comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dimidiã part̾e̾ uni. et dimidiã partem
alt̃i. Iue simulatio crudelitatis cum uerȩ
matris uiscera ꝑmouisset. ab ea aũ quȩ
uera mat̾ non erat laudaret᷑:. tunc demũ
sagacissimo u̾itatis indicio illã sententiã
ꝓmulgauit. qũa nemo nisi a dõ inspirata
ẽẽ credidit. Date inquit huic infantẽ ui¬
uũ et non occidat᷑. hȩc ẽ enim mat̾ euis.
Proinde nec debere nec posse nos uniu̾sa
complere. que ut cum quiere animi. uel¬
cum cominotione decernimꝰ. etiã aliis scͥpt᷑an

Expanded text:
dimidiam partem uni, et dimidiam partem dimidiam partem uni, et dimidiam partem alteri . Quae simulatio crudelimatris uiscera permouisset, ab ea autem quae mater non erat laudaretur, tunc demum sagacissimo ueritatis indicio illam sententiam promulgauit quam nemo a deo inspiratam esse non credidit date, inquiens, huic infantem uiuum, et non occidatur: haec est mater eius. proinde nec debere nec posse nos uniuersa conplere quae uel cum quiete animi uel conmotione decernimus, etiam aliis scripturarum
Abbreviated transcription (Latin):
os. acd salutarẽ penitentiã compulisse. Deniq
cum grauissime simulationis urgerent᷑ in ui¬
cua. non illius qd̃ falso obiciebat᷑. s aͫ t̾ioris cri¬
minis conseientia frangebant᷑. dicentes ad in¬
uicẽ. Mertto hec patimur quia peccauimus
in nr̃m fr̃em. quia despeximus tribulationẽ
amimȩ eius. cum rogaret nos et non auddiremꝰ
eum ꝓpt̾ hoc uenit nobis om̃is tribulatio hec.
Iuȩ quidẽ confessio non solum apudl fr̃em. in
que impia crudelitate peccauerant:. uerũ etiã
aud dm̃ humilitate saluiberrima tantũ eoꝵ
fanis ut credimꝰ ex piauit. Iuie salomon
qui ꝑceptum adõ sapientiş donum in pͥmo
iudiciosuo. ñ insi assumptione m̃dacu decla
rauit: Nam ut u̾itatẽ quȩ muliebri iñcla¬
cio tegebat᷑ exculꝑet. etiã ipse iñdacu utiq
astutissime excogitati usurpauit auxiliũ
dixens. Afferte michi gladium. et diuidi¬
te infantẽ uiuum in duas pardes. et date

Expanded text:
os ad salutarem paenitentiam conpulisse. denique os ad salutarem paenitentiam conpulisse. denique cum grauissimae insimulationis urguerentur inuidia, non illius quod falso obiciebatur, sed anterioris criminis conscientia frangebantur, dicentes ad inuicem: merito haec patimur, quia peccauimus in fratrem nostrum, quia despeximus tribulationem animae eius, cum rogaret nos, et non audiuimus eum: propter hoc uenit nobis omnis tribulatio haec. quae quidem confessio non solum apud fratrem in quem inpia crudelitate peccauerant, uerum etiam apud deum humilitate saluberrima tantum eorum facinus, ut credimus, expiauit. quid Salomon, qui perceptum a deo sapientiae donum in primo iudicio suoravit? Nam ut veritatem quae mulieris mendacio tegebatur exsculperet, etiam ipse mendacii utique astutissime excogitati usurpavit auxilium, dicens: Afferte mihi gladium, et dividite infantem vivum in duas partes, et date
Abbreviated transcription (Latin):
moposibise est nobis brenit inũ̾sa peuere¬
rs esuis erenim numerare suffieiat oens ꝓpe¬
nodum patriarehas sẽos ꝙ in numerabiles.
alios ꝙ uite ⁊ utamine. auos ꝓ benedictionis
tatione misterii. alios ꝓ relo dĩ. alios  exami¬
natione uuitatis patrocinum ut ita dixerim
issumpsisse m̃cdacis. Iue sicut enume rari cune¬
sum fr̃ib crim̃ etiã cum obtestatione regis
sailutis impingeret dicens. Ex ploratores estis
infirmiora t̾re uenistis inspicere. Et infraͦ it
huc. Uos enim custodiemini hie. usq dũ ma¬
uifesta fiant uba ur̃a. utrũ uerũ cicatis anñ.
Si aũi ꝑ salutẽ pharaonis. exploratores estis.
Sienim non eos hoc miscłie m̃dacio t̾riusset.
nec patrẽ frẽmq reuisere. nec eos uitantis
mopie ꝑiculis alere. nec conscientiã postremo
tt̃m areatu uenditionis sue ex purgare po¬
tuset.Non gͦ tam rep̃hensibile fuit metũ
fr̃il incussisse m̃dacio: qũa scm̃ atq laudabi¬
le occasione ꝑiculi inmicos ac uenditores su¬

Expanded text:
mpossibile nobis est breviter universa percurrere. Quis etenim enumerare sufficiat omnes propemodum patriarchas sanctosque innumerabiles, alios pro vitae tutamine, alios pro benedictionis tatione mysterii, alios pro zelo Dei, alios pro examinatione veritatis, patrocinium ut ita dixerim assumpsisse mendacii? Quae sicut enumerari cuncsum fratribus crimen etiam cum obtestatione regiae salutis impingeret, dicens: Exploratorinfirmiora terrae uenistis inspicere, et infra mitthno: uos autem custodimini hic, usque dum manifesta fiant uerba uestra, an uerum dicatis an non: sin autem, per salutem Pharaonis, exploratores estis. si enim non eos hoc misericordi mendacio terruisset, nec patrem fratremque reuisere nec eos in tantis inopiae periculis alere nec conscientiam postremo fratrum a reatu uenditionis suae expurgare potuisset. non ergo tam reprehensibile fuit metum fratribus incussisse mendacio quam sanctum atque laudabile occasione ficti periculi inimicos ac uenditores su
Abbreviated transcription (Latin):
eumq purificari scđm obseruantiam legiᷤ.
caput rade. uota offerre compellunt. p̃senᷤ
ulud dispendiũ qd̃ ex hac hipoerisi gigne¬
batur nichil reputantes. s contem plantes
potius lucra. que erant ex illius dutina p̃¬
dicatione capienda. Non enim apło paulo
tantum lucrum ex hac cius fuerat districti¬
one confendũ: quantũ oeleri eius exttio
cunctis gentib detrim̃tũ. Id sine dubio uni¬
u̾se tunc euenisset ȩccłiȩ nisi illum hȩcuti¬
lis ac salubris hẏ pochrisis p̾dicationi euũ¬
głicȩ reseruasset. Tunc enim necessario ac
uen iabilit acquiescitur ĩndacii detrim̃to.
quando mauis ut diximus imminet de u̾i¬
tatis confessione dispendium: ⁊ utilitas q̃
nobis de uitate confertur. compensare illa
quȩ generanda sunt damna non p̃ualẽt.
ubiq se semꝑ tenuisse testatur. Nam cum
dicit factus sum uideis sicut uideus. ut iuicde¬
os iucrifacerem᷑. his qui sub lege erant tanꝙ

Expanded text:
eumque purificari secundum obseruantiam legis, eumque purificari secundum obseruantiam legis, caput radere, uota offerre conpellunt, praesens illud dispendium quod ex hac hypocrisi gignebatur nihili reputantes, sed contemplantes potius lucra quae erant ei illius diutina praedicatione parienda. non enim tantum apostolo Panlo lucrum ex hac eius fuerat districtione conlatum, quantum celeri eius exitio uniuersis gentibus detrimentum. quod sine dubio uniuersae tunc euenisset ecclesiae, nisi illum haec utilis ac salubris hypocrisis praedicationi euangelicae reseruasset. tunc enim necessario ac ueniabiliter adquiescitur mendacii detrimento, quando maius ut diximus inminet de ueritatis confessione dispendium et utilitas quae nobis de ueritate confertur conpensare illa quae generanda sunt damna non praeualet. ubique se semper tenuisse testatur. nam cum dicit: factus sum Iudaeis sicut Iudaeus, ut Iudaeos lucri facerem: his qui sub lege erant quasi
Abbreviated transcription (Latin):
inquit qd michi utile ẽ. s qd multis ut sal¬
ui fiant. Si enim ea que nr̃a sunt q̃rimus.
et id qd̾ nobis utile est ꝑtinacit uolumus
retentare: etiã in huiusmodi necessitatib
lo qui nos necẽe est u̾itatem et reos fieri
mortis alienȩ. Si uͦ ea quȩ aliis necessaria
sunt nr̃is utilitatib p̃ponentes. apłico sa¬
tisfecerimus imꝑio. sine dubio subeunda ẽ
nobis necessitas m̃tiendi. Et idcirco nec
integra caritatis uiscera possidẽ. nec ea qͦ
aliorũ sunt scđm apłicam disciplinam que¬
rere pot̾imus. nisi his quȩ clistrictioni nr̃e
ꝑfectioniq conueniunt paululũ relaxa¬
tis. condescende utilitatib aliorum prono
maluerimus affectu. et ita cum apło infir¬
mis efficiamur infirma. utt lucrari possimꝰ
infirmoᷤ.
uib eruditꝰ exemplis beatꝰ qͦq xx.
strictione ad sunulationis figm̃ta descen¬
dẽ ꝓ imbecillitate infirmantiũ cohortant᷑

Expanded text:
inquit, quod mihi utile est sed quod multis, ut salinquit, quod mihi utile est sed quod multis, ut salui fiant ? si enim ea quae nostra sunt quaerimus et id quod nobis utile est pertinaciter uolumus retentare, etiam in huiusmodi necessitatibus loqui nos necesse est ueritatem et reos fieri mortis alienae: si uero ea quae aliis salutaria sunt nostris utilitatibus praeponentes apostolico satisfecerimus imperio, sine dubio subeunda eat nobis necessitas mentiendi. et idciroo nec integra caritatis uiscera possidere nec ea quae aliorum sunt secundum apostolicam disciplinam quaerere poterimus, nisi his quae districtioni nostrae perfectionique conueniunt paululum relaxatis condescendere utilitatibus aliorum prono maluerimus affectu et ita cum apostolo infirmis efficiamur infirmi, ut lucrari possimus infirmos. Quibus eruditus exemplis beatus quoque scendere pro inbecillitate infirmantium cohortantur
Abbreviated transcription (Latin):
ria religiosa fuerat simulatione conceptũ.
Quid etiã de illius femine ꝓnunciabimus
facto. quȩ suscipiens illos qui ad regẽ dauid
a p̃dicto chusi fuerant destinati. abseon¬
dit in puteo. et ex pandens uelam̃ suꝑ os
eius cum typsanas se torrere simulasset.
tͣnsierunt inquit gustata paululũ aqua
atq hoc eos figm̃to ab insequentiũ manib
liberauit: I uaꝓpt̃ respondete queso m
Quid fuissetis acturi si qua uobis nunc sub
e uugłio constitutis similis fuisset exorta
conditio utrũ nam maluissetis eos simili
celare m̃clacio. dicentes eodem mͦ. tͣnsiert̃
gustata paululũ aqua. et implere illutl qd̾
p̃cipit᷑ erue eos qui ducuntur ad mortem.
et redime eos qui int̾ficiunt᷑ ne parcas: an
ĩitatis confessione latitantes ꝓd̾e ꝑemptis:
Et ubi ẽ illuti apłi. nemo qd̾ suum ẽ qͣrat
s quod alt̾ius. et caritas ñ querit quȩ sua
sunt.s quȩ aliorum: Ac de se ipso. non qͣro

Expanded text:
ria religiosa fuerat simulatione conceptum. ria religiosa fuerat simulatione conceptum. Quid etiam de illius feminae pronuntiabimus facto, quae suscipiens illos, qui ad regem David a praedicto Chusi fuerant destinati, abscondit in puteo, et expandens velamen super os ejus, cum ptisanas se torrere simulasset, Transierunt, inquit, gustata paululum aqua, atque hoc eos figmento ab insequentium manibus liberavit ? Quapropter respondete, quaeso, mihi, quid fuissetis acturi, si qua vobis nunc sub Evangelio constitutis similis fuisset exorta conditio, utrumnam maluissetis eos simili celare mendacio dicentes eodem modo, transierunt gustata paululum aqua, et implere illud quod praecipitur, Erue eos qui ducuntur ad mortem, et redimere eos qui interficiuntur ne parcas : an veritatis confessione latitantes prodere perempturis? Et ubi est illud Apostoli, Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius, et: caritas non quaerit quae sua sunt, sed ea quae aliorum, ac de se ipso: non quaero,
Abbreviated transcription (Latin):
saram̃toꝵ. ut ob quorũdam salutẽ scõs uiros
inueti testam̃to legimus ex secutos. tantum
nos quoq cum necessitas eoartau̾it abdicare
non possumus. ut ne ipsos quidẽ apłos ubi
consideratio alicuius utilitatis exegit. ab eis
decmasse cer namus. Iue pauli̾ꝑ int̾im dif¬
ferintes digestis his pͥmitus quȩ adhuc de
ueti testam̃to his oeconomiis sͥ ꝑ om̃a ẽ cor
lasse. Iuid enim de illa chusi ad absalon
salute regis dauid pia simulatione dici¬
mus. Iuȩcum tota fallentis et circum ueni¬
entis ꝓmat᷑ affectu. et utilitatẽ consulentẽ
impugnet. scͥpture diuinȩ testimonio cõꝑ¬
batur ita dicentis. Oñĩ aũ nutu dissipatũ
et consilium achitophel uttile. ut mdluc̃et
dñs mala super absalon. Nec enim rep̃hen¬
di pot̾at id quod recto ꝓposito. et pio ui¬
dicio ꝓ iustis partib gerebat᷑. ac qd̾ ꝓ illiuᷤ
cuius pietas deo placebat salute atq uicbo¬

Expanded text:
sacramentorum uel ob quorundam salutem sanctos uiros sacramentorum uel ob quorundam salutem sanctos uiros in ueteri testamento legimus exsecutos, in tantum nos quoque, cum necessitas coartauerit, non possumus abdicare, ut ne ipsos quidem apostolos, ubi consideratio alicuius utilitatis exegit, ab eis declinasse cernamus. quae paulisper interim differentes digestis primitus quae adhuc de ueteri testamento dasse. Quid enim de illa Chusi ad Absalon pro salute regis David pia simulatione dicimus, quae cum toto fallentis et circumvenientis promatur affectu, et utilitatem consulentis impugnet, Scripturae divinae testimonio comprobatur, ita dicentis: Domini autem nutu dissipatum est consilium Achitophel, ut induceret Dominus super Absalon malum ? Nec enim reprehendi poterat id quod recto proposito ac pio judicio pro justis partibus gerebatur, ac pro illius cujus pietas Deo placebat salute atque victo
Abbreviated transcription (Latin):
uic̃ olentes continentie fructus in ecelia
ta totius uet̾is instrumñti certus euident̃
ꝯtondit dicens. ꝑ des om̃s qui loc unt᷑ m̃ca¬
cium. Et it̾um. Suauis ẽ homini panis m̃¬
daei. et postea implebit᷑ os eiuis cealleulo. Et
uose legis lator m̃dacium inquit fugies. de
tunc demum ueniabilit̃ diximus usurpatũ.
cum ei necessitas aliqua seu dispensatio sa¬
uitaris acliuncta est: ob quã non debuert̃ c̃¬
demnari. Iuale ẽ illud qd̃ comine morastis
ae cauid rege. qui cum fugeret inisectationẽ¬
saulis iniustam. ad abimelech saẽdotẽ non
ꝓposito cuiusquã lucri nec stucdio leden¬
ai quepiam. ẜ ut tantũmꝰ semetipsum ab
impussima ȩius insectatione saluaret. m̃cla¬
cib utitur ũbis. quippe qui manus suas
mimici regis sanguine. etquiddẽ adeo sͥ tocieˢ
traditi contaminare noluit dicens. ꝓpiciuᷤ
s uoluntatẽ dĩ. ut ob figurationẽ sp̃alium

Expanded text:
uaue olentes continentiae fructus in ecclesia uaue olentes continentiae fructus in ecclesia ta totius ueteris instrumenti textus euidenter ostendit dicens: perdes omnes, qui loquuntur mendacium, et iterum: suauis est homini panis mendacii: et postea replebitur os eius calculo, et ipse legislator mendacium, inquit, fugies. sed tunc demum id probabiliter diximus usurpatum, cum ei necessitas aliqua seu dispensatio salutaris adiuncta est, ob quam non debuerit condemnari. quale est illud quod conmemorastis de Dauid rege, cum fugiens inSaulis injustam ad Achimelech sacerdotem, non proposito cujusquam lucri, nec studio laedendi quempiam, sed ut tantummodo semetipsum ab impiissima ejus insectatione salvaret, mendacibus utitur verbis, quippe qui manus suas inimici regis sanguine et quidem a Deo sibi toties traditi, contaminare noluerit, dicens: Propitius ob uoluntatem dei uel ob praefigurationem spiritalium
Abbreviated transcription (Latin):
sim tradit᷑ doctrinam ñ posse sufficere. nisi
nobis etiã cõmorationis ipsius affueruit adni¬
m̃ta. longrtemporis eruditio eotidiana insti
tutione toporem nr̃i cordis utcumq disçuissi¬
oseph. Sanum quidem est. Uiii ett
atq ꝑfectum nr̃eq ꝓfessioni omnino c̃uet¬
ens. ut ea quȩ sub aliqua sponsione aortl
mus. efficacit᷑ impleamus. Ob qũã ren ibll
oportet abrupte monachũ definire. ne ais
i quod incaute ꝓmisit implerecadut
aut consideratione honestioris intuitꝰ reus¬
catꝰ. sponsionis suȩ p̃uaricator existatꝰ E¬

Expanded text:
sim traditur doctrinam non posse sufficere, nisi sim traditur doctrinam non posse sufficere, nisi nobis etiam commorationis ipsius affuerint adjumenta, longique temporis eruditio quottutione torporem nostri cordis utcumque discusserit. IOSEPH : Sanum quidem est atque perfectum nostraeque professioni omnino conueniens, ut ea quae smus, efficaciter impleamus. Ob quam rem nihil oportet abrupte monachum definire; ne aut id quod incaute promisit, implere cogatur, aut consideratione honestioris intuitus revocatus, sponsionis suae praevaricator existat.
Abbreviated transcription (Latin):
reditu solueremus: nisi nos non solũ cartate
uerumetiã auctoritate seniorum nr̃oũ ere¬
mus in exsolubilit᷑ colligandos. ita ut nrx¬
andi ad hȩc loca nobis potestas deinceps e¬
lomodo tribuatur.ui.¬
d hec beatꝰ ioseph inrc̃posito aliquantisꝑ
silentio. certi inquit estis maior̃ sp̃iliũ
rerum ꝓfectum in regione hac uobis posse
UERO AnUS. Quãuis etiã illom̃ docti¬
ne summas grates repencde debeants
qui nos docuerunt a par uulis magnaconari.
et dato boni sui gustu egregiam ꝑfectionissitã
nr̃is uiscerib indiderunt. si quid tam̃ uidicio
nr̃o credit᷑. nullã ducimꝰ comparationẽ inter
hȩc atq illa que illic ꝑcepimus instituta. ut
sileamus conũsioms ur̃ȩ unitabdẽ guritatẽ.
quã uobis ñ solum m̃tis ac ꝓpositi cuabrenũs
s etiã locorũ credimꝰ beneficio patrociat
conferri. Unde ñ dubitamus ad imitandam
ꝑfectionis ur̃e magnificentiã. hanc quȩ eur¬

Expanded text:
reditu solueremus, nisi nos non solum auctoritate, reditu solueremus, nisi nos non solum auctoritate, neram etiam caritate seniorum nostrorum sciremus inexsolubiliter conligandos, ita ut remeandi ad haec loca nobis potestas deinceps nullo modo tribuatur. Ad haec beatus Ioseph interposito aliquantisper silentio: certi, inquit, estis maiorem spiritalium rerum profectum in regione hac nobis posse GERMANVS : Quamuis etiam illorum doctrinae summas grates rependere debeamus, qui nos docuerunt a paruulis magna conari et dato boni sui gostn egregiam perfectionis sitim nostris uisceribus indiderunt, si quid tamen iudicio nostro creditur, nullam ducimus conparationem inter haec atque illa quae illic percepimus instituta, ut sileamus conuersationis uestrae inimitabilem puritatem, quam nobis non solum mentis ac propositi districtione, sed etiam locorum conferri. Unde non dubitamus ad imitandam perfectionis vestrae magnificentiam, hanc quae cur
Abbreviated transcription (Latin):
nobis omnẽ esti maremus lȩtitiã conferen¬
dã. intolerabili e contrario dolore c̃ficimur:
considerantes illo nos ordine id qd̃ saluta¬
re nobis ẽẽ cognoscimus. obtinere ñ posse.
E xutroq gͦ nunc lat̾e coartamur. Si em̃
ꝓmissioni quã coram cunctis fr̃ib in speleo
in quo dñs nr̃ ex aula uteri uirginalis ef¬
fulsit ipso teste deꝓinsimus satisfacere uo¬
luerimus: sũmũ sp̃alis uitȩ incurrimus de¬
trim̃tũ. Sin aũ sponsionis immenores. et
his regionib residentes utilitati ꝑfectioĩs
ur̃e illã uoluerimus postponere pactionẽ:
ne hoc quidẽ estus nr̃os posumus releua¬
re consiio. ut postquã uelocissimo reditu sym¬
sionis fuerit impleta conditio: hȩc denuio loci
celeri reourgu repetamus. Namq qũauis as
ꝓfectum sp̃alium rerum uirtutẽ ꝙ tendent¬
b ꝑiculosa ac noxia sit etiam parua dlatiõ
tam̃ pollicitationẽ fidei nr̃e quauis moodo

Expanded text:
nobis omnem aestimaremus laetitiam conferennobis omnem aestimaremus laetitiam conferendam, intolerabili e contraho dolore conficimur, considerantes illo nos ordine id quod salutare nobis esse cognoscimus obtinere non posse. ex utroque ergo nunc latere coartamur. si enim promissioni, quam coram cunctis fratribus in spelaeo in quo dominus noster ex aula uteri uirginalis effulsit ipso teste deprompsimus, satisfacere uoluerimus, summum spiritalis uitae incurrimus detrimentum: sin autem spohis regionibus residentes, utilitati perfectionis nostrae illam voluerimus postponere pactionem, ne hoc quidem aestus nostros possumus relevare consilio, ut postquam velocissimo reditu sponsionis fuerit impleta conditio, haec denuo loca celeri repetamus recursu. nam quamuis ad profectum spiritalium rerum uirtutemque tendentibus periculosa ac noxia sit etiam parua dilatio, tamen pollicitationem fidei nostrae quamuis moroso
Abbreviated transcription (Latin):
compellat. Quid utiq uultꝰ ur̃i tristes sunt
hodies Cui nos ñ sicut uinculati illi phara¬
onis ministrisomniũ uidimus. et qui int̾pte¬
tur non ẽ. s insomnẽ inquã duximus noctẽ.
et qui estuum nr̃orũ moles subleuet non ẽ.
nisi eas dñs tua discretione submouerit. T̃ũ
ille ut pote qui patriarche uirtutẽ et merito
medium. potens ẽ enim diuina clem̃tia. se¬
cundũ fidẽ ur̃am nr̃o eis medelam p̾stare c̃si¬
lio. Ad hȩc germanus. Credebamus inquit
nos ur̃ȩ beatitudinis uisione ñ solum lȩticia
sp̃ali. s etiã ꝓfectu abunde repletos ad nr̃m
cenobium recursuros. et ea quȩ fuissemꝰ ur̃o
magisterio consecuti. a nobis p̾t reditum uł
tenui emulatione sectanda. Hoc enim et se¬
niorum nr̃orum dilectio sͥ nos spondere
compulit. dum sublimitatẽ uitȩ ur̃e atq
doctrine posse nos aliquatenus imitari in
illo cenobio crederemus. Unde cum ex hoc

Expanded text:
conpellat: qui d uti que nnltus nestri tristes sunt conpellat: qui d uti que nnltus nestri tristes sunt hodie? cui nos: non sicut uinculati illi Pharaonis ministri somnium uidimus et qui interpretetur non est, sed insomnem, inquam, duximus noctem, et qui aestuum nostrorum moles subleuet non est, nisi eas dominus tua discrille, qui patriarchae virtutem, et merito medium, potens est enim divina clementia secundum fidem vestram nostro eis medelam praestare consilio. Ad haec GERMANVS: Credebamus, inquit, nos uestrae beatitudinis uisione non solum laetitia spiritali, sed etiam profectu abunde repletos ad nostrum coenobium recursuros et ea, quae fuissemus uestro magisterio consecuti, a nobis post reditum uel tenui aemulatione sectanda. hoc enim et seniorum nostrorum dilectio sibi spondere nos conpulit, dum sublimitatem uitae uestrae atque doctrinae posse nos aliquatenus imitari in illo coenobio crederemus. unde cum ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ritas senis. ad quẽ oportet ut nr̃as sollicitu¬
dines deferamus. et quicquid eius fuerit
responsum cunctis estib nr̃is t̾minũ ponat:
qd̃ quidẽ nobis ꝑ os scĩ huius adño tribuen¬
dum. et ob illius meritũ. et ob nr̃m fidem
minime dubitemus. Ipsius enim munere
salubre consilium ⁊ creduli ab indignis. et
consulontium largiente. His itaq sermonib
a sc̃o abbate germano ea alacritate susceptiᷤ.
ac si eos non a me ipso. s instinctu dñi ꝓtulis¬
sem. aduentũ senis. atq iam instantẽ horã
nocturne sẏnaxeos paululum p̃stolati. post¬
qͣm eum solita salutatione suscepimus. et
legitamus orationũ atq psalmorũ impletꝰ ẽ
numerꝰ. hisdẽ rursus quib ad quietẽ compositi
fueramus psiathus ex more consedimus. Tum Iuii.¬
uenerabilis ioseph deiectiores nos animo c̃tẽ¬
platꝰ. atq hoc nobis ñ sine causa coniciens ac¬
cidisse. illo nos patriarebȩ ioseph sermone

Expanded text:
ritas senis, ad quem oportet ut nostras sollicituritas senis, ad quem oportet ut nostras sollicitudines deferamus, et quidquid fuerit ejus responsum, cunctis aestibus nostris terminum ponat. Quod quidem nobis per os sancti hujus a Domino tribuendum, et ob illius meritum et ob nostram fidem minime dubitemus. Ipsius enim munere salubre consilium et creduli ab indignis, et consulentium largiente. His itaque sermonibus a sancto abbate Germano ea alacritate susceptis, ac si eos non a memetipso, sed instinctu Domini protulissem, adventum senis atque instantem jam horam nocturnae synaxeos paululum praestolati, postquam eum solita salutatione suscepimus et legitimus orationum atque psalmorum inpletus est numerus, isdem rursus quibus ad quietem conpositi fueramus psiathiis ex more consedimus. Tum uenerabilis Ioseph deiectiores nos animo contemplatus atque hoc nobis non sine causa coniciens accidisse illo nos patriarchae Ioseph sermone
Abbreviated transcription (Latin):
coartaret. Id̾ si reu̾si fuerimus. copia nobis
ult̾ius huc remeandi nulla tribuet᷑. Si uͦ
hic residentes desiderium nr̃m maluerimꝰ
explere. quid agiimis despõsionis fide qͣm
seniorib nr̃is uelocissimũ reditum pollicen¬
tes dedisse nos nouimus. ut ut cursim lice¬
ret nobis huius ꝓuinciȩ sc̃os ac monasteria
circiure: Cumq sic estuantes quid super
statu salutis nr̃e diffiniendum ẽẽt. nequaꝗͣ
inuenire possemus. solo gemitu testabam᷑
durissime conditionis necessitatẽ: accusante ᷤᷤ
teneritudinẽ frontis nr̃ȩ. et ingenitã nobis
uerecundiam detestantes: cuius rei onere
p̃grauati. etiã contͣ utilitatem ac ꝓpositum
nr̃m retinentium p̃cib alias non potuisse¬
mus obsistere. nisi maturissimo redita rex¬
misso: illius scilicet nos pudoris uitio labo
rasse deflentes. de quo dr̃. ẽ pudor afferens
angorib afferat nr̃is consilium immo aucto¬

Expanded text:
coartaret. quo si reuersi fuerimus, copia nobis coartaret. quo si reuersi fuerimus, copia nobis ulterius huc remeandi nulla tribuetur. sin uero hic residentes desiderium nostrum maluerimus explere quid agimus de sacramenti fide, quam senioribus nostris uelocissimum reditum pollicentes dedisse nos nouimus, ut uel cursim liceret nobis huius prouinciae sanctos ac monasteria circuire ? cumque sic aestuantes quid super statu salutis nostrae definiendum esset nequaquam inuenire possemus, solo gemitu testabamur durissimae condicionis necessitatem, accusantes teneritudinem frontis nostrae et ingenitam nobis uerecundiam detestantes, cuius onere praegrauati etiam contra utilitatem ac propositum nostrum retinentium precibus alias non potuissemus obsistere nisi maturissimo reditu repromisso, illius scrasse deflentes, de quo dicitur, Est pudor afferens angoribus afferat nostris consilium, immo aucto
Abbreviated transcription (Latin):
Recedente gͥ collatione finita. parit̃ q
nocturno int̾cedente silentio. cum fuis¬
imͦ a sc̃õ abbate ioseph add sepositam cellulã¬
ieereto causa quietis abduct et sermonib
eius igne quodã incordib nr̃is excitato. to¬
tam noctẽ habuissemus insomnẽ: egressi
cellula et centũ ab ea fere passib secedenteᷤ
in loco remotiore consedimus. Cum itaq sel .ii.¬
eretiͦ eloquii nobis familiarit᷑ etiã noctur¬
nis tenebris oportunitas p̃beret᷑. ilico ut
recedimus abbas g̃manus grauit᷑ ingemi¬
scens. quid agimus inquit: Ingenti nãq
diserimine nos uidemet ꝑ quã miserabi¬
li conditione constrictos. quos et ratio
psa conuersatio q scõrum quid salubriꝰ
sit ad ꝓfectum uitȩ spãlis. efficatit᷑ docet.
et oligere id quod expedit data seniorib
sponsio ñ ad itttit. Et enim potiumus
exemplis talium ac tantorũ uiroꝵ ad ꝑfecti¬
orem uitam ꝓpositum q formari: nisi nos in¬
stant᷑ ad cenobium recurrere ꝓmissi pactio

Expanded text:
ecedente igitur conlatione finita pariterque nocturno intercedente silentio cum fuissemus a sancto abbate Ioseph ad sepositam cellulam causa quietis adducti et sermonibus eius igne quodam in nostris cordibus excitato totam noctem habuissemus insomnem, egressi cellam et centum fere ab ea passibus secedentes in loco remotiore consedimus. cum itaque secreti conloquii nobis familiariter etiam nocturnis tenebris oportunitas praeberetur, ilico ut resedimus abba Germanus grauiter ingemescens: Quid agimus? inquit. ingenti namque discrimine nos uidemus et perquam miserabili condicione constrictos, quos et ratio ipsa conuersatioque sanctorum quid salubrius sit ad profectum uitae spiritalis efficaciter docet et eligere id quod expedit data senioribus sponsio non admittit. etenim potuimus exemplis talium ac tantorum uirorum ad perfectiorem uitam propositumque formari, nisi nos instanter ad coenobium recurrere promissi pactio
Abbreviated transcription (Latin):
i ipsum recdire concessit. Siue cum ladte ñ
esca corinthios potans. in infirmitate et tre¬
more et cimore multo. apud eos fuisse se dic̃
tundicit. Qui manducat ñ manducantẽ ñ
spnat et non manducat manducantẽ ñ u¬
dicet. Et qui matrimonio iungit uirginem
suam bene facit: et qui ñ iungit melius faẽ.
Et alibi. Quis inquit infirmat᷑. et ego non
infirmor. Iuis sdandalirat᷑. et ego ñ uror᷑. Atq
hoc mod̾o ulucl qd̃ coruithus p̾ceꝑat adim¬

Expanded text:
id ipsum redire concessit, sine cum lacte, non esca Corinthios potans in infirmitate et timore et tremore multo apud eos fuisse se dicitcum dicit: qui manducat non manducantem non spernat, et qui non manducat manducantem non iudicet, et: qui matrimonio iungit uirginem suam, bene facit, et qui non iungit, melius facit, et alibi quis, inquit, infirmatur, et ego non infirmor? quia scandaiizatur, et ego non uror? atque hoc modo illud
Abbreviated transcription (Latin):
non pot̾at ꝑuenire. nec debuit in erinen
uocari qd̃ desiderio benedictionis exorta.
auoquin ñ modo iniquus in frem patu¬
cha p̃dictus. si etiã circumuentor in pare
et sacrilegus extitisset᷑.si habens aliã au
maliusset. Uidetis gͥ apud dm̃ non pessa
oꝑis. s destinationẽ m̃tis inquiri. His qe
p̃structis ut ad ꝓpositã questionẽ ob qua
hȩc uniu̾sa p̃missa sunt reu̾tamur respm¬
deatis michi pͥmitus uelim cuius reicius
uos illius sponsionis nexib uinxerttis .iii.
Ue R or anus. Prima ut diximus eto
nobium fuissemus exercere nos posse nc̃litẽ¬
sima ꝑsuasione credidimus .xiiii.¬
oseph. Sicut p̃faci sumꝰ destinatio m̃tis ut

Expanded text:
non poterat peruenire, nec debuit in crimen non poterat peruenire, nec debuit in crimen uocari quod desiderio benedictionis exortum est. alioquin non modo iniquus in fratrem patriarcha praedictus, sed etiam circumuentor in patrem et sacrilegus extitisset, si habens aliam uiamaluisset. uidetis igitur apud deum non processum operis, sed destinationem mentis inquiri. his itaque praestructis ut ad propositam quaestionem ob quam haec uniuersa praemissa sunt reuertamur, respondeatis mihi primitus uelim, cuius rei causa uos illius sponsionis nexibus uinxeritis. GERMANVS : Prima ut diximus extinobium fuissemus, exercere nos posse inconsultissima persuasione credidimus. IOSEPH : Sicut praefati sumus, destinatio mentis u
Abbreviated transcription (Latin):
etiã in extraneum: ne dixerĩ ingerma¬
num. patrẽ ue commisso: Et tañt ñ so¬
sionẽ iacob patriarcha contraxit: uerum
etiã ꝓͣpetuȩ benedictionis hereditatꝰ est.
Nec immerito. quia et iste benedictionẽ
pͥmogenito destinatam. ñ ex p̃sentis luc
auaricia. s ex fide sc̃ificationis ꝑpetuȩ ẽ¬
cupiuit. et ille ñ humane salutis obten¬
tu s sylargirie crimine morti tradidit
om̃ium redemptorẽ. Et icctreo utriq eoꝵ
fructus oꝑationis suȩ scđm destinationẽ
m̃tis ac ꝓpositum uoluntatis ascͥptus est.
qr nec ille fraudẽ. nec iste salutẽ statuit
oꝑari. Iuud enim ꝓ retributione merce¬
dis iuste unicuiq recompensat᷑. qd̾ pͥnci¬
palĩt mente conceꝑit: ñ qd̾ exinde ut be¬
ne. ut male contra uotũ oꝑantis em̃serit.
Ideoq iustissimu̾s iudex excusabilẽ immo
laudabilẽ talis m̃dacii censuit p̃sumptorẽ:
quia sine eo ad benedictionẽ pͥmitiuorum

Expanded text:
etiam in extraneum, ne dixerim in germaetiam in extraneum, ne dixerim in germanum patremne conmisso? et tamen non sosionem Iacob patriarcha contraxit, uerum etiam perpetua benedictionis hereditate ditatus est. nec inmerito, quia et iste benedictionem primogenitis destinatam non ex praesentis lucri auaritia, sed ex fide sanctificationis perpetuae concupiuit, et ille non humanae salutis obtentu, sed filargyriae crimine morti tradidit omnium redemptorem. et idcirco utrique eorum fructus operationis suae secundum destinationem mentis ac propositum uoluntatis adscriptus est, qua nec ille fraudem nec iste salutem statuit operari. illud enim pro retributione mercedis iuste unicuique repensatur quod principaliter mente conceperit, non quod exinde uel bene uel male contra uotum operantis emerserit. ideoque iustissimus iudex excusabilem, immo laudabilem talis mendacii censuit praesumptorem, quia sine eo ad benedictionem primitiuorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfuerit. qui pessimo rẽ aggressus ꝓpossto
nec illam quȩ subsecuta ẽ utilitatẽ s quiddã
contrarium uoluit oꝑari. nec huic nocue¬
rit rephensibilit᷑ inchoasse. qui ñ ꝓ contẽ¬
ptu dei nec derelinquendi ꝓpositiͦ. s ne¬
cessarie sc̃ificationis intuitu. uituꝑabilis
initũ sustinuit necessitatẽ xii.
.o. T ut hȩc eadem sc̃arum scͥpturarum¬
S. dilucidemus exemplis. quid sa lubrius¬
queso. quid utilius uniu̾so orbi potuit ꝓ¬
curari. quã dñicȩ passionis salutare re¬
medium: Et tam̃ non solum ñ ꝓfuit.
uerumetiã intantum illi obfuit tͣditori
cuius ministerio ꝓbatur impletum. ut
absolute de illo ꝓnunciet᷑. Bonum erat
ei. si natꝰ non fuisset bomo ille. Non enĩ
scđm hoc quod euenit fructus illi ẽ sui
oꝑis repensandus. s sołm id qd̃ fac̾e uolu¬
it. ut effecturum se ẽẽ credidit. Et rur¬
sum. Quid criminosius dolo. atq m̃dacio

Expanded text:
profuit qui pessimo rem adgressus proposito profuit qui pessimo rem adgressus proposito non illam quae subsecuta est utilitatem, sed quiddam contrarium uoluit operari, nec huic nocuit reprehensibiliter inchoasse qui non pro contemptu dei nec delinquendi proposito, sed necessarii et sancti finis intuitu uituperabilis initii sustinuit necessitatem. Et ut haec eadem sanctarum scripturarum dilucidemus exemplis, quid salubrius, quid utilius uniuerso orbi potuit procurari quam dominicae passionis salutare remedium ? et tamen non solum non profuit, uerum etiam in tantum illiobfuit traditori cuius ministerio probatur inpletum, at absolute de illo pronuntietur: bonum erat ei sinatnsnon fuisset homo ille. non enim secundum hoc quod euenit fructus illi est sui operis repensandus, sed secundum id quod facere uolnit I uel effecturum esse se credidit. et rursum quid criminosins dolo atque mendacio
Abbreviated transcription (Latin):
commodi utilitate susceptum ẽ: optaremꝰ
edificari ur̃i uigitare consortu. Si enim
ad cenobium nr̃m regressi fuerimus. non
solum nos ab hoc tam sublimi ꝓposito re¬
lapsuros. s etiã ꝓ mediocritatẽ conũsatio¬
nis illius multis certum ẽ dispendũs qͣti¬
endos. Uerum nos ęuugłicum manclatũ
uehem̃t̃ absterret. sit sermo ur̃. est. est.
non. non: quod autẽ his abundantius est:
a malo est. Credimꝰ enim tanti tͣnsgressio¬
nẽ p̃cepti. nulla posse compensari iusticia:
nec in extremis bene c ecłe. qd̾ malo inditio
semel fuerit inchoatum.xi.¬
oseph. In om̃ib ut diximus causis non
ꝓcessus oꝑis. s uoluntas oꝑantis est intu¬
enda. Neco statim quis quid egerit. s quo
uoto egerit inquirendum. ita ut ñnullos
ꝓ his factis de quib bona postea orta st̃
repꝑiamus fuisse damnatos. et econtrario qͦsdã
ꝑ rep̃hensibiles actus ad summnã ꝑuenis¬
se iusticiam. ut nec ili utilis rerũ exitus

Expanded text:
ceptum est, optaremus aedificari uestri iugitate consortii. si enim ad coenobium nostrum fuerimus reuersi, non solum nos ab hoc tam sublimi proposito relapsuros, sed etiam pro mediocritate conuersationis illius multis certum est dispendiis quatiendos. uerum illud nos euangelicum mandatum uehementer absterret: sit sermo uester est est, non non: quod autem his abundan tius est, a malo est. credimus enim tanti transgressionem praecepti nulla conpensari posse iustitia, nec in extremis recte cedere quod malo initio semel fuerit inchoatum. IOSEPH: In omnibus ut diximus causis non processus operis, sed uoluntas operantis est intuenda, nec statim quisquid egerit, sed quo uoto egerit inquirendum, ita ut nonnullos pro his factis de quibus bona postea orta sunt repperiamus fuisse damnatos et e contrario quosdam per reprehensibiles actus ad summam peruenisse iustitiam. et nec illi utilis rerum exitus
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib om̃ia factus sum. ut om̃s facerẽ saluoᷤ ͬ
quid aliud ostendit qͣm scd̾m infirmitatẽ
atq m̃surã eorum qui instituebant᷑ conde¬
scendisse semꝑ. et a ꝑfectionis rigore aliqͥd
relaxasse. nec tenuisse se id qd̾ diftrictio
rigida poscere uidebatur: s ulud magis
pposuisse qd̃ infirmantium utilitas exige¬
bat: Et ut hec eaclẽ atcentus indagan¬
tes sigulatim aplicarum uirtutũ insox
nã. ubi factus sit iudeis tanquã udele ꝓs
ełos ibi ubi ulam sententiam intimno ins
custodiens qua galadhis denuncialit sucrni
ecce ego paulus dies uobis qui sacmicier

Expanded text:
mnia factus sum, ut omnes facerem salvos ; quid aliud ostendit, quam secundum infirmitatem atque mensuram eorum qui instituebantur condescendisse se semper, et a perfectionis rigore aliquid relaxasse, nec tenuisse se id quod districtio rigida poscere videbatur; sed illud magis praeposuisse quod infirmantium utilitas exigebat? Et ut haec eadem attentius indagantes sigillatim Apostolicarum virtutum insignia ? ubi factus sit Iudaeis sicut Iudaeus ? profecto ibi, ubi illam sententiam intimo corde custodiens qua Galatis denuntiauerat dicens: ecce ego Paulus dico uobis quia si cir
Abbreviated transcription (Latin):
Et int̾ se inuicẽ cogitationib accisantib aut
etiã defendentib in die qua iudicadoe E e
culta hominũ. Illud etiã. Ego autẽ oꝑate
cogitationes eorum uenio. ut congregẽ cum
om̃ib gentib et lingus. Quam obrẽ desi¬
derio ꝑfectionis ut uideo hoo uos sacram̃ti irs¬
culo colligastis. dum credidistis illo etiã ordi¬
ne posse comp̃bendi: quo nunc suꝑueniente
pleniore iudicio. ad sublimitatẽ eitis conscen¬
cdi non posse ꝑspicitis. Nongͦ p̃iudicat que&
discrepans ab illa dispositione uisum fuert
acciisse. si mͦ nulla pͥncipalis ulius ꝓpost
diu̾sitas subsequatur. Neq enim opifia es¬
iusquã ẽ desertio. demutatio ferramti. Al
segnitiã arguit uiatoris. uie compendiosis¬
ris. aut cuirectioris electio. Ita gͦ et in bis ls¬

Expanded text:
ut etiam defendentibus, in die qua iudicabit deus occulta hominum, illud etiam: ego autem opera et cogitationes eorum uenio ut congregem cum omnibus gentibus et linguis. quamobrem desiderio perfectionis, ut uideo, hoc uos sacramenti uiucuio conligastis, dum creditis illo eam posse ordine conprehendi quo nunc superueniente pleniore iudicio ad sublimitatem eius conscendi non posse perspicitis. non ergo praeiudicat quidquid discrepans ab illa dispositione uisum fuerit accidisse, si modo nulla principalis illius propositi diuersitas subsequatur. neque enim opiticii cuiusquam desertio est demutatio ferramenti aut s segnitiam arguit uiatoris uiae conpendiosioris ac directioris electio: ita igitur et in hac pa
Abbreviated transcription (Latin):
an pore leco iobis suert aclitandum.s. qũe¬
alimotium de scopulo uinus ꝑiciosi oausr¬
il bossitis euatiere sauudri est consiuo ⁊ einci¬
pendum  uancio g̃ mullumnos coartat uneu¬
um nec conlitio ulla conaringit. ete copa¬
uatione secunclarum rerum optime ꝓposed¬

Expanded text:
ore loco a uobis fuerit actitandam, sed quemadmodum de scopulo huius perniciosi naufragii possitis euadere salubri est consilio requirendum. quando ergo nullum nos coartat uinculum nec condicio ulla constringit, de conparatione secundarum rerum optione proposi
Abbreviated transcription (Latin):
eos aci salutarẽ peuitentiã ꝓuocaret. c̃stps
ẽ ut hii qui fr̃ib p̾sunt absq rephensus̃¬
m̃dacii. his qui indigent em̃dari. alqua &
districtiora qũã facturi sunt. si opu. Saetsi
comininẽt᷑. Sin uͦ dixerit. dm̃ senerã R
sententiã suã pęnitentiȩ eorum consicał¬
tione reuocasse. scđm ulud qd̾ ꝑ erechielẽ
ait si dixero impio morte moreri. et gsde¬
ei penitentiã a peccato suo. fecerit ꝙ raili¬
cqum et iusticia uita uiuet et nͥ morietur.
simisit̾ edocemur ñ debere nos obaanite
i nr̃is diffinitionib ꝑdurare. s comina¬
cions ex necessitate ꝓpositam clem̃ti mise¬
uatione mollire. Id̾ ne solis speciatit̾ nini¬
uitis cregdẽt᷑ dñs p̃stitisse: etiã generalit̃
car ea om̃s eatlẽ sc ẽẽ faclurum ꝑ ieremiã
gentẽ ⁊ adũsus regnum. ut euellã et de¬
struã. ⁊ clisꝑgam illud. Si penitentiam
egerit gens illa a malo quo locutꝰ sum ad¬

Expanded text:
eos ad salutarem paenitentiam prouocaret, consequens eos ad salutarem paenitentiam prouocaret, consequens est, ut hi qui fratribus pmendacii his qui indigent emendari aliqua etiam districtiora quam facturi sunt, si opus fuerit, comminentur. Sin vero dixerit Deum severam illam sententiam suam poenitentiae eorum consideratie morieris: et egerit paenitentiam a peccato suo, feceritque iudicium et iustitiam, uita uiuet, non morietur, similiter edocemur non debere nos obstinate in nostris definitionibus perdurare, sed conminationem ex necessitate propositam clementi miseratione mollire. quod ne solis specialiter Nineuitis crederetur dominus praestitisse, etiam generaliter erga omnes eadem se esse facturum per Hieremiam gentem et aduersus regnum, ut euellam, et destruam, et disperdamillud. sipaenitentiam egerit gens illa a malo, quod locutus sum ad
Abbreviated transcription (Latin):
O biectio qd̾ oporteat quidẽ abscondi continentiam
ꝑtinacia.
Nuomꝰ abb̃ piamon c̃tinentiã suã celare maluerit.
estimonia scͥpt᷑arũ de commutatis diffintionib
d̾ sc̃i uiri ꝑtinaces ac duri ẽẽ ñ possint. denda¬
Nichil suꝑ his quȩ ad ustim communis uitę attinẽt

Expanded text:
Obiectio, quod oporteat quidem abscondi continentiam,pertinacia. Quomodo abbas Piamun continentiam suam celare maluerit. Testimonia scripturarum de conmutatis definitionibus. Quod sancti uiri pertinaces ac duri esse non possint. InNihil su
Abbreviated transcription (Latin):
mortis immersit. In om̃ib gͦ reb considand̾
cursus: quẽ si suꝑueniente salubriore c̃silio.
ad det̾iorẽ partem u̾gere uidimus: rectius
est. incongrua constitutione sub mota. ad
meliorẽ tͦnsire sententiã: quam statutis ꝑti¬
nacit̃ inħendo. peccatis grauiorib obligari.

Expanded text:
mortis inmersit. in omnibus ergo rebus considerandus mortis inmersit. in omnibus ergo rebus considerandus cursus; quem si, superveniente salubriore consilio, ad deteriorem partem vergere viderimus, rectius est, incongrua constitutione submota, ad meliorem transire sententiam, quam statutis pertinaciter inhaerendo, peccatis gravioribus obligari.
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ diffinitio incauta mutat᷑. si ad salubriorẽ
tiseat partẽ. Nec constantiȩ p̃uaricatio. sed
temeritatis em̃ciatio ẽe credentda est. quotĩeᷤ
sponsio untiosa corrigitur. quȩ omĩa script᷑a¬
rum quoq possunt testimoniis aꝑtissime
comꝑbari quã multis etiã letalit̾ cesserit sta¬
tuta complesse.: et econt᷑rio quã multis eadẽ
refugisse commodũ fuisse ac salubre. ix¬
uod utrumq liquiddissiie sc̃i apłi petͥ.
et herodis exempla testant᷑. Iue enm
quia discessit ab inconsulte diffinitione sen¬
tentiȩ. quam uelut sacram̃to confirmauerat
adicens. ñ lauabis mͥ pedes in ȩt̃num. ĩmor¬
abscidendus ꝓculdubio ab huius beatitudi¬
nis gra. sim ser monis sui obstinatione man¬
sisset. Herodes uͦ fidem inconsulti retinenᷤ
saeram̃ti. cruentissimus p̃cursoris dñi exti¬
tit int̾emptorꝰ: uanoq timore ꝑiuru. dam¬
natiom semetipsum atq suppliciis ꝑpetuȩ

Expanded text:
liter definitio incauta mutabitur, si ad salubriorem liter definitio incauta mutabitur, si ad salubriorem transeat partem, nec constantiae praeuaricatio, sed temeritatis emendatio esse credenda est, quotiens sponsio uitiosa corrigitur. quae omnia scripturarum quoque possunt testimoniis apertissime conprobari, quam multis etiam letaliter cesserit statuta conplesse et e contrario quam multis eadem refugisse conmodum fuerit ac salubre. Quod utrumque liquidissime sancti apostoli Petri et Herodis exempla testantur. ille enim quia discessit a definitione sententiae quam uelut sacramento firmauerat dicens: non mihi lauabis pedes in aeternum, inmorabscidendus procul dubio ab huius beatitudinis gratia, si in sermonis sui obstinatione mansisset. hic uero fidem inconsulti retinens sacramenti cruentissimus praecursoris domini extitit interemptor uanoque timore periurii damnationi semet ipsum atque suppliciis perpetuae
Abbreviated transcription (Latin):
parario ne donniru iuiua ẽ appetendium qd̃
puiorio subiacet dletrim̃tis. ꝓ inde quontũ
ura uatefecit assertio. cumͣ id uos ioci sponsio
inconsulta ꝑduxerit. ut ex utroq grauis in¬
commodi subouada iactura sit: in eam partẽ
inelimnandum ẽ electionis arbitrium: quȩ uł
colerabiliora dispencia inferat. ut satisfactio¬
nis remecio facilius expiet᷑. S igͦ maiora
spũ ur̃o lucra ex hac commoratione creditis
conferenda. quam illa sunt quȩ uobis de con¬
ũsatione ulius cenobii nascebant᷑: neq sine
iactura ingentium commodoꝵ pot̾ conditio
ur̃s sponsionis impleri. satius est hoc uobis
mñdacũ ut non implete ꝓmissionis subire
dispendium: qd̾ semel p̾teritum. nec ipsũ
atta iam repeti. nec alia ꝑ semet ipsum po¬
itt grnerars peccata: quam in illudincicłe
ꝑ quod cepidioris uitȩ ut dicitis status coti¬
diano uos atq int̾minabili afficiat detrim̃¬
to. Ueniabilit enim. immo uͦ etiã laudabi¬

Expanded text:
paratione damnorum illud est appetendum quod levioribus subjacet detrimentis. Proinde quantum vestra patefecit assertio, cum ad id vos loci sponsio inconsulta perduxerit, ut ex utroque vobis gravis incommodi subeunda jactura sit, in eam partem inclinandum est electionis arbitrium, quae vel tolerabiliora dispendia inferat, vel satisfactionis remedio facilius expietur. Si ergo majora spiritui vestro lucra ex hac commoraticonferenda quam illa sunt quae nobis de conuersatione illius coenobii nascebantur, neque sine iactura ingentium conmodoram potest condicio uestrae sponsionis impleri, satius est hoc uos mendacii uel non inpletae promissionis subire dispendium, quod semel praeteritum nec ipsum ultra iam repeti nec alia per semet poterit generare peccata, quam in illud incidere per quod tepidioris uitae ut dicitis status cotidiano noe atque interminabili adficiat detrimento. ueniabiliter enim, immo uero etiam laudabi
Abbreviated transcription (Latin):
illa qͣm arripuert̃ ꝓfessione fundati.
cum auctierint quosdam in chn̾sis stu¬
diis ac uirtutib p̃dicari ua eoꝵ lauidẽ
suecendi. ut imitari eorum ꝓtinus gesti¬
ant disciplinam. in quo irritos necessatio
impẽdit conatꝰ humana fragilitas. Impos
nullam integre consequat᷑: magis ꝙ ur
mutatione ac uarietate dispendium api
qͣm ꝓfectum. Oultis enĩ uns ad dm̃ tere¬
i ideo untis quisq illã qͣm semei arripuit
irreuocabili cursus siti intentione consi

Expanded text:
illa quam arripuerunt professione fundati, cum audierint quoedam in diuersis studiis ac uirtutibus praedicari, ita eorum laude sucoeadi, ut imitari eorum. protinus gestiant discimpendit conatus humana fragilitas. Impossnullam integre consequatur, magisque in hac immutatione ac varietate dispendium capiat, quam profectum; multis enim viis ad Deum tenditur, et unusquisque illam, quam semel arripuit, irrevocabili cursus sui intentione confi
Abbreviated transcription (Latin):
tradidisse: in ueritate cõpleta ẽ. De a¬
lis gͦ quẽ ad modũ diximus filiis sech.
& filiab cam neqͥores filii ꝓcreati sunt.
qui fuerunt robustissimi uenatores.
uiolentissimi ac truculentissimi uri¬
qͥ ꝓ enormitate corꝑum. uł crudelita¬
tis atq maliciȩ gygantes appellati sunt.
Hi nanq finitimos fittimof populari
ac rapinas int̾ homines primi exerce
re ceꝑunt: preda potius exigentes u¬
tã suã quã sudore oꝑis ac labore con¬
tenti: & quoꝵ usq eo scelera suꝑcre¬
uerant. ut expiari mundus alias nͥ
diluuis inundatione ñ posset. Ita gͦ
filiis seth. libidinis instigatione tran¬
gressis illud mandatũ quod ab exor¬
dio mundi huiꝰ naturali instinctu di¬
utissime fuerat custoditũ. necesse fuc
ꝑ litterã legis postea reparariͥ filiã tiũ
non dabis filio eusuxorẽ: nec de fili¬
ab eoꝵ accipies filio tuo: quia sedu¬
cent corda ur̃a ut dũcedatis a do ur̃o

Expanded text:
tradidisse, in ueritate conpleta est. de itradidisse, in ueritate conpleta est. de illis ergo quemadmodum diximus filiis Seth et filiabus Cain nequiores filii procreati sunt,, qui fuerunt robustissimi uenatores, uiolequi pro enormitate corporum vel crudelitatis ac malitiae, gigantes nuncupati sunt . Hi namque finitimos populari ac rapinas inter homines exercere primi coeperunt, praeda potius exigentes vitam suam, quam sudore operis sui ac labore contenti; et quorum usque adeo scelera suuerant, ut expiari mundus alias nisi diluuii inundatione non posset. ita ergo filiis Seth libidinis instigatione transgressis illud mandatum, quod ab exordio mundi huius naturali instinctu diutissime fuerat custoditum, necesse fuit per litteram legis postea reparari: filiam tuam non dabis filio eius uxorem nec de filiabus eorum accipies filio tuo, quia seducent corda uestra, ut discedatis a deo uestro
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ in diluuio ñ perierit. ac suꝑue¬
nientib scłis innotuerit: licet hoc mi¬
nime absolutio ꝓpositȩ quȩstionis ex¬
poscat. tam̃ quia nos occasio huiꝰ ex¬
positionis admo̾uit. ꝑstringendũ bre¬
uit̾ pito. Quantũ itaq antiquȩ̨ tra¬
ditiones ferunt. cham fulius noe qui
suꝑstitionib istis. & sacrilegis ac ꝓpha¬
nis erat artib institutus : sciens nullũ
se posse suꝑ his memorialẽ librũ in
archam prorsus inferre. in qua erat
surus: scelestas artes ac ꝓphana cõmens¬
ta. diu̾soꝵ metalloꝵ laminis. quȩ scilr¬
cet aquaꝵ corrũpi inundatione ñ pos¬
sent. ex durissimis lapidib insculpst.:
quȩ ꝑacto diluuio eadem qua celaue¬
rat curiositate ꝑ quirens: sacrilegioꝵ
ac ꝑꝑetuȩ nequitiȩ seminariũ transmi¬
sit in posteros. Hac itaq ratione ila
uulgi opinio qua credunt angłos ut
maleficia. uł diu̾sas artes hominibus

Expanded text:
quomodo in diluuio non perierit ac superuequomodo in diluuio non perierit ac superuenientibus saeculis innotuerit, licet hoc minime absolutio propositae quaestionis exposcat, tamen, quia nos occasio huius expositionis admonuit, praestringendum breuiter puto. quantum itaque antiquae traditiones ferunt, Cham filius Noê, qui superstitionibus istis et sacrilegis ac profanis erat artibus institutus, sciens nullum se posse super his memorialem librum in aream prorsus inferre, in qua erat  ingressorus, scelestas artes ac profana conmenta diuersorum metallorum lamminis, quae scilicet aquarum conrampi inundatione non possent, et durissimis lapidibus insculpsit. quae peracto diluuio eadem qua celauerat curiositate perquirens sacrilegiorum ac perpetuae nequitiae seminarium transmisit in posteros. hac itaque ratione illa uulgi opinio, qua credunt angelos uel maleficia uel diuersas artes hominibus