comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simul una eẽntia. et una magnitu-¬
do. et una ueritas. et una sapientia: s non
pater et filius simul ambounum ũbum.
quia ñ simul ambo unus filus: Sicut enĩ
filius ad patrem refertur ñ ad seipsum d̾r:
ita & u̾bum ad eum cuius u̾bum ẽ refer-¬
tur cum dicitur ũbum: Eo quippe filius
quouerbum: et eo ũbum quo filius: Qm̃
igitur pater et filius simul ñ utiꝙ unus
filuis: consequens est ut pater & filius si¬
mul ñ ambo unum u̾bum: et ꝓpt̾ea ñ eo
uerbum quo sapientia. quia u̾bum ñ ad
se dicit̾. s tantum relatiue ad eum cuius
erbum est sicut filius ad patrem: Sa¬
pientia uero eo quo eẽntia: & ideo quia
una eẽntia. una sapientia: Qm̃ uero et
uerbum sapientia ẽ: s ñ eo uerbmi
quo sapientia. uerbum enim relatiue
sapientia ẽẽntialit̃ intelligitur. dici
acerꝑiamus cum dicitur ũbum: ac si al¬
Atur nata sapientia. ut sit & filiu
uago. Et lire auo tum dicuit̃¬
qͣm et ad se dicitur seipsa enm sapiens ẽ etiã

Expanded text:
simul una essentia, et una magnitudo, et una veritas, et una sapientia. Sed non Pater et Filius simul ambo unum Verbum, quia non simul ambo unus Filius. Sicut enim Filius ad Patrem refertur, non ad se ipsum dicitur; ita et Verbum ad eum cujus Verbum est refertur, cum dicitur Verbum. Eo quippe Filius quo Verbum, et eo Verbum quo Filius. Quoniam igitur Pater et Filius simul non utique unus Filius, consequens est ut Pater et Filius simul non amborum unum Verbum. Et propterea non eo Verbum quo sapientia; quia Verbum non ad se dicitur, sed tantum relative ad eum cujus Verbum est, sicut Filius ad Patrem: sapientia vero eo quo es entia. Et ideo quia una essentia, una sapientia. Quoniam vero et Verbum sapientia est, sed non eo Verbum quo sapientia; Verbum enim relative, sapientia essentialiter intelligitur: id dici accipiamus cum dicitur Verbum, ac si dicatur, nata sapientia, ut sit et Filius et imago. Et haec duo cum dicuntm et ad se dicitur, se ipsa enim sapiens est, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ossunt autẽ et reccora & sentire ꝑ
corporis sensis extrinsecus corpora¬
lia: et ea memoriȩ sxa reminisci. atq in
eis appetere condicibilia. fugere in com¬
moila Uerum ea notare ac ñ solum na¬
turalit̾rata. s etiam de instrua memoriȩ
comiñdata retinere. et in obluuonẽ iamiã ꝙ
labentia reroidando atq cogitando rursꝰ
impͥniere. ut quẽ ad modum ex eo quod
gerit memoria cogitacio formatur. sic et
hoc ipsum quod inmemoria ẽ cogitacio¬
ne firmetur. fictas etiam cogitacionesui¬
siones hinc at̾q inde recordata quelibet
sium̃do uł et quasi atq: assuendo compo¬
nere. inspicere quẽ ad modum in hoc re¬
rum genere quȩ ueri similia sunt dis¬
ucernant᷑ aueris ñ spiritalib s ipsis cor¬
poralibꝰ. hec atꝙ huiusmodi quamius¬
in sensibilibꝰ atq i eis quȩ inde anmꝰ
ꝑsensum corporis traxit: agantur atq
uersentur: ñ sunt tam̃ rationis exꝑtia.
nec hominib peccoribꝰq cominunia: s

Expanded text:
ossunt autem et pecora et sentire per corporis sensus extrinsecus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac non solum naturaliter rapta, sed etiam de industria memoriae commendata retinere, et in oblivionem jamjamque labentia recordando atque cogitando rursus imprimere; ut quemadmodum ex eo quod gerit memoria cogitatio formatur, sic et hoc ipsum quod in memoria est cogitatione firmetur: fictas etiam visiones, hinc atque inde recordata quaelibet sumendo et quasi assuendo, componere, inspicere, quemadmodum in hoc rerum genere quae verisimilia sunt discernantur a veris, non spiritualibus, sed ipsis corporalibus: haec atatque in eis quae inde animus per sensum corporis traxit agantur atque versentur, non sunt tamen rationis expertia, nec hominibus pecoribusque communia. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
bononis quȩ sapientia et magnitudo. & eadẽ
uertas quȩ illa omĩa: & ñ est ibi aluid bea¬
tum eẽ. & aliuid magnum. aut sapientem.
ausest. Alioquin minor erit pater solus aut
filuas solus. quam simul pat̾ & filius. Quam¬
quam ñ inuenitur quomͦ dici possit aut pat̃
solus. aut filius solus: cum semꝑ & insepara¬
bilit̾ & ille cum filio sit. & ille cum patre:
ñ ut ambo sint pater aut ambo filius. s qͥa
semꝑ in iuicem. neut̃ solus: Quia uero dici¬
mus. & dm̃ solum ipsam trinitatem quam¬
uis semꝑ sit cum spiritib & animab scĩs:
s solum dicimꝰ quod ds̃ est. quia ñ & illi
cum illo ds̃ sunt: ita solum patrem dicimus
patrem. ñ quia separatur a filio. s quia ñ
simul ambo pater est:¬

Expanded text:
quae sapientia et magnitudo, et eadem veritas quae illa omnia: et non est ibi aliud beatum esse, et aliud magnum, aut sapientem, dus est: alioquin minor erit Pater solus, aut Filius solus, quam simul Pater et Filius. Quanquam non inveniatur quomodo dici possit, aut Pater solus, aut Filius solus; cum semper atque inseparabiliter et ille cum Filio sit, et ille cum Patre: non ut ambo sint Pater, aut ambo Filius; sed quia semper in invicem, neuter solus. Quia vero dicimus et Deum solum ipsam Trinitatem, quamvis semper sit cum spiritibus et animabus sanctis; sed solum dicimus quod Deus est, quia non et illi cum illo Deus sunt: ita solum Patrem dicimus Patrem, non quia separatur a Filio, sed quia non simul ambo Pater s
Abbreviated transcription (Latin):
rat ei in dutum. qui meminerim sp̃es
et montiũ et siluarũ & olearum: Quã
si oblit̾ eẽm quid diceret omĩno nesci¬
rem: et ideo narrationẽ illam cogita¬
re ñ possem. Ita fit ut omius qui cor¬
poralia cogitat siue ipse aliquid con-¬
fingat. siue audiat aut legat. uł p̃te¬
rita narrantẽ. uł futura p̃mintiantẽ:
ad memoram suam recurrat. & ibi re.¬
periat modum atq m̃suram omĩum
formarũ quas cogitans intuetur: Nam
neq colorem quem ñ quam uiderit. neq
figuram corporis. nec sonum quẽ ñ quã
audliuit. nec saporem quem ñ quam
gustauit. nec odorem quem ñ quam
olafect. nec ullam contrectatione corꝑis
quam ñ quam sensit: potest quisquam
onũno cogitare: Ac si ꝓpt̾ea nemo aliqͥd
corpor le cogitat. nisi quod sensit: qui
nemo inẽmunt corporale aliquid nisi
quod sensit: sicut incorporib sentie
sic in tuiemoria ẽ togitandi modus d

Expanded text:
um, ei narrat qui meminerim species um, ei narrat qui meminerim species et montium et silvarum et olearum; quas si oblitus essem, quid diceret omnino nescirem, et ideo narrationem illam cogitare non possem. Ita fit ut omnis qui corporalia cogitat, sive ipse aliquid confingat, sive audiat, aut legat vel praeterita narrantem, vel futura praenuntiantem, ad memoriam suam recurrat, et ibi reperiat modum atque mensuram omnium formarum quas cogitans intuetur. Nam neque colorem quem nunquam vidit, neque figuram corporis, nec sonum quem nunquam audivit, nec saporem quem nunquam gustavit, nec odorem quem nunquam olfecit, nec ullam contrectationem corporis quam nunquam sensit, potest quisquam omnino cogitare. At si propterea nemo aliquid corporale cogitat nisi quod sensit, quia nemo meminit corporale aliquid nisi quod sensit, sicut in corporibus sentiendi, sic in
Abbreviated transcription (Latin):
nimus ñ recordandi fide. s cogitandi
ueritate formatur: quamqͣm sepissime
crelamus etiam uera narrantib que ip¬
sis sensib ꝑceꝑunt: Quȩ cum uipso
auditu quando narrantur cogitanu
ñ uidetur ad memoriam retorqr
icies. ut fiant uisiones cogitant
eq enuim ea nob̃ recordantibꝰ s alio
grante cogitamꝰ ̃ atrdilla trinitas
s quod audio ogio cum aliquid mͥi
narratir. Pnipas uoces loquentis dico.
ne quisqu in piset inillam meexisse tri¬
nitate iue fonsin sensibilib &e insensib
agpit: s eas cogito corporum species a
arrans uerbis sonisq significat⁊ quas
utiq non teminiscens s audiens cogito:
S si diligentiꝰ considemus: nec tunc ex¬
cedetur memoriȩ modus: Neq enim uł
uitelligere possem narrantẽ. si eaquȩ
dicit & si contexta. tunc pͥmum audi¬
rem : ñ tam̃ generabit̃ singła meminis¬
sem. Qui enim mͥ narrat uerbi grã ali¬
quem montẽ silua exutum et oleas nar.¬

Expanded text:
nimus, non recordandi fide, sed cogitandi nimus, non recordandi fide, sed cogitandi varietate formatur. 14. Quanquam saepissime credamus etiam vera narrantibus, quae ipsi sensibus perceperunt. Quae cum in ipso auditu quando narrantur cogitamus, non videtur ad memoriam retorqueri acies, ut fiant visiones cogitantium: neque enim ea nobis recordantibus, sed alio narrante cogitamus: atque illa trinitas sed quod audio, cogito, cum aliquid mihi narratur. Non ipsas voces loquentis dico, ne quisquam putet in illam me exisse trinitatem, quae foris in sensibilibus et in sensibus agitur: sed eas cogito corporum species, quas narrans verbis sonisque significat; quas utique non reminiscens, sed audiens cogito. Sed si diligentius consideremus, nec tunc exceditur memoriae modus. Neque enim vel intelligere possem narrantem, si ea quae dicit, et si contexta tunc primum audirem, non tamen generaliter singula meminissem. Qui enim mihi narrat, verbi gratia, aliquem montem silva exutum, et oleis indut
Abbreviated transcription (Latin):
s tñ innumerabilit itꝙ mĩno infinite
multiplicant᷑ atq uariam.r Unum
quippe solem memini. quia luti ẽ unũ
nidi. Siuoluero autẽ dnos cogi.i. uel
tres. uł quot quot uolo: s ex eadei. me¬
mora qua unum memini formatiui.
acies multos cogitantis: Et tantum
memini: quantum uidi: Sienim ma-¬
ioiem uł minorem memini qͣm uidi.
ñ iam memini quod uidi: & idõ nec
memin: Quia uero memim tantum
memini qͣntum uidi: uł maiorem tam̃
ꝙ uoluntate cogito. uł minorẽ & ita me¬
mini et uidi Cogito autẽ sic̃ uolo cur¬
rentẽ: & ubi uolo stantẽ. unde uolo.
et quo uolo uenientẽ: Quadrum etiã
inͥ cogitare in ꝓmptu ẽ cum rotundum
meminerun: et ciuuslibet eoloris. cum
solem uiridem ñ quam uiderim: et
idõ ñ meminerim: Atꝙ: ut solem: ita
et cetera He autẽ rerum forme qm̃ cor-¬
porales atq sensibiles sunt. errat qui
modo intus cogitat: uł cum iam inte¬
rierunt foris. & ad huc inmemoria re¬
tinenturꝰ: uł cum alit̾ etiam qd memi¬

Expanded text:
tamen innumerabiliter atque omnino infinite multiplicantur atque variantur. Unum quippe solem memini, quia sicuti est, unum vidi: si voluero autem, duos cogito, vel tres, vel quotquot volo; sed ex eadem memoria qua unum memini formatur acies multos cogitantis. Et tantum memini, quantum vidi. Si enim majorem vel minorem memini, quam vidi, jam non memini quod vidi, et ideo nec memini. Quia vero memini, tantum memini quantum vidi, vel majorem tamen pro voluntate cogito, vel minorem: et ita memini, ut vidi; cogito, autem sicut volo currentem, et ubi volo stantem, unde volo et quo volo venientem. Quadrum etiam mihi cogitare, in promptu est, cum meminerim rotundum; et cujuslibet coloris, cum solem viridem nunquam viderim, et ideo nec meminerim: atque ut solem, ita caetera. Hae autem rerum formae, quoniam corporales atque sensibiles sunt, errat quidmodo intus cogitat, vel cum jam interierunt foris, et adhuc in memoria retinentur, vel cum aliter etiam, quod memi
Abbreviated transcription (Latin):
atq digesta st̃ id ẽ ȩt̾mis dimmortalisi
uicorruptibilis immutabilis. unum.
laiquid eligamꝰ e qͥa unũ quatuor ista si¬
qnatitant. sic̃ iam disserui. ne ꝑ mult̃
distentat᷑ intentio: & illud potiꝰ qd̾ ꝑdi¬

Expanded text:
atque digesta sunt, id est, aeternus, immortalis, incorruptibilis, immutabilis, unum aliquid eligamus; quia unum quatuor ista significant, sicut jam disserui; ne per multa distendatur intentio, et illud potius quod posi
Abbreviated transcription (Latin):
me phanthasma eiꝰ Cum enim a multiᷤ
audissem et credidissem magnam eẽ ñ
illam urbem. sicut michi narrari po¬
tuit: finxi animo imaginem eiꝰ quã
potui: et hoc ẽ apud me u̾bum eius
cum eam uolo dicere. antequam uoce qͥn-¬
qr sillabas ꝓferam: quod nom̃ eiꝰ fere oi¬
us notum est: Quam tñ imaginem si
animo meo ꝓferre possem ad ocłos
num qui alexandriam noue

Expanded text:
me phantasma ejus. Cum enim a multis me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animpotui: et hoc est apud me verbum ejus, cum eam volo dicere, antequam voce quinque syllabas proferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam nove
Abbreviated transcription (Latin):
incorpore alique nouimus: s ñ est ista
res corporis: I mob igitur nõuimꝰ: quid
sit iustus. Noi enim alibi hoc inuenio cũ
quero ut ha loquar: nisi apud meipsũ:
Et inter rogim alium quia sit iustus.
apud se ipsum querit quid respondeat: Et
quisquis huic uerum respondere potit:
apud seipsum quid respondit inuenit:
Et carthaginem quidem eum eloqui uo-¬
lo apud meipsum quero ut loquar. a
pud meipsum inuenio phantasiam car-¬
taginis: s eam ꝑ corpus accepi id est ꝑ
corporis sensum. qm̃ presens in ea corpore
fui: et eam uidi atq sensi memoriage re¬
tinin: ut apud me inuenirem de illa uer-¬
bum. cum eam uellem dicere: Ipsa enĩ
phantasia eius in memoria mea u̾bum
eius: ñ sonus iste trisillabꝰ cum carcha¬
go nominatur. uł etiam tacite nom̃ ipss̃
ꝑspatia temporum cogitatur: s illud
quod ianimo meo cerno cum hoc tri¬
sillabum uoce ꝓfero.uł ante quam ꝓfe¬
ram: Sic et alexandriam cum eloqui uo-¬
lo quam ũquam uidi: presto est apud

Expanded text:
in corpore aliquo novimus. Sed non est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Carthaginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatur, vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud
Abbreviated transcription (Latin):
homo iustus dicitur: ex animo dicitur
ñ ex corpore: Est enim quedam pulcri¬
tudo animi iusticia: qua pulcri sune li¬
homines pleriq etiam qui incorpore
distorti atq deformes sunt : Sicut auĩ
animus ñ uidetur ocłis: ita nec pulari¬
tudo eiꝰ: Ubi ergo nouit quid sit ius
qmi ñ dum ẽ atq ut sit diligit ustiu
corporis eincant: quib ille

Expanded text:
homo justus dicitur, ex animo dicitur, homo justus dicitur, ex animo dicitur, non ex corpore. Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? corporis emicant, quibus ille
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si nẽmõ nouit qud sit iustus nisi
qui iustus ẽ: nemo diliit iustum nisi
iustus Non en̾im potest aligere quem
nistum eẽ credit. obhoc ipsim̃ quia ui¬
stum eẽ credit. si quid sit ustus ignorat.
scđm quod suꝑius demonstrauimus.
neminem diligere quod credit & non
uidet. nisi ex aliqua regula noticie ge¬
neralis. siue specialis: Ac ꝑ hoc siñ d̃ili¬
git iustum nisi iustus: quom uolet
quisq iustus eẽ qui ñ dum ẽ : Nonem̃
nust quisquam eẽ quod ñ diligit: Ut
autem sit ustus. qui ñ dum ẽ: uolet.
utiq iustus eẽ: Ut autẽ uelit: diligit
⁊iustum: Diligit ergo iustum. & qui
ñdum iustus ẽ: Diligere autẽ iustum
ñ potest: si quid sit iustus ignorat: Rro¬
inde nouit quid sit iustus: etiam qui
ñddum iustus ẽ: Ubi ergo nouit: Nũ
ocłis uidit: Aut ullum corpus iustum
uelut album aut nigrum. aut quar ũ
aut rotundum: Quis hoc dixerit Aa
oełs ñ iudit nisi corpora ⁊̃ iustus autem
in homine ñ est nisi aminus Et cum

Expanded text:
it justus nisi qui justus est, nemo diligit justum nisi justus: non enim potest diligere quem justum esse credit, ob hoc ipsum quia justum esse credit, si quid sit justus ignorat; secundum quod superius demonstravimus, neminem diligere quod credit et non videt, nisi ex aliqua regula notitiae generalis sive specialis. Ac per hoc si non diligit justum nisi justus, quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit ergo justum et qui nondum justus est. Diligere autem justum non potest, qui quid sit justus, ignoratd sit justus, etiam qui nondum est: ubi ergo novit? num oculis vidit? An ullum corpus justum, velut album, aut nigrum, aut quadrum, aut rotundum? Quis hoc dixerit? At oculis non vidit nisi corpora. Justus autem in homine non est, nisi animus: et cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipse hoc iden
etiam ipsecernit. nisi apud sẽ ipi
S hoc mirum ñ est: Ubi enl u
cerneret. nisi apud seipsum: ilud
rabile ẽ ut apud so
dear

Expanded text:
ipse hoc idem etiam ipse cernit, nisi apud se ipsum? Sed hoc mirum non est: ubi enim se cerneret, nisi apud se ipsum? Illud mirabile est ut apud se deat
Abbreviated transcription (Latin):
ge nunc uideamus
ubi sit quasi qđdam.
hominis exterioris. in¬
teriorisq confinium
Quicqͥd enim habemiꝰ
inanimo comimune
cum peccore: recte ad huc dicitur ad exte-¬
riorem hominẽ ꝑtinere: Non enim solũ
corpus homo exterior deputabit᷑ : s ad¬
iuncta quadam uita sua qua compa¬
ges corporis et om̃s sensus uigent. qͥb
instructus ẽ ad exteriora sentienda: Quo¬
rum sensorum unagines infixe inine¬
moria. cum recordando reuisuntur:
res ad huc agitur. ad exteriorẽ hominẽ
ꝑtinens. atq in his omĩbꝰ ñ distamus a
peccore. nisi quod figura corporis ñ ꝓni
s erecti sumus: Qua uire ad monemur
ab eo qui nos fecit. ne meliore nr̃i parte
id est anmo similes peccorib simus: a
quib corporis erectione distamꝰ: ñ ut
in ea quȩ sublimia sunt incorporibĩ
animum ꝓiciamus: Nam uł intalib
quietem uoluntatis appetere: ꝓster¬
te ẽ animũ: S sicut corpus ad ea q̃
it excelsa corporum id est ad cȩlestia

Expanded text:
ge nunc, videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore nostri parte, id est animo, similes pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in corporibus animum projiciamus; nam vel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea quae sunt excelsa corporum, id est, ad coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
tacuint s d Ane sꝑe autẽ sepulture usꝙ
addirculu̾m refurrectionis. xxx inhe
re sunt qui est quadratus senariꝰ. Ee¬
fersn. art̃ẽ ad illam rationẽ sumpli ald
api¬

Expanded text:
aginta. A vespere autem sepulturae usque ad diluculum resurrectionis triginta sex horae sunt, qui est quadratus senarius. Refertur autem ad illam rationem simpli ad ap
Abbreviated transcription (Latin):
flio nod ñ peꝑcit: s ꝓ nob̾ omib tradidi
cur ñ pret̃ missis aliis innimerabilib.
modis quib ad nos libandos uti posset
omp̃s. ipsa potissimum eligeretur u
fieret ubi nee diminitate eiꝰ aliquid imim¬
nutun ẽ aut mutatum: et de lnimane¬
tate suscepta tantũ beneficũ collatumẽ
Hominib ist adĩ filio sempit̾no eodemꝙ
hominis filio moꝵ temporalis indebita
rediaetir. qua eos a sempit̾na morte de¬
bita liberaret᷑: Peccata nr̃a diabolus dene.¬
bat: et ꝑillanos merito figebat inmorte:
Dimisit ea ille qui sua ñ habebat : ce ab
ilommerio ẽ ꝑductus ad moitẽ: lanti
ualiit sangnis ille: ut neminem xp̃o
indutum inȩtͥna morte debita detmere
aesuerie: qui xp̃m morte indebita uł
ad tempus occidit: Comm̃dat gͦ carita¬
ptin suam dr̃ innob: qm̃ cum ad buic peẽ¬

Expanded text:
io non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit cur non praetermissis aliis innumerabilibus modis, quibus ad nos liberandos uti posset Omnipotens, ipsa potissimum eligeretur ut fieret; ubi nec de divinitate ejus aliquid imminutum est aut mutatum, et de humanitate suscepta tantum beneficii collatum est hominibus, ut a Dei Filio sempiterno eodemque hominis filio mors temporalis indebita redderetur, qua eos a sempiterna morte debita liberaret? Peccata nostra diabolus tenebat, et per illa nos merito figebat in morte. Dimisit ea ille qui sua non habebat, et ab illo immerito est perductus ad mortem. Tanti valuit sanguis ille, ut neminem Christo indutum in aeterna morte debita detinere debuerit, qui Christum morte indebita vel ad tempus occidit. Commendat ergo charitatem suam Deus in nobis: quoniam cum adhuc pec
Abbreviated transcription (Latin):
ut possitis sustinere: Pro sunt autẽ ista
mala quȩ fideles pie ꝑferunt uł ad em̃-¬
danda peccata: uł exercendam ꝓbandãq
iusticiam: uł ad demonstrandã uitȩ huiꝰ
miseriam: ut illa ubi erit beatitudo ue-¬
ra atq ꝑpetua & desidẽtur ardentiꝰ: et
instantiꝰ inquiratur: S circa eos ista ser¬
uant: de quib apłs dicit: Scimus ãs
diligentib dm̃ omĩa cooꝑant᷑ inb¬

Expanded text:
ut possitis sustinere . Prosunt autem ista ut possitis sustinere . Prosunt autem ista mala quae fideles pie perferunt, vel ad emendanda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, vel ad demonstrandam vitae hujus miseriam, ut illa ubi erit beatitudo vera atque perpetua, et desideretur ardentius, et instantius inquiratur. Sed circa eos ista servantur, de quibus Apostolus dicit: Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in
Abbreviated transcription (Latin):
sci hnuus mala dolores. Lchoresq homu¬
nim quamqͣm de peccatoꝵ & maxime de
peceai originalis meritis ueniai. unde fa-¬
gi ẽ & ipsa uita uinculo mortis hstricta:
tñ et remissis peccatis remanere debuerunt
cum quib homo ꝓueritate certaret. Munde
exerceretur uirtꝰ fidelium: ut nouus hon
ꝑtestam̃tum nouum inter mala huius
scłi nouo scło p̃pararetur : miseriam qͣm
meruit uita ista dampnata sapient̃ tole¬
rans. & quia fimetur prudent̃ gratulanꝰ:
beatitudinẽ uero quam liberata uita futu-¬
ra sine fine habitura ẽ. fidelit̃ & pacient̃
expectans: Diabolus enim adnãtu & acor-¬
dib fideliũ foras missus. in quoꝵ dampna-¬
tione atq infidelitate licet dampnat᷑ etiam
ipse regnabat. tantum ꝓ conditione mortali-¬
tatis huius ad u̾sarisinit᷑: quantum eis
expedire nouit de quo sacre scripturȩ ꝑso¬
nant ꝑos apłicum: fidelis ds̃ qui ñ ꝑmit¬
tat uos temptari suꝑ id quod potestis:
s faciet cum temptatione etiam exitum.

Expanded text:
uli hujus mala, dolores laboresque hominum, quanquam de peccatorum, et maxime de peccati originalis meritis veniant, unde facta est et ipsa vita vinculo mortis obstricta, tamen et remissis peccatis remanere debuerunt, cum quibus homo pro veritate certaret, et unde exerceretur virtus fidelium: ut novus homo per testamentum novum, inter mala hujus saeculi novo saeculo praepararetur, miseriam quam meruit vita ista damnata sapienter tolerans, et quia finietur prudenter gratulans; beatitudinem vero quam liberata vita futura sine fine habitura est, fideliter et patienter exspectans. Diabolus enim a dominatu et a cordibus fidelium foras missus, in quorum damnatione atque infidelitate licet damnatus etiam ipse regnabat, tantum pro conditione mortalitatis hujus adversari sinitur, quantum eis expedire novit, de quo sacrae Litterae personant per os apostolicum: Fidelis Deus, qui non permittet vos tentari supra id quod potestis; sed faciet cum tentatione etiam exitum,
Abbreviated transcription (Latin):
ciptant corpora suas iam ineorruptibilia.
qua orent u honetent: Hoc enim placuit
o ptimo & sapientissimo creatori: ut sp̃s ho¬
minis dõ pie subditꝰ. habeat felicit̾ subdi¬
tum corpꝰ: & sine fine ꝑmaneat ista feli¬
citas: Ibi ueritatẽ sine ulla difficultate ui¬
debimus. eaq clarissima & certissima ꝑ¬
fruemur: nec aliquid queremꝰ m̃te ratioci¬
nantẽ s. conteniplant.¬

Expanded text:
cipiant corpora sua, sed jam incorruptibilia, quae ornent, non onerent. Hoc enim placuit optimo et sapientissimo Creatori, ut spiritus hominis Deo pie subditus, habeat feliciter subditum corpus, et sine fine permaneat ista felicitas. 45. Ibi veritatem sine ulla difficultate videbimus, eaque clarissima et certissima perfruemur. Nec aliquid quaeremus mente ratiocinante, sed contemplant
Abbreviated transcription (Latin):
scã scͥptina ꝓ clamat ds̃ earitase ulla que
e dõ est ce minobio agit ut mao manea¬
nuis & ipse in nob: & hoc inde cogbos
maiꝰ e caritate. & nullum ẽ maius dorm
dĩ quam sp̃s scs̃: quid consequentiꝰ: qͣ tu
caritas qua pat̾ diligit filium. & pat̾rem
diligit filiꝰ ineffabilit̃ communionẽ demõ¬
strat amboꝵ: quid conuenientiꝰ quam ut

Expanded text:
ptura proclamat; Deus charitas est, illa quae ex Deo est, et in nobis id agit, ut in Deo maneamus, et ipse in nobis, et hoc inde cognoscmaius est caritate et nullum est maius donum dei quam spiritus sanctus, quid consequentius, quam ? et si caritas, qua pater diligit filium et patrem diligit filius, ineffabiliter communionem demonstrat amborum; quid conuen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtalem mediatorẽ redit: qui hominib et
ds̃ duunitate subuenit. & homo infirmi-¬
iate conuenit: Quod autẽ mauis obedien¬
ciȩ nob̃ p̃beretur exemplum. qui ꝑ in obȩ-¬
dientiã ꝑieramus: quam dõ patri ds̃
filiꝰ obȩdiens usq ad mortẽ crucis: Quid
p̃mium ipsius obȩdientiȩ ubi ostende¬
retur meliꝰ: quam incarne tanti media¬
toris quȩ ad uitam resurrexit ȩt̾nam:
ꝑtinebat etiam ad iusticiam bonitatẽq
creatoris: ut ꝑ eandem rationalẽ creatu¬
ram suꝑaretur diabolus ⁊ quam se suꝑas¬
se gaudebat: & de ipso genere uenientẽ
quod genus origine uiciata ꝑunum te¬
nebat uni̾sum:

Expanded text:
talem Mediatorem redit, qui hominibus et Deus divinitate subvenit, et homo infirmitate convenit. Quod autem majus obedientiae nobis praeberetur exemplum, qui per inobedientiam perieramus, quam Deo Patri Deus Filius obediens usque ad mortem crucis ? Quid, praemium ipsius obedientiae ubi ostenderetur melius, quam in carne tanti Mediatoris, quae ad vitam resurrexit aeternam? Pertinebat etiam ad justitiam bonitatemque Creatoris, ut per eamdem rationalem creaturam superaretur diabolus, quam se superasse gaudebat, et de ipso genere venientem, quod genus origine vitiata per unum tenebat universum.
Abbreviated transcription (Latin):
pm. cum fides nr̃a uidendo fiet
icas. tunc mortalitatẽ nr̃am cõmu¬
itam tenebit et̾nitas: Quod donec fiai
et ut fiat quia reb ortis agõminodam
fidem eredulitatis. sigit inet̾nis sꝑamus
ueritate contemplationis: ne fides mor¬
talis uite dissonaret a ueritate et̾ne uitȩ.

Expanded text:
m : cum fides nostra videndo fiet veritas, tunc mortalitatem nostram commutatam tenebit aeternitas. Quod donec fiat, et ut fiat, quia rebus ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in aeternis speramus veritatem contemplationis, ne fides mortalis vitae dissonaret a veritate aeternae vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
me ipsum. cum ẽẽt manifestus ante ocłos
hominum. nͥ quia carnem qua uerbum
in plemtudine temporis factum erat. fusci¬
piende mrẽ fidei porrigebat ÷ Ipsum aut̃
ũbum ꝑ quod omĩa facta erant. purgate

Expanded text:
me ipsum ; cum esset manifestus ante oculos hominum: nisi quia carnem, quod Verbum in plenitudine temporis factum erat, suscipiendam nostrae fidei porrigebat; ipsum autem Verbum per quod omnia facta erant, purgatae
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na capessenda idonei ñ eramꝰ.
uabant temporalium rerum amo
contracte. & ꝓ pagine mortalitatis
quam naturalit̾ mnolite: purganc̾
mus: Purgari autẽ ut contemꝑ
iam contemꝑati tenebamur: Sanu
nim: amorbo plurimum distat Se
iedici curatio nisi morbo congruat:
ꝑducit ad sanitatem: Itilia tem¬
poralia decipiunt egrotetilia tem¬
poralia suscipiunt sanandos¬

Expanded text:
na capessenda idonei non eramus, aegravabant temporalium rerum amore contractae, et de propagine mortalitatis tanquam naturaliter inolitae, purgandi eramus. Purgari autem ut contempejam contemperati tenebamur. Sanitas enim a morbo plurimum distat: sed media curatio, nisi morbo congruat, non perducit ad sanitatem. Inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos
Abbreviated transcription (Latin):
fidem reb temporalit̃ gestis ꝓpt̾ nos &
ꝑ ipsam munclamur. ut cum ad speciem
uenerimꝰ quẽ ad modum succedet fidei ue¬
rital ita mortalitati suecedat et̾rtas:
Qua ꝓpt̾ q̃m fides nr̃a fiet ueritas. cu
ad id quod credentib nob ꝓmi¬

Expanded text:
fidem rebus temporaliter gestis propter nos et per ipsam mundamur, ut etiam cum ad speciem uenerimus, quemadmodum succedet fidei ueritas, ita mortalitati succedat aeternitas. quapropter quoniam fides nostra fiet ueritas, cum ad id quod nobis credentib
Abbreviated transcription (Latin):
natum eẽ dõ sempit̾rum eẽ ut sit coet̾mis patri
filiꝰ: sicut splendor qui gignitur abigne. atq
diffunditur coeuus ẽ illi. & eẽt coet̾nus si ẽei ig¬
nis et̾nus: Unde quidam posteriores arriam ab¬
iecerunt istam sententiam. fassiꝙ sunt ñ exte¬
pore cepisse filium dĩ s intet disputationes quas
habebant ur̃i adu̾sus eos qui dicebant. erat tẽ¬
pus quando ñ erat filius. hanc etiam ñ milli
raciotinationẽ inserebant: Si dĩ filus uirtus
et sapientia dei ẽ nec umquam ds̃ sine uirtute
et sine sapientia fuit: coet̾mus ẽ deo patri filiꝰ:
tutem aut sapientiam: dem̃tis est dicere
Non gͣ erat tempus quando ñ erat fuiꝰ. Quȩ
ratiotinatio adid cogit ut dicamꝰ dñi patrẽ
ñ eẽ sapientem. ñ habendo sapientum qͣm
genuit. ñ existendo ꝑse pater iꝑse sapientia:
deinde si ita ẽ filius quoq ipse sicut dicitur
ds̃ de deo. liuñ delumine. uidendum est
magnitudinis suȩ: & bo-¬

Expanded text:
natum esse Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus, si esset ignis aeternus. Unde quidam posteriores Ariani abjecerunt istam sententiam, fassique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant nostri adversum eos qui dicebant, Erat tempus quando non erat Filius, hanc etiam nonnulli ratiocinationem inserebant: Si Dei Filius virtus et sapientia Dei est, nec unquam Deus sine virtute et sapientia fuit, coaeternus est Deo Patri Filius: tutem aut sapientiam, dementis est dicere: non igitur erat tempus quando non erat Filius. 2. Quae ratiocinatio ad id cogit, ut dicamus Deum Patrem non esse sapientem, nisi habendo sapientiam quam genuit, non existendo per se Pater ipsa sapientia. Deinde si ita est, Filius quoque ipse sicut dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, videndum est magnitudinis suae, et bo
Abbreviated transcription (Latin):
nagnus sit quam genuit. et ea bonitite
boniis. & ea et̾ritate et̾mus. & ea omipoten¬
tia om̃p̃s. quȩ de illo nata ẽ sicut ñipse
ut ille multorum filiorum coet̾norum sit
pater. quẽ admodum ñ efficitur ut duoꝵ
at cum dicitur xp̃s dĩ uurtus & dĩ sapien¬
tia Eadem quippe uirtꝰ quȩ sapientia et
eadem sapientia quȩ uirtus: Ita gͥ etiam
de cet̾is. ut eadem sit magnitudo quȩ uir iͦ.
et si qua alia uł quȩ supra commemorata
sunt ut quȩ cominemorati ad huc possutl¬

Expanded text:
et ea bonitate bonus, et ea aeternitate aeternus, et ea omnipotentia omnipotens quae de illo nata est, sicut non ipse ut ille multorum filiorum coaeternorum sit pater; quemadmodum non efficitur ut duorum sit, cum dicitur Christus Dei virtus et Dei sapientia. Eadem quippe virtus quae sapientia, et eadem sapientia quae virtus est: ita igitur etiam de caeteris, ut eadem sit magnitudo quae virtus, et si qua alia, quae vel supra commemorata sunt, vel commemorari adhuc possu
Abbreviated transcription (Latin):
substantie uł ꝑsone nomine ñ speciem̃ sig.¬
nificari ÷ s aliquid singulate atq in diui¬
dium. ut substantia uł ꝑsona ñ ita dicat᷑
sicut dicitut homo. quod cominune est
om̃ib hominibꝰ: s quomͦ dicitui hic i¬
homo. uelut abraham. uelut: ysq̃ac. ne.¬
lut iacob. uł si quis alius
qui etiã
digito p̃sens demonstrari
posset
sic quoꝙ illos eadem
ratio con
ita tres homines et tres
serimus. non
ita dicuntur tres eẽntie.
hoc ut lixi
omuto. Illud dico si
eẽntia genus
est una eẽntia iam ñ
ht̃ sp̃es. sicut.
quia genus ẽ animal:
unum animal
appellamus substantias siue ꝑsonas. si
eandem spẽm communĩt hñt que mad¬
modum abrahanr et ysaac & iacob
speciem quȩ homo dicitur cominunit̃
hñt. ñ sic ut homo sub diuidi uidetur
in abraham et ysaac et iacob ita unus
homo. et in aliquos singłos homines
subdiuidi potest: Omnino eium non
potest: quia unus homo iam singłe
homo ẽ: Cur ergo una eẽntia intres
substantias uł ꝑsonas subdiuiditur

Expanded text:
substantiae vel personae nomine non speciem significari, sed aliquid singulare atque individuum; ut substantia vel persona non ita dicatur sicut dicitur homo, quod commune est omnibus hominibus, sed quomodo dicitur hic homo, velut Abraham, velut Isaac, velut Jacob, vel si quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit: sic quoque illos eadem ratio consita tres homines, et tresserimus, non ita dicuntur tres essentiae, hoc, ut dixi, omitto: illud dico, si essentia genus est, una essentia jam non habet species; sicut quia genus est animal, unum animal appellamus substantias sive personas, sic eamdem speciem communiter habent, quemadmodum Abraham, Isaac et Jacob speciem quae homo dicitur, communiter habent; non sicut homo subdividitur in Abraham, Isaac et Jacob, ita unus homo et in aliquos singulos homines subdividi potest: omnino enim non potest, quia unus homo jam singulus homo est. Cur ergo una essentia in tres substantias, vel personas subdividitur
Abbreviated transcription (Latin):
ita dici alicubi solet Neq
nitate cum dicimꝰ ꝑsonã
Quo cirea ut substantia
pater ẽ non quo pater
pader est: Ad se quippe
sicut ad se dr̃¬

Expanded text:
ita dici alicubi solet, neque nitate cum dicimus personQuocirca, ut substantia Pater est, non quo Pater Pater est: ad se quippe sicut ad se d
Abbreviated transcription (Latin):
pater: et habitabimꝰ apud eum: Uenie-¬
mus et habitabimꝰ pluralis ẽ mimerus:
quia p̃dictum ẽ ego et pater id est filius
quando latenter omnino sicut in gene¬
litudinẽ nr̃am: Et faciamis et nrãm.
pluralit̃ dictum ẽ: et nisi ex relatiuis
accrpi ñ oportet: Non enim ut facerer
ii aut adimaginem et similitudiuie
mum: s. ut ficerent pater et filius

Expanded text:
Pater, et habitabimus apud eum . VeniePater, et habitabimus apud eum . Veniemus et habitabimus, pluralis numerus est, quia praedictum est, Ego et Pater, id est, Filiiquando latenter omnino, sicut in Genelitudinem nostram , et Faciamus et nostram pluraliter dictum est, et nisi ex relativis accipi non potest. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitudinem deorum, sed ut facerent Pater et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
homo quantum treᷤ
C sintil. et plus aliquid simul
uines duo quam imus homo.
sibilium conditorem. et quicquid deillo
ꝓhumana facultate digne uereq dici
potest: Neq cum audierit patrem solũ
dm: separet inde filium aut sp̃m sc̃m.
Cum eo quippe solus ds̃. cum quo et uunꝰ
ds̃ est quia et filium cum audimus solũ
dm̃. sine ulla separatione patris aui sp̃s
sci oportet acciꝑe atq ita dicat unam eẽn
tiam ut ñ existimet alud alio uł maius.
uł minus. uł aliqua ex parte diu̾sum.
ñ tam̃ ut pater ipse sit et filius & sp̃s¬
scs̃. et quicquid aliud ad alterutrum
singula dicuntur. sicut u̾bum quod ñ
dicitur nisi filius. aut domim. quod ñ
pluralem numerum ad mittunt sicrit
in euangłio scͥptum ẽ ego et pater unũ
sumus: Et unum dixit: et sumꝰ. Unum
scđm eẽntiam quod idem as̃. sumus se-¬
cundum relatiuum quod ille pater hie
filius: Aliquando et tacetur unitas
ẽẽntię: et sola pluralit̃ relatiua comine¬
morantur: Ueniemus ad eum ego et

Expanded text:
homo, quantum tres homines simul, et plus aliquid sunt homines duo quam unus homo, sibilium conditorem, et quidquid de illo pro humana facultate digne vereque dici potest. Neque cum audierit Patrem solum Deum, separet inde Filium, aut Spiritum sanctum: cum eo quippe solus Deus, cum quo et unus Deus est; quia et Filium cum audimus solum Deum, sine ulla separatione Patris aut Spiritus sancti oportet accipere. tiam, ut non existimet aliud alio majus vel melius vel aliqua ex parte diversum, non tamen ut Pater ipse sit Filius et Sptus, et quidquid aliud ad alterutrum singula dicuntur; sicut Verbum quod non dicitur nisi Filius, aut Donum quod non pluralem numerum admittunt, sicut in Evangelio scriptum est: Ego et Pater unum sumus . Et unum dixit; et, sumus: unum, secundum essentiam, quod idem Deus; sumus, secundum relativum, quod ille Pater, hic Filius. Aliquando et tacetur unitas essentiae, et sola pluraliter relativa commemorantur: Veniemus ad eum ego et
Abbreviated transcription (Latin):
imitationis: Ad hoc enim et dicitur.
reformamini innouitate m̃tis urẽ: Qb
item dicit Estote unitatores dĩ: sicut
filii dilectissimi: Nouo enim homini
dr qui renouatur in agnitione dĩ scđ̃m
imaginem eiꝰ. qui creauit eum: Aut
si iam placet ꝓpt̾ disputandi necessita¬
tem etiam exceptis nominib relatiuis
ꝓluralem numerum ad mittere. ut i io¬
ie respondeatur cum queritt.

Expanded text:
imitationis. Ad hoc enim et dicitur, imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformamini in novitate mentis vestrae : quibus item dicit, Estote itaque imitatores Dei, sicut filii charissimi . Novo enim homini dicitur: Qui renovatur in agnitionem. Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum . Aut si jam placet propter disputandi necessitatem, etiam exceptis nominibus relativis, pluralem numerum admittere, ut uno nomine respondeatur, cum quaeritur,
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo ereata: Huius rei significande
causa ita imago ut ad imaginem sit id ẽ
nequatur parilitate. s quadam simili¬
tudine accedit: Non enim locorum int¬
uallis s similitudine acceditur addm̃.
et dissimilitudine receditur ab eo: Sunt
eñim qui ita qistingunt: ut imaginem
uelint et̃ filium: hominem uero ñ yma¬
ginem. s ad imaginem: Refellit autem
eos apłs dicens: Uir quidem ñ debet
uelare caput: eum sit gła et ymago
dei Non dixit adimaginem s imago.
quȩ tñ imago cum alibi dicitur ad ima-¬
ginem: ñ quasi ad filium dicitur. quȩ
imago equalis ẽ patri alioquin ñ dic̾et
ad imaginem nrãm: Quomͦ enim nr̃a.
cum filius solus patris imago sit : S
ꝓpter imparem ut diximus similitudi¬
nem: dictus est homo ad unaginem:
Et ĩdeo nram ut imago trinitatis esset
homo. ñ trinitati equalis. sicut filiꝰ pa-¬
tri. s accedens ut dictum ẽ quadam
similitudine sicut indistantib signifi¬
catur quedam uicinitas ñ loci. s cuiꝰdã

Expanded text:
ab eo creata, hujus rei significandae causa, ita imago est ut ad imaginem sit: id est, non aequatur parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enim qui ita distinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
tres eẽntias ñ dicamus: nisi quia uolui¬
anis. uł imium aliquod uocabulum ser¬
uire hiie significationi qua intelligit᷑
trinitas. ne onmino taceremꝰ interrogat.¬
quia tres cum tres ẽ fateremur: Nani
si genus ẽ eẽntia. species autẽ substantia
siue ꝑsona ut ñ nulli sentiunt: onino
alud quod dixi oportere appellari tren
oentias. ut appellantur tres substartu
nq: animalia tria. cum sit spectes¬
etiam si¬

Expanded text:
tres essentias non dicamus; nisi quia volumus vel unum aliquod vocabulum servire huic significationi qua intelligitur Trinitas, ne omnino taceremus interrogaquid tres, cum tres esse fateremur? Nam si genus est essentia, species autem substantia sive persona, ut nonnulli sentiunt, omitto illud quod jam dixi, oportere appellari tres essentias, ut appellantur tres substantiaeademque animalia tria, cum sit speciesenim s
Abbreviated transcription (Latin):
Et uoluntas hanc¬
finem h̃t fenestre uisonem: Altera ẽ enĩ
quȩ ex ista nectitur uoluntas ꝑfenestram
uidendi transeuntes: cuius idem firas ẽ
uisio transeuntium: Recte autẽ sunt
uoluntates om̃s sibimet religate: si bo¬
na ẽ illa quo cuncte referuntur: Si aut̃
praua ẽ: praue sunt oms: Et idõ bona¬
rum uirtutum conexio. iter ẽ quoddam
ascendentium adbeatitudinẽ: qd̾ certis
uelut passib agitur: Prauarũ aut̃ atꝙ.
distortarum uoluntatũ implicatio: iun-¬
culum ẽ quo alligabitur. qui hoc agit
ut ꝓiciatur intenebras exteriores: Beati
ergo qui factis & morib cantant canti¬
cum graduum: &e uehis qui traunt pec-¬
eata sicut restem longam: Sic ẽ autem
requies uoluntatis quẽ dicimus finem.
si ad huc refertur ad aliud: quẽaeds
possumus dicere requiem pedis ẽẽ in am¬
bulando cum ponitur. unde alius in ni-¬
tatur quo passibꝰ ꝑgitur: Si autẽ ali-¬
quid ita placet ut in eo cum aliqua de¬
lectatione uoluntas ac quiescat: ñ dum

Expanded text:
Et voluntas finem habet fenestrae visionem: altera est enim quae ex ista nectitur voluntas, per fenestram videndi transeuntes, cujus item finis est visio transeuntium. Rectae autem sunt voluntates et omnes sibimet religatae, si bona est illa quo cunctae referuntur: si autem prava est, pravae sunt omnes. Et ideo rectarum voluntatum connexio iter est quoddam ascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur: pravarum autem atque distortarum voluntatum implicatio, vinculum est quo alligabitur qui hoc agit, ut projiciatur in tenebras exteriores . Beati ergo qui factis et moribus cantant canticum graduum: et vae iis qui trahunt peccata, sicut restem longam . Sic est autem requies voluntatis quem dicimus finem, si adhuc refertur ad aliud, quemadmodum possumus dicere requiem pedis esse in ambulando, cum ponitur unde alius innitatur quo passibus pergitur. Si autem aliquid ita placet, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat; nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ã quidem decernens eẽ facienda. tenens
tam̃ et uoluens uibent̃ quȩ statim ut atti¬
grrunt aminum respui debuerunt.
negandum ẽ ẽẽ peccatũ. s longe miꝰ
quam si c oꝑe statuatur implendum
Et ideo de talib quoq cogitacionibꝰ ue¬
ma petenda ẽ pectusq ꝑcutiendum.
atq dicendum. aimite nob debita nrã
faciendũꝙ qd̾ sequitur. atq moratio¬
ne iungendũ. sicut ce nos dimitimꝰ
debitorib urĩs: Nleq enim sicut nullis
duob pͥmis hominib ꝑsonam siram
quisq portabat. & ideo sisola mulienor
cibum edisset illicitum sola utiq mor¬
tis supplicio plecteretur: itadici potest
in homine uno. si delectationib ite¬
citis a qͥuib se contimio debet auert̾e.
cogitacio libent̃ sola pascatut. nec
facienda decernant᷑ mala: s tm fua
uter inrecordatione teneant᷑: quasi
muitierẽ sine uiro posse dampuari i
Absit hoc crede: Hȩc quippe una ꝑso¬
naẽ unis homo ẽ totusq. aampna¬

Expanded text:
 quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, atque dicendum, Dimitte nobis debita nostra: faciendumque quod sequitur, atque in oratione jungendum, sicut et ndebitoribus nostris . Neque enim sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus se continuo deberet avertere cogitatio, libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tantum suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari: absit hoc credere. Haec quippe una persona est, unus homo est, totusque damna
Abbreviated transcription (Latin):
ma peccato. sic habendum existimo:
uelut cibum uetitum mulier sola co¬
mederit: Si autẽ inconsensione male
utendi reb quȩ ꝑ sensum corporis sen¬
tiuntur. ita decernit᷑ quodcũq peccatũ :
ut si potestas sit etiam corpore conlea¬
tur: intelligenda ẽ illa mulier ded
uiro suo secum simul edend
tum cibum: Neq eiu

Expanded text:
ma peccato ; sic habendum existimo ma peccato ; sic habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola comederit. Si autem in consensione male utendi rebus quae per sensum corporis sentiuntur, ita decernitur quodcumque peccatum, ut si potestas sit, etiam corpore compleatur; intelligenda est illa mulier dedisse viro suo secum simul edendum illicitum cibum. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
uero &e incommutabilia fpiritali ratione
sapientiȩ intelliguntur: Rationi autẽ
scientiȩ appetitus iucimis ẽ: qͣndoquidẽ
de ipsis corporalib quȩ sensu corporis
sentiuntur ratiocinat᷑ ea quȩ scientia d̾r
actionis: si bene ut eam noticiam referat
ad finem sumini boni: si autẽ male ut
eis fruatur tanqͣm bonis talib inquib
falsa beatitudine conquiescat Cum gͦ
huic intentioni m̃tis quȩ inreb tem¬
poralib & corporalib ꝓpt̾ accionis. offi¬
cium raciocinandi uiuacitate uersatur:
carnalis ille sensus uł animalis inge¬
rit quandam illecebram fruendi se.
id est tanquam bono quodam priuato
et ꝓpͥo ñ tanquam publico atq comiu-¬
ni qd̾ est iminutabile bonum: tunc ue¬
lut serpens alloquitur feminã: Huic aũ
illecebre consentire: de ligno ꝓhibito mã¬
ducare ẽ: S iste consensus. si sola cogita¬
cionis delectatione contentꝰ ẽ suꝑioris
uero auctoritate consilii ita m̃bra reci¬
nentur. ut ñ exibeantur iniquitatis ar-¬

Expanded text:
vero et incommutabilia spiritualia ratione sapientiae intelliguntur. Rationi autem scientiae appetitus vicinus est: quandoquidem de ipsis corporalibus quae sensu corporis sentiuntur, ratiocinatur ea quae scientia dicitur actionis; si bene, ut eam notitiam referat ad finem summi boni; si autem male, ut eis fruatur tanquam bonis talibus in quibus falsa beatitudine conquiescat. Cum ergo huic intentioni mentis, quae in rebus temporalibus et corporalibus propter actionis officium ratiocinandi vivacitate versatur, carnalis ille sensus vel animalis ingerit quamdam illecebram fruendi se, id est tanquam bono quodam privato et proprio, non tanquam publico atque communi quod est incommutabile bonum, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno prohibito manducare est. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superioris vero auctoritate consilii ita membra retinentur, ut non exhibeantur iniquitatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quodam nubilo
ansicut in altissimis montib ai
sissimas nebulas subt̃ aspiciam
unde in me frat̾ni amor inflan
ardor. cum audio iurum aliqu
ꝓfidei pulcritudine et firiau¬
ria torm̃ta te¬

Expanded text:
quasi quodam nubilo secludar; an sicut in altissimis montibus accidere sissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulchritudine et firmiacria tormenta t
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusq hominis mens: s qualis eẽ sem¬
uit̾nis rationib debeat: Unde etiam
phantanias rerum corporalium ꝑ corpo¬
ris sensum haustas. et quodammꝰ in¬
fusas memorie: ex quib etiam ea quȩ
ñ uisa sunt ficto phantasmate cogitan¬
tut. siue aliter quam sunt siue fortuitu
uti sunt aliis omnino regulis supra
telii nr̃am in cominutabilit̾ manen¬
til hł apꝓbare apud nosmetipsos.
unlare conuincimur: cum̃ rectu asi¬
et cusm elrulo

Expanded text:
cujusque hominis mens, sed qualis esse semcujusque hominis mens, sed qualis esse sempiternis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium per corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus etiam ea quae non visa sunt, ficto phantasmate cogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliet cum recolo