comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exi aliquot adolescentuli coimus ĩ puro
in hunc diem ut de simbolis ẽemue che¬
tam eĩ rei prefecimus. dati amili. locus tempꝰ
constitutũ est prẽteriit temꝑꝰ. quo in loco detm̃
est parati nichil est homo nusꝙͣ ip̃e est. neq scio
quid dicam. aut quid conietem. m̃it mͥ hoc ce¬
teri negotii dedere. ut illiuin que ram ibo ad eum
uisam si domi sit. s quisnam huic a tͣhaide exit.
is est in non: ipsus est. quid hoc homime est :¬
qui ħic ornatus est: quid illud mali est: ne queo

Expanded text:
eri aliquot adolescentuli coimus in Piraeeo, In hunc diem ut de symbolis essemus. Chaeream ei rei Praefecimus; dati annuli; locus, tempus constitutum est. Praeteriit tempus; quo in loco dictum est parati nihil est. Homo ipse nusquam est; neque scio quid dicam aut quid coniectem. Nunc mihi hoc negoti caeteri dedere ut illum quaeram; Idque adeo visam, si domi est. Quisnam hic a Thaide exit? Is est, an non est? ipsus est. Quid hoc hominis? qui hic ornatus est? Quid illud mali est? nequeo
Abbreviated transcription (Latin):
satis mirari neqr  conu̾tere. isi quicquid est¬
ꝑioauauut lubes aius qodsit sciscitarcherea.
auis hincne scquitur  nemo lomo est
Iam nẽ erummpere hoc licet miclui guidiũ Prob
icupiter. nuntest profecto nterfiti cum perpeti
me pessu ne hoc gaudium cõtaminet uita egͥ¬
tudiue aliqua. S neminem hic curiosum int̾¬
uentrenunc ni udeo qui me sequatur quiq
iain rogitando obtinidat. enecet. qͣuid gost. ii.
autꝰ quid letasim. quo pergam unde emergam.
ubi siem uestitũ hunc nactus . quid michi queram.
Banus sim. an ue insaniam. Antrpho. adibo at¬
⁊ ab eo grãni hanc inibo. quam uideo uelle. O cherea
Euid est. quod sic gestis aut quid sibi hic uest̾itn
querit: quid est hoc quod letus sis: quid tibi uis:
fatis ne sainis es. quid mo aspectas quid taceee¬
Chere O festus dies hominis. amite salue. nemo
est omi ꝯuein ego nũt magis cuperem uidere ꝙͣ te.
te obsecro bercie ut audiãs istud. Nostin hant quã
iaiat sraͣter. Antipho. Noui. nemꝑe ut opinor cha¬

Expanded text:
satis mirari neque coniicere. Nisi quicquid estprocul hinc libet prius quid sit sciscitari. CHAEREA. quis hinc me sequitur? nemo homo est. Iamne erumpere hoc licet mihi gaudium? pro Iupiter! Nunc est profecto interfici cum perpeti me possum, Ne hoc gaudium contaminet vita aegritudine aliqua. Sed neminemne curiosum intervenire nunc mihi, Qui me sequatur, quoquo eam; rogitando obtundat, enecet; Quid gestiam, aut quid laetus sim; quo pergam, unde emergam; ubi siem Testitum hunc nactus; quid mihi quaeram; sanus sim, anne insaniam? Adibo, atque ab eo gratiam hanc quam video velle inibo. Chaerea, quid est quod sic gestis? quid sibi hic vestitus quaerit? Quid est quod laetus sis? quid tibi vis? satin sanus? quid me adspectas? Quid taces? O festus dies hominis! amice salve. Nemo est hominum, quem ego nunc magis cuperem videre quam te. te obsecro hercle ut audias.Novi, nempe opinor Tha
Abbreviated transcription (Latin):
bonis ꝙͣ plurimis. et mint̾me mul¬
tos ledere. n his poeta hic nomen
qui dictum in le uehemencuis exi¬
stimauit cẽ sic existimet. sciat. presumat responsũ¬
non dictum cẽ quale sit prius Qui bene uertendo

Expanded text:
bonis / quam plurimis et minime multos laedere, / in his poeta hic qui dictum in se inclementius existimauit esse, sic existimet' sciat, praesumat 'responsunon dictum esse, quia laesit prius'. - BO
Abbreviated transcription (Latin):
Heni. Dauꝰ Utmam aut hic surdus aut hec muta
facta sit. Misis. Nam quod peperisset uissit tolli.¬
Sͣnno O iupiter quid ego audio. Actum ẽ si quidei
hec uera predicat. Lesbia. Bonĩ ingeinũ uarras
adolescentis. Misis Optinũ. S ed sequere me intro.
auꝰ Quod remediũ ñt huic malo inueniam:¬
simo Quid hoc adeon est demens: ex ꝓegͥna. Iã¬

Expanded text:
Hem. Utinam aut hic surdus aut haec muta Hem. Utinam aut hic surdus aut haec muta facta sit. Nam quod peperisset iussit tolli. O Iupiter! Quid ego audio? Actum est siquidem haec vera praedicat. Bonum ingenium narras adolescentis. Optimum. Sed sequere me intro,  Quod remedium nunc huic malo inveniam? Quid hoc? Adeone est demens? Ex peregrina? Ia
Abbreviated transcription (Latin):
secum eam rem recta reputauit uia. Simo. Laudo¬
Dauꝰ. Dum. licitum est ei dumq etas tulit amauit
tum id clam cauit ne unꝙͣ infamie ea Res sibi eẽt
ut uirum fortem decet. Nunc uxore opus ẽ animũ
ad uxorem appulit. Simo. Subtristis uisus est
sed est quod succenset tibi Simo. Quidnam est:¬
Simo Qum dic quid est. Daius Ait nimiũ per¬
parte facere sumptũ. Simo. Me ne: Dauus Se.
uix inquit draginis est obsonatꝰ decem. nõ filio
uidetur uxorem dare. Quem inquit uocabo ad ce¬
nam meoꝵ equaliũ potissimũ mĩc: et quod dicẽ dũ
siet hic Du qͦ perparce nimiũ. non laudo. Simo¬
Tace. Dauus. Cõmoui. Simo. Ego istec recte ut
fiant uidero. quidnam hoc ẽ Rei: Quid hic uult
inueterator sibi: Nam si hic mali est quicꝙͣ hen
Lesbia. fidelem haud fermc mulieri ĩucĩas
uirum. S imo. Ab Andria est ancilla hec. quid
narrat: Dauie. Ita est. Misis. Sed hic pãphilꝰ¬

Expanded text:
secum recta reputavit via. Laudosecum recta reputavit via. Laudo. Dum licitum est ei, dumque aetas tulit, Amavit: tum id clam: cavit ne umquam infamiae Ea res sibi esset, ut virum fortem decet: Nunc uxore opus est: animum ad uxorem appulit. Subtristis visus est sed est quod succenset tibi. Quidnam estil. Quin dic quid est? Ait nimium parce facere sumptum. Mene? Te. "Vix," inquit, "drachmis est obsonatum decem: Num filio videtur uxorem dare? Quem," inquit, "vocabo ad coenam meorum aequalium Potissimum nunc?" et, quod dicendum hic siet, Tu quoque perparce nimium. Non laudo. Tace. Commovi. Ego istaec recte ut fiant videro. Quidnam hoc rei est? quid hic vult veterator sibi? Nam si hic mali est quicquam, hem Lesbia: Fidelem haud ferme mulieri invenias virum. Ab Andria est ancilla haec. Quid narras? Ita est. Sed hic Pamphilu
Abbreviated transcription (Latin):
dixt bolo. Birria Nunc nr̃e parti timeo. quid hic re¬
spondeat Pamphi. Neq istic neq alibi tibi erit usꝙͣ m
Quid dixit. Simo. Facis ut te decet cum istuc qd̾
postulo impetro cum gratia. Dauus. Sum uerus:
D. mĩt iam intro ne in mora cum opus sit sies.
fidem. Uerum illud uerbum est uulgo quod dici
uirginem forma bona. axmini uidere. quo eqͥor
sum pamphilo si se illant in somnis ꝙͣ illũ am¬
Splecti malluit. Remĩciabo ut pro hoc malo michi
det magnum malum. Dauues Simo.
it m̃t me credit aliquã fallaciã portare
et ea hic restitisse gra. szmio Qͥd dauus
narrat: Danus. Eque quicꝙͣ ñt quide̾. Simo.
Nichil ne: hem. Dauus. Nichil prorsus Simo.
Atqui expectabam quide. Damie. Pret̾ spem.
euenit. sentio hoc habet male uirũ. Simo Nutin
es in uerum dic̾e. Dais. Nichil facilius Simo.
Num illi moleste quippiam hec sunt miptie:¬
Nichũ hercle. Aut si adeo bidu aut tridui ẽ¬
het sollicitudo. nostin. deinde desinet. Et em̃ ip̃us

Expanded text:
dixi volo. Nunc nostrae timeo parti quid hic respondeat. Neque istic neque alibi tibi erit usquam in Quid dixit? Facis ut te decet Cum istuc quod postulo impetro cum gratia. Sum verus? I nunc iam intro; ne in mora cum opus sit sies. fidem? Verum illud verbum est, vulgo quod dici llam vidi virginem; forma bona Memini videre: quo aequior sum Pamphilo, Si se illam in somnis quam illum amplecti maluit. Renuntiabo, ut pro hoc malo mihi det malum. DAVUS. SIMO. Hic nunc me credit aliquam sibi fallaciam Portare, et ea me hic restitisse gratia. Quid Davus narrat? Aeque quicquam nunc quidem. Nihilne? hem. Nihil prorsus. Atqui expectabam quidem. Praeter spem evenit: sentio: hoc male habet virum. Potin es mihi verum dicere? Nihil facilius. Num illi molestae quippiam hae sunt nuptiNihil hercle: aut, si adeo, bidui est aut tridui Haec sollicitudo: nosti: deinde desinet. Etenim ipsus
Abbreviated transcription (Latin):
sum meus. Demip. Scio ita ẽẽ. et ideo istec
res michi sollicitudini est. neq defeciscar un¬
ꝙͣ ego experier. donec tibi id quod pollicitus
sum effecero
sum effecero. Geta.
go hominem callidiorem uidi nemi¬
nem. ꝙͣ phormionem. uenio ad ho¬
minem ut dicerem argenti opus eẽ. et id qͦ
pacto fieret. uix dum dimidium dixerã in¬
tellexerat. Gaudebat me laudabat. querebat
senen. diis grãs agebat tempꝰ sibi dari ubi
phedrie se ostenderet. nichilominꝰ amitunz
ẽẽ ꝙͣ antiphoni. hominem ad forum nissi
operirier. eo me ẽẽ adducturũ seneni. S
eccum ipm. quis est ulterior: attat. phede̾
pater uenit. S quid ꝑtimui antem belua
an quia quos fallam pro uno duo sunt mͥ
dati: Cõmodius ẽẽ opinor duplici spe utier
petam hinc uude a pͥmo institui Si is dat
sat est. Si ad hoc nichil fiet. tum hunc ad¬
oririer. hosꝑitem. Anti. Ge. chreme. demi.
xpecto ꝙͣ mox recipiat se se geta S
patruum uideo cum pre astantem

Expanded text:
sum meus. Scio ita esse; et istaec mihi res sollicitudini est: Neque defetiscar usque adeo experirier, Donec tibi id quod pollicitus sum effecerosum effecero. GETA. Ego hominem callidiorem vidi neminem Quam Phormionem: venio ad hominem ut dicerem Argentum opus esse, et id quo pacto fieret: Vixdum dimidium dixeram, intellexerat; Gaudebat; me laudabat; quaerebat senem; Dis gratias agebat, tempus sibi dari Ubi Phaedriae esse ostenderet nihilo minus Amicum sese quam Antiphoni: hominem ad forum Iussi operiri; eo me esse adducturum senem. Sed eccum ipsum: quis est ulterior? atat, Phaedriae Pater venit: sed quid pertimui autem, bellua? An quia quos fallam pro uno duo sunt mihi dati? Commodius esse opinor duplici spe utier. Petam hinc unde a primo institui: is si dat, sat est: Si ab eo nihil fiet, tum hunc adoriar hospitem. ANTIPHO. GETA. CHREMES. DEMIPHO. xspecto quam mox recipiat huc sese Geta: Sed patruum video cum patre adstantem.
Abbreviated transcription (Latin):
hic sensisse se ait: Simo: lxcͣ primũ affertiuꝰ
m ab hoc hec fallatia. Hauc simulant parere. quo
chreine tem absterreant G liceriĩ uno lucina fer opẽ
Serua ie obsecro. dimo. Hui tam cito: ridiculũ¬
Postꝙͣ ante hostium mẽ audiuit stare approperat
Nec sat cõmode diuisa sunt temporib tibͣi daue hec

Expanded text:
hic sensisse ait? Haec primum adfertur iam mihi ab hoc fallacia: Hanc simulant parere quo Chremetem absterreant. "Iuno Lucina fer opem, serva me, obsecro." Hui tam cito? ridiculuquam ante ostium Me audivit stare approperat. Non sat commode Divisa sunt temporibus tibi, Dave, haec
Abbreviated transcription (Latin):
multo incelligit. ⁊ Tam in prologis
scribundis opera auutitur non qui argumentum
narret. Sed qui maliuoli ueterisq poete᷑ maledictis

Expanded text:
multo intelligit. Nam in prologis scribundis operam abutitur, Non qui argumentum narret, sed qui malevoli Veteris poetae maledictis
Abbreviated transcription (Latin):
orͣre ut subuemiat sibi. ꝙ si intelligeret cũ
stetit olimͣ noua actoris opera magit stetis
seꝙͣ sua. mims multo audacter ꝙ̃ m̃c ledit

Expanded text:
orare ut subveniat sibi. Quod si intelligeret, olim quum stetit nova, Actoris opera magis stetisse quam sua, Minus multo audacter quam nunc laedit
Abbreviated transcription (Latin):
S ic exo sic dio. clari monumto ꝓbilippi
aspicis. un tbrant martia casta gerius
M argia sicrifico deduchim nom abanco.
inqua par fazies nodiliture cua ⁊
Par animo quoq for ma respondet ĩilla.
et genus e facies ingeniui q
ec quod laudamus formam tam curpe putaris
Laudamus partes hac quoq magna deas
Nupta fuit quondam maier tera cesaris illi
o decus lo sacra femine digna domo
S ic cecinit clio docde assensere sorores
innuit alcides increpuũt qͥ lira

Expanded text:
sic ego. sic Clio: ‘clari monumenta Philippi aspicis, unde trahit Marcia casta genus, Marcia, sacrifico deductum nomen ab Anco, in qua par facies nobilitate sua est. par animo quoque forma suo respondet; in illa et genus et facies ingeniumque simul. nec quod laudamus formam, tu turpe putaris: laudamus magnas hac quoque parte deas. nupta fuit quondam matertera Caesaris illi. o decus, o sacra femina digna domo!’ sic cecinit Clio, doctae assensere sorores; annuit Alcides increpuitque lyra
Abbreviated transcription (Latin):
C ȩsaris arma canant ali nos cesaris aras
e quoscumꝗ sacris addidit ille dies.
A nnue conanti per laudes ire tuorum.
deq meo pauidos excure corde metus.
Das mehi te placidum dederp ĩ carmine uires
ingenu uulti statqͥ cadit tuo.
P agina uiditium docħi subitura moueti¬

Expanded text:
ras, et quoscumque sacris addidit ille dies. adnue conanti per laudes ire tuorum, deque meo pavidos excute corde metus, da mihi te placidum, dederis in carmina viris: ingenium voltu statque caditque tuo. pagina iudicium docti subitura movet
Abbreviated transcription (Latin):
et quo sit merito quat notata dies.
nuenies illic & festa domesticq uobis
sepe aibi pater est sepe legendus auus.
ueq ferunt illi pictos signantia sastos
tũ qͥuoq cum druso premia fratre stres
esaris arma canant alii. nos cesarie aras
o quoscumꝗ sacris addidit ille dies
Annue conanti per laudes ire tuorum.
deq meo pauidos excure corde menis¬

Expanded text:
 notata dies. invenies illic et festa domestica vobis: saepe tibi pater est, saepe legendus avus; quaeque ferunt illi pictos signantia fastos, tu quoque cum Druso praemia fratre feres. Caesaris arma canant alii: nos Caesaris aras, et quoscumque sacris addidit ille dies. adnue conanti per laudes ire tuorum, deque meo pa
Abbreviated transcription (Latin):
is liburnis it̾ alta nauiu
Amice ꝓpugnacula
Paratus om̃e cesais̃ ꝑicłim
Subire mecenas tuo
an hũc labore mẽte laturi decet
Quez fere non molles uror
steremꝰ et te uł ꝑ alpun iugu
Inhospitale et caudasu
uel occid̾ntis usq adultimu smu
Forti sequenur peccatore
¶Roges tuu labore ꝗd iuẽ̾ meo
Tm bellis ac parui firmi
Comes minore su futurꝰ in metu
Qui maior absentes habet
¶Ut asidens in plumib pullis auis

Expanded text:
is Liburnis inter alta navium, amice, propugnacula, paratus omne Caesaris periculum subire, Maecenas, tuo: an hunc laborem mente laturi, decet qua ferre non mollis viros? feremus et te vel per Alpium iuga inhospitalem et Caucasum vel occidentis usque ad ultimum sinum forti sequemur pectore. roges, tuom labore quid iuvem meo, inbellis ac firmus parum? comes minore sum futurus in metu, qui maior absentis habet: ut adsidens inplumibus pullis avis
Abbreviated transcription (Latin):
dnar atauis edite regibus
D et p̾sidiu et dulce decus meuz
sũt quos curiculo puruere olimpicu
Collegisse iuuat. metaq ferudis
Euitata rotis. palmaq nobilis
Ceraꝵ dños euchit ad deos.
¶Huic si nobiliu tarba quiritiu
Certet tergenis tollere honoriby
Illu si ꝓprio ꝯdidit hõreo
Quid qͥd delibicis uerzit᷑ arei
Gaudente patrios sindere sarculo
Agros athalicis ꝯditoib
Nunꝙ̃ dimoueas ut tr abe epria
Mirtou pauidus nauta secet mare.
Luctatẽ i careis fluctib asrieu
Mercator metue̾s/ ociu et opidi
Laudat rura sui. mox reficit ral
Quassas indocillis pauꝑie pati
Est qui nec uet̾is pocula masicr
Nec ꝑtez solido demere dadie
Sꝑuit nũc uiridi menbra Idd

Expanded text:
nas atavis edite regibus, o et praesidium et dulce decus meum: sunt quos curriculo pulverem Olympicum collegisse iuvat metaque fervidis evitata rotis palmaque nobilis terrarum dominos evehit ad deos; hunc, si mobilium turba Quiritium certat tergeminis tollere honoribus, illum, si proprio condidit horreo quidquid de Libycis verritur areis. gaudentem patrios findere sarculo agros Attalicis condicionibus numquam demoveas, ut trabe Cypria Myrtoum pavidus nauta secet mare. luctantem Icariis fluctibus Africum mercator metuens otium et oppidi laudat rura sui; mox reficit rates quassas indocilis pauperiem pati. est qui nec veteris pocula Massici nec partem solido demere de die spernit, nunc viridi membra sub
Abbreviated transcription (Latin):
Seu pescat agna siue malit ede¬
. ¶pallida mors equo pulsat pede paupu tabnas
Reguq tures. beate soxti
uitaesuma breuis ipenõ uetat nchoare longai
Iaz te pͥmẽt nox fabule q et manes
Et domꝰ ex illis plutonia quo simł mearis
Nec regna uini sorciere talis
⁊lec tenern licida mirabe qͦ calet iuuẽtus
Nũct om̃is et mox uirgines tepebut.
uis młta gracilis te puer in rosa
ꝑfusus liquidis urget odorib¬
uitabit libitina usq ego postera
Cresca laude recens duz capitoliu
Scandet cutacita uirgme pontifex¬
¶ Dicat qua uoleus obstrepit aufidui
Et qua pauꝑ aque dauno agrestiuz
Regnator ppłor. exhumili potens
Princeps eosiu carm̃ aditalos
Deduxilse modos sume suꝑbiam
Quelitã meritis et mͥ delphaca so¬
lauro cinge uoleus mel pomen e comaz

Expanded text:
seu poscat agna sive malit haedoseu poscat agna sive malit haedo. pallida Mors aequo pulsat pede pauperum tabernas regumque turris. o beate Sesti, vitae summa brevis spem nos vetat inchoare longam; iam te premet nox fabulaeque Manes et domus exilis Plutonia; quo simul mearis, nec regna vini sortiere talis nec tenerum Lycidan mirabere, quo calet iuventus nunc omnis et mox virgines tepebunt. Quis multa gracilis te puer in rosa perfusus liquidis urget odoribvitabit Libitinam; usque ego postera crescam laude recens, dum Capitolium scandet cum tacita virgine pontifex. dicar, qua violens obstrepit Aufidus et qua pauper aquae Daunus agrestium regnavit populorum, ex humili potens, princeps Aeolium carmen ad Italos deduxisse modos. sume superbiam quaesitam meritis et mihi Delphica lauro cinge volens, Melpomene, coma
Abbreviated transcription (Latin):
¶audaꝵ omia ꝑpeti
Gens humana ruit ꝓuetitu nefas.
¶Audax iapeti gñs
Igne fraude mala gẽtib intulit.
¶Post igne exeferea domo
Subductu macies et noua febriu
Terris ncubuit cohors.
Semotiq pͥus tarda necessitas
Leti corripuit gradu.
¶Exꝑtus nacuu dedalus aera
pennis nõ homini datis.
Pruxit q acherota herculeus labor
Nil mortalib ardum est.
Celu ipm̃ petimꝰ stulticia. neq
Per nostru patimur scelus
Iracunda ioue ponẽ fulmia.
Oluit᷑ acris yheus grata uice ueĩs et fauonii
Crahũt q siccas maclune carinas
ac neq ia stabłis gaudet pecus. aut arator igni
Nec prata canis albicat prumii
¶Ia citerea cohors ducit uenꝰ ĩminete luna
Nucteq nimphys gracie decentes
Alt̾no t̾ra quatũt pede. du graues ciclopũ.
uulcanꝰ ardens urit oficinas
Nũt decet aut iuridi intidu capd̾ ĩpedire mirbo
Aut flore t̾reque ferũt solute¬
¶ luc et iumbrosis faucio decet ĩmolare sucis

Expanded text:
audax omnia perpeti gens humana ruit per vetitum nefas: audax Iapeti genus ignem fraude mala gentibus intulit; post ignem aetheria domo subductum macies et nova febrium terris incubuit cohors semotique prius tarda necessitas Leti corripuit gradum; expertus vacuum Daedalus aera pennis non homini datis; perrupit Acheronta Herculeus labor. nil mortalibus ardui est: caelum ipsum petimus stultitia neque per nostrum patimur scelus iracunda Iovem ponere fulmina. Solvitur acris hiems grata vice veris et Favoni trahuntque siccas machinae carinas ac neque iam stabulis gaudet pecus aut arator igni nec prata canis albicant pruinis. iam Cytherea choros ducit Venus imminente luna iunctaeque Nymphis Gratiae decentes alterno terram quatiunt pede, dum gravis Cyclopum Volcanus ardens visit officinas. nunc decet aut viridi nitidum caput impedire myrto aut flore, terrae quem ferunt solutae, nunc et in umbrosis Fauno decet immolare lucis,
Abbreviated transcription (Latin):
Atermissa uenꝰ diu
RursꝮ bella moues ꝑce p̾cor p̾cor
Non suz qualis eraz bone
Sub regno cinere desme dulcuiz
Mat̾ seua cupidinu
Cuca lustra decẽ flectẽ mollib
Iam duru impiis abi.
Quo blande uiuenu te reuocãt p̾ces
Tempestiuus in domo
P auli pur pureis ales odorib
Commesabere maxion
Si torrẽ iecur credis queĩs ydoneui
Naq et nobilis et decens
Et ꝓ solicitis nõ tacitus reis¬
Et centuz puer arcuiz
late signa feret milicie tue
Largi nun̾ib riẜit emuli
albanos ꝓpe te lacus
Ponet marmorea sb̾trabe cipria¬
¶Illic plurima narib
Duces tura lireq et berecinthie
delectabere tibie
Mixtis carmĩb nõ sine fistula¬
¶ Illic bis pueri die
Numẽ tu teneĩs iurginib tuu¬

Expanded text:
ntermissa, Venus, diu rursus bella moves? parce, precor precor. non sum qualis eram bonae sub regno Cinarae. desine, dulcium mater saeva Cupidinum, circa lustra decem flectere mollibus iam durum imperiis: abi, quo blandae iuvenum te revocant preces. tempestivius in domum Pauli purpureis ales oloribus comissabere Maximi, si torrere iecur quaeris idoneum; namque et nobilis et decens pro sollicitis non tacitus reet centum puer artium late signa feret militiae tuae largi muneribus riserit aemuli, Albanos prope te lacus ponet marmoream sub trabe citreaillic plurima naribus duces tura lyraeque et Berecyntiae delectabere tibiae mixtis carminibus non sine fistula; illic bis pueri die numen cum teneris virginibus tuu
Abbreviated transcription (Latin):
Non lm que ꝓcudit ensey
Et misus mimicat᷑ urbes
Non qui ꝑfundu damibiũ bibũt
Edicta rumꝑent iulia nõ gete
Non seres infidiq ꝑse
Non tunaun ꝓpe flumẽ orti¬
¶ Nosq et ꝑfestis lucib et sacris
Int̾ iocosi mun̾a libet
Tu prole matronis q urĩs
Rite deos p̾ius appiecati
Uĩtute functos more patuui duces
lidiis remixto carmĩe tibiis
Temaz que et anchisey et alme
Progenie ueneĩs canemꝰ¬

Expanded text:
non ira, quae procudit ensis et miseras inimicat urbis. non qui profundum Danuvium bibunt edicta rumpent Iulia, non Getae, non Seres infidique Persae, non Tanain prope flumen orti. nosque et profestis lucibus et sacris inter iocosi munera Liberi cum prole matronisque nostris, rite deos prius adprecati, virtute functos more patrum duces Lydis remixto carmine tibiis Troiamque et Anchisen et almae progeniem Veneris canem
Abbreviated transcription (Latin):
Immeritam uisum suꝑis ceciditq
superbum
lium. et omĩs humo fumat nep¬
tuna troia.
Diuersa exilia et desertus quere

Expanded text:
inmeritam uisum superis ceciditque superbum / Ilium et omnis humo fumat Neptunia Troia, / diuersa exilia et desertas quaere
Abbreviated transcription (Latin):
Coniurat trepilo latium: sęuitq iuuentus
E ffera: ductores pͥmi mesapus et ufens.
Contemptorq deũ meçentius. undiq cogũt
Auxilia. et latos uastant cultoribus agros. abantẽdo¬
Mittitur et magni uenulus diomedis ad urbemhes

Expanded text:
coniurat trepido Latium saevitque iuventus effera. Ductores primi Messapus et Ufens contemptorque deum Mezentius undique cogunt auxilia et latos vastant cultoribus agros. mittitur et magni Venulus Diomedis ad urbem,
Abbreviated transcription (Latin):
URnus ut in fractos aduerso
marte latinos
Defecisse uidet: sua nc̃ promissa
reposci:
Se signari oculis: ultro implaca¬
bilis ardet.
Attollitq animos. penorum qua¬
lis in aruis
S aucus ille graui uenantũ uulnere pectus
Tunc demũ mouet arma leo gaudetq com̃ates
Excutiens ceruice toros fixumq latronis
I mpauidus frangit telum fremit ore cruento
Haud secus accenso girit uiolentia turno¬
⁊ nne sic affatur regem. atq ita turbi dus infit

Expanded text:
urnus ut infractos adverso Marte Latinos defecisse videt, sua nunc promissa reposci, se signari oculis, ultro implacabilis ardet attollitque animos. Poenorum qualis in arvis saucius ille gravi venantum vulnere pectus tum demum movet arma leo gaudetque comantis excutiens cervice toros fixumque latronis inpavidus frangit telum et fremit ore cruento: haud secus adcenso gliscit violentia Turno. Tum sic adfatur regem atque ita turbidus infit
Abbreviated transcription (Latin):
Immeritam uisum suꝑis cedditq
supetbum
lium. et omĩs humo fumat nep¬
uma troia.
Siuersa exilia et desertus quere

Expanded text:
meritam uisum superis ceciditque superbum / Ilium et omnis humo fumat Neptunia Troia, / diuersa exilia et desertas quaere
Abbreviated transcription (Latin):
Sic demũ socios consumpta nocte reuiso
Atq hic in gentẽ comitũ affluxisse nouoꝵ
In uenio admirano mimerũ matresqriuirosqri
Collectã exilio pubem miserabile uulguo.
Undiq conuenere aninisqr opibusq parati
Inquascãq uelim pelago deducere terras
Fanqr uigis summe surgebat lucifer idẽ
D ucebat diem danaiq obsessa tenebant
Lunina portaꝵ. nec spes opio ulla dabat᷑
C essi et sublato mõtez genitore petiui.

Expanded text:
Sic demum socios consumpta nocte reviso. Atque hic ingentem comitum adfluxisse novorum invenio admirans numerum, matresque virosque, collectam exsilio pubem, miserabile volgus. Undique convenere, animis opibusque parati, in quascumque velim pelago deducere terras. Iamque iugis summae surgebat Lucifer Idae ducebatque diem, Danaique obsessa tenebant limina portarum, nec spes opis ulla dabatur; cessi, et sublato montes genitore petivi.
Abbreviated transcription (Latin):
Certus iter. fluctusq atros aqui ste¬
Menia respiciens quȩ iam in¬
Causa latet. duri magno seda
amore tolores ħ pelluto .i. Hoeso.¬
amore dolores
Polluto: notumq furens quid femina possit
Triste ꝑ augurium teucroꝵ pectora diicunt
Ut pelagus tenuere rates: nec iam amplius ulla
Occurrit tellus. maria undiq et undiq cęlum

Expanded text:
certus iter, fluctusque atros Aquienia respiciens, quae iam inlatet; duri magno sed amore dolores polluto, noamore dolores polluto, notumque, furens quid femina possit, triste per augurium Teucrorum pectora ducunt. Ut pelagus tenuere rates, nec iam amplius ulla occurrit tellus, maria undique et undique caelum
Abbreviated transcription (Latin):
Aiuicias alius fuluo sibi congerat auro
Et teneat culti iugera magna soli
Quem labor assidiuis uicino terreat hoste
Martia cui sõnos classica pulsa fugent
pauptas uitae traducat merti
Dum meus assiduo luceat igne focus
I pse seram terieras maturo tempore uites
Rusticus et facili grandia poma manu
N ec spes destituat sed frugum semper aceruos
Praebeat et pleno pingiua musta lacu
Nam ueneror seu stipes habet desertus in agris
Seuuetus in triuio florida serta lapis
Et quod cunque nubi pomum nouus educat arinus
libatum agricolae ponitur ante deum.
F laua ceres tibi si nostro de rure corona¬
Spicea: quae templi pendeat ante foces.
Pomosisque ruber custos ponatur in ortis.
Terreat ut scaeua falce ptiapus aues¬
U os quoque felites quondam nunc pauperis agri
Custodes fertis munera uestra lares
T unc uitula innumeros lustrabat cesa uiuentos:
Nunc agna exigiui est hostia parua soli
Agna cadet uobis qua circum rustica pubes
Elamat io messes et bona uina date

Expanded text:
ivitias alius fulvo sibi congerat auro: Et teneat culti iugera multa soli. Quem labor assiduus vicino terreat hoste, Martia cui somnos classica pulsa fugentraducat inerti, Dum meus adsiduo luceat igne focus. Ipse seram teneras maturo tempore vites Rusticus et facili grandia poma manu; Nec spes destituat, sed frugum semper acervos Praebeat et pleno pinguia musta lacu. Nam veneror, seu stipes habet desertus in agris Seu vetus in trivio florida serta lapis, Et quodcumque mihi pomum novus educat annus, Libatum agricolae ponitur ante deo. Flava Ceres, tibi siSpicea, quae templi pendeat ante fores, Pomosisque ruber custos ponatur in hortis, Terreat ut saeva falce Priapus aves. Vos quoque, felicis quondam, nunc pauperis agri Custodes, fertis munera vestra, Lares. Tunc vitula innumeros lustrabat caesa iuvencos, Nunc agna exigui est hostia parva soli. Agna cadet vobis, quam circum rustica pubes Clamet io messes et bona vina date.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uenetor seu stipes habet desertus in agris
Seuuetus in truuo florida serta lapit
Et quod cun que mihi pontunt nouus elucat annus
libatum agricolae ponitur ante deum.
F laua ceres tibi sit nostro de rure corona
Spicea: quae templi pendeat ante fores.
P omosisque ruber custos ponatur in ortis.
Tetreat ut scaeua falce priapus aues.
Uos quoque felices quondam nunc pauperis agri
Custodes fertie muneta uestra lares
T unc uitula innumeros lustrabat cesa uiuentos:

Expanded text:
habet desertus in agris Seu vetus in trivio florida serta lapis, Et quodcumque mihi pomum novus educat annus, Libatum agricolae ponitur ante deo. Flava Ceres, tibi sit nostro de rure corona Spicea, quae templi pendeat ante fores, Pomosisque ruber custos ponatur in hortis, Terreat ut saeva falce Priapus aves. Vos quoque, felicis quondam, nunc pauperis agri Custodes, fertis munera vestra, Lares. Tunc vitula innumeros lustrabat
Abbreviated transcription (Latin):
iratus. nichil potẽti anmo. inichilnor
dui con siderand at multo ante medi¬
cũ de fendere deberent seruare possent
Cũq ad consulare officiũ ip̃is insignis
stormo obꝑugnarũt. premiieq nesapi
factiomis funditat unatũ ⁊e ꝑ obpssi

Expanded text:
iratus, nihil impotenti animo, nihil non iratus, nihil impotenti animo, nihil non diu consideratum ac multo ante medicum defendere deberent, servare possent, cumque ad consulare officium ipsis insignibus stremo oppugnarunt, praemiisque nefariae pactionis funditus una cum re publi
Abbreviated transcription (Latin):
mb mimis. et cũ ilłius pisomã temporie
gabimaq terrorib. Quem cũ egrediente
insequi cepissem. cepi equidẽ fruttũ ma¬
xiiũ et ex consiucectione om̃ uĩm et ex
cdomitatu publitanoꝵ. Sed uecors Repẽte
sine sui uultu. sine colore. sine uote con¬
stitit deinde respexit. et simul ad.ciiz
sentulũ consulem a spexit. conadit ĩ curu
pene simine recordacione coedo gabimi
sui. de siderioq pisonis cuius ego dees¬
frenato ⁊ precipiti furore quid atã potes
statĩ ⁊̃ facto ip̃o. agrauissimo uiro .p. sei¬
iubio confectus ac trucidatus. Cuius si
iambim et grauitatẽ illam singlarem
at pene diuinã assequi possem. tamen
non dubito quin ea tela que cometerit
imnitus. qͣm ea que collega patus ami¬
sit seiora atq hecetiora ẽẽ bideantur
Sed tamen me facti Rationem exponere
illis uolo. qui hesterno die dolori incelatũ
et uoatũdia longius ꝓpe progressum a¬
bitrabantur. quam sapientis hominis
cogitata Racio postulasset. inchil feci

Expanded text:
 minis et cum illius Pisoniani temporis Gabinianique terroribus: quem cum egredientem insequi coepissem, cepi equidem fructum maximum et ex consurrectione omnium vestrum et ex comitatu publicanorum. sed vaecors repente sine suo vultu, sine colore, sine voce constitit; deinde respexit et, simul atque Cn. Lentulum consulem aspexit, concidit in curiae paene limine; recordatione, credo, Gabini sui desiderioque Pisonis. cuius ego de ecfrenato et praecipiti furore quid dicam? an potest statim in facto ipso a gravissimo viro, P. Servilio, confectus ac trucidatus? cuius si iam vim et gravitatem illam singularem ac paene divinam adsequi possem, tamen non dubito quin ea tela quae coniecerit inimicus quam ea quae conlega patris emisit leviora atque hebetiora esse videantur. sed tamen mei facti rationem exponere illis volo qui hesterno die dolore me elatum et iracundia longius prope progressum arbitrabantur quam sapientis hominis cogitata ratio postulasset. nihil feci
Abbreviated transcription (Latin):
ex ur̃a dignitas et fre¬
quencia equitũ fomanoꝵ
presenciũ quib senatꝰ
dafatue magno pere
cõmosset. putaui in repmendam esse
ꝑ codii impuditam impudeutiã cum
is publitanoꝵ cciusam stultissimie int¬
rottationib impediret .p. tulliom syro
nãuaret oꝑam atq eĩ se cui totus iemerat
etiam uosit inspectantib uenditaret
Itaq hominem furentem exultatemq
dontiũm simus ac piculũ indica Intẽdi
Suob inceptit uerbis om̃em imꝑetũ
gladictoris forociam q compressi. Ac

Expanded text:
et vestra dignitas et frequentia equitum Romanorum praesentium, quibus senatus dabatur, magno opere commosset, putavi mihi reprimendam esse P. Clodi impudicam impudentiam, cum is publicanorum causam stultissimis interrogationibus impediret, P. Tullioni Syro navaret operam atque ei se, cui totus venierat, etiam vobis inspectantibus venditaret. itaque hominem furentem exsultantemque continui simul ac periculum iudici intendi: duobus inceptis verbis omnem impetum glad
Abbreviated transcription (Latin):
Requicebane. seges comprobabant. In
elodio Iuspicioꝵ Racio sit eadem. leges
p. consulere inimitiuat maliudtẽpꝰ
re seruare deberem. possem etiã smnoꝵ
deponcce. et cũ Immicitit fuerint mĩꝙ
opimo inuraie beneficio sa extinud
Sentencia mea p .c si dignitas agitur
cesaris homini tabuam si honos quidã
senatus concordie consulam. Si auctori¬
tas decoetoꝵ uc̃oꝵ. constantiã ordimẽ
in codẽ ornando imperatore seruabo
Si aliquod meũ puuatũ officiũ me nõ
ingratũ ẽẽ p̾stabo. atq hoc celim ꝓbace
aut hie minꝰ probao qui meũ immitũ
repugnante ur̃a auctoritate texerũt
aut his si qͥmeum cũ iminico suo łeditũ
in gc̃am situperabant. cũ ipi et cũ meo
et cũ suo miunco in gr̃am non dubitaant¬

Expanded text:
requirebant, leges comprobabant, in Clodio auspiciorum ratio sit eadem, leges publicae consulere, inimicitias in aliud tempus reservare deberem; possem etiam summorum deponere. sed cum inimicitiae fuerint numquam, opinio iniurinscripti, si dignitas agitur Caesaris, homini tribuam; si honos quidam, senatus concordiae consulam; si auctoritas decretorum vestrorum, constantiam ordinis in eodem ornando imperatore servabo; si aliquod meum privatum officium, me non ingratum esse praestabo. atque hoc velim probare aut iis minus probaro qui meum inimicum repugnante vestra auctoritate texerunt, aut iis, si qui meum cum inimico suo reditum in gratiam vituperabunt, cum ipsi et cum meo et cum suo
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ut cum ip̃a legeris tͥ facu¬
dia ex inpuiso ⁊ sḃitanea ita
de mõstrabit ᷑ nũc u̾o q̃ id nia¬
nus sũt edisseramꝰ.

Expanded text:
 ut cum ipsa legeris tibi facunditatem ex improviso et subitanee ita demonstrabitur. Nunc vero que ad manum sunt disseramus.
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ut cum ip̃a legeris tͥ facũ¬
dia ex inpiniso ⁊ sbitanea ita
ad augeant qͣi de eliugin elo¬
uirtutis plenius t̾ in seq̃ntib
de mõstrabit ᷑ nũc u̾o q̃ id ma¬

Expanded text:
 ut cum ipsa legeris tibi facunditatem ex improviso et subitanee ita adaugeant, quasi si de elingui elovirtutis plenius tibi in subsequentibus demonstrabitur. Nunc vero que ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi sp̃ałr cessisse ur tractat᷑us¬
sum de cognicõne astronoĩei
siue astrologie quib exꝑiie¬
tis arcium cõpendiosa cõpetẽs
Mgncõ possit heri quib ne
naturs temꝑũq ydonea sine¬
natura dinosci. uł quib die

Expanded text:
aliter cessisse videtur, tractaturus de cognitione astronomie sive astrologie, quibus experimentis artium compendiosa competensque cognitio possit haberi quibusque naturis temporum ydonea pnatur
Abbreviated transcription (Latin):
q hõ uł q̃ efficacia disposiciois
nuo ꝑtingatur. Ne ant miren̾
gis miracłm putes uł tãꝙ̃ as¬
suete erudicionis exemplar q̃
extracta legẽda pͥlibauimꝰ. Et
q̃cumq indens lie ignote fu¬
eriit lingue: ꝓmiracło reptita
cessũ. Ego siquid̾e̾ de ꝓpositis

Expanded text:
homo vel qua efficacia dispositionisnuo pertingatur. Ne mireris ergo gis miraculum putes quam assuete eruditionis exemplar. Quextracta legenda prelibavimus et quecumque videris, licet ignote fuerint lingue, pro miraculo reputa cessu
Abbreviated transcription (Latin):
figuram omni uoluit int̾pre¬
te carere scieus tanta sḃtili¬
tate de caldei hebrei. ⁊ greci
⁊ harabici ꝓfunditate ẜ mo¬
ns extractam ut ulło mõ i¬
possit plenaue semate sinc¬

Expanded text:
figuram voluit omni interprete carere, sciens tantam subtilitatem de caldei, hebrei, greci et arabici profunditate sermonis extractam, ut nullo possit plenarie scemate s
Abbreviated transcription (Latin):
figuram omni uoluit int̾pre¬
te carere scieus tanta sb̾tili¬
tate de caldei. hebrei ⁊ greci
⁊ harabici ꝓfunditate ẜmo¬
is extractam ut ulło mõ i¬
possit plenaue semate ẜmoĩs

Expanded text:
figuram voluit omni interprete carere, sciens tantam subtilitatem de caldei, hebrei, greci et arabici profunditate sermonis extractam, ut nullo possit plenarie scemate sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
q hõ uł qͣ efficacia disposiciois
gła q. q̃ p̾fati sumiꝰ ordine ꝯti¬
gis miracłm putes uł tãꝙͣ as¬
suete erudicionis exemplar q̃
extracta legẽda pͥlibauimꝰ Et
q̃cumq indens lie ignote fu¬
erint liugue: ꝓmiracło reptita

Expanded text:
homo vel qua efficacia dispositionisgula quequei que prefati sumus ordine contigis miraculum putes quam assuete eruditionis exemplar. Quextracta legenda prelibavimus et quecumque videris, licet ignote fuerint lingue, pro miraculo reputa
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi spałr cessisse ur tractat᷑ns¬
sum de cognicõne astronoĩe i¬
siue astrologie quib ex ꝑmie¬
tis arcium cõpendiosa cõpetes
Mgnncõ possit heri quibo ne
natuns temꝑũq ydonea sine¬
natura dinosci. uł quib die

Expanded text:
iter cessisse videtur, tractaturus de cognitione astronomie sive astrologie, quibus experimentis artium compendiosa competensque cognitio possit haberi quibusque naturis temporum ydonea pnatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ulpinam figurasti amicitiã pacientẽ sensum refienas sic̃ multũ senex et
canus hñs sensum ueniens aut dupliciter Uoluptiones septies u
causaliter dimisisti confringendos ad inuicem et effusiones uallis sane unu effu¬
dendas. Tu ꝑꝑ uictoria expandisti imanus bñ eraciosas et brauiũ aclisti in fine
sceptri

Expanded text:
ulpinam figurasti amiciciam pacientem sensum refrenans, sicut multum senex et canum servans sensum, veniens autem duplices volutaciones sepcies volutans casualiter dimisisti confrigendos ad invicem et effusiones vallis sagwinum effundendas. Tu propter victoriam expandisti manus bene graciosas et bravium, alias brachium, accepisti in fine sceptri
Abbreviated transcription (Latin):
Enus neꝙͣ. ursa catulos pascens ⁊ in .uͥ roma sceptu contuibat nouã et in tieginta sex
mis ambulabit primus finis fere hñtis quinq odos. Afiguris eĩ.
e in altitudine celi ut a deo auxiliu ꝯsequaris. Multos decipis miẜa
bene manes canes nutus nouos ut heas ip̃os in medio tempestatũ. S xp̃s manifestabit
cogitataciones. Serpens aũt oui ꝯsumit uelociter cũ hiis quos lactas et lactaris penaliter.⁊
andis ut pedes puertas sicut abiciens te ip̃m ex̃ rex. S dñs ypocrisim tuam
ostendet. quid. N. mali faciens o tu hẽs faciem canis ad mistam alieno morsu quomodo

Expanded text:
enus nequam, ursa catulos pascens et imperii Romani sceptra conturbat, novam et in XXXVI annis misera ambulabit. Primus finis fere habentis quinque oculos, a figuris enime in altitudine celi, ut a Deo auxilium consequaris. Multos decipis miserbene manes, canes nutris novos, ut habeas eos in medio tempestatum. Sed Christus manifestabit cogitaciones, serpens autem omnes consummet velociter cum hiis, quos lactas, et lactaris penaliter et manus expandis, ut pedes pervertas, sicut abiciens te ipsum es, o rex. Sed Dominus ypocrisim suam extendet. Quid enim mali facies, o tu habens faciem canis, admixtum alieno morsu? Quomodo
Abbreviated transcription (French):
I premiers iures
ensaingne aesli¬
re les iouenciaus
tient la coustume de
lancienne cheualerie ⁊ en
seingne ꝯment len doit or¬
dener lost degent apie.
itiers liures espont
toutes les manieres
des ars. qui sont necessai¬
re ⁊ proufitable es batail¬
les que len fait par terre.
puet assaillir ou deffẽdre
les citez ⁊ baille empres
les ꝯmandemenz des batail¬
les que len fait par naui¬
es. Et deuez sauoir que en
toutes batanles multitude

Expanded text:
i premiers livres enseingne a eslire les jovenciaus tient la coustume de l anciene chevalerie et seigne comment on doit ordener l ost de gent a pie .  li tiers livres espont toutes les manieres des ars qui sont necessaires et pourfitables es batailles que on fait par terre .n puet assailir et deffendre les cites et baille empres les commandemens des batailles que on fait par navies et devés savoir que en toutes batailles multitude
Abbreviated transcription (French):
i antien ont
este toustu¬
mier de metre
en estrit les
choses qͥl pen¬
soient que fussent tonee
asauoir. ⁊ enfaisoient li¬
ures. puis siles offroient
aus princes. quar se li empe¬
reres ne les eust auãt uens.
⁊ confermez. il ne fussent
pas reteuz ne mis en auctori¬
te. Ne il na partient pas¬
a mil home a sauoir meil¬
si cõme il fait auprince de
cui la doctrine puet profi.¬
ter atouz les sougiez.
insi le firent uolentiers
octeuiens augustes ⁊ li
bon prince qui furent em¬
pres lui. si cõme il apert ꝑ
mains examples ¶Einsi

Expanded text:
i ancien ont esté coustumier de metre en escrit les choses qu il pensoient qui fussent bones a savoir , et en faisoient livres , puis si les offroient as princes .  Car se li empereres ne les eust avant veus et confermés , il ne fussent pas receu ne mis en auctorite .  N il n appartient a nul home savoir mil il fait as princes de cui la doctrine puet pourfiter a tous les sougiez .  ensi le fisrent volentiers octeviens augustus et li bon prince qui furent apres lui , si comme il appert par mains examples .  ainsi
Abbreviated transcription (French):
Ipremiers iures
en saingne a esli¬
re les iouenciaus
tient la coustume de
lancienne cheualerie ⁊ en
seingne ꝯment len doit or¬
dener lost de gent apie.
itiers liures espont
toutes les manieres
des ars. qui sont necessai¬
re ⁊ proufitable es batai¬
les que len fait par terre.
iquars liures racon¬
te touz les instrumẽz
⁊les engins de quoi len
puet assaillir ou deffẽdre
les citez ⁊ baille empres
les ꝯmandemenz des batau̾¬
les que len fait par naui¬
es. Et deuez sauoir que en
toutes batanles multitude

Expanded text:
premiers livres enseingne a eslire les jovenciaus tient la coustume de l anciene chevalerie et seigne comment on doit ordener l ost de gent a pie .  li tiers livres espont toutes les manieres des ars qui sont necessaires et pourfitables es batailles que on fait par terre .  li quars livres raconte tous les instrumens et les engiens de coi on puet assailir et deffendre les cites et baille empres les commandemens des batailles que on fait par navies et devés savoir que en toutes batailles multitude
Abbreviated transcription (French):
ous ne ueons
pas que li pue¬
ꝑles des romaĩs
ait mincu ⁊ mis ande¬
souz. toutes les terres du
monde par mile autre cho¬
ce. fors que par la hantan¬
ce des annes ⁊ par lastience
de bien ortener leur herbet¬
ges. ⁊ par lusage de ch̾rie
quar li romain qui nestoi¬
ent cun petit de gent que
contre lamultitude des
francois. ¶Cõment sepe¬
uirent oser combatre. Li
romain qui sont petit de
cors. contre la longueur des
pagnol ualent miex q̃
nostre gent. non pas tant¬
ceulement de nombre de

Expanded text:
ous ne veons pas que li pueples des rommains ait vaincu et mis au desous toutes les terres du monde par nulle autre chose que par la hantance des armes et par la science de bien ordener leur herberges et par l usance de chevalerie .  car li rommain , qui n estoient c un petit de gent , quoir valu contre la multitude des fransois comment se peussent il oser combatre , li rommain qui sont petit de cors , contre la longueur de lpainol valent miex que nostre gent , et non pas seulement de nombre de
Abbreviated transcription (French):
cout es escriuains manicre
te parler bien ⁊ bel. quant
il nestoient pas blasme. ain¬
tois estoient loe par le tes¬
moing des rois te lor har¬
dement. par ceste semblan¬
ce suige esmenz. ⁊ quant
ie regart uostre de bonaire¬
te. qui plus puer pardoner
au hardement des esf̾uains.
que nus autres. De tant me
sembla il que ie proie bien
pres daussi seurement estri¬
re cõme li ancien escͥuam. ⁊
senti apoine que ie fusse
plus bas ou mendres qͥl ne
furent. Si ne couient il pas
en cest ceuure user de biau¬
te deparoles. mais il icou¬
uient trauail ententif ⁊
leal. a ce que les choses qui
sont espandues ou en nelo¬
pees. ⁊ celees es ystoires tes
diuers aucteurs. ⁊ qui en¬
saingnerent la stience tes
aimes puissent estre mists
en apert. par le ꝯmun pro¬
fit de rõme. pourte nous es¬
forcons nous amoustrer ꝑ
tytres ⁊ par chapitres. la
coustume que li ancien a¬
pource empereres qui ne¬
fus onques de ceus que tu
ne saches bien ces choies. qrͣ

Expanded text:
crut es escrivains maniere de parler bien et bel , quant il n estoient pas blasmé , ainchois estoient loé par le tesmoing des roys de leur hardement .  par ceste samblance sui je esmeus , car quant je regard vostre debonairete , qui plus puet pardoner au hardement des escrivains que nuls autres , de tant me sambla il que je pooie bien pres d aussi seurement escrire comme li ancien escrivain , et senti a painnes que je fusse plus bas ou mendres qu il ne furent .  si ne convient il pas en ceste oevre user de biaute de paroles , mais il convient travail ententiu et loyal a ce que les choses qui sont espandues ou envolepees et celees es hystoires des divers aucteurs et qui enseingnent la science des armes puissent estre mises en apert pour le commun pourfit de romme .  pour ce nous efforsons nous a moustrer par titres et par chapitres la coustume que li ancien apour ce , empereres qui onques ne fus desseus , que tu ne saches bien ses choses , car
Abbreviated transcription (Latin):
cta q̃ solet pulloꝵ uentͥbꝰ adħere. ł agͥsti cardmni floribꝰ. ł lacte
iculno cui ser oẽ debet diluci. ut eo pondibꝰ urgeat᷑. uͥ solida¬
r cop soco opacoponat᷑ auit fgido. et p̾suis subiñ adiectis ꝓ adqͥsi¬
ne reunicẽ se ima q ꝯtingat.sto ã loco clauso. et a uentis remoto itͥi¬
recirtudtiẽ sue acꝙ pͥiguedinẽ auia caseis. si autꝰ sici sic aite
testiul od q esieniet si auit p̾aꝵ p̾mat᷑. ant sales ninios accipiat
ait calore sol urat᷑. In recenti caseo ꝯficiendo aliqͥ nudeos
curides pmeos teĩt. acꝙ ita lacte mixcogelant. Q̾ lẽc̾ꝙ ⁊̃ sa¬

Expanded text:
 cardui floribus vel lacte ficulneo, cui serum debet omne deduci, ut etiam ponderibus urgeatur, ubi solidari cepit. Loco opaco ponatur aut frigido et pressus subinde adiectis pro acquisine invicem se unaqueque contingat: sic autem clauso loco et a ventis remotosit, aut fistulosus; quod eveniet, si aut parum premitur, aut sales nimios accepiat, aut calore solis uratur. In recenti caseo conficiendo aliqui nucleos virides pineos terunt, atque ita lacte mixto gelant. Aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
ar eet ꝓ riooa
gudentie ipsam cu
eepturꝰ el estimato
ꝑsonam. neꝙ enim
formator agricole de¬
bet artib et eloqnti¬
a plerisꝙ factum ẽ. qͥdũ diserete lo¬
quunt᷑ rusticis. adsecuti st̃. ut eoꝵ¬

Expanded text:
ars est prima prudentie, ipsam cui precepturus es, estimare personam. Neque enim formator agricole debet artibus et eloquentia plerisque factum est, qui dum diserte loquuntur rusticis, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
bñfõ cełitatis absumit. Et ustis uenis ac pellibꝰ a fuixi sangͥnis stcͥ¬
dꝰ deis tꝑ̃aq nc̃ ouiũ celebͣnda tonsura ẽ. s tonsas oues ħ ungͥne
medicem. sucẽ decoct ꝑimi feces ium uet̾is et amͣgã parimsura mis¬
ceb̾. et ĩ unũ corpͥ oĩa redacta curab adliire. ꝓ tͥduũ de insimare
uicinũ ẽ litoꝵ ngant᷑ ext̾mo. Si in mediis t̾ris pascimꝰ aqͣ celestis
⁊̃ fale paululũ decocta subcliuo debebit peccoꝵ tonsa et iuncta

Expanded text:
beneficio celeritatis absumit et ustis venis ac pellibus, a fluxu sanguinis stricnda tonsura est: sed tonsas oves hoc unguine medicemur succum decocti lupini, feces vini veteris et amurcam pari mensura miscebis et in unum corpus omnia redacta curabis allinere; post triduum si mare vicinum est, lictori iungantur extremo, si in mediis terris pascimus, aqua celesti cum sale paululum decocta subdivo, debebit pecorum tonsa et victa
Abbreviated transcription (Latin):
reguł stagneis sic̃ forcipibꝰ ipõs ñuos app̾hendunt. Qͥ gc̃e emaferes
dnr. his ꝯp̾hensis. tentos testicłos fro resecant. et ita recidunt. ut¬
Aliqͥd dehis capitibꝰ ñuoꝵ suoꝵ dimiteat᷑ here q̃res. et sangͥnisni¬
ietatẽ ꝓbet. eo ñ oĩo uiuencos subducto roboie ꝓuirilitatis ef¬
feminat. Nec admittend ẽ ꝗ płiq faciunt. ut statim casttos coi¬
uulña uͦ caftͣcure cũe sarm̃toꝵ et spumaligent᷑ argent. Cafftꝰ
abstineat᷑ a potu. et ub paseat᷑ exͥguis. ac seqñte tͥduo p̾beant᷑
ei teñe arboꝵ sũmitates. et frutecta mollia. et ħbe uiridis coma
dultiora. sagina ioris aut fluminis. pice ⁊ liqͥda. mixto ciñe et mo¬
dico oleo pͥtduũ uulsia diligent̃ iungenda s̃. s meliꝰ gͦ castrationis se¬

Expanded text:
ndunt, qui grece cremasteres dicuntur: his comprehensis tentos testiculos ferro resecant et ita ut aliquid de his, capitibus nervorum suorum dimittatur here re: que res et sanguinis nimietatem prohibet et non omnino iuvencos, subducto robore virilitatis, effeminat, nec admittendum est quod plerique faciunt, ut statim castratos coirgenti. Castratus abstineatur a potu et cibis pascatur exiguis ac sequente triduo prebeantur ei tenere arborum summitates et frutecta mollia et herbe virides, coma dulciore sagina roris aut fluminis. Pice etiam liquida, mixto cinere et modico oleo, post triduum vulnera diligenter ungenda sunt. Sed melius genus ea strationis se