comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sinȩ non ꝑmittunt ire in tenebras⁊ et lo.¬
quebatur ille qui in tenebris erat. Uicdetis
quia alia est lux quȩ oritur iusto: et rectis
corde iocunditas. Ocłos non habebat.
et filio suo dicebat fac elemonas elemo¬
sinȩ non sinunt ire in tenebris: nec timuit
ne diceret sibi in corde suo filius ipsius.
Tu enim elemosinas non fecisti : Quare
cecus michi loqueris: Ecce elemosinȩ
ad tenebras te ꝑduxerunt: et quomodo
michi dicis elemosinȩ non sinunt ire in te.¬
nebras: Quare ille ista dicebat cum fidu.
cia ÷ nisi quia aliam lucem uidebat: filius
patri manum tenebat ut ambularet: sed
pater filium uiam docebat ut uiueret.
Est ergo alia lux quȩ oritur iusto. Lux
orta est iusto: et rectis corde iocunditas.
lis illam nosse: Esto rectus corde. Quid
est ergo rectus corde: Noli torto corcde esse
addm̃. resistens uoluntati ipsius. et uolens
illum curuare al te. et non te dirigere
ad illum: et senties iocunditatem quam

Expanded text:
synae non permittunt ire in tenebras» : et losynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus mihi loqueris? Ecce eleemosynae ad tenebras te perduxerunt, et quomodo mihi dicis: «Eleemosynae non sinunt ire in tenebras?» Quare ille ista cum fiducia dicebat, nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Esto rectus corde. Quid est, Esto rectus corde? Noli torto corde esse ad Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non te dirigere ad illum, et senties jucunditatem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
donat: Merito hanc lucem in fide martires
uderunt. Qui enim istam contempserunt:
aliam uiderunt quam desiderauerunt:
qui hanc respuerunt. ux orta est iusto:
et rectis corde leticia. Nolite putare quia
uere in miseria fuerunt: cum in cathena
ambulauerunt. Latus fuit carcer fidelibus:
lenes fuerunt cathenȩ confitentibus. Habe.¬
int̾ tormenta. Lux orta est iusto. Quȩ lux
orta est iusto: Quȩ non oritur iniusto. Non
sta lux: quam facit oriri suꝑ bonos et malos.
Est alia lux quȩ oritur iusto: de qua luce
non sibi orta. in fine dicent iniusti. Ergo er.¬
rauimus a uia ueritatis: et iusticiȩ lumen
non luxit nobis et sol non est ortus nobis.
Ecce amanclo istum solem: in tenebris cordis
iacuerunt. Quid ꝓfuit ocłis uidere istum ÷
et mente non uicdere illum: Tobis cecus
erat: et filum suum uiam dĩ docebat. Nostis
hoc quia tobis filium suum ammonebat:
et dicebat. Fili. fac elemosinas: quia elemo¬

Expanded text:
donat? Merito hanc lucem in fide martyres donat? Merito hanc lucem in fide martyres viderunt. Qui enim istam contempserunt, aliquam viderunt quam desideraverunt, qui hanc respuerunt. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Nolite putare quia vere in miseria fuerunt, cum in catena ambulaverunt. Latus fuit carcer fidelibus, leves fuerunt catenae confitentibus. Habecabant inter tormenta. «Lux orta est justo.» Quae lux orta est justo? Quae non oritur injusto; non ista lux quam facit oriri super bonos et malos. Est alia lux quae oritur justo; de qua luce non sibi orta, in fine dicent injusti: «Ergo erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis, et sol non ortus est nobis» . Ecce amando istum solem, in tenebris cordis jacuerunt. Quid profuit oculis videre istum, et mente non videre illum? Tobias caecus erat, et filium suum viam Dei docebat. Nostis hoc, quia Tobias filium suum admonebat, et dicebat, «Fili, fac eleemosynas, quia eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
quibus enim mortuus est: Nunquid ꝓ iustis:
Paulum interroga. Et enim xp̃c ꝓ impiis mor.¬
cuus est. Impius eras: et mortuus est ꝓ te: iui-¬
lificatus es et deseret te : Qui iustificat im.¬
pium⁊ relinquet pium: Qui diligitis dnm̃:
odite malum. Nemo tuneat: eustodit dñs
animas seruorum suorum: de manu pecca
torum eruet eas. Sed forte dicturus es. Et¬
ꝑdo lucem istam: ux orta est iusto. Qũa
lucem times ne ꝑdas: Times ne in tenebris
sis: Noli timere ne ꝑdas lucem: inmo tune.
ne dum caues ꝑdere istam lucem: ꝑdas ilłã
ueram lucem. Quam times enim ꝑdere. ui¬
demus quibus donata est: cum quibus tibi
cominunis est. Nunquid soli boni uiclent
stum solem. cum facit oriri solem suum suꝑ
bonos et malos: et pluit suꝑ iustos et iniu¬
stos: Istam lucem uident tecum iniqui:
uident tecum latrones: uident tecum impu¬
dici: uident tecum bestiȩ: muscȩ. uermiculi.
Qualem lucem iusto seruat. qui et istis istã

Expanded text:
quibus enim mortuus est? numquid pro justis? quibus enim mortuus est? numquid pro justis? Paulum interroga. «Etenim Christus pro impiis mortuus est» . Impius eras, et mortuus est pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Nemo timeat: «Custodit Dominus animas servorum suorum, de manu pecers.» 11. Sed forte dicturus es: Perdo lucem istam. «Lux orta est justo.» Quam lucem times ne perdas? times ne in tenebris sis? Noli timere ne perdas lucem, imo time ne dum caves perdere istam lucem, perdas illam lucem veram. Quam times enim perdere, videmus quibus donata est, cum quibus tibi communis est. Numquid soli boni vident istum solem, cum faciat oriri solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos ? Istam lucem vident tecum iniqui, vident tecum latrones, vident tecum impudici, vident tecum bestiae, muscae, vermiculi. Qualem lucem justo servat, qui et istis istam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induere in corruptionem: et mortale hx
induere immortalitatem. Hec ipsa caro tu
non ꝑibit usq ad mortem. Potest seuire mi¬
micus: potestatem ultra non habet nec m
animam. nec in ipsam carnem: quia et si
dissipet carnem non impedit resurrectinꝰ.
De anima sua tunebant homines. Et qui
eis dñs ait: Ur̃i autem capilli capitis om̃s
numerati sunt. Times ne animam ꝑdas.
qui capillum non ꝑdes: Dõ om̃ia numen¬
ta sunt: om̃ia reclintegrabit qui om̃ia erea¬
uit. Non erant et creata sunt: erant et ñ
reparabuntur : Credite ergo toto corde fis
mei: et qui diligitis dñm odite malignuns
fortes estote non solum in diligendo dm̃:
sed etiam in odiendo malignum. Nemo
uos terreat: potentior est qui uos uos uoca¬
uit: om̃ipotens est: fortior est om̃i fortiꝰͥ
suꝑior est om̃i excelso. filius dĩ ꝓ nobis na¬
cius est: securus esto. accepturum te uitam
ipsius: qui pignus habes mortem ipsius. Pro

Expanded text:
hoc induere incorruptionem, et mortale hoc hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Haec ipsa caro tua non peribit. Usque ad mortem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec in animam, nec in ipsam carnem; quia etsi dissipet carnem, non impedit resurrectionem. De anima sua timebant homines, et quid eis Dominus ait? «Vestri autem capilli capitis omnes numerati sunt» . Times ne animam perdas, qui capillum non perdis? Deo omnia numerata sunt. Omnia redintegrabit, qui omnia creavit. Non erant, et creata sunt: erant, et non reparabuntur? Credite ergo toto corde, fratres mei, et «qui diligitis Dominum, odite malignum.» Fortes estote, non solum in diligendo Deum, sed etiam in odiendo malignum. Nemo vos terreat; potentior est qui vos vocavit, omnipotens est; fortior est omni forti, superior est omni excelso. Filius Dei pro nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsius. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
gitis dnm̃ ocdite malignum: ne icleo timeres
odisse malignum. ne occideret te malignus:
subiecit statim. Custodit dñs animas seruoꝵ
suorum. Audi illum custodientem animas
seruorum suorum: et dicentem. Nolite time¬
re eos qrii corpiis oeci eunt: animam aiten
non possunt occidere. Decidit et corons m
in te plurimum potaerit. Quid tibi fect. V
si times pati quod xp̃c: Ille uenit fentat
tuam temporalem: infirmam. morti shin¬
am. Certe tie mori: si potes non mou
Quod ꝑ naturam uitare non potesꝰ quarꝓ
ter fidem non suscipis: Collat tibi stamosi
qui minatur aduersarius: dat tibi aliamu
tam: quia et istam tibi ipse declit: et supse
noluerit nec ipsa tolletur⁊ si autem uoluat
tolletur tibi. Habet quod tecum mutet eli
tunere spoliari ꝓ illo. Non uis exui ueste
pannosa: Stolam głȩ tibi claturus est. Lia
stolam dicis michi: Oportet corruptibile

Expanded text:
gitis Dominum, odite malignum;» ne ideo timeres gitis Dominum, odite malignum;» ne ideo timeres odisse malignum, ne occideret te malignus, subjecit statim, «Custodit Dominus animas servorum suorum». Audi illum custodientem animas servorum suorum, et dicentem: «Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere» . Occidit et corpus, qui in te plurimum potuerit: quid tibi fecit? Quod stus, si times pati quod Christus? Ille venit ferre vitam tuam temporalem, infirmam, morti obnoxiam. Certe time mori, si potes non mori. Quod per naturam vitare non potes, quare propter fidem non suscipis? Tollat tibi istam vitam qui minatur adversarius, dat tibi Deus aliam vitam: quia et istam ipse tibi dedit, et si ipse noluerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut tollatur tibi, habet quod tecum mutet; noli timere spoliari pro illo. Non vis exui veste pannosa? Stolam gloriae tibi daturus est. Quam stolam dicis mihi? «Oportet corruptibile
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ animam tuam. Torque te ipsum
timore iudicii: responde cui credideris. et¬
quare credideris. Dicis michi. In xp̃m ere¬
didi. Quid tibi ꝓmisit xp̃c÷ nisi quod osten¬
dit in se : Quid ostendit in se: Mortuus est
et resurrexit: ascendit in cęlum. Uis sequi:
imitare passionem: expecta ꝓmissionem.
Quid ergo tibi ablaturus est seuiens cum
cȩꝑis odisse malignum. qui diligis dñm:
Quid ablaturus: Patrimonium. Nunquid
cęlum: Postremo quicquid tibi dedit dĩ tol-¬
lat ille: non tollit quidem si non uult dis̃.
Si autem uult ds̃. tollit quod cdechit dĩ: ne
se tibi auferat ipse ds̃. Dm̃ tibi nemo tollet:
tu tibi illum tollis. si illum fugis. forte res¬
pondes. Non curo de patrimonio meo: dñs
dedit. dñs abstulit. Possum dicere. sicut dño
placuit ita factum est: sed timeo ne occidat
me. Hoc est totum. Audi ergo psalmum
consolantem: custodit dñs animas seruorũ
suorum. Quia ergo dixerat suꝑius qui dili¬

Expanded text:
scientiae animam tuam, torque teipsum scientiae animam tuam, torque teipsum timore judicii, responde cui credideris, quare credideris. Dicis mihi: In Christum credidi. Quid tibi promisit Christus, nisi quod ostendit in se? Quid ostendit in se? Mortuus est, et resurrexit, ascendit in coelum. Vis sequi? Imitare passionem, exspecta promissionem. Quid ergo tibi ablaturus est saeviens, cum coeperis odisse malignum, quia diligis Dominum? quid ablaturus? Patrimonium: numquid coelum? Postremo quidquid tibi dedit Deus, tollat ille non tollit quidem, si non vult Deus, si autem vult Deus, tollit quod dedit Deus, ne se tibi auferat ipse Deus: Deum tibi nemo tollet, tu tibi illum tollis, si illum fugis. 17. Forte respondes: Non curo de patrimonio meo; «Dominus dedit, Dominus abstulit;» possum dicere, «Sicut Domino placuit, ita factum est» ; sed timeo ne occidat me. Hoc est totum. Audi ergo Psalmum consolantem: «Custodit Dominus animas servorum suorum.» Quia ergo dixerat superius, «Qui dili
Abbreviated transcription (Latin):
Quare cum illa loqueris: Non dico loqueris
cum illa: quare illi seruis: Nam multa ii¬
bet xp̾c et non facis: iubet ipsa et facis. Iubet
xp̃c ut uestias pauꝑem et non facis: iubet
auaricia ut facias fraudem. et hoc potius
facis. Si hȩc ita sunt: si talis es: noli tibi ꝓ¬
eis. Diligo xp̃m. Qui diligitis dnm̃: odite
mnalignum. Hinc apparet te cliligere quod
bonum est: si muentus fueris odisse quod
malum est. Qui diligitis dñm̃: odite ma¬
lignum. Sed cum ceꝑis odisse malignum.
subisequentur ꝑsequutiones. Odimus ma¬
lignum: dicit nobis aliquis ꝑsecutor. fac frau¬
dem: dicit nobis adora idolum: dicit nob̾
tu sponde demoniis: sed nos aucluumus. qͥ
diligitis dñm: odite malum. Audiuimus
quidem: sed si non fecerimus seuit ille. Us¬
quequo seuit ille: Quid est ablaturus: Res.¬
ponde quare xp̃ianus es: ꝓpter ȩternam
herecditatem. an ꝓpter terrenam felicitatem:
Interroga fidem tuam: ponie in catasta con¬

Expanded text:
quare cum illa loqueris? Non dico, loqueris quare cum illa loqueris? Non dico, loqueris cum illa; quare illi servis? Nam multa jubet Christus, et non facis; jubet ipsa, et facis. Jubet Christus ut vestias pauperem, et non facis; jubet avaritia ut facias fraudem, et hoc potius facis. Si haec ita sunt, si talis es, noli tibi mcis: Diligo Christum. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Hinc apparet te diligere quod bonum est, si inventus fueris odisse quod malum est: «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» 16. Sed cum coeperimus odisse malignum, subsequentur persecutiones. Odimus malignum; dicit nobis aliquis persecutor, Fac fraudem; dicit nobis, Adora idolum, dicit nobis, Thus pone daemoniis: sed nos audivimus, «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Audivimus quidem, sed si non fecerimus, saevit ille. Usquequo saevit? quid est ablaturus? Responde; quare Christianus es? propter aeternam haereditatem, an propter terrenam felicitatem? Interroga fidem tuam, pone in catasta con
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. Ds̃ stecit in synagoga deorum:
in meclio autem deos liscernens. Inter ho¬
mines exaltatus est iħs xp̃c dñs noster: nec
tantum suꝑ idola. nec tantum suꝑ demonia:
sed suꝑ om̃s homines iustos. Et hoc parũ
est: suꝑ om̃s etiam angłos. Nam unde est
adorate eum om̃s angłi eius: Nimis exal-
qui nimis exaltatus est suꝑ om̃s deos:
Breue preceptum nobis dedit ¶ui ctili¬
gitis dñm: odite malum. Non est lĩgnus
xp̃c: cum quo diligas auariciam. Amas
illum: debes odisse quod odit. Homo est
mnimicus tuus: hoc est quod tu. Creati
estis ab uno creatore: in una conditione.
Et tamen si filius tuus loquatur inunico
tuo. et ueniat ad domum inimici tui⁊ et
assiduas collocutiones habeat cum illo: ex¬
hedare illum uis qui loquitur cum inimieo
tuo. Et quomodo: Quam iustam uocem
uideris tibi habere: Amicus es inunici meiz
et queris aliquid de re mea: Ergo attende.¬
Si diligis xp̃m: inimica xp̃i est auaricia.

Expanded text:
scriptum est, «Deus stetit in synagoga deorum; scriptum est, «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem deos discernens» . Super omnes exaltatustantum super idola, nec tantum super daemonia; sed super omnes homines justos. Et hoc parum est; super omnes etiam Angelos: nam unde est, «Adorate eum omnes Angeli ejus? Nimis exaltaqui nimis exaltatus est super omnes deos? Breve praeceptum nobis dedit. «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Non est dignus Christus cum quo diligas avaritiam. Amas illum; debes odisse quod odit. Homo est inimicus tuus, hoc est quod tu; creati estis ab uno Creatore, in una conditione: et tamen si filius tuus loquatur inimico tuo, et veniat ad domum inimici tui, et assiduas collocutiones habeat cum illo, exhaeredare illum vis; quia loquitur cum inimico tuo. Et quomodo? Quia justam vocem videris tibi habere: Amicus es inimici mei, et quaeris aliquid de re mea! Ergo attende. Diligis Christum, inimica Christi est avaritia;
Abbreviated transcription (Latin):
runt filiȩ uidȩ: ꝓpter iudicia tua dñe.
uoniam tu es dñs altissimus suꝑ om̃em
tẽrram. Non suꝑ solam uicleam: non suꝑ
solam iherusalem: non suꝑ solam syon. sed
suꝑ om̃em terram. Nuc uniuersȩ terrȩ
iudicia dĩ uiguerunt: ut undiꝙ ppłos con.¬
uocaret. quibus non cominunicant. qui se
preciderunt: nec audiunt precdictum. nec
uident impletum: qm̃ tu es dñs altissimus
suꝑ om̃em terram. ¶Iimis exaltatus es suꝑ
om̃s deos. Quid est nimis: Nam de xxp̃o di-¬
ceitur. Quid est ergo niis: nisi ut intelliga.¬
tur ȩqualis patri : Quid est suꝑ om̃s deos:
Quii sunt idola : Non habent sensum:
non habent uitam. Demonia habent sensũ:
habent uitam: sed mala sunt. Quid mag¬
num est quia exaltatus est xp̃c suꝑ idola:
Exaltatus est et suꝑ demonia: sed nec hoc
magnum ualde est. Demoni a quidem dii
gentium: sed ille niinis exaltatus est suꝑ
om̃s deos. Et homines dicti sunt dii: ego
dixi dii estis.. et filii altissimi om̃s. Item

Expanded text:
tua, Domine. Quoniam tu es Dominus altissimus super omnem terram.» Non super solam Judaeam, non super solam Jerusalem, non super solam Sion, sed «super omnem terram.» Huic universae terrae judicia Dei viguerunt, ut undique populos convocaret: quibus non communicant, qui se praeciderunt; nec audiunt praedictum, nec vident impletum, «Quoniam tu es Dominus altissimus super omnem terram. Nimis exaltatus es super omnes deos.» Quid est, «nimis?» Nam de Christo dicitur. Quid est ergo, «nimis,» nisi ut intelligaris aequalis Patri? Quid est, «super omnes deos?» qui sunt? Idola non habent sensum, non habent vitam: daemonia habent sensum, habent vitam; sed mala sunt. Quid magnum est quia exaltatus est Christus super idola? Exaltatus est super daemonia; sed nec hoc valde magnum est: daemonia quidem dii Gentium , sed ille nimis exaltatus est super omnes deos. Et homines dicti sunt dii, «Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes:» item
Abbreviated transcription (Latin):
deremꝰ. Ait enĩ ipse dñs. Hȩc locutus si uos
ut in me pacẽ habeatis. in mundo aicem
pressurã. Si xxp̃iam estis: pressuras misds
mundo sꝑate. Tranqͥlliora et meliora d.¬
pora nolite sꝑare. fr̃s fallitis uos. Quod
uobis eugłium ñ ꝓmittit: nolite uobs
fidei preuaricatores esse non debemus. Eugłm
hoc dicit: quia in nouissimis temporibus multa
malas multa scandala⁊ muttȩ pressurȩ: multȩ
inquitates. habuncdabunt. Sed qui ꝑseuera.¬
uerit usꝙ infinem: hic saluus erit. Refriges.¬
aet inquit caritas multorum. Qui ergo ꝑseue.¬
ꝑ spm̃ scm̃ qui cdatus est nobis. Nemo ergo
sibi ꝓmittat: quod eugłm non ꝓmittit.
Ecce uenient letiora tempora: et facio
illud. et emo illud. Bonum est tibi ut at¬
tenclas illum qui non fallit. nec fefellit
aliquem: qui tibi ꝓmisit non hic letitiam.
sec in se. Et cum transierint ista. speres quia
cum illo regnabis in ȩternum: ne eum hic
uis regnare. neꝙ hic habeas iocunditatem.¬

Expanded text:
t enim ipse Dominus: «Haec locutus sum vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram» . Si christiani estis, pressuras in isto mundo sperate; tranquilliora et meliora tempora nolite sperare. Fratres, fallitis vos; quod vobis Evangelium non promittit, nolite vobis fidei praevaricatores esse non debemus. Evangelium hoc dicit, quia in novissimis temporibus multa mala, multa scandala, multae pressurae, multae iniquitates abundabunt: sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. «Refrigescet,» inquit, «charitas multorum» . Qui ergo persevem sanctum qui datus est nobis . Nemo sibi ergo promittat quod Evangelium non promittit. Ecce venient laetiora tempora, et facio illud, et emo illud. Bonum est tibi ut attendas illum qui non fallitur, nec fefellit aliquem, qui tibi promisit non hic laetitiam, sed in se; et cum transierint ista, speres quia cum illo regnabis in aeternum; ne cum hic vis regnare, neque hic habeas jucunditatem
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo credidit cornelius: quia prus¬
quam baptiraretur homo gentilis. suꝑue¬
nit suꝑ eum sp̃s sc̃s. Hȩc cum audissent
tacuerunt: et magnificauerunt dm̃ d.¬
centes: utiq et gentibus ds̃ ad uitam pen
tentiam dedit. Ecce audiuit et iocunde¬
ta est syon: et exultauerunt filiȩ iudẽ
non est psnarum acceptor cis. Namꝙ ipse pe¬
cus cum uidisset cornelium centurionem
it cos qui cum illo erant a dimpletos spũ sc̃o:
relamauit et ait. In ueritate comprehendo:
quia non est psonarum acceptor ds̃. Ergo
exustauerunt filiȩ uicdȩ: ꝓpter iuicdicia tua

Expanded text:
quomodo credidit Cornelius, quia priusquomodo credidit Cornelius, quia priusquam baptizaretur homo gentilis, venit super eum Spiritus sanctus. Haec cum audissent, tacuerunt, et magnificaverunt Deum, dicentes: «Utique et Gentibus Deus poenitentiam ad vitam dedit» . Ecce, «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae, non est personarum acceptor Deus. Namque ipse Petrus cum vidisset Cornelium centurionem, et eos qui cum illo erant, adimpletos Spiritu sancto, exclamavit, et ait, «In veritate comprehendo quia non est personarum acceptor Deus.» Ergo, «Exsultaverunt filiae Judaeae, propter judicia tua,
Abbreviated transcription (Latin):
bum dĩ. Non illud dixit iste psalimis. di¬
nuntiauerunt cȩli iusticiam eius: et uet¬
runt om̃s ppłi głam eius. Et quia geres
crediderunt. a quibus colebantur i dob
secutus ait. Confundantur om̃s qui adi¬
rant sculptilia: et qui gł antur in simls¬
cris suis. Audiuit et iocundata est syon
et exultauerunt filiȩ iucdȩ. Postea quai
de cireumcisis calumpniari uoluerint
petro: et dixerunt illi. Quare intrasti ad
gentiles et incircumeisos⁊ et manducasti
cum eis: Ille autem reddidit eis rationen.
quomodo cum or aret demonstratus esta
ille discus. pendens quatuor lineis. Uisas
ille qui habebat om̃ia animalia: significa¬
bat om̃s gentes. Ideo quatuor lineis pen¬
debat: quia quatuor sunt partes orbisan.¬
de futuri ppłi erant. Et ideo quatuo tm¬
głia precdicant xp̃m: ut gr̾a ipsius ad om̃s
quatuor partes orbis ꝑtinere intelligat᷑.
Quia ergo tale insum demonstratum fue.¬
rat petro: indicauit .⁊ aꝑuit illis om̃ia

Expanded text:
rbum Dei.» Ubi illud dixit iste psalmus? «Arbum Dei.» Ubi illud dixit iste psalmus? «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et viderunt omnes populi gloriam ejus.» Et quia Gentes crediderunt, a quibus colebantur idola; secutus ait: «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae.» Postea quidam de circumcisis calumniari voluerunt Petro, et dixerunt illi: «Quare intrasti ad Gentiles incircumcisos, et manducasti cum eis?» Ille autem reddidit eis rationem, quomodo cum oraret demonstratus est illi discus pendens quatuor lineis. Discus ille qui habebat omnia animalia, significabat omnes Gentes. Ideo autem quatuor lineis pendebat, quia quatuor partes sunt orbis, unde futuri populi erant: et ideo quatuor Evangelia praedicant Christum, ut gratia ipsius ad omnes quatuor partes orbis pertinere intelligatur. Quia ergo tale visum demonstratum fuerat Petro, indicavit, aperuit illis omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
et ipse et qui cum eo erant non erant
circumcisi. Ne dubitarent ergo illi tradere
euglłium non circumcisis: ante quam bap-¬
tizaretur ipse cornelius. et illi qui cum
eo erant. uenit sp̃s sc̃s et impleuit illos:
et ceꝑunt loqui linguis. In nullum autem
ceciderat sp̃s sc̃s: iisi qui fuerat baptira¬
tus. In istos autem: ante baptismum ceci¬
dit. Posset enim petrus dubitare. utrum
incircumcisos baptiraret: uenit sp̃s sc̃s:
inuisibile: et tulit dubitationem de sacra.¬
mento uisibili: baptizati sunt om̃s. Et ha¬
bes ibi scriptum. Audierunt autem apłi
et qui erant in iudea fr̃s: quoniam et gen-¬
tes receꝑunt uerbum. et benedicebant
dm̃. Hoc est quod hic cominemorat. au¬
diuit et iocundata est syon: et exultaue.¬
runt filiȩ iudȩ. Quid audiuit et iocun¬
data est syon: Quia receꝑunt et gentes
uerbum dĩ. Unus paries uenerat: sed an¬
gulus nondum erat. Syon: ipsa eccła
quȩ erat in iudea ꝓprie hic nominata

Expanded text:
et ipse et qui cum illo erant, non erant et ipse et qui cum illo erant, non erant circumcisi: ne dubitarent ergo illi tradere Evangelium non circumcisis; antequam baptizaretur ipse Cornelius et illi qui cum illo erant, venit Spiritus sanctus, et implevit illos, et coeperunt loqui linguis. In nullum autem ceciderat Spiritus sanctus, nisi qui fuerat baptizatus: in istos autem ante Baptismum cecidit. Posset enim Petrus dubitare utrum incircumcisos baptizaret: venit Spiritus sainvisibile, et tulit dubitationem de Sacramento visibili; baptizati sunt omnes. Et habes ibi scriptum: «Audierunt autem Apostoli, et qui erant in Judaea fratres, quoniam et Gentes receperunt verbum Dei, et benedicebant Deum.» Hoc est quod hic commemorat: «Audivit, et jucundata est Sion; et exsultaverunt filiae Judaeae» . Quid «audivit, et jucundata est Sion? Quia receperunt Gentes verbum Dei.» Unus paries venerat, sed angelus nondum erat. Sion ipsa Ecclesia quae erat in Judaea, proprie hic nominata
Abbreviated transcription (Latin):
oret angłs ille: qui missus est ad cornelium.
Nam eum adorans cornelius: misit ad petru.
uit syon: Quia acdorant eum om̃s angli eiꝰ.
Quid audiuit syon: Ecce quod audiuit.
Annuntiauerunt cęli iusticiam eius: et ui¬
derunt om̃s ppłi głam eius. Confuncdant᷑
om̃s qui adorant sculptilia: et qui głant᷑
in simulaeris suis. Et enim eccła iam erat
in gentibus: in iudea ereliderat ex ucleis.
et putabant ipsi iudei qui crediderant so¬¬
losi s ꝑtinere ad xp̃m. Missi sunt apłi ad
gentes: predicatum est cornelio: credidit
cornelius: baꝑtizatus est: baptirati sunt
et illi qui cum cornelio erant. Sed ut bap.¬
tirarentur: quid est factum scitis. Non
quidem huc usq ꝑuenit lector: secd tam̃
aliqui recorclantur. Et qui non recorcdan¬
tur: auhant a me breuiter. Alissus est
angłs ad cornelium: angłs cornelium
misit ad petrum. Petrus uenit ad corne.¬
lium: et quia de gentibus erat corneliꝰ:

Expanded text:
oret angelus ille qui missus est ad Cornelium; oret angelus ille qui missus est ad Cornelium; nam eum adorans, Cornelium misit ad Petrum vit Sion? Quia adorant eum omnes Angeli ejus. Quid audivit Sion? ecce quid audivit: «Annuntiaverunt coeli justitiam ejus, et viderunt omnes populi gloriam ejus: confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Etenim Ecclesia necdum erat in Gentibus; in Judaea crediderant ex Judaeis, et putabant ipsi Judaei qui crediderant solos se pertinere ad Christum: missi sunt Apostoli ad Gentes, praedicatum est Cornelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Cornelium. Et quia de Gentibus erat Cornelius,
Abbreviated transcription (Latin):
seruo tuo nequissimo. hoc nomen illi impo¬
nis sathanas: diabole hoc illi dicis. fortasse
in hoc erras quia homini hoc dieis: et im¬
moderata ira raꝑeris. ad conuicianclam
imaginem dĩ. Camen hoc eligis quod ei di-¬
cas: quod ualde detestaris. Si posset ille
non se uindicaret: Sed non ꝑmittitur:
et tantum facit quantum ꝑmittitur. Nam
et iob temptare uoluit: et non nisi potesta¬
tem quesiuit .i et nichil faceret nisi potesta¬
tem accepisset. Quare non ergo securus eũ
adoras: quo nolente nemo tibi nocet. et
quo ꝑmittente emendaris. non euerteris:
Si enim placuerit dño dõ tuo ꝑmittere.¬
emendans emenclabit me dñs: sed morti
non tradidit me. Ergo confundantur
om̃s qui adorant sculꝑtilia: et qui głan.¬
tur in simulacris suis. Edorate eum
om̃s angłi eius. Disc ant pagani adorare
dm̃. Angłos uolunt adorare: angłos imi¬
tentur⁊ et illum adorent qui ab angłis
adoratur. Adorate eum om̃s angłi eius. Ad¬

Expanded text:
nequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponis: Satanas, diabole; hoc illi dicis. Fortasse in hoc erras, quia homini hoc dicis, et immoderata ira raperis ad conviciandam imaginem Dei: et tamen hoc eligis quod ei dicas, quod valde detestaris. Si posset ille, non se vindicaret? Sed non permittitur: et tantum facit, quantum permittitur. Nam et Job tentare voluit, et nonnisi potestatem quaesivit ; et nihil faceret, nisi potestatem accepisset. Quare non ergo securus Deum adoras, quo nolente nemo tibi nocet, et quo permittente emendaris, non everteris? Si enim placuerit Domino Deo tuo permittere«Emendans emendavit me Dominus, sed morti non tradidit me» . Ergo, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Adorate» «eum omnes Angeli ejus.» Discant Pagani adorare Deum. Angelos volunt adorare; Angelos imitentur, et illum adorent qui ab Angelis adoratur. «Adorate eum omnes Angeli ejus.» Ad
Abbreviated transcription (Latin):
płm xp̃i: et ostendebat illi multa miracła
in apocalypsi ioħis. Ille autem quodam si¬
bi demonstrato miracło uisionis expauit:
et misit se ad pedes angłi. Et ille angłs qui
non querebat nisi głam dñi sui: surge quid
facis inquit: illum adora. Namꝰ ego conser¬
uus tuus sum et frm tuorum. Quid ergo
fũs mei : Nemo dicat timeo ne iraseatur
michi angli: si non illum colo ꝓ lõ meo.
Tunc tibi irascitur: quando illum colere
uolueris. Bonus est enim: et dm̃ amat. Quo¬
modo demones irascuntur si non coluntur:
sic angłi indignantur si ꝓ dõ colantur.
Sedd ne forte dicat sibi cor infirmum. cor
trepiclum: ergo si irascuntur demonia. quia
non coluntur demoma: cuneo offendere
demonia. Quid tibi facturus est uel prin¬
ceps ipsorum diabolus: Si posset aliquid.
mullus nr̃m remaneret. Nonne cotidie tan¬
ta in illum dicuntur ore &xp̾ianorum. et
crescit seges xp̃ianorum: Quando irasceris

Expanded text:
pulum Christi, et ostendebat illi multa miracula pulum Christi, et ostendebat illi multa miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes Angeli; et ille angelus qui non quaerebat nisi gloriam Domini sui, «Surge, quid facis?» inquit, «illum adora; nam et ego conservus tuus sum, et fratrum tuorum» . Quid ergo, fratres mei? Nemo dicat: Timeo ne irascatur mihi angelus, si non illum colo pro deo meo. Tunc tibi irascitur, quando ipsum colere volueris: bonus est enim, et Deum amat. Quomodo daemones irascuntur, si non colantur; sic Angeli indignantur, si pro Deo colantur. Sed ne forte dicat sibi cor infirmum, cor trepidum: Ergo si irascuntur daemonia quia non coluntur, timeo offendere daemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsorum diabolus? Si posset aliquid, nullus nostrum remaneret. Nonne quotidie tanta in illum dicuntur ore Christianorum, et crescit seges Christianorum? Quando irasceris
Abbreviated transcription (Latin):
adoretur. dõ uni sacrificium offeratur non
sibi: sic et om̃s scĩ angłi illius głam quets
quem diligunt. Ad eius cultum. ad ens
adorationem. ad eius contemplationem.
om̃s quos diligunt raꝑe. et inflammare
student. Ipsum illis annuntiant non se: qu
angłi sunt. Et quia milites sunt: non i¬
runt głam querere. nisi imꝑatoris siuid
aitem głam suam quesierint. tyranni lamp.¬
nantur. Talis extitit diabolus et demonia:
Idest angłi eius. Arrogauit sibi bonorem di-¬
unum et om̃ibus demoniis: et impleuit tem¬
pla paganorum. et ꝑsuasit simulacrat psua¬
st illa sacrificia sibi offerri. Nonne melius
erat ut angłos scõs quam ut demones cole.¬
rent: Respondent. Non colimus mala de.¬
monia: angłos quos dicitis ipsos et nos coli¬
mus: iuitutes dĩ magni. et mysteria dĩ
magni. Utinam ipsos colere uelletis: facile
ab ipsis disceretis non ipsos colere. Audite
angłm doctorem. Docebat quendam disei¬

Expanded text:
adoretur, Deo uni sacrificium offeratur, non adoretur, Deo uni sacrificium offeratur, non sibi: sic et omnes sancti Angeli, illius gloriam quaerunt, quem diligunt; ad ejus cultum, ad ejus adorationem, ad ejus contemplationem omnes quos diligunt rapere et inflammare student; ipsum illis annuntiant, non se, quoniam Angeli sunt: et quia milites sunt, non norunt gloriam quaerere nisi Imperatoris sui; si autem suam gloriam quaesierint, ut tyranni damnantur. Talis exstitit diabolus et daemonia, id est angeli ejus: arrogavit sibi honorem divinum et omnibus daemoniis; et implevit templa Paganorum, et persuasit simulacra, et persuasit illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimus mala daemonia; Angelos quos dicitis, ipsos et nos colimus, virtutes Dei magni et ministeria Dei magni. Utinam ipsos colere velletis: facile ab ipsis disceretis non illos colere. Audite angelum doctorem. Docebat quemdam disci
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: si uolueris illum colere et acdorar
dõ: ꝓhibet te. Non uult sibi arrogare
honorem dĩ non uult tibi esse ꝓco : ia
tecum esse sub clõ. fecerunt hoc apli sã.
paulus et barnabas: preclicabant uersis
in hycaonia. Mirabilia eum fecisent hate
ciues eiusdem regionis adduxerunt uiti.¬
mas: et uoluerunt illis sacrificarer dieuts
barnabam iouem: et paulum mercurium.
Illi non sunt delectati. An forte idõ sibi
immolari noluerunt : quia demonibus se
comparari execrati sunt : Non. sed qua
honorem diuinum exhiberi hominibus
horruerunt. Uerba ipsorum indicant: non
suspicamur. Sequitur enim lectio eiusden
et dicit: quomodo moti sunt. Cunc pauluis
et barnabas: consciderunt uestimenta siu.
et dixerunt. Uiri fr̃s quid facitis: Et nis
homines sumus passibiles similes uobis Iiten¬
dite. Quomodo ergo homines boni ꝓhibent
eos qui illos uoluerant colere tanquam dos
et uolunt potius ut ds̃ unus colatur. ds uꝰ

Expanded text:
Dei, si volueris illum colere et adorare Dei, si volueris illum colere et adorare pro Deo, prohibet te, non vult sibi arrogare honorem Dei, non vult tibi esse pro Deo, tecum esse sub Deo. Fecerunt hoc apostoli sancti Paulus et Barnabas. Praedicabant verbum Dei in Lycaonia. Mirabilia cum fecissent Lycaoniae, cives ejusdem regionis adduxerunt victimas, et voluerunt illis sacrificare, dicentes Barnabam Jovem, et Paulum Mercurium: illi non sunt delectati. An forte ideo sibi immolari noluerunt, quia daemonibus se comparari exsecrati sunt? Non, sed quia honorem divinum exhiberi hominibus horruerunt. Verba ipsorum indicant, non suspicamur. Sequitur enim lectio libri ejusdem, et dicit quomodo moti sunt: «Tunc Paulus et Barnabas consciderunt vestimenta sua, et dixerunt, Viri» «fratres, quid facitis? Et nos homines sumus passibiles, similes vobis» . Intendite. Quomodo ergo homines boni prohibent eos qui illos voluerant colere tanquam deos, et volunt potius ut Deus unus colatur, Deus unus
Abbreviated transcription (Latin):
moriatur: non se minus moriturum di-¬
cens:i sel solatium habet malum alterius.
Talis est diabolus. Selucere uult illos:
qui cum illo puniantur. Et quia non po-¬
test fallere iudicem dm̃s non enim nomi.¬
nat apud illum innocentem. uera crimi¬
na uolens habere quȩ obiciat: peccata ꝑ.¬
sequatur. Cum enim dixisset confundant᷑
qui adorant sculptilia. et qui głantur in
simulacris suis: ne existerent quasi redden.¬
tes rationem de simulacris et dicerent: ñ
lapides sed numina colimus. Quȩ nu-¬
mina colis: Dic michi. Demonia colis: an
sp̃s bonos. quales sunt angłi : Sunt enim
angłi seĩ: et sunt sp̃s maligni. Ego dico
quia in templis tuis non coluntur nisi sp̃s
maligni: qui sibi exigunt suꝑbe sacrificiũ:
et uolunt se coli tanquam cleos. Maligni
sunt: suꝑbi suit. Tales sunt etiam homns
non boni qui suam głam querint. nui¬
attendite: qui sunt similes angus. Qu
inueneris hominem aliquem scm̃ seru

Expanded text:
moriatur, non se minus moriturum dimoriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seducere vult illos qui cum illo puniantur: et quia non potest fallere judicem Deum non enim nominat apud illum innocentem, vera crimina volens habere quae objiciat, peccata persequatur. Cum enim dixisset, «Confundantur omnes qui adorant sculptilia», «qui gloriantur in simulacris suis:» ne existerent quasi reddentes rationem de simulacris, et dicerent, Non lapides, sed numina colimus; Quae numina colis? dic mihi, daemonia colis, an spiritus bonos, quales sunt Angeli? Sunt enim Angeli sancti, et sunt spiritus maligni. Ego dico quia in templis tuis non coluntur nisi spiritus maligni: qui sibi exigunt superbe sacrificium, et volunt se coli tanquam Deos, maligni sunt, superbi sunt. Tales sunt etiam homines non boni, qui suam gloriam quaerunt, attendite, qui sunt similes angelis. Cum inveneris hominem aliquem sanctum servum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c est in dextera dĩ seclens: quȩ sursums
sapite. non quȩ suꝑ terram. Cepisti sape
quȩ sursum sunt. et non quȩ suꝑ terram ft
nonne factus es cęlum: Carnem portas it
corde iam cęlum es. Conuersatio enim tua
in cęlis erit: talis annuntias et tu ap̃m. Vus
enim fidelium tacet xp̃m: Intendat can¬
tas ur̃a. Putatis quia nos soli stantes hic an.¬
nuntiamus xp̃m:⁊ et uos non annuntuatis e
Unde ad nos ueniunt xp̾iani uolentisisse
quos nunquam uidimus. quos non nouimꝰ
quibus nunquam predicauimus : An fote
crediderunt nullo ante adnuntiante: Ayis

Expanded text:
Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram» . Coepisti sapere quae sursum sunt, et non quae super terram sunt; nonne factus es coelum? Carnem portas, et corde jam coelum es: conversatio enim tua in coelis erit . Talis annuntias et tu Christum: quis enim fidelium tacet Christum? Intendat Charitas vestra: putatis quia nos soli stantes hic annuntiamus Christum, et vos non annuntiatis? Unde ad nos veniunt, christiani volentes esse, quos nunquam vidimus, quos non novimus, quibus nunquam praedicavimus? An forte crediderunt nullo annuntian
Abbreviated transcription (Latin):
sicut cera: a facie dñi. Ignis eis fuit dñs:
illi ante faciem eius. sicut cera fluxerunt:
tam diu duri. donec ignis ille ammoueret᷑.
Complanata est om̃is illa altitudo: modo
blasphemare xp̃m non audet et paganus.
Non in eum crecdit: non eum tamen blasphe.¬
mat. Et si nonclum factus est lapis uiuus:
tamen uictus est clurus monis. Montes flu¬
xerunt sicut cera a facie dñi: a facie dñi
om̃is terra. Non iudeorum tantum: sed et
natus om̃s fecit: et qui om̃s fecerat. on
fecit. A facie dñi om̃is terra. Q iuua¬
Celi enarrant głam dĩ. Qui sunt celiꝰ b
facti sunt sedes ipsius. Quomodo enim me
sedet dis. sic sedet in apłis: sic secdet in presxi¬
toribus eugłii. Et tu si uis. celum ers us
esse cȩlum: Purga de corde terram. Sitt¬
renas concupiscentias non habueris⁊ et nn
frustra responderis sursum te habere cor
cȩlum eris. Si resurrexistis eum xp̃o ficieasꝰ¬
apłs loquitur. quȩ sursum sunt querite ubi

Expanded text:
sicut cera a facie Domini.» Ignis eis fuit Dominus, sicut cera a facie Domini.» Ignis eis fuit Dominus, illi ante faciem ejus sicut cera fluxerunt; tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est omnis altitudo; modo blasphemare Christum non audet: et paganus non in eum credit, non eum tamen blasphemat; etsi nondum factus est vivus lapis, tamen victus est durus mons. «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini, a facie Domini omnis terrae:» non Judaeorum tantum, sed et natus omnes fecit; et qui omnes fecit, omnes refecit. «A facie Domini omnis terrae.» 10. ««Coeli enarrant gloriam Dei» . Qui sunt coeli? Qui facti sunt sedes ipsius. Quomodo enim in coelis sedet Deus, sic sedet in Apostolis, sic sedet in praedicatoribus Evangelii. Et tu si vis, coelum eris. Vis esse coelum? Purga de corde tuo terram. Si terrenas concupiscentias non habueris, et non frustra responderis sursum te habere cor, coelum eris. «Si resurrexistis cum Chrissursum sunt quaerite, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
splendor. Ex eo ipso quod contemꝑnebas.
contempnebantur÷ quomodo uicdentur nu¬
bes et contempnuntur ante quam de eis exi¬
liat quod mireris. Erant enim illi prmi
homines carnem portantes: infirmit deinde
idiotȩ: in docti ignobiles: secd erat in illis qͦ
fulguraret :i erat in illis quod choruscaret.
Accedebat homo piscator petrus: orabat
et surgebat mortuus. forma humana nubes
erat: splendor miraculi choruscatio erat: sic
in uerbis. sic in factis. sic cum miranda dict̃.
et miranda faciunt: et apparuerunt fulgu.¬
ra eius orbi terre. Uidit et commota est
terra. Si non est uerum. si non tota terra
iam xp̃iana clamat amenr: commota ful-¬
goribus de illis nubibus erumpentibus ui
uersus dm̃: factis xp̃i et xp̾ianorum contre¬
muit. succubuit. Et quando dico quod dic¬
tum est fluxit: Melius uerbum inueniri
non potest: montes fluxerunt uelut cera
a facie dñi. Ubi est altitudo potestatum:
ubi duricia infidelium: Montes fluxerunt

Expanded text:
splendor: ex eo ipso quod contemnebas, isplendor: ex eo ipso quod contemnebas, icontemnebantur; quomodo videntur nubes, et contemnuntur, antequam de eis exsiliat quod mireris. Erant enim illi primum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret. Accedebat Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit et commota est terra.» Si enim non est verum? si non tota terra jam christiana clamat, Amen, commota fulguribus de illis nubibus erumpentibus? «Vversus Deum, factis Christi et Christianorum contremuit, succubuit, et quando dico quod dictum est, Fluxit, melius verbum inveniri non potest. «Montes fluxerunt velut cera a facie Domini.» Ubi est altitudo potestatum? ubi duritia infidelium? «Montes fluxerunt
Abbreviated transcription (Latin):
purgetur: Quod enim in est illis fidei: feno
premitur. Bonum est gͦ eis arclere sc̃o ig.¬
ne: ut feno consumpto splendeat preciosũ
quod redemit xp̃c. Ergo ignis ante eum
preibit: et inflaminabit in cireuitu inimi¬
cos eius. Sunt qui salubriter arserunt:
hodie fideles eius sunt. Inimici eius erant:
et nunc iam fideles eius sunt. Queris inimi¬
cos. non sunt: consumpti sunt. arserunt:
caritas consumpsit in eis quod ꝑsequebat᷑
in xxp̃m: et inflaminabit in cireuitu ini¬
orbi terrȩ. Magna exultatio. Nonne uide¬
mus: Nlonne manifestum est: Apparuert̃
fulgura eius uniuersȩ terre: inflãmati
sunt immici: incensi sunt inimici. Arsit
quicquid contradicebat: et apparuerunt
fulgura eius orbi terrȩ. Quomodo apparu¬
erunt: Ut iam crederent. Unde fulgura:
De nubibus. Que sunt nubes dĩ: Preclicato.¬
res ueritatis. Uides autem nubem in cȩlo
nebulosam. obseuram: et habet intus nescio
quiã latens. Si choruscet: de nube emieat

Expanded text:
purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno premitur. Bonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, splendeat pretiosum quod redemit Christus. Ergo, «Ignis ante eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus.» Sunt qui salubriter arserunt, hodie fideles ejus sunt; inimici ejus erant, et nunc jam fideles ejus sunt: quaeris inimicos, non sunt; consumpti sunt, arserunt; charitas consumpsit in eis quod persequebanin Christum: «Et inflammabit in circuitu iniorbi terrae.» Magna exsultatio. Nonne videmus? nonne manifestum est? Apparuerunt fulgura ejus universae terrae; inflammati sunt inimici, incensi sunt inimici. Arsit quidquid contradicebat, et «apparuerunt fulgura ejus orbi terrae.» Quomodo apparuerunt? Ut jam crederent. Unde fulgura? De nubibus. Quae sunt nubes Dei? Praedicatores veritatis. Vides autem nubem, in coelo nebulosam, obscuram, et habet intus nescio quid latens. Si coruscet de nube, emicat
Abbreviated transcription (Latin):
illis inquit linguȩ diuisȩ uelut ignis: qui
et insedit suꝑ unum quemꝙ illorum. Isto
igne flammati ceꝑunt ire ꝑ muncdum: et
inflammare et incendere in cireuitu ini¬
micos eius. Quos inimicos eius: Qui deser¬
to dõ a quo facti erant: adorabant simu¬
lachra quȩ fecerant. Ipsi incendebantur
si mali erant ad consumiationem: si boni
erant ad reparationem. Aut ipse incen¬
debatur qui nolebat credere. in illo igne
audito uerbo dĩ: factus peior inuidia sua
exustus atq consumptus: aut si conuertere¬
tur et crederet. nec sic in illo nichil arsisset.
Arserat enim fenum: ut purgaretur au¬
rum. Aurum fides est: fenum carnalis
concupiscentia est. Om̃is caro fenum.
ysaias cdicit: et om̃is honor carnis ut flos
feni. Quicquid est ergo in homine carna¬
li appetens uana et scłaria: fenum est.
Quam multi forte et fr̃s nr̃i ierunt ad the.¬
atrum: feno ducti sunt. Nonne optandus
est illis iste ignis ut fenum ardeat. et aurũ

Expanded text:
illis,» inquit, «linguae divisae velut ignis, qui illis,» inquit, «linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum, et inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flos feni» . Quidquid est ergo in homine carnali appetens vana et saecularia, fenum est. Quam multi forte, et fratres nostri icrunt ad theatrum? feno ducti sunt. Nonne optandus est illis iste ignis, ut fenum ardeat, et aurum
Abbreviated transcription (Latin):
in terram. Sic ignem: quomodo gladi¬
um. Nam et quodam loco ait. non uens
se se pacem mittere in terram: sed gladiũ.
Gladium ad separationem: ignem ad usti¬
onem. Secl utrumꝙ salubre: quia et gla¬
dius uerbi ipsius salubriter nos separauit
⁊ consuetudine mala. Gladium enu at.¬
tulit: et separauit unum quemq fideliũ.
aut a patre suo qui in xp̃m non crediderat:
aut a matre similiter infideli: aut certe
si de parentibus xp̃ianis natus est. saltem
a ꝑgenia sua priori. Nemo enim nr̃mm non
aut auum. aut ꝓauum. aut aliquam anti.¬
quam originem in gentibus habuit: et in
illa execrabili dõ infidelitate separati sumꝰ
ab eo quod eramus: sed gladius intersit. se¬
cernens: non interficiens. Hoc modo et ig¬
nis. Ignem ueni mittere in terram. Exar.¬
serunt homines crecdentes in eum:÷ accepunt
flammam caritatis: ꝓpterea et ipse sp̃s sẽs
cum missus esset apłis sic apparuit. Uise st̃

Expanded text:
in terram» . Sic ignem, quomodo gladiin terram» . Sic ignem, quomodo gladium: nam et quodam loco ait non se venisse pacem mittere in terram, sed gladium . Gladium ad separationem, ignem ad ustionem: sed utrumque salubrem, quia et gladius verbi ipsius salubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum, aut aliquam antiquam originem in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili Deo infidelitate: separati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flammam charitatis; propterea et ipse Spiritus sanctus cum missus esset Apostolis, sic apparuit: «Visae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
id est si succo sp̃ali uigens et uirens. flans
inimicitiarum restiteris. orando ꝓ ilo qͥ
te psequitur: ille arclet. tu manes inte.¬
ger: et iniusticia illius illi nocets tibi
nichil nocet: nisi forte putas quia nocet
tibi si corpori tuo aliquid fecerit⁊ anma
patiens et incorrupta. ad dm̃ coronandi
ꝑuenerit. sequens exemplum dñi sui dͥ
pati maluit a iudeis. et qui poterat non
mori mortuus est: quia et qui poterait
non nasci natus est. Tu enim conditione
natus es: ille uoluntate. Tu conditione
moreris: ille miscdia. Quomodo ergo ni¬
chil illi nocuerunt iudei: sic nec tibi quis¬
quam ꝑsecutor inimicus. si tu elegeris esse
membrum capitis illius. Ecce intellexmꝰ
ignem ante eum preeuntem: id est hoc
tempore indelligendum in penam quan¬
dam infidelium et iniquorum: intelliga¬
mus ignem si possumus. et in salutem re.¬
demptorum. Ita enim ꝓposueramus.
Ipse idem dñs ait. Ignem ueni mittere

Expanded text:
id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitiarum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim conditione natus es, ille voluntate; tu conditione moreris, ille misericordia. Quomodo ergo illi nihil nocuerunt Judaei; sic nec tibi quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus ignem ante eum praeeuntem, id est, hoc tempore intelligendum in poenam quamdam infidelium et iniquorum: intelligamus ignem, si possumus, et in salutem redemptorum; ita enim proposueramus. Idem ipse Dominus ait: «Ignem veni mittere