comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ brachiis circundate st̃.
fixit. Ipse enĩ in corpore
suo ñ sua s aliena por¬
querit a iacob cur tam
cito inuen̾it: admirat᷑¬
tã uelocẽ in eccłiis fidẽ
credentiũ. Qd̃ cibi delec¬
tabiles inferunt᷑: hostia
placens do salus ẽ pecc̃oꝵ¬
Qd̾ post esum sequit᷑ bñdi¬
ctio ⁊ eiꝰ odore ꝑfruitur:
uͥtutẽ resurrectionis ⁊
regni aꝑta uoce ꝓnunti¬
at. Talit̾ enĩ bñdicitur.
Ecce odor filii mei sic̃ .o.ap.
⁊ de ꝑinguedine t̾re .i. con¬

Expanded text:
jus brachiis circumdatae suntfixit. Ipse enim in corpore suo, non sua, sed aliena pecquaerit a Jacob cur tam cito venerit, admiratur velocem in Ecclesiis fidem credentium. Quod cibi delectabiles offeruntur, hostia placens Deo salus est peccQuod post esum sequitur benedictio, et ejus odore perfruitur, virtutem resurrectionis et regni aperta voce pronuntiat. Taliter enim benediEcce odor filii mei, sicut odor et de pinguedine terrae, ho
Abbreviated transcription (Latin):
cob. Quȩ tam̃ quid figuralit̾ in¬
excellentissime scĩe ac doctrine ie¬
ronimꝰ replicauit. in hoc loco po¬
nenda st̃. Isaac inqͥt portat ima¬
ginẽ di patris. rebecca sp̃s sci. esar
ppłi pͥoris ⁊ zabuli. iacob eccłiȩ si
ue xp̃i. Senuisse ysaac: consũma¬
tionẽ orbis ostendit. Ocłos eiꝰ cali¬
gasse : fidẽ ꝑisse de mundo ⁊ reli¬
gionis lum̃ ante eũ neglectũ ẽẽ
atq capturas diligit pat̾: hõies
futuri: in qͦ cũ xp̃o scĩ sunt regna¬
turi. & uerũ sabb̃m celebraturi.
Rebecca plena spũ sc̃o. & sciens qͦd¬
audisset anteꝗͣ pareret. qr maior
seruet minori. formã gerit in ħ¬

Expanded text:
inexcellentissimae scientiae ac doctrinae Hieronymus explicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, inquit, portat imaginem Dei Patris; Rebecca, Spiritus sancti; Esau populi prioris et zabuli; Jacob, Ecclesiae et Christi. Senuisse Isaac consummationem orbis ostendit. Oculos illius caligasse, fidem periisse de mundo, et religionis lumen ante eum neglectum esse atque capturas diligit pater, homines futuri, in quo cum Christo sancti regnaturi sunt, et verum Sabbatum celebraturi. Rebecca plena Spiritu sancto, et sciens qaudisset antequam pareret, quia major serviet minori, formam gerit in
Abbreviated transcription (Latin):
lo fine claudendũ. S & alia plu¬
Pocordant. ⁊ ido abimelech scđm.
hanc figurã aliq̃n in pace e̾ẽ cum
ysaac. aliq̃n dissidere describit᷑.
qͣ duo abii cũ abimelech uenerunt¬
tenẽs. ⁊ phicol os omniũ. Ipse autẽ
abimelech pat̃ m̃s rex. Qui tres
tres partes diuidit᷑. logicã. phisi¬

Expanded text:
lo fine claudendum. Sunt et alconcordant. Et ideo Abimelech secundum hanc figuram aliquando in pace esse cum Isaac, aliquando dissidere describitur.  duo alii cutenens, et Ficol os omnium. Ipse autem Abimelech pater meus rex. Qui tres,tres partes dividitur, logicam, physi
Abbreviated transcription (Latin):
aquã ñ inuenert. Econt᷑rio in he¬
breo. cui int̾p̃tations aquila qͦ con¬
sentit ⁊ sẏminachꝰ. hoc sig̾cat: qđ
inuenerint aquã. & ꝓpt̾ea appella¬
tus sit puteus ille saturitas. & uo¬
cata ciuitas bersabee ħ ÷ ꝑuteus
bersabee appellatũ: tam̃ ñc ex eo
qͥ aqua inuenta ẽ. ysaac ad nom̃
ciuitatis quȩ ita uocabat᷑ alludenꝰ.
declinauit ꝑaululũ litterã: & ꝓ
stridulo hebreoꝵ.sin. a qͦ sabe in¬
samech posuit. Alioqͥn & iuxta
allegorie legẽ post tantos puteo
in fine uirtutũ nequaꝗͣ ꝯgruit
ut ysaac minime aquã reꝑiret.

Expanded text:
E contrario in Hebraeo, cui interpretationi Aquila consentit et Symmachus, hoc significat, quia invenerint aquam, et propterea appellatus sit puteus ipse saturitas: et vocata civitas BERSABEE, hoc est, puteus BERSABEE appellatam: tamen nunc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad nomen civitatis, quae ita vocabatur alludens, declinastridulo Hebraeorum sin , a quo sabe insamech , posuit. Alioquin et juxta allegoriae legem, post tantos puteos in fine virtutum, nequaquam congruit ut Isaac minime aquam reperiret.
Abbreviated transcription (Latin):
untes enĩ pueri ẏsaac per
uniu̾sũ orbẽ t̾rȩ. foderunt
puteos. & aquã oĩb osten¬
derunt: baptizantes om̃s
quos aꝑuit ysaac. sie uoca¬
uit eos sicut ⁊ pat̾ eiꝰ: nisi
qr moyses apud nos etiam
moyses appellat᷑. & ꝓphete
unusqͥsq suo nõie appellant᷑:
nec mutant᷑ quasi eorunde
mystice.
Moralit̾ autẽ ysaac apud
alienã gentẽ puteos fodis¬
se scribitur. qͦ uidelicet ex¬
emplo discimꝰ ut in hac ꝑe-¬
grinationis erumna posi¬
ti. cogitationũ nr̃arũ pro¬
funda penetremꝰ. & qͦad¬
usq nob̾ uerȩ intelligentiȩ
nqua respondeat nequaꝗͣ
nr̃e inquisitionis manꝰ ad
exhauriendã cordis terrã
torpescat. Quos tam̃ allo
qr nimirũ ĩmundi sp̃s cũ
nos studiose cor fodere con¬
sꝑiciunt: molestas nobis
temptationũ cogitationes

Expanded text:
untes enim pueri Isaac per universum orbem terrae, foderunt puteos, et aquam omnibus ostenderunt, baptizantes omnesquos aperuit Isaac, sic vocavit eos sicut et pater ejus, nisi quia Moyses apud nos etiam Moyses appellatur, et prophetae unusquisque suo nomine appellantur? nec mutantur quasi eorumdem mystice. Moraliter autem Isaac apud alienigenam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda penetremus, et quousque nobis verae intelligentiae aqua respondeat, nequaquam nostrae inquisitionis manus ab exhaurienda cordis terra torpescat. Quos tamen putequia nimirum immundi spiritus, cum nos studiosius cor fodere conspiciunt, molestas nobis tentationum cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
leramꝰ : qr m̃ti nr̃e t̾renarũ
cogitationũ puluerẽ asꝑ¬
gunt ut intentionis nr̃e
ocłos a luce intimȩ uisioniᷤ
puteos qͦs ysaac foderat
t̾rȩ congerie reꝑlebant.
Nos enĩ nos nimirum

Expanded text:
leramus, quia menti nostrae terrenarum cogitationum pulverem aspergunt, ut intentionis nostrae oculos a luce intimae visionis puteos quos Isaac foderat terrae congerie replebant. Nos enim, nos nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
res. Qui om̃s noui testa¬
m̃ti puteũ foderunt: ⁊
inuener̃t aquã uiuam.
q̃ fit fons aque salientis
adhuc alt̾cant᷑ illi qui
t̾rena sapiunt: nͨ noua
condi patiunt᷑ ñ uet̾a
purgari. Eugłicis puteiᷤᷤ
dr̃ ad eos. Qm̃ indignos
uos fecistis gr̃a di: ex hoc
iã adgentes ibimꝰ. Post
hȩc fodit t̾ciũ puteum
y saac: & appellauit no¬
m̃ loci illiꝰ latitudo di¬
cens. Nc̃ dilatauit nos

Expanded text:
s, qui omnes Novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit fons aquae salientis adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evangelicis puteis ur ad eos: Quoniam indignos vos fecistis gratia Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus. 4. Post haec fodit tertium puteum Isaac, appellavitque nomen loci illius latidudo, dicens: Nunc dilatavit nos
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia iudeoꝵ.
& eoꝵ os cũ tellet purga¬
re ysaae. ut ostenderet
dixerunt. de ipso dixer̃t:
rixati st̃ cũ eo palestini
.i. uidei a regno di alieni.
S descendit ab eis: ñ enĩ
pot̾ e̾e cum his qͥ in pute¬
is aquã nolunt hr̃e sed
ta. Fodit gͦ ysaac puteũ
nouũ: unmo ꝑueri ysaac
fodiunt. Pueri st̃ ysaac.

Expanded text:
intelligentia Judaeorum; et eorum os cum vellet purgare Isaac, ut ostenderet dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Palaestini, id est Judaei a regno, Dei alieni. Sed descendit ab eis: non potest esse cum his qui in puteis aquam nolunt habere, sed ta . Fodit ergo Isaac, novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac,
Abbreviated transcription (Latin):
uersas regiones has. complens iuramen
tum qd̾ spopondi abraham patri tuo:
et multiplicabo semen tuum sicut stel¬
las celi: daboq posteris tuis uniuersas
regiones has. et benedicent᷑ in semine
abraham uoci meȩ. et custodierit pre-

Expanded text:
ersas regiones has, complens juramentum meum quod spopondi Abraham patri tuo: et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, daboque posteris tuis universas regiones has, et benedicentur in semine Ab
Abbreviated transcription (Latin):
st .c. & rł. In eo qͦd scriptũ ẽ facta ẽ
aũ fames suꝑ t̾rã post famẽ q̃ ante
facta ẽ in tẽpore abrahã. abiit aũ
querit᷑ hoc q̃n sit factũ. utrũ pꝰea
ꝗͣ esar uendidit pͥmogenita sua.
cibo lenticule. post illã narrationẽ
hoc narrari incipit: an ut fieri so¬
let ꝑ recapitulationẽ narratoꝵ ad ea
reu̾sus sit. cũ ꝓgressus de filiis eiꝰ
ad eũ locũ ꝑuenisset qͥ de lenticula
inuenit᷑ abymelech qͥ etiã sarã ocu¬
annoꝵ .lx. Illi aũ uiuenes erant
qͣn uendidit esau pͥmogenita
sua. Ponamꝰ ⁊̃ ipsos circa .xx. an¬
nos fuisse: fiant anni ȩtatis ysaac
usq ad illud factũ filioꝵ eiꝰ. cir
fuisse abimelech q̃n matrẽ ipsiꝰ
Potuit gͦ iã e̾e̾ quasi centenariꝰ. si
post illud factũ filioꝵ suoꝵ per
ꝑ recapitulationẽ putare narra¬
tã ꝓfectionẽ ẏsaac in gerara. S
qr ibi diuturno tẽpore ẽe ysaac
scribit᷑.⁊ puteos fodisse ⁊ de his
otendisse. ⁊ ditatũ fuisse pecum¬

Expanded text:
et reliqua. In eo quod scriptum est: Facta est autem fames super terram, post famem quae ante facta est in tempore Abraham. Abiit auteQuaeritur hoc quando sit factum, utrum postea quando Esau vendidit primogenita sua cibo lenticulae post illam quippe narrationem hoc narrari incipit? an, ut fieri solet, per recapitulationem narrator ad eam reversus sit, cum progressus de filiis ejus ad eum locum pervenisset qui de lenticula invenitur Abimelech, qui etiam Saram ca; illi autem juvenes erant quando vendidit Esau primogenita sua: ponamus etiam ipsos circa viginti annos fuisse; fiunt anni aetatis Isaac usque ad illud factum filiorum ejus, caccipiamus fuisse Abimelech, quando matrem ipsius potuit ergo jam esse quasi centenarius, si post illud factum filiorum suorum per recapitulationem putare narratam profectionem Isaac in Gerara. Sed quia ibi diuturno tempore fuisse Isaac scribitur, et puteos fodisse, et de his contendisse, et ditatum fuisse pecun
Abbreviated transcription (Latin):
suspicione adult̾ii fuerat pu¬
nienda cũ pulcherrimũ pe¬
ꝑisset utͥq parenti generi q
dissimilẽ: nͥ memoratꝰ medicꝰ¬
tum habeo qd̾ petis. Et separauit in
die illa capras et oues. hircos ⁊ arietes¬
uarios atq maculosos. Cunctum

Expanded text:
suspicione adulterii fuerat punienda, cum pulcherrimum peperisset, utrique parenti generique dissimilem, nisi memoratus medictum habeo quod petis. Et separavit in die illo capras, et oves, et hircos, et arietevarios et maculosos; cunctum
Abbreviated transcription (Latin):
pud lxex int̾p̃tes confusꝰ
ẽ sensus: & usq in p̃sen¬
tem diẽ nullũ potui in¬
uenire nr̃oꝵ qͥ ad liqͥdũ
quid in hoc loco diceret᷑
om̃s discolores ⁊ uarias
tã oues ꝗͣ capras. & trade
ĩ manib filioꝵ tuoꝵ.¬

Expanded text:
X interpretes confusus est sensus, et usque in praesentem diem nullum potui invenire nostrorum qui ad liquidum quid in hoc loco dicereturs discolores et varias, tam oves quam capras; et trade in manus filio
Abbreviated transcription (Latin):
coloris da mͥ. Si quid gͥ
ex albis & nigris quȩ uniꝰ
coloris st̃. uariũ natum
uniꝰ coloris. tuũ. Rem
ñ difficilẽ postulo. Tecũ
faciat natura pecorũ.
ut alba ex albis. & nigͣ
nascant᷑ ex nigris: mec̃
iusticia mea: dũ ds
humilitatẽ meã respi
& laborẽ.
te pugnauit. Tres enĩ uirgas
populeas & amigdalinas &
ceas & nuceas & plataninas
habeant. ex parte decorticanᷤ.
uariũ uirgarũ fecit colorẽ: ut
ubicũq in uirga cortic̃ẽ reli¬
quisset. antiquus remaneret
color: uͥ tulisset corticẽ. color
candidꝰ panderet᷑. Obseruabat
tandũ auida ꝑgebant : disco¬
lores uirgas ponebat in cana¬
lib. & admissis arictib ⁊ hir¬
cis in ipsa potandi auiditate
oues & capras faciebat ascen¬
di: ut ex duplici desiderio
dũ ⁊ auide bibunt & ascen¬
dunt᷑ a marib tales fetꝰ conci¬
ꝑent quales umbras arietũ
⁊ hircoꝵ desuꝑ ascendentiũ
in aquarũ specło ꝯtẽplabant᷑.
Ex urgis enĩ in canalib posi¬

Expanded text:
. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius coloris, sunt, varium natum unius coloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris, mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. te pugnavit. Tres enim virgas populeas, et amygdalinas, et ceas, et nuceas, et plataninas, habeant, ex parte decorticans, varium virgarum fecit colorem, ut ubicunque in virga corticem reliquisset antiquus permaneret color; ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat tandum avida pergebant: discolores virgas hic ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis in ipsa potandi aviditate oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum avide bibunt et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus posi
Abbreviated transcription (Latin):
Lyã enĩ maiorẽ natu. sẏna¬
goge existimabant tenu¬
isse typũ: qr pͥor d̃i genu¬
it ppłm. E quidẽ ocłis le¬
git᷑ grauida. qr lex ꝑ moy¬
sen data. cooꝑta ẽ atq
signata. Rachel autem

Expanded text:
Liam enim majorem natu Synagogae aestimabant tenuisse typum, quia prior Dei genuit populum. Ex quidem hoc ubi legitur gravida, quia lex per Moysen data, cooperta est atque signata. Rachelem autem
Abbreviated transcription (Latin):
assum̾et priꝰ sibi synago¬
gam conuinx̃ e Seruitꝰ
itaq ipsiꝰ iacob. septem
annoꝵ ꝓ duab uxorib.
huiꝰ uite p̃sentis tempus
diens paternę uoluntati
usq ad mortẽ. Ille enĩ
nr̃ ait. Non uenit filiꝰ
hõis ministrari: s mini
dis lucro uariũ sibi pecꝰ
gentiũ uarietatẽ sibi¬
met cong̾gauit. Ille tres
uirgas amputatis corti¬
cib in alueis aquarũ
nõia patͥs & filii ⁊ sp̃s scĩ¬

Expanded text:
assumeret, prius sibi Synagogam conjunxit? Servitus itaque ipsius Jacob septem annorum pro duabus uxoribus hujus vitae praesentis tempus diens paternae voluntati usque ad mortem. Ille enim noster ait: Non venit Filius hominis ministrari, sed minidis lucro varium sibi pecus gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum nomina, Patris, et Filii, et Spi
Abbreviated transcription (Latin):
nec quicꝗͣ samuli tiu machinant᷑ mali. Quib
ille respondit. Alt̃ ẽ. Immunita t̾re huiꝰ considã¬
re uenistis. Et illi. Duodec̃i inquiunt serui tui fui
mus ft̃s filii unius uiri in t̾ra chanaan. Minimus¬
ẽ cum patre nr̃o. ⁊ alius ñ suꝑ est. Hoc ẽ ait qd̾ lo¬
quutus sum. exploratores estis. Iam ñc exꝑim̃tum

Expanded text:
 famuli tui machinantur mali. Quibus ille respondit: Aliter est: immunita terrae hujus considerare venistis. Et illi: Duodecim, inquiunt, fratres servi tui sumus, filii viri unius in terra Chanaan: minimus cum patre versatur, alius non est super. Hoc est, ait, quod locutus sum: Exploratores estis. Jam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
yrł. Hic iam declaratur ꝓmissio
deuocatiõe gentiũ. inysaac filio
quia desene patre ⁊ sterili matre.
& quia hoc non ꝑgenerationẽ
qui ẽ hismahel. s perregenerati¬
onem futurum erat: iõ ibidem¬

Expanded text:
 etc. Declaratur promissio de vocatione gentium in Isaac filio quia de sene patre et sterili matre: et quia hoc non per generationem, sicut Ismael, sed per regenerationem futurum erat
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ẽ popło credentium
quẽ mater eccłia ꝑfidem
baptismũ generauit. Ei
fedus constitutumest sem¬
pit̾num: qreterne uite pos¬
sessio illi soli promittitur
qui cum capite suo xp̃o sẽꝑ
ratym e

Expanded text:
hoc est populo credentium, quem mater Ecclesia per fidem et baptismum generavit, eique foedus constitutum est sempiternum, quia aeternae vitae possessio illi soli promittitur, qui cum capite suo Christo coratum e
Abbreviated transcription (Latin):
uocans: et y  o s oti a de uocabuli sumit exaltera. Saa
Sublato gͥ ioth. id .i. elem̃to.
addita ẽ .e. lit̾a. que ꝓ.a. legit᷑.
ꝙ uocata ẽ. sara. Causa aũt
nominis immutati ħ est q̃

Expanded text:
vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai Sublato ergo joth, id est, i, elemento, addita est e littera, quae per a legitur; et vocata est Saraa. Causa autem nom
Abbreviated transcription (Latin):
¶d curro abrahȩ çire uncisio
commendata est. pͥmũ tit sub
lege eẽt. sicut ⁊ adam ne delig¬
no manducaret: ut probaretur
si compleret᷑ hoc an non. Eredens
enim filium se habiturum ꝑ cꝰ
tib castitatis ⁊ sobrietatis uni¬
cum mansisset exemplar: ⁊ in
ea parte corporis signum fidei accepit. unde filius fidei uon
carnis. nasciturus erat. nec trucata corporis parte deformors
fidei indm̃ signo gloriosior. Igit᷑
prodeo aliquid perdere lucrũ ẽ.
ñ dampnũ. ita abraham ficlei
sue signũ accipiens: non defor¬
matꝰ ẽ. s melioratꝰ. Si enĩ adam
pactũ dĩ eustodisset. non abrahã
hoc pactum accepisset. S quia
ille uihoc membro culpam mo¬
bedcentie primo agnouit: decuit
ut ipse in hoc m̃bro signũ obedi¬
entiȩ scło accepisset.⁊ ut ostende¬
retur obedientes qñq generasse
filios aduitam: dum olim pre¬
uaricatores generarent ad mortẽ.
¶ Chanaan interp̾tatur motꝰ eoꝵ:
cuiiꝰ terra afidelib tũc inposses¬

Expanded text:
dcirco Abrahae circumcisio commendata est, ut sub lege esset, sicut et Adam, ne de ligno manducaret, ut probaretur si compleret hoc an non. Credens enim filium se habiturum, per cujus tibus castitatis et sobrietatis unicum mansisset exemplar. Unde et in ea parte corporis signum fidei accepit, unde filius fidei, non carnis, nasciturus erat. Nec truncata corporis parte deformior, sed fidei in Deum signo gloriosior. Igitur pro Deo aliquid perdere lucrum est, non damnum. Ita Abraham fidei suae signum accipiens, non deformatus est, sed melioratus. Si enim Adam pactum Dei custodisset, non Abraham hoc pactum accepisset. Sed quia ille in hoc membro culpam inobedientiae primo agnovit, decuit ut iste in hoc membro signum obedientiae seeundo accepisset, ut ostenderetur obedientes quandoque generasse filios ad vitam, dum olim praevaricatores generarunt ad mortem. Chanaan interpretatur motus eorum: cujus terra a fidelibus in posses
Abbreviated transcription (Latin):
łs. qd multa malicia hominũ ẽẽt in t̾ra.
et cuncta cogitatio cordis intenta ẽet ad
malum omni tp̃r : penituit eum quod
hominẽ fecisset in t̾ra. Et tactus dolore
cordis intͥnsecus. et p̃cauens in futurum:
delebo inquit hominem qũe creaui a

Expanded text:
quod multa malitia hominum esset in terra. et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum omni tempore, poenituit eum quod m fecisset in terra. Et tactus dolore cordis intrinsecus, et praecavens in futurum: Delebo, inquit hominem, quem creavi, a
Abbreviated transcription (Latin):
Solus iustus¬
noe inuenitur
in illa gente atq¬
homines donan¬
tur ꝓpter iusti¬
ciam suam.
Solus uistus est apistus
atq perfectus: cui .uii. ec¬
cdesie propt̾ septemplicem
spm̃ illuminantem
inunam ecclesiam con¬
donantyr

Expanded text:
Solus justus invenitur in illa gente homines donantur propter justitiam suam. Solus justus est Christus atque perfectus, cui septem Ecclesiae propter septemplicem spiritum illuminantem in unam Ecclesiam condonantur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Si nullus sine
peccato: quomodo
aliquis perfectus:
Perfecti hic aliqui
dicuntur. non sic̃
perficiendi sunt
scĩ in illa imor¬
talitate qua equa¬
buntur angelis dĩs
s sic̃ esse possunt
inhac peregrinatio¬
ne perfecti. Unde
summatam. sed
iuxta generatio¬
uestigia sequebat᷑.
Et genuit tres fili¬
os. Sem. cham. ⁊ia¬
pheph. Sem interpretatur nomen. uł nomina
ta ẽ. aut̃ terra coram domirlo.¬

Expanded text:
. Si nullus sine peccato, quomodo aliquis perfectus esse potest? Perfecti hic aliqui dicuntur, non sicut perficiendi sunt sancti in illa immortalitate, qua aequabuntur angelis Dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti. Unde summatam, sed juxta generatioestEt genuit tres filios, Sem, Cham et Japheth. Sem interpretatur nomen vel nominatta est autem terra coram Deo
Abbreviated transcription (Latin):
¶Queri
solet. quo¬
modo ma¬
tussalam
secundum
annoruon
computatio¬
nem uiuere
post diluui¬
um potue¬
rid: eum
omnes
preter eos
qui inar¬
cham in¬
gressi sunt.
ꝑisse dican¬
tur. Sed hãc
questionem
plurium
codieum
menclositas
peperit.
Non solum
quippe in
hebreis alit̾
inuenitur:
uerum etiã
inseptuagin¬
da interpre¬
tatione ma¬
tussalam in
coditibus
sex annos
ante diluui¬
uium rep
genuitq filios et filias. Et factisunt õs
dies caynan nongenti .x. anni. et mor.¬
tuus ẽ. Uixit autem malalehel .lxu. an
nis. et genuit iareth. Et uixit malale¬

Expanded text:
Quaeri solet quomodo Mathusalam secundum annorum computationem vivere post diluvium potuerit, cum omnes, praeter eos qui in arcam ingressi sunt, periisse dicantur. Sed hanc quaestionem plurium codicum mendositas peperit. Non solum quippe in Hebraeis aliter invenitur; verum etiam in Septuaginta interpretatione, Mathusalam in codicibus sex annos ante diluvium repgenuitque filios et filias et facti sunt omnes dies Cainan nongenti decem anni et mortuus est vixit autem Malalehel sexaginta nos et genuit Iared et vixit Malale
Abbreviated transcription (Latin):
superbos. morib incon¬
gantes appellant.: ꝓcrear̃.
Nonẽ. incredibise ab ho¬
minib non ab angelis. ł
aquibusdam demonib¬

Expanded text:
superbos viribus, incongantes appellantur. Non est incredibile ab hominibus, non ab angelis, vel quibusdam daemonib
Abbreviated transcription (Latin):
dinem et imaginem suam: uocauitq
nomen eius seth. Et facti sunt dies a¬
dam pꝰ quam genuit seth octingenti an¬
nis. genuitq filios et filias. Et factum
ẽ omne tempus qd̃ iuxit adam anni
gentis septem annis: genuitq filios et
filias. Et facti sunt om̃s dies seth non¬
gentoꝵ .xii. annoꝵ. et mortuus ẽ. Uixit
uͦ enos nonaginta annis. et genuit ca¬
ynan. Post cuius ortum uycit octing̃n.
tis .xu. annis. et genuit filios et filias.
Facti sunt omnes dies enos nongento
rũ .u. annoꝵ: et mortuus ẽ. Uyxit qͦq
caynan septuagiita annis. et genuit¬
malalehel. Et uyxit caynan postqũa

Expanded text:
dinem et imaginem suam vocavitque nomen eius Seth et facti sunt dies Adam postquam genuit Seth octingenti anni genuitque filios et filias et factum est omne tempus quod vixit Adam anni gentis septem annis genuitque filios et filias et facti sunt omnes dies Seth nongentorum duodecim annorum et mortuus est vixit vero Enos nonaginta annis et genuit Cainan post cuius ortum vixit octingentis quindecim annis et genuit filios et filias factique sunt omnes dies Enos nongentorum quinque annorum et mortuus est vixit quoque Cainan septuaginta annis et genuitMalalehel et vixit Cainan postqua
Abbreviated transcription (Latin):
Adam enim int̾p̾tatur homo.
ł rubra terra. Sech positio.ł resur¬
rectio. Enos homo. Cainan: lam̃ta¬
tio. Malalehel laudans dm̃. Ia¬
reth roborans. E noch: dedicatio.
¶atussalam: mortis emissio.
La mech: humiliatys.
ex terra. resurgens apeccatis.
erit homo inuocans deum. ⁊ de¬
flens peccata pristina: sicq¬
rite laudans deum. roboratus
requiem possidet sempiternã.
Quod bene significat
noe qui requies interpre¬
tatur. ⁊ decimo loco abadam¬
numeratur: quia per imple¬

Expanded text:
Adam interpretatur homo vel rubra terra; Seth, positio vel resurrectio; Enos, homo; Cainan, lamentatio; Malalehel, laudans Deum; Jared, roboratus; Enoch, dedicatio; Mathusalam, mortis emissio; Lamech, humiliatus; homo de terra, resurgens a peccatis, erit homo invocans Deum et deflens peccata pristina: sicque laudans Deum, roboratus requiem possidet sempiternam, quam significat Noe qui requies interpretatur, et decimo loco numeratur, quia per imple
Abbreviated transcription (Latin):
res eromnibus quas ele¬
gerant. Uerbum hebrai¬
cum heloyn cominunis
filios deorum ausus est
dice̾: deos intelligens. scõs.
siue angelos. Unde si
mac̾ hus istius modi
sequens ait. Nidentes
filii potentum. filias

Expanded text:
ibi ex omnibus quas elegerant. Verbum Hebraicum elohim communis filios deorum ausus est dicere, deos intelligens sanctos sive angelos. Deus Symmachus istiusmodi sensum sequens ait: Videntes filii potentum filias
Abbreviated transcription (Latin):
aut dolor ÷¬
omnino
tam fixa
sententia.
quam certa
prescienti¬
a: Sed utit᷑
scriptura
scã usita¬
tis nobis
uerbis
intelligen¬
tibus. ut
coaptet se
nr̃e parui¬
tati: quati¬
nus excog¬
nitis incog¬
nita cognos¬
camus.

Expanded text:
aut dolet somnino tam fixa sententia quam certa praescientia, sed utitur Scriptura sancta usitatis nobis verbis intelligentibus, ut coaptet se nostrae parvitati, quatenus ex cognitis incognita cognoscamus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia proabel iusto est positꝰ.
prius portant imaginem ter
reni quam celestis. licet
xp̃i perfidem eandem ha¬
Ista computatio genealogi¬
arum quasi quosdam ramos
spargit hẏstoriarum: de qͥb ĩ
suis locis colligantur fructus
Et notandum quod ingene¬
ratione sech nulla femina
femineum. nichil fragile
sicut perundenariũ
ingeneratione cayn¬
trans gressio.
In generatione im¬
dicatio intempore po¬
intur: quia reprobi
inpresenti uita spei
sue radicem figunt.
tum forma radice: ⁊
maledixi pulcritudi¬
ni eius statim. In
generatione uero¬
iustorum e noch aba¬
dam septimus ponit᷑:
quia iusti hic manen¬
dem ciuitatem nonq̃¬
runt. sed ex pectationẽ¬
Unde nste enoch qui
translatus est quia
deo placuit: septimã
requiem significat:
Ad quã post hanc uitã
deo adheserit: sine dila

Expanded text:
usto repositus prius portant imaginem terreni hominis quam coelestis, licet Christi per fidem eamdem Haec computatio genealogiarum, quasi ramos spargit historiarum, de quibus suis locis colliguntur fructus Et notandum quia in generatione Seth nulla femina femineum, nihil fragile sicut per undenarium in generatione Catransgressio. In generatione indicatio interpretatur, quia reprobi in praesenti vita spei suae radicem figunt, tum firma radice, et maledixit pulchritudini ejus statim. » In generatione justorum Enoch ab Adam septimus ponitur, quia hic manentem civitatem non quaerunt, sed exspectationeste Enoch qui translatus est quia Deo placuit, septimam requiem significat, ad quam post hanc vitam,  adhaeret, sine
Abbreviated transcription (Latin):
masculũ dr̃. qr ĩ modũ humani
testis rotundũ. cuiꝰ arbor nascit᷑
in arabia ad aceris qͣlitatẽ ꝑplexo
⁊ intorto uimine. Alystice aũ he
uͦii. species sig̾cant sc̃arũ uͥtutũ p̃ces¬
tare unguentũ fi̾. s thimiama
Eł incensũ. qͦd ĩponit᷑ illi altari in¬
censi. uͥ ñ licebat sacͥficari. & erat

Expanded text:
citur, quia in modum humani testis rotundum, cujus arbor nascitur in Arabia ad aeris qualitatem perplexo et in torto vimine. Mystice autem hae quatuor species significant sanctarum virtutum tare unguentum fieri, sed thymiama vel incensum, quod apponitur illi altari incensi ubi non licebat sacrificari, et erat
Abbreviated transcription (Latin):
cũ bona nr̃a qͣi in pila cordis oe¬
culta discussione tundimꝰ. ⁊ ut
Aromata gͦ in puluerẽ redig̾e est
uͥtutes recogitando terere. ⁊ usq
reuocare. E notandũ qđ de eod̾
pulu̾e dr̃. ꝑones ex eo corã tab̾
u̾acit̾ ĩ ospectu uidicis placent.
cũ hec mens subtiliꝰ cogitando
ot̾it. & qͣi de aromatib puluerẽ
reddit. ne grossũ durũq sit bo
nuat. odorẽ de se subtiliꝰ ũ asꝑgit¬

Expanded text:
cum bona nostra quasi in pila cordis, occulta discussione tundimus, et si Aromata ergo in pulverem redigere est virtutes recogitando terere, et usque revocare. Et notandum quod de eodem pulvere dicitur: Pones ex eo tra in conspectu iudicis placent, cum hec mens subtilius recogitando conterit et quasi de aromatibus pulverem reddit, ne grossum durumque sit bonuat, odorem de se subtilius
Abbreviated transcription (Latin):
circa iordanem.⁊ recessit ab oriente. diuisiq¬
sunt alt̾utrum a fr̃e suo. Abram habitauit
in t̾ra chanaan: ⁊ loth moratus ẽ in oppidis q̃¬
erant circa iordanem. ⁊ habitauit in sodomis.
Homines aut̃ sodomitȩ pessimierant. ⁊ pec-¬
catores coram dño nimis.

Expanded text:
circa Iordanem et recessit ab oriente divisiqsunt alterutrum a fratre suo Abram habitavit in terra Chanaan Loth moratus est in oppidis qerant circa Iordanem et habitavit in Sodomis homines autem Sodomitae pessimi erant et peccatores coram Domino nimis
Abbreviated transcription (Latin):
& alibi. Questiones legis deuita aciens
q d generant lites. Quia gͥ isti i q̃stionib
litigant ad subu̾sionẽ audientiũ. ꝑeuti¬
un mulierẽ pregnantẽ & eiciunt infan¬
tẽ formatũ. ł adhuc inftemẽ. Mulier
pregnans dr̃ anima. q̃ nuꝑ conceꝑit u̾bũ
dĩ. Unde. A timore tuo dñe in ut̾s ꝯcepi¬
& nascit᷑. Pariunt aũ uiri. scłm illud.¬

Expanded text:
 ibidem: Quaestiones legis devita, sciens quod generant lites. Qui ergo istis in quaestionibus litigant ad subversionem audientium, percutiunt mulierem praegnantem, et ejiciunt infantem formatum vel adhuc informem. Mulier praegnans dicitur anima, quae nuper concepit verbum Dei; unde: A timore tuo, Domine, in utero concepiet nascitur. Pariunt autem viri secundum illud
Abbreviated transcription (Latin):
ga te utit᷑: spem tͥ salutis esse agnosce. Si uͦ corre¬
ptionẽ ꝯtemnis: discedet a tȩ zelus eiꝰ scđ̾m illud
Ppt̾ea discedit zelus m̃s a te. ⁊c̾. Uide miscdłiam &
pictatẽ dĩ. Qñ uult iisereri. indignari se dicit
s irasci.sic̃ ꝑ ieremniã dic̃. Dolore & flagello casti¬
gaberis ierłm. ut ñ abscedat aĩa mea a te fla
inodũ peccandi excesserimꝰ: aufert᷑ a nob̾ zelus

Expanded text:
ga te usus, spem tibi esse salutis agnosce. Si vero correptionem contemnis, discedit a te zelus ejus, secundum illud: Propterea discedit zelus meus a te, etc. Vide misericordiam et pietatem Dei; quando vult misereri, indignari se dicit et irasci, sicut per Jeremiam dicit: Dolore et flagello castigaberis, Hierusalem, ut non abscedat anima mea a te . Flamodum peccandi excedimus, auferetur a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Egypio audire ñ pot̾is etiã si tͥ iniungat᷑ ut pascha
facias. actingas lumbos accipias sandalia in pedab
uirgã teneas manu. & atima cũ amaritdine come¬
das. S n in pͥma mansione nͥ in scła nͨ int̃cia hec¬
audire potiusti ñ cũ transieris mare rubrũ. etiã si

Expanded text:
egypto audire non poteris. Et si tibi injungatur ut facias pascha, accingas lumbos, accipias sandalia in pedibus, virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Sed nec in prima mansione, nec in secunda, nec in tertia, nec cum transieris mare Rubrum, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
mari similituditub in ꝓmꝑtu ÷ pro
cat de sole & luna & stellis hoc posse
sentiri ꝗͣ formas expͥmit gentilitas.
S. moyses cruditꝰ õĩ sapientia egyptior
ẽ que apud illos erant in occultis &¬
phibere eupiebat. sicut echaten. ali¬

Expanded text:
mari similitudinibus, in promptu est procat de sole, et luna, et stellis hoc posse sentiri, quorum formas exprimit gentilitas. Sed Moses eruditus omni sapientia Aegyptiorum etiam quae apud illos erant in occultis prohibere cupiebat, sicut Hecatem ali
Abbreviated transcription (Latin):
mia ñ p̃sumat. Ubi recte dr̃. Si bestia
tetigerit montẽ. lapidabitur. Bestia
etũ motitẽ tangit: cũ mens irrationa¬
bilib desideriis subdita. ad xtẽplatio¬
nis alta se erigit. S lapidib ꝑcutit᷑.
hendert nituntur: cũ nemplationis
artẽ tenere desiderat. priꝰ se in campo
oꝑis ꝑ exercitiũ ꝓbẽt. ut sollicite sciant
irrogata ȩq̃nimit̃ portant. si obiectiᷤᷤ
cupientes. cunctas ccumseͥptionis suȩ
imagines dopͥmunt. & in eo qđ sr̃ se
Gẜ̃. Sacra eloqͥa in erordio narratio¬
nũ. q̃ͣlitates expͥmunt. t̃minos q
causarũ. Aliquando a positione loci.
aliq̃n a positione corporis aliq̃n a
qͣlitate aeris. aliq̃ndo a qualitate
tẽꝑis signant qͥd de uentura actio
& causarũ: sicut de israele dr̃. qr :¬

Expanded text:
mia non praesumat. Ubi recte dicitur: Si bestia tetigerit montem, lapidabitur . Bestia etenim montem tangit, cum mens irrationabilibus desideriis subdita, ad contemplationis alta se erigit. Sed lapidibus percutitur, nis nituntur, cum contemplationis arcem tenere desiderant, prius se in campo operis per exercitium probent, ut sollicite sciantis aequanimiter portant, si objectis bcupientes, cunctas circumscriptionis suae imagines deprimunt; et in eo quod sunt. Sacra eloquia in exordio narrationum qualitates exprimunt, terminosque causarum aliquando a positione loci, aliquando a positione corporis, aliquando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant quid de ventura actionque causarum: sicut de Israele dicit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ipsũ ꝑfectius oxplicat᷑. cũ ꝓhibentur
colenda figmenta. Concupiscentia uͦ uxoris
aliene. a concupiscentia cuilibet rei aliene
qͣndo utrũq sic cepit. N on concupisces
mi tiri huic conexuit alia. dicens neq do
apparent hec esse coniuncta q̃si uno pre¬

Expanded text:
hoc ipsum perfectius explicatur, cum prohibentur colenda figmenta. concupiscentia porro uxoris alienae a concupiscentia cuiuslibet rei alienae, quando utrumque sic coepit: non concupisces mi tapparent haec esse coniuncta quae uno prae
Abbreviated transcription (Latin):
scđm. errorẽ: t̾cium int̾ficit scłi amorem.
quartũ impietatẽ: quintũ crudelitatem.
sextũ. formcationẽ. septimũ rapacitatemꝰ
octauũ ꝑuiit falsitatẽ: nonũ. adultii cogi¬
tationẽ : decimũ mundi cupiditatẽ. Et no

Expanded text:
m errorem, tertium interficit saeculi amorem, quartum impietatem, quintum crudelitatem, sextum allidit fornicationem, septimum rapacitatem, octavum perimit falsitatem, nonum adulterii cogitationem, de
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo quasi de fornace. Eratq mons om̃is
t̾ribilis ⁊ et sonitus bucine paulatim cres.¬
cebat in manis: ⁊ plixius tendebat᷑. Moy.¬
ses loguebat᷑: ⁊ chñs respondebat ei. Delcen.
ditu dins iteu mionte synai. in ipso montis
uertice: ⁊ uocauut moysen in cacuimener.¬

Expanded text:
ex eo quasi de fornace eratque mons omnis terribilis et sonitus bucinae paulatim crescebat in maius et prolixius tendebatur Moses loquebatur et Dominus respondebat ei dditque Dominus super montem Sinai in ipso montis vertice, 132 et vocavit Moysen in cacumen
Abbreviated transcription (Latin):
imuilier aut sub uiro: & subiecta legib uiri. aut
meretr÷ & utit᷑ libertate peccandi. Qͥ ingͥdit᷑ ad
uideat amatores. Q legitimo utit᷑ mat̾monio. ñ
patit᷑ uxorẽ peccare. s accendit᷑ zelo ad seruandã
castitatẽ mat̾monii. ut possit legitimꝰ pat̃ fieri.

Expanded text:
lier aut sub viro est et subjecta est legibus viri, aut meretrix, et utitur libertate peccandi. Qui ergo ingreditur ad i non potest. Qui legitimo utitur matrimonio, non patitur uxorem peccare, sed accenditur zelo ad servandam castitatem matrimonii, ut possit legitimus fieri pater
Abbreviated transcription (Latin):
quedã ad damnũ ꝑtinent. ñ tñ ad
int̾itũ. qr qͥ cdamnũ passus fuerit. sal¬
q̃ddã peccata esse ad mortẽ. Que aũ sim
aiscerni potest. Delicta enĩ qͥs intelligit:
S cũ referunt᷑ suꝑ qͥnq mnas acqͥsite
alie qͥnq. & suꝑ duas due. qͥ mercedẽ
huiꝰ acqͥsitionis ꝑdit: damno dr̃ ꝑcutt.
sicut qͥ causã scandali infirmiori & mũ
A nimȩ discentis uir. magister eiꝰ est. Sccłm¬

Expanded text:
 ad interitum, quia qui damnum passus fuerit, saluaedam peccata esse ad mortem, quaedam non discerni potest, Delicta enim quis intelligit? Sed cum referuntur super quinque mnas acquisitae aliae quinque, et super duas duae , qui mercedem hujus acquisitionis perdit, damno dicitur percuti, sicut qui causam scandali infirmiori et mulanimae discentis. Vir magister est C
Abbreviated transcription (Latin):
da.deo lex noluut ad hotis¬
diũ ꝑtinere qr nondũ dco
potest aĩa uiua in corpore
qd̾ sensu caret. si talis ÷ ni
carne nondũ formata. & d̃
nondũ sensib predita

Expanded text:
deo lex noluit ad homicidium pertinere, quia nondum dici potest anima uiua in eo corpore quod sensu caret, si talis est in carne nondum formata et ideo nondum sensibus praedita
Abbreviated transcription (Latin):
adherentes: ñ sumꝰ effecti pars cbñ. s
uelut in ꝯfinio qͦdam positi & illos pa¬
tim̃ offensos qͦs refugimꝰ. & dñm ad qͣm
clauidicatis utͦq pede: Ab illis gͦ q̃si fu
tui inimmiei facti st̃ tͥ. Multi ft̃ aĩe tue
reusa ad uirũ priorẽ. Nisi gͦ tota

Expanded text:
adhaerentes, non sumus effecti pars Domini, sed in confinio positi illos patimur offensos quos fugimus, et ad quem claudicatis utroque pede? Ab illis ergo quasi tui inimici facti sunt tibi. Multi sunt animae reversa ad virum priorem. Nisi ergo tota
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliq̃ndo mechet᷑ qͥ ñ concupiseit uxo¬
rem ꝓximi cũ aliq̃ alia causa illi miscer
aliquando aũ ꝯccipiscat. nec ei misceat᷑.
penã timens. & hoc fortasse lex ostende̾
ueluie que ut̾q peccata sint. Itẽ queri solet utrũ mechie noĩ etiã formcatio t

Expanded text:
ut aliquando moechetur, qui non concupiscit uxorem proximi, cum alia aliqua causa illi miscetur; aliquando autem concupiscat, nec ei misceatur, poenam timens: et hoc fortasse Lex ostendere voluit, quod utraque peccata sint. Item quaeri solet utrum moechiae nomine etiam fornicatio t
Abbreviated transcription (Latin):
regatur. & demones occidant᷑. In duab uero
tabulis scͥpta ÷ lex. ꝓpt̃ duo testam̃ta signi¬
ficanda. ł qr sunt p̃cepta duo dilectionis d
& ꝑximi. in qͥb tota lex pendet & ꝓphere
Inuna enĩ tͥa sunt p̃cepta q̃ ad dilectionẽ

Expanded text:
regatur et daemones occidantur. In duabus enim tabulis scripta est lex propter duo Testamenta significanda: vel quia sunt praecepta duo dilectionis Dei et proximi, in quibus tota lex pendet et prophetae . In una enim tria praecepta, quae ad dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
dis ñ spontaneis sex ciuitates refugii decer
.& sichem montis ephraun. & cariatharbe
ipsa ÷ hebron. in monte iuda: & trans ior¬
danom cont occidentalẽ plagã iericho.
bosor. que ÷ in campestri solitudine de

Expanded text:
ino jubente, sex civitates refugii decernet Sichem in monte Ephraim; et Cariath Arbe: ipsa est Hebron in monte Juda; et trans Jordanem contra occidentalem plagam Jericho urbem Bosor, quae sita e
Abbreviated transcription (Latin):
& qͥ ꝑ ipsos ad societatẽ peccan asciti sunt. reti¬
piunt in p̃senti qd gesserunt. ut purgan. dia
anferã ab eis. Ds̃ cuĩ zelans÷. & animã ꝗͣ sibi
despondet in fide. ñ uult in ꝯtaminationo pec¬
cati ꝑmanere. s cito purgari. Si aũ noluerit
purgari. in int̾rtũ eoꝵ ridebit. dicens eis disceda

Expanded text:
 ipsos ad societatem peccati asciti sunt, recipiunt in praesenti quod gesserunt, ut, purgati, diaauferam ab eis. Deus enim zelans est, et animam quam sibi despondet in fide non vult in contaminatione peccati permanere, sed cito purgari. Si autem noluerit purgari, in interitu eorum ridebit, dicens eis Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tut ⁊ ñ erunt tͥ dii alii p̃ter me:¬
¶ Ids. Dat ds moysi legẽ innocentis nr̃e
& agnitionis suȩ. que in .x. u̾bis dsistit. scͥp¬
ta in tabulis lapideis digito di. Tria ꝑti
nent ad dilectionẽ & cognitionẽ tͥuitatiᷤ.
septẽ ad dilestionẽ ꝑximi. qͥb humana
societas ñ ledit᷑. Primũ ꝑtinet ad dđm pa

Expanded text:
tum est: Non erunt tibi dii alii praeter me? Dat Deus Moysi legem innocentiae nostrae, et agnitionis suae, quae in decem verbis consistit, scripta in tabulis lapideis digito Dei. Tria sunt quae pertinent ad dilectionem et cognitionem Trinitatis, septem ad dilectionem proximi, quibus humana societas non laeditur. Prim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. Cõm̃dat᷑ in ꝑatͥarchiᷤ
qꝙͥ pecoꝵ nutͥtores erant
a puericia sua. & ã pa¬
rentib suis: & m̾to. Nã
hȩc ẽ sine ulla dubit̾one
iusta seruitꝰ & iusta dña¬
tio: cũ pecori hõi seruius
& hõ ꝑecorib dñat᷑. Sic
enĩ dictũ ẽ cũ crearetur.
Faciamꝰ hõiẽ ad imaginẽ
⁊ s.n. ⁊ habeat potestatẽ
ꝑisciũ maris ⁊ uolatiliũ
suꝑ t̾rã. Ubi insinuat᷑ rõ¬
nẽ debere dñari irratio¬
nabili uite. Seruũ aũt
sitas fecit. Iniqͥtas qͥdẽ:
sic̃ dictũ ẽ. Maledictꝰ cha¬
naan: erit seruꝰ fr̃ib siͤ.
Adu̾sitas uͦ : sic̃ accidit ip̃i
ioseph. ut uenditꝰ a fr̾ib
seruus fieret alienigene.¬

Expanded text:
. Commendatur in patriarchis, quod pecorum nutritores erant a pueritia sua et a parentibus suis. et merito : nam haec est sine ulla dubitatione iusta seruitus et iusta dominatio, cum pecora homini seruiunt et homo pecoribus dominatur. sic enim dictum est, cum crearetuinem nostram; et habeat potestatem piscium maris et uolatilium super terram. ubi insinuatur rationem debere dominari inrationabili uitae. seruum autem rsitas fecit: iniquitas quidem, sicut dictum est: maledictus Chanaan; erit seruus fratribus suis; aduersitas uero, sicut accidit ipsi Ioseph, ut uenditus a fratribus seruus alienigen
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ in latina lingua in¬
ditũ ẽ: bella fecer̃t. Qui
enĩ h̃o ab hõĩe suꝑatꝰ iu¬
re belli posset occidi: qr
seruatꝰ ẽ. seruꝰ appellat᷑ ẽ.
Inde ⁊ mancipia quasi
manu caꝑta sc̃. Est etiã
ordo nat᷑alis in hõib. ut
seruiant feminȩ uiris. ⁊
filii parentib : qr ⁊ illic
hȩc iusticia ẽ. ut infirmi¬
or ratio seruiat fortiori.
cellant dñatione. Qd̾ cũ
in hoc scło ꝑ iniquitatẽ
hominũ ꝑturbatur. ł ꝑ¬

Expanded text:
 in Latina lingua, bella fecerunt. Qui enim homo ab homine superatus jure belli posset occidi, quia servatus est servus appellatus est. Inde et mancipia, quasi manu capta sunt. Est etiam ordo naturalis in hominibus, ut seruiant feminae uiris et filii parentibus, quia et illic haec iustitia est, ut infirmior ratio seruiat fortiori. cellant dominatione. quod cum in hoc saeculo per iniquitatem hominum perturbatur
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa ẽ qͦd dix̃ iacob
pharaoni. dies annor
uicȩ meȩ qͦs incolo
Utrũ gͦ ideo dix̃. qͦs
incolo: qr in t̾ra uatꝰ
ẽ quã ñdũ popłs di¬
uina ꝓmissione here¬
aitatis acceꝑat. ⁊ ibi
uitã ducens utiq
ĩ aliena t̾ra erat ñ
ĩ mesopotamia. uerũ
etiã q̃n ibi erat ubi
id acciꝑiendũ qͦd ait

Expanded text:
 est quod dixit lacob Pharaoni: dies annorum uitae meae, quos incolo?utrum ergo ideo dixit: quos incolo, quia in terra natus est, quam nondum populus diuina promissione hereditatis acceperat, et ibi uitam ducens utique in aliena terra erat, non in Mesopotamia, uerum etiam quando ibi erat ubi id accipiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
uirĩ pastores ouium. curamq hñt alendoꝵ gregum.
Pecora sua ⁊ arm̃ta. ⁊ om̃ia quȩ hab̾e potuer̃t. ad duxe¬
respondebitis. Uiri pastores sumus serui tui ab ĩfan¬
tia nr̃a usq in p̃sens:⁊ nos ⁊ patres nr̃i. Hȩc aũdice¬
tis. ut habitare possitis in t̾ra iessen: quia detestant᷑
egyptii om̃s pastoresouium. ⁊gressus
gͦ ioseph nuntiauit pharaoni dicens. Pat̃ m̃s ⁊ frẽs.¬

Expanded text:
iri pastores ovium, curamque habent alendorum gregum: pecora sua, et armenta, et omnia quae habere 191 potuerunt, adduxeRespondebitis: Viri pastores sumus servi tui, ab infantia nostra usque in praesens, et nos et patres nostri. Haec autem dicetis, ut habitare possitis in terra Gessen: quia detestantur Aegyptii omnes pastores ovium. Ingressus ergo Joseph nuntiavit Pharaoni, dicens: Pater meus et fr
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ in otentione stepħi di
gressas ẽẽ in egẏptũ: facilis ex¬
cusatio ẽ. Non enĩ debuit scs
in gentes actuũ apłoꝵ uolum̃
emittens ꝯtͣriũ aliqͥd scribere
adu̾sus eã scripturã quȩ ĩã fue
rat in gentib diuulgata. &
utiq maioris opinionis illo dũ¬
taxat tẽpore.lxx int̾p̾tũ habe¬
bat᷑ autoritas : ꝗͣ lucas qͥ ignotꝰ
& uilis & ñ magnȩ fidei ĩ na¬
tionib ducebat᷑. Hoc añ gen̾a

Expanded text:
 in contentione Stephani dgressas esse Aegyptum, facilis excusatio est. Non enim debuit sanctus in gentes Actuum apostolorum volumen emittens, contrarium aliquid scribere adversum eam Scripturam quae jam rat in gentibus divulgata. Et utique majoris opinionis illo duntaxat tempore LXX interpretum habebatur auctoritas, quam Lucas, qui ignotus et vilis, et non magnae fidei in nationibus ducebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ iudiciũ filioꝵ isrł in pec¬
cũ subiectoꝵ causas pro sola
int̾ni iudicis intentione discu¬
tit. ut nichil humanitatis
admisceat in hoc qđ diuina
positꝰ uice dispensat. ne cor
cũq contra aliena uicia e¬
mulator ostendit᷑ que sua ft̃
exequat᷑. ne tͣnquillitatem
iudicii aut latens inuidia
maculet. aut preceps ira ꝑt᷑.¬
bet. s dũ considerat᷑ terror
iudicis intimi: ñ sine magno¬

Expanded text:
quippe judicium filiorum Israel in pecest subjectorum causas pro sola interni judicis intentione discutere, ut nihil se ei humanitatis admisceat in hoc quod divina positus vice dispensat, ne corrCumque contra aliena vitia aemulator ostenditur, quae sua sunt exsequatur, ne tranquillitatem judicii aut latens invidia maculet, aut praeceps ira perturbet. Sed dum consideratur terror judicis intimi, non sine magn
Abbreviated transcription (Latin):
tota pulchritudini suꝑhumeralis inne¬
clit᷑. qi tc̃ castimonia ad ꝑfectũ mundi¬
tiȩ candorẽ ducit᷑. cũ ꝑ abstinentiam
caro fatigat᷑. Cũq int̾ uirtutes cet̾as
etiã affliche carnis meritũ ꝑficit. qͣsi

Expanded text:
torta, pulchritudini superhumeralis innectitur; quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur, cum per abstinentiam caro fatigatur. Cumque inter virtutes caeteras etiam afflictae carnis meritum proficit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
rector subtili examine bona
quando ł qualit̾ ogruant.
studiose cogitare. nichil ꝓpriũ
querere. s sua cõmoda ꝓpͥin¬
quoꝵ bona deputare. Unde.¬

Expanded text:
t rector subtili semper examine bona quando vel qualiter congruant, studiose cogitare; nihilque proprium quaerere, sed sua commoda propinquorum bona deputare. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uernacłs m̃s. heres meus
Egosine lib̾is maior: ⁊ filiꝰ
ꝓcuratoris mei uł uillici
qui uniuersa dispensat
⁊ distribuit cybaria fami¬
lie. uocaturq damascus
eliezer: hic m̃s heres erit.
Porro eliezer int̾pretatur.
ds̃ meus adiutor. Ab hoc
aiunt damascum. ⁊ condi¬
tam. & nuncupatam.

Expanded text:
vernaculus meus haeres meus Ego sine liberis moriar, et filius procuratoris mei vel villici, qui universa dispensat, et distribuit cibaria familiae, vocaturque Damascus Eliezer, hic meus haeres erit. Porro Eliezer interpretatur Deus meus adjutor. Ab hoc aiunt Damascum et conditam et nuncupatam.
Abbreviated transcription (Latin):
centorum ex¬
imaginabat᷑:¬
sio liberaret a
dominaty carnalium sensũ.
qui nos antea uariis uciis
captiuantes exuperauerant

Expanded text:
centorum imaginabatsio liberaret a dominatu carnalis sensus, qui nos antea variis vitiis captivatos exsuperaverat
Abbreviated transcription (Latin):
confirmata¬
cipali. totidẽ
deproximo in regibus uictor:
de exteriori homi ne trium¬
phaiit. Quod uero ille nec
multitudine nec uirtute le¬
gionum. sed tm̃ trecentis .x. ⁊
uiii. comitantib aduersarios
pͥncipes debella¬
uit: iam tu nc¬
insacramento
litteram g̾cã¬

Expanded text:
confirmacipali, totidem de proximo in regibus victor, de exteriore homine triumphat. 3. Quod vero ille non multitudine, nec virtute legionum, sed tantum trecentis decem et octo comitantibus, adversarios principes debellavit, jam tuncsacramento litteram Gra
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑleui aaron. de quo
pꝰea sacerdotium: ex qͦ
colligi uult sacerdotiũ
ecclesiȩ habentis p̃putiũ.
benedixisse circum riso
sac̾dotio sẏnagoge. Qd̃
nequaquam ꝑaaron
irrationalib uctimis
immolandis. s oblato
domini ⁊ sanguine ꝯse
meliꝰ sac̾dotiũ futurum
erat nasciturum. ⁊ ame¬

Expanded text:
et per Levi Aaron, de quo postea sacerdotium. Ex quo colligi vult, sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium, benedixisse circumciso sacerdotio Synagogae. Quod nequaquam per Aaron irrationabilibus victimis immolandis, sed oblato Domini Jesu et sanguine. melius sacerdotium futurum erat nasciturum,
Abbreviated transcription (Latin):
utrii ambulet in lege mea anñ. Die autem¬
sexta. parent qdͣ inferant: etͣ sit duplũ qu̾a¬
colligere solebant ꝑ singulos dies. Dixerunt.¬
q moyses ⁊ aaron: ad om̃s filios istł. Uesipe

Expanded text:
um si ambulet in viis meis, an non. Die autemsexto parent quod inferant: et sit duplum qcolligere solebant per singulos dies. Dixeruntque Moyses et Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
Q ucri aut̃ pot̾ cum quib eam cayn¬
edificauerit: si plus non erant homines
fuisse: quia diu uiuendo plures filios
genembant. Dec mirum cum etiam
cati legantur: ut eorum numerari
non posset exercitys.

Expanded text:
Quaeri autem potest cum quibus eam aedificaverit, si plus vel plures non erant homines fuisse, quia diu vivendo plures filios generabant. Nec mirum, cum etiam cati legantur ut eorum numerari non posset exercitus.
Abbreviated transcription (Latin):
iubal. ipse fuit pat̾ canentium cythara
in qui fuit malleator et faber in cunc.
ta oꝑa ȩxis et̃ ferri. Soror uͦ tubalcam¬
noemina. Dixitq lamech uxorib suis.
adȩ et sellȩ. Audite uocem meã ipxores¬

Expanded text:
ubal, qui fuit pater canentium cithara in, qui fuit mta opera aeris et ferri. Soror vero TubalcNoema. Dixitque Lamech uxoribus suis Adae et Sellae: Audite vocem mea
Abbreviated transcription (Latin):
in primordiis dedicant. dum in
hac uita quȩ ante est raclicem
cordis plant̾ant: ut hic aduo¬
funditus arescant.:¬
mech septimus numeratur:
ad duntur ei tres filii et una fi¬
lia. ut undenarius numerus
ditur: aquo sexu initium

Expanded text:
in primordiis dedicant, quia in hac vita, quae ante est, cordis radicem plantant, ut hic ad vofunditus arescant.mech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii et una filia, ut undenarius numerus ditur, a quo sexu initium