comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
m nob̾ ẽ erigendũ: qͥa nos cũ facta illoꝵ ad imitationẽ
trahinꝰ: fublimia qͥdẽ in abscondito ⁊ abiecta in ma.¬
nifesto facere debemꝰ: ne uel illa si ostendant᷑ ꝑ amo.¬
rẽ acceptifauoris uani głȩ seruire incipiant: uel
ista si abscondant᷑ ꝑ timorẽ uilitatis. p̃miũ ret̾butio¬
nis amittant: Nescio qu̾a hõ demn a ceps habeat
excusationẽ ignorantiȩ. cui tot iãc uiȩ demons-¬
trant᷑: qͥbꝰ possit ad scientiã ueritatis ꝑuenire. Ecce
pꝰ discretionẽ rationis ꝓpͥe ꝑ qu̾a dirigit᷑ pꝰ doctri-¬
nã sapientiũ ꝑ quã erudit᷑: pꝰ exẽpla bonoꝵ quibꝰ
instruit᷑: adcdunt᷑ etiã p̃cepta script᷑arũ. qͥbꝰ acd õẽm
iuuendi rationẽ informat᷑: postremo adiunguntur
tẽptatiõ es. qͥbꝰ exercitatꝰ ꝑ cotidianã exꝑientiã de
ueritate p̾ceptoꝵ certior efficit᷑:¬
os aut̃ fr̃s qͥ scolã disciplinȩ iã intrastis: in
lectiõe diuina priꝰ cdebetis querere ut mores

Expanded text:
obis est erigendum, quia nos cum facta eorum ad imitationem trahimus, sublimia quidem in abscondito et abjecta in manifesto facere debemus, ne vel illa si ostendantur per amorem accepti favoris inani gloriae servire incipiant, vel ista si abscondantur per timorem vilitatis, praemium retributionis amittant. Nescio quam homo deinceps habeat excusationem ignorantiae, cui tot jam viae demonstrantur, quibus possit ad scientiam veritatis pervenire. Ecce post discretionem rationis propriae per quam dirigitur, post doctrinam sapientium per quam eruditur, post exemplastruitur, adduntur etiam praecepta Scripturarum, quibus ad omnem vivendi rationem informatur. Postremo adjunguntur tentationes, quibus exercitatus per quotidianam experientiam de veritate praeceptorum certior efficitos autem fratres, qui scholam disciplinae jam intrastis, in lectione divina prius debetis quaerere, quod mores
Abbreviated transcription (Latin):
confusio actiõis: Hinc etiã ẽ illud qđ dr in libro
eccłastico: ex inisu eognoscit᷑ uir. ⁊ ab occursu faci.¬
ei cognoseit᷑ sensatꝰ: amictꝰ corporis :⁊ risus dentiũ.

Expanded text:
confusio actionis. Hinc etiam est illud quod dicitur in libro confusio actionis. Hinc etiam est illud quod dicitur in libro Ecclesiastici Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Amictus corporis et r
Abbreviated transcription (Latin):
mosa fuꝑnȩ: Certe tale mͥ uilet᷑ hoc portentuose
formȩ S ne forte satirã potiꝰ qu̾ã doctrinã etdere
uideam᷑: cũ plurima adhuc enumeranla suꝑsit.
modestiȩ hic qͦ obliuisci ñ debemꝰ: etiã si forta.¬
sis negligentibꝰ ⁊ indisciplinatis qͣutũ ips ai his
erubescere debeant: meliꝰ silendo ostencdimus
Scire tam̃ thebent unũ ẽẽ uiciũ qͦd priꝰ intrineꝰ
statũ m̃tis dissipat: ac pꝰmociũ extrinsecꝰ in m̃bris
oitinẽ actionis ꝑtͣhat: fic̃ ĩã sepiꝰ memorato salomoniꝰ
testimomo cõpbatũ ẽ: ubi in apostata hõe priꝰ qͥcle
m̃tis au̾sio atq defluxio p̃cessisse dr̃: ac pꝰmoclũ
confusio atq ꝑtͣbatio actiõis subsecuta memorat᷑:
In eo enĩ qͦd cłr. hõ apostata uir mutilis. notat᷑ ide.¬
fluxio m̃tis: in eo aut̃ qͦa ctr: gradit ore ꝑu̾so. terit
pede. annuit ocłis. digito loquit: demonstratur

Expanded text:
mosa superne. . Certe tale mihi videtur hoc portentosae mosa superne. . Certe tale mihi videtur hoc portentosae formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisciplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo ostendemus. Scire tamen debent unum esse vitium quod prius intrinsecus statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis perturbat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in apostata homine prius quidem mentis aversio atque defluxio praecessisse dicitur, ac postmodum confusio atque perturbatio actionis subsecuta memoratur. In eo enim quod dicitur: Homo apostata vir inutilis , notatur defluxio mentis, in eo autem quod dicitur, graditur ore perverso, terit pede, annuit oculus, digito loquitur , demonstratur
Abbreviated transcription (Latin):
mille ualgia ⁊ contortiones labioꝵ: quȩ pulchritu.¬
dinẽ faciei. ⁊ decorẽ lisciplinȩ deformant: Est enĩ
facies disciplinȩ speculũ: cui tanto maior custoclu
adhibenda ẽ: qͣnto iuiniꝰ siqͥd in ea peccatũ fuerit
gestu suo: ita ut nec ꝓterue exasꝑet᷑. nec mollit̾
dissoluat᷑: s sẽꝑ habeat ⁊ rigidã dulcedinẽ. ⁊ dul.¬
cẽ rigore: Alii nauigant brachiis incedentes: ⁊ du.¬
plici qͦdã monstro. uno ⁊ eodẽ tẽpore pedibꝰ deoi.¬
sũ in t̾ra ãbulant: ⁊ lacertis sursũ in aere uolant
Qͦa ẽ queso monstrũ hoc. qđ simul in se fingit ꝯ
hõĩs incessũ ⁊ nauis renugiũ: ⁊ auis uolatũ: Libet
in hoc poeticȩ illiꝰ subsannatiõis elogio ꝓclamare:
humano capiti ceruicẽ pictor equinã iungere si
uelit. ⁊ uarias inducere plumas: undiq collatis
m̃bris. ut tͣpit̾ atrũ definat in pisce̾: mulier for.¬

Expanded text:
mille valgia et contortiones labiorum, quae pulchritumille valgia et contortiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem disciplinae deformant. Est enim facies, disciplinae, speculum, cui tanto major custodia adhibenda est, quanto minus si quid in ea peccatum fuerit,gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier for
Abbreviated transcription (Latin):
tis aꝑiunt: Alii qđ adhuc peiꝰ ẽ. in agendo uel auchi.¬
endo qͣsi canes sitientes lingũã ꝓtendunt: ⁊ ad
singulas actiones uelut molã labia torquentlo
circũdiicunt: Alii loquentes digitũ extendunt:
suꝑcilia erigunt: ⁊ ocłos in orbẽ rotantes. aut ꝓfun-¬
da qͦdã considatiõe defigentes: cuiꝰdã intrinsetꝰ
magnificentiȩ conatꝰ ostendunt: Alii caput iac¬
tant: comã excutiunt: uestim̾ta ad aptando
cõponunt: ⁊ latera cubicando. pedesq extenden.¬
tlo. ridiculã satis ostentatiõis formã fingunt
Alii qͣsi ãbȩ aures ad aucdiendũ factȩ non sint:
alterã tantũ letorto collo uoci uenienti oppont:
Alii typũ nescio quẽ figurantes. ocłm int̾ uiden.¬
dũ aliũ claudunt. aliũ aꝑiunt: alii maiori ridiculo
cũ medietate oris loquunt᷑: Sunt p̾terea mille
laruȩ. mille subsannationes ⁊ corrugationes nariũ

Expanded text:
tis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel auditis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes linguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam labia torquendo circumducunt. Alii loquentes digitum extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum collo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nescio quem figurantes, oculorum inter videndum alterum claudunt, alterum aperiunt. Alii majori ridiculo dimidiato ore loquuntur. Sunt praeterea mille larvae, mille subsannationes et corrugationes narium,
Abbreviated transcription (Latin):
plinȩ diffiniamꝰ: qđ et si fortasse ꝑ singula facere
ñ possumꝰ: magis tam̃ expedit aliqͥd inde ad eru-¬
ditionẽ dicere. qũa om̃ino silere: Primũ gͦ diligen.¬
t̾ obseruandũ ẽ ut singula m̾̃bra suũ teneant of¬
ficiũ. neq usurpent alienũ: deinde ut unũ qͦdo
suũ opꝰ t̾ã decent̃ ac modeste impleat: qͣtinꝰ ꝑ inlis-¬
ciplinã. aspicientiũ ocłos ñ offencdat Nã in qͦlibet
hoꝵ peccet᷑. dignũ rep̃hensiõe ẽ: siue scił m̃bra ad¬
inuicẽ actꝰ suos confundant: fiue id qł iuste age¬
re debent. recte ñ expleant: Discretio actionũ in
m̃bris conseruantda ẽ. ut scił id agat unũ qͦdq m̃.¬
br̃u ad qͦd factũ ẽ: ut neq loqͣt̾ manꝰ neq os aucdi.¬
at: nec ocłs linguȩ officiũ asfumat Sunt enĩ qͥdã
qͥ nͥ buccis patentibꝰ auscultare nesciunt: ⁊ qͣsi ꝑ os
sensus ad cor influere debeat: palatũ ad u̾ba loqͣn¬

Expanded text:
plinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere plinae, definiamus, quod etsi fortasse per singula facere non possumus, magis tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino silere. Primum ergo diligenter observandum est, ut singula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum reprehensione est, sive scilicet membra inter se actus suos confundant, sive id quod juste agere debent, recte non expleant. Discretio actionum in membris conservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere debeat, palatum ad verba loquen
Abbreviated transcription (Latin):
timã cluctꝰ ⁊ qͣsi agnꝰ lasciuiens ⁊ ignorans: et
nescit qđ ad uincła stultꝰ trabat᷑: tdonec trans-¬
figat sagitta iecur eiꝰ: Uelut si auis festinet ad
laqueũ:⁊ nescit qi de ꝑicło aĩȩ illiꝰ agitł: lliȩ in-¬
feri domꝰ eiꝰ: penetrantes inferiora mortis: Ne.
mogͥ deinceps pitet parũ delinquere eos qͥ
cont᷑ disciplinã ad turpes motus ⁊ in ordina-
tas gesticulationes m̃bra sua inflectunt: quia
nũ quã scripta tã seuere istos exteriores corporis
in nob̃ rep̃hendet motꝰ⁊ nͥ om̃is ext̾ioris hõis in-¬
honesta figuratio ⁊ motio indecens. ab int̾iori
m̃tis corruptione manaret: Rropt̾ea multũ ua-¬
let discipliua ad cohercendos p̃uos motꝰ anirii:
qͣtinꝰ mala desicłia dũ ꝑ custodiã disciplinȩ
stringunt᷑ ne foras effuant: tandẽ aliqͣndo
etiã interꝰ surgere ac moueri om̃ino desues¬
cunt Qa enĩ uicia gestieulationũ descripsumnꝰ:¬
ordo exigit. ut nc̃ qͥs sit in om̃i gestu modus disci.¬

Expanded text:
timam, et quasi agnus lasciviens et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahatur, donec transfigat sagitta jecur ejus; velut si avis festinet ad laqueum, et nescit quia de periculo illius agitur feri domus ejus, penetrantes interiora mortis . Nemo ergo deinceps putet parum relinquere eos qui contra disciplinam ad turpes motus, et inordina as gesticulationes membra sua inflectunt, quia nunquam Scriptura tam severe istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret. Propterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimuordo exigit, ut nunc quis sit in omni gestu modus disci
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dõ et ad dm̃ loqͥt᷑: qͣncdo uel in oratiõibꝰ uel in lec¬
tiõibꝰ. siue in hymnis ꝯcanticis manifeste uel occulte
ꝓlatis dõ famulat᷑: Uncle ⁊ beatꝰ augustinꝰ ii oratorio
ncħ agencdũ eẽ dic̃: p̃t̾ id ad qđ factũ ẽ: St̾ item¬

Expanded text:
cum Deo et ad Deum loquitur, quando vel in orationibus vel in leccum Deo et ad Deum loquitur, quando vel in orationibus vel in lectionibus sive in hymnis et canticis manifeste vel occulte prolatis Deo famulatur. Unde et beatus Augustinus in oratorio nihil agendum esse dic
Abbreviated transcription (Latin):
uicio confirmamꝰ: Exhortem̃ gͦ ad constantiã ti.¬
midos: ad timore suꝑbos: ad frugalitatẽ ꝓdigos:
ad lib alitatẽ auaros: ad humanitatẽ parcos: ad
parcitat̾ẽ gulosos: ad consiliũ temerarios: ad
feruorẽ ⁊eli tepilos: ad silentiũ ũbosos: al u̾bũ
exhortationis nimis tacitos: ad alacritatẽ segnes
ad mansuetudinẽ ĩpatientes:. ad iusticiã negli-¬
gentes ad indulgentiã crudeles: ad uerecundiã
ꝓcaces: ad qͥetẽ p̃cipites: ad prudentiã incautos:
ad sollicitudinẽ obliuiosos: ⁊ ad modestiã inuere.¬
cundos: n⁊ om̃ino qͥcqͥd dicere uolumꝰ: cui dicendũ
uolumꝰ: priꝰ ubi illud dici conueniat consitłemꝰ: Nam
quȩdã st̃ loca: in qͥbꝰ ꝑpetuũ silentiũ seruandũ ẽ. Quȩ.¬
dã uͦ in qͥbꝰ humanos sermones. id ẽ confabulationes
ad alterutrũ etlere ñ licet: exceptis his u̾bis qͥbꝰ hõ

Expanded text:
vitio confirmamus. Exhortemur ergo ad constantiam tivitio confirmamus. Exhortemur ergo ad constantiam timidos, ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et ad modestiam inverecundos, et omnino quidquid dicere volumus cui dicendum volumus, prius ubi illud dici conveniat consideremus. Nam quaedam sunt loca, in quibus perpetuum silentium servandum est. Quaedam vero in quibus humanos sermones, id est confabulationes ad alterutrum edere non licet, exceptis iis verbis quibus homo
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ qł nos magis urget u̾ba facimꝰ: sic docendo
illud qł magis ꝑsonȩ auclitoris congruit ꝓferre
debenꝰ: ut cont᷑ uiciũ qł in eo sanare cupimꝰ com.¬
petens nr̃i sermonis remediũ opponamꝰ: qu̾e atdmo-¬
dũ sup̃ dictũ ẽ cũ irreligioso de scitate. cũ innusto
de iusticia: cũ pigro de niulta oꝑatione loquendũ
ẽẽ: Facile gͦ cui sit loquendũ agnoscimꝰ: si il qđ dr̃
qͣle sit diligent̾ consitłemꝰ: q id ꝓfecto uncuiq
magis dlici cõnuenit. qđł ad illud in qͦ ipse plꝰ laborat
ialũ sanar. dũ consilio cõmocdiori occurrit: u̾bi
gr̃a qͣndo constantiã laudare uolumꝰ. ad pusilla-¬
nimes ñ acd suꝑbos sermonẽ nr̃m dirigere dlebemꝰ:
qi cũ uiciũ suꝑbiȩ sub p̃textu constantiȩ ñ nũqu̾a
se cõntegat: si cepimꝰ suꝑbis laudare constantiã:
dũ eos ad uirtutẽ hortari credimꝰ: ãpliꝰ in suo

Expanded text:
tissimum quod nos magis urget verba facimus, sic docendo, tissimum quod nos magis urget verba facimus, sic docendo, illud quod magis personae auditoris congruit proferre debemus, ut contra vitium quod in eo sanare cupimus, competens nostri sermonis remedium opponamus, quemadmodum supradictum est: Cum irreligioso de sanctitate, cum injusto de justitia, cum pigro de multa operatione loquendum esse. Facile ergo cui sit loquendum agnoscimus, si id quod dicitur quale sit diligenter consideremus, quia id profecto unicuique magis dici convenit, quod ad illud, in quo ipse plus laborat, malum sanandum consilio commodiori occurrit. Verbi gratia, quando constantiam laudare volumus, ad pusillanimes non ad superbos sermonem nostrum dirigere debemus, quia cum vitium superbiae sub praetextu constantiae nonnunquam se contegat, si coeperimus superbis laudare constantiam, dum eos ad virtutem hortari credimus, amplius in suo
Abbreviated transcription (Latin):
tate sua posse em̃clari: Alioqͥn ⁊ sapientes uelle
docere suꝑbia ẽ: ⁊ obstinatos corriꝑe insipientia:
Qa ꝯimuriosus ꝓximo ẽ. qͥ meliori ñ exhibet reue-¬
rentiã: ymniuriosus sibi ẽ. qͥ ñ em̃dat s ꝓuocat
erga se insipientis uesaniã: Ergo qͥ cũ alio loquit᷑:
pͥmũ consicłẽt. utrũ ꝓpt̾ se. an ꝓpt̾ illũ loqͣt᷑ Si
ꝓpt̾ suã utilitatẽ loqͥt᷑: udeat ut ille talis sit cle
cuiꝰ colloqͥo utilitas ei ꝓuenire possit: Si ꝓpter
illũ loqͥt᷑: caueat ne talis sit ille qͥ uel sua exhor.¬
tatiõe ñ incligeat: uel ita in malo obstinatꝰ. ut ex¬
hortatiõe alteriꝰ corrigi se ñ ꝑmiitat: Si gͦ sic ẽ.
nũqu̾a nͥ uel ad nr̃am uel ad alioꝵ eruditionẽ
loqͥ debemꝰ: ⁊ in ipsa nr̃a locutiõe talẽ discreti.
onẽ seruare: ut sẽꝑ studeamꝰ ⁊ a sapientibꝰ dis-¬
cerei ⁊ minꝰ doctos ita ũtaxat si se doceri pati.¬
unt᷑. stuleamꝰ erudire Et sic̃ int̾rogando de illo po-¬

Expanded text:
tate sua posse emendari. Alioquin et sapientes velle docere, superbia est, et obstinatos corripere, insipientia. Quia et injuriosus proximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi est, qui non emendat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum consideret utrum propter se an propter illum loquatur. Si propter suam utilitatem loquitur, videat ut ille talis sit, de cujus colloquio utilitas sibi provenire possit. Si propter illum loquitur, caveat ne talis sit ille, qui vel sua exhortatione non indigeat, vel ita in malo obstinatus, ut exhortatione alterius corrigi se non permittat. Si ergo sic est, nunquam nisi vel ad nostri vel ad aliorum eruditionem loqui debemus, et in ipsa nonem servare, ut semper studeamus et a sapientioribus discere, et minus doctos ita duntaxat si se doceri patiantur studeamus erudire. Et sicut interrogando, de illo po
Abbreviated transcription (Latin):
lit. Qd aut̃ in purpura nͥ color ⁊ p̾eiũ ⁊⁊qͥd in
byso nͥ mollicies rep̃henclit᷑: Eũ gͦ carnsue ꝯ in
purpura decorẽ. ⁊ in bysso molliciẽ aclhibuisse
cẽpbat᷑. Qui gͦ corpori suo priꝰ illicite fom̃ta
uicioꝵ exhibuit: hc iure pꝰmodũ crucianctum
fłãnia toriñtoꝵ accepit Et tam̃ diies iste ñdũ

Expanded text:
litur . Quid autem in purpura nisi color et pretium, et. quid in bysso nisi mollities reprehenditur? Cum ergo carni suae et in purpura decorem, et in bysso mollitiem adhibuisse dcomprobatur. Qui ergo corpori suo prius illicite fomenta vitiorum exhibuit, jure postmodum hoc cruciandum flamma tormentorum accepit. Et tamen dives iste nondu
Abbreviated transcription (Latin):
conamine stringentes ⁊ findentes ea: oĩa corpo.¬
ris sui liniam̃ta in uerecundissima quadã tur-¬
pitudine aspicientibꝰ numerantia exponunt:
Alii iactaudoꝯ uentilanto pannos suos leiutatem
m̃tis sue ex ipsa habitꝰ sui mobilitate ostendunt:
Alii incedentes sinuoso sirmate terrã uerrunt:
ꝯ libis depenentiubꝰ ĩmo retro consequentilꝰ cau-¬
dis in similitudinẽ uulpiũ uestigia sua obdiicunt
Bene ꝓfector ut pꝰquã ꝑtransierint ꝑeat memoria
eoꝵ: ne sint ãpliꝰ in recordatione in t̾ra uiuentiũ:¬

Expanded text:
conamine stringentes et findentes ea, omnia corpoconamine stringentes et findentes ea, omnia corporis sui lineamenta, inverecundissima quadam turpitudine aspicientibus numeranda exponunt. Alii jactando et ventilando pannos suos, levitatem mentis suae ex ipsa habitus sui mobilitate ostendunt. Alii incedentes sinuoso syrmate terram verrunt et limbis dependentibus, imo retro consequentibus caudis in similitudinem vulpium vestigia sua obducunt. Bene profecto, ut postquam pertransierint, pereat memoria illorum, ne sint amplius in recordatione in t
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃ p̾cipue in qͥbꝰ conseruantla ẽ cdisciplina: in ba-¬
bitu. in gestu an locutione. in m̃sa. id ẽ comestione¬
stuñtoꝵ: In gen̾e scił: ne sint uestim̃ta nr̃a nimis y.¬
ciosa In qͣlitate: ne nimis sint subtilia uel molliaz
In colore: ne nimis sint nitida. fite qͦlibet alio
tionis expetit fucata: In formatione: ut sint de¬
cent̾ ⁊ religiose cõposita. humilitatis signũ ha-¬
bentia: id ẽ ñ nimis magna. aut dependentia.
aut fluxa. nec nimis stricta: siue qͦlibet alio mͦ
cdũ portancti ꝑtinet Nã sunt qͥdã stultr qͥstultis
placere cupientes: qͦdã artificio uestim̃ta sua cir¬
ca se cõponunt: Alii uͭ maiori scurrilitate: ridi¬
culose transũtunt: Alii aut̃ ut popã de se faciãt
explicant ea: et qͣntũ possunt latiꝰ distenclunt
Alii tenere corrugata in unũ colligunt: alii con.¬
torquentes ⁊ cõplectentes inuoluunt: Alii toto

Expanded text:
sunt praecipue in quibus servanda est disciplina, in hasunt praecipue in quibus servanda est disciplina, in habitu, in gestu, in locutione, in mensa, id est comestionestimentorum. In genere, scilicet ne sint vestimenta nostra nimis pretiosa. In qualitate, ne nimis sint subtilia vel mollia. In colore, ne nimis sint nitida, sive quolibet alio tionis expetit fuscata. In formatione, ut sint decenter et religiose composita, et humilitatis signum habentia, id est non nimis magna aut dependentia, aut fluxa, nec nimis stricta, sive quolibet alio modum portandi pertinet, nam sunt quidam stulti qui stultis placere cupientes, quodam artificio vestimenta sua circa se componunt. Alii vero majori scurrilitate ridiculose transvertunt, alii autem ut pompam de se faciant, explicant ea, et quantum possunt, latius distendunt. Alii temere corrugata in unum colligunt, alii contorquentes et complectentes involvunt. Alii toto
Abbreviated transcription (Latin):
nuit ocłis: terit petle: digito loqͥt᷑: prauo cor.¬
de machinat᷑ malũ: yi om̃i tẽpore iurgia semi¬
nat: Propt̾ea enĩ hc̃ talẽ. quẽ de indisciplina ⁊
discordia parit̾ notare uoluit: priꝰ apostatam
nominauit: qr nͥ priꝰ intꝰ a conspectu conditoris
au̾sione m̃tis caderet: foris pꝰmodũ ad incon-¬
stantiã ⁊ seminanla iirgia ñ ueniret Ligan.¬
da gͦ st̃ foris ꝑ disciplinã m̃bra corporis. ut
intrinsecꝰ solidet᷑ statꝰ m̃tis: qͣtinꝰ dũ indiq
exterior custodia. int̾iori mobilitat cohercen.¬
sa colligat᷑. Om̃iuĩ nãq uicioꝵ motꝰ disciplina
cohercet: ⁊ qͣ̃ntũ mala dlefictia foris cobercendo
cõpmit: tantũ ꝑ eã bonũ desicdiũ conuialescit:
paulatiq eacłẽ uirtutis forma ꝑ consuetudinẽ
m̃ti ĩprimit᷑: quȩ foris ꝑ disciplinã in habitu cor.¬
poris conseruat᷑. Ecce iudimꝰ qͣntũ ualeat disci¬
plina: nẽ q̃lit̃ custodiri debeat considemꝰ. Qtuor

Expanded text:
nuit oculis, terit pede, digito loquitur, pravo corde machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat . Propterea enim hunc talem quem de indisciplina et discordia pariter notare voluit prius apostatam nominavit, quia nisi prius intus a conspectu Conditoris aversione mentis caderet, foris postmodum ad inconstantiam et seminanda jurgia non veniret. Liganda ergo sunt foris per disciplinam membra corporis, ut intrinsecus solidetur status mentis, quatenus dum undique exterior custodia interiori mobilitati coercensa colligatur. Omnium namque vitiorum motus disciplina coercet, et quantum mala desideria foris coercendo compPaulatimque eadem virtutis forma per consuetudinem menti imprimitur, quae foris per disciplinam in habitu corporis conservatur. Ecce vidimus quantum valeat disciplina, nunc qualiter custodiri debeat consideremus. Quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
deas u̾bũ: ⁊ inmedio senioꝵ ne adicias loqͥ: It̃e sepe
ꝓpt̾ maliciã auditoꝵ tacendũ ẽẽ: salomon tlocet
dicens: In auribꝰ insipientiũ ne loqͣris: qr despici-¬
ent doctrinã eloquii tui: Ite: Ne contendas cũ
pessimis:⁊ ne emuleris impios: It̾e: Uir sapiens si
cũ stulto contenderit: siue irascat᷑ siue ricleat. non
inueniet requiẽ: Quisqͥs hȩc impelim̃ta loquentdi

Expanded text:
um, et in medio seniorum ne adjicias loqui . Item saepe, propter malitiam auditorum tacendum esse, Salomon docet, dicens: In auribus insipientium ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui . Item: Ne contendas cum pessimis, et ne aemuleris impios . Item. Vir sapiens si cum stulto contenderit, sive irascatur sive rideat, non inveniet requiem . Quisq
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ. ad formã disciplinȩ ⁊ speciẽ bonestatis incur-¬
uare: s necesse ẽ ut dis materia cũ facile ad for-¬
mã ñ flectit᷑: ei ⁊ acrioris flãmȩ incendiũ. ⁊ mal-¬
lei grauioris tunsio adhibeat᷑:¬

Expanded text:
ratum ad formam disciplinae et speciem honestatis incurratum ad formam disciplinae et speciem honestatis incurvare, sed necesse est ut dura materia cum facile ad formam non flectitur, ei et acrioris flammae incendium et mallei gravioris tunsio adhibeat
Abbreviated transcription (Latin):
catione cruriũ: sine alterutra suꝑiectione pedum:
sine extensione uel agitatione tibiarũ: sine alt̾na
accubitatione laterũ: iacere sine disiectione m̃¬
broꝵ Et ut tandẽ de hac parte finẽ loquentdi
faciamꝰ: gestꝰ hõis in om̃i actu ẽẽ debet gratiosus.
sine mollicie: qͥetꝰ sine tlissolutione: grauis sine
tarditate: alacer sine inqͥetudine: maturꝰ sine
ꝓt̾uia: ⁊ sine turbulentia seuerus Mollẽ gestũ
t̾ẽꝑat turbidus: et turbidũ mollis: dissolutum
ꝓcax: ꝓcacẽ dissoliitus: citatꝰ tardũ: ⁊ tardtꝰ
citatũ: qͥa int̾ uicia contiaria. mediꝰ limes uirtꝰe
Hȩc de gestu ad p̃sentẽ loctrinã dicta sufficiant Si.
qͥ uͦ tã cduri cordis fuerint. ut his ãmonitionibꝰ infor¬¬
mari nequearit: illos qͥtłe acrioribꝰ stimulis urgeri
oportet: ut qͦd sponte facere nolunt: faciant uel
inuiti Scio enĩ quã difficile sit cor malicia indu-¬

Expanded text:
catione crurum, sine alterutra superjectione pedum, catione crurum, sine alterutra superjectione pedum, sine extensione vel agitatione tibiarum, sine alterna accubitatione laterum, jacere sine disjectione membrorum. Et ut tandem de hac parte finem loquendi faciamus, gestus hominis in omni actu esse debet gratiosus sine mollitie, quietus sine dissolutione, gravis sine tarditate, alacer sine inquietudine, maturus sine protervia, et sine turbulentia severus. Mollem gestum temperat turbidus, et turbidum mollis, dissolutum procax, procacem dissolutus, citatus tardum, et tardus citatum, quia inter vitia contraria medius limes virtus est. Haec de gestu ad praesentem doctrinam dicta sufficiant. Si qui vero tam duri cordis fuerint, ut his admonitionibus informari nequeant, illos quidem acrioribus stimulis urgeri oportet, ut quod sponte facere nolunt, faciant vel inviti. Scio enim quam difficile sit, cor malitia indu
Abbreviated transcription (Latin):
se contineat: neq alteriꝰ m̃bri ministeriũ sua
admixtione confunclat: id ẽ ut ocłi uideant:
aures audiant: nares olfaciant: os loquat᷑: manꝰ
opent᷑: pedes ambulent: quatinꝰ neq tͣnsmutent᷑
officia m̃broꝵ: neq inordinate ꝑmisceant᷑: Scda
ẽ custodia tlisciplinȩ in gestur ut unũ qͦdq m̃brũ
id qͦd fac̃. eo mͦ atq in̾sura faciat qd faciendũ ẽ:
id ẽ nec plꝰ nec minꝰ. nec alit̾ qũa oportet faciat:
qͣtinꝰ in actu suo sic ⁊ dirigat᷑ ⁊ moueat᷑. ut in
nulla ũquã parte tẽꝑantiȩ limitẽ aut formã ho.¬
nestatis excetlat: hoc ẽ ut in paucis exẽplificemꝰ.
ridere sine aꝑtione dentiũ: uidere sine defyxione
ocłoꝵ: loqͥ sine extensione manuũ ⁊ intentatione
cdigitoꝵ: sine contortione labioꝵ: sine iactatione
capitis: sine eleuatione fuꝑcilioꝵ: Incetlere sine
sine gesticulatione scapularũ: Sedere sine diuari-¬

Expanded text:
se contineat, neque alterius membri ministerium sui se contineat, neque alterius membri ministerium sui admistione confundat. Id est, ut oculi videant, aures audiant, nares olfaciant, os loquatur, manus operentur, pedes ambulent, quatenus neque transmutentur officia membrorum neque inordinate permisceantur. Secunda est custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum id quod facit, eo modo atque mensura faciat quo faciendum est, id est nec plus nec minus, nec aliter quam oportet, faciat. Quatenus in actu suo sic et dirigatur et moveatur, ut in nulla unquam parte temperantiae limitem aut formam honestatis excedat, hoc est ut id paucis exemplis probemus ridere sine apertione dentium. videre sine defixione oculorum, loqui sine extensione manuum et intentatione digitorum, sine contorsione labiorum, sine jactatione capitis, sine elevatione superciliorum; incedere sine sine gesticulatione scapularum; sedere sine divari
Abbreviated transcription (Latin):
discipline opponat᷑: quȩ unũ qͦdq m̾brũ ad su-¬
ũ officiũ restringat: qͣtinꝰ dũ alterũ m̃br̾u oꝑat᷑.
alterũ aut om̃ino qͥetũ ꝑmaneat: aut si forte eiꝰ
oꝑa illi necessaria ẽẽ cognoscit᷑. suo motu ad co.¬
oꝑandũ illi decent̃ ⁊ ordiuate moueat᷑: ita ut ni.¬
chil confuse. nicħ p̃posterũ in m̃bris corporis aga.¬
t̃: s ut sciat unũ qͦdq in qͦ alteri debeat succurre.¬
re: y in qͦ dũ aliutd mouet᷑ se tlebeat qͥetũ custodi¬
re Est enĩ quasi quȩtłã res publica corpꝰ humam̃:
in qͦ singulis m̃bris sua officia clistributa st̃: Dũ gͦ
unũ m̃brũ alteriꝰ m̃bri officiũ mordinate sibi
uendicat: qͥd aliud qua concordiã uniu̾sitatis
ꝑturbat: Dũq aliud suo notu alteriꝰ motũ im¬
pedit: certe illi qu̾a nat᷑a modat᷑ dispositioni
contraieit: Prima gͥ ẽ custocdia discipline in ge-¬
stu: ut unũ qͦdq m̃brũ in eo ad qͦd creatũ ẽ oficio

Expanded text:
mbrum ad suum officium restringat, quatenus dum alterum membrum operatur, alterum aut omnino quietum maneat, aut si forte ejus opera illi necessaria esse cognoscitur, suo motu ad cooperandum illi decenter et ordinate moveatur. Ita ut nihil confuse, nihil praeposterum in membris corporis agatur, sed ut sciat utrumquodque in quo alteri debeat succurrere, et in quo dum aliud movetur, se debeat quietum custodire. Est enim quasi quaedam respublica corpus humanum, in quo singulis membris sua officia distributa sunt. Dum ergo unum membrum alterius membri officium inordinate sibi vindicat, quid aliud quam concordiam universitatis perturbat? Cumque aliud suo motu alterius motum impedest custodia disciplinae in gestu, ut unumquodque membrum in eo ad quod creatum est officia
Abbreviated transcription (Latin):
tanctũ: uel etiã ꝓpt̾ea qđ ipsi qͥ locuturi sumꝰ. ñ.¬
dũ apud nosinetipsos congruã loquendi mnueni.
tes habent᷑. neq̃quã tales st̃ ad qͦs u̾bũ debeamꝰ
facere: qił duobꝰ modis fieri pot̾: scił dũ uel
reuerentia clignitati ꝑsonȩ impendit᷑: uel ma-¬
licia incorrigibilis. ⁊ ideo inligna ãmonitione
existimat᷑: Singula hȩc exẽplis script᷑arũ ꝓbare
possumꝰ: qͥa ñ uno s multis singula queq con.¬
firmari script̾arũ testimoniis inuenimꝰ: Quod
t̾rũꝑe⁊ s sẽꝑ loquentes alios ⁊ p̃cipue eos qͥ utilia
yrecta loquunt᷑. ꝓpt̾ custocdiã disciplinȩ reueren.¬
t̃ fustinere. atq expectare sc̃s iob nob̃ ostendit:
qͥ cũ lesua disciplina. ⁊ de alioꝵ erga se reueren.¬
tia loqueret᷑: int̾ cet̾a sic ait Qͥ me auchiebant et
expectabant sententiã meã: ⁊ intenti tacebant

Expanded text:
tandum, vel etiam propterea quod ipsi qui locuturi sumus, nontandum, vel etiam propterea quod ipsi qui locuturi sumus, nondum apud nosmetipsos congruam loquendi formam ites habentur, nequaquam tfacere, quod duobus modis fieri potest, scilicet dum vel reverentia dignitati personae impenditur, vel malitia incorrigibilis atque ideo indigna admonitione existimatur. Singula haec exemplis Scripturarum probare possumus, quia non uno sed multis singula quaeque confirmari Scripturarum testimoniis invenimus. Quod terrumpere, sed semper loquentes alios et praecipue eos qui utilia et recta loquuntur, propter custodiam disciplinae reverenter sustinere atque exspectare, sanctus Job nobis ostendit, qui cum de sua disciplina et de aliorum erga se reverentia loqueretur, inter caetera sic ait: Qui me audiebant, exspectabant sententiam meam; et intenti tacebant
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ omĩia Tẽpꝰ ẽ qͣnclo nich dicendũ ẽ. qͥa tẽpꝰ tacen¬
di÷ ⁊ tẽpꝰ qͣndo aliqͥel. qͥa tẽpꝰ loquendi. t̾e pꝰ uͦ
qͣndo om̃ia nũqũa⁊ qͥa sic̃ itłe salomon ait. mala au.¬
rea in lectis argenteis: qͥ loqͥt᷑ u̾bũ in tepore suo: Ha.¬
bet gͥ om̃e ũbũ tepꝰ suũ qͣndo ꝓferri debeat: ⁊ tẽpꝰ
qͣndo taceri: Quantdo aut̃ loquencũ sit meliꝰ osten¬
cdimꝰ: si priꝰ qͣnclo tacentũ fit demonstremꝰ: Tepus
enĩ tacendi. t̾epꝰ loquendi debet p̾cetdẽ: qr priꝰ ꝑ si¬
diꝰ t̾ẽpꝰ tacendies t̾ẽpꝰ tacendi⁊ tẽpꝰ loquendr: qi
priꝰ sic̃ cdictũ ẽ in silentio forma loquendi sumit᷑: ꝗͣ
pꝰmocdũ tẽpore loquendi inuoce teneat᷑: Aliqͣnclo
tacere debemꝰ. propt̾ea qł alt̾ prior loqͥ cepit: ne
Aliqͣndo tacentũ ẽ: ꝓpt̾ea qr ad id qł cdicere
uolumꝰ. animos auditoꝵ paratos aclhuc ñ eẽ con.¬
sicłans Aliqͣndo tacendũ ẽ ꝓpt̾ multiloqͥũ ui-¬

Expanded text:
tacendi; et tempus quando aliquid, quia tempus loquendi, tempus vero quando omnia, nunquam, quia sicut idem Salomon ait: Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo . Habet igitur omne verbum tempus suum quando proferri debeat, tempus quando taceri. Quando autem loquendum sit, melius ostendemus, si prius quando tacendum sit demonstremus. Tempus enim tacendi tempus loquendi debet praecedere, quia prius per sidi et tempus tacendi, sed tempus tacendi et tempus loquendi , quia prius, sicut dictum est, in silentio forma loquendi sumitur, quae postmodum tempore loquendi in voce teneatur. Aliquando tacere debemus propterea quod alter prior loqui coepit, ne Aliquando tacendum est propterea, quia ad id quod dicere volumus, animos auditorum paratos adhuc non esse consi
Abbreviated transcription (Latin):
ba habenla sunt: quȩdã iterũ in qͥbꝰ de intelligen-¬
tia ⁊ expositiõe script᷑arũ collatiões cũ discipłina
tam̃ ⁊ reuerentia: hoc ẽ fine contentiõe ⁊ clamore
⁊ qͣlibet t̾pituline u̾boꝵ hab̃i possunt: Postremo st̃
alia loca in qͥbꝰ magis loquencdi licentia laxatur:
ita ut ñ solũ de sp̃alibꝰ rebꝰ. s etiã de ext̾ioꝵ dispo¬
sitione ⁊ ꝓuisiõe sermones admittant᷑: Loca in qͥ¬
bꝰ uana ⁊ suꝑflua dici debeant: inuenire ñ posfũ
Neq gͥ in diuinis ysacratis locis confabulationes
inctucere. neq in illis locis ubi tde disciplina agen¬¬
dũ ẽ. questiones aut contentiones u̾boꝵ uentilare:
neq in illis ubi de intelligentia diumarũ script᷑a.¬
rũ tractandũ ẽ. ext̾iora negotia admiscere debe.¬

Expanded text:
 iterum in quibus de intelligentia et expositione Scripturarum collationes cum disciplina tamen et reverentia, hoc est sine contentione et clamore et qualibet turpitudine verborum haberi possunt. Postremo sunt alia loca in quibus magis loquendi licentia laxatur, ita ut non solum de spiritualibus rebus, sed etiam de exteriorum dispositione et provisione sermones admittantur. Loca in quibus vana et superflua dici debeant, invenire non possum. Neque igitur in divinis et sacratis locis confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturarum tractandum est, exteriora negotia admiscere debem
Abbreviated transcription (Latin):
uel alioꝵ sapientiã q̃si ad nrãm dep̾ssionẽ approbari
Sicq ñm̃iqu̾a contͣ conscientiã nr̃am. uelur̾m er.¬
rore ĩpudent̃ defendimꝰ: uel alt̾iꝰ ueritatẽ maliciose

Expanded text:
vel aliorum sapientiam quasi ad nostram depressionem approbari. vel aliorum sapientiam quasi ad nostram depressionem approbari. Sicque nonnunquam contra conscientiam nostram, vel nostrum errorem impudenter defendimus, vel alterius veritatem m
Abbreviated transcription (Latin):
ut patent̃ ostendet. qͥa qͥ lingũa suã a multiloqͥo
ñ uult cõpescere: ñ ꝑoterit animũ suũ diu a furore
iracundiȩ illesũ custodire: Multiloqͥũ enĩ contenti.¬
ones generat: contentiões uͦ ad iuirgia ⁊ maledicta
linguã excitant: malecdicta aut̃ ad iracundiã. et
qł adhuc gͣuiꝰ ẽ ad fr̃nũ octiũ animũ infsãmant:
s pt̾ea sc̃pt᷑a dic̃ In multiloqͥo peccatũ ñ deerit: et
in multiloqͥo peccatũ ñ effugies Et iacobꝰ apłs om̃e
genꝰ bestiarũ domari posse asserit:. linguã pestem
ẽẽ indomabilẽ. quȩ uniu̾sã rotã natiuitatis nr̃ȩ in-¬
flãmat. ⁊ ob hoc ꝑfectũ ẽẽ uirũ qͥ in lingua ñ offen.¬
dit Nã qͥa rixe ⁊ contentiões u̾boꝵ de pestifera sẽꝑ
stodia humilitatis suȩ in contumeliã u̾boꝵ se rela-¬
xaret S dũ suꝑbe p̃ aliis sapientes iuderi uolumꝰ:
erubescimꝰ uel nr̃am ignorantiã ab aliis argui:

Expanded text:
tenter ostenderet quod qui linguam suam a multiloquio non vult compescere, non poterit diu animum suum a furore iracundiae illaesum custodire. Multiloquium enim contentiones generat; contentiones vero ad jurgia et maledicta linguam excitant; maledicta autem ad iracundiam et quod adhuc gravius est ad fraternum odium animum inflammant. Propterea Scriptura dicit: In multiloquio peccatum non deerit et in multiloquio peccatum non effugies . Et Jacobus apostolus omne genus bestiarum domari posse asserit: Linguam, pestem esse indomabilem, quae universam rotam nativitatis nostrae inflammat, et ob hoc perfectum esse virum qui in lingua sua non offendit . Nam quin rixae et contentiones de pestifera semper stodia humilitatis suae in contumeliam verborum se relaxaret. Sed dum superbe prae aliis sapientes videri volumus, erubescimus vel nostram ignorantiam ab aliis argui,
Abbreviated transcription (Latin):
poris: ita qͦ dũ corpꝰ ꝑ disciplinã stringit᷑: animꝰ
ad constantiã solidat᷑: Et paulatĩ intrinsecꝰ mens
ad qͥetẽ cõ ponit᷑: cũ ꝑ disciplinȩ custodiam
mali motus  eiꝰ foras fluere ñ simunt᷑ Integritas
gͦ uirtutis ẽ: qͣndo ꝑ int̾uã m̃tis custocliã. ordina¬
te regunt̾ m̃bra corporis: Int̾ior nãq ẽ custodia:
quȩ ordinata seruat exteriꝰ corporis m̃bra S qͥ
statũ m̃itis ꝑdit. subsequent̾ foras in inconstantiã

Expanded text:
nimus ad constantiam solidatur. Et paulatim intrinsecus mens ad quietem componitur, cum per disciplinae custodiam mali motus ejus foras fluere non sinuntur. Integritas ergo virtutis est, quando per internam mentis custodiam ordinate reguntur membra corporis. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius corporis membra. Sed qui st
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd aut̃ tlicendũ sit hac pͥmũ gen̾ali clistinctione
discernit᷑: ut uideł nũquã in sermonibꝰ discipli¬
natis ociosa adhibeant᷑ Ociosa aut̃ st̃ oĩa quȩ
st̃ aut nociua aut inhonesta: aut mutilia: Iuti.¬
lia aut̃ st̃: quȩ nec loquentibꝰ nec audientibus
ꝓfunt: In honesta sunt: quȩ uel illiꝰ qͥ loqͥt. uel illiꝰ
cui loqͥt᷑. uel illiꝰ de qͦ loqͥt᷑ lignitati ñ conueniu̾t
Nociua funt: quȩ sius suasionibꝰ animos auditoꝵ

Expanded text:
ndum sit, hoc primum generali distinctione discernitur, ut videlicet nunquam in sermonibus disciplinatis otiosa adhibeantur. Otiosa autem sunt omnia, quae sunt aut nociva, aut inhonesta, aut inutilia. Inutilia autem sunt, quae nec loquentibus, nec audientibus prosunt. Inhonesta sunt, quae vel illius qui loquitur, vel illius cui loquitur, vel illius de quo loquitur dignitati non conveniunt. Noc
Abbreviated transcription (Latin):
guabit᷑ Bursũ de dissoluto. E mollis ⁊ disolitꝰ
ẽ noꝑe suo: fr̃ ẽ sua oꝑa dissipantis: Itẽ cle pi¬
gro: Abscondit piger manũ fuã sub ascella et
laborat si acd ossuũ applicauerit eã: Itẽ: Desitd.¬
ria occidunt pigrũ: noluer̃ enĩ qcqͣm manꝰ eiꝰ
oꝑari Et iterũ dic̃ piger:. Leo ẽ in uia: in me.¬
dio platearũ occidentiꝰ sũ: Itẽ: Sic̃ ostiũ in ca¬
dine suo: sic piger uertit᷑ in lecto: Et in libri
ec cłasfico: de pigro. ⁊ tartlo ⁊ dissoluto dr̃: In sa¬
pide luteo lapiclabit᷑ piger: n om̃s loqr ntur
suꝑ asꝑnationẽ illiꝰ De stercore bon lapitlabi¬
t᷑ piger: ⁊ om̃is qͥ tenigerit eũ excutiet manꝰ
suas. Oulta sunt alia si enumerare ueli quȩ
ad increpationẽ uel ad irrisionẽ hoꝵ in scripturis
dicunt᷑: de qͥbꝰ hȩc ad exhortationẽ p̾sent̾ẽ nob̾ suf.
ficere dicta posst̃. Citatus uel inqͥetꝰ simul ⁊ tͣbidꝰ
gestꝰ ꝑ salomonẽ iterũ rep̾hendunt᷑: uibi sic̃ ĩa in

Expanded text:
nguabitur . Rursum de dissoluto: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Item de pigro: Abscondit piger manum suam sub ascella, et laborat si ad os suum applicuerit eam . Item: Desideria occidunt pigrum, noluerunt enim quidquam manus ejus operari . Et iterum: Dicit piger: Leo est in via, in medio platearum occidendus sum . Item: Sicut ostiam in cardine suo, sic piger vertitur in lecto . Et in libro Ecclesiastico de pigro, tardo et dissoluto dicitur: In lapide luteo lapidabitur piger, et omnes loquentur super aspernationem illius. De stercore boum lapidabitur piger, et omnis qui tetigerit eum, excutiet manus suas . Multa sunt alia si enumerare velim, quae ad increpationem, vel ad irrisionem horum in Scripturis dicuntur, de quibus haec ad exhortationem praesentem vobis dicta sufficere possunt. Citatus vel inquietus simul et turbidus gestus per Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
mu̾ hõ ꝑ inqͥetudinẽ constantiã grauitatis dese-¬
iat: acsic tandẽ usq ad impatientiã furoris erũ¬
pat. Habet etiã hic gestꝰ id ẽ citatꝰ siue inqͥetus.
cũ molli: ꝓcaci asfnitat̾ẽ: qr leuitas aliqͥnddo las.¬

Expanded text:
mum homo per inquietudinem, constantiam gravitatis desermum homo per inquietudinem, constantiam gravitatis deserat, ac sic tandem usque ad impatientiam furoris erumpat. Habet etiam hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli ac procaci affinitatem, quia levitas aliquando las
Abbreviated transcription (Latin):
medicinã: Qũa sit enĩ ꝑditioni ꝓximꝰ ipsa sua-
actione satis tdemonstrat: qͥ ꝑ inqͥetudinis uici¬¬
ũ in semetipso pacẽ ꝑdit: etiã priꝰ quã foris ob-¬
sistent̾ẽ inueniat: Et qͦ p̃cipitandus sit patet.
si occasionẽ furoris inuenerit: que nullo tͣbante
exteriꝰ. sua intus leuitas ⁊ ĩpatientia ad furorem
p̃cipitẽ rapit Unde bene pꝰqũa inconstantiȩ ⁊
leuitatis signa enumerat dicens. annuit ocłis.
ligito loqͥt᷑. terit petle: nouissime indiciũ fu.¬
roris exp̃ssit dicens. om̃i tẽpore uirgia seminat:
qr sic̃ dictũ ẽ pͥmũ ꝑleuitatis uiciũ ⁊ inqͥetudi¬
nẽ pax int̾nȩ tͣnqͥllitatis dissoluit᷑ ⁊ ac sic cleinde
agitata mens in foueã furoris p̃cipitat̾: Qũãuis ide
ipsũ qđ dix̃ gradit᷑ ore ꝑu̾so. annuit ocłis. terit
pede. digito loqͥt᷑: tã furoris qũa inqͥetudinis sig¬
nũ sit S tam̃ hic solet ẽẽ orlo ꝑlitionis: ut pri.¬

Expanded text:
 Quam sit enim perditioni proximus, ipse sua actione satis demonstrat, qui per inquietudinis vitium in semetipso pacem perdit etiam priusquam foris obsistentem inveniat. Et quo praecipitandus sit patet, si occasionem furoris invenerit, quem nullo turbante exterius sua intus levitas et impatientia ad furorem praecipitem rapit. Unde bene postquam inconstantiae et levitatis signa enumeravit, dicens: Annuit oculis, digito loquitur, terit pede, novissime indicium furoris expressit, dicens: Omni tempore jurgia seminat. Quia, sicut dictum est, primum per levitatis vitium et inquietudinem pax internae tranquillitatis dissolvitur, ac sic deinde agitata mens in foveam furoris praecipitatur. Quamvis enim id ipsum quod dixit, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, tam furoris quam inquietudinis signum sit, tamen hic esse solet ordo perditionis, ut pri
Abbreviated transcription (Latin):
in habitu qͥ foris acl tẽpꝰ acdheret głam queremi
ꝯcorruptiõis putredinẽ quȩ in nob̃ ẽ. ⁊ sẽꝑ pna¬
net ñ consicdare: E pt̾ea debent amatores reliqi¬
onis oꝑe tlemonstrare qͣntũ ipsi t̾rena despici¬
ant: nec carnẽ quȩ moritura ẽ cultu suꝑsticio¬
so excolere: s pompȩ inclum̃toꝵ. moꝵ ornam̃ta
anteferre: uestim̃ta plꝰ uilia quã p̃ciosa: plus
grossa qũã subtilia: plus asꝑa qũa mollia: plꝰ
fusca quã nitida: plꝰ neglecta qu̾a accurate
cõposita. uel acdaptata amare: qͣtiuꝰ si ñ possint
in uestim̃tis suis ꝑoĩa cõmoditatẽ abscide: nũã
tam̃ p̃sumant eis uti acd ostentationẽ. Poterant
hȩc fortassis beniuolentibꝰ ad eruditionẽ nodestis
⁊ humilitatis sufficere: S scio duros rebelles
animos. nͥ adhuc mordatioribꝰ lupatis frenati
fuerint: ñ facile a iua pstini erroris declinare:
Quos qͥd̃e oportet in cumcetis obseruantis usq ad un.¬

Expanded text:
adhaeret, gloriam quaerere, et corruptionis putredinem, quae in nobis est et semper permanet, non considerare? Propterea debent amatores religionis opere demonstrare quantum ipsi terrena despiciant, nec carnem quae moritura est cultu superstitioso excolere, sed pompae indumentorum, morum ornamenta anteferre. Vestimenta plus vilia quam pretiosa, plus grossa quam subtilia, plus aspera quam mollia, plus fusca quam nitida, plus neglecte quam accurate composita vel adaptata amare, quatenus si non possint in vestimentis suis per omnia commoditatem abscindere, nunquam tamen praesumant eis uti ad ostentationem. Poterant haec fortassis benevolis ad eruditionem modestiae et humilitatis sufficere, sed scio duros et rebelles animos, nisi ad haec mordacioribus lupatis frenati fuerint, non facile a via pristini erroris declinare. Quos quidem oportet in cunctis observationibus usque ad un
Abbreviated transcription (Latin):
patent̾ ostencdunt S gr̃a tlĩ omĩs qͥm̃ in reli-¬
cupiunt: omĩbꝰ hoĩbꝰ magis uiles ⁊ contẽptibiles
fiunt: Et e conũso qͥ hȩc ꝓpt̾ dlm̃ lespiciunt: ñ
solũ corã tłõ s etiã corã hõibꝰ cariores ⁊ honorabi.¬
liores existunt. Eant gͦ nẽ miseri ꝯ stulti. ac oñs
bonestatis ignari: eant ⁊ comant pannos suos:
qͥ ñ uitelligunt qũã iuste in uiris religiosã uitã
ꝓfessis. cultꝰ p̃ciosarũ uestiũ reprehendit᷑: q̃ͥ ꝑ¬

Expanded text:
patenter ostendunt. Sed gratia Dei omnes qui modo in relipatenter ostendunt. Sed gratia Dei omnes qui modo in relicupiunt, omnibus hominibus magis viles et contemptibiles fiunt. Et econverso qui haec propter Deum despiciunt non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus chariores et honorabiliores existunt. Eant ergo nunc miseri et stulti ac omnis honestatis ignari, eant et comant pannos suos, qui non intelligunt quam juste in viris religiosam vitam professis cultus pretiosarum vestium reprehenditur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista chic̃. ñ sic impii ñ sic: s tãquã puluis qũe
ꝓicit uentꝰ a facie t̾rȩ: quacũq prexerint. quasi
turbo tepestatis puluerẽ concitant: ⁊ ipsi filii
tenebrarũ illud lum̃ foris ocłis hominũ subtrahũt:
qͦd intꝰ cecata mñte ꝑtlider̃ Est tam̃ in qͦ de eis etiã
atd cõplanancłã uiã petlibꝰ nr̃is lutũ platearũ
absftergunt Ed ãpliꝰ dicã: Tedet me oĩa ua.¬
nitatis ocilla numerare: in qͥbꝰ stulti ⁊ uecor.¬
des mulieribꝰ ĩmo meretricibꝰ studia sua aufer̃:
y tanto decdecore qͣnta suꝑsticione cũ habitu
pene sexũ mutauer̃: Alii sunt mille motli qͥbꝰ
hões uanissimi ⁊ suꝑstic iosissimi. spectaculũ de
se intuentibꝰ p̃d̃e concupiseunt: s hȩc oĩa seruꝰ
dĩ magna debet constantia despicere: cũ ui¬
deat nullos ñ stultos ⁊ irrisione dignissimos
studiis talibꝰ deseriure: Hȩx enĩ oĩa uerȩ re-¬
his adhibent. qͣntũ a religione alieni sint.

Expanded text:
Psalmista dicit: Non sic impii non sic, sed tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae , quacunque perrexerint, quasi turbo tempestatis pulverem concitant, et ipsi filii tenebrarum illud lumen foris oculis hominum subtrahunt, quod intus caecata mente perdiderunt. Est tamen in quo dad complanandam uiam pedibus nostris lutum platearum abstergunt. Quid amplius dicam? Taedet me omnia vanitatis ostentamenta numerare, in quibus stulti et vecordes, mulieribus, imo meretricibus studia sua auferunt, et tanto dedecore quanta superstitione cum habitu pene sexum mutaverunt. Alii sunt mille modi quibus homines vanissimi et superstitiosissimi spectaculum de se intuentibus praebere concupiscunt. Sed haec omnia servus Dei magna debet constantia despicere, cum videat nullos nisi stultos et irrisione dignissimos studiis talibus deservire. Haec enim omnia verae rehis adhibeant, quantum a religione alieni sint,
Abbreviated transcription (Latin):
estus ẽ modus ⁊ figuratio m̃broꝵ corporis:
ad om̃em agendi ⁊ habenli modũ: Hic sex
modis rep̃hensibił inuenit᷑: scił si ẽ aut mollis. aut
dissolutus. aut tarctus. aut citatus. aut ꝓcax. aut
turbidus: Mollis significat lasciuiã: dissolutꝰ ne-¬
gligentiã: tardus pigriciã: citatus in constantiã:
ꝓcax suꝑbiam: turbidus iracundiã. Nã qͦd mordi-¬
nati motus corporis. corruptionẽ ⁊ dissolutionẽ in-¬
dicent m̃tis. suꝑiꝰ ia demonstiatũ ẽ: ubi salomonis
testimonio uirũ apostatã exterioribꝰ incliciis au̾si.

Expanded text:
estus est motus et figuratio membrorum corporis, ad omnem agendi et habendi modum; hic sex modis reprehensibilis invenitur, scilicet, si est aut mollis, aut dissolutus, aut tardus, aut citatus, aut procax, aut turbidus. Mollis significat lasciviam, dissolutus negligentiam, tardus pigritiam, citatus inconstantiam, procax superbiam, turbidus iracundiam. Nam quod inordinati motus corporis, corruptionem et dissolutionem indicent mentis superius jam demonstratum est; ubi Salomonis test
Abbreviated transcription (Latin):
deni st̃: qͥ qͣsi caupones ad onĩem clepsidrã eli.¬
ciendi gustꝰ gr̃a palatũ extendunt. Igt̾ cont᷑ hȩc
uicia sanantla. necessariꝰ ẽ rigor disciplinȩ: qui
istas gulȩ petulantias infra certũ limitẽ cohibeat.
qͣtinꝰ se neq ad ĩmocłatas delicias. neq acd nouita¬
tes. neq ad suꝑsticiosas p̃parationes ciboꝵ appe¬

Expanded text:
dendi sunt, qui quasi caupones ad omnem clepsydram elidendi sunt, qui quasi caupones ad omnem clepsydram eliciendi gustus gratia palatum extendunt. Igitur contra haec vitia sananda necessarius est rigor disciplinae, qui istas gulae petulantias intra certum limitem cohibeat, quatenus se neque ad immoderatas delicias, neque ad novitates, neque ad superstitiosas praeparationes ciborum appe