comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& uitam percipit aeternam. Et
hoc inter figuram distat & uerita
sine sine mansura. Sed curandum
sollerter est. ut quod intellectus
bene sentit: operatio condigna
ꝑficiat. quatinus confessio rectae
nrãe fidei pie & sobrie conuersando
uitȩ mereatur attingere. Uerũ
quia hȩc de filio hominis dicuntur
qui exaltari in cruce & mortem
potuit pati. ne putaret nichodemꝰ
silium tantum hominis esse. eum¬
a quo uita esset expectanda ꝑpetua:
curauit ei dñs etiam diuinitatis suȩ
patefacere sacramentum. unumq &
eumdem filium dĩ & filium hominis
mundi ostendere saluatorem. Nam
Unde notandum quod eadem de
silio dĩ unigenito replicat. quȩ de
filio hominis in cruce exaltato prae
miserat dicens. ut omĩs qui credit
in eum non pereat. sed habeat ui¬
tam ȩ̨ternam. quia profecto idem
redemptor & conditor noster filius
dĩ ante saecula existens. filius hominiᷤᷤ
factus est in fine saeculorum. ut qui
per diuinitatis suae potentiam nos

Expanded text:
et vitam percipit aeternam. Et et vitam percipit aeternam. Et hoc inter figuram distat et veritatsine fine mansura. Sed curandum solerter est, ut quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus confessio rectae nostrae fidei, pie et sobrie conversando,vitae mereatur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur, qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum eum hominis esse, a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei, et Filium hominis mundi ostendere salvatorem. Nam Unde notandum quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de filio hominis in crucmiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor noster Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut qui per divinitatis suae potentiam nos
Abbreviated transcription (Latin):
effecti. Recte per serpentẽ ȩneũ
dñs ostenditur. qui uenit in simi¬
litudine carnis peccati. quia
sicut ȩneus serpens effigiẽ quidẽ
ignitis serpentibus similem. sed¬
nullum prorsus
nocentis. quin potius percussos a
serpentibus sua exaltatione sanabat
sic nimirum sic redẽptor humaui
generis non carnem peccati sed
similitudinem indint carnis peccati
in qua mortem crucis patiendo cre¬
dentes in se ab om̃i peccato & ab
ipsa etiam morte liberaret. Sicut
ergo moyses exaltauit serpentem in
filium hominis. quia sicut illi qui
exaltatum pro signo serpentẽ ȩneũ
aspiciebant sanabantur ad tempus
a temporali morte. & plaga quam
serpentium morsus intulerat: ita
& qui mysterium dominicae passi¬
onis credendo. consitendo. sinceriter
imitando aspiciunt. saluantur in
perpetuum ab om̃i morte quam
peccando in anima pariter & carne
contraxerant. Unde recte subuin
quia qui credit in xp̃m: non solum
perditionem euadit pęnarum. sed

Expanded text:
effecti. Recte per serpentem aeneum effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudine carnis peccati, quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sednullum prorsus nocentis; quin potius percussos a serpentibus, sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis, non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in Filium hominis. Quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant, sanabantur ad tempus a temporali morte et plaga quam serpentium morsus intulerat, ita et qui mysterium Dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerant. Unde recte subjungquia qui credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
& moysen. ideoq dñs unmiserit in
illum ignitos serpentes. ad quorum
plagas & mortes plurimorum cum
clamarent ad moysen & ille oraret
pro eis: iussit eum dñs facere ser¬
pentem ęreum. & ponere. ꝓ signo
Qui ꝑcussus inquit aspexerit᷑ eum:
niuet. Et ita factum est. Nagae
igitur serpentium ignitorũ uenena
sunt & incentiua uitiorum. quae
animam quam tangunt sp̃ualiter
perimunt. Et bene murmurans
pentium sternebatur. ut ex
ordine flagelli exterioris agnosce¬
ret quantam intus perniciem
murmurando pateretur. Exaltatio
autem serpentis ȩnei quem dum
percussi aspicerent sanabantur.
passio est nr̃i redẽptoris in cruce
in cuius solum fide regnum mortiꝰ
& peccati superatur. Recte etenim
per serpentes peccata quȩ animam
simul & corpus ad interitum trahunt
exprimuntur. non solum quia igniti
quia uirulenti. quia ad perimendũ
sunt astuti: uerum etiã quia per
serpentẽ primi parentes nr̃i ad
peccandum persuasi. ac de immor¬
talibus sunt peccando mortales

Expanded text:
 Moysen, ideoque Dominus immiserit in illum ignitos serpentes: ad quorum plagas et mortes plurimorum, cum clamarent ad Moysen, et ille oraret pro eis, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum, et ponere pro signo: Qui percussus, inquit, aspexerit in eum, vivet, et ita factum est. Plagae igitur serpentium ignitorum venena sunt et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spirituali morte perimunt. Et bene murmurans pentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio nostri Redemptoris est in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt astuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi ac de immortalibus sunt peccando mortales
Abbreviated transcription (Latin):
apłs iohannes. qui dilexit nos et
lauit nos a peccatis nostris in sangui¬
ne suo Diligamus scm̃ eiusdem
patris & sili sp̃m. cuius gr̃a renati.
cuius unctione signati sumus in
die redemptionis. qui ubi uult spirat
& ubicumq spirat: continuo fłamam
tis laudibus exultemus nomen eius

Expanded text:
apostolus: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Diligamus sanctum ejusdem Patris et Filii Spiritum, cujus gratia renati, cujus unctione signati sumus in die redemptionis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammamtis laudibus exaltemus nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
est popłs. Si uero fenum popłs non est:
ubi sunt qilli qui ea quȩ hodie colimus
nobiscum transacto anno beati felicis nata¬
licia celebrauerunt: O quanta & qualia
de presentis uitȩ ꝓtusione cogitabant. sed
subripiente mortis articulo repente in his
quȩ ꝓudere nolebant inuenti sunt. et
cuncta simul temporalia quȩ congre
gata quasi stabiliter tenere uidebantur
amiserunt. Si ergo transacta multitudo
generis humani per natiuitatem inruit
in carne per mortem aruit in puluere
uidelicet fenum fuit. Quia igit᷑ mom̃tis
suis horae fugiunt: agite fr̃s km̃ii ut in
boni operis mercede teneant᷑ Audite quid
sapiens salomon dicat. Quodcumq po¬
test manus tua facere instanter operare.

Expanded text:
est populus ; si enim fenum populus non est, est populus ; si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus vobiscum, transacto anno beatae Felicitatis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae providentia cogitabant! sed subripiente mortis articulo repente in his, quae providere nolebant, inventi sunt; et cungata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, agite, fratres charissimi, ut in boni operis mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque potest manus tua facere, instanter operare
Abbreviated transcription (Latin):
inrumpit. & eum quem dominus domꝰ inue¬
nerit dormientẽ necat. quia cũ uentura
dãpna sp̃s minime pręuidet. hunc mors
Ad supplieium nescientẽ rapit. Furi autem
resisteret si uigilaret. quia aduentũ iudici
qui occulte aninĩa rapit p̾cauens: ei pęniten¬
do occurreret. ne impenitens periret
Horam uͦ ultimã dñs nr̃ idcirco uoluit esse¬
incognitã. ut sentꝑ possit esse suspecta. ut
dum illam prȩuidere non possumus: ad illã
sine int̾missione prȩparem᷑. Proinde fr̃s
mei in conditione mortalitatis ur̃e mentis
oculos figite. uementi uos indici per fletus
cotidie & lamenta prȩparate Cum certa
mors maneat om̃ubus : nolite de temporalis
uitȩ ꝓuidentia incerta cogitare. Terrenarũ
rerum uos cura non ad grauet. Quantislib&
enim auri & argenti molibus circudetur.
quibuslibet pretiosis uestib induat᷑ caro:
quid est aliud nisi caro: Nolite ergo atten¬
dere quid habetis. sed quid estis. Quid uero

Expanded text:
irrumpit, et eum quem dominum domus inveirrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem, necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis qui occulte animam rapit praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco noincognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet; quantislibet enim argenti et auri molibus circumdetur; quibuslibet pretiosis vestibus induatur caro; quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere, quid habetis, sed quid estis. Vultis aud
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ iudex iustus & fortis & longanimis
Dicturus quippe longatumem p̾remisit uis¬
tum. ut quem uides peccata delinquentiũ
diu patient̃ ferre: scias hunc quandoq¬
etiam districte iudicare. Hinc ꝑ quendã
sapientem dicit᷑ Altissimus enim est pa
dicit᷑. quia peccata hominũ & patit᷑ &e
reddet Nam quos di ut conuertant᷑
tolerat. ñ conuersos durius dãpnat
Ad excutiendam uero mentis nr̃ȩ desidiã
etiam exteriora dãpna ꝑ similitudinem
ad medium deducunt᷑. ut ꝑ hȩc animus
ad suam custodiã suscitetur. Nam dicitur
Hoc autem scitote. qm̃ si sciret paterfamiliaᷤ
qua hora fur ueniret: iugilaret utiq & non
sineret ꝑfodi domũ suam Ex qua prȩmissa
similitudine etiam exhortatio subinfertur
cum dicit᷑ Et uos estote parati. quia qua
hora non putatis filius hominis ueniet
Nesciente. autem patrefamilias fur domũ ꝑfou¬
dit. quia dum a sui custodia sp̃s dornut
impuisa mors ueniens carnis nr̃ȩ. habitaculũ

Expanded text:
s judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiam quandoque districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus enim est patdicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutiendam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non ssimilitudine etiam exhortatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, Filius hominis veniet. Nesciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum
Abbreviated transcription (Latin):
omo nobilis ille est cui cęcus
supra clamabat. sili dauid misere¬
re mei. & uenienti hicrusolimam
concinebant osanna fili dauid. benȩdicłꝰ
qui uenit in nomine dñi rex ifrł. Lon¬
ginqua regio ȩccł̃a est ex gentibus. de
qua eidem homini nobili dum loquitus

Expanded text:
omo nobilis ille est cui caecus supra clamabat: Fili David, miserere mei. Et venienti Hierosolymam concinebant: Hosanna filio David, benedictus qui venit in nomine Domini , Rex Israel. Longinqua regio Ecclesia est ex gentibus, de qua eidem homini nobili qui loquitu
Abbreviated transcription (Latin):
necessitudinẽ exhibere affinitas. Neq
enĩ tam immitis est dñs ut obliuiscat᷑
hominis. & non meminerit illius quẽ
gestat. ut quem causa mei susceperit: non
eius causã quem susceperit requirat.
Non inqua tam immitis est d̃ns ut non
diligat carnẽ suã. menbra sua: uiscera
sua. Ait sc̃s apłs. Nemo umquã carnẽ
suam odio habuit. sed nutrit & fon& eã.
desperem̃ fr̃s. nihil de odio timeamus.
Habem̃ prȩrogatiuã sangumis nr̃i. In xp̃o
enĩ caro nr̃a diligit᷑. Sumꝰ enĩ menbra
enuis & caro sicut dicit idẽ beat᷑ apłs. hoc
nunc os ex ossib meis. & caro de carne
mea. Sacramentũ hoc magnũ est. ego

Expanded text:
necessitudinem exhibere debet affinitas; neque necessitudinem exhibere debet affinitas; neque enim tam immitis est 475 Dominus, ut obliviscatur hominis, et non meminerit illius quem ipse gestat: ut quem causa mei susceperit, non ejus causa quem susceperit, me requirat; non, inquam, tam immitis est Dominus, ut non diligat carnem suam, membra sua, viscera sua. Ait sanctus Apostolus: Nemo unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam, desperemus, fratres, nihil de odio timeamus. Habemus praerogativam sanguinis nostri; in Christo enim caro nostra nos diligit, sumus enim membra ejus et caro, sicut dicit idem beatus Apostolus: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: sacramentum hoc magnum est, ego
Abbreviated transcription (Latin):
quã uitam sortiretur in scło. Non enĩ tan¬
tum illi dñs generationi resurrectionis
prestitit grãm in cunis generationis tẽpore
resurrexit. sed etiam secuturis postea po¬
pulis hoc ꝓuidit. ut prius essemus de re¬
surrectione securi. quã de morte solliciti.
& ante cũ dõ uiueremus in cęlis. quã cum
hominib conuersaremͣ in terris in salua¬
tore enĩ om̃s resurreximꝰ. om̃s reurximꝰ
om̃s ad celestia transmigrauimꝰ. Est enim
in illo xp̃o homine uniuuscuiusq nr̃m
caro. sanguis. & portio. Ubi ergo portio
mea regnat: regnare me credo. Ubi do¬
minatur sanguis m̃s: me sentio dñari
Ubi glorisicat᷑ caro mea: me głosum esse
cognosco. Quauis igit᷑ peccator : de hac
cõmunione gr̃ȩ non diffidat. quia & si
peccata nos ꝓhibent: substantia nos re¬
quirit. Et si delicta ꝓpria nos excludunt:
naturȩ cõmunio non repellit. Nã ꝓpter
ricordiã igit᷑ mͥ debet prestare diuinitã.

Expanded text:
quam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tanquam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi resurrectionis praestitit gratiam, in cujus generationis tempore resurrexit, sed etiam secuturis postea populis hoc providit, ut prius essemus de resurrectione securi quam de morte solliciti; et ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum hominibus conversaremus in terris. In Salvatore enim omnes resurreximus, omnes reviximus, omnes ad coelestia transmigravimus; est enim in illo Christi homine uniuscujusque nostrum carnis et sanguinis portio: ubi ergo portio mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur sanguis meus, me sentio dominari; ubi glorificatur caro mea, me gloriosum esse cognosco. Quamvis enim peccator de hac tamen communione gratiae non diffidat, quia etsi peccata nos prohibent, substantia nos requirit; etsi delicta propria nos excludunt, naturae communio non repellit; nam proptericordiam igitur mihi debet praestare Divinitas,
Abbreviated transcription (Latin):
sius scelerib addixerunt. quos utrum
sanguinis participes popent habere nesci¬
rent. Non igit᷑ mirandũ est. si in salua¬
tore tam crudeles fuerunt. qui in suos
posteros tã crudeles extiterunt. Non un¬
merito in hac die sc̃s dauid sine excep¬
tione exultandũ precepit & lȩtandum
in qua die totius mundi gaudia celebran¬
tur. Om̃ibus enĩ lȩtandũ est. quia om̃ib
ꝓdest: Cunctis exultandũ est. quia cunc¬
tis est salutare. Et ideo non adulatoria
adhibenda. nec fucata lȩtitia. Quisquis
enĩ in xp̃i resurrectione lȩtat᷑: lȩtatur
potius quia in xp̃o ipse surrexit: In illo
enĩ nr̃a portio. nr̃a conditio. & mortẽ
ꝑtulit & reuixit. Et licet nos adhuc re¬
solutio corpusculi maneat: cępimꝰ tunc
inxp̃o ȩterna uita iã uiuere: Unde
quãuis fragilitatẽ nr̃am acceleret ma¬
turȩ mortis occasio: in saluatore tunc
didicimꝰ prius resurgere quã perire
Ante enĩ futurus homo resurrexit in xp̃o.

Expanded text:
suos sceleribus assumpserunt, quos utrum suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles. Non immerito in hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
non possit occidi dicente apło. resurgenꝰ
autẽ non moriet᷑. mors illi ultra non
dñabitur. Custodiebant ergo eũ sollicite
in sepulchro. prȩsertĩ quia se die tertia
dixerat resurrecturũ. Custodiebant autẽ
sollicite in sepulchro. quia necesse erat illis
eũ iam non doctorẽ timere sed iudicem
udicẽ inquã non sui tantũ. sed & crude¬
lis sententiȩ suȩ qua filios posteros suos suis
scelerib ad dixerunt dicentes. sanguis eius
suꝑ nos & suꝑ filios nr̃os. Crudelis sub tali
sententia impietas iudȩoꝵ. quȩ facinore
suo non solũ prȩsentes liberos dãpnat. sed
etiã non natos occidit. Quantos enĩ hac
uoce ad conscientiã facinoris uocant. quo
scientia criminis non tenebat. Crudelis
inquã impietas. qđ posteros ante in reatũ
uocat quã ꝓducat in lucẽ. ut prius fu¬
turis contingeret peccare quã uuere
Cruenti plane genitores. qͥ ante parricidȩ
facti sunt quã parentes. & ante eos socios

Expanded text:
non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Custodiebant ergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios
Abbreviated transcription (Latin):
ut id non pręualeret manꝰ humana des¬
truere nisi sola uirt᷑ resirrectionis ape¬
riret. Deniq dicit sc̃s euangelista. prius
descendente angło magno terrã tremore
fuisse cõmotã. ut sundam̃ta tumuli moue¬
rent᷑. & ꝑcussos pauore custodes qͥ uenerant
custodire mortuũ esse factos ut mortuos.
Ut mortuos inquã. Dignũ plane iudicium.
ũ cũ iustus resurgit peccator emorit᷑ Cũ
reuiuiscit innocens. eius int̾cipit᷑ inimicus.
Nã ideo nec ꝓgredientẽ dñm cernere potu¬
erunt. quia criminosas mentes terror
oppresserat. dũ sustinere fulgorẽ resur¬
rectionis rutilae non ualebant. Maiore
ergo sollicitudine pharisei dñm custodi¬
erunt mortuũ. quã uiuũ sunt ꝑsecuti
Siquidẽ causa illos maior urgebat. Intel¬
ligebant enĩ facilius fuisse apud superos¬
eum despici. quã redeuntẽ ab inferis pos¬
se contẽpni. & qđ tunc prȩdicans facile
potuerit occidi. nunc autẽ resurgens iã

Expanded text:
ut id non praevaleret manus humana desut id non praevaleret manus humana destruere, nisi sola virtus resurrectionis aperiret. Denique dicit sanctus evangelista , 473 descendente angelo, magno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam
Abbreviated transcription (Latin):
teria. aperti sepulchri penitralia. ipsũ
dñm post resurrectionẽ cũ discipulis lo¬
quentẽ. conuersantẽ. edentẽ. thomã
quoq clauorũ uulnera etiã digito con¬
trectantẽ. ut hȩc om̃a prętermittam:
tamen fidẽ nrãm confirmat impietas
iudeorũ. Nã sufficit ad credulitatem
nobis eorũ nimiũ cauta crudelitas. Quo
enĩ diligentius custodierunt tumulũ: eo
constat illũ manifestius surrexisse. Quo
plures apposuere custodes: eo plures testiũ
reliquere. Nã hoc ꝓcurauit diuina ꝓui¬
dentia. ut resurrectiom dnicȩ non solũ
angłi. non solũ discipuli. sed & testimoniũ
ꝑhiberent qđ est amplius inimici. Liben¬
tius ergo accipinꝰ. qđ eum diligentius
asseruarunt. Credimꝰ enĩ sub tot custo¬
dibus potiusse illũ ꝓdire citius quã perire
& de tumulo iure dm̃ ꝓgredi. quã disci¬
puloꝵ fraude subduci: Tanta enĩ sollici NuI¬
tudine sepulchrũ obstruxit impietas.

Expanded text:
teria, aperta sepulcri penetralia, ipsum teria, aperta sepulcri penetralia, ipsum Dominum post resurrectionem cum discipulis loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digito contrectantem : ut haec omnia praetermittam, tamen fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifestius surrexisse; quo plures apposuere custodes, eo plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas,
Abbreviated transcription (Latin):
in hac die quã fecit dñs continuata
lecitia & in eius festiuitate igi
gła gratulandũ. Nec enim quia nox
sollep̃ntati int̾uenit. gaudia nr̃a p̾cidit.
nec quia obscuritas distinxit. tempora
uespertina. resurrectionis lux uota ȩt̃na
deseruit. Nobis enĩ heri & hodie dies
unus dies ipse est. quia sic dicit de salua
ipse atq idem nobis semꝑ est dies. quia
in ipso uiuimꝰ. in ipso mouem᷑. in ipso non
morim᷑. Non morim inquã. quia sicut
lucẽ xp̃i nulla peccati incessit obscu¬
ritas: ita & uiuentes in ea nulla tẽporiᷤᷤ
absumit uetustas. Lȩtemͣ ergo in xp̃i re¬
surrectionis die Cõmunis enĩ omnium
cõmunis est nr̃a lȩtitia. Cõmuniᷤ plane
quia om̃s illo resurgente surreximus.
Omniũ enĩ reuirit saluti. qui ꝓ om̃ium
delictis addictus est passioni. Resurrexit Ni¬
igit᷑ saluator a mortuis. Noua res & mira.
Sed habet hȩc assertio ueritatẽ. Nã ut
taceã ꝓphetarũ oracula. angłorũ minis¬

Expanded text:
in hac die quam fecit Dominus continuata laetitia, et in ejus festivitate jugi gloria gratulandum. Nec quia nox solemnitati intervenit, gaudia nostra praescidit: nec quia nox distinxit tempora vespertina, resurrectionis lux vota aeterna deseruit. Nobis enim heri et hodie dies unus, dies ipse est, quia sicut de Salvatore ipse atque idem nobis semper est dies, quia in ipso vivimus, in ipso movemur , in ipso non morimur: non morimur, inquam, quia sicut lucem Christi nulla peccati incessit obscuritas, ita et viventes nulla temporis absumit vetustas. Laetemur ergo in Christi resurrectionicommunis est nostra laetitia. Communis plane, quia omnes illo resurgente resurreximus. 472 Omnium enim revixit saluti, qui pro omnium peccatis addictus est passioni. Resurrexit igitur Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum minis
Abbreviated transcription (Latin):
exercemus illius popłi doctoribus esse confe¬
rendam. Dico autẽ nobis quia om̃i habena
habet & qđ habet auferet᷑ ab eo. Hȩc sen
tentia ad superiora respicit docens & illim
posse amittere munus di. qui habens non
habet hoc est non utt᷑. &e meo augeri qͥ
habens habet idest bene utit᷑. Quȩ gr̃arus
mutatio qm̃ in hac uita geri solet: notandũ
qđ illud dñi redeuntis examen etiã nunc
ex parte celebrat᷑. sed tunc est uniuersaliter
amnplendũ Cotidie namq accepto a patre
regno redit. quia peregrinantis in terra
deccłȩ semꝑ statũ conspicit. Cotidie in tanto
fidelium seruoꝵ numero hiuc pecuniã uegꝗ¬
t̾iaturo cõmendat. in altero modũ consũmat.
operis examinat. Hunc fidelit̃ prudenterq
laborantẽ Amplioriᷤᷤ gr̃ȩ niunere donat. illũ
desidia mollẽ & maruda luxus otia sectantẽ
& eo qđ dederat priuat. Uerũ uniuersali
manifestato iudicio qđ dictu quoq t̃ribile

Expanded text:
exercemus, illius populi doctoribus esse confeexercemus, illius populi doctoribus esse conferendam . Dico autem vobis quia omni habenti habet, et quod habet, auferetur ab eo. Haec ad superiora sententia respicit, docens et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est, non utitur; et in eo augeri qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis in terra Ecclesiae semper statum conspicit: quotidie in tanto fidelium servorum numero huic pecuniam negotiaturo commodat, in altero modum consummati operis examinatur: hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat, privat. Verum universali manifestato judicio, quod dictu quoque terribile
Abbreviated transcription (Latin):
cum usuris utiq exegissem illud. Qui uerbi
pecuniam a doctore ꝑcipit emitq credendo:
necesse. est eam cum usuris saluet operando
ut quod auditu didicit. exsequat᷑ & actu
n usura quippe: pecunia etiam non data
recipitur. Uel certe de accepto uerbi fe¬
nore usuras soluit. qui ex eo qđ audit etiã
alia studet intelligere quȩ necdũ ex prȩdi¬
catoris ore didicit. Et adstantibus dixit
Auferte ab illo mnã. & date illi qui decem
minas habet. Et dixerunt ei Dñe decem
quam prȩdicando aliis cõmunicare. neglert
ut ei augeatur qui inde laborauit. nirta
quod angło ephesi aecłȩ dicitur. Et mo¬
ueho candelabrum tuũ de ioco suo. nisi
penitentiã egeris. Et cum regiũ crisma qđ
suꝑbiendo saul amisit dauid obȩdiendo
decem mnas habet dari nissa est: mistice ut
rcor indicat intrante: plenitudine gentiũ
omẽm isrł saluum futurũ. & tunc habun¬
dantiam gr̃ȩ sp̃ualis quã modo nos tepent᷑

Expanded text:
cum usuris utique exegissem illud? Qui verbi cum usuris utique exegissem illud? Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere quae necdum ex praedicatoris ore didicit. Et astantibus dicit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, haquam praedicando aliis communicare neglexit, ut ei augeatur, qui inde laboravit. Juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae dicitur: Et movebo candelabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam egeris . Et cum regium chrisma, quod superbiendo Saul amisit, David obediendo decem minas habebat dari jussa est, mystice, ut reor, indicat, intrante plenitudine gentium omnem Israel salvum futurum, et tunc abundantiam gratiae spiritalis, quam modo nos tepenter
Abbreviated transcription (Latin):
ebas qđ ego homo austerus sum. tollens
qđ non posui. & metens qđ non seminaui
Et quare non dedisti pecuniã meam ad
mensam: Qđ putauerat se ꝓ ercusati¬
one dixisse: in culpã propriam uertitur
i inquit durũ & crudelem esse. me noueraᷤᷤ
& aliena sectari. ibiq metere ubi non
seminauerĩ: quare non tibi istiusmodi co¬
gitatio in issit timorem. ut scires me mea
diligentius quęsiturũ. & dares pecuniam
meam siue argentũ ad mensam : Uttũq
eni appypio grecus sermo signisicat Eloqͥa
dni inquit eloquia casta. argentum igne
examinatũ. Pecunia ergo & argentum
prȩdicatio euangłii est. & diuinus sermo
Qui dari debuit ad mensam. hoc est paratis
promptisq fidelium cordibus intimari
Ad quam uidelicet mensam idest mentem
pecunia. ut om̃is sermo docentis scripturae.
sensum sequat᷑. Nam qđ hic dñs non quam¬
libet pecuniam sed̃ suam dicit nũ mularus
esse. fenerandam: exponit apłs dicens. Siquiᷤᷤ
loquit᷑. quasi sermones dĩ. Et ego ueniens

Expanded text:
ego austerus homo sum, tollens quod non posui, et metens quod non seminavi: et quare non dedisti pecuniam meam ad mensam? Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari, ibique metere ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum, et dares pecuniam meam sive argentum ad mensam? Utrumque enim ἀργυρίῳ Graecus sermo significat. Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, audipecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur . Nam quod Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei. Et ego veniens,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq huius fili d̃i tota trinitas operata
esse credenda est. quia inseparabilia suit
opera trinitatis. Solus tamen filius fornã
serui accepit in singularitate ꝑsone. non
in unitate diuinȩ naturȩ. in id quod est¬
ꝓpriũ filii. non qđ commune trinitati
Quȩ forma illi ad unitatẽ personȩ coaptata
est. ut filius di & silius hominis unꝰ sit axp̃c
Item idem ap̃e in his duabus naturis tribus
ectat substantis. uerbi qđ ad solius dĩ
essentiã referendñ est. corporis & animȩ
quod aduerũ hominẽ ꝑtinet. Hab& igit᷑

Expanded text:
quoque hujus Filii Dei tota Trinitas operata quoque hujus Filii Dei tota Trinitas operata esse credenda est, quia inseparabilia sunt opera Trinitatis. Solus tamen Filius formam servi accepit in singularitate personae, non in unitate divinae naturae, in id quod proprium est Filii, non quod commune Trinitati, quae forma illi ad unitatem personae coaptata est, ut Filius Dei et Filius hominis unus sit Christus. Item idem Christus in his duabus naturis tribus exstat substantiis, Verbi quod ad solius Dei essentiam referendum est, corporis et animae, q
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est. & habitauit in nobis. Nec tamen
uerbũ ipsũ ita in carnẽ conuersum atq
mutatũ est. ut desisteret ds̃ esse qͥ homo
esse uoluis set. ut non tantũ ibi sit uerbũ
dĩ & hominis om̃a. atq hoc tantum et
ds̃ dicat᷑ propter dm̃. & homo propter
hominẽ. In quo dĩ filio duas credimus
esse naturas. unã diuinitatis. & alteram
humanitatis. Quas ita inse una ap̃t
ꝑsona uniuit. ut nec diuinitas ab hu¬
manitate nec humanitas a diuinitate
possit aliquando seiungi. Unde ꝑfectũ
As ꝑfectus & homo est inunitate ꝑsone
Nec tamen quia duas diximꝰ in filio esse
naturas. duas ꝓsitem in eo esse ꝑsonas. ne
trinitati qđ absit accidere uideatur
quat᷑nitas. Ds enĩ uerbũ non accepit
ꝑsonã hominis sed naturã. & in ȩternũ
persona diuinitatis temporalẽ accepit
unitatẽ maria uirgo genuerit. sed tan¬
tummͦ filiũ quisolus naturã nram in
unitate ꝑsonȩ suȩ assũpsit. Incarnationẽ¬

Expanded text:
factum est, et habitavit in nobis . » Nec tamen factum est, et habitavit in nobis . » Nec tamen Verbum ipsum ita in carnem conversum atque mutatum est, ut desisteret Deus esse qui homo esse voluisset, ut non tantum ibi sit Verbum is hominis anima, atque hoc totum et Deus dicatur propter Deum, et homo propter hominem; in quo Dei Filio duas credimus esse naturas, unam divinitatis, alteram humanitatis, quas ita in se una Christi persona univit ut nec divinitas ab humanitate nec humanitas a divinitate possit aliquando sejungi: unde perfectus Deus, perfectus et homo in unitate peNec tamen quia duas diximus in 474 Filio esse naturas, duas causabimus in eo esse personas, ne Trinitati, quod absit, accidere videatur quaternitas; Deus enim Verbum non accepit personam hominis sed naturam, et in aeternam personam divinitatis temporalem accepit unitatem Maria virgo genuerit, sed tantummodo Filium, qui solus naturam nostram in unitate personae suae assu
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo audire potest unũquodq istq. nominũ.
in quo non intelligere cogatur & alterum
Cum igit᷑ hȩc tria sint unũ. & in unũ tria:
est tamen unicuiq ꝑsonȩ manenᷤ sua ꝓpͥetaᷤᷤ
Pater enĩ ȩternitatẽ habet sine. natiuitate.
ꝑsonis solam filu personã pro liberatio¬
fe humani generis hominẽ uerũ sine
peccato de sca & immaculata maria
uirgine credimꝰ assũpsisse. de qua nouo
ordine nouaq natiuitate est genit᷑. quo
in uisibilis diuinitate uisibilis monstraret
in carne. Nona antẽ natiuitate est genit᷑
materiã ministrauit. Qui partꝰ uirginis
nee racione colligit᷑ nec exemplo. Est enĩ
singulare. Hec tamen sp̃s sẽs̃ pater esse
heredendus est filii ꝓ eo qđ maria eodem
spũ sc̃o obũbrante concepit. ne duos
patres filii uideam᷑ asserere. qđ utiq
nefas est dici In quo mirabili conceptu
edificans sibi sapientia domũ uerbũ caro

Expanded text:
Nemo audire potest unumquodque istorum nominum, Nemo audire potest unumquodque istorum nominum, in quo non intelligere cogatur et alterum. Cum ergo haec tria sint unum, et in unum tria, est tamen unicuique personae manens sua proprietas. Pater enim aeternitatem habet sine nativitate, Fpersonis solam Filii personam pro liberatione humani generis hominem verum sine peccato de sancta et immaculata Maria Virgine credimus assumpsisse, de qua novo ordine, novaque nativitate est genitus, quia invisibilis divinitate visibilis monstratur in carne, nova autem nativitate est genitus, materiam ministravit. Qui partus Virginis nec ratione colligitur, nec exemplo erit enim singulare. Nec tamen Spiritus sanctus Pater esse credendus est Filii pro eo quod Maria eodem Spiritu sancto obumbrante, concepit, ne duos patres Filii videamur asserere, quod utique nefas est dici. In quo mirabili conceptu « aedificans sibi sapientia domum . » « Verbum caro
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis interuallũ. quo aut genitor genitũ
aliquando p̾cederet. aut genitꝰ genitori
deesset. aut ꝓcedens sp̃s patri uel filio pos¬
terior appareret. Obhoc ergo inseparabiliᷤᷤ
& inconsusa hȩc trinitas a nobis & creditur
Nam si attendamꝰ illud qđ scriptura sancta¬
dixit de sapientia splendor est lucis ȩternȩ
sicut splendorẽ lucis uidemꝰ inseparabiliter
inherere: sic confitem᷑ filium a patre sepa¬
rari non posse. Tres ergo illas unius atq
inseparabilis naturȩ ꝑsonas sicut non
consundimꝰ: ita separabiles nullatenus
prȩdicamꝰ. quando quidẽ hoc nobis dignata
est ipsa trinitas euidenter ostendere. ut
etiam inom̃ibus quibus uoluit singillatĩ
ꝑsonas agnosci. unã sine altera ñ ꝑmittat
intelligi. Hec enĩ pater absq silio cognoscit᷑.
nec sine patre filius inuenitur. Relatio qͥp¬
peipsa uocabuli ꝑsonalis. ꝑsonas separari uetat.
Quȩ etiã non simul nominat. simulinsimiat

Expanded text:
temporis intervallum, quo aut genitor genitum temporis intervallum, quo aut genitor genitum aliquando praecederet, aut genitus genitori deesset, aut procedens Spiritus Patri, vel Filio posterior appareret. Ob hoc ergo inseparabilis et inconfusa haec Trinitas a nobis et praedicatur, Nam si attendamus illud quod Scriptura sancit de sapientia, splendor est lucis aeternae, sicut splendorem luci videmus inseparabiliter inhaerere, sic confitemur Filium a Patre separari non posse. Tres ergo illas unius atque inseparabilis naturae personas, sicut non confundimus, ita separabiles nullatenus praedicamus, quandoquidem hoc nobis dignata est ipsa Trinitas evidenter ostendere, ut etiam in omnibus quibus voluit sigillatim personas agnosci, unam sine altera non permittat intelligi, nec enim Pater absque Filio cognoscitur, nec sine Patre Filius invenitur. Relatio quippe ipsa vocabuli personalis personas separari vetat. Qua etiam non simul nominat, simul insinuat.
Abbreviated transcription (Latin):
& filius quod & sp̃s sc̃s. id est natura uins
đs. Cum enĩ dicimꝰ non ipsum esse patrẽ
quẽ filiũ: ad personarũ distinctionem
refertur. Cum autẽ dicimus ipsũ esse patrẽ
qđ filiũ. & ipsũ filiũ quod patrẽ. ipsum
spm̃ scm̃ quod patrẽ & silium: ad naturã
qua ds est uel substantiã ꝑtinere monstrat᷑
quia substantia unum sunt. Personas enim
distingimꝰ. non ditatem separam᷑. Trinitatẽ
igitur in personarũ distinctione agnosciniuᷤ.
potestatem propter naturã uel substantiam
ꝓfitemur Tria ergo ista unũ sunt: natura
scilicet non ꝑsona. Nec tamen istȩ personae¬
tres separabiles existimandȩ sunt. cũ nulla
ante aliã. nulla postaliã. nulla sine alia
uel extitisse uel quippiã operasse. aliquando
credit᷑. Inseparabiles enĩ inueniunt᷑. & in
eo quod sunt. & in eo qd̃ faciunt: quia int̾
generantẽ patrẽ. & silium generatũ: uel
ꝓcedentẽ sp̃m sc̃m. nullũ fuisse credinus

Expanded text:
et Filius quod Spiritus sanctus, id est natura unus et Filius quod Spiritus sanctus, id est natura unus Deus. Cum enim dicimus non ipsum esse Patrem quem Filium, ad personarum distinctionem refertur; cum autem dicimus ipsum esse Patrem quod Filium, ipsum Filium quod Patrem, ipsum Spiritum sanctum quod Patrem et Filium, ad naturam qua Deus est vel substantiam pertinere monstratur, quia substantia unum sunt; personas enim distinguimus, non deitatem separamus: trinitatem igitur in personarum distinctione agnoscimus, unitatem propter naturam vel substantiam profitemur. Tria ergo ista unum sunt, natura scilicet, non persona: nec tamen tres istae personae separabiles aestimandae sunt, cum nulla ante aliam, nulla post aliam, nulla sine alia vel exstitisse vel quidpiam operasse aliquando credatur; inseparabiles enim inveniuntur et in eo quod sunt et in eo quod faciunt, quia inter generantem Patrem et generaocedentem Spiritum sanctum nullum fuisse credimus
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec minꝰ aliquid habet cũ unaqueq
ꝑsona ds singularit̾ dicitur. nec amplius cũ
totȩ tres ꝑsonȩ unꝰ ds̃ enuntiat᷑. Hȩc ergo
scã trinitas que unꝰ & uerus est ds̃ nec
recedit a numero. nec capit᷑ numero. In
relatione enĩ personarũ. numerꝰ cernitur.
in diuinitatis uero substantia quid enuine¬
ratum sit non cõprehendit᷑. Ergo hoc solo
numerũ insinuant qđ adinuicẽ sunt. et
in hoc numero carent qđ in se sunt. Nam
ita huic scẽ trinitati unũ naturale c̃uenit
nomen. ut tribus ꝑsonis non possit esse
plurale. Ob hoc ergo credimꝰ illud in sacris
litteris dictum. Magnus dñs nr̃ & magna
uirtus ens. & sapientiȩ eius non est numerꝰ
Nec quia tres has personas esse diximꝰ unum
dm euindẽ esse patrẽ quem siliũ. uel eum¬
esse siliũ qui est pater. aut eũ qui est sp̃s
uel pater uel filius. cũ tamen ipsũ sit pat̾
qđ filius. ipsũ filius qđ pater. ipsum pater

Expanded text:
quia nec minus aliquid habet, cum unaquaeque quia nec minus aliquid habet, cum unaquaeque persona Deus singulariter dicitur, nec amplius cum totae tres personae unus Deus enuntiatur. Haec ergo sancta Trinitas, quae unus et verus est Deus, nec recedit a numero nec capitur numero: in relatione enim personarum numerus cernitur, in divinitatis vero substantia quid numeratum sit non comprehenditur: ergo hoc solum numerum insinuant quod ad invicem sunt, et in hoc numero carent quod ad se sunt, nam ita huic sanctae Trinitati unum naturale convenit nomen, ut in tribus personis non possit esse plurale; ob hoc ergo credimus illud in sacris litteris dictum: Magnus Dominus noster, et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus. Nec quia tres has personas esse diximus unum Deum, eumdem esse Patrem quem Filium vel esse Filium eum qui est Pater, aut eum qui Spiritus vel Pater vel Filius, cum tamen ipsum sit Pater quod Filius, ipsum Filius quod Pater, ipsum Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ds trinitas. In relatiuis uero personarũ
nominibus pater ad siliũ. silius ad patrem.
UIII. sp̃s sc̃s ad utrosq refertur. Quae cum
relatiuȩ tres ꝑsonȩ dicant᷑: una tamen
natura uel substantia credit᷑. Nec sicut
tres ꝑsonas ita tres substantias prędicamꝰ.
pater est: non ad se sed ad filiũ. & qđ filiu̾
est: non ad se sed ad patrẽ est. Similiter
& sp̃s sc̃s non ad se sed ad patrẽ & filium
relatiue refertur. in eo qđ sp̃s patris&
filu prȩdicat᷑. Item cũ dicimꝰ. ds non ad aliqͥd
dicitur sicut pater ad filiũ uel filus ad patrẽ
uel sp̃s sc̃s ad patrem & filiũ. sed ad se specia¬
liter ds̃ dicitur. Nam si de singulis ꝑsonis
interrogeni᷑ : dm necesse est fateam. Ds ergo
pater. ds̃ filius. d̾s sp̃s̃ sc̃s singnlarit᷑ dicitur.
om̃ipotentes. sed unus om̃i potens. sicut et
unũ lumen unũq principiũ praedicatur
nec minorat᷑ in singulis nec anget᷑ in trib

Expanded text:
Deus Trinitas: in relativis vero personarum Deus Trinitas: in relativis vero personarum nominibus Pater ad Filium, Filius ad Patrem, Spiritus sanctus ad utrosque refertur: quae cum relative tres personae dicantur, una tamen natura vel substantia creditur; nec sicut tres personas ita tres substantias praedicamus,Pater est non ad se sed ad Filium est, et quod Filius est non ad se sed ad Patrem est, similiter et Spiritus sanctus non ad se sed ad Patrem et Filium relative refertur in eo quod Spiritus Patris et Filii praedicatur. Item cum dicimus Deus non ad aliquid dicitur, sicut Pater ad Filium vel Filius ad Patrem vel Spiritus sanctus ad Patrem et Filium, sed ad se specialiter dicitur Deus, nam etsi de singulis personis interrogemur Deum necesse est fateamur. Deus ergo Pater, Deus Filius, Deus Spiritus sanctus singulariter dicitur, omnipotentes sed unus omnipotens, sicut et unum lumen unumque principium praedicatur:nec minoratur in singulis nec augetur in tribus,
Abbreviated transcription (Latin):
stantiȩ. unius quoq naturȩ. non tamen
genitũ uelcreatũ. sed ab utrisq ꝓcedentẽ.¬
UI. Amborũ esse sp̃m Hic etiã sp̃s sc̃s nec
ingenitus nec genitꝰ creditur. ne aut si
ingenitũ dixerimꝰ duos patres dicamus.
aut si genitũ: duos filios prȩdicare mons¬
tremur. Qui tamen nec patris tantum.
nec filii tantũ. sed simul patris & filu sp̃s
dicitur. Nec enim de patre ꝓcedit in
siliũ uel de filio ꝓcedit ad scĩficandam
creaturã. sed simul ab utrisq processisse.
monstrat᷑. quia caritas siue sc̃itas amborũ¬
UII. esse agnoscit᷑ Hic igit᷑ sp̃s sc̃s missus ab
utrisq sicut filius creditur. sed minor patre
& filio non habetur. sicut silius propter
assũptam carnẽ. minorem se patre & spñ
scõ esse testatur. Hȩc est sc̃ę trinitatis
relata narratio. quȩ non triplex sed tri¬
nitas & dici & credi debet. nec recte dici
potest ut in uno dõ sit trinitas. sed unus

Expanded text:
stantiae, unius quoque esse naturae, non tamen stantiae, unius quoque esse naturae, non tamen genitum vel creatum sed ab utrisque procedentem amborum esse Spiritum; hic etiam Spiritus sanctus nec ingenitus nec genitus creditur, ne aut si ingenitum dixerimus duos patres dicamus, aut si genitum duos filios praedicare monstremur; qui tamen nec Patris tantum nec Filii tantum sed simul Patris et Filii Spiritus dicitur, nec enim de Patre procedit in Filium vel de Filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul ab utrisque processisse monstratur, quia charitas sive sanctitas amborum esse agnoscitur: hic igitur Spiritus sanctus missus ab utrisque sicut Filius creditur, sed minor a Patre et Filio non habetur, sicut Filius propter assumptam carnem minorem se Patre et Spiritu sancto esse testatur. Haec est sanctae Trinitatis relata narratio, quae non triplex sed Trinitas et dici et credi debet: nec recte dici potest ut in uno Deo sit Trinitas, sed unus
Abbreviated transcription (Latin):
unũ. usya uero substantia dicit᷑. quod
utrũq comunctũ sonat una substantia
Nec enĩ de nihilo neq de aliqua alia sub¬
stantia sed de patris utero id est de sub¬
stantia eius idem silius genitus uel natus
esse credendus est. sempiternus: filius
Quod si pater semꝑ fuit: semꝑ habuit siliũ
cuius pater esset. Et obhoc fliũ de patre
natũ sine initio consitem᷑. Nec enin
eundẽ filiũ dĩ pro eo qđ de patre. sit
genitus defetȩ naturȩ portiuntulam
nominam᷑. sed perfectũ patrẽ perfectum
silium sine minutione sine defectione ge¬
nuisse asserimꝰ. quia solius diuinitatis est
inequalẽ siliũ non habere Hic etiã filius
dĩ. natura est filius non. optione Quem
ds pater nec uoluntate nec necessitate
genuisse credendus est. quia nec ulla in
do necessitas cadit. nec uoluntaᷤ sapientiã
intrinitate ꝑsona. unũ atq ȩqualẽ cũ dõ
patre & filio credimꝰ esse dm. unius sub¬

Expanded text:
unum housia vero substantia dicitur. quod unum housia vero substantia dicitur. quod utrumque conjunctum sonat una substantia, nec enim de nihilo, neque de alia aliqua substantia, sed de Patris utero, id est, de substantia ejus idem Filius genitus vel natus esse credendus, est sempiternus, etsi Filius. Quod si Pater semper fuit, semper habuit Filium cujus Pater esset, et ob hoc Filium de Patre natum sine initio confitemur. Nec enim eumdem Filium Dei pro eo quod de Patre sit genitus, disectae naturae portiunculam nominamus, sed perfectum Patrem, perfectum Filium sine imminutione, sine defectione genuisse asserimus, quia solius divinitatis est inaequalem Filium non habere. Hinc etiam Filius Dei, natura est Filius, non optione, quem Deus Pater nec voluntate, nec necessitate genuisse credendus est, quia nec ulla in Deo necessitas cadit, nec voluntas sapientiam in Trinitate persona, unum atque aequalem cum Deo Patre et Filio credimus esse Deum unius sub