comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. dinauit iudas iuros ut pugna¬
rent adu̾sũs eos qui erant in
arce: donec sancta emundarẽt
Per arcem possumꝰ accipere mẽ¬
cis rationem quam totiens alieingene
ꝑ ossident quotiens uitia menti dominãt᷑
ut eam a iurtutibus alienent. Nir mu
est cñ qd̾ silii isrł ihrłm obtinent. aliem¬
gene uero dñantur in arce. et in eadem
dum soluet dubitaret forsitan aliquis
qualicer hoc sieri posset. Uideo inquit
apłs aliam legem in membris meis re¬
ꝑugnantem legi mencis mee. et captiu¬
atem me in lege pcã. Ecce alia lex in mẽ¬
bris: et alia est lex mentis. Caro enĩ
nem: sic aliqũ alienigene dominantur
in arce. et eciam multi de ppło qui aduer¬
santur inde manent in aiuitate. Multa
eniui cum ipã ꝯfessione in mente sunc
que nocent: et tũ expelli nõ possunt¬
Illulca eciam ex mala consuetudine ꝓ¬
oedũt que rationi nõ obediunt: s qua¬
dam assiduitate rationem uincunt. Si¬
in ilit̾ effrem chauaneum qui hĩtat mͣ ga¬

Expanded text:
. Ordinavit Judas viros, ut pugnarent adversus eos qui erant in arce, donec sancta emundarent . Per arcem possumus intelligere mentis rationem, quam toties alienigenae possident, quoties vitia menti dominantur, ut eam a virtutibus alienent. Mirum est tamen quod filii Israel Hierusalem obtinent, alienigenae vero dominantur in arce, et in eadem dum solveret, dubitaret forsitan aliquis qualiter hoc fieri posset. Video, inquit Apostolus, aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati . Ecce alia est lex in membris, et alia est lex mentis. Caro enim nem Sic aliquando alienigenae dominantur in arce; et multi etiam de populo, qui adversantur Judae, manent in civitate. Multa enim cum ipsa confessione in mente sunt quae nocent, et tamen expelli non possunt. Multa etiam ex mala consuetudine procedunt quae rationi non obediunt, sed quadam assiduitate rationem vincunt. Similiter Ephraim Chananaeum, qui habitat in Ga
Abbreviated transcription (Latin):
sus prius̾ mente cogitat et retractat: et
quid faciendum uł quid non faciendum
sit post ea discerint̃. Super sacrifiaiũ aũ
uiculi nouelli cormia et ungulas produ¬
centis. placet duõ sacrifiaium laudis. Sa¬
crificium inquit laudis honorisicabit me
et illit iter quo ostendam illi salutare dei
Est aũ sacrificium pecudis: est et sacrifi¬
cium laudis. Sacrificum pecudis. est af¬
flictio mortificate carns. sacrifici
laudis est affectus humiliati cordis. Qui
enuim dum̃ laudat. se ipm̃ humiliat. et de¬
ui honorat. Et illic iter ad dm̃ qr ꝑ hu
ostendam illi salucare dei. In ihrłm si qͥ¬
dem celesti. ostendetur himulit̾ sandante
salutare dei. Per humilitatis et enim
uiam reu̾timur ad celestem pacuam. Hoc¬
rium itinere gradiebat᷑ iacob cum de me¬
sopot amia symerediret ut ad t̾ram cha

Expanded text:
sus prius mente cogitat et retractat, et sus prius mente cogitat et retractat, et quid faciendum vel quid non faciendum sit postea discernit. Super sacrificium autem vituli novelli, cornua et ungulas producentis, placet Domino sacrificium laudis. Sacrificium, inquit, laudis honorificabit me: et illic iter, quo ostendam illi salutare Dei . Est autem sacrificium pecudis, est et sacrificium laudis. Sacrificium pecudis, est afflictio mortificatae carnis. Sacrificium laudis, est affectus humiliati cordis. Qui enim Dominum laudat, seipsum humiliat, et Deum honorat. Et illic iter ad Deum, quia per ostendam illi salutare Dei. In Hierusalem siquidem coelesti ostendetur laudantis salutare Dei. Per humilitatis etenim viam revertimur ad coelestem patriam. Hoc itinere gradiebatur Jacob, cum de Mesopotamia Syriae rediret ad terram Cha
Abbreviated transcription (Latin):
iuidea nõ tm̃ confessio: sed eciam
laudans int̾pcat᷑. Laudans in uo¬
sabo dm̃a: et ab mimicił salusero. Laudãs
dnm̃ inuocat qui eum pro suis excessibus hu¬
nilit̾ rogat: qui in omibus laudera deo cri¬
buit: nec aliquid suis mentis ascribit᷑. qr hu¬
militas illic̃ ascendit. uide suꝑbia uolens ce¬
cidit. Laudabo nomen dei am cancico. et ma¬
guificabo eum in laude: et placebit deo su¬
ꝑ uiculum nouellum cornua producentẽ
et ungulas. Laudabo nomen dei cum canti¬
co: id est cum dilectionis modulo et magni¬
ficabo eia in laude. In laude deuni mag̾nifi
et ea ceteris ad laudem creatoris narrat
Uitulꝰ autẽ nouellus. est quilibet nouit̾ con¬
u̾sus: qui deo seipm̃ immolat. qñ carms sue
lascuuam ieuiuiis et orõib mactat. Cormia
riduct. dum contra uicia defensionis iures
sumit. Producit ungulas dum proce ssib
bom opis adiungit circũ spectiones discre¬
tas. Uitulus est mundum ammal rumi¬
nat et ungulam diuidit: sic nouit̾ conu̾¬

Expanded text:
udaea non tantum confessio, sed etiam laudans interpretatur. Laudans invocabo Dominum, et ab inimicis meis salvus ero . Laudans Dominum invocat, qui eum pro suis excessibus humiliter rogat, qui in omnibus laudem Deo tribuit, nec aliquid suis meritis ascribit, quia humilitas illuc volens ascendit, unde superbia nolens cecidit. Laudabo igitur nomen Dei cum cantico, et magnificabo eum in laude. Et placebit Deo super vitulum novellum cornua producentem et ungulas . Laudabo nomen Dei cum cantico, id est cum dilectionis modulo; et magnificabo eum in laude. In laude Deum magnificatet ea caeteris ad laudem Creatoris narrat. Vitulus autem novellus est quilibet noviter conversus, qui Deo seipsum immolat, quando carnis suae lasciviam jejuniis et orationibus mactat. Cornua producit, dum contra vitia defensionis vires sumit. Producit ungulas, dum processibus boni operis adjungit circumspectiones discretas. Vitulus est animal mundum, ruminat et ungulam dividit; sic noviter conver
Abbreviated transcription (Latin):
c̾atur ut ciuitas. cuiꝰ participatiõ eiꝰ in idip¬
sum. Sare debemus qd̾ ista que nũc agit ur
ibrłm ꝯtinet in discretos ppłos: illa recipit si¬
ne dubitatione ꝑfectos. Ista contrarietatib¬
quatitur. illa ugi seairitate letat᷑. Ista płe¬
na ⁊ lacrumis penitentium: illa uescia la¬
cruarum. Participatio eiꝰ in idipm̃ ẽẽ dicit᷑
quia qui in illa perfecta beatitudine parti¬
cipant nũqmͣ sue rectitudinis statum mu¬
tant. et ideo quidem ip̃e ⁊ et anui eiꝰ non de¬
ficient in cõmutabili stabilitate serꝑ manẽt
Nec sp̃c ibi in malo carm consentiet᷑ nͣ in bo¬
no caro spiritui contradicet. Nec erit ibi di¬
nu nutio uł augnentum corporis seu finis
etatis. ꝓduer ibi in iuuenem nõ crescit. nec
aliqñ uuenis senescet. Non erit ibi senectus
nec senectutis defectus. Nemini confert ibi
timor pallorem. uł ira ruborem: ñ labor sudo¬
rem. nec infirmitas dolorem. Nec mirum si
hii qui cum iminuit abili conditore ꝑmanẽt

Expanded text:
atur, civitas cujus participatio ejus in idipsum . Scire debemus quod ista, quae nunc agitur Hierusalem, continet indiscretos populos, illa recipit sine dubitatione perfectos. Ista contrarietatibus, illa jugi securitate laetatur. Illa plena est lacrymis poenitentium, illa nescia lacrymarum. Participatio ejus in idipsum esse dicitur, quia qui illa perfecta beatitudine participant, nunquam suae rectitudinis statum mutant, et cum Deo, qui idem ipso est, et anni ejus non deficient , incommutabili stabilitate semper manent. Nec spiritus ibi in malo carni consentiet, nec in bono caro spiritui contradicet. Nec erit ibi diminutio vel augmentum corporis, seu finis aetatis. Puer ibi in juvenem non crescet, nec aliquis juvenis senescet. Non erit ibi senectus, nec senectutis defectus. Nemini conferet ibi timor pallorem, vel ira ruborem, nec labor sudorem, nec infirmitas dolorem. Nec mirum si ii, qui cum incommutabili Conditore permanent,
Abbreviated transcription (Latin):
dat xp̃c. altam quam dat mundus. Pax mũ¬
di ⁊ ut adeo recedas. et dyabolo consentias
placras: et sic saciat᷑ terrens noluptatibꝰ
in fermi cruciacibus met̾num sucumbas
Pax xp̃i ⁊ ut adu̾sa mundi usqr ad mortem
patienter toleres ut sic post mortem sutu¬
re uite felicitatem securius expectes. Hic ĩ
pate in idipm̃: Dormies et requiesces. In pace
in idipm̃ dormit et requi escit: qui nũquam
a quiece mentis recedit. S quia i hoc sclõ
nõ potest hoc sieri. ideo his qui in celesti ihe¬
rusalem ianent potĩt assignari. Ibi enum

Expanded text:
dat Christus, alteram quam dat mundus. Pax mundat Christus, alteram quam dat mundus. Pax mundi est, ut a Deo recedas, et diabolo consentias.placeas, ut sic satiatus terrenis voluptatibus, inferni cruciatibus in aeternum succumbas. Pax Christi est, ut adversa mundi usque ad mortem patienter toleres, ut sic post mortem futurae vitae felicitatem securius exspectes. Hic in pace in idipsum dormies, et requiesces . In pace in idipsum dormit, et requiescit, qui nunquam a quiete mentis recedit. Sed quia in hoc saeculo non potest hoc fieri, ideo iis, qui in coelesti Hierusalem manent, poterit assi
Abbreviated transcription (Latin):
catem more prioris tegitur. et saucti spiritꝰ
grã moderatur. Ad hoc claustrum iusti relic¬
tis omĩbus que possident ꝑuenire pperant
ut in eo ꝑfecte religionis habitum id ⁊ in¬
mortalitatis et umocentiẽ uestem sumant
Adhuc cã in locis ad hoc deputatis expectãt.
donec ad illud magni uidicii capitulum ꝑue¬
ture queaut: ut ibi recepturi uestem ꝑ fecte
religionis audiant. uenite benedictĩ patris
mei ꝑcipite regnũ qd̾ paratum est uobis ab
origine munndi. De celesti. Irhłm. xxi.
icut superius multotiens dixinus
ꝑsequere eam. Amissam quere: fugientem se¬
quere. Quere eam in hoc scło: sequere eam
in futuro. Et nͥ eam inp̾senti quesieris. in
fucuro ꝓculdubio non habebis. Si queras qͣ
mͦ patem sequi debeas audi eum qui ad ce¬
los ascendit. Pacem discipulis reliquit dicena.¬
pacem meam do uobis. pacem relinquo uobis̃
nõ quã iundus dat ego do uobis. Andis si
atcendis eẽ duo gena pacis: unam quam

Expanded text:
itatem more prioris regitur, et Spiritus sancti itatem more prioris regitur, et Spiritus sancti gratia moderatur. Ad hoc claustrum justi relictis omnibus quae possident, pervenire properant, ut in eo perfectae religionis habitum, id est immortalitatis et innocentiae vestem sumant. Adhuc tamen in locis ad hoc deputatis exspectant, donec ad illud magni judicii capitulum pervenire queant, ut ibi recepturi vestem perfectae religionis audiant: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . CAP.icut superius multoties diximus,  persequere eam . Amissam quaere, fugientem sequere. Quaere eam in saeculo, sequere eam in futuro. Et nisi eam in praesenti quaesieris, in futuro procul dubio non habebis. Si quaeras quomodo modo pacem sequi debeas, audi Jesum, qui ad coelos ascendens, pacem discipulis reliquit, ut evameam do vobis, pacem relinquo vobis. Non quomodo mundus dat, ego do vobis . Audis si attendis esse duo genera pacis. Unam quam
Abbreviated transcription (Latin):
clum quod ⁊ in celis festinant introire. Ex
singulis marganitis singule porte fuint. qm̃
ꝑ unitatem fidei et puritatem mentis ad ce¬
lestem patriam uisti puenientes intrabũt
Platee eius auro mundo et lapidibus p̾ciosis
sternũt᷑ͫ qm̃ nichil in ea nisi puritas in ue¬
tur claustrum perfecte bracitudins. Hoc
claustrum habere dicit᷑ firme stabilitatis qua¬
draturam equitatis latera. ꝑseuerantie bases
colũpnas iii tutum: diuine ꝑtectioniscapitel¬
la. In hoc claustro angeloꝵ cõuent᷑ residet: ⁊
ui eõ ꝑfecte caritatis ordinem tenet. Ibi diuer¬
sis augłoꝵ spiritibus diu̾sa cõmend̾ant᷑ offi¬
cia singulis singula. Sunt enim ibi angeli
archangeli. chroui domunationes. principa¬
tus et potestates. uirtutes cherubin. et sera¬
phyn. Nuic angeloꝵ conuentui. deus pat̾
omp̃c albatis more p̾ponit᷑᷑ Hic cõuent᷑ ꝑ sa¬
pientiam filii qui minor⁊ prẽ scd̾m human¬

Expanded text:
ctum, quod est in coelis, festinant introire. Ex ctum, quod est in coelis, festinant introire. Ex singulis margaritis singulae portae fiunt, quoniam per unitatem fidei, et puritatem mentis ad coelestem patriam justi pervenientes intrabunt. Plateae ejus auro mundo, et lapidibus pretiosis sternuntur, quoniam nihil in ea, nisi puritas invetur claustrum perfectae beatitudinis. Hoc claustrum habere dicitur firmae stabilitatis quadraturam, aequitatis latera, perseverantiae bases, columnas virtutum, divinae protectionis capitella. In hoc claustro angelorum conventus residet, et in eo perfectae charitatis ordinem tenet. Ibi diversis angelorum spiritibus diversa commendantur officia, singulis singula. Sunt enim ibi angeli, archangeli, throni et dominationes, principatus et potestates, virtutes, cherubin et seraphin. Huic angelorum conventui Deus Pater omnipotens abbatis more praeponitur. Hic conventus per sapientiam Filii qui minor est Patre secundum human
Abbreviated transcription (Latin):
tum preceptum noui hoĩs id xp̃i corda
suaꝰ pͥonunt. Et inculerunt candelabrũ
et altare incensoꝵ. et mensam intemplũ
Per candelabrum possumus accipere dei
u̾bum. per lumen candelabri. doctrinã
u̾bi: per altare incensoꝵ et mẽsant deuo¬
tionem orõnum. nõ suauem fumũ adu¬
lacionum ꝑ mensam diuine scriptur e
memoriam. Sicut enim aliquis in his
que ponũtur in mensa reficitur: sic ani¬
mus his que ad memoriam reducit. qua¬
si diu̾sis ferculis sagmat᷑ Et obculerũt
sacrificium super altare holo canstorũ.
nouũ. Super altare holocanstoꝵ nouũ
sacrificant. dum in contritione cordis
manent. qui iudam id ⁊ confessionem du¬
cem preceteris hñt: qui templum id am
mum a uiciis mundant et ea que destru¬
cta sunt cotidie restaurant credo si nõ de¬
ficiunt. qd̾ ex hac ihrłm ad celestem siue
ro ꝑfecte securitatis undiq munit᷑. In
hac cuntate duodecim suat porte: per quas
beatoꝵ aĩe ad illud claustrum nõ manu fa¬

Expanded text:
 corda sua componunt. Et intulerunt candelabrum, et altare incensorum, et mensam in templum. Per candelabrum possumus intelligere Dei verbum; per lumen candelabri, doctrinam verbi; per altare incensorum devotionem orationum, non suavem fumum adulationum; per mensam, divinae Scripturae memoriam. Sicut enim aliquis in iis, quae ponuntur in mensa reficitur, sic animus iis, quae ad memoriam reducit, quasi diversis ferculis saginatur. Et obtulerunt sacrificium super altare holocaustorum novum. Super altare holocaustorum novum sacrificant, dum in contritione cordis, manent; qui Judam, id est, confessionem ducem prae caeteris habent; qui templum, id est, animum a vitiis mundant, et quae destructa sunt quotidie restaurant: credo si non deficiant, quod ex hac Hierusalem ad coelestem sine ro perfectae securitatis undique munitur. In hac civitate duodecim portae sunt, per quas beatorum animae ad illud claustrum non manufa
Abbreviated transcription (Latin):
uadum laboc: trausductis qr omnibus
que ad se pertinebant remansit solus.
Et ecce uir luctabat᷑ cum eo usq m ane
Qui cum uderet qd̾ suꝑare nõ posset.
te nͥ henedixeris mͥ Ait gͦ. Quod nomẽ
est tibi᷑ Respondit. Iacob. Nt ille. Nlequa¬
quam inquit iacob appellabitur nomen tu¬

Expanded text:
vadum Iaboc transductisque omnibus quae ad se pertinebant remansit solus et ecce vir luctabatur cum eo usque mane qui cum videret quod eum superare non posset te nisi benedixeris mihi ait ergo quod nomen est tibi respondit Iacob at ille nequaquam inquit Iacob appellabitur nomen tu
Abbreviated transcription (Latin):
iix̾ capiot gaudiũ suũ quom̃ capax erit tot
git aliꝙ̃ quantũ de bono eiꝰ graaudeat s sicuti
iñ illa ꝑfcã felicitate unusquis sine ꝯꝑatõe
gaudebit abs estimatoẽ defelicitate dei. qmͣ
de sua ⁊ oñim alioꝵ secũ Sed si deũ sic diligẽt
toto corde tota niente ⁊ tota aĩa non suffi
ciat pleni tudini gaudis
gandiũ cordis mei dit aiẽ si hoc est gau¬
corde pleua mence plena anima. pleno toco
hoĩe gaudio illo. Ad huc supra modũ suꝑit
gandiũ Non gͦ tm̃ totũ illud gandiũ intͣbit
ingaudentes s toti gaudentes iutͣbunt ingau¬
dium. Dit deo dit seruo tuo int̾ in rorde meo.
s hoc est gaudaiũ quo intͣbũt serui tui qͥ intͣ¬
bunt in gaudiũ suũ sui. S gandiũ illo̾ certe
ut gaudeam dite. ⁊ si non possũ muita hac
ad plenũ uel ꝓficiã de die udiem usq dum
ueniat ⁊ illud ad plenũ ꝓsiciat in me hec no¬
ticia ut ubi fiat plena crestat hic amor tuns

Expanded text:
vix capiet gaudium suum, quomodo capvix capiet gaudium suum, quomodo capgit aliquem, tantum de bono ejus gaudet: sicut in illa perfecta felicitate unusquisque plus amabitum; ita plus gaudebit absque aestimatione de felicitate Dei quam de sua et omnium aliorum secum. Sed si Deum sic diligent toto corde, tota mente, tota anima; tuciat plenitudini gaudii.gaudium cordis mei, dic animae meae, si hoc est gaucorde, plena mente, plena anima, pleno toto homine gaudio illo, adhuc supra modum supererit gaudium. Non ergo totum illud gaudium intrabit in gaudentes; sed toti gaudentes intrabunt in gaudium. Dic, Domine, dic servo tuo intus in corde suo, si hoc est gaudium, in quod intrabunt servi tui, qui intrabunt inut gaudeam de te. Et si non possum in hac vita ad plenum, vel proficiam in dies, usque dum veniat illud ad plenum; proficiat hic in me notitia tui et ibi fiat plena; crescat amor tuus,
Abbreviated transcription (Latin):
Si honor ⁊ diuine. Deus seruus suos bonos ⁊
sideles supͣ multa gonstituit. nimo fillii dei uo¬
umꝙͣ se non sua sponte illudymissitros nec
dilectoiẽ deũ illuo dilectorib suis in uitiis ob¬
latutũ Nec aquid deo potentius ⁊ deũ et illos
sepa mur gaudiũ uero quals qnͣtum ue est
ubi tale itant̃ bonum est
or humanũ cor indigens cor exꝑt̾¬
miseria unmo obrutũ erũpnis qnͣtũ
gãnberes sihiis omĩb habundares Int̾roga
intima tua si capere possent gaudium suum
de tanta beatitudi̾e trta sua S certe siqͥs alius
dĩe hẽret duplicaretur gaudisi tuũ. quia non
sut̃ uel tres uel młto plures id ipm̃ hẽrent tan
głos sicut te ipm̃ amares quid erit in illa per¬
fcã caritate inmimerabiliũ bonoꝵ. agłoꝵ¬
⁊ hom̃i ubi nullus minus diliget alium qmͣ
se ipm̃ nõ ałr gaudebit quisq ꝓ singłis aliis
qm̃ ꝓ se ipo. Si gͦ cor hoĩs detanto bono suo

Expanded text:
Si honor et divitiae, Deus servos suos bonos et Si honor et divitiae, Deus servos suos bonos et fideles supra multa constituet ; imo filii Dei se non sua sponte illud amissuros, nec dilectorem deum illud dilectoribus suis invitis ablaturum, nec aliquid deo potentius invitos deum et illos separaturum. Gaudium vero quale aut quantum est, ubi tale ac tantum bonum est? Cor humanum, cor indigens, cor expertum aerumnas immo obrutum aerumnis: quantum gauderes, si his omnibus abundares? Interroga intima tua, si capere possint gaudium suum de tanta beatitudine sua. Sed certe si quis alius, dinem haberet, duplicaretur gaudium tuum, quia non  duo vel tres vel multo plures idipsum haberent, tan si singulos sicut teipsum amares. Ergo in illa perfecta caritate innumerabilium beatom, ubi nullus minus diliget alium quam seipsum, non aliter gaudebit quisque pro singulis aliis, quam pro seipso. Si ergo cor hominis de tanto suo bono
Abbreviated transcription (Latin):
illi erit. Nui prope erũt bona corporis et
inime aua nec oculus iidit nec auris
audiuit nec cor hominis cogitauit
tui Aama bona in quo sunt omĩa boua ⁊
safficit Desicera miũ bonũ simplex bonũ
qd̃ est om̃e bonũ ⁊ satis est Quid enĩ anias
est quidqͥd amas quidquid desidens Si delec¬
tat pulcritudo fulgebũt iusti sicut sol Si
uelocitas aut forcitudo aut libertas cor¬
poris cui aliqͥd sistere pot̾it nichil poterut
similes angłis dei quiã semitiat᷑ corpus
aĩale surget corpꝰ spiũale potestate namq
nõ na Si bonga aut salubris uita ibi
erit sana eternitas ⁊ eterna sanitits qͥa
iusti iñ ꝑꝑetuum uiuent ⁊ salus iustoꝵ a
dnõ Si sacietas. saciabunt᷑ cũ aꝑtu̾t gła¬
sua Si ebrietas m̃ ebriabutur ab uberta.
fine. deo Si quelib ñ inmunda s munda
Si amicicia Diligent deũ plus ꝙͣ se ipsos.¬
luntas quia nulla illis erit nͥ sola dei uolur¬
tas si poceitates omĩpotentis erũt sue uoluu¬

Expanded text:
 erit. Ibi quippe erunt bona corporis et animae, qualia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec cor hominis cogitavit.tui? Ama unum bonum in quo sunt omnia bona, et sufficit. Desidera simplex bonum quod est omne bonum, est quidquid amatis, quidquid desideratis. Si delectat pulchritudo: " fulgebunt iusti sicut sol ". Si velocitas aut fortitudo, aut libertas corporis cui nihil obsistere possit: " erunt similes angelis dei ", quia " seminatur corpus animale, et surget corpus spirituale ", potestate utique non natura. Si longa et salubris vita: ibi est sana aeternitas et aeterna sanitas, quia " iusti in perpetuum vivent " et " salus iustorum a domino ". Si satietas: satiabuntur " cum a Si ebrietas, inebriabuntur ab ubertate domus fine Deo. Si quaelibet non immunda sed munda Si amicitia, diligent Deum plus luntas, quia nulla illis erit, nisi sola Dei voluntas. Si potestas, omnipotentes erunt suae volun
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Nosũ qui ĩam de ppło exiuimus demũ¬
di q̃q p̃ciosa ac sponsa pro xͦ reliquimꝰ
qui omĩa pulcre lucentia canore mulcẽ¬
tia suauit᷑ olentia dulce sapientia ta¬
ctu plucentia cuncta deniq oblectumẽ¬
ta corporea arbitruti sumus ut sterco¬
ra ut ⁊ pm̃ lucri faciamus quoꝵ queso
in hiis deuotionem ercitare intendi¬
mus: Quum in qmͣ ex hiis fructum
requirimꝰ stultoꝵ admiracionem
ꝯmirti sumꝰ iuter gentes forte didici¬
miis oꝑ a eoꝵ et sermĩnus adhuc scul
cum facit auaritia que est ydoloꝵ ser¬
uitus et non requirimus fructum s
Tali quadam arte spargitur et ut
multiplicetur. expanditur ut auge¬
atur. Hec esfiisio copiam parit. Ipõ
quippe iusu sumꝑcuosarum ⁊ miran¬
darum uanitatum accenduntur
ad adorundum. Sic opes opibus
hauriuntur. sic pecumã pecumam
trahit qr nescio quo ꝑ acto ubi diuiti
tur libentius. Auro tectis reliquiis
et ħ creditur sanctior quo coloraci¬
or. Currũt hoĩes ad osculandum. inui¬

Expanded text:
is. Nos vero qui jam de populo exivimus; qui mundi quaeque pretiosa ac speciosa pro Christo reliquimus; qui omnia pulchre lucentia, canore mulcentia, suave olentia, dulce sapientia, tactu placentia, cuncta denique oblectamenta corporea arbitrati sumus ut stercora, ut Christum lucrifaciamus: quorum, quaeso, in his devotionem excitare intendimus? Quem, inquam, ex his fructum requirimus? stultorum admirationem, commisti sumus inter gentes, forte didicimus opera eorum, et servimus adhuc sculptum facit avaritia, quae est idolorum servitus, et non requirimus fructum, seam, modo. Tali quadam arte spargitur aes, ut multiplicetur. Expenditur ut augeatur, et effusio copiam parit. Ipso quippe visu sumptuosarum, sed mirandarum vanitatum, accenduntur am ad orandum. Sic opes opibus hauriuntur, sic pecunia pecuniam trahit: quia nescio quo pacto, ubi amplius tur libentius. Auro tectis reliquiis et eo creditur sanctior, quo coloratior. Currunt homines ad osculandum, invi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑari potest s qd̾ uenustius ĩmo uaniꝰ
ostentati. Heu me miserum quelẽcũq
monachum cur ad huc niuo uidere ad
primus fuit in eccłia ĩmo a qͦ cepit ecde¬
sia. Quo ulłs in t̾ra similior angłicis or¬
dinibus nullꝰ uiciniorꝰ ei q̃ in celis est
ihrlm mat̾ nr̃a siue ad decorem casti¬
tatis siue ꝓpt̾ taritutis ardorem. Cuiꝰ
apłi insticutores. Cuiꝰ hii quos p aulus
tam sepe sanctos appellat incoactores
extiterunt et quidem int̾ illos cũ nichil
qd̃ suum ẽẽt quispiam retiuuisset Di¬

Expanded text:
ari potest » , sed quod venustius, imo vanius ostentari. Heu me miserum qualemcunque monachum! cur adhuc vivo videre ad icet qui primus fuit in Ecclesia, imo a quo coepit Ecclesia; quo nullus in terra similior angelicis ordinibus, nullus vicinior ei quae in coelis est Jerusalem mater nostra, sive ob decorem castitatis, sive propter charitatis ardorem; cujus Apostoli institutores, cujus hi, quos Paulus tam saepe sanctos appellat, inchoatores exstiterunt? Et quidem inter illos cum nihil quod suum esset quispiam retinuisset, di
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ mẽsas altitudines. immodãtas longi¬
tudines. suꝑuacuas latitudines. curio¬
sus depolitõnes. sũptnosas depictiones
q̃ dum mñse orantium retorquent
uspectum. impedunt et asfectum et
mͥ quodã mͦ rep̾sentant tutiquum ri¬
cum iudeoꝵ. S esto. fiant ħ ad hono¬
rem dei. Illud cũ mñterrogo. monachꝰ
monachos ꝙ ingencilib gentilis iu¬
guebat dicite uit ille. Pontifices in
suncto quid sucit aurum᷑ non emm

Expanded text:
immensas altitudines, immoderatas longiimmensas altitudines, immoderatas longitudines, supervacuas latitudines, sumptuosas depolitiones, curiosas depictiones: quae dum orantium in se retorquent aspectum, impediunt et affectum, et mihi quodammodo repraesentant antiquum ritum Judaeorum. Sed esto, fiant haec ad honorem Dei. Illud autem interrogo monachus monachos, quod in gentilibus gentilis arguebat: Dicite ait ille, pontifices, in sancto quid facit aurum? Ego
Abbreviated transcription (Latin):
cere comitatu. Dicas si uideas trimseũ¬
tes nõ prẽs eẽ monast̾ioꝵ s dnõs castel¬
loꝵ. nec rectores animarum s pͥncipes
ꝓuincinꝵ. Tuc deinde gesturi iubẽt᷑
mapołe. ciphi. buciñ. cundelabra et
muntide sufuciuate nõ strumentis s
a sua quispiemi domo recedit nisi cum
totu suꝑlectili sua tanqmͣ sit iturus
ud ex̾citum uł tnͣsiturus ꝑ desertum
nͥ nõ ualeant inueniri necesstiria.
An nõ posset eodem uasculo et aqua
manib u̾gi et uinum bibi: An non
poss ardens luce lut̾na nͥ in tuo qd̾ por¬
tas candelabro et hoc argento uł auito
Au nõ poss dormiri nͥ suꝑ uariũ stra¬
tum aut sub siluestri et ꝑegrino cooꝑ¬
torio. An nõ unus aliquis ininistiorũ
posset et iumentum ligare ⁊ ad men¬
sum seruire et lectulum p̾parare Nũc
gͦ tunte multitudiui gartõnum ac
iumentoꝵ cur ł ud solatium mnali no¬
ueniam ad maiora. S ideo nisa mino¬
ra quiã usicatoria mitto oratorium

Expanded text:
cere comitatu. Dicas, si videas eos transeuncere comitatu. Dicas, si videas eos transeuntes, non patres esse monasteriorum, sed dominos castellorum; non rectores animarum, sed principes provinciarum. Tum deinde gestari jubentur mappulae, scyphi, bacini, candelabra, et manticae suffarcinatae, non stramentis, sed a sua quispiam domo recedit, nisi cum tota supellectili sua, tanquam sit vel iturus ad exercitum, vel transiturus per desertum, ubi non valeant inveniri necessaria. Annon posset eodem vasculo et aqua manibus vergi, et vinum bibi? Annon posset ardens lucere lucerna, nisi in tuo quod portas candelabro, et hoc aureo, vel argenteo? Annon posset dormiri, nisi super varium stratum, aut sub peregrino coopertorio? Annon unus aliquis minister posset et jumentum ligare, et ad mensam servire, et lectulum praeparare? Nunc ergo tantae multitudini garsionum ac jumentorum, cur, vel ad solatium mali, noveniam ad majora, sed ideo visa minora, quia usitatiora. Omitto oratoriorum
Abbreviated transcription (Latin):
chesauro sine dubio ꝓcidit quic quid fo
risapparet iitõsum. Uanum cor noti
ciam ingerit corpori et exterior super¬
fluicas interioris uanitatis inditium
est. Mollia indumenta anĩmi mollici¬
em indicunt. Nou tancoꝑe curaretur
corꝑis cultus nͥ prius neglecta fuiss mẽs
inculca uircutibus.
pustoꝵ reqͥem dum esse minetur qͣmͦ¬
nudeam dice̾ nemo ꝯfident rep̾hendit in
quo se ẽẽ m̃repͥhensibilem non ꝯfidit.
Si quidem humanitatis est omĩum in
quo sͥ quisq indulget alus num uehe¬
ment̾ irusci dicam dicam p̾sumptuo¬
sus dicar s uerum dicam. Quomͦ lux
mũdi obtenebratum ẽ. Quomͦ sal t̾re ĩfa¬
cuntum ẽ: Quoꝵ nobis uita mauit ẽ
debit ẽẽ dum eremplum in suis actib
ostendunt suꝑbie ceci fucti sunt duces te
uod enim ut cetera taceã coꝵ
speculum humanitatis est cum
tanta põpa et equitatu incedere
cuntis hominũ cruntoꝵ scipari obse
abb̾em hrͣ. equos et eo impliꝰ in suo du¬

Expanded text:
thesauro sine dubio procedit, quidquid 538 thesauro sine dubio procedit, quidquid 538 foris apparet vitiorum. Vanum cor vanitatis notam ingerit corpori; et exterior superfluitas interior is vanitatis indicium est. Mollia indumenta animi mollitiem indicant. Non tanto curaretur corporis cultus, nisi prius neglecta fuisset mens inculta virtutibus. pastorum requirendum esse minetur audeam dicere nemo fidenter reprehendit, in quo se esse irreprehensibilem non confidit. Siquidem humanitatis est omnium, in quo sibi quisque indulget, aliis non vehementer irasci. Dicam, dicam; praesumtuosus dicar, sed verum dicam. Quomodo lux mundi obtenebrata est? quomodo sal terrae infatuatum est? Quorum nobis vita, via vitae debuit esse, dum exemplum in suis actibus ostendunt superbiae, caeci facti sunt duces caecorum. Quod enim ut caetera taceam specimen humilitatis est, cum tanta pompa et equitatu incedere, tantis hominum crinitorum stipari obseqabbatem sexaginta equos, et eo amplius in suo du
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimus quo uestui dignem᷑¬
.miles et monachus ex eod̾ panno
partiuntur sibi cucullam et clami¬
dem. Qui uis de scło quãtumlib ho¬
noratus ⁊̃ si rex uł si imꝑator fur̾t¬
ñ tñ nr̃a horrebit indumenta si suo
sibi mode pͥparata sumͥt et uptutu
religiõ non est s in corde. Bene tu qͥ¬
obtucullum empturꝰ lustras ur bes
foros circuis ꝑcurris nũdinus don
scrutaris nẽgotiator et etiam emi¬
tis singuloꝵ suꝑlectilem ingentes ei¬
plicus eniulos pimmoꝵ adcrectas di¬
gitis ud moues oculis solis oppouis¬
rudio quicquid grossum qͥt quid pal¬
lidum octurrerit respuis si aũ sui pu¬
ritute ac merito placu̾t illud mor qnͣ¬
tolib p̃cio satagis tͥ recinere. Rogo te
ex corde facis hoc an simplicit̾᷑ Cum
demq contͣ regłam nẽ qd̃ iulius occur¬
rerit s studiose queris qd̾ quia rarius
ĩuenit᷑ p̃ciosius emititur ignorans
fucis hoc an ex industriã. Ex cordis

Expanded text:
invenimus, quo vestiri dignemuinvenimus, quo vestiri dignemur. Miles et monachus ex eodem panno partiuntur sibi cucullam et chlamydem. Quivis de saeculo, quantumlibet honoratus, etiamsi rex, etiamsi imperator n nostra horrebit indumenta, si suo sibi modo praeparata fuerint et aptata. 26. religio, sed in corde. Bene. At tu quando cucullam empturus lustras urbes, fora circuis, percurris nundinas, domos scrutaris negotiatorum, cunctam evertis singulorum supellectilem, ingentes explicas cumulos pannorum, attrectas digitis, admoves oculis, solis apponisradio; quidquid grossum, quidquid pallidum occurrerit, respuis; si quid autem sui puritate ac nitore placuerit, illud mox quantolibet pretio satagis tibi retinere: rogo te, ex corde facis haec, an simpliciter? Cum denique contra Regulam, non quod vilius occurrerit, sed studiosissime quaeris, quod quia rarius invenitur, pretiosius emitur; ignorans facis haec, an ex industria? Ex cordis
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ ibi pro culdubio nicħ ociosum ad¬
untrebatur. Quanto magis curiosum
Quanto magis nich suꝑbum. Q̾ opꝰ
inquid erat. hoc est quantum ad ĩdu¬
mentum qd̾ et nuditatem tegeret ⁊
frigꝰ repellet. Putas ne ibi ciq gala
tinum aut discolor barracimus oꝑi¬
ebat ubi singulis diuidebatur tm̃ pro¬
ut cuiq opuserat. Non ibi arbitor
uade curatum et fuisse et preçio de
colore de cultu uestimentoꝵ ubi tam
in defessum merat studium in ꝯcor¬
dia moꝵ ammoꝵ coherentia. Pr o¬
fcm̃q urtutum. Multituduns in qͥd
credentium erat corunum et ma
una. Ubi nũc illud unammitatis
xx̾titium. Fusi sumus ext̾ius et de
regno deĩ qd̾ intra nos relictis ueris
ac ꝑ heminbus bonis foris querimꝰ
nauem ꝯsolutionem de uanita tib
et iñsinius fulsis. Ac iam religionis
antique uõ solum uurtutemn amisi¬
mnus s ns speciem tenemus. Ecte enum
ipẽ habitꝰ nr̃ qd et dolens dico qui hu¬
militatis eẽ solebat insigne a mo

Expanded text:
bi nihil procul dubio otiosum admittebatur: quanto magis nihil curiosum? quanto magis nihil superbum? Quod, inquit, opus erat; hoc est quantum ad indumenta, quod et nuditatem tegeret, et frigus repelleret. Putasne ibi cuiquam galabrtorium cattinum, aut discolor barricanus operiebat, ubi singulis dividebatur tantum, prout cuique opus erat? Non illic arbitror valde curatum fuisse de pretio, de colore, de cultu vestimentorum, ubi tam indefessum inerat studium in concordia morum, animorum cohaerentia, profectuque virtutum. Multitudinis, inquit, credentium erat cor unum, et anima una . 25. Ubi nunc illud unanimitatis exercitium? Fusi sumus exterius, et de regno Dei quod intra nos est, relictis veris ac perennibus bonis, foris quaerimus vanam consolationem de vanitatibus et insaniis falsis: ac jam religionis antiquae non solum virtutem amisimus, sed nec speciem retinemus. Ecce enim ipse habitus noster quod et dolens dico, qui humilitatis esse solebat insigne, a mo
Abbreviated transcription (Latin):
dolor in utoͥ ꝑturientis et nõ effugientis
Delitata miis medicina ẽ prius alliga¬
ri qmͣ uulna̾ri mẽbrum nõ ꝑcussum plã¬
gere et ñ dum suscepto ictu admoue̾ mu¬
nũ foue̾ ungnento uͥ nõ dolet emplastrũ
adhibere ubi cesura nõ est. Ad discernen¬
dum deinde int̾ sanos et male habentes
baculos in mambus gestare iubent᷑
egrotantes. Plane necessariosut quĩ
pallor in uultu macies qr nõ indicat¬
łͥ aculus sustentans m̃ciatur in ualitu¬
dinem. Ridendas aut lugendas dixe¬
rim huiꝰmõi ineptias. Sic machunus
uirit. Sic basilius docuit. Sic mnitoniꝰ
iusticuit. Sic prẽs in egypto conu̾sati
sunt. Sic demq suncti odominolus odilo.
hugo quos se sui utiq ordins princi¬
pes et preceptores habere gloriat᷑
ant cenuerunt aut teneni censuert̃
S hii om̃s si sancti immo qr scĩ fuer̃t
a scõ apło uñ dissenserunt qui nini¬
rum iculoquit᷑. Habentes uictum et

Expanded text:
dolor in utero habentis, et non effugient . dolor in utero habentis, et non effugient . Delicata nimis medicina est, prius alligari quam vulnerari, membrum non percussum plangere, et necdum suscepto ictu admovere manum, fovere unguento ubi non dolet, emplastrum adhibere ubi caesura non est. 23. Ad discernendum deinde inter sanos et male habentes, baculos in manibus portare jubentur aegrotantes, plane necessarios: ut quam pallor in vultu, maciesque non indicat, baculus sustentans mentiatur invaletudinem. Ridendas, an lugendas dixerim hujusmodi ineptias? Sic Macarius vixit? sic Basilius docuit? sic Antonius instituit? sic patres in Aegypto conversati sunt? sic denique sancti Odo, Maiolus, Odilo, Hugo, quos se sui utique Ordinis principes et praeceptores habere gloriantur, aut tenuerunt, aut teneri censuerunt? Sed hi omnes, si sancti, imo quia sancti fuerunt, a sancto Apostolo non dissenserunt, qui nimirum ita loquitur: Habentes victum ei
Abbreviated transcription (Latin):
ne conceditur nõ quidem corporis
infirmantis ruinas resicere pro in¬
ꝯmodo sed carnis luxuriantis carnẽ
reficere in desiderio. Rogo que ħ est
securitas int̾ frandentium undiq ho¬
stium sulgurantes hastas et cirꝯuo¬
lancia spicła tanqmͣ iam finito bello
et triumphato ad u̾sario proicere ar¬
ribus aut iuidum molli uolutari in
lectulo. Quid hoc ignauie oboni mi¬
lites. Socius in sanguine et sede u̾san¬
tibus uos aũ cibos diligitis delicatos
ant sompnos caꝑitis matuti nos:
Aliis namq nocte ac die cura ꝑiugi¬
li festinantib redimere tempus qm̃
ctes dormitando ꝯsumtis et dies bre¬
ues fubulando Ducitis ociosos. An di¬
citis pax et nõ par Cut uł nõ uere¬
ꝯdamini ad exprobationem apłice
iundignationis. Niidum enim ait̃
restititis usq ad suguinẽ. Immo ad
eiusdem terribilis ualde ꝯminationis
to nitruum expergicimini. Cum
dixint in quid pax ẽt securitas tunc
repentinus eis suꝑueniẽt interitꝰ sicut

Expanded text:
 esu non quidem corporis infirmantis ruinas reficere pro incommodo, sed carnis luxuriantis curam perficere in desiderio. Rogo, quae est haec securitas, inter frendentium undique hostium fulgurantes hastas et circumvolantia spicula, tauquam finito jam bello et triumphato adversario, projicere arribus, aut nudum molli volutari in lectulo? Quid hoc ignaviae est, o boni milites? Sociis in sanguine et caede versantibus, vos aut cibos diligitis delicatos, aut somnos capitis matutinos? Aliis, inquam, nocte et die cura pervigili festinantibus redimere tempus, quoctes dormitando consumitis, et dies fabulando ducitis otiosos? An dicitis, Pax, et non est pax? cur vel non verecundamini ad exprobrationem apostolicae indignationis? Nondum enim, ait, restitistis usque ad sanguinem . Imo jam ad ejusdem terribilis valde comminationis tonitruum cur non expergiscimini? Cum dixerint, inquit, Pax et securitas; tunc repentinus eis superveniet interitus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
relatum est mͥ aqmͣ pluribus
qui hoc se scire pro certo dice¬
bant recicendum ẽẽ arbitror. Am̃t
enim incolumes ac ualidos iuuenes
ꝯuentum solere deserere in domo se in¬

Expanded text:
relatum est mihi a pluribus, qui hoc se pro certo scire dicebant, reticendum esse non arbitror. Aiunt enim incolumes ac validos juvenes conventum solere deserere, in domo se in
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis traditam fidei ⁊uultĩs tenere ⁊ogu¬
lami. Oreit quidam sener ¶etptim
est iustus ut palma florebis Signifi¬
tat autem hic sermo bontt detum Ał¬
tum et rectum et dulee. Est antem ra
paliua inium incaudium et ip̃m candi¬
uni onniem habens oꝑagionẽ m se. um¬
liter autem et in iuro iusto tefitur nũ
ei et simplex messe cor ad dĩu tantun
respiciens. Est antem et albu̾m hãbens
illuminatigneni fidei et omnis oꝑatio nisti
in corde ip̃ius est. Nam et acumen st mui
loꝵ eius aduersus est propugnaculum.
Aulus apłs nos anmonet dicens.
Non dormiamus sicut ceteri id est n
miqui. qui ignorantie torporis somne: de¬
ꝑressi et pctoꝵ suoꝵ mola granati quid ĩ¬
lis nn futuro eueniat prenidere non n¬
lent. Qui tam grauiter turpiteq dor¬
niiunt ut ad sui custodiam cordis oculos
non aꝑiant. Qui nichil de futura gła
s semꝑ de presenti cogitant uita. Non de
Nos autem non sicut illi dormmaus. seb.

Expanded text:
a nobis traditam fidei vultis tenere regua nobis traditam fidei vultis tenere regulam. Dixit quidam senex: Scriptum est, Justus ut palma florebit . Significat autem hic sermo bonum actum, altum, et rectum, et dulcem. Est enim in palma unum incardium et ipsum candidum, omnem habens operationem in se. Similiter autem et in viro justo reperitur unum ei et simplex inesse cor, ad Deum tantummodo respiciens. Est autem et album, habens illuminationem fidei, et omnis operatio justi in corde ipsius est. Nam et acumen stimulorum ejus adversus diabolum est propugnaculum. aulus apostolus nos admonet dicens: Non dormiamus sicut caeteri, sed viginiqui, qui ignorantiae et corporis somno depressi, et peccatorum suorum mole gravati, quid illis in futuro eveniat praevidere non valent. Qui tam graviter turpiterque dormiunt, ut ad sui custodiam cordis oculos non aperiant; qui nihil de futura gloria, sed semper de praesenti cogitant vita. Non de Nos autem non sicut illi dormiamus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tem hoc in loco fides uocatur catholica. regu¬
la uero ab eo quod recte ducat et recte regu¬
lađ est dicta. Unde et illa patrum institu¬
ta que recte iuere catholicam docent eccle¬
siam: canones uocautur. canon em̃ grece
latine uero regnla dicitur. Hinc et alibi
panlus ait. Denũtiamus autem uobis ft̃s
pariipendenda. quia regali est auctoritate
mĩtiata. Et quãuis apłica caritate sit ple¬
na. Auictoritatem tamen continet regiam
que fidelium om̃num salubriter cateruã ad
rectam anmaꝵ preducit regulam. o lit enini
Ut subtrahatis uos ab omm fr̃e inquiete
ambulante:. et non scd̾m traditionem quã
fidelium debet tenere firmitet ecclesia: que
ꝗd illoꝵ suaui uult dirigere nitam. Istius
iuntarinos. Ac si diceret. Qma iam fre¬
quenter et uobis uerbis predixninis et
exemplis ostendimus: ideo notum est ⁊ ob̾
quouodo oporteat uos nutarinos: li¬
benter cantum facite quod hortanit si

Expanded text:
 hoc in loco fides vocatur catholica. Regu hoc in loco fides vocatur catholica. Regula vero ab eo quod recte ducat, et recte regat est dicta. Unde et illa Patrum instituta, quae recte vivere catholicam docent Ecclesiam canones vocantur. Canon autem Graece, Latine regula dicitur. Hinc et alibi Paulus ait: Denuntiamus autem vobis, fratrparvipendenda, quia regali est auctoritate hristi est denuntiata. Et quamvis apostolica charitate sit plena, auctoritatem tamen continet regiam, quae fidelium omnium salubriter catervam ad rectam animarum perducit regulam. Ait enim: Ut subtrahatis vos ab omni fratre inquiete ambulante, et non secundum traditionem, quam i, quam omnium fidelium debet tenere firmiter Ecclesia, quae ad illorum suam vult dirigere vitam. Istius teat vos imitari nos . Ac si diceret: Quia jam frequenter et verbis vobis praediximus et exemplis ostendimus, ideo notum est vobis quomodo oporteat vos imitari nos. Libenter tamen facite quod hortamur, si
Abbreviated transcription (Latin):
iudo quia nullus hnc labor est. Ergo igitur
missa pelle nado ubi est labor: et ibi inuemꝰ
requiem. Quẽdam senem rogabant fr̃s
ut quiesceret agraui labore. Ille auteui res¬
pondit eis. Credite mn filii. Quia abraham
pentebit ei uiderit magna et precdara
unt paulus apłs ait. Quicũq hanc
regulam secuti fuerint: pax suꝑ illos
et misericordia. Doctrina dei quedam regula
sermonis est. que intet iudicat iusta et in¬
iusta. Quan si secutus fuerit habebit pa¬
ceur insemet ip̃o que exuꝑat omuẽ sensun.
et post pacem msercordiam consequetur
Noua ereatura est generatio xp̃iana. que xͤ
cepta dedit ĩmundo. et suꝑ obseruantes ea
pax et misericordia. Idem ip̃e apłs ait. Ue¬
rimitamen ad quod ꝑuemiius: ut idemsa¬
piamus. et in eadem ꝑmaneamus regula
gule disciplinam in conuersatione fidei sa¬
piamus. s hoc sapianius quod cõmime sit
et modestum in euangłica ueritate: et in ea¬
dem fidei regula ꝑmaneamus. Regulaau¬

Expanded text:
video quia nullus hic labor est. Ego igitur, video quia nullus hic labor est. Ego igitur, dimissa plebe, vado ubi est labor, et ubi non invenio requiem. Quemdam senem rogabant fratres ut quiesceret a gravi labore, ille autem respondit eis: Credite mihi, filii, quod Abraham poenitebit, cum viderit magna et praeclara nc Paulus apostolus ait: Quicunque hanc regulam secuti fuerint, pax super illos et misericordia . Doctrina Dei quaedam regula sermonis est, quae inter justa judicat et injusta: quam qui secutus fuerit, habebit pacem in semetipso, quae exsuperat omnem sensum, et post pacem misericordiam consequetur. Nova creatura est generatio Christiana, quiaaecepta dedit mundo, et super observantes ea pax et misericordia. Item ipse Apostolus ait: Verumtamen ad quod pervenimus, ut idem sapiamus, et in eadem permaneamus regula gulae disciplinam in conversatione fidei sapiamus, sed hoc sapiamus quod commune sit et modestum, in evangelica veritate et in eadem fidei regula permaneamus. Regula
Abbreviated transcription (Latin):
sine pcc̃o. Dum em̃ sollicite alioꝵ domus
circuit. uel aliena acta curiose ꝑquirit
proculdubio in multis offendit. Uan cu¬
riositatis uitiũ: indesinenter comitatur
et ocium. Osiositas em̃ mimca est am¬
me. Melius est em̃ monachi ut obidientes
sint prepositis suis. ad omnẽ obedientiã
ucilitatis sue et cum silentio: id est ab omni
uitio inquietudins et curiositatis et uerbo¬
fitatis alieni. mamibus oꝑantes sinun panẽ
manducent et intelligant de seip̃is illud sal¬
mographi dictum. Opera naniumi tuarũ¬
quiã manducabis: beatus es et bene tibi
erit. Dicebat quidam senex. Propterca ñ
profitinus quia nescimus mensuras nr̃ãs
neq patientiam habenus i opere quod ce¬
periulus. s sine labore aliquo uirtutes no¬
lunius possidere. Dicebat albas pastor. quia
albas ysidorus allocutus fit aliquando plebẽ
frm̃ dicens. Fratet nĩquid non ad laboran¬
dum uenimus in locum hunc: Et nunc

Expanded text:
sine peccato. Dum enim sollicite aliorum domos sine peccato. Dum enim sollicite aliorum domos circuit, vel aliena acta curiose perquirit, procul dubio in multis offendit. Nam curiositatis vitium indesinenter comitatur et otium. Otiositas autem inimica est animae . Melius est ergo monachis ut obedientes sint praepositis suis ad omnem obedientiam utilitatis suae, et cum silentio, id est ab omni vitio inquietudinis et curiositatis, et verbositatis alieni, manibus operantes suum panem manducent, et intelligant de seipsis illud Psalmographi dictum: Opera manuum tuarum manducabis: beatus es, et bene tibi erit . Dicebat quidem senex: Propterea non proficimus, quia nescimus mensuras nostras, neque patientiam habemus in opere quod ceperimus; sed sine labore aliquo virtutes volumus possidere. Dicebat abbas pastor, quod abbas Isidorus allocutus sit aliquando plebem fratrum dicens: Fratres, nunquid non ad laborandum venimus in locum hunc? Et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ut quieti sitis et nr̃m negotiũ agatis:
et oꝑemini manib ur̃is. oe si diceret
Ab omm nos inquietudinis et curio¬
fitatis abstinete uicio: ut quieti facti
ur̃m agatis negotium. Ille igitur suũ
agit negotiũ : qui post posito curiosita¬
tis uicio de salutaͤ sua est incessanter
sollicitus. Nam ille monachus alimini
agit negotium qui curiositatis uicio su¬
am oblitus uitiosam discutere uitam: Alie¬
nam inuestigare sollicite curat : Unde
et ad eosdem in scd̃a id est ait epła. Audi¬
imus eiñ quosdam inter uos ambulan¬
tes inquiece nichil oꝑantes. s curiose agẽ¬
tes. In hac breui sentencia multa paulus
monachoꝵ reprehendit uitia. inquietu¬
dinem indelicet. et ociositatẽ. et cunosi¬
tatem et multiloquium: in quo scd̾mi sa¬
lomonem nõ esfugitur peccatũ. Inquie¬
tudo gͦ. que et alio nomine curiositas ap¬
pellatur : grande est uitium. quia nec
corpus quietum. nec animũ diituit ẽẽ

Expanded text:
ut quieti sitis, et vestrum negotium agatis, ut quieti sitis, et vestrum negotium agatis, et operemini manibus vestris . Ac si diceret: Ab omni vos inquietudinis et curiositatis abstinete vitio, ut quieti facti, vestrum agatis negotium. Ille igitur suum agit negotium, qui postposito curiositatis vitio, de salute sua est incessanter sollicitus. Nam ille monachus alienum agit negotium, qui curiositatis vitio suam oblitus vitiosam discutere vitam, alienam investigare sollicite curat. Unde et ad eosdem in secunda idem ait Epistola: Audivimus enim quosdam inter vos ambulantes inquiete, nihil operantes, sed curiose agentes . In hac brevi sententia multa Paulus monachorum reprehendit vitia, inquietudinem videlicet et otiositatem et curiositatem, et multiloquium, in quo secundum Salomonem non effugitur peccatum; inquietudo ergo, quae et alio nomine curiositas appellatur, grande est vitium, quae nec corpus quietum, nec animam dimittit esse
Abbreviated transcription (Latin):
qui datus est nobis. Que certissime ad
obseruanda dei mandata. cor quod implet
inflanniat Que a praue uiuentib ꝑ odi¬
ii et inuidiam extinguitur atq discordi¬
tacere libeat. quã predicare delectent. Et
ita fit ut ꝑ exasꝑationem auditoꝵ. pre¬
dicatorib collatut uerbum. Unde etͣ Ie¬
chieli dñs ait: o Pherere faciam lingnam
tuani palato tuo. et eris mutus nec qua¬
si uir obiurgans quia domus exasꝑans
est. Ueuit aliquando senex ad aliũ se¬
nem. et dixit imus ex eis. Ego mortu¬
us simi huic scło. Alter uero dreit er
Ne confidas intemet ip̃o donec exeas
de corpore isto: quia si morcuus es. satha¬
nas mortuus nõ est. Dixit albas pa¬
stor quia semꝑ homo utilitatem. et timo¬
rem dei. ita icessabiliter respirare deb
sicut flatum quem narib atrahit uel
emictit. Dixit iterum quia prohicere
se in conspectu dei et nõ se ip̃m extollere
et mittere post tergum propriam uo¬
luntatem: ferramenta sunt quibus
dicit. Nogamus autem nos ft̃es

Expanded text:
qui datus est nobis . Quae citissime ad observanda Dei mandata cor quod implet inflammat, quae a prave viventibus per odium et invidiam exstinguitur atque discorditacere libeat, quam praedicare delectet: et ita fit ut per exasperationem auditorum praedicatoribus tollatur verbum. Unde et Ezechieli Dominus ait: Adhaerere faciam linguam tuam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Venit quidam senex ad alium senem et dixit unus ex eis: Ego mortuus sum huic saeculo. Alter vero dixit ei: Ne confidas in temetipso, donec exeas de corpore isto. Quia si tu mortuus es, Satanas mortuus non est. Dixit abbas Pastor: Quia semper homo humilitatem et timorem Dei ita incessabiliter respirare debet, sicut flatum, quem naribus attrahit vel emittit. Dixit iterum: Quia projicere se in conspectu Dei, et non seipsum extollere, et mittere post tergum propriam voluntatem ferramenta sunt quibus dicit: Rogamus autem vos, fratres,