comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu desꝑare sterił rogaret: ut
sͥ soli legatus oĩũ tẽ adess: ut
aduocatus omniũ ꝓ se singula¬
angustas: ut incensũ tociꝰ pleb̾
in solũ desidiũ ꝓprii pignoriᷤ
addiceret uet̾anus antistes ac
tali desidio grandenus et ipsũ¬
mortis tempꝰ iam respicienẜ̾ ad
partũ succendetur intẽpestũi:
Absit fr̃s absit: ut hoc de sanc̃¬
co zacharia fidelis anima sus¬
picetur. Et quid ẽ qͦd angłs
i hoc fuisse refert tocus suꝑ¬
plicationis effectũ dicens ęrau¬
dita ẽ dep̾catio tua. et uxor tu¬
a elisabeth pariet tͥ filiũ : Si an¬
gelus adpetita respondit: sac̾¬
dos pro solo pignore supplicauit.
Si ꝑ omnib egit supplicatio sa¬
cerdotis. cur angłs de solo pig¬
nore retulit impetrata:. Quid
tenemus : Quid diu suspendi¬
mus animos auditoꝵ: Quam ñ
sibi soli s omnib affuerit ist e
uenerandus antistes: qͣm res¬
ponderit angłs uniuersis: quã
ds cunctis ꝓspexerit in uno is¬

Expanded text:
tu desperatae sterilis rogaret, ut tu desperatae sterilis rogaret, ut sibi soli legatus omnium tunc adesset, ut advocatus omnium pro se singulaangustias, et incensum totius plebis in solum desiderium proprii pignoris addiceret veteranus antistes, ac tali desiderio grandaevus, et ipsum tempus jam respiciens, ad partum succenderetur intempestivum? Absit, fratres, absit, ut hoc de sancto Zacharia fidelis anima suspicetur. At quidem angelus in hoc fuisse refert totius supplicationis effectum, dicens: Exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium. Si angelus ad petita respondit, sacerdos pro solo pignore supplicavit, si pro omnibus egit supplicatio sacerdotis, cur angelus de solo pignore retulit impetrata? Quid tenemus, quid diu suspendimus animos auditorum? quam non sibi soli, sed omnibus adfuerit iste venerandus antistes; quam responderit angelus universis; quam Deus prospexerit in uno is
Abbreviated transcription (Latin):
homo angłm. diuine sedis mi¬
instrũ uidit caro nũꝗͣ. de sua
conscientia ꝑsecura. sicut ⁊ acha¬
rias ipse de quo loquimur com¬
pbauit. qͥ in ipso tẽꝑe placatio¬
nis offendit. qͥ dũ crede dubitat
delinqͥt. dicente angło qr ñ cre¬
didisti uerb̃ meis dũ postulata
ꝓmeret᷑ incͣrit. condempnatur
mun̾a ipsa cũ suscipit. uocẽ cũ¬
pcipit tẽ amittit: Hinc ẽ. qͦd
angłs ante ꝗͣ. mandata pandat.
dona tradat. referat ĩpetrata: me¬
tũ discutit. fugat timorẽ. con¬
fortat aĩos ancipiti cogitatio¬
ne tbatos: ut mens q̃ migͣuerat
a se minio pauoris excessu. ise¬
met ipsam reuersa. beneficioꝵ
tantã sentiret et caꝑet largi¬
tatẽ dicens. Ne timeas ⁊acha
ria: exaudita ẽ dep̾catio tua:
et uxor tua elisabeth pariet tͥ
filiũ: et uocab̾ nom̃ eiꝰ ioħem.
Putas ne sac̾dos tantꝰ sic ẽ ꝑ opłi.
sic uniu̾sitatis oblitꝰ. ut de con¬
ceptu uet̾ane coniuigis. de par¬

Expanded text:
homo angelum, et divinae sedis mihomo angelum, et divinae sedis ministrum viderit? Caro numquam de sua conscientia est secura: sicut Zacharias ipse, de quo loquimur nunc, comprobavit, qui in ipso tempore placationis offendit; qui dum credit, dubitat, dicente angelo, Quia non credidisti verbis meis: dum postulata promeretur, incurrit; condemnatur, munera ipsa cum susccipit, tunc amittit. Hinc est quod angelus antequam mandata pandat, dona tradat, referat impetrata, metum discutit, fugat timorem, confortat animos ancipiti cogitatione turbatos, ut mens quae migraverat a se nimio pavoriis excessu, in semetipsam reversa beneficiorum tantam sentiret et caperet largitatem, dicens: Ne timeas Zacharia, quoniam exaudita est deprecatio tua: et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Joannem. Putasne sacerdos tantus sic est populi, sic universitatis oblitus, ut de conceptu veteranae conjugis, de par
Abbreviated transcription (Latin):
fenoris uincłis alligari.
S mea que me uobis sepe facit
ymissio debitorẽ. satis sibi de
talib debitis nat᷑a et obligati¬
one blandit᷑ : qr dat ñ accipit.
qui ꝓmittit. Et qui dando de¬
betꝰ sͥ mag̃ ipsũ fac̃ obnoxiũ
creditorẽ. Atq ubi qͥ credidit
debet. et qͥ debet credidit. ibi
necessitudinis. ñ necessitatis pro¬
bat᷑ ẽẽ contractꝰ: et in tali feno¬
re aĩe. ñ oneris s honoris p̃dul¬
cis currit usura. Postea ꝗͣ. ⁊acha¬
riȩ sac̾doti apparusse angłm
dm̃ euangelicus sermo descͥpo¬
sit: adiecit̾ dicens. Et turbat᷑
est zacharias uide ns: et ti¬
mor irruit suꝑ eum. Si de
iudicis potestate sollicitꝰ quis.
tremiscit aduentũ. et manda¬
tis m̾itũ de ꝑsona uenientis
estimat et metit᷑. et quamius
bene conscius. pauet donec cau¬
sas uenientis agnoscat. ꝙ in¬
telligat qualitatẽ: qͥd faciet.
quo pauore trepidabit. cũ po¬
testatẽ suꝑnã senserit hoĩs in¬
becilla natura. cũ respererit

Expanded text:
fenoris vinculis alligari; sed me, quem vobis mea saepe facit promissio debitorem, satis ipsa de talis debiti natura et obligatione blanditur, quia dat, non accipit, qui promittit; et qui dando debet, sibi magis ipsum facit obnoxium creditorem; atque ubi qui credidit debet, et qui debet credidit, ibi necessitudinis, non necessitatis probatur esse contractus; et in tali fenore animae non oneris, sed honoris praedulcis currit usura. Posteaquam Zachariae sacerdoti apparuisse angelum Domini evangelicus sermo descripsit, adjecit dicens: Et turbatus est Zacharias videns, et timor irruit super eum . Si de judicis potestate sollicitus est, tremiscit adventu, et mandati meritum de persona venientis aestimat et metitur; et quamvis bene conscius pavet, donec causas venientis agnoscat et intelligat qualitatem; quid faciet, quo pavore trepidabit, cum potestatem supernam senserit hominis imbecilla natura, cum respexerit
Abbreviated transcription (Latin):
cit illam quã de suꝑnis habuit.
ñillã quã ꝓpt̃ corꝑis adeptus est
infirmitatem. Ioħs gͦ helye uiuit
in sp̃u. et in eiꝰ uirtute gradit᷑: qͥ
totum uictu. uestitu. honore. ca¬
stitate. abstinentia. et oĩb helẏã
uirtutib rep̃sentat. Preparare¬

Expanded text:
habuit, non illam quam propter corporis adeptus est firmitatem. Joannes ergo Eliae venit in spiritu, et in ejus virtute graditur, qui totum victu, vestitu, honore, castitate, abstinentia, et omnibus Eliam virtutibus repraesentat et Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ob xp̃m sua reseruatus ad tem¬
pora: ess p̃co. iudicis p̃sentiam
clamaturus: ess ꝑ penitentiã
popłos xp̃i uocaturus ad ueni¬
am. Quid sac̾dos gͦ iste iam sui
nesciꝰ.iam sibi mortuus. extra¬
neus conuigi. soboli iã negat᷑
egerit ꝓ omnib. omnib impe¬
trarit : mox angelo referente
discamus. Et multi inqͥt in na¬
tiuitate eiꝰ gaudebunt. Non
est unigenitꝰ: qui ẽ cunctorum
nus ẽ. quantꝰ sit penes hoĩes quis ꝓ¬
babit : Et uinũ et sicerã non bi¬
bet. Quinatus ẽ de sc̃o corꝑe sa¬
cerdotis. & sũma senectute ab õib
uicus defecata. atq exempta ui¬
uentutis incendus. uinũ nescit.
ignorat siceram. que pariunt
luxiis. ebrietates & uicia: et tota
dissipant moꝵ decora. et ornam̃ta
uirtutũ. Et uinũ et siceram ñ

Expanded text:
m sua reservatus ad tempora, esset praeco Judicis praesentiam clamaturus, esset poenitentia populos Christi vocaturus ad veniam. Quam sacerdos ergo iste jam sui nescius, jam sibi mortuus, extraneus conjugi, soboli jam negatus egerit omnibus, omnibus impetrarit, mox angelo referente discamus. Et multi, inquit, in nativitate ejus gaudebunt. Non est unigenitus qui est cunctorum us est, quantus sit penes homines quis probabit? Et vinum et siceram non bibet. Qui natus est sancto de corpore sacerdotis, et summa senectute, ab omnibus vitiis defaecato, atque exempto juventutis incendiis, vinum nescit, ignorat siceram, quae pariunt luxus ebrietatis et vitia, et tota dissipant morum decora, ornamenta virtutum. Et vinum et siceram non
Abbreviated transcription (Latin):
humano ẽ cõmoratꝰ in corꝑeᷤ. Et
si hic ẽ d̾s nr̃. et ñ est alius absq eo:
heretice cũ hunc ñ habueris. quẽ
habebis. Non ẽ alius inqͥt absq eo.
pat̾: ꝓpħa dic̃. non est aliꝰ absq
eo. Etͣ ubi ẽ : In filio utiq: quia
pret̃ filiũ ñ est pat̾. Ego in patre
est dic̾e. E st: s in ipso ẽ. S dicis.
Et siin ipso ẽ: quomͦ sic est alius:
Heretice: sic ẽ alius ꝑsona: ut sit
ipse substantia. Sic est ipse sub¬
stantia: ut nulla sit confusio tri¬
nitatis. Sic est unitas trinitatiᷤ.
ut nulla sit in deitate distantia.
Sic inse est. et sine se tota tͥnitas
ñ est: ut insit in patre et filio &
separata diuinitas. Et ipse p̃ce¬
det ante illũ. Ante quẽ.: Ance xͣ¬

Expanded text:
humano est commoratus in corpore? Et si hic est Deus noster, et non alius absque eo, haeretice, cum hunc non habueris, quem habebis? Non est alius, inquit, absque eo; Pater? Propheta dicit: Non est alius absque eo; et ubi est? In Filio utique, quia praeter Filium non est Pater. Ego in Patre,est dicere, Est; sed in ipso est. Sed dicis, Et si in ipso est, quomodo est alius? Haeretice, sic est alius persona, ut sit ipse substantia; sic est ipse substantia, ut nulla sit confusio Trinitatis; sic est unitas Trinitatis, ut nulla sit in Deitate distantia; sic in se est, et sine se tota Trinitas non est, ut insit in Patre, et Filio, separata divinitas. Et ipse praecedet ante illum. Ante quem? Ante
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ quod nos graui pon¬
dere depͥmebat ad tartarum:
axp̃o sublatũ est. et in tat᷑ara
iam demersũ. Et nos quos
morti culpa primi parentis
addixerat : soda et diuini pa
ipsius ꝑmanebat aduentũ.
S tu quod ꝑ xp̃m iustificariᷤᷤ
amplecteris: et quod ꝑ adam
dampnatus es. turefiitaᷤ: Et
alternis tibi penã obfuisse
conquereris: qui tibi conspi¬
cis alterius subuenisse iusti¬
ciam: Numquid ñ in semi¬
ne tota arbor: Uicium gͦ se¬
minis : uicium ẽ tocius ar¬
boris. Si sibi ipsa ꝑ se natura
subuenire potuisset: nũqͣm
eam ad reparandam in se auc¬
tor ipse recepiss. Ad uitã eã
creatam credis: qui adhuc
eam ꝑ auctorẽ dubitas esse re¬
paratam: Usq ad legem in
quit. peccatum erat in mũ¬
do. Usq ad legem cũ audis.
usq ad finem legis. idest ad
pe: quia peccatum ñ impu¬
tabatur ait. cum lex non esset.
Et quando lex non fuit: que cũ
ipso homine cepit: Silex non
fuiss. adam preuaricator utiq

Expanded text:
peccatum quod nos gravi ponpeccatum quod nos gravi pondere deprimebat ad tartarum, a Christo sublatum est, in tartara jam demersum; et nos, quos morti culpa primi parentis addixerat, secundi et divini paripsius permanebat adventum. Sed tu quod per Christum justificaris, amplecteris; et quod per Adam damnatus es, tu refutas; et alterius tibi poenam obfuisse conquereris, qui tibi conspicis alterius subvenisse justitiam. Numquid non in semine tota arbor? Vitium ergo seminis vitium est totius arboris. Si sibi ipsa per se natura subvenire potuisset, numquam eam ad reparandum in se auctor ipse suscepisset. Ad vitam eam creatam credis, qui adhuc eam per auctorem dubitas esse reparatam? Usque ad legem enim, inquit, peccatum erat in mundo. Usque ad legem cum audis, usque ad finem legis, hoc est, pe. Quia peccatum non imputabatur, ait, cum lex non esset. Et quando lex non fuit, quae cum ipso homine coepit? si lex non fuisset, Adam praevaricator utiq
Abbreviated transcription (Latin):
beo quod natus sum. ñqͥd
et crimini: ut aute me reum
faciat natura. quan culpa:
Huic questiomi tuȩ mox qui
sequit᷑ apłi sermo responoet:
dicendo. In quo om̃s peccaue¬
runt. Sim illo om̃s peccaue¬
runt: merito ꝑ illũ om̃s sus¬
cepere supplitiũ. Sicut per
unũ hominẽ in hunc mimi¬
dum peccatũ intrauit. et ꝑ
peccatum mors: et ita in õs
homines ꝑtransiuit. in quo
om̃s peccauer̃t̃. Suie in ho-¬
mine siue in peccato: ꝑ illum
et in illo om̃s peccauert̃. Non
gͦ peccatũ uersum ẽ in natu¬
ram: s dum peccatũ mortem
ingerit. penã sibi debitam
exigit ꝑ naturã. U s̃ nat᷑am
ita fecerat: ut homines crea¬
ret ad uitã. Que cam̃ dum
se peccato fatetur obnoxrã
uelit natura partus suos. et
gerinina sua tam cara uelit
necari: S dum ingemiscit
et condolet: amissam suspi¬
primus signanter ostendit. qͥ
uiso xp̃o. ꝓclamat et uocife¬
rat dicens. Ecce agnus di: ec¬
ce qui tollit peccatũ mundi.

Expanded text:
beo quod natus sum, numquid beo quod natus sum, numquid et crimini, ut ante me reum faciat natura quam culpa? Huic quaestioni tuae mox qui sequitur Apostoli sermo respondet, dicendo: In quo omnes peccaverunt. Si in illo omnes peccaverunt, merito per illum omnes suscepere supplicium. Sicut per unum hominem in hunc mundum peccatum intravit, et per peccatum mors: et ita in omnes homines pertransivit, in quo omnes peccaverunt. Sive in homine, sive in peccato; per illum et in illo omnes peccaverunt. Non ergo peccatum versum est in naturam, sed dum peccatum mortem ingerit, poenam sibi debitam exigit per naturam. Deus naturam ita fecerat ut homines crearet ad vitam: quae tamen dum se peccato fatetur obnoxiam,velit natura partus suos, et germina sua tam chara velit necari? Sed dum ingemiscit et condolet, amissam suspiprimus signanter ostendit, qui viso Christo proclamat et vociferatur, dicens: Ecce agnus Dei, qui tollit peccatum mundi .
Abbreviated transcription (Latin):
S ad cepta redeamꝰ. Sicut ꝑ u
nũ hominẽ in hunc mundũ
peccatũ intrauit : et ꝑ pecca¬
tum mors. Ecce fr̾s ianua ex
ianua. ꝑ hominẽ peccatum.
et ꝑ peccatum intrasse uidem
ñ uno capite in hominũ genꝰ
seuire contenta: quã uidemꝰ
na tam p̃tiosa deuorantẽ tri¬
no ore. Fr̾s. peccatũ capit: morᷤ
deuorat : deglutit infernus.
Et ideo sicut diximus. fonte la¬
crimaꝵ tał nobis plene deflẽ¬
dus ẽ parens : qui nos tanta¬
rum miseriarũ reliquit he¬
redes. Qui non solum collata
bona ꝑdidit: s omnes poste¬
ros suos tam feris creditorib
obnoxios. sic reliquit. Odura
hereditas : o crudelis. O mise¬
ri : quib nec adipisci libuit.
nec renuntiare licuit nos he¬
redes. Audi qd̾ sequit᷑. & ita
in om̃s homines ꝑtransnut:
S ne innistũ forte iudeatur.
tur quia om̃s ꝑ unũ. ꝑ eum
detestaris esse dampnatũ: ꝑ
quem ce editũ esse głaris in
lucem : S dicis. Si generi de¬

Expanded text:
Sed ad coepta redeamus. Sicut per Sed ad coepta redeamus. Sicut per unum hominem in hunc mundum peccatum intravit, et per peccatum mors. Ecce, fratres, janua, per hominem peccatum, et per peccatum intrasse videmunon uno capite in hominum genus saevire contenta! quam vidimusna tam pretiosa devorantem: trino ore, fratres, peccatum capit, mors devorat, deglutit infernus. Et quo, sicut diximus, fonte lacrymarum talis nobis plane deflendus est parens, qui nos tantarum miseriarum reliquit haeredes, qui non solum collata bona perdidit, sed omnes posteros suos tam feris creditoribus obnoxios sic reliquit? O dura haereditas ac crudelis! O miseri, quibus nec adipisci libuit, nec renuntiare licuit nos haeredes! Audi quod sequitur: Et ita in omnes homines mors transivit. Sed ne injustum forte videatur s, quia omnes per unum; per eum te detestaris esse damnatum, per quem te editum esse gloriaris in lucem. Sed dicis, Si generi de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑculpam. ꝑ quem: ꝑ hominẽ.
Quid: Peccatum. Natura aut
substantia ẽ: Nec natura ẽ. nec
substancia: s accidens. Et ad¬
uersa ẽ hȩc potestas que uide¬
tur in oꝑe: sentitur in pena:
impugnat animã: uulnerat
m̃ten: ipsam uiolat consun¬
ditq naturam. Et quid plu¬
ra fr̃s : Hoc ẽ peccatum nat᷑e.
quod ẽ fumꝰ ocłis: qd̾ febris cor¬
pori: qd̾ dulcissimis fontibus
amara salsedo. Utiq purus
et lucidus est ocłs ꝑ naturam:
s ꝑ fumi conturbatur et obs¬
euratur inuiriam. Et corpus
m̃broꝵ partib. et sensib suiᷤᷤ
ꝑ hoc qd est adeo conditũ uiget.
seo ubi ei uis febriũ oeꝑit et
efficitur inbecillum. Tunc ama¬
ritudo oris: tẽ ocłoꝵ caligo: cẽ
gressuũ mtabunda uestigia:
tc̃ inunica cura: tẽ cari graues:
tẽ ipsa obsequta uident᷑ otiosa.
Et fontes quantũ grati ꝑ sirã
sunt dulcedinẽ et natitrã: tan¬
tũ efficiunt᷑ ingrati. cũ aliqd̾
uitiũ ex accessione susce ꝑi nt.

Expanded text:
am. Per quem? Per hominem. Et quid? peccatum natura est, an substantia? Nec natura est, nec substantia, sed accidens: et adversa est haec potestas quae videtur in opere, sentitur in poena, impugnat animam, vulnerat mentem, ipsam violat, confunditque naturam. Et quid plura, fratres? Hoc est peccatum naturae, quod est fumus oculis, quod febris corpori, quod dulcissimis fontibus amara salsedo. Utique purus et lucidus est oculus per naturam, sed per fumi conturbatur et obscuratur injuriam. At corpus membrorum partibus et sensibus suis, per hoc quod est a Deo conditum, viget; sed ubi vis febriam coeperit, et efficitur imbecillum: tunc amaritudeoris, tunc oculorum caligo, tunc gressuum nutabunda vestigia, tunc inimica aura, tunc chari graves, tunc ipsa obsequia videntur odiosa. Et fontes quantum grati sunt per suam dulcedinem et naturam, tantum efficiuntur ingrati, cum aliquod vitium ex accessione susceperint.
Abbreviated transcription (Latin):
apłi lectio. cum dicit
ꝑ unũ hominem mun¬
dum totũ suscepisse sententi¬
am: non ad ꝑorandũ nos. s ad
flendũ renouato et intimo
dolore compellit. Si enĩ ex ni¬
niuitis singularis popłi et uni¬
us urbis. ac soluis. ñ ñquã ho¬
mines diui lam̃tauere discri¬
men: que mens non totis tene¬
bris obscuretur.: quẽ sensum
non tota hebitudo confundit:
quos ocłos ñ redigat infontes.
et fluenta lacrimarũ: quando
uniꝰ lapsus extitit riuna cunc¬
toꝵ. et unius culpa omnium
defluxit ad penã. ac paren¬
tis uiciũ uniuerso generi exi¬
ciũ ferale preparauit. dicen¬
te apło. ꝓpterea sicut ꝑunũ
hommẽ in hc̃ mundũ peccatũ
intrauit. et ꝑ peccatum mors:

Expanded text:
toli lectio cum dicit, per unum hominem mundum totum suscepisse sententiam , non ad perorandum nos, sed ad flendum renovato et intimo dolore compellit. Si enim eximii vates singularis populi, et unius urbis, ac solius nonnumquam hominis diu lamentavere discrimen; quae mens non totis tenebris obscuretur, quos sensus non tota hebetudo confundat, quos oculos non redigat in fontes et fluenta lacrymarum, quando unius lapsus exstitit ruina cunctorum, et unius culpa omnium defluxit ad poenam, ac parentis vitium universo generi exitium ferale praeparavit, dicente Apostolo: Propterea sicut per unum hominem in hunc mundum peccatum intravit
Abbreviated transcription (Latin):
tor effuderit: ad eternam
głam & censum ꝑpetem
possidere possitis. clxxu.¬
mnibus quidem
ecclesiis ueneratio¬
nem me debere. de
bere me fidelissimam ꝓłi¬
deor seruitutem: sed corne¬
liensi eccłiȩ inseriure pecu¬
liarius ipsius nominis amo¬
re compellor. Cornelius nã¬
q memorie beatissimȩ uita
clarus. cunctis uirtutum
titulis. ubiq fulgeus. ope¬
rum magnitudine notus

Expanded text:
ter effuderit, ad aeternam ter effuderit, ad aeternam gloriam et censum perpetem possidere possitis. mnibus quidem Ecclesiis venerationem debere me profiteor, et fidelissimam servitutem: sed Corneliensi Ecclesiae inservire peculiarius ipsius nominis amore compellor. Cornelius namque memoriae beatissimae vita clarus, cunctis virtutum titulis ubique fulgens, operum magnitudine notus
Abbreviated transcription (Latin):
ticione mysteriũ: ut peten¬
do tribueret: esuriendo sa¬
turaret: et esuriendo defi¬
cientibus horreum diuina
largitate cumularet. Et
nos filioli quod habuimus
dedisse non peniteat: quia
et si nos factum conturba¬
uit ad tempus: releuet et
soletur exemplum. Citetͥ
ad uerbum huius dei hõis
exiguitas ingenii nr̃i. itt
uiduȩ illius pastu cȩlestip¬
ficrat incremento: ae de¬
inceps a ꝓposito cordis nr̃i
non uitę substantia defiei¬
et: sed ipsa mnopia ab olebi¬
tur et defectus. felix uena.
quȩ suo ditatur irriguo:
et fluentis sui totam acqͥ¬
rit atq attrahit libertatẽ.
Scce uenit. & sublimes ue¬
stros animos cȩlestis imber
infudit: totumq impetum
suꝑni fiuminis quȩ inuo¬
bis est ciuitatem dei suori¬
gauit illapsu: ut t̾ra ur̃a
diuino rore madida usq¬
ad centesimum fecunde¬
tur fructum. Aperite sen¬
sus: corda dilatate: et gre¬
mium ur̃e mentis exten¬
dite. ut quicquid de cele¬
stibus thesauris iste largi¬

Expanded text:
titione ministerium, ut petentitione ministerium, ut petendo tribueret, esuriendo saturaret, et exhauriendo deficientibus horreum divina largitate cumularet . Et nos, filioli, quod habuimus, dedisse non poenitet: quia etsi nos factum conturbavit ad tempus, relevat et solatur exemplum. Cito ad verbum hujus Dei hominis exiguitas ingenii nostri, ut viduae illius pastus, coelesti proficiet incremento; ac deinceps a reposito cordis nostri non vitae substantia deficiet, sed ipsa inopia abolebitur et defectus. Felix vena, quae suo ditatur irriguo, et fluenta putei sui tota acquirit atque attrahit ubertate. Ecce venit, et sublimes vestros animos coelestis imber infudit: totoque impetu superni fluminis, quae in vobis est, civitatem Dei suo rigavit illapsu, ut terra nostra divino rore madida centesimum usque fecundetur ad fructum. Aperite sensus, corda dilatate, et gremium vestrae mentis extendite: ut quidquid de coelestibus iste thesauris vobis largi
Abbreviated transcription (Latin):
ad meusam : et humilib se
faciat esse cõmunẽ: quem di¬
utie. potestas. honor. fecit et
reddidit suigularem. Int̾ maxi¬
mas enĩ uirtutes numeran¬
da est liec uoluntas: quȩ con¬
tempto obsequii sui fastu. despe¬
cta magnisicentiȩ domus reue¬
rentia. calcato etiam suȩ fasti¬
gio castitatis. & abiecta operũ
suarum interna concupiscen¬
tia. unde tumor maximus
humnanis semꝑ dñatur insen¬
sibiis: ad ulissimas inopis se
inclinauit angustias: ut su
cubernio. Beatus plane iste
auimus. & ab omni morbo
arrogantiȩ ꝑsemotus. qui
ad hoc pauꝑis diuersorium
primiis intrauit: ut ante
humanitatis debitor quã
ret. Iinitari dm̃ euident̃
iste gestiuit. qͥ añ humana in cor¬
pore suscepit obsequia. quã
beneficia honuni diuina
concederet. Quod pontifi¬
cem dei summi presentem
adelsium fecisse conspieiuiꝰ.
Qui eum sit uerbo diues. sei¬
entia copiosus. iagnus i¬
genio. loco primus. ingens
sensu mediocris eloquii nr̃i
audientiam concupiuit. il¬

Expanded text:
ad mensam, et humilibus se faciat esse communem, quem divitiae, potestas, honor fecit et reddidit singularem. Inter maximas enim virtutes numeranda est ista voluntas, quae contempto obsequii sui fastu, despecta magnificae domus reverentia, calcato etiam suae fastigio potestatis, et abjecta opum suarum interna conscientia, unde tumor maximus humanis semper dominatur in mentibus, ad vilissimas inopis se inclinavit angustias, ut suoblimaret. Beatus plane iste animus, et ab omni morbo arrogantiae remotus, qui ad hoc pauperis diversorium prius intravit ut ante humanitatis debitor quam ret. Imitari Deum evidenter iste gestivit, qui ante humana in corpore suscepit obsequia, quam beneficia homini divina concederet. Quod pontificem Dei summi praesentem Adelphum fecisse conspicimus: qui cum sit verbo dives, scientia copiosus, magnus ingenio, loco primus, egeni sensus et mediocris eloquii nostri audientiam concupivit, il
Abbreviated transcription (Latin):
cupiat : om̃s ad congaudendu
sibi gremio caritatis includat.
Ad est ipsa etiam mater xp̃i¬
ani. ꝑhennis. & fidelis imꝑii:
quȩ dun fide. oꝑe. miscdia.
scĩtate. in honorem trinitatis
beatam sectatur & imitatur
ȩccłiam: ꝓcreare. amplecti.
possidere augustam meruit
trinitatem. Sic remunerat᷑
trinitas: in sui amore & ar¬
dore seruientes. Ista meruit
ut daret sibi honorem: quia
consimilem. Ista meruit: ut
genitricis dignitas ꝑ genitͥ¬
cem redundaret in posteros.
Orate fr̾s ut xp̃iani principeᷤᷤ
quia pia deuotione dignan¬
tur nr̃is occurrere gaudiis.
nr̃is sollempnitatib int̾esse. ip¬
sos quoq pari gr̃a omniũ sa¬
cerdotum longo in demꝑe
obsecratio deuota cõmendet¬

Expanded text:
capiat, omnes ad congaudendum capiat, omnes ad congaudendum sibi gremio charitatis includat. Adest ipsa etiam mater Christiani perennis et fidelis imperii, quae dum fide, opere misericordiae, sanctitate in honore Trinitatis beatam sectatur et imitatur Ecclesiam, procreare, amplecti, possidere, augustam meruit Trinitatem. Sic remunerat Trinitas in sui amore et ardore ferventes, ista meruit ut daret sibi honorem, gaudeeligionem consimilem. Ista meruit ut genitricis dignitas per genitricem redundaret in posteros. Orate, fratres, ut Christiani principes, quia pia devotione dignantur nostris occurrere gaudiis, nostris solemnitatibus interesse, ipsos quoque pari gratia omnium sacerdotum longo in tempore obsecratio devota commendet
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ibus amorem. paruulis im¬
pendat affectum: liberam ꝑ
xp̃m cunctis exhibeat serui¬
tutem. Dauid dixit. audisi¬
lia & uide: ego dico audi ma¬
ter & uide: quia ꝓ patribus
tius nati sunt tͥ filii. Sint
prudentia senes : grauitate
patres: caritate filii: uirtute
iuuenes: dulcedine soboles:
innocentes infantia: malitia
paruuli: quȩ mundi sunt ne¬
scientes: totam regni dei p̃-¬
sentiani possidentes: atcestan
de dño cum dicit. Sinite
paruulos uenire adme:
talium est enun regnum
celorum. Tales generat per¬
petue uirginitatis copula:
tales generat cȩlestis uite
coniunctio: sexus nescia. con¬
ceptus conscia: gnara par¬
tus. corruptionis ignara: pu¬
dore integra. integritate clau¬
sa: casta pignorib. fecun¬
ditate diffusa. Hec tam pra
mater. dum unius germi¬
nis sui hodie natalicia festa
concelebrat: sinus aꝑit. ex¬
tendit amplexus. emittit
uocem. diuinis clamtat in can¬
ticis ut om̃s aduocet: omneᷤ

Expanded text:
fratribus amorem, parvulis imfratribus amorem, parvulis impendat affectum, liberam per Christum cunctis exhibeat servitutem. David dixit: Audi, filia, et vide . Ego dicam: Audi, mater, et vide, pro patribus tuis nati sunt tibi filii. Sint prudentia senes, gravitate patres, charitate filii, virtute juvenes, dulcedine soboles, innocentia infantes, malitia parvuli, quae mundi sunt nescientes: totam regni Dei praesentiam possidentes, attestante Domino, cum dicit: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum . Tales generat perpetuae virginitatis copula, tales generat coelestis vitae conjunctio, sexus nescia, conceptus conscia, gnara partus, corruptionis ignara, pudore integra, integritate clausa, casta pignoribus, fecunditate diffusa. Haec tam pia mater dum unius germinis sui hodie natalitia festa celebrat, sinus aperit, extendit amplexus, emittit vocem, divinis cantat in canticis, ut omnes advocet, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
icut magnę ꝓmssio¬
nis longa expectatio
accendit animũ. men
interna ipsa uiscerum suscitat
optatȩ ꝓmissionis effectus. Hinc
est: quod hodie sicut dixit ysa¬
ias. eccłia mater sancta festuia
tota gaudens & compta proceᷤᷤ¬
sit. Indiut se tunica iocundi¬
tatis suȩ. & ut sponsa impo¬
suit sibi mitrani: ac utariose cõ¬
posuit & decorauit ornatu. Ut
celum fulget luminib suis.
& terra floret floribus suis. et
ut ortus ꝓducit germina su¬
a: ita produxit leticiam in
conspectu ominiũ filiorum
suorum: quia uixta pollici¬
tationem dauid hodie pro
patre natus ẽ filius: qui eã
non pondere melinet. non
auctoritate deterreat. non
cominotione sollicitet. non
asꝑitate conturbet. s fideli
sustentet obsequio: cura ꝑuigili
faciat ꝑsecuram: sollicito labore
necessaria ꝓcuret: familiã blan¬
da institutione componat. Ho¬
spitibus occurrat: parentib
seruiat: regibus obtemꝑet᷑: po¬
destatibus collaboret. Senib
reuerentiam. pueris gr̃am.

Expanded text:
icut magnae promissionis longa exspectatio accendit animum, mentomnes, et interna ipse viscerum suscitat optatus promissionis effectus. Hinc est quod hodie, sicut dixit Isaias , Ecclesia mater sancta festiva, tota gaudens et compta processit, induit se tunicam jucunditatis suae; et sicut sponsa imposuit sibi mitram, ac vario se composuit et decoravit ornatu, ut coelum stellis fulget luminibus, et terra vernat floribus suis; et ut hortus producit germina sua, ita produxit laetitia in conspectu omnium filiorum suorum. Quia juxta pollicitationem David: Hodie pro patre natus est ei filius , qui eam non pondere inclinet, non auctoritate deterreat, non commotione sollicitet, non asperitate conturbet, sed fideli sustentet obsequio; cura pervigili faciat persecutam, sollicito labore necessaria procuret, familiam blanda institutione componat, hospitibus occurrat, parentibus serviat, regibus obtemperet, potestatibus collaboret, det senibus reverentiam, pueris gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑem cũ clamaret audiuit. llon
uidebit diem malum: qui dies bo¬
nos habere fecit pauꝑẽ. Uidebit di¬
em malum: qui diem iudicii sine
aduocatione pauꝑtatis intrauerit.
Sine causa accusant pecc̃a: quẽ pau¬
ꝑ excusat. Accusari ñ potest: quẽ fa¬
mes pauꝑis excusarit. Dñs ait con¬
seruet eum: & uiuificet eum. Noti
dixit conseruat & uiuificat: s dixit
conseruet et uuuificet. Dixit. ut ñ de¬
nuntiantis uox ista sit: s rogantis.
Qui audiuit egenum rogantẽ: ecce
audit orbe toto ꝓ se eccłiam sic ro¬
gantẽ. Dñs conseruet eũ: & uiuific&
eum. Conseruet. ne rapiatur ad pe¬
nã: iuiuficet. ut resurgat a mortuis
et recipiat uitam. & non tradat eũ
in manus inimici eiꝰ. Cuiꝰ inimici:
Nempe diaboli. Ipse ẽ inumciciarũ
pͥnceps. Despicit inimicos: qui ip̃m
inimiciciarum calcarit auctorem.
nas fragilitatis humanȩ. Dñs adiu
est lectus doloris nr̃i. nisi corpus nr̃m
in quo auuna iacet: et iacet dolens

Expanded text:
pauperem cum clamaret audivit. Non pauperem cum clamaret audivit. Non videbit diem malum, qui dies bonos habere pauperem fecit. Videbit diem malum, qui diem judicii sine advocatione paupertatis intraverit: Sine causa accusant peccata, quem pauper excusat. Excusari non potest, quem fames pauperis accusarit. Dominus, ait, conservet eum et vivificet eum. Non dixit, conservat et vivificat; sed dixit, conservet et vivificet. Dixit, non ut denuntiantis vox sit ista, sed rogantis. Qui audivit rogante megenum, ecce audivit orbe toto pro se Ecclesiam sic rogantem: Dominus conservet eum et vivificet eum. Conservet, ne rapiatur ad poenam; vivificet, ut resurgat a mortuis et recipiat vitam. Et non tradet eum in manu inimici ejus. Cujus inimici? nempe diaboli: ipse est inimicitiarum princeps; despicit inimicos, qui ipsum inimicitiarum calcarit auctorem. nas fragilitatis humanae. Dominus auest lectus doloris nostri, nisi corpus nostrum? in quo anima jacet, et jacet dolens,
Abbreviated transcription (Latin):
abraham fidem incepit. qͦd moyses
legem tulit. quod petrus crucem re¬
supiniis ascendit. d̃s tacet: & clamat
solum qͦd comedit pauꝑ. In celo pri¬
ma ẽ esurientis annona: pͥma stipen¬
dia pauꝑis tractantur in celo: eroga¬
tio pauꝑis pͥma diuinis sc̃bitur indi¬
urnis. Beatus cuiꝰ nom̃ totiens dõ le¬
gitur: quotiens ratio pauꝑis recitat᷑
in cęlo. S istiꝰ beatitudinis audiamꝰ
et fructum. In die mala liberabit e¬
um dñs. Q se nouit ꝑ mala scłi uitã
ducere. elemosinã sẽꝑ secum auxiliũ
ducat: ad presidium sͥ turmas pauꝑ¬
um uocet: in pastu pauꝑis largus ꝓ¬
rogator exuberet: pauꝑibꝰ frequenter¬
quȩ sua sunt non trepidet erogare.
Deficere nescit: cui porrigit manum
parcus acceptor. Exhauriri thesaurꝰ
ñ potest: de quo sufficit nummus.
In die mala liberabit eũ dñs. In die
mala illi ds liberator assistit: qui a
imalis pauꝑem lib̾auit. In angusti¬
is illum ds clamantem audiet: qͥ

Expanded text:
Abraham fidem suscepit , quod Moyses Abraham fidem suscepit , quod Moyses legem tulit , quod Petrus crucem resupinus ascendit, Deus tacet, et hoc clamat solum quod comedit pauper. In coelo prima est esurientis annona, prima stipendia pauperis tractantur in coelo, erogatio pauperis prima divinis scribitur in diurnis. Beatus cujus nomen toties Deo legitur, quoties ratio pauperis recitatur in coelo. Sed istius beatitudinis audiamus et fructum, In die mala liberabit eum Dominus. Qui se novit per mala saeculi vitam ducere, eleemosynae semper secum auxilium ducat, ad praesidium sibi turmas pauperum vocet, in pastu pauperum largus prorogator exuberet, pauperum frequentet donum, non trepidet erogando; deficere nescit cui porrigit manum parcus acceptor; exhauriri thesaurus is non potest, de quo sufficit nummus: In die mala liberabit eum Dominus. In die mala illi Deus liberator assistet, qui a malis pauperem liberavit. In angustiis illum Deus clamantem audiet, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ et dedistis illi manducare: s esuri¬
ui ego: et dedistis manducare michi.
Sibi datum clamat: qͦd pauꝑ accepit.
Se manducare dicit. qͦd comed̾it pau¬
ꝑ. qͦd bibit pauꝑ. sibi testat᷑ infusuo
O quid agit amor pauꝑis Glatur in
celo ds. unde pauꝑ erubescit in t̾ra:
et hoc reputat in honorẽ sibi. qͦd pau¬
ꝑi cõputatur iniuria. Dixisse suf¬
fecerat dedistis mͥ manducare᷑ de¬
distis mͥ potum: s p̃misit. esuriuuis si¬
tiui: quia paruus fuisset amor pau¬
ꝑis. quod pauꝑem suscepisset: nisi
et passiones pauꝑis suscepisset. Et
certe uerus amor nisi passionib non
probatur. Uerus amor est: fecisse su¬
as angustantis angustias. Nimis est:
quod sapit do pauꝑis cib. Qui to¬
tius creaturx bona non esurit: sagi¬
natum se in esca pauꝑis ꝓpħizat. In
regno cȩli coram om̃ib angłis. in con¬
uentu resurgentium. qͦd abel passus
sit. qͦd seruauit mundum noe. quod

Expanded text:
per, et dedistis illi manducare; sed esuriper, et dedistis illi manducare; sed esurivi ego, et dedistis manducare mihi . Sibi datum clamat quod pauper acceperit, se manducare dicit quod comederit pauper; quod bibit pauper; sibi testatur infusum. O quid agit amor pauperis! gloriatur in coelo Deus unde pauper erubescit in terra, et hoc reputat in honorem sibi, quod pauperi computatur injuria. Dixisse suffecerat; dedistis mihi manducare, dedistis mihi potum; sed praemittit, Esurivi, sitivi, quia parvus fuisset amor pauperis quod pauperem suscepisset, nisi et passiones pauperis suscepisset: et certe verus amor non nisi passionibus probatur. Verus amor est fecisse suas angustiati angustias: nimis est quod sapit Deo pauperis cibus, qui totius creaturae bona non esurit, saginatum se in esca pauperis prophetizat in regno coeli, coram omnibus angelis, in conventu resurgentium. Quod Abel passus sit , quod servavit mundum Noe , quod
Abbreviated transcription (Latin):
fame. siti aridus. lassitudine tremeis.
defectu luridus. qd̃ egenus sit. quis¬
labor intelligere: Et si labor intel¬
ligentie nullus est. uude est intel¬
ligentie fructus: Oremus fr̃s. ut ip¬
se nob̾ intelligere intelligenda conce¬
dat: qui se intelligi in pauꝑe sic de¬
monstrat. Quod ipse qui celum te¬
git. sit nudus in pauꝑe. qͦd in esuri¬
ente esuriat saturitas rerum. qͦd siti¬
at ui sitiente fons fontium. intellig̾e
quomͦ ñ magnum est: Quomͦ ñ bea¬
tum intelligere quod ei sit ampla
pauꝑtas. cui angustum ẽ celum: qͥ
dat mundũ qͦ egeat in egente: qͦd
fructum panis. aque calicem. dator
omniũ querat: qͦd se ds amore pau¬
ꝑis sic deponat. ut ñ tantũ assit pau¬
ꝑi. s ipse sit pauꝑ: Hoc uidere cui¬
đs dederit: ipse uidet. S quomͦ aut
in se transfuderit pauꝑem aut se in
pauꝑem fuderit: dicat ipse iam no¬
bis. Esuriui inquit: et dedistis mͥ
manducare. Non dixit esuruut pau¬

Expanded text:
fame, siti aridus, lassitudine tremens, fame, siti aridus, lassitudine tremens, defectu luridus, quod egenus sit intelligere quis labor? Et si labor intelligentiae nullus est, unde est intelligentiae fructus? Oremus, fratres, ut ipse nobis intelligere intelligenda concedat, qui se intelligi in paupere sic demonstrat. Quod ipse qui coelum tegit sit nudus in paupere, quod in esuriente esuriat saturitas rerum, quod sitiat in sitiente fons fontium, intelligere quomodo non magnum est? Quomodo non beatum intelligere, quod ei sit ampla paupertas, cui angustum est coelum; qui ditat mundum, quod egeat in egente; quod frustum panis, aquae calicem dator omnium quaerit; quod se Deus amore pauperis sic deponat, ut non adsit pauperi, sed ipse sit pauper? Hoc cui videre dederit Deus, ipse videt. Sed quomodo aut in se transfuderit pauperem, aut se in pauperem fuderit, dicat ipse jam nobis: Esurivi, inquit, et dedistis mihi manducare. Non dixit esurivit pau
Abbreviated transcription (Latin):
taris tuba ꝑsonat disciplinã:
imꝑitis tantum terrificum
dat clamorem. Tuba magistra belloꝵ
dat suis uires: hostibꝰ dat pauorẽ. Q
sine tuba dimicat miles ñ est: fertur
furore non prelio: uircutẽ non agit s
ꝑicula: querit ꝑire. ñ uincere. Hoc dixi¬
mus: ut xp̃i miles intelligat. celestis
quare ꝓuisa sit cantilena. Constituti
in campo scłi: pugnam cum diabolo.¬
bella cum uitiis sustinemus. Quotienꝰ
gͦ nob̾ intonat ꝓpħicus clangor. tocieñ
nos in pace cautos. et in acie fortes. et
in prelio rede̾it inuictos. Namq hodie
beatus psalmista: ad intelligentiã
nos suꝑnam conuocat ꝑ clamorem.
Beatus qui intelligit suꝑ egenum
et pauꝑem. & que est itelligentia:
ubi ꝓfessa pauꝑtas: Uis est intelli¬
gentie si rimetur uiscera: si depre¬
hendat occulta: si tecta nudet. Ue¬
rum subiecta oculis. exposita in pu¬
blico. ingesta rebꝰ: non est intellig̾e
s uidere. Nuditate algidus. tabidꝰ

Expanded text:
taris tuba personat disciplinam, taris tuba personat disciplinam, imperitis tantum terrificum dat clamorem; ut magistra bellorum dat suis vires, hostibus dat pavorem. Qui sine tuba dimicat, miles non est: fertur furore, non praelio; virtute non agit, sed periculo; quaerit perire, non vincere. Hoc diximus, ut Christi miles intelligat coelestis quare provisa sit cantilena. Constituti in campo saeculi pugnam cum diabolo, cum vitiis sustinemus. Quoties ergo nobis intonat propheticus clangor, toties nos in pace cautos, et in acie fortes, et in praelio reddidit invictos. Namque hodie beatus Psalmista ad intelligentiam nos supernam convocat per clamorem: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem . Et quae est intelligentia, ubi est, professa paupertas? Vis est intelligentiae, si rimetur viscera, si deprehendat occulta, si tecta nudet. Verum subjecta oculis, exposita in publico, ingesta rebus, non est intelligere, sed videre. Nuditate algidus, tabidus
Abbreviated transcription (Latin):
non uult: qͥa et abraham ut offerret
filium colligauit: et loth angłi ut sub¬
traherent flãmis extractum manib
sustulerunt: et petrum dñs ut iret ad
martyrium qd̃ nolebat. auxilii sui uir¬
tute p̾cuixit dicens: precinget te alius
et ducet quo cu non uis. Et pat̾ celestiᷤ
non solum uolentes suscipit. s attrahit
et nolentes: dicente filio. Nemo uenit
annuosa et uetera ducit: Aut quomͦ
domum suam uidicat ouile di: ubi
ñ pascuale germen di. diuinũ pecus
alitur ad balatum: Obsecro et obtestor
tis om̃s. quatinus in his dieb: nullus
ad di grãm. nullꝰ a gen̾a̾tione diuina relin¬
quatur exto rris: quatinꝰ quod aliis ds ẽ
ꝑ suam grãm collaturus. uestrũ crescat
et redundet in gaudium. Homines
sumus sub incerto uiuentes: et nescunꝰ
quid pariat suꝑuentura dies. Agamꝰ
gͦ dilectissimi. ne serui. ne filii. ne conui¬
ges. ne parentes preuenti morte: & pre¬
senti uita careant. et ñ ueniant ad fu¬

Expanded text:
Non vult, quia et Abraham, ut offerret Non vult, quia et Abraham, ut offerret filium, colligavit ; et Loth angeli, ut subtraherent flammis, extractum manibus sustulerunt , et Petrum Dominus ut iret ad martyrium quo nolebat, auxilii sui virtute praecinxit, dicens Praecinget te alius, et deducet, quo non vis . Et pater coelestis non solum volentes suscipit, sed attrahit et nolentes, dicente filio: Nemo potestannosa et vetera ducit? Aut quomodo domum suam judicat ovile Dei, ubi non pascuale germen Dei pecus dat balatum? Obsecro et obtestor,tis omnes, quatenus his diebus nullus a Dei gratia, nullus a regeneratione divina relinquatur extorris, quatenus quod aliis Deus est per suam gratiam collaturus, vestrum crescat, et redundet in gaudium. Homines sumus sub incerto viventes: et nescimus quid pariat superventura dies . Agamus ergo, dilectissimi, ne servi, ne filii, ne conjuges, ne parentes praeventi morte, et praesenti vita careant, et non perveniant ad fu
Abbreviated transcription (Latin):
concipiat non caro: afferte qͦs dĩ gr̃a
geueret. ñ mundana natura: afferte
quos agnos prestet innocentia. non
lubeat pecoris habitudo. Afferte af¬
ferte quos sponte uenire aut necessi¬
tas uetat. aut etas impedit: aut igno¬
iantia retardat. aut tenent uicia. aut
delicta remorantur: aut spectatio de¬
cipit: aut fallit confusione pauꝑtas.
Adducite uolentes: attrahite nolenteᷤᷤ
facite uobis de alicua necessitate mer¬
cedem. Seruum cathecuminũ si ha¬
bet dominiis adducat: ut habeat nc̃
fidelem. filium pater offerat ñ re¬
tardet: ut cui presentẽ uitam presti¬
tit. conferat & futuram. Uir coniugẽ
deducat ad fidem:. ne quod unum ẽ
in carne. sp̃u sit diuisum. Amicus
amicum attrahat ad salutẽ: ut de gr̃ã
diuina humanam comprobet carita¬
tem. Peregrinum cuies. possessor hos¬
pitẽ di ꝑducat ad mensam: ut sine su¬
o sumptu. de diuinis copiis sit huma¬
nus. Attrahite nolentes. Nemo dicat

Expanded text:
concipiat, non caro; afferte quos Dei gratia concipiat, non caro; afferte quos Dei gratia generet, non mundana natura; afferte quos agnos praestet innocentia, non habeat pecoris hebetudo: afferte, afferte, quos sponte venire aut necessitas vetat, aut aetas impedit, aut ignorantia retardat, aut tenent vitia, aut delicta remorantur, aut exspectatio decipit, aut fallit confusione paupertas, adducite volentes, attrahite nolentes, facite vobis de aliena necessitate mercedem: servum catechumenum si habet dominus, adducat, ut habeat jam fidelem; filium pater offerat, non retardet, ut cui praesentem vitam praestitit, conferat et futuram. Vir conjugem deducat ad fidem, ne quod unum est in carne spiritu sit divisum. Amicus amicum attrahat ad salutem, ut de gratia divina humanam comprobet charitatem. Peregrinum civis, possessor hospitem Dei ducat ad mensam, ut sine suo sumptu de divinis copiis sit humanus. Attrahite nolentes; nemo dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
eus: filius aptabatur uinctus: ut
tolleret de patͥs passione martyrũ:
premium de pena patͥs: de cõnflictu
patris raꝑet coronam. Deniq patris
suspensa est dexcera: patͥs gladius ẽ
remotꝰ. quia ñ querebatur mors filii.
s patris caritas ꝓbabatur: nec expete¬
batur sanguis filii. ubi tota iuictima
in patͥs dilectione constabat. scͥptura
dicente. Nunc scio qͥa diłigis dũm dm
to ꝓpt̾ me. Abraham diximus arie¬
tem. ut ysaac arietis filium ꝓbaremꝰ.:
ac sic luceret qͦs arietum filips ꝓpha
uult dño nos deferre. Afferte dño fi¬
lios arietum. filios patrum patͥarcha
qͣndo grex dominicus fidei laxatur
in pastum: qnͣdo agnos suos celestis
pastor ad ouile dominicũ uult defer¬
ri: ne disꝑsi ꝑ inculta gentiũ. lupoꝵ
deuorientur incursionib. S qͥd admone¬
at uox diuina: plenius iam loquam.
lfferte dño filios arietum. Afferte do¬
mino baptiraudos: afferte quos fides

Expanded text:
cius filius aptabatur vinculis, ut cius filius aptabatur vinculis, ut tolleret de passione martyrium, praemium de poena patris, de conflictu patris raperet coronam. Denique patris suspensa est dextera, patris gladius est remotus, quia non quaerebatur mors filii, sed patris charitas probabatur: nec expetebatur sanguis filii, ubi tota victima in patris dilectione constabat, scriptura dicente: Nunc scio quia diligis Deum, tuo propter me .Abraham diximus arietem, ut Isaac arietis filium probaremus: ac si luceret quos arietum filios propheta vult domino nos offerre. Afferte Domino filios arietum. Filios patrum, patriarchquando grex dominicus fidei laxatur in pastum, quando agnos suos coelestis pastor ad ovile dominicum vult deferri, ne dispersi per inculta gentium, luporum devorentur incursibus. Sed quid admoneat vox divina, planius jam loquamur. Afferte Domino filios arietum. Afferte domino baptizandos, afferte quos fides
Abbreviated transcription (Latin):
semina estusa ꝑ campos diuino patͥ
ut diuina sobolis afferat admonetur:
Aut forte iudaicas uictimas. sacͥficia
cruenta. balantes sub cultris hostias
creator omniũ nuc requirit: Et
ubi est illud quod dixit: non accipiã
de domo tua uitulos. neq de gregib¬
rum: iumenta in montib et boues.
Cognoui omĩa uolatilia cȩli: et specieᷤ
agri mecum est. Si esuriero non dicã
tibi: meus ẽ enim orbis terre et pleni¬
tudo eiꝰ. Et si ista reppulit: quos arie¬
tum filios sibi deposcit afferri: Abra¬
ham demonstrat. Accipe filium tuũ
dilectum: & offeres mͥ in holocaustum.
Aries abraham. maturus ad innocenti¬
am. grandeuus ad fidem. ꝑfectus ad
hostiam. paratus ad holocaustum. af¬
mo se immnolabat in filio. Sc̃ificabat
mentem suã: letificabat fidem suam:
ut esset idem uictuna et pontifex. sa¬
cerdas et sacrificium. Patͥs patris e¬
rat passio ibi tota: ubi filius immo¬
labatur ignarus. Filiꝰ sistebatur nes¬

Expanded text:
semina effusa per campos, divino Patri, semina effusa per campos, divino Patri, ut divina soboles offerat, admonetur. Aut forte Judaicas victimas, sacrificia cruenta, balantes sub cultris hostias, Creator omnium nunc requirit Deus? Et ubi est illud quod dicit? Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibrum, jumenta in montibus, et boves. Cognovi omnia volatilia coeli, et species agri mecum est. Si esuriero, non dicam tibi: meus est enim orbis terrae, et plenitudo ejus . Et si ista repulit, quos arietum filios sibi deposcit afferri? Ad Abraham loquitur: Accipe filium tuum dilectum, et offeres mihi in holocaustum . Aries Abraham maturus ad innocentiam, grandaevus ad fidem perfectus ad hostiam, paratus ad holocaustum, afmo se immolabat in filio, sanctificabat mentem suam, laetificabat fidem suam, ut esset idem victima et pontifex, sacerdos et sacrificium. Patris erat passio ibi tota, ubi filius immolabatur; ignarus filius sistebatur, nes
Abbreviated transcription (Latin):
leuat ad naturam:: Afferte dño filii
dĩ. Homines fr̃s. hoĩes nuncupat hic
ꝓpħa: quos dĩ filios alibi sic decantat.
Ego dixi dii estis: et filii excelsi om̃s.
Audiuimus fr̃s. quo nos tulit diui¬
na dignatio: quo pat̾nitas extulit
nos suꝑna: credamus nos di filios:
respondeamꝰ generi: uuamus celo
patrem similitudine referamus: ne
ꝑdamus uiciis. quod sumus ꝑ grãm
consecuti. Afferte dño filii di. Affer¬
te. Uidete qͥa celestis pater sentit amo¬
rem donis: datis affectam ꝓbat mu¬
nerib caritatem. & reuera fr̃s. filium
se nescit. uiscerib caret. naturam ne¬
gat. ingratus ẽ patͥ: qui auctorem
uite sue non obsequiis placat: non
deiuncit cultu: munerib non hono¬
rat. Afferte dño filii dĩ. Uideamus qͥd
est illud: quod nos tanto patͥ hic ꝓpha
commonet et hortatur afferre. Affer
de dño filii di: afferte doninio filios
arietum. Hoc est totum qd̃ expetit:
coris germen. stratos ꝑ uiam partus.

Expanded text:
levat ad naturam? Afferte Domino, filii levat ad naturam? Afferte Domino, filii Dei. Homines, fratres, homines nuncupat hic propheta, quos Dei filios alibi sic decantat: Ego dixi dii estis, et filii excelsi omnes . Audivimus fratres quo nos tulit divina dignatio, quo paternitas extulit nos superna: credamus nos Dei filios, respondeamus generi; vivamus coelo; patrem similitudine referamus, ne perdamus vitiis quod sumus per gratiam consecuti. Afferte Domino, filii Dei. Videtis, quia coelestis Pater sentit amorem donis, datis affectum, probat muneribus charitatem. Et revera, fratres, filium se nescit, visceribus caret, naturam negat, ingratus est patri, qui auctorem vitae suae non obsequiis placat, non devincit cultu, muneribus non honorat. Afferte Domino, filii Dei. Videamus quid sit illud, quod nos tanto patri hic Propheta commonet, et hortatur afferre. Afferte Domino, filii Dei, afferte Domino filios arietum. Hoc est totum quod expetit, coris germen, stratos per viam partus,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s qui ar¬
duas oꝑum subleuant et so¬
lantur angustias: ꝓbant ad
solatium laboris datam nobis natu¬
raliter cantilenam. Hinc nautȩ cantu
suꝑant marina discͥmͥna:. hincĩnienso
ponderi adducunt leuamina canti¬
coꝵ: hinic uiantes colles arduos facit
transcendere uox sonora: hinc prelia¬
tores ipsos precedens cantus subire
concitat amara belloꝵ. Ac ne multis.
omne quod durum est oꝑis. quod la¬
boris: dulcis iuncit et efficit cantile¬
na. Dic nos fis. quadragesime ieiunio
cantica diuinia iuingamus: ut absti¬
nentiȩ pondus. cȩlestis temꝑet et
subleuet symphonia. ꝓuocante nos
ad hec dauid beato: qui dum fistula
pecus carum mulcet et oblectat in
pascuis: cantu. dura didicit suꝑare
tes: reducere iudeos: fugare demoneᷤ:
di filios ad suꝑni patͥs obsequiũ con¬
uocare: sicut bene inuitans eiꝰ cecurit
melodia. Afferte dño inquit filii di.
iurtutes. aut homines di aptat in fi¬
lios: et terrenam carnem celestẽ sub¬

Expanded text:
s qui arduas operum sublevant, et solantur angustias, probant ad solatium laboris datam nobis naturaliter cantilenam. Hinc nautae cantu superant marina discrimina; hinc immensa pondera adducunt levamine canticorum; hinc viantes colles arduos facit transcendere vox sonora, hinc praeliatores ipsos praecedens cantus subire concitat amara bellorum. Ac ne multis, omne quod duri est operis, quod laboris, dulcis vincit et efficit cantilena. Sic nos, fratres, Quadragesimae jejunio cantica divina jungamus, ut abstinentiae pondus coelestis temperet, et sublevet symphonia provocante nos ad haec Davide beato, qui dum fistula pecus charum mulcet, et oblectat in pascuis, cantu dura didicit superare tes, reducere Judaeos fugare daemonem, Dei filios ad superni patris obsequium convocare, sicut bene invitans ejus cecinit melodia. Afferte Domino, inquit, filii Deivirtutes? aut homines Dei aptat in filios? et terrenam carnem coelestem sub