comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esau: non utiq fortitudine ꝓpria qui
sentire ñ poterat ⁊ s miscłia dĩ quicog¬
noscit & diligit eos quos p̃destinauit.
Et ñ solum in utero supplantauit frẽm
suũ: s in fortitudine quoq directusẽ
cum angło. quando ad torrentẽ iaboch
aduersum angłm tota nocte pugna¬
uit. Et quia directus ẽ cũ angło. ꝓpt̾ea¬
hocẽ diligentis siue directi nom̃ acce¬
pit. Et inualuit inquit aduersus an¬
głm: & eiꝰ benedictione quẽ uicerat
confortatus ẽ. fleuit quoq ce rogautt
eum idẽ angłm dicens. Non te dimict̃a
nisi mͥ benedixeris. Cumq patris matris¬
q consilio mesopotaniã fugeret inue¬
nit eunde̾ angłm in bechel: qui locutꝰ
ad eũ. locutus ẽ nobis. idẽ in patre lo¬
cutus & filiis ẽ. In iacob dilexit & iudam:
ex quo temꝑe usq ad p̃sens nominis eiꝰ
qd̾ illi angło & a dõ impositũ ẽ. memoria
ꝑseuerat. Cum hȩc ita se habeant: & tu

Expanded text:
Esau , non utique fortitudine propria, qui Esau , non utique fortitudine propria, qui sentire non poterat; sed misericordia Dei, qui cognoscit et diligit eos, quos praedestinavit. 136 Et non solum in utero supplantavit fratrem suum; sed in fortitudine quoque directus est cum angelo, quando ad torrentem Jacob adversum angelum tota nocte pugnavit . Et quia directus est cum angelo, phoc est, dirigentis, sive directi, nomen accepit. Et invaluit, inquit, adversum angelum; et ejus benedictione quem vicerat, confortatus est. Flevit quoque, et rogavit eum, id est, angelum, dicens: Non te dimittam, nisi mihi benedixeris . Cumque patris matrisque consilio in Mesopotamiam fugeret, invenit eumdem angelum in Bethel, qui locutus est ad eum, locutus est nobiscum, id est, in patre locutus et filiis est, et in Jacob dilexit et Judam: ex quo tempore usque ad praesens, nominis ejus quod illi ab Angelo et a Deo impositum est, memoria perseverat. Cum haec se habeant ita, et tu,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ds omp̃s erit memoriale eiꝰ. Et tu in
do tuo conu̾teris: miscdĩam & iudicium
custodi & approp inqua deo tuo semꝑ.
Ephraun semel pascente uentos. & se¬
quente mendacium. qui in tantam ue¬
nerat amentiã. ut int̾ duas gentes adu̾¬
sarias dubius fluctuaret. faciens pacẽ
cum assyriis. & oleũ portans in egyptũ:
ñc mͥ omne iudiciũ ẽ cum iuda: & uisi¬
tatio suꝑ iacob. Uifitationẽ autẽ uocat
flagella atq supplicia: ut qui ephraĩ
reddidit qd̃ merebat᷑ ÷ tude quoq qui
de iacob ortus ẽ semine. reddat iuxta
uias & iuxta adinuentiones suas. Quiñ
tantũ fortuito errore deceptus. de hu¬
mana concidit fragilitate: s inquisiuit
& adinuenit in quib peccaret & rueret.
Ex ponit autẽ qd̾ tanta b ona iudas hoc
ẽ iacob acceꝑit. ut in patre filius noni¬
net᷑ ueterisq recordat᷑ hystorie. ut &
di miscđia erga iacob. & illiꝰ contra dm̃
duritia cognoscat᷑. Dũ adhuc esset in
utero rebecce. supplantauit frẽm suũ

Expanded text:
ens erit memoriale ejus, et tu in Deo tuo converteris, misericordiam et judicium custodi: et appropinqua Deo tuo semper. Ephraim semel pascente ventos, et sequente mendacium, qui in tantam venit amentiam, ut inter duas gentes adversarias dubius fluctuaret, faciens pacem cum Assyriis, et oleum portans in Aegyptum, nunc mihi omne judicium est cum Juda, et visitatio super Jacob. Visitationem autem vocat flagella atque supplicia, ut qui Ephraim reddidit, quod merebatur, Judae quoque, qui de Jacob ortus est semine, reddat juxta vias et juxta adinventiones suas, qui non tantum fortuito errore deceptus est, et humana concidit fragilitate; sed inquisivit et adinvenit in quibus peccaret et rueret. Exponit autem quanta bona Judas, hoc est, Jacob acceperit, et in patre filius nominatur, veterisque recordatur historiae, ut et Dei misericordia erga Jacob, et illius contra Dominum duritia cognoscatur. Dum adhuc esset in utero Rebeccae, supplantavit fratrem suum
Abbreviated transcription (Latin):
morte iugulatus ẽ. De quo & in ysaia lo¬
quit᷑. Deuorauit mors inualescens. Ee
postea sequit᷑. Abstulit dñs omnẽ lacri¬
mam ab omni facie. Duos autẽ frẽs int̾
se morte diuisos. iuxta hystoriã illius tẽ¬
poris quidam isrłelem & iudam intelli¬
gunt: ut qd̾ tunc figurabat᷑ in parte.
nunc sentiat᷑ in toto: & cum om̃i huma¬
no genere isrł & iudas liberandus sit. &
redim̃dus. In eo loco in quo.lxx. tͣnstu¬
ler̃t. ubi ẽ causa tua. & nos diximꝰ. ero
mors tua: sẏminachus int̃p̃tatus ẽ. ero
plaga tua: qͥnta editio. & aquila. ubist̃
sermones tui. qd̾ hebraice scͥbit᷑ dabã¬
r̃ach: legentes debar. hoc ẽ uerbum ꝓ
deber̃ qd̾ int̃p̃tatur mors: iuxta illud
qd̾ in ysaia legimꝰ. Mortem misit dñs

Expanded text:
e quo et Isaias loquitur: Devoravit mors invalescens . Et postea sequitur: Abstulit Dominus omnem lacrymam ab omni facie. Duos autem fratres inter se morte divisos, juxta historiam illius temporis, quidam Israel et Judam intelligunt: ut quod tunc figurabatur in parte, nunc sentiatur in toto, et cum omni humano genere Israel et Judas liberandus sit et redimendus. In eo loco, in quo LXX transtulerunt, ubi est causa tua? et nos diximus, ero mors tua: Symmachus interpretatus est, ero plaga tua: Quinta editio et Aquila: ubi sunt sermones tui? quod Hebraice scribitur DABARACH  : legentes DABAR, hoc est, verbum, pro DEBER, quod interpretatur mors: juxta illud quod in Isaia legimus: Mortem mi
Abbreviated transcription (Latin):
qđnos int̃p̃tati sumꝰ. ero mors tuao mors.
ero morsus tuus inferne. lxx. tͣnstule¬
runt ubi ẽ causa tua mors. ubi ẽ stimu¬
lus tuus inferne. ꝓ quo apłs posuit.
Absorta ẽ mors in contentione. Ubi est
mors contentio tua ᷑ Ubi ẽ mors acu¬
leus tuus: Et exponens uirtutem
testimonii intulit. Aculeus autẽ mor¬
tis peccatum: uirtus uͦ peccati lex. Nõ
autẽ grãs qui dedit nobis uictoriam

Expanded text:
Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne, LXX, transtulerunt: Ubi est causa tua, o mors? ubi est stimulus tuus, inferne? Pro quo Apostolus posuit: Absorpta est mors in contentione; ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Et exponens virtutem testimonii intulit: Aculeus autem mortis peccatum est, virtus vero peccati lex; Deo autem gratias, qui dedit nobis victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
riis. & oleũ tulisse in egyptum ⁊ sine do¬
chicos aparte totum. qd̃ uidelicet mu-¬
nera egyptiis miserit: Licet quid̃ã ar-¬
bitrent᷑ qd̾ nequaꝗͣ. in egẏpto oleum
gignitur: & p̃ciosissimũ missum ẽẽ ab
ephrau. cuiꝰ t̾ra samaria olei fertilissi¬
ma ẽ. Porro scdm tropologiam om̃s
heretici pessimo demonũ sp̃u continen¬
tur. De quo & in apło scriptum ẽ: adu̾

Expanded text:
riis, et oleum tulisse in Aegyptum? συνεκδriis, et oleum tulisse in Aegyptum? συνεκδοχικῶς a parte totum, quod videlicet munera Aegyptiis miserit. Licet quidam arbitrentur quod nequaquam in Aegypto oleum gignitur; sed pretiosissimum missum esse ab Ephraim, cujus terra Samaria olei fertilissima est. Porro secundum tropologiam omnes haeretici pessimo daemonum spiritu continentur, de quo et in Apo
Abbreviated transcription (Latin):
uelle dñm & hereticos saluari & ȩccła¬
sticos peccatores. & omnes suo uocabulo
nuncupari. Qui aut̃e uere sc̃s ẽ: non
circumdat dm̃ in indacio s in ueritate:
psalimsta dicente. Potens es dñe: & ue¬
ritas tua in circuitu tuo. E phraim
pascit uentum: & sequit᷑ estum. Tota
die m̃dacium & uastitatẽ multipli-¬
cat: & fedus cũ assyriis miuit: & oleñ
in egyptum ferebat. L.xxͣ. Ephra-¬
im autẽ pessimo sp̃u ꝑsecutus est estũ.
Cotadie uana &e inania multiplicauit:
& testamentum cum assyriis pepigit:
& oleum in egyptũ mercabatur. S a-¬
cra narrat historia manaem regem isrł.
pace facta cũ assur. ab egyptiis auxiliũ
na se deciꝑe. sequi que caysonã hoc est
estum. & ire ad meridiẽ ⁊ nichilq aliud
agere totadie nisi sibi illudere: & dum
huc illucq discurrat. uastitatẽ & eu̾sio¬
nem suis urbib p̃ꝑare. Aut ñ ẽ uastitas
atq mendaciũ. pepigisse fedus cũ assy¬

Expanded text:
velle Deum et haereticos salvari, et ecclesiavelle Deum et haereticos salvari, et ecclesiasticos peccatores, et omnes suo vocabulo nuncupari. Qui autem vere sanctus est, non circumdat Deum in mendacio, sed in veritate, Psalmista dicente: Potens es, Domine: et veritas tua in circuitu tuo . Ephraim pascit ventum, et sequitur aestum: tota die mendacium et vastitatem multiplicat: et foedus cum AXX: Ephraim autem pessimus spiritus, prosecutus est aestum: tota die inania et vana multiplicavit, et testamentum cum Assyriis pepigit, et oleum in Aegypto mercabatur. Sacra narrat historia, Manahen regem Israel, pace facta cum Assur, ab Aegyptiis auxilium na se decipere, sequique καύσωνα, hoc est, aestum, et ire ad Meridiem, nihilque aliud agere tota die nisi sibi illudere. Et dum huc illucque discurrat, vastitatem et eversionem suis urbibus praeparare. Annon est vastitas atque mendacium, pepigisse foedus cum Assy
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cum forti. Sãd em̃i & descensionẽ & for¬
titudinẽ significat. Pro aquila transtu¬
circumdant heretici dm̃ in mendacio:
immo in negatione. Quicqͥd em̃ locun¬
tur: negatio iimo mendacium ẽ. Et
circumdat eum in dolo siue mn im¬
pietate domus isrł dum uniuersa
quȩ simulant. artifici sermone com¬
ponunt: & ĩpietatẽ locunt᷑ contra
dñm. Iudas autẽ hoc ẽ uir eccłiasticꝰ.
ñ suꝑbit. ñ inflatur cumore heretico:
s humiliat᷑ cum dõ. & cũ sc̃oꝵ choro fi¬
delis ẽ & robustus : dum edificat domũ
suã supͣpetram que nulla tempestate
quatiatur. Septuaginta multo ali¬
ter transtuler̃t: qd̾ & ephraui & domꝰ
isrł & iudas circum dederint dm̃ in
mendatio & impietatel & tante clein¬
tiȩ sit ds. ut ñ eis abscidat spem salutis:
s cognoscat illos & paratus sit uocare
popłm scm̃. & popłm dĩ qui nc̃ impietate
ꝑuerfus ẽ. IUxta tropologiãquoq:

Expanded text:
esse cum forte: RAD   enim et descensionem et foresse cum forte: RAD   enim et descensionem et fortitudinem significat: pro quo Aquila transtucircumdant haeretici Dominum in mendacio, immo in negatione. Quidquid enim loquuntur, negatio, icircumdant eum in dolis, id est in impietate domus Israel, dum universa quae simulant, artificioso sermone componunt, et impietatem contra hoc est, vir ecclesiasticus, non superbit, non inflatur tumore haeretico, sed humiliatur cum Deo, et cum sanctorum choro fidelis est et robustus: dum aedificat domum suam super petram, quae nulla tempestate quatiatur . LXX multo aliter transtulerunt: quod et Ephraim et domus Israel et Judas circumdederint Deum in mendacio et in impietate, et tantae clementiae sit Deus ut non ab eis abscindat spem salutis; sed cognoscat illos, et paratus sit vocare populum sanctum et populum Dei, qui nunc impietate perversus est. Juxta tropologiam quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mare: unde & regnũ meruit acciꝑe. Et
hoc ẽẽ quod nc̃ dicatur: iudas testis sermo¬
nũdei. et astipulator ac uindex descendit
cũ deo in mare ⁊ & int̃ sc̃os fuit fidelissimꝰ.
ut u̾bis iubentis crederet. Hoc illi dicuĩ.
nos cepte explanationis sequam᷑ ordinẽ
quod circuindederit dm̃ ephraim regia
trib. & domꝰ ifrł popłs qui tribui regiȩ
seruiebat: & circum dederit eũ inuega¬
tione. siue mendacio. dum dm̃ negait.¬
& idola confitent᷑. Iudas autẽ hoc ẽ due
trib quȩ habebant templum. legem
ꝓpħas. & seruabant p̃cepta legalia: eral
testes gradientes q cũ ãeoł & cum scĩs
fideles. Scõs possumꝰ dicere. uł angĩos
uł patriarchas. ac ꝓpħas. & ceteros qui
dei imꝑio seruiebant. Ad cõꝑationem
eñi illius temporis quo hȩc dicebantur
aberrante penitus ephraum. & decepto
in idoloꝵ cultu isrł: solus iudas reman¬
& posset descendere cum eo. siue fortis

Expanded text:
est mare, unde et regnum meruit accipere, et est mare, unde et regnum meruit accipere, et hoc esse quod nunc dicatur: Judas testis sermonum Dei, et astipulator ac vindex descendit cum Deo in mare, et inter sanctos fuit fidelissimus, ut verbis jubentis crederet Dei. Hoc illi dicunt. Nos coeptae explanationis sequamur ordinem, quod circumdederit Ephraim regia tribus et domus Israel, populus qui tribui regiae serviebat, et circumdederit eum in negatione sive mendacio, dum Dominum negant, et idola confitentur. Judas autem, hoc est, duae tribus, quae habebant Templum, Legem, Prophetas, et servabant praecepta 133 legalia, erant testes, gradientesque cum Deo et cum sanctis fideles. Sanctos possumus dicere vel angelos, vel patriarchas ac prophetas, et caeteros qui Dei imperio serviebant. Ad comparationem enim illius temporis quo haec dicebantur, aberrante penitus Ephraim, et decepto in idolorum cultu Israel, solus Juda remanversaretur, et posset descendere cum eo, sive fortis
Abbreviated transcription (Latin):
ticos laborauerant. reqͥescant in eccłia.
& habitent in domib suis. de qͥb fuerant
errore seducti. Egyptũ. id ẽ mesraĩ tri¬
bulationẽ int̃pretari & angustias noui¬
mꝰ: assyrios quoq dirigentes. siue ut
melius arbitramur. arguentes. Ab his gͦ
liberantur heretici cum habitare cepe.¬
rint in domib fuis: & malis parentibus
dixerint. relinquet᷑ uobis domus ur̃a
deserta. Circuindedit me in negatio.
das aut̃ẽ testis descendit cum deo: & cum
sc̃is fidelis. L.xxͣ. Circuindedit me in
mendacio ephraun. & in impietate domꝰ
isrł & iuda. Nunc cognouit eos ds: & po¬
płs sc̃s uocabit᷑ di. Tradunt hebrei
huiꝰcemodi fabulam. In exitu isrłis ex e¬
gẏpto. quando ex alia parte mous. ex
alia rubrũ mare. & exalia pharaonis
cingebatur exercitu. & inclusus popłs
tenebat᷑: cet̾is tribub desꝑantib salutẽ.
& aut reu̾ti in egyptũ aut bellare cu¬
pientib ͥ solus uida fidelit̾ ingressurs

Expanded text:
ticos laboraverant, requiescant in Ecclesia, ticos laboraverant, requiescant in Ecclesia, et habitent in domibus suis, de quibus fuerant errore seducti. Aegyptum, id est, MESRAIM   tribulationem interpretari, et angustiam novimus: Assyrios quoque, dirigentes, sive, ut melius arbitramus, arguentes. Ab his ergo liberabuntur haeretici, cum habitare coeperint in domibus suis, et malis parentibus dixerint: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Circumdedit me in negationedas autem testis descendit cum Deo et cum sanctis fidelis. LXX: Circumdedit me in mendacio Ephraim: et in impietate domus Israel et Juda: nunc cognovit eos Deus: et populus sanctus vocabitur Dei. Tradunt Hebraei hujuscemodi fabulam: In exitu Israel ex Aegypto, quando ex alia parte mons, ex alia Rubrum mare, et ex alia Pharaonis cingebat exercitus, et inclusus populus tenebatur, caeteris tribubus desperantibus salutem, et aut reverti in Aegyptum, aut bellare cupientibus, solus Juda fideliter ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
onũ ẽẽ dicit᷑. ut eũ infremuerint & ru¬
gierint. omĩa ammantia contremiscais.
& fixo gradu se mouere ñ possint: tantꝰ
pauor ẽ. tanta formido. Itaq dñs cum
instar leonis rugierit. & intonuerit
ac dederit uocẽ suam: cuncte aues et
uniu̾sa uolatilia ꝑhorrescentl& ibunt
ad iudos id ẽ ad domꝰ suas: in quib dñs
habitabit cũ eis. Dicamꝰ &. aliter. Cum
uerus leo infremuerit: falsus leo qui ẽ
conticescet : & omne dogina ꝑuersum
os suũ aꝑire non poterit: quiq ante ab
eo capti fuerint ⁊rugitu leonis soluti &
cõminatione t̾ribili. sequent᷑ dñm dĩn
suũ. Tunc cimebunt illũ filii maris si¬
ue aquarũ. qui in amaritudine & salsis
hereticoꝵ aquis fuerant ꝓcreati: & as
sũptis pennis uolabunt quasi aues ex
egẏpto. & quasi columba de t̾ra assyrioꝵ:
& dicent. quis dabit mͥpenuas sĩc columbe.
& uolabo & requiescã i ut qui apud here¬

Expanded text:
onum esse dicitur: ut cum infremuerint et ruonum esse dicitur: ut cum infremuerint et rugierint, omnia animantia contremiscant, et fixo gradu se movere non possint: tantus pavor est et tanta formido. Itaque et Dominus cum instar leonis rugierit, et intonuerit, ac dederit vocem suam, cunctae aves et universa volatilia perhorrescent: et ibunt ad nidos, id est, ad domos suas in quibus Dominus habitabit cum eis. Dicamus et aliter: Cum verus leo infremuerit, falsus leo qui estconticescet, et omne dogma perversum os suum aperire non poterit: quique ante ab eo capti fuerant, rugitu leonis soluti et comminatione terribili, sequentur Dominum Deum suum. Tunc timebunt filii maris, sive aquarum, qui in amaritudine et salsis haeretsumptis pennis, volabunt quasi aves ex Aegypto, et quasi columba de terra Assyriorum, et dicent: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ? ut qui apud haere
Abbreviated transcription (Latin):
milit̃. Dño ꝓsꝑa pollicente popłs con¬
uertet᷑ ad eum. & ambulabit post dñm:
quia dñs rugiet quasileo. De quo & amos
ꝓpħa cõmemorat. Dñs de syon rugiet: &
de ierłm dabit uocem suam. Rugit aut̃e
quando dicit. sicut adama ponã te: ut
seboim. Cumq ille rugierit: cunc formi
si legat᷑ maim: a quas significat. Si mẽiãor:
de mari intelligit᷑. Hec hebrei ad aduen¬
tum xp̃i referunt: quem sꝑant ẽẽ uentu¬
rum. Nos iam transacta conuincimꝰ: qͥa
& de egypto & de assyriis. hoc ẽ aboriente¬
& ab occidente & ab aquilone & a meridie
uenerunt & cotidie ueniunt. qui discum¬
bant cũ abraham & ysaac & iacob. filios
autẽ maris siue aquarũ. eos possumus
appellare: qui sagena dñi cõprehensi sc̃.
& abstracti de mari huiꝰ scłi. Cumq cap¬
ci fuerint de morte niuitam: colloca¬
bunt᷑ in domib suis. quȩ horrea uocat
euangłium: in quib electa & apaleis
separata frum̃ta condunt᷑. Natura le¬

Expanded text:
mino prospera pollicente, populus convertetur ad eum: et ambulabit post Dominum; quia Dominus rugiet quasi leo. De quo et Amos propheta commemorat: Dominus de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam . Rugiet autem quando dicit: sicut Adama, ponam te ut Seboim. Cumque ille rugierit, tunc formidsi legatur MAIM, aquas significat: si MEJAM, de mari intelligitur. Haec Hebraei ad adventum Christi referunt, quem sperant esse venturum. Nos jam transacta convincimus; quia et de Aegypto, et de Assyriis, hoc est, ab Oriente et Occidente, et ab Aquilone et a Meridie venerunt, et quotidie veniunt qui discumbant cum Abraham, Isaac et Jacob . Filios autem maris, sive aquarum, eos possumus appellare, qui sagena Domini comprehensi sunt, et abstracti de mari hujus saeculi . Cumque capti fuerint de morte ad vitam, collocabuntur in domibus suis: quae horrea vocat Evangelium , in quibus electa et a paleis separata frumenta conduntur. Natura le
Abbreviated transcription (Latin):
im. id ẽ ieroboam filio nabath de tri¬
bu ephrami: horror inuasit isrł.
id ẽ decem trib. Pro horrore qͥ he¬
braice dicit᷑ rãthra. quẽ sẏminachus
& theodotio tremorem int̾p̃tati sunt:
id ẽ iustificationes tͣnstuler̃t Et tantꝰ¬

Expanded text:
im, id est, Jeroboam filio Nabath de triim, id est, Jeroboam filio Nabath de tribu Ephraim, horror invasit Israel, id est, decem tribus. Pro horrore qbraice dicitur RATHATH  , quem Symmachus et Theodotio tremorem interpretati sunt; id est, justificationes, LXX transtulerunt. Et tant
Abbreviated transcription (Latin):
dñm blasphemauer̃t. restituet eis dñs
suus ⁊ ñ quo eoꝵ dñs sit: s quia qͦndã
dñs eoꝵ fuit. I õquente ephraum.
horror inuasit ifrł: & deliquit in ba¬
hal &. mortuus ẽ. Et nc̃ ad diderunt
ad peccandũ: feceruntq sibi conflati¬
le de argento suo quasi similitudinẽ
idoloꝵ. Factura artificum totum ẽ.
His ipsi dicunt ⁊iminolate homines.
uitulos adorantes. Lxxͦ. Iuxta
uerbum ephram. iustificationes acce
fecerunt sibi conflatile de argento
suo. scdm imaginem idoloꝵ ⁊ oꝑa ar¬
tificum conflata. His ipsi dicunt⁊
immolate homines: uituli em̃ defe¬
cerunt. Pro eo qd̾ .lxx. int̃p̃tati st̃.
immolate homines. uituli eñi defe¬
cer̃t. & nos uertimus. ĩmolate hoĩes
uitulos adorantes. syminachus int̃¬
p̾tatus ẽ: ĩmolate. homines uitulos
adorent: ut sit sensus. Iinmolate.
hoc ẽ sacrificate idolis: & huc usq
distinctio. Sequatur. rationale ani¬
mal hoc ẽ homines. adorent uitulos
muta ammantia. Loquente gͦ ephra¬

Expanded text:
num blasphemaverunt, restituet eis Dominus suus, non quod eorum Dominus sit, sed quia quondam Dominus eorum fuit. Loquente Ephraim horror invasit Israel et deliquit in Baal, et mortuus est, et nunc addiderunt ad peccandum: feceruntque sibi conflatile de argento suo quasi similitudinem idolorum: factura artificum totum est, his ipsi dicunt: immolate homines, vitulos adorantes. LXX: Juxta verbum Ephraim justificationes accepfecerunt sibi conflatile ex auro et argento suo, secundum imaginem 144 idolorum, opera artificum completa; his ipsi dicunt, immolate homines, vituli enim defecerunt. Pro eo quod LXX interpretati sunt, immolate homines, vituli enim defecerunt; et nos vertimus, immolate homines, vitulos adorantes, Symmachus interpretatus est, immolate, homines vitulos adorent; ut sit sensus: Immolate, hoc est, sacrificate idolis, et hucusque distinctio sequatur: rationale animal, homines, adorent vitulos, muta animantia. Loquente ergo Ephra
Abbreviated transcription (Latin):
manu inferm liberabo eos: de morte
redimam illos. Ubi ẽ causa tua mors:
tribuum & hereticoꝵ qui sustiuere ñ
potuerunt in contritione filioꝵ suoꝵ
cum dolores quasi parturientis adue¬
uerint: dñs pollicetur de manu mortis
se eos liberaturum ⁊ & de morte redemp¬
turum. Manum autẽ mortis appellat
oꝑa quib int̾ficit: iuxta illud qd̾ scrip¬
tum ẽ. In manu linguȩ mors & uita.¬

Expanded text:
manu inferni liberabo eos, de morte redimam illos: ubi est causa tua, mors? tribuum, et haereticorum, qui sustinere non poterunt in contritione filiorum suorum, cum dolores quasi parturientis advenerint, Dominus pollicetur de manu mortis se eos liberaturum, et de morte redempturum. Manum autem mortis appellat opera quibus interficit, juxta illud quod scriptum est: In manu linguae mors et vita
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa enĩ hereticoꝵ figmenta idola sunt.
& simulachra gentilium. Nec multum
differunt in impietate: licet in nomi¬
ne discrepare uideant᷑. Solentq dicere.
Quicquid fecero quicqͥd egero: mͥ ñ poterit
imputari. Habeo eñi diuitias meas. ar¬
gumenta philosophoꝵ: habeo popłi
multitudinẽ: qͣm qui aspexerit. peccare
ñ arbitrabitur. Et ego dñs deus tu¬

Expanded text:
Omnia enim haereticorum figmenta idola sunt Omnia enim haereticorum figmenta idola sunt et simulacra gentilium: nec multum differunt in impietate, licet in nomine discrepare videantur. Solentque dicere, quidquid fecero, quidquid egero, mihi non poterit imputari: habeo enim divitias meas, argumenta philosophorum, habeo populi multitudinem, quam qui aspexerit, me peccare non arbitrabitur. Et ego Dominus Deus tu
Abbreviated transcription (Latin):
naan quippe. int̃p̃tari potest quasi
mouentes. Et nota quid dixerit. Quasi
quos mouere temptauerint. S quia
fundati sunt supͣ petram: nullo posst
turbine concuti. nec pedum suoꝵ mu¬
tare uestignum. In istius modi chana¬
an manui hoc ẽ oꝑib. statera dolosa ẽ
& iniqua. Quicqͥd eñi hereticus loqͥtur.
dĩ iusticiã ñ habet. & plenum ẽ doli
& fraudium. Unde & caluimniam di¬
ligunt dum depͥmunt innocentes.
siue oppͥmunt eos ꝑ potentiã. Oppri¬
mitur pauꝑ eccłasticus: uerbosita¬
te & argutiis hereticoꝵ. Qui postqͣm
aliquos deceꝑint. solent dicere. Diui¬
tes facti sumus i habemꝰ plurimam
multitudinẽ discipłoꝵ: turba nos se¬
quit᷑ ⁊ inuenimꝰ ydolum uel refrige¬
rium nobis. Iecirco em̃ uł maxime
hereses componunt᷑. ut deuorent do¬
mos iuduarum: quȩ semꝑ discunt. &
numquã ad scientiam ꝑueniunt ueri¬
tatis. Et pulchre inueni. ait. idolum mͥ.

Expanded text:
naan quippe interpretari potest, quasi naan quippe interpretari potest, quasi moventes. Et nota quod dixerit, quasi quos tentaverint. Sed quia fundati sunt super petram , nullo possunt turbine concuti, nec pedum suorum mutare vestigium. In istiusmodi Chanaan manu, hoc est, operibus, statera dolosa est et iniqua; quidquid enim haereticus loquitur, Dei justitiam non habet, et plenum est doli et fraudium; unde et calumniam diligunt, dum deprimunt innocentes, sive opprimunt eos per potentiam. Opprimitur pauper ecclesiasticus verbositate et argutiis haereticorum, qui postquam aliquos deceperint, solent dicere: Divites facti sumus, habemus plurimam multitudinem; discipulorum turba nos sequitur; invenimus idolum vel refrigerium nobis. Idcirco enim vel maxime haereses componuntur, ut devorent domos viduarum, quae semper discunt, et numquam ad scientiam perveniunt 139 veritatis . Et pulchre, inveni, ait, idolum mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
sum. Et ẽ sensus. Non refert unde
possideam: dum mͦ possideam. Hoc
morbo laborant plurimi: de quibus
scͥptum ẽ. Diuitiȩ congregate inque
euomentur. Redẽptio em̃ anmȩ uiri.
ꝓpͥȩ diuitiȩ. Unde p̃cipitur ut faciamꝰ
nobis amicos de iniquo mammona:
qui nos possint reciꝑe in eterna taber¬
nacula. Ephraii autẽ qui głatur &
dicit. uerũtam̃ diues effectus sum. in¬
tr:casso labore sudauit. Sicut autem
gulosi & luxuriosi uenter ds̃ ẽ: ita et
auarus adorat auri idolum: & dicit
in corde suo. inueni qd̃ querebam. S
audiet. Stulte hac nocte rapietur a¬
mina tua a te. quȩ aur̃e parasti cuius
erunt: Cumq semel oculos eiꝰ diuitia¬
rum ñ dicam fulgor s cecitas occupa¬
uerit. loquit᷑. Om̃s labores mei ñ inue¬
ment iniquitatẽ meã. in qua peccaui.
Et ẽsensus. Quicquid peccauero: si habue¬
ro diuitias. ab his qui meo indigent au
& ad hereticos hoc ipsum refertur. Cha¬

Expanded text:
sum; et est sensus: Non refert unde sum; et est sensus: Non refert unde possideam, dummodo possideam. Hoc morbo laborant plurimi, de quibus scriptum est: Divitiae congregatae inique evomentur : Redemptio enim animae viri, propriae divitiae . Unde praecipitur, ut faciamus nobis amicos de iniquo mammona, qui nos possint recipere in aeterna tabernacula , Ephraim autem qui gloriatur et dicit: Verumtamen dives effectus sum, inti, casso labore sudavit. Sicut autem gulosi et luxuriosi venter deus est, ita et avarus adorat auri idolum, et dicit in corde suo: inveni quod quaerebam: sed audiet: Stulte, hac nocte rapietur anima tua a te: quae autem praeparasti, cujus erunt ? Cumque semel oculos ejus divitiarum, non dicam fulgor, sed caecitas occuparit, loquitur: Omnes labores mei non invenient iniquitatem meam, in qua peccavi. Et est sensus: quidquid peccavero, si habuero divitias ab his, qui meo indigent auxet ad haereticos hoc ipsum refertur. Cha
Abbreviated transcription (Latin):
tates iiquib peccauit. Nonuerat
tudam ut conuerteretur ad dñm¬
dm̃ suum & miscdiam seruaret atq
iudicium. & speraret in dño semꝑ. siue
apꝓpinquaret ei iugiter: nunc ad e¬
phraim hoc est decem tribus sermo con¬
uertitur quẽ uocat chanaan. uixta il¬
lud quod loquit᷑ damel ad p̾sbiterum
qui utiq erat de semine iuda. Semen
chanaan & ñ iuda. species decepit te.
Et in ieze chiel ad ierłm dictum legimꝰ.
Pat̾ tuus amorreus: & mater tua cetea.
Et in ysaia dr ad tribum uda. Audite
uerbũ dñi pͥncipes sodomoꝵ: & ꝑcipe
zacharie quoq extremo u̾siculo legimꝰ:
& ñ erit chananeus ultra in domo dĩ.
bere in manu sua stateram dolosam.
siue iniquã. iubente scͥptura. ȩqua
sint tibi pondera: & ñ solum habere
stateram iniquã ac dolosam ⁊s dilig̾e
calumniam. & oppͥmere homines ꝑ
potentiam. Et ne putaremus chanaau
alium quẽpiam sentiendum: ponit
manifestius qui sit iste chanaan. Dix
ephraii: uerũtamen diues effectus

Expanded text:
cavit. Monuerat Judam ut converteretur ad DomDeum suum, et misericordiam servaret atque judicium, et speraret in Domino semper, sive appropinquaret ei jugiter. Nunc ad Ephraim, hoc est, ad decem tribus sermo convertitur, quem vocat Chanaan, juxta illud quod loquitur Daniel ad presbyterum, qui utique erat de semine Juda: Semen Chanaan, et non Juda, species decepit te . Et in Ezechiel ad Jerusalem dictum legimus: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea . Et in Isaia dicitur ad tribum Juda: Audite verbum Domini, principesZachariae quoque extremo versiculo legimus: Et non erit Chananaeus ultra in domo Dominbere in manu sua stateram dolosam, sive iniquam, jubente Scriptura, Aequa sint tibi pondera ; et non solum habere stateram iniquam ac dolosam; sed diligere calumniam, et opprimere homines per 138 potentiam. Et ne putaremus Chanaan alium quempiam sentiendum, ponit manifestius qui sit iste Chanaan. Dixit Ephraim: Verumtamen dives effectus
Abbreviated transcription (Latin):
b autẽ hereticis. ĩ mo pͥncipib he¬
reticoꝵ. id ẽ ephraun. horror & tre¬
delinquit in idolis quȩ de suo corde
confruxit: & morit᷑ cum popłõ quem
seduxit. Et ñ eis sufficit corruisse. nͥ
linguam quã ad canendum dm̃ acce-¬
ꝑant. uertant nimagines idoloꝵ:et
artifici eloquio simile ueritati dogna
componant. Qd̃ nichil ẽ aliud. nͥ exco¬
gitatio prauitatis humanȩ. Precipi¬
untq discipłis suis. ut et ipsi ĩmolent
homnnes. hoc ẽ furent᷑ de eccłia. & in¬
troducant ad hereticos. & occidant qͦs
deceꝑint. Qd̃q sequit᷑. uituli em̃ defe¬
cerunt: hunc habet sensum. Nolite
querere quos seducatis de gentib. qui
uocantur bruta ammalia. s eos rapite.
eos immolate. qui in eccłia constituti
xp̃i censent᷑ nomine. & homines appel

Expanded text:
bus autem haereticis, immo principibus haebus autem haereticis, immo principibus haereticorum, id est, Ephraim, horror et tredelinquet 145 in idolis, quae de suo corde confinxit, et mortuus est cum populo quem seduxit. Et non sufficit corruisse, nisi linguam quam ad canendum Deum acceperat, vertat in imagines idolorum, et artifici eloquio simile veritati dogma componat, quod nihil est aliud, nisi excogitatio pravitatis humanae. Praecipiuntque discipulis suis, ut et ipsi immolent homines, hoc est, furentur de Ecclesia Dei, et introducant ad haereticos, et occidant quos deceperint; Quodque sequitur, Vituli enim defecerunt, hunc habet sensum: Nolite quaerere quos seducatis de gentibus, qui vocantur bruta animalia; sed eos rapite, eos immolate, qui in Ecclesia constituti, Christi censentur nomine, et homines appel
Abbreviated transcription (Latin):
inuens mortua ẽ. Et ñ solum mortu¬
us ẽ in bahal: s addidit peccata pecca¬
tis. ut ex argento qd̃ dĩis dederat. idola
fabicaret᷑ oꝑa manuũ hominũ : qͥb
ipsi dicunt. id ẽ sacerdotes & pͥncipes
qui popłin bona docere debuerant.
ĩmolate homines uitulos ad orantes
Qd̃ quidẽ & in psalmis dicit᷑. Immola¬
uerunt filios suos & filias suas demo¬
niis. Peo qd̾ iuxta syminachum &
cheodotionẽ uertimꝰ adorantes: aqͥla
lantes. Q em̃ adorant: solent deoscu¬
lari manũ suam. Qd̃ iob fecisse se ne¬
gat dicens. Si osculatꝰ sum manum
meã apponens ori meo: & hoc mͥ ad
inquitatẽ maximã reputetur. Si
autẽ ut quid̃a uolunt. demones lo¬
cunt᷑ ad popłm. ĩmolate homines
uituli eñi defecer̃t̃: ostenditur in¬
gluuies coꝵ qui sanguine inctima¬
rũ alunt᷑ & holocaustoꝵ fumo: qd̾
deficientib hostiis homines sibi cu¬
punt ĩ molari. quoꝵ ñ solum int̾i¬
tu. s & cruore letantur. Loquenti¬

Expanded text:
vivens mortua est . Et non solum mortuus est in Baal, sed addidit peccata peccatis, ut ex argento quod Dominus dederat, idola fabricaretur, opera manuum hominum. Quibus ipsi dicunt, id est, sacerdotes et principes qui populum bona docere debuerant: Immolate homines, vitulos adorantes: quod quidem et in psalmis dicitur: Immolaverunt filios suos, et filias suas daemoniis . Pro eo quod juxta Symmachum et Theodotionem vertimus, adorantes; Aquila lantes. Qui enim adorant, solent deosculari manum suam: quod Job fecisse se negat, dicens: Si osculatus sum manum meam apponens ori meo, et hoc mihi ad iniquitatem maximam reputetur . Sin autem ut quidam volunt, daemones loquuntur ad populum: Immolate homines, vituli enim defecerunt, ostenditur ingluvies eorum, qui sanguine victimarum aluntur, et holocaustorum fumo: quod deficientibus hostiis, homines sibi cupiant immolari, quorum non solum interitu, sed et cruore laetantur. Loquenti
Abbreviated transcription (Latin):
amate. ut od orem suauissimũ habeat.
Uel uinum libam qd̃ dño libat᷑ intem¬
plo: de quo in zacharia sub libam uo¬
cabulo legimꝰ. Aꝑi libane portas tuas.
Cum gͦ tanta rerum abundantiasit fu¬
tura: o ephraim omĩs qui agis peniten¬
tiam. & qui m̃s ẽẽ cepisti: dimitte idola.
simulachra contemine. Ego em̃ sum
qui humili aui te: & ego exaltabo te.
Siue ego exaudiam & dirigam & faciam
eum quasi abietem uirentẽ: ut de il¬
lo iuxta hebreos dicat᷑ in psalmo. Abi¬
es domus eiꝰ. Aut certe. ego ero iumpe¬
rus condensa: ut sub mea umbra re
templi fecisse memoratur: quia xp̃c
ꝑ quem ad patrem accedimꝰ. hauc ha¬
bet naturam ut semꝑ floreat. semꝑ
nouos afferat fructus. & numꝗͣ. depo¬
nat uirorem suũ Hȩc iumperus sub
umbra sua quiescentib ne mundi
huiꝰ ardore feriantur. & ꝑcutiat estus
caput eoꝵ sic̃ quondã ꝑcussit ionȩ. dat
fruges: & ñ solum requiem dorimenti¬

Expanded text:
amate, ut odorem suavissimum habeat, amate, ut odorem suavissimum habeat, vel vinum Libani quod Domino libatur in templo, de quo in Zacharia sub Libani vocabulo legimus: Aperi, Libane, portas tuas . Cum ergo tanta rerum abundantia sit futura, o Ephraim omnis, qui agis poenitentiam, et qui meus esse coepisti, dimitte idola, simulacra contemne: ego enim sum qui humiliavi te, et ego exaltabo te, sive ego exaudiam et dirigam, et faciam eum quasi abietem virentem, ut de illo juxta Hebraeos dicatur in psalmo: Abies domus ejus . Aut certe ego ero quasi juniperus condensa, ut sub mea umbra reqtempli fecisse memoratur, quia Christus, per quem ad Patrem accedimus, hanc habet naturam, ut semper floreat, semper novos afferat fructus, et numquam deponat virorem suum. Haec juniperus sub umbra sua quiescentibus, ne mundi jus ardore feriantur, et percutiat aestus caput eorum, sicut quondam percussit et Jonae , dat fruges, et non solum dormienti
Abbreviated transcription (Latin):
mons appellatur & chus: uł certe
mons libani qui fercilissimus & u-¬
rens densissunis arboꝵ comis ꝓtegit᷑:
ita ut possit oliua dicere. xp̃i bonus
odor sumꝰ. Qui autẽ conu̾si fuerint
ad dñm: accipient conuersionis suȩ
p̃mium ut sedeant in umbra eiꝰ. et
dicant. Subumbra eiꝰ requieui & se¬
di: & fructus eiꝰ dulcis ẽ in ore meo.
Cumq sederint in umbra illius: ur
Quod autẽ hic ebrietas ñ euersionẽ m̃¬
tis s copiam rerum omniũ significet:
u̾siculus ille declarat dicens⁊ usitasti
t̃ram & inebriasti eam: & ioseph conui¬
uiũ. in quo mebriasse dicit᷑ fr̃es suos.
Et dñs loquens ad apłos. Comedite ami
ci: & bibite. & inebriamim frẽs. Siue
quia dñs ds̃ nr̃ ipse ẽ & frumentum
& uinea iquicũq crediderit in eo:
inebriari dicitur. Deniq sequitur. Et
florebit quasi uinea: memoriale eiꝰ sicut
uinũ libani. Uinum autẽ libam possu¬
mꝰ appellare mixtum & conditũ thimi¬

Expanded text:
mons appellatur, et thus, vel certe mons appellatur, et thus, vel certe montis Libani, qui fertilissimus et virens, densissimis arborum comis protegitur, ita ut possit oliva dicere: Christi bonus odor sumus . Qui autem conversi fuerint ad Dominum, accipient conversionis suae praemium, ut sedeant in umbra ejus et dicant: Sub umbra ejus requievi et sedi, et fructus ejus dulcis est in ore meo . Cumque sederint in umbra illius, vivQuod autem hic ebrietas non eversionem mentis, sed copiam rerum 161 omnium significet, versiculus ille declarat, dicens: Visitasti terram et inebriasti eam . Et Joseph convivium, in quo inebriasse dicitur fratres suos . Et Dominus loquens ad apostolos: Comedite, amici mei, et bibite, et inebriamini, fratres . Sive quia Dominus noster ipse est frumentum et vinea, quicumque crediderit in eo, inebriari dicitur. Denique sequitur: Et florebit quasi vinea memoriale ejus sicut vinum Libani. Vinum autem Libani possumus appellare mixtum et conditum thymi
Abbreviated transcription (Latin):
medio spinarum. sic ꝓxima in medio
filiarũ. Cumq creuerimus in dño:
mittemus radices nr̃as sicut arbores
libani : quȩ quantũ in auras consur¬
gunt uertice. tantũ in ima demer-¬
guntur: ut nulla tempestate quati¬
ant᷑ s stabili mole consistant. Harũ
arboꝵ rami huc illiicq tenduntur:
ut ueniant uolatilia cęli & habitent
m eis. Et ne forsitan putaremus. quia
dixerat. erumpet radix eius. siue e¬
mitcet radices suas quasi libanus. de
cedris eum loqui. & infructuosis ar¬
borib: scm̃ uirum & conuersum ad
dum oliuȩ fructifere cõꝑat. quȩ dicit
in alio loco. Ego autẽ sic̃ oliua fructi¬
fera in domo i. Cuiꝰ fructum qͥnq
sapientes uirgines parauerunt: ex
quo uulnerum mitigatur cumor.
languentiũ m̃bra requiescunt. in
tenebiris lumen accenditur. un¬
gunt᷑ in agone certantes. Hȩc oli¬
ua habebit odorem quasi liban
uł churis: qd̾ genus ẽ chiniamatis.
Omomĩmõs apud grecos & hebreos. et

Expanded text:
medio spinarum, sic proxima mea in medio medio spinarum, sic proxima mea in medio filiarum. Cumque creverimus in Domino, mittemus radices nostras sicut arbores Libani, quae quantum in auras consurgunt vertice, tantum radicem in ima demergunt, ut nulla tempestate quatiantur, sed stabili mole consistant. Harum arborum rami huc illucque tenduntur, ut veniant volatilia coeli et habitent in eis. Et ne forsitan putaremus, quia dixerat, erumpet radix ejus, sive emittet radices suas quasi Libanus, de cedris eum loqui et infructuosis arboribus, sanctum virum et conversum ad Dominum, olivae frugiferae comparat, qui dicit in alio loco: Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Cujus fructum quinque sibi sapientes virgines paraverunt , ex quo vulnerum mitigatur tumor, languentis membra requiescunt, in tenebris lumen accenditur, unguntur in agone certantes. Haec oliva habebit odorem quasi Libani, vel thuris, quod genus est thymiamatis: ὁμωνύμως apud Graecos et Hebraeos et
Abbreviated transcription (Latin):
in quib male habitauerant. Diligã
diligentes se. De quib & in alio loco
ait. Ego diligentes me diligo. Qui
eñi prius irascebar eis ꝓpt̾ peccata qͦ
fecerant: nc̃ miserebor ꝓpt̾ clementiã
meã. Et ero eis quasi ros ut fornacem
babyloniam. & caminum estuantis
incendii meo rore restinguam: qui &
ꝑ ysaac patriarcham. & lacob seruũ
meũ locutus sum. de rore cȩli erit ha¬
bitacłm cuũ. Quomͦ eñi dñs fit creden¬
tib lum̃. uia. ueritas. panis.uinea ig¬
nis. pastor. agnus. ianua. uermis. et¬
nobis uertitur. Ad quẽ dicit ysaias.
Descendant sicut ros uerba mea. Cũ
autẽ nos dñs suorore resꝑserit. & sic¬
citatẽ pectoris nr̃i sius pluuiis irriga¬
uerit: germinabimꝰ inmo florebimꝰ
ut lilium ⁊ imitantes dñm saluatore
qui dicit in cantico canticoꝵ. Ego flos
campi: & lilium conuallium. Et los¬
tur ad sponsam suã quȩ ñ habet ru¬
gam neq maculam. Sicut lilium in

Expanded text:
in quibus tam male habitaverant: diligam in quibus tam male habitaverant: diligam diligentes se, de quibus et in alio loco ait: Ego diligentes me diligo . Qui enim prius irascebar eis propter peccata quae fecerant: nunc miserebor propter clementiam meam. Et ero eis quasi ros; ut fornacem Babylonicam, et caminum aestuantis incendii meo rore restinguam, qui et per Isaac patriarcham ad Jacob servum meum locutus sum: De rore coeli erit habitaculum tuum. Quomodo enim Dominus fit credentibus lumen, via, veritas, panis, vinea, ignis, pastor, agnus, janua, vermis, etnobis vertitur, ad quem dicit Isaias: Descendant sicut ros verba mea . Cum autem nos Dominus suo rore resperserit, et siccitatem pectoris nostri suis pluviis irrigarit, germinabimus, immo florebimus ut lilium, imitantes Dominum Salvatorem, qui dicit in Cantico canticorum: Ego flos campi et lilium convallium , et loquitur ad sponsam suam, quae non habet rugam neque maculam: Sicut lilium in
Abbreviated transcription (Latin):
tes in umbra eiꝰ ⁊ uiuent tritico: et ger¬
minabunt quasi uinen. Memoriale
eius ficut uinum libani. Ephraun
quid mͥ ultra idola: Ego exaudiam
& dirigam eumł ego ut abietem uiren¬
tem: ex me fructus tuus inuentus est.
Lxxͦ. Sanabo habitationes eoꝵ
diligam eos maifeste: quia auersa ẽ
ira mea ab eis. Ero quasi ros: isrł flore¬
bit ut lilium ⁊ & mittet radices suas
quasi libanus: ibunt rami eiꝰ: et erit
quasi oliua fructifera: & odor illius
quasi libami. Conuertentur & sede¬
bunt sub umbra eius bibent & ine¬
briabunt᷑ frumento: & efflorebit sicut
uinea: memoriale eius sicut uinũ
libani. Ephraun quid ei ultra & ido¬
lis: Ego humiliaui eum ⁊ & ego confor¬
tabo illum: ego sicut iumperus con-¬
cdensa⁊ ex me fructus tuus inuentus est.
Conuers is ad penitentiam. & instar
pupilli patrẽ quẽ reliquert̃ cognos¬
centib: respondit deus. Sanabo con¬
tritiones uł habitacła eoꝵ: in quib
fuerant uulnerati siue confractiiuł

Expanded text:
 vivent tritico, et germinabunt quasi vinea. Memoriale ejus sicut vinum Libani. Ephraim quid mihi ultra idola: ego exaudiam et dirigam eum: ego ut abietem virentem, ex me fructus tuus inventus est. LXX: Sanabo habitatores eorum: diligam eos manifeste, quia aversa est ira mea ab eis, ero quasi ros: Israel florebit ut lilium, et mittet radices suas quasi Libanus: ibunt rami ejus, et erit quasi oliva fructifera, et odor illius quasi Libani, convertentur et sedebunt sub umbra ejus: bibent et inebriabuntur frumento, et efflorebit ut vinea memoriale ejus quasi vinum Libani Ephraim. Quid ei ultra lis? ego humiliavi eum, et ego confortabo illum, ego sicut juniperus condensa: ex me fructus tuus inventus est. Conversis ad poenitentiam, et instar pupilli patrem quem reliquerant cognoscentibus, respondit Deus: Sanabo contritiones, vel habitacula eorum in quibus fuerant vulnerati, sive confracti, vel
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ uinuersa uitalia. Aiunt qͥ de besti¬
arum scͥpsere naturis. int̾ om̃s feras in¬
chil esse ursa seuius: cum ꝑdiderit ca¬
tulos. uł indiguerit cibis. Et ñ solum
panthere. pardi. & ursȩ ferociam com¬
minat᷑: s leonis quoq & omiũ bestia¬
rũ quȩ gignunt᷑ in saltib. Et in hec
omina dicit se ẽẽ uertendum quando
ierint ad assyrios: ne cum ibi fuerint
dura ꝑpessi. ñ potentie & indignatio¬
ni dñi s hosttum fortitudi assignent
iniserias suas. Simnulq consideremꝰ.

Expanded text:
eorum universa vitalia. Aiunt qui de bestieorum universa vitalia. Aiunt qui de bestiarum scripsere naturis, inter omnes feras nihil esse ursa saevius cum perdiderit catulos, vel indiguerit cibis; et non solum pantherae, pardi, et ursae ferociam comminatur, sed leonis quoque et omnium bestiarum, quae gignuntur in saltibus: et in haec omnia dicit se esse vertendum, quando ierint ad Assyrios: ne cum ibi dura fuerint perpessi, non 149 potentiae et indignationi Domini, sed hostium fortitudini assignent miserias
Abbreviated transcription (Latin):
ta sapientiȩ tue manifestasti mͥ: imple¬
tiq & saturati eleuauer̃t contra creatorẽ
cor suum. & alterum sibi finxerunt
dm̃÷ quicqͥd biberant & comederant.
gis uerba religarent inter oculos. et
in manib atq in fimbriis pallioꝵ:
ne unqͣm obliuiscerent᷑ dei sui. Et
ero eis quasi leena:. sicut pardus. in
uia assyrioꝵ. Et occurram eis quasi
ursa raptis catulis: & dirumpam
int̾iora iecoris eoꝵ ÷ & consumam eos
ibi quasi leo. Bestia agri scindet eos.
Lxx. Et ero eis quasi panther. &
sicut pardus in uia assyrioꝵ: occur¬
ram eis sicut ursa indigens cibo ⁊ &
dirumpam int̾iora cordis eoꝵ: & de¬
uorabunt eos ibi catuli siluarum ⁊
bestiȩ agri dirumpent eos. Illi ad¬
impleti sunt & saturati. eleuauer̃t
corilasua & obliti funt mei: ego autẽ
ero eis quasi leena. siue panther. de qͦ
plenius diximus. & sicut pardus in uia
assyrioꝵ quando ducent᷑ captiui ab assy¬
riis⁊ & occurram illis quasi ursa raptis
catulis siue indigens cibo: & dirumpam

Expanded text:
ta sapientiae tuae manifestasti mihi . Impletique et saturati elevaverunt contra Creatorem cor suum: et alterum sibi finxerunt deum, quidquid biberant et comederant, gis verba religarent inter oculos et in manibus, atque in fimbriis palliorum, ne umquam obliviscerentur Dei suero eis quasi leaena, sicut pardus in via Assyriorum. Occurram eis quasi ursa raptis catulis, et disrumpam interiora jecoris eorum: Et consumam eos ibi quasi leo, bestia agri sLXX: Et ero eis quasi panther, et sicut pardus in via Assyriorum; occurram eis sicut ursa indigens cibo, et disrumpam interiora cordis eorum, et devorabunt eos ibi catuli silvarum, bestiae agri disrumpent eos. Illi adimpleti sunt et saturati: elevaverunt corda sua, et obliti sunt mei. Ego autem, inquit, ero eis quasi leaena, sive panther, de quo supra plenius diximus: et sicut pardus in via Assyriorum, quando ducentur captivi ab Assyriis: et occurram illis quasi ursa raptis catulis, sive indigens cibo: et disrumpam
Abbreviated transcription (Latin):
bus suis. libent̾ recipio: in ciuitates eoꝵ¬
ñ ingrediar. Hoc qd̾̃ dixit. ñ ingrediar ci¬
uitatem. & iuxta .lxx. sequit᷑. post diĩm
ambulabo: quid̃a sic int̃p̃tati sunt. ut
dicerent dño popłm respondisse. & ẽẽ sen¬
clementiã tuam & nr̃a delicta ñ punis. &
polliceris te scm̃. atq clementẽ in nr̃i medio
uersaturum: iccirco & ego maloꝵ hominũ
ñ ingrediar ciuitatem. nec ero de numero
peccatoꝵ: s ambulabo post dñm dm̃nr̃m.
Hebrei autẽ ex ꝑsona dĩ ita edisserunt. Non
te derelinquam : ñ ibo ad aliam gentem:
nec ingrediar alteram ciuitatẽ. P ost
dñm ambulabunt: quasi leo rugiet: qͥa
ipse rugiet. & formidabunt filii maris : &

Expanded text:
bus suis libentbus suis libentnon ingrediar. Hoc quod dixit, non ingrediar civitatem, et juxta LXX sequitur: post Dominum ambulabo, quidam sic interpretati sunt, ut dicerent Domino populum respondisse, et esse senclementiam tuam, et nostra delicta non punis, et polliceris te sanctum et clementem in nostri medio versaturum; idcirco et ego malorum hominum non ingrediar civitatem: nec ero de numero peccatorum; sed ambulabo post Dominum Deum meum. Hebraei autem ex persona Dei ita edisserunt. 131 Non te derelinquam: non ibo ad aliam gentem: nec ingrediar alteram civitatem. Post Dominum ambulabunt: quasi leo rugiet: quia ipse rugiet: et formidabunt filii maris, et
Abbreviated transcription (Latin):
Datur gͦ nobis suspitio qd̃ sodoma & gomor¬
ra pͥncipes fuerunt in peccato. & adama
& sebonn earũ exempla factȩ sunt: & qd po¬
tentes potent̃ torm̃ta patiantur. Et seruus
qui scit uoluntatem dñi sui & ñ facit eam:
uapulabit multis. Unde & eccłiastici si is
Ad hereticos quoq deceptumq ab eis
popłm loquit᷑ ds. qd̾ nisi egerut peniten¬
tiam. ponant᷑ sicut adama & seboum: &
nullam spem habeant salutis. Rursũ
q clem̃tissimꝰ pat̃ dicit suam se mutare
sententiã. & peniteri qd talia sit locutus:
am ꝓuocet. Non faciã inquit infurore meo:
ñ disꝑdam ephraimn. Quiantũ inqͥt in me
ẽ. quantũ egocupio. si errorem ueritate
correxerit. si me magis amauerit quam
pͥncipes hereseos. deus eñi ego sum & non
homo: lapsis manũ porrigam. errantes
ad salutẽ uocabo. Et quia sc̃s sum: ꝓpt̾ea
ñ ingrediar ciuitatem. conciliabula et
urbes hereticorũ. foras exeuintes de urbi¬

Expanded text:
Datur ergo nobis suspicio, quod Sodoma et GomorDatur ergo nobis suspicio, quod Sodoma et Gomorrha principes fuerint in peccato, et Adama et Seboim earum exempla sectatae sint, quod potentes potenter tormenta patiantur : et servus qui scit voluntatem Domini sui, et non facit eam, vapulet multis . Unde et Ecclesiastici viri, si Ad haereticos quoque deceptumque ab eis populum loquitur Dominus, quod nisi egerit poenitentiam, ponantur sicut Adama et Seboim, ut nque clementissimus Pater dicit se mutare suam sententiam, et poenitere quod talia sit locutus, nem provocet. Non faciam inquit in furore meo, non disperdam Ephraim, quantum, inquit, in me est, quantum ego cupio, si errorem veritate correxerit, si me magis amaverit quam principes haereseos. Deus enim ego sum, et non homo: lapsis manum porrigam, errantes ad salutem vocabo; et quia sanctus sum, propterea non ingrediar civitatum conciliabula et urbes haereticorum: foras exeuntes de urbi
Abbreviated transcription (Latin):
homo. Homo ad hoc punit ut ꝑdat. ds
ad hoc corripit ut emendet. In medio
tui sc̃s l& ñ ingrediar ciuitatẽ. hocẽñ
sum unus de his qui ͥrbib habitant qͥ
humanis legib uiuunt. qui crudelita¬
tem arbitrant᷑ iusticiã. qͥb itis sũmum
sũma malicia ẽ. Mea autẽ lex mneaq ui¬
sticia ẽ. saluare correctos. Possumꝰ & alit̃
dicere. Quia pͥmus cam parricida extru¬
xit ciuitatẽ in nomine filii sui enoch: in
huiꝰcemodi urbem dñs ñ ingredit᷑. quȩ
scelere & sanguine ac par ricidio fabrica¬
ta ẽ. Sin autẽ uoluertiꝰ legere qͦmͦ dabo
te ephrann. ꝓtegam te isił: sic intelligen¬
dunẽ. Qitid tibi faciam: Num ꝓteclio¬
ne dignus es qui tanta fecisti: Notandum
quoq quod ubi contra iudam dr id ẽ po¬
pulum diiñ adama ponit᷑ & seboun: s sodo¬
ma & gomorra. Legunꝰ em̃ in ysaia. Audite
eis puluerẽ pedũ suoꝵ. dr de ea quod in
die iudicii tolerabilius sit t̾rȩ sodomorũ

Expanded text:
homo. Homo ad hoc punit ut perdat, Deus homo. Homo ad hoc punit ut perdat, Deus ad hoc corripit ut emendet. In medio tui sanctus, et non ingrediar civitatem, hoc est, non sum unus de his, qui in urbibus habitant, qui humanis legibus vivunt, qui crudelitatem arbitrantur justitiam, quibus jus summum summa malitia est; mea autem lex meaque justitia est salvare correctos. Possumus et aliter dicere: quia primus Cain parricida exstruxit civitatem in nomine filii sui Enoch, in hujuscemodi urbem Dominus non ingreditur, quae ex scelere et sanguine et parricidio fabricata est. Sin autem voluerimus legere, quomodo dabo te, Ephraim, protegam te, Israel? Sic intelligendum est: Quid tibi faciam? num protectione dignus es, qui tanta fecisti? Notandum quoque quod ubi contra Judam dicitur, id est, populum Dei, non Adama ponitur et Seboim, sed Sodoma et Gomorrha. Legimus enim in Isaia: Audite eis pulverem pedum suorum, dicitur de ea, quod in die judicii tolerabilius erit terrae Sodomorum