comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brre potuerunt non in probauerunt scĩ nr̃i quamus illi ꝑsuas super¬
stitiones & idolatriam & suꝑbiam cȩterosq ꝑditos mores decestandi esfent¬
& nisi corrigerent᷑ diuini udicu ultione puniendi. Nam & paulus apls apud
athenienses cum de dõ quȩdam dicer&. perhibuit testimonium quoa
uidam eorũ tale aliquid dixer int: quod utiq si ad xp̃m uenirent aguos.¬
ceretur in eis non in probaretur. &. sc̃s cyprianus talib aduersus cosdem
& hucos utitur testib Nlam cuni de magis loqueretur quorum tamen in
quit precipuus ostentans & forinam uerbi negat conspici posse &. angelos
ueros dicit sedicius assistere: in quo & plato pari ratione consensit. &. unõ
dm̃ seruans cȩteros angelos uł demones dicit. Hernes quoq trimegistus unũ
dm̃ loquitur: & eum incomprehensibilem atq in aestimabilem confitetur.
Si ergo isti uenissent ad ꝑcipiendam xp̃ianam salutem : non eis utiq dice¬

Expanded text:
bere potuerunt, non inprobauerunt sancti nostri, quamuis illi per suas superbere potuerunt, non inprobauerunt sancti nostri, quamuis illi per suas superstitiones et idolatriam et superbiam ceterosque perditos mores detestandi essent et, nisi corrigerentur, diuino iudicio puniendi. nam et Paulus apostolus . aput Athenienses, cum de deo quaedam diceret, perhibuit testimonium, quod quidam eorum tale aliquid dixerint, quod utique, si ad Christum uenirent, agnosceretur in eis, non inprobaretur, et sanctus Cyprianus talibus aduersus eosdem ethnicos utitur testibus. nam cum de magis loqueretur, quorum taquit, praecipuus Ostanes et formam ueri dei negat conspici posse et angelos ueros dicit sedi eius assistere. in quo et Plato pari ratione consentit et unum deum seruans ceteros angelos uel daemonas dicit; Hermes quoque Trimegistus unum deum loquitur et eum incomprehensibilem atque inaestimabilem confitetur. si ergo isti uenissent ad percipiendam christianam salutem, non eis utique dice
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentũ & cũ contemptore & redemptore suo integrũ in iuolatũq
ꝑmansit. Monne sodomitȩ &hnici erant id est gentiles Peiores ergo erant
uidei quib dñs dicit. tolerabilius erit sodomis in die uidicii quam uobis Et
quib prophã dicit. uistificastis sodoman: id est incomparatione ur̃a sodoma
iostificata est. Nlunquid tanten ido facramenta diuina quae apud iudȩos
erant talia erant quales ipsi erant quȩ dñs quoq ipse suscepit & ad ea cȩle¬
branda leprosos quos mundauerat misit. & ea Tachariae ministranti angelꝰ
adstitit: eumq ui templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit.
hȩc eadem sacramenta & in bonis hominib illius temporis erant & in
malis peiorib quam sunt & hnici: quando quidẽ in malita sodomitis
prȩlati sunt. & tamen illa sacramenta erant in utrisq integra atq diui¬
na. Nam & ipsi gentiles siquid diuinum & rectum in doctrinis suis ha¬

Expanded text:
sacramentum, et cum contemptore et repudiatore suo integrum inuiolatumque sacramentum, et cum contemptore et repudiatore suo integrum inuiolatumque permansit. nonne Sodomitae ethnici erant, id est gentiles? peiores ergo erant Iudaei quibus dominus dicit: tolerabilius erit Sodomis in die iudicii quam uobis et quibus propheta dicit: iustificastis Sodoipam, id est in conparatione uestra Sodoma iusta facta est.\' numquid tamen ideo sacramenta diuina, quae aput Iudaeos erant, talia erant quales ipsi erant, quae dominus quoque ipse suscepit et ad ea celebranda leprosos quos mundauerat misit et ea Zacchariae ministranti angelus adstitit eumque in templo sacrificantem exauditum esse nuntiauit? haec eadem sacramenta et in bonis hominibus illius temporis erant et in malis peioribus quam sunt ethnici, quandoquidem in malitia Sodomitis praelati sunt, et tamen illa sacramenta erant in utrisque integra adque diuina. Nam et ipsi gentiles si quid diuinum et rectum in doctrinis suis ha
Abbreviated transcription (Latin):
isputans ergo de sententia cypriani multum infra merita positus
ꝙypriani : dico sacramentunt baptisii & bonos & malos posse habere.
posse date. posse accipere. Et bouos quidem utiliter ac salubriter:
malos autẽ ꝑnitio se atq pęnalit̾. Cum illud tamen inutrisq sit ȩqua¬
liter integrum. atq nihil inter esse ad eius aoqualem in om̃ib uitegri¬
tatẽ quanto prior id babeat iiter malos. sicut nihil uiter ẽ. quanto me¬
lior ia habeat uiter bonos: ac ꝑ hoc nihil & iam uter ẽ. quanto peior id
tradat: sicut nihil uiter est quanto melior. Atq ita nibil inter est quan¬
to prior id accipiat: sicuti nihil inter ẽ. quanto melior. Illud eni per
Auon sacramentuas baptismi et in malo et iN BodO
otest ergo fieri ut aliquis peior sit &bnico: & tamen
in eo xp̃i sacramentũ non solum sit. sed &iam non sit peuis quã in
homine scõ & iusto. Et si enim quantu in illo homine est non eũ ferua¬
uit. sed animo & uoluntate uiolauit : tamen quantũ ad ipsum aitin&

Expanded text:
isputans ergo enim de sententia Cypriani, multum infra merita positus Cypriani, dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habposse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose atque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, atque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id habeat inter malos, sicut nihil interest, quanto melior id habeat inter bonos. ac per hoc nihil etiam interest, quanto peior id tradat, sicut nihil interest, quanto melior; atque ita nihil interest, quanto peior id accipiat, sicut nihil interest, quanto melior. illud enim peruod sacramentum baptismi et in malo et in bono otest ergo fieri ut in eo Christi sacramentum non solum sit, sed etiam non sit peius quam in homine sancto et iusto. etsi enim, quantum in illo homine est, non eum seruauit sed animo et uoluntate uiolauit, tamen, quantum ad ipsum adtinet
Abbreviated transcription (Latin):
numerum quadragies sexies hab&. quo numero annorum. templum aedi¬
ficatum est: quia eo numero fenarioruni corpus dñi ꝑfectum ẽ. quod mor¬
tis passione destructum triduo suscitauit᷑. Dicebat enim hoc de templo
corporis sui. sicut euidentissimo & robustissimo euangelu testimonio

Expanded text:
numerum quadragies sexies habet. quo numero annorum templum aedinumerum quadragies sexies habet. quo numero annorum templum aedificatum est, quia eo numero senariorum corpus domini perfectum est, quod mortis passione destructum triduo resuscitauit. dicebat enim hoc de templo corporis sui, sicut euidentissime et robustissime euangelii testimonio
Abbreviated transcription (Latin):
axis destructum triduo se resuscitaturũ esse dicebat. numerus ipse se-¬
narius pro anno positus intelligitur: Dixerunt enim xlui annis aedificatũ
templum. & quadragies fexies seni fiunt ccl xxui. Qui numerus dierũ
compl& nouem menses & sex dies: qui tamquam decem menses panentib
feminis imputant᷑. non quia om̃s ad sextum dien post nonum mensem
ꝑueniunt : sed quia ipsa ꝑfectio corporis dñi tot dieb ad partum ꝑducta
comperitur. sicut amaiorib traditum suscipiens ȩccłãe custodit auctori¬
tas. Octauo enim Reł aprł conceptus creditur quo & passus: ita monum̃to
nouo quo sepultus est ubi nullus erat positus mortuorum nec ante nec
postea congruit uterus uirginis quo conceptus ẽ: ubi nullus seminatus
est mortalium. Matus autem traditur octauo łł ianuarẽ. ab illo ergo
die usq ad istum computati ccl xxui. reperiuntur dres : qui senarrũ

Expanded text:
aeis destructum triduo se resuscitaturum esse dicebat, numerus ipse seaeis destructum triduo se resuscitaturum esse dicebat, numerus ipse senarius pro anno positus intellegitur. dixerunt enim, quia XLVI annis aedificatum templum. et quadragies sexies seni fiunt CCLXXVI, qui numerus dierum complet VIIII menses et VI dies, qui tamquam decem menses parientibus feminis imputantur, non quia omnes ad sextum diem post nonum mensem perueniunt, sed quia ipsa perfectio corporis domini tot diebus ad partum perducta comperitur, sicut a maioribus dictum suscipiens ecclesiae custodit auctoritas. VIII enim kal. apriles conceptus creditur, quo et passus. ita monumento nouo, quo sepultus est, ubi nullus erat positus mortuorum nec ante nec postea, congruit uterus uirginis, quo conceptus est, ubi nullus seminatus est mortalium. natus autem traditur VIII kalendas ianuarias. ab illo ergo die usque ad istum computati CCLXXVI reperiuntur dies, qui senarium
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ conceptio humana sic procedere & ꝑfici. ut primis sex ditb quasi lictis ha¬
beat similitudinem. sequentib nouem dicb conurrtatur in sangunem. dem¬
de duodecim dieb: solidetur. reliquis decłm & octo formetur usq ad perfecta
liniantenta om̃ium membrorum: & hinc iam reliquo tempore usq ad tem¬
pus partus magnitudine augeatur. Quadraginta ergo quinq dies addito
uno quod significat summum. quia sex & norem & duodecim & decem &
octo in unum coactis fiant xlu. addito ergo ut dictum est uno fiunt
xLUI. Qui cum fuerint multiplicati ꝑ ipsum senarium numerum qui
huius ordinationis caput teno. fiunt ducenti septuaginta sex. id est no-¬
uem menses & six dies. qui computantur ab octauo łel̃ aprł quo concep
plum: quod corpus eius significabat: ut quot anni fuerutt in fabricatione
templi. tot dies fuetint in corporis dominici ꝑfectione. E
ec in merito in aedificatione dñi corporis in cuius figura templũ aiui-¬

Expanded text:
 septuaginta sex. Dicitur autem conceptio humana sic procedere et perfici, ut primis sex diebus quasi lactis habeat similitudinem, sequentibus novem diebus, convertatur in sanguinem; deinde duodecim diebus solidetur: reliquis decem et octo, formetur usque ad perfecta lineamenta omnium membrorum; et hinc jam reliquo tempore, usque ad tempus partus, magnitudine augeatur. Quadraginta ergo quinque dies, addito uno, quod signVIII in unum coactis fiunt XLV — addito ergo, ut dit quadraginta sex. Qui cum fuerint multiplicati per ipsum senarium numerum, qui hujus ordinationis caput tenet, fiunt ducenti septuaginta sex: id est, novem menses et sex dies, qui computantur ab octavo calendas aprilis, quoplum, quod corpus eius significabat, ut, quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis dominici perfectione. ec immerito in aedificatione dominici corporis, in cuius figura templum a Iud
Abbreviated transcription (Latin):
Nomren quippe dĩ scĩfica¬
tur in spũ : dĩ aut̃ regnum in carnis resurrectione uenturum. ẽ. Ostendeoᷤᷤ
ꝓ lucas. tertiam petitionem duarum superioruam effe quodammꝰ repetitio.¬
nem. magis eam pretermittendo fecit intelligi. deinde tres alias adungit.
de pane cotidiano. de remissione peccatoꝵ. de temptatione uitanda.
At uõ qͦđ ille in ultimo posuit: sed libera nos amalo non posuit: ut intelli¬
geremus ad illud suꝑuis quod de teptatione dictum ẽ. ꝑtinere. Adeo qͥp¬
pe ait. sed libera. non ait & libera tamquam unam petitionem. ẽẽ. demons¬
trans noli hoc sed hoc: ut sciat unusquisq in eo se liberari amalo quod ñ¬
X. infertor intemptationẽ.

Expanded text:
Nomen quippe Dei sanctificaNomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praetermittendo fecit intelligi. Deinde tres illas adjungit, de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait: sed libera; non ait: Et libera, tanquam unam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quod non infertur in tentationem.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. & ne nos inferas intemptationem. sed libera nos amalo: Quis non u¬
deat ad prȩsentis uitae indigentiam ꝑtinere: In illa itaq uita aeterna
ubi nos semꝑ spetamus futuros. & nominis dĩ sc̃ificatio & regnum eiꝰ & uo
luntas eius in nr̃o sp̃u & corpore ꝑfecte atq in mortaliter ꝑmanebt̃:
Panis uõ cotidianus idõ dictus ẽ. quia hic est necessarius quantus animae
carniq tribuendus est: siue spũaliter siue corporaliter siue utroq in¬
telligatur mͦ. Hic est & iam qua poscinius remissio. ubi est cõmissio pec¬
catorũ : hic temptationes quae nos ad peccandum uł alliciunt uel in-¬
pellunt. Hic deniq malum unde cupimus liberari: illic aut̃ nihil istoꝵ
ẽ. Luangelista uero lucas inoratione dominica petitiones non septem: sed
quinq complexus ẽ. Nec abisto utiq discrepauit : sed quomͦ ista septem
sint in telligenda: ipsa sua breuitate commonuit.

Expanded text:
nostris; et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo; quis non vnostris; et ne nos inducas in tentationem, sed libera nos a malo; quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna, ubi nos semper speramus futuros, et in nominis Dei sanctificatione, et regnum ejus, in nostro spiritu et corpore perfecte atque immortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est, quia hic est necessarius quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritaliter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. Nec ab isto utique discrepavit, sed quomodo ista septem sint intelligenda, ipsa sua brevitate commonuit.
Abbreviated transcription (Latin):
te sine moriendi potestate durantibus: qm̃ utriq sine fine. Sed inbratitudine isti
alius alio prȩstabilius: In nuseria uero illi. alius alio tolerabilius ꝑmanebunt.
pud euangłistam matheum septen petitiones
continere dominica uidetur oratio. Quarum intrib aeterna poscunt
inreliquis quattuor temporalia. quae tam̃ ꝓpt̾ aeterna consequenda sunt ne¬
cessaria. Nam qͦđ dicimus scĩficetur nomen tuum adueniat regnum tuum fiat
uoluntas tua sicut in cȩ̨lo & in terra. quod non absurde quidam intellexert̃.
in sp̃u & corpore omino sire fine retinenda sunt: & hic mehoantur & qͥn¬
tumq proficimus augentur in nobis. Perfecta u̾õ quod in alia uita spe¬
randum ẽ: semꝑ possidebuntur. Quod uõ dicimus panem nr̃m cotidianũ
da nobis hodie & dimitte nobis aebita ña. sic̃ & nos dimittmus debitorib

Expanded text:
te sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti te sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius permanebunt. evangelistam Matthaeum, septem petitiones continere dominica videtur oratio. Quarum in tribus aeterna poscuntur, in reliquis quatuor temporalia, quae tamen propter aeterna, consequenda sunt necessaria. Nam quod dicimus: Sanctificetur nomen tuum, adveniat regnum tuum; fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra; quod non absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda sunt, et hic inchoantur, quantumque proficimus, augentur in nobis: perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebuntur. Quod vero dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Quia & iam hoc meritum sibi quisq cum in corpore uiuer& comparauit. ut
ei possent ista prodesse. Non enim om̃ib prosunt. Et quare non om̃ib
prosunt. nisi ꝓpt̾ differentiam uitar quam quisq gessit in corpore: Cũ
gͦ sacrificia siue altaris. siue quarumcũq elemosynarum probaptilatis defunc¬
tis om̃ib offeruntur : proualde bonis. gr̾arum actiones sunt : pro non ualde
malis propitiationes sunt. Pro ualde malis &iam sinulla sint adiumenta mor¬
tuorum. qualescumq uiuorum consolationes sunt. Quib aut̃ prosunt. aut
adhoc prosunt. ut sit plena remissio. aut certe ut tollerabilior fiat ipsa
altera malor. Utraq tamen & angłoꝵ & hominũ: istis uoluntas. illis
facultas. Non poterit ulla esse peccandi. uł ulla conditio moriendi. istis
in aeterna uita uere feliciterq uiuentib illis infeliciter in aeterna mor¬

Expanded text:
quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret comparavit, ut quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibus prosunt, nisi propter differentiam vitae quam quisque gessit in corpore? Cum ergo sacrificia, siue altaris, siue quarumcumque eleemosynarum, pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur: pro valde bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes sunt: pro valde malis, etiam si nulla sunt adiumenta mortuorum, qualescumque tamen viuorum consolationes sunt. Quibus autem prosunt, aut ad hoc prosunt vt sit plena remissio, aut certe vt tolerabilior fiat ipsa altera malorum; utraque tamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna mor
Abbreviated transcription (Latin):
egandum non est defunctorũ animas pietate suorũ uiuentium releuari:
cum pro illis sacrificium mediatoris offertur: uł elemosinȩ in aeccłã
fiunt. sed eis hȩc prost̃. qui cm uiuerent ut hec sibi postea possent ꝓdesse
neruerunt. Est enim quidam uiuendi modus nec tam bonus. ut non reqͥrat
ista post mortẽ. nec tam malus. ut ei non prosint ista post morte. Eist
uero talis inbono. ut his non requirat. & est rursus talis in malo ut nec
his ualeat cum exhac uita trausierit adiuuari. Quo cirea hic omne
nieritum comparatur. quo possit post hanc uitã releuari quispiam uel
grauari. Nemo se aut̃ prȩpar& qͦđ hic neglexit. cum obierit dñm promereri.
Non igitur ista quae prodefunctis commendandis frequentat ȩccła: illi apłicȩ sunt
aduersa sententiae qua dictum ẽ. Om̃s enim adstabimus ante tribunal xp̃i:
ut referat unusquisq scđm ea quae ꝑ corpus gessit. siue bonum. sure malũ:

Expanded text:
egandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, egandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possent prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem; nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut his non requirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo post hanc vitam possit relevari quispiam, vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum sive malum;
Abbreviated transcription (Latin):
Quam bonum sit animal rationale qͦđ & ian non peccare possit: quauis
sit melius qͦđ peccare non possit: sicut minor fuit in mortalitas. sed tamen
fuit : in qua posset & iam non mori. quamius maior futura sit inqua ñ possit
tura ꝑ grãm quam fuerat si non peccasset acceptura ꝑ meritum: quamuis i
sine gr̃a. nec. tunc ullum meritũ esse potuisset: Quia & si pecoatũ in solo
erat libero arbitrio constitutũ. non tamen iustitiȩ retinendȩ. sufficiebat
liberum arbitrium: nisi in participatione in mutabilis boni diuinum adiu¬
toriũ prȩberetur. Sicut eñi mori est in hominis potestate cum uelit
Nemo ẽ. enim qui non se ipsum ut nihil aliud dicam uł ñ uescendo possit
occidere: Ad tenendam uõ uitam uoluntas non sat est. si aduitoria siue
alimentoꝵ. suie quorum cũq tutaminum desint: sic homo in parady¬
aut̃ ab eo teneretur uita iustitiae parum erat uelle. nisi ille qui eũ face¬

Expanded text:
quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit, in qua posset etiam non mori, quamvis major futura sit in qua non possitura per gratiam, quam fuerat, si non psine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset. Quia etsi peccatum in solo erat libero arbitrio constitutum, tamen justitiae retinendae non sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in paradi, per voluntatem, ut autem ab eo teneretur vita justitiae, parum erat velle, nisi ille qui eum fece
Abbreviated transcription (Latin):
esse prȩscisset. Quia uero cum male usurum libero arbitrio: hoc ẽ. pecca.¬
turum esse presciebat: adhoc potius prȩparauit uoluntatẽ suam. ut bene
se facer& & iam de mabe facrente. ac sic hominis uoluntate mala non
euacuaretur. sed nihilominus impleretur om̃ipotentis bona. Sic eñi opor Nsõ¬
tebat prius hominẽ fieri: ut & bene uelle poss& & male. Nec iã gratis
si bene. nec inpune simale. Postea uõ sic erit. ut male uelle ñ possit.
nec ido libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium qͦđ
om̃ino non poterit seruire peccato. Neq enim culpanda ẽ. uoluntas aut
uoluntas non ẽ. aut libera dicenda non est: Qua beati esse sic uolumus. ut
esse miseri non solum nolimus. sed nequaquam prorsus uelle possimus. Sĩ
gͦ anima nr̃a & iam nunc nolle infelicitatẽ ita nolle iniquitatẽ semper
habitura ẽ. sed ordo pretermittendus non fuit. in quo ds̃ uoluit ostendere:

Expanded text:
esse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaesse praescisset. Quia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis voluntas mala al., voluntate mala non evacuaretur, sed nihilominus impleretur omnipotentis bona. Sic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed neqergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita nolle iniquitatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ: uelit hoc giam dsͦ. Nempe ilbe quod non uult ds: iste uero id
uult qđ uult & ds̃ Et tamen bonȩ dĩ uoluntati pietas illius potus consona
quamuis aliud uolentis: quam huius id est uolentis impietas Tantũ int̾¬
est quid uelle homini quid dõ congruat & ad quem finem suam quisq refe¬
rat uoluntatẽ. ut aut approbetur. aut in probetur. Nam as̃ quasdã
uoluntates suas utiq bonas ita implet. ꝑ malorum hominum uoluntates
occisus est. quod tantum bonum factum ẽ: ut apłs petrus quando id fieri
nolebat. satanas ab ipso qui occidi uenerat diceretur:.
erat custodire uoluisset. eumq oportuno tempore post genitos filios
sine interpositione mortis ad meliora ꝑducere. ubi iam non solum pec-¬
catum comnuttere. sed nec uoluntatem poss& habere peccandi si ad
ꝑmanendum sine peccato. sicut factus erat ꝑpetuam uoluntatẽ habiturum

Expanded text:
patrem, velit hoc etiam Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus, iste vero id patrem, velit hoc etiam Deus. Nempe ille vult quod non vult Deus, iste vero id vult quod vult et Deus: et tamen bonae Dei voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Tantum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut aut probetur aut improbetur. Nam Deus quasdam voluntates suas, utique bonas implet per malorum hominum voluntates us occisus est; quod tantum bonum factum est, ut apostolus Petrus quando id fieri nolebat, satanas ab ipso qui occidi venerat diceretur . erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum
Abbreviated transcription (Latin):
periclitatur ipsum nr̃e fidei confessionis initium qua nos in dm̃ patrem
om̃i potentem credere confitemur. Neq enim ob aliud ueraciter uocat᷑
om̃ipotens : nisi qm̃ quicquid uult potest: nec uoluntate cuiuspiã crea¬
urȩ. uoluntatis om̃ipotentis inpeditur effectus.
Sropterea magua oꝑa dñi exquisita sunt in om̃s uoluntates eius: ut
miro & ineffabili modo non fiat prȩter eius uoluntatem: Qđ & iam contra
eius fit uoluntatem. quia non fuer&. si uon sineret. Nec utiq nolens siit.
sed uolens: Nec siner& bonus fieri male: nisi om̃ps & de malo facete poss&
bene. Aliquando aut̃ bona homo uoluntate uult aliquid. qͦđ ds̃ non uult.
mala uoluntas esse numquam potest: tamquã si bonus filius patrẽ uelit
uiuere. que ds̃ bona uoluntate uult mori Et rursus fueri potefe ut hoc uelti
homo uoluntate mala qͦd as uult bona: uelut simalus filius urlit mori

Expanded text:
periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem periclitatur ipsum nostrae Confessionis initium, qua nos in Deum Patrem omnipotentem credere confitemur. Neque enim ob aliud veraciter vocatur omnipotens, nisi quoniam quidquid vult potest, nec voluntate cujuspiam creaturae voluntatis omnipotentis impeditur effectus.opera Domini, exquisita sunt in omnes voluntates ejus, ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem, quod etiam contra ejus fit voluntatem. Quia non fieret si non sineret: nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fieri male, nisi omnipotens et de malo facere posset bene. Aliquando autem bona voluntate homo vult aliquid quod Deus non vult,mala voluntas esse nunquam potest. Tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori
Abbreviated transcription (Latin):
possit: Quamq sit uerum quod inpsalmo canitur. as̃ autem nr̃ in cęlo.
sursum incelo & in terra om̃ia quȩcumq uoluit fecit. Quod utiq non ẽ¬
uerum si aliqua uoluit. & non fecit. Et quod est indignius idõ non fecit qm̃
ne fiera. quod uolebat om̃ps. uoluntas hominis inpediuit. Non ergi
fit aliquid. nisi om̃ps fieri uelit. uł sinendo ut fiat. uł ipse faciendo.
Ueo dubitandum ẽ. dm̃ facere bene: & iam sinendo fieri quȩcumq fiunt¬
male. Non enim hoc nisi iusto iudicio siuit. & profecto bonum ẽ: omne
quod ustum est. Quamuis gͦ ea quae mala sunt. inquantum mala suds
non sint hona. tamen ut non solum bona. sed & iam sint & mala bonũ
est. Nam nisi ess& hoo bonum. ut essent mala: nullo modo esse sine¬
rentur ab om̃ipotente bono: cui procul dubio quam facile ẽ. quod uult
facere. tam facibe est quod non uult esse non sinere. Hoc nisi credamus.

Expanded text:
possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo possit: quamque sit verum quod in Psalmo canitur, Deus autem noster in coelo sursum; in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit . Quod utique non esverum, si aliqua voluit, et non fecit; et, quod est indignius, ideo non fecit, quoniam ne fieret quod volebat omnipotens, voluntas hominis impedivit. Non ergo fit aliquid nisi omnipotens fieri velit, vel sineNec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumqmale. Non enim hoc nisi justo judicio sinit; et profecto bonum est omne quod justum est. Quamvis ergo ea quae mala sunt, in quantum mala sunt, non sint bona; tamen ut non solum bona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum, ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotente bono: cui procul dubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Hoc nisi credamus,
Abbreviated transcription (Latin):
sumendus ꝑmiscđiam: alius ꝑ iudicium relinquendus In quo is qui
assumeretur agnoseeret quid sibi ꝑ udicium deberetor. nisi miscdĩa
subueniret: cur ille potius quani iste fuerit ad sũptus. cum causa eẽt
una ambobus. Cur apud quosdam non factȩ funt uirtutes. quae si fac¬
tar fuissent. ȩgissent illi homines pęnitentiã: & factae sint apud eos
qui non fuerant credituri. Aꝑtissine namq dñs dicit. Uar tibi
corolain && ue tibi bethsaida: Quia si intyro & sẏdone factae essent uir
tutes quae factae sunt inuobis: olim incilicio & cinere penitentiam egissent.
Sec utiq iniuste ds noluit saluos fueri. cum possent salui effe si uellent. Nur¬
indarissima sapientiȩ luce iudebitur. quod nunc piorum fides hab& anteꝗ
manifesta cogitatione uideatur. quam certa & in nutabilis & efficacissima
sit uoluntas dĩ. quam multa possit & non irelit. Nihil autẽ uelit quod ñ

Expanded text:
sumendus per misericordiam, alius per judicium relinquendus, in quo, is qui sumendus per misericordiam, alius per judicium relinquendus, in quo, is qui assumeretur, agnosceret quid sibi per judicium deberetur, nisi misericordia subveniret; cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidae sunt in vobis, olim in cilicio et cinere poenitentiam egissent . Nec utique Deus injuste noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tuclarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam multa possit et non velit, nihil autem velit quod non
Abbreviated transcription (Latin):
esaiam propham de iunea mala expectaui inquit ut facer& iudicium.
fecit autẽ iniquitatẽ. & non iusticiam sed clamore. Unde est illud ingẽ¬
uesi. clamor sodomorum & gomorrȩ multiplicatus uenit adme: quia non
solum iam apud eos non puniebant᷑ illa flagitia: uerum & iam publice ue.¬
IIII.lud lege frequentabantur.
ginaliter traxerunt nullum insuꝑ addiderunt. & incȩ̨teris quae addide¬
runt. tanto quisq ibi tollerabiliorẽ habebit dampnationem. quanto hic
minorem habuit iniquitatẽ. Remanentib itaq augłis & hominibus
reprobis in arterna pęna: tunc scĩ scient plenius quid boni contulerit
gr̃a tunc rebus ipsis euidentib apparebit qͦđ inpsalmo scriptum ẽ. mi¬
sericordiam & iudicium cantabo tibi dñe. Quia nisi ꝑindebitam mise¬
ricordiam nemo liberatur. & nisi ꝑ debitum iudicium nemo dampnater:
Cunc non latebit qđ nunc latet. cum de duob patuulis unus esset ad¬

Expanded text:
Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. ginale traxerunt, nullum insuper addiderunt, et in caeteris quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnatiominorem habuit iniquitatem. Remanentibus itaque angelis et hominibus reprobis in aeterna poena, tunc sancti scient plenius, quid boni eis contulerit gratia, tunc rebus ipsis evidentius apparebit, quod in Psalmo scriptum est: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Quia nisi per indebitam misericordiam nemo liberabitur, et nisi per debitum judicium nemo damnabitur. unc non latebit quod nunc latet, cum de duobus parvulis unus esset as
Abbreviated transcription (Latin):
merito displica& qđ nascendo contraxinius Iec est pͥma elemosina quani
nobis dedimus. qm̃ nos ipsos miseros ꝑmiserantis dĩ miscdĩam requisiuimꝰ
iustum iudicium eiꝰ confitentes quo miseri effecti sumus. Non se fallans¬
qui ꝑ elemosinas quaslibet largissimas fructuũ suorũ uł cuiꝰ cumq pecu-¬
niȩ inpunitatẽ se emere existimant. infacinorũ inmanitate ac flagi¬
tiorum nequitia ꝑmanendi. Non solum eñi hȩc faciunt. sed ita diligunt. ut in
s semꝑ optent tantũ si possint inpune uersari.
cata quamuis magna & horrenda cum inconsuetudurẽ uenerint aut
parua aut nulla esfe creduntur: usq adeo ut non solum non occultanda.
uerum & iam prȩdicanda ac diffamanda uideantur. quando sicut scriptum
est. laudatur peccator indesideriis animȩ suae. & qui iuiqua gerit. bene¬
dicitur. Ialis indiuinis libris iiquitas: clamor uocatur: sicut habes in

Expanded text:
merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam nobis dedimus, quoniam nos ipsos miseros per miserantis Dei misericordiam requisivimus, justum judicium ejus confitentes, quo miseri effecti sumus, de qui per eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum vel cujuscumque pecuniae, impunitatem se emere existimant in facinorum immanitate ac flagitiorum nequitia permanendi: non solum enim haec faciunt, sed ita diligunt, ut in eis semper optent, tantum si possint impune, versari.cata, quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut nulla esse creduntur; usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam praedicanda ac diffamanda videantur, quando, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud
Abbreviated transcription (Latin):
quo quidem se debet om̃is fidelis extendere & humanũ animum adhunc
affectum orando dm̃. secumq agendo luctandoq ꝑducere: tamen quia hoc
tam magnũ bonum tantȩ multitudinis non est. Quantã credimus exaudi
cum inoratione dr̃. dimitte nobis debita nr̃a sicut & nos dimittimus de¬
bitorib nr̃is. ꝓculdubio uba sponsionis huius implent᷑. sibomo qui non¬
dum ita proficit. ut iam diligat in inicum. tamen quando rogatur ab
homine qui peccauit in eum. ut ei duniitat. dimittit excorde. Quia
eiam sibi roganti utiq uult dimitti cum orat & dicit. sicut & nos dimit¬
timus debitorib nr̃is. id est sic dimitte nr̃a rogantib nobis: sicut & nos
dimittimus rogantib debitorib nr̃is.¬
Ist elemosina opus miscdĩae uerissimȩ de qua dictum ẽ. miserere
anunȩ tuȩ placens dõ. Propter hoc renascimur ut dõ placeamus: cui

Expanded text:
quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc quo quidem se debet omnis fidelis extendere, et humanum animum ad hunc affectum, orando Deum, secumque agendo luctandoque perducere: tamen quia hoc tam magnum bonum tantae multitudinis non est, quantam credimus exaudiri, cum in oratione dicitur, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; procul dubio verba sponsionis hujus implentur, si homo qui nondum ita profecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti utique vult dimitti, cum orat et dicit, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; id est, Sic dimitte debita nostra rogantibus nobis, sicut et nos dimittimus rogantibus debitoribus nosim eleemosyna opus misericordiae, verissimeque dictum est: Miserere animae tuae placens Deo . Propter hoc renascimur, ut Deo placeamus cui
Abbreviated transcription (Latin):
ulta bona prȩstantur inuitis. quando eorũ consulitur utilitati nori
uoluntati: Quia ipsi sibi esse inueniuntur inimici. Amici uero eoꝵ
potius illi quos ininucos putant. & reddunt errando mala probonis: cum
reddere mala xp̃ianus non debeat nec pro malis. Multa itaq sunt ge
nera elemosinarum quae cum facimus adiuuamur ut dimritantur nr̃a
peccata: sed ea nihil est mauis qua ex corde dimittimus quod in nos quisq¬
peccauit. Minus en̾i magnum est erga euni esse beniuolum. sure & ĩa
beireficum qui tibi nihil mali fecerit. illud multo grandius & magnificen¬
tissime bonitatis ẽ. ut tuum quoq inimicũ diligas. & ei qui tibi malum
uult & si potest facit tu bonum semꝑ uelis faciasq quod possis. audiens
dicentem iħ̃m. diligite inimicos ur̃os. benefacite eis qui uos oderunt. & ora¬
te pro eis qui uos ꝑsequuntur. Ped qm̃ perfectorun sunt ista filiorũ dĩ

Expanded text:
Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, non Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati: quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant; et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala christianus non debeat nec pro malnera sunt eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nostra peccata: sed ea nihil est mapeccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficum, qui tibi mali nihil fecerit: illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Deum, Diligite inimicos vestros, bene facite eis qui vos oderunt, et orate pro eis qui vos persequuntur . Sed quoniam perfectorum sunt ista filiorum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
debitoribus u̾ris: id est fiat qͦđ dicitur. quia & ipsa elemosina ẽ. uenũ
ualet qͦđ dñs ait. date elemosinam & ecce om̃ia inunda sunt uobis.
Iori solum gͦ qui dat esurienti cybum sitiruti potum. uudo uestimentũ
peregrinanti hospitiũ fugienti latibulũ egro uł incluso uisitationem.
captiuo redemptionẽ. debili subuectionem. cȩco deductionem. tristi
consolationem. non sauo medelam. erranti uiam. deliberanti consilium.
& quodcumq necessarium est indigenti: uerũ & iam qui dat ueniam pec¬
canti. elemosinam dat. & qui enuendat uerbere in quo potestas datur uł
cohere& aliqua disciplina & tamen peccatum eiuis quo ab illo besus. aut
offeusus est dimittit ex corde. uł orat ut ei dunittatur: non solum in eo
quod dimittit atq orat: uerum & iam in eo qͦđ corripit. & aliqua
emendatoria pȩna plectit elemosinãdat: quia miscdĩam p̾stat.

Expanded text:
debitoribus nostris , id est, fiat quod dicitur. Quia et ipsa eleemosyna est veniam debitoribus nostris , id est, fiat quod dicitur. Quia et ipsa eleemosyna est veniam omnia munda sunt vobis . Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegroto vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi consolationem, non sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quod cuique necessarium est indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus, quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat; quia misericordiam praestat.
Abbreviated transcription (Latin):
sane cauendum est ne quisquam existimet infanda illa crimina qua¬
lia qui agunt regnum dĩ non possidebunt cotidie ꝑpetranda: & ebe¬
mosinis cotidie redimenda. In nelius est quippe uita mutanda. &.
ꝑ elemosinas de peccatis prȩteritis ẽ. propitiandus ds̃: non ad hoc emei¬
dus quodam modo. ut ea semꝑ liceat in pune cõmittere. Nemini enim
dedit laxamentum peccati quamuis miserando deleat iam facta pecca¬
ta: si non satis factio congrua negligatur. De cotidianis aut̃ breuibus
facit. Eiorum ẽ. enim dicere pater nr̃ qui es incȩlis. quium patri
talit̃ regeuerati sunt ex aqua & sp̃u scõ. Selet om̃ino hȩc oratio mini
ma cotidiana peccata. del& & illa: aquib uita fidelium &iam sce¬
lerate gesta sed penitendo in melius mutata descendit. si quemad¬
modum ueraciter dr̃ dimitte nobis debita nra: qm̃ non desunt
quar dimitiantur. ita ueraciter dicatur. sicut & nos dimittimus

Expanded text:
Sane cavendum est, ne quisquam existimet infanda illa crimina, quaSane cavendum est, ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Sed multae sunt speciesfacit. Eorum est enim dicere, Pater noster qui es in coelis, qui jam Patri tali regenerati sunt ex aqua et Spiritu . Delet omnino haec oratio minima et quotidiana peccata. Delet et illa a quibus vita fidelium etiam scelerate gesta, sed poenitendo in melius mutata discedit: si quemadmodum veraciter dicitur, Dimitte nobis debita nostra, quoniam non desunt quae dimittantur; ita veraciter dic
Abbreviated transcription (Latin):
E MENDA CIŨ IDEO DICENDU EST ESSE
peccatum quia homo non solum quando ipse scit qđ urrũ sit. sed
& iam si quando errat & fallitur sicut homo hoc debet loqui
qđ animo gerit siue illud uerum sit. siue putetur & non sit. Omnis
autẽ qui nientitur contra id quod animo sentit loquitur uoluntate falbendi
& utiq uerba propterea sunt instituta: non ꝑ quȩ iniuicem se homines
fallant . sed ꝑ quae in alterius quisq notitiam cogitationes suas ꝑferat.
Uerbis gͦ uti ad fallatiam. non ad id quod sunt instituta. peccatum ẽ: nec¬
idõ ullum mendacium putandum ẽ. non esse peccatum : quia possumus
aliquando alicui prodesse mentiendo. Conuenienter dixi ut steriles in
elemosinis non sint. quib tantum tribuit scriptura diuina. ut earum
tantu modo fructum se inputaturũ prȩnuntuet dñs dextris. & earum
tantum modo sterilitatem sinistris: Quando his dicturus ẽ. uenite be¬
nedicti patris mei ꝑcipite reguum. illis autem ite in ignem aeternum.

Expanded text:
e mendacium ideo dicendum est esse peccatum, quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam si quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit; sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi. Et utique verba propterea sunt instituta, non per quae se homines invicem fallant, sed per quae in alterius quisque notitiam cogitationes suas perferat. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad ideo etiam ullum mendacium putandum est non esse peccaliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ignem a
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo in hoc tertio signo defecerunt : qui unitatis inimici spm̃ scm̃ ñ habuerunt.
Facit enim hoc sp̃s sc̃s pena. Aliud enim facit gr̃a: aliud pȩna. Rliud eñi facit
implendo : aliud deserendo. Deniq ut iam eudenter ipsis confitentib pha
raonis magis agnoscero ualemus quomodo appellatus÷ in euangelio sp̃s dĩ
uideamus quod nomen accepit. Obicirutib dño conuitium uidȩis cũ dixisseut
hic non eicit demonia nisi inbeelsebub principe dȩmoniorum. respondit ille.
Ađ alcus euangłista dixit sp̃s dĩ alius dixit digitos dĩ. Ergo sp̃s dĩ digitꝰ dĩ Iđo lex data scripta
digito dđi: que lex data ẽ in monte syna. qͥnquagesimo die post occisionem ouis: Selebra¬
to pascha apopulo udȩorum. implentur quinquaginta dies post occisionem
ouis : & datur lex scripta digito dĩ. Implentur quinquaginta dies post

Expanded text:
ideo in hoc tertio signo defecerunt qui unitatis , inimici spiritum sanctum non habuerunt; ideo in hoc tertio signo defecerunt qui unitatis , inimici spiritum sanctum non habuerunt; facit enim hoc spiritus sanctus poena. aliud enim facit gratia, aliud poena; aliud enim facit implendo, aliud deserendo. denique ut iam euidenter confitentibus ipsis Pharaonis magis agnoscere ualeamus, quomodo appellatus est in euangelio spiritus dei, uideamus quod nomen accepit. obicientes domino conuicium Iudaei cum dixissent: hic non eicit daemonia nisi in Beelzebub, principe daemoniorum, respondit ille: quod alius euangelista dixit "spiritus dei" alius dixit "digitus dei". ergo spiritus dei digitus dei. ideo lex data scripta digito dei; quae lex data est in monte Sina quinquagesimo die post occisionem ouis celebrato pascha a populo Iudaeorum. implentur quinquaginta dies post occisionem ouis et datur lex scripta digito dei: implentur quinquaginta dies post
Abbreviated transcription (Latin):
duo illa tamquam sũmaria prȩcepta teneantur. Diliges dnm dm̃ turũ
ex toto corde tuo & extota anima tua & extota uirtute tua. & dili¬
ges proximum tuũ tamꝗ teipsum. in his duob prȩceptis tota lex pea¬
dae & propħȩ. Referamtius ergo tria prima prȩcepta ad dilectionẽ
dĩ. Quȩ primã tria. Primum: non etunt tibi du alii prȩter me
ui contraria plaga ẽ. aqua conuersa insanguinẽ: propter quod sũmũ
principium creatoris: ad simulationem humane carnis adductum.
Secundum prȩceptum: ne accipias nomen dñi di tui in uanũ ꝑtin&
quantũ arbitror ad regnũ diꝰ : quod est filius di. Unus enim ds̃. &
uanitatem. Uercium prȩceptum de sabbato: ꝑtinens ad sp̃m sc̃m.
ante uehement᷑ quantum potuimus commendauimus. Puic p̃cepto
contraria inquietido in muscis. de corruptione nascentibus. in oculos intutntibus.

Expanded text:
duo illa tanquam summaria praecepta teneantur: Diliges Dominum Deum tuum duo illa tanquam summaria praecepta teneantur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua, et diliges proximum tuum tanquam te ipsum: in his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Referamus ergo tria prima praecepta ad dilectionem Dei. Quae tria prima? Primum, Non erunt tibi dii alii praeter me: cui contraria plaga est, aqua conversa in sanguinem, propter quod summum principium Creatoris ad similationem humanae carnis adductum. Secundum praeceptum, Ne accipias nomen Domini Dei tui in vanum, pertinet, quantum arbitror, ad regnum Dei, quod est Filius Dei. Unus enim Deus etuanitatem. tertium praeceptum de sabbato pertinens ad spiritum saante uehementer, quantum potuimus, commendauimus. huic praecepto contraria inquietudo in muscis de corruptione nascentibus, in oculos irruentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
trat aduersus unitatem xp̃i: intelligendum ẽ. Ait̃ non habere spñi scm̃.
apłs dicit. Animalis autem homo non ꝑcipit ea quȩ sunt sp̃s aĩ. Deinde
Neprehendens loquebatur: hu sunt qui segregant sem& ipsos animales.
spm̃ non habentes. Quid manifestius. quid euidentius. Merito ueniañ
& si eadem credentes quȩ nos: tamen accepturi sp̃m scm̃ quem habere
non possunt quamdu sunt hostes unitatis. Hos autẽ conparat apostolꝰ
magis pharaonis. Habentes inquit formam pretatis: sed uirtutẽ
eius ab negantes: qui in signo tertio defecerunt. Iam uidete quate
in tertio signo defecerunt. Mementote eos qui aduersantor unitati
non habere spm scm̃. Tria uero illa prȩcepta prima indecalogo. ad
dilectionem ꝑtinere intelliguntur. ut septem cȩtera intelligantur
ad dilectionem ꝓximi ꝑtinere: ut duab tabulis legis. & decem p̾ceptis.

Expanded text:
terat adversus unitatem Christi, intelligendus est non habere Spiritum sanctum. terat adversus unitatem Christi, intelligendus est non habere Spiritum sanctum. Apostolus dicit: Animalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei. Deinde spsos: reprehendens loquebatur: hi sunt qui segregant semetipsos, animales Spiritum non habentes. Quid manifestius? quid evidentius? merito veniant etsi eadem credentes quae nos, tamen accepturi Spiritum sanctum quem habere non possunt quandiu sunt hostes unitatis. Hos autem comparat Apostolus magis Pharaonis: Habentes, inquit, formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes, qui in signo tertio defecerunt. Jam videte quare in tertio signo defecerunt; mementote eos qui adversantur unitati non habere Spiritum sanctum. Tria vero illa praecepta prima in Decalogo ad Dei dilectionem pertinere intelliguntur, ut septem caetera intelligantur ad dilectionem proximi pertinere, ut duabus tabulis legis et decem praeceptis