comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& eisdẽ beatitudine sociari. Hoc
dnĩ prandium ẽ cũ discipłis suiᷤᷤ.¬
haberet de xp̃o alia multa que
diceret magna ut existimo. & re¬
rũ magnaꝵ contẽplatione con¬
cludit. Hic enĩ eccła qualis in so¬
lis bonis futura ẽ. significat᷑ per
capturã centũ quinquaginta tͥ¬
um piscium & eis qͥ hec credunt
sperant diliguunt. participatio
tante beatitudinis ꝑ hoc prandi¬
um demonstrat᷑. Hoc iam t̃cio in¬
quit manifestauit se discipłis suiᷤ
cũ resurrexit a mortuis. qd̃ ñ ad
ipsas demonstrationes. s ad dies re¬
ferre debemꝰ. id est pͥmo die cũ re¬
surrexit. & post dies octo quando
discipłs thomas uidit & credidit.¬
& hodie quando hoc de piscib fe¬
cit. Post quot aut̃ dies id fecerit.
dictũ non est. Nam ipso pͥmodi¬
e. non semel uisus ẽ sicut eugłista¬
rum om̃ium testimonia collata
demonstrant. s sicut dictũ ẽ scd̃m
dies numerandȩ sunt manifesta¬

Expanded text:
et eidem beatitudini sociari. Hoc et eidem beatitudini sociari. Hoc Domini prandium est cum discipulis suihaberet de Christo alia multa quae diceret, magna, ut existimo, et rerum magnarum contemplatione concludit. Hic enim Ecclesia qualis in solis bonis futura est, significatur per capturam centum quinquaginta trium piscium et eis qui haec credunt, sperant, diligunt, parttantae beatitudinis per hoc prandium demonstratur. 3. Hoc jam tertio, inquit, manifestatus est Jesus discipulis suis, cum resurrexisset a mortuis. Quod non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus id est primo die, cum surrexit; et post dies octo, quando discipulus Thomas vidit et credidit, et hodie quando hoc de piscibus fecit; post quot autem dies id fecerit, dictum non est: nam ipso primo die non semel visus est, sicut Evangelistarum omnium testimonia collata demonstrant: sed, sicut dictum est, secundum dies numerandae sunt manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
ita potiꝰ. uidert̃ prunas positas.
& piscẽ suꝑpositũ uid̾unt. & panẽ.
Iubente etiam dño attulert et
de piscib quos ipsi ceꝑant. Quod
eos fecisse quãuis a narrante ñ¬
ẽẽt exp̃ssũ: tam̃ dñm ussisse ñ
tacitũ est. Ait enĩ. afferte de pis¬
cib de piscib qͦs apprehendistiᷤᷤ
nẽ. & utiq uibente illo. eos ñ fe¬
cisse quis credat: Hinc gͦ fecit
prandium dñs illis sept̃e discipłis
suis. de pisce scił quẽ prunis suꝑ¬
positũ uid̾ant. huic adiungens
ex illis qͦs ceꝑant. & de pane qͥdẽ¬
eos nichilominus eos uidisse
sus. Ipse ẽ et panis qui de celo des
cendit. Huic concorporat᷑ eccła.
ad participandã beatitudinẽ sẽ¬
pit̾nã ꝓpt̃ qd̃ dictũ est afferte
de piscib quos app̃hendistis ñc.
ut om̃s qui hanc sp̃e gerimꝰ ꝑ il¬
lũ septenarium numerũ discipu¬
loꝵ. ꝑ quẽ potest hoc loco nr̃a uni¬
uersitas intelligi figurata tanto
sacram̃to nos cõmunicare nossemꝰ.

Expanded text:
ita potius: Viderunt prunas positas, et piscem superpositum, viderunt et panem. Jubente etiam Domino attulerunt et de piscibus quos ipsi ceperant: quod eos fecisse quamvis a narrante non sit expressum, tamen Dominum jussisse non tacitum est. Ait enim: Afferte de piscibus quas apprehendistis nunc. Et utique jubente illo, eos non fecisse quis credat? Hinc ergo fecit prandium Dominus illis septem discipulis suis: de pisce scilicet, quam prunis superpositum viderant, huic adjungens ex illis quos ceperant, et de pane quem nihilominus eos vidisse sus, ipse cendit. Huic concorporatur Ecclesia ad participandum beatitudinem sempiternam. Propter quod dictum est: Afferte de piscibus quos prendidistis nunc, ut omnes qui hanc spem gerimus, per illum septenarium numerum discipulorum, per quem potest hoc loco nostra universitas intelligi figurata, tanto sacramento nos communicare nossemus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ docent bona loquendo que sol¬
uunt male uiuendo. nec quasi mi¬
nimos in uita eterna futuros. sed
omino ibi non futuros. cũ dixisset
minimꝰ uocabitur in regno celoꝵ:
continuo subiecit. Bico enĩ uob̃ qr
nͥ abundauerit iusticia ur̃a plus

Expanded text:
qui docent bona loquendo, quae solqui docent bona loquendo, quae solvunt male vivendo, nec quasi minimos in vita aeterna futuros, sed omnino ibi non futuros; cum dixisset, Minimus vocabitur in regno coelorum, continuo subjecit, Dico enim vobis, quia nisi abundaverit justitia vestra plus
Abbreviated transcription (Latin):
centũ qͥnquaginta trib. Cũ enĩ
dixisset dñs non ueni soluere le¬
gẽ s adimplere. daturus utiq
sp̃m ꝑ quẽ lex posset impleri.
tamquã septẽ additurꝰ ad decẽ:
paucissimis uerbis int̃positis. ait.
Qͥ gͦ soluerit unũ de mandatis
istis minimis & docuerit sic ho¬
mines: minimus uocabit᷑ in reg¬
no celoꝵ. Qͥ aut̃ẽ fecerit & docue
rit et docuerit: magnus uocabi¬
tur in regno celoꝵ. Iste gͦ poterit
ꝑtinere ad numerũ piscium mag¬
noꝵ: minimus aut̃ ille qͥ soluit
factis et docet uerbis. in tali eccła
potest ẽẽ qualẽ significat pisciũ
prima illa captura habentẽ bonoᷤᷤ
et malos. qr et ipsa dr regnũ celo¬
rũ. ꝓpt̃ quod ait. Simile ẽ regnũ
celoꝵ sagene misse in mari: & ex
omĩ genere piscium congregan¬
ti: ubi uult intelligi etiã bonos et
malos qͦs dicit in littore id ẽ in fi¬
ne scłi ẽẽ separandos. Deniq ut os¬
tendet istos minimos reꝓbos esse

Expanded text:
centum quinquaginta tribus. Cum enim centum quinquaginta tribus. Cum enim dixisset Dominus, Non veni solvere Legem, sed implere, daturus utique Spiritum per quem Lex posset impleri, tanquam septem additurus ad decem; paucissimis verbis interpositis ait, Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regnot docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Iste ergo poterit pertinere ad numerum piscium magnorum. Minimus autem ille qui solvit factis quod docet verbis, in tali Ecclesia potest esse, qualem significat piscium prima illa captura, habentem bonos et malos, quia et ipsa dicitur regnum coelorum: propter quod ait, Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, et ex omni genere congreganti . Ubi vult intelligi etiam bonos, et malos; quos dicit in littore, id est, in fine saeculi separandos. Denique ut ostenderet istos minimos reprobos esse,
Abbreviated transcription (Latin):
ginta tres scĩ ad uitã resur rectu
grã cũ lege di tamꝗͣ cũ aduersa¬
rio concordatur. ut uiuificante
spũ littera non occidat. s qd̃ ꝑlit¬
terã iubentur. spũ adiuuante cõ¬
pleatur: et si qͥd minꝰ fit remitta¬
tur. Om̃s gͦ ad istã grãm ꝑtinen¬
tes. hoc numero figurant᷑. hoc est
figurate significantur. Qͥ nume¬
rus ter ht̃ etiã quinquagenariũ
numerũ. et insuꝑ ipsa triã. ꝓpt̃
mysterium trinitatis. Qͥnquage¬
naruis autẽ. multiplicatis septẽ
ꝑ septẽ. ꝙ uniꝰ adiectione. complet᷑.
Nam septies septeni fiunt quadra¬
ginta noue. unꝰ aut̃ additur. ut
eo significetur unũ ẽẽ. qui ꝑ sept̃e¬
ascensionẽ dñi quinquagesimo
die missũ: quẽ discipłi iussi sunt.
expectare ꝓmissũ. Non gͥ frustra
dicti st̃ hi pisces & tot. & tanti. id
est et centũ. qͥnquaginta tres. et
magni. Sic enĩ scriptũ ẽ. E trax̃
rete in t̾rã plenũ magnis piscib:

Expanded text:
ginta tres sancti ad vitam resurrecturginta tres sancti ad vitam resurrecturgratia cum Lege Dei tanquam cum adversario concordatur; ut vivificante Spiritu littera non occidat, sed quod per litteram jubetur, Spiritu adjuvante compleatur, et si quid minus fit, remittatur. Omnes ergo ad istam gratiam pertinentes, hoc numero figurantur, hoc est figurate significantur. Qui numerus ter habet etiam quinquagenarium numerum, et insmysterium Trinitatis. Quinquagenarius autem, multiplicatis septem per septem, et unius adjectione, completur. Nam septies septem fiunt quadraginta novem. Unus autem additur, ut eo significetur unum esse qui per septeascensionem Domini quinquagesimo die missum, quem discipuli jussi sunt exspectare promissum . Non igitur frustra dicti sunt hi pisces et tot et tanti, id est, et centum quinquaginta tres, et magni. Sic enim scriptum est: Et traxerunt rete in terram, plenum magnis piscibus
Abbreviated transcription (Latin):
S oꝑatio septenaria uniꝰ sp̃c sic ap¬
pellata ẽ ab eodẽ spũ qͥ scriben¬
ti affuit ut septẽ sp̃c dicerentur.
usq ad scipsum computatis om̃ib
crescens: ad centũ quinquaginta
tres ꝑuenit. Ad unũ enĩ si adiciaᷤᷤ
duo: fiunt utiq tres. His si adici¬
as tres et quatuor: fiunt om̃s decẽ:
Beinde si adicias om̃s numeros qͥ
sequunt᷑ usq ad decẽ & septẽ. ad
supradictũ numerũ sũma ꝑduci¬
tur. id ẽ si ad decẽ quo ab uno us¬
q ad quatuor ꝑueneras addas qͥn¬
q & fiunt qͥndecim. his addas sex
&e fiunt uigiti unũ. his addas .uͭii.
&e fiunt uiginti octo. His addas
octo & nouẽ & decẽ: & fiunt qͥnqua¬
ginta & quinq. his addas undecĩ
& duodecim & tredecim: & fiunt
nonaginta unũ. His rursũ qua¬
tuordecim &e qͥndecim. & sexdecĩ.
& fiunt centũ tringinta sex. Huic
numero adde illũ qui restat de
quo agitur. id ẽ decẽ & septẽ: et
piscium ille numeriis cõplebitur.
Non gͦ tantũmͦ centũ quinqua¬

Expanded text:
Sed operatio septenaria unius Spiritus sic appellata est ab eodem Spiritu, qui scribenti adfuit, ut septem spiritus dicerentur. usque ad seipsum computatis omnibus crescens, ad centum quinquaginta tres pervenit. Ad unum enim si adjicias duo, fiunt utique tres; his si adjicias tres et quatuor, fiunt omnes decem; deinde si adjicias omnes numeros qui sequuntur usque ad decem et septem, ad supradictum numerum summa perducitur; id est, si ad decem, quo ab uno usque ad quatuor perveneras, addas quinque, fiunt quindecim: his addas sex, et fiunt viginti unum; his addas septem, et fiunt viginti octo; his addas octo et novem et decem, et fiunt quinquaginta quinque; his addas undecim et duodecim et tredecim, et fiunt nonaginta unum; his rursum quatuordecim et quindecim et sexdecim, et fiunt centum triginta sex: huic numero adde illum qui restat de quo agitur, id est decem et septem, et piscium numerus ille complebitur. Non ergo tantummodo centum quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
on parua quȩstio
est. cur apło petro
Qquando se t̾cio ma¬
Inifestauit discipłs
dixerit dñs. seque¬
re me. de apło autẽ ioħe sic eũ
uolo manere donec ueniã. qͥd ad
te: huic quȩstioni quantũ dñs
ipse donauerit. siue ꝑtrandȩ siui
soluende. sermonẽ nouissimũ oꝑi
huiꝰ impendimꝰ. Cũ gͦ prenuncias¬

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, quantum Dominus ipse donaverit, sive pertractandae, sive solvendae sermonem novissimum hujus operis impendimus. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ur̃m. Est in his uerbis qđ
breuit̃ quidem. s tam̃ attentius
ꝑtractare debemꝰ. Iħ̃e quippe mu¬
lierẽ que illũ magistrũ agno¬
uit & appellauit. cũ hȩc ei res¬
ponderet fidem docebat: & or¬
tolanꝰ ille in eiꝰ corde tãꝗͣ in or¬
to suo granũ sinapis seminauit.
Qͥd est gͦ noli me tangere: & tã¬
quã huiꝰ ꝓhibitionis causa quę¬
reretur. adiunxit. Nondũ enĩ
ascendi ad patr̃e meum. Qͥd est
hoc: Si stans in t̾ra ñ tangitur:
sedens in celo qͦmͦ ab hominib
tangẽtur: qui certe anteꝗͣ as¬
cenderet discipłis se tangendũ
obtulit dicens. sic̃ lucas eugłista
testat᷑. Palpate & uidete qr sp̃c¬

Expanded text:
vestrum. Est in his verbis quod breviter quidem, sed tamen attentius pertractare debeamus. Jesus quippe mulierem quae illum magistrum agnovit et appellavit, cum haec ei responderet, fidem docebat; et hortulanus ille in ejus corde tanquam in horto suo granum sinapis seminabat. Quid est ergo: Noli me tangere? et tanquam hujus prohibitionis causa quaereretur, adjunxit: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. Quid est hoc? Si stans in terra non tangitur, sedens in coelo quomodo ab homine tangeretur? qui certe antequam ascenderet, discipulis se tangendum obtulit, dicens, sicut Lucas evangelista testatur: Palpate et videte, quia sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã. Qd̃ enĩ ad ipsũ ꝓprie ꝑti¬
primꝰ apłs. S quando ei dictũ ẽ.
tͥ dabo claues regni cȩloꝵ. & qͦdc̃q
ligaueris suꝑ t̾rã erit ligatũ et
in cęlis. & qͦdcũq solueris suꝑ trã

Expanded text:
personam. Quod enim ad ipsum proprie pertipersonam. Quod enim ad ipsum proprie pertiprimus apostolus. Sed quando ei dictum est: Tibi dabo claves regni coelorum: quod ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis; et quodc
Abbreviated transcription (Latin):
ra sua ds ñ continens sic̃ scriptũ
ẽ miserationes suas. p̃ter alia so¬
latia miseroꝵ quȩ generi huma¬
no prebere ñ cessat in plenitudi¬
ne tẽporis qͦ ipse sciebat hoc esse
faciendũ. misit filiũ suũ unigen¬
tũ ꝑ quẽ creauit uniuersa. ut ma
soluto reatu om̃iũ peccatoꝵ. ꝙ ori¬
ginalis uideł qd generatio trahit.
cont᷑ ꝗͣ maxime regeneratio ẽ mꝰ¬
stituta. et ceteroꝵ quȩ male agen¬
do contracta st̃. liberarent᷑ a dam¬
natione ꝑpetua. & uiuerent in fide
& spe et caritate. ꝑegrinantes in
hoc scło atq in eius tẽptationibus
laboriosis et ꝑicłosis. consolationib
aut̃ dĩ et corporalib & sp̃italib am¬
bularent ad conspectũ eiꝰ uiã tenen¬
punt. dedit elemosinaꝵ remedia
salutaria qͥb eoꝵ adiuuaret᷑ orati¬
o. ubi eos dicere docuit. dimitte nob̃
debita nr̃a sic̃ et nos dimittimꝰ de¬
bitorib nrĩs. Hoc agit eccła spebe

Expanded text:
ra sua Deus non continens, sicut scriptum ra sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum , per quem creavit universa, ut mansoluto reatu omnium peccatorum, et originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione perpetua, et viverent in fide et spe et charitate, peregrinantes in hoc saeculo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis, consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam tenenpunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Hoc agit Ecclesia spe
Abbreviated transcription (Latin):
paticia. Hanc aũ uitã de qua scͥp¬
humana suꝑ terrã in qua cotti¬
die clamamꝰ ad dm̃. lib̾a nos a
malo: Cogit᷑ hõ tolerare etiã re¬
missis peccatis. quãuis ut in eã
ueniret miserã pͥmũ fuerit cau¬
sa peccatũ. ꝓductior ẽ enĩ pena
quã culpa. ne parua putaretur
culpa. si cũ illa finiret᷑ et pena.
Ac ꝑ hoc uel ad demonstrationẽ
debite miserie. uł ad em̃dationẽ
labilis uite. uel ad exercitationem
necessarie patientie. tẽporalĩt ho¬
minẽ detinet pena. & quẽ ia ad
damnationẽ sempit̃nã reũ non
detinet culpa. Hec ẽ istoꝵ dierũ
quos in hac mortalitate agimus
malos. quãtus in eis diligamus
uidere dies bonos. flenda quidẽ
s ñ rep̃hendenda conditio. Uenit
enĩ de ira łi iusta. de qua scrip¬
tura loquens. hõ inqͥt natus de
muliere breuis uite. & plenꝰ ire.
cũ ira di ñ sit ut hoĩs. id ẽ ꝑtur¬
batio concitati animi. s tranqͥlla
iusti supplicii constitutio. in haci¬

Expanded text:
ia. Hanc ergo vitam, de qua scriphumana super terram? , » in qua quotidie clamamus ad Dominum: « Libera nos a malo , » cogitur homo tolerare etiam remissis peccatis, quamvis, ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa, ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena et quem jam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac i
Abbreviated transcription (Latin):
morib. Consequens ẽ gͦ ut qͥ mim¬
mꝰ est in regno celoꝵ qualis nunc
est in eccła. non intret in regnũ
celoꝵ quał tunc erit eccła. qm̃ do¬
cendo quod soluit. ad eoꝵ societa¬
tẽ qͥ faciunt quod docent ñ ꝑtine¬
bit. & ideo ñ erit in numero pis¬
ubi minimus. ñ erit ille. Usq ade¬
o quippe ibi magni er̃t. ut qui
minimus ibi ẽ. maior sit eo fuo
hic nemo maior ẽ. S tam̃ qͥ hic st̃
magni. id ẽ qui in regno celoꝵ uͥ
sagena congregat bonos &e maloᷤ.
faciunt bona que docent. ipsi er̃t
in illa regni celoꝵ et̃nitate. maiores :
qͦs isti ad dexterã & ad resurrecti¬
oñe uite ꝑtinentes indicant pisceᷤᷤ.
Sequit᷑ de prandio cũ istis septem
discipłis. dni. & de his que s pran¬
dium loquutꝰ est. ac de ipsius eu¬
głii termino ut ds qđ donauerit
disseramꝰ: s hoc ñ ẽ isto sermone
dixit eis ihe. uenite prandete. usq

Expanded text:
orum . Consequens est ergo, ut qui minimus est in regno coelorum qualis nunc est Ecclesia, non intret in regnum coelorum qualis tunc erit Ecclesia, quoniam docendo quod solvit, ad eorum societatem qui faciunt quod docent non pertinebit; et ideo non erit in numero pisubi minimus ille non erit. Usque adeo quippe ibi magni erunt, ut qui minor ibi est, major sit eo quo hic nemo major est . Sed tamen qui hic magni sunt, id est, qui in regno coelorum, ubi sagena congregat bonos et malos, faciunt bona quae docent, ipsi erunt in illa regni coelorum aeternitate majores, quos isti ad dexteram et resurrectionem vitae pertinentes indicant pisces. Sequitur de prandio Domini cum istis septem discipulis, et de his quae post prandium locutus est, ac de ipsius Evangelii termino, ut Deus quod donaverit disseramus: sed hoc non est isto sermone dici
Abbreviated transcription (Latin):
scło diu̾sis temptationib uelut¬
quatit᷑ ꝙ ñ cadit. qͣm fundata ẽ
suꝑ petrã: unde petrus nom̃ acce¬
pit. Non enĩ a petro petra s. a petͤ
rat petrus. tu es xp̃c filiꝰ dĩ uiui. Su¬
ꝑ hanc gͦ inqͥt petrã quã confes¬
sus es edycabo eccłam meã. Netra

Expanded text:
tationibus qua utquatitur, non cadit, quoniam fundata est super petram, unde Petrus nomen accipit. Non enim a Petro petra, sed Petrurat Petrus: Tu es Christus Filius Dei vivi; super hanc ergo, inquit, petram, quam, confessus est, aedificabo Ecclesiam meam. Petra
Abbreviated transcription (Latin):
tangendã atq palpandã rediui¬
ue carnis euidentissimã uerita¬
tẽ. post inspecta uulnerũ loca us
post acceptũ eius insufflatione
spm scm̃. post uerba in suas aures
eius ore plata. sicut misit me pat̃
et ego mitto uos. quoꝵ remiseri¬
tis peccata remittunt᷑ eis. & quoꝵ
retinueritis retenta erunt. subi¬
to fiunt sicut fuerunt. ñ hominũ
s pisciũ piscatores. Nis gͦ quos hoc
mouet respondendũ est non eos
fuisse ꝓhibitos arte sua licita scił
atq concessa uictũ necessarium
querere sui apłatus integritate
seruata. si quando un de uiueres
aliud non haberent: nͥ forte quis¬
piam putare audebit aut dicere
apłm paulũ ñ ꝑtinuisse ad corũ
ꝑfectionẽ qͥ relictis om̃ĩb secutist̃¬

Expanded text:
tangendam atque palpandam redivivae carnis evidentissimam veritatem, post inspecta vulnerum loca, uspost acceptum ejus insufflatione Spiritum sanctum, post verba in suas aures ejus ore prolata: Sicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt : subito fiunt sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores. 3. His ergo quos hoc movet respondendum est, non eos fuisse prohibitos arte sua, licita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui Apostolatus integritate servata, si quando unde viverent aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere, apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem qui relictis omnibus Christ
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ regnũ dĩ & iusticiam eius.
et hȩc omĩa apponent᷑ uob̾: ꝓrs
etiam sic dñs quod ꝓmisit imple¬
uit. Nam qͥs alius pisces qͥ caꝑent᷑
apposuit. qui ñ ob aliud creden¬
dus est eis ingessisse penuriam.
qua compellerent᷑ ire piscatum.
nisi dispositũ uolens exhibere mi¬
racłm: ut simul & p̾dicatores eu¬
głii sui pasceret. & ipsũ eugłm
tanto sacram̃to qd̃ erat de nume¬
ro piscium cõmendaturus auge¬
ret. De qua re etiam nos quod
Bicunt ei. qui cũ illo erant. Heni¬
mus & nos tecũ. Et exier̃t & as¬
cendunt in nauẽ: & illa nocte
nichil prendidunt. Mane aut̃¬

Expanded text:
primum regnum et justitiam Dei, primum regnum et justitiam Dei, et haec omnia apponentur vobis ? Prorsus etiam sic Dominus quod promisit implevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit? qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum: ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod erat de numero piscium commendaturus augeret. De qua re etiam nos quod do piscari. Dicunt ei qui cum illo erant: Venimus et nos tecum. Et exierunt et ascenderunt in navem: et illa nocte nihil appre
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia seminabant. carualia
meterent. hoc ẽ carnis huiꝰ susten¬
tacła sumerent. ꝙ tamꝗͣ milites
xp̃i stipendiũ debitũ acciperent
sicut a ꝓuincialib xp̃i. Unde idẽ
ipse miles egregius paulo suꝑius
de hac re dixerat. Qͥs militat suis
stipendiis umquã: quod tam̃ ip¬
se faciebat : qr plus illis omĩb la¬
borabat. Si ergo beatus paulus ut
ea potestate quã ꝓfecto cũ ceteris
eugłii p̃dicatorib habebat ñ cum
cȩteris uteretur. s suo stipendio
militaret. ne gentes a noĩe. xp̃i
penitus alienas doctrina eiꝰ qua¬
si uenalis offenderet. Alit̃ educatꝰ
art̃e quã non nouerat didicit. ut
dũ suis manib transigitur doctor.
nullo grauaretur auditor. Quan¬
tomagis beatus petrus qui iam
piscator fuerat quod nouerat fecit.
si ad p̃sens illud tempus aliud un¬
de uiueret non iuenit: s respon¬
debit qͥspiam. Et cur ñ inuenit.
cũ dñs ꝓmiserit dicens. querite

Expanded text:
spiritalia seminabant, carnalia spiritalia seminabant, carnalia meterent, hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acciperent, sicut a provincialibus Christi. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac re dixerat. Quis militat suis stipendiis unquam ? quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caeteris uteretur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas, doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus aliud unde viveret, non invenit? Sed respondebit quispiam: Et cur non invenit, cum Dominus promiserat dicens: Quaerite
Abbreviated transcription (Latin):
quib eugłm p̃dicabat. suum uic¬
tũ suis manib transigebat. ubi
magis impletũ ẽ quod ait. plus
om̃ib illis laboraui. & adiecit. non
ego autẽ s grã dĩ mecũ. Ut hoc
quoq appareat dĩ gr̃e qd̃ ce aĩo¬
ꝙ corpore poterat. usq adeo plus
illis om̃ib laborare. ut neq ces¬
saret ab eugłio p̃dicando. neq
tam̃ ex eugłio sicut illi sustenta¬
ret hanc uitã. cũ id ꝑ tot gentes
hoc ẽ uictũ habendi non necessitatẽ
apłis impositã. s potestatẽ datam.
quã potestatẽ cõmemorat idẽ apłs
dicens. Si nos uob̃ sp̃italia seminaui¬
niꝰ: magnũ ẽ si ur̃a carnalia meta¬
mꝰ: Si alii potestatis ur̃e participant.
non magis nos: Sed non sumꝰ usi¬
hac inquit potestate. & paulo post.
Qͥ altari inquit seruiunt. altari
compartiunt᷑. Sic & dñs ordinauit
his qui eugłm annunciant de eu¬
głio uiuere. Ego autẽ nulliꝰ hoꝵ
usus sum. Satis gͥ aꝑtũ est. ñ imi¬
ꝑatũ. s in potestate apłis positum

Expanded text:
ium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat: ubi magis impletum est quod ait: Plus omnibus illis laboravi; et adjungit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum: ut hoc quoque appareat Dei gr corpore poterat usque adeo plus omnibus illis laborare, ut neque cessaret ab Evangelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam, cum id per tot gentes,hoc est victum habendi, non necessitatem apostolis impositam, sed potestatem datam. Quam potestatem commemorat idem Apostolus dicens: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Si alii potestatis vestrae participant, non magis nos? Sed non sumus usi, inquit, hac potestate . Et paulo post: Qui altari serviunt, inquit, altari compartiuntur. Sic et Dominus ordinavit iis qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Ego autem nullo horum usus sum . Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate apostolis positum,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis ouib tã multos sibi marty¬
res fecit: quantomagis debent
usq ad mortẽ ꝓ ueritate certa¬
re & usq ad sanguinẽ aduersus
peccatũ. qͥb oues ipsas pascendaᷤᷤ
hoc ẽ docendas regendasq cõmit¬
tit. ac ꝑ hoc p̃cedente passionis
eiꝰ exemplo. quis ñ uideat mag̃
debere imitando pastori herere
pastores si eum multe etiam imi¬
tate st̃ oues: sub qͦ pastore in gre¬
ge uno et pastores ipsi st̃ oues.
Om̃s quippe fecit suas oues. ꝓ qͥb
est om̃ib passus: qr et ipse ut ꝓ¬
om̃ib pateret᷑. ouis est factus

Expanded text:
ipsis ovibus tam multos sibi martyipsis ovibus tam multos sibi martyres fecit; quanto mausque ad mortem pro veritate certare, et usque ad sanguinem adversus peccatum, quibus oves ipsas pascendas, hoc est, docendas regendasque, committit? Ac per hoc praecedente passionis ejus exemplo, quis non videat magis debere imitando pastori haerere pastores, si eum multae etiam imitatae sunt oves? sub quo pastore uno, in grege uno, et pastores ipsi sunt oves. Omnes quippe fecit suas oves, pro quibus est omnibus passus, quia et ipse ut pro nobis pateretur ovis est factus
Abbreviated transcription (Latin):
posset pret̃ mortis molestiã uitã
concupiscebat ȩternã. Ad quã mo¬
lestiam nolens ductus est: s ab
ca uolens eductus ẽ. Nolens ad eã
uenit. s uolens eam uicit. & reli¬
quit hunc infirmitatis affectũ
quo nemo uult mori. usq adeo
naturalẽ. ut eum nec beato pe¬
tro senectus auferre potuerit.
cui dictũ est. cũ senueris duce¬
ris qͦ non uis. ꝓpt̃ nos consolan¬
dos etiã in se tranffigurauit ip¬
se saluator dicens. Pat si fieri po¬
test. transeat a me calix iste. qui
utiq mori uenerat. nec habebat
necessitatẽ s uoluntate: potesta¬
tẽ positurus animã suam. & rur¬
sus potestate eam sũpturꝰ. S mo¬
lestia quantacũq sit mortis. de¬
bet eam uincere uis amoris. qͦ
amatur ille qͥ cũ sit uita nr̃a. e¬
tiam mort̾e uoluit ꝑferre nob̃.
Nã si nulla ẽẽt mortis uel parua
mortistia: non eẽt tam magna
martyrum gła. S si pastor bonꝰ
qͥ posuit aĩam suã ꝓ ouib suis. ex

Expanded text:
posset, praeter mortis molestiam vitam posset, praeter mortis molestiam vitam concupiscebat aeternam: ad quam molestiam nolens ductus est, sed ab ea volens eductus est: nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit hunc infirmitatis affectum quo nemo vult mori, usque adeo naturalem, ut eum beato Petro nec senectus auferre potuerit, cui dictum est, Cum senueris, duceris quo non vis. Propter nos consolandos hunc etiam in se transfiguravit ipse Salvator, dicens, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste : qui utique mori venerat, nec habebat mortis necessitatem, sed voluntatem, potestate positurus animam suam, et rursus eam potestate sumpturus. Sed molestia quantacumque sit mortis, debet eam vincere vis amoris, quo amatur ille qui cum sit vita nostra, etiam mortem voluit perferre pro nobis. Nam si nulla esset mortis vel parva molestia, non esset tam magna martyrum gloria. Sed si pastor bonus qui posuit animam suam pro ovibus suis , ex
Abbreviated transcription (Latin):
homines seipsos amantes. quod
uicium maxime cauendũ ẽ eis
qͥ pascunt oues .xͥ. ne sua querãt
ñ que iħu xp̃i. ꝙ in usus cupidi
pascit oues eiꝰ. in tã magnũ debet
cat etiã mortis naturalẽ timorẽ.
qͦ mori nolumꝰ. & quando cũ xp̃o
solui et eẽ cũ. xp̃o. ingemiscit
tam̃ grauatus & ñ uult spoliari
s suꝑuestiri ut absorbeatur mor¬
tali a uita. & huic dñs dilectori
suo. Cũ senueris inquit extendes
manus tuas & aliꝰ te cinget. & du¬
cet quo tu ñ uis. Hoc enĩ dixit.
significans qua morte clarifica¬
turus erat dm̃. Extendes inquit
manus tuas. id est erucifigeris
Ad hoc autẽ ut uenias aliꝰ te cin¬
get: & diicet non quo uis.s quo
non uis. Prius dixit quod fieret.
& deinde quomodo fieret. Non
enĩ crucifixus: sed utiq erucifigen¬
dus quo nollet ẽ ductus. Nã cru¬
cifixus non quo nolebat abiit. sed
quo uolebat. solutus quippe a cor¬
pore uolebat ẽẽ cũ xp̃o. s si fieri

Expanded text:
homines seipsos amantes. Quod homines seipsos amantes. Quod vitium maxime cavendum est eis qui pascunt ovenon quae Jesu Christi, et in usus cupiditpascit oves ejus, in tam magnum debet cat etiam mortis naturalem timorem, quo mori nolumus, et quando cum Christo scit tamen gravatus, et non vult exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita . Et huic Dominus dilectori suo, Cum senueris, inquit, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis. Hoc enim ei dixit, significans qua morte clarificaturus erat Deum. Extendes, inquit, manus tuas, hoc est crucifigeris. Ad hoc autem ut venias, alius te cinget, et ducet, non quo vis, sed quo non vis. Prius dixit quod fieret, et deinde quomodo fieret. Non enim crucifixus, sed utique crucifigendus quo nollet est ductus: nam crucifixus non quo nolebat abiit, sed potius quo volebat. Solutus quippe a corpore volebat esse cum Christo, sed si fieri
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ parentib ñ obedientes. & eoͥs
qui illos corrigere uolunt qz ꝑi¬
re nolunt mala ꝓ bonis reddant
sicut ingrati. interficiant aĩas
suas & alienas. sicut scelesti. ma¬
t̃ne eccłe uiscera dissipent sicut
ir religiosi. ñ cõpatiant᷑ infirmiᷤᷤ
sicut sine affectione. famã scõꝵ
maculare conentur. sic̃ detrac¬
tores. cupiditates pessimas ñ re¬
frenent. sic̃ incontinentes. exer¬
ceant lites. sicut immittes. ñ sci¬
ant subuenire. sic̃ benignitate sine.¬
micis pioꝵ que occultanda cog¬
nouerint. sic̃ ꝓditores. humanã
uerecundiã inuerecunda exagi¬
tatione ꝑturbent sicut ꝓcaces. ñ
intelligant neq que loquuntur
neq de quib affirmant sic̃ ceca¬
ti. leticiaᷤᷤ carnales. anteponant.
tatũ amatores magis quã di. hec
enĩ atq huiꝰmodi uitia siue uni
hoi accidant omĩa. siie his alia.
illis alia dominent᷑. ex illa radi¬
ce quodãmodo pulluleͥnt cũ st̃

Expanded text:
sicut parentibus non obedientes; et eis sicut parentibus non obedientes; et eis qui illos corrigere volunt quia perire nolunt, mala pro bonis reddant, sicut ingrati: interficiant animas et suas et alienas, sicut scelesti; materna Ecclesiae viscera dissipent, sicut irreligiosi; non compatiantur infirmis, sicut sine affectione; famam sanctorum maculare conentur, sicut detractores; cupiditates pessimas non refrenent, sicut incontinentes; exerceant lites, sicut immites; nesciant subvenire, sicut sine benignitatmicis piorum quae occultanda cognoverint, sicut proditores; humanam verecundiam inverecunda exagitatione perturbent, sicut procaces; non intelligant neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant , sicut caecati; laetitias carnalestatum amatores magis quam Dei. Haec enim atque hujusmodi vitia, sive uni homini accidant omnia, sive his alia, illis alia dominentur, ex illa radice quodammodo pullulant, cum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
posuit seipsos amantes. merito
dicit᷑ petro. diligis me. & respon¬
det amo te. eiq refertur pasce
agnos meos. & hoc iterũ. hoc tei¬
o: ubi etiam demonstrat᷑. unũ
atq idẽ ẽẽ amorẽ ⁊ dilectionem.
Nã etiam dñs nouissime ñ ait. di¬
ligis me. s amas me. Non gͦ nos
s. ipsũ amemꝰ. & in pascendiso¬
nr̃a quereͦmꝰ. Nescio quo enim
in explicabili mͦ qͥsqͥs scipsũ non
dm̃ amat. non ᷤ amat: & qͥsqͥs dm̃
ñ seipsũ amat. ipse se amat. Q
enĩ non potest uiuere de se: mo¬
ritur utiq amando se. Non gͦ se
amat: qͥ ne uiuat se amat. Cũ
gͦ ille diligitur de qͦ uiuitur: ñ
se diligendo mag̃ diligit. qͥ ꝓpt̾e¬
a se ñ diligit. ut eum diligat de
et uelint ex illis sua lucra conqͥ¬
rere sicut amatores pecunie. uł
eis dñari sicut elati. uł głari
de honorib qͦs ab eis sumunt.
sicut suꝑbi. uel in tancũ ꝓgredi
ut etiam hereses faciant sicut
plasphemi. nec cedant scĩs patͥb

Expanded text:
posuit, seipsos amantes. Merito posuit, seipsos amantes. Merito dicitur Petro, Diligis me? et respondet, Amo te; eique refertur, Pasce agnos meos: et hoc iterum, hoc tertio. Ubi etiam demonstratur unum atque idem esse amorem et dilectionem: nam etiam Dominus novissime non ait, Diligis me; sed, Amas me? Non ergo nos, sed ipsum amemus; et in pascendis onostra quaeramus. Nescio quo enim inexplicabili modo, quisquis seipsum, non Deum amat, non se amat; et quisquis Deum, non seipsum amat, ipse se amat. Qui enim non potest vivere de se, moritur utique amando se: non ergo se amat, qui ne vivat se amat. Cum vero ille diligitur de quo vivitur, non se diligendo magis diligit, qui propterea non se diligit, ut eum diligat de et velint ex illis sua lucra conquirere, sicut amatores pecuniae; vel eis dominari, sicut elati; vel gloriari de honoribus quos ab eis sumunt, sicut superbi; vel in tantum progredi ut etiam haereses faciant, sicut blasphemi: nec cedant sanctis patribus,
Abbreviated transcription (Latin):
głandi uel dñancdi. cupiditate. uł¬
subueniendi & dõ placendi cari¬
tate. Contra hos gͦ uigilat toti
ihu xp̃i. Nã qͥd est aliud diligi¬
me. pasce oues meas. quã si dice¬
retur. si me diligis ñ te. pascere
cogita .s. oues meas: & sicut meaᷤᷤ
pasce. ñ sicut tuas. Głam meã in
eis quere ñ tuam. dominium
meum ñ tuum. lucra mea non
tua: ne sis in eoꝵ societate qui
ꝑtinent ad tempora ꝑiculosa.
se ipsos amantes. & cetera que
huic maloꝵ initio conectuntur.
Cũ eñ dixisset apłs. er̃t enĩ ho¬
mines se ipsos amantes. secutus
adiunxit. Amatores pecunie. ela¬
ti. suꝑbi. blasphemi. parentib
ñ obedientes. ingrati. scelesti. ir¬
religiosi. sine affectione. detrac
tores. incontinentes. immittes.
sine benignitate. ꝓditores. ꝓcaces.
cecati. uoluptatũ amatores. ma¬
gis quã dei. habentes speciẽ pie¬
tatis: uirtutẽ autẽ eiꝰ abnegan¬
uelut fonte manante qd̃ pͥmũ

Expanded text:
andi, vel acquirendi cupiditate, andi, vel acquirendi cupiditate, subveniendi et Deo placendi charitate. Contra hos ergo vigilat totieJesu Christi . Nam quid est aliud, Diligime? pasce oves meas, quam si diceretur, Si me diligis, non te pascere cogita: sed oves meas, sicut meas pasce, non sicut tuas; gloriam meam in eis quaere, non tuam; dominium meum, non tuum; lucra mea, non tua; ne sis in eorum societate qui pertinent ad tempora periculosa, seipsos amantes, et caetera quae huic malorum initio connectuntur? Cum enim dixisset Apostolus, « Erunt enim homines seipsos amantes; » secutus adjunxit, « Amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non obedientes, ingrati, scelesti, irrelitores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, procaces, caecati, uoluptatium amatores magis quam dei, habentes speciem pietatis, uirtutem autem eius abneganvelut fonte manant, quod primum
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ non metuamꝰ interitũ: qr
resurgente dño uite alteriꝰ pre¬
cessit exẽplũ. Nẽ ẽ petre ut mor¬
carnali amore ꝓhbebas. Ausus
es p̃uenire ductorẽ. formidaᷤᷤ¬
ti eius persequutorẽ: iam p̃cio
ꝓ te fuso. nẽ est ut sequaris emp¬
torẽ. & sequaris omĩno usq ad
mortem crucis. Uerba eiꝰ audis¬
ti que iã ueracẽ ꝓbasti. passurũ
te ipse p̃dixit. qui te p̃dixerat
negaturũ. S prius dñs qd̃ scie¬
bat int̾rogat. nec semel s iterũ
ac t̃cio. utrũ petrus eum diligat
nec aliud totiens audit a petro
quã se diligi: nec aliud totiens
cõmendat petro quã suas oues
pasci. Redditur negationi trinȩ
trina confessio: ne minꝰ amorilin¬
gua seruiat quã timori: & plus
uocis elicuisse ideatur mors im¬
minens quã uita p̃sens. Sit amo¬
ris officium pascere dñicũ gregẽ.
si fuit timoris indicium negare
pastorem. Qͥ hoc animo pascunt
se conuincunt᷑ amare ñ xp̃m. uł¬

Expanded text:
hujus non metuamus interitum; quia hujus non metuamus interitum; quia resurgente Domino vitae alterius praecessit exemplum. Nunc est, Petre, ut morcarnali amore prohibebas . Ausus es praevenire ductorem, formidasti ejus persecutorem: jam pretio pro te fuso, nunc est ut sequaris emptorem, et sequaris omnino usque ad mortem crucis. Verba ejus audisti, quem jam veracem probasti; passurum te ipse praedixit, qui te praedixerat negaturum. 5. Sed prius Dominus quod sciebat interrogat, nec semel, sed iterum ac tertio, utrum Petrus eum diligat; nec aliud toties audit a Petro, quam se diligi; nec aliud toties commendat Petro, quam suas oves pasci. Redditur negationi trinae trina confessio, ne minus amori lingua serviat quam timori, et plus vocis elicuisse videatur mors imminens, quam vita praesens. Sit amoris officium, pascere dominicum gregem; si fuit timoris indicium, negare pastorem. Qui hoc animo pascunt se convincuntur amare, non
Abbreviated transcription (Latin):
cinget. & ducet quo tu ñ uis. Hoc
autẽ dixit significans qua mor¬
te clarificaturus ẽẽt dm̃. Hunc
inuenit exitũ. ille negator & ama¬
tor. p̃sumendo elatus. negando
ꝓstratus. flendo purgatus. confi¬
tendo probatus. patiendo corona¬
tus. Hunc inuenit exitũ ut ꝓ eiꝰ
nomine ꝑfecta dilectione morere¬
tur : cũ quo se moriturũ ꝑuersa
festinatione ꝓmiserat. faciat eiꝰ
resurrectione firmatꝰ: quod im¬
maturȩ pollicebatur infirmus.
Hoc enĩ oportebat. ut prius xp̃e
ꝓ petri salute. deinde petrus ꝓ
xp̃t p̃dicatione moreretur. Pre¬
posterũ fuit qđ audere ceperat
humana temeritas: cũ istũ dis¬
posuisset ordinẽ ueritas. Animã
suam se positurũ ꝓ.xp̃o petrus
putabat. ꝓ lib̾atore lib̾andus. cũ
ꝓsuis ouib in quib erat & petrꝰ¬
qd̃ iã ecce factũ ẽ. Nunc iã firmi¬
tas cordis ad suscipiendã mortẽ
ꝓ nomine dñi uera ipso dnãn¬
te sumat᷑. non falsa nob̾ erran¬
tib p̃sumatur. Nunc ẽ ut uite

Expanded text:
uo tu non vis. Hoc autem dixit, significans qua morte clarificaturus esset Deum. » Hunc invenit exitum ille negator, et amator; praesumendo elatus, negando prostratus, flendo purgatus, confitendo probatus, patiendo coronatus: hunc invenit exitum, ut pro ejus nomine perfecta dilectione moreretur, cum quo se moriturum perversa festinatione promiserat. Faciat ejus resurrectione firmatus, quod immature pollicebatur infirmus. Hoc enim oportebat, ut prius Christus pro Petri salute, deinde Petrus pro Christi praedicatione moreretur. Praeposterum fuit quod audere coeperat humana temeritas, cum istum disposuisset ordinem veritas. Animam suam se positurum pro Christo Petrus putabat , pro liberatore liberandus; cum pro suis omnibus, in quibus erat et Petrs, quod ecce jam factum est. Nunc jam firmitas cordis ad suscipiendam mortem pro nomine Domini vera ipso donante sumatur, non falsa nobis errantibus praesumatur. Nunc est ut vitae
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃. E hoc cũ dixisset: ostendit
eis manꝰ. & latus. Claui enĩ manꝰ
fixerant. lancea latus eiꝰ aꝑuerat:
ubi ad dubitantium corda sanan¬
da uulnerũ sunt seruata uestigia.
Mole aut̃e corporis ubi diumitas
erat: ostia clausa non obstiterant.
Ille quippe ñ eis aꝑtis intrare
potuit: quo nascente uirginis¬
matris uulua inuiolata ꝑmansit.
Gauisi st̃ gͦ discipłi uiso dño. Dix̃
gͦ eis iterũ. Pax uob̃. Iteratio con¬
firmatio ẽ. Ipse quippe dat ꝑ ꝓ
pħam ꝓmissam pacẽ suꝑ pacem.
Sic̃ missit me pat̃ inqͥt. & ego mit¬
to uos. Equalem patri filiũ no¬
cimꝰ. Medium quippe se ostendit
dicendo. ille me. et ego uos. Hoccũ
dixisset insufflauit et dixit eis.
Accipite. sp̃m scm̃. Insufflando sig¬
nificauit sp̃m scm̃. non patris esse¬
diffunditur in cordib nr̃is. parti¬
cipũ suoꝵ peccata dimutit: eorũ
autẽ qui non sunt eiꝰ participes
tenet. Ideo postea quã dixit acci¬
pite sp̃m scm̃. hoc continuo de pec¬

Expanded text:
vobis; et cum hoc dixisset, ostendit eis manus et latus. Clavi enim manus fixerant, lancea latus aperuerat. Ubi ad dubitantium corda sananda, vulnerum sunt servata vestigia. Moli autem corporis, ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille quippe eis non apertis intrare potuit, quo nascente virginimatris inviolata permansit. Gavisi sunt ergo discipuli, viso Domino. Dixit ergo eis iterum: Pax vobis. Iteratio confirmatio est; ipse quippe dat per prophetam promissam pacem super pacem . Sicut misit me Pater, inquit, et ego mitto vos. Aequalem Patri Filium nocimus, medium quippe se ostendit dicendo. Ille me, et ego vos. Haec cum dixisset, insufflanit, et dixit eis: Accipite Spiritum sanctum. Insufflando significavit Spiritum sanctum, non Patris diffunditur in cordibus nostris, participum suorum peccata dimittit. Eorum autem qui non sunt ejus participes, tenet. Ideo posteaquam dixit: Accipite Spiritum sanctum, hoc continuo de pec
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse discipłm tangere. quãuis se
offerret ille tangendũ. Non enim
scriptũ est et tetigit thomas. Sed
siue aspiciendo tantũ. siue etiam
tangendo uiderit & crediderit.
illud qd̾ seqͥtur magis gentiũ fid̾
p̃dicat atq cõmendat: beati qui
non uiderunt & credidunt. Pre¬
teriti temporis usus ẽ uerbis. tã¬
quã ille qui quod erat futurum
in sua nouerat p̃destinatione iam
factũ. S iam sermo iste a plixitate
cohibendus ẽ: donabit dominus
ut de his quȩ restant alias dispute¬
de eo qd̵ dicit multa qͥdem et alia

Expanded text:
fuisse discipulum tangere, cum se fuisse discipulum tangere, cum se offerret ille tangendum: non enim scriptum est, Et tetigit Thomas. Sed sive aspiciendo tantum, sive etiam tangendo viderit et crediderit, illud quod sequitur, magis gentium fidem praedicat atque commendat, Beati qui non viderunt, et crediderunt. Praeteriti temporis usus est verbis, tanquam ille qui quod erat futurum, in sua noverat praedestinatione jam factum. Sed jam sermo iste a prolixitate cohibendus est: donabit Dominus ut de his quae restant alias disputeDe eo quod sequitur, Multa quidem et alia
Abbreviated transcription (Latin):
tuam in latus meum: & noli ẽẽ in¬
credulus s fidelis. Respondit tho¬
mas. & dix̃ ei. Iñs m̃s. & d̃s meus.
Uidebat. tangebatq hominẽ. & con¬
fitebat᷑ dm̃. quẽ non uidebat. ne¬
q tangebat: s ꝑ hoc qd̃ uidebat atq
tangebat. illud iam remota dubita¬
tione credebat. Bicit ei iħe. Qa ui¬
disti me credidisti Non ait tetigis
ti s uidisti me : qm̃ generalis qͦdãmͦ
sensus ẽ uisus. Nam et ꝑ alios qua¬
tuor sensus. nominari solet: uelut
cũ dicimꝰ. audi et uide quã bene
sonet. olfac & uide quã bene oleat.
gusta & uide quã bene sapiat. tan¬
ge et uide quã bene caleat. Ibiq
sonuit uide: cũ uisus ꝓprie non
negetur ad ocłos ꝑtinere. Unde
et hic ipse dñs. Infer inquit digi¬
tũ tuum huc. & uide manꝰ meas. Ed
aliud ait. quã tange et uide: Ñ
tam̃ ocłos ille habebat in digito.
Ergo siue intuendo. siue etiam tan¬
gendo: qr uidisti me inqͥt credi¬
disti: quãuis dici possit non ausũ

Expanded text:
atus meum; et noli esse incredulus, sed fidelis. Respondit Thomas et dixit ei: Dominus meus et Deus meus. » Videbat tangebatque hominem, et confitebatur Deum quem non videbat neque tangebat; sed per hoc quod videbat atque tangebat, illud jam remota dubitatione credebat. Dicit ei Jesus: Quia vidisti me, credidisti. Non ait, tetigisti me; sed, vidisti me: quoniam generalis quodammodo sensus est visus. Nam et per alios quatuor sensus nominari solet: velut cum dicimus, Audi et vide quam bene sonet, olfac et vide quam bene oleat, gusta et vide quam bene sapiat, tange et vide quam bene caleat. Ubique sonuit, Vide, cum visus proprie non negetur ad oculos pertinere. Unde et hic ipse Dominus, Infer, inquit, digitum tuum huc, et vide manus meas: quid aliud ait quam, Tange et vide? Nec tamen oculos ille habebat in digito. Ergo sive intuendo, sive etiam tangendo, Quia vidisti me, inquit, credidisti. Quamvis dici possit non ausum
Abbreviated transcription (Latin):
rat retrorsũ ut uideret dñm.¬
quando eum putauit ẽẽ ortola
diceret raboni: nisi qr tẽ conu̾¬
sa corpore qd̃ non erat putauit:
nẽ corde conuersa qͦd erat agno¬
uit. Bicit ei iħc. Noli me tang̾e:

Expanded text:
a retrorsum, ut videret quando eum putavit esse hortuladiceret Rabboni, nisi quia tunc conversa corpore, quod non erat putavit: nunc corde conversa, quod erat agnovit? Dic
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione mortuoꝵ. Ad hoc itaq
cõmendandũ ualere arbitror qd̃
tamꝗͣ finis interpositꝰ est libri:
qd̾ esset etiam future narrationiᷤ
quasi pemium qđ ei quodãmodo
faceret eminentiorẽ locũ. quȩ nar¬
ratio incipit ita. Postea mani¬
festauit se iterũ iħe ad mare ty¬
beriadis manifestauit autẽ sic.
Erant autẽ simul symon petrus

Expanded text:
rectione mortuorum. Ad hoc itaque commendandum valere arbitror, quod tanquam finis interpositus est libri, quod esset etiam secuturae narrationis quasi prooemium, quod ei quodammodo faceret eminentiorem locum, quae narratio incipit ita: « Postea manifestavit se iterum Jesus ad mare Tiberiadis; manifestavit autem sic Erant simul Simon Pet
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ uelut libri huiꝰ indicat fi¬
nẽ. Sed narratur hic deinde quẽ¬
admodũ se manistauerit dñs ad
mare tyberiadis & in capturam
piscium cõmendauerit eccłȩ sacͤ¬

Expanded text:
tulum velut libri hujus indicat finem: tamen narratur hic deinde quemadmodum se manifestaverit Dominus ad mare Tiberiadis, et in captura piscium commendaverit Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
pło thome. Infer digitũ tuũ huc
&e uide manꝰ meas: & affer manũ
tuam & mitte in latus meũ. Qͥs
autẽ tam sit absurdus ut dicat
eum a discipłis quidẽ anteꝗͣ ad
patrẽ ascendisset uoluisse se tan¬
gi: a mulierib autẽ noluisse nͥ
cũ ascendisset ad patr̃e : Sed nec
qͥ sic uellet desiꝑe sineret᷑. Legnĩ
enĩ etiam femine post resurrec¬
tionẽ anteꝗͣ ad patrẽ ascenderet
tetigisse iħm. in qͥb erat etiã
maria magdalenȩ narrante
matheo. quod occurrerit illis
iħc dicens. auete. Ille autẽ acces¬
serunt inqͥt & tenuert̃ pedes
eiꝰ. ⁊ adorauer̃t eum. Hoc a iohe¬

Expanded text:
homae, Infer digitum tuum huc, et vide manus meas, et affer manum tuam, et mitte in latus meum. Quis autem tam sit absurdus, ut dicat eum a discipulis quidem antequam ad Patrem ascendisset, voluisse se tangi; a mulieribus autem noluisse, nisi cum ascendisset ad Patrem? Sed nec sic, qui vellet, desipere sineretur. Leguntur enim etiam feminae post resurrectionem antequam ad Patrem ascenderet, tetigisse Jesum, in quibus erat etiam ipsa Maria Magdalene, narrante Matthaeo quod occurrerit illis Jesus dicens, Avete. Illae autem accesserunt, inquit, et tenuerunt pedes ejus et adoraverunt eum . Hoc a Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ost narrationẽ rei
geste in qua tho¬
mas discipłs obla¬
tis sibi tangendiᷤᷤ
in xp̃i carne uulnerũ locis.
uidit quod credere nolebat et
credidit: interponit hȩc eugłi¬
sta ioħes & dicit. Multa quidẽ
et alia signa fecit iħe in cons¬
scripta in libro hoc. Hec autem

Expanded text:
ost narrationem rei gestae, in qua Thomas discipulus oblatis sibi tangendis in Christi carne vulnerum locis, vidit quod credere nolebat et credidit; interponit haec evangelista Joannes, et dicit: « Multa quidem et alia signa fecit Jesus in consscripta in libro hoc. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
to mͥ ubi posusti eum: & eum
tollam. Dicit ei iħc. Maria. eon¬
uersa illa dicit ei. Raboni. qͦd
dr̃ magister. Nemo calumnie¬
tur mulieri qd̃ ortolanũ dixe¬
rit dñm: & iħm magistrum.
Ibi eñĩ rogabat: hic agnoscebat.
Ibi honorabat hominẽ a qͦ bene¬
ficium postulabat: hic recolebat
doctorẽ a quo discernere diuina
ꝙ humana discebat. Appellabat
dnm cuiꝰ ancilla non erat: ut ꝑ
eum ꝑueniret ad dñm cuiꝰ erat.
Aliter gͦ dixit dñm. sustulerunt
dñm meũ: alit̃ autẽ dñe si tu suᷤᷤ¬

Expanded text:
ubi posuisti eum, et ego eum tollam. Dicit ei Jesus: Maria. Conversa illa dicit ei, Rabboni; quod dicitur Magister. » Nemo calumnietur mulieri quod hortulanum dixerit dominum, et Jesum Magistrum. Ibi enim rogabat, hic agnoscebat: ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat; hic recolebat doctorem a quo discernere humana et divina discebat. Appellabat dominum cujus ancilla non erat, ut per eum perveniret ad Dominum cujus erat. Aliter ergo Dominum dixit, Sustulerunt Dominum meum; aliter autem, D