comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo. Sedtam̃ ait mͥ aliqͥs. Ecce quos ma¬
ledictos dixit scͥptura: quos dirit ꝑire & re-¬
linquere alienis diuitias suas. Ille aut̃ beatꝰ
qui relinquit suis. Ego discutio sensũ istũ.
qͥa inclino inparabolam aurẽ meã: & uideo
ñ frustra sic loqui scripturã. Uideo enĩ mul-¬
tos iniquos mori quibꝰ successores st̃ filii. nes¬
potuit nec potuit sic loqui ista scͥptura. ut
separaret amiseria. quoꝵ uitã imꝓbat. Et
qͥd putatis intelligite fr̃s: nisi qͥa om̃s tales
alienis relinquunt alienis diuitias suas.
Quomͦ alieni st̃ Filii iniquoꝵ filii alieni
st̃. Nã inuenunꝰ quendã extraneũ ꝓpinquũ
factũ. qͥa ꝓfuit. Sic quisqͥs tuoꝵ tibi nichil

Expanded text:
cum illo. Sed tamen ait mihi aliquis: Ecce quos macum illo. Sed tamen ait mihi aliquis: Ecce quos maledictos dixit Scriptura, quos dixit perire et relinquere alienis divitias suas; ille autem beatus qui suis relinquit. Ego discutio sensum istum, quia inclino in parabolam aurem meam; et video non frustra sic loqui Scripturam. Video enim multos iniquos mori, quibus successores sunt filii; nec potuit sic loqui Scriptura, ut separaret eos a miseria, quorum vitam improbat: et quid, putatis, intelligo, fratres, nisi quia omnes tales alienis relinquunt divitias suas? Quomodo alieni sunt filii? Iniquorum filii alieni sunt; nam invenimus quemdam extraneum propinquum factum, quia profuit. Si quis tuorum tib
Abbreviated transcription (Latin):
cepti st̃ falsis. ado uide qͥd sequit᷑ Ille qui
ñdedit p̃ciũ redẽptioĩs aĩe suȩ. qui non intel¬
lexit interitũ. qͥa uidit sapientes morientes:¬
qͥ factꝰ ẽ imprudens & insipiens. ut simul
ꝑira&. Et quomͦ ꝑibunt: Et qui relinquent
alienis diuitias suas: Simul imprudens ⁊
insipiens ꝑibunt. Attendite fr̃s: & relinquẽt
alienis diuitias suas. Quasi eos posuit in
maledicto. q̃ui cũ mortui fuerint. alieni
possidebt̃ res ipsoꝵ. Ergo felices illi qui re-¬
linquunt filios inpossessione sua. quibꝰ sui
succedunt. Flabuit filios . ñ ẽ mortuus. Qͥd
filii ipsiꝰ : Et ipsi seruant qͦd eis reliquert̃
parentes sui. Parũ ẽ quia seruant. & augent:
quibꝰ & ipsi seruant: filiis siuis. Iui filiis & il¬
li filiis. & tercii filiis: qͥd xp̃oͦ Q̾danimȩ
tuȩ . Om̃ia filiis. Et int̾ filios suos quos ha¬
bent int̾ra cõputent unũ frẽm quẽ habent
incelo: cui totũ dare debebant uel diuidats̃

Expanded text:
epti sunt falsis: adeo vide quid sequitur. Ille qui non dedit pretium redemptionis animae suae, qui non intellexit interitum, quia vidit sapientes morientes, factus est imprudens et insipiens, ut simul periret. Et quomodo peribunt qui relinquent alienis divitias suas? Simul imprudens et insipiens peribunt. 14. Attendite, fratres: Et relinquent alienis divitias suas. Quasi eos posuit in maledicto, qui cum mortui fuerint, alieni possidebunt res ipsorum. Ergo felices illi qui relinquunt filios in possessione sua, quibus sui succedunt. Habuit filios, non est mortuus. Quid filii ipsius? Et ipsi servant quod eis reliquerunt parentes sui: parum est quia servant; et augent. Quibus et ipsi servant? Filiis suis, et illi filiis, et tertii filiis Quid Christo? quid animae suae? Omnia filiis. Inter filios suos quos habent in terra, computent unum fratrem quem habent in coelo: cui totum dare debebant, vel dividant
Abbreviated transcription (Latin):
odio habuit. Quia gͦ quomͦ illũ hominẽ adã
ꝑ euã supplantauit. sic diabolꝰ ꝑcarnẽ nos
uult supplantare. Preceptũ ẽ enĩ euȩ ut ob.¬
seruara. caput diaboli: qͥa diabolꝰ calcaneũ eiꝰ
obseruat. S i gͦ iniquitas calcanei circũdabit
uirtute sua. & in abundantia diuitiarũ suarũ
gloriant᷑ Ergo uitabo ista: & ñ iniquitas cal.

Expanded text:
odio habuit . Quia ergo quomodo illum hominem Adam per Evam supplantavit , sic diabolus per carnem vult nos supplantare; praeceptum est Evae ut observet caput diaboli, quia diabolus calcaneum ipsius observat. Si ergo iniquitas calcanei circumdabit virtute sua, et in abundantia divitiarum suarum gloriantur. Ergo vitabo ista, et non iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
uis ẽ abeis qui credidert̃ & ab eis qui cruci-¬
fixert̃ quando uidicatꝰ ẽ sic uidebit᷑ cũ ce-¬
ꝑit e̾ẽ uidex & ab eis qͦs dãpnabit: & ab eis
quos coronabit. Uisionẽ aut̃ illã duunitatis
quã ꝓmisit dilectoribꝰ suis. quando ait qui
diligit me. diliget᷑ apatre meo. & qui dili¬
git me mandata mea custodit & ego diligã
eũ. & ostendã me ipsũ. illi. iã impii ñ uide¬
bunt. Ista demonstratio quodã mͦ familiari
est. suis illã seruat: ñ illã ostendet impiis.
Qualis ẽ ipsa uisio. Qualis xp̃c equalis pa¬
tri. Qualis est xp̃c : In pͥncipio erat uerbũ.
& uerbũ erat apud dm: & d̾s erat uerbũ.
fluic uisioni suspiramꝰ mͦ & gemimꝰ. q̃uiã diu
ꝑegrini sumꝰ. Iluic uisioni infine reddsmͣ.
hanc uisionẽ mͦ inenigmate uidemꝰ. Si
gͦ in enigmate uidemꝰ. inclinemꝰ inparabo.¬
lã aurẽ nr̃am. & sic aꝑiamꝰ in psalt̾io ꝓpo

Expanded text:
qui crucifixerunt, quando judicatus est; sic videbitur, cum coeperit esse judex, et ab eis quos damnabit, et ab eis quos coronabit. Visionem autem illam divinitatis, quam promisit dilectoribus suis, quando ait, Qui diligit me, diligetur a Patre meo: et qui diligit me, mandata mea custodit, et ego diligam eum, et ostendam meipsum illi , jam impii non videbunt. Ista demonstratio quodammodo familiaris est, suis illam servat, non illam ostendit impiis. Qualis est ista visio? Qualis Christus? Aequalis Patri. Qualis est Christus? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Huic visioni suspiramus modo, et gemimus quamdiu peregrini sumus; huic visioni in fine reddemur, hanc visionem modo in aenigmate videmus, si ergo in aenigmate videmus, inclinemus in parabolam aurem
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd p̃cipimꝰ. Et qͥd dixit: Ut qͥd timebo in
die mala: iniquitas ealcanei mei circũda¬
bit me. Cepit obscuriꝰ: ut qͥd timebo in qͥt
indie mala: iniquitas calcanei mei circũ¬
dabit me. Magis gͦ deb& timere. si iniqͥtas
calcanei eiꝰ circũdabit eũ. Non inqͥt. Time¬
at enĩ ħo: qͦd ñ habet inpotestate deuitare

Expanded text:
 6. Et quid dixit? Utquid timebo in die mala? Iniquitas calcanei mei circumdabit me. Coepit obscurius, Utquid timebo, inquit, in die mala? Iniquitas calcanei mei circumdabit me. Magis ergo debet timere, si iniquitas calcanei ejus circumdabit eum. Non enim timeat, inquit, homo quod non habet in potestate devitare
Abbreviated transcription (Latin):
boni ut ꝑcipiant mercedẽ. qͥa secuti st̃ mali
ut ꝑcipiant penã qͥa crucifixert̃. Soli gͦ illi
dampnabunt᷑ qui crucifirer̃t. Audeo dicere
soli. Ergo nos inquiunt peccatores huiꝰ tẽporis
securi sumꝰ. Si ñ animũ int̾rogat d̾s: securi
estis. Qͥd ẽ qͦd dixi᷑ Intelligat caritas ur̃a. ne
hoc dicant inuidicio di qͥa ñ intellexer̃t ludei.¬
carnẽ ñ crucifigeres si uderes : Contempsit
uide̾ in ligno pendentẽ.: ⁊tẽpnistu in cȩlose.¬
dentẽ. Ergo uidebt̃ ambo genera. Uider̃t dũ

Expanded text:
a secuti sunt; mali, ut percipiant poenam, quia crucifixerunt. Soli ergo illi damnabuntur, qui crucifixerunt? Audeo dicere, soli. Ergo nos, inquiunt peccatores hujus temporis, securi sumus. Si non animum interrogat Deus, securi estis. Quid est quod dixi? Intelligat Charitas Vestra, ne hoc dicant in judicio Dei, quia non intellexerunt. Judaeicarnem non crucifigeres si videres? Contempsit Judaeus in ligno pendentem, contemnis tu in coelo sedentem. Ergo viderunt eum ambo genera, dum
Abbreviated transcription (Latin):
uidebit int̾itum. cũ uiderit sapientes mo
dĩ esset. descender& de cruce: ñ uidentes qͥd
sit int̾itus. Si uider&̃ qͥd sit int̾itꝰ. se uide¬
rent. llle moriebat᷑ tẽꝑalr̃ ut reuinisceret ĩ ȩt̾nũ:
illi uiuebant tẽꝑalr ut morerent᷑ in ȩternũ. S
qullũ uidebãt morientẽ ñ uidebant int̾itũ .i. ñ in
telligebãt qͥ seẽt uerꝰ intellectꝰ: qͥd dñt &̃ in sap̃ia :¬

Expanded text:
m, cum videbit sapientes morDei esset, descenderet de cruce : non videntes quid sit interitus. Si viderent quid sit interitus, si viderent! Ille moriebatur temporaliter, ut revivisceret in aeternum; illi vivebant temporaliter, ut morerentur in aeternum. Sed quia illum videbant morientem, non videbant interitum, id est, non intelligebant quis
Abbreviated transcription (Latin):
te quã discer& aꝑiã inpsalterio ꝓpositio¬
nẽ meã. qͦd ẽ iam loqui ꝑ corpꝰ. Sie enĩ utit᷑
anima corpore. quomͦ utit᷑ citharista psalt̾io.
mo ego inelinabo inparabolã aurẽ meã: id ẽ
audiã qͦd tibi dicã. Et quare inparabolã: Qͥa
udemꝰ ñc ꝑspeculũ inenigmate sic̃ dieit apłs

Expanded text:
in psalterio propositionem meam, quod est jam loqui per corpus, sic enim utitur anima corpore, quomodo utitur citharista psalterio,mo ego inclinabo in parabolam aurem meam, id est, audiam quid tibi dicam. Et quare, in parabolam? Quia videmus nunc per speculum in aenigmate , sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
tate tenet᷑ possessꝰ ẽ. ñ est possessor. Nlabemꝰ enĩ
qͦddã uerbũ babitatione signatũ inseͥptura qͣi. tibi
ait. elegi abiei indomo dni. magis quã habitare
intabernaculis peccatoꝵ. Qd enĩ. si abiȩceris indo¬
mo dm̃: ñ ibi habitas. : Uloluit significare habita¬
tionẽ nisi ui eis qui regt̃ & tenent: & dñantur
& gubernant. Qui aũt contempnunt᷑ ñ quasi ha-¬
bitant. sed subiecti st̃ Ita aut̃ dixit subditꝰ uolo
eẽ indomo dđi: magis quã regnare intabernaeus¬
lis peccatoꝵ. Itaq si ẽ aliqua distinctio int̾ audi¬
te om̃s gentes & habitatores orbis. sic̃ est int̾ audi

Expanded text:
 possessus est, non possessor. Habemus enim quoddam verbum habitatione signatum in Scriptura Dei, ubi ait, Elegi abjici in domo Domini, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum . Quid enim, si abjiceris in domo Domini, non ibi habitas? Noluit significare habitationem, nisi in eis qui regunt, et tenent, et dominantur, et gubernant: qui autem contemnuntur, non quasi habitant, sed subjecti sunt. Ita autem dixit: Subditus volo esse in domo Dei, magis quam regnare in tabernaculis peccatorum. Itaque si est aliqua distinctio inter omnes gentes, et habitatores orbis, sicut est di
Abbreviated transcription (Latin):
& cupiat & inflet᷑ int̾ diuites reꝓbos. eũ de¬
putat ds̃. Et diuites pauꝑes incorde. int̾rogat
d̾s. ñ in archa aeͣ domo. Nonne pauꝑes st̃ qui
mͦ eos qui diuites erant fecit pauꝑes. retulit
illis. quare querunt᷑ duutiȩ Nemo enĩ uult
ẽẽ diues. nisi ut inflet᷑ int̾ eos int̾ qͦs uuit
& suꝑbior illis uideat᷑. Cũ aut̃ dixit ñ suꝑbe
sapere. equales eos fecit ñ habentib. Et fortas¬
sispaucuł nũmis m̃ dicꝰ extollitꝰ mag̃ qmͣ ille
diues qͥ audit apłm dicentẽ. p̃cipe diuitibꝰ¬

Expanded text:
 inter divites et reprobos eum deputat Deus. Et divites et pauperes in corde interrogat Deus, non in arca et domo. Nonne pauperes sunt qui odo eos qui divites erant fecit pauperes? Tulit illis quare quaeruntur divitiae. Nemo enim vult esse dives, nisi ut infletur inter eos inter quos vivit, et superior illis videatur. Cum autem dixit, non superbe sapere, aequales eos fecit non habentibus; ut fortassis pauculis nummis mendicus plus extollatur, quam ille dives qui audit Apostolum dicentem: Praecipe diviti
Abbreviated transcription (Latin):
mos ur̃os. ne ꝓpt̾ laborẽ corporalẽ ñ erigatis
animũ : terrente uos longitudine psalmi huiꝰ.
Si potuerit finet᷑ hodie. si ñ. restabit nobis
aliqͥd incrastinũ diem: dam̃ uos om̃s intenti
estote. Tantũ enĩ audietis si dñs uoluerit:
quantũ uos ñ grau&. sed et releu&. Audite
hec om̃s gentes. Inde estis et uos. auribꝰ ꝑcr¬
pite om̃s qui habitatis orbẽ. Noc iterũ uidet᷑
repetisse: quasi parũ fuerit. qͦd dixit audite.
Qo dico inqͥt audite: aurib ꝑcipite : E oc est.
nolite transeunt᷑ audire. Qd ẽ auribꝰ ꝑcipite.
Qd dñs dicebat. q̃ui hab& aures audiendi au-¬
diat. Cũ om̃s qui inconspectu eiꝰ erant utiq¬

Expanded text:
mos vestros, ne propter laborem corporalem non erigatis mos vestros, ne propter laborem corporalem non erigatis animum, terrente vos longitudine psalmi hujus. Si potuerit, finietur hodie: si non, restabit nobis aliquid in crastinum diem; tamen vos semper intenti estote. Tantum enim audietis, si Dominus voluerit, quantum vos non gravet, sed relevet. Audite haec, omnes gentes: unde estis et vos. Auribus percipite, omnes qui habitatis orbem. Hoc iterum videtur repetisse, quasi parum fuerit quod dixit, Audite. Quod dico, inquit, audite, auribus percipite, hoc est, nolite transeunter audire. Quid est, auribus percipite? Quod Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat : cum om
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ inerumna: ceterisq difficultatibꝰ mor.¬
talitatis humanȩ. Contra istã uoeẽ & contra
has blasphemias murmurantiũ incantat sem
ꝑsermo diuinꝰ. curans amorbo serpentis. Ue-¬
nenatienĩ cordis ẽ ista sanies. eructans ind̾m
putorẽ blasphemiȩ: & qͦd peiꝰ ẽ manꝰ curantis
repellens. morsũ serpentis ñ repellens: Noc
ẽ repellit a se cor hominis uerbi dĩ seueritatẽ:
& adinittit ad se male suadentis blandicias.
psalmo loquit᷑ nobis. Ad quẽ psalmũ quomͦ
intentã ego facerẽ scĩtatem ur̃am. nisi ipse
nos facer& om̃s intentos nec nos solos sedto.
soli qui hic estis. Nã uor nr̃a quan¬
ta est ut sic clamemꝰ. ut audiant
uidemꝰ ħc psalmũ qui ante ñ recitabat᷑ nisi
muna tantũ gente insynagoga uideoꝵ re¬
citari ꝑ totũ orbem terrarũ. ꝑ om̃s eccłas:
impletũq ẽẽ qͦd hic dictũ ẽ. audite hec om̃s
gentes ad hoc solũ uolo intentos facere ani-¬

Expanded text:
tibus, in aerumna, caeterisque difficultatibus mortibus, in aerumna, caeterisque difficultatibus mortalitatis humanae. Contra istam vocem et contra has blasphemias murmurantium, incantat semper sermo divinus, curans a morsu serpentis. Venenati enim cordis est ista sanies, eructans in Deum putorem blasphemiae, et quod pejus est manus curantis repellens, morsum serpentis non repellens. Hoc dixi, repellit a se cor hominis verbi Dei severitatem, et admittit ad se male suadentis serpentis blpsalmo loquitur nobis. Ad quem psalmum intentam ego facerem Sanctitatem Vestram, nisi ipse nos faceret omnes intentos; nec nos solos, sed totsoli qui hic estis. Nam vox nostra quanta est, ut sic clamemus, ut audiant videmus hunc psalmum qui ante non recitabatur nisi in una gente, in synagoga Judaeorum, recitari per totum orbem terrarum, per omnes Ecclesias, impletumque esse quod hic dictum est, Audite haec omnes gentes. Ad hoc solum volo intentos facere ani
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa diuina eloqͥa salubria st̃ bene
intelligentibꝰ ꝑiculosa uero his qͥ
ea uolt̾ ad sui cordis ꝑuersitatẽ decor¬
quere potiꝰ quã suũ eor ad eoꝵ rectitudinem
corrigere. Hec ẽ enĩ in hominibꝰ magna & usi-¬
tata ꝑuersitas. qͥa cũ debeant uiuere ipsi se-¬
cundũ uoluntatẽ dĩ đm uolunt uiuere se¬
cundũ uoluntatẽ suã. Et cũ ipsi nolt̾ corri¬
gi. illu uolunt deprauari: rectũ ñ arbitran-¬
tes qͦd ille uult. sed qͦd ipsi uolunt.
Solemꝰ aut̃ audire homines murmurantes
aduersus dm. qͦd malis in hac uita bene sit
& laborẽ boni.: quasi ille ꝑuersꝰ sit & nesciat.
qͥd agat. aut om̃ino auerterit oculos arebꝰ
humanis. uel securitatẽ suã. ꝑturbari nolit.
ut ħ ñ attendat. quia cũ labore ista d̾s aut
uida aut corrigat. Murmurant gͦ homi
sit quando uideruit eos qͥ d̾m ñ colunt pol¬
lere atq florere felicitate t̾rena: se aut̃ dm
colentes laborare inangustia in necessita¬

Expanded text:
ia divina eloquia salubria sunt bene intelligentibus; periculosa vero his qui ea volunt ad sui cordis perversitatem detorquere, potius quam suum cor ad eorum rectitudinem corrigere. Haec est enim in hominibus magna et usitata perversitas; quia cum debeant vivere ipsi secundum voluntatem Dei, Deum volunt vivere secundum voluntatem suam: et cum ipsi nolunt corrigi, illum volunt depravari; rectum non arbitrantes quod ille vult, sed quod ipsi volunt. Solemus autem audire homines murmurantes adversus Deum, quod malis in hac vita bene sit et laborent boni: quasi ille perversus sit, et nesciat quid agat, aut omnino averterit oculos a rebus humanis; vel securitatem suam perturbari nolit, ut haec non attendat, quia cum labore ista Deus aut videat aut corrigat. Murmurant ergo homsit, quando viderint eos qui Deum non colunt pollere atque florere felicitate terrena; se autem colentes Deum laborare in angustiis, in necessita
Abbreviated transcription (Latin):
eloqͥa audituri erant ñ solũ peccatores & impii:
sed et iusti. ꝑ mixte mͦ audiunt om̃s s ed cũ uentũ
fuerit ad reddendã rationẽ. se parabunt᷑. qui sine
causa audiert̃. ab illis qui aurib ꝑcepert̃. Audi-
ant gͦ & peccatores. ãudite hec om̃s gentes. Audiãt
& iusti: qͥ ñ sine causa audiunt. & regt potiꝰ t̾ram
quã regunit᷑ aterra: auribꝰ ꝑcipite om̃s qui in ha-
bitatis t̾ram. Et iterũ dicit. Quiq terrigenȩ &
filii hominũ. Qd ait t̾rigenȩ. ad peccatores retu-¬
lit. qͦd ait filii hominũ. ad fideles & iustos. Uide¬
tis gͦ qͥa seruat᷑ ista distinctio. Qui st̃ gͦ t̾rigene:
fili t̾re. Qui st̃ filii t̾re: Qui hereditates t̾renas
requirunt Qui st filii homimĩ:: Qui ꝑtinent
ad filiũ hominis. Aliquando iã ista distinximꝰ
ds erat. Quicũq gͦ ꝑtinent ad adã. t̾rigene.
quicũq ꝑtinent ad xp̃m. filii hominũ. Om̃s
tam̃ audiant: ego nulli subtraho sermonẽ meũ.

Expanded text:
verba audituri erant non solum peccatores et impii, sed et justi. Permixte modo audiunt omnes, sed cum ventum fuerit ad reddendam rationem, separabuntur qui sine caussa audierunt, ab iant ergo et peccatores: Audite haec, omnes gentes. Audiant et justi, qui non sine causa audierunt, et regunt potius terram, quam reguntur a ter 3. Et iterum dicit: Quique terrigenae et filii hominum. Quod ait, terrigenae, ad peccatores retulit; quod ait, filii hominum, ad fideles et justos. Videtis ergo, quia servatur ista distinctio. Qui sunt ergo terrigenae? Filii terrae. Qui sunt filii terrae? Qui haereditates terrenas requirunt. Qui sunt filii hominum? Qui pertinent ad filium hominis. Aliquando jam ista distinximus us erat. Quicumque pertinent ad Adam, terrigenae: quicumque pertinent ad Christum, filii hominum. Omnes tamen audiant. Ego nullis subtraho sermonem meum.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd distat int̾ id qͦd dixit om̃s gentes. & qͦd dix¬
it om̃s qui inhabitatis orbẽ. Significantiꝰ enĩ for-¬
tasse uoluit nos intelligere qui dixit in habita¬
tis. ut gentes intelligamꝰ om̃s iniquos. habitatores
aut̃ orbis om̃s iustos. Ille enĩ habitat. q̃ui ñ tenet᷑.
Nã qui tenet᷑ habitat᷑ non habitat: Quomͦ ille

Expanded text:
 id quod dixit, omnes gentes, et quod dixit, omnes qui habitatis orbem. Significantius enim fortasse voluit nos intelligere quod dixit, inhabitatis, ut gentes intelligamus omnes iniquos, habitatores autem orbis omnes, justos. Ille enim habitat qui non tenetur: nam qui tenetur, habitatur, non habi
Abbreviated transcription (Latin):
loquet᷑ sapientiã: intelligas qͥa illud qͦd ex
eo refundit᷑ de uena cordis emanat. intꝰ ẽ. Et
meditatio eordis mei intelligentiã. Inclina-¬
bo inparabolã aurẽ meã. & aꝑiam inpsalte.¬
rio ꝓpositionẽ meã. Qͥs ẽ hie cuiꝰ meditatio
cordis loquit᷑ intelligentiã: ut ñ sit uisola
suꝑficie labioꝵ seo hominis int̾iora possideat:
Quis iste qui audit. & sic loquit᷑. Multi enĩ
loquunt᷑ qͦd non audiunt. Qui st̃ qui loquun¬
tur ꝙ ñ audiunt᷑ Qui ñ faciunt que dicur:
Quales dicit dñs phariseos sedere in cathedra
moysi. Uoluit tͥ loqͥ de cͣathedra moy si. ꝑ eos qui
ea loquunt᷑ & ñ faciunt & tibi securitatẽ uo
luit dñs dare. Noli timere. Quȩ dic̃t inqͥt fa¬
cite: quȩ aut̃ faciunt facere nolite dict̃ enĩ

Expanded text:
loquetur sapientiam; ut intelligas quia illud quod ex loquetur sapientiam; ut intelligas quia illud quod ex ore funditur, de vena cordis emanat, intulit, Et meditatio cordis mei intelligentiam. bo in parabolam aurem meam, aperiam in psalterio propositionem meam. Quis est hic cujus meditatio cordis loquitur intelligentiam, ut non sit in sola superficie labiorum, sed hominis interiora possideat? Quis est iste qui audit, et sic loquitur? Multi enim loquuntur quod non audiunt? Qui sunt qui loquuntur quod non audiunt? Qui non faciunt quae dicunt: quales dicit Dominus Pharisaeos sedere super cathedram Moysi. Voluit tibi loqui in cathedra Moysi, per eos qui ea loquuntur, et non faciunt; et tibi securitatem Dominus voluit dare. Nolite timere, Quae dicunt, inquit, facite, quae a
Abbreviated transcription (Latin):
ducant. Exiglt᷑ de manducante qͦd mandu¬
eat. Non ꝓhibeat᷑ manducare adispensatore:
sed moneat᷑ timere exactorẽ. Audiant gͦ ista
peccatores & iusti: gentes & qui inhabitant
orbẽ terrigenȩ & filii hominũ: simul in u¬
nũ diues & pauꝑ. ñ diuisi ñ separati. Tempꝰ
messis hoc faciet: manꝰ uentilatoris hoc po.¬
terit. Nc̃ sunul inunũ audiant diues et
pauꝑ. simul inunũ pascant᷑ hedi & agni.
donec ueniat qui segreget alios ad dexterã.
alios ad suustrã. Simul in unũ audiant do.
loquet᷑ sapientiã: & meditatio eordis mei
intelligentiã. Et hec repetita po¬
tius: ne forte cũ dixissa os meũ intelligeres
eũ tibi loqui. qui uilabiis haber& sapientiã.
Multi enĩ habent inlabis & ñ habent in cor-¬
de. de quib dicit scͥptura. P płs iste labiis
me honorat: cor aut̃ eoꝵ longe ẽ ame. Qd gͦ
ait: Ille tibi loquit᷑. Qui cũ dixerit os meũ

Expanded text:
ducant. Exigitur de manducante quod manduducant. Exigitur de manducante quod manducat; non prohibeatur manducare a dispensatore, sed moneatur timere exactorem. Audiant ergo ista peccatores et justi, gentes et qui habitant orbem, terrigenae et filii hominum, simul in unum dives et pauper: non divisi, non separati. Tempus messis hoc faciet, manus ventilatoris hoc poterit . Nunc simul in unum audiant dives et pauper, simul in unum pascantur haedi et agni, donec veniat qui segreget alios ad dexteram, alios ad sinistram . Simul in unum audiant doceloquetur sapientiam, et meditatio cordis mei, intelligentiam. Et haec repetita potius, ne forte cum dixisset, os meum, intelligeres eum tibi loqui, qui in labiis haberet sapientiam. Multi enim habent in labiis et non habent in corde, de quibus dicit Scriptura: Populus iste labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Quid ergo ait ille qui tibi loquitur? qui cum dixerit, Os meum
Abbreviated transcription (Latin):
Si faciant qͦd sequit᷑. Neq sperare in incerto
diuitiarũ. sed ind̾o uiuo qui p̃stat nobis om̃ia
abundant᷑ ad fruendũ. Non dieit qui p̃stat il.¬
lis. sed qui p̾stat nobis. Nũ qͥd ipse paulꝰ ñ habe¬
bat diuitias : Kabebat plane. Quas: De qͥbꝰ
mundꝰ diuitiarũ ẽ. Audi & ipsũ confitentem.
Quasi nichil habentes. &. om̃ia possidentes.
Qui uult gͦ eẽ diues. ñ hereat parti: & totũ
possidebit. Illi inhereat qui totũ creauit. Si¬
mul munũ diues& pauꝑ. Dicit᷑ malio psalmo
edent pauꝑes & saturabunt᷑. Q̾m cõmendaũ
pauꝑes: Edent pauꝑes ⁊ saturabunt᷑. Qͥd e¬
dunt: Ddscuint fideles. Qͦmͦ sat᷑abunt᷑. ⁊ Inutan
s. quomͦ edt: Manducauert̃ & ad orauer̃t om̃s
diuites t̾rȩ. Ñ dixit manducauert̃ & satit¬
rati st̃ sed manducauert & adorauer̃t. ad o-¬
rant quidẽ đm: sed humanitatẽ nolunt ex¬
hibere fr̃nam. Manducant illi & ad orant:
manducant isti & saturant᷑. tam̃ om̃s man-¬

Expanded text:
in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abundanter ad fruendum . Non dixit, qui praestat illis; sed, qui praestat nobis. Numquid ipse Paulus non habebat divitias? Habebat plane. Quas divitias?totus divitiarum est . Audi et ipsum confitentem: Quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Qui vult ergo esse dives, non haereat parti, et totum possidebit: illi inhaereat qui totum creavit. Simul in unum dives et pauper. Dicit in alio psalmo; Edent pauperes, et saturabuntur. Quomodo commendavit pauperes? Edent pauperes, et saturabuntur. Quid edunt? Quod sciunt fideles. Quomodo saturabuntur? ImitandSed quomodo edunt? Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae . Non dixit, Manducaverunt, et saturati sunt; sed, Manducaverunt, et adoraverunt. Adorant quidem Deum, sed humanitatem nolunt exhibere fraternam. Manducant illi, et adorant; manducant isti, et saturantur: tamen omnes man
Abbreviated transcription (Latin):
sitis. & contenptis auerteris In reliquns tiuis
pͣpabis uultum illoꝵ. In hisque relinquis idẽ
incupi ditatib regni t̃reni: p̃ꝑabis tibi adpoͥs
uerunt: exaltare dñe inuirtute tua: qua
infirmitatẽ putauerunt. Cantabimus et
psallemus uirtutes tuas. Corde et oꝑe ce¬
lebrabimus et nota faciemus mirabilia tia¬

Expanded text:
sitis et contemptis averteris. In reliquiis tuis sitis et contemptis averteris. In reliquiis tuis praeparabis vultum eorum: et in his quae relinquis, id est in cupiditatibus regni terreni, praeparabis tibi ad passverunt, exaltare, Domine, in virtute tua, quam infirmitatem putaverunt. Cantabimus et psallemus virtutes tuas: corde et opere celebrabimus et nota faciemus mirabilia tua
Abbreviated transcription (Latin):
tissummi mĩa non cominouebitur Et maluis¬
simi miscdia non conturbabit humllitate
ris. omnib inimicis tuis. qr eã inhumilitate
da ñ intellexerunt. Dextera tua inueniat
om̃s qui te oderunt. Claritas qua regnas
ad dexteram patris inueniat indie udicii
puniendos omnes qui te oderunt: quia nc ip
num ignis Constitues eos arcdentes intrinse¬
cus. conscientia impietatis sue. Intempore
uultus tui. In tempore manifestationis tuȩ
Dominꝰ inira sua conturbabit eos: et deuo¬
rabit eos ignis. Deiñ cont᷑bati uindicta dñi
post accusationem conscientiȩ. dabuntur ig
quoscumq seduxerunt. nͣ de putabis inter
filios hominũ.: qͦs ad hereclitatẽ sempitͣnam
autem pena retribuet᷑ eis: qmͣ mala que sibi
immninere te regnante arbitrabanturꝰ. inte
occiclendum de torserunt. Cogitauerunt cõ¬
silium. quod ñ potuerunt stabilire. Cogitaue¬
runt consiliũ dicentes. expedit unum ꝓ
omnib mori: Quod non potuerunt stabilire:

Expanded text:
tissimi misericordia non commovebitur: et itissimi misericordia non commovebitur: et isericordia non conturbabit humilitatemris, omnibus inimicis tuis, qui eam in humilitate tua non intellexerunt. Dextera tua inveniat omnes qui te oderunt: claritas qua regnas ad dexteram Patris, inveniat in die judicii puniendos omnes qui te oderunt; quia nunc ipss eos ut clibanum ignis: constitues eos ardentes intrinsecus, conscientia impietatis suae. In tempore vultus tui: in tempore manifestationis tuae. Dominus in ira sua conturbabit eos, et devorabit eos ignis: deinde conturbati vindicta Domini, post accusationem conscientiae, dabuntur ignquoscumque seduxerunt, non deputabis inter filios hominum, quos in haereditatem sempiternamautem poena retribuetur eis, quoniam mala quae sibi imminere te regnante arbitrabantur, in te occidendum detorserunt. Cogitaverunt consilium, quod non potuerunt stabilire: cogitaverunt consilium, dicentes, Expedit unum pro omnibus mori ; quod non potuerunt stabilire,
Abbreviated transcription (Latin):
eus tͥbuisti ei. Desidauit manducare pas¬
animam suam: et dedisti ei. E uoluntate
labion. eius non pͥuasti eum. Pacem meam ĩ¬
quit relinquo uob̃. & factum ẽ Qm̃ p̃uenisti¬
eum inbenedictionib dulce dinis. Qm̃ priꝰ
hauserat benedictionẽ dulcedinis tuȩ fel
peccatoꝵ. nr̃oꝵ non nociuit ei Posuisti in
capite eius coronã de lapide p̾cioso. Inprin-¬
cipio sermonis eius accedentes ambierunt eũ
lapides p̾tiosi discipuli sui: a quib exordium
annuntiationis eius fieret Uitam petiit. et de¬
disti ei. Resurrectionẽ petiit dicens. pat̾ clari¬
fica filium tuĩi: et dedisti ei. Longituduniẽ die¬
rum insełm et inscłm scli Longa tempora se¬
culi huius que ht eccłia: et de inceps eter
qua eum resuscitasti. Glam et magnũ deco¬
rẽ impones suꝑ eum S adhus. głam
et magnũ decorẽ addes ei: cũ in celo col¬
ei benedictionẽ in scłm scli. Hec est benedictio
suꝑbit: s humilis corde. sꝑat in dño. Et in al¬

Expanded text:
ejus dedisti ei: desideravit manducare Pasm vellet sumere animam suam ; et dedisti ei. Et voluntate labiorum ejus non privasti eum. Pacem meam, inquit, relinquo vobis : et factum esteum in benedictionibus dulcedinis: quoniam prius hauserat benedictionem dulcedinis tuae, fel peccatorum nostrorum non nocuit ei. Posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso: in principio sermonis ejus accedentes ambierunt eum lapides pretiosi, discipuli sui, a quibus exordium annuntiationis ejus fieret. 5. vers. 5. Vitam petiit, et dedisti ei: resurrectionem petiit, dicens, Pater, clarifica Filium tuum ; et dedisti ei. Longitudinem dierum in saeculum saeculi: longa tempora saeculi hujus, quae haberet Ecclesia, et deinceps aeternqua eum resuscitasti. Gloriam et magnum decorem impones super eum: sed adhuc gloriam et magnum decorem addes ei, cum in coelo colei benedictionem in saeculum saeculi: haec est benedictio, superbit, sed humilis corde sperat in Domino. Et in Al
Abbreviated transcription (Latin):
corde. id est qui xp̃o crediderunt in
obscura luna. id est repleta peccatoribus.
synagoga non absurde intelligitur. Cui
congruit & quod dicitur. Dñs in templo
sc̃o suo. añs in celo sedes eius: uel uerbũ
in homine uel ipse filius hominis qui ẽ.¬
in cęlis. Oculi eius in pauꝑem respicius:
aut quem suscepit scđm dm̃: aut ꝓpter
quem passus est scd̾m hominẽ. Palpe¬
bre eius interrogant filios hominum:
oꝑgionem atq ad aꝑtionem oculorũ.
quod nomine palpebrarum ꝓbabile ẽ.
positum. mortem resurrectionemq eius
sione ac resurrectione letificatos. Dñs
interrogat iustum & impium: iam de
cȩlo gubernans ȩccłiam. Qui autẽ dili¬
git iniquitatẽ: odit animam suam.
Quare hoc ita sit: consequentia docent.
pluit enim suꝑ peccatores laqueos. Se¬
cundum suꝑiorem expositionem acci¬
piendum: & omĩa cet̾a usq in finẽ psalmi.

Expanded text:
corde, id est qui Christo crediderant, in corde, id est qui Christo crediderant, in obscura luna, id est repleta peccatoribus synagoga, non absurde intelligitur. Cui congruit et quod dicitur, Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus? id est, Verbum in homine, vel ipse Filius hominis qui in coelis est. Oculi ejus in pauperem respiciunt: aut quem suscepit secundum Deum, aut propter quem passus est secundum hominem. Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Opertionem atque adapertionem oculorum, quod nomine palpebrarum probabile est positum, mortem resurrectionemque ejussione, et resurrectione laetificatos. Dominus interrogat justum et impium: jam de coelo gubernans Ecclesiam. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: quare hoc ita sit, consequentia docent; Pluet enim super peccatores laqueos, secundum superiorem expositionem accipiendum, et omnia caetera usque ad finem Psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ se refert dicendo. Equitatem
uidit facies eius. Fortasse ꝓ eo sit po-¬
situm. equitatem uidit facies eius. acsi
diceretur. equitas uisa ẽ. in facie eius:
id ẽ. in eius noticia. Facies enim dei ẽ
potentia: qua dignis innotescit. Aut
certe equitatẽ uidit facies eius: quia ñ
se prebet cognoscendum malis sed bo¬
nis: & ipsa est ȩquitas. Siquis autem
lunam synagogam uult intelligere.
ad passionẽ dñi referat psalmum: & de
iudeis dicat. qm̃ quȩ ꝑfecisti destruxe¬
runt: ac de ipso dño. iustus autẽ quid
fecit. quem tanquã destructorẽ legis
arguebant: cuius precepta ꝑuerse ui.¬
uendo. & ea contẽpnendo. ac sua sta¬
tuendo destruxerant: ut ipse dñs scd̃m
hominem loquatur. ut solet dicens. in
dño confido. quomͦ dicitis animȩ meȩ
transmigra in montes sicut passer.
Propter terrores scilicet eoꝵ qui illũ ap¬
p̃hendẽ & crucifigere cupiebant: cum
peccatores sagittare uolentes rectos

Expanded text:
ritatem se refert, dicendo, Aequitatem ritatem se refert, dicendo, Aequitatem vidit facies ejus: fortasse pro eo sit positum, Aequitatem vidit facies ejus, ac si diceretur, Aequitas visa est in facie ejus, id est in ejus notitia; facies enim Dei est potentia qua dignis innotescit: aut certe, Aequitatem vidit facies ejus, quia non se praebet cognoscendum malis, sed bonis; et ipsa est aequitas. 12. Si quis autem lunam synagogam vult intelligere, ad passionem Domini referat Psalmum, et de Judaeis dicat, Quoniam quae perfecisti destruxerunt; ac de ipso Domino, Justus autem quid fecit? quem tanquam destructorem Legis arguebant: cujus praecepta, perverse vivendo, et ea contemnendo, ac sua statuendo, destruxerant, ut ipse Dominus secundum hominem loquatur, ut solet, dicens, In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? propter terrores scilicet eorum, qui illum apprehendere et crucifigere cupiebant: cum peccatores sagittare volentes rectos
Abbreviated transcription (Latin):
Hec pena eoꝵ ẽ. atq exitus ꝑ quos
blasphematur nomen dei: ut primo
cupiditatum suarum igne uastent᷑:
deinde malorum oꝑum putore. acetu
beatoꝵ abiciantur: postremo abrepti
atq submersi. in effabiles penas luant.
Hec enim pars ẽ. calicis eoꝵ sicut iu¬
stoꝵ. calix tuus in ebrians quã pre¬
clarusẽ. in ebriabuntur enim ab uber¬
tate domus tuȩ. Calicẽ autẽ ꝓpt̾ea
puto appellatum: nequid pret̃ modum
atq mensuram. uel in ipsis peccatorum
supplicus ꝑ diuinam ꝓuidentiã fieri
arbitremur. Et ideo tanquam rationẽ
reddens. quare id fiat: subiecit. Qm̃ ustꝰ
raliter. nisi quia homines dicit: ut pro
iustis iusticie posite intelligantur. In
multis enim iustis quasi multȩ iusticiȩ
uidentur ẽẽ. cum sit una dei. cui om̃s
participant. Tanquam si una facies in¬
tuetur plura specula : quod in illa
singulare ẽ. de illis plurib pluraliter
redditur. Propterea rursus ad singula¬

Expanded text:
Haec poena eorum est atque exitus, per quos Haec poena eorum est atque exitus, per quos blasphematur nomen Dei, ut primo cupiditatum suarum igne vastentur, deinde malorum operum putore a coetu beatorum abjiciantur, postremo abrepti atque submersi, ineffabiles poenas luant. Haec enim pars est calicis eorum; sicut justorum calix tuus inebrians quam praeclarus ! Inebriabuntur enim ab ubertate domus tuae . Calicem autem propterea puto appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis peccatorum suppliciis, per divinam providentiam fieri arbitremur. Et ideo tanquam rationem reddens quare id fiat, subjecit: Quoniam jraliter, nisi quia homines dicit, ut pro justis, justitiae intelligantur positae; in multis enim justis quasi multae justitiae videntur esse, cum sit una Dei, cujus omnes participant: tanquam si una facies intueatur plura specula, quod in illa singulare est, de illis pluribus pluraliter redditur. Propterea rursus ad singula
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħȩ tantum. sed om̃s uerbo dei ani¬
mas rigantes. nubes dici possunt: qui
cum male intelliguntur. pluit ds̃ suꝑ
peccatores laqueos cum autẽ bene in¬
telliguntur. fecundat pectora piorũ
atq fidelium: sicut exempli grã quod
scriptum ẽ. & erunt duo in carne una:
si ad libidinẽ quisq interpretetur.
laqueum plurt suꝑ peccatorẽ: Si autẽ
intelligat sicut ille qui ait. ego autẽ
dico in xp̃o & in eccłia: ymbrem pluit
suꝑ fertilem terram. Eadẽ autẽ nubȩ.
id est diuina scriptura: utrumq fa¬
ctum ẽ. Item dñs dicit. Non quod in¬
trat in os ur̃m uos coinquinat: sed
quod exit. Audit hoc peccator. &
gulam parat uoracitati: audit hoc
iustꝰ. & aciboꝵ discernendoꝵ suꝑsti¬
tione munitur. Et hinc gͥ eadẽ scriptu¬
rarum nube ꝓsuo cuuisq merito. &
peccatori pluuia laqueoꝵ: & iusto plu¬
uia ubertatis infusa ẽ. Ignis & sul¬
phur. sp̃s ꝓcellarũ pars calicis eorũ.

Expanded text:
Prophetae tantum, sed omnes verbo Dei aniProphetae tantum, sed omnes verbo Dei animas irrigantes, nubes dici possunt: qui cum male intelliguntur, pluit Deus super peccatores laqueos; cum autem bene intelliguntur, foecundat pectora piorum atque fidelium. Sicut exempli gratia, quod scriptum est, Et erunt duo in carne una , si ad libidinem quisque interpretetur, laqueum pluit super peccatorem; sin autem intelligas, sicut ille qui ait, Ego autem dico in Christo et in Ecclesia , imbrem pluit super fertilem terram: eadem autem nube, id est divina Scriptura, utrumque factum est. Item Dominus dicit: Non quod intrat in os vestrum, vos coinquinat, sed quod exit . Audit hoc peccator, et gulam parat voracitati: audit hoc justus, et a ciborum discernendorum superstitione munitur. Et hic igitur eadem Scripturarum nube, pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis infusa est. 11. Ignis et sulphur et spiritus procellae pars calicis eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tigantur rerum obscurrtatib sed
exercentur: neq inflantur cognitio¬
Metuimꝰ ne aliquid nobis obsint
impu. si forte nobiscum sacramenta
non sincero corde cõmunicant. qͣndo
ille interrogat iustum & impium:
Qui autem diligit in iquitatẽ. odit
animam suam: Id ẽ. non et qui ere¬
dit deo & spem suam non ponit in
homine: sed tantum animȩ suȩ no
liter ꝓpħȩ urcelliguntur siue boni
siue mali. qui etiam pseudo ꝓpħȩ
appellantur: sic ordinantur pseudo¬
eos quisquam sectandos incidit nisi
peccator: siue ad preparationẽ extre¬
mi supplicis si ꝑseuerare in peccan¬
do maluerit: siue ad deserendam
suꝑbiam si aliquando dm̃ cura since¬
riora quȩsiuerit. Si autẽ nubes non¬
nisi boni & ueri ꝓpħe intelliguntur
&̃ de his manifestum ẽ. suꝑ peccatoreᷤᷤ
laqueos pluere dm̃: quamuis de his etiã
pios ad fructificandum irriget. qͥbusdã
inqͥt apłs sumꝰ odor uite inuitã: quibus¬
dam odor mortis inmortem. non enim

Expanded text:
tigantur rerum obscuritate, sed tigantur rerum obscuritate, sed exercentur, neque inflantur cognitiometuimus ne aliquid nobis obsint impii, si forte nobiscum sacramenta non sincero corde communicant, quando ille interrogat justum et impium? Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam: id est, non ei qui credit Deo et spem suam non ponit in homine, sed tantum animae suae nocliter Prophetae intelliguntur, sive boni, sive mali, qui etiam pseudoprophetae appellantur; sic ordinantur pseudouisquam in eos sectandos incidit nisi peccator; sive ad praeparationem extremi supplicii, si perseverare in peccando maluerit; sive ad desuadendam superbiam, si aliquando Deum cura sinceriore quaesiverit. Si autem nubes nonnisi boni et veri Prophetae intelliguntur; et de his manifestum est super peccatores laqueos pluere Deum, quamvis de his etiam pios ad fructificandum irriget: Quibusdam, inquit Apostolus, sumus odor vitae in vitam, quibusdam odor mortis in mortem . Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
nis omnis & tumultus. intra ista re¬
cia donec ꝑducantur ad litus. de qͥb
nobis inꝑnitiem suam & ad nrãm
correctionem insultant heretici. ꝑ eos
homines funt: qui pauꝑes xp̃i esse
nolunt. Sed nunquid ab eis qui hoc
ẽe uolunt: auertunt oculos dei: Dcli
enim eius. in pauꝑem respiciunt. Nun¬
quid metuendum ẽ. ne inturba diui¬
tum paucos pauꝑes uidere non pos-¬
sit: quos in eccłiȩ catholicȩ gremio
custoditos enutriat: Palpebre eius
in terrogant filios hominum. Hic
filios hominum illa regula libent̃
acceꝑim: de ueterib regeneratos ꝑfidẽ.
Hi quippe quibusdam scripturarũ
locis obscuris tanquam clausis ocłis
dei exercentur ut querant: & rursus
quibusdam locis manifestis tanquã
aꝑtis oculis dei illummantur ut gau-¬
deant. Et ista in scĩs libris crebra oper¬
tio atq ad aꝑtio tanquã palpebre
sunt dei. quȩ interrogant. id ẽ. que
ꝓbant filios hominum: qui neq fa¬

Expanded text:
nes omnes et tumultus intra ista renes omnes et tumultus intra ista retia, donec perducantur ad littus, de quibus nobis in perniciem suam et ad nostram correctionem insultant haeretici, per eos homines fiunt qui pauperes Christi esse nolunt. Sed numquid ab eis qui hoc esse volunt, avertunt oculos Dei? Oculi enim ejus in pauperem respiciunt. Numquid metuendum est ne in turba divitum paucos pauperes videre non possit, quos in Ecclesiae catholicae gremio custoditos enutriat? Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Hic filios hominum, illa regula libenter acceperim, de veteribus regeneratos per fidem. Hi quippe quibusdam Scripturarum locis obscuris, tanquam clausis oculis Dei, exercentur ut quaerant: et rursus quibusdam locis manifestis, tanquam apertis oculis Dei, illuminantur ut gaudeant. Et ista in sanctis libris crebra opertio atque adapertio tanquam palpebrae sunt Dei, quae interrogant, id est, quae probant filios hominum, qui neque fa
Abbreviated transcription (Latin):
estis uos. Quisquis autẽ templum des
uiolauerit: disꝑdst illum dĩ. Templũ¬
enim dei uiolat: qui uiolat uintatem.
Non enim tenet caput. ex quo totum
corpus conexum & compactum ꝑ om¬
nem tactum subministrationis scdm
oꝑationum mensurã uniuscuiusq
partis incrementũ corporis facit. in
edificationẽ sui in caritate. In hoc
templo scõ suo dñs est: quod constat
multis menbris suis sua queq officia
gerentib in unam edificationẽ carita¬
tis constructis. Quod uiolat: quisquis
causa principatus sui acatholica so¬
cietate disiungitur. Dñs intemplo sc̃õ
suo. dñs in celo sedes eius. Si celũ ac¬
ceꝑis iustum. si ꝑͣ terram accipis pecca¬
torem cui dictum est terra es & in
terram ibis: quod dictũ est dñs intẽ¬
plo scõ suo. repecitum intelliges dum
dictum ẽ. dñs in cęlo sedes eius. Oculi
eius in pauꝑem respiciunt: Quippe
cui derelictus est pauꝑ: & qui factꝰ
ẽ. refugium pauꝑi. Et ideo seditio¬

Expanded text:
is autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus . Templum Dei violat, qui violat unitatem: non enim tenet caput , ex quo totum corpus connexum et compactum per omnem tactum subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque partis incrementum corporis facit, in aedificationem sui in charitate . In hoc templo sancto suo Dominus est; quod constat multis membris suis, sua quaeque officia gerentibus, in unam aedificationem charitate constructis; quod violat, quisquis causa principatus sui a catholica societate disjungitur. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Si coelum acceperis justum, sicut terram accipis peccatorem, cui dictum est, Terra es, et in terram ibis ; quod dictum est, Dominus in templo sancto suo, repetitum intelliges dum dictum est, Dominus in coelo sedes ejus. 8. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Quippe cui derelictus est pauper, et qui factus est refugium pauperi . Et ideo seditio
Abbreviated transcription (Latin):
uolare in istos montes. & in suꝑbis homi¬
nibus spem collocare. Habeo domum
ubi requiescam: quia in dño confido.
Nam & passer inuenit sibi domum: a
factus est dñs refugium pauꝑi. Dicamꝰ
gͥ cota fiducia: ne cum xp̃m apua he¬

Expanded text:
volare in istos montes, et in superbis homivolare in istos montes, et in superbis hominibus spem collocare. Habeo domum ubi requiescam, quia in DNam et passer invenit sibi domum : et factus est Dominus refugium pauperi . Dicamus ergo tota fiducia, ne cum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
ne titulus iste non indiget: iam enisacis
tractatum ẽ. quid sit infinem. Ipsũ gͥ
psalmi textum uideamꝰ. qui mͥ uidetur
aduersus hereticos canendꝰ: qui cõme¬
morando & exaggerando multoꝵ in
eccłia peccatoꝵ. quasi apud eos iusti
aut om̃s aut plures sint ab unius et¬
clesiȩ uere matris uberib nos auertere
atq arriꝑe moliunt᷑: affirmantes qͥa
apud ipsos sit xp̃c: & quasi pie studio¬
seq ammonentes ut ad eos transeunda
transmigremꝰ ad xp̃m: quẽ se habere
mentiuntur. Notum ẽ. autẽ xp̃m in pro¬
phetia cum multis nominib allegorice
in sinuaretur: etiam montẽ appella¬
tum. Respondendum ẽ. itaq istis. &
dicendum.
N dño confido: quomodo dicitis ani¬
mȩ mee. transmigra in montes sicitt
passer. Unum montẽ teneo. in quo
confido quo modo dicitis ut aduos tͣn¬
ceam tanquam multi sint xp̃iꝰ Aut si
uo montes eẽ dicitis ꝑ suꝑbiam.: opor¬
tet quidem ẽẽ passerem pennatũ uir¬
tutib & preceptis dei sed ea ipsa ꝓhibes̃

Expanded text:
ne titulus iste non indiget; jam enim satis tractatum est quid sit, in finem. Ipsum ergo Psalmi textum videamus, qui mihi videtur adversus haereticos canendus, qui commemorando et exaggerando multorum in Ecclesia peccata, quasi apud ipsos justi aut omnes aut plures sint, ab unius Ecclesiae verae matris uberibus nos avertere atque abripere moliuntur, affirmantes quod apud ipsos sit Christus, et quasi pie studioseque admonentes, ut ad eos transeundo transmigremus ad Christum, quem se habere mentiuntur. Notum est autem Christum in prophetia, cum multis nominibus allegorice insinuaretur, etiam montem appellatum. Respondendum est itaque istis, et dicendum: In Domino confido, quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? unum montem teneo in quo confido, quomodo dicitis ut ad vos transeam, tanquam multi sint Christi? Aut si vos montes esse dicitis per superbiam, oportet quidem esse passerem pennatum virtutibus et praeceptis Dei; sed ea ipsa prohibent
Abbreviated transcription (Latin):
Quod om̃ino dicerent: si non aut ipsi
tales essent. quales illos putabant.
a quib sacrilega suꝑbia separari se uel¬
ca in dño confido: quomodo dicitis
anime meȩ transinigra in montes sicut
passer qm̃ ecce peccatores intendert̃

Expanded text:
Quod omnino dicerent, si non aut ipsi, aut et ipsi Quod omnino dicerent, si non aut ipsi, aut et ipsi tales essent, quales illos putabant, a quibus sacrilega superbia separari se velca: In Domino confido; quomodo dicitis animae meae: Transmigra in montes sicut passer? Quoniam esse pecca
Abbreviated transcription (Latin):
postremo siuis ut credam tibiꝰ. nunquid
possum amplius quã de te credere: Unde
Eͦ confido in eis quib heri comunicasti.
& hodie cõmunicas & cras cõmunicabis:
utrum uel isto triduo nichil mali cõmi¬
serint: Quod si nec te nec me polluit
quod nescimus: quȩ causa ẽ. ut rebap¬
tires eos. qui tempora traditionis & ma¬
chariane inuidiȩ non nouerunt: Que
causa ẽ. ut xp̃ianos de mesopotamia
uenientes. qui celitiani & donari nec
nomen audierunt. rebaptuare audeas::
& neges ẽẽ. xp̃ianos: Si autem eos pol¬
luunt aliena peccata quȩ nesciunt: te¬
net te reũ qͥcquid ꝑ singulos dies in parte
urã te nesciente cõmittitur: imꝑatorũ
constitutiones frustra obicientẽ eatholi¬
cis: cum in uris castris priuati fustes ig¬
nesq sic seuiant. Ecce quo lapsi sunt:
qui cum uiderent in catholica peccato¬
res: non potuerunt dicere in dño confi¬
do: & spem suam in homine posuerunt.

Expanded text:
Postremo si vis ut credam tibi, numquid Postremo si vis ut credam tibi, numquid possum amplius quam de te credere? Unde ergo confido in eis quibus heri communicasti, et hodie communicas, et cras communicabis, utrum vel isto triduo nihil mali commiserint? Quod si nec te nec me polluit quod nescimus, quae causa est ut rebaptizes eos qui tempora traditionis et Macarianae invidiae non noverunt? Quae causa est ut christianos de Mesopotamia venientes, qui Caeciliani et Donati nec nomen audierunt, rebaptizare audeas, et neges esse christianos? Si autem illos polluunt aliena peccata quae nesciunt, tenet te reum quidquid per singulos dies in parte vestra te nesciente committitur, imperatorum constitutiones frustra objicientem Catholicis, cum in vestris castris privati fustes ignesque sic saeviant. Ecce quo lapsi sunt, qui cum viderent in Catholica peccatores, non potuerunt dicere, In Domino confido, et spem suam in homine posuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uolitare: & terribiles fustes ifrahelis uo¬
carg: quȩ homines qui nune uiuunt. co¬
tidie uident & sentiunt. Maceriana uͦ
tempora de quib inuidiam faciunt. &
plurimi ñ uiderunt. & nemo nunc ui-¬
det: & quisquis ea uidet catholicus po¬
tuit dicere. si dei seruus ẽẽ uellet: in
dño confido. Quod & nunc dicit. cum
multa quȩ non uilt in ȩccłia uidet. qui
se intra illa retia plena piscib bonis &
malis natare adhuc sentit: donec ad finẽ
maris ueniatur: ubi mali segregent᷑ abo¬
nis. Isti autẽ quid respondent si alicui
eoꝵ dicat ille quem baptiant: quo modo
me iubes presumere: Nam & si dantis
& accipientis est meritum: sit dantis di:
& accipientis conscientie meȩ. Hȩc enĩ
duo non mͥ incerta sunt: bonitas illius
& fides mea. Quid te interponis de quo¬
nichił certum scire possumꝰ Sine me di¬
cere: in dño confido. Si in te confidoᷤ. und̾
confido: Sinichil mali ista nocte fecisti:

Expanded text:
volitare, et terribiles fustes Israeles vovolitare, et terribiles fustes Israeles vocare, quae homines qui nunc vivunt, quotidie vident et sentiunt. Macariana vero tempora, de quibus invidiam faciunt, et plurimi non viderunt, et nemo nunc videt: et quisquis ea vidit catholicus, potuit dicere, si Dei servus esse vellet, In Domino confido; quod et nunc dicit, cum multa quae non vult, in Ecclesia videt, qui se intra illa retia plena piscibus bonis et malis natare adhuc sentit, donec ad finem maris veniatur, ubi mali segregentur a bonis. Isti autem quid respondent, si alicui illorum dicat ille quem baptizant: Quomodo me jubes praesumere? Nam si et dantis et accipientis est meritum, sit dantis Dei, et accipientis conscientiae meae: haec enim duo non mihi incerta sunt, bonitas illius, et fides mea. Quid de interponis, de quo certum scire nihil possum? Sine me dicere, In Domino confido. Nam si in te confido, unde confido si nihil mali ista nocte fecisti?