comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gistri discipuloꝵ s lupi ouium & satu¬
rauerunt se carnib & in crassati sunt.
ae sub pinguissima hostia interfectioni
ae suppliciis dñi p̾ꝑati. Huc usq contra
principes malos. Sequens sermo ad¬
uersus pseudo ꝓpħas ẽ. & doctores pes¬
simos. qui populum di adulatione
supplantant. pollicentesscientiam
pħas qui seducunt popłm meũ. qui mor¬
dent dentib siuis ce predicant pacem.
et si quis non dederit inore eorum quippi¬
am. scĩficant suꝑ eũ prelium. Propterea¬

Expanded text:
gistri discipulorum, sed lupi ovium, et satgistri discipulorum, sed lupi ovium, et satiaverunt se carnibus, et incrassati sunt, et sicut pinguissima hostia interfectionis, et suppliciis Domini praeparati. Hucusque contra principes malos: sequens vero sermo adversus pseudoprophetas est et doctores pessimos, qui populum Dei adulatione supplantant, pollicentes scientiam pheta, seducunt populum Dei, qui mordent dentibus suis et predicant pacem; et si quis non dederit in ore eorum quippiam, sanctificant super eum bellum. E
Abbreviated transcription (Latin):
carnes molla. sic clamabunt ad dnm̃n
&e ñ exaudiet eos. & auercet faciem su¬
am ab eis in tempore illo eo quod pesfi¬
me egerunt in adinuentionib suis. on
suffecerat spoliasse sub iectum gregem. s
corpora quoq eoꝵ afflixerunt duro im¬
ꝑio. & ossa contriuerunt ut quicquid
meis forte fuerat frangerent atq conte¬
rerent. Quomodo gͦ illi spoliauerunt
popłm meũ. & nudauerunt omni pule̾¬
tudine & decora cute. & carnes & ossa
miserunt in ollam feruentem. quã rex
suecendit assyrus. tradentes gregem
rieum diabolo & angłis eius. sic & ipsi
cũ uenerit diesultionis. clamabunt
ad dñm & ñ exaudientur. quia nec ipsi
rogantes audierant. Et extendent ma¬
nus suas ad dnĩn. & d̃s auercet faciẽ
suã abcis. quia &e illi auerterant apre¬
cantib uultũ. Et hec uniuersa patien¬
tur quia pessime egerunt instudiis¬
& in uoluntatib suis. & ñ reges fuere s
Tyranni. nec prepositi s leones neq ma¬

Expanded text:
carnes in olla: sic clamabunt ad Dominum, carnes in olla: sic clamabunt ad Dominum, et non exaudiet eos, et avertet faciem suam ab eis in tempore illo, eo quod pessime egerunt in adinventionibus suis. Non suffecerat spoliasse subjectum gregem; sed corpora quoque eorum afflixerunt duro imperio, et ossa eorum contriverunt, ut quidquid in eis forte fuerat, frangerent atque contererent. Quomodo ergo illi spoliaverunt populum meum, et nudaverunt omni pulchritudine et decore cutis, et carnes et ossa miserunt in ollam ferventem, quam rex accendit Assyrius, tradentes gregem meum diabolo, et angelis ejus: sic et ipsi cum venerit dies ultionis, clamabunt ad Dominum, et non exaudientur, quia nec ipsi rogantes audierunt: et extendent manus suas ad Dominum, et Deus avertet faciem suam ab eis, quia et illi averterunt a precantibus vultum. Et haec universa patientur, quia pessime egerunt in studiis et voluptatibus suis: et non reges fuere, sed tyranni: nec praepositi, sed leones: neque ma
Abbreviated transcription (Latin):
sus est aude faciem eoꝵ. & ipse est pͥnceps
itineris simplicioris popłĩ quẽ gregĩ
uocat. his qui nolunt se preuium se¬
qui. s suꝑbiunt. & quasi uidices pori
uestigia illius non sequuntur. cõmi¬
natur &e dicit. Audite pͥncipes domꝰ
iacob. & duces domus ifrl̃. Quid est
autem qͦd eos cogit audire: Nonumn
meremini dĩ scire iudicium qd est
tamim scõs pauperes. & honoratis
diuites peccatores : Simulq conside¬
remus uerboꝵ significantiã. Bona
ñ amare peccati est. quanti sceleris
etiam odisse: Et econtrario mala
ñ fugere uitii est quante impietad
ẽ etiam diligent̾ in quirere: sbst he
describitur seuitiã uidicum. & in
subiectos crudelitas. Ld& Diripi¬
endes pelles eoꝵ ab eis & carnes eoꝵ
ab ossib eoꝵ. Sicut deuorauerun
carnes popłi mei &e pelles ab eis excoria¬
uerunt. ce ossa eoꝵ confregerunt. & con¬
ciderunt sicut carnes in lebete. & sicut

Expanded text:
sus est ante faciem eorum, et ipse est princeps sus est ante faciem eorum, et ipse est princeps itineris simplicioris populi, quem gregem vocat: his qui nolunt se praevium sequi, sed superbiunt, et quasi judices populi vestigia illius non sequuntur, comminatur et dicit: Audite, principes domus Jacob, et duces domus Israel. Quid est autem quod eos cogit audire? Non vestrum meremini Dei scire judicium quod est tamini sanctos pauperes, et honoratis divites peccatores. Simulque consideremus verborum significantiam: bona non amare, peccati est: quanti sceleris etiam odisse? et econtrario, si mala non fugere, vitii est: quantae impietatis est etiam diligenter inquirere? Post haec describitur saevitia judicum, et in subjectos crudelitas. 466 LXX: Diripientes pelles eorum ab eis, et carnes eorum ab ossibus eorum. Sicut devoraverunt carnes populi mei, et pelles ab eis excoriaverunt, et ossa eorum confregerunt, et conciderunt sicut carnes in lebete, et sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Ipopłi mei. & pellem eoꝵ desuꝑ exco¬
Sriauerunt. & ossa eoꝵ confregerunt.
oe conciderunt in lebete. sic̃. & quasi
carnem in medio olle. Tunc clama¬
bunt ad dñm ceñ exaudict eos. & ab¬
scondet faciem suã ab eis in tempore
illo. sicut nequiter egerunt madin¬
uentionib suis. Iss anifeste aduersũ
principes isrł sermo est. &e submeta¬
phora leonuni siue latronum crude¬
litas eorum descͥbitur. qd̃ spoliaue¬
rint pauperes &e inter fecerunt eos.
& carnes eorũ ossaq contriueruit. &
quasi in medio olle. sic inurbe ihrłm.
miserabilem plebem afflixerint. et
ꝓpter hȩc inferatur eis postea supplici¬
um in die captiuitatis. uł a nabucͥͦs¬
donosor. uł auespasiano. & tito. & cla¬
ment ad dm̃ & non exaudiet eos. ꝙ ab¬
scondat faciem suam ab eis. quia ne¬
quiter egerunt in scelerib suis. Lx
dñs autẽ princeps erit. & dicet. Audite
principes domus iacob. & reliqui do¬
mus isrł. Pro reliquis domus isrł. exeq

Expanded text:
ei, et pellem eorum desuper excoriaverunt, et ossa eorum confregerunt, et conciderunt sicut in lebete, et quasi carnem in medio ollae. Tunc clamabunt ad Dominum, et non exaudiet eos, et abscondet faciem suam ab eis in tempore illo, sicut nequiter egerunt in adinventionibus suis. Manifeste adversum principes Israel sermo est, et sub metaphora leonum sive latronum crudelitas eorum describitur: quod spoliaverint pauperes, et interfecerint eos, et carnes eorum ossaque contriverint, et quasi in medio ollae, sic in urbe Jerusalem miserabilem plebem afflixerint, et propter haec inferatur eis postea supplicium in die captivitatis, vel a Nabucdonosor, vel a Vespasiano et Tito. Et clament ad Dominum, et non exaudiat eos, et abscondat faciem suam ab eis, quia nequiter egerint in sceleribus suis. LXX:Dominus autem princeps erit, et dicet: Audite, principes domus Jacob, et reliqui domus Israel. Pro reliquis domus Israel, exce
Abbreviated transcription (Latin):
terra &e om̃s qui in ea sunt. ut oeis
si audierint. & illi si attenderint non
patiantur ea que postea sermo dñi cõ¬
minatur. & sit eis dñs in destimoniũ.
siue ut in hebraico legitur. in testem.
uł ut aꝑtius interpretatus ẽ sẏmma¬
chus. testificans. et testificans ñ alum¬
de nͥ de domo sua quȩ ẽ eccłia. aut
quitur pat̾ uiscera penetrans. & me¬
dullas eoꝵ qui attendere uoluerint
et audire. Qyia ecce dñs egrediet᷑¬
de loco suo. & descendet &e calcabit suꝑ
excelsa terre. Et consumentur montes
subder eum. & ualles scindentur sicut
cera a facie ignis. sicut aque que de¬
currunt inpreceps. Inscelere iacob
omne istud. &e inpeccatis domꝰ isrł.
Quod scelus iacob. nonne samaria:
& que excelsa uide. nonne ierłm: Le

Expanded text:
terra, et omnes qui in ea sunt: ut et isti terra, et omnes qui in ea sunt: ut et isti si audierint, et illi si attenderint, non patiantur ea quae postea sermo Domini comminatur. Et sit eis Dominus in testimonium, sive ut in Hebraico legitur, in testem, vel ut apertius interpretatus est Symmachus, testificans, et testificans non aliunde, nisi de domo sua, quae est Ecclesia, aut quitur Pater, viscera penetrans et medullas eorum, qui attendere voluerint et audire. Quia ecce Dominus egredietde loco suo et descendet et calcabit super excelsa terrae et consumentur montes subtus eum et valles scindentur sicut cera a facie ignis sicut aquae quae decurrunt in praeceps in scelere Iacob omne istud et in peccatis domus Israhel quod scelus Iacob nonne Samaria et quae excelsa Iudae nonne Hierusale
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nititur explanare. nec sentiat
conuitioꝵ alapas. quas dñs inpassio¬
ne contempsit. Audide popłi om̃s
& adtendat terra & plenitudo euis a
sit dñs ds̃ uobis intestem. dominus
de templo scõ suo. LXT Audite pi¬
płi om̃s. & ausculta terra. & omnes
nifestus ẽ sensus. lectoris prudemi
intelligentiam derelinquo. Iuxta
tropologiam autẽ conuocat ad au¬
ditum populos. id ẽ totius orbis
eccłias. & ad auscultandũ terram
quia terrena in ea hereticoꝵ extrue¬
ta sunt dogmata. Quod autẽ her¬
sis inter carnis oꝑa numeretur.
quȩ semꝑ refertur ad terram. & apł̃
prudenti indicat auditori. qui de
terra ẽ deterra loquitur. & ad distnc¬
tionem eoꝵ rursus de eccłiasticis
ꝓpter illud dnĩcum. qui habet au¬
res audiendi audiat. plus aliquid so¬
nat. quã quod postea infertur. at¬
tendat terra. aptabimus eccłiȩ. au¬
dide popłi om̃s. heretieis uͦ qui terri¬
nã susceꝑe doctrinam. attendat

Expanded text:
quod nititur explanare, nec sentiat quod nititur explanare, nec sentiat conviciorum alapas, quas Dominus in passione contempsit . Audite, populi omnes, et attendat terra et plenitudo ejus, et sit Dominus Deus vobis in testem, Dominus de templo sancto suo. LXX: Audite, populi omnes, et auscultet terra, et omnes nifestus est sensus, lectoris prudentiae intelligentiam derelinquo. Juxta tropologiam autem convocat ad auditum populos, id est, totius orbis Ecclesias, et ad auscultandum terram, quia terrena in ea haereticorum exstructa sunt dogmata. Quod autem haereses inter carnis opera numerentur, quae semper refertur ad terram, et Aposn Evangelio prudenti indicat auditori: Qui de terra est, de terra loquitur. Et ad distinctionem eorum rursus de Ecclesiasticis propter illud Dominicum: Qui habet aures audiendi, audiat , plus aliquid sonat, quam quod postea infertur: Attendat terra, aptabimus Ecclesiae, Audite, populi omnes. Haereticis vero qui terrenam suscepere doctrinam: Attendat
Abbreviated transcription (Latin):
catores uocat. Statim enĩ sequitur.
Que ẽ impietas iacob. nonne samariaͤ
ẜ quod ẽ peccatũ domus ruda. noune
iherusalẽ. Hoc dumtaxat iuxta .lex.
translatores. Ceterũ in hebraico qͦm
legatur post paululũ subiciemus.
S ce illud quod heretici semꝑ in dog¬
matum suoꝵ. fibi quasi sublimita¬
te confidant. et eccłie simplicitatẽ
despiciant. in alio loco dr̃. Ue qui des¬
piciunt syon. & confidunt in monte
samarie.De syon enĩ egredietur lȩx.
& uerbum dñi de ierłm. Porro sama¬
ria fabricata ẽ sͥ deꝓprio sensu uitu¬
los aureos habent̾es quide nisuꝑficie
pulcͥtudinẽ. s uitalem sp̃m ñ haben¬
tes. & fabricata ẽ indomo di qd in¬
terp̃tatur. bethel. Nec enim reciꝑe
Quãuis autẽ conciliabula sua uocen
bethel. tamen post fabricationem ydo¬
lorum desiit ẽẽ bethel. & uocatur be
de titulo. Hunc ueniamus ad exor
fundite preces. ne michi noceat in u¬
dia. s ut mens libera id tm̃ cogitet

Expanded text:
catores vocat. Statim enim sequitur: catores vocat. Statim enim sequitur: Quae est impietas Jacob? nonne Samaria? et quod est peccatum domus Juda? nonne Jerusalem? Hoc dumtaxat juxta Septuaginta translatores. Caeterum in Hebraico quomodo legatur, post paululum subjiciemus. Sed et illud quod haeretici semper in dogmatum suorum sibi quasi sublimitate confidant, et Ecclesiae simplicitatem despiciant, in alio loco dicitur: Vae qui despiciunt Sion, et confidunt in monte Samariae : de Sion enim egredietur lex, et verbum Domini de Jerusalem . Porro Samaria fabricata est sibi de proprio sensu vitulos aureos, habentes quidem in superficie pulchritudinem; sed vitalem spiritum non habentes: et fabricata est in domo Dei, quod interpretatur Bethel. Nec enim recipere Quamvis autem conciliabula sua vocent Bethel, tamen post fabricationem idolorum desiit esse Bethel, et vocatur Betde titulo: nunc veniamus ad exordfundite preces, ne mihi noceat invidia, sed ut mens libera id tantum cogitet
Abbreviated transcription (Latin):
quod uidit suꝑ sa¬
mariam & iheru¬
autẽ ad micheã. post osee amos. et
ysaiam. quiscib oria uadicinati ft̃.
Exquo intelligimus micheã orie
temporib ñ ꝓpħasse. s filii eius ioa¬
tham postquẽ regnauit achar ezechia
in patͥs achar. imperium succedente.
subquo decem tͥb ab assyriis in cap¬
turtatẽ ducte sunt. Quantũ gͦ ad
hystoriam ꝑtinet. scdm orditiem cap¬
tuitatis. quia pͥmũ ẽ capta sama¬
ria metropolis ifrł. postea ierłm urbs
mum de samaria. scd̃o de ierusalẽ.
Quantum uͦ admisticos indellectus.
quia samaria semꝑ in heresib acci¬
pitur. ierłm in eccłia. dicimꝰ uerbum
dni fieri adhumilem & ad coheredem
si qua forte peccata cõmiserit. et to¬
tius uoluminis ordinẽ conterere.
Quod autẽ samaria & decẽ trib quȩ
scisse st̃. sub rege ieroboam a styrpe
dauid accipiantur inꝑsona here¬
dicoꝵ. & omis quid̾e scͥptura testat᷑.
s maxime ꝓpħa osee. & hic ipse liber
qui hereticõs impios. & eccłasticoᷤ pec¬

Expanded text:
idit super Samariam et Jerust ad Michaeam, post Osee, Amos, et Isaiam, qui sub Ozia vaticinati sunt. Ex quo intelligimus, Michaeam Oziae temporibus non prophetasse; sed filii ejus Joatham, post quem regnavit Achaz, Ezechia in patris Achaz imperium succedente, sub quo decem tribus ab Assyriis in captivitatem ductae sunt . Quantum ergo ad historiam pertinet secundum ordinem captivitatis quia primum ria metropolis Israel, postea Hierusalem urbs mum de Samaria, secundo de Hierusalem. Quantum vero ad mysticos intellectus, quia Samaria semper in haeresibus accipitur, Jerusalem in Ecclesia, dicimus verbum Domini fieri ad humilem et ad cohaeredem si qua forte peccata commiserit, et totius voluminis ordinem contexere. Quod autem Samaria et decem tribus, quae scissae sunt sub rege Jeroboam a stirpe David , accipiantur in persona haereticorum, et omnis quidem Scriptura testatur, sed maxime propheta Osee, et hic ipse liber, qui haereticos impios et Ecclesiasticos pec
Abbreviated transcription (Latin):
ta. &e regna sublimia. E hi qui hu¬
miles ꝑmanserunt consup̃ti sunt.
&e contriti saluatoris aduentu. Et
crescente eccłia montibq in subli¬
me surgentib ydola corrruerunt
et profunda uallium soluerentur. qͥa
impie egit iacob & peccauit isrł. et oñs
trib dñm negauerunt. Et ponam sa¬
mariam quasi aceruum lapidum in
agro cum plantatur uinea. et de¬
traham inuallẽ lapides eius. ꝙ fun¬
damenta eiꝰ reuelabo. & omĩa scͥup¬
ptilia eius concidentur. & om̃s mer¬
cedes eiꝰ comburentur igni. Et oĩa
ydola eius ponam ꝑditionem. quia
de mercedib meretricis congrega¬
ta sunt. & usq ad mercedẽ meretrias
reuertentur. Suꝑ hoc plangã & uli¬
labo. uadam spoliatus & nudus.
faciã planctum uelut draconum.
& luctum quasi stru tionum. quia
desꝑata ẽ plaga eius. quia uenit
usq aduidam detigit portam popłi

Expanded text:
ta, et regna sublimia, et hi qui huta, et regna sublimia, et hi qui humiles permanserunt, consumpti sunt et contriti Salvatoris adventu, et crescente Ecclesia, montibusque in sublime surgentibus, idola corruerunt et profunda vallium solverentur, quia impie egit Jacob, et peccavit Israel, et omnes tribus Dominum negaverunt. : Et ponam Samariam quasi acervum lapidum in agro, cum plantatur vinea, et detraham in vallem lapides ejus, et fundamenta eius revelabo et omnia sculptilia eius concidentur et omnes mercedes eius conburentur igni et omnia idola eius ponam in perditionem quia de mercedibus meretricis congregata sunt et usque ad mercedem meretricis revertentur super hoc plangam et ululabo vadam spoliatus et nudus faciam planctum velut draconum et luctum quasi strutionum quia desperata est plaga eius quia venit usque ad Iudam tetigit portam populi
Abbreviated transcription (Latin):
& quanuis montes sint. tamen ad talis
aurige & ascensoris pauebunt presentiã.
gentes presentiam eius ferre non pote¬
runt. s quicquid in eis durum fuerit.
resoluetur. & ita fluent quomͦ si aque
plana non habeant. feranturq preci¬
pites in profundum. Uenit gͦ dñs derri¬
bilis ad docendum. id ẽ ad mouendos
montes & ualliũ humilia resoluenda
quia impietatẽ fecit iacob. & peccatũ
isrł. Impietas autẽ iacob conciliabu¬
la hereticoꝵ. sunt que uocantur sama
ad presens. Iuda te laudent frẽs tui.
manus tue suꝑ dorsum inimicoꝵ
tuoꝵ. Potest quoq sic intelligi.
quod ꝓpter impietates samarie et
scelera uideoꝵ egressus sit dñs de
loco quondam suo. & dixerit adiu¬
deos. ecce relinquetur uobis domꝰ
urã deserta. & descenderit decelis. et
ascenderit suꝑ excelsa terre. id ẽ suꝑ
eos qui ex gentiũ humilitate creden¬
tes excelsi eẽ meruerunt. & comino¬
ti sunt montes phylophoꝵ dognia¬

Expanded text:
Et quamvis montes sint, tamen ad talis Et quamvis montes sint, tamen ad talis aurigae et ascensoris pavebunt praesentiam.gentes, praesentiam ejus ferre non poterunt; sed quidquid in eis durum fuerit, resolvetur, et ita fluent, quomodo si aquae plana non habeant, feranturque praecipites in profundum. Veniet ergo Dominus terribilis ad docendum, id est, ad movendos montes, et vallium humilia resolvenda, quia impietatem fecit Jacob, et peccatum Israel. Impietas enim Jacob conciliabula haereticorum sunt, quae vocantur Samarad praesens: Juda, te laudabunt fratres tui: manus tuae super dorsum inimicorum tuorum . Potest quoque et sic intelligi, quod propter impietates Samariae et scelera Judae, egressus sit Dominus de loco quondam suo, et dixerit ad Judaeos : Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Et descenderit de coelis, et ascenderit super excelsa terrae, id est, super eos qui ex gentium humilitate credentes, excelsi esse meruerunt. Et commoti sunt montes, philosophorum dogma
Abbreviated transcription (Latin):
decem tribub samaria metropolis
fuit. & inregno uide iherłm excelsoꝵ.
ydola fabricata ẽ. Hoc iuxta litterã.
Tropologice autẽ egredietur dñs de
loco suo. quẽ uel filium. uł om̃s scõs
intelligere possumus. Ipse enĩ filiꝰ
ait. Ego inpatre. & pader inme. & de
scĩs. Habitabo &e in ambulabo meis.
& ero eoꝵ d̾s. et ipsi erunt mͥ popłs.¬
De his gͦ egreditur. ñ quo derelinqͣt
eos. Nam &r de apłis egrediebatur
sermo dm̃ ad audientes. et tamen ñ¬
dere linquebat eos. Et huiuscemodi
loca id ẽ ea que dm̃ hospitẽ habere
mereantur. quafi cum xp̃o resurgen¬
tia. & cum eo incelestib sedentia sur
sursum posita sunt. Unde & descen¬
dere dicitur ad eos. qui doctrinam
eius in monte audire non possunt.
Cumq descenderit. ñ ascendet in
humilib. & in his qui deorsũ posi¬
ti sunt. s qui terre uocant᷑ excelsa.
et qui intelligentes aduenientis do¬
mini maiestãtem cõmouebuntur

Expanded text:
decem tribubus Samaria metropolis decem tribubus Samaria metropolis fuit, et in regno Judae Jerusalem excelsorum idola fabricata est: hoc juxta litteram. Tropologice autem egredietur Dominus de loco suo, quem vel Filium, vel omnes sanctos intelligere possumus. Ipse enim Filius ait: Ego in Patre, et Pater in me . Et de sanctis: Habitabo et inambulabo in eis, et ero eorum Deus, et ipsi erunt mihi popDe his ergo egredietur, non quod derelinquat eos; nam et de apostolis egrediebatur sermo Domini ad audientes, et tamen non relinquebat eos: et hujuscemodi loca, id est, ea quae Deum hospitem habere mereantur, quasi cum Christo resurgentia, et cum eo in coelestibus sedentia, sursum posita sunt. Unde et descendere dicitur ad eos qui doctrinam ejus in monte audire non possunt. Cumque descenderit, non ascendet in humilibus et in his, qui deorsum positi sunt; sed qui terrae vocantur excelsa, et qui intelligentes advenientis Domini majestatem, commovebuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
omnia hec. & ꝓpter peccatũ domꝰ ifrł.
Que est impietas iacob. none sama¬
ria: Et quod ẽ peccatũ domus uida.
nonne iherłm : O samaria et ierłm.
audite & diligenter attendite. dnm̃
uobis de templo suo testificantem. et
predicentẽ quecũq facturus ẽ. fcce
egredietur de loco suo. Qui enĩmitis
est & benignus. &e cuius natura cle¬
mentia. urĩ causa cogitur. ꝑsonam
quã non habet crudelitatis assu¬
mere. Et descendet &e calcabit suꝑ excel¬
sa terre. Descensio dei ẽ & maiestatis eiꝰ
ad inferiora decursus. calcare derram.
epotentes quosq conterere. Et consum̃t᷑
in quit siue tabescent montes & ual¬
les sub eo. quos pͥncipes intelligamtꝰ
& popłos. Et quomͦ uicinlam ignis ce¬
ra non sustinet. & ꝑno cursu aquȩ fe¬
runtur inprͤceps. ita omĩs impioꝵ
suꝑbia dño ueniete soluetur &e defluet.
Hoc autẽ totũ fiet ꝓpter scelera decem
tribuum quas uocat iacob & isrł. et
propder p̾uaricationẽ uida. quia in

Expanded text:
ccatum domus Israel. Quae est impietas domus Jacob? nonne Samaria? Et quod est peccatum domus Juda? nonne Jerusalem? O Samaria et Jerusalem, audite, et diligenter attendite Dominum vobis de templo suo testificantem, et praedicentem quaecumque facturus est. Ecce egredietur Dominus de loco suo. Qui enim mitis est et benignus, et cujus natura clementia est, vestri causa cogitur personam, quam non habet, crudelitatis assumere. Et descendet et calcabit super excelsa terrae. Descensio Dei est, et majestatis ejus ad inferiora decursus, calcare terram, et potentes quosque conterere. Et consumentur, inquit, sive tabescent montes, et valles sub eo, quos principes intelligamus et populos. Et quomodo viciniam ignis cera non sustinet, et prono cursu aquae feruntur in praeceps: ita omnis impiorum superbia, Domino veniente, solvetur et defluet. Hoc autem totum fiet propter scelera decem tribuum, quas vocat Jacob et Israel, et propter praevaricationem Juda; quia in
Abbreviated transcription (Latin):
possit intelligi. quod ipse alibi polli¬
ceri dignatur. aꝑi os tuũ & implebo
illud. Geth ut regnoꝵ qͦq testatur
hystoria. una ẽ de quinq urbibus
palestine. uicina uideȩ confinio. & de
eleutheropoli euntibus garam nunc
usq uicus uł maximus. unde fuit ce¬
goliath ille gecheus quẽ dauid occi¬
dit in prelio. Quia gͥ ꝓpħa immo ꝑ¬

Expanded text:
possit intelligi, quod ipse alibi pollipossit intelligi, quod ipse alibi polliceri dignatur: Aperi os tuum, et implebo illud . Geth, ut Regnorum quoque testatur historia , una est de quinque urbibus Palaestinae, vicina Judaeae confinio, et de Eleutheropoli euntibus Gazam, nunc usque vicus vel maximus, unde fuit Goliath ille Gethaeus, quem David occidit in praelio. Quia igitur
Abbreviated transcription (Latin):
nolite magnificari. qui in bachim. no¬
lite edificare de domo derisum. Terra
asꝑgite derisum ur̃m. Que habitat
bene inciuitates eius. non ẽ egressa
habitatͥx sennan. Plangite domũ. que¬
estuxta eam. accipiet exuobis plagã
doloris. Quis cepit inbonũ. quȩ habitat
in dolorib. quia descenderunt mala
a dño suꝑpꝙortas ierłm. Sonitus curru¬
uni. & equitum habitatio lachis. Prm¬
ceps peccati ẽ filie syon. quia inte in¬
uente sunt iniquitades isrł. id̾o dabit
emissarios usq ad hereditatẽ geth.
Domus uane frustra fuerunt regib
isrł. donec heredes ad ducam cͥ. que
habitas lachis hereditas tua usq odol¬
lamuemet. Mrltum hebraicum
a .lxx. interpretatione discordat. et
tantis tam mea quã illoꝵ translatio
dificultatib in uoluta ẽ. ut si quan¬
do indigiumus spũ dĩ. semꝑ autẽ in
exponendis scͥpturis scĩs illuis indi¬
gemus aduentu. nc̃ uł maxime eum
ad ẽẽ cupiamus. et quȩ in ꝓpħis lo¬
cutus ẽ pandere. ut de nobis quoq

Expanded text:
nolite magnificari, qui in Bachim, nolite raeaedificare ex domo derisum: terra aspergite derisum vestrum, quae habitas bene civitates ejus: non est egressa habitatrix Sennan. Plangite domum juxta eam: accipiet ex vobis plagam doloris, quis cepit in bonum, quae habitat in doloribus? quia descenderunt mala a Domino super portas Jerusalem. Sonitus curruum et equitum habitatio Lachis: princeps peccati est filiae Sion: quia in te inventae sunt iniquitates Israel. Ideo dabit emissarios usque ad haereditatem Geth: domos vanas: frustra fuerunt regibus Israel: donec haeredes adducam tibi, quae habitas Lachis, haereditas usque Odollam veniet. Multum Hebraicum a LXX interpretatione discordat, et tantis tam mea, quam illorum translatio difficultatibus involuta est, ut si quando indiguimus spiritu Dei semper autem in exponendis Scripturis sanctis illius indigemus adventu nunc vel maxime eum adesse cupiamus, et quae in prophetis locutus est, pandere, ut de nobis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
confundentur qui uident uisiones. ce
confundentur diuini. &e oꝑient uultꝰ
suos om̃s. quia ñ ẽ responsum dĩ. Uerũ¬
tamen ego repletus sum fortitudine.
sp̃s. dni iudicio & uirtute. ut annum¬
tiem iacob scelus suum. & isrł peccatũ

Expanded text:
ident visiones et confundentur divini et operient vultus suos omnes quia non est responsum Dei verumtamen ego repletus sum fortitudine spiritus Domini iudicio et virtute ut adnuntiem Iacob scelus suum et Israhel peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
& fundamenta euis reuelabo. Et oĩa
scuptilia eius concident. & uniuierse
mercedes eiꝰ cõburent᷑ igni. Et cuncta
ydola eius ponã inꝑditionẽ. quia
ibit discaltiata & nuda. faciet plan¬
Ectum quasi draconũ. & luctũ qua¬
Esi filie sirenarũ. Quia obtimut pla

Expanded text:
 fundamenta ejus revelabo, et cuncta sculptilia ejus concident, et universae mercedes ejus comburentur igni, et cuncta idola ejus ponam in perditionem, quia ibit discalciata et nuda, faciet planctum quasi draconum, et luctum quasi filiae Sirenarum, quia obtinuit
Abbreviated transcription (Latin):
terire. nͥ qui obturauerit aurẽ suam
&e quasi surdus euaserit. Propterea au
tem istiusmodi samaria planget adq
lugebit. qm̃ sagitta dñi uulnerata.
ce plagam sermonis accipiens suũ
cognosceret errorem. Non solum eni
ipsa peccautte. s iniquitatẽ &e errorẽ
suum inuide quoq portans uolurt
introducere. Unde dr de ea. Uenttusq
aduidã. & tetigit usq ad portas po¬
płi mei. usꝙ ad ierłm. Portas inquie
tetigit. quas aures intelligimus.
Ceterum mediam urbẽ in trare non
potuit. Quod si in trasset. fecisset di
ierłm samariã. Quotiens uiderimis
de eccłia aliquos ad hercticoꝵ sera¬
nes scandalitari. & querere quo mod
eoꝵ respondeant questionib nec ta¬
men recedere de eccłia. dicamus.U
nit samaria suie plaga samarie us
ad popłm confitentem. usꝙ ad auris
popłi dĩ. & usq ad aures ierłm. He
enim quod dr cetigit usq ad portas
popłi mei. apocoynoy. intelligel¬

Expanded text:
terire, nisi qui obturaverit aurem suam, terire, nisi qui obturaverit aurem suam, et quasi surdus evaserit. Propterea autem haec istiusmodi Samaria planget atque lugebit, quoniam sagitta Domini vulnerata, et plagam sermonis accipiens, suum cognoscet errorem. Non solum autem ipsa peccavit, sed iniquitatem et errorem suum in Judae quoque portas voluit introducere. Unde dicitur de ea: Venit usque ad Judam, et tetigit usque ad portas populi mei, usque ad Jerusalem. Portas, inquit, tetigit quas aures intelligimus. Caeterum urbem mediam intrare non potuit: quod si intrasset, fecisset de Jerusalem Samariam. Quoties viderimus de Ecclesia aliquos ad haereticorum sermones scandalizari, et quaerere quomodo eorum respondeant quaestionibus, nec tamen recedere de Ecclesia, dicamus, venit Samaria, sive plaga Samariae usque ad populum confitentem, usque ad aures populi Dei, usque ad aures Jerusalem. Hoc enim quod dicitur tetigit usque ad portas populi mei,
Abbreviated transcription (Latin):
& omtua sculptilia concisa & incen¬
sa. & mercedes quas sibi uana spe
pollicebantur. & quic quid uelut de¬
um colere uidebant᷑. redactũ ad
nichilũ. quia de fornicatione anime
omne sibi pretiũ cõꝑauerant. tunc
intelligentes errorem pͥstinũ & in
semetipsos reuersi. plangent inqͥb
ante ridebant. & lugebunt inqͥb
pͥus fornicantes qͦdã modo letabant᷑.
Deponent q de pedib suis quicqͥd
mortiferũ habuerant. & erunt dis¬
calciati. quia terra in qua staturi fc̃
locus ẽ sci. Et uestimenta fornicationis
suȩ umiuersa ꝓicient eruntq nudi. ut
possint. xp̃i indui uestimento. & faci¬
ent planctum quasi draconũ. Plancturi
quippe sunt aliquando &e dracones.
quando uiderint draconem maxinũ
captum & in hamo pendere piscantis
ce mare desolatum. Et lugebunt qͣsi fi¬
lie sirenarum. Dulcia enim sunt heri¬
ticorum carmina. & suaui uoce popłos
decipientia. Nec potest eoꝵ cantica pre¬

Expanded text:
et omnia sculptilia concisa et incenet omnia sculptilia concisa et incensa, et mercedes quas sibi vana spe pollicebantur, et quidquid velut Deum colere videbantur, redactum ad nihilum, quia de fornicatione animae, omne sibi pretium compararant: tunc intelligentes errorem pristinum, in semet reversi plangent, in quibus ante ridebant, et lugebunt, in quibus prius fornicantes quodammodo laetabantur. Deponentque de pedibus suis quidquid mortiferum habuerant, et erunt discalciati, quia terra in qua staturi sunt, locus est sanctus, et vestimenta fornicationis suae universa projicient; eruntque nudi, ut possint Christi indui vestimento, et facient planctum quasi draconum. Plancturi quippe sunt aliquando et dracones, quando viderint draconem maximum captum, et in hamo pendere piscantis, et mare 440 desolatum. Et lugebunt quasi filiae Sirenarum, dulcia enim sunt haereticorum carmina, et suavi voce populos decipientia. Nec potest eorum cantica prae
Abbreviated transcription (Latin):
xplantabitur uinea soreth. de qua fi¬
at unum quod se dñs in regno ꝑatͥs
bibiturum eẽ ꝓmisit. Non solum
autẽ fundamenta eiꝰ quȩ pͥus terr
premebantur aꝑlentur. & ꝓferent᷑.
in mediũ. &e ydola quȩ sibi fixerat
concidentur. s gła quoq &e diuitie
quas defornicatione uidebatur ha¬
bere. cerrore suo. igne meo consu¬
mentur. de quo dixi in eu̾głio .ignẽ
ueni mittere interrã. & quẽ uolo ut
ardeat. Que comburentur & redi¬
gentur ad nichilum. quia ñ deue¬
ritate contracta sunt dogmatũ. s
de fornicatione anime & errore hine
in de collecta. Heretiei quippe non
habent diuitias de paterna heredi¬
tate uenientes s cotidie quod colañ
reiperiunt. et idola sibi artifici ma¬
nu & curiosa mente confingunt. Prop¬
ter hoc cũ conuersus fuerit ager eoꝵ
in pomoꝵ custodiã & preparatus ad
uineas &e lapides quib edificata
erat ciuitas detracta in ꝓfundũ
& reuelata fuerint fundamenta eoꝵ

Expanded text:
plantabitur vinea Sorec, de qua fiplantabitur vinea Sorec, de qua fiat vinum, quod se Dominus in regno Patris bibiturum esse promisit . Non solum autem fundamenta ejus, quae prius terra premebantur, aperientur et proferentur in medium, et idola quae sibi finxerant, concidentur; sed gloria quoque et divitiae quas de fornicatione videbatur habere et errore suo, igne meo consumentur, de quo dixi in Evangelio: Ignem veni mittere super terram, et quam volo ut ardeat : atque comburentur, et redigentur ad nihilum, quia non de veritate contracta sunt dogmatum; sed de fornicatione animae, et errore hinc inde collecta sunt. Haeretici quippe non habent divitias de paterna haereditate venientes, sed quotidie quod colant reperiunt, et idola sibi artifici manu, et curiosa mente confingunt. Propter hoc cum conversus fuerit ager eorum in pomorum custodiam, et praeparatus ad vineas, et lapides quibus aedificata erat civitas, detracti in profundum, et revelata fuerint fundamenta eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
urbis mee ierłm. Ut enim samaria
subuersa est ab assyriis. ita iudas
et ierłm subuercetur a chaldeis. Quia
uͦ samariã hereticoꝵ semel intellexi¬
mus ȩcołiam que seꝑata a deo popłi
facta est conciliabulũ. ipse dñs com¬
minatur positurum se eam in pomo¬
rum custodiam. in agrum. & inplan¬
tationem uineȩ. Multo enim meliꝰ
est subuerti in utilem ciutatem.
& lapides eiꝰ quib exstructa fuerat.
in preceps detrahi. & preꝑari eam
in pomerium. plautationẽq uinea¬
rum. quã inedificatione pessima
ꝑmanere. Cum enim destructa fue¬
rit & reuelata fuerint fundamenta
eius quib sua uidebatur celare
mysteria. & infirma habere dogma¬
ta inquib stabat. & omĩa ẏc̃ola
quȩ speciem uidebantur habere et
pulchritudinẽ artifici sermone
composita aministris di fuerint
concisa. id ẽ auiris eccłiasticis. tẽ
in loco edificationis pessime uaria
eccłiȩ poma nascentur. & ñ solum
nascentut uerum etiã custo dient᷑.¬

Expanded text:
urbis meae Jerusalem. Ut enim Samaria urbis meae Jerusalem. Ut enim Samaria subversa est ab Assyriis: ita Juda et Jerusalem subvertentur a Chaldaeis. Quia vero Samariam, haereticorum semel intelleximus Ecclesiam, quae separata a Deo, populi facta est conciliabulum, ipse Dominus comminatur positurum se eam in pomorum custodiam, in agrum et in plantationem vineae. Multo enim melius est subverti inutilem civitatem, et lapides ejus quibus exstructa fuerat, in praeceps detrahi, et praeparari eam in pomarium plantationemque vinearum, quam in aedificatione pessima permanere. Cum enim destructa fuerit, et revelata fuerint fundamenta ejus quibus sua videbatur celare mysteria, et firma habere dogmata in quibus stabat, et omnia idola quae speciem videbantur habere, et pulchritudinem artifici sermone compositam, et a ministris Dei fuerint concisa, id est, a viris Ecclesiasticis tunc 439 in loco aedificationis pessimae, varia Ecclesiae poma nascentur, et non solum nascentur, verum etiam custodient
Abbreviated transcription (Latin):
cationis idẽassyrios. Huc usq de sa¬
maria. Et quia eadẽ plaga ꝑuentura
sit ad ierłm. & ipsa enim simili erro¬
re peccauit derelinquens dm̃ suũ et
ydola fabricans ꝓpterea ꝓpħa facit
inducit plangentis affectũ &e dicit.
Suꝑ hoc plangã &e ululabo. uadam
spoliatus & nudus. Decẽ enĩ trib ꝑdi¬
di. Et faciam planctũ uelut draconũ.
&e luctũ quasi strutionũ. Quomͦ enim
dracones terribili sibilo ꝑsonant. iux¬
ta hystorias eoꝵ qͥ de phisicis conscͥp¬
serunt. eo tempore quo uincuntur ab
elephantis. & sicut strution es ĩmemores
st̃ ouoꝵ suoꝵ. & quasi non pepererint.
in harena calcandos pedib bestiarum
fetus relinquunt. de quo in iob plentꝰ
scribitur. ita & ego sine filiis spollatꝰ
& nudus incedam. ce hoc faciã. quia
desꝑata est plaga eius. id ẽ samarie.
& idem peccatum immo eade pena.
peccati quȩ euerterat samariã. ueni¬
et usq aduidam. & usq ad portam

Expanded text:
icationis, id est, ad Assyrios. Hucusque de Saicationis, id est, ad Assyrios. Hucusque de Samaria. Et quia eadem plaga perventura sit ad Jerusalem et ipsa enim simili errore peccavit, derelinquens Deum suum et idola fabricans propterea propheta facit inducit plangentis affectum: et dicit: Super hoc plangam et ululabo: vadam spoliatus et nudus decem enim tribus perdidi et faciam planctum velut draconum, et luctum quasi struthionum. Quomodo enim dracones terribili sibilo personant, juxta historias eorum, qui de physicis conscripserunt, eo tempore quo vincuntur ab elephantis: et sicut struthiones immemores sunt ovorum suorum, et quasi non pepererint, in arena calcandos pedibus bestiarum fetus relinquunt, de quo in Job plenius scribitur: ita et ego sine filiis spoliatus et nudus incedam. Et hoc faciam, quia desperata est plaga ejus, id est, Samariae. Et idem peccatum, immo eadem poena peccati, quae evertit Samariam, veniet usque ad Judam, et usque ad portam
Abbreviated transcription (Latin):
E ad ierłm. Scdm ordinẽ peccatoꝵ¬
⁊ sit ordo penarum. Primũ peccaute
samaria. et fabricata ẽ ydola. et pro
oño uitulos adorauit. pͥmo gͦ & ꝑeat.
Destruam eã uenientib assyriis. & ponã¬
cam quasi aceruum lapidum cũ plan
Et detraham inuallem lapides eius.
Erat quippe inmontib sita. ubi nune
sa sunt condita. Et fundam̃ta qͦq eius
reuelabo. Tanta quippe ruina erit. &¬
tanta urbis subuersio. ut ñ solum
parietes et edificia corruant. s funda¬
menta quoq eius usq ad extremum
lapidem reuelentur. E omnia sculp¬
tilia eiꝰ. cuncteq diuitie quas diuersi
reges in ea comportauerant concident᷑
& cõburentur igni. & ad nichilum re¬
digentur. Si quidẽ opes & multiplex
si pellex quȩ exfornicatione ut puta¬
batur ydoloꝵ fuerant congregata. du¬
centur ad aliam meretͥcẽ. id ẽ adnini¬
uen. ut quomͦꝰ interra sua formcati
sunt cum ydolis que fecerunt. sic ua¬
dant ad aliam terrã ydoloꝵ. ce form¬

Expanded text:
alem. Secundum ordinem peccatorum, fit ordo poenarum. Primum peccavit Samaria, et fabricata est idola, et pro Domino vitulos adoravit: prima ergo et pereat. Destruam eam, venientibus Assyriis, et ponam quasi acervum lapidum cum plantEt detraham in vallem lapides ejus. Erat quippe in montibus sita, ubi nunc sa sunt condita. Et fundamenta ejus revelabo. Tanta quippe ruina erit, et tanta urbis subversio: ut non solum parietes et aedificia corruant; sed fundamenta quoque usque ad extremum lapidem revelentur. Et omnia sculptilia ejus, cunctaeque divitiae, quas diversi reges in eam comportaverant, concidentur et comburentur igni, et ad nihilum redigentur. Siquidem opes et multiplex supellex, quae ex fornicatione 438 ut putabantur idolorum fuerant congregata, ducentur ad aliam meretricem, id est, ad Ninive: ut quomodo in terra sua fornicati sunt cum idolis quae fecerunt, sic vadant ad aliam terram idolorum et forn
Abbreviated transcription (Latin):
& future ueritatis inserius suis li¬
neis ante signauit. Loquitur gͦ ad
iudeos sui sermonis in credulos.
& xp̃i dei filiũ nescientes. Uiri nini¬
te surgent in iudicio cum generatione
ista &e condem: nabunt eã. quia peni¬
tentiam egerunt inpredicatione ione.
Ed ecce plusquã iona hic. Condemnat᷑
generatio iudeoꝵ credente mundo.
&e ninue agente penitentiã. isrł in¬
credulus ꝑit. Illi habent libros. nos
libroꝵ dnm̃. Illi tenent ꝓpħas nos uitel¬
ligentiam ꝓpħarum. Illos occidit littera.
nos uiuificat sp̃c. Apud illos barrabbas
latro dimittitur. nobis xp̃c filius sol

Expanded text:
et futurae veritatis in servis suis liet futurae veritatis in servis suis lineas ante signavit. Loquitur ergo ad Judaeos sui sermonis incredulos, et Christum Dei Filium nescientes: Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam, quia poenitentiam egerunt in praedicatione Jonae; et ecce plus quam Jonas hic . Condemnatur generatio Judaeorum, credente mundo: et Ninive agente poenitentiam, Israel incredulus perit. Illi habent libros, nos librorum Dominum : illi tenent prophetas, nos intelligentiam prophetarum: illos occidit littera, nos vivificat spiritus : apud illos Barabbas latro dimittitur, nobis Christus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
primo tempore ad ione p̾dicationem
acta penitentia ninuitas ueniam
consecutos. postea uero inpͥstins
uitiis ꝑseuerantes dĩ in se ꝓuocasse.
sententiam. Traduntq hebrei. osee
&e amos. et ysaiam. ac ionam isd̃e
ꝓꝓħasse temporib. Hoc quantum
ad hystorie ꝑtinet fundamenta. e¬
terum non ignoramus chromati
papa uenerabilis sudoris ẽẽ uł ma¬
ximi. totum ꝓpħam referre ad in¬
telligentiam saluatoris. qͦd fugerit.
quod dormierit qd̃ precipitatus sit¬
i mare. quod susceptus a ceto qd̾ eiec
quod contristatus obsalutẽ urbis i¬
minente cucurbitȩ sit delectatus um¬
braculo qd̾ reprehensus adeo.cur
maiorem curam habuerit herbe
iurentis. et extimplo aride. quam
tante hominũ multitudinis. et
cetera que in ipso uolumine expla¬
nare nitimur. Et cam̃ ut totũ ꝓpħȩ
sensũ breui p̾fatione comp̾hendam.
nullus melior typi sui interpres
erit. quã ipse qui inspirauit ꝓpħas

Expanded text:
primo tempore ad Jonae praedicationem, primo tempore ad Jonae praedicationem, acta poenitentia, Ninivitas veniam consecutos: postea vero in pristinis vitiis perseverantes, Dei in se provocasse sententiam. Traduntque Hebraei, Osee, et Amos, et Isaiam ac Jonam iisdem prophetasse temporibus. Hoc quantum ad historiae pertinet fundamenta. Caeterum non ignoramus, Chromati papa venerabilis, sudoris esse vel maximi totum prophetam referre ad intelligentiam Salvatoris: videlicet quod fugerit, quod dormierit, quod praecipitatus in mare sit, quod susceptus a ceto, quod eject 391-392 quod contristatus ob salutem urbis innumerae, cucurbitae sit delectatus umbraculo: quod reprehensus a Deo cur majorem curam habuerit herbae virentis, et extemplo aridae, quam tantae hominum multitudinis, et caetera quae in ipso volumine explanare nitemur: et tamen, ut totum prophetae sensum brevi praefatione comprehendam, nullus melior typi sui interpres erit, quam ipse qui inspiravit prophetas,
Abbreviated transcription (Latin):
causam etiam ipsum puerũ sic uo¬
mnrã lingua ueritatẽ sonat. Et ex eo
quod uerum helyas locutus est. ille
qui suscitatus ẽ. filius dicitur ueri¬
cuntib tyberiadem haud grandis ẽ
uiculus. ubi & sepulchrum eiꝰ ostendit᷑.
Quãqͣ alii iuita diospolim. idẽ lyddã
eum &e natũ. & conditum uelint. non
intelligentes hoc qd̃ additur opher
ad distinctionẽ aliarum geth. urbũ
ꝑtinere. que iuxta eleutheropoluin
siue diospolim hodieq monstratur.
Lber quoq tobi licet ñ habeatur in
canone. tam̃ quia usurpatur ab ec¬
lesiastis uris.tale quid memorat.
licende tobi ad filium suũ. fũi ecce
senui. et in eo sum ut reuertar de u¬
fa mea. colle filios tuos & uade inme¬
am fili. Scio enim quȩ locutus ẽ ionas
ꝓpħa de niniue. qm̃ sub uertetur. Et
reuera quantũ ad hystorias tamhebre¬
as quã grecas ꝑtiner & maxime hero¬
dotum. legimus ninuem regnante
apud hebreos iosia. astiaxa rege medoꝵ.
fuisse subuersam. Ex quo intelligimus

Expanded text:
causam etiam ipsum puerum sic voin nostra lingua veritatem sonat: et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius esse dicitur verieuntibus Tyberiadem haud grandis est viculus, ubi et sepulcrum ejus ostenditur. Quamquam alii juxta Diospolim, id est, Liddam, eum et natum et conditum velint: non intelligentes hoc quod additur, Opher, ad distinctionem aliarum Geth urbium pertinere, quae juxta Eleutheropolim, sive Diospolim, hodie quoque monstrantur. Liber quoque Tobiae, licet non habeatur in Canone, tamen quia usurpatur ab ecclesiasticis viris, tale quid memorat, dicente Tobia ad filium suum. Fili, ecce senui, et in eo sum ut revertar de vita mea: Tolle filios tuos, et vade in Mediam, fili: scio enim quae locutus est Jonas propheta de Ninive, quoniam subvertetur Trevera quantum ad historias tam Hebraeas quam Graecas pertinet, et maxime Herodotum, legimus Niniven, regnante apud Hebraeos Josia, et Astyage rege Medorum, fuisse subversam. Ex quo intelligimus
Abbreviated transcription (Latin):
ce euangeliis. Hoc est dñ de eo testimo¬
nio ubi alibi in scͥpturis sc̃is lectus
sit. Et infallor. in regum uolumine
deco tta scͥptum est. Anno quinto deci
tis ieroboam filii nabath qui peccare
fecit isrł. Ipse conuertit fines isrł insa.¬
maria ab introitu emath usq adma¬
re solitudinis. iuxta uerbum dñidnsrł¬
quod locutus est in manu serui sui io¬
ne filii amati ꝓpħȩ qui fuit de geth
quȩ ẽ mopher. Tradunt autem he¬
brei hunc ẽẽ filium uidue sareptene.¬

Expanded text:
 Evangelio, hoc est, Domini de eo testimonio, ut alibi in Scripturis sanctis lectus sit? Et ni fallor in Regum volumine de eo ita scriptum est: Anno quintodecimotis Jeroboam filii Nabath, qui peccare fecit Israel, Ipse convertit fines Israel in Samaria ab introitu Emath, usque ad mare solitudinis, juxta verbum Dominquod locutus est in manu servi sui Jonae, filii Amathi prophetae, qui fuit de Geth, quae est in Opher . Tradunt autem Hebraei hunc esse filium viduae Sareptan
Abbreviated transcription (Latin):
modo lumen dñs lucẽ appellat
aplos suos et dicit. uos estis lux
mundi. et ipse petra. petro donaute ut
petra sit. pastor quoq bonus illis pasto
largitur nomina. Et quodcumq dici¬
tur. seruis tribuit ut dicantur. sic ipse
saluator apłos suos mundi eẽ uoluit
saluatores. qui ascenderunt speculã
montis eccłie. & deponentes suꝑbiam
iudaicam uniuersoꝵq montium qui
regnum dño ꝑaucrunt. Hȩc ad duas
lucubratiunculas ueterũ auctorita¬
tem secutus. & maxime expositionem
hebraicam ꝓꝑo sermone dictaui. ape¬
ruiq os meum. s nescio an illud xp̃c
impleuerit. Unde sapiens lector sen¬
suum magis debet consequentiam
querere. quã eloquii uenustatem.
Neq enim ea leuitate &e compositiõe
uerboꝵ dictamus ut scribunus.
Aliud ẽ mi pammac hi. sepe stilum
uertere. & que memoria digna funt
scribere. aliud notarioꝵ articłis pre¬
paratis. pudore reticendi dictare quod¬
cumq in buccam uenerit. In hoc ꝓpha

Expanded text:
modo lumen Dominus lucem appellat modo lumen Dominus lucem appellat Apostolos suos, et dicit: Vos estis lux mundi : et ipsa petra Petro donarit, ut petra sit: pastor quoque bonus illis pastorum largitus est nomina: et quodcumque dicitur de eo, servis tribuit ut dicantur: sic ipse Salvator Apostolos suos mundi esse voluit salvatores, qui ascendere speculam montis Ecclesiae, et deponentes superbiam Judaicam, universorumque montium, quiregnum Domino paraverunt. Haec ad duas lucubratiunculas veterum auctoritatem secutus, et maxime expositionem Hebraicam propero sermone dictavi, aperuique os meum: sed nescio an illud Christus impleverit. Unde sapiens lector sensuum magis debet consequentiam quaerere, quam eloquii venustatem. Neque enim ea lenitate, et compositione verborum dictamus, ut scribimus. Aliud est, mi Pammachi, saepe stylum vertere, et quae memoria digna sunt scribere; aliud notariorum articulis praeparatis, pudore reticendi, dictare quodcumque in buccam venerit. In hoc Propheta,
Abbreviated transcription (Latin):
unam preciosissimã margaritam.
& deposita iudeoꝵ suꝑbia humili¬
tatem sectabitur xplanam. &. illuc
usq ꝑueniet ubi antea fuit tͥbula¬
tio panis. & mulier iudua asus
conditore deserta. pupillum filiũ
uix alebat. ut uniuers a illius pec¬
cata & uitia concrementur. Cap¬
tiuitas autẽ siie transmigratio ie¬
rusalem ubi quonda erat uisio pa¬
cis. & que nunc in doto orbe disꝑ¬
sa est. possidebit ciuitates austri.
id ẽ eccłias ueri & ꝑfecti luminis.
dicetq cũ sponsa penitens. ubi pas¬
cis. ubi cubas in meridie. & cum io¬
seph inantiquã germanitatem re¬
cepta. in ebriabitur sanguine pas
ẽ. quin xp̃i intelligatur fides. Ephra¬
ta enim in terpretatur cãrpoforia.
id ẽ ubertas et dionimos ẽ. appel¬
laturq bethleem. in qua ortus
est celestis panis. His autẽ ita
gestis ascendent saluatores ułqͥ
saluati fuerint de reliquiis popłi
uidaici in montem syon ut iudices
et ulciscantur montẽ esau. Quo¬

Expanded text:
unam pretiosissimam margaritam, unam pretiosissimam margaritam, et deposita Judaeorum superbia, humilitatem sectabitur Christianam, et illuc usque perveniet, ubi antea fuit tribulatio panis, et mulier vidua a suo conditore deserta pupillum filium vix alebat, et ubi universa illius peccata, et vitia concrementur. Captivitas autem sive transmigratio Jerusalem, ubi quondam erat visio pacis, et quae nunc in toto orbe dispersa est, possidebit civitates austri, id est, Ecclesias veri et perfecti luminis, dicetque cum sponsa poenitens: Ubi pascis, ubi cubas in meridie ? Et cum Joseph in antiquam germanitatem recepta, inebriabitur sanguine pastest, quin Christi intelligatur fides. Ephratha enim interpretatur καρποφορία, id est, ubertas, et δυώνυμος est, appellaturque Bethleem, in qua ortus est coelestis panis. His autem ita gestis, ascendent salvatores vel qui salvati fuerint de reliquiis populi Judaici in montem Sion, ut judicent, et ulciscantur montem Esau. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ actiue saluatores intelligendi fc̃.
ti in hebreo sermone dicunt᷑. Quia
uixta hystoriam ut potuimus inter¬
pretat sumus. & inter confragosos
scopulos. nrãm nauicłam reximus
spuali in delligentie uela pandamꝰ.
ut flante dño & sua reserante myste¬
ria. leti ꝑueniamus adportum. Eo
dempore quo beniamin possederat
liorũ isrł. uł certe pͥncipium traus¬
migrationis carnei quondam isrł
istud erit. ut ad chananeam terrã
lere israhelis. ad gentim rorem tran¬
seat. ibiq et pascatur &e pascat. dũ
et recipitur a credentili. & pascit
ipse credentes. Sareptha uel exc duo.¬
bus cõpositum ẽ. ꝙ interpretatur
angustia panis. uł unũ uerbũ est
et cransfertur incendium. Canaan
uero in salon. id ẽ motum uercitur.
aut certe negotiator & humilis ap¬
pellatur. Igitur transmigratio filioꝵ
isrł quando occidentẽ dimiserint lit¬
teram & ad spm̃ uenerint uiuifican¬
tem. mouebit cuncta que legis sunt.
negotiabitur demultis margaritis

Expanded text:
lligendi sunt. ETIM   Hebraeo sermone dicuntur. Quia juxta historiam, ut potuimus, interpretati sumus, et inter confragosos scopulos nostram naviculam reximus: spiritualis intelligentiae vela pandamus, ut flante Domino, et sua reserante mysteria, laeti perveniamus ad portum. Eo tempore quo Benjamin possederat liorum Israel, vel certe principium transmigrationis carnei quondam Israel, istud erit, ut ad Chananaeorum terrlere Israel, ad gentium rorem transeat: ibique pascatur, et pascat, dum et recipitur a credentibus, et pascit ipse credentes. Sareptha, vel ex duobus compositum est, et interpretatur angustia panis: vel unum verbum est, et transfertur in incendium. Chanaan vero in σάλον, id est motum vertitur: aut certe negotiator et humilis appellatur. Igitur transmigratio filiorum Israel quando occidentem dimiserint litteram, et ad spiritum venerint vivificantem, movebit cuncta quae Legis sunt. Negotiabitur de multis margaritis