comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
÷ pęna: Diligentius enim uiuit cui aliquid in tegri suꝑẽ. Nemo di-¬
Ignitati ꝑdite. parcit Impunitatis genus ẽ. iam ñ hab̾e pęnȩ
locums suutatis aut̃ mores: magis corrigit. parcitas animadu̾si ⁊ͫ¬
onum: facit enim consuetudinẽ peccandi: multitudo peccã¬
tium: Et minus grauis nota ẽ quã turba dampnationũ leuat.
Et seueritas qͦd maximum remedium ht̃ assiduitate amitat ac¬
toritatẽ: Constituit bonos mores ciuitati pͥnceps et uitia eiꝰ: sipa
to ad castigandum ueniat: Uerecundiã peccandi: fac̃ ipsa cle¬
mentia regentis: Grauior multo pęna uidet᷑ quȩ amitti uiro
constitiutur: fret̾ea uideb̾ ea sepe committi: quȩ sepe undi¬
cantur: fat̃ tuus plures intra quinquenniũ culleo insuit ꝗͣ oĩb
scłis insutos accepimus: Multo minus audebant lib̾i nefas ul¬
tuum ad mittere: quã du sine lege crim̃ fuit. Sũma enĩ pro¬

Expanded text:
poena ; diligentius enim vivit, cui aliquid integri superest. Nemo dipoena ; diligentius enim vivit, cui aliquid integri superest. Nemo dignitati perditae parcit; impunitatis genus est iam non habere poenae locum. Civitatis autem mores magis corrigit parcitas animadversionum; facit enim consuetudinem peccandi multitudo peccantium, et minus gravis nota est, quam turba damnationum levat, et severitas, quod maximum remedium habet, adsiduitate amittit auctoritatem. Constituit bonos mores civitati princeps et vitia eluit, si pato ad castigandum veniat. Verecundiam peccandi facit ipsa clementia regentis ; gravior multo poena videtur, quae a miti viro constituitur. Praeterea videbis ea saepe committi, quae saepe vindicantur. Pater tuus plures intra quinquennium culleo insuit, quam omnibus saeculis insutos accepimus. Multo minus audebant liberi nefas ultimum admittere, quam diu sine lege crimen fuit. Summa enim pru
Abbreviated transcription (Latin):
suum tuto relinqͥ apud eũ potuit reponiq eo unde deciderat:
uigenti in crem̃to surgit laus eius: qui contentꝰ fuit exrege uicto:¬
uichil p̃ter głam sumere: Hoc ẽ. etiam ex uictoria sua trium¬
phare cestariq nicħ se qđ dignum eẽt uictoriȩ apud uictos
inuenisse: Cum ciuib & ignotis atq humilib eo modatius agẽ¬
dum ẽ: quo minoris ẽ afflixisse eos: Quibꝰdam libent parcas. aqͥ¬
Ibusdam te uindicare fastidias Et ñ alit̃ qͣ ab animalibꝰ parius
& obterentẽ in quinantibꝰ: reducenda manus ẽ At inhisqͥ more
ciuitatis seruati punitiq ert̃ occasione notȩ clem̃tiȩ utendũ ẽ
Transeam ad alienas iniurias. in quibꝰ undicandis hȩc trialex
secuta ẽ quȩ pͥnceps quoq sequi debet. ãut ut eum quẽ punit
emendet: auͥt pena eius cȩt̾os meliores reddat aut ut sublatis ma¬
lis: securiores cȩteri uiuant: Ipłos facilius emendab: minore. ĩ¬

Expanded text:
suum tuto relinqui apud eum potuit reponique eo, unde deciderat, suum tuto relinqui apud eum potuit reponique eo, unde deciderat, ingenti incremento surgit laus eius, qui contentus fuit ex rege victonihil praeter gloriam sumere. Hoc est etiam ex victoria sua triumphare testarique nihil se, quod dignum esset victore, apud victos invenisse. Cum civibus et ignotis atque humilibus eo moderatius agendum est, quo minoris est adflixisse eos. Quibusdam libenter parcas, a quibusdam te vindicare fastidias et non aliter quam ab animalibus parvis sed obterentem inquinantibus reducenda manus est; at in iis, qui in ore civitatis servati punitique erunt, occasione notae clementiae utendum est. Transeamus ad alienas iniurias, in quibus vindicandis haec tria lex secuta est, quae princeps quoque sequi debet : aut ut eum, quem punit, emendet, aut ut poena eius ceteros meliores reddat, aut ut sublatis malis securiores ceteri vivant. Ipsos facilius emendabis minore
Abbreviated transcription (Latin):
ut solatio egeat. manifestiorq uis: quã ut alieno malo opinionẽ:
sibi iuirium quęrat. Hõc dico: cum abinferioribꝰ petitꝰ uiolatꝰq ẽ
Nam si quospares aliquando habuit. infra se uidet: satis uindi¬
catus ẽ. Regem ẽt seruus occidit: & serpens : et sagitta. seruauit
quidem nemo: nisi maior eo quẽ seruauit: Uti itaq animose de¬
bet tanto mune deorum: dandi auferendiq uitam. potens inhiᷤᷤ
p̃sertim quos scit aliquando sibi fastigia obtinuisse. hoc arbi¬
trium adeptꝰ: ultionem impleuit. ꝑfecitq quantũ: uere pęne
satis erat: ẜdidit enim uitam: qui debet: Et quisquis exalto ad
inunici pedes abiectus. alienã de capite regio sententiã expecca:¬
uit: inseruatoris sui glam uiuit. plusq nomini eius confert ĩ¬
coluinis: ꝙͣ si ex ocłis ablatꝰ eẽt Assiduum enim spectacłum alie¬
nȩ iututis ẽ intriumphum cito tͣnsisse: Si uͦ regnum quoq

Expanded text:
ut solacio egeat, manifestiorque vis, quam ut alieno malo opinionem ut solacio egeat, manifestiorque vis, quam ut alieno malo opinionem sibi virium quaerat. Hoc dico, cum ab inferioribus petitus violatusque est ; nam si, quos pares aliquando habuit, infra se videt, satis vindicatus est. Regem et servus occidit et serpens et sagitta ; servavit quidem nemo nisi maior eo, quem servabat. Uti itaque animose debet tanto munere deorum dandi auferendique vitam potens. In iis praesertim, quos scit aliquando sibi par fastigium obtinuisse, hoc arbitrium adeptus ultionem implevit perfecitque, quantum verae poenae satis erat ; perdidit enim vitam, qui debet, et, quisquis ex alto ad inimici pedes abiectus alienam de capite regnoque sententiam expectavit, in servatoris sui gloriam vivit plusque eius nomini confert incolumis, quam si ex oculis ablatus esset. Adsiduum enim spectaculum alienae virtutis est ; in triumpho cito transisset. Si vero regnum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dat. ut uerum excutiat. ut innocentiȩ. faueat. & appareat. ut ñ
minorem magis rẽ ꝑiclitantis: ꝗͣ uidicis sciat. Hoc enim adiusti¬
ciam: ñ adclem̃tiam ꝑtinet: Hunc illum hortainur. ut manife¬
ste lȩsus: animũ inpotestate habeat & penã si tuto poterit. do¬
net. si minus: temꝑet longeq sit insuis quã in alienis iniuriss:
exorabilior: Nam quẽadmodum ñ ẽ magni animi qui de alie¬
no lib̾alis ẽ. s ille qui qđ att̾i donat sibi detrahit. ita clem̃tẽ uo::¬
cabo ñ malieno dolore facilẽ s eum qui cum suis stimulis exagi¬
cetur: ñ ꝓsilit. qui intelligit magni animi eẽ in iurias insũma
potentia pati. nec quicquam eẽ głosius pͥncipe impugne lȩso:
ult̾io.: duas resp̃stare solet: Aut solatium affert ei qui accepit ĩ:¬
uiriam: aut in reliquum securitatẽ frĩncipis maior ẽ fortuna: ꝗ

Expanded text:
dat, ut verum excutiat, ut innocentiae faveat et, ut appareat, non dat, ut verum excutiat, ut innocentiae faveat et, ut appareat, non minorem agi rem periclitantis quam iudicis sciat; hoc enim ad iustitiam, non ad clementiam pertinet ; nunc illum hortamur, ut manifeste laesus animum in potestate habeat et poenam, si tuto poterit, donet, si minus, temperet longeque sit in suis quam in alienis iniuriis exorabilior. Nam quemadmodum non est magni animi, qui de alieno liberalis est, sed ille, qui, quod alteri donat, sibi detrahit, ita clementem vocabo non in aheno dolore facilem, sed eum, qui, cum suis stimulis exagitetur, non prosilit, qui intellegit magni animi esse iniurias in summa potentia pati nec quicquam esse gloriosius principe impune laeso. Ultio duas praestare res solet : aut solacium adfert ei, qui accepit iniuriam, aut in reliquum securitatem. Principis maior est fortuna, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Iamor ciuium Qd pulchriꝰ ẽ quam utuere obtantibꝰ cunccis. ⁊ uo¬
ta ñ subcustode nuncupantibꝰ. si paulum ualitudo titubauit. ñ
spẽ hominũ excicari s metum. nicħq eẽ. cuiꝗͣ tam p̃ciosũ qđ ñ
ꝓsalute sui p̃sidis commutatũ uelit. O ne ille cui hoc contĩgit.
sibi quoq uiuere debeat: In hoc assiduis bonitatis argumentis
I quo usticia. pax. puditicia. securitas. dignitas florent. sub qͦ
opulenta ciuitas. cõpia bonoꝵ omniũ habundat: Nec alio animo
reccorem suum intuet᷑. ꝙͣ si dũ ĩmortales potestatẽ uisendi sui fa¬
potens. hoc affectare. hoc imitari decet. Maximũ ita hab̾i: ut op¬
timus simul habeat᷑ sA du abꝰ causis. punire pͥnceps solet si aut
se uindicat: aut alium: Priꝰ de ipsa parte disseram: quȩ ipsum
contingit: Difficilius ẽ enim modari ubi dolori debetur ultio.
quã ubi exemplo: Suꝑuacuũ ẽ. hoc loco admonere ne facile gre¬

Expanded text:
amor civium. Quid pulchrius est quam vivere optantibus cunctis et voamor civium. Quid pulchrius est quam vivere optantibus cunctis et vota non sub custode nuncupantibus ? si paulum valetudo titubavit, non spem hominum excitari, sed metum ? nihil esse cuiquam tam pretiosum, qsalute praesidis sui commutatum velit ? O ne ille, cui contingit, ut sibi quoque vivere debeat ; in hoc adsiduis bonitatis argumentis  quo iustitia, pax, pudicitia, securitas, dignitas florent, sub quo opulenta civitas copia bonorum omnium abundat ? Nec alio animo rectorem suum intuetur, quam, si di immortales potestatem visendi sui potens ? Hoc adfectare, hoc imitari decet, maximum ita haberi, ut optimus simul habeare. A duabus causis punire princeps solet, si aut se vindicat aut alium. Prius de ea parte disseram, quae ipsum contingit ; difficilius est enim moderari, ubi dolori debetur ultio, quam ubi exemplo. Supervacuum est hoc loco admonere, ne facile cre
Abbreviated transcription (Latin):
frageretur: Nlec sepius liceret nocere quã semel. nec alienis uiribꝰ
exerceret odia facile enim lassaretur furor si ꝑse sibi satisfaceret. &
si mortis ꝑicło ium suam effundet: S ne nc̃ qͥdem illi cursus tutus
ẽ Lantum enim necesse ẽ. timeat. quantum timeri uoluit & manꝰ
omniũ obseruet: ⁊ eo quoq temꝑe quo ñ captat᷑: peti se iudicet.
nullumq mom̃tum immune. ametu habeat: Hanc aliquis egrã
uitam sustinet cum liceat. in noxium aliis obhoc securum salu¬
tare potentiȩ ius lȩtis om̃ib tractare: Errat enim siqͥs existimat
Itutum eẽ ibi regem: ubi nichil ã rege tutum: S securitas secu¬
ritate mutua pasciscenda. ẽ Ñ opus ẽ. instruere: inaltũ editas
arces: Nlec inascensum arduos colles emunire. nec latã montium
abscide. multiplicibꝰ se muris curribꝰq sepire. Saluum regẽ cle¬
mentia in aꝑto p̃stabit: Unͣum ẽ in expugnabile munimentum:

Expanded text:
frangeretur nec saepius liceret nocere quam semel nec alienis viribus frangeretur nec saepius liceret nocere quam semel nec alienis viribus exercere odia ! Facile enim lassaretur furor, si per se sibi satis faceret et si mortis periculo vim suam effunderet. Sed ne nunc quidem illi cursus tutus est; tantum enim necesse est timeat, quantum timeri voluit, et manus omnium observet et eo quoque tempore, quo non captatur, peti se iudicet nullumque momentum immune a metu habeat. Hanc aliquis agere vitam sustinet, cum liceat innoxium aliis, ob hoc securum, salutare potentiae ius laetis omnibus tractare ? Errat enim, si quis existimat tutum esse ibi regem, ubi nihil a rege tutum est ; securitas securitate mutua paciscenda est. Non opus est instruere in altum editas arces nec in adscensum arduos colles emunire nec latera montium abscidere, multiplicibus se muris turribusque saepire : salvum regem clementia in aperto praestabit. Unum est inexpugnabile munimentum
Abbreviated transcription (Latin):
scere: & exapib quarum regi amplissimum cubile. ẽ. medioq ac
tutissimo loco. P rȩtẽa onere uacat exauctor alienorum oꝑum
Et amisso rege: totũ dilabit᷑: Nec umqͣ pusillũ patiunt᷑. meliorẽ¬
q pugna quȩrunt. Prȩt̾ea insignis regi forma ẽ dissimilisq cȩtĩs.
tum magnitudine. tũ nitore: Hoc tñ maxime distinguit᷑. Ira c̃dis¬
simȩ. ac ꝓcorꝑis captu: pugnacissime st̃ apes. & aculeos. inuul¬
nere relinquunt: Rex ipse: sine aculeo ẽ. Noliuit illum natura
nec seuum. eẽ nec ultionẽ magno constiturã petere. telũq detͤcit
& irã. eiꝰ inerm̃ reliqͥt: Exemplar hoc magnis regibꝰ ingens: est
enum ilł mos ȩxercere se inparius & ingentiũ rerũ documenta
minima agere: Pudeat. abexigus ammalibꝰ ñ trahere mores. cũ
ĩtanto hominum modatior. eẽ animus. debeat. quanto ueheñtiꝰ
nocet: Utinam quidem eadem homini lex eẽt. ⁊ira cum telo suo

Expanded text:
scere et ex apibus ; quarum regi amplissimum cubile est medioque ac scere et ex apibus ; quarum regi amplissimum cubile est medioque ac tutissimo loco ; praeterea opere vacat exactor alienorum operum, et amisso rege totum dilabitur, nec umquam plus unum patiuntur melioremque pugna quaerunt ; praeterea insignis regi forma est dissimilisque ceteris cum magnitudine tum nitore. Hoc tamen maxime distinguitur : iracundissimae ac pro corporis captu pugnacissimae sunt apes et aculeos in volnere relinquunt, rex ipse sine aculeo est ; noluit illum natura nec saevum esse nec ultionem magno constaturam petere telumque detraxit et iram eius inermem reliquit. Exemplar hoc magnis regibus ingens ; est enim illi mos exercere se in parvis et ingentium rerum documenta minima largiri. Pudeat ab exiguis animalibus non trahere mores, cum tanto hominum moderatior esse animus debeat, quanto vehementius nocet. Utinam quidem eadem homini lex esset et ira cum telo suo
Abbreviated transcription (Latin):
serui sui. qđ murenas sanguine humano saginabat. et eos qͥ aliqͥd
offendant. iniiuaruio quid aliud quã serpentiũ: abici iube¬
bat. O hominem mille mortibꝰ dignum. siue deuorandos seruos
obiciebat. murenis quas esurꝰ erat siue. in hoc tantum illas alebat:
ut sic aleret: Quẽ ad modum dñi crudeles tota ciuitate cõmon¬
stantur. inuisiq & detestabiles sunt: ita regum & inuiria latiꝰ
patet. & infamia atq odium scłis tradit᷑: Quanto aut̃ ñ nasci
meliꝰ fuit. quam numerari int̃publico malo natos Excogitare:
nemo quicquam pot̾ĩt. qͦd magis decorum regenti sit. quã clem̃¬
tia. quocumq mͦ is ⁊ quocumq uire p̃positꝰ cȩt̾is erit: Eo scilicet
formosius id eẽ. magnificentiꝰq fatebimur: quo in maiore. p̃sta¬
bit potestate. quã ñ oportet. noxiã. eẽ. si ad natiuix legem cõpomt᷑
Nlatura enim cõmenta. ẽ. regem. qđ et exaliis animalibꝰ licet cogno¬

Expanded text:
servi sui, quod muraenas sanguine humano saginabat et eos, qui se aliquid servi sui, quod muraenas sanguine humano saginabat et eos, qui se aliquid offenderant, in vivarium, quid aliud quam serpentium, abici iubebat ? O hominem mille mortibus dignum, sive devorandos servos obiciebat muraenis, quas esurus erat, sive in hoc tantum illas alebat, ut sic aleret. Quemadmodum domini crudeles tota civitate commonstrantur invisique et detestabiles sunt, ita regum et iniuria latius patet et infamia atque odium saeculis traditur ; quanto autem non nasci melius fuit, quam numerari inter publico malo natos ! Excogitare nemo quicquam poterit, quod magis decorum regenti sit quam clementia, quo- cumque modo is et quocumque iure praepositus ceteris erit. Eo scilicet formosius id esse magnificentiusque fatebimur, quo in maiore praestabitur potestate, quam non oportet noxiam esse, si ad naturae legem componitur. Natura enim commenta est regem, quod et ex aliis animalibus licet cogno
Abbreviated transcription (Latin):
meliusq sanaturꝰ remediis fallentibꝰ Agat pͥnceps curam ñ tan¬
tum salutis: s etiam honestȩ. cicatricis: Nulla regi gła ẽ ex seua
animadũsione. Qs enim dubitat posset: At contͣ maxͣima: si ium
suã continet. si multos ire. alienȩ eripuit neminẽ suȩ impendit:
Serius unꝑare. modate: laus ẽ Et in mancipio cogitands s̃. non
quantum illud impugne pati possit: s quantũ tͥ ꝑmittat ȩqui bo¬
niq natura. quȩ parcere. etiam captuus & p̃cio paratis iubet: Quã¬
to iustius his iubet tanto iustius hominib lib̃is. ingenuis. honestiᷤ
ñ ut. mancipus abuti. s his quos gradu antecedas. quorumq tibi
ñ seruit᷑ tradita sit: s cutela: Seruis adstatuam licet confugere. cũ
inseruum om̃ia liceant: Est aliquid qđ in homine. licere. cõmune.
ius animantium uetet: quis ñ uedium pollionem peius od̾at. quã

Expanded text:
meliusque sanaturus re- mediis fallentibus ; agat princeps curam non tanmeliusque sanaturus re- mediis fallentibus ; agat princeps curam non tantum salutis, sed etiam honestae cicatricis. Nulla regi gloria est ex saeva animadversione quis enim dubitat posse ?, at contra maxima, si vim suam continet, si multos irae alienae eripuit, neminem suae impendit. Servis imperare moderate laus est. Et in mancipio cogitandum est, non quantum illud impune possit pati, sed quantum tibi permittat aequi bonique natura, quae parcere etiam captivis et pretio paratis iubet. Quanto iustius iubet hominibus liberis, ingenuis, honestis non ut mancipiis abuti sed ut his, quos gradu antecedas quorumque tibi non servitus tradita sit, sed tutela. Servis ad statuam licet confugere ; cum in servum omnia liceant, est aliquid, quod in hominem licere commune ius animantium vetet. Quis non Vedium Pollionem peius oderat quam
Abbreviated transcription (Latin):
animos. ⁊ quicquid ẽ indolis comminuet᷑ trepidatione. degeneri.
nec licentiam uagandi errandiq passim concedit. Adicias ns
licet taridiora agentes ium̃ta. quȩ. cũ ad contumelias & miserias
nata st̃: nunia seuitia cogant᷑ uigum detrectare Hullũ animal¬
I morosius. ẽ nullum maiore arte cractandum: quã homo. nulli ma¬
gis parcendum: Quid enim ẽ stultiuis ꝗͣ inuim̃tis qͥdem & canibꝰ
erubescere. iras exercere. pessuma autẽ conditione subhomine eẽ:
÷ Morbis medemur. nec irascimur: At qͥ & hic morbꝰ ẽ animi. mol¬
lem medicinam desid̾at. ipsumq medentẽ ininime. infestum
egro: Mali medici. ẽ desꝑare. ne curet: Idem in his quoꝵ. animus
ad fectusẽ facere debebit: cuit᷑dita salus om̃ium ẽ ñ cito spem ꝓi¬
cere. nec mortifera signa ꝓnuntiare: luctet᷑ cum uitiis. resistat alis
morbum suum ex ꝓbret. quosdam molli curatione decipiat. citiꝰ

Expanded text:
animos et, quid- quid est indolis, comminuetur trepidatione degeneri animos et, quid- quid est indolis, comminuetur trepidatione degeneri nec licentiam vagandi errandique passim concedit. Adicias his licet tardiora agentes iumenta, quae, cum ad contumeliam et miserias nata sint, nimia saevitia cogantur iugum detractare. Nullum animal morosius est, nullum maiore arte tractandum quam homo, nulli magis parcendum. Quid enim est stultius quam in iumentis quidem et canibus erubescere iras exercere, pessima autem condicione sub homine hominem esse ? Morbis medemur nec irascimur ; atqui et hic morbus est animi; mollem medicinam desiderat ipsumque medentem minime infestum aegro. Mali medici est desperare, ne curet : idem in iis, quorum animus adfectus est, facere debebit is, cui tradita salus omnium est, non cito spem proicere nec mortifera signa pronuntiare ; luctetur cum vitiis, resistat, aliis morbum suum exprobret, quosdam molli curatione decipiat citius
Abbreviated transcription (Latin):
centib tribunus uł centurio: militib. Nonne pessimus pat̃ uidebit᷑.
qui assidius plagis lib̾os etiam exleuissimis causis compescet ut
aut̃ p̃ceptor lib̃alib studiis dignior. qui excarnificabit discipłos
si memoria illis ñ constiterit aut si parũ agilis inlegendo ocłs he¬
resit. an qui monitionibꝰ et uerec̃dia em̃dare ac docere. malit t̃ri¬
bunum centurionẽq da seuum: desertores faciet quib cam̃ ignoᷤᷤ¬
citur: Numqͥdnam ȩquum ẽ grauius homini et durius imꝑari ꝙͣ¬
s imꝑatur animalib mutis: At qui ȩquum ñ crebͥs uerbib ext̃ret:
domandi ꝑitus magist̃: fiet enim formidolosus et contumax. nͥ¬
Ieum blandiente tactu ꝑ mulscris: Idem fac̃ uenator. quiq insti¬
tuit catulos uestigia sequi. quiq iã exercitatis utit᷑ ad exercitan¬
das uł ꝑsequendas feras. nec crebro illis minatur. Contundet eñi

Expanded text:
centibus, tribunus vel centurio militibus. Nonne pessimus pater videbitur, centibus, tribunus vel centurio militibus. Nonne pessimus pater videbitur, qui adsiduis plagis liberos etiam ex levissimis causis compescet ? Uter autem praeceptor liberali- bus studiis dignior, qui excarnificabit discipulos, si memoria illis non constiterit aut si parum agilis in legendo oculus haeserit, an qui monitionibus et verecundia emendare ac docere malit ? Tribunum centurionemque da saevum : desertores faciet, quibus tamen ignoscitur. Numquidnam aequum est gravius homini et durius imperari, quam imperatur animalibus mutis ? Atqui equum non crebris verberibus exterret domandi peritus magister; fiet enim formidolosus et contumax, nisi eum blandiente tactu permulseris. Idem facit ille venator, quique instituit catulos vestigia sequi quique iam exercitatis utitur ad excitandas vel persequendas feras : nec crebro illis minatur contundet enim
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ redemit: Et pꝰtquam apꝓbauit gratuitã es̃ seueritatẽ suã
qđ pͥncipi semꝑ curandum ẽ: dix̃ relegandũ. qd̾ patͥ uidet᷑. non
culleum. ñ. serpentes. ñ carcerẽ decreuit. memor ñ de quo cense¬
ret: s cui in cõsilio eẽt: Mollissimo gen̾ẽ pȩne contentũ eẽ. deb̾e
patrẽ dixit infilio adolescentulo impulso in id scelus: in qͥ se qͥd
ꝓximum erat ab innocentia timide gessisset: Deb̾e illũ ab urbe
& a parentis ocłis submoueri: Odignum quẽ inconsilium patres
aduocarent: O dignum quẽ coberedẽ innocentib libis sc̃bent
Hȩc dem̃tia: pͥncipem decet ut. quoc̃q uen̾it: mansuetiora oĩa
faciat: Nemo regi tã uilis sit: ut illũ ꝑire. ñ sentiat. qualiscq parᷤ
imꝑii. ẽ Inmagna imꝑia: ex minorib petamus exemplũ. ã unc̃
im pandi genus: Imꝑat pͥnceps ciuib siuis. pat̃ libis. p̃ceptor dis¬

Expanded text:
suae redemit ; et postquam approbavit gratuitam esse severitatem suam, suae redemit ; et postquam approbavit gratuitam esse severitatem suam, quod principi semper curandum est, dixit relegandum, quo patri videretur. Non culleum, non serpentes, non carcerem decrevit memor, non de quo censeret, sed cui in consilio esset; mollissimo genere poenae contentum esse debere patrem dixit in filio adulescentulo impulse in id scelus, in quo se, quod proximum erat ab innocentia, timide gessisset ; debere illum ab urbe et a parentis oculis submoveri. O dignum, quem in consilium patres advocarent ! O dignum, quem coheredem innocentibus liberis scriberent! Haec clementia principem decet; quocumque venerit, mansuetiora omnia faciat. Nemo regi tam vilis sit, ut illum perire non sentiat, qualiscumque pars imperii est. In magna imperia ex minoribus petamus exemplum. Non unum est imperandi genus ; imperat princeps civibus suis, pater liberis, praeceptor dis
Abbreviated transcription (Latin):
inpͥuatos penates. assedit. pars aliem consilii fuit: Nõ dixit im¬
mo in meam domum ueniat. qđ si factum eẽt. osaris futura erat
cognitio. ñ patris Audita causa. excussisq om̃ibꝰ. ⁊ his quȩ adoles¬
cens ꝓse dixerat & his quibꝰ arguebat᷑ petit ut sententiã suã qͥsq
scrib̾et. ne ea om̃ium fieret: quȩ cęsaris fuisset: Deinde pͥusquã
appararent᷑ codicelli: uirauit se clare hominis locupletis here¬
ditatẽ. ñ aditurum: Dicet aliquis pusillo animo: c̃imuit ne uide¬
tur. locum spei suȩ. aꝑire uelle infilii dampnatione Ego contͣ
sentio: Quilibet nr̃m debuisset adũsus opiniones malignas. sa¬
tis fidutiȩ hab̾e inbona conscientia frincipes multa debent: etiã
famȩ: Care iurauit se: ñ aditurum hereditatẽ Tarius quidem
eodẽ die & alterum heredẽ ꝑdidit: S cȩsar: lib̾tatem sententiȩ

Expanded text:
in privatos penates, adsedit, pars alieni consilii fuit, non dixit : " Imin privatos penates, adsedit, pars alieni consilii fuit, non dixit : " Immo in meam domum veniat " ; quod si factum esset, Caesaris futura erat cognitio, non patris. Audita causa excussisque omnibus, et his, quae adulescens pro se dixerat, et his, quibus argue- batur, petit, ut sententiam suam quisque scriberet, ne ea omnium fieret, quae Caesaris fuisset ; deinde, priusquam aperirentur codicilli, iuravit se Tarii, hominis locupletis, hereditatem non aditurum. Dicet aliquis : " Pusillo animo timuit, ne videretur locum spei suae aperire velle filii damnatione." Ego contra sentio ; quilibet nostrum debuisset adversus opiniones malignas satis fiduciae habere in bona conscientia, principes multa debent etiam famae dare. Iuravit se non aditurum hereditatem. Tarius quidem eodem die et alterum heredem perdidit, sed Caesar libertatem sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
& in abscidendo gemat cunctat᷑ multum duq fp̾e ẽ eñi ut li¬
Ibent̃ dampnet: qui cito: frope ẽ ut iniq puniat. qͥ mmisscrixo¬
nem ȩquitẽ rͣ memoria nr̃a. qͥa filium suum flagełł occid̾at
popłs grapbus inforo confodit: Uix illum. augͣi. cesaris aucto¬
ritas infestistam patrũ quã filioꝵ manib eripuit: Larium qͥ
filium dep̃hensum inparridio. consilio dampnauit. causa co¬
gnita: nemo ñ suspexit. qd̾ content᷑ exilio Et exilio delegato mas¬
siliȩ parricidã continuit. et annua illi p̃stiait: quanta p̃stare inte¬
gro solebat: Hȩc lib̾alitas effecit ut inqua ciuuitate ñ ꝙͣ deẽ pa¬
tronus peiorib. nemo dubitaret quin reus merito dampnat᷑ eẽt
quẽ ipse ter dampnare. potuisset: qͥ odisse ñ pot̾at: Hoc ipso exẽ¬
plo dabo: quem compares bono patͥ. bonum pͥncipem: Cogniturꝰ
de. filio tariuis: ad uocauit inconsilium cesarẽ augustum: ueñ

Expanded text:
 in abscidendo gemat cunctatus multum diuque ; prope est enim, ut li in abscidendo gemat cunctatus multum diuque ; prope est enim, ut libenter damnet, qui cito ; prope est, ut inique puniat, qui nimis. Trichonem equitem Romanum memoria nostra, quia filium suum flagellis occiderat, populus graphiis in foro confodit ; vix illum Augusti Caesaris auctoritas infestis tam patrum quam filiorum manibus eripuit. Tarium, qui filium deprensum in parricidii consilio damnavit causa cognita, nemo non suspexit, quod contentus exilio et exilio delicato Massiliae parricidam continuit et annua illi praestitit, quanta praestare integro solebat ; haec liberalitas effecit, ut, in qua civitate numquam deest patronus peioribus, nemo dubitaret, quin reus merito damnatus esset, quem is pater damnare potuisset, qui odisse non poterat. Hoc ipso exemplo dabo, quem compares bono patri, bonum principem. Cogniturus de filio Tarius advocavit in consilium Caesarem Augustum ; venit
Abbreviated transcription (Latin):
rentum. qui obiuirgare lib̾os ñ nũquã blande. ñ numꝗͣ mina¬
cit solent. aliquando ad monere etiã u̾beribꝰ Nũqͥd aliqͥs sanos¬
patientiam euicerunt. nͥ plus ẽ qđ timet: quã qđ dampnat. Nõ
accedit ad decretorium stilum: Multa ande temptat qͥbꝰ dubiã
deplorata st̃. ultima exꝑtt᷑. hemo ad supplicia exigenda ꝑuenit:
nisi qui remedia consumpsit: Hoc qd̾ parenti: etã pͥncipi facien¬
dum ẽ quẽ appellauimus patrẽ patriȩ: ñ adulatione uana ad¬
ducti: Cȩt̃a enim cognomina: honori data st̃ Magnos ⁊ felices
augustos diximus. et ambitiosȩ maiestati quicqͥd potumꝰ titu¬
loꝵ congessimus: illis hoc tribuentes: Patrẽ quidẽ patriȩ appel¬
lauimus: ut sciret datã sibi potestatẽ pat̾am. quȩ ẽ temꝑantis¬
sima: lib̾is consulens. suaq pꝰt illos reponens. tarde sibi. Pater
menbra sua abscidat. etiam cum abscidit: reponere cupiat.¬

Expanded text:
rentum, qui objurgare liberos non nunquam blande, nonnunquam minarentum, qui objurgare liberos non nunquam blande, nonnunquam minaciter solent: aliquando admonere etiam verberibus. R. Hai canpatientiam evicerunt, nisi plus est, quod timet, quam quod damnat, non accedit ad decretorium stilum; multa ante temptat, quibus dubiam deploratum est, ultima experitur. Nemo ad supplicia exigenda pervenit, nisi qui remedia con- sumpsit. Hoc, quod parenti, etiam principi faciendum est, quem appellavimus Patrem Patriae non adulatione vana adducti. Cetera enim cognomina honori data sunt ; Magnos et Felices et Angustos diximus et ambitiosae maiestati quidquid potuimus titulorum congessimus illis hoc tribuentes ; Patrem quidem Patriae appellavimus, ut sciret datam sibi potestatem patriam, quae est temperantissima liberis consulens suaque post illos reponens. Tarde sibi pater membra sua abscidat, etiam, cum absci- derit, repellere cupiat, et
Abbreviated transcription (Latin):
ac torm̃tis ad aꝑuit: sepe mortẽ timet. sepiꝰ obtat inuisior sibi ꝙͣ
si ex usu.ẽ. animadũtere. ostendens ꝙͣ inuidꝰ asꝑo remedio manus
ad moueat. Incuiꝰ animo nicħ hostile. incħ efferũ ẽ qͥ potentiã siã
placide ac salubriter exerret. appbare imꝑia sua cuuibꝰ cupiens.
felix abunde sibi iusus. si fortunam suam publicarit. sermone af¬
fabilis: accessuq facilis. uultu qui maximȩ popłos demeretur
Iamabił ȩquis desidis ꝓpensus. etiam iniquis acerbꝰ atota ciui¬
tate amat᷑. defenditur. colitur: Cadẽ de illo secreto homines locũ¬
tur: quȩ palamtolłe filios cupiunt: Et publicis mał sterilitas
indicta recluditur: Bene se meriturum de lib̾is suis ñ dubitat
quib tale scłm ostendit. Hic pͥnceps suo bñficio tutus. nicħ p̃si¬
diis eget arma ornam̃ti causa ht̃. Qđ gͦ officium eiꝰ ẽ qđ bonoꝵ pa¬

Expanded text:
ac tormentis adaperuit, saepe mortem timet, saepius optat, invisior sibi quam ac tormentis adaperuit, saepe mortem timet, saepius optat, invisior sibi quam si ex usu est animadvertere, ostendens quam invitus aspero remedio manus admoveat, in cuius animo nihil hostile, nihil efferum est, qui potentiam suam placide ac salutariter exercet approbare imperia sua civibus cupiens, felix abunde sibi visus, si fortunam suam publicarit, sermone adfabilis, aditu accessuque facilis, vultu, qui maxime populos demeretur, amabilis, aequis desideriis propensus, etiam iniquis non acerbus, a tota civitate amatur, defenditur, colitur. Eadem de illo homines secreto loquuntur quae palam. Tollere filios cupiunt et publicis malis sterilitas indicta recluditur; bene se meriturum de liberis suis quisque non dubitat, quibus tale saeculum ostenderit. Hic princeps suo beneficio tutus nihil praesidiis eget, arma ornamenti causa habet. Quod ergo officium eius est ? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑam uidet᷑ uñ omnẽ laborẽ libens padit᷑. ut parentis custos
At illo acerbo et sanguinario. necesse. ẽ grauentur stipatores
sui: N potest hab̃e quisquã bẽne acfides uoluntatis ministros. qͥbꝰ:
intormentis. et ȩculeo. & ferram̃tis ad mortẽ paratis ucit᷑ quibꝰ
ñ alit̃ quã bestus homines obiectat. om̃ib reb noxior. ac sollici¬
pessimum ht̃ crudelitas: ꝑseuerandũ ẽ nec admeliora padet reg̃s
Scelera enim sceleribꝰ tuenda sunt. Quid aut̃ eo infeliciꝰ. cui iã
es̃ malũ necesse. ẽ dmiserabilẽ illum. Sibi certe: Hã ꝯt̾is misere¬
ri eius nefas sit qͥ cȩdibꝰ ac rapinis potentiã exercuit. qͥ suspecta
sibi cuncta reddidit tam ext̃na ꝗͣ domestica Cũ arma metuat.
ad arma confugiens: Ñ amicoꝵ fidei credens. ñ pietati liboꝵ. qͥ ubi
curc̃spex̃ quȩq fec̃ quȩq factur: ẽ. ⁊ c̃scientiã suam plenã scelerib

Expanded text:
operam videt omnem laborem libens patitur ut parentis custos operam videt omnem laborem libens patitur ut parentis custos ; at illum acerbum et sanguinarium necesse est graventur stipatores sui. Non potest habere quisquam bonae ac fidae voluntatis ministros, quibus in tormentis ut eculeo et ferramentis ad mortem paratis utitur, quibus non aliter quam bestiis homines obiectat, omnibus reis aerumnosior ac sollicipessimum habet crudelitas, perseverandum est nec ad meliora patet regressus ; scelera enim sceleribus tuenda sunt. Quid autem eo infelicius, cui iam esse malo necesse est ? O miserabilem illum, sibi certe! Nam ceteris misereri eius nefas sit, qui caedibus ac rapinis potentiam exercuit, qui suspecta sibi cuncta reddidit tam externa quam domestica, cum arma metuat, ad arma confugiens, non amicorum fidei credens, non pietati liberorum ; qui, ubi circumspexit, quaeque fecit quaeque facturus est, et conscientiam suam plenam sceleribus
Abbreviated transcription (Latin):
It sec illas ipsas manus quibꝰ se cõmisit securꝰ aspicit: Contra¬
rus: incontraria agit᷑ Nã ut inuisus sit qͥa timet᷑. timeri uuult
qr inuisus ẽ. Et illo execrabili uersu qͥ multos dedit p̃cipetes:¬
ut᷑ Oderint dum metuant Ignarꝰ qͥga rabiesoriat᷑ ubi sup̃
modum odia creuert̃. Temꝑatꝰ enim aimor cohibet animos. assi¬
diuis uero & acer: et extrema ad mouens: in audatiã iacentes ex¬
cineas dein at̃go ȩques. telis incessit: temptabunt fugam ꝑ ipsa
quȩ fugerant ꝓculcabt̃q formidinẽ. Acerrima uirtꝰ ẽ quam
ultima necessitas extundit. Relinquat oportet securi aliquid
metꝰ. multoq plus spei ꝙ̃ ꝑicłorum ostentet Alioqͥn: uͥ qͥescen¬
ti paria metiuint᷑. incurrere inꝑicła iuuat & aliena amma
abuti: flacido tranquilloq regi: fida st̃ auxilia sua. qͥbꝰ ad cõmy¬
nem salutẽ utat᷑: gł osusq miles fublicȩ enim securitati dare

Expanded text:
 nec illas ipsas manus, quibus se commisit, securus adspicit. Contra nec illas ipsas manus, quibus se commisit, securus adspicit. Contrariis in contraria agitur ; nam cum invisus sit, quia timetur, timeri vult, quia invisus est, et illo exsecrabili versu, qui multos ur : Oderint, dum metuant, ignarus, quanta rabies oriatur, ubi supra modum odia creverunt. Temperatus enim timor cohibet animos, adsiduus vero et acer et extrema admovens in audaciam iacentes exineant ; easdem a tergo eques telis incessat, temptabunt fugam per ipsa, quae fugerant, proculcabuntque formidinem. Acer- rima virtus est, quam ultima necessitas extundit. Relinquat oportet securi aliquid metus multoque plus spei quam periculorum ostentet ; alioqui, ubi quiescenti paria metuuntur, incurrere in pericula iuvat et aliena anima abuti. Placido tranquilloque regi fida sunt auxilia sua, ut quibus ad communem salutem utatur, gloriosusque miles publicae enim securitati se dare
Abbreviated transcription (Latin):
Csenuerut. libisq acnepotib tradidind regna łyrannox erecra
ꝑsuadet. Ayraunis: seuitia cordi ẽ. łyrannꝰ aut arege distat:
factis. ñ nomine. Fiam et dionisius maior iuire meritoq p̾ferri
dendi finem sec̃ in opia hostium. descendit licet edlictatura sya
ee se toge reddidit. quis tam̃ umquã tyranñ tã auide. huma¬
num sanguinẽ bibit quã ille qͥ .uii. milia cuiiũ romanor con¬
trucidari iussit: & cum inuicino adedẽ bellonȩ sedens exaudi¬
set exdamationẽ cot milium sub gladio gem̃tium. exc̃rito se
cidunt᷑ hoc ñ ẽ m̃titꝰ pauci sillȩ uidebant᷑: S mox desylla cõ
sequemur quomͦ hostib irascendum sit: Utiq si inhostile nom̃
cuies et ex eodẽ corꝑe ab rupti transierint. Interĩ hoc qdꝰ dicebã¬
de cdem̃tia. effic̃ ut magnũ int̃ regẽ tẏrannumq discrim̃ sit.
utq licet. ñ minus armis uallet᷑ S alt̃ arma ht̃ quibꝰ in muni¬
mentũ pacisutitur: alt̃ ut magno cimore magna odia cõpeseat:¬

Expanded text:
senuerint liberisque ac nepotibus tradiderint regna, tyrannorum exsecrabpersuadet; tyrannis saevitia cordi est. Tyrannus autem a rege factis distat, non nomine ; nam et Dionysius maior iure meritoque praeferri dendi finem fecit inopia hostium ? Descenderit licet e dictatura sua et se togae reddiderit, quis tamen umquam tyrannus tam avide humanum sanguinem bibit quam ille, qui septem milia civium Romanorum contrucidari iussit et, cum in vicino ad aedem Bellonae sedens exaudisset conclamationem tot milium sub gladio gementium, exterrito sen Hoc non est mentitus ; pauci Sullae videbantur. Sed mox de Sulla, cum quaeremus, quomodo hostibus irascendum sit, utique si in hostile nomen cives et ex eodem corpore abrupti transierint ; interim, hoc quod dicebam, clementia efficit, ut magnum inter regem tyrannumque discrimen sit, uterque licet non minus armis valletur ; sed alter arma habet, quibus in munimentum pacis utitur, alter, ut magno timore magna odia compescat,
Abbreviated transcription (Latin):
mitet. multos parum sane s sanabilis ingenĩ: seruabit: Agͥ¬
colas bonos imitabitur. qui ñ tantum rectas ꝓcerasq arbores
colunt: illis quoq quas aliqua deprauauit causa adminicła¬
quibus erigantur applicant: Alias cucuncidunt ne ꝓceri:¬
tatem rami p̃mant. quasdam infirmas iutio loci nutriunt.
quibꝰdam aliena umbra laborantibꝰ clum aperiunt: Uide¬
bit quod ingenium qua ratione tractandum sit quomodo

Expanded text:
mittet, multos parum sani, sed sanabilis ingenii servabit. Agrimittet, multos parum sani, sed sanabilis ingenii servabit. Agricolas bonos mutabitur, qui non tantum rectas procerasque arbores colunt ; illis quoque, quas aliqua depravavit causa, adminiculquibus derigantur, applicant; alias circumcidunt, ne proceritatem rami premant, quasdam infirmas vitio loci nutriunt, quibusdam aliena umbra laborantibus caelum aperiunt. Videbit, quod ingenium qua ratione tractandum sit, quo modo
Abbreviated transcription (Latin):
sieri debuit. omisisse. Aliquẽ uerb̾ tantum admonebit pęna
ñ afficiet. ȩtatem eius em̃dabilem intuens aliquẽ inuidiȩ cri¬
mine manifeste laborantẽ: iubebit in columen eẽ qͥa deceptꝰ
ẽ quia ꝑuinum lapsus. hostes dimittet saluos. aliquando eci
acciti st̃: Hȩc om̃ia: ñ ueniȩ. s cdem̃tiȩ oꝑa st̃: Clementia: lib̾um
arbitrium ht̃ ñ sub formula. s ex ȩquo & bono iudicat: Et
absoluere illi licet: et quantum uult taxare litẽ: Nicħ ex his
facit tanquam uisto minus fecerit. s tanꝗͣ id qđ constituit.
iustissimum sit lgnoscere aut̃ ẽ quẽ iudicat puniendum ñ
punire: uenia. debitȩ pȩnȩ remissio ẽ: Clem̃tia hoc pͥmum
p̃stat. ut quos dimitat. nicħ aliud illos pati debuisse ꝓnunti¬
at: Plenior ẽ gͦ quam uenia. et honestior: De u̾bo ut mea fert
opimo controu̾sia.ẽ. de re quidem conuenit. sapiens. multa re¬

Expanded text:
fieri debuit, omisisse. Aliquem verbis tantum admonebit, poena fieri debuit, omisisse. Aliquem verbis tantum admonebit, poena non adficiet aetatem eius emendabilem intuens; aliquem invidia criminis manifeste laborantem iubebit incolumem esse, quia deceptus est, quia per vinum lapsus ; hostes dimittet salvos, aliquando etiam acciti sunt. Haec omnia non veniae, sed clementiae opera sunt. Clementia liberum arbitrium habet ; non sub formula, sed ex aequo et bono iudicat ; et absolvere illi licet et, quanti vult, taxare litem. Nihil ex his facit, tamquam iusto minus fecerit, sed tamquam id, quod constituit, iustissimum sit. Ignoscere autem est, quem iudices puniendum, non punire ; venia debitae poenae remissio est. Clementia hoc primum praestat, ut, quos dimittit, nihil aliud illos pati debuisse pronuntiet ; plenior est quam venia, honestior est. De verbo, ut mea fert opinio, controversia est, de re quidem convenit. Sapiens multa re
Abbreviated transcription (Latin):
es̃ scias. Qͥad alienã lippitudinẽ et ipsi suffundunt᷑: lam me her¬
cule quã inorbum ẽẽ. ñ hilaritatẽ semꝑ arride ridentibꝰ. & a
om̃ium estimationẽ ipsum quoq os diducere. Ita uitiũ ẽ ani
inorum: nimis miseria pauentium: Quã siqͥs a sapiente exigit
ꝓ pe ẽ ut lam̃tationẽ exigat. & alienis fuñib gemits At quare
nignoseat sapiens: constituamus: Nc̃ quoq qͥd sit uema. ut scra¬
musdare illam asapiente ñ debe: Uenia ẽ pene debite remis¬
sio: Hauc sapiens quare ñ debeat dare reddunt rationẽ. duitiꝰ
quibus hoc ꝓpositum ẽ Ego ut breuit canq̃ in alieno iudicio
dicam: & ignoscitur ei qui puniri debuit: Sapͥiens aut ullchͦ
debet ñ donat: s illud qđ exuenia consequi ustum ẽ &e tibi
uitam tribuit: Parcit enimsapiens: consulit. & corrigit. idem
faciet qđ si ignosceret : qͣmͣ qui ignoscit fatet᷑ aliqͥd se quod

Expanded text:
esse scias, qui ad alienam lippitudinem et ipsi subfunduntur, tam meheresse scias, qui ad alienam lippitudinem et ipsi subfunduntur, tam mehercules quam morbum esse, non hilaritatem, semper adridere ridentibus et ad omnium oscitationem ipsum quoque os diducere; misericordia vitium est animorum nimis miseria paventium, quam si quis a sapiente exigit, prope est, ut lamentationem exigat et in alienis funeribus gemitus. " At quare non ignoscet ? " Agedum constituamus nunc quoque, quid sit venia, et sciemus dari illam a sapiente non debere. Venia est poenae meritae remissio. Hanc sapiens quare non debeat dare, reddunt rationem diutius, quibus hoc propositum est; ego ut breviter tamquam in alieno iudicio dicam : "Ei ignoscitur, qui puniri debuit ; sapiens autem nihil debet, non donat. Sed illud, quod ex venia consequi vis, honestiore tibi via tribuet; parcet enim sapiens, consulet et corriget; idem faciet, quod, si ignosceret, nec ignoscet, quoniam, qui ignoscit, fatetur aliquid se, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt abicit. et fastidit: quos aduiuat. contingiq abhis timet
s ut homo homini ex communi dabit: Donabit lacͥmis mat̾nis
filium: et catenas solui iubebit. et ludo eximec. & cadauer etiam
noxium sepeliet: S faciet ista tͣnquilla m̃te. uultu suo. Ergo ñ miꝰ¬
serebit᷑ sapiens: s succurret. s ꝓderit: in cõmune auxiliũ natus
ãpublicum bonum. ex quo dabit cuiq partẽ: Etiã ad calamitosos
ꝓporione imꝓbandos et emendandos: bonitatẽ suã ꝑmittet
Asbiis uero ec̃ fortius laborantibꝰ. iulto libentius subueniet
Quotiens pot̾it fortunȩ int̾cidet ubi enim opibꝰ potius utet an ui¬
rib qui ad restituenda quȩ casus impulit uultũ qͥdem ñ deiecit
nec ammum obstrusit causa rerum inpannosã faciem & in ob.¬
nis ꝓderit & deorum more. calamitosos ꝓpitiꝰ respiciet: Misctia
uicuia ẽ miseriȩ. ht̃ enim aliquid trahitq exea: lmbecilles ocłios

Expanded text:
volunt, abicit et fastidit, quos adiuvat, contingique ab iis timet, volunt, abicit et fastidit, quos adiuvat, contingique ab iis timet, sed ut homo homini ex communi dabit ; donabit lacrimis maternis filium et catenas solvi iubebit et ludo eximet et cadaver etiam noxium sepeliet, sed faciet ista tranquilla mente, vultu suo. Ergo non miserebitur sapiens, sed succurret, sed proderit, in com- mune auxilium natus ac bonum publicum, ex quo dabit cuique partem. Etiam ad calamitosos pro portione improbandosque et emendandos bonitatem suam permittet ; adflictis vero et forte laborantibus multo libentius subveniet. Quotiens poterit, fortunae intercedet ; ubi enim opibus potius utetur aut viribus, quam ad restituenda, quae casus impulit ? Vultum quidem non deiciet nec animum ob erus alicuius aridum aut pannosam maciem et innis proderit et deorum more calamitosos propitius respiciet. Misericordia vicina est miseriae; habet enim aliquid trahitque ex ea. Imbecillos oculos
Abbreviated transcription (Latin):
: qđ illã obducat᷑ : Nicħq eque hominẽ quã magnus animus
decet h̃ potest aut̃ magnus ẽẽ idcm: si metꝰ & meror contundit.¬
iͥ si m̃tem obducit et contͣhit: hoc sapienti ne insuis qͥdẽ accidet
calamitatibꝰ s om̃em fortunȩ. irã reuerbabit & ante se frãgeo¬
÷ Eandemꝰ semꝑ faciẽ seruabit placidã. inconcussã Qd̾ facẽ non
posset: si tͥsticiam reciꝑet ⁊Adice qđ sapiens ac ꝓuidet. et in expe¬
dito consilium ht̃: Numqͣ. aut̃ liquidũ sincerumq exturbido
uenit: Tristicia in habitabilis. ẽ ad despiciendas resut ille exco¬
gitando ꝑicłosa iutanda eque ȩstimanda Ergo ñ miseret᷑. qͥaꝰ
& sine miseria animi ñ fit Cȩtã om̃ia quȩq miserent᷑. uolo fa¬
cere libens. & aliꝰ animo faciet. succurret. alienis lacͥmis ñ ac¬
cedet: Dabit manum naufrago. exuli hospitium. egenti stipẽ.
ñ hanc contumeliosam qͣ pars maior hoꝵ qͥ misericordes uidi

Expanded text:
obducat. Nihilque aeque hominem quam magnus animus decet; non potest autem magnus esse idem ac maestus. Maeror contundit mentes, abicit, contrahit ; hoc sapienti ne in suis quidem accidet calamitatibus, sed omnem fortunae iram reverberabit et ante se franget; eandem semper faciem servabit, placidam, inconcussam, quod facere non posset, si tristitiam reciperet. Adice, quod sapiens et providet et in expedito consilium habet; numquam autem liquidum socerumque ex turbido venit. Tristitia inhabilis est ad dispiciendas res, utilia excogitanda, periculosa vitanda, aequa aestimanda ; ergo non miseretur, quia id sine miseria animi non fit. Cetera omnia, quae, qui miserentur, volo facere, libens et altus animo faciet ; succurret alienis lacrimis, non accedet ; dabit manum naufrago, exuli hospitium, egenti stipem, non hanc contumeliosam, quam pars maior horum, qui misericordes videri
Abbreviated transcription (Latin):
Hec. aug̃. senex aut iam in senectutẽ annis uergentib. In adoles¬
centia caluit arsit ira multa fec̃ atq inuiciꝰ ocłosretorquebat:
Compare nemo mansuetudini tuȩ audebit diuum auq. eciasi
incertam̃ iuueniliũ annoꝵ deduxerit. ⁊ senectutẽ plusꝙ̃ maturã
fuerit moderatꝰ: Et dem̃s nempe post mare actiãcĩ romano qu¬
ore uifectũ. nempe p̾c fractas insicilia classes. & suas & alienas.
nempe p̾t perusionas. aras & ꝓscͥptiones: Ego uͦ dem̃tiã s̃ uo¬
eo lassam crudelitatẽ: Hȩc. ẽ cesar clem̃tia uera ꝙͣ du p̃stas que
ñ seuite pęnitentia cȩpit nulla hab̾e maculã nquã ciulẽ

Expanded text:
Haec Augustus senex aut iam in senectutem annis vergentibus ; in adulesHaec Augustus senex aut iam in senectutem annis vergentibus ; in adulescentia caluit, arsit ira, multa fecit, ad quae invitus oculos retorquebat. Comparare nemo mansuetudini tuae audebit divum Augustum, etiam si in certamen iuvenilium annorum deduxerit senectutem plus quam maturam ; fuerit moderatus et clemens, nempe post mare Actiacum Romano cruore infectum, nempe post fractas in Sicilia classes et suas et alienas, nempe post Peru- sinas aras et proscriptiones. Ego vero clementiam non voco lassam crudelitatem ; haec est. Caesar, clementia vera, quam tu praestas, quae non saevitiae paenitentia coepit, nullam habere macu
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. Ipsum lepidum ꝗͣdui mori passus ẽ ꝑ multos annos culit
ornam̃ta pͥncipis retinentẽ et. pontificatum maximum ñ nisi
mortuo illo tͣnfferri inse passus ẽ Maliut enĩ illũ honorẽ uo¬
cari: quã spolium: Hȩc eum clem̃tia: ad salutẽ securitatẽq ꝑ
.PR ceruicibꝰ manum imposuisset Hȩc hodieq p̃stant illi fa¬
mã: quȩ uis uiuis pͥncipibꝰ seruit: Dm̃ eẽ ñ tanꝙͣ uissi credimus.
biores pͥncipibꝰ solent eẽ. quã in uiriȩ nulla crudelitate exeque¬
batur. qđ ꝓbrosis inse dictis adrisit. qͦd dare illũ penas appare¬
bat cum exigẽt. qđ quoscumq obadult̾iũ familiȩ suȩ dãpnaue¬
rat ad eo ñ occidit: ut dimissis quo cutiores eẽnt diplomata da¬
ret. Hoc ẽ iguoscere. cum scias multos futuros qui ꝓte irascant᷑.
&e tͥ alieno sanguine. gratificent ñ dare. tantum salutẽ s prestar

Expanded text:
bebat. Ipsum Lepidum quam diu mori passus est ! Per multos annos tulit bebat. Ipsum Lepidum quam diu mori passus est ! Per multos annos tulit ornamenta principis retinentem et pontificatum maximum non nisi mortuo illo transferri in se passus est; maluit enim illum honorem vocari quam spolium. Haec eum clementia ad salutem securitatemque m imposuisset; haec hodieque praestat illi famam, quae vix vivis principibus servit. Deum esse non tamquam iussi credimus ; biores principibus solent esse quam iniuriae, nulla crudelitate exsequebatur, quod probrosis in se dictis adrisit, quod dare illum poenas apparebat, cum exigeret, quod, quoscumque ob adulterium filiae suae damnaverat, adeo non occidit, ut dimissis quo tutiores essent, diplomata daret. Hoc est ignoscere, eum scias multos futuros, qui pro te nascantur et tibi sanguine alieno gratificentur, non dare tantum salutem, sed praestare.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iania nomina p̃serentiũ. s eoꝵ qui imaginib suis decorisĩt.
Ne totam euis orationẽ repetendo magnã uoluminis parte¬
occupẽ : duituis enĩ quã duabꝰ horis locutũ eẽ constat. cũ hãc
cinna iterũ do.priꝰ hosti: nc̃ insidiatori ac parricidȩ Ex ho¬
dierno die: int̃ nos amicitia incipiat: Contendamꝰ utrũ ego
ineliore fide tͥ uitã decłum: an tu debeas: Fost hoc: deculit ult
consulatũ. quȩstꝰ qͦd ñ audet petẽ. Amicissimũ fidelissimũq
habuit: Heres solus illi fuit: Hullis ampliꝰ insidiis abullo pe¬
citꝰ ẽ Ignouit ab aims tuus uictis. Iiã siñ ignouisset. qͥbꝰ imꝑasset
Salustium et cocceios. et duellios. ⁊ totam cohortẽ pͥmã admissi¬
onis: exadu̾sarioꝵ castris conscͥpsit: Iam domitios. messalas. asi¬
nios cicerones. et quicqͥd flores erat. inciuitate: dem̃tiȩ sue de¬

Expanded text:
non inania nomina praeferentium, sed eorum, qui imagini- bus suis decori sint ? " non inania nomina praeferentium, sed eorum, qui imagini- bus suis decori sint ? " Ne totam eius orationem repetendo magnam partem voluminis occupem diutius enim quam duabus horis locutum esse constat, eum hanc  inquit, " tibi, Cinna, iterum do, prius hosti, nunc insidiatori ac parricidae. Ex hodierno die inter nos amicitia incipiat ; contendamus, utrum ego meliore fide tibi vitam dederim an tu debeas." Post hoc detulit ultro consulatum questus, quod non auderet petere. Amicissimum fidelissimumque habuit, heres solus illi fuit. Nullis amplius insidiis ab ullo petitus est. Ignovit abavus tuus victis ; nam si non ignovisset, quibus imperasset ? Sallustium et Cocceios et Deillios et totam cohortem primae admissionis ex adversariorum castris conscripsit ; iam Domitios, Messalas, Asinios, Cicerones, quidquid floris erat in civitate, clementiae suae de