comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod ibi currat frumentũ: quasi curri¬
frugum. Rocabulum dictũ ã ꝓruendo
stercora. siue ignem panis coqrendi gr̃a¬
Iazophylacium De uasis repositiniis.
archa est. ubi colligunt᷑ in templo ea
que ad indigentiũ solaciũ mititint᷑. Compo¬
sicum aut̃ est nomen De lingua ꝑsa et
greca. Gaza enim lingua ꝑsarũ thesaurꝰ.
phylacion grece custodia incerp̾cat᷑. Ar¬
cha clicta. quod arceat uisum. atq ꝓhi¬
beat ⁊ hinc & archuiũ. huic & archanũ.
id est secretũ. unde ceteri arcent᷑ libu¬
tum grecũ nomen ÷: qͦd nos archã dictinꝰ.
Loculus ad aliqͥd ponendum in terra facꝰ¬
tus locus seu ad uestes. uel pecumã custo¬
diendam: und̾ & ꝑ diminutionẽ dicit᷑.
Moricia ÷ quasi modicia. Unde & modium
⁊ . ꝓ .d: sicut solent ytali dicere. horie ꝓ
hodieꝰ. Scrinia. Saccus. ã sago dictus: qͦd
eo consuto efficiat᷑. quasi saggus. Marsupi¬
um. sacculus nummoꝵ. quem greci ĩnar¬

Expanded text:
quod ibi currat frumentum, quasi curriquod ibi currat frumentum, quasi currifrum. Rutabulum dictum a proruendo stercora, sive ignem panis coquendi gratia. § 9 De vasis repositoriis. Gazophylacium arca est ubi colliguntur in templo ea quae ad indigentiam pauperum mittuntur. Compositum est autem nomen de lingua Persa et Graeca; gaza enim lingua Persarum thesaurum, φυλάκιον Graece custodia interpretatur. Arca dicta quod arceat visum atque prohibeat. Hinc et arcivum, hinc et arcanum, id est secretum, unde ceteri arcentur. Cibutum Graecum nomen est, quod nos arcam dicimus. Loculus ad aliquid ponendum in terra factus locus, seu ad vestes vel pecuniam custodiendam; unde et per diminutionem dicitur. Mozicia, quasi modicia, unde et modicum; Z pro D, sicut solent Itali dicere ozie pro hodie. Scrinia. Saccus a sago dictus, quod eo consuto efficiatur quasi sagus. Marsuppium sacculus nummorum, quem Graeci μαρσί
Abbreviated transcription (Latin):
u .a. greci p̃yxũ uocant. Lenticula uas ole¬
arium ex ęre aut argento factũ. ab lim¬
endo dictũ. His enim reges & sacerdotes li¬
niebant᷑. De tiasis qͦquinariss⁊ pisto Omĩa
uasa coguendi causa parata: eocuila dicun
omnis miscłia. Alla dicta. ꝓ eo quod ebtilli¬
at in ea aqua igne subiecto ut altiꝰ napor
emictat᷑. Unde & bulla dicit᷑ quȩ in aqua
uenti intus sp̃u sustentat᷑. Datella: quasi pa¬
tula olla. Est enim oris patentioribꝰ. Lacabꝰ¬
& cucuma: a sono feruous cognominant᷑.
Hec in grecis & latinis cõmunia noĩa haben¬
tur s utrum latim ã grecis. an greciã la¬
tinis hȩc uocabula mutuassent. moertum ẽ.
Sunt enim olle minores in usu coguendi pa¬
rate. Sartago ab strepitu som uocatar. qͣnͣ¬
do arcdec in ea oleum: Tripedes appellatȩ.
quod trib pedib constant. Has greci tripo¬
das uocant. Mola. a sui rotunditate uoca¬
ta. ut mala pomoꝵ. Sic & greci  sribrũ

Expanded text:
um, Graeci πύξον vocant. Lenticula vasum, Graeci πύξον vocant. Lenticula vasarium, ex aere aut argento factum, a liniendo dictum: his enim reges et sacerdotes liniebantur. § 8 De vasis coquinariis. Omnia vasa coquendi causa parata cocula dicuntomnis misericordia. Olla dicta pro eo quod ebulliat in ea aqua igni subiecto, ut altius vapor emittitur. Unde et bulla dicitur, quae in aqua venti intus spiritu sustentatur. Patella quasi patula; olla est enim oris patentioribus. Caccabuet cucuma a sono fervoris cognominantur. Haec in Graecis et Latinis communia nomina habent: sed utrum Latini a Graecis, an Graeci a Latinis haec vocabula mutuarint, incertum est. sunt enim ollae minores in usum coratae. Sartago ab strepitu sonus vocata quando ardet in ea oleum. Tripedes appellatae quod tribus pedibus constent: has Graeci tripodas vacant. Mola a sui rotunditate vocata, ut mala pomorum: sic et Graeci. Cribrum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Doltum. Eupos & cupas a capiendo.
id est accipiendo aquas uel uinũ uocatas:
unde & caupones Utres ab utero. Mulga¬
rium uas in quo mulgent᷑ pecora. Idem &
mulcrum: ab eo quod in eo mulgeat᷑ lac.
abrum uocatũ eo quod in eo lauationem
fieri solitum est infantiũ: luiꝰ diminuti¬
uũ labellum. Idem & albeum: quod in eo
ablutionem fieri solitum ÷. Uelues uocate:
quod pedes ibi lauent᷑. Siphon uas appella¬
tum. quod aquas sufflando fundat. Utint᷑
enim hoc in ouente. Nam ubi senserint do¬
mum ardere. currunt cũ siphonib plemꝰ
aquis. & extingunt incendia: s et cl̃im ͤ as¬
ras expressis ad suꝑioia aquis emundant.
olearium. Sco̾tia uas oleariũ: eo qͦd fit
ex corio dictũ. Alabastrum uas ungentari¬
um. a lapide sui generis cognominatũ.
qͦd alabastriten uocant: qͥ incorrupta un¬
genta conseruat. Hixides uascula un¬
gentaria ex bipeo facta. Nam qͦd uos bux¬

Expanded text:
sunt. Dolium. Cupos et cupas a capiendo, sunt. Dolium. Cupos et cupas a capiendo, id est accipiendo, aquas vel vinum vocatas; unde et caupones. Utres ab utero. Mulgarium vas in quo mulguntur pecora: idem et mulctrum, ab eo quod in eo mulgitur lac. Labrum vocatum eo quod in eo labationem fieri solitum est infantium, cuius diminutivum labellum. Idem et albeum, quod in eo ablutionem fieri solitum est. Pelves vocatae quod pedes ibi laventur. Sifon vas appellatum quod aquas sufflando fundat; utuntur enim hos in oriente. Nam ubi senserint domum ardere, currunt cum sifonibus plenis aquis et extingunt incendia, sed et camaras expressis ad superiora aquis emundant. olearium. Scortia, vas olearium eo quod sit ex corio dictum. Alabastrum vas unguentarium e lapide sui generis cognominatum, quem alabastriten vocant, qui incorrupta unguenta conservat. Pyxides vascula unguentaria ex buxo facta; nam quod nos bux
Abbreviated transcription (Latin):
saminant᷑ uento. De uasis uinariis et
greco uocabulo dictȩ Hȩc ꝓ uehendis ac
recondendis phyalis pͥmiin facte sunt:
cinde & nuncupatȩ. Postea in uscim uimi
trausierunt. manente greco tiocabulo:.
unde sumpserunt inictũ. Lagena & sigu¬
lã greca noĩa sunt: infiȩxa ex parte ut
fierent latina. Illi enim lagmos. nos lagena.
illi silice. nos siculam dicimꝰ Cantalus. ydria
genus uasis aquatilis ꝑ diriuationẽ uocata.¬
Y dr̃os enim grece aquam dicunt. Situla. qͦd
sitientib apta sit ad bibendum: quod uas
greci cadum uocant. Catinum uas fictile.
quod meliꝰ neutro dicit᷑ qͣm masculinor si¬
cut & salinum dicit᷑ uas aptum salibus.
Orca est amphore species. cuiꝰ minore uocabu¬
lo urceus: dimimitiuo urceolus est. Sciphꝰ
in quo mauꝰ lauamꝰ. Seriola est oicarum
ordo directus. uel uas fictile uini aptum:
syriam pͥmum excogitatũ: sicut cilicises
cilicia nuncupate. unde pͥmum aduectȩ

Expanded text:
flantur vento. De vasis vinariis et flantur vento. De vasis vinariis et Graeco vocabulo dictae. Haec pro vehendis ac recondendis fialis primum factae sunt, unde et nuncupatae; postea in usum vini transierunt, manente Graeco vocabulo unde sumpserunt initium. Lagoena et Sicula Graeca nomina sunt, inflexa ex parte ut fierent Latina. Illi enim λάγηνος, nos lagoena; illi Σικελή, nos Siculam dicimus. Cantharus. Hydria genus vasis aquatilis per derivationem vocata; ὑδωρ enim Graeci aquam dicunt. Situla, quod sitientibus apta sit ad bibendum; quod vas Graeci κάδον vocant. Catinum vas fictile, quod melius neutro dicitur quam masculino; sicut et salinum dicitur vas aptum salibus. Orca est amphorae species, cuius minore vocabulo urceus diminutivo urceolus est. Scyphus, in quo manus lavamus. Seriola est orcarum ordo directus vel vas fictile vini apud Syriam primum excogitatum; sicut Cilicises a Cilicia nuncupati, unde et primum advectae
Abbreviated transcription (Latin):
oculum: ã potando noĩatũ. Est enun
omne uas in quo bibendi est consuecu¬
uitrum enĩ grece hyalindicit᷑. Paterȩ
phyale stint dictȩ. uel quod in ipsis pota¬
re solemꝰ. uel quod patentes sint. dispan¬
sisq labris. Cratera calix est: duas ansas¬
habens. & est grecum nom̃. Declinatur au¬
tem apud eos hic crater. Nam latine hȩd
ã connexionib uirgularũ: unde & dic̃¬
tȩ cratere ã potoyeratin id est quod sẽ
inuicem teneant. Ciachi quoq sciphi cim¬
bia: & ipsa poculoꝵ sunt genera. Ex quib
cimbia pocula dicta sunt: ex similitudinẽ
cimbȩ nauis. Tmistis. species poculi: quȩ
ductim icł est uno spiritu bibit᷑. Daccea
pͥmum ã bacho qͦd est uinũ noĩata. postea
in usib aquariis transiit. Calices & calati¬
& scale poculoꝵ genera. antea ex ligno
facta: inde & uocata. Greci enĩ omne lig¬
num. cala dicebant. Ampulla: quasi ampla
bulla. Similis est enĩ rocunditate bullis
quȩ ex spumis aquarũ fiunt. atq tta in¬

Expanded text:
oculum a potando nominatum; est enim omne vas in quo bibendi est consuetuVitrum enim grece hyalin dicitur. Patere phiale sunt dicte, vel quod in ipsis potare solemus, vel quod patentes sunt, dispansisqansas, et est Graecum nomen. Declinatur autem apud eos hic crater; nam Latine haec ex connexionibus virgultorum. Unde et dictae craterae apo tou cratein, id est, quod se invicem teneant. Cyathi quoque et scyphi. Cymbia et ipsa poculorum sunt genera, ex quibus cymbia pocula dicta sunt ex similitudine cymbae navis. Amystis species poculi, qua ductim, hoc est, uno spiritu bibitur. Bachea primum a Baccho, quod est vinum, nominata: postea in usibet scalae poculorum genera, antea ex ligno facta, inde et vocata; Graeci enim omne lignum κᾶλα dicebant. Ampulla quasi ampla bulla: similis est enim rotunditate bullis quae ex spumis aquarum fiunt atque ita in
Abbreviated transcription (Latin):
& similiter loquentes soloecismos facere di¬
cunt᷑ Soloecisius aut̃ apud poetas scema
dicitur: quotiens inuersu necessitate me¬
tri factus inuenit᷑. Csum aut̃ ñ inuenit᷑
necessitas: ꝑmanet soloecismi culpa. Solo¬
ecisinus fit duobꝰ modis: aut ꝑ partes ora¬
ꝑ partes orationis fit: si alterã partem ꝓ a
tera ponamꝰ: utputa si p̃positiones aduer¬
biis applicemꝰ. ꝑ accidentia fit: id est ꝑ ea
que accidunt partibus: utputa ꝑ quali¬
tates. genera. numerũ. figuras. & casus
Per ista igitur omnia fiunt soloecismi: si¬
cut donatꝰ exposuit. fiunt prȩt̾ea ex plu¬
soloecismoꝵ dixit. Quos omnes uitare
potius qͣm sequi debet. qui regłam rec

Expanded text:
et similiter loquentes soloecismos facere diet similiter loquentes soloecismos facere dicuntur. Soloecismus autem apud poetas schema dicitur, quotiens in versu necessitate metri factus invenitur. Cum autem non invenitur necessitas, permanet soloecismi culpa. Soloecismus fit duobus modis: aut per partes orapartes orationis fit, si alteram partem pro altera ponamus, ut puta si praepositiones adverbiis applicemus. Per accidentia fit, id est, per ea quae accidunt partibus, ut puta per qualitates, genera, numeros, figuras, et casus. Per ista igitur omnia fiunt soloecismi, sicut Donatus exposuit. 5. Fiunt praeterea et plusoloecismorum dixit, quos omnes vitare potius quam sequi debet qui regulam rec
Abbreviated transcription (Latin):
tractione uitamꝰ. Iotacismus. quotiens
in iota lictera dupplicat᷑ sonus: ut troia
maia ubi erum licterarũ adeo exilis erit
pnunciatio: ut unũ iota: ñ duo sonare
uno .ł. duo ꝓnunciant᷑. ut afri faciunt:
sicut colloquiũ ꝓ conloquio. uł quotiens
unũ.l. exilius. duo largiꝰ ꝓferimꝰ qͥd stra ẽ
Nam unũ largiꝰ duo exilius ꝓferrẽ debemꝰ
Collisio est. quotiens nouissime syllabe fi¬
nis in alterius pͥncipio est: ut mat̾ terra¬
uerboꝵ uiter se inconueniens cõpositio
sicut barbarismꝰ unius t̾ĩbi corruptio. uer¬
ba enimũ recta lege comuncta. soloetismꝰ¬
est: ut si quis dicat inter nob̃. ꝓ inter nos.
aut date ueniã sceleratoꝵ ꝓ sceleratis. Dictꝰ
aut̃ soloecismꝰ. ã ciuib qui ex urbe solo gͤ
nunc pompeiopolis appellatur ꝓfec̾ti cum
apud alios cõmorantes suam & illoꝵ lin¬
guam uiciose. inconuenient̃q confunde¬
rent⁊ soloecisino nomen dederunt. Unde

Expanded text:
tractione vitamus. Iotacismus est, quotiens tractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non duo sonare una L duo pronuntientur, ut Afri faciunt, sicut 'colloquium' pro 'conloquium'; vel quotiens unam L exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. Conlisio est, quotiens novissimae syllabae finis in alterius pimorum uerborum inter se inconueniens conpositio, sicut barbarismus est unius uerbi corruptio. uerba enim non recta lege coest, ut si quis dicat 'inter nobis' pro 'inter nos', aut 'date veniam sceleratorum' pro 'sceleratis'. Dictus autem soloecismus a Cilicibus, qui ex urbe Soloe, quae nunc Pompeiopolis appellatur, profecti, cum apud alios commorantes suam et illorum linguam vitiose inconsequenterque confunderent, soloecismo nomen dederunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uicium fit sermonis. barbarismꝰ uocat᷑.
qͣndo in metro. metaplasmus dicitur.
Sarbarismus aut̃ fit scripto & ꝓmuntia¬
tione. Deripto quatuor modis. Si qͥs in
uerbo licceram uł syllabam adiciat. mu¬
tet. transmutet. uel minuat. ꝑnunciati¬
one autem fit in temporib. tonis. aspi¬
rationibꝰ. & in reliquis que secuntur.
ꝑtempora quippe fit barbarismꝰ: si ꝓlon¬
ga syllaba breuis ponatur. aut ꝓbreus
ionga. ꝑ tonos. si accentꝰ in alia syllaba cõ¬
mutetur. ꝑ aspirationem: si adicitur h
littera uibi ñ debet. an cdetrahat᷑ ubi esse
oporcec. ꝑhiatum quotiens in ꝓnunciati¬
one scindit᷑ uersus anteqͣm compleat᷑. siue
quotiens uocalis uocalem seqͥtur ut musae
aonictes fit barbarismꝰ & ꝑ metacismos.
iotacismos. & lautacismos. Metacismus
est : quotiens. in litteram uocalis sequitur.
ut bonum amicũ. Iustum amicũ. Sed hoc
uiciũ aut suspensione .m. littere. aut de¬

Expanded text:
vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per motacismos, iotacismos et labdacismos. Motacismus est, quotiens M litteram vocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut de
Abbreviated transcription (Latin):
no uerbo manifestamꝰ. De differenciis.
ifferentia est species definitionis: quã
scriptores artiũ de eodem. & de altero
cõmunione confusa. comec̾ta differentia
secer nuntur. ꝑ quam qͥd sit utrumq cog¬
noscitur: ut cum queritur quid inter re¬
gem sit & tyrannũ. adiecta differentia qͥd
uterq sit definitur : ut rex modestus. &
temꝑatus. tyrannꝰ uero crudelis. Inter hec
enim duo. differentia cum posita fuerit
Obum corrupta littera uł sono enunci¬
atum. Littera: ut floriet. dum florebit
dicere oporteat. Sono: si ꝓ media syllaba
pͥma ꝓducat᷑. ut latebre. tenebre. Appel¬
latus autem barbarisnius a barbaris gen¬
tibus : dum latine orationis integritatem
nescirent. Unaquȩq enĩ gens facta roma¬
boꝵ & moꝵ romam transmisit. Inter bar¬
barismũ aucem & barbarolexi hoc int̾¬
est : quod barbarismꝰ in uerbo latino fit.
dum corripit᷑. Quando autẽ barbara
uerba latinis eloquiis inseruntur ⁊ bar¬
barolexis dicitur. Item quancto in ꝓsa

Expanded text:
no verbo manifestamus. § 31 De differentiis. Differentia est species definitionis, quam scriptores artium de eodem et de altero communione confusa, coniecta differentia secernuntur, per quam quid sit utrumque cognoscitur; ut cum quaeritur quid inter regem sit et tyrannum, adiecta differentia, quid uterque sit definitur, ut 'rex modestus et temperatus, tyrannus vero crudelis'. Inter haec enim duo differentia cum posita fuerit,st verbum corrupta littera vel sono enuntiatum. Littera, ut 'floriet', dum 'florebit' dicere oporteat; sono, si pro medprima producatur, ut, latebrae, tenebrae. Appellatus autem barbarismus a barbaris gentibus, dum Latinae orationis intenescirent. Unaquaeque enim gens facta Romaorum et morum Romam transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa
Abbreviated transcription (Latin):
Utilis ab utendo bene sua uel qͦd be¬
ne quid uti possit: sicut docilis. qͦd doceri
possit. Uerus ã ueritate. hinc & uerax. Ma¬
ior est ueritas qͣm uerus ÷ quia ñ ueritas
a uero. s uerus ã ueritate descendit ue¬
ridicus. qui uerum dicit: & ueritatis
assertor est. Uerecunctus : quia uerum
Uarius ⁊ quasi ñ uniꝰ uie. s incertȩ. mixteq¬
q sententie Uersutus. eo quod mens eius
in quolibet actu ad qͦmlibet fraucdem facile
uertit᷑. Uncde & uersutia dicitur ⁊ ꝯtorta
sententia. Plautus. Uersutior est. qͣm rota fi¬
guralis. Uilis. a uilla. Nullius enim urba¬
nitatis est. Uersipellis : eo quod indiuer¬
sa uultũ & mentẽ uertat. Inde & uerfu¬
tus & callictus. Tiolentus: quia uim infert.
aitus a uenereᷤ echymologiã trabit ltẽ uanꝰ.
inanis. falsus: eo qͦd memona euanescat.
Uesanus. ñ ꝓpe sanus. Uiolentus: qͥ & satis
bibit. & difficile inebriatur. Uexatus id
est portatus: ab eo quod est ueho. uec̾to.

Expanded text:
Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid utere possit; sicut docilis, quod doceri possit. Verus, a veritate; hinc et verax. Maior est veritas quam verus, quia non veritas a vero, sed verus a veritate descendit. Veridicus, quia verum dicit et veritatis adsertor est. Verecundus, quia verum Varius, quasi non unius viae, sed incertae mixtaeque sententiae. Versutus, eo quod eius mens in quolibet actu ad quamlibet fraudem facile vertitur; unde et versutia dicitur contorta sententia. PlautusEpid. 371: Versutior est quam rota figularis. Vilis, a villa; nullius enim urbanitatis est. Versipellis, eo quod in diversa vultum et mentem vertat. Inde et versutus et callidus. Violentus, quia vim infert.Vanus a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod memoria evanescat. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit et difficile inebriatur. Vexatus, id est portatus; ab eo quod est veho, vecto,
Abbreviated transcription (Latin):
aut de concauis terrȩ crumpentibus uentis.
rbis. ã rotunditate circuli dictꝰ: De orbe.¬
quia sicut rota est. Unde breuis eciã rotel¬
la. orbiculiis appellat᷑. Undiq enim occeanꝰ ctr¬
cumfluens eius in circulo ambit fines. Duius

Expanded text:
aut de concavis terrae erumpentibus ventis. aut de concavis terrae erumpentibus ventis. De orbe . Orbis a rotunditate circuli dictus, quia sicut rota est; unde brevis etiam rotella orbiculus appellatur. Undique enim Oceanus circumfluens eius in circulo ambit fines. Di
Abbreviated transcription (Latin):
erra est in mecta mun¬
di regione posita. omini¬
bus partib celi in modũ¬
I ceutri eguali interuallo
consistens: quȩ singulari
numero totum orbem sig¬
nificat:. plurali uͦ singłas partes suiꝰ noĩa
diuersa cdat ratio. Nam terra dicta. a su¬
ꝑiore parte qua terit᷑. Humꝰ ab inferiori
uel humida terra: ut sub mari. Tellus au¬
teni: quia fructus eiꝰ tollimus. Hec & obs
dicta: eo quod opem fert frugibꝰ. Eadem &
arua: ab arando & colendo uocati. Pprie
autem terra ad distinc̾tionem aquȩ arida
uerit deus terrã aridam. Nlaturalis enim ꝓ¬
prietas siccitatis est terris. Nam ut humida
sit: hoc aquarũ affinitate sortit᷑. Cuiꝰ motũ
alii dicunt uentũ esse in concauis eius:
tes tumuliq sedere. Alii aquã dicunt ge¬
neralem in terris moueri. & eas simuil con¬
cutere sicut uas: ut dicit lucretiꝰ. Alii
rȩq latentes ruinȩ suꝑposita cuncta con¬
cutiuut: Terre quoq hyatus aut motu
aquȩ inferioris fit aut crebris conitribꝰ

Expanded text:
erra est in media mundi regione posita, omnibus partibus caeli in modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat, plurali vero singulas partes. Cuius nomina diversa dat ratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida  10: 'Quod vocaverit Deus terram aridam.' Naturalis enim proprietas siccitas est terris; nam ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis eius, tes tumulique sedere.' Alii aquam dicunt genetalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretius 6, 5s plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis,
Abbreviated transcription (Latin):
colligit᷑ in ponto ex auraria materia ubi &
sandariaca optimũ est. quod in aureũ colõ
transt ⁊ purũ & fissile graesli uenarũ dis¬
cursui. Iuod uͦ pallidiꝰ. aut sanctarace sualle
est: deceriꝰ iudicat᷑. Est & tercium genꝰ squa

Expanded text:
colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et terti
Abbreviated transcription (Latin):
rint. Est autẽ pulius coloris rubru Prãsi
icł est creta uiridis. Et si in aliquib terris
ꝓmiscue generet᷑: optima tamen in lybia
cyrenensi Srisso colla colore prasina est:
dicta quod uena eius aurum habere tradi¬
tur. Hec & in arminia nascit᷑: s & in mace¬
ctonia ꝓbabilis uenit. Fõditur autẽ ex metal¬
lis exeis. suiꝰ inuentio argentũ atq indicũ
ꝓdit. Nam uenȩ eiꝰ cum his habent naturȩ
societatẽ. sypria ab insula cypro ubi płri¬
runa reꝑitur. Sandaraca in insula rubri
maris topato nascit᷑. colane cinnab arrodo¬
re sulphureo. Inuenit᷑ autẽ in aureis & argen¬
tariis metallis melior qͣm magis. Rufa quoꝙ
magis uirꝰ recdolet: quãqͣm & cerussa si torrea¬
tur in fornace: sancdlaracũ facte Unde & colore
est flamneus. Quod si torreat᷑ equa parte ru¬
brica admixta sancłicem reddit Arsenicum.
quod latim ob colorem auripigmentũ uoeatł

Expanded text:
rit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, rit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
quo & libroꝵ capita scribunt᷑. Ipsum est
& feuiceũ : appellatum ita. eo qͦd in syria
colligat᷑ in littorib rubri maris. ubi fenices
in habitant. Alud est autẽ sericũ : aliud sy¬
ricum. Nam sericũ lana est quã seres mit¬
tunt. Syricũ uero piginentũ: quod syrii
fenices. in rubri maris littorib colligunt.
Est autem & inter facticiꝰ. Nam sepe fit. aut
sẏnopide. aut sancdice mixtꝰ Illimũ pͥmi
greci in effesioꝵ solo iuenisse tradunt᷑.
Cuiꝰ pigmnenti causa spania cȩteris regionib
plus habuudat. Uncde etiã nomen ꝓpͥo flu¬
nuni dedit. Huiꝰ distillatio argentũ liqui¬
dum gignit. Minion autẽ hoc quidã dicira
esse cynnabarin. Cynnabarin ã dracone &
barro. id est elephanto cognoĩatum. Anũ
enim draconẽ esse sanguinem. dũ impli¬
cant elephantos. Ruunt enĩ belue. & dra¬
cones obruunt᷑. Quoꝵ fusus cruor terram
inficit: fitq pigmentũ quicqͥd solo tiuxe¬

Expanded text:
quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxe
Abbreviated transcription (Latin):
taq initio talis. sccła singłis colorb: pꝰea
diuersis. Sicq paulatim sese ars ipsa distin¬
xit: & inuenit lumen atq umbras. diffe¬
rentiasq coloꝵ. Unde & nunc pictores priꝰ
umbras quasdam. & lineas quasctã future
ymaginis ducunt: deinde colorib cõplent
teneites ordinẽ inuente artis. De colorib
olores aut̃ dictos. qͦd calore ignis. uel so¬
lis ꝑficunt᷑. sitie quod inicio cole̾bant᷑. ut
suimue subtilitatis existerent. Colores aut̃¬
aut nascunt᷑ aut fuint. Nascunt᷑. ut syno¬
pis. rubrica. paritoniũ. meliuũ. frecia. auri¬
pigmentũ. seceri fiuint aut arte. aut ꝑnite¬
tione. Synopis inuenta pͥmũ in ponto est.
Inde nomen a synope urbe accepit. Species
eius tres. Rubra. & minꝰ rubens: & uiter has
mecdia. Rubrica uocata: quod sit rubra. &
sanguineo ꝓxima. Hec pluris locis gig¬
nitur. s optima ponto. Unde & pontica di¬
cit᷑. Syricum rubri coloris pignentũ: ex

Expanded text:
Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem inventae artis. De coloribus . Colores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
tessellis tuictis in colores uarios. Tesselli autem
a tesseris noĩatr̃ ⁊ id est quadratis lapillis. ꝑ
parietum ex gipso esfigies signaq expͥme¬
re pingiq coloribus. Nlasticen autẽ dictum
grece: quod latine est fingere terra uel gip¬
so sumilitudines. ilam & impressa argilla formã
aliqͣm facere plastis est. Unde & ꝓthoplastus
expͥmens speciem rei alicuiꝰ: quȩ dum
uisa fuerit ad recordationem mentẽ re¬
cducit. Pictura autẽ dicta. quasi fictura.
Est autem ymago ficta. ñ ueritas. Hinc
&e fucata quędam. id est ficto quodam
colore ilita. nichil ficlei & ueritatis haben¬
tia. Unde & sunt quȩdam picture quȩ cor¬
pora ueritatis studio coloris excectunt:
& fidem dtim augere contendunt. ad men¬
datium ꝓuiehunt: sicut qͥ chimerã trici¬
pitem pingunt. uel scillam hominẽ sur¬
sum. catũnis autẽ capitib cinctam deorsũ
Picturam autẽ egyptii excogitauerunt pͥ¬
mũ. umbra hominis lineis circũctucta.

Expanded text:
tessellis tinctis in varios colores. Tesselli autem sunt a tesseris nominati, id est quadratis lapillis per parietum ex gypso effigies signaque exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est imago exprimens speciem rei alicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta quasi fictura; est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est ficto quodam colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta.
Abbreviated transcription (Latin):
sam extinguas ÷ madefacta ffungiã. co¬
loriem purpureũ recłdet. Eam uͥ contͥue¬
ris ÷ usta erit. Omne autẽ atrameatũ
sole ꝑficitur. Onĩs coloes calcis admix¬
tione corrumpunt᷑. Melinũ dictum.
quod eiꝰ metalli ferax sit una ex ꝙycla¬
dibus. insula melos noĩe. Est enim can¬
didums nec utunt᷑ eum pictores. ꝓpter
nimiã pinguetinẽ. Anulare quod uo¬
eant cancdidũ est: quo muliebres picto¬
re luminant᷑. fit & ipsum ex creta ad ⁊¬
mixtis uitreis genimis. serussa fit hoc
modo. In uase enin acerrimo aceto umn
pleco sarmenta aminea in eoctem uas¬
culo collocabis ac suꝑ sarmenta tabu¬
lasꝰ plumibi tentussimas pones. Deinde
uas diligentissime claudis inlinisq ne
aliquid inspiraminis exeat. Lost dies
tillatione tabularũ inꝑata cerussa
inuentt᷑ Quod ablatũ & arefactũ
terit᷑ ⁊ atq icerum aceto adiixto in
pastillis diuuidit᷑. & in sole sicett᷑. hac

Expanded text:
sam extinguas, madefacta sam extinguas, madefacta lorem purpureum reddit. Eam ubi contriveris, usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur. 20. Omnes colores calcis admistione corrumpuntur. 21. Melinum dictum, quod ejus metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eo pictores propter nimiam pinguedinem. 22. Annulare, quod vocant candidum, est quo muliebres picturae illuminantur. Fit et ipsum ex creta admistis vitreis gemmis. 23. Cerussa fit hoc modo: In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesque, ne aliquid inde spiraminis exeat. Post dies tillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admisto in pastilis dividitur, et in sole siccatur. Hac
Abbreviated transcription (Latin):
ina in ereis cortinis innatans: quã infec
tores decrahentes siccaut. Atramentum
Aictum. quod sit atrũ suiꝰ species. & pie¬
ture. & eocidimo usu necessari est. iste
interfacticiꝰ est. Fit enĩ & fuligine pluri¬
b modis. suꝑ ardentes tecłas resiua adiec¬
ta lacusculo ectificata quȩ fumũ retine¬
at. Huic pictores cum aqua admiscent glictẽn:
ut ilustriꝰ resplendeat. Ad festinationem ant̃
oꝑis. eciam sarmentoꝵ ueterũ carbones cum
glacino triti. inducendis parietib atram̃ti
speciem rectdunt. Sunt & qui uini fecem sic¬
eatam excoquant : affirment ꝙ si ex bono
uino fex fuerit. mdici speciem id atra¬
mentũ prebere. Sed & sirmentũ uuȩ
nigre uino optimo tunictum postea qͣm
siccitate aruerit si exuras & conteras. ad¬
iecto gluten nitorem i̾dici recłdet ⁊ us¬
taq plurimũ necessaria est. nullo ue¬
gocio ꝓuenit. ⁊lam & si glebã silieis bo¬
ne igͣne excoquas. & aceto acerrimo ꝑfu¬

Expanded text:
ma in aereis cortinis innatans, quam ima in aereis cortinis innatans, quam itores detrahentes siccant. Atramentum dictum quod sit atrum, cuius species et picturae et quotidianoo usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfu
Abbreviated transcription (Latin):
ito sandaracȩ⁊ s acrior. Oera & ipsa insuba
rubri maris topazon gignit᷑: uibi & sanda¬
raca. Eit quoq & ocra reusta rubrica: in olla
nouuis luto errcumlitis. Quȩ qͣnto magis in
camino arserit: tanto melior fit. Uenetum.
ceruleum temꝑale pͥmum alexanda repꝑit.
In ytalia ex axene puluere & uitͥ flore iclem
faciunt. S si eypriũ in fornace adustum
huic ꝑmixtioni addes: nestoriani similitu¬
cdo erit. Purpurissum ex ereta argentaria
cum purpuris pariter tingit᷑. bib̾itq eũ
colorem celeriꝰ lauis. Precipuum est tamen
aliud qͥđ acłhue uase rudib mecticamentis
mebriat᷑. ꝑximum est egesto eo. acldita ere¬
ta in nis sd̾em. & quotiens id factum est ela¬
batur bonitas p̾ciosissima. Durpurȩ causa:
quod scmo maxime inficit᷑÷ rubeaq. Indicũ
inuenit᷑ in indicis ealamis spima adheren¬
te limo. Est autem eoloris cianei inreturã
purpuret᷑ ceruliq intrabilem recddeus¬
¶ st alterum genꝰ inpurpurariis offemis spu¬

Expanded text:
 sed acrior. 13. Ochra et ipsa in insula maris Rubri Topazo gignitur, ubi et sandaracha. Fit quoque et ochra, exusta rubrica, in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit, tanto melior fit. Venetum . . . . 14. Caeruleum temperare primum Alexandria reperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed si Cyprium in fornace adustum huic permistioni addes, Vestoriani similitudo erit. 439 15. Purpurissum ex creta argentaria cum purpuris pariter tingitur, bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen quod adhuc vase rudibus medicamentis inebriatur. Proximum est, egesto eo, addita creta in jus idem, et quoties id factum est, elevatur bonitas pretiosissimae purpurae. Causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. 16. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo. Est autem coloris cyanei, misturam purpurae, caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spu
Abbreviated transcription (Latin):
bimelech: pater meus rex Tnola uermicu¬
lum uel coccinũ. Iayr illumimins. Iepte.
aꝑiens uel aꝑtus. Esebon cogitatio: suie uin¬
culum meroris. Abdon seruus eiꝰ. Sanson
sol eoꝵ: uel solis forcitudo. Euit enĩm uirtu¬
te clarus: & liberauit isrł de hostibus. Dali¬
la pauꝑcula uel sytula. Boor in fortitudine:
siue in quo est robur  oenũ quam inter¬
pretari possumꝰ ꝯsolatam: eo quod marito
& liberis ꝑegre mortuis. nurũ moabitidem
in consolationem suã tenuit. Ruth inter¬
pretat᷑ festinans. Alienigena eñĩ erat ex po¬
pło gentili: quȩ relicta patria festinauit tͣnͣ¬
sire in terrã isrł: dicens socrui suȩ. Quocũq

Expanded text:
bimelech pater meus rex. Tola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperiens, vel apertus. Esebon cogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila paupercula, vel situla. Booz in fortitudine, sive in quo robur. Noemi, quam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consolatione sua tenuit. Ruth interpretatur festinans. Alienigena enim erat ex populo gentili, quae relicta patria festinavit transire in terram Israel, dicens socrui suaeRuth 1, 16:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Scillam accolȩ saxum mari inmineis
appellant. simile cęlebrate formȩ ꝓeul
uisentibus: unde & monstruosam speciᷤ¬
em fabulȩ illi dederunt. quasi formã ho
minis capitib succnictã caninis: qͥa conli¬
si ibi fluctus latratꝰ uidentur expͥmere.
Caribdis dic̾ta: qͦd gurgitib occultis na¬
ues absorbeat. Est enimꝰ mare uertigosũ:
& inde ibi laniata naufragia ꝓfundo e¬
mergunt. Ter aut̃ in die erigit fluctus:
& ter absorbet. Nam accipit aquas ut uo¬
mat. uomit. ut rursus accipiat. Sirtes
sunt arenosa in mari loca. Sirtes aut̃ sa¬
lustius ã trac̾tu uocari dicit : qͦd omnia
ad se trabant. & appropinqͥntia uadoso
mari hereant. Hȩ aut̃ ad mare egyptiũ
uicinȩ sunt : & pariter admiscent᷑. Uada

Expanded text:
tur. Scyllam accolae saxum mari inminens tur. Scyllam accolae saxum mari inminens appellant, simile celebratae formae procul visentibus. Unde et monstruosam speciem fabulminis capitibus succinctam caninis, quia collisi ibi fluctus latratus videntur exprimere. 5. Charybdis dicta quod gurgitibus occultis naves absorbeat. Est enim mare verticosum, et inde ibi laniata naufragia profundo emergunt. 129 Ter autem in die erigit fluctus, et ter absorbet; nam accipit aquas, ut vomat; vomit, ut rursus accipiat. 6. Syrtes autem sunt arenosa in mari loca. Syrtes autem Sallustius a tractu vocari dicit, quod omnia ad se trahant, et appropinquanti vadoso mari haereant. Hae autem ad mare Aegyptium vicinae sunt, et pariter admiscentur. Vada
Abbreviated transcription (Latin):
tant: alter uero arabicus dicit᷑. qͦd sit cir¬
ca arabiam. De estibus & fretis.
stus ad occeanũ ꝑtinet: frecũ ad utr̃q
mare. Nam estus est maris accessus. uł
retessus: id est inquietudo. Nam e estua¬
ria: ꝑ quȩ mare uicissim tam accedit qͣm
recedit. Fretum aut̃ appellatũ: qͦd ibi ma¬
re semꝑ ferueat. Nam frȩtũ est angustum
& quasi feruens mare. ab undarũ noĩatum
feruore: ut gaditanum. uł siculum. Nam
frȩca dicta uarro ait. quasi feruida. id est
feruentia: & motum feruous habentia.
Frȩtum siciliȩ quod regiũ dicit᷑ salustius ta¬
li ex causa uocari scripsit dicens. Ytaliam¬
fuisse olim siciliȩ coniunctã: & dũ esset
una tellus mediũ spacium. aut ꝑ humilita¬
tem abruptũ aquis. aut ꝑ augustiam
scissum. & inde nominatũ: quia gͣce: ab¬
ruptũ hoc nomine nuncupat᷑. Gst artis¬
simum triũ nulium spacio: siciliam ab
ytalia diuidens fabulosis infame monstͥs.¬
Cuius hinc iide scilla & caribdis ostendi¬

Expanded text:
tant. Alter vero Arabicus dicitur, quod sit circa Arabiam. De aestibus et fretis . Aestus ad Oceanum pertinet, fretus ad utrumque mare. Nam aestus est maris accessus vel recessus, id est inquietudo; unde et aestuaria, per qua mare vicissim tam accedit quam recedit. Fretum autem appellatum quod ibi semper mare ferveat; nam fretum est angustum et quasi fervens mare, ab undarum fervore nominatum, ut Gaditanum vel Siculum; nam freta dicta Varro ferventia, et motum fervoris habentia. Fretum Sicilie, quod Regium dicitur, Sallustius tali ex causa vocari scripsit, dicens Italie olim Siciliam coniunctam fuisse, et dum esset una tellus, medium spatium aut per humilitatem obrutum est aquis aut per angustiam scissum, et inde Regium nominatum, quia grece abrutum hoc nomine nuncupatur. Est autem artissimum III milium spatio, Siciliam ab Italia dividens fabulosis infame monstcuius hinc inde Scylla et Charybdis ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
dam maria quȩ ũ miscent᷑ occeaui
flucꝰtili. Aut mari magno: & dicunt᷑ lacꝰ
& stagna. Lacus est receptaculũ in qͦ aqua
retinet᷑. nec miscet᷑. fluc̾tib : ut lacus as¬
falti. ut lacus benacus. & lariꝰ & cȩteri.
quos greci. ay ai Nãe. id est stagnos uocant̃
am fontes labunt᷑ in fluuios : flumina in
frȩta discurrunt. iͥ acus stat in loco. nec ꝓ¬
fluit. Et dictus lacus: quasi aquȩ locus
Lacus asfilti ictem & mare mortuũ: tio¬
catũ. ꝓpter quod nichil gignit uiuũ. i¬
chil recipit ex genere uiuentiũ. Nam
neq pisces habet:. neq assuctas aqͥs &
letas mergendi usu patit᷑ aues d & qͥcũ¬
ꝙ uiuentia mergenda temptaueris quacũq
arce. demersa statim resiliunt: & qͣmuis ue¬
hementer inlisa confestim excutiunt᷑. S neq
uentis mouet᷑. resistente turbinib bitumi

Expanded text:
dam maria quae non miscuntur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut laquos Graeci λιμένας, id est, stagna vocant. Nam fontes labuntur in fluviis, flumina in freta discurrunt. Lacus stat in loco, nec profluit; et dictus lacus, quasi aquae locus. 3. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum, propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet, neque assuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves; sed et quaecunque viventia mergenda tentaveris, quacunque 130 arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer illisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur, resistente turbinibus bitumi
Abbreviated transcription (Latin):
dore spinarum. quas tergo laxatas emittit.
bestiola. ex eo nuncupata qͦd in aqͥs uerse¬
tur: & maxime in uilo. Quȩ si inuenerit
cdormientẽ cocodllum : uolutat se in luto
pͥmum. & intrat ꝑ os eius inuentrẽ. et
carpit ominia interanea eiꝰ: & sic morit᷑.
Hinc nẽomon grece uocatus:. eo quod ore
suo & salubria ciboꝵ & uenenosa ꝓdant᷑
De quo ctracontiꝰ ait. Predicit siullus uim
cuiꝰcumq uenem. Suillus aut̃ ã setis est
nuncupatus. Hic exiam serpentes inseqͥt᷑.
Qui cũ aduersus aspidem pugnat. caudã
erigit: qͣm aspis maxime incipit obser
uare. quasi minantẽ. Ad quam cũ uum
suã transfert: decerpta corripitur. R
sio appellatus: quod muribus infestus
sit. Hunc uulgꝰ captum ã captura uocat
Aliĩ dicunt quod catat. id est uidet. Nam
tam acute cernit ⁊ ut fulgore luminis
nocꝰtis tenebras superet. Unde & ã gre¬
fur. Tenebrosos enĩ & occultos cumculos
effocdit : & eicit prectam qͣm iuuenerit.

Expanded text:
dore spinarum, quas tergo laxatas emittit dore spinarum, quas tergo laxatas emittit bestiola, ex eo nuncupata, quod in aquis versetur, et maxime in Nilo. Quae si invenerit dormientem crocodilum, volutat se in luto primum, et intrat per os ejus in ventrem, et carpens omnia interanea ejus, sic moritur; ichneumon Graece vocatus eo quod odore suo et salubria ciborum et venenosa prodantur. De quo Dracontius ait: Praedicit suillus vim cujuscunque veneni. Suillus autem a setis est nuncupatus. Hic etiam serpentes insequitur. Qui cum adversus aspidem pugnat, caudam erigit, quam aspis maxime incipit observare, quasi minantem, ad quam cum vim suam transfert, decepta corripitur. 38. Musio appellatus, quod muribus infestus sit. Hunc vulgus catum a captura vocant. Alii dicunt quod catat, id est videt. Nam tanto acute cernit, ut fulgore luminis noctis tenebras superet. Unde et a Graee et fur. Tenebrosos enim et occultos cuniculos effodit, et ejicit praedam quam invenerit.
Abbreviated transcription (Latin):
militudo rationis humanȩ sentit᷑ S fal¬
sum est. Hi elementoꝵ sagaces. noua luna
exultant. media & caua tristant᷑. fecus
quos amant ante se gestant. neglecti cir¬
ca matrẽ herent. Hoꝵ genera qͥnq sunt.
Ex quibus circo petici caudas habent. Suni¬
a enim cũ caucda est: qͦm quidam clurum
uocant. Sfinge uillose sunt comis. mam¬
mis ꝓmninentibi : dociles ad feritatis obli¬
uionem. senocephali. & ipsi similes simi¬
is. s facie ad modũ canis ⁊ uude & nun¬
cupati. Satiri. facie admodum grata:
& gesticulatis motibus inquiete᷑. Calli¬
trides toto pene aspectu ã ceceris distañ.
Sunt enim in facie ꝓducta barba. & lata
cauda. Leontofonos bestia modica. Et ex
eo ita uocata. quia capta exurit᷑ : eiusq
cinere asꝑse carnes & composite ꝑ cõpi¬
ta semitarum leones necant. si quantulũ¬
cumq ex illis sumpserint. Strix animal
in affrica ermacii simile. uocatum ab stri¬

Expanded text:
militudo rationis humanae sentitur; sed falmilitudo rationis humanae sentitur; sed falsum est. Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matrem haerent. Horum genera quinque sunt, ex quibus cercopitheci caudas habent; simia enim cum cauda est, quam quidam cluram vocant. Sphingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis, sed facie ad modum canis; unde et nuncupati. Satyri facie admodum grata, et gesticulatis motibus inquieti. Callitriches totu paene aspectu a ceteris distant. Sunt enim in facie producta barba et lata cauda. Leontophonos bestia modica; et ex eo ita vocata quia capta exuritur, eiusque cinere aspersae carnes et positae per conpita semitarum leones necant, si quantulumcumque ex illis sumpserint. Histrix animal in Africa erinacii simile, vocatum ab stri
Abbreviated transcription (Latin):
aut forcitudo. aut uelocitas. satuli abusi¬
ue dicunt᷑: quarumbbet bestiarũ filii.
Nam ꝓprie catuli canũ sunt : ꝑ diminutio¬
nem dicti. Licisci aut̃ dicunt᷑ ut ait pli
se forte miscent᷑. Dolent & indi feminas
canes noctu in siluis alligatas admitti ad
tigres bestias. a quib insiliri & nasci ex eo¬
dem fȩtu canes. adeo acerrimos & fortes :¬
ut in complexi leones ꝓsternant. Uulpis
dicta. quasi uolupis. Est enim uolubilis
pedil & nunqͣui rectis itineribꝰ: s tortu¬
osis anfractibus currit. fraudulentũ ani¬
mal: insidiisq decipiens. Nam dũ ñ habu
erit escam. fingit mortem : sicq descenden¬
tes quasi ad cadauer aues rapit & deuorat.
Simie grecum est nom̃: idest p̾ssis narib
Undẽ & simias dicimꝰ quod subp̃ssis naribꝰ
sint. & facie feda. rugis turpiter follican¬
tibus. licet & capellarũ sit pressũ habe¬
re nasum. Alii sunias latino sermone uo

Expanded text:
aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusiaut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci autem dicuntur, ut ait Plinse forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque derit escam, fingit mortem, sicque descendentes, quasi ad cadaver, aves rapit, et devorat. 30. Simiae Graecum est nomen, id est, pressis naribus. Unde et Simias dicimus, quod suppressis naribus sint, et facie foeda, rugis turpiter follicantibus, licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias Latino arbitrantur
Abbreviated transcription (Latin):
tici aiunt uocẽ hominẽ ꝑdere: si eum
lupꝰ prior uiderit. Uncte & subito tacen¬
ti dicit᷑ lupꝰ in fabula. Certe si se p̾uisum
senserit: deponit feritatis audaciam.
Lupi toto anno ñ ampliꝰ qͣm dies duode¬
cim coeunt. Famem dui portant: & post
longa ieiunia multũ deuorant. lupos
ethyopia mitcit ceruice uibatos: & tan¬
to uarios. ut nullum colorem dicant¬
illis abesse. Canis nomen latinũ: grecã
ethymologiã habere uidetur. Grece e¬
nim õẽnos dicit᷑ : licet eum quidã ã ca¬
nore latratus appellatum existiment:
eo quod insonat. Unde & canere. Nichil
autẽ sagacius canibus. Plus enim sens̾
ceteris animalib habent. Namq soli sua
nomina recognoscunt. dños suos dilignñ.
dũoꝵ. tecta defendunt. ꝓ dñis suis se morti
obiciunt. uoluntarie cum dño ad p̃dam
currunt: corpꝰ dm̃ sui etiã mortuutm ñ re¬
linqunt. Quoꝵ postremo natura est: extͣ
homines esse ñ posse. In camibus duo sun:

Expanded text:
tici aiunt vocem hominem perdere, si eum tici aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longa ieiunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice iubatos, et tanto varios ut nullum colorem illis abesse dicant. Canis nomen Latinum Graecam etymologiam habere videtur; Graece enim κύων dicitur. Licet eum quidam a canore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: