comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt filii sponsi lugere. quam diu
cum illis est sponsꝰ: Uenient aut̃
dies cum auferetur ab eis sponsus
ã tunc ieiunabunt: quia nimirũ
incarnatio nr̃i saluatoris ex quo pa¬
lacrimis & luctu semꝑ expectata
donec ueniret. Similiter ex quo
post resurrectionem ascendit ad ce¬
lum. omnis scõrum spes ad eius
pendit reditum. Solo autem quo
cum hominib conuersatus ẽ tem¬
pore. flere ac lugere nequiuerunt:
quia iam secum etiam corporalit̾
eum quem spiritalit dilexerunt
habebant. Sponsus ergo xp̃c. spõ¬
sa eius ẽ eccła. filii sponsi. uel nup¬
tiarum. singuli quiq fideliũ eiꝰ
sunt. Tempus nuptiaꝵ. tempus¬
ẽ illud. quando ꝑ incarnationis
misterium. sc̃am sibi eccłam soci¬
auit. Non igitur casu. sed certi
gr̃a mysterii uenit ad nuptias in
terra carnali more celebratas. qui
ad copulandam sibi spiritali amo¬
re ȩccłam. de celo descendit ad ter¬
ram. Cuius quidem thalamus
in corruptȩ genitricis uterus fuit.
in quo d̾s humane nature coniun¬

Expanded text:
lugere quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies, cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt . Quia nimirum incarnatio nostri Salvatoris ex quo palacrymis et luctu semper exspectata donec veniret. Similiter ex quo post resurrectionem ascendit ad Patrem, omnis sanctorum spes ad ejus pendet reditum. Solo autem quo cum hominibus conversatus est tempore, flere ac lugere nequiverunt, quia jam secum etiam corporaliter eum quem spiritualiter dilexerunt habebant. Sponsus ergo Christus, sponsa ejus est Ecclesia, filii sponsi vel nuptiarum singuli quique fidelium ejus sunt: tempus nuptiarum est tempus illud quando per incarnationis mysterium sanctam sibi Ecclesiam sociavit. Non igitur casu, sed certi gratia mysterii, venit ad nuptias in terra carnali more celebratas, qui ad copulandam sibi spirituali amore Ecclesiam de coelo descendit ad terram: cujus quidem thalamus incorruptae genin quo Deus humanae naturae conjun
Abbreviated transcription (Latin):
pii caput: ad conterendas uires
eius: ad predam eius diripiendã:
atq captiuitatẽ sui popłi conuer¬
tendam. Pariet filium. ad denuo
reparandũ adam: ad inobedien-¬
tiam ȩuȩ ꝓ mariȩ obedientiam
excludendam: ad erigendũ iacenti¬
um genus quod ꝑ mulieris teme¬
rariam credulitatẽ fuerat ante¬
deiectum. Et uocabunt nomen
eius emmanuhel. quod ẽ interp̾¬
tatum nobiscum ds. Uocant no
men eius prius angeli psallentes
in eius generatione. atq gauden¬
tes. sicut dm omniũ. & regẽ pacis
ad homines uenientẽ: deinde
predicantes: adhuc & scĩ martyreᷤ
contra ignes & gladios usq ad mor¬
tem resistentes: deinde cuncti cre¬
dentes. hoc ipsum nom̃ usq in
consummationẽ scłi memoranteᷤᷤ

Expanded text:
pii caput, ad conterendas vires pii caput, ad conterendas vires ejus, ad praedam ejus diripiendam, atque captivitatem populi sui convertendam, pariet filium, ad denuo reparandum Adam, ad inobedientiam Evae per Mariae obedientiam excludendam, ad erigendum jacentium genus, quod per mulieris temerariam credulitatem fuerat dejectum. Et vocabunt nomen ejus Emmanuel, quod est interpretatum, Nobiscum Deumen ejus prius angeli psallentes in ejus nativitate atque gaudentes, sicut Deum omnium et Regem pacis ad homines venientem. Deinde praedicantes. Ad haec et sancti martyres contra ignes et gladios usque ad mortem resistentes. Deinde cuncti credentes hoc ipsum nomen usque ad consummationem saeculi memorantes
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo per seuerauit. fece inquit¬
uirgo in utero accipiet. Audite
quid dicit. Omnes filiȩ euȩ audi¬
te: ommes uos qui hereditatem do¬
loris & tristicie post illam. & ex illiꝰ
condempnatione sumpsistis: uos.
quȩ in tristicia generatis filios. uł
magis uos quȩ concupiscentiam
corruptibilem ñ cenuistis: audi¬
te & letamini. audite & consola¬
mini: audite quod uirgo in ute¬
ro accipiet. Non ex desiderio par¬
tum concipiens: neq serpentis ꝑ¬
suasione decepta ẽ: neq eius affa-¬
tib uenenosis infecta: sed uirgo
in utero accipiet. predicationem
angeli suscipiens: ꝓphetaꝵ desti¬
monia assumens. uirgo in utero
accipiẽtꝰ. ut d̾m dignant̾ incarna¬
tum. ad mundi pariat salutem.
Ecce inquit. Hoc ipsum quod di¬
cit ecce: ammirantis ẽ tanti miste¬
rii magnitudinẽ: ut omnes uelut
e somno suscitati. ad hoc dictum
euigilent. Ec̃ce uirgo dicit in ute¬
ro accipiet. & parietfiliũ: ad colli¬
gandum illum fortem armatũ:
ad conculcandum serpentis im¬

Expanded text:
irgo perseveravit. Ecce virgo in utero accipiet. Audite quod dicit, omnes filiae Evae: audite, omnes vos qui haereditatem doloris et tristitiae post illam et ex illius condemnatione sumpsistis; vos quae in tristitia generatis filios, vel magis vos quae concupiscentiam corruptibilem non timuistis. Audite et laetamini, audite et consolamini, audite quod virgo in utero accipiet, non ex desiderio partum concipiens. Neque serpentis persuasione decepta est, neque ejus afflatibus venenosis infecta est, sed virgo in utero accipiet, praedicationem angeli suscipiens, prophetarum testimonia assumens. Virgo in utero accipiet, ut Deum dignanter incarnatum ad mundi pariat salutem. Ecce, inquit. Hoc ipsum quod dicit, ecce, admirantis est tanti mysterii magnitudinem, ut omnes velut e somno suscitans, ad hoc dictum evigilent. Ecce virgo, dicit, in utero accipiet, et pariet Filium. Ad colligandum illum fortem armatum, ad conculcandum serpentis im
Abbreviated transcription (Latin):
dicens ei. Gaude blasi. amice
preses. & noli dicere eos deos.sed
demones. quia eterno igni tra¬
dentur. cũ his qui eos ad orant.
amore di mei & saluatoris iħu
quia habeo corroboratorẽ meum.

Expanded text:
dicens: «Gaude Blasi, amice preses; sed ne dicas eos deos esse sed demones, quia eterno igni tradentur cum his qui eos uenerantur». amore Dei mei et Saluatoris Iesu quia habeo corroboratorem meum
Abbreviated transcription (Latin):
quibus per marima est: ne uel ut
stupri rea dampnaretur. si uirũ non
habens filium procrearet. Deinde ut
in his etiam que domestica cura na¬
turaliter exigebat: puerpera susten¬

Expanded text:
quibus permaxima est, ne velut stupri rea damnaretur, si virum non habens filium procrearet: deinde ut in his etiam quae domestica cura naturaliter exigebat, puerpera solatio susten
Abbreviated transcription (Latin):
immelatione sua popłm eun¬
dem scifu are solebat. donec ueni¬
ret ipse. cui talis hostia testimo¬
nium dabat. oblatusq patri ꝓ
nobis in hostiam odoremq sua¬
uitatis. misteriũ suȩ. passionis ob¬
lato agno in creaturam panis
uiniq tranfferret. sacerdos factꝰ
in eternum scđm ordinem melchi¬
sedech. Sequit᷑. ioħs testimonium
ꝑhibens de dño. hic ẽ inquit de
quo dixi. Post me uenit uir qui
ante me factus ẽ qui prior me e
rat. Post me uenit uir. post me
natus ẽ in mundo: post me pre¬
dicare incipiet mundo. qui ante
me factus ẽ: qui me potentia ma¬
iestatis. tantum quantũ uidex¬
preconem: quantum sol lucife¬
rum. licet post apparens ante¬
cellit. Quia prior me erat. quia
in principio erat uerbũ. & uer
factus ẽ. primatum regiȩ. potesta¬
tis. quo etiam angelis presidet
intuere. Quia prior me erat. eter¬
nitatem diuinȩ maiestatis qua
patri ẽ equalis intellige. Post me
uenit uir qui ante me factus est:

Expanded text:
immolatione sua populum eumimmolatione sua populum eumdem sanctificare solebat, donec veniret ipse cui talis hostia testimonium dabat, oblatusque Patri pro nobis in hostiam odoremque suavitatis, mysterium suae passionis oblato agno in creaturam panis vinique transferret, sacerdos factus in aeternum, secundum ordinem Melchisedech. Sequitur: Joannes testimonium perhibens de Domino, Hic est, inquit, de quo dixi: Post me venit vir qui ante me factrat. Post me venit vir, post me natus est in mundo, post me praedicare incipiet mundo; qui ante me factus est, qui me potentia majestatis tantum, quantum praeconem judex, quantum sol Luciferum, licet post apparens, antecellit. Quia prior me erat, quia in principio erat Verbum, et Verfactus est, primatum regiae potestatis, quo etiam angelis praesidet, intuere; quia prior me erat, aeternitatem divinae majestatis, qua Patri est aequalis, intellige. Post me venit vir, qui ante me factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
onis. sed precioso languime quali
agni incontaminati & immacu¬
lati iħu xp̃i. Et in apocalipsi io¬
hannes apłs. cuius ẽ hoc euan¬
gelium. qui dilexit nos inquit
&e lauit nos a peccatis nostris
in sanguine suo. Non solũ autẽ
lauit nos a peccatis nr̃is in san¬
guine suo. quando sanguinem
suum dedit in cruce pro nobis:
sed quando unusquisq nr̃m in
mysterio sacroscȩ passionis uuꝰ
baptismo ablutus ẽ aque. Uerũ
etiam cotidie tollit peccata mu¬
di. lauatoy nos a peccatis nr̃is
cotidie in sanguine suo cum eius
dem beate passionis ad altare me¬
moria replicatur.: cum panis &
uini creatura in sacramentũ car¬
nis & sanguinis eus ineffabili
sp̃c scificatione tranffertur. Sicq
corpus & sanguis illius non in¬
fidelium manib ad ꝑniciem
ipsorum funditur. & occiditur
sed fidelium ore suam sumitur
in salutem. Cuius recte figurã
aguus iste paschalis ostendit. qͥ
lemel popłm de egyptia seruitu¬
te liberans in memoriam eiusdẽ
liberationis. ꝑ omnes annos

Expanded text:
uasi Agni incontaminati et immaculati Jesu Christi . Et in Apocalypsi, Joannes apostolus, cujus est hoc Evangelium: Qui dilexit nos, inquit, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, quando sanguinem suum dedit in crvel quando unusquisque nostrum in mysterio sacrosanctae passionis illius baptismoque ablutus est aquae, verum etiam quotidie tollit peccata mundi, lavatque nos a peccatis nostris quotidie in sangdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Spiritus sanctificatione transfertur: sicque corpus et sanguis illius non infidelium manibus ad perniciem ipsorum funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem. Hujus  Al., cujus recte figuram agnus in lege paschalis ostendit, qui semel populum de Aegyptia servitute liberans, in memoriam ejusdem liberationis, per omnes annos
Abbreviated transcription (Latin):
tur in terris. sicut ait scriptura.
In quem concupiscunt angłi pro¬
spicere. Quomodo enim poterant
ñ mirari uututes celorum & do¬
minationes. cherubin & seraphi
cum uiderint dñm sabaoth in
confirmetur. uidit sp̃m sc̃m corpo¬
rali specie quasi columbam descen¬
dentem & manentem suꝑ iħm.
Audit & patrem dicentem. hic ẽ
filius meus dilectus. in quo bene
duertite dilectissimi fratres.
quanta nobis in baptismate dñi
quam subtili sacramento trinitaᷤ
se hodie homini reuelauit. Pater
enim auditur in uoce. filius
manifestatur in homine: sp̃s
sanctus dinoscitur in columba.
Quam mirifico autem misterio
dominus noster iħc xp̃c. uel tac¬
tu corporis sui. uel transitu głe
sue. omnem ad momentum cre¬
aturam sanctificat. uiuificat.
& illustrat. Aquas enim conse¬
erat dum baptiratur. Terram sq̃¬
ficat. dum sepelitur. Mortuos
suscitat. dum resurgit. Celestia
qłificat dũ ascendit ad celum: &
sedet ad dexteram patris. Gaude

Expanded text:
tur in terris, sicut ait Scriptura, tur in terris, sicut ait Scriptura, In quem concupiscunt Angeli prospicere . Quomodo enim poterant non mirari Virtutes coelorum et Dominationes, Cherubim et Seraphim, cum viderent Dominum sabaoth in confirmetur, videt Spiritum sanctum corporali specie, quasi columbam descendentem, et manentem super Jesum: audit et Patrem dicentem, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene dvertite, dilectissimi fratres, quanta nobis in baptismate Dominquam subtili Sacramento Trinitas se hodie homini revelavit. Pater enim auditur in voce, Filius manifestatur in homine, Spiritus sanctus dignoscitur in columba. Quam mirifico autem mysterio Dominus noster Jesus Christus vel tactu corporis sui, vel transitu gloriae suae omnem ad momentum creaturam sanctificat, vivificat et illustrat? Aquas enim consecrat, dum baptizatur; terram sanctificat, dum sepelitur; mortuos suscitat, dum resurgit; coelestia glorificat, dum ascendit in coelum, et sedet ad dexteram Patris. SE
Abbreviated transcription (Latin):
te: ab illo lauachrũ salutis tota
mente supplices postulate: a quo
& ego ipse baptista ur̃ cupio bap¬
turari. Non renuit quidem ihc
testimoniũ uocis huius: sed qui
ꝑ ordinem uellet uniuersa cõple¬
re: nichilominus baptrzari se ex¬
petit ab iohanne. Tum baptista
deuotus baptizandi sui potentia.
tremefactus ait. Ego ate debȩo
baptizari. & tu uenis ad me. Id
est qm ego creatura sum: tu cre¬
ator. Ego seruus. tu dñs. Ego f¬
Igura: tu ueritas. At iħc ait. Si¬
ne modo. Sic enim decet nos un¬
plere omnem iusticiam. Id est qͣd
nunc ista commemoras: propo¬
situm suscepte humilitatis ĩplen¬
dum ẽ. Tc̃ ille qͥ presumere formida¬
bat. ueloci̾t paruit p̾cipientis ĩꝑio.
sed nobis. Baptiratur: ñ ut pu¬
rificetur aquis. sed ut aquas ip¬
se scĩficet. Baptiratur nouus ho¬
mo: ut noui baptismatis consti¬
tuat sacramentũ. Aꝑti funt in¬
quit ei cęli. Estimo ut in celestib
eẽt miraculũ de his quȩ gereban¬

Expanded text:
te, ab illo lavacrum salutis tota te, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse baptista tizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Tum Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit praecipientis imperio.sed nobis: baptizatur, non ut purificetur aquis, sed ut aquas ipse sanctificet: baptizatur novus homo, ut novi Baptismatis constituat sacramentum. Aperti sunt, inquit, ei coeli: aestimo ut in coelestibus esset miraculum de his quae gereban
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatem saluatoris nr̃i. &
mum penitentiȩ popło peccatori.
ñ quo crimina comiissa deleret.
sed quo emendaret errantes. Nã
remissio peccatorum. xp̃i gratie
seruabatur. Confluebat ergo ad
iordanem desiderio lauachri diuer¬
sorum copiosissima multitudo.
quorum essent tam scelerati actus.
uita tam perdita: ut eos uenera¬
bilis baptista uꝑeo semini cõparet.
nter huiusmodit .iii.¬
lestium dominus. ille qui respicit
& quietus. ad seruuli sui baptis¬
mum proꝑare. Sed quid mirũ
de mansuetudine saluatoris. si se
prophete sui manib inclinauit.
qui se ab inimicis suis passus ẽ
uium.talem ioħs circum stantib
turbis erupit in uocem. Ecce ag¬
nus di: ecce qui tollit peccatã
mundi. Hoc ẽ dicere. Cessate iam
cessate a baptismo meo quo peni¬
tentia suscipitur: ecce baptista ꝑ
quem crimina dimittuntur.
esinite ulteriꝰ a conseruo uestro
baptizari uelle: presens est dñs
omniũ nr̃m qui baptirat ad
uitam. Illum sequimini. illi credi¬

Expanded text:
humilitatem Salvatoris nostri, et mum poenitentiae populo peccatori, non quo crimina commissa deleret, sed quo emendaret errantes; nam remissio peccatorum Christi gratiae servabatur. Confluebat ergo ad Jordanem, desiderio lavacri, diversorum copiosissima multitudo, quorum essent tam scelerati actus, vita tam perdita, ut eos venerabilis Baptista vipereo semini compararet. Inter hujusmodi lestium Dominus, ille qui respicit humilis et quietus ad servuli sui baptismum properare. Sed quid mirum de mansuetudine Salvatoris, si se Prophetae manibus inclinavit, qui se ab inimicis suis passus estvium, talem Joannes circumstantibus turbis erupit in vocem: Ecce Agnus Dei; ecce qui tollit peccata mundi : hoc est dicere, Cessate jam, cessate a baptismo meo quo poenitentia suscipitur. Ecce Baptista per quem crimina dimittuntur: desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle. Praesens est Dominus omnium nostrum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credi
Abbreviated transcription (Latin):
ueni ego in aqua baptirans. que
est aꝑte dicere non ideo ueni ma
qua baptirans. quia peccata mlꝰ¬
di baptizando tollere possim.sed
ut eum baptirando ac predicando
manifestarẽ in popło isrł. qui in
sp̃u scõ baptirans ad tollenda pec

Expanded text:
veni ego in aqua baptizans. Quod veni ego in aqua baptizans. Quod est aperte dicere: non ideo veni in aqua baptizans, quia peccata mdi baptizando tollere possum, sed ut eum baptizando ac praedicando manifestarem populo Israel, qui in spiritu sancto baptizans, ad tollenda pec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibere missus ẽ. quem iudicẽ
omniũ uenturũ predicabat dicẽs.
cuius uentilabrum in manu sua.
& ꝑmundabit aream suam. a qͦ
uos baptirabit inquiens sp̃u sc̃õ.
a quo seipsũ ablui desiderabat di¬
cens ego debeo a te baptirari: &
tu uenis ad me:Quomodo ergo
dicit & ego nesciebam eũ. nisi qͥa
eum quẽ antea nouerat. ꝑfectius
iam cum baptiraret᷑ agnouit:
quem mundi saluatorem & iudi¬
cem nouerat. huius potentiam
maiestatis altius spũ sco super
eum descendente agnouit.
eq enĩ dubitandum ẽ. qͥa be¬
atus iohannes cum sp̃m sc̃m h¬
cet corporali specie uidere. cũ uo¬
cem patris licet corporaliter so¬
nantem meruisset audire. mul¬
tum ex hoc uisu & auditu prof¬
ceret. multũ de diuine potestatiᷤ
excellentia reuelatis ocłis m̃tis.
scientiȩ cȩlestis acciꝑet adeo ut
ad comparationem intelligentie
qua tunc illustrare ceꝑit. eatenꝰ
ulum quantus eẽt omnimodis
sibi uideretur ignorasse. qui testi
ut manifestaretur in isrł. ꝓptera

Expanded text:
ssus est, quem judicem omnium venturum praedicabat, dicens: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam ; a quvos baptizabit, inquiens, Spiritu sancto, a quo seipsum ablui desiderabat, dicens: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quomodo ergo dicit: Et ego nesciebam eum, nisi quia eum quem antea noverat, perfectius jam cum baptizaretur agnovit? Quem mundi Salvatorem et judicem noverat, hujus potentiam majestatis altius Spiritu sancto super eum descendente agnovit. Neque enim dubitandum est quia beatus Joannes cum Spiritum sanctum licet corporali specie videre, cum vocem Patris licet corporaliter sonantem meruisset audire, multum ex hoc visu et auditu profecerit, multum de divinae potestatis excellentia revelatis oculis mentis scientiae coelestis accead comparationem intelligentiae qua tunc illustrari coeperat, eatenus illum quantus esset, omnimodis sibi videretur ignorasse. Qui testimut manifestaretur Israel, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
fece agnus dĩ. ecce innocens. &
ab om̃ni peccato immunis. ut po¬
te qui os quidem de ossib adam.
& farnem de carne adam. sed nul¬
lam de carne peccatrice traxit
maculam culpe. Fece qui tollit
perata mundi. Ecce qui iustus
ntes peccatores. mitis inter im¬
pios. hoc ẽ quasi agnus inter lu¬
pos apparens etiam peccatores &
impios iustificandi habet pote¬
statem. Quomͦ autem peccata
mundi tollat. quo orine iustif¬
ei impios. apłs petrus ostenditꝰ
quei aut on corruptibili angento
uel auro redempti estis. de uana

Expanded text:
ce Agnus Dei. Ecce innocens, et ab omni peccato immunis, ut pote qui os quidem de ossibus Adam, et carnem de carne Adam, sed nullam de carne peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi. Ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine justificet impios apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus argento vel auro redempti es
Abbreviated transcription (Latin):
ohannes baptista precursor dñs
saluatoris. quem diu uenturum
popłis uerbo predicauerat. ipsũ
iam uenientem ad se. sicut ex lec¬
dione sc̃i euangłii fr̃s km̃i modo
cum legeret᷑ audistis. mox digito
demonstrauit dicens. ecce agnus

Expanded text:
oannes Baptista, et praecursor Domini Salvatoris, quem diu venturum populis verbo praedicaverat, ipsum jam venientem ad se, sicut ex lectione sancti Evangelii, fratres, modo cum legeretur, audistis, mox digito demonstravit, dicens: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ille. nec ibi popħ sie potuissent
accedere ut deuotio postulabat:
sc̃s threcicus filius & successor ei
hec cernens. & uirtutes ibidem
assidue oꝑari ꝑspiciens: ante al¬
tare basilice fundamenta iacit.
erectaq absida. miro oꝑe constru¬
it. & transuoluit. Qua transuo¬
luta. diruptoq pariete arcũ edi¬
ficat. Quod opus ꝑfectum atq
exornatum in medio abside locu-¬
lum fodit. ubi corpus beati pa¬
tris transferre uolens.conuocat
pres biteros & abbates ad istud
officium. qui uigilantes orabãt
ut se beatus confessor ad hanc p̃-
paratam habitationẽ tͣnsferri
ꝑmitteret. Mane autem facto:
cum choris psallentiũ apprehen¬
sum. sarcophagum ante altare
in absidam quam beatus ep̃c
ponunt. subito & ut credunt
a dei iussu oꝑtorium sarcopha¬
gi motum ẽ in una parte. Et
ecce apparuit beata facies eius
ita integra & illesa. ut putares
eum non mortuum esse. sed dor¬
mientem. Sed nec de ipso uesti¬
mento qͦd cum eo positum fuit¬

Expanded text:
ille, nec ibi populi sic possent ille, nec ibi populi sic possent accedere, ut devotio postulabat, sanctus Tetricus, filius et successor eius, haec cernens et virtutes ibidem assidue operari prospiciens, ante altare basilicae fundamenta iacet, erectaque absida, miro opere construit et transvolvit. Qua transvoluta disruptoque pariete, arcum aedificat. Quod opus perfectam atque exornatum, ut in medio absidae loculum fodit, ubi corpus beati patris transferre volens, convocat presbiteros et abbates ad istud officium; qui vigilantes orabant, ut se beatus coeparatam habitationem transferri permitteret. Mane autem facto, cum choris psallentium, apprehensum sarcophagum ante altare in absidam quam beatus episcponunt, subito, et, ut credo, ad Dei jussum, opertorium sarcophagi motum est in una parte: et ecce apparuit beata facies ejus ita integra et illaesa, ut putares eum non mortuum esse, sed dormientem; sed nec de ipso vestimento quod cum eo positum fui
Abbreviated transcription (Latin):
se aꝑtos in die eiꝰ sepulture uidisse.
Nec enim ambigit᷑. quod post ac¬
tus angłicos sidereis sit cetibus
aggregatus.  uii.¬
inctus quidam ꝑ uiam illã
qua beatum corpus a lingo¬
nicis ẽ exhibitũ. ad ante dictum
castrum adducebat᷑. Cumq mi¬
lites cum equitib precedentes¬
eum post terga traherent uinc¬
tum. ad locum ubi beati confes¬
soris corpus quieuerat ꝑuene¬
runt. Quem pretereuntes uinc¬
tus ille inuocato nomine beati
antistitis. petiit ut eum sua mi¬
sericordia liberaret. Quo orante.
laxati sunt laquei. de manib¬
exultabat sentiens se solutum:
portam castri. cum ante atum
eccłe ꝑuenissent. ilico exiliens.
& corrigiam ligaminis trahenti¬
cum auxilio omnipotentis dñi
&̃ obtentu beati pontificis l¬
beratus est. Ammirabile ẽ enim
& illud miracłm. qualiter beatũ
corpus eius cum post multa tẽ¬
pora transferret᷑. apparuit głosũ.¬
um autem beatus ⁊¬
pontifex ir angło basilice fu¬
isset sepultus. & paruus ẽẽt locꝰ

Expanded text:
se apertos in die eius sepulturae vidisse; nec enim ambigitur, quod poet actus angelicos sidereis sit caggregatus. Vinctus quidam per viam illam qua beatum corpus Lingonis est exhibitum ad antedictum castrum adducebatur. Cumque milites cum equitibus praecedentes post terga traherent vinctum, ad locum ubi beati Confessoris artus quieverant pervenerunt. Quem praetereuntes, vinctus, invocato nomine beati Antistitis, petiit ut eum sua misericordia liberaret. Quo orante, laxati sunt laquei de manibet sentiens se solutum, portam castri, cum ante atrium ecclesiae pervenissent, hic exsiliens, et corrigiam ligaminis trahenticum auxilio omnipotentis Dei et obtentu beati Pontificis liberatus est. Admirabile autem est et illud miraculum, qualiter beatum corpus ejus cum post multa tempora transferretur, apparuit gloriosum. Cum beatus pontifex in angulo basilicae fuisset sepultus, et parvus esset locus
Abbreviated transcription (Latin):
agnum mysterium dilectis¬
simi fratres: magnũ diuine
dilectionis iudicium. Homo d̾m
contempnens a deo discessit. s
hominem diligens ad homines
uenit. Dilexit impium. ut face¬
ret iustum. Dilexit infirmũ ut
faceret sanum. Dilexit ꝑuerfũ:
ut faceret rectum. Dilexit mor¬
tuum: ut faceret uiuum. Et
quid amplius dicam: Quan¬
doquidem d̾s unigenitus hu¬
manam naturam tantũ dilexit:
ut eam non solum a potestate
mali angeli liberaret. uerum eti¬
am in seipso suꝑ omnes bonos
angelos. in patris dexteram col¬
locaret. Natura enim que in pͥ¬
mo homine a malo angło cap¬
tiuata fuerat: ipsa nunc in scdo
homine suꝑ omnes bonos ange¬
los regnat. Natura quȩ in pͥmo
homine mundũ peccato polluit:
ipsa in scd̃o homine mundũ a
peccato mundauit. Primus ho¬
mo de terra terrenus: sod̃s ho¬
mo de celo cȩlestis. Primũ homi¬
nem mulier corrupta mente de¬
cepit. scd̾m hominẽ uirgo incor¬
rupta uirginitate concepit. In
primi hominis conuige. neqͥtia

Expanded text:
agnum mysterium, dilectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia
Abbreviated transcription (Latin):
lus disꝑgere & dare pauꝑib cura¬
bat. ut iusticia eius maneret in se¬
culum scłi. & cornu eius exaltaret᷑
in gła. ita ut illud beati iob ueraci¬
ter dicere posset. Benedictio ꝑituri
suꝑ me ueniebat: & cor uiduȩ con¬
solatus sum. Iusticia indutus sum
& uestiuit me sicut uestim̃to. & dia

Expanded text:
et dare pauperibus curabat , ut justitia ejus 8 maneret in saeculum saeculi, et cornu ejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Justitia indutus sum, et vestivi me sic
Abbreviated transcription (Latin):
uina scriptura denuntiat. ñ sicut
uidet homo. ita preuidet ds. Ille
emm ioseph qui uocabat᷑ barsabas.
qui cognominatus ẽ iustus abho¬
minib ẽ electus. Mathias autem
qui interpretatur dĩ paruus siue
donatus. sp̃c scĩ electione factus ẽ
magnus. O uere parur̃. o uere mag¬
num. qui non ideo magnus quia
dlatus: sed ideo magnus qm̃ humi¬
lis factus ẽ. sectando siquidẽ uesti¬
gia dñi dicentis. Non uenit filiꝰ
hominis ministrari. sed ministra¬
re. & dare animam suã redẽptio¬
nem ꝓ multis. Et illud quod in
alio loco dixit. cum zebedei filioᷤ
ad scãm cogeret humilitatẽ. qui
se exaltat humiliabitur. & qui
se humiliat exaltabitur.

Expanded text:
vina Scriptura denuntiat, non sicut videt homo, ita praevidet Deus . Ille enim Joseph, qui vocabatur Barsabas, qui cognominatus est Justus, ab hominibus est electus: Matthias autem qui interpretatur Dei parvus, sive donatus, Spiritus sancti electione factus est magnus. O vere parvum! o vere magnum, qui non ideo magnus quia elatus, sed ideo magnus quoniam humilis factus, sectando siquidem vestigia Domini sui dicentis: « Non venit filius hominis ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . » Et illud quod in alio loco dicit, cum Zebedaei filios ad sanctam cogeret humilitatem: « Qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur .
Abbreviated transcription (Latin):
quos p̃sentes habebat necessitatib
occurreret: sed insuꝑ longe positis
opem suȩ largitatis impenderet
adeo ut etiam in monte synai d̃i fa¬
mulis constitutis queq erant
oportuna transmitteret. Nã alii
quidem pontifices. construendis
ordinandisq auro uel argento ec¬
clesiis oꝑam dabant. hic aut̃ totꝰ¬

Expanded text:
quos praesentes habebat necessitatibus quos praesentes habebat necessitatibus occurreret, sed insuper longe positis opem suae largitatis impenderet; adeo ut etiam in monte Sinai Dei famulis constitutis quaeque erant opportuna transmitteret. Nam alii quidem pontifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant; hic autem et
Abbreviated transcription (Latin):
lascescebat lentis quidẽ. sed tamen
continuis febrib anhelabat. fr̃e¬
quens etiam eum gressuũ dolor
hec dum sollicitus pensaret. quia
scͥptura teste omnis filius qui reci¬
pitur flagellat᷑. quo magis p̃sentib
durius depͥmebat᷑. eo de et̾na certiꝰ
p̃sumptione respirabat. fatigabat᷑
preterea de ordinandis urbis uigili¬
is ne ab hostib caperet. sollicitudo
continua. Urebant quoq incessan¬
ter eiꝰ animũ filioꝵ hinc inde dis¬
crimina nunciata. sed tam̃ ille int̾
tot & alia deprehensꝰ incommoda.
numꝗͣ ocio indulgebat: quin
aut filiorum utilitatib inseruiret.
secretis interesset.
eniq cum de tota italia longo¬
bardorum gladios metuentes plu¬
rimi undiq ad romanã urbẽ con¬
fluerẽt. sollertem ꝓ omnib curam
agebat. uniuersis cum uerbi pa¬
bulo corporis subsidia ministrabat
Intantũ nãq eiꝰ animũ miscđiȩ
amor deuixerat. ut ñ solũ horum

Expanded text:
lassescebat, lentis quidem, sed tamen lassescebat, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelabat, frequens etiam eum gressuum dolor haec dum sollicitus pensaret quia, Scriptura teste, omnis filius qui recipitur, flagellatur, , quo malis praesentibus durius premebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Fatigabat eum praeterea de ordinandis Urbis vigiliis, ne ab hostibus caperetur, sollicitudo continua. Urebant quoque incessanter ejus animum filiorum hinc inde discrimina nuntiata. Sed tamen ille inter tot et talia deprehensus incommoda, nunquam otio indulgebat, quin aut filiorum utilitatibus inserviret, secretis interesset. 16. Denique cum de tota pene Italia Langobardorum gladios metuentes plurimi undique ad Romanam urbem confluerent, solertem pro omnibus curam gerebat, et universis cum verbi pabulo corporis subsidia ministrabat. In tantum namque ejus animum misericordiae amor devicerat, ut non solum horum
Abbreviated transcription (Latin):
litatem pensare. Sed & omelias
euangelioꝵ numero quadraginta
composuit. quas in duob codicib
equa sorce distinxit. Libros etiam
dialogoꝵ quatuor edidit. in quib
rogatu petri diaconi sui uirtutes
scõrum quos in italia clarioreᷤᷤ noᷤᷤ¬
se uel audire poterat ad exẽplum
uiuentiũ posteris collegit. ut si¬
cut in libris expositionũ suaꝵ
quib sit uirtutib insudandum
edocuit. ita etiam de scͥptis scõꝵ
miraculis que uirtutũ earumdẽ
sit claritas ostentaret. Primã qͦq
& ultimam ierechielis prophete
partes que uidebantur obscurio¬
res. ꝑ omelias uiginti & duas qnͣ¬
tum lucis intus habeant demon¬
strauit. Scͥpsit preterea & alia ñ¬
singillatim cuncta edicere breuita¬
tis studio omisi. Quod eo magis
mirũ ẽ tot eũ ac tanta condere uo¬
lumina potuisse. qͥ omni fere iu¬
uentutis sue tempore. ut uerbisip¬
sius loquar. crebris uiscerũ dolori
omnib fracta stomachi uirtute.

Expanded text:
litatem pensare. Sed et homilias litatem pensare. Sed et homilias Evangeliorum numero quadraginta composuit, quas in duobus Codicibus aequa sorte distinxit. Libros etiam Dialogorum quatuor edidit, in quibus rogatu Petri diaconi sui, virtutes sanctorum, quos in Italia clariores nosse vel audire potuerat, ad exemplum viventium posteris collegit; ut sicut in libris Expositionum suarum quibus sit virtutibus insudandum edocuit, ita etiam descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum earumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetae partes, quae videbantur obscuriores, per homilias viginti duas, quantum lucis intus habeant demonstravit. Scripsit praeterea et alia nosingulatim cuncta edicere, brevitatis studio, omisi. 15. Quod eo magis mirum est, tot cum ac tanta condere volumina potuisse, qui omni fere juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum cruciabque omnibus fracta stomachi virtute
Abbreviated transcription (Latin):
tdicio diuino. ut intra uniꝰ hore
spacium dum uoces plebs ad do¬
minum supplicationis emitteret.
octoginta homines ad t̾ram cor¬
ruentes sp̃m exalarent. S ñ desti¬
tit sacerdos tantus popło p̾dicare.
ne ab oratione cessarent. donec mi¬
seratione diuina pestis ipsa qͥesceret.
ũq adhuc futurus antistes ł ui.¬
fuge latibula prepararet. capitur.¬
trahit᷑. & ad beati petri apħ bas¬
licam ducit᷑. Ibi ad pontificalis
grẽ officiũ consecratus papa urbiᷤ
efficitur. Quo in tempore dum a
iohanne rauennatis urbis ep̃o re¬
prehensus fuisset. cur a pastorali
officio delitescendo se subducere uir
tam idoneus uoluisset. hac occa¬
sione compulsꝰ uolum̃ egregium
qui pastoralis apellat᷑ composuit.
In quo manifesta luce patefecit.
quales ad eccłe regim̃ assumi qͣlit̃
ipsi rectores uiuere. qua discretio¬
ne singłas quasq audientiũ ꝑso¬
nas instruere. quantaq considera¬
tione ꝓpͥam cotidie debeant fragi¬

Expanded text:
judicio desaeviit, ut intra unius horae judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum praepararet, Urtrahitur, et ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant fragi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad animam. Imminente ergo
tante animaduersionis gladio:
nos importunis fletib insistamꝰ
fa namq quȩ ingrata ẽẽ hominib
importunitas solet. iudicio uerita¬
tis placet. quia pius ac misericors
etenim ꝑ psalmistã dicit. Inuoca
me in die tribulationis tuȩ & eripi¬
am te. & magnificabis me. Ipse er¬
go sibi testis ẽ. qui inuocantib mi¬
sereri desiderat. qui ammonet. ut in¬
uocetur. Proinde fratres kmm con¬
trito corde. & correctis oꝑib ab ip
mente ueniainus. ut districtꝰ ui¬
dex cum culpas nr̃as nos punire
considerat. ipse a sententia ꝓposite
dampnationis parcat. Quam exhor¬
tationem beati gregorii. ideo huic
opusculo inserendam putauimus:
ut a quanta ꝑfectione p̾dicationis
initium sumpserit monstremꝰ. Igit᷑
dum magna multitudo sacerdotũ
monachoꝵ. diuersiq sexus & etatis
uixta preceptionẽ beati gregorii
die constituta dñm rogatura ue¬
nisset. in tantũ lues ipsa deseuit.

Expanded text:
ur corrigatur. Imminente ergo ur corrigatur. Imminente ergo tantae animadversionis gladio, nos inportunis fletibus insistamus. Ea namque, quae ingrata esse hominibus inportunitas solet, iudicio veritatis placet, quia pius ac misericors etenim per psalmistam dicit: 'Invoca me in die tribulationis tuae et eripiam te, et magnificabis me'. Ipse ergo sibi testes est, quia invocantibus miserere desiderat, qui ammonet, ut invocetur. Proinde, fratres karissimi, contrito corde et correctis operibus, ab ipsmente veniamus, ut districtus iudex, cum culpas nostras nos punire considamnationis parcat. » Quam exhortationem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino
Abbreviated transcription (Latin):
metuens ne mundi gła quã pͥus
abiecerat. ei sub eccłastici colore re¬
giminis aliqͦ mͦ subrepere posset.
nde factum ẽ. ut ȩpłam
ad imꝑatorem mauriciũ dirig̾et:
cuius filium ex lauachro sc̃o susce¬
perat. adiurans & multa prece de
poscens. ne umquam assensũ popłiᷤᷤ
preberet: ut se huius honoris gła
sublimaret. Sed prefectus urbis
ticipauit. comp̃henso ac diruptis
litteris. consensum quod populus
fecerat imꝑadori direxit. At ille gra¬
cias agens ꝓ amicicia diaconi. eo
quod locum deferendi ei honoris
ut cupierat reꝑisset. data ilico pre¬
ceptione ipsum institui precepit.
Cumq in hoc restaret ut benedicere¬
tur. & lues populũ deuastaret. uer¬
dilectissimi. ut flagella dĩ que me¬
tuere uentura debuimus. saltem
p̃sentia & exꝑta timeamus. Con¬
uersionis nobis aditũ dolor aꝑiat.
& cordis nr̃i duriciam ipsa quam
patimur pena dissoluat. Ut enim
ꝓpħa teste dictum ẽ: ꝑuenit gladiꝰ

Expanded text:
metuens ne mundi gloria, quam prius metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore rgiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece dposcens ne unquam assensum populis pręberet ut se huius honoris gloria sublimaret. sed pręfectus Urbis ticipavit, comprehensoque ac diruptis epistolis consensum quem populus fecerat imperatori direxit. at ille gratias agens Deo pro amicitia Diaconi eo quod locum deferendi ei honoris, ut cupierat, receptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, ver fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversionis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius
Abbreviated transcription (Latin):
a eiceret. Qua etiam aquaꝵ uiolen¬
tia horrea ȩccłe subuersa st̃ in qͥb
ñnulla modioꝵ tritici milia ꝑiert̃.
Tunc siquidem multitudo serpen¬
tium cum magno dracone in mo¬
dum trabis ualidȩ ꝑ huius flu¬
uii alueum in mare descendit. sed
suffocatȩ bestiȩ inter salsos maris
turbidi fluctus. nec mora littore
eiectȩ sunt. Subsecuta euestigio
clades quam inguinariã uocant.
Nam medio mense undecimo ad¬
ueniens pͥmũ omniũ iuxta illud
quod in ezechiele legit᷑. a scuario
meo incipite: pelagiũ papã ꝑcu¬
lit. & sine mora extinxit. Quo de¬
functo tanta strages popłi facta
ẽ. ut passim subtractis habitato¬
rib domus in urbe plurimȩ ua¬
cuȩ remanerent. Sed quia eccła
dei sine rectore ẽẽ ñ poderat. beatũ
gregorium licet totis uirib reni¬
tentem. plebs tam̃ omnis elegit.
Quem ille apicem attentiꝰ fugere
temptans ẽẽ se omnino indignũ
tali honore clamitabat. uidelicet

Expanded text:
a dejiceret. Qua etiam aquarum violena dejiceret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus in littore ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio clades, quam inguinariam vocant; nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat; videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
turũ. Quod ille audiens & orati¬
one ueritatis. & exemplo dñice re¬
surrectionis ꝓbauit hoc dogina.
ortodoxe fidei omnimodis eẽ contͣ¬
rium.Catholica enim fides habet
quod corpus nr̃m in illa immorta¬
litatis gła sublimatũ. subtile qui¬
dem sit ꝑ effectũ spiritalis potentie:
sed palpabile ꝑ ueritatẽ nature uix¬
ta exemplũ dominici corporis deqͦ
a mortius suscitato dicit ipse disci
tis habere. In cuius assertione fid̃.
uenerabilis pater gregoriꝰ in tanto
contra nascentem heresim nouam
laborare contendit. Tanta hanc in¬
stantia iuuante etiam pussimo ĩ¬
ꝑatore tyberio constantinopolim
commninuit: ut nullus exinde sit¬
inuentus. qui eius resuscitator exis¬
teret. Igitur postquã romam uene¬
ne tyberis fluuiꝰ alueũ suũ egressꝰ
ẽ. tantũq excreuit. ut eius unda
supra muros urbis influeret. atq¬
in ea maxima regionis occuparet.
ita ut plura antiquaꝵ ediũ meni¬

Expanded text:
turum. Quod ille audiens, et ratiturum. Quod ille audiens, et ratione veritatis et exemplo Dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica etenim fides habet quod corpus nostrum in illa immortalitatis gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae, juxta exemplum Dominici corporis, de quo a mortuis suscitato dicit ipse disicut me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Constantino, comminventus qui ejus resuscitator existeret. 10. Igitur postquam Romam vene Tiberis fluvius alveum suum egressus est tantumque excrevit, ut eius unda super muros urbis influeret atqin ea maximam partem regionis occuparet, ita ut plurima antiquarum aedium moeni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ causis guisigothaꝵ legatus eo
tempore constantinopolĩ aduene¬
rat compulsus ẽ. ut librum beati
iob multis inuolutũ misteriis eno¬
daret. Neq ille negare potuit opꝰ.
quod sibi caritate int̾ueniente
amor fraternus multis utile im¬
ponebat. futurũ. Sed eundẽ li¬
brum quomͦ uixta litterã intelli¬
gendum. qualiter ad xp̃i ȩcclȩq
sacramenta referendus. quo sensu
unicuiq fideliũ sit aptandus. ꝑ
triginta quinq libroꝵ uolumi¬
na miranda ratione ꝑdocuit: in
quib libris ita de uirtutib ui¬
detur exponere. ceu de formis mͦ¬
aliquo uisibilib demonstrare. Un¬
de ñ est dubiũ eum ꝑfectionẽ ip¬
sarum assecutũ ẽẽ uirtutũ. quaꝵ
tam efficaciter intimare uoluit ef¬
gia positus. nascentẽ ibi nouã he¬
resim. de statu nr̃e resurrectionis
cũ ipso quo exorta ẽ initio iuuan¬
te gr̃a catholice ueritatis attriuit.
le uentis. aereq subtilius ẽẽ uen¬

Expanded text:
pro causis Visigothorum legatus eo pro causis Visigothorum legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus, quod sibi charitate interveniente, amor fraternus multis utile imponebat futurum. Sed eumdem librum quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi ecclesiaeque sacramenta referendus, quo sensu unicuique fidelium sit aptandus, per trigintaquinque librorum seriem miranda ratione perdocuit. In quibus libris ita de virtutibu exponere, sed formis aliquo modo visibilibus demonstrare. Unde non est dubium eum perfectionem ipsarum assecutum esse virtutum, quarum tam efficaciter intimare valuit efurbe positus, nascentem ibi novam haeresim de statu resurrectionis, in ipso quo exorta est initio, juvante gratia catholicae veritatis, attrivit. le, ventis aereque subtilius esse fu
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis in terreno conuersarẽt
palatio. uitȩ celestis int̾misit pro¬
positum. Secuti namq sunt eum
multi ex monasterio fr̃s sui ger¬
mana deuincti caritate. Quod di¬
uina factum dispensatione cernit᷑.
ut eorum uidelicet exemplo. ad ora¬
tionis placidũ litus quasi anchore
fune restringeretur: ut dũ causaꝵ
secularium. incessabili pulsu fluc¬
tuaret ad illoꝵ consortiũ uelut ad¬
tutissimi portus sinũ. terren actꝰ
uolumina fluctusq refugeret. Et
licet illud eũ ministeriũ ex monaste¬
rio abstractũ. a pristina quietis ui¬
ta mucrone sue occupationis extin¬
uerit: inter eos tamen ꝑ studiose lec¬
tionis alloquiũ cotidiane aspiratio
compunctionis animabat. Hoꝵ
ergo consortio. ñ solum a t̾renis ẽ
munitus incursib uerũetiam ad
celestis uite exercicia. magis magis¬
q succensus. Tunc ab eisdem frĩb
enixe rogatus. maximeq a leandro
uenerabili uiro hispalensi ep̃o qui

Expanded text:
quamvis in terreno conversaretur quamvis in terreno conversaretur palatio, vitae coelestis intermisit propositum. Secuti sunt namque eum multi ex monasterio fratres sui, germana devincti charitate. Quod divina factum dispensatione conspicitur; ut eorum videlicet exemplo, ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringeretur; et dum causarum saecularium incessabili pulsu fluctuaret, ad illorum consortium velut tutissimi portus sinum, 4 post terreni actus volumina fluctusque refugeret. Et licet illud eum ministerium ex monasterio abstractum a pristinae quietis vita mucrone suae occupationis exstinxerit, inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium quotidianae aspiratio compunctionis animabat. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad coelestis vitae exercitia magis magisque succensus. 8. Tunc ab eisdem fratribus obnoxie rogatus, maximeque a Leandro, venerabili viro, Hispalensi episcopo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ustinebat preterea assiduas cor¬
poris infirmitates. maximeq ea pul¬
sabatur molestia. quã medici greco
eloquio sincopin uocant. Cuius in¬
commodis ita uitaliũ cruciabat᷑ in¬
cisione. ut crebris int̾ceptꝰ angustus.
ꝑ singula pene horarũ mom̃ta ad
exitũ ꝓpinquaret. Qualis audẽ in
monasterio fuerit. quãq laudabi¬
li studio uitã duxerit. ex ipsiꝰ uerbi ᷤᷤ¬
possumus colligere: quib ipse ĩ pon¬
tificatu iam positus. dum cũ petro
suo diacono colloquebat᷑. quȩ modo
liter hic sc̃s uir ad diaconatꝰ offici¬
um & post ad pontificatus culm̃
ascenderit. subsequens sermo decla¬
rabit. Dẽniq cernens romanus
pontifex qui tunc eccłȩ preerat. uir¬
tutum gradib gregorium ad alta
conscendere. eum abstractũ a mona¬
limauit: leuitamq septimũ ad
suum adiutoriũ asciuitu N omul¬
do post ꝓ responsis eccłastitis. ad
urbem constantinopolim apocri¬
sarium direxerit. nec tamen ille

Expanded text:
ustinebat praeterea assiduas corustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Graeco eloquio medici syncopin vocant; cujus incommodis ita dolore vitalium cruciabatur, ut crebris interceptus angustiis, per singula pene horarum momenta ad exitum propinquaret. 6. Qualis autem in monasterio fuerit, quamque laudabili studio vitam duxerit, ex ipsius possumus verbis colligere, quibus ipse in pontificatu jam positus, dum cum Petro suo diaconoliter hic sanctus vir ad diaconatus officium, et post ad pontificatus culmen ascenderit, subsequens sermo declarabit. Denique cernens Romanus pontifex, qui tunc Ecclesiae praeerat, virtutum gradibus Gregorium ad alta conscendere, eum a monalimavit, levitamque septimum ad suum adjutorium ascivit; nec multo post pro responsis ecclesiasticis ad urbem Constantinopolim apocrisiarium direxit. Nec tamen ille,