comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ bestia quasileo. ut uno morsu guttꝰ
no. nũqͥd ñ moritur ibi . Non st̃ qͥdẽ maio¬
minutissimis bestiis int̾imi potest. Sic & simo¬
dica peccata attenditis. qr modica sunt: caue¬
te qr plura sunt. Quã minutissima grana
harenȩ. Siharene amplius ĩnaui mictat᷑: mer¬
git illã ut pereat. Quã minudȩ sunt gutte plu¬
uiȩ. Honne flumina implent: & domos eiciuñ :
Ergo ista nolite conte̾̃ nere. Sed dicturi estis.
Et qͥs pocest sine istis: Ne hoc diceres. qͦd hab̾e
nemo potest: ds misericors uidens nr̃am fragi¬
litatẽ posuit contra remedia. Quȩ sunt reme¬
dia : Elemosinarũ. ieiunioꝵ. orationũ. ipsasunt
tria. Ut autẽ uerũdicas inoratione: ꝑfecte in¬
plendȩ sunt elemosine. Quȩ st̃ ꝑfecte elemo¬
sinȩ : Ut ex qͦ tibi abundat: des ei qͥ nͣ habet.¬
Et cũ te ledit aliqͥs ignoscas illi. Sed ñ putetis
sufficiunt cotidiane elemosine: ut ea mun¬

Expanded text:
Non est bestia quasi leo, ut uno morsu gutturNon est bestia quasi leo, ut uno morsu gutturno, nunquid non moritur ibi? Non sunt quidem majominutissimis bestiis interimi potest. Sic et modica peccata: attenditis quia modica sunt, sed cavete quia plura sunt. Quam minutissima sunt grana arenae: si arena amplius in navi mittatur, mergit illam ut pereat. Quam minutae sunt guttae pluviae; nonne flumina implent, et domos dejiciunt? Ergo ista nolite contemnere. Sed dicturi estis: Ecquis potest esse sine istis? Ne hoc dixeritis, quia vere nemo potest. Deus misericors videns nostram fragilitatem, posuit 128 econtra remedia. Quae sunt remedia? eleemosynarum, jejuniorum, orationum. Ipsa sunt tria; ut autem verum dicas in oratione, perfectae implendae sunt eleemosynae. Quae sunt perfectae eleemosynae? ut ex quo tibi abundat, des ei qet cum te laedit aliquis, ignoscas illi. 18. Sed ne putetis, sufficiunt quotidianae eleemosynae, ut ea mun
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ : qd̾ tibi ñuis fieri. alii ne feceris. Sed ip¬
sũ. alii. cũ dicis: utrũq attende & ꝓximũ &
dm̃. Canta inpsaterio decẽ cordarũ. canta
canticũ nouu̾: concorda cũ sermone dei. Cũ
ẽ tecũ inuia. concorda cũ aduersario tuo
cito: ne cũ discordia uenias ante iudicẽ.
Si facis qd̾ audis concordãti cũ eo. Si aĩtt¬
stinete uos adetestabilib corruptelis. ade¬
testabilibꝰ inqͥsitionib. amathematicis. ab
aruspicibꝰ. a sortilegis. ab augurib asacrile¬
giis: abstinete uos quantũ potestis a nuga¬
toriis spectaculis. Si quȩ elationes scłi sur¬
repunt in anima. exercete uos inmiscd̾a:
exercete uos in elemosinis. in ieiumis. ino¬
rationib. His eñi purgant᷑ cotidiana pec
cata: quȩ ñpossunt surreꝑe nͥ in animam
ꝓpter fragilitatẽ humanã. Noli illa conte¬
nere qr minora sunt. s time. q plura st̃.
Attendite fr̃s mei: minuta sunt. ñ st̃ magna.

Expanded text:
tum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed iptum est, Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Sed ipsum alii cum dicis, utrumque attende et proximum et Deum. Canta in psalterio decem chordarum, canta canticum novum: concorda cum sermone Dei, cum est tecum in via. Concorda cum adversario tuo cito, ne cum discordia venias ante judicem. Si facis quod audis, concordasti cum eo: si autstinete vos a detestabilibus corruptelis et a detestabilibus inquisitionibus, a mathematicis, ab aruspicibus, a sortilegis, ab auguribus, a sacrilegiis; abstinete vos, quantum potestis, a nugatoriis spectaculis. Si quae delectationes saeculi subrepunt in animam; exercete vos in misericordia, exercete vos in eleemosynis, in jejuniis, in orationibus. His enim purgacata, quae non possunt nisi subrepere in animam propter fragilitatem humanam. Nolite illa contemnere, quia minora sunt; sed timete quia plura sunt. Attendite, fratres mei, minuta sunt, non sunt magna.
Abbreviated transcription (Latin):
Aurũ uides: fidẽ non uides : Sic̃ lucet aurũ
ad oculos corporis: sic lucet fides ad oculos
cordis. Aꝑis illã ad oculos cordis qndo uis
ut exhibeat tibi illã seruus tuus. Si tibi
exhibuerit laudas seruu: & pͣdicas illũ &
dicis. Pre clarũ seruũ habeo. magnũ seruũ
habeo: fide seruũ habeo. Qd̃ laudas inser¬
uo ñ exibes dño: & eo sceleratius qr uis ut me¬
liorẽ tu habeas seruũ. quãte ds̃. Iubet dsser¬
uo tuo: ut bonꝰ sit ergate. Quomͦ iub& ux¬
orituȩ. ut si tu mechaberis nͣ mechet᷑: sic iu¬
bet seruo tuo. ut & si tu nͣseruis dño tuo
seruiat tibi. Sed hoc totũ uide ut ad admo¬
nitionẽ ualeat: ñ ad ꝑniciẽ tuã. Et enĩ seuus
ille qd̃ tibi seruit indigno digne. idẽ qd̃
in digno tibi seruit & fideliter seruit. &¬
pure te diligit: dõ debet ñtibi. Istũ ẽ ergo
ut & tũ attenddas qr sub d̾nõ es: Ad qduẽ & ille
attendit. ut seruiat tibi. Imꝑle erga qd̃ dic¬

Expanded text:
Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum Aurum vides, fidem non vides. Sicut lucet aurum ad oculos corporis, sic lucet fides ad oculos cordis. Aperis ad illam oculos cordis, quando vis ut exhibeat illam tibi servus tuus. Si tibi illam exhibuerit, laudas servum, et praedicas eum, et dicis: Praeclarum servum habeo, magnum servum habeo, fidelem servum habeo. Quod laudas in servo, non exhibes Domino: et eo sceleratius, quia vis ut meliorem habeas tu servum, quam te Deus. Jubet Deus servo tuo, ut bonus sit erga te. Quomodo jubet uxori tuae, ut etsi tu moechaberis, non moechetur: sic jubet servo tuo, ut etsi tu non servis Domino tuo, serviat tibi. Sed hoc totum vide ut ad admonitionem tuam valeat, non ad perniciem tuam. Etenim servus ille quod tibi servit indigno digne, id est, quod indigno tibi bene servit, et fideliter servit, et pure te diligit, Deo debet, non tibi. Justum est ergo, ut et tu attendas quia sub Domino es, ad quem et ille attendit, ut serviat tibi. Imple ergo quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
seruus tuus:serui tu meliori dño tuo. Ser¬
uũ tuũ tu ñ fecisti: & te & seruũ tuũ ille fe¬
cit. Uis ut seruiat tibi cũ qͦ factꝰ es. & ñ uis
seruire ei a qͦ factꝰ es: Ergo cũ uis ut serui¬
at tibi seruus tuus homo. & nͣuis seruire
dño tuo:. facis dõ qd tu pati nͣuis. Etgo illud
unũ pͣceptũ continet duo: illa duo continer̃
decẽ: illa decẽ continent om̃ia. Cantate.
gͦ in psalterio decẽ cordarũ canticũ nouu.
Ut autẽ cantetis canticũ nouũ. estote ho¬
mines noui. diligite iusticiã. habet pulchri-¬
tudinẽ suã. Idõ ñ uultis illã uidere: qr ali¬
ud amatis. slã sialiud ñamaretis: eãutiq ui¬
deretis. Quare illã uidetis. quando illã
eaigitas: Qudare laudas fidẽ. qͥndo illã
exigis de seruo tuoͤ Quã pulchra res ẽ¬
fides s cunc pulchra ẽ: quando deseruo
exigit᷑. Dunc uidet᷑ quando de altero expe¬
titur: quando de te exigitur ñ uidetur.

Expanded text:
seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. serseruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa decem continent omnia. CX.ergo in psalterio decem chordarum canticum novum. Ut autem cantetis canticum novum, estote homines novi. Diligite justitiam: habet pulchritudinem suam. Ideo non vultis illam videre, quia aliud amatis. Nam si aliud non amaretis, eam utique videretis. Quare illam videtis, quando illam exigitis? Quare laudas fidem, quando illam exigis de servo tuo? Quam pulchra res fides! Sed tunc pulchra est, quando de servo exigitur; tunc videtur, quando ab altero expetitur: quando de te exigitur, non videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
indiges dñi auxilio: ipse gͦ dnͣs qͥ scit qͥd utile
tibi sit. uxorẽ coͣcessit. nichil ampͥuis. hoc iussit.
hoc pͣcepit. ne ꝑ illicitas uoluptates corrũat᷑ tẽ¬
audite. Nescitis qr tẽplũ dĩ estis & sp̃s dĩ habitat
inuobis. Hoc dixͣ xpͣianis: hoc dixit fidelib.
Nescitis ꝙ tẽpłu dĩ estis: & sp̃s dĩ habitat in
uobis : Si qͥs tẽpłu dĩ corruperit: corrũpet
illũ ds̃. Uidetis qͦmͦ minat᷑ . Non uis corrũpi
domũ tuã: quare corrũpis domũ dĩ: Certe
facis alicui: qd̾ pati non uis. Non ẽ ergo qͣ
euadatur. Uenetur ille qͥ le teneri ñ puta¬
bat. Om̃ia enĩ peccata hominũ. aut ad
corruptelã ꝑtin&̃ flagitioꝵ: aut ad facino¬
ra nocendi. Quia dõ nocere ñ potes infa¬
cinorib: inflagitiis eũ offendis. incorrup¬
telis eũ offendis. in te illi facis iniuriam.
facis enĩ iniuriã gre ipsius: dono ipsius.
Seruũ si haberes. uelles ut seruiret tibi

Expanded text:
indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praecepit, ne per inlicitas uoluptates corruat temaudite: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? hoc dicit christianis, hoc dicit fidelibus: nescitis quia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobis? si quis templum dei corruperit, corrumpit illum deus. uidetis quomodo minatur P non uis corrumpi domum tuam: quare corrumpis domum dei? certe non facis alicui quod pati non uis. non est ergo qua euadatur; tenetur ille qui se teneri non putabat. omnia enim peccata hominum ant ad corruptelam pertinent flagitiorum aut ad facinora nocendi quia deo nocere non potes in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ad septẽ cordas. Si autẽ qd̃ non uis pati ab
homine. ipsi dõ uis facere: qͥd ẽ hoc: Honfa¬
cis alteri. qd̾ pati ñ uis. Carior cibi est homo.
quã ds: Ergo quomͦ facio inqͥt ipsi dõ: Corrũ¬
pis teiꝑsũ. Et unde in iuriã dõ facio: qr corrũ¬
ꝑo meipsũ : Unde facit tibi miuriã qͥ uolue¬
rit forte lapidare cabulã tuã pictã: In q̃ tabu¬
la imago tua eͣ. indomo tua in aniter posita.
aduanũ honorẽ tuũ: nec sentiens. nec loquens.
nec uidens. Si qͥs il ã lapid&: ñ inte it contume¬
lia  Cũ uͦ imaginẽ dĩ qd̃ estu corrũpis in te
ꝑ fornicationes. & ꝑ diffluentias libidinis. atten¬
dis qr ad nullius uxorẽ accessisti. attendis qr post
uxorẽ tuã nichil fecisti qr uxorẽ ñ habes. & ñ at¬
tendis ꝑ libidines illicitas fornicationis. cuis una¬
ginẽ uiolasti : Postremo ds̃ qͥ scit qͥd tibi utile sic.
qͥ uere sic gubernat seruos suoꝰ ad utilitatẽ illoꝵ.

Expanded text:
ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab ad septem chordas; si autem quod non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia? cum uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimus. Decẽ enĩ p̃cepta. ad duo illa re¬
feruntur. sicuti audiuimus. ut diligamꝰ dm̃
& ꝑximũ: & duo illa ad unũ illud. Unũ ẽ
autẽ: qd̃ tibi fieri ñ uis. alii ne feceris. Ibi cͣ¬
cinent᷑ decẽ: ibi continent᷑ duo. S dicis. fur¬
tũ si faciã: id facio qd̾ ꝑati nolo. Si occidã:
id facio qd̾ ab altero pati nolo. Si parenti¬
b meis honorẽ ñ deferã. qͣndo uolo ut de¬
ferat᷑ mͥ afiliis meis: id facio qd pati nolo. Sisi
rem ꝓximimei. nolo qͥsq̃ ꝯcupiscat meã: id facio qd̃
pati nolo. Si concupisco rẽ ꝓximi mei. nolo
ut auferatur mea: id facio qd̃ pati nolo. Cũuͦ
ad meretricẽ eoꝰ cui facio qd pati nolo: Qd̃
grauius ẽ ipsi dõ. Intelligat scitas ur̃a. Et enĩ
qd̾ tibi fieriñuis. alii ne feceris: ad duo p̃cep¬
ta ꝑtin&. Quomͦ ꝑtin& ad duo p̃cepta. si ho¬
mini ñ feceris qd̾ ꝑati non uis ab homine: Ad

Expanded text:
inuenimus. decem enim praecepta ad duo illa reinuenimus. decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audiuimus, ut diligamus deum et proximum; et duo illa ad unum illud. unum est autem: quod tibi fieri non uis, alii ne feceris. ibi continentur decem, ibi continentur duo. Sed dicis: "furtum si faciam, id facio quod pati nolo; si occidam, id facio quod ab altero pati nolo; si parentibus meis honorem non deferam, quando uolo deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo; si sim rem proximi mei, nolo quisquam concupiscat meam: id facio quod pati nolo. si concupiscam rem proximi mei, nolo ut auferatur mea: id facio quod pati nolo. cum uero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo?" quod grauius est, ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. quomodo pertinet ad duo praecepta? si homini non feceris quod pati non uis ab homine usqu
Abbreviated transcription (Latin):
na societate uersaris. Tangis cordaᷤ decẽ:
tot bestias occidis. Nã multa capita sunt
sub istis bestiis. In singulis cordis. ñ singu¬
las bestias secd greges interficis besiarum
Sic gͦ canticũ nouũ. cũ amore ñcũ timore
cantabis. Noli dicere tibi qͣndo forte luxu¬
rianter aliquid uis facere. uxorẽ ñ habeo fa¬
cio qd̾ uolo: ñ enĩ po. st uxorẽ meã pecco.
Iã nosti p̾ciũ tuũ. iã nosti quo accedeͥs. qͥd man¬
duces. qͥd bibas:immo quẽ manduces. quem
bibas. Abstinete a fornicationib neforte dicaᷤᷤ
michi. ad fꝯͣnicẽ uado. ad meretricẽ ꝑgo. ad
aliqͥd facio: nec illud prceptũ uiolo qͦ dictũ
ẽ ñ concupisces uxorẽ ꝓximi tui. Qad pub¬
licũ uado: in qd̾̃ p̃ceptũ incurro: Non inue¬
nimus cordã. qͦ neruo ligemꝰ fugitiuũ istũ
Non fugiat. habet unde liget᷑. s am& te. Non
enĩ ligam̃tũ. s ꝯͥnam̃tũ in ipsis decẽ cordis

Expanded text:
na societate versaris. Tangens chordas decem, na societate versaris. Tangens chordas decem, quot bestias occidis? Nam multa capita sunt sub istis capitibus. In singulis chordis, non singulas bestias, sed greges interficis bestiarum. Sic ergo canticum novum cum amore, non cum timore, cantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter aliquid vis agere: Adhuc uxorem non habeo, facio quod volo, non enim post uxorem meam pecco. Jam nosti pretium tuum, jam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, imo quem manduces, quem bibas. Abstine te a fornicationibus, ne rorte dicas mihi, ad fornicem vado, ad meretricem pergo, ad aliquid facio; nec illud praeceptum violo quod dictum eat: non concupisces uxorem proximi tui. qui ad publicum uado, in quod praeceptum incurro ? " non inuenimus chordam? quo neruo ligemus fugitiuum istum? non fugiat — habet unde ligetur — sed amet te: non enim ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis
Abbreviated transcription (Latin):
oculos editoris. s oculos redẽptoris. Honora
patrẽ tuũ & matrẽ tuã.tangis quartã cor¬
dã. ut honorẽ parentibꝰ deferas: cecidit bestia
impietatis. Non mechaberis: tangis quintam
cordã: cecidit bestia libidinis. Non occides:
tangis sextã cordã: cęcidit bestia cłi delitatis.
Non furtũ facias. tangis srptimã cordã: cecidit
bestia rapacitatis. Non falsũ testimoniũ dices.
tangis octauã cordã: cecidit bestia falsitatis.
Non concupisces uxorẽ ꝑximi tui: tangis no¬
nã cordã: cecidit bestia adulterine cogita¬
tionis. Aliud ẽ enĩ ñ facere aliqͥd tale preter
uxorẽ. aliud ñ appetere aliã uxorẽ: Idõ duo
precepta sunt. non mechaberis. & ñ concupis¬
ces uxorẽ ꝑximi tui. Non concupisces rẽ
preximi tui. tangis decimã cordãi cecidit
bestia cuꝑiditatis. Ita cadentibꝰ om̃ib bestis:
securus & innocens in dĩ dilectione & huma¬

Expanded text:
oculos editoris, sed oculos Redemptoris? Honora oculos editoris, sed oculos Redemptoris? Honora patrem tuum et matrem tuam: tangis quartam chordam, ut honorem parentibus deferas; cecidit bestia impietatis. Non moechaberis: tangis quintam chordam; cecidit bestia libidinis. Non occides: tangis sextam chordam; cecidit bestia crudelitatis. Non furtum facies: tangis septimam chordam; cecidit bestia rapacitatis. Non falsum testimonium dices: tangis octavam chordam; cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui: tangis nonam chordam; cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis, et, Non concupisces uxorem proximi tui. Non concupisces rem proximi bestia cupiditatis. Ita cadentibus omnibus bestiis, securus et innocens in Dei dilectione et huma
Abbreviated transcription (Latin):
& digiti ur̃i ad bellũ sion est hoc inspectaculis
ur̃is. In illis spectaculis: ñ idẽ uenator. qd̾ ey¬
tharista. Aliud agit uenator: aliud ey tharista.
Inspectaculo dĩ. unũ ẽ. Tange easdẽ decẽ cordã.
& feras occide̾s utrũq facis. Tangis pͥmã cordã.
qua unꝰ colit᷑ ds : cecidit bestia suꝑstitionis. Tan¬
gis scdam qͣ ñ accipis nom̃ dĩ tui inuanũ:. ce¬
cidit bestia erroris ne fandarũ heresiũ quȩ
id putauerunt. Tangis tertiã cordã. ubi ꝑspe
futurȩ qͥ etis facis. qͥcqͥd facis: interficitur cude¬
lior cȩteris bestĩs amor scłi huius. Propt᷑ amo¬
rẽ enĩ scłi huius laborant homines in om̃ib
negotiis: tu autẽ in om̃ibꝰ bonis oꝑibꝰ tuis labo¬
quã ꝓmitit ds̃. Uide quomodo utrũq simul
facis: & cordas tangis & bestias occidis:
idẽ & cytharista es & uenator. Non uos
delectant talia sp̃ctacula: ubi ñ promeremur

Expanded text:
et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis et digiti uestri ad bellum. non eat hoc in spectaculis uestris. in illis spectaculis non id est uenator quod citharista. aliud agit uenator, aliud facit citharista: in spectaculo dei unum est. tange easdem decem chordas et feras occides; utrumque simul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstitionis. tangis secundam, qua non accipis nomen domini dei tui in uanum: cecidit bestia erroris nefandarum haeresum, quae id putauerunt. tangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis facis quidquid facis: interficitur crudelior ceteris beatus amor saeculi huius. propter amorem enim saeculi huius laborant homines in omnibnegotiis, tu autem in omnibus operibus tuis laboquam promittit Deus. Vide quomodo utrumque simul facis, et chordas tangis, et bestias occidis, id est, et citharista es et venator. Non vos delectant talia spectacula, ubi non promeremur
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ existat qͥdicat se castũ. ñ facere adult̾iũ.
notũ autẽ sit qd̃ non faciat: erubescit accedere
ad illos nͣ sui similes. ne in sultent. ne irideant.
nedicant ñ eẽ uirũ. Ad hoc delapsa÷ humanaꝑũ¬
sitas. ut uir habeatur uictus alibidine: & uir nͣ
habeat᷑ uictor libidinis. Triũphantes exultant
& nͣ sunt iuri: iacent ꝓstrati. & uiri sunt. Sispec¬
tares. ille tibi uideretur fortior qͥ iaceret sub
bestia. quã qͥ perimeret bestiã: Sed ꝙ dissimu¬
latis apugna interiore. & delectant uos pug¬
ne exteriores: idõ non uultis ꝑtinere ad
canticũ nouu. ubi dicit᷑. qͥ docet manꝰ meas
ad p̃liũ. & digitos ad bellũ. Est enĩ bellũ qd̾
secũ agit homo. dunicans contra concupis¬
centias malas: frenans auaritiã. elidens suꝑ¬
biã. suffocans ambitionẽ. trucidans libidinẽ.
Has pugnas facis in occulto: & ñ uinceris in
aperto. Ad hoc docentur manꝰ ur̃e ad prelium:

Expanded text:
autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri sunt! si spectares, ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore et delectant uos pugnae exteriores, ideo non uultis pertinere ad canticum nonum. ubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in aperto. ad hoc docentur manus uestrae ad proelium
Abbreviated transcription (Latin):
erubescit uiro. tu ñ erubescis xp̃o: Tu liberior
qr fortior: qr facile uincis. idõ tibi cõmissus es.
Super illã & diligentia uiri. & terror legũ. &
consuetudo moꝵ. & uerecundia maior: & . suꝑ
te tantũ ds̃. Inuenis em̃ facile pares uiros. qͥbꝰ
nͣ timeas erubescere: qr faciunt illud multi. Q
tanta ẽ ꝑuersitas generis humani: ut aliqͣn do
metuendĩ sit. ne castus erubescat inter impudi¬
cos. Idõ cesso tangere qͥntã istã cordã: ꝓpter
ipsã ꝑuersã consuetudinẽ. & labẽ totius ut
dixi generis humani. Siqͥs inter uos faciat
homicidiũ qd̾ auertat ds̃: pellere eũ uultis
de patria. & continuo si fieri potest exclude¬
re. Siqͥs faciat furtũ: oditis illũ necuidẽ uul¬
tis. Siqͥs dicit falsũ testimonium ab homina¬
mini: nec uobis homo uidebitur. Si qͥs concu¬
piscit res alienas: raptor & in iustus deputat᷑.
accipitur: conuertunt᷑ uulnera inioca. Si qͥs

Expanded text:
erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter impudicos. ideo non cesso tangere quintam istam chordam propter ipsam peruersam consuetudinem et labem totius, ut dixi, generis humani. si quis inter uos faciat homicidium — quod auertat deus! — pellere illum uultis de patria et continuo, si fieri potest, excludere. si quis faciat furtum, oditis illum nec uidere uultis. si quis dicat falsum testimonium, abominamini nec uobis homo uidebitur. si quis concupiscat res alienas, raptor et iniustus reputatur.accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis
Abbreviated transcription (Latin):
Amara eͣ: bibat᷑. Melior ẽ modica amari¬
tudo infaucibꝰ: quã ȩt̾nũ torm̃tũ inuisceri¬
bꝰ. Mutate gͦ uos. qͥcũq ñ faciebatis hoc bo¬
nũ castitatis: iã facite. Nolite dicere: ñ po¬
cest fieri. fedũ ẽ fr̃s mei. turꝑe eͣ. ut uir
dicat ñ posse fieri qd̃ facit femina. Scelꝰ
ẽ ut uir dicat. ñ possũ. Qd̃ ꝑotest femina:
uir ñ potest : Quid enĩ. Illa carnẽ ñ portat. pͥor
a serpente decepta ẽ. Castȩ uxores ure. osten¬
dunt uobis fieri posse qd ñ uultis facere: & dici¬
tis fieri ñ posse . Sed forte dices idõ illã facilius
facere posse: qr multa ẽ illi custodia legis p̃cep¬
tũ. diligentiamaritaliᷤ terror etiã legũ pulicarũ.
Est etiã uercundiȩ & pudoris illius magnum
mumentũ. Multȩ custodiȩ faciunt feminã cas¬
tiorẽ: uirũ castũ faciat ipsa uirilitas. Nã ido̾ mu¬
lieri maior custodia: qr maior infirmitas. Illa

Expanded text:
amara est, bibatur. Melius est modica amariamara est, bibatur. Melius est modica amaritudo in faucibus, quam aeternum tormentum in visceribus. Mutate ergo vos. Quicumque non faciebatis hoc bonum castitatis, jam facite. Nolite dicere: Non potest fieri. Foedum est, fratres mei, turpe est, ut vir dicat non posse fieri quod facit femina. Scelus est, ut vir dicat: Non possum. Quod potest femina, vir non potest? Quid enim, illa carnem non portat? Prior a serpente decepta est. Castae uxores vestrae ostendunt vobis fieri posse quod non vultis facere, et dicitis fieri non posse! Sed fofacere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dõ illud debeat. si xp̃o illud debeat qd̃
feminarũ: loqͥtur intus ubi non auditur: qr
nec dignus est si talis ẽ. loqͥtur gͦ ille int̾i
& dicit: & consolatur filiã suã huius modi u̾bis.
De miuriis uiri tui. torqueris: qͥd tibi enim
fecit .. dole. s iꝑsũ noli imitari. ut ma¬
le facias: s ipse te imitetur inbono.Nã in eo
qd̃ male facit. noli eũ putare caput tuum :
caput ẽ. & secutũ est corpus caput suũ: eur̃
ambo ꝑpͣceps. Ut autẽ ñ sequatur malũ ca¬
put suũ. teneat se ad caput ęcclȩ. xpͣm. huic
debens castitatẽ suã. huic deferens honorẽ
suũ. Ab sen̾sit uir. pͣsens sit uir. ñ peccat illa:
qr nũquã ẽ absens cui debet ut non peccet.
Fȩc gͦ fr̃s mei facite: ut possitis concordare
cũ aduersario: Nec amara sunt quȩ dico:
aut si amara sunt. curent. Potio ista si ama¬
ra ẽ accipiatur: qr inpericulo sunt uiscera.

Expanded text:
autem Deo illud debeat, si Christo illud debeat quodautem Deo illud debeat, si Christo illud debeat quodfeminarum; loquitur intus ubi non auditur, quia nec dignus est si talis est; loquitur ergo ille interius et dicit et consolatur filiam suam hujusmodi verbis: De injuriis viri tui torqueris, quid quod tibi enim fecit dole, sed ipsum noli imitari ut male facias, sed ipse te imitetur in bono: nam in eo quod male facit, noli eum putare caput tuum secaput est, secuturum et est corpus caput suum, eunt ambo per praeceps: ut autem non sequatur malum caput suum, teneat se ad caput Ecclesiae Christum, huic debens castitatem suam, suum, absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa; quia nunquam est absens, cui debet ut non peccet. 12. Haec ergo, fratres mei, facite, ut possitis concordare cum adversario. Nec amara sunt quae dico; aut si amara sunt, curant. Potio ista si amara est, accipiatur: quia in periculo sunt viscera,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as odit. cũ quo concordare debetis. Nã nos qͥd
ci medicam̃to ur̃o: ñ inueni aliud qua tran¬
sire. Ueni ad quintã cordã homo qͥ tango psal¬
teriũ decẽ cordarũ. Iũqͥd preter missurus erã
quintamꝰ. Immo assidue percussurus. In illa
enĩ uideo iacere totũ pene genus humanum:
in illa uideo plus laborari. Ipsã ꝑcutiendo
quid dico: Nolite mechari post uxores: qr ñ
uultiᷤ ut mechent᷑ post uosuxoresurȩ. Nolite ire uos:¬
quo eaᷤ seqͥ ñ uulti. Sine causa uõ excusare conamini: qñ dici¬
tis. Nũqͥd eo ad uxorẽ alienã: Ad ancillã meã
eo. Uis ut dicat uxor tua tͥ: nuͣqͥd eo ad uiruͣ
alienũ : Ad seruũ meũ eo. Dicis: ñẽ uxorali¬
ena ad quã uado. Nũqͥd uis tibi dicatur. nͣ
ẽ uir alienus ad quͣ e uado : Absit ut dicat
te. Illa enĩ casta. & sc̃a femina. & uere. xpͣiana.
ñ facit. ut tu non facias: si feceris faci&. Si

Expanded text:
vestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quidvestras odit, cum quo concordare debetis. Nam nos quidci medicamento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxoresquo eas sequi non vultis; sine causa vos excusare conamini quando dicitis: Nunquid eo ad uxorem alienam, ad ancillam meam eo? vis ut dicat ut dicat uxor tibi: Nunquid eo ad virum alienum, ad servum meum eo? Dicis, Non est uxor aliena ad quam vado, nunquid vis dicatur tibi, Non est vir alienus ad quem vado? absit ut dicat te. Illa enim casta et sancta femina et vera Christiana, non facit ut tu non facias, si feceris faciet, si
Abbreviated transcription (Latin):
Sic auaritia. sic libido. sic odiũ. concupiscentia.
lixuria. sic nugacitas spectaculoꝵ. febres st̃ aui¬
mȩ tuȩ : debes illas odisse cũmedico. Ita concordas
cũ medico. niteris cũ medico : & libenter audis qd̃
iubet medicus. libenter facis qd̾ iubet medicus.
Et ꝓficiente ĩa sanitate : incipiunt etiã delecta¬
re p̾cepta. Quã onerosus ẽ cibus egris: quando
reficiunt᷑. Et piorẽ horã deputant egri refecti¬
oniꝰ suȩ. quã accessionis. & tam cogunt se concor¬
dantes cũ medico. E quãuis inuiti &̾ obluctan¬
tes: uncunt se ut aliquid accipiant. Quanta
auiditate sani maiora ꝑcepturi sunt: unde egri
minora uix accipiunt. Sed unde hoc faciunt:
quia oderant febrem suã. & cũ medico concorda¬
uerant: & simul ꝑsequebant᷑ febrẽ medicus &
egrotus. Cũ gͦ & nos talia dicimꝰ. ñ odimꝰ nͥ fe¬
bres uras : unmo in nobis ipse sermo dĩ febres

Expanded text:
Sic avaritia, sic libido, sic odium, concupiscentia, Sic avaritia, sic libido, sic odium, concupiscentia, luxuria, sic nugacitas spectaculorum, febres sunt animae tuae, debes illas odisse cum medico: ita concordas cum medico, niteris cum medico, et libenter audis quod jubet medicus, libenter facis quod jubet medicus, et proficiente jam sanitate incipiunt etiam delectare praecepta. Quam onerosus est cibus aegris quando reficiuntur: et pejorem horam deputant aegri refectionis suae, quam suae accessionis; et tamen cogunt se concordantes cum medico, et quamvis inviti et obluctantes vincunt se ut aliquid accipiant. Quanta aviditate sani majora percepturi sunt, unde aegri minora vix accipiunt? Sed unde hoc factum est? Quia oderant febrem suam, et cum medico concordaverunt, et simul persequebantur febrem medicus et aegrotus. Cum ergo et nos talia dicimus, non odimus nisi febres vestras: imo in nobis ipse sermo Dei febres
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. ꝑ qd̃ facta sunt om̃ia. Recipe gͦ similitudinẽ
dĩ: quã per mala facta amisisti. Sic̃ enĩ innũmo
imago imperatoris aliter ẽ & aliter in filio: nam
aliter insolido aureo imago imꝑatoris: sic & tunũ¬
mꝰ dĩ es. Ex hoc melior qr cũ intellectu. & cũ qͥdã
uita nuͣmus es: ut scias etiã cuius imaginẽ geras.
⁊ ad cuius imagͥnẽ factus sis. Nã nũmꝰ nescit se hab̾e
imagͥnẽ imꝑatoris. Ergo ut dicere ceperã. odit te
ds̃ qualis es. s amat te talẽ qualẽ esse uult: &
idõ ille te ut muteris hortat᷑. Concorda cũ illo.
& incipe pͥmo bene uelle & odisse qͥlis es: hoc sit
tibi initiũ concordie cũ sermone dĩ. ut inciꝑias
pͥmo tu odisse te qͥlis es. Cũ ceperis & tu odisse te
talẽ qualis es. sic̃ te talẽ odit ds̃ incipias iã ipsũ¬
cũ medico. ꝙr & medicꝰ odit eũ qualis ẽ. Nã idõ
uult sanũ eẽ qr odit febrientẽ: & ẽ medicus
febris persequutor. ut sit hominis liberator.

Expanded text:
 quod facta sunt omnia. Recipe ergo similitudinem Dei, quam per mala facta amisisti. Sicut enim in nummo imago imperatoris aliter est, aliter in filio: nam aliter in solido aureo imago imperatoris: sic et tu nummus Dei es, ex hoc melior, quia cum intellectu et cum quadam vita nummus Dei es, ut scias etiam cujus imaginem geras, et ad cujus imaginem factus sis: nam nummus nescit se habere imaginem imperatoris. Ergo ut dicere coeperam, odit te Deus qualis es, sed amat te talem qualem te esse vult: et ideo ille te ut muteris hortatur. Concorda cum illo, et incipe primo bene velle, et odisse te qualis es: hoc sit tibi initium concordiae cum sermone Dei, ut incipias primo tu odisse te qualis es. Cum coeperis et tu odisse te talem qualis es, sicut te talem odit Deus, incipis jam ipsucum medico. Quia et medicus odit eum qualis est: nam ideo vult sanum esse, quia odit eum febrientem: et est medicus febris persecutor, ut sit hominis liberator.
Abbreviated transcription (Latin):
quendã modũ id ẽ. imitator dĩ uelut unago: sed
ñ qualis imago ẽ filiꝰ. Nã etiã imagines in homi¬
nibꝰ diuerse sunt. filiꝰ hominis hab& imagnem
patris sui: & hoc ẽ qd̃ ꝑat̾ eiꝰ. qr homo ẽ sic̃ patͣ¬

Expanded text:
quemdam modum; id est, imitator Dei velut imago, sed quemdam modum; id est, imitator Dei velut imago, sed non qualis imago est Filius. Nam etiam imagines in hominibus diversae sunt. Filius hominis habet imaginem patris sui, et hoc est quod pater ejus, quia homo est sic
Abbreviated transcription (Latin):
dãn& eũ. Nã ñdũ delectat castitas. nͣdũ illũ delec¬
tat iusticia: s iudiciũ dĩ formidans a factis tẽꝑat.
Non concupiscentiã ipsã dãnat: quȩ seuit in eo.
Nondũillũ delectat qd̾ bonũ ẽ. ñdũ hab& ibi saui¬
tatẽ. ut cantet canticũ nouu: s de uetustate pȩ¬
nas timet. Nondũ concordauit cũ aduersario.
Tales em̃ homines plerũq supplantant᷑ cogitati¬
tatione tali. ut dicant sibi. si fieri posset ñ nobis
minaret᷑ dis̃ non talia ꝑꝓpb̃as suos diceret que
minẽ mitterił ingehennã. Iã qr iniquus ẽ: iniqu̾u
uult dm̃. Uult te ds̃ facere similẽ sibi: & cona¬
ris dm̃ facere similẽ tui. Placeat gͦ tͥ ds̃ qͥlis
nunc alienꝰ distortus es. Placea . tͥ ds̃ qualis est: a¬
ma qualis ẽ. Non ceipse amat qualis esis odit
te qualis es. Idõ tui miseret᷑. ꝙ odit te qualis
es:ut faciat te qualis nondũ es. Nã illud tͥ ñ ꝑmit¬

Expanded text:
damnet illum. Nam nondum delectat castitas, nondum illum delecdamnet illum. Nam nondum delectat castitas, nondum illum delectat justitia; sed judicium Dei formidans, a factis temperat: non concupiscentiam ipsam damnans, quae saevit in eo. Nondum illum delectat quod bonum est: nondum ibi habet suavitatem, ut cantet canticum novum; sed de vetustate poenas timet: nondum concordavit cum adversario.Tales enim homines, plerumque supplantantur tali cogitatione, ut dicant sibi: Si fieri posset, non nobis minaretur Deus, non talia per Prophetas suos diceret, quaminem mitteret in gehennas. Jam quia iniquus est, iniquum vult Deum. Vult te Deus facere similem sui, et conaris tu Deum facere similem tui. Placeat tibi ergo Deus qnunc alienus distortus es. Placeat tibi Deus qualis est, ama qualis est: non te ipse amat qualis es, sed odit te qualis es. Ideo tui miseretur, quia odit te qualis es, ut faciat te qualis nondum es. Faciat te, di
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd accipiendũ: cũ demutando p̾cipene¬
ds̃ homine. subiecit & ait. Quaꝓpter depo¬
nentes mendatiũ.loquimim ueritatẽ. Hoc ẽ quod
ait: exuite ueterẽ hominẽ. & in duite nouũ. Hoc
dixit. mutate mores: scłm diligebatis. dm̃ diligite.
ssugatoria iniqͥtatis. tẽporales uoluptates diligeba¬
tis: ꝑximũ diligite. Sidilectione facitis: canticum
nouũ cantatis. Si timore facitis. facitis cam. por¬
tatis qͥdẽ ꝑsalteriũ: s nͣdũ cantatis. Si autẽ nec
faciatis: ꝑicitis ipsũ psalteriũ. Melius ẽ uł portare:
quã ꝓicere. Sed rursus melius cũ uoluptate cantare:
quã cũ onere portare. Nec peruenit ad canticũ no¬
uũ. nͥ iã cũ uoluptate cantans. Nã qͥ portat cũ timo¬
re: adhuc inuetere ẽ. Et qͥd est qd̃ dico fr̃s: At¬
tendite. Non concordauit cũ aduersario suo: qͥcũ
timore ad huc facit Dimet enĩ ne ueniat ds̃: &

Expanded text:
aliquid accipiendum, cum de mutando praeciperealiquid accipiendum, cum de mutando praeciperet homine, subjecit et ait, Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem . Hoc est quod ait, Exuite veterem hominem, et induite novum: hoc dixit, Mutate mores. Saeculum diligebatis, Deum diligite: nugatoria iniquitatis, temporales voluptates diligebatis; proximum diligite. Si dilectione facitis, canticum novum cantatis: si timore facitis, facitis tamen; portatis quidem psalterium, sed nondum cantatis: si autem nec hoc facitis, projicitis ipsum psalterium. Melius est vel portare, quam projicere: sed rursus, melius cum voluptate cantare, quam cum onere portare. Nec pervenit ad canticum novum, nisi jam cum voluptate cantans. Nam qui portat cum timore, adhuc in vetustate est. Et quid est quod dico, fratres, attendite. Non concordavit cum adversario suo, qui cum timore adhuc facit: timet enim ne veniat Deus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ falsũ testimoniũ dices: sextũ ñ concupisces ux¬
orẽ proximi tui: septimũ. ñ concupisces rem ꝑxi¬
mi tui. Hȩc rungamꝰ illis tribꝰ ad dilectionẽ dĩper¬
tinentibꝰ: si in psalterio decẽ cordarũ uolumꝰ can
dicã qd̾ dñs suggesserit. accepit legẽ popłs iudeo¬
rũ istã indecalo go. ñ obseruauit. Et qͥcũq obtẽ¬
ꝑabat: timore obteperabat pene. ñ amore iusti¬
ciȩ. Portabat psalterium: ñ canebat. Cqͣtici enĩ
uoluptas: timenti onus ẽ. Idõ uetus homo. aut
ñfacit aut timore facit: ñ amore sc̃ĩtatis. ñ dilec¬
tione castitatis. tẽperantie. caritatis. s timore.
Uetus enĩ homo ẽ: & uetus homo canticũ uetꝰ
nouus homo: audi non me sed apłm dicentẽ.
Exurte uos ueterẽ hominẽ: & induite nouũ.
Et ne qͥs putaret cũ dix̃ exuite uos ueterem
hominẽ. & induite nou̾u. aliqͥd ponendũ ẽẽ &

Expanded text:
Non falsum testimonium dices; sextum, Non concupisces uxNon falsum testimonium dices; sextum, Non concupisces uxorem proximi tui; septimum, Non concupisces rem proximi tui. Haec jungamus illis tribus ad dilectionem Dei pertinentibusdicam quod Dominus suggerit. Accepit Legem populus Judaeorum istam in decalogo: non observavit. Et quicumque obtemperabant, timore obtemperabant poenae, non amore justitiae: portabant psalterium, non cantabant. Cantanti enim voluptas est, timenti onus est. Ideo vetus homo aut non facit, aut timore facit; non amore sanctitatis, non delectatione castitatis, temperantiae, charitatis, sed timore. Vetus enim homo est; et vetus homo canticum vetusnovus homo, audi, non me, sed Apostolum dicentem, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum. Et ne quis putaret, cum dixit, Exuite, vos, veterem hominem, et induite novum; aliquid deponendum esse et
Abbreviated transcription (Latin):
homines. Nã ipse numerus septenarius. tãꝗͣ
seꝑtẽ cordarũ: incipit ab honore parentũ. Ho¬
nora patrẽ tuũ. & matrẽ tuã. Ad parentes enĩ
suos homo aperit oculos: & hȩc uita ab eoꝵ a
micitia sumit exordiũ. Quisqͥs autẽ suis pa¬
rentibꝰ ñ defert honorẽ: qͥbꝰ parcere pot at:
Honora patrem tuũ. & matrẽ tuã. Et dicit
apłs. Honora patrẽ tuũ & matrẽ: qd ẽ manda
tũ ꝑrimũ. Quomͦ pͥmũ. quando quartũ ẽ. nͥ
one ꝑximi ꝑrimũ ẽ: in scda tabula. llã idõ due
tabule legisdatȩ sunt. Ds enĩ famulo suo mo¬
ysi inmonte duas tabulas dedit: inqͥbꝰ duabꝰ
tabulis lapideis conscripta erant decẽ p̾cepta
legis: qd̾ ẽ. psalteriũ decẽ cordarũ. Tria in una
tabula ad dm̃ ꝑtinenitia: septẽ in altͣ a
tabula ad ꝓximũ. In altera gͦ tabula pͥmum
ẽ. honora patrẽ & matrẽ: scdm. ñ mechaberis:¬
tertiũ. non occides: quartũ. ñ furaberis: quintũ.

Expanded text:
homines. nam ipse numerus septenarius tamquam homines. nam ipse numerus septenarius tamquam septem chordarum incipit ab honore parentum: honora patrem tuum et matrem tuam. ad parentes enim suos homo aperit oculos et haec uita ab eorum amicitia sumit exordium. quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parcere poterit? honora patrem tuum et matrem tuam; et dicit apostolus: honora patrem et matum primum. Quomodo primum quando quartum mandatuonem proximi primum est in altera tabula. Nam ideo duae tabulae Legis datae sunt. Deus enim famulo suo Moysi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta Legis quod est psalterium decem chordarum; tria in una tabula ad Deum pertinentia, septem in altera tabula ad proximum. In altera ergo tabula primum est, Honora patrem tertium, Non occides; quartum, Non furaberis; quintam,
Abbreviated transcription (Latin):
fine reqͥeturũ. Nã omia suꝑiora quȩ dictast̃
id.ẽ. dies suꝑiores. habent uesperã: septimꝰi ste
dies ñ habet uesꝑã. ubi ds̃ sc̃ificauit reqͥem.
Dicit᷑ ibi. factũ est mane : ut inciperet ipse dies.
Non dictũ est. factũ est uesꝑe uelut finiret᷑ miesi
s dictũ ẽ. factũ ẽ mane. ut fier& dies sine fine.
Sic incipit gͦ reqͥes nrã quasi mane: s ñ finitur.
qͥa mȩt̾nũ uiuimꝰ. Ad hanc sꝑem qͥcqͥd facimus.
si facimꝰ. sabbatũ obseruamꝰ. Ipsã tertia corda
huius decalogi idẽ psalterii decacordi: Intribꝰ
nobis diliges dnm dm̃ tuũ ex toto corde tuo. &
ex tota anima tua. & ex tota mente tua. & de
pͣceptis tota lex pend& & ꝓpħȩ : tota lex in duobꝰ
p̃ceptis ẽ. dilectione dĩ & dilectione ꝓximi. Ad¬
duo itaq p̃cepta. idẽ ad dilectionẽ dĩ & ꝑximi.
dilectionẽ ꝑximi seꝑtẽ corde. qͦmͦ uiuat᷑ inter

Expanded text:
fine requieturum. Nam omnia superiora quae dicta sunt, fine requieturum. Nam omnia superiora quae dicta sunt, id est, dies superiores habent vesperam: septimus iste dies non habet vesperam, ubi Deus sanctificavit requiem. Dicitur ibi, Factum est mane, ut inciperet ipse dies. Non dictum est, Factum est vespere, ut finiretur dies: sed dictum est, Factum est mane, ut fieret sine fine dies. Sic incipit ergo requies nostra, quasi mane: sed non finitur, quia in aeternum vivemus. Ad hanc spem quidquid facimus si facimus, sabbatum observamus. Ipsa est tertia chorda hujus decalogi, id est, psalterii decachordi: in tribunobis, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et de praeceptis tota Lex pendet et Prophetae : tota Lex in duobus praeceptis est, in dilectione Dei et dilectione duo itaque praecepta, id est ad dilectionem Dei et proximi dilectionem proximi, septem chordae: quomodo uiuatur inter
Abbreviated transcription (Latin):
dicit apłs: qͥ dedit nobis pignꝰ sp̃m. Sipignꝰ accłpi¬
mꝰ ut incipiamꝰ in dño & in dõ nr̃o ẽẽ tranquilli. ut
simꝰ in dõnr̃o mites. simꝰ in dõ patientes: erimꝰ etiã
in illo unde pignus accepimꝰ. inet̾̃nũ qͥeti: qd erit
sabbatũ sabbatoꝵ ꝓpter ipsã reqͥem ꝑtinentẽ ad
donũ sp̃s scĩ. Dertiũ itaq preceptũ de sabbato
qd̃ diximꝰ. qd̃ carnaliter iudei celebrant: nos sp̃u¬
aliter agnoscamꝰ. Nã qr sp̃s sc̃s septiformis dicit᷑:
ꝓpt̾ea septimũ diẽ scificauit ds̃. quando fecit oĩa
opera sua: sic̃ in genesi scriptũ legimꝰ. Non ibiha¬
bes nominatã sc̃ificationẽ. nisi illo die ubi drͣ:
reqͥeuit ds̃ ab oꝑibꝰ suis. Non enĩ fatigatꝰ erat
dsͣ. ut diceret᷑ reqͥeuit ds̃ ab oꝑibꝰ suis: s in illo
uerbo tibi laboranti reqͥem ꝓmisit. ut qi fecit
om̃ia bona ualde. & sic dicit᷑ reqͥeuit ds. intelli¬
gas etiã te post bona opera reqͥeturũ. & sine

Expanded text:
is pignus Spiritum . Si pignus accepimus, ut incipiamus in Domino et in Deo nostro tranquilli esse, ut simus in Deo nostro mites, simus in Deo patientes; erimus etiam in illo unde pignus accepimus, in aeternum quieti; quod erit sabbatum sabbatorum, propter ipsam requiem pertinentem ad donum Spiritus sancti. Tertium itaque praeceptum de sabbato, quod diximus, quod carnaliter Judaei celebrant, nos spiritualiter agnoscamus. Nam quia Spiritus sanctus dicitur, propterea septimum diem sanctificavit Deus, quando fecit omnia opera sua, sicut in Genesi scriptum legimus. Non ibi habes nominatam sanctificationem, nisi illo die ubi dicitur, Requievit Deus ab operibus suis. Non enim fatigatus erat Deus, ut diceretur, Requievit Deus ab operibus suis : sed in illo verbo tibi laboranti requiem promisit; ut quia fecit omnia bona valde, et sic dicitur, Requievit Deus, intelligas etiam te post bona opera requieturum, et sine
Abbreviated transcription (Latin):
eã confessio: s ñ caninomore redeat᷑ ad uomi¬
tũ. Estote. xp̃iani: ualde parũ est uocari xpia¬
nos. Quãta donastis histrionib. quanta do¬
nastis uenatoribꝰ quanta turpib ꝑsonis : Do¬
nastis eis qͥ uos occidunt. Pipsas enĩ exhibiti¬
ones uoluptatũ interficiunt animas ur̃as: &
ĩ sanitis qͥs plus don&. Si insaniretis qͥs plus ser¬
uet: ñ essetis ferendi qͥs plus seru& insanire.
auaritiȩ ẽ: qͥs plus donet insanire. ꝓfusionis ⁊̃:
nec. auarũ te ds̃ uult nec ꝓfusũ. Collocare te
uult quȩ habes: ñꝑicere. Certatis qͥs uincat¬
in peius. ñ datis oꝑã qͥs sit meliorᷤ atq uti

Expanded text:
eam confessio: sed non canino more redeatur ad vomieam confessio: sed non canino more redeatur ad vomitum. Estote christiani. Valde parum est vocari christianos. Quanta donatis histrionibus? quanta donatis venatoribus? quanta turpibus personis? Donatis eis qui vos occidunt. Per ipsas enim exhibitiones voluptatum interficiunt animas vestras: et insanitis quis plus donet. Si insaniretis quis plus servet, non essetis ferendi. Quis plus servet insanire, avaritiae est: quis plus donet insanire, profusionis est. Nec avarum te Deus, nec profusum vult. Collocare te vult quae habes, non projicere. Certatis quis vincatin pejus, non datis quis sit pejor. Et di
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo debes qd̾ uiuo seruabas. Mortuus ẽ filiꝰ
ms: s tam̃ partẽ filii mei seruo fr̃ibꝰ ipsius. Si
te uenturus es ad filiũ tuũ qͥ pͣcessit: cui pͣceden
tiñ mittis partẽ suã incęlũ : An ñpotest mitti
incelũ: Potest prorsus. Audi iꝑsũ dñm dicen¬
tem. Dhesaurizate uobis thesauros incelo.
Si ergo ille thesaurus melius ẽ custoditus in
cȩlo. nũqͥd tunc ñmittendus est filio. quando
s̃i missus fuerit ñ peribit.  Genebitur hic ubi
post petirẽ. nonimẽt᷑ illuc ubi ⁊pe est cnto. Cer¬
te ea quȩ hic tenes. & ñuis mittere post filiũ tuũ.¬
An idoneus est tibi ꝓcurator. tuus: minꝰ idoneus
nes: filiis meis seruo. Mendatiũ ẽ fr̃s mei. menda¬
tiũ ẽ: auari sunt homines. Uł sic certe cogantur
confiteri qd̾ nolunt: cũ erubes cunt tacere qd̾
sunt. fundant. uomant inconfessione qd̾ por¬
tant. Pectus pͣmit᷑ crapula iniqͥtatis. euomat

Expanded text:
mortuo debes quod vivo servabas. Mortuus est filius mortuo debes quod vivo servabas. Mortuus est filius meus, sed tamen partem filii mei servo fratribus ipsius. te venturus es ad filium tuum qui praecessit, cui praecedenti non mittis partem suam in coelum? An non potest mitti in coelum? Potest prorsus. Audi ipsum Dominum dicentem, Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Si ergo ille thesaurus melius custoditur in coelo, numquid tunc non mittendus est filio, quando si missus fuerit, non peribit? Tenebitur hic ubi potest perire, non mittitur illuc ubi Christus est custos? Certe ea quae hic tenes, et nAn idoneus est tibi procurator tuus, minus idoneus nes, Filiis meis servo. Mendacium est, fratres mei, mendacium est: avari sunt homines. Vel sic certe cogantur confiteri quod nolunt, cum erubescunt tacere quod sunt: fundant, vomant in confessione quod portant. Pectus premitur crapula iniquitatis; evomat
Abbreviated transcription (Latin):
Et meͥtiunt᷑ qͥdẽ homines. Mala est auaritia.
Palliare se uol ũt nomine pietatis & de allure:
ut qͣsi ꝓpter filios uideant᷑ seruare homines. qd̾
ꝓpter auaritiã seruar.t. Nã ut noueritis qr sic
plerũq contingit. dicit᷑ deqͦquã. Quare non
facit elemosinã : Quia seruat filiis suis. Con¬
tingit ut amittat unũ. Si ꝓpter filios serua¬
bar:muctat post ilũ partẽ suã. Quare illã
tenet in lactulo: & illũ relinqͥt ab animoᷤ.
Redde illi qd̃ suũ ẽt redde qd̾ illi seruabas.
Mortuus ẽ inquit: s p̃cessit ad dm̃: pars ipꝑ¬
sa pauꝑibꝰ debetur. Illi debetur adquẽ per¬
rexit. Xp̃o debetur: ad ipsũ enĩ ꝑrexit. &
ipse dixit. Quni exminimis istis fecit: mͥ
fẽcit. Et qͥ uni ex minimis istis ñfecit: mͥ ñ
fecit. Sed qͥd dicis : Seruo fr̃ibꝰ ipsius. Si
uiueret ille: ñ erat cũ fr̃ib diuisurꝰ: Ofidesmor¬
tua: mortuus ẽ enĩfilius tuus. Quicqͥd dicas:

Expanded text:
Et mentiuntur quidem homines. Mala est avaritia: Et mentiuntur quidem homines. Mala est avaritia: palliare se volunt nomine pietatis, et dealbare, ut quasi propter filios videantur servare homines, quod propter avaritiam servant. Nam ut noveritis quia sic plerumque contingit, dicitur de quoquam: Quare non facit eleemosynam? Quia servat filiis suis. Contingit ut amittat unum: si propter filios servabat, mittat post illum partem suam. Quare illam tenet in sacculo, et illum relinquit ab animo? Redde illi quod suum est, redde quod illi servabas. Mortuus est, inquit. Sed praecessit ad Deum, pars ipsius pauperibus debetur; illi debetur, ad quem perrexit; Christo debetur, ad ipsum enim perrexit: et ipse dixit, Qui uni ex minimis istis fecit, mihi fecit; et qui uni ex minimis istis non fecit, mihi non fecit . Sed quid dicis? Servo fratribus ipsius. Si viveret ille, non erat cum suis fratribus divisurus? O fides mortua! Mortuus est enim filius tuus? Quidquid dicas,