comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃ẽ suũ amnon. Sic iudei intelligunt᷑ suꝑ m̃sas suas tractasse de nece
innocentis.xp̃i: ideoq ꝑ m̃sã debeniꝰ intelligere collationẽ u̾boꝵ illoꝵ
ultione iniqͥtatis m̃se sue. In captionẽ qͦq ut ipsi capiant᷑. Fiat illis etiã
in scandalũ. hoc ẽ in ruinã. uł offensionẽ siue rixã: quatiꝰ offensam
ip̃is di incurrentes. ruinã patiant᷑ dapnatiõis. & int̾ se rixas gera
& contentiones. Scandalũ siqͥdẽ grecũ ẽ: & sonat in latino sermone
offensã. ruinã uel rixã. Pro offensione enĩ & ruina ponit᷑. nͥ dñs dic̃.
Uẽ qͥ scadalirauerit unũ de pusillis istis. idest qͥ offenderit uł ruere
scandalirati st̃. idest rixati. hic aut̃ sub utroq sensu accipi potest
Et in retributionẽ inquit. ut qualia fecer̃t in xp̃m. talia retribuans ei.
Et utiq itaq contigit. Uerbi gr̃ã. N oluert̃. rp̃i nom̃ delere de t̾ra. no¬

Expanded text:
trem suum Ammon . Sic Judaei intelliguntur super mensas suas tractasse de nece trem suum Ammon . Sic Judaei intelliguntur super mensas suas tractasse de nece innocentis Christi, ideoque per mensam debemus intelligere collationes verborum illorum, fiat illis etiam in scandalum, hoc est in ruinam, vel offensionem; sive in rixam, quatenus offensam omnipotentis Dei incurrentes, ruinam patiantur damnationis; et inter se rixas gerant et contentiones. Scandalum siquidem Graecum est, et sonat in Latino sermone offensam, ruinam, vel rixam: pro offensione enim et ruina ponitur, ubi Dominus dicit: Vae qui scandalizaverit unum de pusillis istis , id est qui offenderit, vel ruere scandalizati sunt , id est rixati: hic autem sub utroque sensu accipi potest. Et in retributionem, inquit, ut qualia fecerunt in Christum talia retribuantur illis, et utrique ita contigit. Verbi gratia, voluerunt Christi nomen delere de terra, no
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ & de philosophis gentiũ dr̃ qd̾ tradiderit illos d̾s in reꝓbũ sen¬
sũ. O cłos ut ñ uideant. Ocuł qͥdẽ corporeis uidert̃ iudei dñm. &
multa miracła ab eo fieri. s qr ĩmoderate t̾renis negotiis intende¬
bant. ocułꝰ fidelitatis & amoris nequaꝗͣ meruer̾t illũ cernere. Ei
aures ut ñ audiant. subaucł ꝑmisit eis hab̾e. Audiert̃. xp̃m aurib
arnis: s ñ audiert̃ a urib cordis. quas dñs requirebat cũ diceret
Qui habet aures audiencdi audiat. Cecitas gͥ & surditas atq meis
inuidentie usq in hodiernũ diẽ in iudeis manet. qi dũ uolunt obe¬
dire eugłio ad hoc ut in xp̃m credant. liuore inuidie succensi. sẽ¬
ꝑ inuident saluci gentiũ. fĩat m̃sa eoꝵ in laqueũ. Ad m̃sã solent
tractare ĩpui de nece innocentũ. sic̃ herodes de obtrũcationẽ beati
ioħis. & olefernes spurcissimꝰ de uolatione iudich. Solent etiam
eos uocare ad mensã. ut dolo illos int̾ficiant. sic̃ absalon int̾fecit fra¬

Expanded text:
s in reproborum sensum: oculos ut non videant. Oculis quidem corporis viderunt Judaei Dominum, et multa miracula ab eo fieri; sed quia immoderate terrenis negotiis intendebant, oculis fidelitatis et amoris nequaquam meruerunt illum cernere. Et aures ut non audiant, subaudi permisit eis habere. Audierunt Christum auribus carnis, sed non audierunt auribus cordis, quas Dominus requirebat, cum diceret: Qui habet aures audiendi, audiat . Caecitas igitur et surditas atque mens invidentiae usque in hodiernum diem in Judaeis manet, quia dum nolunt obedire Evangelio, ad hoc ut in Christum credant, livore invidiae succensi, semper invident saluti gentium. Fiat mensa eorum in laqueum. Ad mensam solent tractare impii de nece innocentum, sicut Herodes de obtruncatione beati Joannis: et Holofernes spurcissimus de violatione Judith . Solent etiam eos vocare ad mensam, ut dolo illos interficiant: sicut Absalon interfecit fra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uitã. xp̃i ex mortuis uideis infidelib: Sienĩ illi sua morte infide¬
litatis reconciliationẽ p̾stiter̃t mundo. nos qͥ infilitate mortui ñ su¬
niꝰ ad uitã alioꝵ quasi uiui ex mortuis seruati sumꝰ. Qd̃ si deliba¬
tio sc̃ã. & massa. Delibatio ẽ. degustatio quedã. sine pͣcie alicuius
rei: u̾bi gr̃a. quando particula accipit᷑ ex massa consꝑse farme
uiꝰ substantie ẽ. diuisa ꝑ partes in eadẽ ꝑmaneat natura. & uniꝰ
saporis & qualitatis sit. sic̃ ex ferm̃tata farina dinoscit᷑. Hic aut̃
delibatio scos significat apłos. massa uͦ patres scõs. abrahã ysaac.

Expanded text:
per vitam Christi ex mortuis Judaeis infidelibus? Si enim illi sua morte infidelitatis reconciliationem praestiterunt mundo, nos qui in infidelitate mortui non sumus, ad vitam aliorum quasi vivi ex mortuis servati sumus. Quod si delibatio sancta est et massa. Delibatio est degustatio quaedam, sive primitiae alicujus rei. Verbi gratia: quando particula accipitur ex massa conspersae farnius substantiae est, divisa per partes, in eadem permaneat natura, et unius saporis et qualitatis sit: sicut ex fermento farina dignoscitur. Hic autem de
Abbreviated transcription (Latin):
iã ꝓpħam dicit. Celũ & t̾rã ego impleo. Ideo eñĩ ñ concluditur
loco: qr in eo consistit omĩs locus. Presidendo siqͥd̾e sustinet omĩa
sustinendo p̾sidet. implendo circundat: circundando implet.
In uerb̾ gͦ apłi. sensus huiꝰmodi ẽ. Ne dixeris in corde tuo õ qͥ
lũ post ascensionẽ eiꝰ ita ẽẽ in celo ut ñ sit int̾ra. aut ita ẽẽ deor¬
sũ in abisso apud inferos. ut te sursũ positũ ignoret. s crede illũ
iͥq ẽc p̾sentẽ scd̾m diuinitatẽ sic̃ de eo đr. Sapientia atting̾ a fi

Expanded text:
am dicit: Coelum et terram ego impleo . Ideoque enim non concluditur loco, quia in eo consistit omnis locus. Praesidendo siquidem sustinet omnia, sustinendo praesidet, implendo circumdat, circumdando implet. In verbis ergo Apostoli sensus hujusmodi est: Ne dixeris in corde tuo, o quilum post ascensionem ita esse in coelo, ut non sit in terra: aut ita esse deorsum in abysso apud inferos, ut te sursum positum ignoret, sed crede illum ubique esse praesentem secundum divinitatem, sicut de eo dicitur: Sapientia a
Abbreviated transcription (Latin):
xpͥm deducere. aut qͥs decendet in abyssũ. hoc ẽ xp̃m ex mortuis
reuocare. hec u̾ba parti s̃ moysi. partĩ apłi. Quando moyses ded̾
uideis lege dix̾ eis. Ne dixeris o uidee in corde tuo .i. ne fingas in
mente tua. Qͥs ibi ͭ in celũ ut ide mͥ afferat d̾i mandantũ ᷤ a ut
qͥs descendet in abissũ. ut inde mͥ illud mandatũ afferat: Non ẽ¬
ore tuo & in corde tuo & in p̾fentia tua scͥptũ. uł etiã ipse ds̃

Expanded text:
m deducere, aut quis descendet in abyssum? hoc est Christum ex mortuis revocare. Haec verba sunt partim Moysi, partim Apostoli. Quando Moyses dedit Judaeis legem, dixit eis: Ne dixeris in corde tuo, id est ne fingas in mente tua, quis ibit in coelum, ut inde mihi afferat Dei mandatum? Aut quis descendet in abyssum, ut inde miore tuo et in corde tuo, et in praesentia tua scriptum, vel etiam ipse Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ oꝑib legis .i. circũtisione ocio salb̾i ceterisq legalib oꝑib. Iusticia
que ex lege ẽ uiuere homniẽ in se faciebat. qi ñ int̾fiebat᷑. ẜ remi¬
ũ gͦ illiꝰ iusticie nichil aliud erat qͣm uita p̾sens. que ñ tollebatur.
Nuet in ea dic̃ i. mortẽ p̾sentẽ euadet. Siqͥs uͦ sp̃italit̾ ea que lex p̃¬
cipit impleuerit. licet in p̾senti tẽꝑalit̾ ñ remuneret᷑. in futuro
t̾n remunerationis causa uitã et̾uã accipiet .i. p̾sentissimũ omp̃is

Expanded text:
est circumcisione, otio sabbabi, caeterisque legalibus operibus. Justitia quae ex lege est, vivere hominem in se faciebat, quia non interficiebatur. Praemium ergo illius justitiae nihil aliud erat quam vita praesens quae non tollebatur. Vivet in ea dicit, id est mortem praesentem evadet: Si quis vero spiritualiter ea quae lex praecipit impleverit, licet in praesenti tempore non remuneretur, in futuro tamen remunerationis causa vitam aeternam, id es
Abbreviated transcription (Latin):
qm si ex oꝑib legis quis potuisset iustificari & ꝓ ilł mereretur
ad fidẽ xp̃i ꝑuenire. om̃s illi uocati eẽnt & saluati. Gentiles aut̾
qui legẽ ignorabant. a salute fuisent alicni. Salus gͦ gͣtis a. do

Expanded text:
quoniam si ex operibus legis quis potuisset justificari, et pro illis mereretur quoniam si ex operibus legis quis potuisset justificari, et pro illis mereretur ad fidem Christi pervenire, omnes illi vocati essent et salvati, gentiles autem qui legem ignorabant, a salute fuissent alieni. Salus ergo gratis a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. qr mox ut natꝰ ẽ offendert in eũ herodes & uidei. necantes
ꝓ eo paruulos. Deinde sic̃ eugłm narrat. scandalirabant᷑ in eũ
& multi discpłoꝵ eiꝰ. audientes u̾bũ scandalirati st̃. & iã ñ ambu¬
labant cũ illo: & insuꝑ in passione eiꝰ discpłi relicto eo fugeriiis.
Om̃is qͥ crediderit in eũ .i. in xp̾m qͥ unꝰ ee̾ntie ẽ cũ patre o sp̃¬
sc̾o. & p̾cepta illiꝰ custodierit. ñ con confundet᷑ .i. ñ erubescet in
sententia qua dãpnabunt᷑ reꝓbi & infideles. audientes ab illo.
ite maledicti in ignẽ et̾nũ. s pociꝰ letabit᷑ audienᷤᷤ ab illo cum
ceteris electis. uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnum
qͦd uob̾ paratũ ẽ ab origine mundi. Et qr pocerat aliqͥs obicere
apło quare non oras ꝓ increduł tue gentis. uel etiã ne suꝑbi¬
rent gentiles & despirent iudeos. subd̃ apłs. fr̃es qͥ mecũ in¬
ꝓ ilł in salutẽ: ꝓ iudeis scił increduł ut saluent᷑. ħ bi demonst᷑t

Expanded text:
catur, quia mox ut natus est, offenderunt in eum Herodes et Judaei, necantes pro eo parvulos : deinde sicut Evangelium narrat scandalizabantur in eo: et multi discipulorum, ejus audientes verbum, scandalizati sunt, et jam non ambulabant cum illo, et insuper in passione ejus discipuli relicto eo fugerunt : omnis qui credit in eum, id ncto, et praecepta illius custodierit, non confundetur, id est non crubescet in sententia qua damnabuntur reprobi et infideles, audientes ab illo: Ite, maledicti, in ignem aeternum, sed potius laetabitur, audiens ab illo cum electis caeteris: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Et quia poterat aliquis objicere Apostolo quare non oras pro incredulis tuae gentis, vel etiam ne superbirent gentiles et despicerent Judaeos, subdit Apostolus. CAPUT pro illis in salutem, pro Judaeis scilicet incredulis, ut salventur: ubi demonstrat,
Abbreviated transcription (Latin):
at̃ om̃s in se credentes. hanc iusticiã adp̾hender̾t gentes. ñ loci
i approyͥnqͣndo. s fide credendo. qm̃ fide accedit᷑ ad eã. Uñ & ap¬
bellatur iusticia ex fide. Ifrł nͦ sectando legẽ iusticie. idest obser¬
uantiã legalẽ. ꝑ qͣm se iustificari posse putabat. sine fide xp̃i. in
lege̾ iusticie. idest in legẽ engłi uͥ iustificat᷑ homo ꝑ fidẽ. xp̃i. ñ

Expanded text:
 omnes in se credentes. Hanc justitiam apprehenderunt gentes, non loco ei appropinquando, sed fide credendo, quoniam fide acceditur ad eam; unde et appellatur justitia ex fide. Israel vero sectando legem justitiae, id est, observantiam legalem per quam se justificari posse putabat sine fide Christi, in legem justitiae, id est in legem Evangelii ubi justificatur homo per fidem Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb głificet᷑ in uasa mĩe .i. in ipsos hebreos qͦs p̾parauit in głam
suã. ut in eiᷤᷤ głificet᷑ & laudet᷑. qͦd eripiens illoᷤ de egẏpto inunicis
eoꝵ int̾fectis. mare rubrũ tͣndux. & reꝓmissionis t̾rã tͣdidit. qͦs
& uocauit nos .i. qͦs uocauit ad fidẽ suã sic̃ & nos apłos alio̾q cre
ricationẽ ade. peccatores nascuntur. & dãpnatione digni. atq. scd̾m¬
suũ meritũ debuerant om̃s perire. Qd̃ uͦ pauci saluant᷑ qui de ua¬
sis ire in uasa mĩe tranferunt᷑. id̾o fit ut mĩa appareat auctoris in
his qͥ a morte et̾ua lib̾ant᷑. Et quodplures st̃ qͥ pereunt remanen¬
do in uasis ire. peccatis ypedientib. indiciũ ẽ merito om̃s debuisse
bant gentiles a fide rp̃i dicentes eos ñ posse saluari. subd̃ apłs. Hon
solũ ex iudeis uocauit ad fidẽ suã. s etiã ex gentib. sicuti in osee dic̃.

Expanded text:
 in vasa misericordiae, id est Hebraeos, quos praeparavit in gloriam suam, ut in eis glorificetur et laudetur, qui eripiens illos de Aegypto, inimicis eorum interfectis, mare Rubrum transduxit, et repromissionis terram tradidit. Quos et vocavit, id est quos vocavit ad fidem suam, sicut ricationem Adae peccatores nascuntur, et damnatione digni, atque secundum meritum suum debuerant omnes perire. Quod vero pauci salvari meiae transferuntur, ideo fit ut misericordia appareat auctoris in his qui a morte aeterna liberantur, et quod plures sunt qui pereunt remanendo in vasis irae, peccatis praepedientibus, indicium est merito omnes debuisse bant gentiles a fide Christi, dicentes eos non posse salvari, subdit Apostolus: non solum ex Judaeis, vocavit ad fidem suam, sed etiam ex gentibus. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gomorra facti eẽmꝰ. Nisi apłi qͥ extiter̾t semen totiꝰ messis creden¬
tiũ seminati a dño ꝑ uiu̾sũ orb̃e credidissent in illũ. sic̃ sodomi¬
ti postmodũ credider̾t ex uideis. qͥ perissent nͥ apłicũ sem̃ man¬
pͥatre fuisset. perissent uidei. perissent apłi qͥ relicto eo fugert
perissemꝰ & nos. qͥ d gͦ dicemꝰ : oc dicemꝰ qͦd gentes que ñ sectabañ
iusticiã legis. circũcisionẽ uideł ociũ sabbati. uictimas legales.
apphender̾t iusticiã fidei eugłice. Unde & subait. Iusticiã aute di¬
co app̃hendisse gentes que ex fide ẽ. qi fides rp̃i iustificat eredent
dũ in ea baptirantur. & fructꝰ iusticie ac fidei oꝑant᷑. Nel certe

Expanded text:
miles facti essemus. Nisi apostoli qui exstiterunt semen totius messis credentium, seminati a Domino per universum orbem, credidissent in illum, sicut Sodomiti postmodum crediderunt ex Judaeis qui perissent, nisi apostolicum semen manre servatus fuisset perissent Judaei, perissent apostoli qui relicto eo fugerunt, perissemus et nos. Quid ergo dicemus? Hoc dicemus, quod gentes quae non sectabantur justitiam, legis circumcisionem videlicet, otium sabbati, victimas legales, apprehenderunt justitiam, fidei Evangelicae; unde subdit: justitiam autem, dico apprehendisse gentes, quae ex fide est; quia fides Christi justificat credentes: dum in ea baptizantur, et fructus justitiae ac fide
Abbreviated transcription (Latin):
humani generis ex massa peccati &e ꝑditionis .i. er massa human ige¬
ris habet potestatẽ aliud uas in honor̃e facere .i. unũ ad hoc creare
ut ip̃se honoret᷑ in illo. & honoret eũ uocando ad fide suã &e sabuando
usigenio artis sue figłs quedã ex ilł ex coquendo ꝑ igñe a uicio maᷤ¬
s purificauerit: nũqͥd in his magnificari ñ potest ͤ qͦd aunt̾e que¬
a in purificata ditit. ñ redarguendꝰ ẽ. q insua potestate
ubsistit: sua cii ẽ massa. Qd si uolens ds̃ ostende ira. s notã face¬
re potentiã suã. sustinuit in multa patientia uaa ixe .aptata rã

Expanded text:
humani generis, ex massa peccati et perditionis, id est ex massa humani generis habet potestatem aliud vas in honorem facere, id est unum ad hoc creare, ut ipse honoretur in illo, et honoret eum vocando ad fidem suam, et salvandm ingenio artis suae figulus quaedam ex illis excoquendo per ignem a vitio massae purificaverit, nunquid in his magnificari non potest? Quod autem quaedam impurificata dimittit, non redarguendus est quia in sua potestate subsistit. Sua enim est massa. Quod si Deus volens ostendere iram et notam facere potentiam suam, sustinuit in multa pa
Abbreviated transcription (Latin):
milit̾ & de iudeis. qd̾ apertũ ẽ. Y saias aut̃ clamabat ꝓ isrł. idest ꝓ cau¬
sa isrłis. Si fuerit numerus filioꝵ isrł tamqͣm arena maris. reli¬
quiȩ salue fient. Sicut hominib incognitꝰ ẽ areue maris nume¬
rus. ita & p̾multitudine sui innumerabił factus ẽ popłs isrłiti¬
cus. Quib sic multiplicatis & onerib peccatoꝵ p̾grauatis. reliqͥe

Expanded text:
Israel, id est causa Israelis, si fuerit numerus filiorum Israel, tanquam arena maris, reliquiae salvae fient. Sicut hominibus incognitus est arenae maris numerus, ita et prae multitudine sui, innumerabilis factus est populus Israeliticus. Quibus sic multiplicatis, et oneribus peccatorum praegravatis, reliquiae
Abbreviated transcription (Latin):
quabit enĩ regnũ celoꝵ: s illi sẽꝑ studuer̃t contͣdicere dicentes.
Nescimꝰ h̾c unde sit. Solet etiã nutrix extendẽ manꝰ. ut delecta¬
tꝰ is qͥ nutrit᷑. uenienco ad eã discat ambulare. Et popłs isrłiticͦ
adinodũ erat clausus : qr gressus bone oꝑationis. ñ habebat.
te ad me õs qͥ laboratiᷤᷤ & oneratis estis. & ego reficiã uos. S ille
neglectis eiꝰ oonoꝵ beueficiis. gressts retro in infidelitatẽ retorsit.
łita sũ. ex semine abrahã de tͥbu beniamin qͥ ñ sũ repulsus. s cũ aliis
ꝑ fidẽ xp̃i saluatꝰ. Si em̃ ex toto repulisset popłm suũ isrł. me ñ salua¬
ret. qͥ de eoꝵ ꝓsapia originẽ duco. Non repulit d̾s plebẽ suã quã p̾scut.
ẜ rescientia p̃destinationẽ p̾cedit. & ñ omĩa que p̾sciunt᷑. p̃destinañ.¬

Expanded text:
quabit enim regnum coelorum , sed illi semper studuerunt contradicere, dicentes: quabit enim regnum coelorum , sed illi semper studuerunt contradicere, dicentes: Nescimus hunc unde sit . Solet etiam nutrix extendere manus, ut delectatus is qui nutritur veniendo ad eam discat ambulare: et populus Israeliticus admodum claudus erat, quia gressus bonae operationis jam non habebat, te ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Sed ille, neglectis ejus donorum beneficiis, gressus retro in infidelitatem retrorsit.aelita sum, ex semine Abraham, de tribu Benjamin, qui non sum repulsus, sed cum aliis per fidem Christi salvatus. Si enim ex toto repulisset populum suum Israel, me non salvaret, qui de eorum prosapia originem duco. Non repulit Deus plebem suam quam praescivit. Praescientia praedestinationem praecedit, et non omnia quae praesciuntur, p
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ mͥ. Totã diẽ appellat totũ tẽpus. dñice p̾dicatioĩs. usq ad paᷤᷤ¬
sionẽ illiꝰ. Q uilicet manꝰ suas ad eundẽ popłm extend̃. qr mnune¬
ra beneficioꝵ suoꝵ largissima bonitate exhibuit. Ea pansio eteu
manuũ. donationẽ munerũ designat. Et̃ ille d̾r mauꝰ expande:
qͥ poscentib beneficia largissime tribuit. Nã mortuos illoꝵ susci¬
tauit. diu̾sas infirmitates morboꝵ curauit. esurientes & fame¬
licos panib suis pauit. multaq innumerabilia bona eis impend̃.
qͥb sẽꝑ illi contͣdixer̃t dicentes de illo. in beelrebub pͥncipe demo¬
rũ eicit demonia. & ñ ẽ hic homo a dõ qͥ sabb̾m ñ custodit. Siue
etiã manꝰ ex pand̃: dũ eas in cruce affigi ꝑmisit. Est qͦq consue¬
tudo patrũ. ut expandant brachia qͥb Rarissimoᷤᷤ filios amplexeã.
& ingremiũ suũ collocent. Sic dñs iudeos amplexari uoluit. O
in sinũ sue caritatis trahere dicens eis. Penitentiã agite ad ꝓpͥn¬

Expanded text:
nicae praedicationis usque ad passionem illius. Qui videlicet manus suas ad eumdem populum extendit, quia munera beneficiorum suorum largissima bonitate exhibuit. Expansio enim manuum, donationem munerum designat. Et ille dicitur manus expandere, qui poscentibus beneficia largissime tribuit. Nam mortuos illorum suscitavit: diversas infirmitates morborum curavit, esurientes et famelicos panibus suis pavit, multaque innumerabilia bona eis impendit, quibus semper illi contradixerunt dicentes de illo: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia , et: Non est hic homo a Deo, quia sabbatum non custodit . Sive etiam manus expandit, dum eas in cruce affigi permisit. Est quoque consuetudo patrum ut expandant brachia quibus carissimos filios amplexentur, et in gremium suum collocent: sic Dominus Judaeos amplexari voluit, et in sinu suae charitatis trahere, dicens: Poenitentiam agite, appropin
Abbreviated transcription (Latin):
sitit ueniat ad me & bibat. noluert ad eũ uenire credendo. idoq
ñ audiert. qr ñ fuert̾ obedientes. quomͦ aut̃ audient sine pdican
iudeis ẽẽ missos a xp̃o. quoꝵ ministerio docerent᷑. s illi ꝑsecuti s
s qr repellitis illud. ecce conu̾tim᷑ ad gentes. Nuic ẽ qͦd subcł. oo¬
mnͦ aut̾ p̾dicabt̃ eis p̾dicatores u̾bũ uite nͥ mutant᷑  & ẽ sensus.
Ipsi occidert̃ p̾dicantores qͦcdã ad se missos. sic̃ iacobũ frẽm io¬
hannis. & ctepħm. Reliqͦs uͦ flagellantes a se expuler̃t. Qd aut̃
dic̃ qͦmͦi p̾dicabunt nͥ mutant᷑: ita potest uno mͦ intelligi. Neqͦꝙͣ.
nos apłi ad officiũ p̃dicationis accede potuissemꝰ. nͥ gr̃a dĩ qua
ꝓtegim᷑ admoniti. directi fuissemꝰ pͥmũ uideis u̾bũ uite adnun¬
ciare. deinde gentib. Ideoq inexcusabiles er̃t uidei de aduen¬

Expanded text:
sitit, veniat ad me et bibat , noluerunt ad eum venire credendo. Ideoque sitit, veniat ad me et bibat , noluerunt ad eum venire credendo. Ideoque non audierunt, quia non fuerunt obedientes. Quomodo autem audient sine praJudaeis esse missos a Christo, quorum ministerio docerentur: sed illi persecuti sunt sed quia repellitis illud, ecce convertimur ad gentes . Hinc est quod subdit. Quomodo autem praedicabunt eis praedicatores verbum vitae, nisi mittantur? Et est sensus: Ipsi occiderunt praedicatores quosdam ad se missos, sicut Jacobum fratrem Joannis, et Stephanum: reliquos vero flagellantes a se expulerunt. Quod autem dicit: Quomodo praedicabunt, nisi mittantur? ita potest uno modo intelligi: Nequaquam nos apostoli ad officium praedicationis accedere potuissemus, nisi gratia Dei qua protegimur admoniti, directi fuissemus, primum Judaeis verbum vitae annuntiare, deinde gentibus: Ideoque Judaei excusabiles non erunt de adven
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ .i. om̃iũ hominũ. Dues aut̃ iccirco dr in õs qͥ inuocant. illũ. qͥa
potest õs in se credentes a p̾sentib tͥbulationib eruere. & ad uitã
et̾nã ꝑducere. reddens p̾miũ eis a se ꝓmissũ. Uel ideo d̾r diues. qr
potens ẽ gentiles exaudire & saluare. sic̃ & iudeos. qr ꝑsonarũ accep¬
tio ñ ẽ ap̃ illũ. nec sic intendit um. ut se deneget alteri. Ergo si uor
d̾s exaudire õs misericordit̾ potest. nec dũ unũ audit. alteriꝰ p̾cũ
obliuiscit᷑. Quaꝓpt̾ subinfert. Omĩs eñi qͥcũq inuocauerit nom̾
diũ salius erit. Qͥ cũq inuocauerit nom̃ dni sic̃ inuocari debet.
in quẽ ñ credidert : & iccirco ñ saluant᷑ qr ñ inuocant. Aut qͥ mod
Audiert̾ aure corporis. s ñ aure m̃tis. quas dñs requirebat inqͥeis.
Qͥ habet aures audiendi audiat. Insuꝑ etiã adu̾tert aures suas
ne audirent u̾ba eiꝰ. quando illo clamante in tẽplo & dicente siqͥs

Expanded text:
nvocant illum, quia potest omnes in se credentes a praesentibus tribulationibus eruere, et ad vitam aeternam perducere, reddens eis praemium a se promissum. Vel ideo dicitur dives, quia potens est gentiles exaudire et salvare, sicut et Judaeos, quia personarum acceptio non est apud illum: nec sic intendit uni, ut se deneget alteri. Ergo si vox o magis omnipotens Deus exaudire omnes misericorditer potest, nec dum unum audit alterius precum obliviscitur: quapropter subinfert: Omnis enim quicunque invocaverit nomen Domini, salvus erit. Quicin quem non crediderunt? Et idcirco non salvantur, quia non invocant. Aut quomodo udierunt: Audierunt aure corporis, sed non aure mentis, quas Dominus requirebat, inquiens: Qui habet aures audiendi audiat . Insuper et averterunt aures suas ne audirent verba ejus, quando illo clamante in templo et dicente: Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
sticiã: ore aut̃ confessio fit ad salucẽ. S roseqͥt᷑ dilegentiꝰ qd̃ suꝑi
de fide tetigerat. fides in corde locanda ẽ. que dm̃n tͥnitatẽ ha¬
b̾e in ꝑsonis. & unitatẽ in om̃ipotentia. maiestatis credat. fili
ce exhibita ñ hesitet. In ore etiã confessio debet eẽ. q ficles cordi
ꝓm̃da ẽ officio oris. Illa enĩ confessio fit ad salutẽ. si tam̃ exorna¬
ta fuerit bonis oꝑib ꝑ spatiũ uite. Nã alit̾ fides sine oꝑib mortu¬
a ẽ. N on dic̃ de salute corꝑis qua potiunt᷑ etiã qͥ ñ confitent᷑ dm̃.¬

Expanded text:
stitiam, ore autem confessio fit ad salutem. Prosequitur diligentius quod superius de fide tetigerat. Fides in corde locanda est, quae Deum trinitatem habere in personis, et unitatem in omnipotentia majestatis credat, filiuce exhibita non haesitet. In ore etiam confessio debet esse: quia fides cordis promenda est officio oris. Illa enim confessio fit ad salutem, si tamen exornata fuerit bonis operibus per spatium vitae. Nam aliter fides sine operibus mortua est . Non dicit de salute cor
Abbreviated transcription (Latin):
peccato. peccatũ humani generis. seu diabolũ. qͥ ẽ auctor peccati.
ut iusticia qͣm lex p̾figurabat in sacficiis suis. in agno scił & ariete
nificabant. Qui eñi scđ̃m carnẽ st̃. id ẽ qͥ carnalit uiuunt. & car¬
ialib delectationib fruunt᷑. que carnis st̃ sapuint. hoc ẽ e iarna¬
lia & tẽporalia solũm reqͥrt. ñ curantes de sp̃italib. Qͥ uero sed̃m
sp̃m uiuunt. id ẽ qͥ scdđm qd ipse docet & eiꝰ uoluntas ẽ uinunt. que
st̃ sp̃c sentiunt. id ẽ sp̃italia seiꝰtant᷑ gaudia patriae celestis que¬
rentes. Alit̾. Nomo ex duab su̾stantiis subsistit excarne & anim
Si actus carnis suꝑauerint affectũ m̃tis: carnalia ac te̾poralia
te sp̃italia sectat̃. Nam prudentia carnis. mors ẽ. Prudentia car
nis siue carnalis. hominis ẽ. malũ ꝓ malo redde carnalia de¬
sideria sectari. que siquis impleuerit mort̾e et̾nã sͥ adquirit. ẜhi¬
losophi defimert prudentiã ẽẽ. bona temporalia appetere. & ma

Expanded text:
peccato peccatum generis humani, seu diabolum, qui est auctor peccati, ut justitia quam lex praefigurabat in sacrificiis suis, in agno scilicet, ariete, naliter vivunt, et carnalibus delectationibus fruuntur, quae carnis sunt sapiunt, hoc est carnalia et temporalia solummodo requirunt, non curantes de spiritalibus: qui vero secundum spiritum vivunt, id est secundum quod ipse docet et ejus voluntas est vivunt: quae sunt spiritus sentiunt, id est spiritalia sectantur, gaudia patriae coelestis quaerentes. Aliter: homo ex duabus substantiis consistit, ex carne videlicet et anima. Si actus carnis superaverint affectum mentis, carnalia et temporalia entia carnis mors est. Prudentia vero carnis sive carnalis est malum pro malo reddere, carnalia desideria sectari, quae si quis impleverit, mortem aeternam sibi acquirit. Philosophi definierunt prudentiam esse bona temporalia appetere, et mala
Abbreviated transcription (Latin):
ri a corpore mortali & corruptibili. ꝑ qd̃ trahunt᷑ ad concupiscentiã.
S ñ om̃s homines lib̾abunt᷑ ab hoc corpore corruptionis. Reꝓbi eñi licet
recipient corpora ĩ mortalia. tam̃ ñ ideo lib̾abunt᷑ ã corruptione. qr cor¬
ruptibilia er̃t. ꝙ potert corrũpi ã u̾mmib & igni. ut sic̃ in corpore & aĩa¬
cati & mortalitatis atq corruptionis: qr recipient corpora ĩ mortalia.
& incorruptibilia: in amina qͦq in cõmutabilitatẽ. nec poter̾t ultͣ
concupiscere. aut aliqͥd mali cogitare: s in dĩ om̃ipotentis contẽpla¬
tione er̾t intenti: & hoc ꝑ grãm dĩ patris & aduitoriũ añĩ iħu x ꝑ

Expanded text:
. Sed non omnes homines liberabuntur ab hoc corpore corruptionis. Reprobi enim licet recipiant corpora immortalia, tamen non ideo liberabuntur a corruptione, quia corruptibilia erunt et poterunt corrumpi a vermibus et igne: ut sicut procati, et mortalitatis, atque corruptionis, quia recipient corpora immortalia et incorruptibilia, in anima quoque incommutabilitatem, nec poterunt ultra concupiscere aut aliquid mali cogitare, sed in Dei omnipotentis contemplatione erunt intenti, et hoc per gratiam Dei Patris
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo ipsa re manifestabit᷑ qͥ sit filii di. qd̃ mͦ tenemꝰ in spẽ. Eccła siqͥ¬
dem in p̾senti ꝑmixta bonis & mał ẽ. om̃esq xp̃m clamant: & ñ apparet

Expanded text:
quando ipsa re manifestabitur qui sint filii Dei, quod modo tenemus in spe: Ecclesia si ququando ipsa re manifestabitur qui sint filii Dei, quod modo tenemus in spe: Ecclesia si quidem in praesenti permista est bonis et malis, o
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti potuisset implere. & omĩa genera torm̃toꝵ ꝑferre. carceres
uideł. aculeos. ungnlas. ustulationes. lapidationes. er ucifixiones. fr ix¬
iones in sartagine. ꝑ multa curricula tẽpoꝵ. neqͣqͣm eẽt dignus
ga futura. quã ꝑcepturi st̃ elec̾ti. q uerit aliqͥs. Quare ᷤ I deo utiq
q ista tẽ ꝑalia st̃: illa et̾na. q ue erit illa gła ᷤ qi fulgebunt electi
sic̃ sol in regno patris sui. & er̾t sic̃ angłi dĩ cernentes p̾sentissimũ
omp̃is dĩ uultũ. iuxta qd̃ ioħes dic̃. Scimꝰ qm̃ cũ apparuerit. simi¬
les ei erimꝰ: qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti ẽ. Nã expectatio creature reue¬
lationẽ filioꝵ dĩ expectat. Creaturã in hoc loco. appellat hominẽ. Qͥ
merito creatura appellatur: qr uitio suo amisit ymaginẽ & similitu¬
dinẽ omp̃ns dĩ qͣm habebat in anima. Ista gͦ creatura. idest om̃is ħo
fidelis. manifestationẽ filioꝵ dĩ expectat: ut appareat qd̵ ꝓmissũ ẽ:

Expanded text:
menti potuisset implere, et omnia genera tormentorum despicere, carceres videlicet, aculeos, ungulas, ustulationes, lapidationes, crucifixiones, frixiones in sartagine per multa curricula temporum, nequaquam esset dignus gloria futura quam percepturi sunt electi. Quaerit aliquis, quare? Ideo utique quia ista temporalia sunt, illa aeterna. Quae erit illa gloria? quia fulgebunt electi sicut sol in regno Patris sui, et erunt sicut angeli Dei, cernentes praesentissi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Creaturam in hoc loco appellat hominem, qui merito creatura appellatur, quia vitio suo imaginem amisit et similitudinem omnipotentis Dei, quam habebat in anima. Ista ergo creatura, id est omnis homo fidelis, manifestationem filiorum Dei exspectat, ut appareat quod promissum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ruptiom subiectus ñ uolens. qr sponte qͥdẽ peccauit in paradẏso. s non
sponte neq uolens subiectus ẽ mortalitati. & pene. Herbi gr̃a. Sicut la¬
tro qͥ sponte cõmittit furtũ. s ñ sponte suspendit᷑. Ꝙ licet ipse nollet.

Expanded text:
e quidem peccavit in paradiso, sed non sponte neque volens subjectus est mortalitati et poenae. Verbi gratia: sicut latro qui sponte committit furtum, sed non sponte suspenditur, et licet ipse nollet
Abbreviated transcription (Latin):
Uiuit &e regnat in nob suꝑbia. accipientes a sc̃õ spũ humilitatem.
simꝰ humiles: & sic mortificabimꝰ suꝑbiã. Nuut in nob̾ libido. accipien¬
ces a spũ sc̃o castitatẽ. simꝰ casti: e sic poter uiꝰ mortificare libidinem.
Si inquid̃ sedm dm̃ iuendo uoluptates carnis &e desideria caris¬
sia ertna ceitis: ueati eritis ininita et̾na. q nicũq em̃ spñ di aguã

Expanded text:
is et regnat superbia, accipientes a sancto Spiritu humilitatem, simus humiles, et sic mortificabimus superbiam; vivit in nobis libido, accipientes a Spiritu sancto castitatem, simus casti, et sic poterimus mortificare libidinem. Si, inquit, secundum Deum vivendo voluptates carnis et desideria carnalia exstinxeritis, beati eritis in vit
Abbreviated transcription (Latin):
oñip̃is dĩ. qͥ sẽꝑ idẽ ẽ uanitas sint. sic̃ dicit eccłastes. uanitas uanitatũ
& om̃ia uanitas. tam̃ ñ ideo om̃is ingemiscit sic̃ angłi d̾o adherentes
qͥ iã ĩmutabiles st̃ effecti. sic̃ ercchieli mon̾tratũ ẽ in cristallo qd̾ erat
suꝑ capita animaliũ. & sicut illa que irrationabił ẽ. uł aĩa carret. Qͭ¬
ꝓpt̾ creature nomine debemꝰ intelligere hominẽ qͥ cũ om̃ib creatu¬
ris quandã cõmunionẽ habet: qr om̃is creatura intria diuidit᷑. Aut
enĩ ẽ corꝑał qd̾ potest moueri. & uolui ꝑ loca: aut ẽ animał. que aĩa
uiuificatur. ant ẽ sp̃itał it angli. qͥ ratione utunt᷑. Homo gͦ u hoc¬

Expanded text:
omnipotentis Dei qui semper idem est, vanitas sint, sicut dicit Ecclesiastes, Vanitas vanitatum, omnipotentis Dei qui semper idem est, vanitas sint, sicut dicit Ecclesiastes, Vanitas vanitatum, et omnia vanitas : tamen non ideo omnis ingemiscit, sicut angeli Deo adhaerentes, quia jam immutabiles sunt effecti, sicut Ezechieli monstratum est in crystallo quod erat super capita animalium, et sicut illa quae irrationabilis est, vel anima caret. Quapropter creaturae nomine debemus intelligere hominem qui cum omnibus creaturis quamdam communionem habet, quia omnis creatura in tria dividitur: aut enim est corporalis, quae potest moveri et volvi per loca; aut est animalis, quae anima vivificatur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sint filii dĩ in re. Qd̾ gͦ dic̃ expectatio creature. siue expectatio nr̃a.
reuelationẽ filioꝵ dĩ expectat.: Sic uidentur hec u̾ba sonare. qͤsi si a
liud creatura. atq aliud filii d̾̃i: cũ unũ sit. Sic deniq soliti st̾ homineᷤᷤ
dicere. uidentes in p̾sentia sui multoᷤ colores ꝑ diu̾sa uasa ordinatoᷤᷤ. E rpẽc¬
tatio. uel exp̾ssio istoꝵ coloꝵ. manifestationẽ imaginis expectat. cũ non
sit aliud imago. & aluid colores. WUanitati enĩ creatura subiecta ẽ ñ
cutissime origenẽ. quare in hoc nomine qd̵ ẽ creatura. cõphend̾it ñ solũ
bestias. s etiã solẽ. ceteraq sid̾a. & angłos parit̾ cũ homine. dicens om̃ia
uanitati subiecta ẽẽ. & qđ maius ẽ ingemiscere in suo cursu & oꝑatiõe
S licet om̃is creatura que potest mutari in meliꝰ aut deteriꝰ. sic̃ angłi
leticia in tristiciã conu̾ti. ut ho. uł cetere om̃iũ rerũ creature cõꝑatiõe

Expanded text:
e exspectatio nostra revelationem filiorum Dei exspectat, sic videntur haec verba sonare, quasi aliud sit creatura, atque aliud Filius Dei, cum unum sit. Sic denique soliti sunt homines dicere, videntes in praesentia sui multos colores per diversa vasa ordinatos: exspectatio vel expressio istorum colorum manifestationem imaginis exspectat, cum non sit aliud imago, et aliud colores. Vanitati enim creatura subjecta est non cutissime Origenem, quare in hoc nomine quod est creatura, comprehenderit non solum bestias, sed etiam solem, caeteraque sidera et angelos pariter cum homine, dicens omnia vanitati subjecta esse, et, quod majus est, ingemiscere in suo cursu et operatione. Sed, licet omnis creatura quae potest mutari in melius aut deterius, sicut sanlaetitia in tristitiam converti, ut homo vel caeterae omnium rerum creaturae, comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
dã peccata. que ante legẽ ignorabant᷑ peccata ẽẽ. uł qua pena ddigna
ẽẽnt. Occasione aut̃ accepta peccatũ ꝑ mandatũ legis. operatũ ẽ in me
omẽm concupiscentiã. Ex ꝑsona iudeoꝵ loquitur apłs penitentiã agen¬
tiũ: uł ex ꝑsona uniuscuꝰq hominis penitentiã agentis. Nã quanddo ista
loquebat. grã baptimatis iustifica. tus erat. Peccati aut̃ nomine isto in¬

Expanded text:
amplura peccata quae ante legem ignorabantur esse peccata vel qua poenamplura peccata quae ante legem ignorabantur esse peccata vel qua poenperatum est in me omnem concupiscentiam. Ex persona Judaeorum loquitur Apostolus poenitentiam agentium: vel ex persona uniuscujusque hominis poenitentiam agentis. Nam quando ista loquebatur, gratia baptismatis justificatus erat. Peccati autem nomine in i
Abbreviated transcription (Latin):
tat se posse saluari. Ille uͦ seruit in nouitatẽ sỹc. qͥ circu̾cisionẽ sp̃italit̾ ser¬
uat. & circũcidit cor suũ ab om̃ib uitiis. & quiesuit a pͭauo ope. & cetera
que lex docet sp̃italit̾ intelligit & adimplet. Qͥ d gͦ dicemꝰ: lex peccatũ ẽᷤ
ibsit. ut lex que peccata ꝓhibet. causa peccati nob̃ data sit. Iudex quidẽ
peccati. neq causa mortis ẽ ilł qͥ peccant. Nerbi grã. Sic̃ medicus qͥ ꝓhib&
homine abstinere a cybis mortiferis. & a suco uenenato hebe. si ille come¬
derit aut biberit contra p̾ceptũ medici & mortuus fuerit. non iccirco
ẽ medicus causa illiꝰ mortis qr phibuit. s ipse sͥ ẽ cansa mortis qͥ comedit
de ꝓhibitis ita lex que ꝓhbebat peccata dicens. siquis hoc uł illud fece¬
rit morte moriat᷑. peccãtib & ea facientib que ipsa ꝓhibebat. non erat cau¬
sa mortis: s ipsi qͥ transgressores existebant. erant sͥ causa sue dãpnation

Expanded text:
nem spiritualiter servat, et circumcidit cor suum ab omnibus vitiis, et quiescit a pravo opere, et caetera quae lex docet spiritualiter intelligit et adinoplet. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit, ut lex quae peccata prohibet causa peccati nobis data sit. Judex quidem peccati, neque causa mortis est illis qui peccant. Verbi gratia: Sicut medicus qui hominem prohibet abstinere a cibis mortiferis et a succo venenatae herbae, si ille comederit aut biberit contra praeceptum medici, et mortuus fuerit, non idcirco est medicus causa mortis illius cui prohibuit, sed ipse sibi est causa mortis qui comedit de prohibitis: ita lex quae prohibebat peccata, dicens: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur, peccantibus et ea facientibus quae ipsa prohibebat, non erat causa mortis, sed ipsi qui transgressores existebant, erant sibi causa suae damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ista seribeuat apłe. acceꝑant in patrib suis spm̃ seruitutis in dimo¬
re. ⁊ dest lege a sp̃u scõ ditatã e seriptã. que eos cogebat ꝑ timorem
ad obseruantiã suirminans. & dicens. Siqͥs hoc. uel illud fecerit:
morte moriatur. Ipse eniã sỹc sc̃s̃ quẽ illi accepert quando data ẽ
lex: cogebat eos ut legẽ obseruarent. Et qi te aceꝑant isti i pa¬

Expanded text:
acceperant a patribus suis spiritum servitutis in timore, id est legem a Spiritu sancto dictatam et scriptam, quae eos cogebat per timorem ad observantiam sui, minans et dicens: Si quis hoc vel illud fecerit, morte moriatur. Ipse etiam Spiritus sanctus, quem illi acceperunt quando data est lex, cogebat eos ut legem observarent. Et quia tunc acceperant isti a pa
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Abba. hebreũ ẽ e syrũ: pat̾ grecũ & latinũ. P reuidens
ꝗt apłs utrosq. popłos ad fidẽ colligendos. posuit duo nomina.
sub una significatione. ut illi qͥ credunt ex hebreis & syris dican
abba miserere nr̃i. qͥ ex grecis. aliisq om̃ib gentib credunt. d¬
cant pat̾. ⁊̃ ale qͥd ineugłio marci habetur: dicente dño. Abba
pater. si possibile ẽ transeat calir iste a me. Ipse spc̃ sc̃s testimom¬

Expanded text:
ere. Abba Syrum est et Hebraeum; Pater, Graecum et Latinum Praevidens ergo Apostolus utrosque populos ad fidem colligendos, posuit duo nomina sub una significatione, ut illi qui credunt ex Hebraeis et Syris dicant: Abba, miserere nostri; qui ex Graecis aliisque omnibus gentibus credunt, dicant: Pater. Tale quid in Evangelio Marci habetur, dicens, Domino: Abba  Pater, si possibile est, transeat a me calix iste Ipse enim
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ ꝑ carnẽ. qr ꝓpt̾ concupiscentias neminẽ iustificabat. Sic̃ enim
medicus in ea parte ẽ infirmꝰ in qua ñ pocest ceco lum̃ redde. aluisq
infirm is sanitate p̾bere. ita lex in ea parte erat infirma. in qua
ñ po terat hominẽ mundare ã criminalib peccatis. S ds̃ pa
muter is filiũ suũ ad saluandũ genus humanũ. que missio nichil¬
ẽ aliud qͣm illiꝰ incarnatio: qd̵ lex ñ poterat conferre. contulit ip¬
se. Quare aut̾ dicit in similitudiñẽ carnis peccati illũ missũ. cum
i ueritate credendũ sit eũ uerũ assũpsisse corpꝰ ex carne & ossib
Corpꝰ nr̃m suic caro nr̃a. caro peccatiẽ : qr libidͤoso usu ꝓereatur.
ideoq cũ peccato concipit᷑. cũ peccato originali nascitur: & in
hoc scło sine peccato ñ potest conu̾sari. Corpus uͦ xp̃i ñ libidinoso u¬

Expanded text:
abatur per carnem, qua propter concupiscentias carnis neminem justificabat Sicut enim abatur per carnem, qua propter concupiscentias carnis neminem justificabat Sicut enim medicus in ea parte est infirmus in qua non potest caeco lumen reddere, aliisque infirmis sanitatem praebere, ita lex in ea parte erat infirma, in qua non poterat hominem mundare a criminalibus peccatis, sed Deus Pater mittens Filium suum ad salvandum genus humanum, quae missio nihil aliud est quam illius incarnatio, quod lex non poterat conferre contulit ipse. Quare autem dicit: in similitudinem carnis peccati illum missum, cum in veritate credendum sit eum verum corpus assumpsisse ex carne et ossibus? Corpus nostrum et caro nostra caro peccati est, quia libitudinoso usu procreatur; ideoque cum peccato concipitur, cum peccato originali nascitur: et in hoc saeculo sine peccato non potest conversari. Corpus vero Christi non libitudinoso u
Abbreviated transcription (Latin):
fides uita ẽ: qr ad uitã et̾nã nos ducit. Nã qd̾ imposibile erat legi
in qͦ infirmabat᷑ ꝑ carnẽ. d̃s filiũ suũ mitens insimilitudinẽ carnis
peccati. Imposibile erat legi. ut hominẽ iusnificaret. & mundaret
a peccatis. & ut ianuã patrie celestis aperiret. qd̵ grã eugłii ꝑ pas
erat ei impossibile istud facere. in qͦ infirmabat᷑ ꝑ carnẽ. hocẽ ꝑ car¬
nales obseruantias. & ꝑ conu̾sationẽ carnalẽ illoꝵ. qͥ carnalit̾ eã in¬
telligebant. atq carnalit̾ uiuebant. Imposibile enĩ erat sangui¬
ne hircoꝵ mundari peccata: & ñ uenerat tollere peccata s ostende
In hoc infirmauerat qr neq hominẽ se carnalit̾ obseruantẽ. neq
ea destruentẽ que ipsa p̾cipiebat iustificare poterat : ideoq infir¬
beatus petrus dic̃. Quid tẽptatis dm̃ imponere iugũ legis suꝑ ceruiceᷤ
fr̃m. qd̾ neq. nos neq patres nr̃i portare potuimꝰ: uel in hoc infirm¬

Expanded text:
am quod impossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem: Deus filium suum mittens in similitudinem carnis peccati. Impossibile erat legi ut hominem justificaret, et mundaret a peccatis, et ut januam patriae coelestis aperiret, quod gratia Evangelii erat ei impossibile istud facere, in quo infirmabatur per carnem, hoc est per carnales observantias, et per observationem carnalem illorum qui carnaliter ea intelligebant, atque carnaliter vivebant. Impossibile enim erat sanguine hircorum mundari peccata, quia lex non venit tollere peccata, sed ostendere. In hoc infirma erat, quia neque hominem se carnaliter observantem, neque ea destruentem quae ipsa praecipiebat, justificare poterat, ideoque infirbeatus Petrus dicit: Quid tentatis Deum, imponere jugum legis super cervices fratrum quod neque nos, neque patres nostri portare potuimus? . Vel in hoc infirm
Abbreviated transcription (Latin):
atis om̃ib uirtutib. Cũ em̃ sermi eẽtis peccati. liberi fuistis iusticie. id ẽ
alien fiustis a iusticia. Sic̃ qͥ seruit peccato ⁊ diabolo. eiꝰ seruus ẽ cuiꝰ
uouuntatẽ adimplet. sic qͥ seruit iusticie. seͣiuis ẽ iusticie & dĩ. Qui
dũ q seruũ eẽ iusticie laudabile ẽ. liberũ uͦ ẽẽ a iusticia ñ ẽ lau¬
A abile. Ita sernũ eẽ peccati destestandũ ẽ. liberũ autẽ a peccato

Expanded text:
e, id est alieni fuistis a justitia. Sicut qui servit peccato et diabolo, ejus servus est cujus voluntatem adimplet: sic qui servit justitiae servus est justitiae et Dei. Qui ut servum esse justitiae laudabile est, liberum vero esse a justitia non est laudabile: ita servum esse peccati detestandum est, liberum autem a peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
głm p̾cipit: cuncta temporalia ac transitoria sꝑnere. gaudia patͥe
Qm̃ sapientia carnis inimica dõ. Qd̾ superiꝰ dix̃ prudentiã carniꝰ
mͦ appellat sapientiã carnis. Sapientia aut̃ carnalis hominis. &
mundana. ẽ in reb caducis spẽ ponere: & ea operari. que suꝑiꝰ dixi¬
mus. Legi enĩ di. idest legi eugłii qđ dicit malũ ꝓ malo ñ reddas:
ñ ẽ subiecta sapientia carnalis. Quia ñ potest. Et quare ñ pote
quia ñ uult: timens amutere bona tẽporalia. Dũ eñi malũ ꝓma¬
lo reddunt odientes se inuicẽ euangelio contrarii existunt: qd pͥ¬
cipit inimmicos diligi. Qͥ autẽ in carne st̃. idest qͥ scdm car nalia
desideria uiuunt. & in spe carnaliũ bonoꝵ st̃ positi. dõ placer
ñ possunt: sub quandui in talib manent. Uos autẽ õ romani
in carne ñ estis. idest in carnalib desideriis. q iã mortificastis
mẽbra cũ uiciis & concupiscentiis. s in spũ estis. idest in sp̃italib¬

Expanded text:
m praecipit; cuncta temporalia ac transitoria spernere; gaudia patriaQuoniam sapientia carnis inimica est Deo. Quod superius dixit prudentiam carnis, modo appellat sapientiam carnis. Sapientia autem carnalis hominis et mundana est in rebus caducis spem ponere, et ea operari quae superius diximus. Legi enim Dei, id est legi Evangelii, quae dicit: Malum pro malo non reddas, non est subjecta sapientia carnalis. Quare? quia non potest; et quare non potest? quia non vult, timens amittere bona temporalia. Dum enim malum pro malo reddunt, odientes invicem, Evangelio contrarii existunt, quod inimicos praecipit diligi. Qui autem in carne sunt, id est qui secundum carnalia desideria vivunt, et in spe carnalium bonorum sunt positi, Deo placere non possunt; subaudis quandiu in talibus manent. Vos autem, o Romani, in carne non estis, id est in carnalibus desideriis: quia jam mortificastis membra vestra cum vitiis et concupiscentiis; sed in sp
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e. Q uid ẽ qđ dic̃ apłs humanũ dico. hoc ẽ leue ⁊ ad cõplendũ facile.
Ac si diceret aliis u̾bis. Quia carnales ad huc estis. nec potestis ꝓpt̾ fra¬
gilitatẽ carnis maiora p̾cepta ferre ⁊ implere. iccirco leuia p̃cepta uob̾
cõmita. Quid eñĩ tã facile ut origenes dic̃. qͥd tã leue. quã ut sit hõ
ita prõptꝰ ad iusticiã .⁊ ad dĩ uoluntat᷑ẽ complendã. sicuti ad mala o

Expanded text:
 quod dicit Apostolus: Humanum dico? hoc est leve, et ad complendum facile, ac si diceret aliis verbis: Quia carnales adhuc estis, nec potestis propter fragilitatem carnis majora praecepta ferre et implere, idcirco levia praecepta vobis committam. Quid enim tam facile, ut Origenes dicit, quid tam leve quam ut sit homo tam promptus ad justitiam et voluntatem Dei complendam, s
Abbreviated transcription (Latin):
creator om̃iũ rerũ. manifestũ in ilł philosophis. Expulcritudine enim
uisibiliũ dũ oꝑm. cognitio opificis. ⁊ maiestas innotuit philosophĩ. qd̵
tã speciose creature. speciosiorẽ hab̾ent creatorẽ. sic̃ fert᷑ ab hebreis de mel¬
chisedech. qd̾ c̃sicd̾ata mundi fabrica. unũ dm̃ excellẽtẽ creaturis ẽẽ dixit.

Expanded text:
Creator omnium rerum, manifestum est illis. Ex pulchritudine enim Creator omnium rerum, manifestum est illis. Ex pulchritudine enim visibilium operum cognitio opificis et majestas innotuit philosophis, quia tam speciosae creaturae speciosiorem haberent Creatorem, sicut fertur ab Hebraeis de Melchisedech, quia considerata fabrica mundi, unum Deum excellentem creaturis esse dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑ totũ. Reuelabit᷑ inqͥt diuina uindicta suꝑ om̃em ĩpietatẽ ⁊ iniusti.¬
hominũ. Impietaᷤ ydolatriã significat: ut habet᷑ in racͥaria. Impietã se
tras ⁊ peccatores. Seqͥt᷑. oꝵ. fub hominũ dico. qui ueritatẽ di minius¬
cia detinent. Sĩ plex ueritas ds̃: inuisibił ⁊ inc̃mutabił ẽ. Cuiꝰ relugio¬
nem. miniusticia detinuert̃. qͥ cultũ soli dõ dignũ. creaturis corruptibi¬
lib ipendendũ uidicauert̃. ueritatẽ di ininuisticia detinebant: qui
ueridĩ religionẽ atq. honorẽ. iniuste creature quantũ in ipsis erat. attri¬
buebant: dicentes lapiddi dõ m̃s es. ⁊ ligno tu me genuisti. uia qd notũ
ẽ d̾. manifestũ ẽ in illis. Hic ĩa c̃tra philosophos istimirndi ex maxima par¬
te loqͥt᷑ apłs. Et ẽ sensꝰ. Iccirco ita om̃ipotentis dĩ. ueniet suꝑ repbos. ma¬
rimeq siuꝑ philosophos: qr qd̾ notũ ẽ ꝓprie dĩ ẽẽ .s. qd̾ ipse sit solus uerꝰ dõ.

Expanded text:
. Revelabitur, inquit, divina vindicta, super omnem impietatem et injustitiam. Impietas idololatriam significat, ut habetur in Zacharia: Impietas sedtras et peccatores. Sequitur: eorum qui veritatem Dei in injustitia detinent. Simplex veritas, Deus invisibilis et incommutabilis est, cujus religionem in injustitia detinuerunt, qui cultum soli Deo dignum creaturis corruptibilibus impendendum judicarunt. Veritatem Dei in injustitia detinebant, qui veri Dei religionem atque honorem injuste creaturae, quantum in ipsis erat, attribuebant, dicentes lapidi: Deus meus es, et ligno: Tu me genuisti. Quia quod notum est Dei manifestum est in illis. Hinc jam contra philosophos istius saeculi ex maxima parte loquitur Apostolus et est sensus: Idcirco ira Dei omnipotentis veniet super reprobos, maximeque super philosopho
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ uiuit. uiuit deo. X p̃c dũ mortiuis ee̾t in cruce ⁊ sepultus in monum̃¬
to. uidebat᷑ ñ uiuere. S qͥd fecit : I ntrauit domũ fortis. id ẽ descendit
ininfernũ. abstulit diabolo illos quos tenebat electos. ⁊ potestatẽ etiã qͣm
habebat in hoc mundo illi abstulit. sicq quadragesimo die resurrectiõis
sur ascendens in celũ. uiuit et̾nalit̾ deo. id ẽ in gł̾a pat̾ne maiestatis. Ita¬

Expanded text:
autem vivit, vivit Deo, Christus, dum mortuus esset in cruce, et sepultus in monumento, videbatur non vivere, sed quid fecit? Intravit in domum fortis, id est descendit in infernum, abstulit diabolo illos quos tenebat electos, et potestatem etiam quam habebat in hoc mundo illi abstulit, sicque quadragesimo die resurrectionis suae ascendens in coelum, vivit aeternaliter Deo, id est in gloria pat