comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amatores: unus cłi. alter scłi.
Iste ꝓpter d̃m diligit temꝑalẽ
afflictionem: ille desiderat tem¬
poralium bonorum plenitudinẽ.
Ille quidem ubiq inuenire po¬
test quod ꝓpter dm diligit: iste
nusqmͣ apprehendere potest. bo¬
norum plenitũdinem quam sitiꝑ.
Qius horum beatior: Item. E oce
alii duo: quorum unus odit inun¬
bi huius adu̾sitatem: alter aut̃
detestatur mundanam uoluptate.
S ubi queso utł ille hostem suun
peclinare poterit. uł iste inumcũ
suum calcare ñ possit: Quis ho¬
rum queso felicior: Beatus inqͥt
seriptura. qui post aurum non ꝗ̃¬
me. Et iterun. beatus uir qui sif¬
fert temptationem: qm̃ cum ꝓ¬
batus fuerit accipiet coronam uł¬
te. Isti sunt gad. ẽ aser: quorum
prior caleat mundanam głamꝗ
alter ꝓpter dm libenter patitur
mundi pressuram.
alde itaq notandum. & ꝓ¬
funde retinendum. quod
scriptura sacra abstinentię labo¬
rem. ñ calamitatem. s felicitatẽ

Expanded text:
amatores, unus Dei, alter saeculi. amatores, unus Dei, alter saeculi. Iste propter Deum diligit temporalem afflictionem, ille desiderat temporalem bonorum plenitudinem. Ille quidem ubique invenire potest quod propter Deum diligit, iste nusquam apprehendere potest bonorum plenitudinem quam sitit. Quis horum beatior? Item ecce alii duo, quorum unus odit mundi hujus adversitatem, alter autem detestatur mundanam voluptatem. Sed ubi, quaeso, vel ille hostem suum declinare poterit, vel iste inimicum suum calcare non possit? Quis horum, quaeso, felicior? Beatus, inquit Scriptura, qui post aurum non as . Et item: Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam, cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae . Isti sunt Gad et Aser, quorum prior calcat mundanam gloriam, alter propter Deum libenter patitur mundi pressuram. Valde itaque notandum et pofunde retinendum quod Scriptura sacra abstinentiae laborem non calamitatem, sed felicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mi spectat: quicquid ꝓ cłi amo¬
re caro durum tolerat. Onde ¶¬
nim corpus atteritur: conscien¬
tia erbilaratur. It quo exterius
iudetur infelicior: eo int̾ius con¬
stat eẽ beatior. Duo enim sunt
ex quib constat gaudium bea¬
titudinis: carere scilicet eo quod
nolis. & habere quod uelis. Feli¬
cem siquidem dicimus: qui nil
patitur quod nolit: & illum be¬
atum iudicamus. cui suppetunt
quȩ cupit. Qui gͥ ꝑ celestium
de sicłio seculi uoluptatẽ odit: ꝑ¬
fecto ꝑ abstinentiam. hostem siũ¬
um ubiq dedinare poterit. Qe¬
cte gͦ rigor abstinentie. gad. id ẽ
felicitas dicitur: qui ubiq calcat
seculi blandim̃ta que detestatur.
tem qui ꝑ amore cłi afflictionẽ
corporis diligit: ubi queso non
inueniat aliquid unde affligi
possit : Si gͦ iuire beatus creclitͣ.
qui ubiq inuenit quod amat
iuste iugor pacientie aser. hoc
est beatus nominat᷑. cuii undiq
obuiat quod desicderat. Eere duo

Expanded text:
mi spectat, quidquid pro Dei amomi spectat, quidquid pro Dei amore caro durum tolerat. Unde enim corpus atteritur, conscientia exhilaratur. Et quo exterius videtur infelicior, eo interius constat esse beatior. Duo enim sunt ex quibus constat gaudium beatitudinis, carere eo, scilicet quod nolis, et habere quod velis. Felicem siquidem dicimus qui nil patitur quod nolit, et illum beatum judicamus cui suppetunt quae cupit. Qui igitur pro coelestium desiderio saeculi voluptatem odit, profecto per abstinentiam hostem suum ubique declinare poterit. Recte ergo rigor abstinentiae Gad, id est felicitas dicitur, qui ubique calcat saeculi blandimenta quae detestatur. Item qui pro amore Dei afflictionem corporis diligit, ubi, quaeso, non inveniat aliquid unde affligi possit? Si ergo jure beatus creditur, qui ubique invenit quod amat, juste vigor patientiae. Aser, hoc est beatus, nominatur, cui undique obviat quod desiderat. Ecce duo
Abbreviated transcription (Latin):
soente: pnuntiat dicens. Hoc
ꝑ beatitudine mea. Mea inqͥt
non sua. ¶Inde enun sensua¬
litas ꝑ carnem exterius at¬
teritur: inde cordis affectio. ad
puritatis integritatem reꝑa¬
tur. Quanta enim putas pax¬
cordis est. uł tranquillitas nul¬
la huius mundi oblectam̃ta
concupiscere: nulla eius ad¬
uersa formidare: Quorũ unũ
ꝑ gad abipiscitur. alterum ꝑ
aser obtinetur. Quid enim de
huius mundi oblectam̃tis. cõ¬
cupiscat. qui oblata oblecta¬
menta amore abstinentiȩ re¬
cusat: ¶el quid cle huuis
mundi aduersis timeat: q
uirtute patientię roboratus.
de illatis etiam malis trium¬
phat: Sicut de apłis scrip¬
tum est. Ibant apłi gaudentes
a conspectu concilii: qm̃ dig¬
ni habiti sunt ꝓ nomĩe iħu
contumeliam pͣati. Et sicut
ꝑ paulum precipitur: in tri¬
bulatione gaudentes. Quid
gͥ illius gaudium imminu¬
ait qui etiam de illata contu¬
melia uł qualibet pressura ex¬
ultat: Ad beatitudinem gͦ ani¬

Expanded text:
scendo pronuntiat, dicens: Hoc scendo pronuntiat, dicens: Hoc pro beatitudine mea . Mea, inquit, non sua. Unde enim sensualitas per carnem exterius atteritur, inde cordis affectio ad puritatis integritatem reparatur. cordis est, vel tranquillitas, nulla hujus mundi oblectamenta concupiscere, nulla ejus adversa formidare? Quorum unum per Gad adipiscitur, alterum per Aser obtinetur. Quid enim de hujus mundi oblectamentis concupiscat, qui oblata delectamenta amore abstinentiae recusat? Vel quid de hujus mundi adversis timeat, qui virtute patientiae roboratus de illatis etiam malis triumphat? Sicut de apostolis scriptum est: Ibant apostoli gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et sicut per Paulum praecipitur: In tribulatione gaudentes . Quid igitur illius gaudium imminuat, qui etiam de illata contumelia vel qualibet pressura exsultat? Ad beatitudinem ergo ani
Abbreviated transcription (Latin):
suam rachel de adopti¬
ua iam ꝓle gaudere. ꝓuocatuꝑ
et ipsa ancillam suam iuro
suo tradere: ut possit & ipsa
cum sorore sua de filiorum ad¬
optione gaudere. Si g ut su¬
ꝑius dictum ẽ ꝑ zelpham sen¬
sualitatem debemus acciꝑe:
quam aliam queso uirtutis
ꝑlem potest ipsa gignere. nisi
ut discat & in reb ꝓsperis tẽ¬
panter uiuere. & in aduersis
patientiam habere: Isti sunte
gad. & aser. duo filii zelphe: r¬
gor uidelicet abstinentiȩ & ui¬
gor patientiȩ. Gad itaꝙ nasci¬
tur prior: aser aut̃ gignitur
posterior: quia pͥus est ut tẽ¬
ꝑantes simus ad bona ꝓpria:
postea etiam ut fortes simus
ad coleranda mala aliena. Hec
est gemina uirtutum ꝓles.
quam zelpha quidem parit
in dolore: uerumtam̃ ad mag¬
nam beatitũdinem dñe suȩ.
ꝑ abstinentiam siqͥdem uel pa¬
tientiam caro quidem affligi¬
tur: s ad magnam inde pa¬
cem & tranquillitatẽ animus
componitur. Hinc est quod
nato gãd: łya exclamat dicens.
teliciter. Et iterum asser na¬

Expanded text:
suam Rachel de adoptiva jam prole gaudere, provocatur et ipsa ancillam suam viro suo tradere, ut possit et ipsa cum sorore sua de filiorum adoptione exsultare. Si igitur, ut superius dictum est, per Zelpham sensualitatem debemus accipere, quam aliam, quaeso, virtutis prolem potest ipsa gignere, nisi ut discat et in rebus prosperis temperanter vivere, et in adversis patientiam habere? Isti sunt Gad, et Aser, duo filii Zelphae, rigor videlicet abstinentiae et vigor patientiae. Gad itaque nascitur prior, Aser autem gignitur posterior, quia prius est ut temperantes simus ad bona propria; postea etiam ut fortes simus ad toleranda mala aliena. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem parit in dolore, verumtamen ad magnam beatitudinem dominae suae. Per abstinentiam siquidem vel patientiam caro quidem affligtur, sed ad magnam inde pacem et tranquillitatem animus componitur. Hinc est quod, nato Gad, Lia exclamat, dicens: Feliciter; et iterum Aser na
Abbreviated transcription (Latin):
putas ruben ad ꝑfectam obedien-¬
tam conualesce̾t᷑: nisi eũ gad .& aser.
idest amor abstinentiȩ & patientiȩ
ad ꝯtemptũ uoluptatis. uel ad tole¬
rantiam tͥbulationis animass Duo
enĩ sunt. que solent ꝑfectionem
obedientie p̃pedire. idest. ne coga¬
mur uł amata deserere: uel asꝑa
tolerare. S si semel animꝰ amore
abstinentie uł patientiȩ ꝑfecte in¬
caluerit᷑: ꝓtinus ruben. ad omnẽ
obedientiam absq ulla contradicᷤ¬
tioẽ se subdit. Qui enim tam adui¬
sa ꝑpeti. quã in ꝓsꝑis ñ delectari a¬
pud semetip̃m statuit: que difficul¬
tas eius obedientiam ult̾ius minue¬
re pot̾it.Si enim dura & asꝑa
queq ꝓ d̃i amore eciam ꝑmemet¬
ip̃m appeto: eur non magis hec ex
adiuncta obedientia. ad maioris me¬
rici głam tolero:

Expanded text:
putas Ruben ad perfectam obedientputas Ruben ad perfectam obedientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor abstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animasset? Duo enim sunt quae solent imperfectionem obedientiae praepedire, id est ne cogamur vel amata deserere, vel aspera tolerare. Sed, si semel animus amore abstinentiae vel patientiae perfecte incaluerit, protinus Ruben ad omnem obedientiam absque ulla contradictione se subdit. Qui enim tam adversa perpeti quam in prosperis non delectari apud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulterius minuere poterit? Si enim dura et aspera quaeque pro Dei amore etiam per memetipsum appeto, cur non magis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero
Abbreviated transcription (Latin):
itaq gad ⁊ aser. iam temꝑꝰ instat.
qͦ ruben mandragoras inustuat:
si tam̃ eum foras exire ñ pigeat.
S cur eum uelle erire dubitemꝰ.⁊
quẽ iam ad exeundũ uel intͦeun¬
dũ idoneũ eẽ cognoscimꝰ: Creden¬
dũ est enim eũ post tot natos
mats suȩ. post tot liberos bale
uel zelphe. iã adultũ: & posse &
uelle ad patͥs su inꝑium exire
& int̾re. S si ꝑ ruben ut supius
dictum est timorem dĩ accipimꝰ:
quid ꝑ eiuis int̾itum uł exitũ ac¬
ciꝑe debemꝰ: Qͥd est eum uel intꝰ
esse. uel foras exire: Ruben intꝰ ẽ
quando in secreto cordis in conspe ᷤ¬
tu dĩ. de nr̃a ꝯscientientia trepida¬
mꝰ : ruben tunc foras exit. quando
ꝓpt̾ dm̃ hominibꝰ etiam nos ad
omnẽ obedientiam inclinamus:
Timere itaq dm̃ ꝓpt̾ seip̃m. ho¬
mines autẽ ꝓpt̾ dm: est ruben nẽ
intꝰ morari. nunc foris inueniri.
Exit gͦ ruben tẽꝑe messis triticee:
quando ex iꝑio obedientiȩ exer¬
cet se in opibꝰ iusticiȩ. S quando

Expanded text:
itaque Gad et Aser, jam tempus instat quo Ruben mandragoras inveniat, si tamen eum foras exire non pigeat. Sed cur eum velle exire dubitemus, quem jam ad exeundum, vel introeundum idoneum esse cognoscimus? Credendum est enim eum post tot natos matris suae, post tot liberos Balae vel Zelphae, jam adultum, et posse et velle ad patris sui imperium exire et intrare. Sed, si per Ruben, ut superius dictum est, timorem Dei accipimus, quid per ejus introitum vel exitum accipere debemus? Quid est eum vel intus esse, vel foras exire? Ruben intus est, quando in secreto cordis in conspectu Dei de nostra conscientia trepidamus. Ruben tunc foras exit, quando propter Deum hominibus etiam nos ad omnem obedientiam inclinamus. Timere itaque Deum propter seipsum, homines autem propter Deum est Ruben nunc intus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore messis triticeae, quando ex imperio obedientiae exercet se in operibus justitiae. Sed, quando
Abbreviated transcription (Latin):
rimus tempore probationis.
Solet enim diuinȩ pietatis
dispensatio. hominem nunc
sua iusitatione confortare:
& iterum uario temptatio¬
num genere. probare. Uisi¬
diluculo. & subito ꝓbas illũ
Ecce duos locos assignauimꝰ.
unum confidentiȩ alterum
diffidentiȩ: unum quo solent
duuina miracula continge.
alterum quo oportet castra
fige. Qui confidunt in dño
mutabunt fortitudinem:
assument pennas ut aquilȩ:
current ce non deficient.
Nonne totum supra homi¬
nem est fortitudinem muta¬
re. uixta aquilȩ similitudine
uolare. curr̾e &e non deficere:
S hoc tamen soli possunt:
qͥ de dñi pietate. ñ de sua for¬
titudine presumunt. Sic pe¬
trus suꝑ undas curre̾ potuit.
quamdiu confidentiȩ locũ
spei pede tenuit. S postquã
cepit hunc suȩ securitatis lo¬
cum deserere: non potuit
eum unda. insupioribus siis
amplius librare. Uides quomͦ
uentus ualidus suꝑueniens. de
loco confidentie. in locum eũ

Expanded text:
m tempore probationis incurrimus. Solet enim divinae pietatis dispensatio hominem cum sua visitatione confortare, et iterum vario tentationum genere probare: Visidiluculo, et subito probas illum . Ecce duos locos assignavimus, unum confidentiae, alterum diffidentiae; unum quo solent divina miracula contingere, alterum quo oportet castra figere. Qui confidunt in Domino mutabunt fortitudinem, assument pennas ut aquilae, current et non deficient. Nonne totum supra hominem est fortitudinem mutare, juxta aquilae similitudinem volare, currere et non deficere? Sed hoc tamen soli ipsi possunt qui de Domini pietate, non de sua fortitudine praesumunt. Sic Petrus super undas currere potuit quandiu confidentiae locum spei pede tenuit . Sed postquam coepit hunc suae securitatis locum deserere, non potuit eum unda in superioribus suis amplius librare. Vides quomodo ventus validus superveniens de loco confidentiae ad locum eu
Abbreviated transcription (Latin):
negamus. tñ non mediocrem
peccando amisisse negare non
possumus. Quod enim ꝑ gr̾am
potuit uere potuit: & quod

Expanded text:
negamus, tamen non mediocrem peccando amisisse negare non possumus. Quod enim per gratiam potuit, vere potuit; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
facto opus eẽt sub sole numero
dierum uite sue: Constat quia
intelligentiȩ suȩ archam ante fa¬
ciem suam p̃miserat. qui quo ꝑ
desidium uel actum sequi deberet
querebat. S reputat ut arbitror
desid̃ioꝵ suoꝵ tbã qͣsi ociosam
stare. qui rationem quam quere¬
bat fatetur se nondum. inuenis¬
se. An adhuc audire desideras a¬
ꝑtiꝰ. hominem iux sͥ boni exordia
ascbentem: ce quasi duobus mili¬
bus cubitis it̾ post archam legen¬
tem: Audi gͦ quid dieat. Eẜ dixi
nunc cepi. hec mutatio dext̾e ex¬
celsi. Uix tandem aliquando in¬
quit cepiꝰ quod diu incepisse
me credidi. uix sero cepi ẽẽ bonꝰ
De malo. iustus de iniusto. Qua¬
lem me mueni talem me ẽẽ ꝓnun¬
ciaui: nec puduit imꝑfectionem
meam confiteri. s dixi nunc cepiꝰ
hec mutatio dext̾e excelsi Uix
dem app̃hendisse se memorat᷑: ut
uxta diuine institutionis modũ
archam suãm se subsequi osten¬
dat. S ne quis eum uel hocipm̃

Expanded text:
facto opus esse sub sole numero facto opus esse sub sole numero dierum vitae suae? Constat quia intelligentiae suae arcam ante faciem suam praemiserat, qui quo per desiderium, vel actum sequi deberet quaerebat. Sed reputat, ut arbitror, desideriorum suorum turbam quasi otio jam stare, qui rationem quam quaerebat fatetur se nondum invenisse. An adhuc audire desideras apertius hominem vix sibi boni exordia ascribentem, et quasi duobus millibus cubitis tunc post arcam legentem? Audi ergo quid dicat: Et dixi: Nunc coepi; haec mutatio dexterae Excelsi . Vix eadem aliquando, inquit, coepi, quod qui incoepisse me credidi, vix sero coepi fieri bonus de malo, justus de injusto. Qualem me inveni, talem me esse pronuntiavi, nec puduit imperfectionem meam confiteri; sed dixi: Nunc coepi; haec mutatio dexterae Excelsi. Non dem apprehendisse se memorat, ut juxta divinae institutionis modum arcam suam se subsequi ostendat. Sed, ne quis eum vel hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
inciꝑe: qr cũ ordirer succidit me.
Eateor quidem iã bona facẽ ꝓpo¬
sueram. iam qͦmͦ fieri possent
disponebam: &e iam telam meam
ex magna parte orditus eram.
s dũ ad huc ordirer succidit me:
x ñ potui ꝓpositi mei telam ñ
dicani ꝑtexere: s nec inchoare.
Quantus queso uir iste fuit.
qͥ de se tam humilit̾ sentit. qͥs
nͨ bomi saltẽ pͥmordia arrogat.
cum adhuc ordiri se credat : ⁊¬
ne ille adhuc ordiri tibi uidet᷑.
telam quam cum multis texe̾t. qu
diligent̾ quesiuit ut inueniret ce
uideret. qͥcqd eẽt utile filisꝰ hõinũ
quo facto opꝰ est sub sole nume¬
ro dierum uite sue: Nonne
ce sͥ ipi udetur adhuc ordiriñ
texe. qui dui studuerat cognosc̃e
rationem. quã ad huc querit a¬
nma sua.: nec potuit inuenires
Ecce hoc inueni dixit eccliastes
unum &e alterum. ut muenirẽ
rationem. quam adhuc querit
amma mea. ce ñ inuenit. Quid
boni quid queso magni homo
iste ered̾et se fecisse: qui fatetui
se quesisse nec tamen inuenisse. qͦ

Expanded text:
cum adhuc ordirer, succidit me. Fateor quidem, jam bona facere proposueram, jam quomodo fieri possent disponebam, et jam telam meam ex magna parte orditus eram; sed, dum adhuc ordirer, succidit me, et non potui propositi mei telam, non dicam pertexere, sed nec inchoare. Quantus, quaeso, vir iste fuit qui de se tam humiliter sentit, qui sibi nec boni saltem primordia arrogat, cum adhuc ordiri se credat? Nonne ille tibi adhuc ordiri videtur telam quam cum multis texerat, qui diligenter quaesivit ut inveniret, et videret quid esset utile filiis hominum, quo facto opus est sub sole, numero dierum vitae suae? Nonne et sibi ipsi videtur adhuc ordiri, non texere, qui diu studuerat cognoscere rationem quam adhuc quaerit anima sua, nec potuit invenire? Ecce hoc inveni, dixit Ecclesiastes, unum et alterum, ut invenirem rationem quam adhuc quaerit anima mea, et non invenit . Quid boni, quid, quaeso, magni, homo iste crederet se fecisse qui fatetur se quaesisse, nec tamen invenisse, quo
Abbreviated transcription (Latin):
appetimus. eo facilus effici¬
mus: & quo maiora ꝓ ossumꝰ.
eo maiora debemus. Iuxta hune
modum necesse est archam
semꝑer in anteriora p̃cede̾ͥ
ce subsequentẽ fbam pꝰ ipãm
properare. Parum aũ tibi ẽẽ
tuũ duob milib cubitis p̃ue¬
niat. ce qͦ seqͥ debeas ostendat.
Satage gͦ imꝑfectionis tuȩ
consid̾atione. & contemplati¬
one. eousq in ult̾iora pene¬
trare: ut ueracit̾ te credas eiꝰ
saltem pͥmordia. seu ꝑ affectũ
seu ꝑ effectum. necdum attigiᷤ

Expanded text:
appetimus, eo facilius efficiappetimus, eo facilius efficimus, et quo majora possumus, eo et majora debemus. Juxta hunc modum necesse est arcam semper in anteriora procedere, et subsequentem turbam post ipsam properare. Parum autem tibi esse tuum duobus millibus cubitis praeveniat, et quo sequi debeas ostendat. Satage ergo in perfectionis tuae consideratione et contemplatione, eo usque in ulteriora penetrare, ut veraciter te credas ejus saltem primordia, seu per affectum, seu per effectu
Abbreviated transcription (Latin):
dere archam p̃cedendo festina¬
te: conspiẽe turbam subseqͦͤn
uetur archa. tanto ampluis
festinat ce turba. & quo tͣba
sequens ampluis ꝓpat. eo o
archa p̾cedens. iter suum
accelerat. Sane ꝑfectionis
grãm. quanto melius agnae¬
seimus. tanto ardentiꝰ &e con¬
cupiscimus: & quo amplius
accendimur ad amorem. eꝑ
ꝑfectiꝰ illuminam᷑ ad agni¬
tionẽ. Semꝑ inueniet uir
iustꝰ qͦ possit eam añ se duo¬
b milib cubitis elongares
quia in hac uita numquã
possunt in unũ concͣrere.
uelle. posse &r debere. Hoc ẽ
fut᷑i tẽporis: ñ uite p̃sentis
bisane sic̃ totũ uolet. quod
uste ualebit: sic totum ꝑꝑ¬
tĩt. qd̾ iuire debebit. Hie au
ce actionẽ suꝑat agendi fa¬
cultas. & faciendi possibilita¬
tem excedit debitinecessitas:
Constat aũ unum ex altero
cresce. quia eum creseit nr̃m
uelle. crescit & posse: ce cum
utriusq merem̃to crescit &r de¬
bere: quia qͦ ardentius bonũ

Expanded text:
dere arcam praecedendo festinadere arcam praecedendo festinare, conspicere turbam subsequendvetur arca, tanto amplius festinat et turba; et quo turba sequens amplius properat, eo et arca praecedens iter suum accelerat. Sane perfectionis gratiam quanto melius agnoscimus, tanto ardentius et concupiscimus, et quo amplius accendimur ad amorem, eo perfectius illuminamur ad agnitionem. Semper inveniet vir justus quo possit eam ante se duobus millibus cubitis elongare, quia in hac vita nunquam possunt in unum concurrere velle, posse et debere. Hoc est futuri temporis, non vitae praesentis. Ibi sane, sicut totum volet quod juste valebit, sic totum poterit quod jure debebit. Hic autem et actionem superat agendi facultas, et faciendi possibilitatem excedit debiti necessitas. Constat autem unum ex altero crescere; quia, cum crescit nostrum velle, crescit et posse, et cum utriusque incremento crescit et debere. Quia quo ardentius bonum
Abbreviated transcription (Latin):
dinem fortitudinis. S qͥs qͥs
ñdũ totũ ualet qd. debet. s
ualet: utraq ꝑfectio ne caret.
Quid gͦ est intelligentie sue
archam usq ad duo milia cu¬
dent̾ ꝓuidere. quantum sibi
desit de gemina ꝑfectione.
quarum neutram necdum po¬
test adimplere: Dicam utiꝙͣ
illum solũm᷑ hoc dominicum
p̃ceptum impesse puto. solum
illum inquam existimo archã
suam duob milib cubitis p̃¬
mississe. qui seip̃m uidicat ge¬
minȩ ꝑfẽtionis nec saltem exor¬
dia hucusq apprehendisse. Nã
siuelunum quidem cubitum
de tanto spacio ambulando.
accedendo. ꝓperando p̃cidẽt:
& consummate perfectionis pͥ¬
duobus milibus cubitis retro
post archam. seip̃m remanere
non iudiss Ouirum ꝑfectum
summaq humilitate funda¬
tum. qui semꝑ potest & festi¬
nando ꝑ ficere. & ꝑficiendo fe¬
stinare: &e hanc sͥ semꝑ humi¬
litatem seruare. ut ce semꝑ in
bono ꝓficiat. & tam̃ semꝑ nec
ꝑfectionis inicia habere se cre¬
dat. Grande spectatulum ui¬

Expanded text:
nis. Sed quisquis necdum totum valet quod debet, sed valet: utraque perfectione caret. Quid ergo est intelligentiae suae arcam usque ad duo millia cudenter praevidere quantum sibi desit de gemina perfectione, quarum neutrum necdum potest adimplere? Verum utique illum solum hoc Dominicum praeceptum implevisse puto; solum illum, inquam, existimo, arcam suam de duobus millibus cubitis praemisisse, qui seipsum indicat geminae perfectionis, nec saltem exordia hucusque apprehendisse. Nam, si vel unum quidem cubitum de tanto spatio, ambulando, accedendo, properando praecideret, et consummatae perfectionis duobus millibus cubitis retro post arcam seipsum remanere non vidisset. O virum perfectum, summaque humilitate fundatum, qui semper potest et festinando proficere, et proficiendo festinare, et hanc sibi semper humilitatem servare, ut semper in bono proficiat, et tamen semper nec perfectionis initia habere se credat! Grande spectaculum vi
Abbreviated transcription (Latin):
audire hommem duob
milib cubitis. post archam it
legentem: & ꝑfectioris uite nec
saltẽ pͥmordia arrogantẽ:
Dum adhuc inquit ordirer
succidit me. Non dicit dum
adue texerem: s dũ adhuc or¬
direr. Quid ẽ ordiri nisi p̃me¬
ditari: &r quid texere nisi face:
Nempe quid est aliud ordiri

Expanded text:
audire hominem duobus millibus cubitis post arcam iter legentem, et perfectioris vitae nec saltem sibi primordia arrogantem? Dum adhuc, inquit, ordirer, succidit me . Non dicit dum adhuc texerem, sed, dum adhuc ordirer. Quid est ordiri, nisi praemeditari; et quid texere, nisi facere? Nempe quid aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
quam facimus. uerum etiam
quid meluis fieri oporteret
quam possimus. Quasi gͦ
cubitos mille. archam suã
ante faciem suam p̃mittitͣ
qui diligent̾ attendit. qui
frequent̾ aspicit. ubi ꝑ me¬
ritum ẽẽ potuiss si dẽ pos¬
sibilib sͥ nichil neglig̾et
usque ad duo milia cubitoꝵ
ulterius progreditur: qui
ũ solum frequenter. s pene
indesmenter contemplatur:
quam in numera non faciat.
fac̾e̾ ualeat: que fieri oporteret
si ad illa adimplenda sua uir¬
tus non succumberet. Cum¬
enim aliquid fortit̾ age̾ uolu¬
mus. cubitum nr̃m extendi¬
mꝰ: & ido recte ꝓ cubitos. uir¬
tutum exercitia intelligimus.
Millenarius qͥppe perfectio¬
nem significare solet. quia mi¬
iorem numerum nr̃a compu¬
latio non habet. Ouogͦ ut¬

Expanded text:
quam facimus, verum etiam quam facimus, verum etiam quid melius fieri oporteret quam possumus. Quasi ergo cubitos mille arcam suam ante faciem suam praemittit, qui diligenter attendit, qui frequenter aspicit, ubi per meritum esse potuisset, si de possibilibus sibi nihil negligeret. Sed usque ab duo millia cubitorum ulterius progreditur, qui non solum frequenter, sed pene indesinenter contemplatur, quam innumera non faciat, facere valeat, quae fieri oporteret si ad illa adimplenda sua virtus non succumberet. Cum aliquid fortiter agere volumus, cubitum nostrum extendimus, et ideo recte per cubitos virtutum exercitia intelligimus. Millenarius perfectionem significare solet, quia majorem numerum nostra computatio non habet. Duo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terire: quanto ure spacio
dbea subseqntẽ t᷑bã p̃ire. Sic inqͥt
cubitoꝵ duum milrum. Uis
scire quid sit archam cum tͣ¬
ba esse: uel quid archam tur¬
bam p̃ire. Cum quales ꝑ fa¬
cta uel desicłia sumus dili¬
genti contemplatione ad¬
uertimus. archam nr̃ãm no¬
biscum & quasi presentem
habemus. Cum uero qua¬
les nos ẽẽ oporteret. subtilit̾
aspicimus. intelligentiȩ nr̃e
archam ante faciem nram p̃¬
mittimus. ut quo tende̾ ne¬
cesse sit non ignorenus. Quis
queso głari potest uel totum
fac̾e quo᷑ utilit̾ face̾ potest.
uel totum posse quo fieri
oporteret si fieri potiusset.
Sicut enim nec totũ uolunt
quod ualent: sic nec totum
ualent quod debent. Ergo
ult̾ior est facultas. quam uolun¬
tas. & necessitas longe remoti¬
or quam facultas. Premitamiꝰ
gͦ archam nr̃am. non solum
usq ad considerationẽ nr̃e
ꝑossibilitatis. s etiam usq ad
speculationẽ necessariȩ utili¬
tatis: ut attendamꝰ non solũ
quitl meliuis face̾ possemlis

Expanded text:
io debeat subsequentem turbam praeire. Sit, inquit, cubitorum duorum millium. Vis scire quid sit arcam cum turba esse, vel quid arcam turbam praeire? Cum quales per facta vel desideria sumus, diligenti contemplatione attendimus, arcam nostram nobiscum et quasi praesentem habemus. Cum vero quales nos esse oporteat subtiliter aspicimus, intelligentiae nostrae arcam ante faciem nostram praemittimus, ut quo tendere necesse sit non ignoremus. Quis, quaeso, gloriari potest, vel totum facere quod utiliter facere potest, vel totum posse quod fieri oporteret, si fieri potuisset? Sicut enim nec totum volunt, quod valent, sic nec totum valent, quod debent. Ergo ulterior est facultas quam voluntas, et necessitas longe remotior quam facultas. Praemittamus ergo arcam nostram, non solum usque ad considerationem nostrae possibilitatis, sed etiam usque ad speculationem necessariae utilitatis, ut attendamus non solum quid melius facere possemus
Abbreviated transcription (Latin):
noiainauit. Ac siaꝑte dicat. Ille
hoc fortiter fecit. ꝗ u
fortia potenter effice̾ consueuit.
Erat sane in oculis euis admira¬
bile. talem de malo ad bonum
conu̾te: qualem se memunt qñ¬
q fuisse. Quid quesoille aluis
deꝑfectionis itm̾e̾ confecisse
se credidit: qui omnes iusticͥi¬
as suas panno mulieris men
itaq quomodo debeamis archã
nr̃ãm ante faciem nr̃am. ad eꝰ¬
tan mensuram p̃mitt̾e: ut
audeamus de duoꝵ milium
cubitoꝵ spacio. p̃sumptuo¬
sa existimatiõe. aliqͥd minue¬
re. arbitrantes nos semꝑ iux
Debemꝰ itaq quamdui in deser¬
to sumus. in archȩ nr̃e ꝓuec¬
tione ꝓuectionis nr̃e iter col¬
lige̾ ce quos ꝑ bone conu̾sa¬
tionis studium sequi oporte¬
at. alta consileratiõe p̃nosse.

Expanded text:
nominavit. Ac si aperte dicat: Ille hoc fortiter fecit qui fortia potenter efficere consuevit. Erat sane in oculis ejus admirabile talem de malo ad bonum committere, qualem se meminit quandoque fuisse. Quid, quaeso, ille alius de perfectionis itinere confecisse se credidit, qui omnes justitias suas panno menstruatae mus itaque quomodo debeamus arcam nostram ante faciem nostram ad certam mensuram praemittere, ut audeamus de duorum millium cubitorum spatio praesumptuosa existimatione aliquid minuere, arbitrantes nos semper viDebemus itaque quandiu in deserto sumus, in arcae nostrae provectione, provectionis nostrae iter colligere, et quo per bonae conversationis studium sequi oporteat, alia consideratione praenosse.
Abbreviated transcription (Latin):
ebet sane hec archa nec ubiq
sequi: nec semꝑ p̃mitti. In
loco erum horroris or uaste soli¬
tudinis. turbam p̃cedat. in t̾rã
pmissionis. ingredienti turbe
succeclat Precedat ad nr̃a. sub¬
sequatur ad diuina. Citra ior¬
danem que ꝑtinent ad nos:
ultra iordanem que sunt supͣ
nos. Hic iubem᷑ discute̾ oe appro¬
bare: ce postea tenere. Omnia
ut quandoq mereamur ce in¬
tellig̾e. Nisi credid̾i̾tis inquit.
non intelligetis. De bemus gͦ
du ꝑ h̾emum iter agimus. at¬
cham nrãm ante nos p̃mitt̾e
& subtilit̾ p̃uidere. quo debe¬
at uirtutum familia ꝑ studiũ
ułꝑ desid̾ium subsequendo ten
quia prius ñ ambulastis ꝑ eam.
Huic illud sapientis sententiȩ
concinit cum ait. Et palpebre
precedant gressussus tuos Seo
ad illa que ultra iordanem suis
que sensum nr̃m excedunt. me¬
liꝰ nitimur desidio quam stu¬
dio: affectu quam intellectu:
eo quod iubemur turbam ñ
acham p̃mitt̾e. meliuis ꝙ sit
in hac parte multum desid̾a¬

Expanded text:
ebet sane haec arca nec ubique sequi, nec semper praemitti. In loco horroris et vastae solitudinis turbam praecedat, in terram promissionis ingredienti turbae succedat. Praecedat ad nostra, subsequatur ad divina. Citra Jordanem, quae pertinent ad nos; ultra Jordanem, quae sunt supra nos. Hic jubemur discutere et approbare et postea tenere: Omnia,ut quandoque mereamur et intelligere: Nisi credideritis, inquit, non intelligetis . Debemus ergandiu per eremum iter agimus, arcam nostram ante nos praemittere, et subtiliter praevidere quo debeat virtutum familia per studium, vel per desiderium subsequendo tendquia prius non ambulastis per eam . Hinc illud Sapientis sententiae concinit, cum dicit: Et palpebrae tuae praecedant gressus tuos . Sed ad illa quae ultra Jordanem sunt, quae sensum nostrum excedunt, melius nitimur desiderio quam studio, affectu quam intellectu, eo quod jubemur turbam non arcam praemittere, meliusque sit in hac parte multum desidera
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ memoriam: uumquã de
suis meritis p̃sumat. Yt gͦ dis¬
cał unusqͥsq p̃sum̾e ñ de seipõ
s de dño. semꝑ sͥ in p̃sũptionis
loco. occurrat maloꝵ suoꝵ re¬
cordatio. Illa sane psũptionis
fiducia. dñm placat ce magna¬
lia impetrat: quam humilitas
cõmendat. Qui confidunt in
dño sieut mons syon. Sie econ¬
trario abhominabilis est illa
p̃sumptionum fidĩcia: quã
gen̾at suꝑbia. Non enim sal¬
uatur rex ꝑ multam uirtutẽ:¬
gͦ homo qui confidit in homi¬
ne. c ponit carnem brachium
siuim: erit enim sieut mirice
in deserto. & ñ saturabitur cũ
uen̾it estas. Quam utilis gͦ e
execrabili suꝑbie tẏpo. & ꝓte¬
rationem repellere:

Expanded text:
de suis viribus praesumat. Ut ergo discat unusquisque praesumere, non de seipso, sed de Domino, semper sibi in praesumptionis loco occurrat malorum suorum recordatio: illa sane praesumptionis fiducia Dominum placat, et magnalia impetrat, quam humilitas commendat. Qui confidunt in Domino sicut mons Sion. Sic econtrario abominabilis est illa praesumptionum fiducia quam generat superbia. Non enim salvatur rex per multam virtuteergo homo qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum: erit enim sicut myricae in deserto, et non saturabitur cum venerit aestas, quam utilis ergo,exsecrabili superbiae typo, et proterationem repellere
Abbreviated transcription (Latin):
De pͥncipatu libi arbitrii.ui.
capite totum corpꝰ regiturͥ
corde totum uiuificat᷑.
a pedib totum cͥcumfertur.
saput totũ regit. ꝙ liberũ ar¬
bitriũ omĩũque in homine st̃
regimen ꝙ moderamen
conditõis iure suscepit. Et sic
ex his omnibus que
extra hominem sUDT
nullum dnm patitur. sicex
hiꝰomnib que in ip̃o sunt lib̾ta¬
tis suş dignitate pͥncipatur.

Expanded text:
De principatu liberi arbitrii. A capite totum corpus regitur, a corde totum vivificatur, a pedibus totum circumfertur. Caput totum regit, et liberum arbitrium omnium quae in homine sunt regimen et moderamen conditionis jure suscepit. Et, sicut ex his omnibus quae extra hominem sunt nullum dominum patitur, sic et his omnibus quae in ipso sunt libertatis suae dignitate principatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rincipales gͦ affectus. uii.¬
sunt: qui ex una animi
affectione alternatim surg̃t.
Spes uidelicet & timor. gau¬
dium & dolor. odium amor
et pudor. Isti om̃s possunt
di. Si non eẽt timor mordina¬
tus: sermo diuinus minime
dixisset. Illic trepidabant ti¬
more. ubi ñ erat timor. It̾m
si non eẽt timor ordinatus:
do mordinatus: seriptura
saera nec hunc preciꝑet nec
illum ꝓhiberet. Diligeꝰ in qͥt
dm̃ tuum ex toto corde tuo. ⁊
ex tota mente tua. & ex om̃i
uirtute tua: & ꝓximum tu¬
um sicut teipsum. Et alibi.

Expanded text:
rincipales ergo affectus septesunt qui ab una animi affectione alternatim surgunt. Spes videlicet et timor, gaudium et dolor, odium, amor et pudor. Isti omnes possuntdi. Si non esset timor inordinatus, sermo divinus minime dixisset: Illic trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Item, si non esset timor ordinatus, do inordinatus, Scriptura sacra nec hunc praeciperet, nec illum prohiberet: Diliges, inquit, Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssit: de latere xp̃i fous emanauit. Unde. et continus exuut sanguis
et aqͣ. hoc fonte emit᷑ et lauat᷑ sponsa: sponsi amplexib socianda. Hoc
dotatur ut gaudeat: ut soli sponso inhereat. solum diligat. qui se
tantũ dilexit.qr am etiã oculus int̃pretat᷑. ñ imm̾ito de hoc fonte
inebͥatus. deducit aqͣm lacͥmarũ. Uñ. Exitus aquarũ deđ .o.ii. ⁊ cͦ.¬

Expanded text:
sti latere fons emanavit, unde continuo sanguis et aqua exivit . Hoc fonte emitur et lavatur sponsa, sponsi complexibus socianda Hoc dotatur ut gaudeat, et ut soli sponso inhaereat, solum diligat, qui se tantum dilexit. Et quia AIN etiam oculus interpretatur, non immerito de hoc fonte oculus inebriatus deducit aquam lacrymarum. Unde David: Exitus aquarum deduxerunt oc
Abbreviated transcription (Latin):
cia: bonis p̃mia calcant᷑. hoc dñs solus calcauit: qr nullũ aduitoriũ
habuit. Neq enĩ angelus neq archangelus corpus humanũ assũpsit.
ut ꝓ nobis patiens. aduersarũ nr̃i fortitudinẽ calcaret. atq contereret.
Foc torcular calcat dñs in passione sua. uirgini filiȩ iuda: ut credentib
p̃inia. ineredulis et crucifigentib ꝓpetue captiuitatis et ȩt̾ne damna¬

Expanded text:
cia, bonis praemia calcantur. Hoc solus Dominus calcavit, quia nullum adjutorem habuit. Nec enim angelus, neque archangelus corpus humanum assumpsit, ut pro nobis patiens, adversarii nostri fortitudinem conculcaret atque contereret. Hoc torcular calcavit Dominus in passione sua virgini filiae Juda, ut credentibus praemia, incredulis et crucifigentibus perpetuae captivitatis, et aeternae damna
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens auxilio desolat᷑ dĩ: ad lacͥmnas qͣi ad consueta arma recurrat:
erudiat interius . ꝓpt̃ea funt filii eius ꝑditi. ut inualescat minucus.
Oͥsqͥs gͦ doctoꝵ eccłam sͥ cõmissam minus conuerti uiderit: de fonte
amoris undã lacͥmaꝵ ꝓducat donec consolãtẽ et conu̾tentẽ para¬
clitũ reducat. Alioqͥn inualescente ininico. fiunt filii eius ꝑditi.
qui scił uundũ ablactati. nondũ in uirũ ꝑfectũ ꝑducti st̃. Fe.¬

Expanded text:
uxilio Dei desolatur; toties ad lacrymas quasi ad consueta arma recurrat. erudiat interius, propterea fiunt filii ejus perditi, et invalescit inimicus. Quisquis ergo doctorum Ecclesiam sibi commissam minusat, unde lacrymas producat, donec consolantem et convertentem Paracletum reducat. Alioquin invalescente inimico fiunt filii ejus perditi, qui scilicet nondum ablactati, nondum in virum perfectum perducti sunt. Se
Abbreviated transcription (Latin):
manu de qua ñ potero surgere. Samech.
bstulit om̃s magnificos meos dñs de medio mei. uocauit adu̾¬
sum me tempus. ut contereret electos meos. Torcular cal¬
cauit dñs iurgini filiȩ uida. ¶ ¶ecirco ego plorans et ocutꝰ meꝰ
deducens aquam. qͥa longe. Aifactus ÷ a me consolator conu̾¬
tens aiãm meã. F acti sunt filii mei ꝑditi: qm̃ inualuit inimicus

Expanded text:
manu de qua non potero surgere SAMECH bstulit omnes magnificos meos Dominus de medio mei vocavit adversum me tempus ut contereret electos meos torcular calcavit Dominus virgini filiae Iuda AIN idcirco ego plorans et oculus meus deducens aquam quia longe factus est a me consolator convertens animam meam facti sunt filii mei perditi quonia
Abbreviated transcription (Latin):
osa ꝓcibo donat. qͣndo uirtutes mentis. ad tͣnsitoriã delectationẽ
inelinat: et refocillari nitit᷑. dũ diuersis desid̾iis satisfacere ma¬
chinat᷑. Uñ ppłs genens et querens panẽ plangit: qr qͣmiuis
p̃ciosa ꝓ cibo dederit. concupiscentiȩ affectus ñ saturat᷑. uisu gu¬
stu. et cȩt̾is sensib. Uñ siqua forte iurtus redeat. et sp̃u cdi aĩa
recreata ꝯualescat: iure cum electoꝵ multitudine plangendo

Expanded text:
o cibo anima, quando virtutes mentis, ad transitoriam delectationem inclinat, et refocillari nititur, dum diversis desideriis satisfacere machinatur. Unde populus gemens et quaerens panem plangit; quia, quamvis pretiosa pro cibo dederit, concupiscentiae tamen affectus non satiatur visu, gustu, et caeteris sensibus. Unde et si qua virtus forte redeat, et spiritu Dei anima recreata convalescat; jure cum electorum multitudine plangendo
Abbreviated transcription (Latin):
Sen enĩ litt̃a: dentiũ sonat. hic ÷ dentiũ fletus de quib in canticis legͣr.
Dentes tui sicut g̾ges tonsarũ ⁊c̃. hi sunt qͥ ñ lacte infantie indigent. s mañ¬
ẽ officiũ alii diuidunt. alis minuunt. alii uoces formant. Sic dentes my¬
stici alii st̃ ut gͣges tonsarũ. qui uetustate spoliati. fletib suis lac doctrinȩ
et undum̃ta uircictũ ministrant. Alii lacte candidiores: pulc̾tudine officii
maiestatẽ: patit᷑ tam̃ sponsam tẽptationib ꝯcuti. ut semꝑ sollicita sit ⁊
tunida: ne corruptoris suggestionẽ suscipiat. Uiderunt qr ingenusco ego:

Expanded text:
littera, quae dentium sonat: hic est dentium fletus, de quibus in Canticis legitur: Dentes tui sicut greges tonsarum , etc. Hi sunt qui non lacte infantiae indigent, sed manest officium; alii dividunt, alii molunt, alii voces formant. Sic dentes mystici, alii sunt, ut greges tonsarum, qui vetustate spoliati, fetibus suis lac doctrinae, et indumenta virtutum ministrant; alii lacte candidiores, pulchritudine officii majestatem, patitur tamen sponsam tentationibus concuti, ut semper sollicita sit, et timida, ne
Abbreviated transcription (Latin):
magis eccłȩ congruit. qr pꝰ ultimã captiuitatẽ. nulla cosolatio restat
qͦ sꝑat. differt auxiliũ. hoc qͦq ineffabilit̃ dolet. qͦd irrident hostes in¬
iusibiles qui pͥus blandiebant᷑: conscientia aũ gͣuius accusando in¬
sultat: et uicia quȩ pͥus uidebant᷑ dulcia. patescunt amara. Qui
aũ añ uidebant᷑ amici. qui debuerant compati: si forte sceła nĩa
sciunt. irrident qͣi inimici. Uñ dauid. Qui custodiebant aĩãm

Expanded text:
magis Ecclesiae convenit, quia post ultimam captivitatem nulla consolatio restat ia in quo sperat, differt auxilium. Hoc quoque ineffabiliter dolet, quod irrident hostes invisibiles, qui prius blandiebantur. Conscientia autem gravius accusando insultat, et vitia, quae prius videbantur dulcia, patescunt amara; qui enim ante videbantur amici, qui debuerant compati, si forte scelera sciunt, irrident quasi inimici. Unde David: Qui custodiebant animam
Abbreviated transcription (Latin):
dicam̃ta adhibere uoluit.
An uescitis qui contemnitis
huiusmodi curationũ me¬
dicam̃ta: quia scd̾m sapien¬
tis sententiã curatio cessare
facit peccata maxima:
Sed forte p̃dictaꝵ herbarũ
succum. ut pote amarũ.
mnultũq mordacẽ. horretis:
modi adhibere forte ꝑti¬
mescitis. S forte si uidet᷑
uobis eaꝵ amaritudo a¬
marissima: illud quoq
Itriplex ad hue olei genꝰ
inliuinis utiq ꝓmissio¬
nib: ut habeatis in quo
possitis cũ oportunũ fu̾it
doloris acerbitatẽ lenire.
& m̾bra iam iamq conua¬
lescentia fouere seuetiam
iam sanata nutrire Pri
uerum etiam gr̃am & gł̾am
dabit dñs. Nonne ad illam
pͥmã olei speciẽ. quam uos
diximꝰ ꝓmissionẽ uenrie. ui¬
detur illud ꝑtinere. si fu̾unt

Expanded text:
dicamenta adhibere noluit. An nescitis qui contemnitis hujusmodi curationum medicamenta, quia secundum Sapientis sententiam: Curatio cessare facit peccata maxima? Sed forte praedictarum herbarum succum utpote amarum multumque mordacem horretis, modi adhibere forte pertimescitis. Sed si forte videtur vobis earum amaritudo amarissima, illud quoque tamen triplex adhuc olei genus in divinis utique promissionibus, ut habeatis in quo possitis, cum opportunum fuerit, doloris acerbitatem lenire, et membra jam jamque convalescentia fovere, seu etiam jam sanata nutrire. Priverum etiam gratiam et gloriam dabit Dominus. Nonne ad illam primam olei speciem quam nos diximus promissionem veniae videtur illud pertinere: Si fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
cui datum est disꝑsiones cordis ĩ
unum colligere. & in illo uere
felicitatis fonte. desid̾ium fig̾e. I¬
lud itaq bonum. uerumtam̃ hoc
oꝑtimum.: iuxta quõd ysachar
uidit requiem quod ess bona &
t̾ram quod eẽt optima. Quia
bonum quidem est longe esse
ab omni malo: multo tamen
melius inmo oꝑtimum. inhe¬
sisse summo bono. Nouit hoc ysa¬
char. ꝙ ĩd circo a tali t̾ra longuis
disced̾e nolebat: s habitans inter
t̃minos in euis uicinia manebat̃.
cupiens & ambiens eam raptim
quidem & furtim ꝑ raros saltem
excursus tang̾e. s de illius t̾rȩ fru¬
etibus frequentius manducare:
Est enim ut nosse potestis fructus
t̾re illius sublimis: fructus mira¬
hlis fructus singularis Huiꝰ siqui¬
dem t̾re fructibus. mens hominis
sepus satiata. ⁊ aliquatenus impin¬
guata mirandam subito contra
omnia ꝑieula fortitũdinem acci¬
pit: in tantum mox ad omnium
uicioꝵ õdium conualescit: ut pa¬

Expanded text:
cui datum est dispersiones cordis in cui datum est dispersiones cordis in unum colligere, et in illo verae felicitatis fonte desiderium figere. Illud utique bonum, verumtamen hoc optimum. Juxta quod Issachar vidit requiem quod esset bona, et terram quod esset optima. Quia bonum quidem est longe esse ab omni malo, multo tamen melius, imo optimum inhaesisse summo bono. Novit hoc Issachar, et idcirco a tali terra longius discedere nolebat, sed habitans inter terminos in ejus vicinia manebat, cupiens et ambiens eam raptim quidem et furtim per raros saltem excessus tangere, sed et de illius terrae fructibus frequentius comedere. Est enim, ut nosse potestis, fructus terrae illius sublimis, fructus mirabilis, fructus singularis. Hujus siquidem terrae fructibus mens hominis saepius satiata, et aliquatenus impinguata, mirandum subito contra omnia pericula fortitudinem accipit, in tantum mox ad omnium vitiorum odium convalescit, ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
ri. In t̾ra tali requies talis. ellẽs
que ad internum gaudium
nundum tata colligiturꝰ: que
sit uera requies mmime exꝑi¬
tur: Ue mͥ misero qui usq ho¬
die uiuo uagus. & profugus suꝑ
terram: uagus sequendo concuꝑi¬
scentiam ꝓfugus dechnando mise¬
riam. Semꝑ de ẽ quod concupiscam
ubiq muenio quod fugiam. Con¬
cupiscentia me facit uagum: mise¬
ria efficit ꝑfugum. Profecto t̾ra
mala t̾ra miseriȩ. talis t̾ra in qua
talit̾ uiuo. t̾ra miseriȩ & tenebrarũ
ubi umbra mortis est & nullus ordo
Est ꝓculdubio t̾ra talis non stabi¬
litas cordis. s dduricia & insensibi¬
litas mentis. S sp̃c tuus bonus
dñe deducet me in t̾ram rectam.
& qualem deniq ysachar uĩdit
& concupiuit: eo quõd eẽt ibi reqͥ¬
es bona. & ipsa t̾ra oꝑtima. O fe¬
licem qui potuit uel ad horam ma¬
loꝵ omnium obluusci os int̾na
illa pace uel requiȩ saltem ad mo¬
dicum potiri. felicem nichilominuᷤ

Expanded text:
ri. In terra tali, requies talis. Mens, ri. In terra tali, requies talis. Mens, quae ad internum gaudium nondum tota colligitur, quae sit vera requies minime experitur. Vae mihi misero, qui usque hodie vivo vagus, et profugus super terram; vagus, sequendo concupiscentiam; profugus, declinando miseriam. Semper deest quod concupiscam, ubique invenio quod fugiam. Concupiscentia me facit vagum, miseria me efficit profugum. Profecto terra mala, terra miseriae, talis terra in qua taliter vivo: terra miseriae et tenebrarum, ubi umbra mortis est et nullus ordo. Est procul dubio terra talis non stabilitas cordis, sed duritia et insensibilitas mentis: sed, Spiritus tuus bonus, Domine, deducet me in terram rectam . Et qualem denique Issachar vidit, et concupivit, eo quod esset ibi requies bona, et ipsa terra optima. O felicem, qui potuit, vel ad horam, malorum omnium oblivisci, et illa interna pace vel requie saltem ad modicum potiri! Felicem nihilominus,
Abbreviated transcription (Latin):
humerum suũ ad portandum
minime supposuisset. Mansile¬
ti autem ait̃ ꝓpħa hereoctabt¬
t̾ram: & delectabuntur in mul¬
titudine pacis. Ecce qualis t̾ra.
Lax ibi est requies ibi est pax ple¬
na: requies bona: pax quieta. qͥes
pacifica. Uidit requiem quod
ess bona: & terram quod ess op¬
tima. In illa labor non est: s ad
illam sine labore ꝑuenir non po¬
test. Proppt̾ ipsam laboratur. s
in ipsa non laboratur. Eyetra hãc
t̾ram non inuenitur requies ue¬
ra. nullus penitus labor mueni¬
tur m hac terra.
uo sunt t̾ra & requies. Duo.
contͣ duo. Ouo bona con¬
tra duo mala. Ouo sunt
magna mala: miseria & concu¬
piscentia pena scilicet & culpa.
Duo magna bona: tranquilli¬
tas & stabilitas. Contra miseriã
mentis tranquillitas: contra con¬
cupiscentiam cordis stabilitas.
lullam molestiam sentire. est
bene requiesc̾e: nullis concupi¬
scentiȩ fluctibus agitari. est ꝑ¬
culdubio iam in terra mora¬

Expanded text:
humerum suum ad portandum humerum suum ad portandum minime supposuisset: Mansueti autem, ait Propheta, haereditabuterram, et delectabuntur in multitudine pacis . Ecce qualis terra. Pax ibi est, requies ibi est. Pax plena, requies bona; pax quieta, quies pacifica. Vidit requiem quod esset bona, et terram quod esset optima. In illa labor non est, sed ad illam sine labore perveniri non potest. Propter ipsam laboratur, sed in ipsa non laboratur. Extra hanc terram non invenitur requies vera; nullus penitus labor invenitur in hac terra. Duo sunt, terra et requies. Duo contra duo. Duo bona contra duo mala. Duo sunt magna mala, miseria et concupiscentia, poena scilicet et culpa. Duo magna bona, tranquillitas et stabilitas. Contra miseriam mentis tranquillitas, concupiscentiam cordis stabilitas. Nullam molestiam sentire, est bene requiescere. Nullis concupiscentiae fluctibus agitari, est procul dubio jam in terra mora
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ bona ad necessitatem non respu¬
ebat. Hanc t̾ram penitus non de¬
serebat: quia futurȩ uitȩ non ni¬
si nouissima quedam caꝑe potq̃t.
illam omnino non app̃rehende¬
bat. & ĩdõ int̾ terminos habita¬
bat. Istam tolerabat ad necessita¬
tem: illam comcupierat ad iocĩt¬
ditatem. & iocirco int̾ t̾ͥmmos
deser̾e. nec pot̾at: ambiebat in
illam totus intrare. nec uale¬
bat. fecit gͦ quõd potuit inter
tͥminos habitauit. Cotidie ad
illam nitẽbatur.: cotidie ad istam
relabebatur. & in hunc mõdũ
int̾ t̾minos morabatur. Isachar
asinus fortis habitans inter t̾mi¬
nos. uidit requiem quod ẽẽt
bona. & t̾ram quod esset opti¬
ma. Qͥd gͦ murum quod eam
uidit: qui in eius confinio habi¬
tauit.: Quid inquam mirum
quod uidit. quod uisam cogno¬
uit. quod cognitam concupiuit᷑.
Didcirco supposuit humerũ su
requies bona. Si enim ibi nop
ess requies: ibi eam minimȩ iꝑ¬
diss Ẽ si bona non ess ꝓpt̾ eq̃

Expanded text:
tae ad bona necessitatem non resputae ad bona necessitatem non respuebat, hanc terram penitus non deserebat, quia futurae vitae nonnisi novissima quaedam capere poterat. Illam omnino non apprehendebat, et ideo inter terminos habitabat. Istam tolerabat ad necessitatem, illam concupierat ad jucunditatem, et idcirco inter terminos deserere, nec poterat, ambiebat in illam totus intrare, nec valebat. Fecit ergo quod potuit, inter terminos habitavit. Quotidie ad illam nitebatur, quotidie ad istam relabebatur, et in hunc modum inter terminos morabatur. Issachar asinus fortis, habitans inter terminos, vidit requiem quod esset bona, et terram quod esset optima. Quid ergo mirum quod eam vidit, qui in ejus confinio habitavit? Quid, inquam, mirum quod vidit, quod visam cognovit, quod cognitam concupivit? Et idcirco supposuit humerum suurequies bona. Si enim ibi non esset, ibi eam minime vidisset. Et si bona non esset, propter eam