comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
causis. int̾rogatione & responsione explicat᷑: s prior retho¬
rica. scda dialectica nuncupat᷑. Quȩ hoc suꝑiore differt. pri¬
qd illa continua oratione. illa int̾cisa ꝑagitur. & qđ rethori¬
ca oratio ht̃ p̃t̾ adu̾sariũ udicẽ. dialectica uͦ eodẽ uidice qͦ
miũ qͦd exordiũ ẽ. narrationẽ. partitionẽ. confirmationem.
rep̃hensionẽ. ꝑ orationẽ. Que partes instrum̃ti rethorice fa¬
cultatis. qm rethorica in omnib suis specieb inest: eisdem
inerunt. Nec potiꝰ inerunt. ꝗͣ isdẽ que ꝑagunt administrab̃t.
qͦd nichilominꝰ isdẽ fere sex instrum̃tis idest orationis parti¬
b administrat᷑. Partes aũ rethoricȩ. q̃m partes st̃ facultatĩ.
ipse q̃q sunt facultates. Q circa ipse qͦq orationis partib
quasi instrum̃tis utent᷑ in partẽ. atq ut bis oꝑent᷑. eisdem
inerunt. Nã in exordiis nisi quinq sut supͣdicte rethorice

Expanded text:
causis, interrogatione et responsione explicatur. Sed prior, rhetocausis, interrogatione et responsione explicatur. Sed prior, rhetorica; secunda, dialectica nuncupatur: quae hoc superiore differt, priquod illa continua oratione, haec intercisa peragitur; et quod rhetorica oratio habet praeter adversarium judicem, dialectica vero eodem judice quo mium, quod exordium est; narrationem, partitionem, confirmationem, reprehensionem, perorationem: quae partes instrumenti rhetoricae facultatis, quoniam rhetorica in omnibus suis speciebus inest, eisdem inerunt; nec potius inerunt, quam hisdem quae peragunt administrabunt.quod nihilominus hisdem fere sex instrumentis, id est orationis partibus, administratur. Partes autem rhetoricae, quoniam partes sunt facultatis, ipsae quoque sunt facuquasi instrumentis utentur in partem, atque ut his operentur, eisdem inerit. Nam in exordiis nisi quinque sint praedictae rhetoricae
Abbreviated transcription (Latin):
q̃m rethoricȩ facultatis st̃. totãq rethoricã facultatẽ compo¬
nunt: necesse ẽ. uͥ fuerit rethorica ipse qͦq subsequant᷑. At ẽ
rethorica in ꝓpriis specieb integra. Om̃s gͥ rethoricȩ partes
inerunt rethoricȩ specieb. Qͦcirca etiã bis ciuilib negotiis
tͣctandis adhibebunt᷑. quȩ a supͣdictis rethorice specieb infor¬
mant᷑. Eque gͥ in uidiciali negotio & in deliberatiuo & in
tiatioq ꝯueniunt. Qm̃ nͦ omnis fere facultas instrum̃to utit᷑
ad faciendũ qͦd potest: erit gͥ aliqͦd instrum̃tũ. Hoc uͦ oratio¬
ẽ: quȩ partĩ in ciuili gen̾e u̾satur. partĩ minime. De ea autẽ
oratione loquim᷑ quȩ ht̃ aliquã questionẽ. uel quȩ ad fidem
expediende questionis accõmodatur. Ea gͦ oratio quȩ in ciui¬
li gen̾e u̾satur continue decurrit᷑: ea uͦ que ñ ẽ in ciuilib

Expanded text:
quoniam rhetoricae facultatis sunt, totamque rhetoricam facultatem compoquoniam rhetoricae facultatis sunt, totamque rhetoricam facultatem componunt, necesse est ubi fuerit rhetorica, ipsae quoque subsequantur. At est rhetorica in propriis speciebus integra: omnes igitur rhetoricae partes inerunt rhetoricae speciebus. Quocirca etiam his civilibus negotiis tractandis adhibebuntur, quae a supradictis rhetoricae speciebus informantur. Aeque igitur in judiciali negotio et in delibt. 6. Quoniam vero omnis fere facultas instrumento utitur ad faciendum quod potest, erit igitur aliquid instrumentum. Hoc vero est oratio, quae partim in civili genere versatur, partim minime. De ea autem oratione loquimur, quae habet aliquam quaestionem, vel quae ad finem expediendae quaestionis accommodatur. Ea ergo oratio, quae in civili genere versatur, continue decurrit; ea quae non est in civilibus
Abbreviated transcription (Latin):
hibeat partes. Absentib enĩ cunctis partib fuis. rethories
ipsa qͥq ẽ absens. S qͣm de specieb dictũ ẽ retborice.quo ft¬
gena cansarũ. ita st̃ ut omniũ negotioꝵ que meulili neptes¬
tio constitita st̃ informata a fine iusto. iudiciale sit genuis
Ommũ ũ quȩ constituta st̃ in eiuili questione. honestũ ł utile
fine cepunt: ddeliberatiuũ sit genꝰ. omniũ ꝙ que en euils
pofita questione finẽ honesti iusti boni ue sumꝑserunt: se
Semonstratuũ genꝰ. S de his hactenꝰ. Nunc de partib oe¬
thorice ꝑuidenddũ ẽ. Partes enĩ rethorice st̃ quinq. Inuen¬
tio. dispositio. elocutio. memoria. ꝓnutiatio. Partes autẽ
uocantur iccireo. q si quid harũ defuerit oratori. ipfecta
facultas ẽ : atq ideo quȩ uniu̾sa formant oratoriã faculta¬
tẽ. ea partes facultatis eiꝰ dic̾e nichil absurdũ ẽ. S hȩ partes

Expanded text:
hibeat partes. Absentibus enim cunctis partibus suis rhetorica hibeat partes. Absentibus enim cunctis partibus suis rhetorica quoque ipsa est absens. Sed quoniam de speciebus dictum est rhetoricae, quoera causarum, ita sunt ut omnium negotiorum quae in civili negotio constituta sunt informata. A fine justo judiciale sit genus. Omnium vero quae constituta in civili quaestione honestum vel utilem finem ceperunt, deliberativum sit genus: omniumque quae in civili posita quaestione finem honesti, justi, bonive sumpserunt, sit demonstrativum genus. Sed de his hactenus. 5. Nunc de partibus rhetoricae providendum est. Partes enim rhetoricae sunt quinque; inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. Partes autem vocantur idcirco, quia si quid harum defuerit oratori, imperfecta facultas est. Atque ideo quae universa formant oratoriam facultatem, ea partes facultatis ejus dicere, nihil absurdum est. Sed hae partes
Abbreviated transcription (Latin):
cũq ueniunt in laudẽ & intuꝑationẽ. ut si specialñt nt
laus uiri fortis. indundue uͦ laus scipionis. sub demon¬
stratino cacłint. Materia uͦ huiꝰ facultatis ẽ. ommꝰ quidẽ
res ꝓposita acidictionẽ fere ẽ eiuilis questio. In hane speciẽ
a rethorica uenientes qͣsi quȩdã formȩ capiunt sibi maten¬
am. & t̃plicit᷑ informatã tenent figurã. Qͦ d posteriꝰ liqͣbit
ut ciuilis questio que adhuc informis sedma species erat. Fiat
accepto fine unicuiq specierũ rethoricȩ subiecta uit infor¬
mis adhuc ciuilis questio cũ acceꝑit ex udiciali finẽ iusti:
fiat ipsa eiulis questio in iudiciali gen̾e constitata. Ea u
ex deliberatiuo sumpserit utile ł honestũ: tc̃ fiat ipsa eiuili
questio in deliberatiuo causarũ gen̾e constitita. Si uͦ ex
demonstratiuo sumpserit bonũ: tc̃ fit demonstratuia euuili
questio. Ueniunt aũ in materiã species ex rethorica qͥsi alit

Expanded text:
cunque veniunt in laudem et vituperationem: ut si specialiter, ut cunque veniunt in laudem et vituperationem: ut si specialiter, ut laus viri fortis; individuae vero, laus Scipionis, sub demonstrativum cadunt. 3. Materia vero hujus facultatis est omnis quidem res proposita ad dictionem. Fere autem est civilis quaestio. In hanc species a rhetorica venientes quasi quaedam formae capiunt sibi materiam, et triplici informatam tenent figuram, quod posterius liquebit, ut civilis quaestio, quae adhuc informis secundum species erat, fiat accepto fine unicuique specierum rhetoricae subiecta. Vt informis adhuc civilis quaestio cum acceperit ex iudiciali finem iusti, fiat ipsa civilis quaestio in iudiciali genere constituta. Cum vero ex deliberativo sumpserit utile vel honestum, tunc fiet ipsa civilis quaestio in deliberativo causarum genere constituta. Si vero ex demonstratione sumpserit bonum, tum fit demonstrativa civilis quaestio. Veniunt autem ut in materiam species ex rhetorica, idcirco q
Abbreviated transcription (Latin):
artis & specieb. partib. instrum̃to. instrum̃ti q partib
oꝑe etiã officioq autoris & fine. Qͦcirca qͥd in cõmune sꝑe¬
culan dũ ẽ. hinc disserendi sumamꝰ exordiũ. Rethorice gͥ
genꝰ est facultas. Species uͦ tres: udiciale. demonstratiuũ.
deliberatuũ. E genꝰ quidẽ id eẽ quod diximꝰ patet. speci¬
es añ iccirco st̃ quas suꝑiꝰ enumerauimꝰ. qm̃ in his tota
rethorica ẽ. Integra enĩ uis ẽ rethoricȩ in iudiciali gen̾e
causarũ. integra in demonstratiuo ł deliberatiuo. s hȩc
gen̾a st̃ causarũ. Om̃s enĩ cause. ł speciales ł indunduȩ
sub hoꝵ unũ triũ generũ cadunt. ut sub uidiciali quidẽ
speciales ut maiestatis ł repetundarũ. indiuiduȩ ũ ut
cornelii maiestatis ł uerris repetundarũ cadunt. Sub de¬
liberatiuo uͦ quęeũq causȩ consultationẽ habent. ut si
specialit̃ accipias de bello ł pace. si uͦ induudue ut dͥe
bello pyuri ł pace. Eodẽ modo etiã demonstratuus que¬

Expanded text:
instrumentique partibus, opere etiam, officioque auctoris, et fine. Quocirca quid in commune speculandum est, hinc disserendi sumamus exordium. 2. Rhetoricae igitur genus est facultas; species vero tres, judiciale, demonstrativum, deliberativum. Et genus quidem id esse quod diximus, patet. Species autem idcirco sunt quas superius enumeravimus, quoniam in his tota rhetorica est. Integra enim vis est rhetoricae in judiciali genere causarum; integra in demonstrativo vel deliberativo. Sed haec genera sunt causarum; omnes enim causae vel speciales vel individuae sub horum unum trium generum cadunt: ut sub judiciale quidem speciales, ut majestatis vel repetundarum, individuae vero, Cornelii majestatis, vel Verris repetundarum. Cadunt sub deliberativum vero quaecunque causae consultationem habent, ut si specialiter accipias de bello vel pace; si vero individuae, ut de bello Pyrrhi vel pace. Eodem modo etiam in demonstrativis quae
Abbreviated transcription (Latin):
artium uniu̾sarum non nisi ora¬
tione tractetur. nullus tamen o
fili in quouis genere pollens in
. qui de ipsius orationis uellet o
aristotelis philosophi diligentia

Expanded text:
artium diversarum non nisi oratione tractetur, nullus tamen, o fili, in quovis genere pollens inventus est, qui de ipsius orationis vellet or miranda est Aristotelis philosophi diligentia,
Abbreviated transcription (Latin):
adeo ut indialecticis locis sicut t̾emistio placet. alii sunt
qͥ in ipsis herent de qͥb querit᷑. alii uͦ assumunt᷑ extrinsecꝰ.
alii uͦ medii int̃ ut᷑sq locati st̃. sic̃ in rethoricis qͦq lociᷤᷤ alii

Expanded text:
adeo ut in dialecticis locis sicut Themistio placet alii sunt adeo ut in dialecticis locis sicut Themistio placet alii sunt qui in ipsis haerent de quibus quaeritur, alii assumuntur extrinsecus, alii vero medii inter utrosque loc
Abbreviated transcription (Latin):
neq ex cõparatione reꝑiunt᷑. s rẽ gestã ł antecedt uel etiã
consecunt᷑. Atq hic totꝰ locꝰ extrinsetꝰ ẽ. Orimũ enĩ in eo q̾rit᷑
id qͥd factũ ẽ. qͦ nõie appellari conueniat. in q̃ ñdere s de uo¬
batores atq emuli. Id totũ ex iudicio & quodã testimonio
extͥsecꝰ posito ad subsidiũ confluit argum̃ti. Dem̃ & quȩ eiꝰ
tera que factũ aliquod similit̃ confestĩ aut int̾uallo solent
consequi. quȩ necesse ẽ extͥnsecꝰ posita. ad oyinionẽ magis
tend̾e ꝙͣ acd ipsã rerũ naturã. Itaq in hec .iii. licet negotiisat¬
tͥbuta cliuide̾. ut sint partĩ continentia cũ ipso negotio que
facta eẽ suꝑiꝰ dictũ ẽ. partĩ ingestione negotii. que ñ ẽẽ facta
s factis adherentia dudũ monstrauimꝰ. partĩ adiuncta nego
locis satis dictũ. Nc̃ illud ẽ explicandũ quȩ sit his similitu

Expanded text:
neque ex comparatione reperiuntur; sed rem gestam vel antecedunt, vel etiam neque ex comparatione reperiuntur; sed rem gestam vel antecedunt, vel etiam consequuntur. Atque hic locus extrid quod factum est, quo nomine appellari conveniat, in quo non de re, sed de votionis comprobatores, atque aemuli: id totum ex judicio, et quodammodo testimonio extrinsecus posito ad subsidium confluit argumenti; deinde et quae ejus tera quae factum aliquid similiter confestim aut intervallo solent consequi, quae necesse est extrinsecus posita ad opinionem magis tendere quam ad ipsam rerum naturam. Itaque in his quatuor licet negotiis attributa dividere, ut sint partim continentia cum ipso negotio, quae facta esse superius dictum est; partim in gestione negotii, quae non esse facta, sed factis adhaerentia dudum monstravimus; partim adjuncta negothetoricis quidem locis satis dictum est: nunc illud est explicandum, quae sit his similitud
Abbreviated transcription (Latin):
aut simile. aut eque magnũ. aut disparatũ accidunt circũ¬
stantiis que in attͥbutis negotio atq ꝑsonȩ numeratȩ sut̃.
ut dũ ipse circũstantiȩ aliis cõparantur. fiat ex his argumtũ
facti docti ue qͦd in iudiciũ trabit᷑. Distant aũ a suꝑiorib. qͦd
suꝑiores loci ł facta continebant. ł factis ita adherebant ut
separari ñ possent. ut locꝰ. tempꝰ. & cet̾a quȩ gestũ negotiũ ñ
relinquunt. Hec uͦ quȩ st̃ adiuncta negotio ñ inherent ipso¬
negotio. s accidunt circũ stantiis. & tc̃ demũ argum̃ta p̃stant.
eũ ad cõparationẽ uenerint. Sumunt᷑ uͦ argum̃ta ñ ex contͣ
reat ex relatione sumi argum̃ta. in adiunctis negotio. ut ea ẽẽ
Consecutio uͦ quȩ pars quarta ẽ. eoꝵ quȩ negotiis attbuta st̃
neq in ipsis mnest reb neq rerũ substantiã ñ relinquunt.

Expanded text:
aut simile, aut aeque magnum, aut disperatum accidit circumaut simile, aut aeque magnum, aut disperatum accidit circumstantiis quae in attributis negotio atque personae numeratae sunt: ut dum ipsae circumstantiae aliis comparantur, fiat ex his argumentum dicti factive quod in iudicium trahitur. Distant autem a superioribus, quod superiores loci, vel facta conseparari non possent; ut locus, tempus, et caetera quae gestum negotium non omittunt. Haec vero quae sunt adjuncta negotio, non inhaerent negotio, sed accidunt circumstantiis: et tum demum argumenta praestant, cum in comparareat ex relatione sumi argumenta in adjunctis negotio, et ea esse Consecutio vero, quae pars quarta est eorum quae negotiis attributa sunt, neque in ipsis sunt rebus, neque rerum substantiam relinquunt,
Abbreviated transcription (Latin):
negotiũ consecunt᷑: talia st̃ qualia in dialecticis locis ea quȩ
scđm tͥemistiũ partĩ rei sub̃am consecunt᷑. partĩ st̃ extrinsecꝰ.
partĩ u̾santur in metliis: scdm eiceronẽ uͦ int̾ affecta st̃ nume¬
rata. ł extͥnsecꝰ posita. Sunt enĩ adiuncta negotio ipsa etiã
quȩ fidẽ faciunt questioni. affecta qͦdamm᷑ ad id de qͦ querit᷑.
& respicientia negotiũ de qͦ agit᷑. hoc mͦ. Nã circũstantie
.uii. que in attͥbutis ꝑsone ł negotio numerate st̃. hȩ cũ cepe¬
rint aliis cõparari. & quasi in relationẽ uenire: si qͥd ad se
continens referat᷑. ł ad id qͦd continet: fit aut species aut
genꝰ. At si ad id referat᷑ quod ab eo longissime distet: conti¬
riũ. At si ad finẽ suũ atq exitũ referat᷑: euentꝰ ẽ. Eodẽ qͦq
modo ad maiora & minora & paria cõparat᷑. atq omnino tale
loci in his quȩ st̃ ad aliqͥd considerant᷑. Nam maiꝰ aut minꝰ

Expanded text:
ecticis locis ea quae secundum Themistium partim rei substantiam consequuntur, partim sunt extrinsecus, partim versantur in mediis; secundum Ciceronem vero inter affecta numerata sunt, vel extrinsecus posita. Sunt enim adiuncta negotio, ipsi etiam aeque fidem faciunt quaestioni, affecta quodammodo ad id de quo quaeritur, et respicientia negotium de quo agitur. Nam circumstantiae septem in attributis personae vel negotio numeratae sunt. Hae cum coeperint comparari, et quasi in relationem venire, siquidem ad se continens referatur, vel ad id quod continetur, fit aut species, aut genus. At si ad id referatur quod ab eo longissime distet, contrarium; ac si ad finem suum atque exitum referatur, eventus est. Eodem quoque modo ad maiora, minora et paria comparantur. Atque omnino tales loci in his quae sunt ad aliquid considerantur, nam maius et minus,
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽ qͦd ministratũ ẽ negotiũ. Que gͦ st̾ in gestione
negotii. ñ st̃ facta. s facto adherentia. Nullus enĩ tempus.
occasionẽ. modũ. locũ. facultatẽ. facta ẽe̾ consenserit. s ut

Expanded text:
factum est quo administratum est negotium; quae igitur sunt in gestione factum est quo administratum est negotium; quae igitur sunt in gestione negotii, non sunt facta, sed facto adhaerentia. Nullus enim tempus, occasionem, locum, modum, facultatem facta
Abbreviated transcription (Latin):
stantiã facultatẽ appellat. ut cũ multo exercitu. Quoꝵ qu¬
dẽ locoꝵ &si ex circũstantiarũ nat᷑a discretio clara ẽ. nos
tam̃ beniuolentiꝰ faciemꝰ si uberiꝰ eis adẽe diffe̾ntias osten¬
damꝰ. Nam cũ ex circũstantiis alia marcꝰ tulliꝰ ꝓposuerit e̾e̾
ꝯtinentia cũ ipso negotio. alia uͦ in gestione negotii atq in
ꝯtinentib: cũ ipso negotio illũ annumerauit locũ quem
appellauit dũ fit. Ex ipsa ꝓlationis significatione idẽ uide¬
tur ẽe̾ locꝰ hic dũ fit. ei qui ẽ in gestione negotii. S ñ ita ẽ:
qr dũ fit illud ẽ qͦd eo tẽpore admissũ ẽ dũ facinꝰ ꝑpetrat᷑.
ut ꝑcussit. In gestione uͦ negotii ea st̃ quȩ añ factũ. &
dũ fit. & post factũ qͦd gestũ ẽ continent. In om̃ib enĩ.
tempꝰ. locꝰ. occasio. modꝰ. facultas inquirit᷑. Rursus dum fit

Expanded text:
stantiam, facultatem appellat, ut cum multo exercitu. Quorum qustantiam, facultatem appellat, ut cum multo exercitu. Quorum quidem locorum, etsi ex circumstantiarum natura discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, si uberius eorum a se differentias ostendamus. Nam cum ex circumstantiis, alias M. Tullius posuerit esse continentia cum ipso negotio, alias in gestione negotii. Atque in continentibus cum ipso negotio illum annumeravit locum quem appellavit dum fit, ex ipsa prolationis significatione idem videtur esse locus hic, dum fit, ei qui est in gestione negotii. Sed non est ita, quia dum fit illud est quod eo tempore admissum est dum facinus perpetratur, ut percussit. In gestione vero negotii ea sunt quae ante factum, et dum fit, et post factum quod gestum est, continent. In omnibus enim tempus, locus, occasio, modus, facultas inquiritur. Rursus dum fit
Abbreviated transcription (Latin):
me locꝰ sumit᷑ amplificationis. Ante factũ. ut concitꝰ rapuit
uit. Quȩ omnia cũ sint facta. tam̃ qm ad gestũ negotiũ de qͦ
querit᷑ ꝑtinent: ñ st̃ ea facta quȩ in attͥbutis ꝑsonȩ numera¬
ta st̃. Illa enĩ extra negotiũ de qͦ agitur posita. ꝑsonã informan¬
tia. fidẽ ei negotio p̾stant de qͦ u̾satur intentio. Hȩc uͦ facta
quȩ ꝯtinentia st̃ cũ ipso negotio. ad ipsũ negotiũ de qͦ queri¬
tur ꝑtinent. Postremas uͦ uii circũstantias cicero ponit in
gestione negotii. quȩ ẽ scd̃a pars attributoꝵ negotiis. & eã
quidẽ circũstantiã quȩ ẽ quando. diuidit in tempꝰ. ut nocte
fecit. & in occasionẽ. ut cunctis dormientib. Eam uͦ circũ¬
stantiã quȩ ẽ ubi. locũ dicit. ut in cubiculo fecit. quomͦ uͦ
ex circũstantiis modũ. ut clam fecit. Quib auxiliis circũ¬

Expanded text:
me locus sumitur amplificationis; ante factum, ut concitus gladiume locus sumitur amplificationis; ante factum, ut concitus gladiuvit. Quae cum omnia sint facta, tamen quoniam ad gestum negotium de quo quaeritur pertinent, non sunt ea facta quae in attributis personae numerata sunt; illa enim extra negotium, de quo agitur posita, personam informantia, fidem ei negotio praestant de quo versatur intentio; haec vero facta quae continentia sunt cum ipso negotio, ad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias Cicero ponit in gestione negotii, quae est secunda pars attributorum negotiis; et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut nocte fecit, et in occasionem, ut cunctis dormientibus; eam vero circumstantiam, quae est ubi, locum dicit, ut in cubiculo fecit, quomodo vero ex circumstantiis modum, ut clam fecit. Quibus auxiliis circum
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ circũstantias cicero in gemina partit᷑. ut eã quȩ ẽ quis
circũstantiã in attͥbutis ꝑsone ponat. reliquas uͦ circũstantiaᷤ¬
in attͥbutis negotio constituat. E pͥmã quidẽ ex circũ stantii
eã que est quis. quã ꝑsone attribuit. secat in xͣi. partes. noĩe
ut uerres. natura ut barbarꝰ. uictu ut amicꝰ. gen̾e ł cognatione¬
ut nobilis. fortuna ut diues. studio ut geometra. casu ut exul.
affectione ut amans. habitu ut sapiens. consilio facta & ora¬
tiones ea que extͣ illud factũ dictũ q sunt qđ nc̃ in uidicium
deuocat᷑. Reliquas uͦ circũstantias quȩ st̃ quid & cur. qͣndo
ubi. qͦmͦ. quib auxiliis. in attributis negotio ponit. qͥd & eur
dicens continentia cũ ipso negotio. cur in causa constituens.
Ca enĩ causa ẽ uniꝰcuiꝰq facti ꝓpt̾ quã facta ẽ. Quid uͦ secat
in iiͦiͦi partes. in sũmã facti. ut parentis occisio. Ex hac maxi¬

Expanded text:
igitur circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam, quae est quis, igitur circumstantias in gemina Cicero partitur, ut eam, quae est quis, circumstantiam in attributis in attributis negotio constituat. Et primum quidem ex circumstantiis, eam quae est, quis, quam personae attribuit, secat in undecim partes. Nomen, ut Verres; natura, ut barbarus; victus, ut amicus nobilium; persona, ut dives; studium, ut geometra; casus, ut exsul; affectio, ut amans; habitus, ut sapiens; consilium, facta, et orationes. Eaque extra illud factum dictumque sunt, quae nunc in judicium devocantur. Reliquas vero circumstantias, quae sunt, quid, cur, quando, ubi, quomodo, quibus auxiliis, in attributis negotio ponit. Quid et cur, dicens continentia cum ipso negotio: cur, in causa constituens; ea enim causa est uniuscujusque facti, propter quam factum est. Quid vero secat in quatuor partes: in summam facti, ut parentis occisio, ex hac maxi
Abbreviated transcription (Latin):
ratio u̾sat᷑. in ꝑsona scił atq negotio. S ut dictũ ẽ. ꝑsona ẽ
quȩ in uidiciũ uocat᷑. negotiũ factũ dictũ ue ꝑsone. ꝓpter qͦd
de ipsis enĩ questio ẽ. De qͥb aũ dubitat᷑: ea dubitationi fidẽ
fac̾e nequeunt. Argum̃tũ uͦ erat ratio rei dubiȩ faciens fidẽ.
Faciunt aũ negotio fidẽ ea quȩ st̾ ꝑsonis ac negotiis attͥbuta.
Ac si qͣndo ꝑsona negotio faciat fidẽ. uelut si credat᷑ cont᷑ rẽpu¬
tẽ ñ in eo qđ ꝑsona ẽ & in iudicio uocat᷑. fidẽ negotio facit. s
in eo qd ex attͥbutis ꝑsone quandã suscipit qͣlitatẽ. S ut rerũ
ordo clariꝰ colliquescat: de circũstantiis arbitror ẽẽ dicendum.
Circũstantiȩ st̃ que ꝯuenientes substantiã questionis efficiunt.
Nisi enĩ sit qͥ fecerit & qͦd fec̾it. causaq cur fecerit. locꝰ tempꝰ q
qͣ fecerit. modꝰ etiã facultatesq si desint: causa ñ stabit. Has

Expanded text:
egotio. Sed ut dictum est persona est quae in judicium vocatur, negotium factum dictumve personae, propter quod De ipsis enim quaestio est. De quibus autem dubitatur, ea dubitationi facere fidem nequeunt. Argumentum vero erat ratio rei dubiae faciens fidem; faciunt autem negotio fidem, ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Ac si quando persona negotio faciat fidem, veluti si credatur contra remputunc non in eo quod persona est et in judicium vocatur fidem negotio facit, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Sed ut rerum ordo clarius colliquescat, de circumstantiis arbitror esse dicendum. Circumstantiae sunt quae convenientes substantiam quaestionis efficiunt. Nisi enim sit qui fecerit, et quid fecerit, causaque cur fecerit, locus, tempusque quo fecerit, modus etiam facultatesque si desunt, causa non stabit. Has
Abbreviated transcription (Latin):
ille sententiã: atq hic appellat᷑ scriptũ & uoluntas: alio uͦ
sint̃ leges quadã cont̾rietate dissentiant qͣs cũ ex aduersa
parte defendunt. faciunt ꝯtrou̾siã: atq hic uocat᷑ status
legis contͣriȩ. Tercio: cũ scriptũ de qͦ contendit᷑. sententiã
claudit ambiguã. Hȩc suo noie ambiguitas nuncupatur.
Quarto uͦ: cũ ex eo qͦd scriptũ ẽ. alud ñ scriptũ intelligitur
Qd quia ꝑ ratiocinationẽ & quandã syllogisim dsequentiã¬
uestigat᷑ ratiotinatiuus ł syllogismꝰ dr̃. Quinto. cũ sermo
ẽ scriptꝰ cuiꝰ ñ facile uis ac nat᷑a clarescat. nͥ diffinitione
detecta sit. Hic uocat᷑ finis inscͥpto. Qͦs om̃s a se differre
ñ ẽ nr̃i oꝑis. uerũ rethoriei demonstrare. Hec enĩ speculan¬
da doctis. ñ rudib discenda ꝓponimꝰ. ꝗͣuis de eoꝵ diffe̾ntia
in topicoꝵ cõm̃tis ꝑ tͣnsitũ disseruerĩ. Carũ aũ ostitutionũ

Expanded text:
ille sententiam: atque hoc appellatur scriptum et voluntas. Alio modille sententiam: atque hoc appellatur scriptum et voluntas. Alio modo, si inter se leges quadam contrarietate dissentiant, quas cum ex adversa parte defendunt, faciunt controversiam: atque hic vocatur status legis contrariae. Tertio, cum scriptum, de quo contenditur, sententiam claudit ambiguam: haec suo nomine ambiguitas nuncupatur. Quarto vero, cum ex eo quod est scriptum, aliud non scriptum intelligitur: quod quia per ratiocinationem et quamdaestigatur, ratiocinatio vel syllogismus dicitur. Quinto, cum sermo est scriptus, cujus non facile vis et natura clarescat, nisi diffinitione detecta sit: hic vocatur finis vel inscriptio. Quos omnes a se differre non est nostri operis, verum rhetorici demonstrare; haec enim speculanda doctis non rudibus discenda proponimus, quamvis de eorum differentia in Topicorum commentis per transitum disseruimus. Earum autem constitutionum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuadeat facto officio finis ñ ẽ consecutꝰ. S is quidẽ qͥ officio
fuit otiguus & cognatꝰ. consequit᷑ facto officio. Is uͦ qui extͣ
ẽ sepe ñ ꝯsequit᷑. neq tam̃ rethoricã suo fine otentã hono¬
re uacuauit. Nȩc quidẽ ita st̃ mixta ut rethorica insit specie
b species uͦ insint causis. Causarũ uͦ partes status ẽe dicunt᷑
qͦs etiã aliis nominib. tũ ostitutiones. tũ questiones nomi¬
nare licet. Qͥ quidẽ diuidunt᷑ ita ut rerũ qͦq natura diuisa
ẽ. S a pͥncipio questionũ diffe̾ntias ordiam᷑. Qm̃ rethoricȩ
questiones circũstantiis inuolute st̃: omnis aut in scͥptis alicu¬
uᷤᷤ contu̾sia u̾satur. aut p̃t̾ scriptũ exre ipsa sumit dtentio¬
nis exordiũ. E ille quidẽ questiones quȩ in scripto st̃. qͥnq
modis fieri possunt. Uno quidẽ cũ hic scriptoris u̾ba defendit

Expanded text:
persuadeat, facto officio, finis non est consecutus. Sed is qui officio quidem persuadeat, facto officio, finis non est consecutus. Sed is qui officio quidem fuit contiguus et cognatus, consequitur, facto officio; is vero qui extra est, saepe non consequitur. Neque tamen rhetoricam suo fine contentam honore vacuabit. Haec qubus, species vero insint causis. Causarum vero partes status esse dicuntur: quos etiam aliis nominibus tum constitutiones, tum quaestiones nominare licet: qui quidem dividuntur ita, ut rerum quoque natura divisa est. Sed a principio quaestionum differentias ordiamur, quoniam rhetoricae quaestiones circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicujus controversia versantur, aut praeter scriptum ex re ipsa sumunt contentionis exordium. Et illae quidem quae in scripto sunt, quinque modis fieri possunt. Uno quidem, cum hic scriptoris verba defendat,
Abbreviated transcription (Latin):
uidiciali gene causarũ necessariꝰ ẽ ordo ꝓemii & narrationiᷤᷤ¬
& cȩt̾oꝵ. & in demonstratiuo deliberatuioq necessaria sunt.
pꝰ aũ rethorice facultatis docere & mouere ẽ. qͦd nichilomi¬
tis: ipse qͦq sunt facultates. Qͦ circa ipse qͦq orationis
partib quasi instrum̃tis utent᷑ in partẽ. atq ut his oꝑeis
eisdẽ inerunt. Nã in exordiis nisi qͥnq sint supͣdicte retho¬
ricȩ partes: ut inueniat. eloquat᷑. disponat. meminerit.
ꝓnuntiet: nichil agat orator. Eodẽ q mͦ & reliquȩ fere
partes instrum̃ti nisi habeant om̃s rethoricȩ partes frustͣ¬
sunt. Huiꝰ aũ facultatis effector orator ẽ: cuiꝰ est officiũ dic̃ẽ
apposite ad ꝑsuasionẽ. Finis: tũ in ipso tũ in altero. In ipso
quidẽ: bñ dixisse idẽ dixisse apposite ad ꝑsuasionẽ. In alto
uero: ꝑsuasisse. Neq enĩ si qua ĩpediant oratorẽ q̃ minus

Expanded text:
judiciali genere causarum necessarius est ordo prooemii, narrationijudiciali genere causarum necessarius est ordo prooemii, narrationi et in demonstrativo deliberativoque necessaria sunt. Opus autem rhetoricae facultatis docere et movere: quod nihilomitis, ipsae quoque sunt facultates; quocirca ipsae quoque orationis partibus, quasi instrumentis, utentur. Atque ut his operentur, eisdem inerunt. Nam in exordiis nisi quinque sint supradictae rhetoricae partes: ut inveniat, eloquatur, disponat, meminerit, pronuntiet, nihil agit orator. Eodem quoque modo et reliquae fere partes instrumsunt. Hujus autem facultatis effector orator est, cujus est officium dicere apposite ad persuasionem. 8. Finis tum in ipso, tum in altero. In ipso quidem, ut bene dixisse, id est dixisse apposite ad persuasionem; in altero vero, persuasisse. Neque enim si qua impediant oratorem quominus
Abbreviated transcription (Latin):
endũ qͦd potest. erit etiã rethoricȩ facultatis aliqͦd instrum̃tũ.
oc uͦ est oratio que partĩ in ciuili gen̾e u̾satur. partĩ minime.
De ea aũ oratione loquim᷑ quȩ ht̃ aliquã questionẽ. ł quȩ ad fi
nẽ expediende questionis accõmodat᷑. Ea uͦ oratio quȩ in
ciuili gen̾e u̾satur ꝯtinuo decurrit᷑. Ea uͦ quȩ ñ ẽ in ciuilib
causis. int̾rogatione & responsione explicat᷑. S prior rethorica
scd̃a dialectica nuncupat᷑. quȩ hoc suꝑiori differt. Primum
qđ illa ꝯtinua oratione. illa int̾cisa ꝑagit᷑. E qđ rethorica
oratio ht̃ p̃ter adñsariũ iudicẽ. dialectica uͦ eodẽ iudice quo
qͦd exordiũ ẽ: narrationẽ. partitionẽ. ꝯfirmationẽ. rep̃hensi¬
onẽ. ꝑorationẽ. Quȩ partes instrum̃ti rethorice facultatis
qm̃ rethorica in om̃ib specieb suis in est: eisdẽ inerunt. nec
potiꝰ inerunt ꝗͣ eisdẽ ea que ꝑagunt administrabt̃. Itaq & in

Expanded text:
endum quod potest, erit etiam rhetoricae facultatis aliquod instrumentum; hoc vero est oratio, quae partim in civili genere versatur, partim minime. De ea autem oratione nunc loquimur quae aliquam habet quaestinem expediendae quaestionis accommodatur. Ea ergo oratio, quae in civili genere versatur, continue decurrit; ea quae non est in civilibus causis, interrogatione et responsione explicatur. Sed prior, rhetorica; secunda, dialectica nuncupatur: quae hoc superiore differt, primum quod illa continua oratione, haec intercisa peragitur; et quod rhetorica oratio habet praeter adversarium judicem, dialectica vero eodem judice quo quod exordium est; narrationem, partitionem, confirmationem, reprehensionem, perorationem: quae pm rhetorica in omnibus suis speciebus inest, ei dem inerunt. Nec potius inerunt quam eisdem ea quae peragunt administrabunt. Itaque et in
Abbreviated transcription (Latin):
cdialectica ratio subministrat. Unde enĩ genꝰ abest. iñ etiã
species abe̾e̾ necesse ẽ: qm̃ genꝰ species ñ relinquit. Ꝙ de simi¬
lib quidẽ & de contͣriis eodẽ mͦ. in qͥb maxima similitudo
ẽ. int̃ rethoricos ac dialecticos locos. Dialectica enĩ ex ipsis
qualitatib rethorica ex qualitatẽ suscipientib reb argu¬
m̃ta uestigat. ut dialecticꝰ ex gen̾e id ex ipsa gen̾is natura
rethor ex ea re quȩ genꝰ ẽ. Dialecticꝰ ex similitudine. rethor
ex simili id÷ ex ea re quȩ similitudinẽ cepit. Eodẽ moddo
modo qͦ de ipsis disputari possit disseruit. s quẽ admodũ re¬
thorice facultatis argum̃ta ducerent᷑. Qͦd in his cõm̃tariis di¬
ligentiꝰ expedimꝰ. qui a nob̃ in eiusdẽ ciceronis topica consc̾ꝑti
sunt. Qͦ autẽ modo de his dialecticis rationib disputetur
in his cõm̃tariis qͦs in aristotilis topica a nob translata con¬

Expanded text:
dialectica ratio subministrat. Unde enim genus abest, inde etiam dialectica ratio subministrat. Unde enim genus abest, inde etiam species abesse necesse est, quoniam genus species non relinquit. Et de similibus quidem, et de contrariis, eodem modo, in quibus maxima similitudo est inter rhetoricos ac dialecticos locos: dialectica enim equalitatibus, rhetorica ex qualitate suscipientibus rebus argumenta vestigat. Ut dialecticus ex genere, id est ex ipsa generis natura, rhetor ex ea re quae genus est; dialecticus ex similitudine, rhetor ex simili, id est ex ea re quae similitudinem cepit. Eodem modo modo quo de ipsis disputari possit disseruit, sed quemadmodum rhetoricae facultatis argumenta ducerentur, quod in his commentariis diligentius expedivimus qui a nobis in ejusdem Ciceronis Topica conscripti sunt. Quo autem modo de his dialecticis rationibus disputetur, in his commentariis quos in Aristotelis Topica a nobis translata con
Abbreviated transcription (Latin):
e̾e contentꝰ. Rethor enĩ qm̃ causas ex circũstantiis tͣctat. ex
isdẽ circũ stantiis argum̃ta p̃sumet que necesse ẽ ab uniu̾sa¬
lib & simplicib conformari quȩ st̃ dialectici. dialecticꝰ uͦ qͥ
prior est post̾i̾ore ñ eget. nͥ aliq̃n inciderit questio ꝑsonȩ. ut
cũ sit incidens dialectico ad ꝓbandã suã thesin causa circum¬
stantiis inclusa. tc̃ demũ rethoricis utat᷑ locis. Itaq in diale¬
ex eo pendet qͦd natura gen̾is ante p̃cognita ẽ. ut si dubitet᷑
an fuerit aliqͥs ebruis: dicet᷑ si refellere uelimꝰ ñ fuisse. qm̃ in eo
nulla luxuries antecesserit. iccirco nimirũ qr cũ luxurieᷤ ebri¬
etatis quasi qͦddã genꝰ sit. Cũ luxuries nulla fuerit. nͨ ebrie¬
tas qͥdẽ fuit. S hoc pendet ex alt̾o. Cur enĩ si luxuries ñ
fuit. ebrietas eẽ ñ potuit: ex nat᷑a gen̾is demonstrat᷑. quod

Expanded text:
esse contentus. Rhetor enim quoniam causas ex circumstantiis tractat, ex esse contentus. Rhetor enim quoniam causas ex circumstantiis tractat, ex iisdem circumstantiis argumenta praesumit, quae necesse est ab universalibus et simplicioribus confirmari, qui sunt dialectici. Dialecticus vero, qui prior est, posteriore non eget, nisi aliquando inciderit quaestio personae; ut cum sit incidens dialectico ad probandam suam thesim, causam circumstantiis inclusam, tunc demum rhetoricis utatur locis. Itaque in dialeex eo pendet quod natura generis ante praecognita est: ut si dubitetur an fuerit aliquis ebrius, dicitur, si refellere velimus, non fuisse, quoniam in eo nulla luxuries antecesserit. Idcirco nimirum, quia cum luxuries ebrietatis quasi quoddam genus sit, cum luxuries nulla fuerit, ne ebrietas quidem fuit: sed hoc pendet ex altero. Cur enim si luxuries non fuit, ebrietas esse non potuit, ex natura generis demonstratur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipso negotio in ipsis herere arbitret᷑. affecta uͦ eẽ ea quȩ
st̃ in gestione negotii ł adiuncta negotio. extrinsecꝰ uͦ ea quȩ
gestũ negotiũ consecunt᷑. Nam iã illȩ ꝑspicue cõmunitateᷤ
qͦd quidã ipsi pene in utͥsq facultatib u̾santur loci. ut genꝰ
ut pars. ut similitudo. ut contͣriũ. ut maiꝰ ac minꝰ. De com¬
munitatib quidẽ satis dictũ. Diffentiȩ uͦ illȩ st̃. qͦd dialecti
ci etiã thesib apti st̃: rethorici tantũ ad ypothesis id÷ ad
questiones informatas circũstantiis assumunt᷑. Nã sic̃ ipsȩ¬
facultates a semet ipsis uni̾salitate & particularitate di¬
st̃ quȩ sin¬
gulares faciunt causas: ñ mͦ ad thesis utileᷤ
st̃. uerũ etiã ad argum̃ta quȩ in ypothesib posita st̃: eos ꝙ
locos qͥ ex circũstantiis constant. claud̃t atq ambiunt. Ita ꝙ¬
fit. ut sẽꝑ egeat rethor dialecticis locis. dialecticꝰ uͦ sinᷤ possit

Expanded text:
negotio in ipsis haerere arbitretur, affecta vero esse ea quae sunt in gestione negotii vel adjuncta negotio, extrinsecus autem ea quae gestum negotium consequuntur. Jam illae perspicuae sunt communitates, quod quidem ipsi pene in utrisque facultatibus versantur loci, ut genus, ut pars, ut similitudo, ut contrarium, ut majus ac minus. De communitatibus satis dictum est. Differentiae illae sunt quod dci etiam thesibus apti sunt; rhetorici tantum ad hypotheses, id est quaestiones informatas circufacultates a semetipsis universalitate et particularitate disunt, quae singulares faciunt causas, non modo ad theses utiles sunt, verum etiam ad argumenta quae in hypothesibus posita sunt, eorumque locos qfit ut semper egeat rhetor dialecticis locis, dialecticus vero suis possit
Abbreviated transcription (Latin):
tat᷑. alii uͦ extrinsecꝰ ut hi qͥ gestũ negotiũ consecunt᷑. alii uͦ
medii. quoꝵ ꝓximmi quidẽ negotio st̃ hi qͥ ex circũstantiis. re¬
liqui in gestione negotii considerant᷑. Illi uͦ qͥ in adiunctis
negotio collocant᷑. ipsi qͦq int̃ medios locos positi st̃: qm̃ ne¬
gotiũ de qͦ agit᷑ quadã affectione respiciunt. Uel si quis ea
quidẽ quȩ ꝑsonis attͥbuta st̃. ł quȩ ꝯtinentia st̃ cũ ipso nego¬
tio ł in gestione negotii considerant᷑ his similia locis dicat
qͥ ab ipsis in dialectica tͣhunt᷑. de qͥb in questione dubitatur.
conseq̃ntia uͦ negotio ponat extrinsecꝰ. adiuncta nͦ int̃ utr̃q
constituat. Ciceronis uͦ diuisionis hoc mͦ fit similis. Nam ea
quȩ continentia st̃ cũ ipso negotio. ł ea quȩ in gestione ne

Expanded text:
ut hi qui gestum negotium consequuntur, alii vero medii. Quorum proximi quidem negotio sunt hi qui ex circumstantiis reliqui in gestione negotii considerantur. Illi vero qui in adjunctis negotio collocantur, ipsi quoque inter medios locos positi sunt, quoniam negotium de quo agitur quadam affectione respiciusonis attributa sunt, vel quae continentia sunt cum ipso negotio, vel in gestione negotii considerantur, his similia locis dicat, qui ab ipsis in dialectica trahuntur, de quibus in quaestione dubitatur. Consequentia vero negotio ponat extrinsecus. Adjuncta vero inter utrumque constituat. Ciceronis vero divisioni hoc modo fit similis. Nam ea quae continentia sunt cum ipso negotio, 583 vel ea quae in ges
Abbreviated transcription (Latin):
stratiuũ genus. S de his hactenꝰ. Nc̃ de partĩb rethoricȩ ꝑ¬
uidendũ ẽ. Partes enĩ rethoricȩ st̃ quinq. Inuentio. dispositio.
elocutio. memoria. ꝓnuntiatio. Partes aũ uocant᷑ iccirco qui
si qͥd harũ defuerit oratori. ĩꝑfecta facultasẽ. Atq ideo
quȩ uniu̾sã formant oratoriã facultatẽ. eas partes facultatiᷤᷤ
eiꝰ dic̾e ius ẽ. S he partes q̃m rethoricȩ facultatis st̃. totã q
rethoricã facultatẽ cõponunt: necesse ẽ ubi fuerit rethorica
rethoricȩ specieb. Qͦ circa etiã his ciuilib negotiis tͣctandis

Expanded text:
strativum genus. Sed de his hactenus. 5. Nunc de partibus rhetoricae pstrativum genus. Sed de his hactenus. 5. Nunc de partibus rhetoricae providendum est. Partes enim rhetoricae sunt quinque; inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio. Partes autem vocantur idcirco, quia si quid harum defuerit oratori, imperfecta facultas est. Atque ideo quae universa formant oratoriam facultatem, ea partes facultatis ejus dicere jus est. Sed hae partes quoniam rhetoricae facultatis sunt, totamque rhetoricam facultatem componunt, necesse est ut ubi fuerit rhetorica rhetoricae speciebus. Quocirca et his civilibus n
Abbreviated transcription (Latin):
iecta. ut informis adhuc ciuilis questio cũ acceꝑit ex uidicia¬
li finẽ usti. fiat ipsa questio ciuilis in iudiciali gen̾e ꝯstitu
ta. Cũ uͦ ex deliberatiuo sũpserit utile ł honestũ: tc fiat ip¬
sa ciuilis questio in deliberatiuo causarũ gen̾e ostituta. Siͦ
ex demonstratione sũpserit bonũ. tc̃ fiat demonstratiua ei
uilis questio. Uenuint aũ in materiã species ex rethorica. ic¬
circo qđ alit̾ in mat̾ia sua quęlibet facultas ñ potest oꝑari
ꝗͣ si suas adhibeat partes. Absentib enĩ cunctiᷤᷤ partib suis.
qm st̃ genera causarũ. ita st̃ ut omniũ negotioꝵ quȩ in ciuili
questione constituta st̃ informatoꝵ a fine iusto. iudiciale sit
genꝰ. Omniũ uͦ que ꝯstituta in ciuili questione honestũ ł utilẽ
finẽ ceꝑunt : deliberatiuũ sit genꝰ. omniũ q quȩ in cruili po¬
sita questione finẽ honesti tm boniq sũpserunt: sit demon¬

Expanded text:
jecta. Ut informis adhuc civilis quaestio cum acceperit ex judiciajecta. Ut informis adhuc civilis quaestio cum acceperit ex judiciali finem ta. Cum vero ex deliberativo sumpserit utile vel honestum, tunc fiat ipsa civilis quaestio in deliberativo causarum genere constituta. Si vero ex demonstratione sumpserit bonum, tunc demonstrativa fit civilis quaestio. Veniunt autem in materiam species ex rhetorica: quod aliter in materia sua quaelibet facultas non potest operari, quam si suas adhibeat partes: absentibus enim cunctis suis partibus, e, quomodo sunt genera causarum, ita sunt ut omnium negotiorum quae in civili negotio constituta sunt informata. A fine justo judiciale sit genus. Omnium vero quae constituta in civili quaestione honestum vel utilem finem ceperunt, deliberativum sit genus: omniumque quae in civili posita quaestione finem honesti, justi, bonive sumpserunt, sit demon
Abbreviated transcription (Latin):
tiuo. S hec genera st̃ causarũ. Om̃s enĩ cause ł spetiales ł indi¬
uiduȩ sub hoꝵ unũ triũ generũ cadunt. ut sub uidiciali qͥdẽ
speciales. ut maiestatis ł repetundarũ. Indundue uͦ ut cornelis
maiestatis ł uerris repetundarũ. Subdeliberatiuũ uͦ quȩcũq
cause ꝯsolationẽ habent. ut si specialit accipias de bello ł pace.
Si uͦ indiuidue. ut de bello pyrri uł pace. Eodẽ mͦ etiã in demon¬
stratiuis quȩcũq ueniunt in laudẽ & uituꝑationẽ specialit̃
quidẽ ut laus uiri fortis. indiuidue nͦ ut laus scipionis: sub
demonstratiue ponunt᷑. Materia uͦ huiꝰ facultatis ẽ. omnis
quidẽ resꝓpo sita ad dictionẽ. Fertur aũ ciuilis questio in
hanc. Species a rethorica uenientes. qͣsi quȩdã formȩ capi-¬
unt sibi materiã. & tͥplici informatã tenent figurã. Quod
posteriꝰ liquebit. ut ciuilis questio quȩ adhuc informiᷤᷤ scađ̃m
species erat fiat accepto fine unicuiq specierũ rethorice sub¬

Expanded text:
o. Sed haec genera sunt causarum; omnes enim causae vel speciales vel individuae sub horum unum trium generum cadunt: ut sub judiciale quidem speciales, ut majestatis vel repetundarum, individuae vero, ut Cornelii majestatis, vel Verris repetundarum. causae consultationem habent: ut si specialiter accipias de bello vel de pace, si vero individue de bello Pyrrhi vel pace. Eodem modo etiam in demonstrativis, quaecunque veniunt in laudem aut in vituperationem, specialiter quidem, ut laus viri fortis, individue vero, ut laus Scipionis, sub demonstratione ponuntur. Materia vero hujus facultatis est, omnis quidem res proposita ad dictionem. Fere autem est civilis quaestio. In hanc species a rhetorica venientes quasi quaedam formae capiunt sibi materiam, et triplici informatam tenent figuram, quod posterius liquebit, ut civilis quaestio, quae adhuc informis secundum species erat, fiat accepto fine unicuique specierum rhetoricae sub
Abbreviated transcription (Latin):
stotele. nomen ⁊ u̾bum debemus
Aleuinus magister partib sithiȩ nr̃as deueni-¬
ens. has cathegorias ab aristotile g̾co sermone editaᷤᷤ. & pꝰ ab augu¬
stino latinis litt̾is elucidatas. karolo regi francoꝵ destinauit:

Expanded text:
stotele, nomen et verbum debemus Alcuinus magister e partibus Scythiae deveniens has Categorias ab Aristotele Graecorum sermone editas, et post ab Augustino Latinis litteris elucidatas Carolo regi Francorum cum his ve
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ea que de subiecto significant᷑ cũ his quȩ subie¬
cta sunt: ⁊ nomen ⁊ rõnem nominis habere com¬
munẽ. ut homo de subiecto significat᷑ aliqͦ hoĩe.
S ñ solũ nomen uerũetiã rationẽ eandem in subie¬

Expanded text:
autem ea quae de subiecto significantur cum iis quae subieautem ea quae de subiecto significantur cum iis quae subiecta sunt et nomen et rationem nominis habere communem; ut ʻhomoʼ de subiecto significatur aliquo homine, sed non solum nomen, verum etiam ratione
Abbreviated transcription (Latin):
aristotiles cataphasin ⁊ apophasin dixit. ut ẽ.
aut falsum aut uerũ ẽ. Quãobrẽ omissis illis
quatuor quȩ magis ad grãmaticos uł oratores
ꝑtinent: huiꝰ apophatici qd̃ phisosophos attin¬
git. aristotiles habuit mentionem: Diuisio sube.
udebant᷑ : singulas cathegorias oportuit dif¬
a genere sumat exordiũ: ipsa autẽ oycia genus
ñ habet cũ om̃ia ipsa sustineat. ꝑ partes eã uolu¬
it diffinire ut quid sit ñ solum eius diffinitione.
oycia ꝓprie ⁊ pͥncipaliter dicta. quȩ neq in subiec̾to
est. nẽq de subiecto sig̃cat᷑: ut est hic homo uł hic
ꝓpterea quod illa sit potior. quȩ neq in subiecto ẽ
neq de subiecto p̃dicat᷑. Sccłe autẽ substantiȩ iocir¬
co dicte sunt genus ⁊ sp̃es qd̃ solȩ indicent pͥmã. ut
socrates agnoscit᷑. Alud autẽ dicat. uł currit uł am¬
bulat. uł album nicħ possit agnosci. Manifestũ ẽ

Expanded text:
Aristoteles kataphasin et apophasin dixit; ut est Aristoteles kataphasin et apophasin dixit; ut est aut falsum est aut uerum. Quamobrem, omissis illis quattuor quae magis ad grammaticos uel oratores pertinent, huius apophantici -- quod philosophos attingit -- Aristoteles habuit mentionem. DE SUBSTANTIA uidebantur, singulas cata genere sumat exordium, ipsa autem usia genus non habet cum omnia ipsa sustineat -- per partes eam uoluit definire, ut quid sit, non solum eius definitione, usia proprie et principaliter dicta quae neque in subiecto est neque de subiecto significatur, ut est hic homo uel hicpropterea quod illa sit potior quae neque in subiecto est neque de subiecto praedicatur. Secundae autem substantiae idcirco dictae sunt genus et species quod solae indicent primam; ut, Socrates agnoscitur; aliud autem si dicat, vel ʻcurritʼ vel ʻambulatʼ, nihil possit agnosci. Manifestum est
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Alia sunt extra oycian. ubi quando. habere.
Et locus enim ad oycian. ñ ꝑtinet: et tempꝰ ⁊ uestiri.
uł armari ab oycia separata sunt. Alia sunt com¬
munia .i. ⁊ intra ⁊ extra oycian. ad aliquid ⁊ facere
⁊i pati. Ad aliquid: ut maius ⁊ minꝰ. Utraq enĩ dici
ñ possunt : nisi ꝯiuncto altero qͦ mauis sit. uł minꝰ
Ppterea gͦ unũ in se habent: aliud extra se. Item. fa¬
cere ⁊ extra est ⁊ intra. Ut cedere quisquã dici ñ potest.
nͥ alterũ cedat. uł legere nͥ ipse legens aliud sit: ali¬
cian. Pati similiter. Cedi enim uł uri nullꝰ
potest nisi ab altero patiatur. ꝓpterea hec
quoq in oycia est ⁊ extra oycian. Hec gͥ cum
singularia sunt: nicħ affirmant. Copulata
tiuũ. Hec quoq sermonis quasi quatuor ge¬
Neq enim iã intelligit᷑ uł quid imꝑatiuũ sit.
uł quid optatiuũ uł qͥd int̾rogatiuũ. uł qͥd uo¬
tentiã quȩ aliquid aut addat aut demat. qd̃

Expanded text:
 esse non possunt. Alia sunt extra usian, ubi, quando, habere:  esse non possunt. Alia sunt extra usian, ubi, quando, habere: et locus ad usian non pertinet, et tempus, et vestiri et armari; sed ab usia separata sunt. Alia sunt communia, id est et intra et extra usian: ad aliquid, et facere, et pati: ad aliquid, ut majus et minus; utraque enim dici non possunt, nisi conjuncto altero quo majus sit vel minus: propterea ergo unum in se habent, aliud extra se. Item facere, extra est et intra, ut caedere quisque non potest dici, nisi alterum caedat; vel legere, nisi ipse legens aliud sit, aliextra usian. Pati similiter; caedi enim vel uri nullus potest, nisi ab altero patiatur: propterea haec quoque et in usia est et extra usian. Haec igitur cum singularia sunt, nihil affirmant; copulata tum. Haec quoque sermonis quasi quatuor geNeque enim jam intelligitur vel quid imperativum sit, vel quid optativum, vel quid interrogativum, vel quid votentiam, quae al
Abbreviated transcription (Latin):
mal ẽ homo. bipes. risus capax. mortalis. Eadem ⁊
de homine potes dicere. Homo ẽ animal mortale.
in diu̾sis autẽ genĩb hoc ꝓuenire ñ posse Rurs
aristotiles ad ea que dicunt᷑ reuertitur. quanqͣ
suꝑius dixerimus alt̾um sine altero tractari ñ
posse. Nam ⁊ qui dicit aliqͥd. de eo dicit qd̾ ẽ : et
id qd̃ est ñ potest ab altero intelligi nͥ dicat᷑. Eoꝵ¬
dicunt᷑. qd̃ cunq singulare dictum fu̾it. aut oy¬
cian sig̃cat. aut quantitatẽ. aut qualitatẽ. aut
ad aliquid. aut iacere. aut facere. aut pati.aut
ubi aut quando. aut habere. Hȩ sunt cathego¬
riȩ decem quaꝵ pͥma ẽ oycia. scilicet quȩ nouem
oyeia alia extra oycian. alia ⁊ intra ⁊ extra. Quali¬
tas ⁊ quantitas ⁊ iacere. in ipsa oycia sunt. Mox e¬
nim ut oycian. uł hominẽ uł equũ dixerimꝰ ad¬
uertamꝰ necesse est bipedalem. tͥpedalẽ uł qua¬
drupedalem. aut album aut nigrũ. aut stantem

Expanded text:
mal est homo bipes, risus capax, mortalis eadem et mal est homo bipes, risus capax, mortalis eadem et de homine poses dicere: Homo est animal mortale, in diuersis autem generibus hoc prouenire Aristoteles ad ea quae dicuntur revertitur, quamquam superius dixerimus alterum sine altero tractari non posse nam et qui dicit aliquid, de eo dicit quod est, et id quod est non potest ab altero intellegi nisi dicatur. Eordicuntur, quodcumque singulare dictum fuerit aut usian significat aut quantitatem aut qualitatem aut ad aliquid aut iacere aut facere aut pati aut ubi aut quando aut habere. Hae sunt categoriae decem, quarum prima usia est - scilicet quae novem usia, alia extra usian, alia et intra et extra. Qualitas, quantitas et iacere in ipsa usia sunt mox enim ut usian vel hominem vel equum dixerimus, advertamus necesse est bipedalem, tripedalem, drupedalem; aut album, aut nigrum; aut stantem,