comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut sicͥ se tredi uoluit iħe. hoc ẽ
sic se sp̃italit̃ tangi qd̃ ipse ꝙ pat̃
unũ sint. Eius quippe intimis sen¬
sib quodãmodo ascendit ad pa¬
trem: qui sic in eo ꝓfecerit ut pa¬
tri agnoscat ȩqualẽ. Alit̃ non
recte tangit᷑ : id ẽ aliter in eum
ñ recte credit᷑. Poterat aũ sic cre¬
dere maria. ut eum putaret im¬
parẽ patri: qd̃ utiq ꝓhibetur cũ
d̾r ei. Noli me tangere. nondũ
ẽ noli in me sic credere quẽad¬
modũ adhuc sapis. Noli tuũ sen¬
sũ huc usq ꝑtendere quod ꝓ te
factus sũ: nec tansire ad illud ꝑ
quod facta es. Quomͦ enĩ ñ car¬
nalit̃ adhuc in eum credebat: quẽ
sicut hominẽ flebat: Nondũ enĩ
inquit ascendi ad patrẽ meũ.
Ibi me tangis: quando me credi¬
ris patͥ non imparẽ dm̃. Uade
autẽ ad frẽs meos: & dic eis. As¬
cendo ad patr̃e meum ⁊ patrẽ

Expanded text:
aut sic in se credi voluisse Jesus, hoc est sic se spiritualiter tangi, quod ipse et Pater unum sint. Ejus quippe intimis sensibus quodammodo ascendit ad Patrem, qui sic in eo profecerit, ut Patri agnoscat aequalem. Aliter non recte tangitur, id est, aliter in eum non recte creditur. Poterat autem sic credere Maria, ut eum putaret imparem Patri. Quod utique prohibetur cum dicitur ei: Noli me tangere, id  noli in me sic credere, quemadmodum adhuc sapis. Noli tuum sensum hucusque pertendere, quod pro te factus sum, nec transire ad illud per quod facta es. Quomodo enim non carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut hominem flebat? Nondum enim, inquit, ascendi ad Patrem meum. Ibi me tanges, quando me credideris Patri non imparem Deum. Vade autem ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum, et
Abbreviated transcription (Latin):
a meipso ñ loquor. ꝓpt̾ea putabit᷑
usq ad eo imparis potestatis. ut ñ
qd̃ ipse uult faciat: audiat᷑ quod
dixit. Sicut pat̃ suscitat moetuoᷤᷤ
& uiuificat: sic & filius qͦs uult
uiuificat. Item. Si qm̃ dixit. pat̃

Expanded text:
pso non loquor, propterea putatur usque adeo imparis potestatis, ut non quod ipse vult faciat; audiatur quod dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Item si quoniam dixit, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽ alt̃ alteri. ut tam̃ alt̃ ex al¬
tero: ideo ñ loqͥtur a seipso. qr
ñ ÷ a seipso. E ideo pat̾ in illo ma¬
nens facit oꝑa ipse: qr ꝑ quẽ et
cũ quo facit. ñ est nͥ ab ipso. De¬
niq adiungit & dicit. Non credi¬
tis qr ego in patre & pat̾ in me ẽ:
Alioquin ꝓpt̾ oꝑa ipsa credite.
Ante solus phylippus arguebat᷑:
ñe autẽ non ibi eum solũ fuisse
qui eẽt arguendus ostenditur.
ꝓpt̃ oꝑa inqͥt ipsa credite: qr ego
in patre. & pat̾ in me ẽ. Neq enĩ
si separati eẽmꝰ. inseparabilit̾ oꝑa¬
ri ulla ratione possemꝰ. S qͥd est
qd seqͥtur: am̃ am̃ dico uob̃. qui
credit in me. oꝑa que ego facio.
& ipse faciet. & maiora hoꝵ faciet:

Expanded text:
s alter alteri, ut tamen alter ex altero, ideo non loquitur a semetipso, quia non est a seipso: et ideo Pater in illo manens facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso. Denique adjungit, et dicit: Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Antea solus Philippus arguebatur, nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur. Propter opera, inquit, ipsa credite quia ego in Patre, et Pater in me est: neque enim si separati essemus, inseparabiliter operari ulla ratione possemus. 3. Sed quid est quod sequitur, « Amen, amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
que ego loquor uob̃: a meipso non
loquor. Pater autẽ in me maneis:
facit oꝑa ipse. Que oꝑa tẽ dicebat.
nisi u̾ba quȩ loquebatur:ͦ audie¬
bant & credebant illi: & eorundẽ
u̾boꝵ fructus. erat fides illoꝵ. ue¬
runtam̃ eugłizantib discipłis.
ñ tam pauci quã illi erant: sed
gentes etiam credidunt. Hec st̃
sine dubitatione maiora: nec tam̃
ait. maiora hoꝵ facietis. ut solos
apłos ea putaremꝰ ẽẽ facturos: s
qui credit in me inqͥt. oꝑa que ego
facio & ipse faciet. & maiora hoꝵ
nec debent festinatione p̃cipita¬
ri: s ea cogit concludendus iam

Expanded text:
pso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum nec debent festinatione praecipitari; sed ea cogit concludendus jam
Abbreviated transcription (Latin):
se extollat seruus suꝑ dñm: nec
discipłs suꝑ magistrũ. Maiora
quã ipse fecit. dixit eos ẽẽ factu¬
ros: s in eis uł ꝑ eos se faciente: ñ¬
in ipsis tamꝗͣ ex semetipsis. Ci qͥp¬
pe cantat᷑. Diligã te dñe uirtus
mea. Sed que st̃ tandẽ ista maio¬
ra: an forte qd̃ egros ipsis transe¬
untib etiam illoꝵ umbra sana¬
bat: maius ẽ enĩ ut sanet ũbra:
quã fimbria. Illuo ꝑ se. hoc ꝑ il

Expanded text:
se extollat servus super dominum, nec discipulus super magistrum. Majora quam ipse facit dixit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per
Abbreviated transcription (Latin):
uero. s sic̃ sunt inter se duo falsa
contraria. Errando in diu̾sa istis:
in medio ẽ uia quã reliquisti. In¬
ter uosipsos longiore int̾uallo se¬
parati estis: quã ab ipsa uia cuiꝰ
desertores estis. Uos hinc. uos autẽ
illĩc uenite. Alteri ad alteros tran¬
sire nolite. s hinc atq illinc ad noᷤ
ueniendo inuicẽ uos inuenite. Sa¬
belliani agnoscite quẽ p̃termit¬
titis: arriani equate quẽ subdi¬
tis: & in uia ueritatis nob̾cũ ambu¬
latis. Est enĩ qd̃ inuicẽ ex uob̃ al¬
teri ex alteris ãmonere utriq de¬
beatis. Audi sabelliane. Usq adeo
ñ ipse pat̃ s alter ẽ filiꝰ: ut eũ ar¬
rianꝰ inequalẽ asserat patri. Audi
arriane. Usq adeo filius ȩqualis ẽ
patri: ut sabellianꝰ eundẽ dicat eẽ¬
et patrẽ. Tu adde quẽ tollis. tu ad¬
imple quẽ minuis. & nob̃cũ am¬
bo consistitis. qr nec tu tolliꝰ nec tu
minuis eum: qui &e alt̃ ẽ a patre.

Expanded text:
vero, sed sicut sunt inter se duo falsa vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc atque illinc ad nos veniendo, invicem vos invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: usque adeo non ipse Pater, sed alter est Filius, ut eum arianus inaequalem asserat Patri. Audi, ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
ydite aurib. accipite m̃¬
tib dilectissimi. loquen¬
tib quidem nob̃. s ipso
docente qͥ non redit a no¬
bis. Dñs dicit qđ modo
cum legeret᷑ audistis. Nerba que
ego loquor uob̃: a meipso ñ loquor.
Pat̃ autẽ in me manens: ipse facit
sũ qui loquor. Ei quippe tribuit
qd̾ facit: de quo ẽ ipse qͥ facit. Pat̃
enĩ ds non ẽ de aliquo: filiꝰ autẽ
ds ẽ qͥdem patri equalis: s de pa¬
tre dõ. Ideo ille d̾s: s ñ de dõ. E
lum̃: s non de lumine. Iste uͦ d̃s
de do: lum̃ de lumine. Nã in hiꝰ¬
tũ est. pater autẽ in me manens.
facit oꝑa ipse. singłas tenentes.
diu̾si nob̃ adu̾santur beretici: qui
non ex una parte. si in contraria
conantes a uia ueritatis exorbitans.
Arriani quippe dicunt: ecce in eqͦ¬
lis ẽ patͥ. filius. non a seipso loqui¬
patripassiani. Ecce qͥ pat̃ ẽ. ip̃se ẽ¬
&e filius. Qͥd ẽ enĩ pater in me ma¬
nens ipse facit᷑: nisi in me maneo
eo modo. sicut ẽ falsũ contrarium

Expanded text:
dite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater ausum qui loquor? Ei quippe tribuit qenim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. Denitum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exorbitant. Ariani quippe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Filius, Patripassiani: Ecce Pater ipse est Filius. Quid est, inquiunt, in me manens ipse fecit opera, nisi in me maneo eo modo sicut est falsum contrarium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uiã scitis. illis dixisse intelliga¬
tur qͥ sciebant. ñ philippo cui dic¬
tũ est tanto tp̃re uob̃cũ sũ. ꝙ ñ
cognouistis me philippe: his ergo
qui filium nouerant. etiã illud
de patre dictũ est. & amodo cog¬
noscetis eum: & uidistis eũ. Bictũ

Expanded text:
et viam scitis. Illis dixisse intelligaet viam scitis. Illis dixisse intelligatur, qui sciebant: non Philippo, cui dictum est: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre jam dictum est: Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Di
Abbreviated transcription (Latin):
cognouissetis. Hoc ẽ qđ ait. Nemo
uenit ad patr̃e nͥ ꝑ me. Beinde
subiungit. E a modo cognoscetis
eum. & uidistis eũ. Sed philippus
unꝰ ex apłis qͥd audierit ñ intelli¬
gens : dñe inquit ostende nob̃ pa¬
trẽ. & sufficit nob̃. Cui dñs. Tan¬
to inqͥt cẽpore uob̃cũ sũ: & ñ cog¬
nouistis me: philippe qͥ uidet me
uidet & patrẽ meum. Ecce increpat
qd̃ tanto tempore cũ ipsis erat.
&e ñ cognoscebatur. Nonne ipse
dixerat & quo ego uado scitis. &
iuiam scitis: ce se nescire dicentes
eoᷤᷤ hoc scire conuicerat: addendo atq
dicendo ego sũ uia. ueritas & uita.
Quomodo nc̃ dicit. tanto tempore
uobiscũ sũ & non cognouistis me.
cũ ꝓfecto & quo iret & uiam sciress:
ñ ob aliud nͥ quod utiq ipsũ scireis:
Sed facile ista soluitur questio. si
dicamꝰ quod eum aliqui eoꝵ scie¬
bant. aliqui nesciebant. atq in
his qui nesciebant & philippꝰ erat:
& quod ait. & quo ego uado scitiꝰ.

Expanded text:
cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quoSed facile ista solvitur quaestio, si dicamus, quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant Philippus erat; et quod ait: Et quo ego vado, scitis,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc erimꝰ cũ in illa uita. hoc ẽ in
existendo uita habet uitã. & ipse
ẽ qd̃ habet. & qđ uita ẽ. in ipso.
ipse ẽ in seipso: nos aut̃e qr non
ipsa uita. s ipsius uite participeᷤᷤ
sumꝰ. ita ibi erimꝰ ut in nob̾ipsiᷤ
non qd̃ ipse ẽ esse possimꝰ. s nosip¬
si non uita. ipsũ habebimꝰ uitã. qui
seipsũ habet uitã. eo qd̃ ipse sit
uita. Beniq ipse in seipso ẽ im¬
mutabilit̃. & in patre inseparabi¬
lit̃. Nos uͦ cũ in nob̃ipsis eẽ uolu¬
issemꝰ. ad nosipsos turbati sumꝰ.
Unde illa uox ẽ. Ad me ipsũ turba¬
bata ẽ anima mea. atq in deteriꝰ
cõmutati: neq id qd̾ sumꝰ manere
potumꝰ. Cũ autẽ ꝑ ipsũ uenimus
ad patrẽ. sicut ait. nemo uenit ad
patre nisi ꝑ me. manentes in illo
nec a patre nos qͥsquã poterit se¬
parare nec ab illo. Conectens itaq
consequentia p̃cedentib. si cognouiᷤᷤ¬
setis me inqͥt. & patrẽ meum utiq

Expanded text:
hoc erimus, cum in illa vita, hoc est in hoc erimus, cum in illa vita, hoc est in existendo vita habet vitam, et ipse est quod habet, et quod vita est in ipso, ipse est in seipso: nos autem non ipsa vita, sed ipsius vitae participes sumus, atque ita ibi erimus, ut in nobis ipsis non quod ipse est esse possimus, sed nos ipsi non vita, ipsum habeamus vitam, qui seipsum habet vitam, eo quod ipse sit vita. Denique ipse et in seipso est immutabiliter, et in Patre inseparabiliter: nos vero cum in nobis ipsis esse voluissemus, ad nos ipsos turbati sumus; unde illa vox est, Ad meipsum turbata est anima mea : atque in deterius commutati, neque id quod fuimus, manere potuimus. Cum autem per ipsum venimus ad Patrem, sicut ait, Nemo venit ad Patrem nisi per me; manentes in illo, nec a Patre nos quis quam poterit separare, nec ab illo. 2. Connectens itaque consequentia praecedentibus: Si cognovisetis me, inquit, et Patrem meum utique
Abbreviated transcription (Latin):
&e si abiero & p̃parauero uobis
locũ: iterũ uenio & accipio uosad
meipsũ: ut ubi ego sũ & uos sitis.
Deinde addiderat. E quo ego uado
scitis: & uiam scitis. Nichilq aliuo
ostendit ẽẽ qđ dixit: nisi qr ipsum
sciebant. Qͥd gͦ eẽt ire ad seipsum.
ꝑ seipsũ. qd̾ etiã discipłis p̃stat. ut
eant ad ipsũ ꝑ ipsũ: ut potuimꝰ
pͥstino sermone iam diximꝰ. Qͥ d ita¬
q ait ut ubi ego sum. & uos sitis:
Ubi erant futuri: nisi in ipso: ac
ꝑ hoc ẽ etiam ipse in seipso. & id̾o
ibi illi ubi & ipse: hoc ẽ in ipso.
Ipse ẽ gͥ uita et̃na. in qua futuri
sumꝰ. cũ acceꝑit nos ad se. E ipsa
uita eterna qđ ipse ẽ. in ipso est.
ut ubi ẽ ipse & nos simꝰ. hoc ẽ in
ipso. Sicut enĩ pater habet uitã
in semetipso: & utiq non aliud
ẽ uita quã habet. nisi qd̾ est ipse
qͥ hanc habet: sic dedit & filio uicã
habere in semetipso. cũ ipse sit ea¬
dem uita quã habet in semetipso.
Numqͥd aut̃e nos uita qđ est ipse

Expanded text:
« Et si abiero, et praeparavero vobis locum; iterum venio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis: » deinde addiderat, « Et quo ego vado scitis, et viam scitis; » nihilque aliud ostendit esse quod dixit, nisi quia ipsum sciebant. Quid ergo esset ire ad seipsum per seipsum, quod etiam discipulis praestat ut eant ad ipsum per ipsum, ut potuimus pristino sermone jam diximus. Quod itaque ait, Ut ubi ego sum, et vos sitis, ubi erant futuri nisi in ipso? Ac per hoc est etiam ipse in seipso, et ideo ibi illi ubi et ipse, id est, in ipso. Ipse est igitur vita aeterna in qua futuri sumus, cum acceperit nos ad se: et ipsa vita aeterna quod ipse est in ipso est, ut ubi est ipse, et nos simus, hoc est, in ipso. Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, et utique non aliud est vita quam habet, nisi quod est ipse qui hanc habet: sic dedit Filio habere vitam in semetipso , cum ipse sit eadem vita quam habet in semetipso. Numquid autem nos vita quod est ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
& illũ cui ẽ similis nouerim. Os¬
cende itaq nob̃ patre: & sufficit
nob̃. S idem magister discipłm ar¬
guebat: qm̃ cor postulantis uide¬
bat. Tamꝗͣ. enĩ melioe pat̾ eẽt quã
filiꝰ: ita philippꝰ patr̃e nosse cupie¬
bat. E ideo nec filiũ sciebat: qđ
meliꝰ esse aliqͥd credebat. Ad hẽ
sensũ coerigendũ dictũ est: qui ui¬
det me. uidet & patrẽ. Qͦ mͦ tudi¬
cis ostende nob̃ patrẽ: yideo qͦmͦ
tu dicas. Non alterũ queris uidẽ
similẽ: s illũ putas eẽ meliorem.
Non credis qi ego in patre. & pat̃
in me ẽ: Scur in similib distantiã
cupis cernere: cur inseparabiles
separatim desidas nosse: deinde
non solũ philippũ. s ad eos plu¬
ralit̾ loquit᷑. que ñ st̃ in angu̾¬
tias coartanda: ut adiuuante
ipso diligentiꝰ exponantur.¬
de eo qđ dicit. uerba. que ego
loquor uob̃ a meipso ñ loquor.

Expanded text:
 illum cui iste est similis, noverim. Ostende itaque nobis Patrem, et sufficit nobis. Sed ideo magister discipulum arguebat, quoniam cor postulantis videbat; tanquam enim melior Pater esset quam Filius, ita Philippus Patrem nosse cupiebat, et ideo nec Filium sciebat, quo melius aliquid esse credebat. Ad hunc sensum corrigendum dictum est, Qui videt me, videt et Patrem. Quomodo tu dicis, Ostende nobis Patrem? Video quomodo tu dicas: non alterum quaeris videre similem, sed illum putas esse meliorem. Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quae non sunt in angustias coarctanda, ut adjuvante ipso diligentius exponantur.Dominus dicit, Verba quae ego loquor vobis, a m
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt ostende nob̃ patr̃e: Si me ui¬
disti qͥ omĩmodis similis sũ: uidisti
illũ cuiꝰ similis sũ. Qͦ d si uidẽ non
potes:nũ saltim credis. q ego in
patre. & pat̾ in me ẽ: poterat bic
dicere phylippus. uideo quidẽ te
& credo ce ẽẽ simillimũ patris: s
nũquid arguendus ẽ & obuirgan¬
dus. qͥ cũ similẽ uidet. etiã illum
cuiꝰ est similis uult uidere: Simi¬
lẽ quide noui. s adhuc alt̾m sine

Expanded text:
inquit, Ostende nobis Patrem? Si me viinquit, Ostende nobis Patrem? Si me vidisti, qui illi omnimodo similis sum, vidisti illum cupotes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus, Video quidem te, et credo te esse simillimum Patri: sed nunquid arguendus et objurgandus est, cui cum similem videt, etiam illum cujus est similis, vult videre? Similem quide
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. illũ uidistis. Sic gͦ dictũ est qͥ
uidet me uidet & patrẽ: non quod
ipse pat̾ qui filiꝰ. s qđ a patris simi¬
litudine. in nullo prsus discrepet
filiꝰ. Nam nͥ duo ẽẽnt pat̾ & filiꝰ. non
dictũ esset. si cognouissetis me & pa¬
trẽ meũ utiq cognouissetis. Utiq
enĩ: qr nemo inquit uenit ad pa¬
trẽ nisi ꝑ me. Si cognouissetis me.
& patrẽ meũ cognouissetis. Qm̃ gͦ
ego sũ ꝑ quẽ uenitur ad patrẽ: ꝑ¬
ducã uos ad eũ. ut ipsũ etiam cog¬
noscatis. S qm̃ illi sũ om̃ino simil¬
limꝰ. amodo cognoscetis eũ: cũ cog¬
noscitis me. & uidistis eũ: si ocłis
cordis uidistis me. Qͥd gͦ ẽ qđ dicis
pbilippe. ostende nob̾ patrẽ &e suf¬
ficit nob̃: canto inqͥt tẽpore uob̃¬
cũ sũ & non cognouistis me: pbi¬
lippe qͥ me uidet. uidet & patrem.
Quod si ad te multũ ẽ hoc uidẽ: sal¬
tim qđ iuides crede. Quomͦ enĩ diciꝰ

Expanded text:
tum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui tum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo essent Pater et Filius, non dictum esset: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis. Utique enim, quia nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me: si cognovissetis me, et Patrem meum cognovisseti per quem venitur ad Patrem, perducam vos ad eum, ut ipsum etiam cognoscatis. Sed quoniam illi sum omnino simillimus, amodo cognoscitis eum, cum cognoscitis me: et vidistis eum, si oculis cordis vidistis me. Quid ergo est quod dicis, Philippe, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis? Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui me videt, videt et Patrem. Quod si a te multum est hoc videre, saltem quod non vides, crede. Quomodo enim dicis,
Abbreviated transcription (Latin):
rant similem filiũ. Ergo iã sciebans
filium. & si ñ om̃s. certe quidã eo¬
rũ quib dr. & quo uado scitis et
uiam scitis. Ipse ẽ enĩ uia: s patrẽ
nesciebant. Ideo audiunt:si cog¬
nouissetis me. E patrẽ meũ cognoᷤᷤ¬
cetis. ꝑ me utiq & illũ. Alius enĩ
ego sũ. aliꝰ ille. S ne putarent dis¬
similẽ. & amodo inquit cognosce¬
tis eum: & uidistis eum. Nidunt
enĩ eius simillimũ filium. S am¬
monendi fuerant talem ẽẽ etiam
patr̃e quẽ nondũ uidebant. qua¬
lis ẽ filiꝰ quẽ uidebant. E ad hoc ua¬
let qd̃ postea philippo dr̃. qͥ uidet
me uidet & patrẽ: non qd̃ ipse sit
pat̾ & filiꝰ. quod in sabellianis qui
uocant᷑ etiam patripassiani catho¬
lica fides dampnat: s qd̃ suniles
sint in natura pat̾ & filiꝰ: ut qui u¬
nũ nouerit. ambos nouerit. Solemꝰ
enĩ de simillimis duob ita loqui eiᷤ
qͥ unũ eoꝵ uident. & qualis sit aliꝰ
uolunt nosse: ut dicamꝰ uidistis is¬

Expanded text:
ilium. Ergo jam sciebant Filium, et si non omnes, certe quidam eorum, quibus dicitur: Et quo vado scitis, et viam scitis. Ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant: ideo audiunt: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognoviistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem. Non quod ipse esset Pater et Filius, quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat: sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noveenim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis is
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in gentib creditũ est in mundo:
assũptũ est in gła. S omĩa oꝑa
xp̃i incelligenda ubi ait. maiora
hoꝵ faciet: nulla nos necessitaᷤ co¬
git. Hoꝵ enĩ forsitan dixit: que
ille faciebat. Tunc autẽ uerba fi¬
dei faciebat. & de his oꝑib fuerat
p̃loquutus dicens. uerba que ego
loquor uob̃ a meipso non loquor:
pat̾ autẽ in me manens fac̃ oꝑa
impios iustificare. qđ ita facit in
nob̃. ut faciamꝰ & nos. Restat in¬
quirere quomodo accipiendũ sit
qdcũq petieritis in nomine me¬
o hoc faciam. ꝓpt̾ multa enĩ que
petunt fideles eiꝰ nec accipiunt:
non parua hinc exoritur questi¬
dus ẽ: cͥonsidande atq tractan¬
de tribuat᷑ saltim parua dilatio

Expanded text:
 creditum est mundo, assumptum est in gloria. Sed omnia opera Christi intelligere, ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit quae ille faciebat: tunc autem verba fidei faciebat, et de his operibus fuerat praelocutus, dicens: Verba quae ego loquor vobis, a me ipso non loquor: Pater aimpios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos. Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non parva hinc exoritur quaestidus est, ei considerandae atque tractandae tribuatur saltem parva d
Abbreviated transcription (Latin):
o & ipse faciet: & maiora hoꝵ fa¬
ciet. Si gͦ qui credit faciet: non
credit utiq qͥ non faciet: sicuti
ẽ. qui diligit me inandata mea
custodit. unde ꝓfecto qͥ non custo¬
dit non diligit. Item in alio loco.
Qͥ audit inquit uerba hec & facit
ea. similabo eum eum uiro sapi¬
petrã. Qͥ gͦ non ẽ similis huic
uiro prudenti. ꝓculdubio aut
u̾ba hec audit᷑ & ñ facit. aut oĩ¬
no ñ audit nec facit. Qͥ credit in
Tale etiã hoc ẽ. qui credit in me¬
Non itaq credit: qͥ non faciet.
Qͥ d ẽ hoc frẽs: nũquid int̃ cre¬
dentes in xp̃m non ẽ cõputandꝰ:
qͥ non fecerit oꝑa maiora quã xͦ :
Durũ ẽ. absurdũ ẽ. ferri ñ pot̃:
ñ tolerat᷑ nisi intelligat᷑. Apłm¬

Expanded text:
o et ipse faciet, et majora horum fao et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet; sicuti est: Qui diligit me, mandata mea custodit : unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco: Qui audit, inquit, verba mea haec, et facit ea, similabo eum viro prudpetram. Qui ergo non est similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba mea haec audit et non facit, aut omnino nec audit, nec facit. Qui credit in Tale etiam hoc est: Qui credit in mNon itaque credit qui non faciet, Quid est hoc, fratres? Nunquid inter credentes in Christum non est computandus, qui non fecerit opera majora quam Christus? Durum est, absurdum est, ferri non potest, non toleratur, nisi intelligatur. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
turus sũ & tẽ maiora. quã nunc.
Maiora ꝑ eum qͥ credit in me. ꝗͦ
p̃ter eum ꝑ me. Ego tam̃ ipse p̃¬
ter eum: ego ipse ꝑ eum. Quan¬
do pret̾ eum ñ faciet ipse: quan¬
iora ꝑ eum facere quã pret̃ eũ :
ñ ÷ defectio s dignatio. Qd enĩ
retribuant seruidño: ꝓ om̃ibus
que retribuit eis: quandoqͥdem
inter cetera bona etiã hoc eis do
nare dignatus ẽ : ut maiora fa¬
ceret ꝑ illos quã pret̾ illos. Non¬
ne ab ore ipsius diues ille tristi
abscessit: quando uite eterne ẽ¬
iecit. & tam̃ postea qd̃ ab illo au¬
ditũ non fecit unꝰ. fecert̃ multi
cũ loqueretur ꝑ discipłos magis¬
ter bonus. Contẽptibilis ei quẽ
diuit̾ẽ ꝑ seipsũ ammonuit: ama¬
bilis eis. qͦs ex diuitib pauperes
ꝑ pauꝑes fecit: ecce maiora fecit
p̃dicatus a credentib. quã locu¬
tus audientib. Uerũ hoc ad huc
cit. Non autẽ ipsos tantũ signi¬
cans ait. oꝑa que ego facio & uoᷤ
dit in me inqͥt oꝑa que ego faci¬

Expanded text:
urus sum et tunc majora quam nunc; majora per eum qui credit in me, quam praeter eum per me: ego tamen ipse praeter eum, ego ipse per eum: sed quando praeter eum, non faciet ipse; quanjora per eum facere, quam praeter eum, non est defectio, sed dignatio. Quid enim retribuant servi Domino pro omnibus quae retribuit eis? quandoquidem inter caetera bona etiam nare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore ipsius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae coet tamen postea, quod ab illo auditu cum loqueretur per discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a credentibus, quam locutus audientibus. 2. Verum hoc adhuc cit: non autem ipsos tantum significans ait, Opera quae ego facio et vos dit in me, inquit, opera quae ego faci
Abbreviated transcription (Latin):
in me. oꝑa que ego facio & ipse
faciet: non ẽ facile comp̃hendẽ.¬
Et cũ hoc ad intelligendũ difficil¬
limũ sit. adiecit aliud difficiliꝰ. &
maiora hoꝵ faciet. Qͥd ẽ hoc: qui
bre sue transitu qđ discipłi fece¬
r̃t. quã fimbrie sue tactu qđ ip¬
se dñs fecit. sanare languentes.
ꝙ qr plures apłis quã ipso ꝑ os
maior eẽt magistro discipłs. uł
dñõ seruus. uel adoptatus um¬
genito. uel homo dõ: s qđ ꝑ illoᷤᷤ
ipse dignaret᷑ eadem maiora fa
cere. qui dicit eis alio loco. sine
nicħ potestis facere. Ipse quip¬
pe ut alia omittã que st̃ in nu¬
merabilia. sine ipsis fecit & ipsos:
sine ipsis fecit hẽ mundũ. E qr
homo etiã ipse fieri dignatus ẽ.
sine ipsis fecit & se ipsũ. Qͥd aut̃
illi sine ipso: nͥ peccatũ: deniq
& hic qͦd de hac poterat nos mo¬
uere mox abstulit. Cũ enĩ dixis¬
set qͥ credit in me oꝑa quȩ ego
facio & ipse faciet. & maiora hoꝵ
faciet: continuo sequutꝰ ad iunx̃.

Expanded text:
in me, opera, quae ego facio, et ipse faciet , non est facile comprehenderEt cum hoc ad intelligendum difficillimum sit, adjecit aliud difficillius: et majora horum faciet. Quid est hoc? Qui brae suae transitu, quod discipuli fecerunt, quam fimbriae suae tactu, quod ipse Dominus fecit sanare languentes: et quia plures apostolis, quam ipso per os major esset magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus Unigenito, vel homo Deo; sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit eis alio loco, Sine me nihil potestis facere . Ipse quippe, ut alia omittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit ipsos, sine ipsis fecit hunc mundum: et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit. Cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, continuo secutus adjunxit,
Abbreviated transcription (Latin):
Audita gͦ intellege. Qͥ credit in
me. oꝑa que ego facio & ipse fa¬
ciet. Prius ego facio. deinde & ip¬
se faciet: qr facio ut faciat. Que
oꝑa: nisi ut ex impio iustus fiat:
& maiora hoꝵ faciet. Quoꝵ obsecro:
Nũquidnam om̃ium oꝑum xp̃i
Maiora facit: qͥ cũ timore & tremo¬
re suam ipsius salutẽ oꝑatur: qd̃
utiq in illo s non sine illo xp̃e o¬

Expanded text:
am et intellige: « Qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet ? » Prius ego facio, deinde ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat?  majora horum faciet. Quorum, obsecro? Numquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur ? Quod utique in illo, sed non sine illo
Abbreviated transcription (Latin):
natoꝵ autẽ salus et iustificatio
ꝑmanebit. In illis tantũ oꝑa dĩ:
in his autẽ ẽ etiam ymago di.
his oꝑib maiora facit. qui oꝑan¬
te in se. xp̃o cooꝑat᷑ eternã salu¬
tẽ. ac iustificationẽ suam:ͦ non
hic audeo p̾cipitare sentenciam.
Intelligat qui potest. uidicet qui
potest. utrũ maius sit iustos cre¬
are. quã impios iustificare. Cer
te si equalis ẽ utrũq potentie:
hoc maris ẽ miscdie. Hoc ẽ enimm

Expanded text:
tem salus et justificatio permanebit. In illis tantum opera Dei, in his autem est etiam imago Dei. his operibus majora facit, qui operante in se Christo cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam. Intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd ẽ app̃hendẽ: ntellexisti: app̃¬
hendisti. Sed ñ sic iudei. Tu app̃hen¬
dis ut habeas: illi app̃hendere uo¬
lebant ut ñ haberent. E qr uolebar
app̃hendẽ: qͥd eis fecit: exiit de ma¬
nu eoꝵ. Noneum app̃henderunt:
qr manus fidei non habuer̃t̃. Uer¬
bũ caro factũ est: s non erat mag¬
nũ uerbo. eicere carnẽ suam de ma¬
nib carnis. Mente uerbũ prende:
ubi erat baptizans ioħes primũ.
& mansit ibi. et multi uenerunt
ad eum et dicebant: qr iohes qui¬
dem signũ fecit nullũ. Meminis¬
tis uob̃ dictũ de ioħe qr lucernae¬
rat: et diei testimonium ꝑhibebat.
Qͥd gͦ isti apud se dixer̃t: I ohes sig¬
nũ fecit nullũ. Nullũ inquiunt
miracłi ostendit ioħes: non demo¬
monia fugauit. non expulit febrẽ.
non cecos illuminauit. non mortu¬
os suscitauit. ñ tot milia hominũ
de quinq uel septem panib pauit:
ñ suꝑ mare ambulauit. ñ uentis
et fluctib imꝑauit. Nichil horũ

Expanded text:
Quid est apprehendere? Intellexisti, appreQuid est apprehendere? Intellexisti, apprehendisti. Sed non sic Judaei: tu apprehendisti ut habeas, illi apprehendere volebant ut non haberent. Et quia sic volebant apprehendere, quid eis fecit? Exiit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt. Verbum caro factum est: sed non erat Verbo magnum, ejicere carnem suam de manibus carnis. Mente Verbum apprehenubi Joannes baptizans primum, et mansit ibi. Et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum. Meministis vobis dictum de Joanne, quia lucerna erat, et diei testimonium perhibebat . Quid ergo isti apud se dixerunt, Joannes signum fecit nullum? Nullum, inquiunt, miraculum ostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus pavit, non supra mare ambulavit, non ventis et fluctibus imperavit; nihil horum
Abbreviated transcription (Latin):
non sic unigenitus filiꝰ. Ille in pa¬
tre et pater in illo: tamꝗͣ equalis
in eo cui ẽ equalis. Beniq nos ali¬
quando possumꝰ dicere: in d̾o su¬
mus & d̾s in nob̃. Ego et d̾s unũ
sumꝰ: nũquid possumꝰ dicere: In
d̾o e̾. qi d̾s te continet. Bs̃ est in
te: qr templũ dei factus es. Sed
nũquid qr in deo es et d̃s ẽ in te.
potes dicere. qͥ me uidet. dm̃ ui¬
det: quomodo unigenitus dixit.
qui me uidit. uidit et patrem:
et ego et pat̾ unũ sumꝰ :ꝰ agnosce
ꝓprium dñi: et munus serui. ꝓ¬
prium dñi ẽ equalitas patris:
munꝰ serui ẽ participatio salua¬
toris. Querebant gͦ eum prendẽ.
Utinã prendẽnt: s credendo et
intelligendo: non seuiendo & oc¬
cidendo. Nam mͦ frẽs mei quando
talia loquor. infirmꝰ fortia. par¬
uus magna. fragilis solida. et
uos tamquã ex eadem massa. unde
sũ et ego: et ego ipse qui uob̃ loquor.
simul om̃s app̃hendẽ uolumꝰ xp̃m.

Expanded text:
non sic unigenitus Filius: ille in Panon sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere, In Deo sumus, et Deus in nobis: Ego et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es: sed numquid quia in Deo es, et Deus est in te, potes dicere, Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit, Qui me vidit, vidit et Patrem ; et, Ego et Pater unum sumus? Agnosce proprium Domini, et munus servi. Proprium Domini, est aequalitas Patris: munus servi, est participatio Salvatoris. 11. Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehenderent, sed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Nam modo, fratres mei, quando talia loquor, infirmus fortia, parvus magna, fragilis solida, et vos tanquam ex eadem massa unde sum et ego, et ego ipse qui vobis loquor, simul omnes apprehendere volumus Christum.
Abbreviated transcription (Latin):
modo igne salutari dii efficiunt᷑.
unde calefiunt non ẽ d̃s: Accedis
ad lum̃ et illum inaris: & inter fi¬
lios d̾i numeraris. Si recedis a lumi¬
ne obscuraris: et in tenebris cõpu¬
taris. Illud tam̃ lum̃ nec accedit ad
se. qr ñ recedit a se. Si gͦ nos d̾os facit
sermo dĩ: quomͦ non ẽ d̃s uerbũ
d̾i : Dater gͦ sc̃ĩficauit filium suũ:
et misit in mundũ. forte aliquis
eẽt gignendo ei dedit: qr scm̃ eũ
genuit. Nam si qd̃ scĩficatur antea
ñ erat scm̃: quomodo dicimꝰ deo
patri. scĩficetur nom̃ tuum: Nam
si ñ facio oꝑa patris mei: nolite cre
dere mͥ. Si autẽ facio. & si mͥ ñ uul¬
tis credere. oꝑib credite: ut cog¬
noscatis et credatis qr in me ẽ pat̃
et ego in illo. Non sic dicit filiꝰ in
me ẽ pater et ego in illo: quomo¬
bene cogitemꝰ in deo sumꝰ: & si be¬
ne uiuamꝰ ds in nob̃ est. fideles eiꝰ¬
participantes grã illuminati ab
ipso. in illo sumꝰ et ipse in nob̃: sed

Expanded text:
modo igne salutari dii efficiuntur, modo igne salutari dii efficiuntur, unde calefiunt non est Deus? Accedis ad lumen et illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud tamen lumen nec accedit ad se, quia non recedit a se. Si ergo vos deos facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliesset, gignendo ei dedit, quia sanctum eum genuit. Nam si quod sanctificatur, ante non erat sanctum, quomodo dicimus Deo Patri: Sanctificetur nomen tuum ? Si non fa facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, et ego in illo, quomobene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
& legem appellauit dñs generali¬
ter om̃s illas scripturas: quãuis a¬
libi specialit̃ dicat legẽ. a ꝓpħis eã
distinguens. sicuti ẽ. lex & ꝓpħȩ¬
usq ad ioħ̃em. E in his duob pre¬
ceptis. tota lex pendet et ꝓphete
Aliquando etiam in tria distribu¬
it easdem seripturas ubi ait: opor¬
tetͣ impleri omĩa que scripta st̃
in lege et ꝓpħis & psalmis de me.
Nc̃ uͦ etiam psalmos legis nomine
nuncupauit uͥ scriptũ ẽ. ego dixi
dii estiꝰ. Si ilos dixit dos ad quos ser¬
mo dĩ factus ẽ. et non potest solui
scriptura: quẽ pat̾ scificauit & mi¬
sit in mundũ. uos dicitis qr blaphe¬
mas. qr dixi filiꝰ dei sum:ͦSi sermo
dĩ factus ẽ ad homines ut diceren¬
tur dii: ipsũ uerbũ dĩ qd̃ ẽ apuo
dm̃. quomodo non est d̾s: Si per
sermonẽ: fuint homines dii. si par¬
ticipando fiunt dii: unde parti¬
cipant ñ est d̾s:si lumina illu¬
minata ñ sunt dii: lum̃ qd̃ illumi¬
nat ñ est d̾s: Si calefacti quodã¬

Expanded text:
 Legem appellavit Dominus generaliter omnes illas Scripturas, quamvis alibi specialiter dicat legem, a prophetis eam distinguens, sicuti est, Lex eusque ad Joannem ; et in his duobus praeceptis tota lex et prophetae . Aliquando autem in tria distribuit easdem scripturas, ubi ait: Oportebat impleri omnia, quae scripta sunt in lege et prophetis et psalmis de me . Nunc vero etiam psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixi: Dii estis. Si illos dixit Deos, ad quos sermo Dei factus est, et nScriptura: quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis, Quia blasphemas; quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines ut dicerentur dii, ipsum Verbum Dei quod est apud Deum, quomodo non est Deus? Si per sermonem Dei fiunt homines dii, si participando fiunt dii, unde participant non est Deus? Si lumina illuminata dii sunt, lumen quod illuminat non est Deus? Si calefacti quodam
Abbreviated transcription (Latin):
pondert̃. Be bono oꝑe ñ lapidamꝰ
te: s de blasphemia. & qr tu homo
cũ sis: facis teipsũ dm̃. Ad illud
hoc responde runt qđ dixerat e¬
go et pater unũ sumꝰ. Ecce iude¬
iintellexerunt: qd̾ arriam non
intelligunt. Ideo enĩ irati st̃. qm̃
senserunt non posse dici ego & pa¬
ter unũ sumꝰ: nisi ubi ȩqualitas ẽ
patris et filii. Bñs aute uidete qͥd
respond̾it tardis. Hidit eos ñ fer¬
re splendorem ueritatis: et eos tẽ¬
ꝑauit in uerbis. Nonne scriptũ ẽ
in lege ur̃a. idest uob̃ data: qr ego
dixi dii estis: ͦ d̾s dicit in psalmo ꝑ¬

Expanded text:
ponderunt: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum. Ad illud hoc responderunt, quod dixerat: Ego et Pater unum sumus. Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam senserunt non posse dici: Ego et Pater unum sumus, nisi ubi aequalitas est Patris et Filii. 9. Dominus autem videte quid responderit tardis. Vidit eos non ferre splendorem veritatis, et eum temperavit in verbis. Nonne scriptum est in Lege vestra, id est, vobis data, quia ego dixi, Dii estis? Deus dicit per
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptum siue mandatũ. ex uno
uerbo greco utrumq int̾pretat᷑
qd̾ est ẽntole. Iam uͦ istam senten¬
tiam & antea dixerat: de quame
uob̾ ut potui disputasse meminiᷤ¬
se debetis. Ibi enĩ sic ait. Manda¬
tum nouum do uob̃ ut diligatis
inuicem sicut dilexi uos: ut & uos
diligatis inuicem. Huiꝰ itaq man¬
dati repetitio cõm̃datio ẽ: nisi qd̃
ante tale mandatũ: hic tamqũã
non sit aliud eiꝰ mandatum. Sed
ibi dictum ẽ nouum ne in uetus¬
tate nr̃a ꝑseueremꝰ: hic dictum ẽ
meum ne contempnendũ putemꝰ.
datum meum uelut non sit aliud:
quid putamꝰ frẽs mei: numqͥdnã
solum eiꝰ de ista dilectione man¬
datum ẽ. qua diligimꝰ inuicem:
Nonne ẽ & aliud mauis: ut dili¬
dilectione mandauit: ut alia ñ
requiramꝰ. Tria certe cõmendat

Expanded text:
ive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod iante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. datum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut dilidilectione mandavit, ut alia non requir
Abbreviated transcription (Latin):
ritas. Ꝙ si in caritate hoc ẽ in di¬
lectione concludunt᷑ duo illa p̃¬
cepta: maior tam̃ dicta ẽ ẽẽ non
sola. De. fide gͥ nob̾ quã multa
mandata sunt. quã multa de spe.
quis potest cuncta colligere: qͥs
enumerando sufficere:S intue¬
amur qd̃ ait idem apłs. Plenitu¬
do legis caritas. Ubi ergo carita
ẽ qͥd est qd̃ possit deesse: ubi aũ¬
autẽ non ẽ. quid ẽ qd possit ꝓ¬
desse: demon credit.: nec diligit.
Nemo diligit qui ñ credit. frus¬
tra qͥdem. s tam̃ pot̃ sꝑare ue¬
niam qͥ non diligit. Nlemo aut̃
potest despare qui diligit. Itaꝙ
ubi dilectio est: ibi necessario fi¬
des & spes. & ubi dilectio ꝑximi:

Expanded text:
ritas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit. Nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi
Abbreviated transcription (Latin):
ne forte ñ fieret qd̃ se facturũ
ẽẽ p̃sciebat. Sed neq cum id fa¬
cere cepit qd̃ se facturum ẽẽ p̾s¬
ciuit. gaudium eiꝰ quo beatꝰ est
creuit: alioquin beatior factus
est qr nos fecit. Absit hoc frẽs.
di beatitudo qr nec minor fue¬
rat sine nob̾: nec fit maior ex
nob̾. Gaudium gͥ eiꝰ de salute nr̃a
qd̃ in illo semꝑ fuit cũ p̃sciuit
& p̃destinauit nos. cepit ẽẽ in
nob̾ quando uocauit nos. Et
hoc gaudium merito nr̃m dici¬
mus: quo & beati nos futuri su¬
mꝰ. S hoc gaudium nr̃m crescit
& ꝓficit: & ad suam ꝑfectionem
ꝑseuerando ꝑtendit. Ergo inchoa¬
tur in fide renascentium: implebi¬
tur in p̃mio resurgentium. Ecce
unde dictum existimo. Hec loquu¬
tus sum uob̃ ut gaudium meum
in uob̾ sit. & gaudium ur̃m im¬
pleatur. In uob̃ sit meum: imple¬
atur ur̃m. Semꝑ enim erat meũ
plenũ. & anteꝗͣ uocaremini. cum
uocandi a me p̃sciremini: s fit
& in uob̾ cum hoc efficimini qd̃

Expanded text:
ne forte non fieret quod se facturum ne forte non fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit. Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. Gaudium igitur ejus de salute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos; et hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus: sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo, Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur: in vobis sit meum; impleatur vestrum. Semper enim erat meum plenum, et antequam vocaremini, cum vocandi a me praesciremini; sed fit et in vobis, cum hoc efficimini quod
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾. ut gaudium
meum̃ in uob sit. & gaudium
ur̃m impleatur. Qͥd ẽ gaudiũ
xp̃i in nob̾: nisi qđ dignatur
gaudere de nob. & quid ẽ gau¬
dium nr̃m qd dicit implendũ:
nisi eiꝰ habere consortium: ꝓpt̃
quod beato petro dixerat: si ñ
lauero te non habebis partẽ me¬
cum. Gaudium gͦ eius in nobiᷤ.
grã est quã p̃stitit nob̾: ipsa ẽ
ꝙ gaudium nr̃m. Sed de hac il¬
le etiã ex ȩtnitate gaudebat:
quando nos elegit ante mundi
constitutionẽ. Nec recte possumꝰ
dicere qd̃ gaudium eiꝰ plenũ ñ
erat. non enĩ d̃s imꝑfecte aliqͣn¬
do gaudebat. s illud eiꝰ gaudiũ
in nob̾ non erat. qr nec nos in
quib ẽẽ posset iam eramꝰ: nec
quando esse cepimꝰ cum illo ẽẽ
cepimꝰ. In ipso autẽ semꝑ erat:
qui nos suos futuros certissima
sue prescientie ueritate gaude¬
bat. Pinde gaudium iam ipse
ꝑfectum de nob̃ habebat: quan¬
do nos p̃sciendo & p̃destinando
gaudebat. Neq enĩ ullus in illo
eius gaudio metus ẽẽ poterat:

Expanded text:
vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quod est gaudium Christi in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quod est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est ut gaudium nostrum; sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante mundi constitutionem . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat: non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat. Sed illud ejus gaudium in nobis non erat: quia nec nos in quibus esse posset jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat: neque enim ullus in illo ejus gaudio metus esse poterat,
Abbreviated transcription (Latin):
nescio. unũ scio. qr cecus cũ eẽm.¬
modo uideo. Dixerunt gͦ illi. Qͥd
fecit tͥ: quomodo aperuit tͥ ocłos:
& ille iam stomachans aduersus
duriciam iudeoꝵ. et ex ceco uideis
ñ ferens cecos: respondit eis. Dixi
uob̃ iam: & audistis. Qͥd iterum
uultis audire: nũquid et uos
uultis discipuli eius fieri: quid

Expanded text:
nescio; unum scionescio; unum sciomodo video. Dixerunt ergo illi: Quid fecit, quomodo aperuit tibi oculos? Et ille jam stomachans adversus duritiam Judaeorum, et ex caeco videns, non ferens caecos, respondit eis: Dixi vobis jam, et audistis: quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus
Abbreviated transcription (Latin):
at. nescimus. E dixer̃t. Ipsũ int̃ro¬
gate. Etatem habet: ipse de se loqͣ¬
tur. filius quidem nr̃ est. s iuste
cogerem᷑ loqui pro infante: si ip¬
se ꝓ se loqui non posset. Olim loqͥ¬
tur: modo uidet. Cecũ a natiuita¬
te nouimꝰ. loquentem olim scimꝰ.
uidentẽ modo uidemꝰ: ipsũ int̾ro¬
gate. ut instruamini. Qͥd nobis
calũpniamini: Hec dixerunt pa¬
rentes eius: qr timebant iudeos. Iã
enim conspirauerant udei: ut si
quis eum conficeret᷑ xp̃m. extra sy¬
nagogam fieret. Iam non erat ma¬
lũ fieri extra synagogam. Illi ex¬
pellebant: s xp̃c excipiebat. Prop¬
terea parentes eiꝰ dixerunt. quia
etatem habet: ipsum int̾rogate.
uocauerunt ergo rursum hoĩem
qͥ fuerat cęcus: et dixer̃t ei. Daglo
riam deo. Qͥ d est da głam deo:
Nega quod accepisti. Hoc plane ñ
est głam dare deo: sed potius blas¬
phemare. Da inquiunt głam deo.
Nos scimꝰ quia hic homo peccator
est. Dixit ergo ille. Si peccator est

Expanded text:
scimus. Et dixerunt: Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. » Filius quidem noster est, sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset: olim loquitur, modo videt; caecum a nativitate novimus, loquentem olim scimus, videntem modo videmus: ipsum interrogate, ut instruamini; quid nobis calumniamini? Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos. Jam enim conspiraverant Judaei, ut si quis eum confiteretur Christum, extra synagogam fieret. Jam non erat malum fieri extra synagogam. Illi expellebant, sed Christus excipiebat. Propterea parentes ejus dixerunt, Quia aetatem habet, ipsum interrogate. 11. Vocaverunt ergo rursum hominem qriam Deo. Quid est, da gloriam Deo? Nega quod accepisti. Hoc plane non est gloriam Deo dare, sed Deum potius blasphemare. Da, inquiunt, gloriam Deo. Nos scimus, quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est,