comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ic paci uł tuendȩ uł recuꝑandȩ necessaria sunt: eo pacto ȩquissimo. ut qui¬
mortalis talib bonis paci mortaliũ accõmodatis recte usus fuerit. accipi¬
at ampliora atq meliora. ipsam scilic& immortalitatis pacẽ. eiq duenien¬
tẽ głam & honorẽ in uita ȩterna ad fruendũ đo & ꝓximo ind̾o. qͥ autem
fertur ad fructũ pacis ȩternȩ. ua ꝓpter si irrationabilia essemꝯ anima¬
lia. nichil appeteremꝰ preter ordinatã temꝑaturã partiũ corpr̃is. & re¬
quiem appetitionũ. Nichil gͦ p̃ter quiȩtẽ carnis & copiam uoluptatũ.
ut pax corpr̃is ꝓdesset paci animȩ. Si enĩ desit pax corpr̃is. impedi¬
tur etiam irrationalis animȩ pax. quia requieni appetitionũ ꝯsequi
ñ potest. Utrũq autẽ simul ei ꝑaci ꝑ dest quã inter se habent anima
& corpꝰ. id ÷ ordinatȩ uitȩ ac salutis. Sicut enĩ pacẽ copporis amare

Expanded text:
ic paci uel tuendae uel recuperandae necessaria sunt sicut eic paci uel tuendae uel recuperandae necessaria sunt sicut emortalis talibus bonis paci mortalium adcommodatis recte usus fuerit, accipiat ampliora adque meliora, ipsam scilicet inmortalitatis pacem eique conuenientem gloriam et honorem in uita aeterna ad fruendum Deo et proximo in Deo; qui autem fertur ad fructum pacis aeternae. Quapropter si irrationalia essemus animantia, nihil appeteremus praeter ordinatam temperaturam partium corporis et requiem adpetitionum; nihil ergo praeter quietem carnis et copiam uoluptatum, ut pax corporis prodesset paci animae. Si enim desit pax corporis, inpeditur etiam inrationalis animae pax, quia requiem adpetitionum consequi non potest. Utrumque autem simul ei paci prodest, quam inter se habent anima et corpus, id est ordinatae uitae ac salutis. Sicut enim pacem corporis amare
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest. ñ scđm id qͦd bellũ ẽ: s scđ̾m id quod ab eis uł m eis geritur que
aliquȩ naturȩ sunt. quod nullomͦ eẽnt si ñ qualicũq pace subsisterent
Iua ꝓpt̾ ẽ natura in qua nullũ malũ ÷ uł etiã in qua nullũ potest eẽ ma¬
lũ. esse autẽ natura in qua nullũ bonũ sit ñ potest. Sinde nec ipsis diaboli
ritate ñ stetit. s ueritatis iudiciũ ñ euasit. quia in ordinis tranqͥllitat
ñ mansit. nec ideo tam̃ a potestate ordinatoris effugit.
Ds̃ naturaꝵ omniũ sapientissimꝰ conditor & iustissimꝰ ordinator. qͥ ter.¬
renoꝵ ornam̃toꝵ maximũ instituit mortale genus humanũ. dedit ho¬
minib quȩd̃a bona huic uitȩ congrua: id ÷ pacem temꝑalem ꝓ modulo mor¬
talis uitȩ in ipsa salute & incolumitate ac societate sui generis. & quȩ hu¬

Expanded text:
non potest; non secundum id, quod bellum est, sed secundum id, quod ab eis uel in eis geritur, quae non potest; non secundum id, quod bellum est, sed secundum id, quod ab eis uel in eis geritur, quae aliquae naturae sunt; quod nullo modo essent, si non qualicumque pace subsisterent. Quapropter est natura, in qua nullum malum est uel etiam in qua nullum esse malum potest; esse autem natura, in qua nullum bonum sit, non potest. Proinde nec ipsius diaboli ritate non stetit, sed ueritatis iudicium non euasit; in ordinis tranquillitate non mansit, nec ideo tamen a potestate ordinatoris effugit. naturarum omnium sapientissimus conditor et iustissimus ordinator, qui terrenorum ornamentorum maximum instituit mortale genus humanum, dedit hominibus quaedam bona huic uitae congrua, id est pacem temporalem pro modulo mortalis uitae in ipsa salute et incolumitate ac societate sui generis, et quaeque hu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire. Nam quid ÷ aliud uictoria. nͥ subiectio repugnantiũ: Quodcĩ
factũ fuerit: pax erit. Pacis gͥ intentione geruntur & bella. abhis etuã
qui uirtutẽ bellicam student exercere imꝑando atq pugnando. Unde u¬
oem constat belli esse optabilem finẽ. Oñis enĩ homo etiã belligerandorae
requirit. nemo autẽ bellũ pacificando. Nam & illi qui pacem in quaste
ꝑtur bari uolunt. ñ pacem oderunt: s eam ꝓ arbitrio suo cupiunt cõmi¬
tari. Non gͦ ut sit pax nolunt. s ut ea sit qͦuã ipsi uolunt. Deniq. os
ꝑ seditionẽ se ab aliis separauerint. cũ eis ipsis conspiratis uł conuiratis
suis. n qualẽcũq speciẽ pacis teneant. ñ efficiunt qđ intendunt. Sinde
latrones ipsi ut uehem̃tiꝰ & tutiꝰ infesti sint paci cȩteroꝵ: pacẽ uolunt ba
Sicut ÷ quȩda uita sine dolore. dolor autẽ sine aliqua ui ⁊bere socioꝵ¬
ta eẽ ñ potest. sic ẽ quȩd̾a pax sine ullo bello. bellũ uͦ eẽ sine aliqua pad

Expanded text:
uenire. Nam quid est aliud uictoria nisi subiectio repugnantium ? quod cum factum fuerit, pax erit. Pacis igitur intentione geruntur et bella, ab his etiam, qui uirtutem bellicam student exercere imperando adque pugnando. Unde pacem constat belli esse optabilem finem. Omnis enim homo etiam belligerando pacem requirit; nemo autem bellum pacificando. Nam et illi qui pacem, in qua sunt, perturbari uolunt, non pacem oderunt, sed eam pro arbitrio suo cupiunt commutari. Non ergo ut sit pax nolunt, sed ut ea sit quam uolunt. Denique etsi per seditionem se ab aliis separauerint, cum eis ipsis conspiratis uel coniuratis suis nisi qualemcumque speciem pacis teneant, non efficiunt quod intendunt. Proinde latrones ipsi, ut uehementius et tutius infesti sint paci ceterorum, pacem uolunt hast quaedam uita sine dolore, dolor autem sine aliqua uita esse non potest: sic est quaedam pax sine ullo bello, bellum uero esse sine aliqua pace
Abbreviated transcription (Latin):
cet eoꝵ gerens. Sc̃opos quippe intentio ẽ. Ergo ẽpiscopin. si uelimꝰ latine si¬
intendere possumꝰ dicere. ut intelligat ñ se ẽẽ ep̃m qui prȩesse dilexerit:
ñ ꝓdesse. Itaq a studio cognoscendȩ ueritatis nemo ꝓhibetur. quod ad lau¬
aabile ꝑtinet ocium. Locus uͦ suꝑior sine quo regi płs ñ potest. & si ita te¬
neaturatq administret᷑ ut decet. tam̃ indecent̾ appetitur. uã obrẽ ociũ
sem̃ querit caritas ueritatis. negociũ iustũ suscipit necessitas caritatis:

Expanded text:
Ergo episcopos, si velimus, latine superintendentes possumus dicere, ut intelligat non se esse episcopum qui praeesse dilexerit, non prodesse. Itaque a studio cognoscendae veritatis nemo prohibetur, quod ad laudabile pertinet otium. Locus vero superior, sine quo regi populus non potest, etsi ita teneatur atque administretur, ut decet, tamen non decenter appetitur. Quamobrem otium sanctum quaerit caritas veritatis, negotium justum suscipit ne
Abbreviated transcription (Latin):
Extrib uitȩ generib ocioso. actuoso. & ex utroq composito. quãuis sal¬
ua fide quisq possit in quolib& eoꝵ uitã ducere & ad sempit̾na premia
ꝑuenire. int̾est tanĩ qͥd amore teneat ueritatis. quid officio caritatis im¬
pendat. nec sic ẽẽ quisq debet ociosus ut in eodem ocio utilitatẽ ñ cogitae
ꝓximi. nec sic actuosus ut ꝯtemplationẽ di ñ requirat. In ocio ñ mersꝰ ua¬
catio delecłare debet. s aut inquisitio aut inuectio ueritatis ut mea qͥsq
ꝓficiat. & quod inuenerit teneat. & alteri ñ inuideat. In actione uͦ¬
ipsũ quod ꝑ eunde honorẽ uł potentiã fit si recte atq utilit̾ fit. id ÷ ut ua¬
spter quod ait apłs. E piscopatũ qui desiderat. bonũ opus desiderat. Exponere

Expanded text:
is vitae generibus, otioso, actuoso, et ex utroque composito, quamvis salis vitae generibus, otioso, actuoso, et ex utroque composito, quamvis salva fide quisque possit in quolibet eorum vitam ducere, et ad sempiterna praemia pervenire; interest tamen quid amore teneat veritatis, quid officio charitatis impendat. Nec sic quisque debet esse otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi; nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners vacatio delectare debet; sed aut inquisitio, aut inventio veritatis: ut in ea quisque proficiat, et quod invenerit teneat, et alteri non invideat. In actione ipsum quod per eumdem honorem vel potentiam fit, si recte atque utiliter fit, id est ut vaPropter quod ait Apostolus: Qui episcopatum desiderat, opus bonum desiderat. Exponere
Abbreviated transcription (Latin):
aturȩ sola pax habenda atq dicenda sit ordinatissima scilic& & concor¬
dissima societas fruendi do & inuicem in deo.
societatis humanȩ. incipientes a domo atq inde ad urbem:. deinde ad orbẽ
ꝓgrediendo uenientes. qui utiq sicut aquaꝵ congeries quanto maior : tan¬
to ꝑiculis plenior. in quo pͥmũ linguaꝵ. diuersitas hominẽ alienat ab homine
Nam si duo sibim& inuicẽ fiant obuiam. neq p̃terire s simul eẽ aliqua ne¬
cessitate cogant᷑. quoꝵ neuter linguã nouit alteriꝰ. faciliꝯ sibi muta ani¬
malia etiam diu̾si generis quã illi cũ sint homines ambo sociant᷑. Quando
enĩ quȩ sentiunt int̾ se cõmunicare ñ possunt. ꝓpter solam diu̾sitatẽ linguę
nichil ꝓdest ad consociandos homines tanta similitudo naturȩ. ita ut liꝰ¬
bentius homo sit cũ cane suo. quã cum homine alieno.

Expanded text:
aturae sola pax habenda adque dicenda sit, ordinatissima scilicet et concoraturae sola pax habenda adque dicenda sit, ordinatissima scilicet et concordissima societas fruendi Deo et inuicem in Deo; societatis humanae, incipientes a domo adque inde ad urbem, deinde ad orbem progrediendo uenientes; qui utique, sicut aquarum congeries, quanto maior est, tanto periculis plenior. In quo primum linguarum diuersitas hominem alienat ab homine. Nam si duo sibimet inuicem fiant obuiam neque praeterire, sed simul esse aliqua necessitate cogantur, quorum neuter linguam nouit alterius: facilius sibi muta animalia, etiam diuersi generis, quam illi, cum sint homines ambo, sociantur. Quando enim quae sentiunt inter se communicare non possunt propter solam diuersitatem linguae, nihil prodest ad consociandos homines tanta similitudo naturae; ita ut libentius homo sit cum cane suo quam cum homine alieno.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut ordinata imꝑandi obediendiq concordia cohabitantiũ. referat᷑ ad
ordinatã imꝑandi obediendiq ꝯcordiam ciuiũ. Ita fit ut ex lege eiui¬
tatis p̾cepta sumere patremfamilias oporteat. quib domũ suã sic re¬
gat. ut sit paci accõmodata ciuitatis. Iccirco rerũ uitȩ huic mortali ne¬
cessariaꝵ utrisq hominib & utriq dõmui cõmunis ẽ usus. s finis u¬
tendi cuiq suus ꝓpris multũq diu̾sus. Ita iam t̾rena ciuitas quȩ ñ ui¬
uit ex fide terrenã pacem appetit. in eoq defigit imꝑandi obediendiq
concordiam ciuiu ut sit eis de reb ad mortalem uitam ꝑtinentib hi¬
manaꝵ. quȩda compositio uoluntatũ. ciuitas antẽ cȩlestis uł potiꝰ pars
eiꝰ quȩ in hac mortalitate ꝑegrinatur & uiuit ex fide. etiã ista pace ne¬
cesse ÷ utatur. donec ipsa cui talis pax necessaria ẽ mortalitas transeat:¬
referatq ad cȩlestẽ pacem. quȩ uere ita pax ẽ: ut rationalis dũtaxat ere¬

Expanded text:
ndi obediendique concordia cohabitantium referatur ad ordinatam imperandi obediendique concordiam civium. Ita fit, ut ex lege civitatis praecepta sumere patremfamilias oporteat, quibus domum suam sic regat, ut sit paci accommodata civitatis. CAPUT cessariarum utrisque hominibus et utrique domui communis est usus; sed finis utendi cuique suus proprius multumque diuersus. Ita etiam terrena ciuitas, quae non uiuit ex fide, terrenam pacem adpetit in eoque defigit imperandi oboediendique concordiam ciuium, ut sit eis de rebus ad mortalem uitam pertinentibus humanarum quaedam conpositio uoluntatum. Ciuitas autem caelestis uel potius pars eius, quae in hac mortalitate peregrinatur et uiuit ex fide, etiam ista pace necesse est utatur, donec ipsa, cui talis pax necessaria est, mortalitas transeatrefert ad caelestem pacem,: quae uere ita pax est, ut rationalis dumtaxat cre
Abbreviated transcription (Latin):
adusaris inquietet. Ipsa ẽ enĩ beatitudo finalis. ipse ꝑfectionis finis. qͥ¬
mortalib nichil gratiꝰ soleat audiri. nichil desiderabiliꝰ concupisci. ni¬
ita nemo÷ qui pacem habere nolit. quandoquide & ipsi qui bella uolunt
nichil aliud quã uincere uolunt. Ad głosam gͦ pacem bellando cupiur¬

Expanded text:
aduersarius inquietet. Ipsa est enim beatitudo finalis, ipse perfectionis finis, qaduersarius inquietet. Ipsa est enim beatitudo finalis, ipse perfectionis finis, qortalibus nichil gratius soleat audiri, nichil desiderabilius concupisci, niita nemo est qui pacem habere nolit, quandoquidem et ipsi qui bella volunt, nichil aliud quam vincere volunt; ad gloriosam ergo pacem bellando cupiu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd etiã ipsũ ad erũnas huiꝯ ꝑtinet uitȩ & aliqͣndo sathanas sicut legimꝰ
tͣnsfigurat se uelud angłm lucis ad temptandos eos quos ita uł erudiri
opus ẽ uł decipi iustũ ẽ. magna dei miscđia necessaria ẽ. ne quisquã cũ
bonos angłos amicos se habere putat. habeat malos demones fictos ami¬
cos eosq tanto nocentiores. quanto astutiores ac fallaciores patiatur ini¬
doñ ÷ scĩs inutilis. ut illa securitas ubi pax plenissima atq certissima ẽ
desiderio feruentiore queratur. Ibi enĩ erunt naturȩ munera. hoc ẽ quȩ
naturȩ nr̃ȩ ab omniũ naturaꝵ creatore donant᷑. ñ solũ bona uerũ etiã
sempit̾na. ñ solũ in animo qui sanat᷑ ꝑ sapientiã. uerũ etiã in corpore
qđ resurrectione renouabit᷑. Ibi uirtutes non contra ulla uicia uł mala
quȩcumq certantes. s habent̾es uictoriȩ premiũ eternã pacẽ quã nullꝰ

Expanded text:
quod etiam ipsum ad aerumnas huius pertinet- uitae et aliquando Satanas, sicut legimus, quod etiam ipsum ad aerumnas huius pertinet- uitae et aliquando Satanas, sicut legimus, transfigurat se uelut angelum lucis ad tentandos eos, quos ita uel erudiri opus est uel decipi iustum est: magna Dei misericordia necessaria est, ne quisquam, cum bonos angelos amicos se habere putat, habeat malos daemones fictos amicos, eosque tanto nocentiores, quanto astutiores ac fallaciores, patiatur ininon est inutilis, ut illa securitas, ubi pax plenissima adque certissima est, desiderio feruentiore quaeratur. Ibi enim erunt naturae munera, hoc est, quae naturae nostrae ab omnium naturarum creatore donantur, non solum bona, uerum etiam sempiterna, non solum in animo, qui sanatur per sapientiam, uerum etiam in corpore, quod resurrectione renouabitur; ibi uirtutes, non contra ulla uitia uel mala quaecumque certantes, sed habentes uictoriae praemium aeternam pacem. quam nullus
Abbreviated transcription (Latin):
consensu omniũ hominũ dicere duxi uxorem. quã ibi miseriam uidi. nati
filii alia cura. Quid itidem illa quȩ in amore uicia cõmemorat idem
terentiꝰ. in iuriȩ. suspiciones in imiciciȩ. bellũ. pax rursũ. nonne res
humanas ubiq impleuert: Nonne & in amicoꝵ honestis amorib ple:¬
rũq contingunt. Qui porro inter se amiciores solent ẽẽ uł debent. ꝙͣ
qui una ettã continent᷑ domo: & tam̃ qͥs inde securus ẽ cũ tanta sepẽ
mala ex eoꝵ occultis insidiis extiterint. tanto amariora quanto pax
aulcior fuit. quȩ uera putata ÷ cũ astutissime fingeretur: Apt̾ qͦd õium
pectora sic atingit. ut cogat in gemitũ qđ ait tullius.¬
lud ad mundũ uenientes ab orbe terraꝵ. ut sic quod̾amͦ complecterent᷑
& cȩlũ. nullomͦ quide metiumꝰ ne tales amici uł morte nos sua uł depra:¬
uatione ꝯtristent. s quia nobis ñ ea qua homines familiaritate miscentut

Expanded text:
consensu omnium hominum dicere: Duxi uxorem; quam ibi miseriam uidi! Nati consensu omnium hominum dicere: Duxi uxorem; quam ibi miseriam uidi! Nati filii. Alia cura. Quid itidem illa, quae in amore uitia commemorat idem Terentius, <iniuriae suspiciones, inimicitiae bellum, pax rursum\': nonne res humanas ubique inpleuerunt? nonne et in amicorum honestis amoribus plerumque contingunt? qui una etiam continentur domo? Et tamen quis inde securus est, cum tanta saepe mala ex eorum occultis insidiis exstiterint, tanto amariora, quanto pax dulcior fuit, quae uera putata est, cum astutissime fingeretur? Propter quod omnium pectora sic adtingit, ut cogat in gemitum, quod ait Tulliuslut ad mundum uenientes ab orbe terrarum, ut sic quodam modo conplecterentur et caelum, nullo modo quidem metuimus, ne tales amici uel morte nos sua uel deprauatione contristent. Sed quia nobis non ea, qua homines, familiaritate miscentur
Abbreviated transcription (Latin):
rigandũq si fieri posset fontib lacrimaꝵ. cũ ꝓpt̾a uidex torqueat accu
satũ ne occidat nesciens innocentẽ. fit ꝑ ignorantiȩ miseriam ut & tor¬
tũ & innocentẽ occidat quẽ ne innocentẽ occideret torserat. Non¬
enĩ hȩc facit sapiens iudex nocendi uoluntate s necessitate nesciendi. &
tam̃ quia cogit humana societas necessitate etiam iudicandi.
Quod socialem uitã uolunt ẽẽ sapientes. nos multo ampliꝰ approbamus.
am unde ista dĩ ciuitas de qua huiꝰ oꝑis ecce iam unde uicesimũ librum
uersamꝰ in manib uł incoaret᷑ exortu uł ꝓgrederet᷑ excursu uł app̾hen¬
deret debitos fines. si ñ eẽt socialis uita scõꝵ.ᵈ S in huio mortalitatis erũ¬
na. quot & quantis abundet malis humana societas. qͥs enumerare ualeat:
quis estimare sufficiat : Audiant apud comicos suos hominẽ cũ sensu atq

Expanded text:
rigandumque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum rigandumque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum satum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innocentem occidat, quem ne innocentem occideret torserat. enim haec facit sapiens iudex nocendi uoluntate, sed necessitate nesciendi, et tamen, quia cogit humana societas, necessitate etiam iudicandi. socialem uitam uolunt esse sapientis, nos multo amplius adprobamus. Nam unde ista Dei ciuitas, de qua huius operis ecce iam undeuicensimum librum uersamus in manibus, uel inchoaretur exortu uel progrederetur excursu uel adprehenderet debitos fines, si non esset socialis uita sanctorum? Sed in huius mortalitatis aerumna quot et quantis abundet malis humana societas, quis enumerare ualeat? quis aestimare sufficiat? Audiant aput comicos suos hominem cum sensu adque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eos esse pessimos experttur. si ipse bonus ẽ grauit̾ excrucietur necesse ẽ.:
siue semꝑ mali fuerint & se bonos finxerint. siue in istam maliciã ex boni
Quid ipsa iudicia hominũ de hominib. quȩ eiuita tate mutati sint.¬
tib in qͣntalib& pace manentib deesse ñ possunt. qualia putamꝰ eẽ. quã
misera. quã dolenda: quando qͥdem hi iudicant qui ꝯscientias eoꝵ de qͥbus
iudicant cernere nequeunt: Unde sepe coguntur torm̾tis innocentiũ
testium ad alienã causam ꝑtinentẽ querere ueritatem. Quid cũ in
sua quisq causa torquetur. & cũ queritur utrũ sit nocens cruciat᷑ & in¬
nocens: Luit ꝓ incerto scelere certissimas pęnas. ñ quia illud cõmisis¬
se detegitur. s quia ñ cõmisisse nescitur. Ac ꝑ hoc ignorantia iudicis ple¬
rũq ẽ calamitas innocentis:. & quod ÷ intolerabilis magisq plangendũ

Expanded text:
cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, grauiter excrucietur necesse est, siue semper mali fuerint et se bonos finxerint, siue in istam malitiam ex boniQuid ipsa iudicia hominum de hominibus, quae ciuitatibus in quantalibet pace manentibus deesse non possunt, qualia putamus esse, quam misera, quam dolenda? Quando quidem hi iudicant, qui conscientias eorum, de quibus iudicant, cernere nequeunt. Unde saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere ueritatem. Quid cum in sua causa quisque torquetur et, cum quaeritur utrum sit nocens, cruciatur et innocens luit pro incerto scelere certissimas poenas, non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescitur? Ac per hoc ignorantia iudicis plerumque est calamitas innocentis. Et quod est intolerabilius magisque plangendum
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ nos iam saluos: & si ñdũ saluos quomͦ iam beatos illa finali beatitudine
dicere audebimo: Iam uͦ illa uirtus cuiꝯ nom̃ ẽ fortitudo in quanta cumq
sapientia euidentissime testis ẽ humanoꝵ. maloꝵ. quȩ cõpellit᷑ patientia to
Nullȩ sunt occultiores insidiȩ ut ait tullis quã hȩ quȩ latent Plerare¬
in simulatione officii. aut in aliquo necessitudinis nomine. Nã eũ qui
palam ẽ adu̾sariꝰ facile cauendo uitare possis. hoc uͦ occultũ. intestinũ ac
domesticũ malũ ñ solũ existit. uerũ etiã oppͥmit antequã ꝓspicere atq ex¬
plorare potueris. ꝓpt̾ quod etiã diuina uox illa & inimiei hominis dome¬
stici eiꝯ cũ magno dolore cordis auditur. quia & si quisq tam fortis sit ut
ȩquo animo ꝑferat. uł tam uigilans ut ꝓuido consilio caueat quȩ ad¬
uersus eũ molitur amicicia simulata. eoꝵ. tam̃ hominũ ꝑfidoꝵ malo

Expanded text:
modo nos iam saluos, et si nondum saluos, quo modo iam beatos illa finali beatitudine modo nos iam saluos, et si nondum saluos, quo modo iam beatos illa finali beatitudine dicere audebimus? Iam uero illa uirtus, cuius nomen est fortitudo, in quantacumque sapientia euidentissima testis est humanorum malorum, quae conpellitur patientia toNullae sunt occultiores insidiae quam hae, quae latent in simulatione officii aut in aliquo necessitudinis nomine. Nam eum, qui palam est aduersarius, facile cauendo uitare possis; hoc uero occultum intestinum ac domesticum malum non solum exsistit, uerum etiam obprimit, antequam prospicere adque explorare potueris.\' Propter quod etiam diuina uox illa: Et inimici hominis domestici eius cum magno dolore cordis auditur, quia, etsi quisque tam fortis sit, ut aequo animo perferat, uel tam uigilans, ut prouido consilio caueat, quae aduersus eum molitur amicitia simulata, eorum tamen hominum perfidorum malo,
Abbreviated transcription (Latin):
in illis appetendis istisq uitandis nullus error obrepat: Ae ꝑhoc & ipsa
nos in malis. uł mala in nobis esse testatur. Ipsa em̃ docet malũ esse ad pec¬
candũ ꝯsentire. bonũq eẽ ad peccandũ ñ consentire libidini. Illud tamen
malũ cui nos ñ ꝯsentire docet prudentia. & facit temꝑantia. nec pruden¬
tia nec temꝑantia tollit huic uitȩ. Quid iusticia cuiꝰ muno÷ sua ciq
tribuere. unde fit in ipso homine quiđa iustus ordo naturȩ. ut anima
subdatur dõ. & animȩ caro: ac ꝑ hoc d̃o & anima & caro: Nonne demon.¬
strat in eo se adhuc oꝑe laborare potiꝰ. quã in huiꝯ oꝑis iam fine reqͥescere
Tanto minꝰ quippe anima subdit᷑ dõ. quanto minꝯ dm in ipsis suis cogitatio¬
nib ꝯeipit. & tanto minꝰ animȩ subditur caro. quantomagis adu̾sus sp̃m
ꝯcupiscit. Quãdiu gͦ nobis mest hȩc infirmitas. hȩc pestis. hic languor qͥ

Expanded text:
in illis adpetendis istisque uitandis nullus error obrepat, ac per hoc et ipsa in illis adpetendis istisque uitandis nullus error obrepat, ac per hoc et ipsa nos in malis uel mala in nobis esse testatur? Ipsa enim docet malum esse ad peccandum consentire bonumque esse ad peccandum non consentire libidini. Illud tamen malum, cui nos non consentire docet prudentia, facit temperantia, nec prudentia nec temperantia tollit huic uitae. Quid iustitia, cuius munus est sua cuique tribuere unde fit in ipso homine quidam iustus ordo naturae, ut anima subdatur Deo et animae caro, ac per hoc Deo et anima et caro, nonne demonstrat in eo se adhuc opere laborare potius quam in huius operis iam fine requiescere? Tanto minus quippe anima subditur Deo, quanto minus Deum in ipsis suis cogitationibus concipit; et tanto minus animae subditur caro, quanto magis aduersus spiritum concupiscit. Quamdiu ergo nobis inest haec infirmitas, haec pestis, hic languor, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsentientẽ trahant: Neq enĩ nullũ ẽ uiciũ. cũ sicut dicit apłs caro
ꝯcupiseit aduersus sp̃m cui uicio ꝯtraria uirtꝰ ẽ: cũ sicut idem dicit¬
uultis faciatis. Quid autẽ facere uolumꝰ cũ ꝑfici uolumꝰ finẽ summi
boni. nͥ ut caro adu̾sus spm ñ ꝯcupiscat. nec sit in nob̾ hoc uiciũ contra
quod sp̃c deupiscat: Quod in hac uita quãuis uelimꝰ qmͣ facere ñ ualemꝰ.
ia saltẽ in adiutorio di faciamꝰ. ne carni ꝯcupiscenti adu̾sus sp̃m sp̃u
succumbente cadamꝰ. & ad ꝑpetrandũ peccatũ nr̃a consensione ꝑtrahanꝰ
Absit gͦ ut quãdiu in hocbello intestino sumꝯ iam nos beatitudinẽ a
quã uincendo uolumꝰ ꝑuenire adeptos ẽẽ credamꝰ. Et quis ẽ usq ade
sapiens. ut ꝯtra libidines nullũ omĩno habeat conflictũ: Qͥd illa uirtus
quȩ prudentia dicit᷑ nonne tota uigilantia sua bona discerint a malisut

Expanded text:
consen tientem trahant? Neque enim nullum est uitium, cum, sicut dicit apostolus, caro consen tientem trahant? Neque enim nullum est uitium, cum, sicut dicit apostolus, caro concupiscit aduersus spiritum; cui uitio contraria uirtquod volumus. Quid enim facere volumus, cum perfici volumus fine summi boni, nisi ut caro adversus spiritum non concupiscat, nec sit nobis hoc vitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac vita quamvis velimus, quoniam facere non valemus, id saltem in adiutorio Dei facimus, ne carni concupiscenti aduersus spiritum succumbente cedamus et ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamur. Absit ergo ut, quamdiu in hoc bello intestino sumus, iam nos beatitudinem, ad quam uincendo uolumus peruenire, adeptos esse credamus. Et quis est usque adeo sapiens, ut contra libidines nullum habeat omnino conflictum? Quid illa uirtus, quae prudentia dicitur, nonne tota uigilantia sua bona discernit a malis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mdigena nec ꝓselitus id ÷ aduena płi isrł fuit. s ex gente idumea genꝰ
aucens ibi ortus. ibidem mortuus ẽ. Qui di uino sic laudat᷑ eloquio.
ut quod ad iusticiam pietatẽq attinet nullus ei homo suoꝵ tempoꝵ
coequet᷑. Quȩ tempora eiꝰ quãuis ñ iueniamꝰ in chronicis. colliginiꝰ
tam̃ ex libro eiꝰ. quẽ sui merito isrłitȩ in auctoritatẽ canonicã recepe.¬
runt. tercia generatione posteriorem fuisse quã israel.
Ipsa uirtus quȩ ñ ẽ int̾ pͥma naturȩ.qm̃ eis poibea doctrina intͦducente
suꝑuenit. cũ sibi honoꝵ culm̃ uendicet humanoꝵ. quid hic agit nisi ꝑpe¬
tua bella cũ uiciis. nec exteriorib s interiorib: nec alienis s plane̾
nr̃is & ꝓpͥis. maxime illa quȩ grece sophrosine. latine temꝑantia no¬
minatur. qua carnales frenant᷑ libidines. ne in quęq flagicia m̃tem

Expanded text:
indigena nec proselytus, id est aduena populi Israel fuit, sed ex gente Idumaea genus indigena nec proselytus, id est aduena populi Israel fuit, sed ex gente Idumaea genus ducens, ibi ortus, ibidem mortuus est; qui diuino sic laudatur eloquio, ut, quod ad iustitiam pietatemque adtinet, nullus ei homo suorum temporum coaequetur. Quae tempora eius quamuis non inueniamus in Chronicis, colligimus tamen ex libro eius, quem pro sui merito Israelitae in auctoritatem canonicam receperunt, tertia generatione posteriorem fuisse quam Israel. quae non est inter prima naturae, quoniam eis postea doctrina introducente superuenit, cum sibi bonorum culmen uindicet humanorum, quid hic agit nisi perpetua bella cum uitiis, nec exterioribus, sed interioribus, nec alienis, sed plane nostris et propriis, maxime illa, quae Graece ococpoaovirj, Latine temperantia nominatur, qua carnales frenantur libidines, ne in quaeque flagitia mentem
Abbreviated transcription (Latin):
usqͣs alienigena id ÷ ñ existł ꝓgenitꝰ. nec ab illo pło in canonẽ sacraꝵ
literaꝵ. receptꝰ legitur aliquid ꝓpħasse de xp̃o. si in nrãm noticiam
uenit aut uenerit: ad cumulũ a nobis cõmemorari potest. ñ qͦ ne.¬
cessariꝰ sit etiã si desit. si quia ñ incongrue creditur fuisse & in aliis
gentib homines quib hoc mẏsteriũ reuelatũ ẽ: & qui hȩc etiã p̃dice¬
re impulsi sunt: siue participes eiꝰdem gr̃ȩ fuerint siue exꝑtes. s ꝑ ma
mus fuisse confessos. Nec ipsos iudeos existimo audere contendere ne¬
minẽ ꝑtinuisse ad d̾m pret̾ isrłitas. ex quo ꝓpago isrł ẽẽ cȩpit. reꝓbato eiꝰ
fremaiore. Popłs enĩ reuera qui ꝓͥpͥe dĩ ppłs diceret᷑. nullus aliꝰ fuit:
homines autẽ quoscła ñ t̾rena s cȩlesti societate ad ueros isrłitas suꝑnȩ
ciues patriȩ ꝑtinentes. etiam in aliis gentib fuisse negare ñ possunt:
quia si negant facillime ꝯuincunt᷑ de sco & mirabili uiro Iob: qui nec

Expanded text:
in canonem sacrarum litterarum receptus, legitur aliquid prophetasse de Christo, si in nostram notitiam venit, aut venerit, ad cumulum a nobis commemorari potest: non quo necessarius sit, etiamsi desit, sed quia non incongrue creditur fuisse et in aliis gentibus homines, quibus hoc mysterium revelatum est, et qui hoc etiam praedicere impumus fuisse confessos. Nec ipsos Iudaeos existimo audere contendere neminem pertinuisse ad Deum praeter Israelitas, ex quo propago Israel esse coepit, reprobato eius fratre maiore. Populus enim re uera, qui proprie Dei populus diceretur. nullus alius fuit; homines autem quosdam non terrena, sed caelesti societate ad ueros Israelitas supernae ciues patriae pertinentes etiam in aliis gentibus fuisse negare non possunt: quia si negant, facillime conuincuntur de sancto et mirabili uiro Iob, qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
frieã. tũ subiugauerat greciã. lateq etiã aliis orbis partib in¬
pans tanquã se iꝑsam non ualens ferre. sua se. quodam magni¬
tudine fregerat. Puenerat quippe ad seditiones domesticas graue
atq inde ad bella socialia moxq ciuilia. tantũq se cõ minuerat
& attriuerat : ut ei mutandus rei public status qͦ regeret᷑ rogib
Iimmineret.
Sompeiꝰ gͦ ppłi romani p̃clarissimꝰ pͥnceps iudeam cũ exercitu ingres
s ut. ꝓfanator accedit. ꝯfirmatoq hẏreanii pontificatu & subiugate
gentiꝰ imposito custode antipatro quos tunc ꝓcuratores uocabant um¬
Ctũ secũ aristobolũ ducit. Ex illo nidei etiã tributarii romanoꝵ ẽẽ cȩpe¬
runt. Postea cassiꝯ etiã templũ expoliauit. Dende pꝰ paucos annos ȩtiã
herodem alienigenã regẽ habere meruert. quo regnante natꝰ est. xp̃c

Expanded text:
fricam, subjugaverat Graeciam, lateque etiam aliis orbis partibus imfricam, subjugaverat Graeciam, lateque etiam aliis orbis partibus imperans tanquam se ipsam ferre non valens, sua se quodammodo magnitudine fregerat. Pervenerat quippe ad seditiones domesticas graves, atque inde ad bella socialia, moxque civilia, tantumque se comminuerat atque attriverat, ut ei mutandus reipublicae status, quo regeretur regibus, immineret. Pompeius ergo populi Romani praeclarissimus princeps, Judaeam cum exsed ut profanator accedit; confirmatoque Hyrcani pontificatu et subiugatae genti inposito custode Antipatro, quos tunc procuratores uocabant, uinctum secum Aristobolum ducit. Ex illo Iudaei etiam tributarii Romanorum esse coeperunt. Postea Cassius etiam templum exspoliauit. Deinde post paucos annos etiam Herodem alienigenam regem habere meruerunt, quo regnante natus est C
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsose annos ferme .I. in quib eis tam̃ pax ñ fuit quã uis aliquas
psꝑe gesserint. ꝓͥms apud eos aristobolus assumpto diacdanqtas
rera pontifen factꝰ ẽ. Antea qui ppe ex quo de baby lone taptiu¬
tate reu̾si sunt templũq instauratũ ẽ ñ reges s duces uł prscipus
habuerunt. quãuis & qui rex ẽ possit dici p̾nceps a pͥncipatum¬
pandi & dux eo qͦꝗd sit ductor exercitꝰ.: s ñ continuo qͥcũq pncipo
lebauces sunt. etiã reges dici posst̃. qđ iste aristobolo fuit. Quesue¬
cefsit alexander etiã ipse rex & pontifex qͥ crudelit̾ in suos regna¬
se traditur. Post hunc uxor eiꝰ alexanara regina udeoꝵ. fuit.
ex ciuo tẽpore deinceps mala sunt eos secuta grauiora. Filii qpe
hinꝰ alexandrȩ aristobolꝰ & hyrcanꝰ int̾ se de impio dimicantes
uires adu̾sus isrłiticã gentẽ ꝓuocauere romanas. N yrean nãq
ab eis otra frẽm poposcit auxiliũ. Tunc iã roma subiugauerat as¬

Expanded text:
e quinquaginta, in quibus eis tamen pax non fuit, quamvis aliqua et prospere gesserint, primus apud eos Aristobulus assumpto diademate, et rex et pontifex factus est. Antea quippe, ex quo de Babyloniae captivitate reversi sunt, templumque instauratum est, non reges, sed duces vel principes habuerunt; quamuis et qui rex est possit dici princeps a principatu imperandi et dux eo, quod sit ductor exercitus; sed non continuo, quicumque principes uel duces sunt, etiam reges dici possunt, quod iste Aristobolus fuit. Cui successit Alexander, etiam ipse rei et pontifex, qui crudeliter in suos regnasse traditur. Post hunc uxor eius Alexandra regina Iudaeorum fuit, ex cuius tempore deinceps mala sunt eos secuta grauiora. Filii quippe huius Alexandrae Aristobolus et Hyrcanus inter se de imperio dimicantes uires aduersus Israeliticam gentem prouocauab eis contra fratrem poposcit auxilium Tunc jam Roma subjugaverat A
Abbreviated transcription (Latin):
credendũ ẽ qͦa ñ nulli arbitrant᷑ hebream tantũ linguã ꝑ illũ qui
uocabat᷑ heber unde hebreoꝵ uocabulũ ÷ fuisse seruatam atq in¬
de ꝑuenisse ad abrahã. h ebreas autẽ litteras a lege cȩpisse quȩ da¬
ta est ꝑ moysen. s potiꝰ ꝑ illã successionẽ patrũ memoratam
lingnã eũ suio literis eustoditã. Deniq oz oyses in pło ostitiuit qu
aocendis lit̾is p̾essent pͥusquã diuinȩ legis ullas lit̾as nossent.Nosu
nes uł intͦductotet. eoquod eas mducant id ÷̃ introducant qͣt ari nacocu

Expanded text:
credendum est, quod nonnulli arbitrantur, Hebraeam tantum linguam per illum, qui credendum est, quod nonnulli arbitrantur, Hebraeam tantum linguam per illum, qui uocabatur Heber, unde Hebraeorum uocabulum est, fuisse seruatam, adque inde peruenisse ad Abraham, Hebraeas autem litteras a lege coepisse, quae data est per Moysen, sed potius per illam successionem patrum memoratam linguam cum suis litteris custoditam. Denique Moyses in populo constituit qui docendis litteris praeessent, priusquam diuinae legis ullas litteras nossent. Hores uel introductores, eo quod eas inducant, id est introducant, quodam modo in
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ qͦ ħoc etiã nomine uocarent᷑. qͦd cepit a sanuo pitagotas
qui eo temꝑe qͦ iudeoꝵ ẽ soluta captuntas cepit excellere atq cogno¬
nit᷑ ł on multopꝰ etiã plato natꝰ ẽ: qui longe cȩteros socratis diser¬
pore antecedere potuit. qͣndo quidẽ & abraham ꝓpħa fuit. Quio autẽ
sapientie potut eẽ megypto antequã eis idis quã mortua tanquã
deam magnã colenda putarunt lit̾as traderet:Isis porro machi
repiunt᷑ exorti. Iã uͦ si longe antiqͥora repetã. & ante illud grande
nos in auctoritate ñ eẽnt nimia fecit antiquitas. ꝓpt̾ quã uider¬
bant᷑ habenda eẽ suspecta. ne ꝓferrent᷑ falsa ꝓ ueris. Nã & ꝓferun¬
tur quȩda quȩ ipsoꝵ ẽẽ dicant᷑ ab eis qͥ ꝓ suo sensu passii qd uolunt
credunt. s ea castitas canonis ñ recipit ñ qđ eoꝵ hominũ qđo pla¬
cuerunt repbet᷑ auctoritas. s qđ ista eẽ ñ credant᷑ ipsoꝵ. Non itaq¬

Expanded text:
oc etiam nomine uocarentur, quod coepit a Samio Pythagora, qui eo tempore, quo Iudaeorum est soluta captiuitas, coepit excellere adque cognonitur. Non multo post etiam Plato natus est, qui longe ceteros Socratis discipsapientiae potuit esse in Aegypto, antequam eis Isis, quam mortuam tamquam magnam deam colendam putarunt, litteras traderet? Isis porro Inachi reperiuntur exorti. CAPUT nos in authoritate non essent, nimia fecit antiquitas, propter quam videbantur habenda esse suspecta, ne proferrentur falsa pro veris. Nam proferuntur quaedam quae ipsorum esse dicantur ab eis, qui pro suo sensu passim quod uolunt credunt. Sed ea castitas canonis non recepit, non quod eorum hominum, qui Deo placuerunt, reprobetur auctoritas, sed quod ista esse non credantur ipsorum. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
oedonis qui etiã magns coꝗg nomiatꝰ ẽ mirificentissima minadeqrlius¬
Nã potentiã qua uniu̾sã asyam immo pene totũ orbem partriauauu
mis partim t̾rore subegerat. qndo int̾ ꝯt̾a orientis etia uatean igrcesit
obtinuit eo mortuo omites eiꝰ cũ regnũ illud amplissimũe ñ paieis
int̾ se posessuri diuisissent s potio dissipassent bellis omĩaii. a bdesie
pirdeo lomeos reges habere epit egyptꝰ quoꝵ pͥmo lagi filiꝰ maltol ei
iudea captiuos in egyptũ tnstulit. Huic autẽ sciccedens alio ptholomeus
de appeb i latus phila delfus. om̃s quos ille aaduxerat subiagritolo tueus
redire. ꝑmisit. insuꝑ & dona regia in templũ di misit. petiuita: as lbxus
tune pontifice dariꝰ sibi scͥpturas quas ꝓfecto auchierat fama p̃s cante a
ennas de nło cupiuerat habere in bibliotheca quã nobilissima feceaut as
ei cũ idem pontifex misisset hebreas. pꝰ ille etiã interp̃tes postusant. od

Expanded text:
is, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua universam Asiam, imo pene totum orbem, 90 partim vi et armis, partim terrore subegerat, quando inter caetera Orientis etiam Judaeam ingressus obtinuit; eo mortuo comites ejus, cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri divisissent, sed potius dissipassent, bellis omnia vastaturi, Ptolomaeos reges habere coepit Aegyptus; quorum primus, Lagi filius, multos ex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. Huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit; insuper et dona regia in templum Dei misit petiuitque ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas profecto audierat fama praedicante diuinas, et ideo concupiuerat habere in bibliotheca, quam nobilissimam fecerat. Has ei cum idem pontifex misisset Hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit; et
Abbreviated transcription (Latin):
inqualibet aliam linguã int̾pres ẽ uerax. aut congruitillis lxx
aui dicere potint tanquã ꝓpħa ille utrũqu dueiset. quia utreũ
seei s Bene intelligentib dilucesceret. se aliqͥd p̾ter nittere &rali¬
sns Adaere. ut etiã hinc ostenderet᷑ ñ humanã fuasse in illo oꝑe

Expanded text:
in quamlibet aliam linguam interpres est uerax, aut congruit illis sepin quamlibet aliam linguam interpres est uerax, aut congruit illis sepaliud dicere potuit, tamquam propheta ille utrumque dixisset, quia utrumqusensus bene intellegentibus dilucesceret, et aliquid praetermittere et aliquid addere, ut etiam hinc
Abbreviated transcription (Latin):
psuetuoł radit᷑ sane ta mirabilẽ ac stupendũ planeq anuimũ ineopube
fidem ptholomeo placuit ex plorare. in nullo uerbo q idem siguiscar
ce tantille aleret. uł i u̾boꝵ ordine alter ab alterd. alscr pquefiear
tenouã si unꝰ esset interpres ita qͦd om̃s interp̃tati st anuĩ erate qu
brea lingua in grecã sacra illa eloquia tͣnstulert sicut aquila cime¬
macus theodotion sicut etiã illa ẽ interp̃tatio euis aueboe ni aparo
se ob hoe sine nomine interp̃tis qͥnta editio nuncupat᷑. hanc taqpautes
uemi liriguare peritꝰ. qui ñ ex greco s ex hebreo indatinũ e soquiui rusãt
seyteiras ꝯuerterit. S eiꝰ tam litteratũ laborẽ quauis iudei faceantꝰ
tot hominuĩ alctoritati ab eleararo tc̃ pontificer aa hoc tam ahx r
ele. Iore neminẽ iudicant p̃ferenqũ. qr. & si ñ in eis uns apparuisseite¬
cti more hominũ ꝯtulissent. ut qͦd placuisset om̃ib hoc maneret :
nullus eis unꝯ interpres debuit anteponi. Cũ uͦ tantũ meis signũ

Expanded text:
suetudo. Traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorumfidem Ptolomaeo placuit explorare, in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uerborum ordine alter ab altero discreparet; sed tamquam unus esset interpres, ita quod omnes interpretati sunt unum erat; qubraica lingua in grecam sacra illa eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Simacus et Theodotion; sicut etiam illa est interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis quinta editio nuncupatur; hanc tamen, ium linguarum peritus, qui non ex Greco, sed ex Hebreo in Latinum eloquium easdem Scripturas converterit. 38 Sed eius tam litteratum laborem quamvis tot hominum auctoritati ab Eleazaro tunc pontifice ad hoc tantum opus electorum neminem iudicant praeferendum; quia, etsi non in eis uncti more hominum contulissent, ut quod placuisset omnibus hoc maneret, nullus eis unus interpres debuit anteponi; cum uero tantum in eis signum
Abbreviated transcription (Latin):
moratũ ppham & dabo pacẽ in locoisto ꝑ significante. Tobã ilresure
significatur intelligendus ẽ: ut qr. illo loco instaurato signis etat
exelia quȩ fuerat edificanda ꝑ xp̃m. nichil aliud accipiatur qd dis
apparebit maior cũ dedicabit᷑. Lunc enĩ ueniet desideratꝰ cutui
gentib sicut legit᷑ in þebreo. Nã pͥmo eis aduentꝰ ñ dũ erat aris¬
aeratꝰ om̃ib gentib Non enĩ quẽ deberent desiderare sciebar

Expanded text:
am: Et dabo pacem in loco isto, per significantem locum ille, qui eo significatur, intellegendus est; ut, quia illo loco instaurato significata est ecclesia, quae fuerat aedificanda per Christum, nihil aliud accipiatur, quod dictum apparebit maior cum dedicabitur. Tunc enim ueniet desideratus cunctis gentibus, sicut legitur in Hebraeo. Nam primus eius aduentus nondum erat desideratus omnibus gentibus. Non enim quem deberent desiderare sciebant,
Abbreviated transcription (Latin):
corruptione integritatis infunderet᷑ gremio maritus uxoris. Neqau̾
parees ñ ageret turbidus calor s spontanea potestas sicut opuscet ad¬
hiberet ita tunc potusse utero ꝯiugis salua integritate feminei ge¬
nitalis uirile sem̃ immitti sicut nunc potest eade in tegritate salua ex
utero uirginis fluxus menstrui eruoris emitti. Fade qppe uia poss illus
iatei:. quã hoe potest eiei. Ut enĩ ad pariendũ ñ doloris gemitꝰ s matunis¬
tatis impulsus feminea uiscera relaxaret. sic ad fetantũ &. ⁊ cipiendu
r̾ͥ libidinis appetitus . ẜ uoluntariꝰ usus naturã utrãq coniungeret.

Expanded text:
corruptione integritatis infunderetur gremio maritus uxoris. Neque ecorruptione integritatis infunderetur gremio maritus uxoris. Neque epartes non ageret turbidus calor, sed spontanea potestas, sicut opus esset, adhiberet, ita tunc potuisse utero coniugis salua integritate feminei genitalis uirile semen inmitti, sicut nunc potest eadem integritate salua ex utero uirginis fluxus menstrui cruoris emitti. Eadem quippe uia posset illud inici, qua hoc potest eici. Ut enim ad pariendum non doloris gemitus, sed maturitatinon libidinis appetitus, sed voluntarius usus naturam utramque conjungeret.
Abbreviated transcription (Latin):
sib nullꝰ ingerebat intrinsecus morb nullus ictus metuebat᷑ extriuses
cũma incarne sanitas. in animo tota tranquillitas. Sicut in paraasso
nullꝰ estus aut frigus. ita meiꝰ habitatore nulla excupiditatẽ ułt
more accedebat bonȩ uoluntatis offensio. nichil omĩno triste: nichil
erat inaniter lȩtũ. Gaudiũ uerũ ppetuabat᷑ exđo. in quẽ flagrabat
caritas de corde puro & conseientia bona & fide ñ ficta: atq int̾ secon¬
iugũ fida & ex honesto amore societas concors m̃tis corporisq uigida
& mandatisine labore custodia. Non lassitudo fatigabat ociosũ. non
minꝰ p̾mebat inuitũ. In tanta felicitate rerum & felicitite ho¬
minũ absit ut suspicem᷑ ñ potuisse ꝓlem seri sine libidinismor¬
bo. Si eo uoluntatis nutu mouerentur illa menbra quo cȩtera & sine
ardoris illecebroso stimulo cũ tranqͥllitate animi & corporis. nulla

Expanded text:
sensibus ingerebat. Nullus intrinsecus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. sensibus ingerebat. Nullus intrinsecus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. Summa in carne sanitas, in animo tota tranquillitas. Sicut in paradiso nullus aestus aut frigus, ita in ejus habitatore nulla ex cupiditate vel ex timore accedebat bonae voluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum, gaudium verum perpetuabatur ex Deo, in quem flagrabat caritas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Atque inter se conjugum fida et ex honesto amore societas, concors mentis corporisque vigilia, et mandati sine labore cusomnus premebat inuitum. In tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit ut suspicemur non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo uoluntatis nutu mouerentur membra illa quo cetera, et sine ardoris inlecebroso stimulo cum tranquillitate animi et corporis nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ytra uoluntatẽ libidine concitant᷑ ia qͦd appetunt implere ñ possunt
pendlitieia custodit᷑. nͥ amissa s ñ ꝑmissa delectatione peccati. Niinu
renisũ. hane repugnantiã hanc uoluntatis & libidinis rixam. ulcerto
noluntatis sufficientiã. libidinis indigentiã ꝓcul dubio n culpadile
inobedientia pęnali inobedientia plecteretur. in paradyso nuprabili
haberent. s uoluntati menbra ut cȩtera ita cuncta seruirent. Ita ge¬
nitale arũũ. uas in hoc opus creatũ seminaret ut nc̃ terrã mano.¬
Tiuebat homo in paradẏso sicut uolebat quãdm hoc uolebat quos
Es uusserait. uiuebat fruens do ex quo bono erat bomis. unebat sine
uilla egestate. ita semꝑ uiuere habens in potestate. Cibus aderat ne
esuriret. potus ne sitiret. lignũ uitȩ ne illũ senecta dissolueret ne¬
chil corruptionis in corpore uł ex corpore. Ullas molestias ullis esse

Expanded text:
contra voluntatem libidine concitantur, id quod appetunt, implere non possunt; contra voluntatem libidine concitantur, id quod appetunt, implere non possunt; pudicitia custoditur, non amissa, sed non permissa delectatione peccati. Hunc renisum, hanc repugnantiam, hanc voluntatis et libidinis rixam, vel certe ad voluntatis sufficientiam, liinoboedientia poenali inoboedientia plecteretur, in paradiso nuptiae non haberent, sed uoluntati membra, ut cetera, ita cuncta seruirent. Ita genitale aruum uas in hoc opus creatum seminaret, ut nunc terram manue homo in paradiso sicut uolebat, quamdiu hoc uolebat quod Deus iusserat; uiuebat fruens Dulla egestate, ita semper vivere habens in potestate. Cibus aderat, ne esuriret; potus, ne sitiret; lignum vitae, ne illum senecta dissolveret: nihil corruptionis in corpore, vel ex corpore ullas molestias ullis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
mea nec sibiefficacit᷑ imꝑat ut omĩno ñ libeat. nec om̃imꝰ corpori ut pu¬
denda menbra uoluntas potiꝯ quã libido cõmoneat. Qo si ita eẽt. pu¬
denda ñ eẽnt. Nunc uͦ pudet animũ resisti sibi a coryore. qͦd ei natura
inferiore subiectũ ẽ. In aliis quippe affectionib cũ sibi resistit. iđo mi¬
nus pudet: ꝙ cũ a seipso uincitur ipse se umeit. & si mordinate atq
uiciose. qr ex his partib quȩ rationi subici debent. tam̃ a partib suis
ac ꝑhoc ut aictũ ẽ a seipso uincitur. Nã cũ ordinate se anims uincit
ut irrationabiles motus eiꝯ menti rationiq subdant᷑. si tam̃ &r nlla do
subdita ÷: laudis atq uirtutis ẽ. Minus tam̃ pudet cũ sibi animꝰ ex
ue iostis sui s partib ñ obtemꝑet. quã ei corpꝰ qđ alterũ ab illo est
atq infra illũ ẽ: & cuio sine illonatura ñ uuiit. uolenti iubenti no
ceait . diũt alia menbra retinent᷑. ioluntatis imꝑio sine quib ilidon

Expanded text:
in ea nec sibi efficaciter imperat, ut omnino non libeat, nec omni modo corpori, ut pudenda membra uoluntas potius quam libido commoueat; quod si ita esset, pudenda non essent. Nunc uero pudet animum resisti sibi a corpore, quod ei natura inferiore subiectum est. In aliis quippe adfectionibus cum sibi resistit, ideo minus pudet, quia, cum a se ipso uincitur, ipse se uincit; etsi inordinate adque uitiose, quia ex his partibus, quae rationi subici debent, tamen a partibus suis ac per hoc, ut dictum est, a se ipso uincitur. Nam cum ordinate se animus uincit, ut inrationabiles motus eius mesubdita est, laudis atque virtutis est. Minus tamen pudet, cum sibi animus ex vitiosis suis partibus non obtemperat, quam cum ei corpus, quod alterum ab illo est, atque infra illum est, et cujus sine illo natura non vivit, volenti jubentique non cedit. 3. Sed cum alia membra retinentur voluntatis imperio, sine quibus illa quae
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ehaldeis & assyriis imꝑabat relaxata aliqͣnta captiuitate iudeoꝵ
qnq̃gnita milia hominũ ex eis ad instaurandũ templũ regreddi fecit
A quib tantũ pͥma cepta fundamina & altare constructũ ẽ.: incut¬
santib autẽ hostib nequaquã ꝓgredi ȩdificando ualuerunt. dilatũ
suo dario gͦ rege ꝑsaꝵ impletis seytuagnta annis quos ieremias ꝓpħa
p̃dpetat reddita est uideis soluta captitate lib̾tas. regnante romĩdi¬
nar septimo rege tarqͥno. Quo expulso: etiã ipsi ã regñ fuoꝵ enãtio¬
noliberi ẽẽ cȩperunt. Usq ad hoc tempꝰ ꝓphas habuit᷑ ppłs istael. E¬
is hor tempore apua iudeos restituto templo ñ reges s pͥncipes fuer̾t
us ꝙ ad aristobolũ. Quoꝵ supputatio tempoꝵ nͥ in scͥpturis sc̃is quȩ
abeslant᷑ canonice. s in aliis inuenit᷑. in quib sunt & machabeoꝵ

Expanded text:
eis et Assyriis imperabat, relaxata aliquanta captiuitate Iudaeorum, eis et Assyriis imperabat, relaxata aliquanta captiuitate Iudaeorum, quinquaginta milia hominum ex eis ad instaurandum templum regredi fecit. A quibus tantum prima coepta fundamina et altare constructum est. Incursantibus autem hostibus nequaquam progredi aedificando ualuerunt, dilatumqSub Dario ergo rege Persarum impletis septuaginta annis, quos Jeremias propheta praedixerat, reddita est Judaeis soluta captivitate libertas, regnante Romanorum septimo rege Tarquinio. Quo expulso etiam ipsi a regum suorum dominatione liberi esse coeperunt. Usque ad hoc tempus Prophetas habuit populus Israel hoc tempore aput Iudaeos restituto templo non reges, sed principes fuerunt usque ad Aristobolum: quorum subputatio temporum non in scripturis sanctis, quae appellantur canonicae, sed in aliis inuenitur, in quibus sunt et Macchabaeorum