comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non ut baptisina quocies peccat᷑. tocies repecat᷑: s qr ipso qđ semel dat᷑ fit ut ñ
solũ antea s etiam postea: quoꝵ libet peccatoꝵs uenia fidelib impart᷑. Quid
enĩ ꝓd eẽc uł ante baptisnũ penitentia. nisi baptismꝰ sequert᷑. uel postea nisi
p̃cederet : in ipsa quoq oratione dnĩca que cotidiana ÷ nrã mundatio. quo frucqi
quo effeccti dicere᷑. dimicte nob̾ delita na. insi ab eis qui baptitati st̃ dicent᷑ a
Itẽq elemosinarũ laigitas & beneficia qͣntalibet cui tandẽ ad orunitenda fua
peccata ꝓd eẽt. fibaptisatꝰ ñ eẽc : Postirmo rgni celoꝵ ipsa felicitas ribi ñ haba
ecłia macłam aut rugã aut aliqͥd eiꝰmodi. ubi nichil repiehensionis. nichil sumi¬
lationis erit: ubi ñ solũ reatꝰ s nec conctipiscentia erit ulla perati. quoꝵ erit
nisi baptizatoꝵ: Acꝑhoc non sotũ omĩa peccata: s omĩaꝓisus hominũ mala:

Expanded text:
iens repetatur, sed quia ipso quod semel datur fit, ut non solum antea, uerum etiam postea quorumlibet peccatorum uenia fidelibus impetretur. quid enim prodesset uel ante baptismum paenitentia, nisi baptismus sequeretur, uel postea, nisi praecederet? in ipsa quoque oratione dominica, quae cotidiana est nostra mundatio, quo fructu, quo effectu diceretur: dimitte nobis debita nostra, nisi ab eis, qui baptizati sunt, diceretur? itemque elemosynarum largitas et beneficientia quantalibet cui tandem ad dimittenda sua peccata prodesset, si baptizatus non esset? postremo regni caelorum ipsa felicitas, ubiesia maculam aut rugam aut aliquid eius modi, ubi nihil reprehensionis, nihil simulationis erit, ubi non solum reatus, sed nec concupiscentia erit ulla peccati, quorum erit nisi baptizatorum? Ac per hoc non solum omnia peccata, sed omnia prorsus hominum mala
Abbreviated transcription (Latin):
estote. nͤtios tẽptet sathanas ꝓpt̾ int̾q̃ꝑantiam urãm. Hoc aut̃ dico frđm uip
niam: ñ scd̾m imꝑiũ. Ulbigͦ uenia danda ÷ aliqͥd. eẽ. culpe nulla racione nebre¬
bit᷑. sũ gͥ culpabilis ñ sit generandi intentione concubitꝰ. qui ꝓprie miptes̃
imputandus : : qͥd scđm ueniam concedit apłs. nisi qđ comuges ati sen coñt¬
nent. debitũ ab alterutro carnis exposcunt: ñ noluntate ꝓpaginis. s libidinis uo¬
iuptate : Quȩ tam̃ uoluptas ñ ꝓpt̾ nuptias cadit inculpam: s ꝓpt̾ nuꝑtias aci¬
pie ueniam. Quo cnxa etiã hino st̃ laudabiles mptie. qi ⁊ illuđd qđ ñ ꝑtine aa
se: gnosci faciunt ꝓpt̾ se. Noq enĩ etiam iste concubitꝰ quo seriitꝰ concupiscen¬

Expanded text:
os temptet satanas propter intemperantiam uestram. hoc autem dico secundum ueniam, non secundum imperium. ubi ergo uenia danda est, aliquid esse culpae nulla ratione negabitur. cum igitur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis inputandus est, quid secundum ueniam concedit apostolus, nisi quod coniuges, dum se non continent, debitum ab alterutro carnis exposcunt non uoluntate propaginis, sed dinis uoluptate? quae tamen uoluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit ueniam. quocirca etiam hinc sunt laudabiles nuptiae, quia et illud, quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se. neq
Abbreviated transcription (Latin):
in mundiciarũ sȩditatibꝰ regnat. in conubiors uͦ necessitudinib seruit. Ibi de dnõ
tali turpitudo dãpnat᷑: hic depedisoquo tali honestas uerecundat᷑. Non : gͥ hȩc
libido nuptiarũ bonũ: s obscenitas peccantiũ. necessitas generantiũ. Iasciuoꝵs
ardor : nuptiarũ pudor. Cur gͦ ñ coniuges maneant qui ex consensu concũbere
desinunt. si manser᷑ coniuges ioseph ⁊ maria qui concũbere ñ ceꝑunt: hȩc enĩ
ꝗpagatio filioꝵs. quȩ in scĩs patribꝰ ꝓptͣ generandũ ⁊ conseruandũ ppłm dĩ. in quo

Expanded text:
inmunditiarum foeditatibus regnat, in conubiorum uero necessitudinibus seruit. ibi de domino inmunditiarum foeditatibus regnat, in conubiorum uero necessitudinibus seruit. ibi de domino tali turpitudo damnatur, hic de pedisequo tali honestas uerecundatur. non est igitur haec libido nuptiarum bonum, sed obscenitas peccantium, necessitas generantium, lasciuiarum ardor, nuptiarum pudor. cur ergo non coniuges maneant, qui ex consensu concumbere desinunt, si manserunt coniuges Ioseph et Maria, qui concumbere nec coeperunt? Haec enim propagatio filiorum, quae in sanctis patribus propter genera
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃. ꝓles. fides. sacram̃tiĩ. dlem cognoscimꝰ ipsũ dnm̃ iłm: fidẽ qr nultũ ad ulteriũ.
sacram̃tũ qr nullũ diuoitiũ. Solus ibi nuptialis concubitꝰ ñ fuit. qr in carne
pecrati fieri ñ poterat : sine illa carnis concupiscentia quȩ accidit expeccato. si ne
qua concipi uoluit qui futurꝰ erat sine peccato: ñ in carne peccati. s insimilitu¬
die carnis perati: ut hinc eiam doceret omnẽ quȩ de concubitu nascit᷑ carnẽ
ce. peccati. qͣrido quidẽ sola quȩ ñ inde nata ÷ ñ fuit caro peccati. Quãtiis coniu¬
galis concubit᷑ qui fit intentione generandi. ñ sit ipse peccatũ: qr bona uoluntas
animi sequentẽ ducit. ñ ducentẽ sequit᷑ corꝑis uoluptatẽ : nec humanũ arbititũ
tralit᷑: sub iugante parato: cũ iuste redigit᷑ musũ generandi. plaga peccati. huiꝰ
plage quidã prurtꝰ in adulterioꝵ ⁊ fornicationũ: quor libet stupioꝵ atq

Expanded text:
tum. prolem cognoscimus ipsum dominum Iesum, fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum diuortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine illa carnis concupiscentia, quae accidit ex peccato, sine qua concipi uoluit, qui futurus erat sine peccato non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, ut hinc etiam doceret omnem quae do concubitu nascitur carnem esse peccati, quandoquidem sola quae non inde nata est non fuit caro peccati, quamuis coniugalis concubitus, qui fit intentione generandi, non sit ipse peccatum, quia bona uoluntas animi sequentem ducit, non ducentem sequitur corporis uoluptatem nec humanum arbitrium trahitur subiugante peccato, cum iuste redigitur in usum generandi plaga peccati. huius plagae quidam pruritus in adulteriorum et fornicationum et quorumlibet stuprorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ sꝑanꝰ: ꝑpacientiam expactamꝰ. Non itaq ꝑ hoc qđ expactamꝰ. s ꝑhoc qa
toleramꝰ. carnales filii ꝓpagant᷑. Absit gͦ ut fidelis hõ cũ audit ab apło diligite
uxores urãs. concupiscentiam carnis diligat in uxorem: quã noc inse tpso aebet
diligere. audiens aliũ apłm. Noli diligere munduĩ : nec ea quȩ inmundo ft̃.
Qiuisquis dilexerit mundũ ñ ⁊ caritas patris in illo: qr omĩa quę in imiindo
st̃ concupiscentia carnis÷ ⁊ concupiscentia ocłors. ⁊ambicio scli que non:¬

Expanded text:
m exspectamus . Non itaque per hoc quod exspectamus, sed per hoc quod toleramus, carnales filii propagantur. Absit ergo ut fidelis homo , cum audit ab Apostolo, Diligite uxores vestras, concupiscentiam carnis diligat in uxore, quam nec in se ipso debet diligere, audiens alterum apostolum, Nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt: quisquis dilexerit mundum, non est charitas Patris in illo; quia omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis
Abbreviated transcription (Latin):
q mortuoꝵ q̃ gestur fuerat. si tẽpore ꝓlixiore uixisset. Ita qͥppe claret ĩ uctuĩ ẽ.
quod dicimꝰ gratiã dĩ ñ scd̾m merita dari nĩa. uit huic ueritati contradiaenttꝰ
ingeniosi homines: hȩc ab om̃iũ aurib : cogitationib abigenda. dice̾ aog̾ent᷑.¬
Est etiã p̃clarissimũ lumen p̃cdestinationis ⁊ giẽ ipse saluator. ipse mediator.
p̃cedenitib meritis. nat᷑a humana que in illo est. cõꝑauit. Respondeat᷑ queso illehõ
ut uerbopatͥ coet̃no inunitatẽ ꝑsone assũtus filiꝰdĩ unigenitꝰ eẽt. uñ hoc meruit:
Quod eiꝰ boñ qualec̃a p̃cessit: Nuid egit ante. quid credidit. quid petiuit. ut

Expanded text:
mque mortuorum, quae gesturus fuerat, si tempore prolixiore vixisset. Ita quippe claret invictum esse mque mortuorum, quae gesturus fuerat, si tempore prolixiore vixisset. Ita quippe claret invictum esse quod dicimus, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, ut huic veritati contradicentes ingeniosi homines haec, ab omnium auribus et cogitationibus abigenda, dicere cogerentEst etiam praeclarissimum lumen praedestinationis et gratiae ipse Salvator, ipse mediator Dpraecedentibus meritis natura humana quae in illo est comparavit? respondeatur quaeso. Ille homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit? quid egit ante? quid credidit? quid petivit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑. Pati debet inttriam: qm̃ ressistit eis. qui ꝓmerits homiñ fallunt᷑. ut
ueniant contͣ m anifestissimã gr̃am que maxime apparet in paruit. QUio
cũ alii babtiaati. alii ñbabtitati. uite huiꝰ t̃minũ sumunt: satis indicant nule¬
cordiã ⁊ iuditiũ. Miscdam quidẽ gratuitã. ⁊ uidittũ debitũ. Siem̃ uidicarent
homines ꝓmeritis sue uite q̃ñ habuer̃ morte p̃uenti.s habiti eẽnt fiuiuerant
nichil ꝓdesss ei qui raptꝰ est nemalitia mutaret intellectũ eiꝰ. nichil ꝓdess eiꝰ
huic pelagiant in tantũ fauere opinioni. qua opinant᷑ grãm dĩ scđm mertã
nĩa dari. ut qđ illi aude ñpossunt: sententiã uerã plane & antiquitꝰ. ap̃ianã es¬
tus est ne malitia mutaret intellectũ eiꝰ. destruere moliant᷑. & id astruere
qđ ñ dico crediturũ s sõpniat̾ũ neminẽ putaremꝰ. scdm ea scilicet iudicitiqũ¬

Expanded text:
o et hoc legitur, pati debet injuriam, quoniam resistit eis qui pro meritis hominum falluntur, ut o et hoc legitur, pati debet injuriam, quoniam resistit eis qui pro meritis hominum falluntur, ut veniant contra Dei manifestissimam gratiam: quae maxime apparet in parvulis; quorum cum alii baptizati, alii non baptizati vitae hujus terminum sumunt, satis indicant misericordiam et judicium; misericordiam quidem gratuitam, judicium debitum. Si enim judicarentur homnihil prodesset ei qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus; nihil prodesset eis is impugnant, huic Pelagianae in tantum favere opinioni, qua opinantur gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut quod illi audere non possunt, sententiam veram plane et antiquitus christianam, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, destruere moliantur; et id astruere, quod, non dico crediturum, sed somniaturum neminem putaremus, secundum ea scilicet judicari que
Abbreviated transcription (Latin):
tores. qui eũ testẽ adhibentes. nichil se hab̃e adhib̾e nͥdiuiñ testimoniũ crediderũt.
& certe heatissimũ cipriañ disputasse constat: ut celerioris mortis benesitiũ com
modaret. a ꝑicłis peccoꝵ eripi eos quihanc uitã finiunt in qua peccare ñ potest.
uocaris aplectis & q̃ diabolo careas gͣtul aris̃ & alto loco. lueri iqͥt ꝑiel̃m lubrie
secura. adhuc de nr̃a salute sollicita. His atq huiꝰ nodi doctor ille sententie
in catholice fidi luae clarissima. satis aꝑteꝙ cestat᷑. usq ahiuꝰ. corꝑis depoitin
perandi picdã tẽptationesq metuendas Deinde nulla tallia quequã eẽ pllon
Quod & sinon testaret᷑. quando de hacre.xp̃ianꝰ qualcũꝙ dubitaret. Quonsun
debitas: quomͦ inquã huic ñ plurimũ fũmeq ꝓdeset. si ex hoc tẽptatioñ lodo n
ista finita est. de illo qui raptꝰ ÷ ne malitia mutaret intellectũ eiꝰ. Nec ido leb son¬
entiȩ qui tanta numerositate annoꝵ legi meruit enȩcła xp̃i. inquo e hoe

Expanded text:
atores, qui eum testem adhibentes, nihil se adhibere nisi divinum testimonium crediderunt. Et certe beatissimum Cyprianum disputasse constat, ut celerioris mortis beneficium commendaret, a peccatorum periculis eripi eos qui hanc vitam finiunt in qua peccari potest. oceris, amplecteris; et quod diabolo-careas, gratularis? Et alio loco: Pueri, inquit, periculum lubricae secura, adhuc de nostra salute sollicita. His atque hujusmodi doctor ille sententiis in catholicae fidei luce clarissima, satis aperteque testatur, usque ad hujus corporis depositionem peccandi pericula tentationesque metuendas; deinceps nulla talia quemquam esse passurum. Quod etsi non testaretur, quando de hac re christianus qualiscumque dubitaret? Quomodo debitas; quomodo, inquam, huic non plurimum summeque prodesset, si ex hoc tentationum loco prista finita est de illo qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Nec ideo liber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesia Christi, in qu
Abbreviated transcription (Latin):
uiditio non dari cui ñ dat̾ : quia ñẽ. iniquitas apd am̃. Si huiꝰ gͦ sententiȩ de-¬
fensionẽ ex dtuinoꝵ. elaquiaꝵ nos p̃cedentib cath olicis tͣclatorib ꝓmerẽ: pro-¬
fecto hi fr̃s ꝓ quib nc̃ agimꝰ acdquiescerent. Hoc enĩ significastis litt̾is ur̃is.
necessitatẽ in hac difficili ad soluendũ questiõe uersan. Id ꝓculdubio facerent:
si respondẽ talib cogerent᷑. Ande factũ est. ut de gr̃a dĩ quid sentirent bretiter
quibdã senptoꝵ suoꝵ locis & t̾ranseunt̃ attingerent. ĩmorarent᷑ uͦ ⁊neis q̃ ad-¬
uersus alios. inimicos eccłȩ disputabant: & tn exortatiõib adquasq uirtutes qͥb

Expanded text:
go sententiae defensionem ex divinorum eloquiorum nos praecedentibus catholicis tractatoribus promerem; profecto hi fratres, pro quibus nunc agimus, acquiescerent: hoc enim significastis litteris vestrinecessitatem in hac difficili ad solvendum quaestione versari? quod procul dubio facerent, si respondere talibus cogerentur. Unde factum est ut de gratia Dei quid sentirent, breviter quibusdam scriptorum suorum locis et transeunter attingerent: immorarentur vero in eis quae adversus inimicos Ecclesiae disputabant, et in exhortationibus ad quasqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspeciẽ. Uioent enĩ nc̃ ꝑ speculũ᷑ in enignate. tẽ aut̃ fatie ad fadiem. Uñ ipsa caritas
nẽ inbonis oꝑib dilectionis exercet᷑ qua se ad subueniendũ. quaqͣ u̾sũ potest porrigit.
Q s ee longituo o:÷ Hoc aut̃ totũ ꝓpt̃ ad piscnt ã uitã fac̃ ec̃nã quȩ isli ꝓmitat᷑ in euesso.
& set atcudo ÷ Eiistit uero ex hoculto isti caritas. ubi fundati quotamͦ aeradicati sumꝰ.
Ubi ausȩ uoluntatis dĩ non uestigant᷑. ciũ gr̃ salui sumꝰ facti. non exoꝑib iusticiȩ que¬

Expanded text:
lum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Unde ipsa charitas nunc in bonis operibus dilectionis exercetur, qua se ad subveniendum quaquaversum potest, porrigit;  hoc autem totum propter adipiscendam uitam facit aeternam, quae illi promittitur in excelso, et haec altitudo est. existit uero ex occulto ista caritas, ubi fundati quodam modo et radicati sumus, ubi causae uoluntatis dei non uestigantur, cuius gratia sumus salui facti non ex operibus iustitiae, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dñi uoluntate tͣnsgrediunt᷑. imitatiois exẽplũ ẽ. occulta &̃ tabe carnał c̃cupiscentiȩ
suȩ tabeficauit inse om̃s de sua stirpe uent᷑os. Hinc om̃o nec aliunde apłs dic̃. Per
rent. Nullã qͥppe inhis ub̾ intellig̾ent sententiã cuilibet hoĩs qͥ hec diceret.
nͥ istã ꝙ̃ in apło intelli̾e nolt᷑. S qr eiꝰ uba st̃ euiꝰ auctorttatis doctrmeq succũbt̃.
nob̾ intelligendiobicunt tarditatẽ. cũ ea q̃tã ꝑspicue dicta st̃ in nescio qͥd aliud

Expanded text:
i uoluntate transgrediuntur imitationis exemplum est, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificauit in se omnes de sua stirpe uenturos. hinc omnino nec aliunde apostolus dicitrent. nullam quippe in his uerbis intellegerent sententiam cuiuslibet hominis, qui haec diceret, nisi istam quam in apostolo intellegere nolunt. sed quia eius uerba sunt, cuius auctoritati doctrinaeque succumbunt, nobis intellegendi obiciunt tarditatem, cum ea quae perspicue dicta sunt in nescio quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate sic̾ ille peccauert̃. s ab illo peccatũ originale tͣxert̃. qͥest forma futi.
qr millo c̃stituta ẽ. forma c̃dẽpnatioĩs fut᷑ę posteris qͥ eiꝰ ppagatione crearetͥur.
ut ex uno õs in c̃dẽpnationẽ nascent᷑. exqͣ ñ lib̾at nͥ gr̃a saluatoris. Scio qͥdẽ pleroq
lat̾inos codiceᷤ sic hab̾e. Regnaũ mors ab adã usq ad moysen. tneoᷤ qͥ peccauert̃
in similitudinẽ p̃uaricatiõis ade. Qđ &̃ ipsũ qͥta legt̃ ad eundẽ refert̃ intel
lectũ. ut insimilitudinẽ p̃uaricatiõis ade peccasse accipiant qͥ in illo qͥ m illo
peccauert̃. ut ei simileᷤ crearent᷑. sic̃ ex hoĩe hoĩes ita ex pecc̃or e peccõres. ex

Expanded text:
est forma futuri, quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui eius propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat nisi gratia saluatoris. scio quidem plerosque latinos codices sic habere: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen in eos qui pecc.auerunt in similitudinem praeuaricatem : In similitudine praevaricationis Adae peccasse accipiuntur qui in illo peccaverunt, ut ei similes crearentur, sicut ex homine nomines, ita ex peccatore peccatores, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ unũ quẽq petcantẽ. Nã si ppt̾ea cet̾i ob alt̾iꝰ delictũ hõis mortuist̃. q illũ
ili delinqndo p̃cendentẽ sub seq̃ntes iitati st̃. ille qͦ ⁊ multomagis obaltiᷤꝰ
delictũ mortuus ẽ. quẽ diab oł delinqndo ita p̃cesserat. ut ei delictũ aẽ
ipse suaderet. dã uͦ nichil suasit imitatorib suis. ⁊ multi qͥ eiꝰ imitato¬
res dicunt᷑. eũ fuisse ⁊ tale aliqͥd cõmissse ł ñ audiert̃ ł oĩno ñ ereclunt᷑.
ne uol uisset Multo rationabiliꝰ adã dĩ imitator diaboli quẽ suasorẽ pecc̃ĩ
babu tiosipotest qsq imitari &̃ illũ qͥ nichil tale suasit. uł omo quẽ nelcit. Qã ÷¬

Expanded text:
delictum mortui sunt, quia illum in delinquendo praecedentem subsequentes imitati sunt, ille quoque et multo magis ob alterius delictum mortuus est, quem diabolus delinquendo ita praecesserat, ut ei delictum etiam ipse suaderet. Adam uero nihil suasit imitatoribus suis et multi, qui eius imitatores dicuntur, cum fuisse et tale aliquid commisisse uel non audierunt uel omnino non credunt. docere uoluisset 1 multo enim rationabilius Adam dicitur imitator diaboli, quem suasorem peccati habuit, si potest quisque imitari etiam illum, qui nihil ei tale suasit uel omnino quem nescit. q
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ grã s &̃ uidiciũ ad condẽpnationẽ ex multis delictis hoĩes duc̃: Neq enĩ
grã multa delictadonat. ⁊ ñ &ẽ sudiciũ multa delicta ẽdẽpnat. Aut si ꝓpt̾ea
ex uno delicto inc̃dẽpnationẽ ducunt᷑. qr oia delicta q̃ c̃dẽpnant᷑. ex illiꝰ uniꝰ
imitatioẽ cõmissa st : badẽ causa ÷ cur cur ex uno delicto &̃ ad iustificationẽ duci
intelluant᷑. ꝙ oiã delicta q̃ iustificitis remittant᷑. exilliꝰ uniꝰ imitatioẽ cõmissa

Expanded text:
atia, sed etiam iudicium ad condemnationem ex multis delictis homines ducit? neque enim gratia multa delicta donat et non etiam iudicium multa delicta condemnat. RUţ si propterea ex uno delicto in condemnationem ducuntur, quia omnia delicta, quae condemnantur, ex unius illius imitatione commissa sunt, eadem causa est, cur ex uno delicto etiam ad iustificationem duci intellegantur, quia omnia delicta, quae iustificatis remittuntur, ex illius unius imitatione commissa
Abbreviated transcription (Latin):
gnodĩ seꝑat. qͦ pariuilo ᷤᷤ sine accepta xͥ grã defunctos int̾re ñ posse. ipsi etiã
c̃ fitent᷑: uerũ. a salute ⁊ a uita etna fac̃ abienos. q̃ nulla eẽ alia potest p̃t̃ res¬
nũ clĩ qͦ sola xͥ socieas introduc. Ac ꝑħ ab adã inqͦos pegauimꝰ. ñoĩa nr̃a
s cẽ cetoꝵ q̃ tpsi addidimꝰ pecc̃oꝵ remissionẽ c̃seqͥmͣ. Iõ ñ sic̃ ꝑunũ peccantẽ
ita ẽ. & donũ. Nã iudiciũ qͥdẽ ex uno delicto siñ remituit᷑ idẽ. orimali
ĩ ẽdẽpnationẽ iã potest duce: Grã uͦ ex multis delictis. remissis: hoc ẽ. ñ solũ ori¬
ginali. uerũ aẽ oĩb cet̾is. adiustificationẽ ꝑduc̃. Si enĩ obuniꝰ delictũ mor
regnaũ ꝓunũ : multomagis qͥ habundantiã qr̃ae ⁊iustitię accipiunt. in¬

Expanded text:
gno dei separat, quo paruulos sine accepta Christi gratia defunctos intrare non posse ipsi etiam confitentur, uerum et a salute ac uita aeterna facit alienos, quae nulla esse alia potest praeter regnum dei, quo sola Christi societas introducit. Ac per hoc ab Adam, in quo omnes  peccatorum remissionem consequimur. ideo non sicut per unum peccantem ita est et donum. nam iudicium quidem ex uno delicto, si non remittitur, id est originali, in condemnationem iam potest ducere, gratia uero ex multis delictis remissis. hos est non solum illo originali, uerum etiam omnibus ceteris, ad iustificationem perducit. Si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, multo magis qui abundantiam grati
Abbreviated transcription (Latin):
euasp mtale aliqͥd de his qui scõ eiꝰ imitati st̃. utrũ qͥsꝗͣ dictꝰ sit iustificat
eñ aqulo aut᷑ inset᷑ aut qͣlibet hoꝵ qͦrũ ĩ ppło dĩ mauna excellit auctoritas: nͥ
q in abrahã dicn᷑ benedici. sic̃ eidictũ ÷. benedicent᷑ in semine tuo õs gs ꝓpt̃¬
om̃ q sem eiꝰ ẽ seđ̾m carnẽ. Quid manifestiꝰ dr̃. cũ ħ idẽ ita dr̃. benedicent᷑
insemine tuo os q̃s: Dictũ aũ quẽꝗͣ diuinis eloqͥis pecasse ł pexare indi abolo.
cũ ei iniqͥ ⁊ ĩpii os imitant nescio utrũ qͥsꝗ̃ repperiat. Qd̾ tñ cũ apłs de pͥmo
fioie dierit inqͦ os ad hucde parati ꝓpagine desceptat᷑: nescio qͣ nebula imita¬
tiois obponit᷑. adtende aẽ q̃ secunt᷑. Cũ enĩ dixisset inqͦos peccau̾unt: secutꝰ ad¬
unx̾. Wiq enĩ ad legẽ pecẽm inmundo fuit: hoc ẽ. qi nec lex potuit auferre
perrm̃. q̃ subint̾uit ut magis habundaret pecc̃m: siue nat᷑ał lex inqͣ qͥsq iã rõne

Expanded text:
t, utrum quisquam dictus sit iustificatus in Paulo aut in Petro aut in quolibet eorum, quorum in populo dei magna excellit auctoritas; nisi quod in Abraham dicimur benedici, sicut ei dictum est: benedicentur in te omnes gentc idemitadicitur: benedicentur in semine tuo omnes gentes. dictum autem quemquam diuinis eloquiis peccasse uel peccare in diabolo, cum eum iniqui et impii omnes imitentur, nescio utrum quisquam repperiat. quod tamen cum apostoerunt, adhuc de peccati propagine disceptatur, et nescio quae nebula imitationis opponitur. 12. Attende etiam quae sequuntur. Cum enim dixisset, In quo omnes peccaverunt; secutus adjunxit, Usque ad legem enim peccatum in mundo fuit: hoc est, quia nec lex potuit auferre peccatum, quae subintravit ut magis a
Abbreviated transcription (Latin):
int̾uit in inundũ uꝑ peccm mor ᷤ. conari eos qͥdẽ in aliã nouã de torquere opinionẽ.
tius litt̾is intimasti: s qͥd nã illud sit q in his u̾b̾ opinent᷑. tacuisti. Quantũ autẽ
ex aliis cõꝑi. hoc ibi sentiunt qͦd ⁊ mors ista q̃ illie cõmemorata ẽ. ñ sit corꝑis. ꝗ nolunt
aclã pexando m̾uisseꝰ s aĩẽ q̃in ipso pecẽo fit. & ipsũ peccm̃ ñ ꝓpagatiõe in alios hoĩes
ex pͥmo hoiẽ.s iuitatiõe tnsisse. Hinc enĩ &iã in paruuł nolunt credẽ ꝑ baptismũ
lui orginale pocc̃m: qͣ mnascentib nullũ eẽ oĩno ẽtendt̃. S si apł peccm̃ illd cõmemo¬

Expanded text:
intrauitin mundumetper peccatum mors, conari eos quidem in aliam nouam detorquere opinionem tuis litteris intimasti, sed quidnam illud sit quod in his uerbis opinentur tacuisti. quantum autem ex aliis comperi, hoc ibi sentiunt, \'quod et mors ista, quae illic commemorata est, non sit corporis, quam nolunt Adam peccando meruisse, sed animae, quae in ipso peccato fit, et ipsum peccatum non propagatione in alios homines ex primo homine, sed imitatione transisse\'. hinc enim etiam in paruulis nolunt credere per baptismum solui originale peccatum quod in nascentibus nullum esse omnino
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ñ carni ut sod̾m carnẽ uiuamꝰ. Si enĩ scd̾m carnẽ uixeritis: moriemini.Si aũ
ꝑ hominẽ morᷤ ⁊ ꝑ hominẽ resurrectio mortuor. qͥd ꝗ de morte corꝑis intelligi potest
qñ ut hoc dic̾e̾t de resurrectione corꝑis loq̃bat᷑: eãq instantissima ⁊ acerrima intentiõe
suadebat: Qͥdẽ iͦ qͥ hioait ad corinthios ꝑ hoiẽm mors ⁊ ꝑ hominẽ resurrectio mortuoꝵ.
sic̃ enĩ in adã õs moriunt᷑ sic ⁊ inxͦ õs uiuificabunt᷑: nͥ qdait &̃ ad romanos. ꝑ unũ¬
honunẽ pecc̃m int̾ũ in mundũ. ⁊ ꝑ pecẽm mors: Hanc illi mortẽ ñ corꝑis s aĩȩ intelligi
uolt̃. qͣsi aliud dictũ sit adcorinthios ꝓ hominẽ mors. uͥ oĩno anime inortẽ acciꝑe ñ sinunt᷑
qr de refurrectioẽ corꝑis agebat᷑. q̃ morti corꝑis ẽ. c̃tria:. iõ &̃ sola mor ᷤ ibi ꝑhoiẽm facta¬

Expanded text:
carnem uiuamus. si enim secundum carnem uixeritis, moriemini; si autem per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum, quando ut hoc diceret de resurrectione corporis loquebatur eamque instantissima et acerrima intentione suadebat? quid est ergo quod hic ait ad Corinthios: per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum; sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors? hanc illi mortem non corporis, sed animae intellegi uolunt; quasi aliud dictum sit ad Corinthios \'per hominem mors', ubi omnino animae mortem accipere non sinuntur, quia de resurrectione corporis agebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ ustitiã: diu̾sa m̾ita diu̾sis reb adtribuens: mortiqͥdẽ corꝑis m̾itũ peccati:
uite aũ sp̃s m̃itũ iustitiȩ. Quo cura si ut dubitari ñ potest. sp̃s uita ẽ. ꝑꝑiusti¬
intellt̾e debemꝰ aut possumꝰ : si aptissimũ scͥpture sensũ ñ ꝑ arbitrio pu̾tere ac
adhuc corꝑe mortis huiꝰ hon̾em̃. iã scłm int̾iorẽ hoiẽm cepta renouatione infide
iustitiã respiramꝰ tam̃ ne humana tnorantia de resurrectiõe corꝑis nichil sꝑaret:

Expanded text:
ustitiam, diuersa merita diuersis rebus adtribuens: morti quidem corporis meritum peccati, uitae autem spiritus meritum iustitiae. quocirca si, ut dubitari non potest, \'spiritus uita est proptintellegere debemus aut possumus, si apertissimum scripturae sensum non pro arbitrio peruertere ac adhuc corpore mortis huius oneremur iam secundum interiorem hominem coepta renouatione in fidei iustitiam respiramus, tamen, ne humana ignorantia de resurrectione corporis nihil speraret,
Abbreviated transcription (Latin):
entes. Limor non ẽ in cantate. qr ꝑ fecta caritas foras mitat cimore. S illũ seruilẽ. illũ
quo eũ se quisq ab ope malo abstinet. pena t̾ret᷑. non iustiꝰa delectotur. hunc foras caritas
mictit quã non delectat iniquitas. etiã si ꝓponat᷑ in puntcas. N illũ quotimet antina
ne amittat ipsã gram. qua in illa factũ: ut eã non peccare delectet. quo tumnet ne ds̃ eã
deserat. enã si maus doloꝵ cruciatib puniat. hic cimor castusẽ. Ñ eũ eic̃ cantas s ascisc̃.

Expanded text:
in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem sed illum seruilem, illum, quo, cum se quisque ab opere malo abstinet, poena terretur, non iustitia delectatur; hunc foras caritas mittit, quam non delectat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas, non illum, quo timet anima, ne amittat ipsam gratiam, qua in illa factum est, ut eam non peccare delectet, quo timet, ne deus eam deserat, etiamsi nullis dolorum cruciatibus puniat. hic timor castus est; non eum eicit c
Abbreviated transcription (Latin):
iterĩ inrimore. s accepistis sp̃m ad optionis filioꝵ inq̃ cdamaniꝰ abba pat̾. id ẽ itt fioes innol
st que poiletionẽ opat̃. non tã tim̃so penã: quã amando rusticiã. Tam̃ quia nonfit aĩã
iusta msi partaatione melioris. qui iustificat ĩpiũ. quid enĩ habeꝰt᷑ qd̾ non accep̃: ñ debit
sibi cribuendo qd̾ dĩ ita głiari tãꝙ non accepit. O hoc ei dictũ: Holi altũ saꝑe: si time.
Q tmor iste p̃cipte̾ etiã his qui ex fioe uiuentes heredes sc̃ noui cestam̃ti: atq inlib̾tate uocat.
dutũ em̃ sape oictũ: supbrre. Is in alio loco. econt̾rio satis ostendit. ubi ait. NI alta sapien¬

Expanded text:
id est ut fides in nobis sit, quae per dilectionem operatur, non tam timendo poenam quam amando iustitiam, tamen, quia non fit anima iusta nisi participatione melioris, qui iustificat impium — quid enim habet, quod non accepit? - , non debet sibi tribuendo, quod dei est, ita gloriari, tamquam non acceperit. ob hoc ei dictum est: Noli altum sapere, sed time. et timor iste praecipitur etiam his, qui ex fide uiuentes heredes sunt noui testamenti atque in libertatem uocati. altum enim sapere dictum est superbire, quod alio loco e
Abbreviated transcription (Latin):
oi nuib⁊ licebat. Oram aut᷑ ad dm ne quid fatiatis mali. nõ ut nos ꝓbati appareamꝰ. si ut
mes .. mals e fatiam boñ. quandoqutidẽ non ait apłs. monemꝰ. docemꝰ hortam᷑. increpamꝰ.
siant orma a d domitũ ne quid fatiatis mali si qđ boñ÷ fatatis: ce tam̃ etiã loquebat᷑ eis. &
utichat. om̃ia illa q̃ comemoraui. monebat. docebat. or tabat᷑. in creꝑabat. s sciebat ħ om̃ia
non ualere: q̃plantando. ⁊i rigindo fatiebat. in apto: nisi eũ pilł exaudiret orantẽ. quidat in-

Expanded text:
 quibus dicebat: Oramus autem ad Dominum ne quid faciatis mali: non ut nos probati appareamus, sed ut  Quandoquidem non ait Apostolus, Monemus, docemus, hortamur, increpamus: sed ait, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali, sed quod bonum est faciatis. Et tamen etiam loquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in ap
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ qui talia agunt regnum dei non possidebunt. falsa erunt hȩc : si enim tan¬
tum modo credant et babtizentur: quamuis in malis talibus ꝑseuerent. salui er̃t
per ignem: atq ideo ui xpo babtitati. etiam qui talia agunt regͥum dei  possi¬
debunt: fr̾usstra autem dicitur. Et hȩc quidem fuistis. sed ablutiꝰ estis: quando &
abluti ñ funt. In aniter etiam illud apetro dictum uidebitur. Sic et uos
stmili forma babtisma saluos fac̃ non carnis depositio sordium. sed conscientis
bone interrogatia. Si quidem et habentes pessinas conscientias om̃iũ flagitioꝵ
et scȩlerum plenas nec eoꝵ maloꝵ. pęnitentiamutatas. tñ babtisia saluos fac.
Propter fucdlamentum enam qđ in eobabtismo ponitur licet per ignem
salui erunt. Ild̃ quoꝙ non uideo eur dñs direrit. Si ins uenire ad uitam
serua mandata & commemorauit ea quȩ adbonos mores pertinent. Si: etiã
his non seruatis. adiutam ueniri potest: per solam fidem que sine operibus

Expanded text:
m qui talia agunt, regnum dei non possidebunt. falsa erunt haec. si enim tantummodo credant et baptizentur, quamuis in malis talibus perseuerent, salui erunt per ignem, atque ideo in Christo baptizati etiam qui talia agunt, regnum dei possidebunt. frustra autem dicitur: haec quidam fuistis, sed abluti estis, quando et abluti haec sunt. inaniter etiam illud a Petro dictum uidebitur: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos facit; propter fundamentum enim quod in eo baptismate ponitur, licet per ignem, salui erunt. illud quoque non uideo, cur dominus dixerit: si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commemorauit ea, quae ad bonos mores pertinent, si etiam his non seruatis ad uitam ueniri potest per solam fidem, quae sine operibus
Abbreviated transcription (Latin):
pelicit: confutor adfidem qua misecłam in dulgentiȩ euererent᷑. et apriliũ
dil est iouit agirent: quȩ concra scłi huius. concupiscentias iuberentuir. scdm id
quos plictum est. in psalmo. Multiplicatȩ sunt infirmitates eoꝵ: post ea accele¬
heo agit ut ꝑcepta ac ꝓfessa fide oꝑa iustitiȩ contẽpnancur:S ut sciat se quisꝙ
pficde pose iustisicari. etiã silegis opa ñ p̃cesserunit. Secunt᷑ enĩ iustificatũ: non p̃ce-¬

Expanded text:
pellente confugerunt ad fidem, qua misericordiam indulgentiae mererentur, et auxilium pellente confugerunt ad fidem, qua misericordiam indulgentiae mererentur, et auxilium dilectione agerent, quae contra saeculi huius concupiscentias iuberentur secundum id, quod praedictum fuerat in psalmo: multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea adcelehoc ait ut, praecepta ac professa fide, opera justitiae contemnantur; sed ut sciat se quisque per fidem posse justificari, etiamsi legis opera non praecesserint. 28. Qui justificat c
Abbreviated transcription (Latin):
terea facit qi precipit deus. necessẽ est ut credat deo. Quare iam illud uideamus quod
excutiendum est a cordib religiosis. ne mala securitate salutem suam ꝑdant. Ci
ad eam obtinendam sufficere fidem putauerint. bene autem uiuere. ⁊ bonis opibus
uiam dei tenere neglexerint. Clam etiam temꝑibus apostolorum ñ intellectis quibus¬
dam sub obscuris sentenciis apłi pauli. ħ eum quidam arbitrati sunt dicere. facia¬
mus mala: ut ueniant bona. Quia dixerat: Lex subintͣuit: ut abundaret deliccun.
ubi autem abundauit delictum: suꝑ abundauit gratia. Qđ iło uerum est. q le¬
gem accipientes homines qui de suis uirib suꝑbissime psumebant. Nec diuinũ
aliuitorium uincendariu malarum concupis cintiarum recta fidle impetiantes¬
pluribꝰ griuorbrsꝙ delictis. et iam lege p̃uancata onetitis. ao simagno reatu cõ¬

Expanded text:
terea facit, quia praecepit deus, necesse est, ut credat deo. Quamobrem iam illud uideamus, quod terea facit, quia praecepit deus, necesse est, ut credat deo. Quamobrem iam illud uideamus, quod excutiendum est a cordibus religiosis, ne mala securitate salutem suam perdant, si ad eam obtinendam sufficere fidem putauerint, bene autem uiuere et bonis operibus uiam dei tenere neglexerint. nam etiam temporibus apostolorum non intellectis quibusdam subobscuris sententiis apostoli Pauli hoc eum quidam arbitrati sunt dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, quia dixerat: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabundauit gratia. quod ideo uerum est, quia legem accipientes homiadjutorium vincendarum malarum concupiscentiarum recta fide impetrantespluribus gravioribusque delictis etiam lege praevaricata onerati sunt: ac sic magno reatu com
Abbreviated transcription (Latin):
se hec fecisse a iuuentute sua: addidit etiam ꝑfectionis preceptum. ut uendicis sus
omnib et in pauꝑum elemosinis erogatis: haberet thesaurũ in celo et eunddemdo¬
minum sequeretur. Uideant igitur ñ ei dictum. eẽ ut credet et baptizaretur quo
solo adiutorio putant isti uenire ominem ad uitam s morum precepta homini dati
que utiq sine fide custodiri obseruariqñ possunt. Nec tañ. qr hic de insinuanda fide
dñs udetur tacuisse. prescribimus nos atq contend i mus. morum tantũm p̃ceta
dicenda. ẽẽ. hominib ad uitam ꝑuenire cupientib. Utraq enim mucuo conera sq̃
sicut ante dixi. quia neq dilectio dei esse potest in homine qui ñ diligit ꝓcunum: nec
dilectio ꝓxrimi qui ñ diligit łm. Ido aliquando alterum sine altero siue. ꝓͣ plena dͥoct
et qui credit deo debet facere quod p̃cepit debet facere quo d precepit deus: et qui ꝓp¬

Expanded text:
haec se fecisse a iuuentute sua, addidit etiam perfectionis praeceptum, ut uenditis suis haec se fecisse a iuuentute sua, addidit etiam perfectionis praeceptum, ut uenditis suis omnibus et in pauperum elemosynas erogatis haberet thesaurum in caelo et eundem dominum sequeretur. uideant igitur non ei dictum esse, ut crederet et baptizaretur — quo solo adiutorio putant isti uenire hominem ad uitam — sed morum praecepta homini data, quae utique sine fide custodiri obseruarique non possunt. nec tamen quia hic de insinuanda fide dominus uidetur tacuisse, praescribimus nos atque contendimus morum tantummodo praecepta dicenda esse hominibus ad uitam peruenire cupientibus. utraque enim mutuo conexa sunt, sicut adilectio proximi, qui non diligit deum. et ideo aliquando alterum sine altero, siue illud siue illuet qui credit deo, debet facere quod praecipit deus, et qui prop
Abbreviated transcription (Latin):
est uob̃. his breuiter cõmemoratis euangł ista. ñ enĩ totos cathecismos inserere debu¬
it: satis sign ificauit ꝑtinere ad eum a quo baptitandus cathecitatur. docere et mo¬
nere de morib. Qđ si respondissent ioħi ꝓrsus ñ faciemus fructus dignos penitentie
calumpniaturi sumꝰ. concussuri sumus. ea que nob̾ ñ debentur exacturi sumus.
et nichilominꝰ eos post hanc ꝓfessionem baptiraret: Nec sic tamen dici posset unde
modo questio est. ñ. eẽ. temꝑis cum quisq baptitandus ẽ. ut prius illi sermo fiat.
quemadmodũ uitam bonam agere debeat. Quid ipse dñs ut alia omittam cum ab
eo diues ille quereret quid boni faceret ut uitam et̾nam consequeret᷑: recolant qͥ d
responderit. Si uis uenire inquit ad uitam: serua mandata. at ille. Quȩ: Tc̃ dñs
cõmemorauit precepta legis. N occides. ñ mechab̾is. ⁊ cetera: ubi cum ille respondiset

Expanded text:
est uobis. his breuiter commemoratis euangelista — non enim totos catechismos inserere debuest uobis. his breuiter commemoratis euangelista — non enim totos catechismos inserere debuit — satis significauit pertinere ad eum, a quo baptizandus catechizatur, docere et monere de moribus. quodsi respondissent Iohanni: prorsus non faciemus fructus dignos paenitentiae, calumniaturi sumus, concussuri sumus, ea quae nobis non debentur exacturi sumus, et nihilominus eos post hanc professionem baptizaret, nec sic tamen dici posset, unde modo quaestio est, non esse temporis, cum quisque baptizandus est, ut prius illi sermo fiat, quemadmodum uitam bonam agere debeat. Quid ipse dominus, ut alia omittam, cum ab eo diues ille quaereret, quid boni faceret, ut uitam aeternam consequeretur, recolant quid responderit. si uis uenire, inquit, ad uitam, serua mandata. ait ille: quae? tunc dominus commemorauit praecepta legis: non occides, non moechaberis et cetera. ubi cum ille respondisset
Abbreviated transcription (Latin):
e ñ ꝑmiitã idoł seriuientẽ. cũ & illis dia audiã. & hec quidẽ fuistis. s ablitti estis
ita negligentes sint ut neqtuit᷑ utuant. Uñ moy uidebo si as̃ iuuerit quiđ sat̃¬
script᷑as sentiendũ sit. Nc̃ in hac questione adhuc uersor: inqua eis uidet᷑. Amani¬
insinuandã fidẽ. Iđ fiita ẽ: p̃t̃ tam multa quȩ diximꝰ. ã ioħes babtista uenem
facite gͦ fructum dignum penitentiȩ et cetera. que utiq ñ de fide s de bonis opilꝰ
achmnonet. Unde et militib dicentib. quid faciemus. ñ dixit. interim crediopit
baptizamini. post audietis quid facere debeatis: S ante dixit. ante premonũ¬
it. ut uenturo dño in cor eoꝵ tamquã p̾cursor mundaret ur ã. Neminẽ concusse¬
ritis. nulli calumpniam feceritis. sufficiat uob̃ stipendiũ ur̃m. Similit̾ publicans
querentib quid facere deb̾ent. nicħ ampliꝰ inquit exigatis: preter quã constitutum

Expanded text:
 illis et illis dici audiam, Et haec quidam fuistis, sed abluti estis? ita negligentes sint, ut nequiter vivant. Unde mox videbo, si scripturas sentiendum sit. Nunc in hac quaestione adhuc uersor, in qua eis uidetur baptinsinuafacite ergo fructum dignum paenitentiae et cetera, quae utique non de fide, sed de bonis operibus admonet. unde et militibus dicentibus: quid faciemus? non dixit: interim credite et baptizamini, post audietis quid facere debeatis, sed ante dixit, ante praemonuit, ut uenturo domino in cor eorum tamquam praecursor mundaret uiam: neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. similiter publicanis quaerentibus, quid facere deberent, nihil amplius, inquit, exigatis praeter quam constitutum
Abbreviated transcription (Latin):
terio ꝑseueret. aliisꝙ sceleribus. quibꝰ dilectio muniꝰ inuoluit᷑. S insidelitatis in¬
quiunt tantum modo qua in xp̃m ñ credider̃. eos uoluit agere penitenciã. Muras
simptio. Nolo quicꝙ gͣuius dicere. qndo eo audito quod dictũ ẽ agite penitenciam
soliꝰ infidelitatis acta dr̃. cum uita mutanda exuetere innouam. doctrina euangi¬
ipsis u̾bis petͥ hñt im̃ ad moners potuissent. sidiligent᷑ adtendere uoluissent. Cũ enĩ
dixisset agite penitenciã ⁊ baptrretur unus quisꝙ ur̃m innomine dm̃ nr̃i iħu xp̃i

Expanded text:
lterio perseueret aliisque sceleribus, quibus dilectio mundi huius inuoluitur? Sed infidelitatis, inlterio perseueret aliisque sceleribus, quibus dilectio mundi huius inuoluitur? Sed infidelitatis, inquiunt, tantummodo, qua in Christum non crediderunt, eos uoluit agere paenitentiam. mira praesumptio — nolo quicquam grauius dicere —, quando eo audito, quod dictum est: agite paenitentiam, solius infidelitatis acta dicitur, cum uita mutanda ex uetere in nouam doctrina euangeliipsis uerbis Petri habent, unde admoneri potuissent, si diligenter adtendere uoluissent. cum enim dixisset: agite paenitentiam, et baptizetur unusquisque uestrum in nomine domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani uiuere debeant.: ꝗͦd stultissimum ẽ. dicere. Nullũ gͦ documentũ ẽ. hiuiꝰ op¬
nionis exepłis apłoꝵ: Curiõ arbitremur baptizandos desola fide. baptiratos a
cdemoribus admonendos. quia illi pͥmis parabꝰ litterarum conmendauer̃ fidẽ. ac
pꝰea consequent̃ ut benȩ afidelibꝰ uiueretur hortatisunt. Quã ius enim illus pͥus
ħ posteriꝰ. sepissime tamen una contexionȩ sermonis utrumꝙ cathecuminis.
utrũq fidelibꝰ. utrumq baptizandis. utrumꝙ baptizatis siue ut instruantur
siue ne obliuiscantur. siue ut ꝓficgant. siue ut consirmentur doctrina sans¬
d dictũ ẽ. agite penitenciã : Ioiẽ enim inte uet̾is expoliatio ut noua induatur. qͥ
baptitantur. Cui aũ fructuosa ȩ̃ penitencia. quȩ agitur demortuis oꝑibꝰ. sunadu¬

Expanded text:
christiani uiuere debeant. quod si stultissimum est dicere, nullum ergo documentum est huius opichristiani uiuere debeant. quod si stultissimum est dicere, nullum ergo documentum est huius opinionis ex epistulis apostolorum, cur ideo arbitremur baptizandos de sola fide, baptizatos autem de moribus admonendos, quia illi primis partibus litterarum suarum commendauerunt fidem ac postea consequenter, ut bene a fidelibus uiueretur, hortati sunt. quamuis enim illud prius, hoc posterius, saepissime tamen una contextione sermonis utrumque catechumenis, utrumque fidelibus, utrumque baptizandis, utrumque baptizatis, siue ut instruantur siue ne obliuiscantur, siue ut profiteantur siue ut confirmentur, doctrina sanisquod dictum est: agite paenitentiam? ibi est enim uitae ueteris spoliatio, ut noua induantur qui baptizantur. cui autem fructuosa est paenitentia, quae agitur de mortuis operibus, si in adu
Abbreviated transcription (Latin):
litteras constet: Cur utroq sermone contextesunt. ⁊ eo salicet quiad fidem
ieo qͥ adliutam bonã ꝑcinet: Anforte ilis placet ut baptizandio uqũꝙ non
demus ⁊ baptitatis utrũq reddamus: Quod si absurde dr̃.gͦ fateantur apłos doctrinams
exutroꝙ ꝑfectam suis epłis in didisse. Sed ꝓpta plerũq insinuasse pͥus fidẽ ac demde &a
aduitam bonã ꝑtinet subiecisse. qr ⁊ in hõe ipso nisi p̃cedat fides uita bona seqnon
poterit. Quic qͥd enim homo ueluti recte fecerit. nisi adpietatẽ que ad dm̃ẽ. referar
gruant. simul cum regulis fidi intimanda. nͥ forte adhanc necessituamẽ sua nos ini
disputacione compellunt: Ut pͥma̾ partes epistolarum apostolicarũ. uͥ defide lociutur
cathecuminis legendas uelint. Posteriores uero fidelib uͥ iam p̃cipitur: quẽ ad modur

Expanded text:
litteras constet, cur utroque sermone contextae sunt, et eo scilicet, qui ad fidem, litteras constet, cur utroque sermone contextae sunt, et eo scilicet, qui ad fidem, et eo, qui ad uitam bonam pertinet? an forte iam placet, ut baptizandis utrumque non demus et baptizatis utrumque reddamus? quod si absurde dicitur, ergo fateantur apostolos doctrinam suam ex utroque perfectam suis epistulis indidisse, sed propterea plerumque insinuasse prius fidem ac deinde quod ad uitam bonam pertinet subiecisse, quia et in homine ipso, nisi praecedat fides, uita bona sequi non poterit. quidquid enim homo ueluti recte fecerit, nisi ad pietatem, quae ad deum est, referatur, gruant simul cum fidei regulis intimanda: nisi forte ad hanc necessitatem sua nos isti disputatione conpellunt, ut primas partes epistularum apostolicarum, ubi de fide loquuntur, catechumenis legendas uelint, posteriores autem fidelibus, ubi iam praecipitur, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
reputentur. satis ostendunt. ñse cͥmina ista defendere. aut quasi leuia ł nulla
sint agere. Quis enm ad ulterium bone spei xp̃ianꝰ. nullũ seu pariñ crimen en¬
stimet᷑: Orine̾ tam̃ quoẜ inalus ł corrigantur. ⁊ ferantur descripturis scĩs se ꝓ¬
ferre arbierantur. cũ dicant rapłos sic egisse. ⁊ delit̾tis eoꝵ quedã testimonia ꝓfer̃
Iui repperiuntur prius insinuasse doctrinã fidĩ ac de inde moꝵ p̾cepta tradidis
se. Atꝙ̃ hanc intelligi. uolunt fidĩ tartum modo regulã baptirandis esse in¬
timandã. Postea uͦ iam baptitatis ⁊̃ uite in meliꝰ mutande p̃cepta tradenda
quasi aliquas apłoꝵ epłas legant ad eos qui baptirandisunt datas. uͥ defide¬
sola clisputauer̃. ⁊ alias ad baptitatos quibꝰ p̃cepta demalis cauendis. bomłqio
instruenctis morib continentur. Cũ gͥ eos ad xp̃ianos iam baptitatos dedisse.

Expanded text:
tolerentur: satis ostendunt non se crimina ista defendere, aut quasi levia vel nulla tolerentur: satis ostendunt non se crimina ista defendere, aut quasi levia vel nulla sint agere. Quis enim adulterium bonae spei christianus nullum seu parvum crimen extamen, quo haec in aliis uel corrigantur uel ferantur, de scripturis sanctis se proferre arbitrantur, cum dicunt apostolos sic egisse et de litteris eorum quaedam testimonia proferunt, ubi reperiuntur prius insinuasse doctrinam fidei ac deinde morum tradidisse praecepta. atque hinc intellegi uolunt fidei tantummodo regulam baptizandis esse insinuandam, postea uero iam baptizatis etiam uitae in melius mutandae praecepta tradenda: quasi aliquas apostolorum epistulas legant ad eos, qui baptizandi sunt, datas, ubi de fide disputauerunt, et alias ad baptizatos, quibus praecepta de malis cauendis bonisque instituendis moribus continentur. cum igitur eos ad baptizatos iam christianos dedisse
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. quam du ignorat alienum. Cum uͦ sciuerit nec abaliena possessione reces¬
mano sed plane uano sicdoleamꝰ. cũ flagitia corriguntur. tamꝗͣ conubia dirimant᷑
aẽ sac̃mentũ ita conmendatur. ut ñ liceatiuro uxorẽ suam alt̾i tradere: qͥd inre pu¬
blica tunc romana ñsolum minime. culpabilit̾. uerũ ⁊̃ laudabilit̾ cato fecisse.
ꝑhibetur. Neꝙ hinc diutius modo disputare opus ẽ. cum . ulli quibꝰ respondeo non
audeant affirmare nullũ hoc esse peccatũ. neꝙ negent esse adulteriũ. neipsi dño
scõq ȩuangłio aꝑte conumcatur obsistere. s cum eis placet pͥmum ad muten¬
dos esse tales aoꝑcipiendum baptismi sacramentum ⁊ ad dominicã mensã. &ẽ si
correpcionẽ uoce manifestissima recusauerint. in mo uͦ nichil eos dehac re ꝓrsꝰ
ad moneri oportere. s pꝰea doceri. ut si p̃cepti obseruationẽ receperint. cul¬
pamꝙ restrinxerint. habeantur intritico: Si aũ contenpserrat int̾ zizania.

Expanded text:
dere ignorat alienum, cum uero scierit nec ab aliena possessione recesmano, sed plane uano sic doleamus, cum flagitia corriguntur, tamquam conubia dirimantur, etiam sacramentum ita commendatur, ut non liceat viro uxorem suam alteri tradere; quod in republica tunc Romana, non solum minime culpabiliter, verum etiam laudabiliter Cato fecisse perhibetur . Neque hinc diutius modo disputare opus est, cum et illi quibus respondeo non audeant affirmare, nullum hoc esse peccatum, neque negent esse adulterium, ne ipsi Domino sanctoque Evangelio aperte convincantur obsistere. Sed cum eis placet primum admittendos esse tales ad percipiendum Baptismi sacramentum et ad Dominicam mensam, etiamsi correctionem voce manifestissima recusaverint; imo vero nihil eos de hac re prorsus admoneri oportere, sed postea doceri; ut si praecepti observationem receperint, culpamque correxerint, habeantur in tritico; si autem contempserint, inter zizania
Abbreviated transcription (Latin):
tuta diligat. liberet. atꝙ adȩt̾nani uitam honorẽꝙ ꝑducat. Nȩc cũ dicunt᷑. aliqͣnos
qͦd aduitã adfidẽ. uerum &̃ qͦd a̾mores sidelium ꝑtinae ñp̃ter miteitur. Hoc in¬
telligi pot̃ &̃ in eo qͦd con memorant dixisse apłm paulunichilme dixi scire
aliut eis insinuatum esset ut pͥmitus crederent ac demde baptirati qͥeqd ad
intam moresꝙ ꝑtinoe discerent. ħ in quiunt apło satis suꝑꝙ sufficit. qui eis dix̃.
Qd isi multos peclagogos haberent in xp̃o. s ñ multos patres. qͥa eos in xp̃o
nem ipsoꝵ bapticauerit nͥ crispum ⁊gaium. ⁊stephane domũ. nichil eos ampliꝰ.

Expanded text:
tuat, diligat, liberet atque ad aeternam uitam honoremque perducat. haec cum dicuntur, aliquando tuat, diligat, liberet atque ad aeternam uitam honoremque perducat. haec cum dicuntur, aliquando fidem, uerum etiam quod ad mores fidelium pertinet, non praetermittitur. Hoc intellegi potest etiam in eo, quod commemorant dixisse apostolum Paulum: nihil me dixi scire aliud eis insinuatum esset, ut primitus crederent ac deinde baptizati quidquid ad uitam moresque pertinet discerent. hoc, inquiunt, apostolo satis superque suffecit, qui eis dixit, quod et si multos paedagogos haberent in Christo, sed non multos patres, quia eos in Chrinem ipsorum baptizauerit nisi Crispum et Gaium et Stephanae domum, nihil eos amplius