comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lendino alii aliis. s potestate
mundana: preferant᷑. Nam qͥ
sp̃ualit̾ preest: is potiꝰ in agro
est. S si acephalus inu̾itio ẽ.
multiceps non est: Uno in loco
unt: Nec absurdum ĩmo ne¬
cessariũ est. Hoc mͦ multa mu¬
tare capita. Quis enĩ ẽ qui ñ
ria sorita sunt prelatũ: atq
pegrini in quacũq parrochia
sint: illius magist̾i̾o obseqͣnt᷑.
Bonum tñ est ⁊ usus eccłie ht̃.
ut qui ꝑegre ꝓficisci disponunt:
consilio illius cuiꝰ de parrochia
sunt ꝑegrinentur. ne forte qd̃
placare debet:dm̃ exasꝑet. Qui
enĩ uxorem h̃t: ꝑegrinari non
licet. si aut illa contradix̾it. aũ
p̃proꝑe consentiens: debito ca
ꝙͦ qm̃ sine lauachro salus non ẽ.
et paruuloꝵ etas miniũ caduca
est: quatinꝰ ad eccł̃iam baptiran¬
di qͣm tocius defa̾nt᷑. Qd̃ side ui¬
ta desꝑatur. ⁊ adeo ut dilatõne
nulla opus sit: sicłicus deest:
laicus subueniat. Si aliꝰ nullꝰ

Expanded text:
lendino alii aliis, sed potestate lendino alii aliis, sed potestate mundana, praeferantur. Nam qui spiritualiter praeest, is potius in agro est; sed si acephalus in vitio est, multiceps non est. Uno in loco unt? Nec absurdum, imo necessarium est hoc modo multa mutare capita. Quis enim est qui non sria sortiti sunt praelatum atque peregrini, in quacunque parochia sint, illius magisterio obsequantur. Bonum tamen est, et usus Ecclesiae habet, ut qui peregre proficisci disponunt, consilio illius de cujus parochia sunt, peregrinentur, ne forte quod debet placare Dominum, exasperet. Qui enim uxorem habet, peregrinari non licet, si aut illa contradixerit, aut praepropere consentiens, debito cam sine lavacro salus non est, et parvulorum aetas nimium caduca est, quatenus ad Ecclesiam baptizandi quantocius deferantur. Quod si de vita desperatur, et adeo ut dilatione nulla opus sit; si clericus deest, laicus subveniat; si alius nullus
Abbreviated transcription (Latin):
beandi ãque omnes: ñ nͥ supͣdic¬
tis in locis cõmanent: Quippe
non solum ꝯingati. uerum om̃s
curis mundi initendñtes: siue
boni siue mali molendinũ in¬
habitant. Qui labores scli ⁊ uo¬
luptates inquietas muncli aut
pꝰponit ⁊ aut faciem pꝰponentis
suscipit: is est in lecto. Et quis¬
est int̾ sublitos ĩmo et inter
uniu̾sos. qui non aut quies¬
cant: aut oꝑi intendant. prẽt
paruulos quoꝵ tenitudo nescia
utriq int̾im inepta ẽ: Int oꝑo¬
sos:alii sunt suꝑ alios. Quis
gͦ est. qui non quietã aut la¬
boriosam agat uitã: Etiã int
gentes: philosophi ociũ malue¬
runt. Quis int̾ actiuos. nͥ aũ
ut suꝑiori obecliat aut infi̾ori
ꝓuideat: Quid ⁊ int̾ gñtes. Qrͣ
aut p̃latum esse oportet: aut
subditum. Nam qui prelatus
non est. si nec subditus est:ace¬
phalus est. Prelatus in ag̾ con¬
stitut᷑. subditus: aut in lecto aut
in molendino. Qͣmqͣm et in mo¬

Expanded text:
beandi, aeque omnes, nonnisi supradicbeandi, aeque omnes, nonnisi supradictis in locis commanent? Quippe non solum conjugati, verum omnes curis mundi intendentes sive boni, sive 235 mali molendinum inhabitant. Qui labores saeculi et voluptates inquietas mundi aut postponit, aut faciem postponentis suscipit, is est in lecto. Et quis inter subditos, imo et inter universos, qui non aut quiescat, aut operi intendat, praeter parvulos, quorum teneritudo nescia, utrique interim inepta est? Inter operosos alii sunt super alios. Quis ergo est qui non quietam aut laboriosam agat vitam? Etiam inter gentes philosophi otium maluerunt. Quis inter activos, nisi aut ut superiori obediat, aut inferiori provideat, quod et inter gentes. Quare aut praelatum esse oportet, aut subditum: nam qui praelatus non est, si nec subditus est, acephalus est. Praelatus in agro constituitur; subditus aut in lecto, aut in molendino. Quanquam et in mo
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit. Molendinũ inhabi¬
tantes: ⁊ ꝑse ⁊ moniti lectum
subire possunt. De neutro in
agrum est ꝑ te exeundum. Ec¬
cłia tm̃ uocante: es cogendus.
Neꝙ cogentem audias: nsi fu¬
eris idoneus. Sublunatꝰ digni¬
tate: ad priuatũ non redeas.
nͥ ea incumbat necc̃itas qͣ aut
contra dm̃ ingressus fu̾is: au
pꝰ ingressum: esse nequeas uti¬
lis. Neq enim lucerna super
candelabru accensa: sub modio
est occultanda. neq sal infatu¬
atum ad aluid ultra ualet: nͥ
ut foras eiciatur. Tres tm̃ ui¬
ri noscunt᷑ saluandi. noe. dani¬
el. ⁊ ios. Hos tres simul cũ ꝑ¬
dendis. tͥb in locis dñs esse ostñ¬
dit. In agro. lecto. ⁊ molendino.
Namq hoꝵ inuno quoꝙ duo
inuementur. Unus assumet᷑
⁊ alt̾ relinquetur. Uñ quisꝙ
es. ex tui securitate locine tor¬
peas. Iñ alt̾ assumet᷑: ⁊ alt̾ relin¬
quetur. Puide tͥ. Pot̃ esse ut assuma¬
ris. pot̾ esse qd̾ tibi iuciniꝰ est: ut
relinquaris. S quom ꝑnuri atq

Expanded text:
mandavit. Molendinum inhabitantes et per se et moniti lectum subire possunt. De neutro in agrum est per te exeundum; Ecclesia tamen vocante es cogendus, neque cogentem audias nisi fueris idoneus. Sublimatus dignitate, ad privatum non redeas, nisi ea incumbat necessitas, quia aut contra Deum ingressus fueris, aut post ingressum esse nequeas utilis. Neque enim lucerna super candelabrum accensa, sub modio est occultanda, neque sal infatuatum ad aliud ultra valet nisi ut foras ejiciatur. Tres tantum viri noscuntur salvandi, Noe, Daniel et Job. Hos tres simul cum perdendis, tribus in locis Dominus esse ostendit, in agro, lecto et molendino: namque horum in unoquoque duo invenientur, unus assumetur et alter relinquetur . Unde quisquis es, ex tui securitate loci ne torpeas, inde alter assumetur, et alter relinquetur. Provide tibi potest esse ut assumaris, potest esse, quod tibi vicinius est, ut relinquaris. Sed quomodo perituri, atque
Abbreviated transcription (Latin):
int homines conu̾sari male¬
bat: humane ꝯũsationis cibos mi¬
nime renuebat. id apd̃ se agens:
ꝗasuis actum iri decreuãt. qͥuixta
magistri sui mandatum: sicubi
hospitabantur: edebant ⁊ bibe¬
dant que ap̃ud illes erant. Nam qui in

Expanded text:
inter homines conversari malebat, humanae conversationis cibos minime renuebat, id apud se agens quod a suis actum iri decreverat: qui juxta Magistri sui mandatum sicubi hospitabantur, edebant, et bibebant quae apud illos erant . Nam qui in
Abbreviated transcription (Latin):
malus autem: a cena redit deformior.
liis Quotiens adminꝰ sit c̃mu¬
rarius. mos est cõmunicari. Statu¬
unt cõmunicandũ. die natał. pas¬
che. ⁊ pentecostes. Sacerdotes tam̃:
frequentiꝰ celesti pane opus ẽ confor¬
tari. laicos autem: ter saltem. Fa¬
miliares regis ad m̃sam sedent. et
hii crebrius quia ꝓpius. Uerum
quisq more fidelium. qͦs int̃ con¬
uersatur: siue sepiꝰ siue rariꝰ: id
obrixe uideat. qͣtinꝰ digne accedat.¬

Expanded text:
malus autem a coena redit deformior. CAPUT VII. Quoties ad minus commurarius mos est communicari. Statuanno communicandum, die Natalis, Paschae et Pentecostes . Sacerdotes tamen frequentius opus est confortari; laicos autem ter saltem. Familiares regis ad mensam sedent, et ii crebrius, quia propius. Verum quisque more fidelium quos inter conversatur, sive saepius sive rarius id obnixe videat
Abbreviated transcription (Latin):
rentes ꝓ filiis ĩmo tota eccłia
pro ꝯuertendis orat. orant̾e ꝓ cre¬
cinorosis orat. sinec illis fidem. nec istis
iusticiã impetͣt: S scõꝵ supplicatio:
filiis ĩmo etiã aliis: ⁊ infidelib fid̾e ⁊
prauis equitatẽ ꝓmetur. Nñ archisy¬
nagogꝰ iairus pedib iħu ꝓuolutus:
rogat ꝓ unica. dicit᷑q pat̾mortua
filia: noli tini̾e. crede tm ⁊ salua erit.
Archisynagogꝰ: doctoꝵ chorꝰ. habñs
unicam: plebem iudaicam. cui sp̃u¬
alem uitã debebat. iairus: .i. illumi¬
nans uł illuminatus. Adeo ꝑꝑea il¬
luminatus: ut unicam doctna et
exemplo illuminaret. Hic ad pedes
iħu cadit: dum ip̃m sibi añ ponit.
et comprehendit ꝑ fidem: illum
quẽ redemptorẽ expectat. ⁊̃ scdm
homine: om̃ib p̃ferendũ. Hac fi

Expanded text:
rentes pro filiis, imo tota Ecclesia pro convertendis orat, orantem pro crecinorosis orat, si nec illis fidem, nec istis justitiam impetrat? Sed sanctorum supplicatio filiis, imo et aliis et infidelibus fidem, et pravis aequitatem promeretur. Unde archisynagogus Jairus pedibus Jesu provolutus rogat pro unica , diciturque patri mortuae filiae: Noli timere: crede tantum et salva erit . Archisynagogus doctorum chorus habens unicam, plebem Judaicam cui spiritualem curam debebat Jairus, id est illuminans vel illuminatus, a Deo propterea illuminatus, ut unicam doctrina et exemplo illuminaret; hic ad pedes Jesu cadit, dum ipsum sibi anteponit 150 et comprehendit per fidem illum, quem Redemptorem exspectat, etiam secundum hominem omni
Abbreviated transcription (Latin):
d̾̃s exaudit inabscondito tempe¬
statis. Tempestas qͥppe ẽ: seruitus
peccati. qui in abscondito cordis
dũatur. Ubi cum incepiss m̃gi:
clamantem petrũ assũpsit. multi¬
supplicatione lib̾atur. quid ẽ qd̃
nemo infidem aut iusticiã m̾itis
sins aut alienis adiuuat᷑: S sup¬
plicatio ꝓ em̃datione cuiꝰqͣmdo ob¬
lata. suscipit᷑ ñ nũqͣm. quociens roga¬
tufxurũ ꝯmutat: malũ in bonum.
Merita autẽ qñ alio incdinantur:
nec eo spectant: ut deus qũeqͣm fide
dones morum ue honestate: nũqͣm
ut id deus conferat sic̃ mͦ michiuide¬
tur efficiunt. ⁊ ostat qd̃ neqͣqͣm illd̃
ꝯferre. ip̃a ꝑ se possunt. Huiꝰmͦi gͦ
ex m̃itis numqͣm ex supplicationi¬
b ñ nũqͣm fides obtinet᷑. ⁊ iuisticia
cñ saluite. Singule tam̃ tͥũ: habñt᷑
ex gr̃a. Ip̃a namq trahit ad fidem:
⁊ pͣritati implicitũ ducit ad em̃datio
to. necesse sit aut tredituris: aut ui¬

Expanded text:
Deus exaudit in abscondito tempeDeus exaudit in abscondito tempestatis : tempestas quippe est servitus peccati, quae in abscondito cordis dominatur, ubi cum incoepisset mergi clamantem Petrum assumpsit , multisupplicatione liberatur, quid est quod nemo in fidem aut justitiam meritis suis aut alienis adjuvatur? Sed supplicatio pro emendatione cujusquam Deo oblata suscipitur nonnunquam, quoties rogatus virum commutat malum in bonum. Merita autem quando alio inclinantur, nec eo spectant, ut Deus quemquam fide donet morumve honestate, nunquam ut id Deus conferat, sicut modo mihi videtur, efficiunt. Et constat quod nequaquam illud conferre ipsa per se possunt. Hujusmodi ergo ex meritis nunquam, ex supplicationibus nonnunquam fides obtinetur, et justitia cum salute. Singulae tamen trium habentur ex gratia. Ipsa namque trahit ad fidem, et pravitati implicitum ducit ad emendatioto necesse sit aut credituris, aut vi
Abbreviated transcription (Latin):
ut curet a peccatis egrotã: ab infi¬
delitate mortuã. Inspirat᷑q patͥ.
id pat̾̃ne fidei ꝓm̾eri supplicatio¬
Sic centurio ꝓseruo morituro do¬
minũ rogat. Dñs aũt centionis
fide laudata: ip̃i ita respondit.
sicut credidisti fiat tͥ. Centurio
centũ militib stipat᷑. hic ẽ xͥanꝰ¬
ppłs. qui dum ad et̾na solus suspi¬
rat: uirtutũ ꝑfectio ne munitur.
Isprerogatiua fidei ꝯspicuus: mino¬
ri turbe: que tunore eo seruit mo¬
ritura utiq nͥ sibi ad iusticiam cari¬
tas subueniat: supplicando salut̃ẽ
anime optinet. Uñ maria et marcha
lararo sorores. uiue: fr̃i mortuo. ui¬
delicet uri contẽplatin atq acti¬
ui ꝓximo in pͣuitate torpenti: sa¬
littem a dño ꝓcurant. Ip̃e qͦ hõ:
sibi supplicando ꝓdest. tam incralu¬
lus ad ficde: qͣm corrigendus ad em̃¬
datione. Uñ argustinꝰ dii dubus
quid in fide teneret: cupidꝰ n̾e nie
meruit tandẽ inuenire. Sic q̃ui in
uitiis degit supplicando eruit᷑. qũe

Expanded text:
ccatis aegrotam, ab infidelitate mortuam, inspiraturque patri id paternae fidei promereri supplicatioSic centurio pro servo morituro Dominum rogat; Dominus autem centurionis fide laudata, ipsi ita respondit: Sicut credidisti, fiat tibi . Centurio hic centum militibus stipatus, hic es qui, dum ad aeterna solus suspirat, virtutum profectione munitur: is praerogativa fidei conspicuus minori turbae quae timore Deo servit, moritura utique nisi sibi ad justitiam charitas subveniat, supplicando salutem animae obtinet. Unde Maria et Martha Lazaro sorores vivae fratri mortuo , videlicet viri contemplativi atque activi proximo in pravitate torpenti salutem a Domino procurant. Ipse quoque homo sibi supplicando prodest, tam incredulus ad fidem, quam corrigendus ad emendationem. Unde Augustinus diu dubius quid in fide teneret, cupidus verae viae meruit tandem invenire. Sic qui in vitiis degit supplicando eruitur, quem
Abbreviated transcription (Latin):
solus es: Ubi apłs memorat ꝓmissi¬
ones sa re et rebecce fr̃as. talis exposi
ita rebecce. qd ꝑꝑ nullũ suũ m̾itum
uł parentũ aliqͥs eligit᷑. s sola gr̃a.
S si nemo meritis parentũ aut
eligit᷑ aut saluat᷑: nec ꝑꝑ m̾ita pa¬
rentũ quisq fide donat᷑. fides nãq
electionẽ int̾ et salutẽ: mediũ sor¬
tita locũ: nascit᷑ ab illa. istã parit.
Quare si nu̾ta parentũ in filiis oꝑa¬
rentur fidem: ꝯferrent qͦ salutem.
Constat enĩ ꝗ ex fide est iustꝰ. ex ra¬
stina salus. S si m̾itis ꝑentũ aut
sius ht̃ quis fidem aut iusticiam:

Expanded text:
solus es? Ubi Apostolus memorat promissisolus es? Ubi Apostolus memorat promissiones Sarae et Rebeccae factas, talis expositita Rebeccae quod propter nullum suum meritum vel parentum aliquis eligitur, sed sola gratia . Sed si nemo meritis parentum aut eligitur, aut salvatur, nec propter merita parentum quisque fide donatur. Fides namque electionem inter et salutem medium sortita locum, nascitur ab illa, istam parit. Quare si merita parentum in filiis operarentur fidem, conferrent quoque salutem; constat enim quod ex fide est justus, ex justitia salus. Sed si meritis parentum aut suis habet quis fidem aut justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
idem gͦ qͣm largiri poterat
d̾s absq sermone. raro et
tñ aliq̃n ut paculo id facit tp̃r
gr̃e. ut doctore sit opus. Sic que
sunt necessaria omnib. singu¬
lis sint diuisa. ut quisq qd̃ sͥ
cdeest in altero reꝑiens: illi obli¬
geturamore. Auditores gͦ: pre¬
dicatores suos diligant. quoꝵ
ꝑ officium deo intrinsecus ope¬
rante: irradiant᷑ fide. non pro
meritis parentũ ue p̃t̾itis seu fu¬
turis. di em̃ donũ ẽ non exoꝑi¬
b ut nequis głetur. Non hoc a¬
płs dice̾t: si qdlibet cuiꝰlibet¬
ue opus d̾s consid̾aret. qͣr cuipiã
qͣi ex m̃ito fidem recõpensaret.
Iam eñĩ fides ñ pure et ꝓpͥe esset
cłi donũ ĩmo qͣdam fieret retri¬
uñ głaretur. Ergo ut neqͥs głe¬
tur: fides solũ est gr̃a. ñ exoꝑi¬
b nata: uerũ pariensoꝑa. Oꝑa
nimirũ qͣmuis magnifica: ni¬
chil sunt ante fidem. Nam ñ ẽ
lus: in quo bñfiat. Uñ in iob.
Quis pot fac̾e̾ mundũ de ĩmun¬
do ꝯceptũ semine: Nonne nuqͥ

Expanded text:
idem ergo quam largiri poterat Deus absque sermone, raro et tamen aliquando, ut Paulo, id facit tempore gratiae, ut doctore sit opus. Sic quae sunt necessaria omnibus, singulis sunt divisa, ut quisque quod sibi deest, in altero reperiens, illi obligetur amore. Auditores ergo praedicatores suos diligant, quorum per officium, Deo intrinsecus operante, irradiantur fide; non pro meritis parentum vel praeteritis seu futuris: Dei enim donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur . Non hoc Apostolus diceret, si quodlibet cujuslibetve opus Deus consideraret, quare cuipiam quasi ex merito fidem recompensaret. Jam enim fides non pure et proprie esset Dei donum; imo quaedam fieret retriunde gloriaretur. Ergo, ut ne quis glorietur, fides solum est gratia, non ex operibus nata, verum pariens opera. Opera nimirum quamvis magnifica nihil sunt ante fidem: Nam non eslus, in quo bene fiat. Unde in Job: Quis potest facere mundum de immundo conceptum semine, nonne tu qui
Abbreviated transcription (Latin):
o offi ia ⁊ qͦt corum nõia.
uem sunt officia angłoꝵ:
quoꝵ nomina sunt hec. Angħi
archangłii. uirtutes.potesta¬
tes. principatus. Dñationes.
Throni. cherubin. atꝙ seraphĩ.
expͥmit usus: q̃m płes sunt qͥ
his figurant᷑ nõib. Cũ gͦ pła¬
le audis: płes illius ordinis
cuiꝰ nomen est intelligis. Cũ
uͦ singłoꝵ ordinum singłarit̃
uosabula proferunt᷑: eorũdem
ordinum ꝓprie singłares ꝑso¬
ne manifestant᷑. Quippe qm̃
quoꝵdã nuncupationes ordi¬
nũ uttꝰꝙ in numo repio: idẽ
reliquis mn ordinib nec absurlũ

Expanded text:
 officia, et quot eorum nomina. Novem sunt officia angelorum, quorum nomina sunt haec: Angeli, archangeli, virtutes, potestates, principatus, dominationes, throni, cherubin atque seraphin. exprimit usus, quoniam plures sunt qui his figurantur nominibus. Cum ergo plurale audis, plures illius ordinis, cujus nomen est intelligis. Cum vero singulorum ordinum singulariter vocabula proferuntur, eorumdem ordinum propriae singulares personae manifestantur. Quippe quoniam quorumdam nuncupationes ordinum, utroque in numero reperio, idem reliquis in ordinibus, nec absurdu
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsiguntur: nemine ex calũpnia
dampnant. nͥ peiꝰ ꝯuittus fiat. aut
confessus. Qui dimiserit sicut¬
⁊ dimissa: continent uiuat. Aut
sud aut nolit aut ñ possit: iux¬
ta apłm uxori reconciliet᷑ ⁊ rabuꝰ¬
lat: plane liquet. stulti ⁊ impii
non esse: quolibet mͦ adulteram
ten̾e. Dimissam reducat. nͥ forte
duci non debeat. Ut si int̾im scl̃arẽ
deposuerit habitũ. Qd̃ potiꝰ puto:
qͣm affirmo. In arbitrio dimtitan¬
tis ẽ: dimissam reducẽ. Qd̾ apłs sñ
sit: dũ in eiꝰ optione reconciliatio¬
ne ostiturt Nlam qͥ ẽ dimissus n
auctoritate dimattentis redire ñ
põt̃.Nmirum qui cum nollet co¬
actus ẽ abire. qͣm ⁊̃ cũ uollet pot̾it
redire: Sic̃ uir uxore: ita qͦ uxorui¬

Expanded text:
transiguntur neminem ex calumnia transiguntur neminem ex calumnia damnant, nisi prius convictus fiat aut confessus. Qui dimiserit, sicut et dimissa, continenter vivat; aut si id nolit aut non possit, juxta Apostolum, uxori reconcilietur 246 et redulat, plane liquet stulti et impii non esse quolibet modo adulteram tenere. Dimissam reducat, nisi fortduci non debeat. Ut si interim saecularem deposuerit habitum: quod potius puto, quam affirmo. In arbitrio dimittentis est dimissam reducere, quod Apostolus sensit, dum in ejus optione reconciliationem constituit; nam qui est dimissus, nisi auctoritate dimittentis redire non potest; nimirum qui cum nollet coactus est abire, quomodo etiam cum volet poterit redire? Sicut vir uxorem, ita quoqu
Abbreviated transcription (Latin):
qõ deus conunxit seꝑat:
quotiens id fornicando efficit.
q̃r hii qui ut cernere ẽ legiti¬
me conuenerunt: iure discede
a se possunt. Niirũ ꝑꝑ forni¬
catioñe coniugem dimitti: dñs
ꝑmutit. ñ precip̃. Itaq forni¬
cantem ⁊ ten̾e: ⁊ dimitt̾e licet.
Ait tn scriptura. Qui tenet
adult̾am: stultus ⁊ impiꝰẽ. Et
quid̾e de adult̾o: id planũ est.
S uirum in hoc loco ten̾e adul¬
teram ẽ: aut cũ possit corriꝑe
nolle.ant qd̃ peiꝰ est in pecc̃o fo¬
uere. Homo talis in altõ ẽ stultꝰ¬
in altõ impius. Uerum siquis adultĩ¬
o non consentit: tenere licet. Si ãple¬
xu opus est: dimittere consibum ñ
est. Põt tamen: nisi forte et ip̃e eodem
contaminat᷑ crimie. Nam si ut̃q
adult̃ est: neut̃ accusare pot̾. Sin
aũt alt̾ ẽ mundꝰ. ip̃e adult̾antem
libẽ siuult dimittet. Non tñ ex
suspitione. ne tociens ꝯumx diit¬
tatur: quotiens displicu̾it. Iucdi¬
cia enĩ eccl̃ie aust̾itate quoꝵ hꝰmͦ

Expanded text:
od Deus conjunxit separat, quoties id fornicando efficit, quare ii qui, ut cernere est, legitime convenerunt, jure discedere a se possunt. Nimirum propter fornicationem, conjugem dimitti Dominus permittit, non praecipit. Itaque fornicantem, et tenere et dimittere licet. Ait tamen Scriptura: Qui tenet adulteram, stultus et impius est . Et quidem de adultero id planum est: sed virum in hoc loco tenere adulteram est, aut cum possit, corripere nolle, aut quod pejus est, in peccato fovere; homo talis in altero est stultin altero impius. Verum si quis adulterio non consentit, tenere licet; si amplexu opus est, dimittere consilium non est; potest tamen, nisi forte et ipse eodem contaminatur crimine. Nam si uterque adulter est, neuter accusare potest; sin autem alter est mundus, ipse adulterantem libere, si vult dimittet; non tamen ex suspicione, ne toties conjux dimittatur quoties displicuerit: judicia enim Ecclesiae auctoritate quorum hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
catio aũt m̃tis. qͣ in d̾m peccatũ ẽ:
ip̃a abcessit: qͣm fugiebat dũ uxo¬
rẽ dimitt̾ẽ disponebat. S qͥd est
qd dñs uña solam cãm fornicati¬
onis excepit.⁊ nos duas usq a deo
intelligi oportet. Nel potiꝰ except̃õ
dñi: solam carnis exclusit form¬
cationem declarare uolens: ñ que
docet᷑ ab om̃i illa conu̾satione ẽẽ
recedendũ: uͥ ꝑiculũ salutis cognos
leteri namq intestam̃to: multas
pꝑ feditatum cãs dimitti poterat.
Utiq ñ id̾o. ne siñ dimtttetur in
đm peccaret᷑: uer̃ iõ qͥa illa q̃ di¬
mutenda erat dimissuro displi¬
qͣm: indifferent᷑: ⁊ uxor uirum:
⁊ uir uxorẽ dimtitere põt: si coha¬
bitatio ñ placet. Nã ꝑꝑ d̃m. nec
in lege molestiarũ aggͣuatõ. nec
apd̃ nos. fornicatiõis inqͥnatõ:
societate thori tollit accusanti.
Propt̃ dm gͦ dimiit̾e ꝯiugem
anus fornicariã. Uer̃ quisq uĩr
malit: uideat ⁊ ꝓlibitu agał.

Expanded text:
icatio autem mentis, quae in Deum peccatum est, icatio autem mentis, quae in Deum peccatum est, ipsa abscessit, quae fugiebat dum uxorem dimittere disponebat. Sed quid est quod Dominus unam solam causam fornicationis excepit, et nos duas, usque adeo intelligi oportet; vel potius exceptio Domini solam carnis exclusit fornicationem, declarare volens non quae docetur ab omni illa conversatione esse recedendum, ubi periculum salutis cognoscVeteri namque in Testamento multas propter foeditatum causas dimitti poterat: utique non ideo ne si non dimitteretur, in Deum peccaretur; verum ideo quia illa quae dimittenda erat, dimissuro displiquam indifferenter, et uxor virum et vir uxorem dimittere potest, si cohabitatio non placet. Nam propter Deum, nec in lege molestiarum aggravatio, nec apud nos fornicationis inquinatio, societatem tori tollit accusanti. Propter Deum ergo dimittere conjugem anus fornicariam. Verum quisque utrum 247 malit, videat et pro libitu agat.
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ debet: iñ seꝑanit. aliiq copłauit.
fornicatõ aũt sidesit: cet̾e mole¬
stie ꝗ. ntiq in lege moysi ñ erat
tolerande sunt. Si sit lepsa. si
sterił. si fetida. si male morigera
dũ tn qd̃ si alt̾uter ꝯiugatoꝵ
usq adeo flagitiosam agit ui¬
tam. aut cultu demonum. aut
abhominatione moꝵ. ut alt̾ius
conuictũ ferre nolit. nͥ sͥ sueq tͦ¬
pitudini consentiat: aut si id mi¬
nime reqͥrit ille. ñ tñ iste talem
pot̾ pati ꝯu̾sationẽ. nͥ simul cum
homine neqͣm nequitiã incurrat.
libere iuinculũ omne disrũpat.
nc se a deo disiungat. Tanto nãq
Nam si carnalis fornicatõ seꝑare
re possuni Tuꝑꝑfornicatione car
nis. alt̾ ꝑꝑ fornicat̾onẽ m̃tis: uxore
dimitte disponit. Tu retine̾ potes:
ille dimitt̾e debet. Tibi uxorẽ dimit¬
tẽ licebit: qmͣuis illa corrigi uelit.
Ille uxorẽ retin̾e debet: illa si error̃e
relinquere uolet. Nam fornicat̾õ
carnis qͣ inte malũ actũ ẽ ip̃a facta

Expanded text:
ebet, inde separavit aliique copulavit. Fornicatio autem si desit, caeterae molestiae quod utique in lege Moysi non erat tolerandae sunt: si sit leprosa, si sterilis, si fetida, si male morigeraquod si alteruter conjugatorum usque adeo flagitiosam agit vitam, aut cultu daemonum, aut abominatione morum, ut alterius convictum ferre nolit nisi sibi suaeque turpitudini consentiat, aut si id minime requirit ille, non tamen iste talem potest pati conversationem, nisi simul cum homine nequam nequitiam incurrat, libere vinculum omne disrumpat, ne se a Deo disjungat; tanto namqueNam si carnalis fornicatio separarre possunt. Tu propter fornicationem corter fornicationem mentis, uxorem dimittere disponis; tu retinere potes, ille dimittere debet. Tibi uxorem dimittere licebit, quamvis illa corrigi velit; ille uxorem retinere debet, illa si errorem relinquere volet. Nam fornicatio carnis, quae in te malum actum est, ipsa facta
Abbreviated transcription (Latin):
mus in conspectu ̃ semꝑ. Qũa¬
qͣm ñ nulli autumant alios
circ̾ĩure ministrando: alios as¬
sistere contemplando.De che

Expanded text:
mus in conspectu Dei semper . Quanquam nonnulli autumant alios circumire ministrando, alios assistere contemplando. C
Abbreviated transcription (Latin):
rentia. tantum sacram̃tum. ne sita¬
lib tͥbuat᷑: tanqͣm de indigne dato
infirmi scandalraent᷑ ip̃i qͦ scelãti
tanqͣm celestipane honorati: falsa sꝑẽ
deludantur. sacilos aũt sicut de inpro¬
identia dispensationis reus habeat᷑.
Et qͦm inqͣm reus: Sic̃ qui sc̃mdat ca
pascha erat institutum: qñqui ꝑꝑim
non pot̾ant: scłm pascha purificati
aliis nr̃m pascha celebrare ñ possu¬
mus: opus ẽ dilatione. quousq pur¬
gati: scło celebrare possimus. Qͥ añt
flagitiosus qͣntumlibet ẽ s occultus.
occulte premoneat᷑ ne q. ẽẽ debet sa¬
luti: p̃sumat ꝑditioni. Si tñ sr̃ hoc
instat. sͥꝙ fieri ꝗ fidelib fit expostu¬
lat. necẽe ẽ clare cõmunionẽ ne ne¬
gando ꝑdas mniquitatem. ant ne
uidearis illum odisse: cui uitalem
cibum nolis conferre. Itaq ne ant
illum detegas indignum. aut te
reddas suspectum: mort̾e suã certis¬
tiq gͣuit̾ offend̾es. dũ das nich oĩo pec¬

Expanded text:
rentia tantum sacramentum, ne si tarentia tantum sacramentum, ne si talibus tribuatur, tanquam de indigne dato infirmi scandalizentur. ipsi quoque tanquam coelesti pane honorati falsa spe deludantur; sacerdos autem sicut de improvidentia dispensationis reus habeatur. Et quomodo, inquam reus? sicut qui sanctum dat pascha erat institutum, quando qui pnon poterant secundum pascha purificati aliis nostrum pascha celebrare non possumus, opus est dilatione, quousque purgati, secundo celebrare possimus. Qui autem flagitiosus quantumlibet, sed occultus, occulte praemoneatur, ne quod debet esse saluti, praesumat perditioni. Si tamen super hoc instat, sibique fieri quod fidelibus fit, expostulat; necesse est dare communionem, ne negando prodas iniquitatem, aut ne videaris illum odisse, cui vitalem cibum nolis conferre. Itaque, ne aut illum detegas indignum, aut te reddas suspectum; mortem suam certistique graviter offenderes; dum das, nihil omnino pec
Abbreviated transcription (Latin):
corporis fieret panis ouersio. no¬
mine suo ⁊ non continentis chi¬
ceretur. Itaq qͣntulamcũq qua¬
lemcumq se oculis nr̃is spẽs pꝰ bñdictionẽ
obiecerit: fides sub sp̃ei integumento.
ñ solum carnem ⁊ sanguinem. s xp̃im
tegritatem. sine qua nec caro xp̃i nec
sanguis est: debito honore uenẽtur.
nichilmirans. s manducandi ⁊ bi¬
bendi. uerba cum sp̃e ꝑmanent et
⁊ ab aliis qͣm sacerdotib. neq ab
ip̃is contra statutum eccł̃ie acceden¬
tib: altaris sacramenta conficiunt᷑.
Possunt equidem indigni uita con¬
ficere. s necẽe est.ritum eccł̃iasticũ
seruare. Indigni namq licet dãp¬
no suo: atm̃ conficiunt. S nũqͣm
aliter: nisi conficiendi disciplinã
emulantur. Et quidem ita mͥ usdet᷑.
Sacerdotum aũt est curare quib
eucharistia debeat dari: quib uero
negari. Omnib publice iniqͣm⁊
fedam uitam agentib: negandũ
est. si cum pace fieri pot̃ ꝓsua reue¬

Expanded text:
corporis fieret panis conversio, nocorporis fieret panis conversio, nomine suo et non continentis diceretur. Itaque quantulamcunque qualemcunque se oculis nostris species post benedictionem objecerit, fides sub speciei integumento non solum carnem et sanguinem; sed Christi integritatem sine qua nec caro Christi, nec sanguis est, debito honore veneretur: nihil mirans, si manducandi et bibendi verba cum specie permanent et Non ab aliis quam sacerdotibus, neque ab ipsis contra statutum Ecclesiae accedentibus, altaris sacramenta conficiuntur. Possunt equidem indigni vita conficere; sed necesse est ritum ecclesiasticum servare. Indigni namque, licet damno suo, attamen conficiunt, sed nunquam aliter nisi conficiendi disciplinam aemulentur. Et quidem ita mihi videtur. Sacerdotum autem est curare quibus eucharistia debeat dari, quibus vero negari. Omnibus publice iniquam et foedam vitam agentibus negandum est si cum pace fieri potest pro sua reve
Abbreviated transcription (Latin):
te adhoram talis existebat. qͣlẽ
se uidendum obiciebat. Tercia
qͣm xp̃c in forma habuit. Tres
aũt he sp̃es. nicħ aliud sub se
uidendum nich aliud exibent.
Nam ut in eo un nob sermo in¬
choatus est ĩmorem᷑: panis tran¬
sit in corpꝰ. uer̃ ñ exangue. s ple
plenum sanguine.non mortu¬
um. s anima uiuificatũ. decq
unitum. In huiꝰmͦ corpꝰ panẽ
uerti oportet: q̃m alt̾ius modi xͨ
dicere non audemus. Non eñz
ait dñs. accipite ħ ẽportio corꝑis
mei: uerum: accipite.hoc ẽ cor¬
pus meum. Si enim sic̃ uinũ
in sanguinẽ. licet inhomine
comprehensum.ita panis in
portõnem. licet ambitu corꝑis
inclusam uert̾etur: utiq opor¬
teret dici: hec est pars corporis
mei. sicut dicitur: hic est san¬
gus meus.potiꝰqm parte nõie
corporis censeri:qm nec sangͥs.
nomine hominis censetur. Itaq
sicut sanguis nõie suo.⁊ ñ ꝯri¬
nentis dicit᷑: ita qͦ si in partem

Expanded text:
te ad horam talis existebat, qualem te ad horam talis existebat, qualem se videndum objiciebat? tertiaquam Christus in forma habuit. Tres autem hae species nihil aliud sub se videndum, nihil aliud exibent tNam ut in eo, unde nobis sermo inchoatus est, immoremur, panis transit in corpus verum; non exsangue sed plenum sanguine; non mortuum, sed anima vivificatum Deoque unitum. In hujusmodi corpus panem verti oportet, quoniam alterius modi  dicere non audemus: non enim ait Dominus: Accipite, hoc est portio corporis mei; verum accipite: Hoc est corpus meum . Si enim sicut vinum in sanguinem, licet in homine comprehensum, ita panis in portionem, licet ambitu corporis inclusam verteretur, utique oporteret dici: Haec est pars corporis mei, sicut dicitur: Hic est sanguis meus , potius quam partem nomine corporis censeri; quoniam nec sanguis nomine hominis censetur. Itaque sicut sanguis nomine suo et non continentis dicitur; ita quoque si in partem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯprehensio ꝗ cũ dñica in m̃sa so
lum sit caro ⁊ sanguis. nicħomi¬
nus. tñ uini nat᷑a ꝑcipiat᷑ ⁊ pa¬
nis. non tũ ꝗ caro ⁊ sanguis hꝰ¬
mii sint qͣlitans. uerumq post
tur qualitas nature. Hec qualitas.
frangendo tñ et conterendo aliter
alit̃q uariat᷑: res ip̃a que sub sp̃e
latet. nullomͦ alt̾atur. Cum enm
spẽm panis uarii diuisionũ modi
dissipant. ita xp̃c subuna quaq
spẽi port̾one integer suscipiatur.
sic̃ sub integra sp̃e sumebat᷑. Ni¬
mirum sicut in alta sp̃e. ⁊ nondũ
sua. se uidendum exhibuit assũp¬
ta ad tempꝰ resurrectionis gloria.
adhuc intͣnsfiguratione uetꝰ hõ.
sid̃m passibilitatem dico: uetusta¬
te qͦ pꝰ mortem deposita.iam głi¬
ficatus. sicut in uet̾i forma dis¬
cipulis tolerabili.⁊ nota ad hor̃a
apparuit: ita mͦ sp̃es panis ocłis
obicitur. s sub sp̃e saluator mun¬
ch tenetur. Utriq duarum ui¬
habuit: ostendebatur. Nisi for¬

Expanded text:
comprehensio, quod cum Dominica in mensa sit comprehensio, quod cum Dominica in mensa sit solum caro et sanguis, nihilominus tamen vini natura percipiatur et panis. Non tamen quod caro et sanguis hujusmodi sint qualitatis, verum quod, post tur qualitas naturae. Haec qualitas tamen frangendo et conterendo aliter aliterque variatur, res ipsa quae sub specie latet nullo modo alteratur. Cum enim speciem panis varii divisionum modi dissipant, ita Christus sub unaquaque speciei portione integer suscipitur, sicut sub integra specie sumebatur. Nimirum sicut in altera specie, et nondum sua, se videndum exhibuit, assumpta ad tempus resurrectionis gloria, adhuc in Transfiguratione vetus homo secundum passibilitatem dico, vetustate quoque post mortem deposita jam glorificatus, sicut in veteri forma discipulis tolerabili, et nota ad horam apparuit; ita modo species panis oculis objicitur, sed sub specie Salvator mundi tenetur. Utrique duarum vihabuit ostendebatur nisi for
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : sit ascensurus: liquet qd̃
ñ sicut fallimini.caro mea bu¬
cellatim corꝑalium more ciboꝵ:
uidetur oteridentib ⁊ non conteri¬
tur. Niirum contͥcio et fractura
spẽm comitantur. non ⁊̃ rem. Cũ
autẽ panis in carnem. uinũ qͦq
uirtute xꝑi uertat᷑ insanguinẽ:
substantia intiq ium. ⁊ panis. de¬
sinit eẽ qd̃ fuerat. idq fit ꝙ pͥus
non erat. Proprietates tñ amboꝵ
tͣnseuntium manent. Uñfit: ut
id qͥnq sensus nr̃i. pꝰ osecrationẽ
iueniant: ꝗ an consecrationẽ
inuemebant. Nam insusspem pa¬
nis. iuniq colorem ceruit. audi¬
tus.in pane fractionem. in uino
fusionem aure discernit:nares
olfactu. palatum gustu. utͥusq
nat᷑am ꝑpendunt.: tangendo aũ.
asꝑitas sire lenitas. duricia siue
mollicies ñ celat᷑. Transit itaq
substantia: s remanet forma.
Neutrũ miraris s om̃ipotentem
ꝯtemplaris. Quamobrem. non
est sensuum delusio. s uera rei

Expanded text:
fuit, sit ascensurus; liquet quod fuit, sit ascensurus; liquet quod non sicut fallimini, caro mea buccellatim sit corporalium more ciborumvidetur conteri dentibus, et non conteritur; nimirum contritio et fractura speciem comitantur non etiam rem. Cum autem panis in carnem, vinum quoque virtute Christi vertatur in sanguinem, substantia utique vini et panis desinit esse quod fuerat, idque fit quod prius non erat: proprietates tamen amborum transeuntium manent, unde fit ut id quinque sensus nostri post consecrationem inveniant, quod ante consecrationem inveniebant. Nam visus speciem panis vinique colorem cernit; auditus in pane fractionem, in vino fusionem aure discernit; nares olfactu, palatum gustu, utriusque naturam perpendunt; tangendo autem asperitas sive lenitas, duritia sive mollities non colatur. Transit itaque substantia, sed remanet forma; neutrum miraris, sed omnipotentem contemplaris. Quamobrem non est sensuum delusio, sed vera rei
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝯiunctus. ⁊ inneutram u̾sus.
Qd̃ gͦ de homine nefas est cred̾e:
in pane ⁊ uino nemo presumat
estimare. Umum tn efficirur
sanguis. is quidẽ qui ꝑ carnẽ
sumi nullatenus pot̃ nͥ in carne.
Itaq cum acceꝑis sanguinem: accipis
etiam carnem. s non nͥ ꝑ sanguinẽ
qui absq carne non est. Namsies¬
set:caro.simul minime sumeretur.
Et cum ut cern̾e ẽminimũ sumi¬
tur: nichil tñ sumendum relinqͥ¬
tur. Nam absit. ut sic̃ in macello.
carnes frustratĩ laniant᷑. ita com¬
municat̃o corporis et sanguinis
xꝑi. particulatim diminuatur.
ĩmortalis ⁊ impassibilis. Xp̃c e
nim resurgens exmortius iam
non moritur: mors illi ultra ñ
dñabitur. Huiꝰmͦ manducatio¬
nem. abhorruerunt illi qui di¬
xerunt. Durus est hic sermo. qͥs
pot̃ eum audire: Huic error dñs
respondit dicens. Sigͦ uiditis
filium hominis ascendente uͥ
erat prius. Quasi dicẽt. Cum fi¬
lius hominis integer in celos.
ubi et prius scđm diuinitatẽ

Expanded text:
conjunctus, et in neutram versus. Quod ergo de homine nefas est credere, in pane et vino nemo praesumat aestimare. Vinum tamen efficitur sanguis, is quidem qui per carnem sumi nullatenus potest nisi in carne. Itaque cum acceperis sanguinem, accipis etiam carnem, sed nonnisi per sanguinem; qui absque carne non est: nam si esset, caro simul minime sumeretur. Et cum, ut cernere est, minimum sumitur, nihil tamen sumendum relinquitur. Nam absit, ut sicut in macello carnes frustatim laniantur; ita communicatio corporis et sanguinis Christi particulatim diminuatur, immortalis et impassabilis; Christus enim resurgens ex mortuis jam non moritur; mors illi ultra non dominabitur . Hujusmodi manducationem abhorruerunt illi qui dixerunt: Durus est hic sermo, quis potest eum audire ? Huic errori Dominus respondit, dicens: Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Quasi diceret: Cum Filius hominis integer in coelos, ubi et prius secundum divinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo. idem fecit. cum t̃terapłos uidã
a cena sua minime fuganit. Cenae¬
nim hec racdio solis purior: sordida
ꝑcurrit. nec ꝑcurrendo sordes ꝯihit.
decora illustrat: feda propalat. Qͥp¬
peuir bonus post cenam fit melior:

Expanded text:
exemplo idem fecit, cum inter apostolos suos Judam a coena sua minime fugavit. Coena enim haec radio solis purior, sordida percurrit, nec percurrendo sordes contrahit; decora illustrat, foeda propalat; quippe vir bonus post coenam fit melior
Abbreviated transcription (Latin):
astruere. qmͣ qd̃ dñm uerba in¬
dicant uoluisse. Qre nec pane
fieri carnem neges: nec alud
fieri putes. Uinum pꝰ gr̃as san¬
guiñe fc̃m credas: nec in aliud
mutari contendas. Itaq neq
pan̾e in sanguinem neq uinũ
in carñe. ĩmo neutrũ in anim̃a
aut indiuinam nat᷑am arbit᷑¬

Expanded text:
astruere, quam quod Dominum, verba inastruere, quam quod Dominum, verba indicant, voluisse. Quare nec panem fieri carnem neges, nec aliud fieri putes. Vinum post gratias sanguinem factum credas; nec in aliud mutari contendas. Itaque neque panem in sanguinem, neque vinum in carnem, imo neutrum in animam aut in divinam naturam arbit
Abbreviated transcription (Latin):
ne panis et uini in corpus et
ꝙ in sanguinem suum ꝯuertit.ita
ut neq panis. neq iunum idꝙ an
erat remaneat: uerum in alteram
tͣnseat nat᷑am. Panis in carnem:
urnũ insanguinem. Non utiq
b. ⁊ de sene facto iure ꝓnuntiat᷑.
ꝗ fuit puer. Consecrando qͦ de pa¬
ne recte dices: qd̃ u̾tetur. tnͣsibit
pꝰ xͥ fuisse pane. pastam. farina.
Non eñ id añ ꝯsecrationem fuit.
Quippe qd̃ nunc: id̾o ⁊ tunc extitit.
Slisi quis ridicule ĩmo ⁊ ꝑiculo¬
se dr̃e audeat. qd̃ idem corpꝰ sit
simul caro in celo. pasta inalue¬
olo. tͥticum in horreo. Panis tran¬
sit in corpꝰ. Nñ dñs accepto pane
ibñdicto: ait. hoc ẽ corpꝰ meum.
Similit̾ accepto calice. pꝰ gr̃arũ
uini cernitis: sanguine esse meũ
nemo corpus meum ẽẽ dubitet.
Et qm̃ sicut ante bñdictionem
panis fu̾at: ita pꝰ b̃ndictionem
corpus suum aiebat: ⁊ sic̃ uinũ
añ extitit: ita pꝰ grãs. sangͥnem
suum dixit: nemo audeat aliud

Expanded text:
ne panis et vini in corpus et que in sanguinem suum convertit, ita ut neque panis neque vinum, id quod ante erat remaneat, verum in alteram transeat naturam; panis in carnem, vinum in sanguinem. Non utiqueergo et de sene facto jure pronuntiatur quod fuit puer. Consecrando quoque de pane recte dices, quod vertetur, transibit Christi fuisse panem, pastam, farinam? Non enim id ante consecrationem fuit; quippe quod nunc omnino et tunc exstitit, nisi quis ridicule, imo et periculose dicere audeat, quod idem corpus, sit simul caro in coelo, pasta in alveolo, triticum in horreo? Panis transit in corpus, unde Dominus accepto pane et benedicto ait: Hoc est corpus meum ; similiter accepto calice post gratiaruod sub specie vini cernitis, sanguinem esse meum nemo corpus meum esse dubitet. Et quoniam sicut ante benedictionem panis fuerat, ita post benedictionem corpus suum aiebat; et sicut vinum ante exstitit, ita post gratias, sanguinem suum dixit. Nemo audeat aliud
Abbreviated transcription (Latin):
curis obligatum. Prouideat gͦ sa¬
luti animarum. nec corꝑalem tñ
negligat ad ministrationem: iu¬
carius xꝑi. Ip̃e enim missus ad o

Expanded text:
curis obligatum. Provideat ergo saluti animarum; nec corporalem tamen negligat administrationem vicarius Christi. Ipse enim missus
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑes xꝑi ultra trena omnia
pennis urutum subleuati. ba¬
beant uͥ quantum ad debita
nature ꝑtinet:pausent. Sacer¬
dotum autem uita cuiusm̾i
sit: nr̃a nichil interest̾ tm il¬
lis debita ministris xꝑi proui¬
deamus. Uerum cuiꝰmm sint.
dño reseruemus. Nam tu quis
es alienilm sernum ut uidices:
Dño sũo stãt aut cadit. Semꝑ
meminerimus qͣm male cessit.
cam filio noe: qd̃ pudenda pa¬
tris maluit deridere: qͣm teg̾e̾.
bentem causa dignitatis reue¬
reamur.ne et ip̃i ex incultuu
est intentus: non decimam tol¬
lat ministris eccłie. s de nou̾e
que remanent proiudeat suo¬
rum indigentie et aliorum. Licet
enim sibi sufficiant clici: ñ ideo
tn re debita: laicorum direptio

Expanded text:
sti ultra terrena omnia pennis virtutum sublevati, habeant ubi quantum ad debita naturae pertinet pausent. Sacerdotum autem vita cujusmodi sit, nostra nihil interest, tantum illis debita ministris Christi provideamus. Verum cujusmodi sint, Domino reservemus. Nam tu quis es alienum servum ut judices; domino suo stat aut cadit . Semper meminerimus quam male cessit Cham filio Noe quod pudenda patris maluit deridere quam tegere .us habentem, causa dignitatis revereamur, ne et ipsi ex incultu visericordiae est intentus, non decimam tollat ministris Ecclesiae, sed de novem quae remanent provideat suorum indigentiae et aliorum. Licet enim sibi sufficiant clerici, non ideo tamen re debita, laicorum direptio
Abbreviated transcription (Latin):
propulsat languor̃e: tͦpheũ diui
optatũ uix quidẽ at tandẽ adipis¬
cit᷑. Et he qͥdem sunt ꝓ passiones.
Quecdñ citra ꝯsensũ sunt: ueni¬
ales sunt. Ex quo enĩ assensus
adhibetur: dampnabile fit q̃d
admittit᷑. Est autẽ ꝯsensus. quo¬
tiens aut uoluptate aut amari¬
catione incitati. siue ꝑ delib̾ati¬
onem: siue ꝑ impetũ: pͣuitati
adquiescimus. ñ ĩa libidinem
amimi reprim̃tes s frena laxan¬
tes. ut uoluntas iam nichil desit
malitie. licet aliq̃n frustret᷑ effec¬
tione. Idq est. qd̾ uirũ aut malũ
creat: aut in malo cumulat. Hõ
dũtalis est: mala arbor ẽ. q̃ bo¬
nos fructus non facit. Interrin
tñ plerũq multa agit. que si
scđm naturam attendas: bona
utiq sunt. si scdm effectũ: iam
ñ sunt. Nimirũ uicinia mah:
bona eneruant᷑. Quippe modi¬
cum ferm̃citotã. massam corrũ¬
pit: donec penitentia succurrat:
ut ea que mortua fuerant. reui¬

Expanded text:
propulsat languorem, tropaeum diu propulsat languorem, tropaeum diu optatum vix quidem, at tandem adipiscitur. Et hae quidem sunt propassiones quae, dum citra consensum sunt, veniales sunt. Ex quo enim assensus adhibetur, damnabile fit quod admittitur. Est autem consensus, quoties aut voluptate, aut amaricatione incitati, sive per deliberationem, sive per impetum, pravitati acquiescimus, non jam libidinem animi reprimentes, sed frena laxantes, ut voluntas jam nihil desit malitiae, licet aliquando frustretur effectione; idque est quod virum aut malum creat, aut in malo cumulat. Homo dum talis est, mala arbor est, quae bonos fructus non facit. Interim tamen plerumque multa agit, quae si secundum naturam attendas, bona utique sunt; si secundum effectum, jam non sunt. Nimirum vicinia mali bona enervantur: Quippe modicum fermenti totam massam corrumpit , donec poenitentia succurrat, ut ea quae mortua fuerant, revi
Abbreviated transcription (Latin):
rari. eiq fauere:plane est pra¬
uitati consentire. Nec putes
illum quem affectus maliun¬
diq ꝑtemptant. licet quodã¬
mͣ affectum: ił̃o affectib p̃b̾e
assensum. Nam uir bonus af¬
fectionum procacitatem tolerat
muntus. quod non uult: illud
agens. Qui enim prauo motui
fauet. ac ꝑ hoc fouet: is qͣmuis
dissentiat actioni: eius praue
iam consentit racdici. factus utiq
malus q̃m amat malum. Is sipͣ¬
ui motꝰ impetum mox oppressis¬
sent:sine uulne de hoste truum¬
phasset. Nam quotiens qͥsq as¬
sultus patit᷑ uitioꝵ: tociens nũo
si uirilit resistit tͥumphator exi¬
stit. tot adqͥrens coronas: quot iu¬
ctorias. Econtͣ prauũ aduersus
motũ quanto quisq molliꝰ se
bt̃. tantundẽ ꝯfusionis optinet.
Uerũpt̃ qͥsqͥs do defensꝰ ab amo¬
re uicii uoluntateq peccandise
abstinet. dicens cum apło: qd̃
nolo idl ago: siusq demũ a fini¬
b gr̃a ꝯfortante adutꝰ: inuisũ

Expanded text:
rari, eique favere, plane est prarari, eique favere, plane est pravitati consentire. Nec putes illum quem affectus mali undique pertentant, licet quodammodo affectum, ideo affectibus praebere assensum: nam vir bonus affectionum procacitatem tolerat invitus, quod non vult illud agens: qui enim pravo motui favet, ac per hoc fovet, is quamvis dissentiat actioni, ejus pravae jam consentit radici, factus utique malus, quoniam amat malum. Is si pravi motus impetum mox oppressisset, sine vulnere de hoste triumphasset. Nam quoties quisque assultus patitur vitiorum, toties numero si viriliter resistit triumphator existit, tot acquirens coronas quot victorias. Econtra pravum adversus motum quanto quisque mollius se habet, tantumdem confusionis obtinet. Verumtamen quisquis Deo defensus ab amore vitii voluntateque 165 peccandi se abstinet, dicens cum Apostolo: Quod nolo id ago , suisque demum a finibus, gratia confortante adjutus, invisum
Abbreviated transcription (Latin):
cui rat̾o dissentiat. nec tñ extingͣe.
Delectatio: modum excedit. flagi¬
tioq ꝓxima est: quociens eo usq
uagatur. ut an agendum sit
qd̃ suggerit deliberet᷑. Discussio
inquirens quid sit bonum. qͥd
uͦ malum: ꝓbat᷑. Iuxta illud. Sĩa
probate. S qd̃ discussione pra¬
uum cernit᷑: inde deliberare fiet¬
ne nec ne: m̾ito accusat᷑. Propter
illud. Quod bonum est tenete.
Qui ita delib̾at: iam non uiuit.
necclum mortuus est. Quippe dũ
de utroq clisceptat: utrum uelit
ignorat. Neutrum enim adhuc
uult. Nam si alteruiri consenti¬
ret: delib̾atio iam non foret. Is
animum nec auertit malo. nec
aduertit bono. Et q̃m utrũq
nouit. dubius tam̃ utrũ duoꝵ
eligat: ñ mox malo prefert bo¬
num. non statim sꝑnit malũ
uen̾atus bonum: sine dubio in¬
iustusest. Quamus enim ei
uicio. unde delib̾at rõñdũ con¬
senserit: attñ huiꝰmͦ delibera¬
tionem statim ñ abhominari.
huiusmͦ in delib̾atione immo¬

Expanded text:
cui ratio dissentiat, nec tamen exstinguat, cui ratio dissentiat, nec tamen exstinguat, delectationis modum excedit, flagitioque proxima est, quoties eo usque vagatur, ut an agendum sit quod suggerit deliberetur. Discussio inquirens quid sit bonum, quid vero malum probatur. Juxta illud: Omnia probate . Sed quod discussione pravum cernitur, inde deliberare fietne necne, merito accusatur, propter illud: Quod bonum est tenete Qui ita deliberat, jam non vivit, necdum mortuus est; quippe dum de utroque disceptat, utrum velit ignorat; neutrum enim adhuc vult. Nam si alterutri consentiret, deliberatio jam non foret, is animum nec avertit malo, nec advertit bono. Et quoniam utrumque novit, dubius tamen utrum duorum eligat, non mox malo praefert bonum, non statim spernit malum, veneratus bonum; sine dubio injustus est. Quamvis enim ei vitio unde deliberat, ratio nondum consenserit; attamen hujusmodi deliberationem statim non abominari, hujusmodi in deliberatione immo
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Inuincibilia: minus st̃
mala. qm̃ caueri ⁊ uinci in hac
uita ñ possunt. Hec ommacũ
fomtte uñ qͣi ex mala radice pul¬
lulant: añ lauachrũ sic̃ de con¬
cupiscentia ꝑhibet augustinꝰ.
addampnationẽ trahunt. In
baptismo: areatu soluunt᷑. Post
cupiscentia gͦ. q̃m ip̃a in¬
absq reatu sunt: s ueniam sa¬
tisfactione: leui tam̃ expectant.
Nemalia autem siue inuincibilia
sicut et criminalia: ortum sortum¬
tur in mente. Singula aut̃e tͥum:
nominib suis seruatis increscunł.
quocienscũq ꝓut sua suadet na¬
tura corꝑis sibi m̃bra inflectunt.
Humana nimirum corruptio:
uaries m̃ti pagerit motus. Mens
mota: eadem uarietate tabefacit
corpꝰ. Singulis inpeccatis quid¬
dam inuincibile est:primus uide¬
licet motus. quem aut suggesti¬
ꝯͥ diaboli. aut fomes pecc̃roccasio¬
ne oblata suscitat. quĩ dd̃a ueni¬
ale: idem iudelicet monus. que
iam quadã cum mora delectatio
tractat ⁊ amplexatur. Delectatõ

Expanded text:
mini . Invisibilia minus sunt mini . Invisibilia minus sunt mala, quoniam caveri et vinci in hac vita non possunt. Haec omnia cum fomite, unde quasi ex mala radice pullulant, ante lavacrum, sicut de concupiscentia perhibet Augustinus, ad damnationem trahunt, in baptismo a reatu solvuntur, post Concupiscentia ergo quoniam ipsa inabsque reatu sunt; sed veniam satisfactione, levi tamen, exspectant. Venialia autem, sive invincibilia sicut et criminalia, ortum sortiuntur in mente. Singula autem trium nominibus suis servatis increscunt, quotiescunque prout suadet natura, corporis sibi membra inflectunt. Humana nimirum corruptio varios menti ingerit motus; mens mota eadem varietate tabefacit corpus. Singulis in peccatis quiddam invincibile est, primus videlicet motus, quem aut suggestio diaboli, aut fomes peccati occasione oblata suscitat quiddam veniale, idem videlicet motus, quem jam quadam cum mora delectatio tractat et amplexatur. Delectatio