comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amplexu fouet. & qͥb dã brachiiᷤ
ligat. & circundat lacertis: pã¬
pinis uestit. sertis coronat uira¬
rum: Quȩ ad imitationẽ uitȩ
cem: deinde quia natura flexi¬
bilis & caduca est. qͣsi brachiis qͥb¬
dam ita clauiculis qͥcqͥd compre¬
henderit stringit: hisꝙ se erigit
& accollit. Huiꝰ est similis plebs
eccłiȩ. quȩ uelut quadã fidei ra¬
dice plantat᷑. & reprimit᷑ humi¬
litatis ꝓpagine: de qua pulchre
ait ꝓpħa. Uineam ex egypto tͣn¬
stulisti: & plancasti radices eiꝰ.
& replesti terram. Oꝑuit mon¬
tes umbra eiꝰ: & arbusta eiꝰ cedroᷤᷤ
dei. Extendisti palmites eiꝰ usꝙ
ad mare: & usq ad flumen ꝓpa¬
gines eiꝰ. Et ꝑ ysaiam ip̃se dñs
locutus est dicens. Uinea facta
est dilecto in cormi in loco uberi:
& maceriam circũdedi & circũ¬
fodi uineam sorech. & edifica

Expanded text:
amplexu fouet et quibusdam brachiis amplexu fouet et quibusdam brachiis ligat et circumdat lacertis, pampinis uestit, sertis coronat uuarum? quae ad imitationem uitae cem, deinde, quia natura flexibilis et caduca est, quasi brachiis quibusdam ita clauiculis quidquid conprehenderit stringit hisque se erigit et adtollit. huius est similis plebs ecclesiae, quae uelut quadam fidei radice plantatur et reprimitur humilitatis propagine, de qua pulchre ait Propheta: Vineam ex Aegypto transtulisti, et plantasti radices ejus, et replesti terram: operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei: extendisti ad mare et usque ad flumen propagines eius. et per Esaiam ipse dominus locutus est dicens: uinea facta est dilecto in cornu in loco uberi. et maceriam circumdedi et circumfodi uineam Sorech et aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
tutis: semꝑ tͥ spina ꝓxima est.
semꝑ ẽ sentis. semꝑ inferiora tua
respice. Suꝑ spinas germinas:
nec ꝓlixa gr̃a manet. Breui unus¬
qͥsq decursu etatis. Flore marcesci
Sane ut caduca tͥ noueris commu¬
nia ẽẽ cum florib: ita etiã leca
cũ uitib quib generat᷑ uinum.
qͦ cor hominis lecificat᷑. Atq uti¬
nam o homo huiꝰ generis unite¬
ris exemplũ: ut ipse tͥ leticiam
iocunditatẽ ꝙ fłuctifices. In te ip¬
so suauitatis tuȩ gr̃a ẽ. ex te pul¬
lulat: in te manet: intꝰ tibi. so¬
est in ce ipso guerenda iocundio
tuȩ est concientiȩ. Ideo ait̾. bibe
aquam de tuis uasis: & de pute¬
oꝵ tuoꝵ fontib. Primo om̃ium:
nichil gratiꝰ florentis odore uitis.
Siqͥdem de flore earum succus ex¬
pressus. poculi genꝰ conficit: qd̾
& uoluptati & saluti sit. Deinde
quis ñ miret᷑ ex acini uinatio. ui¬
tem usq in arboris sũmum ca¬
cumen ꝓrumꝑe. qͣm uelut qͦdã

Expanded text:
tutis, semper tibi spina proxima est, tutis, semper tibi spina proxima est, semper est sentis, semper inferiora tua respice. super spinam germinas, nec prolixa gratia manet. breui unusquisque decurso aetatis flore marcescit. Sane ut caduca tibi noueris communia esse cum floribus ita etiam laeta cum uitibus, quibus generatur uinum, quo cor hominis laetificatur. atque utinam, o homo, huius generis imiteris exemplum, ut ipse tibi laetitiam iocunditatemque fructifices. in te ipso suauitas tuae gratiae est, ex te pullulat, in te manet, intus tibi inest, in te ipso quaerenda iocunditas tuae est conscientiae. ideo ait: bibe aquam de tuis uasis et de puteorum tuorum fontibus. primum omnium nihil gratius florentis odore uitis, siquidem de flore earum sucus expressus poculi genus conficit, quod et uoluptati et saluti sit. deinde quis non miretur ex acini uinacio uitem usque in arboris summum cacumen prorumpere, quam uelut quodam
Abbreviated transcription (Latin):
bernis qͦ temꝑib seruaturȩ.
Hoc enĩ in singulis priuilegiũ
nacura tenuit in reliquum:
qd̾̃ subiectũ mundi surgentis
accepit. Et inde manet sua il¬
licib p̾rogatiua. manet cipres¬
sis: ut nulli uenti eas. crinis sui
ueste & honore despolient. Sur¬
rexerat autẽ florib ĩmixta t̾re¬
nis. sine spinis rosa: & pulcher¬
rimꝰ flos sine ulla fraude uerna¬
bat. Dostea spina sepsit gr̃am
floris. tanqͣm humanȩ specłm
p̃ferens uite: quȩ suauitatem
ꝑfunctionis suȩ finitimis cura¬
rum stimulis sepe compungat.
Uallata ẽ enĩ elegantia uitȩ m̃
& quibꝰdam sollicitudinib ob¬
septa: ut tristicia adiunctasi
gr̃e. Unde cũ unꝰquisq aut sua¬
uitate racionis. aut ꝓsꝑioriseͤ¬
sus successib gratulat᷑: memmi¬
se culpe eum ꝯuenit. ꝑ qͣm no¬
sentes. iure condempnationis ã¬
scͥpte sunt. Irrutiles gͥ licet oho¬
mo aut splendore nobilitatis. aut
fastigio potestatis.aut fulgore iͥ¬

Expanded text:
bernis quoque temporibus seruaturae. bernis quoque temporibus seruaturae. hoc enim in singulis uincula natura tenuit in reliquum, quod sub ictu mundi surgentis accepit. et inde manet sua ilicibus praerogatiua, manet uirescant, ut nulli uenti eas crinis sui ueste dispolient. \' surrexerat ante floribus inmixta terrenis sine spinis rosa et pulcerrimus flos sine ulla fraude uernabat, postea spina saepsit gratiam floris tamquam humanae speculum praeferens uitae, quae suauitatem perfunctionis suae finitimis curarum stimulis saepe conpungat. uallata est enim elegantia uitae nostrae et quibusdam sollicitudinibus opsaepta, ut tristitia adiuncta sit gratiae. unde cum unusquisque aut suauitate rationis aut uiscerum cursus successibus gratulatur, meminisse culpae eum conuenit, per quam notis animique sentes iure condemnationis ascripti sunt. inrutiles igitur licet, o homo, aut splendore nobilitatis aut fastigio potestatis aut fulgore uir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓduxerit fructũ. statĩ mittit fal¬
cem: q̃m ad est messis. Dormien
tigͥ tͥ o homo & nescienti: fructꝰ
suos ultro terra ꝓducit. Dormis
& surgis : & frum̃ti ꝑ noctẽ incre¬
menta miraris. Diximꝰ de herba
feni. ñc̃ dicamꝰ de ligno fructuoso
faciente fructũ scd̃m genꝰ: cuiꝰ se¬
men eiꝰ in ipso. Dixit & facta suit.¬
& subito ut supra florib ħbarum¬
ꝙ uiriditatib. ita hic nemoribus
terra uestita est. Concͤrerunt
Larbores. consurrexert siluȩ:
uertices repente montium
fronduerunt. Hinc pinꝰ. hinc
cipressus. in alta se extuler̃t:
cacumina cedri. & picee con¬
uenert. Abies qͦ: ñ contenta
terrenis radicib atq aerio u̾¬
tice: etiam casus marmos cu¬
to subitura remigio. ñ solum
uentis s etiam fluctib certa¬
tura ꝓcessit. Necñ & laurus
adsurgens odorem suum dedit:
nunqͣm suo exuenda uelami¬
ne. Umbrose qͦ ilices u̾ticem
ꝓtulert: inhorrentẽ comã hi¬

Expanded text:
produxerit fructum, statim mittit falproduxerit fructum, statim mittit falcem, quoniam adest messis. dormiente te igitur, homo, et nesciente fructus suos ultro terra producit. dormis et surgis et frumenti per noctem incrementa miraris. Diximus de herba faeni, nunc dicamus de ligno fructuoso faciente fructum secundum genus, cuius semen eius in ipso. dixit et facta sunt et subito ut supra floribus herbarumque uiriditatibus ita hic nemoribus terra uestita est. concurrerunt arbores, consurrexerunt siluae, uertices repente montium fronduerunt. hinc pjnuspinus, hinc cypressus in alta se extulerunt cacumina, caedri et piceae conuenerunt. abies quoque non contenta terrenis radicibus atque aerio uertice etiam casoscasus marinos tuto subitura remigio nec solum uentis, sed etiam fluctibus certatura processit. nec non et laurus adsurgens odorem suum dedit numquam suo exuenda uelamine. umbrosae quoque ilices uerticem protulerunt inhorrentem comam hi
Abbreviated transcription (Latin):
soli ub̃tas st̾ilitate multatuR.
Tunc autẽ ꝓuentu spontaneo t̃ra
fructꝰ locis om̃ib inuehebat: q̃m
is p̾ceꝑat qui uniu̾soꝵ ẽ plenitu¬
do. Uerbũ enĩ dei fructificabat
in t̾ris: nec ullo adhuc erat terra
dampnata maledicto. Antiqͥora
enĩ mundi nascentis exordia. qͣm
nr̃a peccata st̃: & recentior culpa.
sine sudore alim̃ta nescire. Dem¬
ꝙ: hodieq fecunditas terrȩ: uete¬
rem affluentiam spontaneo usu
fertilitatis oꝑatur. Qm̃ multa
sunt enĩ que adhuc sponte gene¬
rant᷑: s etiam in his ipsis que ma¬
nu querunt᷑. magna ex parte
manent nobis diuina benefici
a: ut frum̃ta ipsa qͥescentibus
inferant᷑. Qd̃ ꝓposite docet. lec¬
tionis exemplũ dicente dño. qͥa
sic est regnũ dei. quẽ admodũ si
& obdormiat inqͥt. & exurgat no¬
cte & die: & semen germinet ꝙ in¬
crescat. dum nescit ille. Ultro e
bam. deinde spicam. deinde ple¬
num triticum in spica. Et cum

Expanded text:
soli uberis sterilitate multatur. soli uberis sterilitate multatur. tunc autem prouentu spontaneo terra fructus locis omnibus inuehebat, quoniam is praeceperat qui uniuersorum est plenitudo. uerbum enim dei fructificabat in terris, nec ullo adhuc erat terra damnata maledicto. antiquiora enim mundi nascentis exordia quam nostra peccata sunt et recentior culpa, sine sudore alimenta nescire. I denique hodieque fecunditas terrae ueterem affluentiam spontaneae usu fertilitatis operatur. quam multa sunt enim quae adhuc sponte generantur. sed etiam in his ipsis quae manu quaeruntur magna ex parte manent nobis diuina bea, ut frumenta ipsa quiescentibus inferantur. Quod propositae docet lectionis exemplum, dicente Domino: Quia sic est regnum Dei quemadmodum si et obdormiat, inquit, et exsurgat nocte et die, et semen germinet, et increscat, dum nescit ille Marc., bam, deinde spicam, deinde plenum triticum in spica. et cum
Abbreviated transcription (Latin):
dum si homo iactet sem̃ suꝑ t̾ram
Est homo qͥ seminat u̾bum: de qͦ
scͥptum est. Qui seminat: u̾bũ
seminat. Hic homo u̾bum semi¬
nauit suꝑ t̾ram: qͣndo dixit.
Germinet t̾ra herbam. Et subi¬
do terrarum germina pullula¬
uert̃: & diu̾sȩ rerũ sp̃es refulser̃¬
Declama Hinc pratoꝵ uirens
apabuli ministrauit: inde cãpoꝵ
spica flauescens. i maginẽ pela¬
gi fluctuantis. cõmotione segetiᷤᷤ
uberioris expressit. Sponte õms
tructꝰ t̾ra suggessit. Et si arata
sine cultore esse ñ poterat: ñdũ
enĩ erat formatꝰ agricola. in arata
tam̃ opimis messibꝰ redundabat:¬
& haut dubito maiore ꝓuentu.
Siqͥdem nec cultoris desidia: terra¬
rum destituere poterat ub̾tatẽ.
Nc enĩ fecunditas unicuiq ꝓ m̾ito
laboris adquirit᷑. ubi cultꝰ specta¬
tur agroꝵ & negligentia uł offen¬
sa: aut diluuus pluuiarũ. aut
trarum ariditatib. aut grandi¬
ni lactu. aut quacunq ex causa.

Expanded text:
dum si homo uanum semen super terram. dum si homo uanum semen super terram. Est et homo, qui seminat uerbum, de quo scriptum est: qui seminat uerbum seminat. hic homo uerbum seminauit super terram, quando dixit: germinet terra herbam: et subito terrarum germina pullularunt et diuersae rerum species refulserunt. hinc pratorum uirens pabuli ministrauit, inde camporum spica flauescens imaginem pelagi fluctuantis commotione segetis uberioris expressit. sponte omnis fructus terra suggessit. etsi arata sine cultore esse non poterat — nondum enim erat formatus agricola —, inarata tamen opimis messibus redundabat et haut dubito an maiore prouentu, siquidem nec cultoris desidia terrarum destituere poterat ubertatem. nunc enim fecunditas unicuique pro merito laboris adquiritur, ubi cultus spectatur agrorum, et neglegentia uel offensa aut diluuiis pluuiarum aut terrarum ariditatibus aut grandinis iactu aut quacumque ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
adulterina semina quȩ frugib
sepe miscent᷑:⁊iania nuncu¬
pari eungłii lectione cognouimꝰ.
S ea ꝓpriũ qd̃dam genꝰ habent:
ñ ex tritici semine in alusd ge¬
nus seminis decolori mutatione
translata degenerem traxere
naturam. Deniq hoc docet do¬
minꝰ dicens. Simile ẽ regnũ
celoꝵ homini:qui seminauit
bonum semen in agro suo. Cum
autẽ dormient homines. uenit
inimicus eiꝰ: & suꝑseminauit
Zizania inter triticũ. Adu̾ti
dixert ad patremfamilias. Do¬
mme. ñne bonũ semen semina¬
sti in agro tuo: Unde gͦ habet
zizama: Et ait illis. Inimicus
homo hoc fecit. Aliud enĩ sem̃ ẽ
diaboli. aliud sem̃ est xp̃i: qd̃ se¬
rit᷑ ad iusticiam. Deniq aliud
filiꝰ hominis: aliud diabolus se¬
minauit. Adeo diu̾sa natura u¬
triꝰq seminis: ut contrariꝰ semi
peccatũ est. Qͦ mͣ gͥ potest uniꝰ¬
esse generis: regnũ atq peccatũ.
Sic est inqͥt regnũ dei: quẽ ad mo¬

Expanded text:
adulterina semina, quae frugibus adulterina semina, quae frugibus saepe miscentur, zizania nuncupari euangelii lectione cognouimus, sed ea proprium quoddam genus habent, non ex tritici semine in aliud genus seminis decolora mutatione translata degenerem traxere naturam. denique hoc docet dominus dicens: simile est regnum caelorum homini, qui seminauit bonum semen in agro suo: cum autem dormirent homines, venit inimicus ejus, et superseminavit zizania inter triticum Ibid..dixerunt ad patremfamilias: Domine, nonne bonum semen seminasti in 50 agro tuo? Unde ergo habet zizania? Et ait illis: Inimicuhomo hoc fecit. aliud enim semen est diaboli, aliud semen est Christi, quod seritur ad iustitiam. denique aliud filius hominis, aliud diabolus seminauit. adeo diuersa natura utriusque seminis, ut contrarius seminpeccatum est. quomodo igitur potest unius generis esse regnum atque peccatum? sic est inquit regnum dei, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
terra ꝓfert semina. cũ plerunq
semina iacta degenerent ÷ & cũ
bonum triticum fuerit semina¬
tum. decolor eiꝰ sp̃es. & inferior
forma reddat᷑ : s hoc si qͣndo acci¬
dit: ñ ad translationẽ generis.
s ad egricudinem quandam & in¬
eqͣlitatẽ seminis. uidet᷑ esse refe¬
rendum. Non enĩ desinit esse
triticum. si aut frigore adurat᷑.
aut imbre madidet᷑: s sp̃e mag̃
qm genere. colore qꝙͦ & corruptio¬
ne mutatum. Deniq freqͣnter
madidata frum̃ta in sui generiᷤ
sp̃em reu̾cunt᷑: si aut sole. aut
ignib torreant᷑. aut diligentib
cõmissa culturis aeris temperie.
terrarũq feraciũ ubertate foue¬
antur. Itaq reparat᷑ in sobole:
qd̾ degenerauerat in parente.
Unde ñ ꝑiclitat᷑. ne p̾ceptũ illud
dei quo usus naturȩ inoleuit.
in reliquum successionis uicio
destitutũ sit: cum hodieq in se¬
minib generis sui sinceritas re¬
seruet᷑.Nam lolium & reliqua

Expanded text:
terra profert semina, cum plerumque terra profert semina, cum plerumque semina iacta degenerent et, cum bonum triticum fuerit seminatum, et decolor eius species et inferior forma reddatur? sed hoc si quando accidit, non ad translationem generis, sed aegritudinem quandam et inaequalitatem seminis uidetur esse referendum. non enim desinit esse triticum, si aut frigore aduratur aut imbre uacabat, sed specie magis quam genere, colore quoque et corruptione mutatum. denique frequenter madidata frumenta in sui generis speciem reuertuntur, si aut sole aut ignibus torreantur aut diligentibus commissa cultoribus aeris temperie terrarumque feracium ubertate foueantur. itaque reparatur in subole quod degenerauerat in parente. unde non periclitamur, ne praeceptum illud dei, cuius usus naturae inoleuit, in relicum successionis uitio destitutum sit, cum hodieque in seminibus generis sui sinceritas reseruetur. nam lolium et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
calle capiat᷑ angusto. uibi uł ip¬
se se ñ queat torquere. & draco¬
nem graui proterere uestigio.
uel sequentis elephantis auxi¬
lium ñ habere. Ergosi irratio¬
nabilia animalia norunt qͥb
sibi aut medicent᷑ herbis. aut
subsidiis opem afferant.homo
nescit cui racionabilis sensus
innascit᷑. aut tam alienꝰ a uero
est. ut quȩ cuiq apta sint usui.
minime dep̾hendat: aut ita na¬
turȩ ingratꝰ bonis. ut q̃m tau¬
nis letalis ẽ homini. ri noriꝰ hoi¬
ꝓpterea putet laboriosum ani¬
mal aut nasci ñ debuisse. aut
sine sanguine debuisse gen̾ari:
Cuiꝰ uirtus ad cultum agroꝵ u¬
tilis. ad usum plaustroꝵ habi¬
lis. ad alimoniam suauis diu̾so
t̾isa donauit dicens. Germinet
hendit que est in herbis & radi
sticani laboris adquirit᷑. Qͣm
primo germinare.deinde herbe¬
scere campos statuit: postea scd̃m
ꝓpͥetatem sin generis semen ado¬
suggererent utilitatem. S for¬
te quis dicat. Quomͦ scd̾m genꝰ

Expanded text:
calle capiatur angusto, ubi uel ipcalle capiatur angusto, ubi uel ipse se non queat retorquere et draconem graui proterere uestigio uel sequentis elefanti auxilium non habere. ergo si inrationabilia animalia norunt quibus sibi aut medicentur herbis aut subsidiis opem adferant, homo nescit, cui rationabilis sensus innascitur, aut tam alienus a uero est, ut quae cuique apta sint usui minime deprehendat, aut ita naturae ingratus bonis, ut quoniam taunis letalis est homini, propterea laboriosum putet animal aut nasci non debuisse aut sine sanguine debuisse generari, cuius uirtus ad cultum agrorum utilis, ad usum plaustrorum habilis, ad alimoniam suauis diuersorsa donauit dicens: germinet ehendit, quae est in herbis et radisticani laboris adquiritur. quaprimo germinare, deinde herbescere campos statuit, postea secundum proprietatem sui generis semen adosuggererent utilitatem. Sed forte quis dicat: quomodo secundum genus
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑiculũ putabas esse genera¬
tum: ad remedia tͥ salutis oꝑat
Nã & io qd̾ periculi ẽ. ꝑ proui¬
dentiam declinat᷑: & id qd salu¬
tis. ꝑ industriam ñ amititur.
An uͭ oues & capreȩ ea que sͥ noxi¬
a st̃ declinare didicer̃t: & solo o
dore ꝑ qͦddam nat᷑e misterium
cum sint racionis exꝑtes. ratio¬
nem tam̃ euadendi ꝑiculi uel
tuendȩ salutis agnoscunt. nori¬
aq pariter ac ꝓfut᷑a disting̃t:
ita ut plerimq cũ armata ue¬
nenis tela senserint. notas pe¬
tere herbas. atq his remedius
uulneri dicant᷑ adhibere: Cib¬
ergo illis medicina ẽ: ut resili¬
re sagitas uideas e uulnere:¬
& fugere uenena ñ serpere. De¬
niq ceruis cib uenenum est.
Coluber ceruum fugit: leonem
interficit. Draco elefantem li¬
gat: cuiꝰ ruina mors uictoris ẽ.
Et ideo sũma ui utrinq certat᷑.¬
ut ille pedem alliget. in qͦ cas
uicti sibi nocere ñ possit: iste
ne posteriore extremꝰ pede aut

Expanded text:
ad periculum putabas esse generaad periculum putabas esse generatum, ad remedia tibi salutis operatur. Nam et id quod periculi est, per providentiam declinatur: et id quod salutis, per industriam non amittitur. An non oves et caprae ea quae sibi noxia sunt dedore per quoddam naturae mysterium, cum sint rationis expertes, rationem tamen euadendi periculi uel tuendae salutis agnoscunt noxiaque pariter ac profutura distinguunt, ita ut plerumque, cum armata uenenis tela senserint, notas petere herbas atque his remedium uulneri dicantur adhibere? cibus illis ergo medicina est, ut resilire sagittas uideas ex uulnere, fugere uenena, non serpere. denique ceruis cibus uenenum est: coluber ceruum fugit, leonem interficit: draco helefantum ligat, cuius ruina mors uictoris est. et ideo summa ui utrimque certatur, ille ut pedem alliget, in quo casus uiucti sibi nocere non possit, iste ne posteriore extremus pede aut
Abbreviated transcription (Latin):
temptet. Elleboꝵ autẽ periti
locunt᷑ escam esse & alimoniam
cot᷑nicum: eo qd nat᷑ali qͦdam tẽ¬
peram̃to sui corꝑis. uim pabuli
nocentis euitent. Et enĩ si ratio¬
ne medicinȩ plerunq ad salub̃¬
tatẽ humani qͦ corꝑis temꝑat᷑.
cui uidet᷑ esse ꝯtrariũ ⁊ qͣntoma¬
gis ꝓprietate nat᷑e ad cibum ꝓ¬
ficit᷑. qd̾ medicinali manu ꝯuer¬
tit᷑ ad salutem: ꝑmandragoram
ꝙͦ sompnꝰ freq̃nter accersit: ubi
uigiliarũ egri affrictant᷑ incom¬
modo. Nam qͥd de apio loquar
qd̾ etiam nobis cotidiano ꝓpe u¬
su innocuit: qͣm dolores eo gra¬
uissimi internoꝵ sepe uiscerum
sopiunt᷑: Nec illud De comos¬
preterit. qd conio ple ẜ ellebore¬
runq furores libidi Icui rei ꝓh¬
num marcuerunt: & elleboro ue¬
tuste passiones egri corꝑis st̃ solu¬
te. Non solum gͥ nulla in his re¬
prehensio creatoris: s etiam in¬
crem̃tum ẽ gr̃arum. Siqͥdem q̃o

Expanded text:
temptet. elleborum autem periti temptet. elleborum autem periti locuntur escam esse et alimoniam coturnicum, eo quod naturali quodam temperamento sui corporis uim pabuli nocentis euitent. etenim si ratione medicinae plerumque ad salubritatem humani quoque corporis temperatur, cui uidetur esse ate naturae ad cibum proficit, quod medica manu convertitur ad salutem! Per mandragoram quoque somnus frequenter accersitur, ubi vigiliarum aegri afflictantur incommodo. Nam quid de opio loquar, quod etiam nobis quotidiano prope usu innotuit, quoniam dolores eo gravissimi internorum saepe viscerum sopiuntur? Nec illud praeterit, quod conio plerumque furores libidinum num marcuerunt, et helleborum vetustae passiones aegri corporis sunt solutae. Non solum igitur nulla in his reprehensio creatoris, sed etiam incrementum est gratiarum. Siquidem quod
Abbreviated transcription (Latin):
entie derogemꝰ: Quasi uͦ om̃ia
gulȩ causa debuerint ꝓcreari:
aut exigua sint quȩ uentrino¬
stro diuina indulgentia mini¬
strauerit. Definitȩ nobis escȩ
tatem generent & corꝑis salu¬
britatẽ. Singula audem eoꝵ qͣ
generant᷑ e terris. specialem qͣn¬
Dam racionem habent: quȩ pro
uirili portione cõplent uniu̾¬
se plenitudinẽ creature. Alia
gͦ esui: alia alii nascunt᷑ usui.
Nichil uacat: nichil mane g̾mi¬
nat tra. Qd̃ tibi putas inutile.
aliis utile ẽ: immo ipsitͥ. freq̃n¬
ter alio ẽ usui utile. Qd̃ escam
ñ adiuuat: medicinam suggerit.
Et sepe eadem que tͥ noxia sunt :¬
aut auib aut feris. innoxiũ mi¬
nistrant pabulum. Deniq stur¬
i uescunt᷑ como. nec fraudi est
eis: q̃m ꝓ qualitate sui corꝑis ue¬
nenũ succi letalis euadunt. Fri¬
gida enĩ uis eiꝰ est succi: qͣm subti¬
lib poris in cordis suisedem du¬
centib precoqua digestione p̾ue¬
niunt. priꝰqm uitalia ipsa per¬

Expanded text:
entiae derogemus, quasi uero omnia entiae derogemus, quasi uero omnia gulae causa debuerint procreari aut exigua sint quae uentnuentri nostro diuina indulgentia ministrauerit ? definitae nobis escae tatem generent et corporis salubritatem. singula autem eorum quae generantur e terris specialem quandam rationem habent, quae pro uirili portione conplent uniuersae plenitudinem creaturae. alia ergo esui, alia alii nascuntur usui. nihil uacat, nihil inane germinat terra. quod tibi putas inutile aliis utile est, immo ipsi tibi frequenter alio est usu utile. quod escam non adiuuat medicinam suggerit, et saepe eadem quae tibi noxia sunt auibus aut feris innoxium ministrant pabulum. denique sturni uescuntur conium, nec fraudi est eis, quoniam per qualitatem sui corporis uenenum suci letalis euadunt. frigida enim uis eius est suci, quam subtilibus poris in cordis sui sedem ducentibus praecoci digestione praeueniunt, priusquam uitalia ipsa per
Abbreviated transcription (Latin):
stiebat᷑ sicut unũ ex istis: Rex
opulentissimꝰ & sapientissimꝰ in¬
gultoꝵ ac folioꝵ remedia: Cer¬
uus eger ramusculos oleȩ man¬
dit: & sanꝰ fit. Locustas ꝙͦ folia
oleȩ adrosã liberant ab egritu¬
dine. Rubi folia suꝑiacta ser¬
penti: interimunt eum. Culi¬
ces ñ tangent te: si absichii her¬
bam cũ oleo coquas. & eo te per
nocere: Inter alia qͦ nutrim̃ta
uitȩ: elleborus deprehendit᷑.
Aconica qͦ fallunt freqnter: &
decipunt colligentẽ. S hoc ita
est. ac si rep̾hendas terram: qͥa
ñ omnes homines boni. S qd̃
plus ẽ accipe: qͥa ñ om̃s bonian¬
geli in celo. Sol ipse pre nimio
calore spicas torret: adurit au¬
dem gignentium prima exordi¬
a. Luna qͦ uiantib iter mon¬
strat: latronũ ꝓdit insidia
Nũ igit᷑ dignum ẽ ut in his quȩ
utilia sunt post habentes ꝯdi¬
toris gr̃am: confiteri ꝓpter aliqͣ
elem̃toꝵ noxia. creatoris ꝓspici¬

Expanded text:
stiebatur sicut unum ex istis? rex stiebatur sicut unum ex istis? rex opulentissimus et sapientissimus ingultorum ac foliorum remedia? Cervus aeger ramusculos oleae mandit, et sanus fit. Locustas quoque folia oleae arrosa liberant ab aegritudine. Rubi folia superjacta serpenti, interimunt eum. Culices non tangent te, si absinthii herbam cum oleo coquas, et eo te perunocere. inter alia quoque nutrimenta uitae elleborus deprehenditur. aconita quoque fallunt frequenter et decipiunt colligentem. sed hoc ita est ac si reprehendas terram, quia non omnes homines boni. sed quod plus est accipe quia non omnes boni angeli in caelo. sol ipse prae nimio calore spicas torret, adurit autem gignentium prima exordia. luna quoque uiantibus iter monstrat, latronum prodit insidias. num igitur dignum est, ut in his quae utilia sunt posthabentes conditoris gratiam confiteri propter aliqua alimentorum noxia creatoris prospici
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ lacteis florib: in qͥb nescias
utrum sp̃es ampliꝰ floꝵ. an am
pliꝰ odor allectet: Pascunt᷑ ocłi
grato spectaculo. longe lateq
odor spargit᷑ : cuiꝰ suauitate cõ¬
plem᷑. Unde digne dñs ait.
Et species agri mecũ est. Cum
ipso est enĩ: qm ipse formauit.
Quis enĩ aliꝰ artifex. posset tan¬
tam rerum singularium expri¬
mere uenustatem: Considera¬
te lilia qͣntus sit candor in foli¬
is: quẽ admodum stipata ipsa fo¬
lia ab imo ad summũ uideant᷑
assurgere: ut ciphi exprimant
formam. ut auri quedã sp̃es int̾
effulgeat: quȩ tam̃ uallo in cir¬
cuicu floris obsepta. nulli paceat
iniuriȩ. Si qͥs hunc florem decer¬
pat. & sua soluat infolia: qͥ tan¬
ti ẽ manꝰ artificis. quȩ possit lilii
sp̃em reformare: Qͥs tantꝰ imi¬
tator est nat᷑ȩ. ut florem hunc
redintegrare p̾sumat. cui dommnꝰ
tantũ testimoniũ dedit ut dic̾et:
nec salomon in om̃i gla sua sic ue¬

Expanded text:
nunc luteis floribus, in quibus nescias nunc luteis floribus, in quibus nescias utrum species amplius florum an uis odora delectant ? pascuntur oculi grato spectaculo, longe lateque odor spargitur, cuius suauitate complemur. unde digne dominus ait: et species agri mecum est. cum ipso est enim quam ipse formauit; quis enim alius artifex posset . tantam rerum singularum exprimere uenustatem? considerate lilia agri, quantus sit candor in foliis, quemadmodum stipata ipsa folia ab imo ad summum uideantur adsurgere, ut scyphi exprimant formam, ut auri quaedam species intus effulgeat, quae tamen uallo in circuitu floris obsaepta nulli pateat iniuriae. si quis hunc florem decerpat et sua soluat in folia, quae tanti est artificis manus, quae possit lilii speciem reformare ? quis tantus imitator naturae, ut florem hunc redintegrare praesumat, cui dominus tantum testimonium tulit, ut diceret: nec Solomon in omni gloria sic ue
Abbreviated transcription (Latin):
usurarũ cumulo multiplica¬
tum. Homines sepe decipiunt.
& ipsa feneratorẽ suũ sorte de¬
frausdant: terra fidelis manet.
Et si qͣndo ñ soluerit. si forte ad¬
uersata fuerit frigoris inclem̃¬
Tia. aut nimia siccitas. aut
imm̃sa uis imbriũ: alio an¬
no. suꝑioris anni dampna cõpen¬
sat. Ita & qͣndo ꝓuentꝰ spem de¬
sticuit agricole. nichil terra de¬
linqͥt: & qnͣdo arridet ubertaᷤ
fecunde matris se inpartus ef¬
fundit: ut nunqͣm ullũ dispen¬
diũ suo inferat creditori. Quȩ uͦ
species pleniagri. qui o dor. que
suauitas. que uoluptas agrico¬
larum: qͥd digne explicare pos¬
sumꝰ. si nr̃o utam̃ alloquio: S
habemꝰ script᷑ȩ testimonia. qͥb
agri suauitatẽ. benedictioni et
gr̃e sc̃oꝵ adu̾timꝰ comparatã: di¬
cence sc̃o ysaac. Odor filii mei:o¬
dor agri pleni. Qͥd gͥ describam
p̾purascentes uiolas. candida li¬
lia. rutilantes rosas. depicta ru¬
ra. nunc aureis. nunc uariis.

Expanded text:
usurarum cumulo multiplicausurarum cumulo multiplicatum. homines saepe decipiunt et ipsa faeneratorem suum sorte sinuatos, terra fidelis manet et si quando non soluerit, si forte aduersata fuerit frigoris inclementia aut nimia siccitas aut inmensa uis imbrium, alio anno superioris anni damna conpensat. ita et, quando prouentus spem destituit agricolae, nihil terra delinquit et, quando arridet, ubertas fecundae matris se in partus effundit, ut numquam ullum dispendium suo inferat creditori. Quae uero species pleni agri, qui odor, quae suauitas, quae uoluptas agricolarum! quid digne explicare possimus, si nostro utamur adloquio? sed habemus scripturae testimonia, quibus agri suauitatem benedictioni et gratiae sanctorum aduertimus comparatam dicente sancto Isaac: odor fili mei odor agri pleni. quid igitur describam purpurescentes uiolas, candida lilia, rutilantes rosas, depicta rura nunc aureis, nunc uariis.
Abbreviated transcription (Latin):
uagine quȩdã fut᷑e frugi parant᷑:
inqͥb granũ format᷑ int̾iꝰ. ne tene¬
ra eiꝰ primordia. aut frigꝰ ledat.
aut solis estus exurat: aut uen¬
toꝵ inclem̃tia. uel imbrium uis
seua decutiat. Succedunt qͥdam
ordines spice mirabili arte
formati. uel ad speciem grati
uel ad tutamen: nexu quodã
inter se naturalis colligatio¬
nis adstricti: quos ꝓuidentia
diuina formauit. Et ne fru¬
ges numerosiori pondere. ue¬
lut quedã cedat fultura cul¬
moꝵ. uaginis qͥb̾dam ip̃se cul¬
mus mneludit᷑: ut geminatis
uirib frugem possit multipli¬
cem sustinere. ne impari one¬
re curue fͦ in terram. Tum
supra ipsam spicam uallũ strui¬
itur aristarũ. ut qͣsi qͣdam in
arce p̾tendat: ne auiũ minoꝵ¬
morsib spica ledat᷑. aut sui.
exuat᷑ fructib. auc uestigiis
ꝓterat᷑. Qͥd dicam. que mad¬
modũ clem̃tia dei humanȩ
ꝓspexerit ucilitati: feneratũ
derra restituit qd̃ acceꝑit: et

Expanded text:
uaginae quaedam futurae frugi parantur, uaginae quaedam futurae frugi parantur, in quibus granum formatur interius, ne tenera eius primordia aut seruauerit laedat aut solis aestus exurat aut uentorum inclementia uel imbrium uis saeua decutiat. succedunt quidam ordines spicae mirformati, vel ad speciem grati, vel ad tutamen nexu quodam inter se naturalis colligationis adstricti, quos providentia divina formavit. Et ne frugis numerosioris pondere velut quaedam cedat fultura culmorum, vaginis quibusdam ipse culmus includitur, ut geminatis viribus frugem possit multiplicem sustinere, ne impar oneri curvetur in terram. Tum supra ipsam spicam vallum struitur aristarum, ut quasi quadam in arce pmorsibus spica laedatur aut suis exuatur fructibus aut uestigiis proteratur. quid dicam quemadmodum clementia dei humanae prospexerit utilitati? faeneratum terra restituit quod acceperit et
Abbreviated transcription (Latin):
dit in partꝰ: induit se amictu ui¬
riditatis. gr̃am fecunditatis as¬
sũpsit. diu̾sisq conta germinib:
ꝓprios suscepit ornatꝰ. Miram᷑. qd̾
tam cito generauerit. Quanto
maiora miracła st̃. si spectes sin¬
gula. quẽ admodum uel iacta in
terram semina resoluant᷑. ac isi
mortua fuerint nullũ fructũ af¬
ferant: si uͦ fuerint quadam sui
morte resoluta in uberiores fru¬
ctus resurgant: Suscipit gͥ gra¬
num tritici putris gleba. & spar¬
sum cohibet occasio: ac uelut
materno t̾ra gremio fouet. & cõ¬
primit. Inde cũ se granũ illud re¬
soluerit:herbam gͥminat. Gra¬
ta ipsa iam sp̃es herbescentis
uiriditatis. quȩ statĩ genꝰ satiui
similicudine sui ꝓdit᷑: ut in ip̃o
suȩ stirpis exordio cuiꝰ generis ħ¬
ba sit recognoscas. atꝙ in ħbis
fructus appareat: paulatimq
adolescit ut fenũ. culmoq pu¬
bescens. erigit᷑ & assurgit. Ast uͥ
se geniculata iã spica sustulerit.

Expanded text:
dit in partus et induit se amictu uidit in partus et induit se amictu uiriditatis, gratiam fecunditatis adsumpsit diuersisque compta germinibus proprios suscepit ornatus. miramur quod tam cito generauerit: quanto maiora miracula sunt, si spectes singula, quemadmodum uel iacta in terram semina resoluantur ac, nisi mortua fuerint, nullum fructum adferant, si uero fuerint quadam sui morte resoluta, in uberiores fructus resurgant. suscipit igitur granum tritici putris glaeba et sparsum cohibet occatio ac uelut materno terra gremio fouet et conprimit. inde cum se granum illud resoluerit, herbam germinat grata ipsa iam species herbescentis uiriditatis, quae statim genus satiui similitudine sui prodit, ut in ipso suae stirpis exordio cuius generis herba sit recognoscas atque in herbis fructus appareat: paulatimque adolescit ut faenum culmoque pubescens erigitur et adsurgit. ast ubi se geniculata iam spica sustulerit,
Abbreviated transcription (Latin):
lem negas in qͦ cõplacuit pater:
scentia terre: primũ germen est.
Ubi se paululũ sustulerit. fit ħ̾ba:
postea fenũ. inde fit fructus.
Sunt nascentia qͥ de radice germi¬
nant. ut arbores quȩ ñ st̃ sate : s¬
ex aliarũ arboꝵ radice nascunt᷑.
In arundine uidemꝰ qͦm in extre¬
mo eiꝰ. uelut qͥdã fit nodꝰ e latere:
& inde alia arundo germinat.
Est gͦ in radice uis quedã seminarii.
Insiciua qͦ in suꝑiorib germinart.
Aliisgͦ a radice. aliis diu̾so munere:
series successionis adqͥrit᷑. In est e¬
nim nascentib singulis aut sem̃.
aut uirtꝰ aliq̃ seminaria. ꝙ ea scd̃m
genꝰ: ut qd nascit᷑ ex eis simile eoꝵ
quȩ sata st̃. uel qͦꝵ de radice sit ger
minet. De tritico triticũ. de mili¬
o miliũ: de piro pirus albo flore
ꝓrumpit. Castanea qͦ surgit de
radice castaneȩ. Germinet inqͥt
terra ħbamfeni. scd̃m genꝰ. E ꝯti¬
nuo parturiens t̾ra. nouoᷤ se fu¬

Expanded text:
lem negas, in quo complacuit Pater. lem negas, in quo complacuit Pater. scentia terrae, primum germen est; ubi se paululum sustulerit, fit herba, postea fenum, inde fit fructus. Sunt nascentia quae de radice germinant, ut arbores quae non sunt satae, ex aliarum arborum radice nascuntur. In arundine videmus quomodo in extremo ejus velut quidam fit nodus e latere, et inde alia arundo germinat. Est ergo in radice vis quaedam seminarii. Insitiva quoque in superioribus germinant. Aliis ergo a radice, aliis diverso munere series successionis acquiritur. Inest enim nascentibus singulis aut semen, aut virtus aliqua seminaria, et ea secundum genus; ut quod nascitur ex ea, simile eorum quae sata sunt, vel minet, de tritico triticum, de milio milium; de sepias pyrus albo flore prorumpit, castanea quoque surgit de radice castaneae. Germinet inquit terra herbam faeni secundum genus. et continuo parturiens terra nouos se fu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ad uitam ꝑuenire uolumꝰ eter¬
nam. Que sit autẽ similitudo ñ ig¬
noras: qͥ ad imaginẽ & similitu¬
dinẽ dei factꝰ es. Herba generi
respondet suo: tu ñ respondes
geñi tuo: TRitici granũ spar¬
sum terre. generis sui gr̃am red¬
dit: & tu degeneras: Fruges ñ
adulterant sui sinceritatẽ semi¬
nis : tu adulteras puritatẽ ani¬
mȩ. uigorem m̃tis. corꝑis castita¬
tem: Non agnoscis opus ẽẽ te xͥ:
Manibus suis ut legimꝰ te ille for¬
chee alterum tibi respondet he¬
adsciscis auctorem: sib oportun¬
Dater deus dicit ad filium. Faci
amꝰ hominẽ ad imaginẽ & si
niane dicis. qͥa in ꝯstitutione
mundi adhuc ñ erat xp̃cͥ. Et
tu eunomiane dicis qͥa dissi¬
milis est patri filiꝰ: Nam sii¬
mago: ñ dissimilis utiq⁊ s to¬
tum ex toto exprimens patrẽ.
quẽ pater substantiȩ suȩ uni¬
tate signauit. Pater dicit fa¬
ciamꝰ: & tu cooꝑatorem negas:
Qd̾ dixit pater. filiꝰ facit: & tu eqͣ¬

Expanded text:
re uolumus aeternam. quae sit autem similitudo non ignoras, qui ad imaginem et similitudinem dei factus es. herba generi respondet suo: tu non respondes generi tuo. tritici granum sparsum terrae generis sui gratiam reddit: et tu degeneras. fruges non adulterant sui sinceritatem seminis: tu adulteras puritatem animae, uigorem mentis, corporis castitatem. non agnoscis opus esse te Christi? manibus suis ut legimus te ille forchee, alterum tibi asciscis adsciscis auctorem. Pater Deus dicit ad Filium: Faciamus hominem ad imaginem et siniane, dicis quia in constitutione mundi adhuc non erat Christus; et tu, Eunomiane, dicis quia dissimilis est Patri Filius. Nam si imago, non dissimilis utique: sed totum ex toto exprimens Patrem, quem Pater substantiae suae unitate signavit. Pater dicit: Faciamus; et tu cooperatorem negas? Quod dixit Pater, Filius fecit; et tu aequa
Abbreviated transcription (Latin):
pulchra animarũ monilia: de¬
lectent᷑ mat᷑itate prudentiȩ:
splendore fider: confessionis de¬
core: iusticiȩ pulchricudine:
ubertate miscðiȩ: ut dicat᷑ tibi.
Uxor tua sicut uitis habundais
dundantiam uitis fructifere.
copiose munere liberalitatis imi
utilia sint. alia ad fructũ nata:
alia ad usum data: Nam & qͥb
ñ est fructus uberior: tam̃ usus
p̾ciosior est. Cedrus suspenden¬
dis tectoꝵ apta culminib: eo qd̃
huiꝰmodi materies & ꝓcera sit

Expanded text:
pulchra animarum monilia: depulchra animarum monilia: delectentur maturitate prudentiae, splendore fidei, confessionis decore, justitiae pulchritudine, ubertate misericordiae, ut dicatur tibi: Uxor tua sicut vitis abundans idundantiam vitis fructiferae, copiosae munere liberalitatis imitutilia sint, alia 54 ad fructum nata, alia ad usum data? Nam et quibus non est fructus uberior, tamen usus pretiosior est. Cedrus suspendendis tectorum apta culminibus, eo quod hujusmodi materies et procera sit
Abbreviated transcription (Latin):
sidio: & a solis ardore defendituR
Qͥd autẽ eo uel spectaculo gratiꝰ.
uel fructu ẽ dulciꝰ. uidere serta
pendentia. uelut quedã speciosi
ruris monilia: carꝑe uuas. uł au¬
reo colore. uł purpureo reniten¬
des. iacinctos. ceterasq geminas
fulgere existimes: choruscare in¬
dicos: albarũ emicare gr̃am: nͨ
adu̾tis ex his ãmoneri te homo.
ne ĩmaturos fructus tuos dies
subpremꝰ inueniat:aut plene
tempus etatis. oꝑa imparata de¬
deceant: Acerb enĩ fructꝰ ama¬
rior esse consueuit:nec potest
dulce esse nisi qd̃ ad maturitatẽ
ꝑfectionis adoleuerit. Huic uiro
ꝑfecto nec frigus horrendȩ morti.
nec sol iniqͥtatis nocere consue¬
uit: quia obumbrat ei gr̃a spi¬
ritalis: & om̃ia mundanȩ cupi¬
ditatis. & corporeȩ libidinis re¬
stinguit incendia: defendit q
ardores. Laisdent te quicũq con¬
spiciunt: & agmina eccl̃iȩ. ue¬
lut quedã palmitũ serta miren¬
tur. Spectent singłi fidelium

Expanded text:
sidio et a solis ardore defenditur. sidio et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia, carpere uuas uel aureo colore uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere existimes, coruscare Indicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructus tuos dies supremus inueniat aut plenae tempus aetatis opera parua deducat. acerbus enim fructus amarior esse consueuit nec potest dulce esse nisi quod ad maturitatem perfectionis adoleuerit. huic uiro perfecto nec frigus horrendae mortis nec sol iniquitatis nocere consueuit, quia obumbrat ei gratia spiritalis et omnia mundanae cupiditatis et corporeae libidinis restinguit iardores. Laudent te quicumque conspiciunt, et agmina Ecclesiae velut quaedam palmitum serta mirentur: spectent singuli fidelium
Abbreviated transcription (Latin):
uiculis illis & circulis qͣsi ãplexi¬
b caritatis ꝑximos qͦsq cõplectit᷑.
& in eoꝵ coniunctione reqͥescit
Caritas est gͥ quȩ nos suꝑiorib
nectit: cȩloꝙ inserit. Qͥ enĩ ma¬
net in caritate: d̃s in eo manet.
Unde dñs ait. Manete in me: &
ego in uobis. Sicut palmes ñ po¬
dest fructũ afferre a se nisi man¬
serit in uite: sic & uos si in me
ñ manseritis. Ego sum uitis: uos
palmites estis. E uidenter gͥ exẽ¬
plum uitis. ad nr̃e uitȩ insticuti¬
onem arcessendũ esse signauit.
quȩ primũ ueris tepefacta tem¬
perie germinare ꝑhibet᷑: dem¬
de ex ipsis sarm̃toꝵ articulis fru¬
ctum emitere. de qͥb oriens uua
format᷑ paulatĩ q augescens. im¬
maturi partꝰ retinet acerbitatẽ:
nec potest nisi matura iam et
cocta dulcescere. Uestit᷑ interea
uiridantib pampinis uinea:
quib & adu̾sum frigus. omnẽ ꝙ
iniuriam ñ exiguo munit᷑ sub¬

Expanded text:
uiculis illis et circulis quasi amplexiuiculis illis et circulis quasi amplexibus caritatis proximos quosque conplectitur et in eorum coniunctione requiescit. caritas est igitur, quae nos superioribus nectit caeloque inserit. qui enim manet in caritate, deus in eo manet. unde et dominus ait: manete in me et ego in uobis. sicut palmes non potest fructum adferre ab se, nisi manserit in uite, sic et uos, si in me non manseritis. ego sum uitis, uos palmites estis. euidenter igitur exemplum uitis ad nostrae uitae institutionem arcessendum esse signauit, quae primum ueris tepefacta temperie gemmare perhibetur, deinde ex ipsis sarmentorum uniuersa fructum emittere, de quibus oriens uua formatur paulatimque augescens inmaturi partus retinet acerbitatem nec potest nisi matura iam et cocta dulcescere. uestitur interea uiridantibus pampinis uinea, quibus et aduersum frigus omnemque iniuriam non exiguo munitur sub
Abbreviated transcription (Latin):
cidunt᷑ alia sarmenta: alia ꝓpa¬
gant᷑. Recidunt᷑ que iam esfu¬
sione luxuriant: ꝓpagant᷑ ea qͣ
bonꝰ agricola iudicauerit fruc¬
tuosa. Qd gͦ adminiculoꝵ ordi¬
nes. iugationisq describã gr̃am :
que uere atq manifeste eqͣlita¬
tem docent in eccłia esse seruan¬
dam. ut nemo se diues & hono¬
ratꝰ extollat: nemo pauꝑ deici¬
at. in nobilisq desperet: om̃ib
sit in eccłia par atq una liber¬
tas. om̃ib imꝑciat᷑ iusticia cõ¬
munis. & gr̃a: Ideo tͣris in medi¬
o est. ꝗͣ exemplũ de illis rustica¬
nis. de illis circũferat piscato¬
rib. qui uirtutũ artẽ tenere
meruer̃t: quor exemplis noster
erigat᷑ affectꝰ. neq humilis
& despicabilis iaceat: s umiꝰ¬
cuiꝰq mens ad suꝑiora se subri¬
gat: ut audeat dicere. Nra au¬
tem conu̾satio in celis est. Un¬
de ne quib ꝓcellis secłi possit
reflecti. & tempestate deduci: cla¬

Expanded text:
ciduntur alia sarmenta, alia propaciduntur alia sarmenta, alia propagantur: reciduntur quae inani effusione luxuriant, propagantur ea quae bonus agricola iudicauerit fructuosa. quid ego adminiculorum ordines iugationisque disci-ibam gratiam, quae uere atque manifeste aequalitatem docent in ecclesia esse seruandam, ut nemo se diues et honoratus adtollat, nemo pauper deiciat ignobilisque desperet? omnibus sit in ecclesia par atque una libertas, omnibus inpertiatur iustitia communis et gratia. ideo turris in medio est, quae exemplum de illis rusticanis, de illis circumferat piscatoribus, qui uirtutum arcem tenere meruerunt. quorum exemplis noster erigatur adfectus neque humi uilis et despicabilis iaceat, sed uniuscuiusque mens ad superiora se subrigat, ut audeat dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. unde ne quibus procellis saeculi possit reflecti et tempestate deduci, cla
Abbreviated transcription (Latin):
stodia. Immittit enĩ angelus
dñi: in cireuitu tim̃tium eum.
Posuit in ȩccłia uelut tͤrem. a¬
qui solent ꝓ eccł̃ie pace p̾tend̾e.¬
Circũfodit eam: qͣnͣdo exonerauit
terrenarũ mole curarũ. Nicħ
enĩ magis mentẽ muerat: qͣm
istiꝰ mundi solli. audo. & cupi¬
ditas uł pecuniȩ uel potentiȩ.
Qd̃ tibi demonstrat᷑ in eungłio:
cum legis quia illa mulier quȩ
habebat sp̃m infirmitatis in¬
elinata erat. ut sursũ respic̾e
ñ posset. Curuata enĩ erat a¬
nima eiꝰ. quȩ inclinabat᷑ ad t̃¬
rena cõpendia: & cȩlestem gra¬
ciam ñ uidebat. Respexit eam
iħc & uocauit: & statĩ mulier
onera terrena deposuit.His
cupiditatib etiam illos onera¬
tos fuisse demonstrat: qͥb ait.
Uenite ad me qui laboratis et
onerati estis: & ego uos reficiam.
Ergo illa anima mulieris qͣsi
circumfossa respirauit: & erecta
est. S et eadem uitis ułi cir¬
cumfossa fuerit. religat᷑ & erigi¬
tur: ne reflectat᷑ in terra. Re¬

Expanded text:
stodia. Immittet enim angelus Domini in circuitu timentium eum. Posuit in Ecclesia velut turrim aqui solent pro Ecclesiae pace praetendecircumfodit eam, quando exonerauit terrenarum mole curarum; nihil enim magis mentem onerat quam istius mundi sollicitudo et cupiditas uel pecuniae uel potentiae. quod tibi demonstratur in euangelio, cum legis quia illa mulier, quae habebat spiritum infirmitatis, inclinata erat, ut rursum respicere non posset. curuata enim erat eius anima, quae inclinabatur ad terrena compendia et caelestem gratiam non uidebat. respexit eam Iesus et uocauit, et statim mulier onera terrena deposuit. his cupiditatibus etiam illos oneratos fuisse demonstrat quibus ait: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. ergo illa anima mulieris quasi circumfossa respirauit et erecta est. Sed et eadem uitis ubi circumfossa fuerit, religatur et erigitur, ne reflectatur in terram. re
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ similitudinẽ. Semine¬
mus gͥ semen scd̾m genꝰ. Quid
sit genꝰ audi dicentẽ. oportere
nos querere illud diuinũ. si qͦ
mͦ illud tractare possimꝰ. aut
inuenire: ꝗͣuis ñ longe sit ab
uno ꝙͦ nostrũ. In ipso enĩ ui¬
uimꝰ. & sumꝰ & mouemͣ: sicut¬

Expanded text:
cundum similitudinem. seminecundum similitudinem. seminemus igitur semen secundum genus. quod sit genus audi dicentem oportere nos quaerere illud diuinum, si quo modo illud tractare possimus aut inuenire, quamuis non longe sit ab unoquoque nostrum. in ipso enim uiuimus et sumus et mouem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ora uolitans singuloꝵ. clarꝰ
honorib. p̃minens potestatib.
tribunalib celsus. solio sublimiᷤ.
beatꝰ a popłis estimatꝰ. dum p̾co¬
num clamore deducit᷑: subita
rerũ ꝯu̾sione. in eum carcerem
rapit᷑. quo alios ipse detruserat:
ꝙ inter reos suos. ĩminentis penȩ
deflet erũpnam. Quancos pri¬
die caterua plaudentiũ. & in¬
uidiosa freqñtis popłi domum
pompa deduxit. & nox una glo¬
riose illum splendorem deducti¬
onis aboleuit: ac repentinꝰ late¬
ris dolor. effusis gaudiis. luctu¬
osam grauis successionẽ mero¬
ris admiscuit. Huiꝰ modi est gͥ
gła hominis: sicut flos fem. Oe
etiam cũ defert᷑. nichil oꝑib ad¬
iungit: in qua nullus fructꝰ
ad quirit᷑. & cũ amittit᷑ euane¬
scit: omnẽ scenã hominis. et
de destituens. & qmͣ intꝰ anima¬
bat. Atq utinã miraremur
hanc herbam: de qua dñs ait.
Germinet tra herbam fenr. se¬
minans semen scdm genꝰ: & se¬

Expanded text:
per ora uolitans singulorum, clarus per ora uolitans singulorum, clarus honoribus, praeminens potestatibus, tribunalibus celsus, solio sublimis, beatus populis aestimatus, dum praeconum clamore deducitur, subita rerum conuersione in eum carcerem rapitur, quo alios ipse detruserat, et inter reos suos inminentis poenae deflet aerumnam. quantos pridie caterua plaudentium et inuidiosa frequentis populi domum pompa deduxit: et nox una gloriosae illum splendorem deductionis aboleuit ac repentinus lateris dolor effusis gaudiis luctuosam grauis successionem maeroris admiscuit. huiusmodi igitur est gloria hominis sicut flos faeni, quae etiam cum defertur nihil operibus adiungit, in qua nullus fructus adquiritur et, cum amittitur, euanescit omnem scaenam hominis et te destituens et quam intus animabat. atque utinam imitaremur hanc herbam, de qua ait dominus: germinet terra herbam faeni seminans semen secundum genus et se
Abbreviated transcription (Latin):
lore: crastina die tͥ facie & ore
mutatꝰ occͣrit. Et qͥ pridie tibi
lautissimꝰ. decore formȩ uisus ẽ
gratior: alio die miserandꝰ appa¬
ret. egritudinis alicuiꝰ infirmita¬
de resolutus. Plerosq aut labor
frangit.aut inopia macerat. aut
cruditas uexat. aut uina corrũ¬
punt. aut senectꝰ debilicat. aut
euiratos deliciȩ reddunt: Luxu¬
ria decolorat. Nõne uerũ est qͥa
aruit fenum ÷ & flos decidit: Aliꝰ¬
ab auis atauisq nobilis. & maioꝵ
honestatus infulis. ꝓsapie ueceriᷤᷤ
clarus insignib. amicis abundais.
stipatus clientib. & utrunq latꝰ
dectus ꝓducens maximã ac redu¬
cens familiam᷑ repente aliqͣ acci¬
dentis ꝑiculi mole tͣbatꝰ. destitu¬
itur ab om̃ib. a sodalib derelin¬
quit᷑: impugnat᷑ a ꝓximis. Ec¬
ce uerũ est : qͥa sicut fenum uita
hominis. priꝰqm euellat᷑ arescit.
Est etiã qͥ dudũ ubertate afflu¬
ens copiarũ. liberalitatis fama

Expanded text:
lore: crastina die tibi faciem et ora lore: crastina die tibi faciem et ora mutatus occurrit et qui pridie tibi lautissimus decorae formae uisus est gratia alio die miserandus apparet aegritudinis alicuius infirmitate resolutus. plerosque aut labor frangit aut inopia macerat aut cruditas uexat aut uina corrumpunt aut senectus debilitat aut euiratos deliciae reddunt, luxuria decolorat. nonne uerum est quia aruit faenum et flos cecidit? alius auis atauisque nobilis et maiorum honestatus infulis, prosapiae ueteris clarus insignibus, amicis abundans, stipatus clientibus et utrumque latus tectus, producens maximam ac reducens familiam, repente aliqua accidentis periculi mole turbatus destituitur ab omnibus, a sodalibus derelinquitur, inpugnatur a proximis. ecce uerum est quia sicut faenum uita hominis, priusquam euellatur, arescit. est etiam qui dudum ubertate affluens copiarum, liberalitatis fama