comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel etiam maximoꝵ. sepias. poli¬
rabos. cancros: & in his innu¬
merabilia sui generis. Qͥd dicã
genera serpentium: dracones. mu¬
renas. anguillas: Nec p̾termit¬
tam scorpios. ranas. testudines.
mustelas qͦ & canes marithimoᷤ.
uitulos marinos.cete immania.
delphines. focas. leones. Qd ad¬
texam etiam merulas. turdos.
pauos qͦ. quoꝵ etiã colores in
auib uidemꝰ exp̃ssos: ut ingri
meruli.paui.diu̾so colore dor¬
sa & colla pictisint. Turdi. albi.
uarii. & cet̾a quoꝵ sibi t̾rȩ spes
& nomina uendicart̃: Nam
priꝰ in mari ista cepert̃: diuer¬
sis ꝙ fluminib. Siqͥdem aqua
prior animarũ uiuentium
reptilia: diuino nutu imꝑata
ꝓduxit. Adde hanc gr̃am qd̾ ea
quȩ timemꝰ in t̾ris: amamꝰ in
aquis. Et enĩ noxia in terris. in
aqua innoxia st̃: acq ipsi angueᷤᷤ
sine ueneno. Leo t̃ribilis in terriᷤ.
dulcis influctib. Murena quã
ferunt aliqͥd habere noxiũ esca

Expanded text:
vel etiam maximorum, sepias, polyvel etiam maximorum, sepias, polyrabos, cancros, et in his innumerabilia 81 sui generis. Quid dicam genera serpentium, dracones, muraenas, anguillas? Nec praetermittam scorpios, ranas, testudines, mustelas quoque et canes maritimos, vitulos marinos, cete immania, delphinas, phocas, leones. Quid attexam etiam merulos, turdos, pavos quoque, quorum etiam colores in avibus videmus expressos, ut nigri merulae, pavi diverso colore dorsa et colla depicti sint, turdi alvo varii, et caetera quorum sibi terrae species et nomina vindicarunt? Nam prius in mari ista coeperunt diversisque fluminibus. Siquidem aqua prior animarum vireptilia diuino nutu imperata produxit. adde hanc gratiam, quod ea quae timemus in terris amamus in aquis. etenim noxia in terris in aqua innoxia sunt atque ipsi angues sine ueneno. leo donauerit in terris, dulcis in fluctibus. muraena. quam ferunt aliquid habere noxium, esca
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & dauid ait. Hoc mare mag¬
num &spaciosum: illic reptilia
qͦꝵ ñ est numerus. Qͥnetiam cũ
pleraq pedes habeant. & ambu¬
landi usum eo qd̃ sint amfibia.¬
& quȩ uel in aquis uel in terris
uiuant. ut sunt foce. cocodulli.
equi fluuiales qͦs ippotamos uo¬
cant. eo qd̾ hi generant᷑ in nilo
st ñ ambulant s natant: nec ue
s tanquam remo ad reptandum.
Siqͥdem & nauis acta remis labit᷑:¬
& aquas sulcat carina. Pducatt
aquȩ reptilia dixit dñs: ħreuis
sermo s uehemens. & late patens:
cõmunem minimis & maximis
naturã infundit. Eodem mom̃¬
do ꝓducitur balena qͦ rana: eiꝰ¬
dem ui oꝑationis innascit᷑. N
laborat in maximis d̾s: ñ fasti¬
dic inminimis. Nec dolet nat᷑a
parturiens delphinos: sicut ñ
doluit cũ exiguos murices code¬
asq ꝓduceret. Adu̾te o homo.
qͣnto plura in mari qͣm in ter¬
ris sint N umera si potes om̃i¬
a piscium genera. uel minutoꝵ

Expanded text:
unde et Dauid dixit: hoc mare magunde et Dauid dixit: hoc mare magnum et uirtutum; illic reptilia, quorum non est numerus. quin etiam cum pleraque pedes habeant et ambulandi usum eo quod sint amphibia, quae uel in aquis uel in terris uiuant, ut sunt phocae, crocodilli, equi tribuit, quos hippopotamos uocant eo quod ii generentur Nilo sunt, non ambulant, sed natant nec uesndum, sed tamquam remo ad reptandum, siquidem et nauis acta remis labitur et aquas sulcat canna. Producant aquae reptilia dixit dominus. breuis sermo, sed vehemens, et late palens, communem minimis et maximis naturam infudit. Eodem momento producitur balena quo rana ejusdem vi operationis nascitur. Non laborat in maximis Deus, non fastidit in minimis. Nec doluit natura parturiens delphinas; sicut non doluit, cum exiguos murices cochleasque produceret. Adverte, o homo, quanto plura in mari quam in terris sint. Numera si potes, omnia piscium genera vel minutorum,
Abbreviated transcription (Latin):
S neq qmͣ multȩ sp̃es. & nomina
sunt possumꝰ enarrare: quȩ om̃ia¬
in mom̃to diuinȩ p̾ceptionis a
nimata sunt. Simul cohibat
forma corꝑis: & oꝑabat᷑ aĩa. ui¬
talis: etiam uigor aliqͥd uͥtutis.
Repleta ẽ terra g̾minib: mare
implecum ẽ animantib. Ibi
insensibilia pullulant: hic sen¬
sibilia u̾sant᷑. In t̾ris ꝙͦ aqua
suas sibi uendicat portiones.
Lambunt t̾ram pisces aquarũ:
& ex ea sibi p̾dam requirunt.
Culices qͦ & ranunculȩͥ circa ge¬
nitales strepunt paludes: et
ipse audierunt dm̃ mandatũ
dicentis. Producant aquȩ rep¬
tilia animarum uiuentium.
Scimꝰ reptilia diei genera serpen
tium. eo qd̾ suꝑ terram repant:
s multomagis omne qd̾ natat
reptandi habet uel sp̃em uł na
turam. Nam & si in ꝓfundo qͦ¬
se demerserint.aquam uidean¬
tur incidere: tam̃ cum supra in¬
natant. repunt toto corꝑe quo
trahunt̃ suꝑ quedam dorsa aqͣꝵ.

Expanded text:
Sed neque quam multae species et nomina Sed neque quam multae species et nomina sint, possumus enarrare, quae omnia momento divinae praeceptionimata sunt. Simul coibat forma corporis et operabatur anima, vitalis etiam vigor reliquae virtutis. Repleta erat terra germinibus, mare impletum animantibus. Ibi insensibilia pullulabant, hic sensibilia versantur. In terris quoque aqua suas sibi vindicat portiones. Lambunt terram pisces aquarum, et ex ea sibi praedam requirunt. Culices quoque et ranunculi circa genitales strepunt paludes, et ipsae audierunt Domini mandatum dicentis: Producant aquae reptilia animarum viventium. 4. Scimus reptilia dici genera setium eo quod super terram repant, sed multo magis omne quod natat reptandi habet uel speciem uel tibi. nam etsi in profundum quaeque demerserint aquam uideantur incidere, tamen cum supra innatant, repunt toto corpore, quod trahunt super quaedam dorsa aquarum.
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentium scd̃m genꝰ: & uolati¬
lia uolantia scdm firmam̃tum
cȩli. Uenit mandatũ: & subito
aqua iussos fundebat᷑ in partꝰ.
Generare fluuii. uiuificare lacꝰ.
mare ip̃m cepit diu̾sa reptiliũ
genera parturire: & scd̾m genꝰ
effundere qd̾cũq formauerat.
Non exigui gurgites. ñ cenosȩ pa¬
ludes uacabant : qͥn om̃ia datã
sibi creandi assumerant potesta¬
tem. Pisces exilibant de flumi¬
ne: delphines p̾ludebant in¬
fluctib. Conchȩ saris ostreȩ ad¬
herebant ꝓfundis: adolescebart
echini. Ue mͥ: ante hominem
orꝑit illecebra abundantia co¬
piarum: nr̃ȩ mater luxuriȩ.
Ante hominem deliciȩ. Prix gͦ
muma dedit: ne tibi aliqͣ uelud
ꝓpria uendicares. Tibi suos fruc¬
tus t̾ra ꝓducit: tibi scaros & acci¬
pienseres & om̃s fetꝰ suos gen̾ant
aquȩ : & his ñ contentꝰ. interdita
tibi alim̾ta gustasti. Ad inuidiam
tuam om̃ia congerunt᷑: ut p̾ua¬
ricatio tuȩ auiditatis oneretur.

Expanded text:
uiuentium secundum genus et uolatiuiuentium secundum genus et uolatilia uolantia secundum firmamentum caeli. uenit mandatum et subito aqua iussos fundebatur in partus; generare fluuii, uiuificare lacus, mare ipsum coepit diuersa . reptilium genera parturire et secundum genus effundere quodcumque formauerat. non exigui gurgites, non caenosae paludes uacabant, quin omnia datam sibi creandi adsumerent potestatem. pisces exilibant de flumine, delphines pfluctibus, conchae saxis, ostreae adhaerebant profundis, adolescebant echini. Vae mihi! ante hominem coepit illecebra, abundantia copiarum, nostrae mater luxuriae. Ante hominem deliciae. Prior ermunia dedit, ne tibi aliqua velut propria vindicares. Tibi suos fructus terra producit; tibi scaros et accipenseres, et omnes fetus suos generant aquae: et his non contentus interdicta tibi alimenta gustasti. Ad invidiam tuam omnia congeruntur, ut praevaricatio 80 tuae aviditatis oneretur.
Abbreviated transcription (Latin):
estita diu̾sis
terra germi¬
nib uirebat
sole & luna ge¬
minis uultus sui luminib.
stellarumq insignitum decore
fulgebat. Suꝑerat elem̃tum
tercium mare scilicet: ut &
ipsi gr̃a uiuificationis diui¬
no ꝓueniret munere. Ethe¬
reo enĩ sp̃u: om̃is t̾rarum fecꝰ
alunt᷑.Terra qͦ semina resol¬
uens uniu̾sa uiuificat: et
maxime tunc primum u̾bo
dei iussa uridescere. uuufica¬
tionis suȩ munere pullula¬
bat. Uacabat aqua: & a diui¬
nȩ oꝑationis feriata benefici¬
o uidebat᷑. Habet adhuc crea¬
dor qd̃ illi conferat: quo mu¬
nia t̾rarum possit equare:
Reseruabat ei ut & ipsa ꝓprium
sibi & speciale aliqͥd p̾rogatiue
collati sibi muneris uendicaret.
Uiuificauit priꝰ t̾ras: s et ea quȩ
spirantẽ animã ñ habebant.
Aqua iubet᷑ ea ꝓducere quȩ u¬
uentis animȩ uigorem dignita¬
temq p̾ferrent: & sensum tuen¬
Dȩ salutis & fugiende mortis acci¬
perent. Dixit itaq deus. Pdu¬
cant aquȩ reptilia animarum

Expanded text:
estita diversis terra germinibus virebat sole et luna, geminis vultus sui luminibus, stellarumque insignitum decore fulgebat. Supererat elementum tertium, mare scilicet; ut et ipsi gratia vivificationis divino proveniret munere. Aethereo enim spiritu omnes terrarum fetus aluntur. Terra quoque semina resolvens, universa vivificat: et maxime tunc primum verbo Dei jussa viridescere, vivificationis suae munere pullulabat. Vacabat aqua, et a divinae operationis feriata beneficio videbatur. Habet adhuc Creator quod illi conferat. quo munia terrarum possit aequare: reservabat ei, ut et ipsa proprium sibi et speciale aliquid praerogativae collati sibi muneris vinuiuificauit prius terra, sed ea quae spirantem animam non habebant: aqua iubetur ea producere quae uiuentis animae uigorem dignitatemque praeferrent et sensum tuendae salutis et fugiendae mortis acciperent. dixit itaque deus: producant aquae reptilia animarum
Abbreviated transcription (Latin):
cilio: ne tenera offensa acie
uisiones mollium ꝑturbet
oculoꝵ. Aderent uelut qͥbus¬
dam montium suꝑciliis ocłi.
ut & protegente montis cacu¬
mine tutiores sint: & tanqͣm
in sũmo locati. de quadã sce¬
na suꝑiore uniuersa ꝓspectent.
Neq enim opportebat eos hũi¬
les ẽẽ sicut aures uel os: ip̃osꝙ
nariũ interiores sinus. Specu¬
la enĩ semper ex alto ẽ. ut ad¬
uenientiũ cateruarũ hostiliũ
explorari possit aduentus:ne
imꝑuiso õccupent ociantẽ. uł
urbis popłm. uel imꝑatoris exer¬
citũ. Sic latronũ qͦ cauentur
incursus. si exploratores in mu
celso supercilio srnt locati: ut
desuꝑ spectent plana regionũ.
in quib insidie latronum late¬
re non possint. In mari quoq
positus. siqͥs terre appropinqͣre
se conicit. in ip̃a mali fastigia.
& celsa antemnarũ cornua no¬
ti explorator ascendit: & adhuc
inusibilem reliquis nauiganti¬
bus. emintꝰ terram salutãt. Ac

Expanded text:
cilio, ne teneras offensa acie cilio, ne teneras offensa acie uisiones mollium perturbet oculorum. Adhaerent uelut quibusdam montium superciliis oculi, ut et protegente montis cacumine tutiores sint et tamquam in summo locati de quadam scaena superiore uniuersa prospectent. neque enim oportebat eos humiles esse sicut aures uel os ipsosque narium interiores sinus. specula enim semper ex alto est, ut aduenientium cateruarum hostilium explorari possit aduentus, ne inprouiso occupent otiantem uel urbis populum uel imperatoris exercitum. sic latronum quoque diuidunt incursus, si exploratores in murcelsi supercilio sint locati, ut desuper spectent plana regionum, in quibus insidiae latronum latere non possint. in mari quoque positus si quis terrae adpropinquare se conicit, in ipsa mali fastigia et celsa antemnarum cornua uoti explorator ascendit et adhuc inuisibilem reliquis nauigantibus eminus terram salutat. ac
Abbreviated transcription (Latin):
tare. Alia portant. alia pascũt
alia defendunt: uł ministeriũ
sium exbibent. Parent ut pͥn¬
cipi: famulant᷑ ut dño. Inde ue¬
lut quedã ꝓcedit tessera: quã
debeant pedes obire regionẽ.:
que militie munia manus con¬
sũmandis oꝑib exequantur:
quã uenter abstinendi uł eden¬
di formã imposite teneat disci¬
pline. de fronte. Huic frons
libera. nudis aperta timporib.
que mentis habitum sp̃e sui
prodat. nunc leta. nc̃ tristior.
nũc ececta ad seueritatẽ. nũc ad
lenitatẽ remissior: que signis
foeensib int̾nam exprimat uo¬
luntatem. Imago quedã animi
loquitur in uultu. fidei basis:
in qua cotidie dñi nomen scri¬
Eandẽ gerrne sepes suꝑcilioꝵ
secunt᷑. que ocłis munimenta
pretrndunt. p̃texunt grãm: ut
& uenustas decoris arrideat. &
diligentia ꝓtectionis adsistat.
Siquid enĩm de capite sordiũ¬
decidat. aut arene pulius. aut
uos nebule.aut humescentis
uerticis sudor excipit᷑ super¬

Expanded text:
tare. alia portant, alia pascunt, tare. alia portant, alia pascunt, alia defendunt uel ministerium suum exhibent, parent ut principi, ancillantur ut domino. unde uelut quaedam procedit tessera, quam debeant pedes obire regionem, quae militiae munia manus consummandis operibus exequantur, quam uenter abstinendi uel edendi formam inpositae teneat disciplinae. huic frons libera, nudis aperta temporibus, quae mentis habitum specie sui prodat, nunc laeta, nunc tristior, nunc erecta ad seueritatem, nunc ad lenitatem remissior, quae signis forensibus internam exprimat uoluntatem. imago quaedam animi loquitur in uultu, fidei basis, in qua cotidie nomen domini scriEam geminae sepes superciliorum sequuntur, quae oculis munimenta praetendunt, praetexunt gratiam; ut et venustas decoris arrideat, et diligentia protectionis assistat. Sidecidat aut harenae puluis aut ros nebulae aut umescentis uerticis sudor, excipitur super
Abbreviated transcription (Latin):
nis est pulcritudo. Illiꝰ coma
nos aut : pluuiis tegit aut de¬
fendit a sole. Tolle arbori conũ.
tota arbor ingrata ẽ. Quantꝰ
gͥ humani corꝑis ornatus est.
qui cerebrũ nostrũ. hoc ẽ sedem
originem q nostroꝵ sensuũ ca¬
pillis capitis munit & uestit:
ne aut frigore uexetur aut estu
Illic enĩ fons uniuersoꝵ est: ꝙ
ideo uͥ iniuria nocet. ibi gratia
p̃minet. Qͥd sine capite ẽ ho¬
mo ⁊ cũ. totus in capite sit: Cũ
caput uideris: hominẽ agnos¬
cis. Si caput desit: nulla agui¬
tio adeẽ potest. Iacet truncus
ĩmobilis: sine honore. sine nõie
Sola ere fusa pͥncipũ capita. e
ducti uultus de ere. uł de mar
suo. cetera membra famrilart᷑.
& circonferunt illud seruili ges¬
tamine. sicut numen. atq in
sublimi locatũ uehunt: unde
censoria potestate quo uult di¬
rigit. quorũdam obseqͥa serurr
& precepta singulis obeundadi¬
cernit. uideas imꝑatori suosti¬
gula gratuito dispendio mili¬

Expanded text:
nis est pulchritudo, illius coma nis est pulchritudo, illius coma nos aut a pluuiis tegit aut defendit a sole. tolle arboris comam, tota arbor ingrata est. quantus igitur humani capitis ornatus est, qui cerebrum nostrum. hoc est sedem originemque nostrorum sensum capillis capitis munit et uestit, ne aut frigore uexetur aut aestu ! illic enim fons uniuersorum est et ideo ubi iniuria nocet, ibi gratia praeminet. Quid sine capite est homo, cum totus in capite sit? cum caput uideris, hominem agnoscis; si caput desit, nulla agnitio adesse potest; iacet truncus ignobilis, sine honore, sine nomine. sola aere fusa principum capita et ducti uultus de aere uel de marmsuo cetera membra famulantur et circumferunt illud seruili gestamine sicut numen atque in sublimi locatum uehunt. unde censoria potestate quo uult dirigit quorundam obsequia seruulorum et praecepta singulis obeunda decernit. uideas imperatori suo singula gratuito stipendio mili
Abbreviated transcription (Latin):
die ac nocte excubant. Nara ce¬
ex sopore membris ceteris citiꝰ
excitant᷑: &e uigilantes cir ospec¬
tant omĩa. Uiciniores enĩ sunt
cerebro: unde om̃is manat usꝰ
uidiendi. Neq uero pre ꝓpere
qͥsqͣm huc descendisse me credat
quod relicto uertice oculos p̃di¬
cem: cũ alienũ non sit sũmam
rem in parte laudare. Oculos
enĩ: certũ est capitis ẽẽ portio¬
nẽ. Caput itaq oculis explorat
omnia: aurib occulta rimat᷑ :
cognoscit abscondita: audit qͥd
aliis agatur in t̾ris. De uertice.
Ip̃e autẽ uertex capitis quam
suaius & gͣtus. qͣm speciosa ce¬
saries: quam reuerenda in se¬
nib. qͣm ueneranda in sacerdo¬
tib : quã t̾ribilis in bellatorib.
qͣm decora in adolescentib: qͣm
compta in mulierib. qͣm mol¬
lis in pueris. Aliũ sexũ crmi¬
ta decẽt: aliũ tonsa ñ decet.
Ex arborib: licet que humani
sit gra capitis estimare. In capi¬
te arboris om̃is ẽ fructꝰ: iblon¬

Expanded text:
die ac nocte excubant. Nam die ac nocte excubant. Nam ex sopore membris caeteris citius excitantur, et vigilantes circumspectant omnia; viciniores enim sunt cerebro, unde omnis manat usus videndi. Neque vero praepropere quisquam huc descendisse me credat, quod relicto vertice oculos praedicem, cum alienum non sit summam rem in parte laudare. Oculos enim certum est esse capitis portionem. Caput itaque oculis explorat omnia, auribus occulta rimatur, cognoscit abscondita, audit quid aliis agatur in terris. 56. Ipse autem vertex capitis quam suavis et gratus, quam speciosa caesaries, quam reverenda 136 in senibus, quam veneranda in sacerdotibus, quam terribilis in bellatoribus, m decora in adulescentibus, quam compta in mulieribus, quam mollis in pueris? alium sexum crinita<de>decet, alium tonsa non decet. ex arboribus licet quae humani sit gratia capitis aestimare. in capite arboris omnis est fructus, ibi om
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã arcẽ intra reliqua urbis
menia. In arce hac regalem qͣn¬
dam habitare sapientiam. secun¬
dũ ꝓpħicũ dc̃m quia ocłi sapien¬
tis in capite eius: hanc ẽe cet̾is
tutiorẽ & ex illa om̃ib membͥs
iigorẽ prudentiãq deferri. Qd
enĩ robur. & ualiditas lacertoꝵ.
ꝓficiat: Quid uelocitas pedũ:
nisi capitis uelut pͥncipis sui
imperialis quedã adminiculet᷑
potestas: Ex hoc enĩ aut desti¬
tuunt᷑ uniuersa: aut om̃ia fł¬
ciunt᷑. Qͥd agat fortitũdo: nisi
ocło duce utatur ad ꝑceliũ:¬
de oculis. Qͥd fuga ÷ si desit
obtutus: Carcer ẽ totũ corpꝰ
tenebroso horrens situ: nͥ oculoꝵ
luminet᷑ aspectu. Qͦd gͥ sol et
luna in celo: hoc sunt ocłi ili
hõie.Sol & luna duo mundi
luminaria. ocłi autẽ quedam
in carne sỹdera. fulgent desuꝑ
&e inferiora claro illustrarit lu¬
mine: nec paturnt᷑ noctis qui¬
busclã nos tenebris implica¬
ri. Speculatores quidam nr̃i

Expanded text:
tamquam arcem inter reliqua urbis tamquam arcem inter reliqua urbis moenia. in arce hac regalem quandam habitare sapientiam secundum propheticum dictum quia oculi sapientis in capite eius, hanc esse ceteris tutiorem et ex illa omnibus membris uigorem prouidentiamque sine. quid enim robur et uproficiat, quid velocitas pedum, nisi capitis velut principis sui imperialis quaedam adminiculetur potestas? Ex hoc enim aut destituuntur universa, aut omnia fulciuntur. Quid agat fortitudo, nisi oculo duce utatur ad praelium? Quid fuga, si desit obtutus? Carcer est totum corpus tenebroso inhorrens situ; nisi oculorum illuminetur aspectu. Quod ergo sol et luna in coelo, hoc sunt oculi in homine. Sol et luna duo mundi lumina: oculi autem quaedam in carne sidera fulgent desuper, et inferiora claro illustrant lumine, nec patiuntur noctis quibusdam nos tenebris implicari. Speculatores quidam nostri
Abbreviated transcription (Latin):
aut fortuitꝰ euentus. aut turpis
astutie. sit. ũ habet locũ insolen¬
tia: in quib aut nulla laus.
aut manis labor. aut cupiditas
uerecunda sit. modum nesciets
ponere uoluptati. S iam cẽ de
ip̃o aliqua dicen da Et corꝑe
hõis: qͦd ꝑrestanciꝰ ceteris. decore
e gc̃a. esse quis abnuat: Nam &e¬
si una atq eãdem omniũ t̾renoꝵ
do & ꝓceritas qͥbusdã maior in
bestiis: forma tñ humani corꝑis
ẽ uenustior ⁊ status erectus & cel¬
sus. ut neq encemis ꝓceritas sit.
neq uilis & abiecta pauxilitas.
Tum ip̃a habitudo cõrꝑis suauis
E grata: ut neq beluina uastitas
horrori sit. nec gracilitas tenuis.
infirmitati. Ac pͥmũ om̃ium cog¬
noscamus: humani corꝑis fabͥcã
instar ẽẽ mundi. Hic facit com
Siquidem ut celũ eminet aeri.
terris. mari que uelut quedã
membra sunt mundi: ita q̃
artus nr̃i corꝑis cernimus eini¬
nere. p̃stantissimũq ẽẽ omniũ
tanqͣm inter elementa celum:

Expanded text:
aut fortuiti euentus aut turpis aut fortuiti euentus aut turpis astutiae sit, non habet locum insolentia in quibus aut nulla laus et inanis labor aut cupiditas inuerecunda sit modum nesciens ponere uoluptati. Sed iam de ipso aliqua dicenda sunt corpore hominis, quod praestantius ceteris decore et gratia esse quis abnuat? Nam etsi una atque eadem omnium terrenorum do et proceritas quibusdam major in bestiis: forma tamen humani corporis est venustior, status erectus et celsus; ut neque enormis proceritas sit, neque vilis et abjecta pauxillitas: tum ipsa habitudo corporis suavis et grata; ut neque belluina vastitas horrori sit, nec gracilitas tenuis infirmitati. Ac primum omnium cognoscamus humani corporis fabricam instar esse mundi. Siquidem siquidem ut caelum eminet aeri terris mari, quae uelut quaedam membra sunt mundi, ita etiam artus nostri corporis cernimus eminere praestantissimumque esse omnium tamquam inter elementa caelum,
Abbreviated transcription (Latin):
& non capit. O qͣnto te ille bea¬
tiorẽ uidicat uigilans: quiescea¬
tẽ. Illud preterea qͦd multo ẽ prs¬
rit: illic habundabit. Et quisͥ
onẽ habebit. Qͥ autẽ hic recept
bona: illic m̾cedem eoꝵ sꝑare ũ
poterit. Pauꝑtas enĩ suam me
cedem reseruat: census absurnt.
Attende gͦ tibi ꝑauꝑ. attende di¬
ues: quia & in paupertate ce in
diuitiis temptamenta sunt. Id̾oq
sapiens dicit. Diuitias & pauꝑta¬
tem ne dederis mͥ. Et qua ratione
hoc petierit: dicit. Satis ẽ hõi ha¬
bere qͦd sibi sufficit. quia diuitie
ut epulis uentrẽ: ita anrmũ
curis sollicitudinib ꝙ distend̾e
sunt ad sufficientiã: ne repletꝰ
inquit mendax fiam. & dicam.
qͥs me uidet. aut factus pauper
ret. ne diues opulentꝰ insolescat
Scͥptum ẽ enĩ. Cum expuleris
gentes. & ceꝑis uti t̾ris earum
scribit suo: ce ido quassi ꝓbatus
ꝯpͥum ũ agnoscit etrorem. sed
iongo trabit fune peccatũ. Nam
si credat quod accessio pecunie.

Expanded text:
 non capit. o quanto te ille bea non capit. o quanto te ille beatiorem effugit uigilans quiescentem! illud praeterea, quod multo est praesrit, unus abundabit et qui hic onem habebit, qui autem hic receperit bona illic mercedem eorum sperare non poterit; paupertas enim mercedem suam reseruat, census absumit. adtende ergo tibi, pauper, adtende, diues, quia et in paupertate et in diuitiis temptamenta sunt. ideoque sapiens dicit: diuitias et paupertatem ne dederis mihi. et qua ratione hoc. petierit dicit: satis est homini habere quod sibi sufficit iuuenes diuitiae ut epulis uentrem ita animum curis sollicitudinibusque distendunt. sunt et sufficientia: Ne repletus, inquit, mendax fiam, et dicam: Quis me videt? Aut factus pauper ret, ne opulens insolescat. Scriptum est enim: Cum expuleris gentes, et coeperis uti terris eorum,scribit suo. Et ideo quasi probatus proprium non agnoscit errorem: sed longo trahit fune 135 peccatum. Nam si credat quod accessio pecuni
Abbreviated transcription (Latin):
habet finẽ: altꝰ & immensus.
Domꝰ dei: diuiti ẽ communis &
pauꝑi. Difficile ẽ tamen: dui¬
tem intrare in regnũ celorũ. S
forte doleas qͦd nullũ tͥ auratoꝵ
lignoꝵ lumen refulgeat: s mł¬
luna resplendet. De hyeme foesi¬
tan quereris. qͥa nulla tͥ ypocau¬
sta anhelantib ignib uaporent᷑:
s habes solis calorem. qͥ tͥ orbem
terrarũ temꝑet. & hyberno te de¬
fendat a frigore. An illos beatos
putas ⁊ qͥ seruoꝵ sequentiũ sti¬
pant᷑ cat̾ius: S qͥ alienos pedes
requirunt:suis uti nesciunt.
Deniq a paucis p̃cedunt᷑: a plu¬
rimis portant᷑. Nisi forte illud
muraris: qͦd habundant auroar¬
gento. pecunia. Qͣntis habun¬
dant uides: qͣntis egeant ñ uide̾
S ebuneis lectis accumbere p̃ci¬
osum putas. & ñ ꝯsideras p̃cio¬
siorẽ ẽẽ terrã que pauperr tho¬
ros gͣminũ sternit. in quibus
dulcis requies suauis ẽ somnꝰ:
quem ille aurea cõpositus spon¬
da. tota ꝑuigili nocte querit¬

Expanded text:
habet finem, altus et inmensus. domus dei diuiti est communis et pauperi; difficile tamen est diuitem intrare in regnum caelorum. sed forte doleas quod nullum tibi auratorum lychnorum lumen refulgeat: sed n.luna resplendet. de hieme forsitan querensquereris, quia nulla tibi hypocauta indicat ignibus uaporentur: sed habes solis calorem, qui tibi orbem terrarum temperet et hiberno te defendat a frigore. an illos beatos putas, qui seruitiorum sequentium stipantur cateruis? sed qui alienos pedes requirunt suis uti nesciunt; denique a paucis praeceduntur, a plurimis portantur, nisi forte illud miraris, quod abundant auro argento pecunia. quantis abundant uides, quantis egeant non uides, sed eburneis lectis accumbere pretiosum putas et non consideras pretiosiorem esse terram, quae pauperi toros graminum sternit, in quibus dulcis requies, suauis est somnus, quem ille aurea conpositus sponda tota peruigil nocte quaerit et
Abbreviated transcription (Latin):
stellis insignita fulgentib: Nũ¬
qͥd latiora diuitũ tura: qͣm spa¬
cia terrarũ: Unde ad eos qui
domum ad domũ. & uillam ãd
uillam iungunt: dc̃m est. Nũ¬
quid soli habitabitis suꝑ t̾ram:
Maiorem domũ tu habes pauꝑ:
in qua clamas & exaudiris.
O isrt inqͥt ꝓpheta qͣm magna
est domus dei.& ingens locus
possessionis eiꝰ: magnus &e non

Expanded text:
stellis insignita fulgentibus ? numstellis insignita fulgentibus ? numquid latiora diuitum rura quam spatia terrarum? unde ad eos qui domum ad domum, uillam ad uillam iungunt dictum est: numquid soli habitabitis super terram? maiorem domum tu habes, pauper, in qua clamas et exaudiris. o Istrahel, inquit propheta quam magna est domus dei et ingens locus possessio
Abbreviated transcription (Latin):
cinis: Respice in sepulchra ho¬
minũ: e uide quid exte nisici¬
nis & ossa remanebunt. hoc est
ex corpore tuo. Respice in quã
& dic michi. qͥs ibi diues. quis
paupersit. Discerne iopes ac
potentes. Nudi om̃s nascimur:
nudi morim᷑. Nuilla discretio int̾
cadauera mortuorũ: nͥ forte qͥa
guius fetent dinitũ corpcea di¬
stenta luxurie. Quẽ audisti
pauperẽ cruditate defumctũ:
prodest illi inopia sua. Ex̾cer
corpus: non opprunit. Nec tñ
audiuimꝰ iustum derelictũ: &
semen eius querens panẽ. qm̃
qui bene oꝑat᷑ in t̾ra sua habun¬
dat alimentis. Attende gͦ tibi
caro iuortalis: diuturna anima.
Et si tͥ deest pecumia: non deest
gr̃a. Et si non ẽ domus ampla.
ñ diffusa possessio: celũ patet.
terra lib̃a est. Om̃ib in cõmu¬
ne. elementa donata sunt. Pa¬
tent eque diuitib atq pauꝑib:
ornamenta mundi. Nũquid pul¬
criora p̃ciosissimarũ domorum
aurata laq̃aria: qͣm celi facies

Expanded text:
cinis? Respice in sepulcra hocinis? Respice in sepulcra hominum, et vide quid ex te nisi cinis et ossa remanebunt, hoc est, ex corpore tuo: respice, inquam, et dic mihi quis ibi dives, quis pauper sit? Discerne inopes ac potentes. Nudi omnes nascimur, nudi morimur. Nulla discretio inter cadavera mortuorum; nisi forte quod gravius foetent divitum corpora distenta luxurie. Quem audisti pauperem cruditate defunctum? Prodest illi inopia sua: exercet corpus, non opprimit. Nec tamen audivimus justum derelictum, et semen ejus quaerens panem; quoniam qui bene operatur in terra sua, abundat alimentis. Attende ergo tibcaro mortalis, diuturna anima: et si tibi deest pecunia, non deest gratia: et si non est domus ampla, n diffusa possessio, caelum patet, terra libera est. omnibus in conmune elementa donata: sunt, patent aeque diuitibus atque pauperibus ornamenta mundi. numquid pulchriora pretiosissimarum domorum aurata laquearia quam caeli facies
Abbreviated transcription (Latin):
si fueris uulueratꝰ ⁊ attende tͥ:
curre ad medicũ. quere remedĩ
penitentie. Attende tͥ qͥa carnẽ
habes que cito labit᷑. Ueniatͥ
bonꝰ animarũ medicꝰ. sermodi¬
uinꝰ: aspergat tͥ oracula dñi. ta¬
qͣm medicamenta salubria. At¬
tende tͥ ne fiat u̾bum abscondi¬
tũ in corde tuo. iniqum. Serpit
enĩ sicut uenenũ: & letalia in¬
feit ꝯtagia. Attende tͥ ne obli¬
uiscaris deum qui fecit te: ne
nomen eiꝰ in uacuũ accipias.
Attende tͥ lex dicit: ne cũ man¬
ducaueris. & saciatus fuis. & do¬
mos edificaueris. & habitare ce¬
peris. & pecorib tuis repletus
fueris. & auro ce argento habun¬
daueris & om̃ib quecumq tͥ
fuerrat in multitudine. exaltes
te in corde tuo: &e obliuiscaris
dñm deum. Quid enim habes
horo qͦd non accepisti: Nonne
hec om̃ia sicut umbra pretere¬
unt: Nonne domus tua hec pul¬
ius est & riuna: Nonne hec om¬
nia falsa: Nonne scł̃i thesaurꝰ
uanitas est:Nonne tu ip̃e es

Expanded text:
si fueris vulneratus, attende tibi, si fueris vulneratus, attende tibi, curre ad medicum, quaere remedium poenitentiae. Attende tibi; quia carnem habes, quae cito labitur: veniat tibi bonus animarum medicus sermo divinus, aspergat tibi oracula Domini tamquam medicamenta salubria. Attende tibi, ne fiat verbum absconditum in corde tuo iniquum: serpit enim sicut venenum, et lethalia infert contagia. Attende tibi; ne obliviscaris Deum qui fecit te, ne nomen ejus in vanum accipias. 51. Attende tibi, lex dicit ne cum manducaveris, et satiatus fueris, et domos aedificaveris, et habitare coeperis, et pecoribus tuis repletus fueris, et auro et argento abundaveris, et omnibus quaecumque tibi fuerint, in multitudine exaltes te corde, et obliviscaris Dominum Deum tuum . Quid enim habes, o homo, quod non accepisti? Nonne haec omnia sicut umbra praetereunt? Nonne domus tua haec pulvis est et ruina? Nonne haec omnia falsa? Nonne saeculi hujus thesaurus vanitas est? Nonne tu ipse es
Abbreviated transcription (Latin):
ne pulcritudinẽ. animus ñ in¬
cludat. Non sermo tuus temp¬
tamentoꝵ macͥmaᷤ nectat ⁊ ñ
in dolo ꝓdeat: ñ maledico ꝓxi¬
mũ aspgat opprobrio. uenato¬
rem te fecit d̾s ñ exꝓbratoren
qͥ dixit. Ecce ego mitto uenati¬
res multos. Uenatores ñ crimi¬
nis s absolutionis: uenatores
ñ culpe utiq s gr̃e. Piscator ꝓp̃
est: cui dicitur. Am̃ eris hõies
capiens. Sic mitte retia tua: si
mitte oculos tuos. sic mitte set¬
mones tuos. ut nullũ oppͥmas.
s alleues fluctuantẽ. Atcende
inqͥt tͥ. Sic sta. ne cadas: sic cͦre:
ut ad brauiũ ꝑuenias. Sic certa¬
to. ut sepe decernas: qͥa legitirno
debetur corona certamini. Miles
es: hostem diligent̾ explora. ne
tͥ nocturnis irrepat. Athleta es.
manib adu̾sario ꝓpior esto quã
uultu. ne oculũ feriat tuũ. li
obtutꝰ sit. argutus incessus: it
irruentẽ effundas. cedentẽ oc¬
cupes. uulnus uigilanti aspͣtu¬
exeas. forti ꝯgressu repellas. Ql

Expanded text:
nae pulchritudinem, animus non innae pulchritudinem, animus non includat, non sermo tuus temptamentorum machinas nectat, non in dolo prodat, non maledico proximum aspargat obprobrio. uenatorem te fecit deus, non expugnatorem, qui dixit: ecce mitto uenatores multos, uenatores non criminis, sed absolutionis, uenatores non culpae utique, sed gratiae. piscator Christi es, cui dicitur: amodo eris homines uiuificans. sic mitte retia tua, sic mitte oculos tuos, sic mitte sermones tuos, ut nullum obprimas, sed adleues fluctuantem. adtende inquit tibi. sic sta, ne cadas, sic curre, ut ad brabium peruenias, sic certato, ut saepe decernas, quia legitimo debetur corona certamini. miles es, hostem diligenter explora, ne tibi nocturnus inrepat; athleta es, manibus aduersario propior esto quam uultu, ne oculum feriat tuum. liber optutus sit, argutus incessus, ut inruentem effundas, cedentem occupes, uulnus uigilanti aspexeas, forti congressu repellas. quod
Abbreviated transcription (Latin):
ce ubera mea turres. Murꝰ est
eccłia : turres eiꝰ st̃ sacerdotes:
quib abundat. & de naturalib
u̾bum: & de moralib discipli¬
na. Cognosce gͦ te deccea aĩa:
quia imago es dei. Cognosce te¬
o homo:quia głia es dei. Audi
est in meo oꝑe. tua mirabilior
facta est maiestas: in osilio
hõis tua sapientia p̃dicatur.
Dum me intueor quem tu in
ip̃is cogitationib occultis. &
internis affectib deprehendis:
scientie tue agnosco misteria.
Cognosce gͦ te o homo qͣntꝰ sis.
& attende tͥ neqͣndo laqueis im¬
plicatus diaboli. fias preda ue
nantis ⁊ ne forte in fauces tetri
illius leonis incurras: qͥ rugit¬
& circuit querens quẽ deuoret.
Attende tͥ: ut ꝯsideres qͥd inte
intret. qͥd ex te exeat. Non de
cibo dico qui absorbetur & ege¬
ritur: s de cogitatione dico
de sermone assero. Non in te
intret alieni thori ꝯcupiscen¬
tia. ñ irrepat in tuam mentẽ:
ã rapiat ocłs tuꝰ tͣnseuntis femi¬

Expanded text:
et ubera mea turres. murus est et ubera mea turres. murus est ecclesia, turres eius sunt sacerdotes, quibus abundat et de naturalibus verbum, et de moralibus disciplina. Cognosce ergo te, decora anima; quia imago Dei es. Cognosce te, homo; quia gloria es Dei. Audi est, in meo opere tua mirabilior est facta majestas, in consilio hominis tua sapientia praedicatur. Dum me intueor, quem tu in ipsis cogitationibus occultis et internis affectibus deprehendis, scientiae tuae agnosco mysteria. Cognosce ergo te, o homo, quantus sis, et attende tibi; ne quando laqueis implicatus diaboli fias prnantis, ne forte in fauces tetri illius leonis incurras, qui rugit et circuit quaerens quem: deuoret. adtende tibi, ut consideres quid in te intret, quid ex te exeat. non de cibo dico, qui absorbetur et egeritur, sed de cogitatione dico, de sermone adsero. non intret in te alieni tori concupiscentia, non inrepat in tuam mentem, non rapiat oculus transeuntis femi
Abbreviated transcription (Latin):
fecit uirũ qui ñ debet uelare ca¬
put suum qm̃ imago & gła est
dei. hutꝰ uiri amme dicit. Ecce
ego ierłm puixi muros tuos. Nõ
dixit pinxi uentrẽ tuum. ñ dix̃
pinxi infeciora tua: s dix̃ pinxi
muros tuos: ualida se asserens
ꝑuigil speculator in muris sit:
obsidionis pꝰsit ꝑiculũ ꝓpulsare.
Dicit itaq non tibi uoluptates
dedi. ñ illecebras cupiditatũ. ñ
incentiua luxurie. ñ alieni deco¬
ris ⁊cupiscentiã: s dedi tibi fun¬
damenta muralia dedi turriũ
excelsa fastigia ÷ in qͥb ostitutꝰ
expugnari ab hoste ñ metuas:
nec ingruentiũ legionũ t̾ribilia
licet temptamenta formides.
Deniq habes in ysala: qͥa iusti
uitas munita: ego ciuitas ob¬
sessa. Munita per xp̃m: obsessa
per diabolũ. S ñ debet obsidio¬
nẽ uereri:cui xp̃e aduitor est.
Munit᷑ enim gr̃a spiritali: &
secularib ꝑiculis obsidet᷑. Unde
in canticis habes dc̃m. Ego murꝰ:

Expanded text:
fecit uirum, qui non debet uelare cafecit uirum, qui non debet uelare caput suum, quoniam imago et gloria est dei. huius uiri animae dicit: ecce ego, Hierusalem, pinxi muros tuos. non dixit: \'pinxi uentrem tuum\', non dixit: \'pinxi inferiora tua\' sed dicit: \'pinxi muros tuos- ualida se adserens ut si peruigil speculator in muris sit, obsidionis possit periculum propulsare. dicit itaque: <non tibi uoluptates dedi, non inlecebras cupiditatum, non incentiua luxuriae, non alieni decoris concupiscentiam, sed dedi tibi fundamenta muralia, dedi tibi turrium excelsa fastigia, in quibus constitutus expugnari ab hoste non metuas nec ingruentium legionum terribilia licet temptamenta formides\'. denique habes in Esaia quia iusti ciuitusciuitas munita, ego ciuitas obsessa, munita per Christum, obsessa per diabolum. sed non debet obsidionem uereri cui Christus adiutor est; munitur enim gratia spiritali et saecularibus periculis obsidetur. unde et in Canticis habes dictum: ego murus,
Abbreviated transcription (Latin):
infidias. quem uiuare deberet:
caput suum xp̃c auertit a nob̾:
s postea tamen maluit illũd
inceti offerre pro nobis. Noli gͥ
et fraudulentus. crũdelis ĩmi¬
tis ut inte caput xp̃c reclinet.
Deniq cũ fecisset pisciũ beluas
cũ feciss ferarum gña. & bestia¬
tũ. non requieuit. Reqͥeuit autẽ
pꝰea quã hominẽ ad imaginẽ
suar fecit. In qͦ requiescat: au¬
di dicentẽ. Supra quẽ requies¬
cam nisi suꝑ humilem & qͥetũ.
&e trementem u̾ba mea: Esto gͦ
humilis &e quietꝰ: ut in tuo d̃s
requiescat affectu. Qͥ non reqͥe¬
uit in bestiis: multo magis non
requiescet ia pectore bestiali.
St̃ enĩ animi bestiales: sunt fe¬
re forma hominũ indute. De qͥb
dicit dñs. Atcendite uobis a fal¬
sis ꝓphetis. qͥ ueniunt ad uos
i uestimentis ouiũ: intꝰ autẽ
st̃ lupi rapaces. In his gͦ ñ reqͥ¬
escit deus. s reqͥescit ui moribus
humanis. qͦs fecit d̃s ad imagi¬
nẽ suam ce similitudinẽ: qͣndo

Expanded text:
insidias, quem iuuare deberet, insidias, quem iuuare deberet, caput suum Christus auertit a nobis, sed postea tamen maluit illud morti offerre pro nobis. noli igitur esse fraudulentus, crudelis, inmitis, ut in te Christus caput reclinet. IDemque cum feCIsset piscium beiuas, cum lecisset lerarum genera et bestiarum, non requieuit: requieuit autem, posteaquam hominem ad imaginem suam fecit. in quo requiescat audi dicentem: aut supra quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? esto ergo humilis erequiescat affectu. Qui non requievit in bestiis, multo magis non requiescet in pectore bestiali. Sunt enim animi bestiales, sunt ferae forma hominum indutae, de quibus dicit Dominus: Attendite vobis a falsis prophetis, qui ueniunt ad uos in uestitu ouium, intus autem sunt lupi rapaces. in his autem non requiescit deus, sed requiescit in moribus humanis, quos fecit deus ad imaginem suam et similitudinem, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nobis: Unde bene lectũ est
hodie. Uulpes foueas habent
non habet uͥ caput suũ reclinct
alta pectus ẽ hõis uͥ sunt noxi
ce fraudulenta osilia: male eo¬
gitationes.Tu ambulas: e altꝰ
tibi foueam parat. In mediola¬
queoꝵ ambulas: qͦs absconde¬
runt tibi in uia inimicitui.
Omĩa gͦ circonspice ut effugias.
sicut dãmula de retib ce sicut
auis de laqueo. Dammula reria
aspectus uiuacitate declinat.
Aiuis deuitat laqueos si ad sup¬
ora se ꝯferat: & terrena suꝑuo¬
let. In superiorib enĩ nemo ten¬
dit recia: laqueum nullus ab¬
scondit. Io̾o cuiꝰ ꝯuersatio insu¬
ꝑnis ẽ: huiꝰ non solet in p̃dã
uenire captura. S qͥd miraris
si homo decipiat᷑ ab hoĩe ⁊ qũ
filius hoĩs uͥ requiesceret ñ habe¬
bat: Et ille quidẽ talem hoĩem
fecit: in qͦ caput suũ reclinate.
S postea quã in pectore nr̃o ñ
requies ꝓximi cepit ẽẽ s fouea
p̾ea qͣm alter alteri nectere copi

Expanded text:
est nobis? unde bene lectum est est nobis? unde bene lectum est hodie: uulpes foueas habent non habet ubi caput suum reclinet. alta pectus est hominis, ubi sunt noxia et fraudulenta consilia, malae cogitationes. tu ambulas, et alius tibi fecit parat. in medio laqueorum ambulas, quos absconderunt tibi in uia inimici tui. omnia ergo circum inspice, ut effugias sicut dammula de retibus et sicut auis de laqueo. dammula retia aspectus uiuacitate declinat, auis euitat laqueos, si ad superiora se conferat et terrena superuolet; in superioribus enim nemo tendit retia, laqueum nullus abscondit. ideo cuius conuersatio in supernis est, huius non solet in praedam uenire captura. sed quid miraris, si homo decipiatur ab homine, quando filius hominis ubi requiesceret non habebat? et ille quidem talem hominem fecit, in quo caput suum reclinaret: sed posteaquam in pectore nostro non requies proximi coepit esse, sed fouea, posteaquam alter alteri nectere coepit
Abbreviated transcription (Latin):
si supra artificẽ aliquem indu¬
cas alterũ. qui opꝰ illius supe¬
rioris nouis operibus obducat:
nonie indignatur ille qͥ opus
suum adulteratũ ẽẽ cognouerit:
Noli tollere picturã dei : &e pic¬
turam meretricis assume: quia
scriptum est. Tollam gͦ mẽbra
xͥ ÷ ce faciam mẽbra mẽtricis:
Absit. Qd si qͥs adulterat opus
dei: graue cͥmen admittit ⁊ gͣue
ẽ enĩ cͥmen. ut putes qͦd meliꝰ
te homo quã deus pingat: gra¬
ue ẽ ut dicat de te deus ⁊ non
agnosco colores meos. ñ agnosco
imaginem meam: ñ agnosco
uultũ meum quem ip̃e forma¬
ui.Reicio gͦ quod meũ non ẽ.
Illũ quere qui te pinxit. cum
illo habeto ꝯsortium: ab illo
sume gratiã cui mercedem de¬
disti. Qͥd respondebis: Od si
graue ẽ adulterare opus der:
quid de illis dicimꝰ qui int̾fici¬
unt opꝰ dei ⁊ qͥ humanũ san¬
guinẽ fund̃t̃ ÷ qͥ uitã quã d̃s
Donauit extoequent ⁊ qͥ dict̃
tollamus iustum qm̃ inutili

Expanded text:
si supra artificem aliquem indusi supra artificem aliquem inducas alterum, qui opus illius superioris novis operibus obducat, nonne indignatur ille, qui opus suum adulteratum esse cognoverit? Nolli tollere picturam Dei, et picturam meretricis assumere, quia scriptum est: Tollam ergo membra Christi, et faciam membra meretricis? Absit . Quod si quis adulterat opus Dei grave crimen admittit. Grave est enim crimen; ut putes quod melius te homo, quam Deus pingat. Grave est ut dicat de te Deus: Non agnosco colores meos, non agnosco imaginem meam, non agnosco vultum, quem ipse formavi, rejicio ego quod meum non est. Illum quaere qui te pinxit: cum illo habeto consortium: ab illo sume gratiam, cui mercedem dedisti. Quid respondebis? 48. Quod si grave est adulterare opus Dei, quid de illis dicemus qui inter- Sciunt opus dei, qui humanum sanguinem fundunt, qui uitam quam deus donauit extorquent, qui dicunt: tollamus iustum, quia inutilis
Abbreviated transcription (Latin):
fratͥb. Qos autẽ predestinauit:
hos ce uocauit. Et qͦs uocauit:
hos ce iustificauit. Qͦs autem
ĩtificauit: hos ce clarificauit.
Utrũ gͥ scd̃m corpus an scd̃m ani¬
mam istificatio tibi ꝯferri uide¬
atur: queso respondeas. S dubi¬
tare non potes: cũ iusticia un
iustificatio diriuata ẽ. mentis
utiq ñ cceporis sit. Pictus es gͦ
o homo ⁊ & pictus a dño deotuo.
Bonũ habes artificẽ atq picterẽ.
Noli bonam delere picturã non
fuco s ueritate fulgentẽ: ñ cera
expressam s gr̃a. Deles picturã
mulier si uultũ tuum materia¬
li candore oblinias: si adqͥsitoru¬
bore ꝑfundas. Illa pictura uicii
ñ decoris ẽ. Illa pictura fraudis
ñ simplicitatis ẽ. Illa pictura tẽ¬
poralis ẽ: aut pliiuia aut sũdo¬
re tergitur. Illa pictura fallit¬
& decipit ut illi placeas cui pla¬
cere desideras: qͥ intelligit non
tuũ s alienũ eẽ qͦd placeas. Et
tuo displiceas auctori: qͥ uidet
opus suum eẽ deletũ. Die michi¬

Expanded text:
estinauit hos et uocauit et quos uocauit hos et iustificauit, quos autem iustificauit hos et glorificauit. utrum igitur secundum corpus an secundum animam iustificatio tibi conferri uideatur, quaeso respondeas. Sed dubitare non potes, cum justitia unde justificatio derivata est, mentis utique non corporis sit. Pictus es ergo, o homo, et pictus a Domino Deo tuo. Bonum habes artificem atque pictorem. Noli bonam delere picturam, non fuco sed veritate fulgentem, expressam sed gratia. Deles picturam, mulier, si vultum tuum materiali candore oblinas, si acquisito rubore perfundas. Illa pictura vitii, non decoris est: illa pictura fraudis, non simplicitatis est: illa pictura temporalis est, aut pluvia, aut sudore tergitur: illa pictura fallit et decipit; ut neque illi placeas, cui placere desideras, qui intelligit non tuum, sed alienum esse quod placeas; et tuo displiceas auctori, qui videt opus suum esse deletum. Dic mihi
Abbreviated transcription (Latin):
nem dei. Dicit enĩ apłs. Nos se
culantes: ad eandẽ imaginen
reformamura gloria in glam
sicut a. dñi spiritu. Qͥa gͥ cogno¬
uimꝰ animã ẽẽ ad imaginẽ der.
nunc ꝯsid̾emus utrũ de anima
potuerit dici: faciamꝰ hominẽ.
q audi ce istud: quia anime noĩe
homines nuncupant᷑. Scriptũ est
enum in genesi. Filii autẽ ioseph
qui facti sunt illi in egypto: aĩe
uł homo latine uel grece. Anͣł¬
pyͣruoc. dicit᷑. alterum ab huma¬
nitate. alterum ab intuendo. ha¬
bens uiuacitatẽ: Quã mag̃ aĩe
quã corꝑi ꝯuenire ñ dubrũ est.
Cui rei cẽ illiso iure ꝯeurrit
ẽ dñs sustinentib eũ: aĩe que
aditiendam putauit. Melius enĩ
querit ista si sola sit: abducens
se accrꝑis ceno. & acupiditate car¬
nali. Ip̃a est ad imaginẽ dei:con¬
filii deĩ scĩ sunt. Sic enĩ leginus

Expanded text:
nem dei. dicit enim apostolus: nonem dei. dicit enim apostolus: nooriam dei speculantes ad eandem imaginem reformamur a gloria in gloriam sicut a domini spiritu. Quia igitur cognouimus animam esse ad imaginem dei, nunc consideremus utrum de anima potuerit priuilegium: faciamus hominem. sed audi et istud, quia anima nomine hominis nuncupatur. scriptum est enim in Genesi: fili autem Ioseph, qui facti sunt illi in Aegypto, animae uel unitus latine uel graece ἄνθρωπος dicitur, alterum ab humanitate, alterum ab intuendi habens uiuacitate, quae magis animae quam corpori conuenire non dubium est. cui rei etiam illud iure concurrit est dominus sustinentibus eum, animae quae adiciendam putauit; melius enim quaerit ista, si sola sit, abducens se a corporis caeno et a cupiditate carnali. ipsa est ad imaginem dei confili dei sancti sunt. sic enim legimus
Abbreviated transcription (Latin):
omnia. Ecce nunc sumus in
ttalia. &e cogitamꝰ q̃ ad orient¬
les aut occidentales partes
tare uideantur ⁊ & cum illis
u̾sari uidemtir. qͥ in ꝑside sut
ostituti: & illos uidemus qͥ dis
in affrica. si qͦs cognatos nobist
tra susceꝑit. Seqͥmur ꝓficisent
mur absentib: alloqͥmur seps¬
ratos. Defunctos ꝙͦ ad colloqu¬
um resuscitamus: eosꝙ ut ui¬
uentes cõplectim᷑ & tenemus.
&e uite officia his usumq defi¬
rimꝰ. Ea gͥ est ad imaginẽ dei
q̃ non corꝑe estimat᷑ s mentie
uigore: absentes uidet. tͦnsma¬
rina usu nouit. ꝑcurrit asper¬
tu. scrutat᷑ abdita. huc atqpil¬
luc uno momento. sensus sues
per tociꝰ orbis fines.& mundise¬
creta cͥconfert: q̃ deo iungituri
xp̃o adheret. Descendit in raft¬
nũ atq ascendit lib̃a. u̾sat᷑ iu
celo. Ueniq audi dicentẽ. Nr̃a
autẽ/ ꝯuersatio in celis ẽ. Nonẽ
gͦ ad imaginẽ dei ⁊ in qua deus
semper est: s audi qͥa ad imas¬

Expanded text:
omnia. Ecce nunc sumus in omnia. Ecce nunc sumus in Italia, et cogitamus ea quae ad Orientales aut Occispectare uideantur et cum illis uersari uidemur qui in Perside sunt constituti et illos uidemus qui degunt in Africa, si quos cognitos nobis ea terra susceperit, sequimur proficiscentes, mur absentibus, alloquimur separatos, defunctos quoque ad colloquium resuscitamus, eosque ut viventes complectimur et tenemus, et vitae officia his usumque deferimus. ea igitur est ad imaginem dei quae non corporeo aestimatur, sed mentis uigore, quae absentes uidet, transmarina uisu obit, transcurrit aspectu, scrutatur abdita, huc atque illuc uno momento sensus suos per totius orbis finis et mundi secreta circumfert: quae deo iungitur, Christo adhaeret, descendit in infernum atque ascendit, libera uersatur in caelo. denique audi dicentem : nostra autem conuersatio in caelis est. non est ergo ad imaginem dei in qua deus semper est? sed audi quia ad imagi
Abbreviated transcription (Latin):
Obtutus est quidem p̃stans spec¬
tare elementa mundi. cognos¬
cere que nullus annuintiet:s
tuus deprehendat aspectus. Uerũ
hoc ip̃m qͣntũ est qͦd uidemus:
ut eos ad similitudinẽ dei nos
esse dicamꝰ qͥ omnia uidet. spec¬
tat omĩa. latentes deprehendit
affectus : scrutat᷑ cordis occulta:
Non pudet hoc dicere cũ ip̃e
me totũ uidere ñ possim: Qd
ante pedes ẽ uideo: qͦd a tergo
ẽ uidere ñ possum. Ceruicẽ me¬
am nescio. ñ noui occipitrũ renes
meos uid̾e non possum. Similit̾
quantũ ẽ qͦd audimus ⁊ cũ id
quod paululũ distet uid̾e & au¬
dire non possiꝰ: Si interiecti
parietes sint ĩpẽdit᷑ aspectus im¬
peditur auditur. Deinde corpꝰ
nr̃m uno in loco heret:angu¬
sto includitur spacio. Omnes
fere latiores st̃ homine: omnes
cẽ uelociores. Non gͦ caro potest
ẽẽ ad imaginẽ dei: s anima
nr̃a que lib̾a est. & diffusis co¬
gitatõib atq ꝯsiliis huc atq illuc
uagat᷑. que ꝯsiderañdo spectat

Expanded text:
Obtutus est quidem praestans, spectare elementa mundi, cognoscere quae nullus annuntiet, sed tuus deprehendat aspectus; verum hoc ipsum quantum est quod videmus; ut eo ad similitudinem Dei nos esse dicamus, qui omnia videt, spectat omnia, 130 latentes deprehendit affectus, scrutatur cordis occulta? Non pudet hoc dicere; cum ipse me totum videre non possim? Quod ante pedes est, video; quod a tergo est, videre non possum. Cervicem meam nescio, non novi occipitium, renes meos videre non possum. Similiter quantum est quod audivimus; cum id quod paululum distet, videre et audire non possim? Si interjecti parietes sint, impeditur aspectus, impeditur auditus. Deinde corpus nostrum uno in loco haeret, angusto includitur spatio. Omnes ferae latiores sunt homine, omnes etiam velociores. Non ergo caro potest esse ad imaginem Dei, sed anima nostra quae libera est, et diffusis cogitationibus atque consiliis huc atque illuc vagatur, quae considerando spectat
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ocepto intͣ sinũ nubiũ sp̃u
cũ se uehem̃ter erupt᷑a illise¬
rint. magno concrepant soni¬
tu: ait enĩ scͥptura. firmans
tonitrua. A firmitate gͦ fir¬
mam̃tũ est nuncupatũ: uł qd
diuma uirtute firmatũ sit.
tutis eius. Nec p̾terit retulis
biles uirtutes : firmam̃tũ ad
oꝑatorias : & ideo laudare cȩ¬
los. uł enarrare głam dei. an¬
nunciare firmam̃tũ. S non
qͣsi sp̃ualia. s qͣsi oꝑa mundi
enarrant: quẽ ad modũ supra
diximꝰ. Alii qͦ purificatorias
uirtutes interp̃tati st̃ aquas:
quȩ suꝑ celos st̃. Accipiamꝰ
hec qͣsi ad tractatꝰ decorem.
Nobis tam̃ ñ alienũ uidet᷑ atꝙ
absurdũ. si aqͣs ueras ꝓpt̃ illã
causam qͣm diximꝰ intelligamꝰ.¬

Expanded text:
quae concepto intra sinum nubium spiritu, cum se uehementer erupturus inliserit, magno concrepant sonitu, ait scriptura: firmans tonitru. a firmitate ergo firmamentum est nuncupatum uel quod diuina uirtute firmatum sit,  uirtutis eius. nec praeterit rettulissbiles uirtutes, firmamentum ad operatonas. et ideo laudare caelos uel enarrare gloriam dei, annuntiare firmamentum, sed non quasi spiritalia, sed quasi opera mundi enarrant, quemadmodum supra diximus. alii quoque purificatorias uirtutes interpretati sunt aquas, quae super caelos sunt. accipimus haec quasi ad tractatus decorem, nobis tamen non alienum uidetur atque absurdum, si aquas ueras propter illam causam quam dixim