comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ME MENDACIŨ IDEO DICENOŨ EST EISSU
peccatuni quia homo non solum quando ipse scit qđ utrũ sit. sed
.&. iam si quando errat & fallitur sicut homo hoc debet
qđ animo gerit siue illud uerum sit. siue putetur & non sit. Omnis
autẽ qui nentitur contra id quod animo sentit loquitur uoluntate fallend
& utiq uerba propterea sunt instituta: non ꝑ quȩ iniucem se homines
fallant sed ꝑ quae in alterius quisq notitiam cogitationes suas ꝑferat.
¶erbis gͦ uti ad fallatiam. non ad id quod sunt instituta. peccatum ẽ : nec
idõ ullum niendacium putandum ẽ. non esse peccatum : quia possum
elemosinis nou suit. quib tantum tribuit scriptura diuina. ut earum
tantũ modo fructum se inputaturũ prȩnuntiet dñs dextris. & earum
tantum modo sterilitatem sinistris: Quando his dicturus ẽ. uenite bre¬
nedicti patris mei ꝑcipite regnum. illis autem ite in ignem arternum¬
sane cauendum est ne quisquam existimet infanda illa crimina qua¬

Expanded text:
e mendacium ideo dicendum est esse peccatum, quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam si quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit; sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi. Et utique verba propterea sunt instituta, non per quae se homines fallant, sed per ea in alterius notitiam suas cogitationes ferant. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod sunt instituta, peccatum est. Nec ideo etiam ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ignem aSane cavendum est, ne quisquam existimet infanda illa crimina, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ion solum gͦ qui dat esurienti ꝙybum sitienti potum. nudo uestimentũ.
peregrinanti hospitiũ fugienti latibulũ egro uł incluso uisitationem.
captiuo redemptionẽ. debili subuectionem. cȩco deductionem. tristi

Expanded text:
Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, Non solum ergo qui dat esurienti cibum, sitienti potum, nudo vestimentum, peregrinanti hospitium, fugienti latibulum, aegroto vel incluso visitationem, captivo redemptionem, debili subvectionem, caeco deductionem, tristi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ elemosinas de peccatis prȩteritis ẽ. propitiandus ds̃: non ad hoc emen.¬
dus quodam modo. ut ea semꝑ liceat inpune cõmittere. Nemini enim
dedit laxamentum peccati. quamuis miserando deleat iam facta pecca¬
ta: si non satis. factio congrua negligatur. De cotidianis aut̃ breuibus
beiubq peccatis. sine quib hȩc uita non ducitur. cotidiana oratio satis¬
facit. Elorum ẽ. enim dicere pater nr̃ qui es uicelis. quiiam patri
talit̃ regenerati sunt ex aqua & sp̃u scõ Selet om̃ino hȩc oratio mini
ma cotidiana peccata. del& & illa aquib uita fidelium &iam sce¬
lerate gesta sed pęnitendo in melius mutata descendit. si que mad¬
quae dimittantur. ita ueraciter dicatur. sicut & nos dimittimus
debitoribus u̾ris: id est fiat qͦđ dicitur. quia & ipsa edemosina ẽ. uenia
ualet qͦđ dñs ait. date eleniosinam & ecce om̃ia munda sunt uobis.

Expanded text:
per eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emenper eleemosynas de peccatis praeteritis est propitiandus Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committere. Nemini enim dedit laxamentum peccandi, quamvis miserando deleat jam facta peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Sed multae sunt specieslevibusque peccatis, sine quibus haec vita non ducitur, quotidiana oratio fidelium satisfacit. Eorum est enim dicere: Pater noster, qui es in coelis , qui jam Patri tali regenerati sunt ex aqua et Spiritu sancto . Delet omnino haec oratio minima et quotidiana peccata. Delet et illa a quibus vita fidelium etiam scelerate gesta, sed poenitendo in melius mutata discedit, si quemadmodquae dimittantur, ita veraciter dicatur: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris , id est, fiat quod dicitur. Quia et ipsa eleemosyna est veniam alet quod Dominus ait, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis .
Abbreviated transcription (Latin):
ME MENDACIU IDEO DICENDŨ EST ESSE
peccatum quia homo non solum quando ipse scit qđ urrũ sit. sed
& iam si quando errat & fallitur sicut homo hoc debet li
qđ animo gerit siue illud uerum sit. sue putetur & non sit. Omnis
autẽ qui mentitur contra id quod auimo sentit loquitur uoluntate fallendi
fallaut sed ꝑ quae in alterius quisq notitiam cogitationes suas ꝑferat.
Uerbis gͦ uti ad fallatiam. non ad id quod sunt instituta. peccatum ẽ : nec
elemosinis nou sint. quib tantuni tribuit scriptura diuina. ut earum
tantũ modo fructum se inputaturũ prȩnuntut dñs dextris. & earum
tantum modo sterilitatem sinistris: Quando his dicturus ẽ. uenite be¬
nedicti patris mei ꝑcipite regnum. illis autem ite inignem aeternum.
Sane cauendum est ne quisquam existimet infanda illa crimina qua¬
lia qui agunt reguum dĩ non possidebunt cotidie ꝑpetranda: & ele¬
mosinis cotidie redimenda. In melius est quippe uita mutanda. &

Expanded text:
e mendacium ideo dicendum est esse peccatum, quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam si quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit; sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi. m fallant, sed per quae in alterius quisque notitiam cogitationes suas perferat. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod instituta sunt, peccatum est. Neceleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris; quando his dicturus est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: illis autem, Ite in ignem aSane cavendum est, ne quisquam existimet infanda illa crimina, qualia qui agunt regnum Dei non possidebunt, quotidie perpetranda, et eleemosynis quotidie redimenda. In melius quippe est vita mutanda, et
Abbreviated transcription (Latin):
se aluce ueritatis aueriit: suꝑbia tumidus. & propriȩ potestatis delectat.¬
one corruptus. Unde beate atq angelicȩ uitȩ dulcedinẽ non gustauit.
quam non utiq acceptam fastidiuit: sed nobendo accipere deseruit &¬
amisit. Proinde nec sui casus prȩscius esse potuit: qm̃ sapientia pietatis
ẽ. fructus. Ille autem continuo impiuꝰ consequent᷑ & mente cę̧cus: non
ex eo quod acceperat occidit: sed ex eo quod accipera. si subdi uoluiss& dõ.
Quod profecto quia noluit: & ab eo quod accepturus erat cecidit: & potestatem
illius sub quo. ẽẽ. noluit nori euasit. Factumq in illo est pondere meritorũ:
ut nec iusticiȩ possit lumine delectari. nec ab eius seutentia liberari.

Expanded text:
se a luce ueritatis auertit superbia tumidus et propriae potestatis delectatise a luce ueritatis auertit superbia tumidus et propriae potestatis delectatione corruptus, unde beatae atque angelicae uitae dulcedinem non gustauit, quam non utique acceptam fastidiuit, sed nolendo aocipere deseruit et amisit. proinde nec sui casus praescius esse potuit, quoniam sapientia pietatis est fructus. ille autem continuo impias, consequenter et mente caecatus non ex eo quod acceperat cecidit, sed ex eo quod acciperet, si subdi uoluisset deo: quod profeillius, sub quo esse noluit, non evasit, factusque in illo est pondere meritorum, ut nec iustitiae possit lumine delectari nec ab eius sententia liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Ille homicida erat ab initio. & in ueritate ñ stetit. Utrumq ab
initio intelligamus non solum quod homicida fuit: sed & iam quod in ueritate
non stetit. & homicida quidem. ab illo initio ex quo homo potuit occidi.
N on autem potuit occidi : antequam ess& qui occideretur. Ab initio ergo homi¬
cida diabolus. quia ipse occidit hominem primum: antequam nullus hominũ
fuit. Inueritate autem non stetit & hoc ab inttio ex quo ipsecreatus est qͥ
esuis duomoro oceroir os cęlo lyciren et cęteua.
uod ergo putatur numquam diabolum inueritate stetisse. Numquã
tum angelis beatam duxisse uitam. sed ab ipso suȩ conditionis
initio cecidisse : non sic accipiendum est. ut non propria uoluntate
de prau̾ãtũs. sel malus ab ono dã creatus putetor. Alioquin non ab initio
cetidisse diceretur. Neq enin cecidit si talis est factus. sed factus continuo

Expanded text:
ait, Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, utrumque ab ait, Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit, utrumque ab initio intelligamus, non solum quod homicida fuit, sed etiam quod in veritate non stetit. Et homicida quidem, ab illo initio ex quo homo potuit occidi, non autem potuit occidi antequam esset qui occideretur; ab initio ergo homicida diabolus, quia ipse occidit hominem primum, ante quem nullus hominum fuit. In veritate autem non stetit, et hoc ab initio, ex quo ipse creatus est, qui ESAIAE: QVOMODO CECIDIT DE CAELO LVCIFEB ET CETERA. uod ergo putatur numquam diabolus in ueritate stetisse, numquam cum angelis beatam duxisse uitam, sed ab ipso suae condicionis initio cecidisse, non sic accipiendum est ut non propria uoluntate deprauatus, sed malus a bono deo creatus putetur: alioquin non ab initio cecidisse diceretur: neque enim cecidit, si talis factus. sed factus continuo
Abbreviated transcription (Latin):
aut non se posse talia dolebit: aut obhoc illos meliores esse iuidicabit: cum
prȩsertim in societate scõrum. qui ꝑuirtutẽ dĩ cui cuncta subiecta sunt¬
& minime fallacia. & multo maiora fecerunt siue homines siue angeli
crtatore eea syptasiam arostatasse. Ex lipro
DEOENTSIAO LITTERAM
uando ergo deiecerit suꝑbia diabolum ut naturam suam bonam.
praua uoluntate ꝑuerter& scriptrra non dicit: ante tamen fac¬
tum fuisse. exhac cum homini inuidisse ratio manifesta de¬
cdarat. In promptuni est enim om̃ibus hȩc intuentibus non exinuidentia
suꝑbiam nasci: sed ex suꝑbia pottus inuidentiam. Non autem frustra
putar potest ab initio temporis diabolum suꝑbia occidisse. nec fuisse ullũ
antea tempus. quo cum angelis seis pacatus uixerit & beatus: sed ab
ipso primordio creaturȩ. a suo creatore apostatasse: ut ẽ. illud qđ dñs

Expanded text:
aut non se posse talia dolebit aut ob hoc illos meliores esse iudicabit, cum sint aut non se posse talia dolebit aut ob hoc illos meliores esse iudicabit, cum sint praesertim in societate sanctorum qui per uirtutem dei, cui cuncta subiecta sunt, et minime fallacia et multo maiora fecerunt, siue homines siue angeli creatore per superbiam apostatasse, ex libro XI de Genesi ad litteram. Quando ergo dejecerit superbia diabolum, ut naturam suam bonam prava voluntate perverteret, Scriptura non dicit: ante tamen factum fuisse, et ex hac eum homini invidisse, ratio manifesta declarat. In promptu est enim omnibus haec hoc intuentibus, non ex invidentia superbiam nasci, sed ex superbia potius invidentiam. Non autem frustra putari potest ab initio temporis diabolum superbia cecidisse, nec fuisse ullum antea tempus quo cum angelis sanctis pacatus vixerit et beatus: sed ab ipso primordio creaturae a suo Creatore apostatasse, ut illud quod Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ l& iam melioris affectas. Sienim corpora ipsi terrena non nullis
artib & exercitationib modificata inspectaculis theatris. tanta mira.¬
cula hominib exhibent: ut hi qui numquam talia uiderunt narra¬
ta uix credant: quid magnum ẽ. diabolo & angelis eiꝰ de corporeis ele.¬
mentis ꝑ aeria corpora facere quȩ caro miretur: aut & iam occultis
inspirationib ad inludendum humanos sensus phantasmata imaginũ
machinari. quib uigilantes dormientesq decipiat: uł furentes exagit&
Sed fieri potest ut homo uita ac morib melior specta nequissimos homures
uł in fune ambulantes. uel multi modis motib corporum multa incredibilia
facientes: nec ullo modo tale aliquid facere concupiscat: nec ꝓroptaa sibi prȩ¬
ponendos existim&. Sic anima fidelis & pia. non solum si uideat. uerum & iam
si propter ftagilitatem carnis exhorreat miracula dȩmonum: non ideo tamen

Expanded text:
ae, etiam melioris affectus. Si enim corpora ipsa terrena, nonnullis ae, etiam melioris affectus. Si enim corpora ipsa terrena, nonnullis artibus et exercitationibus modificata, in spectaculis theatricis tanta miracula hominibus exhibent, ut hi qui nunquam talia viderunt narrata vix credant, quid magnum est diabolo et angelis ejus de corporeis elementis per aeria corpora facere quae caro miretur, aut etiam occultis inspirationibus, ad illudendum humanos sensus, phantasmata imaginum machinari, quibus vigilantes dormientesque decipiat, vel furentes exagitet?  fieri potest ut homo uita ac moribus melior: spectet nequissimos homines uel in fune ambulantes uel multimodis motibus corporum multa incredibilia facientes nec ullo modo tale aliquid facere concupiscat nec eos propterea sibi + praeponendos existimet: sic anima fidelis et pia non solum si uideat uerum etiam si propter fragilitatem carnis exhorreat miracula daemonum, non ideo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Meliora sunt uulnera amiei. quam uoluntaria oscula inimio
lius est cũ seueritate diligere. quã cum benitate decipere. Uti
stollitur. si de cibo securus iusticiam neglegebatur. quã esurient
anis frangitur. ut in iusticie seductus ad quiescat Et qui frene
& qui lethargicum excitat. ambobus molestus. ambos amat. Quis nos po¬
est amplius amare quã ds̃. bt tamen nos non solum doctre
epe & iam mordacissimum medicamentũ tribulationis adu
c& fame patriarchas. & iam pios & religiosos. Populũ contumacẽ. penis gr¬
uirgas illas sic posuit dici non potest creator colorum inagnis & inhȩdis: nec
ipst matrum animȩ. quȩ conceptam ꝑ oculos corporis phantasiam uarietatis
seminib carne conceptis : quantum natura passa est asꝑstrunt: multo minꝰ
dici posse ranarum serpentumq creatores angelos malos : per quos magi
phardonis timc illa fecerunt. Dt facilitate lurificatio nuas
facere multa quȩ mirentur animȩ terrenis corporib aggraua.¬

Expanded text:
t uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. melius est cum seueritate diligere quam cum lenitate decipere. utilius esurienti panis tollitur, si de cibo securus iustitiam neglegebat, quam esurienti panis frangitur, ut iniustitiae seductus adquiescat. et qui phreneticum ligat et qui lethargicum excitat, ambobus molestus ambos amat. quis nos potest amplius amare quam deus? et tamen nos non solum docere ibus consolatur, saepe etiam mordacissimum medicamentum tribulationis adiungens exercet fame patriarchas etiam pios et religiosos, populum contumacem poenis gruirgas illas sic posuit dici non potest creator colorum in agnis et in haedis, nec ipsae matrum animae, quae conceptam per oculos corporis phantasiam uarietatis seminibus carne conceptis quantum natura passa est asperserunt, multo minus dici posse ranarum serpentiumque creatores angelos malos, per quos magi Pharaonis tunc illa fecerunt. DE CAfacere multa quae mirentur animae terrenis corporibus aggravat
Abbreviated transcription (Latin):
equitur ut uideamus de ligno scientiȩ dinoscendi bonum & malum.
Prorsus & hoc lignuni eratꝰ uisibile. & corporale sicut arbores cȩterȩ.
Quod ergo lignum ess& non ẽ. dubitandum. sed cur hoc nomen acce.¬
perit requirendum. Mihi aut̃ & iam atq & iam consideranti dici ñ potest.
quantum placeat illa fententia. non fuisse illam arborem cibo noxiam. Ileq
eñi qui fecerat om̃ia bona ualde: in paradyso instituer& aliquid mali: sea
malum fuisse homini trausgressionen precepti. Oportebat aut̃ ut homo
sub dño dõ positus. ali unde ꝓbaretur. ut ei promerendi dnm suum uirtos
ess& ipsa obȩdientia: quam possum uerissime dicere solam esse iurtutem
oñi creaturȩ rationali agenti subdĩ potestate: primum q ẽẽ & maxi.¬
mũ uitiũ tumoris ad ruinam. sua potestate uelle uti. cuius uiti nomen
ẽ. in obedientia. Non ess& ergo unde se homo dnm̃ babere cogitare: Atq¬

Expanded text:
equitur, ut uideamus de ligno scientiae dinoscendi bonum et malum. prorsus et hoc lignum erat uisibile et corporale sicut arbores ceterae. quod ergo lignum esset, non est dubitandum; sed cur hoc nomen acceperit, requirendum. mihi autem etiam atque etiam consideranti dici non potest quantum placeat illa sententia non fuisse illam arborem cibo noxiam — neque enim qui fecerat omnia bona ualde in paradiso institueret aliquid mali - sed malum fuisse homini transgressionem praecepti. oportebat autem, ut homo sub domino deo positus alicunde prohiberetur, ut ei promerendi dominum suum uirtus esset ipsa oboedientia, quam possum uerissime dicere solam esse uirtutem omni creaturae rationali agenti sub dei potestate, primumque esse et maximum uitium tumoris ad ruinam sua potestate uelle uti, cuius uitii nomen est inoboedientia. non esset ergo, unde se homo dominum habere cogitaret atq
Abbreviated transcription (Latin):
it siue illud uerum sit. siue putetur & non sit. Omnis
uitẽ qui mentitur contra id quod animo sentit loquitur uolunt
fallant sed ꝑquae in alterius quisq notitiam cogitationes suas ꝑ
erbis gͦ uti ad fallatiam. non ad id quod sunt instituta. peccatu
idõ ullum mendacium putandum ẽ. non esse peccatum: quia possumus
iliquando alicui prodesse mentiendo. Conuenienter dixi ut f
elemosinis non sut. quib tantum tribuit scriptura diuina.
tantũ modo fructum se inputaturũ prȩnuntut dñs dextris. & earum
tantum modo sterilitatem sinistris: Quando his dicturus ẽ. uenite be-
ane cauendum est ne quisquam existimet infanda illa cri

Expanded text:
it; sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntafallant, sed per ea in alterius notitiam suas cogitationes ferant. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod sunt instituta, peccatuideo ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus aliquando alicui prodesse mentiendo. Possumus enim et fQuibus alio loco tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum pronuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo sterilitatem sinistris. Quando his dicturus est: « Venite, » Sane cavendum est, ne quisquam existimet infanda illa crim
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas babylonia ꝑsequit᷑ scõs. ut ipsa extincta uniuersi uindi¬
cent᷑ In toto enĩ mundo est babylonia in malis hominib & in
głs in maredicens sic merg&ur babrlonia : ideo uelut molã dic̃
babylonẽ quia amatores mundi reuolutio tẽpoꝵ sic̃ mola conte¬
gentes & sanguis ꝓph&arũ inuentꝰ est om̃iũ ate occisoꝵ suꝑ t̾rã
Non enĩ in una ciuitate occisi s̃ apłi uel ꝓpħ&e aut reliqui mar¬
trres:. Sed hȩc est ciuitas suꝑboꝵ quȩ in toto mundo ꝑsequit᷑ scãs
Ipsa est ciuitas quã cam fratris sui sanguine fundauit. & uoca¬
uit nomine filii sui enoch id est posteritatẽ. quia om̃s mali in qͥb:
babylonia succedentes sibi usq ad finẽ mundi ꝑsequnt᷑ eccłã dĩ¬

Expanded text:
ta universi vindicentur. In toto enim mundo est Babylonia in malis hominibus, et in isit angelus in mare, dicens, Sic mittetur Babylonia; ideo velut molam dicit Babylonem, quia amatores mundi revolutio tempogentes, et sanguis Prophetarum inventus est omnium a te occisorum super terram: non enim in una civitate occisi sunt Apostoli et Prophetae aut reliqui Martyres; sed haec est civitas superborum, quae in toto mundo persequitur sanctos. Ipsa est civitas quam Cain fratris sui sanguine fundavit, et vocavit nomine filii sui Enoch, id est, posteritatem: quia omnes mali in quibus Babylonia est, succedentes sibi usque ad fine
Abbreviated transcription (Latin):
torqueant᷑ dolorib: : fame & siti cruciantor : debilitantur membris
priuantur sensib: uexant᷑ inmundis spiritib: demonstrandũ :
utiq quomodo ista sine ulla sua causa. Iuste patiantur. Non enĩ
dici fas est aut ista ignorante dõ fieri aut eũ non posse resistere
facientib aut in iuste ista uel facere uel per mittere. Num quid¬
nam sicut animalia in rationabilia recte dicimus in usus dari natu¬
ris excellentiorib & si uitiosis. Sicut aꝑtissime infuangelio uidemꝰ
porcos adusus desideratos concessos ẽẽ demonib: Hoc & dehomine
recte possumus dicere. Animal: enimsed rationale & si mostale
Anima ÷ rationalis mn illis membris quae tantis afflictionib poe
omnino dementis ÷: Tantorum ergo malorũ quae fiunt in paruulis
causa iusta dicatur. Nempe cum maiores ista patiuntur solemus dicere
Aut sicut in iob merita examinari: aut sicut in herode peccata pu¬

Expanded text:
torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus omnino dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata pu
Abbreviated transcription (Latin):
prudentẽ piumq consideratitionem in effabilem laudem crea¬
tori excitat : quanto magis creatio non cunius lib& animalis sed
hominis. Si autem creandi queritur nulla causa citius uel
melius respond&ur : nisiquia omnis creatura bona ÷ & quid dig¬
nius quam ut bona faciat ds̃ quae nemo potest facere nisi ds̃¬
bonus. Haec & alia quae possum sicut possũ dico aduersus eos
qui hanc opionem qua creduntur animȩ sicut illa una singulis
fieri labe facta conantur. Sed cũ ad poenas uentũ est paruulorũ
magnis mihi crede. cohostor angustiis. nec quid respondeam
prorsus inuenio. Non solum eas poenas dico quas hab& post hanc
uitam illa dampnatio qua necesse ÷ trahantur : si corpore exierint
sine xp̃iane grãe sacram̃to sed eas ipsas quae in hac uita dolentib
nobis uersantur ante oculos. quas enĩ enarrare si uelim : prius me¬
tempus quam exempla deficiunt. Languescunt egritudinibus :

Expanded text:
prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creaprudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus,
Abbreviated transcription (Latin):
carni xp̃i ultra non dominabit᷑. Illud uero qđ in libro aduersus
rufinũ posuisti quosdã huic sententiae calũpniari: qđ dm̃ dare
animas ad ulterinis conceptibus uideatur indignũ. Unde conant
astruere meritis geste ante carnem uitȩ animas quasi adergastu¬
la huiusmodi iuste posse ꝑduci: non me mou& multa cogitantẽ
quibus haec possit calumpnia refutari. Et qđ ipse respondisti
non ẽẽ uitiũ seminantis intritico qđ furto dr̃ eẽ sublatũ. sed in eo
qui frum̃ta furatus ÷ : nec id cireo terrã non debuisse gremio suo
germina confouere quia sator inmunda ea proiecerit. Eligan¬
tissima similitudo ÷ quam & antequam legerẽ nullas mihi obiec¬
tio ista de ulterinis fo&ibus in hac questione faciebat angustias.
generaliter : intuenti multa bona dm̃ facere &iã de nr̃is malis
nr̃isq peccatis. Animalis autem cuius cumq creatio si habeat

Expanded text:
 ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus  ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico, quod furto dicitur esse sublatum, sed in eo, qui frumenta furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio, si habeat
Abbreviated transcription (Latin):
nascentib & occidentib temporũ spatia quȩ tamquã syllabe ac uerba
ad pasticulas huius scłi pertinent: in hoc labentium rerũ tãquã mira¬
bili cantico uel breuius ł ꝓductius quã modulatio prerognita & p̃finita
deposcit pr&erire permittt: Hoc cũ &iã de arboris folio dixerim &
de nr̃orũ numero capillorũ : quantomagis de hominis ortu & occasu:
cuius temporalis uita breuius ꝓductius uere nontendit᷑ quã dĩ disposi¬
tor tẽporum nouit uniuersitatis moderamini consonare. Id&iam
qđ agiunt omni intempore coepit inmostali eẽ non posse quia om¬
nia hosta occident & aucta senescunt: ut eo modo credi cogant ani¬
mam humanã ideo eẽ inmostalem qđ ante omnia tempora sit
creata. Non mou& fidem nr̃am : ut alia taceam: Cȩpit ẽẽ intempo.¬
re inmostalitas carnis xp̃i: quae tam̃ iam nonmoritur & mors¬

Expanded text:
nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt, ut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem nostram. ut enim alia taceam, coepit esse in tempore inmortalitas carnis Christi, quae tamen iam non moritur et mors
Abbreviated transcription (Latin):
uel conuinci: uel flagellari. Possumꝰ &iam recte illius moderationi
ista relinquere: quae scimus omnib temporaliter transeuntib rebus
Ubi sunt &iã animaliũ ortus & obitus cursum ornatissimũ atq ordina¬
tissimũ dare : sed nos ita sentire non posse. Quae si sentiremꝰ: delestatio¬
ne in effabili mulceremur: Nonenim frustra ꝑ ꝓph&am qui haec di¬
uinitus inspirata didicerat dictũ ÷ de dõ qui ꝓfert numerose scłm:
Uñde musica id ÷ scientia sensus uere modulandi adam monitionem
magne regi &iã mortalib rationales habentib amas dĩ: largitate con¬
cessa est. Unde si homo faciendi artifex carminis nouit quas quibus
moras uocib intribuat : ut illud qđ canitur decedentib ac succedentib
sonis pulcherrime currat & terseat : quanto magis ds cuius sapientia
perquam facit omnia longe om̃ib: artib: preferenda ÷ : nulla innat᷑is

Expanded text:
uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis
Abbreviated transcription (Latin):
una illa originalit̃ trahere : nec ꝓdelictis ante carnẽ cõmissis carneis
uinculis conpedire : sed nouas creare singulas singulis suã cuique
nascenti : non aliquid facere dicit᷑: qđ ante non fecerat: Iamenĩ
sexta die fecerat hominẽ adhimaginẽ suã: qđ utiq scđm animã
rationalẽ fecisse intellegit᷑: hoc & nunc facit non instituendo qđ
non erat : sed multiplicando qđ erat. Vnde & illud uerũ ÷: qđ areb
quae non erant instituendis requieuit. Et hoc uerũ ÷ qđ non solum
gubernando quae fecit : uerũ &iã aliqͥd facere qđ nondũ fecerat
requieuit : sed qđ iam creauerat numerosius creando usq dũ oꝑat᷑ :
b suis: neꝓpterea non credamꝰ nunc usq fierianimas nouas non exilla
una : sed sicut illã unã. Nam qđ dicit᷑ quare facit ds̃ animas eis quos
nouit cito morituros. possumꝰ respondere : parentũ hinc peccata.

Expanded text:
illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et illud uerum est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. ie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ÷ requieuit ab operib: suis : & qđ dictũ ÷ usq nunc operatur qm̃.
necredatur modo ds̃ sicut illam nouã nouas animas quae non c¬
erant facere : sed ex illa una quȩ iã erat eas creare : uel exfonte
aliquo uel aliquo thes auro quae tunc fecit eas mittere Facile
respondetur: &um illis sex dieb multa dm̃ creasse ex his naturis
quas iam creauerat sicut ex aquis alites & pisces: ex terra autẽ:
foenũ & arbores: animalia. sed quod ea quae non erant tunc fe¬
cerit manifestum ÷ : Nulla enimerat auis: nullus piscis: nulla arbor.
nullum animal: & bene intellegit᷑ abhis creaturis requiesse quae non¬
erant & creata sunt : id ÷ & cessasse : ne ultra quae nonerant crearen
Sed nunc intellegitur quod dicit᷑ animas non nescio quo fonte iam exis¬
tentes mittere non de se ipso tam quãsuas pasticulas in rorare. nec de¬

Expanded text:
tum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc operat u r, qutum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc operat u r, qudicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieerant et creata sunt, id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas pa
Abbreviated transcription (Latin):
Ea uero quȩ dicuntur alia contra hanc opinionem facile me puto pos¬
se refellere sicuti est illud: quo eam sibi quidam uidentur urgeri quo¬
modo consũmauerit ds̃ omnia opera sua sexto die & uii. requieuit
si nouas ad huc animas creat : Quib si dixerim qđ euangelio insupͣ
operatur dictũ ÷ institutas eas ad nmnistrando : non nouas instituen¬
donaturas : ne scriptore geneseos contradicatr obi apertissime
legitũr: consumasso dm̃ omnia opera sua: Nam & qđ ẽ seriptũ est
requies se utiq acreandis nouis creatoris intellegendũ est: non agu¬
bernandis quia tuno eaq non erant fecit : A quib faciendis requieũ:
quia consũ mauerat om̃a : quae antequam essent᷑ uidit cẽ faciendas
tt deinceps non ea quae non erant : sed exhis quȩ iamperant crear&
& facor& quicquid facer& : Ita utrũq uerũ eẽ monstratur : & qđ dic¬

Expanded text:
Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posEa uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum esse monstratur, et quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
celerem subuntũ fuerit dampnatio consequatur : cum in earũ po¬
testate nonsit ut eis possit gr̃a baptismi subuenire: Tot igitur
animarũ milia. quae in mostib: paruulorũ sine indulgentia xp̃i¬
ni sacram̃ti de corporib eunt. quae qualitate dampnantur.
si noue ereaturae nullo suo precedente peccato si uoluntate creatoris
nascentib singule singulis adheserunt: quib: eas animandis ille
creauit : & fecit & dedit : qui utiq nouerat. quod una quȩq earũ
nulla sua culpa sine baptismo xp̃i de corpore fuerat exitura
Qm̃ igit᷑ neq dedõ possumꝰ docere. quod uel cogat animas fieri
peccatrices: uel puniat in nocentes. Neq negare fas est nobis
paruulorum non nisi indampnationem trahi: Obsecro te qͦmͦ
hȩc opinio descenditur: qua eredunt᷑ anime non ex illa una pnmi
hominis fieri omnes : sed sicut illa una uni ita singulis singulia

Expanded text:
ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum poecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat exitura? quoniam igitur neque de deo possumus dicere, quod uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est m paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae?
Abbreviated transcription (Latin):
quam ul ut magistrũ dilestat audiri. Recolo enim quod dixerit
moysen &iã ꝑ i&hro ꝑ iotar : Nec alius corneliũ : &iam ꝑ priorẽ
p&rũ: nec alius p&rũ. &iã ꝑposteriorẽ paulũ. Aquo cũq uerum
dicitur illo docente discitur: qui est ipsa ueritas. quid si ideo ad huc
ista nescimꝰ. & ea neq orando neq legendo neq cogitando & ratio¬
cinando inuenire potuimus. ut ꝓbemur ñsolũ indoctos quanta
caritate doceamꝰ: uerũ ad octis quanta humilitate discamꝰ.
Ioce ergo. queso quod doceã doce qđ teneam: & dic mihi si
animȩ singillatim singulis. hodie quae nascentib fiunt. Abi in
paruulis peccent ut indigeant insacram̃to xp̃i remissionẽ pec¬
cati: peccantes in adã : ex quo caro ÷ ꝓpagata peccati aut si non
peccant : qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno.
cũ ex inde ꝓpagatis membris mostalib inserunt᷑: ut eas nisi per

Expanded text:
quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit Moysen etiam per Iothor nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso, quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
sulto facere uoluit : quanquã &iã si consuler& magis hortarer : & gr̃as
agerem: quod nobis conferri omnib poss& nisi tu breuiter rescribere
quam respondere maluisses. Credo nesuper fluo laborasses. ubi esse¬
ego quem putas id optime scire : quod ille quesierat. Ecce ego uolo
ut illa sententia sit. sed non dĩ ẽẽ confirmo. misisti ad me discipulos
ut eos doceã : quam nondum ipse didici: Doce ergo: q̃uid doceã. Nam
ut doceam multi ame flagitant: eisq me sicut multa & hoc igno¬
rare confiteor: Et fostasse quamuis in os meũ uerecundentur : tam̃
apud se dicunt: tues magister inisrahel. & haec ignoras. quod qui¬
dem dñs ei dixit qui erat unus eorũ : quos delestabat uocari rabbi.
Unde &iam aduerũ magistrũ nocte uenerat: quia fortassis erube¬
scebat discere qui docere c̃sueuerat. Me autẽ magistrũ potius audire :¬

Expanded text:
sulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias sulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer et gratias agerem, quod nobis conferri omnibus posset, nisi tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti ad me discipulos, ut eam rem doceam, quam nondum ipse didici. doce ergo, quod doceam. nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire
Abbreviated transcription (Latin):
cesti sumꝰ om̃i animȩ &iam paruuli infantis necessariã ẽẽ liberationem
ex obligatione peccati: eamq nullam eẽ nisi per iħ̃m xp̃m & huns
crucifixum. Proinde ne longum faciamus. hoc ceste sentis quod sin¬
gulas animas singulis nascentib &iam modo ds̃ faciat. Cui senten¬
tiae neobiciatur qđ omnes creaturas sexto die consũmauerit & septimo¬
die requieuit : adhibes testimoniũ ex reuera. Pater m̃s usq modo ope¬
ratur. Sic enĩ : ad marcellinum scripsisti: Inqua &iam epistola comme¬
morationem meã beniuolentissimẽ facere dignatus es : quod hic me ha¬
ber& in affrica qui ei possem istam facilius explicare sententiã quod
si poffuissem: non ille hoc abste tam longe posito inquirr&: si tam̃
id tibi uel ex affrica scripsit: Nam quando scripserit nescio : tantũ
scio qđ de hoc bene cogitauerit cunctationem meã. Unde me ñ con¬

Expanded text:
certi sumus omni animae etiam paruuli infantis necessariam esse liberationem certi sumus omni animae etiam paruuli infantis necessariam esse liberationem ex obligatione peccati eamque nullam esse nisi per Iesum Christum et hunc crucifixum. Proinde, ne longum faciamus, hoc certe sentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septimo requieuerit, adhibes testimonium ex euangelio: pater meus usque nunc operatur. sic enim ad Marcellinum scripsisti, in qua epistula etiam mei commemorationem beniuolentissime facere dignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me incon
Abbreviated transcription (Latin):
epistola int̾c&eras commemorasti: ne aliquã p̃terires: ubi de hac
questione in t̾roganti rescripsisti relegiose memorie uiro : nobisq
in xp̃i caritate gratissimo marcellino: qđ anima ñ sit pars dĩ
Primo quia de incarnatione eiꝰ : sed denatura querit᷑ cum hoc que¬
rit᷑ : deinde quia hoc sentiunt illi eius quos agebam & id maxime
agebã: ut creatoris inculpabile in uiolabilemq naturã acreature
uitiis & labe se cernerẽ : cũ illi asubstantia malicui propriũ prin¬
cipium principiisq tribuunt & ipsamboni dĩ substantiã ex paste
qua capta est corruptã & obpressam : & ad peccanti necessitatẽ pro¬
ductã cẽ contendunt. Hoc itaq excepto her&ice opinionis errore :¬
ex quattuor reliquis opimonib quae nã sit elegenda scire desiderio
Quaecumq enimlegenda ÷: absit ut inpugna̾t hanc fidem dequa

Expanded text:
epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illi, contra quos agebam, et id maxime agebam, ut creatoris inculpabilem inuiolabilemque naturam a creaturae uitiis et labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt, ipsam boni dei substantiam ex parte, qua capta est, corruptam et oppressam et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
teat eam &iam in illa &ate ꝑsacram̃tũ xp̃iane gr̃ae liberari: Ego
quidem ante aliquot annos cum libros. quosdam scriberem de libero
arbitrio qui in multorũ manus exier̃ : & habent᷑ a plurimis quat¬
tuor opiniones de animȩ incarnatione: utrum exilla una quae
prior homini data est c&lere ꝓpagent᷑: an singulis quibq noue &iã
modo fiant: an alicubi iam existentes uel mitant᷑ diuinitus ł spone
libantur incorpora ita putaui ẽẽ tractandas: ut quaelib& earum
uera ẽ& non inpedir& intentionẽ meã qua tunc aduersus eos quatłis
poterã uirib agebã : quinaturã mali principio suo ꝑditã aduersus
dñm conantur inducere: id est aduersus manicheos. Nam de pri¬
scillianitis adhuc nihil audierã : qui non multum ab istis dissimiles
blasphemias fabulantur. Ideo quintã opinionẽ ñ addidi: quã intua

Expanded text:
teat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. Ego teat eam etiam in illa aetate per sacramentum Christianae gratiae liberari. Ego quidem ante aliquot annos, cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et habentur a plurimis, quattuor opiniones de animae incarnatione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non inpediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli baptizantur xp̃igr̃a non subuenerit: Nonemin es ex illis
qui modo quaedam nouagarrire coeperunt : dicentes hullũ reatinne.¬
ẽẽ ex adam trastũ qui ꝑbaptismũ in infantessaluatur: quod te saꝑe
si scirem. immo nisi id te non sapere scirem: nequaquã hoc abste queren
dũ putarẽ: Sed quia tenemus de hac re sententiã tuã continentẽ cicho¬
licȩ fundatissime fidei: qua & iouiniam ueniã uamloquia radirgdenss
adhibuisti testimoniũ ex libro iob. nemo mundus inconspastũ tue ł
nec in fans cuiꝰ est unius diei uita super terrã. Demde ad iuixistinane¬
murq in re ⁊ similitudinem preuaricationis uade: Et lbertus t poã
proph&am satis hoc insigniter lucideq declarat. ubi ieumnare paruulos
ꝓpt̃ ipsum originale peccatum merito coactus ẽẽ dixisti non in con¬
uenient̃ abste quaero hunc reatũ anima ubi traxerit : unde opor¬

Expanded text:
paruuli baptizantur, Christi gratia non subuenerit. non enim paruuli baptizantur, Christi gratia non subuenerit. non enim qui modo nova quaedam garrire coeperunt, dicentes, nullum reatum esse ex Adam tractum qui per baptismum in infante solvatur. Quod te sapere si scirem, imo nisi te id non sapere scirem, nequaquam hoc abs te quaererem aut quaerendum putarem. Sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimaeque fidei, quia et Joviniani vaniloquia redarguens, adhibuisti testimonium ex libro Job, Nemo mundus in conspectu tuo, nec infans cujus est diei unius vita super terram : deinde adjunxisti, Tenerei in similitudinem praeuaricationis Adae\', et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde opor
Abbreviated transcription (Latin):
sam. Nec liberari posse decorpore mortis hinus. uel sue uolunta¬
tis uistute : tamquam sibi ad hoc sufficiente uel ipsius corporis
ullã ingenere humano : cui non sit necessarius adliberationem me¬
diator dĩ & hominũ homo iħs xp̃s. quȩcumq enĩ sino gr̃a media¬
toris & sacram̃to eiꝰ inquãlib& corporis a&ate de corpore exierit.¬
& in poenã futurã & inultimo iudicio recepturã corposis ad poenã
Si autẽ post generationem humanã quae facta est ex adã regene¬
ratur in xp̃o ad eius pertinens soci&atem : & requiem post moraẽ
corporis habiturã & corpus adgłam recepturã. Haec sunt : quae
de anima firmissime teneo : Nunc accipe obsecro quid requirã
& noli me spernere. sicut ñ sꝑnat qui ꝓ nobis dignatus est sperni
Quero ubi contraxerit anima reatũ : quo trahantur in condempnatio¬
nem &um infantes morte preuenti : si eis per sacramentũ quo &iam

Expanded text:
sam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntasam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficiente uel ipsius corporis ullam in genere humano, cui non sit necessarius ad liberationem mediator dei et hominum, homo Christus Iesus. quaecumque autem sine gratia mediatoris et sacramento eius in qualibet corporis aetate de corpore exierit, et in poena futuram et in ultimo iudicio recepturam corpus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe, obsecro, quid requiram, et noli me spernere; sic non te spernat, qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemnationem etiam infantis morte praeuenti, si ei per sacramentum, quo etiam