comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ridet eos qͥ dic̃t ẽẽ aliqͥd. qd̾ neq istis uide¬
atur ocłis. nec ullo fantasmate iogitet᷑.
s m̃te sola et intelligentia cerni queat.:
Cũ hec ergo sibiã magistro ꝑsuaderentur.
s ex eo quereret ille discipulus. utrũ si qͥsquã
existeret uir magnꝰ atq diuinꝰ. qui talia popu
ñ posse ħ ab hõie fieri: nisi quẽ forte di uͥtus
atq sapientia. ab ipsa rerũ natura exceptũ.
nec hominũ magisterio s intuna illumina¬
tione ab incunabłlis illustratũ. tanta ho¬
nestaret gr̃a. tanta firmitate roboraret. t̾rta
ciendo q̃ mirant᷑ : getiꝰ humanũ ad tã salu¬
br̃e fidẽ sũmo amore atq auctoritate cõ¬
u̾teret. De honorib uero eiꝰ fustra se con¬
suliͥ cũ facile possit existimari. quanti ho¬
nores debeant᷑ sapientie di: qua gestante il
mani. magnũ aliqͥd ꝓpriũ et qd̾ suprahoĩeᷤ
ẽẽ inereret᷑. Quȩ sifacta st̃. s litteris moni¬
m̃tisq celebrantut: si ab una regione t̾ra¬

Expanded text:
ridet eos qui dicunt esse aliquid quod neque istis videatur oculis, nec ullo phantasmate cogitetur, sed mente sola et intelligentia cerni queat, cum haec ergo sibi a magistro persuaderentur, si ex eo quaereret ille disexsisteret uir magnus atque diuinus, qui talia populis non posse hoc ab homine fieri nisi quem forte ipsa dei uirtus atque sapientia ab ipsa rerum natnec hominum magisterio, sed intima illuminatione ab incunabulis illustratum, tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta ciendo quae mirantur, genus humanum ad tam salubrem fidem summo amore atque auctoritate converteret. De honoribus vero ejus frustra se consuli, cum facile possit existimari quanti honores debeantur Sapientiae Dei, qua gestante et mani, magnum aliquid proprium, et quod supra homines esset mere retur. quae si facta sunt, si litteris monumentisque cele brantur, si ab una regione terra
Abbreviated transcription (Latin):
rũpitur. aggrauat animã: et deprimit der
rena inhabitatio sensũ multa cogitantẽ.
quia rapit᷑ mordinẽ successionis. extrema
corpoꝵ pulcritudo. Nã ideo extrema est.
qͥa simul ñ potest habere om̃ia: s dũ alla
cedunt atq succedunt: tẽporaliũ formarũ
numerũ in unã pulcritudinẽ cõplent.

Expanded text:
rrumpiturrumpituabitatio sensum multa cogitantem , quia rapitur in ordinem successionis extrema corporum pulchritudo. Nam ideo extrema est, quia simul non potest habere omnia; sed dum alia cedunt atque succedunt, temporalium formarum numerum in unam pulchritudinem complent.
Abbreviated transcription (Latin):
corporea illd̃ qd ꝑ salomone dicit᷑. uanitas ua¬
nitantiũ et oĩa uanitas: quȩ habundantia
hõi in o̾i labore eiꝰ quo ipse laborat subsole
Neq enĩ frustra ẽ additũ uanitantiũ: qͥa
si uanitantes detrahas qͥ tanꝗͣ pͥma. sec tã¬
tur extrema. ñ erit corpꝰ uanitas:s in sy¬
o genere quãus extremã pulcritudinẽ
sine ullo errore monstrabit. Tẽporali¬
u enĩ specierũ. multiformitas. ab uni¬
tate d̾i hõiem lapsũ. ꝑ carnales sensus
diu̾berauit: et mutabili uarietate myl¬
tiplicauit eiꝰ affectũ. lta facta ẽ abũ¬
dantia laboriosa. et si dici potest coplosa
egestas: dũ aliud ⁊ aliud seqͥtur. et nihil
cũ eo ꝑmanet. Sic ã tẽpore frum̃ti uini
et olei sui multiplicatꝰ ẽ ut ñ inueniat
id ipsũ. idẽ naturã incõmutabilẽ et sin¬
głarẽ. ꝗͣ secutꝰ ñ erret. et assecutꝰ ñ doleat
habebit eni c onsequentẽ redẽptionẽ corpõ¬
ris sui: qd̾ iã ñ corrũpet᷑. Nc̃ uero corpꝰ qd̾ co¬

Expanded text:
 Salomonem dicitur: Vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore ejus, quo ipse laborat sub sole ? Neque enim frustra est additum, vanitantium, quia si vanitantes detrahas, qui tanquam prima sectantur extrema, non erit corpus vanitas; sed in suo genere, quamvis extremam, pulchritudinem sine ullo errore monstrabit. Temporalium enim specierum multiformitas ab unitate Dei hominem lapsum per carnales sensus diverberavit, et mutabili varietate multiplicavit ejus affectum: ita facta est abundantia laboriosa, et, si dici potest, copiosa egestas, dum aliud et aliud sequitur, et nihil cum eo permanet. Sic a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicatus est, ut non inveniat idipsum , id est naturam incommutabilem et singularem, quam secutus non erret, et assecutus non doleat. Habebit enim etiam consequentem redemptionem corporis sui , quod jam non corrumpetur. Nunc vero corpus quod co
Abbreviated transcription (Latin):
catur᷑ s fiat etiã uigilantior ⁊ in amorẽ ue¬
modis medeat᷑ animis d̾s ꝓtẽporũ oportutu¬
tatib quȩ mira sapientia eł ordinant᷑. de qͥb
aut ñ est tractandũ. aut int̾ pios ꝑfectosq
tractandũ ẽ: nullomꝰ bñficentiꝰ ꝯ suluit gen̾i
humano. ꝗͣ cũ ipsadi sapientia. id ẽ unic̾ fi

Expanded text:
catur, sed fiat etiam vigilantior, et in amorem vecatur, sed fiat etiam vigilantior, et in amorem vemodis medeatur animis Deus pro temporum opportunitatibus, quae mira sapientia ejus ordinantur, de quibus aut non est tractandum, aut inter pios perfectosque tractandum est; nullo modo beneficentius consuluit generi humano, quam cum ip
Abbreviated transcription (Latin):
añ peccatũ esset in suo genere optimũ. pͥ
peccatũ factũ ẽ imbecillosũ ⁊ morti dẽ¬
stinatũ. quanꝗͣ uista undicta peccatisit.
lta enĩ nob̾ suadet᷑: a corporis uoluptatib ad et̾¬
nã essentiã ueritatis amorẽ nr̃m oportere
conũti. Et ẽ uisticiȩ pulcritudo cũ benignitat
gr̃a concordans. ut qm̃ bonoꝵ inferioꝵ dulcedi¬
ne deceptisumꝰ : amaritudine penarũ erudi¬
am᷑. Nã ita etiã nr̃a supplicia diuina ꝓuidenti¬
a moderata ẽ: ut et in hoc corpore tã corrup¬
tibili. ad iustitiã tendere licereti et deposita
õi suꝑbia unid̾o uero collũ subd̾e. nichril de
seipso fidere illi uni sẽ regendũ tuendũq cõ¬
mittere. Ita do ipso duce. h̾o bonȩ uoluntatis.
molestias huiꝰ uitȩ in usũ fortitudinis u̾tit: in
copia uͦ uoluptatũ ꝓsperisq successib tẽpora¬
liũ. tẽperantia suã ꝓbat ⁊ roborat. Acuit iꝑ
tẽptationib prudentiã: ut ñ solũ in eas indu¬

Expanded text:
ante peccatum esset in suo genere optimum, post peccatum factum est imbecillosum et morti destinatum, quanquam justa vindicta peccati sit, Ita enim nobis suadetur a corporis voluptatibus, ad aeternam essentiam veritatis amorem nostrum oportere converti. Et est justitiae pulchritudo cum benignitatis gratia concordans, ut quoniam bonorum inferiorum dulcedine decepti sumus, amaritudine poenarum erudiamur. Nam ita etiam nostra supplicia divina providentia moderata est, ut et in hoc corpore tam corruptibili ad justitiam tendere liceret, et deposita omni superbia uni Deo vero collum subdere, nihil de seipso fidere, illi uni se regendum tuendumque committere. Ita ipso duce homo bonae voluntatis molestias hujus vitae in usum fortitudinis vertit: in copia vero voluptatum prosperisque successibus temporalium, temperantiam suam probat et roborat; acuit in tentationibus prudentiam, ut non solum in eas non indu
Abbreviated transcription (Latin):
informi maderia factꝰ mundus: hȩc ipsa
tĩẽ. tũ aliquo mͦ ut formari possit incho¬
atĩ ẽ di beneficio formabile ẽ. Bonũ ẽ enĩ
et̃ formnatũ. Non nullũ ergobonii ẽ et capa¬
eitas formȩ. Et ideo bonoꝵ oĩum au torqui
p̃stitit formã: ipse fecit etiã posse formari
lita om̃e qd̾ e. in quantũ ẽ. et õe qd nõdũ ẽ.
inquantũ ẽẽ potest: ex d̾o ht̃. Qd̾ aliomͦ sic¬
dicit᷑. Om̃e formatũ. inquantũ formatũ ẽ. et
õe qd̾ nõ dũ formatũ ẽ in quantũ formari po¬
cest. exdo potest. Nulla res optinet integri¬
tatẽ naturȩ suȩ: nͥ in suo genere salua sit.
Ab eo aũ ẽ om̃is salus: ã quo ẽ õe bonũ. Et õe
culi m̃tis patent. nec ꝑnicioso studio uanȩ
uictoriȩ caligant atq turbantur: facile in¬
telligit. oĩa quȩ uiuant᷑ ⁊ moriuntur. bona
ẽe: quanꝗͣ ipsũ uitiũ et ipsa mors malũ sit.
Nisi enĩ salute aliqͣ priuarent᷑: ñ eis noceret

Expanded text:
ateria factus est mundus, haec ipsa tum est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor, qui praestitit formam, ipse fecit etiam posse formari. Ita omne quod est, in quantum est; et omne quod nondum est, in quantum esse potest, ex Dformatum est; et omne quod nondum formatum est, in quantum formari potest, ex Deo habet. Nulla autem res obtinet integritatem naturae suae, nisi in suo genere salva sit. Ab eo autem est omnis salus, a quo est omne bonum; at omne culi mentis patent, nec pernicioso studio vanae victoriae caligant atque turbantur, facile intelligit, omnia quae vitiantur et moriuntur, bona esse, quanquam ipsum vitium, et ipsa mors, malum sit. Nisi enim salute aliqua privarentur, non eis noceret
Abbreviated transcription (Latin):
tia. M inꝰ aũ st̃ quã erant. cũ ꝑ aĩȩ peccatũ
minꝰ ad illũ mouent᷑: nec t̃n penitꝰ separant᷑.
Nã oĩo nulla essent. Qd̾ aũ affectib contingit
animȩ: hoc locis corpori. Nã illa mouet᷑ uolũ¬
tate corpꝰ aũ spatio. Qd̾ aũ hõi aꝑu̾so angło

Expanded text:
unt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum moventur: nec tamen penitus separantur; nam omnino nulla essent. Quod autem affectibus contingit animae, hoc locis corpori: nam illa movetur voluntate, corpus autem spatio. Quod autem ho
Abbreviated transcription (Latin):
ad eo peccatũ uolũtariũ malũ ẽ ut nullo m
sit peccatũ. si ñsit uolũtarlũ. Et hoc qͥdẽ ita
manifestũ est: ut nulla hinc doctoꝵ pauci¬
tas. nulla indoctoꝵ tͣba dissentiat. Quare aut
negandũ peccatũ cõmitti: aut fatendũ uo
lũtate cõmitti. Nõ aũ recte negat peccasse¬
animã. qͥ et penitendo eã corrigifatet᷑. ⁊ ueni¬
ã penitentioari: et perseuerantẽ in peecati
iustalege d̾ĩ dãnari. Postremosi ñ uolũtate
male facimꝰ uemo obuirgandus om̃ino aut
monendus ẽ. &ͥb iblatis: xp̃iana lex et disci¬
plina oĩs religionis auferatur necesse t̾. Uo¬
lũtade gͦ peccatur Et dub qm̃ peccari ñ du¬
biũ ẽ: nec hoc qͥdẽ dubitandũ uideo. hab̾e¬
animas liberũ uoluntatis arbitriũ. Tales e¬
nĩ seruos suos meliores eẽ d̃s uidicauit siei
seriurent liberalit̾. Qd̾ nullo mͦ fieri posset.
si ñ uoluntate s necessitate seriurent libe

Expanded text:
um voluntarium est malum, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium; et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est voluntate committi. Non autem recte negat peccassanimam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa lege Dei damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus est omnino, aut monendus: quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate ergo peccatur. Et quoniam peccari non dubium est, ne hoc quidem dubitanduanimas liberum voluntatis arbitrium. Tales enim servos suos meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter; quod nullo modo fieri posset, si non voluntate, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
iuiuari credat mente illi seruiens ⁊ bona
uoluntate : sine dubitatione reparabit᷑.¬
⁊ a multis mutabilib ad unũ incõmu¬
tabilẽ reu̾tet᷑. reformata ꝑ sapientiã ñ
formatã. s. ꝑ quã formantur uniu̾sa: fru
minũ dm̃ suñ intoto corde fits. intota anima
in tota mente: ⁊ diligens ꝓximũ suũ. ñ car¬
nalit̾. s tanꝗͣ seipsũ. sẽ aũ spũalit̾ diligit.
qͣ debemꝰ pͥmo peccato. tẽpore suo atq ordi¬
ne suo ħ corpꝰ restituatur pͥstinȩ stabilita¬
ti ꝗͣ ñ ꝑse habebit ẜ ꝑ aĩam stabilitã ind̾o
q̃ rursus ñ ꝑse stabilitur. s ꝑ om̃ qͥ fruit᷑. ido¬
ꝙ ãplius ꝗͣ corpꝰ uigebit. Corpꝰ eñi ꝑ ipsã ui¬
gebit: et ipsa ꝑ incõmutabilẽ uartatem
qui filiꝰ d̾i unicus ẽ atꝙ ita ⁊ corpꝰ ꝑ ipsũfi¬
liũ di uigebit: qr oĩa ꝑipsũ. Dono etiã eiꝰ
qd̃ animȩ datur idẽscõ spũ ñ solũ aĩa eui

Expanded text:
juvari credat, mente illi serviens et bona juvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam formantur universa, fruminum Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati, quam non per se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. Quae rursus non per se stabilitur, sed per Deum quo fruitur; ideoque amplius quam corpus vigebit: corpus enim per ipsam vigebit, et ipsa per incommutabilem veritatem, qui Filius Dei unicus est; atque ita et corpus per ipsum Filium Dei vigebit, quia omnia per ipsum. Dono etiam ejus, quod ani
Abbreviated transcription (Latin):
administratur Corpꝰ g̃ magis subiaiet mor¬
tiꝰ: et ideo uiciniꝰ ẽ nichilo. Quapꝑ uita quȩ
fructu corporis delectata negligit dm̃: ineli¬
nat᷑ ad nichilũ. et ista ẽ neqͥtia. Noc pacto aũ
uita. carnał et t̾rena efficitur et ob hoc eti¬
ã caro ⁊ t̾ra nominat᷑: ⁊ ꝗ̃diu ita ẽ. regnũ
amatur fit corruptibile: ut fluendo de¬
serat amatorẽ suĩi: quia et ille hoc aman¬
do. deseruit d̾m precepta enĩ eiꝰ neglex it
dicentis. hoc manduca: ⁊ hoc noli. Trahit᷑
gͦ ad penas: quia diligendo inferiora inege¬
state uoluptatũ suarũ. ⁊ indolorib aꝑ uo
inferos ordinatur. Qͥdẽ enĩdolor qͥdicit᷑ cor¬
poris. nͥ corruptio repentina salutis eiꝰ res
qͣ male utendo anima corruptioni obnoxi
catũ et pena peccati. Si aũ dũ in hoc studio
uitȩ humane. uitȩ anima degit: iuncat
eaꝰ quas adu̾sũ se nutͥuit cupiditates fruen¬
do mortalib ⁊ eas uincendas gr̃a d̾i se ad¬

Expanded text:
administratur. Corpus ergo magis subjacet moradministratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicinius est nihilo. Quapropter vita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc facto autem vita carnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamdiu ita est, regnum sum peccatum, quo amatur, fit corruptibile, ut fluendo deserat amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus negligit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli. Trahitur ergo ad poenas, quia diligendo inferiora in egestate voluptatum suarum, et in doloribus apud inferos ordinatur. Quid est enim dolor, qui dicitur corporis, nisi corruptio repentina salutis ejus rei, quam male utendo anima corruptionibus noxicatum, et poena peccati. 24. Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se ad
Abbreviated transcription (Latin):
set. Eugo abeo factũ ẽ et corpꝰ qͥ oĩs concordi¬
⁊ caput ẽ. Nabet corpꝰ quandã pacẽ suȩ for¬
mȩ sine qͣ prorsus nichil e̾et. Ergo ille e̾ et
corporis conditor. ã quo pax oĩs e. et qͥ for¬
ia ẽ infabricata. atq õium formosissima.
Habet aliꝙͣ speciẽ: sine qua corpiis ñ ẽ cor¬
pꝰ. Siergo quȩritur qͥs instituerit. corpꝰ.
ille queratur qͥ ẽ õĩũ speciosissimꝰ: oĩs enĩ
speties ab illo ẽ. oͥs aũ ẽ hic. nͥ unꝰ d̾s. una
ueritas. una salus õiũ. ⁊ pͥma atq sũma es¬
ꝑ ditione uiuorũ: qm̃ sũma essentia ẽẽ facit
oẽ qd̾ ẽ. unde et essentia dicitui Mor̾aũ ñ ẽẽ
cogit: quicqͥd moritur. Nã si ea quȩ moriun¬
t᷑. penitus morerẽtur: ad nichilũ sine dubio
ꝑuenirent. S tanto moriunt᷑: quanto minꝰ
essentiȩ participant. Qd̃ breuius ita dicipo¬
t̃ Tanto magis moriuntur: quanto minꝰst̃
unũ qd̾q aĩal. siue qua uniu̾sa t̾ra mundi

Expanded text:
corpus, qui omnis concordiae caput est. Habet corpus quamdam pacem suae formae, sine qua prorsus nihil esset. Ergo ille est et corporis conditor, a quo pax omnis est, et qui forma est infabricata, atque omnium formosissima. Habet aliquam speciem, sine qua corpus non est corpus. Si ergo quaeritur quis instituerit corpus, ille quaeratur qui est omnium speciosissimus. Omnis enim species ab illo est. Quis est autem hic, nisi unus Deus, una veritas, una salus omnium, et prima atque summa esperditione vivorum, quoniam summa essentia fecit omne, quod est, unde et essentia dicitur, mors autem non esse cogit, quidquid moritur. Nam si ea, quae moriuntur, penitus morerentur, ad nihilum sine dubio pervenirent; sed tantum moriuntur, quanto minus essentiae participant. Qtest: tanto magis moriuntur, quanto minus suunumquodque animal, sive qua universa natura mundi
Abbreviated transcription (Latin):
accepta st̃. uel partiri. ł multiplicare. ⁊ con¬
trahere. ⁊ distendere. ł ordinare. ⁊ ꝑturbare
ł que m̃ figurare cogitando facillunũ ẽ si cum
uerũ queritur. cauere et uitare difficile sion
ergo creaturȩ potiꝰ quã creatori seruamꝰ. nec
euanescamꝰ incogitationib nr̃is. et ꝑfecta re¬
ligio e. Et̾tio eni ereatori ad herentes: et nose¬
t̾nitate afficlam᷑ necesse ẽ. S: quia hoc: anima
peccatis suis peccatis obruta ⁊ implicita. ꝑ se¬
ipsã uidere ac tenere ñ posset. nullo in reb
humanis ad diuina capessenda int̾posito g̃¬
du. ꝑ quẽ ad di similitudinẽ et̾na uita hõ n¬
ceretut: in effabili miscdã dĩ tẽporali dispen

Expanded text:
accepta sunt, vel partiri, vel multiplicare, vel conaccepta sunt, vel partiri, vel multiplicare, vel contrahere, vel distendere, vel ordinare, vel perturbare modo figurare cogitando facillimum est, sed cum verum quaeritur, cavere et vitare difficile. 19. Non ergo creaturae potius quam Creatori serviamus, nec evanescamus in cogitationibus nostris, et perfecta religio est. Aeterno enim Creatori adhaerentes, et nos aeternitate afficiamur necesse est. Sed quia hoc anima peccatis suis obruta et implicata, per seipsam videre ac tenere non posset, nullo in rebus humanis ad divina capessenda interposito gradu, per quem ad Dei similitudinem a terrena vita homo niteretur, ineffabili misericordia Dei tempor
Abbreviated transcription (Latin):
ã. rationib quas dñs dare dignatur quͣntũ
possumꝰ demonstramꝰ. Iulud sane in pͥmis te¬
nere de uolo. qͥ bñ nosti animũ meũ non
hoc me fugiendȩ arrogantiȩ gr̃a quasi sol¬
lẽnit̾ dicere: qͥcqͥd in his litceris erroris iiue¬
niri poterit. Hoc solũ mͥ ẽẽ tͥbuendũ: quic qͥd
aũ uerũ :⁊ cõuenient̾ expositũ: uni õium
festũ atq ꝑspectũ. nullũ errorẽ in religio¬
ne ẽẽ pocuisse: s aĩa pro dõsuo ñ coleret
animã. aut corpꝰ. aut fantasmata sua:
aut hoꝵ aliqua duo conuincta aut cer¬
ce simul oĩa. s in hac uita societati generis
humani sine dolo tẽporalit̾ congruens. etͥna
meditaretur. unũ dm̃ colens: qui nͥ ꝑmane¬
ret incõmutabił. nulla mutabit natura re¬
maneret o utari aũ anima posse ñ qͥdẽ loca¬
chil st̾ alud. ꝗ̃ despetie corporis corporeo sensu
attracta figm̃ta. Quȩ memoriȩ mandare ut

Expanded text:
am, rationibus quas Dominus dare dignatur, quantum am, rationibus quas Dominus dare dignatur, quantum possumus demonstramus. Illud sane in primis tenere te volo, qui bene nosti animum meum, non hoc me fugiendae arrogantiae gratia quasi solemniter dicere, quidquid in his litteris erroris inveniri poterit, hoc solum mihi esse tribuendum; quidquid autem verum et convenienter expositum, uni omnium festum atque perceptum, nullum errorem in religione esse potuisse, si anima pro Deo suo non coleret animam, aut corpus, aut phantasmata sua, aut horum aliqua duo conjuncta, aut certe simul omnia: sed in hac vita societati generis humani sine dolo temporaliter congruens, aeterna meditaretur, unum Deum colens; qui nisi permaneret incommutabilis, nulla mutabilis natura remaneret. Mutari autem animam posse, non quidem locaihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu attracta figmenta: quae memoriae mandare ut
Abbreviated transcription (Latin):
t s edi qͥb delectantur. uolunt ẽe au¬
torẽ dm̃. st cũ confuetudinẽ suã uincere
ne queunt. iã carnalib laqueis irretita :
duas aiãs ẽẽ in uno corpore existimant:
unã de d̾o. quȩ naturalit̾ ħsit qd̾ ipse  al¬
terã de gente cenebrarũ. quã ds nec genu¬
erit. nec fecerit nec ꝓculerit. nec ab lecerit:
s quȩ suã uitã. suam t̾rã. suos fetꝰ et anima¬
lia sua: suũ postremo regnũ habuerit. inge¬
nitũ q pͥncipiũ. sed quodã tẽpore adu̾sus de¬
ũ rebellasse. Dm̃ aũ qͥ aliud qd̃ faceret non
haberet. ⁊ quomͦ alit̾ hosti posset resistere
ñ inueniret: necessitate opp̃ssũ. missise huc
animã bonã & quandã particulã substantie¬
hostẽ ẽe somnianti ⁊ mundũ fabricatũ.
iã fecimꝰ. partĩ quantũ ds suerit facemꝰ.
s in hoc opere quomͦ adu̾sus eos fides catho¬
lica duta sit. ⁊ quomͦ ñ ꝑtͣubent animũ ea
qͥbus cõmoti hoĩes in eoꝵ cedunt sententi¬

Expanded text:
 quibus delectantur, volunt esse auctorem Deum. Et cum consuetudinem suam vincere nequeunt, jam carnalibus laqueis irretiti, duas animas esse in uno corpore existimant: unam de Deo, quae naturaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingenitumque principium; sed quodam tempore adversus Deum rebellasse, Deum autem cum aliud quod faceret non haberet, et quomodo aliter posset hosti resistere non inveniret, necessitate oppressum misisse huc animam bonam, et quamdam particulam suae substantiperatum esse somniant, et mundum fabricatum. jam fecimus, partim quantum Deus siverit faciemus: sed in hoc opere quomodo adversus eos fides catholica tuta sit, et quomodo non perturbent animum ea quibus commoti homines in eorum cedunt sententi
Abbreviated transcription (Latin):
Hec nob̵ testam̃to utroq concinit᷑. hȩc nob̃ hĩc
atq iñ suadetur. Qd adhuc scripturis quas
ignoratis. calumniamini: Nescitis qͣfita ĩꝑttia laceᷤ¬
sitis libros. qͦs et soli rep̃hendunt qͥ nͥ intelligũt:¬
& soli intelligere nequeunt qͥ rep̃hendunto
Non enĩ eos aut ulus inimicꝰ cognoscere sinit᷑

Expanded text:
haec nobis testamento utroque concinitur, haec nobis hinc haec nobis testamento utroque concinitur, haec nobis hinc atque inde suadetur.ignoratis, calumniamini? Nescitis quanta imperitia lacessatis Libros, quos et soli reprehendunt qui non intelligunt, et soli intelligere nequeunt qui reprehendunt? Non enim eos aut ullus inimicus cognoscere sinitur,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ qͣsi minutati serpentẽ ꝑniciẽ ꝗͣ illud quod
a ꝓpħa dictũ ẽ. qui spernit minima modica. pau¬
latim decidit.: De qua sententia. si oportunum
eẽt festinantib copiossime dissputare. atq id
ã nob̾ ũc susceptũ munꝰ flagitaret: fortasse de¬
monstraremꝰ ꝗͣ sint alta mysteria. quȩ imꝑti¬
suni et sacͥlegi hoĩes deridendo. non illi qͥdem
paulatĩ iã decidunt: ẜ magnolapsu p̾cipites
eñĩ deus est sũmũ hõis bonũ. qd̾ negare ñ
est bñ uiu̾e ut nichil sitͣ bnͣ uiuere: ꝙͣ. toto
c̃orde.toca nĩa. t̃ota mnente duigere d̾ii. a qͦ
existit̃. ut incorruptꝰ in eo amor atq integer
custodiat᷑ qd̾ ẽ tẽperantiȩ ut nullis frang¬
tur in cõmodis. quodest fortitudinis. hulli
alii sermat. Qͦd ẽ iustteis uigilet in descer¬
nendis reb ne fallacia dolisue surrepat.
qd̾ ẽ prudentiȩ. Nȩc ẽ hõis una ꝑfectio: qua
sola ĩpetrat. ut ueritatis sinceritate ꝑ fruat᷑

Expanded text:
nutatim serpentem perniciem, quam illud quod a propheta dictum est: Qui spernit modica, paulatim decidet? De qua sententia, si opportunum esset festinantibus, copiosissime disputarem; atque id si a nobis nunc susceptum munus flagitaret, fortasse demonstraremus quam sint alta mysteria, quae imperitissimi et sacrilegi homines deridendo, non illi quidem paulatim jam decidunt, sed magno lapsu praecipites enim Deus est summum hominis bonum, quod negare non st bene uiuere, ut nihil sit aliud bene uiuere quam toto corde, tota anima, tota mente diligere deum; a quo existit, ut incorruptus in eo amor atque integer custodiatur, quod est temperantiae, nullis frangatur incommodis, quod est fortitudinis, nulli alii seruiat, quod est iustitiae, uigilet in discernendis rebus, ne fallacia paulatim dolusue subrepat, quod est prudentiae. haec est una perfectio, qua sola impetrat ut ueritatis sinceritate perfruatur.
Abbreviated transcription (Latin):
humano exibet ꝑtinere. S qm̃ uerissime
dictũ ẽ. oportet multas hereses ẽẽ ut ꝓba¬
t. manifesti fiant int̾ uos: utatn᷑ etiã
isto duine ꝓuidentiȩ bñficio. Ex his enĩ
hõib heretici fiunt. qͥetiã s eẽnt in eccłã
nichilominꝰ errarent. Cũ aũ foris st̃. pluri¬
mũ ꝓst̾ ñ uerũ docendo. qd nescint s ad ue¬
rũ quȩrendũ carnales. ⁊ ad uerũ aꝑiendũ sp̃ũ
ñ fiuuint int̾ nos : ꝙͣ duũ ĩperitiȩ nr̃e tenebris
delectati. dormire malumꝰ. ꝗͣ lucẽ ueritatis
intueri. Quaꝑꝑ multi udiẽ dĩ uideant et
gaudeant. ꝑ hereticos de sũno excitant᷑ Uta¬
mur gͦ etiã hereticis. ñ ut eoꝵ approbemꝰ
errores: s ut catholicã disciplinã adu̾sus eꝗꝵ

Expanded text:
humano exhibet, pertinere. 15. Sehumano exhibet, pertinere. 15. Seortet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos, utamur etiam isto divinae providentiae beneficio. Ex his enim hominibus haeretici fiunt, qui etiam, si essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt, non verum docendo, quod nesciunt, sed ad verum quaerendum carnales, et anon fiunt inter nos, quamdiu imperitiae nostrae tenebris delectati dormire malumus, quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi, ut diem Dei videant et gaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo etiam haereticis, non ut eorum approbemus errores, sed ut c
Abbreviated transcription (Latin):
unũ aliqͥd sit. et specie ꝓpria discernat᷑ acet̾i
⁊ rerũ ordinẽ ñ excedat. Quo cognito: satis¬
apperebit quantũ hõ assequi pot̾ ꝗͣ necessari¬
Is et inuictis et iustis legib dõ et dño fuo cũc¬
ta subiecta sint. Ex quo. illa oĩa quȩ pͥmo cre¬
didimꝰ. nichil nͥ aucdoritatẽ secriti.partĩ sic
intelligunt᷑. ut uideamꝰ ẽe certissima: partĩ
sic. ut udeamꝰ fieri posse. atq ita fieri opor¬
cuisse. doleamꝰq illos hȩc ñ credentes. qͥ nos
antea credentes irridere. ꝗͣ nobiscũ credere
maluerunt. Non enĩ iã illa hõis sacroscã su¬
sceptio. et uirginis partꝰ ⁊ mors filii di ꝓ nob̾.
⁊ resurrectio a mortius. ⁊ incȩlũ ascensio.
⁊̃ consessus ad dexterã patris. et peccatoꝵ ab¬
olitio. et iudiciidies. et corporũ resuscitati¬
o. cognita et̾tie tͥnitatis et mutabilitate
iudicantur ad sũtni dĩ miscdiã quã generi

Expanded text:
unum aliquid sit, et specie propria discernatur a caeteris, unum aliquid sit, et specie propria discernatur a caeteris, et rerum ordinem non excedat. apparebit quantum homo assequi potest, quam necessariis et invictis et justis legibus, Deo et Domino suo cuncta subjecta sint: ex quo illa omnia, quae primo credidimus, nihil nisi auctoritatem secuti, partim sic intelliguntur, ut videamus esse certissima; partim sic, ut videamus fieri posse, atque ita fieri oportuisse, doleamusque illos haec non credentes, qui nos antea credentes irridere, quam nobiscum credere maluerunt. Non enim jam illa hominis sacrosancta susceptio, et Virginis partus, et mors Filii Dei pro nobis, et resurrectio a mortuis, et in coelum ascensio, et consessus ad dexteram Patris, et peccatorum abolitio, et judicii dies, et corporum resuscitatio, cognita aeternitate Trinitatis et mutabilitate judicantur ad summi Dei misericordiam, quam generi
Abbreviated transcription (Latin):
religio. et eius ȩccłȩ cõmunicatio quȩ catho¬
lica ẽ. et catholica nõiatur ñ solũ a suis. uerũ
etiã ꝗ om̃ĩb inimicis. Uelint. nolint enĩ ipsi qͦq
heretici et scismatũ alũn quando ñ eũ suis
s cũ extraneis loquunt᷑: chatholicã nichil a¬
liuid ꝗͣ catholicã uocant. Non enĩ possunt in¬
celligi. tͥ hoc eã nõie discernant. quo ab hu¬
niu̾so orbe nũcupant᷑ Huiꝰ religionis sectan¬
dȩ caput ẽ historia et ꝓpheti a dispensationiᷤᷤ
tẽporał ouunȩ ꝓuidentiȩ ꝓ salute generis hu¬
mani.inet̾nã uitã reformandi atq reparãdi.
Quȩ cũ credita fuerint. mentẽ purgabit uitȩ
mod̾ diuinis p̃ceptis conciliatꝰ. & idoneã faci¬
et sp̃ualib ꝑcipiendis. quȩ nec p̃terita st̾ nec
futura. s eodẽ modo semꝑ manentia. nulli
risine ulla dubitatione ꝑspicit᷑. nͣ ut aliã par¬
rã patrẽ fecisse ꝑfiliũ in dono sp̃c scĩ. Dĩs enim¬

Expanded text:
catio quae catholica est, et catholica nominatur, non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis. Velint nolint enim ipsi quoque haeretici, et schismatum alumni, quando non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, Catholicam nihil aliud quam Catholicam vocant. Non enim possunt intelligi, nisi hoc eam nomine discernant, quo ab universo orbe nuncupatur. 13. Hujus religionis sectandae caput est historia et prophetia dispensationis temporalis divinae providentiae, pro salute generis humani in aeternam vitam reformandi atque reparandi. Quae cum credita fuerit, mentem purgabit vitae modus divinis praeceptis conciliatus, et idoneam faciet spiritualibus percipiendis, quae nec praeterita sunt, nec futura, sed eodem modo semper manentia, nulli ri, sine ulla dubitatione perspicitur; non ut aliam parram Patrem fecisse per Filium in dono Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
scisma faciunt ad exercitationẽ nr̃ȩ pati¬
entiȩ. aut heresim aliꝗͣ gignunt. ad examen
aut sustineri. Sepe etiã sinit diuina ꝓui¬
dentia. ꝑ ñ nullas nimiũ turbulentas
carnaliũ hõĩũ seditiones expelli de congͣ¬
gatione xp̃iana etiã bonos uiros. Ꝙ con¬
cumeliã ł iniuriã suã cũ patientissime pro
eccłe pace tuler int. neq ullas nouitates
ł scimatis ⁊ heresis moliti fueruntꝰ docebuil
hoĩes ꝗͣ uero affectu et quanta sinceritate
caritatis dõ seruiendũ sit. Taliũ igit᷑ uiroꝵ
ꝓpositũ ẽ. aut sedatis remeare turbitub
aut si id ñ sinant᷑ ⁊ eadẽ tẽpestate ꝑ seuerã¬
te. ⁊ ne suo reditu tał aut seuior oriat᷑ tenẽt
uoluntatẽ consulendi etiã eis ipsis quoꝵ
motib ꝑturbationibq cesserunt᷑ sine ulla
conuenticuloꝵ segregatione usq ad mor¬
tẽ defendentes et testimonio uiuantes

Expanded text:
schisma faciunt, ad exercitationem nostrae patischisma faciunt, ad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliquam gignunt, ad examen aut sustineri. 11. Saepe etiam sinit divina providentia, per nonnullas nimium turbulentas carnalium hominum seditiones expelli de congregatione christiana, etiam bonos viros injuriam suam cum patientissime pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes
Abbreviated transcription (Latin):
sa. õĩb errantib utit᷑ ad ꝓfectꝰ suos: et ad eoꝵ
correctionẽ cũ euigilare uoluerint utitur
enĩ gentib ad materiã operationis suȩ he¬
reticis. ad ꝓbationẽ doctrinȩ suȩ: sc. ismati¬
cedit. Oib tñ gr̃ae dĩ par cipandȩ dat potestatẽ.
siue ill form andi sint ad huc. siue illi refor¬
mandi. siue recolligendi siue admittendi.
Carnales aũ suos. id ÷ uiuentes aut sentien¬
tes carnalit̾. tanꝗͣ paleas tolerat: qͥb in area
frum̃ta tutiora st̃. donec talib tegminib
exuantur. s quia in hac area. ꝓ uoluntate
qͣsq ł palea. ł frum̃tũ ẽ: dã du sustinet᷑ pec¬
catũ aut error cuilibet. donec aut accusa¬
torẽ inuoniat. aut pͣuã opinionẽ ꝑtinaci
animositate defendat. Exclusi aũ. aut pe¬
nitendo redeunt. aut in neqͥnã male libe¬
rideflũnt. ad ãmonionẽ nr̃ȩ diligentie aut

Expanded text:
sa, omnibus errantibus utitur ad provectus suos, et ad eorum sa, omnibus errantibus utitur ad provectus suos, et ad eorum correctionem, cum evigilare voluerint. Utitur enim Gentibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schismatiecedit: omnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem; sive illi formandi sint adhuc, sive reformandi, sive recolligendi, sive admittendi. Carnales autem suos, id est viventes aut sentientes carnaliter, tanquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac area pro voluntate quisque vel palea, vel frumentum est, tamdiu sustinetur peccatum aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat, aut pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstitione meruerunt᷑ ut fotini. ⁊ arriana
multi q p̃terea. Nãde hisscismata fecer̃t.
alia quiestio ẽ Posset enĩ et eos alͥa dñica usq
ad tẽpus uentilationis uelut paleas sustin̾e.
nͥ uento suꝑbiȩ nimia leuitate cessisent. ⁊ se¬
se ultro a nob̾ separassent ludei uͦ quãus uni
oĩpotentid̾o suppłcent: sola tñ dẽporalia et iusi¬
bilia bona de illo expectantes. rudim̃ta noui
popħ ab humilitate surgentia. in ipsis suis scͥp¬
turis nimia securitate noluerunt aduert̾e.
atq ita in uetere hoĩe remanserunt. Quȩ
cũ ita sint: neq in confusione paganoꝵ. neq:
inpurgam̃tis hereticoꝵ. neq in languore
scismaticoꝵ. neq in cecitate idȩoꝵ quȩ¬
renda religio ẽ. s apud eos solos qͥ xp̃iani ca¬
cholici. ł ord̾o doxi noĩant᷑. id̾ e integritatiꝰ
custodes. ⁊ recta sectantes. Hec enim eathe
lica ȩccła ꝑ totũ orbẽ ualide lateq diffu¬

Expanded text:
perstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani perstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes. Haec lica per totum orbem valide lateque diffu
Abbreviated transcription (Latin):
dõ et sapientia eiꝰ. ⁊ munere diuino. alit̾ senti¬
unt. ⁊ hominib ꝑsuadere conantur. quã ueri¬
tas postulat. Sic enĩ credit᷑ & docetur. qđ ÷ huma¬
nȩ salucis caput non aliã ẽẽ phylosophiã. id est
sapientiȩ studiũ. & aliã religionẽ. cũii quoꝵ¬
doctrinã ñ approbamꝰ nec sacram̃ta nobise̾ cõmi¬
nicant: qd̾ in ał minꝰ mirandũ ẽ. qͥ eorũ quoꝙ
sacram̃toꝵ ritudispares ẽẽ uoluerunt. sic̃ nescioqͥ
qͥ serpentini appellant᷑ sic̃ manichei. sic̃ alii ñnulli
s in illis magis animadu̾tendũ ẽ hoc magis p̃di ꝙ¬
candũ. qͥ paria sacram̃ta celebrantes. tñqr sen¬
tentia dispares sunt. & errores suos animosius
defendere. ꝗͣ cautiꝰ corrigere maluerunt. excli¬
s ãchatholica ꝯmunione. ⁊ aparticipatione ꝗͣ¬
uis partũ sacram̃toꝵ. propͥa uocabula ꝓpͥos¬
q conuentꝰ ñ insermone tantũ. s etiã insu¬

Expanded text:
deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentideo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiapprobamus, nec sacramenta nobiscum communicant. Quod in illis minus mirandum est, qui eorum quoque sacramentorum ritu dispares esse voluerunt: sicut nescio qui Serpentini appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulliSed in illis magis animadvertendum hoc magisque praedicandum, qui paria Sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt, et errores suos animosius defendere, quam cautius corrigere maluerunt, exclusi a catholica communione, et a participatione quuis parium sacramentorum propria uocabula propriosque conuentus non in sermone tantum sed etiam in su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝑbia et inuidia remanentes: nescio utrũ poᷤᷤ¬
sent ad ea ipsa quȩ appetenda et desideranda ẽẽ
dixerant. cũ istis sordib uiscoq reuolare. Nãt̃¬
cio uicio curiositatis inꝑcoͣntandis demonib.
qͦ isti maxime eũ qͥb agitur pagani. a xp̃ianasa¬
lute reuocant᷑ quia nimis puerile ẽ. nescio ri
losopłoꝵ iactantia: illud cui facile in telligere
ẽ. religionẽ ab eis ñ ẽẽ querendã: qͥ eadẽ sacra
suscipiebant cũ popuł. ⁊ de suoꝵ d̾oꝵ natura. ac
sũmo bono diu̾sas cõtrariasq sententias inscol
suis. eadẽ teste multitudine ꝑsonabant. Qd̾ si ħ
unũ tantũ uitiũ xp̃iana disciplina sanatũ ẽẽ¬
ui deremꝰ: in effabil laude pͣdicandã ẽẽ. nemi¬
nẽ negare oporteret. Hereses nãq tã innume¬
rabiles ã regula xp̃ianitatis au̾se. testes st̃: nõ
amiti ad cõmunicanda sac̾menta eos qͥ de patri

Expanded text:
perbia et inuidia remanentes, nescio utrum posperbia et inuidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant cum istis sordibus uiscoque reuolare. nam tertio uitio curiositatis in percontandis daemonibus, quo isti maxime cum quibus nunc agitur pagani a christiana salute reuocantur, quia nimis puerile est, nescio utlosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste multitudine personabant. quod si hoc unum tantum uitium christiana disciplina sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitatis auersae testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de patre
Abbreviated transcription (Latin):
iã oib hȩc credenda ꝑsuasa st̃. qd̃ utiq ab ipsis
fieret. s tantũ ualerentꝰ aut s ñ fieret: cri¬
men inuidentiȩ uitare ñ possent. Ergo cedan
ei a quo factũ e. nec curiositate aut inaniiac¬
tantia ĩpediant᷑. qͦ mninꝰ agnoscant qͥd int̾sit
refertas ȩccłas. tẽpla deserta: ãcupiditate bo¬
noꝵ tẽporaliũ atq fluentiũ. ad spẽ uitȩ et̾nȩ
⁊ bona spualia et intelligibilia uocari. et
currere humanũgenꝰ: dicerent fortasse si ta
tudini cessimꝰ. ꝗͣ. illos in nr̃ã fidẽ uoluntatẽ q
tͣouximꝰ. Itasi hanc uitã illiuiri nob̾cũ rurs.
ag̾e potiu̾sent: uiderent ꝓfecto. cuiꝰ auctori¬
tate facilius consuleretur hõib᷑ : paucis
mutatis u̾bis atq sententiis. xp̃i ani fierent: sic̃
pleriq recentoꝵ nr̃oꝵq tẽpoꝵ platonici fece¬
runt. aut si hoc ñ faterent᷑ nec facerent. insu¬

Expanded text:
iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tatudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis mutatis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostrorum temporum Platonici fecerunt; aut si hoc non faterentur nec facerent in su
Abbreviated transcription (Latin):
suam dicare uolentiũ. desertȩ quondã insulȩ
ac multarũ t̾rarũ solitudo cõpleat᷑ si deniq ꝑ
urbes. atq oppida castella. uicos agros etiã uil¬
las pͥuatasan tantũ suadet᷑ et aꝑitur. apetit᷑
ã t̾renis au̾sio. et in unũ dm uerũq conu̾sio.
ut tͥ ottidie ꝑuniu̾sũ orbẽ humanũ genꝰ una
pene uoce respondeat.sursũ cor hab̾e se ad
dmi. qͦ ad huc oscitamꝰ crapulã hesternã. et in
mortus pecudib diuna eloqͥa ꝑserutam Si
qñ aũ ad disputationẽ uenitur platonico nõie
ora crepantia ꝙͣ. pectꝰ uero pletĩ magis hab̾e
gestimꝰ. ͥ gͥ sensibilẽ istũ mundũ contẽnere.
ꝯ animã iuirtute pur gandã sũmo do subicere
atq sub igere uanũ aut malũ putant. alia
ratione reffellendi st̃. si tñ cũ his dignũ est¬
e disputare. Q aũ bonũ ad et appetendũ faten¬
tur ⁊ cognoscant d̾m. ⁊ cedant d̾o ꝑ quẽ popłis

Expanded text:
am dicare uolentium desertae quondam insulae am dicare uolentium desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum aut malum putant, alia ratione refellendi sunt, si tamen cum his dignum est disputare. qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum et cedant deo, per quem populis
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ ueneratione libentissime audiunt᷑. si
post tantũ sanguinẽ. tantos ignes. tot cru¬
ces m artirũ. tanto fertiliꝰ ⁊uberiꝰ usq ad
barbat᷑as nationes. eccłȩ pullularunti si
dot iuuenũ et uirginũ milia contẽ ti¬
ũ nuptias casteq iiuentiũ iã nemo mi¬
ratur qd̃ eũ fecisset plato. usq ad eo ꝑ u̾¬
sã tẽpoꝵ suoꝵ timuit opinionẽ. ut ꝑhibe¬
at᷑ sacͥficasse naturȩ. ut tanꝗͣ. peccatũ il¬
ld̃ aboleretur. si hec sic accipiuntur. ut qͦmͦ
antea. talla disputare. si nc̃ contra dispłtã¬
re. monstr osum sit. si tab pollicitationi
atq sponsioni ꝑ oẽs t̾rarũ partes qͣs hoĩes in¬
colunt. sac̾ xp̃iana tͣduntur. s hec cortidie
leguntur in eccłis. ⁊ a sac̾dotib exponũt᷑
s tundunt pectora qͥ hec ĩplere conant᷑. si
tã innumerabiles aggrediuntur hanc uiam.
ut desertis diuitiis & honorib huiꝰ mundi ex
omni hoium genere uni do sũmo totã uitam¬

Expanded text:
et cum ueneratione libentissime audiuntur; si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes ecclesiae pullularunt; si tot iuuenum et uirginum milia contemnentium nuptias casteque uiuentium iam nemo miratur; quod cum fecisset Plato, usque adeo peruersam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, tamquam peccatum illud aboleretur; si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam uit
Abbreviated transcription (Latin):
licet. or aximũ gͦ qd̾ ad beatã dicit uitã: pͥmũ¬
q mandatũ ẽ. Diliges dñm deũ tuũ et ex toto
corde tuo: et aĩa. et mente. Diligentib enĩ moia
ꝓcedunt in bonũ. Quã obrẽ paulo post idem¬
post idẽ paulus. Certꝰ sũ inquit. quoꝰ neq mor̾.
neq uita. neq angłi. neq uͥtus neq instantia.
neq futura. neq altitudo. neq profundũ. ne¬

Expanded text:
d ad beatam vitam ducit, primumque mandatum est, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et anima et mente. Diligentibus enim Deum omnia procedunt in bonum. Quamobrem paulo post idem Paulus: Certus sum, inquit, quod neque mors, neque vita, neque Angeli, neque virtus, neque instantia, neque futura, neq
Abbreviated transcription (Latin):
to ipse uiueret et int̾rogantẽ ñ asꝑnaret᷑
ł potiꝰ si qͥs eiꝰ discipulus eo ipso tẽpore quo uiue¬
bat. cũ sibi ab illo ꝑsuaderet᷑. nõ corporeis o¬
cuł. s pura m̃te ueritatẽ uiderycui q̃ cũq
anima inhesisset. eãbeatã fieri atq ꝑfect᷑a.
ad ꝗͣ ꝑcipiend̾a nichil magis impedire qua
uitam libidinirdeditã. et falsas imagines
imp̃ssȩ uarias opiniones errores generarẽti
ꝗͣ obrẽ sanandũ ẽẽ animũ ad intuendã in c̃o¬
inutabilẽ rerũ formã. et eodẽ modo sẽꝑ se
habentẽ. atq undiq suisimilẽ pule̾tucli¬
nẽ. nec distentã locis. nec tẽpore uariata.
cetera nasci. occidere. fluere. labi. et quã tũ
stare. inqͥb animȩ tantũ racionali et in¬
tellectuali datũ ẽ. ut eiꝰ et̾uitatis contẽpla¬
tione ꝑfruat᷑. atq afficiat᷑ ex ea. et̾nãq ui

Expanded text:
to ipse uiueret et me interrogantem non aspernaretur, uel potius si quis eius discipulus eo ipso tempore quo uiuebat, cum sibi ab illo persuaderetur non corporeis oculis, sed pura mente ueritatem uideri; cui quaecumque anima inhaesisset, eam beatam fieri atque perfectam; ad quam percipiendam nihil magis impedire quam uitam libidinibus deditam et falsas imagines impressae uarias opiniones erroresque generarent; quam ob rem sanandum esse animum ad intuendam incommutabilem rerum formam et eodem modo semper se habentem atque undique sui similem pulchritudinem, nec distentam locis nec tempore uariatam,cstare: in quibus animae tantum rationali et intellectuali datum est, ut ejus aeternitatis contemplatione perfruatur, atque afficiatur orneturque
Abbreviated transcription (Latin):
unũ iusũ possit innumeralit̾ cogitari:ł
in paruo spatio usũ possit eadẽ imagin̾a¬
di facultate ꝑ infinita diffundi. d facil¬
limũ execrari carnẽ: difficillimũ aut̾e
ñ carnalit̾ sapere. hac gͦ ꝑu̾sitate aĩe quȩ cos

Expanded text:
unum visum possit innumerabiliter cogitari, vel unum visum possit innumerabiliter cogitari, vel in parvo spatio visum possit eadem imaginandi facultate per infinita diffundi. Sed facillimum est exsecrari carnem, difficillimum autem non carnaliter sapere. CAPUT XXI.-- Anima
Abbreviated transcription (Latin):
tat. intelligere se credat: ũbris illusus fanta¬
matũ. Siquando aũ ñ tenens in tegrã diui¬
nȩ ꝓudentie disciplinã. s tenere se arbitͣns.
carni resi stere conat᷑: usq ad uisibiliũ re¬
rũ imagines ꝑuenit. ⁊ lucis huiꝰ ꝗͣ certis t̃¬
minis circũ seriptã uidet ĩmensa spatia co¬
gitatio ne format in anit̾ ⁊ hanc spe sibi fy¬
turȩ habitationis pollicet᷑ nesciens ocłorũ
cõcupisentiã se trahere ⁊ cũ ħ mundo ire uel¬
le extra mundũ: quẽ ꝓpterea ipsũ ẽẽ ñ pu¬
tati qͥa eiꝰ clariorẽ partẽ ꝑ infinitũ falsa co¬
gitatione distendit. Qͦd̾ ñ solũ de hac lu¬
ce. s etiã de aqua. postremo de uino. de mel¬
le. de auro. de argento. de ipsis deniq pul¬
pis. ł sanguine. ⁊ ossib quoꝵ libet anima¬
liũ et ceteris huiꝰcemodi reb̃. facillue
fieri potest. Nichil enĩ ẽ corporis. qd̃ ñ uel

Expanded text:
tat, intelligere se credat, umbris illusus phantatat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis circumscriptam videt, immensa spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem sibi futurae habitationis pollicetur; nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis denique pulpis, vel sanguine, vel ossibus quorumlibet animalium, et caeteris hujusmodi rebus facillime fieri potest. Nihil enim est corporis, quod non vel