comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
comam nutͥt. Calamistratꝰ. ã calamistro. id
est acu ferreo in calami similitudine facto.
ui quo erines obtoiquent᷑. ut cripi sint.
Quem ui cinere calefacere solent: qͥa capilloᷤ
crispant. ut calamistratisint. Corpulen¬
tus: quod sit corpore ualidus. & lentis car¬
nibus. Trassus a sagina corporis: a crean¬
do carnes. Comessor : ã comedendo satis. Est
enum gulȩ ac uentri innoderate deditus.
Caupo pessimꝰ ÷ de uino aqͥm faciens. Canꝰ
datus. Studio enĩ accidit cancdor. Uam al¬
bum uocari natura est. Trispus: clodꝰ. cur¬
uus. Cȩcus appellatus. qͦd careat uisu.
ESt enim luminib amissis. Cȩcus est: qui
utroq oculo ñ uidet. Caducꝰ:ã cadendo dic¬
tus. Idem lunaticꝰ. eo qͦd certo lunȩ tẽporie
patiatur. Afusus. a confusione scelcri appel¬
latus. Inde & confusio. Conuulsus dicit᷑.
cui sua ui aliqua adimunt᷑. Unde & ꝯuul¬
sa nauis : cui eminentia ui tempestatis

Expanded text:
comam nutrit. Calamistratus, a calamistro, id comam nutrit. Calamistratus, a calamistro, id est aco ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: quem in cinere calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. Corpulentus, quod sit corpore validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. Est enim gulae ac ventri inmoderate deditus. Caupo, pessimus de vino aquam faciens. Candidatus. Studio enim accedit candor. Nam album vocari natura est. Crispus. Clodus. Curvus. Caecus appellatus, quod careat visum. Est enim luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo non videt. Caducus a cadendo dictus. Idem lunaticus eo quod certo lunae tempore patiatur. Confusus a confessione sceleris appellatus. Inde et confusio. Convulsus dicitur, cui sua vi aliqua adimuntur. Unde et convulsa navis, cui eminentia vi tempestatis
Abbreviated transcription (Latin):
Complex: qui uno peccato uel cͥmine alte¬
ri est adplicitꝰ ad malum. Ad bonũ uero
nutmnqͣm dicmꝰ complicẽ. Consors: eo quod
ad eum pars ꝑtinet bonoꝵ. Nam sortem
ueteres ꝓ parte ponebant. Consors gͦ qͦd
sit cõmunis sorte: sicut dissois dissimilis
sorte. Celer appellatꝰ ã celeritate: quia
qͦd usus exigit. uelocius facit. Confina¬
lis : ab eo qͦd sit genere uł loco affinis.
Colonus : ã colonia. uł abagro colendo du¬
tus. Sognitor: a cognoscendo causã dictꝰ
Curator qͦd curam ferat pueris. qͥ adhuc
enus etatis sunt : ut negocia sua satis
administrare ñ possunt. Euientes pͥus co¬
lientes dicebantur ã colendis patronis.
Captus. captiuus dictus. qͣsi capite di¬
minitꝰ ingenuitatis. Fortuna enĩ ab eo ex¬
cidit. Unde & a uiris ꝑitis. capite diminu¬
tus dicit᷑. Colomus. a columpna uocatꝰ: eo
quod erectus & firmissimꝰ sit. Sonitꝰ. a coma
dictus : quod sit formosus capillis. uel quia

Expanded text:
Conplex, quia uno peccato vel crimine alteConplex, quia uno peccato vel crimine alteri est adplicatus ad malum; ad bonum vero numquam dicimus conplicem. Consors, eo quod ad eum pars pertinet bonorum. Nam sortem veteres pro parte ponebant. Consors ergo, quod sit communis sorte, sicut dissors dissimilis sorte. Celer appellatus a celeritate, quia quod usus exigit velocius facit. Confinalis, ab eo quod sit genere vel loco adfinis. Colonus a colonia vel ab agro colendo dictus. Cognitor a cognoscendo causam dictus. Curator, quod curam ferat pueris, qui adhuc eius aetatis sunt ut negotia sua satis administrare non possint. Clientes prius colientes dicebantur, a colendis patronis. Captus. Captivus dicitur quasi capite deminutus; ingenuitatis enim fortuna ab eo excidit, unde et ab iuris peritis capite deminutus dicitur. Colomis a columna vocatus, eo quod erectus et firmissimus sit. Comtus a coma dictus, quod sit formosus capillis, vel quia
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Hoc scelere qͦndam accusabatur
mantuanꝰ ille uates. cum qͦsdam uersꝰ
omeri transferens suis ꝑmiscuisset. &
compilator ueterũ ab ȩmulis diceret᷑:
ille respondit. magnarũ esse uiriũ cla¬
uã herculi extorque̾re demanu. Contu¬
max : ab eo qd contẽpuat. sromaticꝰ: qͥa
ñ confunditur. nec colorẽ mutat. Gre¬
ce enim cr̃omã. color uocat᷑. Contume¬
liosꝰ: quia uelox est. & tumet uerb̃ inu¬
riȩ. Contenciosus. ab intentione uocatꝰ
quia ñ ratione aliqͥd. s sola ꝑtinacia uin¬
dicat. Contemptibilis: uel quia contẽptui
habilis. uel qͥa ꝯtemptꝰ & uilis. id est sine
honore est. Crudelis. hoc est crudꝰ. Quẽ
greci omon appellant ꝑ tranlationem.
quasi ñ coctus. nec esui habilis: est enim
asꝑ & durus. Carnifex. qͦd carnẽ efficiat.
Cruciarius: qͦd sit cruce dignꝰ. Collega.
a conligatione societatis: & amicicie c̾om¬
plexu dictus. Coctaneus. quasi cõpar etati

Expanded text:
dere. Hoc scelere quondam accusabatur dere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transferens suis permiscuisset, et cum compilator veterum ab aemulis diceretur, ille respondit: Magnarum esse virium clavam Herculi extorquere de manu. 45. Contumax, ab eo quod contemnat. Chromaticus, quia non confunditur, nec colorem mutat; Graece enim χρῶμα color vocatur. 46. Contumeliosus, quia velox est et tumet in verbis injuriae. Cqui non ratione aliquid, sed sola pertinacia vindicat. Contemptibilis, vel quia contemptui habilis, vel quia contemptus et vilis, id est sine honore. Crudelis, hoc est crudus, quem Graeci ὠμὸν appellant per translationem, quasi non coctus nec esui habilis. Est enim asper et durus. Carnifex, quod carnem afficiat. Cruciarius, eo quod sit cruce dignus. Collega a conligatione societatis et amicitiae conplexu dictus. Coaetaneus, quasi conpar aetatis.
Abbreviated transcription (Latin):
& solacium. Consultus est: qui confulit᷑.
¶ui contrarius est inconfultus :. qͥñ accipit
consilium. Istans dictus quod undiq stat:
nec in aliquem partem declinare potest.
Sonfidens : quod fit in cunctis fiducia
plenus. Unde & celius. Si confidentiã
habes: confide omnia. Cautꝰ. a cauendo
dictus. Callidus. fraudulentꝰ ⁊ quia ce¬
lare nouit. & male ꝑitus. sallictum au¬
tem ueceres ñ ꝓ astuto tantum. s etiam
ꝓ astute docto ponebant hunc & uer¬
sutum ⁊ ab eo qͦd animũ cito uertat. Cũpi¬
dus. ã capiendo multũ: id estͣ accipien¬
do uocatus. Namosus. quasi calamosꝰ :
ã calamo scilicet. qd sonet. Calumpni-¬
ator. falsi cͥminis accusator ⁊ a caluendo.
id est frustrando. & decipiendo dictus.
C̃alculator. a calculis. id est lapillis mi¬
nutis: quos antiqui in manu tenentes
numeros componebant. Compilator qui
aliena dicꝰta sius p̾miscet⁊ sicut solent
pigmentarii in pilai diuersa mixta contum¬

Expanded text:
et solatium. 39. Consultus est qui consulitur, et solatium. 39. Consultus est qui consulitur, cui contrarius est inconsultus, qui non accipit consilium. 40. Constans dictus, quod undique stat, nec in aliquam partem declinari potest. Confidens, quod sit in cunctis fiducia plenus. Unde et Coecilius: Si confidentiam habes, confide omnia. 41. Cautus a cavendo dictus. Callidus, fraudulentus, quia celare novit, et male peritus. Callidum autem veteres non pro astuto tantum, 464 sed etiam pro astute docto ponebant. Hunc, et versutum, ab eo quod animum cito vertat. 42. Cupidus a capiendo multum, id est, accipiendo vocatus. Clamosus, quasi calamosus a calamo, scilicet, quod sonet. Calumniator, falsi criminis accusator a caluendo, id est, frustrando et decipiendo, dictus. 43. Calculator, a calculis, id est, lapillis minutis, quos antiqui in manu tenentes numeros componebant. 44. Compilator, qui aliena dicta suis permiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mista contun
Abbreviated transcription (Latin):
cupatus. Piͦstea placuit ueteribꝰ etiam eoᷤ
sic nominari: qui ꝑpetuam libidinis absti¬
uenciam pollicebant᷑. Celebs dictus : quia
iter sibi facit ad cęlum. Celebs conubii ex¬
pers: qualia sunt nomina in cęlo. qͥ absq
coniugiis sunt. E cęlebs dictus: quasi cȩ¬
lo beatus. Cȩlicola: eo quod cęlum colat:
est enim angłs. Continens ñ solum in casti¬
tate dicitur. s & in cibo & potu. In ira
quoq & uexatione mentis: & detrahendi
libidine. Et continens. quod se ã multiᷤᷤ
malis abstineat. slemens. misericois. ab
eo quod cluat. id est ꝓtegat & tueatur:
sicut solet patronus clientem. Concors:
ã conuinctione cordis est appellatus. Nã
sicut consors dicitur: qͥ sortem uingit:
ita ille concors dicitur. qͥ corde uingit᷑
Concionator multitudinis allocutor lon¬
solator. uniꝰ alloquutor. E inde dicͣtus
consolator: quod soli se applicat qui loqui¬
tur. & solitudinẽ leuat alloquio suo. Hinc

Expanded text:
cupatus: postea placuit veteribus etiam eos cupatus: postea placuit veteribus etiam eos sic nominari qui perpetuam libidinis abstinentiam pollicebantur. Caeles dictus, quia iter sibi facit ad caelum. Caelebs, conubii expers, qualia sunt numina in caelo, quae absque coniugiis sunt. Et caelebs dictus quasi caelo beatus. Caelicola, eo quod caelum colat; est enim angelus. Continens non solum in castitate dicitur, sed et in cibo et potu, in ira quoque et vexatione mentis et detrahendi libidine. Et contmalis abstineat. 36. Clemens, misericors ab eo quod cluat, id est, protegat, et tueatur, sicut solet patronus clientem. 37. Concors a conjunctione cordis appellatus; nam sicut consors dicitur qui sortem jungit, ita ille concors dicitur qui corde jungitur. 38. Concionator, multitudinis allocutor. Consolator, unius allocutor; et inde dictus consolator, quod soli se applicat cui loquitur, et solitudinem levat alloquio suo: hinc
Abbreviated transcription (Latin):
surctum sonat. Blanctus. dulcis ⁊ & inui¬
tans ad familiaritatẽ sui. Brutus quasi
obrittus: quia sensu caret. Est enim sine
ratione ⁊ sine prudentia. Unde & ille u
uius brutꝰ ex sorore tarquinii suꝑbi ge¬
nitus. cum eundem casum tumeret. quẽ
frater inciderat. qui ob diuicias & pru¬
dentiã ab auunculo fuerat occisus.
nde etiam brutꝰ est cognominatꝰ: dum
uocaretur iuniꝰ. balbus. a balando po¬
tius qͣm loquendo dictus: uerba enim
ñ explicat. Inde & blesꝰ: quia uerba fran¬
git. Bucco garrulus: qͦd ceteros oris lo¬
quacitate. ñ sensu exsuꝑet. Biliolus. qͦd
sit semꝑ tristis: ab humore nigro. quibi¬
lis uocatur. Baburrꝰ⁊ stultus. ineptus:
Diothãnatus: quod est bis mortuus. Tha
ñatos enim greco sermone mors dicitur.
larus. a celo dictus. qͦd splendeat un¬
de & clara dies. ꝓ splendore cęli. Celsꝰ.
ã cȩlo dictus. qͦđ sit sublumis & altus: qͥsi
celestis. Castus : pͥmum a castratione nun¬

Expanded text:
surdum sonat. 27. Blandus, dulcis et invisurdum sonat. 27. Blandus, dulcis et invitans ad familiaritatem sui. 28. Brutus, quasi obrutus, quia sensu caret. Est enim sine ratione, sine prunius Brutus ex sorore Tarquinii Superbi genitus, cum eundem casum timeret quem frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, Unde etiam Brutus est cognominatus, dum vocaretur Iunius. Burrus. Balbus a balando potius quam loquendo dictus. Verba enim non explicat. Inde et blaesus, quia verba frangit. Bucco, garrulus, quod ceteros oris loquacitate, non sensu exsuperet. Biliosus, quod sit semper tristis, ab humore nigro qui bilis vocatur. Baburrus, stultus, ineptus. Biothanatus, quod sάνατος enim Graeco sermone mors dicitur. C Clarus, a caelo, quod splendeat. Unde et clara dies pro splendore caeli. Celsus a caelo dictus, quod sit sublimis et altus, quasi caelestis. Castus primum a castratione nun
Abbreviated transcription (Latin):
auctus: scilicet ab habendo qd̾ ue¬
ut. & nichil patiendo qͥd nolit. Ille au¬
tem uere beatus est. qui & habet. om¬
nia qͤ uult boua. & nichil ualet male¬
uelle. Ex his enim duob beatus bo¬
mo efficitur. Bonꝰ. a uenuistate. empo¬
ris creditur dictus. Postea & ad animum
tranlatũ nomen. Cum autẽ dicimꝰ bonũ.
cui ñ preualet malum:. eumq optimum.
qui nuinimũ peccat. Benignus est. uir spo¬
nte ad benefaciendũ paratus: & dulcis al¬
loquio. Non autem multũ distat benignꝰ
ã bono: quia & ipse ad benefaciendũ uide¬
tur expositus. Sed in eo differt. quia po¬
test bonus esse & tristior & bene quidem
facere. & prestare quod poscit᷑ ⁊ ñ tamen
suauis ẽẽ nouit ꝯsaitio. Benignus autẽ:
sua cunctos nouit inuitare dulcedine.
Beneficus : a benefaciendo alteri dictus.
tamen dicimꝰ beneuolꝰ. sicut nec maleuo¬
lus. Sepe enim ex duabus partib compo¬
sitũ nomen: aut pͥorem. aut sequentem
litterã corrumpit. Nam beneuolentia ab¬

Expanded text:
auctus, scilicet ab habendo quod velit, et nihil patiendo quod nolit. Ille autem vere beatus est, qui et habet omnia quae vult bona, et nihil vult male. Ex his enim duobus beatus homo efficitur. 23. Bonus a venustate corporis creditur dictus, postea et ad animum translatum nomen. Eum autem dicimus bonum, cui non praevalet malum; eumque optimum, qui peccat minimum. 24. Benignus est vir sponte ad benefaciendum paratus, et dulcis alloquio; non autem multum distat benignus a bono, quia, et ipse ad benefaciendum videtur expositus. Sed in eo differt, quia potest bonus esse, et tristior, et bene quidem facere, et praestare quod poscitur, non tamen suavis esse novit consortio. Benignus autem sua cunctos novit invitare dulcedine. 25. Beneficus a benefaciendo alteri dictus; tamen dicimus benevolus, sicut nec malevolus. Saepe enim ex duabus partibus compositum nomen, aut priorem, aut sequentem litteram corrumpit; nam benevolentia ab
Abbreviated transcription (Latin):
dictȩ. quod aquas fundant & mittant. Lam
stola grece mittere est. Formȩ earum ꝓ mag¬
nitudine aquȩ & capacitate fiunt: ꝑ quas
aquȩ ꝑ certos modulos diuidunt. E quib
est uncia. & quinaria. digitus quadratꝰ.
Uen̾ustas est quiaͥd ornamenti & decoris cau
sa edificiis additur: ut tectoꝵ auro distinc¬
ta laquearia. & preciosi marmoris crustȩ¬
quosclã quadratos uel totundos. ligno uel
gipso. uel colorib habeãt pictos cũ signis in¬
termicantibꝰ. Exincipaliter aut̃ lacus dicit᷑.
ut luciliꝰ: resultant edesq lacusq. Cuiꝰ dimi¬
mitio lacunar facit: ut oratuis. Nleq aure¬
um mea renidet in domo lacunar. Ind̾ fit
Ipa dimmnutio. lacunariũ: & ꝑ antisticon

Expanded text:
 quod aquas fundant et mittant. Nam στολα Graece mittere est. Formae earum pro magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur. E quibus est uncia et quinaria, digitus quadratus, um. Venustas est quidquid illud ornamenti et decosa edificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris crustequosdam quadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Princut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon
Abbreviated transcription (Latin):
Arena ab ariditate dicta:. ñ ab herendo in
fabricis. ut quidã uolunt. Huiꝰ ꝓbatio: si
manu impressa stridet. aut si in uestem can¬
cdidã sparsa. uichil sordis relinquit. Colump
nȩ ꝓ longitudine & rotuncditate uocatȩ⁊ in
quib totiꝰ fabricȩ pondus erigit᷑. Antiqua¬
erat ratio columpnarũ altitudinis: tercia
pars laticudinũ. Genera rotundarũ qua¬
tuor. Doricȩ. yonicȩ. tuscanȩ. coritheȩ. men¬
sura crassitudinis & altitudinis inter se dis¬
tantes. Cuuitũ genꝰ est earũ quȩ uocant᷑ at¬
tice: quaterns angulis aut ampliꝰ parib
uarũ: quȩ ã fundamento ꝯsurgunt. & su¬
ꝑpositȩ fabrice sustinent pond. Sases aut̃
nomen petrȩ est fortissimȩ. syro sermone. Ca¬
pitella dicta. qͦd sint columpnarũ capita:
quasi suꝑ collum caput. Epistilia sunt. quȩ
suꝑ capitella columpnarũ ponunt᷑. & est gͥ¬
oꝑis ã grecis habent. Nocata autẽ paium̃¬
ta . eo quod patieantur. id est cȩctantur. Und̃

Expanded text:
Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. Arena ae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus narum, que a fundamento consurgunt et supraposite fabrice sustinent pondus, bases autem nomen est Petre fortissime Syro sermone. Capitella dicta, quod sint in columnarum capita; quasi super collum caput. Epistillia sunt, que super capitella columnarum ponuntur et  vocata autem pavimenta eo quod paveantur, id est, caedantur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
globus. contra iniurias fortis: s in structu¬
ra infidus. uͥ fuerit multa susfrenatione
deuinctus. Fuiiatilis silex. semꝑ ueluti
madens est. Hic estate exhiberi oporcet:
nec ante bienniũ inserere in structuris
tegulisq aptant᷑. Tegule uocate. qͦd tegant
ymbres. & ymbrices. qͦd accipiant ymbres.
Tegula autem pͥmȩ positionis nomen: cunꝰ dimi
nutiuũ tigillum. Laterculi uͦ uocati. quod lati
farment᷑. circumactis undiq quatuor tabulis.
Aateres autẽ crudi sunt: qui & ipsi inde noĩa¬
ti. quod late ligneis formis efficiunt᷑. Quoꝵ
crates clicunt᷑. in quib lictũ ꝓ hiscdem lateri¬
bus crudis porcare solent. Sunt enĩ connex¬
iones canuarũ. dictȩ a poto cratin: id est qͦd
se inuicẽ teneant. Lutum autẽ uocatũ qͥdam
ꝑ antifrasin putant: quod ñ sit mundum.
Nam omne lotum mundũ est. Calcis iuiua dic¬
ta: quia dum sit tactu frigicda. intꝰ occul¬

Expanded text:
Globus contra injurias fortis, et in structuGlobus contra injurias fortis, et in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. 14. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hunc aestate exhiberi oportet, nec ante biennium inserere in structuris tegulisque aptantur. 15. Tegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices. quod accipiant imbres. Tnutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti apo tou cratein, id est, quod se invicem teneant. Lutum autem vocatum quidam per antiphrasim putant, quod non sit mundum, nam omne lorum mundum est. Calx viva dicta, quia dum sit tactu frigida, intus occul
Abbreviated transcription (Latin):
nigris. duiꝰ. atq fortissimus. Concleatiꝰ. conele¬
is lapillisq & arena concretꝰ : asꝑrimꝰ. & nter¬
cdum fistulosꝰ. Columbinus. ã coloie aius nmñ¬
cupatꝰ: natura uicinus gipso. & mollicie si¬
millimꝰ. Molaris in parietib utilis: quia. ẽ.
Ex quo ȩtiam & molȩ fuint: unde & nomen
traxit. Huiꝰ quatuor genera. Abus. niger. ꝑ¬
mixtꝰ. ac fistulosus. Sfungia. lapis creatus ex
aqua. leuis. ac fistulosus: & cameris aptus.
Silex durꝰ lapis. ex cuiꝰ genere nigͥ silioes op¬
timi. quibdã in locis & rubentes. Albi silices
contra uetustatẽ incorrupti. idem &s in mo¬
numentis sculpti & incorrupti ꝑmanent: qͥ¬
bus ue ignis quidem nocet. Aam ex his etrã
forme fiunt: in quib exa fundunt᷑. Uiri¬
dis silex uehement̾ & ipse igni resistens:
s nusqͣm copiosus. Ex ubi inuenit᷑. lapis.
ñ saxum est. Pallidꝰ in cemento raro utilis.

Expanded text:
nigris, durus, atque fortissimus. Conchleatius, cochlenigris, durus, atque fortissimus. Conchleatius, cochleis, lapillisque et arena concretus, asperrimus, et interdum fistulosus. 9. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso, et mollitie simillimus. 10. Molaris, in parietibus utilis, quia est qex quo etiam et molae fiunt, unde et nomen traxit. Hujus quatuor genera: albus, niger, permistus, ac fistulosus. 11. Sphungia lapis creatus ex aqua, levis, ac fistulosus, et cameris aptus. 432 12. Silex, durus lapis, ex cujus genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti. Iidem et in monumentis scalpti, et incorrupti permanent, quibus nec ignis quidem nocet. Nam ex iis etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex, vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copiosus, et ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. 13.
Abbreviated transcription (Latin):
rare dicebant̾. Fonstat aut̃ constructio. funda¬
meites. lapidib. eade artaa & lignis. functa¬
mentũ dictum: quod fundꝰ sit edificii. Nłem &
cementũ. ã cedencło dictum: qͦd crasso lapide
surgat. Lapides in structuris apti. albꝰ. tibur¬
tuꝰ columbinꝰ. fluuatilis. sfungia rubͥus. &
reliqui. Albus lapis:. aliꝰ duruis. aliꝰ mollis. Mol¬
lis dentata serra secat᷑: tractabilis in oꝑe est.
ita. ut in eo quasi in ligno litccre scribant᷑.
Tyburtinꝰ a loco ytalie dictꝰ. Iui dum sit act
fabricam fortis: uapore tasen disilit. Top
edificiĩs imitilis est: fundamentis aptusstis
talitate & mollicia. Ex estu enim & alitũ ma¬
ris fricat᷑. & uerberat᷑ imbrib. Arenetitis
lapis: concretꝰ maris arenis. Hic & bibriluf.
dicit᷑: seruat enĩ humorem acceptũ. Acdsm
& in betica gaditanꝰ ab insula occeant. uͥ plu¬
rimꝰ exciditur. Pyrenꝰ subalbidus: eũ prnctis

Expanded text:
rare dicebant. 2. Constat autem constructio fundarare dicebant. 2. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena, et lignis. Fundamentum dictum, quod fundus sit aedificii. Idem et caementsurgat. Lapides in structuris apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur, tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, funrtalitate, et mollitie. Ex aestu enim et halitu maris feritur, et verberatur imbribus. 7. Arenatius, lapis concretus maris arenis, hic et bibulus dicitur. Servat enim humorem acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus, ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. 8. Piperinus, subalbidus cum punctis
Abbreviated transcription (Latin):
Iste enim pͥmꝰ cdidicisse fabricam a iinerua
dicit᷑. fabros autẽ siue artifices gͣci tẽctonos
uodant. so. ÷ instructores. Architecti autem
cementirii sunt: qͥ disponunt in fundam̃tis.
Nude & apłs de semet ipso: quasi sapiens in¬
quit architectus funclam̃tũ posus. Mationes
dicti. a machiuis quib inssistunt ꝓpter ałtitu¬
partes sunti tres. Dispositio. constructio ue¬
onstructio est: laterum. & alcitudinis edifi¬
catio. Constructio aut̃ uel instructio uoca¬
tã. eo quod instringat. & coherere faciat. ut
lapides luto. ut ligna & lapides inuict̃ sibi. Nã
& intinctio ferri ii aqua: instructura. ẽ. Nisi
enĩ cancdens tinguat᷑: instritigi & ooherere ñ
potest ferrum. Etem ostructio a multitudine
lapiditm & lignoꝵ dicta. Unde & strues. Altud
estreatim edificatio: aliud instauratior alam
ediscatio noua constructio est. Instauratio
uero⁊ qͦd reparat᷑ ad iustar pͥous. Nam instar
ueteres ꝓ similitudine ponebant:. incde & instau¬

Expanded text:
Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci tectonas vocant, id est instructores. Architecti autem caementarii sunt, qui disponunt in fundamentis; unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui . Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitupartes sunt tres: dispositio, constructio, veructione. 1. Constructio est laterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem, vel structio vocata, eo quod instringat et cohaerere faciat, ut lapides luto, et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua strictura est. Nisi enim candens tingatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta, unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio. Nam aedificatio nova constructio est. Instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar Veteres pro similitudine ponebant. Inde et instau
Abbreviated transcription (Latin):
aquis incendit᷑. quib solet ignis extinguui:
oleo extinguit᷑. quo solet ignis accendi usꝰ
eiꝰ est instructuris fabricȩ necessariꝰ. Nam
lapis lapidi ñ potest adherere fortius. nͥ
calce ꝯiunctus. Gipsum cognatũ ealciest:
& est grecũ nomen. Plura eiꝰ genera. Om¬
niũ autem optinũ lapidi speculari. Est¬

Expanded text:
aquis incenditur quibus solet ignis extingui, oleo extinguitur quo solet ignis accendi. Usus eius in structuris fabrice necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Giet est Graecum nomen: plura ejus genera; omnium autem optimum de lapide speculari.
Abbreviated transcription (Latin):
grece. latine forna dicit᷑. Cauteriũ dictũ
quasi cauturiũ. qd̃ urat. & ꝓuida sit in
eum s ueraq cautio. ut dum uidet᷑ cuiꝰ sit.
auaricia refrenet᷑. Quod interdũ ꝓ signo.
uterdum ꝓ cura adhibet᷑: ut uis mor

Expanded text:
Graece, Latine forma dicitur. Cauterium dictum Graece, Latine forma dicitur. Cauterium dictum quasi cauturium, quod urat et provida sit in eum severaque cautio ut, dum videtur, cuius sit, avaritia refrenetur. Quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis mor
Abbreviated transcription (Latin):
hementer obest. sainus Abalias ab ha¬
bendo dictas. quod his equos habeamꝰ id
est teneamꝰ. Uncde & equi habiles dicti.
Hec recinacula ã rernendo. Loia Capista
a̾ captee unpentoꝵ c̃ ta. Sella ã sedendo.¬
Oquasi sedda. autela. quasi aute sella sicut
um: geuere feminino dicimꝰ. has cingłas.
Sagna quȩ anit. apte uulgo salma dicit᷑.
ab stratu sagoꝵ uocat᷑. Unde & caballus sag¬
mariꝰ mula sagmaria. sapulum funis ãca.¬
piendo: qͦd eo indomita animalia cõp̾hendan¬
tur. Calcaria dicta: quia in calce hominis
ligant᷑. id est in pedis posteriou parte. ad¬
stimulandos eqͦs. quib aut pugnandum
est. aut currendũ: ꝓpter pigriciã animaltũ
aut timorem. Nam ex timore stimuli nun¬
cupati: lice̾nt̃ suit᷑ & libidinis stimuli. Stri¬
giles nuncupati ã tergendo: qͦd his equi ter¬
gant᷑. Caracter est ferrum coloratũ:. quo
note pecudib murunt᷑. Caracter autem

Expanded text:
hementer obest. Camus. Habenas ab hahementer obest. Camus. Habenas ab habendo dictas, quod his equos habeamus, hoc est teneamus; unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. Lora. Capistri a capite iumentorum dicti. Sella a sedendo, quasi sedda. Antela quasi antesella, sicut um genere feminino dicimus has cingulas. Sagma, quae corrupte vulgo salma dicitur, ab stratu sagorum vocatur: unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capiendo, quod eo indomita iumenta conprehendantur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantstimulandos equos, quibus aut pugnandum est aut currendum, propter pigritiam animalium aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati a tergendo, quod his equi tergantur. Character est ferrum caloratum quo notae pecudibus inuruntur: χαρακτὴρ autem
Abbreviated transcription (Latin):
num in transuersã ꝑtica mobile⁊ ex qͦ funis
cum situla uel utre in puteũ dimittit᷑ hau¬
riende aquȩ causa. Telonem hortolani uo¬
cant lignum longũ qͦ hauriant aquas: &
dictum telonẽ ã longitudine. Telum enim
dicit᷑ iuxta grecos: quiqͥd longum . ẽ. Und̾̃
& mustela uocata. quasi mus longꝰ. Hoc in
strumentũ hyspani ciconiã uocant: ꝓpter¬
quod imitet᷑ eiusdem noĩs auem. leuantis
aquȩ ac cdepouentis rostrũ dum elangit.
Ama. lupus qui & canicula ferreus arpax:
quod si quid in puceum decidit. rapit. &
extrahit. Unde & nomen accepit. Aipax
autem dictꝰ. quia arripit: arpe enim
mo grecus. Freua dicta. quod eqͦs freme¬
re cogant: uel qͦd his equi frendant. id ÷
impͥmant dentib & obmoideant. Unde¬
minuant dentib. Hinc & faba fresa gͤ
moluta est̃. Luꝑati sunt fren asꝑrimi.
icti autẽ lupati a lupmis dentib qui ine¬
quales sunt. Unde exiam eoꝵ morsus ue¬

Expanded text:
num in transversa pertica mobile, ex quo funis num in transversa pertica mobile, ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur, hauriende aque causa. Telonem hortolani vocant lignum longum quo hauriunt aquas; et dictus telo a longitudine; telum enim dicitur iuxta Grecos, quicquid longum est: unde et mustela vostrumentum Hispani ciconiam dicunt, quod imitetur eiusdem nominis avem, levantes aqua ac deponentes rostrum, dum clangit. Ama. Lupus, qui et canicula, ferreus arpax, quia, si quid in puteum decidit, rapit et extrahit; unde et nomen accepit. Arpax autem dictus quia arripit; arpe enim mo Graecus. Frena dicta quod equos fremere cogant, vel quod haec equi frendant id est inprimant dentibus et obmordeant. Undeminuant dentibus. Hinc et faba fresa, quae molita est. Lupati sunt freni asperrimi: dicti autem lupati a lupinis dentibus, qui inaequales sunt, unde etiam eorum morsus ve
Abbreviated transcription (Latin):
tencta manu Tribula genꝰ uehiculi. unde
teruut᷑ frumenta. & ob ħ ita uocatũ. Pala
quȩ uentilabrũ uulgo dicit᷑. a uenti¬
landis paleis. noĩata. Fuxcille dictȩ. es qd̃¬
his frumenta cellunt᷑. id est mouent᷑
Unde & oscilla ddicta: ab eo quod scillant᷑
hoc est moueant᷑ ora. Nam scillere est mo¬
uere. Tessere sunt. quib frumentoꝵ nu¬
merꝰ designat᷑. Trapectum mola oliuaria
Prelum. trabes qua uua calcata premit᷑: ã p̃¬
mendo uocatũ. quasi ꝓressorium. Lacus pre¬
lum quo premit᷑ u.um. qͦ liquatꝰ ꝓfluat
Uerennes ã uehere .i. exportare noĩatȩ. Qus¬
los. corbes colaq prȩloꝵ ꝑ quos mustũ
fluit: ã colando dicunt᷑. Fisclum quasi
fisculũ a colando oleum dictũ: qͥsi fuscilla
quasi ruat. Est enim machina de qua ẽ
ne uersare rotas atq austra uidemꝰ. Austra
aut̃ id est rota: ab hauriendo aqͣm dicta. Gĩr¬
gillus. quod in giro uertat᷑. Est enim lig

Expanded text:
tenda manu. Tribula genus vehiculi unde tenda manu. Tribula genus vehiculi unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatum. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Fuhis frumenta cillentur, id est moventur. Unde et oscilla dicta, eo quod cilleantur, id est moveantur ora, nam cillere est movere. Tessere sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prelum trabes quo vua calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressorium. Lacus prelum quo premitur oleum quo liquatum profluit Verennes a vehere, id est exportare, nominatae. Qualos corbes colaque prelorum per quos mustum fluit, a colando dictos. Fisclum quasi fiscolum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscquasi ruat: est enim machina de qua e In fluvio versare rotas atque austra videmus. Austra autem, id est rota, ab auriendo aquam dicta. Girgillus, quod in giro vertatur: es
Abbreviated transcription (Latin):
curutim cũ manubrio longo ad densitatẽ
ueprium succictendã. Hi & runcones dic¬
ti: quib uepres secant᷑. ã runcando. Ser¬
rula est precenuis latina ferri: dentiũ
morclacitate resecans arbores uł ramos
R astra guoq aut ab arando terrã. aut ã
raritate dentiũ dicta. Ligones. qͦd terrã
leuent ⁊ quasi leuones dcudicia dicta: eo
quod circa codicem terrã aꝑiat. Et qͣmuis
usus eiꝰ in reliqͥs oꝑibus habeat᷑: nom̃
tamen ex codice retinet. Hanc alii geneta¬
liter fossoriam uocant. qͦd foueam faciat.
quasi fouessoriam. Sarculus. sunt aut̃
pars simplices uel bicornes. Pastinatum
uocant agricolȩ ferramentũ bifurcũ:
quo semina pangunt᷑. Unde etiã pasti¬
narie dicte sunt᷑ uinee ueteres quȩ re¬
fodiu̾nt᷑. Chylindris lapis est teretis in
modũ columpne: qui ã uolubilitate no¬
men accepit. De quo uirgiliꝰ Area cum¬
pͥmis ingenti equanda chylindro & uer¬

Expanded text:
curvum cum manubrio longo, ad densitatem curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcando dicti. Serrula est praetenuis lammina ferri dentium mordacitate resecans arbores seu ramos. Rastra quoque aut a radendo terram aut a raritate dentium dicta. Ligones, quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo, quod circa codicem terram aperiat; et quamvis eius usus in reliquis operibus habeatur, nomen tamen ex codice retinet. Hanc alii generaliter fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessorium. Sarculus. Sunt autem vel simplices vel bicornes. Pastinatum vocant agriculae ferramentum bifurcum quo semina panguntur. Unde etiam repastinari dictae sunt vineae veteres quae refodiuntur. Cylindrus lapis est teretis in modum columnae qui a volubilitate nomen accepit. De quo Vergiliuprimis ingenti aequanda cylindro, et ver
Abbreviated transcription (Latin):
Catenatum: qd̾ capiendo teneat. Horologias
quod ibi horas legamꝰ. id ÷ colligamꝰ. sit enĩ
in solariis positum. ubi ã clauo ꝑ lineas
currit unibra: ut quãcumq diei horam
dictus quod ui humum  eruat. seu
ab euomendo terrã. De quo lucretiꝰ. Uncꝰ
aratri ferreus occulto cdecrescit uomer in
aruis. Sumpsitq ꝑ detrimentũ fulgorem.
Aratrum: ab arando terrã uocatum. qͥsi
araterriũ. Baris est curuamentũ aratͥ.
dictum quasi bosoria:. qͦd sit in similitu¬
dinem caudȩ bouis. Dentale est aratri
pͥma pars. in quo uomer inducit᷑. quasi
dens. Cultelli ã cultura cdicti. eo quod ex
ipsis putationem ueteres in arbore utiban¬
tur & uite. priꝰqͣm falces ẽẽnt reꝑte. Fal¬
cis est qua arbores putant᷑ & uites. Dic¬
ta autẽ falcis ⁊ quod his pͥmum milites
herbam filicem solebant abscidere Und̃
nulitis ante fui. Falcastrum: ã similitudi¬
ne falcis uocatũ. Est autem ferramentũ

Expanded text:
Catenatum, quod capiendo teneat. Horologia, Catenatum, quod capiendo teneat. Horologia, quod ibi horas legamus, id est colligamus; est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas currit umbra, ut quamcumque diei horam dictus quod vi humum eruat, seu ab evomendo terram. De quo Lucretius 1, 314: Uncus aratri ferreus, occulto decrescit vomer in arvis. Sumitque per detrimenta fulgorem. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. Buris est curvamentum aratri, dictum quasi βοὸς οὐρά, quod sit in similitudinem caudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum milites herbam filicem solebant abscidere. Undeulae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine falcis vocatum: est autem ferramentum
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑtore uitis fertur inuentꝰ: in qͦ bent᷑.
homines moti uino inniterent᷑. Sicut aut̃
ã bacuło b̾achs. ita ã baculo bacillus ꝑ dimi¬
nutionem. Fustes. qͦd p̾fixi in terra stent:
quos palos rustici uocant. quib uiuenes ꝓ
criminib feriunt᷑. uectes dicti. quod mani
bus uectent᷑ : unde ostia saxaq euellunt᷑.
Forfices  secłm echymologiã si ã filo dicunt᷑.
.F. ponit᷑. ut forfices que sunt sartaꝵ. Si ã
pilo. ꝑ .p. ut forpices. quȩ sunt tonsoꝵ. Si
ab accipiendo .c. ut forcipes. eo quod farmũ
capiant. quȩ sunt fabroꝵ. Formum enĩ dix¬
erunt antiqui calidũ: unde & formosus
Nouacula:. eo quod innouet faciem. Pectinẽ
dici: eo quod pexos capillos faciat atq com¬
positos. Calamistrum acꝰ est quȩ calefacta
& adhibita calefacit & intorquet capillosꝰ.
uude & calamistrati appellant᷑. qui comã
torquent. Elauis dicta: qͦd claudat & aꝑiat.

Expanded text:
pertore vitis fertur inventus, quo pertore vitis fertur inventus, quo homines moti vino inniterentur. Sicut autem a Bacco baculus, ita a baculo bacillum per diminutionem. Fustes, quod praefixi in terram stent, quos palos rustici vocant; quibus iuvenes pro criminibus feriuntubus vectentur, unde ostia saxaque evelluntur. Forfices: secundum etymologiam, si a filo dicuntur, F ponitur, ut forfices quae sunt sartorum; si a pilo, P, ut forpices quae sunt tonsorum; si ab accipiendo, C, ut forcipes, eo quod formum capiant, quae sunt fabrorum. Formum enim dixerunt antiqui calidum; unde et formosus. Novacula eo quod innovet faciem. Pectines dici eo quod pexos capillos faciant atque conpositos. Calamistrum acus est quae calefacta et adhibita calefacit et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. Clavis dicta quod claudat et aperiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tem dicta. quod ruat: & rotundũ ã rota
uocatũ. Recda genꝰ est uchiculi: qͥtuor ro¬
tarũ. Has antiqͥ retas dicebant: ꝓpter qͦd
haberent rotas. Carpentum pompaticũ
uehiculi genꝰ: quasi carrũ pompaticũ. Ulau¬
strũ uehiculũ duarũ rotarũ. quib onera
deferunt᷑ : & dictũ plaustrum. qͥa uolui¬
tur. qͣsi diceret pilastrũ. Laracutiũ uehi¬
culũ altissimarũ rotarũ: quasi carrum
acutũ. Capstis carruca undiq contecta:
quasi capsa. Pileatum tiel p̾toritum ꝯtecta
quatuor rotarũ uehicula ⁊ quib matrone
olim utebant᷑. Nirgiliꝰ. Rilentis matres mol¬
lib. Dratius. Plures calones atq caballi paᷤ¬
cendi deducenda prȩcarita. Erant antea pi¬
lenta ueneti colous. ñ ut nunc sunt rosa¬
tu. quib nͥ caste matrone uti ñ poterant.
sicut nec uittis. Dasterna uehiculum iti¬
neris . quasi uie sterna mollib stramen¬
tis composta: ã duob animalibꝰ deportat᷑¬

Expanded text:
tem dicta, quod ruat, et rotundum a rota tem dicta, quod ruat, et rotundum a rota vocatum. 2. Rheda, genus vehiculi quatuor rotarum. Has antiqui retas dicebant propterea quod haberent rotas. 3. Carpentum, pompaticum vehiculi genus, quasi carrum pompaticum. Plaustrum, vehiculum duarum rotarum, quibus onera deferuntur. Et dictum plaustrum, quia volvitur, quasi diceres pilastrum. 512 Caracutium, vehiculum altissimarum rotarum, quasi carrum acutum. Capsus, carruca undique contecta, quasi capsa. 4. Pilentum, vel petoritum, contexta quatuor rotarum vehicula, quibus matronae olim utebantur. Virgilius: Pilentis matres in mollibus. Horatius: Plures calones atque caballi Pascendi, ducenda petorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non ut nunc sunt russati, quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. 5. Basterna, vehiculum itineris, quasi viae sternax, mollibus stramentis composita, a duobus animalibus deportat
Abbreviated transcription (Latin):
liere accubitus. Sedes singulari iuimero ꝓpͥe
regni est: qui grece thronꝰ dicit᷑. Item thro¬
nũ greci dicunt. nos soliũ: subselliauͦ ce¬
teroꝵ cathedre doctaꝵ. Solium in qͦ reges
sedelit ꝓpter tutelam corporis sui: scłm qͦs¬
dam a soliditate dictum. quasi solidũ. Scd̾m
alios ꝑ antesticon qͣsi sodiũ. ã sedendo. Und̾
& sella quasi sedda dicta est: ⁊ subsellia. qͣsi
subseddia. Sellȩ curules erant : in quibꝰ ma¬
gistrati sedentes iura reddebant. Dictȩ aut̃
curules: quia apud uȩteres p̾tores & ꝯsules
ꝓpter itineris longinqͥtatẽ currufoꝵ ꝓue¬
hebant᷑. Sellȩ autẽ quȩ post eos uebebant᷑
quib sedentes dicere iura solebant ⁊ ãcur¬
su curules sellȩ sunt noĩate: Eripodes sca¬
melli sunt habentes tres pedes. S & can¬
delabra tripoda sunt : qͥa similit̾ tres ha¬
cardine rotarũ dictũ. Unde & currus
dicti: quia rotas habere uident᷑. Rota au

Expanded text:
liere adcubitus. Sedis singulari numero proprie liere adcubitus. Sedis singulari numero proprie regni est, qui Graece θρόνος dicitur. Item thronum Graeci dicunt; nos solium. Subsellia vero ceterorum, cathedrae doctorum. Solium, in quo reges sedent propter tutelam corporis sui, secundum quosdam a soliditate dictum, quasi solidum; secundum alios per antistichon, quasi sodium, a sedendo. Unde et sella quasi sedda dicta est, et subsellia quasi subseddia. Sella curulis erat in quibus magistrati sedentes iura reddebant. Dictae autem curules, quia apud veteres praetores et consules propter itineris longinquitatem curru forum provehebantur; sellae autem, quae post eos vehebantur, quibus sedentes dicere iura solebant, a curru curules sellae sunt nominatae. Tripodes scamelli sunt, habentes tres pedes. Sed et candelabra tripoda sunt, quia similiter tres hacardine rotarum dictum; unde et currus dicti, quod
Abbreviated transcription (Latin):
nubentibꝰ. Dicti autẽ ã generandis liberi
Tunabula sunt lecti in quib infantes iace¬
re ꝯsueuerunt: dicta. qͦd partui adhibe¬
ant᷑. quasi cinabula. Nam cyne est grece
eniti. Feretrum dicit᷑. eo qͦd in eo mortu¬
deferant᷑ &e est grecũ nomen. Nam fẽretroñ
dicit᷑. ã noc oypecui. idest ã ferendo. Nã
latine capulus dicit᷑. qͦd suꝑ captca ho¬
minum ferat᷑. Sic plautus ait. Captilaris
lectis altiorib apponunt᷑. Dicta aut̃ ab scan¬
dendo id ÷ ascendendo. Hinc & scabelli qui
lectis paruis uel sellis ab ascensu apponun
latini scabellum. ⁊sam & aliĩ dixerunt sup¬
pedaueum qͦd sub pedib sit. Scausilia gͣ¬
dis sunt: ubi houorati in sedib sedent.
Sedes dictȩ: qm̃ apud ueteres romanos ũ
erat usus accitmbendi. U̾nde & consedere
dicebant᷑. Postea ut ait uarro de uita po¬
puli pomani. uri discumbere ceꝑunt. mu¬
lieres sedere: quia turpis usus est inniu¬

Expanded text:
nubentibus; dicti autem a generandis liberis. nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes iacere consuerunt, dicta qantur, quasi cynabula, nam cine est grece eniti. Feretrum dicitur, eo qdeferantur; et est Graecum nomen; nam φέρετρον dicitur ἀπὸ τοῦ φέρειν, id est a ferendo. Nam Latine capulus dicitur, quod super capita hominum feratur. Sic Plautus ait Mil. 628: lectis altioribus adponuntur; dicta autem ab scandendo id est ascendendo. Hinc lectis parvis vel sellis ob ascensum apponuntLatini scabellum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scansilia, gradus sunt, ubi honorati in sedibus haerent. 9. Sedes dictae, quod apud veteres Romanos non erat usus accubendi, unde et considere dicebantur. Postea, ut ait Varro de Vita populi Romani, viri discumbere coeperunt, mulieres sedere, quia turpis visus est in mu
Abbreviated transcription (Latin):
nuusteriũ fabricatas faros dicunt. Nam
fos lux: foros uisio dicit᷑. Unde & lticifer
grece. fostoros appellat᷑. De lectis ⁊ sellis.
Lectice ã lectis herbis uocate. Stratus ab
sternendo dictus. quasi storiatus. In his scili¬
cet antiqui ad dormiendũ accubabant: ñ¬
dum laneis stramentis reꝑtis. Storia. quod
sit terra strata Cama est breuis. & circa ter¬
ram. Greci enim cãmĩ breue dicunt. subile
est eubancdi locus. Grabatũ grecũ est. Baia¬
nola est lectus qui in itmere batulat᷑. ã
baiulando. id est deportando. Puluinar lec¬
tus diuitũ est. Inde & puluillus Spinge
sunt in quib sunt spingatȩ effigies. qͦs
nos griphos dicimꝰ. Punicani lecti parui
& hunules. pͥmum ã carchagine aduecti.
inde noĩati. Lecticȩ. siue plutei lectu.
de quib altilius rufus de uita sua. Pri
ꝓ lectis lecticis utebat᷑. Sponda aut̃ exteri¬
or pars lecti. pluteus interior. Geniales
lecti ꝓprie sunt qui sternunt᷑ puellis

Expanded text:
ros dicunt; nam φῶς lux est, ὄροςo visio dicitur. Unde et Lucifer Graece Φωσφόρος appellatur. De lecticis et sellis . Lecticae a lectis herbis vocatae. Stratus ab sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est deportando. Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Spingae sunt in quibus sunt spingatae effigies, quos nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius Rufus de vita sua 13:imperatorum ipse pro lectis lecticis utebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt qui sternuntur puellis
Abbreviated transcription (Latin):
ries. cum ñcdum ardet⁊ rog̾ est cum arde¬
re ceꝑit. Bustum uͦ ĩ exustum uocat᷑.
Earum turris est maxima. quã latini ac
greci in cõmune ex ipsiꝰ rei usu farum
appellauerunt. eo qd flaminarũ indicio

Expanded text:
ries quum nondum ardet; rogus est, quum arderies quum nondum ardet; rogus est, quum ardere coeperit; bustum vero iam exustum vocatur. Farum Latini in commune ex ipsius rei usu pharum appellaverunt: eo quod flammarum indicio
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ greci scolaces dicunt. qͦd sint scoliȩ
hoc est mattis. hos romani funes & funa¬
lia nominabant. Funalia. candelabra apd̃
ueteres extantes stimulos habuerunt. ad¬
uncos quib funiculi cere cũ huiꝰcemodi
alimento luminis obliti figebant᷑. Idem
itaq & stimuli p̾acuti fimalia dicebant᷑.
Lampas flamina est in uertice lucens dic¬
ta. quod lambentis motũ ostendere uid̃¬
itur. Fax clicta. quod focos faciat. cuiꝰ da¬
minutiuũ facula Lauterna inde uocat᷑:
quod lucem uitꝰ habeit clausam. fĩt enĩ
ex uitro recluso interiꝰ lumine. ut uenti
flatus adire ñ possit: & ad p̾bendum lu¬
men facile ubiq circumferat᷑. Lucubrũ
uoeatũ: qͦd luceat in umbra. Est enĩ mo¬
dicus ignis. qͥ solet ex tenui stuppa ceraq
formari. Pira est: quę in modũ are ex
lignis construi solec. ut ardeit. Pyro enĩ
ignis dicit᷑: s pira est ipsa lignoꝵ conge¬

Expanded text:
autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, hoc est intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta quod focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum quod luceat in umbra; est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyra est quae in modum arae ex lignis construi solet ut ardeat; πῦρ enim ignis dicitur. Sed pyra est ipsa lignorum conge
Abbreviated transcription (Latin):
b igne colendo & ligna. minarioꝵ
autiqui appellauerunt focũ. fõs enĩ
grece. latine ignis est. Unde & iuxca phy¬
losophos quosctã calore cuncta creantur.
Et reuera sine calore nil nascit᷑. adeo. ut
de septenitͥone dicat᷑. sterili ñ quicqͣm
frigoie gignit. Uarro aut̃ focos ait dicꝰ¬
tos. quod fotieant ignes. Nam ignis ipsa
flamna est. uicqͥdꝰ autem igne̾ fouet.
focus uocat᷑. seu ara sit. siue quid aliudin
quo ignis fouet᷑. Lucerna ã licinio dicta
est. Unde & breuis est lũ: sicut ait ꝑsiꝰ
Disposito pinguem nebulã uomuere luc̃
cigendila lucerne: saudelabrũ ã candeł
dictũ⁊ quasi candelafoꝵ. qͦd candelã fe¬
rat. Sereus ꝑ diriuationẽ ã cera nom̃
ta lucȩ. attera lix tͥ sum. Lucunaria pen¬
dentia lumina. qͣsi lacin. naria. id⁊ in
aera lucentia. funalia dicunt᷑. qͦ intra ce¬
rani sunt: dicta ã funib ÷ quos aute ti¬
sum papyri cera circumdatos habuere
maiores. Unde & funera dicunt᷑. funalia

Expanded text:
b igne colendo culinam antiqui appellaverunt focum. Focus, quia φῶς Graece, Latine ignis est, unde juxta philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Septentrione poeta dicat sterili non quidquam frigore gigni. 506 Varro autem focos ait dictos, quod foveant ignes, nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud, in quo ignis fovetur. 2. Lucerna a lychno est, unde et brevis est 'lu', ut Iuvenalis "dispositae pinguem nebulam vomuere lucercicindela lucernae. Candelabrum a candelis dictum, quasi candelaforum, quod candelam ferat. Cereus per derivationem a cera nomen ta luce altera lux tibi sum. Lacunaria pendentia sunt lumina, quasi lucanaria, id est in aere lucentia. Funalia dicuntur quae intra ceram sunt, dicta a funibus quos ante usum papyri cera circumdatos habuere maiores; unde et funera dicuntur. Funalia
Abbreviated transcription (Latin):
supa appellant. Quedam eium greca no¬
mina ii latinũ paulo inflectuntur. ꝓpter
romanũ ȩloqͥum. Sistarciȩ nautar᷑ũ sufł:
ab eo quod sucȩ sunt. Inuolucrũ dictã. qͦt
aliquid in se teueat intiolutũ. fiscus saccułꝰ
est publicꝰ⁊ inde & fiscellȩ. & fiscinȩ dicim¬
tur. hunc habent exactores: & in eo mittũt
debitum publicũ quod reddit᷑ regibus. fis¬
cus aut̃ primȩ positionis est: diriuatiuũ
fiscina. diminutiuũ fiscella. Canistrum
fissis caiiis ꝯtexit᷑. Unde & nuncupatũ.
Alii grecum asserunt. Cistella ã costa ex can¬
na uel ligno quib contexit᷑ uoĩata. Cophinꝰ
est uas ex uirgultis aptũ mundare ster¬
cora: & terram paitare. De quo dicit psal

Expanded text:
πιον appellant. Quaedam enim Graeca noπιον appellant. Quaedam enim Graeca nomina in Latinum paulo inflectuntur propter Romanum eloquium. Sitarciae nautarum sunt, ab eo quod sutae sunt. Involucrum dictum quod aliquid in se teneat involutum. Fiscus sacculus est publicus, unde et fiscellae et fiscinae dicuntur: hunc habent exactores, et in eo mittunt debitum publicum quod redditur regibus. Fiscus autem primae positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Canistrum fissis cannis contexitur, unde et nuncupatum: alii Graecum adserunt. Cistella a costis ex canna vel ligno, quibus contexitur, nominata. Cophinus est vas ex virgulis, aptum mundare stercora et terram portare. De quo dicit Psal