comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ tẽpore : utiq ex quo incipiunt ⁊ ui¬
uunt in tẽpore. Qͥ enĩ ꝑseuerauerit us¬
q in finẽ: hic saluus erit. Potest aũ uide¬
ri eiꝰdẽ sententiȩ repetitio. ut hoc sit fa¬
cere iustitiã. qd̃ ẽ custodire iudiciũ: ut
sicut in posteriore subaudit᷑ beati: ⁊ red¬
ditis quȩ subaudiunt᷑. ita dicat᷑. beati qͥ
custodiunt iudiciũ in oĩ tpͣr: beati qui

Expanded text:
tempore:» utique ex quo incipiunt et vivunt in tempore. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Potest autem videri ejusdem sententiae repetitio, ut hoc sit facere justitiam, quod est custodire judicium: ut mpore;» sicut in posteriore subauditur, «beati;» et redditis quae subaudiuntur, ita dicatur, «Beati qui custodiunt judicium» in omni tempore, be
Abbreviated transcription (Latin):
putas: carces eiꝰ ẽ. Multi enĩ dic̃t. Irͣ tantã
potestatẽ diabolus accepit. ut dñet᷑ in is¬
to scło: tantũ ualeat. tͣm possit: Quãtũ
ualet: aut quãtũ potest. Nisi ꝑmissus:
nicħ potest. Tu sic age. ne ꝑmittat᷑ in te:
aut si ꝑmissus fuerit ad tẽptandũ. uicꝰtꝰ
abscedat. ⁊ ñ possideat. ꝑmissus ẽ enĩ ad

Expanded text:
putas, carcer ejus est. Multi enim dicunt: Quare tantam putas, carcer ejus est. Multi enim dicunt: Quare tantam potestatem diabolus accepit, ut dominetur in isto saeculo, et tantum valeat, tantum possit? Quantum valet, aut quantum potest? Nisi permissus, nihil potest. Tu sic age, ne permittatur in te; aut si permissus fuerit ad tentandum, victus abscedat, et non possideat. Permissus e
Abbreviated transcription (Latin):
uas pͥmã suggestionẽ: ille obseruat lap¬
sũ tuũ. Si enĩ lapsus fueris : cades. Si cecideris.
possidebit. Ut aũ ñ cadas: noli exire de uia.
Angustã tͥ semitã strauit dñs. Quicqͥd extra
Erat lum̃ uerũ: qd̵ illuminat omnẽ hoĩem
uenientẽ in hcͣ mundũ. Et ego sũ uia: ⁊ ue¬
ritas ⁊ uita. ꝑ me is. ad me is. Sigͦ ẽ ipse
lum̃. ⁊ ipse ẽ uia: si ab illo recesseris : nec
in lumine eris. nec in uia. Et qͥd te sequit᷑:
Qd̃ dic̃ de impiis qͥdã ps̃. fiat uia illoꝵ tene¬
brȩ ⁊ lubͥcũ. Nlic gͦ dracho antiquus hostis
nrͣ. ira feruidus. insidiis astutꝰ: in mari
magno ẽ. Dracho hic: quẽ fugxisti ad illu¬
dendũ ei. Iã tu illude dracomi. Ad hoc enĩ
hic factꝰ ẽ dracho. Ipse cadens peccͣo suo de
sublimi habitatione cȩloꝵ. ⁊ ex angło fac¬
tus diabolus: accepit quendã locũ suũ in
hoc mari magno ⁊ spacioso. Regnũ eiꝰ quod

Expanded text:
vas primam suggestionem, ille observat lapvas primam suggestionem, ille observat lapsum tuum. Si enim lapsus fueris, cades; si cecideris, possidebit. Ut autem non cadas, noli exire de via. Angustam tibi semitam stravit Deus; quidquid extra umen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» ; et, «Ego sum via, et veritas, et vita» . Per me is, ad me is. Si ergo ipse est lumen, et ipse est via; si ab illo recesseris, nec in lumine eris, nec in via. Et quid te sequitur? Quod dicit de impiis quidam psalmus: «Fiat via illorum tenebrae et lubricum» . 7. Hic ergo draco, antiquus hostis noster, ira fervidus, insidiis astutus, in mari magno est. «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Jam tu illude draconi: ad hoc enim hic factus est draco. Ipse cadens peccato suo de sublimi habitatione coelorum, et ex angelo factus diabolus, accepit quemdam locum suum in hoc mari magno et spatioso. Regnum ejus quod
Abbreviated transcription (Latin):
futuri. Prefiguratũ ẽ: qđ futurũ erat. fac¬
ta ẽ eccł̃ia de latere dnĩ. dormientis in cry¬
ce. Nã de latere crucifixi ꝑcusso: sacram̃ta
mͦ audite: intelligite. cauete. Ipsa tuum
obseruabit caput : ⁊ tu eiꝰ calcaneũ. Oeccłia.
caput serpentis obserua. Qd e᷑ caput ser¬
pentis: Prima peccͣi suggestio. uenit tibi
in m̃tẽ nescio qͥd illicitũ: noli ibi tenere
m̃tẽ tuã. noli cõsentire. Hoc qđ uenit in
m̃tẽ: caput serpentis ẽ. Taput calca: ⁊e
uades cet̾os motꝰ. Qͣdẽ caput calca: ⁊ e¬
fraudẽ feceris: ques eris. saput ser¬
pentis ẽ. calca. Qͥd ẽ calca: Contẽpne qd̾ sug¬
gessit. S magnũ aurũ suggessit. Et qͥd ꝓ¬
dest homini si totũ mundũ lucret᷑. aĩe uͦ
sue detͥm̃tũ patiat᷑. Peat mundi lucrum:
ne fiat aĩȩ dampnũ. Hȩc dicens: obseruasti
cap̃ serpentis ⁊ calcasti. Ille aũ diabolus. cal¬
caneũ tuũ obseruat. Qͥd ẽ obseruat calca¬
neũ tuũ. Qnͣ labaris a uia dĩ. Tuobser¬

Expanded text:
turi» . Praefiguratum est quod futurum erat, facta est Ecclesia de latere Domini dormientis in cruce. Nam de latere crucifixi percusso , Sacramenta modo audite, intelligite, cavete: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus calcaneum.» O Ecclesia, caput serpentis observa. Quod est caput serpentis? Prima peccati suggestio. Venit tibi in mentem nescio quid illicitum; noli ibi tenere mentem tuam, noli consentire. Hoc quod venit in mentem, caput serpentis est; caput calca, et evades caeteros motus. Quid est, caput calca? fraudem feceris, dives eris. Caput serpentis est, calca. Quid est, calca? Contemne quod suggessit. Sed magnum aurum suggessit. Et quid prodest homini, si totum mundum lucretur, animae autem suae detrimentum patiatur ? Pereat mundi lucrum, ne fiat animae damnum. Haec dicens, observasti caput serpentis, et calcasti. Ille autem diabolus calcaneum tuum observat. Quid est, observat calcaneum tuum? Quando labaris a via Dei. Tu obser
Abbreviated transcription (Latin):
mor eoꝵ suꝑ eos. Ecce qͦmͦ ppłm suũ firma¬
uit suꝑ inimicos eiꝰ. sũ aũ inimicis eoꝵ is¬
ta mala iustitia eiꝰ inflixerit: quȩ ipsis
Expandit nubẽ in ꝓtectionẽ eoꝵ: ⁊ ignẽ ut
luc̾et eis ꝑ noctẽ. Petiert̃ carne̾: ⁊ uenit
coturnix: & pane celi saturauit eos. Disru

Expanded text:
eos.» Ecce quomodo populum suum firmavit super inimicos ejus. 40. Cum autem inimicis eorum ista mala justitia ejus inflixerit; quae ipsis «Expandit nubem in protectionem eorum, et ignem ut luceret eis per noctem. Petierunt, et venit coturnix, et pane
Abbreviated transcription (Latin):
nũ cui contradicet᷑: ⁊ tuã ipsiꝰ aĩam per¬
transibit gladiꝰ. ut reuelent᷑ ex multis
cordib cogitationes. Passio qͥppe diũ quȩ
multis ruina fuit. ⁊ in qua multoꝵ cordiũ
occulta patuert᷑. qm̃ exp̃ssũ eͣ qͥd de dño sẽ¬
tiebant: ⁊ ipsã matrẽ eiꝰ grauit̾ carnali
orbitate ꝑcussam. sine dubio contristauit
In illa uͦ tribulatione fuit ioseph. donec
ueniret u̾bũ eiꝰ: qđ fuerat intͣp̃tatus
ueracit᷑ somnia. Unde cõm̃datus ẽ regi:
ut etiã illi de somniis eiꝰ futura p̃diceret.¬

Expanded text:
cui contradicetur; et tuam ipsius animam pertransiet gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes . Passio quippe Domini, quae multis ruina fuit, et in qua multorum cordium occulta patuerunt, quoniam expressum est quid de Domino sentiebant, et ipsam ejus matrem graviter carnali orbitate percussam sine dubio contristavit. In illa vero tribulatione fuit Joseph, «donec veniret verbum ejus,» quo fuerat interpretatus veraciter somnia: unde commendatus est regi, ut etiam illi de somniis ejus futura praediceret
Abbreviated transcription (Latin):
¶ pretatio. ẽ laudate dñm. Et idõ
Sinde cepit. Confitemini dño. ⁊ in¬
Puocate nom̃ eiꝰ. In laude enĩ intel
desidia pec̃coꝵ allegant᷑. Unde ⁊ ipsa
orͣo dñica habet a capite breuissimã

Expanded text:
pretatio est, Laudate Deum. Et ideo inde coepit: «Confitemini Domino, et invocate nomen ejus.» In laude enim intelldesideria precator alligat: unde et ipsa oratio dominica habet a capite brevissimam
Abbreviated transcription (Latin):
elecꝰtoꝵ qđ̃ ẽ uerũ sem̃ abrahȩ: ipsi intelli¬
gendi ft̃ petisse ut ueniret. unde ama¬
ricantiũ murmura pͣmerent᷑. lã in u̾su
qͥ seqͣr. ⁊ pane cęli saturauit eos: mannaqͥ¬
dẽ ñ nominauit. s nulli obscurũ ẽ qͥ illaᷤᷤ

Expanded text:
electorum, quod est verum semen Abrahae; ipsi intelligendi sunt petisse ut veniret unde amaricantium murmur opprimeretur. Jam in versu qui sequitur, «Et pane coeli saturavit eos,» manna quidem non nominavit, sed nulli obscurum est qui illas
Abbreviated transcription (Latin):
dit om̃e fenũ in tͣra eoꝵ: ⁊ comedit om¬
nẽ fruc̾tũ t̾re eoꝵ. Et fenũ frucꝰtꝰ ẽ sicut
loqui scriptura consueuit. quȩ fenũ appel¬
lat etiã segetes frugu̾: s ut duo dicet. duo¬
b fortasse quȩ dixerat numero uoluit cõ¬
sonare: id ẽ locuste. ⁊ brucho. Hoc aũ totũ
ꝑtinet ad eloquutionis uarietatẽ medẽ¬
tẽ fastidio: ñ ad dru̾sitatẽ sententiarũ.
Et ꝑcussit omẽ pͥmogenitũ in tͣra eoꝵ:
pͥmitias omĩs laboris eoꝵ. Hȩe plaga no¬
uissima ẽ: excepta morte in mari rubro.
nec om̃s cõmemorate ft̃ : nec eodẽ or dine
qͦ ibi factȩ legunt᷑. Liba ẽ enĩ laudatio. ale¬
ge narrantis : ⁊ texentis hystoriã. Cuiꝰ lauda¬
tionis aucꝰtor ⁊ dicꝰtor cũ sit ꝑ ꝓpħam sp̃c¬

Expanded text:
dit omne fenum in terra eorum, et comedit omnem fructum terrae eorum.» Et fenum fructus est, sicut loqui Scriptura consuevit, quae fenum appellat etiam segetes frugum, sed ut duo diceret, duobus fortasse quae dixerat, numero voluit consonare, id est, locustae et brucho. Hoc autem totum pertinet ad elocutionis varietatem medentem fastidio, non ad diversitatem sententiarum.ercussit omne primogenitum in terra eorum, primitias omnis laboris eorum.» Haec plaga novissima est, excepta morte in mari Rubro. nec omnes commemoratae sunt, nec eodem ordine quo ibi factae leguntur. Libera enim est laudatio a lege narrantis et texentis historiam. Cujus laudationis auctor et dictor cum sit per P
Abbreviated transcription (Latin):
miscdiam seuientis. Qͥs enĩ capit hoc. nͥ
qui impletꝰ fuerit caritate: Deficiant
peccatores a t̾ra Contremiscis. qr male¬
dicit. Et quis maledicit: Sc̃s. Sine dubio
exaudit᷑. S dicꝰtũ ẽ scĩs. Bñdicite. ⁊ no¬
lite maledice̾. Qͥ d ẽ gͦ qd̾ dicit. deficiat̃
peccatores a t̾ra: Pane deficiant: aufe

Expanded text:
diam saevientis. Quis enim capit hoc, nisi qui impletus fuerit charitate? «Deficiant peccatores» «a terra.» Contremiscis, quia maledicit. Et quis maledicit? Sanctus. Sine dubio exauditur. Sed dictum est sanctis: «Benedicite, et nolite maledicere» . Quid est ergo quod dicit, «Deficiant peccatores a terra?» Plane deficiant; aufe
Abbreviated transcription (Latin):
facꝰtũ eͣ. qd eiꝰ dispositione futurũ est:
qr de illo alibi dr̃. qui fecit quȩ uentu¬
ra st̃. Et hic qnͣ fames facꝰta eͣ. teͣ dicta
ẽ uocata: id eͣ ut ade̾e̾t quȩ iã fuerat
in eiꝰ occulta gub̃natione. disposita. De¬
niq quomͦ uocauerit famem. statĩ ex¬
posuit dicens. Omẽ firmam̃tũ panis cõ¬

Expanded text:
factum est quod efactum est quod etura sunt» . Et hic quando fames facta est, tunc dicta est vocata, id est, ut adesset quae jam fuerat in ejus occulta gubernatione disposita. Denique quomodo vocaverit famem, statim exposuit, dicens, «Omne firmamentum panis con
Abbreviated transcription (Latin):
te᷑: ⁊ de regno in ppłm alt̾um. S ñ stͣ ne¬
glegent᷑ p̃tereunde scripturaꝵ scãꝵ locu¬
tiones. Uocauit inquit famͣ suꝑ t̾rã: qua¬
cati. cũ sit fames ex mnedia cõtracta ꝑni¬
ties. atq ita sit in eis qͥ eã patiunt᷑ ut a¬
liqͥs morbꝰ. Sic̃ enĩ morbꝰ ut eẽ desinat.
fit plerũq ꝑ medicamtũ: sic ⁊ fames sana¬
An forte ista mala qͣ patunt᷑ hoĩes. habẽt
quosdã p̃positos suos angłos malos: Nã ⁊
in alio psalmo dic̃ immissiones ꝑ angelos
id ẽ angłm pͣpositũ famis : ⁊ eiꝰ rei noĩe
cuiꝰ ẽ p̃positꝰ appellat᷑. Ex qua opinioẽ.
romani ueteres dõs quosdã tales conse¬
crauert̃ : sic̃ deã febre̾. deũq pallorem.
An qd̃ ẽ credibiliꝰ uocauit fam̃. intelligẽ¬
dũ ẽ dixit ut fames ẽẽt: ut hoc sit uo¬
care qd̵ appellare. hoc appellare qd di¬
Nec ibi apłs dixit. qͥ uocat ea qͦ ñ st̃. ut
sint : s tãquã sint. Apud dm̃ quippe lã

Expanded text:
um. Sed non sunt negligenter praetereundae Scripturarum sanctarum locutiones. «Vocavit,» inquit, «famem super terram:» quacanti; cum sit fames ex inedia contracta pernicies, atque ita sit in eis qui eam patiuntur, ut aliquis morbus. Sicut enim morbus ut esse desinat, fit plerumque per medicamentum; sic et fames sanaAn forte ista mala quae patiuntur homines, habent quosdam praepositos suos angelos malos nam et in alio psalmo dicit immissione per angelos id est angelum propositum famis, et ejus rei nomine cujus est praepositus, appellatum? Ex qua opinione Romani veteres quosdam deos tales consecrarunt, sicut deam Febrem, deumque Pallorem. An quod est credibilius, «Vocavit famem,» intelligendum est, Dixit ut fames esset; ut hoc sit vocare, quod appellare; hoc appellare quod diNec ibi Apostolus dixit, «Qui vocat ea quae non sunt,» ut sint; sed, «tanquam sint» . Apud Deum quippe jam
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm eiꝰ. ⁊ dolũ face̾nt in seruos eiꝰ. Ñ ita¬
q cor illoꝵ malũ faciendo. s ppło suo be¬
nefaciendo: cor illoꝵ sponte malũ conũ¬
tit ad odiũ. Non enĩ recꝰtũ cor ꝑu̾tit. sed
sponte ꝑu̾sũ ad odiũ ppłi sui. uͭ eo malo
bene uteret᷑ conu̾tit: ñ illos male̾ faciẽ¬
do. s istis bona qͥb illi facillume. possent
inuidere largiendo. Quo illoꝵ octio ⁊ ad
exercitationẽ ppłi sui. ⁊ ad głam q̃ nobis¬

Expanded text:
populum ejus, et dolum facerent in servos ejus. Non itapopulum ejus, et dolum facerent in servos ejus. Non itaque cor illorum malum faciendo, sed populo suo benefaciendo, cor illorum sponte malum convertit ad odium. Non enim rectum cor pervertit, sed sponte perversum ad odium populi, ubi eo malo bene uteretur, convertit; non illos malos faciendo, sed istis bona, quibus mali facillime possent invidere, largiendo. Quo illorum odio, et ad exercitationem populi sui, et ad gloriam no
Abbreviated transcription (Latin):
odirent ppłm eiꝰ: ⁊ dolũ fac̾e̾nt in seruos
eiꝰ. Nũqͥdnã intelligendũ ẽ uł creden¬
dũ: qd ds̃ cor hoĩs ad facienda peccata cõ¬
u̾tat. An peccatũ ñ eͣ. uł paruũ peccatũ ẽ
odisse ppłm dĩ: ⁊ dolũ fac̾e̾ in seruos euis:
Qͥs hoc dixerit: Nũqͥd gͦ istoꝵ tã grauium
peccatoꝵ aucꝰtor ẽ ds̃: qͥ nulliꝰ uł leuissi¬
mi peccati auctor credendꝰ ẽ. Iuis sapiens
⁊ intelliget hec : Nã ipsa eͣ illa mirabilis
dĩ bonitas: qua bene utit᷑ etiã malis ut
angłis uł hoĩb. Cũ enĩ ipsi uitio suo ma¬
li sint: ille de malo eoꝵ benefacit. N enĩ
anteꝗͣ odissent ppłm eiꝰ boni erant: sed
maligni ⁊ impii tales erant. qͥ facile in¬
colis siuis felicib muiderent. In eo gͦ qd̾
ppłm suũ multiplicauit: hoc bñficio su¬
o malos ad inuidendũ conũtit Inuidia
ẽ enĩ: odiũ felicitatis alienȩ. Sic gͦ conũ¬
tit cor eoꝵ.: ut ꝑ muidentiã odissent

Expanded text:
in servos ejus.» Numquidnam intelligendum est, vel credendum quod Deus cor hominis ad facienda peccata convertat? an peccatum non est, vel parvum peccatum est, odisse populum Dei, et dolum facere in servos ejus? Quis hoc dixerit? Numquid ergo istorum tam gravium peccatorum auctor est Deus, qui nullius vel levissimi peccati auctor credendus est? Quis sapiens, et intelliget haec ? Nam ipsa est illa mirabilis Dei bonitas, qua bene utitur etiam malis, vel angelis, vel hominibus. Cum enim ipsi vitio suo mali sint, ille de malo eorum bene facit. Non enim antequam odissent populum ejus boni erant; sed maligni et impii tales erant, qui facile incolis suis felicibus inviderent. In eo ergo quod populum suum multiplicavit, hoc beneficio suo malos ad invidendum convertit. Invidia est enim odium felicitatis alienae. Sic ergo convertit cor eorum, ut per i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ firmauit euͣ suꝑ inimicos eiꝰ. Etiã hoc
factũ sit deinde narret᷑. Non enĩ tc̃ fir¬
matꝰ ẽ ppłs dĩ suꝑ egẏptios inimicos suos.
qnͣ eoꝵ masculini fȩtus necabant᷑. uł qnͣ
in faciendis laterib cont̾ebant᷑: s qnͣ in
manu potenti ꝑ signa ⁊ portenta dnĩ dĩ
sui metuendi ⁊ honorandi facꝰti stͣ: donec
duri regis contentio uinceret᷑: ⁊ mare ru¬
brũ ꝑsequutorẽ cũ exercitu eiꝰ obrueret.

Expanded text:
 firmavit eum super inimicos ejus.» Etiam hoc  firmavit eum super inimicos ejus.» Etiam hoc factum sit, deinde narretur. Non enim tunc firmatus est populus Dei super Aegyptios inimicos suos, quando eorum masculini fetus necabantur, vel quando in faciendis lateribus conterebantur; sed quando in manu potenti, per signa et portenta Domini Dei sui, metuendi et honorandi facti sunt, donec duri regis contentio vinceretur, et mare Rubrum persecutorem cum exercitu ejus obrueret.
Abbreviated transcription (Latin):
ra cham. Qd̃ ẽ isrł. hoc ẽ. iacob ⁊ qd ẽ egip¬
tꝰ. hoc ẽ t̾ra cham. Hinc enĩ aꝑtissime. de¬
monstratũ ẽ de semine chã filii noe: cuꝰ
pͥmitiuus fuit chanaan: exortã fuisse etiã
gentẽ egyptioꝵ. Pinde in quib codicib
hoc loco legit᷑ ohanaan. em̃dandũ ẽ. Meliꝰ
enĩ intͣpretatũ eͣ accola fuit: quã sic̃ alii
oodices habent in habitauit. Qd̃ tantũdẽ
ẽẽt si ⁊ incola diceret᷑. Nichil enĩ aliud
significat. Nã idipsũ ẽ u̾bũ in greco isto
digenã s aduenã ostendit. Ecce quomͦ tͣn¬
siert̃ de gente in gentẽ. de regno in ppłm
alt̾um. Id̃ breuit᷑ ꝓpositũ fuerat: breuit̃
narrando explicatũ ẽ. S de quo regno tͣn¬
sierit in ppłm alt̾um. merito quęri potest.
Nondũ enĩ regnabant in t̾ra chanaan: qͥa
ñdũ ibi fuerat constitutũ regnũ ppłi isrł.
Quomͦ gͦ potest intelligi. nͥ forte scđm an¬
ticipationẽ : qr regnũ ibi futurũ erat se

Expanded text:
d est Israel, hoc est Jacob; et quod est Aegyptus, hoc est terra Cham. Hic enim apertissime demonstratum est, de semine Cham filii Noe, cujus primitivus fuit Chanaan exortam fuisse etiam gentem Aegyptiorum. Proinde in quibus codicibus hoc loco legitur «Chanaan,» emendandum est. Melius autem interpretatum est, «accola fuit,» quam, sicut alii codices habent, «inhabitavit:» quod tantumdem esset, si et incola diceretur; nihil enim aliud significat. Nam idipsum est verbum in graeco isto digenam, sed advenam ostendit. Ecce quomodo «transierunt de gente in gentem, de regno in populum alterum.» Quod breviter propositum fuerat, breviter narrando explicatum est. Sed de quo regno transierunt in populum alterum, merito quaeri potest. Nondum enim regnabant in terra Chanaan, quia nondum ibi fuerat regnum constitutum populi Israel. Quomodo ergo potest intelligi, nisi forte secundum anticipationem, quia ibi regnum futurum erat sem
Abbreviated transcription (Latin):
Que oĩa ꝓ modulo meo quẽadmodũ accipi¬
enda eent exposui. Hic occurrebat aĩo par¬
uulȩ fidĩ. Si gͦ ds̃ ẽ gratis colendus. ⁊ tes¬
tam̃ti ȩt̾ni hereditas ipse a seipso reqͥren¬
in quibꝰ fidĩ exempla constituit: ł qui
exilloꝵ carne ꝓpagati. etiã fidẽ imitati s.¬

Expanded text:
Quae omnia, pro modulo meo, quemadmodum accipienda essent, exposui. 37. Hic occurrebat animo parvulae fidei: Si ergo Deus gratis est colendus, et testamenti aeterni haereditas ipse a seipso requirenin quibus fidei exempla constituit, vel qui ex illorum carne propagati etiam fidem imitati s
Abbreviated transcription (Latin):
ra cham. Non ita debemꝰ acciꝑe uerba
rent signa ⁊ ꝓdigia: id ẽ quȩ dicerent
ut fierent signa ⁊ ꝓdigia. Multa enĩ sine
u̾bis facꝰta st̃: uł uirga uł manu extenta.
uł fauilla in celũ missa. S qr illa ipsa quȩ

Expanded text:
ra Cham.» Non ita debemus accipere, «vrent signa et prodigia, id est, quae dicerent ut fierent signa et prodigia. Multa enim sine verbis facta sunt, vel virga, vel manu extenta, vel favilla in coel
Abbreviated transcription (Latin):
gat illũ ds̃. ⁊ fumiget. Quando ceꝑit fu¬
migare. dabit dõ p̃cẽ: tãquã sacrificiũ
cordis. fumigat ad dm̃: deinde tundit pec¬
tus. incipit ⁊ flere : qr ⁊ sumꝰ excutit la
Totũ quicqͥd ẽ cantabit. Cantemꝰ dño in
illo sine fine siuãdui sũ psallã deo
meo: ne forte. cũ cȩꝑimꝰ psallere dõ in
illa cuitate: putemꝰ nos aliud aliqͥd actu¬
ros. Tota uita nr̃a erit. psallere. dõ. Si ue¬
niet in fastidiũ qd̃ laudamꝰ: potest uenire.
in fastidiũ. ⁊ nr̃a laudatio. Si semꝑ ille. ama¬
t᷑: semꝑ a nob̃ laudat᷑. Psallã dõ meo ꝗͣdusũ¬

Expanded text:
gat illum Deus, et fumiget: quando coeperit fugat illum Deus, et fumiget: quando coeperit fumigare, dabit Deo precem, tanquam sacrificium cordis. Fumigat ad Deum, deinde tundit pectus: incipit et flere, quia et fumus excutit lacTotum quidquid est, cantabit. Cantemus Domino illo sine fine sum, quamdiu sum, psallam Deo meo. Ne forte cum coeperimus psallere Deo in illa civitate, putemus nos aliquid aliud acturos: tota vita nostra erit psallere Deo. Si veniet in fastidium quod laudamus, potest venire in fastidium et nostra laudatio. Si semper ille amatur, semper a nobis laudatur: «Psallam Deo meo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nã si ñ tremueris eũ: auferet qͦd dedit. Cũ
tremore gͦ oꝑare. Uside aliũ psalmũ. Ser¬
uite dño in timore: ⁊ exultate ei cũ tre¬
more: Si cũ tremore exultandũ ẽ. ds̃ aspi¬
cit: fit t̾remotꝰ. Aspiciente dõ: tremant
corda. Nã tẽ ibi requiescit ds̃. Audi illum
alio loco. Suꝑ quẽ requiescet sp̃c mͣs:Suꝑ
aspicit t̾ram ⁊ facit eã trem̾e : qͥ tangit
montes ⁊ fumigabt᷑. Alontes suꝑbi erant:
iactabant se. ñ eos tetigerat ds̃. Tangit
illos. ⁊ fumigabt᷑. Qͥd ẽ fumigare mon¬
tes: P reẽe dño reddere: Ecce magni mon¬
tes: suꝑbi montes. ingentes: ñ rogabant
dnmͣ. Se rogari uolebant: ⁊ suꝑiorẽ ñ ro¬
gabant. Quis enĩ potens ⁊ tumidus ⁊ suꝑ¬
bus ẽ in t̾ra: qͥ dignet᷑ humilit᷑ rogare
dm̃  De impiis loquor: ñ de cedris liba¬
ni quas plantauit dñs. Impiꝰ quilibet. ĩ¬
felix aĩa rogare dmĩ nescit: ⁊ uult se ro¬
gari ab hoĩb. Mons ẽ: opus ẽ ut tan¬

Expanded text:
t quod dedit. Cum tremore ergo operare. Vide alium psalmum: «Servite Domino in timore, et exsultate ei cum tremore» . Si cum tremore exsultandum est, Deus aspicit, fit terrae motus: aspiciente Deo, tremant corda nostra; tunc ibi requiescet Deus. Audi illum alio loco: «Super quem requiescet spiritus aspicit terram, et facit eam tremere; qui tangit montes, et fumigabunt.» Montes superbi erant, jactabant se, non eos tetigerat Deus: tangit illos, et fumigabunt. Quid est fumigare montes? Precem Domino reddere. Ecce magni montes, superbi, montes ingentes, non rogabant Deum: se rogari volebant, et superiorem non rogabant. Quis enim potens, et tumidus, et superbus in terra, qui dignetur humiliter rogare Deum? De impiis loquor, non de cedris Libani quas plantavit Dominus. Impius quilibet, infelix anima, rogare Deum nescit, et vult se rogari ab hominibus. Mons est, opus est ut tan
Abbreviated transcription (Latin):
is nolite malignari. Aserba dixit dĩ corri¬
pientis uł arguentis reges. ne lederent scõs
patres: cũ e̾e̾nt numo breues ⁊ paucissimi
atq incolȩ in tͣra chanaan. Que u̾ba licet
in libris eiꝰ hystoriȩ ñ legant᷑ : tñ intelli¬
genda st̃ uł latent᷑ dicta. sic̃ ds̃ in hoĩm
cordib loquit᷑. occultis ⁊ ueracib uisis: uł
etiã ꝑ angłm exp̃ssa. Nlã ⁊ rex gerare et
rex egyptioꝵ diuinitꝰ admoniti st̃ ne no¬
cerent abrahȩ : ⁊ rex aliꝰ ne noc̾et ẏsa¬
ac: ⁊ alii ne nocerent iacob. Cũ ee̾nt par¬
cissimi ⁊ incole. anteꝗͣ. ad incolendã egip¬
tũ cũ filiis suis transiret iacob: qd̾ intel¬
ligit᷑ in eo cõmemoratũ qd̾ ait transiert̃
de gente in gentẽ. de regno ad ppłm al¬
terũ. d qr occurrebat querere anteqͣ
transirent ⁊ in egypto multiplicarent᷑.

Expanded text:
is nolite malignari.» Verba dixit Dei corriis nolite malignari.» Verba dixit Dei corripientis vel arguentis reges, ne laederent sanctos patres, cum essent numero breves, et paucissimi atque incolae in terra Chanaan. Quae verba licet in libris ejus historiae non legantur, tamen intelligenda sunt vel latenter dicta, sicut Deus in hominum cordibus loqetiam per Angelum expressa. Nam et rex Gerarum et rex Aegyptiorum divinitus admoniti sunt ne nocerent Abrahae , et rex alius ne noceret Isaac , et alii ne nocerent Jacob ; cum essent paucissimi et incolae, antequam ad incolendam Aegyptum cum filiis suis transiret Jacob: quod intelligitur in eo commemoratum, quod ait, «Transierunt de gente in gentem, de regno in populum alterum.» Sed quia occurrebat quaerere, antequam transirent et in
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ in ea. id ẽ in t̾ra chanaan. qͣnͣ ibi pa¬
tres habitauert᷑. abrahã. ysaac. ⁊ iacob.
anteqͣ eã acciꝑent hereditatẽ in semi¬
ne suo. paucissimi erant ⁊ incolȩ in ea. Non¬
nulli aũ eodices hñt. ñ paucissimi ⁊ incolȩ:
s paucissimos ⁊ in colas. Unde apparet eos qͥ
tos. q̃ transferri ñ potest. in latinũ: nͥ cũ ab
surditate q̃ ferri omĩno nͣ possit. Si eñĩ ipsã
totã loquutionẽ transferre conem᷑. dicturi
sumꝰ in ea eẽ illos numero breui: paucissimos
incolas in ea. Qd̾ aũ ait grecus in ea ẽẽ illos.
hoc ẽ latine cũ ee̾nt. Qd u̾bũ ñ potest casꝰ
acusatuius sequi: s nominatiuus. Qͥs enĩ
dicat. cũ e̾e̾nt paucissimos. S cũ eẽnt pau¬
cissimi. Cũ gͦ eẽnt num̾o breues. uł numo
breui. paucissimi ⁊ incolȩ in ea: transiert̃
de gente in gentẽ. ⁊ de regno in ppłm al¬
na uͦ noc̾ẽ illis. Et corripuit ꝓ eis reges.

Expanded text:
lae in ea:» id est, in terra Chanaan. Quando ibi palae in ea:» id est, in terra Chanaan. Quando ibi patres habitaverunt Abraham, Isaac et Jacob, antequam eam acciperent haereditatem, in semine suo paucissimi erant, et incolae in ea. Nonnulli autem codices habent, non, «paucissimi et incolae;» sed, «paucissimos et incolas.» Ubi apparet eos quitos, quae transferri non potest in latinum, nisi cum ea absurditate, quae ferri omnino non possit. Si enim totam ipsam locutionem transferre conemur, dicturi sumus, «In eo esse illos numero brevi, paucissimos et incolas in ea». Quod autem ait graecus, «In eo esse illos,» hoc est latine, «Cum essent:» quod verbum non potest casus accusativus sequi, sed nominativus. Quis enim dicat, Cum essent paucissimos? sed, Cum essent paucissbrevi, paucissimi et incolae in ea; transierunt de gente in gentem, et de regno in populum alna vero, «nocere illis. Et corripuit pro eis reges.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nͥ aliqͥd ȩtͣnũ significet: Ipsa enĩ dic¬
ta ẽ t̾ra ꝓmissionis: t̾ra fluens lac ⁊ mel.
Qđ totũ significat grͣam. in qua gustat᷑ ꝙͣ
Non enĩ omĩũ ẽ fides. Idõ addit funiculũ
hereditatis ur̃e. Idem in alio psalmo sem̃
funes cecidert̃ mͥ in p̃claris. ⁊ enĩ heredi¬
tas mea pͣclara eͣ mͥ. Cur aũ dic̾ta sit t̾ra
chanaan: intͣp̃tatio huiꝰ nominis aꝑit. Cha¬
naan qͥppe. intp̃tat᷑ humilis. Qd̃ si ad illã
referatur sententiã scĩ noe. qua eundem
chanaan dix̃ futurũ seruũ frmͣ suoꝵ. hunic
ẽ etiã seruilis tunor. Seriuis aũ ñ manet
in domo in ȩt̃nũ: filiꝰ aũ manet in et̾nũ.
Ideo excluso chananeo: dat᷑ t̾ra ꝓmissioĩs
semini abrahȩ. Consũmata enĩ caritas. fo¬
ras mittit tuore̾: ut filiꝰ maneat in
domo in etͣnũ. Uñ dicꝰtũ ẽ. Et ipsi isrł in
in libroꝵ scoͣꝵ ueritate notissima. Cũ
ẽent numo breues. paucissimi ⁊ in co¬

Expanded text:
num, nisi aliquid aeternum significet? Ipsa enim dicta est terra promissionis, terra fluens lac et mel . Quod totum significat gratiam, in qua gustatur qunon enim omnium est fides . Ideo addidit, «Funiculum haereditatis vestrae.» Unde in alio psalmo, seme«Funes ceciderunt mihi in praeclaris; etenim haereditas mea praeclara est mihi» . Cur autem dicta sit terra Chanaan, interpretatio hujus nominis aperit; Chanaan quippe interpretatur Humilis. Quod si ad illam referatur sententiam sancti Noe, qua eumdem Chanaan dixit futurum servum fratrum suorum , hinc est etiam servilis timor. «Servus autem non manet in domo in aeternum; filius manet in aeternum» . Ideo excluso Chananaeo, datur terra promissionis semini Abrahae. Consummata enim charitas foras mittit timorem , ut filius maneat in domo in aeternum. Unde dictum est, «Et» ipsi «Israel in eritate notissimam. «Cum essent numero brevi, paucissimi et inco
Abbreviated transcription (Latin):
nipotentis ⁊ clem̃tis apparuit: de illis se¬
qͦns loqͣr psalmꝰ cũ laudibꝰ dĩ: ⁊ tam̃ utͥq
in uno ppło fuert : nec istos illi suarũ. in
mi huiͦ. uelut latentẽ quodã mͦ eiꝰ ami¬
mã cõm̃demꝰ hoc ẽ in u̾bis qͣsi exterioribꝰ
int̾iorẽ intellecꝰtũ. uidet᷑ mͥ admoneri.¬
nentes ad ȩtnã hereditatẽ testam̃ti et̃¬
ni. ut tãquã ipsã hereditatẽ sibi eligant
dm̃. ⁊ eũ gratis cola̾t. idest ꝓpt̾ ipsũ. ñ ꝓptͣ
aliqd emolum̃tũ m̾cedis extra ipsũ: ⁊ hoc
faciant laudantes inuocantes. annuntian
tes. spe gaudentes. caritate feruentes. hoc
totũ psalmuᷤᷤ sonat his u̾bis.

Expanded text:
nipotentis et clementis apparuit; de illis sequens loquitur psalmus cum laudibus Dei. Et tamen utrique in uno populo fuerunt, nec istos illi suarum iniqmi hujus velut latentem quodammodo ejus animam commendemus, hoc est, in verbis quasi exterioribus interiorem intellectum: videtnentes ad aeternam haereditatem testamenti aeterni, ut tanquam ipsam haereditatem sibi eligant Deum, et eum gratis colant, id est, propter ipsum, non propter aliquod emolumentum mercedis extra ipsum; et hoc faciant laudantes, invocantes, annutes, spe gaudentes, charitate ferventes. Et hoc totum sonat psalmus, his verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
egyptũ ioseph. Intuenda gͦ eͣ res magna
⁊ ꝑ necessaria. qͦm ds̾ bene utat᷑ malis o¬
ꝑib hominũ: sic̃ illi contra male utunt᷑
nẽ. cõmemorans quȩ ꝑtulerit ioseph in
humilitate sua: ⁊ quomͦ fuerit sublimatꝰ.
Humiliauert̃ in cõpedib pedes eiꝰ. ferrum
ꝑtransiit aĩam eiꝰ: donec ueniret u̾bũ eiꝰ.
Compedes quidẽ ioseph accepisse ñ legimꝰ:

Expanded text:
tum. Intuenda est ergo res magna et pernecessaria, quomodo Deus bene utatur malis operibus hominum, sicut illi contra male utunturnem, commemorans quae pertulerit Joseph in humilitate sua, et quomodo fuerit sublimatus. «Humiliaverunt in compedibus pedes ejus; ferrum pertransiit animam ejus, donec veniret verbum ejus.» Compe
Abbreviated transcription (Latin):
utiq qd̵ de illo manifeste dictũ eͣ: hoc
⁊ in illis inteligendũ ẽ. An idõ xp̃i. qr eti¬
am si latent̃. iã tam̃ xp̃iani: Quãuis enĩ
n iudȩis respondit dicens. Ante ꝗͣ. abra¬
tam̃ dñm p̃nunciabant. Unde aꝑte ip¬
se dic̃. Abrahã concupiuit uidere diẽ
meũ: ⁊ uidit ⁊ gauisus ẽ. h̃ enĩ qͥsquã

Expanded text:
et utique, quod de illo manifeste dictum est, hoc et de illis intelligendum est. An ideo christi, quia etiamsi latenter, jam tamen christiani? quamvis enim et Judaeis respondit, dicens, «Antequam Abratamen Dominum praenuntiabant? Unde aperte ipse dicit: «Abraham concupivit videre diem meum, et vidit, et gavisus est» . Non enim quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
grandinẽ. Similis: locutio ẽ illi uͥ ait.
dedit t̾ra eoꝵ ranas: nͥ qd̃ ibi ñ utiq in ra¬
nas tota t̾ra conu̾sa ẽ: pluuia uͦ in gran¬
dinẽ. tota potuit. Igne cõburentẽ in t᷑ra
ipsoꝵ subaudit᷑ posuit. Et ꝑcuslit uine¬

Expanded text:
grandinem.» Similis locutio est illi ubi ait, «Dedit terram eorum ranas;» nisi quod ibi non utique in ranas tota terra conversa est, pluvia vero in grandinem etiam tota potuit. «Ignem comburentem in terra ipsorum:» subaudit
Abbreviated transcription (Latin):
dignatꝰ ẽ ⁊ facultatẽ ⁊ sermonẽ nob̃: ⁊
uob̃ intentionẽ ⁊ stucdhũ. Unꝰqͥsq ut po¬
test. recordet᷑ qd audiuit. Collocutionẽ
inuicẽ rucꝰtate: saginã urãm ru¬
minate: qd̃ accepistis ñ eat in uisce¬
ra obluionis ur̃e. Thesaurus desiderabił.
requiescat in ore ur̃o. Magno labore qͣ¬
sita ⁊ inuenta st̃: magno labore nunti¬
ata ⁊ disputata st̃. Sit labor nrͣ fructu¬

Expanded text:
dignatus est et facultatem et sermonem nobis, et vobis intentionem et studium. Unusquisque ut potest recordetur quod audivit; collocutione invicem ructate saginam vestram, ruminate quod accepistis, non eat in viscera oblivionis vestrae. Thesaurus desiderabilis requiescat in ore vestro . Magno labore quaesita et inventa sunt, magno labore nuntiata et disputata sunt; sit labor noster fructu
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ⁊ ñ exacerbauert᷑ sermones eiꝰ.S qd̃ pͥus
dixi in plurib inuenimꝰ. Ubi aũ addita est
negatiua particula: uix duos codices potu¬
imꝰ repꝑire. S ne forte m̃dositas ꝓpt̾ sen¬
sũ faciliorẽ abundauerit. qͥd enĩ faciliꝰ in¬
telligit᷑. quã id qd̵ dicꝰtũ ẽ exacerbauert᷑

Expanded text:
 non exacerbaverunt sermones ejus:» sed quod prius dixi, in pluribus invenimus; ubi autem addita est negativa particula, vix duos codices potuimus reperire. Sed ne forte mendositas propter sensum faciliorem abundaverit; quid enim facilius intelligit
Abbreviated transcription (Latin):
dib dĩ. qd̃ argento ⁊ auro. ditatos isrłitas
edixxit ex egẏpto: qr ⁊ ipsi tales erant qͥ
ñdũ possent contẽpnẽ laboꝵ suoꝵ licet tẽ¬
poralẽ. tam̃ debitã iustãq mercedẽ. Nec
in eo qd̵ egyptios deceꝑunt a quib sibi ut
cõmodarent᷑ aurũ argentũq petiert᷑: putã¬
dus ẽ ds̃ huiꝰmodi dolos eis qͥ sursũ cor hñt.
uł iubere. uł si fecerint aꝓꝓbare. Alagis enĩ
ꝑ illa dĩ u̾ba. utiq ab illo qui cor eoꝵ uide

Expanded text:
dibus Dei, quod argento et auro ditatos Israelitas eduxit ex Aegypto; quia et ipsi tales erant, qui nondum possent contemnere laborum suorum licet temporalem, tamen debitam justamque mercedem: nec in eo quod Aegyptios deceperunt, a quibus sibi ut commodaretur aurum argentumque petiverunt, putandus est Deus hujusmodi dolos, eis qui sursum cor habent, vel jubere, vel, si fecerint, approbare. Magis enim per illa Dei verba, utique ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tam̃ legimꝰ in illa sublimitate. ioseph:
sic̃ nec cõpedes in eiꝰ humilitate: S unͣ fieri
posset ut uir tantꝰ uniꝰ ueri dĩ cultor. in
egypto alendis tantũmͦ corporib. ⁊ reb tã¬
tũ corporalib gub̃nandis ee̾t intentus: ⁊
quo eos meliores redderet. curã ñ gereret
animoꝵ: S ea cõscripta st̃ in illa hystori¬
a. quȩ scđm intentionẽ scribentis. in quo
significandis. sufficere iudicata st̃. Et intra¬

Expanded text:
eph, sicut nec compedes in ejus humilitate. Sed unde fieri posset ut vir tantus, unius veri Dei cultor, in Aegypto alendis tantummodo corporibus, et rebus tantum corporalibus gubernandis esset intentus, et quo eos meliores redderet, curam non gereret animorum? Sed ea conscripta sunt in illa historia, quae secundum intentionem scribentis, in quo significandis sufficere judicata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ narrant᷑ oĩa mirabilia eiꝰ: illd̃ aut̃
ad opꝰ bonũ qd̃ psallit᷑ ei. ne uelit qͥs¬
q de oꝑe bono tãquã in sua uirtute
laudari. Idõ cũ dixisset laudamim.
qd utiq bene oꝑantes merito posst᷑:
addidit in noĩe sco eiꝰ ut qͥ głat᷑ in¬

Expanded text:
rabilia ejus; illud autem ad opus bonum, quo psallitur ei, ne velit quisque de opere bono tanquam in sua virtute laudari. Ideo cum dixisset, «Laudamini,» quod utique bene operantes merito possunt; addidit, «in nomine sancto ejus:» ut
Abbreviated transcription (Latin):
quendã drachonẽ. Non uidistis oculis
carnis: s uidetis ocłis fidei. Ipse ẽ qui
⁊ leo drͣ. De illo scriptura. cõculcabis leo¬
nẽ ⁊ draconẽ. Subditꝰ ẽ iste capiti tuo:
ut m̃bra eiꝰ sint. Dictũ ẽ de pͥma femina
ꝙͣ sedux̃ hic draco. eua scił illa cui cõsiliũ
mortis dedit. ⁊ ꝑsuasione astuta in cor fe¬
mineũ more serpentis irrepsit. factũq ẽ
qd̃ nouimꝰ: qd ibi ⁊ nos fecimꝰ: qd̃ ⁊ dolemꝰ.
In illis enĩ duob hoĩb: totũ genꝰ humanũ.
nde ꝓpago mortis: mͣ ⁊ in paiuł debita
delicta. Qͥs enĩ mundꝰ ait scriptura in con¬
spectu tuos Hec infans cuiꝰ ẽ uniꝰ diei uita
suꝑ t̾rã. Tradux peccati: tradux mortis. de
pͥmo peccõ. Nostis enĩ ⁊ qͥd dicꝰtũ ẽ mulieri.
uł potiꝰ serpenti: cũ audirae ds̃ peccͣm pͥmi
hoĩs. Ipsa tuũ obseruabit caput: ⁊ tu eiꝰ ob¬
seruabis calcaneũ. In magno misterio dictũ

Expanded text:
quemdam draconem: non vidistis oculis carnis, sed videtis oculis fidei. Ipse est qui et leo dicitur: de illo Scriptura dicit, «Conculcabis leonem et draconem» . Subditus est iste capiti tuo, ut membra ejus sint. Dictum est de prima femina, quam seduxit hic draco; Eva scilicet illa cui consilium mortis dedit, et persuasione astuta in cor femineum more serpentis irrepsit. Factum est quod novimus, quod ibi et nos fecimus, quod dolemus. In illis enim duobus hominibus totum genus humanum: inde propago mortis, inde et in parvulis debita, delicta. «Quis» enim «mundus,» ait Scriptura, «in conspectu tuo? Nec infans cujus est unius diei vita super terram» . Tradux peccati, tradux mortis de primo peccato. Nostis enim et quid dictum est mulieri, vel potius serpenti, cum audiret Deus peccatum primi hominis: «Ipsa tuum observabit caput, et tu ejus observabis calcaneum» . In ma
Abbreviated transcription (Latin):
meri ꝑfecꝰtionẽ ꝓ omĩb intelligendȩ st̃:
id ẽ quãdu g̾n̾atio g̾n̾ationi sequendo
succedit. tãdiu mandatũ ẽ uiuendũ ex
fide. Qd̃ obseruat ppłs dĩ filii ꝓmissioĩs:
nascendo uenientes. ⁊ moriendo abeun¬
tes. donec oĩs g̾nãtio finiat᷑. Qđ millena¬
rio numero significatũ ẽ: qr denarii nu¬
meri solidũ quadratũ decẽ decies. ⁊ hoc de¬
cies ad mille ꝑuenit. Qd dispostit ad a¬

Expanded text:
meri perfectionem, pro omnibus intelligendae sunt; id est, quamdiu generatio generationi sequendo succedit, tamdiu mandatum est vivendum ex fide. Quod observat populus Dei, filii promissionis nascendo venientes, et moriendo abeuntes, donec omnis generatio finiatur; quod millenario numero significatum est, quia denarii numeri solidum quadratum decem decies, et hoc decies, ad mille pervenit. «Quod disposuit,»
Abbreviated transcription (Latin):
des. ht̃. In eo qd̃ agit. in quo mouet᷑: ibi
tãquã ambulat. Dicebat aũ ille multa.
Quanta enĩ dix̃ iob: qui legunt nouert᷑. In
tã multis illis u̾bis: obseruabat serpens cal¬
caneũ labentis. Ille. aũ qͥ cap̃ obseruabat.
serpentis: reppulit omne̾ suggestionem.
Respondit ⁊ mulieri: sic̃ dignũ erat res¬
pondere mulieri. Loquuta es in qͥt. tã qͣm
una de insipientib mulierib. Si bona ꝑce¬
pimꝰ de manu dñi: malia qrͣ ñ sustineamꝰ

Expanded text:
des habet in eo quod agit; in quo movetur, ibi des habet in eo quod agit; in quo movetur, ibi tanquam ambulat. Dicebat ille multa; quanta enim dixit Job, qui legunt, noverunt: in tam multis illis verbis observabat serpens calcaneum labentis. Ille autem qui caput observabat serpentis, repulit omnem suggestionem. Respondit et mulieri, sicut dignum erat respondere mulieri: «Locuta es,» inquit, «tanquam una de insipientibus mulieribus: si bona percepimus de manu Domini, mala non
Abbreviated transcription (Latin):
statis. tͣm ego patior. Non gͦ ab illo patior:
s ab eo qͥ potestatẽ dedit. Contẽpnatur
suꝑbia tẽptatoris mei: sustineant᷑ flagel¬
la patris mei. Repulsus ẽ tẽptator: obser¬
uatũ ẽ cap̃ serpentis. Penetrare ñ potuit
in cor: muratã cuitatẽ formsecus obpug¬
nauit. s ñͣ expugnauit. Accessit ⁊ alia
tẽptatio: ꝑmissus ẽ ad corpꝰ eiꝰ. ꝑcussit gra¬
ui uuln̾e : a capite usq ad pedes. Contabes¬
cebat putredine: scatebat u̾mib: amissa
domo sedebat in stͣcore. Ibi eua captiua¬
ta a diabolo ad adutoriũ. marito suppo¬
sita ad lapsũ: suggerit ut blasphemetur
ds̃. Primo suggessit in paracy so ut cõtẽp¬
neret᷑ ds̃: mͦ ut blasphemet᷑ ds̃. Ualuit
tr̃ in integrũ: nc̃ uictꝰ ẽ a putredine.
In paradyso deiecit: in st̃core. suꝑatꝰ eͣ. At¬
tendebat ille dracho: utrũ iob lingua
laberet᷑. Oĩs enĩ homo in acꝰtu suo pe¬

Expanded text:
statis, tantum ego patior: non ergo ab illo patior, statis, tantum ego patior: non ergo ab illo patior, sed ab eo qui potestatem dedit; contemnatur superbia tentatoris mei, sustineantur flagella patris mei. Repulsus est tentator, observatum est caput ejus, penetrare non potuit in cor. Muratam civitatem forinsecus oppugnavit, sed non expugnavit. Accessit alia tentatio: permissus est ad corpus ejus, percussit gravi vulnere a capite usque ad pedes; contabescebat putredine, scatebat vermibus, amissa domo sedebat in stercore. Ibi Eva captivata, a diabolo non ad adjutorium marito supposita, sed ad lapsum, suggerit ut blasphemetur Deus. Primo suggessit in paradiso ut contemneretur Deus, modo ut blasphemetur Deus. Valuit tunc in integrum, nunc victus est a putri: in paradiso dejecit, in stercore superatus est. Attendebat autem ille draco utrum Job lingua laberetur. Omnis enim homo in actu suo pe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͦm ille calcancũ eiꝰ attendebat. Ille repel¬
lebat suggerentẽ: ille sꝑabat labentẽ. Cȩ¬
pit ⁊ eiꝰ mulierculã: subtraxit oĩa quȩ
habebat. Solã diabolus dimisit. adutricẽ
suã: ñ mariti cõsolatricẽ. s potiꝰ tẽptatri¬
oẽ Cepit etiã ipsã: ñ obseruantẽ cap̃ eiꝰ
dhuc enĩ illa eua erat: s iã ille adam ñ
erat. Ablatis oĩb remansit iob cũ uxore ꝑ
quã tẽptaret᷑: ⁊ cũ dõ a quo regeret᷑. Quid
illo pauꝑiꝰ subito factũ: si domũ eiꝰ conside¬
res:Qͥ dillo ditiꝰ:. si cor eiꝰ cogites: Alide peu¬
dis. Dñs dedit. dñs abstulit: sic̃ dño placu¬
it ita factũ ẽ: sit nom̃ dñi bñdictũ. Oñi
dedit. dñs abstulit. Nouerat rectorẽ suũ:
⁊ teptatorẽ suũ. ꝑmissorẽ tẽptatoris sui no¬
uerat. Nicħ inqͥt sibi diabolus tribuat.
U oluntatẽ htͣ nocendi: potestatẽ aũ nͥ ac¬
ciꝑet ñ hab̾et. Quantũ accipit ille pote¬

Expanded text:
m ille calcaneum ejus attendebat. Ille repellebat suggerentem, ille sperabat labentem: cepit et ejus mulierculam; subtraxit omnia quae habebat, solam dimisit adjutricem suam, non mariti consolatricem, sed potius tentatricem; cepit etiam ipsam non observantem caput ejus. Adhuc enim illa Eva erat; sed jam ille Adam non erat. Ablatis omnibus, remansit Job cum uxore, per quam tentaretur; et cum Deo, a quo regeretur. Quid illo pauperius subito factum, si domum ejus consideres? Quid illo ditius, si cor ejus cogites? Vide pauabstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum. Dominus dedit, Dominus abstulit:» noverat rectorem suum, et tentatorem suum; permissorem tentatoris sui noverat. Nihil sibi, inquit, diabolus tribuat; voluntatem habet nocendi, potestatem autem nisi acciperet, non haberet; quantum accepit ille pote
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ tẽptat: aut tuorẽ: Tu si tunueris ge¬
hennas. a maueris regnũ dĩ: obseruabis
cap̃ eiꝰ. Euitato capite securus eris: nec i¬
le lapsũ tuũ tenebit. nec de tua ruina
gaudebit. Nlemo aũ dicat ut dixi: mag¬
nã ht̃ potestatẽ. llident enĩ hoĩes qͣsi
quantũ acceꝑit potestatis: qͥd ꝑdiderit

Expanded text:
tuum tentat, aut timorem. Tu si timueris getuum tentat, aut timorem. Tu si timueris gehennas, amaveris regnum Dei, observabis caput ejus. Evitato capite, securus eris; nec ille lapsum tuum tenebit, nec de tua ruina gaudebit. Nemo autem dicat, ut dixi: Magnam habet potestatem. Vident enim homines quasi quantum acceperit potestatis; quid perdiderit,
Abbreviated transcription (Latin):
tor. Dix̃ hoc ds̃: dixit hoc ante tẽptatio¬
nẽ illiꝰ se qͥs aũ in illis u̾bis forte male
intelligens. scandalizaret᷑ ⁊ putaret ius¬
tũ qͥdẽ uirũ iob fuisse ante tẽptationẽ
in tẽptatione aũ graui defecisse: ⁊ lap
sũ eẽ in sacͥlegã blasphemiã. finitis oĩb
sermonibꝰ. ⁊ ipsiꝰ iob ⁊ amicoꝵ eiꝰ. a qͥb
ei cõsolatio reddebat᷑: dic̃ ds̃ testimoni¬
ũ. illos ñ uerũ locutos. sic̃ seruus eiꝰ iob.
Non enĩ inqͥt estis loquuti corã me ue¬
rũ qͥcꝗͣ: sic̃ seruus m̃s iob. Deinde iubet
ut ille ꝓ eis offerat hostias. qͥb eoꝵ pec¬
cata soluant᷑. Esia frẽs mei qͥ uult obser¬
uare caput serpentis. ⁊ securus transi¬
re hoc mare: qr necesse ẽ habitet hic
serpens iste: ⁊ ut dicere ceꝑam lapsus di¬
abolus de oelo hunc locũ accepit: obseruae
caput eiꝰ. a timore scłi. ⁊ a cupiditate
scłi. Elinc enĩ suggerit aliquid: aut un¬
de tunes. aut unde cupis. Aut amorem

Expanded text:
tor» . Dixit hoc Deus, dixit hoc ante tentationem illius. Ne quis autem in illis verbis forte male intelligens scandalizaretur, et putaret justum quidem virum fuisse Job ante tentationem, in tentatione autem gravi defecsum esse in sacrilegam blasphemiam; finitis omnibus sermonibus, et ipsius Job, et amicorum ejus a quibus ei consolatio reddebatur, dicit Dominus testimonium, illos non verum locutos, sicut servum ejus Job. «Non enim locuti estis,» inquit, «coram me verum quidquam, sicut servus meus Job.» Deinde jubet ut ille pro eis offerat hostias, quibus eorum peccata solvantur . 9. Eia, fratres mei, qui vult observare caput serpentis, et securus transire hoc mare; quia necesse est habitet hic serpens iste, et, ut dicere coeperam, lapsus diabolus de coelo hunc locum accepit; observet caput ejus, a timore saeculi, et a cupiditate saeculi. Hinc enim suggerit aliquid, aut unde times, aut unde cupis; aut amorem
Abbreviated transcription (Latin):
tib. ut qͦsdã habeat ⁊ ad mundandas
cloacas. A sũmis itaq ꝓcuratorib. usq ad
extrema ista ⁊ infima ministeria. quam
multi stͣ gradꝰ.sSi gͦ aliqͥs magnꝰ ꝓcurator
offendat ⁊ pena delicti sui u̾bi gra fiat
ostiariꝰ in extremo loco aliquo. si exerceis
datã sibi potestatẽ. uolentes intrare uł
exire ꝑturbet. scdđ̾m modũ potestatis ꝗͣ
accepit a dño. illi aũ nesciant eũ fuis¬
se aliqnͣ magnũ ꝓcuratorẽ: magnã po¬
testatẽ illiꝰ eẽ arbitrant᷑ qr qͥd ꝑdide¬
rit nesciunt. Et tnͣ frẽs mei ostiariꝰ il¬
le de quo dixi. ad similitudinẽ domus
magne huiꝰ t̾reng. potest aliqͥd facere
nesciente dño suo. ⁊ turbare aliquẽ illo
ñ uidente: iste aũ nec ad illã ianuam
positꝰ ẽ. qua intramꝰ ad dnm̃. Apͣs ẽ enĩ

Expanded text:
tibus, ut quosdam habeat et ad mundandas tibus, ut quosdam habeat et ad mundandas cloacas: a summis procuratoribus usque ad extrema ista et infima ministeria quam multi sunt gradus. Si ergo aliquis magnus procurator offendat, et poena domini sui, verbi gratia, fiat ostiarius in aliquo loco extremo; si exercens sibi datam potestatem, volentes intrare vel exire perturbet, secundum modum potestatis quem accepit a domino, illi autem nesciant eum fuisse aliquando magnum procuratorem; magnam potestatem illius esse arbitrantur, quia quid perdiderit nesciunt. Et tamen, fratres mei, ostiarius ille de quo dixi, ad similitudinem domus magnae hujus terrenae, potest aliquid facere nesciente domino suo, et turbare aliquem illo non jubente: iste autem nec ad illam januam positus est, qua intramus ad Deum. Christus est enim
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ: quantomagis inferiores atq t̾rene
Remanet gͦ in mał. sola nocendi cupiditas.
Hanc ht̃ hõ in potestate: cupiditatẽ no¬
cendi. uoluntatẽ᷑ ad ꝑnicie᷑. Si aũ euiqͣm
noc̾e potuerit. ñ głet᷑. ñ ipse nocuit. Data
ẽ ei potestas. Semel dicꝰtũ ẽ: sententia fir¬
ma ẽ. slon ẽ potestas. nͥ a dõ. Eͥd gͦ times:
n aqͥs sit dracho. in mari sit dracho. illuc
transiturus es. Sic ẽ factꝰ. ut illudat᷑ hic
Ad hc̃ locũ ordinatꝰ ẽ: in his sedib depu¬
tatꝰ ẽ. Si magnũ aliquid illi putas e̾e̾ has
sedes. qr ñ nosti sedes angłoꝵ unde lap¬
Simlitudin̾e accipite breuit᷑: qr reuera
magnũ aliqͥd ẽ hoc nosse ⁊ intelligere.
omũ magnã aliꝗͣ. putate. totã istã ad¬
ministrationẽ creaturȩ. Domꝰ ista mag
orib uestiũ. thesauroꝵ. horreoꝵ. mag¬
naꝵ possessionũ: ht̃ etiã seruos in in¬
fi mis ministeriis. ita subditis sͥ potesta¬

Expanded text:
Dei, quanto magis inferiores atque terrenae? Dei, quanto magis inferiores atque terrenae? Remanet ergo in malis sola nocendi cupiditas. Hanc habet homo in potestate cupiditatem nocendi, voluntatem ad perniciem. Si autem cuiquam nocere potuerit, non glorietur; non ipse nocuit, data est ei potestas. Semel dictum est, sententia firma est: «Non est potestas, nisi a Deo» . Quid ergo times? In aquis sit draco, in mari sit draco; illac transiturus es. Sic est fictus ut illudatur, hic ad hunc locum ordinatus est, in his sedibus deputatus est. Magnum aliquid illi putas esse has sedes, quia non nosti sedes Angelorum unde lapSimilitudinem accipite breviter; quia revera magnum aliquid est hoc nosse et intelligere. Domum magnam aliquam putate totam istam administrationem creaturae: domus ista magnoribus vestium, thesaurorum, horreorum, magnarum possessionum; habet etiam servos in infimis ministeriis, ita subditis sibi potesta
Abbreviated transcription (Latin):
aĩalia pusilla ⁊ magna. uͥ repentia quoꝵ
ñ ẽ numerus. uͥ naues nauigantͥ ͣ tͣute.
ait Bracho hic quẽ fuixisti. ad illuden¬
dũ ei. Si ad illudendũ: quomͦ ds̃ illi il¬
ludit: An tradidit eũ ad illudendũ:
hoc ẽ ut illudat᷑: Putaremꝰ qd illi ds̃
illuderet: nͥ scriptura iob soluisset questi¬
onẽ. Ibi enĩ dictũ ẽ: ad illudendũ ei ab an¬
głis meis. liis illudere. drachoniͦ Esto an¬
głs dĩ. S ñdũ es angłs dĩ. Bonec sis. si eum
cursũ tenes ut sis: st̃ angłi qui illudant
drachoni ne tͥ noceat. Prepositi enĩ ft au¬
głi cȩloꝵ. suꝑ potestates aerias: ⁊ inde ꝓ¬
cedit u̾bũ. qd̃ fit hic. Intuent᷑ enĩ legem
fixã. legẽ ęt̾nã. iubentẽ sine scriptura.
sine sillabis. sine streꝑitu: fixã semꝑ et
stantẽ: intuent᷑ an ¶ geli corde mundo.
⁊ ex illa faciunt qͥequid hic fit: ⁊ potesta¬
tes ex illa ordinant᷑ a sũmis usq in inia.
Et si potestates sũmoꝵ cȩloꝵ regunt᷑ u̾bo

Expanded text:
ia quorum non est numerus, ubi naves navigant ligno tutae, ait: «Draco hic quem finxisti ad illudendum ei.» Sed si ad illudendum, quomodo Deus illi illudit? An tradidit eum illudendum, hoc est, ut illudatur? Putaremus quod Deus illi illuderet, nisi Scriptura Job solvisset quaestionem; ibi enim dictum est: «Ad illudendum ei ab Angelis meis.» Vis illudere draconi? Esto angelus Dei. Sed nondum es angelus Dei. Donec sis, si eum cursum tenes ut sis, sunt angeli qui illudant draconi, ne tibi noceat. Praepositi enim sunt Angeli coelorum super potestates aereas, et inde procedit verbum quod fit hic. Intuentur enim legem fixam, legem aeternam, jubentem sine scriptura, sine syllabis, sine strepitu, fixam semper et stantem; intuentur Angeli corde mundo, et ex illa faciunt quidquid hic fit, et potestates ex illa ordinantur a summis usque in ima. Et si potestates summorum coelorum reguntur verbo