comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid ad tanta munimenta: quid adillum
sponsum mittͬentẽ sinistrã sub caput. &
dextera sua cõplectentẽ : Quando sic mu¬
nitã ꝑcuteret inimicus : Et tam̃ ꝑ cussit.
sed in corpꝰ. Quid aut̃ dic̃ psalmꝰ: Custodiat
animã tuã dñs. Anima non cessit. corpus
recturum ÷ qͥa & ipse qͥ dignatꝰ ÷ ẽẽ caput
ȩccłȩ. p̃buit corpꝰ suũ ad tẽpꝰ ꝑcutiendum.
Sed carnem suã ille triduo resuscitauit. car¬
nẽ nr̃am infinẽ resuscitaturꝰ: Idõ suscita¬
tum ÷ caput. quo attenderet corpꝰ & ñ de¬
ficeret. Custodiat animã tuã dñs. Ipsa ñ
cedat ipsa ñ frangat᷑ in scandalis in ꝑsecutio¬
nib in tribulationib. ipsa ñ cędat defici¬
endo. sic̃ dñs dicit. Nolite timere eos qui
occidunt corpꝰ. animã aut̃ ñ possunt occidere
sed eũ timete qui habet potestatẽ & corpꝰ
&animã mittere in gehennã ignis. Hanc
gͦ ammam tuam custodiat dñs: ne cedas

Expanded text:
quid ad tanta munimenta? quid ad illum quid ad tanta munimenta? quid ad illum sponsum mittentem sinistram sub caput, et dextera sua complectentem? Quando sic munitam percuteret inimicus? Et tamen percussit, sed in corpus. Quid autem dicit Psalmus? «Custodiat animam tuam Dominus.» Anima non cessit, corpus recturum est. Quia et ipse qui dignatus est esse caput Ecclesiae, praebuit corpus suum ad tempus percutiendum: sed carnem suam ille triduo resuscitavit; carnem nostram in fine resuscitaturus est. Ideo suscitatum est caput, quod attenderet corpus, ut non deficeret. «Custodiat animam tuam Dominus.» Ipsa non cedat, ipsa non frangatur scandalis; in persecutionibus, in tribulationibus, ipsa non cedat deficiendo: sicut Dominus dicit, «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere: sed eum timete, qui habet potestatem corpus et animam occidere in gehenna ignis» . Hanc ergo animam tuam custodiat Dominus, ne cedas
Abbreviated transcription (Latin):
neq dormitabit. &ad quam rẽ e Quia m
temptationib sũ. D ĩs costooit te as
omi malo. costodiat anionã toã op̃s
Etiam ipsam animã. Custopiat oñs in¬
trorom trũ et exitom toõ exhoc nont
incorpore ꝑempti sunt martyres. Sed
custodiet animã tuã dñs: quia de anima
non cesserunt martyres. & seuiebant
percussores. Incr ispinam cuiꝰ hodie
natalitia celebramus sȩuiebant. infeminũ
indiuitẽ & delicatam. Sed fortis erat qͥi
dñs tegumentum eius super manũ de¬
xterȩ eius. ille qui eã custodiebat. he
enim fr̃s. nunqͥd ÷ qui in affrica ignort.
Clarissima etiam fuit. nobili genere.
abundans diuitiis. sed hȩc om̃a sinistra erant.
sub capite erant. Uenit mimicus qui feriret
caput. & sinistra illi obiecta ÷ quȩ erat sub
capite. Caput supͣ erat. dextra desuper cõ¬
plectebatur. Quid poterat facere ꝑsecutor:
quãuis delicatȩ femine : Erat quidẽ illa¬
& sexu infirma. & diuitiis forte languidior.
& consuetudine corporali infirmior. Sed

Expanded text:
d quam rem? Quia in tentationibus sumus: «Dominus custodiet te ab omni malo. Custodiat animam tuam Dominus:» etiam ipsam animam. «Custodiat introitum tuum et exitum tuum, ex hoc nunc in corpore perempti sunt martyres: sed «custodiat animam tuam Dominus;» quia de anima non cesserunt martyres. Et saeviebant persecutores in Crispinam, cujus hodie natalitia celebramus; saeviebant in feminam divitem et delicatam: sed fortis erat, quia Dominus tegumentum ejus super manum dexterae ejus, ille qui eam custodiebat. Hanc enim, fratres, numquid est qui in Africa ignoret? Clarissima enim fuit, nobilis genere, abundans divitiis: sed haec omnia sinistra erant, sub capite erant. Venit inimicus qui feriret caput, et sinistra illi objecta est, quae erat sub capite. Caput supra erat, dextera desuper complectebatur. Quid poterat facere persecutor, quamvis delicatae feminae? Erat quidem illa sexu infirma, et divitiis forte languidior, et consuetudine corporali infirmior; sed
Abbreviated transcription (Latin):
gitudo inquit dierũ & anni uitȩ nde
illa dierũ ȩt̾nitas ÷. Hoc eni ꝓprio mas
dicit scriptura longũ. qđ ȩternũ : Dant
quicqͥd finẽ habet. breue ÷. Alio loco lon¬
tudine inqͥt dierũ replebo eũ. Et nunq
tu. portio mea in terra uiuentiũ : Ibi eẽ
longeuũ quid ÷. nͥ ibi uiuere in ȩt̾num :
Et multi male dicentes parentib senescun
in hac t̾ra. multi aut̃ obsequentes paren¬
tib cito eunt ad dm̃. Nunqͥd gͦ impletir
ut longeuus sit scdm̃ hanc uitã : Sedlon¬
geuum ꝓ et̾nitate illa positũ ÷ Congeuitiᷤꝰ

Expanded text:
gitudo,» inquit, «dierum et anni vitae in degitudo,» inquit, «dierum et anni vitae in deilla dierum, aeternitas est. Hoc enim proprio modo dicit Scriptura longum, quod aeternum est: nam quidquid finem habet, breve est. Alio loco: «Longitudine,» inquit, «dierum replebo eum.» . Et numquid es tu, portio mea in terra viventium» ? Ibi esse longaevum quid est, nisi ibi vivere in aeternum? ur. Et multi maledicentes parentibus, senescunt in hac terra; multi autem obsequentes parentibus, cito eunt ad Dominum. Numquid ergo impletur, ut longaevus sit secundum hanc vitam? Sed longaevum pro aeternitate illa positum est. Longaevitas
Abbreviated transcription (Latin):
inquit subcapite meo. Ds̃ illam dat. Ideo
sinistra eiꝰ: quia om̃ia istatẽporalia ds̃ dat.
Quam uani sunt. quam impii. qͥ abidolis. qͥ
ademonib ista petunt. Quam multi ade¬
monib ista petunt & ñ illa habent. & rurs
qui illaꝰ petunt ademonib habent ea s
non ademonib ista donant᷑. Itẽ multi pe-¬
tunt adõ & ñ habent. Nouit enim ille
dispensare sinistrã. qͥuocat ad dexteram.
Ergo si ẽ. sinistra. sit sinistra. sed sub capite
sit᷑. Supͣ illam sit caput tuũ. id÷ supͣillã
sit fides tua ubi habitat xp̃s. Noli tepo¬
lia p̃ponere fidei tuȩ. & non erit sn
supra caput tuũ. Sed om̃a tẽporalis sulu
fidei tuȩ & fidẽ tuã p̃pone omibasio
lib & erit sinistra sub capite tuo e reuo
dextera eꝰ cõplectet᷑ te. Audi hoc ipsum
exponi in ꝓuerbiis quid ÷ sinistra ipsan
÷ dextera cum de sapientia diceret. don¬

Expanded text:
inquit, «ejus sub capite meo.» Deus illam dat: ideo inquit, «ejus sub capite meo.» Deus illam dat: ideo sinistra ejus, quia omnia ista temporalia Deus dat. Quam vani sunt, quam impii, qui ab idolis, a daemonibus ista petunt! Quam multi a daemonibus ista petunt, et non illa habent? et rursus, qui illa non petunt a daemonibus, habent ea; sed non a daemonibus ista dantur. Item multi petunt a Deo, et non habent. Novit enim ille dispensare sinistram, qui vocat ad dexteram. Ergo si est sinistra, sit sinistra; sed sub capite sit: supra illam sit caput tuum, id est, supra illam sit fides tua, ubi habitat Christus. Noli temporalia praeponere fidei tuae; et non erit sinistra super caput tuum: sed omnia temporalia subde fidei tuae, et fidem tuam praepone omnibuslibus; et erit sinistra sub capite tuo, et recte dextera ejus complectetur te. 10. Audi hoc ipsum exponi in Proverbiis, quid est sinistra ipsa, quid est dextera: cum de Sapientia diceret, «Lon
Abbreviated transcription (Latin):
mana: ds̃ erat. Isti aut̃ dequib dicit dauid
quia os eoꝵ locutum ÷ uanitatẽ. & dextera
eorum dextera iniquitatis: non hinc eos rep̃¬
hendit quia his omnib abundabant. sed
quia os eorum locutum ÷ uanitatem. Qd
enim sequitur e Eum enumerasset copias
eoꝵ. ait. Beatum dixert̃ popłm. eui hȩc
sunt. Hȩc ÷ uanitas quam locutũ ÷ oseorũ.
quod beatum dixer̃ popłm cui hȩc sunt.
Tu quid dicis qui nosti quid ÷ sinistra. & qͥd ÷
hoc confirmatũ incanticis canticoꝵ. Sinistra
ens inquit sub capite meo. Sponsa dicit
de sponso. de xp̃o eccła. inamplexu pietatiᷤ
& castitatis. Quid ait : Sinistra eius sub
capite meo. & dextera eiꝰ cõplectetur me:
Quid autẽ. quia s ursum erat dextera. deor¬
sum sinistra. & sic complectebat᷑ sponsus spon¬
sam. supponens sinistram ad c̃solationem.
imponens dexterã ad ꝓtectionẽ :÷ Sinistra eiꝰ

Expanded text:
mana Deus erat. Isti autem de quibus dicit David mana Deus erat. Isti autem de quibus dicit David quia «os» eorum «locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis;» non hinc eos reprehendit, quia his omnibus abundabant, sed quia «os» eorum «locutum est vanitatem.» Quid enim sequitur? Cum enumerasset copias eorum, ait: «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Haec est vanitas quam locutum est os eorum, quod «beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Tu quid dicis, qui nosti quid est sinistra, et quid est hoc confirmatum in Canticis canticorum: «Sinistra ejus,» inquit, «sub capite meo.» Sponsa dicit de sponso, de Christo Ecclesia in amplexu pietatis et charitatis. Quid ait? «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Quid autem, quia sursum erat dextera, deorsum sinistra, et sic complectebatur sponsus sponsam, supponens sinistram ad consolationem, imponens dexteram ad protectionem? «Sinistra,»
Abbreviated transcription (Latin):
non habebat nisi apud dm̃ ꝑpetuam. &
sempiternam felicitatem. Ideo c̃cessa ÷
ꝑcutienda sinistra & suffecit ei dextra.
Quomꝰ ꝑcussa ÷ sinistra. Temptationibus
diaboli. Abstulit subito diabolus ꝑmissus
quidem adeo. ut ustus ꝓbaretur. im̃pius
puniretur. abstulit om̃a. Sed iob qui nouerat
sinistram sinistrã ẽẽ. & dexterã non nisidextrã.
quomͦ se tenuit addexteram. & exultauit in
dño: Eonsolatus ÷ damna quia non passꝰ
÷damnũ. De interiorib diuitiis: dõ plenũ
cor habebat. Dñs inquit dedit dñs abstulit.
sicut dño placuit ita factum s: sit nomen
dñi benedictum. Hȩc erat dextra ipsius:
ipse dñs. ipsa uita ęt̾na. illa lucis possessio.
fons uitȩ. lum̃ inlumine. In ebriabuntur
ab ub̾tate domꝰ tuȩ: ipsa erat dextra. Sinistra
uͦ erat ꝓadiutorio consolationis: ñ ad firmam̃¬
tum felicitatis. Nam felicitas eiꝰ uera. atq ger¬

Expanded text:
non habebat nisi apud Deum perpetuam et non habebat nisi apud Deum perpetuam et sempiternam felicitatem. Ideo concessa est percutienda sinistra, et suffecit ei dextera. Quomodo percussa est sinistra? Tentationibus diaboli. Abstulit subito diabolus; permissus quidem a Deo, ut justus probaretur, impius puniretur; abstulit omnia: sed Job qui noverat sinistram sinistram esse, et dexteram nonnisi dexteram, quomodo se tenuit ad dexteram? Exsultavit in Domino, consolatus est damna, quia non est passus damnum de interioribus divitiis; Deo plenum cor habebat. «Dominus,» inquit, «dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Haec erat dextera ipsius, ipse Dominus, ipsa vita aeterna, illa lucis possessio, fons vitae, lumen in lumine. «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae:» ipsa erat dextera. Sinistra vero erat pro adjutorio consolationis, non ad firmamentum felicitatis. Nam felicitas ejus vera atque ger
Abbreviated transcription (Latin):
inistis temporalib facultatib & delitus.
& affluentia & copia mundi huius: iste est
stultus atq ꝑuersus. qui sinistram facit
sibi dexteram. Tales illi erant dequib
dicit psalmꝰ. ñ qͥa ñ a dño accẽꝑͥat etiam
quȩ temporaliter possidebant : sed quia
ipsam solam putabant ẽẽ beatam uitã.
& nchil aliud requirebant. Audite enĩ
quid de illis consequenter dicit. Quorũ
os locutum ÷ uanitatem. & dextera eoꝵ
dextera iniquitatis. Et sequitur. Quoꝵ
filii eorum uelut nouellȩ constabili¬
ntȩ. filiȩ eorum ornatȩ sicut similitudo
templi. cellaria eorum plena. eructantia
ex hoc in hoc. oues eorum fecundȩ multi¬
plicantes in exitib suis. boues eorum crassę.
non ÷ ruma sepis nec transitus. neq elamor
inplateis eorum. Magnam felicitatem
quorundam descripsit. Posset tamen
istam felicitatem & aliquis iustus hab̾e:
sicut habuit iob. Sed iob ꝓsinistra illã
habebat non ꝓdextera. Nam dextram

Expanded text:
in istis temporalibus facultatibus et deliciis, in istis temporalibus facultatibus et deliciis, et affluentia et copia mundi hujus, iste est stultus atque perversus, qui sinistram sibi facit dexteram: tales illi erant de quibus dicit psalmus; non quia a Deo non acceperant etiam quae temporaliter possidebant, sed quia ipsam solam putabant esse beatam vitam, et nihil aliud requirebant. Audite enim quid de illis consequenter dicit: «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Et sequitur: «Quorum filii eorum uelut nouellae constabilitae. filiae eorum ornatae sicut similitudo templi; cellaria eorum plena, eructuantia ex hoc in hoc; oues eorum fecundae, multiplicantes in exitibus suis; boues eorum crassi. non est ruina maceriae necexitus nin plateis eorum.» Magnam felicitatem quorumdam descripsit. Posset tamen istam felicitatem et aliquis justus habere, sicut habuit Job: sed Job pro sinistra illam habebat, non pro dextera; nam dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is. Anquo non dormit fides: iugilat
xp̃s. Et si forte dormiebat fides tua. &
ideo insta quȩstione fluctuabas. quasi
nauis illa quȩ tempestatem patiebatur
ubi xp̃s dormiebat: excita xp̃m. & seda¬
lesia ꝑficiendi estis qui iam ꝓfẽcistis. in¬
terrogo uos. quid soletis intelligere. qđ
muenietis quȩ sit dextera ⁊ qͣ sit sinistra
dmul intelligetis. & utramq partem dm̃
fecsse & dexteram & sinistram. & tamen
non debeat scire sinistra: quid faciat dextera.
Sinistra nr̃a aut̃ dr̃. quicquid temporalit̃
habemus. Dextera nr̃a dr̃. quic quid nob̾
eternum & in cominut abile dñs pollicet᷑.
Siautem ille qui dabit ȩternam uitam. i
quib dam p̃salmꝰ apud clauid. Quorum
os locutum ÷ uanitatem. & dextera eorũ
dextera iniquitatis Inuenit gͦ quosdam
quos rep̃hendit. qui dextramꝰ ueram ꝓ
sinistra habebant. & ueram sinistram
dextram sibi fecerant. Qui sunt isti.
exponit consequent̃. Om̃is homo qui
felicitatem non putat eẽ hominis. nisi solũ

Expanded text:
vestris» . In quo non dormit fides, vigilat Christus. Et si forte dormiebat fides tua, et ideo in ista quaestione fluctuabas, quasi navis illa quae tempestatem patiebatur, ubi Christus dormiebat; excita Christum, et sedaclesia terrogo vos quid soletis intelligere quodinvenietis quae sit dextera, et quae sit sinistra: simul intelligetis et utramque partem Deum fecisse, et dexteram et sinistram; et tamen non debet scire sinistra quid faciat dextera. Sinistra nostra dicitur, quidquid temporaliter habemus: dextera nostra dicitur, quidquid nobis aeternum et incommutabile Dominus pollicetur. Si autem ille qui dabit aeternam vitam, ipquibusdam psalmus apud David: «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis.» Invenit ergo quosdam quos reprehendit, qui dexteram veram pro sinistra habebant, et veram sinistram dexteram sibi fecerant: qui sint isti exponit consequenter. Omnis homo qui felicitatem non putat esse hominis, nisi solum
Abbreviated transcription (Latin):
in conualle plorationis dices. Ne
des admouendũ pedẽ meũ. Et si breuiᷤ
psalmꝰ ÷: longa tamen tractatio. & longus
sermo. Putate fr̃s quia ꝓnatali beatȩ
cris pise inuitaui uos: & immoderatior.
fui inc̃uiuio ꝓducendo. Nonne posset hoc uob̾
iore gaudio nos ire sineret ad locũ martirũ.
sicut hesterna die ꝓmiserã. Illi enĩ martireᷤᷤ
sine labore. hic sunt nob̾cũ.

Expanded text:
in convalle plorationis dicit, «Ne in convalle plorationis dicit, «Ne des ad movendum pedem meum.» 15. Etsi brevis Psalmus est, longa tamen tractatio, et longus sermo. Putate, fratres, quia per natalem beatae Crispinae invitavi vos, et immoderatior fui in convivio producendo. Nonne posset hoc vobis jore gaudio nos sineret ire ad locum martyrum, sicut hesterno die promiseramus. Illi enim martyres sine labore hic
Abbreviated transcription (Latin):
uos temptari supͣ quã potestis ferre. Ecce
introitus tuus custoditur. Quando ñ tibi
sinit ds̃ accedere tẽptationẽ. quã non
potes ferre : introitũ tuũ custodit. Uidete
si custodit exitum. Sed faciet in qͥt cum
tẽptatione etiam exitũ: ut possitis sustinere.
Nunquid possumꝰ nos fr̃s interp̃tari alit̾.¬
quã ipsa uerba apłi docuert̃ : Custodite
gͦ uos sed ñ auob̾. quia dñs tegum̃tũ tuũ
qui custodit: qͥ nec dormitat nec dormit.
Semel dormiuit. ꝓ nob̾ surrexit. iã ñ dormiet.
Nemo dese p̾sumat. de conualle plorationis
debemus pigri remanere. non debemus
suꝑbi cadere. dicamꝰ dõ. Non moueatur
pes nr̃. ñ dormiat qui custodit nos. In
Ita erit auxilium tuũ adño. ita erit te¬
gumentũ tuũ suꝑ manũ dextere tuȩ.
ita custoditur introitus tuus & exitus
p̃sumpseris : motꝰ ÷ pes tuus. Si motus
÷ pes: iã putas te maliqͦ gradu eẽ. Inde
cades si suꝑb es: quia humilis

Expanded text:
vos tentari supra quam potestis ferre.» Ecce vos tentari supra quam potestis ferre.» Ecce introitus tuus custoditur; quando non tibi sinit Deus accidere tentationem quam non potes ferre, introitum tuum custodit: videte si custodit et exitum. «Sed faciet,» inquit, «cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere» . Numquid possumquam ipsa verba Apostoli docuerunt? Custodite ergo vos, sed non a vobis, quia Dominus tegumentum, qui custodit, qui non dormitat nec dormit. Semel dormivit pro nobis: surrexit; jam non dormiet. Nemo de se praesumat. De convalle plorationis debemus pigri remanere, non debemus superbi cadere: dicamus Deo, Non moveatur pes noster. Non dormiet, qui custodit nos. In Ita erit auxilium tuum a Domino, ita erit tegumentum tuum super manum dexterae tuae; ita custoditur introitus tuus et exitus i de te praesumpseris, motus est pes tuus; si motus est pes tuus, jam putas te in aliquo gradu esse: inde cadis, si superbus es; quia humilis
Abbreviated transcription (Latin):
stodiat. Quid ÷ introitũ:. Quid ÷ exitum:
Suando temptam᷑ intramꝰ. quando uincimꝰ
teptationẽ. eximꝰ. Audi introitũ. audi exi¬
tum. Uasa figuli ꝓbat fornax ait scriptura
& homines iustos temptatio tribulationiꝰ.
Si sic sunt homines iusti quomͦ uasa fi¬
et ñ quando intrant. iã securꝰ : figulus:
sed cum exierint. Dñs aut̃ securus ẽ.
quia nouit qui sint eiꝰ. nouit qͥ in fornace
non crepent. Illi ñ crepant. qui ñ habent
uentũ suꝑbie. Humilitas gͦ custodit in
om̃i temptatione : qͥ aaconualle plorationiꝰ
ascendimus cantantes canticũ graduum.
& custodit dñs introitũ ut salui intremus.
sana fide simꝰ. quando accedit temptatio.
Et custodit exitũ. ex hoc nc̃ & usq in scłm
Cum enim exierimus ab om̃i tẽptatione.
iã mȩt̾nũ nulla nos tẽptatio terrebit.
nulla concupiscentia saltẽ sollicitabit.
Audi apłm idipsum cõmemorantẽ: qđ paulo
ante cõmemoraui. Fidelis ds̃ qͥñ ꝑmittit

Expanded text:
diat. Quid est, «introitum?» quid est, «exitum?» Quando tentamur, intramus: quando vincimus tentationem, eximus. Audi, «introitum;» audi, «exitum. Vasa figuli probat fornax,» ait Scriptura, «et homines justos tentatio tribulationis» . Si sic sunt homines justi, quomodo vasa fiEt non quando intrant, jam securus est figulus, sed cum exierint. Dominus autem securus est, quia novit qui sunt ejus , et novit qui in fornace non crepent. Illi non crepant, qui non habent ventum superbiae. Humilitas ergo custodit in omni tentatione: quia a convalle plorationis ascendimus cantantes Canticum graduum; et custodit Dominus introitum, ut salvi intremus. Sana fide simus quando accidit tentatio, et custodit «exitum ex hoc nunc et usque in saeculum.» Cum enim exierimus ab omni tentatione, jam in aeternum nulla nos tentatio terrebit, nulla concupiscentia saltem sollicitabit. Audi Apostolum idipsum commemorantem, quod paulo ante commemoravi: «Fidelis Deus, qui non permittet
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ÷ super manũ dext̾ȩ tuȩ: ut ñ te urat
sol perdiem. neq luna ꝑ noctẽ. Nã hino
in telligite fr̃s. quia figurate dictũ ÷. Et en
reuera solem uisibilem si cogitemꝰ: urit
perdiem. Nunquid luna urit ꝑ noetemꝰ
Sed quid ÷ ustio: Scandalũ. Audi apłm
dicentẽ. Quis infirmat᷑ & ego ñ infir mor
ergo sol non uret te: neq luna ꝑ noctem.
Quare : Quia dñs custodit te ab om̃i malo.
Abscandalis in sole. & abscandalis in luna.
Ab õni malo te custodiet. qͥ ÷ tegum̃tum¬

Expanded text:
t super manum dexterae tuae, ut non te urat sol per diem, neque luna per noctem. Nam hinc intelligite, fratres, quia figurate dictum est. Etenim revera, solem visibilem si cogitemus, urit per diem: numquid luna urit per noctem? Sed quid est ustio? Scandalum. Audi Apostolum dicentem, «Quis infirmatur, et ego non infirmor? ergo sol non uret te, neque luna per noctem. Quare? Quia Dominus custodiet te ab omni malo, ab scandalis in sole et ab scandalis in luna. Ab omni malo te custodiat, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ. umbra. Cum ista dixissent: gͦ in¬
quiunt errauimꝰ auia ueritatis. & iusticiȩ
lumen non luxit nob̾: & sol ñ ÷ ortus nob̾.
Nunquid ñ iste sol om̃ib impiis oritur. illo
instruente de quo dictum ÷ qui facit solẽ
suum oriri suꝑ bonos & malos : Ergo aliũ
solem fecit ds̃. qui oritur suꝑ bonos & malo.
istum quem uident & boni & mali: alius
⁊ autẽ ille sol non factus sed genitus. ꝑ
quem facta sunt om̃a. ubi ÷ intelligentia
in cõmutabilis ueritatis. De ipso dicunt
impii. & sol ñ ortus ÷ nobis. Quis quis
insapientia ñ errat: ñ uritur asole. Qus¬
quis inȩccła & in carne dñi. ⁊ inusquȩ pro
nobis temporaliter gesta sunt ñ erratm
uritur aluna. Om̃is aut̃ homo quaus ia
crediderit in xp̃m aut ibi non errat. at
ibi errat si non in illo fiet qđ dictũ: ans¬

Expanded text:
inquiunt, «erravimus a via veritatis et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Numquid non iste sol omnibus impiis oritur, illo instituente de quo dictum est: «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos» ? Ergo alium solem fecit Deus, qui oritur super bonos et malos, istum quem vident et boni et mali; alius est autem ille sol, non factus, sed genitus, per quem facta sunt omnia, ubi est intelligentia incommutabilis veritatis: de ipso dicunt impii, «Et sol non ortus est nobis». Quisquis in ipsa sapientia non errat, non uritur a sole. Quisquis in Ecclesia, et in carne Domini, et in his quae pro nobis temporaliter gesta sunt, non errat, non uritur a luna. Omnis autem homo quamvis jam crediderit in Christum, aut ibi errat, aut ibi, si non in illo fit q
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ascendens & cantans canticũ graduũ.
Nedes ad mouendum pedem meum. Et ds̃
tanquam diceret. Medes ad mouendum pedẽ
Dixerit autẽ ille. Nunquid in potestate mea
÷ ut non dormitet qui custodit me: Uolo
on dormiat: neq dormitet.
Ergo illum tibi elige. qui non dormit neq
dormitabit. & non mouebitur pes tuus.
D̾s nunquã ÷ dormiens. Siuis hab̾e custodẽ
non dormientem: elige dm̃ custodẽ. Nedes
ad mouendum pedem meũ dicistu. Bene.
optime. Sed & ille dic̃ tͥ. Neq dormitet qͥ
custodit te. Tu forte conuersurꝰ te eras ad
homines custodes. & dicturꝰ. Quẽ sum in¬
uenturus non dormientẽ : Quis homo
ñ dormitabit : Quẽ inuenio: Quo iboe
Quo reuertar : Ille tͥ ostendit. Ecce ii
dorantasit neq osdormiet: Quicos ⁊ooriꝰ
isRł. Uis gͦ hab̾e custodem non dormientẽ

Expanded text:
dixit ascendens et cantans Canticum graduum, dixit ascendens et cantans Canticum graduum, «Ne des ad movendum pedum meum:» et Deus tanquam diceret, «Ne des ad movendum pedem us. 6. «vers.» 4. Dixerit autem ille: Numquid in potestate mea est ut non dormitet qui custodit me? Volo on dormiat, neque dormitet. Ergo illum tibi elige, qui non dormiet, neque dormitabit, et non movebitur pes tuus. Deus nunquam est dormiens: si vis habere custodem non dormientem, Deum elige custodem. «Ne des ad movendum pedem meum,» dicis tu; bene, optime: sed et ille dicit tibi, «Neque dormitet qui custodit te.» Tu forte conversurus te eras ad homines custodes, et dicturus: Quem sum inventurus non dormientem? quis homo non dormitabit? quem invenio? quo ibo? quo revertar? Iste tibi ostendit: «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Vis
Abbreviated transcription (Latin):
nantur montes. Nam uide quid sequitur.
Inlumine tuo uidebimꝰ lumen. Sigͦ in lu¬
mine ipsius uidebimꝰ lum̃. quis cadit alumi
lumen: Ipse cadit alumine quo illuminat᷑.
Ideo sciens non cadere. nisi eum qui sibi uult
lucere cum sit perse tenebrȩ: statĩ subiecit.
Nonueniat michi pes superbiȩ: & manus pecca¬
torum non inoueat me. Id ÷ imitatio pec¬
catorum non moueat me. ut cadã ate.
Quare timuisti & dixisti. non ueniat michi
pessuperbiȩ : Sequitur. Ibi cecidert̃ om̃s
qui operantur iniquitatẽ. Quos mͦ uides oꝑari
iniquitatẽ: iam damnati sunt. Sed ut dãna¬
rentur: ibi cecidert̃. cum illis uenit pessuꝑię
Recte gͦ iste audiens ut ascendat & non cadat.
ut a conualle plorationis ꝓficiat. non intimore
suꝑbiȩ deficiat: ait dõ. Nedes ad mouendũ
pedem meum. Et ds̃ illi. Neq dormitet
qui custodit te. Intendat caritas ur̃a. Quasi
una sententia facta ÷ exduab uocib Homo

Expanded text:
nantur montes. Nam vide quid sequitur: nantur montes. Nam vide quid sequitur: «In lumine tuo videbimus lumen.» Si ergo in lumine ipsius videbimus lumen, quis cadit a lumilumen, ipse cadit a lumine quo illuminatur. Ideo sciens non cadere nisi eum qui sibi vult lucere, cum sit per se tenebrae; statim subjecit, «Non veniat mihi pes superbiae, et manus peccatorum non moveat me:» id est, imitatio peccatorum non moveat me, ut cadam a te. Quare timuisti, et dixisti, «Non veniat mihi pes superbiae?» Sequitur, «Ibi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem» . Quos modo vides operari iniquitatem, jam damnati sunt: sed ut damnarentur, ibi ceciderunt, cum illis venit pes superbiae. Recte ergo iste audiens ut ascendat et non cadat, ut a convalle plorationis proficiat, non in tumore superbiae deficiat, ait Deo: «Ne des ad movendum pedem meum.» Et Deus illi: «Neque dormitet qui custodit te.» Intendat Charitas vestra. Quasi una sententia facta est ex duabus vocibus. Homo
Abbreviated transcription (Latin):
aut fatigeris aut lapsus cadas: dic quod seqͥt᷑
sedes aoMoUENOUM peoem meom. Unde
mouentur pedes : Unde motus ÷ pesilli qui
erat in paradiso. Sed prius attende unde
motus ÷ illi qui erat inter angłos. & moto¬
ae pede cecidit. & de angło factꝰ ÷ diabolus. Moto
nisi superbia. Ad ambulandum & ꝑficiendũ
subtegmine alarum tuarum sꝑabunt. Si sub
tegmnine: semꝑ humiles. semꝑ dedeo speranteᷤᷤ
semꝑ dese non p̃sum̃tes. Sub tegmine alarũ
tuarum sperabt̃. Non enim ase satiantur:
ut beati sint. Sed quid sequitur : In ebria¬
buntur ab ubertate domꝰ tuȩ. & torrente
uoluptatis tuȩ potab̾ eos. Ecce sitientes.
ecce mebriati. Ecce sitiunt. ecce bibunt. sed
non ase bibunt. nec ipsi sibi sunt fons. Sed
unde bibunt: Sub tegmine alarũ tuarũ
sperabunt. Si sub alis humiles sunt. Quare :¬
Quia apud te inquit fons uitȩ. Non enim
ase irrigantur montes: sicut ase ñ illumi¬

Expanded text:
aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, aut fatigeris, aut lapsus cadas, dic quod sequitur, «Ne des ad movendum pedem meum.» Unde moventur pedes? Unde motus est pes illi qui erat in paradiso. Sed prius attende unde motus est illi qui erat inter Angelos, et moto pede cecidit, et de angelo factus est diabolus: moto nisi superbia. Ad ambulandum et proficiendsub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub tegmine, semper humiles, semper de Deo sperantes, semper de se non praesumentes. «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt:» non enim a se satiantur ut beati sint. Sed quid sequitur? «Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos.» Ecce sitientes, ecce inebriati; ecce sitiunt, ecce bibunt: sed non a se bibunt, nec ipsi sibi sunt fons. Sed unde bibunt? «Sub tegmine alarum tuarum sperabunt.» Si sub alis, humiles sunt. Quare? «Quia apud te,» inquit, «fons vitae.» Non ergo a se irrigantur montes, sicut a se non illumi
Abbreviated transcription (Latin):
Patuert̃ om̃a sacramenta c̃scisssum ÷ ueli
patuit secretum templi. Iam tandem
leuent oculos ad montes: uncde ueniet
uxilium illis. Hoc enin p̃cepit iste psalmꝰ.
sed̾s deiis qui inscribuntur canticum
raduum. S non rursus p̃sumant de
nontib: quia ipsi montes non ase lucent.
sea ab illo lucent de quo scriptum ÷. Erat
lumen uerum qđ illuminat omnem hominẽ
uenientem in hunc mundum. Montes posst̃
intelligi homines magni. homines clari. &
quis maior ioħe baptista : Qualis ille mons
erat. de qͦ ipse dñs dicit. innatis mulierum
nemo exurrexit maior ioħe baptistacꝰ Wideᷤ
certe istum magnum montem lucentem.
audi confitentem. Quid confitentem :: Nos
om̃s inquit de plenitudine eius accepimus.
Peiuius gͦ plenitudine acceperunt montes:
ab illo ẽ tibi auxilium non amontib. Inquos
tamen nisi leuaueris oculos ꝑscripturas: non
ad moneb̾is. ut ab illo illumineris. Oanta
ponas pedes ingradib. ne in illa ascensione

Expanded text:
patuerunt omnia sacramenta, conscissum est velum , patuit secretum templi: jam tandem levent oculos in montes, unde veniet auxilium illis. Hoc enim praecipit iste psalmus, secundus de his qui inscribuntur, «Canticum graduum.» Sed non rursus praesumant de montibus; quia ipsi montes non a se lucent, sed ab illo lucent de quo dictum est, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» . Montes possunt intelligi, homines magni, homines clari. Et quis major Joanne Baptista? Qualis ille mons erat, de quo Dominus ipse dicit, «In natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista» ? Vides certe istum magnum montem lucentem; audi confitentem. Quid confitentem? «Nos omnes,» inquit, «de plenitudine ejus accepimus» . De cujus ergo plenitudine acceperunt montes, ab illo est tibi auxilium, non a montibus; in quos tamen nisi levaveris oculos per Scripturas, non admoveberis ; ut ab illo illumineris. 5. «vponas pedes in gradibus, ne in illa ascensione
Abbreviated transcription (Latin):
eeteram. ipse fecit & sinistram: Postremo
si placuit ei dedextera sola: quare dixit
suꝑ manũ dextera tu&e. & non iã suꝑ manũ
dexterã tuã: Qur hoc diceret. nisi ali¬
quid hic occultum quo pulsando ꝑueniremꝰ
ibsconderet: Diceret enim. aut dñs custo¬
diet te. & nichil adderet. aut sidexteram
addere uoluit. dñs custodiet te supeꝵ
dexteram tuam. aut certe quia ad̾didit
dignatur: promam uobis. Q& inuobis
uerum eẽ qđ dico. Nam quid dicturi sumꝰ
ignoratis. sed cum dixerimus. non abipsis nob̾
uob̾ ostendemꝰ uerum ẽẽ qđ dicimꝰ: sed uos
ipsi agnoscetis uerum eẽ quod dicimus.
Unde autem agnoscetis. nisi de monstrante
illo qui in uob̃ habitat. quantum de illo
non dormiat in uobis. & modo intelligetis
uerum eẽ qđ dicimꝰ. Quomodo inquies:
Quia si dormit fides ur̃a: dormit xp̃s in uob̾.¬

Expanded text:
dexteram, ipse fecit et sinistram? Postremo dexteram, ipse fecit et sinistram? Postremo si placuit dici de dextera sola, quare dixit, «super manum dexterae tuae,» et non jam, super dexteram tuam? Cur hoc diceret, nisi aliquid hic occultum, quo pulsando perveniremus, absconderet? Diceret enim, aut, «Dominus custodiet te,» et nihil adderet; aut, si dexteram addere voluit, Dominus custodiet te super dexteram tuam; aut certe, quia addidit dignatur, promam vobis; qui et in vobis esse quod dico. Nam quid dicturi sumus ignoratis; sed cum dixerimus, non ab ipsis nobis vobis ostendemus verum esse quod dicimus, sed vos ipsi agnoscetis verum esse quod dicimus. Unde autem agnoscetis, nisi demonstrante illo qui in vobis habitat, in quantum de illo non dormiat in vobis, et modo intelligetis verum esse quod dicimus. Quomodo inquies? Quia si dormiat fides vestra, dormit Christus in vob
Abbreviated transcription (Latin):
in uirtute dĩ & iterum ait. xp̃s surgens
amortuis ĩa nonmorit᷑. & mors ei ultra non
dominabit᷑: recte tͥ cantat. Ecce ñ dermiti¬
bit neq obdormiet : qui custodit isrł. ii
huc forte quęris carnali sensu: quis÷ qͥ non
dormitabit neq obdormiet. Et cumqueniᷤ
inter homines: falleris. nunquã inuenturis
es. Moli gͦ p̃sumere de quodã homine. Qñs
homo dormit. & dormitabit. Quando dor¬
mitat : Eum portat carnem infirmitats.
Quando lormiet : ICum fuerit mortuus ł pli
gͦ prȩsumere de homine. Potest dormitare
mortalis. dormit moriens. Noli quȩrere in¬
Qui non dormitat neq dormiet. Audi quid
sequitur. Dñs custodiet te. Nongͦ homo
dormitans & dormiens: sed dñs custodit te.
quare non dixit dñs custodit te absolute
& simpliciter: sed addidit suꝑ manũ d iãs
ie. Quid enim:. Pexteram nr̃am deus
ustodit. & sinistram ñ custodit : Nonne
pse nos totos fecit : Nonne qui fecit nob̾

Expanded text:
te Dei» ; et iterum ait, «Christus surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur» : recte tibi cantat, «Ecce non dormitabit, neque obdormiet, qui custodit Israel.» Adhuc forte quaeris carnali sensu, Quis est, qui «non dormitabit, neque obdormiet?» Et cum quaeris inter homines, falleris; nunquam inventurus es. Noli ergo praesumere de quoquam homine: omnis homo dormit, et dormitabit. Quando dormitat? Cum portat carnem infirmitatis. Quando dormiet? Cum fuerit mortuus. Noli ergo praesumere de homine. Potest dormitare mortalis: dormit moriens. Noli quaerere inqui non dormitat, neque dormiet? Audi quid sequitur: «Dominus custodiet» «te.» Non ergo homo dormitans et dormiens, sed Dominus custodit te. quare non dixerit, «Dominus custodiet te,» absolute et simpliciter; sed addidit, «super manum dexterae tuae.» Quid enim? dexteram nostram Deus custodit, et sinistram non custodit? Nonne ipse nos totos fecit? nonne qui fecit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib sinistra ÷ Mescio quis uenit.
& uult tͥ ꝑcutere dexra. id ÷ tollere tͥ
fidẽ tuã. Tu accepisti alapã indext̾am
p̃be sinistrã. id ÷ ut illud tollat quod
tẽporale ÷ & ñ ea quȩ et̾na habes. Mudit
apłm paulũ hoc facientẽ. Homines ꝑ¬
sequebant᷑ in eo qđ xp̃ianꝰ erat. Pcutit᷑ ili
dextera ille sinistram opponebat. Eius
romanus sum ait. Dexterã contẽnebant

Expanded text:
ab hominibus, sinistra est. Nescio quis venit, et vult tibi percutere dexteram, id est, tollere tibi fidem tuam: tu accepisti alapam in dexteram, praebe sinistram , id est, ut illud tollat quod temporale est, et non ea quae aeterna habes. Audite Paulum apostolum hoc facientem. Homines persequebantur in eo quod christianus erat; percutitur illi dextera, ille sinistram opponebat: «Civis Romanus sum,» ait . Dexteram contemnebant
Abbreviated transcription (Latin):
credi cum transiret: quia traditus est
ꝓpter delicta nr̃a. & resurrexit ꝓpter
iustificationẽ nr̃am. Et ipsam fi¬
dem in resurrectione xp̃i maxime cõm̃da¬
uit apłs. Ait enim. Sicredideris in corde
tuo qđ ds̃ eum suscitauit amortuis: salũ
eris. Nondixit sicredideris quia mortuus
in corde tuo qđ ds̃ illum suscitauit amor¬
tuis: saliuus eris. Hoc ÷ credere. hoc ÷. ẽẽ.
isrł. hoc ÷ uidere dm̃. quantus ad hucs
÷ hocc Qum credideris in id qđ posterius
prote factus ÷ xp̃s. cum credideris in id
quod posterius suscepit xp̃s. Nam in
primo facies eiꝰ quȩ ÷ ÷ In pͥncipio erat uad
& uerbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerdum

Expanded text:
credi, cum transiret; quia traditus est credi, cum transiret; quia traditus est propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram . Et ipsam fidem in resurrectionem Christi maxime commendavit Apostolus: ait enim, «Si credideris in corde tuo quia Deus eum suscitavit a mortuis, salvus eris» . Non dixit, Si credideris quia mortuus in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris.» Hoc credere, hoc est esse Israel, hoc est videre Deum: quamvis adhuc est hoc? Cum credideris in id quod posterius pro te factus est Christus; cum credideris in id quod posterius suscepit Christus. Nam in principio facies ejus quae est? «In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat
Abbreviated transcription (Latin):
terprȩtatur homo uidens dm̃. Et quis uidet
dm̃ : Primo ꝑfidem. postea ꝑspeciem. Si
ꝑ speciem nondum potes: ꝑfidem uide.
Si enis faciem uidere non potes. qm̃ ibi spe¬
cies : posteriora eius uide. Hoc dictum est
moysi adño. Non potes uidere faciem meã:
posteriora mea uideb̾ cum transiero. Expe¬
ctas forte ut transeat. Pã transit. tu uide
posteriora eius. Ubi transiit : Audi ioħem
Oum uenisset inquit hora ut transiret de
pascha. Pascha aut̃ transitus interp̃tatur.
Nam uerbum ÷ hebreum. & putant homi¬
nes grecum ẽẽ quasi passionem. sed non est.
Adiligentiorib & doctiorib inuentũ÷: quia
pascha hebreum uerbum ÷ & ñ int̾prȩtat᷑
est crede ᷤ quia mortuus ÷ xp̃s. Hoc & pa¬
gan & udei & om̃s iniqui credunt. Hoc
om̃s credunt quia mortuus ÷ fides xp̃i¬
habemus. quia credimus resurrexisse.
Ergo tc̃ se uoluit uideri cumtransiret. hoc
est cum resurrexisset. Tunc inse uoluit

Expanded text:
terpretatur Videns Deum. Et quomodo videtur Deus? Primo per fidem, postea per speciem. Si per speciem nondum potes, per fidem vide. Si faciem ejus videre non potes, quoniam ibi species; posteriora ejus vide. Hoc dictum est Moysi a Domino: «Non potes videre faciem meam, posteriora mea videbis, cum transiero» . Exspectas forte ut transeat: jam transiit; tu vide posteriora ipsius. Ubi transiit? Audi Joannem; «Cum venisset,» inquit, «hora, ut transiret de Pascha. Pascha autem Transitus interpretatur. Nam verbum est hebraeum: et putant homines graecum esse, quasi Passionem, sed non est. A diligentioribus et a doctioribus inventum est quia Pascha hebraeum verbum est; et non interpretantur est credere quia mortuus est Christus: hoc et Pagani, et Judaei, et omnes iniqui credunt. Hoc omnes credunt, quia mortuus est: fides Christihabemus, quia credimus eum resurrexisse. Ergo tunc se voluit videri, cum transiret, hoc est, cum resurrexisset. Tunc in se voluit
Abbreviated transcription (Latin):
figurate dicta luna. Quis quis errare
potest. ut aliud dedõ credat quã oportet.
reticorum. maxime arrianorum: si aliquid
minus infilio. aut minus in sp̃u sco quam in
patre crediderit. Passus ÷ scandalum indõ.
asole uritur. Nuisquis rursus putauerit ȩccła
in una parte ẽẽ & non eã cognouerit diffusa
toto orbe terrarum: & crediderit eis quidicunt.
ecce hic ÷ xp̃s. & ecce illie. sic̃ mͦ audistis cum
eugłm legeretur. cum ille totum orbem
emerit. qui tantum p̾tium dedit: ille
tanquam in ꝓximo scandalizatur. aluna¬
uritur. Quis quis gͥ in ipsa substantia ueri¬
tatis errat: asole urit᷑. & ꝑdiem uritur.
quia in ipsa sapientia ueritatis errat. de
qua dictum ÷ dies diei eructat uerbum.

Expanded text:
figurate dicta luna. Quisquis potest figurate dicta luna. Quisquis potest errare, ut aliud de Deo credat quam oportet, ersutia haereticorum, maxime Arianorum. Si aliquid minus in Filio, aut minus in Spiritu sancto quam in Patre crediderit, passus est scandalum in Deo; a sole uritur. Quisquis rursus pin una parte esse et non eam cognouerit diffusam toto orbe terrarum, et crediderit eis qui dicunt: Ecce hic est Christus et ecce illic, sicut modo audistis cum euangelium legeretur cum ille totum orbem emerit quia tantum precium dedit, ille tanquam in uritur. Quisquis ergo errat in ipsa substantia veritatis, a sole uritur, et per diem uritur; quia in ipsa sapientia errat, de qua dictum est, «Dies diei eructat verbum:»
Abbreviated transcription (Latin):
ferre: quãuis iam fideles simꝰ. quãuis iam
manꝰ dextere nr̃e sit in nob̾. ꝓtegit nos
dñs suꝑ manũ dexterȩ nr̃ȩ. Non nob̾ sufficit¬
dixi. intendite quid seqͥtur.: ꝓtegit te dñs
suꝑ manũ dexterȩ tuȩ. Dixr & qđ arbitror
recognouistis. Si eñi ñ recognouissetis. &
de scripturis ñ recognouissetis: ñ uocib
ur̃is intellectũ ur̃m mͥ significaretis. Er̃go¬
qr intellex istis fr̃s: uidete quid seqͥtur.¬
dñs & suꝑ manũ dextere: id ÷ suꝑ ipsam
fidem. inqua potestatẽ accepimus ẽẽ filii
dĩ. & esse ad dexterã : Quare oportet ut
ꝓtegat dñs  ꝓpter sc̃andala. Unde st̃
scandala: Deduob tim̃da st̃ scandala.
quia & duo sunt p̃cepta. in quib tota
lex pendet & ꝓpħȩ. Dilectio dĩ ⁊ dilectio¬
ꝓximi. Eccłã ꝓpter ꝓximum diligitur.
d̾s aut̃ ꝓpter dm̃. Indõ intelligitur
figurate dictus sol. in ȩccła intelligitur

Expanded text:
ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam ferre, quamvis jam fideles simus, quamvis jam manus dexterae nostrae sit in nobis, protegit nos Deus super manum dexterae nostrae. Non nobdixi: intendite quid sequatur. «Protegat» «te Dominus super manum dexterae tuae.» Dixi, et, quod arbitror, recognovistis. Si enim non recognovissetis, et de Scripturis non recognovissetis, non vocibus vestris intellectus, videte quid sequDominus et super manum dexterae, id est, super ipsam fidem, in qua potestatem accepimus esse filios Dei, et esse ad dexteram: quare oportet ut protegat Dominus? Propter scandala. Unde sunt scandala? De duobus timenda sunt scandala, quia et duo sunt praecepta in quibus tota Lex pendet et Prophetae, dilectio Dei et proximi . Ecclesia propter proximum diligitur, Deus autem propter Deum. In Deo, intelligitur figurate dictus sol: in Ecclesia, intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
accepisti. Quã potestatẽ.⁊ Deqͣ dic̃ ioħis.
Dedit eis potestatẽ filios dĩ fieri. Unde acce¬
pisti hanc potestatem : Credentib in qͥt
in nomine eiꝰ. Si gͦ credis ipsa tͥ potestas data
÷ ut sis inter filios dei. Esse aut̃ int̾filios
dĩ: hoc ÷ addexterã ꝑtinere. Ergo fideᷤᷤ tua.
manꝰ dexterȩ tuȩ Id ÷ potestas quȩ tͥ data
: ut sis int̾ filios dĩ: manꝰ ÷ dexterȩ tuȩ.
Sed quid ualet ipsa potestas quam accepit
ambulat infide. Infirmꝰ ÷ int̾tẽptationes
agitatur. int̾molestias. int̾ carnales corruptio¬
nes. int̃suggestiones cupiditatis. int̾uersutias
& laqueos inimici. Quid ualet gͦ qͥhabet
potestatẽ : Oredidit in xp̃m ut sit int̾filioᷤᷤ
dĩ. Ue homini. nisi & ipsius fidem dñs ꝓtegat.
Id ÷ ut ñ permittat tẽptari supͣ quã potest
ferre: sicut dic̃ apłs Eidelis ds̃ qui uos non
per mittet temptari: supͣ quã potestis ferre:
Ille gͦ qui non sinit temptari supͣ quã possumꝰ

Expanded text:
accepisti. Quam potestatem? De qua dicit Dedit eis potestatem filios Dei fieri.» Unde accepisti hanc potestatem? «Credentibus,» inquit, «in nomine ejus» . Si ergo credis, ipsa tibi potestas data est, ut sis inter filios Dei. Esse autem inter filios Dei, hoc est ad dexteram pertinere. Ergo fides tua, manus dexterae tuae; id est, potestas quae tibi data est, ut sis inter filios Dei, manus est dexterae tuae. Sed quid valet ipsa potestas quam accepit ambulat in fide: infirmus est, inter tentationes agitatur, inter molestias, inter carnales corruptiones, inter suggestiones cupiditatis, inter versutias et laqueos inimici. Quid valet ergo, quia habet potestatem, et credidit in Christum, ut sit inter filios Dei? Vae homini illi, nisi et ipsius fidem Dominus protegat: id est, ut non te permittat tentari supra quam potes ferre; sicut dicit Apostolus, «Fidelis Deus, qui non vos permittet tentari supra quam potestis ferre» . Ille ergo qui non sinit tentari supra quam possumus
Abbreviated transcription (Latin):
benedicat tͥ. Quid ÷ mitte manũ tuã nͥda
potestatẽ : Quidentiꝰ audi fr̃. ne forte car¬
nali sensu ad huc cogites. qͥa membris di¬
stinctus ẽ ds̃. Audi euident̃. qͦmͦ dicat᷑ manꝰ
potestas. Ait quodã loco scriptura. Mors
& uita inmanib linguȩ Mouimꝰ linguas
frust a quȩdã carnis. In ore mouentur.
& ꝑcutiendo palatũ & dentes: distinguunt
sonos quib loquimur. Ostendant᷑ michi
manꝰ linguȩ. Lingua gͦ ñ habet manꝰ. sed
habet manus. Quȩ st̃ manꝰ linguȩ : Pote
states linguȩ. Quid ÷ mors& uita in manib
lingue : Exore tuo iustificaberis. & exore
tuo condẽnab̾is. Ergo simanꝰ potestas. qͥd
:manus dextrȩ : Nichil arbitror intelliga
ongruentiꝰ. nisi ut intelligamꝰ manum
dext̾ȩ. potestatẽ quam tͥ dedit ds̃: ut
suelis donante dõ ad dexterã sis. Erunt

Expanded text:
benedicet tibi» . Quid est, «Mitte manum tuam,» nisi, da benedicet tibi» . Quid est, «Mitte manum tuam,» nisi, da potestatem? Evidentius audi, frater, ne forte carnali sensu adhuc cogites quia membris distinctus est Deus; audi evidenter quomodo dicatur manus potestas. Ait quodam loco Scriptura: «Mors et vita in manibus linguae» . Novimus linguas frustra quaedam carnis; in ore moventur, et percutiendo palatum et dentes, distinguunt sonos quibus loquimur: ostendantur mihi manus linguae. Lingua ergo non habet manus, et habet manus. Quae sunt manus linguae? Potetas linguae. Quid est, «Mors et vita in manibus linguae? Ex ore tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis» . Ergo si manus potestas, quid est manus dexterae? Nihil arbitror intelligi congruentius, nisi ut intelligamus manum dexterae, potestatem quam tibi dedit Deus, ut si velis, do
Abbreviated transcription (Latin):
sinistra subcapite ẽ. Quid ÷ nesciat siui¬
stra tua. quid faciat dextera tuas N.
quando facis opus bonum: ꝓpt̃ uitan
iternam fac. Nam si opꝰ bonũ in terra
yropterea feceris ut terrena tͥ abundent:
sut sinistra tua. qͥd faciat dextera tua.
Miscuisti dexterã sinistrȩ. Noli facerenͥ
ꝓpt̃ uitã ȩt̃nã. Idõ fac: & securus facies.¬
Qa hoc enim tẽptauit ds̃ eum. Si ꝓpt̃ solas
res humanas & solam istã uitam facis quod
facis: sinistra sola oꝑatur. Si aut̃ ꝓp̃t uitã
it̾nam oꝑeris: dextra sola oꝑatur. Si aut̃
habes intentionẽ ad uitam ȩt̾nã. sed sub¬
repit tͥ cupiditas uitȩ temporalis. ut at¬
cendas etiam ista quando facis bonum opꝰ.
ut hic tibi aliquid retribuatur: miscet se
tuum. super manũ dextere tuȩ. Manum
potestatẽ dicit. Unde ꝓbamꝰ quia & manꝰ
dĩ potestas dĩ dicta ÷ : Nam diabolus qui
temptauit iob. hoc ait dõ. Mitte manum
tuã & tange om̃a quȩ habet. & uide si infaciẽ

Expanded text:
est; quid est, «Nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua?» Id est, quando facis bonum opus, propter vitam aeternam fac. Nam si opus bonum in terra propterea feceris, ut terrena tibi abundent; scit sinistra tua quid faciat dextera tua, miscuisti dexteram sinistrae. Noli facere nisi propter vitam aeternam. Ideo fac, et securus facies: hoc enim mandavit Deus. Si propter solas res humanas et solam vitam istam facis quod facis, sinistra sola operatur; si autem propter vitam aeternam operaris, dextera sola operatur: si autem habes intentionem ad vitam aeternam, sed subrepit tibi cupiditas vitae temporalis, ut attendas etiam istam quando facis opus bonum, ut hic tibi aliquid retribuatur, miscet se tuum super manum dexterae tuae.» Manum potestatem dicit. Unde probamus? Quia et manus Dei, potestas Dei dicta est. Nam diabolus, qui tentavit Job, hoc ait Deo: «Mitte manum tuam, et tange omnia quae habet; et vide, si in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet. Nonuis ut te inueniat : Noli eẽi
nocte. Quid÷ noli eẽ in nocte : Filii lucis
estis. & filii diei. non sumꝰ noctis neq tene¬
brarum. Qui sunt filii noctis tenebrarĩ:
anteꝗͣ ueniat hora & dicat illis apłs ꝑnsti
nati st̃ montes. Quid ad hucꝰ dormiunt :
LeueNt oculos suos inmontes: unde
ueniet auxiliũ illis. Quid ÷ iã illum mnati st̃¬

Expanded text:
veniet.» Non vis ut te inveniat? Noli esse in veniet.» Non vis ut te inveniat? Noli esse in nocte. Quid est, Noli esse in nocte? «Filii lucis estis et filii diei; non sumus noctis neque tenebrarum» . Qui sunt filii noctis et tenebrarum? antequam veniat hora, et dicat illis Apostolus, nati sunt montes, quid adhuc dormiunt? Levent «oculos suos in montes, unde veniet auxilium illis.» Quid est, Jam illuminati s
Abbreviated transcription (Latin):
genstã uiam quȩ ducit ad uitã. Telib onꝰ
ueniet illa hora subito: qr tales erantr
dieb noe. Quoꝵ dierũ cõmemorationm
audistis factã ineugło. Sic erit aduonor
filii hominis inqͥt: quomͦ in eb ndeienas¬
ducabant. bibebant nubebant ioxores aut¬
bant. nouellabant. edificabant. dones ar¬
tronut noe in archam & uenit qslisum
faciunt. qui nubunt. qui uxores ducunt.
qͥ nouellant qui edificant : Uon. S qͥdelis
p̃sumunt. sed qͥ ista dõ p̃fert̃. sed qui prtꝰ
hec offendere dm̃ cito parati sunt. at uars
qͥ istis om̃ib aut ñ utunt᷑. aut utuntirꝰ
tanꝗͣ non utentes. plus p̃sum̃tes de illo qu
dedit. quam de iis quȩdata sunt. & iteli¬
qͥtales st̃: ñ eos inuenit imparatos hora
& filii diei. Ideo dñs cum diceret tim̃dim
ẽẽ horam sicut furẽ: noctẽ posuit. Et aoł
ita ait. Quia hora dñi sic̾ fur in nocte ra

Expanded text:
angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim angustam viam, quae ducit ad vitam . Talibus enim veniet illa hora subito; quia tales erant et in diebus Noe, quorum dierum commemorationem audistis factam in Evangelio. «Sic erit adventus Filii hominis,» inquit, «quomodo in diebus Noe. Manducabant, bibebant, nubebant, uxores ducebant, novellabant, aedificabant, donec introiit Noe in arcam; et venit diluvium, faciunt, qui nubunt, qui uxores ducunt, qui novellant, qui aedificant? Non: sed qui de his praesumunt, sed qui ista Deo praeferunt, sed qui propter haec offendere Deum cito parati sunt. At vero qui istis omnibus aut non utuntur, aut utuntur tanquam non utentes, plus praesumentes de illo qui dedit, quam de his quae data sunt, et intelliqui tales sunt, non illos inveniet imparatos hora stis, et filii diei.» Ideo Dominus cum diceret timendam esse horam sicut furem, noctem posuit; et Apostolus ita ait, «Quia hora Domini sicut fur in nocte, ita