comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latim nũc de uuꝰcmi᷑q uicii ge u¬
nerib disputemꝰ: castrimargie genera sũt tria.
Primũ: qd̃ ad refectionẽ ꝑurget monachũ añ
horam statutã uł legittimam festinare. Sd̾
qd̃ expletiõe uentris uł aliquarũlibet escaꝵ
uoracitate letat᷑. Tertiũ: qd̃ accuratiores ac
delicatissimos desiderat cibos. Ex hiis tribus¬
causis: diu̾se ac pessime ualitudĩes aĩe procre¬
autur. Nam de prima: monastii odiũ gignit᷑¬
de scd̃a igniti luxurie aclibidinis aculei sus¬
titant᷑. Tercia ⁊ in execrabiles philargirie nec¬
fectionẽ decenti ab aliqͦ fr̃m contenti ñ sumꝰ eo
sapore cibo sumere quo illo exhibente cõditi sũt.
s quidã suꝑfundi eis uł adici importuna aiq
effrenata poscimꝰ libertate. Qd̃ fieri penitꝰ nõ
oportet: trib de causis. Primo qr mens mona
sufficiẽs. Nullatenꝰ .n. poterit uł occulta uł ma¬
iora corporis desideria refrenare: quisqͥs de gus-¬
tatiõe modice ĩsuauitatis offensus. ne ad mo¬

Expanded text:
latim nunc de uniuscujusque vitii generibus disputemus. Gastrimargiae genera sunt tria: Primum, quod ad refectionem perurget monachum ante horam statutam ac legitimam festinare; secundum, quod expletione ventris et quarumlibet escarum voracitate laetatur; tertium, quod accuratiores ac delicatissimos desiderat cibos. Quae tricausis diuersae ac pessimae ualitudines animae procreantur. nam de prima monasterii odium gignitDe secunda igniti luxuriae et libidinis aculei suscitantur. Tertia etiam inextricabiles philargyriae laqfectionem detenti ab aliquo fratrum, contenti non sumus eo sapore cibos sumere, quo ab exhibente conditi sunt, sed quiddam superfundi eis vel adjici importuna atque effrenata poscimus libertate. Quod fieri penitus non oportet, tribus de causis: primo quia mens monacsufficiens esse: nullatenus enim poterit, vel occulta vel majora corporis desideria refrenare, quisquis degustatione modicae insuavitatis offensus, ne ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
cuidam fr̃i altius de in effabili tͥnitate q̃ deus
est cogitanti ĩ matutinis demon asiccit. ⁊ ei tͥa
gestans capita apparuit. tͥnitatẽ se ẽẽ cõtestãs
⁊ obfidei sue meritũ trinitatis uisione eũ dig¬
nũ ẽe affirmans. S fr̃. inimici dolũ agnoscẽs

Expanded text:
cuidam fratri altius de ineffabili trinitate, quae Deus est, cogitanti, in matutinis demon astitit, et ei tria gestans capita apparuit, Trinitatem se esse contestans, et ob fidei suae meritum Trinitatis visione eum dignum esse affirmans
Abbreviated transcription (Latin):
sus est. Noiberto ã ad q̃rendas scõꝵ reliquias
coloniam ueniente. ⁊ sius ĩdcõ ieuinio or̃omi-¬
b ĩstante. una de num̾o .xi. miliũ uirginum
nomen suũ ⁊ locũ ubi iacebat specialit̾ desig¬
nans. ĩ crastino sollempnit̾ leuata ⁊ cũ aliis
scõꝵ reliquiis ad locũ p̃monstratũ est ab eo tnͣs¬
lata. Seq̃nti uͦ die apud sc̃m gereonem ĩ or̃o¬
ne ꝑnoctans mane fc̃o ĩ medio ec̃ce ubi nullũ
apparebat sepulture uestigiũ effodi p̾cepit. et
cupꝰ sc̃i gereonis integrũ absq cerebro honori¬
sice ⁊ diligent̾ collocatum ĩuenit. S̾ieut ⁊ de ip̃o
legebatur qd̾ pars capitis et nõ totũ caput ab¬
scisũ fuit. Qd̃ cũ honore et reuerentia a clero
⁊ ppło eleuatũ est ⁊ inde pars uiro dei donata ẽ.
stini decuit. ⁊ ad uolũtariã pauꝑtatem ⁊ ꝓmp¬
tam obed̾iam cet̾aq militie sp̃ualis instrumẽ

Expanded text:
. Norberto ad quaerendas sanctorum reliquias Coloniam veniente, et suis indicto jejunio, orationibus instante, una de numero undecim milium virginum nomen suum et locum, ubi jacebat, specialiter designans, in crastino sollempniter levata, et cum aliis sanctorum reliquiis ad locum Premonstratum est ab eo translata. Sequenti vero die apud Sanctum Gereonem in oratione pernoctans, mane facto in medio aecclesiae, ubi nullum apparebat sepulturae vestigium, effodi precepit, et corpus sancti Gereonis integrum absque cerebro honorifice et diligenter collocatum invenit; sicut et de ipso legebatur, quod pars capitis, et non totum caput, abscisum fuit. Quod cum honore et reverentia a clero et populo elevatum est, et inde pars viro Dei donata est.stini docuit, et ad voluntariam paupertatem et promptam oboedientiam ceteraque militiae
Abbreviated transcription (Latin):
niis populus ad ꝓpria remeauit. At u̾o de feno
p̃sepii cõseruato plura din̾simode pt̾modũ ab
utriusq sexus hoĩb sũt remota ꝑicula necnõ
⁊ brutis aĩalib morbidis sanitatis collata re¬
gritudinũ ncc̃itatũ seu ꝑiculoꝵ generib gessit
multos ⁊̃ mirifice mortuos resuscitauit. Quoꝵ
⁊ si deplurib nõ simꝰ incerti: numerũ ad p̃sc̃s

Expanded text:
 laetus ad propria remeavit. At vero de foeno praesaepii conservato plura diversimode postmodum ab utriusque sexus hominibus sunt remota pericula, necnon et brutis animalibus morbidis sanitatis collata regritudinum, necessitatum seu periculorum generibus gessit, multos etiam mirifice mortuos suscitavit; quorum, etsi de pluribus non sumus incerti, numerum
Abbreviated transcription (Latin):
er ciuitates ⁊ castella longe la¬
teq cirtiuiẽs. tantoꝵ diuina iurtute ad
piuam corda cõmouit. qd̾ ⁊ aliquotiens ad re¬
lionis hĩtũ simul triginta recepit. Confun-¬
debatꝰ᷑ heretica pͣuitas fides extollebat᷑ catho¬
lica qͣm nõ solũ sc̃s iste uita magnificauit
et u̾bis s ⁊ plurimis extulit miracloꝵ prodi¬
giis. Nam et omnẽ languorẽ diuini nois
inuocata iuurtute curauit u̾bo magnifice de¬
mones effugauit nullaq oranti ncc̃itatis¬

Expanded text:
er civitates et castella longe lateque circuiens, tantorum divina virtute ad poenitentiam corda commovit, quod et aliquoties ad religionis habitum simul triginta recepit. Tandebatur haeretica pravitas, fides extollebatur catholica, quam non solum hic sanctus vita magnificavit et verbis, sed et plurimis extulit miraculorum prodigiis. Nam et omnem languorem, divini nominis invocata virtute curavit, verbo magnifice daemones effugavit, nullaq
Abbreviated transcription (Latin):
egri gustantes a diu̾so languoris ĩ cõmodo re¬
surgebãt. Crebro quo pius p̃i q. seminudus
a ppło derelictus ẽ eo qd̃ tunicã eius ꝑ ꝑticulas
cum cultellis inciderẽt easq diu̾se contͣ diu̾sa
ꝑicula ꝓ salutis remedio cõseruarẽt. Ip̃e iur sc̃s¬
stante humilẽ nascentis ĩ bethleem saluatoris
infantie pauꝑtatẽ similitudine qua poterat re
p̾sentare desiderãs ad castellũ de gretio quẽdam
uirũ religiosũ et nobilem noie iohem p̾misit
qui ad hoc bouem sͥ ⁊ asinũ cũ p̃sepio contͣ fe
sti gaudia p̃parauit. Preparato itaq p̾sepio fe¬
nũ ĩponit᷑ adducti bos ⁊ asuꝰ ad p̾sepe collecant᷑
⁊ sic cũ gaudio iugilie celebres ĩchoant᷑. frẽs qͦ¬
laudes dño debitas exsoluebant s ⁊ cuncti qui
aderãt nouis leticie canticis applaudebãt. S̾ta
gaudio plenꝰ indicibili suauitate ꝑfusus. Tan¬

Expanded text:
aegri gustantes a diverso languoris incommodo resurgebant. Crebro quoque pius pater quasi seminudus a populo derelictus est, eo quod tunicam illius per particulas cum cultellis inciderent, easque devote contra diversa pericula pro salutis remedio conservarent. 53 Accidstante, humilem nascentis in Bethlehem Salvatoris infantiae paupertatem, similitudine qua poterat, vir Dei repraesentare desiderans, ad castellum de Graecio quemdam virum religiosum et nobilem nomine Iohannem praemisit; qui ad hoc bovem sibi et asinum cum praesaepio contra ves adunatis. Praeparato itaque praesaepio foenum imponitur, adducti bos et asinus ad praesaepium collocantur, et sic cum gaudio vigiliae celebres inchoantur. laudes Domino debitas exsolvebant; sed et cuncti qui aderant novis laetitiae canticis applaudebant. Stabagaudio plenus; stabat indicibili suavitate perfusus. Tan
Abbreviated transcription (Latin):
pe dc̃m beatũ franciscũ acced̾e ⁊ quẽdã qui ĩ illo
iac̾e uidebat᷑ exaninis. uelut a sompni sopo¬
re puerulũ excitare. Credit᷑ itaq nõ ĩmerito
mula nõ absurde monstratꝰ quippe qͥ ĩ multoꝵ
cordib ꝑ obliuonẽ . q. sopitꝰ et mortũ ueluti
ꝑ bĩ frantisci doctrinã ⁊ exemplũ eiugilans¬

Expanded text:
pe beatum Franciscum accedere et quemdam, qui in illo iacere videbatur exanimis, velut a somni sopore puerulum excitare. Creditur itaque non immerito mula non absurde monstratus; quippe qui in multorum cordibus per oblivionem quasi sopitus et mortuus, veluti per beati Francisci doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
so nimis ordine celestib t̾rena mercat᷑ qͣm cer¬
te digniꝰ ampliusq cõsentaneũ rõm ut ꝓ car¬
nali uictu carnalia magis opera ⁊ negocia ex¬
erceretnec fieret ĩu̾sor reꝵ aut ĩhonoraret mi¬
nist̾iũ spiritale. S modico est natura contẽ¬
ta nec multi sola ĩ hiis ncc̃ria q̃runt quippe
minori facile sans optinenda ꝑieulo honora¬
ti inced̾e uolunt. placere student hõib. delecti¬

Expanded text:
so nimis ordine, coelestibus terrena mercatur. Quam cerso nimis ordine, coelestibus terrena mercatur. Quam certe dignius, ampliusque consentaneum rationi, ut pro carnali victu carnalia magis opera et negotia exerceret, nec fieret inversor rerum, aut inhonoraret ministerium spirituale? Sed modico est natura contenta, nec multi sola in his necessaria quaerunt, quippe minori facile satis obtinenda periculo. Honorati incedere volunt, placere student hominibus, delecta
Abbreviated transcription (Latin):
rentũ sollicitudo parauit: hũc nos inquiens
illi uł illi trademus ep̃o apud quẽ h̃emus gra
tiam uł forsitan cii seruiuimꝰ ut ditemͣ de bo¬
nis dñi nec ĩ tot lib̾os nr̃a diuidat᷑ hereditas
Iulũ ppositꝰ aut decanꝰ ut s̾ succedet plusqͣm ma¬
terno educauit affectu: in deliciis enutriens
⁊ delictis. Ille dignus archidyaconatu ut pote
filius principis magis ã si sit ep̃i cõsobrinꝰ
in quo nimirũ tota est ep̃alis progenies. Ali
undiq circuit sedulus explorator blanditur
obsequit᷑. simulat. dissimulat. miseraq sibi
suffragia mendicare nõ erubescit. manib et
at ĩ patrimoniũ crucifixi ⁊ bona dñi q̃ sola ex
oĩb hodie inueniunt᷑ exposita nimirũ ꝑegre
ꝓfectus est: s ĩ plenlumio forte ut sua distri¬
cte repetat rediturus. Qͥs ea intentione gra
ĩ sc̃imonia cordis ⁊ corporis illuminandꝰ acce¬
dat ad dñm. ⁊ suam parit̾ et proximoꝵ oꝑet᷑
salutẽ or̃onis studio deditꝰ ⁊ u̾bo p̃dicationis.

Expanded text:
um sollicitudo parabat. Hunc nos, inquiens, illi vel illi trademus episcopo, apud quem habemus grabonis Domini, nec in tot liberos nostra dividatur haereditas. Illum praepositus aut decanus ut sibi succederet, plus quam materno educavit affectu, in deliciis enutriens, et delictis. Ille dignus archidiaconatu, utpote filius principis; magis autem si sit episcopi consobrinus, in quo nimirum tota est episcopata progenies. Alius undique circuit sedulus explorator, blanditur, obsequitur, simulat et dissimulat, miseraque sibi suffragia mendicare non erubescit, manibus etat in patrimonium Crucifixi et bona Domini, quae sola ex omnibus hodie inveniuntur exposita. Nimirum peregre profectus est, sed in plenilunio forte, ut sua districte repetat, rediturus. 15. Quis ea intentione gradin sanctimonia cordis et corporis illuminandus accedat ad Dominum, et suam pariter ac proximorum operetur salutem, orationis studio deditus, et verbo praedicationis?
Abbreviated transcription (Latin):
lacrificauerã. Ibi mͥ dulcesc̾e ceperas: ⁊ dederas le¬
ticiam ĩ corde meo. Et exclamabam legẽs hec fo¬
ris: ⁊ uitꝰ agnoscẽs sicq nolebam multiplicari
haberẽ ĩ et̾na simplicitate aliud frumentũ ui
trator amarus fuerã adusus litt̾as tuas de mel¬
le celi melleas ⁊ de lumine tuo luminosas. Sic¬
ã adulantes amici ꝑu̾tunt. sic inimici litigã¬
tes płmq corrigunt. Nec tu qd̾ ꝑ eos agis: sed

Expanded text:
in te; ibi mihi dulcescere coeperas, et dederas laetitiam in corde meo. Et exclamabam legens haec foris, et agnoscens intus; nec volebam multiplicari haberem in aeterna simplicitate aliud frumentum, et trator amarus et caecus aduersus litteras de melle caeli melleas et de lumine tuo luminosas,  adulantes peruertunt, sic inimici litigantes plerumque corrigunt. nec tu quod per eos agis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
do et cursum ꝓseq̃ndo ad siluam celeriter ꝑue¬
nec̃t eũq suspensum et mortuũ repperetunt.
Soluentes marsupiũ eiꝰ qd̾ pendebat ad balthe¬
ũ. ĩuenerũt nũmos quos rapuerat adhͦ recen¬
ti salua eiꝰ ĩfectos. Quos protinꝰ cũ magno
euilatu ad feretrũ deportantes suꝑ altare po¬
dei genitricis implorantes. corã oĩb facinus
qd̾ defunctus perpetrau̾at retulerũt Mirati st̃
õs tam celerẽ dei iundictam. ⁊ poctora sua ton¬
dendo ubertun lacͥmas effuderũt. Huc usq mi¬

Expanded text:
ndo, ad silvam celeriter pervenerunt, eumque suspensum et mortuum repererunt. Solventesque marsupium ejus quod pendebat ad baltheum, invenerunt nummos quos rapuerat adhuc recenti saliva infectos: quos protinus cum magno ejulatu ad feretrum deportantes, super altare repoDei Genitricis implorantes, coram omnibus facinus, quia defunctus perpetraverat, retulerunt. Mirati sunt omnes tam celerem Dei vindictam, et pectora sua tundendo ubertim lacrymas effuderunt. Apud urbem
Abbreviated transcription (Latin):
plurimũ honorauit algardus clicus qui fuit
postea cõstanciensis ĩ normãnia ep̃s qui fuerat
landuni auditor mag̃ci anselmi. Ibi apud iul¬
lam q̃ beroma dicit᷑ puella decennis a natiuita¬
te ceca illuminata est ⁊ iuuenis anatiuitate
surdꝰ auditũ recepit. Quidã uero manũ hñs ati¬
dam uirgari cepit cũ uno ex famulis laudunẽ

Expanded text:
plurimum Algardus clericus, qui fuit plurimum Algardus clericus, qui fuit postea Constantiensis in Normannia episcopus; qui fuerat Lauduni auditor magistri Anselmi. Ibi apud villam, quae Bunnia dicitur, puella decennis a nativitate caeca, illuminata est; et juvenis a nativitate surdus auditum recepit. Quidam vero manum habens aridam jurgari coepit c
Abbreviated transcription (Latin):
pud erecestriam honorifice suscepit laudu¬
nenses cũ feretro robertꝰ archidyaconꝰ qui
diu laudirni manserat ꝓ audienda sc̃one magr̃i
anselmi. Ibi xui. infirmi. curati sunt. Ibi aũt
erat quidam cõtraftꝰ de ep̃atu salesberiensi. qui
curari nõ potuit. donec feretrũ uenit ĩ ep̃atum
eius. De saleberia uenerũt ad abbatiã sc̃imo¬
nialiũ q̃ dicit᷑ w iltonia. tibi ostensa est eis sepul¬
tura uen̾abilis bede pb̃ri: uixta quẽ sepulchra
est mulier illa u̾sificatrix mclita. Ibi iacebat
quidam longo tp̃re. febricitãs ad sepulchiũ ue¬
nerabił bede pb̃ri quia plures ibidem cõsueuerãt
sanari. Ip̃a uero nocte ĩ cuiꝰ crastinũ ferettũ lau¬
Dinense illuc aduenit. mlt illa u̾sificatrix appa¬
ruit infirmo dicẽs. Non potes hic modo ꝑ bedam
sanari: q̃m beata dei genituix ad nos descendit.
Qͥ cũ laudunensib ĩ crastino retuliss infirmꝰ
oftenderũt eis ĩdigene cathedram ⁊ furnũ famo

Expanded text:
pud Execestriam honorifice suscepit Laudunenses cum feretro Robertus archidiaconus, qui diu Lauduni manserat pro audienda lectione magistri Anselmi. Ibi 16 infirmi curati sunt. Ibi autem erat quidam contractus de episcopatu Salesberiensi, qui curari non potuit, donec venit feretrum in episcopatum ejus. De Salesberia venerunt ad abbatiam sanctimonialium, quae dicitur Wiltonia: ubi ostensa est eis sepultura Venerabilis Bedae presbyteri; juxta quem sepulta est mulier illa versificatrix inclyta. Ibi jacebat quidam longo jam tempore febricitans ad sepulcrum Venerabilis Bedae presbyteri; quia plures ibi consueverant sanari. Ipsa vero nocte, in cujus crastinum feretrum Laudunense illuc advenit, mulier illa Versificatrix apparuit infirmo, dicens: « Non potes hic modo per Bedam sanari, quoniam beata Dei Genitrix ad nos descendit. » Quod cum Laudunensibus in crastino retulisset infirmuostenderunt eis indigenae cathedram et furnum famos
Abbreviated transcription (Latin):
ascenso equo proximam siluam intrauit. q̃ uix
dimidio stadio aberat. ⁊ reste lignea collo suo cir
cũligata ad uni arboris ramũ se suspendit. Equꝰ
cui ĩsiderat. uacuus ad ppłi cõuentũ rediit. Qui

Expanded text:
ascenso equo proximam silvam intravit, quae vix ascenso equo proximam silvam intravit, quae vix dimidio stadio aberat, et reste ligcumligata, in unius arboris ramo se suspendit. Equus cui insederat, vacuus ad populum rediens, mi
Abbreviated transcription (Latin):
pud totenes sanatꝰ est senex a natiui¬
tate claudꝰ. germanꝰ p̃positi ip̃ius cast̾. Qͦ
sanato. mox fr̃ eĩ optulit coram feretro. xł solidos
stlingoꝵ. ⁊ p̃t eũ ppłs infinitꝰ multa addidit. Erãi
autẽ ibi tres iuuenes eiusdẽ t̾ritorii catns con-¬
sanguinitate ꝓpͥinqui. qui uidentes tantã petu¬
nam deferri ad feretrũ detrahere ceperunt lau
dunẽsib dicentes eos q̃stus gra ꝑ magicã artem
fac̾e miracula. Quoꝵ imꝰ alios hortatꝰ est ut se¬
cũ irent ad feretrũ simulantes se illud osculari
⁊ sic de nũmis suꝑ altare positis ora sua lamben¬
do implerẽt. Illis autem hoc fac̾e nolentib ꝑfi¬
dus ille fecit qd̾ dixetat. ⁊ de aceruo nũmorũ
qͣntũ potuit ore lambendo rapuit rediẽsq ad
socios nũmos qͦs rapuerat. ostendit. ĩuitans
eos ire secũ ad tabernã. Quib eum seqͥ nolen¬
tib miser ille tabernã intrauit et saciatꝰ exiunt.
Ceti duo ad cõuentũ ppłi redierunt. Ille autem

Expanded text:
pud Totenes sanatus est senex, a nativitate claudus, germanus praepositi ipsius castri. Quo sanato frater ejus obtulit coram feretro 40 solidos sterlingorum: et post eum populus infinitus multa addidit. Erant autem ibi tres juvenes ejusdem territorii, carnis consanguinitate propinqui, qui videntes tantampud Totenes sanatus est senex, a nativitate claudus, germanus praepositi ipsius castri. Quo ensibus, dicentes, eos quaestus gratia per magicam artem facere miracula. Quorum unus alios hortatus est, ut secum irent ad feretrum, simulantes se illud osculari, et sic de nummis super altare positis ora sua lambendo replerent. Illis autem hoc facere nolentibus, perfidus ille fecit quod dixerat, et de acervo nummorum, quantum potuit, ore lambendo rapuit, rediensque ad socios, nummos quos rapuerat ostendit, invitans eos secum ire ad tabernam. Quibus eum sequi nolentibus miser ille tabernam introivit, et satiatus exivit. Caeteri duo ad conventum populi redierunt. Ille autem
Abbreviated transcription (Latin):
nũdinans. Tandẽ exhaustis expensis. ad rapinas
cõuertit aĩm. adiuuante eũ ĩ hoc scelere ranulfo
cłico ex ĩsimo gen̾e hoĩm: lingua ⁊ caliditate pro¬
uecto ad sũmũ. Quo auctore sacri ecc̃aꝵ honores
m̃cius pastorib uenũ locati sunt. Nam audita
morte ciuilibet ep̃i uł abb̃is. cõfestim cłicꝰ regis es
mittebat᷑. qͥ oĩa inuenta scripto exciꝑet. omnes ꝙ
ĩ posterũ redditꝰ fisco regio ĩfecret. Subslituebatur¬
⁊ ganeaꝵ greges: ut recte a quodam sapiente dic¬
tum sit. Curia regis anglie nõ est maiestatis di¬
u̾soꝵ. s ex olecoꝵ prostibulũ.

Expanded text:
nundinans. Tandem exhaustus expensis, ad rapinas nundinans. Tandem exhaustus expensis, ad rapinas convertit animum, adjuvante eum in hoc scelere Ranulfo clerico, ex infimo genere hominum lingua et calliditate provecto ad summum: quo auctore sacri Ecclesiarum honores, mortuis pastoribus venundati. Nam audita morte cujuslibet episcopi vel abbatis, confestim clericus regis eo mittebatur, qui omnia inventa scripto exciperet, omnesque in posterum redditus fisco regio inferret. Substituebaturet ganconum greges, ut recte a quodam sapiente dictum sit: « Curia regis Angliae non est majestatis diversorium, sed exoletorum prostibulum.
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc imꝑante henrico. Hũc guilłm filiũ regis
guilli lanfranfus archiep̃c nutriuit et militem
fecit. ⁊ die scoꝵ cosmne et damiani ĩ regẽ coronauit
Erat ita liberalis qd̃ prodigus. ita magnanimus
qd̾ suꝑb ita seuerus qd̾ seuus. Parũ deum reuereᷤ¬
bat᷑. Hoĩes: nicħ: cũ deus timendus sit om̃i tempore
Ho ꝓ tp̃e. Uestiũ suaꝵ p̾ciũ ⁊̃ ĩmensũ extolli uole¬
bat: dedignans siquis allemass. Quodam mane¬
cũ calciaret᷑ nouas caligas q̃sit a cubiculario
qͣnti cõstarent. Cũq ille i ndiss tres solidos ĩdig¬
nabundꝰ ⁊ fremens. fili ait meretricis. ex quo ħr
rer caligas tam exilis p̾cii : Uade ⁊ affer mͥ emꝑ¬
tas marca argenti. Iuit ille: et multo uiliores af¬
ferens. qͣnti p̃ceperat emptas mentitꝰ est. At ilł
inquit rer. Iste regie magestrati cõueniũt. Itaq
ex eo cubitularius p̾ciũ uestimentoꝵ eiꝰ ꝑro no¬
liuitate num̾abat: multa ꝓinde suis utilitatib

Expanded text:
. Guillelmum filium regis Guillelmi Lanfrancus archiepiscopus nutrivit, et militem fecit: et die Cosmae et Damiani in regem sacravit. Erat ita liberalis, ut prodigus; ita magnanimus, ut superbus; ita severus, ut saevus. Parum Deum reverebatur, homines nihil: cum Deus timendus sit omni tempore, homo pro tempore. Vestium suarum pretium in immensum extolli volebat, dedignans si quis alleviasset. Quodam mane calceaturus novas caligas, quaesivit a cubiculario, quanti constarent; cumque ille respondisset tres solidos, indignabundus et fremens: « Fili, ait, meretricis, ex quo habet rex caligas tam exsilis pretii. Vade et affer mihi emptas marca argenti. » Ivit ille, et multo viliores afferens, quanti praeceperat emptas, mentitus est. « Atqui, inquit rex, istae regiae majestati conveniunt. » Itaque ex eo cubicularius pretium vestimentorum ejus pro voluntate numerabat, multa perinde suis utilitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ eius extincte. ut testati sunt qui affuerũt.
eiusdem mr̃is libꝵ de principatu celesti legeret
graui sompno suꝑueniẽte. candela de manu
eiꝰ suꝑ paginam libri defluxit: ⁊ tũc mirabile
qͥddam ⁊ ĩsolitũ accidit. Igius .n. nate sue offi¬
ciũ ꝑseq̃ns lumen cõsumpsit ⁊ cetam: pagin

Expanded text:
ctum eius extinctæ, vt testati sunt qui affuerunt, ctum eius extinctæ, vt testati sunt qui affuerunt, eiusdem Martyris librum de Principatu cœlesti legeret, graui somno superueniente candela de manu eius super paginam libri defluxit. Et tunc miraculum quoddam & insolitum accidit. Ignis enim naturę suę officium prosequens linum consumpsit
Abbreviated transcription (Latin):
ut dõ non displiceret. Quam ꝑspicue ã euis
eiꝰq discipłoꝵ existat in benedictione memo¬
ria: r̾ndeant monast̾ia ab ip̃is alia funda¬
mentis cõstructa alia de corruptiõe cũ ĩcre¬
mento uirtutũ ad meliorem statũ reducta
Multi quo fideliũ ut testant᷑ fidelissima re¬
latio diu̾sis infirmitatib cõstricti. ⁊̃ de uita
desperantes ab eo uisitati. ꝑ gr̃am dei sanati
sunt: multi cculoꝵ caligine detersa ꝑ mediũ
eiꝰ clarius uider̃t̃ ceperũt. Multi ut ferunt
a ueneno serpentiui a morsib lupoꝵ ⁊ canũ.
ab ĩcursione ⁊ illusiõe demonũ: ꝑ dnĩce crucil
uexillũ dext̾a eiꝰ manu ĩpressum receperunt
salutare remediũ. Multi quo ĩꝑiculis flu¬
minũ ab ictib fulgtirũ ⁊ cet̾is ĩ cõmodis per
eũ liberati sunt. Aliqñ candele. uł cubicula¬
rii negligentia. nł oc̃cone aliqͣ ĩ noctib añ le¬

Expanded text:
vt Deo non displiceret. Quam perspicue autem huius, vt Deo non displiceret. Quam perspicue autem huius, eiusque discipulorum existat in benedictione memoria, respondeant Monasteria ab ipsis alia a fundamentis constructa, alia de corruptione cum incremento virtutum ad meliorem statum redacta. Multi quoque fidelium, vt testatur fidelissima relatio, diuersis infirmitatibus constricti, etiam de vita desperantes, ab eo visitati, per gratiam Dei sanati sunt. Et multi oculorum caligine detersa per meritum eius clarius videre cœperunt. Multi, vt ferunt, a veneno serpentum, a morsibus luporum & canum, ab incursione & illusione dæmonum, per Dominicæ Crucis vexillum dextera eius manu impressum, receperunt salutare remedium. Multi quoque in periculis fluminum, ab ictibus fulgurum, & cæteris incommodis per eum liberati sunt. Aliquando candelæ vel cubicularij negligentia, vel occasione aliqua in noctibus ante le
Abbreviated transcription (Latin):
obseruantia regulari deuotꝰ amissionẽ lumi¬
nis temporalis ⁊ quicqͥd sͥ adu̾sitatis accid̾e̾
nobilit̾ enutritꝰ. sp̃ualib lr̃is ĩbutꝰ. ⁊ uirgini¬
tatis titulo decoratus ad amorẽ ⁊ obseruanti¬
am monastici ordius est cõu̾sus. Et ui. ut fe¬
runt anno sue cõu̾sioĩs escło ab ip̃o heinarde
abbe iam tota corporis ualitudine destituto.
⁊ oculoꝵ lumine priuato: ħito fr̃m consilio ĩ
locũ abbĩs licet multũ renitẽs est subregatꝰ.
Erat ã ĩcessu grauis. uoce subliis ore facũ¬
dus uultu angelicus: ĩ om̃i motu uł actu cor¬
poris honestꝰ. Erat fide firmus. spe certus. gemi¬
na celritate refectus: sapĩa clatus fortitudine
robustus. Erat ei honestas ĩ actione. sobrietas
ĩ adu̾sitate. Mansuetis erat affabilis suꝑbis
t̾ribilis: parcus cũ debuit. diffusus ut decrut
Non diu̾sus ĩ hĩtu nõ cõfusus ĩ actu: qͣntũ aͥ
intent᷑ auditor eorum. Ita plac̾e studuit hõib:

Expanded text:
obseruantia regulari deuotus. Amissionem luminis temporalis, & quicquid sibi aduersitatis accidere nobiliter enutritus, spiritalibus litteris imbutus, & virginitatis titulo decoratus ad amorem & obseruantiam Monastici Ordinis est conuersus: & sexto, vt ferunt, anno suæ conuersionis e seculo, ab ipso Heymardo Abbate iam tota corporis valetudine destituto, & oculorum lumine priuato, habito fratrum consilio, in locum Abbatis, licet multum renitens est subrogatus. Erat autem in incessu grauis, voce sublimis, ore facundus, vultu Angelicus, in omni motu vel actu corporis honestus. Erat fide firmus, spe certus, gemina charitate refertus, sapientia clarus, fortitudine robustus. Erat ei honestas in actione, sobrietas in adversitate. Mansuetis erat affabilis, superbis terribilis, parcus cum debuit, diffusus ut decuit. Non diversus in habitu, non confusus in actu. Quantum ad intentus auditor eorum. Ita placere studuit hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc uita quã inuentꝰ qͦ robusta iuix tolerat
si ⁊̃ rouelatꝰ tibi tepor nr̃ ĩpetrare qd̃ petimꝰ non
meret᷑: debet hoc saltem labor tanti crineris obti¬
nere qd̾ huc de bethleemitici cenobii rudimẽtis
instigatrõ¬

Expanded text:
adhuc uita, quam iuuentas quoque robusta uix toleratadhuc uita, quam iuuentas quoque robusta uix toleratsi revelatus tibi tepor noster impetrare id quod expetimus non meretur, debet hoc saltem labor tanti itineris obtinere, quod huc de Bethleemitici coenobii rudimentis, institutio
Abbreviated transcription (Latin):
t̾remotu excussũ marẽ transgressis limitib occu¬
pauit. at ita collapsis ferme om̃ib uicus. opimas
olim t̾ras falsis paludib suꝑtexit. Multa ĩ hũc¬
modũ oppida fugatis hĩtatorib eluuies illa uelut
insulas fecit: que desideratã secedentib scĩs solli¬
tudinẽ p̃bent. In quib tres senes .i. chemon neste¬
ron. ⁊ ioseph: anachorite antiquissimi cõsistebãt.
redaetꝰ infantiã lũmissis ac protentis t̾raten ma
guit ille suspirans. q̃d uobis ait possũ cõferre doc¬
trine cui imbetillitas senectutis ut rigorẽ pͥstinũ
nioꝵ mͥ in hanc usq etatem coħitare ꝑmisi: ne
exemplo meo alterius districtio laxaretur. Nũꝙͣ
eñi erit efficax instituẽtis auctoritas. nisi eã
effectus oꝑis sui cordi affixerit audiẽtes. Ad
hoc nos non mediocci confusione cõpuncti ixn
dimꝰ. licet suffic̾e nobis ad omnẽ instuctionem
debeat. uł leci illiꝰ difficultas: uł ip̃a ⁊̃ solitaria

Expanded text:
terraemotu excussum mare transgressis limitibus occupavit, atque ita collapsis ferme omnibus vicis, opimas olim terras salsis paludibus supertexit, ut illuollocata fugatis habitatoribus suis eluuies illa uelut insulas fecit, quae desideratam secedentibus sanctis solitudinem praebent, in quibus tres senes, id est Chaeremon, Nesteros et Ioseph, anachoretae antiquissimi consistebant. redactus infantiam, submissis ac protentis terratenus uiter ille suspirans: quid uobis, ait, possum conferre doctrinae, cui inbecillitas senectutis ut rigorem pristinum niorum mihi in hanc usque aetatem cohabitare permisi, ne exemplo meo alterius districtio relaxetur. numquam enim erit efficax instituentis auctoritas, nisi eam effectu operis sui cordi adfixerit audientis. Ad haec nos non mediocri confusione conpuncti ita respondimus: Licet sufficere nobis ad omnem instructionem debeat uel loci istius difficultas uel ipsa etiam solitaria
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ emulandi saltẽ agnoscendi studio ĩuisere
Igit᷑ ad oppidũ egypti cui thenesus nomẽ est
emersa nauigatione ꝑuenimꝰ. Cuiꝰ accole ita
ut mari uł stagnus falsis undiq circũuoluũt᷑.
ut solis qr t̾ra deest negotiationib dediti opes
atq substantiã nauali cõmertio parent ĩ ⁊ ut
edtficiis cũ uoluerint extruendis t̾ra nõ suppe¬
tat nͥ de longinqͦ uauigiis apportet᷑. Ubi cum
adueniẽtib nobis fauens desideriis nr̃is diuini
qui raptꝰ de anachoritarũ cetu ⁊ ep̃c panephisi
oppido datꝰ tanta districtione om̃i euo suo ꝓpositũ
solitudĩs custodiuit ut nicħ de p̃terite humili¬
tatis tenore larau̾it aut de adiecto s̾ͥ honore blan¬

Expanded text:
si non aemulandi, saltim agnoscendi studio inuisere. igitur ad oppidum Aegypti, cui Thennesus nomen est, emensa nauigatione peruenimus. cuius accolae ita uel mari uel stagnis salsis undique ciroumlunntur, ut solis, quia terra deest, negotiationibus dediti opes atque substantiam nauali conmercio parent, ita ut aedificiis cum uoluerint extruendis terra non suppetat, nisi de longinquo nauigiis adportetur. Vbi cum aduenientibus nobis fauens desideriis nostris diuinqui raptus de anachoretarum coetu et episcopus Panephysi oppido datus tanta districtione omni aeuo suo propositum solitudinis custodiuit, ut nihil de praeteritae humilitatis tenore laxauerit aut de adiecto sibi honore blan
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis ⁊ qualitatẽ eiꝰ nõ u̾boꝵ iactantia depin
ta puritas cõferebat: ut mag̾ magisq se depri¬
mi peccatis agnoscerẽt. Nec blandiẽtes sibi de¬
inferioꝵ ac tepidoꝵ negligentia s contempla¬
tione potiꝰ illoꝵ quos nere peccato carere atq
ĩ regno celorũ iam et̾na beatitudine ꝑftui no¬
uerant humilitatẽ perpetuam cõquirebant.

Expanded text:
ctionis et qualitatem eius non uerborum iactantia depinxta puritas conferebat, ut magis magisque se deprimi peccatis agnoscerent taninferiorum ac tepidorum neglegentia, sed contemplatione potius illorum, quos uere pec cato carere atque in regno caelorum aeterna iam beatitudine ?? perfrui nouerant, humilitatem perpetuam conquirebant.
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti. Iam aliqñ ab iniquitate cõpesc̾e. Et qͥ¬
dem romam ĩgressutꝰ es: mare transitur᷑. sio¬
uem anuis regnabis: decimo morieris. Qub
auditis rex uehement̾ t̾ritꝰ or̃one petita reces¬
fuerat: ut dei uiro in monast̾m̃ uino plena
duo lignea uascula q̃ nulgo flascones nocan¬
tur deferret. Qui unũ detulit: alterũ uero per¬
gens ĩ itinere abscondit. Uir autẽ dñi quem
fr̃a absentia latere nõ poterant uinũ cũ gr̃aꝵ
astione suscepit. ⁊ descendẽte ꝓueru monuit
dicens. Uide fili de illo flacone quẽ abscondisti¬
iam nõ bibas. s inclina illam caute ⁊ inueni-¬
es qd̾ intꝰ hẽtur. Qui confusus ualde: a dei ho¬
mine exiuit. Et reu̾sus uolens adhuc probare
qd̾ audierat. cum flasconem inclinass: de eo
ꝓtinꝰ serpens est egressus. Tunc exhylaratꝰ ꝓuer¬

Expanded text:
sti, jam aliquando ab iniquitate compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recesfuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc prae
Abbreviated transcription (Latin):
quẽdam ad se hĩtu uenatorio uenientẽ subito
cõsperisse. Qui miratꝰ qd̾ uir tante opinionis
ac fame ad tam parua ⁊ humilia se oblectam̃¬
ta submitt̾et. tu ne es inqr ille ioħes cuĩ fa¬
na ĩsignis atq celeberrima. me quo sãmo de¬
siderio tue agnitionis illexit. Cur gͦ oblectam̃¬
inquit non eum tecũ sꝑ ubiq cicũfers: Cui
ille rendit. nõ op ne ugi curuamine rigoris
fortitudo laxata molescat atq depereat. ⁊ cum
oportu̾it ut fortiora ĩ aliqm̃ feram spicula
dirigant᷑ eigore ꝑ nimietatẽ cõtinue inten¬
tiõis amisso uiolentior ictus nõ possit enut
uenis tam ꝑua hecbreuis ꝙ laxatio: qui nisi
remssic̃e qͣdam rigorẽ intentioĩs sue int̾lum
teleuet ac relaret irremisso rigore lentescene
uirtuti sp̃c cum necessitas poss obsecundare
non possit.

Expanded text:
quendam ritu ad se uenatorio uenientem subito conspexisse. qui miratus quod uir tantae opinionis ac famae ad tam parua et humilia se oblectamenta submitteret, tune es, inquit, ille Iohannes; cuius fama insignis atque celeberrima me quoque summo desiderio tuae agnitionis inlexit? cur ergo oblectamen, ait, non eum tensum semper ubique circumfers? cui ille respondit: non oportet, ne iugi curuamine rigoris fortitudo laxata mollescat atque depereat, et cum oportuerit ut fortiora in aliquam feram spicula dirigantur, rigore iam per nimietatem continuae intentionis amisso uiolentior ictus non possit emittuuenis, tam parua haec breuisque laxatio, quae nisi remissione quadam rigorem intentionis suae interdum releuet ac relaxet, inremisso uigore lentescens uirtuti spiritus, cum necessitas poscit, obsecundare non poterit.
Abbreviated transcription (Latin):
lli quo remuissionis atꝙ humanitatis int̾ ca¬
pedo gͣtissima que nõnũqmͣ pro aduentu fr̃m̃
int̾uenire consueuit licet molesta nobis ac fu¬
gienda uideat᷑: tñ qmͣ sit utilis ac salubris
tam corpori qmͣ sp̃ui nr̃o paucis pacient̾ atten¬
dite. Sepe accidit nõ dicã nouiciis ⁊ infirmis s
⁊̃ exꝑientissimis atq ꝑfc̃is ut ubi mentis eoꝵ
directio atq sensus a quibdã mollita fuerint
iucissitudinũ laxamentis aut in teporẽ sp̃t aut
cte ĩ ꝑnitiosam corporis ualitudinem collaba¬
cient̾ s ⁊̃ gratant est amplectenda. Pͦrimũ. qdͣ
ꝓuocat nos auidius sꝑ solitudinis desiderare
secreta. Nam quodãm cuesũ nr̃m dũ int̾polare
creditur infatigabilem iugemq cõsetuat qͥ
si nullo intilũ obice tardaretur: utiq ad finem
ꝯtend̾e in defessa ꝑnicitate nõ posset. Deinde cũ
nc̃citati reficiendi corpusculi ca fructu huma¬
nitatis indulget: maiora nobis ꝯfert lucͣ cũ

Expanded text:
que remissionis et humanitatis intercapedo gratissima, quae nonnumquam pro aduentu fratrum interuenire consueuit, licet molesta uobis ac fugienda uideatur, tamen quam sitam corpori quam spiritui vestro paucis patienter attendite. Saepe accidit, non dicam novitiis et infirmis, sed etiam experientissimis atque perfectis, ut nisi mentis eorum directio atque censura quibusdam mollita fuerit vicissitudinum laxamentis, aut in teporem spiritus, aut certe in perniciosam corporis valetudinem collabatienter, sed etiam gratanter est amplectenda. Primum quod provocat nos avidius semper solitudinis desiderare secreta; nam quodammodo cursum nostrum dum interpolare creditur, infatigabilem jugemque conservat: qui si nullo interdum obice tardaretur, usque ad finem contendere indefessa pernicitate non posset. Deinde quod necessitatem reficiendi corpusculi cum fructu humanitatis indulget, majora nobis conferens lucra cum
Abbreviated transcription (Latin):
me ecce mͦ fiet: hesitans morti mori ⁊ uite iu̾e.
Plusq ualebat in me deteriꝰ molitũ: qmͣ melius
insolitũ Punctũq ip̃m tp̃ris quo aliud futurus
erã: qͣtito ꝓpius admouebatur tanto meliorem ĩ¬
bat. Retinebant me nuge nugaꝵ ⁊ uanitates
uanitatũ antiq amice mee ⁊ succutiebãt uestẽ
meam cacneai ⁊ submurmurabãt. Dicebat mn

Expanded text:
m nec tenebam, haesitans mori morti et uitae uiuere, plusque in me ualebat inolitum, quam melius insolitum, punctumque ipsum temporis, quo aliud futurus eram, quanta propius admouebatur, tanto ampliorem inbat. Retinebant nugae nugarum et uanitates uanitantium, antiquae amicae meae, et succutiebant uestem meam carneam et submurmurabant: "dimittisne
Abbreviated transcription (Latin):
hic uid̾e bõs archiẽpos dinstanũ cantuariensẽ¬
⁊ ⁊ oswaldũ eboracensem. qͥ hodie me suis p̃cib
tuentes. falsiloquoꝵ accumẽ ebetabunt. Itaq
data benedictione monacho minime facundie
uero s normãnice lingue sciolo: rem ꝑorans ob

Expanded text:
hic videre beatos archiepiscopos Dunstanum Cantuariensemhic videre beatos archiepiscopos Dunstanum Cantuariensem, et Oswaldum Eboracensem, qui hodie suis me precibus tuentes, falsiloquorum acumen hebetabunt. » Itaque data benedictione monacho minimae facundiae viro, sed Normanniae linguae sciolo, rem perorans ob
Abbreviated transcription (Latin):
obiturũ: s quicqͥd pro te fiet ad alioꝵ quibus
abstulisti referetur cõmedũ. Imrio ⁊ alios corri¬
ge exemplo: qͥs corrupisti nerbo. Abuit ille ⁊ i
chil seuanũ iudisse tam recẽtib plagis quam
morte ꝓxima demonstrauit. Ea tempestate
Nistanus wigorniensis ep̃c cũ de patua lute¬
raꝵ lcĩa pulsatꝰ foras cosiliũ exiss ut strictiori
cõsilio rensũ comeret suũ: remoto aĩo a tumui¬
tib aitad socios. C redite mͥ nondũ cantanmꝰ
cantib tempus. regem et proceres si hoc audie¬
rint risui sehr̃i opinaturos. ait. Credite michi
pͥus faciemꝰ dei seritiũ: ⁊ p̃tagitabimꝰ hoĩm
litigiũ. Hora gͥ cãtata et nulla tergiu̾satione
excogitata. nullo cõmentato splendore ueri: cõ¬
festim aulam intrare ꝑtexit. suis eũ retin̾e temp¬
tantib ꝑsuaderi nõ potuit: qͥn potiꝰ illis cause sue
timentib pro certo ait. Nou̾itis me uisibiliter

Expanded text:
obiturum: sed quidquid pro te fiet, ad aliorum quibus obiturum: sed quidquid pro te fiet, ad aliorum quibus abstulisti referetur commodum. I modo, et alios tuo corrige exemplo; quos corrupisti verbo. Abiit ille, et nil se vanum vidisse, tam recentibus plagis, quam morte proxima demonstravit. Ea tempestate Valstanus Wigorniensis episcopus cum de parva litterarum scientia pulsatus, foras concilium exiisset, ut subtiliori consilio responsum comeret suum, remoto animo a tumultibus, ait ad socios: Credite mihi, nondum cantavimus cantibus tempus: « Regem et proceres, si hoc audierint, risui se haberi opinaturos, ait. Credite mihi; prius faciemus Dei servitium, et post agitabimus hominum litigium. » Hora igitur cantata, et nulla tergiversatione excogitata, nullo commentato splendore veri, confestim aulam perrexit. Suis eum retinere tentantibus persuaderi non potuit; quin potius illis causae suae timentibus, pro certo, ait. « Noveritis me visibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
o tp̃re ĩ cenobio fuldensi exitia lermꝰ. cuii.¬
lis lues grassata pͥus abtem corrupit. mox
multos monachoꝵ extinxit suꝑstites. Primo
tim metu dempio omitt̾e: p̃sertim cellarius qui
palam clamitabat nõ posse penũ tot expensis
luffice. sperasse se sꝑ aliqd alleuiam̃tũ pro tot
oblationib funerũ. nichil ult᷑ spei ẽe si qd̾ ui¬
uũ nequissent mortu cõsumerẽt. Itaꝙ eũ qͣdã
nocte pp̃ nccͣria soporẽ diu distuliss.: tandẽ elaq̃a¬
tis moraꝵ nexib ĩ dormitoriũ ꝑgebat. Et ecce
no: eo quo decesserant ordine sedere. Tremens ⁊
effuge gestiens in rerractus est inccepitꝰ. ⁊ mo¬
te monastico flagellatus audiuit u̾ba abbis ĩ
hanc sñam. Stultũ est de alt̾ius morte emolu¬
mento ĩhiarẽ: cũ sors cuiꝰq sub eodem pendeat
fato. Impiũ est cũ monachus omnẽ uitã suam
ĩ ecc̃ã cõsumpsit obsequio: ut careat saltẽ uniꝰ
anni p̃t mortẽ stipendio. Scito gͦ te cercissime

Expanded text:
o tempore in coenobio Fuldensi exitialis lues grassata, prius abbatem corripuit, mox multos monachorum exstinxit. Superstites primo qtim metu dempto omittere, praesertim cellerarius qui passim clamitabat, non posse penum tot expensis sufficere: sperasse se semper aliquod allevamentum, pro tot elationibus funerum: nil ultra spei esse, si quod vivi nequissent, mortui consumerent. Ita cum quadam nocte pro re necessaria soporem diu distulisset, tandem elaqueatis morarum retibus in dormitorium ire pergebat; et ecce,no, eo quo decesserant ordine sedere. Tremens et effugere gestiens, vi retroactus, increpitus, more monastico flagellatus, audivit verba abbatis in hanc sententiam: « Stultum est, de alterius morte emolumento inhiare; cum sors cujusque sub eodem pendeat fato. Impium etiam est, cum monachus omnem vitam suam in Ecclesiae consumpserit obsequio, ut careat saltem unius anni post mortem stipendio. Scito ergo te citissime
Abbreviated transcription (Latin):
dem eos ac ligare manꝰ eoꝵ deinde minare po¬
tuerũt. s eoꝵ sibentiũ rumpere nequiueunt.
su silentio finem ĩponerẽt. Nõdũ u̾o or̃one cõ¬
pleta. uenit pars reliqͣ normannoꝵ multa p̃¬
audito qd̃ illi nullo mͦ possent eos loqui fac̾e
ad feriend̾ conco. irruit sr̃ eos meũ mortis eoᷤ
plausũ dantib. at illi ut erãt aĩo ꝯstantes ita

Expanded text:
e eos, & ligare eorum manus, deinde minare potuerunt, sed eorum silentium rumpere nequiuerunt. su, silentio finem imponerent: nondum enim oratione completa, venit pars reliqua, capta multa paddentes quod nullomodo potuissent eos loqui faceread feriendum conto, irruit super eos, metum mortis eis plausum dabant. At illi vt erant animo constantes, ita
Abbreviated transcription (Latin):
natione u̾bi fc̃a est forma dei ip̃a quo for
hõĩs exterior. Igit᷑ ad omne scipentis sug¬
gestionẽ cogitare debemꝰ huiꝰ forme duplicis
unicam dignitatẽ et mox pudebit nos turpe
aliquid cogitasse. Dignior est .n. forma utra¬
ꝙ. quam ut tam turpi bestie cõformet᷑. Sa
ne de utraq dici pot̃. ĩmo dici debet u̾bũ illd̾
egregiũ. Non facit ad mores tambona for¬
ma malos. Alicqͥn quid passucũ putas sup¬
plicii qui dehonestau̾it formam dei : Pot̾ a̾ hu¬
mani cognitõ corꝑis alia colligi ratione. Tria
quippe ĩ humano corpore consideranda sunt.
origo sordida uita misera. mors nccrͣia .i. ex
nc̃citate contingẽs. hõ n. nr exterior de ĩmũ¬
do semune conceptꝰ est ad laborẽ natꝰ uelit no¬
lit moriturꝰ. Clamat nobis certissima mors.
⁊ hora mortis ĩcertissima mortẽ sꝑ ad oĩm pẽ¬
dere oculos. et ideo sꝑ hñdam ab om̃ib p̾ ocu¬

Expanded text:
natione Verbi facta est forma Dei, ipsa quoque hominis natione Verbi facta est forma Dei, ipsa quoque hominis forma exterior. Igitur ad omnem serpentis suggestionem cogitare debemus hujus formae duplicis unicam dignitatem: et mox pudebit nos vel turpe aliquid cogitasse. Dignior est enim forma utraque, ut tam turpi vesti conformetur. Sane vero de utraque dici potest, imo etiam dici debet, verbum illud egregium: Non faciat mores tam bona forma malos. Alioquin quid passurum putas supplicii, qui dehonestaverit formam Dei? Potest autem humani corporis cognitio alia colligi ratione. Tria quippe in humano corpore consideranda sunt: origo sordida, vita misera, mors necessaria, id est necessitate contingens. Homo enim noster exterior de immundo semine conceptus est, ad laborem natus, velit nolit moriturus. Clamat nobis certissima mors, et hora mortis incertissima, mortem semper ad omnium pendere oculos, et ideo semper habendam ab omnibus prae ocu
Abbreviated transcription (Latin):
orporis humani cognitio ĩ duob est ĩ
ma. Unde quidã ait. De celo ista possideo. for¬
mauit gͥ dñs deus hoĩem de lumo t̾re. forma
to hoĩe iussit illius formã ĩ celũ respic̾e ut sci¬
ret formatorẽ suũ ĩ celo hit̃are Ex hiis ã duob
trahit hõ nc̃citatẽ duplicẽ. De forma ut sc̃s sĩt
de mat̾ia ut humilis: Licet a̾ forma humana
int̾ om̃s formas aĩaliũ ab ip̃a mũdi creatiõe
sꝑ extelluerit: tñ ex ĩcarnatione u̾bi ⁊ ex for¬
ma hõis adeo assumpti longe maiorẽ digni¬
tatis excellentiã acquisiuit. Neq n. frustra
istam caritatẽ qua dilexit nos deus numiam
appellauit apłs. s pro certo intellexit qd tm̃
beneficiũ sicut nulla mundane iustitie ma¬
gnitudo ꝓmereri poterat. sic nulla estima¬
re ponderatio. uel estimatio ponderare. Me¬
lius estimat deuotio nr̃a qͣm rõnatio. gr̃a¬
rũ actio qmͣ disputatõ. faciliusꝙ cõparat
erat deo sola hoĩs forma interior. s ab ĩcar¬

Expanded text:
orporis humani cognitio in duobus est, ima. Unde quidam ait: De coelo ista possideo . Formavit igitur Dominus Deus hominem de limo terrae. Formato igitur homine jussit illius formam in coelo respicere, ut sciret formatorem suum in coelo habitare. Ex his autem duobus trahit homo necessitatem duplicem: de forma, ut sanctus sit; de materia, ut humilis. Licet enim forma humana inter omnes formas animalium ab ipsa mundi creatione semper excelluerit, tamen ex incarnatione Verbi, et forma hominis a Deo assumpti, longe majorem dignitatis excellentiam acquisivit. Neque enim frustra istam charitatem, qua dilexit nos Deus, nimiam appellavit Apostolus, sed pro certo intellexit, quod tantum beneficium sicut nulla mundanae justitiae magnitudo promereri poterat, sic nulla aestimare ponderatio vel aestimatio ponderare. Melius enim aestimat devotio nostra quam ratiocinatio; gratiarum actio, quam disputatio; faciliusque comparat erat Deo sola forma interior, sed ab incar
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphe cõpleatur ĩnobis. Satiabor cũ apparu¬
erit gła tua. Concludamus ergo sũmũ ꝓfẽo¬
psalmꝰ dicit. Ad implebis me leticia cũ uultu tuo
delectationes in dextera tua usq in finem. Ecce ar
ĩcrementũ ꝑuenit.¬

Expanded text:
e compleatur in nobis: Satiabor cum apparuerit gloria ejus . Concludamus ergo summum perfectioPsalmista dicit: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo, delectationes in dextera tua usque in finem . Amen. Ecce arbincrementum pervenit
Abbreviated transcription (Latin):
tes: cũ uno ꝑuulo infante qui illic extinctꝰ est
ĩuentꝰ. nixta murũ. corpꝰ eiꝰ sepulture tradider̃t
cuies urbis illi̾ qͥ quolibet disꝑsi essent ad eandẽ
sine aliqͣ trepidatione remearent. hii qui prius
famẽ fugerãt uiuendi licentia accepta sũt re
u̾si. S cuiꝰ uite eorũdẽ ep̃c fu̾at memores. ubi se¬
pultũ eẽt corp᷑ illiꝰ q̃sietunt: ut hoc iuxta honorẽ

Expanded text:
tes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus tes, cum uno parvulo infante, qui illic extinctus inventus est, iuxta murum corpus episcopi sepulturae tradiderunt. cives urbis illius, qui quolibet dispersi essent, ad eam sine aliqua trepidatione remearent, hii qui prius famem fugerant, vivendi licentia accepta, reversi sunt. Sed, cuius vitae eorum episcopus fuerat, memores, ubi sepultum esset corpus illius quaesierunt, ut hoc iuxta honorem
Abbreviated transcription (Latin):
te ep̃c: narrauit memdrabile ualde miraculum
dicens. Uir sc̃issimꝰ ħculanꝰ nutritor meus peru¬
sine ciuitatis ep̃c fuit: ex ꝯu̾satione monasterii
ad sacerdotał ordinis gr̃am deductꝰ. Totile antẽ
ꝑfidi regis tp̃rib eandem urbem annuis .uii. cõ¬
timus gothoꝵ ex̾citus obsedit. ex qͣ multi ciui¬
um fugerãt qui famis ꝑiculũ fecre non poterãt
Ano uero .uͦiiͦ. necdũ finito obsessam urbẽ go¬
thoꝵ excitꝰ intrauit. Tñc comes qui eidẽ excitui
p̾erat ad regẽ totilam nũtios misit. exquitens
quid de ep̃o uł ppło fieri iuberet. Cui ille p̾cepit
dicens. Ep̃o pͥus a u̾tice usq ad calcaneũ corrigi¬
am tolle et tũc caput illius amputa. Omnẽ ue¬
ro ppłm qui illic inuentꝰ est: gladio extĩgue. Tũc
idem comes uerierabilẽ uirũ herculanũ ep̃m suꝑ
urbis murũ deductũ capite truncauit: eiꝰq tutẽ
iam mortui a u̾tite usq ad calcaneũ incidit ut
ex eius corpore corrigia sublata uidetet᷑. Moxq cor

Expanded text:
t quoddam memorabile valde miraculum, dicens: 'Vir sanctissimus Ercolanus, nutritor meus, Perusinae civitatis episcopus fuit, ex conversatione monasterii ad sacerdotalis ordinis gratiam devotus. Totilae autem perfidi regis temporibus eandem urbem annis septem continuis Gothorum exercitus obsedit. Ex qua multi civium fugierunt, qui famis periculum ferre non poterant. Anno vero septimo necdum finito, obsessam urbem Gothorum exercitus intravit. Tunc comis, qui eidem exercitui praeerat, ad regem Totilam nuntius misit, exquirens, quid de episcopo vel populo fieri iuberet. Cui ille praecepit, dicens: "Episcopo prius a vertice usque ad calcaneum corrigiam tolle et tunc caput illius amputa, omnem vero populum, qui illic inventus est, gladio extingue". Tunc isdem comis venerabilem virum Herculanum episcopum super urbis murum deductum capite truncavit eiusque cutem iam mortui a vertice usque ad calcaneum incidit, ut ex eius corpore corrigia sublata videretur. Moxque co
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ plaltis ⁊ in ꝓ sallentis uba om̃i cordis aetẽ¬
tione dettis. undecim psalmos dr̃onũ imiestio¬
nendeistmatos ꝯtinius u̾sib parli ꝓnũt ialiõe
rcotasĩ duodecimũ sub alla responsione cõsũ¬
mans sa buniu̾soꝵ cculis repente subtrstꝰ. q̃s
gregationib fratrũ generalem canonẽ costi
qͣm ĩ nocturnis horis conuentionib Enstodi
¶Quib lectiones geminas adiuxerũt: id
est unam ueteris ⁊ aliam noui testamerta. si

Expanded text:
ti partibus, et in psallentis uerba omni cordis intentione defixis undecim psalmos orationum interiectione distinctos contiguis uersibus parili pronuntiatione cantasset, duodecimum sub alleluiae responsione consummans ab uniuersorum oculis repente subtractus quagregationibus fratrum generalem canonem non siquam in nocturnis conuenticulis custodiri. quibus lectiones geminas adiungentes, id est unam ueteris et aliam noui testamenti