comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
yaiͥ. & ixxͣ. interp̃tes transtulert. qd scilicet suꝑ
humeros istiꝰmodi ueniat uestim̃tũ. Deinde uingit᷑
opꝰ textile uariũ. Quid plura Totꝰ exodi liber.
hac uestium plenꝰ ẽ. specie. Ilam in fine eiꝰ& uolu¬
minis scribit᷑. Et fec̃ omis sapiens in oꝑib stolas¬
scõr. quȩ st̃ aaron sacerdotis: sic̃ p̾cepit dñs mo¬
ysi. Et fecert̃ suꝑhumerale de auro & iacincto.
& purpura & coccino. & bẏsso retorta. S qi in ex¬
odo hoc genꝰ uestuñti p̃cipit tantũ ut fiat. & po¬
stea actũ refert᷑. ñ tañ eo aaron uestit᷑. in leuiti¬
co qͥmͦ sacerdotalib uestim̃tis indutꝰ fuerit expli¬
cat᷑. Eapplicuit morses aaron & fios eiꝰ. & lauit
cos aqͣ & uessunt eum tunica. & cinxͦ eũ ⁊ ona.
iẽ. siue tunicã ꝗͣ subt̾ uestitꝰ ẽ. possumꝰ int̾p̃tari.
Et imposuit ei inqͥt suꝑhumerale. & cinx eñ scłni
factura suꝑhumerał. & construx̃ eã in ipso.Uides
itaq hunc suꝑ humerali cingi. qͦmͦ samuel

Expanded text:
uaginta interpretes transtulerunt, quod scilicet super humeros istiusmodi ueniat uestimentum. deinde iungitur: opus textile uarium. et quid plura? totus Exodi liber hac uestium plenus est specie. nam et in fine eiusdem uoluminis scribitur: et fecit omnis sapiens in operibus stolassanctorum, quaesuntAaronsacerdotis, sicut praecepit dominus Moysi. et fecerunt superhumerale de auro et hyacinth.o et purpura et coccino et bysso retorta. sed quia in Exodo hoc genus uestimenti praecipitur tantum, ut fiat, et postea factum refertur, non tamen eo Aaron uestitur, in Leuitico. quomodo sacerdotalibus uestimentis indutus fuerit, explicatur: etadplicauitMoyses Aaron et fs aqua et uestiuit cum tunica et cinxit eum zona lem\' siue \'tunicam, qua subter uestitus est,> possumus interpretari — et inposuit ei, inquit, superbumerale et cinxit eum secundum facturamsuperhumeralisetconstrinxiteaminipso. uides ita hunc superhumerali cingi, quomodo Samuhel
Abbreviated transcription (Latin):
Coarguunt᷑ eoꝵ opiniones. qͥ ut dissolubilẽ facerent
qͥstionẽ ephod argenteũ putauert̾. Illud breuit̾ atten¬
de qd nunqͣ nͥ in sacerdotio nominet᷑. Nlã & samuel
qͥ illo cinctꝰ refert᷑ leuites fuit. & sacerdotes nobat
hoc dignitatis suȩ insigne portabant. Et qđ in la¬
tinis codicib on habet᷑ qͣndo dauid fugiens a saul
uenit ad abimelech & gladium postulauit dicens.
uide si est ad manũ tuã lancea aut gladiꝰ qm̃ gla¬
diũ meũ & arma mea. ñ fustuli in manu mea. res¬
pondensq sacerdos dix̃. ecce gladiꝰ goliath alieni¬
genȩ. quẽ ꝑcusisti in ualle therebinti & hic inuo¬
uitꝰ ẽ. uestim̃to pꝰ ephod in sacrario: utiq ephod
ꝑ errorẽ. religio putabat᷑: ad uenerationẽ eiꝰ sic̃
ad dei mynistium ephod & teraphum insigne con¬
ficit᷑. Teraphẏm qͥd sit si spatiũ dictandi fuerit
ꝓseqͣm᷑ : nc̃ interim de ephod ut cepimꝰ explicandũ
c. In exodo ubi moysi p̃cipit᷑ ut sacerdotalia iube¬

Expanded text:
orum opinio, qui, ut indissolubilem facerent quaestionem, ephod argenteum putauerunt. illud breuiter adtende, quod numquam nisi in sacerdotio nominetur. nam et Samuhel, qui illo cinctus refertur, leuites fuit et sacerdotes Nonbat hoc. dignitatis suae insigne portabant et — quod in Latinis codicibus non habetur —, quando Dauid fugiens a Saul uenit ad Achimelech et gladium postulauit dicens: uide, si est ad manum tuam lancea aut gladius, quoniam gladium et uasa mea non sustuli in manu mea. respondensque sacerdos dixit: ecce gladius Goliath alienigenae, quempercussistiinualle terebinthi, et hic inuolutus est in uestimento post j ephod, in sacrario utique ephod per errorem religio putabatur, ad uenerationem eius, sicut ad dei ministerium ephod et teraphim, insigne conficitur. Teraphim quid sit, si spatium dictandi fuerit, prosequemur. nunc interim de ephod, ut coepimus, explicandum est. in Exodo, ubi Moysi praecipitur, ut sacerdotalia iube
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ ẽ. p̃dicat᷑. Nisi qd ñ eiꝰ culpe asscribendũ ẽ
qͥ hebrei sermonis ignarꝰ fuit. grecarũ qͦ. littera¬
rũ qͥndam aitrã ceꝑat. s heliodori prb̃i quo ille
familiarit᷑ usus eas intelligere. ñ poterat. qͦmͦ ab
origene eẽnt. dicta querebat. Qiͥ quia in hoc
psalsuo cõm̃tariũ origenis inuenire ñ potuit. opi¬
nionẽ magis insinuare suam. ꝗͦ in scientiã uoluit
confiteri. Quã ille sumptã claro sermone disseru¬
it. & alieno er rore disertiꝰ excusatꝰ ẽ. Restat gͥ
ut rursũ ad fontẽ sermonis recurramꝰ hebrei. & ude¬
dicere possumꝰ exacuti suenꝰ. Ex qͦ manifestũ ẽ ado¬
lescentiȩ popłos intelligi xp̃ianos. scłm illud exẽ¬

Expanded text:
e adscribendum est, qui Hebraei sermonis ignarus fuit, Graecarum quoque litterarum quandam aurulam ceperat, sed Heliodori presbyteri, quo ille familiariter usus ea, quae intellegere non poterat, quomodo ab Origene essent dicta, quaerebat. qui, quia in hoc psalmo commentarium Origenis inuenire non potuit, opinionem magis insinuare suam quam inscientiam uoluit confiteri, quam ille sumptam claro sermone disseruit et alienum errorem diut rursum ad fontem sermonis recurramus Hebraei, et videdicere possumus, exacuti sensus. Ex quo manifestum est, adolescentiae pop
Abbreviated transcription (Latin):
pientia: Non enim ualebat scłi sapientia
magnitudiẽ in se uenientis in se sapien¬
tie sustinere. Uerñ exẽplũ int̾ponã ut ꝑs¬
picuę possit intelligi qͦmͦ fatuũ dei stul¬
tã fecerit sapientiã mundi. fingamꝰ pau¬
lisꝑ me qui aliqͥdepitor nosse. cũ insipi¬
ente aliq̾ & merudito conberre sermone.
qͥ nichil intelligat. inchil acute disputa¬
tionis int̾rogat. Nunqͥanara op̾ iͥ est
ad illiꝰ stulticiã coarguandã dialeccice
arris calliditate. & pfundoꝵ sensuũ acu¬
m̃ aahibere: Nonne adunĩ sermuncli
iactũ uił & modici. qͥ tam̃ illi intelligentis
uideat᷑ accerrimꝰ. fatuũ eẽ. & insipientẽ

Expanded text:
i sapientia, magnitudinem in se venientis sapientiae sustinere. Verum exemplum interponamur, ut perspicue possit intelligi, quomodo fatuum Dei stultam fecerit sapientiam mundi. Fingam paulisper me, qui aliquid putor nosse, cum insipiente aliquo et inerudito conferre sermonem, qui nihil intelligat, nihil acutae disputationis interroget. Nunquidnam opus mihi est ad illius stultitiam coarguendam dialecticae artis calliditatem et profundorum rensuum acumen adhibere? Nonne ad unius sermunculi jactum vilis et modici, qui tamen illius intelligentiae videatur acerrimus, fatuum eum et insipi
Abbreviated transcription (Latin):
amt ad criminandũ uenenatas inme lin¬
guas ꝓferrent: Nc̃ uͥ paulus qͦsi sapiens & po¬
cestate habens apłicam. ausus est dicere om¬
nẽ sapientiã terrena. quȩ in se. quę in pe¬
tro. quȩ in ceceris apłis erat. que in istũ mun

Expanded text:
diti ad criminandum, venenatas in me linditi ad criminandum, venenatas in me linguas vibrarent? Nunc vero Paulus quasi sapiens, et potestatem habens apostolicam, ausus est dicere, omnem sapientiam terrenam, quae in se, quae in Petro, quae in caeteris apostolis erat, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
cens. E contrario aut̾ ut intelligeres qͥd sit
infatuatꝰ est om̃is homo ab scientia: conꝑa¬
tione peccatorũ ierłm. sodomor̃ peccatũ uis¬
ticia ẽ. Iustificata est eim sodoma exce.
Qm̃ enim ñ habent iusticiã sodonorũ pecca¬
ta ꝑse. Sed ad collationẽ maiorr scelerũ ius¬
tificant᷑. sic e contrario scientia pauli ad illa
cȩlestẽ scientiã. ad illũ consumatũ electionis
intellectũ stulticia reputat᷑. lecirco infatuat
est om̾is homo ab scientia. Iale quiꝰdã gesia¬
astes ut arbitror dep̾hendens effatꝰ ẽ. Diri
sapiens efficiar. & ipsa se elongauit a me
longiꝰ quam erat. & alta ꝓfunditas qͥs inue¬
qm̃ hoc qđ descendit in mundũ euacua¬
int se ipsum: ut euacuatione eiꝰ mundł
copleat᷑: Si aut̃ hoc qđ descenddit in mun¬
ein euacuauit se : euacuatio ipsa sapien¬
a est. Qco qd fatuum est dei. sapientiꝰ
qm̃ aucupes sermonũ meoꝵ & semꝑ de¬

Expanded text:
cens. Econtrario autem intellige quid sit: cens. Econtrario autem intellige quid sit: infatuatus est omnis homo a scientia. Comparatione peccatorum Jerusalem, Sodomorum peccatum justitia est: justif non habent justitiam Sodomorum peccata per se, sed ad collationem majorum scelerum justificantur, sic econtrario scientia Pauli ad illam coelestem scientiam, ad illum consummatum rationis intellectum stultitia reputatur: idcirco « infatuatus est omnis homo a scientia. » Tale quiddam Ecclesiastes ut arbitror deprehendens effatus est: « Dixi, sapiens efficiar, et ipsa elongavit se a me longius quam erat, et alta profunditas, quis invequoniam hoc quod descendit in mundum, evacuavit seipsum, ut evacuatione ejus mundus compleretur. Si autem hoc quod descendit in mundum evacuavit se, evacuatio ipsa sapientia est: quoniam quod fatuum est Dei, sapientiusquomodo aucupes sermonum meorum, et semper de
Abbreviated transcription (Latin):
plures st̃ thesauri. force uxta ordinẽ re¬
surgentiũ erit & reqͥes in thesauris dei
Qđ aut̃ dico. istius modi ẽ. Resurrectio
mortuoꝵ. in quib dã ordinib futura est.
suo orddine. & ñ ut libet miscent᷑ ordines.
resurgentiũ. Alius ordo erit in illo & in
illo thesauro dei. aliꝰ ordo in alio & in alio
thesauro dei. Isti aut̾ om̃s thesauri uni
pciosissimã margaritã ꝑ plures alias mar¬
garitas. sic uenio ad thesaurũ thesauroꝵ.
spiritib in dei thesauris cõmorantib. E dhu
enim uentos de thesauris suis. Infatuatꝰ ẽ.
om̃is homo ab scientia. Si om̾is homo infa¬
tuatꝰ est ab scientia. & paulus homo ẽ.: pan¬
lus infatuatꝰ est scientia. Ex parte enini co¬
gnoscimꝰ. & ex parte ꝓpħamꝰ. Infatuatꝰ est ab
scientia. uidens ꝑ specłm. &̾ in enignate por¬
tuincłam qͣnda uidens. & si sic expedit dicet
ipsius qͦ portiuncłȩ partẽ minimã recognos¬

Expanded text:
plures sunt thesauri: forte juxta ordinem replures sunt thesauri: forte juxta ordinem resurgentium erit et requies in thesauris Dei. Quod autem dico, istiusmodi est: resurrectio mortuorum in quibusdam ordinibus futura est. suo ordine , et non ut libet miscentur ordines resurgentium. Alius ordo erit in illo et in illo thesauro Dei: alius ordo in alio et in alio thesauro Dei. Isti autem omnes thesauri unum pretiosissimam margaritam per plures alias margaritas: sic venio ad thesaurum thesaurorumspiritibus in Dei thesauro commorantibus. Eduxit enim ventos de thesauris suis. III. Infatuatus est omnis homo a scientia . Si omnis homo infatuatus est a scientia, et Paulus homo est, Paulus infatuatus est a scientia. Ex parte enim, ait, cognoscimus, et ex parte prophetamus . Infatuatus est a scientia, videns per speculum, et in aenigmate, portiunculam quamdam videns, et si sic expedit dicere, ipsius quoque portiunculae partem minimam recognos
Abbreviated transcription (Latin):
nat. Fulgura in pluua fecit. & edux̃ uentoᷤ
de thesauris suis. Ergo ne hi uenti qui suꝑ
terras ꝑflant in thesauris dei ft̃. & ñ hor
natura manifestata ẽ. qͦmͦ & qͥ ratione sub¬
sistant : Sed st̃ qͥdam uentoꝵ thesauri.
Thesauri spium. sp̃s sapientiȩ. sp̃s consilu¬
& uircutis. sp̃s scientie &̾ piecatis. sṗ̃s timo¬
ris dei. fortitudinis. dilectionis & icaritatiᷤ
Potes & ipse de scripturis hos uentos congre¬
gare. & istor sp̃uii inuenire thesauros. Ubi
ft̃ isti thesauri. Utiq in eo. in qͦ ft̃ om̃s the¬
sauri sapientię & scientie absconditi. In xpͥo
sedẽ habent. Inde oruint᷑ hi sp̃s. ut alius
sapiens sit. alius fidelis. aiius eruditꝰ. & aliꝰ
quocunq donoꝵ dei possideat. Ali i em¬
spũ. Edux gͦ nubes ab extremo terrȩ. fui¬
gura in pluuiã fecit. & edux̃ uentos de
thesauris suis. Et nos uixta misccłiã dei ad
hos thesauros occursuros putamꝰ. Et qͥa

Expanded text:
nat. Fulgura, et pluviam fecit, et eduxit ventos nat. Fulgura, et pluviam fecit, et eduxit ventos de thesauris suis . Ergone hi venti, qui super terram perflant, in thesauris Dei sunt, et non horum natura manifesta est, quomodo et qua ratione subsistant? Sed sunt quidam ventorum thesauri, thesauri spirituum, spiritus sapientiae et intelet virtutis, spiritus sapientiae et pietatis, spiritus timoris Dei, fortitudinis et dilectionis et charitatis. Potes et ipse de scripturis hos ventos congregare, et istorum spirituum invenire thesauros. Ubi sunt isti thesauri? utique in eo quo sunt thesauri sapientiae et scientiae absconditi, in Christo sedem habent. Inde oriuntur hi spiritus, ut alius sapiens sit, alius fidelis, alius eruditus, et alius quodcunque donorum Dei possideat. « Alii eu . Eduxit ergo nubes ab extremo terrae, fulgura in pluviam fecit: et eduxit ventos de thesauris suis, et nos juxta misericordiam Dei ad hos thesauros occursuros putamus. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
bulas. Ppt̾erea si uolumꝰ nubes fieri ad
qͥs ꝑuenit ueritas dei. nouissimi ꝯm̃iũ
enim nos ds̃ apłos nouissimos ostendit. Qa
si non sum apłs. licet tam̃ mͥ fieri extremꝰ.
ut educens nubes ab extremo t̾re educat¬
& me. & fulgura in pluuiã faciat. Aunt
naturaliũ causarũ scrutatores qͥa fulgura
ex nubi collisione generent᷑ in more sui
intrua mugire: tonitrui scilicet sontuꝰ
indicante concursus. & fulgura excussi lu¬
minis claritate. Si intellexisti exemplũ.
consicła nc̃ nubes rationales. Moyses nubeᷤ
erat. iesus naue nubes erat. Ist i secũ colloqͣn¬
t᷑. ex sermonib eoꝵ fulgura micant. Iere¬
mias & baruc nubes erant. Sermocinent᷑
inuicẽ: & uideb rutilare fulgores. Potes&
tu ipse de scripturis scĩs in hunc modũ nu¬
biũ inuenire concursus. ex qͥb ignes emittan¬
t᷑. Ut aut̃ & ad nouũ testanitũ ueniamꝰ. pau¬
lus & siluanꝰ duȩ nubes in unĩ conuenert.
& ecce totũ mundũ epłȩ eoꝵ fulgor illumi¬

Expanded text:
bulas? Propterea si volumus nubes fieri, ad quas perveniat veritas Dei, novissimi omnium enim nos Deus apostolos novissimos ostendit. Quod si non sim apostolus, licet tamen mihi fieri extremum, ut educens nubes Deus ab extremo terrae, educat me. Et fulgura in pluviam fecit . Aiunt naturalium causaex nubium collisione generentur, more silicnitrua mugire: tonitruo, scilicet, sonituum indicante concursus, et fulgura excussi luminis claritate. Si intellexisti exemplum, considera nunc nubes rationales. Moyses nubes erat: Jesus Nave nubes erat. Isti si secum collocantur, ex sermonibus eorum fulgura micant. Jeremias et Baruch nubes erant: sermocinentur invicem, et videbis rutilare fulgura. Potes et tu ipse de Scripturis sanctis in hunc modum nubium invenire concursus, ex quibus ignes emittantur. Ut autem ad novum Testamentum veniamus: Paulus et Silvanus duae nubes in unum convenerunt, et ecce totum mundum Epistolae eorum fulgor illumi
Abbreviated transcription (Latin):
stuttifanaam ñ ẽ. op̃ sapientiã dei des¬
cend̾e. & eũ ea celluetari quȩ deorsũ sa
pientia est. s sufficit fatuũ dei qm sapi¬
entĩ ẽ. hominib: & ufirmũ dei forti ẽ.
hõib. Et om̃ia contraria saluator m̃s &
Añs assumpsit. ut contrariis dissoluat

Expanded text:
icandam, non est opus sapientiam Dei descendere, et cum ea colluctari, quae deorsum est sapientia, sed sufficit fatuum Dei: quoniam sapientius est hominibus: et infirmum Dei, fortius est hominibus: et omnia contraria Salvator meus et Dominus assumpsit, ut contrariis dissolvat
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. qͣuippe add adã: t̾ra es: necesiariã
habemꝰ fortitudine dei: qͥa absq ea im¬
posfibile nob̾ẽ. id ereqͥ qđ carni repugnat
hanc terrã uenias. & consides id qđ in obꝰ
scriptũ ẽ. ueta eindatissima tamĩ exentpla¬
ria qͦmͦ statuerit ei suꝑ nichilũ : inuenies
forcituetic̃ dͥeia mnedieate nund. terre

Expanded text:
d Adam, « Terra es »  necessariam habemus fortitudinem Dei, quia absque ea impossibile nobis est id exsequi, quod carni repugnat.hanc terram venias, et consideres id quod in Job scriptum est , juxta emendatissima tamen exemplaria, quomodo statuerit eam super nihilum, invenies fortitudinem Dei in medietate mundi terr
Abbreviated transcription (Latin):
ter erigendus fuit. Nemo qͥppe sine casu
srlleuat᷑. Si aut̾ erectꝰ est. ⁊udeamꝰ que ru¬
ina ycesserit. Onis corrumꝰ ꝑ peccatũ in or¬
be̾ terrar. & ans qui erigit allisos eleuaun
nos iacentes. In ada oms morim᷑. atq ita
corrint orbis terrarii. & indigec ereccioe
it in rp̃o om̃s uiuficem᷑. Igͥ a̾uplicẽ intel¬
leccii de orbe tradidimꝰ. Umi qͦmͦ singul
inime aut habitate sint aut deserte. aieur
qͣmͣ uniuersus orbis pariter ceciłit. & in
sua prudentia extencait celum. Non fortu¬
ito sapientia in cȩli extensione assupta est.
Inuenies & in ꝓuerbus dictuĩ. Ds sapientia
fundaiit terra: p̃pauit aut cȩlos prudentia.

Expanded text:
ter erigendus fuit. Nemo quippe sine casu ter erigendus fuit. Nemo quippe sine casu sublevatur: si autem erectus est, videamus quae ruina praecesserit. Omnes corruimus per peccatum in orbem terta corruit orbis terrarum, et indiget erectionis, ut in Christo omnes vivificemur. Igitur duplicem intellectum de orbe tradidimus: unum quomodo singulae animae aut habitatae sint aut desertae, alterum quomodo universus orbis pariter ceciderit. « Et in sua prudentia extendit coelum: » non fortuito sapientia in coeli extensione assumpta est; invenies et in Proverbiis, dictum: « Deus sapientia fundavit terram, praeparavit autem coelos prudentia
Abbreviated transcription (Latin):
aninia: deserta est. habitata aut̾ ẽ. qͦn¬
do plena est deo: quando habet xpm &̃
in psalmo confessionis tres sp̃s postulat
ddicens. Spu pͥncipali confiria me. Spm
rectũ innoua in uscerib meis. Spui sem̃¬
Sps sc̃s sp̃s sc̃s est. hec in apꝓbationem
eiꝰ rei diximꝰ. qđ habitata id est orb terrar
in sapientia dei fabricata sit. Sapientia
plinã qui abicit: infelir est & uana spes
eiꝰ. & labores eiꝰ insensati. & inutilia oꝑi
eiꝰ. Ait sapientia quę titulo inscrbit᷑ sa¬
lomonis. Iccirco qͣntũ possumꝰ labore ui¬
tam᷑: ut habitata nr̃a sapientia dei eriga¬
t᷑. Cecidit qͥppe & de sublimi corruit. ue¬
nientib nob̾. in locũ istũ miseriarum. Ce¬
fecimꝰ. in tuste egimꝰ. impie gessim. & poti
ruina indiget erectione. Si aut ñ uis ita
sententia adduci. cõmunẽ totiꝰ orb quer¬
mꝰ ruina: & post casum tiꝰ consequentꝰ aͥ:
erigans p̾dicet᷑. Qͥcũq est morbe isto. ante
erectionẽ cecidit.Si aut cecidit. consequen¬

Expanded text:
ima deserta est: habitata autem est quando plena est Deo, quando habet ChristuNam et David in Psalmo confessionis, tres spiritus postulat dicens: « Spiritu principali confirma me, spiritum rectum innova in viscoribus meis, spiriSpiritus est sanctus. Haec in approbationem ejus rei diximus, quod habitata, id est, orbis terrarum in sapientia Dei fabricata sit. « Sapientia i abjicit infelix est, et vana spes ejus, et labores ejus insensati, et inutilia opera ejus, » ait sapientia quae titulo inscribitur Salomonis. Idcirco quantum possumus labore nitamur, ut habitata nostra a sapientia Dei erigatur: cecidit quippe et de sublimi corruit; venientibus nobis in locum istum miseriarum; cefecimus, injuste egimus, impie gessimus, et post ruinam ind communem totius orbis quaeramus ruinam, ut post casum eis consequenter Deus erigens praedicetur. Quicunque est in orbe isto ante erectionem cecidit, si autem cecidit, consequen
Abbreviated transcription (Latin):
sit in subiacenti: ꝓ uarietate sensuũ diu¬
sis uocabulis nuncupat᷑. Aliud significat
sapientia aliud iusticia. Quando enim sa¬
pientia dr. disciplinis te cuunarũ huma¬
nariiq rerum instituet. Quando iusticiã.

Expanded text:
enti, pro varietate sensuum diversis vocabulis nuncupatur. Aliud significat sapientia atque aliud justitia; quando enim sapientia dicitur, disciplinis te humanarum divinarumque rerum instituit; quando justitia,
Abbreviated transcription (Latin):
Et enim hoo qđ scriptu e ueritas tua usq
ad nubes: ñ potest referri ad in animales
nubes. s. ueritas dei usq ad illas nubes est
que audiunt mandatũ dni. & nouer̃t quo
plutias deferant. e a qͥb eas suspendant.
De his nubib dictu e. Et mandabo nubib
meis ne pluant suꝑ ea ymbre. De his enim
que ex densato aere constare dicunt si ñ fue¬
rit pluiuia. ñ p̃cepit dñs ne pluant suꝑ uinca

Expanded text:
Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque Etenim hoc quod scriptum est: Veritas tua usque ad nubes , non potest referri ad inanimales nubes, sed veritas Dei usque ad illas nubes est, quae audiunt mandatum Domini, et noverunt quo pluvias deferant, et a quibus eas suspendant. De his nubibus dictum est: Et mandabo nubibus meis, ne pluant super eam, imbrem . De his enim quae ex densato aere constare dicuntur: si non fuerit pluvia, non praecipit Dominus ne pluant super vinea
Abbreviated transcription (Latin):
rat contracta. ut possit capar ce. sapientiȩ
dei. Herii ut ad ꝓpositũ reuertam. diximꝰ de
co qđ prudentia celum factũ sit. & ñc̃ affir¬
mam cos qui cęleste hoie portant &. celes¬
tes. Si enim id poccatore dr̃ terra es & in
terrã ibis. quare ñ dicat᷑ ad iustii ciĩ est
regnũ elorz. celii es & in celũ ibis. ñqͥsq¬
na. Si terrena facca st̃. ad cognatã terrã¬
sibi deducunt eum qui thesaurizat ea
in terra & non in cȩlo.Rursumq hec quȩ
iurta uirtutẽ gesta st̃: thesaurizatorẽ
suũ apppinqͣntẽ sibi ad cęlorũ regio¬
nes subuehunt. Et edur nubes ab extremo
terrȩ. Istimodi dispitatio in psalmo nu¬
ꝑ incidit. &̾ dictu ẽ a nob̾ qͦmͦ ds edurerit
nubes ab extremo terrȩ. Qđ qͥde nc rursũ
cogimꝰ retractare. ut & n qui audiert ple
nissime oꝵ que scuint reminiscant᷑. &
u qͥ aut n interfuert aut obliti fc conter¬
tũ sermonis agnoscant. que t̾c ꝓut ualu¬
imꝰ exhibuimꝰ. Diximꝰ aut̃ scõs ee. nubes.

Expanded text:
e sapientiae Dei. Verum, ut ad propositum revertamur, diximus de eo, quod prudentia coelum factum sit: et nunc affirmamus eos, qui coelestem hominem portant, esse coelestes. Si enim ad peccatorem dicitur: Terra es, et in terram ibis: quare non dicatur ad justum, cujus est regnum coelorum: Coelum es, et in coelum ibis? Aut sna. Si terrena facta sunt, ad cognatam sibi terram deducunt eum, qui thesaurizat ea in terra, et non coelo. Rursumque haec quae juxta virtutem gesta sunt, thesaurizatorem suum appropinquantem sibi ad coelorum regiones subvehunt. Et eduxit nubes ab extremo terrae . Istiusmodi disputatio in psalmo nuper incidit, et dictum est a nobis, quomodo Deus eduxerit nubes ab extremo terrae: quod quidem nunc cogimnissime eorum quae sciunt, reminiscantur: et hi qui aut non interfuerunt, aut obliti sunt, contextum sermonis agnoscant: quem tunc, prout valuimus, exhibuimus. Diximus autem sanctos esse nubes.
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Puto enim ds̃ nos aplos nouissimos osten¬
dit qͣsi mortificatos. qͥa speccadm facti sum
mundo. ẜ angłis & hominib. Siqͥs gͦ sanetꝰ
custodiens preceptũ saluatoris factꝰ fue¬
rit in hac uita nouissimꝰ: iste fit nubes
Et educit ds nubes a finib terre. ñ a con¬
sulib. ñ a ducib. ñ a diuitib. Beati eium

Expanded text:
s ostendit, quasi mortificatos: quia spectaculum sumus in mundo et angelis et hominibus . » Si quis ergo sanctus custodiens praeceptum Salvatoris, factus fuerit in hac vita novissimus, iste sit nubes, et educit Deus nubes non a primis terrae, non a consulibus, non a ducibus, non a divitibus: « Beati enim
Abbreviated transcription (Latin):
cimũ qđ suꝑiꝰ dictum ẽ. saddar. & in erechiele in¬
terp̾tatũ ponit᷑. Scirc aut̃ debemꝰ qđ helorm
cõmunis numem̃ fit. q & unꝰ dis̃ sic uocet᷑. & plu¬
res ad ꝗͥ similitudinẽ cli qͦ. appellant᷑ &e celum.
idẽ. samaym. Unde & sepe interp̾tes uariant.
Cniꝰ rei eremplũ nos in singua nr̃a possumꝰ. ha b̾

Expanded text:
echiele ininterpretatum ponitur. scire autem debemus, quia eloim communis numeri sit, quod et unus deus sic uocetur et plures, ad quam similitudinem caeli quoque appellantur et caelum, . id est samaim. unde et saepe interpretes uariant, cuius rei exemplum nos in lingua nostra hab
Abbreviated transcription (Latin):
tã cito a nob̾ ꝓfectꝰ sit & nos reliquerit.
ñ possum dicere. ne ledẽ quẽ piam
uidear. Iam᷑ quasi p̃cereuntẽ & festi¬
nantem paululum cenui. & gustum
ei nr̃e amicitie dedi: ut ꝑeum disco
quid in nob ñ desideres. Scãm cor¬

Expanded text:
tam cito a nobis profectus sit, et nos reliquerit, tam cito a nobis profectus sit, et nos reliquerit, non possum dicere, ne laedere quempiam videar. Tamen quasi praetereuntem et festinantem paululum retinui, et gustum ei nostrae amicitiae dedi, ut per eum discas, quid in nobis desideres. Sanctam co
Abbreviated transcription (Latin):
genium & infinitã sermonis suppel¬
lectilẽ. & facile loqueris a pure. fa¬
cilitasq ipsa & puritas mixta prudentiȩ
est. Capite qͦq sano om̃s sensus iugent.
Huic prudentiȩ & eloquentiȩ si accedẽc
uł studium ut intelligentia scriptura¬
rum: uiderem te breui marcem tenẽ
nom̃. & ascendente cũ iacob tecta syon
canere indomatibꝰ: qd̵ incubilibus cog.¬
nouisses. Accingere queso te accinge¬
re. nichil sine magno uita labore de¬
dit mortalib. Nlobilem te ȩccłia habeat
ut prius senatꝰ habuit. Prepara tͥ diuitias
quas cotidie eroges ñquam deficiant.
Dum urget ecas. dũ adhuc canis spargit᷑
capud. anteꝗͣ. subeant morbi tristiꝰq
senectꝰ. & labor & dure rapit indem̃¬
tia mortis: nichil inte mediocre con¬
temptꝰ sum. Totũ sũmũ. totũ ꝑfeccũ
desidõ. Scm̃ uigilantiũ prb̃m qua
auiditate susceꝑun : meliꝰ. eꝰ. ut ipsiꝰ
uerb̵ quã meis discas litteris. Qui cur

Expanded text:
genium, et infinitam sermonis supelgenium, et infinitam sermonis supellectilem: et facile loqueris et pure, facilitasque ipsa et puritas mixta prudentiae est. capite quippe sano omnes sensus uigent. huic prudentiae et eloquentiae si accederet uel studium uel intellegentia scripturarum, uiderem te breui arcem tenere nostrorum et ascendentem cura Ioab tecta Sion canere in domatibus, quod in cubiculis cognouisses. accingere, quaeso te, accingere. nil sine magno uita labore dedit mortalibus. nobilem te ecclesia habeat, ut prius senatus habuit. praepara tibi diuitias, quas cotidie eroges et numquam deficiant, dum uiget aetas, dum adhuc canis spargitur caput, antequam \'subeant morbi tristisque senectus et labor et durae rapiat inclementia mortis.\' nihil in te mediocre contentus sum: totum summum, totum perfectum desidero. sanctum Uigilantium presbyterum qua auiditate susceperim, melius est, ut ipsius uerbis quam
Abbreviated transcription (Latin):
nichilq latiniꝰ tuis haberemꝰ uolumini¬
bus. Tertullianꝰ creber ÷ͥ insententiis. sed
difficił in loquendo. Beatꝰ cypͥanus instar
fontis purissimi dulcis incedit & placi¬
dus. ẽ : & cũ totꝰ incedit in ex hortatio¬
ne uirtutũ. & occupatꝰ ꝑsecutionis an¬
gustus. scripturas diuinas nequaꝗͣ
disseruit. Inchto uistort nꝰ martyrio
coronatꝰ : qd intelligit eloqͥ non potest.
Lactantiꝰ quasi qͥdam fluius eloquentie
tullianę. utinam tam nr̃a affirmare
potuisset: quã facile aliena destruxit.
Arnobius in eqͣł & nimiꝰ.ẽ : & absque oꝑis
sui particione confusus. Sc̃s hylarius
gallicano coturno actollit᷑. & cum greciȩ
florib adornet᷑ : longis int̾clum ꝑiodis.
etiam ad huc uiuentib suꝑ quib inu¬
tramq pacte post nos alii iudicabunt.
amicũ inquã meũ antequã notũ. & p᷑¬
cabor ne assentationẽ in necessicudinẽ
adulatione deciꝑe. Magnũ habes in¬

Expanded text:
nihilque Latinius tuis haberemus uolumininihilque Latinius tuis haberemus uoluminibus. Tertullianus creber est in sententiis, sed difficilis in loquendo. beatus Cyprianus instar fontis purissimi dulcis incedit et placidus et, cum totus sit in exhortatione uirtutum, occupatus persecutionis angustiis scripturas diuinas nequaquam disseruit. inclito Uictorinus martyrio coronatus, quod intellegit, eloqui non potest. Lactantius, quasi quidam fluuius eloquentiae Tullianae, utinam tam nostra adfirmare potuisset, quam facile aliena destruxit! Arnobius inaequalis et nimius est et absque operis sui partitione confusus. sanctus Hilarius Gallicano coturno adtollitur et, cum Graeciae floribus adornetur, longis interdum periodis iel adhuc uiuentibus, super quibus in utramque partem post nos alii indicabunt. amicum, inquam, meum, antequam notum; et precabor, ne assentationem in necessitudine adulatione decipere. Magnum habes in
Abbreviated transcription (Latin):
ducere scripturarũ. si contingerit docẽ¬
re que didici. & qͣsi ꝑmanꝰ mysteria
trade ꝓpħarũ : nasceret᷑ nobis aliqͥd qd̃
docta grecia ñ haberet. Audi gͦ me con¬
serue. amice. germane. ausculta pau¬
lisꝑ. qͦ inscripturis scĩs calle gradiaris.
cius inmedulla .ẽ. Qui edere nucdeum
frangit nucẽ. Reuela inqͥt dauid ocłos
meos. & considabo mirabilia de sege tua.
Si tantꝰ ꝓpħa tenebras ignorantie c̃fitet᷑.
qu a nos putas paruulos & pene lactan¬
ces inscientie nocce circundarie Hoc au¬
saluator in paraboł loquebat᷑. & contestais
m ysticũ. eẽ. qd dicebat᷑. aiebat. Qui ha¬
bet aures audiendi. audiat. Iisi aꝑta
fuerint uniu̾sa que scripta sunt abeo qui
ht̃ clauem dauid. qͥ aꝑit &e nemo claudit.
claudit &e nemo aperit: nullo alio reseran¬
te pandent᷑. Si hab̾es hoc fundam̃tum.
ĩmo si quasi extrema manꝰ in tuo oꝑe¬
reduceret᷑: nichil pulchriꝰ. nic hib doctiꝰ.

Expanded text:
ducere scripturarum, si contingeret doceducere scripturarum, si contingeret docere, quae didici, et quasi per manus mysteria tradere prophetarum, nasceretur nobis aliquid, quod docta Graecia non haberet. Audi ergo, mi conserue, amice, germane, ausculta paulisper, quo in scripturis sanctis calle gradiaris. cius in medulla est. qui esse uult nuculeum, frangit nucem. reuela, inquit Dauid, oculos meos et considerabo mirabilia de lege tua. si tantus propheta tenebras ignorantiae confitetur, qua nos putas paruulos et paene lactantes inscitiae nocte circumdari? hoc ausaluator in parabolis loquebatur et contestans mysticum esse, quod dicebatur, aiebat: qui habetaures audiendi, audiat. nisi aperta fuerint uniuersa, quae scripta sunt, ab eo, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo eludit, eludit et nemo aperit, nullo alio reserante pandentur. si haberes hoc fundamentum, immo quasi extrema manus in tuo opere duceretur, nihil pulchrius, nihil doctius
Abbreviated transcription (Latin):
tu firmo ꝑgeres gradu. Librum tuum
quẽ ꝓtheodosio principe prudent᷑ or¬
nateq cõpositũ transiisisti libent᷑ legi
& p̃cipue mͥ in eo subdiuisio placuit.
Cũq in pͥmis partib uincas alios. in
penultimis te ipsum suꝑas.S & ipsũ
genꝰ eloqͥr p̃ssũ. ẽ. & nitidum &e cũ tullia¬
na luceat puritate : crebrum insententi¬
is. Iacet enim ut ait quidam oratio.
in qua tantũ uerba laudant᷑. P recerea
magna. ẽ. rerum consenquentia & altũ
pendet exaltero. Quicqͥd assumpseris. uł
finis suꝑͥorum. uł inictum sequentium
c̃. felix theodosiꝰ. qui atali xp̃i oratore
defendit᷑. Illustrasti purpurras eiꝰ & uti¬
litatẽ legũ futuri scłi consecrasti. macte
uirtute qui ealia habes rudim̃ta. qua¬
lis exercitꝰ miles eris. Osi mͥliceret istiꝰ
modi ingenium. ñ ꝑ aonios montes &
elicones uertices ut poetȩ canunt. s ꝑ fy
on. & inthabyriũ & sr̃na. & excelsa

Expanded text:
tu firmo pergeresgradu. Librum tuum, tu firmo pergeresgradu. Librum tuum, quem pro Theodosio principe prudenter ornateque conpositum transmisisti, libenter legi. et praecipue mihi in eo subdiuisio placuit; cumque in primis partibus uincas alios, in paenultimis te ipsum superas. sed et ipsum genus eloquii pressum est et nitidum et, cum Tulliana luceat puritate, crebrum est in sententiis. iacet enim, ut ait quidam, oratio, in qua tantum uerba laudantur. praeterea magna est rerum consequentia et alterum pendet ex altero. quidquid adsumpseris, uel finis superiorum uel initium sequentium est. felix Theodosius, qui a tali Christi oratore defenditur. illustrasti purpuras eius et utilitatem legum futuris saeculis consecrasti. macte uirtute: qui talia habes rudimenta, qualis exercitatus miles eris! o si mihi liceret istius modi ingenium non per Aonios montes et Heliconis uertices, ut poetae canunt, sed per Sion et Itabyrium et Sina et excelsa
Abbreviated transcription (Latin):
bus patet : institorẽ potiꝰ habeto quã
monachũ. Pret᷑ uictum & uestitum
& manifestas necessitates: nichil cui¬
quã tribuas. ne filioꝵ pane̾ canes co¬
mecdant. Uerum xꝑitemplum ani¬
ma creclentis. ẽ. Illa exorna.illam
uesti. illi offert donaria. m illa xꝑm
suscipe. Quȩ. utilitas parietes fulgẽre
ñ sunt tua que possides dispensatio tͥ cre¬
dita . ẽ. Mem̃to ananię & saphire. Illi sua
timide seruauert᷑. tu considera ne xp̃i sub¬
stantiã ĩprudent᷑ effundas. Id .eꝰ. ne ĩmo¬
dãto iudicio rẽ pauꝑm tribuas non pau¬
ꝑibus. & scd̾m dictum prudentissimi
iuri. lib̾alitate lib̾alttas ꝑeat. Noli respic̾e
ad faleras ox nomina uana catonum. Ego
Grande .ẽ. ñ uideri. & nescio qͦmͦ plꝰ placet
mundo qͥ xp̃o displicet. Hȩc non suis aiurit
mineruã s ingredientẽ pelagꝰ amice amicꝰ
monui. malens a te facultatẽ meã que¬
ri quã uoluptatẽ: ut in qͦ ego lapsꝰ sũ

Expanded text:
bus patet, institorem potius habeto quam bus patet, institorem potius habeto quam monachum. praeter uictum et uestitum et manifestas necessitates nihil cuiquam tribuas, ne filiorum panem canes comedant. Uerum Christi templum anima credentis est: illam exorna, illam uesti, illi offer donaria, in illa Christum suscipe. quae utilitas parietes fulgere g mori? iam non sunt tua, quae possides; dispensatio tibi credita est. memento Ananiae et Sapphirae. illi sua timide seruauerunt; tu considera, ne Christi substantiam inprudenter effundas, id est, ne inmoderato iudicio rem pauperum tribuas non pauperibus et secundum dictum prudentissimi uiri liberalitate liberalitas pereat. noli aspicere ad phaleras et nomina uana Catonum. ego grande est, non uideri. et nescio quomodo plus placent mundo, quae Christo displicent. haec non sus, ut aiunt, Mineruam, sed ingredientem pelagus amicum amicus monui malens a te facultatem meam quaeri quam uoluntatem, ut, in quo ego lapsus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
credis uerũ. eeͣ. qđ dico. cogita iuidȩ lo¬
culos. Humilitatẽ uestiũ. tumenti ani
mo ñ appetas. Secularium & maxime
potentium consortia deuita. quid
tͥ necesse .ẽ. ea uidẽ crebriꝰ. quorũ contep¬
tu monachꝰ.ec̃. cepisti: Soror p̃cipue cua
matronarũ declinet colloquia. nec int̾ se¬
ricas uestes & ge̾mas curcunsedentium
feminarũ se sordidatã aut doleat aut
miret᷑. qr alt̾um ꝓpositi pęnitentia:
alt̾ũ iactantiae seminariũ. ẽ. Caue ne
quasi fideł & famosus tuoꝵ qͦndam
dispensator. alienã pecuniã distribuen¬
dam accipias. Intelligis qͥd loquar. Dedit
eñ tͥ dñs in omibus intellectum. Hab eco
simplicitate columbe. ne cuiquã ma¬
chineris dolos: & serpentis astuciam:
ne alioꝵ supplanteris insidiis. Non mul¬
tum distat inuitio. uel decipere posse
uł decipi. xꝑianũ. Quẽ senseris tͥ auc
semꝑ aut crebro de nũmis loquentẽ.
excepta elemosina que in different᷑ oiͦ¬

Expanded text:
credis uerum esse, quod dico? cogita Indae locredis uerum esse, quod dico? cogita Indae loculos. humilitatem uestium tumenti animo non appetas, saecularium et maxime potentium consortia deuita. quid tibi necesse est ea uidere crebrius, quorum contemptu monachus esse coepisti? soror praecipue tua matronarum declinet colloquia nec inter sericas uestes et gemmas circumsedentium feminarum se sordidatam aut doleat aut miretur, quia alterum propositi paenitentia, alterum iactantiae seminarium est. caue, ne quasi fidelis et famosus tuorum quondam dispensator alienam pecuniam distribuendam accipias. intellegis, quid loquar; dedit enim tibi dominus in omnibus intellectum. habeto simplicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. non multum distat in uitio uel decipere posse uel decipi Christianum. quem senseris tibi aut semper aut crebro de nummis loquentem excepta elemosyna, quae indifferenter omni
Abbreviated transcription (Latin):
intͣre cõpulsi. hano pͥmã captiuitatẽ
sustinuisse dicunt᷑ : qł posti solitudi¬
nis lib̾tatẽ. urbe quasi carcere st̃
ibi multitudines hominum & officia
& salurationes & conuiuia ueluti qͣs¬
dam cathenas fugias uoluptatis. Sit
uił & uesꝑtinus cybus. holera & le¬
gumina. int̾dũ pisciculos ꝓsũmis ducas
deliciis. Qui xp̃m desicłat &e illo pane
uescit᷑. ñ quęrit magnoꝑe dequam¬
p̾ciosis eyb̃ stercꝰ conficiat. Quicqͥd p̾t
gulã ñ sentit᷑. idẽ tͥ sit qđ panis & legii.¬
mina. Habes aduersus iouinianũ libras.
de contentii uentris & guituris plemus
disserentes. Semꝑ in manu tua sac᷑ sit
lectio. Frequent orandũ. & flexo cor¬
pore mens erigenda addñm. Crebrȩ ui¬
giliȩ. & uentre uacuo sepiꝰ dormiendũ.
R umusculos & gloriolas & palpantes ad¬
ulatores: qͣsi hostes ama. Pauꝑib &
fratribus refrigeria sumptuũ manu ꝓpͥa
tribue. Rara. ẽ. in hominib fides. Non

Expanded text:
intrare conpulsi hanc primam captiuitatem intrare conpulsi hanc primam captiuitatem sustinuisse dicuntur, quod post solitudinis libertatem urbe quasi carcere sunt ibi multitudines hominum et officia et salutationes et conuiuia ueluti quasdam catenas fugias uoluptatum. sit nilis et uespertinus cibus holera et legumina interdumque pisciculos pro summis ducas deliciis. qui Christum desiderat et illo pane uescitur, non quaerit magnopere, quametiosis cibis stercus conficiat. quicquid post gulam non sentitur, idem tibi sit, quod panis et legumina. habes aduersus Iouinianum libros de contemptu uentris et gutturis plenius disserentes. semper in manu tua sacra sit lectio, frequenter orandum et flexo corpore mens erigenda ad dominum. crebrae uigiliae et uentre uacuo saepius dormiendum. rumusculos et gloriolas et palpantes adulatores quasi hostes fuge. pauperibus et fratribus refrigeria sumptuum manu propria distribue; rara est in hominibus fides. non
Abbreviated transcription (Latin):
Oittores lisiam. gracços. demostenen.
tasłum. Q ut ad nĩtr ueniamus:
norem possidentes. hab̃e nitant᷑ & me¬
ntum. Nos autẽ habeamus ꝓpositi
m̃ pͥncipes. paulos. antoni os. uilianos.
hildrionos. machaxios. Et ut ad aucto
ritatẽ scriptutarũ recdeam: nr̃ pͥncepᷤᷤ
helias. nr heliseus. n᷑ri duces filii ꝓpħa¬
rum qͥ habitabant in agris & solitu
dine : & faciebant sͥ tab̾nacła ꝓpe fu¬
enta iordanis. De his sunt & illi fi¬
lii rechab qͥ uinum & sicetam ñ bibebañ.
qͥ morabant᷑ intentoriis: qͥ dei ꝑieremiã
uoce laudant᷑. & ꝓmittit᷑ eis qđ ñ de¬
ficiat destirpe eotũ uir stans coram
dño. Hoc reor & septuagesimi psalmi
titulũ significare filioꝵ ionadap. & eoꝵ
qͥ pͥim incaptiuitatẽ ducci sunt. Iste. e̾
scribit᷑ currum ascendisse cũ hieu. &
huiꝰ filii st̃ qui in tab̃nacłis semꝑ ha¬
bitantes ad excremum ꝓpt᷑ irruptio.¬
nem chaldaici exercitus ierusolimã

Expanded text:
Oratores, Lysiam, Gracchos, Demosthenem, Oratores, Lysiam, Gracchos, Demosthenem, Tullium. Et ut ad nostra veniamus, s: quorum honorem possidentes, habere nitantur et meritum. Nos autem habeamus propositi nostri principes Paulos, Antonios, Julianos, Hilariones, Macarios. ritatem Scripturarum redeam, noster princeps, Elias, noster Eliseus, nostri duces, filii prophetarum, qui habidine, et faciebant sibi tabernacula prope fluenta Iordanis. De his sunt et illi filii Rechab, qui uinum et ciceram non bibebant, qui morabantur in tentoriis, qui dei per Hieremiam uoce laudantur, et promittitur eis, quod non deficiat de stirpe eorum uir stans coram domino. hoc reor et septuagesimi psalmi titulum significare: filiorum Ionadab et eorum, qui primi in captiuitatem ducti sunt. iste est scribitur currum ascendisse cum Hieu; et huius filii sunt, qui in tabernaculis semper habitantes ad extremum propter inruptionem Chaldaici exercitus Hierosolymam
Abbreviated transcription (Latin):
nachis ẽẽt habitaculũ. Nc̃ uͦ sũmȩ stul¬
ticiȩ.ẽ. renuntiare scło. dimittere pa¬
triam. urbes deserere. & monachũ ꝓfi¬
teri & int̾ maiores populos ꝑegre uiue.
quã eras uicturꝰ in pacita. De toto huc
orbe concurrit᷑. plena. ẽ ciuitas uniu̾¬
si generis hominũ. & cauta utriꝰq sexꝰ
constipatio. ut qđ alibi ex parte fugie¬
bas: hic totũ sustinere cogaris. Qurg
as. reuelata tecũ facie loquar. Si of¬
ue in urbib & castelł & alioꝵ salute
fac lucrũ animȩ suȩ. Sin autẽ cupiꝰ
eeͣ. qđ diceris. monacꝰ id ÷ solus. quid
facis in urbib. quȩ utiq ñ sunt so¬
loꝵ habitacła s multorũ: Habet
unum qđq ꝓpositum pͥncipes suos . Ro¬
mani duces imitent᷑ camillos. fabricios¬
reguloᷤ. scipones. Philosophi ꝓponañ
sibi phitagoram. socratẽ. platonẽ.
Aristotelem. Poete emulent᷑ homer¬
um uirgiliũ. menandrum. terentiũ

Expanded text:
nachis esset habitaculum; nunc uero summae stulnachis esset habitaculum; nunc uero summae stultitiae est renuntiare saeculo, dimittere patriam, urbes deserere, monachum profiteri et inter maiores populos peregre uiuere, \'quam eras uicturus in patria. de toto huc orbe concurritur; plena est ciuitas uniuersi generis hominibus et tanta utriusque sexus constipatio, ut, quod alibi ex parte fugiebas, hic totum sustinere cogaris. Quia as, reuelata tecum facie loquar. si ofue in urbibus et castellis et aliorum salutem fac lucrum animae tuae. sin autem cupis esse, quod diceris, monachus, id est solus, quid facis in urbibus, quae utique non sunt solorum habitacula, sed multorum? habet unumquodque propositum principes suos: Romani duces imitentRegulos, Scipiones. Philosophi proponant sibi Pythagoram, Socratem, Platonem, Aristotelem. Poetae aemulentur Homerum, Virgilium, Menandrum, Terentium.
Abbreviated transcription (Latin):
Cur inqͥes hec tam longo repocita pͥn¬
cipio: Hidelicet neqͥcquam fidei tuȩ¬
de eẽ. putes qr ierosolimam ñ uidisti. nec
nos iccuro meliores estimes qđ huiꝰ loci ha¬
bitacło fruimur. s. siue hic siue alibi ȩqͥlẽ
ar. c̃siderans & ꝓpositũ tuũ & ardorẽ
qͦ scło renuntiasti: disferentias in locis arbitroꝵ
si urbibus & frequentia urbium derelicta:
in angͣlo habites. & xp̃m quęras in solitu¬
dine. & ores solus in monte cũ iħu scõꝵq
clericis loquor. quorũ aliud officium. e̾.
s. demonacho: & de monacho qͦndam
num suarũ atł pedes apłoꝵ posuit do¬
cens pecuniã. eẽ calcandam : ut humi.
lit̾ & secreto uiccitans semꝑ c̃tempna t
qđ semel contempserat.Si crucis & re¬
surrectionis loca ñ eeͣnt in urbe celeber¬
rima. in qua curia. in qͦ aula militũ.
in qua scorta. mĩmi. scurra. & omia st̃
que sole nt inceceris urbib. ł si mo¬
uac horum solũmͦ turb̃ frequentaret᷑. ex¬
petendum reuera huiꝰcemodi cunccis mo¬

Expanded text:
 inquies, Chaec tam longo repetita priucipio?\' uidelicet ne quicquam fidei tudeesse putes, quia Hierosolymam non uidisti, nec nos idcirco meliores aestimes, quod huius loci habitaculo fruimur, sed siue hic siue alibi aequalemar, considerans et propositum tuum et ardorem, quo saeculo renuntiasti, differentias in locis arbitror, si urbibus et frequentia urbium derelicta in agello habites et Christum quaeras in solitudine et ores solus in monte cum Iesu sanctorbyteris, non de clericis loquor, quorum aliud officium est, sed de monacho et monacho quondamnum suarum ad pedes apostolorum posuit docens pecuniam esse calcandam, ut humiliter et secreto uictitans semper contemnat, quod semel contempserat. si crucis et resurrectionis loca non essent in urbe celeberrima, in qua curia, in qua ala militum, in qua scorta, mimi, scurrae et omnia sunt, quae solent esse in ceteris urbibus, uel si monachorum solummodo turbis frequentaretur, expetendum reuera huiusce modi cunctis mo
Abbreviated transcription (Latin):
tur. estimantib ꝑsecutionis auctori¬
bus qd̃ tollerent nob̾ fidem resurrec¬
tionis & crucis: si loca scã ꝑ idola pol¬
luissent. Bechleem nc̃ nr̃am & an¬
gustissimum urb̃ locũ de qua psalmi¬
sta canic. ueritas de t̾ra orta .ẽ : lucꝰ
in umbrabat thamoꝵ id. e̾. adonidis.

Expanded text:
tur aestimantibus persecutionis auctoritur aestimantibus persecutionis auctoribus, quod tollerent nobis fidem resurrectionis et crucis, si loca saluissent. Bethleem nunc nostram et augustissimum urbis locum, de quo Psalmista canit: Veritas de terra orta est, lucus inumbrabat Tamuz, id est, Adonidis,
Abbreviated transcription (Latin):
uitemplo. surgite inqͥtꝰ : abeamꝰ hinc.
Et adiudeos. Relinquet᷑ uob̾ domꝰ ur̃a
derelicta. Si celũ & t̾ra t̾ransibunt. utiq
transibt̾ omĩa que t̾rena sunt. E cru¬
cis gͥ & resurrectionis loca his ꝓ sunt qͥ
portant crucẽ suã. & cũ xp̃o resurgt᷑
cotidie. qͥ dignos se tanto exibent ha¬
bis. Et de itrosolimis & debritauma:
ȩqualit᷑ patet aula glestis. Regnum
enĩ dei intra uos .eͥ. Antoniꝰ & cuncta
egipti. & mesopotamiȩ. ponti & cap¬
padotie. & armeniȩ. examina mona¬
choꝵ. ñ uidẽ ierosolimam : & patet
ilł absq aburbe paradẏsi ianua. Bea¬
tus hilarion cũ palestinꝰ. eẽt. & iN
palestina uiueret: uno tantum die
uidit ierusolimam. ut ñ contepne¬
ret scã loca ꝓpt̃ uiciniam. nec rur¬
sus dñm loco claudẽ uidet᷑. Ab ad.¬
in loco resurrectionis simulacrum
iouis. incrucis rupe statua ex marm¬
re ueneris agentilibus postea coleba¬

Expanded text:
in templo: surgite, inquit, abeamus hinc, in templo: surgite, inquit, abeamus hinc, et ad Iudaeos: relinquetur uobis domus uestra deserta. si caelum et terra pertransibunt, utique transibunt omnia, quae terrena sunt. et crucis igitur et resurrectionis loca his prosunt, qui portant crucem suam et cum Christo resurgunt cotidie, qui dignos se tanto exhibent habis. et de Hierosolymis et de Britannia aequaliter patet aula caelestis; regnum enim dei intra nos est. Antonius et cuncta Aegypti et Mesopotamiae, Ponti, Cappadociae et Armeniae examina monachorum non uidere Hierosolymam, et patet illis absque hac urbe paradisi ianua. beatus Hilarion, cum Palaestinus esset, in Palaestina uiueret, uno tantum die uidit Hierosolymam, ut nec contemneret sancta loca propter uiciniam nec rursus deum loco eludere uideretur. ab Adntum octoginta in loco resurrectionis simulacrum Iouis, in crucis rupe statua ex marmore Ueneris a gentilibus posita coleba
Abbreviated transcription (Latin):
timide reseruamꝰ e Plenus uent̾ faci¬
le de ieiniis dispucat. Non ierosolrme
fuisse .s. ierusolimis bene uississe: lau¬
municipatũ cũ tꝰtis habẽ lȩtat᷑. Neq uͦ
hoc dicens memet ipsum inconstantie
redarguo dampnoq qd̃ facio. ut frustͣ
uidear adexemplum abraham & meos
& patriam reliquisse. S. ñ audeo dei
om̃ipotentiam dng̾to sine concdudẽ. & ar¬
tare paruo tĩs loco quẽ ñ capit cȩlum.
Singłi quiq credentium ñ locorum diũ¬
sitatib s fidei merico ponderaut᷑. Et
ueri adoratores neq in ierusolimis neu
in monte garirin adorant patrẽ. qr ds
uersus orbis celesti rore ꝑfusus est.¬
& multi deoriente & occiclente uemientes
recubuert insimi abrahȩ : destirit notꝰ
eeͣ. tantũ in iudea ds̃. & in isrł magnũ
nomen eiꝰ: s & in omẽm t̾ram ęxut apo¬
stoloꝵ sonꝰ. & infines orb̃ terrȩ u̾ba eoꝵ.
Saluator ad discipłos suos loquens cũ. ẽctͣ

Expanded text:
timide reseruamus? plenus \'uenter facitimide reseruamus? plenus \'uenter facile de ieiuniis disputat. non Hierosolymis fuisse, sed Hierosolymis bene uixisse laumunicipatum cum iustis habere laetatur. < Neque uero hoc dicens memet ipsum inconstantiae redarguo damnoque, quod facio, ut frustra uidear ad exemplum Abraham et meos et patriam reliquisse, sed non audeo dei omnipotentiam angusto fine concludere et artare paruo terrae loco, quem non capit caelum. singuli quique credentium non locorum diuersitatibus, sed fidei merito ponderantur; et ueri adoratores neque Hierosolymis neque in monte Garizin adorant patrem, quia duersus orbis caelesti rore perfusus est et multi de oriente et de occidente uenientes recubuerunt in sinu Abraham, desiit notus esse tantum in Iudaea deus et in Israhel magnum nomen eius, sed in omnem terram exiit sonus apostolorum et in fines orbis terrae uerba eorum. saluator ad discipulos loquens, cum esset
Abbreviated transcription (Latin):
radiso. & fecit homicidu pena mar¬
trriꝰ. Quanti hodie dii iuuendo
portant᷑ funera sua. oe quasi sepulc̃
deabbata : plena sunt ossa mortuo¬
rum. Subitꝰ calor. longũ uincit te¬
porẽ. Deniq & tu audita sententia
saluatoris. si uis ꝑfeccꝰ. eẽ. uacde uen¬
de omĩa que habes & da pauperibus.
& ueni sequere me: uerba uertis in
oꝑa. & nudam cruce̾ midus sequens.
expedidr & leuior ascendis scalam iacob
T unicã mutas cuͦ animo: nec pleno
marsupio głiosas sordes appecis.s pu¬
ris manib & candido pectore pauꝑem
te &e sp̃u & opibꝰ gloriaris. Nichil .e. eniꝰ
grande tristi & lurida facie uł simu¬
lare uł ostentare ieitinia. possessio¬
num redditib abundate. uile iac¬
care palliolum. Craces ille thebanus ho
mo qͦndam dicissimꝰ cũ adphilosophiꝰ.¬
andum achenas ꝑgeret: magnũ ma au¬
n pondꝰ abiecit : nec putauit se posse
& uirtutes simul & diuitias posidẽ.
aliena fidelit̾ distribuere. qui nr̃a

Expanded text:
radiso et facit homicidii poena marradiso et facit homicidii poena martyrem. quanti hodie diu uiuendo portant funera sua et quasi sepulchra dealbata pleni sunt ossibus mortuorum! subitus calor longum uincit teporem. Denique et tu audita sententia saluatoris: si uis perfectus esse, uade, uena, quae habes, et da pauperibus et ueni, sequere me, uerba uertis in opera et nudam crucem nudus sequens expeditior et leuior scandis scalam Iacob. tunicam mutas cum animo nec pleno marsuppio gloriosas sordes adpetis, sed puris manibus et candido pectore pauperem te et spiritu et opibus gloriaris. jaihil est enim grande tristi et lurida facie uel simulare uel ostentare ieiunia, possessionum reditibus abundare et uile iactare palliolum. Crates illmo quondam ditissimus, cum ad philosophiam Athenas pergeret, magnum auri pondus abiecit; nec putauit se posse et uirtutes simul et diuitias possidere. aliena fideliter distribuere, qui nostra