comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anus factus ẽ: Neq illud in sc̃oꝵ
miraculis pretermittam: quod ꝑ¬
Mater familias quinti egregii
atq honorati uiri. cum ita para¬
lysi fuisset obstricta. ut ei etiam
usus pedum negaretur: a uiro suo
ut illuc ꝑ multum itineris spa¬
cium deferretur poposcit. Quo
cum ꝑuenisset. scõrum marcyrũ
basilicam famulantium manib
illata. pedib ad diuersorum rediit:
ac sanitati de premortuis restitu¬
ta menbris: miraculum suum
monasterium adducens. abbat
tradidit erudiendum: uidelicet ut
factus clericus. scĩs manciparit᷑
officiis Uerum cum iam spiritu¬
alib eruditus eẽt in litteris. &
cum reliqui s clericis in choro
canentium psalleret:modica
pulsatus febre sp̃m eralauit
surrit mater ad obsequium fu¬
filium At tamen non sufficiunt
hec lacrimȩ doloris quȩ exequiis
niebat. & suꝑ sepulchrum nati
sui emissis in altum uocibus. e¬
iulabat: Cui tamen apparens
ꝑ uisum nocte beatus mauriciꝰ
ait. Quid tu õmulier incessant
obitum filii plangens numquã

Expanded text:
anus effectus sit. Neque illud in sanctorum miraculis praetermittam, quod pmater familias -Quinti egregii atque honorati uiri cum ita paralysi fuisset obstricta, ut ei etiam pedum usus negaretur, a uiro suo, ut Agaunum per multum itineris spatium deferretur, poposcit. -quo cum peruenisset sanctorum martyrum basilicae famulantium manibus inlata pedibus ad diuersorium rediit, ac sanitati de praemortuis. restituta membris nunc miraculum suum monasterium adducens, abbati tradidit erudiendum, videlicet ut factus clericus, sanctis manciparetur officiis. Verum cum iam spiritalibus eruditus esset in litteris et cum reliquis clericis in choro canentium psalleret, modica pulsatus febre, spiritum exalavit. Cucurrit mater orbata ad obsequium fuVerum tamen non sufficerunt hae lacriniebat et super sepulchrum nati sui, emissis in altum vocibus, heiulabat. Cui tandem apparens per visum noctis beatus Mauricius, ait: 'Quid tu, o mulier, incessanter filii obitum plangens, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
nec terga prebuit. nec aliquid for¬
eam terram diligit que post spi¬
nas uberes fructus gignit: quã
eam quȩ numquam spinas ha¬
buit: nec aliquando fertilem fruc¬

Expanded text:
liquid for terram amat quae post spinas uberes fruges profert, quam eam quae nunquam spinas habuit et nunquam fertilem
Abbreviated transcription (Latin):
domini monentis instriumur. &
diuinȩ miscdiȩ consiliis salutarib
ammonemur appropinquare
iam certaminis & agonis nr̃i diẽ
ieuiniis. uigiliis. orationib assidu¬
is. cum om̃ni plebe. non desina¬
mus: incumbamus gemitib assi¬
duis. & deprecationib crebris.
Hȩc sunt enim nob̾ arma cȩlestia
quȩstare & perseuerare fortiter
faciuntꝰ hec sunt munimenta
spiritualia & tȩla diuina. quȩ
protegunt: Memores nr̃i inuicem.
simus concordes atq unanimes:
utrobiq pro nob semꝑ oremus:
pressuras & angustias mutua
caritate reuelemus: & si quis hĩe
nr̃m prior diuinȩ dignationis
celeritate precesserit: perseueret
sororib nr̃is apud miscdiam pa¬
tris non cesset oratio. Hȩc beatꝰ¬

Expanded text:
Domini monentis instruimur, et divinae misericordiae consiliis salubribus admonemur appropinquare jam certaminis et agonis nostri diem, jejuniis, vigiliis, orationibus insistere cum omni plebe non desinamus. Incumbamus gemitibus assiduis et deprecationibus crebris. Haec sunt enim nobis arma coelestia, quae stare et perseverare fortiter faciunt: haec sunt munimenta spiritalia et tela divina, quae protegunt. Memores nostri invicem simus, concordes atque unanimes, utrobique pro nobis semper oremus, pressuras et angustias mutua charitate relevemus. Et si quis istinc nostrum prior divinae dignationis celeritate praecesserit, perseveret sororibus nostris apud misericordiam Patris non cesset oratio. Opto t
Abbreviated transcription (Latin):
dinoscitur. Neq enim hoc omit¬
tendum ẽ: quod ꝑ longum tem¬
poris tractum beati innocentii
martiris mebra rodanus reue¬
lauit. Iugi enim eluuii inunda¬
tione. uicinum inse cespitẽ uer¬
gens: religiosa quadam soli ꝑnitie
ad sepulturam martẏris famula¬
trix unda ꝑuenit: Prolatas nãq
reliquias leniter lambens. non
ideo a sinu terre protulit ut in
gurgitis sui procellam demerge¬
ret: s ob głosam deuotionem in¬
tra ambitum bafilicȩ cȩteris
martyribus sepultis preceꝑat soci¬
ari. Cuius translationem ã sc̃e recor¬
dationis domitiano geneuense. &
grato agustanȩ urbis. uel ptasio
tunc temporis loci illius ep̃o cele¬
bratam recolentes: cotidiana ue¬
nequaquam tacendum putaui.
Accidit ut inter reliquos artifices
tilem eẽ constaret. Hic cum domi¬
nico die quo cȩteri ad expectenda
huius diei festa abscesserant. in ea¬
solus substitisset: in illo secreto su
uel ad supplicia distenditur. Et
uisibiliter turbam martyrum cer¬

Expanded text:
. Neque enim hoc omittendum est, quod per longum temporis tractum beati Innocenti martyris membra Rhodanus revelavit. Iugi enim eluviae vicinum in se caespitem vergens, religiosa quadam soli pernicie ad sepulturam martyris famulatrix unda pervenit. Prolatas namque reliquias liniter lambens, non ideo a sinu terrae protulit, ut in gurgitis sui procella demergeret, sed ob gloriosam devocione intra ambitum basilicae ceteris martyribus sepulturae praeciperet sociari. Cuius translationem a sanctae recordationis Domiciano Genavensi et Grato Agustane urbis vel Protasio tunc temporis huius loci episcopis caelebratam recolentes, cotidiana nequaquam tacendum putaui. accidit, ut inter reliquos artifices,tilem esse constaret. hic cum dominico die quo ceteri ad exspectanda diei illius festa discesserant in fasolus substitisset, in illo secreto se uel ad supplicia distenditur et uisibiliter turbam martyrum cer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ adlitus optatum urĩ aduto¬
rii opere perducitez Et hec di¬
cens. cessante uento. undis de¬
nouimus presbitero: In p̃dicto
quoq stagno ferunt tructaꝵ
piscium tantam magnitudinẽ:
ut usq ad centum librarum

Expanded text:
 ad litus optatum vestri adiutorii ope reducite'. Et haec dicens, cessante vento, denovi presbytero. In hoc etiam stagno ferunt tructarum piscium magnitudinem usque ad centum librarum
Abbreviated transcription (Latin):
dere minaciter iubetz At ille pau¬
lulum oculos ad cȩlum erigens. Ta¬
li per cunctantib sermone respon¬
dit: Longus me uiuendi usus: ad
hauc quam uidecis ꝑduxit etatẽ
Quȩcumq in hoc mundo agunt᷑
aut studium repperit: aut rerum
uolubilitas agit: aut uarus semꝑ
casus infestat Quodcumq uolu¬
mus: optamus. scimus. & cupimꝰ
Totus mundus caligine submer¬
sus. tenebris circumfluentib latet
ego fideli mente ꝑpendens: utinã
ultimo contester aftuz Quod si
me ad tempus paulo ante truci¬
date legionis itineris necessitas
detulisset: conuiuus uel epulis
urĩs. horum funerum consortium
preculissem. S etiam nunc p̾sta
uł post professionem meam tran¬
sire ulterius ꝑ beata funera non
sinatis. Hȩc loquentem: subita ꝑ¬
cussoris obtruncat insania Itã

Expanded text:
dere minaciter| iubet. At ille paudere minaciter| iubet. At ille paulolum oculos ad caelum erigens| tali percontantibus sermoni respondit. Longus| me uiuendi usus . ad hanc quam uiditis perduxit| aetatem quecumque in hoc mundo aguntur .| aut studium repperet . aut rerum uolubilitas| agit. Aut uarius semper casus infestat quodcum| que uolumus optamus scimus aut cupimus totum| mundum caliginem submersum tenebres circum| fluentebus latet ego fideli| mente perpendens utinam ultimo contester| affectu . quod si me ad tempus paulo ante| trucitate legionis . iteneris necessitas detullis| set . conuiuiis uel epulis uestres horum funerum| consorcium praetullissem. Sed eciam nunc| prauel post| professionem meam transire ulterius per beata| funera non sinatis. Haec eo loquentem subita| percussoris obtruncat insania. Ita u
Abbreviated transcription (Latin):
locum itineris necessitate ducttis ẽ
Dum ad epulas pro ȩtatis uenerati¬
one ab omnib rogaretur. requirere
quod inter tot corpora interemp¬
torum. gaudentes exultantesq
possent milites epulari: Dictum
studio cerimonias romanas cul¬
tumq deorum pariter cum impe¬
ratoris . uissionibus contempnere
uoluisset: dataq neci eẽt: ut disci¬
pline militaris traditus ordo. se¬
uerius teneretur: Tunc uictor
alte gemitum trahens grautt̃
Heu me. qui ꝑ tot annorum mili¬
tiam ad hanc infelicem etatẽ uens
& in hac legione militare ñ meriii.
Quam bene inter tales głose mor¬
tis honore donatus: finem uite
inuenire potuissem. Saltem si
cõ milito indignus eram. uel
ne ante actas horas uiandi neces¬
stas detulisset: ut senilis pectoris
crior tantorum uirorum uictims
misceretur: obtuleram corpus hoc
neci. dum modo tante laudis con¬
sortio non carerem: Talia dicentem
profanorum statim turba uallauit:

Expanded text:
locum . iteneris| necessitate deductus est. locum . iteneris| necessitate deductus est. Dum ad epulas pro| aetatis ueneratione ab omnibus rogaretur| requerire quod inter tot corpora peremptorum gauden“tes”| exultantesquae possint milites epolare. Dictum| studio| caeremonias romanas cultumque nominum pa| riter cum imperatoriis iussionibus contemnere| uoluisset. Dataque neci essit ut disciplinae| militaris traditus ordo seuerius teneretur. Tunc| uictor . alte gemitum trahens grauiterque| Eu mi qui per tot annorum| miliciam ad hanc infelicem aetatem uini| et in hac legione militare non merui . quam| bene inter tales gloriose mortis honore donatis| finem uitae inuenire potuissem saltim si com| milito indignus eram uel me ante actas . oras| uiandi necessitas detullisset. Vt senilis| pectores cruor tantorum uirorum uictimis mis| ceretur. Obtuleram corpus hoc neci . dum modo| tante laudes consorcio non carerem. Talia| dicentem profanorum statim turba uallauit .
Abbreviated transcription (Latin):
mitur: lanianturt beata corꝑa:
& deuotas do animas. fideł mor¬
tis professione commendant. O¬
in morte corporib iustorum: flu¬
reruntq preciosi sanguinis riui.
Quȩ uinquam rabies absq bel¬
lo tantam humanorum corpoꝵ
stragem dedit: Quȩ feritas ex
sententia sua. tot simul perire
uel reos iussit: Ne iusti puniren¬
tur. multitudo non optinuit: cũ
mnultum eẽ soleat. quod multitu¬
do delinquit. Hac igitur crudeli¬
tate iminanissimi trranni. con¬
fectus ẽ ille scõrum populus: qui
contempsit rem presentium ob
spem futurorum: Sic interfecta
ẽ illa plane angelica legio: quȩ
ut credimus. cum illis angłoru m
legionibus iam collaudat dm in
dederat: ut quisquis legionis illius
militem iugulasset interempt spo¬
liis uteretur: Diuisa gͥ omnium
preda. ad uescendum. epulandumq
uictrix turba consedit: Cum inte¬
rea ueteranus quidam ultimȩ eta¬
tis senio fatigatus. nomine uictor¬
neq miles: ad contaminatum cedib

Expanded text:
mitur . lanian| turque beata corpora . mitur . lanian| turque beata corpora . et deuotas deo animas| fidele mortis professione commendant. in mortem corporibus piorum, fluxeruntque pretiosi sanguinis rivi. Quae umquam rabies absque bello tantam humanorum corporum stragem dedit? quae feritas ex sententia sua tot simul perire vel reos jussit? Ne justi punirentur, multitudo non obtinuit, cum inultum esse soleat, quod multitudo delinquit. Hac igitur crudelitate immanissimi tyranni confectus est ille sanctorum populus, qui contempsit rem praesentium ob spem futurorum. Sic interfecta est illa plane angelica legio, quae, ut credimus, cum illis angelorum legionibus jam conlaudat semper in dederat ut quisque legio| nes illius militem iugulasset . interempti spoliis| uteretur. Diuisa . igitur omnium praeda . ad| uescendum . aepulandumque uictrix turba| consedit. Cum interea ueteranus quidam| ultimę aetatis . senex fatigatus. nomine uicto| ad contaminatum caedebus
Abbreviated transcription (Latin):
obstinatosq in fide xp̃i cerneret
animos uirorum. desperans
gloriosam eorum constantiam
posse reuocari: quasiꝰ lderato¬
fuisset scelere perpetratum ire
propere exercitum iubet & cir¬
cumfundi legionem: nullumq
de tanto scõrum exercitu precẽp
relinqui. Uentum ẽ itaq: & cir¬
cumsts̃tit beatam legionem tur¬
ba carnificum: Qui cum missi
ad beatissimam legionẽ uenissẽt:
stringunt in scõs impium ferrũ
mori non recusantes uitȩ amore.
Cedebantur itaq passim gladiis.
non reclamantes saltem aut re¬
pugnantes. s depositis armis
ceruices ꝑsequutorib prebentes.
& uigulum ꝑcussorib uł intec¬
tum corpus offerentes: non uel
suorum multitudine. non armoꝵ
munitione elati sunt. ut conaren¬
tur asserere iusticiȩ causam: s
hoc solum reminiscentes. se illũ
confiteri qui nec reclamando ad
occisionem ductus ẽ. & tanquam
agnus non aꝑuit os suum: Iꝑsi
quoꝙ tamquam grex õuium
dominicus. laniari tanquam
ab irruentib lupis passi sunt.

Expanded text:
obstinatosque in fide Christi cerneret animos uirorum desperans gloriosam eorum constantiam posse reuocari una fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumque de tanto sanctorum exercitu| praecepit derelinque+. Ventum itaque circum|  beatam legionem turba carnificum| ad beatissimam legionem uenissent. stringunt in sanctos impium ferrum mori non recusantes uitae amore. caedebantur itaque passim gladiis non reclamantes saltim aut repugnantes, sed depositis armis ceruices persecutoribus praebentes et iugulum percussoribus uel intectum corpus offerentes. non uel ipsa suorum multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro conarentur adserere iustitiae causam, sed hoc solum reminiscentes se illum confiteri qui nec reclamando ad occissionem ductus est et tamquam agnus non aperuit os suum, ipsi quoque tamquam grex dominicus ouium laniari se tamquam ab inruentibus lupis passi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Hec nob tantum de numerosa¬
comperta sunt nominaꝰ idẽ be¬
atissimorum mauricii. exuperii.
candidi. innocentii. uictoris. atq
uitalis: cȩtera uero nomina nob̾¬
quidem incognita. s in libro uitȩ
sunt scͥpta: Nam in eadem legiõe
uictor: quos salodoro passos fa¬
ma confirmat: Salodorum uero
castrum ẽ: suꝑ arola flumen. ñ
longe areno positum: Neq illud
progressus exitum consequutus
e. Cum dispositis insidiis genero
suo constantino tunc regnum
tenenti mortem moliretur: de¬
prehenso dolo illius. apud massi¬
uam captus. nec multo post strã¬
qulatus. teterrimo supplicio af¬
fectus: impiam uitam. digna
multos passionis annos: sc̃õ theo¬
doroillius loci ep̃o reuelata tra¬
duntur. In quorum honore cum
exstrueretur basilica. quȩ uaste
tunc adiuncta rupi uno tantũ
latere adclinis iacebat: ita usq¬

Expanded text:
Hec| nobis tantum . de numeroconperta| sunt nomina. Id est beatissimorum. Mauricii .| exsuperii. Candedi innocenti. Victoris atque uita| lis. Cetera uero nobis quidem incognita. Sed in libro| uitae sunt scripta. Ex hac eadem legione Uictor quos Salodoro passos fama confirmat. Salodorum uero castrum est supra Arulam flumen neque longe a Rheno positum. Operae rannum exitus consecutus est. cum dispositis insidiis genero suo Constantino tunc regnum tenenti mortem moliretur, deprehenso dolo eius apud Massiliam captus nec multo post strangulatus teterrimoque hoc supplicio adfectus impiam uitam digna mmultos passionis annos sancto Theodoro eiusdem loci episcopo reuelata traduntur in quorum honorem cum exstrueretur basilica quae uastae nunc adiuncta rupi uno tantum latere adclinis iacet, q
Abbreviated transcription (Latin):
matum fide catholica pectus
inueniet Occide. prosterne: secan¬
das gladiis ꝑcussoribus ceruices
prebemus intrepidi. Hȩc nobis
iocundiora sunt: dum modo
te cum sacrilegiis tuis contem¬
nimus. cum ad regna iam nunc

Expanded text:
matum fide catholica pec| tus inueniet. Occide prosternae resecandas gladi| is percussoribus ceruices praebebus intrepidi . haec| nobis iocundiora sunt dum modo quod te cum sacri| legiis tuis contemnius. Ad regna iam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
liberi confitemur di Tibi militi¬
am debemus: illi innocentiã d te
stipendium laboris accepimus:
ab illo uitȩ exordium sumpsimꝰ.
Sequi imperatorem in hoc nequa¬
quam possumus. ut auctorẽ nr̃o¬
noł tuum: Nonnos aduersum te
imꝑator armauit ipsa que for¬
tissima ẽ in periculis desperatio.
quam noxii uiuere p̾optamus.
S quod in nos ultra statueris:¬

Expanded text:
libere confitemur, Dei. Tibi militiam debemus, illi innocentiam; a te stipendium laboris accepimus, ab illo vitae exordium sumpsimus. Sequi imperatorem in hoc nequaquam possumus, ut auctorem coegit, non nos aduersum te, imperator, armauit ipsa saltim quae fortissima est in periculis desperatio. quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in nos ultra statueris
Abbreviated transcription (Latin):
mianus cesar dum ad sacram̃ta
suꝑius memorata. cunctos in ex¬
ercitu suo cogeret: agnouit p̾t̾¬
gressam ut diximus legionem:¬
& subito iracundie furore reple¬
tus. satellites mittit ut legiõnẽ
ad sacramentorum suoꝵ sacͥlegi¬
di cultum profiteri audebat.
sparsis usquequaq militũ tͣmis.
uel ad supplicia uel ad necem ra¬
piebatur ac uelut uacatione bar¬
baris data prorsus in religionẽ
arma commouerat. Erat in eadẽ
legione primiceriuis mauricius. &
signifer eruperius. & candidus se¬
nator: qui ita commilitonib suis
preerant:ut amore potuis uel e¬
qualitatib. quã terrore militari
bus bellicis strenur & uirtute
nobiles. s fide in do nobiliores: er¬
ga imperatorem fortitudine. er¬
ga xp̃m deuotione certabant.
Euangelici precepti sub armis

Expanded text:
mianos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad sacramentorum suorum sacrilegiueri cultum profiteri audebant, sparsis usquequaque militum turmis uel ad supplicia uel ad necem rapiebantur, ac uelut uagatione barbaris gentibus data prorsus in religionem arma conmouerat. erat eodem legione primicirius mauricius . et signifer| exsuperius . et candidus senator . qui ita conmilitonibus| suis praeerant. Vt amore potius aequalitates quam| terrore militare bus bellicis strenui et uirtute nobiles, sed nobiliores fide; erga imperatorem fortitudine, erga Christum deuotione certabant. euangelici praecepti etiam s
Abbreviated transcription (Latin):
omino sc̃o & beatissimo
rius ep̃c Misi ad beatitudinem
tuam: scͥptam nr̃orum mr̃um
passionem: uerebar namq. ne
per incuriam. tam głosi gesta
martyrii ab hominum memoria
tempus aboleret: Porro ab
au toribus rei ipsuis ueritatem
quesiuiꝰ ab his utiq qui affir¬
mabant. se ab ep̃o geneuense sc̃õ
ahunc quem prõtuli passionis
ordinem cognouisse: qui credo
terioris acceperit Itaq cũ alii
ex diuersis locis atq prouincis
in honorẽ officiumq scorũ auri
atq argenti. diuersarũq rerũ
munera offerunt: nos scpta si¬
uob̾ suffragantib dignantur of¬
feriuitiq exposcentes pro bis int̾¬
cessionem omnium delictorum
atꝙ inposterum iuge presidium
patronum semꝑ meorum: Memen¬
tote uos quoq nr̃i in conspectu do¬
mini. scorum semꝑ officiis inheren¬
tes: domine & scẽ: & merito beatissi

Expanded text:
OMINO SANCTO ET BEATISSIMO RIUS. Misi ad beatitudinem tuam scriptam nostrorum martyrum passionem. uerebar namque ne per incuriam tam gloriosi gesta martyrii ab hominum memoria tempus aboleret. porroab idoneis auctoribus rei ipsius ueritatem quaesiui, ab his utique qui adfirmabant se ab episcopo Genauensi sancto Isaac hunc quem praetuli passionis ordinem cognouisse, qui credo terioris acceperit. itaque cum alii ex diuersis locis atque prouinciis in honorem officiumque sanctorum auri atque argenti diuersarumque rerum munera offerant, nos scripta vobis suffragantibus, dignantur, offerimus, exposcens pro his intercessionem omnium delictorum adque in posterum iuge praesidium patronorum semper meorum. Mementote vos quoque nostri, in conspectu Domini sanctorum semper officiis inhaerentes, domine sancte et merito beatissi
Abbreviated transcription (Latin):
tis gradus ẽ. non deuinquere: se¬
cundus. delicta cognoscere: Illic
currit innocentia integra & illi¬
bata quȩ seruet: hi.c succedit me¬
dela quȩ sanet: quod utrumq
isti offenso d̾o ꝑdiderunt: ut &¬
amissa sit gr̃a quȩ baptissimi
scificatione ꝑcipitur: & ñ subsit.
penitentia ꝑ quam culpa curat.¬

Expanded text:
tis gradus est non delinquere, secundus delicta cognoscere. illic currit innocentia integra et inlibata quae seruet, hic succedit medella quae sanet. quod utrumque isti offenso Deo perdiderunt, ut et amissa sit gratia quae de baptismi sanctificatione percipitur et non subsit paenitentia per quam culpa curat
Abbreviated transcription (Latin):
cio ab octodoro separata. necessi¬
tatem committendi sacrilegii
rupib rodani fluminis cursus
artatur: ut commeandi facul¬
tate subtracta. constratis ponti¬
bus. uiam fieri itineris necessi¬
tas imperaret undiq tamen
imminentibus saris. paruus
quidem. s amenus & irriguus
fontib campus includitur: ubi
fessi milites. legionis thebeȩ
post laborem tanti itineris re¬

Expanded text:
cio ab octodoro seperata necessicio ab octodoro seperata necessitatem com| mettendi sacrilegie rupibus rhodani fluminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oenus inrigiis fontibus campus includitur ubi fessi mili| tes legionis tebeae post laborem tanti iteneres re
Abbreviated transcription (Latin):
imperialem nimia crudelitate
polluerat: in galliam properanᷤ
ad alpium apenni. narum ad¬
itum uenit. Transmeantib it
alpium:post arduam & hor¬
ridam uiam. subito ȩquał loci
campestris occurrit grata pla¬
nities. Quo in loco opidum fac¬
tum ẽ. quod octodori nomen ac¬
cepit: circa quod irri.gua flu¬
minibus prata. aut agrorum
inde rodani fluminis cursus
offertur: qui mole sua leniter
fluens regionis ipsius grãm ꝓ
pria amenitate commendat
Transcensis igitur alpib. maxi¬
mianus cȩsar octõdorum uenit.
ibiq sacrificaturus idolis suis con¬
uenire exercitum iussit atroci
proposita uissione. ut per aras
demonibus consecratas urarent.
coequalib sibi animis contra
bagaudarum turbas ẽẽ pugnã¬
dum: xp̃ianos uͦ uelut inimicoᷤ
diis suis. ab omnib ꝑsequendos.
Quod cum pͥmum ꝑuenit ad
noticiam thebee legionis. p̃teri¬
ens octodorense opidum. ad locũ
cui agauno nomen ẽ celeriter
properauit: ut octo milium spa¬

Expanded text:
imperatoriam nimia crudelitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum uenit. Transmeantibus iter alpium .| post arduam et orredam uiam. Subite +qualis loci .| campestres occurret grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminibus prata. Aut agro| ruinde|  rodani flumines cursus offertur . qui mole sua lini| ter fluens . regionis ipsius graciam propriam amoe| nitate commendat Transcensis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnandum chris| tianosque uelut inimicos diis suis ab omnibus persequendos| quod ubi primum peruenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidum . ad locum cui| acauno nomen est celeriter properauit. Vt duodicem| milium spa
Abbreviated transcription (Latin):
suggeras. non carnalia. s sp̃c
uircute potentia: ut te muni-¬
ente earum sensus & menbra.
in earum corpora non possit
dominari peccatũ: atq sub tu¬
a grã uiuere cupientib. nicbil
sibi defensor maloꝵ & inimicus
bonorum. de his uasis iam tuo¬
nomini consecratis p̃ualeat uẽ¬
dicare: Omnem etiã genuinũ
calorem imber gr̃e tuȩ celestis
excinguat: lumen ꝑpecue ca¬
stitatis accendat: facies pudica¬
scandalis non pateat: nec incau
delinquendi: Sitq in eis cauta
uirginitas: ornata pariter & ar¬
mata fide integra. spe certa. ca¬
ritate sincera: ut preparatis ad
continentiã animis tanta uirtꝰ¬
prestetur: quȩ superet diaboli
uniuersa figmenta: atq contep¬
nentes presentia. futura sectentur.:
ieuinia epulis carnalib preferant
& lectiones sacras conuiuus &¬

Expanded text:
non carnalia, sed spiritus virtute potentia, ut te muniente ejus sensus et membra in ejus corpore et animo non possit dominari peccatum, atque sub tua gratia vivere cupienti nihil sibi defensor malorum et inimicus bonorum, de hoc vase jam nomini tuo sacrato praevaleat vendicare. Omnem etiam genuinum calorem imber gratiae tuae coelestis extinguat; lumen vero perpetuae castitatis accendat: facies scandalis pudica non pateat, nec incautelinquendi. Sitque in ea casta virginitas, et ornata pariter, et armata, fide integra, spe certa, caritate sincera, ut praeparato animo, ad continentiam virtus tanta praestetur, quae superet diaboli universa figmenta, atque contemnendo praesentia futura sectetur. Jejunia epulis carnalibus praeferat, et lectiones sacras et
Abbreviated transcription (Latin):
qui agaunũ gloso sangͥ¬
ne illustrant. pro honore
gestorum stilo explica¬
uimus: ea utiq fide qua ad nos
martyrii ordo peruenit: Nam ꝑ
succedentium relationem: rei gẽste
si pro martyrib singłis. loca sin¬
gula quȩ eos possident. uł singłe
urbes insignes habentur: nec im¬
merito: quia pro dõ summo pre¬
ciosissimas animas refuderunt.

Expanded text:
qui Agaunum glorioso sanguine inlustrant pro honore gestorum stilo explicamus, ea utique fide qua ad nos martyrii ordo peruenit. nam per succedentium relationem rei gestae miuio, etsi pro martyribus singulis loca singula quae eos possident uel singulae urbes insignes habentur, nec inmerito, quia pro deo summo pretiosas sancti animas refundunt.
Abbreviated transcription (Latin):
animarum. qui nullam sper¬
nis ȩtatem nec sexum reprobas.
non ullam conditionem̃ gr̃ȩ
tuȩ ducis indignam: s omniũ
creator equalis es & redemptor:
tu has famulas tuas quas ex
omni numero gregis bonus pa-¬
stor eligere ad conseruandam
coronam ꝑpetuȩ uirginitatis.
endam dignatus es. tuȩ protec¬
tionis scuto circumtegito: & ad
omne opus uirtutis. & głam¬

Expanded text:
spernis aetatem, non sexum reprobas, nullam conditionem gratia tua ducis indignam, sed creator equalis es et redemptor, tu hanc famulam tuam, quam ex omni numero gregis bonus pas eligere ad conservandam coronam perpetuae virginitatis ae dignatus es; tuae protectionis scuto circumtege, et ad omne opus virtutis et glor
Abbreviated transcription (Latin):
centes Uenite ad ciuitatem: & ui¬
dete dm in effigie hominis laten¬
tem: Cumq uenisset omĩs mul¬
titudo cum cereis & lampadib¬
cum diuerso sacrificiorum ritu:¬

Expanded text:
centes: « Venite ad civitatem, et videte Dominum in effigie hominis latentem. » Cumque venisset omnis multitudo cum cereis et lampadibuet diverso sacrificiorum ge
Abbreviated transcription (Latin):
num. uł instauratione claudorum.
aut sanitate febrium. cęterisq in¬
firmitatib cotidie illic ꝑ seruos suo
uirtus domini operatur: quȩ mus¬
ta narrarentur si ꝑ singła scribe¬
rentur. Tamen fidelium cordibus
absꝙ lectione cognita eẽ cognos¬
cuntur: quanta & qualia mira¬
cula illic ꝑ scõs suos ad honorem
& głam nõminis sui dominus opt¬
rari non desinit:P eo ipso die
noctuq psalmorum hymnorũq
decanta tio non desistit: que ui¬
bente scõ & preclaro xp̃i martyre
beato sigismundo rege ẽ instituta:
& usq hodie deo protegente con-¬
seruatur. Propterea illic deniq

Expanded text:
uratione claudorum aut sanitate febrium ceterisque infirmitatibus cotidie hic per servos suos virtus Domini operatur, quae multa narranda sunt, si per singula scribantur. Tamen fidelium cordibus absque lectione cognita esse noscuntur, quae quanta et qualia miracula hic per sanctos suos ad honorem et gloriam nominis sui Dominus operare non desinit. Pro id ipsum die noctuque psalmorum hymni decantatio non desistit, quae, iubente sancto et praeclaro Christi martyre beato Sigimundo rege, est institutum hac usque hodie, Deo protegente, est conservatum. Propterea hic laudes
Abbreviated transcription (Latin):
enim illi uulnerabant quos po¬
terant: ut uulnerati ipsos inuo¬
carent. Quiq ideo curare puta¬
bantur: quia alesione cessabant
solum hos curabat quos illile¬
debant: s eciam omnes qui ad
eum ferebantur infirmitatib

Expanded text:
enim ideo vulnerabant quos poterant, ut vulnerati ipsos rogarent; quique ideo curare putabantur, quoniam a laesione cessabant. solum hos curabat quos illi laedebant, sed etiam omnes, qui ad eum afferebantur infirmitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
militiȩ fuimus. aut ignaiuȩ utꝰ¬
formidinis meruimus subire fla¬
gitum: tuis etiam obtemꝑaremꝰ
ꝑreceptis: nisi instituti legib ꝓp̃i¬
anis. demonum cultus & aras
semꝑ pollutas sanguine uitaremꝰ
Comperimus precȩpisse te. aut
sacrilegis pollui xp̃ianos: aut de¬
Non inquiras longius latitantes
nos omnes xpĩanos eẽ cognosce:
Habes potestati tue subdita om¬
nium corpora: auctorem uͦ suũ
one: ut iterum decimum. reno¬
uatȩ crudelitatis ordo consume¬
ret. Post hanc uocem ad legionẽ
uelociter properatur: crudelia
precepta ꝑaguntur: Tunc exupt¬
rius quem̃ ante principem. uel
reptis legionis sue signis:. hac cir¬
cumstantem oratione confirmat
Tenere me commilitones
timi. secularium quidẽ
lorum signa ꝑspicitis:s non adhȩc
arma prouoco. non adhec bella
celestia properare robur nob opꝰ ẽ
animorum: inuicta defensio ẽ. fidẽ
quam dõ promisimus inultimis
custodire. Iam de commilitonum

Expanded text:
miliciae fuimus aut ignauae miliciae fuimus aut ignauae formidines| meruimus subirae flagitium . tuis eciam obtempe| raremus praeceptes. Nisi instituti legibus christianis| demonum cultus et aras semper pollutas sangui| ne uitaremus. Conperimus praecepisse te . ut aut| sacrilegies pollueris cristianos . aut denon| inquiras longius latitantes. Nos omnes christianos| esse cognosce . habebis potestati tuae subdita| omnium corpora auctorem uero suom one . ut iterum de| cimum renouate crudilitates ordo consummeret .| post anc uocem ad legionem uelociter properatur .| crudilia praecepta peraguntur rerius quem ante prenci| pem uel ui superius| legionis sui signis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilitones optim“us” secularium| quidem bellorum signa perspicitis . sed non ad hec ar| ma prouoco . non ad haec bella caelestia properare. Robor nobis opus est animorum| inuicta defensio est. Fidem quam deo promiseris in| ultimes costodire. Iam de commilitonum
Abbreviated transcription (Latin):
Si habere aliquid uirium impe¬
ratoria precepta potuissent: circa
beatissimorum trium puerorum
corpora. regis ꝑsarum ualuisset
olim dedisse nos memini: quod
contempti lucis istius & despe¬
ratione uite. defensare rem pu¬
blicam deberemus Iam tunc ꝓ¬
misi mei corporis uilitatẽ &̃ spo¬
pondi hanc imperatoribus fidẽ:
nec tamen micbi ullus tunc reg¬
na cęlestia promitcebat Quid
potiumus militiȩ deuotione pro¬
mittere: Quin immo fortissimi
commilitones. olim deuotas a¬
nimas subdamus preciosissime
passioni: sit nob uirilis animus:
fides inuiolata ꝑmaneat: Iam
cerno ante tribunal xp̃i stantes
eos: quos neci paulo ante satel¬
les regius deputauit: Illa uera
qła ẽ. quȩ etnitatem beatam ui¬
te huius breuitate mercatur. Eqͣ¬
les omnes ammo. una uoce respon¬
sum satellib demus: id nuncia
Milttes quidem cesar tui sumus e
ad defensionem rei publice romana
arma suscepimus: nec unquã aut
desertores bellorum aut proditores

Expanded text:
Si habere aliquid| uirium impeSi habere aliquid| uirium imperatorea praecepta potuissent circa| beatissimorum puerorum corpora reges persarum ualuis| set olim dedisse| nos menime quod contemtu lucis istius et disperacione| uitae defensare rem puplicam deberemus . iam tunc| promisi mei corporis uilitatem et spopondi hanc impe| ratoribus fidem . nec tamen mihi ullus tunc regna| celestia promittebat . quidpotuemus miliciae deuocione promit| tere. Quin immo fortissimi commilitonis . olim deuot\a/s| animas subdamus praeciosissimae passioni sit no| bis uirilis animus . fides inuiolata permaneat. Iam| cerno ante tribunal christi stantes eos quos neci . paulo| ante satellis regius depotauit illa uero gloria est . quae| aeternitatem beatam uitae huius breuitatem erca| tur. Aequali omnes animo. Vna uoce responsum satel| litibus demus. Ii . nuncia milites quidem caesar tui sumus| et ad defensionem rei pupuci . romana arma suscipi| mus. Nec umquam aut desertores bellorum . aut pro| ditores
Abbreviated transcription (Latin):
ores alloquitur Gratulor uir¬
tuti ur̃e commilitones optimi:
quod amore religionis nullam
uob̾ cesaris precepta attulere
formidinem. Gaudentib quo¬
dammodo animis tradi ad ne-¬
cem qłosam commilitones ur̃o ᷤ
uidistis: quib timui nȩquisquã
quod armatis facile ẽ. specie
defensionis beatissimis funeri
Iam michi ad huius rei inter
emplumꝰ qui exemptum uagi¬
na apłi gladium propriȩ uocis
uissione recondidit: docens maio¬
rem armis omnib xp̃iane con¬
mortalib dextris obstitisset.
Qumn. i̾mo ceꝑti operis fidem:
ꝑhenni religione complete: Hac¬
tenus exempla sacris inserta co¬
dicibus legẽbamus: iam nunc
ꝑ nosmetipsos. quos sequi debe¬
remus asperimus Ecce ualla¬
tus sum commilitonum meorũ
corporib. quos de latere meo fu¬
nestus satelles abstraxit: asper¬
porto: & dubito eorum sequi necẽ.
quorum gratulans ammiror ex¬
dum ẽ quid imperator iubeat:
qui sorte michi mortis equalis ẽ

Expanded text:
oris alloquitur.| Gratulor uiroris alloquitur.| Gratulor uirtute uestrae commilitones| optimi quod amore relegionis nullam uobis caesa| ris praecepta attullere formidinem . gaudentibus| quodam modo animis . tradi ad necem gloriosam| commilitonis uestros uidistis quam timui ne quis| quam quod armatis facile est . speciae defensionis| beatessimis funeribIam mihi ad huius rei interdemplum qui exemtum uagina| apostoli gladium propriae uoces iussione recon| didet . docens . maiorem armes omnibus . christiane| conmortalibus dexteris obuiaret . quin immo .| caepti operis fidem perennem religionem conplete| hactenus . exempla sacris inserta codicibus legebamus| Iam nunc per nosmet ipsos quos sequi deberemus as| peximus. Ecce uallatus sum commilitonum| meorum corporibus quos de latere meo funestus satel| les eripuit. Asperporto. Et dubito eorum sequi| necem quorum gratulans ammiror extare quid imperar iubeat qui sorte| mihi mortalitates equales est.
Abbreviated transcription (Latin):
nunt: Statuenda eẽt uindicta
publica: etiam si tantum maies¬
tatem regiam contempnere uo¬
liussẽt. Iungitur despectui meo.
celestis iniuria: & mecum parit̃
religio romana contempnitur.
Senttat cõntumax miles: me ñ
solum michi. s etiam diis meis
dare posse uindictam, Iam nunc
fidissimorum meorum turba
festinet: decimum quemq mor¬
ti funesta. sors prebeat: discant
equalium nece quos ordo p̃mise¬
rit moriendi. qualiter maximi¬
anus uel sibi uel diis suis ac se.¬
ueritate dederit ultionem: Post
hanc uocem. apparitoris iussio
infaustum porrigiturꝰ ad legionẽ
ue. lociter properatur: crudelia
precepta reserantur. Tra¬
duntur neci: quos ordo rep¬
perit numerandi: Leti ꝑcussori¬
bus ceruices prebent: solaq int̾
eos erat de gloriosȩ mortis acce¬
scelere: ut octodorum legio rede¬
at iubetur. Tunc mauricius pri¬
micerius paululum a satellitib
regii ᷤ segregatus. conuocat legi¬
onem: & hac oratione sancti

Expanded text:
nunt sanciendum erat uendecta nunt sanciendum erat uendecta publica eciam| si tantum maiestatem regiam contemnere uolues| sent. Iungitur dispectui meo celestes iniuria et mecum| paretur religeo romana contemnitur. Sencia contu| ax miles . me non solum mihi sed eciam nominibus meis| dare posse uendectam. Iam nunc fidelissimorum meorum| turba festinet . decimum quem que morti funesta| sors praebaeat. Discant equalium neces ques ordo| praemiserit moriendi. Qualiter maximianos uel sibi| uel nominibus suis . hanc seueritate dederit ulcio| nem. Post hanc uocem paritur iussio infausta por| rigitur Ad legionem uelociter properatur . crudilia| praecepta reserantur . traduntur neci quos ordo| repperit numerandi. Laeti percussoribus ceruices| praebent. Solaque inter eos est de gloriosae mortes| occscelere ut octodorum| legio redeat iubetur. Tunc . mauricius primicerius .| paululum a satellibus regiis segregatus conuocat| legionem et hac orationem sancti
Abbreviated transcription (Latin):
bant: Requirunt itaq: quid max¬
imianus cesar ira dictante man
dasset: Dictum ab his ẽ. quod cȩ¬
sar iuberet milites omnes immo¬
lare hostias. libare sacrificia. &
sacramenta fanatici ordinis ad¬
trectare: iubere cȩsarem ut legio
festinanter reuerteretur: & ad¬
commilitonum se prepararet
exemplum: Tunc hi qui preerant
legioni. miti affatu dederunt re¬
todorum quia iam fama ad coᷤde
sacrificiorum ordine peruenisset
fas sibi uisum eẽ. ne demonum
uum colere: & traditam orienta¬
l more religionem usq ad finẽ
uitȩ ꝑhenniter custodirẽ Ad belbo¬
rum usum paratam legionis eẽ
uirtutem: ad committenda uero
sacrilegia: sicut cesar precepit octo¬
dorum non redire. Reuersus itaq
satelles nunciauit obstinatos eẽ
animos legionis: nec uelle precep¬
tis imperatoris obȩdire: Tunc ma¬
rimianus cesar uacundiȩ nimietate
succensus: ad hanc uocem subito
furore prosiliuit dicens Ergõ ne
milites mei imperatoria precepta:
& sacrorum meorum ordinẽ sper¬

Expanded text:
nt. Requirunt| itaque quid maximianos caesar ira dictante man| dasset. Dictum ab his est . quos caesar miserat . milites| omnes inmolasse hostias libasse sacrificia et sacra| menta fanatici ordinis praebuisse iubere caesaraem| ut legio festinanter reuertens commilitonum pare| ret exemplo. Tunc hii qui praeerant legione miti af| fatu +dere reocdodorum .| quia dum fama ad eos sacrificiorum ordinem detullis| set fas tibi uisum esse ne demonum uum colere| traditam orientali more relegionem usque ad diem ui| tae perenniter costodire ad bellorum usum paratam| legionis esse uirtutem. Ad commitendi uero sacrilegia| sicut cesar praecipet octodorum non redire. Reuersus itaque| satellis nuntiat obstinatus esse animos legionis.| Nec uelle praeceptes imperatoris obaedire. Tunc| maximianos caesar iracundiae nimietate succensus| ad hanc uocem subito furore prosiluit. Ergone milites| mei imperatoria praecepta et sacrorum meorum ordinem| sper
Abbreviated transcription (Latin):
quia & me introduxit xp̃c in
ininico ueniente: & te suscipi¬
et in gaudium sempiternum:
Commenda filiis tuis fr̃ib
meis custodire signaculũ crugꝰ.
ut efficiantur nr̃i participes. Et
ecce loquente ea. facta ẽ cdaritas
immensa quam oculi sufferre
non poterant: & angłi transeun¬
tes hẏmnum dicebant đo. in e¬
narrabilibus uocib. Hoc solum

Expanded text:
quia et me introduxit christuquia et me introduxit christudominica ueniet . et te suscipiet in gaudio sempiterno Com| menda filiis tuis fratribus meis custodire signaculum | crucis . ut efficiantur nostri participes Et ecce loquen| ti ei facta est claritas inmensa . quam oculis sufferre| non poterant . et angeli transeuntes hymnum dicebant deo| inenarrabilibus uocibus Hoc solum
Abbreviated transcription (Latin):
ri non possint. Mittitur post
hȩc incustodia tenebrarum: &
ꝑ decẽ dies iubetur nullum
cibum accipere: & lumen
penitus non uidere. Ibi autem
tantus cotidie apparebat splendorꝰ
ut dum ederet beata eugenia
quasi lumen aliquod radiaret.
Apparuit autem illi saluator
niuei candoris: & immensȩ sua¬
uitatis & gr̃ȩ Dixitq ei fuge¬
nia accipe cibum de manu mea
Ego sum saluator tuus: quem
tota mentis intentione dilexisti
& diligis. Eodem te die incȩlis re¬
cipiam: quo ego descendi ad t̾raᷤ
Et hec dicens. abscessit. Ipso aut̃
die natalis missus ẽ gladiator:
qui eam incustodia positã ꝑcui¬
teret Et sublatum e corpus ab
affinib xꝑianis: & positum ẽ
non longe ab urbe. iua latina
in predio eius proprio: ubi mul¬
torum scõrum ipsa sepelierat
menbra Claudia autem mat̾¬
eius cum ad eius sepulchrum
fleretꝰ apparuit ei uigilanti in
medio noctis filentio. auro ter¬
ta cyclade induta cum multo
uirginum populo: & dixiter

Expanded text:
re | non possint Mittitur post re | non possint Mittitur post haec in custodiam tenepa| brarum et per decem dies iubetur nullum cibum accipere | et lumen paenitus non uidere Ibi autem tantus cotidie | abundabat splendor Vt dum egrederetur beaquasi lumen aliquod radiaret. Apparuit autem illi Salvator, nivei candoris et immensae suavitatis et gratiae, et dixit ei: Eugenia, accipe cibum de manu mea. Ego sum Salvator tuus, quem tota mentis animique intentione dilexisti, et diligis. Eodem die te in caelis recipiam, quo ego descendi 580 ad terram. Et haec dicens, abscessit. Ipso autem die natalis Domini missus est gladiator, qui eam in custodia positam percussit, et sublatum est corpus ab affinibus Christianis, et positum est non longe ab urbe via Latina in praedio ejus proprio ubi multorum sanctorum ipsa sepelierat meeius . cum | Ad eius sepulchrum fleret Apparuit ei uigelanti in | medio noctis silentio auro textum cyclade induta | Cum multo uirginum populo . et dixit ei
Abbreviated transcription (Latin):
remotus in eodem loco: & ita
templi ipsius fundamenta mer¬
strunt cum idolo ut nichil ali¬
Uremansisset: nisi sola ara quȩ
rratianuam templi. ad quam
labat scã eugenia. Hec in insu¬
la ḣcaonia gesta sunt: coram
omnib qui sequebantur agonẽ
eugenie Fit concursus populi
romani: & uaria acclamatio
dliĩ dicunt innocentẽ: alii ma¬
gam: Punciãtur ista ꝑrefecto
prefectiis imperatoriᷤ imperator
ubet eam ligatam saxo ꝑreci¬
pitari intyberim: statim liga¬
mentum saxi di. ruptum est.
beata uero egenia ita suꝑsedẽs
fluuiali aqua ferebatur: ut
omnibus credentib xp̃o apꝑa¬
reret illum fuisse cum eugenia
in flumine ne absorberetur. qui
fuerat cum petro in mari ne
mergeretur: Item inde sublata.
intermarũ seuerianarum for¬
nacib mittitur:: quȩ sic statĩ
extincte sunt ut termarũ ca¬
lor refrige: scet & omnia in¬
cendia lignorum ad nichilum
deuenirent: Sic deniq chaos
fecerunt: ut ulterius exhibe¬

Expanded text:
re motus in eodem loco . Et ita re motus in eodem loco . Et ita templi ipsius funda| menta merserunt cum idolo . ut nihil aliut remansissit | nisi sola ara quae erat ante ianuam templi Ad | quam stabat sancta eugenia haec in insula licaonia | gesta sunt . coram omnibus qui sequebantur agonem | eugeniae fit concursus populi romani . et uaria adclama| tio Alii dicunt innocentem Alii magam Nunciantur | ista praefecto Praefectus imperatori Imperatur | iubit eam legato saxo praecipetari in tyberim Sta| tim legamentum saxi disruptum est beata uero | eugenia ita supersedens fluuiali aqua ferebatur Vt | omnibus credentibus christo appareret illum fuisse cum | eugenia in flumine ne absorberetur Qui fuerat cum | petro in mari ne mergeretur Item inde sublata in ter| marum seuerianarum fornacibus mittitur quae sic | statim extinctae sunt ut termarum calor refrigis| ceret Et omnia incendia lignorum ad nihilum deueni| rent Sic denique chaos fecerunt ut ulterius exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
omnino feminam nesciret: &¬
sic eum genuit mater ut mas¬
culum omnino non nossetz Hic
ipse habet uxorem uirginem
que illi coti die filios creat: & iã
innumerabiles ei filios peperit
conuingit: oscula eius circa eam
sine intermissione sociantur In
amore suo inuicem omnino ꝑdu¬
rant: & tanta integritate sub
sistunt: ut omnis uirginitas. &
omnis castitas. & omnis integri¬
tas. ex eorum conuigio diriuetur
Audiens hec nicecius obstipuit:¬
& ne ad imperatorem ꝑtingeret
quod eam libenter audiret ius¬
sit eam duci ad templum diane.
Et stans spiculator imminens
dirit ei: Redime uitam tuam a
patrimonium tuum eugenia:
sacrificans dee dianȩ.Tunc bea¬
ta eugenia expandens manus
suas:cepit orare & dicere: Deus
qui cordis mei archana cognosꝙͥ
qui uirginitatem meam since¬
ram in tuo amore seruasti. qui
nominis tui: ut confundantur
omnes qui adorant hoc idolurs
& qui gloriantur in simulachͥs
suis: Et hec dum oraret. fit ter¬

Expanded text:
omnino feminam nunquam sciret; omnino feminam nunquam sciret; sic eum genuit mater, ut masculum omnino non nosset: hic ipse habet uxorem virginem, quae illi quotidie filios creat, etiam innumerabiles ei filios parit, conjungit. Oscula ejus circa eam sine intermissione sociantur, in amore suo invicem omnino perdurant, et tanta integritate subsistunt ut omnis uirginitas et omnis | castitas . Et omnis . integritas ex eorum coniugio dirime| tur Audiens haec nicetius obstipuit Et ne ad imperato| rem pertingeret quod eam libenter audiret Iussit eam | duci ad templum dianae . et ita speculator inminens dixit | ei Redime uitam tuam et patrimonium tuum eugenia | sacrifica deae dianae . Tunc beata eugenia expandens . | manus suas coepit orare ac dicire Deus qui cordis mei .| arcana cognuscis qui uirginitatem meam sinceram | in tuo amore seruasti Qui nominis tui ut | confundantur omnes qui adorant hoc idollum et qui | gloriantur in simulacris suis Et haec dum oraret | fit ter
Abbreviated transcription (Latin):
bili querela depromeret᷑ decreũ
galienus augustus. ut aut spon¬
sum suum basilla reciperet: aut
gladio interiret Eugeniam uero¬
iusserunt aut sacrificare diumis¬
numinibus: aut crudeliter interi¬
re. Et dedit licentiam: ut qui¬
cumq xpianum penes se ab̃scon-¬
derec. puniretur: Conuenitur ba-¬
silla ut sponsum recipiat: quȩ di-
hec dixisset.gladio transuerbera
ta ẽ: Tenti statim protus & ia¬
cinctus: trahuntur ad templũ
S orationem illis facientib. si¬
mulachrum iouis ad quod du¬
cebantur sacrificare.cecidit ad
ꝓsem eorum: & ita conminutũ ẽ:
ut abi fuerit non appareret. Et¬
non uirtuti diuinȩ. s magice
arti hoc imputans: iubet eos
pit de magicis artib ab ea fla¬
gitare sermonẽ: At illa constan¬
ter os suum aperiens. dixit:
Polliceor tͥ. quod ars nr̃a uehe¬
mentior magica ẽ. Nam ma¬
gister nr̃ habet patrem sine ma
tre: & matrem absq patre: De¬
niq sic eum genuit pater ut

Expanded text:
bili querela depromeret, decrevit bili querela depromeret, decrevit Gallienus Augustus, ut aut sponsum suum Basilla acciperet, aut gladio interiret; Eugeniam vero aut sacrificare diis, aut crudeliter interire; et dedit licentiam ut quicunque Christianum penes se absconderet puniretur. Convenitur Basilla, ut sponsum recipiat. Dicit se m haec dixisset, gladio transfossa est. Tenti statim Protus et Hyacinthus, trahuntur ad templum; sed orationem illis facientibus, simulacrum Jovis ad quod ducebantur sacrificare, cecidit ad pedes eorum; et ita comminutum est, ut ubi fuerit, non pareret. Non virtuti divinae, sed magicae arti hoc imputans, jubet eos pit de magicis artibus ab ea flagitare sermonem. At illa constanter os suum aperiens, dixit: Polliceor tibi quod ars nostra vehementior magis est; nam magister noster habet Patrem sine ulla matre, et matrem absque patre. Denique sic eum genuit Pater, ut
Abbreviated transcription (Latin):
se coram imperatore dicens Sub¬
uenite romanis sacratissimi im¬
peratores: & deos nouos quos
eugenia secum adduxit ab egip¬
to ueniens. ab hac urbe separate.
Dui ẽ enim quod hi qui xpĩani
dicuntur rei publicȩ nocent᷑. qui
irrident legum ur̃arum sacͤscãs
cerimoniasꝰ & omnipotentes deos
nrõs ac si uana simulachra de¬
spiciunt: uira quoq ipsius na¬
ture ꝑuertunt. Separant con¬
uigum gram: sponsantes sibi ad¬
sociant: & dicunt iniquũ eẽ si
sponsum suum sponsa accipiat:
Quid faciemus pisssimi imꝑato¬
res: Inuenti sunt di: qui ho¬
mines nasci prohibeant: & quib
ista iubebunt: si nat non fuerint
quib ualeant imperare : ubi
reparatio romanorum uirorũ:
ubi erunt romani exercitus¬
& rediuiua certaminã. Pro quib
uictrices dexterę ur̃ȩ hostium
ceruices inclinant:si iam uxores
habende non erunt. si sponsã a
similia dum prosequeretur pom
peius. & omnis senatus eadem fle¬

Expanded text:
se coram imperatore, dicens: Subse coram imperatore, dicens: Subvenite Romanis vestris, sacratissimi principes, et deos novos quos Eugenia secum adduxit ab Aegypto veniens, ab hac urbe separate. Diu est enim quod hi qui Christiani dicuntur reipublicae nocent: qui irrident legum nostrarum sacrosancta caeremonia, et omnipotentes deos nostros, ac si vana simulacra, despiciunt. Jura quoque ipsius naturae pervertunt, separant conjugium, gratiam sponsarum sibi associant; et dicunt iniquum esse, si sponsum suum sponsa accipiat. Quid faciemus, piissimi imperatores? Inventi 348 sunt dii qui homines prohibeant, et quibus ista videbunt, si nati non fuerint quibus valeat imperari? Ubi reparatio Romanarum virium? ubi Romani exercitus rediviva certamina? Pro quibus victrices dextrae vestrae hostium cervices inclinabunt, si jam uxores habendae non erunt, si sponsas am.--Haec et his similia dum prosequeretur, et omnis senatus ea fle