comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
equitus neq declinet in partem
dexctã siue ĩ sinistrã. Declinare ĩ dexterã
ꝓpt̾ eoꝵ felicitatẽ que appetũt᷑. aut pp̃ coꝵ ĩfe¬
licitatẽ que fugĩt᷑ uel ad dexterã declinare est
uictutib ip̃is uehementer insistere. ⁊ ĩ mirtutis
oꝑib q̃ ĩ modo cõsistit excedere modũ. Unde iu
uenalis. Insami sapiens nomen feret equs ini
qui Ultra qmͣ satis est uirtutem si petat ip̃am
la modestiã deserit. eo ip̃o atramite uirtutis
recedit. Omis uchementia saluti inimica ẽ
et excessus om̃is ĩ culpa. Bonaꝵq rerũ cõsue¬
tudo nuia pessima est. Unde salomon. Noli ẽẽ
nuis iustus. Quid gͦ niniũ ꝓdest. si regina
uirtutũ sumietate sui obest. Nimia quo hũ¬
militas maxuna pars suꝑbie est. Item ad si¬
nistram declinat qui in subditoꝵ culpis pu¬
niendꝰ nimis ꝓnꝰ est ad iundictam. ad dexterã
uero qui mansuetudini ruimis indulget. Ite¬
rũ nõ declinet in dexterã uel sinistrã partem.

Expanded text:
equitur: Nec declinet in partem dexteram, sive in sinistram . Declinare in dexteram, propter eorum felicitatem que appetuntur aut propter eorum infelicitatem que fugiuntur. Vel ad dexteram declinare est virtutibus ipsis vehementer insistere et in virtutis operibus, que in modo consistit, excedere modum. Unde Iul Iuvenalis : Insani sapiens nomen feret, eqqui, Ultra quam satis est, virtutem si petat ipsam.la modestiam deserit, eo ipso a virtute recedit. » Omnis autem vehementia saluti inimica est, et excessus omnis in culpa, bonarumque rerum consuetudo nimia pessima est. Unde Salomon: Noli nimium esse justus . Quid ergo nimium prodest, si regina virtutum nimietate sui obest? Nimia quoque humilitas maxima pars superbiae est. Item ad sinistram declinat, qui in subditorum culpis puniendis nimis pronus est ad vindictam. Ad dexteram vero, qui mansuetudini nimis indulget. Iterum non declinet in dexteram vel sinistram partem.
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens nauigio ⁊ imꝑialem purpurã sump¬
sit. ⁊ merentiũ cũ intfectorib pr̃is sui morte pes¬
et modestus sapienti quio usus est cõsilio cum
arabib qui damascũ inh̃ĩtant: ⁊ cũ bulgarib
q̃ fuerant dirute a temporib heraclii ꝓaui sui
Insurrexit ã p̾t̾e̾a contra mochelitas. satagẽs
eorum opiniones subuert̾e. Unde ⁊ sc̃am sectam¬

Expanded text:
veniens navigio, et imperialem purpuram sumpveniens navigio, et imperialem purpuram sumpsit, et Mezentium cum interfectoribus patris sui morte pess, modestus. Sapienti quoque usus consilio, cum Arabibus qui Damascum inhabitabant, et cum Bulgaribus sias, quae fuerant dirutae a temporibus Heraclii proavi sui. Insurrexit praeterea contra Monothelitas, satagens eorum opiniones subvertere, qui unam ta
Abbreviated transcription (Latin):
opt̃ qd̃ cũ birantiũ pene om̃ib eẽt exosus: ad y¬
taliam nauigauit uolens illam ⁊ a potestate
de regia urbeuenit athenas. Ibiq mare transi¬
ens. beneuentanoꝵ fines ĩuasit. S eiꝰ exercitũ
tur cernens augustus qd̃ nicħ contͣ longobar¬
dos ꝓficeret: romam ꝑrerit. Cui sexto ab urbe
miliario uitalianꝰ ppͣ reuerent̾ eccurrit. ⁊ eum
ad b̃ĩ petri limina cum magna ppłi ꝑduxit fre¬
quentia. Quo cũ ꝑueniss o̾btulit sc̃o petro pal¬
liũ optimũ auro textũ. Et cũ ĩ urbe iam ꝑ duo¬
decim dies reseliss magna tactus cupiditate
uaria ornamentoꝵ genera ex ere ⁊ marmore
quib urbs decorabatur in tyberim uexit ut
ea cõstantinopolim ferret. Int̾ queq basilicã
gressus. ad siciliam nauigauit. Quo cũ qͣdam
tur. Post cuiꝰ decessum mlites assumentes me¬
zentiũ quẽdam armeniũ sͥ creauerũt imꝑato¬
rem. Sed nõ post multos dies constantinus
cõstantis augusti defuncti filiꝰ. cũ multo ibidẽ

Expanded text:
od cum apud Byzantium pene omnibus esset exosus, ad Italiam navigavit, volens illam et a potestate de regia urbe venit Athenas, ibique mare transiens Beneventanorum fines invasit. Sed ejus exercitum tur cernens Augustus, quod nihil contra Longobardos proficeret, Romam perrexit, cui sexto ad urbe milliario Julianus papa reverenter occurrit, et eum ad beati Petri limina cum magna populi perduxit frequentia. Quo cum pervenisset obtulit sancto Petro pallium optimum auro textum. Et cum in urbe jam per duodecim dies recedisset, magna tactus cupiditate varia ornamentorum genera ex aere et marmore, quibus urbs decorabatur, in Tiberim vexit, ut ea Constantinopolim ferret, inter quae basilicam gressus ad Siciliam navigavit. Ubi cum quodamtur. Post cujus decessum milites assumentes Mezentium quemdam Armenium sibi creaverunt imperatorem, sed non post multos dies Constantinus Constantis Augusti defuncti filius cum multo illuc
Abbreviated transcription (Latin):
anno primo grimoaldus rex longobardoꝵ cum
ixͣ die post fleroth omũ accepto aitu colũbam
ꝑcut̾e nisus ẽẽt. uena brachii eiꝰ dirupta est: ⁊
suꝑponentib ei medicis uenenata medicamĩa
defunct᷑ꝰ est. ac ꝑtharith filiꝰ ariperch regis diui¬
nitꝰ a ꝑegrinatione reuocat᷑ ⁊ alongobardis ĩ
regnum relocatꝰ: regnauit annuis .xuii. Hoc tẽ¬
hectoris massiliensiũ patricii ab hylderico fnͣ¬
coꝵ rege ꝑempti p̃p̃ iniusticias aruernensi ecc̃e
ab̾ eo illatas.

Expanded text:
ae filio. Grimoaldus rex Longobardorum, cum nono die post phlebotomiam, arrepto arcu, columbam percutere nisus esset, vena brachii ejus rupta est; et superponentibus ei medicis venenata medicamina defunctus est. Post quem Tharith, filius Aripert regis, divinitus a peregrinatione revocatus, et a Longobardis in regnum relocatus, regnavit annis 17. Hoc temHectoris Massiliensium patricii, ab Hilderico Francorum rege perempti, propter injustitias Arvernensi Ecclesiae ab eo illatas.
Abbreviated transcription (Latin):
ria mater admirabilis uirginitatis. uirgo
bilis fecunditatis. q̃ filiũ altissimi geniusti
q̃ ꝑdito humano generi saluatorem peꝑisti. Om̃r¬
salutis. o templum pietatis et mĩe: tibi se conat᷑
p̃sentare miserabilis aĩa mea. morbis uicioꝵ lan¬
guida. uulnerib facinorũ scissa ulcerib flagitioꝵ
putrida. T ibi nitit᷑ qͣntũ moribũda ualet supplica¬
re ut potentib tius meritis ⁊ piis tuis p̾cib digne¬
ris eam sanare. Sic ⁊ enim pia dña alienata ẽ a se
ĩmanitate staporis. ut iux sensũ heat enormis lan¬
guores. Sic sordib ⁊ fetore fedat᷑. ut timeat ne ab
ip̃a misericors tuus uult̾ au̾tat᷑ Sic tabescit des¬
pando respestꝰ tui cõu̾sionẽ. ut ⁊̃ os obmutescat ad
oronem. Hxu pudor sordentis iniquitatis ĩ psentia¬
nitentis sc̃itatis. Heu cõfusio ĩmunde ꝯscĩe ĩ cospe¬
ctu fulgentis mundicie. O tn benedicta suꝑ muli¬
eres q̃ angelos iuncis puritate. scos suꝑas pieta¬

Expanded text:
ria, mater admirabilis virginitatis, virgo amabilis fecunditatis, quae Filium Altissimi genuisti, quae perdito humano generi Salvatorem peperisti, Domsalutis, o templum pietatis et misericordiae, tibi sese conatur praesentare miserabilis anima mea, morbis vitiorum languida, vulneribus facinorum scissa, ulceribus flagitiorum putrida, tibi nititur quantum moribunda valet supplicare, ut potentibus tuis meritis et piis tuis precibus digneris eam sanare. Sic enim, pia domina, alienata est a se immanitate stuporis, ut vix sensum habeat enormis languoris. Sic sordibus et fetore foedatur, ut timeat ne ab ipsa misericors vultus tuus avertatur; sic tabescit desperando respectus tui conversionem, ut etiam os obmutescat ad orationem. nitentis sanctitatis! Heu confusio immundae conscientiae, in conspectu fulgentis munditiae! O tu benedicta super mulieres, quae angelos vincis puritate, sanctos superas pieta
Abbreviated transcription (Latin):
do tam nuscdit̾ est uitimatũ: tam felicit̾ diuul¬
gatũ tam amant̾ amplexatũ: Ille bonꝰ filiꝰ hoĩs
u̾enit ꝑditum sponte saluare: ⁊ m̃r dei poterit ꝑ¬
ditũ clamantẽ nõ curare: Bonus ille fulłꝰ hõis
uenit uocare peccantẽ ad pñiam. ⁊ uit̾ dei con¬
ambo offensi estis. nõne ⁊ ambo clemẽtes estis.
fugiat gͦ reus iusti dei ad piam mr̃em miscd̾ie
utruisq int̾ utrũq. Iniciat se uiter piũ filium
⁊ piam it̃em. Pie dñe parce seruo mr̃is tue. Dia
as tam ĩ mẽsas pietates. non incidam int̾ duas
tam potẽtes seueritates. Bone fili bona m̃t. non
sit mͥ ftustca qd̾ cõfiteor de uobis hanc ueritatẽ.
nec erubescam qd̾ spero ĩ uobis hanc pietatem
Dic mundi inrdex tui partes: dix mũdi recõsilia¬
sua cũ merore confitentem.¬

Expanded text:
feliciter divulgatum, tam amanter amplexatum? Ille bonus filius hominis venit perditum salvare sponte, et mater Dei poterit perditum clamantem non curare? Bonus ille filius hominis venit vocare peccantem ad poenitentiam 280; et boner offensi estis, nonne et ambo clementes estis? Fugiat ergo reus justi Dei ad piam matrem misericordis utriusque inter utrumque, injiciat se inter pium filium et matrem piam. Pie Domine, parce servo matris tuae; pia as tam immensas pietates, non incidam in duas tam potentes severitates. Bone fili, bona mater, non mihi sit frustra quod confiteor de vobis hanc veritatem, nec erubescam quod spero in vobis hanc pietatemDic, mundi judex, cui parces? Dic, mundi reconciliasua cum moerore confitentem
Abbreviated transcription (Latin):
ci a te cupiunt p̃p̃ curationẽ parere tͥ fugiunt pp̃
execrationem. Non sanant᷑ sine cõfessione. nec
ꝓdunt᷑ sine cõfusione. Si celant᷑ sunt ĩ sanabi¬
lia. si uidentur sunt detestabilia. Urunt me do
tem ⁊ delebis q̃ te offendit feditatem. Aufer benig¬
nissima languorẽ. et non senties quẽ horres feto¬

Expanded text:
 curationem, apparere tibi fugiunt, propter exsecrationem: non enim sanantur sine confessione, nec produntur sine confusione. Si celantur, sunt insanabilia; si videntur, sunt detestabilia. Urunt me doltem; et delebis, quae te offendit, foeditatem. Aufer, benignissima, languorem, et non senties quem horres feto
Abbreviated transcription (Latin):
Compunctio est qñ ex cõsideratione maloꝵ suoꝵ
cor interno dolore tangitur. Deuotio est pius et
humilis affectꝰ in deũ qui ex cõpunctione ge¬
to sͥ nicħ extͣ deum relictũ eẽ uidet. ĩ quo cõfide̾
pos sit. Deuotõ gͥ est cõu̾sio ĩ deũ
pio ⁊ humili affectu humilis .n. est ex ꝯscĩa
ĩfirmitatis sue. ꝓius ex consideratiõe diuine cle¬
menne. Hec ĩ se tres tres pͥncipales iurtutes ht̃
fidem spem caritatem. Neq enim hõ ꝑ deuotio¬
nem se ad deũ. cõuerteret. nisi et crederet se ab eo
saluari posse. et speraret eñ misereri uelle: Postre¬
mo nͥ eum plusquã mala sua dilig̾et. nequaqͣm
illa fugiens refugiũ sibi in ip̃o eliget. Nicħ ergo
aliud or̃o est qm mentis deuotio. idest cõu̾sio
ł̃ deum ꝑ piũ et humilẽ affedtum. fide spe et ca¬
ritate subnixa

Expanded text:
Compunctio est quando ex consideratione malorum suorum cor interno dolore tangitur. Devotio est pius et humilis affectus in Deum; humilis ex conscieihil extra Deum relictum esse videt, in quo confidere possit. Devotio igitur est conversio in Deum pio et humili affectu. Humilis enim est ex conscientia infirmitatis suae, pius est ex consideratione divinae clementiae. Haec in se tres principales virtutes habet, fidem, spem, charitatem. Neque enim homo per devotionem se ad Deum converteret, nisi crederet se ab eo salvari posse, et speraret eum misereri velle. Postremo nisi eam plus quam mala sua diligeret, nequaquam, illa fugiens, refugium sibi in ipso eligeret. Credit ergoaliud est oratio quam mentis devotio, id est conversio in Deum per pium et humilem affectum, fide, spe, charitate subnixa.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ sͥ quiq ꝯscii sunt: Si cogitare quisq uolu¬
erit q̃ ab ĩ eunte etate mala fecerit q̃ sustinu̾it. qͦ
ens ĩ laboriosis conatib fallaces exit᷑ ĩuen̾it. ⁊
post longos discursus requiẽ nec dũ ullã adeptꝰ
est. cognoscet quid de hac uita iudicare possit. Cũ
a uite huiꝰ erumpnã cõsiderat. ⁊ q̃ sit prĩe celestis
s in hoc exilio lugendũ sit. Huc .n. salomon dicit
Qui addit scientiã addit dolorem qr qͣnto magis
homo mala sua intelligit. tanto ampliꝰ suspirat
et gemit. postremo suꝑest ut in memoria maloꝵ
miserationes requirimꝰ. si quẽadmodũ ĩ p̃t̾ito nr̃i
misertꝰ sit cogitemꝰ. Reuocemꝰ ad memoriam bona
q̃ tribuit ⁊ qd̾ in ꝑiculis sepe cõstitutos clement̾
cripuit nec unquã pcc̃is nr̃is quominꝰ mise̾ret᷑
uinci potuit oblitos sui de se admonuit au̾sos
a se reuocauit nemẽtes ad se benigne suscepit.
penitẽtib ĩdulsit. ꝑseuerantes custodiuit. Me¬

Expanded text:
quique conscii sunt? Si cogitare quisque voluerit quae ab ineunte aetate mala fecerit, quae sustinuerit, et es in laboriosis conatibus fallaces exitus invenerit, et post longos discursus requiem necdum ullam adeptus sit, cognoscet quid de hac vita judicare possit. Cum autem vitae hujus aerumnam considerat, etiam quae sit patriae coelestis sibi in hoc exsilio lugendum sit. Hinc enim Salomon dicit: Qui addit scientiam, addit et dolorem , quia quanto magis homo mala sua intelligit, tanto amplius suspirat et gemit. Postremo superest ut in memoria malorumiserationes requirimus, si quemadmodum in praeterito nostri misertus, sit cogitemus. Revocemus ad memoriam bona, quae tribuit, et quod in periculis saepe constitutos clementer eripuit, nec unquam peccatis nostris quo minus misereretur vinci potuit, oblitos sui de se admonuit, aversos a se revocavit, venientes ad se benigne suscepit, poenitentibus indulsit, perseverantes custodivit,
Abbreviated transcription (Latin):
uo studio ⁊ que affectu a nobis orandus
sit deus. ex nr̃a miseria simul ⁊ eiꝰ mĩa cõ¬
dei nr̃i. quo desiderio debeamꝰ postulare. Cogitemꝰ
ĩ certa. Cogitemꝰ qͥd lugẽtes ĩ hanc uitam intra¬
uimus. cum dolore ꝑtransimus. cũ luctu exitu¬

Expanded text:
uo studio et quo affectu a nobis orandus sit Deus, ex nostra miseria simul et ejus mDei nostri, quo desiderio debeamus postulare. Cogitemusam mors incerta. Cogitemus quod lugentes in hanc vitam intravimus, cum dolore pertransimus, cum luctu exitu
Abbreviated transcription (Latin):
no ablutũ ẽ. ad ultimiũ modico balsamo quod
suꝑerat ĩ breui uasculo. terius uicib totũ corpꝰ
magnũ affluent̾ ꝑunctũ est. qd̃ uix ad solum
lepidũ caput sufficeret. nͥ benedictione celesti mł¬
tiplicatũ int̾ manꝰ obseq̃ntiũ suꝑhabundaret.

Expanded text:
ino ablutum est; ad ultimum modico balsamo, quod ino ablutum est; ad ultimum modico balsamo, quod supererat in brevi vasculo, ternis vicibus totum corpus magnum affluenter perunctum est; quod vix ad solum lepidum caput sufficeret, nisi benedictione coelesti multiplicatum inter manus obsequentium superabundaret.
Abbreviated transcription (Latin):
añquam moreret᷑ sc̃s hugo cuidã hõi ru¬
sticano ĩ agro laboranti appariut scõꝵ iusio quos
p̃cedebat q̃dam regalis dña cuiꝰ dorsum transem¬
tis et non faciem iudebat. Illud scm agmen qui¬
dam senior subsequebat᷑. Qui restitit. ⁊ ait. Cuiꝰ
est o agricola ager iste quẽ colis: Qui ait. Gĩ pe¬
tri et dñi abb̃is cluniacensis. Et senior ad ħ. Meꝰ
est inqͥt ager. ⁊ abbas. et famulus. Tu autẽ festi¬
na nuntiate nr̃o abb̃i. ut disponat domui sue qͣ
nutriuit qm̃ p̃t medicũ tempꝰ huiꝰ uite finẽ sor¬
tia famulantes. Idẽ hugo ĩ articulo mortis posi¬
tus. recolens annu̾isatiũ gaufridi archiep̃i et
uindonis abbĩs. obliuiosos admonuit. Tam te¬
nacis erat memorie et tante caritatis qd̃ ibi
fr̃ne salutis erat nõ ĩmenior ubi raro quisꝙͣ
remi niscit᷑ ꝓprie. In ip̃a nocte qua mortuus
est. benedictiones lc̃onũ lectorib ĩposuit. Extremũ
t̾bũ eius fuit ad circumstantes. bñdicite. Corpꝰ¬

Expanded text:
antequam moreretur S. Hugo, cuidam rusticano homini, in agro laboranti, apparuit sanctorum visio, quos praecedebat quaedam regalis domina, cujus dorsum transeuntis et faciem videbat. Illud sanctum agmen quidam senior sequebatur, qui restitit et ait: « Cujus est, agricola, ager iste quem colis? » Qui ait: « B. Petri et Domini abbatis Cluniacensis. » Et senior ad haec: « Meus est, inquit, ager, et abbas meus est famulus: tu autem festina nuntiare nostro abbati, ut disponat domui suae quam nutrivit, quia, post modicum tempus, hujus vitae finem sortia famulantes. » 11. Idem Hugo in articulo mortis positus, recolens anniversarium Gaufridi archiepiscopi et Mendonis abbatis, obliviosos admonuit; tam tenacis erat memoriae et tantae charitatis, quia ibi fraternae salutis non erat immemor, ubi raro quisque reminiscitur propriae. In ipsa nocte qua mortuus est, benedictiones lectionum lectoribus imposuit. Extremum ejus verbum fuit ad circumstantes:
Abbreviated transcription (Latin):
nis elegant᷑ composuit. Si fieri poss qd̃ hare¬
ne puluis et unde. Undaꝵ gutte rosa gemine
lilia flamme. Ethera celitole. nix grando. sexꝰ
ut̾q Uentorũ penne uolucrũ petudũ genus
om̃e. Siluaꝵ rami. frondes auiũ quoz penne.
Ros gramen stelle pisces angues ⁊ ariste. Et
lapides. montes cõualles t̾ra dracones. lingue
cuncta forent. mine depromere possent.
Que sis uł qͣnta uirgo regina maria. Que
tua sit pietas. nec litta ñ dabit etas.

Expanded text:
nis hec metra compilavit: Si fieri posset, quod harene pulvis et unde, undarum gutte, rosa, gemme, lilia, flamme, ethera, celicole, nix, grando, sexus uterque, ventorum penne, volucrum, pecudum genus omne, silvarum rami, frondes, avium quoque penne, ros, gramen, stelle, pisces, agwes et ariste et lapides, montes, convalles, terra, dracones, ligwe ista forent, minime depromere possent, que sis vel quanta virgo regina Maria, que tua sit pietas, nec littera, nec dabit etas.
Abbreviated transcription (Latin):
tes dicupit aut incendit. Ad eum leo ppͣ ue¬
nit: ⁊ nõ solũ salutem s ⁊̃ ut rediret obtinu¬
it. Rex attila requisitꝰ a suis cur ei tam fuiss
placabilis. Rendit se nõ eum fuisse reueritũ:
sed senem quẽdã uenerabilẽ euaginato gla¬
dio sͥ mortẽ minitantẽ. nͥ eiꝰ ĩ om̃ib expleret
uoluntatẽ. Inno seq̃nti atcila wisigothos¬
debellare aggressus a thurismũdo nictus re¬
diit inglorius. Martiano imꝑatori apparẽs do-¬
minꝰ in sompnis: arcũ attile fraclum esse ostẽ¬
la ĩ nuptiis siuis crapulatꝰ. erumpente ꝑ apople¬
riam sanguine de narib. in lecto est effocatus.

Expanded text:
t diripuit, aut incendit. Ad eum Leo papa venit, et non solum salutem, sed etiam ut rediret obtinuit. Rex Attila requisitus a suis, cur ei tam fuisset placabilis, respondit, se non eum esse reveritum, sed senem quemdam venerabilem, evaginato gladio sibi mortem minitantem, nisi ejus in omnibus expleret voluntatem. debellare aggressus, a Thurismodo victus rediit inglorius. Martiano imperatori apparens Dominus in somnis, arcum Attilae fractum esse ostela in nuptiis suis crapulatus, erumpente per apoplexiam sanguine de naribus, in lecto est offocatus.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i leonis ppͣ noni. remis translatũ est corpus bĩ
renuigii. Prefuit tante translationi apłicus. ac
gen̾ale consiliũ p̃cipue contͣ symoniacos cele¬
drauit. Int̾fuit pat̾ hugo fide armatꝰ ip̃mq in¬
erat ꝑu̾sorum multitudo ut boni uuix auderent

Expanded text:
mpore Leonis papae noni Remis translatum est corpus B. mpore Leonis papae noni Remis translatum est corpus B. Remigii; praefuit autem tantae translationi apostolicus, ac generale concilium, praecipue contra Simoniacos, celebravit. Interfuit etiam Pater Hugo fide armatus, ipsumque inerat perversorum multitudo ut boni vix auderent
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ ⁊̃ gratia stẽphm ppͣm nõ fu¬
git. qui cũ in ciuitate florentie ualitu-¬
dine cõstrictus decomberet. adueniẽte sc̃o hugone
inimicũ recede exeunte eodem acced̾e circũstanti¬
b protestatꝰ est. Quare ne infederabilis ĩ festatõ¬
nib hostis urgeret᷑ sedulitatem ip̃ius iugit̾ exo¬
rabat cuiꝰ p̾sentia insidiator cõfundẽbat᷑. Iamq
malignos ĩtursus lacrue pr̃is longe remonerãt.
cũ uir apłicus ĩ sini p̃sidentis aĩam exalauit
Cuiꝰ mansb digne cõpositꝰ. traditus est sepulte᷑.
S ⁊ reu̾entissimo hyldebnͣno mutato noĩe et gͥ¬
du postmodũ gregorio nũcupato manifestissĩs
cluniacensi capło ip̃m mundi uidicẽ ꝑhibuit
se iudisse sc̃o hugoni collat̾a tui sedens a dexiris
regularẽ disciplinam fauore ꝓsequebat᷑. Hinc
papa ft̃s. blandũ tyratinũ eum uocitare solebat.
quẽ seius leonem mitib. agnũ acceꝑat. haut
ignarũ parc̾e subiectis et castigare suꝑbos. Tpr̃e¬

Expanded text:
 gratia Stephanum papam non fugit; qui cum in civitate Florentiae valetudine constrictus decumberet, adveniente sancto Hugone inimicum recedere, exeunte eodem accedere circumstantibus protestatus est. Quare ne infoederabilis infestationibus hostis urgeretur, sedulitatem ejus exorabat, cujus praesentia insidiator confundebatur. Jamque malignos incursus lacrymae patris longe removerant, cum vir apostolicus in sinu praesidentis animam exhalavit; cujus manibus digne compositus, traditus est sepulturae. Sed et reverendissimo Hildebranno, mutato et nomine et gradu, postmodum Gregorio nuncupato, manifestissimeCluniacensi capitulo, ipsum mundi Judicem perhibuit se vidisse S. Hugoni collateralem; qui sedens a dextris regularem disciplinam fovere prosequebatur. Hinc papa factus, blandum tyrannum eum vocitare solebat, cum saevis leonem, mitibus agnum se exhibuerat, haud ignarum parcere subjectis et castigare superbos. 4. Te
Abbreviated transcription (Latin):
sũt reu̾si dicentes. Expectauimꝰ pr̃ ut uenires
sicut ꝓmiseras ⁊ nobis ostenderes ubi quid edi¬
ficare deberemꝰ: ⁊ nõ uenisti. Quib ⁊ ip̃e ait. Nũ¬
dormientib nõ apparui ⁊ loca singula designa¬
ui. Ite ⁊ sicut ꝑtusionẽ audistis: om̃e hĩtatulũ
masterii ita construite. Uix ip̃a petre cõis eiꝰ¬
locutio a uirtutis erat pondere uacua. Quia
cuiꝰ cor se ĩ alta suspenderat: nequaqͣm u̾ba de
ore ens ĩcassum cadebant.

Expanded text:
si sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Qudormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audielocutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant.
Abbreviated transcription (Latin):
la ymago illiciẽs nob̃ in soporem laxatis occur¬
rat. uł interpellans nullos cõcupiscentie motꝰ
ualeat excitare. Licet enĩ ad plenã pc̃ci noxã
talis cõmotio minime ꝯputet᷑ tñ nec dum
ꝑfcẽ mentis indiciũ est nec ad purũ excocti iu¬
cu manifestatio cũ ꝑ fallaces ymagines hiꝰ o
peratur illusio. Qualitas .n. cogitationũ q̃ in
distentiõib diei negligentiꝰ custodit᷑ ꝓbat᷑ qui¬
ete nocturna. Et idcirco cũ int̾cessit aliqͣ talis
illusio. nõ culpa sompni credenda est: s negligẽ¬
tia tp̃ras p̾cedentis ⁊ marufestatõ morbi laten¬
tis intrinserus. ut solent male qͦ ualitudĩes cor¬
poꝵ nõ ea colligi tempestate q̃ uident᷑ emgere:
s negligentia sunt preteriti tp̃ris acquisite
quo pastus quis impudent̾ estis saluti cõtra¬
tiis: noxios humores sibim letalesq cõtrax¬

Expanded text:
 nobis et in soporem laxatis occurrat, uel certe interpellans nullos concupiscentiae motus ualeat. excitare. licet enim ad plenam peccati noxam talis commotio minime reputetur, tamen necdum perfectae mentis indicium est nec ad purum excocti uitii manifestatio, cum per fallaces imagines huiusmodi operatur inlusio. Qualitas enim cogitationum, quae distentionibus diei neglegentius custoditur, probatur quiete nocturna. et idcirco cum intercesserit aliqua talis inlusio, non culpa somni credenda est, sed neglegentia temporis praecedentis et manifestatio morbi latentis intrinseporum non ea colligi tempestate in qua videntur emergere, sed negligentia sunt praeteriti temporis acquisitae, quo pastus quis imprudenter escis saluti contrariis noxios humores sibimet, lethalesque contrax
Abbreviated transcription (Latin):
tus illis tribuit᷑ maxime qͥ uirgines uł mente
uł carne ꝑdutant: ut ut̾q ioh̃es in nouo testam̃¬
to. inueteri quo helyas iheremias damel fuisse
centie turpis qͣm nature tm̃m motu sentiunt.
quẽ statum dicimus difficillime posse int̾ hoĩm
tere nõ dubitamꝰ: qui ĩpugnationẽ carins qmͣ
tił raro uł cotidie sustinẽt. seu metu gehenne
seu desiderio regni cõpescunt. Quos seniores sic̃
ꝓnũtiant posse nõ penitꝰ incentinis obriũ uicioꝵ
unt. Necesse est .n. unũquẽqꝙ ĩ collustatione po¬
sitũ qm̃ius frequent̾ ad u̾sariũ uincat ac su¬

Expanded text:
s solis tribuitur maxime, qui uirgines uel carne uel mente perdurant, ut uterque Iohannes in nouo testamento, in ueteri quoque Helias, Hieremias, Danihel fuisse centiae turpis, quam naturae tantummodo motu sentiunt. quem statum dicimus difficillime posse inter hominum tere non dubitanus mus, qui inpugnationem carnis, quam uel raro uel cotidie securos ant, seu metu gehennae seu desiderio regni caelorum exting sunt atque conpescunt. quos seniores sicut pronuntiant posse non penitus incentiuis obrui uitiorum, unt. necesse est enim quem que in conluctatione positum, quamuis frequenter aduersarium uin cat ac su
Abbreviated transcription (Latin):
siones hee ne dormientib quidẽ nobis subre¬
pere ualeant: equale moderatũq sꝑ ẽ tenend̃
ieuiniũ. Quisquis .n. ĩ mensutã districtioĩo
excedit nc̃ce est ut modũ quo temissionis ex¬
cedat ñc qͥdẽ nimia in anitate defectus: nc̃ aũt
cibo propensiore distentꝰ. Deinde iugis humli
cederit uirus. libidinis quo ncc̃e est ĩcendiũ
penetrare. Añ oĩa u̾o: ꝑuigil nccͣcia sollicitu¬
do nocturna. Nã sicut puritas ⁊ custodia dier
nocturnã p̃parant castitatẽ: ita nocturne ui¬
gilie cordi parit̾ ⁊ obseruatiõi diuine statũ
solidissimũ roburq p̾mittũt

Expanded text:
siones hae ne dormientibus quidem nobis subrepere valeant, aequale moderatumque semper tenendum est jejunium. Quisquis enim mensuram districtionis excesserit, necesse est ut modum quoque remissionis exnc quidem nimia inanitate defectus, nunc autem cibo propensiore distentus. cum isidet uirus, libidinis quoque necesse est incendium penetrare. ante omnia. uero peruigil necessaria est sollicitudo nocturna. nam sicut puritas et custodia diei nocturnam praeparant castitatem, ita nocturnae uigiliae cordi pariter et obseruationi diurnae statum solidissimum roburque praemittunt
Abbreviated transcription (Latin):
quem gothi capta toma ĩꝑatorẽ ludicro crea¬
tũ uno die ĩꝑiali scemate ꝓced̾e̾ crastino aũt
seriuili scemate ciuq ministrate fecerũt. Hic
inqͣm: nõ iam ludicro s serio ĩꝑare affestãs.
thii õs ut tyramudẽ ĩuaserũt diu̾sis locis di¬
u̾sis temporib: a militib honorii capti aut

Expanded text:
quem Gothi capta Roma imperatorem ludicro creaquem Gothi capta Roma imperatorem ludicro creatum, uno die imperiali scemate procedere, crastino autem servo scemate sibi ministrare fecerunt; hic, inquam, non jam ludicro, sed serio imperare affectans: hi omnes, ut tyrannidem invaserunt, diversis locis, diversis temporibus, a mil
Abbreviated transcription (Latin):
deus naufragiũ patit᷑ ⁊ nõ multo post apud
ꝯsentiam urbem subita morte defungitur.
cͦ. lxͨ. iiii. cõditionis sue. hiis dieb apud affri¬
cam in utĩcensi litore dens gygantis inuentꝰ
est tam ingens ut si minuatim ĩ modulos
nr̃oꝵ dentiũ concideret᷑. centũ dentes inde fieri
possent. Interim wandalis gallias ĩcursanti¬
b cõgressi franci modigisilũ regem .xx. mili¬
b wandaloꝵ extingũt ⁊ sup̃ma forte int̾nitõ
Wandaloꝵ fuiss nisi reliquis eoꝵ rex alanoꝵ
resplendial subsidio ueniss. Honoriꝰ porro im
perator qr in do spetauit affectu optime reli¬
gionis: libetauit eũ d̾s a multis ĩ se midiq
insurgentib tyrannis. Siquidẽ in britanniis
gr̃anus ĩ galliis cõstantiñ ⁊ cõstans filtꝰ eiꝰ ex
monacho cesar fc̃s. Item post eos ĩ galliis ge¬
rontius ⁊ maximꝰ salustius iouin̾. sebastianꝰ
ĩ affrica eraclianꝰ. rome t̾cullus ⁊ aitalus ille

Expanded text:
dens naufragium patitur, et non multo post apud dens naufragium patitur, et non multo post apud Consentiam urbem subita morte defungitur. br. anno 1164 conditionis suae. His diebus apud Africam in Uticensi litore dens gygantis inventus est tam ingens, ut si minutatim in modulos nostrorum dentium concideretur, centum dentes inde fieri possent. Interim Wandalis iterum Gallias incursantibus congressi Franci, Modigisilum regem, cum 20 milibus Wandalorum extinguunt: et suprema forte internecio Wandalorum fuisset, nisi reliquis eorum rex Alanorum Resplendial subsidio venisset. Britannorumperator, quia in Deo speravit affectu optimae religionis, liberavit eum Deus a multis in se undique insurgentibus tyrannis. Siquidem in Britanniis Gratianus, in Galliis Constantinus et Constans filius ejus ex monacho caesar factus, item post eos in Galliis Gerontius et Maximus, Salustius, Jovinus, Sebastianus; in Africa Eraclianus; Romae Tertullus et Attalus ille,
Abbreviated transcription (Latin):
laricꝰ aͥ rex wisigotorũ ꝑ ytaliam deba¬
chatus maridat honorio imꝑatori ut aut
secũ bello congrediat᷑: aut gothis in regno suo
letũ ad hitandũ largiat᷑. honorꝰ gallias furo¬
li gallias qͣs ꝑ tot annos lacerauerãt relinq̃n¬
tes timore gothoꝵ: cũ alanis ⁊ suenis hyspa¬
mas occupatũt ibiq fere. xxx. annis hĩtaue¬
tũt. Alaritus fc̃õ federe cũ honorio cũ ad galli¬
as sͥ datas tenderet. stilico ip̃o scõ die pasche ex
ĩprouiso suꝑ eum icruit ⁊ primo impetu tuc¬
tor postea a gothis turpit̾ uncit᷑. Honoriꝰ cog¬
nito stiliconẽ ẽẽ tantoꝵ maloꝵ incentorẽ et
tite sue insidiatorẽ. eu cũ filio suo eucherio &c¬
cidit. Alaritꝰ cupto fed̾e ytaliã repetit ip̃am ro¬
mam capit ĩ ea loca multa incendit: multos
affligit. A sangͥne tñ ⁊ cede temꝑat. ⁊ ad sc̃oꝵ
limina cõfugientib indulget. Tercia die spõ¬
te romã egredit᷑. ad siciliam nauigare cõten¬

Expanded text:
laricus rex Wisigothorum per Italiam debachatus, mandat Honorio imperatori, ut aut secum bello congrediatur, aut Gothis in regno suo locum ad habitandum largiatur. Honorius Gallias furoli Gallias, quas per tot annos laceraverant, relinquentes timore Gothorum, cum Alanis et Suevis Hispanias occupant. Ibique fere 30 annis habitaverunt. Alaricus facto foedere cum Honorio, cum ad Gallias sibi datas tenderet, Stilico ipso sancto die paschae ex improviso super eum irruit; et primo impetu victor, postea a Gothis turpiter vincitur. Honorius cognito Stiliconem esse tantorum malorum incentorem et vitae suae insidiatorem, eum cum filio ejus Euchario occidit. Alaricus rupto foedere Italiam repetit, ipsam Romam capit, in ea multa loca incendit, multos affligit, a sanguine tamen et caede temperat, et ad sanctorum limina confugientibus indulget ; tertia die sponte Roma egreditur, ad Siciliam navigare conten
Abbreviated transcription (Latin):
extorq̃re mͥ potuit. ut aliqñ non crederẽ te ẽẽ quic¬
qͥd ẽẽ posses qd̃ ego nescirem aut administratio¬
nẽ rerũ humanaꝵ ad te ꝑtin̾e. S id credebam
ne ueritatẽ ⁊ obhoc nobis opus eẽt auctoritatẽ
sc̃aꝵ litteraꝵ: iam cred̾e̾ ceperam nullo mͦ te fuisse
tributurũ tam excellentẽ illi scripture ꝑ õs iam
solebat offend̾e cum multa ex eis ꝓbabilit̾ expo¬
sita audissem ad sacramentoꝵ altitudinẽ refe
nior apparebat auctoritas quo ⁊ om̃ib ad legẽ¬
dũ ẽẽt in promptu ⁊ secrete su dignitatẽ ĩtellec¬
ru ꝓfundiore seruaret u̾bis aꝑtissimis ⁊ humil¬
limo gen̾e loq̃ndi se cunctis prebens et exercens
intentionẽ eoꝵ qui non sũt leues corde. ⁊ ut om̃s¬
exciperet ppłari sinu et ꝑ angusta foramina pai¬
cos ad se traiceret. Multo tñ plures qmͣ si nec tã¬
to apice auctoritatis emineret: nec turbas gre¬
mio sc̃e humilitatis hauriret. Cogitabam ħ ⁊

Expanded text:
extorquere mihi potuit, ut aliquando non crederem te esse quidquid esses, quod ego nescirem, aut administrationem rerum humanarum ad te pertinere. Sed m credebam ione ueritatem et ob hoc nobis opus esset auctoritate sanctarum litterarum, iam credere coeperam nullo modo te fuisse tributurum tam excellentem illi scripturae per omnessolebat offendere, cum multa ex eis probabilitsita audissem, ad sacramentorum altitudinem refernior apparebat auctoritas, quo et omnibus ad legendum esset in promptu, et secreti sui dignitatem in intellectu profundiore servaret; verbis apertissimis et humillimo genere loquendi se cunctis praebens, et exercens intentionem eorum, qui non sunt leves corde: ut exciperet omnes populari sinu, et per angusta foramina paucos ad te trajiceret, multo tamen plures, quam si nec tanto apice auctoritatis emineret, nec turbas gremio sanctae humilitatis hauriret. Cogitabam haec, et
Abbreviated transcription (Latin):
quo recesseras: An uͦ non tu feceras me
⁊ discreueras me a qͣdrupedib et uolatilib celi
Sapientiorẽ me feceras et ambulabã ꝑ tenebͣs
⁊ lubricũ. Et q̃rebam te foris a me ⁊ ñ inuenie¬
bam deũ cordis mei. ⁊ uenerã in profundũ ma¬
poterã ut purgatior acies mentis mee d̾igeret᷑
euenire assolet ut malũ moditũ exꝑtus ⁊ bono
falsa crederet. curari recusaibat resistens mani¬
b tius: qui medicamenta fidei cõfecisti ⁊ sꝑsisti
manu mitissima ꝑtractans et cõponens cor me¬
um: cõsideranti quã ĩnumabilia crederẽ. q̃ nõ ui¬

Expanded text:
quo recesseras? an uero non tu feceras me et discreueras me a quadrupedibus et uolatilibus caeli? sapientiorem me feceras, et ambulabam per tenebras et lubricum et quaerebam te foris a me et non inueniebam deum cordis mei; et ueneram in profundum mapoteram, ut purgatior acies mentis meae dirigereteuenire assolet, ut malum medicum expertus etiam bono falsa crederet, curari recusabat, resistens manis, qui medicamenta fidei confecisti et sparsisti manu mitissima et misericordissima pertractans et conponens cor meum, consideranti, quam innumerabilia crederem, quae non ui
Abbreviated transcription (Latin):
scire non possem ñ credidissem: ꝑsuasisti mͥ nõ qui
crederẽt libris tuis quos tanta fere cunctis gen¬
tib auctoritate fundasti. s qui nõ credent ẽẽ cul¬
pandos nec audiendos ẽẽ si qui forte mͥ dicerent
erat: q̃m nulla prignacitas calumpnosaꝵ q̃o¬

Expanded text:
si audiendo credidissem, persuasisti mihi non qui crederent libris tuis, quos tanta in omnibus fere gentibus auctoritate fundasti, sed qui non crederent esse culpandos nec audiendos esse, si qui forte mihi dicerent: erat, quoniam nulla pugnacitas calumniosa
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ adu̾sa. Eiusdem namq uirtutis est tristia
eoꝵ suꝑat᷑ neutrũ sufferre certissimũ est faciliꝰ
tñ qͥs elidi potest ꝓsꝑis: qm adu̾sis Hec .n. int̾¬
dũ ⁊ inuitos retinent atq humiliant. ⁊ cõpũt¬
tione salub̾rima uł miniis peccare faciũt uł
emendãt: illa uero mollib mentẽ ac ꝑnitiosis
extollentia blandimẽtis securos felicitatis sue
ꝓuentu. ruina maiore ꝓsternũt. Isti gͦ sũt am¬

Expanded text:
tur aduersis. eiusdem namque uirtutis est tristia eorum superatur neutrum subferre certissimum est. facilius tamen quis elidi potest prosperis quam aduersis. haec enim interdum etiam inuitos retinent atque humiliant et conpunctione saluberrima uel minus peccare faciunt uel emendant: illa uero mollibus mentem ac perniciosis extollentia blandimentis securos felicitatis suae prouentu ruina maiore prosternunt. Isti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt᷑ bono rectoq usu ad ꝑtem fecerimꝰ dexterã
dixerim ⁊ ioseph: qui in prosꝑis granor pri re¬
ligiosior fr̃ib acceptior do ĩ adusis castus dño
fidelis carceri mitissimꝰ unctis. inuitiaꝵ ĩme¬
mor: beneficꝰ inimicis inuenit᷑. Ecimꝰ gͥambi¬

Expanded text:
dicuntur bono rectoque usu ad partem fecerimus dexteram dixerim et Ioseph, qui in prosperis gratior patri, religiosior fratribus, acceptior deo, in aduersis castus, domino fidelis, carcere mitissimus uinctis, iniuriarum inmemor, beneficus inimicis, inuidis et qua
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sccietatẽ tui amoris admitt̾e non asꝑnaris.
sponsi. ut muna amici. ut beneficia dr̃u: sic tñ
ut sꝑ memineris quid illi debeas. nec ista ꝓ illo
nec ĩsta cũ illo. s ista p̃p illum ⁊ ꝑ ista illũ: et
suꝑ ista illũ diligas. ¶ aue ꝯ ãa ne qd̃ ab sit ñ
sponsa s meretrrx dicaris Si mun̾a dantis plic
qm amantis affc̃m diligis. maiorẽ caritati
eiꝰ inturiam facis: si ⁊ dona illiꝰ accipis ⁊ tñ i
tes iucissitudinẽ dilc̃onis repende̾. Dilige illũ
dilige te p̃p illũ. dilige dona illiꝰ pp̃ illũ. Dilig
illũ ut fruaris illo dilige te qd̃ diligaris ab ilo.
dilige ĩ donis illius q̃ data sunt ab illo. Illum
d̾ ⁊ te illi dilige. Dona illius ab illo tibi pp̃te:
hec pura et casta dilestio est.¬

Expanded text:
in societatem tui amoris admittere non aspernaris. sponsi, ut munera amici, ut beneficia Domini. Sic tamen, ut semper memineris quid illi debeat, nec ista pro illo, nec ista cum illo, sed ista propter illum, et per ista illum, et supra ista illum diligas. Cave, o anima, ne quod absit! non sponsa, sed meretrix dicaris, si munera dantis plus quam amantis affectum diligis. Majorem charitati ejus injuriam facis, si et dona illius accipis, et tamen tes, vicissitudinem dilectionis repende. Dilige illum, dilige te propter illum, dilige dona illius propter illum. Dilige illum ut fruaris illo, dilige te quod diligeris ab illo. Dilige in donis illius, quod data sunt ab illo. Illum tibi, et te illi dilige, dona illius ab illo tibi, propter te. Haec pura et casta dilectio est
Abbreviated transcription (Latin):
nature p̃cepit ut sic uno consensu tͥ seruiat: Be¬
neficiũ accipis: ⁊ actorẽ eus nõ agnoscis Donũ
ĩmanifesto est: largitor eccultꝰ. Quicũq ergo
ille est multũ tͥ cõtulit: qui hoc totũ ⁊ tm̃ tibi
ded̾it. Multũ diligendus qui tm̃ dare potuit: ⁊
qui tm̃ dare ulut multũ dilexit. Uide gͦ quid a¬

Expanded text:
naturae praecepit ut sic uno consensu tibi serviat? beneficium accipis, et auctorem ejus non agnoscis. Donum in manifesto est, largitor occultus. Eille est, multum tibi contulit, qui hoc totum et tantum tibi dedit multum diligendus est, qui tantum dare potuit et qui tantum dare voluit, multum dilexit. Tantum
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ. QꝘ si forte int̾na illa tua uisio ꝑ negligen¬
tiam obscurata est: et tenet ip̃am ut decet ⁊¬
expedit cõtemplari nõ sufficis. cur saltẽ quid
de te existimare debeas ex iudicio a lieno non ꝑ¬
tua pulchrituliẽ ambigeres. Scires .n. ꝙ tã
nõ traheret. Quid gͦ ages: Si adhuc scire nõ
potes qualis ille sit qui te diligit cõsidera saltẽ
arram qmͣ dedit. nobile donũ eiꝰ: qi nͨ magnũ
decuit ut parua daret nec ꝓro paruo sapiens
magna dediss Magnũ gͦ est qd̾ tͥ dedit. s maiꝰ

Expanded text:
. Quod si forte interna illa tua visio per negligentiam obscurata est, et temetipsam ut decet et expedit contemplari non sufficis, cur saltem quid de te existimare debeas, ex judicio alieno non pertua pulchritudine ambigeres. Scires enim quod non traheret. Quid igitur ages? potes qualis ille sit, qui te diligit, considera saltem arrham, quam dedit; decuit ut parva daret, nec pro parvo sapiens magna dedisset. Magnum ergo est quod tibi dedit, sed majus
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio magno repletus: iussit baptismũ laua¬
chri parari. Uelis diuinis depictis adumbrant᷑
platee. fabrcant᷑ ecc̃e ecc̃e. cõponit᷑ baptisteriũ.¬
baptismũ sc̃s dei remigiꝰ sic ait. Ore facundo
mitis depone colla sicanib. Adora qd̾ incendisti:¬
gii. Cumq nõ ad ẽẽt qui trisma afferre
debuerat: ecce subito colũba celit̾ elapla am¬
pullam cũ crismate rostro detulit de quo ponti¬
fer regem ĩ baptismo liniuit. Hec ampulla in
remensi ecc̃a hodie quo seruatur: ⁊ in de reges

Expanded text:
gaudio magno repletus, iussit baptismi lavacrum parare. Velis divinitus depictis adumbrantur plateae, fabricantur ecclesiae, conponitur baptistyriubaptismum sanctus Dei sic infit ore facundo: 'Mitis depone colla, Sigamber; adora quod incendisti,enisset nec adesset qui crisma afferre debuerat, ecce subito columba celitus elapsa ampullam cum chrismate rostro detulit; de quo pontifex regem in baptismo liniuit. Hec ampulla in Remensi ecclesia usque hodie seruatur et inde reges
Abbreviated transcription (Latin):
cedem accipias si amore si amore ⁊ honore nr̃i
undecies milles dñicam oĩonẽ dixeris. ĩ hora
mortis protectionẽ ⁊ solatiũ nos hẽbis. Et sic
uirgo disparuit. Tũc ille qmͣ cito potuit hoc
ꝑfecit: statimq mandãs abbatẽ ⁊ cõuentũ
inungi se uelocit᷑ postulauit. S cũ albas cũ
conuentu eũ inunget infirmus subito excla¬
mauit ut fugerent ⁊ uenientib sacris iurgi¬
nib locũ darent. Tũt abbas q̃sunt ab eo quid
hoc eẽt. Et ille seriatim promissionẽ exponiẽs.
recedentib cunctis ⁊ paulo post redeuntib. de¬
functꝰ inuentꝰ. est.

Expanded text:
cedem accipias, si honore et amore nostri cedem accipias, si honore et amore nostri undecies milies dominicam orationem dixeris in hora mortis protectionem et solatium nos habebis»; et sic uirgo disparuit. Tunc ille quam cito potuit hoc perfecit. Statimque mandans abbatem et conuentum inungi se uelociter postulauit. Sed dum abbas cum conuentu eum inungeret infirmus subito exclamauit ut fugerent et uenientibus sacris uirginibus locum darent. Tunc abbas quesiuit ab eo quid hoc esset et ille seriatim uirginis promissionem exponens recedentibus cunctis et paulo post redeuntibus defunctus inuentus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eam ad ecc̃am suam ferret ⁊ in capsa argen¬
tea collocaret. S cũ ꝑ annũ integrũ eam suꝑ
altare ĩ capsa lignea tenuiss: quadã nocte dũ
idem abbas cũ cõuentu matutinas cantaret
uidentib cunctis uirgo sc̃a corꝑalit̾ desuꝑ al¬
tari descendit: ⁊ inclinãs maiestati ꝑ mediũ
chorũ om̃ib monachis melinãs exiuit. Stu¬
pefc̃s albas ad capsulã cucurtit. ⁊ ea non in¬
uenta coloniam ꝓperans cũ rei ordinẽ abbĩsse
dixisset: corpꝰ uirginis ĩ tũba unde illud sũpse¬
rat inuenit. Cũq petens ueniam eandẽ uł
aliam repeteret. ꝓmittẽs certissime ꝙ capsã p̃¬
ciosiorẽ face nõ tardaret. obtin̾e nõ potuit.
Quidam ĩ religione cõu̾sus cũ has uirgines
uehement̾ diligeret: quadã die uidit unã uir¬
ginem pulchertimã sͥ tũc infirmo apparentẽ
⁊ si se cognosc̾et inquirentẽ. Mirantiq eiꝰ glam
⁊ se nescire dicenti: ego sũ inqͥt una nirginum

Expanded text:
am ad ecclesiam suam ferret, et in capsa argentea collocaret. Sed cum per annum integrum eam super altare in capsa lignea tenuisset, quadam nocte dum idem abbas cum conuentu matutinas cantaret, uidentibus cunctis uirgo sancta corporaliter desuper altari descendit; et inclinans maiestati per medium chorum omnibus monachis inclinans exiuit. Stupefactus abbas ad capsam cucurrit et ea non inuenta Coloniam properans cum rei ordinem abbatisse dixisset corpus uirginis in tumba unde illud sumpserat inuenit. Cumque petens ueniam eamdem uel aliam repeteret promittens certissime quod capsam preciosiorem facere non tardaret, obtinere non potuit. Quidam in religione conuersus cum has uirgines uehementer diligeret quadam die uidit unam uirginem pulcherrimam sibi tunc infirmo apparentem et si se cognosceret inquirentem. Mirantique eius gloriam et se nescire dicenti: «Ego sum», inquit, «uirginum
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ cõtemplatioĩs surgẽtes ab infimis cogita¬
tionũ tumultꝰ p̃mit. et intͣ se do qd̾dam silenti
potest esse ꝑfc̃a nequaqͣm. hora integra fc̃m in
gͥ homo ad aliud beatũ silentiũ future bĩtuduus
ꝑuenerit. quid petat ulterius non hebit. Tũt .n.
silebit iniquitas habundabit caritas. nec qͥcqͣm
ibi deficiet. nbi unus quisq oĩa hñtem in se ħt.
Tunc .n. erit deus omĩa in om̃ib. Nich deesfe po¬
terit qñ abbĩs more dei sap̃ia om̃ib omĩa pro¬
udebit. Ibi millus ĩ suo ordine deficiet. qm̃ ĩ libͦ
diuine sap̃ie ĩ quoscriptus est ordo nate unusqͥs¬

Expanded text:
tionis intendit, surgentes ab infimis cogitatio num tumultus premit, et intra se Deo quoddam silentiupotest esse perfecta, nequaquam hora integra factum in ergo homo ad illud beatum silentium futurae beatitudinis pervenerit, quod petat ulterius non habebit. Tunc enim silebit iniquitas, abundabit charitas; nec quidquam ibi deficiet, ubi unusquisque omnia habentem in se habebit. Tunc enim erit Deus omnia in omnibus . CAP. terit, quoniam abbatis more, Dei sapientia omnia omnibus providebit. Ibi nullus in suo ordine deficiet, quia in libro divinae sapientiae, in quo scriptus est ordo naturae, unusq
Abbreviated transcription (Latin):
des ut teficiaris. ut quiesc̾e possis. Pax eterna
ꝑ similitadinẽ. q. oratoriũ ẽẽ dicit᷑ qr qui iun¬
cula seu carcerem mũdi huiꝰ enaserũt ad illud
tie suauitatis diuine. sequit᷑ refectoriũ sacieta¬
tis eterne. S licet ĩ pace sis. licet abundes diui¬
tiis. licet fcuaris ad libitũ possessis. nicħ tñ pro¬
derit. nisi quiescas in dormitoro tnͣquille men-
turbatiõe. habundantia sine diminutione sa¬
cietas sine fastidio quies sine tedio. Qͥ gͥ ad il¬
lud claustrũ ꝑfc̃ẽ bĩtudinis ꝑuenire desiderat.
ncc̃e ẽ ut adhuc in domo ꝓbationis manẽs. ordi¬
nem p̃dicti claustri diligent̾ addiscat. Domus
siquidem ꝓbatioĩs ẽ uita regularis In hac domo
discimꝰ quid in futura facere debeam᷑. hic ꝓbam᷑.
ut ibi recipiam᷑. In hac domo hẽmꝰ xp̃m magr̃m
nouicioꝵ claustrũ ꝑfcẽ bĩtudinis ĩ quadro poni¬
tur. ut ex om̃i parte infirmitas eqͣlitatis ĩ ea
teneat. ne eleuetur ꝓsperis. ne frangat᷑ adu̾sis ne

Expanded text:
des, ut reficiaris, ut quiescere possis. Pax aeterna per similitudinem quasi oratorium dicitur, quia qui vincula seu carcerem hujus mundi evaserunt, ad illud tiae divinae divinitatis sequitur refectorium satietatis aeternae. Sed licet in pace sis, licet abundes divitiis, licet fruaris ad libitum possessis; nihil tamen proderit, nisi quiescas in dormitorio tranquillae mentierturbatione, abundantia sine diminutione, satietas sine fastidio, quies sine taedio. Vilud claustrum perfectae beatitudinis pervenire desiderat, necesse est ut adhuc in domo probationis manens, ordinem praedicti claustri diligenter addiscat. Domus siquidem probationis est vita regularis. In hac domo discimus quid in futura facere debeamus. Hic probamur, ut ibi reficiamur. In hac domo habemi. Claustrum perfectae beatitudinis in quadro ponitur, ut ex omni parte firmitas aequalitatis in eo teneatur, ne elevetur prosperis, ne frangatur adversis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Ad cuꝰ electionem cõfirmandã ludouicus filiꝰ
ĩꝑatoris lotarii. a p̃r̃e missus. ab eodem ppͣ ĩ re¬
gͥem longobardoꝵ iuictꝰ est. Mauri beneuen¬
tũ eccupant. Descripto ĩtres ꝑtes regno fr̃es ad
urbem gallie turdunũ cõuenerũt ⁊ int̾ se paci¬
ficant᷑. ⁊ datis ⁊ acceptis i̾uicem sacramentis
quisq ad descriptas sͥ ꝑtes regni tuendas reu̾¬
tuntur. karolus accepit occidentalia regna a
britannco occeano usq ad mosam fluuiũ In
qͣ ꝑte ex tũc ⁊ mͦ nomen franicie remansit. Lu¬
douico orientalia regna cesserũt om̃is s ger¬
mania usq ad reni fluenta ⁊ aliq̃ tͣns renũ
Lothariꝰ qͥ maior natu erat ⁊ ĩꝑator appella¬
bat᷑. oĩa ytalie regna tenuit cum ip̃a roma
necnon ⁊ ꝓuinciam ⁊ mediã ꝑtem francie
int̾ scaldum et renũ: q̃ mutato noĩe ab eo
denoĩatur lotharingia. Post fc̃am gͦ diuisi¬
nem. karolus regnauit in francia annis
xxxiiii. ludouicꝰ frat̾ eius ĩ germania amus¬

Expanded text:
Ad hujus electionem confirmandam Ludowicus filius imperatoris Lotharii a patre missus, ab eodem papa in regem Langobardorum unctus est. Mauri Beneventum occupant. Descripto in tres partes regno, fratres ad urbem Galliae Viridunum conveniunt, et inter se pacificantur; et datis et acceptis invicem sacramentis, quisque ad descriptas sibi partes regni tuendas revertuntur. Karolus accepit occidentalia regna a Britannico occeano usque ad Mosam fluvium; in qua parte extunc et modo nomen Franciae remansit. Ludowico orientalia regna cesserunt, omnis scilicet Germania usque ad Rheni fluenta, et aliquae trans Rhenum Lotharius, quia major natu erat, imperator appellabatur, omniaque Italie regna tenuit cum ipsa Roma, nec non provinciam et mediam partem Francie inter Scaldim et Rhenum, quae mutato nomine ab eo denominatur Lotharingia. Post factam ergo divisionem Karolus regnat in Francia annis 34, Ludowicus frater ejus in Germania
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ u̾itatẽ deserit. hanc pͥmũ repulsus er¬
roris suis penam patitur. ut ip̃am qmͣ in se ⁊
p̃p̃ se amare noluit u̾itatẽ. iam pro uanitate
miser defc̃s sui erumpna langnens . q. quo¬
dam fastidio de aliis sꝑ alia appetenda dis-¬
currere: et pͥora abiciens . q. uacua ⁊ sterilia
sperat se desideri su effectum ĩ hiis q̃ st̃ sũt

Expanded text:
nem mentis deflectit, hanc primum repulsus, erroris sui poenam patitur, ut ipsam quam in se, et propter se amare noluit veritatem, jam pro vanitate miser defectus sui aerumna languens, quasi quodam fastidio de aliis semper ad alia appetenda discurrere, et priora abjiciens quasi vacua, et sterilia sperat se desiderii sui effectum in iis quae supersunt
Abbreviated transcription (Latin):
ritate desperat. S ⁊ ibi quo uanitatẽ inueni¬
ens. requiesc̾e non finitur. qr ĩ carnus uolupta¬
te fugientẽ delectationẽ. nec cũ p̾sens est detine
pot̾. nec cũ p̃terierit renocare. Sicq undiq fa¬
tigata ⁊ dissipata ꝓcella uanitatis sue cõcutit᷑
ut ꝑ idip̃m quo male delectata abiit. salubri¬
ter tandem afflicta redire compellat᷑. Et sepe
grauis quedam fit lucta ĩ aĩo. ut dum se ĩfinis
delectari parit̾ ⁊ affligi considerat magno deside¬
rio ⁊amore

Expanded text:
itate relaxat, sed, et ibi quoque vanitatem inveniens, requiescere non sinitur; quia in carnis voluptate fugientem delectationem nec cum praesens est retinere potest, nec cum praeterierit revocare. Sicque undique fatigata et dissipata procella vanitatis suae concutitur, ut per idipsum quo male delectata abiit, salubriter tandem afflicta redire compellatur. Et saepe gravis quaedam sit lucta in animo, ut dum se in infimis delectari pariter, et affligi considerat, magno desiderio amore