comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
denti dño qui confisus ẽ in uir¬
tute eius. huic ergo dixit iħc.
Credidisti sanus es. Sperasti.
mundus effectus es. noli obli¬
uisci qualis fueris: & qualis
factus sis. Non cesses grãs agere:
non taceas confiteri. Hoc & nos
debemus facere km̃i quando
a dño nr̃o de aliquo ꝑiculo li¬
beramur. quando ab aliquo do¬
lore saluamur. siue infirmitatis
siue uulneris. siue de qualibet
necessitate. Non efficiamur in¬
grati. non relinquamus libera¬
torem nr̃m. sed alacriter gr̃arũ
actionem ei reddamus. Sed &
munera scd̃m substantiã nr̃am
ad honorificandum eum exhibe¬
amus. hoc enim & illi manda¬
uit. dñs. uade ait ad sacer¬
dotem. & offer munus tuũ. Dĩx
ergo ei ihc. uide nemini dixeris.
Et̃ quare o dulcissime dñe non

Expanded text:
denti Domino, qui confisus est in virdenti Domino, qui confisus est in virtute ejus, huic ergo dixit Jesus: Credidisti, sanus es; sperasti, mundus factus es. Noli oblivisci qualis fueris, et qualis factus sis. Non cesses gratias agere, non taceas confiteri. Hoc et nos debemus facere, o charissimi, quando a Domino nostro de aliquo periculo liberamur, quando ab aliquo dolore salvamur, sive infirmitatis, sive vulneris, sive de qualibet necessitate. Non efficiamur ingrati, non relinquamus Redemptorem nostrum, sed alacriter gratiarum actiones ei reddamus, sed et munera secundum substantiam nostram ad honorificandum eum exhibeamus. Hoc enim et illi mandavit Dominus. Vade, ait, ad sacerdotem, et offer munus tuum. Dixit ergo ei Jesus: Vide, nemini dixeris. Et quare, o dulcissime Domine, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudine. Extendens ma¬
num tetigit eum. Non sperno
legem. sed curo uulnus. non de¬
struo mandatũ: sed fugo atq
mundo lepram. Ideoq cum ex¬
tendo manũ. mox effugit hẽc
contaminatio. Mea uirtute ꝓxi¬
mare. uel resistere meȩ potentie
non poterit. Dico. mundare. et
manum ad tangendũ eumextẽ¬
dens. fugit ilico lepra. & inuen¬
ta ẽ manus dñi ñ leprã: sed
mundum tetigisse corpus.L xiii¬
onsideremus & nos nunc di
lectissimi fr̃s. ut nullus pecca¬
ti lepram in sua habeat anima.
ut nullus contaminationes de¬
lictorum in suo retineat corde: &
si habet instanter adorans dñm
dicat ad eum. Dñe si uis potes
me mundare. Tu illum prius
multa delicta comitantẽ mun¬
dasti naaman. tu innumerabili¬
b aliis a scło peccantib misertꝰ
es. tu ergo siuis potes me mun¬
dare. & dñs mox miscdie porri¬
gat manũ: dicat uolo munda¬
re. Et iħc ait illi mundato a le¬
pra huic cui misertus ẽ. huic cre¬

Expanded text:
pulchritudine. Et extendens mapulchritudine. Et extendens manum, tetigit eum. Non sperno legem, sed curo vulnus. Non destruo mandatum, sed fugo atque mundo lepram. Ideoque cum extendo manum, mox effugit haec contaminatio; meae virtuti proximare, vel resistere meae potentiae non poterit. Dico, Mundare, et manum ad tangendum extendens, effugit illico lepra. Et inventa est manus Domini non lepram, sed mundum tetigisse corpus. Consideremus et nos nunc, fratres charissimi, ut nullus peccati lepram in sua habeat anima, ut nullus contaminationes delictorum in suo retineat corde. Et si habet, instanter adorans Dominum, dicat ad eum: Domine, si vis, potes me mundare. Tu illum prius multa delicta committentem mundasti Naaman, tu aliis innumerabilibus a saeculo peccantibus misertus es, tu ergo, si vis, potes me mundare. Et Dominus mox misericordiae porrigens manum, dicit: Volo, mundare. Et Jesus ait illi mundato a lepra, huic cui misertus est, huic cre
Abbreviated transcription (Latin):
num iħc. tetigit eum dicens. uo¬
lo mundare. Et quare tetigit eũ
oñs cum lex ꝓhibuisset leprosum¬
ñ tangere: Propter hoc tetigit
ut ostendisset. quia om̃ĩa munda
midis: quia alioꝵ aliis non ad¬
herent inquinamenta. quia ex¬
tranea immundicia immacula¬
tos ñ comquinat. Sed adhuc ꝓp¬
ter quid tetigit: ut humilitatẽ
demor straret. ut nos doceret¬
nullũ sꝑnere. nullũ hor rere:
nullũ contemptibilẽ ducere ꝓpt̾
corporis lesionẽ. aut maculationẽ
que a deo imniittunt᷑. ꝓ qua ip¬
se scit ratione. Extendens gͦ ma¬
num iħc: tetigit eum. Medicꝰ ait
sum cȩlestis. corpora cum animis
curare possũ: propterea om̃s tan¬
go. non ut infirmitas mͥ adhe¬
reat. sed ideo ut ab his qͥ eam
habent expellam. Sol enim sũ
ait incorruptibilis. & luna iusti¬
ciȩ: ideoq omnib appropio. &
omnes meis splendorib irradio
ad salutem. Ipse uero sicut fui
ꝑmaneo. in singłari meȩ scĩtatiᷤ

Expanded text:
sus manum, tetigit eum, dicens: Vosus manum, tetigit eum, dicens: Volo, mundare. Et quare tetigit eum Dominus, cum lex prohibuisset leprosum tangere? Propter hoc tetigit, ut ostendisset quia omnia munda mundis, quia aliorum aliis non adhaerent inquinamenta, quia extranea immundities immaculatos non coinquinat. Sed adhuc propter quid tetigit? Ut humilitatem demonstraret, ut nos doceretnullum spernere, nullum horrere, nullum contemptibilem ducere propter corporis laesionem, aut maculationem quae a Domino immittuntur, pro qua ipse scit rationem. Extendens ergo manum Jesus, tetigit eum. Medicus, ait, sum coelestis, corpora cum animis curare possum, propterea omnes tango, non ut infirmitas mihi adhaereat, sed ideo ut ab his qui eam habent expellam. Sol sum enim, ait, incorruptibilis, et luna justitiae, ideoque omnibus appropio, et omnes meis splendoribus ad salutem irradio, ipse vero sicut fui permaneo, in singulari meae sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
omnia potes. ideoq ñ potentiã
peto. ñ fortitudinem quero. Has
enim scio esse indeficientes. s tan¬
tum uoluntatem tuam dep̾cor:
& sequens uirtus statim hanc
gr̃am adimplebit. Dñe si uis
potes me mundare.Michi ad
beneficium. tibi ad laudẽ: ui¬
dentib autem ad miracłm & ꝓ
potes me mundare. Tu priusna¬
aman ait principem syriȩ ꝑ he
liseum in iordanen ting ens le¬
pra mundasti. tu & modo siuis
potes me mundare. Cui respon¬
dit dñs & ait. Confiteris quia
ego possum. ꝓfiteris. quia si ego
uolo fit: ideo uolo mundare. uo¬
luntatem precaris. potentiã con¬
fiteris: uolo mundare. Magni¬
fice credis: magnifice & munda¬
beris. Plenissime confiteris: ple¬
nissime letificaris. Uolo. Munda¬
re. Non dubitasti credere. ñ tar¬
do sanare. Non distulisti confessio¬
nem: non differam te. mundare.
Uolo. mundare. Ut & magnã
gr̃am tibi ostendam. manũ ad
te porrigo. Extendens itaq ma¬

Expanded text:
omnia potes, ideoque non potentiam omnia potes, ideoque non potentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimplebit: Domine, si vis, potes me mundare. Mihi ad beneficium, tibi ad laudem, videntibus autem ad miraculum, ppotes me mundare. Tu prius Naaman principem Syriae per Eliseum in Jordane tingens lepra mundasti ; tu et modo, si vis, potes me mundare. Cui respondens Dominus, ait: Confiteris quia ego possum, profiteris quia si ego volo, fit: ideo volo, mundare; voluntatem precaris, potentiam confiteris. Volo, mundare. Magnifice credis, magnifice et mundaris. Plenissime confiteris, plenissime et laetificaris. Volo, mundare. Non dubitasti credere, non tardo sanare. Non distulisti confessionem, non differam te mundare. Volo, mundare. Ut et magnam gratiam tibi ostendam, manum ad te porrigo. Extendens itaque Je
Abbreviated transcription (Latin):
domine dicens tu qui digne
adoraris. qui merito coleris. te
ego ut d̃nm adoro: ideoq & dñm
dico. oꝑa prius contestans & sic
uerba loquens. ꝑ te enim omĩa
facta sunt. Tu ergo dñe si uis
potes me mundare. Uoluntas
tua opus ẽ: ideo si uis potes
me mundare.Uoluisti ut hec
immundissima lepra suꝑ me ue¬
niret. siue propter mea peccata
ut correptus penituissem. siue
propt̾ tuam prudentiam. ut
mirabiliter me mundans mag¬
nificeris. Omnia dispensanter
& puidenter facis: & salutẽ lar¬
giter tribuis. Siue ergo hanc le¬
pram ꝓ meis peccatis portaui:
dimittens culpas meas munda
me: siue ꝓpter prouidentiã tuã
mirabiliter me munda. ut ab
omnib magnificeris. Dñe si uiᷤᷤ
potes me mundare. Uoluntas
tua opus ẽ: quia & oꝑa uolun¬
tati tuȩ obediunt. ideoq si uis
potes me mundare. Non dubito.
non fallor. non dico sicut ille qͥ
filii salutem deprecabat᷑: si quid
potes adiuua nos. sed scio quia

Expanded text:
Domine, dicens, tu qui digne Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius contestans, et sic verba loquens. Per te enim omnia facta sunt: tu ergo, Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, ideo si vis, potes me mundare. Voluisti ut haec immundissima lepra super me veniret, sive propter mea peccata, ut correptus poenituissem; sive propter tuam prudentiam, ut mirabiliter me mundans magnificeris. Omnia dispensanter et providenter facis, et salutem largiter tribuis. Sive ergo hanc lepram propter mea peccata portavi, dimittens culpas meas, munda me: sive propter providentiam tuam me mirabiliter munda, ut ab omnibus magnificeris. Domine, si vis, potes me mundare. Voluntas tua opus est, quia et opera voluntati tuae obediunt, ideoque, si vis, potes me mundare. Non dubito, non fallor, non dico sicut ille qui filii salutem deprecabatur, Si quid potes, adjuva nos; sed scio quia
Abbreviated transcription (Latin):
propt̾ caritatem. aliquanti ꝓpt̾
doctrinam. aliquanti propt̃ admi¬
rationem & curationẽ. Et ecce ho¬
dicens. Dñe siuis. potes me mun¬
dare. Deorsum currens rogas o
homo: & in monte nichil dicis.
Quare sic: Quia tempus & tem¬
pora. omni rei sub gelo. tempus
doctrine. & tempꝰ curationis. In
monte docuit. illuminauit. mo¬
nuit. animas curauit: corda sa¬
nauit. Propterea ergo illa ma¬
iora temptare nolui. illa sũma
tardare passus sum. Ipsis ergo
ab illo completis. deorsum eos
de monte ad curandũ descenden¬
te sicuti de celo. sicuti de celestib
montib: ad saluandos carnaleᷤᷤ
descendente. Uenit ergo ad eum
homo lepsus adorans eum. An¬
te quam peteret adorare cepit:
ante quam rogaret. culturã osten¬
dit. Adorauit eum pro. hoc ipso
d̃m & dñm: eum inuocans ado¬
rabat eum. Sic & illi beati magi
prius ꝓcidentes adorauerunt
eum: &̃ ita demũ ei munera ob¬
tulerunt. Fodem modo & nũc
iste cadens adorabat. & sic sup¬
plicem obtulit postulationem:

Expanded text:
propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce hodicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravit autem eum. Pro hoc ipso Deum et Dominum eum invocans, adorabat eum. Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem:
Abbreviated transcription (Latin):
ris. diriuatum a nomine xp̃i gau¬
deant mutuasse cognomen. &
hoc usq ad finem. firmũ inteme¬
ratumq seruare contendant. gau¬
dentes in se illud ysaie uaticiniũ
ẽẽ completum: & seruos suos uo¬
cabit nomine alio: hoc ẽ nomine
xp̃iano. quod nunc omnes ser¬
ui xp̃i. se delectantur insigniri.
Neq enim nomen aliud sub celo
datum ẽ hominib. in qͦ oporte¬
at nos saluos fieri: unde ꝓpħa
consequent adiungit. in quo qͥ¬
benedicendus ẽ suꝑ terram: bene¬
dicetur a dño amen. Dicit & alias
de eodem. multiplicandam etiã
de gentib ȩccl̃am. alloquens ui¬
debunt gentes iustũ tuum: &
cuncti reges inclitũ tuũ. & uocabit

Expanded text:
ris derivatum a nomine Christi, gauris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen . Dicit et alias de eodem, multiplicandam etiam de gentibus Ecclesiam alloquens: Videbunt gentes justum tuum, et cuncti reges inclytum tuum. et vo
Abbreviated transcription (Latin):
fidei ullius deuotionem uocati.
ipsum nos patrem spiritaliter
habere gaudeamus. dicente etiã
uxorem tuam non uocabis sarai.
sed saram: idest non uocabis pͥn¬
cipem meam. sed principẽ. uide-¬
licet aꝑte docens. ut eam quȩ tã¬
te fidei particeps & socia facta ẽ:
non proprie pͥncipem suȩ domus.
sed absolute principem: idẽ om¬
nium recte credentiũ feminaꝵ
uocaret & intelligeret ẽẽ parentẽ
Unde beatus apłs petrus cre¬
dentes degentib feminas ad hu¬
militatis: castitatis & modestie
uirtutem ꝓuocans: eiusdẽ ma¬
tris nr̃e sare debita cum laude
meminit.Sicut sara inquit obe¬
diebat abrahȩ. dñm eum uocanᷤ
cuius estis filiȩ benefacientes &
ñ timentes ullam ꝑturbationẽ
Hec dilectionem uram fratres
ammonere curauimus. ut singħ
uestrum meminerint etiam se¬
ipsos ꝑcepta fide xp̃i cum patri¬
archis. nominis excelsi meruisse
consortium: seq percepta in xp̃o
purificatione baptismi saluta¬

Expanded text:
fidei illius devotionem vocati, fidei illius devotionem vocati, ipsum nos patrem spiritualiter habere gaudeamus, dicente etiam uxorem tuam. non vocabis Sarai, sed Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocaret, et intelligeret esse parentem. Unde beatus apostolus Petrus credentes de gentibus feminas ad humilitatis, castitatis et modestiae virtutem provocans, ejusdem matris nostrae Sarae debita cum laude meminit. Sicut Sara, inquit, obediebat Abrahae, dominum eum vocans, cujus estis filiae benefacientes, et non timentes ullam perturbationem . Haec dilectionem vestram, fratres, admonere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi saluta
Abbreviated transcription (Latin):
se templi dñs pro se ñ respuit of¬
ferri. Curus die dehinc tricesima
tercia dño opitulante ur̃a cari¬
tas auditura simul ẽ. & celebra¬
tura misterium. Cuncta in quã
& legalis & euangłicȩ purifica¬
tionis genera. qui nullo indiguit.
suo tempore doceret esse saluber¬
rima: & aduenientis euangelii
cunctis fidelib ostenderet: eque
subeunda remedia. Sed & hoc qͦd
eodem die sue circumcisionis no¬
men ut iħc uocarẽt᷑ accepit: ad
imitationem priscȩ fecit obser¬
uationis. quam ex eo credimus
sumptam. quod abraham patͥ¬
archa. qui pͥmũ circumcisionis
sacramentũ in testimoniũ suȩ
magne fidei. & diuinȩ a deo pro¬
missionis accepit: eodem die sue
suoꝵq circũcisionis etiã nominis
ãplificatione. simul cũ sua cõiuge
benedici ꝓmeruit. ut qͥ eatenus
quit multarũ gentiũ constitui te.
Quȩ fidelissima promissio tam
late ꝑ orbem iam patet impleta.
ut etiam nos ipsi degentib ad

Expanded text:
 Dominus pro se non respuit of Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indiguit, suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia. Sed et hoc quod eodem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad sionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisionis etiam nominis amplificatione simul cum sua conjuge benedici promeruit, ut qui eatenus quit, multarum gentium constitui te. Quae fidelissima promissio tam late per orbem jam patet impleta, ut etiam nos ipsi de gentibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
traq ergo purificatio & cir¬
cumcisionis uidelicet in lege.
& in euangło baptismatis. tollen¬
de preuaricationis pͥmȩ gr̃a po¬
sita ẽ. Et ne cui scłi labentis eta¬
ti suꝑni aspectus munera dees¬
sent. illi quoq qui a mundi ex¬
ordio usq ad tempora date cir¬
cumcisionis. uel post datam cir¬
cumcisionem de aliis nationib
placuerunt do. uel hostiarũ ob¬
lationib uł certesola fid̾i uirtute
suas suorumq animas creatori
commendantes.a primi reatus¬
sui uinculis absoluere curabant
Sinc fide enim impossibile ẽ pla¬
cere do. Et sicut alias scͥptum est:
iustus autẽ ex fide uiuit. Sed ue¬
niens in carne dei filius. qui solã
carnis naturam. nullam autẽ
peccati contagionem traxit de
eguit munere g̃re renascentis:
utrumq genus purificationis
subire dignatus est: & circũcisuᷤᷤ
uidelicet a parentib octaua die
natiuitatis. & tricesimo etatis an¬
no baptizatus a iohanne. immo
etiam tercium salutaris hostię:

Expanded text:
traque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de eguit munere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae
Abbreviated transcription (Latin):
exercitio fit. subire remedia. De¬
ponamus scđm pristinam con¬
uersationem ueterem hominẽ.
qui corrumpitur scđm desideria
erroris. renouemur autem sp̃u¬
mentis nr̃e & induamus nouũ
hominem qui scđ̃m dm creatꝰ ẽ.
in iusticia & sc̃ĩtate & uitate: neq au¬
dientes circũcisionẽ ĩ uno corporis nr̃i
m̃bro nos castigare sufficere credamꝰ:s
sicut idem alibi monet apłs. mũ
demus nos ab omni labe & in¬
quinamento carnis & sp̃c. ꝑfi¬
cientes scĩficationẽ in timore di.
Relegamus acta apłoꝵ. uideamꝰ¬

Expanded text:
exercitio fit, subire remedia. Deexercitio fit, subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, renovemur entis nostrae, et induamus novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei ; relegamus Acta apo
Abbreviated transcription (Latin):
onis. sine ullo temporis fine bea¬
ta. quando uera omnimode cir¬
cumcisionis gła choruscante. non
ultra corpus quod corrumpitur
aggrauat animã. ñ terrena in ha¬
bitatio depͥmit sensum multa co¬
gitantem. sed corpus iam incorrup
tibile letificat animã. & subleuat celestiᷤ
inhabitatio totũ hominẽ: uisio¬
ni sui conditoris in herentẽ. Cuiꝰ
eterni diei beatitudinẽ propħa
in illo cuius supra meminimuᷤ
psalmo consequent exponit. ani¬
mam suam ipse & omnes interi¬
oris sui hominis affectus. ad be¬
nedicendum dñm recordandasq
omnes eius retributiones excĩ¬
tans. qui redimet de interitu
inquit uitam tuam. qͥ saciat
in bonis desideriũ tuum. qui
coronat te miseratione & miscd̃ia:
renouabitur sicut aquile iuuen¬
ut qui ad huius pulcherrime
renouationis. quasi summe cir¬
cumcisionis desideramus p̾mia
ꝑtingere. curemus interim pri¬
mitiue circumcisionis & reno¬
uationis que cotidiano uirtutũ

Expanded text:
s sine ullo temporis fine beas sine ullo temporis fine beata, quando vera omnimodae circumcisionis gloria coruscante, non ultra corpus quod corrumpitur aggravat animam, non ultra terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem, sed corpus jam incortibile laetificat animam, et sublevat coelestis inhabitatio totum hominem visioni sui conditoris inhaerentem. Cujus aeterni diei beatitudinem Propheta in illo, cujus supra meminimus, psalmo consequenter exponit, animam suam ipse et omnes interioris sui hominis affectus ad benedicendum Dominum recordandasque omnes ejus retributiones excitans: Qui redimit de interitu, inquit, vitam tuam, qui satiat in bonis desiderium tuum, qui coronat te in miseratione et misericordia, renovabitur sicut aquilae juvenut qui ad hujus pulcherrimae renovationis, quasi summae circumcisionis, desideramus praemia pertingere, curemus interim primitivae circumcisionis et renovationis, quae quotidiano virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos circumcisos: ad templũ
dñi ierosolimam cum laudibus
hostiaꝵ munus acceptabile deferri.
era enim circũcisione  ix.
tẽplũ dñi cum munerib in¬
greditur. qui gła resurrectionis
ab omni labe mortalitatis excoc¬
tus: cum bonoꝵ fructib oꝑum
suꝑne ciuitatis gaudia sempit̾¬
na subit. disrupisti inquiens uin¬
cula mea tibi sacrificabo hostiã
laudis. uota mea dño reddam
in atriis domus dñi in conspec¬
tu omnis popłi eius in medio
tui ierłm. Quod desiderantissi¬
mum tempus celestis introitus
illa dies octaua qua circumcisio
celebratur indicat. Sex etenĩ st̃
huius scł̃i etates. no tissimis tẽ¬
porum distincte articulis. in qͥb
ꝓ deo laborib insistere. & ꝓ adi¬
piscenda requie sempiterna. ad tẽ¬
pus oꝑari necesse ẽ. Septima est
etas. non in hac sed in alia uita
quiescentiũ usq ad tempus re¬
surrectionis animarũ. Oc̾taua
autem etas. ipsa ẽ dies resurrecti

Expanded text:
parvulos circumcisos ad templum parvulos circumcisos ad templum Domini Hierosolymam cum laudibus hostiarum munus acceptabile deferri. Vera enim circumcisione purgatus templum Domini cum muneribus ingreditur qui gloria resurrectionis ab omni labe mortalitatis excoctus, cum bonorum fructibus operum supernae civitatis gaudia sempiterna subit. Disrupisti, inquiens, vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis. Vota mea Domino reddam in atriis domus Domini, in conspectu omnis populi ejus, in medio tui Hierusalem . Quod desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. Sex etenim sunt hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus resurrectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est d
Abbreviated transcription (Latin):
bis. filius qui datus ẽ nobis: iħc
idest saluator nom̃ acceꝑit: non
expositione ut a nobis possit in¬
telligi: sed Alicita ac uigili eget
intentione: ut etiam nos possimꝰ
eiusdem nominis participatione
saluari. Legimus quippe angło
interpretante : quia ipse saluũ
faciet popłm suum a peccatis eoꝵ
Et indubitanter credimus. ac spe¬
ramus: quia qui a peccatis sal¬
uat: ipse etiam a corruptionib
que ob peccata contigerunt. &¬
ab ipsa morte saluare ñ omittit.
psalmista testante qui ait: qui
propitius fit omnib iniquita¬
tibus tuis. qui sanat omnes lan¬
guores tuos. Dimissis quippe
omnib iniquitatib nr̃is ad in¬
degrum omnes languores nost
sanabunt᷑. cũ resurrectionis apparẽte
gła. nouissuna inimica destructa
fuerit mors. Et hec ẽ uera ac ple¬
naria nr̃a circumcisio. cũ in die¬
iudicii cunctis simul animȩ car¬
nisq corruptionib exuti. mox ꝑ¬
acto iudicio ad uidendam ꝑpetuo
creatoris nr̃i faciem. aulã regni

Expanded text:
 filius qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente gloria novissima inimica destructa fuerit mors. Et haec est vera et plenaria nostra circumcisio, cum in dieudicii cunctis simul animae carnisque corruptionibus exuti, mox peracto judicio ad videndam perpetuo Creatoris faciem, aulam regni
Abbreviated transcription (Latin):
os sensus petra spiritalis exerci¬
tii se ostendunt. habere circum¬
cisos. Petrinis siquidem cultris.
circumcisionẽ fier legimꝰ. Petia al¬
tem erat xp̃c. cuius fide spe & ca¬
ritate. ñ solum in baptismate. sed
in omni prorsus actione deuota.
purificantur corda bonoꝵ. Que
&̃ ipsa cotidiana nr̃a circumcisio.
idest continua cordis mundatio:
semꝑ octaua diei sacram̃tũ cele¬
brare ñ desistit: quia nos in exẽ¬
plum dominice resurrectionis. qͦ
octaua die idest post septimã sab¬
bati facta ẽ scĩficare consueuit: ut
quomodo surrexit xp̃c a mortiuis

Expanded text:
os sensus petra spiritualis exercios sensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bonorum. Quae et ipsa quotidiana nostra cirid est continua cordis mundatio, semper octavae diei sacramentum celebrare non desistit, quia nos in exemplum Dominicae resurrectionis, quae octava die, id est post septimam sabbati facta est, sanctificare consuevit, ut quomodo resurrexit Christus a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
quos propħa redarguit dicens.
Ue qui potentes estis ad bibendũ
uinum. & uiri fortes ad miscen¬
dam ebrietatẽ. Incircumcisi ol¬
factu & tactu. qui unguentis &
uariis odorib sunt delibut. qͥ
secuntur amplexus meretricis as¬
ꝑgentis cubile suum mirra &
aloe & cinnamomo. Incircũcisi
gressib. de quib psalmista com¬
memorat. contritio & infelicitas
in uiis eorum. & uiam pacis ñ
cognouerunt. At qui omni cu¬
stodia seruat cor suum. qui auer¬
tunt ocłos suos ne uideant ua¬
nitatem. qui sepiunt aures su¬
as spinis.ne audiant linguam
nequam. qui gustant. & uident.
quam suauis ẽ dñs quam beatꝰ
uir qui sꝑat in eo. qui custodiut
uias suas. ut ñ delinquant in
lingua sua. qui donec super est
alitus in eis. & sp̃s dei in narib
eorum. ñ locuntur labiis ini¬
quitatem. nec lingua eoꝵ me¬
ditabitur mendaciũ. qͥ leuant
manus suas ad mandata d̃i. que
diligunt: qui ab omni uia ma¬
la prohibent pedes suos ut custo¬
diant uerbum di. isti omnes su¬

Expanded text:
arguit, dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes su
Abbreviated transcription (Latin):
ribiliter intonantem. duri cer
tis. Si ergo incircamcisi cordib
& aurib sunt. qui sp̃c scĩ mo¬
nitis resistunt: est utiq cordi¬
um & aurium circumcisio. Et si
cordium & auriũ: ẽ & omnium
exterioris interiorisq hominis
nostri sensuũ. Qui enĩ uiderit
mulierem ad concupiscendũ eã:
qui habuerit ocłos sublimes. hu¬
ius incircumcisus ẽ uisus. qui¬
bus uoce ueritatis dicit᷑. Qui ẽ
ex deo uerbum di audit. ꝓpt̾ea¬

Expanded text:
ribiliter intonantem: Duri cervtis. Si ergo incircumcisi cordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui habuerit oculos sublimes, hujus incircumcisus est visus: quibus voce Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verbum D
Abbreviated transcription (Latin):
& carnale simul unꝑiũ & spiri
tale destructũ. xp̃i autem &̃ ec¬
cłẽ regnum semꝑ eẽ mansurũ.
factum sentiet. quia se suãq ui¬
tam & regnum. sed & ipsũ tegẽ
ibi scͥptum legere nouit: ubi pri
quasi de aliis ueterem legebat hy¬
storiam. Qunta etate scħ. popłs
nosor babyloniam transmigrat᷑.
led post septuaginta annos pe¬
nitens & correctus ad patriam ꝑ
ih̾m sacerdotem magnũ reducit᷑.
ubi domũ dĩ que incensa ẽ. &
ciuitatem scãm quȩ destructa est:
reedificat. Hec legens siue audiens
quisq peccandi metũ corripit. ad
penitendi remediũ confugit. aqua
hydriȩ purificantis ablitus est.
Si uero intelligere didicerit. ierłm
nem confusionẽ peccatoꝵ. nabu¬
nos. bonoꝵ plenitudinẽ oꝑum.
uidelicet ꝓpter decalogũ. & ꝓpt̾
septiformem eiusdem sp̃s gr̃am:
uideritq hoc cotidie fieri. aliis
nimirũ a diabolo de ȩccła peccan¬

Expanded text:
et carnale simul impet carnale simul imptale destructum, Christi autem et Ecclesiae regnum semper esse mansurum, factum sentiet, quia se suamque vitam et regnum, sed et ipsum regem ibi scriptum legere novit, ubi prius quasi de aliis veterem legebat historiam. Quinta aetate saeculi, populus nosor, Babyloniam transmigrat. Sed post septuaginta annos poenitens et correctus ad patriam per Jesum sacerdotem magnum reducitur, ubi domum Dei, quae incensa est, et civitatem sanctam, quae destructa est, reaedificat. Haec legens sive audiens quisque peccandi metum corripit, ad poenitendi remedium confugit, aqua hydriae purificantis ablutus est. Si vero intelligere didicerit Hierusalem nem confusionem peccatorum, Nabunos bonorum plenitudinem operum, videlicet propter decalogum et septiformem ejusdem Spiritus gratiam, videritque hoc quotidie fieri, aliis nimirum a diabolo de Ecclesia peccan
Abbreviated transcription (Latin):
passionem eius intelligis. de quo
dicit pater. hic est filius meus di¬
lectus. in quo michi bene copla¬
cui. In qua quia diuinitate im¬
passibili ꝑmanente sola huma¬
uitas mortem passa ẽ & dolorem:
quasi filius offert̃. s aries macta¬
tur. Si intelligis benedictionem
que ꝓmissa ẽ abrahe. in te qui de
gentib credis esse munus comple¬
tum. nimirũ tibi de aqua uinum
fecit: quia spiritalẽ sensũ cuiꝰ no¬
ua flagrantia debriaris aꝑuit.
Quarte etatis iniciis dauid pro
salute regnũ isrłitice gentis sorttt᷑.¬
humilis. innocens & mitis. exul
ꝓ illo cuius iniusta diu ꝑsecuti¬
one cruciabat᷑. Ecce hydria quar¬
ta fonte salutari repleta. Quisqͥs
hȩc audiens humilitati atq
innocentiȩ studere. & suꝑbiam
ceꝑit atq inuidiam suo de corde
repellere. quasi haustum aque
limpidissime quo reficiat᷑ inue¬
nit. At si in saule iudeos ꝑsequen
ficari cognouerit. illoꝵ ob ꝑfidiã

Expanded text:
passionem ejus intelligis, de quo passionem ejus intelligis, de quo dicit Pater: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui ; in qua quia divinitate impassibili permanente, sola humanitas mortem passa est et dolorem, quasi filius offertur, sed aries mactatur. Si intelligis benedictionem, quae promissa est Abrahae, in te de gentibus credendis munus esse completum, nimirum tibi de aqua vinum fecit, quia spiritualem sensum, cujus nova fragrantia inebriaris, aperuit. Quartae aetatis initiis David pro salute regnum Israeliticae gentis sortithumilis, innocens, et mitis exsul . Porro ille cujus injusta persecutione cruciabatur abjectus est. Ecce hydria quarta fonte salutari repleta. Quisquis enim haec audiens humilitati atque innocentiae studere et superbiam coeperit atque invidiam suo de corde repellere, quasi haustum aquae limpidissimae, quo reficiatur, invenit. At si in Saule Judaeos persequentficari cognoverit, illorumque perfidiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ri cum reprobis. hydriã ꝓfecto
aque qua mundaretur uel refi¬
peccatores. aquam baptismi quȩ
peccata diluit. in hominib uel
animab quȩ archa continebat.
multifariam baptizatoꝵ differen¬
tiam: in columba quȩ post dilu¬
uium ramũ oliue intulit in ar¬
cham. unctionẽ sp̃s scĩ. qua bap¬
tirati imbuunt᷑ intellexerit: ui¬
num ꝓfecto de aqua factum mi¬
ratur. quia in ueteris historia fa¬
cti suam ablutionẽ. scĩficationẽ.
iustificationẽ. ꝓpħari contẽplat᷑.
obedientiam abrahe. filiũ unicũ
eius eum quem diligit. in holo¬
caustum sibi offerre precepit.N
differt abraham facere quȩ iubet᷑.
sed ꝓ filio immolat᷑ aries: ipse ta¬
men ꝓ obedientiȩ uirtute eximia
ꝑpetue benedictionis hereditate
donatur. Eece habes hydriã ter¬
ciam. Audiens enim quanta
uirtus obedienie.quanta mer¬
cede remuneret᷑ &̃ ipse obedientiã
discere atq habere satagis. Qd
si immolatione filii unici dilech

Expanded text:
ri cum reprobis, hydriam profecto ri cum reprobis, hydriam profecto aquae, qua mundetur vel refipepeccata diluit, in hominibus vel in animalibus, quae arca continebat, multifariam baptizatorum differentiam, in columba, quae post diluvium ramum olivae intulit in arcam, unctionem Spiritus sancti qua baptizati imbuuntur, intellexerit, vinum profecto de aqua factum miratur, quia in veteris historia facti suam ablutionem, sanctificationem, justificationem prophetari contemplatur. obedientiam Abrahae, filium unicum ejus quem diligit in holocaustum sibi offerri praecepit. Non differt Abraham facere quod jubetur, sed pro filio immolatur aries, ipse tamen pro obedientiae virtute eximia perpetuae benedictionis haereditate donatur. Ecce habes hydriam tertiam. Audiens enim quanta sit virtus obedientiae, quanta mercede remuneretur, et ipse obedientiam discere atque habere satagis. Quod si immolationem filii unici dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
tricida impiꝰ et̾ne maledictionis
penas luit. Quicũq his auditis
metuentes cum impiis damnari.
cupientes benedici cum piis. om¬
nem odioꝵ & inuidiȩ fomitem
abiciunt. deo placere ꝑ sacrificiũ
tute ac pacientiȩ curant. uas ple¬
num aque in scͥptura inueniunt.
unde salubriter abluti potatiq
gaudeant. Sed si intellexerint caĩ
homicidam. iudeoꝵ ẽẽ ꝑfidiam.
occisionem abel. passionem esse
dñi saluatoris. t̾ram que aꝑuit
os suum. & suscepit eius sangui¬
nem de manu cain. ecclam ẽẽ.
quȩ effusum a iudeis xp̃i sangui¬
nem in misterũi suȩ renouatio¬
nis accepit nimirũ aquã in ui
te deletus ẽ aquis diluuii mun¬
dus. ob peccatoꝵ magnitudinẽ.
sed solus noe ꝓpter iusticiã cũ
domo sua liberatus in archa. Hu¬
ius plage audita uastatione hor¬
ribili. paucoꝵq liberatione mi¬
rabili. quisquis emendatiu ui¬
uere ceꝑit. liberari desiderans
cum electis. timens extermina¬

Expanded text:
tricida impius aeternae maledictionis tricida impius aeternae maledictionis poenas luit. Quicunque, his auditis, metuentes cum impiis damnari, cupientes benedici cum piis, omnem odiorum et invidiae fomitem abae ac patientiae curant, vas plenum aqua in Scriptura inveniunt, unde salubriter abluti potatique gahomicidam Judaeorum esse perfidiam; occisionem Abel passionem esse Domini Salvatoris; terram, quae aperuit os suum et suscepit ejus sanguinem de manu Cain, Ecclesiam esse, quae effusum a Judaeis Christi sanguinem in mysterium suae redemptionis accepit; nimirum aquam in vinte, deletus est aquis diluvii mundus, ob peccatorum magnitudinem; sed solus Noe per justitiam cum domo sua liberatus in arca . Hujus plagae 484 audita vastatione horribili, paucorumque liberatione mirabili, quisquis emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum electis, timens extermina
Abbreviated transcription (Latin):
que unus ẽ d̃s intellige trinitatẽ.
S quantũ int̾ aquam & uinũ:
tantum distat inter sensũ illum
quo scͥpture ante aduentũ salua¬
toris intelligebantur. & eum quẽ
ueniens ipse reuelauit apłis eoꝵ¬
& discipulis ꝑpetuo sequendum
reliquit. Et quidem potuit dñs
uacuas implere hydrias uino. qͥ
in exordio mundane creationis
cuncta creauit ex nichilo. sed ma¬
luit de aqua facere uinum. quo
tipice doceret. non se ad soluendum
improbandũq. sed adimplendũ
potius legem propħasq uenisse:
neq alia se ꝑ euangłicam grãm
facere & docere. quã quȩ legalis &
propħica scͥptura eum facturum
docturumq signaret. Uideamus
ergo fratres sex hydrias scͥpturarũ
aqua salutari repletas. uideamus
eandem aquam. in suauissimum
uini odorem. gustumq conuersã.
In pͥma etate scł abel iustũ frat̃
inuidens occidit. & ob hoc ipse ꝑ¬
petuam martyrii głam. beatus
etiam in euangłicis & apłicis lit¬
teris iusticie laudem accepit. fra¬

Expanded text:
quae unus Deus est, intellige Trinitatem. Sed quantum inter aquam et vinum, tantum distat inter sensum illum quo Scripturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem veniens ipse revelavit apostolis eorumque discipulis perpetuo sequendum reliquit. Et quidem potuit Dominus vacuas implere hydrias vino, qui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nihilo; sed maluit de aqua facere vinum, quo typice doceret, non se ad solvendam improbandamque, sed ad implendam potius legem prophetasque venisse, neque alia se per evangelicam gratiam facere, et docere, quam quae legalis et prophetica Scriptura eum facturum docturumque signaret. Videmus ergo sex hydrias Scripturarum aqua salutari repletas. Videamus eamdem aquam in suavissimum vini odorem gustumque conversam. In prima aetate saeculi, Abel justum frater invidens occidit ; et ob hoc ipse perpetua martyrii gloria beatus, etiam in evangelicis et apostolicis litteris justitiae laudem accepit, fra
Abbreviated transcription (Latin):
& uigiliis uacans. om̃ib illecebs
elisis. pullulantib uirtutib faue¬
bat. animiq uigore corporis uolup¬
tates ꝓhibuit. ut pote ignitus illiꝰ
ꝓfunde humilitatis inconcussa
fundamina. ab omni lubrice
pulsionis incursu animũ inhibu¬
it. & ita paulatim ex contẽplatio¬
ne diuina ac spiritali intuitu me¬
ruit sublimari. Sollicitudinẽ re¬
rum temporaliũ preter cert ne¬
cessitates generalit̾ abscidit: et
nullius negocii causeue. ñ solum
curam.s nec memoriã quidẽ pe¬
nitus admisit. Detractionẽ. uani¬
loquia. seu multiloquia. & scurri¬
litates pariter amputauit. Sum¬

Expanded text:
et vigiliis vacans, omnibus inlecebris aelisis, pullulantibus virtutibus, animi vigore corporis voluptate prohibuit, ut ignitum illo profunde humilitatis inconcussa fundamina, ab omni lubrice impulsationis incursu animum inhibuit et ita paulatim ex contemplatione divina ac spiritali intuitu meruit sublimari. Sollicitudine rerum carnalium preter certas necessitatis generaliter abscidit et nullius negocii causaeve non solum curam, sed nec memoriam quidem penitus admisit. Detractionem, vaniloquia seu multiloquia, scurilitatis pariter amputavit, s
Abbreviated transcription (Latin):
ad audiendum. Obiit ergo circit̃¬
lendas februarii. plenus etate cor¬
poris & decore religionis. ñ ocłis
memorie uigorem tenacit̾ retinenᷤ.
Et ut in plerisq fieri solet. nequa¬
quam etas decrepita. omisso largi¬
tatis usu. auaricie umquam suc¬
cubuit. Sed omnib reb bonis
quib etas iuuenilis fuccubuerat:
eque & senectus pollebat. Sepul¬
tusq ẽ haud ꝓcul a cenobio infra
terminos monasterii. loco quem

Expanded text:
 augmentum. 19. Obiit ergo circitlendas Febroarias, plenus etate corporis et decore religionis. Nec oculis memoriae vigorem tenacitatem retinens, et, ut in plerisque fieri assolet, nequaquam etas decrepita, obmisso largitatis usu, avaricie umquam succubuit, sed omnia bona, quibus etas iuvenilis succumbere solet, eque et senectus pollebat. Sepultusque est aut procul a cenobio infra terminos monasterii, loco quem
Abbreviated transcription (Latin):
uero concitabat mare. & iterum
deplacabat. Dormiebat itaq cor¬
pore ut apłos suscitaret. & eiugi¬
lare faceret. precipue autẽ omneᷤ
nos. ne umquã animo dormiamꝰ.
neue irtellectu uel prudentia.
sed uigilare in omni tempore &
iubilare dño & salutem ab eo
postulare. studeamus. Nam ip¬
se qui dormiebat corpore. illud sco
uerbum dicit. ego dormio & cor
meũ uigilat. Ad quẽ accedenteᷤᷤ

Expanded text:
vero concitabat mare et iterum vero concitabat mare et iterum deplacabat. Dormiebat itaque corpore ut apostolos suscitaret et evigilare faceret. Praecipue autem omnes nos nequaquam animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore, et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus. Nam ipse qui dormiebat corpore, illud sanctum verbum dicit: Ego dormio et cor meum vigilat . Ad quem accedente
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ suꝑ egredieris: sed in temet ip¬
so confringentur fluctus tui. hu¬
ius ergo iussione & precepto orta
ẽ tempestas in mari. propt̾ oca¬
siones suꝑius memoratas. Facta
ẽ tempestas magna & ñ pusilla.
ut magnũ opus & ñ pusillum
ostenderetur. Quantoq fluctꝰ
nauicule irruebant: tanto ma¬
gis timor discipłos conturbabat.
ut plus magis desiderarent adli¬
berandum se mirabilia saluato¬
ris. Dñs uero dormiebat. O res
mirabilis & stupenda. is qͥ nun¬
quam obdormiit dormit. is qͥ
celum & t̾ram gubernat dormit.
is qui numquam dormit neq
dormitat ipse dormire dicitur.
Dormiebat quidem corpore. sed
uigilabat deitate. Dormiebat
corpore. sed conturbabat mare.
frigebatq fluctus. & apłos con¬
terrebat. suam ostensurus po¬
tentiam. Dormiebat corpore: si¬
cut ad puteum de itinere lassus
uel fatigatus sedebat. demonstns
quia uere humanũ portabat cor¬
pus. quod corruptibile induerat.
Ipso corpore dormiebat: ditate

Expanded text:
et non supergredieris, sed in temetipet non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui? Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est tempestas magna et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur: quantoque fluctus naviculae irruebant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormiit dormit, is qui coelum et terram gubernat dormit, is qui non dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat, suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humanum portabat corpus, quod corruptibile induerat. Ipso corpore dormiebat, deitate
Abbreviated transcription (Latin):
cuti sunt eum discipłi eius. non
imbecilles. sed firmi & stabiles
in fide. mansueti & pii. sꝑnenteᷤ
mundũ. non duplici corde. sed
simplici. Hi ergo secuti sunt eũ
ñ tantum gressus eius sequenteᷤ:
sed magis scĩtatem comitantes.
& iusticiam eius consectantes.
Et ecce tempestas magna facta ẽ
in mari: ita ut nauicula oꝑirẽt᷑
fluctib. Cum enim multa mag¬
na & miranda ostendisset in t̾ra.
transiit ad mare. ut & ibidem ad¬
huc excellentiora oꝑa demonstra¬
ret. quatenus terre mariq do¬
minum se ẽẽ cunctis ostenderet.
Ingressus ergo nauicłam fecit
turbari mare: commouit uen¬
tos. concitauit fluctus. Cur hocͤ
Ideo ut discipłos mitteret in ti¬
morem. & suum auxiliũ postu¬
larent. suamq potentiã rogan¬
tib manifestaret. Illa tempestaᷤᷤ
non ex se se oborta est. sed potesta
ti paruit imꝑantis: eius qͥ edu¬
cit uentos de thesauris suis. qui
t̾minum mari harenã constitũ¬
it. Dixit enim ei usq huc uenies

Expanded text:
cuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potti paruit imperantis ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam constituit. Dixit enim ei: Usque huc venies
Abbreviated transcription (Latin):
Non ut fundantur. sed ut con
ri dicens. agnem sacrilegã uirgi¬
nẽ diis blasphemias inferentẽ. scor¬
tum lupanarib datã. Statim
aut̃ ut expoliata ẽ. crine soluto
tantam densitatẽ capillis eius
gr̃ã diuina concessit. ut meliu
uestibus tecta.łu¬
ngressa igitur turpitudinis locũ.

Expanded text:
non ut fundantur, sed ut confnon ut fundantur, sed ut confdicens Agnem sacrilegam virginem, deos blasphemantem, scortum lupanaribus datam. Statim autem ut spoliata et crine soluta est, tantam densitatem capillis ejus divina gratia concessit, ut melius vestibus tecta. Ingressa autem turpitudinis locu
Abbreviated transcription (Latin):
de ut dixi aut sacfica dee ueste.
ad laudem generis tui: aut ad
ignominiã nataliũ tuoꝵ eris
publice abiectionis scortũ. Tunc
beata agnes cũ ingenti constan¬
tia dixit. Si scires qui ẽ d̾s meuᷤ.
ñ ista tu ex tuo ore ꝓferres. Un¬
mei iħu xp̃i. secura contempno
minas tuas.credens quod neq
sacficem idolis tuis: neq polluar
sordib alienis. Mecũ enim ha¬
beo custodem corporis mei ange¬
lum dñi. Nam unigenitus dei
filius quem ignoras. murꝰ mͥ est
in expugnabilis. & custos mͥ est
numquam dormiens. & defensor
mͥ ẽ numquã deficiens. Dii aut̃
tui. aut erei sunt. ex quib uasa
meliꝰ fiunt ad usus hominũ:
aut lapidei ex quib platee me¬
in cebis. Deq in ȩre aut in aliquo
metallo. sed in regno suꝑno con¬
sistit. Tu autem & similes tui
nͥ ab istoꝵ cultura recesseritis:
similis uos pena concludet. Si¬
cut enim illi igne conflatisunt.
ut funderentur. sic colentes eos
ꝑpetuo incendio conflabuntur.

Expanded text:
de, ut dixi, aut sacrifica deae Vestae de, ut dixi, aut sacrifica deae Vestae ad laudem generis tui: aut ad ignominiam natalium tuorum eris publicae abjectionis scortum. Tunc beata Agnes cum ingenti constantia dixit: Si scires quis est Deus meus, non ista ex ore tuo proferres. Unmei Jesu Christi, secura contemno minas tuas, credens quod neque sacrificem idolis tuis, neque polluar sordibus alienis; mecum enim habeo custodem corporis mei angelum Domini. Nam unigenitus Dei Filius, quem ignoras, murus est mihi inexpugnabilis, et custos mihi est numquam dormiens, et defensor mihi est numquam deficiens: dii autem tui aut aerei sunt, ex quibus cacabi melius fiunt ad usus hominum: aut lapidei, ex quibus plateae mein coelis: non in aere aut aliquo metallo, sed in regno superno consistit. Tu autem et similes tui, nisi ab istorum cultura recesseritis, similis vos poena concludet; sicut enim illi igne conflati sunt, ut funderentur; sic colentes eos perpetuo incendio conflabuntur: