comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħã describit fidentem in solo deo oĩo proteccione dĩ
uallatum¶Scdõ dicit xp̃m in celo leuatum a nullo
posse contingi qui et pedes in t̾ra protegit. S p̾sũp¬
tores ab eocadunt ibilgadent a latere ¶ Tercio induit
uerba dei eccãm consolantis .ibi. qm̃ in me sꝑauit
ꝓropheta ergo de quolib sc̃o ait¶ Qni hĩtat ⁊t.

Expanded text:
 Primo Propheta describit fidentem in solo Deo, omnino protectione Dei  Primo Propheta describit fidentem in solo Deo, omnino protectione Dei vallatum. Secundo dicit Christum in coelo levatum a nullo posse contingi, qui et pedes in terra protegit, sed praesumptores ab eo cadunt, ibi, cadent a latere. Tertio inducit verba Dei Ecclesiam consolantis, ibi, quoniam in me sperabis. Propheta ergo de quolibet sancto ait: VERS. 1.
Abbreviated transcription (Latin):
psalino xp̃m diabolus temptare ausus est xp̃i
aute teptacio nr̃a dott̾na est ¶ Sicut eĩ ille p̾or tẽptatꝰ
temptamenta diaboli humilitate suꝑauit. ita nos
eundem uintere docuit ⁊ dedit ꝙ iam uince possumus
si xp̃m muitari uolumus non in deitate uel potencia
uel in mirabilibus sicut uoluit p̾mus homo¶ S in e
ꝙ sc̃ũs est pro nobis .i. in hm̃litate ad quam uocat
dicens, discite a me quia mitis sum ⁊ huĩlis corde
qui autem sic mutatur xp̃m per ianuam intrat
Aanua xp̃ũs est qui dicit ¶Ego sum ianua per quam
siguis intioierit ingredietur et eg̾dietur ⁊ pastuo
muemet ¶Intrare ergo per ianuam est intrare ꝑ
magnificencia ⁊ miraculis. s sicut dixinq in huili¬
⁊paciencia quam nos in his sequentes ex eo et in eo
uincimus dyabolum de qua uittoria xp̃i ⁊ suoꝵe et ꝯtͣ
diabolum agit p̃s iste unde et in tytulo ponr laus
xp̃i dei. hacl intencione ut et nos distanius xp̃i temp

Expanded text:
olus tentare ausus est; Christi autem tentatio nostra doctrina est. Sicut enim ille prior tentatus, tentamenta diaboli humilitate superavit, ita nos eumdem vincere docuit et dedit, quem vincere possumus, si Christum imitari volumus, non in deitate, vel potentia, vel mirabilibus, sicut voluit primus homo, sed in eo quod factus est pro nobis, id est in humilitate, ad quam vocat dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Qui autem sic imitatur Christum, per januam intrat. Janua Christus est qui dicit: Ego sum janua, per quam si quis introierit, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Intrare ergo per januam est intrare pemagnificentia et in miraculis, sed sicut diximus, in humiliet patientia, quem nos in his sequentes, ex eo et in eo vincimus diabolum: de qua victoria Christi et suorum contra diabolum agit iste psalmus. Unde in titulo ponitur, laus.  Dei. Hac intentione monet ut et nos discamus exemplo Chr
Abbreviated transcription (Latin):
pars mlitat in t̾ris. pars t̾nmuphat in celis ꝙͣ iste
ꝑsalmus cõmendat secundum presentem statum
⁊ futurum uñ proutroq in titulo apponitur p̃s et
cantici et est sensus p̃s iste qui dicit᷑ ps̃ quia agit
de ecca secundum p̾sentem statum ubi agit opera
cantici quia agit de eadem secundum futurũ statũ
habitent in syon hic per fidem. In futuro per spem¬
pars cuiues in celo t̾umphat pars in t̾ris militat¬
¶ ꝓiten monet ad amorem celestis iherusalem. modꝰ
celestem iherusalem filuis chore quã cõmendat fũda¬
menta ⁊ portas ⁊ famam ut eis augeatur affectus
¶ Secundo ip̃e dominus agit de eadem iherusalem
ibi memor esto tercio tangit de futuro abeatitudiẽ
ibi. ficut letanciũ ¶propheta ergo plenus spũ sancto
multa uoluens a pud se de hãc ciuitate de qua nichl
adhuc dix̾at p̃s nnchil erumpit¶ fundam̃ta eius ⁊t̃

Expanded text:
hat in coelis, quam iste psalmus commendat, secundum praesentem statum et futurum. Unde utroque in titulo apponitur: Psalmus et cantici. Et est sensus: Psalmus iste qui dicitur psalmus, quia agit de Ecclesia secundum praesentem statum, ubi agit opera cantici quia agit de eadem secundum futurum statum,habitent in Sion. Hic per fidem; in futuro, per spePars cujus in coelo triumphat; pars in terris militat. Intentio: Monet ad amorem coelestis Jerusalem. Modus: coelestem Jerusalem filiis Chore, quam commendat per fundamenta, et portas, et famam ut eis augeatur affectu. Secundo ipse Dominus agit de eadem Jerusalem, ibi, memor ero. Tertio tangit de futura beatitudine, ibi, sicut laetantium. Aug. Propheta ergo plenus Spiritu sancto, multa volvens apud se de hac civitadhuc dixerat, in hoc erumpit: Fundamenta ejus, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ut illud Et peccatu eius accipiat altiten. monet uide
maliciam declinare ⁊ xp̃i huilitatem mitari¶odus.
tripertitus est p̃s p̾mo mncipiens xp̃ũs a prece inc̾pat
Iudeos qui reddunt mala pro bonis ¶Secundo prophetat
que mali recipient pro impietate ibi¶Gonstitue sr̃ eũ¬
¶ Tercio p̾catur ut Resurreccionem consequatur et ĩnmici

Expanded text:
Monet Judae malitiam declinare, et Christi humilitatem imitari. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo incipiens Christus a prece increpat Judaeos, qui reddunt mala pro bonis. Secundo prophetat quae mali recipient pro impietate, ibi 239, constitue super eum. Tertio precatur, ut resurrectionem consequatur, et inimici
Abbreviated transcription (Latin):
xit dommus domino meo ¶Titulus. ꝑ
naturis in xp̃o qui plene ⁊ breuiter de incarnacione
⁊ omĩpotenti deitate xp̃i dicit sicut Iohãnes in eiuã¬
⁊̃gelio ¶In p̾ncipio erat berbum ⁊ uerbũ caro factũ est
¶Totum hoc sũmatim dicitur de duabus naturis xp̃i
quicquid in utroq .t. continetur ¶ Inten. propheta hor¬
prophã uerba patris de filio in quibus .i. in his que¬

Expanded text:
xit Dominus Domino meo. Titulus: Psnaturis in Christo, qui plene et breviter de incarnatione et omnipotenti deitate Christi dicit, sicut Joannes in Evangelio: In principio erat Verbum, et Verbum caro factum est . Totuquidquid in utroque Testamento continetur. Propheta horpropheta verba Patris de Filio, etc., usque ad hoc hu
Abbreviated transcription (Latin):
ifrael de quo ⁊ superior ¶ S iste agit de illo secũdũ
miquos qui ibi erant p̾cedens uero de eodem secũd̃
electos aliquos enĩ in illo populo ueros ẽẽ filios abra¬
ham muit paulus dicens ¶Sz non in om̃ibus illis
bñ placitum est deo. et quia hos cõmendat p̾missus
ꝑsalius nichil ibi dicitur de iniquitatibus ama¬
ricanciũ ¶ S hic sequens p̃s̃ agit de mniquis, et quio
eis non solum iusticia ¶ S ⁊ mĩa dei facta est de his
loquitur ¶Cum laudibus dei ex persona eorum q̃
beniam comisi p̾cantur, et exempla eoruu cõme¬
morantur in quos eciam peccantes diues apparuit
do. ¶Inten. monet ad geminã confessionem laudis ¶ntẽco¬
⁊ peccatorum ¶modus. uiiᵗ ͤ sunt particiones p̾mo Qmodꝰ
hebreus in cuius persona loquitur propheta relicta
ad eandem mĩam conũti orans. ut populo bñplacito
sotientur qui erat in aduentu xp̃i cong̾gandus.

Expanded text:
Israel, de quo et superior, sed iste agit de illo secundum Israel, de quo et superior, sed iste agit de illo secundum iniquos, qui ibi erant; praecedens vero, de eodem secundum electos. Aliquos enim in ipso populo veros esse filios Abrahae, innuit Paulus dicens: Sed non in omnibus illis beneplacitum est Deo. . Et quia hos commendat praemissus psalmus, nihil ibi dicitur de iniquitatibus amaricantium. Sed hic sequens psalmus agit de iniquis; et quia eis non solum justitia, sed et misericordia Dei facta est, de his loquitur cum laudibus Dei ex persona eorum, qui veniam conversi precantur, et exempla eorum, commemorantur, in quos etiam peccantes, dives apparuit Domino. Intentio. Monet ad geminam confessionem laudis, et peccatorum. Modus. Sex sunt partitiones. Primo aebraeus in cujus persona loquitur Propheta, read eamdem misericordiam converti, orans ut populo beneplacito socientur, qui erat in adventu Christi congregandus.
Abbreviated transcription (Latin):
his bersibus ¶ Confitemini ⁊ ẽ usque ibi¶ Mementote
mira. bbi est secunda ꝑticio quam ⁊ alias suis locis
exequeniur propheta ergo a laude incipiens quã
quidam dicunt unũ alleliua ad finem suꝑioris
psalmi pertinere alterum ẽẽ sequentis psaliii hanc
enum Regulam dicit ierꝭ ẽẽ tenendam ut ubicimq duo
alleluya p̾stribinitur psalmo unũ sciamus ẽẽ de fine
prions psalmi ⁊ altimn eius qui sequitur Cui asseraom
sequenti psalmo dant ⁊ aliquando semel ¶lliq̃ñ bis
ponitur ut dominus in euuangelio nũc dicit Amen
m̃t dicit dmen amen ꝙ fit pr̃o maiori c̾titud̾ine rer
Istis consentit augustimis qr ꝙ alii dicunt. ctis nõ
persuadent documentis ⁊ presertum quia nullos
grecorum cardices inuenit qui in fine psalnu
alicuius habeant alle luia ¶Est autẽ iste psalmus¬
pro superiori cõiĩctus non modo in titulo s eciã
in matia agit emm iste psalmus de codem populo

Expanded text:
his verbis, confitemini, etc., usque ibi, mementote his verbis, confitemini, etc., usque ibi, mementote mirabilium, ubi est partitio, quam et alias suis locis exsequimur. Propheta ergo a laude incipiens, quam Quidam dicunt unum alleluia ad finem superioris psalmi pertinere; alterum esse sequentis psalmi. Hanc enim regulam dicit Hieronymus esse tenendam, ut ubicunque duo alleluia praescribuntur psalmo, unum sciamus esse de fine prioris psalmi, et alterum ejus qui sequitur; cui assertiosequenti psalmo dant, et aliquando semel, aliquando bis ponitur, ut Dominus in Evangelio, nunc dicit amen, nunc dicit amen amen: quod fit pro majori certitudine rei. Istis consentit Augustinus, quia quod alii dicunt certis non persuadent documentis, et praesertim, quia nullus Graecorum codices invenit, qui in fine psalmi alicujus, habeant alleluia. Est autem ipse psalmus superiori conjunctus, non modo in titulo, sed etiam in materia. Agit enim iste psalmus, de eodem populo
Abbreviated transcription (Latin):
dei dicuntur/ et magna ineis est exultacio situt in
psalmo bñficia dei narrantur que contulit spũale
semini abrahe hic em̃ cõmendat propheta bonos in
illo populo israel qui cum aliis fi delibus sunt uerũ
psalmus cui prenotatur Alleluy a et est sensus
alleluya .i. laudate deun uñ ⁊ p̃s incipit¶ Paten
monet ad laudem ¶nõdus .ui. sunt particiones
Sit enim partitur hunc psalmũ augustinus. cui
consentit cassiodorus nisi ꝙ urᵃ ꝑticionem alibi¬
facit ꝙͣ augustimuis ꝙ in leccione psalnu suo loco
monstrabitur¶ꝓmo ut in u̾bis ext̾ioribus intellcm
uideas int̾iorem. q in corpore animã ãmons semen
abrahe .i. filios promissionis pertinentes ad hedi¬
tatem testamenti et̾ii ut ip̃m deum tanꝙͣ heditatẽ
eligant et gratis ⁊ non pro aliquo extra eũ colant ⁊
hoc faciant laudantes inuocantes ãnũtiantes nec in
sua sz in eius gloria per fidem bene operantes spe
gaudentes caritate feruentes ⁊ hoc totum sonat p̃s

Expanded text:
d., Alcuin. et magna in eis est exsultatio, sicut in hoc psalmo beneficia Dei narrantur, quae contulit spirituali semini Abrahae. Hic enim commendat Propheta bonos in illo populo Israel, qui cum aliis fidelibus sunt verum psalmus, cui praenotatur alleluia. Et est sensus: Alleluia, id est laudate Deum. Unde et psalmus incipit. Intentio: Monet ad laudem. Modus: Sex sunt partitiones. Sic enim partitur hunc psalmum Augustinus, cui consentit Cassiodorus, nisi quofacit, quam Augustin. Quod in lectione psalmi suo loco monstrabitur. Primo ut in verbis exterioribus intellectum videas interiorem, quasi in corpore animam admonet semen Abrahtatem testamenti aeterni, ut ipsum Deum tanquam haereditatem eligant, et gratis non pro aliquo extra eum colant, et hoc faciant, laudantes, invocantes, annuntiantes, nec in sua, sed in ejus gloria per fidem, bene operantes, spe gaudentes, charitate ferventes. Et hoc totum sonat psalmus,
Abbreviated transcription (Latin):
psalmũ ad unũ concurrere intellectũ nõ sr̃ficie
historie s altitudine prophĩe copulatis partib
utuiusq in isto psalmo cuius titulus neutri illore
est sumilis nisi ꝙ hit est op̃ĩ dauid sicut ibi. Neo autẽ
hic p̃s qui componitur ex his aiobus quorum tituli
sunt diu̾si intitulantur ip̃i dauid ut significetur. qm̃
multis partibus multisq modis olim deus locutus
est patribus in prophetis tande locutus est nobis
in filio qm̃ misit ut complerentur eloquia prophãre
⁊ mirabilit̾ que in diu̾sis psalnus dicta sunt in unã
ueniant in hoc psalmo cõuemenciam ut quasi dui̾si
sapores ꝯdiantur in pastũ aĩe. unde licet eciã canto¬
ribus adhuc multa compingere sicut et dauid legr̃
in ꝑalipomenon ante archain laudes dei cãtasse diu̾sis
partibus psalmorum in unũ adimatis et bñ inũgũt᷑
que nullatenus Repugnant uerba autẽ de duob
p̾dictis psalmis ad alium intellectum in hoc psalmo

Expanded text:
psalmum ad unum concurrere intellectum, non superficie historiae, sed altitudine prophetiae copulatis partibus utriusque in isto psalmo, cujus titulus neutri istorum est similis, nisi quod hic et ipsi David, sicut ibi. Ideo autem hic psalmus qui componitur ex his duobus, quorum tituli sunt diversi intitulatur ipsi David, ut significetur quoniam multis partibus multisque modis olim quae Deus locutus est patribus in prophetis, tandem locutus est nobis in Filio , quem misit ut compleantur eloquia prophetarum, et mirabiliter, quae in diversis psalmis dicta sunt, in unam veniunt in hoc psalmo convenientiam, ut quasi diversi sapores condiantur in pastum animae. Unde licet etiam cantoribus adhuc multa compingere. Sicut et David legitur in Paralipomenon ante arcam laudes Dei cantasse, diversis partibus psalmorum in unum adunatis . Et bene junguntur, quae nullatenus repugnant. Verba autem de duobus praedictis psalmis ad alium intellectum in hoc psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
habet incongrue quia agit de uniũsali ecc̃a q̃ ꝯstat
ex duplici pariete. s. genciũ et iudeorum in uno an¬
gulari lapide collectorum merito ergo habet duo allã
intelligimus per illa duo nomina ꝙͣuis idem sigñcia
que apostolus posuit pro hac distinccione dicens
In quo clamanius abba pater docet autẽ hic ꝓsalmꝰ
Redemptos confiteri ¶Secundo ponitur p̾ma temptacõ
que ẽ error bbi est fames ib¶ Enrau̾mt¶tercio pom̃
secũda temptacio que est difficultas uincendarum
concupistenciarum ib ¶ Sedentes in tenebris ¶pĩto
ponitur tercia temptatio que est tediũ bñficiendi
ib¶Gmnem estam¶quinto ponitur iiii temptacio q̃
est tempestas seculi quotiens eccãm turbans rettorẽ
ib¶Qui destendunt¶ Sexto cõmendatur eccͣa que
per graciam dei salua facta est ibi posuit flumina.
uii ͦ agit de heticis quibus destructis erigitur ecc̃a ibi¬
¶ Et pauci facti sumtsẜrmt psalmũ partitur augustiꝰ

Expanded text:
habet non incongrue, quia agit de universali Ecclesia, quae constat ex duplici pariete, scilicet gentium et Judaeorum, in uno angulari lapide collectorum . Merito ergo habet duo alleluia, intelligimus per illa duo nomina, quamvis idem significantia, quae Apostolus posuit pro hac distinctione, dicens: In quo clamamus, Abba Pater . Docet autem hic psalmus, Primo monet redemptos confiteri. Secundo ponitur prima tentatio, quae est error, ubi est et fames, ibi, erraverunt. Tertio ponitur secunda tentatio, quae est difficultas vincendarum concupiscentiarum, ibi, sedentes in tenebris. Quarto ponitur tertia tentatio, quae est taedium benefaciendi, ibi, omnem escam. Quinto ponitur quarta tentatio, quae est tempestas saeculi, quatiens Ecclesiam, turbans rectorem, ibi, qui descendunt. Sexto commendatur Ecclesia, quae per gratiam Dei salva facta est, ibi, posuit flumina. Septimo agit de haereticis, quibus destructis erigitur Ecclesia, ibi, et pauci facti sunt. Hunc psalmum partitur Aug.
Abbreviated transcription (Latin):
Iste est .uii. p̃s de duobus naturis in xp̃o ubi
ylura eadem contmentur que supra in duobus
alus psalmis dicta sunt Que autem alit̃ funt parũ
sunt tituli hic psalmus componitur Nam postrema
¶ Et suꝑer omnẽ terram gloria tua ¶ñ usq ad finẽ¬

Expanded text:
de duabus naturis in Christo, ubi plura eadem continentur, quae supra in duobus aliis psalmis dicta sunt: Quae autem aliter sunt, parum sunt tituli, hic psalmus componitur. Nam postrema . Et super omnem terram gloria tua. Inde usque te
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in pcedenti. Agit enm hic de laudibus dei
mat̾iam laudis assumens ab operibus eius .s. a
totus tñ figuris rernin mist̾nsq contextus et¬
¶ Et si enim fere omia hic ad lic̾tam religiose possũt
accrpi. sunt tñ plena nist̾iis iuxta liti̾am ex uisiblĩb¬
operibus que hic dicinitur inusibilia dei. debent intel¬
liti sicut ex frabrice mundialis magnitudine ⁊ pul¬
critudine fabricatoris inext̾minabilis magni¬
tudo et pulclritudo potest perpend̃ ⁊ donarre sic
tandem possit uideri tñ in om̃ibus spũalis senfus
querendis est ⁊ perserutandus ¶Inten monet ad
eornin. Secudo dicit quomodo eccłiãm per mare
setuli traducit ad portum uite. ibi. hoc mare tercio
promittit se semper cantaturum domino . ibi. Cãtabo
domimo ¶piopheta ergo dei magnalia que mente cõ¬
ceperat narraturus ip̃ius uisionis exultacione

Expanded text:
sicut in praecedenti. Agit enim hic de laudibus Dei, materiam laudis assumens ab operibus ejus, sciliTotus tamen figuris rerum mysteriisque contextus. Aug. Etsi enim fere omnia hic ad litteram religiose possint accipi, sunt tamen plena mysteriis juxta litteram, ex visibioperibus quae hic dicuntur, invisibilia Dei debent intelligi, sicut ex fabricae mundialis magnitudine et pulchritudine, fabricatoris inaestimabilis magnitudo et pulchritudo potest perpendi et amari, ut sic tandem possit videri, tamen in omnibus spiritualis sensus quaerendus est, et perscrutandus. Intentio. Casseorum. Secundo dicit quomodo Ecclesiam per mare saeculi traducit ad portum vitae, ibi, hoc mare. Tertio promittit se cantaturum semper Domino, ibi cantabo Domino. Aug. Propheta ergo Dei magnalia quae mente conceperat, narraturus, ipsius visionis exsultatione
Abbreviated transcription (Latin):
liberari atq in p̾stinũ statum restitui petentis et ẽ
deiectus est per peccatum p̾mi hom̃ĩs, et ut eas eua¬
deret¶ffudit p̾cem suam in conspectu domini per ꝙͣ
bilis narracio ibiquia defecunt ¶tercia pars est c̃titudo
impetrandi ueniam ibi ¶ Tu autem ¶ quarto dicit ꝙ de
sua breuitate transea ad et̾nitatem ibi. Respõdit ei
Et quia in titulo tria menorauit. s. orationẽ, pau¬
pertatem auxietatem singula suis locis executurꝰ
ab oratione incipit dicens ¶ Somine exaudi oraci¬

Expanded text:
liberari, atque in pristinum statum restitui petentis. Et esliberari, atque in pristinum statum restitui petentis. Et esdejectus est per peccatum primi hominis, et ut eas evaderet, effudit precem suam in conspectu Domini, per qubilis narratio, ibi, quia defecerunt. Tertia pars est certitudo impetrandi veniam, ibi, tu autem. Quarto dicit quod de sua brevitate transeat ad aeternitatem, ibi, respondit ei. Et quia in titulo tria memoravit, scilicet orationem, paupertatem, anxietatem, singula suis locis exsecuturus, ab oratione incipit, dicens: VERS. 1.-- « Domi
Abbreviated transcription (Latin):
apud deum per ꝙ̃ ⁊ om̃ia facta sunt. factus est pauꝑ
secundum formam seriu ¶ S pauperior ẽ in m̃bris
quorum egestati suam addidit paupertatem ut
eis suas cõmunicaret diuicias. bbi emin pauꝑau ͭ¬
se membra ditauit in quibus sunt eciã penite̾tes
quos in se tranffigurans .i. in quornm persõna
loquens dicit ¶Emeremn tanꝙͣ panem manducabã.
non enũ mea egestate erat ut hec in sua ꝑsona
dicere poss s in membris. Ecce quomodo cõtem¬
perantur tã nna. tã alto .i. umone bocis comungũtur
membra capiti¶ Sicut enm sunt duo in carne una. sic
⁊ in uoce una Sicut eciam a prophã ysaia sponsus ⁊ sp̃ĩsa
dicitur his uerbis ¶Sicut sponsa alligauit michi mit̾m
e sicut sponsam induit me ornam̃to. sponsus dicit᷑ pp̃
capud e sponsa propt̃ corpus dicitur nec tñ nutatur
uor uel persona. xp̃c gͦ pauper in nobis ⁊ nobistum
piopt̃ nos hic orat in persona penitentis suam deiec¬
cionem ⁊ cam̃ deiectionis recognoscentis ⁊ apeccatie

Expanded text:
apud Deum, per quem et omnia facta sunt , factus est pauper, secundum formam servi , sed pauperior est in membris, quorum egestati suam abdidit paupertatem, ut eis suas communicaret divitias. Ubi enim se praeparavit membra ditavit, in quibus etiam poenitentes quos in se transfiguravit, id est in quorum persona loquens dicit: Cinerem tanquam panem manducabam. Non enim in ea egestate erat, ut haec in sua persona dicere posset, sed in membris. Ecce quomodo contemperatur tam ima tam alto, id est unione vocis conjunguntur membra capiti. Sicut enim sunt duo in carne una, sic et in voce una. Sicut etiam a propheta Isaia sponsus et sponsa dicitur his verbis: Sicut sponsum alligavit in mitram, et sicut sponsam induit me ornamento . Sponsus dicitur propter caput, et sponsa propter corpus dicitur. Nec tamen mutatur vox, vel persona. Christus ergo pauper in nobis et nobiscum et propter nos. Hic orat in persona poenitentis suam dejectionem, et causam dejectionis recognoscentis, et a peccatis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s iste centesimus est et sicut centenariꝰ
perfecte sanccitatis hic enũ docenur bona appet̾e
mala renuere que ẽ perstã comuĩsaciouite et qr
om̃e bonum nr̃m xp̃o attribriend̃ est ¶deo titulus
xp̃i amplicetur nichil illi t̾reno regi¶ Et cãtat
hoc xpus ⁊ nos in illo ħ emm uox competit capiti
⁊ corpori agit autem de mĩa ⁊ iudicio ¶utencõe¬
est p̃s p̾mo de mia ⁊ iudicio proponit ¶Ec dõ ex poͭ
que sit bia ñnaculata. ibi ¶perambulabã ¶ terciõ
dicit quis sit fiis malorum. ibi ¶In matutino

Expanded text:
s iste centesimus est, et sicut centenariusperfectae sanctitatis. Hic enim docemur bona appetere, mala renuere: quae est perfecta conversatio vitae. Et quia omne bonum nostrum Christo attribuendum est, ideo titulus Christi applicetur, nihil illi terreno regi. Et cantat hoc Christus, et nos in illo. Haec enim vox competit capiti et corpori. Agit autem de misericordia ede misericordia et judicio proponit. Secundo exponit quae sit via immaculata, ibi, perambulabam. Tertio dicit quis sit finis malorum, ibi, in matutino.
Abbreviated transcription (Latin):
genfessio gemiia est / una est laudis ¶lã pcc̃oꝵ
¶Confessio laudis conuenit per fãs ¶Confessio peccator
⁊ deum alacriter laudare ⁊ peccata nr̃a hiuilit plan¬
gere quia nec in malis est desperandum nec in
bonis ammus debet ẽẽ elatus et est sensus, ꝑs
iste est in confessione. ⁊ agit de confessione. flaudis

Expanded text:
onfessio gemina est: Una est laudis, altera peccatorum. Confessio laudis convenit perfectis, confessio peccatorum hic psalmus et Deum alacriter laudare, et peccata nostra humiliter plangere, quia nec in malis est desperandum, nec in bonis animus debet esse elatus. Et est sensus: Psalmus iste est in confessione, id est agit de confessione, s
Abbreviated transcription (Latin):
tangit hic ꝙ mortuo absalon iniquo filio dauid qui
uiuens patrem persequebatur dauid restituta est
et in pace regnauit de quo non hic Agitur E ꝑotuis
de signficato dauid enum xp̃m significat quã mniqui
¶ S restituta est t̾ra ei qñ indea que crucifixãt ł̾didit
alie oues de gentibus sunt adducte uel restituta
est ei t̾ra Cum caro eius resurrexit post quai re¬
surreccionem ea que hic cantantur fatta fut et
quando eius t̾ra restituta est ei.i. indea credidit bel
caro eius Resurrexit, hec autem p̾uidentes in spũ ꝓpħe¬
gauisi sunt et si posset fieri bellent impleta uide
sancti implentur in hoc psalmo qui de piomissis resti
tutionis terre intitulatur palato nanq fides dulce
sapit mel diuine promissioins, et est iste quartus
psalmus de p̾mo aduentu quo niudus liberatus ẽ¬

Expanded text:
tangit hic, quod mortuo Absalom, iniquo filio David, qui vivens patrem persequebatur, David restituta est terra, et in pace regnavit, de quo hic non agitur, sed potius de significato. David Christum significat, quem iniqui . Sed restituta est terra ei, quando Judaea, quae crucifixerat, credidit: aliae oves de gentibus sunt adductae. Vel restituta est ei terra, cum caro ejus resurrexit, postquam resurrectionem, ea quae hic cantantur facta sunt. Equando ejus terra restituta est ei, id est Judaea credidit, vel caro ejus resurrexit. Haec autem praevidentes in spgavisi sunt, et si posset fieri, vellent impleta videre. sancti implentur in hoc psalmo, qui de promissis rest tutionis terrae intitulatur. Palato namque fidei dulce sapit mel divinae promissionis. Et est iste quartus psalmus de primo adventu, quo mundus liberatus e
Abbreviated transcription (Latin):
ominꝰ regnauiti¶citulus ¶ps dauid patet titulus
enm xp̃m destbit ẽẽ regem ⁊ bona dantem. cui ⁊
antiqui seruierunt. ⁊ his tribus tres ãmoniciones
subicit ꝙ in psalmi serie loq̃tur. hec autem de xp̃o
futura sus uelamine p̾dixunt prophete ut quibr dã
figuris rern tegerent sentencias suas. S uelam̃
adoremus et uelud Regem exaltemus ¶modũs. biꝑ
Secudo monet eum adorari quia patres antiqui fuñt
euis .i. ei sebuierunt. ib exaltate deo Costendens gͦ xp̃m¬

Expanded text:
ominus regnavit. Titulus: Psalmus David. Patet titulus.Christum esse regem, et bona dantem, cui et antiqui servierunt, et his tribus tres admonitiones subjicit, quod in psalmi serie liquet. Aug. Haec autem de Christo futura sub velamine praedixerunt prophetae, ut quibusdam figuris rerum tegerentadoremus, et velut regem exaltemus. Modus: AlcuSecundo monet eum adorari, quia patres antiqui fuerunt ejus, id est ei servierunt, ibi, exaltate Dominum. Ostendens
Abbreviated transcription (Latin):
culcanda accedente p̾ssura temptacionũ iustus
iustior fit ⁊ sordibus sordefat magis ¶ Si ergo fũt¬
p̾ssure quas queruntur blaspheni xpiãnis tempe¬
ralibus habundare ne turberis esto olen non
amurea que proictur Hic enim disc̾nitur ꝙ suñe
pendebat in arbore. ꝓ p̾ssura gͦ tribulacionũ eist̃¬
acinum pisces ¶ Et est sensus tituli. ꝑ̃s. iste dirigẽs
noc¶ꝑn finem ¶Sest in xp̃m cantatur ip̃i a sapl
quia scdm̃ instoriam asaph iste loquitur iudeis
quibus est pressura tribulacionũ habitus qͦnta
sabbati .i. loquens de baptizatis aqua baptismi¬
¶ Intencio monet ut post baptismũ contemptis hie
ad celestia mente.s. ascendamus. modus biꝑtitꝰ
est ꝑ̃slpmo dicit quid agendum est electis qui sũt
oleum uiiũ aues. Secundo agit de amurca redar¬
guens reprobos ibi. Audi ꝑo. meus. Asaph ergo. qiͣ
piopoĩta sibi ymagine cuiusdam sollempnitatis
electos ad celebritatem incitat dicens. O aues

Expanded text:
culcanda. Ita accedente pressura tentationum, justus culcanda. Ita accedente pressura tentationum, justus justior fit, et sordibus sordescit magis . Si ergo pressurae sunt quas queruntur blasphemi Christianis temporibus abundare; ne turberis, esto oleum, non amurca quae projicitur. Hic enim discernitur, quod simul pendebat in arbore. Pro pressura ergo tribulationum discerAug. Et est sensus tituli: Psalmus iste dirigens nos in finem, id est in Christum, cantatur ipsi Asaph quia secundum historiam Asaph iste loquitur Judaeisecclesiis, in quibus est pressura tribulationum, habitus quinta Sabbati, id est loquens de baptizatis et baptiiod. Monet ut post baptismum contemptis his ad coelestia, mente scilicet ascendamus. Modus: Bipartitus est. Primo dicit quid agendum est electis, qui sunt oleum, vinum, aves. Secundo agit de amurca redarguens reprobos, ibi, audi, popule meus. Asaph ergo quasi proposita sibi imagine cujusdam solemnitatis electos ad celebritatem incitat dicens: O aves,
Abbreviated transcription (Latin):
multa sunt congesta nust̾ĩa ita tñ ut limes psalm
indicet int̾iora pro torcularia et quuita sabbati
insinuata¶qminta enim sabbati .i. quinta die c̾auit
quo regnati. Ain sunt tanquam aues .s. qui cõtep̃tis
his temporalibus aduentum subleuantur Alii tanꝙͣ
pisces qui in fluctibus liii utiq remanent curiosi
per tortularia intelliguntur eccͣe de Actualibus
nãq torcularibus nichil in hoc psalmo dicitur uñ
constat spũalia ẽẽ torcularia que luc memorant᷑
.si ecc̃as quia sicut in torcularibues tria sunt .s.
pressura et de ea duo .s. oleum et amurea quorum
Reconditur¶alt̾um ueio proicitur ¶ Siilit̾ uinũ
⁊ acinum ¶Sic et in ecc̃a ex p̾ssura tribulacõnũ
pondus passionũ per ꝙ fit distrecio bonorum
⁊ malorum quos eadem sacramenta comungũt¬
¶ Sicut enim Racemꝰ in uite simul habet uinũ ⁊ acimũ
et oluia in arbore olenm et Amuream. sic eccastica
acinũ et dmrea proiciũtur uelut in sordibus con¬

Expanded text:
multa sunt congesta mysteria, ita tamen ut limen psalmi indicet interiora, per torcularia et quinta Sabbati nobis insinuata. Quinta enim Sabbati, id est quinta die, creavit quo renati alii sunt tanquam aves, scilicet qui, contemptis his temporalibus, ad coelestia sublevantur; alii tanquam pisces qui in fluctibus hujus saeculi remanent curiosi; per torcularia intelliguntur Ecclesiae. De actualibus namque torcularibus, nihil in hoc psalmo dicitur: Unde constat spiritualia esse torcularia quae hic memorantsias, quia sicut in torcularibus tria sunt, scilicet pressura, et de ea duo, scilicet oleum et amurca, quorum alterum reconditur; alterum vero projicitur, similiter vinum et acinum. Sic et in Ecclesia est pressura tribulationum pondus passionum, per quod fit discretio bonorum et malorum, quos eadem sacramenta conjungunt. Sicut enim racemus in vite simul habet vinum et acinum, et oliva in arbore oleum et amurcam, sic ecclesiastica acinum et amurca projiciuntur velut in sordibus con
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i cantent et amiũcient om̃ibus Secundo ad sõditos
loquitur ibi. Afferte do¶ p̾monuit autem iudeos in
p̾cedenti psalmo ut deposita duricia in xp̃m credent
Gz quia erat manfura nunc om̃es gentes monet

Expanded text:
ipsi cantent et annuntient omnibus. Secundo ad subditos ipsi cantent et annuntient omnibus. Secundo ad subditos loquitur, ibi, afferte Domino. Praemonuit autem Judaeos in praecedenti psalmo, ut deposita duritia in Christum crederent; sed quia erat mansura, nunc omnes gentes monet,
Abbreviated transcription (Latin):
legitur ꝙ domus dei .i. templum ababilomiis destructũ
post. lxxͣ annos captiuitatis quando filii israel ꝑmit¬
tente cyro rege redierunt Iherosolimam sub rozobabel
⁊ Ihũ sacerdo te magno reedificatum est per quam ree¬
dificacionem intelligitur reedificacio spũalis templi
de quo dicit apostolus templum dei scm̃ est ꝙ estis
uos hoc templum adiabolo per peccatum subu̾simi ẽ
⁊ homo in legem peccati ⁊ mortis captiuatus ¶ S
per xp̃m reedificatur hoc templum toto orbe. et hõ
a captiuitate ne pereat liberatur de qua reedificaͬ ͤ
non de illa actuali eͦgit hic p̃s. et est sensus tituli
ps̃ iste ẽ. dauid pophẽ qui hic loquitur a gens de
hoc ꝙ factum est ¶ qñ donius dei edificabatur. toto orbe¬
post caꝑtiuitatem que sub diabolo fuit per peccatũ
sicut ad lic̾am sub zorobabel post captiuitatem ba¬
bilonie rredificatum est templum salomonicũ et
est psalmus ¶n p̃ma parte ad p̾latos loquitur ut

Expanded text:
legitur quod domus Dei, id est templum a Babyloniis destructum, post LXX annos captivitatis, quando filii Israel permittente Cyro rege redierunt Hierosolymam sub Zorobabel Jesu sacerdote magno reaedificatum est: per quam reaedificationem intelligitur reaedificatio spiritualis templi, de quo dicit Apostolus: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc templum a diabolo per peccatum subversum est. Et homo in legem peccati et mortis captivatus; sed per Christum reaedificatur hoc templum toto orbe. Et homo a captivitate ne pereat, liberatur: de qua reaedificatione, non de illa actuali agit hic psalmus. Et est sensus tituli: Psalmus iste, est David prophetae, qui hic loquitur, agens de hoc quod factum est quando domus Dei aedificabatur post captivitatem quae sub diabolo fuit per peccatum, sicut ad litteram sub Zorobabel post captivitatem Babyloniae reaedificatum est templum Salomonicum. Et est psalmus. Primo ad praelatos loquitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uẽccionis suam propheta subdit de p̾cacionem
orans ut benedicti ãder cognicionem ducantur
et prophetat benediccionem om̃i genciũ per ad¬
uentum xp̃i bñ monz enin laudare et est seusꝯ
tituli. p̃s. iste qui monet ad bñ operanduni ẽ

Expanded text:
rectionis, suam Propheta subdit deprecationem, orans ut benedicti ad Dei cognitionem ducantur et prophetans benedictionem omnium gentium per adventum Christi, unde monet eum laudare. Et est sensus tituli: P
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus .¶ omũa facite fñ murmuracione positi in
medio nacionis pͣue ubi lucetis tanꝙͣ luĩaria ĩ muĩdo
hoꝵ enim conũsacio in celis est unde et despicuĩt que
nit̾ra fuint quasi non curant que hic fieri uident
sicut liuaria placide ꝑagnnt carsus suos quitquid
in t̾ra agatur et est sensus tituli. p̃s iste ẽ dõ ꝓphe¬
significantur per luĩaria facta. iiͣi sabbati ¶ ntencio.
monet ad pacienciam ¶Modus. tripertitus est ꝑs̃. pͥmo
ostendens deũ scire hec et curare ib ¶ntelligite. tercõ
dicit ꝙ mala seculi per iniquos fiunt iustis ut pũcti
clamant ad deuin ibi¶quis consurgeti Gontra blaffemos
ergo qui putant deũ non uindicare p̾mictit dicens.

Expanded text:
Apostolus: Omnia facite sine murmuratione, positi in Apostolus: Omnia facite sine murmuratione, positi in medio nationis pravae, ubi lucetis tanquam luminaria in mundo . Horum enim conversatio in coelis est , unde et despiciunt quae in terra fiunt. Quasi dicat, non curent quae hic fieri vident, sicut luminaria placide peragunt cursus suos, quidquid in terra agatur. Et est sensus tituli: Psalmus iste est significantur per luminaria facta quarta Sabbati. Intentio. Monet ad patientiam. Modus. Tripartitus est psalmus. ostendens Deum scire haec, et curare, ibi, intelligite. Tertio dicit quod mala saeculi per iniquos fiunt justis, ut puncti clament ad Deum, ibi, quis exsurget. Contra blasphemos ergo qui putant Deum non vi
Abbreviated transcription (Latin):
In fnnis qui et murmurant in denin corde uel berbis
uiãtus deus hec pñcia negligere ubi indiscrete bona
nis uel uidetur malos eq̃ ⁊ bonos habere uel eciam
Amplius malis fauere piopt hoc homines infirim¬
adu̾sus deum murmurant ⁊ Impacientes qͣi frustra
sunt boni. uel mala aperte agunt similes leom. bel
si timore homniũ non audent eñ intus habent siles
lupo ⁊ inuenta occone noccendi non mali fiuint ¶ S ꝙ
erant produnt lupus emm ⁊ leo non similit̾ nocent¬
¶ S similit cupiũt. eqͣ est illis uolmnitas ¶ dispar fa¬
cultas. ¶Ille enĩ tunz carnem iste non timet hos ergo
murmurantes corde uel erupentes in dcã uel ftã
curat hic p̃s totus docens pacienciam uñ bene intitu¬
latur .iiii. sabbatissquo die fecit deus liuãuia. Solẽ
in pocestatem diei lunã ⁊ stellas in potestatẽ noctis
¶Isti funt sc̃i qui lucent in medio huius nacionĩs p̃ue
⁊ peruse sine murmuracione fixi in celo quib dicit

Expanded text:
Infirmis qui et murmurant in Deum corde vel verbis, videtur Deus haec praesentia negligere, ubi indiscrete bona nis. Vel videtur aeque malos et bonos habere, vel etiam amplius malis favere. Propter hoc homines infirmadversus Deum murmurant, et impatientes quasi frustra sint boni, vel mala aperte agunt, similes leoni; vel si timore hominum non audent, tamen intus habent, similes lupo, et inventa occasione nocendi, non mali fiunt, sed quod erant, produnt. Lupus enim et leo non similiter nocent, sed similiter cupiunt; aequa est illis voluntas, sed dispar facultas. Ille enim timet canem; iste non timet. Hos ergo murmurantes corde, vel erumpentes in dicta vel facta, curat hic psalmus totus, docens patientiam. Unde bene intitulatur: Quarta Sabbati, quo die fecit Deus luminaria, solem in potestatem diei, et lunam et stellas in potestatem noctis . Isti sunt sancti, qui lucent in medio hujus nationis pravae et perversae sine murmuratione fixi in coelo. Quibus dicit
Abbreviated transcription (Latin):
igitur hic de tempore grẽ on quo per xp̃m intratur
in Requiem ¶Uñ tam titulo quam ꝑsalmo monet del hy¬
larit ⁊ deuote lauda re¶Laus enum deuocionem cantus
hylaritatem significat ut cum letitia gaudemus: quid.
Anteir monet ad exultacionem ⁊ laudem¶Modus
bipertitus est psalmus. propheta laudes xp̃i destbens
p̾mo iudeos muitat quos preuidebat posse resistere
xpo ¶Secudo ip̃e xp̃t monet eosdem ne obdurentur
ibi ¶nolite itaq quasi ad magnas epulas muitans a
Quos qui longe estis per dissimilitudinem ¶uenite

Expanded text:
gitur hic de tempore gratiae, in quo per Christum intratur in requiem. Unde tam titulo quam psalmo monet Deum hilariter et devote laudare. Laus enim devotionem, cantus hilaritatem significat, ut cum laetitia laudemus. Quid? ntio: Monet ad exsultationem et laudem. Modus: Bipartitus est psalmus. Propheta laudes Christi describens, primo Judaeos invitat, quos praevidebat posse resistere Christo. Secundo ipse Christus monet eosdem ne obdurentur, ibi, nolite. Aug. Itaque quasi ad magnas epulas invitans, ait: O vos qui longe estis per dissimilitudinem, VE
Abbreviated transcription (Latin):
fraelite .i. illornm qui sunt fratres xp̃i in cruce eius
gloriantes ⁊ denin uidentes uel ad lici̾am hic est intlc̃s
aman .i. illius hominis qui in choro rondente canẽtib
hoc mistium intellexit israel uel esrasfuit enĩ isrlita
particiones p̾mo xp̃e in forma serui p̾tatur auxiliũ
Referens se contemptum ab inmicis ¶Secuindo dicit qd
amici eius in passione fec̾int ibi¶longe fee t ¶Tercio
ostendit quibus non piosint opera sua ibi. nũquid morti
faciens. quarto dicit que in suis membris sustinet
ibi¶ Et ego ad te ¶In forma ergo serui orans ad pr̃em

Expanded text:
est, illorum qui sunt fratres Christi in cruce ejus gloriantes, et Deum videntes. Vel ad litteram, hic est intellectus Eman, id est illius hominis qui in choro respondente canentibus, hoc mysterium intellexit, Israel, vel Ezrael. Fuit enim Israelita, partitiones. Primo Christus in forma servi precatur auxilium, referens se contemptum ab inimicis. Secundo dicit quid amici ejus in passione fecerunt, ibi, longe fecisti, etc. Tertio ostendit quibus non prosint opera sua, ibi, nunquid mortuis facies. Quarto dicit quae in suis membris sustinet, ibi, et ego ad te. In forma ergo servi orans ad Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
eͣus laudem meamsscitulus ¶In fine p̃s̃ dauid.
titulus patet p̃s istes quintus est eorum qui
Lacius de xp̃i passione agunt prophĩa em̃ hic de xͦ
ẽẽ ostenditur in actibus apostolorum ubi de Iuda pro¬
pletatum ẽẽ hoc qd hic legitur a petro dicitur. si
Episcopatum eius accipiat alter. de quo tñ solo non
omna que hic dicũtur possunt accipi¶ S de toto gn̾e

Expanded text:
em meam. Titulus: In finem psalmus David. Titulus patet, psalmus iste est, quintus eorum qui latius de Christi passione agunt. Prophetia enim hic de Christo esse ostenditur in Actibus apostolorum, Aug. ubi de Juda prophetatum hoc esse quod hic legitur a Petro dicitur, scilicet Episcopatum ejus accipiat alter . De quo tamen solo non omnia quae hic dicuntur possunt accipi, sed de ge
Abbreviated transcription (Latin):
agit in hoc pfalmo de secundo aduentu xp̃i ad
iudicium ubi boni qui hic paciũtus coionabintur
mali uero qui eos persecuntur torquebinitur per
ꝙ det̾ret iniquos apersecucione populi dei qͣm ml̃te
modis mali in pn̾cia affligunt maxime temꝑe¬
xp̃i et est seusũs tys Canticũ istud ꝙ dicitur cã
monet ad bonas acciones congrue utiũ iungit qr
in Rebus actualibus est habenda contemplãtio
diuina ħ est asaph .i. ppłi dei qui loquitur hit et
quia asaph prope de Iudeis est intelligitur hic
prophetia fieri maxime contra Iudeos ¶nt malos
dehortatur a persecucione bonorum. bonos ubero
manet ad pacienciam ¶ modus ¶ brpertitus est ps.
pͥmo proposito timore futuri iudicis destribit ma¬
liciam inimicorum uel iniquorum¶ Scdõ de iudicia̾
inimicoꝵ sui iniquoꝵ ibi fac illis sicut madian¬

Expanded text:
Agit in hoc psalmo de secundo adventu Christi ad judicium, ubi boni qui hic patiuntur, coronabuntur. Mali vero qui eos persequuntur, torquebuntur; per quod deterret iniquos a persecutione populi Dei, quem multis modis mali in praesenti affligunt, maxime temEt est sensus tituli; canticum istud, quod monet ad bonas actiones. Congrue utrumque jungit, quia in rebus actualibus est habenda contemplatio divina. Est Asaph, id est populi Dei, qui loquitur hic. Et quia Asaph proprie de Judaeis est, intelligitur hic prophetia fieri maxime contra Judaeos. Intentio: Malos dehortatur a persecutione bonorum, bonos vero monet ad patientiam; modus; Bipartitus est psalmus. Primo proposito timore futuri judicis describit malitiam inimicorum vel iniquorum. Secundo agit de vindicta inimicorum vel iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Pest ut canenti. per chornin respondeatur exponã
hic passio xp̃i prophetatur cui debemiꝰ mutando reñde̾¬
¶ Sicut petrus ait in epistola ca ͬ xp̃c pro nobis passus
est nobis relinquens exemplum ut sequa. ue. eiꝰ. hoc
aĩam suam sic et nos debemius ꝓ fra .n. a. po. hoc est

Expanded text:
id est ut canenti per chorum respondeatur, exponam. id est ut canenti per chorum respondeatur, exponam. Hic passio Christi prophetatur, cui debemus imitando respondere sicut Petrus ait: Christus pro nobis passus est, vobis relinquens animam suam, sic et nos debemus pro fratribus nost
Abbreviated transcription (Latin):
sepe diximus canticum notat exultationem intis
psalnus bonam operationem ¶Peoq psalmi qui hec ¶ põ¬
duo in tytulis habent de bona operacione ⁊ mentis
Iocunditate agunt sicut iste p̃s filii autem chore
sicut supradiximus sunt filii crucis filii passiõĩs
de quo supra plene tractatum est et quid sit ¶n finẽ
supra exꝑoĩtum est ꝙ autẽ sequitur pio meleth ad
respondendum hoc musitatum habet iste titulus
neleth autem int̾ptatur chorus qui dr̃ ad Rendend̃
ut canenti chorus consonando rendeat sicut nõ istũ
solum s alios quoq psalmos c̾dendum est ẽẽ cantatos
Ita eiũ in huius ꝑsalmi ⁊ diliorum cantu factũ est
ut pcinenti chorus Rendet ꝙͣiis alii alios cytulos acce¬
perint ¶ S hoc factum estimo cã uarietatis qͣ fastidiũ
leuaretur tituli eni narrantur pro leuãdo fastidio
uol forsan pro dllia non satis nota cã in quo aũ iust̾io
michi dictũ uideatur pio melech .i. pro choro ad rbidend̃

Expanded text:
epe diximus canticum notat exsultationem mentis; psalmus, bonam operationem. Ideoque psalmi, qui haec duo in titulis habent de bona operatione et mentis jocundidate agunt, sicut iste psalmus. Filii autem Core, sicut supra diximus sunt filii crucis, filii passionis, de quo supra plene tractatum est, et quid sit, in finem, supra expositum est. Quod autem sequitur pro Maeleth ad respondendum, hoc inusitatum habet iste titulus. Maeleth autem interpretatur chorus, qui dicitur ad respondendum, ut canenti chorus consonando respondeat. Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos. Ita enim in hujus psalmi et aliorum cantu factum est ut praecinenti chorus responderet, quamvis alii alios titulos acceperint, sed hoc factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretur. Tituli enim variantur pro levando fastidio, vel forsan pro alia non satis nota causa. In quo autem mysterio mihi dictum videatur, pro Maeleth, id est pro choro, ad respondendum,
Abbreviated transcription (Latin):
infuturo et nimicorum deieccione atq ruina ut ma¬
los t̾reat. bonos letificet. bñ monz et in tytulo ⁊ in pẽo
altacione xp̃i. ⁊ suorum adũ sariorum ruina modũ sue
locõnis formans ex eo ꝙ moysi ⁊ filiis ifrahel ꝯtͣ hostes
dimicantibus olim contingebat. eleuata quippe archa
domini hostes suos superabant atqz in eleuacione arche
berbis hus similibus moy ses ssus fuisse dicitur ¶ Ex¬

Expanded text:
in futuro, et inimicorum dejectione atque ruina, ut malos terreat, bonos laetificet. Unde monet et titulo et psalmo altatione Christi et suorum, et adversariorum ruina, modum suae locutionis formans ab eo quod Mosi et filiis Israel contra hostes dimicantibus olim contingebat. Elevata quippe arca Domini, hostes suos superabant, atque in elevatione arcae verbis his similibus Moses usus fuisse dicitur: Ex
Abbreviated transcription (Latin):
erat ¶E tñ auxilio dei liberandus. et agit p̃s iste de
Seffectiu gm̾s humani qui per xp̃m auferetur ¶Inten.
proponit temporali homini ¶ Secundo exponit infirmi¬
tatem hominis ei petens subueniri. ibi. ne aũtas ¶tio
orat ⁊ affrrmat liberacionem ibi. dextam tuã ¶ ꝑsoͦ
ergo egc̃e loquens et a spe mcpiens aitco dñe ⁊¬

Expanded text:
erat, sed tamen Dei gratia liberandus. Et agit psalmus iste de erat, sed tamen Dei gratia liberandus. Et agit psalmus iste de defectu generis humani, qui per Christum auferetur. Intentiproponit temporali homini. Secundo exponit infirmitatem hominis, ei petens subveniri, ibi, ne avertas. Tertio orat et affirmat liberationem, ibi, dexteram tuam. In persona ergo Ecclesiae loquens, et a spe incipiens ait: O
Abbreviated transcription (Latin):
iste t̾tius est eorum qui noĩe oracionis p̾titulãtur
est non ꝙ moyses enu conscyserit ¶Sz quia in hoc pẽo
tractantur que in ueti.t. per moy sem data cõtinent᷑¬
¶ PDeo dicitur oracio moysi. Cum enim uita uetus ⁊ noua
et uita mortalis ⁊ uita uitalis et anni qui pro nchilo
habentur et dies quibus implebimur mĩa et letitia ⁊
pena pͥmi hominis et regnũ seculi¶hic aꝑte distinguãt᷑
congrue nomme moysi p̾titulatur p̃s ut eis qui rette
scrutantur sc̾pturas intimetur legem que per moysen
data est ubi trena p̾mia uidentur permicti hab̾e aliquid
cale sus uelamento quale p̃s iste ostendit ¶ Tum autẽ
quisq transit ad xp̃m tollitur uelanien et reuelant᷑
occuli eius ut consideret mirabilia de lege dei et est sen
trattans que lex per moysen data sub uelaĩẽ cõtinebat
uel est oracio moysi .i. hoc dauid orat in hoc psalmo ꝙ et
moyses ante orauit. moysi dico. hoĩs dei. hõ quid passibilis

Expanded text:
iste tertius est eorum, qui nomine orationis praetitulantur. est, non quod Moses eum conscripserit, sed quia, in hoc psalmo tractantur quae in Veteri r. Ideo dicitur oratio Mosi. Cum enim vita vetus et nova, et vita mortalis et vita vitalis, et anni qui pro nihilo habentur, et dies quibus implebimur misericordia et laetitia, et poena primi hominis, et regnum saeculi, hic aperte distinguantur, congrue nomine Mosi titulatur psalmus, ut eis qui recte scrutantur Scripturas intimetur legem quae per Mosen data est, ubi terrena praemia videntur promitti, habere aliquid tale sub velamento, quale psalmus iste ostendit. Cum autem quisque transit ad Christum, tollitur velamen, et revelantur oculi ejus, ut consideret mirabilia de lege Dei. Et est sentractans, quae lex per Mosen data sub velamine continebat. Vel est oratio Mosi, id est hoc David orat in hoc psalmo, quod et Moses ante oravit. Mosi dico, hominis Dei. Homo quidem passibilis
Abbreviated transcription (Latin):
¶pest fideli spnago ge actribuitur que huic loquitur di¬
rigens nos ¶In finem. idest in xp̃m et est cͣarminib¬
saluat et est ad assirios Pest contra iudeos qui non
se dirigunt ad deuin. sz etrant uel se erigunt contra
xp̃m̃ suam statuentes iusticiam ¶nten. nteret iudeos
confutat et deuotos ad Reddenda nõta monet modus
tripertitus est psalmus pmo frangit uideore glam
ib ¶Illiuãns ¶gio ãmonet iam deuotos Reddere uota
ibiegnomã cogitacio. fidelis ergo a saph confutans

Expanded text:
id est fideli Synagogae attribuitur, quae hic loquitur diid est fideli Synagogae attribuitur, quae hic loquitur dirigens nos in finem id est in Christum. Et est in carminibunat, quod salvat. Et est ad Assyrios, id est contra Judaeos, qui non se dirigunt ad Deum, sed errant. Vel se erigunt contra Christum, suam statuentes justitiam. Intentio: Judaeos confutat, et devotos ad reddenda vota monet. Modus: Tripartitus est psalmus. Primo frangit gloriamibi, illuminans. Tertio admonet jam devotos reddere vota, ibi, quoniam cogitatio. Fidelis ergo Asaph, confutans
Abbreviated transcription (Latin):
luic Rident et ideo quecunq modo occurrãt prosꝑa
uel adu̾sa despice in sola promissione dei gaude.
Inteir monz hic p̃s ne quis superbus de se p̾su¬
mat, nec huilis de deo desperet que et si affligit᷑
certa consolatur promussiosModus. bipertitus ẽ
ꝑs̃. p̃mo proponitur huilis que et alios inuitat
Hecimido t̾retur superbus iudico quod effugi
non potest ib¶Ium acce pero tempus ¶ sapl gͦ
cõuenit quia non sunt dingentes. s errantes.
uel possunt dingentes dici quasi erigentes. quia
lutem per legales obseruantias qui bñ dicuntur
assyuii quia persecũtur eccam xp̃i ut olim̃ assyrn
persequebantur iudeos contra hos loquitur hic a saph
.i. fidelis sypagoga confutans eos hic quibus noĩa
glorie dicit ablata et ad alios translata que sũt
uidea isil saiem syon et nichil boni posse. sine
xp̃i grã probantur. et est sensus. p̃o iste. asapsi

Expanded text:
hic rident. Et ideo quaecunque modo hic occurrunt prospera hic rident. Et ideo quaecunque modo hic occurrunt prospera vel adversa despice, in sola promissione Dei gaude. Intentio: Monet hic psalmus, ne quis superbus de se praesumat, nec humilis de Deo desperet; quem et si affligitur, certa consolatur promissio. Modus: Bipartitus est psalmus. Primo proponitur humilis, qui et alios invitat. Secundo terretur superbus judicio, quod effugi non potest, ibi, cum acceperoconvenit, quia non sunt dirigentes, sed errantes. Vel possunt dirigentes dici quasi erigentes, quia lutem per legales observantias. Qui bene dicuntur Assyrii, quia persequuntur Ecclesiam Christi, ut olim Assyrii persequebantur Judaeos. Contra hos loquitur hic Asaph, id est fidelis Synagoga, confutans eos hic, quibus nomina gloriae dicit ablata. Et ad alios translata, quae sunt Judaea, Israel, Salem, Sion, et nihil boni posse sine Christi gratia probantur. Et est sensus: Gl. int., Alcui