comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rint contra ierłm ascendent ꝑ singulos
annos ut adorent regẽ dñm exercituũ:
et celebrent festiuitatẽ tab̾nałoꝵ. Hec
quoq uidei cassa spe in mille annõor
regno futura ꝓmittunt. Cuiꝰ sollemni¬
tatis istud exordiũ ẽ. Egressus ppłs isrł
de egypto. ꝑ uastã et terribilem. ac latã
solitudinẽ. in qua non erat domꝰ. rulla.
oppidũ. specus: faciebat ibi tabernacła
atꝙ tentoria. que nunc a similitudine
pariuile aius papilionis uocantur in
qͥb con conuigib morarent᷑ ac liberis
et cibũ caꝑent: et ꝑ diem solis ardoreˢ.
ꝑ noctẽ humore. et frigus et roris inui¬
riã deuitarent. Iussaq ẽ in mense sep¬
timo. qͥnta decima die mensis: fierita¬
bernacłon sollemnitas. Et cũ te inquit
interrogauerit filius tuus cras dicens
qͥd sibi uolunt hec tabernacła: respon¬
debis ei. Multo tẽpore ꝑegrinati sumꝰ
in egypto: de qua eduxit nos dñs in so¬
litudinẽ. et iccirco tab̾nacula suscita¬

Expanded text:
singulos annos, ut adorent regem Dominum exercituum, et celebrent festivitatem Tabernaculorum. Haec quoque Judaei cassa spe in mille annorum regno futura promittunt, cujus solemnitatis istud exordium est: Egressus populus Israel de Aegypto per vastam et terribilem ac latam solitudinem, in qua non erat domus, villa, oppidum, specus, faciebat sibi tabernacula atque tentoria quae nunc a similitudine parvulae avis papiliones vocantur in quibus cum conjugibus morarentur ac liberis, et cibum caperent, et per diem solis ardores, per noctem humorem, et frigus, et roris injuriam devitarent: jussumque est ut in mense septimo quinta decima die mensis fieret tabernaculorum solemnitas: Et cum te, inquit, interrogaverit filius tuus cras, dicens: Quid sibi volunt haec tabernacula? respondebis ei: Multo tempore peregrinati sumus in Aegypto, de qua eduxit nos Dominus in solitudinem, et idcirco tabernacula suscita
Abbreviated transcription (Latin):
saluatori: a magis myrra offert᷑ in mu¬
eo frigeseat calor et libidinis uena sicet᷑
uliqͣ filios generare ñ possit. Qui taliũ
arborũ ramis ꝓtectus sucrit exerceat fe¬
stiuitatẽ tabnaculoꝵ sȩxtũ mensem tnͣsi¬
ens qͥ refertur ad mundũ. et in septimo
agens sabbatũ spũale. E in qͥnta decuna
euiscdem mensis. quando noctis luna ple-¬
nissima ẽ: et om̃s eiꝰ tenebre claro lumi¬
ne resoluunt᷑. Hec breuit̃ dicmꝰ. olim an¬
mo contẽplantes libroꝵ magnitudinẽ:
ut ad reliqua transeamꝰ. Et erte: qͥ ñ
assendit de familiis terre adierłm. ut
adoret regẽ dñm exercituũ: ñ erit suꝑ

Expanded text:
Salvatori a magis myrrha offertur in muSalvatori a magis myrrha offertur in mu in eo frigescat calor, et libidinis vena siccetur, ultraque filios generare non possit. Qui talium arborum ramis protectus fuerit, exerceat festivitatem tabernaculorum, sextum mensem transiens, qui refertur ad mundum, et septimo agens sabbatum spirituale, in quinta decima die mensis ejusdem, quando noctis luna plenissima est, et omnes ejus tenebrae claro lumine resolvuntur. Haec breviter diximus, olim animo contemplantes librorum magnitudinem, ut ad reliqua transeamus. Et erit, qui non ascenderint de familiis terrae ad Jerusalem, ut ador
Abbreviated transcription (Latin):
in tab̾naculis iustoꝵ. Et in ꝓuerbiis
scͥptũ reꝑimꝰ. Domus iustoꝵ ꝑmanebt̃:
et tabernacła eoꝵ qͥ recte agunt stabute.
De domib qđ ꝑmaneant: de tabernacłs
qd statura sint pollicet᷑. Dicit et in alio
loco sc̃s uir. Unũ petii a dño hoc reqrãt
ut in habitẽ in domo dñi om̃ib dieb
uite mee: ut uideã delectationẽ dñ. s
uisitẽ tẽplũ eiꝰ. Qui in istiꝰmodi habitat
rab̾naculis. et de tab̾naculis ad atria.
de atriis addomũ. de domo ad tẽplũ
dm̃i ire festinat : debet celebrare sollemui¬
tatẽ tabernacłoꝵ. in ligno sapientie pul¬
cherrimo: de quo in ꝓuerbiis dr. Qignũ
uite ẽ omĩb qͥ appropinquant ei: et qͥ
recdinant᷑ suꝑ eã quasi suꝑ dñm firmi¬
statuunt᷑. Et in ramis palmarũ. in qͥb
signũ uictorie ẽ. et uirtutis p̃miũ conti¬
net᷑. Et in frondib densissime arboris
qmͣ myrtũ uidei intelligunt: ꝓpt̾ mceti¬
ficationẽ uicioꝵ aclibidinũ. Unde et año

Expanded text:
in tabernaculis justorum . Et in Proverbiis scriptum reperimus: Domus justorum permanent, et tabernacula eorum, qui recte agunt, stabunt . De domibus, quod permaneant; de tabernaculis, quod statura sint, pollicetur. Dicit et in alio loco sanctus vir: Unum petivi a Domino, hoc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae, et videam delectationem Domini, et visitem templum ejus . Qui in istiusmodi habitat tabernaculis, et de tabernaculis ad atria, et de atriis ad domum, et de domo ad templum Domini ire festinat, debet celebrare solemnia tabernaculorum in ligno sapientiae pulcherrimo, 932 de quo in Proverbiis dicitur: Lignum vitae est omnibus qui appropinquant ei, et qui reclinantur super eum, quasi super domum firmitatis . Et in ramis palmarum, in quibus signum victoriae, et virtutis praemium continetur, et in frondibus densissimae arboris quam myrtum Judaei intelligunt, propter mortificationem carnis ac libidinum. Unde et Domino
Abbreviated transcription (Latin):
declinauerunt simul in utiles facti st̃
non ẽ qui faciat bonũ. ñ est usq ad unũ.
Peuntibꝙ gentib et iudeis: tercia in orbe
relinquet᷑ in ea. hoc ẽ in t̾ra: qͥa de iudeis
atq gentilib hi qͥ dñm confessi st̃ soli.
uite et habitationi terre reseruati sunt.
Ipsa qͦq tercia pars ne delicata ẽẽt et sequ¬
ra confessio: quasi argentũ et aurũ ꝑ
ignẽ ducitur et ꝓbatur: quẽ dñs in cre¬

Expanded text:
inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Pereuntibus 912 gentilibus et Judaeis, tertia in orbe relinquetur in ea, hoc est, in terra: quia de Judaeis atque gentilibus hi qui Dominum confessi sunt, soli vitae et habitationi terrae reservati sunt. Ipsa quoque tertia pars ne delicata esset, et secura confessione, quasi argentum et aurum per ignem ducitur et probatur, quem et
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc eñĩ significat extasis: qmͣ .lxx. tnͣstu¬
lert̃. Et app̃hendet unꝰqͥsq manũ ꝓximi
sui: ex conseret᷑ manꝰ alteriꝰ manui altiꝰ p for¬
midine et maloꝵ pondẽ que suꝑuement.
udas qͦ pugnabit contra metropolim.
de qͦ et supͣdiximꝰ: et a dño concessa ih¬
doria. congregabunt᷑ diuitie omniũ
gentiũ que militauert̃ contͣ ierłm:¬
aurũ et argentũ. et uestiũ multitud̃o¬
que inreb p̃ciosissima sc̃. Hec sibunfelix
iudea ꝓmittit: aurũ accipere sperans. que
triginta argenteis dñm app̃ciauit. Nos
autẽ ceptũ sequentes ordinẽ: omĩa istare¬
feramꝰ ad eccłie beatitudinẽ: quod cunchi
qui mea fuerint. admirent᷑ subiectionẽ
bostiũ et suã felicitatẽ: et unꝰ qͥsq app̃hen¬
dat manũ ꝓximisui ut ꝯserant dextras
et mutua fide ac necessitudine copulen-¬
tur. Quod autẽ in hebraico legimꝰ. et udaᷤ
pugnabit aduersus ierłm. ꝓ quo. lxx.

Expanded text:
hoc enim significat ἔκστασις quam LXX transtuhoc enim significat ἔκστασις quam LXX transtulerunt: Et apprehendet unusquisque manum proximi sui, et conferetur manus cum alterius manu, prae formidine, et malorum pondere, quae supervenient. Judas quoque pugnabit contra metropolim, de quo et supra diximus, et a Domino concessa victoria: congregabuntur divitiae omnium gentium quae militaveraurum et argentum, et vestium multitudoquae in rebus pretiosissima sunt. Haec sibi infelix Juda promittit, aurum accipere sperans, quae triginta argenteis Dominum appretiavit. Nos autem coeptum sequentes ordinem, omnia ista referamus ad Ecclesiae beatitudinem, quod cuncti qui in ea fuerint admirentur subjectionem hostium, et suam felicitatem, et unusquisque apprehendat manum proximi sui, ut conserant dexteras, et mutua fide ac necessitudine copulentur. Quod autem in Hebraico legimus: Et Judas pugnabit adversum Jerusalem; pro quo LXX
Abbreviated transcription (Latin):
captiuis remissionẽ. et cecis ut uideant.
et illuminent᷑ sapientia. De qua scͥptũ
ẽ. Sapientia hominis illuminat faciem
eiꝰ. Q inpsalmis legimꝰ. Dñs illuminat cecos:
siue sapientes facit. hoc enĩ magis signifi¬
cat cõooi. Nidebant uidei: et qi lum̃ reci-¬
ꝑe noluer̃t. et̃na cecitate cooꝑtist̃. In die
illo erte tumultꝰ dñi magnꝰ in eis : et app̃henqd̃et
manũ ꝑximi sui. S ⁊iuidas pugnabit adu̾s¬
ierłm: et ꝯgregabunt᷑ diuitie omniũ gentiũ
ra curciitu : aurũ et argentũ et uestes mul¬
resatis. Lax. Et erte indie illa stupor
dñi magnus suꝑ eos : et dep̃hendet unus¬
qͥsq manũ ꝓximi sui: et adherebit ma¬
nus eiꝰ in manu ꝓximi sui. Et uidas
p̃parabit᷑ in ierłm: et congregabit ro¬
bur omniũ ppłoꝵ ꝑ circuitũ : aurũ et
argentũ. et uestes multas minis. Cum
hec fuerint expletamiracła. ut caro ho
ore blasphemantiũ cõputrescat: tunc
erit magnus tumailtus siue stupor in eis.

Expanded text:
s remissionem, et caecis ut videant, 927 et illuminentur sapientia , de qua scriptum est: Sapientia hominis illuminat faciem ejus . Et in Psalmis legimus: Dominus illuminat caecos, sive sapientes facit . Hoc enim magis significat σοφοῖ. Videbant Judaei; et quia lumen recipere noluerunt, aeterna caecitate cooperti sunt. In die illa erit tumultus Domini magnus in eis: et apprehendet manum proximi sui. Sed et Judas pugnabit adabuntur divitiae omnium gentium in circuitu: aurum, et argentum, et vestes multae satis. LXX: Et erit in die illa stupor Domini magnus super eos: et apprehendet unusquisque manum proximi sui, et adhaerebit manus ejus in manu proximi sui: et Judas praeparabitur in Jerusalem, et congregabit robur omnium populorum per circuitum: aurum, et argentum, et vestes multas nimis. Cum haec fuerint expleta miracula, ut caro hosore blasphemantium computrescat: tunc erit magnus tumultus, sive stupor in eis;
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. Ec. Accessistiᷤ ad syon montẽ et ci
uitatẽ di uiuentis: ierłm celestẽ. Et hec
ierłm ñ est in locis humilib sita. s in
um: inierłm: debet ad montana conscen¬
dere. Qui autẽ de familiis actribubus
t̃re ẽ. et iccirco dñm ñ potest adorare⁊ uͭ
erit suꝑ eũ ymber tẽporaneus et serotinꝰ:
nec terra illiꝰ pluuiis celi rigabit᷑. Siuent
uer̾t aduersũ ierłm: et quoꝵ tabescet calo
et oculi defluent. et lingua putrescet.
Quod si et familia egypti ñ ascenderit
et ñ uenerit nec suꝑ eos erit: s erit ruina
qua ꝑcutiet dñs om̃s gentes. que ñ ascen¬

Expanded text:
rum ; et: Accessistis ad Sion montem, et 933 civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem . Et haec Jerusalem non est in locis humilibus sita, sed in um in Jerusalem, debet ad montana conscendere. Qui autem de familiis ac tribubus terrae est, et idcirco Dominum non potest adorare, non erit super eum imber temporaneus, et serotinus, nec terra illius pluviis coeli rigabitur. Sive, verunt adversum Jerusalem, et quorum tabescet caro, et oculi defluent, et lingua putrescet. Quod et si familia Aegypti non ascenderit, et non venerit: nec super eos erit, sed erit ruina qua percutiet D
Abbreviated transcription (Latin):
transtuler̃t. Quod et nos in hoc loco secuti
sumꝰ: ne nouũ aliqͥd in questiõe uulgata
uiderem᷑ afferre. Quod cũ ab hebreo que¬
rerẽ qͥd significaret ⁊ ait mͥ non debere
nos legere. mẽsuloth. sed mes aloth. q
significaret phaleras equoꝵ. et ornatũ
bellicũ: et excepto hoc loco in nullo pe¬
nitus scãrũ scͥpturarũ hoc uerbũ uolu
mine reperiri : fremĩ autẽ lingua hebra¬
ica reseñ appellari : ñ mes aloth. qd̾. lxx.
tnͣstulert̃. et ẽẽ sensũ. Tempore sollemru¬
nitatis ppetue et regni ierłm ꝑacatis oib

Expanded text:
transtulerunt; quos et nos in hoc loco secuti sumus, ne novum aliquid in quaestione vulgata videremur afferre. Quod cum ab Hebraeo quaererem quid significaret, ait mihi, non debere nos legere MESULOTH, sed MESALOTH, quod significat phaleras equorum et ornatum bellicum, et excepto hoc loco, in nullo penitus sanctarum Scripturarum volumine hoc verbum reperiri. Frenum autem lingua Hebraica RESEN   appellari, et non MESULOTH, quod LXX transtulerunt. Et esse sensum: Tempore solemnitatis perpetuae, et regn
Abbreviated transcription (Latin):
et cameloꝵ. et omniũ ium̃toꝵ que fuernt
in castris illis: iuxta riunã hanc Et
plenda contendunt. Grandis reuera
dñi fortitudo. ut corruant in castris
hostiũ equi et muli. et cameli. et asim.
et omĩa ium̃ta eoꝵ: sicut et homines
uictoria: bruta animalia do pugnante
supari. Dicamus gͥ iuxta ceptã tropo¬
logiã. qd̃ iccirco omnia mala corruant
que pͥus contra eccłiam dimicauer̃t: ut
bona repente consurgant. Deniq qͥ pͥus
equus fuerat hinniens ad uxorẽ ꝓxiri
sui. et impatiens ad libidinẽ ferebat᷑. et
iacebat interruptus putredine uolupta¬
tũ: cũ conseqͥ ceꝑit castitatẽ. dicit᷑ ad eũ
Surgite eamus huic. Et. Surge ueni pr¬
rima mea. Et in apło. Surge qui dormis
et exurge amortuis: et illuminabit te
xp̃c. Eũq surrexerint qͥ ante ceciderant
equi. & mollia terga dño p̃buierint ad
sedendũ: dicent ad eũ. Ascende suꝑ apͦ
tuos: et eqͥtatio tua salus. Iuxta hunc sen¬
sũ mul. os accipiamꝰ qͥ steriles sunt ee ñ

Expanded text:
nium jumentorum, quae fuerint in castris illis, juxta ruinam hanc. Et plenda contendunt. Grandis revera Domini fortitudo, ut corruant in castris hostium equi, et muli, cameli, et asini, et omnia jumenta eorum sicut et homines victoria, bruta animalia Deo pugnante superari. Dicamus ergo juxta coeptam tropologiam: quod idcirco omnia mala corruant, quae prius contra Ecclesiam dimicaverunt, ut bona repente consurgant. Denique qui prius equus fuerat hinniens ad uxorem proximi sui , et impatiens ad libidinem ferebatur, et jacebat in turpitudine voluptatum: cum sequi coeperit castitatem, dicetur ad cum: 929 Surge, eamus hinc . Et: Surge, veni, proxima mea . Et in Apostolo: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Cumque surrexerint qui ante ceciderant equi, et mollia terga Domino praebuerint ad sedendum, dicent ad Deum: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . Juxta hunc sensum mulos accipiamus, qui steriles sunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
coactus ppłm ꝑsecutus est. et ipse uertat᷑
ad leticiã: uel certe uidas om̃is confitens
et fidelis. ñ aduersũ ierłm pugnet. s p̃¬
paret se in ierłm. ut contra aduersarios
dimicet. Et congregabit ipse uidas di¬
uitias omniũ gentiũ in circuitu: aurũ
et argentũ et uestes multas nimis. Aurũ
et argentũ in sensu et sermone intelligi
sepe diximꝰ. Inde et uestes eque debemiꝰ
acciꝑe: quib xp̃i decorat᷑ eccłia. De qua
scͥptũ est. Astitit regina adexdris tuis in
uestitu deaurato: circũdata uarietate.
Quib uestib indutã se credentiũ turba
letat᷑: et dicit. Exultabo in dño: qͥa incdu¬
it me uestim̃tis salutis. et tunica leticie
Dixerat enĩ ei dñs. Uestiui te tricaptis et
byssinis. In tricaptis uestes tenues accipia¬
mus: que tã pulchre st̃ atq subtiles. ut o¬
pilloꝵ similes ẽẽ uideant᷑. Has uestes ec¬
clesia congregat: ut habeat qͥb indiat
spłm suũ. Qui auero concionatore p̃cep¬

Expanded text:
opulum persecutus est, et ipse vertatur ad laetitiam. Vel certe Judas, omnis confitens et fidelis, non adversum Jerusalem pugnet, sed praeparet se in Jerusalem, ut contra adversarios dimicet. Et congregabit ipse Judas divitias omnium gentium in circuitu, aurum, et argentum, et vestes multas nimis, Aurum et argentum in sensu et sermone intelligi saepe diximus: unde et vestes aeque debemus accipere, quibus Christi decoratur Ecclesia, de qua scriptum est: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Quibus vestibus indutam se credentium turba laetatur et dicit: Exsultabo in Domino, quia induit me vestimentis salutis, et tunica laetitiae . Dixerat enim ei Dominus: Vestivi te τριχάπτοις et byssinis . In τριχάπτοις vestes tenues accipiamus, quae tam pulchrae sunt atque subtiles, ut capillorum similes esse videantur. Has vestes Ecclesia congregat, ut habeat quibus induat populum suum, cui a vero concionatore praec
Abbreviated transcription (Latin):
infantẽ. et futura p̃nuntians ait ⁊ ecce
hic positus ẽ in rumã et resurrectioñe
multoꝵ: ut mala cadant. et optima sus¬
citent᷑. Unde et dñs. inuidiciũ inqͥt
ego ueni in hunc mundũ: ut qͥñ uide¬
bant uideant. et qͥ uidebant ceci fiant.¬

Expanded text:
Infantem, et futura praenuntians, ait: Ecce Infantem, et futura praenuntians, ait: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum , ut mala cadant, et optima suscitentur. Unde et Dominus: In judicium, inquit, ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vide
Abbreviated transcription (Latin):
rias : qͥd ualerianꝰ. quid deciꝰ. qͥd diocle¬
tianꝰ. qͥd maximianꝰ. qͥd seuissimꝰ omniũ
maximianꝰ. et nuꝑ ulianꝰ passi sint:
et tunc reb ꝓbabimꝰ. etiã iuxta litteram
ꝓpħie ueritatẽ ẽẽ cõpletã : quod putrue¬
rint carnes eoꝵ et oculi contabuerint:
et lingua infecorẽ et sanem dissoluta sit.
Porrosi ex hoc dicto heretitis crudelitaᷤ
dei uidetur ostendi÷ audiant hec uni¬
uersafieri: ut deficientib malis succres-¬
cant bona. Qui eñi in dño et cũ dño ste¬
terit. defluent eiꝰ carnalia ut oriant᷑ sp̃u¬
alia: et oculi qui male uidebant. cadent
de foraminib suis: ut alii reponantur
qͥ possint dñm suspic̃e cũ ꝓpħa dicente
Ad̃ te leuaui oculosmeos: qͥ habitas ince¬
lis. Et lingua blasphemans icio cõputres¬
cet. ut altera lingua nascatur: que głifi¬
cet dñm. et possit dicere. Lingua mea
meditabit᷑ iusticiã tuã: tota die laudẽ
tuã. Inde et symeon suscipiens inulnas

Expanded text:
lerianus, quid Decius, quid Diocletianus, quid Maximianus, quid saevissimus omnium Maximinus, et nuper Julianus, passi sint: et tunc rebus probabimus etiam juxta litteram, prophetiae veritatem esse completam, quod computruerint carnes eorum, et oculi contabuerint, et lingua in pedorem et saniem dissoluta sit. Porro si ex hoc dicto haereticis crudelitas Dei videtur ostendi, audiat haec universa fieri, ut deficientibus malis succrescant bona. Qui enim in Domino et cum Domino steterit, defluent ejus carnalia, ut oriantur spiritualia, et oculi qui male videbant, cadent de foraminibus suis, ut alii reponantur, qui possint Dominum suscipere cum propheta dicente: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis . Et lingua blasphemans ideo computrescet, ut altera lingua nascatur, quae glorificet Deum, et possit dicere: Lingua mea meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam . Unde et Simeon suscipiens in ulnis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nob̾ factus est maledictio. Ablato eñ
om̃i anathemate. habitabit ierłm secura
atq confidens: et illud in se expͥmens.
Qui confidit in dño beatus ẽ. Et. Meluis
ẽ confidere in dño: quã confidere inho-¬
mine. De qua securitate et confidentia
ieremias ꝓpħa cõmemorat. Benedictus
erit homo qui confidit in dño E d he
erit plaga: qua ꝑcutiet dñs om̃s gentes
que pugnauerunt aduersus ierłm. ẽa¬

Expanded text:
pro nobis factus est maledictio . Ablato autem pro nobis factus est maledictio . Ablato autem omni anathemate, habitabit Jerusalem secura atque confidens, et illud in se exprimens: Qui confidit in Domino, beatus est. Et: Melius est confidere in Domino, quam confidere in homine : de qua securitate et confidentia Jeremias propheta commemorat: Benedictus erit homo, qui confidit in Domino . Et haec erit plaga qua percutiet Dominus omnes gentes, quae pugnaverunt adversum Jerusale
Abbreviated transcription (Latin):
edificari uult: ex pensis pͥus et sũptib
Deduxisti me qm̃ factus es spes mea: turris
fortitudinis a facie mnimici. De turre ana¬
nehel ꝑuenimꝰ ad regis torcularia: ꝓ qͥb
et tres psalmi titulos habent. et dñs in¬
isaia dicit. torcular calcaui solus: ut ex¬
uberet in illis nr̃a uindemia. et ex pͥma¬
mus botros. et rubentia in xp̃i sangui¬
ne musta calcemꝰ. et bib̃amꝰ uinum qđ le-¬
tificat cor hominis. et sponsa desidãt
sponsi sodalib loquens. Inducite me
in cellã uini: ponite suꝑ me caritatẽ. Si noͦ¬
istiꝰmodi inebriant torcularia: habitamꝰ
in ierłm in qua anathema ult᷑ ñ erit: ma¬
ledictio uidelicet et abhominatio. Inde
dicit et apls. Si qͥs ñ amat dm̃: sit anathe¬
ma. Et in alio loco. Nemo in sp̃u di lo¬
quens: dicit anathema iħu. Et ꝓ fr̃m sa¬
lute anathema ẽẽ cupit. imitari uolens
dm suũ: qͥ et ipse cũ non ẽẽt maledictio.

Expanded text:
aedificari vult, expensis prius et sumptibus aedificari vult, expensis prius et sumptibus Deduxisti me, quoniam factus es spes mea: turris fortitudinis a facie inimici . De turre Ananeel pervenimus ad regis torcularia, pro quibus et tres psalmi titulum habent. Et Dominus dicit in Isaia: Torcular calcavi solus , ut exuberet in illis nostra vindemia, et exprimamus botros, et rubentia in Christi sanguine musta calcemus; ut bibamus vinum quod laetificat cor hominis ; et sponsa desiderat sponsi sodalibus loquens: Inducite me in cellam vini, ponite super me charitatem . Si noistiusmodi inebriarint torcularia, habitabimus in Jerusalem, in qua anathema ultra non erit, maledictio videlicet et abominatio. Unde dicit et Apostolus: Si quis non amat Dominum, sit anathema . Et in alio loco: Nemo in spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu . Et pro fratrum salute anathema esse cupit, imitari volens Dominum suum, qui et ipse cum non esset maledictio,
Abbreviated transcription (Latin):
platearũ. rectã semitã relinquentes. Omp̃s¬
enĩ angulus rectã lineã frangit. Etie¬
circo meretͥe in ꝓuerbiis utcũq eã acci¬
pe uoluerimꝰ. cuiꝰ ñ quiescunt pedes do¬
mi. s aut foris uagatur aut in om̃ib m¬
sidrat᷑ angulis platearũ: cũ uiderit iu¬
uenẽ insipientẽ. ñ inuitat eñĩ quẽ sen¬
serte ẽẽ prudentẽ. et maturũ senectute.
de qͦ scͥptũ est. cani hominis sapientia
eis: statĩ app̾hendit et osculat᷑ atq
blandit᷑: et ducit ad lupanar et inuitat
ad coitũ. R elinquamꝰ gͥ simulatos an¬
gulos: et ad firmos atq robustos xp̃i
angulos tnseamꝰ. Ad quos cũ ꝑueneri¬
mus ÷ statĩ in nobis occurrit turris ana¬
nehel: qd̾ int̾ptatur gͣcissimꝰ di. Quid
enĩ turre salomonis gratiꝰ ẽ. de qua ad
sponsã dicit᷑. sicut turris dauid ceruix
le scuta pendent suꝑ illã. omĩa iacula
potentiũ: Hanc turrim dñs in eugłio

Expanded text:
platearum, rectam semitam relinquentes. Omplatearum, rectam semitam relinquentes. Omenim angulus rectam lineam frangit: et idcirco meretrix in Proverbiis , utcumque eam accipere voluerimus, cujus non quiescunt pedes domi, sed aut foris vagatur, aut in omnibus insidiatur angulis platearum, cum viderit juvenem insipientem non invitat enim quem senserit esse prudentem et maturum senectute, de quo scriptum est : Cani hominis sapientia ejus , statim apprehendit, et osculatur atque blanditur, et ducit ad lupanar, et invitat ad coitum. Relinquamus igitur simulatos angulos, et ad firmos atque robustos Christi angulos transeamus, ad quos cum pervenerimus, statim nobis occurrit turris Ananeel, quod interpretatur, gratissimus Dei. Quid enim turre Salomonis gratius est? de qua ad sponsam dicitur: Sicut turris David cervix le scuta pendent super illam: omnia jacula potentium . Hanc turrem Dominus in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatur filius dextere. et ñ filiꝰ dierũ: ut
male qͥdam suspicant᷑. Aliud enĩ ẽ. si in
nun licterã: aliud su men fimat᷑. Et ꝑ-¬
ueniet usq ad locũ poete orientalis et pͥ¬
oris. usq ad portã anguloꝵ. Auirtute in¬
cipimꝰ. hoc quippe significat dextera. et¬
loꝵ. ubi angularis lapis ẽ quẽ reꝓbauert
edificantes. et factus ẽ in caput anguli:
quia angularis lapis utrũq parietem
conectit. et duos populos in unũ redigit.
De quo et dñs loquit᷑ ꝑ ysaiam. Ecce po¬
nã in syon lapidem angularẽ. electũ et
p̃ciosũ in fundam̃tis eius: et qͥ credidit
in eo ñ confundet᷑. Hic lapis angularis.
et ceteros lapides angulares supedifica¬
ri sibi uoluit ⁊ ut apłs paulus poss libe
dicere. edificati sumꝰ suꝑ fundam̃tũ apłoꝵ¬
et ꝓpħarũ: ipso angulari lapide xp̃o iħu.
Hos lapides imitant᷑ heretici. qͥ omĩa gła
et lucri causa faciunt: orantes in angulis

Expanded text:
pretatur filius dexterae, et non filius dierum, ut pretatur filius dexterae, et non filius dierum, ut male quidam suspicantur: aliud est enim si in NUN litteram, aliud si in MEM finiatur. Et perveniet usque ad locum portae orientalis et prioris, usque ad portam angulorum. A virtute incipimus: hoc quippe lorum, ubi angularis lapis est, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . Qui angularis lapis parietem utrumque connectit, et duos populos in unum redigit , de quo et Deus loquitur per Isaiam: Ecce ponam in Sion lapidem angularem, electum et pretiosum in fundamentis ejus: et qui crediderit in eum, non confundetur . Hic lapis angularis et caeteros lapides angulares superaedificari sibi voluit, ut apostolus Paulus posset libere dicere: Aedificati super fundamentum apoetarum, ipso summo angulari lapide Christo Jesu . Hos lapides non imitantur haeretici, qui omnia gloriae et lucri causa faciunt, et orant in angulis
Abbreviated transcription (Latin):
sertũ. idẽ ad ppłm gentiũ: qui pͥus desertꝰ
erat. et legis noticiã non habebat: a gabaa
usq ad reminon. hoc ẽ a colle usq ad excel¬
sũ: qͥa de terra et de deserto ad colles. et de
collib ad montana consurgemꝰ. Unde et
sponsus in cantico canticoꝵ transilit coslẽ.
qͥminores sunt: et salit suꝑ montes excel¬
sos. de qͥb scͥptũ ẽ. montes excelsi ceruis. Sin
autẽ remmon malogͣnatũ accipe uolumꝰ:
utrũq eñi apud hebreos mĩpretat᷑. hoc
dicamꝰ qđ fines eccłie de collib incipiart.
ut om̃is ordo eccłiasticus construat᷑: de qͦ
supͣdiximꝰ quando int̾pretati sumꝰ plan-¬
ctũ unigentq. et planctũ sicut ad adrẽmon.
qͦ dudũ exposuimꝰ: et ñc iccirco reticemꝰ. ne
eadẽ sepus inculcantes. lectori simꝰ fasti¬
dio. Et exaltabit᷑ eccłia que cepit acollib
et ꝑuenit ad meridiẽ: et ħabitabit in loco
suo. De quo scͥptũ est. In loco pascue ibi me
collocauit. Aporta beniamin qui inter¬

Expanded text:
sque ad populum gentium, qui prius desertus erat, et Legis notitiam non habebat: a Gabaa usque ad Remmon, hoc est, a colle usque ad excelsum, quia de terra et de deserto ad colles, et de collibus ad montana consurgimus. Unde et sponsus in Cantico canticorum transilit colles qui minores sunt, et salit super montes excelsos , de quibus scriptum est: Montes excelsi cervis . Sin autem Remmon, malogranatum accipere volumus utrumque enim apud Hebraeos interpretatur, hoc quod fines Ecclesiae de collibus incipiant, ut omnis ordo Ecclesiasticus construatur, de quo supra diximus, quando interpretati sumus planctum unigeniti, et planctum sicut Adadremmon. Nquo dudum exposuimus. et nunc idcirco reticemus, ne eadem saepius inculcantes, lectori simus fastidio. Et exaltabitur Ecclesia quae coepit a collibus, et pervenit ad meridiem; et habitabit in loco suo, de quo scriptum est: In loco 924 pascuae ibi me collocavit . A porta Benjamin, qui inter
Abbreviated transcription (Latin):
que inuere et in estate. hoc ẽ in pascha
et inpentecoste. sitientib largiende
sunt: qnͣdo implebitur qd scͥptũ est. La¬
uamini mundi estote. INdie illa
erit dñs unꝰ. et erit nom̃ eius unũ ÷ et re¬
uercet᷑ omĩs terra usq ad desertũ: de
colle remmon ad austrũ ierłm. Et exal

Expanded text:
quae in vere et in aestate, hoc est, in Pascha quae in vere et in aestate, hoc est, in Pascha et Pentecoste, sitientibus largiendae sunt, quando implebitur quod scriptum est: Lavamini, mundi estote . . In die illa erit Dominus unus, et erit nomen ejus unum: et revertetur omnis terra usque ad desertum de colle
Abbreviated transcription (Latin):
hac estate et uere ꝑpetuo: iustus loquit᷑
addm. Tu fabricatus es aurorã et solem:
estatẽ etuer tu plamasti ea. T unc erit
dñs rex suꝑ omnẽ terrã: quando dicemꝰ
Dñs regnaure: exultet terra. Et iterum.
Dicite ingentib quia dñs regnauit: ete¬
nĩ correxit orbem terre qui ñ cõmouebit᷑.
Aquã autẽ uiuã. recte a nobis doctriam
saluatoris expositã. sentiet ille qͥ biberir:
et qui saluatorẽ audierit p̃dicantẽ. Si qͥs
biberit ex aqua quã ego dabo ei: fiet in
eofons aque uiuentis. et salientis in uitã
eternã. Et rursũ. Qui credit in me sicut
dixit scͥptura: de uentre eiꝰ egredient᷑ flu¬
mina aque uiuentis. Sicut enĩ qui bi¬
berit de doctrina eiꝰ habebit in se fontem
iiuentẽ sic qͥ credid̾it in eo iuxta id qd̃ sc̃p¬
turarũ uocib continet᷑. flumina aque
uiuentis egredient᷑ de uentre illiꝰ. Aquas
uiuentes. multi ad baptismũ referunt:

Expanded text:
hac aestate et vere perpetuo justus loquitur hac aestate et vere perpetuo justus loquitur ad Dominum: Tu fabricatus es auroram et solem, aestatem et ver tu plasmasti . Tunc erit Dominus rex super omnem terram, quando dicemus: Dominus regnavit, exsultet terra . Et iterum: Dicite in gentibus, quia Dominus regnavit. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Aquam autem vivam reSalvatoris expositam, sciet ille qui biberit, et qui Salvatorem audierit praedicantem: Si quis biberit ex aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae viventis, et salientis in vitam aeternam . Et rursum: Qui credit in me sicut dixit Scriptura de ventre ejus egredientur flumina aquae viventis . Sicut enim qui biberit de doctrina ejus, habebit in se fontem viventem: sic qui crediderit in eo, juxta id quod Scripturarum vocibus continetur, flumina aquae viventis egredientur de ventre illius. Aquas viventes multi ad baptismum referunt,
Abbreviated transcription (Latin):
toris et spũali eiꝰ intelligentia fuerit dul¬
coratũ. amarissimũ ẽ: occidente. littera
et sp̃u uiuificante. Quodq seqͥt᷑. in esta¬
te et hieme erunt: subaudit᷑ aque uiue
que egrediunt᷑ de ierłm: ut et in pace
et ꝑsecutionib iste uiuentes. aque ma¬
nare ñ cessent. Siue qͥa .lxx. transtuler̃t.
in estate et inuere ita erit⁊ hoc dicamꝰ.
qđ illo tẽpore non sit hieur s s uer. e¬
stasq ꝑpetua. quando uox turturis au¬
dietur in terra nr̃a. et ficus afferent gros¬
sos suos. et uinee florebunt: et hiemns
ꝑtransibit. et pluuia recedet et abibit
erit: quia flores apparebunt interra
nr̃a. ut celebremus pascha et pentecosten:
in quib de terrenis transeamꝰ ad celestia.
et om̃s fructus nr̃os offeramꝰ dõ. In phase
enĩ hiemis finis. ueris exordiũ est: in pen¬
tecoste: estatis pͥncipiũ. quando labores
manuũ nrarũ et fructũ offerimꝰ ło. De

Expanded text:
toris et spirituali ejus intelligentia fuerit dultoris et spirituali ejus intelligentia fuerit dulcoratum, amarissimum est; occidente littera, et spiritu vivificante . Quodque sequitur: In aestate et in hieme erunt, subauditur aquae vivae quae egrediuntur de Jerusalem, ut et in pace et in persecutionibus istae viventes aquae manare non cessent. Sive quia LXX transtulerunt, In aestate et in vere ita erit, hoc dicamus, quod illo tempore non sit hiems, sed ver, aestasque perpetua, quando vox turturis audietur in terra nostra, et ficus afferent grossos suos, et vineae 921 florebunt, et hiems pertransibit, et pluvia recedet, et abibit erit, quia flores apparebunt in terra nostra ut celebremus Pascha et Pentecosten, in quibus de terrenis transeamus ad coelestia, et omnes fructus nostros offeramus Deo. In Phase enim hiemis finis, veris exordium est; in Pentecoste aestatis principium, quando labores manum nostrarum et fructuum offerimus Deo. De
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ uocant. et uulgo mare appellat᷑ mor¬
tuũ: ex eo qđ nichil in aquis eiꝰ possit
uiuere. At media pars ad mare nouissi¬
mũ: qd̾ ducitaid egyptũ. et facte littora
palestine. In estate in quit et hieme ita
erit: ut aque iste que exibunt de iersm.
nec gelu constringant᷑ hiemis: nec esta¬
distinctionẽ estatis ñ conuenit. Cũq
uitales aque utrũq mare fuerint in¬
gresse. et amaras aquas dulci flumine
mitigarint: tuncerit dñs rex suꝑ om¬
nẽ terrã. Nqua que egredit᷑ de ierłm
hoc ẽ de eccłia. doctrina indicat salua¬
toris : de syon enĩ egreditur lex. et uer¬
bũ dñi de ierłm: iuxta illud. qd alibi
scͥptũ est. Repleta st̃ omĩa scientia dm̃i:
sicut aqua multa oꝑiens mare. Harũ
aquarũ media pars ibit ad mare orien-¬
tale. ppłm circũcisionis. qͥ in apłis et ꝑ¬
nouissimũ. Deoriente et occidente uem¬
ent: qui accũbent cũ abraham ysaac
et iacob. Uel certe morientale mare. et

Expanded text:
 vocant, et vulgo mare appellatur Mortuum, ex eo quod nihil in aquis ejus possit vivere. Et media pars ad mare novissimum, quod ducit ad Aegyptum, et facit littora Palaestinae. In aestate, inquit, et in hieme ita erit, ut aquae istae quae exibunt de Jeruslaem, nec gelu constringantur hiemis, nec aestadistinctionem aestatis non convenit. Cumque vitales aquae utrumque mare fuerint ingressae, et amaras aquas dulci flumine mitigarint: tunc erit Dominus rex super omnem terram. Aqua quae egreditur de Jerusalem, hoc est, de Ecclesia, doctrinam indicat Salvatoris: De Sion enim egreditur lex, et verbum Domini de Jerusalem ; juxta illud quod alibi scriptum est: Repleta sunt omnia scientia Domini, sicut aqua multa operiens mare . Harum aquarum media pars ibit ad mare Orientale, populum Circumcisionis, qui in apostNovissimum, ut de Oriente et Occidente veniant qui accumbent cum Abraham; Isaac et Jacob. Vel certe Orientale mare et m
Abbreviated transcription (Latin):
tra ierłm. ẽ abescent carnes eoꝵ stantiũ
suꝑ pedes suos: et oculi eoꝵ defluene d̃e
foraminib eoꝵ: et lingua eoꝵ tabescet
contra urbem dñi dimicabunt: p̃sens
scͥptura testatur. Stabunt inquit super
pedes suos. et caro eoꝵ rabescet et defluer:
et oculi eoꝵ cõputrescent. et de suis fora¬
minib excident. Qinga magniloqua
que cdi ppłm blasphemabat soluet᷑ in sangus¬
nẽ: et intra uallũ dentiũ cõputrescet. hec
passos non ẽt romanos qͥ ierl̃m subuer¬
uerter̃t̃ cunctis ꝑspicuũ ẽ: nisi forte uidei
illas nationes asserant ꝓpensuras. que

Expanded text:
dversus Israel. Tabescent carnes eorum stantibus eis sub pedes suos: et oculi eorum fluent a foraminibus suis, et lingua eorum tabescet contra urbem Domini dimicabunt, praesens Scriptura testatur: Stabunt, inquit, super pedes suos, et caro eorum tabescet et defluet, et oculi eorum computrescent, et de suis 926 foraminibus excident; lingua magniloqua, quae Dei populum blasphemabat, solvetur in saniem, et intra vallum dentium computrescet. Haec passos non esse Romanos qui Jerusalem subverterunt, cunctis perspicuum est: nisi forte Judaei illas nationes asserunt  Al. asse
Abbreviated transcription (Latin):
sa terra. Et rursũ. Magnsicasti suꝑ om̃e
nom̃ sc̃m tuũ. Et alibi. Sicut. nom̃ tuũ
ds: ita et laus tua suꝑ omnẽ terrã. De quo
et abacuc loqͥt᷑. Laudis eiꝰ plena ẽ terra.
De cuiꝰ gła nominis ipse cłs loqͥtur. Absq
me ñ scies dm̃: et p̃ter nom̃ meũ qd̾ mag¬

Expanded text:
in universa terra ! Et rursum: Magnificasti super omnes in universa terra ! Et rursum: Magnificasti super omnes nomen sanctum tuum . Et alibi: Sicut nomen tuum, Deus, ita et laus tua in universa terra : de quo et Abacuc loquitur: Laudis ejus plena est terra . De cujus gloria nominis ipse Deus loquitur: Absque me non scies Deum, et p
Abbreviated transcription (Latin):
a porta bemamin. usq ad portã que d̃t
anguloꝵ: et a turre ananehel. ñ ut gaci
et latin male legunt anamehel: usq ad
ẽ in ierłm. Et anathena ampliꝰ ñ erit.
nullus iudelicet metus. hostilis impetus
nulla formido: s sedebit nel habitabitur
ierłm. eterna pace reqͥescens. Hec udeuu
q̃ rursũ audire desiderant. crescite. et mul¬
tiplicamini et implete terrã: et ꝓ huiꝰ uite
continentia. breuiq ieiumo. bulbos sibi
et uuluas. et aues phasidis. et attagiie¬
neqͣquã ionicũ. s uidaicũ reꝑmitturte.
De quib uere potest dñs dice. Non ꝑma¬
nebit sp̃s m̃s in hominib istis: quia caip
et sp̃s contra carnẽ. Nec opponunt nob̾
ioħ̃is apocalipsin. que et ipsa sp̃ualit̃ dis¬
serenda ẽ. N os autẽ celestẽ ierłm int̾pre¬
tem᷑ eccłiam: que in carne ambulans non
uiuit scdm carñe: cuius municipatus q̃
omñe terrã. de quo ad patrẽ sp̃s sc̃s loqͥt᷑

Expanded text:
a porta Benjamin, usque ad portam quae dicitur a porta Benjamin, usque ad portam quae dicitur angulorum, et a turre Ananeel non ut Graeci et Latini male legunt Anamael usque ad est, in Jerusalem: et anathema amplius non erit: nullus videlicet metus hostilis impetus, nulla formido; sed sedebit vel habitabitur Jerusalem aeterna pace requiescens. Haec Judaei qui rursum audire desiderant: Crescite et multiplicamini, et replete terram , et pro hujus vitae continentia brevique jejunio, bulbos sibi, et vulvas, et aves Phasidis, et attagenequaquam lonicum, sed Judaicum repromittunt, de quibus vere potest Dominus dicere: Non permanebiitus contra carnem . Nec opponant nobis Joannis Apocalypsim , quia et ipsa spiritualiter disserenda est. Nos autem coelestem Jerusalem interpretemur Ecclesiam, quae, in carne ambulans, non vivit secundum carnem, cujus municipatus in omnem terram, de quo ad Patrem Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
ultra ñ erit: et habitabrt ierłm confideniꝰ.
Eaestructionẽ urbis ierłm. et aquarũ
egessũ de medio eiꝰ. que ad utrũq de
fluant mare. uidei et xpĩani uidarzanteᷤ
ultimo sibi tẽpore reꝓmittunt : quando
rursũ exercenda circũcisio sit. et imnmo¬
lande uictime. et omĩa legis p̃cepta ser¬
turus: non erunt ydola nec diuinitatis
cultura diuersa: s erit dñs unus: et re¬
uertet᷑ om̃is terra usq ad solitudinem
idẽ in antiquũ statũ. Ponitq locoꝵ uo¬
cabula. a quo loco usq ad quẽ locũ elifi¬
canda sit ierłm: de colle remmon. Hoc eñ
gabaa sonat. ubi arbor maligͣnati ẽ. isq
ad australẽ plagã ierłm. Quodq seqͥrit
rama autẽ in loco suo ꝑmanebit: melius
interp̃tatus ẽ aquila et ceteri. qͥ posuert
ex altabit᷑. Rama qͥppe exaltatio dr: uixta
illud ꝓpħale et eugłicũ. Nox in rama au¬
dita ẽ: hoc ẽ in excelsis insonuit. Exalta¬
bitur itaq ierłm. et edificabit᷑ loco pͥstimo

Expanded text:
onfidens. Exstructionem urbis Jerusalem, et aquarum egressum de medio ejus, quae ad utrumque fluant mare, Judaei et Christiani judaizantes, ultimo sibi tempore repromittunt, quando rursum exercenda circumcisio sit, et immolandae victimae, et omnia Legis praecepta serturus, non erunt idola nec divinitatis cultura diversa, sed erit Dominus unus, et revertetur omnis terra usque ad solitudinem, id est, in antiquum statum. Ponitque locorum vocabula a quo loco usque ad quem locum aedificanda sit Jerusalem: de colle Remmon hoc enim Gabaa sonat, ubi arbor maligranati est usque ad australem plagam Jerusalem. Quodque sequitur: Rhama autem in loco suo permanebit, melius interpretatus est Aquila et caeteri, qui posuerunt, exaltabitur: Rhama quippe exaltatio dicitur, juxta illud prophetale et Evangelicum: Vox in Rhama audita est, hoc est, in excelsis sonuit . Exaltabitur itaque Jerusalem, et aedificabitur in loco pristino,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo. Sin autẽ uoluerimꝰ ꝓ eo qd̾ diximꝰ.¬
fugietis. sequi illud qd̾ alii interp̃tes tnͣs¬
tulert̃. ob̃turabit᷑ siue replebitur uallis
montiũ meoꝵ ⁊ hoc dicemꝰ qd̃ aduentus
dñi saluatoris duob inter se ppłis sepa¬
ratis. obturet et repleat eã uoraginem.
que duos ppłos diuidebat: ut plana
uia ad semutuo gradiantur. Et erit:
indieilla ñ erit lux. s frigus et gelu: et
erit dies una que nota ẽ dño. ñ dies
neq nox: et intẽpore uesꝑi enit lux.
Lxx. Indie illa nonerit lux. s frigꝰ
et gelu÷ erit una dies. et dies illa noła
dño. et non dies neq nox: et aduespe¬
rã ertt lux. Manifeste de sccło salua¬
toris p̃dicatur aduentu: de quo et io¬
hannes in apocalypsi sua loqͥtur. Ecce¬

Expanded text:
cum eo. Sin autem voluerimus pro eo quodcum eo. Sin autem voluerimus pro eo quodes transtulerunt, obturabitur, sive replebitur vallis montium eorum: hoc dicemus, quod adventus Domini Salvatoris, duobus inter se populis separatis, obturet et re pleat eam voraginem quae duos populos dividebat, ut plana via ad se mutuo gradiantur. Et erit in die illa, non erit lux, sed frigus et gelu. Et erit dies una, quae nota est Domino, non dies neque nox, et in tempore vesperi erit lux. LXX: In die illa non erit lux, sed frigus et gelu erit una die, et dies illa nota erit Domino: et non dies neque nox, et ad vesperam erit lux. Manifeste de secundo Salvatoris praedicatur adventu, de quo et Joannes in Apocalypsi sua  Al. sic
Abbreviated transcription (Latin):
supͣdiximꝰ tẽpli et syon. duo uidelicet re¬
stam̃ta÷ qm̃ uorago illa que pͥus fuerat
utͥusq montis. tendetur usq ad asael: hoc
ẽ usq ad domũ dei. que uicina ẽ paradiso
et celesti ierłm et monti sc̃õ. in quo tẽplũ
sitũ ẽ. Et sicut eo tẽpore quo sub oria rege
lepso uehem̃tissimꝰ terremotꝰ moetaliũ coeda
ꝑterruit. et t̾ritos huc illucq disꝑsit ⁊ ta
duoꝵ ppłoꝵ separatio. et rursũ credentiũ
in unã fidem societas. int̾ duos montes pla-¬
cabili sede reqͥescet: qnͣdo et uegus et nouũ
instrum̃tũ sibi utrũ q iuinget᷑. Qd autẽ dicte¬
risq ad asahel. idẽ usq ad ꝓximũ ÷ hoc
significat. uincta quidem sibi ẽe duo¬
ẽẽ instrum̃ta legis et eugłii: s ita uincta
ut magis uicina sint qm unita. Multa
enĩ ueteris legis amisimꝰ: et noue gre
sus epimꝰ. Cũ aũ hoc fuerit ratione ꝑfectũ:
tunc ueniet inqt dñs ds m̃s. om̃sq sc̃i

Expanded text:
supra diximus, templi et Sion, duo videlicet Tesupra diximus, templi et Sion, duo videlicet Testamenta: quoniam vorago illa quae prius fuerat utriusque montis, tendetur usque ad Asael, hoc est, usque ad domum Dei, quae vicina est paradiso, et coelesti Jerusalem, et monti sancto, in quo templum situm est. Et sicut eo tempore quo sub Osia rege leproso vehementissimus terraemotus mortalium corda perterruit, et territos huc illucque dispersit: ita duorum populorum separatio, et rursum credentium in una fide societas, inter duos montes placabili sede requiescet: quoniam et vetus et novum Instrumentum sibi utrumque jungetur. Quod autem dicitur, usque ad Asael, id est, usque ad proximum, hoc significat, juncta quidem sibi esse duo Instrumenta Legis et Evangelii; sed ita juncta ut magis vicina sint quam unita: multa enim veteris Legis amisimus, et novae gratiae suscepimus. Cum autem hoc fuerit ratione perfectum: tunc veniet, inquit, Dominus Deus meus, omnesque sancti
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. et abiectione iudeoꝵ fuerit separatꝰ:
rursũ alia scissura fiet aqͥlonis et austri
Aqͥlo uinget᷑ occidenti: auster orientali
plage. Ad sinstrã stabit circũcisio: ad dex¬
terã ppłs xp̃ianꝰ. De his duob uentis eccłia
loqͥtur ⁊ surge aquilo et ueni auster.: ut
aquilone uento frigidissimo recedente
qui int̾pretat᷑ diabolus. auster calidus
uentus adueniat. Qũẽ sponsa ꝑquirens
ait. Ubi pascis: ubi cubas in meridie. De
quo et abacuc mystice loqͥtur. Ds̃ de the¬
man ueniet: ꝓ quo in hebraico scͥptũ ẽ.
ab austro id ẽ aluce plenissima. De qua
alibi psalmista conclamat. Illuminans
tu mirabilit̾ a montib et̾nis. Cũ autẽ
tanta fuerit duoꝵ ppłoꝵ in toto orbe di¬
uisio. ut alii ad orientẽ et austrũ. id ẽ ad
dexterã. alii ad aqͥlonẽ et occidentẽ. ad si¬
nistrã udelicet separentur: tunc qͥcũq
sc̃s ẽ. fugiet aduallem montiũ di. de qͥb

Expanded text:
tium et abjectione Judaeorum fuerit separatus, tium et abjectione Judaeorum fuerit separatus, rursum alia scissura fiet Aquilonis et Austri. Aquilo jungetur Occidenti, Auster Orientali plagae; ad sinistram stabit Circumcisio, ad dextram populus Christianus. De his duobus ventis Ecclesia loquitur: Surge, Aquilo, et veni, Auster , ut Aquilone vento frigidissimo recedente, qui interpretatur diabolus, Auster calidus ventus adveniat, quem sponsa perquirens, ait: Ubi pascis, ubi cubas, in meridie ? De quo et Abacuc mystice loquitur: Deus de Themam veniet , pro quo in Hebraico scriptum est: Deus ab Austro, id est, a luce plenissima. De qua alibi Psalmista conclamat: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Cum autem tanta fuerit duorum populorum in toto orbe divisio, ut alii 918 ad Orientem et Austrum, id est, ad dextram: alii ad Aquilonem, et Occidentem, ad sinistram videlices est, fugiet ad vallem montium Dei, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
et syon. hi enĩ tẽpli et syon duo montẽ
di montes appellant᷑ ⁊ quia uallis illa
montis oliuet. que p̃ruptishinc atq illinc
montib cingit᷑. usq ad tẽpli montem
qui sc̃s ẽ. suam uoraginẽ trahit. Terre¬
motus autẽ in dieb orie regis. illiꝰ tẽpo¬
ris tradit᷑. qnͣdo orias qui altero nomine
azarias dr̃. illicitũ sibi sacerdotiũ uendi¬
care conatus lepͣ ꝑcussus in fronte ẽ. De
quo terremotu: et in amos pncipio legi¬
mus. Uerb̃a amos qͥ fuit in pastoralib
de thecue: que uidit suꝑ isrł̃. in dieb
orre regis uida ÷ et in dieb ieroboam filii
ioas regis isrł ante duos annos t̾remotus.
Deniq postqm hic mortiuis ẽ rex scelestus.
ad cuiꝰ impietatẽ omnis terra cõmota ẽ:
uidit y saias lu sioñẽ magnã qũa suo uo¬
lumini intexure. Transeamꝰ ad intelli¬
gentiã spũalem. Postqmͣ mons oliuarũ
ad orientẽ. et ad occidentẽ. uocatione gen-¬

Expanded text:
et Sion. Hi enim templi et Sion duo montes, et Sion. Hi enim templi et Sion duo montes, Dei montes appellantur; quia vallis illa montis Oliveti, quae praeruptis hinc atque inde montibus cingitur, usque ad templi montem qui sanctus est, suam voraginem trahet. Terraemotus autem in diebus Osia regis Juda, illius temporis traditur, quando Osias, qui altero nomine Azarias dicitur, illicitum sibi sacerdotium vendicare conatus, lepra percussus in fronte est , de quo terraemotu et in Amos principio legimus: Verba Amos qui fuit in pastoralibus de Thecue, quae vidit super Israel in diebus Osiae regis Juda, et in diebus Jeroboam filii Joas regis Israel, ante duos annos terraemotus . Denique postquam hic mortuus est rex scelestus, ad cujus impietatem omnis terra commota est, vidit Isaias visionem magnam, quam suo volumini intexuit. Transeamus ad intelligentiam spiritualem. Postquam mons Olivarum ad Orientem et Occidentem vocatione Gen
Abbreviated transcription (Latin):
terremotꝰ in dieb orie regis iuda. Et ad¬
erit dñs ds m̃s: et om̃s scĩ cũ eo. Pro
eo qd̾ nos diximꝰ fugietis: lxx. et reliqͥ int̾¬
siue replebit᷑ tnͣstuler̃t. Et ꝓ eo qd̾ nos
posumꝰ qm̃ coniunget᷑ uallis montiũ
usq ad ꝓximũ : ꝑ primo . lxx. asahel
transtuler̃t: aquila ip̃m uerbũ hebra¬
icũ posuit asel . ꝑ .e. breuẽ litterã ⁊ theocdo¬
int̾precatꝰ ẽ: quẽ et nos secuti sumꝰ. Dica¬
mus parafrãsticos: ut possint patere que
scͥpta sunt. Cũ mons oliuet gnͣdi uoragi¬
ne p̃ruptus fuerit. ita ut una pars uora¬
ginis ad orientẽ. altera ad occidentẽ respi¬
ciat: repente et in ipsa uoragine excelso
ex utraq parte p̃rupto. alia uorago rũ¬
pet᷑ ad aqͥlonẽ. alia ad austrũ. et p̃ruptũ
quadrangulũ fiet: ut quadrifariã in
quatuor plagas orientis et occidentis
aqͥlonis et austri. uorago tendat᷑. Ee fu¬
gietis in qͥt ad uallem que ẽ inter tẽplu

Expanded text:
terraemotus in diebus Osiae regis Juda, et adterraemotus in diebus Osiae regis Juda, et aderit Dominus Deus meus, et omnes sancti cum eo. Pro eo quod nos diximus, fugietis, LXX et reliqui intesive replebitur, transtulerunt. Et pro eo quod nos posuimus, quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum; pro proximo, LXX Asael transtulerunt: Aquila ipsum verbum Hebraicum posuit ASEL   per e bre vem litteram  interpretatus est, quem et nos secuti sumus. Dicamus παραφραστικῶς ut possint patere quae scripta sunt: Cum mons Oliveti grandi voragine praeruptus fuerit, ita ut una pars voraginis ad Orientem, altera ad Occidentem respiciat, repente et in ipsa voragine excelsa ex utraque parte praerupto, alia vorago rumpetur ad Aquilonem, alia ad Austrum, et praeruptum quadrangulum fiet, ut quadrifariam in quatuor plagas Orientis et Occidentis, Aquilonis et Austri vorago tendatur. Et fugietis, inquit, ad vallem quae est inter templum
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ut in locis difficillimis et ualde ob¬
scuxis: ꝓ tenuitate uiriũ nr̃arũ diximꝰ.
eterũ uidei occidentẽ sequentes lit¬
terã: conantur ostendere stantẽ dñmsu¬
pra monc̃ẽ oliueti. et ip̃m montẽ in cd¬
as partes ẽẽ diuisũ: ut contra orientem
uniꝰ partis hab̃eat scissura pͥncipiũ: et
altera pars finẽ tendat ad occidentẽ. et
lonẽ ad austrũ alia diuidatur. Et se¬
parabit᷑ mediũ montis ad aqͥlonẽ: et me¬
diũ eiꝰ ad meridiem. Et fugietis ad uallẽ
montiũ meoꝵ : qm̃ coniunget᷑ uallis mn¬
tiũ usq ad ꝓximũ: et fugietis sicut fu¬
gistis a facie terremotꝰ in dieb orie regs
uida. Et ueniet dñs d̾s m̃s: om̃sq sc̃i c
eo. Lxx Et inclinauit media pars
montis ad aqͥlonẽ: et media pars eiꝰ ad
austrũ. Et replebit᷑ uallis montiũ meoꝵ.
et adiungetur uallis montiũ usq ad asi¬
hel: et replebitur sicut repleta est a facie

Expanded text:
Haec ut in locis difficillimis et valde obHaec ut in locis difficillimis et valde obscuris, pro tenuitate virium nostrarum diximus. Caeterum Judaei occidentem sequentes litteram, conantur ostendere, stantem Dominum super montem Oliveti, et ipsum montem in duas partes esse divisum, ut contra orientem unius partis habeat scissura principium, et altera pars finem tendat ad Occidentem: et ilonem, ad Austrum alia dividatur. Et separabitur medium montis ad Aquilonem, et medium ejus ad Meridiem. Et fugietis ad vallem montium meorum: quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum, et fugietis sicut fugistis a facie terraemotus in diebus Osiae regis Juda, et veniet Dominus Deus meus: omnesque sancti cum eoia pars ejus ad Austrum. Et obturabitur vallis montium meorum, et adjungetur vallis montium usque ad Asael: et replebitur sicut repleta est a facie