comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
post cũradũ electꝰ optinet ho¬
cne principatum. Nen̾abilis
aũt metropolitanꝰ mogunti¬
noꝵ albertꝰ. honorabilẽ quẽ¬
dam clicum nomine masce.¬
linũ. iuro di obuiam misit.
Hic qͥ mascelinꝰ cũ a dño suo
missum se esse ilic̾et ad serui¬
encdũ ei. paulisꝑ intuitꝰ illum
uir d̾i. Alius inquit añs ad si¬
bi seruiendũ te misit. Expa¬
uit theotonicus et miratus
quid dic̾e̾ uellet. fumiꝰ assere¬
bat a año suo moguntiuo
sese archiepcõ destinatum.
demũ intelligens hõ quor.¬
sum uellet iubrare sermo¬
ne. putas inquit qd̃ mona¬
chus fieri nelim. Absit a me
nõ cogitaur nec ascenait su¬
ꝑ cor meum. Nichilominus
tam̃ reninente illo. d̾i famu¬
lus affirmabat om̃imodis fi¬
eri oportere non quod ipse
de se cogitauerat. s qd̾ de eo
clisposuerat d̾s. In eodem de¬
scło uale fecit. et cum aliis
płib luteratis honoratisq
ꝑsonis quas collegit eo tẽpe
cdictum fuerat secutꝰ est eũ.
enricum qͦ germa¬

Expanded text:
inet hodie principatum. Venerabilis autem metropolitanus Moguntinorum Albertus honorabilem quemdam clericum, nomine Mascelinum, Viro Dei obviam misit. Hic igitur Mascelinus cum a domino suo missum se esse diceret ad serviendum ei, paulisper intuitus illum Vir Dei: « Alius, inquit, Dominus ad sibi serviendum te misit. » Expavit Teutonicus, et miratus quid dicere vellet, firmius asserebat a domino suo Moguntino sese archiepiscopo destinatum. demum intelligens homo quorsum vellet vibrare sermonem: « Putas, inquit, quod monachus fieri velim? Absit a me; non cogitavi, nec ascendit super cor meum. » Nihilominus tamen renuente illo, Dei Famulus affirmabat omnimodis fieri oportere, non quod ipse de se cogitaverat, sed quod de eo disposuerat Deus. In eodem desaeculo valefecit, et cum aliis pluribus litteratis honoratisque personis, quas collegit eo temporedictum fuerat, secutus est eum. 15. Henricum quoque germa
Abbreviated transcription (Latin):
ligatum. Quam obrem. flisca¬
sit pat̾ sanctꝰ nõ parũ t̾stis.
ab illo dicens ei siqͥdẽ luteras
nouerat: inqua mensura mẽ¬
sus fueris remetiet᷑ tͥ Cadem
aũt die causantib suꝑ hac
ĩprobitate ꝑsonis quibdam
et principem illum grauint
eirasse dicentib: accensus ⁊¬
lo dei famulus aiebat. Gra¬
uit̾ satis ħ tementas prnie¬
tur. fieri omino nõ potest
quin hoc eodem anno tomes
ipse aut moriatui aut eui¬
dentem aliam diuine indig¬
nationis sentiat ultionem.
Hoc uerbum et ex ep̃is et ex
aliis audiere non pauci. Qd̃
tam celerit̾ est ĩpletam: ut
come idem insra cliem .xu

Expanded text:
ligatum. Quamobrem disceligatum. Quamobrem discessit Pater sanctus non parum tristis ab illo, dicens ei, siquidem litteras noverat, « In qua mensura mensus fueris, remetietur tibi . » Eadem autem die, causantibus super hac improbitate personis quibusdam, et principem illum graviter errasse dicentibus, accensus zelo Dei Famulus, aiebat: « Graviter satis haec temeritas punietur. Fieri omnino non potest, quin hoc eodem anno comes ipse aut moriatur, aut evidentem aliam divinae indignationis sentiat ultionem. » Hoc verbum et ex ipsis, et ex aliis audiere non pauci. Quod tam celeriter est impletum, ut comes idem infra diem qu
Abbreviated transcription (Latin):
turus. Cõpassus itaqi uir be¬
atus ne timeas ait. certꝰ esto
qr deus tͥ tiusq subueniet:
idqr celeuus ꝙͣ ualeas uel sꝑa¬
re. Siqͥdem recordatus uisio¬
nis ꝙͣ ueniens ad id colloqͥũ
uiderat. tanꝙͣ lecturũ sese e¬
uuangłiũ a sco epc̃o malachi¬
a petere bñdictionẽ: cõfisus ẽ
pacem sine lubio ꝓuenturã.
Necaũ Geraulꝰ ille lim̃ domꝰ¬
a facie eins egrediens: cum
subito qͥdam occurrẽs rectire
comitem nũtiauit. Mirati
om̃s tam celerem audite ꝓ-¬
missionis effectum. ealem
etenim hora comes rediit:
et parit̾ par clesiderata ꝓ.¬
uenit. Erat aũt idem to-¬
mes pro eolem negocio. ex
mancdato sũmi pontificis a¬
nathematis uincłis ĩnocda-¬
tus. s absoluenaus humili¬
ari ut debuit. uł culpam
suꝑ hoc fateri suam penitꝰ
recusauit. Magis aũt ut
erat płimũ animosus dłm
sibi culpam eiꝰmocti nũqͣm
remitt̾e ĩprecabatur. in no¬
centem se reputans et ĩiuste

Expanded text:
turos. » Compassus itaque Vir beturos. » Compassus itaque Vir beatus: « Ne timeas, ait. Certus esto quia Deus tibi tuisque subveniet, idque celerius quam valeas vel sperare. » Siquidem recordatus visionis, quam veniens ad id colloquium viderat, tanquam lecturum se Evangelium, a sancto episcopo Malachia petere benedictionem, confisus est pacem sine dubio proventuram. Necdum Gerardus ille limen doma facie ejus egrediens, cum subito quidam occurrens, redire comitem nuntiavit. Mirati sunt omnes, tam celerem audientes promissionis effectum. Eadem etenim hora comes rediit, et pariter pax desiderata provenit. Erat autem idem comes pro eodem negotio ex mandato summi Pontificis anathematis vinculis innodatus; sed absolvendus humiliari, ut debuit, vel culpam super hoc fateri suam, penitus recusavit: magis autem, ut erat plurimum animosus, Deum sibi culpam hujusmodi nunquam remittere imprecabatur, innocentem se reputans et injuste
Abbreviated transcription (Latin):
culis liberatum.
nquot int̾ eundẽ
regem francoꝵ et Gaufridũ
comitem andlegauẽs uĩ. ex¬
ercebant᷑ inimicicie graues.
Causa erat qd̃ uirũ nobilẽ
Gerartum de monasteriolo.
rege prohibente in munitis.¬
sumo oppido suo comes obsi¬
dens cõp̃henderat: cũ urore
et liberis ac propinquis.ipsã¬
q cliruerat munitionẽ. Tracta¬
bat gͦ uir sanctus de reformã¬
da pace: multis quidem ad
hoc ipsum epc̃is et principi-¬
b cõgregatis. Cum subito co¬
mes ille amaritutuus felle
cõmotus: insalutatos omnes
relinquens equo insiliit et
recessit. Confusis demq õib
iam cõuentus in desꝑationẽ
pacis soluebat᷑ et p̃dictꝰ G̃e¬
rardus acceclens ad hominẽ
tłi licenciam postulabat: ue¬
lut in mortem et carcerem
retiturus. Sub obsilibus
enim ad colloquium illud
erat adductus. Cumq uir
dnũ cõsolaretur eum graurꝰ
ille flens et ululans meam
inquit minꝰ doleo sortem:
meos om̃s lugeo paut mori¬

Expanded text:
culis liberatum. culis liberatum. liquot inter eumdem regem Francorum, et Gaufridum comitem Andegavensium exercebantur 1135 inimicitiae graves. Causa erat, quod virum nobilem Gerardum de Monasteriolo, Rege prohibente, in munitissimo oppido suo Comes obsidens, comprehenderat cum uxore ac liberis et propinquis, ipsamque diruerat munitionem. Tractabat ergo Vir sanctus de reformanda pace, multis ad hoc ipsum episcopis et principibus congregatis: cum subito Comes ille amaritudinis felle commotus, insalutatos omnes relinquens, equo insiliit, et recessit. Confusis demque omnibus, jam conventus in desperatione pacis solvebatur, et praedictus Gerardus accedens ad Hominem Dei, licentiam postulabat, velut in mortem et carcerem rediturus. Sub obsidibus enim ad colloquium illuc erat adductus. Cumque Vir Domini consolaretur eum, gravius ille flens et ejulans: « Meam, inquit, minus doleo sortem: meos omnes lugeo pariter mori
Abbreviated transcription (Latin):
qr potest eum eripere qui õi.¬
a potest tłs. nõ parũ substo¬
machans. potest inqͥt si ma¬
nifestus appareatꝰ. si clauã
teneat. si hinc uide ꝑcutiat:
s hactenꝰ ista nõ fecit: In tan¬
ta gͥ desperatione cum p̃dcm̃
principem uehementer ur¬
gerent extraner grauiꝰ tam̃
ĩpugnarent qͥ ab eo defece
nec minꝰ illuin affligerent
pauci qui residui uidebant᷑
ex alioꝵ affectir ipui qͦ suspͤti
Lingonensis ep̃s Gotlefridus
frequent̾ et familiant̾ dei
hominẽ cõsulebãt. qͥdnã sibi
dñs suꝑ hiis reuelaret. Eui
ille cum iam sepiꝰ respondis.¬
set: nichil sibi appar̾e nͥ t̾bula¬
tionem suꝑ t̾bulationẽ. Demũ
aliqñ sciscitanti ait: qr qnto
mense pax erit. Sane ultima
die quinti mensis reforma¬
ta est par. ipso quidẽ et orante
et oꝑante: ut nõ esset ambi¬
guum eius pontificium stu-¬
chio simul et merito. piissi¬
mũ illum principem a tã
grauib ĩminentibq peri.¬

Expanded text:
quia potest eum eripere qui omniquia potest eum eripere qui omnia potest Deus; non parum substomachans: « Potest, » inquit, « si manifestus appareat, si clavam teneat, hinc inde percutiat; sed hactenus ista non fecit. » In tanta igitur desperatione, cum praedictum principem vehementer urgerent extranei, gravius tamen impugnarent qui ab eo defecernec minus illum affligerent pauci qui residui videbantur, ex aliorum defectu ipsi quoque suspecti: Lingonensis episcopus Godefridus frequenter et familiariter Dei hominem consulebat, quidnam sibi Dominus super his revelaret. Cui ille, cum jam saepius respondisset, nihil sibi apparere nisi tribulationem super tribulationem, demum aliquando sciscitanti, ait, quia quinto mense pax erit. Sane ultima die quinti mensis reformata est pax, ipso quidem et orante, et operante, ut non esset ambiguum ejus potissimum studio et merito piissimum illum principem a tam gravibus imminentibusque peri
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ elemosinis declitus
et studio pietatis intentus
om̃iũq seruoꝵ leis specia¬
liter bernarcli clareuallen¬
sis amator tleuotissimꝰ erat.
Quẽ eotenꝰ ĩpugnari et af¬
fligi passus est deus. ut rege
pauter et uicinis potenti¬
b fere cũctis adu̾sus eum
cõiurantibusq ad̾o de e¬
ius inuasione desperaret᷑.
ut puplice qͦ: insultaretur¬
lam religioni pietati detra¬
heretur: elemosinis dero¬
garetur. Monachiet cõu̾-¬
si inutiles eius milites et
balistarii dice bant᷑. Nec mͦ
sonabant. Deniq cõgͤgatis
aliqũ ep̃is plurib aliis q
ꝑsonis p̃ sente eciam uiro c̾i
dũ suꝑ hiis agerent et col¬
loquerent᷑. ep̃s qͥdam eo tẽ.¬
pore auctoritate. et opi¬
mione pruclentie celeber¬
rimꝰ aiebat. In manu re¬
gis est comes theo basdꝰ.
nõ est qui possit eruere.
Respondente alio quodã.
antistite est qui possit libe¬
rare eum: multum ille mi¬
ratus qͥsuam cͤleret᷑ posse
querebat. Demũ aucliens

Expanded text:
tamen eleemosynis deditus, et studio pietatis intentus, omniumque servorum Dei, sed specialiter Bernardi Clarae-Vallensis amator devotissimus erat. Quem eatenus impugnari et affligi passus est Deus, ut Rege pariter et vicinis potentibus fere cunctis adversus eum conjurantibus, usque adeo de ejus evasione desperaretur, ut publice quoque jam insultaretur religioni, pietati detraheretur, eleemosynis derogaretur. Monachi et Conversi, inutiles ejus milites et balistarii dicebantur. Nec modo e personabant. Denique congregatis aliquando episcopis pluribus, aliisque personis, praesente etiam Viro Dei, dum super his agerent et colloquerentur, episcopus quidam eo tempore, auctoritate et opinione prudentiae celeberrimus aiebat: « In manu Regis est comes Theobaldus, non est qui possit eum eruere. » Respondente alio quodam antistite, « Est qui possit liberare eum: » multum ille miratus quisnam crederetur posse, quaerebat. Demum audiens
Abbreviated transcription (Latin):
corona cõspicuum. Oebue.¬
rant utiq uiri illi quibus
nichil in aliqua gr̃a deest
hunc laborem assumerẽ.
insculpere monimenta. ut
esset eoꝵ stuctio flelectabił
pagina quam quasi uiuẽ¬
tem traclerent legencłã dis¬
cipulis: et esset p̃pes cõsola¬
tio secꝰ positis reliquiis facͥ
corporis et sermonis. S ex¬
trema emulari et que ho¬
mines lateant clareuallis
cõsueuit humilitas. et pro¬
ferre in puplicum aliqua
sui inlicia. uiri illi nobiles
erubescunt: et quietiores fa¬
cit eos cõtemptus et abiectõ.
quam quelibet oblatio dig¬
nitatis. in qua sibi ꝓfessio
humilitatis peuclitau ui¬
deatur. Ob huiusmocti cãs
sese intra silentii cardines. re¬
tinentes magis in sacco he
In hoc gͦ sicut et inceteris
eius modi negocioꝵ suorũ
sarcinas aliis libenter ĩpo.¬
nunt. & nunc sublato ue¬
ne dõno uuillelmo quie¬
iusdem sc̃i iuiri gloriosa
pͥmorilia fideliter et cleuo¬
te cõscripsit: ad meam exi¬

Expanded text:
corona perspicuum. Debuecorona perspicuum. Debuerant utique viri illi, quibus nihil in aliqua gratia deest, hunc laborem assumere, insculpere monumenta: ut esset eorum studio delectabilis pagina quam quasi viventem traderent legendam discipulis, et perpes fieret consolatio secus positis reliquiis sacri corporis et sermonis. Sed extrema aemulari, et quae homines lateant, Clarae-Vallis consuevit humilitas: et proferre in publicum aliqua sui indicia viri illi nobiles erubescunt; et quietiores facit eos contemptus et abjectio, quam quaelibet oblatio dignitatis, in qua sibi professio humilitatis periclitari videtur. Ob hujusmodi causas sese intra silentii cardines retinentes, magis in sacco ereIn hoc ergo, sicut et in caeteris ejusmodi, negotiorum suorum sarcinas aliis libenter imponunt. Et nunc sublato ve domno Guillelmo, qui ejusdem Viri sancti gloriosa primordia fideliter et devote conscripsit, ad meam exi
Abbreviated transcription (Latin):
dum precipites. cum se¬
uehementer emurerint
elicunt sanguinem: ita
et ego si quol supra me est
agaretiar meipsum cleri¬
sioni exponam. Quis enim
ego sum qui acl describen¬
da gesta sc̃issimi iuri ber¬
narcti clareualł abbatis
aspirem. qui nostris tem¬
porib singulari religione
floruit. et doctrina cuius
ocłoꝵ exinanitꝰ uniu̾sam
repplet eccłiam: cuiꝰ gr̃a co
operante dño signis et mi¬
raculis declaratur: Quot ĩ
monasteriũ eius litteratoᷤ
uiros. quot rethores. qͦt phi¬
losophos scłi huiꝰ scole mi¬
serunt ad cõuersationem
theoricam et mores clu̾sos.
Que nõ ibi floruit discipli¬
na. ubi erant eramina ma¬
gistroꝵ et egregii uiri exer¬
citato intellectu insignes:
cdus inherentes multis gͣ¬
ciarũ auctoramentis inui¬
cem se ipsos eilocent et accñ¬
dunt: Quoꝵ unanimis uni¬
uersitas cantat canticũ gra¬
duum: et ascendens cũ ia¬
cob insũmitate scale. inde¬
core suo cłm uidet racliente

Expanded text:
dum praecipites, cum sedum praecipites, cum sevehementer emunxerint, eliciunt sanguinem: ita et ego si quod supra me est aggrediar, me ipsum derisioni exponam. Quis enim ego sum, qui ad scribenda gesta sanctissimi viri Bernardi Clarae-Vallis abbatis aspirem, qui nostris temporibus singulari religione floruit et doctrina: cujus odor exinanitus universam replevit Ecclesiam: cujus gratia, operante Domino, signis et miraculis declaratur? Quot in monasterium ejus litteratos viros, quot rhetores, quot philosophos saeculi hujus scholae miserunt adconversationem theoricam, et mores divinos? Quae non ibi floruit disciplina, ubi erant examina magistrorum, et egregii viri exercitato intellectu insignes, diis inhaerentes, multis gratiarum auctoramentis invicem se ipsos edocent et accendunt? Quorum unanimis universitas cantat canticum graduum; et ascendens cum Jacob in summitate scalae, in decore suo Deum videt radianti
Abbreviated transcription (Latin):
irorum illustri¬
um gesta.non¬
nulli scriptorũ
laudib atcollñ-¬
tes uerbis ea sol¬
lempnib cele¬
brarunt: quantũ excellũ¬
tiis ingenii et cliserte lĩ¬
que potuere conamma.
C umq tractator et opuᷤ
uinctis cõplexib pari st̃
federe cõiugati. et ad ꝓpo-¬
situm tegna orcinandum
ingenium et eloquentia
cõuenerũt prospere actũ
est: et ail quietũ tranqͥl¬
lumq portum directo cͤ¬
su matera aigne orclinate¬
q cisposita appulit. Ubi
uero sublimitas negotii
sub inꝑito artifice naufra¬
ga elicditur scopulis et su¬
cumbente sensus hebetu¬
cline tractatoris lassatur
p̃suptio sero de correctio¬
ne initur cõsiliũ. quia
que in multos effusa sũt
nec reuocari possũt nec
corrigi. et dissonantiam
scripti et operũ uenustiꝰ
esset abradi quã em̃dari.
Hec ego mecum reputas
et reuolũes õino tumeo.
ne sicut ipse multorum
ĩpruclentie soleo inligna¬
ri: qui cum scientia et fa¬
cunchia careant ad scribũ¬

Expanded text:
irorum illustrium gesta nonnulli scriptorum laudibus attollentes, verbis ea solemnibus celebrarunt, quantum excellentis ingenii et disertae linguae potuere conamina. Cumque tractator et opus junctis complexibus pari sunt foedere conjugati, et ad propositum thema ordinandum ingenium et eloquentia convenerunt, prospere actum est, et ad quietum tranquillumque portum directo gressu materia digne ordinateque disposita appulit. Ubi vero sublimitas negotii sub imperito artifice naufraga illiditur scopulis, et succumbente sensus hebetudine, tractatoris lassatur praesumptio, sero de correctione initur consilium: quia quae in multos effusa sunt, nec revocari possunt, nec corrigi; et dissonantiam scripti et operum venustius esset abradi, quam emendari. Haec ergo mecum reputans et revolvens, omnino timeo, ne sicut ipse multorum imprudentiae soleo indignari, qui cum scientia et facundia careant, ad scriben
Abbreviated transcription (Latin):
eius cõuersatio diuturnis ĩ¬
esse probabitis. si paterna ui¬
riliter instituta seruetis . ꝙ.
ut in eo iuctistis et audistis.
ab eo quemadinodũ uos o¬
porteat ambulare sic habũ¬
detis .&. ambuletis magis.
Siquidem gła patris sapi¬
entia filioꝵ. Nam et nos¬
tram non mediocriter ex¬
cutere desidiam. et reue̾n¬
tlam intut̾e̾ cepit. presens
nobis tante perfectionis
exemplar. atq utinam sic
nos post se trahat ut per¬
trahat in tam recenti uir¬
tutum. eius odore auidiuᷤ
alatrius q currentes. oran¬
tem pro nobis uniuersita¬

Expanded text:
ejus conversatio diuturnis ejus conversatio diuturnis esse probabitis, si paterna viriliter instituta servetis: et ut in eo vidistis et audistis ab eo quemadmodum vos oporteat ambulare, sic ambuietis, ut abundetis magis: siquidem gloria patris, sapientia filiorum . Nam et nostram non mediocriter excutere desidiam, et reverentiam incutere coepit praesens nobis tantae perfectionis exemplar. Atque utinam sic nos post se trahat, ut pertrahat in tam recenti virtutum ejus odore avidius alacriusque currentes. Orantem pro nobis universita
Abbreviated transcription (Latin):
lectissimi hyberñ eccłie grauẽ
hanc flestitutionem toto mise¬
ramur affectu: et eo amplius
uobis cõpatim᷑ quo nos ampliꝰ
ex hoc nouimus debitores.
Magnificauit enim fl̃ns fac̾e
nobiscum. cũ locum nostrum
slignatus est beate mortis huiꝰ
honorare presentia. et preci¬
osissimo corꝑis eius locupleta¬
re thesauro. Nec molestum sit
uobis quod apud nos habeat
sepulturam. quando sic orcdi-¬
nauit deus scd̃m multitusti¬
nem miscłie sue. ut uos eũ
uiuum haberetis. nobis ha¬
bere liceat uel defunctum.
S. nobis siquidem cõmunis
uobiscum pater ille erat
et est. Nam in morte ipsu
hoc nos s cõfirmatum est tes¬
tanIntum. Quamobrem si¬
cut nos huiuis tanti patris
tanquam germanos fratreᷤ
totis amplectimur uisceri¬
bus caritatis. Sic et de uobis
ulem sentire spiritalis ip̃a cog¬
natio ꝑsualet. Hortamur
autem uos fratres.ut beati
huius pr̃ĩs nr̃i semper cure¬
tis sectari uestigia. eo stuctio¬
suis quo uobis certius. scã

Expanded text:
lectissimi, Hiberniensis Ecclesiae gravem lectissimi, Hiberniensis Ecclesiae gravem hanc destitutionem toto miseramur affectu: et eo amplius vobis compatimur, quo nos amplius ex hoc novimus debitores. Magnificavit enim Dominus facere nobiscum, cum locum nostrum dignatus est beatae mortis ejus honorare praesentia, et pretiosissimo 337 corporis ejus locupletare thesauro. Nec molestum sit vobis, quod apud nos habeat sepulturam: quando sic ordinavit Deus secundum multitudinem misericordiae suae, ut vos eum vivum haberetis, nobis habere liceret vel defunctum. Et nobis siquidem communis vobiscum pater ille erat, et est: nam et in morte ipsius hoc nobis confirmatum est testamentum. Quamobrem sicut nos hujus tanti patris tanquam germanos fratres, totis amplectimur visceribus charitatis: sic et de vobis idem sentire spiritualis ipsa cognatio persuadet. 4. Hortamur autem vos, fratres, ut beati hujus patris nostri semper curetis sectari vestigia, eo studiosius, quo vobis certius sancta
Abbreviated transcription (Latin):
clilexit eos. Absit autem ut
tuanunc o anima sca minꝰ
efficax. estimetur oratio qñ
presenti uiuitius supplica
re magestati. nec iam in fi¬
de ambulas isees m spe reg.¬
nas. Absit ut inminuta
ne dum exinanita tua illa.
tam operosa caritas repute¬
tur. cum ad fontem ip̃m ca¬
utatis eterne procũbis. ple¬
no haurens ore cuius et
ipsa prius stillicitia siciebaᷤ.
Non potuit morti ceclere
caritas fortis ut mors. ĩ mo
et morte fortior ipsa. Nam
et decedens nõ erat ĩmemor
uũ affectuosius uos cõmẽ¬
dans deo. et nostram quoq
exiguitatem solita illa sua
mansuetudine et humili¬
tate exorans. ut uũ nõ ob.¬
liuisc̾em᷑ in finem. unde
et dignũ auxit¶Staibere
uobis. ut sciatis nos et in
spiritualib si quid nostra ĩ
his exiguitas. per beati huiꝰ
patris nũi merita uiquam
potuerit. et in corporalib si
quando forte oportunitas
preberetur omnem uobis cõso¬
lationem inpendere tota deuo¬
tione paratos. Et nunc qͦq cli¬

Expanded text:
dilexit eos. Absit autem ut dilexit eos. Absit autem ut tua nunc, o anima sancta, minus efficax aestimetur oratio, quando praesenti vividius supplicare est majestati, nec jam in fide ambulas, sed in specie regnas! Absit ut imminuta, nedum exinanita tua illa tam operosa charitas reputetur, cum ad fontem ipsum charitatis aeternae procumbis, pleno hauriens ore, cujus et ipsa prius stillicidia sitiebas! Non potuit morti cedere charitas fortis ut mors, imo et morte fortior ipsa. Nam et decedens non erat immemor vestri, affectuosius vos commendans Deo, et nostram quoque exiguitatem solita illa sua mansuetudine et humilitate exorans ut vestri non oblivisceremur in finem. Unde et dignum duximus scribere vobis, ut sciatis nos et in spiritualibus, si quid nostra in his exiguitas per beati hujus Patris nostri merita unquam potuerit; et in corporalibus, si quando forte opportunitas praeberetur, omnem vobis consolationem impendere tota devotione paratos. 3. Et nunc quoque, di
Abbreviated transcription (Latin):
cantatis inopes. s ingratitu¬
ainis eciam rei esse cõuinai¬
mur. suꝑ omnib que per
eum nobis beneficia pro¬
uenere. s nõ cõgratulamͣ
ei qui de labore ad requiẽ.
de periculo ad securitatem
de mundo transit ad pattẽ.
Itaq et pium est malachi¬
am flere defunctum et piũ.
magis malachie cõgaudere
uiuenti. Nũquid nõ uiuit.
utiq et beate. uisus est ocłis
insipientium mori ille aũt
est in pace. De hinc eciam u¬
tilitatis ꝓprie cõsideratio ex¬
ultandum nobis suggert
et letandum. quod tam po¬
tens nos patronus ad celes¬
tem curiam. tam fidelis pre¬
cessent aduocatus cuius et
feruentissima caritas obli¬
uisci nequeat filioꝵ. et ꝓba¬
ta sanctitas aptineat grãm
apud ̃m. Quis enim nũs
malachiam sc̃m aut minꝰ
posse prodesse: aut minus
suos ailigere audeat suspi¬
cari : Pros to cũ alilige̾t᷑ priꝰ.
certiora nunc sue tilectioriᷤᷤ
a deo capit experimenta et
cum cdilexisset suos in finẽ

Expanded text:
charitatis inopes, sed ingratitucharitatis inopes, sed ingratitudinis etiam rei esse convincimur super omnibus quae per eum nobis beneficia provenere, si non congratulamur ei, qui de labore ad requiem, de periculo ad securitatem, de mundo transiit ad Patrem. Itaque et pium est Malachiam flere defunctum, et pium magis Malachiae congaudere viventi. Nunquid non vivit? Utique et beate. Visus est oculis insipientium mori, ille autem est in pace. 2. Dehinc etiam utilitatis propriae consideratio exsultandum nobis suggerit et laetandum, quod tam potens suos patronus ad coelestem curiam, tam fidelis praecesserit advocatus: cujus et ferventissima charitas oblivisci ne queat filiorum, et probata sanctitas obtineat gratiam apud Deum. Quis enim nunc Malachiam sanctum aut minus posse prodesse, aut minus suos diligere audeat suspicari? Profecto cum diligeretur prius, certiora nunc suae dilectionis a Deo capit experimenta: et cum dilexisset suos, in finem
Abbreviated transcription (Latin):
malachias episcopus funda
uit. Bernarlus clare uallis
uocatus abbas paracliti cõso¬
lationem. Si haberemus hic
manentem ciuitatẽ. copiosis¬
simis iure lacrinus plang̾emꝰ
talem nos amisisse cõciuem.
Cet̾m s futuram magis inqͥ¬
unuis ut oportet est quidẽ
non moctica doloris occasio
tam necessauo thuce destitui.
debet tamen zelum tẽperare
scientia. et dolorem spei fitu¬
tia delinire. Nec mirari quẽ¬
piam ilecet si gemitum extor¬
quet affectus. Si desolatio la¬
crimas expumit modũ tñ
atlhibere necesse est. immo¬
et nõ mocdice eciam cõsolari:
intuentes non que uidentur
s que nõ uidentur. Que enĩ
uidentur temporalia sunt:
Que enĩ non uiclentur eter¬
na. Primum quidem con¬
gratulandum est anime
sancte. ne nos arguat de in¬
opia caritatis. aicens et ip̃e
quod dñs ad apłos ait. Si
diligeretis me gauderetis
utiq quia uado ad patrẽ.
ꝑreuenit nos ad patrem spi
ritus patris nostri. nec mͦ

Expanded text:
Malachias episcopus fundavit, Malachias episcopus fundavit, frater BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, Paracleti consolationem. 1. Si haberemus hic manentem civitatem, copiosissimis jure lacrymis plangeremus, talem nos amisisse concivem. Caeterum si futuram magis inqurimus ut oportet, est quidem non modica doloris occasio tam necessario duce destitui: debet tamen zelum temperare scientia, et dolorem spei fiducia delinere. Nec mirari quempiam decet, si gemitum extorquet affectus, si desolatio lacrymas exprimit: modum tamen adhibere necesse est, imo non modice etiam consolari, intuentes non quae videntur, sed quae non videntur. Quae enim videntur, temporalia sunt; quae autem non videntur, aeterna. Primum quidem congratulandum est animae sanctae, ne nos arguat de inopia charitatis, dicens et ipse quod Dominus ad Apostolos ait: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem . Praevenit nos ad Patrem spirituum spiritus patris nostri: nec modo
Abbreviated transcription (Latin):
minis. ab omni peccato et
labore et ꝑiło liberari. Ex
hoc siquidem nec peccatum
in eo habitare clicitur. nec
penitentie luctus inlicitur.
nec ab ullo deiniceps lapsu
ei predicitur esse cauendũ.
Posuit helyas pallium nõ
est quod timeat. non est qd̾
tangi ne lũ tener ab adul¬
teraᷤ uereatur. C urrum cõ¬
scenait. non est iam trepida¬
re ne cadat. suauiter scan¬
dit nõ laborans uolatu ꝓpͥo:
s celeri in uehicło sedens.
Ad hoc nos resugerutm ailec¬
tissimi. tota animi auulitate
curramus in odore ungentoꝵ
huiꝰ beati patus nostri. qui no¬
strum hoctie torporem infer¬
uentissimum ilesideriũ iusuᷤ
est extitasse. Curramus inqͣm
post eum. celebrius illi cla¬
mantes trahe nos post te. et
affectu cordis. et profectu cõ¬
uersationis deuotas om̃ipotẽ¬
ti misccłie gr̃as referentes. qd̾
inlignis seruulis. quib ꝓpͥa¬
eligiosis fratrib
qui in hibernia sunt.
et his maxime cogrega¬
tionib quas beate memorie

Expanded text:
minis, ab omni peccato, et minis, ab omni peccato, et labore, et periculo liberati. Ex hoc siquidem nec peccatum in eo habitare dicitur, nec poenitentiae luctus indicitur, nec ab ullo deinceps lapsu ei praedicitur esse cavendum. Posuit Elias pallium; non est quod timeat, non est quod tangi, nedum teneri ab adultera vereatur. Currum conscendit; non est jam trepidare ne cadat: suaviter scandit; non laborans volatu proprio, sed celeri in vehiculo sedens. Ad hoc nos refrigerium, dilectissimi, tota animi aviditate curramus in odore unguentorum hujus beati patris nostri, qui nostrum hodie torporem in ferventissimum desiderium visus est excitasse. Curramus, inquam, post eum, crebrius illi clamantes: Trahe nos post te: et affectu cordis, et profectu conversationis devotas omnipotenti misericordiae gratias referentes, quod indignis servulis suis, Religiosis fratribus qui in Hibernia sunt, et his maxime congregationibus, quas beatae memoriae
Abbreviated transcription (Latin):
spera rupium s expertis li¬
ge securior. eciam et deside¬
rabilior inuenitur. utrobi¬
q tam̃ laborem. utrobiq
periculum esse nouerat
qui clicebat. Per arma ui¬
sticie a dextus et a sinistris.
ut mento cõgratulemur
eis qui transierunt ꝑ igne
et aquam. et in refuge pũ
sunt ectucti. Refugeriumꝰ
uultis auctire: Utinam so
uobis alius loqueretur. Nã
ego quosl nõ gustaui eruc
hochie super hoc refugerio
malachiam aulire clicẽtẽ
Conuertere anuna mea in
requiem tuam quia dñs
benefecit tibi. Qura eripu¬
it animam meam de mor¬
te et cetera. In quib uerbiᷤᷤ
quid intelligam paucis au¬
dite. Si quidem inclinata ẽ
iam clies. et longius quam
speraeum sermo processit.
quod inuitus auellar a pa¬
rern culcedines nominis.
et malachiam silere lingͣ
formidans finem facere uere¬
atur. Mors anime fratres
mei peccatum est. nisi forte
excidit uobis quod in ꝓph̾a
legistis: Anima que peccaue
proinde cõgratulatio est ho¬

Expanded text:
spera rupium; sed expertis lonspera rupium; sed expertis longe securior et desiderabilior invenitur. Utrobique tamen laborem, utrobique periculum esse noverat, qui dicebat: Per arma justitiae a dextris, et a sinistris : ut merito congratulemur eis qui transierunt per ignem et aquam, et in refrigerium sunt educti. Refrigerium vultis audire? Utinam id vobis alius loqueretur! nam ego quod non gustavi, eructen mihi hodie super hoc refrigerio Malachiam audire dicentem: Convertere, anima mea, in requiem tuam, quia Dominus benefecit tibi; quia eripuit animam meam de morte , etc. In quibus verbis quid intelligam, 1046 paucis audite: siquidem inclinata est jam dies, et longius quam speraveram sermo processit, quod invitus avellar a paterni dulcedine nominis, et Malachiam silere lingua formidans, finem facere vereatur. Mors animae, fratres mei, peccatum est: nisi forte excidit vobis quod in propheta legistis, Anima quae peccaveproinde congratulatio est ho
Abbreviated transcription (Latin):
stitit ꝓpͥe peregrinationis ob¬
litus. Nuis ur̃m fratres non
uehementer imitari cuprat
sanctitatem̾ si il auleat uł
superare: Credo tñ libentius
audituros si clic̾e̾ forte poteri¬
mus. quid sc̃m feci̾t malathiã:
Sed nec nostrum forsitan mi¬
nus acceptabile testi moni-¬
um iudeatur scripturam au¬
dite licentem. In fide et lentra¬
te ipsius sanctum fecit illum.
fide calcabat muncdũ iohe a¬
dura quelibet et aduersa eqͦ
animo tolerabat. Hinc qͥlem
post xp̃m fide calcabat. Maria.
ne caperetur illecebris. inde pa
ciencia sua possislebat ani¬
mam suam. ne molestiis frã¬
geretur. De his enĩ luob ha-¬
bes in psalmo casuros a lat̾e
tuo mille. et lecem milia a
dextus tuis quod multo plu¬
res prospeutatis fallacie. qͣm
aduersitatis flagella deiciant.
Nemo itaq nr̃m carissimi pla¬
Magnos hic campus monteᷤ
habet inuisibiles quidem
s eo ipso periculisiores. La¬
boriosior forte uin iedet᷑
iuter ardua collium et a¬

Expanded text:
stitit, propriae peregrinationis obstitit, propriae peregrinationis oblitus. 7. Quis vestrum, fratres, non vehementer ejus imitari cupiat sanctitatem, si id audeat vel sperare? Credo igitur libentius audituros, si dicere forte poterimus, quid sanctum fecerit Malachiam. Sed ne nostrum forsitan minus acceptabile testimonium videatur, Scripturam audite dicentem: In fide et lenitate ipsius sanctum fecit illum . Fide calcabat mundum, Joanne adura quaelibet et adversa aequo animo tolerabat. Hinc quidem post Christum fide calcabat maria, ne caperetur illecabris: inde in patientia sua possidebat animam suam, ne molestiis frangeretur. De his enim duobus habes in psalmo, casuros a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis : quod multo plures prosperitatis fallaciae, quam adversitatis flagella dejiciant. Nemo itaque nostrum, charissimi, plaMagnos hic campus montes habet, invisibiles quidem, sed eo ipso periculosiores. Laboriosior forte via videtur inter ardua collium, et a
Abbreviated transcription (Latin):
archiepcõs uendicabat. h̾e¬
ctitate possidens sanctuari¬
um lei. Rogatus itaq a fi¬
delib malachias noster. ut
tantis sese malis opponeret
animam suam in manibus
suis. ponens accessit intre¬
pidus. suscepit archiepisco¬
patum tradens sese aiscrimi¬
ni manifesto: ut tanto crimi¬
ni finem daret. Inter ꝑicła
rexit eccłiam. Post percła s̃ͥ
continuo successorem alterũ
cauonice ordinauit. Ea si qͥdẽ
cõditione susceperat. ut post¬
quam cessante ꝑsecutionis
rabie. alter secure posset in¬
stitui. ad sedeni propriam
remeare ꝑmitteretur. ubi
sine eccłiasticis secłarib ue
recdoitib in cõgregationibus
relligiosis. quas ipse extruxe¬
rat degens. inter eos tanquã
unus eoꝵ usq ad hoc tempꝰ
uixit. absq ulla ꝓprietate.
Sic dei hominem examina¬
uit. non examinauit tribu¬
lationis incendium. Si qͥlẽ
aurum erat. Sic nec illece¬
bra tenuit. aut resoluit. nͨ
curiosus spectator in uia sub¬

Expanded text:
archiepiscopos, vindicabat, haearchiepiscopos, vindicabat, haereditate possidens sanctuarium Dei. Rogatus itaque a fidelibus Malachias noster, ut tantis sese malis opponeret, animan suam in manibus suis ponens, accessit intrepidus, suscepit archiepiscopatum, tradens sese discrimini manifesto, ut tanto crimini finem daret. Inter pericula rexit Ecclesiam; post pericula sibi continuo successorem alterum canonice ordinavit. Ea siquidem conditione susceperat, ut postquam, cessante persecutionis rabie, alter secure posset institui, ad sedem propriam remeare permitteretur: ubi sine ecclesiasticis saecularibusve redditibus in congregationibus religiosis, quas ipse exstruxerat, degens inter eos tanquam unus eorum, usque ad hoc tempus vixit absque ulla proprietate. Sic Dei hominem examinavit, non exinanivit tribulationis incendium: siquidem aurum erat; sic nec illecebra tenuit aut resolvit; nec curiosus spectator in via sub
Abbreviated transcription (Latin):
hoc pasca manducate apud
uos. Transiuit per ignem et
aquam. quem nec tustia fran¬
gere. nec detinere mollia potu¬
erunt. Est enum deorsum noᷤ
locus. quem sibi totum uen¬
dicat ignis adeo. ut ne mini¬
niam quidem aque guitam
de lazan digito. miser ille di¬
ues ibi habere potuerit. Est
et sursum ciuitas dei quam
letificat fluminis impetus.
uoluptatis torrens: calix inhe-¬
buans quam preclarus. In
hoc sane mectio bont ac mali
sciencia cõtinetur: et uolup¬
tatis et tubulationis. hic ca¬
pere est experimentum. Infe¬
lix eua in has uitissituilines
nos ineluxit. hic plane cdies
et nox. nam in inferno tm̃ nox
in celo tantum dies. Beata ꝓ¬
inde anima. que utrumq ꝑ¬
transit nec uoluptati inherẽs.
nec deficiens in tribulatione.
Breuiter uobis unum aliquod
nificis arbutor referendum:
in quo strenmie satis et ig¬
nem et aquam nosciturꝰ
pertranssisse.
agni illius patricii
hiberniensium apłi
seclem metropolita¬
uam. tyrannica sibi progeni¬
E successionis orcine creans

Expanded text:
manducare apud vos. Transivit per ignem et aquam, quem nec tristia frangere, nec detinere mollia potuerunt. Est enim deorsum nos locus, quem sibi totum vindicat ignis, adeo ut ne minimam quidem aquae guttam de Lazari digito miser ille dives ibi habere potuerit. Est et sursum civitas Dei, quam laetificat fluminis impetus, voluptatis torrens, calix inebrians quampraeclarus. In hoc sane medio boni et mali scientia continetur, et voluptatis et tribulationis hic capere est experimentum. Infelix Eva in has vicissitudines nos induxit. Hic plane dies et nox: nam in inferno tantum nox, et in coelo tantum dies. Beata proinde anima quae utrumque pertransit, nec voluptati inhaerens, nec deficiens in tribulatione. 6. Breviter vobis unum aliquod actibus arbitror referendum, in quo strenue satis et ignem, et aquam noscitur pertransisse. Magni illius Patricii Hiberniensium apostoli sedem metropolitanam tyrannica sibi progenies, successionis ordine creans
Abbreviated transcription (Latin):
dilectis dñi. sompnus refugens
est. ꝓpha atrestante qui ait.
Cum ileslent ailectis suis sõp¬
num: ecce hereditas dñi. Pessi¬
ma quidem mors peccatorum.
quorum et natiuitas mala et
preciosa plane tanquam finis
laboꝵ tanquam uictorie cõsũ¬
matio. tanquam uite ianua et
perfecte securitatis ingressus.
Congratulemur itaq fratres.
cõgratulemur ut aignum est
patri nostro. quia et pium est
am: et pium magis malachi¬
e cõgaudere uiuenti. Nõquid
uisus est oculis insipientium
mori: ille autem est in pace.

Expanded text:
dilectis Domini somnus refrigerii dilectis Domini somnus refrigerii est, Propheta attestante, qui ait: Cum dederit dilectis suis somnum, ecce haereditas Domini . Pessima quidem mors peccatorum, quorum et nativitas mala, etsanctorum . Pretiosa plane, tanquam finis laborum, tanquam victoriae consummatio, tanquam vitae janua, et perfectae securitatis ingressus. 5. Congratulemur itaque, fratres, congratulemur, ut dignum est, Patrem. Itaque et pium est um, et pium magis Malachiae congaudere viventi. Nunquid Visus est oculis insipientium mori, ille autem est in pace.
Abbreviated transcription (Latin):
et mortis. Nec modo iucta
sunt hec. señ et iuiticata et
dampnata. Diffinita quidem
s nũctum promulgata senten¬
tia est. Deniq iam cliabolo
ignis paratus et si nũcdũ ille
precipitatus in ignem motico
ahuc tempore signitur ma¬
lignari tanquam malleus ce¬
lestis opificis factus est malleꝰ
uniuerse terre. Terit electos
ad eoꝵ utilitatem. Reprobos
cõterit in eoꝵ dampnationem.
Qualis gͦ paterfamilias. tales
et domestici eius. pectatum
scilicet et mors. sam et pec¬
catum licet simul cum xp̃o.
cruci ipsuis non dubitetur
affixum: Adhuc tñ interim nõ
regnare quidem s habitare in¬
mitebatur. Mentior si non ipse
ait. Iam non ego operor illud ses
quod habitat in me peccatum.
Sic et mors ipsa minime quidẽ
abesse cogitur s cogitur nõ obes¬
se. Fnt autem cum clicetur ubr
est mors uictoria tua: q ipsa
si quidem inemica nouissima
destmuetur. Iunc uero moderan¬
te eo qui imperium habet uite.
et mortis et mare ipsum certis

Expanded text:
et mortis. Nec modo victa et mortis. Nec modo victa sunt haec, sed et judicata jam et damnata. Definita quidem, sed nondum promulgata sententia est. Denique jam diabolo ignis paratus, etsi nondum ille praecipitatus in ignem, modico adhuc tempore sinitur malignari. Tanquam malleus coelestis opificis factus est, malleus universae terrae: terit electos ad eorum utilitatem, reprobos conterit in eorum damnationem. Qualis ergo paterfamilias, tales et domestici ejus, peccatum scilicet et mors. Nam et peccatum, licet simul cum Christo cruci ipsius non dubitetur affixum, adhuc tamen interim non regnare quidem, sed habitare etmittebatur. Mentior si non ipse ait: Jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum . Sic et mors ipsa minime quidem adhuc abesse cogitur, sed cogitur non obesse. Erit autem cum dicetur: Ubi est, mors, victoria tua . Et ipsa siquidem inimica novissima destructur. Nunc vero moderante eo qui imperium habet vitae et mortis, et mare ipsum certis
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas. et cõsideratam qm
chil inquam mirum si ferit
sine cliscretione. que uenit
ex preuaricatione. si sit crude¬
lis et fatira que ex antiqui
serpentis fallacia. et mulieus
insipiaentia prodit. Quid tñ
causamur quod malachiam
ausa sit aetemptare fidele si¬
et ꝙpsum malachie pariter
et omnium electorum capͣ
furibunda peruasit: Perua¬
sit utiq inmunem s nõ in¬
munis. euasit. Impegit iu
uitam mors. et inclusit intra
se uita mortem. et absordta est
mors in uita: hanum sibi de¬
uorans. incle teneri cepit ũ¬
de uisa est tenuisse. At fortas¬
se quis dlicat. Quo motlo moiᷤᷤ
a capite superata uidetur
que tanta acdhuc libertate
seuit in menbra: Si mors mor¬
tua quo mͦ malachiam occi¬
dit Si uicta quo mͦ adhuc
preualet uniuersis: et nõ
est homo qui uiuat et non
uideat mortem: Lsicta pla¬
ne mors opus chiaboli. et pec¬
cati pena: uictum peccatum
causa mortis uictus. et ipse¬
malignus et peccati auctor

Expanded text:
iniquitas: inconsideratam, quam iniquitas: inconsideratam, quam hil, inquam, mirum, si ferit sine discretione, quae venit ex praevaricatione; si sit crudelis et fatua, quae ex antiqui serpentis fallacia, et mulieris insipientia prodiit. Quid tamen causamur quod Malachiam ausa sit attentare, fidele eet ipsum Malachiae pariter et omnium electorum caput furibunda pervasit? Pervasit utique immunem, sed non immunis evasit. Impegit in vitam mors, et inclusit intra se vita mortem, et absorpta est mors a vita. Hamum sibi devorans, inde teneri coepit, unde visa est tenuisse. 4. At fortasse quis dicat: Quomodo mors a capite superata videtur, quae tanta adhuc libertate saevit in membra? Si mors mortua, quomodo Malachiam occidit? si victa, quomodo adhuc praevalet universis; et non est homo qui vivat, et non videat mortem? Victa plane mors, opus diaboli, et peccati poena; victum peccatum, causa mortis; victus et malignus ipse, et peccati auctor,
Abbreviated transcription (Latin):
uit gressus. lissoluit manus.
oculos clausit. Illos inquam de¬
uotos oculos. qui piissimis fleti¬
bus iuinam peccatorib recõ¬
ciliare grãm cõsneuere. Illas niũ¬
dissimas manus. que laborosis
et humilib opeub exerceri sẽ¬
per amauerant. que dlñici cor¬
poris hostiam salutarem pro
peccatorib totiens offerebant:
et sine ira et cdisceptanone in
oratione leuabantur in celum.
que infirinis multa benefici¬
a prestitisse. et signus iarus
effulsisse noscunt᷑. Illos qlłn
speciosos gressus enuangeli ⁊a¬
tis pacem: euuangeli zantis
bona. Illos pecles qui tociens
fatigati sunt stiulio pietatis.
uestigia illa iligna semꝑ q̃ de¬
uotis oculis premerentur.
Scã demq labra illa sacerdo¬
tis que custodiebant scienti.¬
am: os iusti quod sapientiam
meditabatur. et linguam eiꝰ
que uidicium loquens. immo
et misericordiam tantis me-¬
deri solebat uulnerib anma¬
rum. Nec mirum fratres ini¬
quam esse quam generauit

Expanded text:
vit gressus, dissolvit manus, vit gressus, dissolvit manus, oculos clausit. Illos, inquam, devotos oculos, qui piissimis fletibus divinam peccatoribus reconciliare gratiam consuevere: illas mundissimas manus, quae laboriosis et humilibus operibus exerceri semper amaverant, quae Dominici corporis hostiam salutarem pro peccatoribus toties offerebant; et sine ira et disceptatione in oratione levabantur in coelum; quae infirmis multa beneficia praestitisse, et signis variis effulsisse noscuntur: illos quoque speciosos gressus evangelizantis pacem, evangelizantis bona; illos pedes, qui toties fatigati sunt studio pietatis; vestigia illa, digna quae semper devotis osculis premerentur: sancta denique labia illa sacerdotis, quae custodiebant scientiam; os justi, quod sapientiam meditabatur: et linguam ejus, quae judicium loquens, imo et misericordiam, tantis mederi solebat vulneribus animarum. Nec mirum, fratres, iniquam mortem esse, quam generavit
Abbreviated transcription (Latin):
lilem uir sanctus plurimum
sese illo cantu delectari ddicebat.
& non multo post ipse qͦꝙ secu
itaq gracias deo suꝑ omnibus
dispositionib suis. quod mnilig
nos beate mortis eius honora¬
re presentia: quod pauꝑes su¬
os pretiosissimo corꝑis eius lo¬
cupletare tesauro. quod insir¬
mos nos tanta eccłie sue uo-¬
luit fulcire colũpna. Alterum
siquidem e duob. signũ istud
quodd nobis in bono factum est
ꝑsuaset. quol aut placitus deo
sit locus. aut sibi placitum fac̾e
uelit: ad quem tante sanctitatiᷤᷤ
uirum a finib terre moriturũ
sepeliendum ꝙ perduxit. Cete¬
rum ppło illi affectuosius cõtlołe.
et eius que tam miserabili ecłie.
dirum hoc uulnus non pepertit
inferre. crudelitatem mortis ue¬
hementis abhorrere beati huiꝰ
pattis caritas ipsa cõpellit. Dura
profecto et inexorabilis mors. q̃
tantam hominum multitucdi¬
uem. untus percussione muta¬
uit ceca et improuida q̃ mala¬
chie ligauit linguam: impedti¬

Expanded text:
idem vir sanctus plurimum idem vir sanctus plurimum sese illo cantu delectari dicebat: et non multo post ipse quoque secutitaque gratias Deo super omnibus dispositionibus suis, quod indignos nos beatae mortis ejus honorare praesentia, quod pauperes suos pretiosissimo corporis ejus locupletare thesauro, quod infirmos nos tanta Ecclesiae suae voluit fulcire columna. Alterum siquidem e duobus signum istud, quod nobis in bonum factum est, persuadet, quod aut placitus Deo sit locus, aut sibi placitum facere velit, ad quem tantae sanctitatis virum a finibus terrae moriturum, sepeliendumque perduxit. 3. Caeterum populo illi affectuosius condolere, et ejus quae tam miserabili Ecclesiae dirum hoc vulnus 1044 non pepercit inferre, crudelitatem mortis vehementius abhorrere, beati hujus patris charitas ipsa compellit. Dira profecto et inexorabilis mors, quae tantam hominum multitudinem unius percussione multavit: caeca et improvida, quae Malachiae ligavit linguam, impedi
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat parabatur iter.
cũ subito infirmitate pre¬
uentus sensit protinus ad
latium euocari: deo meliꝰ
aliquid prouitlente pro no.¬
bis ne a nobis egressus ali¬
bi cõsũmaretur. Nullũ qͥdẽ
in eo nõ ilico mortis. s uel gͣ¬
ius egritudinis signũ me
dis oportere. ut hoc anno
malachias ab hac uita egͤ¬
deretur. Laboratum est cõ-¬
tra et deuotis precib apua
d̃m. et quibcũq potuimus
modis s illius preuale me-¬
rita. ut desiderium corais e¬
ius tubueretur ei. et nõ frau¬
daretur uoluntate labiorũ
suoꝵ. Sic enim pro uotis
omnia ei cõcurrere. ut hc̃
maxime locum diuina
sibi inspirante clemencia
elegisset. & hũt qͦ ex lungõ
optarat sepulture habere
tliem. quo fideluim omniũ
generalis memoria celebrat᷑.
Sea illud nostra hec gauclia
merito cumulauit. quod fra¬
trum nostroꝵ ossib de priori
cimiterio absportanclis huc¬
bis auctore tło fuisset electa.
Que nmiium deportantib
nobis et ex more psallentib.

Expanded text:
uriam parabat iter: cum subito infirmitate praeventus, sensit protinus ad latium evocari. Deo melius aliquid providente pro nobis, ne a nobis egressus alibi consummaretur. 2. Nullum quidem in eo, non dico mortis, sed vel gravis aegritudinis signum meddis oportere, ut hoc anno Malachias ab hac vita egrederetur. Laboratum est econtra, et devotis precibus apud Deum, et quibuscunque potuimus modis: sed illius praevaluere merita, ut desiderium cordis ejus tribueretur ei, et non fraudaretur voluntate labiorum suorum. Sic enim pro votis omnia ei concurrere, ut hunc maxime locum, divina sibi inspirante clementia, elegisset: et hunc quoque ex longo optaret sepulturae habere diem, quo fidelium omnium generalis memoria celebratur. Sed et illud nostra haec gaudia merito cumulavit, quod fratrum nostrorum ossibus, de priore coemeterio huc asportandis es, auctore Deo, fuisset electa. Quae nimirum deportantibus nobis, et ex more psallentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
morti et internitioni proxi¬
mus quam longe erat suoꝵ
om̃iũ solatio destitutus. Cerne¬
bat ex inminenti stationis
sue loco turros undiq cõcur¬
santes iam iamq inmiuẽtẽ
sibi expectabat interitum:
nisi quia meo quodam mͦ cõ¬
fulebat quod se illis nõ igno¬
rabat ignotum. Recordatus¬
est illico preterite uisionis
et pia intra se uota cõficiens
pollicitus est deo et beato
bernardo quod si de manit i.¬
nimitorum uiuus euacde̾t
cuitem quã sanctus petierat
filiis eius clareuallensibus
destinaret. Continuo gͥ . xxxͣ.
de militib suis regem suũ
a longe cognoscentes a cͥori ĩ
se certamine turcos prouocãt.
tota cõstictus. Rex interim ab
hostibus et ignotus ꝑsisteret
et securus. Qd̾ cũ .xuͣ. milites
de sacra templi milicia cõsper¬
issent ꝑ cõfertissimes hostes
uiolenter irrũpũt: ꝑsequen¬
tes iuxta quod scriptũ est unꝰ
nulle et duo fugantes .x. mi¬
lia in milib suis Associati gͦ

Expanded text:
morti et internecioni proximorti et internecioni proximus, quam longe erat suorum omnium solatio destitutus. Cernebat ex eminenti stationis suae loco Turcos undique concursantes. Nam jamque imminentem sibi exspectabat interitum, nisi quia in eo quodammodo confidebat, quod se illis non ignorabat ignotum. Recordatus illico praeteritae visionis, et pia intra se vota conficiens, pollicitus est Deo et beato Bernardo, quod si de manu inimicorum vivus evaderet, crucem quam Sanctus petierat filiis ejus Clarae-Vallensibus destinaret. Continuo igitur triginta de militibus suis Regem ipsum a longe cognoscentes, acri in se certamine Turcos provocant atota, conflictus Rex iterum ab hostibus et ignotus persisteret et securus. Quod cum quindecim milites de sacra Christi militia conspexissent, per confertissimos hostes violenter irrumpunt, persequentes juxta quod scriptum est, unus mille, et duo fugantes decem millia in millibus suis . Associati ergo