comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed noui eum : ⁊ sermonem eius seruo Ille dic̃.
Mea sunt flumina: & ego feci ea: Iste dicit. Non
possum ego ame ipso facere quicquam: ⁊ rursũ
pat̾ m̃s inme manens. ipse facit oꝑa lue regna
omnia ostendens dicit: tibi dabo pocestat̾e̾ hanc
unuisam. & głam illorum: quia mͥ tradita suq̃.
& cui uolo do illa Iste dicit Calicẽ qͥd̾e meũ bibe¬
tis: sedere autem ad dexteram uel ad sinistt̃a
meam ñ est meum dare uob̃. s quib paratum
tes banum & malum: lste dieit: Non est urm̃
nosse tempora uel mom̃ta: quȩ pat̃ posuit in
deus ut non comederetis ex om̃i ligno paradii
comederitis ex eo: iperientut oołi ur̃i lste dia¬
Non quero uoliutatem meam: s uoluntat̾e eu
qui misit me Ille ꝑ m̃bra sua loquitur dicens. D
lum pratum sit quod ñ ꝑtranseat luxuria nr̃a
coronemus nos rosis antequam marcescant: ibiq.

Expanded text:
sed novi eum, et sermonem ejus servo . » Ille dicit: « sed novi eum, et sermonem ejus servo . » Ille dicit: « Mea sunt flumina, et ego feci ea . » Iste dicit: « Non possum ego a meipso facere quidquam . » Et rursum: « Pater meus in me manens ipse facit opera . » Ille regna omnia ostendens dicit: « Tibi dabo potestatem hanc universam, et gloriam illorum, quia mihi tradita sunt, et cui volo do illa . » Iste dicit: « Calicem quidem meum bibetis; sedere autem ad dexteram vel ad sinistram meam non est meum dare vobis, sed qutes bonum et malum . » Iste dicit: « Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in Deus, ut non comederetis ex omni ligno paradisicomederitis ex eo, aperientur oculi vestriNon quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . » Ille per membra sua loquitur, dicens: « Nullum pratum sit, quod non pertranseat luxuria nostra: coronemus nos rosis, antequam marcescant, ubique
Abbreviated transcription (Latin):
militatis aperĩmus: si breui comemoratione
ꝑstringinatis. quid mortis auctor quid iutȩ con¬
ditor dicat Ille namq ait In cȩlum conscendam:
lste autem ꝑ ꝓpħam dicit Repleta est malisa¬
nima mea: & inta mea in infernum appropia¬
uit Ille dicit Suꝑastia oeli exaltabo soliũ meũ.
lste humano generi a paradisi sedib expulso
dicit Ecce uenio: & habitabo in mediotui. lle
dicit Sedebo inmonte testamenti: in laterib a¬
quilonis: Ille dicit: ego aũ sũ u̾mis. & ñ homo:
obꝓbrium hominum. & abiectio plebis Ilediẽ.
altissimo Iste cum informa dĩ ẽẽt. ñ rapinam ar¬
bitratus est. ẽs se ęqualem deo dũ semet ipsũ
exinanut. formam serui accipiens. & ꝑ mn
bra sua loquitur dicens Dñe quis similis tibis
llle ꝑ m̃bra sua loquitur dicens Nescio dñm:
& israhel ñ dimitto lste ꝑ semetipsum dicit. Si
dixero quia ñ noui eum : ero similis uob̾ m̃dax.

Expanded text:
militatis aperimus, si brevi commemoratione militatis aperimus, si brevi commemoratione perstringimus quid mortis auctor, quid vitae conditor dicat. Ille namque ait: In coelum ascendam ; iste autem per Prophetam dicit: Repleta est malis anima mea, et vita mea inferno appropinquavit . Ille dicit: Supra astra coeli exaltabo solium meum ; iste humano generi a paradisi sedibus expulso dicit: Ecce venio cito, et habitabo in medio tui . Ille dicit: Sedebo in monte testamenti, in lateribus Aquilonis : iste dicit: Ego sum vermis, et non homo, approbrium homilis ero Altissimo : » Iste, « Cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens ; » et per membra sua loquitur, dicens: « Domine, quis similis tibi ? » Ille per membra sua loquitur, dicens: « Nescio Deum, et Israel non dimitto . » Iste per semetipsum dicit: « Si dixero quia non novi eum, ero similis vobis, mendax:
Abbreviated transcription (Latin):
inmundus est apud dm̃: omĩs qui exaltat cor:
quod magistra ueritas docet dicens Discite ame.
quia mitis sum & humilis corde aAd hoc namq u¬
ingenitus di filius formam infirmitatis nr̃e sus¬
cepit: ad hoc inuisibilis non solum uisibilis. sed e¬
tiam despectus apparuit: ad hoc contumeliarum
lu dibria. irrisionum ꝓbra. passionum tormenta
tolerauit: ut supbum non ẽẽ hominem doceret
humilis deus Quanta gͥ humilitatis uirtus est.
ꝓpter quam solam ueracit̃ edocendam isqui sine
estimatione magnus est. usq ad passioñe factus ẽ¬
paruus & Quia enim originem ꝑditionis nr̃e
se p̃buit suꝑbia diaboli: strumentum redẽptionis
nr̃e inuenta  bumilitas di hostis quippe ñr int̃
omĩa conditus: uideri supra omĩa uoluit elatus.
Redemptor autẽ ñr magnus manens supͣ omĩa:
fieri inter omĩa dignatus est parius S melius¬
& elationis causam detegimus. & fandam̃ta hu¬

Expanded text:
« Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor .« Immundus est apud Deum omnis qui exaltat cor .quod magistra Veritas docet, dicens: « Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . » Ad hoc namque unigenitus Dei Filius formam infirmitatis nostrae suscepit; ad hoc invisibilis non solum visibilis, sed etiam despectus apparuit; ad hoc contumeliarum ludibria, irrisionum opprobria, passionum tormenta toleravit, ut superbum non esse hominem doceret humilis Deus; quanta ergo humilitatis virtus est, propter quam solam veraciter edocendam is, qui sine aestimatione magnus est, usque ad passionem factus eparvus? Quia enim originem perditionis nostrae se praebuit superbia diaboli, instrumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostiomnia conditus videri supra omnia voluit elatus: Redemptor autem noster magnus manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Ergo diet elationis causam detegimus, et fundamenta hu
Abbreviated transcription (Latin):
illi: Diuitiȩ si affluant: nolite cor apponere:
audiant isti: quia fatuȩ uirgines quȩ cũ uacuis
uaseulis ueniunt. ab ȩternis nuptiis excludunt᷑.
Rursum quia aliter temptari p̃latos. atq alit̾
subditos p̃fati sumus: audiant illi quod ꝑ quen¬
dam sapiencem dicitur Ducem constituerunt
noli excolli : sed esto in illis quasi unus ex illis
audiant isti Obedĩte p̃positis & subiacete eis:¬
ur̃is reddituri audiant illi cum de accepta pote¬
state głantur: hoc quod abrahȩ uoce ardenti di¬
uiti dicitur Mem̃to fili: quia accepisti bona in
uita tua: A udiant isti cum contra rectores suos
inquerela ꝓsisiunt: hoc quod murmuranti ppło.
moysi & aaron uocib respondetur Nec contra
nos est murmur ur̃m: sed contra dñm Nos e¬
nim quid sumus e audiant ill conturbabunt᷑
in conspectu eius pattes orphanorum ⁊ uidices
resistit: humilib autem dat gr̃am Audiant om̃s.

Expanded text:
illi: « Divitiae si affluant, nolite cor apponere . » illi: « Divitiae si affluant, nolite cor apponere . » Audiant isti quae fatuae virgines, quae vacuis vasculis veniunt ab internis nuptiis excluduntur. Rursum quia aliter tentari praelatos, atque aliter subditos praefati sumus; audiant illi, quod per quemdam sapientem dicitur: « Ducem te constitui, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . » Audiant isti, « Obedite praepositis vestris et sus vestris . Audiant illi, cum de accepta potestate gloriantur, hoc quod Abrahae voce ardenti diviti dicitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua . Audiant isti, cum contra rectores suos in querelas prosiliunt, hoc quod murmuranti populo Moysi et Aaron vocibus respondetur: Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum. Nos enim quid sumus ? Audiant illi: Turbabuntur in cresistit, humilibus autem dat gratiam . » Audiant omnes:
Abbreviated transcription (Latin):
cutione: amaritudo insilentio: dissolutio in hila¬
ritate: furor in tristicia in honestas in actione:
honestas inimagine: erectio in incessu: rancor in
resporisione: horum semꝑ mens est. ad irrogandas
contumelias ualida: ad tolerandas in firma: ad
obediendum pigra: ad lacessendos uero alios impo¬
tuna⁊ adea q̃ facere & debet & p̾ualet ignaua: ad
ea autem quȩ facere ñ debet nec p̃ualet parata:
Hȩc in eo quod sponte ñ appecit nullis exhortatio¬
nib flectiturꝰ ad hoc autem quod latent̃ deside¬
rat. querit ut cogatur: quia dum metuit ex de¬
sidetio suo uilescere. optat ium in ipsa sua uolunta¬
te tolerare Igitur quia humanos animos aliter
temptari ex reb mrnalib atq aliter ex spiritalib
diximus: audiant illi Omĩs caro fenum: & om̃is¬
gła euis sicut flos fęni. audiant & isti: quod qͥ¬
busdam post miracula dicitur. Nescio uos unde
sitis: discedite a me operatii iniquitatis: Audian

Expanded text:
cutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilacutione, amaritudo in silentio, dissolutio in hilaritate, furor in tristitia, improbitas in actione, inhonestas in imagine, erectio in incessu, rancor in responsione; horum mens semper est ad irrogandas contumelias valida, ad tolerandas infirma, ad obediendum pigra, ad lacessendos vero alios importuna, ad ea quae facere et debet et praevalet ignava, ad ea autem quae facere nec debet nec praevalet parata. Haec in eo quod sponte non appetit nullis exhortationibus flectitur; ad hoc autem quod latenter desiderat, quaerit ut cogatur: quia dum metuit ex desiderio suo vilescere, optat vim in ipsa sua voluntate tolerare. Igitur quia humanos animos aliter tentari ex rebus carnalibus, atque aliter ex spiritalibus diximus, audiant illi: « Omnis caro fenum, et gloria ejus sicut flos feni . » Audiant isti quod quibusdam post miracula dicitur: « Nescio vos unde sitis. Discedite a me, omnes operarii iniquitatis : » audiant
Abbreviated transcription (Latin):
le loqui soleant peuis tace.nt: quia cum peccan¬
tes. aliquid de correctione audiunt. indignantes
etiam responsionis uerba suspendunt Cum his qͣn¬
do aspere agitur sepe ad querelȩ uoces de hac ipsa
asꝑitate ꝓsiliunt Cum uͦ eos magistri sui blande
p̃ueniunt. de hac ipsa humilitate qua p̃uenti suNł
grauiuis indignantur: & tanto eorum mens uasti¬
us accenditur: quanto considenatius infirma u
dicatur: Hi nimirum quia humilitatem quȩ uir¬
tutum mat̃ est nesciunt. usum sui laboris ꝑdunt.
etiam si qua bona sint que operari uideantur: qͥa
surgentis fabricȩ robusta celsitudo ñ figitur. quȩ
nequaquam ꝑ fundamenti fortitudinem in petra
solidatui: Soli gͦ ruinȩ crescit quod ȩdificant: qui
ante molem fabrice humilitatis fundamina ñ
parant Quos bene ab intimis ꝓdimus: si paucis
in exteriorib ostendamus Cunctis namq suꝑba
apud se cogitatione tumentib in est clamor in lo¬

Expanded text:
le loqui soleant, pejus tacent. Quia cum peccanle loqui soleant, pejus tacent. Quia cum peccantes aliquid de correctione audiunt, indignantes etiam responsionis verba suspendunt. Cum his quando aspere agitur, saepe ad querelae voces de hac ipsa asperitate prosiliunt. Cum vero eos magistri sui blande praeveniunt, de hac ipsa humilitate qua praeventi sunt, gravius indignantur; et tanto eorum mens fortius accenditur, quanto consideratius infirmari dicitur. Hi nimirum quia humilitatem quae virtutum mater est nesciunt, usum sui laboris perdunt; etiamsi qua bona sint, quae operari videantur, quia surgentis fabricae robusta celsitudo non figitur, quae nequaquam per fundamenti fortitudinem in petra solidatur; soli ergo ruinae crescit, quod aedificant, qui ante molem fabricae, humilitatis fundamenta non procurant. Quos bene ab intimis prodimus, si paucis in exterioribus ostendamus. Cunctis namque superbia apud se cogitatione tumentibus, inest clamor in lo
Abbreviated transcription (Latin):
uoluuntur ut dm res humanas curate ñ estimes .
quia ei qui quasi ure rep̃henditur. ẽẽ se commissos
dolent: sicq dum contra rectorem suꝑbiunt. etiã
contra iudicia conditoris intumescunt & dũ pa¬
storis uitam diuidicant: Ipsam quoq sapientiã
omnia disponentem ĩpugnant. Sepe aut̾e rectoris
sui dictis ꝓterue obuiant: & eandem uocis suꝑ¬
biam lib̾tatem uocant. Sic quippe elatio se quasi
ꝓ rectitudine lib̃tatis obicit: sicut sepe se timor
ꝓ humilitate supponit Nam sicut pleriq reci¬
cent extimore. & tam̃ tacere se estimant ex humi¬
litate: ita non nulli loquuatur ꝑrnpatienoiam
elationis. & tam̃ loqui se credunt ꝑ lib̃tatem re¬
ctitudinis. aliquando autẽ subditi ꝓterua quȩ
sentiunt nequaquam ꝓdunt: & hi quorum loqua¬
citas uix compescitur. non nunquam ex sola amari¬
tudine in timi rancoris obmutescunt Qͥ ꝑ dolorẽ
mentis ꝓcacitatis suȩ uerba subtrahentes. cum ma¬

Expanded text:
volvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, volvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent; sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam contra judicia conditoris intumescunt. Et dum pastoris sui vitam dijudicant, ipsam quoque sapientiam omnia disponentem impugnant, se autem rectoris sui dictis proterve objiciunt, et eamdem vocis superbiam libertatem vocant. Sic quippe elatio se quasi pro rectitudine libertatis objicit, sicut saepe se et timor pro humilitate supponit. Nam sicut plerique reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, ita nonnulli loquuntur per impatientiam elationis, et tamen loqui se credunt per libertatem rectitudinis. Aliquando autem subditi proterva quae sentiunt nequaquam produnt; et hi quorum loquacitas vix compescitur, nonnunquam ex sola amaritudine intimi rancoris obmutescunt: qui per dolorem mentis procacitatis suae verba protrahentes, cum ma
Abbreviated transcription (Latin):
quanimiter loquatur Unde et mox mentis tta¬
quillitas in iram uertitur: quia dum cu netosdes¬
picit: dum sensum uitamq omĩum sine madta¬
none rep̃hendit: tanto isi reftenatior se iniacũ¬
diani aisatat ⁊ quanto eos qui sibi commii. abuet
cia sibimet in dignos putatiat contraeum subiecto¬
tum consuꝑbia instigat: hoc sũmo pere agligan¬
tiueut su ata considerare funditus negligant:
& semꝑ tacitis cogitationib rectorus sui uidices
tiant. Qui dum in illo quod rep̃hendere debeant
importune tespitiunt: in semet ipsis quod corra¬
gant nunquam uident: Inde & tanto atrociuis
pereunt: quanco ase ocilos auertunt: quia in huiꝰ
uite itinere offendentes corruunt. dum alibi in¬
tendunt: & quidem peocatores. se asserunt: nec
tam̃ tantum ut tam noxiȩ in regimine ꝑsonȩ tra¬
derentur & dum eius facta despiciunt. dum p̃¬
cepta contem: nunt. ad tantam usq insaniam de¬

Expanded text:
aequanimiter loquatur, unde et mox mentis traaequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc summopere agere nititur, ut sua acta considerare funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto atrocius pereunt, quanto a se oculos avertunt. Quia in hujus vitae itinere offendentes corruunt, dum alibi intendunt, et quidem peccatores se asserunt, nec tamen tantum, ut tam noxiae in regimine personae traderentur, et dum ejus facta despiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque insaniam de
Abbreviated transcription (Latin):
ius ad humana corda ueniens. in eorum obtutib
diuerso amictu pallietur: Nam cũ is qui de t̾re¬
na prius gła suꝑbiebat. postmodum de sc̃icate
extollitur: nequaquam cor eius elatio desernit
s ad eum consueta ueniens. ut cognosci nequeat
uestem mutauit. Sciendum quoq est. quod alit̃
hȩc p̃positos. atq aliter subditos temptat Prela¬
to namq incogitationib fuggerit. quia solo ui¬
tȩ merito suꝑ ceteros excreuit: ⁊ siquaabeo bene
aliquando gesta sunt. hȩc. ĩportune eius animo
obicit: & cum hunc deo singularit placuisse mi¬
nuat: quo facilius fuggesta ꝑsuadeat: ipsamad
testimonium potestatis traditȩ retributionie is¬
cat dicens Quia nisi te omnipotens deus de hil
om̃ib meliorem cerneret: dm̃s hos sub tuo reguii¬
ne non dedissec Eiusq mox mentem erigit. i¬
les atq in utiles eos qui subiecti surit. ostendit:
ita ut nullum iam quasi dignũ respiciat. cus

Expanded text:
vis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus vis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso amictu pallietur. Nam cum is, qui terrena prius gloria superbiebat, postmodum de sanctitate extollitur, nequaquam cor ejus elatio deseruit; sed ad eum consueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque est, quod aliter haec propositos, atque aliter subditos tentat; praelato namque in cogitationibus suggerit, quia solo vitae merito super caeteros excrevit; et si qua ab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisse insinuat: quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae retributionem vocat, dicens: Quia nisi omnipotens Deus te his omnibus meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui
Abbreviated transcription (Latin):
uindicta represserit: ilico adiungit dicens: Cum
ad huc sermo eẽt in ore regis: uox decȩloruit: s¬
bi dicitur nabu odonosor rex. Regnum transiet
a te: & ab hominib te eicient. & cum bestiis feris
erit habitatio tua fęnum quasi bos comedes ⁊
septem tempora mutabintur suꝑ te Ecce quia di¬
mor mentis usq ad aꝑta uerba se ꝓtulit. patuncu
iudicis ꝓtimis usq ad sententiam erupit. tatitoq
hunc districtiꝰ ꝑculit: quanto eius se suꝑbia inmo¬
deratius erexit Et qui enumerando bona dixt.
in quib sibi placuit: enumerata mala in quib si¬
bi feriretur audiuit. Sciendũ uero est. qđ ipsa
hȩc de qua tractamus elatio. alios ex rebisecila¬
rib: alios uero ex spiritalib possidet alter namq
intumescit auro. alter eloquio: alter in funis ⁊
terrenis reb: alter sũmis cęlestibusq uirtutibus:
una tamen eademq ante di oculos agitur. quã¬

Expanded text:
vindicta represserit, illico adjunxit, dicens: Cum vindicta represserit, illico adjunxit, dicens: Cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit: Tibi dicitur, Nabochodonosor rex: Regnum transiet a te, et ab hominibus te ejicient, et cum bestiis ferisque erit habitatio tua; fenum quasi bos comedes, et septem tempora mutabuntur super te . Ecce quia tumor mentis usque ad aperta verba se protulit, patientia judicis protinus usque ad sententiam erupit; tantoque hunc districtius perculit, quanto ejus se superbia immoderatius erexit; et quia ein quibus sibi placuit, enumerata mala, in quibus feriretur, audivit. Sciendum vero est quod ipsa haec, de qua tractamus, elatio, alios ex rebus saecularibus, alios vero ex spiritualibus possidet. Alter namque intumescit auro; alter eloquio; alter infimis et terrenis rebus; alter summis coelestibusque virtutibus: una tamen eademque ante Dei oculos agitur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis. uel bene geruntur. displicent: ⁊ sola ei
quȩ ipse uel praue egerit placent Semꝑ aliena
oꝑa despicit. ⁊ semꝑ miratur quod facit: quia
quicquid egerit. egisse se singularit᷑ credit:
atq in eo quod exhibet ꝑ głȩ cupiditatẽ. sibim et¬
ipsi fauet ꝑ cogitationem : & cum se incunctis
transcendere ceceros estimat: ꝑ lata cogitationũ
spacia secum deambulans. laudes suas tacitus
clamat: Non numquam uero ad tantam ela-¬
tionem mens ducitur: ut in eo quod tumet. etĩ
ꝑ ostentationem locutionis effrenetur. Stantos
cilis ruina sequitur: quanto apud se quisq Iã¬
dentius exaltatur: Hinc enim scͥptum est: antetu¬
inam exaltatur cor hĩc ꝑdanielem dicitur: In au¬
la babylonis deambulabat rex: responditq iat
Nonne hȩc est babylon magna quã ego ȩdificar
in domũ regni. in robore fortitudinis mee: ingłi
decoris meis Sed hunc tumorem quam concita

Expanded text:
ab aliis vel bene geruntur, displicent, et sola ei, ab aliis vel bene geruntur, displicent, et sola ei, quae ipse vel prave egerit, placent. Semper aliena opera despicit, / semper miratur, quod facit, quia et quicquid egerit, egisse se singulariter credit atque in eo, quod exhibet per gloriae cupiditatem, sibimetipsi favet per cogitationem. Et cum se in cunctis transcendere ceteros ęstimat, per lata cogitationum spatia secum deambulans, laudes suas tacitus clamat. Nonnumquam vero ad tantam elationem mens ducitur, ut in eo, quod tumet, etiam per ostentationem locutionis effrenetur. Sed tanto facilis ruina sequitur, quanto apud se quisque inpudentius exaltatur. Hinc enim scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor. Hinc per Danihelem dicitur: In aula Babylonis deamNonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, in gloria decoris mei ? Sed hunc tumorem quam concita
Abbreviated transcription (Latin):
piat demonstrare: alia quippe uicia. eas solummͦ
uirtutes impetunt. quib ipsa destruuntur. ut
uidelicet ira patienciam. castrimargia abstiuenti¬
am. libido continentiam expugnent. Suꝑbia aut̃e
quam uiciorum radicem diximus. nequaquam
uniuis urtutis extinetione contenta. contra cuncta
animȩ mbra se erigit: & quasi generalis ac pesti¬
fer morbꝰ corpus om̃e corrumpit: ut quicquidil¬
la inuadente agitur. etiam si ẽẽ uirtus ostendi¬
tur: ñ ꝑ hoc deo sed soli uanȩ głȩ seruiatur:
Quasi enim tyrannus quidam obsessam citatẽ
intercipit. cum mentem suꝑbia itrumpit: ⁊ quo
ditiorem quemq ceperit. eo in dñio durior exurgit:¬
quia quo amplius res iurtutis sine humilitate
agitur: eo latius ista dñatur Quisquis uero eius
in se tẏrantuidem captiua mente susceperit: hoc
primum dam: num patitur. quod clauso cordiso¬
culo iudicii equitatem ꝑdit: Nam cuncta quȩ

Expanded text:
pat demonstrare; alia quippe vitia eas solummodo pat demonstrare; alia quippe vitia eas solummodo virtutes impetunt, quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam, gastrimargia abstinentiam, libido continentiam expugnet; superbia autem, quam vitiorum radicem diximus, nequaquam unius virtutis exstinctione contenta, contra cuncta animae membra se erigit, et quasi generalis ac pestifer morbus corpus omne corrumpit, ut quidquid illa invadente agitur, etiamsi esse virtus ostendatur, non per hoc Deo, sed soli vanae gloriae servitur. Quasi enim tyrannus quidam obsessam civitatem intercipit, cum mentem superbia irrumpit; et quo ditiorem quemqquia quo amplius res virtutis sine humilitate agitur, eo latius ista dominatur. Quisquis vero eius in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo iudicii aequitatem perdit. Nam cuncta, quę
Abbreviated transcription (Latin):
se sequenteni hominem strauit Eo & enim te
ne suȩ locutionis inseruit : ut cum pꝰ mala omnia
leuiathan istius suꝑbiam diceret: quid ẽẽt malis
om̃ib deterius indicaret Quamuis etiam qđ in
imo ponitur. uiciorum radix ẽẽ monstratur: Sicut
enim inferius radix tegitur. sed abilla rami extrin¬
secus ex panduntur: ita se suꝑbia iutrins ecus ce¬
lat. sed abilla ꝓtinus aꝑta uicia pullulant Nulla
quippe mala ad publicũ ꝓdirent: nͥ hȩc ment̃e
in occulto constringerent:. hȩc est quȩ leuiatban istiꝰ
sensum feruescere sicut ollam facit: unde & huma¬
nas mentes in quodam feruore insaniȩ concutit: s
ꝑ aꝑta oꝑa qualiter concussi animum euertat ostẽ¬
dit intus namq prius ebullit in elatione: qđ foras
ꝑbie dispitatione se p̃buit: debemus hanc subtiliꝰ
sollit̾itiusq discutere: atq ad humanas mentes¬
quanta uel qualis ueniat. & quib qualit̃ suł ri¬

Expanded text:
se sequentem hominem stravit. Eo etenim telse sequentem hominem stravit. Eo etenim telni suae locutionis inseruit, ut cum post mala omnia Leviathan istius superbiam diceret, quid esset malis omnibus deterius indicaret. Quamvis etiam per hoc quod in imo ponitur vitiorum radix esse monstretur. Sicut enim inferius radix tegitur, sed ab illa rami extrinsecus expanduntur, ita se superbia intrinsecus celat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. Nulla quippe mala ad publicum prodirent, nisi haec mentem in occulto constringeret. Haec est quae Leviathan istius sensum fervescere sicut ollam facit. Unde et humanas mentes in quodam fervore insaniae concutit, sed per aperta opera qualiter concussi animam evertat ostendit. Intus namque prius ebullit in elatione, quod foris perbiae disputatione se praebuit, debemus hanc subtilius sollicitiusque discutere, atqquanta vel qualis veniat, et quibus qualiter subre
Abbreviated transcription (Latin):
los suꝑborum humiliabis Nisi se suꝑbia ꝑ ocu¬
los funderet: salomon quoq de iudeȩ elatione
ñ diceret Generatio cuius excelsi sunt ocłi: &
palpebre eius in altum suł recte Quia ergo
ꝑ corporeum animal leuiathan iste signatur.
& suꝑbia usq ad corpꝰ ꝓdiens. aꝑtius ocłis pren¬
cipatur: antiquus hostis quasi desublimi om̃s
uidẽre describitur. S quia multa ad ostenden¬
dum humani generis inimicum ꝓlata sunt.
ualde mens appecit. ut infine locutionis dñicȩ
unum aliquid manifestius exprimatur: un¬
de menbra illius breui nobis designatione mon¬
strentur. Sequitur. Ipse est rex suꝑ uniuersos
filios suꝑbiȩ. Ut leuiathan iste in cu notis quȩ
suꝑuis dicta sunt cãderet: sola se suꝑbia ꝑ¬
culit Neq enim ꝑ tot illos uiciorum ramos a¬
resceret: nisi ꝑ hanc pͥus in radice putruisset
suꝑbia ẜ hanc enim̃ ipse succubult: ꝑ hanc

Expanded text:
los superborum humiliabis . Nisi se superbia per oculos superborum humiliabis . Nisi se superbia per oculos funderet, Salomon quoque de Judaeae elatione non diceret: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in altum subrectae . Quia ergo per corporeum animal Leviathan iste signatur, et superbia usque ad corpus prodiens apertius oculis principatur, antiquus hostis quasi de sublimi omnes videre describitur. Sed quia multa ad ostendendum humani generis inimicum prolata sunt, valde mens appetit, ut in fine locutionis dominicae, unum aliquid manifestius exprimatur, unde membra illius brevi nobis designatione monstrentur. Sequitfilios superbiae. - Ut leviathan iste in cunctis quae superius dicta sunt caderet, sola se superbia perculit. Neque enim per tot illos vitiorum ramos aresceret, nisi per hanc prius in radice putruisset. superbia . Per hanc enim ipse succubuit, per hanc
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ipsam nequiciam. sed suggestionẽ nequiciȩ di¬
cimus: qua nolentes sepe renitentesq temptam:
Quod tunc in medi camine uertitur: cum mens
uirtutib erecta. conspectis contra se tempt᷑ionib
examinis reꝓbi quelibet oꝑa faciant. in quibꝰ li¬
bet uirtutib enitescant: Humilitatis sensum pe¬
nitus ignorant Qui nimirum huius leuiathan
eorum quoq corda quos ceperit. quasi de sublimi
cunctos inferius despicit. Notandum uero est
q leuiathan iste qui ꝑ corpoream bestiam desig¬
natur sublime uidere describiturꝰ quia uide¬
licet cordis suꝑbia cum exterius usq ad corpus
extenditur: prius ꝑ ocłos indicatur: Ip̃si quippe
ꝑ fastum tumoris inflati. quasi ex sublimi res¬
piciunt: & quo se deprimunt. altius excolluñ:
Nisi enim suꝑbia ꝑ oculos quasi ꝑ quasdam se fe¬
nestias ostenderet: nequaquam do psalmista di¬
xissec Populũ humilem saluum facies: & ocu¬

Expanded text:
1137 non ipsam nequitiam, sed suggestionem nequitiae di1137 non ipsam nequitiam, sed suggestionem nequitiae dicimus, qua nolentes saepe renitentesque tentamur. Quod tunc in medicamen vertitur cum mens virtutibus erecta conspectis contra se tentationibus examinis reprobi, quaelibet opera faciant, in quibuslibet virtutibus enitescant, humilitatis sensum penitus ignorant, quia nimirum Leviathan eorum quoque corda quos ceperit quasi de sublimi cunctos inferius despicit. Vetd Leviathan iste, qui per corpoream bestiam designatur, sublime videre describitur, quia videlicet cordis superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras ostenderet, nequaquam Deo Psalmista dixisset: Populum humilem salvum facies, et ocu
Abbreviated transcription (Latin):
humilius seruant. Sepe gͦ roꝑbi ꝓ hoc qͥ unum
uel minitnum bonum suum incaute conspiciunͭ.
mala multa & grauia in quib dimersi sunt non
agnoscunt: & sepe electi ꝑ hoc quod ad tenuissi¬
mum malum suũ infirm̾ari trepidant: mira dis¬
pensatione agitur. ut magna bona ad quȩ ꝓue¬
minis mensura disponit᷑: ut itos & mala adiu¬
uent. illos & bona grauent: dum & isti ad ꝓfe¬
no gloriantur: Sic itaq male bono utitur. re¬
ꝓb. & bone malo utitur ꝓbꝰ: sicut sepe contigit.
ut alius ex cibo salutifẽro in ordinate sumpͣto
pestem languoris incuriat: alius ueneno serpentis
inmedicamine ordinate confectionis adhibito: lan¬
guoris molestiã uincat Ille gͦ quia cibo salutife¬
ro uti recte noluit. in de ꝑniciose moritur. unde alii
salubtiter uiuunt. iste autem quia ueneno serpen¬
tis caute uti studuitꝰ in de salubrit uiuit. unde a¬
lii ꝑnitiose moriuntur Henenũ uero serpentis

Expanded text:
humilius servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum humilius servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel minimum bonum suum incaute conspiciunt, mala multa et gravia in quibus demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc quod ad tenuissimum malum suum infirmari trepidant, mira dispensatione agitur, ut magna bona ad quae proveminis mensura disponitur, ut et istos mala adjuvent, et illos bona gravent, dum et isti ad proveno gloriantur. Sic itaque male bono utitur reprobus, et bene malo utitur probus; sicut saepe contingit ut alius ex cibo salutifero inordinate sumpto pestem languoris incurrat; alius, veneno serpentis in medicamine ordinatae confectionis adhibito, languoris molestiam vincat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte noluit, inde perniciose moritur, unde alii salubriter vivunt; iste autem qui veneno serpentis caute uti studuit, inde salubriter vivit, unde alii perniciose moriuntur. Venenum ergo serpentis
Abbreviated transcription (Latin):
mititatis formam reꝓbi quia leuiathan huiꝰ m̃bra
sunt uel cognoscere uel tenere contem nunt:
quia ꝙ si quando sehumiles speciẽtenus ostendun s:
humilitatis uim intrinsecus seruare negligua
Quib sepe accidit ut si quando unum quodlibet
bonum uel minimum faciant amalis suis om̃ib
respectum mentis ꝑtinus auertant: atq hoc qͥ
uel extremum bonũ fecetut tota iitentione sẽꝑ
inspiciant: ⁊ ex eo iam se quasi scõs aspitiunt. ob¬
liti malorum omium quȩ cominiserunt: uniꝰ
sui tantũmͦꝰ boni memores. qͥ fortasse facere. nec
ꝑfecte potuẽrunt. Sicut euenire econtra ele¬
tis solet. ut cum multarum uirtutum gr̃a pol¬
leant. unum eos uel tenuissimũ uicium ualde¬
fatigans pulset: quatinus dum ex quadã par¬
te sese infirmari considerant. dehis uirtutib
inquib p̃ualent. se minime extollant: dumq de
infirmitate trepidant. hoc quoq ubi fortes ft̃

Expanded text:
militatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra militatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contemnunt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt, humilitatis vim servare intrinsecus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum vel minimum faciant, a malis suis omnibus respectum mentis protinus avertant, atque hoc quod vel extremum bonum fecerint, tota intentione semper inspiciant, et ex eo sese jam quasi sanctos aspiciant, obliti malorum omnium quae commiserunt, unius sui tantummodo boni memores, quod fortasse facere nec perfecte potuerunt, sicut evenire contra electis solet, ut cum multarum virtutum gratia polleant, unum eos vel tenuissimum vitium valde defatigans pulset, quatenus dum ex quadam parte sese infirmari considerant, de his virtutibus in quibus praevalent se minime extollant; dumque de infirmitate trepidant, hoc quoque ubi fortes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
si exaltaui animam meam hinc salomon ad sa¬
pientiam paruulos uocat dicens. Siquis est par¬
uulus: ueniat ad eam Qͥ enim nec dum sema¬
ipsum despicit: humilem di sapientiam ñ aẜ¬
prehendit hinc in ȩugłio dñs dic̃: Conficeor il
dñe pater cȩli ⁊ terrȩ. qui abscondastr hec a lapien¬
tib ꝓ prudentib: & reuelasti ea pariuilis hine
tursum psalimista ait. Custodiens paruulos dñsi
hunc magister gentiũ dicit. faeti sumus pariut
Lm medio ur̃m. hinc discipulos ammonens ait
Suꝑiores sibi inincem arbitrantes: Nam quia ini¬
quis quisq inferiorem se omnem quem cogicati
puta ⁊ ediuerso iustus studeat ut suꝑiorem qũeli¬
bet ꝓximum accendat Ac ne dum se alii altet hu
partem amͦmonuit dicens Suꝑiores sibi inuicẽ
arbitrantes: ut in cogitationib cordis ⁊ ego illũ
michi p̃feram. & uicissim ille me sibi : ut cũ
ab ucraq parte cor inferius p̃mitur. nullus¬

Expanded text:
sed exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sased exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sapientiam parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad eam . Qui enim nec dum semetipsum despicit, humilem Dei sapientiam non apprehendit. Hinc in Evangelio Dominus dicit: Confiteor tibi, Domine, pater coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc Magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Hinc discipulos admonens ait: Superiores sibi invicem arbitrantes . Nam quia iniquus quisque inferiorem se omnem quem cognovit putat, e diverso justus studet, ut superiorem quemlibet proximum attendat; ac ne, dum se alii alter humpartem admonuit, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis et ego illum mihi praeferam, et vicissim ille me sibi, ut cum ab utraque parte cor inferius p
Abbreviated transcription (Latin):
seuienti aduersario humili se ꝓfessione ꝑstrauit
dicens Quem ꝑsequeris rex istł. quem ꝑsequeris
Canem mortuum: & pulicem unum & certe iã
unctus in regem fuerat: iam exorante samule &
cornu suꝑ se oleo fundente didicerat. qđ eumdiui¬
na gr̃a saule repbato ad regmi gub̃nacła possidin¬
da seruabat: &. tam̃ ꝑsequenti aduersario m̃te
se humili substernebat: cui diuino iudicio p̾latũ
ẽe nouerat Illi itaq se humilit̾ post ponebat. tui
ꝑ electionis gr̃am in comparabilit̾ nouerat se
ẽe meliorem. Discant ergo quomodo humiliari
ꝓximis debeant. qui adhuc quo loco apud dm̃ ha¬
beantur nesciunt: si sic electi  etiam illis humiliañ
quib iam se ꝑ uterna iudicia ante positos dephen¬
dunt Hoc autem ẽẽ ꝓptiũ specim̃ electorum solet.
quod de se semꝑ sentiunt in fra qua sunt hiic nãq
ab eodem dauid dicitur Si ñ humilit̃ sentiebã

Expanded text:
saevienti adversario, humili se professione prostravit, saevienti adversario, humili se professione prostravit, dicens: Quem persequeris, rex Israel? quem persequeris? Canem mortuum, et pulicem unum ? Et certe jam unctus in regem fuerat, jam exorante Samuele, et cornu super se oleum fundente didicerat quod eum divina gratia, Saul reprobato, ad regni gubernacula possidenda servabat, et tamen persequenti ate humili se substernebat, cui divino judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se humiliter postponebat, cui per electionis gratiam incomparabiliter noverat esse se meliorem. Discant ergo quomodo humiliari proximis debeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi etiam illis humiliant quibus jam se per interna judicia antepositos deprehendunt. Hoc autem esse proprium specimen electorum solet, quod de se semper sentiunt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem David dicitur: Si non humiliter sentiebam,
Abbreviated transcription (Latin):
estimatione magnisunt. cunctorum sibi uitam me¬
ritumq postponunt: eosq infra se eẽ respitiuss
quia ꝑ elatam cogitationem cordis in ciuusdam se
altitudinis aire posueriuit: Quib bene ꝑ ꝓpħam
dicitur:. Ne qui sapientes estis in oculis ur̃is: & co¬
tam uobismetipsis prudentes Hinc etiam paulus
ait Nolite prudentes ẽẽ apud uos metipsos Hinc
ad saulem diuina increpatione dicitur: Non ne
cum eẽs paruulus in ocłis tuis. caput te constitui
intribub isrł: Paruulus quippe in ocłis suis est.
qui ineo qđ semetipsum considerat. imparem se a¬
lienis meritis pensat: Nãquasi grandem se
conspicit: quisquis se suꝑ aliena merita elatio¬
ne cogitationis extendit Saul autem reꝑbꝰ in bono
qd ceperat ñ ꝑmansit: quia fastii susceptę pocesta¬
tis intumuit. at contra dauid semꝑ de se humilia
sentieus. eideniq sauli se comparatione pꝰponens.
postquam feriendi locum repperit.⁊ peꝑcit: eidẽ

Expanded text:
aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meaestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque infra se esse respiciunt, quia per elatam cogitationem cordis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt. Quibus bene per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc etiam Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc ad Saul divina increpatione dicitur: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel . Parvulus quippe in oculis suis est, qui in eo quod semetipsum considerat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se aspicit, quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul autem reprobus in bono quod coeperat non permansit, quia fastu susceptae potestatis intumuit. Vet. XVI. At contra, David semper de se humilia sentiens, ejusdemque Saul se comparationi postponens, postquam feriendi locum reperit, et pepercit eidem
Abbreviated transcription (Latin):
timẽre uoluisset: ut unum ꝓfecto timeret om¬
nia possidens. qui nunc unum ũ timens oĩa
lum uidelicet quia nec dm S neq hoo quod¬
q passurus est metuit: cui felicius nimirũ
fuerat tim̃do uitare supplicia. quam ñ tim̃¬
do tolerare. Appetitum itaq cessitudinis. uer¬
tit in rigorem mentis: ut iam ꝑ duritiam
querebat. Nam quia iusquesite potestatis
non obtinuit: quasi quoddam suꝑbiȩ suȩ re
medium. in saniam insensibilitatis inuenit:
& quia ꝓuectu transgredi cuncta non potuit:
despectu se contra cuncta p̃parauit Cuius ad
stos uelut infrase positos quasi de sublimirspiegt:
quia dum ꝑ intention̾e contra auctorem iratut
estimare sibi quemlibet similem dedignatiu s
apte eciam eius m̃bris congruit: quia om̃s im¬
qui ꝑ tumorem cordis elati. ciuictos quos cernun
suꝑbiȩ fastu despiciunt: & siquando exterius uene
rantur: intus tamen in secreto cordis ubi apudse sua

Expanded text:
timere voluisset. Unum profecto timeret omtimere voluisset. Unum profecto timeret omnia possidens, qui nunc unum non timens omnilum videlicet, 1135 quia nec Deum, sed neque hoc quod passurus est metuit. Cui nimirum felicius fuerat timendo vitare supplicia quam non timndo tolerare; appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, ut damnatus jam per duritiam quaerebat. Nam, quia jus quaesitae potestatis non obtimedium insaniam insensibilitatis invenit; et quia provectu transgredi cuncta non potuit, despectu se contra cuncta praeparavit. Vet. Xctos velut infra se positos quasi de sublimi respicit quia dum per intentionem contra auctorem nititur, existimare sibi quemlibet similem dedignatur. apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cordis elati, cunctos quos cernunt superbiae fastu despiciunt, quibus bene rantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit: quo ẽẽ ei suꝑbe similis incelsitudine con¬
cupiuit Qͥ enim caritatem eius imitari debu¬
it subditus : ambiit eius celsitudinem. & hoo qͦd
imitari poterat amisit elatus Celsus nimirũ
ẽẽt: si ei qui ueracit celsus est inherere uoluis¬
set Celsus eẽt. si parcicipatione uere celsitudinis
contentus fuisset. Sed dum priuatam celsi¬
tudinem suꝑbe appetiit: iure ꝑdidit partici¬
rrit. se sibi posse sufficere iuidicauit: & tantoma¬
gis infra se cecidit. quanto magisse contra głam
sui conditoris erexit Nam quem exaltabat᷑ liba
seruitus : deicit oaptiua libertas Qua lib̾tate
nunc ut nullum timeat effrenatur: s ipsa gͣ¬
uiter effrenatione restringitur. Suꝑno enĩm
iudice cuncta mirabilit̾ ordinante. innexͥit
illum lib̃tas quam appetiit : quia nẽ omĩmͦ ñ
timens omnib suppliciis subiacet: qui elem̃¬
tis eciam suꝑ ẽe poterat. si unum quem debuit

Expanded text:
perdidit, quo esse ei superbe similis in celsitudine conperdidit, quo esse ei superbe similis in celsitudine concupivit. Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari poterat, amisit elatus. Celsus nimirum esset, si ei qui veraciter celsus est, inhaerere voluisset. Celsus esset, si participatione verae celsitudinis contentus fuisset. Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit particirat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit, quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem debuit
Abbreviated transcription (Latin):
cuius adhuc uirib humana omĩa supat: li¬
cet sois hominib meritorum suortm deiecti¬
one subiaceat Inde & eisdem scĩs contra hunc
decertantib eo retributionis suȩ meritum cres¬
cit: quo ille ab eis uincitur qui ꝑ naturȩ po¬
tentiam quasi iure se hominib suꝑ ẽe głatur:
delicet sobrio. timore securo. non timore que
ꝑmanet: id est quem caritas gignit: aliter enim
timet conuigem uxor amans : aliter timet dũm an¬
cilla peccans Sic gͦ iste fuerat conditus quatinꝰ
timore leto auctorem suum & amans metuerer.
& metuens amaret : sed sua ꝑuersitate talis fa¬
stus est. ut nullum timeret Ei quippe a quo con¬
dicus fuerat sub ẽe despexit Ita enim deus supra
omnia est ut ipse sub nullo sit: leuiathan uero
iste eius celsitudinis culmen aspiciens. Ius ꝑũse
lib̾tatis appetiit: ut p̃eẽt ceteris. & nulli subẽẽt
dicens: Ascendam suꝑ altitudinem nubium: si
milis ero altissimo Cuius eo ipso similitudiu̾e

Expanded text:
mana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se hominibus superesse gloriatur. delicet sobrio, securo, non timore quem aeculi permanet , id est quem charitas gignit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla peccans. Sic ergo fuerat iste conditus, quatenus timore laeto auctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tentius redimendo pꝰmodum ab errore reuocauit:
Cui quia post casum suũ illa conditionis sus pͥsti¬
na firmitas defuit: eum contra bella in¬
tima repii gnantis corruptionis. multipli¬
eib donorũ suorũ uirtutib fulsit: quȩ nimirĩ
uirtutes ꝑficientium. uinocentia cȩcerorũ homi

Expanded text:
tentius redimendo postmodum ab errore revocavit. tentius redimendo postmodum ab errore revocavit. Cui quia post casum suum illa conditionis suae pristina firmitas defuit, eum contra bella intima repugnantis corruptionis multiplicibus donorum suorum virtutibus fulsit. Quae nimirum virtutes proficientium in notitia caeteror
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur⁊ in latina tñ lingua. sermonis genere
minime custodico. rem credo ꝓdere maluit: atq
in euis lingnȩ de qua transferebat ꝓpetate ꝑdu¬
rare. Uel quia ꝑ cortui & tybiam unum ũbum
ex utroq cõposuit: utrumq uerbũ ꝑ unã ora¬
tionis paetem. in latina lingua transfustim. qͦ
uoluit genere licite uocauit: Quid est gͦ qđ¬
bii uocata memoratur÷ nͥ quia uniuersũ genus
hominum ꝗͥ benignitate conditoris. atq eiu̾sdem
miscđia redemptoris eligitur. istis nominib desig¬
natur. & homo namq quasi dies ex conditione daruit
quia hunc auctor siuis ingenitȩ in nocentie splen¬
dore resꝑsit: s sponte sua ad peccati tenebras lap¬
sus quia ueritatis lucem deseruit quasi in nocte
se erroris abscondit: qui alias dr secutus umbra
S quia auctori nr̃o ñ defuit largitas bouitatis
sue etiam contra tenebras iniquitatis nr̃ȩ:
eum quen pus potent̃ ad iusticiam condidit. po¬

Expanded text:
vocatur in Latina tamen lingua sermonis genere vocatur in Latina tamen lingua sermonis genere minime custodito, rem, credo, prodere maluit, atque in ejus linguae de qua transferebat proprietate perdurare. Vel quia per cornu et tibiam unum verbum ex utroque composuit, utrumque verbum per unam orationis partem in Latina lingua transfusum quo voluit genere licite vocavit. Vet. bii vocata memoratur, nisi quia universum genus humanum, quod benignitate conditoris atque ejusdem misericordia redemptoris eligitur, istis nominibus designatur? Homo namque quasi dies ex conditione claruit, quia hunc auctor suus ingenitae innocentiae splendore respersit. Sed sponte sua ad peccati tenebras lapsus, quia veritatis lucem deseruit, quasi in nocte se erroris abscondit, quia alias dicitur secutus umbram. Sed quia auctori nostro non defuit largitas bonitatis suae, etiam contra tenebras iniquitatis nostrae eum quem prius potenter ad justitiam condidit po
Abbreviated transcription (Latin):
tus gͥ iob quatuordecim milia ouiũ receꝑit Qͥa
enim in scã eccłia uirtutũ ꝑfectio ad utriunq se¬
rum ducitur: septenarius inea numerꝰ duplicat᷑
& sex milia camelorum: quia plenitudine in il¬
la oꝑis accipiunt. quiabilla dudum uiciorum
suorum feditate ꝑierunt Mille quoq iuga¬
boum ac mille asinas recipit: quia israhelitas
atq gentiles doctos ac simplices post tempta¬
tionum casus in culmine ꝑfectionis assumit
Septem quoq filios & tres filias recepit: quia
eorum mentib quos septem uirtutib generati.
ad ꝑfectionis summam sꝑem fidem. caritatemq
coniungit: ut tanto uerius ꝓle sua gaudeat. qͣn¬
to suis fidelib nil deẽe uirtutis pensat S quia
gandis filiarum uocabulis intendamus Sequit᷑
ñ ea sicut inarabico sermone quo uiuenta sunt
ponere : s in latinum eloquiũ uersa aꝑtuis de¬
monstrare Quis enim nesciat diem. uel casiam

Expanded text:
tus igitur Job quatuordecim millia ovium recepit. Quia tus igitur Job quatuordecim millia ovium recepit. Quia enim in sancta Ecclesia virtutum perfectio ad utrumque sexum ducitur, septenarius in ea numerus duplicatur. Et sex millia camelorum, quia plenitudinem in illa operis accipiunt qui ab illa dudum vitiorum suorum foeditate perierunt. Mille quoqboum, ac mille asinas recepit, quia Israelitas atque gentiles, doctos ac simplices, post tentationum casus in culmine perfectionis assumit. Septem quoque filios et tres filias recepit, quia eorum mentibus quos septem virtutibus generat, ad perfectionem summam, fidem charitatemque conjungit, ut tanto verius prole sua gaudeat, qto suis fidelibus nil deesse virtutis pensat. Vet. XXgandis filiarum vocabulis intendamus. Sequiturnon ea sicut in Arabico sermone inventa sunt ponere, sed in Latinum eloquium versa apertius demonstrare. Quis enim nesciat Diem vel Casiam L
Abbreviated transcription (Latin):
corporalit̃ uiget. Indilectione & enĩ dĩ trib qua¬
litatib spiritalit̃ excitatur. cũ ꝑ legem dr dili
auima tua. & ex tota uitute tua: corporalit᷑
u quacuor qualitatib continetur:. quia uideli¬
cet ex materia calida ꝙ frigida. humida & sic¬
ca componitur: homo qui ex septem qualitasb
constat denario remunerari ar̃ . quia in illa ꝑ¬
tir a ccipiat : & de tremimeratione oꝑsse pasi
quodam denario consũmatus uati del ceuat
ꝓ seotem urtuites sunt quib in hac urta roborat᷑.
dumq eis intemuneratione. contemplatio trini
septem uitutib spem fidem caritatemq coniũ¬
git Millenarius quoq numerus in sacro eloquio
ꝑfectus axipitur: quia appellatione eius uni¬
uersitas designatur Unde scriptum est Uerbi
qͣ mandauit in mille generationes Cum eñi
nequaquam credendĩi sit q ad centũ generat̾iones
mundus extenditur. quid aliud mille generationib

Expanded text:
corporaliter viget. In dilectione etenim Dei tribus quacorporaliter viget. In dilectione etenim Dei tribus qualitatibus spiritaliter excitatur, cum ei per legem dicanima tua, et ex tota virtute tua . Corporaliter vero quatuor qualitatibus continetur, quia videlicet ex materia calida et frigida, humida et sicca componitur. Homo ergo qui ex septem qualitatibus constat denario remunerari dicitur, quia in illa ptis accipiat, et de remuneratione operis quasi quodam denario consummatus vivat. Vel certe, quod septem virtutes sunt quibus in hac vita laboratur, dumque eis in remuneratione contemplatio Trinitseptem virtutibus, spem, fidem, charitatemque conjungit. Millenarius quoque numerus in sacro eloquio perfectus accipitur, quia appellatione ejus universitas designatur. Unde scriptum est: 1163 Verbi quod mandavit in mille genera iones . Cum enim nequaquam credendum sit quod ad centum generationes mundus extenditur, quid aliud mille generationibus