comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Erit sine dubio uinculis solutꝰ
corporeis. inter mortuos liber.
& inter cecos tudens. Nam
que admodum olim om̃i oculo
caligante ꝑ uniuersam egyptũ
solus in mediis tenebris clare
uidebat popłs uidens dĩn id ẽ
popłs israhel dicente scriptara
quia ubicunq isrł erat lux erat.
sic inter filios tenebrarũ in te.¬
tra mortis caligine fulgebunt
iusti & iudebunt. eo utiq cla¬
rius. quo exuti corpoꝵ umbris.
Nam & hi qui ante ñ respira¬
uerunt nec enĩ quȩsierunt
inspirantis diei lumen. & sol
iustitiȩ ñ ortus est eis. Hii in¬
qua ibunt de tenebris in te¬
nebras densiores. ut qui in te¬
nebris sunt tenebrescant ad¬
huc. & qui uident uideant
magis. Ubi ñ conuenienter for¬
sitan adducetur etiam sermo
dñi quẽ dixit. quia habenti
dabitur & abundabit. ei autẽ
qui ñ habet. & quod uidetur
habere auferetur ab eo. Ita est.¬
& additur in morte uidentib.
& ñ uidentib demitur. Quo
enĩ hi minus & minus. eo illi

Expanded text:
Erit sine dubio vinculis solutus Erit sine dubio vinculis solutus corporeis inter mortuos liber, et inter caecos videns. Nam quemadmodum olim omni oculo caligante per universam Aegyptum, solus in mediis tenebris clare videbat populus videns Deum, id est populus Israel, dicente Scriptura quia ubicunque Israel erat, lux erat : sic inter filios tenebrarum, in tetra mortis caligine fulgebunt justi, et videbunt, eo utique clarius, quo exuti corporum umbris. Nam et hi qui ante non respiraverunt: nec enim quaesierunt inspirantis diei lumen, et sol justitiae non ortus est eis: hi, inquam, ibunt de tenebris in tenebras densiores, ut qui in tenebris sunt, tenebrescant adhuc; et qui vident, videant magis. 10. Ubi non inconvenienter forsitan adducetur etiam sermo Domini, quem dixit, quia habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo . Ita est: et additur in morte videntibus, et non videntibus demitur. Quo enim hi minus et minus, eo illi
Abbreviated transcription (Latin):
tans qũã nor suspirans absorbeat.
et̾ne caliginis tenebͥs ext̾iorib iuoluen¬
dos. Queris in qͦ respiratio ista a In eo si m¬
cipiat sp̃s ucissim ꝯcupiscere adu̾sus car¬
nem. Huic si repugnas. respuas. Si sp̃u
facta carnis mortificas. respirasti. Si
hanc cum uiciis & concupiscentiis
sius crucifigis: respirasti.¬
qu. Castigo inquit
conpus meum & in seruitutem
redigo. ne forte cũ aliis
p̾dicauerim ipse reꝓbus efficiar.
Uax est respirantis. immo qui iã
respirarat. Uade & tu fac similit̾.
ut te respirasse ꝓbes: ut diem
denuo inspirantem tibi noueris
illuxisse. Nec nox mortis p̾uale¬
bit aduersus rediuiuu hunc
diem. magis autẽ in tenebris
lucet. & tenebrȩ eum ñ comp̃-¬
henderunt. In tantum ñ reor
nec uita decedente cedere lum̃
uitȩ. ut nemini congruentius
qua sic mortuo assignanda cen¬
seam uocem illam. & nox illu¬
minatio mea in deliciis meis.
Quidni clarius uideat. nube
uel potius fece corporis euolutꝰ

Expanded text:
rans, quam nox suspirans absorbeat, rans, quam nox suspirans absorbeat, aeternae caliginis tenebris exterioribus involvendos. Quoeris in quo respiratio ista? In eo, si incipiat spiritus vicissim concupiscere adversus carnem. Huic si repugnas, respiras; si spiritu facta carnis mortificas, respirasti; si hanc cum vitiis et concupiscentiis suis crucifigis, respirasti. Castigo, inquit, corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar . Vox est respirantis, imo qui jam respirarat. Vade, et tu fac similiter , ut te respirasse probes, ut diem denuo inspirantem tibi noveris illuxisse. Nec nox mortis praevalebit adversus redivivum hunc diem; magis autem in tenebris lucet, et tenebrae eum non comprehenderunt. In tantum non reor nec vita decedente cedere lumen vitae, ut nemini congruentius, quam sic mortuo assignandam censeam vocem illam: Et nox illuminatio mea in deliciis meis . Quidni clarius videat, nube, vel potius faece corporis evolutus?
Abbreviated transcription (Latin):
serpens nr̃m suȩ fautioni sedu¬
la satagit sollicitudine uendica¬
re consensum. Propterea ut di¬
xi huic diei maledixere sancti.
breuem optantes & cito uerti
in tenebras : quod sit contra¬
dictionis & contentionis dies.
dum ñ cesset in ea caro concupi¬
scere aduersus sp̃m. legiq m̃tis
mẽbroꝵ contraria lex rebellione
infatigabili assidue contradicat.
Itaq dies expirans factus est. Ex¬
tunc eni & deinceps. quis ẽ ho¬
mo qui uiuet & ñ uidebit mor¬
tem: Dicat pro ira quis. ego ñ
minus ꝓ miscdia dictũ putem.
ut electos scilicet ꝓpter quos om¬
nia fiunt diu defatiget mole¬
sta contradictio. qua captiui du¬
cuntur & ipsi in lege peccati:
quȩ est in m̃dris ipsorũ. Horrent
nimirũ egerrimeq ferunt tur¬
pem captiuitatẽ. & tristem con¬
tentionẽ. Pestinemus ꝓinde respi¬
rare a conspiratione antiqua & in¬
iqua. qm breues dies hominis st̃.
Ante sane excipiat nos dies respi¬

Expanded text:
serpens nostrum suae factioni seduserpens nostrum suae factioni sedula satagit sollicitudine vindicare consensum. Propterea, ut dixi, huic diei maledixere sancti, brevem optantes, et cito verti in tenebras , quod sit contentionis et contradictionis dies, dum non cesset in ea caro concupiscere adversus spiritum, legique mentis membrorum contraria lex rebellione infatigabili assidue contradicat. Itaque dies exspirans factus est. Extunc enim et deinceps, quis est homo qui vivet, et non videbit mortem? Dicat pro ira quis: Ego non minus pro misericordia putem, ne electos scilicet, propter quos omnia fiunt, diu defatiget molesta contradictio, qua captivi ducuntur et ipsi in lege peccati, quae est in membris ipsorum. Horrent nimirum, aegerrimeque ferunt turpem captivitatem, et tristem contentionem. 9. Festinemus proinde respirare a conspiratione antiqua et iniqua, quoniam breves dies hominis sunt . Ante sane excipiat nos dies respi
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ p̃uaricationis inuexit caligi¬
nem. Ue. ue. nescierunt neq in¬
tellexerunt. in tenebris ambu¬
lant nescientes : ponentes te¬
nebras lucem. & lucẽ tenebras.
Deniq comedit de ligno mu¬
lier quod sibi dederat serpens.
uetuerat cłs. deditq uito suo.
& cepit illis quasi de nouo di¬
escere. Nam ilico aꝑti sunt ocu¬
li amboꝵ. & factus ẽ dies conspirais:
inspirant̾ẽ extundens: & substi¬
tuens expirantẽ. Conspirauer̃t
siquidem & conuenerunt in u-¬
num aduersus dñm & aduersus
xp̃m eius : serpentis astutia. mu¬
lieris blanditiȩ. uiri mollicies.
Unde & loquebantur mutuo.
dñs scilicet & xp̃c eius: ecce adã
factus est quasi unus ex nobis.
quod ad utriusq iniuriam la¬
ctantib se peccatorib acquie¬
uisset. In hac die nascimur uni¬
uersi. Portamus deniq om̃s im¬
pressum nobis cauteriũ conspi¬
rationis antiquȩ. eua utiq ui¬
uente in carne nr̃a : cuius ꝑ
hereditariam concupiscentiam

Expanded text:
sae praevaricationis invexit caligisae praevaricationis invexit caliginem. Vae, vae! nescierunt, neque intellexerunt, in tenebris ambulant nescientes, ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras. Denique comedit de ligno mulier, quod sibi dederat serpens, vetuerat Deus: deditque viro suo, et coepit illis quasi de novo diescere. Nam illico aperti sunt oculi amborum, et factus est dies conspirans, inspirantem extundens, et substituens exspirantem. Conspiraverunt siquidem et convenerunt in unum adversus Dominum, et adversus Christum ejus, serpentis astutia, mulieris blanditiae, viri mollities. Unde et loquebantur mutuo, Dominus scilicet et Christus ejus: Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis , quod ad utriusque injuriam lactantibus se peccatoribus acquievisset. 8. In hac die nascimur universi. Portamus denique omnes impressum nobis cauterium conspirationis antiquae; 1522 Eva utique vivente in carne nostra, cujus per haereditariam concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
digni inuenientur inebriabn¬
tur ab ubertate domus dñi.
& torrente uoluptatis illius
potabuntur. Uel aliter.Tam scĩs
angłis dies scĩficatus illuxit. spi¬
rans illis iugi impetu ꝑpetis me¬
atus melliflua sempiternȩ diui¬
nitatis archana. Deniq flumi¬
nis impetus lȩtificat ciuitat᷑e
dei. sed quitat᷑ẽ cui dicit᷑. sicut
lȩtantium om̃ium habitatio in
te. Cum autẽ & nobis qͥ terrã
in habitamus spirare adiecerit.
erit ñ modo spirans sed & aspi¬
rans. quod dilatato sinu ad¬
mittat & nos. Uel ut paulo al¬
tius repetamus & disseramus
latius. plasmato homine de li¬
mo terrȩ plasmator sicut ue¬
rax narrat hẏstoria inspirauit
in faciem eius spiracułũ uitȩ.
factus ꝑinde illi dies inspirans.
Et ecce iniucda nox callide im¬
pegit in diem hanc. luce utiq
simulata. Nam dum quasi splen¬
didius lumen scientiȩ̨ pollicet᷑.
mopinatas nouȩ luci effuidit
diis originis nr̃ȩ tetrã dampno¬

Expanded text:
digni invenientur, inebriabundigni invenientur, inebriabuntur ab ubertate domus Domini, et torrente voluntatis illius potabuntur. 7. Vel aliter. Jam sanctis angelis dies sanctificatus illuxit, spirans illis jugi impetu perpetis meatus melliflua sempiternae divinitatis arcana. Denique: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; sed civitatem, cui dicitur: Sicut laetantium omnium habitatio est in te . Cum autem et nobis qui terram inhabitamus, spirare adjecerit, erit non modo spirans, sed et aspirans, quod dilatato sinu admittat et nos. Vel ut paulo altius repetamus, et disseramus latius plasmato homine de limo terrae, plasmator, sicut verax narrat historia, inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae , factus proinde illi dies inspirans: et ecce invida nox callide impegit in diem hanc, luce utique simulata. Nam dum quasi splendidius lumen scientiae pollicetur, inopinatas novae luci offudit pdiis originis nostrae tetram damno
Abbreviated transcription (Latin):
brant. Ex parte enĩ cognoscimꝰ.
& ex parte ꝓphetamus. Uerum
aspirante die inclinabunt᷑ um¬
brȩ. quia occupante om̃ia lumi¬
nis plenitudine : nulla pars
suꝑesse poterit tenebrarum.
Deniq cum uenerit quod ꝑfe¬
ctum est. tunc euacuabitur
qͦd ex parte est. Hactenus de
his sufficere poterat. si spirans
dies illa & nͣ aspirans dicta fuis¬
set. Nunc uero ꝓ tantillo licet
additamento adhuc aliquid ad¬
dendum eristimo. nimiru pro
uestigancla hurus diuersitatis
ratione. Ego enĩ ut uerũ fate¬
ar iam olim michi ꝑsuasi. ui
sacri preciosiq eloquii textu
ne modicam uacare particulã.
Solemus autẽ hac uoce uti.
cum uehementer aliquid desi¬
deramus : ut uerbi gr̃a cum
dicimus. ille ad illum honorẽ
uel illam dignitatem aspirat.
Designatur itaq ꝑ hoc uerbum
mira affutura affluentia uehem̃¬
tiaq sp̃s die illo. cum ñ solum
corda sed & corpora suo quidẽ
in genere sp̃ualia erunt. & qͥ

Expanded text:
brant. Ex parte enim cognoscimus, brant. Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus. Verum aspirante die, inclinabuntur umbrae, quia occupante omnia luminis plenitudine, nulla pars superesse poterit tenebrarum. Denique cum venerit quod perfectum est, tunc evacuabitur quod ex parte est . 6. Hactenus de his sufficere poterat, si spirans dies illa, et non aspirans dicta fuisset. Nunc vero pro tantillo licet additamento adhuc aliquid addendum existimo, nimirum pro investiganda hujus diversitatis ratione. Ego enim, ut verum fatear, jam olim mihi persuasi, in sacri pretiosique eloquii textu nec modicam vacare particulam. Solemus autem hac voce uti, cum vehementer aliquid desideramus; ut, verbi gratia, cum dicimus: Ille ad illum honorem, vel illam dignitatem aspirat. Designatur itaque per hoc verbum mira adfutura affluentia, vehementiaque spiritus die illo, cum non solum corda, sed et corpora suo quidem in genere spiritualia erunt; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ceps tenebrarũ. cum dñatus fue¬
rit pauꝑum. Ergo ñ natura dele¬
bitur. sed potentia subtrahetur.
Non peribit substantia. sed tran¬
sibit hora & potestas tenebrarũ.
Tolluntur. ne uideant głam dei.
Non adnullantur. ut semꝑ uran¬
tur. Quid ni inclinabunt᷑ umbrȩ
cum deponentur potentes de sede.
ponent᷑q scabellum pedũ: Qͦd
utiq oportet fiericito. Nouissima
hora est. Nax precessit. dies aut̾e
appropinquabit. Aspirabit dies. &
expirabit nax. Nox diabolus est.
Nox angłs sathanȩ. & si se trans¬
ñ dñs clies est: Dies plane illu¬
strans & spirans. qui sp̃u oris sui
fugat umbras & destruit laruaᷤᷤ
illustratione aduentus sui. Aut
ud inclinari qu̾ã adnichilari e̾eᷤ
putandum. ne huic quoq desi¬
mus sensui: Dicimus umbras
figuias & enigmata scriptitraꝵ
necnon & sophisticas locutiones
cauillationesq uerboꝵ & impli¬
cita argumentoꝵ. quȩ omnia
ueritatis interim lum obum¬

Expanded text:
ceps umbrarum, cum dominatus fueceps umbrarum, cum dominatus fuerit pauperum . Ergo non natura delebitur, sed potentia subtrahetur; non peribit substantia, sed transibit hora et potestas tenebrarum. Tolluntur, ne videant gloriam Dei; non annullantur, ut semper urantur. Quidni inclinabuntur umbrae, cum deponentur potentes de sede, ponenturque scabellum pedum? Quod utique oportet fieri cito. Novissima hora est; nox praecessit, dies autem appropinquavit. Aspirabit dies, et exspirabit nox. Nox diabolus est, nox angelus Satanae, etsi se transnon Dominus dies est? Dies plane illustrans et spirans, qui spiritu oris sui fugat umbras, et destruit larvas illustratione adventus sui. Aut ud inclinari quam annihilari esse putandum: ne huic quoque desimus sensui, dicimus umbras figuras et aenigmata Scripturarum, nec non et sophisticas locutiones, cavillationesque verborum et implicita argumentorum, quae omnia veritatis interim lumen obum
Abbreviated transcription (Latin):
scio quid iam ñ corporeum opi¬
netur. Est & in mala significati¬
one dies. cui maledixere ꝓphetȩ:
absit aut̃ẽ ut ex uisibilib his.
quos fecit dñs. Itaq spiritualis
est. Iam umbr̃a quis ambigat
sp̃ualem qua mariȩ obumbratũ
est concipienti. & item eam quȩ
in ꝓpheta sic memoratur: sp̃s
umbra eius uiuemus inter gen¬
tes : Ego tamen umbraru nomi¬
mine hoc loco magis arbitror
designatas contrarias potestares.
quȩ ñ modo umbre uel tenebrȩ
sed & principes tenebrarũ ab apło
illis ex genere nr̃o filios utiq no¬
ctis & ñ lucis neq diei. He siqui¬
dem umbrȩ ñ plane cũ aspitau̾̃it
dies in nichili reuertentur. sicut
a facie huitis corporeȩ lucis um¬
bras corporeas ñ disparere tantũ.
sed & penitus perire uidemus.
Itaq erunt minime quidem ex¬
tremius nichilo. miserius tamen.
Erunt. sed inclinatȩ & subditȩ.
Deniq inclinabit se inquit &
cadet. haut dubium quin prin¬

Expanded text:
scio quid jam non corporeum opiscio quid jam non corporeum opinetur. Est et in mala significatione dies, cui maledixere prophetae . Absit autem, ut ex visibilibus his, quos fecit Dominus! Itaque spiritualis est. 5. Jam umbram quis ambigat spiritualem, qua Mariae obumbratum est concipienti ; et item eam, quae in propheta sic memoratur: Spiriumbra ejus vivemus inter gentes ? Ego tamen umbrarum nomine hoc loco magis arbitror designatas contrarias potestates, quae non modo umbrae, vel tenebrae, sed et principes tenebrarum harum illis ex genere nostro, filios utique noctis, et non lucis, neque diei. Hae siquidem umbrae, non plane cum aspiraverit dies, in nihilum revertentur, sicut a facie hujus corporeae lucis umbras corporeas non disparere tantum, sed et penitus deperire videmus. Itaque erunt minime quidem extremius nihilo, miserius tamen. 1521 Erunt, sed inclinatae et subditae. Denique: Inclinabit se, inquit, et cadet haud dubium quin prin
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ utȩ. ille qua ratione aspi¬
rans. hȩ in qua potestate habe¬
ant inclinari. Signanter om¬
nino dictum donec aspiret dies.
immo singulariter. Solo qͥppe
hoc loco nisi fallor diem aspiran¬
t̾e repperies. Aurȩ nempe. non
tempora spirare dicunt᷑. Spirat
homo. spirant animalia cȩ̨tera.
quib indesinenter recipcatus aer
uitam continuat. It quid hoc
spirans. qui nec uentus nec sp̃s
nec animal est:Quamqu̾a nec
spirans quidem. secł quod signan¬
tius sonat asspirans dictus sit.
Nec minus p̃ter solitum dictũ.
& inclinentur umbrȩ Denq
ad exortũ huius corporei uisibi¬
lisq luminis umbrȩ ñ inclinan¬
tur. sed adnullantur. Extra ꝓ¬
inde corpora quȩrendȩ hȩ res.
& si quidem sp̃uales inuenerimꝰ
diem & umbras. tunc forsitan
& inclinatio haru & illius aspi¬
ratio facilius elucebit. Qui illum
diem de quo ꝓpheta dicit melior
est dies una in atriis tuis super
milia corporeum opinatur. ne-¬

Expanded text:
quae istae: ille qua ratione aspiquae istae: ille qua ratione aspirans, hae in qua potestate habeant inclinari. Signanter omnino dictum est, donec aspiret dies, imo singulariter. Solo quippe hoc loco, nisi fallor, diem aspirantem comperies. Aurae nempe, non tempora spirare dicuntur. Spirat homo, spirant animalia caetera, quibus indesinenter reciprocatus aer vitam continuat. Et quid hoc, spirans, qui nec ventus, nec spiritus, nec animal est? Quanquam nec spirans quidem, sed, quod signantius sonat, aspirans dictus sit. Nec minus praeter solitum dictum, et inclinentur umbrae. Denique ad exortum hujus corporei visibilisque luminis umbrae non inclinantur, sed annullantur. Extra proinde corpora quaerendae hae res. Et si quidem spirituales invenerimus diem et umbras, tunc forsitan et inclinatio harum, et illius aspiratio facilius elucebit. Qui illum diem, de quo Propheta dicit: Melior est dies una in atriis tuis super millia . corporeum opinatur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dente. Uel potius ñ fatigabit
mandentẽ. quȩ bibentẽ absq
opere delectabit. tanquã utiq
potus ñ esca. Deniq habes spon
de hoc genimine uitis inquit.
nisi bibam illud nouũ uob̃cũ
in regno patris mei. & de cibo
nulla mentio est. Sed apud ꝓ¬
phetam quoq legitur tanqu̾ã
potens crapulatus a uino. de
cibo autẽ nichil ibi penitus in¬
uenitur. Sponsa ergo conscia mi¬
sterii hurus cum dilectũ pasci
inter lilia ꝑcepisset & ꝑhibuis¬
set. constituit terminum quo¬
ad id dignaretur. immo consti¬
tutum agnouit & ꝑhibuit
dicens. donec aspiret dies & in¬
clinentur umbrȩ. Sciebat enĩ
uirrutib eum post hac potan¬
dum potius quã pascendum.
do. qua post cibum potus sumi
de more solet. Ergo qui hic
mancducat illic bibet. eo tunc
suauius quo securius glutitu¬
rus & ea ipsa. quȩ scrupulosiꝰ
modo & quodãmodo laboriosiꝰ
quasi mandendo liquat. Nunc
iam intendamus considerare
de die illo & illis umbris qui ille

Expanded text:
dente, vel potius non fatigabit dente, vel potius non fatigabit mandentem, quae bibentem absque opera delectabit, tanquam utique potus, non esca. Denique habes spondde hoc genimine vitis, inquit, donec bibam illud novum vobiscum in regno Patris mei . Et de cibo nulla mentio est. Sed apud Prophetam quoque legitur: Tanquam potens crapulatus a vino ; de cibo autem nihil ibi penitus invenitur. Sponsa ergo conscia mysterii hujus, cum dilectum pasci inter lilia comperisset ac perhibuisset, constituit terminum quoad id dignaretur, imo constitutum agnovit et perhibuit, dicens: Donec aspiret dies, et inclinentur umbrae. Sciebat enim virtutibus eum postea potandum potius quam pascendum. do, qua post cibum potus sumi de more solet. Ergo qui hic manducat, illic bibet, eo tunc suavius quo securius, glutiturus et ea ipsa, quae scrupulosius modo, et quodam modo laboriosius quasi mandendo liquat. 4. Nunc jam intendamus considerare de die illo et illius umbris, qui ille,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi plenius ab uniu̾sis ꝑcipit᷑
sapientia. Nam qui minorant᷑
actu. ꝑcipiunt eam. Sed uide¬
amus nunc si quod dicimꝰ sta¬
re possit. & sccłm illam senten¬
tiam qua pasci inter lilia can¬
didatu uirtutũ oblectati qͥdã
interp̾tantur. Nam & nos ipsã
inter cȩtera ñ preteriuimus.
Dicemiisne aut ñ fore. aut spon¬
so minime sapere tunc uir-¬
tutes: Et quidem sentire al¬
terutrũ dementiȩ est. S uide
ne forte alias illis delectetur.
nam constat delectari: sed for¬
sitan potu magis qua pastu.
Sane in tempore & corpore
isto nulla nr̃a uirtus ita ad
purũ defecata erit. nulla ita
suauis & mera. ut sponso ha¬
bilisꝰ ad potandum. Sed qui
uult om̃s homines saluos fi¬
eri dissimulat multa. & qua
ñ potest potandi interim faci¬
litate glutire. curat ex ea uł
quippiam elicere sapicłti. quasi
arte quadam & quodã labore
mandendi. Erit cum erit
uirtus collabilis nec p̃metur
dente. nec fatigabitur a man¬

Expanded text:
ubi plenius 1520 ab universis percipitur ubi plenius 1520 ab universis percipitur sapientia. Nam qui minorantur actu, percipiunt eam . 3. Sed videamus nunc, si quod dicimus stare possit, et secundum illam sententiam, qua pasci inter lilia, candidatu virtutum oblectari, quidam interpretantur; nam et nos ipsam inter caeteras non praeterivimus. Dicemusne, aut non fore, aut sponso minime sapere tunc virtutes? Et quidem sentire alterutrum, dementiae est. Sed vide ne forte alias illis delectetur; nam constat delectari, sed forsitan potu magis quam pastu. Sane in tempore et corpore isto, nulla nostra virtus ita ad purum defaecata erit, nulla ita suavis et mera, ut sponso habilis sit ad potandum. Sed qui vult omnes homines salvos fieri, dissimulat multa, et quam non potest potandi interim facilitate glutire, curat ex ea vel quidpiam elicere sapidum, quasi arte quadam et quodam labore mandendi. Erit cum erit virtus colabilis, nec premetur dente, nec fatigabitur a man
Abbreviated transcription (Latin):
res quos sibi incorporet xp̃c man¬
sos morsosq. quasi quibdam den¬
tib disciplinȩ austerioris: afflicti¬
one scilicet carnis. & cordis con¬
tritione: Sed neq cibum sibi ĩa
exiget uerbum sponsus ex aliqͥb
factis seu oꝑibus obȩchentiȩ. ubi
om̃e negotium ocium. soloq in
intuitu & affectu res erit. Et
quidem cibus eius ut faciat uo¬
luntatem patris sui. sed hic ñ
ibi. Quid enĩ faciat factam: Et
ꝑfectam tunc esse constat. Deni-¬
q probare iam tunc est omnib
scĩs quȩ sit uoluntas dei bona.
& bene placens & ꝑfecta. Et cer¬
te post ꝑfectum. faciendũ suꝑ¬
est nichil. Prui de cętero restat
ñ fieri. exꝑiri ñ oꝑari. ea uiue¬
re. ñ exerceri in ea. Nonne ipsa
est qua instantissima prece docti
quidem a dño sicut in cęlo ita
& in terra ꝑfici postulamus.
quoꝰ eius iam delectet fructꝰ.
actus ñ fatiget : Hon erit itaq
sponso uerbo operis cibus. &
cesset necesse est om̃e opus.

Expanded text:
res, quos sibi incorporet Christus, manres, quos sibi incorporet Christus, mansos morsosque quasi quibusdam dentibus disciplinae austerioris, afflictione scilicet carnis, et cordis contritione? Sed neque cibum sibi jam exiget Verbum sponsus ex aliquibus factis seu operibus obedientiae, ubi omne negotium otium, soloque in intuitu et affectu res erit. Et quidem cibus ejus ut faciat voluntatem Patris sui; sed hic, non ibi. Quid enim faciat factam? Et perfectam tunc esse constat. Denique probare jam tunc est omnibus sanctis, quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta. Et certe post perfectum, faciendum superest nihil. Frui de caetero restat, non fieri; experiri, non operari; ea vivere, non exerceri in ea. Nonne ipsa est, quam instantissima prece docti quidem a Domino, sicut in coelo, ita et in terra perfici postulamus , quo ejus jam delectet fructus, actus non fatiget? Non erit itaque sponso Verbo operis cibus, quia cesset necesse est omne opus,
Abbreviated transcription (Latin):
narratur ñ cognouisse mariam
ioseph. donec peperit filium
suum primogenitu. Non enĩ
post cognouit. Uel certe quale
illud in psalmo. oculi nr̃i ad
perit misereri. Uel quale item
istud dñi ad apłos. ecce ego uo¬
biscum sum usq ad consumma¬
tionẽ scłi. Non eñi post non erit
cũ illis. Uerum hoc ita. si donec
referas ad dilectus meus michi
& ego illi. Sin autẽ ad qui pa¬
scitur inter lilia respicere malis.
erit alio sensu accipiendum.
Porro operosius ostendetur. quo¬
modo tunc dilectus pasci desi¬
nat cum aspirauerit dies. Et enĩ
si dies resurrectionis is est. qͥd ni
multomagis pasci ibi int̾ lilia¬
iuuet. tbi horũ maior admodũ
copia erit. Et ꝓ aptanda quidẽ
litterȩ consequentia hȩc dicta sint.
Nunc iam aduerte mecum toto
licet liliis fulgentib regno spon¬
soq medio existente & deliciante.
ñ tamen esse quod dicatur & pa-¬
sci iuxta id quidem qͦd ante con¬
sueuerat. Ubi namq iam peccato¬

Expanded text:
narratur non cognovisse Mariam narratur non cognovisse Mariam Joseph, donec peperit Filium suum primogenitum : non enim post cognovit. Vel certe quale est illud in psalmo: Oculi nostri aperit misereri. Vel quale item illud Domini ad apostolos: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi : non enim post non erit cum illis. Verum hoc ita, si donec referas ad dilectus meus mihi, et ego illi. Sin autem ad qui pascitur inter lilia respicere malis, erit alio sensu accipiendum. Porro operosius ostendetur quomodo tunc dilectus posci desinat, cum aspiraverit dies. Etenim si dies resurrectionis is est, quidni multo magis pasci ibi inter liliajuvet, ubi horum major admodum copia erit? Et pro aptanda quidem litterae consequentia haec dicta sint. 2. Nunc jam adverte mecum, toto licet liliis fulgentibus regno, sponsoque medio existente et deliciante, non tamen esse quod dicatur et pasci, juxta id quidem quod ante consueverat. Ubi namque jam peccato
Abbreviated transcription (Latin):
S ego illi qui
pascitur inter
lilia. donec aspi¬
ret dies: & in¬
clinent᷑ umbrȩ.
Nouissima tantu capituli huiꝰ
tractanda pars est. & dubito
in ipso ingressu cuinã potissi¬
m᷑u eam iungam duarũ p̾ce¬
dentium. Nam possum indif¬
ferenter utriq. Siue en̾i dicas
dilectus ms̃ michi & ego illi
donec aspiret dies & mclinent᷑
umbrȩ interposito tantum
qui pascitur inter lilia. siue
ꝓ littere serie qui pascit᷑ inter
lilia donec aspiret dies & incli¬
nentur umbrȩ : ñ inconuenien¬
ter utioius assignas. Hoc sane
refert. quod donec si primo iun¬
xeris inclusiuum oportet intel¬
ligas. si medio. exclusiuũ sentias
necesse est. Esto nempe quod de-¬
sinat sponsus pasci iam inter lilia
ubi aspirauerit dies. nunquid
similiter etiam cessabit sponsȩ
intendere. aut ipsa illi: Absit.
In ȩrernũ ꝑseuerabunt sibi. nisi
quod tunc felicius cũ uehem̃tiꝰ.
tunc uehementius cũ expeditiꝰ.
Sit ergo tale hoc donec. quale
est illud apud matheum ubi

Expanded text:
et ego illi, qui pascitur inter lilia: donec aspiret dies, et inclinentur umbrae . Novissima tantum capituli hujus tractanda pars est, et dubito in ipso ingressu, cuinam potissimum eam jungam duarum praecedentium: nam possum indifferenter utrique. Sive enim dicas: Dilectus meus mihi, et ego illi donec aspiret dies, et inclinentur umbrae, interposito tantum, qui pascitur inter lilia; sive pro litterae serie, qui pascitur inter lilia, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae: non inconvenienter utrovis assignas. Hoc sane refert, quod donec si primo junxeris, inclusivum oportet intelligas; si medio, exclusivum sentias necesse est. Esto nempe quod designat sponsus pasci jam inter lilia, ubi aspiravcrit dies: nunquid similiter cessabit etiam sponsae intendere, aut ipsa illi? Absit! In aeternum perseverabunt sibi, nisi quod tunc felicius, cum vehementius; tunc vehementius, cum expeditius. Sit ergo tale hoc donec, quale est illud apud Matthaeum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
maia non sentias. si non recorde.¬
ris iniuriarũ. Alioqͥn. nec si so¬
lus corpore es. solus es. Uidesne
ris frequentia. tantũ caue alie-¬
ne conuersationis esse aut curr¬
osus explorator. aut temerariꝰ
udex. Etiam si ꝑperam actũ
quid deprehendas: nec sic iudi¬
ces ꝓtimum. magis autẽ excu¬
sa. Excusa intentionẽ. si opus
non potes. puta ignorantiam.¬
puta surreptionẽ. puta casum.
Quod si omẽm omino dissimulati.¬
onem rei certitudo recusat. sua.¬
de nchilominꝰ ipse tibi & di¬
cito apud temo ipsum. U ehe¬
mens fuit nimis temptatio.
Quid de me illa fecisset. si acce¬
pisset in me similiter potesta¬
tem: Et meniento me modo
alloqui sponsam. & non amicuͦ
sponsi instruere. cui alia ratio
ẽ diligentius obseruandi ne qͥs
peccet. & explorandi an peccet:
os emendandi si peccatũ fuerit.
Aqua sane necessitate sponsa libe-¬
ra eͦ: soli inuens sibi & ipsi quẽ
diligit. sponso pariter & dño suo:

Expanded text:
mna non sentias, si non recordemna non sentias, si non recorderis injuriarum. Alioquin nec si solus corpore es, solus es. Videsue ris frequentia: tantum cave alienae conversationis esse aut curiosus explorator, aut temerarius judex. Etiamsi perperam actum quid deprehendas, nec sic judices proximum, magis autem excusa. Excusa intentionem, si opus non potes; puta ignorantiam,puta subreptionem, puta casum. Quod si omnem omnino dissimulationem rei certitudo recusat, suade nihilominus ipse tibi, et dicito apud temetipsum: Vehemens fuit nimis tentatio, quid de me illa fecisset, si accepisset in me similiter potestatem? Et memento, me modo alloqui sponsam, et non amicum sponsi instruere, cui alia ratio est diligentius observandi ne quis peccet, et explorandi an peccet, et emendandi si peccatum fuerit. A qua sane necessitate sponsa libera est, soli vivens sibi, et ipsi, quem diligit, sponso pariter et Domino suo,
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. s intentione. s deuoti¬
one. s sp̃u. Sp̃s enum ante faci¬
em tuam xp̃c dñs. spiritusq
requirit non corporis solitu¬
Quãquã & corpore interdũ non
ociose te separas cũ oportune po-¬
tes. prȩsertim in tempore orati¬
onis. Tenes etiam in hoc & man¬
datum syonsi & formani. Tu in¬
quit cum orabis intra in cubicu¬
lum tuum. & clauso ostio ora. Et
quod dixit fecit. Solus in orati¬
one ꝑnoctabat non modo abscon¬
dens se a turbis. s ne ullum qui¬
dem discipuloꝵ: ne ullum dome.¬
sticoꝵ admittens. Deniq tres
secum intimos sibi adduxerat
cum ultro ꝓperaret ad mortem:
auulsus est & ab ipsis. orare uo-¬
lens. Ergo & tu fac similiter
quando orare uolueris . De cete¬
ro sola indicit᷑ tibi mentis & sp̃s
solitudo. Solus es. si non cõmu¬
nia cogites. si non affectes p̾sen¬
tia. si despicias quod multi suspi¬
ciunt. si fastidias quod om̃s desi¬
derant. si iurgia deuites. si da-¬

Expanded text:
corpore; sed intentione, sed devoticorpore; sed intentione, sed devotione, sed spiritu. Spiritus enim ante faciem tuam Crequirit, 1411 non corporis solituquanquam et corpore interdum non otiose te separas, cum opportune potes, praesertim in tempore orationis. Tenes etiam in hoc et mandatum sponsi, et formam: Tu, inquit, cum oraveris, intra in cubiculum tuum et clauso ostio ora . Et quod dixit, fecit. Solus in oratione pernoctabat, non modo se abscondens a turbis, sed nec ullum quidem discipulorum, nec ullum domesticorum admittens . Denique tres secum intimos sibi adduxerat, cum ultro properaret ad mortem; avulsus est et ab ipsis orare volens . Ergo et tu fac similiter, quando orare volueris. 5. De caetero sola indicitur tibi mentis et spiritus solitudo. Solus es, si non communia cogites, si non affectes praesentia, si despicias quod multi suspiciunt, si fastidias quod omnes desiderant, si jurgia devites, si da
Abbreviated transcription (Latin):
ociose audias ea quȩ scripta sus
ꝓpter te. & nunc ꝓpter ie uersan¬
tur. & disputantur. tu inquam
si ad istiusmodi sp̃s sciꝰ incitamen¬
ta moueris. & in ardescis dare
operam quomͦ animã tuam faci¬
as sponsam diͦ. stude ambas speci-¬
osas habere has genas tuȩ uiten-¬
tionis. ut imitator castissimȩ uo¬
sari. An non supra te adherere
dõ. atq unuꝰ sp̃m esse cũ eo: Sede
itaq solitarius sicut tutur. nichil
tibi & turbis: ichil cum multitu¬
dine ceteroꝵ:. etiamq ipsum obli¬
uiscere populu tuum & domuꝰ
patris tui: & concupiscet rex de.¬
corem tiiiͦ. O sancta anima soba
esto. ut soli omium serues teipsa
quẽ ex omĩb tibi elegiti. Fuige
publicu᷑. fuge & ipsos domesticos:
secede ab amicis & intimis. etiam
& ab illo qui tibi ministrat. An ne.¬
scis te uerecundũ habere sponsũ:
& qui nequaquã suam uelit tͥ
indulgere prȩsentiam p̾sentib
o̧teris. Secede gͦ. s mente non

Expanded text:
otiose audias ea quae scripta sunt otiose audias ea quae scripta sunt propter te, et nunc propter te versantur et disputantur: tu, inquam, si ad istiusmodi Spiritus sancti incitamenta moveris, et inardescis dare operam, quomodo animam tuam facias sponsam Dei; stude ambas speciosas habere has genas tuae intentionis, ut imitator castissimae vosari. An non supra te, adhaerere Deo atque unum spiritum esse cum eo? Sede itaque solitarius, sicut turtur. Nihil tibi et turbis, nihil cum multitudine caeterorum; etiamque ipsum obliviscere populum tuum, et domum patris tui et concupiscet rex decorem tuum . O sancta anima, sola esto, ut soli omnium serves te ipsam, quem ex omnibus tibi elegisti. Fuge publicum, fuge et ipsos domesticos; secede ab amicis et intimis, etiam et ab illo qui tibi ministrat. An nescis te verecundum habere sponsum, et qui nequaquam suam velit tibi indulgere praesentiam praesentibus caeteris? Secede ergo, sed mente, non
Abbreviated transcription (Latin):
non ocirm mariȩ s marthe ne¬
gotium ẽ. Absit autem ut que¬
huio modi est quicquã illam di¬
xerim habere deforme. nec ta¬
men ad ꝑfectum affirmaue¬
rim ꝑuenisse decoris: quippe
quȩ adhuc sollicita ẽ & turbat᷑
erga plurima. & nͨͦ potest terre¬
noꝵ actuum uel tenui puluere
non resꝑgi Quem tamen cito
facileq deterget. uel in ora scẽ
dormitionis. casta intentio &
bonȩ conscientię interrogatio¬
÷ in dm̃. Ergo solũ inquirere dm̃
ꝓpter ipsum solum. hoc plane
est utramq bipertite intenti¬
onis faciem habere pulcherri¬
mã. atq id ꝓpriuꝰ ac speciale
sponse. cui merito singulari
prerogatiua audire conueniat:
pulchrȩ sunt genȩ tuȩ sient tur¬
turis. Cur uͦ sicut turturis:
Pudica auicula ẽ: & conuersatio
erꝰ non eũ multis. s solo degere
fertur contenta compare: ita ut
si illũ amiserit: alterũ ñ requi.¬
rat. s sola deinceps conuersetur.
Nu gͦ qui hȩc audis. ut sane non

Expanded text:
non otium Mariae, sed Marthae nenon otium Mariae, sed Marthae negotium est. Absit autem ut hujusmodi est, quidquam illam dixerim habere deforme! Nec tamen ad perfectum affirmaverim pervenisse decoris: quippe quae adhuc sollicita est et turbatur erga plurima, et non potest terrenorum actuum vel tenui pulvere non respergi. Quem tamen cito facileque deterget vel in hora sanctae dormitionis casta intentio, et bonae conscientiae interrogatio in Deum. Ergo solum inquirere Deum propter ipsum solum, hoc plane est utramque bipartitae intentionis faciem habere pulcherrimam; atque id proprium ac speciale sponsae, cui merito singulari praerogativa audire conveniat: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis. 4. Cur vero, sicut turturis? Pudica avicula est, et conversatio ejus non cum multis, sed solo degere fertur contenta compare, ita ut si illum amiserit, alterum non requirat, sed sola deinceps conversetur. Tu ergo qui haec audis, ut sane non
Abbreviated transcription (Latin):
dauerit. Si autem uderis ho-¬
minem nullis honestis studiis
intendentẽ. s carnis irretitũ
illece bris. uentri & luxuriȩ de¬
ditũ. quales sunt illi quoꝵ ds̃
uenter eͦ: & gła in confusione
eoꝵ qui terrena sapiunt. quid
istum. non ne ex utraq parte fe.¬
dissimũ iudicabis. in cuiꝰ utiq
intentione. & res & causa reꝓba
inuenitur. Ergo intendere nͦ
ciosam habentis. Intendere au¬
tem quasi in dm̃ s non ꝓpter
dm̃ ypocritȩ plane animȩ est:
cuiꝰ & si una facies decora inide¬
tur. quod ad tm̃ qualicũq in¬
tentione respiciat. ipsa tamen
simulatio omẽ in ea decoꝵ ex¬
terminat. & magis ꝑ totũ inge.¬
rit feditatem. Si autem uel so.¬
lun uel maxime ob uitȩ prȩsen.¬
tis necessaria ad dm̃ conuerte¬
rit intentionẽ. non qͥdem fece
ẏpocrisis putidam. pusillam.¬
mitatis tamen uitio dicimus
subobscuram. & mimis acceptã.
Porro econtrario intendere in ali¬
ud quã in dmͦ. tamen ꝓpt᷑ dm:

Expanded text:
daverit. Si autem videris hodaverit. Si autem videris hominem nullis honestis studiis intendentem, sed carnis irretitum illecebris, ventri et luxuriae deditum quales sunt illi, quorum deus venter est, et gloria in confusione eorum, qui terrena sapiunt : quid istum? nonne ex utraque parte foedissimum judicabis, in cujus utique intentione et res, et causa reproba invenitur? 3. Ergo intendere nonciosam habentis. Intendere autem quasi in Deum, sed non propter Deum, hypocritae plane animae est: cujus etsi una facies decora videtur, quod ad Deum qualicunque intentione respiciat; ipsa tamen simulatio omne in ea decorum exterminat, et magis per totum ingerit foeditatem. Si autem vel solum, vel maxime, ob vitae praesentis necessaria ad Deum converterit intentionem; non quidem faece hypocrisis putidam, pusillanimitatis tamen vitio dicimus subobscuram, et minus acceptam. Porro e contrario intendere in aliud quam in Deum, tamen propter Deum;
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi causa. anuna quȩ ambo ista
recta atq pudica habuerit. illi
poterit dici de ea quod pulchre
sint genȩ tuȩ sicut turturis. ꝓ¬
pter eam quȩ adhuc ex parte
erit deformitate. Multo autem
minus illi hoc poterit conueni¬
re. quȩ neutrũ hoꝵ habere lau¬
dabile muenitur. At id totum:
fiet planius in exemplis. Si uer
bi causa intendat quis ammũ
inquirendȩ ueritati atq id solo
ueritatis amore. nonne is tibi
uidetur & rem & causam habere
honestam. meritoq sibi nendica¬
re quod dicitur. pulcbrȩ sunt ge.¬
nȩ tuȩ situt turturis. quippe eui
in neutra genarũ neuus reprx¬
hensionis appareat. Quod si mi¬
nime quide ueritatis desiderio
s aut in anis głe aut alterius qua¬
liscumq cominodi temporalis
optentu in ueritatem intenderit:
lam & si unam genarũ uideatur
habere formosam. non tamen
ut arbitror dubitabis iudicare
uel ex parte deformẽ: euis alte.¬
ram faciem causȩ turpitudo fe-¬

Expanded text:
verbi causa, anima, quae ambo ista verbi causa, anima, quae ambo ista recta atque pudica habuerit, illi poterit dici de ea, quod pulchrae sint genae ejus sicut turturis, propter eam, quae adhuc ex parte erit, deformitatem. Multo autem minus illi hoc poterit convenire, quae neutrum horum habere ladabile invenitur. At id totum fiet planius in exemplis. Si, vebi causa, intendat quis animum inquirendae veritati, atque id solo veritatis amore, nonne is tibi videtur, et rem et causam habere honestam, meritoque sibi vindicare quod dicitur: Pulchrae sunt genae tuae sicut turturis? Quippe cui in neutra genarum naevus reprehensionis appareat. Quod si minime quidem veritatis desiderio, sed aut inanis gloriae, aut alterius qualiscunque commodi temporalis obtentu in veritatem intenderit, jam etsi unam genarum videatur habere formosam, non tamen, ut arbitror, dubitabis judicare, vel ex parte deformem, cujus alteram genam causae turpitudo foe
Abbreviated transcription (Latin):
tellige tanquã colorem in facie:
quod hȩc potissimũ uirtus & ue¬
nustatem ingerat & augeat grãm.
Pilchrȩ gͦ sunt genȩ tuȩ sicut
turturis. Poterat usitatius faci¬
em ponere & describere pulchraᷤ
sicut solet cuiꝰ pulchritudo lau¬
datur. pulchra facie seu decora fa-¬
cie dici. s nescio quid sibi uolue.¬
rit. ut magis genas pluraliter
dicendũ putauerit nisi qͦd mi¬
nime id crediderim ociosum.
Spiritꝰ namq sapientiȩ loquitur
cui non eͦ fas uel modicũ quid
omino ascribere ociosum. aut
secus dictũ quã oportuerit. Est
itaq sine dubio causa quȩcumq
illa sit cur pluraliter genas ma¬
luerit quã singulariter faciem
dicere. Et si tu melius non ha¬
bes ego quod mn uidetur aperio.
Duo quędam in intentione. quã
faciem animȩ esse diximtis. ne¬
cessarie requirunt᷑. res & causa:
id est qͥd intendas & ꝓpter quid.
Et ex his sane duob animȩ uel de¬
cor uel deformitas indicatur. ut

Expanded text:
tellige, tanquam colorem in facie, tellige, tanquam colorem in facie, quod haec potissimum virtus et venustatem ingerat, et augeat gratiam. Pulchrae ergo sunt genae tuae, sicut turturis. Poterat usitatius faciem ponere et describere pulchram, sicut solet, cujus pulchritudo laudatur, pulchra facie seu decora facie dici: sed nescio quid sibi voluerit, ut magis genas pluraliter dicendum putaverit, nisi quod minime id crediderim otiosum. Spiritus namque sapientiae loquitur, cui non est fas vel modicum quid omnino ascribere otiosum, aut secus dictum quam oportuerit. Est itaque sine dubio causa, quaecunque illa sit, cur pluraliter genas maluerit, quam singulariter faciem dicere. Et si tu melius non habes, ego quod mihi videtur aperio. 2. Duo quaedam in intentione, quam faciem animae esse diximus, necessario requiruntur, res et causa; id est, quid intendas, et propter quid. Et ex his sane duobus animae vel decor, vel deformitas judicatur; ut,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt genȩ
tue sicut
turturi.
Tenera est sponsę uerecundia:
& ad increpationẽ sponsi pu-¬
to facies eiꝰ rubore suffusa ẽ:
pulchriorq ex eo apparens ili¬
co audit. Pulchre sunt ge¬
nȩ tuę sicut turturis. Ui¬
de autem ne carnaliter cogites
coloratam carnis putredinẽ & pru-¬
rulentiam flaui sanguineiue hu¬
moris uitree cutis suꝑficiem sũ¬
matim atq equaliter suffundentẽ:
e quib sibi inuice̾ moderate ꝑmyx¬
tis ad uenustandam genarum ef¬
figiem. rubor sub pallidus in effi¬
cientiam corporeȩ pulchritudi¬
nis temperatur. Alioqͥn incorpo¬
rea illa animȩ inuisibilisq sub¬
stantia nec corporeis distincta
menbris. nec uisibilib extat fuca¬
ta colorib. Tu uͦ spiritalem essen¬
tiam spiritali si potes attinge in¬
tuitu. & ad coaptandũ ꝓposite si¬
militudinis scema cogita aminȩ
faciem mentis intentionẽ. ex qua
nimirũ rectitudo operis sicut
ex facie pulchritudo corporis esti¬
matur. Porro uerecundiam in¬

Expanded text:
sunt genae tuae, sicut turturis . Tenera est sponsae verecundia; et ad increpatiotionem sponsi, puto, facies ejus rubore suffusa est, pulchriorque ex eo apparens, illico audit: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis. Vide autem ne carnaliter cogites coloratam carnis putredinem, et purulentiam flavi sanguineive humoris, vitreae cutis superficiem summatim atque aequaliter suffundentem: e quibus sibi invicem moderate permistis, ad venustandam genarum effigiem rubor subpallidus in efficientiam corporeae pulchritudinis temperatur. Alioquin incorporea illa animae invisibilisque substantia, nec corporeis distincta membris, nec visibilibus exstat fucata coloribus. Tu vero spiritualem essentiam spirituali, si potes, attinge intuitu, et ad coaptandum propositae similitudinis schema cogita animae faciem, mentis intentionem; ex qua nimirum rectitudo operis, sicut ex facie pulchritudo corporis, aestimatur. Porro verecundiam in
Abbreviated transcription (Latin):
moysi & ȩthiopissȩ. & agnosce iã
tunc prefiguratũ comugium
uerbi & animȩ peccatricis. & dis¬
cerne si potes quid tͥ dulcius sa¬
piat in consideratione suanissi¬
mi sacramenti. uerbi ne nimiu̾
benigna dignatio. an animȩ in¬
estimabilis gła. an inopinata fidu¬
cia peccatoris. S non potuit mo¬
yses ethiopissȩ mutare pellem. po¬
tuit xp̃c. S equit᷑ enim. Pulchrȩ
sunt genȩ tuȩ. sicut turturicn.
S hoc sermoni alteri reseruetur:
ut semꝑ quȩ in mensa sponsi no¬
bis appomuntur cũ ainditate su¬
mentes. er uetuemꝰ in ipsiꝰ laudẽ¬

Expanded text:
Moysi et Aethiopissae, et agnosce jam Moysi et Aethiopissae, et agnosce jam tanc praefiguratum conjugium Verbi et animae peccatricis; et discerne, si potes, quid tibi dulcius sapiat in consideratione suavissimi sacramenti, Verbine nimium benigna dignatio, an animae inaestimabilis gloria, an inopinata fiducia peccatoris. Sed non potuit Moyses Aethiopissae mutare pellem, potuit Christus. Sequitur enim: Pulchrae sunt genae tuae, sicut turturis. Sed hoc sermoni alteri reservetur; ut semper quae in mensa Sponsi nobis apponuntur, cum aviditate sumentes, eructemus in ipsius laude
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipu fortitudine curruumq
suoꝵ inuisibilis pharao ubiq dis¬
currens in ome̾m familiam dñi
quib potest uirib more tiranni.¬
co debachatur. In his etiam his
dieb exeuntem isrł de egipto in¬
seqͥtur. At ille nec subuectus cur.¬
rib nec ꝓtectus armis. nichilomi¬
nais tamen sola dñi manu con-¬
fortatus secure decantat. Cante.¬
mus dño głose enĩ honorificatus
ẽ: equũ & ascensorem eiꝰ ꝓiecit in
mare. Item. Ni in currib & in
equis nos autem in nomine dñi
dĩ nr̃i inuocabimus. Et hȩc di¬
cta sint ꝓ adducta similitudine
de equitatu dñi & currib phara¬
onis. Post hȩc amica appellatur.
Nam ipse qͥdem & ante liberatio.¬
nẽ amicus erat. alioqum non li¬
berasset quã non amasset. s illa
beneficio liberationis adducta est
ut esset amica. Audi deniq con¬
fitentem non quia dilexerimus
eum nos inquit. s ipse prior di¬
lexit nos. Recordare nunc michi

Expanded text:
principum fortitudine, curruumque principum fortitudine, curruumque suorum, invisibilis Pharao ubique discurrens, in omnem familiam Domini, quibus potest viribus, more tyrannico debacchatur, in his etiam his diebus exeuntem Israel de Aegypto insequitur. At ille nec subvectus curribus, nec protectus armis; nihilominus tamen sola Domini manu confortatus, secure decantat: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est; equum et ascensorem projecit in mare ; item: Hi in curribus et hi in equis; nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus . Et haec dicta sint pro adducta similitudine de equitatu Domini, et curribus Pharaonis. 10. Post haec amica appellatur. Nam ipse quidem et ante liberationem amicus erat, alioquin non liberasset quam non amasset; sed illa beneficio liberationis adducta est ut esset amica. Audi denique confitentem. Non quia dilexerimus eum nos, inquit, sed ipse prior dilexit nos . Recordare nunc mihi
Abbreviated transcription (Latin):
tuor uitioꝵ: quȩ sunt pusillani¬
mitas. inhumanitas. contemptus
dĩ. mortis obliuio. Porro iumen¬
ta trahentia. tenacitas & rapacr¬
tas. & his unus auriga ambob
prȩsidet habendi ardor. Sola
siquidem auaricia qͣm conduce¬
re plures non patitur: uno con¬
tenta ẽ seruitore. Ipse uͦ iniun¬
cti operis ꝓmptus admodũ atq
infatigabilis executor urgendis
sane iumentis trahentib flagris
utitur a cerrimis. libidine acqui¬
rendi. & metu amittendi. Sunt
& alii pͥncipes regis egipti haben¬
tes & ipsi currus suos in expedi¬
tione dm̃ sui. sicut suꝑbia quȩ
imus de maiorib est principib:
sicut mimica fidei impietas. ma¬
gnũ & ipsa tenens locum in do-¬
mo & regno pharaonis. Et mul¬
ti adhuc sunt alii inferioris or¬
dinis satrapȩ & equites quoꝵ nͣ
ẽ numerus in pharaonis exerer
non & arma & apparatus eoꝵ: uriᷤˢᷤ
studiis ut in his exerceamini in¬
quirenda relinquo. In istoꝵ itaq

Expanded text:
tuor vitiorum, quae sunt Pusillanituor vitiorum, quae sunt Pusillanimitas, Inhumanitas, Contemptus Dei, mortis Oblivio. Porro jumenta trahentia, Tenacitas, et Rapacitas; et his unus auriga ambobus praesidet, habendi Ardor. Sola siquidem Avaritia, quoniam conducere plures non patitur, uno contenta est servitore. Ipse vero injuncti operis promptus admodum atque infatigabilis exsecutor, urgendis sane jumentis trahentibus, flagris utitur acerrimis, Libidine acquirendi, et Metu amittendi. 9. Sunt et alii principes regis Aegypti habentes et ipsi currus suos in expeditione domini sui, sicut Superbia, quae unus est de majoribus principibus; sicut inimica fidei Impietas, magnum et ipsa tenens locum in domo et regno Pharaonis; et multi adhuc sunt alii inferioris ordinis satrapae et equites, quorum non est numerus in Pharaonis exercitnon et arma et apparatus eorum vestris studiis, ut in his exerceamini, inquirenda relinquo. In istorum itaque
Abbreviated transcription (Latin):
equis eque duob ꝓsperitate ui¬
te. & rerum habundantia. & qͥ
his prȩsident duo: ignauiȩ tor¬
por & infida securitas. quia &
copia in ignauiam soluit. & scdm
scripturam ꝓsperitas stultoꝵ.
ꝑdet illos: non sane ob aliud nͥ
qm male securos reddat. Cuͦ
autẽ dixerint pax & securitas.
tunc subitaneus suꝑueniet eis
interitus. Hi calcaria mimme
habent neq flagella uel aliqͥd
huiꝰmodi s ꝓ his utuntur¬
a d faciendam umbrã. & fla¬
bello ad citandum uentũ: porro
conopeum dissimulatio ẽ um¬
bram faciens & ꝓtegens ab e-¬
stu curarũ. Proprium namq
ẽ mollis & delicatȩ ammȩ etiam
necessarias dissimulare curas. &
ne ȩstuantes sollicitudines sen¬
tiat. sub latibulo dissimulati¬
onis abscondi. E labellũ uͦ ef-¬
fusio ẽ: uentũ adulationis ap¬
Largi sunt enim luxuriosi .e¬
mentes auro uentũ de ore adu-¬
latoꝵ. Et de hoc satis. Iam uͦ
auaricia rotis & ipsa uehitur qua¬

Expanded text:
equis aeque duobus, Prosperitate viequis aeque duobus, Prosperitate vitae, et rerum Abundantia; et qui his praesident duo, ignaviae Torpor, et infida Securitas: quia et copia ignaviam solvit, et, secundum Scripturam: Prosperitas stultorum perdet illos ; non sane ob aliud, nisi quoniam male securos reddat: Cum autem dixerint, Pax et securitas; tunc subitaneus superveniet eis interitus . Hi calcaria minime liabent, neque flagella, vel aliquid hujusmodi, sed pro his utuntuad faciendam umbram, et flabello ad citandum ventum. Porro conopeum Dissimulatio est, umbram faciens, et protegens ab aestu curarum. Proprium namque est mollis et delicatae animae etiam necessarias dissimulare curas, et ne aestuantes sollicitudines sentiat, sub latibulo dissimulationis abscondi. Flabellum vero Effusio est, ventum adulationis apLargi sunt enim luxuriosi, ementes auro ventum de ore adulatorum. Et de hoc satis. 8. Jam vero Avaritia rotis et ipsa vehitur qua