comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bant infirmos. & dep̃cabantur¬
eum ut uel fimbriam uestim̃ti
eiꝰ tangerent: & quotquot tan¬
gebant eum salui fiebant. Hec ne¬
mo alius fecit in eis. Sic enĩ intel¬
ligendum ẽ quod ait in eis non
inter eos uel coram eis: s ꝓrsus
in eis.qr sanauit eos. Hȩc quip¬
pe intelligi uoluit. que ñ solũ
facerent ammirationẽ: uerum
etiam manifestam conferrent sa¬
lutẽ. Pro quib beneficiis utiq
amorem non odium retribuere
debuerunt. Omĩa quidem cetero¬
rum miracula suꝑat. qͦd ẽ natꝰ
de uirgine: matrisq integrita¬
tem solus potuit nec conceptus
uiolare nec natus. Sed hoc nec
coram eis factũ est: nec in eis.
Agnoscendã quippe huiꝰ miracłi
ueritatẽ non cõmum cũ eis aspec

Expanded text:
bant infirmos, bant infirmos, eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim est intelligendum, quod ait in eis, non inter eos, vel coram eis, sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit, quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem: pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare, nec natus. Sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspec
Abbreviated transcription (Latin):
lauit illesus: pretereo cetera qm̃¬
satis ẽẽ arbitror quib demonstre¬
tur & alios scõs quedam oꝑa mi¬
randa fecisse quȩ nemo alius fec̃:
s qui tam multa uicia & malas
ualitudines. uexationesq mortali¬
um tanta potestate sanaret: nul¬
lus om̃ino legitur antiquoꝵ. Ut
enĩ taceantur qͦs iubendo sicut
occurrebant saluos singłos fecit:
marcus eugłista quodam locoait.
Uesꝑe aute facto cũ occidisset sol
afferebant ad eum male haben¬
tes. & demonia habentes. & erat
om̃is ciuitas ad ianuam congre¬
gata. & curauit multos qͥ uexa¬
bantur uariis languorib: & de¬
monia multa eiciebat. Id autẽ
cum cõmemorasset matħs. etiã
testimonium ꝓpħicum addidit
dicens. ut adimpleretur qđ̃ dictũ
est ꝑ ysaiam ꝓpħam dicentẽ. ip¬
se infirmitates nrãs acceꝑit: et
egritudines portauit. Item alio
loco dicit marcus. & quocumq
introibat in uicos uel in uillas
aut in ciuitates. in plateis pone¬

Expanded text:
lavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, qlavit illaesus ? 3. Praetereo caetera, qsatis esse arbitror, quibus demonstretur et alios sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia, et malas valetudines, vexationesque mortalium tanta potestate sanarit, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum sol occidisset, afferebant ad eum omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat omnis civitas ad januam congregata: et curavit multos qui vexabantur variis languoribus, et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit dicens: Ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem, Ipse infirmitates nostras accepit, et aegritudines portavit . Item alio loco dicit Marcus: Et quocumque introibat in vicos, vel in villas, aut in civitates, in plateis pone
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc faceret p̃stitit: qd̃ aquã
mutauit in uinũ. qđ aꝑuit ocu¬
los cȩci nati: & alia multa que
cõmemorare. longum ẽ. S respon¬
detur nob̃. & alios fecisse quȩ
ipse ñ fecit : et que nemo alius
fecit. Qs enĩ nisi moyses egypti¬
os plagis tot tantisq ꝑcussit. di¬
uiso mari popłm duxit. manna
de celo esurientib impetrauit :¬
aquã de petra sitientib fudit :ᷤ
Qͥs nisi iħunaue popło transitu¬
ro iordanis fluenta diuisit: & cur¬
rentem solem emissa ad dm̃ orõne
frenauit & fixit: quis prẽt sam¬
son ꝓpter suam sitim maxilla mor¬
tin asini exudante satiatus est:
Qͥs prẽt helyam curru igneo in
alta subuectus ẽ : quis prẽt hely¬
seum quod paulo ante cõmemo.¬
raui. sepulto suo cadauere. cada¬
uer alteriꝰ reddidit intȩ : quis p̃t̃
danielem inter ora inclusoꝵ secũ
leonũ esurientium uixit innocu¬
us:ꝰ quis preter tres uiros. anani¬
am. azariam. misaelem. in flãmiᷤᷤ
ardentib et ñ urentib deambu¬

Expanded text:
quam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus et non urentibus deambu
Abbreviated transcription (Latin):
lyseus: & cũ in hac carne uiue¬
ret. & cũ in suo monum̃to sepul¬
tus iaceret. Nlam quidam portan¬
tes mortuum cũ irruentib hosti¬
b eo refugissent. eumq ibi po¬
suissent: continuo resurrexit. fec̃
tam̃ aliqua xp̃c que nemo aliꝰ
fecit. qd̾ quinq milia hominũ
de qͥnq & quatuor milia homi¬

Expanded text:
lisaeus et cum in hac carne vivelisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor mil
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat dñs. qui me
odit & patrẽ meũ
odit. Utiq enĩ qui odit
ueritatẽ: necesse est oderit et
a quo ueritas nata ẽ. Unde ĩa
quantũ datum ẽ loquuti sumꝰ:
deinde. addidit unde nunc nob̃
loquendũ est. Si oꝑa non fecis¬
sem in eis que nemo alius fecit.
peccatum non haberent: pecca¬
tum illud scilicet magnũ de qͦ
et suꝑius ait. si non uenissem ꝙ
loquutus eis fuissem peccatum
non haberent: hoc est peccatũ
quod in eum loquentẽ & oꝑan¬
tem non credidunt. Neq enim
nullũ habebant peccatum an¬
te quã loqueretur eis & oꝑaret᷑
in eis. s hoc peccatũ qđ in eum
non creclicłunt: ideo sic cõme¬
morantur. qr ipso peccato te¬
nentur & cetera. Hoc enĩ si non
haberent & in eum crederent
dimitterent᷑ et cetera. Sed qͥd ẽ
hoc quod cũ dixisset. si oꝑa non
fecissem in eis. mox addidit. que
nemo alius fecit: nulla quippe
ra quã suscitatio mortuoꝵ : qđ
scimus etiam antiquos fecisse ꝓ¬
pħas. fecit enim helyas. fecit he¬

Expanded text:
ixerat Dominus: Qui me odit, et Patrem meum odit. Utique enim qui odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata est: unde jam quantum datum est, locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Hoc est peccatum quo in eum loquentem et operantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequam loqueretur eis et operaretur in eis; sed hoc peccatum quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur, quia ipso peccato tenentur et caetera. Hoc enim si non haberent, et in eum crederent, dimitterentur et caetera. 2. Sed quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe ra quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit E
Abbreviated transcription (Latin):
esse ipsum. Queadmodũ autem
hominẽ. sic & dm̃. Beniq si int̾¬
rogarentur iuidei utrum dilige¬
rent dm̃: quid se aliud quã di¬
ligere respondent: nec ex animo
mentientes: s errando potius
opinantes. Quomodo enĩ dilige¬
rent patrẽ ueritatis: qui habe¬
rent odio ueritatem: nolunt e¬
nĩ sua facta damnari: & hoc ha¬
bet ueritas ut talia facta dam¬
nentur. Tantũ gͥ oderunt ueri¬
tatẽ. quantũ oderunt suas penaᷤ
quas talib irrogat ueritas. Nes¬
ciunt autẽ illam ẽẽ ueritatem:
quȩ tales quales ipsi sunt dam¬
nat. Oderunt gͦ quã nesciunt:
& cũ illam oderunt. ꝓfecto & eũ
de quo nata ẽ nisi odisse ñ posst̃.
ac ꝑ hoc qr ueritatẽ qua iudican¬
te damnantur de patre deo na¬
tã nesciunt: utiq etiam ipsum ꝙ
nesciunt & oderunt. O miseros ho¬
mines. qui cũ ẽẽ uolunt mali. no¬
lunt eẽ ueritatẽ qua damnant᷑
mali: nolunt eam enĩ ẽẽ qđ est.

Expanded text:
esse ipsum. Quemadmodum autem esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat: oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt; utique etiam ipsum et nesciunt, et oderunt. O miseros homines, qui cum esse volunt mali, nolunt esse veritatem qua damnantur mali! Nolunt enim eam esse quod est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequam᷑. & hominẽ bonũ tãꝗͣ.
malũ affligamꝰ: quẽ nescientes
amamꝰ. Hoc fit. si quis uerbi gr̃a
impudicus: sine dubio enĩ si pu¬
dicũ diligo. hoc ẽ ipse qd̃ diligo.
Ergo etiam ipsũ diligo. & nescio.
Et si impudicũ odi. non ipsũ gͦ¬
odi. qr non ẽ quod odi: & tam̃
dilecto meo cum quo semꝑ in ca¬
ritate pudicicie habitat aĩa mea.
facio ignarus iniuriam. ñ errais
in discretione uirtutũ atq uicioꝵ:
s in cordium tenebris humanoꝵ.
Pinde sicut fieri potest ut homo
bonus hommẽ bonũ oderit nes¬
ciens. uel potiꝰ diligat nesciens.
ipsum enĩ diligit cũ bonũ di¬
ligit. qr hoc quod ẽ ille. Hoc iste
diligit: oderit autẽ nescienᷤ ñ
ipsũ s qͦd putat ẽẽ ipsum. ita
fieri potest ut etiã homo inius¬
tus hominẽ oderit iustũ. dum
estimat se sui similẽ iniustum
diligere. nesciens diligat iustũ:
& tam̃ dum eum credit iniustũ.
diligat non ipsum s qͦd putat

Expanded text:
persequamur; et hominem bonum tanquam persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impudicum odi, non ergo ipsum odi; quia non est quod odi: et tamen dilecto meo, cum quo semper in charitate pudicitiae habitat anima mea, facio ignarus injuriam, non errans in discretione virtutum atque vitiorum, sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et dum aestimat se sui similem injustum diligere, nesciens diligat justum; et tamen dum eum credit injustum, diligat non ipsum, sed quod putat
Abbreviated transcription (Latin):
rũ tenebris humanaꝵ. hoc est
cogitationũ alienaꝵ. & suspici¬
ones intelligere non possumꝰ. qr
homines sumꝰ: iudicia tam̃ idẽ
diffinitas firmasq sententias con¬
tinere debemꝰ. nec ante tempus
quicquã iudicare donec ueniat
dñs & illuminet abscondita te¬
nebraꝵ. & manifestet cogitatio¬
nes cordium: & tunc laus erit u¬
nicuiq a dõ. Quando gͦ ñ er¬
ratur in reb ut recta sit imꝓba¬
tio uitioꝵ uirtutũq approbati¬
o: ꝓfecto si erratur in hominib
uenialis ẽ humana temptatio.
Phas autẽ humanoꝵ cordium
cenebras. res multũ miranda
& multũ dolenda contingit. ut
qͥ tam̃ iustus ẽ. & iusticiã in eo
nescientes diligimꝰ. deuitemꝰ. auer¬
semur. a nr̃o ꝓhibeamꝰ accessu. cõ¬
munẽ cũ illo uitam uictũq hab̃e
nolumꝰ: eumq etiam si discipli¬
ne imponende necessitas cogit.
siuie ne aliis noceat. siuue ut fiat
ipse correctior. asꝑitate salubri

Expanded text:
rum tenebris humanarum, hoc est rum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciones intelligere non possumus, quia homines sumus; judicia tamen, id est, definitas firmasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hominibus, venialis est humana tentatio. 3. Per has autem humanorum cordium tenebras, res multum miranda et multum dolenda contingit, ut et tamen justus est et justitiam in eo nescientes diligimus, devitemus, aversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri
Abbreviated transcription (Latin):
mus ueram certamq sententiã:
hoc ẽ ut si ille uel ille homo utrũ
sit impudicus pudicusue nesci¬
mꝰ. oderimꝰ tam̃ impudentiam.
& pudiciciam diligamꝰ. & si illũ
uel illum iniustum ẽẽ iustũue
nescimꝰ. amemꝰ tam̃ iusticiam ꝙ
iniusticiam detestemur. ñ quas
nob̃ ipsi errando confingimus.
s quas fidelit̃ hanc appetendã
illamq uitandam in dĩ uerita¬
te. conspicimꝰ. ut cũ de ipsis reb
qd̃ appetendũ ẽ appetimꝰ. qd̃ de¬
uitandũ ẽ deuitamꝰ ignoscat᷑ nob̃. qͥ
de occultis hominũ aliquando
immo assidue non uera sentimꝰ.
Hoc enĩ ad humanã temptatio¬
nẽ ꝑtinere. arbitror.siue qua
duci ista non potest uita: ita ut
apłs diceret. temptatio uos ñ ap¬
prehendat. nisi humana. Quid
enĩ tam humanũ quã non pos¬
se inspicere: cor humanũ. & id̾o
ñ eius latebras ꝑscrutari. s ple¬
rumq aliud quã id qd ibi agi¬
tur suspicari: quãqͣ. ꝙ in hisre¬

Expanded text:
mus veram certamque sententiam. mus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nescimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his re
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ facie corporali nob̃ intima¬
tur cuiusq noticia: s tunc nob̃
ad cogitationẽ patet. quando
eius mores & uita non latet. Alio¬
quin nec seipsum qͥsꝗͣ. nosse po¬
test : qui uidere faciem suam ñ
potest. Sed utiq tanto certius
quã notus ẽ aliis ipse se nouit:
quanto certiuuis interiore conspec¬
tu potest uidere qd̃ sapit. uide
quod cupit. uidere qd̃ riuit.
que cum aꝑiuntur & nob̾: tunc
uere ᷤᷤ cognitus & nob̃. Hec itaq
qm̃ plerumq ad nos de absentib
uel etiam mortuis. siue fama siue
litteris ꝑferunt᷑. hinc fit ut sepe
quos numquã facie corporis ui¬
dimꝰ. non tam̃ quos om̃ino nes¬
cimꝰ ut oderimꝰ homines uelame¬
mꝰ. S plerũq in eis nr̃a credu¬
litas fallitur: qr non numꝗͣ &
hẏstoria & multomagis fama m̃¬
titur. ꝑtinet autẽ ad nos ne ꝑni¬
ciosa opinione fallamur: ut qr
non possumꝰ hominũ indagare
conscientiam. de ipsis reb habea¬

Expanded text:
in ejus facie corporali nobis intimain ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis vidimus non tamen quos omnino nescimus, vel oderimus homines, vel amemus. 2. Sed plerumque in eis nostra credulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habea
Abbreviated transcription (Latin):
udistis dñm dicentẽ . re:¬
e qui me odit. & patrem
meum odit. qui suꝑius
Idixerat. hec facient uo¬
bis qr nesciunt eum qui misit me:
Non itaq dissimulanda nascitur
questio: quomodo possunt odis¬
se quẽ nesciunt. Si enĩ dm̃ ñ qͦd
est ipse s nesciunt qͥd aliud eũ
suspicantur aut credunt & hoc
oderunt. utiq non ipsũ oderuis
s qd̃ sua mendaci suspicione uel
uana credulitate concipiunt.
Si autẽ qd̃ est hoc de illo senti¬
unt: quomodo eum nescire dñr:
& de hominib quidem fieri pot.
ut eos sepe quos numquã iuidi¬
mus diligamus: ac ꝑ hoc nec il¬
lud a contrario impossibile ẽ. ut
eos quos numꝗͣ uidimꝰ ołimus.
fama quippe aliquando sermo¬
cinante seu bene seu male fit. ñ
immerito ut amemus uel oderi¬
mus ignotum. Seo si fama sit ue¬
rax: quomodo ẽ de quo uera di¬
cimus dicendus ignotus: an qr
eius faciem non uidimꝰ. quã cũ
& ipse non uideat nulli tamen
potest notior ẽẽ quã sibi: non gͥ

Expanded text:
udistis Dominum dicentem, Qui me odit, et Patrem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur
Abbreviated transcription (Latin):
i dedit: s dedit homini filio. non
sine deo eodem utiq filio. Seqͥtur
gͦ filiꝰ et dicit. Qͦs dedisti mͥ cus¬
todiui. et nemo ex eis periit nsi
filiꝰ ꝑditionis: ut scriptura ĩplea¬
tur. filius ꝑditionis dictus est tra¬
ditor xp̃i: ꝑditioni p̃destinatus
scđm scripturã quȩ de illo in
psalmo centesimo octauo maxi¬
impletũ in semetipsis. Ecce in
mundo loqui se dicit. qui paulo
ante dixerat. iam ñ sum in mun¬
do: quod cur dixerit ubi expo¬
suimus immo ipsum id exposu¬
isse docuimꝰ. Ergo et qr nondum
abierat hic adhuc erat : & quia
mox abiturus. hic quodãmodo
iam ñ erat. Quod sit aut̃ hoc
gaudium de quo ait. ut habe¬
ant gaudium meũ impletum
in semetipsis: iam suꝑius exp̃ssũ
est ubi ait. ut sint unũ sicut ꝙ
nos. Hoc gaudium suum. id est
a se in eis collatũ in eis dicit im¬
plendũ: ꝓpter qd̃ se locutũ dix̃
in mundo. Hec est pax illa et
beatitudo in futuro scło: ꝓpter

Expanded text:
i dedit; sed dedit homini Filio, non i dedit; sed dedit homini Filio, non sine Deo eodem ipso utique Filio. 7. Sequitur ergo Filius, et dicit: Quos dedisti mihi, custodivi: et nemo ex his periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur. Filius perditionis dictus est traditor Christi, perditioni praedestinatus, secundum Scripturam quae de illo in psalmo centesimo octavo maxiimpletum in semetipsis. Ecce in mundo se loqui dicit, qui paulo ante dixerat: Jam non sum in mundo. Quod cur dixerit, ibi exposuimus, imo ipsum id exposuisse docuimus. Ergo et quia nondum abierat, hic adhuc erat; et quia mox fuerat abiturus, hic quodammodo jam non erat. Quod sit autem hoc gaudium, de quo ait: Ut habeant gaudium meum impletum in semetipsis, jam superius expressum est, ubi ait: Ut sint unum, sicut et nos. Hoc gaudium suum, id est, a se in eos collatum, in eis dicit implendum, propter quod se locutum dixit in mundo. Haec est pax illa et beatitudo in futuro saeculo; propter
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. His quippe idem filiꝰ dixe¬
rat. Am̃ am̃ dico uob̃. si qͥd petie¬
ritis patrẽ in nomine meo da¬
bit uobis. Neq hoc tam carnali¬
ter debemꝰ acciꝑe. uelut uicissim
nos seruent pater et filiꝰ. amboꝵ
in nob̾ custodiendis alternante
custodia: quasi succedat aliꝰ qͣn¬
do discesserit aliꝰ. Simul enĩ cus
dat ad nos : sicut uerbũ caro
factũ descendit ut leuaret. non
cecidit ut iaceret. Si descenden¬
tẽ cognouimꝰ. cũ leuante surga¬
mus: & intelligamꝰ cũ ita loqui¬
tur. ꝑsonas eum distinguere. ñ
separare naturas. Quando ergo
seruabat discipłos suos filiꝰ pre¬
sentia corporali. ñ expectabat
pãt ad custodiendũ sucederefi¬
lio discedenti: s eos ambo serua¬
bant potentia spiritali. ꝙ quan¬
do ab eis abstulit filiꝰ p̃sentiam
corporalem: tenuit cum patre
custodiam spiritalem : qr & cus¬
todiendos quando filiꝰ homo ac
dos dedit. non dedit sine ipso eu¬

Expanded text:
ebat. His quippe idem Filius dixeebat. His quippe idem Filius dixerat: Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Neque hoc tam carnaliter debemus accipere, velut vicissim nos servent Pater et Filius, amborum in nobis custodiendis alternante custodia, quasi succedat alius quando discesserit alius: simul enim nos dat ad nos: sicut Verbum caro factum descendit ut levaret, non cecidit ut jaceret. Si descendentem cognovimus, cum levante surgamus; et intelligamus, cum ita loquitur, personas eum distinguere, non separare naturas. Quando ergo servabat discipulos suos Filius praesentia corporali, non exspectabat Pater ad custodiendum succedere Filio discedenti; sed eos ambo servabant potentia spirituali: et quando ab eis abstulit Filius praesentiam corporalem, tenuit cum Patre custodiam spiritualem. Quia et custodiendos quando Filius homo acdos dedit, non dedit sine ipso cu
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et nos. Ipsi utiq in natura sua
sint unũ: sicut et nos in nr̃a u¬
num sumꝰ. Quod ꝓculdubio uerũ
non diceret: nisi scđm hoc diceret
quod eiusdẽ naturȩ d̃s̃ est. cuiꝰ
et pat̃. scdm qd̃ alibi dix̃. ego et
pater unũ sumꝰ: non scd̃m id qd̃
etiam homo ẽ. Nam sccdm hoc pat̃
maior me ẽ dixit. Sed qm̃ una ea¬
demq ꝑsona est d̃s et homo: in¬
telligimus hominẽ in eo quod
rogat: intelligimꝰ aut̃ẽ dm̃ in
eo qd̾ unũ sunt & ipse & ille quẽ
rogat. Sed ẽ adhuc in consequen¬
tib locus. ubi de hac re diligen¬
tius disputandũ est. Hic autem
sequitur. Cũ eẽm cũ eis. ego serua¬
bam eos in nomine tuo. Me in¬
quit ueniente ad te serua eoᷤ in
nomine tuo: in quo eos quando
cũ eis eram et ipse seruabam. In
nomine patͥs seruabat discipłos
suos filius homo: cũ eis p̃sentia
humana constitutꝰ. Sed etiam pa¬
ter in nomine filii seruabat: qͦs
in nomine filii petentes ex auoi¬

Expanded text:
sicut et nos. Ipsi utique in natura sua sicut et nos. Ipsi utique in natura sua sint unum, sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul dubio verum non diceret, nisi secundum hoc diceret, quod ejusdem naturae Deus est cujus et Pater, secundum quod alibi dixit, Ego et Pater unum sumus : non secundum id quod etiam homo est; nam secundum hoc, Pater major me est , dixit. Sed quoniam una eademque persona est Deus et homo, intelligimus hominem in eo quod rogat: intelligimus autem Deum in eo quod unum sunt et ipse et ille quem rogat. Sed est adhuc in consequentibus locus ubi de hac re diligentius disputandum est. 6. Hic autem sequitur: Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo. Me, inquit, veniente ad te, serva eos in nomine tuo, in quo eos quando cum eis eram, et ipse servabam. In nomine Patris servabat discipulos suos Filius homo, cum eis humana praesentia constitutus: sed etiam Pater in nomine Filii servabat quos in nomine Filii petentes exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ id qd̃ etiam in mundo ipse¬
prius erat. in mundo se dixerit iã
non ẽẽ ꝓfecto p̃sentia corporali. a
mundo scił absentiã suam iam ci¬
to futurã. illoꝵ aut̃ tardius: per
hoc ostendens qd̃ se iam non hic
mos loquendi sese habet humanꝰ¬
usus. An non cottidie dicimꝰ iam
noñ hic. de aliquo quantotiꝰ abi¬
turo: et maxime de morituris¬
hoc solet dici: quaquã & ipse dñs
tamquã p̃uidens quid lecturos
mouere posset. adiecit. Et ego ad
te uenio: sic exponens quodãmo¬
do cur dixerit. iam ñ sum in mun¬
do. Cõmendat gͦ patri eos quos
corporali p̃sentia relicturꝰ est di¬
cens. Pater sc̃e serua eos in noĩe
tuo qͦs dedisti mͥ. Nempe sic̃ hõ
om̃ rogat ꝓ discipłis suis: quos ac¬
cepit a deo. Sed attende qd̃ seqͥt᷑.
Ut sint unũ inqͥt: sic̃ & nos. Non a¬
it ut nobiscum sint unum.
aut minus unum ipsi et nos siẽ
unũ sumꝰ nos: s ait ut sint unũ

Expanded text:
cundum id quod etiam ipse in mundo cundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, scilicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens, quod se jam non hic mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in mundo. Commendat ergo Patri eos quos corporali absentia relicturus est, dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi. Nempe sicut homo Deum rogat pro discipulis suis, quos accepit a Deo. Sed attende quod sequitur: Ut sint, inquit, unum sicut et nos. Non ait, Ut nobiscum sint unum, aut, simus unum ipsi et nos, sicut unum sumus nos; sed ait, Ut sint unum
Abbreviated transcription (Latin):
tescit eis: ac ꝑ ipsos omĩb qui cre¬
dunt eis testib suis: possumꝰ pla¬
ne sic intelligere dixisse dñm de
apłis: quod clarificatꝰ sit in eis.
Dicendo enĩ iam eẽ factũ. ostendit
iam fuisse p̃destinatũ: et certum
haberi uoluit qd̃ esset futurum.
& iam inquit non sum in mun¬
do. & hi in mundo st̃. Si horã ꝓr¬
sus illam qua hec loquebatur at¬
tendas. utriq in mundo erant:
et ipse scił & illi de quib hoc di¬
cebat. Non enĩ scł̃m ꝓuectũ cordiᷤᷤ
et uitȩ id acciꝑe possumꝰ uel debe¬
mus: ut illi ꝓpt̃ea eẽ adhuc dican¬
tur in mundo quod mundana ad¬
huc sapiant: ille aut̃ iã non ẽẽ
non ait. ꝙ non sũ in mundo. s iã
non sũ in mundo: ꝑ hoc ostendeis
fuisse. se in mundo iam non esse.
Numqͥd ergo fas est ut cum creda¬
mus aliquando mundana sapu¬
isse: et ab hoc errore liberatũ iam
illa non sapere: quis tam impio
sensu se induerit: Restat gͥ ut se¬

Expanded text:
tescit eis, ac per ipsos omnibus qui cretescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis quod clarificatus sit in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat: non enim secundum provectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea adhuc esse dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse non ait, Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in mundo, jam non esse. Numqmus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut se
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eiꝰ a quo creati & scĩficati st̃.
ac ꝑ hoc & omĩa que ipsoꝵ st̃.
necesse ẽ ut eius sint cuiꝰ & ipsi
sunt. Ergo cũ et patris & filu
sunt. equales eos esse demonstͤnt
quoꝵ ȩqualit̃ st̃. Illud aut̃e qđ
ait cum de spũ scõ loqueretur.
omĩa que habet pater mea sunt.
ꝓpt̾ca dixi qr de meo accipiet et
annunciabit uob̃. de his dixit
quȩ ad ipsam patris ꝑtinent di¬
uinitatem. in quib illi ẽ ȩqualis:
omĩa quȩ habet habendo. Neq
turus qd̃ ait de meo accipiet: sed
utiq de patre. de quo ꝓcedit sp̃e
de quo natꝰ est et filius. E clari¬
ficatus sum inquit in eis. Nunc
suã clarificationẽ tamꝗͣ. facta
sit cu adhuc eẽt futura. Suꝑuis aũ
a patre poscebat ut fieret: s utrũ
ipsa sit clarificatio de qua dixerat.
& nunc clarifica me tu pat̃ apud te¬
metipsum. claritate quã habui pͥ¬
us quã mundus ẽẽt apud te: utiq
requirendũ est. Si enĩ apud te quo¬
modo in eis:  an cũ hoc ipsum inno¬

Expanded text:
 a quo creati et sanctificati sunt. Ac per hoc omnia quae ipsorum sunt necesse est ut ejus sint cujus et ipsi sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales eos esse demonstrat, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum de Spiritu sancto loqueretur: Omnia quae habet Pater, mea sunt, propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, de his dixit quae ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis, omnia quae habet habendo. Nequeturus quod ait, de meo accipiet, sed utique de Patre, de quo procedit Spiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum inno
Abbreviated transcription (Latin):
mundo rogo: s pro his quos de¬
disti mͥ. Mundũ uult mͦ intelli¬
gi. qui uiuunt scdm concupiscen¬
tiam mundi: et ñ sunt in ea sor¬
te gr̃e ut ab illo eligant᷑ ex mun¬
do. Non itaꝙ ꝓ mundo: s pro hiᷤᷤ
quos ei pater dedit rogare se di¬
cit. ꝑhoc enĩ qd̃ eos illi pat̃ iam
dedit: factũ est ut non ꝑtineant
ad eum mundũ ꝓ quo non rogat.
Deinde subiungit: qr tui sunt. Ne¬
q eiũ qr pater eos filio dedit. ami¬
sit ipse qđ dedit: cũ adhuc filiꝰ
sequatur et dicat: ꝙ mea omĩa
tua st̃. & tua mea: ubi satiꝰ ap¬
paret qͦmͦ unigeniti filii st̃ oĩa

Expanded text:
mundo rogo, sed pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse, quos dedit, cum adhuc Filius sequatur, et dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tua sunt. Illuo enĩ dictũ est de
his omib creaturis quȩ infra
creaturã scãm rationalẽ sunt.
que utiq subduntur ȩcclȩ: in
qua uniuersa eccła & illi duo
intelliguntur filii maior & mi¬
głis scĩs qͥb erimꝰ ȩquales in
regno. xp̃i et dei. Hoc aut̃ ita
dictum ẽ & mea oĩa tua sunt.
et tua mea. ut hic sit etiam ipsa
creatura rationalis que ñ nisicło
subditur. ut ei que infra illã st̃
cuncta subdantur. Hec ergo cũ
sit di patris. non simul eẽt & fi¬
lii: nisi patri eẽt equalis. Ne ipsa
quippe agebat cũ diceret: non ꝓ
mundo rogo. s ꝓ his qͦs dedisti
et tua mea. Nefas ẽ ut scĩ de qͥ

Expanded text:
tua sunt . Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae; in qua universa Ecclesia et illi duo intelliguntur filii major et migelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei : hoc autem ita dictum est, Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis: de ipsa quippe agebat, cum diceret, Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti et tua mea. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
igitur tene anima fidelis: et cor
catholicũ. Utrũq tene. utrumq
crede: utrũq fidelit̾ conficere. E

Expanded text:
igitur tene, anima fidelis et cor catholicum, utrumque tene, utrumque crede, utrumque fideliter confitere. Et
Abbreviated transcription (Latin):
exierit de manib eoꝵ qui lapida¬
re illũ uoluerant: et discessit tͣns
iordanem ubi iohes baptitabat.
Ibi gͦ dño constituto. infirmaba¬
tur in betthania lazarus: qd̃ cas¬
tellũ erat ꝓximũ iherosolymis.
Maria aut̃e erat quȩ uiyxit dñm
unguento. et extersit pedes eiꝰ ca¬
pillis suis: cuiꝰ frat̃ latarus infir

Expanded text:
exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et abiit trans Jordanem, ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Hierosolymis. « Maria autem erat quae unxit Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infi
Abbreviated transcription (Latin):
co intelligimꝰ quodãmodo hu¬
maũ genus: sic forte et in isto mor¬
tuo multos intellecturi sumus.
diuersis enim modis una res sig¬
nificari potest. Homo quando naᷤ¬
citur. iam cũ morte nascitur: qr
de adam peccatũ trabit. Unde dic̃
uit in mundũ. et ꝑ peccatũ mors:
et ita in om̃s homines ꝑtransiit. in
quo om̃s peccauer̃t. Ecce habes unũ
diem mortis: qd homo trahit de
mortis ꝓpagine. Neinde crescit.
incipit accedere ad rationales an¬
nos. ut legem sapiat naturalem.
quã om̃s habent in corde fyxam:
quod tͥ fieri non uis. alii ne feceris.
Nũquio hoc de paginis discit᷑: et
ñ in natura ipsa quodãmodo legi¬
tur: furtũ uis pati : utiq non ui.
Ecce lex in corde tuo: quod non uis
pati. facere noli. E hanc legem
transgrediunt᷑ homines. Ecce alt̃
dies mortis. Data ẽ etiam lex dun¬
nitus: ꝑ famulũ dei moysen. Bie¬
tum ẽ illic. ñ occides. non mecha¬
beris. ñ falsũ testimoniũ dices. ho

Expanded text:
co intelligimus quodammodo huco intelligimus quodammodo humanum genus, sic forte et in isto mortuo multos intellecturi sumus. Diversis enim modis una res significare potest. Homo, quando nascitur, jam cum morte nascitur, quia de Adam peccatum trahit; unde dicit avit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce habes unum diem mortis, quod homo trahit de mortis propagine. Deinde crescit, incipit accedere ad rationales annos, ut legem sapiat naturalem, quam omnes habent in corde fixam: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris. Numquid hoc de paginis discitur, et non in natura ipsa quodammodo legitur? Furtum vis pati? Utique non vis. Ecce lex in corde tuo: Quod non vis pati, facere noli. Et hanc legem transgrediuntur homines: ecce alter dies mortis. Data est Lex etiam divinitus per famulum Dei Moysen: dictum est illic, Non occides; Non moechaberis; Non fa
Abbreviated transcription (Latin):
datis qr ñ eram ibi. E scio qr mor¬
mortuus. fuerat nunciatus. S qͥd
lateret eũ qui creauerat: & ad cu¬
ius manꝰ anima morientis exierat:
Hoc ẽ qd̃ ait. gaudeo ꝓpt̃ uos ut cre¬
datis qr ñ eram ibi. ut iam incipe¬
rent ammirari. q dñs potuit di¬
cere mortuum: qđ nec uiderat nec
audierat: ubi sane meminisse de¬
betis. qd adhuc etiã ipsoꝵ discipu¬
loꝵ qui in eum iam crediderant
miraculis edyficabatur fides. Non¬
ut ea que ñ erat ẽẽ inciꝑet. s ut
ea que iam ẽe ceꝑat cresceret: quã¬
uis tali uerbo usus sit. quasi tunc
Quod intelligendũ est ut ampliꝰ
robustiusq credatis. Sed eamus
ad eum. Dixit gͦ thomas qui dicit᷑
didimꝰ: ad condiscipłos suos. Eamꝰ
et nos: et moriamur cũ eo. Henit
itaq iħe: et inuenit eum quatuor
dies iam in monum̃to habentem.
De quatuor dieb multa quidem
dici possunt sicut se habent obs
riunt. Bicamꝰ et nos quid nobis
uideatur significare mortuus qͦ¬
tridruanꝰ. Quomodo enĩ in illoce¬

Expanded text:
n eram ibi, sed scio quia mormortuus fuerat nuntiatus. Sed quid lateret eum qui creaverat et ad cujus manus anima morientis exierat? Hoc est quod ait: Gaudeo propter vos, ut credatis quia non ibi eram: ut jam inciperent admirari, quia Dominus potuit dicere mortuum, quod nec viderat, nec audierat. Ubi sane meminisse debemus, quod adhuc etiam ipsorum discipulorum qui in eum jam crediderant, miraculis aedut ea quae non erat, esse inciperet, sed ut ea quae jam esse coeperat, cresceret; quamvis tali verbo usus sit, quasi tunc quod intelligendum est: ut amplius robustiusque credatis. Sed eamus ad eum. Dixit ergo Thomas, qui dicitur Didymus, ad condiscipulos suos: Eamus et nos, et moriamur cum eo. Venit itaque Jesus, et invenit eum quatuor dies jam in monumento habentem. De quatuor diebus multa quidem dici possunt, sicut se habent obscriunt. Dicamus et nos quid nobis videatur significare mortuus quatriduanus. Quomodo enim in illo cae
Abbreviated transcription (Latin):
qui in hunc mundũ uenisti. Quan¬
do hoc credidi. credidi q tues re¬
surrectio: credidi qr tu es uita. Cre¬
didi quia qͥ credit in ce. & si mori¬
atur uiuit:et qui uiuit et credit
in te non morietur in eternũ. Et
cũ hoc dixisset: abiit et uocauit ma¬
riam sororem suam silentio dicens.
Magister adest: et uocat te. Adu̾
tendũ est. quẽadmodũ subp̃ssam
uocẽ silentium nominauit. Nam
quomodo siluit que dixit. magist̃
adest: et uocat te: aduertendũ etiã
quẽadmodũ eugłista non dixerit.
ubi uel quando. uel quomodo ma¬
riam uocauerit dñs: ut hoc in uer¬
bis marthȩ potius intelligeretur.
narrationis breuitate seruata. Il¬
la ut audiuit: surgit cito surgit
et uenit ad eum. Nontlũ enim
uenerat iħc in castellum: s erat
adhuc in illo loco ubi occurrerat

Expanded text:
qui in mundum venisti. Quando hoc credidi, credidi quia tu es resurrectio, credidi quia tu es vita; credidi quia qui credit in te, etsi moriatur, vivet; et qui vivit et credit in te, non morietur in aeternum. 16. Et cum haec dixisset, abiit, et vocavit Mariam sororem suam silentio, dicens: Magirtendum est quemadmodum suppressam vocem silentium nuncupavit. Nam quomodo siluit quae dixit: Magister adest, et vocat te? Advertendum etiam quemadmodum evangelista non dixerit ubi, vel quando, vel quomodo Mariam Dominus vocaverit, ut hoc in verbis Marthae potius intelligeretur, narrationis veritate servata. Illa ut audivit surgit cito, et venit ad eum. Nondum enim venerat Jesus in castellum, sed erat adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
constitutũ sit. ut plures essent.
et ꝑ annos singłos uicib minis¬
trarent. Nam et de zacharia hoc
d̾r. Factũ est aut̃e cũ sacerdotio
fungeretur in ordine uicis sue an¬
ce dm̃: scđ̃m consuetudinẽ sacer
cerdotii. sorte exiit ut incensũ po¬
neret ingressus in templũ dñi.
hinc apparet plures eos fuisse et
uices suas habuisse. Nam incensũ
non licebat ponere nͥ sũmo sacer¬
doti. & forte etiã unũ annũ plu¬
res amministrabant. quib alio an¬
no alii succedebant: ex quib sorte
exiebat qͥs incensũ poneret. Qͥo ẽ
moriturus erat ꝓ gente: et ñ tan¬
tũ ꝓ gente. s ut filios di qui erant¬

Expanded text:
postea constitutum ut plures essent, postea constitutum ut plures essent, et per annos singulos vicibus ministrarent. Nam et de Zacharia hoc dicitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur in ordine vicis suae ante Deum, secundum consuetudinem rdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse. Nam incensum non licebat ponere nisi summo sacerdoti; et sorte etiam unum annum plures administrabant, quibus alio anno alii succedebant, ex quibus sorte exiebat qui incensum poneret. Quid est moriturus erat pro gente; non tantu
Abbreviated transcription (Latin):
cationẽ tulert eis et locũ et gen¬
tem: expugnando et transferen
do. E illud eos seqͥtur qd̃ alibi dic¬
tũ est: filii autẽ regni ibunt in
tenebras exteriores. Hoc aut̃ timu¬
er̃t̃ ne si om̃s in xp̃m credent: ne¬
mo remaneret qui adu̾sus romanoᷤ
ciuitatẽ d̾i templũq defendẽt:
qm̃ contra ipsum templũ. & con¬
tra suas pat̾nas leges. doctrinã. xͥ
ẽẽ sentiebant. Unus autẽ ex ipsi
cayphas nomine cũ esset pontifex
anni illiꝰ. dixit eis. Nos nescitis qͥc¬
quã nec cogitatis. qr expedit uob̃
et ñ tota gens pereat. Hoc autẽ
a semetipso non dixit: s cũ esset
pontifex anni illiꝰ ꝓpħauit. Hic do
to. qr pontifex fuit: id ẽ sũmus sa¬
cerdos. Potest autẽ mouere quomͦ
dicat᷑ pontifex anni illiꝰ: cũ deus
unũ constituerit sũmũ sacerdo¬
tem: cui mortuo unꝰ succederet.
Sed intelligendũ est qd̃ ꝑ ambi¬
tiones et contentiones int̃ iudeoᷤᷤ

Expanded text:
cationem, tulerunt eis et locum et gencationem, tulerunt eis et locum et gentem, expdo. Et illud eos sequitur, quod alibi dictum est: « Filii autem regni ibunt in tenebras . » Hoc autem timuerunt, ne si omnes in Christum crederent, nemo remaneret, qui adversus Romanos civitatem Dei templumque tutaret: quoniam contra ipsum templum, et contra suas paternas leges doctrinam Christi esse sentiebant. « Unus autem ex ipsis, Caiphas nomine, cum esset pontifex anni illius, dixit eis: Vos nescitis quidquam, nec coget non tota gens pereat. Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit. Hic docnto, quia pontifex fuit, id est, summus sacerdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Deus unum constituerit summum sacerdotem, cui mortuo unus succederet. Sed intelligendum est, per ambitiones et contentiones inter Judaeos
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Qͥ dam autẽ ex ipsis abier̃t
ad phariseos: et dixer̃t̃ eis que fec̃
iħc. Non om̃s ex uideis qui conuene¬
rant ad mariam credidunt: s ca¬
m̃ multi. Qͥ dam uͦ ex ipsis. siue ex
iudeis qͥ conuenerant. siue ex eis
qui crediderant. abiert ad phari¬
seos. et dixer̃t eis que fecit ihe. siue
annunciando ut et ipsi cred̾ent.
siue potiꝰ ꝓdendo ut seuirent. Seo
quomodolibet: et a quibuslibet ad
phariseos ista ꝑlata st̃.
olegert̃ pontifices et phariseiẽ¬
cilium: et dicebant. Qͥd faciemꝰ:
Nec tam̃ dicebant credamꝰ. Plus enĩ
do nocerent ut ꝑdent: quã quomͦ
sibi consulerent ne ꝑirent. E tam̃
timebant: et quasi conselebant. Di¬
cebant enĩ. Qͥo faciemꝰ: qi hic homo
multa signa facit. Si dimictimus
eum sic: om̃s credent in eum. E ue¬
nient romani: et tollent nr̃m locũ
et gent̾e. Temporalia ꝑdere timue¬
rt̃. et uitã eternã non cogitauert̃.
ac sic utrũq amisert̃. Nam & ro¬
mani post dñi passionẽ et glorifi¬

Expanded text:
utem ex ipsis abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus. Non omnes ex Judaeis qui convenerant ad Mariam, crediderunt, sed tamen multi. Quidam vero ex eis, sive ex Judaeis, qui convenerant, sive ex eis qui crediderant, abierunt ad Pharisaeos, et dixerunt quae fecit Jesus, sive annuntiando ut et ipsi crederent, sive potius prodendo ut saevirent. Sed quomodolibet, et a quibuslibet ad Pharisaeos ista prolata sunt? Colligebant pontifices et Pharisaei concilium, et dicebant: Quid facimus? Nec tamen ddo nocerent et perderent, quam quomodo sibi consulerent ne perirent, et tamen timebant et quasi consulebant. Dicebant enim: « Quid facimus, quia hic homo multa signa facit? » « Si dimittamus eum sic, omnes credent in eum; et venient Romani, et tollent nostrum locum et gentem. Temporalia perdere timuerunt, et vitam aeternam non cogitaverunt; ac sic utrumque amiserunt. Nam et Romani post Domini passionem et glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
res in penitentiam. Qͥdam aucẽ
dixert̃ ex ipsis. Nũ poterat hic qui
aperuit ocłos cȩci nati. facere: ut¬
et hic ñ moreretur: qui noluit fa¬
cere ut non moreretur: plus ẽ qd̃
facturus ẽ ut mortuus suscitetur.
Iħc gͦ rursũ fremens in semetipsũ:
uenit ad monum̃tũ. fremat et in
te: si disponis reuiuiscere. Omĩ ho¬
etudine: uenit ad monum̃tum.
Urat autẽ spelunca: et lapis suꝑ¬
positus erat ei. Mortuus sub lapi¬
de : reus sub lege. Scitis enĩ qr lex quȩ
data ẽ iudeis: in lapide scripta est.
Grãm p̃dicate. Apłs enĩ paulus mi¬
nistrũ se dicit noui testam̃ti: non
littera s spũ. Nam littera inquit
occidit: spc̃ aut̃e uiuificat. Litte¬
ra occidens: quasi lapis ẽ premens.
Remouete inquit lapidem.remo¬
uete legis pondus: grãm p̃dicata.

Expanded text:
dam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic, qui aperit oculos caeci nati, facere ut hic non moreretur? » Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. « Jesus ergo, rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. » Fremit et in te, si disponis reviviscere. Omni hoetudine: Veni ad monumentum. Erat autem spelunca et lapis superpositus erat ei. Mortuus sub lapide, reus sub lege. Scitis enim quia lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est . Gratiam praedicare. Apostolus enim Paulus ministrum se dicit novi Testamenti, non littera, sed spiritu. Nam littera, inquit, occidit, Spiritus autem vivificat . Littera occidens, quasi lapis est premens. Removete, inquit, lapidem, removete legis pondus, gratiam praedicate.
Abbreviated transcription (Latin):
na clamauit. Larare: ueni foras.
E statim ꝓdiit qui fuerat mortuus.
ligatus manꝰ et pedes institis: & fa¬
cies illiꝰ sudario erat ligata. Quo¬
modo ꝓcessit ligatis pedib mira¬
ris: et non miraris qr surrexit qͤ¬
triduanꝰ : in utroq potentia dñi
erat: non uires mortui. Processit
et adhuc ligatus. et adhuc inuo¬
lutus: tam̃ foras iam ꝓcessit. Quid
significat: quando contẽpnis
mortiius iaces: et si tanta quan¬
exeundo manifestari: Sed ut con¬
ficearis d̾s facit uoce magna ela¬
mando: io est magna grã uocan¬
do. Ido cũ ꝓcessisset mortuus ad¬
huc ligatus. conficens & aohuc
reus: ut soluerentur peccata eiꝰ.
ministris hoc dixit dñs. Soluite il¬
lũ: et sinite abire. Qͥd ẽ soluite et
sinite. abire:que solueritis in t̾ra:¬

Expanded text:
foras. Et statim prodiit qui fuerat mortuus, ligatus pedes et manus institis, et facies illius sudario erat ligata. Quomodo processit ligatis pedibus miraris, et non miraris quia resurrexit quatriduanus? In utroque potentia Domini erat, non vires mortui. Processit, et adhuc ligatus est: adhuc involutus, tamen foras jam processit. Quid significat? Quando contemnis, mortuus jaces; et si tanta quanexeundo manifestari? Sed ut confitearis, Deus facit voce magna clamando, id est, magna gratia vocando. Ideo cum processisset mortuus adhuc ligatus, confitens et adhuc reus, ut solverentur peccata ejus, ministris hoc dixit Dominus: Solvite illum, et sinite abire. Quid est, Solvite, et sinite abire? Quae solveritis in ter
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ quia flere hominẽ docuit: qua¬
re fremuit et turbauit semetip¬
sũ: nisi qr fides hominis sͥ meri¬
to displicentis. fremere quodãmͦ
debet in accusatione maloꝵ ope¬
rũ. ut uiolentie penitendi cedat
consuetudo peccati: E dixit. Ubi
posuistis eum: Scis. qr mortuus
sit. et ubi sit sepultꝰ ignoras: E
ista significatio ẽ. q sic ꝑditum
hominẽ quasinescit ds. Non ausus
dicere sũ nescit. Qͥ d enĩ ille nescit:
S quasi nescit. Unde hoc ꝓbamus:
Dñm audi. dicturũ in iudicio non
noui uos: discedite a me. Qͥ d ẽ non
uos noui: non uos uideo in luce
mea: non uos uideo in illa iusticia
quã noui. Sic et hic tamꝗͣ. nescieis
talem peccatorẽ. dixit: ubi posu¬
istis eum: ᷤ talis ẽ uox dei in para¬
dẏso: postea quã homo peccauit.
Adam ubi es: ᷤ dicunt ei. Dñe. ueni
et uide. Qͥo est uide : miserere.
uidet enim: quando miseretur. Un¬
de illi d̾r: uide humilitatẽ. & la¬

Expanded text:
nisi quia flere hominem docuit? Quanisi quia flere hominem docuit? Quare fremuit et turbavit semetipsum, nisi quia fides hominis sibi merito displicentis fremere quodammodo debet in accusatione malorum operum, ut violentiae poenitendi cedat consuetudo peccandi? 20. Et dixit: Ubi posuistis eum? Scisti quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio est, quia sic perditum hominem quasi nescit Deus. Non ausus sum dicere, Nescit: quid enim ille nescit? Sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio, Non novi vos; discedite a me . Quid est, Non novi vos? Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia quam novi. Sic et hic tanquam nesciens talem peccatorem, dixit, Ubi posuistis eum? Talis est vox Dei in paradiso posteaquam homo peccavit, Adam, ubi es ? Dicunt ei: Domine, veni, et vide. Quid est, vide? Miserere. Videt enim Dominus, quando miseretur. Unde illi dicitur, Vide humilitatem meam, et la