comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur hic cersidrus. quidam ẜpens qui alt̾uatĩ
modo in t̾ra modo in aqua moratur. Et id̃ dicit᷑
chelidrus. et ab eisdem componitur a chelon ꝙ¬
cuniũ et ydor quia semꝑ curuatur et moratur in
a qua. Unde hie chelidrus dicitur lignũ uł lapis.
ceres et longus. inuolubilis ad modum illius ser¬
pentis quo area adequatur. Uide ꝙ quidani solent
proffere has dcĩones corrupte dicentes ceslidrus. ci¬
liudrus. chiluidrus. Sed barbansinus est in hus
ouũb. Chiluidrus tũ inuenitur. S in aliasigni¬
ficacõue .s. quedam figura quadrata. sicut dicitur
in geometria hñs suꝑius seimicrtulũ. Et dicitur
sic a predicto lapide uł serpente pp̃ equalitatẽ uude

Expanded text:
dicitur hic cersidrus, quidam serpens qui alternatim modo in terra, modo in aqua moratur, et idem dicitur chelidrus et ab eisdem componitur, qucurvum, et ydor, quia semper curvatur et moratur in aqua, unde et hic chelidrus dicitur lignum vel lapis teres et longus et volubilis ad modum illius serpentis, quo area adequatur. Vide quod quidam solent proferre has dictiones corrupte dicentes cersidrus, chelindrus, chilindrus, sed barbarismus est in his omnibus; chilindrus tamen invenitur, sed in alia significatione, scilicet quedam figura quadrata sic dicitur in geometria habens superius semiciclum, et dicitur sic a predicto lapide vel serpente propter equalitatem; unde
Abbreviated transcription (Latin):
sere amãt gaudia celestia ut ardencius appetãt
sit. ⁊ dolores inferm ut horreant ⁊ refugiant. Et
ħ est qd ĩp̾cantur ĩmucis suis orãtes ut descen
filiũ enĩ gr̃e fructũ uentris sui cella fouet. mi¬
trit. amplectitur ⁊ ad plenitudinẽ ꝑfcõns ꝑ¬
ducit. ⁊ cossequo dei dignũ efficit. Cella terra
scã. ⁊ locus scũs est. in qua dñs ⁊ seruus enis
sepe colloquitur. sicut uir ad auncũ sim̃.ĩ qua
crebro fideł. aĩa no d̾o comũgitur sponsa spõso
sociatur. t̾ieis celestia. hũans dm̃a uniũtur.¬

Expanded text:
sere amant gaudia coelestia, ut ardentius ea appetant: sic et dolores inferni, ut horreant et refugiant. Et hoc est quod imprecantur inimicis suis orantes, scilicet 11. Filium enim gratiae, fructum ventris sui cella fovet, nutrit, amplectitur, et ad plenitudinem perfectionis perducit, et colloquio Dei dignum efficit: sancta, et locus sanctus est, in qua Dominus et servus ejus saepe colloquuntur, sicut vir ad amicum suum. In qua crebro fidelis anima Verbo Dei conjungitur, sponsa sponso sociatur, terrenis coelestia, humanis 205 divina uniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ui simul et comiut᷑ bĩtand̾ et comedendũ. uñ
lic ⁊ ħ cenobita qui uł que illum locum hĩtat.
Quidam tũ solent scribere hoc nom̃ ꝑ .s. ut di¬
catur scenobiũ a scenon ꝙ est iiulra. qr calis
locus solet fieri mumbrosis locis et uemorosis.

Expanded text:
insimul habitandum et comedendum, unde hic et hec cenobita, qui vel que locum illum habitat. Quidam tamen solent scribere hoc nomen per ‘s’, ut dicatur scenobium a scenon quod est umbra, quia talis locus solet fieri in umbrosis et nemorosis locis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ testes. et sũmã peciũe. eti medi ꝯ hoc nomen
singraphus cappitalibus lr̃ĩs ⁊ ꝑ mediũ diude¬
baut postea si creditor plus eeigeret ꝙͣ deberet
uł si debitor deuegaret depositũ utq afferebat ꝑ¬
tem quam habebat utrum due ꝑtes cõueuirent
Et illud ꝓprie est singraphum. Sigraphus ⁊

Expanded text:
 testes et summam pecunie et, in medio, hoc verbum SINGRAPHUS capitalibus litteris, et per medium dividebant; postea, si creditor plus exigeret quam deberet, vel si debitor denegaret depositum, uterque afferebat partem quam habebat, utrum due partes convenirent, et illud proprie est singraphum. Singraphus et
Abbreviated transcription (Latin):
Eriuiciam quidam h̾etici a ceruito quõdam
dicti. Hii iit̾ cet̾a cucumnaisionẽ obseruant
nulle aunos post resurectõnẽ in uoluptate
cerius predicant futuros. Unde ⁊ grece aliaste
latiue uuliciami sunt applłati.

Expanded text:
ERINTIANI quidam heretici a Cherinto quodam dicti: hii inter cetera circumcisionem observant, mille annos post resurrectionem in voluptate carnis predicant futuros, unde et grece Chiliaste, latine Millitiani sunt appellati.
Abbreviated transcription (Latin):
festa fc̃a cum cereis. uł cerurome dicũtur quasi ca¬
ruue me. acarendo quibdam escis quib ołi indei
in festis abstinebarit. uł quia homũes carent usu
illaꝵ rerum. que in sacrificiis dumus offecuntur.
Et inde cerimonia. moꝵ. ip̃a sacrificia. hic et b ceri

Expanded text:
festa facta cum cereis, vel dicuntur cerimonie quasi carimonie a carendo quibusdam escis quibus olim Iudei in festis abstinebant, vel quia homines carent usu illarum rerum que in sacrificiis divinis conferuntur, et inde cerimonia -orum ipsa sacrificia, et hic et hec ceri
Abbreviated transcription (Latin):
modũ muraliũ. illa uero int̾sticia que sunt inter
ꝓpuguatula durͣ ꝓprie cancelli. Qui uero epłas
iissas recitare uolebat ꝓpło in regione palestina
pͥncipib missas bñt expouere cancellari usitato
nonũe dicantur. unde h cancellaria. tam ꝓ illa
que ht̃ illud officiũ ꝙͣ pro uxore cancellarii. ⁊ eiꝰ
diguitute.t¬

Expanded text:
modum muralium; illa vero interstitia que sunt inter propugnacula dicuntur proprie cancelli. Qui vero missas epistolas recitare volebat populo in regione Palestina,principibus missas habent exponere, cancellarii usitato nomine dicantur; unde hec cancellaria tam pro illa que habet illud officium, quam pro uxore cancellarii et eius dignitate.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Irtus. arci. ia. ge .i. circularis luiea ad idẽ
pũctum rediens unde ⁊ hic circus cuti. dictus¬
est locus rome in quo equi curebant in cutra
tu circa metã.i. theatrũ ⁊ quilib locus in quo
equi. Ita currũt potest dici cutus. us in ata

Expanded text:
IRCUS -ci, idest circularis linea ad idem punctum rediens, unde hic circus -ci dictus locus Rome in quo equi currunt vel currebant in circuitu circa metas, scilicet theatrum, et quilibet locus in quo equi currunt potest dici circus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ adolescentem in lniorem ineũ septuplũ
dabitur ulcio de caym. de lameth uero septua¬
gesies sepcies lamech iir sagittarus diu
umendo caliginem ocłorum incurrit. qui
hũs adolescentẽ ducem dum ex̾ce̾t uenacõm
pro delcacõe tim̃ ⁊ usir pelliũ quia nou erat

Expanded text:
 septuplum dabitur ultio de Cain, de Lamech vero septuagies septies. Lamech vero vir sagittarius diu vivendo caliginem oculorum incurrit, et habens adolescentem ducem; dum exerceret venationem, pro delectatione tantum, et usu pellium, quia non erat
Abbreviated transcription (Latin):
.i. crebro caidens. caducus.ca. cum. dicitur ⁊ id
ꝙ cadere facit. ut caducus morbus qui ⁊ cõ
que contiugit alicur ex morte alicurꝰ caren¬
tis hede. Unde ħ caducanius. ⁊ ħ cadritana. ille
uł illa cui ħ contingit .s. qui accipit caducum.
Caduta ⁊ dur folia maloꝵ uł flores. quos g̾c

Expanded text:
est crebo cadens; caducus -a -um dicitur etiam id quod cadere facit, ut caducus morbus qui et comque contingit alicui ex morte alicuius carentis herede, unde hic caducarius et hec caducaria, ille vel illa cui hoc contingit, scilicet qui accipit caducum; caduca etiam dicuntur malorum flores quos Greci
Abbreviated transcription (Latin):
Iprus. pri. fe. ge. quedã ciuitas. unde et in¬
sula in qua est illa dicta est ciprus. uł cipios
interpretatur mretura. unde ⁊ illa insula dc̃a
est ciprus quia multe ⁊ uarie h̾be ad confectio¬
nes faciendas in ea repunitur unde ciprius. pria

Expanded text:
civitas, unde et insula in qua est dicta est Ciprus. Vel cipros interpretatur mixtura, unde et illa insula dicta est Ciprus quia multe et varie herbe ad confectiones faciendas in ea reperiuntur; unde cipricus -a
Abbreviated transcription (Latin):
inuoluit. ut maiorẽ calorem contrabat et dr
sagane caliendrum.¬
amentũ crurũ. sñ sic de pannio. sñ sic de ferro. uel
dicitur acaolligo. gas. quia calige ligantur uł
dicitur a calo pedum. Inuenitur ⁊ calicula pro
a quib caligis ferreis quas solent hẽe. Unde
dia inter milites sit u̾satus. caligula potest tñ

Expanded text:
involvit unde maiorem calorem contrahat, unde Sagane caliendrumamentum crurum sive sit de panno, sive de ferro, vel a colligo -gas, quia calige ligantur, vel a callo pedum. Invenitur et calicula pro  caligis ferreis quas solent habere, undsit inter milites conversatus; caligula tamen potest
Abbreviated transcription (Latin):
postea plocuit uet̾ib ⁊ eos sic nom̃ari qui
tuam libidinis absenciam pollicentur. Et
comꝑatur castus. stisr. stissimus. unde caste.
sti. ine. adubium. ⁊ ħ castitas. tatis. Et est ca¬
stitus ꝓprie cors incorrupcõ. s continencia est
post cortupcõnem sexi ab remĩciacio. Dicitur

Expanded text:
postea placuit veteribus vel eos sic nominari qui perpetuam libidinis abstinentiam pollicentur, et comparatur -stior -simus, unde caste -stius -sime adverbium, et hec castitas -tis; et est castitas proprie corporis incorruptio, sed continentia est post corruptionem sexui renuntiatio; dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aura. Et dẽ hie centaurus .ri. qiͣ gentaurus
taꝵ. ẏxion sectetarius uuonis eam interpella
in.Qmͣ putans ille inuonem ẽẽ effudit semẽ
in mibem. Et inde uata sũt q̃dam moustra in
equi. Et dicti sunt centauri quasi centrarti.l.
geniti ex aura. unde centaureus. rea. reum. Et

Expanded text:
cum aura, et dicitur centaurus, quasi gentaurus, Yxion , secretarius Iunonis, eam interpellavni, quam ille putans Iunonem esse effudit semen in illam nubem, et inde nata sunt quedam monstra, in qui, et dicti sunt centauri, quasi gentauri, idest geniti
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ento a centum. dr̃ hic cento. tonis. et dicebãt᷑
olim centones qui de carminib hom̃n uł u̾gilii
quicũ hoc modo faciũt centones dicũtur. Et cen¬
to. touis. dr̃ sarcor puluniar. uł uelum de multis
Intrauit callide uet̾i centone lupanar. Quidã tũ
dicũt ꝙ hic cento dicitur fetor nemeus ex assiden¬
tate libiduus.no
Et dicũtur centrices meretrices lupe multume.
dẏabolares. nonarie. Et dicũtur acentũ pp̃ mul

Expanded text:
em a centum hic cento -nis, et dicebantur olim centones qui de carminibus Homeri vel Virgilii quicumque modo hoc faciunt, centones dicuntur; et cento -nis dicitur sartor, pulvinaris vel velum de multisintravit calidum veteri centone lupanar’; quidam tamen dicunt quod hic cento dicitur fetor veniens ex assiduitate libidinis. et dicuntur centrices meretrices, lupe, multivire, diobolares, nonarie, et dicuntur a centum propter mul
Abbreviated transcription (Latin):
tum de aliquo delc̾absi cum metro. ut in bcetio
odaꝵ Iutitulatur lib̾ cariuinũ .i. cantuũ. qr
quel eius distinctõ cantabilis est. unde car¬
C arimno. nas. uł carminor naris .i. car¬
u carminare lanam. qiͣ carpere uł puigare. N¬

Expanded text:
tum de aliquo delectabili cum metro, unde Boetius odarum intitulatur liber carminum, idest cantuum, quia quelibet eius distinctio cantabilis est; unde cararmino -nas vel carminor -naris, idest car: carminare lanam, quasi carpere et purgare.
Abbreviated transcription (Latin):
habuit nomeu. uł componitur barbarisinus a
barba ⁊ rure ⁊ more. qiͣ mos ⁊ consuetudo barba¬
roꝵ rũtis. Quia enĩ ruacole ut poete inculti et
duri. nides ⁊ ucultas soleut hr̃e harbas. Ideo ad
enis moris siłitudinem. Barbarsinus dicitur
uiciũ indictõne que nori est culta sua ꝓprietate.
uł in aliquo prosap̾co dc̃amume aliqua rõnabili de
ca figurs ent. Et dicetur methaplasmus ẜm ug̃.

Expanded text:
habuit nomen; vel componitur barbarismus a barba et rure et more, quasi mos et consuetudo barbarorum ruris, quia enim ruricole utpote inculti et duri et rudes incultas solebant habere barbas; ideo ad eius moris similitudinem barbarismus dicitur vitium in dictione, que non est culta sua proprietate. vel in aliquo prosaico dictamine aliqua rationabili de causa, figura erit, et dicetur metaplasmus.
Abbreviated transcription (Latin):
ł dẽ a castid. stius. quia castretur licencia ibi hi¬
tauaũ ne passim uagari liceat ⁊ pateant hostib.¬
cu ti ut castrametati sunt filii isrł .i. posuerãt
citra uł mutai̾unt. Et est coupoĩtum si castra
⁊ ictor duris. qd̾ dicitur a metior uł uito. tas.

Expanded text:
 hoc castrum -stri, quia castretur licentia ibi habitantium ne passim vagari liceat et pateant hostibut ‘castrametati sunt filii Israel’, idest posuerunt castra vel mutaverunt; et est compositum a castra et metor -aris, quod dicitur a metior vel muto -tas.
Abbreviated transcription (Latin):
a. puer ĩgenius qui camerã solet foeqũtare.
hĩc quo ħ camilla. lle dicitur peo puella
ingenua. Inuenũtur ⁊ hee due ꝑtes ĩ alio
sensu .s. pro pueris sacerdotũ. unde macrobius
de saturualib. camullos inquit ⁊ camillas ap
qntum mñstoadonde ⁊ icurius inuenitur¬
applłari camillus. quia iumst est deor.¬

Expanded text:
idest puer ingenuus qui cameram solet frequentare, hinc quoque hec camilla -le dicitur pro puella ingenua. Inveniuntur et hee due partes in alio sensu, scilicet pro pueris sacerdotum, unde Macrobius De Saturnalibus ‘camillos -inquit- et camillas appquantum ministra, unde et Mercurius inveniturappellari camillus
Abbreviated transcription (Latin):
coerceat. Insi. ꝓprie u̾ rei claudinitur. s in płali. uñ
quadeige enuttuntur ul repagła aupoĩta. Et dẽ car¬
hoc.le.¬
sũt in acumine arboris trochee. quasi. e. lit̾a ꝑ que
funes trabuntur. Uñ ⁊ qͥdam uasa ad silitudinem

Expanded text:
clauduntur, sed in plurali unde quadrige emittuntur vel repagula anteposita. Et dicitur carhoc -lesunt in cacumine arboris troclee, quasi F littera, per que funes trahuntur, unde et quedam vasa, ad similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
calx ⁊ numuitoꝵ lapidum conggato. ĩ cessum lapi¬
du. ⁊ fundamentũ douius. qma cẽso lapdẽ sux¬
gat. Unde ħ cementanus qui dispouit lapides u
uescendi. antiqui eni publice ⁊ in patulo coẽdlut᷑
uon solitari ⁊ pͥuate. sicut modo ne singlaritas

Expanded text:
calx et minutorum lapidum congregatio, et cesura lapidum et fundamentum domus, quia ceso lapide surgat, unde hic cementarius qui disponit lapidem in vescendi; antiqui enim publice et in propatulo comedebant, non solitarii et private sicut modo, ne singularitas
Abbreviated transcription (Latin):
pedita condusione ostreoꝵ casues corrodit. Et
usu in alieno usu cutũscripcõnes irrepant et
in firiuitatẽ ꝓprie uirtutis astu quodam suffu¬
ciant frĩ dolum necant. ⁊ alt̾ius pascantur
maritunis ad ꝓfectum ur̃e salutis non ad aili¬

Expanded text:
impedita conclusione ostreae carnes erodit. Tusu in alienae usum circumscriptionis irrepant, et infirmitatem propriae virtutis astu quodam suffulciant, fratri dolum nectant, et alterius pascantur maritimis ad profectum nostrae salutis, non ad ali
Abbreviated transcription (Latin):
pitłm marimũ. sic dcm̃. quia carmas abdat.
.I. ab sorbeat aquas enĩ accipit ut nomat. Uo¬
ra caribdis aquas. uł caribdis fuit quedam
uetula nora cissima que qr boues ħ̾culis fura¬
ta est. aioue fuliumata est. ⁊ in mare p̾cipi¬
ta est antiquas sibi ex̾cet rapinas. uñ ille
locus dicitur caribdis. ⁊ est .b. enusdem filse

Expanded text:
m marinum sic dictum quia carinas abdat, idest absorbeat: aquas enim accipit ut vomat, vora Caribdis aquas’; vel Caribdis fuit quedam vetula voracissima que, quia boves Herculis furata est, a Iove fulminata est et in mare precipitata; antiquas ibi exercet rapinas, unde et ille locus dicitur Caribdis. Item a
Abbreviated transcription (Latin):
amplius cantus ꝙͣ res que canitur moueat pe¬
ualr me peccare confiteor. Et tũc mallem nõ au
ii pure sp̃ acstrenue dĩnis int̾ee landib. stremie
quid ut sicut reu̾ent. Ita ⁊ alacut᷑ domino assista¬
tis. pure uero ut ni aliud dum psallitis ꝙͣ ꝙ psal¬
litis cogitetis. nec solas dico uitandas cogitacio¬
ues uanas ⁊ ecõsas. uitande sunt ⁊ ille: Illa dimmi¬
taxat hora ⁊ illo loco quas officiales fres pro coĩ
ne illa quid̃ ꝓfecto reciꝑe tunc cõsuluerim que
forte paulo aũ in claustro sedentes incodicibus

Expanded text:
amplius cantus quam res quae canitur moueat, poenaliter me peccare confiteor et tunc mallem non aumi, pure semper ac strenue divinis interesse laudibus. Strenue quidem, ut sicut reverenter, ita et alacriter Domino assistates. Pure vero, ut nil aliud dum psallitis, quam quod psallitis cogitetis. Nec solas dico vitandas cogitationes vanas et otiosas: vitandae sunt et illae, illa duntaxat hora, et illo loco, quas officiales fratres pro cone illa quidem profecto recipere tunc consuluerim, quae forte paulo ante, in claustro sedentes, in codicibu
Abbreviated transcription (Latin):
uincia. quia eius usus pͥmũ ibi reꝑtus est. Uñ
campanula. le. ⁊ ħ campanella. ambo dimumi¬
tiua. Et hic companarius qui facit cãpanas.
unde ħ cãpanaria enis uror.uł que campanas
facit. ⁊ ħ campauile. lis. turris in qua morãtur
caput est capua. ul dicitur capiia a capi eius
fundatore de cinꝰ nomĩe ciuitas dc̃a est capua.
uel acapacitate. quia enis t̾ra oẽm fructũ uite
capiat. uñ campania uł a campoꝵ plaincie dẽ¬
Et inde campanus. na. numi.

Expanded text:
na, quia eius usus primum ibi repertus est, unde hec campanula et hec campanella ambo diminutiva, et hic campanarius qui facit campanas, unde hec campanaria eius uxor vel que campanas facit, et hoc campanile -lis, turris in qua morantur caput est Capua; vel dicitur Capua a Capi eius fundatore, de cuius nomine dicta est civitas Capua; vel a capacitate, quia eius terra omnem vite fructum capiat, unde Campania; vel a camporum planitie. Unde campanu
Abbreviated transcription (Latin):
a boo. boas. quia sonat. uł dr̃ bucina qͣsi noctua
a uoce. Et est bncciria qua signũ datur ĩ hostẽ.
S olimi pagamem agrestes ad om̃em usum bu¬
quia ad cõpita uocabantur. ꝓpris igitur agrestib
S tuba p̾liũ iudicabat. Et inde buocino. nas. aui.

Expanded text:
tur bucina quasi vocina a voce, et est bucina qua signum datur in hostem, sed olim pagani agrestes ad omnem usum bucina ad compita convocabantur; proprie igitur agrestibussed tuba prelium indicabat; et inde bucino -as idest
Abbreviated transcription (Latin):
¶apellus. qd ⁊ ħ capellum inuenitur. acapilłꝰ¬
dr᷑. quia capillos tegat uł caput. unde caplłat¬
.tu. tum. ⁊ capello. llas. caplłs tegere. Qd autẽ
dicitur capellus quasi capitis pellis. ethia est
non compo.¬
arua uł asꝑa. uł dicitur sic em quosdam a crepi¬

Expanded text:
apellus, quod et hoc capellum invenitur, quia capillos tegat vel caput, unde capellatus -a -um, et capello -as capello tegere; quod autem dicitur capellus quasi capitis pellis, ethimologia est et non compoardua vel aspera, vel dicitur sic secundum quosdam a crepi
Abbreviated transcription (Latin):
flare. qd componitur nuibucco. ecais. ĩ buccam
inducere. Et in tali sensu est actũm. Sumlr̃
⁊ bucto. ecas. pro buctatũ facere est actum. uũ
buccatus. ta. tum. ꝑticipiũ. Et buccatus dr̃
qui multũ loqr ⁊ qui multũ comedit ꝓprie
quid bucco dicitur gartulus. qui cuctos lo¬
quacitate oris nou sensu exuꝑat.¬
cella tam pro morsello ꝙͣ pro parua bucca. buc

Expanded text:
inflare, quod componitur imbucco -as, idest in buccam inducere, et in tali sensu est activum, similiter et bucco pro buccatum facere est activum, unde buccatus -a -um participium, et buccatus dicitur qui multum loquitur et qui multum comedit; proprie quidem bucco dicitur garrulus qui cunctos loquacitate oris, non sensu, excella, tam pro morsello quam pro parva bucca; bucc
Abbreviated transcription (Latin):
i sencio.tis. Et est assentire assensũ preberẽ
sensus in qualz re. Et hic asseusus. sus. Et as¬
seutra eus. nea. uenl. qui cito p̾bet assensũ. Et
assensor. saris .i. adulari. Nam adulator est
assentire. Et scias ꝙ inuenitur assencior. tiris.
assensus sũ. iii eod̾ sensu. in depo. gu̾e. Geñ. uumm.¬

Expanded text:
 Sentio componitur assentio -is, assensum prebere, sensus in qualibet re, et hic assensus -sus, et assentaneus -a -um, qui cito prebet assensum, et assentor -aris, idest adulari, nam adulatorum est assentire; et nota quod invenitur assentior -iris assensus, in eodem sensu in depo
Abbreviated transcription (Latin):
riam maloꝵ. ⁊ ad macũdiam gͣnis ⁊ ꝑseu̾ans
est. Oem si fint ꝑcussus diu dissiłato dolore. cũ
audite ita nacundi hoĩes qui recordacom dudũ
legionis accepte ꝓ uͥcute maxima afsrãtis cui
uelue similes habeamm.t¬

Expanded text:
riam malorum; et ad iracundiam gravis, et perseverans est. Denique si fuerit percussus, diu dissimulato dolore, cum Audite igitur, iracundi homines, qui recordationem dudum laesionis acceptae pro virtute maxima affectatis, cui belluae similes habem
Abbreviated transcription (Latin):
stare non p̃t. omĩs mortuꝰ aut finius est auti
cadaner funus si sepelliatur a funib accensis
.l. candelis sic dcm quas crũ fetrum papras cera
cucũdatas ferebant. Cadauer si in sepłtum iacet
Item funus dr̃ in domo. Cadauer dũ portatur. uł¬

Expanded text:
stare non potest. Omnis mortuus aut funus est aut cadaver: funus si sepeliatur, a funibus accensis, idest candelis, sic dictum, quas ante feretrum papiris cera circumdatis ferebant; cadaver si insepultum iacet. Item funus dicitur in domo cadaver apud tumu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ est suimitas ⁊ moys ꝙ est aqua. dẽ bartholo¬
meus ẜm uncmm int̾pretacõnem filiꝰ suspendẽ¬
tis aquas .a. dei. qui mentes doctoꝵ sursũ eleuat
uũ infius aquas distillat. uł int̾pretatur filiꝰ
suspendentis me. Et est syrum nom̃ nõ hebreũ¬

Expanded text:
ummitas, et moys, quod est aqua, dicitur Bartholomeus, secundum interpretationem filius suspendentis aquas, idest Dei, qui mentes doctorum sursum elevat, unde inferius aquas distillat. Vel interpretatur filius suspendentis me; et est syrum nomen et non hebreu
Abbreviated transcription (Latin):
serpens qui ualde ꝑsequͣ boues. nã płimo
lacce riguis ubib se uuectit. et suggens
int̾uuit. Et inde a boũ de ppłacõne boas dicitur.
boa ⁊ dicitur tumor crurium. in unũ collectus.
Et rubor ⁊ ⁊ lutum dicitur boa.t¬

Expanded text:
serpens qui valde persequitur boves; nam plurimo lacte riguis uberibus se innectit et suggens interimit, et inde a boum depopulatione boas dicitur: boa etiam dicitur crurum tumor in unum collectus, et rubor etiam et lutum dicitur boa
Abbreviated transcription (Latin):
dcũs est bethel .i. domus dei. abeth ꝙ est douius ⁊ el.
ꝙ est deus. S qñ ibi Ioboam unituli aurei fabrica¬
ti sunti dc̃a est bethanen .i. domus ydoli. que ante
uocabatur domus dei. L¬
ius dc̃a est bethleem ciitas dauid in qua uatꝰ¬
qñ ibi iacob pauit pocora sua eid loco bethleem

Expanded text:
cus Bethel, idest domus Dei a beth, quod est domus et hel quod est Deus; sed quando ibi a Ieroboam vituli aurei fabricati sunt, dicta est Bethaven, idest domus ydoli, que ante vocabatur domus Dei; nis, dicta est Bethleem, civitas David in qua natndo Iacob pavit pecora sua, eidem loco Bethleem
Abbreviated transcription (Latin):
piuguis. ⁊ sunt bassarides uacce mlsarie uberes
Dissus. bassan int̾pretatur puiguedo. unde
bassus. ssa. ssum .i. non altus. quia pinguedon
sunt młtum in altum c̾scere. unde basso. bas. U¬
bum actĩm .i. deponere. depͥmere. ⁊ ħ bassa.sse. oms¬
ĩtineris quasi uest̾na. quia mollib uestib st̾ntur.
⁊ a duob ałib trahitur. ibi nobiles fenime de¬
funtur.¬
genua ꝑtingentes. quib uerenda sacerdotis uela¬

Expanded text:
-dis, et sunt bassarides vacce mulsarie uberes; BASA interpretatur pinguedo, unde bassus -a -um idest non altus, quia pinguedo non sinit multum in altum crescere, unde basso -as verbum activum idest deponere, deprimere, et hec bassa -e oitineris quasi vesterna, quia mollibus vestibus sternitur et a duobus animalibus trahitur; ibi nobiles femine deferuntur.genua pertingentes, quibus verenda sacerdotis vela
Abbreviated transcription (Latin):
fcũs. Ibi eiũ qͥcquid amabr̃ aderit. nec deside¬
rabitur: ꝙ non adent. onme ꝙ ibi erit. bonũ
erit. ⁊ sũmus deus sũmũ bonũ erit. Et ꝙ est
dicitur non inuenitur in t̾ra suauit̾ inuen¬
cm. abyssus dicit. non in me est. ⁊ mare lo¬
qͣr non est mecum. Non inuenitur in qͥt in¬

Expanded text:
uerit. Quidquid amabitur, aderit: nec desiderabitur quod non aderit. Omne quod ibi erit, bonum erit, et summus Deus summum bonum erit, atque ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium. Abyssus dicit: Non est in me; et mare loquitur: Non est mecum. Non dabitur obri
Abbreviated transcription (Latin):
guib semũt. exceptis serpentib ut pardi. leone
⁊ siłes a uastando dcẽ quasi uastie. uł a iiqua se¬
uiunt. quasi instie. Fere ⁊̃ sunt ille que ⁊ si nou se¬
uiant morsib. Del ungnib. tũ siluestres sunt. sic
dc̃e. quia nacurali utantur lib̾tate ⁊ desiderio suo
fuutur. qũ omĩs fera dicitur bestia. qũ ⁊ bestia
non dicitur nͥ que mansione hoĩm utitur. Et tc̃
dicitur a beth ꝙ est domius et sto.

Expanded text:
guibus feriunt, exceptis serpentibus, ut pardi, leones et similia, a vastando dicte quasi vastie, vel a vi qua seviunt, quasi vistie; fere sunt etiam ille que etsi non seviunt morsibus vel unguibus, tamen silvestres sunt, sic dicte quia naturali utantur libertate et desiderio suo ferantur. Quandoque fera dicitur bestia, quandoque etiam bestia non dicitur nisi que mansione hominum utitur; et tunc dicitur a beth, quod est domus, et sto;
Abbreviated transcription (Latin):
ethy.Iii. basiliscus g̾ce latine incerpretatur re¬
gulus. eo ꝙ rer serpentum sit. a deo ut eum uiden¬
tes fugiant. quia offatu suo eos necat. Nam et
hoĩem si aspiciat int̾iunt. siquid eius aspectu ulła
aius uolans illesa transit. S ꝙͣuis ꝓcul sit eius
ore combusta deuoratur. a mustelis tũ m̃citur

Expanded text:
tis. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus eo, quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant: quia olfactu suo eos necat. Nam et hominem si vel aspiciat, interimit. Siquidem et ejus aspectum nulla avis volans illaesa transit: sed quam procul sit ejus ore combusta devoratur. A mustelis tamen vincitur
Abbreviated transcription (Latin):
S Rachiale. alis.ge. neu. torquis in brachib.
ri sũ dextiochirium dicitur et d̾iuatur a bea
ħ brachium. chii. quia cet̾is memibris forcius
sit. unde ħ brachiolum.li. dumi. Et bracbiatus.
cubitus. ⁊ ulna. ala sũ ascella. sũ sb̾ hyrcus ⁊ lac̾tus
uidentur ẽẽ lacerati a toto corpore. unde lac̾cosa¬
.sci. sumi. fortis qui magnos ⁊ fortes h̃t lacertos
torus sũ musclus est illa pulpasa caro. que in
loc̾to est. Cubitus est usq ad manũ. Et dicitur¬
sio ut̾us brachii. Ala est illa pilosa ꝑs sub bra¬
chuis. Et dicitur sic. quia pilosa sic ut ala. uel
quia instar alaꝵ. Inde brachia emergant uel
loco brachia cillentur .i. mouentur. Et idẽ locꝰ
dicitur subhẏrcus. quia sic fecidus. ht̃ eĩ sb̾tus¬

Expanded text:
rachiale -lis torquis in brachio, rium sive dextrochirium dicitur. Et notandum  brachium -chii, quia ceteris membris fortius sit, unde brachiolum diminutivum, et brachiatus cubitus et ulna, ala sive ascella sive subhircus et lacertus;videntur esse lacerati a toto corpore, unde lacertosus -a -um idest fortis, qui magnos et fortes habet lacertos; torus sive musculus est illa pulposa caro que in lacerto est; cubitus est usque ad manum, sio utriusque brachii; ala est illa pilosa pars sub brachiis, et dicitur sic quia pilosa sit ut ala vel quia ad instar alarum inde brachia emergant vel a ab hoc loco brachia cillentur, idest moventur, et idem locus dicitur subhyrcus quia sit fetidus: habet enim subtus
Abbreviated transcription (Latin):
abel int̾pretatur
confusio. uñ babilon
uł babilonia ciuitas
rim edificantes dis
bilomius. ma. mũ. pat̾ͥum uł gentile. Et scias¬
deo⁊. cuiꝰ uuri .xui. nulia passuũ ꝑ quadrũ ab
angulo in augulum ꝙ est sił. .ul. diiab leugis.¬

Expanded text:
ABEL interpretatur confusio, unde Babilon el Babilonia, civitas rem edificantes dispbilonius -a -um patrium vel gentile. B daeorum, cuius muri sexdecim millia passuum per quadrum ab angulo in angulum, quod est simul sexagi
Abbreviated transcription (Latin):
bium. Et ħ blłacitas. tatis. et difłt bellu a¬
pugna ⁊ p̾lo. Nam pugna est que fit pugius
Preliũ pͥmus conflictus bellum totus contlie¬
tus. Item bestum dr̃ uinu̾sum. Ut pinuitũ qiͣ
totũ tp̃c guerre dicitur bellum. huiꝰ ꝑtes sũt
pugne. ut cã t̾mensis. Item in una pugna
multa sũt p̾lia. Alid eiũ incornib. aluid in
medio alud in extrema acie geritur. bellum
igitur totũ est. pugna uniꝰ diei p̾liũ ꝑs pu¬
gne est. Item bellum ⁊ tumłtus differunt. quia
bessum est contra hostes. cumultus qui ciuili
sedicõne ꝯcitatur. Nam sedicõ est dissensio ci¬
uiũ dc̃a. quia scorsum alii ad alios eant. Nili dũt
dissensionem aĩorum sedicõnem uocari. quan
gͣci dẏastasim uocant. Item bellum p̃t esse ut
est aliud tumłtus insi ꝑturbacio tanta ut ma¬
ior tuor oriatur. Undẽ ⁊ dicitur tumultus qͣsi
t ior młtus Et est gͣuius tumultus ꝙͣ bellũ.
Qana in bello uocacõnes ualent. in tumultu nõ

Expanded text:
rbium, et hec bellacitas -tis; similiter bellpugna et prelio: pugna est que fit cum pugnis, prelium primus conflictus, bellum totus conflictus. Item bellum dicitur universum, ut punicum, quia totum tempus guerre dicitur bellum. Huius partes sunt pugne, ut cannensis. Item in una pugna multa sunt prelia, aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur totum est, pugna unius diei, prelium pars pugne. Item bellum et tumultus differunt, quia bellum est contra hostes, tumultus qui civili seditione concitatur. Nam seditio est discessio civium, dicta quia seorsum alii ad alios eant. Alii dicunt discessionem animorum seditionem vocari, quam Greci diastasin vocant. Item bellum potest esse enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur? Unde et dicitur tumultus quasi timor multus et est gravius tumultus quam bellum quia in bello vocationes valent, in tumultu non
Abbreviated transcription (Latin):
Stur. stura .re. est quidam flumus hyspãme
Et componitur cũ a. ꝙ est mxta. Et dicitur hic¬
astur. acturis. quidam pplus hẏspane. qr iuxͣ
flumũ sturam hĩtet. unde ħ asturia. ue. regio
eorum ⁊ cuntas unde asturiensis. se. Item ab¬
quedam auis que ap̃ illam gentem abũdat.

Expanded text:
 STURA -e, quidam fluvius Hyspanie; et componitur cum ad, quod est iuxta, et dicitur Astur -uris, quidam populus Hyspanie, quia circa fluvium Sturam habitet, unde hec Asturia -e, regio eorum et civitas, unde asturiensis -e. Item am avis, quia apud illam gentem abu
Abbreviated transcription (Latin):
mus. me. adu̾bium. Et ħ benignitas. tatis. Et
diftͣc a bouitate. benignitas enĩ uͥtus est sponte
ad bñfaciend̾. expoĩta. leis. blanda. dulcis al¬
loqino. ⁊ sua cũctos ĩuitans dulcedine. S boni¬
tas quid facere bona ⁊ p̾stare ꝙ poscitur para¬
ta est. tũ non nouit suanis ẽẽ cõsorcio. et sua
cunctos ĩuitare dulcedine. Et inde benignus¬
qd patitur. non tũ suanis nouit esse consorcio.
S benignus sua nouit cunctos muitare dul¬
cedine. et dulcis esse alloquio.¬

Expanded text:
-ius -sime adverbium, et hec benignitas -tis, et differt a bonitate; benignitas enim est virtus sponte ad benefaciendum exposita lenis, blanda, dulcis alloquio et sua cunctos invitans dulcedine, sed bonitas quidem benefacere et prestare quod poscitur parata est, non tamen novit suavis esse consortio et sua cunctos invitare dulcedine; et inde benignusquod petitur, non tamen suavis esse novit consortio, sed benignus sua cunctos novit invitare dulcedine et dulcis esse alloquio
Abbreviated transcription (Latin):
foliis. Et illud uocatur balsamũ. Scd̾m est
corpobalsamũ uberrobalsamũ. Cerciũ est opo¬
ballamũ. Quartũ est solio balsamũ. quintũ
est calobalsamũ. uł xilobalsamũ. ⁊ probatur
sic. ansic corruptũ balsamũ uł non. si feratur
n manu contra solem ꝑurit carnem si nõ est
corruptum. Et a balsanũ. balsamatus.ta. tũ.

Expanded text:
dum est carpobalsamum vel xirobalsamum, tertium est opobalsamum, quartum est foliobalsamum, quintum est calobalsamum vel xilobalsamum. Et probatur ita si non sit corruptum balsamum: si feratur in manu contra solem perurit carnem, si non sit corruptum. Et a balsamum balsamatus -a -um,
Abbreviated transcription (Latin):
panis. ⁊ fit hic artocopͥus .pi. płt. corr̃ .i. pistor
labor. Inde artocopus parus cum labore fcũs ad
itit ħ artocrea. cree .i. quil cibus artificiose comi¬
poĩtus. uł artos panis ⁊ creos caro: Inde arcocroa.
cree. cibus ex parie ⁊ pasta. ⁊ carne. ẜmug̃. Pap̃¬
ARcopta. ars cõponitur cũ aptus. ⁊ dicitur ħ
artopta.te .i. Uas artificialrꝰ oꝑatũ. unde plantus
in aularia. ego artoptam huic ex proximo utẽdã
peto . Rt

Expanded text:
panis, et fit hic artocopus -pi, pistor, labor, inde artocopus panis elaboratus ad fit hec artocrea -e, idest quilibet cibus artificiose compositus; vel artos panis et creos caro, inde artocrea -e cibus ex pane vel pasta et carne, unde PItem componitur cum aptus et dicitur hec artopta -te, idest vas artificialiter operatum, unde Plautus in Aularia ‘Ego artoptam hinc ex proximo utendam peto ’. It
Abbreviated transcription (Latin):
sunt argonaute om̃s illi qui in illa naue ienĩt
paureo uł ere. uũ argonanticus. caicum posẽs¬
suie. Et i argonautica. ce lib compoitus ꝓb apoͥ¬
mentũ qd trib moĩs dicituns dacitor qͥarar¬
i quo tota matia subsequtis opies ꝓmissum

Expanded text:
sunt Argonaute omnes illi qui in illa nave iverunt pro aureo vellere, unde argonauticus -a -um possessivum, et hec Argonautica -ce liber compositus ab Apolmentum, quod tribus modis dicitur; dicitur enim arin quo tota materia subsequentis operis
Abbreviated transcription (Latin):
assis. ⁊ do. das. Et tunc assidiuis idͣ est ꝙ diues
qui multos possidet asses. et assiduus qui expẽ¬
sis erarii. pͥerat ⁊ dicitur sit ab asse danda. nor
quia młtum gratis det diues: s coactus plus
dat ꝙͣ pauꝑ incollectis faciendis. Et cõpitur¬

Expanded text:
 idest dives, quia multos possidet asses, et assiduus qui expense erarii preerat, et dicitur sic ab asse dando non quia multum gratis det dives, sed coactus plus dat quam pauper in collectis faciendis. A
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nmoricam uocct. In hus insulis pͥmũre¬
pta est fiuida. unde baleatis dca est fuda
⁊ balears dcã est insula ut. abalim ergo
balea. ⁊ abalea baleros uł bałica. uł balearis
aquo hic ⁊ ħ balearis ⁊ ħ .re. gentile.
aquam buc ⁊ illuc alcius cuuctis bestiis ma

Expanded text:
inoricam vocat; in his insulis primum reperta est funda, unde et balearis dicta est funda et Balearis dicta est insula utraque; a balin greco balea, et a balea Baleros vel Balearis vel Balerica, a quo hic et hec balearis et hoc -re, gentile.aquam huc et illuc altius cunctis bestiis ma
Abbreviated transcription (Latin):
.. secretus. Dr̃ ⁊ auricularis res ad aurẽ ꝑtineus
⁊ pro eod auricularius. ria. rium. ut auricularius
amilus. Uł auricularius qui in aure fertur. et h
auriculari .i. seccetus cõsiliator. ⁊ ħ auricularia
que est sec̾ta consiliatrir. quia sec̾ta in aure solẽt dici¬

Expanded text:
itur etiam auricularis res ad aurem pertinens; et pro eodem auricularius -a -um, ut ‘auricularis anulus’ vel auricularius, qui in aure fertur, et hic auricularius secretus consiliator, et hec auricularia, que est secreta consiliatrix; et ab aure auric
Abbreviated transcription (Latin):
Etus tus.tui. caliditas. dolositas.fimuis.
fassa. ⁊ siñtur in malo sicut astutus in bono.
Q̾ compatur. cõr. ssumis. unde astute. cius. ssi¬
me. aduerbia. Et ħ astucia. cie .i. ĩgemositas.
dolositas. cruitela. industria. calliditas. Et ꝓpͥe
dicitur a mialo. Inueurtur ⁊ ħ astu. iudecłi.¬
Et dicitur astus quasi sine statu. Nam qui
astutus est non dui in eodem moratur. sed mł¬
ta deliberat.L¬

Expanded text:
TUS -tus -tui, calliditas, dolositas; unde astus -a -um in malo, astutus in bono et comparatur -tior -simus, unde astute -tius -sime adverbium, et hec astutia -e idest ingeniositas, dolositas, subtela, industria, calliditas, et proprie dicitur de malo. Invenitur hoc astu indedicitur astu quasi sine statu. Nam qui astutus est non diu in eodem moratur, sed multa deliberat.
Abbreviated transcription (Latin):
fessis dicitur ⁊ securitas. quia debitorẽ reddat
securũ ⁊ dicitur ab apos ꝙ est re. ⁊ capio ꝙ est
recepcio quia recipitur soluto debito. Et ꝯponit
cum autr. ꝙ est coutm. Et dicitur ħ antipo¬
ca.de. scraptum ꝙ debitor soluens dat c̾ditor.¬

Expanded text:
fessio et securitas, quia debitorem reddat securum, et dicitur ab apo quod est re-, et capio, quasi recipio, quia recipitur soluto debito; et componitur cum anti, quod est contra et dicitur hec antapoca -ce, scriptum quod debitor solvens dat creditor
Abbreviated transcription (Latin):
di. Unde dci sunt longobardi. uł ꝑ syncopam lom¬
bardi. quasi longibardi.uł aloñgisbardis. quas
solebant nut̾re ⁊ non tonde. Undẽ lombardia.
uł longobardia ꝓuncia quã possed̾unt a cuiꝰ¬
uł genitus. Uł bargines dur fortes in bello. A
baro ⁊ ago. uł genitus. quia ad mod̾ baronũ se
agant. uł suit fortes quasi eẽnt geniti a baron

Expanded text:
di’; unde et dicti sunt Longobardi, vel per sincopam Lombardi quasi Longibardi, vel a longis barbis quas solebant nutrire et non tondere, unde Longobardia vel Lombardia provincia quam possederunt, a cuivel genitus; vel bargines dicuntur fortes in bello, a baro et ago vel genitus, quia ad modum baronum se agant, vel sint fortes quasi essent geniti a baron
Abbreviated transcription (Latin):
eam mũdandã ⁊ uenustandã. Et corripit płt.¬
Quarius ab aqua dr̃ hic aquarius .iii. po
quodani celi signo eo ꝙ tũc cũ sol est in eo est
abũdancia aquaꝵ. Et aquarius dicitur ẜinẽs
qui portat aquami. Unde dicitur aquaria ancil

Expanded text:
eam mundandam et venustandam, et hoc a ab aqua hic aquarius -rii, et pro quodam signo, eo quod tunc cum sol est in eo, est abundantia aquarum, et aquarius dicitur serviens qui portat aquam, unde aquaria ancil
Abbreviated transcription (Latin):
patoris. ⁊ eius seg̾a scit. S nouien souat qiͣ
de sec̾tatus. quia ree uł imꝑator pses ht secceta¬
rios a. consiliarios. quoꝵ unus est cancellarius.
uide i ꝓseripcõne tituli p̾sciam. p̾sc̃. gramati¬
ci cesariensis opochrissar uł apochrifarii. doc¬
toris urb̾ rome constantino politane de arte gͣ¬
matica lib p̾mus incipit. uł ab apo ꝙ est ab.¬

Expanded text:
eius scit secreta, sed nomen sonat quasi de secretariis, quia rex vel imperator plures habet secretarios, idest consiliarios, quorum unus est cancellarius; unde in prescriptione tituli Prisciani ‘Prisciani gramatici cesariensis apocrisiarii, vel apocrisarii, doctoris urbis romane constantinopolitane de arte grammatica liber primus incipit’. Vel apocrisia
Abbreviated transcription (Latin):
Et prcedie testor cesfaris. componitur cũ anti
ꝙ est contra. et dicitur antestor. antestaris.
a.contra testari .i. testimomiũ ꝑhr̃e. Et est
absolutũ. ut si dicatur iste negat se ħ fecisse:
Et ego antestor. Si uo dicatur antestor illũ
Id est ꝙ illum testẽ ꝯͣdico. Uł cõponitur ab
aute. et dicitur antestor. antestaris .i. ante
udices stare pro teste. uł pͥmo testari. uł añ¬

Expanded text:
re; testor componitur cum anti, quod est contra, et dicitur antestor -aris, idest contra testari, idest testimonium perhibere, et est absolutum, ut si dicatur ‘ille negat se hoc fecisse et ego antestor’, si vero dicatur ‘ego antestor illum’ idem est quod ‘illum testem contradico’; vel componitur ab ante et dicitur antestari, idest ante iudices stare pro teste
Abbreviated transcription (Latin):
rungia. gie. fe .i. uent̾ porci uł alt̾ius rei uñ
mac̾. de uirib hbarum. Si porcina uetus anui¬
gia ungitur illi. Inuenitur ⁊ ħ arunga. ge.
m̃ eod sensu. et u̾traq dicitur ab auxior. añ¬
rians. quia reddit hoĩcui aurium. Uñ arim

Expanded text:
ungia -e, idest unctus porci vel alterius rei, unde MacerDe viribus herbarum ‘si porcina vetus anxungia iungitur illi’. Invenitur etiam hec anxiunga -ge in eodem sensu, et utrumque dicitur ab anxior -aris, quia reddit hominem anxium. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ab arius quia t̾re firis indicib adħet. uł arbos¬
dicitur ab herba eo ꝙ ad modum ħbrum pul¬
lulet nascendo. Prius erã iacto semine herba
oritur. de hĩc confota surgit in arborem. et ni
ꝑuo tempore ꝙ hbam uideras arbustũ suspicis.¬

Expanded text:
ab arvis, quia terre fixis radicibus adheret, vel arbor ab herbis, eo quod ad modum herbarum pullulet nascendo; prius enim, iacto semine, herba oritur, dehinc confota surgit in arborem, et in parvo tempore quam herbam videras, arbustum suspicis
Abbreviated transcription (Latin):
quilz romanus impator ab augendo ĩꝑm̃. unde
x antonomasice. occomianus dcus est angustus.
quia suꝑ om̃s alios aurit romanũ imꝑĩ. ⁊ ab
illo quid̃ mensis dcũs est angustus. quia in eo
mense natus est.uł quia obtinuit uictoriam
de autonio ⁊ cleopatra. Qũ u̾o adiectĩe declinat᷑.
Et est compoĩtum ab aue ⁊ gusto. gustas. quia
solis nobilib licebat oluu gustare aues. et tũc
comꝑatur. stior. ssimus. Cũ u̾o declinatur per
quartam declinacõnẽ. ħ auigustus. stus. stui. est
quedam spẽs dĩua cõius. que fiebat ingustu au
ue illius esce caꝑe auguriũ. qd dicitur augustꝰ.¬

Expanded text:
libet romanus imperator, ab augendo imperium, unde etiam antonomasice Octavianus dictus est Augustus, quia super omnes alios auxit romanum imperium; et ab illo quidam mensis dictus est augustus, quia eo mense nateclinatur et est compositum ab ave et gusto -as, quia solis nobilibus licebat olim gustare aves, et tunc comparatur -stior -simus. Cum vero declinatur per quartam declinationem, hic augustus -tus -tui, est quedam species divinationis que fiebat in gustu avne illius esce capere augurium, quod dicitur august
Abbreviated transcription (Latin):
Oma est pũctum cũ uirgula
sursum ducta. qñ nec siña nec ꝯstruc¬
cio est perfecta. Et tał distrnctio dicit
suspensnia.
Olum est pũctũ sine ulla uirgula. qñdo
uidel constructio est ꝑfecta. Sed ad huc
pender intencõ dcãtoris. Et talis discucõ
uocatur media siue constans.
Eriodus est pũctũ cũ uirgula deorsum
deducta. qũ nec constructõ nec sũa plꝰ
dependet. Et tał distuctio uocatur fu¬
ditur boc exemplũ. cũ inter uirtutes caritas
obtiueat pͥncipatũ. ecce coma. non est sñ ip̃a
uͥtutũ certa possessio. ecce colum in qua est om̃i
illa ꝵ posita c̾citudoq. ecce ꝑiodus. Notand
est ergo ꝙ unũ coma ꝑ se stare nou p̃t. colum
dum ꝑiodi est pũctanda. ut pauꝑtas bene com¬
poĩta pro diuiciis ꝯputatur. ¶ Alii uero dñt¬

Expanded text:
oma est puctum cum virgula sursum ducta, quando nec sententia nec constructio est perfecta; et. talis distinctio dicitur «suspensiva». Colum est punctum sine ulla virgula, quando videlicet constructio est perfecta sed adhuc pendet intentio dictatoris; et talis distinctio vocatur «media» sive «constans». Periodus est puctum cum virgula deorsum ducta, quando constructio nec sententia plus dependet; et talis distinctio dicitur ditur hoc exemplum: Cum inter omnes virtutes caritas obtineat principatum , ecce com a; non est sine ipsa virtutum certa possessio , ecce colum; in qua est omnium illarum posita certitudo : ecce periodus. Notandum tamen est quod unum coma per se stare non potest, colum dum periodi est punctanda, ut: Paupertas bene composita pro divitiis computatur . XII. DE
Abbreviated transcription (Latin):
frice. aptunus astrologus. unde dcũs est celum
sustumsse. Et a nomĩe eius dcũs est mous af¬
frice athlas qui pp̃ suam altitudiem dcũs est
celum sustimisse. unde athlanteus tea. teum.
Et athlanticus.ca.cum.
les fortis. Et dicitur sic quasi ad letum fortis.l.

Expanded text:
frice optimus astrologus, unde dictus est celum sustinuisse, et a nomine eius dictus est mons Africe Athlas, qui propter suam altitudinem dictus est celum sustinere; unde athlanteus -a -um et athlanticus -a -um.les fortis et dicitur sic quasi ad letum fortis.
Abbreviated transcription (Latin):
ã sursum us deorsuui. ad ppendendam enie¬
litatem parietis. unde ⁊ alio nonue dicituaro
pendicłiu a ppendo. dis. uł sic dicitir regula
queht lapides in uiuro coequate. ⁊ dicaitur. sic
qiͣ sine dubita cõne. quia cenitariũ reddit c̃tũ.

Expanded text:
a sursum usque deorsum ad perpendendam equalitatem parietis; unde et alio nomine dicitur perpendiculum a perpendendo, vel sic dicitur regula que habet lapides in muro coequare; et dicitur sic quasi sine dubitatione, quia cementarium reddit certum.
Abbreviated transcription (Latin):
lcion.ois. pelagi uolucris dcã quasi ales
ecceami. quia i lreme instaguis occeam indos
facit. Qua excubante fertur pelagus flãtibue
uentis contrua .uii. dieꝵ tnͣsquillitate micesc̃e
Et eius foetib educandis obsequiũ ip̃a rerũ

Expanded text:
LCION pelagi volucris dicta, quasi ales oceanea, quia in hieme in stagnis Oceani nidos facit; qua excubante, fertur pelagus silentibus ventis continua septem dierum tranquillitate mitescere, et eius fetibus educandis obsequium ipsa rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ca mai. Et est ãmutare. amuiere. uł assignare.
mitũ alicui facere. unde plantus. alii ãmitat.
alii ãnuiciat. aliũ tenet. alium auiat. amicita¬
re est cum occło ãnuere. S ãmuitare. cum alio
quia ibi supra ẜmocinamur eui ugucõm. pap̃.¬

Expanded text:
gnare, nutum alicui facere; Plautus ‘alii annutat, alii annicitat, alium tenet, alium amat’: annicitare est cum oculis innuere, sed annutare cum alio quia ibi supra sermocinamur. Item a
Abbreviated transcription (Latin):
ample. amꝑlius. me. adubium. Et cõponitur¬
bulla ꝙ est inflacõ aque. Et fit ħ ampulla.¬
quosdam. S melius est ut cõponatur abam.
ꝙ est cutũ ⁊ bulla ⁊ coniisa .b. in .p. dicatiu. ã¬
pulla q ambulla .i. cutũ curca inflata admo¬

Expanded text:
componiturbulla, quod est inflatio aque, et fit ampulla,sed melius est ut componatur ab am-, quod est circum, et bulla et conversa b in p dicatur ampulla quasi ambulla, idest circum inflata si
Abbreviated transcription (Latin):
E choliti g̾ce ceroferarii dicũtur latine a depor¬
tandis cercis qũ legend̾ est emͣigeliũ uł saccifi¬
ciũ offercudum non ad fugandas tenebras cũ sol
tũc rutilet. s ad signũ leticie demr̃and. ut sb̾ typo
lumĩs corlis illa lux oñdatur. de quo in euuꝰ¬

Expanded text:
COLITI grece, ceroferarii dicuntur latine a deportandis cereis, quando legendum est Evangelium vel sacrificium offerendum, non ad fugandas tenebras cum sol tunc rutilet, sed ad signum letitie demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux o
Abbreviated transcription (Latin):
.bi. pro uentir quasi aluus. et hic albo indeli¬
nabile pro libeo. et precipue ubi noĩa scõꝵ scri¬
biuitur. unde ħ albiolus.li. dnui. unde uiuena¬
lis. cuiꝰ ⁊ albiolos ⁊ lanã pinguerat arcus. Et
ħ album. albi inuenitur ꝓ albedĩe. Et ut dicit

Expanded text:
 pro ventre, quasi alvus, et hic albo, indeclinabile, pro libro et precipue ubi nomina sanctorum scribuntur, unde hic albiolus -li diminutivum, unde Iuvenalis ‘cuius et albiolos pignerat Atreus’; et hoc album -bi invenitur pro albed
Abbreviated transcription (Latin):
tor .s. idem ꝙ lurto. mãducus. ardelio. ganeo.
S int̾est. ambro dicitur illc qui bñ scit iudicare
de sapore ciborum. ⁊ libent gustat bñ saporata.
lurco dicitur ille qui gulole ⁊ ĩm̃de omĩa de¬
uorat sic dicitur alues qd̾ est sordes. uł a lura
qd est os utͥs. manducus dicitur ille qui ore
tab̾ius. quia ganeũ est tab̾na ubi fit leccacitas.
Inde ganea leccacitas. unde ganeo tał leccator¬

Expanded text:
t idem quod lurco, manducus, ardelio, ganeo; sed interest: ambro dicitur ille qui bene scit iudicare de sapore ciborum et libenter gustat bene saporata; lurco dicitur ille qui gulose et immunde omnia devorat, dictus sic a lues, quod est sordes, vel a lura, quod est os ventris; manducus dicitur ille qui ore tabernis, quia ganeum est taberna ubi fit leccacitas, inde ganea talis leccacitas, unde ganeo talis leccator
Abbreviated transcription (Latin):
proucit mare. uł herba marna. quia frigida est.
unde et mare dicitur algosum eo ꝙ algani a se
proicict. uel p̃t alga dici ab alligo. gas. quia pe¬
des uł mauus alliget.
quia faciat algere.¬

Expanded text:
proicit mare vel herba marina que frigida est, unde et mare dicitur algosum, eo quod algam a se proiciat; vel potest alga dici ab alligo -gas, quod pedes vel naves alligat; quia faciat algere
Abbreviated transcription (Latin):
um .i. dubiꝰ. Et comꝑatur sic ambigrꝰ ua¬
gis ambignꝰ. ambiguissimꝰ ⁊ .c̃. Unde h̾ am¬
biguitas. tatis. ⁊ ambiguosꝰ. sa. sum .i. du¬
bitabsis. uł plenus ambagib.mo¬
ħ nc̃ illud affut. Unde ambiloquiũ. quii. tal

Expanded text:
-um, idest dubius, et comparatur sic: ambiguus, magis ambiguus, ambiguissimus et cetera; unde hec ambiguitas -tis, et ambiguosus -a -um, idest dubitabilis vel plenus ambagihoc nunc illud affirmat, unde hoc ambiloquium quii talis