comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secum spiritum in unum fundum trahit atq ibi suffocatum
tam diu tenet donec per spiramenta terre diffusus nutrimẽta
ignis incendantur. lam ipsa italie Sicilieq uicinitatis iam pro¬
montorioꝵ altitudo ita similis est ut quãtũ nunc admiratio¬
nis tantum antiquis erroris dederit credentibus coeuntibus
in se promontoriis ac rursum distendentibus solida intercipi
absumiq nauigia. Neq hoc ab antiquis in dulcehinem fabri¬
le compositum. Sed meni & admiratione transeuntium. Ea
est enim procul inspicientibus natura loci ut sinum maris
non transitum putes quo cum accesseris discedere ac seumgi
promontoria quȩ ante uincta fuerant arbitrare Sicilie pri¬
mo Trinacrie nomen fuit. Preterea Sicania denominata
est. Haec aprincipio patria Cyclopum fuit. Quibus extictis
a eolus regnum insulȩ occupauit. Post quem singule ciuitates
in tyrannoꝵ impetum concesserunt quoꝵ nulla terra fera¬

Expanded text:
secum spiritum in imum fundum trahit atque ibi suffocatum secum spiritum in imum fundum trahit atque ibi suffocatum tam diu tenet, donec per spiramenta terrae diffusus nutrimenta ignis incendat. Iam ipsa Italiae Siciliaeque vicinitas, iam promuntoriorum altitudo ipsa ita similis est, ut quantum nunc admirationis, tantum antiquis terroris dederit, credentibus, coeuntibus in se promuntoriis ac rursum discedentibus solida intercipi absumique navigia. Neque hoc ab antiquis in dulcedinem fabulae conpositum, sed metu et admiratione transeuntium. Ea est enim procul inspicientibus natura loci, ut sinum maris, non transitum putes, quo cum accesseris, discedere ac seiungi promuntoria, quae ante iuncta fuerant, arbitrere. Siciliae primo Trinacriae nomen fuit, postea Sicania cognominata est. Haec a principio patria Cyclopum fuit, quibus exstinctis Cocalus regnum insulae occupavit. Post quem singulae civitates in tyrannorum imperium concesserunt, quorum nulla terra fera
Abbreviated transcription (Latin):
tu ueꝵ etiam seuo: neq experientibus modo terribile ueꝵ
etiam procul uisentibus undaꝵ porro in se concurrentium
tãta pugna est ut alias ueluti terga dantes uorticibus mer¬
gi ac inunum desidere alias quasi uictrices in sublime ferri
uideas. Nunc hic fremitum feruentis estus: nunc illic ge¬
mitum in uoragine dissidentis exaudias. Accedunt uicini
& perpetui aethne montis ignes & insulaꝵ eolidum uelut
ipsis undis alatur incendium. Neq enim in tam ãgustis
terminis aliter durare tot seculis tantus ignis potuisset nisi¬
& humoris nutrimentis aleretur. hic igitur fabule Scillã
& carbdim peperere: hic latratus auditos hĩc mõstri cre¬
dita simulacra: dum nauigantem magnis uorticibus pe¬
lagi desidentis exterriti latrare putant undas quas sorben¬
tis estus uorago collidit eadem causa etiam aethne mon¬
tis perpetuos ignes facit. Nam aquaꝵ ille concursus. Rapts

Expanded text:
tu, verum etiam saevo, neque experientibus modo terribile, verum tu, verum etiam saevo, neque experientibus modo terribile, verum etiam procul visentibus. Vndarum porro in se concurrentium tanta pugna est, ut alias veluti terga dantes in imum desidere, alias quasi victrices in sublime ferri videas; nunc hic fremitum ferventis aestus, nunc illic gemitum in voraginem desidentis exaudias. Accedunt vicini et perpetui Aetnae montis ignes et insularum Aeolidum, velut ipsis undis alatur incendium;neque enim in tam angustis terminis aliter durare tot saeculis tantus ignis potuisset, nisi humoris nutrimentis aleretur. Hinc igitur fabulae Scyllam et Charybdin peperere, hinc latratus auditus, hinc monstri credita simulacra, dum navigantes magnis verticibus pelagi desidentis exterriti latrare putant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Eadem causa etiam Aetnae montis perpetuos ignes facit. Nam aquarum ille concursus raptum
Abbreviated transcription (Latin):
ICILI A M ferunt angustiis quondam faucibus
Italie adhesisse dirẽptamq uelut a corpore maiore
impetu superioris maris: quod toto undar onere illuc uehi¬
tur. Est autem ipsa terna tenuis ac fragilis & cauernis ꝗbdã
fistulisq ita penetrabilis: ut uentor: tota ferme flatibus pa¬
teat. nec non & ignibus gn̾andis nutriendisq soli ipsius na¬
turali ui. Quippe intrinsecus stratum sulphure & bitumine
traditur: que res facit: ut spiritu cum igne inter interiora lu¬
ctate frequenter & compluribus locis. Nunc flam̃as nunc
uaporem nunc fumum eructet. Inde deniq aetine montis
per tor secula durat incendium & acrior perspiramenta ca¬
uernate uentus incubuit harenaꝵ moles egeruntur. Pro¬
ximum Italie promontorium regium dicitur. Ideo quia
grece abruta hoc nomine pronuntiatur. Nec mirum si fa¬
bulosa est loci huius antiquitas. In quem res tot coiere mire
primum ꝙ nusꝗͣ alias torrens fretum nec solum citato ĩpe¬

Expanded text:
iciliam ferunt angustis quondam faucibus Italiae adhaesisse direptamque velut a corpore maiore impetu superi maris, quod toto undarum onere illuc vehitur. Est autem terra ipsa tenuis ac fragilis et cavernis quibusdam fistulisque ita penetrabilis, ut ventorum tota ferme flatibus pateat;nec non et ignibus generandis nutriendisque soli ipsius naturalis materia. Quippe intrinsecus stratum sulphure et bitumine traditur,quae res facit, ut spiritu cum igne in terra interiore luctante frequenter et conpluribus locis nunc flammas, nunc vaporem, nunc fumum eructet. Inde denique Aetnae montis per tot saecula durat incendium. Et ubi acrior per spiramenta cavernarum ventus incubuit, harenarum moles egeruntur. Proximum Italiae promuntorium Regium dicitur, ideo quia Graece abrupta hoc nomine pronuntiantur. Nec mirum, si fabulosa est loci huius antiquitas, in quem res tot coiere mirae. Primum quod nusquam alias torrens fretum, nec solum citato impe
Abbreviated transcription (Latin):
Ueꝵ adeo luxuriosa herbis non letis modo Sed etiam dulcib
ut se exigua parte diei pecora impleant. Et nisi pabulo prohi¬
beantur oiutius pasta dissiliãt cultores eius inconditi sunt
gnari pietatis admodum expertes
Scotia eadem & hiuernia proxima Britanie insula spatio terraꝵ
angustior sed si tu fecundior hȩc ab affrico in Borcã porrigitur
Cuius partes priores hiberiã & cantabricum oceanum inten¬
dunt. Unde & hiuernia dicta. Scotia autem q a scotorum
gentibus colitur appellata illic nullus anguis auis rara: apis
nulla: adeo ut aduectos inde pulueres seu lapillos siquis alibi
sparserit inter aluearia examina fauos deserant.

Expanded text:
verum adeo luxuriosa herbis non laetis modo sed etiam dulcibus, verum adeo luxuriosa herbis non laetis modo sed etiam dulcibus, ut se exigua parte diei pecora impleant, et nisi pabulo prohibeantur, diutius pasta dissiliant. Cultores eius inconditi sunt quatenus tamen gnari, pietatis admodum expertesScotia, eadem et Hibernia proxima Britanniae insula, spatio terrarum angustior, sed situ fecundior: haec ab Africo in Boream porrigitur, cujus partes priores Iberiam, et Cantabricum oceanum intendunt. Unde et Hibernia dicta. Scotia autem, quod a Scotorum gentibus colitur, appellata. Illic nullus anguis, avis rara, apis nulla; adeo ut advectos inde pulveres, seu lapillos, si quis alibi sparserit inter alvearia, examina favos deserant.
Abbreviated transcription (Latin):
mina alternis motibus modo in pelagus modo retro fluẽtia
Et quedam gem̃as margaritasq generantia fert populos Re-¬
gesq populoꝵe sed sunt inculti omnes atq ut longius a conti¬
nenti absunt: ita aliaꝵ opum ignari magis tantum pecorae
ac finibus dites: incertum obdecorem an quid aliud ultra cor¬
inuicem infestant. maxime in peritandi cupidine stuchoq ea
prolatandi que possident. Dimicant non equitatu modo aut
pedite: Ueꝵ & bigis & curribus gallice armati couinos uo¬
cant. Quoꝵ falcatis axibus utuntur. Solinus.
Britania multis insulis circũdatur: quaꝵ hiberiã ei ꝓximat
magnitudine in humana incolaꝵ ritu aspero alias ita po¬
pulosa ut perua nisi interdum apactibus arceant᷑ ad pericu¬
lum agat satietas illic nullus anguis auis rara gens in hospita
& bellicosa
Super sritaniã hiuernia est Pene par spatio sed utrĩq eqͥlis
tractu lutorum oblonga celi ad maturanda semina Iniqui

Expanded text:
mina, alternis motibus modo in pelagus modo retro fluentia mina, alternis motibus modo in pelagus modo retro fluentia et quaedam gemmas margaritasque generantia. Fert populos regesque populorum, sed sunt inculti omnes, atque ut longius a continenti absunt ita magis aliarum opum ignari, ac finibus dites, - incertum ob decorem an quid aliud - vitro corinvicem infestant, maxime inperitandi cupidine studioque ea prolatandi quae possident. Dimicant non equitatu modo aut pedite, verum et bigis et curribus Gallice armatis: covinnos vocant, quorum falcatis axibus utuntur. super Britanniammagnitudine, inhumana incolarum ritu aspero, alias ita pabulosa, ut pecua, nisi interdum a pastibus arceantur, ad periculum agat satias. Illic nullus anguis, auis rara, gens inhospita et bellicosasuper Britanniam Iuverna est paene par spatio, sed utrimque aequali tractu litorum oblonga, caeli ad maturanda semina iniqui,
Abbreviated transcription (Latin):
vdeoꝵ fines ad orientem uergunt Arabia terminantur a
meridie egyptus obiacet. ab occasu phenices & mare: Septẽ¬
trionem elatere Syrie longe prospectant. Corpora hominũ
salubria & ferentia laboꝵ. rari inbres: Uber solum exube¬
rant fruges nostrum ad morum: preterq eas balsamum &
palme: palmetis proceritas & decor: balsamum modica ar¬
bor ut quisq ramus intimuit:si uim ferri: adhibeas pauent
uene fragmine lapidis aut testa aperiunt humor in usu me¬
dentium est: precipuum montium libanum erigit: mirũ dictu
tantos inter ardores opacum fidũq niuibus. Idem amnẽ ior¬
danem fumdit alitq nec iordanis a pelago accipitur: sed
unum atq alterum lacum integer perfluit ⁊ c̃¬

Expanded text:
e qua ad Orientem vergunt Arabia terminantur, a meridie Aegyptus obiacet, ab occasu Phoenices et mare, septentrionem e latere Syriae longe prospectant. corpora hominum salubria et ferentia laborum. rari imbres, uber solum: exuberant fruges nostrum ad morem praeterque eas balsamum et palmae. palmetis proceritas et decor, balsamum modica arbor: ut quisque ramus intumuit, si vim ferri adhibeas, pavent venae; fragmine lapidis aut testa aperiuntur; umor in usu medentium est. praecipuum montium Libanum erigit, mirum dictu, tantos inter ardores opacum fidumque nivibus; idem amnem Iordanen alit funditque. nec Iordanes pelago accipitur, sed unum atque alterum lacum integer perfluit,
Abbreviated transcription (Latin):
ex uno amico abrahe. Samaria a qua omnis regio quȩ circa
eam fuit nomen accepit. Sennacherib rex assirioꝵ cõstruxit
uocauitq samariam idest custodiam: quia quando israel tran¬
stulit medos ibi custodes constituit: hanc obsidione captam
antiochus solo coequauit guam postea herocles a fundamẽ¬
tis instaurans in honorem augusti augustã idest sebastiam
greco sermone uocauit. Ibi sepulti sunt heliseus & abdias pro¬
phete: & quo maior inter natos mulierum non fuit Bapuista
Ioannes.Tiberiadem uero herodes alius in iudea in nomine
tiberii Cesaris condidit. Tyrus urb phenicum condita aphe¬
nicibus fuit. Haec est ciuitas qua aurum regi salomoni fere¬
batur in ꝯua optima pipura tingitur. Unde & Tyria dicitꝰ¬
nobilis purpura. Phenices a rubro profecti mare Sidonem ur¬
bem opulentissimam condiderunt quam apiscium copia sidon
appellauerunt Nam piscem phenices sidon uocant. Ipsi etiã

Expanded text:
ex uno amico Abrahae. 25. Samariam, a qua omnis regio quae circa ex uno amico Abrahae. 25. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit, vocavitque 199 Samariam, id est, custodiam, quia quando Israel transtulit, Medos ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans, in honorem Augusti, Augustam, id est, Sebastiam Graeco sermone vocavit. Ibi siti sunt Elisaeus et Abdias prophetae, et quo major inter natos mulierum non fuit, Baptista Joannes. 26. Tiberiadem vero Herodes alius in Judaea, in nomine Tiberii Caesaris condidit. 27. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur, in qua optima purpura tingitur. Unde et Tyria dicitnobilis purpura. Phoenices a Rubro profecti mare Sidonem urbem opulentissimam condiderunt, quam a piscium copia Sidon appellaverunt. Nam piscem Phoenices 'sidon' vocant. Ipsi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mine sichem filii sui.Ipsa est numc neapolis ciuitas samarita¬
noꝵ. Sethel vrbem sãmarie condiderunt iebutei quȩ priꝰ
uocabatur luza: sed postꝗͣ dormiens ibi iacob uidit scalam
initentem celo & dixit uere hic domus dei est & porta celi:
hac ex causa locus nomen accepit bethel id est domus dei.
Quando autem ibi ab hieroboam uituli aurei fabricati sunt:
uocata est bethauen idest domus idoli quȩ antea uocabatur
domus dei. Sethleem iuda ciuita dauid quȩ mundi genuit
saluatorem a iebuseis condita fertur & uocata primũ effra¬
ta quando autem ibi iacob pecora sua pauit: eidem loco Be¬
thleem nomen quodam uaticinio futuri imposuit: quod do¬
mus panis interpretatur: propter eum panem qui ibi de ce¬
lo descendit Ebron ciuitas iudee quȩ quondam uocabatur
arbe condita esta gigantibus ante septem annos ꝗͣ ab eis
tithanis urbs aegypti conderetur. Ipsa est & mambre uocata:¬

Expanded text:
mine Sichem filii sui. 198 Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritamine Sichem filii sui. 198 Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. 22. Bethel urbem Samariae condiderunt Jebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Jacob vidit scalam innitentem coelo, et dixit: Vere hic domus Dei est, et porta coeli; hac ex causa nomen locus accepit Bethel, id est, domus Dei. Quando autem ibi ab Jeroboam vituli aurei fabricati sunt, vocata est Bethaven, id est, domus idoli, quae antea vocabatur domus Dei. 23. Bethlehem Juda, civitas David, quae mundi genuit Salvatorem, a Jebusaeis condita fertur, et vocata primum Ephrata. Quando autem Jacob ibi pecora sua pavit, eidem loco Bethlehem nomen, quodam vaticinio futuri, imposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de coelo descendit. 24. Chebron civitas Judaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe
Abbreviated transcription (Latin):
rauimus nimcupata ex nomine cessoim qui fuit nepos cham
& filius mesraim.Dor urbs fuit quondam potentissima & uer¬
sa uice stratonis turris: postea abherode rege iudee in honorẽ
cesaris augusti cesarea nuncupata. in qua Cornelii domus
xp̃i est ecclesia & philippi edicule & cubiculum quattuor uir¬
ginum prophetaꝵ. Ioppe oppidum pal estine maritimũ iidem
palestini edificauerunt ubi saxum ostenditur quod uinculoꝵ
andromade ad huc uestigia retinet cuius bellue forma eminẽ¬
tior elephantis fuit. hierico a iebuscis condita traditura ꝗbꝰ
& nomen transisse perhibetur: hanc subuertit iesus. postꝗͣ in
struxit aliam oram de bethel ex tribu effraim. Sed & hec eo tẽ¬
pore qua ierusalem oppugnabatur a romanis propter perfidiã
ciuium capta atq destructa est postꝗͣ tertia edificata est urbis
quȩ usq hodie permanet. Sichem samarie urbem quȩ latine
& grece sichima uocatur edificauit emor appellauit eam no¬

Expanded text:
ravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham ravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui fuit nepos Cham et filius Mesraim. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege Iudaeae, in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Corneli domum Christi vidit Ecclesia, et Philippi aediculas, et cubiculum quattuor virginum prophetarum. Ioppe oppidum Palaestinae maritimum idem Palaestini aedificaverunt; ubi saxum ostenditur quod vinculorum Andromedae vestigia adhuc retinet; cuius beluae forma eminentior elephantis fuit. Iericho a Iebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse pestruxit aliam Ozam de Bethel ex tribu Ephraim. Sed et haec eo tempore, quo Hierusalem oppugnabatur a Romanis, propter perfidiam civium capta atque destructa est, pro qua tertia aedificata est urbs, quae hodie usque permanet. 21. Sichem Samariae urbem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam no
Abbreviated transcription (Latin):
Eleucus unus ex pueris Alex andri post mortem
eiusdem alexandri occupato regno orientis vrbẽ
in siria condidit eamq ex antiochi patris sui nomine antio¬
chiam nuncupauit: & syrie caput instituit Ipse quoq Laodi¬
tiam & seleutiam: ipse apaniam & echissam urbes construxit.
Damascus urb̾ sy rie conchita & nucupata adamasco chispensa¬
toris abrahe filio.Haec antea in omni syria tenuit principatũ.
Nec dum enim florebant ibi antiochia Laocditia & apamia
quas urbes post alexandrum constructas esse cognoscimus
hic est Damascus quem abraham futurum sibi heredẽ dixe¬
rat ante ꝗͣ esset illi promissus ysaac: Gazam oppidum palesti¬
ne condiderunt euei in qua habitauerunt capadoces pristinis
cultoribus interfectis uocata autem gaza eoq ibi cãbises rex
persar thesauros suos posuit cumbellum egiptis intulisset.
Persaꝵ .n. lingua thesaurum gaza nominatur Philistim urbẽ
condiderunt allophili ipsa est ascalon de qua superius memo¬

Expanded text:
eleucus unus ex pueris Alexandri, post mortem ejusdem Alexandri, occupato regno Orientis, urbem in Syria condidit, eamque ex Antiochi patris sui nomine Antiochiam nuncupavit, et Syriae caput instituit. Ipse quoque Laodiciam, et Seleuciam, ipse Apamiam, et Edessam urbes construxit. 15. Damascus Syriae, condita et nuncupata a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum. Necdum enim florebant ibi Antiochia, Laodicia, et Apamia, quas urbes post AlexHic est Damascus quem Abraham futurum sibi heredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Evei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocata autem Gaza eo quod ibi Cambyses rex Persarum thensauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset; Persarum enim lingua thesaurum 'gaza' nominatur. Philistim urbem condiderunt Allophyli; ipsa est Ascalon, de qua superius memo
Abbreviated transcription (Latin):
actor. Nullius imprudentiam despicias.Rar ẜmois ip̃e s
sapientie cupidus et docilis Que nostisinc anogantia po¬
stulã ti impercies. Que nescis sine occultatione impentie t¬
bi benigne postula imptiri¬¬

Expanded text:
actor. Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis ipse, sed actor. Nullius imprudentiam despicias. Rari sermonis ipse, sed n aspernens. Sapientiae cupidus et docilis: quae nosti, sine arrogantia postulanti imparties; quae nescis, sine occultatione ignorantiae tibi postula impartiri
Abbreviated transcription (Latin):
auditor audic̃tum prõptus receptor. & equirenti facile ren¬
¶Sicontinens es ⁊amici tui motusqz corporis obsenianei¬
decorisit. Nec illos ideo contemnas qr latent. Nam nidiffet
sinemo uideat cum ruip̃ẽ illos uirdeas. ¶ Mobilis esto ñ leui.
constans nõꝑtinas.¶Alcius  rei scĩam br̃e te nec ignotu sit.
nec moiestum. ¶Omncs tibi pares facias. sunfiores super¬
biendono contemnas supiores recte  uiuendonõtimcas.
¶Imecidenda offitiositate neq neginsn accerb exactor a¬
pares. ¶Cunctis e to bĩngnus nemini bland paucis faiuãi.
cuitorclementie detestator seuitie  bone fame nz tuc semiator
citatis adnocendum aliquib subrepit oppositissimus. Adirã
tardus admiscricordiam promus maduersis fumusinꝓspis
cautus⁊ humilis ccultatoruntutum tuarum sic̃ aliiuitioruz.
Nanaglic contep̃tor⁊ borum quibz p̾di tus es noaccerb ex¬

Expanded text:
auditor, audientium promptus receptor. Requirenti facile responauditor, audientium promptus receptor. Requirenti facile responSi continens es, animi tui motus corporisque observa, ne indecori sint. Nec illos ideo contemnas quia latent; nam nil differt, si nemo videat, cum tu ipse illos videas. Mobilis esto, non levis; constans, non pertinax. Alicujus rei scientiam habere te nec ignotum sit, nec molestum. Omnes tibi pares facies: sed inferiores superbiendo non contemnes. Superiores, recte vivendo, non metuas. In reddenda officiositate, neque negligens, neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, cultor clementiae, detestator saevitiae, bonae famae, neque tuae seminator, citatis ad nocendum aliquibus subrepunt, oppositissimus. Ad iram tardus, ad misericordiam pronus, in adversis firmus, in prosperis cautus et humilis: occultator virtutum, sicut alii vitiorum. Vanae gloriae contemptor, et bonorum quibus praeditus es, non acerbus ex
Abbreviated transcription (Latin):
tamturpe landan aturpib qͣm silandens obturpia.Cetior e¬
sto quotiens displices malis.Et malorum dete extimatões p̃¬
nas nam  laudationem tibi ascribe. Difficiimum continẽtic
opus ẽ assentatões adulatorum repeuẽ: quorum ẜmonesi
animum uoluptate resolinunt. Nullius passentatõe annei¬
ciam mereans. necad tuam ꝓmerendam phanc adirampin¬
das Nonens audax nõ arrogans summittes te nonꝑ
icies gͣuitate semata. Nd monebens libent. reprehendens l
pacient. simĩto obuugabit aliquis sciro qr profuit. Siĩme¬
nroscitoqr prodẽc noluit. nõ accerba s blanda  tuncbis ncba.
Esto itiorum fugax ip̃e tuorum aliorum nõn cunosus seru¬
tatorncc accerb reprehensor.szsinc exprobratõc correctorata
ut admonirõem hylantate preuenias.Et eyori facile ueniã
datoec extollas quemq̃m neq deicias. ¶ Dicenti ẽ tacitu

Expanded text:
tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior etam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. Difficillimum continentiae opus est, assentationes adulatione repellere, quarum sermones animum voluptate resolvunt. Nullius per assentationem amicitiam merearis, nec ad tuam promerendam per hanc aditum pandas. Non eris audax, nec arrogans: submittes te, non projicies; gravitate servata, admoneberis libenter, et reprehenderis patienter. Si merito objurgabit aliquis, scito quia profuit; si immerito, scito quia prodesse voluit. Non acerba, sed blanda timebis verba. Esto vitiorum fugax ipse; aliorum vero neque curiosus scrutator, neque acerbus reprehensor, sed sine exprobratione correptor, ita ut admonitionem hilaritate praevenias, et errori facile veniam dato. Nec extollas quemquam, neque dejicias. Dicentium esto tacitus
Abbreviated transcription (Latin):
adomosz domum adomino. ¶Mon tibi ascribas qdñ ens.
tibi immundasit. nce parsimonia sordioa.nec simpucitas
sint anguste. nec tua  defleas. nec aliena mutris. ¶Siꝯtinen¬
ria ailigis rurpia fugito anteqm acerdintnec quemq̃m alm̃
uerebens plusqmto. omia tollerabilia  pret curpitudine c̃de
Aũbis quo turpib abstineto qr licentia corum impirdi ciei¬
am nutrit. s mones utiles magisqm sicetos ⁊affabiles a¬
ma: rectos pocius q̃m obsecundantes.¶ Miscebis interduz
seriis iocos: s tempatos.temparisus⁊sinc demupiento digra¬
dos:si puerilit̾ esfusus simuliebrit fes. olibilem quoꝙ boĩeui
num nec contempnat tanqm uilem.Non ent tibiscurils s
g̃ta urbantas. Sares tui sint sine dente. iocisinc nilitate. risꝰ
sine chachunno uox sinc clamorc.incessus sine tumultu.
bonestiq t̃tam̃s. ¶ Sicontinẽs es. idulatoes cirta. sitq tͥ

Expanded text:
a domo, sed domum a domino. Non tibi ascribas quod non ea domo, sed domum a domino. Non tibi ascribas quod non etibi immunda sit, nec parcimonia sordida, nec simplicitasint angustae. Nec tua defleas, nec aliena mireris. Si continentiam diligis, turpia fugito ante quam accedant; nec quemquam alium vereberis plus quam te. Omnia tolerabilia praeter turpitudinem crede. A verbis quoque turpibus abstineto, quia eorum licentiam imprudentiam nutrit. Sermones utiles magis quam facetos et amabiles ama, rectos potius quam obsecundantes. Miscebis interdum seriis jocos, sed temperatos, et sine detrimento dignicus, si pueriliter effusus, si muliebriter fractus. Odibilem quoque hominem rum, nec contemnant tanquam vilem. Non erit tibi scurrilitas, sed grata urbanitas. Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu: honestique tractabis. Si continens es, adulationes evita: sitque tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ris nunqm indicabis tibi cõtu¬
brut. Et cum in potate ru a uidebis uindictamxit tabis uin¬
¶Ncminem su sũro appctas. neminẽ effodias. Palam agre¬
dere nõ geres confuctum isi induxĩs. Nam frantes ⁊ tolos ĩ¬
eecillum decet bibere. ⁊ Eris magnanimus sipicula nec ꝓ¬
retas ut temcranus. nẽc formides ut rimidus dam mti
midum ficit. mnimum nisi reprerensibilis uite cõscientia:¬
Ontientiam nõ sidiligis cireũcide
supstua⁊ mn aitum desideria tua ꝯstrĩ¬
ge. consida tecum q̃nrum nã posca.
nõ quantum cupiditas expectat.
q̃sunt blanduño ⁊ que occultauo¬
uptate.mimum trabunt rcicc. E¬
de circa ciditatem bibe citra ebrictatem. Obserua nc in coni
tes. Nicrus tibi exfacili sit nec. ⁊duoluptatem s.adcibum
accede. salatum tuum fames excitet nõsapores Desideia
tua pirnoredime. qr hoc tantum curare debes ut desinat. Aiz
rum potes te festina reducere. ¶ Si conunentic studes hita

Expanded text:
es, nunquam iudicabis tibi contues, nunquam iudicabis tibi contubuit; et cum illum in potestate tua videris, vindictam putabis, vinsse ignoscere. Neminem susurro appetas, neminem suffodias, palam aggredere. Non geres, conflictum nisi indixeris; nam fraudes et doli imbecillum decent. Eris magnanimus, si pericula nec appetas, ut temerarius, nec formides, ut timidus; nam nil timidum facit animum, nisi reprehensibilis vitae conscientiadiligis, circumcide superflua et in arctum desideria tua constringe. Considera tecum, quantum natura poscat, et non quantum cupiditas expetat. Sque blandimenta quae occultam voluptatem trahunt, rejice. Ede citra cruditatem, bibe citra ebrietatem. Observa ne in convites. Victus tibi ex facili sit, nec ad voluptatem, sed ad cibum accede. Palatum tuum fames excitet, non sapores. Desideria tua parvo redime, quia hoc tantum curare debes, ut desinant: attum potes, te festina reducere. Si continentiae studes, habita
Abbreviated transcription (Latin):
presentia ordina. furura pronide. Pret̾iti rccoroareẜ lamqͥ.
nich̾ de pretito cogitat ꝓdidit utam. Qui ml defurmo p̾me¬
ditaturmomnia in cautus incidit. Proponcãt tuoaio¬
⁊ mla futura ⁊ bona. ut illa sustine possis ista moderari.
requies ip̃a plena sit sapic studiis ⁊ cogitatoib boĩs. Nam.
lit ardua exequat. Seit enim quid qua ma aggredi debeat. et¬
citosingula ⁊ distincte cuncta uidet. Consilium ꝑitdrum ex
aptis obscura extimat. ⁊ expaulis magna⁊ cxeproximis re¬
mota ⁊ expartib  tota:Non temoucat dicendi auc̃cas. nec qs
sz quid dicat intendito.nec q̃m mulus s qualib placca co
stanti tremẽdum descendendi cadendum sitT uncosiua tibi
salutana adnoca cum ribi alludit uite prospitas. Tnnc tẽ
nclut itubricoretincbis assistes. Ncc tibidabis impetꝰ libos
s cucum spicie squoad cundem sit uiquo us.¬
magna siducia uiues liber intro¬
pirus.alacer. Magnanimis hõi¬
bonum ẽnon uacillare:s cõstart¬
expectare. ¶Simagnammus fuc¬

Expanded text:
ide, praeterita recordare. Nam qui nil de praeterito cogitat, perdit vitam, qui nil de futuro praemeditatur, in omnia incautus incidit. Proponas in animo tuo futura mala et bona ut illa sustinere possis et ista moderari. requies ipsa plena sit sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prlit, exaequat ardua. Scit enim quid qua via aggredi debeat: et distincte cuncta videt. Consilium peritorum, ex apertis obscura aestimat, ex parvulis magna, ex proximis remota, ex partibus tota. Non te moveat dicentis auctoritas, nec quis, sed quid dicat, intendito. Nec quam multis, sed qualibus placeat, cogstanti tremendum, ascendenti cadendum sit. Consilia tibi salutifera advoca. Cum tibi alludit vitae prosperitas, tunc te velut in lubrico retinebis ac sistes, nec tibi dabis impetus liberos, sed circumspicies quo eundum sit, vel quousmagna fiducia vives intrepidus et alacer. Magni animi est non uacillare, sed constarexpectare. Si magnanimus
Abbreviated transcription (Latin):
ommb supciliis iubrigens nt bestia.Nam quicta excitat.
alium fent alium fugat.s quãius audaxsit impugnator
tum multa ex se nasentia ferre nõ poterit. s aut miscrũ appe¬
tit finem: aut crumnosam suimc̃oriam dercuĩqt. ¶ Men¬
suraergom.agnamnmitatis ẽ nec timmdũ c̃c boiem nec. au¬
dacem.
tinentia dehiis tminis te astringat. ¶Cano
ne prreus sis ne suspicioso⁊tuntte manum
contrahas.Ne inminimis quoq speculum
ponas. Nam talis.⁊tam cutuncisa uilis pu¬
tabitur mtegntas. ¶hanc ergomediceritatis  linca conti¬
nentiam obseruabis. ⁊t nõuoluptati dedirus ꝓdigus.⁊ lu¬
runosus appeas. Nec. mara tenacitate sordidus aut õbi¬
scurus eristas

Expanded text:
omnibus supercilia subrigens, et bestiarius etiam quieta excitat, omnibus supercilia subrigens, et bestiarius etiam quieta excitat, alium ferit, alium fugat. Sed quamvis audax sit impugnator, tamen multa extra se valentia ferre non poterit. Sed aut miserum appetit finem, aut aerumnosam sui memoriam derelinquit. Mensura ergo magnanimitatis est, nec timidum esse hominem, nec audacem.tinentia deinde his terminis astringat: cave ne parcus sis, ne speciose et timide manum contrahas. Ne in minimis quoque speculum ponas. Nam talis et tam circumcisa vilis putabitur integritas. Hac ergo mediocritatis linea continentiam observabis, ut nec voluptati deditus, prodigus et luxuriosus appareas nec avara tenacitate sordidus aut obscurus exsistas
Abbreviated transcription (Latin):
letus ⁊ increpidus cursus tui finem expectas prospicies lxo
tnstia hui mundi hylaris. ⁊ tumulos a ꝗctus.⁊ extrema seos¬
ius.
ꝓfectum tefaciunt uirum simsuram rectitudĩ
carumcquoniuendifine scruauers ¶Namn
orutentia terminos suos exccdatsqualidi ⁊ pa¬
uia commisis. Inuestigator latentium ⁊ scutator q̃liu̾cun
noranim ostendens. otaberis timidus suspitiosus. semꝑ¬
auqdq̃rens: scmper aliqdrimens: semp aliqo dubitas. Et d¬
si sotiussimas suspitiones tuas ad deprchensionemimpin¬
bas alicui mostrabers dicito astu plenus uci sipeius ⁊ sim¬
plicitatis mimicus: commentatorq culparum. Et postreno
uno nominc. uocaberis acunctis malus hõ. ¶Enhas ma
enlas prudentia  immoderata  pucet. Quicunz  inilla medio
naceminflatum turbidum. inquictum.⁊in
N
quascunq: exccilentias dcorum actorumq
neglecta  honcstate festinum. Qui mom̃tis

Expanded text:
laetus et intrepidus cursus tui finem exspectabis, prospicies haec laetus et intrepidus cursus tui finem exspectabis, prospicies haec tristia hujus mundi hilaris, tumultuosa quietus, extrema securus.perfectum te facient virum, si mensuram rectitudinis earum aequo vivendi fine servaveris. Nam si prudentia terminos suos excedat, callida et pavida commiseris, investigator latentium, et scrutator qualiumcunque noxarum ostenderis, notaberis timidus, speciosus aerens, semper aliquid timens, semper aliquid dubitans, et subtilissimas suspiciones suas ad animi tui apprehensionem impingas. Monstraberis digito astutia plenus, versipellis, et simplicitatis inimicus, contemplatorque culparum, et postremo uno nomine vocaberis a cunctis, malus homo. In has ergo maculas prudentia immensurata perducet. Quicunque in illa mediocri nacem, inflatum, turbidum, inquietum: et in quascunque extollentias dictorum actorumque, neglecta honestate, festinum; qui momentis
Abbreviated transcription (Latin):
torum mranta: In hac noe qd existi¬
nemus quid expediat. Expediet qc
ꝯnulli noc̃e. Et tunc te rstum unũ
appellabunt omnes: sequentur. uenerabuntur⁊ dilis ent. In¬
stus enim utsis nõ solum no nocebit s ⁊̃ nocentes prohibebĩ
dam ninccere nõ est iusticia. s abstinentia aliemiẽ. Ab hiis
eigo mcipe: et no auferas admaiora prouebans etalis
ablata restituas. Raptores quoq ip̃os ne aliis nocendi sit̃
enstiga ⁊ cohide. Ex nuua uocis ambigiutate contousia
nectes s animi quautatem specuiare. Nich̾ tidi ptsit ã fũ¬
Gon aliqͥn contrens utimdatio utere nõ ads alsitatem sad
uen custecam. Et si contigent sidelitatem menda tio redimi
nomentieris s pocuis ercusabis. Qmia ubihonesta cac̃ uistꝰ
secreta nõ prodit. Tacenda enimtacloqͣnda loquit. Atoita¬
uli aperta pax ẽ ⁊ secura tñquillitas At dum ili uincuntur
amalis uincantur abillomala. ¶ Hec crgosistud̾e curaius

Expanded text:
humanae. In hac non est quod aestimemus quid expediat: expedit tibiet nulli nocere. Et tunc te justum virum appellabunt omnes, sequentur, venerabuntur et diligent. Justus enim ut sis, non solum non nocebis, sed etiam nocentes prohibebis: nam nil nocere, non est justitia, sed abstinentia alieni est. Ab his ergo incipe, ut non auferas, ut ad majora proveharis, et aliis ablata restituas. Raptores quoque ipsos ne aliis timendi sint, castiga et cohibe. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam nectes, sed animi qualitatem speculare. Nihil tibi intersit, an firQuod si aliquando coherceris uti mendacio, utere non ad falsi sed ad veri custodiam; et si contigerit fidelitatem mendacio redimi, non mentieris, sed potius excusaberis: quia ubi honesta causa est, justus secreta non prodit, tacenda enim tacet, loquenda loquitur: atque illi aperta, et secura tranquillitas, ut dum alii vincantur a malis, vincantur ab illo mala. Haec ergo si studere curaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
datii mĩtis retinet. Grebro medatum specic uitatis oreulit.
Samsicut aliqͣn tnstem frontem amicus blandam adu
re sit norium. srutens fauert nouult faiu no potent opi

Expanded text:
dacii veritas retinet. Crebro mendacium specie veritatis occulitur. dacii veritas retinet. Crebro mendacium specie veritatis occulitur. Nam sicut aliquando tristem frontem amicus, et blandam adulre sit noxium. Prudens fallere non vult, falli non potest. Boni
Abbreviated transcription (Latin):
Tatuor nututum species multoꝵ
sapientum sententiis diffinite. sut.
quibus ammus humanus cõpo¬
m ad honestatem inte possit Haꝵ
Prima est prudentia. Secunda ma¬
gnammitas. Tercia  continentia.
Quarta insticia. Sĩgule igit hiis
offitiis quibus subtus annexe
sunt honestum ac bene moratuz
sideras tuncpratoem recte  uiue:⁊
siomniaprius extimes ⁊ ꝑpeses. ⁊
dignitatem reb nõ exopimõe mul¬
torum s ex carum natura cõstitua.
Nam scire tebes quia sunt quedam¬
antem cxreb tnsitoriis possides ñ
nrens quod caducum ẽ. Nec apd̾te
que res tanqm aliena scruabis. sedprote tanqm cua ⁊ distẽ¬
ses ⁊ ntans. Si prudentiam. amplectens ubiq itoens. Et
pront iemm ac teporum uanctas crigitita te accommode
tur. Prudentis ꝓprium est eraminait consilia. ocito facili
caulitatt adfalsa prolabi. D̾dubus nõ diffimas. sed suspẽ
uitebatur no continno falsum ẽ. Trebro quidem faciemmẽ¬

Expanded text:
Quatuor virtutum species multorum Quatuor virtutum species multorum sapientium sententiis definitae sunt, quibus animus humanus componi ad honestatem vitae possit. Harum prima est prudentia; secunda magnanimitas; tertia, continentia; quarta, justitia. Singulae tibi in officiis quae subsunt, annexae sunt, ac bene moratum sideras, tunc per rationem recte vives, si omnia prius existimes et perpenses, et dignitatem rebus non ex opinione multorum, sed ex earum natura constituas. Nam scire debes quia sunt quaautem ex rebus transitoriis possides, imes quod caducum est; nec apud te quae habes tanquam aliena servabis, sed pro te tanquam tua dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, ita te accommodestur. Prudentis proprium est examinare consilia, et non cito facili credulitate ad falsa prolabi. De dubiis non definias, sed suspensvidetur, non continuo falsum est. Crebro siquidem faciem men
Abbreviated transcription (Latin):
Noriosissimo. ac tñqussimo
⁊ insigni catholice fidei p̾dito pietate Mitoni Regi
nes etclignatiomi tuc crebro aliqd ꝑeplam seribẽz ant cõso¬
co tntenuitatis mec insolenter continuo a cautis ĩpingi
prot̾iuam si Regalis reuerẽtic guitatem aut assidius ant
uilib ut lib dictis attingam. Et ideone ant egolicentia
pic inuitationis abuterer loq̃ndo Aur tuo magis  desideno
obsisterem reticendo libellum hunc nulla sophismatũ ostẽ¬
tatione politum s planitic purc simplicitatis expressuz ca¬
pacib fident obri aunb recitandum: Quem non tue
gñaliter his ꝯscripsi quos miustiis tius astantes h̾ꝯucit
honestt. Q nem iecuro nolu tali noc abulo suꝑscribi. Quia
nõ illa ardna. ⁊ pfẽa que apaucis ⁊ egregiis deicolis patrãt
instituit S⁊ ea mag̾ commonet quesine diuinaꝵ senpu¬
ranm preceptis raturan tm̃ hummne intllntic lege ctia
alaicis recte hocsteq innentibus uateant adimpicri:

Expanded text:
loriosissimo ac tranquillissimo, et insigni catholicae fidei praedito pietate, Mironi regi nes, ut Dignationi tuae crebro aliquid per epistolam scribens aut consoto tamen tenuitatis meae insolentem continuo a cautis impingi propterviam, si regalis reverentiae gravitatem aut assiduis aut vilibus, ut libet, dictis adjungam. Et ideo ne aut ego licentia piae invitationis abuterer loquendo, aut vestro magis desiderio obsisterem reticendo, libellum hunc nulla sophismatum ostentatione politum, sed planitie purae simplicitatis excerptum, capacibus fidenter auribus obtuli recitandum. Quem non vestgeneraliter his conscripsi, quos ministeriis tuis astantes haec conhonestae; quem idcirco tali volui vocabulo superscribi, quia non illa ardua et perfecta, quae a paucis et peregregiis Deicolis patrantur, instituit; sed ea magis commonet, quae et sine divinarum Scripturarum praeceptis, naturali tantum humanae intelligentiae lege etiam a laicis recte honesteque viventibus valeant adimpleri.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum moncas aliquem nec se uelit ĩpe moncri
Sitibi sit kanis noli de sistere ceptis.
Contra uerbosos noli contendere ubis.
Rumores fuge ne incipias nouus anctor hri
dam nulli tacuisse nocet s nocet ẽẽ locutum

Expanded text:
ue mones aliquem, nec se velit ipse moneri, Si tibi sit charus, noli desistere coeptis.Contra verbosos noli contendere verbis. Rumores fuge, ne incipias novus actor haberi Nam nulli tacuisse nocet, nocet esse locutum
Abbreviated transcription (French):
Oui uoeult auoir lyuer
et leste le bure de ses uaches
depuis q̃lles ont uelle Lors
que les baches sont en sault
ses cõuient mener deuant
le taur et les laissier le taur
flairier sans aultrement
touchier celle fois et mener
la uache trois fois entour
le taur. Et ainsi a la secõde
fois. Et a la tierce la faire
saillir et depuis tant q̃lse
aist retenu.
La trezieme euuangille.
Quiconques ne uoeult
estre assailly ne abbaye des
chiens de iour ne de nuyt
si aist du bon frõmage rosty
et leur en donne en disant¬
Incamio et freno ⁊cet. Et
il sera laissie paisible. Ce
tour doibuent bien sauoir
ces amoureuz.
La quatorzieme enuãgille
Qui uoeult auoir toute
une lune de largent en sa
bourse si la salue reueram¬
ment le propre iour quesse
appert nouuesse et se iour
ensieuant si se percheura
moult tost de bon secoure.
La quinzieme euuangille.

Expanded text:
ui voeult avoir l'yver et l'esté le bure de ses vaches depuis qu'elles ont vellé, lors que les vaches sont en sault, les convient mener devant le taur et les laissier le taur flairier sans aultrement touchier celle fois, et mener la vache trois fois entour le taur, et ainsi a la seconde fois, et a la tierce la faire saillir, et depuis tant qu'elle aist retenu. La trezieme euvangille Quiconques ne voeult estre assailly ne abbayé des chiens de jour ne de nuyt, si aist du bon frommage rosty et leur en donne en disant;In camo et freno, et cetera, et il sera laissié paisible. Ce tour doibvent bien savoir ces amoureuz. La quartorzieme euvangille Qui voeult avoir toute une lune de l'argent en sa bourse, si la salue reveramment le propre jour qu'elle appert nouvelle et le jour ensievant; si se perchevra moult tost de bon secours. La quinzieme euvangille
Abbreviated transcription (French):
¶ertes dist transelme
pour aussi uray que enuã¬
gille ung hõm̃e qui despẽd
Ly apres sont contenues
Les euuangilles que sen.
dit des quenoulles dittes
et certiffiees par femmes
ou la plus same partie ad¬
iouste foy et uoulentiere
mettent a effect. Et la pre¬
mĩere qui iadis les mist
auant fut une demiselle
de uillage nõmee trãselme
la toute uielle, et cõme len
dist ialouse de son mary-
bel et lenne sur qͥ maint
aguet lour et nuit mettoit

Expanded text:
ertes, dist Transeline, pour aussy vray que Euvangille, ung homme qui despendy aprés sont contenues les Euvangilles que l'en dit des Quenoulles, dittes et certiffiees par femmes, ou la plus saine partie adjouste foy et voulentiers mettent a effect. Et la premiere qui jadis les mist avant fut une demiselle de village nommee Transeline, ja toute vielle et, comme l'en dist, jalouse de son mary bel et jenne sur qui maint aguet jour et nuit mettoit
Abbreviated transcription (French):
Qui francement poeult
cheuauchier lours nocuf.
pas dun tenant il est affrã¬
chi de esteseure. Et si poeult
guerir du mal saint leu.
La xxixͤ enuangille.

Expanded text:
Qui francement poeult chevauchier l'ours noeuf pas d'un tenant, il est affranchi de esteseure et si poeult guerir du mal saint Leu. La .XXIXe. euvangille
Abbreviated transcription (French):
Lautre uielle ensieuãt
dist Pour uray cõme euuã¬
gille hõme qui sa fem̃e mo-¬
leste est tenu deuant dieu poͬ
pire que sarrazin Et ainsi
hõme qui de gre bat et tue
sa fem̃e iamaiz na de dieu
pardon ne iamais ne preut
son auoir multiplier
les enfans quil a delle de
mille se tous ne perissent
miserablement.
La quarte enuangille.

Expanded text:
autre vielle ensievant dist:Pour vray comme euvangille, homme qui sa femme moleste est tenu devant Dieu pour pire que Sarrazin, et ainsi homme qui de gré bat et tue sa femme, jamaiz n'a de Dieu pardon ne jamais ne poeut son avoir multiplier, et les enfants qu'il a d'elle, de mille, se tous ne perissent miserablement. La quarte euvangille
Abbreviated transcription (French):
Pour auoir lenfant ses
cheueulz crespes. Quant
Il sera desobe lui soit Rue du
um blanc sur son chief. Et
apres soit son baing iette a
la Rachine dune uigne.
La sezieme euuangille.

Expanded text:
Pour avoir l'enfant ses cheveulz crespes, quant il sera desobé, lui soit rué du vin blanc sur son chief, et aprés soit son baing jetté a la rachine d'une vigne. La sezieme euvangille
Abbreviated transcription (French):
quenousses a tous propos
Et premierement
Uant uint la seconde
nuit a la fiete les fil¬
leresses uenues transe line
dist laissons nr̃e propos du
soir a tant pour parler aĩsi
que chascun lentende.
filleresse pour aussi uray
que euuangile. Quant une
fem̃e uoeult estre de son barõ
ou de son ami bien amee se
esse lui fait mengier rachine ᷤᷤ
derbe de chat ĩl sera de elle
tres amoureux.¬
La seconde euuangille
L autre uielle apres dist¬
Pour uray et chose toute ap¬
prouuee est Que qͥ poroit
finer de ung uray mande¬
gloire et le couchier en blãs
diips Et lui presentera
mengier et a boire deux foiz
se iour et tenir net cõme
ung petit enfant et tout
par contenance moult tost
deuenra riche Et a paynes
sara il cõment .¬
La tierce euuangisse.

Expanded text:
Quenoulles a tous propos. Et premierement. Quant vint la seconde nuit a la siete, les filleresses venues, Transeline dist:Laissons nostre propos du soir a tant pour parler ainsi que chascun l'entende. filleresse:Pour aussi vray que euvangile, quant une femme voeult estre de son baron ou de son ami bien amee, se elle lui fait mengier rachines d'erbe de chat, il sera de elle tres amoureux.La seconde euvangille L'autre vielle aprés dist:Pour vray et chose toute approuvee est que, qui pourroit finer de ung vray mandegloire et le couchier en blans draps, et lui presenter a mengier et a boire deux foiz le jour, et tenir net comme ung petit enfant, et tout par contenance, moult tost devenra riche, et a paynes sara il comment.La tierce euvangille
Abbreviated transcription (French):
la buẽe boult ce seroit poͬ
de legier perdre la buee.
Mais on poeult et doit seu¬
sement dire esse iue.
La uniͤ euuangille.
Cerces dit une autre
uiesse ĩl nest Riens plus
uray que quy en une mai¬
son laisse une petite seelle
sa nuyt les quatre pies en
hault autant est lenriemi
a cheual sur la maison.
La .ixc ͤ euuangisse.
Da compaigne dist poͬ
uray quant sur une maĩ¬
son agaches gargonnent
ce nest quelque signe de
bien. Mais quant mouscõs
y gargonnent et repairent
cest tout bon signe.
La dixieme enuangilse.

Expanded text:
la buee boult, ce seroit pour de legier perdre la buee. Mais on poeult et doit seulement dire:«Elle jue. »La .VIIJe. euvangille Certes, dit une autre vielle, il n'est riens plus vray que quy en une maison laisse une petite seelle la nuyt les quatre piés en hault, autant est l'Ennemi a cheval sur la maison. La .IXe. euvangille Sa compaigne dist:« Pour vray, quant sur une maison agaches gargonnent, ce n'est quelque signe de bien; mais quant mousçons y gargonnent et repairent, c'est tout bon signe. »La dixieme euvangille
Abbreviated transcription (French):
Iennes filles a marier
aueuc iennes hõmes ne au¬
trement lamaiz ne doiuent
mengier a se cacesouce Car
pour uray et par coustume
souuent aduient que fem̃es
en ont barron a part. Et
ainsi en pourroit aduenir
aux hõmes.¬
La .xixͤ euuangille.

Expanded text:
ennes filles a marier aveuc jennes hommes ne autrement, jamaiz ne doivent mengier a le cacelouce; car pour vray et par coustume, souvent advient que femmes en ont barron a part. Et ainsi en pourroit advenir aux hommes.La .XIXe. euvangille
Abbreviated transcription (French):
La dist une autre uielle¬
Quoy que deuant soit dit
Qui ayme son chien con¬
gnoist son bien. Qui tue
son chat il tue son mal.¬
La .xlix ͤ. euuangille.
Dulz ne se doibt asseoir
au ĩeu de dez ou autres poͬ
gaignier son doz deuere la
sune ains le uisage ou se
ce non ia ne sen leuera sãs
perte. Et du soleil le cõtrair
La Cinquãtieme euuãgille.

Expanded text:
La dist une autre vielle:Quoy que devant soit dit, qui ayme son chien, congnoist son bien. Qui tue son chat, il tue son mal.La .XLIXe. euvangille Nulz ne se doibt asseoir au jeu de dez ou autres pour gaignier, son doz devers la lune ains le visage, ou se ce non, ja ne s'en levera sans perte; et du soleil, le contraire. La cinquantieme euvangille
Abbreviated transcription (French):
L autre filleresse apres
dist ainsi. On ne doit poĩt
donner aux iennes filles a
marier a mengier de la teste
du lieure par especial affin
que elles mariees et enchaĩ¬
tes ny pensent. Et que les
enfuns ne apportent fur
terre sa seure fendue.
La noeufieme euuangille.

Expanded text:
L'autre filleresse aprés dist ainsi:On ne doit point donner aux jennes filles a marier a mengier de la teste du lievre par especial, affin que elles mariees et enchaintes n'y pensent, et que leurs enfans ne apportent sur terre la levre fendue. La noeufieme euvangille
Abbreviated transcription (French):
Se dauenture ung hom¬
me bat sa femme enchaĩte
Et sil la pille du piet, lors¬
quelle enfantera moult
grant traueil en ara. Et
pour remede fault auoir
le soulier du pie du mary
qui sa pisse. Et que esse
boiue a meismes. Et elle
enfantera legierement.
La xxuiii ͨ. euuangille.
Se dauenture aucun ou
aucurie engambe par des¬
sus ung petit enfant, Il
ne croistra plus, se celluy
propre ne se Rengambe
et retourne par dessus.
La xxix ͤ. euuangille.
Quant la chausse d une
ienne fille lui dessoie pe
Les Rues, et quelle pert son
garretier cest signe que
son amoureuz se repent, et
quesse se perdra/.
La trentiesme euuangille.

Expanded text:
Se d'aventure ung homme bat sa femme enchainte et s'il la pille du piet, lorsqu'elle enfantera moult grant traveil en ara. Et pour remede fault avoir le soulier du pié du mary qui l'a pillé, et que elle boive a meismes, et elle enfantera legierement. La .XXVIIJe. euvangille Se d'aventure aucun ou aucune engambe par dessus ung petit enfant, il ne croistra plus, se celluy propre ne le rengambe et retourne par dessus. La .XXIXe. euvangille Quant la chausse d'une jenne fille lui desloie par les rues, et qu'elle pert son garretier, c'est signe que son amoureuz se repent et qu'elle le perdra. La trentiesme euvangille
Abbreviated transcription (French):
La prochaine uielle fille¬
resse aiant ouy transelme
dist. Il nest Rien plus uruy
que hõme qui ua au cõtraire
de tout ce quil a promiz en
la main du prestre certes il
est faulz paruir. Et celluy
qui bat sa fem̃e na depuis
iamais grace ne octroy de nr̃e
dame se premier na obtenu
pardon de sa femĩe, car pour
uray il fait autel pechie que
sil greuoit ou uouloit soy
meismes destruire.
La tierce euuangisse.

Expanded text:
La prochaine vielle filleresse, aiant ouy Transeline dist:Il n'est rien plus vray que, homme qui va au contraire de tout ce qu'il a promiz en la main du prestre, certes il est faulz parjur. Et celluy qui bat sa femme, n'a depuis jamais grace ne octroy de Nostre Dame se premier n'a obtenu pardon de sa femme; car pour vray, il fait autel pechié que s'il grevoit ou vouloit soy meismes destruire. La tierce euvangille