comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sicut ȩccł̃a inꝗt subdita ẽ xp̃o. ita & mulieres
uiris suis in om̃ib. Similit̃ x uiris dato p̃cepto
ut uxores suas diligant ad iecit exẽplũ. sic̃ xp̃c dilex̃
qđ ÷ ab inferiore q & superiora & inferiora.
bona s̃ om̃a. Nec tam̃ mulier acorpore uł car ne
accepit exẽplũ ut ita subdita e&̃ uiro sic̃ spũi ca¬
ro sed aut c̃sequent̃ apłs in tellegi uoluit qđ
dicere p̃tor misit. aut forte qr caro c̃cupiscit ad¬
uersus spm̃ in huiꝰ uitȩ mortalitate atq languo¬
re Ideo de illa noluit mulieri exẽplũ sub iectio¬
nis adhibere. Uiris aũ ideo uoluit qr & si sp̃s con
carni. Non sic̃ caro c̃cupiscens aduersꝰ spm̃ nec
spũ consulit talis repugnatio nec sibi. ñ tam̃ ei
sp̃s bonꝰ siue eiꝰ naturã ꝑ ꝓuidentiã nutrlendo
ac fouendo siue eiꝰ uitiis ꝑ continentiã resisten¬
do c̃sulera.nisi utraq substantia utriusq arti¬
ex tinstis tanta ꝑuersitate contenditis & xp̃m ad¬

Expanded text:
sto. sicut ecclesia, inquit, subdita est Christo, ita et mulieres uiris suis in omnibus. similiter et uiris dato praecepto, ut uxores suas diligant, adiecit exemplum: sicut Christus dilexit quod est ab inferiore: quia et superiora et inferiora bona sunt omnia. nec tamen mulier a corpore uel carne accepit exemplum, ut ita esset subdita uiro, sicut spiritui caro; sed aut consequenter apostolus intellegi uoluit, quod dicere praetermisit, aut forte quia caro concupiscit aduersus spiritum in huius uitae mortalitate atque languore, ideo de illa noluit mulieri exemplum subiectionis adhibere. uiris autem ideo uoluit, quia, etsi concucarni, non sicut caro concupiscens aduersus spiritum nec spiritui consulit tali repugnatione nec sibi. non tamen ei spiritus bonus siue eius naturam per prouidentiam nutriendo ac fouendo siue eius uitiis per continentiam resistendo consuleret, nisi utraque substantia utriusque artiextinctis tanta peruersitate contenditis, et Christum as
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatẽ. tc̃ in nullo mẽbroꝵ eiꝰ quã bbacmni¬
nima erit ulla macula &rugu Tc̃ nullont ca
ro aduers sp̃m concupiscit & ideo nulla eret
causa cur aduersꝰ carnẽ etiã sp̃s concupisor.
stantiarũ erit sũma concordia. Tc̃ uisqradeo ibi

Expanded text:
sanitatem, tunc in nullo membrorum eius quamlibet minima erit ulla macula aut ruga; tunc nullo modo caro aduersus spiritum concupiscet, et ideo nulla erit causa, cur aduersus carnem etiam spiritus concupiscat; stantiarum erit
Abbreviated transcription (Latin):
dita ñ ex̃e. noninea sp̃s aduers carnẽ ꝑconti:¬
nentiã t̃cupiscer&: ꝓpt qđ põterant c̃cupis¬
centias carnis ñ ꝑfes re sed carne c̃cupiscent
ad uersꝰ sp̃m ñ poterat ea facere ꝗͣ uolebant
id ÷ etiã ipsas carnis c̃cupiscentias ñ habere

Expanded text:
ea spiritus aduersus carnem per continentiam concupisceret. propter quod poterant concupiscentias carnis non perficere, sed carne concupiscente aduersus spiritum non poterant ea facere, quae uolebant, id est etiam ipsas carnis concupiscentias non habere.
Abbreviated transcription (Latin):
eͣfidat et iuriliter agat. nonperdit mer¬
cedem suã. Qui uultꝰ ardificari domum¬
opus suũ. ita mona chu multã cura habere
oportit. ut possit pes fice re operadei.
Quanti monachorũ dũ patris matrisq mise¬
rentur. suas animas pirdiderunt. Adelior
est secularis mansurtus. qua monachus ani¬
mosus & ira cundus. Meliar est sarcularis¬
in insir mitato serui ens fratri. suꝑ mona chũ
ñ muserentẽ ꝓximosuo. Monachus bi¬
ontur bat fratres fidelis autem
adrequiem adducit. Pallor emĩ. Iͦ¬
cum humilitate et macię: decus est
mona chi. Sipotueris in iuriari & affici¬
hacc res suꝑ alia mandata. Effr dixit.
Sicut enim sata densa in bona terracul¬
ta. sic anima monachi fructisi cans
cogitationibus diuinarum scripturarus:
Sicut lampas lucida in loco tenebro¬
so refulgens. sic monachus mente
sobria incorde. ꝓuigil intempore
psal mo diae suãe. & orauonis. Sicut
pondus salis de primit infirmum. sic

Expanded text:
confidat, et viriliter agat, non perdet merconfidat, et viriliter agat, non perdet mercedem suam. Qui vult aedificare domumopus suum: ita monachum multam curam habere oportet, ut possit opus Dei perficere. Quanti monachorum, dum patris matrisque non miserantur, suas animas perdiderunt? Melior est saecularis mansuetus, quam monachus animosus et iracundus. Melior est saecularis infirmitas serviens fratri, super monachum non miserentem proximo suo. Monachus bilinguis turbat fratres. Fidelis autem requiem adducit. Pallor enim cum humilitate, et maceries, decus est monachi. Si potueris injuriari achaec res super alia mandata. EPHRAEM. Sicut enim sata in bona terra culta, sic anima monachi fructificans cogitationibus divinarum Scripturarum. Sicut lampas lucida in loco tenebroso refulgens, sic monachus mente sobria, in corde pervigil, in tempore psalmodiae suae et orationis. Sicut pondus salis deprimit infirmum, sic
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Quic quid in monachis dicitr.
redundat in clericis. aduersũnos loquaces.
ꝓse muni. Monachus cũ corpore clausus
terrene inseruiunt. quos dona spirttalia
nͣ exonant. Qui penetrare intima nesci¬
iunt. laltim ne cessitate foris operentur.
Monachus qui in terra possessionẽ querit.
mona chus nonest. Isi dorus docite
Tunc se quis monachu uidicet. cunse
dixit. Celeste enum donũ accipiat
monachus. qui terrenos actus a semet¬
ipso ꝓicit. nec implicat se nego tiis secu¬
Lribus militans dño.Inuta patrũ lic¬
Monachus autem nͣ solũ propterea dictuus
quia uxorem non habet. seđ religions
Aiͣ et ser uicio ipsius mancipatur. & cura
illi est quẽ ad modũ dõ nͣ scło placeat. qui
magis eligit castitatem quȩ dõ cura est a sp̃s
guã cͥtinuerit. & uacationẽ ñfecerit. c̾ fidat
quia ñ morirtur in aet᷑nũ. Monaohus eedens
multũ & operans multũ. ñ c̃sidat in hoc
Qui autem parũ edit. & iam siparũ operat᷑.

Expanded text:
tatem. Quidquid in monachos dicitur, tatem. Quidquid in monachos dicitur, redundat in clericos. Adversum nos loquaces, pro se muti. Monachus cum corpore clausa terrenis inserviant, quos dona spiritualia non exornant. Qui penetrare ad intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Monachus qui intra possessionem quaerit, monachus non est. ISIDORUS. Tunc se quisque monachum judicet, cum se . Coeleste enim donum accipit monachus qui terrenos actus a semetipso projicit, nec implicat se negotiis saecularibus militans Deo. EX VITIS PATRUM Monachus enim non solum propterea dicitur quia uxorem non habet, sed religioni Dei, et servitio ipsius mancipatus est: cura illi est quemadmodum saeculo non placeat, quia magis elegit castitatem, quae Deo curae est, et guam contineat, et vacationem non fecerit, confidat quia non morietur in aeternum. Monachus edens multum, et operans multum, non confidat in hoc. Qui autem parum edit, etiamsi parum operetur,
Abbreviated transcription (Latin):
custitos autem animę sux seruat unam suã
Ieronimus dexit. Numuam decre monachi.
turpis aut lasciuus sermo egrediarr.
His signis & iam libidinolus animus osten¬
ditur. & ꝑ teriorem banimim intirioris
uita animi di monstrañtur. Mona. bus non
desidert tur pium frequentiã. quide sin¬
gularitate ernsẽtur. Mon achussit uigil
sensu neuanis cogitationibus polluatur:
honorem possidentihabere nuantur
et meritum. Monach us habrat simpli¬
eitatẽ colũ bȩ. neci quã machinat dolo
Habrat & serpentis astutiam nrͣ alis
supplantetur insidiis. Mona chus trneat
Nihil aliud digatur aspieere. sed fst
cella paradisus. Uariarũ seripunarum
poma decerpat. his unͣtor delius. harũ
inplexi. Ille uerus est mona¬
chul qui aurũ conͥ tempnit. et sripturas
sec tatur. Et dũ paupirtate incedit
ornatoi : instat ornatui. Mona chis spe¬
cialis ex pec tanda est solitudo. & urbis
habitatio sugienda. Nonque ras inmo¬
nacho lingue nitorem. sed animȩ puri¬

Expanded text:
custos autem animae suae servat viam suam . HIERONYMUS. Nunquam de ore monachi turpis aut lascivus sermo egrediatur. His enim signis libidinosus animus ostenditur, et per exteriorem hominem interioris hominis vitia demonstrantur. Monachus non desideret urbium frequentiam, quia de singularitate censetur. Monachus sit vigil sensu, ne vanis cogitationibus polluatur.  quorum honorem possident, habere nitantur et meritum. Monachus habeat simplicitatem columbae, nec cuiquam machinetur dolos. Habeat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantetur insidiis. Monachus teneat hnihil aliud indagat, sed est ei cella pro paradiso, varia Scripturarum dona discerpit, his utitur plexu. Ille verus est monachus qui aurum contemnit, et Scripturas sectatur; et cum in paupertatem incidit, ornatior instat ornatu. Monachis specialis expetenda est solitudo, ex urbe habitatio facienda. Non quaeras in monacho gloriae nitorem, sed animi pie
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i parte xp̃o subdat᷑ eccł̃a. Caro aũ concupiscit¬
accepit ȩccła. Ac ꝑ hoc ȩccła subdita ẽ. xp̃o expig¬
nore salutis. & caro c̃cupiscit aduersꝰ spm̃ ex in¬
firmitate languoris. Neq enĩ ñ ȩccłȩ mẽbra
erant idem ipsi ꝗb ista dicebat. Spũ ambula¬
te et c̃cupiscentias carnis ne ꝑfeceritis. Caro enĩ

Expanded text:
itaccepit ecclesia. ac per hoc ecclesia subdita est Christo ex pignore salutis et caro concupiscit aduersus spiritum ex infirmitate languoris. neque enim non ecclesiae membra erant idem, quibus ista dicebat: spiritu ambulate et desideria carnis ne perfeceritis. caro enim
Abbreviated transcription (Latin):
ł &iam insperata uel inopinata facilitate
uncentes. ei qui nob dat continentiã demus
głam. me minerimus quendã iustũ dixisse
in habundantia sua. non mouebor inet̃ nuai
De mons tratũꝙ illi eẽ quã temere hoc dixe¬
rit. tamquã suis uirib tribuens qđ e desuꝑ
p̃stabatur. hoc aũt̃ ipso confitente didicimꝰ
Mox enim adiunxit. Uñe inuoluntate tua
p̃stitist decori meo uirtutẽ. Auertistiaũt
faciem tuã. & factꝰ sum conturbatus. Per
medicinalẽ ꝓuidentiã. paululũ desertus ÷
a rectore. ne ꝑ exicialem suꝑbiã deserer et¬
ipse rectorem. Siue gͦ hic ubi cumuitus
nr̃is domandis minuendisq confligimus.
Siue ibi quod infine futurum est. ubi om̃i
hoste quia om̃i peste carebimꝰ id nobiscum
salubriter agitur. Ut qui głatur indñogłet᷑

Expanded text:
uel etiam insperata uel inopinata facilitate uel etiam insperata uel inopinata facilitate uincentes ei, qui nobis dat continentiam, demus gloriam. meminerimus quendam iustum dixisse in abundantia sua: non mouebor in aeternum, demonstratumque illi esse quam temere hoc dixerit, tamquam suis uiribus tribuens, quod ei desuper praestabatur. hoc autem ipso confitente didicimus; mox enim adiunxit: domine, in uoluntate tua praestitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam, et factus sum conturbatus. per medicinalem prouidentiam paululum desertus est a rectore, ne per exitialem superbiam ipse desereret rectorem. siue ergo hic, ubi cum uitiis nostris domandis minuendisque confligimus, siue ibi, quod in fine futurum est, ubi omni hoste quia omni peste carebimus, id nobiscum salubriter agitur, ut qui gloriatur, in domino
Abbreviated transcription (Latin):
re castitatis. spiritali uigore. & c̃tinentiȩ. de¬
core resistitur. Sic deponuntur abeis qͥmor¬
tui sunt eis nec consentiendo uiuunt in eis. sic
inquã deponuntur. dum continuata c̃ tinen¬
tia nesurgant premuntur. Quisquis qua¬
si securus abhac depositione cessauerit. Illico
in arcẽ mentis ꝓsilient. eamq inde ipsã depo¬
nent atque insuã redigent seruitutẽ. turpit̃
deformit̾q captuiã. Tunc regnabit peccatũ
inhominis mortali corpore ad obȩdiendum
desideriis eiꝰ. tunc sua menbra exhibebit arma
iniquitatis peccato. &erunt nouissima illius
peiora prioribus. Multo ÷ enim tolerabilius
certam̃ huius modi noncȩpisse. quã ceptũ re¬
liquisse c̃fui tuai. & factum exbono pręlia¬
tore uel &iam exiuctore captiuum. Unĩdñs ñ
ait. qui ceperit. sed qui ꝑseuerauerit usque
infinem hic saluus erit. Siue aut̃ neuin¬
tamur acrit̾ confligentes Siue aliquotieas.

Expanded text:
re castitatis, spiritali uigore et continentiae dere castitatis, spiritali uigore et continentiae decore resistitur: sic deponuntur ab eis qui mortui sunt eis nec consentiendo uiuunt in eis, sic, inquam, deponuntur, dum continuata continentia, ne resurgant, premuntur. quisquis quasi securus ab hac eorum depositione cessauerit, ilico in arcem mentis prosilient eamque inde ipsa deponent atque in suam redigent seruitutem turpiter deformiterque captiuam. tunc regnabit peccatum in hominis mortali corpore ad oboediendum desideriis eius; tunc sua membra exhibebit arma iniquitatis peccato et erunt nouissima illius peiora prioribus. multo enim est tolerabilius certamen huius modi non coepisse quam coeptum reliquisse conflictum et factum ex bono proeliatore uel etiam ex uictore captiuum. unde dominus non ait: qui coeperit, sed: qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. Siue autem ne uincamur acriter confligentes siue aliquotiens
Abbreviated transcription (Latin):
mala. Sed quid ÷ quod non ei sufficit dicere
de ponite uos uniuersa sed addita. c̃ uintio¬
ne dix̃ et uos. nisi ne ꝓpterea se putareñ hȩc
mala facere at ineis uiuere inpune. quia fi¬
des eoꝵ liberaret eos abira: quȩ uenit infili¬
os infidelitatis. ista facientes. & in hissine
fide uiuentes Deponite inquid & uos illa
mala. ꝓpt̃ quȩ uenit ira dĩ infilios infidelitatis
nec uob̾ eoꝵ inpunitatẽ ꝓpt̃ fide meritũ pro¬
nut tatis: Non aut̃ diceret de ponite eis quȩ
iã deposuerant exea parte qua talib uitus ñ c̃¬
sentiebant. nec sua menbra eis arma peccati
dabant. nisi quia in hoc factũ ÷ & inhac ad¬
huc operatione uersatur quã diu mortales
sumꝰ uita scoꝵ. Dum enĩ sp̃s c̃cupiscit adũ sus
carnem. hȩc magna intentione res agitur. delei¬
tationib praius. libidinib inmundis. motibus
carnalib atꝙ turpib. suauitate sc̃ĩtatis. a mo¬

Expanded text:
mala. sed quid est, quod ei non sufficit dicere: mala. sed quid est, quod ei non sufficit dicere: deponite uos uniuersa, sed addita coniunctione dixit: et uos? nisi ne propterea se putarent haec mala -facere atque in eis uiuere inpune, quia fides eorum liberaret eos ab ira, quae uenit in filios infidelitatis ista facientes et in eis sine fide uiuentes. deponite, inquit, et uos illa mala, propter quae uenit ira dei in filios infidelitatis nec uobis eorum inpunitatem propter fidei meritum promittatis. non autem diceret "deponite eis, qui iam deposuerant ex ea parte, qua talibus uitiis non consentiebant nec sua membra eis arma peccati dabant, nisi quia in hoc facto est et in hac adhuc operatione uersatur, quamdiu mortales sumus, uita sanctorum. dum enim spiritus concupiscit aduersus carnem, haec magna intentione res agitur, delectationibus prauis, libidinibus inmundis, motibus carnalibus atque turpibus suauitate sanctitatis, amo
Abbreviated transcription (Latin):
sũ uoce manifestissima reclamante ac dicen¬
te. Si fidem quis dicat se habere opera
aut̃ non habeat. numquid poterit fides sal¬
uare eum: Vnde &hic doctorgentiĩ.
ꝓpt̃ illa mala uenire irã dĩ dix̃rẽ infi¬
lios infidelitatis. Cum aũt dicit inquib
& uos aliquando ambulastis cũ uiueretis
quippe mortui erant. ut eoꝵ uita indõ cũ xp̃o
eẽt abscondita. Qum gͦ iam in illis non uiue¬
rent. mortificare iam talia iubebantu
psis quippe in eisdẽ ñuiuentib . Illa uiuebañ
sicut iam paulo ante ostendi. & menbra
dicebantur ipsoꝵ. ea uidelicet uicia quȩ in men¬
bris habitabant eoꝵ modolocutionis. ꝑ id qd
continet id quod continetur: Sicut dicitus
totũ foꝵ inde loquitur. cũ homines loquant᷑
qui st̃ inforo. Ipso modo locutionis inpsalmo
canitur. Om̃is tra adoret te. id ÷ om̃s homi¬
nes qui sunt int̃ra. Nunc aut. deponite inꝗd
& uos uniuersa. & cõmemorat plura eiusmͦ

Expanded text:
sum uoce manifestissima reclamante ac dicensum uoce manifestissima reclamante ac dicente: si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat, numquid poterit fides saluare eum? unde et hic doctor gentium propter illa mala uenire iram dei dixit in filios infidelitatis. cum autem dicit: in quibus et uos aliquando ambulastis, cum uiueretis quippe mortui erant, ut eorum uita in deo cum Christo esset abscondita. cum ergo iam in illis non uiuerent, mortificare iam talia iubebantur. ipsis quippe in eisdem non uiuentibus illa uiuebant, sicut paulo ante iam ostendi, et membra dicebantur ipsorum ea uidelicet uitia, quae in membris eorum habitabant, eo modo locutionis per id quod continet id quod continetur, sicut dicitur: totum forum inde loquitur, cum homines loquantur, qui sunt in foro. ipso locutionis modo in psalmo canitur: omnis terra adoret te, id est: omnes homines, qui sunt in terra. Nunc autem deponite, inquit, et uos uniuersa et commemorat plura eius modi
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ. nisi motus ipsos adhuc insua quadã int̃¬
pellatione. sine nr̃ȩmentis consensione. sine
menbroꝵ corpołalium operatione uiuentes :
Et quomodo isti mortificantur opere con¬
tinentię. nisi cum eismente ñ consentitur.
nec exibentur eis arma corporis menbra
& quod ÷ maius atꝙ uigilantia ẽ tinentȩ
maiore curandumpsã &iam nr̃a cogita¬
tio. quamuis eoꝵ quodã modo sugestione
& quasi surratione tangatur : tam̃ ab eis
nec oblec tetur auertitur. & adsuꝑna
delec tabilius cogitanda conuertitur.
adhoc ea nominans insermonib nehabitetur
incis Sedfugiatur abes. Quod fit si efficacit᷑
audiamus. Ipso aduiuante qui hȩc ꝑ apłm p̃cipit.¬
quȩ sursum sunt quȩrite. ubi xp̃s ÷ indextera
dĩ sedens. quȩ sursum sunt sapite ñ quȩ suꝑtram.
Cũ aut̃ mala illa cõmemorasset. adunax̃ at ꝙ
solam fidem suam. &iã si in his malis uiueren
se posse saluari Apło iacobo contra istu sen¬

Expanded text:
tiae, nisi motus ipsos adhuc in sua quadam intetiae, nisi motus ipsos adhuc in sua quadam interpellatione sine nostrae mentis consensione, sine membrorum corporalium operatione uiuentes? et quomodo isti mortificantur opere continentiae, nisi cum eis mente non consentitur nec exhibentur eis arma corporis membra et, quod est maius atque uigilantia continentiae maiore curandum, ipsa etiam nostra cogitatio, quamuis eorum quodam modo suggestione et quasi susurratione tangatur, tamen ab eis ne oblectetur auertitur et ad superna delectabilius cogitanda conuertitur, ad hoc ea nominans in sermonibus, ne habitetur in eis, sed fugiatur ab eis? quod fit, si efficaciter audiamus ipso adiuuante, qui haec per apm sunt quaerite, ubi Christus est in dextera dei sedens; quae sursum sunt sapite, non quae super terram. Cum autem mala illa commemorasset, adiunxit atqusolam fidem suam, etiamsi in his malis uiuerent, se posse saluari apostolo Iacobo contra istum sen
Abbreviated transcription (Latin):
bitis ingła. Quib loquatur intellegamus
mmno uͦ attentius audiamuf. Nami quid
hoc planius. quid aꝑtius: eis certe loquit᷑
sedmente. quos mortutis dicit. et magis
hinc uiuos. Nam uita ur̃a inquit ab
ta indõ. admonentur & exortantur: ut
menbra sua mortificent: quȩ sunt suꝑ t̾ram
Id enĩ sequitur ẽ mortificate gͦ menbra ur̃a
quȩ sunt super tram. Et nequisquam ni¬
mis tardus menbra ista uisibilia corꝑoris
nior tificanda putaret atalibus. continuo quid
dicat apericns: Fornicationẽ inquid. inmun¬
ditiam. ꝑturbationem. concupiscentiã malã.
& auaritiam. quȩ ÷ idoloꝵ seruitus. Itane uͦ
credendũ ÷. quid isti qui iam mortui erant
eoꝵ ꝙ uita abscondita erat cũ xp̃o indõ. adhuc
fornicabantur. adhuc inmorib inmundis
operibusq uiuebant. adhuc ꝑturbationibus
oncupiscentiȩ malȩ atque auaritiȩ seruiebanͭ.
Quis demens ista de talib senserit. Quid gͦ
uult ut mortificent opere. scilicet c̃ tinen¬

Expanded text:
bitis in gloria. quibus loquatur intellegamus, immo uero adtentius audiamus. nam quid hoc planius! quid apertius! eis certe loquitur, sed mente, quos et mortuos dicit et magis hinc uiuos; nam uita uestra, inquit, abta in deo, admonentur et exhortantur, ut membra sua mortificent, quae sunt super. terram. id enim sequitur: mortificate ergo membra uestra, quae sunt super terram. et ne quisquam nimis tardus membra ista uisibilia corporis mortificanda putaret a talibus, continuo quid dicat aperiens, fornicationem, inquit, inmunditiam, perturbationem, concupiscentiam malam et auaritiam, quae est idolorum seruitus. itane uero credendum est, quod isti, qui iam mortui erant eorumque uita abscondita erat cum Christo in deo, adhuc fornicabantur, adhuc in moribus inmundis operibusque uiuebant, adhuc perturbationibus concupiscentiae malae atque auaritiae seruiebant? quis demens ista de talibus senserit? quid ergo uult ut mortificent, opere scilicet continen
Abbreviated transcription (Latin):
& hostes nr̃os mortificemus ne abeis morti¬
ficemur accendit. Qui sint uͦ isti hos tes
satis euident̃ expressit. Quos enĩ a nobis mor¬
tificari uoluit. ipsi sunt iudelicet opera
carniss sĩc enĩ ait. Si aut̃ sp̃ũ facta carnis
mortificaueritis uiuetis. Et ista quę sint
ut sciãmus. eundem: audiamus : itidẽ scriben¬
te adgalatas & dicentem. Manifesta aut
sunt opera carnis quȩ sunt fornicationes.
in munditię. luxurię. idoloꝵ seruitꝰ uenefi

Expanded text:
et hostes nostros mortificemus, ne ab eis mortiet hostes nostros mortificemus, ne ab eis mortificemur, accendit. qui sint uero isti hostes, satis euidenter expressit. quos enim a nobis mortificari uoluit, ipsi sunt, opera scilicet carnis. sic enim ait: si autem spiritu facta carnis mortificaueritis, uiuetis. et ista quae sint ut sciamus, eundem itidem audiamus scribentem ad Galatas et dicentem: manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuriae, idolorum seruitus, uenefi
Abbreviated transcription (Latin):
guntur. hi filii sunt di. Id gͦ nunc agitur
quã du ẽ mortalis hȩc uita nr̃a subgr̃a. ne
peccatum id÷ concupiscentia peccatiꝰ. Hanc
enĩ hoc loco peccati nõe appellat. regnet
uinr̃o mortali corpore. Tunc aut̃ regnare
ostenditur. si desiderus eius obȩditur. Est
Eͦ in nobis peccati concupiscentia quȩ ñ est
ꝑmittenda regnare. sunt esꝰ desideria qͥb
ñ ÷ obȩdiendum. ne obȩdientib regnet
ropt̃ quod menbra nr̃a. nonsibi usurpet c̃¬
cupiscentia Si bi undicet continentia
ut sint ar̃ma iustitię dõ. ne sint iniquita¬
tis arma peccato. Sic enĩ nobis peccatũ
ñ dominabitur. Non enĩ sumus sublege
bonũ quidem iubente ñ tamen dante. sedsu¬
mus sub gr̃a quȩ id quod lex iubet farr
ets amare potest liberis imperare. Itẽꝙ
cum hortatur ut non scđm carnẽ uiuamus
ne moriamur sed spũ fac ta carnis mortifi¬
cemus ut uiuamus: tub& utiq canit bellũ:
Eiuquo uersamur ostendit᷑ acrit̃ dimicemus.

Expanded text:
itur, quamdiu est mortalis haec uita nostra sub gratia, ne peccatum, id est concupiscentia peccati — hanc enim hoc loco peccati nomine appellat — regnet in nostro mortali corpore. tunc autem regnare ostenditur, si desideriis eius oboeditur. est ergo in nobis peccati concupiscentia, quae non est permittenda regnare; sunt eius desideria, quibus non est oboediendum, ne oboedientibus regnet. propter quod membra nostra non sibi usurpet concupiscentia, sed sibi uindicet continentia, ut sint arma iustitiae deo, ne sint arma iniquitatis peccato; sic enim nobis peccatum non dominabitur. non enim sumus sub lege bonum quidem iubente, non tamen dante, sed sumus sub gratia, quae id quod lex iubet faciens nos amare potest liberis imperare. Itemque cum hortatur, ut non secundum carnem uiuamus, ne moriamur, sed spiritu facta carnis mortificemus, ut uiuamus, tuba utique canit, bellum, in quo uersamur, ostendit et, ut acriter dimicemus
Abbreviated transcription (Latin):
aritas patiensest. quia illata mala
arquanint̃ tolerat. Denigna est.
quia ꝓmalis bona largit᷑ ministrat.¬
Caritas non emulatur: quia ꝑ hoc qđ in pͣsen¬
ti mimdo nil appeut  oudere terrenis
succes sibus nescit. Non agit perpe ram.
Quia quod se ad solũ dĩ & ꝑximi amor̾e
dilatat: quio quid arectrtu dine dicre¬

Expanded text:
aritas, quia illata mala aequanimiter tolerat. Benigna vero est, quia pro malis bona largiter ministrat. Non aemulatur: quia per hoc, quod in praesenti mundo nihil appetit, invidere terrenis successibus nesciquia quo se in solum Dei et proximi amorem dilatat, quidquid a rectitudine discre
Abbreviated transcription (Latin):
chus peccastis ergo miser monachuses. tam
monachus es. Nulla tenus nob̾ liort mutare
ꝓpositũ. sed mpenitentiȩ locum reuerti
Nam in monasterio quicũq sunt seruid̃.
quie quid fecerint non ptͣ tsus uxcessarios
seduel ornatus causa uel decoris alierius

Expanded text:
chus peccasti, ergo miser monachus es, tamen monachus es. Nullatenus nobis licet mutare propositum, sed in poenitentiae locum reverti. Nam in monasterio quidquid sunt servorum Dei, quidquid fecerint, si non propter usus necessarios, sed ornatus causa vel
Abbreviated transcription (Latin):
ostis eius cui obor distis siue peccati in mortem:
siur ab or ditionis adiusticiam: Ergo si sugge¬
rit diabolus aut caro nr̃a uel oblictamenta scłi
ut pecce mus et discedannis: cogiremus dies antu¬
quos et anuas ȩt̃nas ante oculos nr̃os ponamus
uis mortem peccatori nis ut conuert& tiui
tis tuar. ex tenebras cordis nr̃i radio
alucss expelle. Prouge nõs dñe scuto
uerieras ac sidertire. ut nos diaboli iacula ig¬
nita non pene trent. Et quic qiđ illud est᷑
amorte. Naec clamemass et de dñ dĩ nri¬
miscđia non desperenus. quua desperatio cer

Expanded text:
estis ei cui obediistis, sive peccati in mortem, sive obeditionis ad justitiam . Ergo suggerit diabolus, et caro nostra adhuc de obligamentis saeculi, ut peccemus et discedamus. Cogitemus ergo dies antiquos, et annos aeternos ante oculos nostros ponamus vis mortem peccatorum, sed magis ut convertantur tis tuae, et tenebras cordis nostri radio tuae lucis expelle. Protege nos, Domine, scuto veritatis ac fidei tuae, ut diaboli jacula ignita non penetrent; ut quidquid illud est a morte. Haec clamemus, et de Dei misericordia non desperemus: quia de
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a perestate dimittere. Promisistiprre¬
mum habes. Negasti. poenam habes:
iterumł dicłinus. Ecce ante oculos tuos
uia mortis et uitae. lige quad uolurris. Hoc
num. Ergo ego qui sum monachus qui desu ẽẽ
sudecularis et faetus sum monachuli aut ut mona¬
chus saluor aut aliter non saluor. Ipse scs paulus co¬

Expanded text:
ra potestate dimittere. Promisisti, praemium habebis; negasti, poenam habebisiterum, atque iterum dicimus: Ecce ante oculos tuos via mortis, et via vitae: elige quod volueris. Hoc um. Ergo ego, qui sum monachus, qui desii esse saecularis, et factus sum monachus: aut monachus salvor, aut aliter non salvor. Ipse sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
uersus eos dici possit. qđ non inueniunt ali¬
quẽ cõmemoratũ. quicũ talis eẽt admissusest.
Aut sͦ possint singuloꝵ hominũ crimina qđ
infinitũ erat cõmemorari. cũ generalis illa
regula satis suꝑq sufficiat. Ubi petrus plurib
uerbis testificans. baptit̃ andis ait. Fripite
uos ab hoc scło prauo. Quis em̃ dubitet ad
huius scłi prauitatẽ adulteria ꝑtinere. &
illos qui elegerint. meadẽ iniquitate ꝑsistere:
Similit̾ autẽ dici potest. publicas meretrices
quas utiq ad baptismũ: nisi ab illa turpitu¬
dine liberatas. nulla admittit aeccła potu¬
isse inueniri intot milib tunc credentium
ꝑtot gentes. ⁊ dehis suscipiendis: uł ꝓhiben¬
dis constituere apłos exempla debuisse.
Uerutam̃ dequib dã minorib possumꝰ con¬
iectare maiora. Si eniͣ ad baptismũ ioħis
uenientes publicani. ꝓhibitisunt aliquid

Expanded text:
versus eos dici possit quod non inveniunt aliversus eos dici possit quod non inveniunt aliquem commemoratum, qui cum talis esset, admissus est. Aut vero possint singulorum hominum crimina, quod infinitum erat, commemorari; cum generalis illa regula satis superque sufficiat, ubi Petrus pluribus verbis testificans baptizandis ait, Eripite vos ab hoc saeculo pravo . Quis enim dubitet ad hujus saeculi pravitatem adulteria pertinere, et illos qui elegerint in eadem iniquitate persistere? Similiter autem dici potest publicas meretrices, quas utique ad Baptismum, nisi ab illa turpitudine liberatas, nulla admittit Ecclesia, potuisse inveniri in tot millibus tunc credentium per tot gentes, et de his suscipiendis vel prohibendis constituere Apostolos exempla debuisse. Verumtamen de quibusdam minoribus possumus conjectare majora. Si enim ad baptismum Joannis venientes publicani prohibiti sunt aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
bitent. non ut peccare liceat sed ut peccasse
ñ noceat. ut sit factis remissio ñ ꝑmissio faci¬
endi. Tunc uere dici potest &iam spũalit̃.
Ecce sanus fac tꝰ es. iam noli peccarȩ. qđ dñsde
corporali sanitate ideo dix̃. qm̃ sciebat ei
quẽ saluu fecerat: meritis peccatoꝵ. illũ & iã
carnis accidisse languorẽ. Hi aut̃ ei homini
quomodo dici existiment. ecce sanꝰ factꝰ
es. Quis enĩ grauis & exitiabilis morbus
erit. si adulteriũ sanitas erit. sed intribus
milib inquiunt quos uno die apł baptiza¬
runt: & in tot milib credentiũ inquib a¬
płs abhierusalẽ usq in illyricũ euangłm
repleuit. erant utiꝙ aliqui qui alienis
uxorib copulat. ł feminȩ alienis mari¬
tis: in quib regulã apłi constituere debuer
que deinceps inecclesus seruaretur. utrum
ñ ad mitterentur ad baptismũ. nisi illa ad¬
ulteria correxissent. quasi ñ similiter ad¬

Expanded text:
bitent: non ut peccare liceat, sed ut peccasse bitent: non ut peccare liceat, sed ut peccasse non noceat, ut sit facti remissio, non permissio faciendi. tunc uere dici potest etiam spiritaliter: ecce sanus factus es; iam noli peccare, quod dominus de corporali sanitate ideo dixit, quoniam sciebat ei, quem saluum fecerat, meritis peccatorum illum etiam carnis accidisse languorem. hi autem ei hominiquomodo dici existiment: ecce sanus factus es. quis enim grauis et exitiabilis morbus erit, si adulterium sanitas erit? Smillibus, inquiunt, quos uno die Apostoli baptizarunt, et in tot millibus credentium, in quibus Apostolus ab Jerusalem usque in Illyricum Evangelium replevit , erant utique aliqui alienis uxoribus copulati, vel feminae alienis maritis: in quibus regulam Apostoli constituere debuerunt, quae deinceps in Ecclesiis servaretur, utrum non admitterentur ad Baptismum, nisi illa adulteria correxissent. Quasi non similiter ad
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio adulterã licet dimit tere. adult
tam̃ habeatus. si alterã duxerit. uitquantum
existimo uenialit̃ ibi quisq fallatur. qua obsẽ
quȩ manifesta sunt ipudicicię crimina. om¬
nimodo adbaptisma ꝓhibenda sunt. nisi mu¬
tatione uoluntatis & penitentia corrigant᷑.
Quȩ aut̃ dubia: omnimodo conandũ ÷ nefiant
tales coniunctiones. Quid enĩ opꝰ ÷ intan¬
tũ discrimen ambiguitatis capud mitterc. si au¬
tẽ fac te fuerint. nescio utrũ qͥ fecerint. si¬
milit̃ adbaptismũ ñ debere uideantur am¬
mitti. Quantũ ad tinet igitur addoc trinã
salubrẽ ueritatis. neciuiquã mortifero peccato
ꝑ niciosissima securitas secularib detur. uel
& iam pestilentiosissimã tribuatur auctori¬
ta Este curationis ordo ÷ ut bapti Lindi cre¬
qͦ simul traditur & amortius operib: agaq̃
penttentiã. om̃iumꝙ se omnino p̃teritoꝵ
remissionẽ inbaptismo accepturos cẽ ñdo¬

Expanded text:
sine dubio adulteram licet dimittere, adulter sine dubio adulteram licet dimittere, adulter tamen habeatur, si alteram duxerit, ut, quantum existimo, uenialiter ibi quisque fallatur. quamobrem quae manifesta sunt inpudicitiae crimina, omni modo a baptismo prohibenda sunt, nisi mutatione uoluntatis et paenitentia corrigantur; quae autem dubia, omni modo conandum est, ne fiant tales coniunctiones. quid enim opus est in tantum discrimen ambiguitatis caput mittere? si autem factae fuerint, nescio utrum hi, qui fecerint, similiter ad baptismum non debere uideantur admitti. Quantum adtinet igitur ad doctrinam salubrem ueritatis, ne cuiquam mortifero peccato perniciosissima securitas detur uel etiam pestilentiosissima tribuatur auctoritas, iste curationis ordo est, ut baptizandi crem traditur, et a mortuis operibus agant paenitentiam omniumque se omnino praeteritorum remissionem in baptismo accepturos esse non du
Abbreviated transcription (Latin):
illud ñtaceat & adeosdem mores malos ꝑti¬
nere confirmet. iungere cũ infidelib uincu¬
la matrimonii nihil aliud eẽ adserensquã
ꝓstituere gentib menbra xp̃i quȩ nr̃is tẽpo¬
rib iã ñputantur eẽ peccata. qͥm̃ reuera
innouo testamento nihil inde p̃ceptũ ÷. et
ido aut licere creditũ :. aut uelit dubiũ
derelictũ ÷. sicut &iam illud ambiguũ :
utrũ herodes mor tui duxerit. anuiuifrĩs
uxorẽ. & ido ñ ita claret. quid ioħs ei ñ lice¬
redicebat. De concubina quaq si ꝓfessa fu¬
erit. nullũ se aliũ cognitura & iã si abillo
cui subdita ÷ diniit tatur. merito dubitat᷑.
utrũ ad ꝑcipiendũ baptismũ ñdebeat ad¬
mitt. Quisquis &iam uxorẽ adulteriode¬
p̃hensam dimiserit & aliam duxerit niude¬
tur equandũs eis qͥexcepta causa adulterii di¬
mittiit & ducunt. & in ipsis diuinis sen¬
tenti is lta obscurũ ÷. utrum & iste cui qͥdẽ

Expanded text:
illud non taceat et ad eosdem mores malos pertiillud non taceat et ad eosdem mores malos pertinere confirmet, iungere cum infidelibus uinculum matrimonii nihil aliud esse asserens quam prostituere gentilibus membra Christi: quae nostris temporibus iam non putantur esse peccata, quoniam reuera in nouo testamento nihil inde praeceptum est et ideo aut licere creditum est aut uelut dubium derelictum. sicut etiam illud ambiguum est, utrum Herodes mortui duxerit an uiui fratris uxorem, et ideo non ita claret, quid Iohannes ei non licere dicebat. de concubina quoque, si professa fuerit nullum se alium cognituram, etiamsi ab illo cui subdita est dimittatur,. merito dubitatur, utrum ad percipiendum baptismum non debeat admitti. quisquis etiam uxorem in adulterio deprehensam dimiserit et aliam duxerit, non uidetur aequandus eis, qui excepta causa adulterii dimittunt et ducunt; et in ipsis diuinis sententiis ita obscurum est, utrum et iste, cui quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tenda adbaptismi sacram̃tũ int̾ hȩc omĩa
ẽ adulterium. Siaut̃ tria illa. sola extipi¬
enda sunt. &iam in his trib ÷ adulterium.
unde ista disputacio mota est. Sedqm̃ ma
pessimi habuisse ñuidentur hoc malum
ut alienas uxores ducerent uiri. aut alienis
iuris. feminȩ nuberent. inde fortasse apud
quasdã ȩccłas neglegentia ista subrepserit.
ut incathecismis competentiũ. nec quȩ̨re¬
rentur . nec reꝑcuterenitur hȩc uitia. Atq
inde factũ ÷ ut inciperent & defendi quȩ
tam̃ adhuc inbaptiZatis rara sunt siea non
neglegendo nosdensa faciumus. Talẽ quippe
inquibusdĩ neglegentuã. in aliis imperitiã.
ti aliis ignorantiã ꝓbabilit̃ dns somni nomi¬
ne siguificassc intelligitur. ubiait. Cũ aut
doniurent homines. uenit uumicus & suꝑ¬
seminauit. Si Lania. Hinc aũt existimaus¬
endo multa cõmemoraret. quib merito dic̃
ri. Hȩc ibi omnino non nominat. cũ & iam

Expanded text:
tenda ad baptismi sacramentum, inter haec omnia tenda ad baptismi sacramentum, inter haec omnia est adulterium; si autem tria illa sola excipienda sunt, etiam in his tribus est adulterium, unde ista disputatio nata est. Sed quoniapessimi, habuisse non uidentur hoc malum, ut alienas uxores ducerent uiri aut alienis uiris feminae nuberent, inde fortasse apud quasdam ecclesias neglegentia ista subrepsit, ut in catechismis conpetentium nec quaererentur nec percuterentur haec uitia, atque inde factum est, ut inciperent defendi: quae tamen adhuc in baptizatis rara sunt, si ea nos neglegendo non densa faciamus. talem quippe in quibusdam neglegentiam, in aliis inperitiam, in aliis ignorantiam probabiliter dominus somni nomine significasse intellegitur, ubi ait: cum autem dormirent homines, uenit inimicus et superseminauit zizania. hinc autem existimanendo multa commemoraret, quibus merito diciri, haec ibi omnino non nominat, cum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
scelerũ ꝓfessores. hoc ÷ meretrices. lenones
gladiatores. ac siquid huius modi ÷ etiã
ulis malis ꝑmanentes admitti oportere ar¬
bitrentur. Om̃ia quippe illa que apłs enu¬
merat conclu. dens qm̃ qui talia aguas
regnum dĩ ñ possidebunt. qͥuehementius a¬
gunt manifestata sibi congruent̃ increpant.
& resis tentes atq ineis se ꝑmansuros ꝓsiten¬
tes. ad accipiendum baptismũ ñ admittuñ
qui aut̃ opinantur & cetera elemosinis faci¬
le conpensari. Tria tam̃ mortifera esse per
cetera elemosinis facile conpensari. Tria
tam̃ mortifera eẽ ñdubitant ex cõmuni¬
catione prnienda. donec penitentia humili¬
ore sanentur: Inpuditiciã. Idolatriam
homicidiũ. Neque nunc opus: quȩrerr
qualis sit eoꝵ ista sententia &ltsdecorn¬
genda anad ꝓbanda ne opus susceptunu
mittamus in longũ ꝓpt̃ eã questionẽ quȩ
huic absoluendo minime necessaria :
sufficit &iam quia si omĩa ñ sunt admit¬

Expanded text:
scelerum professores, hoc est meretrices, lenones, scelerum professores, hoc est meretrices, lenones, gladiatores ac si quid huius modi est, etiam in illis malis permanentes admitti oportere arbitrentur. omnia quippe illa, quae apostolus enumerat, concludens, quoniam qui talia agunt, regnum dei non possidebunt, qui uehementius agunt, manifesta sibi congruenter increpant et resistentes atque in eis se permansuros profitentes ad accipiendum baptismum non admittunt. Qui autem opinantur cetera elemosynis facile conpensari, tria tamen mortifera esse non cetera elemosynis facile conpensari, tria tamen mortifera esse non dubitant et excommunicationibus punienda, donec paenitentia humiliore sanentur, inpudicitiam, idololatriam, homicidium. neque nunc opus est quaerere, qualis sit eorum ista sententia et utrum corrigenda an adprobanda, ne opus susceptum mittamus in longum propter eam quaestionem, quae huic absoluendo minime necessaria est. sufficit enim, quia si omnia non sunt admit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possidebunt. & nisi egepant᷑ ab his mor¬
tuis operib pęnitentiã. ac cedere adluptisinũ ñ
sinuntur. Si aut̃ subrepserint. nisi ł postea mu¬
tati egerint penitentiã salui eẽ ñpossunt. Sed
ebriosi. auari. malediq & siqͣ alia uicia dãna¬
bilia aꝑtis factis conuinci redarguiq ñpossunt
p̃ceptis. tam̃ & cathecismis ualidissime flagellan¬
tur. atq om̃s tales mutata in melius uoluntate
adbaptismũ uidentur accedere. Sedsi forte ad¬
ulteros quos ñ lex humana sed diuina c̃ dẽpnat.
idẽ qui alienas uxores tamquã suas habent ut
feminȩ alienos maritos alicub neglegentius
admitti solere adũterunt. exillis rectis de¬
bent conari ista corrigere. hoc ÷ ut &iã isti
ñ admit tantur: ñ exhis prauis illa recte depͣ¬
uare. ut neq demorum correctione cathe¬
Zizandos ẽe censeant cõpetentes. & c̃sequent̃
oms &iam illarũ publicarũ turpitudinũ et

Expanded text:
non possidebunt, et nisi egerint ab his mornon possidebunt, et nisi egerint ab his mortuis operibus paenitentiam, accedere ad baptismum non sinuntur; si autem subrepserint, nisi uel postea mutati egerint, salui esse non possunt. sed ebriosi, auari, maledici et si qua alia uitia damnabilia apertis factis conuinci redarguique non possunt, praeceptis tamen et catechismis ualidissime flagellantnr atque omnes tales mutata in melius uoluntate ad baptismum uidentur accedere. sed si forte adulteros, quos non lex humana, sed diuina condemnat, id est qui alienas uxores tamquam suas habent uel feminae quae alienos maritos, alicubi neglegentius admitti solere aduerterunt, ex illis rectis debent conari ista corrigere, hoc est, ut etiam isti non admittantur, non ex his prauis illa recta deprauare, ut neque de morum correctione catechizandos esse censeant conpetentes et consequenter omnes etiam illarum publicarum turpitudinum et
Abbreviated transcription (Latin):
ordinis eccłar p̃positi intellegendi sunt qua
dictũ ÷. Uenite &fatiam uos piscatores homi¬
qm̃ inbona uoc trina &bonus potest ẽẽ qͥ au¬
dit &facit. & malus qui audit &nonfacit. In
doc trina uͦ mala. & qui eã ueram putant quã¬
uis ei ñ obtemper & malus ÷ & qui obtẽperat
peior est. Illud sane mirabile ÷ quod fr̃s qui
alit̃ sapiunt cum debeant abista uł nona itt
u&era ꝑniciosa tam̃ opinione discedere. ipsi
insuꝑ dicunt nouã ẽẽ doc trinã. quia nequis¬
simi homines insuis flagitiis seꝑseueratdr os
in ꝓpatulo ꝓfitentes ñ admittuntur adbaptismũ
quasi nescio ubi peregrinentur. quando mere¬
trices & histriones & quilibet alii publice turpi¬
tudinis ꝓfessores. nisi solutis aut disruptis talib
tur. nisi antiquũ & robustũ morẽ scã eccła reti¬
neret. exilla scilicet liquidissima ueritate ueni¬
ente. qua certũ ht̃. qm̃ qui talia aguNT regnũ dĩ

Expanded text:
ordinis ecclesiarum praepositi intellegendi sunt, quia ordinis ecclesiarum praepositi intellegendi sunt, quia dictum est: uenit, et faciam uos piscatores homiquoniam in bona doctrina et bonus potest esse, qui audit et facit, et malus, qui audit et non facit; in doctrina uero mala et qui eam ueram putat, quamuis ei non obtemperet, malus est et qui obtemperat, peior est. Illud sane mirabile est, quod fratres, qui aliter sapiunt, cum debeant ab ista uel noua uel uetere, perniciosa tamen opinione discedere, ipsi insuper dicunt nouam esse doctrinam, qua nequissimi homines in suis flagitiis se perseueraturos in propatulo profitentes non admittuntur ad baptismum: quasi nescio ubi peregrinentur, quando meretrices et histriones et quilibet alii publicae turpitudinis professores nisi solutis aut disruptis talibus tur, nisi antiquum et robustum morem sancta ecclesia retineret, ex illa scilicet liquidissima ueritate uenientem, qua certum habet, quoniam qui talia agunt, regnum dei
Abbreviated transcription (Latin):
pȩcuniã dominicã accipere. sedsuã potius
adulterinã uult thesauris dominicis in¬
portare. Siaũt se fac turũ ꝓfiteretur
nec facere. net postea quolibet modo cor¬
rigi posset inueniretur quidde illo fieret
nec alus inutilis eẽt. sibi utilis eẽ non pos
set. ut si intra diũ Retia bona piscis malus
eẽt. nontam̃ piscis dnĩ sius malis retib inretiaret.
tueret doc trinã malã. Cũ enĩ tales facta sua
talia defendunt. uel ineis se ꝑseueraturos aꝑtis¬
sime ꝓfitentes admuttuntur adbaptismũ. nihil
uidetur aliud p̃dicare nisi forniaatores. et
adulteros. & iamusq inuttȩ huius finẽ in eane¬
ꝗtia ꝑmanentes regnũ di possessuros & merito
fidei quȩ sine operib mortua ÷ aduitã ȩt̃nam
salutemiq uenturos. Hȩc st̃ mala retia quȩ ca¬
uere debent p̃cipue piscatores. sitam̃ illa euan¬
gelica similitudine piscatores ep̃i. ł inferioris

Expanded text:
pecuniam dominicam accipere, sed suam potius pecuniam dominicam accipere, sed suam potius adulterinam uult thesauris dominicis inportare. si autem se facturum profiteretur nec faceret nec postea quolibet modo corrigi posset, inueniretur. quid de illo fieret, ne aliis inutilis esset, si sibi utilis esse noset: ut si intra retia Domini bona piscis malus esset, non tamen pisces Domini sui malis retibus irretiret; tueret doctrinam malam. Cum enim tales facta sua talia defendunt, vel in eis se perseveraturos apertissime profitentes admittuntur ad Baptismum; nihil videtur aliud praedicari, nisi fornicatores et adulteros etiam usque in vitae hujus finem in ea nequitia permanentes, regnum Dei possessuros, et merito fidei, quae sine operibus mortua est, ad vitam aeternam salutemque venturos. Haec sunt mala retia, quae cavere debent praecipue piscatores: si tamen illa evangelica similit
Abbreviated transcription (Latin):
tius operib penitentiã ñrecusant: Siaũt
recusant ñ intrare cupientes repellunt᷑.
sed ab introitu ipsi aꝑta contra dictione
discedunt. Erit gͦ & seruus ille securus.
nẽc int̃ pigros dãpnatur qđ dominicum
talentũ noluit erogare quando quidẽ illi
noluerunt quoderogabat accipere. Apter
illos enim hec similitudo ꝓposita est. qui nolt̃
suscipere mneccła dispensatoris offitiũ desi¬
diosam pretendentes excusationẽ. uolle se
rationẽ feddere de peccatis alieius. qui
audiunt & non fatiunt. Idẽ accipilunt
& reddunt. Cũ uͦ dispensator fidelis & di¬
ligens inerogando paratissimus & luchroꝵ
domini corum auidissimus. dicit᷑ ad ultero
noli eẽ adult̾. siuis bapti lari crede xp̃o
qui hoc quod facis dicit esse adulterium:
siuis bapti Lari. noli eẽ menbrum meretri¬
cis fiuis fieri menbrum xp̃i. Ille aut resp̃n¬
det. ñ obȩdio. non fatio. ipse non uult uerã

Expanded text:
tuis operibus paenitentiam non recusant. si autem tuis operibus paenitentiam non recusant. si autem recusant, non intrare cupientes repelluntur, sed ab introitu ipsi aperta contradictione discedunt. Erit ergo et seruus ille securus nec inter pigros damnabitur, quod dominicum talentum noluerit erogare, quandoquidem illi noluerunt quod erogabat accipere. propter illos enim haec similitudo proposita est, qui nolunt suscipere in ecclesia dispensatoris officium, desidiosam praetendentes excusationem, nolle se rationem reddere de peccatis alienis, qui audiunt 1 et non faciunt, id est accipiunt et non reddunt. cum uero dispensator fidelis et diligens in erogando paratissimus et lucrorum dominicorum auidissimus dicit adultero: \'noli esse adulter, si uis baptizari; crede Christo, qui hoc quod facis dicit esse adulterium, si uis baptizari; noli esse membrum meretricis, si uis fieri membrum Christi\', ille autem respondet: \'non oboedio, non facio\\ ipse non uult ueram
Abbreviated transcription (Latin):
malos. ut eos adduxisse credantur qui se ma¬
los ꝑseueraturos ꝓfessi sunt. Alioquin ipsi
serui patrisfamilias ZiLania seminar unt
Falsumꝙ erit illud. Inimicus aut̃ qͥ ea
seminat diabolus est. Sed quia hoc falsũ et
non potest. adduxerunt seriu bonos et ma¬
los siue qͥlaterent. siue quiiã adducti et
intronussi apparent sũie bonos & malos
Autũ ÷. sc̃dm̃ quanda humanã ẽ uersaci¬
onẽ. inqua & iam hi quinondũ credider̃t
ł laudari uel uituperari solent: unde ÷
&iam illud. quod dñs monet discipulosq̃s
ad euangłium p̃dicandum primitꝰ mittit.
Inquã cũq uenerint ciuitatẽ querant quis
illic dignussit. Ut apudeũ habitent donec
inde ꝓficiscantur. ꝓfecto ille dignus quis
esit. nisi qui exis timatione suoꝵ ciuium
bonus habebitur : Etquis indignus nisi qͥ
eis malus innotuerit :: Ex hoc utroꝙ ge¬
nere ueniunt ad xp̃i fidem. & sic adducun¬
tur boni & mali. quia & illi mali amor¬

Expanded text:
malos, ut eos adduxisse credantur, qui se mamalos, ut eos adduxisse credantur, qui se malos perseueraturos professi sunt. alioquin ipsi serui patris familias zizania seminarunt falsumque erit illud: inimicus autem qui ea seminauit, diabolus est. sed quia hoc falsum esse non potest, adduxerunt serui bonos et malos, siue qui laterent siue qui iam adducti et intromissi adparerent; siue bonos et malos dictum est secundum quandam humanam conuersationem, in qua etiam hi, qui nondum crediderunt, uel laudari uel uituperari solent. unde est etiam et illud, quod dominus monet discipulos, quos ad euangelium praedicandum primitus mittit, ut in quamcumque uenerint ciuitatem, quaerant, quis illic dignus sit, ut apud eum habitent. donec inde proficiscantur. profecto ille dignus quis erit, nisi qui existimatione ciuium suorum bonus habebitur? et quis indignus, nisi qui eis malus innotuerit? ex hoc utroque genere ueniunt ad Christi fidem et sic adducuntur boni et mali, quia et illi mali a mor
Abbreviated transcription (Latin):
hibemus. sed eos ad xp̃m uenire nolle. ipsa
sua ꝓfessione conuincimur. necxp̃o uetamꝰ
credere. sed demons tramus cos xp̃o nolle
credere qui uel adulteriũ dicunt. ñ eẽ
quod ille adulteriũ dicit eẽ. uel credunt
dicit regnũ di non possidere &x sane doctri¬
ad coninũ nuptiarũ ueneruit. sedint̃ eos
qui uenire noluerunt Cum enĩ ipsiloc¬
trine xpi audent aptissime contra dicer e
x aduersari euangelio ñ uenientesre¬
pelluntur. seduenire c̃ tempnunt. Qui
aũt scło saltem uerbis &iam sinonfac tisre¬
nuntiant. ueniunt quidẽ int̾ triticũ semi¬
nantur & in area congeruntur & ouib
adgregantur. & retia subeunt & c̃uiuan¬
tib ad miscentus. sed intus siue lateant si¬
ue pareant. tunc erit ratio tolerandi sipo¬
testas nulla ÷ corrigendi. nec debet eẽ pre¬
sumptio separandi. absit aut̃ ut sic intelle¬
gamus quod scriptu ÷ ad conuiuiarũ nupti¬
arũ adductos quos inuenerunt bonos et

Expanded text:
hibemus, sed eos ad Christum uenire nolle ipsa hibemus, sed eos ad Christum uenire nolle ipsa sua professione conuincimus; nec Christo uetamus credere, sed demonstramus eos Christo nolle credere, qui uel adulterium dicunt non esse, quod ille adulterium dicit esse, uel credunt dicit regnum dei non possidere etsanaedoctriad conuiuium nuptiarum uenerunt, sed inter eos, qui uenire noluerunt. cum enim ipsi doctrinae Christi audent apertissime contradicere et sancto aduersari euangelio, non uenientes repelluntur, sed uenire contemnunt. qui autem saeculo saltem uerbis, etiamsi non factis, renuntiant, ueniunt quidem et inter triticum seminantur et in aream congeruntur et ouibus adgregantur et retia subeunt et conuiuantibus admiscentur, sed intus, siue lateant siue pareant, tunc erit ratio tolerandi, si potestas nulla est corrigendi, nec debet esse praesumptio separandi. absit autem, ut sic intellegamus, quod scriptum est, ad conuiuium nuptiarum adductos, quos inuenerunt; bonos et