comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
x caritas. quȩ nescit cadere immobilis
ꝑseueret: quȩ nos & sapientes in om̃i¬
b faciet: & a diaboli telis ꝓteget semꝑ
ilesos. His & enĩ custodib impossibile ẽ
ꝗͣ piã laqueũ mortis incurrere. Inter
ꝑfectos aũt & imꝑfectos ista distantia
ẽ : qđ in illis quidem fyxe & ut ita di¬
xerim maturior caritas tenatius ꝑse¬
uerans: firmius eos ac facilius facit in
collocata. ac facilius refrigescens: cito
implicari. Quib auditis. ita nos collati¬
onis huius sermo inflãmauit: ut ma
iore mentis ardore abeuntes a cella se¬
nis. quã ante uenientes doctrinȩ eius
plenitudinẽ sitiremus. Explic̃ scd̾a colło

Expanded text:
uel caritas quae nescit cadere inmobilis uel caritas quae nescit cadere inmobilis perseueret, quae nos et sapientes in omnibus faciet et a diaboli telis proteget semper inlaesos. his etenim custodibus inpossibile est quempiam laqueos mortis incurrere. inter perfectos autem et inperfectos ista distantia est, quod in illis quidem fixa et ut ita dixerim maturior caritas tenacius perseuerans firmius eos ac facilius facit in collata, ac facilius refrigescens, citiuepius implicari. Quibus auditis, ita nos collationis hujus sermo inflammavit, ut cum majore mentis ardore, abeuntes a cella senis quam ante venientes, doctrinae ejus plenitudinem sitiremus. COLLATIO NO
Abbreviated transcription (Latin):
lis ero altissimo: factus ẽ mendax. &
in ueritate ñ stetit : s de ꝓprio neqͥti¬
e thesauro mendaciũ ꝓferens. ñ solũ
mendax. s etiã pat̾ ipsius mendatii
sactus ẽ. Qđ dectatẽ homini repinit¬
tens ac dicens. eritis sicut dii. in ueritate
ñ stetit: s ab inttio factus homicida ẽ.
uł adam in conditionẽ mortalitatis in du¬
cens: uł abel instigatione sua ꝑ manum¬
fratris utt̾imens. S iam disputationẽ
nrãm duaꝵ ferme noctiũ lucrubratio¬
ne confectã. subsequens aurora conclu¬
dit: ac  ꝓͣfundissimo questionũ pelago
cymbã collationis huiꝰcemodi ad tittis¬
simũ silentii portũ cõpendio nr̃ȩ ru¬
sticitatis atrraxit. In quo quiden ꝓfun¬
do quanto nos interius diuini sp̃s intro¬
dixerit flatus: tanto diffusiori ꝓcedeis
iongius fiet a nobis quã erat. & alta
ꝓfuncitas. quis inueniet eã Quã ob¬
rẽ dñm dep̾cemͣ. ut in nobis uł timor eiꝰ

Expanded text:
lis altissimo, factus est mendax et lis altissimo, factus est mendax et in ueritate non stetit, sed de proprio nequitiae thesauro mendacium proferens non solum mendax, sed etiam pater ipsius mendacii factus est, quo deitatem homini repromittens ac dicens: eritis sicut dii, in ueritate non stetit, sed ab initio factus est homicida, uel Adam in condicionem mortalitatis inducens ufratris interimens. Sed jam disputationem nostram duarum ferme noctium lucubratione confectam subsequens aurora concludit, ac de profundissimo quaestionum pelago cymbam collationis hujus ad tutissimum silentii portum conpendium nostrae rusticitatis adtraxit. in quo quidem profundo quanto nos interius diuini spiritus introduxerit flatus, tanto diffusior praecedens longius fiet a nobis magis quam erat, et alta profunditas, quis inueniet eam? quamobrem dominum deprecemur, ut in nobis uel timor eius
Abbreviated transcription (Latin):
ubstantiȩ naturã atq originẽ. & ani¬
mationẽ ortus atꝙ initii. ex quo uide¬
lcet unaques ꝓcessit. & consideratio¬
ne sinis ad quẽ unaqueq contendit. sa¬
tis euident ac ꝓprie colligens. parit̾ꝙ
disceptans ita disseruit. Prius quã con¬
uertat᷑ pulius in puluerẽ sicut fuit.
& sp̃s̃ reuertat᷑ ad dm̃ qui dedit eum.
de hominis semine sumit ȩxordiũ.
eiꝰq uidet᷑ ministerio seminari: uelut
e terra sũptã tterũ reuerti ꝓnuncia¬
onẽ serus utͥusq generat᷑. s peculia¬
rit̾ a dño solo tͥbuit᷑: ad auctorẽ suũ
redire signaret: Qd etiã ꝑ illã dĩ in¬
sufflationẽ qua adam pͥmitus anima¬
uit. euident̃ expͥmitur. Itaq his testi¬
monũs manifeste colligimꝰ. patrẽ spi¬
rituũ neminẽ dici neminẽ possẽ. nisi
dm̃ solũ: qͥ eos ex nichilo cũ uoluerit
set elatus. & dixisset in corde suo. as¬
cendã suꝑ altitudinẽ nubiũ. & suni¬

Expanded text:
substantiae naturam atque originem, examisubstantiae naturam atque originem, examinatione ortus atque initii, ex quo videlicet unaquaeque processit, et consideratione finis ad quem unaquaeque contendit, satis evidenter ac proprie colligens, pariterqutione disputans, ita disserit: Priusquam convertatur pulvis in terram sicut fuit, et spiritus revertatur ad Deum qui dedit eum .de hominis semine sumit exordium, ejusque videtur ministerio seminari, velut e terra sumptam, iterum reverti pronuntiaonem sexus utriusque generatur, sed peculiariter a deo solo tribuitur, ad auctorem suum redire signaret? quod etiam per illam dei insuffiationem, qua Adam primitus animauit, euidenter exprimitur. itaque his testimoniis manifeste colligimus patrem spirituum dici neminem posse nisi deum solum, qui eos ex nihilo cum uoluerit set elatus et dixisset in corde sao: ascendam super altitudinem nubium, ero simi
Abbreviated transcription (Latin):
quod uos de diabolo mouerat. qͥa men¬
dar ẽ & pater euis. qđ uidelicet tam
ipse quã pater eiꝰ. mendar ꝓnunciari
uideat᷑ a dño: satis absurdũ est hoc uł
leuit̾ opinari. Ut enĩ pauloante dixi¬
nima quidem potest animã ꝓarare.
licet concretionẽ carnis non dubitemꝰ
humano semine coalescere: tta de utͣe
substantia id est carnis & animȩ. que
cui ascribat᷑ auctori. apło manifestrus
distinguente cognoscimꝰ. Deinde patti
inqͥt carius nr̃ȩ habuimꝰ eruditores:
reuerebam. Non multomagis subicieñ
patri spũũ & uiuemꝰ: Quid hac difł¬
nitione clarius potuit definire: ut
carius qͥdem nr̃ȩ patres homines ꝓnun¬
ciaret: animaꝵ uͦ d̾m solum e̾ẽ pa¬
trẽ constant̾ expͥmeret: Quãꝙͣ & in
ipsa corꝑis huius concretione mini¬
riũ tantũmodo sit hominib asse¬
dũ: sũma tam̃ conditionis dõ om̃
Alanꝰ tuȩ fecerunt me & plasmall̃¬
tunt me. Et beatusiob. nomie si cint lac
auit mulsisti me: & coagulasti me

Expanded text:
quod uos de diabolo mouerat: quia mendax est et pater eius, quod uidelicet tam ipse quam pater suus mendax pronuntiari uideatur a domino, satis absurdum est hoc uel leuiter opinari. ut enim paulo ante dixinimam quidem potest anima procreare, licet concretionem carnis non dubitemus humano semine coalescere, ita de utraque substantia, id est, carnis et animae, quae cui ascribatur auctori, Apostolo manifestius distinguente. Deinde patres, inquit, carnis nostrae habuimus erudireuerebamur: non multo magis subiciemur patri spirituum et uiuemus? quid hac diuisione clarius potuit definire, ut carnis quidem nostrae patres homines pronuntiaret, animarum uero deum solum esse patrem constanter exprimeret? quamquam et in ipsa corporis huius concretione ministerium tantummodo at hominibus adscribendum, summa uero conditionis deo omnium manus tuae fecerunt me, et plasmauerunt me. et beatus Iob: nonne sicut lic, inquit, mulsisti me, coagulasti me
Abbreviated transcription (Latin):
xxuu̾lesponsio de diu̾sitate ꝯpunctionũ qͣ ꝑla¬
xxxiii. ᵈ e oratione intra cubiculũ & clauso
ostio deferenda.
xxuiuide utilitate breuis ac tacitę orationis.
incessabili iugitate. qd
in scđo institutionũ libro

Expanded text:
esponsio de diuersitate conpunctionum quae per la. De oratione intra cubiculum et cluso ostio deferenda. De utilitate breuis ao tacitae orationis. De incessabili iugitate quod in s
Abbreviated transcription (Latin):
tiorum correptione tristari. ut certe. si ñ
ad necessarium et utile ministeriũ contri¬
butum. ad necẽ uoluerit insontiũ retor¬
quere. non ex hoc infammabit mat̾iȩ con¬
ditorẽ. si quod ille adusum bene uiuentdi ap¬
tum ac necessarium p̃sticit: iste hoc usus ẽ

Expanded text:
tiorum correctione tristari: vel certe si non  ferrum quis ad necessarium et utile ministerium contributum, ad necem voluerit insontium retorquere, non ex hoc infamabit materiae conditorem, si quod ille ad usum bene vivendi aptum, ac necessarium praestitit, iste hoc usus e
Abbreviated transcription (Latin):
lanimitas. a maritudo. desꝑatio. De ac¬
cidia. ociositas. sõnolentia. importuni¬
tas. inquietudo: ꝑuagatio. instabili¬
tas mentis & corꝑis: uerbositas. curio¬
sitas. De cenodoxia: contentiones. hereses.
iactantia. ac p̾sumptio nouitatũ. De suꝑ¬
bedientia. blaspbemiȩ. murmuratio. de
tractio. Quod aũt he pestes etiã robu¬
stiores suit: manifeste naturȩ ipsiuis i¬
pugnatione sentimꝰ. fortior enĩ militat
in menbris nr̃is oblectatio carnaliũ pas
stiũ cat̾uas spiritalib oculis ꝯtempleris.
quas beatꝰ apłs enumerat dicens: nõ ẽ
nob̾ colluctatio adu̾sus carnẽ & sangui¬
nẽ: s adu̾sus principatus & potestates.
adũsus mundi rectores tenebraꝵ harum.
contͣ spiritalia neqͥtiȩ in cęlestib. & ald̃
quod de iuro uisto in non agesimo dici¬
t᷑ psalmo: cadent a latere tuo mille. &
decem milia a dextris tuis: liquido ꝑui¬
debis quod multo maioris sint nume¬

Expanded text:
lanimitas, amaritudo, desperatio; de alanimitas, amaritudo, desperatio; de acedia, otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, pervagatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas; de cenodoxia, contentiones, haereses, jactantia ac praesumptio novitatum; de supbedientia, blasphemia, murmuratio, detractio. Quod autem hae pestes etiam robustiores sint, manifeste naturae ipsius impugnatione sentimus. Fortior enim militat in membris nostris oblectatio carnalium passstium catervas spiritalibus oculis contempleris, quas beatus Apostolus enumerat dicens: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatsus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus ; et illud quod de viro justo, in nonagesimo dicitur psalmo: Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis; liquido pervidebis, quod multo majoris sint nume
Abbreviated transcription (Latin):
tione. Qui desꝑantes semetipsos tradide¬
runt impudit̾iȩ in oꝑationẽ om̃is er¬
roris. in ĩmunditiã. ad uͦ clamor sicut
ira. & indignatio. & blasphemia. condẽ¬
net᷑: eiꝰdẽ apłi uocib manifestissime ꝑ¬
docem᷑. ita p̾cipientis. Om̃is a maritudo
& ira. ⁊ indignatio. & clamor. & blasphe¬
mia. tollat᷑ a uob̾: cũ om̃i malitia. Alia
qꝰ plura his similia. quȩ cũ sint multo
maioris numeri. quã uirtutes: deuictis
tam̃ illis octo pͥncipalib uitiis. ex quoꝵ
natura eas certũ ẽ emanare. om̃es ꝓtinꝰ
conquiescunt. ac ꝑpetua parit̾ cum his
int̾nitione delentur. De castrimargia
nãq nascunt᷑ cõmessationes. & ebrieta¬
tes. De fornicatione turpiloqͥa. scurili
tates. ludicra. ac stultiloquia. De philar¬
gyria m̃datiũ. fraudatio. furta ꝑ uiria.¬
stultiloqͥa. turpis lucri appetitus. falsa
testimonia: uiolentiȩ. inhumanitas. ac
rapacitas. De ira homicidia clamor. &
indignatio. De tristicia rancor. pusil¬

Expanded text:
ui desperantes semetipsos tradiderunt impudicitiae in operationem omnis erroris, in immunditiam . Quod vero clamor, sicut ira et indignatio et blasphemia condemnetur, ejusdem Apostoli vocibus manifestissime perdocemur ita praecipientis: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis, cum omni malitia ; aliaque complura his similia. Quae cum sint multo majoris numeri quam virtutes, devictis tamen illis octo principalibus vitiis, ex quorum natura eas certum est emanare, omnes protinus conquiescunt, ac perpetua pariter cum his internecione delentur. De gastrimargia namque nascuntur comessationes, ebrietates; de fornicattas, ludibria atque stultiloquia; de philargyria, mendacium, fraudulatio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentiae, inhumanitas ac rapacitas: de ira, homicidia, clamor, et indignatio; de tristitia, rancor, pusil
Abbreviated transcription (Latin):
quadã discretione disuingim̃: ñ de lau¬
ciorib seu suꝑflius cpulis cogitantes. s
contenti. Quod ita figuralit̾ etiã in le¬
ge mandat᷑. ñ ab hominaberis egyon¬
ũ quia fuisti incola in t̾ra eiꝰ. Necessanus
enĩ uictus corpori. ñ sine uł ipsius ni¬
tie. uł animȩ scelere denegat᷑. Illirĩ
uͦ septẽ ꝑturbationũ. uelut om̃unos
noxiaꝵ ᷑ ͤ recessib animȩ nr̃e: penitꝰ ꝯ

Expanded text:
quadam discretione separamur, non de supquadam discretione separamur, non de superfluis seu lautioribus epulis cogitantes, sedcontenti . Quod ita figuraliter etiam in lege mandatur: Non abominaberis Aegyptium, quia fuisti incola in terra ejus . Necessarius enim victus corpori, non sine vel ipsius pernicie vel animae scelere denegatur. Illarum vero septem perturbationum, velut omnimodis noxiarum, de recessibus animae nostrae penitus
Abbreviated transcription (Latin):
& carnis concupiscentiã : quã cũ mun¬
do huic abreñciaremꝰ abiecimꝰ. Qđ fi¬
guralit̾ illi ꝑpessi sunt: qui egressi in
solitudinẽ uirtutũ: rursus desideraue¬
runt ollas carniũ: suꝑ quas sedebant
tẽ uͦ uibeantur extingui:
uod aũt illa gens in qua nati sunt
filii isrł ñ penitꝰ extingui. s tantũmͦ
deseri eiꝰ t̾ra p̾cipit᷑: hę uͦ septẽ usq ad
int̾nitionẽ iubent᷑ extingui. hȩc ratio
ẽ: qđ quantolibet sp̃s ardore succensi
heremũ uͥtutũ suerimꝰ ingressi uicini¬
tate ac ministerio castrimargiȩ. & quo¬
dãmodo cotidiano eiꝰ cõmertio neqͣquã
carere poterimꝰ. Semꝑ enĩ in nob̾ edu . x¬
dam declinatione uitari. De hac enĩ
dicit᷑. & carnis curã ne feceritis in de¬
sideriis. Dũ huiꝰ gͦ curȩ quã p̾cipim᷑
ñ ꝑ om̃ia abscidere: s absq desiderus
exibere retinemꝰ affectũ: euident᷑ egyp¬
tiã nationẽ non extingumꝰ s ab ĩpsa

Expanded text:
et carnis concupiscentiam, quam, cum munet carnis concupiscentiam, quam, cum mundo huic abrenuntiaremus, abjecimus. Quod figuraliter illi perpessi sunt qui egressi in solitudinem virtutum, rursus desideraverunt ollas carnium super quas sedebant tem vero jubentur exstingui. Quod autem illa gens in qua nati sunt filii Israel, non penitus exstingui, sed tantummodo deseri eius terra praecipitur, hae uero septem usque ad internicionem iubentur extingui, haec ratio est, quod quantolibet spiritus ardore succensi heremum uirtutum fuerimus ingressi, uicinitate ac ministerio gastrimargiae et quodammodo cotidiano eius conmercio nequaquam. carere poterimus. semper enim in nobis eduadam declinatione vitari. De hac enim dicitur: Et carnis curam ne feceritis in desideriis . Dum hujus ergo curae quam praecipimur non per omnia abscindere, sed absque desideriis exhibere, retinemus affectum, evidenter Aegyptiam nationem non exstinguimus, sed ab ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Uermanus. Quomͦ gͥ octo sunt uitia¬
quȩ nos impugnant: cum ꝑ moy¬
sen septẽ dinumerate sint gentes: quȩ
sio qͦmͦi scdni octo uicia. octo gentiũ
principalia uitia. quȩ impugnant
monachũ cunctoꝵ absoluta sententia
ẽ. Quȩ figuralit̾ sub gentiũ uocabulo
nominata idcirco nunc om̃ia ñ ponun¬
tur: quia qđ egressis iam de egypto
& liberatis de una gente ualidissima
in nob̾ quoq rectissime stare depre¬
hendit᷑. qui de sȩculi huiꝰ laqueis
expediti. castrimargiȩ idẽ uentris inglu¬
uie uł gulȩ uitio caruisse cognoscim᷑ &
habeniꝰ contra has residuas septẽ gentes
simili ratione conflictũ. Prima scilicet
quȩ iã deuicta ẽ: minime cõputata:
ꝑpetuo. & egrediat᷑ ab ea dñi p̾ceptione
sancit᷑. Et idcirco ita sunt moderanda
ieuinia. ut ñ necesse sit ꝑ ĩmoderatio¬
nẽ continentiȩ. quȩ defectione carnis
uł infirmitate contracta ẽ reuerti rur
sus ad egyptiã terrã: id ẽ pristinã gulȩ

Expanded text:
ERMANVS: Quomodo igitur octo sunt uitiaquaenos inpugnant, cum per Moysen septem dinumeratae sint gentes quae sio quomodo secundum octo vitia octo gentium principalia vitia quae impugnant monachum, cunctorum absoluta sententia est. Quae figuraliter sub gentium vocabulo nominata, idcirco nunc omnia non ponuntur, eo quod egressis jam de Aegypto et liberatis ab una gente validissima,in nobis quoque rectissime stare deprehenditur, qui de saeculi laqueis expediti, gastrimargiae, id est, ventris vel gulae vitio caruisse cognoscimur. Et habemus jam contra has residuas septem gentes simili ratione conflictum, prima scilicet quae jam devicta est minime computata; perpetuo et egrediatur ab ea domini praeceptione sancitur. et idcirco ita sunt moderanda ieiunia, ut non necesse sit per inmoderationem continentiae, quae defectione carnis uel infirmitate contsus ad Aegyptiorum terram, id est, pristinam gulae
Abbreviated transcription (Latin):
uicerant tradi. Quã ob rẽ certos nos ẽẽ
conuenit. tã ipsis rerũ exꝑim̃itis. quã in¬
numeris scpturȩ testimoniis eruditos.
ñ nr̃is nos uirib nͥ di solius auxilio ful
re debere: ita suꝑ hoc qͦq ꝑ moysen dño
cõmonente. Ne dicas in corde tuo cũ
deleuerit eas dñs d̾s tuus in ꝯspectu tuo.
ꝓpt̾ iusticiã meã introduxit me dñs ut¬

Expanded text:
uicerant tradi. quamobrem uicerant tradi. quamobrem convenit, tam ipsis rerum quam innumeris Scripturarum testimoniis eruditos, nostris nos viribus, nisi solius Dei auxilio fulcre debere. Ita super hoc quoque per Moysen , Domino commonente: Ne dicas in corde tuo, cum deleverit eas Dominus Deus tuus in conspectu tuo: Propter justitiam meam introduxit me D
Abbreviated transcription (Latin):
sine auxilio dĩ. nec debere nos extolli ĩ eoꝵ uictoria.x.¬
ed neq debere nos in eoꝵ extolli uicto. xu.¬
ria. similit̾ monet : ne postꝗͣ. comederis
inꝗͥt. & saturatus fueris domus pulcbras
edificaueris. & habitaueris in eis. habuerisq
cunctaꝵq rerũ copiam: eleuet᷑ cor tuũ¬
& ñ reminiscaris dñi dĩ tui. qui eduxit
te de terra egypti. de domo seruitutis:
& ductor tuus fuit in solitudine magna
atq terribili. Salomon quoq in ꝓu̾biis.
Si ceciderit inimicus tuus. noli gratulari
In supplantatione autẽ eius noli extolli.
ne uideat dns & non placeat ei & auer¬
tat iram suã ab eo: id ẽ ne ꝑspiciens ela¬
tionẽ cordis tui. ab eiꝰ impugnatione
discedat: & incipias derelictus ab eo rursꝰ
illa quã ꝑ di grãm ante suꝑ aueras passi¬
one uexari. Non enĩ orasset ꝓpħa dicens
ne tradas dñe bestiis animã ꝯfitentem
tͥ: nisi scisset ꝓpt̾ inflationẽ cordis quos¬
dã ut humilient᷑. eisdẽ rursũ uitiis quȩ

Expanded text:
sine auxilio Dei, nec debere nos in eorum extolli victoria. Sed neque debere nos in eorum extolli victoria, similiter admonet: Ne postquam comederis, inquit, et satiatus fueris, domos pulchras aedificaveris, et habitaveris in eis, habuerisque cunctarumque rerum copiam, elevetur cor tuui, qui edniit te de terra Aegypti, de domo seruitutis: et ductor tuus fuit in solitudine magna atque terribili.. Salomon quoque in Prouerbiis: si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari: in subplantatione autem eius noli extolli, ne uideat dominus et non placeat ei, et auertat iram suam ab eo, id est ne perspiciens elationem cordis tui ab eius inpugnatione discedat, et incipias derelictus ab eo rursus illa quam per dei gratiam ante superaueras passione uexari. non enim orasset propheta dicens: ne tradas, domine, bestiis animam confitentem tibi, nisi scisset propter inflationem cordis quosdam, ut humilientur, eisdem rursus uitiis quae
Abbreviated transcription (Latin):
in uob̾: aut turpitudo. aut stultilo¬
putare. Non enĩ possumꝰ quantũ libet
tã nr̃a qui sumꝰ exigui: quã om̃iũ ꝑ¬
fectoꝵ uita & conu̾satione monstrat᷑.
Qͥ cũ reliquaꝵ passionũ reciderint stum¬
los: atq heremũ toto m̃tis feruore. &
corꝑis expetant nuditate: nichilominꝰ
cotidiam uictus ꝓuidentia. & aniuupa¬
nis pparatione nequeunt liberari. De¬

Expanded text:
rpitudo, aut stultilous amputare. Non enim possumus, quantumlibet tam nostra, qui sumus exigui, quam omnium perfectorum vita et conversatione, monstratur; qui cum reliquarum passionum reciderint stimulos, atque eremum toto mentis fervore et corporis expetant nuditate, nihilominus quotidiani victus providentia et annui panis praeparatione nequeunt liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
tu ingredieris ut possideas t̾ras ean s qr
illȩ egerunt impie te introeunte dele¬
te sunt: Rogo quid aꝑtius potuit dici
contra ꝑnitiosam opinionẽ. presũptio¬
nemq nr̃am: qua totum qd̃ agimus
uel libero arbitrio. uel nr̃e uolumus
industriȩ deputare: Nedicas inquit in
corde tuo cum deleuerit eas dñs ds̃ tu
us in conspectu tuo: propter iusticiam
meã introdurit me dñs ut t̾ram hanc po¬
siderẽ. Nonne his qͥ oculos animȩ rescat
& aures habent ad audiendũ hȩc eiuda¬
ter expresit: Cumtͥ ꝓspere uttiorasi¬
liũ bella successerint. & uideris te de
ratũ: non tuȩ id uirtuti. nec tuȩ saps
e ꝓuentũ pugnȩ atq uictoriȩ infł
scribas: credens te ꝓpt̾ labores & sti
tuũ & arbitrii libertatẽ de spurtalib
quitus uł carnalib uitiis obtinuisse u¬
ualere potuisses. nͥ te dñi cõmunisset
ȩ sunt septẽ gentes quarũ terias eg̾s¬
sis ex egypto filiis isrł. daturũ se dñs rey¬

Expanded text:
tu ingredieris, ut possideas terras earum, sed quia illae egerunt impietatem, te introeunte deletae sunt. Rogo quid apertius potuit dici contra perniciosam opinionem praesumptionemque nostram, qua totum quod agimus vel libero arbitrio vel nostrae volumus industriae deputare? Ne dicas, inquit, in cous in conspectu tuo: Propter justitiam meam introduxit medominusut terram hancpossiderem. nonne his qui ocuios animae reeeratos et aures habent ad audiendum euidenter expressit: cum tibi prospere uitiorum carnalium bella successerint et uideris te de eratum, non tuae id uirtuti nec sapientiae prouentu pugnae atque uictoriae inflatus adscribus, credens te propter labores et studium tuum et arbitrii libertatem de spiritalibus nequitiis uel carnalibus uitiis obtinuisse upraevalere potuisses, nisi te Domini communisset Hae sunt septem gentes quarum terras egressis ex Aegypto filiis Israel daturum se Dominus rep
Abbreviated transcription (Latin):
petrus rauennatis
eccłie prefulgidum
decus & catholice
ueritatis precipuu:
doctor. calore suꝑni
amoris accensus. et
rigatione ꝑennis gr̃e irroratus. dic¬
no eloquii sui ornamento uernan¬
tium lectionum opuscula de sing¬
lis euangłioꝵ parabolis polito ser¬
mone conficiens: delectabili dulcedi¬
ne aures omnium repleuit et cor¬
da. Proinde dilectissimi tanti pasti¬
ris intentum et anxia mente legam¬

Expanded text:
Petrus, Ravennatis Ecclesiae praefulgidum decus, et catholicae veritatis praecipuus doctor, calore superni amoris accensus, et rigatione perennis gratiae irroratus, digno eloquii ornamento, vernantium lectionum opuscula de singulis Evangeliorum parabolis polito sermone conficiens, delectabili dulcedine aures omnium replevit et corda. Proinde, dilectissimi, tanti pastoris intenta et anxia mente
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ. Herodes querebat. s quere¬
bat diabolus ꝑherodem: qui ui¬
debat sibi magos quos habebat
in errorib suis principes aufugisse. xp̃c
si uinctus pannis. si sub matris uberib
occupatus. si tacens lingua. si latens o¬
pere. si non gressu. non nullos diaboli
signiferos. hoc ẽ magos. induces suos¬
fidelissimos commutauit: ꝑfecte eta¬
tis xp̃c. quid posset facere diabolus
iam uidebat: et ideo inmittebat iui¬
deos. instigabat herodem. ut xp̃i su¬
spectam sibi p̃ueniret infantiam:
ut uirtutis eius anticiparet insi¬
gnia: ut ꝑemptoriũ sibi. nobis uicto¬
riosissimũ uexillum crucis callidus
machinator auferret. Sentiebat
diabolus. sentiebat quod xp̃c doctͥ¬
nis. iurtiitib. uitam mox repararet.
et mundum totũ: qui adhuc nagi¬
ens. ipsum quod erat mundami uer¬
ticis. occuparat. iuxta illud ꝓpħȩ¬
priusquam sciat puer uocare patrẽ G¬
aut matrẽ. accipiet uirtutẽ dama¬

Expanded text:
puerum. Herodes quaerebat, sed quaerepuerum. Herodes quaerebat, sed quaerebat diabolus per Herodem, qui videbat sibi magos, quos habebat in erroribus suis principes, aufugisse. Christus si vinctus pannis, si sub matris uberibus occupatus, si tacens lingua, si latens opere, si gressu nullus, diaboli signiferos, hoc est magos in duces fidelissimos commutavit, perfectae aetatis Christus quid posset facere diabolus jam videbat: et ideo movebat Judaeos, instigabat Herodem, ut Christi suspectam sibi praeveniret infantiam, ut futura virtutis ejus anticiparet insignia, ut peremptorium sibi nobis victoriosissimum vexillum crucis callidus machinator auferret. Sentiebat diabolus, sentiebat quod Christus doctrinis, virtutibus, vitam mox repararet, et mundum totum, qui adhuc vagiens, ipsum quod erat mundani verticis, occuparet, juxta illud ppriusquam sciat puer uocare patrem aut matrem, accipiet uirtutem Dama
Abbreviated transcription (Latin):
se subducit infirmo. inseqnͣtem non
pauet: s foris ꝓducit. Hult enim in
aꝑto uincere: qui publicam refer¬
re cupit ex hoste uictoriam. Occul¬
tũ se ñ pautur inire conflictũ: qͥ
mandare suũ scłis uult tͥumphũ.¬
exemplum posteris ñ relinqͥt. Hinc
ẽ quod xp̃c fugit: ut cedat temꝑi
ñ herodi. Neq enĩ mortẽ fugit: qui
uenerat de hoste reportare uicto¬
riam. Neq humanas insidias expa¬
ueseit: qui totas uenerat diabłicȩ
fraudis aꝑtre uersutias. Neq tunc
timuit. qũ infans et scdm hominẽ
timere nesciuit: et scdm dm potuit
non timere. x p̃c fr̃s si mactatus in
illo grege lactantiũ tunc suisset.
mors ei casus fuerat ñ uoluntas: ñ
uirtus fuerat s potestas. Necessitaᷤ
fuerat. non potestas: et innocentiȩ fu¬
issec p̃mium. maiestatis gła ñ fuiss.
Certe ubi ess quod a deo dictum ẽ.
ñ occides agnum in lacte matͥssuȩ:
fut᷑um ẽ inquit: ut herodes qͣrat

Expanded text:
se subducit infirmo, insequentem non se subducit infirmo, insequentem non pavet, sed foris producit; vult enim in aperto vincere, qui publicam referre cupit ex hoste victoriam; occultum se non patitur inire conflictum, qui mandare suum saeculis vult triumphum.exemplum posteris non relinquunt. Hinc est, quod Christus fugit, ut cedat tempori, non Herodi: neque enim mortem fugit, qui venerat de hoste reportare victoriam; neque humanas insidias expavescit, qui totas venerat diabolicae fraudis aperire versutias; neque tunc timuit, quando infans, et secundum hominem timere nescivit, et secundum Deum potuit non timere. Christus, fratres, si mactatus in illo grege lactentium tunc fuisset, mors ei casus fuerat, non voluntas; non virtus fuerat, sed infirmitas; necessitas fuerat, non potestas; et innocentiae fuisset praemium, majestatis gloria non fuisset. Certe ubi esset, quod a Deo dictum est: Non coques agnum in lacte matris suae ? Futurum est, inquit, ut Herodes quaerat
Abbreviated transcription (Latin):
sta. qđ hȩc scribit ad memoriam
sempit̾ũam: Deuoti militis est. re¬
gis sui tacere fugam. referre con¬
stantiam. uirtutes loqui. timores
filere. aꝑire fortia. infirma retice¬
re. aduersa delere. p̃dicare uicto¬
rias: quod et hostium frangere
ausus possit. et sociorum possit¬
excitare uirtutem. E uangłista
sibi referendo talia. uidetur ex¬
citasse hereticoꝵ latratus: et de¬
fensionẽ fidelib sustulisse. Tolle
ait puerũ et matrem eius. & fu¬
ge in egyptum. Mandat᷑ suga.
nꝰ ꝓfectio: imponitur necessitas¬
non uoluntas. Indicit angłs latentẽ
ꝑegrinationẽ. si liberum cõmeatum:
ut uia que ẽ ꝑ se molesta semꝑ. esset
molestior ꝑtimorẽ. Ergo ob quam
causam hec nobis scͥpta sunt: iã tem¬
pus ẽ ut queramus. Tolle puerum
et matrem eiꝰ: et fuge in egyptum.
Bellicosus quod in bello fugit: artis
ẽ nontimoris. Ds̃ qñ fugit hominẽ:
sacram̃ti est ñ pauoris. Potens qñ

Expanded text:
sta, quod haec scribit ad memoriam sta, quod haec scribit ad memoriam sempiternam? Devoti militis est regis sui tacere fugam, referre constantiam, virtutes loqui, timores silere, aperire fortia, infirma reticere, adversa delere, praedicare victorias, quo et hostium frangere ausus possit, et sociorum excitare virtutem. Evangelista igitur referendo talia, videtur excitasse haereticorum latratus, defensionem fidelibus sustulisse. Tolle, ait, puerum et matrem ejus, et fuge in Aegyptum. Mandatur fuga, non profectio; imponitur necessitasnon voluntas: indicit angelus latentem peregrinationem, non liberum commeatum; ut via, quae est per se molesta, semper esset molestior per timorem. Ergo ob quam causam haec nobis scripta sint, jam tempus est ut quaeramus. Tolle puerum et matrem ejus, et fuge in Aegyptum. Bellicosus quod in bello fugit artis est, non timoris; Deus quando fugit hominem, sacramenti est, non pavoris: potens quando
Abbreviated transcription (Latin):
na: domus uniꝰ uiduȩ helye suffe¬
cit ad latebras. xp̃o fugiente locus
triste loco. extorre habitu. lingua.
morib. barbarum ꝓcuratur exiliũ.
Accipe puerum et matrem eius: et
fuge in egyptum. Si uerum refugi¬
umi sugit: si auxiliũ lassescit omni¬
umꝰ si formidat fortitudo cunctoꝵ :
si se uniuersoꝵ defensio non defen¬
sat: quare bumana notatur fuga.
arguitur trepidatio. formido cul¬
patur: Quare uocatur incrimen
petrus qui timet et negat. ioħs qͥ
expauescit et fugit: discipuli om̃s
qͥa deserunt ꝑ pauorem: Et ista fĩs
esto facta sint. Quare littis mandan¬
tur: Quare referuntur in libros:.
Quare recitantur scłis: Cur cotidia¬
nis lectionib innotescunt: Quare
om̃s panduntur in gentes: Nũqͥd
ut diunum timorem. lingua. Locus.
etas. tempus uniuersa cognoscant:
Sicut enim cum uirtutes leguntur.
animos erigunt ad ꝓfectum: ita de¬
ponunt animos cum recitantur in¬
firma. Quid sibi uult gͦ euangłi¬

Expanded text:
nia ; domus unius viduae Eliae suffinia ; domus unius viduae Eliae sufficit ad latebras . Christo fugiente locus tristem locum, extorrem habitu, lingua, moribus barbarum procurat exsilium. Accipe puerum et matrem ejus, et fuge in Aegyptum. Si rerum refugium fugit, auxilium latescit omnium; si formidat fortitudo cunctorum, si se universorum defensio non defensat, quare humana notatur fuga, arguitur trepidatio, formido culpatur? Quare vocatur in crimen Petrus qui negat, Joannes qui expavescit et fugit, discipuli omnes, quia deserunt per pavorem ? Et ista, fratres, esto facta sint, quare litteris mandantur, quare referuntur in libris, quare recitantur saeculis, quare quotidianis lectionibus innotescunt, quare omnes panduntur in gentes? Numquid ut divinum timorem lingua, locus, aetas, tempus, universa cognoscant? Sicut enim cum virtutes leguntur, animos erigunt ad profectum, ita deponunt animos cum recitantur infirma. Quid sibi vult ergo evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis. uirginis partum
sermo ñ aꝑit. sensus non
recipit. non capit mens huuiana:
dm̃ fugisse hominẽ quis loquatur.:
Apparuit inquit angłs dm̃i in sõ¬
ns ioseph dicens. Accipe puerum
et matrem eius: et fuge in egyptũ.
Si pietatis esse diximuis quođ natꝰ
dicemus: forte sicut natum diximꝰ
ut reꝑaret naturã: dicamuis ut fu¬
gaces reuocaret. ausuigit. Et re¬
uera: ut reuocaret errantem ouem.
In montib ipse erat. Quom ipse ñ
fugit: sugientes popłos ut reducat:
Accipe puerum et matrem enus: et
fuge in egyptum. Quid ẽ quod
sic celestis causa tractatur. ut hu¬
setur animus: laboret intelligñtia:
bet: credulitas ipsa succumbat: Acci¬
pe puerum & matrem eius: & fuge
in egyptum. ꝑsequente homine dẽ
fugit: seuiente cerra cȩlum trepidat:
uolitante puluere turbantur angłi:
& pauor patris filio fugiente monstra¬
tur. Accipe puerum et matrem eiꝰ.
et fuge in egyptum. Dauid ꝑ seq̃nte
saul udea confugit. recepit uici¬

Expanded text:
Virginis, Virginis partum sermo non aperit, sensus non recipit, non capit mens humana, Deum fugisse ut hominem quis loquatur? Apparuit, inquit, Angelus Domini in somnis Joseph, dicens: Accipe puerum et matrem ejus, et fuge in Aegyptum . Si pietatis esse diximus, quod natusdicemus? Forte sicut natum diximus, ut repararet naturam, dicamus quod ut fugaces revocaret aufugit. Et revera si, ut revocet errantem ovem, in montibus ipse errat, quomodo ipse non fugit fugientes populos ut reducat? Accipe puerum et matrem ejus, et fuge in Aegyptum. Quid est quod sic coelestis causa tractatur, ut setur animus, laboret intelligentia, bet, credulitas ipsa succumbat? Accipe puerum et matrem ejus, et fuge in Aegyptum. Persequente homine, Deus fugit; saeviente terra, coelum trepidat; et volitante pulvere, pavore turbantur angeli, et pavor patris filio fugiente monstratur. Accipe puerum et matrem ejus, et fuge in Aegyptum. David persequente Saul, ad Judaeam confugit, recepit vici
Abbreviated transcription (Latin):
quia totus mundus post ipsum
turum. ascensurum ꝑ etatũ gradus.
annuntiaturũ głam celestis regni.
p̃dicaturũ fidei doctrinaui. et im¬
ꝑio uerbi solo fugaturum demones.
daturum cecis uisum. claudis cur¬
sum. mutis uerbum. auditum sur¬
dis. peccatorib remissionẽ. mortuis ui¬
tam ꝑ legem ꝓmiserat & ꝓpħas. Un¬
distulit. non fugit. Deniq fugam eiꝰ
non de ꝑicłi metu. s de ꝓphiȩ uenisse
mysterio: euangłista asserit sic dicen¬
do. Accipe puerum et matrem eius.
et fuge in egyptum: et post. ut imple¬
gis ueritas: ꝓpħie fid es: psalterii desti¬
moniũ. dicente ipso dño. Necesse erat
nobis non sibi. Xp̃c sugit: ut dispen¬
sanda temporib sacram̃ta seruaret.
A p̃c fugit. ut futuris uirtutib. et ꝑ
credituris sidei fidutiam largiret᷑.

Expanded text:
us totus post ipsum turum, ascensurum per aetatum gradus, annuntiaturum gloriam coelestis regni, praedicaturum fidei doctrinam, et imperio verbi solo fugaturum daemones, daturum caecis visum, claudis cursum, mutis verbum, auditum surdis, peccatoribus remissionem, mortuis vitam, per legem promiserat, et distulit, non fugit. Denique fugam ejus non de periculi metu, sed de prophetiae venisse mysterio evangelista asserit, sic dicendo: Accipe puerum et matrem ejus, et fuge in Aegyptum. Et post: Ut implegis veritas, prophetiae fides, Psalmistae testimonium, dicente ipso Domino: Necesse erat nobis, non sibi; Christus fugit, ut dispensanda temporibus sacramenta servaret. Christus fugit, ut futuris virtutibus subvecredituris fidei fiduciam largiret
Abbreviated transcription (Latin):
et eos quos euanglico reti adsu¬
ꝑnam lucẽ rapiunt et eleuant
de ꝓfundo ad dñm. secũ fideli
labore ꝑducant. Non inquit
longe erant a terra. Non eraĩ
longe a terra uiuentiũ: quos p̃¬
sentium finis ꝓsꝑos eẽ fecerat
iam futuro ᷤᷤ. S quasi cubitis du¬
centis. Ex iudeis & gentib cen¬
tenariũ duplicat mimerũ: qͥ

Expanded text:
et eos quos evangelico reti ad suet eos quos evangelico reti ad supernam lucem rapiunt, et elevant de profundo, ad Dominum secum fideli labore perducant. Non, inquit, longe erant a terra. Non erant longe a terra viventium, quos praesentium finis proximos esse fecerat jam futuris. Sed quasi cubitis ducentis. Ex Judaeis et gentibus centenarium nu
Abbreviated transcription (Latin):
re: Uest illud ipsiꝰ suigulare:
pis iudeoꝵ. Tarduis suũ dñm
uidebat: qͥ uoc̃e facile ancille susur¬
rantis auduit. Ut audiuit in¬
etũ nudus. Mirũ fr̃s: cum cõpre¬
henderet᷑ dñs. ioħs abiecit syndo¬
nem. et petrꝰ inuentꝰ est nudus:
qͥa ioħem texit fuga᷑. petrũ ne¬
gatio sic nudauit. Et mirũ fr̃s
et uere mirũ. qͥa qui in naui
nudꝰ est. in mare se demergit
indutꝰ. qͥa innocentia nunqͣm
mida est. et reatus semꝑ refugit
ad uelamen. Deniq sie ad am
gestit tegere uuditatẽ: quia fue¬
raut ambo utiq ante culpam
sc̃a nuditate uestiti. Tunica se
p̃euixit et misit se in mare: ut
mare dilueret. quod negatio ta¬
lit̾ sordidarat. Misit se in mare:
ut esset pͥmus in reditu. qͥ acce¬
perat in ordine pͥncipatũ. Tun¬
ca se precraxit: quia p̃cingendꝰ
erat martẏrii passione. dicente
dño. Alius te p̃eiuget: et ducet
et capturam piscium trahunt:
ut eccłiam scłi iactatam ꝓcellis.

Expanded text:
re? Ubi est illud ipsius singulare? re? Ubi est illud ipsius singulare? pis Judaeorum, tardius suum Dominum videbat, qui vocem facile ancillae susurrantis audivit. Ut audivit, inenim nudus. Mirum! fratres, cum comprehenderetur Dominus, Joannes abjecit sindonem, et Petrus inventus est nudus: quia Joannem texit fuga, Petrum negatio sic nudavit. Mirum, fratres, et vere mirum, quia qui in navi nudatus est, in mare se demergit indutus : quia innocentia numquam nuda est, et reatus semper refugit ad velamen. Denique sicut Adagestit tegere nuditatem, qui fuerant ambo utique ante culpam sancta nuditate vestiti. Tunica se praecinxit, et misit se in mare. Ut mare dilueret quod negatio taliter sordidaverat. Misit se in mare. Ut esset primus in reditu, qui acceperat in ordine principatum. Et tunica se praecinxit. Qui praecingendus erat martyrii passione, dicente Domino: Alius te praecinget, et ducet et capturam piscium trahunt, ut Ecclesiam saeculi jactatam procellis,
Abbreviated transcription (Latin):
Rueri:ͥ nũquid habetis pulm̃tariy.
Respondert̃. Non. & quid habe¬
bant. qui xp̃m iam positũ secũ
ñ habebant: qui coram se stantẽ
añm sius adhue ocłis ñ uidebant:¬
Non tam̃ inquit cognonert̃ disci¬
płi. qͦd ũc est. Dicit eis. Mitaite
in dexterã partẽ nauis rete: & in¬
uenietis. Reuocat ad dexteram.
quos turbo passionis egerat et
redegerat ad sunistrã. Misert̃ in¬
quit̃: et ñ pot̾ant illud trahere
pre multitudine piseiũ. Alisert̃
in dexterã misert̃ in uirilẽ partẽ:
s ut pueri trahere ñ ualebant.
Senserunt tam̃ et ex ipso pond̾e
senserunt pisces uenisse ad iuben¬
tis imꝑium: ñ humana arte in¬
currisse capturam. Discipłs ille
qui diligebat᷑ ab iñs. dicit. Dñs
est. Primus qui diligitur uidet:
quia sẽꝑ amoris oculꝰ acutiꝰ in¬
tuetur: et sẽꝑ uiuaciꝰ qui diligi¬
tur sentit. Petrꝰ ut audiuit: tu¬
iat mentẽ: ut ab alio audiret
dũm. qͥ cet̾is consueu̾at nuncia¬

Expanded text:
Pueri, numquid habetis pulmentarium? Pueri, numquid habetis pulmentarium? Responderunt ei, Non. Et quid habebastantem Dominum suis adhuc oculis non videbantNon enim cognoverunt discipuli quod Jesus est. Dicit eis, Mittite in dexteram partem navis rete, et invenietis. Revocat ad dexteram, quos turbo passionis egerat et redegerat ad sinistram. Miserunt, inquit, et non poterant illud trahere a multitudine piscium. Miserant in dexteram, miserant in virilem partem, sed ut pueri adhuc trahere non valebant: senserunt tamen ex ipso pondere, senserunt pisces venisse ad jubentis imperium, non humanae artis incurrisse capturam. Discipulus autem ille qui diligebatur a Jesu, ait: Dominus est. Primus qui diligitur videt, quia semper amoris oculus acutius intuetur, et semper vivacius qui diligit sentit. Petrus ut audivit. Qurat mentem, ut ab alio audiret Dominum, qui caeteris consueverat nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriã. Mane aut̃ facto stetit
iñc in litore: ut eccłiȩ nauẽ pre¬
cipue in qua discipłi a maris tẽ¬
fluctib iactabantur. id ẽ ꝑfidiȩ¬
ꝓcellis : ad fidei suȩ reduceret sta¬
tionẽ. Deniq qͥa eos a fidi uirtute
reppererat destitutos. et a uirili
robore inuenerat ꝑdeiectos: ar¬
guit tales pueros nincupando.
Quib dixit. Pueriꝰ mĩquid pul¬
mentariũ habetis: Ibi enĩ erat
petrꝰ qui negau̾at: thomas qͥ du¬
bitauerat: ioħs qui fugerat.N
gͦ ut fortissimos milites. s ut pu¬
eros cõpellat & timidos et quos
idoneos necdũ deprehendit ad
preliũ. & ut teneros inuitat ad
m̃sam dicendo. pueri nũquid
habetis pulm̃tarium: ut huma¬
nitas ad grãm. panis ad fiduciã.
pulmentũ reuocaret ad fidem
Corpꝰ enĩ resurrexisse ñ cred̾ent:
nisi eum toto hõis ordine cerne¬
rent manducant.em. Hinc est
qd̾ petit escas saturitas totarerũ:
panis ipse manducat: quia ñ ille
cibum.s suoꝵ sẽꝑ esurit caritatẽ.

Expanded text:
injuriam. Mane autem facto, stetit Jesus in littore. Ut Ecclesiam praecipue, in qua discipuli amaris tuncfluctibus jactabantur, ad fidam fidei suae reduceret stationem: denique quia eos fidei virtute repererat destitutos, et a virili robore invenerat perdejectos, arguit tales pueros nuncupando, cum dicit: Pueri, numquid pulmentarium habetis? Ibi enim erat Petrus, qui negaverat . Thomas, qui dubitaverat ; Joannes, qui fugerat ; non ergo ut fortissimos milites, sed pueros compellat ut timidos; et quos idoneos necdum deprehendit ad praelium, ut teneros invitat ad mensam, dicendo: Pueri, numquid habetis pulmentarium? Ut humanitas ad gratiam, panis ad fiduciam, pulmentum revocaret ad fidem; corpus enim resurrexisse non crederent, nisi eum toto hominis ordine cernerent manducantem. Hinc est quod petit escas saturitas tota rerum: panis ipse manducat, quia non ille cibum, sed suorum semper esurit charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
satur in corpus. Laniat: dissipat:
spargit: neqͥd funeris inuentũ qͥet
misericors sepultura commñdet. Ita¬
q ds exemplo tali exaggerat dubi¬
tantis insaniam: qui putat eũ hoc
relinquentib ꝓpt̾ se patͥam. domũ.
parentes. filios. conuiges uictus sub¬
sidia non daturum. quia nascenti
indulsit crescere. & terminauit cor¬
o qͣm miserũ. otota infelicitate dig¬
nissimũ: qui cum det᷑ regno. suspi¬
rat panẽ. Cum ꝑpetuitate donet᷑:
deflet potum. Cum induat᷑ ĩmor
m̃tum. Genuine infelicitatis consciꝰ.

Expanded text:
satur in corpus, laniat, dissipat, satur in corpus, laniat, dissipat, spargit, ne quid funeris inventum, quieti misericors sepultura commendet. Itaque Dominus exemplo tali exaggerat dubitantis insaniam, qui putat Deum hocrelinquentibus propter se patriam, domum, parentes, filios, conjuges, victus subsidia non daturum, qui nascenti indulsit crescere, terminavit cormiserum, o tota infelicitate dignissimum, cui cum detur regnum, suspirat panem; cum perpetuitate donetur, deflet potum; cum immortalitatismentum. Genuinae infelicitatis consci
Abbreviated transcription (Latin):
ducaturo pet᷑. totiꝰ apponit genera
ereature. Nam qͥcquid noe uector
noui seculi. scłi seruauit ad semen.
quicquid gignit᷑ & uiuit in terra:
quicqͥd in aquis ẽ & mouetur: hoc
unã pet cȩlit᷑ mactatur .& exhibet᷑
ad cenam. Si gͦ uis homo acciꝑe di¬
uinitꝰ. et omĩa manducare: despi¬
cellaria. E nos quidem maguis ex¬
emplis tibi suꝑna cogitanti: carna¬
lia non deesse defutura ꝓbare con¬
tendimus. D̾s aut̃ pro suȩ maiesta¬
tis insignib te de suis dubitantẽ ꝓ¬
missis. ad uilia & extrema remittit
exempla: ut redarguat te exami¬
natione tali. quẽ tanta inuitatioẽ
non traxit. Considerate inquit cor¬
uos. qui non seminant neq metuñ:¬
et d̾s pascit illos. Quantomag̃ uos
pluris estis illis: Dubiũ merito in¬
fidelem ad auem mittit amicã bel¬
nistram: insaciatam sanguine: et
in ipsos mortuos ferro grauiꝰ seui¬
entẽ. Namq cessante iam gladio:
carnifex imꝓbissimꝰ exanune gras¬

Expanded text:
ducaturo Petro totius apponit genera ducaturo Petro totius apponit genera creaturae . Nam quidquid Noe vector novi saeculi, saeculi servavit ad semen, quidquid gignitur et vivit in terra, quidquid in aquis est, et movetur, hoc uno Petri coelitus mactatur, et exhibetur ad coenam. Si ergo vis, homo, accipere et omnia manducare, despicellaria. Et nos quidem magnis exemplis tibi superna cogitanti carnalia non defutura probare contendimus: Deus autem pro suae majestatis insignibus de suis dubitantem promissis ad vilia et extrema remittit exempla; ut te tali examinatione redarguat, quem tanta imitatione non traxit. Considerate, inquit, corvos, quia non seminant, neque metunet Deus pascit illos; quanto magis vos pluris estis illis? Dubium merito infidelem ad avem mittit, amicam belinsatiatam sanguine, et in ipsos mortuos ferro gravius saevientem. Namque cessante gladio carnifex improbissimus exanime gras
Abbreviated transcription (Latin):
Quis dñs. fidelib seruis iusta eiba¬
ria non ministrat: Quis pat̾ ñ dat
panem filiis. Si gͦ nob̃ ds & rex et
dñs. & pater est. quid negabit: Sti¬
pendiis suis militans derogat mileꝰ
accusat: pro se sollicitus filiꝰ culpat
suꝑstitem patrẽ. Noli gͦ homo exaẽ¬
bare dm̃ prote talit̾ cogitando: qͥ et
iusticia regnantis & dñantis studio.
et gen̾antis affectu. in se totam tui
recepit sollicitudunẽ: refudit & cu¬
ram. dicendo. Nolite solliciti ẽe: qͥd
ber. et singłaris cibus iudaici fas¬
tidii deterret exemplo: nec carnẽ
credis humoꝵ uarietate concretã.
ꝑ solum manna sua sua uolunta¬
te compleri. Dicis. Ds̃ corpꝰ sic̃ ex di¬
uersis uoluit constare membris:
gitat timor. Nam creatoris ad pras¬
dium: tota concurrit &. aduolat cre¬
atura. Unde si te legalis cibi sin¬
głaritas et parcitas terret: inuitet
et ꝓuocet euanglici conunui celes¬
tis effusio: quȩ in uno ferculo man¬

Expanded text:
Quis dominus fidelibus servis ista cibaQuis dominus fidelibus servis ista cibaria non ministrat? Quis pater non dat panem filiis? Si ergo nobis Deus, et rex et Dominus, et Pater est, quid negabit? Stipendiis suis militans derogat miles accusat; pro se sollicitus filius culpat superstitem patrem. Noli ergo, homo, exponere Deum pro te taliter cogitando, qui et justitia regnantis, et dominantis studio, et generantis affectu, in se totam tui recepit sollicitudinem, refudit et curam, dicendo: Nolite solliciti esse animber, et singularis cibus, Judaici fastidii deterret exemplo, nec carnem credis humorum varietate concretam per solum manna sua voluntate compleri: dicis, Deus sicut corpus ex diversis voluit constare membris, gitat timor: nam Creatoris ad prandium tota concurrit et advolat creatura. Unde si te legalis cibi singularitas et parcitas terret, invitet et provocet evangelici convivii coelestis effusio, quae in uno ferculo man
Abbreviated transcription (Latin):
minici sermonis penet᷑¬
uit auditus. Beati qͦrũ
mentes ꝓmouit ad fidem tanta et
talis ꝓmissio saluatoris. Beati. qui
credulitate celestium mandatoꝵ.
duris absoluti sunt presentiũ curis.
Tali nãq hodie discipłos suos. immo
om̃s auditores suos dñs uoce com¬
pellat. Nolite solliciti ẽẽ animȩ ur̃x
quid manducetis. neq corpori ur̃o
quid uestiamini: quia anima plꝰ
est qͣm esca: et corpus plus est quã
uestimentũ. Qs ita inuidus bonis
suis. quis sic delicus suis inimieus.
ut spontanea & cęlitꝰ p̃parata despi¬
ciat: et concupiscat mundanis la¬
borib & dolorib conquisita: De¬
gener nimis animꝰ mens tota seR
quinȩ. hest̾no horrore fetentia per¬
quirat obsonia: cui uigit̾ deseruit
atꝙ adiacet apparatꝰ. Noli gͦ homo
inania ꝓuiden e do gemere: noli
laborare caduca preparando: qͥa¬
prancdii tui semꝑ et ubiq ds p̃para¬
tor assistit. Quis rex deuotis milit¬
bus debitam ñ ꝓcurat annonam:

Expanded text:
minici sermonis penetravit auditus. Beati quorum mentes promovit ad fidem tanta et talis promissio Salvatoris. Beati qui credulitate coelestium mandatorum duris absoluti sunt praesentium curis. Tali namque hodie discipulos suos, immo omnes auditores suos, Dominus voce compellat: Nolite solliciti esse animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quod vestiamini. Anima plus est quam esca, et corpus plus est quam vestimentum . Quis sic ita invidus bonis suis, quis sic deliciis suis inimicus, ut spontanea et coelitus praeparata despiciat, et concupiscat mundanis laboribus et doloribus conquisita? Degener nimis animus, mens tota servquinae, hesterno horrore fetentia perquirat obsonia, cui jugiter regius deservit atque adjacet apparatus. Noli ergo, homo, inania providendo gemere, noli laborare caduca praeparando, quiprandii tui semper et ubique Deus praeparator assistit. Quis rex devotis militibus debitam non procurat annonam?
Abbreviated transcription (Latin):
nec auris audiuit: que p̃parauit
ds diligentib se. Et quod te me¬
reri dubitas: habere te et possid̾e
iã cogeris confiteri. Qd gͦ eũ t̾ra
illi qui possidet celum: Quid illi
cum humanis: qui indeptus ẽ iã
diuinis: Nisi forte placent gemi¬
tus: eliguntur labores: amant᷑ ꝑi¬
cula: pessima mors delectat: & il¬
lata mala bonis sunt gratiora col
uos diuites ẽẽ creditis in suꝑnis:
ubi futuri. quo migraturi. ubi reg¬
naturi estis: uos illa quȩ ur̃a st̃
lam precedant. Opes miseras mi¬
sodia cõputate: que humana sunt.
in diuina conuertite. Q ne cuifor¬
sitan deesset euectio: ad portanda
illa que mittitis. angariatꝰ ẽ pauꝑ.
ferunt pauꝑes onera ur̃a . &. uolen¬
tes ferunt: quia tali ñ depͥmunt᷑
pondere. s leuant᷑. Uendite ait q̃
possidetis: et date elemosinã. Eã¬
eite uob̃ sacculos qui ñ uetera sẽt.

Expanded text:
nis ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se . Et quod te mereri dubitas, habere te, et possidere, jam cogeris confiteri. Quid ergo cum terra illi qui possidet coelum? Quid illi cum humanis, qui adeptus est jam divina? nisi forte placent gemitus, eliguntur labores, amantur pericula, pessima mors delectat, et illata mala bonis sunt gratiora colljam divites esse creditis in supernis, ubi futuri, quo migraturi, ubi regnaturi estis, vos illa quae vestra sunt jam praecedant; opes miseras misericordia computate; quae humana sunt in divina convertite. Et ne cui forsitan deesset evectio ad portanda illa quae dimittitis, angariatus est pauper: ferunt pauperes onera nostra, et volentes ferunt, quia tali non deprimuntur pondere, sed levantur. Vendite quae possidetis, et date eleemosynam; facite vobis sa
Abbreviated transcription (Latin):
lunt hab̾e contractũ. Sunt forsi¬
tan de cautione solliciti. Quare:
Nonne hõ hõi exigue cartule ob¬
ligatione constringit᷑. Ds tot ꝙ
tantis uoluminib cauit: et debi¬
tor ñ denetur: Est immo qd̾ debe¬
quia non pot̾ ulli mentiri. Idđe ip¬
se est et executor & debitor. Non e¬
rit in te reddendo durus: qui ꝓfu¬
sus ẽ largiendo. Crede hõ deo: quod
tͥ ds dedit. Maiora reddere uult:
cum uult debere largitor.xxUii.¬

Expanded text:
lunt habere contractum. Sunt forsilunt habere contractum. Sunt forsitan de cautione solliciti? Quare? Nonne homo homini exiguae chartulae obligatione constringitur? Deus tot et tantis voluminibus cavet, et debitor nquia non potest ulli mentiri: idem ipse est et exsecutor et debitor. Non erit in reddendo durus. qui profusus est in largiendo. Crede, homo, Deo, quod tibi Deus dedit; majora reddere vult, cum vult debere largitor.