comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui in cȩł ẽ. linde mͦ sathanas :Quia ñ
sapis inquit quȩ diͣ st̃: s quȩ st̃ hoĩm.
Qui gͦ uolumꝰ recte celebrare. natalicia
mrͣm: desicłemus initationẽ. mr̃m:
nec uelimꝰ p̃cedere martyres. ⁊ meli¬
oris nob̃ consilii uideri esse: qr euita¬
mͦ passiones ꝓ uistitia ⁊ ꝓ fide. quas
illi ñ euitauert᷑. Ergo qui cogitant
mala. ⁊ in luxuria nutriunt corda
sua. au̾tant᷑ retrorsũ ⁊ erubescant :
audiant ab apło postea dicente. Quẽ
ꝑ lus ꝑsequit᷑ lingua adulatoris:
quã manꝰ int̾ficientis. Nã ⁊ ipsã. cami¬
nũ dixͣ seriptura. serte de ꝑsequutioẽ
loqueret᷑ script᷑a.dixͣ. tãꝙͣ. aurũ in for¬
nace ꝓbauit illos. de martyrib loqͣns
int̾fecꝰtis: sic̃ holocausti hostiam acce¬
pit illos. Audi qr ⁊ lingua adulantiũ
tał ẽi Probatio inqͥt argenti ⁊ auri. ig¬
nis: uir aũ ꝓbat᷑. ꝑ os laudantiũ eum.
Ignis ille: ignis ⁊ iste. De utroq te saluũ

Expanded text:
est. Unde modo, Satanas? Quia non sapis, inquit, quae Dei sunt, sed quae sunt hominum . Qui ergo volumus recte celebrare natalitia martyrum, desideremus imitationem martyrum; ne velimus praecedere martyres, et melioris consilii nobis videri esse, quia evitamus passiones pro justitia et pro fide, quas illi non evitaverunt. Ergo illi qui cogitant mala, et in luxuria nutriunt corda sua, avertantur retrorsum, et erubescant. Audiant ab Apostolo postea dicente: Quem Plus persequitur lingua adulatoris, quam manus interfectoris; nam et ipsam caminum dixit Scriptura. Certe cum de persecutione loqueretur Scriptura, dixit: Tanquam aurum in fornace probavit illos, de martyribus interfectis, et sicut holocausti hostiam accepit illos . Audi quia et lingua adulantium talis est: Probatio, inquit, argenti et auri ignis; vir autem probatur per os laudantium eum Ignis ille, ignis et iste; de utroque te salvum
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑i sunt : ñ hoc sonat. Idem ipse psalmꝰ
qui. qui hoies nescio. qui quando nes¬
cio irruentib hostib in babyloniam
dicit psalmus: Qd. nͥ qd̃ audistis ab
apło.Cõmendat nob graͣm dĩ. cõmen¬
dat nobis. qr nos ꝑ nosmetipsos nicħ
sumꝰ illiꝰ miscđłia sumus: qͥoquid aũ ex
nob̾ sumꝰ. mali sumꝰ. Quare gͦ capti

Expanded text:
ti sunt, non hoc sonat: idem ipse psalmusqui, qui homines nescio qui, nescio quando, irruentibus hostibus, in Babyloniam dicit Psalmus, quid, nisi quod audistis ab Apostolo? Commendat nobis gratiam Dei; commendat nobis, quia nos per nosmetipsos nihil sumus, illius misericordia sumus; quidquid autem ex nobis sumus, m
Abbreviated transcription (Latin):
a quib pateris. Iuomͦ inuitaris passioes
p̃cedentes diũ tui. pendentis in cruce
⁊ dicentis. patͣ ignosce illis qr nesci¬
unt quid faciunt: Respondit talia
dicentib martyr. ⁊ dicit. Dnm̃ mͥ ꝓpo¬
siusti dicentẽ᷑: pat̾ ignosce illis qr nes¬
cuuit quid faciunt. agnosce ⁊ uocem
meã. ut sit ⁊ tua. Iuid enĩ dixi de mni¬
micis meis ᷤ Confundant᷑ ⁊ reuereant᷑.
Iã facta ẽ talis uindicta de inimicis
martyrũ. Saulus ille qui stephanũ ꝑ
erectus ad obediendũ. qui inflaminatꝰ
erat ad ꝑsequendũ. hoc gͦ optant mar¬
tyres inimicis suis: confundant᷑ ⁊ reue¬
reant᷑. Quãdui enĩ ñ confundunt᷑ ⁊ re¬
uerent᷑. necesse ẽ facta sua defendaq̃.
Głosi sibi uident᷑ qr tenent. qr ligant.
qr u̾berant: qr occidt᷑. qr psaltant. quia
insultant. De. his om̃ib facꝰtis aliquan¬
do confundant᷑ ⁊ reuereant᷑ necesse ẽ¬

Expanded text:
a quibus pateris: quomodo imitaris passiones a quibus pateris: quomodo imitaris passiones praecedentes Domini tui, pendentis in cruce, et dicentis: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ? Respondet talia dicentibus martyr, et dicit: Dominum isti dicentem, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; agnosce et vocem meam, ut sit et tua. Quid enim dixi de inimicis meis? Confundantur, et revereantur. Jam facta est talis vindicta de inimicis martyrum. Saulus ille qui Stephanum peest, et erectus ad obediendum qui inflammatus erat ad persequendum . Hoc ergo optant martyres inimicis suis: Confundantur, et revereantur. Quamdiu enim non confunduntur et reverentur, necesse est facta sua defendant; gloriosi sibi videntur, quia tenent, quia ligant, quia verberant, quia occidunt, quia saltant, quia insultant: de his omnibus factis aliquando confundantur, et revereantur. Si e
Abbreviated transcription (Latin):
qui exquirat aĩam meã: hic aut̃ con¬
fundant᷑ ⁊ reuereant᷑ qui quert̃ aĩam
meã. Bolebat se ñ queri ad muitandũ:
gemebat se queri ad oppͥmendũ. Que¬
ris animã iusti cũ imitari cogitas :
queris animã iusti cũ occidere cogi¬
tas. Qm̃ duob modis querit᷑ amma
uisti hominis: singuli in singulis psal¬
mis exp̃ssi stͣ. Illic dolet. qr ñ ẽ qͥ reqͥ¬
rat aĩam eiꝰ. ad imitandã passionẽ eiꝰ.
aĩam meã. Quert᷑ aĩam eiꝰ ñ ut du¬
as habeant. Non enĩ sic querebant aĩam
eius: querit quomͦ latro tunicã uiato¬
ris. Ad hoc oecidit. ut expoliet: ut ha¬
beat. Qui aũ ꝑsequit᷑ ut occidat: exclu¬
dit auimã. ñ se uestit. Quert̃ illi aĩam
meã: occide me uolunt. Iuid gͦ tu illis
optat: Confundant᷑ ⁊ reuereant᷑. Et uͥ
ẽ qd audisti a dño tuo: diligite inmi¬
cos ur̃os. bñ facite his qui odert̃ uos:
⁊ orate ꝓ eis qui ꝑsequunt᷑ uos: łoce
ꝑsequutionẽ pateris: s maledicis eis

Expanded text:
m ejus; hic autem: Confundantur, et revereantur qui quaerunt animam meam. Dolebat se non quaeri ad imitandum; gemebat se quaeri ad opprimendum. Quaeris animam justi, cum imitari cogitas; quaeris animam justi, cum occidere cogitas. Quoniam duobus modis quaeritur anima hominis justi, singuli in singulis psalmis expressi sunt. Illic dolet, quia non est qui requirat animam ejus ad imitandum passiones ejus; animam meam. Quaerunt animam ejus, non ut duas habeant. Non enim sic quaerebant animam ejus, quomodo quaerit latro tunicam viatoris: ad hoc occidit, ut exspoliet, ut habeat. Qui autem persequitur ut occidat, excludit animam, non se vestit. Quaerunt illi animam meam; occidere me volunt. Quid ergo tu illis optas? Confundantur, et revereantur. Et ubi est quod audisti a Domino tuo: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, et orate pro his qui persequuntur vos ? Ecce persecutionem pateris, et maledicis eis
Abbreviated transcription (Latin):
fit cũ illi au̾tuntur ⁊ erubesẽt om̃s. spue
qͥ quert aiam meã. siue qui cogitant mͥ
mala. siue qͥ ꝑu̾sa ⁊ simulata beniuolen¬
tia. lingua uolt̃ emollire. qd̾ feriant: cũ
fueruit ⁊ ipsi au̾si ⁊ ꝯfusi. quid fiet. Ex¬
ultent ⁊ iocundent᷑ in te: nͣ in mei nͣ
in illo aut in illo. s in quo facꝰti st̃ lux.
qui fuert᷑ tenebrȩ: exultent uiocunde̾¬
tur. in te: om̃s qui quert̃ te. Aluid e᷑ que
rere dm̃: aliud ẽ querere homine̾. Iocũ¬
dent᷑ qui quert᷑ te. Non iocundentur
gͦ qui quert̃ se: quos priꝰ quesisti anteꝗͣ.
quererent te. Nondũ querebat ouis illa
pastorẽ. Aberrauerat a grege: ⁊ descendit¬
pastor ad eã. Quesuiit eã: reportauit in
humeris suis. Contẽpnet te oius queren¬

Expanded text:
lli avertuntur, et erubescunt omnes; sive qui quaerunt animam meam, sive qui cogitant mihi mala, sive qui perversa et simulata benevolentia, lingua volunt emollire quod feriant; cum fuerint et ipsi aversi et confusi, quid fiet? Exsultent, et jucundentur in te: non in me, non in illo, aut in illo; sed in quo facti sunt lux qui fuerunt tenebrae. Exsultent, et jucundentur in te, omnes qui quaeruntrere Deum, aliud quaerere hominem. Jucundentur qui quaerunt te. Non jucundabuntur ergo qui quaerunt se, quos prior quaesisti antequam quaererent te. Nondum quaerebat ovis illa pastorem; aberraverat a grege: et descendit ad eam; quaesivit eam, reportavit in humeris suis
Abbreviated transcription (Latin):
mutaret᷑. ⁊ fieret qd̃ hic sonat. Qͥd
ẽ hoc ͦ ut tota spes nr̃a in dõ sit: ni¬
chilq de nob̾ tãꝗͣ. de nr̃is urib pre¬
sumamus: ne nram facientes iustitiã.¬
qd̃ ab illo ẽ ⁊ qd accepimꝰ amittamus.

Expanded text:
mutaretur, et fieret quod hic sonat. Quid est hoc? Ut tota spes nostra in Deo sit, nihilque de nobis tanquam de nostris viribus praesumamus; ne nostrum facientes quod ab illo est, et quod accepimus amittamus.
Abbreviated transcription (Latin):
mamꝰ gͦ una uoce om̃s. u̾ba hec.
AUS in adutorium
meũ intende. Opus
enĩ habemus sempit᷑¬
nũ adiutoriũ. in isto
scło. Quando autͣ ñ
Modo aũ in tribula¬
tione positi. maxime
dicat. ille dicit qui dixͣ. Quid me ꝑse¬
queris. Ille dic̃ qui dixͣ. cũ uni ex mi¬
nimis meis fecistis. mͥ fecistis. Nota eͣ
gͦ uox huiꝰ hominis. totiꝰ hominis ca¬
pitis ⁊ corporis Inͣsepe cõmendanda.
qr nota. Confqubdãnt᷑ inquit ⁊ reue¬
reant᷑ qui queiͣta animã meã. In alio

Expanded text:
go una voce omnes verba haec: Deus, in adjutorium meum intende. Opus enim habemus sempiterno adjutorio in isto saeculo. Quando autem non! Modo tamen in tribulatione positi maxime dicat; ille dicit, qui dixit: Quid me persequeris ? ille dicit, qui dixit: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Nota est ergo vox hujus hominis, totius hominis, capitis et corporis: non saepe commendanda, quia nota. Confundantur, inquit, et revereantur qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nũquid qdͣ pͥmo. attrahe: liga. ꝑcute.
N on facit hoc ͣͣ quid faciet: Dentibus
suis. fremet ⁊ tabescet. Et his tamꝗͣ
irascit᷑ martyr: ⁊ tam̃ ꝓhis orat m̃r.
Quomi enĩ bñ optauit illis de quib dic̃.
confundant᷑ ⁊ reuereant᷑ qui quertͣ
animã meã. sic ⁊ ncͣ. au̾tant᷑ retror¬
sũ ⁊ erubescant. qui uolt̃ mͥ mala.

Expanded text:
Numquid quod primo? Attrahe, liga, percute. Numquid quod primo? Attrahe, liga, percute. Non facit hoc. Quid ergo? Dentibus suis frendet, et tabescet . Et his tanquam irascitur martyr; et tamen pro his orat martyr. Quomodo enim bene optavit illis de quibus dixit, Confundantur, et revereantur qui quaerunt animam meam; sic et nunc, Avertantur retrorsum, et erub
Abbreviated transcription (Latin):
uumicis nr̃is: securi optemꝰ. Ecce ego di¬
xi ⁊ uobiscũ dixerim: om̃s qui adhuc
psaltant ⁊ cantant. ⁊ insultant mar¬
tyrib: confundant᷑ ⁊ reuereant᷑. Ali¬
quando in his parietib tundant cõ¬
Primo fuit impetus ꝑsequentiũ: mͦ re¬
mansit maliuolentia cogitationum.
łrorsus tpr̃a stͣ in eccłia ꝑsequutione
distincta: sequere sequentia. Iactus:
impetus in eccłia: qnͣ reges ꝑsequebã¬
tur. Et qr p̃dicti erant reges. ⁊ ꝑsecu¬
turi. ⁊ credituri: impleto uno. utiq
alterũ sequebat᷑ actũ ẽ ⁊ illud qd̃ ꝯ¬
sequens fuit: credidert᷑ reges. data ẽ
par ȩccłie. Cepit eẽ in culmine digni¬
tatis gccłia. etiã in hac t̾ra. etiã in hac
uita: s ñ deest fremitꝰ ꝑsequirtoꝵ. Im¬
petus suos. ad cogitationes u̾tertͣ. In
illis cogitationib tãꝗͣ in uisco ligatꝰ
eͣ diabolus: fremit ⁊ ñ erũpit. Rictũ
eͣ enĩ de his tẽporib eccłiȩ: pec¬
cator uidebit ⁊ irascet᷑ Et quid facie:

Expanded text:
icis nostris; securi optemus. Ecce ego dixi, et vobiscum dixerim: omnes qui adhuc saltant et cantant et insultant Martyribus, confundantur, et revereantur; aliquando in his parietibus tundant conPrimo fuit impetus persequentium; modo remansit malevolentia cogitantium. Prorsus tempora sunt in Ecclesia persecutionis distincta sequentia. Factus est impetus in Ecclesiam, quando reges persequebantur: et quia praedicti erant reges et persecuturi et credituri, impleto uno, utique alterum sequebatur. Factum est et illud quod consequens fuit; crediderunt reges, data pax est Ecclesiae, coepit esse in culmine dignitatis Ecclesia, etiam in hac terra, etiam in hac vita: sed non deest fremitus persecutorum; impetus suos ad cogitationes verterunt. In illis cogitationibus tanquam in abysso ligatus est diabolus; fremit, et non erumpit. Dictum est enim de his temporibus Ecclesiae: Peccator videbit, et irascetur. Et quid faciet?
Abbreviated transcription (Latin):
ista lecꝰtorẽ. Deinde narraturus ⁊
cõm̃daturus hec oĩa quȩ uident᷑ au¬
ditore qͣm expositore potiꝰ indigere.
at uelut manifestas legendo ꝑcur¬
rere parabolas. ⁊ ꝓpositiones: quȩ
nominib siis indicant altꝰ se ꝑseru¬
tari oportere: Parabola qͥppe. aliciuꝰ
rei similitudinẽ pre se gerit. Iuod
licet sit uocabulũ grecũ : iã tamͣ

Expanded text:
ista lectorem. Deinde narraturus et commemoraturus haec omnia, quae videntur auditore quam expositore potius indigere,at velut manifestas legendo percurrere parabolas et propositiones, quae nominibus suis indicant altius se perscrutari oportere? Parabola quippe alicujus rei similitudinem prae se gerit; quod licet sit vocabulum graecum, jam tam
Abbreviated transcription (Latin):
huqꝰ loci magis uidet᷑ mͥ ostend̾e in scłm
dici oport̾e: id÷ usq in finẽ scłi. Sequens
enĩ u̾sus more scripturarũ maximeq psal¬
moꝵ repetitio suꝑioris ẽ ordine cõmuta¬
to: pͥus habens qd̃ ibi ẽ posteriꝰ: ⁊ posteruis
qd̃ ibi ẽ pͥus. sã qd̃ ibi dictũ ẽ confitebun᷑¬

Expanded text:
hujus loci magis mihi videtur ostendere, in saeculum dici oportere, id est usque in finem saeculi. Sequens autem versus more Scripturarum, maximeque Psalmorum, repetitio superioris est ordine commutato, prius habens quod ibi est posterius, et posterius quod ibi est prius. Nam q
Abbreviated transcription (Latin):
uiduȩ eoꝵ ñ plor abant᷑. Cecidert᷑
enĩ in gladio filii hely: quoꝵ uniꝰ u¬
xuor uiduata. ⁊ mox in partu mor¬
tua. ꝓptͣ eande᷑ ꝑturbationẽ plan¬
gi ñ potuit honore funeris. Et ex¬

Expanded text:
iduae eorum non plorabantur. Ceciderunt enim in gladio filii Heli, quorum unius uxor viduata, et mox in partu mortua, propter eamdem perturbationem plangi non potuit honore funeris .
Abbreviated transcription (Latin):
tͣrȩ uocabit᷑. Lircuitus gͦ huiꝰ iheru¬
sale̾ in hoc psalmo intelligendus est
quousq tcͣ fuerat eadẽ eccłia dilata
eris thesauroꝵ cȩlestiũ faciebat. Qd̃
uͦ adiuncꝰtũ eͣ. & ñ erat qui sepeli¬
ret. aut nͣ incredibile dehet uide¬
ri tam magnũ in aliquib locis fu¬
isse t̾rorẽ. ut sepultores scoͣꝵ corpoꝵ
nulli ꝓrsus existerent: aut certe.
qr insepulta cadauera in multis lo¬
cis de uia eicere potuert᷑: donee a
religiosis quodãmͦ furata sepelirent᷑.¬

Expanded text:
terrae vocabitur . Circuitus ergo hujus Jerusalem in hoc psalmo intelligendus est quousque tunc fuerat eadem Ecclesia dilatatcris thesaurorum coelestium faciebat. Quod vero adjunctum est, Et non erat qui sepeliret: aut non incredibile debet videri tam magnum in aliquibus locis fuisse terrorem, ut sepultores sanctorum corporum nulli prorsus existerent; aut certe quia insepulta cadavera in multis locis diu jacere potuerunt, donec a religiosis quodammodo furata sepelirent
Abbreviated transcription (Latin):
aqua ⁊ spũ. ñ intrabit in regnũ cȩloꝵ. De¬
inde qr in isto scło annuntiat᷑ laus dñi:
na in futuro scło cũ uidebimꝰ eũ sicuti est.
cui deinceps annuntiet᷑ ñ erit. Nos gͦ po¬
płs tuus ⁊ oues pascus tug qͣs ꝑsequendo
illi credidert᷑ se posse consumere: confite
q in finẽ qͣm illi delere conatis̃. In ge¬
nerationẽ ⁊ gn̾ationẽ. annuntiabimꝰ
laudẽ tuã. Quȩ laus ut taceret᷑: nos fi
cetis in confessione. oꝑa dii uniu̾sa qmͣ

Expanded text:
in regnum coelorum ; deinde quia in isto saeculo annuntiatur laus Dei, nam in futuro saeculo cum videbimus eum sicuti est , cui deinceps annuntietur, non erit. Nos ergo, populus tuus, et oves gregis tui, quas persequendo illi crediderunt se posse consumere, confitebque in finem, quam illi delere conati sunt: in generationem et generationem annuntiabimus laudem tuam; quae laus ut taceretur, nos fincetis in confessione, Opera Domini universa q
Abbreviated transcription (Latin):
ens carbones ignis congeris suꝑ caput
eiꝰ. Agit enĩ ut ampliꝰ aggrauet. ⁊ ei
excitet indignationẽ dĩ. quã carbo¬
nib ignis significari putat: ñ intelli¬
gens illũ igne̾ ee᷑ penitentiȩ urentem
dolore. quousq caput erecꝰtũ suꝑbia
bñficiis inimici. ad humilitatẽ salubrẽ
deponit᷑: ⁊ in bono illiꝰ huiꝰ malũ uin¬
cit᷑. Uñ apłs uigilant᷑ adiungit. Noli
uinci a malo: s uince in bono malũ
lũ: in suꝑficie bonꝰ. ⁊ in alto malus:
Qui oꝑe parcit ⁊ corde seuit: manu
mitis. uoluntate crudeł. Sic gͦ specie
poscentis in hoc psalmo futura in mm¬
pios uindicta ꝓpħat᷑. ut intelligamus
scõs hoĩes dĩ suos inimicos dilexisse: nec
cuigͣ. uoluisse nͥ bonũ. qd̾ pietatis ÷ in
hoc scło. gtͣnitatis in futuro: in penis
is delecꝰtatos. Eubicũq in scripturis
scĩs legunt᷑ in hoies odia eoꝵ odia fuis
uł sic̃ alii codices habent in cõspec̾tu

Expanded text:
ens carbones ignis congeres super caput ens carbones ignis congeres super caput ejus. Agit enim ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari putat; non intelligens illum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius hujus malum vincitur. Unde Apostolus vigilanter adjunxit, Noli vinci a malo, sed vince in bono malum lum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis, voluntate crudelis? Sic ergo specie poscentis in hoc psalmo futura in impios vindicta prophetatur, ut intelligamus sanctos homines Dei suos inimicos dilexisse, nec cuiquam voluisse nisi bonum, quod est pietas in hoc saeculo, aeternitas in futuro: in poenis fuisse delectatos; et ubicumque in Scripturis sanctis leguntur in homines odia eorum, odia fuissvel sicut alii codices habent, in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
pii ꝑfruant᷑. Qd̾ utiq iniustũ ÷: ⁊ a re¬
gula ueritatis quã ustꝰ diligit alienũ.
lis ẽ: qui facit solẽ suũ oriri suꝑ bonos
⁊ malos. ⁊ pluit suꝑ uistos ⁊ inuistos.
N ũquid tñ idõ uł tprͣalibꝰ correptionib
ñ em̃dat. uł ꝑtinacit᷑ duros in fine̾ non
dãpnat: Sic gͦ inimicus diligat᷑ : ut ñ
displiceat dnĩ iustitia qͣ punit᷑. Et sic
placeat iustitia qͣ punit᷑: ut ñ de malo
eiꝰ. s de bono iudice gaudeat᷑. N aliuolus
uͦ animꝰ contristat᷑: si eiꝰ inimicus cor¬
recꝰtꝰ euaserit penã. Et cũ puniri eum
uidet. uindicari se ita gaudet: ut non¬
de iustitia dĩ quẽ ñ diligit. s illiꝰ quẽ
odit miseria delectet᷑. Et cũ dõ dimit¬
tit iudiciũ: ut plus noceat ds̃ quã ipse
noc̾e posset exoptat. Et cũ dat cibuͣ in¬
imico esurienti. potũq sitienti: mali¬
ciose sapit. qͦd scriptũ ẽ. hoc enĩ faci¬

Expanded text:
pii perfruantur: quod utique injustum est, et a repii perfruantur: quod utique injustum est, et a regula veritatis, quam justus diligit, alienum.lis est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ; numquid tamen ideo vel temporalibus correptionibus non emendat, vel pertinaciter duros in fine non damnat? Sic ergo inimicus diligatur, ut non displiceat Domini justitia qua punitur; et sic placeat justitia qua punitur, ut non de malo ejus, sed de bono judice gaudeatur. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat: et cum dat cibum inimico esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod scriptum est, Hoc enim faci
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ꝓ malo ñ ẽ ciuꝗ. reddendũ: ñ solũ fac¬
tũ malũ ꝓ facꝰto malo. s nec uotũ malũ red¬
ddendũ ẽ ꝓ fac̾to uł uoto malo. Reddit aũ
notã malũ. qͥ etiã si nͣ seipsũ uindicat. tnͣ
ut eiꝰ mimicũ ds̃ puniat. expecꝰtat atq op¬
tat Quappt᷑ cũ ⁊ hõ iustꝰ. ⁊ hõ malus de¬
mimicis suis ueluit adño uindicari:
inimicũ suũ corrigi ꝗͣ. puniri: ⁊ cũ ui
tat᷑ pena. qr ñ eũ odit. s diuiina iustiti¬
a qr dm̃ diligit. Deniq si in hoc scło
in eũ uindicat᷑: uł ꝓ illo etiã lȩtatur.
si corrigit᷑. uł certe ꝓ aliis ut euͣ time¬
ant imitari. Ipse qͦ fit melior. ñ suppli¬
cio illiꝰ odia sua pascendo: s errantem
mundiora efficit in sanguine. hoc est
m exitio peccatoris: sumens mnͣ nͣ mali
alieni gaudiũ. s diuinȩ admonitionis
exemplũ. Si aũ in futuro scło ultimo
dĩ iudicio uindicat᷑. ħ ei placet qd̃ dõ.
ne bñ sit mał. ne pioꝵ p̃miis. etiã im¬

Expanded text:
uam reddendum; non solum factum malum pro facto malo, sed nec votum malum reddendum est pro facto vel voto malo. Reddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus puniat, expectat atque optat. Quapropter cum et homo justus et homo malus denimicis suis velint a Domino vindicari, inimicum suum corrigi quam puniri; et cum in tatur poena, quia non eum odit, sed divina justitia, quia Deum diligit? Denique si in hoc saeculo in eum vindicatur, vel pro illo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit melior, non supplicio illius odia sua pascendo, sed errata emundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio vindicatur, hoc ei pmalis, ne piorum praemiis etiam im
Abbreviated transcription (Latin):
os. ⁊ impie uenditus. merito pietatis.
castitatis. sapientie. uistissime subli¬
matꝰ ẽ ⁊ effrem maiori frĩ aui sui ia¬
ñ elegit. Ubi ꝑ hec p̃clari meriti noĩa.
qͥd aliud quã uniu̾sũ popłm illũ. ue¬
tusta cupiditate a dño t̾rena p̃mia
requirentẽ. repulsũ ⁊ reꝓbatũ intel¬
ligimꝰ. elecꝰtã aũ tribũ iuda. ñ ꝓ me

Expanded text:
os, et impie venditus, merito pietatis, os, et impie venditus, merito pietatis, castitatis, sapientiae, justissime sublimatus est ; et Ephraem majori fratri avi sui Janon elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum intelligimus; electam autem tribum Juda, n
Abbreviated transcription (Latin):
posteriora dilexert᷑: ex ipsis iustissi¬
tab̃naculũ ioseph. & tribũ effrẽ ñ
elegit: s elegit tribũ iuda. Non dyx̃
reppulit tabnaculũ ruben. qui fuit
pͥmogenitus iacob nec eos qui sequunt᷑
⁊ uidã nascendo p̃cedunt. ut illis re¬
pulsis ⁊ ñ electis. trib uida eligeret᷑.
Poterat enĩ dici. merito illos repulsos:
qr in bũdicꝰtione iacob. qua suos fili¬
os bñdixit. peceata eoꝵ cõmemorata
grauit᷑ detestat᷑ quãus in eis trib le¬
ui sac̾dotał tribꝰ eẽ meruerit. unde
etiã moyses fuit. Nec dixit reppulit
tab̃nacłm beniamin: uł tribũ benia¬
min. ñ elegit: ex qua rec iã e̾ẽ ceꝑat.
Iã inde fuerat elecꝰtꝰ saul. unde ex ip¬
sa uicraitate tpr̃is. qnͣ ille repulsus ẽ
atq reꝓbatꝰ. ⁊ dauid elecꝰtꝰ. conuenien¬
ter posset hoc dici: nec tñ dicꝰtũ ẽ: s
eos potissimũ nominauit. qui clariori¬
bꝰ meritis uidebant᷑ excellere: llã ⁊ io¬
seph pauit in egypto patrẽ ⁊ frẽs su¬

Expanded text:
posteriora dilexerunt, ex ipsis justissitabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Et elegit tribum Juda. Non dixit, Repulit tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici merito illos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit . Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat; nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille repulsus est atque reprobatus, et David electus , convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit in Aegypto patrem et fratres su
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qua ꝑuitur seua iniquitas eoꝵ gla¬
dio u̾bi dĩ. de quodicꝰtũ eͣ accingere gla¬
dicĩtitã. uł cũ ꝑseuerantes inimici in fi¬
ne puniunt᷑. Nã mala corporalia quȩ in
hoc scło pacuint᷑ : cõmunia possunt ha¬
bere cũ bonis. Est aliud uindicꝰtȩ genus.
quo ȩccłie dilatationẽ ⁊ fecunditate᷑ ir
hoc scło post tantas ꝑsequutiones. quib
eã omĩno ꝑiturã putabant. peccator &.
incredulus ⁊ inimicus uidet ⁊ irascitur:
dentib suis frendet & tabescet. Qs enĩ
negare audeat. hanc etiã ee̾ grauissi¬
mã penã. ͦS nescio utrũ satis elegant᷑
accipiat᷑ : qd̃ ait ante oculos nr̃os. Si e¬
nĩ penae genus intelligatur qd in in¬
timis cordis agit᷑. ⁊ torquet etiã illos qui
nob adulant̃ arrident: nec a nob̃ uideri po¬
test quid in homine int̾iore patiant᷑. Illud
aũ qd siue his credentib iniquitates eoꝵ
int̾imunt᷑ siue in malignitate ꝑseuerantibꝰ
suppliciũ nouissimũ reddit᷑: sine scrupulo

Expanded text:
itur saeva iniquitas eorum gladio verbi Dei, de quo dictum est, Accingere gladium tuum ; vel cum perseverantes inimici in fine puniuntur. Nam mala corporalia quae in hoc saeculo patiuntur, communia possunt habere cum bonis. Est et aliud vindictae genus, quo Ecclesiae dilatationem et fecunditatem in hoc saeculo, post tantas persecutiones quibus eam omnino perituram putabant, peccator, et incredulus, et inimicus videt et irascitur, dentibus suis frendet et tabescet : quis enim negare audeat hanc etiam esse gravissimam poenam? Sed nescio utrum satis eleganter accipiatur quod ait, ante oculos nostros, si hoc poenae genus intelligamus quod in intimis cordis agitur, et torquet etiam illos qui nobis adulanter arrident, nec a nobis videri potest quid in homine interiore patiantur. Illud autem quod sive eis credentibus iniquitas eorum interimitur, sive in malignitate perseverantibus supplicium novissimum redditur, sine scrupulo
Abbreviated transcription (Latin):
ne pectoris. Et apłs ait. Non uosipsos uindi¬
cantes kanĩ: s date locũ irȩ. Scriptũ ẽ enĩ.
Michi uindicꝰtã: ⁊ ego retͥbuã dic̃ dñs. Nec
ipse itaq p̃cipit ut nolinit uindicari. s ut
ñ seipsos uindicantes. dent locũ irȩ dĩ qͥ dix̃
mͥ uindictã ⁊ ego retribuã. Et dñs in eugłio
uiduã ꝓponit in similitudinẽ quȩ uindi¬
cari desicłans udicẽ intͣpellabat iniustum.
qͥ eã tandẽ aliqñ ũ iustitia ducꝰtꝰ. s tedio uic¬
tꝰ audiuit. floc aũ dñs ꝓposuit: ut ostendet
multomagis dm̃ iustũ cito facturũ iudiciũ
elec̾toꝵ suoꝵ qͥ ad illũ clamant die ac nocꝰte.
Inde: ⁊ ille sub ara dĩ mrͣm clamor: ut dei
iudicio uindicent᷑. Ubi ẽ gͦ illd̃ diligite in¬
imicos ur̃os. bñfacite his qͥ uos odert̃: ⁊ ora

Expanded text:
vindicantes, charissimi, sed date locum irae; scriptum est enim, Mihi vindictam, et ego retribuam, dicit Dominus » . Nec ipse itaque praecipit ut nolint vindicari, sed ut non se ipsi vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam proponit in similitudinem, quae vindicari desiderans, judicem interpellabat injustum, qui eam tandem aliquando non justitia ductus, sed taedio victus audivit : hoc autem Dominus proposuit, ut ostenderet multo magis Deum justum cito facturum judicium electorum suorum, qui ad eum clamant die ac nocte. Inde est et ille sub ara Dei martyrum clamor, ut Dei judicio vindicentur. Ubi est ergo illud, « Diligite inimicos vestros, benefacite eis qui vos oderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃dare. Uñ subiungit. Ne inenuneris
iniquitatũ nr̃arũ antiquaꝵ. NoN
ait p̃teritaꝵ qͣ possent ẽẽ etiã recenti¬
ores: s antiquaꝵ hoc ẽ a parentib ue¬
nientiũ. Talib qͥppe iniquitatib dãp¬
natio ñ correptio debet᷑. Cito antici¬
pent nos miscdiȩ tuȩ. Anticipent u¬
tiq ad iudiciũ tuum : suꝑ exaltat enĩ

Expanded text:
mendare. Unde subjungit: Ne memineris mendare. Unde subjungit: Ne memineris iniquitatum nostrarum antiquaram. Non ait praeteritarum, quae possent eores; sed antiquarum, hoc est a parentibus venientium: talibus quippe iniquitatibus damnatio, non correptio debetur. Cito anticipent nos misericordiae tuae. Anticipent utique ad judicium tuum: Superexaltat enim
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire. Nã si xp̃ianoꝵ conuentꝰ
inhibitos atq compͣssos a ꝑsequutori¬
bꝰ ꝓpħa uellet intelligi. loca desola¬
ta uideret᷑ dice̾ debuisse ñ locũ. Sed
possumꝰ acciꝑe ꝓ numero plurali. nu¬
merũ singulare̾ positũ: sicut uestem
ꝓ uestib militẽ ꝓ militib. pecus ꝓ
peccorib Nulta enĩ huiꝰmodi moris÷
dici nec solũ uulgo loquentiũ. uerũ
etiã disertissimoꝵ aucꝰtoꝵ eloquen¬
tiȩ. Nec ab ipsa diuina scriptura ħ
genꝰ loquutionis. ałenũ ẽ. Posuit e¬
nĩ ⁊ ipsã ranã ꝓ ranis: locustam ꝓ
locustis. ⁊ innumerabilia talia. Quod
uͦ dicꝰtũ ẽ comedert᷑ iacob: ħ bene
intelligit᷑. qd̃ multos in suũ corpus¬
malignũ. hoc eͣ in suã societate̾ t̾¬
sane quãuis illis ꝓ merito pessime
uoluntatis. ex ira dĩ digna redden¬
da sunt: ñ tnͣ eos aliquid adu̾sus eiꝰ¬
heditatẽ ualere potuisse: nͥ eã uolu¬
isset ipse ꝓ peccatis eiꝰ flagellando e¬

Expanded text:
convenire. Nam si Christianorum conventus inhibitos atque compressos a persecutoribus Propheta vellet intelligi, loca desolata videretur dicere debuisse, non locum. Sed possumus accipere pro numero plurali numerum singularem positum, sicut vestem pro vestibus, militem pro militibus, pecus pro pecoribus: multa enim hujusmodi moris est dici, nec solum vulgo loquentium, verum etiam disertissimorum auctorum eloquentiae. Nec ab ipsa divina Scriptura hoc genus locutionis alienum est: posuit enim et ipsa ranam pro ranis, locustam pro locustis , et innumerabilia talia. Quod vero dictum est, Comederunt Jacob, hoc bene intelligitur, quod multos in suum malignum corpus, hoc est in suam societatem, tersane, quamvis illis pro merito pessimae voluntatis ex ira Dei digna reddenda sint, non tamen eos aliquid adversus haereditatem ejus valere potuisse, nisi eam voluisset ipse pro peccatis ejus flagellando e
Abbreviated transcription (Latin):
Im̃ paupes facti sumꝰ. Ipsa ẽ quippe
infirmitas : cui salutaris eͣ necessariꝰ. Cũ uͦ
adiuuari nos uult: nec ingratꝰ ẽ grͣe.
nec tollit liberũ arbitriũ. Iui enĩ acu¬
uat᷑ etiã ꝑ seipsũ aliquid agit. Addidit
ut qui głatur. ñ in seipso s in dño głet᷑¬

Expanded text:
m pauperes facti sumus nimis: ipsa est quippe infirmitas, cui Salutaris est necessarius. Cum vero adjuvari nos vult, nec ingratus est gratiae, nec tollit liberum arbitrium: qui enim adjuvatur, etiam per seipsum aliquid agit. Addidit ut qui gloriatur, non in seipso, sed in Do
Abbreviated transcription (Latin):
cussi enĩ stͣ in sedib suis. Id̾ eiꝰ pene
signũ mͥ uidet᷑ qua quisq cruciabit᷑
si in posteriora respexerit: q̃ sicut
apłs ait estimare debet ut st̃cora.
Qui enĩ sic suscipiunt testam̃tũ dĩ
ut ueteri uanitate ñ se exuant.
similes st̃ hostib ppłi eiꝰ. qui archã
testam̃ti captiuã. uixta sua idola
posuerunt. E illa quidẽ¬
ra etiã ipsis nolentib ca du
roĩs caro fenũ. ⁊ clari tas
hoĩs ut flos feni. fenum aruit

Expanded text:
cussi enim sunt in sedibus suis . Quod ejus poenae signum mihi videtur, qua quisque cruciabitur, si in posteriora respexerit; quae, sicut Apostolus, aestimare debet ut stercora . Qui enim sic suscipiunt testamentum Dei, ut vetere vanitate non se exuant, similes sunt hostilibus populis qui Arcam testamenti captivatam juxta sua idola posuerunt. Et illa quidera etiam illis nolentibus cadunt, omnis caro fenum, et claritas ho
Abbreviated transcription (Latin):
inuocent eũ &e inimici noĩs eiꝰ existañ.
N ultũ gͦ distat intͣ seruos uoluntatẽ
diuͣ nescientes. ⁊ tnͣ in familia eiꝰ atq
in domo uiuentes: ⁊ inimicos ñ solum
quippe figurã gestauit ęccłiȩ: sic̃ esau
uet̾is sẏnagoge. Eñ dicꝰtũ ẽ: & maior
seruiet minori. Potest in hoc noĩe in¬
telligi ea de qua loquebam᷑ hereditas
dĩ: in qͣm minuendã atq uastandam
post resurrectionẽ ⁊ ascensione̾ dnĩ
gentes ꝑsequendo uenert᷑. S locũ iacob
quomͦ intueam᷑ intelligendũ ẽ. Magl̃

Expanded text:
ent eum, et inimici nominis ejus existant. Multum ergo distat inter servos voluntatem domini sui nescientes, et tamen in familia ejus atque in domo viventes, et inimicos non solum quippe figuram gestavit Ecclesiae, sicut Esau veteris Synagogae; unde dictum est: Et major serviet minori . Potest in hoc nomine intelligi ea, de qua loquebamur, haereditas Dei, in quam invadendam atque vastandam post resurrectionem et ascensionem Domini Gentes persequendo venerunt. Sed, locum Jacob, quomodo intueamur intelligend
Abbreviated transcription (Latin):
bonos. s ꝑ illos uelut miliciȩ cęlestis
carnifices. consequens erit. ut etiam
damꝰ: ⁊ malos angelos abrahã ⁊ loth
hospitio suscepisse uideant᷑. qd absit
ut contra scripturas aꝑtissimas senti¬
amꝰ. Claret gͥ ista hominib fieri ꝑ bo¬
nos ⁊ ꝑ malos angłos posse: Quid aut
qnͣ fieri oporteat me latet : illũ uͦ
qui facit ñ latet: ⁊ cui uoluerit re¬
uelare. Uerũtũ qͣntũ nr̃e intentioĩ
seriptura duuna moderat᷑: malis pe¬
iustos uͦ corporalib penis ꝑ boniͦs an¬
gelos tẽptari ⁊ ꝓbari nͣ mͥ occurrit.
Q d̃ uͦ ꝑtinet ad pͣsentẽ psalmi huiꝰ
locũ. si ea q̃ mirabilit᷑ de creaturis fa¬
cta st̃. malis angłis tribuere ñ aude¬
mꝰ. habemꝰ qd̃ eis tribuere sine dubi¬
tatione possumꝰ. mortes pecoꝵ. mor¬
tes pͥmitiuoꝵ: ⁊ illd̾ maxime unde
H anc enĩ iniquissimã ⁊ malignissimã
obstinationẽ. ds̃ cũ fac̾e̾ drͣ. ñ insti¬

Expanded text:
bonos, sed per illos velut militiae coelestis bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam damus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui facit, non latet, et cui voluerit revelare. Verumtamen quantum nostrae intentioni Scriptura divina moderatur, malis poejustos vero corporalibus poenis per bonos Angelos tentari et probari, non mihi occurrit. pertinet ad praesentem psalmi hujus locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non insti
Abbreviated transcription (Latin):
re : de alieno aũ pecore ut faciat. ex¬
pectat sibi potestatẽ dari ab illo. in¬
cuiꝰ ẽ potestate: Ibi gͦ potestas q̃ fue¬
rat ꝓhibet᷑: hic aũ q̃ ñ fuerat tri¬
buitur. Quȩ cũ ita sint. si ꝑ angelos
malos ds̃ illas plagas inflixit egyp¬
tiis: nũquid audebimꝰ dicere. aquam
in sanguinẽ usam ꝑ cosdẽ angelos:¬
⁊ ranas ꝑ eosdẽ angelos facꝰtas. quoꝵ
similia etiã magi pharaonis malefi¬
ciis suis face̾ potuert᷑: ut angłi ma¬
li ex utraq parte consisterent huic
illos affligentes. inde fallentes. scdm
Non audeo dicere. linde: etiã scẏnfes
face̾ magi pharaonis minime potu¬
ert᷑. An qr hoc ꝑmissi ipsi mali ange¬
li ñ stͣ. an qd̃ ueriꝰ dicendũ. ẽ. occul¬
ta causa e. ⁊ uipes nr̃ȩ inquisitioĩs
excedit. Nã si ꝓpt̾ea ꝑ malos angłos
illa dm̃ fecisse putauerimꝰ. qr pene in¬
fligebant᷑ ñ bñficia pͣstabant᷑. tamꝗͣ
nemini ds̃ penas irroget ꝑ angelos

Expanded text:
re: de alieno autem pecore ut faciat, exsre: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos malos Deus illas plagas inflixit Aegyptiis, numquid audebimus dicere, et aquam in sanguinem per eosdem angelos ranas per eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secunNon audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitionis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ⁊ nob̃. Neq enĩ in his oĩa que uo¬
lumꝰ possumus. In libro auͣ fidelissimo
legimꝰ. diabolũ potuisse. etiã de cȩlo
igne̾ immittere ad seiꝰ uiri tantũ pe¬
coꝵ numerũ mirabili ⁊ horrendo im¬
petu consum̃dũ. Id diabolo tribuere
nemo fideliũ fortasseͥ auderet: nͥ sc̃ẽ
diabolũ etiã qd̃ face̾ de istis elemͣtis
te aut ꝑmittente fuisse facturum.
M aliciã diaboli contẽpnebat: qm̃ quis
illa in se ꝓbando ut̾et᷑ sciebat. In fi¬
lis uͦ diffidentie tãquã in suis manci¬
piis oꝑat᷑: Quẽadmodũ hoies in peco¬
rib suis. ⁊ illic tnͣ quanto iusto dĩ iri¬
dicio sinit᷑. S aliud ẽ qnͣ potestas eiꝰ
etiã a suis sic̃ ei placet tractandis.
maiore potestate ꝓhibet᷑: aliud qnͣ
ei potestas etiã in illos qͥ ab eo aliem
st̃ dat᷑. sic̃ homo de pecore suo ꝓ hu¬
mano captu facit. qd̃ uult: nec sa¬
ne facit. si phibeat᷑ potestate maio¬

Expanded text:
sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae vosicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus diabolum potuisse etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabolo tribuere nemo fidelium fortassis auderet, nisi sancdiabolum etiam quod facere de istis elementis te ac permittente fuisse facturum; malitiam diaboli confundebat, quoniam quis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult; nec sane facit, si prohibeatur a potestate majo
Abbreviated transcription (Latin):
quibꝰ loqr psalmꝰ sic̃ in rege acab quẽ
fallaciȩ sp̃c ex dĩ uoluntate seduxit.
ut caderet in bello: ueru̾etiã ad ꝓban¬
dos ⁊ manifestandos bonos. sic̃ fecit in
iob. Qd̃ aũ ꝑtinet ad istã mat̾iam cor¬
poralẽ uisibiliũ elem̃toꝵ. puto qd̃ ea pos¬
sunt uti angłi ⁊ boni ⁊ mali quantum
cuiq potestas ẽ: quẽadmodũ ⁊ hoĩes
boni maliq utunt᷑ talib quantũ posst̃.
ꝓ modulo infirmitatis humanȩ. Nam
⁊ t̾ra utim᷑ ⁊ aqua ⁊ aere ⁊ igne: non
solũ in necessariis reb sustentationis
nrͣe. uerũetiã in multis suꝑfluis ⁊ lu¬
dicris. ⁊ mirabilit᷑ artificiosis oꝑib Nã
innumerabilia quȩ appellant᷑ mecha¬
nemata: his elemͣtis arte tractatis
modificantur. S in hec angłis longe
amplior ẽ potestas ⁊ bonis ⁊ malis.
ꝗͣuis utiq maior bonis. s quantum
dĩ nutu atq ordine iubet᷑ aut sinit᷑.

Expanded text:
quibus loquitur Psalmus, sicut in rege Achab, quem quibus loquitur Psalmus, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto quod ea possunt uti Angeli et boni et mali, quantum cuique potestas est; quemadmodum et homines boni malique utuntur talibus, quantum possunt pro modulo infirmitatis humanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae appellantur μηχανήματα, his elementis arte tractatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur aut sinitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ mandatũ. De angłis gͦ malis in is¬
to psalmo cũ de ipsis plagis loqueret᷑
sic int̾positũ e qd̾ ñ transitoriȩ pͣte¬
reundũ ẽ Misit inquit in eos irã
indignationis suȩ: indignationẽ irã
&e tribulationẽ. immissiones ꝑ angelos
malos. Esse autͣ diabolũ ⁊ angłos eiꝰ tã
malos. utiq ut eis ignis p̃paret᷑ ętͣnus.
nullus fidelis ignorat. S immitti ꝑ eos
immissionẽ suꝑ quos libet a dño dõ. qͦs
hac pęna iudicat dignos. durũ uidetur
eis qui minꝰ idonei st̃ cogitare: quẽad¬
modũ sũma dĩ iustitia bñ utat᷑ ⁊ ma¬
lis. Quos quidẽ quantũ ꝑtinet. ad eoꝵ
substantiã. quis aliꝰ quã ipse fecit. S
malos ipse ñ fecit. Utit᷑ tam̃ eis qm̃ bo¬
nus ẽ bene id eꝰ conuenient᷑ ⁊ iuste :
siẽ contra iniqui creaturis eiꝰ bonis utun¬
t᷑ male. Utit᷑ gͦ ds̃ angłis malis. ñ solum
ad puniendos malos. sic̃ in istis oĩb de

Expanded text:
esse Mandatum. De angelis ergo malis in isesse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis loqueretur, sic interpositum est, quod non transitorie praetereundum est: Misit in eos, inquit, iram indignationis suae; indignationem et iram, et tribulationem, immissionem, per angelos malos. Esse autem diabolum et angelos ejus tam malos utique, ut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? Sed malos ipse non fecit: utitur tamen eis, quoniam bonus est, bene, id est convenienter et juste; sicut e contra iniqui creaturis ejus bonis utuntur male. Utitur ergo Deus angelis malis, non solum ad puniendos malos, sicuti in istis omnibus de
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ tabulȩ. quib regatur ppłs deic
De quib e contrario int̾ se cõparandis.
id eͣ plagis ⁊ p̃ceptis. qmͣ alibi diximus
expositionẽ psalmi huiꝰ. in his onerare
ñ opus ẽ. Tantũ admonemꝰ. qr ⁊ hic ⁊¬
si ñ eodẽ ordine. dece̾ tam̃ egyptioꝵ
plagȩ cõmemorant᷑: dũ ꝓ his trib que
st in exodo. ⁊ hic ñ st̃. id ẽ scynifices.
ulcera ⁊ tenebrȩ. alie tres cõmemoran¬
tur quȩ ibi ñ stͣ. id eͣ rubigo. pruina
⁊ ignis: ñ fulgurũ. s cui tradita dic
ta ẽ possessio eoꝵ qd̃ ibi ñ legit᷑. Satis
aũ hic exp̃ssum ẽ. iudicio dĩ fieri hec
in illis ꝑ angłos malos in hoc scło
maligno.tã quã in egypto. ⁊ in campo
tahneos uͥ humiles ẽẽ debemꝰ: donec
ueniat scłm illud uͥ exaltari ex ista hu¬
militate meream᷑. Nã ⁊ egyptus in he¬
brea lingua. tenebras uł tribulatioẽs
significat in qua lingua tahnis. sicut¬
supͣ cõmemoraui humile intelligitur

Expanded text:
buntur tabulae, quibus regatur populus Dei? buntur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est plagis et praeceptis, quoniam alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his onerare non opus est: tantum admonemus quia et hic, etsi non eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae commemorantur; dum pro tribus quae sunt in Exodo , et hic non sunt, id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dicta est tradita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, humile intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
rens: unde furta rapine p̃dationes
q nascunt᷑. Plus aũ uicio suo uasta¬
UII tur ipse uastator. Pruna significat᷑
uiciũ. quo caritas ꝓximi stultitig
tenebris uelut nocꝰturno frigore¬
iii congelascit. Ignis uͦ si ñ ille hic com¬
memorat᷑ qͥ erat in grandine ex
fulgurantib nubib. qm̃ hic dixit tra
ĩmanitatẽ gͦ iracundie mͥ uidet᷑ signi¬
ficare. qua homicidiũ admitti potest.
Morte peccoꝵ: figuratũ ẽ quantũ arbi¬
tror dampnũ pudicitie: soncupiscentiã
qͥppe qua fetus exoritur: cõmune̾. cum
peccorib habemus. hanc itaq habere.¬
domitã ⁊ ordinatã : pudicitiȩ uirtꝰ ẽi
Mors pͥmogenitoꝵ eͣ amissio ipsiꝰ iustitiȩ.
qua quisq humano generi socialis est.
S siue ita se habent harũ rerũ figura¬
tȩ significationes. siue alit̾ meliꝰ intesli¬
gant᷑. quẽ ñ moueat. qd̃ decem plagis
ꝑcutiunt᷑ egyptii.⁊ decẽ pͣceptis scri¬

Expanded text:
rens; unde furta, rapinae, rens; unde furta, rapinae, praedae. Plus autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina. Vitium quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congelascit. Ignis vero, si non ille hic commemoratur qui erat in grandine ex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Traimmanitatem ergo iracundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors primitivorum est amissio ipsius justitiae, qua quisque humano generi socialis est. Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percutiuntur Aegyptii, et decem praeceptis scri
Abbreviated transcription (Latin):
traditũ igni. ut arderet. Deniq mol¬
lia q̃ lede grando ñ poterat dicunt᷑
ñ eẽ ꝑcussa. id ẽ duris ictib lesa: quȩ
postea comedit locusta. Itẽ qđ hic drͣ
⁊ moros eoꝵ in prumna: ñ ẽ in exodo.
Multũ enĩ pruina distat a grandine.
Nã serenis hiemalib nocꝰtib : pruina
t̃ra canescit. Quid gͦ ista significent
causis sentire carnalit̃ C ynomia ca¬
nini stͣ mores : qui nec parentes qnͣ
nascuntur uident. Rana. ẽ loquacis¬
sima uanitas. Rubigo. occulte nocet.
Quã etiã erugine̾ ñnulli intͣp̃tati ft̃.
alii caniculã. Qđ malũ cui uitioꝵ ap¬
tiꝰ cõparat᷑: nͥ qd̃ difficillime apparet.
sicuti ẽ multũ de se. fidere: Aura ẽ
enĩ noxia. que hoc in fructibꝰ laten¬
t̃ oꝑatur : sicut in morib occulta
suꝑbia. qnͣ se qͥsquã putat aliqͥd esse
cũ nicħ sit. Locusta ẽ. malicia ore
ledens: infideli scił testimonio.
Grando ẽ iniquitas. res alienas aufe¬

Expanded text:
traditum igni ut arderet. Denique moltraditum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere grando non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta . Item quod hic dicitur, Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, causis sentire carnaliter. Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia, quando se quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est malitia ore laedens, infideli sciliceGrando. Est iniquitas res alienas aufe
Abbreviated transcription (Latin):
cit aliquid qd̾ in illa re gesta quã
uidet᷑ cõmemorare: ñ inuenit᷑ immo
⁊ alitͣ ẽẽ inuenit᷑: ut hinc intelli¬
gat᷑ ñ hoc dicere qd̃ potest putari.
s illud potius qd̃ magis debet adu̾ti.
sic̃ ẽ illud. Dominabit᷑ a mari usq
ad mare: & a flumine usq ad ter¬
nunos orbis tͣre: Qd̾ in illius salomo¬
nis regno. constat nͣ eẽ completum.
de quo putari posset iste p̃s
nuncupatur: uͥ maxime seriptura
curauit. ut ea quib afflicti st̃. oĩa
ex ordine dicerent᷑: ñ inuenit᷑ qd̾
habet iste psalmus. ⁊ dedit erugini frue¬
tus eoꝵ. Illud etiã qd̃ cũ dixisset ⁊ tra¬
didit grandini ium̃ta eoꝵ: addidit.
⁊ possessionẽ eoꝵ igni. De iumͣtis gran¬
dine occisis legitur in exodo: qd̃ uero
possessio eoꝵ igne cremata sit. omĩno
ñ legit᷑. quãius uoces ⁊ ignes eũ gran¬
dine fierent. sic̃ tonitrua eũ fulgori¬
b solent: nͣ tam̃ scriptũ eͣ aliquid

Expanded text:
cit aliquid quod in illa re gesta, quam cit aliquid quod in illa re gesta, quam videtur commemorare, non invenitur, imo et aliter esse invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod potest putari, sed illud potius quod magis debet adverti: sicut est illud, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod in illius Salomonis regno constat non esse completum, de quo putari posset iste psalnominatur, ubi maxime Scriptura curavit ut ea quibus afflicti sunt omnia ex ordine dicerentur, non invenitur quod habet iste psalmus, Et dedit rubigini fructus eorum. Illud etiam quod, cum dixisset, Et tradidit grandini jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid