comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
expectans: ante ianuam domuncam quotidie
clamat pulsans ut aꝑiatur ei : nudus et tremẽs
ut uestiatur: odos in terram deiciens. et pectus
tundens. Istum mendicum. hunc pauꝑem. hũc
humilem ad uiuit ds̃ plurimum etiam de ipsa
separatione hereticorum: quia pauci facti sũt.
et uexati sunt. et sedueti sunt in inuo et non
in uia. Deniq quid postea ex illis: Diminuti sũt
seducti s. pauci facti sunt: uexati sunt. In ad uito
rio pauꝑi quid fit: Et posuit sicut oues famili¬
as. Quasi in unum pauꝑem. et unum mendieũ
una plebs. una familia. una ouis est. Et posuit
sicut oues familias. Magna misteria ista. mag̃¬
na sacramenta: quam ꝓfunda. plena misterio¬
rum : quam dulcit̾ inuenta. quamdiu latentia.
E rgo indebunt recti et iocundabuntur: et om̃is
miquitas oppilabit os suum. Iniquitas illa garri¬
ens contra unitatem. et cogens manifestari ue
hec. Et quid custoditurus est sapiens: Id est si

Expanded text:
exspectans; ante januam Dominicam quotidie exspectans; ante januam Dominicam quotidie clamat, pulsans ut aperiatur ei, nudus et tremens ut vestiatur, oculos in terram dejiciens, et pectus tundens. Istum mendicum, hunc pauperem, hunc humilem adjuvit Deus plurimum, etiam de ipsa separatione haereticorum; quia pauci tacti sunt, et vexati sunt, et seducti in invio et non in via. Denique quid postea ex illis deminutis, seductis, paucis factis, vexatis, in adjuto paupere quid fit? «Et posuit sicut oves familias.» Quasi unum pauperem et unum mendicum una plebs, una familia, una ovis est. «Et posuit sicut oves familias.» Magna mysteria ista, magna sacramenta, quam profunda, plena mysteriorum; quam dulciter inventa, quia diu latentia. Ergo, «Videbunt recti, et jucundabuntur; et omnis iniquitas oppilabit os suum.» Iniquitas illa garriens contra unitatem, et cogens manifestari verhaec.» Et quid custoditurus est sapiens? Id est, si
Abbreviated transcription (Latin):
sunt contempti : Anathemati. Iiuisquis enuim
uobis euangłitauerit pret̃ quam quod accepistis.
anathema sit. Quid tam contemptum quam sal
infatuatum: quod foras ꝓiectum conculcatur:
Et uidete si non principes sunt. Ipsum paulũ
audite. Licet si nos aut angłs de cȩlo euangeli¬
zauerit uobis preter quamꝰ quod accepistis: ana¬
thema sit. Principes sunt. docti sunt. magni
sunt: lapides preciosi sunt. Quid adhuc dicturus
ẽ: Nunquid angłi sunt: Et tamen si angłs
de cęlo uobis aniuntiauerit preter quam quod
accepistis anathema sit: quia et ipse diabolus
angłs de cęlo lapsus est. E ffusus est ergo contep¬
tus suꝑ principes eoꝵ. Et aduiuit pauꝑem am̃¬
dicitate. Quid est hoc fr̃s: contempti sunt prin¬
cipes. et aduitus ẽ. pauꝑ : Abiecti suꝑbi: et in-¬
structi sunt humiles. Hoc fecit: et hoc faciendo
aduiuit pauꝑem a mendicitate. Mendicus ille¬
est nichil sibi tribuens. totum de miscdia dĩ

Expanded text:
sunt contempti? Anathematizati. «Quisquis» enim sunt contempti? Anathematizati. «Quisquis» enim «vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit.» Quid tam contemptum quam sal infatuatus, qui foras projectus conculcatur? Et videte si non principes sunt; ipsum Paulum audite: «Licet si nos, aut angelus de coelo evangelizaverit vobis praeterquam quod accepistis, anathema sit» . Principes sunt, docti sunt, magni sunt, lapides pretiosi sunt. Quid adhuc dicturus es; numquid angeli sunt? Et tamen, «etsi angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis, anathema sit:» quia et ipse diabolus angelus de coelo lapsus est. «Effusus est» ergo «contemptus super principes. Et adjuvit pauperem a mendicitate.» Quid est hoc, fratres, Contempti sunt principes, et adjutus est pauper? Abjecti sunt superbi, et instructus est humilis. Hoc fecit, et hoc faciendo «adjuvit pauperem a mendicitate.» Mendicus est ille, nihil sibi tribuens, totum de misericordia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
b tauris. S quare hocs ut excludantur hu
qui ꝓbati sunt aigento. Quid ẽ. ut excludant᷑:
Ut appareant. ut emineant illi qui sunt ꝓbati in
eloquio dĩ. Cũ em̃respondeatur hereticis tan¬
quam ex necessitate: edificantur catholici ex
utilitate. Hanc plane sententiam paulus ex¬
pressit. Oportet enim inquit hereses eẽ : ut pro¬
bati manifesti fiant in uobis. Oportet et tau¬
ros seducentes eẽ: ut qui ꝓbati sunt argento
manifesti fiant. hoc ẽ. exdudantur. Quid est
argento ꝓbati: Eloquia dm̃ eloquia casta:
argentum igne examinatum ꝓbatum terrȩ
pugatum septuplum. Quicumq sunt ꝓbati
inhoc argento.i. in eloquio dĩn: non p̾ossũt
plene exerceri hoc argento. nisi questionib
inquietati hereticoꝵ. Et hic attendite. quia
non pretermissum ẽ. Ecce effusus est contemp¬
tus suꝑ principes: suꝑ illos tauros. Quare con¬
tempti sunt : Aliud annuntiantes. Quid est¬

Expanded text:
bus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi bus tauris. Sed quare hoc? «Ut excludantur hi qui probati sunt argento» . Quid est, «ut excludantur?» Ut appareant, ut emineant illi qui sunt probati in eloquio Dei. Cum enim respondetur haereticis ex necessitate, aedificantur Catholici ex utilitate. Hanc sententiam plane Paulus expressit: «Oportet enim,» inquit, «haereses esse, ut probati manifesti fiant in vobis» . Oportet et tauros seducentes esse, «ut qui probati sunt argento,» manifesti sint, hoc est, «excludantur.» Quid est, «argento probati? Eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum terrae, purgatum septuplum» . Quicumque sunt probati in hoc argento, id est in eloquio Domini, non possunt plene exserere hoc argentum, nisi quaestionibus inquietati haereticorum. Et hic attendite quia non praetermissum est: ecce «effusus est contemptus super principes,» super illos tauros. Quare contempti sunt? Aliud annuntiantes. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
as acelsiones inuenerint exeunt. Et illi nr̃i qui
foris sunt: quando occasiones inuenerint redeunt.
Luus g accipite: quod nouit ds. Scdm hoc sedu¬
xit cos in inio: et non in uia. Et quid de illis
fecit: Quod dicere ceꝑam: quod aitente audiatis.
Potuit illos panintus semꝑ. s nos de illis nõ ꝓfice¬
remus. Cun aut̃ separati sunt et ꝑ questiõnes ma¬
lignas inquietant nos: propositum ẽ. nob ex illis
et in quisitionis studium. et timoris exemplũ.
U nusquisq tremit eum alterum uidet exisse:
tanquam ex illius exitu dicatur illi. Qua ꝓpt̾
qui sc putat stare: uideat ne cadat. Prosunt gͦ.
quia exeunt. Nam si intus eẽnt. et tam mali
eẽnt: nichil de illis ꝓdeẽt. Quid de illis dictum
ẽ. in quodam psalmo: Congregacio taurorum.
id est ceruicatoꝵ et suꝑborum: congregatio tau¬
rorum. inter uaccas popłoꝵ. Uacas dicit seduc¬
tiles animas: que facile consentiunt seductori¬

Expanded text:
ndo occasiones invenerint, exeunt; et illi nostri qui ndo occasiones invenerint, exeunt; et illi nostri qui foris sunt, quando occasiones invenerint, redeunt. Illud ergo accipite quod novit Deus, secundum hoc «seduxit eos in invio, et non in via.» Et quid de illis fecit? Quod dicere coeperam, quod attente audiatis. Potuit illos pati intus semper, sed nos de illis non proficeremus: cum autem separati sunt, et per quaestiones malignas inquietant nos, propositum est nobis ex illis et inquisitionis studium, et timoris exemplum. Unusquisque tremit, cum alterum videt exisse, tanquam ex illius exitu dicatur illi: «Quapropter qui se putat stare, videat ne cadat» . Prosunt ergo quia exeunt: nam si intus essent, et tam mali essent, nihil de illis prodesset. Quid de illis dictum est in quodam psalmo? «Congregatio taurorum,» id est cervicatorum et superborum; «congregatio taurorum inter vaccas populorum. Vaccas» dicit seductiles animas, quae facile consentiunt seductori
Abbreviated transcription (Latin):
putat se eẽ aliquid cum sit nichil: se ipsum
seducit. Quid est gͦ seduxit eos: dimisit eos
in inuio: et non in uia. Quomodo enim in
uia homines qui partem tenent: et totum
relinquunt: Quomodo in uia: Que est eñi
uia: aut ubi agnoscitur uia: d̾s̃ inquit mi¬
sereatur nr̃i. et benedicat nos. illuminet uul¬
tum suum suꝑ nos: ut cognoseamus in terra
uiam tuam. In qua terra: In om̃ib gentib
salutare tuum. Utiq tales ut minuantur. ut
pauci fiant: hinc exeunt. a multitudine uni¬
tatis om̃s exierunt: sicut paulo ante comine¬
moraui dictum de illis: ex nobis exierunt.
s non fuerunt ex nobis. Si enim ex nobis
fiussent: ꝑmanfissent utiq nobiseum. S si forte
nri sunt. in occulta prescientia dĩ: necesse est ut
redeant. Quam multi nõ nr̃i adhuc quasi intus:
et quam multi nr̃i adhuc quasi foris. Nouit dñs
qui sunt euis. Et illi non nr̃i qui intus sunt: qũ¬

Expanded text:
putat se esse aliquid, cum nihil sit, seipsum putat se esse aliquid, cum nihil sit, seipsum seducit» . Quid est ergo, «seduxit eos?» Dimisit eos. «In invio, et non in via:» quomodo enim in via homines qui partem tenent, et totum relinquunt? quomodo in via? Quae est ergo via, aut ubi agnoscitur via? «Deus,» inquit, «misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos, ut agnoscamus in terra viam tuam.» In qua terra? «In omnibus gentibus salutare tuum» . Utique tales ut minuantur, ut pauci fiant, hinc exeunt; a multitudine unitatis omnes exierunt, sicut paulo ante commemoravi dictum de illis: «Ex nobis exierunt, sed non fuerunt ex nobis; si enim ex nobis fuissent, permansissent utique nobiscum» . Sed si forte nostri sunt in occulta praescientia Dei, necesse est ut redeant. Quam multi non nostri adhuc quasi intus, et quam multi nostri adhuc quasi foris? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et illi non nostri qui intus sunt, qua
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumentes pauci facti sunt. Manifestum ẽ. fr̃s:
om̃s qui se diuidunt ab unitate pauci fiunt.
Multi enim sunt: s in unitate dum non sunt.¬
separantur ab unitate. Cum enim ceꝑit ad eos
non ꝑtinere multitudo unitatis: in heresi et
in scismate pauci sunt. Et pauci facti sunt:
et uexati sunt a tribulatione malorum et do¬
lore. Effusa ẽ. contemptio suꝑ principes. Re¬
ꝓbati eium sunt ab ȩccłia dĩ: et magis quia
principes eẽ uoluerunt idõ contempti sunt:
et facti sunt sicut sal ufatuatum ꝓiectũ foras.
idõ conculcatur ab hominib. Effusus est con¬
temptus suꝑ principes: et seduxit eos in iniuo
et non in uia. Illi suꝑuis in uia: illi ad ciuita¬
tem directi. Deniq illi deducti non seducti.
isti aut̃ in inino seducti. Quid ẽ. seduacit eose
Tradidit illos ds̃ in concupiscentias cordis eoꝵ:
Hoc ẽ. enim seduxit: donauit illos sibi. Nam
si proprie queras: ipsi se seducunt. Qui eni

Expanded text:
praesumentes, «pauci facti sunt.» Manifestum est, fratres; praesumentes, «pauci facti sunt.» Manifestum est, fratres; omnes qui se dividunt ab unitate, pauci fiunt. Multi enim sunt, sed in unitate, dum non separantur ab unitate: cum enim coeperit ad eos non pertinere multitudo unitatis, in haeresi et in schismate pauci sunt. «Et pauci facti sunt, et vexati sunt a tribulatione malorum et dolore. Effusus est contemptus super principes.» Reprobati enim sunt ab Ecclesia Dei: et magis, quia principes esse voluerunt, ideo contempti sunt, et facti sunt sal infatuatum projectum foras; ideo conculcatur ab hominibus . «Effusus est contemptus super principes. Et seduxit eos in invio, et non in via.» Illi superius in via, illi ad civitatem directi, denique deducti, non seducti: isti autem in invio seducti. Quid est, «seduxit eos? Tradidit illos Deus in concupiscentias cordis eorum» . Hoc est enim, «seduxit,» donavit illos sibi. Nam si proprie quaeras, ipsi se seducunt. «Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
ro fructum. Et benedixit eis. et multiplicati
sunt nimis: et uimenta eoꝵ non sunt dimi¬
nuta. Hoc stat. Firmum em̃ fundamentum
dĩ stat: quia nouit dñs qui sunt eins. lum̃ta
et peccora dicuntur in eccłia simpliciter am¬
bulantia: s utilia. non multũ docta. s plena
de interno. Et eium pauci fierent ex nobis ea¬
ierunt: s non erant ex nobis. Idõ aut̃ tanquã
de his dicit de quib antea loquebatur. ut
cum intellectu discernantur: quia tanquam de
insdem loquitur ꝓpter comnumia sacramenta.
As popłm enim di ꝑtinent: et si non ꝑuirtutem.
certe ꝑ speciem pietatis. De illis enim audiuimꝰ
ap̃ł̃m. In nonissimis temporib instabunt tem¬
pora seua: erunt enim homines se ipsos aman¬
tes. Primum malum se ipsos amantes: utiq si¬
bi placentes. Utinam sibi displicerent. et deo
placerent: utinam in difficultatib exclamarẽt.
et a necessitatib liberirentur. S multum de se

Expanded text:
ro fructum» . «Et benedixit eos, et multiplicati ro fructum» . «Et benedixit eos, et multiplicati sunt nimis, et jumenta eorum non sunt deminuta.» Hoc stat. «Firmum» enim «fundamentum Dei stat, quia novit Dominus qui sunt ejus» . Jumenta et pecora dicuntur, in Ecclesia simpliciter ambulantia, sed utilia; non multum docta, sed fide de interno. Ut enim pauci fierent, «ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis.» Ideo autem tanquam de his dicit, de quibus antea loquebantur, ut cum intellectu discernantur; quia tanquam de hisdem loquitur, propter communia Sacramenta. Ad populum enim Dei pertinent, etsi non per virtutem, certe per speciem pietatis; de illis enim audivimus Apostolum: «In novissimis temporibus instabunt tempora saeva; erunt enim homines seipsos amantes» . Primum malum, «seipsos amantes;» utique sibi placentes. Utinam sibi displicerent, et Deo placerent; utinam in difficultatibus exclamarent, et a necessitatibus liberarentur. Sed multum de se
Abbreviated transcription (Latin):
aput illos non inuenis. s ꝑ totum orbem
cȩlebratur in eccłia. Asolis ortu usq ad occasũ:
laudatur nomen dñi. Et dicit ds̃ illis quorum
posuit flumina in desertum. Non est michi
uoluntas in uobis dicit dñs. nec accipiam sa
ad occasum sacrificium mundũ offertur nomi¬
ni meo. Ubi erant omĩa inimunda sacrificia.
quando desertum erãt. quando scalebant. quã¬
do salinȩ erant onĩs gentes: ibi nunc fontes.
ibi nunc flumina. ibi nunc stagna aquarum.
et exitus aquarum. Ergo suꝑbis resistit: humi
esurientes: quia edent pauꝑes et saturabunt᷑.
t constituerunt ciuitatem habitacionis. Inte¬
rim habitacionis in spo: qm̃ qui me audit
inquit habitabit inspe. Et constituerunt
ciuitatem habitacionis. Et seminauerunt
agros et plantauerunt uineas: et fecerunt
fructum frumenti: ad quen gaudet oꝑarius
ille qui dicit. non quia quero datum. s requi¬

Expanded text:
apud illos non invenis, sed per totum orbem apud illos non invenis, sed per totum orbem celebratur in Ecclesia. «A solis ortu usque ad occasum laudatur nomen Domini» . Et dicit Deus illis quorum flumina posuit in desertum: «Non est mihi voluntas in vobis, dicit Dominus, nec accipiam sac usque ad occasum, sacrificium mundum offertur nomini meo» . Ubi erant omnia immunda sacrificia, quando desertum erant, quando squalebant, quando salinae erant omnes gentes; ibi nunc fontes, ibi nunc flumina, ibi nunc stagna aquarum, et exitus aquarum. Ergo superbis restitit, hum illic esurientes:» quia, «Edent pauperes, et saturabuntur» . «Et constituerunt civitatem habitationis:» interim habitationis in spe; quoniam, «Qui me audit,» inquit, «habitabit in spe» . «Et constituerunt civitatem habitationis. Et seminaverunt agros, et plantaverunt vineas, et fecerunt fructum frumenti:» ad quem gaudet operarius ille qui dicit, «Non quia quaero datum, sed requi
Abbreviated transcription (Latin):
inuenis. Posuit enuim flumina in desertum: et
exitus aquarum in sitim. Posuit flumina in
desertum: dicant iam non ẽ. ꝓpħa et nos nõ
cognoscet amplius: ad huc posuit flumina in
desertum. et exitus aquarum in sitim. Terrã
fructiferam in salinas. Queris ibi fidem xp̃i:
non inuenis. Iueris ꝓpħiam: non uiuenis. Que¬
ris sacerdotem: non inuenis. Queris sacrificiĩ:
non inuenis. Queris templum: non inuenis.
Q uare hoc: Quia posuit flumina in desertum.
et exitus aquarum in situn: terram fructiferã
in salinas. Unde: Quo merito: a malicia ha¬
bitantium in ea. Ecce quomodo suꝑbis resistit:
audi quomodo humilib dat grãm. Posuit ae¬
sertum in stagna aquarum: et terram siue a¬
qua in exitus aquarum. Et habitare fecit illic
esurientes: qm̃ illi dictum ẽ. tu es sacerdos in
eternum scđm ordinem melchisedech. Queris
ordinem aaron: quia posuit flumina in deser¬
tum. Queris scđ̾m ordinem melchisedech:

Expanded text:
invenis. «Posuit» enim «flumina in desertum, et invenis. «Posuit» enim «flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim. Posuit flumina in desertum.» Dicant, «Jam non est propheta, et nos non cognoscet adhuc» . «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim, terram fructiferam in sanitas.» Quaeris ibi fidem Christi, non invenis; quaeris prophetam, non invenis; quaeris sacerdotem, non invenis, quaeris sacrificium, non invenis; quaeris templum, non invenis. Quare hoc? Quia, «Posuit flumina in desertum, et exitus aquarum in sitim; terram fructiferam in salinas.» Unde, quo merito? «A malitia inhabitantium in ea.» Ecce quomodo superbis resistit: audi quomodo humilibus det gratiam. «Posuit desertum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Et habitare fecit illic esurientes.» Quoniam illi dictum est: «Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedordinem Aaron, quia posuit flumina in desertum: quaeris secundum ordinem Melchisedec;
Abbreviated transcription (Latin):
in eccłia popłi: et in cathedra senioꝵ laudent
eum. Et exaltent eum. hoc est laudent eum:
et laudent eum hoc ẽ. exaltent eum. Exaltẽt.
laudent popłi et seniores: negociatores et gu¬
bernatores. Quid enim feoit in hac eccłia: Qd
constituit: Unde illa meruit : Quid ei p̾stitit:
Quemadinodum suꝑbis resistit. hunilib grãm
dedit: Suꝑbis scilicet primo popło udõrum
arroganti et extollenti se de genere habrahȩ:
et quo illi genti sint credita eloquia dĩ. Non eis
hec ualebant ad sanitatem. s ad exaltacionem
cordis: ad tumorem potius quam ad magnitu¬
dinem. Quid gͦ fecit ds̃ suꝑbis resistens. humi¬
lib dans gr̃am. ramos naturales ꝓpter suꝑbiam
amputans. oleastrum ꝓpter humilitatem inse¬
rens: quid fecit ds̃: Audite hec duo. ds primo
que madmodum suꝑbis refistat : deinde quem¬
admodum humilib det gr̃am. Posuit flumi¬
na in desertum. Currebant ibi aquę: currebat

Expanded text:
in Ecclesia populi, et in cathedra seniorum laudent in Ecclesia populi, et in cathedra seniorum laudent eum. Et exaltent eum,» hoc est, «laudent eum:» et laudent eum,» hoc est, «exaltent eum.» Exaltent, laudent populi et seniores, negotiatores et gubernatores. Quid enim fecit in hac Ecclesia? quid constituit? unde illam eruit? quid ei praestitit? Quemadmodum superbis restitit, humilibus gratiam dedit : superbis, scilicet primo populo Judaeorum, arroganti et extollenti se de genere Abrahae, et quod illi genti sint credita eloquia Dei . Non eis haec valebant ad sanitatem, sed ad exaltationem cordis, ad tumorem potius quam ad magnitudinem. Quid ergo fecit Deus, superbis resistens, humilibus dans gratiam; ramos naturales propter superbiam amputans, oleastrum propter humilitatem inserens ? quid fecit Deus? Audite haec duo: Deus primo quemadmodum superbis resistat, deinde quemadmodum humilibus det gratiam. «Posuit flumina in desertum.» Currebant ibi aquae, currebant
Abbreviated transcription (Latin):
A ut non propterea illi defecerunt: ut ille aput
eos głam reperiret: Deniq quid sequitur : S
ipsi in nobismet ipsis responsum mortis habuimꝰ:
ut non fidentes in nobis simus. s in dõ qui susci¬
tat mortuos. Et imꝑauit ꝓcellȩ: et stetit in
auram. lam illi de se aput se responsum mortis
habuerunt: quoꝵ om̃is sapientia absorbta erat.
Et siluerunt fluctus eus. Et iocundati sunt quia
siluerunt : et deduxit eos in portum uoluntatis
eoꝵ. Confiteantur dño miserationes eus. Ubiq
omĩno. ubiq confiteantur dño: non merita ur̃a
non uires nr̃e. non sapientia nr̃a s miserationes
euis. Ille ametur in om̃i nr̃a liberatione: qui ẽ.
inuocatus in omni nr̃a tribulatione. Confite¬
antur dño miserationes eus: et mirabilia eius
fili is hominum. Et uidete unde dicat: unde¬
omia ista prelocutus sit. unde hec omnia enu¬
merauerit: ubi agantur hec. Et exaltent eum

Expanded text:
aut non propterea illi defecerunt, ut ille apud aut non propterea illi defecerunt, ut ille apud eos gloriam reperiret? Denique quid sequitur? «Sed ipsi in nobismetipsis responsum mortis habuimus, ut non fidentes in nobis simus, sed in Deo qui suscitat mortuos» . «Et imperavit procellae, et stetit in auram.» Jam illi de se apud se responsum mortis habuerant, quorum omnis sapientia absorpta erat. «Et siluerunt fluctus ejus. Et jucundati sunt, quoniam siluerunt: et deduxit eos in portum voluntatis eorum. Confiteantur Domino miserationes ejus.» Ubique omnino, ubique «confiteantur Domino,» non merita nostra, non vires nostrae, non sapientia nostra, sed «miserationes ejus.» Ille ametur in omni nostra liberatione, qui est invocatus in omni nostra tribulatione. «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» omnia ista praelocutus sit, unde omnia haec enumeraverit, ubi agantur haec. «Et exaltent eum
Abbreviated transcription (Latin):
do legunt. quando tractant: sapientes apparent.¬
Heu ꝑ dolor ea tempestate: et om̃is inquit sapi¬
entia corum absorbta est. Aliquando deficuint
onña humana consilia: quacumq se quisq conũ¬
terit. Fluctus fremunt. tempestas seuit. brachia
deficiunt: quo prora inpinganir. cui fluctiu
latus midetur. quo nauis impulsa dinuittatur.
a quib saxis ne ꝑeat refrenetur: omĩno a rec¬
torib non uidetr. Et quid restat: nisi quod
sequitur : Et exclamauerunt ad dñm cum tri¬
bularentur: et de necessitatib eoꝵ eduxit eos.
Et ĩꝑaũ ꝓcelle: & stetit ĩ aurã. Nõ sterit ĩ tẽpestate. hĩ auã
Et filuert̃ fluctus eiꝰ. Audite de hac re uocem ciuus¬
dam gub̃natoris ꝑielitati: humiliati. liberati. No¬
lo inquit uos ignorare fr̃s de pressura nr̃a que
facta est in asia: quia supra iures et supra mo¬
enis absorbtam: ita ut tederet nos inquid etiam
iuiuere. Et quid ille: Ita deficientes desereret:

Expanded text:
do legunt, quando tractant, sapientes apparentdo legunt, quando tractant, sapientes apparent: vae a tempestate! «Et omnis,» inquit, «sapientia eorum absorpta est.» Aliquando deficiunt omnia humana consilia: quacumque se quisque converterit, fluctus fremunt, tempestas saevit, brachia deficiunt; quo prora impingatur, cui fluctui latus nudetur, quo navis impulsa dimittatur, a quibus saxis ne pereat refrenetur, omnino a rectoribus non videtur. Et quid restat, nisi quod sequitur? «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et procellae, et stetit in auram.» Non stetit in tempestatem, sed «in auram. Et siluerunt fluctus ejus.» Audite de hac re vocem cujusdam gubernatoris periclitati, humiliati, liberati: «Nolo», inquit, «vos ignorare, fratres, de pressura nostra, quae facta est in Asia, quia supra vires gravati sumus, et supra moejus absorptam «ita ut taederet nos,» inquit, «etiam vivere.» Et quid? ille ita deficientes desereret?
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ faciunt oꝑationem in aquis multis ipsi
underunt oꝑa dm̃: et mirabialia euis in ꝓfundo.
Quid enim pfiindius eordib humanis: Iude
porumꝙ uenti erumpunt: tempestates seditio¬
nunꝰ et aisensionum nauem ꝑturbant. Et quid
agitut inhs: Uolens ds̃ ut ad eum clamarent.
et ini qui gub̾nant et hii qui portantur: dix̃
et stecit sps ꝓcelle. Quid ẽ. stetit: Permansit.
ꝑdutauit. Adhuc turbat: diu iactat. seuit. et
fion transit. Dixit eñi: et stenit sp̃s ꝓcelle. Et
quid egit iste sp̃s ꝓcelle: Et exaltati sunt flue¬
tus etis. Ascendnt usq ad celos. Audendo ergo¬
descendunt usq ad abyssos: timendo ascendũt
usq ñ celos. Descendunt usq ad abissos. foris
pugne. intus timores. Anima eoꝵ in malis ta¬
bescebat. Turbati sunt et moti sunt: sicut ebriꝰ
Qui sedent ad gubernacula. et qui fideliter nanẽ
amant: sentiunt quod dico. Turbati siit: et moti
sunt sicut ebrius. Certe quando locuntur. quã¬

Expanded text:
Qui ergo faciunt operationem in aquis multis, «ipsi viderunt opera Domini, et mirabilia ejus in profundo.» Quid enim profundius cordibus humanis? Inde plerumque venti erumpunt, tempestates seditionum, et dissensionum navem perturbant. Et quid agitur in his? Volens Deus ut ad eum clamarent et hi qui gubernant, et hi qui portantur, «Dixit, et stetit spiritus procellae.» Quid est, «stetit?» Permansit, perduravit: adhuc turbat, diu jactat, saevit, et non transit. «Dixit» enim, «et stetit spiritus procellae.» Et quid egit iste spiritus procellae? «Et exaltati sunt fluctus ejus. Ascendunt usque ad coelos,» audiendo: «descendunt usque in abyssos,» timendo. «Ascendunt usque in coelos, descendunt usque in abyssos:» foris pugnae, intus timores. «Anima eorum in malis tabescebat. Turbati sunt, et moti sunt, sicut ebrius.» Qui sedent ad gubernacula, et qui fideliter navem amant, sentiunt quod dico: «Turbati sunt, et moti sunt sicut ebrius.» Certe quando loquuntur, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ego homo. Quis me liberabit de corpore mor¬
tis huius: Humiliatum ẽ. ergo in laborib cor
eoꝵ: infirmati sunt nec fuit qui ad iuuaret
eos. Quid gͦ restat: nisi quare factum ẽ: Si
em̃ data eẽt lex que posset uiuificare: omino
ex lege eẽt iusticia. S condusit scriptura omĩa
sub peccato: ut ꝓmissio ex fide iħu xp̃i daretur
credentib. Lex aut̃ subintrauit: ut habunda¬
ret delictum. Accepisti uerbum. accepisti pre¬
ceptum: nec desinis facere quod male faciebas:
et accepto precepto. auges peccata ꝑ p̾uaricati¬
onem suꝑbie. Si te ignorabas. uł disce te humi¬
liatus : clamabis.a necessitate liberaberis: libera¬
tus miserationes dm̃ confiteberis. Et exclama¬
uerunt ad dñm cum tribularentur: et de ne¬
cessitatib eoꝵ saluos fecit eos. Liberati sunt de
scd̾̃a temptacione: restat tedii atq fastidii. S
primo quid istis p̃stitit liberatis. iudete. Et edu¬

Expanded text:
ego homo, quis me liberabit de corpore morego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Humiliatum est» ergo «in laboribus cor eorum; infirmati sunt, nec fuit qui adjuvaret eos.» Quid ergo restat, nisi quare factum est? «Si enim data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia: sed conclusit Scriptsub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus» . «Lex autem subintravit, ut abundaret delictum» . Accepisti verbum, accepisti praeceptum, nec desinis facere quod male faciebas; et accepto praecepto, auges peccata per praevaricationem. Superbe, si te ignorabas, vel disce te humiliatus: clamabis, a necessitate liberaberis; liberatus miserationes Domini confiteberis. «Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum salvos fecit eos.» Liberati sunt de secunda tentatione, restat taedii atque fastidii. Sed primo quid istis praestitit liberatis, videte. «Et edu
Abbreviated transcription (Latin):
ut in ciuitatem irent habitationis. Quomodo
subuenerit fame et siti nondum dicit: s et hoc
expectate. Confiteantur dño miserationes eius.
⁊ mirabilia oius filiss hominum. Dicite exꝑti
in exꝑtis. iam in uia positi. iam in cuuitatem
inueniendam directi: iam deniq a fame et
siti liberati. Qñ satiauit animã inanem : et
agere debeas. quid isꝑaro. Quid aliud excipis.
qm̃ conaris et suꝑaris: Sedentes in tenebris
⁊ umbra mortis: compeditos in mendicitate
et ferro. Unde hoc. nisi quia tibi tribuebas.
quia gr̃a dĩ nõ agnoscebas: quia consilium
tes constituere. Et consilium altissimi exacer¬
bauerunt: et hunuliatum ẽ. in laborib cor
eoꝵ. Et nunc pugna contra concupiscentiam
Dõ desistenit ab adiutorio laborare potes: uinc̾e
non potes. Et cum fueris pressus consuetudi¬
ne tua praua.humiliabit᷑ cortuũ in laberib:
ut iam corde humiliato discas clamare. Infeliae

Expanded text:
ut irent in civitatem habitationis.» Quomodo ut irent in civitatem habitationis.» Quomodo subvenerit fami et siti, nondum dicit, sed et hoc exspectate. «Confiteantur Domino miserationes ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Dicite experti inexpertis, jam in via positi, jam ad civitatem inveniendam directi, jam denique a fame et siti liberati: «Quoniam satiavit animam inanem, et aagere debeas, quid sperare. Quid aliud excipit, quoniam conaris et superaris? «Sedentes in tenebris et in umbra mortis, compeditos in mendicitate et ferro.» Unde hoc, nisi quia tibi tribuebas, quia gratiam Dei non agnoscebas, quia consilium tes constituere . «Et consilium Altissimi exacerbaverunt. Et humiliatum est in laboribus cor eorum.» Et nunc pugna contra concupiscentiam. Deo desistente ab adjutorio, laborare potes, vincere non potes. Et cum fueris pressus consuetudine tua prava, humiliabitur cor tuum in laboribus; ut jam corde humiliato discas clamare: «Infelix
Abbreviated transcription (Latin):
Legamus iam magisquã disseramus. Dicant qui
redempti sunt a dño quos redemit de manu
inimicoꝵ: de regionib congregauit eos. ab ori¬
ente. et occasu. et ab aquilone. ⁊ mari. Xp̃iani
gͦ ipsi dicant: de toto orbe conuocati. Erraue¬
runt in solitudine. et in siccitate : uiam oiuita¬
tis habitacionis nõ inuenerunt. Errorem mise¬
rabilem audiumus. Quid de inopia: ẜsurien¬
tes et sicientes erant: anima eoꝵ in ipsis defecit.
S quare defecit: Ciu bono: Non eñi crudelis ẽ.
ds̃: s se cominendat. quod expedit nobis: ut
nobis deficientib rogetur. et ut subueniens
ametur. Et idõ post hunc errorem ⁊ famem
et sitim exclamauerunt ad dñm eum tribula¬
rentur: ⁊ de necessitatib eoꝵ eripuit eos. Et
quid illis p̃stitit quia errabant: Et dedua it
eos in uiam rectam: uiam ciutatis habitatio¬
nis non inuenerunt. Fame et siti estuabant.
et deficiebant: et deduxit eos in uiam rectã.

Expanded text:
Legamus jam magis quam disseramus. 9. «Dicant qui Legamus jam magis quam disseramus. 9. «Dicant qui redempti sunt a Domino, quos redemit de manu inimicorum; de regionibus congregavit eos, ab oriente et occasu, et aquilone et mari.» Christiani ergo ipsi dicant, de toto orbe convocati. «Erraverunt in solitudine, in siccitate, viam civitatis habitationis non invenerunt.» Errorem miserabilem audivimus: quid de inopia? «Esurientes et sitientes, anima eorum in ipsis defecit.» Sed quare defecit? cui bono? Non enim crudelis est Deus; sed se commendat, quod expedit nobis, ut nobis deficientibus rogetur, et ut subveniens ametur. Et ideo post hunc errorem et famem et sitim, «Et clamaverunt ad Dominum, cum tribularentur; et de necessitatibus eorum eripuit eos.» Et quid illis praestitit, quia errabant? «Et deduxit eos in viam rectam.» Viam civitatis habitationis non inveniebant, fame et siti aestuabant, et deficiebant, «Et deduscit eos in viam rectam,
Abbreviated transcription (Latin):
usq adeo me istum totum psalmũ aliquantum
ꝓlixum exposuisse arbitror: ut iam officium
ame non expectetis disputatoris. s pene lecto¬
ris si tenetis que dixi. Puto eñi sunt ante ur̃os
ocłos constituta: s ut melius cominendent᷑ bre¬
uiter replicentur. Prima temptatio: erroris et fa¬
mis uerbi. Scdã. difficultatis uincendarum con¬
cupiscentiarum. Tercia: tedii atq fastidii. Quar¬
ta: tempestatis et ꝑid̾oꝵ in gub̾nandis ȩccłis.
Et in his om̃ib: exclamationes. et liberationes.
et miserationum dĩ confessiones. Ad extremum
ipsius ȩccłiȩ fit cõmendatio: que et salua fac¬
ta ẽ. ꝑ gr̃ãm dĩ nr̃i. nõ ꝑmeritũ suum: et com¬
memoratur mimicoꝵ afflictio propter suꝑbiam:
quib extinctis erecta ẽ. eccłia: et propt̾ insidias
quasdam diminutionis ab hereticis. et detriẽ¬
toꝵ quodaminodo domesticoꝵ: et ex his curca
ȩccłiam diuinis beneficiis. est psalmi conclusio.

Expanded text:
usque adeo me istum totum psalmum aliquantum usque adeo me istum totum psalmum aliquantum prolixum exposuisse arbitror, ut jam officium a me non exspectetis disputatoris, sed pene lectoris, si tenetis quae dixi. Puto enim, sunt ante oculos vestros constituta; sed ut melius commendentur, breviter replicentur. Prima tentatio erroris et famis verbi; secunda difficultatis vincendarum concupiscentiarum; tertia taedii atque fastidii; quarta tempestatis et periculorum in gubernandis Ecclesiis: et in his omnibus exclamationes, et liberationes, et miserationum Dei confessiones. Ad extremum ipsius Ecclesiae fit commendatio, quae et salva facta est per gratiam Dei nostri, non per meritum suum: et commemoratur inimicorum afflictio propter superbiam; quibus exstinctis, erecta est Ecclesia: et propter insidias quasdam deminutionis ab haereticis, et detrimentorum quodammodo domesticorum, et ex his circa Ecclesiam divina beneficia; et Psalmi conclusio.
Abbreviated transcription (Latin):
ne dum uos primo naufragatis minus solliciti
sitis: et pro nob̾ minus oretis. Quid enim fr̃s:
Q inia ad eadem gubernacula nõ sedetis: nõ in ea¬
dem naue naiugatis: Post has quatuor tempta¬
ciones. quatuor exclamationes. quatuor liberati¬
ones. quatuor miserationum domiuicarũ confes¬
siones: generalit᷑ in hoc psalmo consequent ipsa
commendatur aeccłia: ut eiudentissime noueri¬
tis de qua psalmus ab exordio loquebatur: com¬
mendatur aut̃ ita ut nobis in om̃ib dĩ gr̃a pre¬
dicetur: qui suꝑbis resistit. humilib aut̃ dat
gr̃am: quia idõ ille uenit. ut qui nõ uident ui¬
deant. et qui uident ceci fiant: quia om̃is ual¬
lis implebitur. et omis mons et collis humiliabit᷑.
Quo commendato dr̃ aliquid quod etiam de hereti¬
cis intelligatur: quib tanquam euulib bellis
quatitur ȩccłia: et conduditur psalmus quem
iam exposui breuius fortasse quam putabatis. Nã

Expanded text:
nam vos primo naufragatis, minus solliciti nam vos primo naufragatis, minus solliciti sitis, et pro nobis minus oretis. Quid enim, fratres, quia ad eadem gubernacula non sedetis, non in eadem navi navigatis? 8. Post has quatuor tentationes, quatuor exclamationes, quatuor liberationes, quatuor miserationum dominicarum confessiones, generaliter in hoc psalmo consequenter ipsa commendatur Ecclesia; ut evidentissime noveritis, de qua Psalmus ab exordio loquebatur. Commendatur autem ita ut nobis in omnibus Dei gratia praedicetur, qui «superbis resistit, humilibus autem dat gratiam» : quia ideo ille venit, «ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant» ; quia «omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur» . Quo commendato, dicitur aliquid, quod etiam de haereticis intelligatur, quibus tanquam civilibus bellis quatitur Ecclesia; et concluditur Psalmus, quem jam exposui, brevius fortasse quam putabatis. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
di fortassis dignus eris cui popłs committatur:
constituaris in gub̃̾naculis nauis recturus aeccłiam.
Ibi quarta temptacio tempestatis maris quacien¬
tis aeccłiam: turbantis gub̃natorem. Deniq illas
tres temptaciones: experiri potest om̃ĩs pius fide¬
lis in popło dĩ. Quarta ista:. nr̃a est. Quanto em̃
plus honoramur: tanto plus ꝑiclitamur. Metu¬
endum ẽ: ne auertat aliquem nr̃m aueritate
ad ꝑiculum erroris. Metuendum ẽ. ne iuncat
unũquẽq cupiditas sua: et eligat eam sequi quã
ex eus difficultatib exclamare ad dm̃. Metuen¬
dum ẽ. enim ne unusquisq ur̃m minus sapiat
uerbum dĩ: ⁊ fastidio moritur. Temptatio uero
gubernandi: temptacio ꝑicłoꝵ in regenda ȩccłia
nos potissimum tangit. S quomodo et uos ali¬
eni eritis: si nauis tota ꝑiclitabitur: Quod idõ
dixi qm̃ in hac quarta temptatione tanquam
nr̃a propria opus ẽ. ut ab orationib nõ desistatis.

Expanded text:
Dei, fortassis dignus eris cui populus committatur; Dei, fortassis dignus eris cui populus committatur; constituaris in gubernaculis navis, recturus Ecclesiam. Ibi quarta tentatio. Tempestates maris quatientes Ecclesiam, turbant gubernatorem. Denique tres illas tentationes experiri potest omnis pius fidelis in populo Dei; quarta ista nostra est. Quanto enim plus honoramur, tanto plus periclitamur. Metuendum est ne avertat aliquem vestrum a veritate periculum erroris; metuendum est ne vincat unumquemque cupiditas sua, et eligat eam sequi, quam ex ejus difficultatibus exclamare ad Dominum; metuendum est ne unicuique vestrum minus sapiat verbum Dei, et fastidio moriatur: tentatio vero gubernandi, tentatio periculorum in regenda Ecclesia nos potissimum tangit. Sed quomodo et vos alieni eritis, si tota navis periclitabitur? Quod ideo dixi, ne in hac quarta tentatione, tanquam nostra propria ubi opus est ut ab orationibus non desistatis,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ talis ẽ. et uincit illas difficultates. et ꝓbabili¬
ter iam conuersatur inter homines sine ulla
querela maloꝵ moꝵ. excipitur temptacione
tercia tedii cuiusdam in moram huius uitȩ:
ita ut aliquando eum nec legere. nec orare de¬
lectet. Tercia temptacio: priori contraria. Pri¬
us eñi ꝑiclitabatur fame. postea fastidio. Unde
et hoc nisi de quodam. langore anime : lam te¬
non illicit adulterium: nec tainen delectat
diꝰ uerbum. lam post ꝑicłm imꝑieiȩ. et concu¬
piscentiȩ. de quib duob te euasisse letaris: iu¬
de ne tedium fastidiumq te nẽcet. Non est
et ista leuis temptatio. Agnosce te in illa: et
exdama ad dñ ut de necessitatib tuis etiam
hic liberet te: et de hac temptacione liberatus
cum fueris. confiteantur illi miserationes eius
Lib̾atus aut̃ ab errore. liberatus a difficultate be¬
ne oꝑandi: liberatus a tedio fastidioq uerbi

Expanded text:
ergo talis est, et vicit illas difficultates, et probabiliergo talis est, et vicit illas difficultates, et probabiliter jam conversatur inter homines, sine ulla querela malorum morum, excipitur tentatione tertia taedii cujusdam in mora hujus vitae, ita ut aliquando eum nec legere nec orare delectet. Tertia tentatio priori contraria: prius enim periclitabatur fame, postea fastidio. Unde et hoc, nisi de quodam languore animae? Jam non te illicit adulterium, nec tamen delectat Dei verbum. Jam post periculum imperitiae et concupiscentiae, de quibus duobus te evasisse laetaris, vide ne taedium fastidiumque te necet. Non est et ista levis tentatio: agnosce te in illa, et exclama ad Dominum, ut de necessitatibus tuis etiam hic liberet te; et de hac tentatione liberatus cum fueris, confiteantur illi miserationes ejus. 7. Liberatus autem ab errore, liberatus a difficultate bene operandi, liberatus a taedio fastidioque verbi
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. Ei loquor: qui iam transut has du¬
as. Nam istȩ duȩ fateor: multis notȩ sunt. es
eni nescit se ab ignorantia uenisse ad ueritatẽ.
ab errore ad uiam: a faine sapientiȩ ad uerbũ
fidei: deide multa luctantur cum difficulta¬
tib uitioꝵ suoꝵ: et adhuc consuetudine colli¬
gati gemunt tanquam inclusura et compe¬
dib. Agnoscunt et istam temptacionẽ: quã¬
uis iam dicant si forte dicunt. infelia ego
homo: quis me lib̃abit de corpore mortis huiꝰ:
Ham uide artissima iuncła. Caro inquit concu¬
piscit aduersus sp̃m. et sp̃s aduersus carnem:
ut non ea que uultis illa faciatis. Proinde qui
iam ẽ. ad utus sp̃u. ut quem ad modũ noluit
eẽ adulter sic non sit. quomodo noluit eẽ fur
sic nõ sit: et cetera illa omĩa que uolunt homi¬
nes uincere: et sepe infliai suꝑant᷑ ut exclamẽt
ad dñm. ut de necessitatib eoꝵ erue̾t eos. et li¬
berati confiteant᷑ dño miserationes eius: quisqͥs

Expanded text:
hominem: ei loquor qui jam transiit has duhominem: ei loquor qui jam transiit has duas. Nam istae duae, fateor, multis notae sunt. Quis enim nescit se ab ignorantia venisse ad veritatem, ab errore ad viam, a fame sapientiae ad verbum fidei? Deinde multi luctantur cum difficultatibus vitiorum suorum, et adhuc consuetudine colligati gemunt tanquam in clausura et compedibus. Agnoscunt et istam tentationem, quamvis jam dicant, si forte dicunt: «Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus» ? Nam vide arctissima vincula: «Caro,» inquit, «concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem; ut non ea quae vultis, illa faciatis» . Proinde qui jam est adjutus spiritu, ut quemadmodum noluit esse adulter, sic non sit; quomodo noluit esse fur, sic non sit; et caetera illa omnia, quae volunt homines vincere, et saepe inflexi superantur, ut exclament ad Deum, ut de necessitatibus eorum eruat eos, et inde liberati confiteantur Domino miserationes ejus: quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
tacio ẽ: difficultatis in bene oꝑando. Sicut in¬
illa pͥma erroris et famus. exclamat et in hac ad
diim: liberat dñs de necessitatib. Rumpit
uncła difficultatis: constituit in oꝑationem
aequitatis. Incipit ei iam facile eẽ. quod dif¬
ficile fuerat: abstinere a malis. nõ ad ultera¬
re. non furtum facere. non omicidiũ. non
sacrilegium. non alienum cõcupiscere. Fac¬
ta ẽ. facultas: que fuerat antea difficultas. Po¬
tuit dñs hoc sine difficultate p̃stare. S si hoc
sine difficultate haberemus. largitorẽ huius
boni non agnosceremus. Si enĩ primitus cum
uellet possẽt. et non sentiret aduersus se obti¬
nentes cupiditates: nec uinłis suis grauata ani¬
ma collideretur. siuis uirib tribueret quod se
posse sentiret: et non confiterentur dño mise¬
rationes eius. Post has duas temptationes. pͥmã
erroris atq in opie ueritatis. scd̃am difficulta¬
tis bene oꝑandi: tercia temptacio excipit

Expanded text:
tatio est difficultatis in bene operando, sicut tatio est difficultatis in bene operando, sicut illa prima erroris et famis. Exclamat et in hac ad Dominum: liberat Dominus de necessitatibus, rumpit vincula difficultatis, constituit in operatione aequitatis. Incipit ei jam facile esse quod difficile fuerat, abstinere a malis, non adulterare, non furtum facere, non homicidium, non sacrilegium, non alienum concupiscere: facta est facultas quae fuerat antea difficultas. Potuit hoc Dominus sine difficultate praestare; sed si hoc sine difficultate haberemus, largitorem hujus boni non agnosceremus. Si enim primitus, cum vellet, posset, et non sentiret adversus se obnitentes cupiditates, nec vinculis suis gravata anima collideretur; suis viribus tribueret quod se posse sentiret, et non confiterentur Domino miserationes ejus. 6. Post has duas tentationes, primam erroris atque inopiae veritatis, secundam difficultatis bene operandi, tertia tentatio excipit
Abbreviated transcription (Latin):
Pruma gͦ temptacio ẽ. erroris et famis. Ubi in
hac temptacione fatigatus exclamauerit ad
dñm. ꝑducitur ad iuam fidei: unde incipiat
ꝑgere ad ciuitatem quietis. Perducitur ergo
quam multum sibi tribuendo. ⁊ quasi de siuis
uirib p̾sumendo: incipit confligere uelle bel¬
la contra peccata: et ꝓpter suꝑbiam suꝑari.
Inuenit gͦ se ligatum difficultatib cupiditatũ:
et non posse uiam ꝓpt̾ compedes ambulare.
Inclusum se sentit difficultate uicioꝵ: et tanꝗ
muro impostibilitatis erecto portisq clausis. qua
euadat ut recte uiuat nõ inuenit. Lam seit
quomodo uiuere debeat. Prius enim in errore
erat: et famem ueritatis patiebatur. Accepit
aut̃ iam cibum ueritatis. et positus ẽ. in uia:
audit. uiue bene scđm quod nosti. Ante enĩ
non noueras quemadmodũ iuueres: modo
accepisti et nosti. Conatur: non potest. ligatũ
se sentit: exclamat ad dñm. Scda ergo temp¬

Expanded text:
Prima ergo tentatio est erroris et famis. Ubi in Prima ergo tentatio est erroris et famis. Ubi in hac tentatione fatigatus exclamaverit ad Deum, perducitur ad viam fidei, unde incipiat pergere ad civitatem quietis. Perducitur ergo quam multum sibi tribuendo, et quasi de suis viribus praesumendo, incipit confligere velle contra peccata, et propter superbiam superari. Invenit ergo se ligatum difficultatibus cupiditatum, et non posse viam propter compedes ambulare: inclusum se sentit difficultate vitiorum; et tanquam muro impossibilitatis erecto, portisque clausis, qua evadat ut recte vivat, non invenit. Jam scit quomodo vivere debeat: prius enim in errore erat, et famem veritatis patiebatur; accepit autem jam cibum veritatis, et positus est in via: audit, Vive bene, secundum quod nosti; antea enim non noveras quemadmodum viveres, modo accepisti et nosti. Conatur, non potest; ligatum se sentit, exclamat ad Dominum. Secunda ergo ten
Abbreviated transcription (Latin):
testis et uos. quat̃ repetuuit: in quo num̾o quã¬
tum dño adiuuante serutari ualuimus: signifi¬
cat nob̾ quatuor quasdam temptaciones ex qͥ¬
b nos liberat cui confitent᷑ suȩ miserationes.
F ac enĩ hominem primo nichil querentẽ scdm
uitam ueterem. seductoria securitate iuuen¬
tem: nichil putantem aliud eẽ post hanc uitã
quandoq finendam. negligentem quendam
et socordem : obrutum cor habentem. illecebris
mundi et mortiferis delectationib consopitũ:
ut excitetur iste ad querendam gr̃am dĩ: ut
fiat sollicitus. et tanquam de somino eiugilet.
nõne manus dĩ eacitat eum: S tamen a quo
sit excitatus ignorat. Incipit aut̃ ẽẽ iam dei cũ
cognouerit ueritatis fidem: s antequã cognos¬
cat dolet errorem suum. Inuenit eñi se in erro¬
rem: uult cognoscere ueritatem. Pulsat ubi
potest: temptat quod potest. uagatur qua
potest: famem etiam patitur ipsius ueritatis.

Expanded text:
testis et vos, quater repetit; in quo numero, quantestis et vos, quater repetit; in quo numero, quantum Domino adjuvante scrutari valuimus, significat nobis quatuor quasdam tentationes, ex quibus nos liberat cui confitentur suae miserationes. Fac enim hominem primo nihil quaerentem, secundum vitam veterem seductoria securitate viventem, nihil putantem aliud esse post hanc vitam quandoque finiendam; negligentem quemdam et socordem, obrutum cor habentem illecebris mundi, et mortiferis delectationibus consopitum: ut excitetur iste ad quaerendam gratiam Dei, ut fiat sollicitus, et tanquam de somno evigilet, nonne manus Dei excitat eum? Sed tamen a quo sit excitatus, ignorat. Incipit autem esse jam Dei, cum cognoverit veritatis fidem. Sed antequam cognoscat, dolet errorem suum. Invenit enim se in errore, vult cognoscere veritatem, pulsat ubi potest, tentat quod potest, vagatur qua potest, famem etiam patitur ipsius veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Hec aut̃ in figura contingenbant in illis: scripta
sunt aut̃ ad correptionem nr̃am. in quos fines
scłoꝵ deuenerunt. Nos uero non simul om̃s
s paulatim singulatimq credentes congre¬
gamur ni unamꝰ quandam ciuitatem. et in
unum popłm dĩ. s in uno quoq nr̃m etiam
singła contingunt. Hec que seripta sunt: con¬
tinguiit in popło. Hic enĩ popłs de singłis. nõ
singui de popło. Hunquid enĩ unus homo ex
popłis : S popłs ex singłis hominib consttit.
Q uicquid gͦ cum loquor agnoueris in te quisquis
exꝑtus es: noli cogitando quasi remanere in te
et putare quod insolo te contigit. s crode ista
contingere aut in om̃ib aut ꝓpe in om̃ib qui
uenuit ad hunc popłm. et de manu inimico¬
rum p̃cioso sanguine redimuntur. Repetitu¬
rus ẽ. enim assidue quod cantauimus modo.
eius: et mirabilia eius filiis hominum. Istos uer¬
sus quantum animaduertere potui quod po¬

Expanded text:
«Haec autem omnia in figura contingebant in illis; scripta «Haec autem omnia in figura contingebant in illis; scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit» . Nos vero non simul omnes, sed paulatim singillatimque credentes congregamur in unam quamdam civitatem, et in unum populum Dei; sed in unoquoque nostrum etiam singulo contingunt haec quae scripta sunt, contingunt in populo. Etenim populus de singulis, non singuli de populo: numquid enim unus homo ex populis? Sed populus ex singulis hominibus constat. Quidquid ergo, cum loquor, agnoveris in te, quisquis expertus es, noli cogitando quasi remanere in te, et putare quod in solo te contingit; sed crede ista contingere aut in omnibus, aut prope in omnibus qui veniunt ad hunc populum, et de manu inimicorum pretioso sanguine redimuntur. 4. Repetiturus est enim assidue quod cantavimus modo: ejus, et mirabilia ejus filiis hominum.» Istos versus, quantum advertere potui, quod po
Abbreviated transcription (Latin):
oriente et occasii: ab aquilone ⁊ mari. Istos gͦ
iam redemptos: intelligimus in toto orbe t̾rarũ.
Popłs hic dei de magna ⁊ lata egypto liberatꝰ.
tanquam ꝑ mare rubrum ducitur: ut in bap¬
tisinum fuat uumicos. Sacramento eñi tanꝗ
rubri maris baptismo scilicet xp̃i sanguine
consecrato. insequentes egyptii peccata delen¬
tur: te euadente. nullus qui te premebat re¬
linquitur uumicus. Istt gͦ dicant hec: et audia
agatur in congregatione om̃ium gentium re¬
depta ꝑ xp̃m. Non quasi simul contingant hec
que cantantur in om̃ib gentib: s in singulis
quib q credentib. In popło aut̃ illo aliter. Io¬
tus eñĩ popłs tota illa gens ex semune abrahȩ
scđm carnem: tota multitudo domus isrł se¬
mel educta ẽ. ex egypto: semel ꝑ rubrũ ma¬
re ducta: semel ad t̾ram ꝓmissionis ꝑducta. Si¬
mul eñi om̃s erant: in quib hec contingebant.

Expanded text:
oriente et occasu, ab aquilone et mari.» Istos ergo oriente et occasu, ab aquilone et mari.» Istos ergo jam redemptos intelligimus in toto orbe terrarum. Populus hic Dei de magna et lata Aegypto liberatus, tanquam per mare Rubrum ducitur, ut in Baptismo finiat inimicos. Sacramento enim tanquam rubri maris, Baptismo scilicet Christi sanguine consecrato, insequentes Aegyptii, peccata delentur; et te evadente, nullus qui te premebat, remanet inimicus. Isti ergo dicant haec; et audiamagatur in congregatione omnium gentium redempta per Christum: non quasi simul contingant haec quae cantantur, in omnibus, sed in singulis quibusque credentibus; in populo autem illo aliter. Totus enim populus, tota illa gens ex semine Abrahae secundum carnem, tota multitudo domus Israel semel educta est ex Aegypto, semel per Rubrum mare ducta, semel ad terram promissionis perducta; simul enim omnes erant in quibus haec contingebant: