comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃tes lxx. noluit eaꝑ istos s ꝑ illos ꝓpħas dĩ sps̃¬
dicib nonẽ ꝑistosea maluit qͣm ꝑillos idem sp̃s
dicere. sic ostendens utrosq fuisse ꝓpħas: Isto enim
mͦ alia ꝑisaiam alia ꝑ ieremiam. alia ꝑ alium
aliumq ꝓpħam: uł alit̾ eadem ꝑhunc ac ꝑ illum
dixit ut uoluit: Quic qͥd porro apud utrosq inue¬
iutur ꝑ utrosq dicere uoluit unus atq idem sp̃s:
illa interp̃tando Quia sicut in illisuera et concor¬
dantia dicentib unus pacis sp̃s fuit: sic et inistis
non secum conferentib et tam̃ tamqͣm more uno
cuncta int̾p̃tantib idem sp̃s unꝰ apparuit: ded¬
aic aliquis Quomͦ sciam quidionas ꝓpħa dixerit
nineuitis utrum triduũ et nineue subũtet᷑. an
quadragintadies : Quis enim nonuideat potius¬
se utrũq tunc dici a ꝓpħa qui missus fuerat
t̃rere cõminatione iminunentis exitii ciuitatem:

Expanded text:
terpretes LXX, noluit ea per istos, sed per illos prophetas dei spterpretes LXX, noluit ea per istos, sed per illos prophetas dei spdicibus non est, per istos ea maluit quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque fuisse prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, alia per Hieremiam, alia per alium aliumque prophetam uel aliter eadem per hunc ac per illum dixit. ut uoluit. Quidquid porro aput utrosque inuenitur, per utrosque dicere uoluit unus adque idem Spiritus; illos interpretando; quia sicut in illis uera et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit, sic et in istis non secum conferentibus et tamen tamquam ore uno cuncta interpretantibus idem Spiritus unus apparuit. ait aliquis: lQuo modo sciam quid Ionas propheta dixerit Nineuitis, utrum: Triduum, et Nineue euertetur. an: Quadraginta dies? Quis enim non uideat non potuisse utrumque tunc dici a propheta, qui missus fuerat terrere comminatione inminenti exitii ciuitatem?
Abbreviated transcription (Latin):
hebreis codicib em̃dandos puta runt: nec tam̃
ausi sunt detrahere. qđ hebrei ñ habebant. ec sep¬
tuaginta posuerunt s tantum mͦ addid̾unt qͥm
ebris inuenta apud septuaginta ñerant. eaq sig¬
nis secundis quib dam instellarũ modum factis ad
capita eortundẽ ũsuum notauerunt. quȩ signa a¬
stericos uocant: Illauͦquȩ ñ habent ebrei habent
autem septuaginta. similit̾ ad capita ũsuum. ia¬
centib uirgulis sicut scribunt᷑ untie signauert̃.
et multicodices has notas habentesusq qͣq diffu¬
sisunt et latini: Quȩ autem ñ p̃t̃missa uł addita
s alit̾ dicta sunt siue alium sensum faciant: etiam
ipsum ñ ab horrentesn siue alio modo eundem sensũ
explicare monstrent᷑ nutrisq codicib inspectis ne¬
queunt repperiri: Si gͦ ut oportet nichilaluid intu¬
eamur in scripturis illis. nͥ quid ꝑhomines dixerit
dĩ sp̃s quic qͥd ẽ in hebreis codiib ec ñ ẽ apud in¬

Expanded text:
hebreis codicibus emendandos” curarunt; “nec tamen hebreis codicibus emendandos” curarunt; “nec tamen ausi sunt detrahere, quod Hebrei non habebant et Septuaginta posuerunt, sed tantummodo addiderunt, que in Hebreis inventa, apud Septuaginta non erant, eaque signis quibusdam in stellarum modum factis ad capita eorundem versuum notaverunt, que signa asteriscos vocant. Illa vero que non habent Hebrei, habent autem Septuaginta, similiter ad capita versuum iacentibus virgulis, sicut scribuntur unciae, signaverunt. 41 Et multi codices hac notas habentes usquequaque diffusi sunt et Latini. Que autem non pretermissa nec addita, sed aliter dicta sunt sive alium sensum faciant etiam ipsum non abhorrentem, sive alio modo eundem sensum explicare monstrentur”, sive “utrisque codicibus inspectis nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in Scriptdei spiritus, quidquid est in hebraeis codicibus et non est aput in
Abbreviated transcription (Latin):
sent. ut qđ placuisset om̃ib hoc maneret. nullus
eis int̃p̃s eis debuit ante poni Cum gͦ cantum in
eis signum diuinitatis apparuit : ꝓfecto quisquis
alius illarum scripturarũ exebrea in quã libet
aliam linguã int̾p̃s ẽ. uerax aut congruit illis
erat quando illa dixerunt: idem ipse erat etiam
in septuaginta uiris quando illa int̃p̃tati sunt: Qui
ꝓfecto auetoritate diuina. et aliud dicere potuit.
tamqͣm ꝓpħa ille utrũq dixiss. quia utrumq
idem sp̃s diceret et hoc ipsum alit̃: Ut si non eadem
ũbaidem tam̃ sensus beneintelligentib dilucesaeret:
et aliquid p̃t micteret et aliquidꝰ dtet. ut etiam hic osten¬
detur non humanam fuisse in illo oꝑe seriututẽ quã
ũb debebat int̾pres s diuinam potiꝰ potestatem q̃¬
mentem replebat et regebat int̾p̃tis Nonnulli¬
autem co dices g̃cos int̾p̃tationis septuaginta ex

Expanded text:
sent, ut, quod placuisset omnibus, hoc maneret, nullus sent, ut, quod placuisset omnibus, hoc maneret, nullus eis unus interpres debuit anteponi; cum uero tantum in eis signum diuinitatis apparuerit, profecto quisquis alius illarum scripturarum ex Hebraea in quamlibet aliam linguam interpres est uerax, aut congruit illis qui in prophetis erat, quando illa dixerunt, idem ipse erat etiam in septuaginta uiris, quando illa interpretati sunt; qui profecto auctoritate diuina et aliud dicere potuit, tamquam propheta ille utrumque dixisset, quia utrumque idem Spiritus diceret, et hoc ipsum aliter, ut, si non eadem uerba, idem tamen sensus bene intellegentibus dilucesceret, et aliquid praetermittere et aliquid addere, ut etiam hinc ostenderetur non humanam fuisse in illo opere seruitutem, quam uerbis debebat interpres, sed diuinam potius potestatem, qmentem replebat et” erigebat “interpretis. 40 Non nulli” “codices grecos interpretationis Septuaginta ex
Abbreviated transcription (Latin):
reuera sp̃s erat unusi nom̃ib: Et ideo tam mirabi¬
le dĩ munusacceꝑant: ut illarũ scripturarum ñ
tam qͣm huinanarum. s sic̃ erat camqͣm diuina¬
rum eciam isto mͦ commendaret᷑ ciedicuris quan¬
Nam cum fuerint et alii intp̃tes qui ex hebrea
lingua ingrecan sacra illa eloquia transtulerunt.
sicut aquila. sẏminacus. theodotio sicut etiam
illa ẽ. int̃p̃tatio cuius auctorñ apparet. et obhoc
sine nomine int̃p̃tis quinta edicio nuncupat᷑.
sic recipit eccła. eaq utuntur greci popłi et xp̃ia¬
ni. quorum pleriq utrum alia sit aliqua ignorant:
Erhac septriaginta int̾p̃tatione etiam in latinã
homo doctissimus. et om̃ium triuĩ linguarumꝑitꝰ.
qui ñ ex g̃ro s exebreo in latinum eloquium easdẽ
scripturas conũcerit S eiꝰ tantum litterarumla¬
eccłȩ xp̃i tot hominum auctoritati ab eleazaro tunc
pontifice ad hoc cantumopꝰ electorũ neminem uidi¬
cat p̃ferendum. quia et sinonineis unus apparius¬

Expanded text:
s erat unus in omnibus. Et ideo tam mirabile Dei munus acceperant, ut illarum scripturarum non tamquam humanarum, sed, sicut erant, tamquam diuinarum etiam isto modo commendaretrint et alii interpretes, qui ex hebraica lingua in grecam sacra illa eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Simacus et Theodotion; sicut etiam illa est interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis quinta editio nuncupatur; sic recipit Ecclesia, eaque utuntur greci populi christiani, quorum plerique utrum alia sit aliqua ignorant. Ex hac Septuaginta interpretatione etiam in latinam homo doctissimus et omnium trium linguarum peritus, qui non ex Greco, sed ex Hebreo in Latinum eloquium easdem Scripturas converterit. 38 Sed eius tam litteratum laEcclesie Christi tot hominum aucpontifice ad hoc tantum opus electorum neminem iudicant praeferendum; quia, etsi non in eis unus apparuis
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ sum unum simul ꝑiculum. ita duo ista concurre¬
rint᷑ tenen alterum sine alceriꝰ amissione ñ possit qͥd sit
potuis eigendum: ꝓ fecco enim saguntim si salutem
eligerent: fides eis fuerat deserenda Si fides tenenda:
amittenda utiq salus sicut factum ẽs Salus autem
ciuuitatis dĩ calis ẽ: ut cumfideac ꝑfidem teneri uł potꝰ
ad quiri possit fide autem ꝑdita ad eam qͥsq uenire
non possit Quȩ cogita tio firmissum acpacientisi¬
mi cordis. doc actantos martyres fecit qualem ne uniũ
quidem habuit uł habete potuit quando e. ds̃ credi̾¬
omulu: cap̃ uii.

Expanded text:
dicitur, si in unum simul periculum ita duo ista concurredicitur, si in unum simul periculum ita duo ista concurrerint, ut teneri alterum sine alterius amissione non possit, quid sit potius eligendum. Profecto enim Saguntini si salutem eligerent, fides eis fuerat deserenda: si fides tenenda, amittenda utique salus, sicut factum est. Salus, autem ciuitatis Dei talis est, ut cum fide ac per fidem teneri uel potius adquiri possit; fide autem perdita ad eam quisque uenire non possit. Quae cogitatio firmissimi ac patientissimi cordis tot ac tantos martyres fecit, qualem ne unum quidem habuit uel habere potuit quando est deus crediRomulus. CAPUT VII.
Abbreviated transcription (Latin):
re Debet enim constitutasic eẽ. cuueaᷤ ut ȩt̃na sit Itaq
nullus interitꝰ ẽ. rei puplicȩ naturał: ut hominis in
quo mors ñ modo necessaria ẽ. uerũ etiam obtanda
ꝑ sepe Ciuitas autem cũ collit᷑: delet᷑. extinguitur:
Simile ẽ. quodam mͦ ut parua magnis conferamꝰ:
Acsi om̃is hic mundus incereat et concidat: hoc deo
ram arborum. smgł atum lapsu ortuq fliorum:
Mors quippe ut aicit non hominum singłorũ s uni¬
ise pena ẽ. cuuitatis: quȩ apena plerumq singłos
uindicat Unde merito querit᷑ utrtĩ reete fecerint
saguntini. quando uniũsam cuutatem suam inte¬
rire maluerunt quam fidem frangere: qua cum ipsa
romana republica cenebant᷑: In quo suo facto: laudant᷑
abom̃ib crenȩ rei publice ciuub Sed qͦmͦ hinc dispu¬
tationi possent obedire non iudeo: ubidr̃ nullumsus¬
cipiendum eẽ. bellum. nͥ aut ꝓfide aut ꝓsalute. nec

Expanded text:
re. Debet enim constituta sic esse ciuitas, ut aeterna sit. Itaque re. Debet enim constituta sic esse ciuitas, ut aeterna sit. Itaque nullus interitus est rei publicae naturalis, ut hominis, in quo mors non modo necessaria est, uerum etiam optanda persaepe. Ciuitas autem cum tollitur, deletur, exstinguitur: simile est quodam modo, ut parua magnis conferamus, ac si omnis hic mundus intereat et concidat.\' Hoc ideo rum arborum singulorum lapsu ortuque foliorum. Mors quippe, ut dicit, non hominum singulorum, sed uniuersae poena est ciuitatis, quae a poena plerumque singulos uindicat. Unde merito quaeritur, utrum recte fecerint Saguntini, quando uniuersam ciuitatem suam interire maluerunt quam fidem frangere, qua cum ipsa Romana re publica tenebantur; in quo suo facto laudantur ab omnibus terrenae rei publicae ciuibus. Sed quo modo huic disputationi possent oboedire, non uideo. ubi dicitur nullum suscipiendum esse bellum nisi aut pro fide aut pro salute, nec
Abbreviated transcription (Latin):
offensionis animorum. s immensarũ uatͥarũq pęna¬
rum. et ipsius mortis quȩ pluscȩt̃is formidat᷑: Neq
cunc cuutatas xp̃i quamuis adhuc ꝑ egrinaͬtur in t̾ris
etꝰ ab̃et magnorum tam̃ agmina popłorũ adũsus
impios ꝑsecutores suos ꝓtemporali salute pugnauit:
s potius ut obtineret ȩtͣnam non repugnauit: Liga¬
bant᷑. in cludebant᷑. cedebant᷑. torquebant᷑. urebant᷑.
laniabant᷑ trucidabant᷑: et multiplicabant᷑: Non
erat eis ꝓsalute pugnare: nͥ salutẽ ꝓsaluatore con¬
tempnere Scio in libro ciceronis t̃cio nͥ falsorde re.p.
dis putari nullum bellũ suscipi aciuitate optima :
nisi aut ꝓfide aut ꝓsalute Quid autem dicat ꝓsa
lute uł intelligi qͣm salutem uelit: alio loco demon.¬
strans. shispęnis inquit quasetiam stultissimi senti¬
ant. egestace. exilio uincłis uerberib elabuntur.
sepe pͥuata oblata mortis celeritate Ciuitatib autem

Expanded text:
offensionis animorum, sed inmensarum uariarumque poenaoffensionis animorum, sed inmensarum uariarumque poenarum et ipsius mortis, quae plus ceteris formidatur. Neque tunc ciuitas Christi, quamuis adhuc peregrinaretur in terris et haberet tamen magnorum agmina populorum, aduersus inpios persecutores suos pro temporali salute pugnauit; sed potius, ut obtineret aeternam, non repugnauit. Ligabantur includebantur, caedebantur torquebantur, urebantur laniabantur, trucidabantur — et multiplicabantur. Non erat eis pro salute pugnare nisi salutem pro Saluatore contemnere. Scio in libro Ciceronis tertio, nisi fallor, de re publica disputari nullum bellum suscipi a ciuitate optima, nisi aut pro fide aut pro salute. Quid autem dicat pro salute uel intellegi quam salutem uelit, alio loco demonstrans: \'Sed his poenis, inquit, quas etiam stultissimi sentiunt, egestate exsilio, uinculis uerberibus, elabuntur saepe priuati oblata mortis celeritate; ciuitatibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
licteiȩ ñ factum docent: Nullis quiorenrummnita¬
bilium signis: id eiuere ꝓuenisse moxsit lupa qͥppe
illa nutrix qđ udet᷑ quas magnum fuisse porcentũ:
quale aut quantum ẽ addemonstrandũ dm̃: Certe
enum et si non meretrix fuit lupa illa s bestia: cum
cominune fuerie ambob: fr̃ cam̃ eiꝰ ñ habet᷑ ds Quis
autem ꝓhibitus ẽ. aut romulum aut herculẽ aut alios
tales homines dõs dicere et mori maluit qͣmñ dicere e
Aut uͦ aliqua gentium coleret int̃suos dõs romulũ:
nͥ romani nominis mecus cogeret: Quis porro nume.¬
ret qͣm multi quanta seuitia crudelitatis occidi qͣm
xp̃m dm̃ negare maluerunt: Pinde metꝰ qͣm libet
leuis indignationis quȩ ab animis romanorum si ñ
fieret posse putabat᷑ existere compellebat aliquascun¬
tates positas sub iure romano tamqͣm dm̃ colere ro¬
mulum. Axp̃o autem dõ ñ solum colendo uerum
multitudinem mecus reuocare non potuit. non leuis

Expanded text:
litterae, non factum docent. Nullis quippe rerum mirabilium signis id ei uere prouenisse monstratur. Lupa quippe illa nutrix, quod uidetur quasi magnum exstitisse portentum, quale aut quantum est ad demonstrandum deum? Certe enim etsi non meretrix fuit lupa illa, sed bestia. cum commune fuerit ambobus, frater tamen eius non habetur deus. Quis autem prohibitus est aut Romulum aut Herculem aut alios tales homines deos dicere et mori maluit quam non dicere? Aut uero aliqua gentium coleret inter deos suos Romulum, nisi Romani nominis metus cogeret? Quis porro numeret, quam multi quantalibet saeuitia crudelitatis occidi quam Christum Deum negare maluerunt? Proinde metus quamlibet leuis indignationis, quae ab animis Romanorum, si non fieret, posse putabatur exsistere, conpellebat aliquas ciuitates positas sub iure Romano tamquam deum colere Romulum; a Christo autem Deo non solum colendo, uerummultitudinem metus reuocare non potuit non leuis
Abbreviated transcription (Latin):
quoq quib dominaretur hacstia opinione ꝑ fundẽc
ut non quidẽ credent s tam̃ dicerent dm̃ romulũ. nec
ciuitatem cui seruiebant de conditore eiꝰ offendent aliter
eam nominando qͣm romã. quȩ id ñamore quidẽ huiꝰ erro¬
ris. s uñ anioris eriore crediderat: Xp̃sautem quãqͣm sit
cȩł estũ et sempitnȩ conditor ciuitatis ñ ca m̃ eum qua ab
illo condita ẽ. dm̃ credidit s ideo potius condendaqͥa
credidit: Roma conditorem suum iam constructa et
dedicata tanqͣm dm̃ coluit intemplo: hȩc autem haerb̃n
conditorem suũ dm̃ xp̃m ut construi posset & declicari
posuit infidei fundam̃to: Illa illum amando eẽ. dm̃
credidit: ista istum dm̃ eẽ. credẽdo amauit: Sicut gͦ p̃¬
cessit unde amaret illa: et de amato iam libent̃ etiam
falsum bonum crederet: ita p̃cessit unde ista crederet.
ut recta fide non temere qđ falsum s qđ uerum erat
amaret Exceptis enim tot ei cantis miracuł quȩ ꝑsu

Expanded text:
 quibus dominaretur, hac sua opinione perfunderet, ut non quidem crederent, sed tamen dicerent deum Romulum, ne ciuitatem, cui seruiebant, de conditore eius offenderent. aliter eum nominando quam Roma, quae id non amore quidem huius erroris, sed tamen amoris errore crediderat. Christum autem quamquam sit caelestis et sempiternae conditor ciuitatis, non tamen eum, quoniam ab illo condita est, Deum credidit, sed ideo potius est condenda, quia credidit. Roma conditorem suum iam constructa et dedicata tamquam deum coluit in templo; haec autem Hierusalem conditorem suum Deum Christum, ut construi posset et dedicari, posuit in fidei fundamento. Illa illum amando esse deum credidit, ista istum Deum esse credendo amauit. Sicut ergo praecessit unde amaret illa et de amato iam libenter etiam falsum bonum crederet: ita praecessit unde ista crederet, ut recta fide non temere -quod falsum, sed quod uerum erat amaret. Exceptis enim tot et tantis miraculis, quae persua
Abbreviated transcription (Latin):
quib pꝰ hanc uitam beatissimus ꝑfruet᷑ ñ a hoł
dissentuint philosophi nobiles De carnis resurrectione
contendunt: ac quantum possunt negant: Sed credentes
multi negantes paucissimos reliquerunt. et ad xp̃m qui
hoc quod istis uidet᷑ ab subdum in sua resurrectione mon¬
strauit fideli corde conũsi sunt docti et indocti. sapientes
mundi et insipientes: Hocenim credidit mundus qđ p̃di¬
xit ds̃: qui eciam hoc p̃dixit. qđ hanc rem mundus fuerat
crediturus: Neq enim petri maleficus: eã cum laude
piget conficente porphirio atq id oracuł dõrũ suorũ
ꝓbare cupiente ipsa numina ꝑhorrescunt: Quẽ sic lau¬
da it ut eum et dm̃ patrẽ et regem uocaret: Absit enim
ut sic intelligenda sint quȩ p̃dixic. qͦmͦ uolunt hi qui
hoc cum mundo ñ crediderũt: qđ mundum crediturum
eẽ p̃dixts Curenim ñ potiꝰ ita sicut erediturus tante ante¬

Expanded text:
quibus post hanc uitam beatissimus perfruetur, non a nobis dissentiunt philosophi nobiles; de carnis resurrectione contendunt, hanc quantum possunt negant. sed credentes multi negantes paucissimos reliquerunt et ad Christum, qui hoc quod istis uidetur absurdum in sua resurrectione monstrauit, fideli corde conuersi sunt, docti et indocti, sapiemundi et insipientes. Hoc enim credidit mundus. quod praedixit Deus, qui etiam hoc praedixit, quod hanc rem mundus fuerat crediturus; neque enim Petri maleficiis eam cum laude piget confitente Porphyrio adque id oraculis deorum suorum probare cupiente ipsa numina perhorrescunt; quem sic laudauit, ut eum et Deum patrem et regem uocaret. Absit enim, ut sic intellegenda sint quae praedixit. quo modo uolunt hi, qui hoc cum mundo non crediderunt. quod mundum crediturum esse praedixit. Quur enim non potius ita, sicut crediturus tanto ant
Abbreviated transcription (Latin):
nite mui: e qđ satuit diem uidicare orbem mȩqͥ
daunde mitium Nimus: p̃sertim quia tunc daitꝰ
xp̃i oporcebat in ea ciuitate exqua debuit inciꝑe
lex scđa hoc ẽ testam̃tum nouum Prima eninifuit
ex monce sina ꝑ mossem qđ cestam̃tum uocatur
ne suo pęnitentiam: s tam̃ incipientib ab hierłm
Ibi ergo exorsusẽ huiꝰ nominis cultus. ut in iħm qui
fides tam insignib mitiis incanduit: ut aliquot
hominum milia inxp̃i nomine mirabili alacrita¬
te conũsa. uenditissuis rebꝰ ut egenis distribuerent᷑.
ꝓposito scõ et ardentissima caritate ad pauꝑtatem uo.¬
luntari am ꝑuenirent. atq int̾̃ frem̃tes et sanguinẽ
sicientes uideos. se usq ad mortem ꝓueritate certare.
non arma potentia. s potentiore pacientia p̃pata¬
rent: Hoc si nullis magicis artibꝰ factum ẽ. curcredẽ
dubitant eadem uirtute diuna ꝑ cocũ mundum
id fieri potuisse. quiahoc factum ẽ: Si auit̃ ut iero¬

Expanded text:
nitentiam, eo quod statuit diem iudicare orbem in aeqnitentiam, eo quod statuit diem iudicare orbem in aeqda inde initium sumimus; praesertim quia tunc datus Christi oportebat in ea ciuitate, ex qua debuit incipere lex secunda, hoc est testamentum nouum. Prima enim fuit ex monte Sina per Moysen, quod testamentum uocatur ne suo paenitentiam, sed tamen incipientibus ab Hierusalem. Ibi ergo exorsus est huius nominis cultus, ut in legum Chfides tam insignibus initiis incanduit, ut aliquot hominum milia in Christi nomen mirabili alacritate conuersa uenditis suis rebus, ut egenis distribuerentur, proposito sancto et ardentissima caritate ad paupertatem uoluntariam peruenirent adque inter frementes et sanguinem sitientes Iudaeos se usque ad mortem pro ueritate certare non armata potentia, sed potentiore patientia praepararent. Hoc si nullis magicis artibus factum est, quur credere dubitant eadem uirtute diuina per totum mundum id fieri potuisse, qua hoc factum est? Si autem ut Hiero
Abbreviated transcription (Latin):
impulsus ẽ. ista p̃stare : non enuin alicui demoni:
s dõ dicunt illi ũsus. hȩc petrũ arce magica defi.¬
nisq Talem dm̃ habent: qui xp̃m non habent:
annulpse transisset quem diuinatio ficta ꝓ.¬
misit. et ecepta uanitas credidit: Cumuͦ ex quo
nomunis u cultus ꝑ eiꝰ incarne p̃sentiam et ꝑ¬
falsitas repelitur: lic enim in xp̃i natiuitate huiꝰ
rei nonponan initium. qua in fanset puer. dis¬
cipłos non habbat: tam̃ quando hab̃ecȩpit: ꝓ¬
cul dubio tunc nno tuit ꝑ eiꝰ corꝑalem p̃sentiam
iorda ne ministero iohannis ẽ. baptitatꝰ ꝓ pt̃ hoc
eium deillo ꝓphexa illa p̃cesserat dicens Domi.¬
nabitur a mari usq ad mare. et aflumineusq
resuriexisset a mortuis. ñdum fides om̃ib fuerat
definica. in resurratione quippe xp̃i definita ẽ.
Im sic apłs paulus atheniensib loquit᷑ dicens
A enc annuntiat hominibꝰom̃s utiq agere poe¬

Expanded text:
inpulsus est ista praestare? Non enim alicui daemoni, inpulsus est ista praestare? Non enim alicui daemoni, sed deo dicunt illi uersus haec Petrum arte magica definisse. Talem deum habent, qui Christum non habent. annus ipse transisset, quem diuinatio ficta promisit et decepta uanitas credidit. Cum uero, ex quo nominis Christi cultus per eius in carne praesentiam et falsitas refellatur? Ut enim in Christi nativitate hujus rei non ponamus initium, quia infans et puer discipulos non habebat, tamen quando habere coepit, procul dubio tunc innotuit per ejus corporalem praesentiam n fluvio Jordane ministerio Joannis est baptizatus. Propter hoc enim de illo prophetia illa praecesserat, Dominabitur a marresurrexisset a mortuis, nondum fides omnibus fuerat definita in resurrectione quippe Christi definita est, nam sic apostolus Paulus Atheniensibus loquitur dicens: Iam nunc adnuntiat hominibus omnes ubique agere pae
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. nomenq illius qͣm sam coli maluerit
magicis artib sius. magnis aborib et picłis suis
Postremo etiam effusion sanguinis sui Si petrus
maleficus. fecit ut xp̃ sic diligeret mundus.
quid fecit innocens ꝓs. ut eũ sic diligeret pecrus:
Respondeant gͥ ꝑsi sibi: et si possunt intelligant
illa suꝑna gr̃ã actum eẽ. ut ꝓpt̃ ȩct̃iam uitã xp̃m
ab illo accipiendam usq ad temꝑariam morcẽ
ꝓillo patiendam p̃m diligeret petrus Dcinde
isti dũ qui sunt. ꝯ i possunt ista p̃dicere. nec posst̃
a ũtere. ita sub mbentes uni malefico et uni sce¬
leri magico. & puer ut dicunt anniculus occisus
et dilaniati et ritu nefario sepultus ẽ ut sectam
sibiadus i amtã ꝓlixo temꝑe conualescere. tot
tantar nq ꝑsecutionum horrendas crudelitates.
ñ res endo s patiendo suꝑare. et ad suorum simu¬
las orum templorũ sacrorum oracłorumq eũsi

Expanded text:
fuerit nomenque illius quam suum coli maluerit fuerit nomenque illius quam suum coli maluerit magicis artibus suis, magnis laboribus et periculis suis, postremo etiam effusione sanguinis sui! Si Petrus maleficus fecit, ut Christum sic diligeret mundus, quid fecit innocens Christus, ut eum sic diligeret Petrus? Respondeant igitur ipsi sibi et si possunt intellegant illa superna gratia factum esse, ut propter aeternam uitamab illo accipiendam et usque ad temporariam mortem pro illo patiendam Christum diligeret Petrus. Deinde isti di qui sunt, qui possunt ista praedicere nec possunt auertere, ita succumbentes uni malefico et uni sceleri magico, quo puer, ut dicunt, anniculus occisus et dilaniatus et ritu nefario sepultus est, ut sectam sibi aduersariam tam prolixo tempore conualescere, tot tantarumque persecutionum horrendas crudelitates non resistendo, sed patiendo superare et ad suorum simulacrorum templorum, sacrorum oraculorum euersio
Abbreviated transcription (Latin):
humanis: ñ ab eis aliquid certum de scripture
canonicȩ auctoritate ꝓfert᷑: Om̃ium uͦ de hacre
calculantium digitos resoluit. et quiescereui¬
bet ille qui dicit: Nonẽ ur̃m scire tempora.
que pat̃ posuit in sua potestate: Sedhec quia
euangłica sententia ẽ: mirũ non ẽ non ea rep̃s¬
sos fuisse dorum multorum falsorũq cultores
quo muius fingerent demonum responsis. qͦs
tamqͣm dõscoluit definitum eẽ. quanto tem¬
pore mansura eẽt religio xp̃iana Cum enim
uiderent nec tot tantisq ꝑsecutionib eam fi¬
potusse consumi. s his pocius mira incremenca
sumpsisse: ex cogitauerunt nescio quosũsus gre¬
cos tamqͣm consulenti euidam diumno orado ef¬
fusos ubi xp̃m quidem ab huiꝰ tamq̃m sacrilegii
crimine faciunt in nocencẽ petrum autem ma¬
O hominum corda cloctorũ. o ingenia litterata.
tes ñ dilicerit s ipso innocent tam̃ eiꝰ maleficiis

Expanded text:
humanis, non ab eis aliquid certum de scripturae humanis, non ab eis aliquid certum de scripturae canonicae auctoritate profertur. Omnium uero de hac re calculantium digitos resoluit et quiescere iubet ille, qui dicit: Non est uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Sed haec quia euangelica sententia est, mirum non est non ea repressos fuisse deorum multorum falsorumque cultores, quominus fingerent daemonum responsis, quos tamquam deos colunt, definitum esse quanto tempore mansura esset religio Christiana. Cum enim uiderent nec tot tantisque persecutionibus eam potuisse consumi, sed his potius mira incrementa sumsisse, excogitauerunt nescio quos uersus Graecos tamquam consulenti cuidam diuino oraculo effusos, ubi Christum quidem ab huius tamquam sacrilegii crimine faciunt innocentem. Petrum autem mao hominum corda doctorum!s o ingenia litterata tes non didicerit, sed, ipso innocente, tamen eius maleficus
Abbreviated transcription (Latin):
cuabit illuminatione p̃sentiȩ sue Hic queri solet.
quando istud sic erit importune om̃ino Sic̃
enim hoc nobiseẽ nosse ꝓdesset. a quo potiꝰ qͣm
ab ipso dõ magistro int̾rogantib discipłis dice¬
deatur: Non enim siluerunt inde apudeum: s
hoc rep̃sentabis regnum isrł: At ille Nonẽ.
inquit ur̃m scire temꝑa quȩ pat posiuit in sua
pocestate Nonutiq illi dehora uł die uł annis
s de temꝑe interrogauerant. quando istud acce¬
pere responsum frustragͥ annos qutemanent
huic scło computare ac definire cogiauir cũ
hoc scire ñ ee nr̃m ex ore ueritatis auditimus:
Quos tam̃ aliĩ qua dringentos. alii quingetos.
alii etiam mille ab ascensione dñi. usq ad ulti¬
mum eiꝰ aduentum compleri posse dixerunt:
Quem ad modum autẽ quisq eorum astruat
opinionem suam: longum ẽ. de monstrare et
non necessarium: Contecturis quipe ueuntur

Expanded text:
cuabit inluminatione praesentiae suae. Hic quaeri solet: cuabit inluminatione praesentiae suae. Hic quaeri solet: Quando istud erit? Inportune omnino. Si enim hoc nobis nosse prodesset, a quo melius quam ab ipso Deo magistro interrogantibus discipulis diceretur? Non enim siluerunt inde aput eum, sed pore repraesentabis regnum Israel? At ille: Non est, inquit, uestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate. Non utique illi de hora uel die uel anno, sed de tempore interrogauerant, quando istud accepere responsum. Frustra igitur annos, qui remanent huic saeculo, conputare ac definire conamur, cum hoc scire non esse nostrum ex ore Veritatis audiamus; quos tamen alii quadringentos, alii quingentos, alii etiam mille ab adscensione Domini usque ad eius ultimum aduentum conpleri posse dixerunt. Quem ad modum autem quisque eorum adstruat opinionem suam, longum est demonstrare et non necessarium. Coniecturis quippe utuntur
Abbreviated transcription (Latin):
et quando malus ñ paticur: nͥ fortenẽ. ꝑsecutio¬
computanda. quando rex gothorum in ipsagotia
ꝑsecutus ẽ. xp̃ianos credulitate mirabili. cum
illic pueri fuerant. et se ista uidisse incunetant̃
recordabant᷑ audiuimꝰ: Quomͦ in ꝑside: non ne
ita inxp̃ianos ferbuit ꝑ secutio si cam̃ iam quie¬
uit ut fugientes inde nonnulli usq ad romana
ñuidetur eẽ. ꝑfiniendus aumerus ꝑ secutionẽu
quib exerceri oportet eccłam: Sed rursus affir¬
mare aliquas futuras a regib p̃t̃ illam nouissimã
dequa neno ambigit xp̃ianus ñ minoris ẽ ce¬
meritatis Itaq hoc in medio relinquimus neutm̃¬
t̃ram partẽ questionis huiꝰ astruentes siue de¬
struentes: s tantum mͦ ab affirmandi qđ libet
sane nouissimam ꝑsecutionẽ quȩ ab ancixp̃o fu.¬
tura ẽ. p̃sentia sua extinguet ipse iħs Sic enim
scriptum ẽ: qđ eumint̾ficiet sp̃u oris sui. et eua¬

Expanded text:
et quando in aliis non patitur? Nisi forte et quando in aliis non patitur? Nisi forte computanda, quando rex Gothorum in ipsa Gothia persecutus est Christianos crudelitate mirabili, cum illic pueri fuerant, et se ista vidisse incunctanter recordabantur, audivimus? Quid modo in Perside? nonne ita in Christianos ferbuit persecutio si tamen jam quievit, ut fugientes inde nonnulli usque ad Romana non uidetur esse definiendus numerus persecutionum, quibus exerceri oportet ecclesiam. Sed rursus adfirmare aliquas futuras a regibus praeter illam nouissimam, de qua nullus ambigit Christianus, non minoris est temeritatis. Itaque hoc in medio relinquimus neutram partem quaestionis huius adstruentes siue destruentes, sed tantummodo ab adfirmandi quodlibet sane nouissimam persecutionem, quae ab Antichristo futura est, praesentia sua exstinguet ipse Iesus. Sic enim scriptum est, quod eum interficiet spiritu oris sui et eua
Abbreviated transcription (Latin):
qui etiam pꝰ ascensum dñi grauissimã fecit De.¬
un dequid respondent etia de uiliano que numerant
nos liberales luteras docere ac discere uetuit. sub quo
ualentinianus maior qui post eum tercuis imꝑator
fuit fidei xp̃ianȩ confessor exticit. militiaq pͥuatusẽ.
ut omittam quȩ apud antiochiam facere cȩꝑat. nͥ
uniꝰ fidelissimi et constancissimi iuiuenis qui multis
ut corquerent᷑ app̃hensis. ꝑ totum dieni pͥmus ẽ.
corcus int̾ ungłas cruciatusq psallentis. libertatẽ
atq hilaritatem miratꝰ horruiss inceceris de forniuis
erubescere timuisset: Postreno nĩa memoria. ua¬
lens supradicti ualentiniani ft̃ arriantis nonne
magna ꝑsecutione ꝑ orientis partes catholicam
uastauit eccłam: Quale ẽ. autẽ ñ considare eccłam
ꝑ totum mundum. fructificantẽ atq crescentem
posse inaliquib gentibꝰ ꝑsecutionẽ paciategibꝰ

Expanded text:
qui etiam post adscensum Domini grauissimam fecit. Dequi etiam post adscensum Domini grauissimam fecit. Deinde quid respondent etiam de Iuliano, quem non numerant  Christianos liberales litteras docere ac discere uetuit? Sub quo Valentinianus maior, qui post eum tertius imperator fuit, fidei Christianae confessor exstitit militiaque priuatus est; ut omittam quae aput Antiochiam facere coeperat, nisi unius fidelissimi et constantissimi iuuenis, qui multis, ut torquerentur, adprehensis per totum diem primus est tortus, inter ungulas cruciatusque psallentis libertatem adque hilaritatem miratus horruisset et in ceteris deformius erubescere timuisset. Postremo nostra memoria Valens, supradicti Valentiniani frater, Arianus, nonne magna persecutione per Orientis partes catholicam uastauit ecclesiam? Quale est autem, non considerare ecclesiam per totum mundum fructificantem adque crescentem posse in aliquibus gentibus persecutionem pati a regibus,
Abbreviated transcription (Latin):
his singłis comparata uideaut᷑ ñ ꝓpħicosp̃u s con¬
iectura m̃tis humanȩ quȩ aliquando ad serum
ꝑuenit aliquando fallitur: Quid enim qui hoc sen¬
tiunt dicturi sunt de ꝑsecutione quiaᷤ ipse dñs
crucifixꝰ ẽ. inquo eam munero posituri si autem
hanc exceptam existimant computandã tamqͣm
illȩ numerandȩ sint quȩ ad corpꝰ ꝑtinent. ñ qua
ipsum caput ẽ. appectitum et oc̾cisum. quid agent
ut occideretur incdusus. et ꝑ angłm lib̾atus. ubi
fugati atq disꝑsi de hierosolimis fr̃s. ubi saulus
qualia faciebat ẽ. passus. suie ꝑuidȩam siue ꝑ
alias gentes quacumq xp̃m feruentissimus p̃di¬
cabat: Cur gͦ eis anerone uidet᷑ ordiendum. cum
adneronis temꝑa in atrocissimas ꝑsecutiones. de
quib nimis longumẽ. cuncta dicere eccła crescen.¬
do ꝑuenerit: Qd si a regib factas ꝑsecutiones
in numero existimant eẽ. debere: rex fuit herodes

Expanded text:
his singulis conpai-ata uideantur, non propheticohis singulis conpai-ata uideantur, non propheticoiectura mentis humanae, quae aliquando ad uerum peruenit, aliquando fallitur. Quid enim, qui hoc sentiunt, dicturi sunt de persecutione, qua ipse Dominus crucifixus est? in quo eam numero posituri? Si autem hac excepta existimant conputandum, tamquam illae numerandae sint, quae ad corpus pertinent, non qua ipsum caput est adpetitum et occisum: quid agent ut occideretur inclusus et per angelum liberatus, ubi fugati adque dispersi de Hierosolymis fratres, ubi Saulus,qualia faciebat, est passus, siue per Iudaeam siue per alias gentes, quacumque Christum feruentissimus praedicabat? Quur ergo eis a Nerone uidetur ordiendum, cum ad Neronis tempora inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, ecclesia crescendo peruenerit? Quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant esse debere: rex fuit Herodes,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi et consolationes dĩ ꝑegra ando ꝓcurrit
duin. siuie credendum: qđ non nullis uisumẽ. uł ui¬
detur. non ampliꝰ eccłam passuram ꝑ secutiones
aut undecimia eademq nouissima sit ab antixp̃o:
Primam quippe computant a nerone quȩ factaẽ.
scdam adomitiano. atraianot̃ciam. quartam ab
antonio. a seuero quintam. sextam amaximiano.
a decio septimam. occauam aualerano ab aureli¬
a no nonam decimam adiocdetiano et maximiano:
Plagas enim egiptiorum q̃m decem fuerunt ante¬
qͣm exire inde inciꝑet popłs dĩ: putant adhunc
incellectum eẽ. referendas s ut nouissima antixp̃i
ꝑ secutio similis uideatur. undecimȩ plage qua
egiptii dum hostilit̃ sequerent᷑ hebreos in mari
rubro popłodĩ ꝑ siccum transeunte ꝑierunc: S
egoꝑ illas res gestas inegipto istas ꝑ secutiones
ꝓphetice significataeẽ. ñ arbitror quamuis abeis
qui hoc putant exquisite et ingeniose illa singła

Expanded text:
mundi et consolationes Dei peregrinando procurrit mundi et consolationes Dei peregrinando procurrit dum siue credendum, quod nonnullis uisum est uel uidetur, non amplius ecclesiam passuram persecutiones ut undecima eademque nouissima sit ab Antichristo. Primam quippe conputant a Nerone quae facta est, secundam a Domitiano, a Traiano tertiam, quartam ab Antonino, a Seuero quintam, sextam a Maximino, a Decio septimam, octauam a Valeriano, ab Aureliano nonam, decimam a Diocletiano et Maximiano. Plagas enim Aegyptiorum, quoniam decem fuerunt, antequam exire inde inciperet populus Dei, putant ad hunc intellectum esse referendas, ut nouissima Antichristi persecutio similis uideatur undecimae plagae, qua Aegyptii, dum hostiliter sequerentur Hebraeos, in mari Rubro populo Dei per siccum transeunte perierunt. Sed ego illa re gesta in Aegypto istas persecutiones prophetice significatas esse non arbitror; quamuis ab eis. qui hoc putant, exquisite et ingeniose illa singula
Abbreviated transcription (Latin):
num dolorem faciunt incordib eorum Quia et
hesitare coguntut. et multi maledici eciã in eis in¬
ueniant materiam blasphemandi xp̃ianũ nom̃.
modi prauis morib et errorib hominum. ꝑ secuti¬
onem paciunt᷑ qui uolunt in xp̃o pie uiuere: etiã
nullo infestante neq uexante corpꝰ illorum:
Paciuntur quippe hanc ꝑ secutionẽ ñ incorpori¬
b : s in cordibꝰ Unde illa uoxẽ: scđm multitudi¬
nem dolorummeorũ incorde meo Non enimait
in corꝑe meo S rursus qm̃ cogitant᷑ immutabi.
iocundauerunt animam meam: Dolor autemipse
qui fit incordibꝰ piorum quos ꝑ secunt᷑ mores xp̃ia¬
impedire aliorm saluti Deniq magnȩ conso.¬
lationes fuint esom decorrectionib eorum qui
piorum animas tar iocunditate ꝑ sundunt
quantis dolorib de suꝑdicione cruciauerant
abel quem pͥmum iustũ imiius fr̃ occidit. et
deinceps usq in huiꝰ scłi finen int̃ ꝑsecutiones

Expanded text:
num dolorem faciunt in cordibus piorum; quia et num dolorem faciunt in cordibus piorum; quia et haesitare coguntur et multi maledici etiam in his inueniunt materiam blasphemandi Christianum nomen, adque huius modi prauis moribus et erroribus hominum persecutionem patiuntur, qui uolunt in Christo pie uiuere, etiam nullo infestante neque uexante corpus illorum. Patiuntur quippe hanc persecutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo. Non enim ait: In corpore meo. Sed rursus quoniam cogitantur inmutabiliiucundauerunt animam meam. Dolor autem ipse, qui fit in cordibus piorum, quos persequuntur mores Christiainpedire aliorum salutem. Denique magnae consolationes fiunt etiam de correctionibus eorum, quae piorum animas tanta iucunditate perfundunt, quantis doloribus de sua perditione cruciauerunt. Abel, quem primum iustum inpius frater occidit, et deinceps usque in huius saeculi finem inter persecutiones
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscamꝰ exortam: Scd̾m multitudinẽ dolorem
eorum incorde meo: consolationes cuȩ iocunda.¬
uerunt animã meam: Hinc ẽ. et illud apłisSegutu¬
Identes:
intribulatione patientes: Nam et id qđ ait idem
doctor. ꝯdicumq uolunt in xp̃opie uuiere ꝑsecu¬
cionem patiant᷑: nullis putandumẽ de eẽ. posse
temꝑib Euia et cum et cum abeis quisdris sunt
ñseiuetib udet᷑ eẽ tranquillitas. et reueraest
pluxmũ quȩ consolationis affert maxine infir¬
has: ñ tam̃ łisunt. immo nulti sunt intus. quicor¬
Sa pie uiuentium suis ꝑditis morib cruciant. qm̃
ꝑ eos bsphematur xp̃ianum et catholicum nom̃:
Qđ quanto ẽ caruis eis quiuolunt pie uiuere in
xp̃o: tantomagis dolent qđ ꝑ malos utꝰ positos sit
ut minus qͣmpiorum mentes desidant diligantur:
Ipsi quoq heretici cum cogitant᷑ habere nom̃. et sa¬
cramenta xp̃iana. et scripcuras et ꝓfessionem mag.¬

Expanded text:
agnoscamus exortam, Secundum multitudinem dolorum agnoscamus exortam, Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo, consolationes tuae jucundauerunt animam meam. Hinc est et illud apostoli: Spe gaudentes, in tribulatione patientes. Nam et id, quod ait idem doctor: Quicumque uolunt in Christo pie uiuere, persecutionem patiuntur, nullis putandum est deesse posse temporibus. Quia et cum ab eis, qui foris sunt, non saeuientibus uidetur esse tranquillitas et re uera est plurimumque consolationis adfert, maxime infirmis: non tamen desunt, immo multi sunt intus, qui corda pie uiuentium suis perditis moribus cruciant; quoniam per eos blasphematur Christianum et catholicum nomen; quod quanto est carius eis, qui uolunt pie uiuere in Christo, tanto magis dolent, quod per malos intus positos fit, ut minus, quam piorum mentes desiderant, diligatur. Ipsi quoque haeretici, cum cogitantur habere nomen et sacramenta Christiana et scripturas et professionem, mag
Abbreviated transcription (Latin):
ueris illis catholicis m̃bris xp̃i malosuo ꝓsunt. dũ
ds̃ utitur et mał bene et diligentib eum om̃ia
cooꝑantur in bonum: Inmici enim om̃s eccłe quo¬
libet errore cȩtent᷑. uł malicia depͣuent᷑: sic̃ accipi¬
unt pocestatem corꝑalit̃ affligendi exeitent
eiꝰ pacientiam si tancum mͦ male sentiendo adur¬
sant᷑ exercent eiꝰ sapientiam Ut autem etilumi¬
ci diligant᷑ exercent eiꝰ beniuolentiã.  ellam
beneficientiam. siue suadibili docti iacumeis
agatur siue t̾ribili disciplina: Ac ꝑ ocdiabolus
pͥnceps impiȩ ciuitatis. ad ũsus ꝑegrinantem in
hoc mundo ciuitatem dĩ uas. ꝓpͥa commouendo
nichilei nocere ꝑmitticur cu ꝓculdubio et rebꝰ
ꝓsꝑis consolatio ut ñ frangat᷑ adũ sis. et reb ad ũsis
exercitatio ut ũ corrumpatur ꝓsꝑis. ꝑ diuinam ꝓ¬
uidentiam ꝓcuratur Atq ita temꝑat᷑ utrũq
ab alterutro: ut in psalmo illam uocẽ ñ aliunde

Expanded text:
veris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum veris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur et malis bene, et diligentibus eum omnia cooperantur in bonum . Inimici enim omnes Ecclesiae, quolibet errore caecentur vel malitia depraventur, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent ejus patientiam; si tantummodo male sentiendo adversantur, exercent ejus sapientiam; ut autem etiam inimici diligantur, exercent ejus benevolentiam, aut etiam beneficentiam, sive suadibili doctrina cum eis agatur, sive terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps impiae civitatis, adversus peregrinantem in hoc mundo civitatem Dei vasa propria commovendo, nihil ei nocere permittitur. Cui procul dubio et rebus prosperis consolatio, ut non frangatur adversis; et rebus adversus exercitatio, ut non corrumpatur prosperis, per divinam providentiam procuratur: atque ita temperatur utrumque ab alterutro, ut in Psalmo illam vocem non aliunde
Abbreviated transcription (Latin):
cyrum p̃dicatũ ẽ. coto orbe euangłium contestan¬
te dõ signis et ostencis et uariis uirtutib et sp̃ssc̃
ano amore uenerarentur sanguinem mutyrũ.
quẽ diabolico furore fuderunt: Ipsiq rege qum
legib uastabat᷑ eccła: ei nomini salubrit sub utꝰ
dõs inciꝑent ꝑ sequi: quorum causa cultores dĩ
causa fuerant antea ꝑsecuti Uidens autem diabo¬
lus templa demonum deseri et innomine lib̃antis
mediatoris currere gents humanũ: hereticos mo¬
ũ qui sub uocabulo xp̃iano doctrinȩ resisterent
xpĩane. quasi possent in different̃ sine ulla correc¬¬
tione hab̾i in ciuitate dĩ sic̃ ciuicatis confusionis
prauumq sapiunt. si correctiut sanum rectumq
sapiant resistunt contumacit̾ suaq pestifera et
mortifera et mortifera doginata emĩdare nolunt
s defensare ꝑsistunt: herecici fiuint et foras ex eun¬
tes habent᷑ in exercentib inimicis Etiam sic qͥppe

Expanded text:
tyrum praedicatum est toto orbe euangelium, contestantyrum praedicatum est toto orbe euangelium, contestante Deo signis et ostentis et uariis uirtutibus et Spirituano amore uenerarentur sanguinem martyrum, quem diabolico furore fuderunt, ipsique reges, quorum legibus uastabatur ecclesia, ei nomini salubriter subderdeos inciperent persequi, quorum causa cultores Dei ueri fuerant antea persecuti. lus templa daemonum deseri et in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, haereticos mouit, qui sub uocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae, quasi possent indifferenter sine ulla correptione haberi in ciuitate Dei, sicut ciuitas confusionis prauumque sapiunt, si correpti, ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera et mortifera dosed defensare persistunt; haeretici fiunt, et foras exeuntes habentur in exercentibus inimicis. Etiam sic quippe
Abbreviated transcription (Latin):
et p̃dicari in nomine eiꝰ penitentiam ec remisionẽ
peccatorum ꝑ om̃s gentes incipientib ab hierłm.
et ubi rursus eis de aduentu eiꝰ nouissimo requi¬
rentib responditatq ait. ñ ẽ nr̃m scire tempora
quȩ pat̾ posuit insua posuit insua potestate s acci¬
pietis uirtutem sp̃i sc̃i suꝑuenientem in uos et eri.¬
tis michi testes inierłm et intotã iuidȩam et fa-¬
mariam. et usq infines t̃rȩ. pͥmum se abiherłm
diffudit eccła Et cum inuidȩa atq insamaria
plurimi credidissent: et in alias gentes ite rũ ẽ
eis annuntiantib euangłium. quos ipse sic̃ lumi¬
naria et aptauerat ũbo. et accendebat sp̃u sc̃o
Dixerat᷑renimeis Nolite cimere eos qui corpꝰ occi¬
dunt: animam autẽ ñ possunt occidere Qui ut
frigidi cimore ñ eẽnt: igne caritatis ardebant:
Deniq ñ solum ꝑ ipsos qui eum et ance passionẽ
etiam pꝰ obicum eorũ ꝑ posteros eorũ int hortendal
ꝑ secutiones et uarios cruciatus ac funera mar¬

Expanded text:
et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes, incipientibus ab Jerusalem ; et ubi rursus eis de adventu ejus novissimo requirentibus respondit, atque ait, Non est vestrum scire tempora quae Pater posuit in sua potestate; sed accipietis uirtutem Spiritus sancti superuenientem in uos, et eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in fines terrae, primum se ab Hierusalem diffudit ecclesia, et cum in Iudaea adque Samaria plurimi credidissent, et in alias gentes itum est, eis adnuntiantibus euangelium, quos ipse sicut luminaria et aptauerat uerbo et accenderat Spiritu sancto. Dixerat enim eis: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. Qui ut frigidi timore non essent, igne caritatis ardebant. Denique non solum per ipsos, qui eum et ante passionem etiam post obitum eorum per posteros eorum inter horrendas persecutiones et uarios cruciatus ac funera mar
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ꝑeiꝰ oporcebat p̃sentiã corꝑalem scõ euan¬
głio: passus ẽ. mortuusẽ. resurrexit: Passione osten¬
dens quid sustinere ꝓueritate refurratione quid
sꝑasre in ȩt̃nitate clebeamꝰ: excepea altitudine sacra¬
m̃ci qua sanguis eiꝰ in remissionẽ fusus ẽ. peccatorũ
Contrgũsatus ẽ. in t̾ra quad raginta dieb cũ disci¬
płis suis:atq ipsis uidentib ascendit incęlum. et
cis in eosqui credidant. cunt signum erat maximũ
et maxime necessariũ: ut unꝰ quisq eorum lingus
om̃ium gentium loqueret᷑: Ita significans unitatẽ
catholice eccłȩ ꝑ om̃s gentes futurã. ac sic lingus

Expanded text:
quantum per eius oportebat praesentiam corporalem, sancto euanquantum per eius oportebat praesentiam corporalem, sancto euangelio passus est, mortuus est, resurrexit, passione ostendens quid sustinere pro ueritate, resurrectione quid sperare in aeternitate debeamus, excepta altitudine sacramenti, qua Conuersatus est in teiTa quadraginta dies cum discipulis suis adque ipsis uidentibus adscendit in caelum et us ueni. entis in eos qui crediderant tunc signum erat maximum et maxime necessarium, ut unusquisque eorum linguis omnium gentium loqueretur; ita significans unitatem catholicae ecclesiae per omnes gentes futuram ac sic linguis
Abbreviated transcription (Latin):
miscent᷑ bonis. et utriq t̾an qͣm insagenã euan¬
glicam colligunt᷑. et in hoc mundo camqͣm in ma-¬
ri utriq inclusirecib indiscrete uatant. Dnec
ꝓueniatur adlitꝰ. ubi mali segregent᷑ ab Onis. et
in bonis camqͣm in templo suo sit ds̃ om̃ia iom̃b
Pinde uocem nuncagnoscimꝰ eiꝰ impleri : qui loque¬
bat᷑ in psalmo atq dicebat: Annuntiaui et locutꝰ
sum: multiplicatus sũ suꝑ numerum: Hoc fit nc̃:
ex quo pͥmum ꝑos p̃cursoris sui iohannus. dem¬
cepsꝑ os ꝓpͥum annuntiauit: et locutꝰ ẽ. dicens:
Agite pęnitentiam: apꝓpinquabit enim regnũ cȩloꝵ:
Elegit discipłos quos et apłos nominauit humilit̃ natos
inhonoratos inlicteratos: ut quicquid magnum ẽẽnt
ec faceret Habuit int̾ eos unum quo malo utens bene:
et suȩ passioni simpleret dispositum. et eccłȩ suȩ tole¬
randorum malorum p̃beret exemplũ: Seminato

Expanded text:
miscentur bonis et utrique tamquam in sagenam euanmiscentur bonis et utrique tamquam in sagenam euangelicam colliguntur et in hoc mundo tamquam in mari utrique inclusi retibus indiscrete natant, donec perueniatur ad litus, ubi mali segregentur a bonis, et in bonis tamquam in templo suo sit Deus omnia in omnibus. Proinde uocem nunc agnoscimus eius inpleri, qui loquebatur in psalmo adque dicebat: Adnuntiaui et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Hoc fit nunc, ex quo primum per os praecursoris sui Iohannis, deinde per os proprium adnuntiauit et locutus est dicens: Agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum. Elegit discipulos, quos et apostolos nominauit, humiliter natos, inhonoratos, inlitteratos, ut, quidquid magnum essent et faceret. Habuit inter eos unum, quo malo utens bene et suae passionis inpleret dispositum et ecclesiae suae tolerandorum malorum praeberet exemplum. Seminato,
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃ces quia et ipse ꝓpħicus sensus ẽ: uenientquȩ
electa sunt dñi decunctis gentib: Tunc enim uere
non uenient nͥ electa: dequib dicit apłs: Sicut
elegit nos in ipso ante mundiconstitutionẽ Ipse
quippe architectꝰ qui dixit multi uocati paucui
electi: ñ de his quiuocati sicuenerunt ut de contu¬
uio ꝓlcerent᷑: s de electis demonstraturus ẽ edifica¬
tam domũ. quȩ nullam ruinam deinceps formi¬
daibit: Nuncautem quando et hireplent eccłas
quos tamqͣm marea uentilatio separabit: ñum
apparet tantagła domus huiꝰ quanta cuncappa
rebit: quando quisqͥs ubierit. semꝑerit: In hoc gͦ¬
scło maligno. in his dieb mał. ubi ꝑhumilitatẽ p̃¬
sentem futuram comparat eccłȩ celsitudinem.
et timorum stimulis. dolorum corm̃tis. laborum
molestiis. temptationum ꝑicłis erudit᷑ solaspe
gaudens. quando sanum gaudet. multi reꝓbi

Expanded text:
interpretes quia et ipse propheticus sensus est uenient quae interpretes quia et ipse propheticus sensus est uenient quae electa sunt Domini de cunctis gentibus. Tunc enim uere non uenient nisi electa, de quibus dicit apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem. Ipse quippe architectus, qui dixit: Multi uocati, pauci uero electi, non de his, qui uocati sic uenerunt, ut de conuiuio proicerentur, sed de electis demonstraturus eat aedificatam domum, quae nullam ruinam deinceps formidabit. Nunc autem, quando et hi replent ecclesias, quos tamquam in area uentilatio separabit, non arebit, quando quisquis ibi erit, semper erit. saeculo maligno, in his diebus malis, ubi per humilitatem praesentem futuram conparat ecclesia celsitudinem et timorum stimulis, dolorum tormentis, laborum molestiis, tentationum periculis eruditur, sola spe gaudens, quando sanum gaudet, multi reprobi