comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut subito imensa nobis atq in com¬
p̾hensibilia duob tribq sermonibꝰ
explicentur. Quid breuiꝰ dicam:
frequent̃ & una sillaba meffabilẽ dñi
naturam demonstrat. ut est illud.
Qui est misit me. Cunꝰ om̃e uerbũ
subtilit̾ inquisitum. copiosis sensib
scaturit. Nam sicut fecundissimus
ager odoriferas herbas saluti nr̃e ꝓdu¬
cit acõmodas. sic lectio diuina cum ꝑ
singła uerba requiritur: semꝑ illic
cura mentis sauciȩ repperitur. De
cuiꝰ eloquentiȩ modis: multi patres
lacius ꝓlixiusq dixerunt. Quorũ
nomina in libris introductoriis cõ¬
memoranda ꝑspeximꝰ. S fons ille
çȩlestis quantũ assidue constat hauri¬
ri. tantũ nescit expendi. Ac ne diutiꝰ
in generalib remorem᷑. specialia psal¬
res euident̃ agnoscitur. quȩ commu¬
nib reb premissis. postea sub aliqua
ꝓprietate describitur

Expanded text:
ut subito immensa nobis atque incomut subito immensa nobis atque incomprehensibi ia duobus tribusque sermonibus explicentur. Quid brevius dicam, frequenter etiam una syllaba ineffabilem Domini naturam demonstrat; ut est illud: Qui est misit me . Cujus omne verbum subtiliter inquisitum copiosis sensibus scaturit. Nam sicut fecundissimus ager odoriferas herbas saluti nostrae producit accommodas, sic lectio divina cum per singula verba requiritur, semper illic cura mentis sauciae reperitur. De cujus eloquentiae modis multi Patres latius prolixiusque dixerunt, quorum nomina in libris introductoriis commemoranda perspeximus. Sed fons iste coelestis quantum assidue constat hauriri, tantum nescit expendi. Ac ne diutius in generalibus remoremur, specialia Psalres evidenter agnoscitur, quae communibus rebus praemissis, postea sub aliqua proprietate describitur
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. ista uͦ non abnegat in litteris
esse diuinis. Terte accedamꝰ ad psal¬
mos. & interrogemꝰ quȩ om̃i dispu¬
tatione maior est. rerum fidem. Istud
gͦ pͥncipale uirgineũ & salutare locu¬
tionis genꝰ. plerumq res aliquas re-¬
fert. & sepe longe alia quã audiunt᷑
exponit. Simplicitas duplex. & sine
dolo bilinguitas: sicut fecit ioseph qͥ
dum fr̃s suos aspectu ipso & sermone
patrio cognouisset. ita eis uidebatur
loqui. ut nullatenꝰ potiusset agnosci
Q uod non est ad deceptionis studium
sumptũ. s ad commodum magne
utilitatis effectum. Hebreos sermo¬
nes adhibet. causas ꝓfundissimas in¬
nuentes. Unam rem in malo & in
bono plerumq ponit. ut qd̾ noĩe
uidetur. eẽ. commune. ꝓbetur quali¬
tatib discrepare. Celestia terrenis
comparat. ut quod incomp̾hensibilis
magnitudo uetat intelligi. ꝑ notis.¬
simas similitudines possit aduerti. In
uerbis aut̃ serendis mura potentia ẽ.

Expanded text:
mundi: ista vero non abnegat in litteris mundi: ista vero non abnegat in litteris esse divinis. Certe accedamus ad psalmos, et interrogemus, quae omni disputatione major est, rerum fidem. Istud ergo principale virtutum et salutare locutionis genus plerumque res aliquas refert, et saepe longe alia quam audiuntur, exponit. Simplicitas, duplex et sine dolo bilinguitas; sicut fecit Joseph , qui dum fratres suos aspectu ipso et sermone patrio cognovisset, ita eis videbatur loqui, ut nullatenus potuisset agnosci. Quod non est ad deceptionis studium sumptum, sed ad commodum magnae utilitatis effectum. Hebraeos sermones adhibet, causas profundissimas innuentes. Unam rem in malo et in bono plerumque ponit, ut quod nomine videtur esse commune, 8 probetur qualitatibus discrepare. Coelestia terrenis comparat, ut quod incomprehensibilis magnitudo vetat intelligi, per notissimas similitudines possit adverti. In verbis autem serendis mira potentia est;
Abbreviated transcription (Latin):
rarum inueniri ꝓbauit in litteris sa¬
cris. Alios aut̃ ꝓprios modos in diui¬
nis eloquiis. eẽ. declarauit. qͦs gram¬
matici siue rethores nullatenꝰ attige¬
runt. Dyxerunt hoc apud nos &
alii doctissimi patres. id est iheronimꝰ.
ambrosis. hẏlarius. ut nequaquã nos¬
p̃sumptores huiꝰ rei. s pedissequi. ẽẽ.
uideamur. Sed dicit aliquis. Nec
partes ipse syllogisioꝵ nec nomina
sce̾matum. nec uocabula disciplinarũ.
nec alia huiuscemodi ullatenꝰ inueni¬
untur in psalmis. Inueniunt᷑ plane
in uirtute sensuũ. non in efficatione
uerboꝵ. Sic enim uina in uitibus.
messem in semine. frondes in radicib
fructꝰ in ramis. arbores ipsas sensu
contemplamur in nucleis. Nam &
de ꝓfundissima abysso deliciosꝰ piscis
attingitur. qͥ tam̃ ante captionẽ suã
humanis ocłis non iudetur. Merito
gͦ. eẽ. dicimꝰ. quȩ ineȩ̃. nichilominus
uirtute sentimꝰ. Nam & apłs uetat
nos seduci per uanam sapientiam

Expanded text:
rarum inveniri probavit in litteris sararum inveniri probavit in litteris sacris; alios autem proprios modos in divinis eloquiis esse declaravit, quos grammatici sive rhetores nullatenus attigerunt. Dixerunt hoc apud nos et alii doctissimi Patres, id est Hieronymus, Ambrosius, Hilarius; ut nequaquam praesumptores hujus rei, sed pedisequi esse videamur. Sed dicit aliquis: Nec partes ipsae syllogismorum, nec nomina schematum, nec vocabula disciplinarum, nec alia hujuscemodi ullatenus inveniuntur in psalmis; inveniuntur plane in virtute sensuum, non in effatione verborum: sic enim vina in vitibus, messem in semine, frondes in racidibus, fructus in ramis, arbores ipsas sensu contemplamur in nucleis. Nam et de profundissima abysso deliciosus piscis attingitur, qui tamen ante captionem suam humanis oculis non videtur. Merito ergo esse dicimus, quae inesse nihilominus virtute sentimus. Nam et Apostolus vetat nos seduci per vanam sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
dam ueritatem iustis mentib datum.
qd̃ postea gentiles humane sapientie
aptandum. eeᷤ. putauerunt. Hec in
lectionib sacris tamquã clarissima sy¬
dera relucent. & significantias rerum
utillimis compendiis decent̃ illumi-¬
nant. quȩ nos breuit᷑ locis aptissimis
admonebimꝰ. Qm̃ res ipse commo¬
dissime deducentur ad medium. ꝑ qͦs
concepti sensꝰ clariꝰ elucebunt. Nam
& pater augustinꝰ in libro tercio de
doctrina. xp̃iana ita ꝓfessꝰ est. Sciant
aut̃ litterati modis omniũ locutionũ
quos gramatici greco nomine tropos
uocant. auctores nr̃os usos fuisse.
Et paulopost sequit᷑. Quos tam̃ tropoᷤᷤ
id est modos locutionũ qui nouerunt.
agnoscunt in litteris scĩs. eoꝵq scientia
ad eas intelligendas aliquantulũ adiu¬
uatur. cuiꝰ rei & in aliis codicib suis
fecit euidentissimam inentionem. In
libris qͥppe qͦs appellauit de modis lo¬
cutionũ diuersa schemata scłariũ litte¬

Expanded text:
dam veritatem justis mentibus datum, dam veritatem justis mentibus datum, quod postea gentiles humanae sapientiae aptandum esse putaverunt. Haec in lectionibus sacris tanquam clarissima sidera relucent, et significantias rerum utilissimis compendiis decenter illuminant. Quae nos breviter locis aptissimis admonebimus, quoniam res ipsae commodissime deducentur ad medium, per quas concepti sensus clarius elucebunt. Nam et Pater Augustinus in libro tertio de Doctrina Christiana ita professus est: Sciant autem litterati modis omnium locutionum, quos grammatici Graeco nomine tropos vocant, auctores nostros usos fuisse. Et paulo post sequitur: Quos tamen tropos, id est modos locutionum, qui noverunt agnoscunt in litteris sanctis, eorumque scientia ad eas intelligendas aliquantulum adjuvantur. Cujus rei et in aliis codicibus suis fecit evidentissimam mentionem. In libris quippe quos appellavit de Modis Locutionum diversa schemata saecularium litte
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis accipiens extraneum decorem. s
pociꝰ illis ꝓpriam conferens dignitatẽ
Hec enim quando in diumnis scripturis
splendent. certa atq purissima sunt
Cum uͦ ad opiniones hominũ & questio¬
nes manissimas ueniunt. ambiguis
altercationũ fluctib agitant᷑. ut qd̃
hic est firmissime semꝑ uerum. fre¬
quent̃ alibi reddatur incertum. Sic
lingua nr̃a dum psalmodiam canit.
nobilitate ueritatis ornatur. dum ad
fabulas ineptas & blasphema se uerba
conuerterit. ab honore ꝓbitatis exclu¬
ditur. sicut apłs iacob dicit. Ex ipso
ore benedicimus dm̃ & patrem. &
ex ipso ore maledicimꝰ hominem. qui
ad imaginem & similitudinem factꝰ
est dĩ. Hec mundanaꝵ artiũ periti.
quos tam̃ multo posteriꝰ ab exordio
diuinoꝵ libroꝵ extitisse manifestum ẽ.
ad collectiones argumientoꝵ que greci
toppica dicunt. & ad artem dialecticã
& rethoricam transtulerunt. ut cunc̾¬
lis euidenter appareat priꝰ ad expͥmen¬

Expanded text:
ab eis accipiens extraneum decorem, sed ab eis accipiens extraneum decorem, sed potius illis propriam conferens dignitatem. Haec enim quando in divinis Scripturis splendent, certa atque purissima sunt; cum vero ad opiniones hominum et quaestiones inanissimas veniunt, ambiguis altercationum fluctibus agitantur; ut quod hic est firmissime semper verum, frequenter alibi reddatur incertum. Sic et lingua nostra dum psalmodiam canit, nobilitate veritatis ornatur; cum ad fabulas ineptas et blasphema se verba converterit, ab honore probitatis excluditur; sicut apostolus Jacobus dicit: Ex ipso ore benedicimus Deum et Patrem, et ex ipso ore maledicimus hominem, qui ad imaginem et similitudinem Dei factus est . Haec mundanarum artium periti, quos tamen multo posterius ab exordio divinorum librorum exstitisse manifestum est, ad collectiones argumentorum, quae Graeci topica dicunt, et ad artem dialecticam et rhetoricam transtulerunt; ut cunctis evidenter appareat, prius ad exprimen
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ac medullarũ & discretor cogi¬
tationum & intentionũ cordis. Scͥp¬
turȩ autem diuinȩ scã ꝓfunditas ad eo
communes sermones habet. ut eam
uniuersi incunctant᷑ admittant.
Sensus aut̃ recondit ueritatis archano.
ut in ipso studiosissime uitalis senten¬
tia debeat indagari. Nam eam reuera
ẽẽ. diuinam hinc maxime dat᷑ intelligi.
qd̾ indocti subtilissima. temporales ȩt̃na.
non nͥ diuino repleti sp̃ũ potuisse tra¬
dere sentiuntur. Postremo qd̃ mira¬
cula iugit̾ facta sunt. donec scriptura
ipsa mundi ambitũ diulgata comple¬
ret. sicut scriptum est. In omnẽ t̾rã
exiuit sonꝰ eoꝵ. & in sines orbis terre
uerba eoꝵ. Unde ad ꝓbationẽ ꝑtinet
maximã. quia lex diuina ꝑ cunctas
mundi partes cognoscitur fuisse sus¬
cepta. Hec multis modis genera suȩ lo¬
cutionis exercet. diffinitionib succincta.
schematib decora. uerboꝵ ꝓprietate sig¬
nata. syllogismoꝵ complexionib expe¬
cdita. disciplinis inrutilans. non tam̃

Expanded text:
quoque et medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis . Scripturae autem divinae sancta profunditas adeo communes sermones habet, ut eam universi incunctanter admittant. Sensus autem recondit veritatis arcano, ut in ipsa studiosissime vitalis sententia debeat indagari. Nam eam revera esse divinam hinc maxime datur intelligi, quod indocti subtilissima, temporales aeterna nonnisi divino repleti Spiritu potuisse tradere sentiuntur. Postremo quot miracula jugiter facta sunt, donec Scriptura ipsa mundi ambitum divulgata compleret? sicut scriptum est: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Unde ad probationem pertinet maximam, quia lex divina per cunctas mundi partes cognoscitur fuisse suscepta. Haec multis modis genera suae locutionis exercet, definitionibus succincta, schematibus decora, verborum proprietate signata, syllogismorum complexionibus expedita, disciplinis irrutilans: non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
arguerdum. ad erudiendum. ad cor
rigendũ in disciplina quȩ est iusti¬
ciȩ ut ꝑfectꝰ sit homo dĩ. ad om̃e
opꝰ bonum instructꝰ. Hȩc sicut pa¬
tris iheronimi testatur auctoritas
apud hebreos. aut rithino. aut me¬
trica constat lege composita. quȩ ut
ipsi dicunt fastuciis continetur.
Fastutium enĩ est ꝑ commata ꝓcedens.
ad deꝓmendum sensum grauiter ex¬
plicata conceptio. cuiꝰ si uirtutem
lector diligens ꝑscrutaris. audi apłm
ad hebreos dicentem. Uuius ẽ enĩ
dĩ sermo & efficax. & acrior om̃i
gladio ancipiti. & ꝑtingens usq ad

Expanded text:
arguargurigendum in disciplina quae est justitiae, ut perfectus sit homo Dei ad omne opus bonum instructus . Haec, sicut Patris Hieronymi testatur auctoritas, apud Hebraeos aut rhythmo, aut metrica constat lege composita, quae, ut ipsi dicunt, fastuciis continetur. Fastucium enim est per commata procedens ad depromendum sensum, naviter explicata conceptio. Cujus si virtutem lector diligens perscrutaris, audi Apostolum ad Hebraeos dicentem: Vivus est enim Dei sermo et efficax, et acrior omni gladio ancipiti, et perting
Abbreviated transcription (Latin):
sui ueritate consistit. Sic enim in
Loquebatur aut̃ sicut potestatẽ habens.
non sicut scribȩ eoꝵ & pharisei. Ille
enim indubitate loquitur. cui om̃ia
p̾sentia sunt. & rerum exitꝰ ꝓbatur
esse subiectus. E loquentia siquidẽ
est ad unamquamq rem competens
& decora locutio. Hȩc gͥ casta. fixa.
uerax. & eterna p̾dicatio. nimis pu¬
rissimo nitet eloquio. cuiꝰ utilitas
lucet. magnificentia uirtutis apparet.
oꝑatio salutis arridet. sicut & in cen¬
tesimo octauo psalmo dicturꝰ ẽ. quia
eloquiũ tuũ uiuificabit me. Et it̃m.
Lucerna pedib meis uerbũ tuũ dñe.
& lumen semitis meis. Reuera lu¬
men. quia semꝑ uitalia iubet. noxia
ꝓhibet. terrena remouet. celestia ꝑ¬
suadet. Hinc & doctor gentium in
epła ad corinthios scribit᷑. Non enĩ
in sermone est regnũ dĩ. s in uͥtute.
Idem ad timotheum in scd̾a memi¬
uit dicens. Om̃is scriptura diuinitꝰ
inspirata. utilis est ad docendum. ad

Expanded text:
sui veritate consistit. Sic enim in sui veritate consistit. Sic enim in Loquebatur autem sicut potestatem habens, non sicut scribae eorum et Pharisaei . Ille enim indubitata loquitur, cui omnia praesentia sunt, et rerum exitus probatur esse subjectus. Eloquentia siquidem est ad unamquamque 7 rem competens et decora locutio. Haec igitur casta, fixa, verax et aeterna praedicatio, nimis purissimo nitet eloquio, cujus utilitas lucet, magnificentia virtutis apparet, operatio salutis arridet; sicut et in centesimo octavo decimo psalmo dicturus est: Quia eloquium tuum vivificabit me . Et iterum: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis. Remen, quia semper vitalia jubet, noxia prohibet, terrena removet, coelestia persuadet. Hinc et Doctor gentium in Epistola I ad Corinthios scribit: Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute. Idem ad Timotheum II II, meminit dicens: Omnis Scriptura, divinitus inspirata, utilis est ad docendum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enum ꝑ singłos quosq psalmos fa¬
cere nobis difficile fuisse ꝓsitemur:
qd̃ in determinatum atq suspensum
patrum etiam reliquit auctoritas.
Reliquos aut̃ sibi calculos diligens ꝑ¬
scrutator exquirat. qm̃ multa accessu
temporis in scripturis diuinis fuint
clara. quȩ nunc uidentur abscondita.
In conclusionib uero aut summã tociꝰ
psalmi sub breuitate complectimur.
aut contra hereses aliqͥd dicimꝰ des¬
truendas. Ipsa ẽ enĩ sincera dñi dilec̃¬
tio. aduersarios eiꝰ odio habere ꝑfecto.
¶ De eloquentia tociꝰ legis diuine.¬
loquentia legis diinȩ humanis
non est formata sermonib neq
confusis incerta fertur ambagib. ut
aut a reb p̾teritis obliuione discedat.
aut p̾sentium confusione turbetur.
aut futuroꝵ dubiĩs casib eludat᷑. s
cordi non corporalib aurib loquens
magna ueritate. magna p̾scientiȩ fir¬
mitate cuncta diuidicans. auctoris

Expanded text:
Hoc enim per singulos quosque psalmos faHoc enim per singulos quosque psalmos facere nobis difficile fuisse profitemur, quod indeterminatum atque suspensum Patrum etiam reliquit auctoritas. Reliquos autem sibi calculos diligens perscrutator exquirat, quoniam multa accessu temporis in Scripturis divinis fiunt clara, quae nunc videntur abscondita. In conclusionibus vero aut summam totius psalmi sub brevitate complectimur, aut contra haereses aliquid dicimus destruendas. Ipsa est enim Domini sincera dilectio, adversarios ejus odio habere perfecto.XV. De eloquentia totius legis divinae.loquentia legis divinae humanis non est formata sermonibus, neque confusis incerta fertur ambagibus, ut aut a rebus praeteritis oblivione discedat, aut praesentium confusione turbetur, aut futurorum dubiis casibus eludatur; sed cordi, non corporalibus auribus loquens, magna veritate, magna praescientiae firmitate cuncta dijudicans, Auctoris
Abbreviated transcription (Latin):
inscriptione dño uiuante dicen¬
dum est. unde uelud uberib expres¬
sus lacteus sensꝰ diuinȩ p̾dicationis
emanat. Tum unusqͥsq psalmus ꝓ
sua qualitate diuidendꝰ est. ne nobis
intellectum ꝑmisceat. aut occulta
nutatio rerũ aut uarietas introduc̃¬
ta loquentium. Tercio. archanum
psalmi partim scdm sp̃alem intelli¬
gentiam. partim scd̃m hystoricã lec¬
tionem. partim sodm mysticũ sensũ¬
subtilitates rerum discutiens ꝓprieta¬
tesq uerboꝵ ꝓ ut concessum fuerit
conabor aꝑire. Quarto: ꝓ ut locꝰ
exegerit uirtutem eiꝰ breuit᷑ demon¬
strare contendam. quatinꝰ intentio
digesti carminis diuino munere ocłis
interiorib elucescat. Uirtutẽ psalmi
dico inspirationem diuinã. qua nob̾
intentio suꝑna reserat᷑. & sermone
dauitico ã uiciis nos remouet. & rec¬
te nobis uiuere ꝑsuadet. Quinto:
de ordine numeri psalmoꝵ cum res
exegerit memorabimꝰ. qui reueren¬
tissimarũ rerũ honore sacratꝰ est.

Expanded text:
inscriptione, Domino juvante, dicendum est. Unde, velut uberibus expressis, lacteus sensus divinae praedicationis emanat. Tum, unusquisque psalmus pro sua qualitate videndus est, ne nobis intellectum permisceat aut occulta mutatio rerum, aut varietas introducta loquentium. Tertio, arcanum psalmi, partim, secundum spiritalem intelligentiam, partim, secundum historicam lectionem, partim, secundum mysticum sensumsubtilitates rerum discutiens, proprietatesque verborum, prout concessum fuerit, conabor aperire. Quarto, prout locus exegerit, virtutem ejus breviter demonstrare contendam, quatenus intentio digesti carminis, divino munere, oculis interioribus elucescat. Virtutem psalmi dico inspirationem divinam, qua nobis intentio superna reseratur, et sermone Davidico a vitiis nos removet, et recte nobis vivere persuadet. Quinto, de ordine numeri psalmorum, cum res exegerit, memorabimus, qui reverendissimarum rerum honore sacratus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sse ꝓficuum. Hec debet aliqͥs queri cũ
se mundanis crumnis cognosceret in¬
grauari. Libertati qͦ innocentium in
surgunt & martyrum uoces. ubi dor¬
mire & obliuisci dicitur d̾s. qd̾ dictũ
non increpatiue debet suscipi. s affec̃¬
luosa uoluntate deꝓmi. Quȩ etiam ui
libro iob frequentissime repperiunt᷑.
ut nisi ea prudenti indagatione
conspexeris. non supplicationes intelli¬
gas. s querelas. Uerum ista moderata
presumptio iustoꝵ sinceri cordis uidet᷑
deꝓmere puritatem. ut simplicitas
anumi pondꝰ illate uideat᷑ exponere
passionis: sic in scripturis diuinis qͦci¬
ens tale dictum aliquid inuenimus
& clementia duminantis ostenditur.
& supplicantis puritas indicatur.
his qͥ cõmutabunt᷑ filiis chore ad intellectũ

Expanded text:
esse proficuum; nec deberet aliquis queri, cum esse proficuum; nec deberet aliquis queri, cum se mundanis aerumnis cognosceret ingravari. Libertate quoque innocentiae 150 insurgunt et martyrum voces, ubi dormire et oblivisci dicitur Deus. Quod dictum non increpative debet suscipi, sed affectuosa voluntate depromi. Quae etiam in libro Job frequentissime reperiuntur; ut nisi ea prudenti indagatione conspexeris, non supplicationes intelliges, sed querelas. Verum ista moderata praesumptio justorum sinceri cordis videtur depromere puritatem, ut simplicitas animi pondus illatae videatur exponere passionis. Sic in Scripturis divinis quoties tale dictum aliquid invenimus, et clementia dominantis ostenditur, et supplicantis puritas indicatur. his qui commutab
Abbreviated transcription (Latin):
sunt in suis uirib fiduciam ñ habere.
s dm̃ rogare. qui aduersariũ possit op
narum afflictionũ suauissimꝰ fuus
adhibetur. ut petant se resurrectionis
noꝵ spes ꝓbatur agnosci. Exurge aut̃.
non ad dormitionẽm. s ad resurrecti¬
onem est pociꝰ applicandum. Supra
enim ubi cum quasi excitare uoluert̃.
dictũ est quare dormis. hic autẽ exur
rectionem intelligere deberemnꝰ. ĩ qua
destructa cognoscitur humana capti¬
uitas. Illo enim resurgente adiuti.
illo ad çęlos ascendente liberati sumꝰ.
Uerum hec om̃ia nobis contulit nori
cce nobis filioꝵ chore salutaria dicta
sulserunt. ecce nobis eccłiasticꝰ ordo
dño reuelante lampauit. Patres enun
nrͣos ab inimicis suis ꝑ miracula uisua¬
lit̾ liberatos. eẽ. cognouimꝰ. Nunc autẽ
fideles ꝑpassiones corporum & tristi¬
cias animarum ad et̾nam requiem
ꝑuenire didicimꝰ. ut tempore suo utrũ¬
q factum humano generi cognosceret᷑

Expanded text:
sunt in suis viribus fiduciam non habere, sunt in suis viribus fiduciam non habere, sed Deum rogare, qui adversarium possit oppnarum afflictionum suavissimus finis adhibetur; ut petant se resurrectionis norum spes probatur agnosci. Exsurge autem non ad dormitionem, sed ad resurrectionem est potius applicandum. Supra enim, ubi eum quasi excitare voluerunt, dictum est: Quare obdormis? hic autem solumrectionem intelligere deberemus, in qua destructa cognoscitur humana captivitas. Illo enim resurgente adjuti, illo ad coelos ascendente liberati sumus. Verum haec omnia nobis contulit non io psalmi. Ecce nobis filiorum Core salutaria dicta fulserunt: ecce nobis ecclesiasticus ordo Domino revelante lampavit. Patres enim nostros ab inimicis suis per miracula visualiter liberatos esse cognovimus; nunc autem fideles per passiones corporum, et tristitias animarum ad aeternam requiem pervenire didicimus; ut tempore suo utrumque factum humano generi cognosceretur
Abbreviated transcription (Latin):
ditissimꝰ. ut nr̃e indigentie subueni¬
res. Addidit tribulationem nr̃am. cur
clemens semꝑ inspector ẽ. sicut in qͥn¬
quagesimo dicturus est. Cor contri¬
tum & humiliatum d̾s non sꝑnit. La¬
les enim cause apud illum pium iudi¬
cem plurimum ualent. quȩ humanis
cognitorib ꝓbant᷑. eẽ. contemptibiles.
m̃ humiliata est in puluere anima
nra. adhesit in terra uent̾ nr̃. Post
moram exaudicionis. piȩ mentes non
ad desꝑationis audaciam. s ad continue
orationis salutaria se uota uerterunt
Hic enim satisfactio assidue depͣcationis
exponitur. Curuant᷑ enim in pulue¬
rem. qui cinere suꝑ se sparso. animas
suas peccatoꝵ recordatione discrutiant.
Sequitur. Adhesit in terra uent̃ nr̃.
Quod utiq facere solent. qui longa
orͣatione ꝓstrati. tota corꝑis effusione
tenduntur. Adherere enim terre. sig¬
nificat in orationib duitiꝰ inmorari.
ꝑ quas efficacit peceata uincuntur.
Uagna enim contra diabolum arma

Expanded text:
ditissimus, ut nostrae indigentiae subveniditissimus, ut nostrae indigentiae subvenires. Addidit, tribulationem nostram, cujus clemens semper inspector est; sicut in quinquagesimo psalmo dicturus est: Cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Tales enim causae apud illum pium Judicem plurimum valent, qui humanis cognitoribus probantur esse temnibiles.m humiliata est in pulvere anima nostra: adhaesit in terra venter noster. Post moram exauditionis, piae mentes non ad desperationis audaciam, sed ad continuae orationis salutaria se vota verterunt. Hic enim satisfactio assiduae deprecationis exponitur. Curvantur enim in pulverem, qui cinere supra se sparso animas suas peccatorum recordatione discruciant. Sequitur, adhaesit in terra venter noster; quod utique facere solent qui longa oratione prostrati, tota corporis effusione tenduntur. Adhaerere enim terrae, significat in orationibus diutius immorari, per quas efficaciter peccata vincuntur. agna enim contra diabolum arma
Abbreviated transcription (Latin):
no usu dormire dicimus. quando ex¬
pectatio nr̃a diuina dispensatione dif¬
fertur. Hã si potentiam maiestatis eiꝰ
inquiris. habes euidentissimũ dictũ.
Ecce non dormit neq dor¬
mitat.
qui custodit isrł. Repeti¬
tur exur¬
ge. ut quib uidet ꝑicula crescere. ñ
dissimulet subuenire. Sequit᷑. Et ne
repellas nos in finem. Ut si adhuc hic
estimas differendum: non repellas nos¬
in finem. ubi consistit muneris
tui uniu̾sa ꝑfectio. ubi sunt premia
beatoꝵ. ubi martyrib corone preparag᷑.¬
Quare faciem tuã auertis. obliuisceris
inopiam nr̃am. & tribulationem nr̃am id
Malis p̾sentib ingrauati. more beatoꝵ
in flebili supplicatiõne ꝑsistunt dicentes.
Quare nos tam diu estias differen¬
dos. ut respicere non credaris. cum sub¬
uenire distuleris. dequitur. Obluus¬
ceris inopiam nr̃am. Hoc est cui con¬
sueueras subuenire. quam sic in aliis
amas. ut te inopem dicas. Uenisti enĩ

Expanded text:
no usu dormire dicimus, quando exno usu dormire dicimus, quando exspectatio nostra divina dispensatione differtur. Nam si potentiam majestatis ejus inquiras, habes evidentissimum dictum: Ecce non dormit, neque dormitat qui custodit Israel . Repetitur exsurge; ut quibus videt pericula crescere, non dissimulet subvenire. Sequitur, et ne repellas nos in finem; ut si adhuc hic aestimas differendum, ne repelle in finem, ubi consistit muneris tui universa perfectio, ubi sunt praemia beatorum, ubi martyribus coronae praeparaare faciem tuam avertis: oblivisceris inopiam nostram et tribulationem nostram. Malis praesentibus ingravati, more beatorum in flebili supplicatione persistunt dicentes: Quare nos tandiu aestimas differendos, ut respicere non credaris, cum subvenire distuleris? Sequitur, oblivisceris inopiam nostram; hoc est cui consueveras subvenire, quam sic in aliis amas, ut te inopem dicas. Venisti enim
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃rani faciunt. qͥ districtis obseruati¬
onib affligunt᷑. Nam ut hoc ma¬
gis deberes aduertere. addidit tota
die: qd̾ ñ momentaneã mortẽ. s ꝑ
uniu̾sum uite tempꝰ ꝓtractum nob̾
fidelium declararet exitium. Intende
quid sequitur. Estimati sumꝰ ut
oues occisionis. Quis quia ñ habet
arma resultationis. raptorib suis
ꝓbatur. eẽ. contemptibilis. Hon enĩ
aut cornu ualet. aut dente contendit.
aut fuga p̾sumit. s manib latronis
pacienter adquiescit. dum nulla se re¬
luctatione defendit. Sic famuli. xp̃i
uelud oues estimati sunt mori. qm̃
Enumerata multitudine passionũ.
uenerunt filii chore ad terciam partẽ.
ubi tanto desidio auxilium querunt.
ut etiã dñm obdoriisse cominemorens.
Que figura dicitur catacrisis. quam
recte dicimꝰ abusionem. quȩ reb nom̃
cominodat alienum. Non enuim do
conuenit exurgere. qui numquam
noscitur posse dormire. S illũ huma¬

Expanded text:
Christiani faciunt, qui districtis observatiChristiani faciunt, qui districtis observationibus affliguntur. Nam ut hoc magis deberes advertere, addidit, tota die; quod non momentaneam mortem, sed per universum vitae tempus protractum nobis fidelium declararet exitium. Intende quod sequitur, aestimati sumus ut oves occisionis. Ovis, quia non habet arma resultationis, raptoribus suis probatur esse temnibilis. Non enim aut cornu valet, aut dente contendit, aut fuga praesumit; sed manibus latronis patienter acquiescit, dum nulla se reluctatione defendit. Sic famuli Christi velut oves aestimati sunt mori; quoniam sEnumerata multitudine passionum, venerunt filii Core ad tertiam partem, ubi tanto desiderio auxilium quaerunt, ut etiam Dominum obdormisse commemorent. Quae figura catachresis est, quam recte dicimus abusionem, quae rebus nomen commodat alienum. Non enim Deo convenit exsurgere, qui nunquam noscitur posse dormire: sed illum huma
Abbreviated transcription (Latin):
s ut nos faciat quȩ sunt obliuione scpul¬
ta cognoscere. Sic & abrahe dictum est.
Hunc cognoui qm̃ tumes dñm tuum.
quasi ille ex tempore aliquid didicerit.
qͥ ante scła cuncta p̾sciuit Sequit᷑. ista:
id est que suꝑiꝰ dixerat. Si obliti su¬
mꝰ nomen dĩ nr̃i. & si expandimꝰ manꝰ
nr̃as ad dm̃ alienum. Et qm̃ agebatur
de religionis affectu qͥ non solum deuo¬
tione corꝑis. s magis geritur cordis
archano. ad diuinitatis noticiam ubi
om̃is festinat integritas. cu currerunt
dicentes. Ipse enim nouit occulta cordis.
m̃ ꝓpt̾ te mortificamur tota die. esti¬
mati¬
nati sumꝰ ut oues occisionis.
Expo¬
nunt illa beatissimi que
occulta dixerunt. quia ñ moriebantur
ꝓ aliquo faci ẜ nore ꝑpetrato. s amo¬
re diuino. ut credulitas trinitatis sa¬
luberrima gentib augeretur. Morte
uero affici est. ꝑ longas passiones pre¬
sentis uite exitum repperire. qd̾̃ ꝑfecti

Expanded text:
sed ut nos faciat quae sunt oblivione sepulsed ut nos faciat quae sunt oblivione sepulta cognoscere. Sic et Abrahae dictum est: Nunc cognovi, quoniam times Deum tuum ; quasi ille aliquid ex tempore didicerit, qui ante saecula cuncta praescivit. Sequitur: Ista, id est quae superius dixerat: Si obliti sumus nomen Dei nostri: et si expandimus manus nostras ad Deum alienum. Et quoniam agebatur de religionis affectu, qui non solum devotione corporis, sed magis geritur cordis arcano, ad Divinitatis notitiam, ubi omnis festinat integritas, cucurrerunt dicentes: Ipse enim novit occulta cordis.ropter te mortificamur tota die, aestimati sumus ut oves occisionis. Exponunt illa beatissimi quae occulta dixerunt, quia non moriebantur pro aliquo facinore perpetrato, sed amore divino; ut credulitas Trinitatis saluberrima gentibus augeretur. Morte vero affici est per longas passiones praesentis vitae exitum reperire; quod perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
& penitudo suecedit. Sequit᷑. Et oꝑuit
nos umbra mortis. Uite istiꝰ transitũ
dicunt. qͥ scis & peccatorib ꝓbat᷑ esse
communis. Ceterum uera mors illa ẽ.
qua impii et̾̃na dampnatione puni
dm̃ alienum. Ipse est intellectꝰ quem
titulꝰ dixit absolute fidelium. ut dm̃
nesciant alienum. nec obliuiscant᷑ cũ.
cuiꝰ nomi iucrucis impressione dicati
sunt. Nam qd̾ additur. & si expandimꝰ
manꝰ nr̃as ad dm̃ alienum. orantem
describunt. qͥ tensis manib crucẽ ipsã
quam fronte recipit. corꝑis sui forma
restituit. Hoc enim fidelissimi non ali¬
eno s suo dño utiq faciebant. ut ꝑse¬
uerantia illos fideles assereret. qͥ mutati
ꝓnuntiandum est. qm̃ grauissimum
est apud dñm: si in eiꝰ religione peccet᷑.
Requirere autem solemꝰ. quando illa
desid̾amꝰ agnoscere. que nr̃am nouimꝰ
conscientiam non tenere. Ds̃ aut̃ sciens
requirit. ñ ut ipse nouũ aliquid discat.

Expanded text:
et poenitudo succedit. Sequitur, et cooperuit et poenitudo succedit. Sequitur, et cooperuit nos umbra mortis. Vitae istius transitum dicunt, qui sanctis et peccatoribus probatur esse communis. Caeterum vera mors illa est, qua 149 impii aeterna damnatione puniumanus nostras ad Deum alienum. Ipse est intellectus quem titulus dixit absolute fidelium; ut Deum nesciant alienum, nec oblivis antur eum, cujus nomini crucis impressione dicati sunt. Nam quod addunt: Et si expandimus manus nostras ad Deum alienum, orantem describunt, qui tensis manibus crucem ipsam quam fronte recipit, corporis sui forma restituit. Hoc enim fidelissimi non alieno, sed suo Domino utique faciebant; ut perseverantia illos fideles assereret, qui mutati pronuntiandum est: quoniam gravissimum est apud Dominum, si in ejus religione peccetur. Requirere autem solemus, quando illa desideramus agnoscere, quae nostram novimus conscientiam non tenere. Deus autem sciens requirit, non ut ipse aliquid novum discat,
Abbreviated transcription (Latin):
redit cor eoꝵ. qui de dñi bonitate
desperant. & putant illum rogatum
ñ succurrere. qui ctiã non petẽntib
cognoscitur subuenire. Quod isti mi¬
nime fecerunt. qui spem̃ in dño ha¬
bere ꝓbati sunt. Semitas uͦ hic in
malo posuit. dum ait nr̃as. quasi um¬
brosos & uoluptuosos calles qͦs fragilis
terit humanitas. Ipsos enim comine¬
amus. quando adñi iussione traduci
libus sicut ab ipso factum est in erũp¬
nis & tribulationib ambulatur. Qua¬
ꝓpt aptissime dicunt᷑ humane semite
a uia suꝑna diuise. quando ille ducunt
ad detestabilem mortem. hec confert
sine dubio desid̾abilem sospitatẽ. Unde
filii chore reuera filii erant scissime
crucis: cum talia sentiebant. Qmͣ hu
causam quare uiã & semitas asseruerĩt
fuisse diuisas. ꝓpterea quia se in loco af¬
flctionis id est in isto mundo humili¬
atos. eẽ. testantur. qͥ est fidelib locus af¬
flictionis. unde compunctio nascitur.

Expanded text:
redit cor eorum qui de Domini bonitate redit cor eorum qui de Domini bonitate desperant, et putant illum rogatum non succurrere qui etiam non petentibus cognoscitur subvenire. Quod isti minime fecerunt, qui spem in Domino habere probati sunt. Semitas vero hic in malo posuit, dum ait, nostras, quasi umbrosos et voluptuosos calles, quos fragilis terit humanitas. Ipsos enim commeamus, quando a Domini jussione traducim ejus fidelibus, sicut ab ipso factum est, in aerumnis et tribulationibus ambulatur. Quapropter aptissime dicuntur humanae semitae a via superna divisae: quando illae ducunt ad detestabilem mortem, haec confert sine dubio desiderabilem sospitatem. Unde filii Core revera filii erant sanctissimae crucis, cum talia sentiebant. Vers. 2causam quare viam et semitas asseruerint fuisse divisas; propterea quia se in loco afflictionis, id est in isto mundo humiliatos esse testantur, qui est fidelibus locus afflictionis, unde compunctio nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
an angustia. an fames. an nuditas. &¬
cet̾a. Dicendo enim hec om̃ia ad unũ
colligunt. que tractatu suꝑiore dixert̃.
ut si disꝑsa leuius acciperentur. in unũ
cumulum congregata grandescerent.
Quod argumͣtum dicitur a tormentis.
qu̾ando ꝑ tot mala nequaquã fideliũ
animꝰ potuit ummutari. Uenerunt
suꝑ nos. quasi fera terribilis. quasi
fluuiꝰ turbulentꝰ. Et quia solet gra¬
ius tribulatio de animis abicere qd̾
antiquus uisꝰ est credidisse. adiciunt
non se oblitos fuisse dñm int᷑ tã mul¬
tiplices eruminas. dum magis iniquoꝵ
ꝑsecutione commnoti. a dño iugit̾ auxi¬
lium postularent. Sequit᷑. Et iniq
non egimꝰ in testam̃to tuo. Hoc ẽ qd̃
dixerunt. & obliti non sumus te. Ni
qui illum mente retinent. eiꝰ testam̃¬
tum nesciunt obliuiscr. S cum latine
locutionis sit ut dicamus obliti non
sumꝰ tui. hoc ꝓpriũ di uinę scrip¬
ture est qd̾ ait. obliti non sumꝰ te.

Expanded text:
an angustia, an fames, an nuditas an angustia, an fames, an nuditas . Dicendo enim, haec omnia, ad unum colligunt quae tractu superiore dixerunt; ut si dispersa levius acciperentur, in unum cumulum congregata grandescerent. Quod argumentum dicitur A tormentis, quando per tot mala nequaquam fidelium animus potuit immutari. Venerunt super nos, quasi fera terribilis, quasi fluvius turbulentus. Et quia solet gravis tribulatio de animis abjicere, quod ante quis visus est credidisse; adjiciunt non se oblitos fuisse Dominum inter tam multiplices aerumnas: dum magis iniquorum persecutione commoti, a Domino jugiter auxilium postularent. Sequitur, et inique non egimus in testamento tuo; hoc est quod dixerunt, et obliti non sumus te. Nam qui illum mente retinent, ejus testamentum nesciunt oblivisci. Sed cum Latinae locutionis sit, ut dicamus obliti non sumus tui, hoc proprium divinae Scripturae est quod ait: Obliti non sumus te.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmutarionem uultꝰ. s etiã tociꝰ corꝑis¬
brantis & obloquentis. a facie uuinuici
& ꝑsequentis. Usq ad istum uersum¬
confusionis illiꝰ descriptio ꝑseuerat.
nunc dicitur unde uenit ille roseus
amictꝰ. qui nudam faciem coloris sui
tegmine uestiebat. Exꝓbrare est. in
faciem maledicere. quãsi indecora cri¬
mina iaculari. Obloqui ẽ. absenti de¬
trahere. & doloso aliquem sermone
mordere. Aficie mnimici. id ẽ dũ ꝓximũ
uidet. qui cum capitalit odit. Et ne
putares aduersarium leuem. addidit.
& ꝑsequentis. Quod odium ꝓbatur
accrrimum. quia ñ solum corpꝰ extin¬
guere. s etiã ipsas animas cupit suapra¬
suꝑ nos & obliti non sumꝰ te. & inique
non egunꝰ in testamento tuo. Uenert̃
filii chore ad ꝓfessionis suȩ głosissum̃
firmitatem. ut ostendant nobis que¬
uis mala non nos debere axp̃i gr̃a
segregare. sicut dicit apłs. Quis nos
separabit a caritate xp̃i. d Tribulatio.

Expanded text:
permutationem vultus, sed etiam totius corpermutationem vultus, sed etiam totius corbrantis et obloquentis: a facie inimici et persequentis. Usque ad istum versumconfusionis illius descriptio perseverat: nunc dicitur unde venit ille roseus amictus, qui nudam faciem coloris sui tegmine vestiebat. Exprobrare est in faciem maledicere, quasi indecora crimina jaculari. Obloqui est absenti detrahere, et doloso aliquem sermone mordere. A facie inimici, id est dum proximum videt qui eum capitaliter odit. Et ne putares adversarium levem, addidit, et persequentis; quod odium probatur acerrimum; quia non solum corpus exstinguere, sed ipsas animas cupiunt sua prasumus te: et inique non egimus in testamento tuo. Venerunt filii Core ad professionis suae gloriosissimam firmitatem; ut ostendant nobis quaevis mala non nos debere a Christi gratia segregare; sicut dicit Apostolus: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio,
Abbreviated transcription (Latin):
ce ꝑ figuram anaphoran. que latine
relatio dicitur. uerbum ipsum itera¬
tum. id ẽ posiusti. qd̾ in capite anteri¬
oris uersꝰ iam dictum est. ut frequers
repeticio ium passionis exaggeret.
Martyres enuimi in similitudinẽ xp̃i
gentib constat appositos. quando eos
comparib penis & cruciatib affecert̃.
Commotio uͦ capitis inimicoꝵ & mar¬
tyrib contigit. quȩ facta est in passioẽ
let uerecundia ad momentum uenire.
& breui tempore sedata discedere. Ista
uͦ grauissima fuit. que iugit̾ ꝑmane¬
bat. Erat enim ante ocułos ppłi sci
moderata uerecundia uehemensq
confusio. quando illos sibi uigit᷑ insul¬
tare cernebat. qͦs impios. eẽ. cõgnoue¬
rat. Et intuere descriptionem uere¬
cundie. quam decora consequit᷑. Nam
quodam pallio confusionis uultum
suum dicit. ẽẽ. cooꝑtum. dum nube
sanguinea facies eiꝰ inflaminata ruti¬
lauit. S cum dicit oꝑuit me. ñ solũ

Expanded text:
ce per figuram anaphoram, quae Latine ce per figuram anaphoram, quae Latine relatio dicitur, verbum ipsum iteratum; id est posuisti, quod in capite anterioris versus jam dictum est; ut frequens repetitio vim passionis exaggeret. Martyres enim in similitudinem Christi gentibus constat appositos, quando eos comparibus poenis et cruciatibus affecerunt. Commotio vero capitis inimicorum et martyribus contigit, quae facta est in passione let verecundia ad momentum venire, et brevi tempore sedata discedere. Ista vero gravissima fuit, quae jugiter permanebat. Erat enim ante oculos populi sancti immoderata verecundia, vehemensque confusio, quando illos sibi jugiter insultare cernebat, quos impios esse cognoverat. Et intuere, descriptio verecundiae quam decora consequitur. Nam quodam pallio confusionis vultum suum dicit coopertum, dum nube sanguinea facies ejus inflammata rutilavit. Sed cum dicit, operuit me, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
non transitorie dicit᷑. qd̾ a circũstan¬
tib uigit̾ imputat᷑. Nam qd̃ dicit
posiusti. ostendit immobilem passi¬
onem. Ibi enim diuturnꝰ qͥs. ẽẽ. cre¬
ditur. ubi & positꝰ approbatur. Ob¬
ꝓbrium contra ꝓbum positum est.
Nam sicut om̃ua ꝓba decora sunt. sic
indecentia cuncta monstrant᷑ obꝓ¬
bria. S istud obꝓbrium non erat
ante conspectum dñi. s ante oculos
uicinoꝵ qͥ illa nouerant iudicare.
que deprauatꝰ sensꝰ docebatur aduer¬
tere. Derisus uͦ uox est confusa leticie.
insultationem suã inmoderata hilari¬
tate denuntians. Con temptũ. signi¬
sicat abiectissimã uilitatem. quam
martyres dñi traditi diuersis passiõib
sustinebant. Qui in circuitu nr̃o st̃.
scilicet infideles & ꝑfidos exponit. eͥ
quaquauersum semꝑ ambulant. nec
nobiscum recto doginate gradiuntur.
osiusti nos in similitudinem gentib.
commotionẽ capitis in plebib. Respi¬

Expanded text:
non transitorie dicitur, quod a circumstannon transitorie dicitur, quod a circumstantibus jugiter imputatur. Nam quod dicit: Posuisti nos, ostendit immobilem passionem. Ibi enim diuturnus quis esse creditur, ubi et positus approbatur. Opprobrium contra probum positum est; nam sicut omnia proba decora sunt, sic indecentia cuncta monstrantur opprobria. Sed istud opprobrium non erat ante conspectum Domini, sed ante oculos vicinorum, qui illa noverant judicare, quae depravatus sensus docebatur advertere. Derisus vero vox est confusa laetitiae, insultationem suam immoderata hilaritate denuntians. Contemptus signficat abjectissimam vilitatem, quam martyres Domini traditi diversis passionibus sustinebant. Qui in circuitu nostro sunt; scilicet infideles et perfidos exponit, qui quaquaversum semper ambulant, nec nobiscum recto dogmate gradiuntur.osuisti nos in similitudinem gentibus: commotionem capitis in plebibus. Respi
Abbreviated transcription (Latin):
suit multitudo in cominutationib
coꝵ. Hoc non debemꝰ accipere sub incre¬
patione dictum. s mystica ut solet allu¬
sione ꝓlatum. Precium enim uidetur
acciꝑe ds. cum bene meritis ppłis sub¬
iugat infideles. Tradit enim in religi¬
osos. ut ad quirat deuotissimos. Iunc
alienigenis affligendum tradit ppłm
xp̃ianum. Quod frequent̃ fit occulto
iudicio. aut ad ꝓbationis meritũ. aut
ad correctionis effectum. Et nota hoc
genus locutionis int̾ ꝓpria diuine scͥp¬
ture connumerari. ut dicatur uendi¬
tum. ubi non constat pͣcium datum.
Aadidit. Et non fuit multitudo in
cominutationib eoꝵ. Homines qui
comnuitant. tradite rei pa ria conse¬
cuntur. Hic autem dõ nulla multi¬
tudo p̾̃cii in tante rei compensatione
ꝓuenit. quando xp̃iani sunt traditi.
circuitu nr̃o sunt. Enumerant qͣnta
suerant afflictione ꝑculsi. ut inter
erumpnas multiplices deuocionis
qualitas augeretur. Erauis enim ẽ
afflictio quãm patimur auicinis. qr

Expanded text:
fuit multitudo in commutationibus eorum. Hoc non debemus accipere sub increpatione dictum, sed mystica, ut solet, allusione prolatum. Pretium enim videtur accipere Deus, cum bene meritis populis subjugat infideles. Tradit enim irreligiosos, ut acquirat devotissimos. Tunc alienigenis affligendum tradit populum Christianum. Quod fit frequenter occulto judicio aut ad probationis meritum, aut ad correctionis effectum. Et nota hoc genus locutionis inter propria divinae Scripturae connumerari; ut dicatur venditum, ubi non constat pretium datum. Addidit, et non fuit multitudo in commutationibus eorum. Homines qui commutant, traditae rei paria consequuntur; hic autem Deo nulla multitudo pretii in tantae rei compensatione provenit, quando Christiani sunt traditi, circuitu nostro sunt. Enumerant quanta fuerant afflictione perculsi; ut inter aerumnas multiplices devotionis qualitas augeretur. Gravis enim est afflictio quam patimur a vicinis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui nos oderunt. diripiebant sibi.
Hoc solet fugatis emergere. ut in direp¬
tionem p̾damq cadant. qui hostibus
dedisti. significant om̃ia diuina potesta¬
te distribui. Ferunt enim traditos se
gentib tamquam lupis. qͥ molle pecus
deuorare consueuerunt. Esca enim lu¬
poꝵ est. ouium mansueta simplicitas.
que martyrib merito comparatur. qͥ
a ꝑsecutorib suis occidi sine concertatio¬
nib ad quiescunt. Sequit᷑. Et in gen¬
tib disꝑsisti nos. Diuersos significat
qui gentib traditi libertatem suam
cum patrimoniis ꝑdiderunt. Quod
uariis temporib de xp̃ianis ppłis diui¬
na dispensatione ꝑfectum ẽ. ut ꝑ tribu

Expanded text:
Et qui nos oderunt diripiebant sibi. Et qui nos oderunt diripiebant sibi. Hoc solet fugatis emergere, ut in direptionem praedamque cadant, qui hostibus Dedisti, significant omnia divina potestate distribui. Ferunt enim traditos se gentibus tanquam lupis, qui molle pecus devorare consuerunt. Esca enim luporum est ovium mansueta simplicitas; quae martyribus merito comparatur, qui a persecutoribus suis occidi sine concertationibus acquiescunt. Sequitur, et in gentibus dispersisti nos. Diversos significant qui gentibus traditi, libertatem suam cum patrimoniis perdiderunt. Quod variis temporibus de Christianis populis divina dispensatione perfectum est; ut per trib
Abbreviated transcription (Latin):
ri. De talib quoq dicit apłs. quibꝰ
homines confundunt᷑. impii autem
apud uerum iudicem et̃ni obꝓbrii
pond̾ã sustinebunt. S ista confusio
ꝑducit ad głam. illa uͦ ad exitia sem¬
pit̾na. Nunc etiam d̾s ñ egreditur
in uirtutib martyrum. quando eos
tribulationib subdit. & diuersis pas¬
sionib tradit. Tunc enim egrediebat᷑
in uirtutib hebreoꝵ. quando sine
labore ꝓstrati sunt: qͥ se contra elec̾¬
tum ppłm erigere temptauerunt:
Quod ad consolationem scĩ ppłi ꝑti¬
nere ñ dubium ẽ: ne qͥs patres suos
felicissimos grauit̾ ferret. cum ipsi
añi ꝑmissionib affligant᷑. Auer
tisti nos retrorsum pꝰ inimicos nr̃os.
& qui nos oderunt diripiebant sibi.
Auersos se in hoc mundo ante inimi¬
cos suos testantur. ẽẽ. qui insequentiũ
discrimina uitauerunt. Auerti est
enim. hostem carnalem fugere. sicut
p̃ceptum est. Si uos ꝑsecuti fuerint
in hac ciuitate. fugite in aliam. Seqͥt᷑.

Expanded text:
ri. De talibus quoque dicit Apostolus: ri. De talibus quoque dicit Apostolus: utem apud verum Judicem aeterni opprobrii pondera sustinebunt. Sed ista confusio perducet ad gloriam: illa vero ad exitia sempiterna. Nunc autem Deus non egreditur in virtutibus martyrum, quando eos tribulationibus subdit, et diversis passionibus tradit. Tunc enim egrediebatur in virtutibus Hebraeorum, quando sine labore prostrati sunt, qui se contra electum populum erigere tentaverunt. Quod ad consolationem sancti populi pertinere non dubium est; ne quis patres suos felicissimos graviter ferret, cum ipse Domini permissionibus affligatur. Vertisti nos retrorsum prae inimicis nostris: et qui nos oderunt diripiebant sibi. Aversos se in hoc mundo ante inimicos suos esse testantur, qui insequentium discrimina vitaverunt. Averti est enim hostem carnalem fugere; sicut praeceptum est: Si vos persecuti fuerint in hac civitate, fugite in aliam . Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
unc aut̃ reppulisti & confudisti nos.
& ñ egredieris d̾s in uirtutib nrͣis.
Post illam futuri scłi inenarrabilẽ
retributionem. uenerunt pii mar¬
tyres ad scd̃am partem dicentes. per
hos octo uerso inferiores. qͦs afflictio¬
nes p̃senti tempore sustinebant. &
numquam adñi ueneratione ullate¬
nus discedebant. Quȩ figura dicit᷑
emphasis. id est exag̾geratio. quando
rem aliquam multis in unũ collectis
dolorib alligamꝰ. ut beniuolentiam
iudicis enum eratis calamitatib im¬
petremus. Dicendo enim nuncautẽ.
significant de se futuris temporibꝰ
pauloante dixisse. Et intuere. quã
mirabili ordine cuncta decurrant.
Reppulisti. significat dilationẽ quã
scis ꝓuenire non dubrum ẽ. quia ñ
hic s in futuro illis ꝑfecta beatitudo
ꝓmittit᷑. Confudisti. illam dicit
głosam confusionem quam martyres
subeunt. cum iniuriis affliguntur.
fustib uerberant᷑. & uelud criminib
obnoxii. morti ñ desinunt mancipa¬

Expanded text:
unc autem repulisti et confudisti nos: et non egredieris Deus in virtutibus nostris. Post illam futuri saeculi inenarrabilem retributionem, venerunt pii martyres ad secundam partem, dicentes per hos octo versus inferiores quas afflictiones praesenti tempore sustinebant, et nunquam a Domini veneratione ullatenus discedebant. Quae figura dicitur emphasis, id est exaggeratio, quando rem aliquam multis in unum collectis doloribus allegamus, ut benevolentiam judicis enumeratis calamitatibus impetremus. Dicendo enim: Nunc autem, significant se de futuris temporibus paulo ante dixisse. Et intuere quam mirabili ordine cuncta decurrant. Repulisti significat dilationem quam sanctis provenire non dubium est: quia non hic, sed in futuro illis perfecta beatitudo promittitur. Confudisti illam dicit gloriosam confusionem quam martyres subeunt, cum injuriis affliguntur, fustibus verberantur, et velut criminibus obnoxii morti non desinunt mancipa
Abbreviated transcription (Latin):
tores suis uirib extitisse. ꝓfitentur
illos ñ in suo gladio fuisse uictores.
nec terram gentium sibi ꝓpria forti¬
tudine uendicasse. Brachium pro
robore dicimꝰ. qm̃ ipso dimicante pug¬
natur. S istud brachium ñ eos ab
inimicis suis lib̾are p̾ualuit. qͦs speci
alit̃ uirtꝰ diuina saluauit. Sic dum
hebreoꝵ actus aponitur. humano
generi ꝓficua doctrina prestatur.¬

Expanded text:
tores suis se viribus exstitisse, profitentur tores suis se viribus exstitisse, profitentur illos non in suo gladio fuisse victores, nec terram gentium sibi propria fortitudine vindicasse. Brachium pro robore dicitur, quoniam ipso dimicante pugnatur. Sed istud brachium non eos ab inimaliter virtus divina salvavit. Sic dum Hebraeorum actus exponitur, humano generi proficua doctrina praestatur.