comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bseruantie que namerit utilitas: Eam
utiq ꝓpħicus sermo ꝓtinus subdit. A it u
Ut longo tempore regnec ipse . & filiꝰ eiꝰ suꝑ isrł.
Eoce queuã tante difficultatis futura sit meraeᷤ.
dũ regna pat̾ua filiis longo tempore ꝓtelant᷑.
De uͥtute namq parentũ ꝓtendit᷑ successiofi¬
lioꝵ. & succedentiũ felicitas ex decedentiũ innqͥ¬
tate p̃cidit᷑. Nam sp̃s sc̃i certũ ẽ testimonio: quia
inuisti disꝑibunt. simul & reliquie impioꝵ inte¬
ribunt. Salus autẽ iustoꝵ a dño ẽ. qui ꝓtegit eos
in tempore tribusationis. Sed cũ eternitas tociꝰ
temporis quantacũq sit ꝑminutissima mom̃ta
deficiat. & in eo toto ñ nisi admodũ breue mom̃¬
tũ subsistat: qͥd in eopoterit ẽẽ longũ. cũ ea om̃ia
si colligant᷑ in unũ u̾e et̾nitati collata: nec pune¬
ti qͥdẽ locũ obtineant᷑: eo qd finitoꝵ. ad infinita on¬
nino nuaia ẽ cõparatio. Certe centri ad ꝑiferiam

Expanded text:
bservantiae quaenam erit utilitas? Eam utique propheticus sermo protinus subdit. Ait enim: Ut longo tempore regnet ipse, et filius ejus super Israel . Ecce quaenam tantae difficultatis futura sit merces, dum regna paterna filiis longo tempore protelantur. De virtute namque parentum protenditur successio filiorum, et succedentium felicitas, ex decedentium iniquitate praescinditur. Nam Spiritus sancti certum est testimonio, quia injusti deperibunt simul, et reliquiae impiorum interibunt. Salus autem justorum a Domino est, qui protegit eos in tempore tribulationis. Sed cum aeternitas totius temporis quantacunque sit, per minutissima momenta deficiat, et in eo toto non nisi admodum breve momentum subsistat, quid in eo poterit esse longum, cum ea omnia, si colligantur in unum, verae aeternitati collata, nec puncti quidem locum obtineant, eo quod finitorum ad infinita omnino nulla est comparatio? Certe centri ad περιφερίαν
Abbreviated transcription (Latin):
opp̾meret. &. de manu cuiꝰꝗͣ nichil accepit. Testa¬
tur hoc oscientia samuelis: atestat᷑ & popłs. &e
tam̃ ñ satis fit conscientie c̾rupulose. nisi sacra¬
mento suũ popłs testemoniũ roboraret. Ait enĩ.
Testis ẽ dñs aduersus uos. & testis xp̃c eiꝰ in die
hac: qͥa ñ inueneritis in manu mea quippiam.
Et dixit. Testis. Cuicũq obtestati prouinciales
tale testimoniũ ꝑhibemas iudiciũ om̃ipotẽtis
& om̃ia scientis dei securus accedat. Puide nãꝙ
causã instruit: qui in examine conscientiam
pducit. & diem huianũ. quori. ẽ uidex consctꝰ
in excelso. Qui uͦ cũ samuele ñ discutiunt hic
iudicia suã. s pmpti ad excusationes ĩ peccatis.
quasi lotis manib cũ pilato clamant. mundus
ego sũ a sanguine uisti huiꝰ: quia contra legem
peccauerunt. ꝑ legẽ damnabunt᷑. Sed & illi dam¬
nationis erunt participes: qui eos possunt cohib̾e

Expanded text:
opprimeret, et de manu cujusquam nihil accepit. Hoc testaopprimeret, et de manu cujusquam nihil accepit. Hoc testatur conscientia Samuelis, attestatur et populus, et tamen non satis fit conscientiae scrupulosae, nisi sacramento suum populus testimonium roboraret. Ait enim: Testis est Dominus adversus vos, et testis Christus ejus in die hac, quia non inveneritis in manu mea quidpiam. Et dixit: Testis. Cuicunque obtestati provinciales tale testimonium perhibent, ad judicium omnipotentis, et omnia scientis Dei securus accedat. Provide namque causam instruit, qui in examine conscientiam producit, et diem humanum, quorum est judex conscius in excelso. Qui vero cum Samuele non discutiunt hic judicia sua, sed prompti ad excusationes in peccatis, quasi lotis manibus cum Pilato clamant: Mundus ego sum a sanguine justi hujus , quia contra legem peccaverunt, et per legem damnabuntur. Sed et illi damnationis erunt participes, qui eos possunt cohibere
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ cõmendat udiciũ dei. & eas contẽptibiles
facit: qdꝰ in egestate bonor ipsis iniqui affluũt:
Fit tam̃ interdũ nescio quo pacto ut ad subuer¬
sionẽ uistoꝵ se eis ingerant: &e qus diligemtius
ixeludunt᷑. adhostiũ contẽptori s studiosius pul¬
sant. Quobeatus eugeniꝰ munera cautiꝰ abigebat.
ad eũ muitipliciꝰ undiq confluebant. Hoc quoq
fere ubiq accidit: ut fuigiant dũ querunt᷑. dum
fugant᷑ accelerent. Et hec quidẽ iuia cõpediosissima¬
& honestissima ẽ addiuicias. Cũ enĩ prudenter
mulus diuiciarũ accedit. Et si hoc nimis arduũ
uidet᷑ aliis.⁊ auidicib tam ecclesiasticis ꝗ̃ mundã¬
nis qͥ ꝓfessione aut sacramento iusticie obligati
st̃. impleti oportet. Utroꝵq siquidẽ forma sa¬
muel ẽ: qͥ sic p̃fuit sacͥficiis ut ñ parceret sangui¬
ni impioꝵt. sic uidicia utraq exercuit: ut nuulũ

Expanded text:
hoc ipsum commendat judicium Dei, et eas contemptibiles hoc ipsum commendat judicium Dei, et eas contemptibiles facit, quod in egestate bonorum, ipsis iniqui affluunt? Fit tamen interdum nescio quo pacto, ut ad subversionem justorum, se eis ingerant, et quo diligentius excluduntur, ad ostium contemptoris studiosius pulsant. Quod beatus Eugenius munera cautius abigebat, ad eum undique multiplicibus confluebant. Hoc quoque fere ubique accidit, ut fugiant, dum quaeruntur; dum fugantur, accelerant. Et haec quidem via compendiosa, et honestissima est ad divitias. Cum enim divitiae mulus divitiarum accedit. Et si hoc nimis arduum videtur aliis, vel a judicibus tam ecclesiasticis quam mundanis, qui professione aut sacramento justitiae obligati sunt, impleri oportet. Utrorumque siquidem forma Samuel est, qui sic praefuit sacrificiis, ut non parceret sanguini impiorum; sic judicia utraque exercuit, ne ullum
Abbreviated transcription (Latin):
portet: ut obiecto solide uictutis obice omnẽ fortu¬
nam exarmet. Pfecto quisquis hec assecutus ẽ:
ñsꝑat aut extrmescit. & in eũ semꝑ fortuna que¬
libet manca ruit. Quid inquit curiosus pħi per¬
scrutator tibi pħia contulit: Et aristippiis. ut cũ
om̃ib ait hominib intrepide fabularer. Utiq
si honoris eẽt aut pecune rei ue alteriꝰ cupidus:
hoc minime posset u̾acit̾ respondere. Ad salutẽ
tam̃ ua tutissima ẽ. diuicus & reb aliis expedito.
Difficillimũ enĩ ẽ : ut possessorũ sui ñ ĩpediant
cursũ. Quis nescit ypodamiam p̃uolasse adpalmã.
dũ ocertantiũ ꝓcoꝵ. cursũ ꝓiecto auro potuit re¬
tardare: Mansit itaq uirgo inuicta: donet uen¬
tũ ẽ ad pecunie ꝯtemptorẽ. Qui in contemptu
auri uirginẽ suꝑauit. aurũ optimut. & ex eout
fingit᷑ certatricis puelle ceteos axes fecit: dũ in cor¬
ruptionis amor pecunie amorẽ absorbuit. Nõne

Expanded text:
portet, ut objecto solidae virtutis obice, omnem fortuportet, ut objecto solidae virtutis obice, omnem fortunam exarmet. Profecto quisquis haec assecutus est, non sperat aut extimescit, et in eum semper fortuna quaelibet manca ruit. « Quid, inquit, curiosus philosophiae perscrutator, tibi philosophia contulit? » Et Aristippus: « Ut cum omnibus, ait, hominibus intrepide fabularer. » Utique si honoris esset, aut pecuniae, reive alterius cupidus, hoc minime posset veraciter respondere. Ad salutem tamen via tutissima est, divitiis et rebus aliis expedito. Difficillimum enim est, ut possessorum sui non impediant cursum. Quis nescit Hippodamiam praevolasse ad palmam, dum concertantium procorum cursum, projecto auro potuit retardare? Mansit itaque virgo invicta, donec ventum est ad pecuniae contemptorem, qui in contemptu auri virginem superavit, aurum obtinuit, et ex eo ut fingitur certatricis puellae cereos axes fecit, dum incorruptionis amor pecuniae amorem absorbuit. Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
us uidebitur ignominiosa magnatib. et honoris
splendorẽ res tenus decolatat. At qui longe p̃stai¬
tius est morib splendere quã reb: nec unquã retũ
sp̃s illustrabit᷑. quẽ sue turpitudinis macula de ho¬
nestat. fictilib cenasse ferunt anathoclea regem:
causamrespondit. Rex ego cũ sim sicilie: figulo sũ
genitore satus. Fortunã reuerent̾ habe: quicũq
repente diues ab exili ꝑgrediere domo. Res itaq
ñ st̃ in uicio sed usus: & est philosaphantis amimi
fructus nobilis. generosa equanimitas mentis.
Nam si ex stupore est ut equanuit̾ oĩa portec:
mens egra ab inco lumitatis uirtute degenerat.
Cũ uͦ philosophandi sint multe semite: illa pre
cet̾is michi uidet᷑ eẽ nobilior & laudabilior: q̃ sic
prandet olus patient᷑. reb ut uti nou̾it. & rerũ
q̃sie u̾satur inusu: ut olus & quelibet extreme
pauꝑtatis exeuia docta sit ñ fastidire. fructus

Expanded text:
lis videbitur ignominiosa magnatibus, et honoris lis videbitur ignominiosa magnatibus, et honoris splendorum res tenuis decolorat. Atqui longe praestantius est moribus splendere, quam rebus, nec rerum unquam specie illustrabitur, quem suae turpitudinis macula dehonestat. Fictilibus coenasse ferunt Agathoclea regem, causam respondit: Rex ego qui sum Siciliae, figulo sum genitore satus. Fortunam reverenter habe, quicunque repente Dives ab exili progrediere domo. Res itaque non sunt in vitio, sed usus. Et est philosophantis animi fructus nobilis, generosa aequanimitas mentis. Nam si ex stupore est, ut aequanimiter omnia portet, mens aegra ab incolumitatis virtute degenerat. Cum vero philosophandi sint multae semitae, illa prae caeteris mihi videtur esse nobilior, et laudabilior, Quae sic prandet olus patienter, rebus ut uti Noverit, et rerum quae sic versatur in usu, ut olus, et quaelibet extremae paupertatis xenia docta sit non fastidire. Fructus
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd a sapientia longiꝰ abeunt. Appetitꝰ onucianũ
sapientie exclusio ẽ. & fuga uirtitũ. fecunaaul¬
roꝵ pauꝑtas naturã optimã bene iuuendi duẽ
inutatur. & uirtutũ patens & eristos ẽ: solaq
securitatẽ parit. que sola neseit incentiuabal¬
lorũ. Non habet uirgia: que contentionis caul
ignorat. Trepioat orbis. & cesaream manũ soliꝰ
pauꝑ non timet. Utiꝙ si ob aliam causam tes
fugerent᷑. aut contẽnerent᷑ diuicie nisi quia sa¬
pientie uias sepiunt spinis: eas oportuerat non
amari. Ne tamen his qui pauꝑtatis erubescunt
uilitate sordescere. pħori. sit molesta opino: diui
Mentẽ sui cõpotem querit. &. que in om̃i fortune
casculo sufficiat sibi: ita tam̃ ut sufficienti eiꝰ ex
deosit. Sic auro tanquã fictilib. fictilib qͣsi auro
utatur. Nam sicut opes admittunt᷑ ad usũ: sicasa¬
piente contemnunt᷑ abusu. Sed forte suppellex ui¬

Expanded text:
eo quod a sapientia longius abeunt. Appetitus divitiarum eo quod a sapientia longius abeunt. Appetitus divitiarum sapientiae exclusio est, et fuga virtutum; fecunda virorum paupertas, naturam optimam bene vivendi ducem imitatur, et virtutum psecuritatem parit, quae sola nescit incentiva bellorum. Non habet jurgia qui contentionis causas ignorat. Trepidat orbis, et Caesaream manum solus pauper non timet. Utique si ob aliam causam non fugerentur, aut contemnerentur divitiae, nisi quia sapientiae vias sepiunt spinis, eas oportuerat non amari. Ne tamen his qui paupertatis erubescunt vilitate sordescere, philosophorum sit molesta opinio, diviMentem sui compotem quaerit, et quae in omni fortunae calculo sufficiat sibi, ita tamen ut sufficientia ejus ex Deo sit. Sic auro tanquam fictilibus; fictilibus quasi auro utatur. Nam sicut opes admittuntur ad usum, sic a sapiente contemnuntur abusu. Sed forte supellex vi
Abbreviated transcription (Latin):
potest ab aliquo quẽ mala fortuna p̃mit. es quo
nulla fides unquã miseros elegit amicos. & uise
credit᷑ quisq mala ferre que sustinet. Adeoq tirnu
pecunie inualuit : ut despetur de fide iudicis. qui
repellit munera offerentis. Si ꝑa cisci detrectas.
pollicentis uideris odisse causã. Et fortasse affectui
ł mun̾e ẽẽ crederis p̃corruptꝰ: si manere ius in¬
corruptus. Sententia ł opinio philosophoꝵ. om̃i¬
uo euanuit᷑. dũ sic om̃s post drmeias currunt. de
si alibi laboꝵ requies doloꝵq solatiũ muemri
ñ possit. ac si naufragi de ꝓfundo queant enata¬
re faciliꝰ. si p̃grani sarcina fuerint oueratidao
quis unꝗͣ ulcerosus spinas congessit᷑. ut uolunta¬
tus in eis quiescat molliter: Pfecto si ei ꝑfecte
crederetur qͥ ait diuitie st̃ spine: minime tanto
studio a sapientib nr̃i temporis querecent᷑. Ut
gͦ publiꝰ carpꝰait. diuites pauꝑib miseriores sũt.

Expanded text:
quo, quem mala fortuna premit, eo quod quo, quem mala fortuna premit, eo quod Nulla fides unquam miseros elegit amicos, et juste creditur quisque mala ferre, quae sustinet, adeoque regnum pecuniae invaluit, ut desperetur de fide judicis, qui repellit munera offerentis. Si pacisci detrectas, pollicentis videris odisse causam. Et fortasse affectu, vel munere esse crederis praecorruptus, si permanere vis incorruptus. Sententia vel opinio philosophorum omnino evanuit, dum sic omnes post divitias currant, ac si alibi laborum requies, dolorumque solatium inveniri non posset, ac si naufragi de profundo queant enatare facilius, si praegravi sarcina fuerint onerati. Sed quis unquam ulcerosus spinas congessit, ut volutatus in eis quiescat molliter? Profecto si ei perfecte crederetur qui ait, divitiae sunt spinae, minime tanto studio a sapientibus nostri temporis quaererentur. Ut ergo Publius Carpus ait, divites pauperibus miseriores sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur. Sic gͦ seruanda ẽ uita ut sit contemptiuꝰi
contemnenda est. ut ꝓficiat saluti. Sed quis est au
hodie contẽnat animã. cũ nullus aut rarus sit qu
toto mentis hiatu pecuniã non concupiseat : Quo¬
nis Cũ genus & formã regina pecunia donet. &b
ne nũmatũ decoret suadela nenusq: Qui diuese.
qͥ prosꝑatur inuiis suus: sapiens & felix iudieatur
Ad hoc aliꝰ uxorẽ ducit. aliꝰ qͥnq iuga boũ aut ulã
enut. cõmutantes ꝓ his animãstiã: cecoq & clanbs¬
&e debiles reputant. quib mundꝰ nequaquã atrut.
quos tam̃ eiectis diuitib in cenã nuptialẽ sapien¬
tia introducit. ubi mebriantur ab ubertate omꝰ
dei. et corrente uoluptatis eterne potant᷑ elec.
Interim quicũq ñ habet diuitias stultus ẽ. asinꝰ
stipes. candex. plumbũ. aut si qͥd insensibilꝰ est
Sultus gͦ & miser ẽ: si quis ẽ pauꝑ. Sednͦ amar¬

Expanded text:
propellatur. Sic ergo servanda est vita, ut sit contemptui; sic propellatur. Sic ergo servanda est vita, ut sit contemptui; sic contemnenda est, ut proficiat saluti. Sed quis est qui hodie contemnat animam, cum nullus, aut rarus sit, qui toto mentis hiatu pecuniam non concupiscat? Quidni? Cum genus et formam regina pecunia donet, Ac bene nummatum decoret Suadeta Venusque, qui dives est, qui prosperatur in viis suis, sapiens et felix judicatur. Ad hoc alius uxorem ducit, alius quinque juga boum, aut villam emit, commutantes pro his animam suam. Caecosque, et clas reputant, quibus mundus nequaquam arridet, quos tamen ejectis divitibus in coenam nuptialem Sapientia introducit , ubi inebriantur ab ubertate domus Dei, et torrente voluptatis aeternae potantur . Interim quicunque non habet divitias stultus est, asinus, stipes, caudex, plumbum, aut si quid insensibilius est. Stultus ergo miserque est, si quis est pau
Abbreviated transcription (Latin):
gentes ex gr̃a p̃ter opinionẽ ab ĩminentib malis
liberati st̃ plurimi. Unde nullus eoꝵ qͥ manus
iniecert̃ sͥ satis excrisatus est michi: licet magnis
p̃conũs eccłiastica historia aliquos effecerat ꝓuo¬
cantes mortẽ quia temporariã uitã apud se
q̃ pudiciciam pielitari malebant. At eas sic ex¬
cusant infirmitas carnis. e ignorantia uris.⁊
incendiũ caritatis. & forte mandatũ familiare de
ut sic in simplicitate sua ĩaluentur: ut nequag uã
ad consequentiã transeat qd̾ simplicit᷑ p̃sũpsequã
Quis enĩ locus ẽ fortitudtni si sic tedeat ammamite
sue: ut quasi patientia uicta & p̃cisa semita ñ uo
qd̾ p̃cipitur aut nequeat aut negligat sustine: Aoi
sapientes sic uita contemnit᷑: qd̾ turpitudinis p̃cum
etiã etas attera sordet. Sic diligit᷑: ut dũ innocemrer
teneri potest. nulliꝰ difficultatis ireuente articulos

Expanded text:
gentes ex gratia, praeter opinionem, ab imminentibus malis gentes ex gratia, praeter opinionem, ab imminentibus malis liberati sunt plurimi. Unde nullus eorum, qui manus injecerunt sibi, satis excusatus est mihi, licet magnis praeconiis ecclesiastica historia aliquos efferat, provocantes mortem, quia temporariam vitam apud se, quam pudicitiam periclitari malebant. At eos sic excusant infirmitas carnis, et ignorantia juris, et incendium charitatis, et forte mandatum familiare Dei, ut sic in simplicitate sua salventur, ut nequaquam ad consequentiam transeat, quod simpliciter praesumpserunt. Quis enim locus est fortitudini, si sic taedeat animam vitae suae, ut quasi patientia victa, et praecisa semita meritorum, quod praecipitur, aut nequeat, aut negligat sustinere? Apud sapientes sic vita contemnitur, quod turpitudinis pretium, etiam aetas altera sordet, sic diligitur, ut dum innocenter teneri potest, nullius difficultatis irruente articulo
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽq uictu uiximꝰ. Nam si quas uenabat᷑ feras:
mẽbra opiniora ad specũ subgerebat. que ego ig¬
nis copiam ũ hal.ens: meridiano sole tosta edebã.
Sedubi me inquit uite illiꝰ ferine iã ꝑtesũ ẽ leone
uenatũ ꝓfecto reliqui specũ & uiã ferme tridui
ꝑ mensus. a militib uisus. app̃hensus. & ad dñm
ex affrica romã deductus sũ. Is me statim capital¬
rei damnandũ. dandũq ad bestias ꝓcurauit . Intes¬
ligo autẽ hc̃ quoq leonẽ me tc seꝑato captũ: gr̃am
nc̃ beneficii referre & medele. Solutus itaq est
pena andronicus: & eidẽ leo tottꝰ ppłi suffragio dona¬
tus. Exinde amicantib oͥ homine & leone. & urbẽ
ꝑagrantib &e circũ euntib dicebant om̃s. hic ẽ leo
hospes hominis. Hic ẽ homo medieus leonis. Querĩ¬
ne historias nociores: De lacu leonũ exuit damel.
e pueri de camino ignis euasert̃ illesi: & apudõs

Expanded text:
eodemque victu viximus. Nam si quas venabatur feras, eodemque victu viximus. Nam si quas venabatur feras, membra opimiora ad specum suggerebat, quae ego, ignis copiam non habens, meridiano sole tosta edebam. Sed ubi me, inquit, vitae illius ferinae jam pertaesum est, leone venatum profecto, reliqui specum, et viam ferme tridui permensus, a militibus visus, apprehensus, et ad dominum ex Africa Romam deductus sum. Is me statim rei capitalis damnanduligo autem hunc quoque leonem, me tunc separato captum, gratiam nunc beneficii referre et medelae. » Solutus itaque est poena Andronicus, et eidem leo totius populi suffragio donatus. Exinde amicantibus sibi homine et leone, et urbem peragrantibus et circumeuntibus, dicebant omnes: « Hic est leo hospes hominis, hic est homo medicus leonis. » Quaerisne historias notiores? De lacu leonum exivit Daniel, et pueri de camino ignis evaserunt illaesi. Et apud omnes
Abbreviated transcription (Latin):
caueã nactꝰ essẽ latebrosam: in eã penetro meq re¬
condo. Nec multũ post ad eundẽ specũ uenit ħ leo.
dolorẽ cruciatũq uulueris ingemiscens. cũ mise¬
rantia auditoris siquis adesset. Atq illic primo
quidẽ conspectu aduenientis leonis territus sum:
& quasi toto animo consternatꝰ. Sed postaͣ intergreᷤ¬
sus leo uti res ipsa apparuit in habitaculũ illud
suũ me uidet ingressũ ꝑcui & delitescentẽ. mi¬
tis & mansuetꝰ accessit: & sublatũ pedẽ ostendere
mͥ & porrig̾e opis grã uisus est. Ibi in qͥt egostipi¬
tem ingentẽ uestigio pedis eiꝰ herentẽ reuuisi.cn¬
ceptãq saniẽ uulnere intimo expressi. accuratuiᷤ¬
q iã sine magna formidine siccaui penitꝰ omnẽq
det̾si cruorẽ. Iue tẽ mea oꝑa &e medela leuatꝰ. pede
in manib meis posito. recubuit & quieuit. atq
ex eo die totũ trienniũ. ego & lec in eodẽ specu

Expanded text:
caveam nactus essem latebrosam, in eam penetro, meque recaveam nactus essem latebrosam, in eam penetro, meque recondo. Nec multo post ad eumdem specum venit hic leo, dolorem cruciatumque vulneris ingemiscens, cum miserantia auditoris, si quis adesset. Atque illic primo quidem conspectu advenientis leonis territus sum, et quasi toto animo consternatus. Sed postquam introgressus leo, uti res ipsa apparuit, in habitaculum illud suum, me videt ingressum procul, et delitescentem, mitis et mansuetus accessit, et sublatum pedem ostendere mihi, et porrigere opis gratia, visus est. Ibi, inquit, ego stipitem ingentem, vestigio pedis ejus haerentem, revulsi, conceptamque saniem vulnere intimo expressi, accuratiusque jam sine magna formidine siccavi penitus, omnemque detersi cruorem. Ille tunc mea opera et medela levatus, pede in manibus meis posito, recubuit et quivit, atque ex eo die totum triennium ego et leo in eodem specu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe iam metu exanimati lingua lenit̾ demulsit:
cũ hõint̾ illata atrocis fere blandmm̃ta amissum
animũ recuꝑare posset. & ux paulatimq oculos
ad contuenoũ leonẽ aꝑire. Hoc se apion in ur¬
baurs spectaculis rone tudisse refert adiciens
quia tunc facta quasi recognitione mutua. letos
inquit uideres & gratulabundos leonẽ & homi¬
nẽ. Et ob hanc rem &e clamores popłi maximos.
accersitus ẽ homo a cesare. &. quare illi uni atro¬
cissimus leo peꝑc̾it. diligenter quesitũ est. Iule uti¬
q rem mirificam nartans ait. Cũ ꝑiuntiam affri¬
cam ꝓconsulari imꝑio m̃s dñs optinetet. egoibi in¬
iqui s eiꝰ & cotidianis u̾berib ad fugam coactus
sum: & quo mͥ latebre t̾re iuliꝰ forent a dnõ tuciores.
in campoꝵ & arenarũ solitudines concessi. Et qͣsi
aliud defuisset: consiliũ fuit quocũq mͦ mortẽ pet̾e
Cũ itaq sole mnedio rapido & flagranti qͣndã ꝑ tẽpore

Expanded text:
prope jam metu exanimati, lingua leniter demulsit, prope jam metu exanimati, lingua leniter demulsit, cum homo inter illata atrocis ferae blandimenta, amissum animum recuperare posset, et vix paulatim oculos ad contuendum leonem aperire. Hoc se Apion in urbanis spectaculis Romae vidisse refert, adjiciens quia, tunc facta quasi recognitione mutua, laetos, inquit, videres et gratulabundos leonem et hominem. Et hanc ob rem, et clamores populi maximos, accersitus est homo a Caesare, et quare illi uni atrocissimus leo pepercerit, diligenter quaesitum est. Ille utique rem mirificam narrans ait: « Cum provinciam Africam proconsulari imperio meus dominus obtineret, ego ibi iniquis ejus, et quotidianis verberibus, ad fugam coactus sum, et quo mihi latebrae terrae illius forent a domino tutiores, in camporum et arenarum solitudines concessi. Et quasi aliud defuisset, consilium fuit quocunque modo mortem petere. Cum itaque sole medio rapido et flagranti, quamdam pro tempore
Abbreviated transcription (Latin):
inientẽ accessit. sudorẽq fiuentẽ lingua ei detersit:¬
&. blande experge factũ resiqͥt. Hoc ꝑdigio: primũ
ad spem regni maiestate ominis ĩpiisus est. Moli¬
enti deinde belluĩ adulsus p̃fectos alexandri. elefan¬
tus infinite magnitudinis uitrose obtulit: & ueluti
domuita mansuetudine eũ tergo suscepit. duxq belli
&e p̃liator post modũ insignis exticit. Andronieus
quoq damnatꝰ ad bestias cũ leoni obiectus ẽẽt: qͥ ce
uastitudine corporis & impetu feruoris. fremituq
t̾rifico. sonoro quoq thoro comisq ceruicũ fluctuan¬
tib animos omniũ oculosq inse conu̾teret. illesus
euasit: eo qd̾ nͥ eũ leo ꝓcul aspexit. repente qͣsi ad¬
mirans stetit. ac deiide sensĩ & quasi iocabiinous
placide accesit ad hominẽ. Tum caudã more atq
ritu adulantiũ canũ element̾ & blande mouit. ho¬
minisq se corpori adiungens. crura eiꝰ & manus

Expanded text:
mientem accessit, sudoremque fluentem lingua ei detersit, etmientem accessit, sudoremque fluentem lingua ei detersit, et blande expergefactum reliquit. Hoc prodigio, primum ad spem regni, majestate ominis impulsus est. Molienti deinde bellum adversus praefectos Alexandri, elephantus infinitae magnitudinis ultro se obtulit, et veluti domita mansuetudine, eum tergo suscepit, duxque belli, et praeliator postmodum insignis exstitit. Andronicus quoque, damnatus ad bestias, cum leoni objectus esset, qui et vastitudine corporis, et impetu fervoris fremituque terrifico, sonoro quoque tono, comisque cervicum fluctuantibus, animos omnium oculosque in se converteret, illaesus evasit, eo quod ubi eum leo procul aspexit, repente quasi admirans stetit, ac deinde sensim et quasi jocabundus placide accessit ad hominem. Tum caudam more atque ritu adulantium canum, clementer et blande movit, hominisque se corpori adjungens, crura ejus et manus,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ue toxicũ p̃occupantes. omnẽ & solã ut puta¬
bant turpitudinis effugiebant notã. Ueritatis nã¬
q ignorantia eis patrocinari uidet᷑. s crassa ẽ & su¬
pina. que c̾ta pꝰponit inc̃tis. & quicqͥd habet᷑ optimũ.
ex cã inam abicit & expellit. Nec in eo fortitudinis
nom̃ assequit᷑. qd̾ se p̃ceteris frauduienta opinio
conseqͥ głatur. Utiq fraudulent̾ & uane: quia ut
ait ille. Soranus. Rebꝰ in adu̾sis facile ẽ otemnere
uita. fortiꝰ ille facit. qͥ nuser ẽẽ potest. Nemo eorũ
qͥ mortẽ ꝓuocat: excusabilis est. Excusabiliores sunt:
qui ĩminentẽ ab horrent. Quis enĩ consiliũ dñi cog
nouit. & an possit mortẽ impendentẽ quacũq ratio¬
ne effug̾e: Sandrococtꝰ a rege alexandro interfici
uissus: salutẽ celeritate pedũ quesiuit. Ex qͣ fatiga¬
tione cũ sonmo captꝰ iac̾et: leo ingentis forme ad dor¬

Expanded text:
aliudve toxicum praeoccupantes, omnem et solam ut putaaliudve toxicum praeoccupantes, omnem et solam ut putabant turpitudinis effugiebant notam. Veritatis namque ignorantia eis patrocinari videtur; sed crassa est et supina, quae certa postponit incertis, et quidquid habetur optimum ex causa inani abjicit et expellit. Nec in eo fortitudinis nomen assequitur, quod se prae caeteris fraudulenta opinio consequi gloriatur. Utique fraudulenter et vane, quia, ut ait ille: Rebus in adversis facile est contemnere vitam. Fortius ille facit qui miser esse potest. Nemo eorum qui mortem provocant excusabilis est. Excusabiliores sunt qui imminentem abhorrent. Quis enim cognovit consilium Domini, et an possit mortem impendentem quacunque ratione effugere? Sandrococtus a rege Alexandro interfici jussus, salutem celeritate pedum quaesivit. Ex qua fatigatione cum somno captus jaceret, leo ingentis formae, ad dor
Abbreviated transcription (Latin):
am licrt. Uetutẽ eł ae continentuã: mors qtigi iuot¬
cat. Namcũ adagonẽ olimpiẽ qui magna frequentia
grecie celebrabat᷑ iam senex ꝑgeret: febri initiu̾e
apprehensus accubint in crepidine uie. Uolentib
autẽ amicis aut in iumentũ. aut inuehiculum eũ¬
tołłe ñ adquieuit. s trausiens ad arboris umibr̃a.
ait. Abite queso. & spectatũ ꝑgite. hec nox me aut
uictorẽ ꝓbabit. aut uictũ Si febrẽ uicero: ad agouẽ
ueniã. Si me iuerrit: ad inferna descendã. Ibiq ꝑ
uoctẽ eliso gutt᷑e: non tam morise ait quã febrem
inorte excludere. Deceptus opinione iuroꝵ fortiũ et
exemplo. in extreme difficuitatis articulo ne aliund
uiferret᷑. mortẽ ultroneã credidit appetendã. Preiu¬
dicata si quidẽ opinio sapientiorib ꝑsuaserat in com¬
mune: ut mortẽ ꝓuocare mallent. ꝗͣ tͣpe aliqͥd susti¬
nere. Fecit hoc cato. fecert̃ & alii. qͥ ferrũ aut cictitã.

Expanded text:
am licet. Virtutem ejus et continentiam, mors quoque indiam licet. Virtutem ejus et continentiam, mors quoque indicat. Nam cum ad agonem Olympicum, qui magna frequentia in Graecia celebrabatur, jam senex pergeret febri in itinere apprehensus, occubuit in crepidine viae. Volentibus autem amicis, aut in jumentum, aut in vehiculum tollere, non acquievit, sed transiens ad arboris umbram, ait: « Abite quaeso, et spectatum pergite. Haec nox aut me victorem probabit, aut victum. Si febrem vicero, ad agonem veniam; si me vicerit, ad inferna descendam. » Ibique per noctem eliso gutture, non tam mori se ait, quam febrem morte excludere. Deceptus opinione virorum fortium et exemplo, in extremae difficultatis articulo, ne aliunde inferretur, mortem ultroneam credidit appetendam. Praejudicata siquidem opinio sapientioribus persuaserat in commune, ut mortem provocare mallent, quam turpe aliquid sustinere. Fecit hoc Cato, fecerunt et alii, qui fertum aut cicutam,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentem horã poscens a quolibet & accipiens eibum
Habitauit autẽ inportarũ uestibulis. & in porticib
ciutatũ: usqueqͣq ꝑfitens uerũ. & transeuntium
abigens aut notans uicia que mores fedabant. Cũq
se torqueret in dolio: se domũ uolubilẽ hr̃e iocabat᷑.
& se cũ temporib in mutautẽ. fr̃igore enĩ as dolu
uertebat in meridiem. estate ad septentrionẽ: & ubi¬
cũq se sol inclinauerat. diogenis simui p̃toriũuer¬
tebatur. Quodã uͭ tempore eũ in usũ potandi caucũ
ligne ũ gereret: uidit puerũ manu concaua bibere.
poculũ. Nichil unquã de animi rigore remisit. in
eodẽ uultus tenore etiã adu̾sas interpellentibus
ꝑstitit: & ut plene socraticũ nosses. calcatis turbi¬
nib fortuitor. adu̾sus omnẽ dolorẽ &e miseriã uuiũ¬
formi durauit ꝓposito. Dicebat enĩ. hec semꝑã pħo¬
aueua. & in potẽ sui animumqut̃ fortune quippi¬

Expanded text:
praesentem horam poscens a quolibet et accipiens cibum. praesentem horam poscens a quolibet et accipiens cibum. Habitavit autem in portarum vestibulis, et in porticibus civitatum, usquequaque profitens verum, et transeuntium abigens aut notans vitia, quae mores foedabant. Cumque se torqueret in dolio, se domum volubilem habere jocabatur, et se cum temporibus immutantem. Frigore enim os dolii vertebat in meridiem, aestate ad septentrionem; et ubicunque sol se inclinaverat, Diogenis simul praetorium vertebatur. Quodam vero tempore, cum in usum potandi calicem ligneum gereret, vidit puerum poculum. » Nihil unquam de animi rigore remisit, in eodem vultus tenore etiam adversis interpellantibus perstitit, et ut plene Socraticum nosses, calcatis turbinibus fortuitorum, adversus omnem dolorem et miseriam uniformi duravit proposito. Dicebat enim haec sempfortunae quidpi
Abbreviated transcription (Latin):
entie & uirtutis. fecit hoc socrates ꝗ̃ omniũ philosoplorũ
secti quasi prudentie & ueritatis unicũ fontẽ uenerant᷑.
diristenes quoq cũ gło̾se rethoricam docuisset. audisset¬
ꝙ secratẽ: dixisse fert᷑ ad discipulos suos. Abite. magistrũ
querite: ego etũ iam repperi. Statimq uenditis que ha¬
bebat. &. publice distributis: nichil sibi plusquã palli¬
oliĩ reseruauit. Huiꝰ diogenes ille famosissimꝰ secta¬
tor fuit potentior rege alexandro. & uat᷑e humane
ei minatus ẽ clauã nisi abiret. Cui ille subiecisse cap̃
fert᷑ atq dixisse: nullus tam durus baculus erit qui
me atuo possit consortio separare. Refert satirus
qui uiro. illustriũ scͥbit historias. qd iste diogenes
pallio dupplici usus sit ꝓpt̾ frigus. perã ꝑcellario ha¬
buerit secũq portauerit: & qdꝰ clauã gerebat obcor¬
pusculi fragilitatẽ qua iã se nex membra sustenta¬
re solitus erat. & emorathies uulgosit apellatis in

Expanded text:
sophorum sectae quasi prudentiae et veritatis unicum fontem venerantur. Antisthenes quoque cum gloriose rhetoricam docuisset, audissetque Socratem, dixisse fertur ad discipulos suos: « Abite, magistrum quaerite, ego enim jam reperi. » Statimque venditis quae habebat, et publice distributis, nihil sibi plus quam palliolum reservavit. Hujus Diogenes ille famosissimus sectator fuit, potentior rege Alexandro, et naturae humaei minatus est clavam, nisi abiret. Tum ille subjecisse caput fertur atque dixisse: « Nullus tam durus baculus erit, qui me a tuo possit consortio separare. » Refert satyrus, qui virorum illustrium scribit historias, quod iste Diogenes palliolo duplici usus sit propter frigus, peram pro cellario habuerit, secumque portaverit, et quod clavam gerebat ob corpusculi fragilitatem, qua jam senex membra sustentare solitus erat, et emorathios vulgo sit appellatus, in
Abbreviated transcription (Latin):
ordinariã gesserit potestatẽ. quicqͥd ex uet̾e dilegai¬
onis titulo ꝓfligauerit: cũ dispendio pudoris aꝙ
fortune .i. honoris atq dignitatis de ꝓpriis faculta¬
tib intra ꝓuntiã positꝰ inferre cogatur. Lege qͣ

Expanded text:
ordinariam gesserit potestatem, quidquid ex vetere delegatiordinariam gesserit potestatem, quidquid ex vetere delegationis titulo profligaverit, cum dispendio pudoris atque fortunae, id est honoris atque dignitatis, de propriis facultatibus intra provinciam positus inferre cogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
se cognouit. Quod e pleniꝰ sc̃s bertiardꝰ clareuallen¬
sis abbas. qui eũ ꝑfectꝰnouerat refert: in librodactͥ¬
nali quẽ ad scm̃ eugeniũ de contẽplatione uł consi¬
deratione scribit. Taceo qd̾ uenerabilis pat̾ gaufri¬
dus carnotensis legatꝰ a quitanie ꝓuintialiũ iunĩ
ñ recepit nisi in cã esculenti & poculenti. & hoc cũ
sũma frugalitate. s omĩa que ui xenioꝵ ratione
offerebantur. ut stercora contẽnebat. Testat᷑ sc̃s
clareuallensis qd̾ piscẽ quẽ uulgo sturionẽ dicũt
a deuoto quodã legationis sue cłico gratis accipere
noluit: nec ante adquieuit offerentis ĩ ꝓbitati. qͣm
ei ꝓ adinisso exetuo preciũ numeraret. xui.
ed crebrescentib uiciis etiã in clerosunt¬
hodie contiuentie taute exẽpla rarissimi
cũ tam̃ de censura legũ sũma otmentia
magu̾tratib om̃ib sit indicta. Adeo quidẽ it qui

Expanded text:
se cognovit. Quod et plenius S. Bernardus Clarevallense cognovit. Quod et plenius S. Bernardus Clarevallensis abbas, qui eum perfectius noverat, refert in libro doctrinali, quem ad S. Eugenium de contemplatione vel consideratione scribit. Taceo quod venerabilis Pater Gaufridus Carnotensis, legatus Aquitaniae, provincialium munera non recepit, nisi in causa esculenti et poculenti, et hoc cum summa frugalitate; sed omnia quae in xeniorum ratione offerebantur, ut stercora contemnebat. Testatur sanctus Clarevallensis, quod piscem, quem vulgo sturionem dicunt, a devoto quodam legationis suae clerico gratis accipere noluit, nec ante acquievit offerentis improbitati, quam ei pro admisso xenio pretium numeraret. CAP. ed crebrescentibus vitiis, etiam in clero sunthodie continentiae tantae exempla rarissima, cum tamen de censura legum, summa continentia magistratibus omnibus sit indicta. Adeo quidem, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
ioculari illud eluderet. Amplectende memorie &
imitande sc̃itatis sũ nius pontifex eugeniꝰ quẽ ui¬
disti: nullũ om̃ino munꝰ hominis litigantis recipi¬
ebat. aut cui litẽ crederet ĩminere. Unde cũ in ad¬
uentu suo prior quidã modice facultatis. ciuiꝰ causã
ñlũ audierat ei marcã auri deuotione multa i¬
stanter offerret: ñdũ inquit domũ ingressus es .&
iã uis corrũpere dñm : Corruptionẽ namq uir
sc̃ s̃ credidit: quicqͥd offerebat᷑ iudiei lite pendente.
Bernardus quoq elareuallensis monachus. & scoꝵ
cosine & damiani. diaconꝰ cardi nalis rome degens
in excelsis singularit̾ habitauit. excutiens manꝰ suas
abom̃i mun̾e: ut ñdũ uatꝰ sit. cuiꝰ aurũ uel argentũ
socio necessariũ magna cõpulsus instantia accepissat.
eundẽ restituit donatori: ex quo eũ abinitiodati
muneris cãm in romana eccłia uentilandã habuis¬

Expanded text:
joculari illud eluderet. Amplectendae memoriae, et joculari illud eluderet. Amplectendae memoriae, et imitandae sanctitatis summus pontifex Eugenius, quem vidisti, nullum omnino munus hominis litigantis recipiebat, aut cui litem crederet imminere. Unde cum in adventu suo prior quidam modicae facultatis, cujus causam nondum audierat, ei marcam auri devotione multa instanter offerret: « Nondum, inquit, domum ingressus es, et jam vis corrumpere dominum? Corruptionem namque vir sanctus credidit, quidquid offerebatur judici lite pendente. Bernardus Clarevallensis monachus, et sanctorum Cosmae et Damiani diaconus cardinalis, Romae degens in excelsis singulariter habitavit, excutiens manus suas ab omni munere, ut nondum natus sit, cujus aurum, vel argentum socio necessarium, magna compulsus instantia, accepisset, eumdem restituit donatori, ex quo eum ab initio dati muneris, causam in Romana Ecclesia ventilandam habuis
Abbreviated transcription (Latin):
dere om̃ino ñ licet. Cicero cũ in palatio domum
uellet emere. & pecumã in p̃sens ñ haberet: asil¬
la qui tĩ reus erat mutuo sexterctũ uicies tacite
accepit. Eares priꝰquã emeret᷑ ꝓdita ẽ: & ĩ uulgꝰ
exiuit obiectũq ei qd̾ pecc̃am domꝰ em̃de cã a reo
accepisset. Tunc cicero inopinata exprobratione
ꝑ motus: accepisse se negauit. dicens se domũ ñ
uerũ sit me pecuniã accepisse. si domũ emero.
Sed cũ postea emisset. & hoc mendatiũ in senatu
ei ab ininicis obiceret᷑ risit satis. atq init̾ eiden¬
dũ iprudentes inquit homines estis cã ignorans
prudentis. & cauti patrisfamilias eẽ: qd̾ einerae
uelit. empturũ sese negare ꝓpter cõpetitores ẽp¬
tionis. Sic itaq qd̾ inficiari ñ poterat: urbano face¬
toq diluit dicto. rẽ magis dignã faciens risti: qͣm
crimine. Fanitiare siquidẽ habebat. ut quotiens
obiectũ turpe abnegare uon posset: responsione

Expanded text:
dere omnino non licet. Cicero cum in Palatio domum dere omnino non licet. Cicero cum in Palatio domum vellet emere, et pecuniam in praesens non haberet, a Sylla qui tunc reus erat, mutuo sestertium vicies tacite accepit. Ea res priusquam emeretur, prodita est, et in vulgus exivit. objectumque est ei quod pecuniam domus emendae causa a reo accepisset. Tunc Cicero inopinata exprobratione permotus, accepisse se negavit, dicens se domum nonitis, ut verum sit me pecuniam accepisse, si domum emero. Sed cum postea emisset, et hoc mendacium in senatu ei ab inimicis objiceretur, risit satis, atque inter ridendum: « Imprudentes, inquit, homines estis, cum ignoratis prudentis et cauti patrisfamilias esse, quod emere velit, se empturum esse negare, propter competitores emptionis. » Sic itaque, quod inficiari non poterat, urbano facetoque diluit dicto, rem magis dignam faciens risu quam crimine. Familiare siquidem habebat, ut quoties objectum turpe abnegare non posset, responsione
Abbreviated transcription (Latin):
a tramite equitatis aberrant. Debent autẽ officia
omniũ ẽẽ gratuita: ut nichil ultra statutũ exigat᷑¬
tus sed nec recipiat᷑. Sed forte quid statutũ sit: que¬
ris. Plebiscito continet᷑. ne quis p̃sidũ munꝰ donũ¬
ue caperet: nisi esculentũ. poculentũ ue. & idqͥdẽ
intra dies ꝓxunos ꝓdigat᷑. Quod &e ad ꝓconsules
aliosq magistratus: ex mandato pͥncipis transit.
Non uero in totũ debent xeniis abstinere.: s modũ
adhibere. Ut uͦ nec in totũ abstineant. nec auare
accipere: s passim. uilissimũ est. & ꝑ omĩa. aua¬
rissimũ. Quod autẽ mandatis continet᷑. ne donũ
uel munus ipse ꝓconsul uel qui in alio officio erit
accipiat. emat ue quid nisi uictꝰ cotidiam cã: qͥd̾ ad
exenia iã ñ ꝑtinet. s ad ea que edulii excedant
usũ. Sed nec exenia ꝓducenda st̃ ad munerũ qͣli¬
aduocatꝰ & peritꝰ uiris santĩ consiliũ iudiciũ uen¬

Expanded text:
a tramite aequitatis aberrant. Debent autem officia a tramite aequitatis aberrant. Debent autem officia omnium esse gratuita, ut nihil ultra statutum exigatur, sed nec recipiatur. Sed forte quid statutum sit, quaeris. Plebiscito continetur, ne quis praesidum munus donumve caperet, nisi esculentum poculentumve, et id quidem intra dies proximos prodigatur. Quod et ad proconsules, aliosque magistratus ex mandato principis transit. Non vero in totum debent xeniis abstinere, sed modum adhibere. Ut vero nec in totum abstineant, nec avare accipere, sed passim uilissimum est et omnia auarissimum.' et quod mandatis continetur, ne donum uel munus ipse proconsul uel qui in alio officio erit accipiat ematue quid nisi uictus cottidiani causa, ad xeniola non pertinet, sed ad ea quae edulium excedant usum. sed nec xenia producenda sunt ad munerum qualiadvocatus, et peritus juris sanum consilium, judicium ven
Abbreviated transcription (Latin):
cudes pastu & cultu optimas: repente moriant᷑.
aut ꝑeant. Fascinascio quoq oculoꝵ: exicialis est.
Refert idẽ eẽ homines in illiricis: qui int̾unant
uidendo quos diutiꝰ irati uiderint. Eosq ipsos ma¬
res feminasq qui uisu nocentes sunt: pupillas.
in singulis oculis habere binas. Apollonides qͦq
ꝑhibet in sicia nasci feminas que bithie uocant᷑.
e easdem in oculis binas habere pupillas. & peri¬
mere si quẽ usu forte irate aspexerint. uereor
ue his cognat sint: uidices iracundi. Tradunt ã
phisiognomi eos qui haut oculos macuiloses: ad ne¬
quitiã ꝓniores. Que uͦ de p̃sidib aliisq iudicibus
dicta st̃: debent & apud ꝓconsules quos nostrates
uulgarit̾ dicunt iusticias eẽ errantes optinere.
Et nom̃ quidem erroris. & si ñ officio. ꝑsonis tam̃
eoꝵ conuenit: qui euntes post concupiscentias suaᷤ
in sectatu auaricie. & de p̃datione popularium

Expanded text:
cudes pastu et cultu optimas, repente moriantur, cudes pastu et cultu optimas, repente moriantur, aut pereant. Fascinatio quoque oculorum exitialis est. Refert idem homines esse in Illyricis, qui interimant videndo, quos diutius irati viderint. Eosque ipsos mares, feminasque qui visu nocentes sunt, pupillas in singulis oculis habere bina. Apollonides quoque perhibet, in Scythia nasci feminas, quae Bithiae vocantur, et easdem in oculis binas habere pupillas, et perimere si quem visu forte iratae aspexerint. Vereor ne his cognati sint judices iracundi. Tradunt etiam physiognomi, eos qui habent oculos maculosos, ad nequitiam proniores. Quae vero de praesidibus, aliisque judicibus dicta sunt, debent et apud proconsules, quos nostrates vulgariter dicunt justitias esse errantes, obtinere. Et nomen quidem erroris, etsi non officio, personis tamen eorum convenit qui euntes post concupiscentias suas, in sectatu avaritiae, et depraedatione popularium,
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis. Et sũmatim ita uis reddi debet: ut
auctoritatẽ dignitatis ingenio suo augeat: s &
in cognoscendo nec excandescere aduersus eos quos
malos putat: nec p̃cib calamitosoꝵ. illacrimari
oportet. Idenĩ non ẽ constantis & recti iudicis: cuiꝰ
motũ animi uultus decegit. Quid enĩ in uiro
graui deformiꝰ ꝗͣ si ad aurã gene pallent. eutis in
rugas contrahitur̾. scintillant oculi. turbant᷑
uultus: aut si sanguinẽ faciei ira accendit. ce
quasi excludit insuꝑficie: spumantia toq̃ntur
labra. brachia iactant᷑. saluint pedes: corpꝰtrepi¬
dat᷑. & toto gestu ñ tam iratũ exprinit ꝗͣ insa¬
nũ  Certe cũ tales uideo: cõpatior illis: michiq
metuo: memor hominũ quos in affrica esse in
libro naturalis historie apud pliruũ didici. Dicun¬
tur enĩ effascinare uoce & lingua: ut si ĩpensiꝰ
forte laudauerint pulchras arbores. segetes
ameniores. leciores infantes: equos egregios. pe¬

Expanded text:
dignitatis. Et summatim ita jus reddi debet, ut dignitatis. Et summatim ita jus reddi debet, ut auctoritatem dignitatis ingenio suo augeat. Sed et in cognoscendo, nec excandescere adversus eos, quos malos putat, nec precibus calamitosorum illacrymari oportet. Id enim non est constantis et recti judicis, cujus motum animi vultus detegit. Quid enim in viro gravi deformius, quam si ad auram genae pallent, cutis in rugas contrahitur, scintillant oculi, turbatur vultus; aut si sanguinem faciei ira accendit, et quasi excludit in superficiem, spumantia torquentur labia, brachia jactantur, saliunt pedes, corpus trepidat, et toto gestu non tam iratum exprimit, quam insanum. Certe cum tales video, compatior illis, mihique metuo, memor hominum, quos in Africa esse, in libro naturalis Historiae apud Plinium didici. Dicuntur enim effascinare voce et lingua, ut si impensius forte laudaverint pulchras arbores, segetes amoeniores, laetiores infantes, equos egregios, pe
Abbreviated transcription (Latin):
criminib insectentur innocentes ꝓhibebitq
illatas exactiones. & iuolentas factas & extortas
metu uendiciones & cautiones. uel sine precũ
numeratione: ne & ipse ꝓuintiã in p̃bendis hos¬
piciis hon̾et: deniq ne quis iniquũ lucrũ uel
damnũ sentiat: p̃cauebit. Congruit enĩ bono e
graui p̃sidi curare. ut pacata & quieta sit ꝑuin¬
tia. qd facile obtinebit: si sollicite agat ut malis
hominib ꝓuintia careat. eosq conquirat. Nam ce
sacrilegos. latrones fures. plagarios. conquirere
debet. & ꝓut quisq deliquerit. in etĩ animadũte¬
re:receptatoresq eoꝵ sine quib latro diutiꝰ lat̾e
ñ potest. Om̃i uͦ uis reddenti obseruandũ est:
ut in adeundo quidẽ facilẽ se p̃beat. s contẽni
ñ patiat᷑. Unde mandatis adicitur: ne p̃sides in
ulteriorẽ familiaritatẽ ꝓuintiales admnittant
Nam ex conuersatione equali: contẽptio nascit᷑

Expanded text:
criminibus insectentur innocentes. Prohibebitque criminibus insectentur innocentes. Prohibebitque illatas exactiones, et violentias factas, et extortas metu venditiones, et cautiones, vel sine pretii numeratione, ne et ipse provinciam in praebendis hospitiis oneret, denique ne quis iniquum lucrum, vel damnum sentiat, praecavebit. Congruit enim bono et gravi praesidi, curare ut pacata et quieta sit provincia: quod facile obtinebit si sollicite agat, ut malis hominibus provincia careat, eosque conquirat. Nam et sacrilegos, latrones, fures, plagiarios conquirere debet, et prout quisque deliquerit, in eum animadvertere, receptatoresque eorum, sine quibus latro diutius latere non potest. Omni vero jus reddenti observandum est, ut in adeundo quidem facilem se praebeat, sed contemni non patiatur. Unde mandatis adjicitur, ne praesides in ulteriorem familiaritatem provinciales admittant. Nam ex conversatione aequali, contemptio nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
mait responderint. Que argunta .&. qͥmadmodũ
cuiq rei ꝓbande sufficiant: nullo certo modo
satis diffiniri potest. Alias numetꝰ testium
alias dignitas & auctoritas: alias ueluti osenti¬
ens fama. confirmat rei de qua querit᷑ fidem.
Hoc gͥ solũ tibi respondere possũ sũmatun: ñ
utiq adunã spẽm ꝓbationis. cognitionẽ statim
alligari debere. s ex sententia animi tur te esti¬
mar̾e oportere. qͥd aut credas aut parũ ꝓbatũ tͥ
opiñis. Iudici gͦ plurimũ licet dũ in om̃ib ser¬
uiat ueritati: quã siut solet apud imꝓbas ꝑieli¬
tari cognouerit: ad ꝓfessionẽ eiꝰ qui necessarui
fuerint euocabit: & ad testimoniũ cõpellet in¬
uitos. His tam̃ exceptis. quos aduersus c̃tas
ꝑsonas testificari iura non cogunt.. x u¬
ertinet autẽ ad religionẽ p̃sidis ꝓuid̾e
ne potentiores uiri inuriis afficiant
humiliores.: ne defensores eor. calũniosis

Expanded text:
militer responderint. Quae argumenta, et quemadmodum, militer responderint. Quae argumenta, et quemadmodum, cuique rei probandae sufficiant, nullo certo modo satis diffiniri potest. Alias numerus testium, alias dignitas et auctoritas, alias veluti consentiens fama confirmat rei, de qua quaeritur fidem. Hoc igitur solum tibi respondere possim summatim, non utique ad unam speciem, probationis cognitionem statim allegari debere, sed ex sententia animi tui, te aestimare oportere, quid aut credas, aut parum probatum tibi opineris. Judici vero plurimum licet, dum in omnibus serviat veritati, quam si ut solet apud improbos periclitari cognoverit, ad professionem ejus qui necessarii fuerint, evocabit, et ad testimonium compellet invitos: his tamen exceptis, quos adversus certas personas testificari jura non cogunt. ertinet autem ad religionem praesidis, providere ne potentiores viri injuriis afficiant humiliores, ne defensores eorum calumniosis
Abbreviated transcription (Latin):
ad sincerã testiũ fidẽ &e testimonia quib potiꝰ
lux ueritatis assistit. Ipsis quoq p̃sumptionib
frequentissime stabit: donee ꝓbetur contrariũ.
Nam e salomon cũ in litigio meretricũ infantẽ
diudi p̃cepisset. & altera eũ mallet alteri iunũ
cedere: ipsa tam̃ reclamante nec michi nec tibi
sit sed diuidatur. illi uiuũ infantẽ restituendũ
censuit. que ñ adquieuit ut uiuus moreretur.
Argumento siquidẽ pbabili trahebat᷑. ut matrẽ
crneret que diligebat: cũ opinionẽ eiꝰ aut fideni
adu̾sa ꝓbatio nequaꝗͣ euacuaret. Unde &e diuus
adrianus resccipsit. iudicantis ꝯilatans in exami
hee sunt. Tu magis scire potes quanta fides ha¬
benda sit testib. qui cuiꝰ dignitatis .e. cuiꝰ estinia¬
tionis sint. & qui simpliciter uisi sunt dicere: u¬
trũ inũ eundemq dͥmonẽ meditatũ attuilerit:
anadea que interrogaueris ex tempore ueri sa¬

Expanded text:
ad sinceram testium fidem, et testimonia, quibus potius ad sinceram testium fidem, et testimonia, quibus potius lux veritatis assistit. Ipsis quoque praesumptionibus frequentissime stabit, donec probetur contrarium. Nam et Salomon, cum in litigio meretricum infantem dividi praecepisset, et altera eum mallet alteri vivum cedere, ipsa tamen reclamante: Nec mihi nec tibi sit, sed dividatur, illi vivum infantem restituendum censuit, quae non acquievit, ut vivus moreretur . Argumento siquidem probabili trahebatur, ut matrem crederet quae diligebat; cum opinionem ejus, aut fidem, adversa probatio nequaquam evacuaret. Unde et D. Adrianus rescripsit, judicantis dilatans in examinlae sunt haec: Tu magis scire potes quanta fides habenda sit testibus, qui cujus dignitatis, et cujus aestimationis sint, et qui simpliciter visi sint dicere, utrum unum eumdemque sermonem meditatum attulerint, an ad ea quae interrogaveris, ex tempore verisi