comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃. qͥ in dnĩ lege die ac nocte me¬
ditat᷑. Siqͥs meclitat᷑ in lege: erudi¬
tur in lege: & quẽ lex erudierit.
dñs erudiuuit qui locutꝰ ẽ legem.
d̾oq scriptũ ẽ. Beatꝰ quẽ tu erudi¬
eris dñe: & de lege tua docueris
eũ. Discamꝰ gͦ & nos in lege medi¬
tari: ñ auocem᷑ scłarib in lecebriᷤᷤ.
ñ occupem᷑ impedim̃tis: s semꝑ
ad legẽ simꝰ adtenti. scriptũ ẽ enĩ.
Os iusti meditabit᷑ sapientiã: et
lingua eiꝰ loquet᷑ uiliciũ. Hoc in
ueteri testam̃ta. Audi dicentẽ
& in nouo: ꝓpe ẽ uerbũ in ore tuo.
& in corde tuo. & maxime hanc me¬
cditationẽ sacerdotib neccessariã
ostendit. ad titũ scribens qr debet
ep̃s amplecti eũ qͥ scd̃m doctrinã
est fidelẽ fermonẽ: ut potens sit ex¬
hortari in doctrina sana. & eos
qͥ contradicunt arguere. Id̃ sollici
te utiq atq itente meditatio¬
nis ẽ. ñ ꝑfunctorie lectionis. & ad
thimotheũ scribens ait. Aitende

Expanded text:
autem qui in Domini lege die ac nocte meditatur . Sed qui meditatur in Lege, eruditur in Lege: et quem Lex 1100 erudierit, Dominus erudivit, qui locutus est Legem. Ideoque scriptum est: Beatus quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum . Discamtari, non auocemur saecularibus inlecebris, non occupemur inpedimentis, sed semper ad legem simus adtenti. scriptum est enim: os iusti meditabitur sapientiam et lingua eius loquetur iudicium. hoc in ueteri testamento; audi dicentem et in nouo: prope est uerbum in ore tuo t in corde tuo. et maxime hanc meditationem sacerdotibus necessariam ostendit ad Titum scribens, quia debet episcopus amplecti eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in doctrina sana et eos qui conttae atque intentae meditationis est, non perfunctoriae lectionis. et ad Timotheum scribens ait: adtende
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑant in cli uerbri. Quã multi st̃
di uerba qͥ iusti st̃: & cũ aliquos
doc̾tos audiunt impii: eos ꝓpter
docꝰtrinã uitare consuerunt. Se
ut diues. ut pauꝑ sit: ut moriat᷑
uiuenis. uł senex: siquis intendat.
scripturis diuinis: intellegit ħ
fieri uiclicio cłĩ.Michil enĩ est.
pret̾ dĩ scientiã. Exemplũ que

Expanded text:
sperant in dei uerba. quam multi autem sperant in dei uerba. quam multi autem dei uerba qui iusti sunt, et cum aliquos doctos audiunt impii eos propter doctrinam uitare consuerunt! Sequt diues, ut pauper sit, ut moriatur iuuenis uel senex. si quis intendat scripturis diuinis, intellegit haec fieri iudicio dei; nihil enim est praeter dei scientiam. exemplum qu
Abbreviated transcription (Latin):
gregamꝰ in iuirias: cũ factos ad łi¬
imaginẽ putamꝰ ẽẽ ledendos. Qͥ enĩ
irridet pauꝑem: exacerbat eũ qͥ
fecit illũ S aderit ille qͥ dicit. Esu¬
ruu. & ñ dedistis mͥ manducare:
situi. & ñ dedistis mͥ bibere. Eger
erã: & ñ uisitastis me. Et quanto
ista leuiora sunt: quãsi clicat in¬
iurias mͥ fecistis: nuclastis me. uer¬
berastis me. Qutẽ siquis interro¬
gauerit. quando tͥ inuirias fecimꝰ.
qͣndo spoliauimꝰ. qͣndo etiã uerbe¬
rauimꝰ dicit. Iuãdu uni horũ
minimoꝵ fecistis: mͥ fecistis. Ipte¬
rea caueamꝰ diligentiꝰ ne cui uł
minimã contumeliã uirogemꝰ: ne
ipsi dño in illis minimis contu¬
meliosi fuisse uideam᷑. Iua ratio¬
ne aut̃ cdixerit. qͥ timent te ui¬
debt̃ me & letabunt᷑: ipse expo¬
suit dicens: ꝙ in uerba tua suꝑ¬
sꝑeuu. Noc ẽ dicere. Intus me iuide¬
runt. intus me tetigert᷑: intꝰ me
aspexert̃. ubi spẽ assũpsi de tuis
uerbis: uͥ tua uerba ꝑcepi. Beati

Expanded text:
geramus injurias, 1096 cum factos ad imaginem Dei putamus esse laedendos. Qui enim irridet pauperem, exacerbat eum qui fecit illum. Sed aderit ille qui dicat: Esuriui et non dedistis illum manducare, sitiui et non dedistis mihi bibere, aeger eram et non uisitastis me. et quanto ista leuiora sunt, quam si dicat: \'iniurias mihi fecistis, nudastis me, uerberastis me\'! quem si quis interrogauerit: \'quando tibi iniurias fecimus, quando spoliauimus, quando etiam uerberauimus ?\', dicet: quamdiu uni horum minimorum fecistis, mihi fecistis. propterea caueamus diligentius, ne cui uel minimo contumeliam inrogemus, ne ipsi domino in illis minimis contumeliosi fuisse uideamur. Qua ratione autem dixerit: qui timent te uidebunt me et laetabuntur, ipse exposuit dicens: quia in uerba tua supersperaui. hoc est dicere: intus me uiderunt, intus me tetigerunt, intus me aspexerunt, ubi spem adsumpsi de tuis uerbis, ubi tua uerba percepi. beati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd loquamini: dabit᷑ enĩ uob̾ in
illa die qͥd loquamini. Non enĩ uos
estis qͥd loquimini: s pat̾ meus qͥ
loquet᷑ in uob̃. Ergo ne impares sumꝰ
certamini. diuinũ semꝑ oremus
auxiliũ: ut nob̾ tribuat ad hortati¬
onẽ. Si enĩ habeamꝰ eũ qͥnos ex or¬
tetur: ñ facile cedimꝰ. Pteriq aut̃
habent qͥ consolet᷑ nos: nec abhoret
auero. Instigantis enĩ aliquẽ blan¬
da queda ẽ exoritatio. quȩ certan¬
tẽ studio laudis accendat: & uelut
quacła consolatione demulceat.
ne laboꝵ asꝑitate reuocet᷑. Sequitur
uersus.u. Uenrant micht mise¬
rationes tuȩ & uiiam: qui a
lex tua meclitatio mea est.

Expanded text:
vobis in illa hora quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Pater meus qui loquitur in vobis . Ergo ne impares simus certamini, divinum semper oremus auxilium, ut nobis tribuat adhortationem. Si enim habeamus eum qui nos exhortetur, non facile cedimus. 38. Plerique autem habent: Qui consoletur nos, nec abhorret a vero. Instigantis enim aliquem blanda quaedam est exhortatio, quae certantem studio laudis accendat, et velut quadam consolatione demulceat; ne laborum asperitate revocetur. 39. Sequitur versus quintus: Veniant mihi miserationes tuae, et vivam; quoniam lex tua m
Abbreviated transcription (Latin):
iob nũquã amisisset ꝓprias
facultates: nͥ e̾e̾t traditꝰ aduer¬
sariȩ potestati. Bedit enĩ dñs
potestatẽ diabolo in facultateᷤᷤ
eiꝰ. ut tẽptaret᷑ qualẽ amisso
patͥmonio haberet affectum.
Dedit in filios dedit in corpus
defunctoꝵ. aut cruciatu corꝑis.
aut constantia mentis uł aĩȩ
deficeret. Uñs qͥd̾e nouerat for¬
tẽ: s in illo docere atq exanu¬
nare uoluit. utrũ imitatores
eiꝰ ee possemꝰ. Deniq ⁊ abraham
tẽptauit. qͣndo filiũ eiꝰ unicũ¬

Expanded text:
 amisisset proprias facultates, nisi esset traditus aduersariae potestati. dedit enim dominus potestatem diabolo in facultates eius, ut temptaretur, qualem amisso patrimonio haberet affectum; dedit in filios, dedit in corpus defunctorum aut cruciatu corporis a constantia mentis anima defetisceret. dominus quidem nouerat fortem, sed in illo docere atque examinare nos uoluit, utrum imitatores eius esse possemus. denique et Abraham temptauit, quando filium
Abbreviated transcription (Latin):
tiq mentẽ abrahȩ. s sciens tẽp¬
tat dñs. sic̃ legisti in eugłio qr
cũ int̾rogasset dñs iħc discipłos
qͦt panes haberͤnt. & illi respon¬
dissent qr quinq tantũ habe¬
rent. panes. apse ait. Iuid facie¬
mus inquit int̾ tantos homine ᷤ
Hoc aut̃ dicebat tẽptans eos scie¬

Expanded text:
Abrahae, sed sciens temptat dominus, sicut legisti in euangelio, quia, cum interrogasset dominus Iesus discipulos, quot panes haberent, et illi respondissent quia quinque tantum haberent panes, ipse ait: quid faciemus, inquit, inter tantos homines? hoc autem dicebat temptans eos; scie
Abbreviated transcription (Latin):
sit scire rationẽ. At illi qͥ de rerũ
natura dispustant. cęli scrutant᷑
plagas qͥ se ipsos scire ñ possunt:
putant intellegentiã sine dĩ do¬
no posse concecli. Uncle & nos hu¬
militatẽ debemꝰ assumere: ne ex¬
tollam᷑ si forte unã aliquã de se¬
scripturis parabolã cognouerimꝰ

Expanded text:
sit scire rationem: at illi qui de rerum sit scire rationem: at illi qui de rerum natura disputant, coeli scrutantur plagas, qui se ipsos scire non possunt, putant intelligentiam sine Dei dono posse concedi. Unde et nos humilitatem debemus assumere; ne extollamur, si forte unam aliquam de Scripturis parabolam cognoverimus:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo constitui loco. in apłqͥca lec¬
tione didicisti: qr uniciuiq dat᷑
manifestatio sp̃c ad utilitatem.
Et in ꝓpħa pͥmo loco sapientie &
intellectꝰ ẜũalis gr̃a postulatur.
Petit᷑ gͦ ut dĩ donũ. Deinde uide
or clinẽ. Da mͥ inquit intellectũ:
ut cliscã mandata tua. Intellectꝰ
p̃muttit᷑: ut scientia sequat᷑. Nam
nisi qͥs intellexerit: doctꝰ e̾e̾ ñ pote¬
rit. Doctrinã gͥ intellectꝰ facit: ñ
memoria. Nichil enĩ ꝓdest multa
legisse: nͥ intellegas ipse quȩ lege¬
ris. Et in apło pꝰ manifestationẽ
spc̃. sermonẽ scientiȩ legisti post¬
ea substitutũ: ut scias intellectũ
m̃e moriȩ ꝓferenctũ. & illũ posse
habere scientiã. cui ante intellec¬
tus ad fulserit. Sinul humilitatẽ
considera. Si ꝓpħa intellectũ dari
sibi postulabat: quis tã arogans.
qͥ ꝓfiteat᷑ in sua potestate ẽẽ in¬
tellegentiã. Intellectũ petit: ut
ipse se nouerit: & nature suȩ pos¬

Expanded text:
co, in Apostolica lectione didicisti; quia unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem ; et in propheta primo loco sapientiae et intellectus spiritalis gratia postulatur . Petitur ergo Dei donum. Deinde vide ordinem: Da mihi, inquit, intellectum; ut discam mandata tua. Intellectus praemittitur, ut scientia sequatur. Nam nisi quis intellexerit, doctus esse non poterit. Doctrinam igitur intellectus facit, non memoria. Nihil enim prodest multa legisse, nisi intelligas ipse quae legeris. Et in Apostolo post manifestationem Spiritus, sermonem scientiae legisti postea substitutum; ut scias intellectum memoriae praeferendum, et illum posse habere scientiam, cui ante intellectus affulserit . 20. Simul humilitatem considera. Si Propheta intellectum dari sibi postulat, quis tam arrogans, qui profiteatur in sua potestate esse intelligentiam? Intellectum petit, ut ipse se noverit, et naturae suae pos
Abbreviated transcription (Latin):
dui. omniũ q̃ das mͥ decimã decimabo
tͥ. Nã si patres nr̃i spũalẽ escã mandu¬
cauert̃ ⁊ spũalẽ potũ biberunt: quã¬
tomagis sc̾s iacob cibo pastus ẽ spũali:
Ille qͦ intellectꝰ hoc loco suppetit. nec
allenus a uero ẽ: qr iuiuenror ex con¬
gregatione gentiũ popłs qͥ ante quã
un xp̃o crederet tortuoso errabat an¬
fractu. ii eo corrigit uã suã qi d̾i
uerba custodiuit. q̃ noluit custodi¬
re popłs udeoꝵ: et ideo ille uiam
salutis inuenire ñ potuit. Consideremꝰ
et sequentẽ uersũ.ii. In toto cosde
meo ex quisun te: ne repellas

Expanded text:
uae das mihi, decimam decimabo tibi. nam si patres nostri spiritalem escam manducauerunt et spiritalem potum biberunt. quanto magis sanctus Iacob cibo pastus est spiritali! Ille quoque intellectus hoc loco suppetit nec alienus a uero est, quia iuuenior ille ex congregatione gentium populus, qui, antequam in Christo crederet, tortuoso errabat anfractu, in eo corrigit uiam suam, quia dei uerba custodiuit, quae noluit custodire populus Iudaeorum, et ideo ille uiam salutis inuenire non potuit. consideremus et sequentem uersum. I n toto corde meo exquisiui te. ne rep ella
Abbreviated transcription (Latin):
Nidit dñs turbari eũ. & respondit el.
uo ego uado ñ potes me mͦ seqiri:
sequeris aut posteri. Sic & in mari
cũ titubaret clamarit ad. xp̃m: et
porrexit ei dexterã rp̃c. ne penitus
derelictꝰ ꝑiret. Nemo auͣt debet in¬
flari qd̾ numquã derelinquat᷑. uel
dolere qd̵ aliqͣndo derelinquat᷑. Si qͥde
ipse filiꝰ se dicit derelictũ. sic̃ habes.
Is ds̃ meus respice ine. quare me de¬
reliquisti. Et ille quid̾e nũqͣm dereli¬
ctius̃ ẽ. a patre: cũ qͦ pat̃ semꝑ ẽ. Serͥptũ
ẽ enĩ. C̾ece iã rienit hora ut disꝑganu
ui unusqͥsq in sua et me solũ relin¬
quatis s ñ sũ solus. qm̃ pat̾ mecũ est.
S scd̾m corpus in qͦ traditꝰ ẽ passioni
tuti. Unde & paulus ait de patre deo:
qͥ filis ꝓprioñ pepercit. s ꝓ nob̾ om̃i¬
b traclidit eũ. Uereliqͥsse uidet᷑: qr ñ
pepercit qͥ tradidit morti. Si ñ penitꝰ¬

Expanded text:
ari eum et respondit ei: quo ego uado non potes me modo sequi, sequeris autem postea. sic et in mari cum titubaret, clamauit ad Christum et porrexit ei dexteram Christus, ne penitus derelictus periret. Nemo autem debet inflari, quod numquam derelinquatur, uel dolere. quod aliquando derelinquatur, siquidem ipse filius se dicit derelictum, sicut habes: deus deus meus, respice m e; quare me dereliquisti? et ille quidem numquam derelictus a patre est, cum quo pater semper est; scriptum est enim: ecce iam uenit sua et me solum relinquatis; sed non sum solus, quoniam pater mecum est. sed secundum corpus, in quo est traditus passioni,tuti. unde et Paulus ait de patre deo: qui filio prop.rio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. dereliquisse uidetur, quia non pepercit, q
Abbreviated transcription (Latin):
a iuuentute mea. manifestat nobis
sua. et recedens ab esau & similib
eiꝰ sedet singularit̾ in syon: tempus
expectat qͦ possit cũ disciplina pro¬
ferre sermonẽ. & propterea spũali
ẽ donatꝰ alim̃to. adhuc ȩui integer.
s ueteranus consilio. Neq enĩ dignũ
ẽ ut credamꝰ qͦd tantꝰ patriarcha de
corporali cibo dixerit d̾s qͥ pascit me a
uiuentute mea: qr nec corporalẽ panẽ
desiderabat cũ diceret si dñs d̃s mecũ¬

Expanded text:
a iuuentute mea, manifestatur nobis a iuuentute mea, manifestatur nobis sua et recedens ab Esau et similibus eius sedit singulariter, in se tempus expectans, quo possit cum disciplina proferre sermonem; et propterea spiritali est donatus alimento, adhuc aeui integer, sed ueteranus consilio. neque enim dignum est ut credamus, quod tantus patriarcha ---------- de corporali cibo dixerit: deus qui pascit me a iuuen tute mea, quia nec corporalem panem desiderabat, cum diceret: si dominus deus mecu
Abbreviated transcription (Latin):
uidebat᷑. Hic ẽ camelus: qͥ uitrat per
angustã portã. Iue illũ ante caꝑe
ñ poterat concupiscentẽ. capit custo¬
dientẽ mandata diuma. custodi¬
entẽ aut̃ uerba d̃i. qr custodit ea.
Moysen qͣsi seniorẽ elegit. Et nẽ qͥb
hoc spũ di cõmittit᷑ officii ut eligars
seniores uiros. eligunt sine dubio
inter seniores iuiuenẽ corrigentẽ uã
suã in custocliendo uerba di. et si sen¬
oris ȩtatis uirũ elegerinit ñ qͣsi longe¬
uum utiq elegerunt. s quasi custodi¬
entẽ uerba di. Id si reperit᷑ in uimore:
utiq ⁊ ip̃se ẽ eligendus. Liquet gͥ ex hi
qd̃ ñ senectuns longeuitas eligat᷑. s cus
todia uerboꝵ. di. Deniq ipse moyses
hiesu naue ⁊ caleph iuuenes p̃ ceteris
approbabat: quoꝵ consiliũ in t̾rȩ elec¬
tionẽ magis quã multoꝵ senioꝵ et
ipse secutꝰ ẽ ⁊ dͣs pͣtulit. Unde et illub
de iacob qd̃ supͣ diximꝰ ds̃ qͥ priscit me

Expanded text:
uidebatur. hic est camelus qui intrat per uidebatur. hic est camelus qui intrat per angustam uiam, et quae illum ante capere non poterat concupiscentem, iam capit custodientem mandata diuina. adeustodiendum 25 autem uerba dei, quia custodiuit ea, Moyses quasi senior eligitur, et nunc, quibus hoc spiritu dei committitur officii, ut eligant seniores uiros, eligunt sine dubio inter seniores iuuenem corrigentem uiam suam in custodiendo uerba dei. et si senioris aetatis uirum 3 elegerint, non quasi longaeuum utique elegerunt, sed quasi custodientem uerba deiutique et ipse est eligendus. Liquet igitur ex his quod non senectutis longaevitas eligatur, sed custodia uerborum dei. denique ipse Moyses Iesum Naue et Caleph iuuenes prae ceteris adprobabat, quorum consilium in terrae electione magis quam multorum seniorum et ipse secutus est et deus praetulit. Unde et illud de Iacob, quod supra diximus: deus qui pascit me
Abbreviated transcription (Latin):
accepit spm̃ qͦ dignꝰ senectutis pri¬
nitꝰ haberet᷑. ut redargueret senes.
ipse ñ senior longeuitate s gr̃ã. Erat
ciũ in illo ętas senectutis. uita im¬
maculata: cui bene cõpetit dauiti¬
cum illud dicere. suꝑ seniores inte¬
llexi. Idoq tamquã de ueterani con¬
silii ⁊ senilis scientiȩ uiro: diuinũ
ꝓnuntiauit oraculũ. Iuis pruden¬
tior quã drinihel. Nc̃ illud aduerta¬
mus. Fossibile ẽ ut corrigat iuueni¬
or uiã suã: annonꝰ Si ñ ẽ: gͦ mentit᷑¬
ꝓpħa. S qr ñ mentit᷑ possibile ẽ. Ita
tam̃ possibile: ut qd̃ impossibile ui¬
deat᷑. fiat possibile. si custodiat ui¬
uenior uerba di.Si aut̃ ñ custoduit:
impossibile. Unde illud eugłicũ. faci
liuis ẽ camelũ ꝑforam̃ acus transi¬
re: quã diuitẽ intrare in regna ce
intelligimꝰ impossibile ẽẽ qr diuiteᷤ
ñ custodiunt mandata d̾i. Si aut̃ cu¬
stodiant fit possibile. qd̵ impossibile

Expanded text:
accepit spiritum quo dignus senectutis priaccepit spiritum quo dignus senectutis primitiis haberetur, ut redargueret senes, ipse non senior longaeuitate, sed gratia; erat enim in illo aetas senectutis tutis uita inmaculata , cui bene conpetit Dauiticum illud dicere: super seniores intellexi. ideoque tamquam de ueterani consilii et senilis scientiae uiro diuinum pronuntiauit oraculum: quis prudentior quam Danihel ? X Nunc illud aduertamus, si possibile est, ut corrigat iuuenior uiam suam an non. si non est, ergo mentita non mentitur, possibile est, ita tamen possibile, ut, quod inpossibile uideatur, fiat possibile, si custodiat iuuenior uerba dei, si autem non custodiat, inpossibile. unde illud euangelicum: f a - cilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regna caeintellegimus inpossibile esse, quia diuites non custodiunt mandata dei; si autem custodiant, fit possibile quod inpossibile
Abbreviated transcription (Latin):
uuientute ñ cognoscant᷑. quȩ ft̃ secus
luas serpentis in petra. ⁊ secus semi
tas nauis fluctuantis. ⁊ uestigia uo¬
lantis aquile. quȩ ungues asperos
Errat ui mari. piscẽ inteͬficit. ⁊ tam̃
ñ ẽ imposzibile hoc quartũ sicut
illa tria. Cognoscit enĩ dñs qui suis
ipsius: et uuuilt ut sciat se unusqͥsq.
sciat se popłs di. S esto. ñ cognoscant᷑
errantiũ uiȩ sicut dicit dñs. Non
noui uos: discedite a me oꝑarii ini¬
quitatis. Hic aut̃ uiuenior qͥ potest
corrigere uiã suã. fortasse uinior
sit etate ñ morib. et habeat in pri¬
mo flore uiuentutis suȩ senilem
intellectũ. de qͦ ait. Canities aut̃ ẽ
intellectꝰ hominib qͥb maturitas con¬
silii grauitasq suppetit. Unde et hiere¬
miȩ dr. Noli dicere q uiuenis sum.
t utiq erat etate uiuenis. s ꝓhibet
cũ uiuenẽ se dicere qͥ e̾ẽt maturio¬
ris prudentiȩ. Danihel cũ puer ẽẽt

Expanded text:
iuuentute non cognoscantur, quae sunt secus iuuentute non cognoscantur, quae sunt secus uias serpentitas navis fluctuantis, et vestigia volantis aquilae, quae ungues asperos errat, in mari piscem interficit; et tamen non est impossibile hoc quartum, sicut illa tria; cognoscit enim Dominus qui sunt ipsius, et vult ut sciat se unusquisque, sciat se populus Dei. 17. Sed esto non cognoscantur errantium viae, sicut dicit Dominus: Non noui uos; discedite a me operarii iniquitatis. hic autem iuuenior, qui potest corrigere uiam suam, fortasse iunior sit aetate, non moribus et habeat in primo flore iuuentutis suae senilem intellectum, de quo ait: canities autem est intellectus hominibus, quibus maturitas consilii grauitasque subpetit. unde et Hieremiae dicitur: noli dicere, quia iuuenis sum. et utique erat aetate iuuenis, sed prohibet eum iuuenem se dicere, qui esset maturioris prudentiae. Danihel cum puer esset,
Abbreviated transcription (Latin):
sasce agniculos meos. s qͦ exeat. audi.
ad tab̾nacula inqͥt pastoꝵ hoc ẽ ad ge¬
ntes. ad disꝑsionẽ Idoq dixit. Ecuciam
pastorẽ et disꝑgent᷑ oues gregis. ut re¬
pleat᷑ totꝰ orbis t̾rarũ grege. xp̃i: sig¬
nificans tc̃ fore saluam sinagogã cũ
se huic disꝑsioni ⁊ ipsa sociauerit qͣ
repleuit hunc mundũ. Tabernacła
enĩ pastoꝵ: regna sunt t̾re. U̾oq pro¬
pħa daiuid nationes annuntians cre¬
dituras ait. Regna t̾rȩ cantate deo.
rgo sciat se uiuenior. ut corrignt
uiã suã. s dicis. Quis potest cognosc̾e
uiã suã Iumior ut corrigat cũ ꝓpħa
dicat. tria sunt impossibilia mͥ in
tellegere. et quartũ qd̃ ñ agnosco. ues¬
tigia aquile uolantis. uiã serpentis
un petra. & semitas nauis nauigantis.
⁊ iuas uixi in uiuentute: Si salomon
fatet᷑ qd̾ ñ cognoscat uias uiri in u¬
uente: qͦmͦ uruenior potest cognosc̾e:
Cui respondebit᷑. qd̃ ille  iuri in

Expanded text:
pasce agniculos meos. sed quo exeat. audi: pasce agniculos meos. sed quo exeat. audi: ad tabernac-ula, inquit, pastorum, hoc est: ad gentes, ad dispersionem. ideoque dixit: percutiam pastorem et dispergentur oues gregis, ut repleatur totus orbis terrarum grege Christi, significans tunc fore saluam synagogam, cum se huic dispersioni et ipsa sociauerit, quae repleuit hunc mundum; tabernacula enim pastorum regna sunt terrae. ideoque propheta Dauid nationes adnuntians credituras ait: regna terrae, cantate deo. Ergo sciat se juvenior, ut corrigat viam suam. 16. Sed dicis: Quis potest cognoscere viam juvenior, ut corrigat; cum Propheta dicat: Tria sunt impotellegere et quartum quod non agnosco: uestigia aquilae uolantis, uiam serpentis in petra et secus semitas nauis fluctuantis et uias uiri in iuuentute? si Salomon fatetur, quod non cognoscat uias uiri in iuuentute, quomodo iuuenior potest cognoscere? cui respondebitur, quod illae uiae uiri in
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus nequitiȩ suȩ iunculis. quã
soluit dñs die sabbati. llisi gͦi scias te
nichil tͥ proderit. Et si dicas abrahe
sũ filia quȩ ñ credis que errorẽ ñ
corrigis. abrahaͣ quide saluaturs sed
te nobilitas generis nͣ uaiabit. nisi
fides seruauerit. Non te decipiat da¬
ta patrib repromissio. Non suscipio
ꝑsonã homuris. ñ suscipio p̃roggatiuã
generis. nisi uidero congruentẽ gene¬
ri. morũ. nobilitatẽ. ut fiat iusti
generis electio. Id si scias te et cognos¬
cas qi peccato obnoxia es: exeundum
in calcaneis gregũ ẽ tibi. Exi gͦ nuda
pede. ⁊ pasce hedos tuos in tab̾na culis
pastoꝵ. Iui sine peccato ẽ. agnos pascit.
oues pascit. Quȩ aut̃ peccato obnoxia
e: pascat hedos qͥ asinistris sunt. Non
enĩ potest ẽe̾ in dexterã boni pasto¬
ris: sequat᷑ magis dicentẽ petro. ue¬
ni retro me satana. Sequendo petrũ
in dextera meruit collocari. id̾oq ei d̃r

Expanded text:
diabolus nequitiae suae uinculis, quam diabolus nequitiae suae uinculis, quam soluit dominus die sabbati. nisi ergo scias te, nihil tibi proderit, etsi dicas: \'Abrahae sum filia‘. quae non credis, quae errorem non corrigis; Abraham quidem saluatur, sed te nobilitas generis non iuuabit, nisi fides seruauerit. non te decipiat data patribus repromissio. non suscipio personam hominis, non suscipio praerogatiuam generis, nisi uidero congruentem generi morum nobilitat.m, ut fiat iusti generis electio. Quodsi scias te et cognoscas, quia peccato obnoxia es, exeundum in calcaneis gregum est tibi. exi ergo nuda pede e t pasce haedos tuos in tabernaculis pastorum. qui sine peccato est, agnos pascit, oues pascit: quae autem peccato\' obnoxia est, pascit haedos qui a sinistris sunt; non enim potest esse in dextera pastoris boni. sequatur magis dicentem Petro: ueni retro me, satana. sequendo Petrus in dextera meruit collocari, ideoque ei dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit huiꝰ sententiȩ. cũ de nr̃o uiur¬
prtũ ad sua tranfferant. & longe ante¬
rior moyses fuerit qͥ scripsit librũ de¬
uteronomii. quã phylosophy qͥ ista fin¬
xerunt. Nude et salomon oraculũ diui¬
nũ secutꝰ.: scripsit in canticis canticoꝵ.
Nisi scias te decorã uitͣ mulieres. hoc ẽ
nͥ cognoscas te mortalẽ. rationabilẽ. et
nisi conuertaris ⁊ prior accuses delicta tu¬
n. uenit dies mortis: ⁊ iã nullũ conuer¬
sionis remediũ ẽ. freuenire dũ cogitas.
accende faciẽ tuã priusquã sponsi tͥ
claudat᷑ ianua. qͥ expectare diu ñ so¬
let neglegentes. Ilisi scias te inqͥt decorã
inter mulieres: ⁊ dicas fusca sum et
decora. Fusca sũ qͥa peccaui. s decora
qͥa diligor. qr genus sũ abrahȩ: electũ
genus. dilectũ d̾o: nichil tͥ proderit
patrũ grã. Potens enĩ ds ẽ de lapidib
istis suscitare filios abrahe. ⁊ alibi in
eugłio legisti. qi abrahȩ filiã ligauit

Expanded text:
fuerit huius sententiae, cum de nostro usurfuerit huius sententiae, cum de nostro usurpatum ad sua transferant et longe anterior Moyses fuerit. qui scripsit librum Deuteronomii, quam philosophi qui ista finxerunt. Unde et Salomon oraculum diuinum secutus scripsit in Canticis canticorum: nisi scias te decoram inter mulieres. hoc est: nisi cognoscas te mortalem, rationalem et citnisi conuertaris et prior accuses delicta tua, uenit dies mortis et iam nullum conuersionis remedium est; praeueniris, dum non cogitas. accende facem tuam, priusquam sponsi tibi claudatur ianua, qui expectare diu non solet neglegentes. nisi scias te, inquit, decoram inter mulieres et dicas: fusca sum et decora, fusca sum, quia peccaui, sed decora, quia diligor, quia genus sum Abrahae, electum genus, dilectum deo, nihil tibi proderit patrum gratia; potens enim deus est de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. et alibi in euangelio legisti, quia Abrahae filiam ligauit
Abbreviated transcription (Latin):
litiq uox ẽ ista dicentis. Ne forte fiĩ
circumanucꝰta. suꝑ greges sodalliũ tuoꝵ.
Iue ꝓselitos exgentib ante suscipiebaᷤ.
nẽ ipsa in nationib ius ꝓselitis suscipi.
et tamquã aduena congregari. Respon¬
dit iłic. llisi noscas te decorẽ uit muli¬
eres. Iuid ẽ se noscere: uisi ut sciat unꝰ¬
qͥsq honiuẽ ad imagine̾ & similitudi¬
nẽ d̾i factũ. rationis capacẽ. qͥ t̾rã suã
ex colere tãquã bonꝰ agricola debaat.
aratro qd̾a et falce sapientie: ut uł du¬
ra findant᷑. uł luxuriantia recidant᷑.
qui inferiorẽ sui portionẽ animi un¬
perio debeat guberuare. Hnde etiã in
lege scriptũ ẽ. Adtende tͥ. ne fiat uer¬
bũ absconditũ in corde tuo. Cibi inqͥt
nuno tuo ac menti tuȩ. unde omnia
consilia facta. cogitationesq manant.
Tibi gͦ adtende ibi. uͥ potiorẽ ee̾ te nos¬
ti. Nosce te ipsũ. qd̵ apolliplytio. ad¬
signant gentiles uiri qͣsi ip̃se auctor

Expanded text:
utique uox ista dicentis est: ne forte fiam utique uox ista dicentis est: ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum. quae proselytos ex gentibus ante suscipiebas. nunc ipsa in nationibus uis pro proselytis suscipi et tamquam aduena congregari. Respondet Iesus: nisi noscas te decoram inter mulieres. quid est se noscere, nisi ut sciat unusquisque hominem ad imaginem et similitudinem dei factum, rationis capacem, qui terram suam excolere tamquam bonus agricola debeat aratro quodam et falce sapientiae, ut uel dura findantur uel luxuriantia recidantur, qui inferiorem sui portionem animi imperio debeat gubernare? unde etiam in Lege scriptum est: adtende tibi. ne fiat uerbum absconditum in corde tuo. tibi, inquit, ris, sed animo tuo ac menti tuae, unde omnia consilia, facta cogitationesque manant. tibi ergo adtende ibi, ubi potiorem esse te nosti. nosce te ipsum. quod Apollini Pythio adsignant gentiles uiri, quasi ipse auctor
Abbreviated transcription (Latin):
rocgatuaã caritatis amisi: tu tamen
qͣsi puis responde mͥ. ubi pascis ubi
manes. Reliquisti me: abisti ad gen¬
tes. Receffisti longe ame: & illis pro¬
pior factꝰ es a quib longe eras. s fac¬
tus es ꝓpe. qr credidert̃ sanguini tuo.
El me recessisti: qr ego crucẽ tuã non
suscepi. ut mundi redẽptionẽ. s ut
uoxii dampnationẽ. Qi aut̃ recepert̃
sic̃ salutis auctorẽ. in meridie st̃. Illis
luces. illis refulges. illis calet gr̃a tua
sicut merides. Michi matutinꝰ eras. cũ
ridie. Illis mericdie factꝰ es: qͥ pascun¬
tur induutiis tuis. et in te sꝑant
ID̾o ut dixit dauid deducis eoꝵ ius¬
ticiã tãquã lum̃: ⁊ iudiciõ eoꝵ tã¬
quã meridiẽ. Queres gͦ cãquã aliena
quȩ ꝓrimi eras: tanquã pariꝑ quiȩ diues
fiusti. Iis sequi quȩ p̃cedaebas: atq
utinã uł sequaris qͦs p̃cedere debuis¬
ti. Mercennaria eeꝰ desideras. q̃ ante
mercennarios colligebas. Mertennarii

Expanded text:
aerogatiuam caritatis amisi. tu tamen aerogatiuam caritatis amisi. tu tamen quasi pius responde mihi: ubi pascis, ubi manes? reliquisti me, abisti ad gentes, recessisti longe a me et illis propior factus es, a quibus longe eras. sed factus es prope, quia crediderunt sanguini tuo; a me recessisti, quia ego cracem tuam non suscepi ut mundi redemptionem, sed ut noxii damnationem. qui autem receperunt sicut salutis auctorem, in meridie sunt; illis luces, illis refulges, illis calet gratia tua sicut meridies. mihi matutinus eras cum ridie. illis meridies factus es, qui pascuntur in diuitiis tuis et in te sperant. ideo, ut dixit Dauid, deduces eorum iustitiam tamquam lumen et iudicium eorum tamquam meridiem. Quaeris ergo tamquam alieas. tamquam pauper, quae diues fuisti. uis sequi quae praecedebas; atque utinam uel sequaris quos praecedere debuisti! mercennaria esse desideras quae ante mercennarios colligebas; mercennariae
Abbreviated transcription (Latin):
synagoga nichil ꝓfecerunt. fecit enĩ
spinas imꝓbitatis: quȩ uirtutis frue¬
tus uberes deferre debuerrat. et ideo
confitet᷑. qr popłm suũ custodire non
potuit. Meritoq sero querit tenere
quẽ cũ teneret amisit: multo dissimili¬
or eiꝰ quȩ dicit. Inucni. quẽ dilexit ani¬
ma mea. Cenui eũ: ⁊ ñ relinquã eũ De¬
niq illa unuitat in ortũ suũ sponsum:
hȩc ubi prascat requirens. dicit ad ipsũ.
Annuntia mͥ quẽ dilexit anima mea.
Cur quẽ dilexit anuna mea dicis. & ñ
quẽ diligis Cur climisisti: quẽ tene¬
bas: Hilexisti patrũ fide: amisisti in¬
crecdulitate. Tenebas caritans uincu¬
lis. amisisti longo fime ꝑfidiȩ: icło ues¬
cis ubiͥ pascat. ubi maneat. Nã si sci¬
res: ⁊ ĩ quereres. Dicis enĩ. Ubi pascis. nͥ
manes in meridie Meridiẽ nosti ẽẽ
noctib queris. Nic uiquit mͥ xp̃e:
responde uel ꝓpt̃ id qr ante carus fu¬
isti atq dilectus mͥ. Et si ego tantȩ p̃¬

Expanded text:
synagoga. nihil profecerunt. fecit enim synagoga. nihil profecerunt. fecit enim spinas inprobitatis, quae uirtutis uberes fructus deferre debuerat. et ideo confitetur. quia populum suum custodire non potuit, meritoque sero quaerit tenere, quem, cum teneret. amisit, multo dissimilior eius . quae dicit: inueni quem dilexit anima mea: tenui eum et non relinquam eum. Denique illa inuitat in hortum suum sponsum, haec, ubi pascat requirens, dicit ad ipsum: adnuntia mihi, quem dilexit anima mea. cur \'quem dilexit anima mea\' dicis et non \'quem diligit\' ? cur dimisisti quem tenebas ? dilexisti patrum fide, amisisti incredulitate; tenebas caritatis uinculis, amisisti longo fune perfidiae. ideo nescis ubi pascat, ubi maneat; nam si scires, non quaereres. dicis enim: ubi pascis, ubi manes in meridie ?meridiem nosti esse noctresponde uel propter id, quia ante carus fuisti atque dilectus mihi; etsi ego tantae pr
Abbreviated transcription (Latin):
Reconciliabit᷑: cũ uiderit meoꝵ pe¬
nitentiã delictoꝵ. Nõ uidit me sol:
qr ñ recepi aduenientẽ. ñ aꝑui fe¬
nestr̾as: ut uitȩ lumͣ intraraet: et cũ
aꝑuero. inluminabit ocłos meos qͥ
uenit ut totũ mundũ illuminaret.
⁊ iudeant etiã ñ uidentes. filii matriᷤᷤ
mee pugnauert̃ aduersũ me. sutant
alii hoc de illis dici qͥ synagogam ad
legis p̃cepta constrigunt: ut legem
custodiant. Nineã suã tuetur: quam
custodire ñ potuit. Peniq custodiebat
ut faceret uuas: fecit aut̃ spinas.
Quȩ sit gͥ uinea: ueniat dauid testifica¬
ri nob̾ dicens ineã de egẏpto trans¬
tulisti: & eiecisti gentes & plantasti
eã. sossunt ⁊ apłi eͥe filii matris eiꝰ qͥ
uere impugnauert̃ sẏnagogã dicen¬
tens. ecce conuertim᷑ ad gentes: ⁊ natio¬
nib uerbũ d̃i seminare ceperunt. sos¬
siuit et ꝓpħe intellegi: qͥ monendo de¬
nuntiandoq ut uineã suã custodiret

Expanded text:
reconciliabitur, cum uiderit meorum paereconciliabitur, cum uiderit meorum paenitentiam delictorum. non uidit me sol, quia non recepi aduenientem, non aperui fenestras, ut uitae lumen intraret. cum aperuero. inluminabit oculos meos, qui uenit ut totum mundum inluminaret, et uideant etiam non uidentes. Filii matris meae pugnauerunt aduersum me, posueruntaliqui hoc de illis dici, qui synagogam ad legis praecepta constringunt, ut legem custodiat, uineam suam tueatur, quam custodire non potuit; denique custodiebat ut faceret uuas, fecit autem spinas. quae sic igitur uinea, uenit Dauid testificari nobis dicens: uin eam e x Aegypto transtulisti, eiecisti genteset e t plantasti eam. possunt et apostoli esse filii matris eius. qui uere inpugnauerunt synagogam dicentes: ecce conuertimur ad gentes et nationibus uerbum dei seminare coeperunt. possunt et prophetae intellegi, qui mouendo denuntiandoque, ut uineam suam custodiret
Abbreviated transcription (Latin):
minare consuerat. Amisi colorẽ uul¬
tus mei. obtunsa facta ẽ acies oculoꝵ
meoꝵ. qͥb ante solẽ udebr̃. In tene¬
bris ambulo: q diẽ. xp̃i nescio. Noli¬
te tam̃ despicere me: qm̃ qͥ reliquit.
potest rursũ aspicere. misereri. ite¬
rũ. Solet congregare disꝑsos: deser¬
tos requirere. colligere destitutos.
diñs trib isrł conuenite. aspicite
me decorã. ante derelictũ. Nolite
aspicere me. qm̃ offuscata sũ: hoc
ẽ ñ hoc solũ aspiciatis. qi offuscata sũ.
Non ẽ intuitus me sol. Q idio fuscata sũ:
Qs lucet sol suꝑ iustos ⁊ inustos. Suꝑ
illis mercede̾ meritoꝵ tribuens. istis
peccata dimittens. Et gentib ñ luce¬
bat ante: nc̃ lucet. Nc̃ illis orit᷑. qui
oriebat᷑ mͥ Iui illis remisit. remutet
⁊ mͥ. Molite arbitrari qm̃ offriscata
sũ qd penitꝰ reliquerit me sol. etiã
ñ intueat᷑. ñ requirat egrã. Bissimu¬
lauit a me: qr ñ seruaui mandata eiꝰ.

Expanded text:
minare consueverat. Amisi colorem vulminare consueverat. Amisi colorem vultus mei, obtusa facta est acies oculorum meorum quibus ante solem videbam: in tenebris ambulo, quae diem Christi nescio. Nolite tamen despicere me, quoniam qui reliquit, potest rursum aspicere. Misereri iterum solet, congregare dispersos, desertos requirere, colligere destitutos. Omnes tribus Israel, convenite, aspicite me decoram ante delicta; nolite aspicere me, quoniam obfuscata sum; hoc est, non hoc solum aspiciatis quia obfuscata sum; non est intuitus me sol, et ideo obfuscata sum. Sed lucet sol super justos et injustos, super illis mercedem meritorum tribuens, istis peccata dimittens. Et gentibbat ante, nunc lucet, nunc illis oritur qui oriebatur mihi; qui illis remisit. remittet et mihi. nolite , arbitrari, quoniam obfuscata sum. quod penitus reliquerit me sol et iam non intueatur, non requirat aegram. dissimulauit a me, quia non seruaui mandata eius;
Abbreviated transcription (Latin):
pl enitudinis scrutaret᷑. Hec gͦ mirantib
aliis. respondit anima iołis. fusca sũ. et
decora filie iersałm fusca ꝑ culpam:
decora ꝑ grãm. Dicit & caro. fusca sũ.
et decora. Fusca pliluere scłari. quẽ
certando collegit: decora osculo sꝑita¬
li. qͦ mundi huiꝰ puluerẽ squalorẽq
qͥa peccaui: decora qͥa iã me diligit
xp̃c. Iuã religauerat in eua: recipit
ex uirgene. suscipit ex maria. Bicit e
tia synagoga cuiꝰ mysteria hoc loco
plerisq uid̾et᷑. exprimi. quȩ cũ se rei¬
ci iã uideret ꝓpt̾ totiꝰ plebis impie¬
xp̃o adherentes udebrit. ꝙr habebat e¬
loquia sibi credita: ⁊ id̾o dicebat fus¬
ca sũ ⁊ decora filiȩ ierfłm. flisca ꝑ
incredulitatẽ. decora ꝑ lege̾̃. fusca ꝑ
lapsũ. decora q dilexit me sol. ⁊ pri¬
or facta sũ congregatio di. Nolite re
fucere me: qi fusca siĩ. Idõ fusca sũ:
qr sol me reliqͥt iustitie. qͥ aute inlu¬

Expanded text:
plenitudinis scrutaretur. Haec ergo mirantibus plenitudinis scrutaretur. Haec ergo mirantibus aliis, respondit anima Joannis: Fusca sum et decora, filiae Jerusalem; fusca per culpam, decora per gratiam. Dicit et caro, fusca sum et decora; fusca pulvere saeculari, quem certando collegit, decora oculo spiritali, quo mundi hujus pulverem squaloremque fusca sum, quia peccaui, decora, quia iam me diligit Christus, quam relegauerat in Eua, recepit ex uirgine, stiam Synagoga, cujus mysteria hoc loco plerisque videntur exprimi; quae cum se rejici videret propter totius plebis impieChristo adhaerentes videbat, quia habebat eloquia sibi credita. Et ideo dicebat: Fusca sum et decora, filiae Hierusalem: fusca per incredulitatem, decora per legem: fusca per lapsum, decora quia dilexit me sol, et prior facta sum congregatio Dei. Nolite me refugere quia fusca sum; ideo fusca sum quia sol me reliquit justitiae, qui ante illu
Abbreviated transcription (Latin):
uerba custodiat. dicens ad eũ. Dilicgamꝰ
ubera tua suꝑ uinũ. Sic tam̃ bibens
ut ñ absoberet᷑ uiuo. s grã eiꝰ le titiam
cordis heuriret: ñ corporis ebrictate
iitubaret. Deniq bibens uinũ hoc ap¬
ꝑuit oculos suos & uidit uiã rectam.
reliquit torruosas uias dicens. Eqͥtas
dilexit te. Ioc ẽ ñ flexusasa itinera te
sequunt᷑. s solus ad te potest iusticiȩ
thrames ꝑuenire. Qͥ enĩ diligit iusti¬
tiã: ñ se auertit a xp̃o. Qͦ mͦ enĩ ar¬
bitrũ iustitiȩ remuneratorẽq meri¬
toꝵ: innocens metuat conscientiã. In
hoc gͦ uiuene spectato magna mystȩ¬
ria q̃ incanticis canticoꝵ sc̃s salomon
repletꝰ dñi spũ resultauit. Constitue
dñm iħm recunbentẽ in coniuiuo.
reclinantẽ se ioħem supͣ pectꝰ eiꝰ. mi ra¬
ntes alios qd̃ serus supͣ pectꝰ dm̃ re¬
clinaret. qͦd caro illa peccatrix supra
tẽplũ uerbi recunberet: qd̃ ancina il¬
la carnis uincł̃is innexa. aulã diuinȩ¬

Expanded text:
 dicens ad eum: diligamus ubera tua super uinum, sic tamen bibens, ut non absorberetur uino, sed gratia eius laetitiam cordis hauriret, non corporis ebrietate titubaret. denique bibens hoc uinum aperuit oculos suos et uidit uiam rectam, reliquit tortuosas uias, dicens: aequitas dilexit te, hoc est: \'non flexuosa itinera te sequuntur, sed solus ad te potest iustitiae trames peruenire\'. qui enim diligit iustitiam, non se auertit a Christo; quomodo enim arbitrum iusti remuneratoremque meritorum innocens metuat conscientia? In hoc ergo iuuene spectato magna mysteria, quae in Canticis canticorum sanctus Salomon repletus domini spiritu resultauit. constitue dominum Iesum recumbentem in conuiuio, reclinantem se lohannem supra pectus eius. mirantes alios, quod seruus se supra dominum reclinaret. quod caro illa peccatrix supra templum uerbi recumberet. quod anima illa carnis uinc
Abbreviated transcription (Latin):
sius ꝓsint: ne dicat᷑ ei. Que in uiuen¬
tute ñ collegisti: qͦmͦ inuenies in
senecꝰtute. Ergo is si in consilio seni¬
orũ sederit. manũ adhibebit ori
suo ut audiens sententias colligat
Qd̾ sibi admaturiorẽ etatẽ seruet.:
quẽadmodũ maria cũ uerba xp̃i
audiret. cũ ferehiat ea omã in corde
suo. quẽ admodũ ioħes cũ caput suũ
supra pectus dñi iħu reclinaret. hau¬
riebat ꝓfunda secreta sapientiȩ. En tͥ
uiuenẽ. qͥ uiã suã in uiuentute corre¬
.xit. siscator erat cũ fre suo. uidit do¬
minũ iħm cũ plicaret recia sua. et
audiuit dicentẽ. Uenite faciã uos
piscatores hominũ. et relictis retibus
sius. et patre secutꝰ ẽ eu. Uiã scł̃i curre¬

Expanded text:
suis prosint, ne dicatur ei: Quae in juvensuis prosint, ne dicatur ei: Quae in juventute non collegisti, quomodo invenies in senectute ? Ergo is si in concilio seniorum sederit, manum adhibebit ori suo; ut audiens sententias colligat, quod sibi ad maturiorem servet aetatem: quemadmodum Maria cum verba Christi audiret, conferebat ea omnia in corde suo; quemadmodum Iohannes, cum caput suum supra pectus Iesu domini reclinaret, hauriebat profunda secreta sapientiae. En tibi iuuenem, qui uiam suam in iuuentute correxit! piscator erat cum fratre suo; uidit dominum Iesum, cum plicaret retia sua, et audiuit dicentem: uenite, faciam uos piscatores hominum, et relictis retibus suis et patre secutus e
Abbreviated transcription (Latin):
tanto filentio loqui discerent: cum
presertĩ et dauid suꝑioris etatis qͣm
pythagorã fuisse ñ dubiũ sit qͥ ait.
dixi custodiã uias meas. ut ñ delinꝗͣ
in lingua mea. posui ori meo custo¬
diã. & qr fortasse aliqͣndo aliqͥd locutꝰ
ẽẽt ucautiꝰ: id̾o postea ad̾o poni ori
suo custodiã postulabat. Isaiam qͦq
pythagoricis anteriorẽ fuisse quis
nesciat. nuui cũ audisseͥ clama. ñ priꝰ
clamauerit quã audiret qͥd clama¬
re deberet: Respondit enĩ. Qͥd clanra¬
bo: Unde dic̾tũ ẽ ei. Omĩs caro fenũ:
uerbũ aut̃ oni manet inet̾uũ. et
ꝓpħica uoce clamauit. Nterq uiue
nis gͥ p̃dicandus. Ille tam̃ serpis: hic
cautiꝰ. Ille se ipso contentꝰ. et nũquã
sibi solus: iste pulcbrã etati lubrice
disciplinã adsciscens. silentiũ. nec ad¬
huc sibi habundans. s aliis se timens cre¬
dere. querens tam̃ a uiuentute congre¬
gare que in senectute et sibi ⁊ prumiᷤ

Expanded text:
tanto silentio loqui discerent, cum tanto silentio loqui discerent, cum praesertim et Dauid superioris aetatis quam Pythagoram fuisse non dubium sit, qui ait: dixi: custodiaa mea; posui ori meo custodiam. et quia forte aliquando aliquid locutus esset incautius, ideo postea a deo poni ori suo custodiam postulabat. Esaiam quoque Pythagoricis anteriorem fuisse quis nesciat ? qui cum audisset: clama, non prius clamauerit, quam audiret quid clamare deberet; respondit enim: quid clamabo? unde dictum est ei: omnis caro faenum, uerbum autem domini manet in aeternum, et prophetica uoce clamauit. Uterquenis praedicandus: ille tamen serus, hic cautus; ille se ipso contentus, et numquam sibi solus: iste pulchram aetati lubricae disciplinam adsciscens silentii; nec adhuc sibi abundans, sed aliis se timens credere: quaerens tamen a juventute congregare, quae in senectute et sibi et proximis
Abbreviated transcription (Latin):
te uidere. nolit reiuincere qͥ nolit accu¬
sare: nolunt uidere et angłi. s uidet
diabolus qͥ tecũ introuuit. unmo qͥ te
introduxit: uident ministri eiꝰ qͥ te
circundedert̃. ne uideres angłos diui¬
qͥ te impulert̃ neqͥs reuocaret. neqͥs ten̾et.
Noli putare qd̵ conludiũ tͥ prestet filen¬
tii: qͥ uult tecũ supplicii hab̾e cõsortiũ.
Studet plures similes sui uidere. et
in eo habet głam qd̵ plures ꝑditos fe¬
cerit. Ipse ẽ incentor. ip̃se ẽ accusator.
Ipse in̾iudiã introiuit: ipse eũ ad ꝑditi¬
onẽ impulit: ipse misit ad laqueu̾m.
die. tu nos circũuenisti: tu impulisti.
Exemplũ queris: accipe dicentẽ euã di¬
centẽ p̃uaricationis suȩ auctorẽ fuis¬
se serpentẽi s illũ implicanit. ñ se ab¬
soluit. Cui respondit ddns. Non p̃ceꝑam.
ne gustareris de ligno solo: qd ẽ uime
me ñ audi re potͥuistis uitalia ma¬
ndantẽt et ideo operem᷑ iustitias.

Expanded text:
e nolit uidere. nolit reuincere qui nolit acc-ue nolit uidere. nolit reuincere qui nolit acc-usare, nolint uidere et angeli; sed uidet diabolus qui tecum introiuit, immo qui te introduxit, uident ministri eius qui te circumdederunt, ne uideres angelos dqui te inpulerunt, ne quis reuocaret, ne quis teneret. noli putare, quod conludium tibi praestet silentii, qui uult tecum supplicii habere consortium. studet plures similes sui uidere et in eo habet gloriam, quod plures perditos fecerit. ipse est incentor. ipse accusator; ipse in ludam introiuit, ipse eum ad proditionem inpulit, ipse misit ad laqueum.  eum: Tu nos circumvenisti, tu impulisti ! Exemplum quaeris? Accipe dicentem Evam praevaricationis suae auctorem fuisse serpentem. Sed illum implicavit, non se absolvit. Cui respondit Dominus: Non praeceperam ne gustaretis de ligno solo, quod est inme non potuistis audire vitalia mandantem. 14. Et ideo operemur justitias:
Abbreviated transcription (Latin):
nequitiarũ. Flenꝰ ẽ orbis t̾rarũ reme¬
diis: qi plenꝰ ẽ laqueis. sutas qd̃ in lu¬
prrnari xp̃c te ñ uideat: quẽ uidet lu¬
panur intrare. Eutas qd in adu̾terio te
ñ dep̃hendat: quẽ iudet adulterium
cogitantẽ. Nũ parietes refugit qui
aspectat errores. et secretũ criminis
aduersat᷑. qui scenã criminis uituet᷑.
Anputas tẽ pͥmum te intrare merito¬
riũ. cũ foruicẽ meretricis. ingrederisi
Intrasti iã: quando cogitationes tuas
meretrix introiuit. Intrasti iã: quan¬
do adpotiendi ꝓstibuli cupiditatem
gressu mentis intrasti. sulsasti lupana¬
ris fores. qͣndo ad mulieris ꝯcupiseendȩ
decorẽ oculos m̃tis aꝑuisti. et si uerũ
audire uis: qͦm te in lupauari ñ uidit
xp̃c: quando te uidit cũ adulterando
in corde tuo te ipsũ lupanar eẽ fecistuᷤ
Ueniq ipse dicit dñs iħx. Qͥ uiderit mu¬
lierẽ ad concupiscendũ eã: iã adulte¬
rauit eã in corde suo. Unde tam̃ tam
religiosus in opinione: qui tã ꝓbrosus

Expanded text:
 est orbis terrarum remediis. quia plenus est laqueis. putas quod in lupanari Christus te non uideat, quem uidet lupanar intrare ? putas quod in adulterio te non deprehendat, quem uidet adulterium cogitantem? num parietes refugit, qui spectat errores, et secretum criminis auersatur. qui sc-enam criminis intuetur? an putas tunc primum te intrare meritorium, cum fornicem meretricis ingrederis? intrasti iam. quando cogitationes tuas meretrix introiuit, intrasti iam, quando ad potiendae prostibulae cupiditatem gressu mentis intrasti, pulsasti lupanaris fores, quando ad mulieris concupiscendae decorem oculos mentis aperuisti. et si uerum audire uis, quomodo te in lupanan non uidit Christus, quando te uidit, quia adulterando in corde tuo te ipsum lupanar esse fecisti? denique ipse dicit dominus Iesus: qui uiderit mulierem ad concupiscendum e a m, iam adulterauit eam in corde suo. unde tamen tam religiosus in opinione. qui tam probrosus
Abbreviated transcription (Latin):
um. in cuiꝰ corpꝰ. potestatẽ diabolo de¬
dit: in anunã ñ dedit. Nã si dedisset
in animã. penitꝰ derelinqͥsset eum.
Nũqͥd ñ ido relictus ẽ iob ut relictus
uidã ciui ait. qd̵ facis. fac celeriꝰ. Uere¬
liqͥt enĩ penitꝰ:. quẽ scelcris sui ꝑmi¬
sit effectiri. Alios aut̃ apłos cũ uidis¬
set de turbatos qr dixerat qͦ ecgo uado
uos ñ potestis uenire: addidit. Non tur¬
bet᷑ cor ur̃m. & infra. Iterũ uenio et
accessio uos ad me ipsũ. ut ubi ego
sum: & uos sitis. Ueniq turbatꝰ petrꝰ

Expanded text:
um, in cuius corpus potestatem diabolo deum, in cuius corpus potestatem diabolo dedit. in animam non dedit; nam si dedisset in animam, penitus dereliquisset eum. numquid non ideo relictus est Iob, ut relictus ludam. cui ait: quod facis, fac celerius; dereliquit enim penitus. quem sceleris sui permisit effectui. alios autem apostolos cum uidisset esse turbatos, quia dixerat: quo ego uado , uos non potestis uenire. addidit: non turbetur cor uestrum, et infra: iterum uenio et accersio uos ad me ipsum, ut ubi sum ego et uos sitis. den
Abbreviated transcription (Latin):
ficauert̃ dm̃ baptizati baptismo ioħiᷤᷤ.
illi spreuert̃ uos elegimꝰ. & sequimur
consiliũ di: qr uichil potest ẽẽ subli¬
muis. Hoc enĩ diinũ: qͦ fit remissio
peccatoꝵ. Cũ didicerit itaq iustitias
dm̃i d̾m timens: ñ confundet᷑. Deniq
et paulus ait. In nullo confundar. Et
qr nullus pocest ꝑfectꝰ ẽẽ sine fauore
di neq tutus. id̾o roggare debet ne pe¬
nitꝰ eũ relinquat d̾s. Nã supra rogas¬
uit dauid ne derelinqueret᷑ dicens.
ne derelinquas me dñe d̾s meus: Hie
ait ne derelingias me usq quaq hoc
ẽ multũ. Supra forte quasi adhuc
inꝑfectꝰ et in magnis ꝑturbationib
positꝰ se derelinqͥ timebat: hic autẽ
iã fortior ñ tunet derelinqui ut tẽꝑ¬
tetur: s rogat ne penitꝰ derelinqͣt᷑.
fierũq enĩ derelmiquit ds quos
mult ꝓbari. penitꝰ aut̃ derelinquit. qͦs
deserit. Dereliqͥt penitꝰ uidã. ñ dereli¬
quit aut̃ socm̃ iob: in cuiꝰ prtrimoni¬

Expanded text:
zati baptismo Iohannisilli spreuerunt, nos elegimus et sequimur consilium dei, quia nihil potest esse sublimius; hoc enim diuinum, quo fit remissio peccatorum. cum didicerit itaque iustitias domini, deum timens non confundetur. denique et Paulus ait: in nullo confundar. Et quia nullus potest perfectus esse sine fauore dei neque tutus, ideo rogare debet, ne penitus eum relinquat deus. nam supra rogauit Dauid, ne derelinqueretur, dicens: ne derelinquas me, domine deus meus, hic ait: ne derelinquas me usque quaque, hoc est \'multum\'. supra forte quasi adhuc inperfectus et in magnis perturbationibus positus. ne derelinqueretur, timebat, hic autem iam fortior non timet derelinqui, ut temptetur, sed rogat. ne penitus derelinquatur. plerumque enim derelinquit deus quos uult probari, penitus autem derelinquit quos deserit. dereliquit penitus ludam. non derehquit autem sanctum Iob. in cuius patrimoni
Abbreviated transcription (Latin):
riã. ut uidens ñ uideas. audiens ñ au¬
dias. Putas te solũ esse cũ forncaris:
et ñ recordaris ꝙ oculi dñi uident
orbem t̾rarũ. Non audis dicentẽ. ecce
uenit hora ut disꝑgimim unusqͥsq
in sua. et me solum relinquatis.
s ñ sũ solus qi pat̃ mecũ ẽ  Adest gͦ pa¬
ter. adest filiꝰ ͤ ad funt ministri. adsunt
cherubin. et seraphin. q̃ dicunt sc̃s. sc̃s.¬

Expanded text:
riam, ut uidens non uideas, audiens non auriam, ut uidens non uideas, audiens non audias. Putas te solum esse, cum fornicaris, et non recordaris, quia oculi domini uident orbem terrarum? non audis dicentem: ecce uenit hora ut dispergamini unus quisque in sused non sum solus; quia Pater mecum est . Adest ergo Pater, adest et Filius Dei, adsunt ministri, adsunt Cherubim et Seraphim, qui dicunt. S