comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ada scł̃i huiꝰ. & pͥncipũ mundi istius ma¬
laeunt sapientiȩ. Obhoc querit᷑ homo qͥ
cũ istis septem sp̃alibus mulieribꝰ sit: ut
homo: qͥ auferat ohꝓbriũ earũ. Quis ẽ. iste
homo: Iħs qui exiuit iuxta carnẽ de radi¬
ce iesse. factus ex semine dauid scđm carnẽ:
predestinatus filius dĩ in uirtute. iuxta
sp̃m̃ iustificationis. Exiit quippe uirga de
radice iesse. U̾irga ñ ẽ. pͥmogenitꝰ om̃is creat᷑e. Uirga
ñ ẽ qͥ in pͥncipio erat apud dm̃. ds̃ uerbũ. S uir
ga de radice iesse: qͥ iuxta carnẽ natꝰ ẽ. Exiit enĩ
uirga de radice iesse: & flos de radice eiꝰ ascendet:
Quis est flos. et quȩ ẽ radix: ambo enĩ unũ
id ipsũ subiacens. Differentia aut̃ est nego¬
tioꝵ. Nam si peccator es. ñ est tibi flos: neq
uidebis florem qui ẽ. ex radice iesse. Ueniet
eñĩ & ad te uirga. Quomͦ discipłs uirge et
floris loquit᷑: De uirga qͥdem dicit. Quid
uultis. in uirga ueniam ad uos: De flore

Expanded text:
entia saeculi hujus et principum mundi istius, maledicunt sapientiae: et ob hoc quaeritur homo qui cum istis septem spiritalibus 1112 velut homo qui auferat earum opprobrium. Quis est iste homo? Jesus qui exivit juxta carnem de radice Jesse factus ex semine David secundum carnem, praedestinatus Filius Dei in virtute juxta spiritum justificationis . Exiit quippe virga de radice Jesse. Virga non est primogenitus omnis creaturae, virga non est qui in principio era apuadice Jesse, cui juxta carnem natus est; Exiit enim virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendit. Quis est flos, et quae est radix? Ambo enim in unum idipsum subjacent. Differentia autem est negotiorum. Nam si peccator es, non est tibi flos, neque videbis florem, qui est ex radice Jesse. Veniet enim et ad te virga, quomodo Discipulus virgae et floris loquitur. De virga quidem dicit: Quid vultis, in virga veniam ad vos? De flore
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s intellectus. sp̃s consilii & uirtutis. Propt̃
hoc magni consilii est angłs: ꝓpt̃ hoc inua¬
luit. & in ualescens ascendit ⁊ et mirantur
eum uirtutes ascendentem: & dicit᷑ de eo:
Iste ẽ dñs fortis &e potens in prelio. Ad hunc
titudinẽ eiꝰ. quia requieuit suꝑ eums

Expanded text:
spiritus intellectus, spiritus consilii et virtutis. Propter hoc magni consilii est angelus: propter hoc invaluit, et invalescens ascendit, et mirantur eum virtutes ascendentem, et dicunt de eo: Iste est Dominus fortis et potens in praelio. Adhuc rtitudin
Abbreviated transcription (Latin):
sta pietas exꝓbrat᷑ ab ea quȩ cũ se dicat
ĩ pietatẽ: impietas est. & impios instruit.
ste timor patitur ohꝓbriũ ab eo qͥ putatur
ie timor. Multi enĩ pollicent᷑ diuinũ metũ:
sũ conscientia metuunt. Quomͦ gͦ istȩ sep¬
tem mulieres patiant᷑ obꝓbriũ: considemꝰ.
ide sapientiã scłi huiꝰ. Uide sapientiã pͥn-

Expanded text:
Ista pietas exprobratur ab ea, quae cum se dicat Ista pietas exprobratur ab ea, quae cum se dicat esse pietatem, impietas est, et impios instruit. Iste timor patitur opprobrium ab eo qui putatur esse timor. Multi enim pollicentur divinum metum, sed non cum scientia metuunt. Quomodo ergo istae septem patiuntur opprobrium, consideremus. Vide sapientiam saeculi hujus, vide sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
Ueptem mulieres patiunt᷑ obꝓbriũ:
et circueunt querentes eum reciꝑe.
qui possit auferre obꝓbriũ earũ:
hi septẽ mulieres reꝓmittunt. ut suum
pie manducent: & uestim̃tis suis oꝑiant᷑:
a quã potest eis homo pr̃are. Lauciores
abent cibos: quã conditio potest humana
sirgiri. Cuiꝰ gͦ sunt septẽ mulieres. & quod
dpbriũ sit earũ: dignũ est consid̾are. Sep¬
tm mulieres. una sunt. Sp̃s enĩ dĩ sunt:
xsta una. septẽ st̃. Sp̃s enĩ dei. sp̃s sapien¬
ne & intellectus: sp̃s consilii & uirtutis:
sps scientiȩ & pietatis: sp̃s timoris dñi. Ista
sipientia patitur obꝓbriũ amultis sapien-¬
iis. insurgentibus in se. Iste uerus intellectꝰ.
sistinet obꝓbriũ ab intellectibus falsis:
Iud magnũ consiliũ. ohꝓbrat᷑ a multis
unlliis ñ bonis. Ista uirtus maledicit᷑ aqͣdã
quȩ cũ non sit uirtus. reꝓmittit se esse uir¬
tutem. Ista scientia patitur obꝓbriũ aqͣdã
silsi nominis scientia: nom̃ suũ subripientis.

Expanded text:
eptem mulieres patiuntur opprobrium, et circumeunt quaerentes eum recipere, qui possit auferre opprobrium earum. Ipsae septem mulieres repromittunt ut suum panem manducent, et vestimentis suis operiantur. nta, quam potest eis homo praestare. Lautiores habent cibos, quam conditio potest humana largiri. Cujus ergo sint septem mulieres, et quod sit opprobrium earum, dignum est considerare. Septem mulieres una sunt, Spiritus enim Dei sunt. Et ista una, septem sunt. Spiritus enim Dei est spis consilii et virtutis, spiritus scientiae et pietatis, spiritus timoris Domini . Ista sapientia patitur opprobrium a multis sapientiis insurgentibus in se. Iste verus intellectus sustinet opprobrium ab intellectibus falsis. Istud magnum consilium opprobratur a multis consiliis non bonis. Ista virtus maledicitur a quadam, quae cum non sit virtus, repromittit se esse virtutem. Ista scientia patitur opprobrium a quadam falsi nominis scientia nomen suum subripiente.
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ut assistant et adhereant deo: nec
tam̃ in anes et penitus alieni st̃ arebꝰ a
Accipiunt nanq partes de sacrificiis d¬
uinis: & edunt de hostiis dĩ. Unusqͥsꝙ
gͦ nr̃m pͥmo conuertit᷑ apeccato: & ex
conuersione generat oꝑa iusticiȩ. Post¬
ea uͦ excitata in nob anna. ꝑ zelum ete¬
mulationẽ boni precem fundit ad dm̃
ut et ipsa filios generet. Quales ergo ann
quȩ est gr̃a filios generat: Qui assident
deo. Grã enĩ et ueritas. ꝑ iħm xp̃m fac¬

Expanded text:
onis, ut adsistant, et adhaereant Deo, nec onis, ut adsistant, et adhaereant Deo, nec tamen inanes et penitus alieni sunt a rebus Dei. Accipiunt namque partes de sacrificiis divinis, et edunt de hostiis Dei. Unusquisque ergo nostrum primo convertitur a peccato, ut ex conversione generet opera justitiae, postea vero excitata in nobis Anna per zelum, et aemulationem boni, precem fundit ad Deum, ut et ipsa filios generet. Quales ergo Anna quae est gratia, filios generat? Qui assideant Deo. Gratia enim, et veritas per Jesum C
Abbreviated transcription (Latin):
terpretat᷑ gr̃ã. Unus quisq gͦ nr̃m qͥ uult
effici possessio dĩ. istas sibi duas iungat
uxores: et cũ ipsis sibi nuptias celebret:
Primã sibi iungat. quȩ nobilior ẽ & gene¬
rosior: gr̃am. Hȩc enĩ nob̃ ꝑfidem pͥma con-¬
iungit᷑: sicut & apłs dicit. Gr̃a salui facti
id est. conuersioni: qͥa post gr̃am creduli¬
tatis. emendatio fit moꝵ et uite conuersio
S cũ iste sit ordo nuptiarũ: alius ordo ꝓ¬
creationis efficitur. Prima nanq nob̾ filios
parit fenenna: quia primos fruetus d
conuersione ꝓferimus: et pͥma iustii
germina de actibus et oꝑibus ꝓcreamig
Primũ nanq iusticiȩ opus est. conuert
a peccatis: quia nͥ ante conuertam᷑ & dͥs
clinemus amalo. ñ poterimꝰ de anna efi¬
ci patres: nec de grã filios generare U
deamus gͦ nunc uniuscuiusq differem
fenenna filios habet: s qͥ non assistunt s
Neq enĩ tales filii esse possunt conuersi¬

Expanded text:
terpretatur gratia. Unde quisque nostrum, qui vult terpretatur gratia. Unde quisque nostrum, qui vult effici possessio Dei, istas sibi duas jungat uxores: sed cum ipsis sibi nuptias celebrat, primum sibi jungat quae nobilior est, et generosior, gratiam. Haec enim nobis per fidem prima conjungitur, sicut et Apostolus dicit: Gratia salvi facti id est conversioni, quia per gratiam credulitatis emendatio fit morum, et vitae conversio. Sed cum iste sit ordo nuptiarum, alius ordo procreationis efficitur. Prima namque nobis filios parit Phennena, quia primos fructus de conversione proferimus, et prima justitiae germina de actibus, et operibus procreamus: primum namque justitiae opus est, converti a peccatis: quia nisi ante convertamur, et declinemus a malo, non poterimus de Anna effici patres, nec de gratia filios generare. « Videamus ergo uniuscujusque differentias. Fennena filios habet, sed qui non assistunt Deo: neque enim tales filii possunt esse conversi
Abbreviated transcription (Latin):
Iste gͦ tam laudabilis uir. habuit duas uxo¬
res. Nomen uni anna: & nom̃ scde fenenna:
Habebat aut̃ filios de scdã fenenna: steri¬
lis uͦ erat pͥor illa: quȩ et nobilior erat. Si¬
milia etiã inuenies in genesi. Cognata qͥp-¬
pe sibi est scͥptura diuina. Inuenies ibi pri¬
mã uxorem abrahȩ saram nobiliorẽ. scđam
uͦ egiptiã agar. ignobilem fuisse: & ante
patrẽ effectũ abraham. de ignobili quam
de nobili. Fit tamen etiã postmodũ de no¬
bili coniuge pater. Ita gͦ etiã nunc helcha¬
na hic qui est possessio dĩ. prius de scd̃a
uxore efficit᷑ pater: qm̃qͥdem concluserat
ds̃ uuluam annȩ. sicut et prius concluse¬
rat ds̃ uuluã sarȩ. Post plurimos uͦ partꝰ
fenennȩ. etiã annȩ uulua orationibus et
precibus aꝑitur: & efficit᷑ etiã ipsa mater
filii eius. quẽ obtulit deo. Quid gͦ hȩc in
se sacram̃ti contineant. uideamus. Fenen¬
na. interpretat᷑ conuersio. Anna aut̃: in¬

Expanded text:
Iste ergo laudabilis vir habuit duas uxores, nomen uni Anna, et nomen secundae Phenenna. Habebat autem filios de secunda Phenenna, sterilis vero erat prior illa, quae et nobilior erat. Similia invenies etiam in Genesi: cognata quippe sibi est Scriptura divina. Invenies ibi primam uxorem Abrahae Saram nobiliorem; secundam vero Aegyptiam Agar, ignobilem fuisse; et ante patrem effectum Abraham de ignobili quam de nobili. Fuit tamen postmodum etiam de nobili conjuge pater. Ita ergo etiam nunc Helchana hic qui est possessio Dei, prius de secunda uxore efficitur pater: quoniam quidem concluserat Deus vulvam Annae, sicut et prius concluserat vulvam Sarae. Post plurimos vero partus Phenennae, etiam Annae vulva orationibus et precibufilii ejus, quem obtulit Deo. Quid ergo haec in se sacrmenti contineant videamus. Phennena interpretatur conversio: Anna autem in
Abbreviated transcription (Latin):
qui indiuino uersatur officio. et omĩa ge¬
sta uel dicta quꝑ scd̃m dm̃ gerit & dicit.
ad orationem reportent᷑. Si eñi oratio hoc¬
solum intelligatur qd̃ cõmuniter scimus:
neq anna in his uerbis orasse uidebitur:
sine intermissione orare docebit᷑. Si uero
stus sine intermissione que iusta sunt agit:
ꝑ hoc sine intermissione iustus orauit. nec
umquã ab oratione cessauit. nͥ iustus esse de¬

Expanded text:
qui in divino versatur officio, et omnia gesta vel dicta secundum Deum gerit ac dicit, adorationem esse reputanda. Si enim hoc oratio solum intelligatur, quod communiter scimus; neque Anna his verbis orasse videbitur, sine intermissione orabit. Si vero justus sine intermissione quae justa sunt agit, ac per hoc sine intermissione justus orabit, nec unquam ab oratione cessabit, nisi justus esse de
Abbreviated transcription (Latin):
tur cũ dicit. Omĩno audit᷑ in uob̾ fornicatio.
s talis fornicatio qualis nec inter gentes: ita
ut uxorẽ patris habeat aliquis. Et uos
inflati estis. et ñ magis luxistis: ut tollat᷑
e medio ur̃m qui. hoc opus fecit. Hoc aut̃¬

Expanded text:
ios: Omnino auditur in vobis fornicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes quidem, ita ut uxorem patris habeat aliquis. Et vos inflati estis, et non potius luxistis, ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fecit .
Abbreviated transcription (Latin):
illam uiam incederent quȩ dicit. ego sum
uia et ueritas et uita. Nemo enĩ uiam
uitȩ. cũ iudicio mortalitatis incedit. Ia¬
uir minus laudabilis. Pro peccato enim
retrorsũ corruens expirauit. Et ñ putemꝰ¬
cesse est ut cadat. et ut continuo moria-¬

Expanded text:
illam viam incederent. Qui dicit: Ego sum via, et veritas, et vita. Nemo enim viam vitae cum indicio mortalitatis incedit. vir minus laudabilis; pro peccato enim retrorsum corruens expiravit. Si cesse est ut cadat et continuo moria
Abbreviated transcription (Latin):
figuram cũ iabin discuteremus: ꝓparuo
intelligentiȩ nr̃ȩ captu. insuꝑioribꝰ pate¬
fecimus. Puto sane quia scĩ quiq repug
nantes aduersũ istos incentores peccatoꝵ
sp̃s. et eiuncentes eos. atq eoꝵ unũquẽq
suꝑantes. imminuant exercitũ demonũ.
et uelut equos plurimos eoꝵ interimañ:
uerbicausa. ut is qui caste pudiceq ui¬
uendo fornicationis sp̃m suꝑauerit. non
ultra fas sit illũ sp̃m qui abillo sc̃o uictꝰ
ẽ. impugnare iterũ alium hominem: s
sicut illi sp̃s qui rogabant iħm ne in abis¬
sum mitterent᷑. qđ tunc interim dñs pro
presenti dispensatione concessit: ita conse
in exteriores tenebras. uel quisq ille locꝰ
eis dignus est. ab ducantur a iusto iudice¬
et inde esse quod plurimo demonũ nu¬
mero iam deuicto. ad credulitatẽ gentes
uenire laxantur. qui utiq nullatenus
sinerentur: si integrȩ eoꝵ sicut prius
fuerant subsisterent legiones. Quod si a-¬

Expanded text:
figuram cum de Jabin discuteremus, pro parvo figuram cum de Jabin discuteremus, pro parvo intelligentiae nostrae captu, in superioriribus patefecimus. nantes contra istos incentores peccatorum spiritus, et vincentes eos, atque eorum unumquemque superantes, imminuant exercitum daemonum, et velut quamplurimos eorum interimant. Verbi causa, ut is qui caste pudiceque vivendo fornicationis spiritum superaverit, non ultra fas sit illum spiritum qui ab illo sancto victus est, impugnare iterum alium hominem, sed sicut illi spiritus rogabant Jesum, ne in abyssum mitterentur, quod tunc interim Dominus pro praesenti dispensatione concessit , ita consein exteriores tenebras, vel ut quisque ille locus eis dignus est, collocentur a justo judiceEt inde esse quod plurimo daemonum numero jam devicto, ad credulitatem gentes venire relaxentur; quae utique nullatenus sinerentur, si integrae eorum sicut prius fuerant, subsisterent legiones. DECRETI
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi gr̃a in brithanniis fornicatur. et
illũ qͥm india. uel in aliis locis: neq
unũ esse ire sp̃m. qui diuersis in locis
duersos homines agitet: s puto ma¬
gis pͥncipem qͥdem fornicationis spiritũ
ese unum: innumeros uero eẽ. qui
ii hoc ei officio pareant: &e ꝑsingulos
militantes. ad huiuscemodi eos peccata
sollicitante. Similiter et iracundiȩ sp̃m.
pͥncipem unũ esse arbitror: innumeros
uero ẽẽ sub ipso agentes: qͥ ꝑsingulos
quosq homines. huiuscemodi uicii pec¬
cata succendant. Similit̾ et auariciȩ unũ
lorum. E ideo ñ unus pͥncipatus. dicit᷑
in contrariis uirtutibus. ab apło. s plu¬
om̃ibus scribit. Esse tam̃ reor hoꝵ om̃iũ
pͥncipem uelut eminentiorem quendã
in nequitia et inscelere celsiorem: qͥ totũ
mundũ quẽ isti ad peccata singuli quiq
ꝑ peccatoꝵ species ꝓ parte sollicitant. so¬
lus uelut omniũ principũ dux. et totiꝰ

Expanded text:
verbi gratia, in Britannia fornicatur, et verbi gratia, in Britannia fornicatur, et illum qui in India, et in aliis locis. Neque puto unum esse irae spiritum qui diversis in locis diversos homines inflammat: sed puto magis principem quidem fornicationis spiritum unum esse, innumeros vero esse qui in hoc ei officio pareant, et per singulmilitantes, ad hujuscemodi eos peccata sollicitent. Similiter et iracundiae spiritum principem unum esse arbitror, innumeros vero esse sub ipso agentes, qui per singulos quosque homines hujuscemodi vitii peccata succendant. Similiter et avaritiae, lorum; et ideo non unus principatus dicitur in contrariis virtutibus ab Apostolo, sed pluomnibus scribit . Esse tamen reor horum omnium principem velut eminentiorem quemdam in nequitia, et in scelere celsiorem, qui totum mundum, quem isti ad peccata singuli quique per peccatorum species per partes sollicitant, solus velut omnium principum dux, et totius
Abbreviated transcription (Latin):
onis pemisse: quia ꝑ dñm factũ est. ut in¬
uaeseret cor eoꝵ. et occurrerent in pre¬
lum contra isrł. ut exterminarent᷑. Dũ
eni non ueniunt inimicȩ uirtutes. quȩ
panita oꝑant᷑ in nob. nec ꝓuocant nos
copeecandũ. nec lacessunt ad dimicandũ:
interfici ñ possunt nec exterminari. Idõ
gͥ ds̃ dicitur ꝑmittere. immo et incitare
ppemodũ aduersarias uirtutes. exire
aduersũ nos in prelium: ut et nos uie¬
toriam capiamus. et illȩ interitũ conse-¬
quantur. Unde mͥ uidetur esse infinitꝰ
quidem numerus contrariarũ uirtutũ:
peo qđ̃ ꝑsingulos pene homines sunt
spero aliqui inhis. diuersa peccatoꝵ gene¬
ra molientes. Uerbi causa: est aliquis forni
plures in se habere inimicos putandus
est sp̃s. Unde et ꝑsingulos plures esse
credendi sunt: quia ñ singula singuli
homines habent uicia. uel peccata cõ¬
mittunt: s plura ab uno quoq uident᷑¬
admitti. Q iterũ non est putandũ qđ
unus fornicationis sp̃s seducat eum qui

Expanded text:
est ut invalesceret cor eorum, et occurrerent in praelium contra Israel ut exterminarentur. Dum enim non veniunt inimicae virtutes quae peccata operantur in nobis, nec provocant nos ad peccandum, nec lacessunt ad dimicandum, interfici non possunt nec exterminari. Ideo ergo dicitur Deus permittere, imo et incitare propemodum, adversarias virtutes exire adversus nos in praelium, ut et nos victoriam capiamus, et illae interitum consequantur. Unde mihi videtur esse infinitus quidam numerus contrariarum virtutum, pro eo quod per singulos pene homines sunt spiritus aliqui diversa in his peccatorum genera molientes; verbi causa, est aliquis fornicplures in se habere inimicos putandus est: unde et per singulos plures esse credendi sunt spiritus, quia non singula singuli habent homines vitia, vel peccata committunt, sadmitti. Et iterum non est putandum quod unus fornicationis spiritus seducat eum, qui,
Abbreviated transcription (Latin):
secuti sunt illũ qͥ dixit. ponã suꝑ nu¬
bes sedem meam: & ero simił altissimo
Inde fortassis ẽ: qđ et ꝓpħa dicit. Falsus
equiis ad salutẽ. & iterũ dicit. de his qͥm
demonibꝰ confidebant. Hi in curribꝰ. et hia
equis: nos aut̃ in nomine dñi dĩ nr̃i iu¬
cabimus. Neq enĩ currus et equos dõ an¬
tulisset. quantũ ad inuocandũ spectat is
utiq hoc ostendit qͥa sicut nos inuocanis
dm̃ uerũ. ita et illi inuocant currus et
equos: id est demones quos inuocabant
illȩ. quȩ aduersũ isrł bellũ gerebant

Expanded text:
secuti sunt illum qui dixit: « Ponam super nusecuti sunt illum qui dixit: « Ponam super nubem sedem meam, et ero similis Altissimo . » Inde fortassis est quod et Propheta dicit: « Falsus est equus ad salutem . » Et iterum dicit de his qui in daemonibus confidebant: « Hi in curribus et hi in equis, nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus . » Neque enim currus et equus Deo contulisset quantum ad invocandum exspectat; sed utique hoc ostendit quia sicut nos invocamus Deum verum, ita et illi invocant currus et equos, id est, daemones, quos invocabant gentes illae quae adversum Israel bellum gerebant
Abbreviated transcription (Latin):
et suꝑbȩ ceruicis accipitur. Sunt gͦ asini
positi. sicut et saluator ostendit. supͣ asinũ
sedens nunquã aut̃ equo sedens refert᷑:
S et cũ discipłos mittit ad soluendam
asinam. & pullũ asinȩ: dicit eis. Siquis
uos interrogauerit: dicite qͥa dñs his opꝰ
habet. W sedens supra eum ingreditur
iherłm: et nunquã equo sedens ingressꝰ
rat. quod sedens asino ueniret ad ierłm:
dicens ecc̃e rextuus uenit tͥ mansuetus
sedens supra subiugalem et pullũ asi¬
nȩ nouellũ: et exterminabit currus
exterminauit currus effrem. et equum
ex ierłm. Et ideo uident᷑ mͥ asini qͥdem
ut diximus. figurã seruare eoꝵ qui ex
gentibꝰ credunt. suꝑ qͥbus sedisse scͥbitur
dñs: equi uͦ qui exterminant᷑ & currus.
figurã tenere eoꝵ qͥ in cęlestibꝰ positi.
ꝑ lasciuiam et suꝑbiam decidert̃: qͣndo
uel ad filias hominũ concupiscendas.
semet ipsos incestatores prebuert̃: uł

Expanded text:
et superbae cervicis accipitur. Sunt ergo asinet superbae cervicis accipitur. Sunt ergo asinpositi, sicut et Salvator ostendit super asinum sedens, nunquam autem equo sedens refertur. Sed et cum discipulos mittit ad solvendam asinam et pullum asinae, dicens eis: « Si quis vos interrogaverit, dicite quia Dominus opus ea habet ; » et sedens super eam ingreditur Jerusalem, et nunquam equum sedens ingressusrat, quod sedens asino veniret ad Jerusalem, dicens: « Ecce rex tuus mansuetus, sedens super subjugale . » Et pullum asinae novellum, et exterminabit currus exterminavit currus Ephrem et equum ex Jerusalem: et ideo videntur mihi asini quidem, ut diximus, figuram servare eorum qui ex gentibus credunt, super quos sedisse scribitur Dominus. Equi vero qui exterminantur, et currus, figuram tenere horum qui, in coelestibus positi, per lasciviam et superbiam deciderunt, quando vel ad filias hominum concupiscendas semetipsos incentores praebuerunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa interfecert asinos hostibus suꝑatis
Nos gͦ scripturã sc̃am sibimetipsi conferen¬
tes. et sp̃alibus sp̃alia cõparantes: requira
spolia uel animalia interempta dicant᷑.
s ꝓfuisse isrłiticis usibus: de istis aut̃ qͥ
non habent asinos s equos precipit ipse
dñs et dicit: equos eoꝵ subneruabitis
Qd et iħs. sicut a dño mandabat᷑ exple¬
uit. Putamus hȩc accidisse fortuitu. ut
equi hostiles interimerent᷑. et asini ser¬
uarentur. et inpreceptis dĩ fortuitu ali¬
qua arbitram̃ incidere: andignius ui¬
detur. ut putemus magis in his scͥpturã
misticũ aliquid indicare: Deniq et filii
isrł. nunquã equis esse usi referunt᷑. & lex
nichil de equis s de asinis mandat. ut
pote animalibus quȩ ad humanos labo¬
res iuuandos. et obonera eoꝵ portanda
uidentur existere. Equi uͦ magis ad ho¬
minũ ꝑditionem. hoc ẽ enĩ quod ꝑ eos
in preliis geritur: lasciui motus animal.

Expanded text:
quia interfecerint asinos, hostibus superatis. quia interfecerint asinos, hostibus superatis. Nos ergo Scripturam sanctam sibimetipsi conferentes, et spiritalibus spiritalia comparantes, requiramspolia et animalia interempta dicuntur, sed profuisse Israeliticis usibus. De istis autem qui non habebant asinos, sed equos, praecipit ipse Dominus et dicit: Equos eorum subnervatis, quod et Jesus, sicut a Domino mandabatur, explevit. Putamus haec accidisse fortuitu, ut equi hostiles interimerentur, et asini servarentur? et in praeceptis Dei fortuita aliqua arbitramur incidere? An dignius videtur ut putemus magis in his Scripturam mysticum aliquid indicare? Denique et filii Israel nunquam equis usi fuisse referuntur; et lex nihil de equis, sed de asinis mandat, ut pote animalibus quae ad humanos labores juvandos et onera eorum portanda videntur existere: equi vero magis ad hominum perditionem; hoc enim est quod per eos in praeliis geritur, lascivi motus animal
Abbreviated transcription (Latin):
Mandatũ dicit᷑ adeo datũ ad iħm: ut post¬
ea quã expugnasset hostes suꝑius memo¬
ratos. nulli parceret: s equos eoꝵ subner¬
uaret. Unde uelut mandatũ dei implens
iħs: fecit sicut precepit ei dñs. In quo pͥmo
om̃iũ. dicimus ad eos qͥ uolunt scdđ̾m lit¬
teram tantũ hȩc intelligi: qͥa siquidem
suꝑfuisset aliquis ex hostibus. consequens
uidebat᷑ equos subneruari: ne uti eis qͥs
possit ad fugam. Nunc uͦ cũ dicat᷑ nullus
relictus esse qͥ spiraret in hostibꝰ: cur etiã
equi subneruari iubent᷑. qͥ utiq usui ac
ministerio poterant ẽẽ uictoribus: Uis
aut̃ scire qͥa solebant isrłitȩ huius rei et
utilitatis habere curam: & deuictis hostibꝰ
ad suos usus reseruare iumenta: In nu¬
meris legimus scͥptum. qͥa cũ exprecepto
dĩ ꝓcessissent pugnare aduersum madia¬
nitas: deuictis hostibus. aliquot milia afi¬
norũ de preda hostium reseruauer̃t suis
usibus ꝓfutura: nec omĩno refertur ibi.

Expanded text:
Mandatum dicitur a Deo datum ad Jesum ut posteaquam expugnasset omnes hostes superius memoratos, nulli parceret, sed equos eorum subnervaret. Unde velut mandatum Domini implens Jesus, fecit sicut praecepit ei Dominus. In quo primo omnium dicimus ad eos qui volunt secundum litteram tantum haec intelligi, quia si quidem superfuisset aliquis ex hostibus, consequens videbatur equos subnervari, ne uteretur eis qui se convertit ad fugam. Nunc vero cum dicatur nullus relictus esse qui spiraret in hostibus, cur etiam equi subnervari jubentur, qui utique usui et ministerio poterant esse victoribus? Vis autem scire quia solent Israelitae hujus rei et utilitatis habere curam, et devictis hostibus, ad suos usus reservare jumenta; in Numeris legimus scriptum: « Qui cum ex praecepto Dei processissent pugnare adversus Madianitas, devictis hostibus, aliquot millia asinorum de praeda hostium reservarunt, suis usibus profuturos ; nec omnino refertur ibi
Abbreviated transcription (Latin):
de qͥbus suꝑius memorauimꝰ: sicut et
iheremias ꝓpħa dicit. Maledictus hõ
facit opus dñi negligent̾: et aufert
cheram suam a sanguine inimicoꝵ. hi
si scdm litterã intelligamus: necesse en
nos indesinenter sanguinẽ effunderi
Qđ iudȩi putantes qui ex integro ci
sunt et sanguis. crudeles et implacal¬
les fiunt: dicentes maledictionẽ posti
esse his. qͥ asanguine effundendo cess¬
uerint. & ideo pedes eoꝵ uelocesst̃ a
effundendũ sanguinẽ. S illis huus¬
modi intelligentia qͥ caro et sanguis
negligere oꝑa dñi: nec auferre spal
gladium uerbi dĩ. asanguine contil¬
arum uirtutũ: & mortificare eas in
uno quoq auditoꝵ. Interficiunt᷑ ais

Expanded text:
s memoravimus. Sicut et Jeremias propheta dicit: « Maledictus homo qui facit opera Dei negligenter , » et aufert machaeram suam a sanguine inimicorum. Hoc si secundum litteram intelligamus, necesse erit nos indesinenter sanguinem fundere: quod Judaei putantes, qui ex integro caro sunt et sanguis, crudeles et implacabiles fiunt, dicentes maledictionem impositam esse his qui a sanguine effundendo cessaverint: et ideo pedes eorum veloces sunt ad effundendum sanguinem. Sed illis hujuscemodi intelligentia, quia caro et sanguis ni agere, nec auferre spiritalem gladium verbi Dei a sanguine contrariarum virtutum, et mortificare eas in unoquoque auditorum. Interficiuntur autem
Abbreviated transcription (Latin):
cpt: qui udȩam terrã tenuit solam:
an: in eo qđ ex om̃i terra atq ex om̃ibꝰ
nationibꝰ ad eum concurrit credentium
multitudo. Additur etiã post hȩc. postea¬
qui omnẽ terrã cepit iħs: et requieuit
inquit terra abellis. Hoc quomͦ uere ui¬
debitur dici de filio naue. quia cessauit
terra abellis: quȩ nunquã fere tẽpori-¬
hus eius cessauit abellis: S hoc cõpletur
in solo dño meo iħu xp̃o. Si enĩ consides
gam remissionẽ consecutus es peccatoꝵ.
et iam in te ñ pugnat caro ad uersus
in coipore tuo cireũferas: ita ut cessantibꝰ
inte om̃ibus preliis efficiaris pacifi¬
cus: & filius dei uoceris. S hoc fiet pꝰea¬
quã bella trans egeris: et aduersarios
subieceris. Tunc tͥ dabitur requies. ut
requiescas sub uitȩ tua qui ẽ xp̃s iħs:
feras gr̃as deo patri om̃ipotenti. in

Expanded text:
lam? terram in eo quod ex omni terra atque ex omnibus nationibus ad eum concurrit credentium multitudo. Additur etiam post haec, posteaquam omnem terram cepit Jesus, et « requievit, » inquit, « terra a praeliis. » Hoc quomodo vere videbitur dici de filio Nave, quia cessavit terra a bellis, quae nunquam vere temporibus ejus cessavit a bellis? Sed hoc completur in solo Domino meo. Si enim consideres baptismi missionem consecutus es peccatorum, etiam in te non pugnat caro adversus sin corpore tuo circumferas, ita et cessantibus in te omnibus praeliis efficieris pacificus, et filius Dei vocaberis. Sed hoc fiet posteaquam bella transieris, et adversarios viceris; tunc tibi dabitur requies, ut requiescas sub vite tua, quae est Christus, atias referas Domino Patri omnipotenti in
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ impleuerit opus: ipsa tam̃ ꝑturbatio
indecens est ei qui sub iħu militat duce:
Similiter et de concupiscentiȩ uicio. et
de tristiciȩ. ceterisq om̃ĩbus sentiendũ ẽ:
De quibus cunctis ita agendum ẽ. discipło
respiret: ne forte si parui alicuꝰ uicii aut
consuetudo. aut cogitatio relinquat᷑ in
corde: ꝓcessu temporis conualescat. et
paulatim uires latitando conquirat: atq
adultimũ reuocet nos ad uomitũ nr̃m:
et fiant hominis illius cui hoc accide S rit
nouissima. peiora prioribꝰ. Hoc erat. qđ¬

Expanded text:
si non compleverit opus, ipsa tamen perturbatio si non compleverit opus, ipsa tamen perturbatio indecens est ei qui sub Jesu militat duce. Similiter et de concupiscentiae vitio, et de tristitiae caeterisque omnium sentiendum est; de quibus cunctis ita agendum est discipulorde respiret; ne forte si parvi cujuslibet vitii aut consuetudo aut cogitatio relinquatur in corde, processu temporis convalescat, et paulatim vires latitando conquirat, atque ad ultimum revocet nos ad vomitum nostrum, et fiant hominis illius, cui hoc acciderit, novissima pejora prioribus. « Omnemq
Abbreviated transcription (Latin):
in aula. id est suꝑ terrã: uel qđ magis
ẽ in uiciis carnis. S et om̃iũ illoꝵ re¬
gum. quoꝵ uim scd̃m nominũ suoꝵ.
interp̃tationem iam ante exposuimꝰ:
equi ab iħu dicunt᷑ interfici. Quoꝵ
nos si sub iħu. recte duce militamus.
debemus in nob̃ met ipsis abscidẽ uicia:
et accepto sp̃ali gladio. subneruare om¬
S et currus debemꝰ incendere: id est.
omnẽ a nob̃ arrogantiȩ. et elationis
sp̃m resecare: ut ultra ñ in equis. neq
inarmis. s in nomine dñi dei nr̃i in¬
tur ullus qui respiret: Cidendũ est. qͥs
sit: qui nec respirare qͥdem ꝑ preceptum
dñi iubetur. Uerbicausa. si ira ascenderit
in cor meũ. potest fieri ut oꝑa quidem
iracundiȩ. ñ impleam: uel metu de territꝰ.
uel etiã futuri iudicii timore cohibitus:
s ñ inquit hoc sufficit. Agendũ potius
tibi ẽ: quatinus nec ipsa qͥdem cõmotio
iracundiȩ locũ habeat intra te. Si enim
efferuescit animus. et conturbatur: etiã¬

Expanded text:
magis est, in vitiis carnis; sed et omnium illorum regum, quorum vim secundum nominum suorum interpretationem jam ante exposuimus, et qui ab Jesu dicuntur interfecti. Quorum nos si recte sub Jesu duce militamus debemus in nobismetipsis abscidere vitia, et accepto spiritali gladio, subnervare omsed et currus debemus incendere, id est, omnem a nobis arrogantiae et elationis spiritum resecare, et ultra non in equis, neque in armis, sed in nomine Domini nostri Dei intur ullus qui respiret? » Videndum est qui sit qui ne respirare quidem per praeceptum Domini jubetur. Verbi causa, si ira ascenderit in cor meum, potest fieri ut opera quidem iracundiae non impleam, vel metu deterritus, vel etiam futuri judicii timore cohibitus; sed non, inquit, hoc sufficit: agendum tibi potius est quatenus ne ipsa quidem commotio iracundiae locum habeat intra te; si enim effervescit animus et conturbatur, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
filium suũ factũ ex muliere factũ sub
lege. Si gͦ factus ẽ. sub lege: cũ sub leg
esset omia quȩ lex mandabat impleu
ut nos redimeret a maledicto legis. Sil
et ipse de se dicit: qͥa ñ ueni soluere lo

Expanded text:
Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . » Si ergo factus est sub lege, cum lege etiam omnia quae lex mandabat implevit, ut nos redimeret a maledicto legis. Sed et ipse de se dicit: « Non veni solvere legem,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃sq destruxit. Cuncti nanq eramus
sensati. increduli. errantes. seruientes
desideriis uariis: in malicia & in uidia
agentes. odibiles et odientes inuicem: s
om̃e quodcũq illud ẽ peccati genus. ql
inuenitur in hominibus anteꝗͣ credas
Bene gͦ dicit qͥa om̃s occidit iħs: qͥ exien
ad bellũ. Nulla enĩ species peccati. tanti
qua ñ sit suꝑior iħs: qͥ est. uerbũ et sap¬
entia dĩ. Omĩa enĩ suꝑat et uincit. Ais
non ita credimus qͥa om̃s genus peccat
cũ ad salutare lauachrum uenimus al¬
fertur: Hoc etiã apłs paulus designat
qͥ cũ uniuersa peccatoꝵ genera dinuins¬
rasset: addidit post omĩa et dieit. Et hs

Expanded text:
amque eramus insensati, increduli, errantes, servientes desideriis variis, in malitia et invidia agentes, odibiles et odientes invicem, et omne illud quodcunque est peccati genus quod invenitur in hominibus antequam credant. Bene ergo dicit quia omnes occidit Jesus qui exierunt ad bellum, nulla enim species pequa non sit superior Jesus, qui est Verbum et sapientia Dei. Omnia enim superat et vincit. An non ita credimus quia omne genus peccati cum ad salutare lavacrum venimus aufertur? Hoc enim et Apostolus designat, qui cum universa peccatorum genera dinumerasset, addit post omnia, et dicit: « Et haec
Abbreviated transcription (Latin):
puer dñi moyses sermo ipse legis appel¬
latur: sicut et in euangłio dicit. Habes
moysen et ꝓpħas: audiant illos. Lex gͦ
precepit nob̃ interficere om̃s reges pec¬
cati: qui nos ꝓuocant ad peccatũ. Sic
fecit iħs: et non ẽ. transgressus quicquã
ab om̃ibꝰ quȩ constituit ei moyses. Diximꝰ
quidem scđm pͥorem expositionis ordiũ
qͥa que cũq lex dĩ quȩ nunc moyses ap¬
pellatur constituit. implet iħs in nobs
et ipse est. qͥ interimit in nob̾ uicia
nequissima peccati regna subuertitl
test tamen etiã de ipso dño et saluate
nr̃o dici. quia omĩa quȩ precepit mor
in lege. fecit iħs. et non ẽ. transgressus
quicquã: qm̃ quidem dicit apłs quia ci¬

Expanded text:
 Moyses sermo ipse legis appellatur, sicut et in Evangelio dicit: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Lex ergo praecepit nobis interficere omnes reges peccati qui nos provocant ad peccatum, sicut fecit Jesus, et non est trangressus quidquam ex omnibus quae constituit ei Moyses. Diximus quidem, secundum priorem expositionis ordinem, quia quaecunque lex Dei, quae nunc Moyses appellatur, constituit, implet Jesus in nobis; et ipse est qui interimit in nobis vitia, et nequissima peccati regna subvertit. Potest tamen etiam de ipso Domino et Salvatore nostro dici, quia omnia quae praecepit Moyses in lege, fecit Jesus, et non est transgressus quidquam. Quoniam quidem dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
isi bella ista carnalia figura
belloꝵ sp̃alium gererent: n
docere. legendi in eccłiis fuissent aba
traditi. Qd enĩ eis belloꝵ ꝓficeret ist
descͥptio. quibꝰ dr̃ ab iħu. pacem meri
do uob̃. pacem meã relinquo uobis:
metipsos uindicantes.s magis inius
ꝑcipite. et magis fraudem patiminis
Unde deniq sciens apłs. nulla nobl
ultra bella eẽ carnaliter ꝑ agenda:
animȩ certamina contra sp̃ales adil¬
sarios desudanda: uelut magister militiȩ
preceptũ dat militibꝰ xp̃i dicens. Indute
uos arma dĩ: ut possitis stare aduersus

Expanded text:
isi bella ista carnalia figuram bellorum spiritalium gererent, nudocere, legendi in ecclesiis fuissent ab Apostolis traditi. Quo enim eis bellorum proficeret ista descriptio, quibus dicitur ab Jesu: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis? et vindicantes, sed magis injuriam accipite, et magis fraudem patimini? Unde denique sciens Apostolus nulla nobis jam ultra bella esse carnaliter peragenda, sed animae certamina contra spiritales adversarios desudanda, velut magister militiae praeceptum dat militibus Christi, dicens: Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Beatus qui tenet et allidet par¬
uulos tuos ad petram: babilonis scilicet
paruulos: qui nulli alii intelliguntur.
nisi cogitationes male quȩ cor nr̃m con-¬
fundunt. et ꝑturbant. Hoc enĩ interp̃-¬
tatur babilon. Quȩ. cogitationes malȩ.¬
dũ adhuc paruulȩ sunt et initia habeq̃.
tenendȩ sunt et allidendȩ ad petrã. qui
ẽ xp̃s: et ipso iubente iugulandȩ. ut ni¬
chil in nob̾ resideat. qđ respiret. Sicut

Expanded text:
 Beatus qui tenebit, et allidet parvulos tuos ad petram . » Babylonis scilicet parvulos, qui nulli alii intelliguntur nisi cogitationes malae, quae cor nostrum confundunt et conturbant: hoc enim interpretatur Babylon. Quae cogitationes cum parvulae sunt et initia habent, tenendae sunt et allidendae ad petram, quae est Christus, et ipso jubente jugulandae, ut nihil in nobis resideat quod respiret. « Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ndex qui nichil agat sinistrũ: cuius qd̾
agit dextera. nesciat sinistra. In utraq
parte dexter ẽ. In fide dexter ẽ: in actibꝰ
aexter est. Nichil habet de illis qui collo¬
untur a sinistris. quibus dicit᷑ discedite a
me oꝑarii iniquitatis nescio uos. ite in ig¬
nem ȩternũ quẽ preparauit ds̃ zabulo. &
angłis eius. Quod si licet in talibus. ex si¬
et econtrario zabulus & pͥncipes eius si
dici potest ambi sinistri dicunt᷑. Totũ enĩ
qd̾ agunt. sinistrũ est: totũ ꝑuersũ: to¬
tum igni ȩterno cũ his qui asinistris st̃
deputatũ. S uideamus quid agit hic am¬
bidexter uidex. Miserunt inquit filii
isrł munera eglon regi moabitarũ per¬

Expanded text:
Judex, qui nihil agat sinistrum, cujus quod Judex, qui nihil agat sinistrum, cujus quod agit dextra, nesciat sinistra, in utraque parte est, in fide dexter est, in actibus dexter est, nihil habet de illis qui collocantur a sinistris, quibus dicitur: Discedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos . Ite in ignem aeternum, quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . Quod scilicet in talibus et siet e contrario diabolus et principes ejus, si dici potest, ambisinistri dicuntur: totum enim quod agunt sinistrum est, totum perversum, totum igni aeterno cum his qui a sinistris sunt deputatum. Sed videamus quid agit hic ambidexter judex. Miseruntque filiis Israel per eum munera Eglon regi Moab,
Abbreviated transcription (Latin):
peccata nr̃a locũ introeundi et dñan
bulo. Sicut & hic mͦ legimus qͥa posta¬
quã fecerunt filii isrł malignũ in conhe¬
ctu dñi: locum dederunt zabulo. Con¬
tauit enĩ dñs eglon regem moab: & a¬
iunxit ei om̃s filios ammon. & amalia
Non solũ inquit ipse confortatus ẽ.e
cũ ipso pariter impugnent isrł. Et se¬
uierunt inquit filii isrł eglon regi na¬
ab: decem et octo annis. Obserua: qua
etiã mensuras penȩ indicat scriptura
diuina. Ibi octo annis: & hic decẽ & oco¬
castigationis tẽpora terminant᷑. Trans¬
runt enĩ & isti decem & octo anni seriss¬
uerunt filii isrł ad dñm. & suscitauit eis
ais ds̃ saluatorem aoth filium gera filii
qmini. uirũ ambidextrũ. Ecce qualis ẽ
ste qui suscitatur ad saluandũ isrł. Nichil
abet in se sinistrũ: s utramq manũ dex¬
tram habet. Hoc ẽ enĩ qd̃ dicit᷑. ambidex¬
ir. Dignus uere ppłi princeps. et ȩccłiȩ

Expanded text:
peccata nostra locum introeundi et dominandi peccata nostra locum introeundi et dominandi diabolo . Sicut et hic modo legimus, quia posteaquam fecerunt filii Israel malignum in conspectu Dfortavit enim Dominus Eglon, regem Moab, et adjunxit ei omnes filios Amon et Amalech. Non solum, inquit, ipse confortatus est ecum ipso pariter impugnent Israel. Et servierunt, inquit, filii Israel Eglon, regi Moab, quindecim annis. Observa quia etiam mensuras poenae indicat Scriptura divina; ibi octo annis, et hic decem castigationis tempora terminantur. Transierunt enim et isti decem et octo anni serviverunt filii Israel ad Dominum, et suscitavit eis Dominus Deus salvatorem Aoth, filium Gera, filii Jemini, virum ambidextrum. Ecce qualis est iste qui suscitatur ad salvandum Israel! Nihil habet in se sinistrum, sed utramque manum dextram habet; hoc est enim quod dicitur ambidexter. Dignus vere populi princeps, et Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
periculosam: defunctus ẽ. gothoniel
Quare: Quia iam indignus erat ppłs
qui haberet iudicem talem. Deniq in con¬
sequentibus dicit. illo defuncto & adiece¬
regem moab aduersũ isrł. Considera qͥa
ꝓ eo qd̾ indigni erant iam habere prin¬
cipem talem: ꝓpterea aufert᷑ ab eis bonꝰ
udex. Et quia fecerunt malignũ inan¬
spectu dñi: excitat᷑ eis hostis pessinus
glon rex moab. Uides quia nr̃a peres
uires hostibus prebent: & quando nos
facimus malignũ in conspectu dñi a
linquimus: tunc confortant᷑ a dño ad¬
sarii nr̃i. tunc uires contrariis dantiu
Hoc siue scđd̾m litterã queras. ita inuti¬
es. quia ñ inualescerent hostes. nͥ eisu¬
consides. similiter contrariȩ uirtutez i
inualescerent aduersũ nos. nec ipse
bulus in nob̃ aliquid preualeret. niu
uires ex nr̃is uiciis preberemꝰ. Uali
infirmus esset aduersũ nos. nͥ nos eun
fortem in peccando faceremus: & nisi

Expanded text:
periculosam. Defunctus est Othoniel. periculosam. Defunctus est Othoniel. Quare? Quia jam indignus erat populus, qui haberet judicem talem. Denique in consequentibus dicit illo defuncto: Et adjeceregem Moab, adversum Israel. Considera quia pro eo quod indigni erant jam habere principem talem, propterea aufertur ab eis bonus judex; et quia fecerunt malignum in conspectu Domini, excitatur eis hostis pessimus, Eglon, rex Moab. Vides quia nostra peccata vires hostibus praebent; et quando nos facimus malignum in conspectu Domini, et delinquimus, tunc convertuntur a Domino adversarii nostri, tunc vires contrariis dantur. Hoc sive secundum litteram quaeras, ita invenies, quia non invalescerent; sive in sconsideres, similiter contrariae virtutes non invalescerent adversum nos, nec ipse diabolus in nobis aliquid praevaleret, nisi ei vires ex nostris vitiis praeberemus; valde infirmus esset adversum nos, nisi nos eum fortem in peccando faceremus, et nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
qua uͦ in illis culpant᷑: ut isti caueant et
declinent. Magna gͦ laus pͥmi huius iu¬
mini. Sunt gͦ et hodie eccłiarũ om̃ium
quȩ sunt sub cęlo quã plurimi iudices.
quibus iudicium ñ solum rerũ gestarũ
datum ẽ: s et animarũ. Uerum nescio si
quis sit talis ȩccłiȩ iudex quẽ dignum
faciat ds̃ spũ suo repleri: ut sicut gotho¬
niel iste testimonio scripturȩ decoratus
ẽ. ita etiam ipsi de quibus hoc optamꝰ
dĩ testimoniũ mereant᷑. Ait gͦ. E factus
exiit ad bellum: et tradidit dñs in ma¬
nus eius. chusarsathon regem. Quare
hoc: Quia sp̃s dñi erat in eo: &e conforta¬
ta est. manus eius suꝑ chusarsathon. Et
post hȩc dicit. qͥa quieuit terra subeo u
dice quadraginta annis. Uides quã larga
ẽ. diuina clementia. Octo annis seruierañ
annos ꝓ unius iusticia in pacem ꝑduran¬
S quid dicit᷑ post hȩc: & defunctus est
inquit gothoniel filius cenez. Rem uideo

Expanded text:
qua vero in illis culpantur, ut isti caveant et qua vero in illis culpantur, ut isti caveant et declinent. Magna ergo laus primi hujus jumini. Sunt ergo et hodie ecclesiarum omnium, quae sunt sub coelo, quam plurimi judices, quibus judicium non solum rerum gestarum datum est, sed et animarum. Verum nescio si quis sit talis Ecclesiae judex, quem dignum faciat Deus spiritu suo replere, ut sicut Othoniel iste, testimonio Scripturae decoratus est, ita etiam ipsi, de quibus hoc optamus, Dei testimonium mereantur. Ait ergo: Et factusexiit ad bellum, et tradidit Dominus in manus ejus Chusan Rasathaim regem. Quare hoc? Quia spiritus Domini erat in eo, et confortata est manus ejus super Chusan Rasathaim. Et post haec dicit quia quievit terra sub eo dice quadraginta annis . Vides quam larga est divina clementia. Octo annis filii Israeannis pro unius justitia in pace perduran quid dicitur post haec? Et defunctus est, inquit, Othoniel filius Cenez. Rem video
Abbreviated transcription (Latin):
& sotius iħu naue: de quo ꝓ ut potuimꝰ.
in suis locis quȩ uisa sunt disseruimus
Quid gͦ dicit scriptura de isto gothoniel:
quis qui ita ualidũ et ita iustũ clamorẽ
emittat ad dm̃. ut dignus sit exaudiri.
et mereat᷑ ppłs acciꝑe iudicẽ. & talem iu¬
dicem quẽ sp̃s dei repleat. ut possit rec¬
tum tenere uidicium: Unde et liber ip¬
se udicũ dicit᷑: & describunt᷑ in eo iudices.
qͥ udicauert̃ ppłm. Sicut enĩ alii libri re¬
gum dicunt᷑ uel regnoꝵ. in quibꝰ descri¬
bitur unusquisq regũ quomͦ regnauerit.
et quid egerit: ita et in hoc libro gesta
iudicũ referunt᷑. & describit᷑ ñ solũ siqͥd
ab eis recte & utiliter gestũ est: uerũ et
siquid culpabiliter ad missum ẽ. Cur ta¬
men utrumq descriptũ sit. si requiris:¬
ideo ut nunc ȩccłiȩ principes uel udi¬
ces ꝑuidentes ea quȩ abhis laudabiliter
gesta sunt. priorum sequant᷑ exempla. Si

Expanded text:
et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, et socius Jesu Nave, de quo, prout potuimus, in suis locis quae visa sunt disseruimus. Quid ergo dicit Scriptura de isto Othoniel? quis, qui ita validum et ita justum clamorem emittat ad Deum, ut dignus sit exaudiri, et mereatur populus accipere judicem, et talem judicem quem spiritus Dei repleat, ut possit rectum tenere judicium? unde et liber ipse Judicum dicitur, et describuntur in eo judices qui judicaverunt populum. Sicut enim alii libri Regum dicuntur vel Regnorum, in quibus describitur unusquisque regum quomodo regnaverit et quid egerit, ita et in hoc libello gesta judicum referuntur, et describitur non solum si quid ab eis recte et utiliter gestum est, verum et si quid culpabiliter admissum est. Cur tamen utrumque descriptum sit si requiris, ut nunc Ecclesiae principes vel judices pervidentes ea quae ab his laudabiliter gesta sunt, priorum sequantur exempla; si
Abbreviated transcription (Latin):
ã. ꝑ hunc gothoniel. prior ille ppłs de
seruitute humilitatis ereptus ẽ. & red¬
dita ẽ. pax ppło quã suꝑbia dudũ & di¬
uersa plebis facinora fugauere. Uerũ
qnͣ diximus sp̃alem quendã posse in¬
telligi chusarsathon regem. et unũ de ad¬
uersariis & aereis potestatibus pͥncipem:
ita consequens mͥ uidet᷑ etiam gothonielẽ
istum qui ad liberandũ ppłm suscitatus ẽ.
esse unũ aliquẽ de militia cęlesti. & arcan¬
gelicis turmis qui ad adminiculũ mittun¬
tur eoꝵ qui hereditatẽ capiunt salutis. et
sunt angłi salutares. qui uel ingothonielis
uel aoth specie designant᷑: quia sicut sepe
ostendimus. non solum a contrariis uirtu¬
tibus impugnam᷑ ⁊ s et diuinȩ bonȩq uir-¬
tutes ad auxilium nr̃m mittunt᷑ a dño
Uideamus tamen quis fuerit iste gothoni¬
el: cuiꝰ familiȩ. cuius nobilitatis. Filius in¬
quit cenez frater caleph illius laudabilis
et admirandi uiri caleph. qui fuit comes

Expanded text:
 hunc Othoniel prior ille populus de servitute humilitatis ereptus est, et reddita est pax populo, quam superbia dudum et diversa plebis facinora fugavere. Verum quoniam diximus spiritualem quemdam posse intelligi Chusan Rasathaim regem, et unum de adversariis et aeris potestatibus principem, ita consequens mihi videtur, etiam Othonielem istum, qui ad liberandum populum suscitatus est, esse unum aliquem de militia coelesti et archangelicis turmis, qui ad adminiculum mittuntur eorum, qui haereditatem capiunt salutis , et sunt angeli salvatores, qui et in Othonielis et Aoht specie designantur; quia, sicut saepe ostendimus, non solum a contrariis virtutibus impugnamur, sed et divinae bonaeque virtutes ad auxilium nostrum mittuntur a Domino. Videamus tamen quis fuerit iste Othoniel, cujus familiae, cujus nobilitatis? Filius, inquit, Cenez, frater Caleb, illius laudabilis et admirandi viri Caleb, qui fuit comes
Abbreviated transcription (Latin):
fert aut̃ scriptura qd̾ angłs extermina¬
tor missus sit qui uastaret qͥdem omnia
pͥmogenita egipti: isrłitarũ uͦ neminẽ
tangeret. & sic declarat᷑ uirtutẽ fuisse
cȩlestem. quȩ uastatis egiptiis & ꝓstratis.
filios isrł de iugo seruitutis eduxit. Si¬
mile quoq etiam illud refertur in historiis.
qd̾ sub rege assyrioꝵ sennacherib angłs
dñi mittitur. qui cesis sub una nocte et
ꝓstratis centũ octoginta quinq milibus
hostium. et urbem de obsidione. & ppłm
de imminenti liberaret interitu. Ita etiã
nunc eadem consequentia debemus aduer¬
tere: qͥa si quando ꝓ peccatis nr̃is in cap¬
tiuitatem tradimur: clamemus ad dnm̃
Clamemus aut̃ non ore s mente: ita ut
dolor cordis fontem lacrimarũ ꝓducat ex
oculis: sicut ille qui dicebat. lauabo ꝑ
singulas noctes lectũ meum. lacrimis¬
meis stratũ meum rigabo. Si ita conuer¬
timur amalis. ut ultra ñ contingamꝰ mala:

Expanded text:
fert autem Scriptura quod angelus exterminafert autem Scriptura quod angelus exterminator missus sit, qui vastaret quidem omnia primogenita Aegypti, Israelitarum vero neminem tangeret. Et sic declaratur virtutem fuisse coelestem, quae vastatis Aegyptiis et prostratis, filios Israel de jugo servitutis eduxit. Similiter quoque etiam illud refertur in historiis, quod sub rege Assyriorum Sennacherib angelus Domini mittitur, qui caesis sub una nocte et prostratis centum octoginta quinque millibus hostium, et urbem de obsidione, et populum de imminenti liberaret interitu . Ita ergo etiam nunc eadem consequentia debemus advertere, quia si quando pro peccatis nostris in captivitatem tradimur, clamemus ad Dominum, clamemus autem non ore sed mente, ita ut dolor cordis fontem lacrymarum producat ex oculis sicut ille qui dicebat: Lavabo per singulas noctes lectum, lacrymis stratum meum rigabo . Si ita convertimur a malis, ut ultra non contingamus mala;