comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dñs quid mͥ & tibi ẽ mulier:
Sic inueniant mathematici occasi¬
onẽ fallacie suȩ. quia dixit. ñdũ
uenit hora mea. Et si hoc scđm ma¬
thematicos dixit: sacrilegiuĩ feci¬
mus incendendo codices eoꝵ. Si aũ
recꝰte fecimus sicut apłoꝵ tempori¬
b factũ ẽ : ñ scđm eos dixit dns.
nondũ uenit hora mea. Dicunt enĩ
uaniloqui. & seducti seductores. Hi¬
des quia sub fato erat. xpc qui dic̃.
Nondũ uenit hora mea: Quib gͦ
prus respondendũ ẽ. hereticis an
mathematicis: Utriq enĩ a serpen¬
te illo ueniunt : uolentes corrũ¬
pere uirginitatẽ cordis eccłiȩ qͣm
habae in integra fide. Primo si pla¬
cet eis quos ꝓposueramus : quib
quidẽ iã ex magna respondimus.
s ne arbitrent᷑ nos ñ habere quiddi¬
camus. de his u̾bis quȩ dñs matri
respondit: uos mauis adu̾sus illos
instruimꝰ. Nã illis refellendis puto.
qd sufficiant quȩ ia dicꝰta sunt.

Expanded text:
dixit Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? dixit Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? sic inveniant mathematici occasionem fallaciae suae, quia dixit, Nondum venit hora mea. Et si hoc secundum mathematicos dixit, sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si autem recte fecimus, sicut Apostolorum temporibus factum est ; non secundum eos dixit Dominus, Nondum venit hora mea. Dicunt enim vaniloqui et seducti seductores, Vides quia sub fato erat Christus, qui dicit, Nondum venit hora mea. Quibus ergo prius respondendum est; haereticis, an mathematicis? Utrique enim a serpente illo veniunt, volentes corrumpere virginitatem cordis Ecclesiae, quam habet in integra fide. Primo si placet, eis quos proposueramus, quibus quidem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbitrentur nos non habere quid dicamus de his verbis quae Dominus matri respondit, vos magis adversus illos instruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant quae jam dicta sunt. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
le qđ clausum ẽ: aliud nolle crede¬
re qd̃ aꝑtũ ẽ. Qui dicit scire uolo
cur ita xp̃c matri responderit : a¬
ꝑire sibi uult exgłm cui credit.
m̃dacio: uͥ credidit qd xp̃e ita res¬
ponderit. lã gͦ si placet fres illis re¬
pulsis. & in sua cęcitate errantib
nisi humilit̾ sanent᷑ : nos queramꝰ
quare dñs nr̃ sic matri responderit.
Ille singularit᷑ natꝰ de patre sine
matre : sine matre de patre. Sine
matre ds̃. sine patre homo: sine
matre. ante tempora. sine patre in
fine tempoꝵ: Q uod respondit ma¬
tri respondit. quia erat ibi mater
iħu: & dix̃ ei mat᷑ eius. hoc totum
eugłm loquit᷑. Illic nouimus quia
erat ibi mat᷑ ihesu: ubi nouimus
quod dixerit ei. quid mĩhi & tibi
ẽ mulier. nondũ enĩ uenit hora
mea. Totũ credamus. & quod ñdũ
intelligimꝰ requiramꝰ. & primũ ħ
uidete : ne forte quomͦ inuenert᷑
manichei occasionẽ ꝑfidiȩ suȩ qͥa

Expanded text:
le quod clausum est, aliud nolle credele quod clausum est, aliud nolle credere quod apertum est. Qui dicit, Scire volo cur ita Christus matri responderit, aperiri sibi vult Evangelium cui credit: mendacio, ubi credidit quod Christus ita responderit. 8. Jam ergo si placet, fratres, illis repulsis, et in sua caecitate errantibus semper, nisi humiliter sanentur, nos quaeramus, quare Dominus noster sic matri responderit. Ille singulariter natus de Patre sine matre, de matre sine patre; sine matre Deus, sine patre homo; sine matre ante tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: quia, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Hoc totum Evangelium loquitur. Illic novimus quia erat ibi mater Jesu, ubi novimus quod dixerit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Totum credamus, et quod nondum intelligimus requiramus. Et primum hoc videte, ne forte quomodo invenerunt Manichaei occasionem perfidiae suae, quia
Abbreviated transcription (Latin):
passionis: falsȩ cicatrice resurrec¬
tionis : non ueritas credentes in eũ.
s potiꝰ falsitas lib̾abit. lmmo uͦ &¬
dat falsitas ueritati: & confundan¬
tur om̃s qui ꝓptẽa se uolunt uide¬
ri ueraces. quia xp̃m̃ conant᷑ de¬
monstrare fallacem: & nolunt sibi
dici ñ uobis credimꝰ quia mentimi¬
ni: cũ ipsã ueritatẽ dicant ẽẽ m̃¬
titam. Quib tam̃ si dicamꝰ unde
nostis dixisse xpm̃ quid mͥ & tibi
ẽ mulier. eugłio se credidisse res¬
pondent. Cur gͦ ñ credunt ȩuan¬
gelio dicenti: erat ibi mat᷑ iħu.
& dixit ei mat᷑ eius : Aut si hoc
mentitur eugłm : quomͦ ei credit᷑
mulier: Cur ñ potiꝰ miseri & qd̃
ista non extranee sed matri dñs
responderit fidelit credunt: & cur
ita responderit pie quęrunt :
Multũ enĩ int̾est int̾ eũ qui dicit
uolos cire quare . xp̃c hoc matri
responderit : & eum qui dicit. scio
qđ hoc matri xp̃e non matri res¬
ponderit. Aliud ẽ intellegere uel¬

Expanded text:
passionis, falsae cicatrices resurrecpassionis, falsae cicatrices resurrectionis; non veritas credentes in eum, sed potius falsitas liberabit. Imo vero falsitas cedat veritati, et confundantur omnes qui propterea se volunt videri veraces, quia Christum conantur demonstrare fallacem; et nolunt sibi dici, Non vobis credimus quia mentimini; cum ipsam veritatem dicant esse mentitam. Quibus tamen si dicamus, Unde nostis dixisse Christum, Quid mihi et tibi est, mulier? Evangelio se credidisse respondent. Cur non credunt Evangelio dicenti, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus? Aut si hoc mentitur Evangelium, quomodo ei creditur mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non extraneae, sed matri Dominus responderit, fideliter credunt; et cur ita responderit, pie quaerunt? Multum enim interest inter eum qui dicit, Volo scire quare Christus hoc matri responderit; et eum qui dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit. Aliud est intelligere vel
Abbreviated transcription (Latin):
bi ẽ mulier: Nlondũ uenit hora
mea. Et hoc unde scitis:: hoc loqͥ
pat hanc fidẽ: si uultis seruare
sponso castã uirginitatẽ. Si aũ
querit᷑ a uob cur hoc matri res¬
ponderit: dicat qui intelligit.
Qui aut̃ ñdũ intellegit. firmissi¬
me tam̃ credat & hoc respondisse:
&e tam̃ matri respondisse iħm. Flac
pietate merebit᷑ etiã intellegere
cur ita responderit: si ora ndo
pulset ñ rixando cedat ostium
ueritatis. Tantũ caueat ne dum
se putat scire aut erubescit nes¬
cire cur ita responderit : oogat᷑
credere aut eugłistã fuisse men¬
titũ qui ait. erat ibi mat̾ ihesu:
aut ipsũ xpm̃ falsã mortẽ passũ
ꝓpt̃ delic̾ta nr̃a. & falsas eicatri¬
ces ostendisse ꝓpt᷑ iustificationem
nrãm: falsũq. dixisse. Si manseri
tis in u̾bo meo. uere discipłi mei
eritis. & cognoscetis ueritatem. & ue¬
ritas lib̾abit uos. Si enĩ falsa mat᷑:
falsa caro. falsa mors falsa uulnera

Expanded text:
bi est, mulier? nondum venit hora bi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc unde scitis? respondetepat hanc fidem, si vultis sponso servare castam virginitatem. Si autem quaeritur a vobis, cur hoc matri responderit; dicat qui intelligit: qui autem nondum intelligit, firmissime tamen credat, hoc respondisse, et tamen matri respondisse Jesum. Hac pietate merebitur etiam intelligere cur ita responderit, si orando pulset, et non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne dum se putat scire, aut erubescit nescire cur ita responderit, cogatur credere aut Evangelistam fuisse mentitum qui ait, Erat ibi mater Jesu: aut ipsum Christum falsa morte passum propter delicta nostra, et falsas cicatrices ostendisse propter justificationem nostram; falsumque dixeo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si enim falsa mater, falsa caro, falsa mors, falsa vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
ei maria: Utrũq tu narras. & di¬
xit ei mat᷑ eiꝰ. & respondit ei iħe.: qͥd
mͥ &t tibi ẽ mulier. Quare hoc: ni¬
si quia utrũq uerũ ẽ. Illi aut̃ in
eo uolunt credere eugłiste qd nar¬
rat iħm dixisse matri. quid mihi
& tibi ẽ mulier: & in eo nolunt
credere. eugłiste qd̃ ait. erat ibi
mat᷑ iħu. de dix̃ ei mat᷑ eiꝰ. Quis ẽ
aut᷑ qui resistit serpenti. &. te¬
net ueritatẽ: Cuiꝰ uirginitas cordis
ñ corrũpitur astutia diaboli. qͥa u¬
trũq uerũ credit: & quia erat ibi
mater iħu. & quia illud respondit
matri iħe. Sed ñdũ intellegit quẽad¬
modũ dixerit iħec quid mͥ & tibi est
mulier. Interĩ credat qđ dixerit: &
qđ matri dixerit. Sit pͥmo pietas
icredente: &e erit frucꝰtꝰ in intel¬
legente: Int̾rogo uos o fideles xpĩa¬
ni. erat ibi mat᷑ iħu: Respondete.
erat. Unde scitis: Respondete: hoc
loquit᷑ eugłm. Quid respondit ma¬
tri ihe: Respondete. Quid mͥ & ti¬

Expanded text:
ei Maria? Utrumque tu narras, et, Diei Maria? Utrumque tu narras, et, Dixit ei mater ejus; et, Respondit ei Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Quare hoc, nisi quia utrumque verum est? Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum dixisse matri, Quid mihi et tibi est, mulier? et in eo nolunt credere Evangelistae quod ait, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit ei mater ejus. Quis est autem qui resistit serpenti et tenet veritatem, cujus virginitas cordis non corrumpitur astutia diaboli? Qui utrumque verum credit; et quia erat ibi mater Jesu, et quia illud respondit matri Jesus. Sed si nondum intelligit quemadmodum dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? interim credat quod dixerit, et quod matri dixerit. Sit primo pietas in credente, et erit fructus in intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles Christiani, Erat ibi mater Jesu? respondete, Erat. Unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Quid respondit matri Jesus? respondete, Quid mihi et ti
Abbreviated transcription (Latin):
na galilee: & ibi erat mat̾ iħu.
uenerat aũ ilbac inuitatꝰ ad nupti¬
as cũ discipulis suis. Tenemꝰ duas sen¬
tentias ab eugłista ꝓlatas. Er̃at ibi
mat᷑ iħu. eugłista dixit. Quid dixerit
matri suȩ iħs: cpse eugłista ddixit. Et̃
quomͦ dixit respondisse matri suȩ ihe¬
sum: ut pͥmo diceret: ait illi mat᷑ eiꝰ.
Uidete frẽs. ut adu̾sus linguã serpen¬
tis munitã uirginitatẽ cordis habea¬
tis. Illic in ipso eugł̃io eo ipso eugł̃ista
narrante dicit᷑ erat ibi mat᷑ iħu: &
aiẽ illi mat᷑ eiꝰ. Quis hoc narrat:
ohannes eugłista. Et̃ quid respondit
matri iħe: Quid mͥ & tibi ẽ mulier.
Quis hoc narrat:  Idem ipse iohannes
eugłista. Oeuuangelista fidelissime &
ueracissime. tu mihi narras dixisse
iħm quid mͥ & tibi ẽ mulier: eur
ei apposuisti matrẽ quã ñ agnoscit:
Nͥã tu dixisti quia ibi erat mat᷑ ihu:
&e quia dixit ei mat᷑ eiꝰ. Cur ñ poti¬
us dixisti erat ibi maria: & dixit

Expanded text:
na Galilaeae, et erat ibi mater Jesu. na Galilaeae, et erat ibi mater Jesu. Venerat autem illuc invitatus ad nuptias cum discipulis suis. Tenemus duas sententias ab Evangelista prolatas. Erat ibi mater Jesu, Evangelista dixit: quid dixerit matri suae Jesus, ipse Evangelista dixit. Et quomodo dixit respondisse matri suae Jesum, ut primo diceret, Ait illi mater ejus, videte, fratres, ut adversus linguam serpentis munitam virginitatem cordis habeatis. Illic in ipso Evangelio eo ipso evangelista narrante dicitur, Erat ibi mater Jesu; et, Dixit illi mater ejus. Quis hoc narravit? Joannes evangelista. Et quid respondit matri Jesus? Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narrat? Idem ipse Joannes evangelista. O Evangelista fidelissime et veracissime, tu mihi narras dixisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti matrem quam non agnoscit? Nam tu dixisti quia ibi erat mater Jesu, et quia dixit ei mater ejus: cur non potius dixisti, Erat ibi Maria; et, Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
xpõ. Uerũ uerbũ ds̃. equalis patri.
uera anima: uera caro. uerus homo.
uerus ds̃: uera natiuitas. uera pas¬
sio: uera mors. uera resurrectio. Si
aliquid hoꝵ dixeris falsũ. intrat pu¬
tredo de ueneno serpentis: nascun¬
tur uermes m̃dacioꝵ: & nihil in¬
tegrũ remanebit. Quid ẽ gͦ inqͥt¬
qͦd ait dñs : quid mͥ & tibi ẽ muli¬
er.s forte in eo qđ sequitur osten¬
det nob dñs. quare hoc dixerit.
Nondũ uenit inquit hora mea. Sic
enĩ ait. Quid mihi & tibi ẽ mulier:
Nondũ uenit hora mea. E hoc eur
dixerit. requirendũ ẽ. Pruis gͦ hinc
resistamꝰ hereticis. Quid dicit serpen
ueternosus. uenenoꝵ insibilator. &
inspirator antiquus: quid dicit non
habuit matrẽ feminã ihe : Unde
ꝓbas  Quia dixit inquit : quid mͥ
& tͥ ẽ mulierꝰ. Quis hoc en arrauit
ut credamꝰ᷑ qr hoc qͥixit. Qͥs hoc
narrauit: Nempe ioħes eugłista.
At ipse iohes eugłista dixit: e erat i¬
bi mat᷑ iħu. slã ita narrauit. Alte¬
ra die nuptie factȩ sunt in cha¬

Expanded text:
ri; vera anima, vera caro, verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid horum dixeris falsum, intrat putredo: de veneno serpentis nascuntur vermes mendaciorum, et nihil integrum remanebit; quia ubiibi est, mulier? Forte in eo quod sequitur ostendit nobis Dominus quare hoc dixerit: Nondum, inquit, venit hora mea. Sic enim ait, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc cur dictum sit, requirendum est. Prius ergo hinc resistamus haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et inspirator antiquus? quid dicit? Non habuit matrem feminam Jesus. Unde probas? Quia dixit, inquit, Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narravit, ut credamus quia hoc dixit? quis hoc narravit? Nempe Joannes evangelista. At ipse Joannes evangelista dixit, Et erat ibi mater Jesu. Nam ita narravit: Altera die nuptiae factae sunt in Ca
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã dormientes homines ad se co¬
lendũ mirabiliꝰ excitaret. Mortuuis
resurrexit: mirati ft̃ homines : tot
cottidie nascunt᷑. nemo mirat᷑. Si c̃¬
sideremꝰ prudentiꝰ: maioris miracłĩ
ẽ ẽẽ qui ñ erat: quã reuiuiscere qui
fecit ꝑ uerbũ suũ. dm̃ apud se: pos¬
teriora miracula fecit ꝑ ipsum uer¬
bũ suũ incarnatũ: & ꝓpt̾ nos homi¬
nẽ factũ. Sicut miramur quȩ fac¬
ta suut ꝑ hominẽ iħm: miremur

Expanded text:
tanquam dormientes homines, ad se cotanquam dormientes homines, ad se colendum mirabilius excitaret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines: tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui fecit per Verbum suum Deum apud se: posteriora miracula fecit per ipsum Verbum suum, incarnatum, et propter nos hominem factum. Sicut miramur quae fact
Abbreviated transcription (Latin):
qđ de aqua uinũ
fecit : non ẽ mi¬
rũ eis qui nouert̃
quia ds̃ fecit. Ipse
enĩ fecit uno illo die uiulũ in nup¬
tiis. in sex illis hẏdriis quas impleri
aqua p̾cepit: qui omĩ anno facit ħ
in uitib. Sicut enĩ qđ misert̃ mi¬
nistri in hidrias in unũ conu̾sũ ẽ. o¬
pere dni: sic & qd̃ mͦ nubes fundut.
in uinũ conu̾titur eiusdẽ oꝑe dni.
Illud aut̃ ñ miram᷑ quia omĩ anno
fit: assiduitate. amisit admiratio¬
nẽ. Nã consideratione maiore inue¬
nit rẽ: quã id qͦd factũ ẽ in hẏdri¬
is aquȩ. Quis ẽ enĩ qui considerat o¬
pera di. quib regit᷑ & administra¬
tur totus hic mundus: & ñ obstu¬
pescit obruit᷑q. miraculis: Si consi¬
deret uĩ uiꝰ grani euꝰlibet seminis.
magna quȩdã res ẽ. horror ẽ consi¬
deranti. S quia homines in aliud
intenti ꝑdidert̃ considerationẽ o¬
perũ diũ. in qua darent laudem co¬
tidie creatori. tãquã seruauit sibi
ds̃ inusitata quȩdã que faceret. ut

Expanded text:
ua vinum fecit, non est mirum eis qui noverunt quia Deus fecit. Ipse enim fecit vinum illo die in nuptiis in sex illis hydriis, quas impleri aqua praecepit , qui omni anno facit hoc in vitibus. Sicut enim quod miserunt ministri in hydrias, in vinum conversum est opere Domini; sic et quod nubes fundunt, in vinum convertitur ejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem invenit, quam id quod factum est in hydriis aquae. Quis est enim qui considerat opera Dei, quibus regitur et administratur totus hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia homines in aliud intenti perdiderunt considerationem operum Dei, in qua darent laudem quotidie Creatori; tanquam servavit sibi Deus inusitata quaedam quae faceret, ut
Abbreviated transcription (Latin):
respondimꝰ: nichil dicemꝰ qͥd sibi
uelint hydrie : quid aqua in ui¬
nũ conuersa. quid architrielinꝰ.
qͥd sponsus. quid mat̾ iħu in mys¬
terio. qͥd ipse nuptiȩ:ͦ dicenda
sunt omĩa: s honerandi ñ estis.
Uolui qͥdem in nomine xp̃i hest̃¬
no die quo solet sermo deberi
caritati ur̃e. id agere uobiscum:
s non sũ ꝑmissus. necessitatib qͥb¬
dam impedientib. Si gͦ placet
sci̾tati ur̃ȩ hoc qđ ad mysteriũ
ꝑtinet huiꝰ facti. in crastinũ dif
te hodie multi. qͥ ꝓpt̾ sollennita¬
tem diei. ñ ꝓpt̃ audiendũ sermo¬
nem conuenert̃. Crastino qui ue¬
nient. uenient audicuri: ut nec
fraudemꝰ studiosos. nec grauemꝰ

Expanded text:
respondimus, nihil dicemus quid sibi respondimus, nihil dicemus quid sibi velint hydriae, quid aqua in vinum conversa, quid architriclinus, quid sponsus, quid mater Jesu in mysterio, quid ipsae nuptiae! Dicenda sunt omnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hesterno die, quo solet sermo deberi Charitati vestrae, id agere vobiscum, sed non sum permissus necessitatibus quibusdam impedientibus. Si ergo placet Sanctitati vestrae, hoc quod ad mysterium pertinet hujus facti, in crastinum diffte hodie multi qui propter solemnitatem, diei, non propter audiendum sermonem convenerunt. Crastino qui venient, veniant audituri; ut nec fraudemus studiosos, nec gravemus
Abbreviated transcription (Latin):
retur ͤ qđ non ipse hoc faceret.
A tuero qr uenerat in manu ha
curreret. cui paterent inferi non
tantũ morienti. s etiam resurgen¬
ti: ut nob̃ ostenderet sp̃ẽ immor¬
talitatis eccłe suȩ: in capite osten¬
dit qđ mẽbra expectare debereis
Resurget etiã in cęteris mẽbris
qui resurrexit in capite. Hora gͦ
nondũ uenerat : oportunitas non¬
dũ erat. uocandi erant discipłi.
annunciandũ erat regnũ cȩloꝵ.
faciende erant uirtutes. cõmendan¬
da erat diuinitas dñi in miracu¬
lis. cõmendenda erat humanitas
dnĩ in ipsa compassione immortalita¬
tis. Ille enĩ qui esuriebat. qͥ homo
erat: pauit quinq panib tot
milia. qr d̾s erat. Otͥ dormiebat
qr homo erat : uentis et fluctibus
imꝑabat. qr d̾s erat. Hec omnia
cõmendanda erant pͥus. ut esset
qđ scriberent eugłiste: qd̾ p̃dica¬
retur eccłe. At ubi tantum fecit
quantũ sufficere uidicauit. ue¬
nit hora ñ necessitatis s uolunta¬

Expanded text:
retur ei, non ipse hoc faceret. retur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habcurreret, cui paterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat humanitas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat, ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat. Haec omnia commendanda erant prius, ut esset quod scriberent Evangelistae, quod praedicaretur Ecclesiae. At ubi tantum fecit, quantum sufficere judicavit; venit hora non necessitatis, sed volunta
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas traxit. Unde & ueritas di¬
cit. Omĩs qui facit peccatũ. serius
ẽ peccati. Quare gͦ dixit. ñdũ ue¬
nit hora mea: Magis quia in po¬
testate habebat. quando moreret᷑.
ñdũ uidebat eeͣ oportunũ. ut il¬
est qua exeamꝰ ut celebremꝰ sacra¬
menta. si ante exeamꝰ quã opus
Q uia gͦ non facimꝰ nisi cũ opor¬
tunũ est: ꝓpterea in his agendiᷤ
eũ ita loquimur. fatũ considamꝰ:
Qͥ d ẽ gͦ. nondũ uenit hora mea:
Quando ego scio oportune me
pati: quando passio mea utilis ẽ.
Nondũ uenit hora mea: tunc uo¬
luntate patiar. Ut utrũq serues.
et nondũ uenit hora mea. & po¬
testatem habeo ponendi aia̾m me¬
am. & iterũ sumendi eã: uenerat
reretur. At si antea moreretur
quã discipłos elegisset: certe pre¬
posterũ esset. Si eẽt homo qͥ non
haberet in potestate horã suam:.
posset ante mori quã discipłos
elegisset. & si forte moreretur
iã electis eruditisq discipłis. p̾sta¬

Expanded text:
cupiditas traxit. Unde et Veritas dicupiditas traxit. Unde et Veritas dicit: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . 12. Quare ergo dixit, Nondum venit hora mea? Magis quia in potestate habebat quando moreretur, nondum videbat esse opportunum ut ilest, qua exeamus ut celebremus sacramenta? Si ante exeamus quam opus Quia ergo non facimus, nisi quando opportunum est; propterea in his agendis, cum ita loquimur, fatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: ut utrumque serves, et, Nondum venit hora mea; et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam. Venerat reretur. At si ante moreretur quam discipulos elegisset, certe praeposterum esset: si esset homo qui non haberet in potestate horam suam, posset ante mori quam discipulos elegisset; et si forte moreretur jam electis eruditisque discipulis, praesta
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ostendunt. Credant gͦ dõ dicen¬
ti. potestatẽ habeo ponendi ani¬
mã meã. & iterũ sum̃di eã: & que¬
rant quare sit dicꝰtũ. ñdũ uenit
hora mea. Nec ideo iã sub fato ponañs
conditorẽ celi. creatorẽ atq. ordi¬
natorẽ siderũ: quia si ẽẽt fatũ de
fatũ: nec tu aut ille. aut ego. aut
quisquã hominũ. Uerũtamꝰ seduc¬
ti seducunt & ꝓponunt. fallacias
hominib tendunt. ad capiendos ho¬
mines: & hoc in plateis. slã qͥ ten¬
dunt ad capiendas feras : uł in sil¬
ius atq. in solitudine id agt᷑. Quã
infelicit᷑ uani st̃ homines : quib ca¬
piendis in foro tendit᷑. Num mos
Dant isti nũmos: ut se uanitatibus
uendant. Intrant enĩ ad mathema¬
ticũ. ut emant sibi dños. quales ma¬
thematico dare placuerit: uł satur¬
nũ uł iouẽ. uł mercuriũ. ł si quid
aliud sacrilegi nominis. Intrauit li¬
ber. ut nũmis datis seruus exiret:
immo uͦ ñ intraret si lib̾ eẽt: Sed
intrauit quo eũ dñs error. & dnã

Expanded text:
tendent. Credant ergo Deo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: et quaerant quare sit dictum, Nondum venit hora mea, nec ideo jam sub fato ponant conditorem coeli, creatorem atque ordinatorem siderum. Quia si esset fatum de fatum; sed nec tu, aut ego, aut ille, aut quisquam hominum. 11. Verumtamen seducti seducunt, et proponunt fallacias hominibus: tendunt ad capiendos homines, et hoc in plateis. Nam qui tendunt ad capiendas feras, vel in silvis atque in solitudine id agunt: quam infeliciter vani sunt homines, quibus capiendis in foro tenditur! Nummos dant isti nummos, ut se vanitatibus vendant. Intrant enim ad mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare placuerit; vel Saturnum, vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit liber, ut nummis datis servus exiret. Imo vero non intraret, si liber esset: sed intravit quo eum dominus error, et domina
Abbreviated transcription (Latin):
tri suȩ. Mulier ecce filiꝰ tuus: & ad
discipłm. eece mat᷑ tua. Cõmendat
matrẽ discipło: cõmendat matrẽ pri¬
or matre moriturus : & ante mortem
matris resurrecturus. Cõmendat homͦ
homini hominẽ. hoc peꝑerat maria.
Illa hora iã uenerat. de qua tẽ dixe¬
rat: ñdũ uenit hora mea. Quantũ
arbitror frẽs responsũ ẽ hereticis:
mathematicis respondeamꝰ. E ipsi un¬
de conant᷑ conuincere: qr sub fato e¬
rat iħc: Quia ipse ait inquiunt:
nondũ uenit hora mea. Pr̃go illi
credimꝰ. Etͣ si dixisset horã ñ habeo:
exclusisset mathematicos. Sed ecce
inquiunt. ipse dicit : nondũ uenit
hora mea. Si gͦ dixisset horã non ha¬
beo. exclusisset mathematicos: non
eẽt unde calumpniarent᷑. Nc̃ uͦ qͥa
dixit ñdũ uenit hora mea: contra
ipsius u̾ba quid possumꝰ dicere:Mi¬
rũ ẽ qđ mathematici credendo uer¬
bis xpĩ conant᷑ conuincere xpĩanos:
qđ sub hora fatali uixerit xp̃e.

Expanded text:
 Mulier, ecce filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat matrem prior matre moriturus, et ante matris mortem resurrecturus; commendat homo homini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ecce, inquiunt, ipse dixit, Nondum venit hora mea. Si ergo dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod mathematici credendo verbis Christi, conantur convincere Christianos quod sub hora fatali vixerit Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia mariȩ filius. Audi apł̃m aꝑ¬
te dicentẽ. Qui facꝰtus ẽ ei ex semi¬
ne dauid scđm carnẽ. Audi eum &.
dnm̃ dauid. Dicat hoc & ipse dauid.
Dix̃ dñs dño meo: sede ad dexteram
meã. Et ipse iħc hoc ꝓposuit iu¬
dȩis. & eos inde conuicit. Quomodo
gͦ dauid & filiꝰ e dñs: filiꝰ dauid
nitatẽ: Sic mariȩ filiꝰ scdm carnẽ.
gͦ ñ grat illa mat̾ diuinitatis. &
ꝑ diuinitatẽ futurũ erat miracłm
qd̃ petebat: respondit ei. quid mͥ &
tibi ẽ mulier. S ne putes qd̃ te ne¬
gem matrẽ: ñdũ uenit hora mea.
bi enĩ te agnoscã. eũ pendere in
es. P robemꝰ si uerũ ẽ. Quando pas¬
sus ẽ dñs sic̃ idem eugłista dicit qͥ¬

Expanded text:
ius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Audi eum et Dominum David; dicat hoc ipse David: Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam . Et ipse Jesus hoc proposuit Judaeis, et eos inde convicit . Quomodo ergo David et filius et dominus; filius David nitatem: sic Mariae filius secundum carnem, ergo non erat illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, cum pendere in es. Probemus si verum est. Quando passus est Dominus, sicut idem e
Abbreviated transcription (Latin):
ris sui ut dicerent. quomͦ erat ma¬
ter eiꝰ. cui dixit quid mihi & tibi ẽ
mulier: Respondendũ ẽ gͦ eis & cõ
siderandũ quare dixerit hoc dñs:
ne sibi aliquid adu̾sus sanã fidem
insanientes inuenisse uideant᷑. un¬
de sponse uirginis castitas corrum¬
patur: idẽ unde fides eccłie uio¬
letur. Reuera enĩ frẽs. corrumpit᷑
fides eoꝵ qui pͣponunt mendaci¬
um ueritati. Nã isti qui uident᷑
sic honorare xp̃m. ut negent eũ
carnẽ habuisse: nihil aliud eum
quã mendacẽ p̃dicant. Qͥ gͦ men¬
daciũ ȩdificant. in hominib: quid
ab eis expellunt. nͥ ueritate᷑: Immit¬
tunt diabolũ: excludunt. xpm̃.
Immittunt adulterũ : excludunt
nes serpentis. Ad hoc enĩ loquuntur
ut serpens possideat. xp̃c excluda¬
tur. Quomͦ possidet serpens: Quan¬
do possidet m̃daciũ: possidet qͣndo¬
falsitas: serpens possidet. Quando
possidet ueritas: xp̃c possidet. Ipse
enĩ dix̃. Ego sũ ueritas. De. illo aut̃

Expanded text:
ris sui, ut dicerent, Quomodo erat maris sui, ut dicerent, Quomodo erat mater ejus, cui dixit, Quid mihi et tibi est, mulier? Respondendum ergo est eis, et disserendum quare hoc dixerit Dominus; ne sibi aliquid adversus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est, unde fides Ecclesiae violetur. Revera enim, fratres, corrumpitur fides eorum qui praeponunt mendacium veritati. Nam isti qui videntur sic honorare Christum, ut negent eum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt nes serpentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando possidet falsitas, serpens possidet: quando possidet veritas, Christus possidet. Ipse enim dixit, Ego sum veritas : de illo autem
Abbreviated transcription (Latin):
De thalamo ꝓcedit uelut sponsue.
& inuitatus uenit ad nuptias.
Certi saeram̃ti grã udet᷑ matrẽ
de qua sponsus ꝓcessit ñ agnoscere:
& dicere illi. Q uid mͥ & tibi ẽ mu¬
lier: Nondũ uenit hora mea. Qͥd
est hoc ldeone uenit ad nuptias:
ut doceret matres contempni:. Utiq
ad cuius nuptias uenerat. ideo du¬
cebat uxorem ut filios ꝓcrearet:
& ab eis quos ut ꝓcrearet optabat:
utiq honorari cupiebat. Ille gͦ ue¬
nerat ad nuptias. ut exhonoraret
matre: cũ ꝓpt᷑ filios habendos qͥb
reddere honorẽ parentib imꝑat ds̃.
ipse nuptiȩ celebrent᷑ &. ducantur
uxores:ꝓculdubio frẽs latet ibi ali¬
quid. Nlam tanta res ẽ: ut quidã qͦs
cauendos p̾monuit apłs sic̾ supra
cõmemorauimꝰ dicens. tueo ne sic̃
serpens euam seduxit astutia sua.
sic & urẽ m̃tes corrumpant᷑ a sim¬
plicitate. & castitate quȩ ẽ in xpo.
de rogantes eugłio & dicentes qđ iħc
ñ sit natus de maria uirgine. hinc
argumentũ sumere conarent᷑ erro¬

Expanded text:
de thalamo processit velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, videtur matrem de qua sponsus processit, non agnoscere, et dicere illi, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Quid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonoraret matrem, cum propter filios habendos, quibus reddere honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio, fratres, latet ibi aliquid. Nam tanta res est, ut quidam, quos cavendos praemonuit Apostolus, sicut supra commemoravimus, dicens, Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo, derogantes Evangelio, et dicentes quod Jesus non sit natus de Maria Virgine, hinc argumentum sumere conarentur erro
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑ dr̃ iħm: quid miram᷑ aquã in
enĩ sic factus ẽ. homo: ut ꝑderet
qd ds̃ erat. Accessit illi homo. non
amissus ẽ ds̃. Ipse gͦ fecit hoc: qui
illa omĩa. Non itaq miremur. quia
ds̃ fecit: sed ameniꝰ. quia int̾ nos fe¬
cit. & ꝓpt᷑ nr̃am redemptionẽ fecit.
A liquid enĩ. & in ipsis factis. innuit
nob̃. ẜ uto quia ñ sine causa uenit
ad nuptias. Excepto miraculo: aliqͥd¬
& in ipso facto misterii & sacramen¬
ti latet. Pulsemꝰ ut aꝑiat : de uino
inuisibili mebriet nos: quia & nos
mus enĩ fidẽ ipsius: qui pͥus insipi¬
entes eramꝰ. Et forte. ad ipsã sapi¬
entiã ꝑtinet cũ honore dĩ & cum
laude: maiestatis eiꝰ. & cũ caritate
potentissimȩ miscdiȩ eiꝰ intellegere

Expanded text:
 aquam in enim sic factus est homo, ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc, qui illa omnia. Non itaque miremur quia Deus fecit; sed amemus quia inter nos fecit, et propter nostram reparationem fecit. Aliquid enim et in ipsis factis innuit nobis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos mus enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in xpõ. Nabce gͦ hic sponsã quam
redemit sanguine suo: & cu pignꝰ
dedit spm̃ scm̃. Eruit eã de manci¬
patu diaboli: mortuus ẽ ꝓpt᷑ delic¬
ta eiꝰ: resurrexit ꝓpt̾ iustificationẽ
eiꝰ. quis offert tanta sponsȩ suģ.ꝰ¬
Licet offerant homines que libet or¬
nam̃ta tͣrarũ: aurũ argentũ lapi¬
des p̾ciosos. equos mancipia fundos.
p̾dia: nũquid aliquis offert sangui¬
nẽ suũ Si enĩ sanguinẽ suũ sponsȩ
dederit : ñ erit qui ducat uxorem.
Dñs aut̃ securus moriens dedit san¬
guinẽ suũ ꝓ ea quã resurgens habe¬
ret: quã sibi iã conunxerat in u¬
tero uirguus. Uerbũ enĩ sponsus: &
sponsa caro humana: & utrũq unꝰ
filiꝰ di. & idem filiꝰ hominis. Ubi fac¬
tus ẽ caput eccłiȩ ille uterus uir¬
ginis marie: thalamꝰ eiꝰ. inde ꝓcessit
tamquã sponsus de thalamo suo.
sic̃ scriptura p̾dixit: & ipse tãqͣm¬

Expanded text:
Christo . Habet ergo hic sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipatu diaboli: mortuus est propter delicta ejus, resurrexit propter justificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem suum sponsae dederit, non erit qui ducat uxorem. Dominus autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et sponsa caro humana; et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis: ubi factus est caput Ecclesiae, ille uterus virginis Mariae thalamus ejus, inde processit tanquam sponsus de thalamo suo, sicut Scriptura praedixit
Abbreviated transcription (Latin):
renouat᷑. ad cuiꝰ imaginẽ factus est
homo. Quid erit hec uis animȩ: cũ &
corpus hoc induerit incorruptionẽ:
& mortale hoc induerit immortali¬
tatẽSi tanta potest ꝑ carnẽ corrup¬
tibilẽ: quid ñ poterit ꝑ corpus spiri¬
tale. post resurrecꝰtionẽ mortuoꝵ:
hec tam̃ anima ut dixi ammirabilis
nature atq. substantiȩ inuisibił res
est: de intellegibilis. E hec tam̃ ꝑ iħm
diũ facta ẽ: quia ipse ẽ u̾bũ dĩ. Oiã

Expanded text:
renovatur, ad cujus imaginem factus est renovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid erit haec vis animae, cum et corpus hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ? Si tanta potest per carnem corruptibilem, quid poterit per corpus spirituale post resurrectionem mortuorum? Haec tamen anima, ut dixi, admirabilis naturae atque substantiae, invisibilis res est et intelligibilis: et haec tamen per Jesum Deum fa
Abbreviated transcription (Latin):
Numquid hȩc corpus & non anima id
ẽ habitatrix corporis agit : Nec tam̃
uidet᷑ oculis : & ex his quȩ agit ad¬
murationẽ mouet. Accedat iã consi¬
deratio tua etiã ad animã huma¬
na: cui tribuit ds̃ intellectũ. cognos¬
cendi creatorẽ suũ. dinoscendi & dis¬
tinguendi int̾ bonũ & malũ. hoc ẽ
int̃ iustũ & inuistũ. Quanta agit
ꝑ corpus : Attendite uniu̾sum orbẽ
t̾rarũ ordinatum in ipsa humana re¬
publica. quib administrationib qui¬
bus ordinib potestatũ. conditionib
tũ ꝑ anima gerit᷑ : & hec uis anime
uidet᷑. Cũ subtrahitur corporis cad̾a¬
uer iacet. Cũ aut᷑ adest corporis
primo condit quodãmodo putores.
Corruptibilis ẽ enĩ omĩs caro. in pu¬
tredines defluit : nisi quodã condi¬
m̃to animȩ teneat᷑. Sed hoc cõmu¬
ne illi ẽ cũ peccoris anima. Illa
magis admiranda quȩ dixi. quȩ
ad m̃tẽ & intellectũ ꝑtinent.
ubi etiam ad imaginẽ creatoris sui

Expanded text:
Numquid haec corpus, et non anima, id Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedat jam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creatorem suum, dignoscendi et distinguendi inter bonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terrarum ordinatum in ipsa humana republica: quibus administrationibus, quibus ordinibus potestatum, conditionibus tum per animam geritur, et haec vis animae non videtur. Cum subtrahitur corpori, cadaver jacet: cum autem adest corpori, primo condit quodammodo putores. Corruptibilis est enim omnis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento animae teneatur. Sed hoc commune illi est cum pecoris anima: illa magis miranda quae dixi, quae ad mentem et intellectum pertinent; ubi etiam ad imaginem Creatoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
ditas maris. Omĩa hȩc quȩ oculis acd¬
demꝰ hec. Et si ẽ in nob̃ spc̃ illius.
sic nobis placent ut artifex laude¬
tur. non ut ad oꝑa conuersi ab ar¬
tifice auertamur: & faciem quodam¬
mͦ ponentes ad ea que fecit. dorsũ
ponamꝰ ad eũ qui fecit. Et hec qui¬
dem uidemꝰ: & adiacent oculis. Qͥ d
illa quȩ ñ uidemus. sic̃ sunt angeli.
omĩsq. habitator fabrice huiꝰ suꝑ¬
celestis. ñ adiacens oculis nr̃is: quã¬
quã sepe & angeli quando oportuit
demonstrauert᷑ se hominib. non¬
humana quȩ ñ uidetur. & ꝑ oꝑa
quȩ ex hibce in carne magnã pre¬
bet admirationẽ bene consideranti¬
bus: a quo facta ẽ nisi a dõ: e per
quẽ facta sunt nisi ꝑ filiũ dĩ : slon¬
dũ dico de anima hominis: euius¬
uis pecłoris anima quomͦ regit mo¬
lẽ suam: Sensus om̃s exerit: oculos
ad uidendũ. aures ad audiendũ. na¬
res ad ꝑcipiendũ odorem: oris iudi¬
ciũ ad sapores discernendos. Menbra
quippe ipsa ad ꝑagenda officia sua.

Expanded text:
omnia haec quae oculis addemus haec, et si est in nobis Spiritus ipsius, sic nobis placent ut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjacens oculis nostris? Quanquam saepe et Angeli, quando oportuit, demonstraverunt se hominibus. Nonhumana, quae non videtur, et per opera quae exhibet in carne, magnam praebet admirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi a Deo? et per quem facta est, nisi per Filium Dei? Nondum dico de anima hominis. Cujusvis pecoris anima quomodo regit molem suam! sensus omnes exserit, oculos ad videndum, aures ad audiendum, nares ad percipiendum odorem, oris judicium ad sapores discernendos, membra denique ipsa ad peragenda officia sua.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ a peccatorib. Impleat᷑ lex: s ñ a
p̃uaricatorib legis. Hȩc uox omĩno
iusticie ẽ. Qua iusticia illi trabali
telo percussi. se inspicientes et reos in¬
uenientes: unus post unũ om̃s reces¬
serunt. Relicti sunt duo: misera et
misccłia. Dñs autẽ cũ eos illo telo ius¬
ticie: ꝑcussisset. nec dignatus ẽ caden¬
tes attendere: s auerso ab eis obtu¬
cu. rursus digito seribebat in terra.
Relicta autẽ illa sola muliere oñib¬
q abeuntib: leuauit ocłos suos ad
mulierem. Audiuimꝰ uocem iusticie:
audiamꝰ et mansuetudinis. Plus enĩ
credo t̾rita erat illa mulier cũ audis¬
set a dño dictũ. qui sine peccato ẽ
ur̃m. primꝰ in illã lapidem mittat.
Illi gͦ intendentes se. et ipso abscessu
confessi de se: reliquer̃t mulierẽ eũ
magno peccato. ei qui erat sine pec¬
cato. E quia illa hoc audierat qui
sine peccato ẽ prior in illã lapidẽ

Expanded text:
non a peccatoribus; impleatur Lex, sed non a non a peccatoribus; impleatur Lex, sed non a praevaricatoribus Legis. Haec vox omnino justitiae est: qua justitia illi tanquam telo percussi, sese inspicientes et reos invenientes, unus post unum omnes recesserunt. Relicti sunt duo, misera et misericordia. Dominus autem cum eos illo telo justitiae percussisset, nec dignatus est cadentes attendere, sed averso ab eis obtutu, rursum digito scribebat in terra. 6. Relicta autem sola illa muliere, omnibusque abeuntibus, levavit oculos suos ad mulierem. Audivimus vocem justitiae, audiamus et mansuetudinis. Plus enim, credo, territa erat illa mulier cum audisset a Domino dictum, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Illi ergo attendentes se, et abscessu ipso confessi de se, reliquerant mulierem cum grandi peccato, ei qui erat sine peccato. Et quia illa hoc audierat, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem
Abbreviated transcription (Latin):
Audistis uidei. audistis pharisei:
audistis legis doctores. legis custodẽ.
s nondũ intellexistis legis latorẽ.
Qͥd aliud uob̃ significat: cũ digito
scribit in t̾ra: digico enĩ dĩ. lex
scripta ẽ: sed ꝓpter duros in lapi¬
ra scribebat: quia fructũ quere¬
bat. Audistis gͦ. impleat᷑ lex: lapi¬
det᷑ adultera. Sed nũquid in illa
punienda lex implenda ẽ a puni¬
endis: eonsideret se unusquisq ues¬
trũ. intret in seipsũ. ascendat tribu¬
nal mentis sue. constituat se ante
conscientiam suam. cogat se confite¬
ri. scit enum qͥ sit. qr nemo scit ho¬
minũ que st̃ hominis: nͥ spẽ ho¬
minis qui in ipso ẽ. U nusquisq in
se intendens: peccatorẽ se inuenit:
Ita plane. Ergo aut istam dimittice:
aut simul cũ illa penã legis excipi
Dicat qđ dicere debet mansuetus
et iustus. Qͥ sine peccato ẽ urm̃: pri¬
&r in illam lapidem mittat. Hȩc uoi
iusticie ẽ. Puniatur peccatrix: sed

Expanded text:
Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; Audistis, Judaei; audistis, Pharisaei; audistis, Legis doctores, Legis custodem, sed nondum intellexistis Legislatorem. Quid vobis aliud significat, cum digito scribit in terra? Digito enim Dei Lex scripta est; sed propter duros in lapira scribebat, quia fructum quaerebat. Audistis ergo, Impleatur Lex, lapidetur adultera: sed numquid in illa punienda, Lex implenda est a puniendis? Consideret se unusquisque vestrum, intret in semetipsum, ascendat tribunal mentis suae, constituat se ante conscientiam suam, cogat se confiteri. Scit enim qui sit: quia nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Unusquisque in se intendens, peccatorem se invenit. Ita plane. Ergo aut istam dimittite, aut simul cum illa poenam Legis excipitdicat quod dicere debet, et mansuetus et justus, Qui sine peccato est vestrum, prior in illam lapidem mittat. Haec vox justitiae est: Puniatur peccatrix, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ñ recessurus. Non ẽ captus cui tende¬
batur. s potius capti st̃ qui tende¬
bant : qr in eũ qui eos posset de la¬
queis eruere ñ credebant. Qͥd gͦ res¬
pondit dñs iħe : quid respondit ue¬
ritas: Quid respondit sapientia: qͥd
respondit. ipsa cͥalũpnia parabatur
iusticia: Non dixit ñ lapidet᷑: ne ẽ¬
tra legem dicere uideret᷑. Absit aut̃
ut diceret lapidet᷑. uenit enĩ non ꝑ¬
dere qđ inuenerat: sed querere qd̃
perierat. Qͥ o gͦ respondit: uidete
quã plenũ sit iusticia: plenũ man¬
Isuetudine et ueritate. Qͥ sine pecca
I co ẽ urm̃ inquit: prior in illã lapi¬
dem mittat. O responsio sapientie:
quomodo eos intromisit in se. foris
enĩ calũpniabant᷑: seipsos intrinse¬
cus ñ ꝑserutabant᷑. Adulterã uide¬
bant: se ñ ꝓspiciebant. Preuarica¬
tores legis. legem implere cupiebass.
et hoc calũpniando ñ uere: tãquã
adulteria castitate. dampnando.

Expanded text:
non recessurus. Non est captus cui tendenon recessurus. Non est captus cui tendebatur, sed potius capti sunt qui tendebant; quia in eum qui eos posset de laqueis eruere, non credebant. 5. Quid ergo respondit Dominus Jesus? quid respondit veritas? quid respondit sapientia? quid respondit ipsa cui calumnia parabatur justitia? Non dixit, Non lapidetur; ne contra Legem dicere videretur. Absit autem ut diceret, Lapidetur: venit enim non perdere quod invenerat, sed quaerere quod perierat . Quid ergo respondit? Videte quam plenum sit justitia, plenum mansuetudine et veritate! Qui sine peccato est vestrum, inquit, prior in illam lapidem mittat. O responsio sapientiae! Quomodo eos intromisit in se? Foris enim calumniabantur, seipsos intrinsecus non perscrutabantur: adulteram videbant, se non perspiciebant. Praevaricatores Legis Legem impleri cupiebant, et hoc calumniando; non vere, tanquam adulteria castitate damnando.
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur: de iusticia illi querenda
calũpnia est. Offeramꝰ ei mulierem
in adulterio dep̃hensam. Bicamꝰ qͥd
de illa in lege p̃ceptũ est. Si eam
iusserit lapidari: mansuetudinem
ñ habebit. ẜi eã dimitti censuerit:
usticiam ñ tenebit. Ut aut̃ẽ man
amabilis factus ẽ: sine dubio eam
dimicti debere dicturus ẽ. Hic nos
inueniemꝰ accusandi occasionemi
Iet reũ
facimꝰ tamquã legis p̃uaricatorem:
dicentes ei. Hostis es legis. contͣ mo¬
ysen respondis: immo contra eũ qui
ꝑ moysen legẽ dedit. Reus es mortis:
cũ illa & tuipse lapidandus. Posset
his uerbis atq sentenciis inflãmari
inuidia. feruere occasio. flagitari
dampnatio. S eui hoc: Peru̾sitas
rectitudini. falsitas ueritati: eor cor¬
ruptũ. cordi recto. stulticia sapien¬
cie. Quando illi laqueos p̃pararent:
in quos ñ prius ipsi caput iniceress:
Eece dñs in respondendo et iustici¬
am seruaturus ẽ : & a mansuetudiͬeͣ

Expanded text:
videtur; de justitia illi quaerenda videtur; de justitia illi quaerenda calumnia est. Offeramus ei mulierem in adulterio deprehensam, dicamus quid de illa in Lege praeceptum sit: si eam jusserit lapidari, mansuetudinem non habebit; si eam dimitti censuerit, justitiam non tenebit. Ut autem mansu populis amabilis factus est, sine dubio eam dimitti debere dicturus est. Hinc nos invenimus accusandi occasionem, et reum facimus tanquam Legis praevaricatorem: dicentes ei, Hostis es Legis, contra Moysen respondes, imo contra eum qui per Moysen Legem dedit; reus es mortis, cum illa et tu ipse lapidandus. Posset his verbis atque his sententiis inflammari invidia, fervere accusatio, flagitari damnatio. Sed cui hoc? Perversitas rectitudini, falsitas veritati, corruptum cor cordi recto, stultitia sapientiae. Quando illi laqueos praepararent, in quos non prius ipsi caput injicerent? Ecce Dominus in respondendo et justitiam servaturus est, et a mansuetudine
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo modo ꝑtinuisse dicebatur:
Quid ẽ gͦ temptantes eũ: ut posseis
accusare eũ Incellegmus frẽs ã¬
mirabilem mansuetudinẽ in dño
p̃minuisse. Animaduerter̃t eum
nimium ẽẽ mitem: nimiũ mansu¬
etum. De illo quippe fuerat ante p̃¬
dictũ. A ecingere gladiũ tuũ circa
femur potentissime. Spetie tua et
pulchritudine tua. et intende et
ꝓspere ꝓcede et regna: ꝓpt̃ uerita¬
tem et mansuetudinẽ et iusticiam.
Ergo acculit ueritatẽ ut doctor. man¬
suetudinẽ ut lib̾ator: iusticiam uͣt
aduersus uumicos non moueretur.
mansuetudo laudabat᷑. Cũ gͦ de du¬
ob istis. id ẽ de ueritate et man
suetudine eiꝰ inimici luiore & inui¬
dentia torquerent᷑: in tercio id est
iustiçia scandalũ posuerunt. Qua¬
re: qr lex iusserat adulteros lapida¬
ri. Ꝙ utiq lex quod iniustũ erat.
iubẽre non poterat. Si qͥd aliud di¬
ceret quã lex iusserat: iniustus de¬
p̃henderet᷑. Bixert̃ gͦ apud semet¬
ipsos. Uerax putatur. mansuetus

Expanded text:
modo pertinuisse dicebatur? Quid est ergo, tentantes eum, ut possent accusare eum? Intelligimus, fratres, admirabilem mansuetudinem in Domino praeeminuisse. Animadverterunt eum nimium esse mitem, nimium esse mansuetum: de illo quippe fuerat ante prrnum. adcingere gladium tuum circa femur, potentissime specie et pulchritudine tua, et intende et prospere procede et regna propter ueritatem et mansuetudinem et iustitiam.Ergo attulit veritatem ut doctor, mansuetudinem ut liberator, justitiam ut adversus inimicos non moveretur, mansuetudo laudabatur. Cum ergo de duobus istis, id est de i livore et invidia torquerentur; in tertio, id est justitia, scandalum posuerunt. Quare? Quia Lex jusserat adulteros lapidari; et utique Lex quod injustum erat jubere non poterat: si quis aliud diceret quam Lex jusserat, injustus deprehenderetur. Dixerunt ergo apud semetipsos: Verax putatur, mansuetus
Abbreviated transcription (Latin):
a galileo seductus. Bñs enim galile¬
us dicebat᷑ : qm̃ de nazaret ciuitate
erant parentes eiꝰ. Scd̃m mariam di¬
.xi parentes : non scd̃m iurile semen.
Non enim quesiuit in terra nͥ matrẽ.
qͥ iam habebat desuꝑ patrẽ. Nã utͣs
eius nauitas mirabilis fuit: diuina
sine matre. humana sine patre. Qͥo
gͦ illi quasi legis doctores ad nicho¬
a galilea non surget. Sed dñs ꝓpħaꝵ¬

Expanded text:
a Galilaeo seductus. Dominus 541 enim Galilaea Galilaeo seductus. Dominus 541 enim Galilaeus dicebatur, quoniam de Nazareth civitate erant parentes ejus. Secundum Mariam dixi parentes, non secundum virile semen: non enim quaesivit in terra nisi matrem, qui jam habebat desuper Patrem. Nam utraque ejus nativitas mirabilis fuit; divina sine matre, humana sine Patre homine. Quid ergo illi quasi legis doctores ad Nicoa Galilaea non surget. Sed Dominus p