles mandatorum, nec in aliquo titubasse, est gratiae singularis, est unicae felicitatis insigne. Et non erat, inquit, illis filius, eo quod esset Elisabeth sterilis. Non dixit, Non erant illis filii, sed Non erat illis filius, quia singularis futurus erat, qui erat de talibus nasciturus. Audi Dominum dicentem: Non surrexit major in natis mulierum Joanne Baptista . Eo quod esset Elisabeth sterilis. Sterilis corpore, sed fecunda virtutibus; tarda soboli, sed non tarda Deo; non germini clausa, sed tempori; non negata pignori, sed servata mysterio. Et ambo, inquit, processerant in diebus suis. Processerant: sic describitur sacramentum senectutis, quaeaetate deficit, sed procedit; nec sentit detrimenta corporis, quae sumit augmenta virtutis. Fratres, Elisa
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt ambo iusti añ dm̃: in ceden¬
des in oĩb mandatis & iustifica¬
tionib dei sine querela. Inceden¬
tes dixit: ut eos ostenderet cucur¬
risse uirtutib. ñ stetisse: et ãbu¬
lasse in uia iusticiȩ ñ sedisse: nec
remansisse in itinere mandatoꝵ.
s ad mandatoꝵ. plenitudinẽ ꝑue¬
nisse. Incedentes in õĩb matida¬
tis et iustificationib dĩ sine que¬
rela. Beati fr̃s qͦs culpa ñ ꝑcutit:
ñ uulnerat cͥmen: s beati isti qͦs
tetigit nec querela. Incedentes in¬

Expanded text:
nquit, ambo justi ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Dei sine querela. Incedentes dixit, ut eos ostenderet cucurrisse virtutibus, non stetisse; et ambulasse in via justitiae, non sedisse; nec remansisse in itinere mandatorum, sed ad mandatorum plenitudinem pervenisse. Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Dei sine querela. Beati, fratres, quos culpa non percutit, non vulnerat crimen; sed beatiores isti quos tetigit nec querela. Sine
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum actu oꝑis scis et fidelib
est defunctim: inuit tnͣ. et
adhuic nr̃am deseuit in mortẽ.
Tunc autem peccatum ipsum
morietur in nobis. cũ corrup¬
tibile hoc uduerit in corrup¬
tionem. et mortale hoc indue¬
rit immortalitatem: et factꝰ
fuerit sermo qui scriptus est.
Ubi est mors aculeus tuus: ubi
est inferne uictoria tua: Acu¬
leus mortis: peccatũ. Unuit
autem peccato. qui eius sicut
in consequentibus dicit con¬
cupiscentiis famulatur. et
stimulis miserandus inser¬
uit : qui obsecundat uitiis:
qui criminib infelici & con¬
tinua captiuitate succum¬
bit : qui quod delicti ẽ. eẽ
autumat hoc nature: & mor¬
bo qui ẽ accidens. utitur ue¬
lud oꝑe et beneficio condi¬
toris. Et ideo ad arguendã
talium ignorantiã: addidit
dicens. An nescitis quia qui
gant quẽ admodũ tridua¬
na dñi sepultura trina de¬
mersione figuratur inbap¬
tisiũ: et se resurrexisse cũ
iam nouitate congaudeant.

Expanded text:
ipsum actu operis sanctis et fidelibus ipsum actu operis sanctis et fidelibus est defunctum, vivit tamen, et adhuc in nostram desaevit mortem. Tunc autem peccatum ipsum morietur in nobis, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem, et factus fuerit sermo qui scriptus est: ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, inferne, victoria tua? Aculeus autem mortis peccatum est . Vivit autem peccato, qui ejus, sicut in consequentibus dicit, concupiscentiis famulatur; et stimulis miserandus inservit, qui obsecundat vitiis, qui criminibus infelici et continua captivitate succumbit, qui quod delicti est esse autumat hoc naturae, et morbo qui est accidens utitur velut opere et beneficio Conditoris. Et ideo ad arguendum talium ignorantiam addidit dicens: An nescitis quia quicgant: quemadmodum triduana Domini sepultura trina demersione figuratur in baptismo; ut resurrexisse cum jam novitate congaudeant;
Abbreviated transcription (Latin):
sipientiũ execrauit et sensũ.
Si quidem medicus non uulne¬
ri. s cure proficit et saluti: nec
putredum nec morbis. s soli cõ¬
gaudet ille sanitati. Ita et d̾s
ꝑ magnitudine uulneris adhi¬
buit magnitudinẽ uigoremq
medicine: nec peccato s homini
largitus est gr̃am: nec ad multi¬
plicanda s ad delenda delicta
mibrem suȩ pietatis effudit.
slemo nemo sic de egritudine
ingratus medico ꝑmanere. In¬
imicus est cure. qui semꝑ cura¬
ri estuat: nec unquã desiderat
hic sanari: et ira d̾i gram suis
citpit exuꝑare peccatis: ut sibi
cupiat peccata cumulari. Mi¬
ser: qui tali uoto reus conten¬
dit esse ꝑ ueniã. fugienda ẽ¬
iam post curam captua tene¬
tur amore morboꝵ. Recidiua
enĩ: letalis ẽ sepius egritudo.
Quod autẽ dixit quimortui
sumus peccato: p̃sentis tẽꝑis
loquitur hic figurã. Quia mor¬
tuos nos dixit ẽẽ peccato: non
nobis iam in toto mortuũ dix̃
ẽẽ peccatũ: qr et si peccatum

Expanded text:
sipientium exsecratus est et sensum: sipientium exsecratus est et sensum: siquidem medicus non vulneri, sed curae proficit et saluti; nec putredini, nec morbis, sed soli congaudet ille sanitati. Ita et Deus, qui pro magnitudine vulneris adhibuit magnitudinem vigoremque medicinae, et nec peccato, sed homini largitus est gratiam; nec ad multiplicanda, sed ad delenda delicta imbrem suae pietatis effudit. Nemo, nemo sic de aegritudine Ingratus medico, inimicus est curae, qui semper curari aestuat, nec umquam desiderat hic sanari; et ita Dei gratiam suis cupit exuberare peccatis, ut sibi cupiat peccata cumulari. Miser qui tali voto reus esse contendit per veniam. Fugienda, friam post curam captiva tenetur amore morborum, recidiva enim lethalis est saepius aegritudo. Quod autem dixit: Qui enim mortui sumus peccato, praesentis temporis loquitur hic figuram: quia mortuos nos dixit esse peccato, non nobis jam in toto mortuum dixit esse peccatum; quia etsi peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
ta interrogat. qñ ma¬
nifesta ꝑquirit: eos
uidelicet obuirgat et icre¬
pat. qui eloquia diuia sua
interp̃tatione corritmpunt.:
et inde concipiunt suffragia
criminũ. unde assumere debu¬
erant docum̃ta uirtutũ. Sic
enĩ hodie cepit. Quid gͦ dice¬
mus: Permanebimus in pec¬
cato. ut gr̃a abundet: Su¬
periꝰ dixerat fr̾s. ubi abunda¬
uit peccatũ. suꝑ abundauit
gr̃a : et ideo ita exorsus ẽ: ac
ꝓ illo diuino et singularima¬
gisterio. imꝑitis se uelut in¬
terrogatione participat ut
que sunt prudentie celestis
plena eruditione respõdeat.
Si enĩ ubi abundauit pecca
prona est delinquentib pietaᷤ.
si gra copiosa peccantib. simn¬
iustis amica largitas ẽ diui¬
na: certe si futura bona mał
p̃sentibus acquiruntur: qͥd
nobis uirtutũ iter. arduum.
quid durus obtinende iustici¬
e laboꝵ quid inter malos iugis
seruande innocentie cruciatꝰ:
Augeantur humana facinora:
ut bonitas celestis exuberet.
absit: taliter intelligentiã in¬

Expanded text:
ta interrogat, quando manifesta perquirit, eos videlicet objurgat et increpat qui eloquia divina sua interpretatione corrumpunt: et inde concipiunt suffragia criminum, unde assumere debuerant documenta virtutum. Sic enim hodie coepit: Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet ? Superius dixerat, fratres: Ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia; et ideo ita exorsus est, ac pro illo divino et singulari magisterio imperitis se velut interrogatione participat, ut quae sunt prudentiae coelestis plena eruditione respondeat. Si enim ubi abundavit peccatprona est delinquentibus pietas, si gratia copiosa peccantibus, si injustis amica largitas est divina, certe si futura bona malis praesentibus acquiruntur, quid nobis virtutum iter arduum, quid durus obtinendae justitiae labor, quid inter malos jugis servandae innocentiae cruciatus? Augeantur humana facinora, ut bonitas coelestis exuberet; Absit, taliter intelligentiam in
Abbreviated transcription (Latin):
in claritate. dei ꝑpetuo ꝑdura¬
bit. Nelim fr̃s de singłis apłi¬
nes: s quia et frequentata lec¬
tio fastidiũ generat audiendi
ur̃e. quod compendioso fine
p̃sentem clausimꝰ lectionẽ. Us̃
autem nr. et que diximꝰ et quȩ
tacuunus: ipse sanctis ur̃is sen¬
ubus insinuare dignetur.

Expanded text:
in claritate Dei continua permain claritate Dei continua permanebit. Velim, fratres, de singulo Apones; sed quia et frequentata lectio fastidium generat audienti,vestrae quod compendioso sermone praesentem clausimus lectionem. Deus autem noster, et quae diximus, et quae tacuimus, ipse sanctis vestris sensibus insinuare di
Abbreviated transcription (Latin):
debuit conscendere celos: qui
sic et uerbo et exemplo hoĩes
penetrare docuit celos. Erit
erit maior celo: qui utit sic̃
docuit paulus. Erit clarior
sole: qui uirtutum radiis to¬
to orbe splendet. ut fuscari se
nulla uicioꝵ nocte ꝑmittat.
Erit iste lucidior luna. qui te¬
nebras has ñ tenitato lumine
temꝑat: s totam scli noctem
pleno meritoꝵ fulgore depel¬
lit. Nec iste sicut luna cotidi¬
ana lucis detrim̃ta ꝑsentit:
s rugi fulgore lampadũ. in
suꝑni luminis claritate ꝑsistit
Nec iste ũcut illa menstruo in¬
terpolatur obscuro : s in clari¬
tate dei continua ꝑmanebit
Et si magna ẽ illa que mitigat
noctem: qnͣto maior hic cuius
uita recipit nil de nocte: Be
stellis taceo : quia quantis ce¬
lum stellis. tantis scĩ uirtutib
elucescunt. dicente dño. Uos
estis lux mundi: lucete sicut
luminaria in mundo..Ad sũ¬
mum cȩlũ. sol luna. stelle. d̾o
dicente transibunt: iustus aũ

Expanded text:
us conscendere debet coelos; qui us conscendere debet coelos; qui sic et verbo et exemplo homines penetrare docuit coelos. Erit, erit major coelo, qui vixerit sicut docuit Paulus; erit clarior sole, qui sic virtutum radiis toto orbe splendet, ut fuscari se nulla vitiorum nocte permittat. Erit, erit iste lucidior luna, qui tenebras has non tenuato lumine temperat, sed totam saeculi noctem pleno meritorum fulgore depellit: nec sicut luna quotidiana lucis detrimenta praesentit, sed jugi factorum lampade in superni luminis claritate persistit; nec iste sicut illa menstruo interpolatur obscuro, sed in claritate Dei continua permanebit. Et si magna est illa, quod mitigat noctem, quanto hic major, cujus vita recipit nil de nocte? De stellis taceo, quia quot coelum stellis, tot sancti virtutibus elucescunt, dicente Domino: Vos estis lux mundi, lucete sicut luminaria in mundo . Ad summum, coelum, sol, luna, stellae Deo dicente transibunt , justus autem
Abbreviated transcription (Latin):
tefecit m̃bra uit ioꝵ: reuelauit
mͦ nobis m̃bra uirtutũ: ut cę¬
leste corpus tantis solidatum
m̃bris. nerius talib roboratũ.
possit facile mundi bella ꝓster¬
nere : diaboli suꝑare conflictꝰ.
Et ita uiuens ut apłs docu¬
it: ñ ꝓsterint mundũ. non
ꝓterit carnẽ. non diabolũ
uncit. ñ ȩquatur angłis. non
maior ẽ celo: Plane maiorce¬
lo: qr celum ñ mouetur spon¬
te: ñ uoluntate agit. ñ udici¬
o facit quicqͣm : s sola necessi¬
tate seruit semꝑ. qua semel pu¬
sum ẽ seruire. Impollutum se
ñ uirib ñ labore custodit. Uñ
cũ non sit obnoxiũ pene: tam̃
ñ consistit ad p̃miũ. At homo
ex t̃rena iulitate concretus.
dum terrenã labem uincit.
dum sanguinis stimulos fran¬
git. dum carnis exuꝑat pas¬
siones: transcendit celũ. & ad
ipsam deitatis ꝑuolat sedem.
Probat hoc apłs paulus: qui
dum satis t̾ram uicit. intra¬
uit celum et transiuit aliũ.
et usq ad t̾enum meruit per¬
uenire. Et uiste. Nam primꝰ¬

Expanded text:
tefecit membra vitiorum, revelavit modo nobis membra virtutum; ut coeleste corpus tantis solidatum membris, nervis talibus roboratum, possit facile mundi bella prosternere, diaboli superare conflictus. Et ita vivens, ut Apostolus docuit, non prosternit mundum? non proterit carnem? non diabolum vincit? non aequatur angelis? non major est coelo? Plane major coelo, quia coelum non movetur sponte, non voluntate agit, non judicio facit quidquam, sed sola necessitate servit semper, quia semel jussum est servire; impollutum se non viribus, non labore custodit: unde cum non sit obnoxium poenae, sic tamen nec consistit ad praemium. At homo ex terrena vilitate concretus, dum terrenam labem vincit, dum sanguinis stimulos frangit, dum carnis exuberat passiones, transcendit coelum, ad ipsam deitatis pervolat sedem: atura. Probat hoc apostolus Paulus, qui dum satis terram vincit, et intravit coelum, et transivit alium, et usque ad tertium meruit pervenire. Et juste, nam prim
Abbreviated transcription (Latin):
hortando. Qui tribuit: insim¬
plicitate. Qui p̃est : in sollicitudi¬
ne. Qui miseretur: in hylarita¬
te. C aritas sine simulatione. O¬
dientes malũ: adherentes bono.
Inuicẽ honore p̃uenientes: in¬
uicem benigni. Sollicitudine
ñ pigri. Sp̃u feruentes: dño
seriuentes. Spe gaudentes: in
tͥhulatione patientes. Oratio

Expanded text:
 qui tribuit in simplicitate, qui praeest in sollicitudine, qui miseretur in hilaritate. Charitas sine simulatione; odientes malum, adhaerentes bono, invicem honore praevenientes, invicem benigni, sollicitudine non pigri, spiritu ferventes, Domino servientes, spe gaudentes, in tribulatione patientes, oratio
Abbreviated transcription (Latin):
talia agunt digni st̃ morte.
Non solũ qui hec faciunt: sed¬
etiam qui consentint facien¬
tib fr̃s. audistis formã scłi. di¬
dicistis speciem. uidistis figu¬
ram: si tam̃ formã et ñ informe
monstrum. ubi confusione cri-¬
minũ tota rerũ facies ẽ deleta:
ubi peccatorũ comubiis. tora mũ¬
di figura est dissoluta: ubi delic¬
toꝵ morbis imago ipsa explan¬
tata ẽ conditoris: ubi homo in
uiciis est sepultusꝰ tibi corrup¬
ti corꝑis scatent scelera: ubi ħo
hominis ẽ sepulchrũ: ubi in ho¬
mine ñ homo cernitur. s cada¬
uer. Apłs gͦ huic forme nos pro¬
hibet ẽẽ conformes. et configui¬
rari nos huic uetat figurȩ. hu¬
ic similitudimi consimiles non
ẽẽ ꝑmittit : s ad formã dei re¬
format. ad similitudinẽ reuo
maginis deformitate proiecta.
formã ur̃ãm in formam redu¬
cite saluatoris: ut nouitas sen¬
elucescat: & celestiᷤᷤ. homo celeᷤᷤ¬
ti habitu iã gradiatur in t̾ra.
Qualit̾ aũ cõponat formã no¬

Expanded text:
rte: non solum qui faciunt illa, sed qui consentiunt facientibus . Fratres, audistis formam saeculi, didicistis speciem, vidistis figuram: si tamen formam et non informe monstrum, ubi confusione criminum tota rerum facies est deleta, ubi peccatorum connubio tota mundi figura est dissoluta, ubi delictorum morbis imago ipsa ablata est conditoris, ubi homo in vitiis est sepultus, ubi corrupti corporis scatent scelera, ubi homo hominis est sepulcrum, ubi in homine non homo cernitur, sed cadaver. Apostolus ergo huic formae nos prohibet esse conformes, et configurari nos huic vetat figurae; huic similitudini consimiles non esse permittit, sed ad formam Dei reformat, ad similitudinem revocmaginis deformitate projecta, formam vestram in formam vestri reducite Salvatoris: ut novitas senelucescat, et coelestis homo coelesti habitu jam gradiatur in terra. Qualiter autem componat formam no
Abbreviated transcription (Latin):
te configurari huic scło. seculi
uitam corrigit: arguit mores:
iudicat institutũ : castigat uo¬
luntates: luxuriam condem¬
nat : et cotam uanitarũ scłari¬
ũ pompam ꝓpellit. effugat. ex¬
dudit amentib xp̃ianis. S
hic mͦ strictim cõmonet quod
ex secutus: ubi figitrã scłi in ui¬
ciis sic figurat. Repletos inqͥt¬
onini iniquitate. malitia. ne¬

Expanded text:
te configurari huic saeculo, saeculi te configurari huic saeculo, saeculi vitam corrigit, arguit mores, judicat institutum, castigat voluntates, luxuriam condemnat, et totam vanitatum saecularium pompam propellit, effugat, excludit a mentibus Christianis. Sed hoc modo strictim commonet quod exsecutus, ubi figuram saeculi in vitiis sic figurat: Repletos omni iniquitate, malitia,