comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na statim p̾mui consequat᷑. Ues¬
pere autͣ facꝰto accesserunt adeũ
discipuli eiꝰ dicentes. & uł. Omĩa
uenit indesertũ locũ. NSequit᷑
eũ turba relictis ciuitatib surs.
Egredit᷑ ad eos iħe: misereturtur¬
bȩ: curat languidos eorũ: aħ
facit nͣ mane nͨ crescente die
nͥ meridie. si uesꝑe: qn sol usti¬
cie occubuit. Ihe aut dix eis.
Non habent necesse ire: date¬
necesse diu̾sos cibos querere. &
emere sͥ ignotos panes: cũ secũ
habeant celestẽ paneͣ. ¶Date eis
uos manduçare. Drouocat aplo
ad fractionẽ panis. ut illis se nͣ
habere testantib magnitudo
signi uotior fiat ł Respondert̃
ei. Non habemus hie: ñ quina¬

Expanded text:
na statim praemium consequatur. Vesna statim praemium consequatur. Vespere autem facto accesserunt ad eum discipuli ejus, dicentes: Desertus t in desertum locum; sequuntur eum turbae, relictis civitatibus suis; egreditur ad eos Jesus, miseretur turbae, curat languidos eorum: et hoc facit non mane, non crescente die, non meridie, sed vespere, quando sol justitiae occubuit. Jesus autem dixit eis: Non habent necesse irenecesse diversos cibos quaerere, et emere sibi ignotos panes, cum secum habeant coelestem panem. Date illis vos manducare. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnitudo signi notior fiat. Responderunt ei: Non habemus hic nisi quin
Abbreviated transcription (Latin):
Nantea nͣ habuerat: E cũ audissẽt
turbe: secute stͣ euͣ pedestres de
cuitatib Dost & aliã ob causam
andito ioħ̃is interitu secessisse
in desertũ locuͣ: ut credentiũ ꝓ¬
baret fidem. Deniq turbe secu¬
te stͣ eũ pedestres: ñ in uimentiᷤ
nͣ indiu̾sis uehiculis: s ꝓpͥo labo¬
re peduͣ: ut ardore̾ mentis osten¬
derent.Si uoluerimꝰ singulorũ
u̾boruͣ aꝑrire rationes: ꝓpositi
eũ turbe multȩ. Nam antequã
ueniret insolitudines gentiui
ab uno tantu ꝓpło colebatur.
¶ E exiens: uidit turbã multã.¬
let. In loco deserto erat᷑ dñs:¬
secute sunt euͣ turbe relinquentes
ciuitates suas: hoc ẽ pͥstinas con¬
u̾sationes: & uarietates dogina¬
tum. Eressus autͣ iħe significat
qd̾ turbe habuerint quide̾ eun¬
di uoluntate᷑: s iures ꝑuenien
di nͣ habuerint. Ido saluator e¬
gredit᷑ de loco suo & ꝑgit obiuã.
sicͣ & inalia parabola filio penr¬
tenti. iusaq turba miseretur&
curat languores eoru: fides ple¬

Expanded text:
Et cum audissent turbae, secutae sunt eum pedestres de civitatibus. Potest et aliam ob causam, audito Joannis interitu, secessisse in desertum locum, ut credentium probaret fidem. Denique turbae secutae sunt eum pedestres, non in jumentis, non in diversis vehiculis, sed proprio labore pedum, ut ardorem mentis ostenderent. Si volumus singulorum verborum aperire rationes, propositeum turbae plurimae. Nam antequam veniret in solitudines gentium, ab uno tantum populo colebatur. 104 Et exiens vidit turbam multamlet. In loco deserto erat Dominsecutae sunt eum turbae, relinquentes civitates suas, hoc est, pristinas conversationes et varietates dogmatum. Egressus autem Jesus, significat quod turbae habuerint quidem eundi voluntatem, sed vires pervendi non habuerint; ideo Salvator egreditur de loco suo, et pergit obviam, sicut et in alia parabola filio poenitenti ; visaque turba miseretur, et curat languores eorum, ut fides ple
Abbreviated transcription (Latin):
t coͣpulit discipłos suos
ascendere in naiuiculam
& p̾cedere eũ tͣnsfretũ: donec di¬
mitteres turbas.discipłis pͥce¬
pit tͣnsfretare: & conpellit ut a¬
scendant nauiculã. Quo sermo¬
ne ostendit᷑ inuitos eos adño receᷤ¬
sisse. dũ amore p̾ceptori ᷤ nepunc¬
to quidẽ temporis ab eo uolunt
separari. Et dimissa turba. asen.¬
dit in monte̾ solus orare. Si fuis
sent cũ eo discipłi petrus. & iacob
&s ioħs qui iuderant głam tͣnsfor¬
mati: forsitan ascendissent in mon¬
te cũ eo. S turba ad sublimia seqͥ
mare inli tore. & aluerit indeser¬
to. Qd autͥ ascendit solus orare. ñ
ad eum referas qui de quinq pa¬
nib quinq milia saturauit ho¬
minũ. exceptis mulierib & paruuł
s ad euͣ qui audita morte iohis re¬
cessit insolitudinẽꝰ: ñ quo ꝑsonã

Expanded text:
t Jesus discipulos suos ascendere in naviculam, et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas. Discipulis praecepit transfretare, et compulit ut ascenderent naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse: dum amore praeceptoris ne punctum quidem temporis ab eo volunt separari. Et dimissa turba, ascendit in montem sosent cum eo discipuli Petrus, et Jacobus, et Joannes, qui viderant gloriam transformati, forsitan ascendissent in montem cum eo; sed turba ad sublimia sequi mare in littore, et aleret in deserto. Quod autem ascendit solus orare, non ad eum referas qui, de quinque panibus quinque millia satiavit hominum, exceptis mulieribus et parvulis, sed ad eum qui audita morte Joannis, secessit in solitudinem: non quo personam
Abbreviated transcription (Latin):
celus excusat uiramento: ut sub
occasione pietatis impiꝰ fieret. Qd̃
discũbebant. uult om̃s sceleris
sui ẽẽ consortes. ut in luxurioso
impuroq conuiuo. cruente e¬
pulȩ deferrent᷑. Q allatũ eͣ caput
eiꝰ indiscõ. ꝙ datũ eͣ puellȩ: & tulit
matͥ sue. Negimꝰ in romana ystoria
latũ assensus sit. ut reus quidã
capitalis cͥminis in coniuio trun¬
caretur. a censorib pulsũ curia.
qd̾ epulas sanguini miscuerit:
& morte̾ quaͣuis noxii hominis
in alteriꝰ hominis delicias p̾stite¬
rit: ut libido & homicidiũ parit̾
miscerent᷑. Quanto sceleratior
herodes & herodias. hac puella
que saltauit. In p̾ciuͣ sanguinis
caput postulat ꝓph̃e: ut habe¬
at inpotestate linguam que illi¬
citas nuptias arguebat. Hoc ux¬
ta literam fcm ẽ: nos autͣ usq
hodie cernimꝰ incapite ioħis ꝓ¬

Expanded text:
celusque excusat juramento, ut sub occasione pietatis, impius fieret. Quod recumbentes, vult omnes sceleris sui esse consortes, ut in luxurioso impuroque convivio, cruentae epulae deferrentur. Et attulit caput ejus in disco, et datum est puellae, et attulit matri suae. Legimus in Romana historia,latum, assensus sit ut reus quidam capitalis criminis in convivio truncaretur, a censoribus pulsum curia, quod epulas sanguini miscuerit, et mortem, quamvis noxii hominis, in alterius delicias praestiterit, ut libido et homicidium pariter miscerentur. Quanto sceleratior Herodes et Herodias ac puella, quae saltavit, in pretium sanguinis caput postulat prophetae, ut habeat in potestate linguam, quae illicitas nuptias arguebat. Hoc juxta litteram factum sit; nos autem usque hodie cernimus in capite Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
ut illuc dirigendos ocłos doceat.
qͥnq panes & duos pisciculos sũp¬
sit in manus. & fregit eos tradidit¬
q discipulis. In frangente dño.:
seminariũ fuit ciboꝵ. Si emͣ fuis¬
sent integri & nͣ in frust a discerp¬
ti. nec diuisi in multiplice̾ sege¬
tẽ. turbas & pueros & feminas. ꝙ¬
tantã multitudinẽ alere nͣ pote¬
rant. Grangit᷑ gͦ lex: cũ ꝓpħis. ꝙ
infrust: a decerpit᷑ : & eiꝰ in medi
misteria ꝓferunt᷑. ut qd̾ integrũ
& ꝑmanens instatu pͥstino ñ ale¬
bat: diuisum in partes alat gen¬
tiũ multitudinẽ¶ Et dedit disci¬
alimenta suscipiunt.¶Et tulertͣ
reliquias duodeci cofinos fragm̃¬
torũ plenos. Unuisqͥsq apłorũ de
reliquiis saluatoris implet cofi¬
nũ suuͣ ut uł habeat unde postea
gentib cibos p̾beat: uł ex reliqͥis
doceat ueros fuisse panes: qui
postea multiplicati sunt. & si¬
mul quere quomͦ in heremo & in
tã uasta solitudine panes nͥ inue-¬

Expanded text:
ut illic oculos dirigendos doceat. ut illic oculos dirigendos doceat. Quinque panes et duos pisciculos sumpsit in manus, et fregit eos, tradiditque discipulis. Frangente Domino, seminarium fit ciborum. Si enim fuissent integri, et non in frusta discerpti, nec divisi in multiplicem segetem, turbas, et pueros, et feminas, tantam multitudinem alere non poterant. Frangitur in frusta discerpitur, et ejus in medium mysteria proferuntur, ut quod integrum, et permanens in statu pristino non alebat, divisum in partes alat gentium multitudinem. Et dedit discialimenta suscipiunt. Et tulerunt reliquias duodecim cophinos fragmentorum plenos. Unusquisque apostolorum de reliquiis Salvatoris implet cophinum suum, ut vel habeat unde postea gentibus cibum praebeat, vel ex reliquiis doceat veros fuisse panes, qui postea multiplicati sunt. Et simul quaere, quomodo in eremo et in tam vasta solitudine panes non inve
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Qui mͥ quide uidentur
si. Duos autͣ pisces. uł utrũq
intelligimus testamentũ: uł
qr pars numerus refert᷑ ad lege̾
git᷑ apłi ante passionẽ saluatoris
& choruscationẽ eu᷑głii falgu¬
rantis. nͣ habebant nͥ quinq
panes & duos pisciculos. qui
insalsis aquis. & in maris fluc¬
tib u̾sabant᷑ Qui ait eis. Affer¬
audi manichee. Quinq panes
& duos pisciculos afferri ad se
iubet iħe: ut eos scĩficet atq mul¬
tiplicet.M cũ uississet curbã di¬
scumbere suꝑ fenuͣ & rł. Puxta
luteram manifestus ẽ sensus: sp̃u¬
alis interp̾tationis sacramenta pan¬
damus. Discũbere iubent᷑ suꝑfe
nos: ut postꝗ᷑ calcauerut carnẽ
suam. & om̃s flores illiꝰ. & scłi uo¬
luptates. quasi arens fenũ sibi su¬
bicerint. tẽ ꝑ guinquagenarii nu¬
meri penitentia ad ꝑfectũ centesi
numeri culmen ascendant.
oceptis quinq panib & du¬
ob piscib aspiciens incelũ
bñdixit & fregit. & dedit disci¬
pulis panes . Aspiciens incelũ

Expanded text:
nes ; qui mihi videtur en: Duos autem pisces, vel utrumque intelligimus Testamentum, vel quia par numerus refertur ad Legem. Igitur apostoli ante passionem Salvatoris et coruscationem Evangelii fulgurantis, non habebant nisi quinque panes et duos pisciculos, qui in salsis aquis et in maris fluctibus versabantur. Qui ait eis: Afferaudi, Manichaee, quinque panes et duos pisciculos afferri ad se jubet Dominus, ut eos sanctificet atque multiplicet. Et cum jussisset turbam discumbere super fenum. Juxta litteram manifestus est sensus: spiritualis interpretationis sacramenta pandamus. Discumbere jubentur supranos, ut postquam calcaverint carnem suam, et omnes flores illius, et saeculi voluptates quasi arens fenum sibi subjecerint, tunc per quinquagenarii numeri poenitentiam ad perfectum centesimi numeri culmen ascendant. cceptis quinque panibus et duobus piscibus, aspiciens in coelum, benedixit et fregit, et dedit discipulis panes. Aspicit in coelum,
Abbreviated transcription (Latin):
fitentur: & arrus in eccłia p̾¬
dicat creaturã.¶ E cũ tͣnsfre¬
tassent: uenerunt interã gene¬
sareth. Si sciremus qͥd in
nr̃a lingua resonaret genesarẽth.
portu faciat requiescere. Q cũ
cognouissent eñ uiri loci illiꝰ.
miserunt inuniu̾sã uideam.
illam. Cognouerunt eũ reͣmo¬
re ñ facie: uł certe ꝓ signoru᷑¬
magnitudine quȩ patrabat in
ppłis etiã uultu plurimis notꝰ
erat. E uide quanta fides sit
hominũ t̾re genesareth: ut ñ
p̾sentiũ tantũ & sua salute con¬
tenti sint: s mutant ad alias
ꝑ circuitũ ciuitates: quo om̃s
currant ad medicũ. Q obtule¬
Irunt ei om̃s male habentes: & ro¬
gabant eũ. ut uł fimbriã uesti¬
menti eiꝰ tangerẽt. Et quicũq
Qui male se habent nͣ tangunt
corpꝰ iħu: neq totũ uestimentũ
eiꝰ: s extremã fimbriã. Ꝙ quicu̾ꝙ
tetigerint: sanabuntur. Fimbri¬
am uestimenti eiꝰ minimũ man¬
datũ eiꝰ intellige. qd̾ qͥ tnsgro¬

Expanded text:
fitentur, et Arius in Ecclesia praedicat creaturam. Et cum transfretasset, venerunt in 109 terram Genesareth. Si sciremus quid in nostra lingua resonaret Genesareth, iillissimo portu faciat requiescere. Et cum cognovissent eum viri loci illius, miserunt in universam regionem illam. Cognoverunt eum rumore, non facie, vel certe pro signorumagnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta sit fides hominum terrae Genesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes currant ad medicum. Et obtulerunt ei omnes male habentes, et rogabant eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerentQui male se habent, non tangant corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint, sanabuntur. Fimbriam vestimenti ejus, minimum mandatum intellige, quod qui transgr
Abbreviated transcription (Latin):
iħc secessit inde in nauicula. in
locũ desertũ seorsũ. Nece̾ bapti¬
ste nuntiant saluatori qua au¬
dita secedit in locũ desertũ: ñ
ut quidã arbitrant᷑ timore mor¬
tis sed parcens inimicis suis ne
homicidio homicidiũ uingerẽt.
uł indiẽ pasche suuͣ interitũ
differens: in quo ꝓpt̾ sacramentũ
immolandus ẽ agnus. & postes
credentiũ sanguine resꝑgendi.
Siue id̾o secessit ut nob̾ p̾beret
gxemplũ intande ultro tradentiũ
setemeritatis. qͥa nͥom̃s eadẽ
conscientia ꝑ seuerant. ĩ tormen¬
tis: qua se torquendos offerunt.
Ob hanc causã  malio loco p̾cipit.
Cũ uos ꝑsecuti fuerint in ista
ciuitate: fugite ad aliam. Cle¬
ganter quoq eugłista nͣ ait fir¬
git in locũ desertũ. s secessit:
quã timuerit. Aliter. Postquã

Expanded text:
Jesus, secessit inde in naviculam in locum desertum seorsum. Necem Baptistae nuntiant Salvatori, qua audita, secessit in locum desertum. Non, ut quidam arbitrantur, timore mortis, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent. Vel in diem Paschae suum interitum differens, in quo propter sacramentum immolandus est agnus, et postes credentium sanguine respergendi . Sive ideo recessit, ut nobis praeberet exemplum vitandae ultro tradentium se temeritatis: quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qua se torquendos offerunt. Ob hanc causam et in alio loco praecipit: Cum vos persecuti fuerint in ista civitate, fugite in aliam . Eleganter quoque evangelista non ait, fugit in locum desertum, sed secessit, quam timuerit
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ uentũ ualidũ timuit. Et cuͣ
cepiss mergi:. clamauit dices
Dñe saluũ me fac.  Ardebat ani¬
mi fides: s humana fragilitas in
ꝓfundũ trahebat. Paululũ gͦ re¬
linquit᷑ temptationi: ut augeat᷑
fides: & intelligat se nͥ facilitate
postulationis: s potentia dnͣt
conseruatũ.Et continuo iħe¬

Expanded text:
um ventum, timuit, et cum coepisset mergi, clamavit dicens: Domine, salvum me fac. Ardebat animi fides, sed humana fragilitas in profundum trahebat; paululum ergo relinquitur tentationi ut augeatur fides, et intelligat se non facilitate postulationis, sed potentia Domini conservatum. Et continuo
Abbreviated transcription (Latin):
caput ioħis baptiste. HHerodiaᷤᷤ
illicitȩ nuptiȩ repudio solueren¬
t᷑. monet filiam ut in ipso stati
conuiuio caput ioħis postulet.
digno oꝑi saltationis. dignũ san¬
giins pͥmui. T d cont̾status ẽ¬
rex. Consuetudinis ẽ scͥpturarii
ut opinionẽ multoꝵ sic narret
hystoric᷑. quomͦ eo tempore ab
om̃ib credebat᷑. Sicͥ iosephabip¬
sa quoq maria appellabat᷑ pater
iħu: ita & ncͣ herodes dr̃ contͥsta¬
tus: ꝙr hoc discũbentes putabat.
Dissimilator eniͣ m̃tis suȩ. & arti¬
fex homicida tͥsticiam p̾ferebat
infacie: cũ leciciaͣ haberet inmͣ¬

Expanded text:
Caput Joannis Baptistae, etc. Herodias illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio caput Joannis postulet, digno opere saltationis, dignum sanguinis praemium! Et contristatus e. Consuetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant. Dissimulator enim mentis suae et artifex homicida, tristitiam praeferebat in facie, cum laetitiam haberet in
Abbreviated transcription (Latin):
tibi habere eam. Netus narrat
generũ simultatib tulisse filiã
rodis inimici eiꝰ nuptiis copulaᷤ¬
se. Qui sit aut hic philippus eu᷑¬
głista lucas plemꝰ docet. Anno
quinto decimo imperii tiberii ce¬
saris ꝓcurante pontio pilato ui¬
deam. tetharcha aut̃ galilee he¬
rode. philippo aut̃ fr̃e eiꝰ tetracha
ituree & traconitidis regionis.
Ergo ioħs baptista qui uenerat
in spͣu & uirtute helie eade̾ auc-¬
toritate qͣ ille ahab corripuerat
& ierabel: arguit herodẽ & horo¬
diadẽ qd̃ illicitas nuptias fecerĩt:
& nͣ liceat fr̾e uiuente germano
illiꝰ uxorẽ ducere: malens ꝑiclita¬
ri apd̾ rege: quã ꝓpt̾ adulationẽ
ẽe iminemor p̾ceptoꝵ dĩ. ¶Ce uoles
illũ occidere: timuit ppłm. qͥa
iordane plurimas baptiatas.
s amore uincebat᷑ uxoris obeuiꝰ
ardorẽ etiã dĩ p̾cepta neglexe¬
rat. Die autͣ natał herodis. sal¬
tauit filia herodiadis in medio:
& placuit herodi. Nullũ inue
uenimꝰ aliũ obseruasse diẽ na¬

Expanded text:
m. Vetus narrat generum simultatibus, tulisse filiam ioris, inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, Evangelista Lucas plenius docet? Anno quintodecimo imperii Caesaris, procurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarcha autem Galilaeae HerodeItureae et Traconitidis regionis . Ergo Joannes Baptista, qui venit in spiritu et virtute Heliae, eadem auctoritate, qua ille Achab corripuerat, et Jezabel, arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratrem vivente germano illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Dei. Et volens illum occidere, timuit populum: quia Jordane plurimas baptizatas; sed amore vincebatur uxoris, ob cujus ardorem etiam Dei praecepta neglexerat . Die autem natalis Herodis saltavit filia Herodiadis in medio: et placuit Herodi. Nullum alium invenimus observasse diem na
Abbreviated transcription (Latin):
rode᷑ qd̾ inuitꝰ ꝙ nolens ꝓpter ui¬
ramentũ homiciduĩ fecerit: qui
ad hoc forte uirauit. ut future
occisioni machinas pͣpararet. Ali¬
oquin si ob usiurandũ fecisse se
tͥs postulasset interitũ. facꝰturꝰ
fuerat an non: Qd̾ in se gͦrepudia

Expanded text:
rodem, quod invitus et nolens propter juramentum homicidium fecerit, qui ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni machinas praepararet. Alioquin si ob jusjurandum fecisse se tris postulasset interitum, facturus fuerat, an non? Quod in se ergo repudia
Abbreviated transcription (Latin):
ardentissime fidi inuenit᷑ petrus.
ncerrogatis discipłis queͣ homineᷤ
dicerent iħm: dĩ filiũ confitet᷑.
Uolentẽ ad passionẽ ꝑgere licet
erret inre: tam ñ errat in affectu.¬
nolens euͣ mori quẽ filiũ qi fue¬
rat paulo ante confessus. In mon¬
tẽ cũ saluatore. inter pͥmos pͥmus
ascendit. & inpassione solus seqt᷑:
peccatũ negotiationis qd̾ ex repen¬
tino timore descenderat statim
amaris abluit lacͥmis. Post passi¬
oneͣ cuͣ e̾et in lacu genesareth:
ꝙ piscarentur. & dñs eẽt inlitore:
aliis paulatim ad nauigantib
illenͣ patitur moras: s accincꝰtus
ependite suo: statim p̾cipitatur
in fluctib Eodẽ gͥ fidĩ ardore qͦ
semꝑ ncͣ quoq ceteris tacentib
credit. se posse fac̾e ꝑ uoluntatẽ
magistri qd̾ ille pot̾erat ꝑ naturã.
ube me uenire adte suꝑ aquas.
¶Tu p̾cipe: & ilico solidabuntur
unde. Leue fiet corpꝰ. qd̾ ꝑse graue
eͥ. & descendens petrus de naui¬

Expanded text:
ardentissimae fidei invenitur Petrus. ardentissimae fidei invenitur Petrus. Interrogatis discipulis, quem homines dicerent Jesum, Dei filium confitetur. Volente ad passionem pergere, licet erret in re, tamnolens eum mori, quem Filium Dei fuerat paulo ante confessus. In montem cum Salvatore inter primos primus ascendit, et in passione solus sequitur, 108 peccatum negationis quod ex repentino timore descenderat, amaris statim abluit lacrymis. Post passionem cum essent in lacu Genesareth, et piscarentur, et Dominus staret in littore, aliis paulatim navigantibus, ille non patitur moras, sed accinctus ependyte suo, statim praecipitatur in fluctus. Eodem igitur fidei ardore quo semper, nunc quoque, caeteris tacentibus, credit se posse facere per voluntatem magistri, quod ille poterat per naturam. Jube me venire ad te super aquas. Tu praecipe, et illico solidabuntur undae: et leve fiet corpus quod per se grave est. Et descendens Petrus de navi
Abbreviated transcription (Latin):
tib Necte quasi inuiti. & retractan¬
tes apłi a dño recesserant. ne illoab¬
sente naufragia sustinerent. Denio:
dño inmortis cacumine cõmoranti
nens naufraguĩ ꝑseuerat. qͣmdiu
iħc ueniat.  Quarta aut᷑ uigilia
nocꝰtis uenit ad eos: ambulans su¬
pra mare. IS tationes & uigilie
militares uiterna horarũ spatia
diuidunt᷑. Qd gͦ dicit quarta uigi¬
lia noctis uenisse ad eos dñm. osten¬
dit tota nocꝰte psriditatos. & inex¬
trema noctis atq in consũmationi
dentes euͣ supra mare ambulan
fusus clamor: & incerta uox mag.¬
ni timoris inditiũ ẽ. Sstatiq ĩħe
locutus ẽ eis dicens. Habete fidu¬
in causa hoc curat: ꝙ timentib p̾¬
cipit dicens. Habete fidutiã: no¬
lite timere. E qd̾ sequit᷑ ego sum:
nec subiungit qui sit. uł ex uoce
sibi nota poterant eũ intellige̾
qui ͤob scuras noctis tenebras
loqueba t᷑. uł ipsũ ẽẽ repetebant.
que̾ locu tũ ad moysen nouerant.
Dec dices filiis isrł Quiẽ misit

Expanded text:
tus. Recte quasi inviti, et retractantes apostoli a Domino recesserant, ne illo absente, naufragia sustinerent. Denique Domino in montis cacumine commorante,nens naufragium perseverat, quamdiu Jesus veniat. Quarta autem vigilia noctis venit ad eos ambulans supra mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit, quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos, et extrema parte noctis, atque in consummatione videntesfusus clamor et incerta vox, magni timoris indicium est. Statimque Jesus locutus est eis, dicens: Habete fiduin causa, hoc curat, et timentibus praecipit, dicens: Habete fiduciam, nolite timere. Et quod sequitur, Ego sum, nec subjungit quis sit, vel ex voce sibi nota poterant eum intelligere, qui per obscurae noctis tenebras loquebatur, vel ipsum esse repetebant, quem locutum ad Moysen noverant: Haec dices filiis Israel: qui est, misit
Abbreviated transcription (Latin):
quas locutus ẽ ad ppłm. & quas so¬
li apłi intelligt̃. tͣnsiit in patͥam
sua: ut ibi aꝑtiꝰ doceat. Unde
huic sapientia hec ꝙ uirtutes. Mi¬
ra stulticia uat arenorũ. Mirant᷑
unde sapientiã habeat sapientia:¬

Expanded text:
quas locutus est ad populum, et quas soli apostoli intelligunt, transit in patriam suam, ut ibi apertius doceat. Unde huic sapientia haec, et virtutes? Mira stultitia Nazaraenorum: mirantur unde habeat sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo ẽ. Necdũ eniͣ scđm
alteriꝰ loci narationẽ ad septende¬
riũ numerũ uenerat: quẽ qui
comedunt quatuor milia sũnt:
ucina eugłioꝵ numero. Come¬
dt̃ aut̃ quinq milia iirorũ qͥ
in ꝑfectũ uiruꝰ creuerant & se¬
quebant᷑ eũ: de qͦ dicit ⁊achariaᷤ.
Ecce uir. oriens nomen eius Mur¬
lieres aut̃ & paruuli. sexus fragi¬
lis. & etas minor: numero indig¬
ni st̃. Unͣ & innumeroꝵ libro.
quotiens sacerdotes atq leuite.
& exercitꝰ uł turmȩ pugnantiũ
descͥbunt᷑. serui. & muliereᷤ & par¬
uuli & uulgus ignobile absq

Expanded text:
multitudo est. Necdum enim secundum alterius loci narrationem ad septenarium numerum venerat, quem qui comedunt, quatuor millia sunt, vicina Evangeliorum numero. Comedunt autem quinque millia virorum qui in perfectum virum creverant, et sequebantur eum, de quo dicit ZachariEcce vir, Oriens nomen ejus . Mulieres vero et parvuli, sexus fragilis et aetas minor, numero indigni sunt. Unde et in Numerorum libro quoties sacerdotes, et Levitae, et exercitus vel turba pugnantium describuntur, servi, et mulieres, et parvul
Abbreviated transcription (Latin):
biles fierent. Maiora aut̃ signa
cotidie ingentib ꝑ apłos facit.
nͣ tã insanatione corporũ: quã
in animarũ salute. An illo tẽpr.
Iaudiuit herodes tetrarcha fama᷑
iħu: & ait pueris fuis. Hic ẽ ioħs
baptista ipse surrex a mortus: q
ido uirtutes oꝑant᷑ in eo. łQuidã
eccłasticorũ interp̾tũ causas que¬
rit quare herodes ita sit suspicatꝰ:
ut putet a mortuis iohem resirr¬
rexisse: & ido uirtutes oꝑari in
eo. quasi erroris alieni nob̃ redden¬

Expanded text:
biles fierent. Majora autem signa biles fierent. Majora autem signa quotidie in gentibus per apostolos facit, non tam in sanatione corporum, quam in animarum salute. In illo tempore audivit Herodes Tetrarcha famam Jesu, et ait puertista, ipse surrexit a mortuis: et ideo virtutes operantur in eo. Quidam Ecclesiasticorum interpretum causas quaerit, quare Herodes ista sit suspicatus, ut putet a mortuis Joannem resurrexisse, et ideo virtutes operari in eo, quasi erroris alieni nobis redden
Abbreviated transcription (Latin):
orũ salus nr̃a eͫ: & hereticor conde̾.¬
natio. Intantũ enĩ cernebant ho¬
mine̾ iesũ xp̃m: ut fabri putarẽt
filiũ. Nonne hic eͣ fabri filius:
Miraris si errent in fr̃ib. cuͣ errẽt
in patre. Locus iste pleniꝰ insupͣ¬
dicto contͣ heluidiũ libello ex¬
esus autͣ. dix̃ eis. Nonẽ ꝓpħasi¬
ne honore ñ in pata sua: & indo¬
mo sua. ¶ Propemodũ naturale
ẽ. ciues sẽꝑ ciuib inuidere. Non
eniꝰ considerant p̾sentia uiri oꝑa:
s fragilis recordant᷑ infantie.
qͣsi nͣ & ipsi ꝑ eosde̾ etatũ gradus
ao maturam etatẽ uenerint.¬
& ic circo ñ fecit uirtutes multaᷤ
ꝓpter incredulitatẽ illorũ. ñ qd̾
etiã illis incredulis fac̾e̾ nͥ potu¬
erit fac̾e̾ uirtutes multas: s qd̾
ne multas faciens uirtutes ciues
incredulos condẽnaret. Notest
aut̃ & aliter intelligi qd̾ ihe de¬
spiciat᷑ in domo & patͥa sua hoc
eͣ inppło udeorũ: & id̾o ibi pauca
signa fecerit: ne penitꝰ in excusa¬

Expanded text:
orum salus nostra est, et haereticorum condemnatio. Intantum enim cernebant hominem Jesum Christum, ut fabri putarent 100 filium: Nonne hic est fabri filius? Miraris si errent in fratribus, cum errent in patre? Locus iste plenius in supradicto contra Helvedium libello exJesus autem dixit eis: Non est Propheta sine honore, nisi in patria sua et in domo sua. Propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilis recordantur infantiae, quasi non et ipsi per eosdem aetatum gradus ad maturam aetatem venerint. Et non fecit ibi virtutes multas propter incredulitatem eorum. Non quod etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes multas; sed quod ne multas faciens virtutes, cives incredulos condemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est, in populo Judaeorum. Et ideo ibi pauca signa fecerit; ne penitus inexcusa
Abbreviated transcription (Latin):
que inuenit homo abscondit
ẜ p gaudio illiꝰ uadit & uen¬
dit uniuersa: que habet: &
emit agrum illu ł Crebris para¬
bolaruͣ obscuritatib retardati
coͣmatica interp̾tationẽ excedimꝰ.
ut ꝓpe de alio interp̾cationis ge¬
nere. ad aliud tnsisse uideamur.
Thesaurꝰ iste in quo ftͣ om̃s thes¬
auri sapientie & scientie abscon¬
diti. aut ds̃ u̾bũ eͣ qui in carne
xp̃i iudetur absconditus aut
scẽ scͥpture in quib reposita est
noticia saluatoris. Quẽ cũ qͥs
in eis inuenerit: debet omĩa istiꝰ
scłi emolumenta contemnere.
ut illũ possit hab̃e quẽ repperit.
d̾ aut̃ sequit᷑ quẽ cũ inuenerit
more seruantis & nolentis ꝑdẽ
abscondit incorde suo: quẽ pͥsti¬
nis p̃tulit facultatib Uterũ si¬

Expanded text:
ui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Crebris parabolarum obscuritatibus retardati commaticam interpretationem excedimus, ut prope de alio interpretationis genere, ad aliud transisse videamur. Thesaurus iste, in quo sunt omnes thesauri sapientiae, et scientiae absconditi, aut Deus verbum est, qui in carne Christi videtur absconditus, aut sanctae Scripturae, in quibus reposita est notitia Salvatoris, quem cum quis in eis invenerit, debet omnia istius saeculi emolumenta contemnere, ui illum possit habere, quem reperit. Quod autem sequitur, quem cum invenerit more servantis et nolentis perdere, abscondat in corde suo, quem pristinis praetulit facultatib
Abbreviated transcription (Latin):
osissima margarita: abiit & uen¬
didit om̃ia que habuit. &emit
Audi marcion: aicoi manichee.
Bone margarite stͣ lex & ꝓpħe:¬
& noticia ueteris instrumenti.
Llnũ aut᷑ p̃tiosissimũ margari¬
tum: scientia saluatoris. & sacra¬
mentũ passionis. & resurrecꝰti¬
onis archanũ. Qd̾ cũ inuene¬
quib inculpate uixerat quasi
purgamenta contẽnit: & qͥsqui¬
lias: ut xyͣm lucͥfaciat: nͥ qd̾ in¬
uentio noue margarite condẽ¬
natio sit ueterũ margaritarũ.

Expanded text:
osissima margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit Audi, Marcion; audi, Manichaee: bonae margaritae sunt Lex e notitia Veteris Testamenti, unum autem est pretiosissimum margaritum, scientia Salvatoris, et sacramentum passionis illius, et resurrectionis arcanum. Quod cum invenequibus inculpate vixerat, quasi purgamenta contemnit, et quisquilias, ut Christum lucrifaciat. Non quod inventio novae margaritae, condemnatio sit veterum margaritarum,
Abbreviated transcription (Latin):
Erras sacerdos ascendit de babylone
habens honorificas regis artharxer¬
sis litt̾as ad uniu̾sos custodes arcȩ
publicȩ tͣns flum̃. qͥb & ipsũ &¬
templu dñi glorificabat.u.

Expanded text:
Ezras sacerdos ascendit de Babylone, habens honorificas regis Artaxerxis litteras ad universos custodes arcae publicae trans flumen; quibus et ipsum templum Domini honorificabat.
Abbreviated transcription (Latin):
nebat: qm̃ sorte huic ciuitaᷤ
illa ꝓuenit. Cribus au iuda
ibidem intrauit a temporib
dauid. cũ eã ille totiꝰ istaelitici¬
regni metropolim fecit.
menti adducta. & altare

Expanded text:
nebat; quoniam huic civitas illa sorte provenit. Tribus autem Juda ibidem intravit a temporibus David, cum eam illo totius Israeliticiregni metropolim fecit. menti adducta, et altare
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sus isrł̃. id est decẽ tribꝰ
suis in urbib habitabant:
in qͥb etiã sacerdotes & le¬
uitȩ decretã sibi ex lege
portionẽ tenebant: de tͥbu

Expanded text:
universus Israel, id est decem tribus, suis in urbibus habitabant, in quibus etiam sacerdotes et Levitae decretam sibi ex lege portionem tenebant. De tribu
Abbreviated transcription (Latin):
nãq eos cotidiano boni oꝑis
exercitio necesse est. qͥ portaᷤ
sensuũ suoꝵ om̃s. ab irruptione
turbulentȩ cogitationis custo¬
dire desiderant. qui q diem
sabb̃i scĩficare. hoc est ocium
orationũ. psalmodiȩ. lectionis
s̃e lacrimaꝵ. utile sibi facere
cupit. necesse ẽ. multa consei¬
entiȩ sollertia. qͦ intentionẽ
bonȩ actionis bñ consũmare
ualeat. Qđ etiã allegorico
sensu de doctorib fideliũ recte
portas sc̃e eccłie. id est fidẽ

Expanded text:
namque eos a quotidiano boni operis exercitio necesse est, qui portas sensuum suorum ab omni irruptione turbulentae cogitationis custodire desiderant. Quique diem sabbati sanctificare, hoc est otium orationum, psalmodiae, lectionis sanctae et lacrymarum utile sibi facere cupit, mundet necesse est multa conscientiam solertia, quo intentionem bonae actionis bene consummare valeat. Quod etiam allegorico sensu de doctoribus fidelium recte portas sanctae Ecclesiae, id est fidem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ foris agunt᷑ ad notitiã
nr̃e mentis qͣsi intrando ꝑtin¬
sabbati claudere. ut cum d̃o
uacare psalmis. hymnis. siue
orationib nos occupando qͦri¬
mus. omne qͥoqͥd exteriꝰ ẽ. ab¬

Expanded text:
quae foris aguntur, ad notitiam nostrae mentis, quasi intrando pertinsabbati claudere jubemur, ut cum Deo vacare psalmis sive orationibus nos occupando quaerimus, omne quidquid exterius a
Abbreviated transcription (Latin):
ere temptant. S pro tali
mercatu neemias optimates
tatis seruire conant᷑. ab huiꝰ¬
modi cogitationib ꝓpieus
purgat. factũ ẽ aũ cum quie¬
uissent portȩ ierłm die sabb̃i:
dixi. Et clauserunt ianuas:
H& p̃cepi ut ñ aperirent eas

Expanded text:
ere tentant. Sed pro tali mercatu Nehemias optimates tatis servire conantur, ab hujusmodi cogitationibus propitius purgat. Factum est itaque, cum quievissent portae Jerusalem in die Sabbati, dixi: et clauserunt januas, et praecepi ut non aperirent eas
Abbreviated transcription (Latin):
lunaticos. s qui putabant᷑ lu¬
natici. ob demonũ fallaciam.
qͥ obseruantes lunaria tẽpora
creaturam infamare cupiebãt.
ut increatorẽ blasphemiȩ re¬
dundarent.X.¬
Idens aut̃ iħs tbas. ascendit
inmontẽ. E euͣ sedisset. ac¬
cesserunt adeũ discipłi eius.

Expanded text:
lunaticos, sed qui putabantur lunatici, ob daemonum fallaciam, qui observantes lunaria tempora, creaturam infamare cupiebant, ut in Creatorem blasphemiae redundarent. Videns autem Jesus turbas, ascendit in montem, et cum sedisset, accesserun
Abbreviated transcription (Latin):
nͣ stans. s sedens & contractꝰ
loquit᷑. Nonenĩ eũ intellige̾
poterant: in sua maiestate ful¬
gentẽ. Sed̾m litteram ñ nulli
simpliciorũ fr̃m putant eu
beatitudines. & cetera quȩ se¬
quunt᷑ in oliueti monte docu¬
isse: qd̾ nequaquã ita ẽ. Ex p̃¬
cedentib enim & sequentib i
galea monstrat᷑ locꝰ. que puta¬

Expanded text:
non stans, sed sedens et contractus loquitur. Non enim intelligere poterant in sua majestate fulgentem. Secundum litteram, nonnulli simpliciorum fratrum putant eum beatitudines, et caetera quae sequuntur, in Oliveti monte docuisse, quod nequaquam ita est: ex praecedentibus enim et sequentibus in Galilaea monstratur locus, quem puta
Abbreviated transcription (Latin):
dita hominũ ⁊ illuminabit
latebras tenebrarũ & manife¬
stabit consilia cordiũ. E est
sensus. Nolite timere ꝑsecu

Expanded text:
dita hominum, et illuminabit occulta tenebrarum, et manifesta faciet consilia cordium. Et est sensus: Nolite timere s
Abbreviated transcription (Latin):
q qui eũ ⁊ orobabel & iosue
filio iosedech. qͥ de babylonia
captiuitate ascender̃t. Qͥb
explicatis. adiunguntur &
illi qͥ ex eo temꝑore in pͥnci¬
patũ sacerdotii sibimet in¬
uic̃e usq ad initiũ regni
macedonũ successerunt. Se¬
quitur enim. Cap̃. xuiii
osue aũ genuit loachim. &
ioachim genuit heliasib
& heliasib genuit ioiada.
& ioiadab genuit ionat᷑an
& lonathan genuit iedda.¬
Demq ieddam qͥ ultime in
his positꝰ est seribit iosephꝰ
temporib alexandri mag¬
ni fuisse principẽ sacerdotũ.
occurrentẽ q ei cũ fratͥb
dotis magni. de qͦ in macha-¬
beoꝵ libro scribit᷑. non qđ
huiꝰ conditor libri neemias
ad illa usq tempora in car
ne uiuere potuerit. s quia
potuerit. Nam & in finem
huiꝰ libelli. filioꝵ ioiade. filii
heliasib mentio est. qͦd unꝰ
gener fuerit sanaballath¬
oromtis. Cuiꝰ quid̃e generi
nom̃ tacetur. s qr ioiada
ide auis ẽ ieddȩ. constat
generũ de quo & sermo est

Expanded text:
 qui cum Zorobabel et Josue filio Josedec de Babylonia captivitate ascenderunt. Quibus explicatis adjunguntur et illi qui ex eo tempore in principatum sacerdotii sibimet invicem usque ad initium regni Macedonum successerunt. Sequitur enim: CAPUT XXXIIsue autem genuit Ioachim et Ioachim genuit Eliasib et Eliasib genuit Ioiada et Ioiada genuit Ionathan et Ionathan genuit IeddDenique Jedduam, qui ultime in his positus, scribit Josephus , temporibus Alexandri Magni fuisse principem sacerdotum, occurrentemque ei cum fratribuerdotis magni, de quo in Machabaeorum libro scribitur; non quod hujus conditor libri Nehemias ad illa usque tempora vivere in carne potuerit, sed quia enire potuerit. Nam et in fine hujus libelli filiorum Joiada, filii Eliasib mentio est, quod unus ex eis gener fuerit Sanaballat Horonitis, cujus quidem generi nomen tacetur. Sed quia Joiada idem avus est Jedduae, constat generum, de quo sermo est,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipũ sacerdotũ. additur
etiã cathalogꝰ minoꝵ sacer¬
dotũ ac leuitarũ qui illoꝵ
fuere temporib. ut scire
possimꝰ quia aggregato in
ierłm eiuiũ numero copioso.
sacerdotũ qͦq ac leuitarũ
cȩtus fuerit eximiꝰ ac nobi¬
lissimꝰ. qui ad ministeria tẽ¬
pli & altaris ad confitendũ
& laudandũ d̃m ad custo

Expanded text:
tur etiam catalogus minorum sacerdotum ac Levitarum qui illorum fuere temporibus; ut scire possimus, qui, aggregato in Hierusalem civium numero copioso, sacerdotum quoque ac Levitarum coetus fuerit eximius ac nobilissimus, qui ad ministeria templi et altaris, ad confitendum et laudandum Deum, ad custo
Abbreviated transcription (Latin):
facere furtũ. ñ falsũ testi¬
moniũ contra ꝓximũ loqͥ.
honorare patrẽ & matrem.
& diligere ꝓximos tanq̃ se¬
qui tñ omnes ꝓ sua quisq
uocatione gr̃am conditoris
sui laudant & confitentur.
filiiq sunt regni phennis
qđ̃ est in dextera eius. atq
ab illo asfumunt᷑ in uitam.
cũ uenerit articulus discri¬
minis illius. in qͦ duo erunt
in agro. uinus assume tͣ. &¬

Expanded text:
urtum, non falsum testimonium contra proximum loqui; honorare patrem et matrem, et diligere proximos tanquam sequi tamen omnes pro sua quisque vocatione gratiam Conditoris sui laudat et confitetur, filiique sunt regni perennis, quod est in dextera ejus; atque ab illo assumuntur in vitam, cum venerit articulus discriminis illius, in quo duo erunt in agro, unus assumet
Abbreviated transcription (Latin):
leuitȩ sortẽ iuxta decreta
legis acceꝑint. Hȩc de hysto¬
ria paueis dicta sint. de qͥb
omnib si qͥd etiã allegoricũ
& nr̃is actib accõmodum
audire sensũ delectat. iuda
int̃pretat᷑ confitens. benia¬
nun filiꝰ dexterȩ. leui assũptꝰ.
Quoꝵ omniũ tͥbus. partim
in ierłm. partim in subiectiᷤ
ciuitatib a deo sibi datis
in habitant. quia multi ac
diu̾si sunt ꝓfectꝰ fidelium.
ꝑ quib & multe mansiones
in domo patͥs in celis ut supͣ
docuimꝰ. Alii generalia d̃i

Expanded text:
Levitae sortem juxta decretum legis acceperint. Haec de historia paucis dicta sint. De quibus omnibus si quid etiam allegoricum, et nostris actibus accommodum audire sensum delectat, Juda interpretatur confitens, Benjamin filius dexterae, Levi assumptus. Quorum omnium tribus partim in Hierusalem, partim in subjectis civitatibus a Deo sibi datis inhabitant, quia multi ac diversi sunt profectus fidelium, pro quibus et multae mansiones in domo Patris in coelis, ut supra docuimus. Alii
Abbreviated transcription (Latin):
ac templũ constructũ est
Uide & enĩ sequentia libri
huiꝰ: & inuenies qr de his
etiã summã subtilit̃ omĩ¬
um adnectit. Expleto aũ
boꝵ cathalogo. eurauit

Expanded text:
ac templum Dei constructum est. Vide enim sequentia libri hujus et invenies quia de his etiam summam subtiliter omnium annectit; expleto autem horum catalogo, curavit
Abbreviated transcription (Latin):
dimitere eos ieuinos noa uult.
ne deficiant inuia. Isti qui de sep¬
teͣ panib hoc ẽ sacrato alunitur
semꝑ in laudde ponitur. Ee quatlran¬
gulus lapis nͣ fluctuat: ñ ẽ insta¬
bilis. & obhanc causã etiã eugłia
ineo numexo consecrata sunt.

Expanded text:
dimittere eos jejunos non vult, ne deficiant in via. Isti qui de septem panibus, hoc est, in sacrato aluntur semper in laude ponitur, et quadrangulus lapis non fluctuat, et non est instabilis; et ob hanc causam etiam Evangelia in eo numero consecrata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
acceserunt ad eũ turbe multe
habentes secũ mutos. claudos.
cecos. debiles. & alios multos. &
ꝓiecerunt eos ad pedes eiꝰ. In eo
loco ubi latinus intepres tͣnstu¬
ỹc. Qd nͣ generale debilitatis. s
uniꝰ infirmitatis ẽ nomen. ut
quomͦ claudus drͣ: qui uno clau¬
dicat pede: sic Rymoye appellet᷑.
qui unã manũ debile̾ habet.
Nos ꝓpͥetate᷑ huiꝰ u̾bi nͣ habemus.
Unͣ & consequentib eũgłista cete¬
rorũ debiliũ exposuit sanitates.
horũ tacuit. Qd enĩ sequitur:
Es curauit eos ita ut turbȩ mira¬
rentur: uidentes mutos loquen.¬
tes. claudos ambulantes: cecos
iudentes. & magnificabant dm
contrario diceret nͣ habebat᷑. Hoc
de uno u̾bo. Intueamur autͣ qd̾
sanata chananee filia reuertat᷑
ad iudeã & ad mare galilee: & a¬
scendat inmontẽ. & quasi aius
teneros fetus ꝓuocet ad uolanduͣ:
ibiq sedeat. & turbe coneurrant.
ad eũ deducentes. siue portanteᷤ
secuͣ uariis oppͥssos infirmicatib
Quos postquã curauit. dedit eis

Expanded text:
ltae, habentes secum mutos, caecos, claudos, debiles, et alios multos. Et projecerunt eos ad pedes ejus. In eo loco ubi Latinus interpres transtuυλλοὺς, quod non generale debilitatis, sed unius infirmitatis est nomen: ut quomodo claudus dicitur, qui uno claudicat pede: sic κυλλὸς appelletur qui unam manum debilem habet. Nos proprietatem hujus verbi non habemus. Unde et in consequentibus evangelista caeterorum debilium exposuit sanitates, horum tacuit. Quid enim sequitur. Et curavit eos: ita ut turbae mirarentur, videntes mutos loquentes, claudos ambulantes, caecos videntes: et magnificabant Deum contrario diceret, non habebat. Hoc de uno verbo. Intueamur autem quod sanata Chananaeae filia revertatur ad Judaeam, et ad mare Galilaeae, et ascendat in montem: et quasi avis teneros fetus provocet ad volandum; ibique sedeat, et turbae concurrant ad eum, deducentes sive portantes secum variis oppressos infirmitatibus: quos postquam curavit, dedit eis
Abbreviated transcription (Latin):
locus. & rł. hic discipuł conqͣgatis
ipse dñs loquit᷑. Misereor turbe.
qr iam tͥduo ꝑseuerant mecũ ibi
quinq panes erant. & duo pisces
hic septe̾ panes: & pauci pisciculi
bi suꝑ fenũ discũbunt. hic suꝑ
terrã. Ibi qui comedunt quinq
milia stͣ: uixta panũ numerũ
quos comedunt: hic quatuor mi¬
lia. Ibixii cophini replent᷑ de re¬
liquiis fragm̃toꝵ. hic septe᷑ spor¬
te. In suꝑiori gͦ signo qr ꝓp inqui
erant & uicim quinq sensuũ nͣ
ipse dñs eorũ recordat᷑. s discipłi
& recordantur uespere. uicina noc

Expanded text:
onvocatis, ipse Dominus loquitur: Misereor turbae, quia triduo jam perseverant mecum. Ibi quinque panes erant et duo pisces: hic septem panes et pauci pisciculi. Ibi super fenum discumbunt: hic super terram. Ibi qui comedunt quinque millia sunt, juxta panum numerum quos comedunt: hic quatuor millia. Ibi duodecim cophini replentur de reliquiis fragmentorum: hic septem sportae. In superiori ergo signo, quia propinqui erant et vicini quinque sensuum, non ipse Dominus eorum recordatur, sed discipuli: et recordantur vespere vicina n
Abbreviated transcription (Latin):
or turbe. qr triduo iam ꝑseuerant
mecuͣ: & nͣ habent qd̾ manducent.
& dimittere eos ieuinos nolo: ne
deficiant in uia. Illult pascere
quos curauit. Oriꝰ aufert debili¬
tates: postea sanis offert cibos.
Conuocat quoq discipłos suos.
& qd̾ facꝰturus ẽ loquitur. ut uł
magistris exemplũ tͥbuat. cũ
minorib atq discipulis cõmu¬
nicandi consilia. uł ex confabir¬
latione intelligant signi magni¬
tudine̾. respondentes se panes
inheremo nͣ habere. Misereor
credebant. ¶Q nͣ habent qd̾ man¬
ducent. Turba semꝑ esurit. &¬
cibis indiget: nͥ saturet᷑ a dño.
& dimitere eos ieuinos nolo:
ne deficiant in uia. Esuriebant¬
post magnas debilitates. & ꝑ
patientiam futuros expectabant
cibos. Non uult eos iħc dimit̾e
ieuinos: ne deficiant inuia. Pe¬
riclitantur gͦ: qui sine celestipane
ad optatã mansione̾ ꝑuenire fe¬
stinat. Unͣ & angłs loquit᷑ ad he¬
liam. Surge & manduca. qr gͦͣn¬
deͣ uiam ambulaturus es.Edi
to panes tanti. ut saturemus

Expanded text:
severant mecum, et non habent quod manducent. Et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. Vult pascere quos curavit, prius aufert debilitates, ut postea sanis offerat cibos. Convocat quoque discipulos suos, quod facturus est, loquitur, ut vel magistris exemplum tribuat, cum minoribus atque discipulis communicanda esse consilia, vel ex confabulatione intelligant signi 118 magnitudinem, respondentes se panes in eremo non habere. Misereor,credebant. Et non habent quod manducent. Turba semper esurit, et cibis indiget, nisi saturetur a Domino. Et dimittere eos jejunos nolo, ne deficiant in via. Esuriebapost magnas debilitates, et per patientiam futuros exspectabant cibos. Non vult eos Jesus dimittere jejunos, ne deficiant in via. Periclitatur ergo, qui sine coelesti pane ad optatam mansionem pervenire festinat. Unde et angelus loquitur ad Eliam: Surge, et manduca, quia grandem viam ambulaturus es . Et go
Abbreviated transcription (Latin):
sequens ꝑ .R. & N. scribitur.
Quod scriptoꝵ uicio & longitu¬
dine tẽporum. apud grecos la¬
tinosq confusũ ẽ.  acob aũ
genuit ioseph. Hoc loco obicit
nobis uilianꝰ augustꝰ dissonan¬
tiam eugłistarũ: cur eugłista
matheus. ioseph filiũ dixerit
iacob. & lucas eũ filiũ appella¬
uerit hely: ñ intelligens con¬
suetudinẽ scripturarũ. quod̃
alt̾ scłm naturã alt̾ scđm le¬
gem ei pat̾ sit. Scimꝰ enĩ hoc
ꝑ moysen deo iubente p̃cep¬
tum. ut si frat̃ aut ꝓpinquus
absq liberis mortuus fuerit.
alius eiꝰ accipiat uxorẽ. ad su¬

Expanded text:
sequens per ch et n scribitur: quod scriptorum vitio, et longitudine temporum, apud Graecos Latinosque confusum est. Jacob autem genuit Joseph. Hoc loco objecit nobis Julianus Augustus dissonantiam Evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph dixeriJacob, et Lucas filium eum appellaverit Heli, non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum legem ei pater sit. Scimus enim hoc per Moysen Domino jubente praeceptum, ut si frater aut propinquus absque liberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad su
Abbreviated transcription (Latin):
aũ genuit oriam: orias autẽ
genuit ioathan. In quarto
regũ uolumine legimꝰ : de io¬
ram ochoriã fuisse generatũ.
Omortuo: iosabetb filia regis
ioram soror ochoriȩ tulit io¬
as filiũ frĩs sui. & eũ int̾netio¬
ni quȩ exercebat᷑ ab atbalia
subtraxit. Cui succassit in reg.¬
nũ: filiꝰ eiꝰ amasias. Uost quẽ
regnauit filiꝰ eiꝰ azarias. qui
appellat᷑ & orias: cui successit
in medio fuerint: quos hic
eugłm p̃t̾miserit. Ioram qͥppt
ñ genuit oriam. s ochorian
& reliqͦs quos enumerauimꝰ
erũ quia eugłistȩ ꝓpositum
erat tres tesserescede cades sub
diu̾so tẽporum statu ponere.
& loram generi se miscuerat
impiissime iezabel: iccirco
usq ad terciã generationẽ
eiꝰ memoria tollit᷑. ne in sc̃e na¬
tiuitatis ordine poneret᷑. Et
post tͣnsinigrationẽ baby lonis:
iechonias genuit salathiel. Si
uoluerimꝰ iechoniã in finẽ pri¬
mȩ tesserescedecadis ponere: in
quatuordecĩ. s tredecim. Scia¬

Expanded text:
autem genuit Oziam, Ozias autem genuit Jonathan. In quarto Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth filia regis Joram, soror Ochoziae, tulit Joas filium fratris sui, et eum internecioni, quae exercebatur ab Athalia, subtraxit: cui successit in regnum filius ejus Amasias, post quem regnavit filius ejus Azarias, qui appellatur et Ozias, cui successit in medio fuerunt, quos hicmisit: Joram quippe non genuit Oziam, sed Ochoziam: et reliquos quos enumeravimus. Verum quia Evangelistae propositum erat tres tessarescedecades in diverso temporum statu ponere, et Joram generi se miscuerat impiissimae Jezabel, idcirco usque ad tertiam generationem ejus memoria tollitur, ne in sanctae nativitatis ordine poneretur. Et post transmigrationem Babylonis, Jechonias genuit voluerimus Jechoniam in fine primae tessaradecadis ponere, in quatuordecim, sed tredecim. Scia
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ qd̾ apłos malos dire¬
rit. nͥ forte sub apłoꝵ ꝑsona
om̃e hominũ dãpnat᷑ genꝰ.
cuiꝰ adcõꝑationẽ diuine de¬
mentie ab infantia cor ad
malũ appositũ eͣ. lege gene¬
sim. Nec mirũ homines

Expanded text:
Notandum quod apostolos malos dixerit, nisi forte sub Apostolorum persona omne hominum damnetur genus, cujus ad comparationem divinae clementiae ab infantia cor ad malum positum est. Lege Genesim . Nec mirum si homines
Abbreviated transcription (Latin):
Dorcos aut̃ eos qͥ nec dũ eugłio
crediderunt. ꝙ in luto incre¬
dulitatis uitiisq u̾santur.
Non conuenit gͥ istiꝰmodi hoĩb
cito eugl̃i sũ credere marga¬
retuͣ: ne conculcẽt illud &
conu̾si nos incipiant dissipa¬
re. Petite & dabit᷑ uob̾. que¬
rite & inuenietis. pulsate ꝙ

Expanded text:
porcos autem eos qui necdum Evangelio crediderunt, et in luto incredulitatis vitiisque versantur. Non convenit igitur istius modi hominibus cito Evangelicum credere margaritum, ne conculcent illud, et conversi nos incipiant dissipare. Petite, et dabitur vobis: quaerite, et invenietis: pulsate, et
Abbreviated transcription (Latin):
unde uictus necessaria. Auste¬
ritate̾ mandatoꝵ spe temperat
ꝓmissorũ. Qui uos inquiens¬
recipit. me recipit. & qui me
recipit: recipit euͣ qui me mi¬
sit: ut insuscipiendis apłis
unusqͥsq credentiũ. xpͣm se
suscepisse arbitraretur.
Qui recipit ꝓpħam in nomi¬
ut ꝓꝓħam & intelligit eũ de
futuris loquentẽ: hic merce¬
Aliter. In om̃i ꝓfessione: rira¬
nũ mixtũ ẽ tritico. Premise¬
rat qui recipit uos me recipit.
& qui recipit me: recipit eũqͦ
memisit: ad susceptionẽ ma¬
gistroꝵ discipłos ꝓuocauerat.
Doterat occulta ẽe̾ credentiũ re¬
sponsio. Ergo & ꝑseudo ꝓphas
ꝙ uidã ꝓditorẽ debemus reci¬
pere: & illis alimoniã mini¬
strare. Hoc dñs ante ꝓcurãs:
dicit nͣ ꝑsonas e̾ẽ suscipien
das. s nomina & mercede̾ ñ
ꝑdere suscipientis. licet indig¬

Expanded text:
unde victus necessaria? Austeunde victus necessaria? Austeritatem mandatorum spe temperat promissorum. Qui recipit, inquiens, vos, me recipit; et qui me recipit, recipit eum qui me misit, ut in suscipiendis apostolis, unusquisque credentium Christum se suscepisse arbitretur. Qui recipit prophetam in nomiut prophetam, et intelligit eum de futuris loquentem, hic merceAliter: In omni professione zizanium mixtum est tritico. Praemiserat: Qui recipit vos, me recipit: et qui me recipit, recipit eum qui me misit. Ad susceptionem magistrorum discipulos provocaverat. Poterat 66 occulta esse credentium responsio; ergo et pseudoprophetas et Judam proditorem debemus recipere, et illis alimoniam ministrare. Hoc Dominus ante procurans dicit, non personas suscipiendas esse, sed nomina: et mercedem non perdere suscipientes