comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nob ad negligentes ẽ. & eos quins
habent. Sani enĩ non indigent
co: s male habentes. dicite mus
ceteri dies non sunt festi: non st̃ dies dñi:
sudeoꝵ est dies festos et raros obseruare
solempnes: & idõ ad eos dicit ds̃ qͥa neo-¬
menias ur̃as et sabbata. & diem magnũ
ñ sustineo: ieiunium &e ferias. & dies fes¬
tos ur̃os. odit anima mea. Odit gͦ ds̃ eos:
qͥ unã diem putant festũ diem eẽ. dnĩ:
Xpiani omĩ die carnes agni cõmedunt:
idest carnes uerbi dei cotidie sumunt:
Pascha enĩ nr̃m: immolatus est xp̃s. Et
qͥa lex paschȩ talis est ut inuesꝑa come-¬
dat᷑: ꝓpt̾ea in uesꝑa mundi passus est
dñs: ut tu semꝑ mandiices de carnib
mane. Et si inhac uesꝑa sollicitus fueriꝰ.
et infletu ac ieiuniis atq in om̃i labore
iusticiȩ uitã duxeris: poteris & tu dice¬
re. Aduesꝑam demorabit᷑ fletus: & ad
matutinũ lȩticia. Lȩtaberis enĩ mane.
idest in scło uenturo: si in hoc scło. fru¬

Expanded text:
nobis ad negligentes est, et eos qui male habent: sani enim non indigent medico, sed male habentes. Dicite mihienitis, caeteri dies non sunt festi, aut non sunt dies Domini? Judaeorum est dies certos et raros observare solemnes: et ideo ad eos dicit Dominus, Neomenias vestras et sabbata, et diem magnum non sustineo; jejunium, et ferias, et dies festos vestros odit anima mea . Odit ergo Deus eos qui una die putant festum diem esse Domini. Christiani omni die carnes Agni comedunt, id est, carnes Verbi Dei quotidie sumunt; Pascha enim nostrum immolatus est Christus . Et quia lex Paschae talis est, ut in vespera comedatur, propterea in vespera mundi passus est Dominus, ut tu semper manduces de carnibusmane. Et si in hac vespera sollicitus fueris, et in fletu ac jejuniis, vel in omni labore justitiae vitam duxeris; poteris et tu dicere, Ad vesperam demorabitur fletus, et ad matutinum laetitia . Laetaberis enim mane, id est, in saeculo venturo, si in hoc saeculo fru
Abbreviated transcription (Latin):
rhabentes sint: & qͥutunt hoc munto
sasiquã non utant᷑. Sine intmissione
orandum apłs precipit. Uosqui adora¬
tionẽ non conuenitis. quomͦ cõpletis sine
intermissione. qđ semꝑ omittitis: S et
dñs p̃cepit: Uigilate et orate: ne intre¬
tis intẽptationẽ. Qđ si illi uigilantes et
orantes. & semꝑ uerbo dĩ adherentes.
temptacionẽ tam̃ nequaquã fugerunt:
quid faciunt hi qui dieb tantũ sollẽp¬

Expanded text:
mundo, tanquam non utantur . Sine intermissione orandum Apostolus praecipit . Vos qui ad orationes non convenitis, quomodo completis sine intermissione, quod semper omittitis? Sed et Christus praecepit, Vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Quod si illi vigilantes et orantes, et semper Verbo Dei adhaerentes, tentationem tamen nequaquam fugerunt; quid faciunt hi, qui diebus solem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ inipso erat gaudia cumulabat l
utinã efficeremini etiam uos isaac.
uereor ne adhuc in tristicia et geme
et gemitus. cũ uos ñ conuenitis ada¬
quã studio sollẽpnitatis et publiceq¬
damm remissionis obtentu: Quid ig
ego faciam cui dispensatio uerbi q
est: Qui licet inutilis seruus sim:is
tam̃ a dño distribuendã familȩ ib¬

Expanded text:
quae in ipso erat, gaudia cumulabat. Atque utinam efficeremini et vos Isaac, e. Sed vereor ne adhuc in tristitia et gemitet gemitus, cum vos non convenitis ad aquam studio solemnitatis, et publicae quodam modo remissionis obtentu? Quid igitur ego faciam, cui dispensatio verbi credita est? Qui licet inutilis servus sim, accepi tamen a Deo distribuendam famili
Abbreviated transcription (Latin):
nsidiant᷑ egyptii si forte hebreis nas-¬
cant᷑ aliquis masculus: ut statim ꝑ-¬
sequant᷑ et interficiant: nͥ caueant.¬
nisi obseruent. et occultent germen
qd de tribu leui quis genuit mascłm:
et uidit infantẽ eẽ. elegantẽ. occul¬

Expanded text:
nsidiantur Aegyptii, si forte Hebraeis nascatur aliquis masculus, ut statim statim interficiant, nisi caveant, observent et occultent. quod de tribu Levi aliquis genuit masculum, et vidit infantem esse elegantem et occul
Abbreviated transcription (Latin):
est rationabilit scriptũ uidebitur:
Sic gͦ iste obstetrices. quia timent
dm̃. & timorẽ dei docent: ñ faciuñ
p̃ceptũ regis egypti: s uiuificant
mascłos suos. Nec tam̃ dr̃ quia pa-¬
rent feminas. Ego aut̃ confidenti¬
hoc enĩ uult pharao. cũ uiuificais
minas iubet: s sola uirtus extolitu
ñ facis p̃ceptũ regis egypti. Ille eni
p̃cipit ut indeliciis uiuas: presn¬
actus et intellectus bonos uitã cin¬

Expanded text:
ationabiliter scriptum videbitur. Sic ergo istae obstetrices, quia timent Deum, id est, timorem Dei docent, non faciunt praeceptum regis Aegypti, sed vivificant masculos, nec tamen dicitur quia pantes. Ego autem confidentntur, quod vult Pharao cum vivificari feminas jubet, sed sola virtus excolitur non facias praeceptum regis Aegypti: ille enim praecipit ut in deliciis vivas, praeactus et intellectus bonos vitam acqu
Abbreviated transcription (Latin):
S et nos etiã si pharaonẽ habuin
patrẽ: etiam si nos in oꝑib malis
rimus ad aquas. assumamꝰ in nose
cdĩ: nec nob̃ sordeant litterȩ eiꝰ uids
tegumen et obscurũ. Quȩ parius
st̃ & lactentia comedamꝰ: quȩ pss¬
cordis nr̃i tecta regalia collocemss
Grandem et ualidũ habeamꝰ more
nichil de eo parũi. nichil hunle
aigum totum elegans. ł otum eñĩ
iui est. quie quid spiritale est:
eud sublimis intelligentiȩ est:¬

Expanded text:
s quoque, si Pharaonem habuimus patrem, si nos in operibus malis rimus ad aquas, assumamus legem Dei: non nobis sordeant litterae velut tegmen obscurum; quae parva ejus sunt et lactantia comedamus; quae pcordis tecta regalia collecemus. Grandem et validum habemus Mosen: nihil de eo parvum, nihil vile egium, totum elegans: totum enim magnum est, quod spirituale est, et sublimis intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
tura: Limebant inquit obstetrices
dm̃: & non fecert̃ sicut p̃cepit eis rex¬
egypti. Istas obstetrices dixert̃ ante
nos quidã. racionabilis erudicionis
formã tenere. Obstetrices enim me¬
dicȩ st̃ quȩdã: & tã masculos nascen¬
tes quã feminas fouent. Eruditio gͦ¬
ista cõmunis. est rationabilis scientia:
et ad omnẽ ꝓpemodũ ꝑuenit sensũ:
om̃s instruit: om̃s fouet. Siqͥs in ea
uirilis animi fuerit: & uoluerit cę¬
lestia querere. & diuina sectari: ue¬
modi eruditiones. ad diuinoꝵ intelli-¬
gentiam paratior ueniet. Est enĩ una
uelut passer. quȩ celsiora docet: et ra-¬
tionabilib doctrinȩ pennis in altum
bens est uł uerecunda. moralis est :
mores cõponit: uerecundiam docet:

Expanded text:
imebant obstetrices Deum, et non sicut praecepit eis, fecerunt. Obstetrices docuerunt ante nos quamdam rationabilis eruditionis formam tenere. Obstetrices enim medicae sunt, et tam masculos nascentes quam feminas fovent. Eruditio ergo communis est rationabilis scientia, et ad omnem pene pervenit sensum, omnes instruit et fovet. Si quis in ea virilis animi fuerit, qui velit coelestia quaerere, divina sectari, vehas eruditiones ad divirorum intelligentiam paratior veniret. Est enim una, velut passer, quae celsiora docet, et rationabilis doctrinae pennis in altum bens vel verecunda, moralis est, mores componit, verecundiam docet
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. & domũ patris tui: qͥa concu¬
piuit rex speciem tuam. Hȩc gͦ est.
quȩ exiuit de domo patris. et uenit
ad aquas: ut lauet᷑ apeccatis quȩ con¬
traxerat in domo patris sui.Denique
statĩ uiscera miscđiȩ suscepit: & mise-
dat eum nutriri. Nutrit᷑ apud suos:
ibi agit infantiam. Cũ aut̃ fortior
ad optat᷑ in filium. Moyses quia lex¬
baptismi: suscepit etiã legẽ: quȩ ta¬
men lex erat intra thibin conclisa:¬
nus est tegminis.ex uirgis aut¬
ex papiro contextũ: uel etiã ex arboꝵ
gͦ lex conclusa intra huiꝰmodi tegmi-
obsepta: usq quo eccła ueniret ex gen¬
tibis. & assumeret eam de luteis et
paliistrib locis: atti intra sapientiȩ
tamen lex infantiam suam aprosi
transigit: apud illos enĩ qui span

Expanded text:
tuum, et domum patris tui, quia concupivit rex speciem tuam . Haec est ergo quae exivit de domo patris, et venit ad aquas, ut lavaretur a peccatis quae contraxerat in domo patris: et statim viscera misericordiae suscepit, et miserta t eum nutriri. Nutritur apud suos, ibi agit infantiam; fortior adoptatur in filium. Moses lebaptismi, suscepit etiam legem, quae tamen lex erat intra fiscellanus tegminis ex virgis et papiro contextum vel etiam ex arborum ergo lex clausa intra hujusmodi tegminaoblita usque quo Ecclesia veniret ex gentibus, et assumeret eam de luteis et palustribus locis, intra sapientiae  infantiam suam apud suos transegit. Apud illos enim qui spiri
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ passer interp̃tat᷑. legi quȩ sp̃alis
est posse conferri: phua uero quȩ
rubens uel uerecunda ẽ indicare euan¬
głia quȩ xp̃i sanguinȩ rubent: & per
unuersũ mundũ passionis eiꝰ ritilad¬
cruore. Abhis gͦ animȩ quȩ nascuntur
in ȩccta uelut obstetricib medicant᷑:
eas eruditionis medicamina conferunt᷑.
Temptat tam̃ pharao ꝑhas necare¬
scripturis diuinis hereticos sensus &¬

Expanded text:
alis est, convenire: Phua vero, quae rubens vel verecunda, indicare Evangelia, quae Christi sanguine rubent, et per universum mundum passionis cruore rutilant. Ab his ergo animae quae nascuntur in Ecclesia, velut obstetricibus medicantur, a eruditionis medicamina conferuntur. Tentat tamen Pharao per has necarScripturis
Abbreviated transcription (Latin):
coi cupit. Uult enĩ ut om̃s carnalia
sapant: tẽporalia desiderent: quȩ
supra terrã sunt querant: nemo ele-¬
uet adcȩlũ oculos suos: nemo requi¬
rat unde huc uenerit: nemo patri-¬
am paradisũ recordetur. Cũ gͦ uide¬
ris homines in uoluptatib. & delicisᷤᷤ
uitã diicere: luxi fluitare: epulis.¬

Expanded text:
alia sapiant, temporalia et quae sunt super terram quaerant; nemo levet ad coelum oculos; nemo requirat unde huc venerit; nemo patriam paradisum recordetur. Cum ergo videris homines in voluptatibus vitam ducere, luxu fluitare, convi
Abbreviated transcription (Latin):
nerat. Manet gͦ apud abrahã uirtus:
manet in circũcisione: donec tempꝰ
clesiam gentium transeat. Tunc & do¬
mus abimelech et ancillȩ eiꝰ quas sana¬
uit dñs: parient ȩccłiȩ filios. Hoc enĩ
tempꝰ est quo sterilis parit: & quo mul¬

Expanded text:
t. Manet ergo apud Abraham virtus, manet in circumcisione, donec tempus clesiam gentium transiret. Tunc domus Abimelech et ancillae illius pariunt Ecclesiae filios. Hoc est enim tempus quo sterilis pariit, et
Abbreviated transcription (Latin):
iã teneat studiosoꝵ. et sapientium
non integram et ꝑfectam regulam
pietatis attigerint: tam̃ senserint dm̃¬
genuerit et regat uniuersa. Isti ergo
philosophiam spectat: etiam puritati
cordis operã dedisse. aliquatenꝰ cõpro¬

Expanded text:
mam teneat studiosorum et sapientium non integram et perfectam regulam pietatis attigerint, senserunt tameum et regem omnium. Isti ergo, philosophiam spectat, etiam purificati cordis operam dedisse compro
Abbreviated transcription (Latin):
ultimȩ et sũmȩ purificationis ẽ. aurẽ
purificare. ut purus et mundꝰ seruet᷑
auditus: et manũ dextrã ut mun¬
da sint oꝑa nr̃a. nec aliquid immun¬
dũ his ad misceat᷑ et sordidũ: Sed &
pedes purificandi st̃. ut ad opus bonũ
tantũmͦ dirigant᷑: nec ultra lapsus
iuuentutis incurrant. Septies autẽ
resꝑgit sacerdos contra dñm ex oleo:
Post om̃a et enĩ quȩ purificatione ce-¬
lebrata st̃. postquã conuersus & re¬
conciliatus ẽ deo: post immolatas
hostias. ordinis erat. ut uirtutẽ suꝑ
eũ septimplicẽ scĩ sp̃s inuitaret: scđm
eũ qui dixerat. redde mͥ lȩticiã salu-¬
taris tui : & spũ principali confirma
me. Uel certe. qm̃ peccatoꝵ corda dĩs
in eugłio testat᷑ aseptẽ demonibꝰ obsi¬
deri: cõpetent̃ septies ante dnm. sacer-¬
dos inpurificatione resꝑgit: ut expul-¬
sio septẽ spiiũ malignoꝵ. de purificato
corde. septies excusso oleo declaret᷑. Sic
gͦ conuersis apeccato. purificatio qͥdẽ

Expanded text:
ultimae et summae purificationis est aurem purificari, ut purus et mundus servetur auditus; et manum dextram, ut munda sint opera nostra, nec aliquid immundum his admisceatur et sordidum; sed et pedes purificandi sunt, ut ad opus bonum tantummodo dirigantur, nec ultra lapsus juventutis incurrant. Septies autem respergit sacerdos contra Dominum ex oleo: post omnia etenim quae pro purificato celebrata sunt, postquam conversus et reconciliatus est Deo, post immolatas hostias, ordinis erat ut et virtutem super eum septemplicem sancti Spiritus invitaret, secundum eum qui dixerat: Redde mihi laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me. Vel certe quoniam peccatorum corda Dominus in Evangelio testatur a septem daemonibus obsideri, competenter septies ante Dominum sacerdos in purificatione respergit, ut expulsio septem spirituum malignorum de purificati corde septies excusso digitis oleo declaretur. Sic ergo conversis a peccato purificatio quidem
Abbreviated transcription (Latin):
na hȩc presentis uitȩ tẽpus uideri po-¬
test. In septimana namq dierũ con-¬
sũmatus est mundus: in quo donec
sumꝰ in carne positi. ad liquidũ puri
eẽ non possumꝰ: nisi octaua uenerit
dies: id est nisi futuri scłi tempꝰ ad¬

Expanded text:
enim hujus praesentis vitae tempus videri potest, quia in septimana dierum consummatus est mundus; in quo donec sumus in carne positi, ad liquidum puri esse non possumus, nisi octava venerit dies, quod est futuri saeculi temp
Abbreviated transcription (Latin):
mantuĩ naturis: ꝓfutura coepols
medicam̃ta cõponit. S herbas ilas
si quis forte antequã ꝓratione ars
cõponant᷑. aspiciat si quidẽ mags
aut montib: uelut fenũ ule osi¬
cicat. & preterit. Si uero eas intra
mditi scolã dispositas ꝑ ordinẽ ui-¬
ainst: licet odorem tristem. fortem.
& uisterũ reddant: tam̃ suspicabit᷑
es sure uel remedii aliquid contine¬
n etã si nondũ quȩ uel qualis in¬
es st sanitatis ac remedii uirtus ag-¬

Expanded text:
mantium naturis profutura corporibus medicamenta componit. Sed herbas istas si quis forte, antequam pro ratione artis componantur, aspiciat, si quidem in agris aut montibus, velut foenum vile conculcat, et praeteris: si vero eas intra medici scholam dispositas per ordinem viderit, licet odorem tristem forte et ?: au--erum  reddant: tamen suspicabitur eas curae vel remedii aliquid continere, etiamsi nondum quae vel malis sit sanitatis ac remedii virtus, ag
Abbreviated transcription (Latin):
querit᷑ qui carnes scas possit come-¬
dere: & non in quocũq loco: s in loco
scõ. intra atrium tabernaculi. Audi¬
ant hȩc qui scindunt ȩccłias: & ꝑe¬
grinas ac prauas inducentes doctri-¬
nas. putant se sacras carnes extra tẽ-¬
plum dei et extra aulã dñicã posse
comedere. Prophana st̃ eoꝵ sacrifi-¬
cia: quȩ contra mandati legẽ gerun-¬
tur. In loco sco edi iubentur: intra
atria tabernaculi testimonii. Atria¬
tabernaculi testimonii sunt. quȩ fidĩ
murus ambit: spei colũpnȩ suspen-¬
dunt: caritatis amplitudo dilatat:
Ubi hȩc ñ st̃: carnes sc̃ȩ nec haberi pos¬

Expanded text:
quaeritur, qui carnes sanctas possit comedere non in quocunque loco, sed in loco sancto intra atrium tabernaculi. Audiant haec, qui scindunt Ecclesiam, et peregrinas, ac pravas inducentes doctrinas, putant se sacras carnes extra templum Dei, et extra aulam Domini eam posse comedere. Profana sunt eorum sacrificia, quae contra mandata legis geruntur. In loco sancto edi jubentur, intra atria tabernaculi testimonii tabernaculi testimonii sunt, quae fidei murus ambit, spei columnae suspendunt, charitatis amplitudo dilatat. Ubi haec non sunt carnes sanctae nec haberi pos
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendatũ tibi diuinitus abnegasti
Aut non hoc erat. qđ sub mysterio
dabat dicens: otimotheȩ bonũ de¬
positũ custodi: Ego etiã illud addo.
&e scm spm depositũ habemꝰ. Uiden¬
dũ gͦ nobis est ne hoc sco deposito
non scẽ utamur: & cũ nos in consen¬
sũ sui peccata sollicitant ⁊ iuremus
nos non suscepisse depositũ. Qđ utiq
si habemꝰ in nob̃: peccato consentire
non possumꝰ. S et ipse sensus rationa-¬
bilis qui in me est. cõmendatus mͥ
est: ut eo utar ad intelligentiã diui-¬
noꝵ. Ingeniũ. memoria. uidicium.
ratio. & om̃s qui intra me st̃ motus.
cõmendati mͥ uident᷑ adeo: ut eis
utar in his quȩ precepit lex diuina
Si uero ad malas artes. sollers & per¬
spicax uertat᷑ ingeniũ: & rebus dĩ
abutam᷑ in his quȩ non uult deus:
hoc est abiurare depositũ. & benefi-¬
cia uertere inꝑfidiã. Uideamꝰ nunc

Expanded text:
commendatum tibi divinitus, abnegasti. commendatum tibi divinitus, abnegasti. Aut non hoc erat quod sub mysterio otheo dicens: O Timothee, bonum depositum custodi ? Ego etiam illud addo  Spiritum depositum habemus: Videndum ergo nobis est ne hoc sancto deposito non sancte utamur, et cum nos in consensum sui peccata sollicitant, juremus nos non suscepisse depositum, quod utique si habeamus in nobis peccata, consentire non possumus: sed et ipse sensus rationabilis qui in me est, commendatus mihi est ut eo utar ad intelligentiam divinorum. Ingenium item, memoria, judicium, ratio, et omnes qui intra me sunt motus, commendati mihi videntur a Deo, ut eis utar in his quae praecepit lex divina; si vero ad malas artes, solers et perspicax vertatur ingenium, et rebus Dei abutamur in his quae non vult Deus, hoc est abjurare depositum, et beneficia vertere in perfidiam. Post hoc
Abbreviated transcription (Latin):
licepit. Ego puto: qđ ce ipsam ani¬
nã nr̃am. & corpus depositũ. accepi¬
nus adeo. & uis uidere maius aliqͥd
depositũ qđ accepisti adeo: ipsi ani¬
mȩ tuȩ. ds̃ imaginẽ suã & similitudi¬
nem cõmendauit. Istud gͦ depositũ
tã integre tibi restituendũ est: quã
ate constat esse susceptũ. Si enĩ sis
nisericors sicut pater tuis in cęlis
nisericors est: imago dei inte est. &
lltegrũ depositũ seruas. Si ꝑfectus es.
it & pater tiuuis in cȩlis ꝑfectus ẽ:
iagnis dei inte depositũ manet
dimlit et cęt̾a om̃a ipsius. Si iustus
i si fes si mundo corde : & omĩa
quȩ in deo presto sunt ꝑnaturam.
tibi ꝑ imitationẽ subsistant: deposi¬
tũ apud te diuinȩ imaginis saluũ
est. Si uero econtrario agas: & pro
miscdia crudelis. ꝓpio. impius. pro
benigno. uiolentus. ꝓ quieto turbu¬
lentus. ꝓ liberali raptor existas: ab¬
iecta imagine dĩ. diaboli in te ima¬
ginẽ suscepisti: & bonũ depositum

Expanded text:
est. Ego puto quod et ipsam animam nostram et corpus depositum accepimus a Deo, et vis videre majus aliud depositum quod accepisti a Deo, ipsi animae tuae Deus imaginem suam et similitudinem commendavit. Istud ergo depositum tam integre tibi restituendum est, quam a te constat esse susceptum: si enim sis misericors, sicut Pater tuus in coelis misericors est , imago Dei in te est, et integrum depositum servas, si perfectus es sicut et Pater tuus coelestis perfectus est, imaginis Dei i si justus, si sanctus, si mundus corde, et omnia quae in Deo praesto sunt per naturam, si tibi per imitationem subsistant, depositum apud te divinae imaginis salvum est. Si vero e contrario agas, et pro misericorde crudelis, pro pio impius, pro benigno violentus, pro quieto turbulentus, pro liberali raptor existas, abjecta imagine Dei, diaboli in te imaginem suscepisti, et bonum depositum,
Abbreviated transcription (Latin):
destructo templo. subuerso altari. et
ritus iste sacrificioꝵ potuerit ꝑmane-¬
re. Quomͦ ergo ȩternũ dicent. quod
olim cessare et finitũ ẽẽ iam constat:
Restat ut scđm eam partẽ lex hȩc
ȩterna dicatur: quã nos dicimꝰ legẽ
ẽẽ sp̃alem: &e ꝑ eam sp̃alia offerri pos¬
se sacrificia: quȩ neq irrũpi umquã
neq cessare possunt. Non enĩ in loco
sunt qui subuertit᷑: aut in tp̃r quod
mutatur: s infide credentis & corde
sacrificantis. Sane qđ ait ñ edetur
de sacrificio sacerdotis: s holocaustũ
erit: certũ est addm̃ et saluatoris
nr̃i ꝑsonã referri. De illius enĩ sacri-¬
ficio non edetur: sed holocaustum
erit. hoc in loco sacrificiũ. uerbum
ipsũ accipiendũ est. & doctrina de
qua nullus edit: hoc est nullus dis¬
putat. nullus retractat: s holo caustũ
est. Quicquid enĩ dixit: quicquid
statuit: eterna consecratione ꝑdurat.

Expanded text:
destructo templo, subverso altari, et destructo templo, subverso altari, et ritus iste sacrificiorum non potuerit permanere, quomodo ergo aeternum dicent, quod olim cessasse et finitum esse jam constat? Restat ut secundum eam partem lex haec aeterna dicatur, qua nos dicimus legem esse spiritalem, et per eam spiritalia offerri posse sacrificia, quae neque irrumpi unquam, neque cessare possunt. Non enim in loco sunt qui subvertitur, aut in tempore quod mutatur, sed in fide credentis et in corde sacrificantis. Sane quod ait: Non detur de sacrificio sacerdotis, sed holocaustum erit, certum est ad Domini et Salvatoris nostri personam referri: de illius enim sacrificio non edetur, sed holocaustum erit. Hoc in loco sacrificium, verbum ipsum accipiendum est et doctrina, de qua nullus edet, hoc est nullus disputat, nullus retractat, sed holocaustum est: quidquid enim dixit, quidquid statuit, aeterna consecratione perdurat.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Quod aut̃ sacrificiũ ipsũ ex frag-¬
mentis nominauit in odorẽ suauita¬
tis: puto qđ fragm̃ta sacerdotũ uelit
intelligi. cũ legis ꝑeos litt̾a frangit᷑:
et cibus ex ea latens intrinsecus sp̃ał
elicitur. ut audientes turbȩ reficiant᷑:
sicut et dñs fecisse refertur in euangłio.
ubi benedixit panes. & dedit discipłis¬
sius: & discipłi confringentes apposue-¬
runt turbis. & cũ saturati fuissent
om̃s: suꝑfuert inquit fragmentoꝵ
cophini duodecim. Istud est gͦ sacrifi¬
cium ex fragm̃tis: cũ minutatĩ quȩ
st̃ legis sc̃a disciitimꝰ: & sp̃alem ex his
cibum purũq capimꝰ. Et hȩc ẽ inqͥt
lex ȩterna. Ioħs quidẽ apłs in apoca¬
lypsi dicit ẽẽ eugłiũ ȩternũ: inueni¬
mus & hic scriptũ eẽ legẽ ȩternã. S
illi qͥ legẽ scđm litterã sequi uolunt:
uelim mͥ nunc dicerent. quomͦ lex
huiꝰ sacrificii possit ẽẽ ȩterna: cũ utiq

Expanded text:
sit. Quod autem sacrificium ipsum ex fragsit. Quod autem sacrificium ipsum ex fragmentis nominavit in odorem suavitatis, puto quod fragmenta sacerdotum velit intelligi, cum legis per eos littera frangitur, et cibus ex ea latens intrinsecus spiritalis educitur, ut audientes turbae reficiantur, sicut et Dominus fecisse refertur in Evangeliis: Ubi benedixit panes et dedit discipulis, et discipuli confringentes apposuerunt turbis, et cum satiati fuissent omnes, superfuerunt, inquit, fragmentorum cophini duodecim . Istud est ergo sacrificium ex fragmentis, cum minutatim quae sunt legis sancta discutimus, ut spiritalem ex his cibum purumque capiamus; et haec est, inquit, lex aeterna: Joannes quidem apostolus in Apocalypsi dicit esse Evangelium aeternum, invenimus et hic scriptum esse legem aeternam, sed isti qui legem secundum litteram sequi volunt, velim mihi nunc dicerent quomodo lex hujus sacrificii esse possit aeterna? Cum utique
Abbreviated transcription (Latin):
ere. asartagine. Uide si non ut ego
uispicor. sacrificiũ sacerdotis hec ipsa
amidiuĩ mane iubetur offerri: di-¬
niliũ uero ad uesꝑum. Quã legẽ
siliuas partes diuidi p̃cepit. in littã
uidelicet & sp̃m: & dimidiã quidem
partẽ quȩ est litt̾a. offerri iubet mane:
primo scilicet legis tẽpore. quo illis
quib tunc scđm litterã data ẽ. nouã
lucẽ et nouũ ꝓtulit diem: dimidium
uero eiꝰ offerri iussit in uesꝑã. In uesꝑa
eni nob̾ datus est saluatoris aduentus:
in quo pars illa dimidia. hoc ẽ sensus
uel sp̃s legis. scd̾m qđ lex sp̃alis est. of¬
feratur : oleo cõsꝑsa. tenera. Oleum
ad miscđiam reuocatur: quȩ debet
in sacerdotib abundare: tenera ad
subtilem et purã intelligentiã ꝑtinet
Qđ aut̃ a sartaginȩ dr̃⁊ puto quod
districtũ et multa continentia ari¬
dũ et torridũ uelit eẽ sacerdotem:
in quo nichil remissũ haberi ad luxu¬
riam. nichil fluitans ad libidinẽ pos¬

Expanded text:
rari: vide si non ut ego suspicor sacrificium sacerdotis haec ipsa dimidium mane jubetur offerri, dimidium vero ad vesperam. Quam legem in duas partes dividi praecepit, in litteram videlicet et spiritum. Et dimidiam quidem partem, quae est littera, offerri jubet mane, primo scilicet legis tempore, quo illis quibus tunc secundum litteram data est, novam lucem et novum protulit diem. Dimidium vero ejus offerri jussit in vespera, in vespera enim nobis datus est Salvatoris adventus, in quo pars illa dimidia, hoc est sensus vel spiritus legis, secundum quod lex spiritalis est offeratur. Oleo conspersa tenera; oleum ad misericordiam revocatur, quae debet in sacerdotibus abundare: tenera, ad subtilem et puram intelligentiam pertinet. Quod autem a sartagine dicitur, puto quod descriptum et multa continentia aridum et torridum velit esse sacerdotem, in quo nihil remissum haberi ad luxuriam, nihil fluitans ad libidinem pos
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: quia qui parce seminat pun
et metet. Qui aut̃ seminat. inben¬
dictione: de benedictione et metit
Est tam̃ aliquid in ipso sacrifirais qs
memoriale appellatur: qđ offems
ge dñi meditari: &e om̃s scriptirs
memoria retinere: memoriale sun¬
ficii mei dño obtulissem. Certe i i
om̃a possumꝰ. saltem ea quȩ doceinꝰ
agentes oꝑa miscđiȩ. et implentes
diuina precepta: sacrificiũ cũ tun
et oleo. offeramꝰ in memoriã dño.
his gͦ edocemini: ut quȩ auditis in
ritas precepit dicens. Qđ aut̃ supt¬
rit ei ex his: manducabt̃ aarons
filii eius. Si quid suꝑauerit. et eui¬
serit intellectũ tuum. uel menii
tuã: reserua aaron. hoc ẽ sacerla
manducet. ipse discutiat. ipse erp¬
nat: sicut &e alibi ipse moyses diel
Interroga patrẽ tuũ & annuntls¬

Expanded text:
i» talibus «parce seminat, parce et metet, qui autem seminat in benedictione, de benedictione et metetEst autem aliquid in ipso sacrificio, quod memoriale appellatur, quod offerDomini meditari, et omnes Scripturas memoria retinere, memoriale sacrificii mei Domino obtulissem. Certe si non omnia possumus, saltem ea quae nunc docagentes opera misericordiae, et implentes divina praecepta, sacrificium cum thure et oleo offeramus in memoriam Domino. Ex his ergo edocemini, ut quae auditis in horitas praecipit, dicens: Quod aut superfuerit, ex his manducabit Aaron et filii eius. Si quid superaverit et excesserit intellectum tuum vel memoriam tuam, serva Aaron: hoc est, reserva manducet, ipse discutiat, exponat ipse. Sicut et alibi Moyses dicit, Interroga patres tuos, et annun
Abbreviated transcription (Latin):
nut secreta cõmitti. Addit deinceps
ussator. Aut si quid nocuit ꝓximo:
is iimuienit ꝑditionẽ. Lex luterȩ
Hor iudetur mandare: ut siquis inue¬
enit qd alius ꝑdidit. & requisitum
suerit: reddat. nec peieret ꝓ eo. est
e hec utilis audientib ȩdificatio. Mul¬
n eni sine peccato putant eẽ. si alienũ
n dedit. Cui habeo reddere: Discan
ͥ peccatũ hoc eẽ simile rapinȩ: siquis

Expanded text:
novit, secreta committi. Addit deinceps legislator: Aut si quid nocuit proximo, vel si invenit perditionem. Lex litterae hoc videtur mandare ut si quis invenit quod alius perdidit, et requisitum fuerit, reddat, nec perjuret pro eo; est et haec utilis audientibus aedificatio.  enim sine peccato putant esse, si alienum uit, dedit, cui habeo reddere: discant ergo peccatum hoc esse, simile rapinae, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ facere : eripite in uriã accipi¬
entẽ: iudicate pupillo. & iustificate
temus. Et si fuerint peccata ur̃a ut
fenitiũ: ut niuem dealbabo. Si aut̃
ut coccinũ: ut lanã candidã efficiã¬

Expanded text:
udicium, eripite iniuriam accipientem, iudicate pupillo, et iustificate dominus: et si fuerint peccata uestra ut phoenicium, ut niuem dealbabo: si autem ut coccum, ut lanam candidam efficia
Abbreviated transcription (Latin):
principũ huiꝰ scłi cognouit. Si enĩ
cognouissent: numquã dñm ma¬
iestatis crucifixissent. S post hȩc
tamquã ad popłm exiens. mutat
stolam: et alia indiutur: longe
inferiori quã illa. & quid dicit:
Nichil aliud inquit iudicaui me¬
scire inter uos: nisi iħm xp̃m. et

Expanded text:
ognovit; si enim cognovissent, nunquam Deum majestatis crucifixissent . Sed post haec tanquam ad populum exiens, mutat stolam, et alia induitur longe inferiore quam illa. Et quid dicit? Nihil aliud, inquit, me judicavi scire inter vos, nisi Jesum Christum et
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ et mali raptores: de quib dic
tiat dicens. Nolite errare: quia n
adulteri. neq molles. neq mastulea
concubitores. neq fures. neq rapes
regnũ dei possidebunt. Est tana
aliquid. & scdm sp̃alem intelligini
culpabiliter rapere: sieut illi lus¬
biliter rapiunt regna cȩloꝵ. Ua
gatus auiciis. nondũ segregatis
prophanis & sordidis actib. uelt
re: & sermonem quo ꝑfecta ꝙ ill¬
stica tractantur audire: huimal
homo. secretoꝵ & ꝑfectoꝵ scientill
ñ bene rapuit. Meminisse eui a¬
tet precepti saluatoris quo dietl
nemo mittit uinũ nouũ inuire
ueteres: alioquin et utres rupis¬

Expanded text:
autem et mali raptores, de quibus dicntiat dicens: Nolite errare, quia neque adulteri, neque molles, neque masculorum concubitores, neque fures, neque rapaces, regnum Dei possidebunt . Est tamen aliquid et secundum spiritalem intelligentiam culpabiliter rapere, sicut illi laudabiliter rapiunt regna coelorum, ugatus a vitiis, nondum segregatus a profanis et sordidis actibus, velit rere, et sermonem quo perfecta et mystica tractantur audire, hujusmodi homo secretorum et perfectorum scientiam non bene rapuit. Meminisse enim oportet praecepti Salvatoris, quod dicit: Quia nemo mittit vinum novum in utres veteres; alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
cant quomͦ omĩs qui tetigerit e
sacrificio scõꝵ. scĩficetur. Si homia
tetigerit : si prophanus: si adulit.¬
excepit aliquẽ: sed dixit. Omĩ as
tetigerit eam: scificabit᷑. Ponanis¬

Expanded text:
 Quomodo omnis qui tetigerit de sacrificio sanctorum sanctificatur, si homicida tetigerit, si profanus, si adulteexcepit aliquem, sed dixit: Omnis qui tetigerit ea, sanctificabitur, quaer
Abbreviated transcription (Latin):
iurauerit inique: de uno abonib
quȩcũq fecerit homo uti peccet i
his. et erit cũ peccauerit. & deligea
et reddet rapinã quã rapuit. au
uiriam qua nocuit: aut deposti¬

Expanded text:
juraverit injuste de uno ab omnibus quaecumque fecerit homo, ita ut peccet in his: et erit cum peccaverit, et deliquerit, et reddet rapinam quam rapuit, aut injuriam quam nocuit, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dicit beatos et pacificos: s ne ipsis qͥdẽ
ꝓnuntiat. Et cũ diuersis diuersa repro-¬
mittat: om̃s beatos dicit. qͥ ad ꝓmissa
ꝑueniunt: & non tam̃ omĩb cęloꝵ reg-¬
na concessit. Potest gͦ fieri ut aliquis
in cȩteris forte oꝑib et actib em̃datus
sit et ꝑfectus: subripiat᷑ et tam̃ in oris
locus. Ueruntam̃ eo magis se qđ in cȩ-¬
teris ꝑfectus est. elaborare etiã in hoc
debet: ne ei subripiens prauȩ consue¬
tudinis uiciũ. cęloꝵ regna qđ ẽ om̃iũ
beatitudinũ culmen eripiat. Quã uis
dñs dixerit. in domo patris mei mansio¬
nes multȩ st̃: possumus adhuc ad dere
etiã illud. qđ natura peccati similis ẽ
materiȩ quȩ igni consumit᷑ ⁊ quam
edificari paulus apłs apeccatorib dicit.
qui supra fundamentũ xp̃i ȩdificant
ligna. foenũ. stipulã: in quo manifeste
ostendunt᷑ esse quedã peccata ita leuia.
ut stipulȩ cõparentur : cui utiq ignis

Expanded text:
dicit beatos et pacificos, sed ne ipsis quidem dicit beatos et pacificos, sed ne ipsis quidem pronuntiat, et cum diversis diversa repromittat, omnes beatos dicit qui ad promissa perveniunt, non tamen omnibus coelorum regna concessit. Potest ergo fieri ut aliquis in caeteris forte operibus et actibus emendatus sit et perfectus, subripiatur ei tamen in oris locus: verumtamen eo magis si qui in caeteris perfectus est, laborare etiam in hoc debet, ne ei subripiens pravae consuetudinis vitium, coelorum regna, quod est omnium beatitudinum culmen, eripiat, quamvis Dominus dixerit: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Possumus adhuc addere etiam illud quod natura peccati similis est materiae quae igni consumitur, quam aedificari Paulus apostolus a peccatoribus dicit, qui supra fundamentum Christi aedificant ligna, fenum, stipulam . In quo manifeste ostendit esse quaedam peccata, ita levia, ut stipulae comparentur, cui utique ignis
Abbreviated transcription (Latin):
bo dĩ excludit: & ds̃ ꝑ moysen quomͦ
maledicũ puniri iubet. Unde & ego
ualde ammiratus sũ. quia in hoc loco
quẽ habemꝰ in manib. scriptura non
aꝑte de signauit. quia qui ex egyptio
genus ducit maledixerat dm̃: s tan-¬
tũ posuit quia nominans maledixit:
et reliquit in medio uel de dõ. uel de
homine suspicandũ. Unde mͥ uidet᷑.
idcirco noluisse aꝑte de deo ꝓnuntia¬
re: ne de hominib uideret᷑ dedisse
licentiã: & ideo uel de deo uel de ho¬
mine siluisse: ut de utroq caueret᷑
qua dicit. maledicos a regno dĩ exclu¬
dendos : aliquod exposcit iste sermo
solatiũ: ne omĩmodã desꝑationem
uideat᷑ in dicere his qͥ cotidiana pace
maledicendi consuetudine rapiuntur:
et ori suo adhibere custodiã uel ostium.
negligunt. Promissionis futurȩ nec unꝰ
est modus. neq simplex species: s sicut
et iterũ beatos dicit mites: nec tamen
cȩloꝵ regna. s terrȩ hereditatẽ ꝓmittit:

Expanded text:
no Dei excludit, et Deus per Moysen, quomodo no Dei excludit, et Deus per Moysen, quomodo maledicum puniri jubet. Unde et ego valde admiratus sum quod in hoc loco quem habemus in manibus Scriptura non aperte designavit quia iste qui ex Aegypto genus ducit maledixerit Deum, sed tantum posuit quia nominans maledixerit, et reliquit in medio, vel de Deo, vel de homine suspicandum. Unde mihi videtur idcirco noluisse aperte de Deo pronuntiare, ne de hominibus videretur dedisse licentiam, et ideo vel de Deo, vel de homine siluisse, ut de utroque caveretur. qua dicit maledicos a regno Dei excludendos, aliquid exposcit iste sermo solatii, ne omnimodis desperationem videamur indicere his qui quotidiana pene maledicendi consuetudine rapiuntur, et ori suo adhibere custodiam vel ostium negligunt. Promissionis futurae non unus est modus, neque simplex species, sed sicutet iterum beatos dicit mites, nec tamen eis coelorum regna, sed terrae haereditatem promittit;
Abbreviated transcription (Latin):
umolicũ litigat eĩ qui ex utraque
lud gͦ est: utrisq litigantib: neces¬
Moille qͥ carnalẽ sequit᷑ sensũ. tanꝗͣ
I nyptio genus ducens. nom̃ nomi¬
ut et maledicit. Nominat enĩ nom̃
lx cũ maledicto nominat: negat
I tum creatorẽ esse mundi : negat
scdm litterã maledici oportet. neq scđ̃m
ditur. Uide enĩ quando dicit apłs. no¬
lite errare: neq fornicarii. neq adult̾i.
neq molles. neq masculoꝵ concubito
res. neq fures. neq auari. neq maledici.
regnũ dei possidebt̃. Uide inter quȩ
crimina. inter adulteros. inter mascłoꝵ
concubitores. int̾ auaros quos alibi di¬
cit ydolis seruientes. etiã maledicos
posuit: & a regno dĩ cũ illis pariter
exclusit. Uideant gͦ siqui ossuũ coti¬
diana pene consuetudine hoc uicio
insuescunt: quid eis periculi immi¬
neat: putantes enĩ leue et facile hoc
eẽ peccatũ. non facile cauent. S con¬
siderent apłm quomͦ maledicos auer-¬

Expanded text:
holicum litigat eum qui ex utraque holicum litigat eum qui ex utraque Quid ergo est utrisque litigantibus necessarium? Ille qui carnalem sequitur sensum, tanquam de Aegypto genus ducens, nomen nominat et maledicit: nominat enim nomen Dei, et cum maledicto nominat, negat enim eum creatorem esse mundi, negat esecundum litteram maledici oportet, neque secunditur. Vide enim quomodo dicit Apostolus: Nolite errare, neque fornicarii, neque adulteri, neres, neque fures, neque avari, neque maledici, regnum Dei possidebunt . Videte inter quae crimina, inter adulteros, inter masculorum concubitores, inter avaros, quos alibi dicit, idolis servientes, etiam maledicos posuit, et a regno Dei cum illis pariter exclusit. Videant ergo si qui os suum quotidiana pene consuetudine hoc vitio insuescunt, quid eis periculi immineat; putantes aut leve et facile hoc esse peccatum, non facile cavent: sed considerent Apostolum, quomodo maledicum a reg
Abbreviated transcription (Latin):
in quo nominat᷑: dubitare ñ pos¬
sumꝰ. Restat ut ostendamꝰ multo
eẽ grauius acciꝑe peccatũ & hab̾e¬
secĩ: quã morte multari. Mors quȩ
penȩ causa infert᷑ ꝓpeccato: purgatio
est. peccati ipsius ꝓ quo iubet᷑ inferri.
Absoluit᷑ gͦ peccatũ ꝑpenã mortis:
nec suꝑest aliqͥd qđ ꝓhoc crimine.
iudicii dies et pęna ȩt̾ni ignis inue¬
niat. Ubi uͦ quis accipit peccatũ. et
habet illud secũ ac ꝑmanet cũ ip¬
so: nec aliquo supplicio pęnaq diliut᷑:
transit cũ ipso etiã post mortẽ. & qͥa
hic tẽporalia ñ ꝑsoluit: ibi expendit
ȩt̃na supplitia. Uides gͦ quanto grauius
sit acciꝑe peccatũ: quã morte multari
hic enĩ mors ꝓuindicta datur: & apud
iustũ udicẽ dñm. ñ uindicabit᷑ bis
in id ipsũ. sicut ꝓpħa dix̃. Ubi aut̃ ñ
est soluta uindicta: peccatũ manet
ex diuinis uoluminib adhibere ru-¬
ad patrẽ suũ iacob: cũ uellent assu¬

Expanded text:
n possumus, Restat ut ostendamus multo esse gravius accipere peccatum et habesecum quam morte mulctari. Mors quae poenae causa infertur pro peccato, purgatio est peccati ipsius pro quo jubetur inferri. Absolvitur ergo peccatum per poenam mortis, nec superest aliquid quod pro hoc crimine judicii dies et poena aeterni ignis inveniat. Ubi vero quis accipit peccatum, et habet illud secum et permanet cum ipso, nec aliquo supplicio poenaque diluitur; transit cum illo etiam post mortem; et qui hic temporalia non persolvit, ibi expendit aeterna supplicia. Vides ergo quanto gravius sit accipere peccatum quam morte mulctari; hic enim mors pro vindicta datur, et apud justum judicem Dominum non judicatur bis in idipsum, sicut propheta dixit ; ubi autem non est soluta vindicta, peccatum manet ex divinis voluminibus adhibere Ruad patrem suum Jacob, cum vellent Benj
Abbreviated transcription (Latin):
recepisti bona in uita tua. & lam
ris: hic uͦ requiescit. Et solent hon¬
nes ignorantes iudicia di quȩ st ahi¬
sus multa. conqueri aduersus ans
dicere. cur homines iniqui.inusti
nichil patiunt᷑ aduersi: s cunta us¬

Expanded text:
recepisti bona in vita, etc.; iaris, hic vero requiescit . Et solent homines, ignorantes judicia Dei quia sunt abyssus, multa conqueri adversus Deum et dicere: Cur homines iniqui in l patiuntur adversi, et contra
Abbreviated transcription (Latin):
nominans maledixisset. Exiit auen
ep̃i uocẽ minime abiciat᷑: sic econsa¬
rio interdũ fit ut aliquis non sato
iudicio eoꝵ qui presunt. eccła depl¬
latur: & foras mittat᷑. S si ipse nel¬
ante exiit. hoc est si non ita egt l
mureret᷑ exire : nichil leditur in eo
̃ non recto iudicio ab hominib
nset expulsus. & ita fit ut intercũ
e qͥ foras mittit᷑. intus sit: & ille fo-¬
essit. qui intus retineri uidet᷑. Lis

Expanded text:
nominans maledixisset. Exiit enim a nominans maledixisset. Exiit enim a episcopi vocem minime abjiciatur, sicut e contrario interdum fit ut aliquis non recto judicio eorum qui praesunt Ecclesiae depellatur et foras mittatur, sed si ipse nante exiit, hoc est, si non ita egit, ut mereretur exire, nihil laeditur in eo, quod non recto judicio ab hominibus videtur expulsus. Et ita fit, ut interdum ille, qui foras mittitur, intus sit, et ille foris, qui intus retineri videtur. C.
Abbreviated transcription (Latin):
percatũ. ꝑ qualitate uel quanttaos
penarũ iusta ꝑsoluit. Ueruntins
opus est fidelib. et his qͥ cognoues
dm̃. de penarũ qualitatib cogio
quid opus est ligna. qͥd fenũ. qua
uel ipsam stipulã fundam̃to api so
ponere: Cur ñ aurũ magis usi
gentũ. uel preciosos lapides preuos
suꝑponit᷑ fundam̃to: ubi cũ igus
accesserit nichil inuenerit. qd asi¬
mat: nã si accesserit ad stipulam er
stipula fauillas reddet et cineres di
uero accesserit ad aurũ: aurũ purs
reddet. Hȩc nob̾ dicta sunt phis qui
negligunt oris maledici consuetudi¬
nem resecare: qui etiã si non ex ende
maledicant. etiam si non uoto & ani-¬
mo iniquo ꝓferant maledicta: tañ
inmunditiã labioꝵ scđ̾m ysaiȩ uet¬
bũ. et inquinam̃ta oris incurrins
Iste tam̃ qui licet matre israheltie¬
de egyptio tam̃ ꝓgenitus patre eat:
et nominans nomen maledixit: A
quo ego puto qđ nisi exisset. nec la.¬
gasset aduersus uerũ israhelite ne

Expanded text:
peccatum pro qualitate vel quantitate sui poenarum justa persolvit. Verumtamen, quid opus est fidelibus et his qui cognoverunt Deum de poenarum qualitatibus cogitare? Quid opus est ligna, quid fenum, quid vel ipsam stipulam fundamento Christi supraponere? Cur non aurum magis vel argentum, vel pretiosos lapides, pretioso supraponimus fundamento, ubi cum ignis accesserit, nihil inveniat quod absumat? Nam si accesserit ad stipulam, ex stipula favillas reddet et cineres; si vero accesserit ad aurum, aurum purius reddet. Haec nobis dicta sint pro his qui negligunt oris maledici consuetudinem resecare, qui etiamsi non ex corde maledicant, etiamsi non voto et animo iniquo proferant maledicta, tamen immunditiam labiorum secundum Isaiae verbum et inquinamenta oris incurrunt. Iste tamen, qui licet matre Israelitide, Aegyptio tamen progenitus est patre, exiit, et nominans nomen maledixit, de quo ego puto quod nisi exiisset, non litigasset adversum verum Israelitam, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dixit ad moysen. Conseribe hora
memoriã in libro. & da in auribus si
qͥa delens delebo inquit memorã an¬
lech de subcelo. Et ȩdificauit monesa¬
tare. & nominauit nom̃ eiꝰ dñs resigĩ¬
meũ: & ait. qͥa in manu occulta expue

Expanded text:
nus dixerit ad Moysen: Conscribe haec ad nus dixerit ad Moysen: Conscribe haec ad memoriam in libro; et da in auribus Jesu, quia delens delebo memoriam Amalec de sub coelo. Et aedificavit Moyses altare: et nominavit nomen ejus, Dominus refugium
Abbreviated transcription (Latin):
referant᷑ amalech. Nunc aut̃ uideamꝰ
& istũ amalech filiũ eliphar pͥmogeni¬
ti ir esaii. quẽ peꝑit ei thamnas con¬
cubina sua: cuiꝰ pater ẽ eliphar. qui
interp̃tatur. ds̃ me disꝑsit. Mater aut̃
thamnas quȩ et ipsa pͥmo qͥdem ẽ. de¬
gener: deinde interp̃tat᷑ defectio com¬
mota. & necessario qui abhis talibus
gignit᷑. hostis ẽ. isrł: ablingens uel de¬
clinans ppłm. Primꝰ et eñĩ ipse hebreos
egressos ex egipto. bello aggressus est.
in raphidim : tunc cũ moyses ait ad iħm.
elige tͥ uiros et exiens conflige cũ ama¬
lech crastina die. & ecce egosto inuerti¬
ce collis: & uirga dei inmanu mea erit.
Et fecit iħs sicut preceꝑat ei moyses:¬
stinũ. Moyses aut̃ & aaron. ea hora
ascendert̃ inuerticẽ collis. & factũ est.
ut cũ eleuaret manus moyses. in uales¬
ceret isrł: cũ aut̃ deponeret manꝰ suas.
in ualescebat a malech. Et post pauca
iterũ seriptũ est. qͥa fugauerit ie an
lech. & ppłm eiꝰ gladio deiecerit. Fu

Expanded text:
 Amalec. Nunc autem videamus et istum Amalec, filium Eliphaz primogeniti Esau, quem peperit ei Thamnas concubina sua: cujus pater est Eliphaz, qui interpretatur Deus me dispersit. Mater autem Thamnas, quae et ipsa primo quidem est deneger, deinde interpretatur defectio commota. Et necessario utique, qui ab his talibus gignitur, hostis est Israel, vel declinans populum. Primus enim ipse Haebraeos egressos ex Aegypto, bello aggressus est in Raphidim, tunc cum Moyses ait ad Jesum: Elige tibi viros et exi, et conflige cum Amalec crastino; et ecce ego sto in vertice collis, et virga Dei in manu mea erit. Et fecit Jesus sicut dixit ei Moyses,. Moyses autem et Aaron, et Hur, ascenderunt in verticem collis. Et factum est ut cum levaret manus Moyses, invalesceret Israel. Cum autem deponeret manus suas, invalescebat Amalech . Et post pauca iterum scriptum est, quia fugaverit Jesus Amalec, et populum ejus gladio dejecerit, tu
Abbreviated transcription (Latin):
Ite in ignẽ eternũ: quẽ preparauit ds̃
diabolo. et angłis eiꝰ. Ibi gͦ ꝑibit assur.
łquidem ꝑiit aliquando et una ouis
excentũ ouibus: s hanc ouem pastor
bonus relictis nonaginta nouẽ in mon-¬
tibus. descendens in uallem hanc nr̃am
uallem lacrimarũ. & reqͥrens inuenit.
atq impositã humeris suis reportauit :
et illi numero qͥ in suꝑioribꝰ saluus ma-¬
nebat. ad iunxit. Iste assur aut̃ qui in
fine om̃iũ dr̃ ꝑiturus: nescio si aliquan¬
do aut queri possit aut inueniri. Perit
enĩ non errore s iudicio: nec lapsu mo-¬
tus. s ꝑseuerantia preduratus. Qd̾ enĩ¬

Expanded text:
Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Ibi ergo peribit Assur. Et quidem prout aliquando et una ovis ex centum ovibus, sed hanc ovem pastor bonus relictis nonaginta novem ovibus in montibus, descendens ad vallem, hanc nostram vallem lacrymarum, et requirens invenit, atque impositam humeris suis reportavit, et illi numero, qui in superioribus salvus manebat, adjunxit. Iste autem Assur, qui in fine omnium dicitur periturus, nescio aliquando aut quaeri possit, aut inveniri. Perit ergo non errore, sed judicio; nec lapsu motus, sed perseverantia perduratus. Surrexi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ppłs etiã hebreus dr̃. qui transit de
egipto ad terrã reꝓmissionis: de tene¬¬
bris ad lucẽ: de morte aduitã. Sed qm̃
hȩc ut diximꝰ. non sine agone. nec sine
magno certamine poterit obtinere.
ipse ab aduersario uerberat᷑. Affligent
dñi: sicut affligunt᷑ ab eis. S ipsi idem
assyrii cũ hȩc fecerint. & cũ uires suas
om̃s erga hebreos affligendos effuderĩt:
statim etiã ipsi ꝑibunt. Qd̃ gͦ ait &e affli-¬
gent hebreos. & ipsi pariter ꝑibunt. ñ
ita accipiendũ est. quasi pariter cũ he-¬
breis ꝑibunt assyrii: s pariter id est
statim ut hȩc fecerint. ut hebreos affli-¬
xerint. etiã ipsi ꝑibunt. Pariter enim:
grecus sermo. ꝓstatĩ ponit᷑. Hic gͦ erit
finis om̃ium. ut et assur cui tradeban-¬
tur hi qui delinquebant ex ppło dĩ. uł
in interitũ carnis ut sp̃s saluus fieret.
uł ut discerent ñ blasphemare. Peribt̃
eñĩ ipsi ab eo: qͥ potestatẽ habet ꝑdere
in gehennã. Dicet᷑ enĩ eis aiusto iudice

Expanded text:
populus etiam Hebraeus dicitur, quia transit de Aegypto ad terram repromissionis, de tenebris ad lucem, de morte ad vitam. Sed quoniam haec, ut diximus, non sine agone, non sine magno certamine poterit obtinere, ipse ab adversario verberatur. Affligent Dei, sicut affliguntur ab eis. Sed ipsi, id est, Assyrii, cum haec fecerint, et cum vires suas omnes erga Hebraeos affligendos effuderint, statim etiam peribunt ipsi. Quod ergo ait: Et affligent Hebraeos, et ipsi pariter peribunt, non ita accipiendum est, quasi pariter cum Hebraeis peribunt et Assyrii; sed pariter, id est, statim ut haec fecerint, ut Hebraeos afflixerint, etiam ipsi peribunt. Pariter enim Graecus sermo pro statim ponit. Hic ergo erit finis omnium ut et Assur, cui credebantur hi qui delinquebant ex populo Dei, vel in interitum carnis, et spiritus salvus fiat, vel ut discerent non blasphemare. Peribit enim ipse ab eo, qui potestatem habet perdere in gehennam. Dicitur enim eis a justo judice:
Abbreviated transcription (Latin):
iuernaculũ est hebreȩ linguȩ. et. con¬
ntionẽ frequenter uti. ita ut interdũ
wundet et in nonnecessariis. ut in nr̃is
quret locutionibꝰ uideatur inserta. Qđ
n cũ uenia accipiendũ est. Habet enĩ
niqueq lingua aliqͥd ꝓprietatis: quod
udalias linguas uitiosũ uideat᷑. W. hic
it coniunctio. quasi abundans &e suꝑ
mat eũ. et declinet ad doginata pra¬
u et ꝑuersa: & obhoc tradat᷑ assyriis:
mes. de qͥbꝰ paulus dicit. Quos tradidi
rea gͦ assyriis tradunt᷑. qui declinaue¬
nnt inhereticã blasphemiã. qͥa assyrii
uterpretant᷑ dirigentes: & obhoc tra-¬
untur eis. qui tradunt᷑ ut ñ pereant.
nut penitus intereant. s ut dirigan-¬
Il & corrigant᷑: & sicut paulus ipse
ut ut discant ñ blasphemare. Post

Expanded text:
quod vernaculum est Hebraeae linguae et conquod vernaculum est Hebraeae linguae et conjunctione frequenter uti, ita ut interdum abundet et in necessariis, ut in nostra apparere lingua videatur inserta. Quod utique cum venia accipiendum est. Habet enim unaquaeque lingua aliquid proprietatis, quod apud alias linguas vitiosum videatur. Et hic ergo et conjunctio quasi abundans habendaveniat eum, et declinet ad dogmata prava et perversa, et ab hoc tradatur Assyriis. genes, de quibus Paulus dicit: Quos tradidi,terea ergo Assyriis traditur, quia declinaverit in haereticam blasphemiam, quia Assyrii interpretantur dirigentes. Et ob hoc traduntur eis, qui traduntur non ut pereant, neque ut penitus intereant, sed ut dirigantur et corrigantur, et sicut Paulus ipse dicit, ut discant non blasphemare. Post