comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendat ñ esse grauia diuina p̃ceptã.
Quis aut̃ nesciat᷑ eũ preceptũ genera¬
le sit caritas. qr finis p̃cepti ẽ caritas.
&e plenitudo legis dilectio ẽ. graue ñ
esse qđ diligendo fit ñ tim̃do: Labo¬
rant aut̃e indi p̃ceptis : qui ea
tim̃do conant᷑ implere. S ꝑfe¬
cta caritas foras mittit timorẽ:
& facit p̃cepti sarcinã leuẽ. ñso¬
lum ñ prementẽ onere ponderũ:
uerũ etiã subleuantẽ uice pen¬
narũ. Quȩ tñ caritas ut habra¬
tur etiã tanta quanta in corꝑe
mortis huiꝰ haberi potest: pa¬
rum ẽ nr̃e uoluntatis arbitriũ

Expanded text:
ostendat non esse grauia diuina praecepta. ostendat non esse grauia diuina praecepta. quis autem nesciat, cum praeceptum generale sit caritas — quia finis praecepti est caritas et plenitudo legis est caritas — graue non esse quod diligendo fit, non timendo? laborant autem in dei praeceptis, qui ea timendo conantur implere; sed perfecta caritas foras mittit timorem et facit praecepti sarcinam leuem, non solum non prementem onere ponderum, uerum etiam subleuantem uice pinnarum. quae tamen caritas ut habeatur etiam tanta quanta in corpore mortis huius haberi potest, parum est nostrae uoluntatis arbitrium,
Abbreviated transcription (Latin):
tabit intab̾nacło tuo. aut qͥs requiescet
in monte sc̃o tuo: Qui ingredit᷑ sine
macła : & oꝑat᷑ iusticiã. & alibi. Et
ero iminaculatꝰ eũ eo. Et alibi. Beati
immacłati inuia: qui ambulant in
lege dñi. Item apd̃ salomonẽ. Diligit
dñs sc̃a corda. Aecepti st̃ aut̃ illi om̃s
immacłati. Hoꝵ testimonioꝵ. aliqua
currentes exhortent᷑ ut ꝑfecte cur¬
rant: aliqua ipsum finẽ cõme¬
morant quo currendo ꝑtendant. In
rit earens eriminib damnabilib:
atq ipsa peccata uenialia ñ negligens
mundare elemosinis. Ingressum quip¬
pe hoc ẽ iter nr̃m quo tendimꝰ ad ꝑfe¬
ctionẽ: munda mundat oratio. Mun¬
da ẽ aut̃e oratio. ubi ueraciter dicit᷑.
dimite nob̾ sicut & nos dimictimꝰ: ut
dũ reprehendit᷑ qđ ñ imputat᷑ : sine
reprehensione hoc ẽ sine macła nẽ ad
ꝑfectionẽ eursus habeat᷑. In qua ꝑfe¬
ctione cũ ad eam ꝑuenerimꝰ: iam ñ
sit om̃ino qđ ignoscendo mundetur.
Deinde iste adhibet testimonia: quib

Expanded text:
abernaculo tuo? aut quis requiescit in monte sancto tuo? qui ingreditur sine macula et operatur iustitiam, et alibi: et ero immaculatus coram eo, et alibi: beati immaculati in uia, qui ambulant in lege domini. item apud Salomonem: diligit dominus sancta corda; accepti sunt autem illi omnes immaculati. horum testimoniorum aliqua currentes exhortantur, ut perfecte currant, aliqua ipsum finem commemorant, quo currendo pertendunt. ingrit, carens criminibus damnabilibus atque ipsa peccata uenialia non neglegens mundare elemosynis. ingressum quippe, hoc est iter nostrum quo tendimus ad perfectionem, munda mundat oratio. munda est autem oratio, ubi ueraciter dicitur: dimitte nobis, sicut et nos dimittimus, ut, dum non reprehenditur quod non imputatur. sine reprehensione, hoc est sine macula noster ad perfectionem cursus habeatur, in qua perfectione, cum ad eam uenerimus, iam non sit omnino quod ignoscendo mundetur. Deinde iste adhibet testimonia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatẽ uel cũ minꝰ sufficit neces¬
sitatib alioꝵ. uel parũ in eis ꝓficit
qđ benignitatis ac laboris impendi¬
tur. surrepit tediũ quo fuscet᷑ hy¬
laritas in qua datorẽ diligit ds:
surripit aut̃ tantomagis quanto
muiꝰ quisq. & tantominꝰ quanto ma¬

Expanded text:
firmitatem, uel cum minus sufficitur necesfirmitatem, uel cum minus sufficitur necessitatibus aliorum uel parum in eis proficitquod benignitatis ac laboris impenditur, subrepit taedium, quo fuscetur hilaritas, in qua datorem diligit deus. subrepit autem tanto magis, quanto minus quisque, et tanto minus, quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
ctrina sana qua edificat᷑ fides recta:
spes firma: caritas pura. Hȩc ẽ nẽ
nr̃a uisficia qua eurrimꝰ esurientes
et sitientes ad ꝑfectionẽ plenitudinẽ¬
q iusticiȩ : utͥ ea postea saturemur.
Unde dñs in euangłio cũ dixisset no¬
lite facere iusticiã ur̃am corã hõib
ut uideamini ab eis. ne istũ nr̃m
cursum fine humanȩ głȩ metirem᷑ͥ ñ
ẽ in expositione iusticiȩ ipsiꝰ executꝰ
nͥ tria ista. leiuniũ. elemosinas. ora¬
tiones. leiunio scilicet uniu̾sam cor¬
poris castigationẽ significans. elemo¬
sinis omnẽ beni. uolentiã & bñfici¬
entiã uel dandi uel ignoscendi. & ora¬
tione insinuans om̃s reglas scĩ deside-¬
rii: ut qm̃ in castigatione cor¬
poris frenat᷑ concupiscentia. qñ fre¬
nari s omĩno esse ñdebet. nec erit in
illa ꝑfectione iusticie ubi nullũ erit oĩo
lit ꝑximo. qued̃a fiunt q̃ obsint
cũ ꝓdesse putata sint. & aliq̃n ꝑ in¬

Expanded text:
ctrina sana, qua aedificatur fides recta, ctrina sana, qua aedificatur fides recta, spes firma, caritas pura. haec est nunc tra iustitia, qua currimus esurientes et sitientes ad perfectionem plenitudinemque iustitiae, ut ea postea saturemur. unde dominus in euangelio cum dixisset: nolite facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, ne istum nostrum cursum fine humanae gloriae metiremur, non est in expositione iustitiae ipsius exsecutus nisi tria ista: ieiunium, elemosynas, orationes; ieiunio scilicet uniuersam corporis castigationem significans, elemosynis omnem beneuolentiam et beneficientiam uel dandi uel ignoscendi et oratione insinuans omnes regulas sancti desiderii: ut quoniam in castigatione corporis frenatur concupiscentia, quae non frenari, sed omnino esse non debet nec erit in illa perfectione iustitiae, ubi nullum erit omnino lit proximo, quaedam fiunt quae obsint, cum prodesse putata sint, et aliquando per in
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs & fidelib eiꝰ imꝑtit. Post hanc
aut̾ uitã merces ꝑficiens reddit᷑:
s eis tm̃ a quib in hac uita eiꝰdẽ
mereedis meritũ cõparat᷑. Non e¬
nĩ ad saturitatẽ iusticiȩ eũ hinc exi¬
erit: quisq ꝑueniet: nͥ adeã eũ
hic ẽ esuriendo & sitiendo eueurre¬
rit. Beati qͥppe qui esuruint & si¬
tiunt iusticiã: qm̃ ipsi sat᷑abunt᷑.
Quandiu gͦ ꝑegrinantes a dño ꝑfide
ambulamꝰ & ñ ꝑspeciẽ. unde dictũ
ẽ iustꝰ ex fide uiuitͥ hec ẽ nr̃a in ipsa
pegrinatione iusticia: ut ad illã ꝑ¬
fectionẽ plenitudinẽ q usticiȩ. ubi
in specie decoris eiꝰ iamplena & ꝑfe¬
cta caritas erit. nc̃ ipsiꝰ cursus re¬
ẽtitudine & ꝑfectione tendamꝰ: ea¬
stigando corpꝰ nr̃m & seruituti su¬
biciendo: & elemosinas indandis bñ¬
ficiis & dimittendis q̃ in nos st com¬
nussa peceatis. hilariter & excor¬
de faciendo & orationib indesinen¬
ter instandoͥ & hȩc faciendo indo¬

Expanded text:
is et fidelibus eius impertit. post hanc autem uitam merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Quamdiu ergo peregrinantes a domino per fidem ambulamus, non per speciem — unde dictum est: iustus ex fide uiuit — haec est nostra in ipsa peregrinatione iustierfectionem plenitudinemque iustitiae, ubi in specie decoris eius iam plena et perfecta caritas erit, nunc ipsius cursus rectitudine et perfectione tendamus, castigando corpus nostrum et seruituti subiciendo et elemosynas in dandis beneficiis et dimittendis quae in nos sunt commissa peccatis hilariter ex corde faciendo et orationibus indesinenter instando, et haec faciendo in do
Abbreviated transcription (Latin):
datus ẽ nob̃. Nec aliam ob eau¬
sam seript᷑a cõmemorat ñ eẽ gra¬
uia p̾cepta diuinaͥ nͥut anima
q̃ illa grauia sentit intelligat
se ñdum accepisse uires. quib ta¬
lia sint p̃cepta dñi qualia cõm̃¬
dant᷑. leuia scilicet atq suauia
& oret gemitu uoluntatis: ut
impetret donũ facilitatis. Qui
eñi dicit. fiat eor meũ immacła¬
tum. &. itinera mea dirige se
cepta di faciat. Quȩ ut fierent
nee iuberet᷑ si nchil ibi nr̃a uo¬
luntas agͥet: nec oraret᷑ sisola
sufficeret. Comm̃dant᷑ gͦ ñ esse gra¬
uia: ut eui grauia st̃ intelligat
se ñdũ accepisse donũ quo gra

Expanded text:
datus est nobis. nec aliam ob causam scriptura commemorat non esse grauia praecepta diuina, nisi ut anima quae illa grauia sentit intellegat nondum se accepisse uires, quibus talia sint praecepta domini qualia commendantur, leuia scilicet atque suauia, et oret gemitu uoluntatis, ut impetret donum facilitatis. qui enim dicit: fiat cor meum inmaculatum, et: itinera mea dirige secaecepta dei faciat, quae ut fierent, nec iuberetur, si nihil ibi nostra uoluntas ageret, nec oraretur, si sola sufficeret. commendantur ergo non esse grauia, ut cui grauia sunt intellegat nondum se accepisse donum, quo gra
Abbreviated transcription (Latin):
bis ẽẽ debere conflictum : qr ñ
ẽ ausus dieere hominẽ esse sine
pecẽo. uel aliquẽ uel seipsũ: s
tm̃modo esse posse respondet: qđ
nos ñ negamꝰ. Quando aut̃ pos¬
sit & ꝑ quẽ possit: hoc querit᷑.
Si enĩ modo est: ñ om̃i animȩ fide¬
li positȩ in corpore mortis huiꝰ o¬
randũ est & dicendũ. dimitte no¬
bis debita nr̃a: eũ iam in sc̃o ba¬
ptismo uniu̾sa fuerint dimissa pre¬
terita. Quisqͥs aut̃ membris fideli¬
bus. xꝑi hoc ñ esse orandũ ꝑsuade¬
re conat᷑: nichil aliud quã se ipsũ
xꝑianũ ñ esse ꝓfitet᷑. Porro si ꝑse
ip̃sum potest homo ẽe sine peccato:
ergo xꝑc gratis mortuus ẽ. Non

Expanded text:
bis esse debere conflictum, quia non bis esse debere conflictum, quia non est ausus dicere esse hominem sine peccato, vel aliquem, vel seipsum, sed tantummodo esse posse respondit; quod nos negamus. quando autem possit et per quem possit, hoc quaeritur. si enim modo est, non omni animae fideli positae in corpore mortis huius orandum est et dicendum: dimitte nobis debita nostra, cum iam in sancto baptismo uniuersa fuerint dimissa praeterita. quisquis autem membris fidelibus Christi hoc non esse orandum persuadere conatur, nihil aliud quam se ipsum christianum non esse profitetur. porro si per se ipsum potest homo esse sine peccato, ergo Christus gratis mortuus est. non
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas hoc facit: si aut̃ ñ potest.
p̃terita uoluntas hoc fecit. Ꝙ tam̃
uitari potestͥ ñ qñ uoluntas su¬
ꝑba laudat᷑: s qñ humilis adiu¬
uiat᷑. Post hȩc ille qui ista conseri¬
psit introducit ꝑsonã suã quasi
cũ altero disputantẽ : & facit se
int̾rogari: & quasi ab int̾rogan¬
te sibi dici. Da mͥ hominẽ sine pec¬
çato. & respondet. Do tibi qui
ẽe possit. Et rursus ab interro¬
gante dr ei. Quis ẽ: & respon¬
det. Ipse tu. Qđ si responderis
inquit ego esse ñ possum: respon¬
dendum ẽ. Curus culpa ẽ: Qđ¬
si dixeris mea : dicendum ẽ. &
quomͦ tua ẽ siesse ñ potes: Ite¬
rum facit se interrogari: & dici
sibi. Tu ipse sine peccato es. qui di¬
eis hominẽ sine peccato ẽẽ posse
& respondet. Qd ñ sum sine pecc̃o eu¬
ius culpa ẽ: Qđ si dixeris inqͥt
tua ẽ: respondendũ ẽ. Quomͦ¬
mea: si esse ñ possum: Nos re¬
spondemꝰ nullũ cũ eis de his uer¬

Expanded text:
uoluntas hoc facit, si autem non potest, uoluntas hoc facit, si autem non potest, praeterita uoluntas hoc fecit; et tamen uitari potest, non quando uoluntas superba laudatur, sed quando humilis adiuuatur. Post haec ille qui ista conscripsit introducit personam suam quasi cum altero disputantem et facit se interrogari et quasi ab interrogante sibi dici: \'das mihi hominem sine peccato?\' et respondet: \'do tibi qui esse possit\'. et rursus ab interrogante dicitur ei: quis est?\' et respondet: ipse tu. quodsi dixeris\', inquit, \'ego esse non possum, respondendum est: cuius culpa est? quodsi dixerit: mea, dicendum est: et quomodo tua est, si esse non potes?\' iterum facit se interrogari et dici sibi: \'tu ipse sine peccato es, qui dicis hominem sine peccato esse posse?\' et respondet: \'quod non sum sine peccato, cuius culpa est? quodsi dixerit\', inquit, \'tua est, respondendum est: quommea, si esse non possum? Nos respondemus nullum cum eis de his ver
Abbreviated transcription (Latin):
get peccati cupiditatem: nͥ diffun¬
dat sꝑs caritatẽ: q̃ plena & ꝑfecta tẽ
erit cũ uidebimꝰ facie ad faciẽ. Et
hoc inquit dicendũ ẽ. Certe uistus ẽ¬
d̾s. Negari enĩ ñ potest. Imputat
autẽ d̾s homini om̃e peecatũ. & hoc
quoq confitendũ puto: qr neq pecca¬
tum ẽ quieqͥd ñ imputabit᷑ in pecca¬
tũ. Et si ẽ aliqđ peccatũ qđ uitari
ñ possit: quomodo iustus d̾s dr si
imputare euiquã eredit᷑ qđ uitari
ñ possit: Respondemꝰ ĩa olun contra
suꝑbos ẽẽ clamatũ. Beatus cui ñ un¬
putabit dñs peccatũ. Non enĩ impu¬
tat his qui fidelit̾ ei dicunt. dimitte
nobis debita nr̃a sicut & nos dimitti¬
mus debitorib nr̃is. & iuste ñ impu¬
tat: qr iustũ ẽ qđ ait. In qua m̃su¬
ra m̃sifueritis: in eade remetiet᷑ uo¬
bis. Peccatũ est aut̃e eũ uel ñ ẽ ea¬
ritas q̃ esse debet. uł minor ẽ quam
debet: siue hoc uitari uoluntate pos¬
sit siue ñ possit ͥ qr si potest p̃sens

Expanded text:
tem, nisi diffundat spiritus caritatem, quae plena et perfecta tunc erit, cum uidebimus facie ad faciem. XV. "Et hoc" inquit "dicendum est: certe iustus deus. negari enim non potest. imputat autem deus homini omne peccatum. de hoc quoque confitendum puto, quia neque peccatum est quidquid non imputabitur in peccatum, et si est aliquod, peccatum, quod uitari non possit, quomodo iustus deus dicitur, si imputare cuiquam creditur quod uitari non possit?" Respondemus iam olim contra superbos esse clamatum: beatus cui non imputabit dominus peccatum. non enim imputat his qui fideliter ei dicunt: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. et iuste non imputat, quia iustum est quod ait: in qua mensura mensi fueritis, in eadem remetietur uobis. peccatum est autem, cum uel non est caritas quae esse debet uel minor est quam debet, siue hoc uitari uoluntate possit siue non possit; quia si potest, praesens
Abbreviated transcription (Latin):
dimitte nob̃ debita nr̃a sicut & nos
dimittimꝰ debitorib nr̃is: si tñ qđ
dicimꝰ faciamꝰ: ut uł ipsi etiã diligan¬
tur inimici: uel si quisquã adhuc
penitenti tñ qđ in eũ quisq pecca¬
uit & ueniã petenti ex intimo cor¬
dis ignoscat: si uult ut eiꝰ orõnem
pater celestis exaudiat. In quaora¬
tione si contentiosi ẽẽ nolimꝰ satis no¬
bis ꝓpositũ specłm ẽ : ubi inspiciat᷑
uita iustoꝵ qͥ ex fide uiuunt & ꝑfe¬
cte eurrunt quãius sine pecc̃o ñ sint.
unde dieunt dimitte nob̃: qr ñdum
quo eurrit᷑ ꝑuenert. Hinc dicit
fectus sim: fr̃s ego me ñ arbitror
apprehendisse. Unũ autẽ. que ritͦ
oblitꝰ in ea q̃ ante st̃ extentus. scd̾m
intentionẽ sequor ad palmã suꝑ
ne uocationis d̃i in xꝑo ir̃ĩu. Qt¬
qͦt ergo ꝑfecti sumꝰ hoc sapiamꝰ: id
est qͦtquot ꝑfecte currimꝰ hoc sa¬
piamꝰ qđ nondũ ꝑfecti sumꝰ: ut il¬
lic ꝑficiam᷑ quo ꝑfecte adhuc eur¬
rimꝰ: ut cũ uenerit qđ ꝑfectũ est

Expanded text:
 debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Si tamen quod dicimus, faciamus, ut vel ipsi etiam diligantur inimici: vel si quisquam adhuc poenitenti tamen quod in eum quisque peccavit, et veniam petenti, ex intimo cordis ignoscat, si vult ut ejus orationem Pater coelestis exaudiat. 19. In qua oratione, si contentiosi esse nolumus, satis nobis propositum speculum est, ubi inspiciatur vita justorum, qui ex fide vivunt, et perfecte currunt, quamvis sine peccato non sint. Unde dicunt, Dimitte nobis; quia nondum quo curritur pervenerunt. Hinc dicit aut jam perfectus sim: fratres, ego me non arbitror apprehendisse; unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam ernae uocationis dei in Christo Iesu. quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus; id est: quotquot perfecte currimus, hoc sapiamus, quod nondum perfecti sumus, ut illic perficiamur, quo perfecte adhuc currimus, ut cum uenerit quod perfectum est,
Abbreviated transcription (Latin):
setis aliqñ alienati & inimici sensu
eiꝰ in oꝑib malis: nẽ aut̃ reconcilia¬
tin corpore carnis eiꝰ ꝑ morte eius:
exhibete uos scõs & immacłatos & ir-¬
reprehensibiles. Itẽ adephesios. Ut
ex hib̾et ipse sibi głosam eccłam non
hñtem macłam aut rugam aut ali¬
qͥd huiꝰ modi : ut sit sc̃ã & immacu¬
lata. Item ad corinthios pͥma. So¬
brii estote & iusti: & nolite peccare.
ten inepła sc̃i petri. Propter qđ suc¬
cincti lumbos m̃tis ur̃e. sobrii ꝑfecte
sꝑate in eã que offert᷑ uobis gr̃am.
quasi filii obedientiȩ: ñ configurati
priorib ignorantie ur̃e errorib:¬

Expanded text:
 alienati et inimici sensus eius in operibus malis, nunc autem reconciliati in corpore carnis eius per mortem eius, exhibete uos sanctos et inmaculatos et inreprehensibiles; item ad Ephesios: ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid huius modi, ut sit sancta et inmaculata; item ad Corinthios prima: sobrii estote et iusti et nolite peccare; item in epistula sancti Petri: propter quod succincti lumbos mentis uestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur uobis gratiam, quasi filii oboedientiae, non configurati prioribus ignorantiae uestr
Abbreviated transcription (Latin):
runt cõprehendent: ñ sicut in a¬
gone theatrico om̃s quide curr̃t:
s unꝰ accipit palmã. Curramꝰ ere¬
dendo: sꝑando. desiderando.
Curramus corpꝰ castigando & e¬
lemnosinas in bonis dandis malis¬
q ignoscendis hilariter &e ex cor¬
de faciendo: & eurrentiũ uires
ut adiuuent᷑ orando. & sie au¬
diamꝰ precepta ꝑfectionis: ne cur-¬
rere negligamꝰ ad plenitudinem
caritatis. his p̃missis: ea testimo¬
nia q̃ posuit iste eui respondemꝰ
tam quã nos ea ꝓtulerimꝰ. dili¬
genter audiamꝰ. In deut̾ono¬
mio. Tu aut̃ ꝑfectus eris corã
dño o tuo. Item illic. & ñerit
in consũmatus in filiis isrł. Item
saluator in euangłio. Estote ꝑ¬
est. Idem apłs ad coruithios scda.
De ectero fr̃s gaudete. ꝑfecti estote. Itẽ
ad colossenses. Corripientes omñe ho-¬
minẽ & docentes in om̃i sapientia: ut
exhibeamꝰ omnẽ hominẽ ꝑfectum
inxꝑo. Item ad philipenses. Omnia
fac ientes sine murmuratione & hesi¬

Expanded text:
runt, comprehendent; non sicut in agone theatrico omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam: curramus credendo, sperando et desiderando; curramus corpus castigando, et eleemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis hilariter ex corde faciendo, et currentium vires ut adjuventur orando; et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere negligamus ad plenitudinem charitatis. His praemissis, ea testimonia quae posuit iste cui respondemus tanquam nos ea protulerimus, diligenter audiamus in Deuteronomio: Tu autedomino deo tuo; item illic: et non erit inconsummatus in filiis Israhel. item saluator in euangelio: estote pest; item apostolus ad Corinthios secunda: de cetero, fratres, gaudete, perfecti estote; item ad Colossenses: corripientes omnem hominem et docentes in omni sapientia, ut exhibeamus omnem hominem perfectum in Christo; item ad Philippenses: omnia facite sine murmuratione et haesi
Abbreviated transcription (Latin):
implebit᷑ contentione mortis ab¬
sũpta ÷ & caritate q̃ credendo & sꝑ¬
ando nutrit᷑ uidendo & optinen¬
do ꝑfecta. Deinceps instituit di-¬
uinis destimoniis agere qđ inten¬
dit: qđ quale sit diligentiꝰ aduer¬
tamꝰ. Testimonia inquit quib ꝓ¬
bat᷑ preceptũ esse homini ut absq
peccato sit. Ad hoc respondemus.
Non utrũ preceptũ sit querit᷑ qͥ
ualde manifestum ẽ: s hoc ipsũ
qđ preceptũ esse constat utrũ in
corpore mortis huiꝰ possit imple-¬
ri ÷ ubi earo coneupiseit aduer¬
ut ñ ea q̃ uolumꝰ faciamꝰ. De quo
corpore mortis huiꝰ ñ om̃is liberat᷑
qui finit hanc uitã. s qui in hac
uita suserꝑit gr̃ãm : & ne in uanũ
suscipiat bonis oꝑib egerit.
Aliud est enĩ exire de hoc cor¬
pore. qđ om̃s homines dies ui¬
te huiꝰ ultimus cogit: aliud ẽ li¬
berari de corpore mortis huiꝰ: qđ¬

Expanded text:
implebitur contentione mortis absumpta et caritate quae credendo et sperando nutritur uidendo et obtinendo perfecta. Deinceps instituit diuinis testimoniis agere quod intendit. quod quale sit, diligentius aduertamus. \'testimonia\', inquit, \'quibus probatur praeceptum esse homini ut absque peccato sit. ad hoc respondemus: non utrum praeceptum sit quaeritur, quod ualde manifestum est; sed hoc ipsum, quod praeceptum esse constat, utrum in corpore mortis huius possit impleri, ubi caro concupiscit aduerut non ea quae uolumus faciamus. de quo corpore mortis huius non omnis liberatur qui finit hanc uitam, sed qui in hac uita susceperit gratiam et ne in uanum suscipiat bonis operibus egerit. aliud est enim exire de hoc corpore, quod omnes homines dies uitae huius ultimus cogit, aliud est autem liberari de corpore mortis huius, q
Abbreviated transcription (Latin):
querat & discat uenena uenenis de¬
pelli. Nã si adu̾tit aliq̃n calores fe¬
briũ quibusdã calorib medicinali

Expanded text:
quaerat et discat, uenenis uenena pelli. nam si et aduertit aliquando calores febrium quibusdam caloribus medicinali
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximꝰ pͥmũ pͥncipiũ de ꝓfundo ⁊
silentio. Xp̃m aũ ã patre missũ .i. a ꝓ
fundo. spũiale uł celeste corpꝰ secũ at¬
tulisse: nicħq assũpsisse de uirgine
maria: s ꝑ illam tanꝙͣ ꝑ riuũ aut ꝑ
fistulã sine ulla de illa sũpta carne
tnsisse. Negat etiã resurrectionem
oꝑa turpitudinis. Capłmi xiii.
Itolomeus qͦ discipulꝰ ualentin he¬
resem nouã cond̾e cupiens: quatuor
eonas ⁊ alios iiiͦi. asser̾e̾ maluit. Cap̃ xiuii
Parcus etiã nescius qͥs hesem ꝯdidit.
negans ẽẽ resurrectionẽ carnis: et
xp̃m nõ uere s putatiue passum as¬
seu̾ans. Duo qͦ opinatꝰ est. ex adu̾so
sibi ẽẽ pͥncipia:. quidd̃a tale de eonib

Expanded text:
pium de profundo et silentio. Christum autem a patre missum, id est, a profundo, spirituale vel coeleste corpus secum attulisse: nihilque assumpsisse de virgine Maria, sed per illam tanquam per rivum aut per fistulam sine ulla de illa assumpta carne transisse. Negat etiam resurrectionem opera turpitudinis. XIII. PTOLEMAEUS quoque discipulus Valentini, haeresim novam condere cupiens, quatuor Aeonas et alios quatuor asserere maluit. XIV. MARCUS etiam nescio quis haeresim condidit, negans resurrectionem carnis, et Christum non vere, sed putative passum asseverans. Duo quoque opinatus est ex adverso sibi esse principia, quiddam tale de Aeonib
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃m. ⁊ de utͦq sexu natũ putas¬
se ꝑhibet᷑. s accepisse talẽ aĩam
qua sciret ea que suꝑna essent
atq nũciaret: resurrectionem
corꝑis simul cũ lege abiciebat.
Negabat aũ a d̾o factũ: s a nescio
quib uirtutib mundũ. Sectȩ
ipsius fuisse tͣdit᷑ qued̾a marcel¬
lina quȩ colebat imagines iouis et
pauli. ⁊ hom̾i⁊ pythagorȩ adorando
angłis factũ ẽẽ dicentes. et carne cir
fuisse nec resurrexisse: s resurrectu¬
rum asseu̾antes. Mille qͦ annoᷤ post
resurrectionẽ in t̃reno regno xp̃i.
scd̾m carnales uentͥs ⁊ libidinis uo¬
luptates fut᷑os fabulant᷑. un etiam¬

Expanded text:
t de utroque sexu natum putasse perhibetur, sed accepisse talem animam, qua sciret ea quae superna essent, atque nuntiaret. Resurrectionem corporis simul cum Lege abjiciebat. Negabat a Deo factum, sed a nescio quibus virtutibus mundum. Sectae ipsius fuisse traditur quaedam Marcellina, quae colebat imagines Jesu et Pauli et Homeri et Pythagorae, adorando lis factum esse dicentes, et carne circummodo fuisse, nec resurrexisse, sed resurrecturum asseverantes. Mille quoque annos post resurrectionem in terreno regno Christi, secundum carnales ventris et libidinis voluptates
Abbreviated transcription (Latin):
ymoniani a symone mago: qͥ bap pͥmũ¬
Itiratus a philippo diacono. sicut in
magicis fallaciis deceꝑat multoᷤ.
Docebat aũ detestandam tͣpitu¬
dinẽ indifferent̃ utendi feminis:
nec dm mundũ fecisse dicebat. Nega¬
bat etiam carnis resurrectionẽ
qͣnd̾a helenã: quã sibi sociã scelerũ
fȩcerat. Imagines q ⁊ suã et eiusdẽ
m̾etͥcis discipłis suis p̃bebat adoran¬
das: qs et romȩ tanꝙ̃ dor simulacra
auctoritate publica constituerat.
mago discipło eiꝰ. qͥ mundũ asse¬
rebat nõ a do̾. s ab angłis fẽm sip . iii
Saturniani a quoda satnino. qui
tpitudinẽ symoniacã in syria con¬
firmasse ꝑhibet᷑ qui etiã mundum
solos angłos septẽ p̃ter conscientia
di patͥs fecisse dicebat: caphie nti
Iisilidiana a basilide. qͥ hoc distabat
ã symonianis. qd trecentos sexa¬
guita qͥnꝙ cxlos ẽẽ dicebat : qͦ num̾io
dierũ annꝰ coneludit᷑. Uñ etiã quasi

Expanded text:
MONIANI a Simone mago, qui baptizatus a Philippo diacono, sicut in magicis fallaciis deceperat multos . Docebat autem detestandam turpitudinem indifferenter utendi feminis. Nec Deum fecisse mundum, dicebat. Negabat etiam carnis resurrectionem.quamdam Helenen, quam sibi sociam scelerum fecerat, imaginesque et suam et ejusdem meretricis discipulis suis praebebat adorandas, quas et Romae tanquam deorum simulacra auctoritate publica constituerat. mago, discipulo ejus, qui mundum asserebat non a Deo, sed ab Angelis factum. III. SATURNINIANI a quodam Saturnino, qui turpitudinem Simonianam in Syria confirmasse perhibetur: qui etiam mundum solos angelos septem praeter conscientiam Dei Patris fecisse dicebat. IV. BASILIDIANI a Basilide, qui hoc distabat a Simonianis, quod trecentos sexaginta quinque coelos esse dicebat, quo numero dierum annus includit
Abbreviated transcription (Latin):
de his om̃ib te desid̾are sigẽas. Audi
gͣ ũn cõmonearis: quid petas. Opini¬
mes om̃iũ philosophoꝵ qͥ sectas ua¬
rias condid̾unt usq ad tp̃a sua. neꝙ
enĩ plus pot̾at. sex nõ paruis uolu¬
minib qͥd̾a celsus absoluit: nec redar
loqͥs quantũ rei. nec laudandȩ. nec
uituꝑandȩ. nec affirmandȩ. aut
defendende. s aꝑiende. iudicande¬
q sufficeret: cũ ferme centũ phi¬
dos putauit. qui suos magists sine
ulla dissensiõe secuti sit. Nost᷑ uͦ
ge humanis reb exẽptus. de octogin¬
ta hesib loquens sex libros cõposuit.
om̃a: milla disputatione adu̾sus fal¬
sitatẽ ꝓ u̾itate decertans. Bres sane
sunt q libelli: ⁊ si in unũ lib redi¬
gunt᷑: nec ip̃e erit nr̃is uł alioꝵ o
hid̾a libris longitudine comꝑandꝰ
huiꝰ b̾uitatẽ si fuero in cõmenio¬
randis hesib imitatꝰ. qͥd a me b̾uiꝰ
postulare aut expectare debeas.

Expanded text:
de his omnibus te desiderare significas: audi de his omnibus te desiderare significas: audi ergo unde commonearis quid petas. Opiniones omnium philosophorum, qui sectas varias condiderunt, usque ad tempora sua neque enim plus poterat, sex non parvis voluminibus quidam Celsus absolvit. Nec redargloquii, quantum rei nec laudandae, nec vituperandae, nec affirmandae aut defendendae, sed aperiendae indicandaeque sufficeret; cum ferme centum phidos putavit, qui suos magistros sine ulla dissensione secuti sunt. Noster vge humanis rebus exemptus, de octoginta haeresibus loquens sex libros etiam ipse omnia, nulla disputatione adversus falsitatem pro veritate decertans. Breves sane sunt hi libelli, et si in unum librum redigantur, nec ipse erit nostris vel aliorum quibusdam libris longitudine comparandus. Hujus brevitatem si fuero in commemorandis haeresibus imitatus, quid a me brevius postulare vel exspectare debeas,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntis ⁊ ꝙͣ ingentib uoluminibis
opꝰ sit. ut possint ista dissolui. Uerũ
hoc ego fieri nõ expeto: id enĩ multi¬
plicit᷑ factũ ẽẽ nõ dubito. Et tanꝙͣ
consiliũ subiciens. qͦm possit ⁊ ser¬
uarib̾uitas ⁊ u̾itas pandi: adiungis
nes rogo cuiꝰlibet ħesis poni: ⁊ quid
cont᷑ teneat ȩccła catholica. qͣntũ in¬
structione̾ satis est subdi. Ecce it̾ũ¬
rem mittis in longũ. nõ quia dici
ista b̾uit̃ siue nõ ualent siue nõ de¬
bent: s quia tam multa sunt. ut
qͣmilib b̾uit̾ dicenda multas litt̾aᷤᷤ
flagitent. Cu uͦ ut uelut qͦdã inqͥs
ex om̃ib concepto cõmonitorio si quiꝰ
aliꝙ̃ obiectionẽ. ubiis: pleniꝰ ac plamiꝰ
nosse uoluerit. ad opulenta ⁊ magni¬
Rea uolumina tͣnsmittat᷑. quib a di¬
usis ⁊ p̃ cipue inquis ã beatitudine tua
in hoc ipso constat ẽẽ laboratũ. Sue
eum dicis: unũ quasi cõmonitorurm

Expanded text:
quantis et quam ingentibus uoluminibus quantis et quam ingentibus uoluminibus opus sit, ut possint ista dissolui. uerum hoc ego fieri non exspecto: id enim multipliciter factum esse non dubito. Et tanquam consilium subjiciens, quomodo possit et servari brevitas, et veritas pandi, adjungis nes rogo cujuslibet haeresis poni, et quid contra teneat Ecclesia catholica, quantum instructioni satis est, subdi. Ecce iterum mittis in longum: non quia dici ista breviter sive non valent, sive non debent; sed quia tam multa sunt, ut quamlibet breviter dicenda multas litteras flagitent: tu autem ut velut quodam, inquis, ex omnibus concepto commonitorio, si quis aut convictionem uberius, plenius, ac planius nosse voluerit, ad opulenta et magnifica volumina transmittatur, quibus a diversis, et praecipue, inquis, a Veneratione tua in hoc ipsum constat esse elaboratum. Quae cum dicis, unum quasi commonitorium
Abbreviated transcription (Latin):
ferant. qd cont̾ catholicã eecłam sen¬
serint. sentiant: de fide. de tͥnitate.
de baptismo. de pęnitentia: de hõie
xp̃o. de d̾o xp̃o: de resurrectione:
de nouo ⁊ uet̾i testam̃to. Istas autẽ
inqͥsitiones tuas in ĩmensũ ꝓcedere
cum uid̾es. putasti cuiꝰdam gñali¬
tatis adhibendum ẽẽ compendium
atq dixisti: ⁊ om̃a om̃ino qͥb aͥ u̾ita¬
te dissentiunt. Dem̃ addidisti quȩ
etiã qͥ baptismũ hañt. quȩ ue ñ hãnt.¬
et pꝰ quas baptiret. nec tn rebapti¬
⁊et eccła : qualit̃ suscipia uenientes.
⁊ qͥd singłis lege. auctoritate. atq ra¬
cione respondeat. Hȩc om̃a cũ queriꝰ
ut exponant᷑ ã me. miror luculen¬
tũ ingeniũ tuũ. tot tantaꝵ q rep̃
et sentire u̾itatẽ: ⁊ fastidiũ iamtẽ¬
mendo posc̾e̾ b̾uitatẽ. S uidisti etiã
ip̃e qͥd hoc loco possẽ tus huiꝰ epłe cogi¬
dõ credat meptię: ut nõ aspiciam

Expanded text:
ferant; quid adversus catholicam Ecclesiam senferant; quid adversus catholicam Ecclesiam senserint, sentiant, de fide, de Trinitate, de Baptismo, de poenitentia, de homine Christo, de Deo Christo, de resurrectione, de Novo et Vetere Testamento. Istas autem inquisitiones tuas in immensum procedere cum videres, putasti cujusdam generalitatis adhibendum esse compendium, atque dixisti: Et omnia omnino, quibus a veritate dissentiunt. Deinde addidisti: Quae etiam Baptismum haet post quas baptizet, nec tamen rebaptizet Ecclesia: qualiter suscipiat venientes; et quid singulis lege, auctoritate, atque ratione respondeat. Haec omnia cum quaeris ut exponantur a me, miror luculentum ingenium tuum, tot tantarumque rerum et sitire veritatem, et fastidium jam timendo poscere brevitatem. Sed vidisti etiam ipse quid hoc loco possem tuae hujus epistolae cogido credat ineptiae, ut non insplciam,
Abbreviated transcription (Latin):
Agg̃diar ⁊ faciam
qduult d̾s. hoc enĩ
uelle d̾m confido. si me ad huiꝰ oꝑis
t̾minũ miscdi fauore ꝑdux̾it. ut ꝑ
minist̾iũ lingus mes tanta huius
rei difficultas aut ostendat᷑ tĩnm᷑
postea dixi. nõ me accepisse confiteor: et
utrũ dum hoc ago ut efficiã. dũ peto.
dum quero. dũ pulło. sim fortasse acce¬
pturꝰ ignoro. Scio me tñ nec petituꝵ
nec quesiturũ. nec pulsaturũ. ꝗꝙͣtũ sa¬
tis est: nͥ et hunc effectũ munere diui¬
nȩ iuspirationis acceꝑo. In hoc gͥ oꝑe qͦd
te uehem̃ter urgente in d̾i uoluntate
suscepi. cernis me ut id ꝑagam non
tam crebrescentib ad me tuis petiti
hanc rem fideles socios potueris inue¬
nire orationib adiuuandũ. ꝯd̾ ut fi¬
at has ip̃as pͥmas: laboris mei partes
ꝓ me orare debeatis: quic̃q nosse po¬
tueritis. a me iam fuisse susceptũ. hoc
tam gͣnde negociũ. qd̾ a me desid̾atĩ
impleri. Petis gͦ qd̾ tuȩ indicant lut̾ȩ
qͣs ad me dicdisti cum pͥmũ a me pete̾

Expanded text:
Aggrediar, et faciam quod vult Deus. Hoc enim Deum velle confido, si me ad hujus operis terminum misericordi favore perduxerit, ut per ministerium linguae meae tanta hujus rei difficultas aut ostendatur tantummodo, postea dixi, non me accepisse confiteor; et utrum dum hoc ago, ut efficiam, dum peto, dum quaero, dum pulso, sim fortasse accepturus ignoro: scio me tamen nec petiturum, nec quaesiturum ac pulsaturum quantum sat est, nisi et hunc affectum munere divinae inspirationis accepero. In hoc igitur opere, quod te vehementer urgente in Dei voluntate suscepi, cernis me ut id peragam non tam crebrescentibus ad me tuis petitiohanc rem fideles socios potueris invenire, orationibus adjuvandum. Quod ut fiat, has ipsas primas hujus laboris mei partes, pro me orare debeatis, quicumque nosse potueritis, a me jam fuisse susceptum hoc tam grande negotium, quod a me desideratis impleri. Petis ergo quod tuae indicant litterae, quas ad me dedisti, cum primum a me petere
Abbreviated transcription (Latin):
na multa contexunt. Animarum
sub̾am d̾i dicunt. ẽẽ naturã: earũq
aduentũ in ħ corꝑa ⁊ reditũ add̾m:
eisde suis fabuł longissimis ⁊ stultiᷤᷤ¬
simis sed̾m suos errores inserunt
et eos qui eis credunt. faciunt nõ
multa ut putant scientia p̃polle̾:
s multa ut ita dicã fabulositate
crate: qui docebat om̃em t᷑pem
uentionẽ pecc̃i: nec alit̾ euadi atq
tͣnsiri pͥncipatꝰ et potestates qͥb

Expanded text:
na multa contexunt. Animarum na multa contexunt. Animarum substantiam, Dei dicunt esse naturam, earumque adventum in haec corpora et reditum ad Deum iisdem suis fabulis longissimis et stultissimis secundum suos errores inserunt: et illos qui eis credunt faciunt, non multa, ut putant, scientia praepollere, sed multa, ut ita dicam, fabulositate crate, qui docebat omnem turpem ventionem peccati: nec aliter evadi atque transiri princip
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ parant : ⁊ alios ritꝰ gentiliũ suꝑsti¬
tionũ nõ au̾sant᷑. Narrant etiam¬
⁊ queda fabulosa de mundo: nescio que
barbara pͥncipũ nomina miscentes
disputationib quib terreant audi¬
Ttores: quȩ prudentib risum potius¬
E faciunt ꝙͣ timorẽ. Intelligunt᷑ autẽ
Setiã isti nõ d̾o tͥbuere creaturam s
qͥbd̾a potestatib: quas murabili us
fingunt uanitate uł credunt.
ꝑꝑ excellentiã scientiȩ. sie se appel¬
latos ẽẽ uł appellari debuisse głan¬
tur. cũ sunt suꝑiorib om̃ib uanioaᷤ
atq tͣpiores Deniq cũ ab aliis aes¬
ab aliis ꝑ diu̾sas t̾rarũ partes alit̾
atq alit᷑ numneupent᷑. ñ nulli etiam
itis exortos putant: aliqͥ a carpocra¬
te de quo pꝰ loquem᷑. Tradunt autẽ
dognnata fabulosissimis plena fig¬
mentis. Etiã ipsi pͥncipũ uł angłoꝵ
nonũb t̾ribilib infirmas animaᷤᷤ
capuit: et de d̾o rerũq natura.
fabulosa. ⁊ a sanitate u̾itatis alie¬

Expanded text:
parant: et alios ritus gentilium superstitionum non aversantur. Narrant etiam quaedam fabulosa de mundo, nescio quae barbara principum nomina miscentes disputationibus suis, quibus terreant auditores; quae prudentibus risum potius faciunt, quam timorem. Intelliguntur autem etiam isti non Deo tribuere creaturam, sed quibusdam potestacredunt. r excellentiam scientiae sic se appellatos esse, vel appellari debuisse gloriantur: cum sint superioribus omnibus vaniores atque turpiores. Denique cum ab aliis atque aliis per diversas terrarum partes aliter atque aliter nuncupentur, nonnulli eos itis exortos putant: aliqui a Carpocrate, de quo post loquemur. Tradunt autem dogmata fabulosissimis plena figmentis: etiam ipsi principum vel angelorum nominibus terribilibus infirmas animas capiunt; et de Deo rerumque natura, fabulosa et a sanitate veritatis alie
Abbreviated transcription (Latin):
ħesis una sit. ponat. Aliqͥd tñ int̾ẽe
sig̃cans: ꝙͣuis ⁊ in conseq̃ntib loqͣt᷑
de ilł ponens et eos sub nũo suo. Eu¬
sebius uͦ elcheseitaꝵ sectam cõme¬
morans. fidem in ꝑsecutiõe dieit ne¬
gand̾a docuisse: et in corde seruanda
Ialentiniani a ualentino Capłm xi.¬
qui de nat᷑a rerũ multa fabulosa con¬
titisse: quoꝵ pͥncipiũ ẽẽ ⁊ ꝓfundũ et
silentiũ. Qd̾ ꝓfundũ etiã patrẽ appel¬
lat: ex quib duob uelut ex coniugio
ꝓcessisse ꝑhib intelłem et u̾itatẽ. et
et ꝓtulisse in honorẽ patͥs eonas octo.
de intellectu aũ ⁊ u̾itate ꝓcessisse uer¬
bũ ⁊ uitã.⁊ ꝓtulisse eonas .x. Porro de
u̾bo ⁊ uita ꝓcessisse hoĩem et ęccłiam.

Expanded text:
sis, ponat, aliquid tamen interesse significans: quamvis et in consequentibus loquatur de illis, ponens eos sub numero suo. Eusebius vero Elcesaitarum sectam commemorans, fidem in persecutione dicit negandam docuisse, et in corde servandam . XI. VALENTINIANI a Valentino, qui de natura rerum multa fabulosa constitisse, quorum principium esse profundum et silentium, quod profundum etiam patrem appellat. Ex quibus duobus velut ex conjugio processisse perhibet intellectum et veritatem, et protulisse in honorem patris Aeonas octo. De intellectu autem et veritate processisse verbum et vitam, et protulisse Aeonas decem. Porro de verbo et vita processisse
Abbreviated transcription (Latin):
xXUIII Theodotians¬
E ardesaniste
N oetiani¬
.U alesii
Catharoe siue Nouicianlx
Angelici.
A li oroͥgeniani.
Macedomiant
Netiani

Expanded text:
psaei. TheodotianBardesanistae. Noetiani. Valesii. Cathari, sive Novatiani. Angelici. Alii Origeniani. Macedoniani. Aetiani
Abbreviated transcription (Latin):
et ũn recte possit. quec̃q in notue¬
rit iudicari. Nõ enĩ om̃is error he¬
resis est: qͣmuis om̃is ħesis que in ui¬
cio ponit᷑. ñ errore aliquo hesis esse
uõ possit. Nud enĩ faciat ħecicum:
regłari quad̾a diffinitiõe cõprehen¬
atq ad id qd̾ intendo ꝑdueerit
disputationẽ meã. ¶d aũ ꝓsit ipsa
inqͥsicio etiãsi nõ potuerimꝰ com¬
p̃hend̾e quomͦ sit definiend̾ hetic
suo loco uidendũ atq dicendũ ẽ.
qͥam si hoc comphendi potuerit
qͥs nõ uideat utilitas qͣnta sit
grunt gͦ pͥmȩ partes oꝑis hiuiꝰ

Expanded text:
tuerit, judicari. Non enim omnis error haeresis est; quamvis omnis haeresis, quae in vitio ponitur, nisi errore aliquo haeresis esse non possit. Quid ergo faciat haereticum, regulari quadam definitione comprehenatque ad id quod intendo, perduxerit disputationem meam. Quid autem prosit ipsa inquisitio, etiamsi non potuerimus comprehendere quomodo sit definiendus haereticus, suo loco videndum atque dicendum est: nam si hoc comprehendi potuerit, quis non videat utilitas quanta sit? Erunt ergo primae partes operis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo fr̃i ⁊ condiacono qd̾uusdo
scribendi offerret᷑ occasio ꝑ fusalen¬
sen p̃sbit̾um. quẽ cõmo̾do caritati
tue. recensui epłani tuã. in qͣ petis
ut de hesib que oriri potuerunt
ex qͦ dñi in carne annunciari cȩ
pit aduentꝰ aliqͥd scrib̾em. Foc aũ
buiꝰ. S ne hoc quid̾ potui talib cu¬
ris suꝑuenientib impedit᷑. ã quib
om̃ino dissimulare nõ possem. Nam
me ab eo qd̾ habebam in manibus.
au̾terunt. Hoc aũ est uͥ respondeo
accepiss fr̾ alipius. ñdũ oñis descͥpse¬
rat: cũ oblatã occasionẽ noluit pre¬
alios tres cito ẽẽ missurũ. ⁊ multũ
iuistans ne respond̾e differrem.
Cuiꝰ instantia coactꝰ sum remisius

Expanded text:
ssimo, fratri et condiacono QUODVULTDEO, scribendi offerretur occasio per Fussalensem presbyterum, quem commendo Charitati tuae, recensui epistolam tuam, in qua petis, ut de haeresibus, quae oriri potuerunt ex quo Dpit aduentus, aliquid scriberem. hoc autem breuius. sed ne hoc quidem potui talibus curis superuenientibus impeditus, a quibus omnino dissimulare non possem; nam me et ab eo, quod habebam in manibus. auerterunt. Hoc autem est, ubi respondeo accepisset frater Alypius, nondum omnes descripserat, cum oblatam occasionem noluit praealios tres cito se esse missurum, et multum instans ne responde redifferrem. Cujus instantia coactus sum remissius
Abbreviated transcription (Latin):
insinuaui sc̃itati tuȩ. ut qͣntũ tͥ desi¬
d̾iũ est sumendi qd̾ poscis: tanto fla¬
gͣntiꝰ a dño mͥ poscas adiutoriũ. qͥ ser¬
uiã laudabͥli studio tuo. atq utilita¬
ti eoꝵ qͥb id existimas ꝓfuturũ. dñe
sincerit᷑ dilectissime fr̾. Cõmendo itũ
ꝑlatorẽ ⁊ negociũ ꝑꝑ qd̾ eõ ꝑrexit.
Euni cognoueris ap̃ quẽ agendum
sit. peto ne pigeat adiuuare. Nõ n
possumꝰ necessitates homuiũ eiꝰmõi
deser̾e̾. qui nr̃t nõ coloni.s qdͭ mauis

Expanded text:
insinuo sanctitati tuae, ut, quantum tibi desiinsinuo sanctitati tuae, ut, quantum tibi desidenum est sumendi, quod poscis, tanto flagrantius a domino mihi poscas adiutorium, quo seruiam laudabili studio tuo atque utilitati eorum, quibus id existimas profuturum, domine sinceriter dilectissime frater. commeudo iterum perlatorcum cognoueris. apud quem agendum sit, peto, ne pigeat adiuuare; non enim possumus necessitates hominum eius modi deserere. qui nostri non coloni sed, quod maius
Abbreviated transcription (Latin):
cupationib hinc atq hinç uenire
nõ desistentib parceret᷑. Agebam
u̾rem phimũ necessariã elam retͣcłabã
opuscula mea ⁊ siqͥd in eis me offend̾et
uł alios posset offende̾. partim rep̃hen¬
dendo. partim defendendo. qd̾ legi po¬
set. qd̾ deberet oꝑabar: ẽt duo iã uolu¬
mina absolu̾am. retͣctatis onũb libs
meis quoꝵ niunerũ nesciebã. eosꝙ¬
ducentos xxx ⁊ duos ẽẽ cognoui. Re¬
stabant epłẽ : deinde tͣctat᷑ poplares
qͦs geo omelias uocant. ⁊ płimas iam
epłaꝵ legebam. s adhuc nicħ inde di¬
ctauerã. eũ me etiã isti iuliani libri
occupare ceꝑunt.quoꝵ nẽ quarto
responde iani cȩpi. Quando gͦ id ex¬
plicuero. qͥnto ꝙ respond̾o: si tre nõ
suꝑuen̾int. dispono si dñs uoluerit
et qd̾ poscis inciꝑe: simul agens ut̃is
⁊ hoc scił. ⁊ illud de retͣctatione opis¬
culoꝵ meoꝵ: nocturnis ⁊ diurnis tẽ¬
porib in singła distributis. Foc ideo

Expanded text:
nire non desistentibus parceretur. agebam uero rem plurimum necessariam; nam retractabam opuscula mea et. si quid in eis me offenderet uel alios posset offendere, partim reprehendendo partim defendendo, quod legi posset et deberet, operabar. et duo iam uolumina absolueram retractatis omnibus libris meis, quorum numerum nesciebam eosque CCXXX et duos esse cognoui: restabant epistulae, deinde tractatus populares, quas Graeci homilias uocant. et plurimas iam epistularum legeram, sed adhuc nihil inde dictaueram. cum me etiam isti Iuliani libii occupare coeperunt, quorum nunc quarto respondere iam coepi. quando ergo id explicauero quintoque respondero, si tres non superuenerint, dispono, si dominus uoluerit, et, quod poscis, incipere simul agens utrumque et hoc scilicet et illud de retractatione opusculorum meorum nocturnis et diurnis temporibus in singula distributis. Hoc ideo
Abbreviated transcription (Latin):
hec se posse si potuerit & in quan¬
tũ potuerit pietate magis oratio¬
nũ quã oratorũ facultate ñ dubi¬
tet: ut orando ꝓ se ac ꝓ illis quos
est allocuturus sit orator antequã
dictor. Ipsa hora iã ut dicat acce

Expanded text:
haec se posse, si potuerit, et in quanhaec se posse, si potuerit, et in quantum potuerit, pietate magis orationum, quam oratorum facultate non dubitet; ut orando pro se, ac pro illis quos est allocuturus, sit orator antequam dictor. Ipsa hora jam ut dicat acce
Abbreviated transcription (Latin):
redundantia reuocauerit. et
ad eloquentiã grauiorem mode¬
stioremq restrinxerit: qualis
in eiꝰ consequentib litteris secure
amat᷑: religiose appetit᷑: s diffi¬
cillume implet᷑. Ait gͦ quodã loco.
Petamꝰ hanc sedem: Dant secessũ
uicina secreta. Ubi dũ erratici
palmitũ lapsus. pendulis nexib
ꝑ arundines bauilas repunt:ui¬
Team porticũ frondea tecta fece¬
runt. Non dicunt᷑ ista nisi mira¬
bilit̾ affluentissima fecundita¬
te facundie: s ꝓfusione nimia.
grauitati displicent. Qui uͦ hec
amant: ꝓfecto eos qui non ita di¬
cunt s castigatiꝰ eloquunt᷑. non
posse ita eloqui existimant. ñ iu¬
dicio ista uitare. Qua ꝓpt̾ iste
uir sc̃s & posse se ostendit sic ddice¬
re. quia dixit alicubi: & nolle.
qm postmodũ nusquã agit. Itaq¬
nr̃ iste eloquens cũ uista & scã
et bona cdlicit. neq enĩ alia debet
dicere ⁊ agit gͦ quantũ potest
cũ ista dicit: ut intelligent̾. ut
libent̾. ut obedient̾ audiat᷑. Et

Expanded text:
redundantia revocaverit, et ad eloquentiam graviorem modestioremque restrinxerit; qualis in ejus consequentibus litteris secure amatur, religiose appetitur, sed difficillime impletur. Ait ergo quodam loco: Petamus hanc sedem: dant secessum vicina secreta; ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines bajulas repunt, viteam porticum frondea tecta fecerunt . Non dicuntur ista nisi mirabiliter affluentissima fecunditate facundiae, sed profusione nimia gravitati displicent. Qui vero haec amant, profecto eos qui non ita dicunt, sed castigatius eloquuntur, non posse ita eloqui existimant, non judicio ista devitare. Quapropter iste vir sanctus et posse se ostendit sic dicere, quia dixit alicubi, et nolle, quoniam postmodum nusquam. CAr iste eloquens, cum et justa et sancta et bona dicit, neque enim alia debet dicere; agit ergo quantum potest cum ista dicit, ut intelligenter, ut libenter, ut obedienter audiatur: et
Abbreviated transcription (Latin):
ddienum. & ille qui ñ eredit iam iudicatꝰ
est. libi sunt quos uidicat᷑us ẽ ind̾ie iu¬
ddioii : Non intelligunt sic loqui serip¬
turas. ut p̃teritũ dempꝰ ꝓ fut᷑o tẽpore
insinuent. sicut supra diximꝰ qđ apłs
dixit de nobis. qđ simul nos sedere fecit
ctum sit. sicut & ipse dñs discipłis suis
dixit. Omĩa quȩ audiui a patre meo
nota feci uobis. de paulo post cdieit. Mul¬
ta habeo uobis dicere: s non potestis por¬
tare modo. Quomodo ergo dixerat.oĩa
rus erat qͥuass iam fecisset locutus est
Sic gͦ eum audiamꝰ qui eredit in xꝑm ñ ue-¬
niet in uidicũ: intelligamꝰ qr. ñ ueniet ad
damnationẽ. Bieit᷑ eñi iudiciũ ꝓdamnati¬
one : sicut dicit apłs. Qui ñ manducat
mandueante ñ iudicet : id ÷ ñ de illo ma¬
le existimet.& dñs dicit. Nolie iudiea¬
re: ne iudiect᷑ de uobis. Non eñi tollit
nobis intelligentiam iudicandi eũ ꝓpħa
eate filii hominũ. & ipse dñs dicat. nolite

Expanded text:
dicium, et ille, qui non credit, iam iudicatus dicium, et ille, qui non credit, iam iudicatus est, ubi sunt, quos iudicaturus est in die iudicii? non intellegunt sic loqui scripturas, ut praeteritum tempus pro futuro tempore insinuent: sicut supra diximus, quod apostolus dixit de nobis, quod simul nos sedere fecit ctum sit. sicut et ipse dominus discipulis dixit: omnia, quae audiui a patre meo, nota uobis feci, et paulo post dicit: multa habeo uobis dicere; sed non potestis illa portare modo. quomodo ergo dixerat: omnirus erat, quasi iam fecisset, locutus est? sic ergo cum audimus: qui credit in Christum, non ueniet in iudicium, intellegamus, quia non ueniet ad damnationem. dicitur enim iudicium pro damnatione, sicut dicit apostolus: qui non manducat, manducantem non iudicet, id est, non de illo mala existimet. et dominus dicit: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. non enim tollit nobis intellegentiam iudicandi, cum et pcate, filii hominum, et ipse dominus dicat: nolite
Abbreviated transcription (Latin):
dieunt. Ualde aut̃ bona st̃ p̃ce¬
pta: si legitime his utam. Eo qͥp¬
pe ipso quo firmissime creditur
dm̃ iustum & bonũ impossibile
ñ potuisse p̃ciꝑe: hinc admonem᷑
& infacilib ꝗd agamꝰ: & in diffi¬
cilib qͥd petamꝰ. Omĩa qͥppe fuint
facilia caritati: eui uni. xꝑi sarci¬
na leuis ẽ: aut ea una est sarcina
ipsa q̃ leuis ẽ. Sed̾m hocdictũ ẽ.
& p̃cepta eiꝰ grauia ñ st̾: ut eui
grauia st̾ eonsideret ñ potuisse di¬
uinitus dici grauia ñ st̃: nisi qr po¬
test esse cordis affectus eui grauia

Expanded text:
i. Valde autem bona sunt praecepta, si legitime his utamur . Eo quippe ipso quo firmissime creditur, Deum justum et bonum impossibilia non potuisse praecipere; hinc admonemur, et in facilibus quid agamus, et in difficilibus quid petamus. Omnia quippe fiunt facilia charitati: cui uni Christi sarcina levis est , aut ea una est sarcina ipsa quae levis est. Secundum hoc dictum est, et praecepta eius grauia non sunt, ut cui grauia sunt, consideret non potuisse diuinitus dici: grauia non sunt, nisi quia potest esse cordis affectus cui grauia
Abbreviated transcription (Latin):
ment̃q artari: ⁊ u̾e mͥ tunc nõ
placebat quoniã ñdum exꝑtus
erã uł quantũ mali eoꝵ auderet
impunitas. uł quantũ eis in me¬
lius mutandis conferre possit
diligentia discipline. Noc opꝰ
laudant iustũ et bonũ: atq in
eũ excitant humanũ intellectũ
& affectũ. Interĩ qd̾ ad me atti¬
net hoc in me egerunt cum scͥ¬
berent᷑. ⁊ agunt cũ legunt᷑: qͥd
de ilł alii sentiant ipsi uiderint.
de me scͥpti sunt : in tͥb eet̾is de
scͥpturis scĩs: ab eo qd scͥptũ est
in pͥncipio fec̃ d̾s celum ⁊ t̾ram.
usq ad sabbati requiẽ. In quar¬
to libro cum de amiei morte
anum mei miseriã confiterer
dicens qd̃ aĩa nr̃a una qͦdãmodo
fecta fuerat ex duab: ⁊ ideo ingͥ
forte mori metubã. ne totꝰ ille
moreret᷑. quẽ multũ amauerã:
quȩ mͥ qͣsi declamatio leuis quã
guis confessio uid̾r: qͣmuis ut cũ¬
q temꝑata sit hȩc ineptia in eo

Expanded text:
menter artari. et uere mihi tunc non menter artari. et uere mihi tunc non placebat, quoniam nondum expertus eram, uel quantum mali eorum auderet inpunitas uel quantum eis in melius mutandis conferre posset diligentia disciplinae. Hoc opulaudant iustum et bonum atque in eum excitant humanum intellectum et affectum; interim, quod ad me adtinet, hoc in me egerunt, cum scriberentur, et agunt, cum leguntur. quid de illis alii sentiant, ipsi uiderint; de me scripti sunt, in tribus ceteris de scripturis sanctis ab eo, quod scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram, usque ad sabbati requiem.. In quarto libro, cum de amici morte animi mei miseriam confiterer dicens, quod anima nostra una quodam modo facta fuerat ex duabus: et ideo, inquam, forte mori metuebam, ne totus ille moreretur, quem multum amaueram; quae mihi quasi declamatio lenis quam grauis confessio uidetur, quamuis utcumque temperata sit haec ineptia in eo,