comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rebant cũ sacrificuis ad tẽplũ. ł quã uis infig̾am fita̾ sangumis. quo redẽpti sumꝰ tamen
nescientes quid ꝑeos p̃fig̾aret᷑ cruentas uictimas ĩmolabant. Nc̃ u̾ in gr̃a testam̃ti
noui. qui timetis dm̃ laudate eũ. Ipse quippe in alio p̃salmo mutanda illa p̾min
illa fuerant cessat᷑a. immola inquit dõ saeristaũ laudis. ꝓ redde alcissimo uota
tua. ł infinẽ eiꝰdẽ psalmi. sacriftaũ inquit laudis honorificabit me & illic uia :
qua ostendã illi salutare meũ. Salutare dĩ÷ xp̃e Quẽ infantẽ s meon sener cũ ag¬

Expanded text:
rebant cum sacrificiis ad templum et quamuis in figuram futuri sanguinis, quo redempti sumus, tamen rebant cum sacrificiis ad templum et quamuis in figuram futuri sanguinis, quo redempti sumus, tamen nescientes, quid per eas praefiguraretur, cruentas uictimas immolabant. nunc uero in gratia testamenti noui qui timetis dominum. laudate eum. ipse quippe in alio psalmo mutanda illa praenuilla fuerant cessatura: Immola, inquit, deo sacrificium laudis et redde altissimo uota tua. et in fine eiusdem psalmi: Sacrificium, inquit, laudis glorificabit me et illic uia est, qua ostendam illi salutare meum. salutare dei
Abbreviated transcription (Latin):
amat: Tantũdẽ ÷ ergo: acsi dicet ui timecis dm̃: amate eũ. Dix enĩ hoĩ fic̃ sic̾riptũ est.
Cae pietas: sapientia. Porro pietas cuitꝰ dĩ ẽ. Nec colit᷑ ille nisi amando. Sũ mau & uera sapien-
cia in p̃cepto slo pͥmo. Diiges anm̃ am̃ tuũ ex toto corde tuo. ⁊̃ er tota anima . deꝑhoc sa-
sapientie timor. dñi  timor non: in cantate: s. ꝑfecta caritas foras mittit timorẽ. Deinde
p̃missus timor. in cor nr̃m: pellit iñ consuetudinẽ maloꝵ oꝑũ. & seruat caritati locũ.
tãqͣ dña ueniente ut illa insi dat: ab scedit. O̾ qui cimetis dñm̃ laudate eũ. ut dm̃ ñser¬
uilit̾. sube odatis. Amare discite que timetis: & pot̾itis laudare quẽ amacis. Lim̃tes enĩdm̃
hoĩes uet̾is cestam̃ti. ꝓpt̾ lict̾am terrentẽ. & occidentẽ. ñdũ habentes spm uiuificantẽ: cur¬

Expanded text:
amat? tantundem est ergo, ac si diceret: Qui timetis dominum, amate eum. dixit enim homini, sicut scriptum est, amat? tantundem est ergo, ac si diceret: Qui timetis dominum, amate eum. dixit enim homini, sicut scriptum est, ecce pietas est sapientia\'. porro pietas cultus dei est nec colitur ille nisi amando. summa igitur et uera sapientia est in praecepto illo primo: Diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et esapientiae timor domini et timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem. proinde praemissus timor in cor nostrum pellit inde consuetudinem malorum operum et seruat caritati locum, qua tamquam domina ueniente. ut illa insidat, abscedit. Ergo, qui timetis dominum, laudate eum. ut deum non seruiliter sed libere colatis, amare discite, quem timetis, et poteritis laudare, quod amatis. timentes enim deum homines ueteris testamenti propter litteram terrentem et occidentem nondum habentes spiritum uiuificantem cur
Abbreviated transcription (Latin):
epo s econui ił ee u ao fiumentiã ucet iuferaseł ipsã manifestacionẽ quua oĩa
quanto dariꝰ nota st᷑. tanto magis i medio cẽ diẽt᷑. uł certe ad niteriores eccłȩ. quu
ut oia simnonet dians. cantancis& psulentes i cordib ur̃s dño. Int enĩ ẽ hoc gaudtũ.¬
ubi uor iaudis & canit᷑ &e audit᷑: L uauoce laud at᷑. qui gratis amandꝰ ẽ toto ande. cota aĩa.
coti mñte. amatoẽq suuĩ accendit inse gr̃a fp̃s sui scĩ. Quid enĩ altudẽ. cantic̃ nouum:
quã leus di̾s Demq sequit᷑. & cindenĩ hoc de monstt᷑. Cũ enĩ dirisset narrauoͣtiuuĩ fuib:
meis. quia dm̃ nemo uidit umq: s umgent̃ filiꝰ qui ẽ. in sinu patris. ipse enarrauit. atq
aduiriset in medio ele cantabote. quo modo cantauit. idẽ. quia in nob cantauit eũ
ꝑficimꝰ in nõe quod narrauit frĩb suis. & quia laudẽ dĩ cancauit in nob̾. contrituo ma¬
nfestauit dicens. Quitimetis dm̃ laudate eũ. Ritis aũ ueracit̾ laudat: msi qui sincerit̃

Expanded text:
psam manifestationem, quia omnia quanto clarius nota sunt, tanto magis in medio esse dicuntur; vel certe ad interiores Ecclesiae, qut Apostolus admonet, dicens: Cantantes et psallentes in cordibus vestriubi uox laudis et canitur et auditur; qua uoce laudatur, qui gratis amandus est toto corde, tota anima, tota mente amatoremque suum accendit in se gratia spiritus sui sancti; quid enim aliud est canticum nouum quam laus dei? Denique sequitur et euidentius hoc denemo uidit umquam, sed unigenitus filius, qui est in sinu patris, ipse enarrauit, atque adiunxisset: In medio ecclesiae cantabo te, quo modo cantauit, id est quia in nobis cantauit, cum proficimus in nomine, quod narrauit fratribus suis, et quia laudem dei cantauit in nobis, continuo manifestauit dicens: Qui timetis dominum, laudate eum. quis autem ueraciter laudat, nisi qui sinceriter
Abbreviated transcription (Latin):
Dixerat qtuppe ille centuno. Nonfũ dignꝰ ut sub tectũ meũ intres. s tontũ die
uerbo & sanabit᷑ puer ms̃. Confractio aut̃ pamoꝵ nat̾aliũ. ꝓpt̾ eoꝵ. scsticet

Expanded text:
dixerat quippe ille centurio: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, sed tantum dic dixerat quippe ille centurio: Non sum dignus, ut sub tectum meum intres, sed tantum dic uerbo et sanabitur puer meus —, confractio
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ untũsũ sem̃ iacob. hoc consequent̃ ait. om̃e sem̃ ifrł. S quare fuꝑius
magnificate eũ. & posteriꝰ timeat eũ: Magnificatio laudi congruit de qua
dixerat. Iui timeas dñm laudats eũ. Uñ iã mulea disserui. Ibi qͥppe amor¬
dei. uel caritas quȩ ꝑfecta foras mictit timorẽ. Cut gͦ it̾ũ timeat eũ om̃e sem̃¬
ipse apłs oleastro inserto moliua timorẽ p̃cep̃. hoo ẽ gencib addicis radici
abraã isaac. ⁊ iacob. ut & ipse fierent isił. id ẽ ꝑtin̾ent ad sem̃ abrae. Quã
insertionẽ oleastri. amputatis ꝓpt̾ infidelitatis. fuꝑbiã nat᷑alib ramis.
etiã ipse dñs in ȩũ głio p̃dix̃. occasione illiꝰ cent᷑ionis. qui meũ exgẽtib
tõ dico tob quia multi ab oriente & oceidente uenient. & recũbent cũ abraam.¬
&e isa ac & iacob in regno cȩloꝵ. ft̾lii aut̃ regni ibunt intenebras excĩores. Ilc
erio ploratio & stridor. denttũ. Ita significans inseri oleastrũ propt̾ humilitatẽ.

Expanded text:
 hic consequenter ait, omne semen Israel. Sed quare superius, magnificate eum, et posterius, timeat eum? Magnificatio laudi congruit; de qua dixerat, Qui timetis Dominum, laudate eum: unde jam multa disserui. Ibi quippe amor vel charitas Dei, quae perfecta foras mittit timorem. Cur ergo iterum, Timeat eum omne ipse apostolus oleastro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus additis radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae fierent Israhel, id est pertinerent ad semen Abrahae. Quam insertionem oleastri amputatis propter infidelitatis superbiam naturalibus ramis etiam ipse dominus in euangelio praedixit occasione illijunxit, Ideo dico vobis quia multi ab oriente et occidente venient, et recumbent cum Abraham, Isaac et Iacob in regno caelorum; filii autem regni ibunt in tenebras exteriores; illic erit ploratio et stridor dentium, ita significans inseri oleastrum propter humilitatem —
Abbreviated transcription (Latin):
um eiꝰ in medio eoꝵ hoc ẽ in cogicatiõẽ eoꝵ. tãq cera soluit᷑. hoc est
feruore sp̃s aꝑtt᷑. dispucat᷑. exponto̾. Exarute uelut testa uireꝰ mea
cura diẽ. & nͥ oĩes tristos cẽptatio cribulationis. T linga mã adesit faucibiis meis.

Expanded text:
um eius, in medio eorum, hoc est in cogitatione eorum tamquam cera dissoluitur, hoc est um eius, in medio eorum, hoc est in cogitatione eorum tamquam cera dissoluitur, hoc est feruore spiritus aperitur, disputatur, exponitur. Exaruit uelut testa uirtus mea. tura dicit, et homines iustos temptatio tribulationis. et lingua mea adhaesit fauci
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ inse ciunstulit causã. siue illoꝵ. qui mortis mecu pauescunt. fic̃ ipse petiꝰ
ex egregiꝰ p̃sũptore tã creber negator effectus. fiue illoꝵ qui tristicia salubri
contabescunt. sic̃ idẽ ipse petrꝰ. cũ amare fletut: nã & tristicia quasi solute
cor. uñ dicit᷑ etiã grece quodhinc appellata sit lrppȩ: aut certe ꝓfundũ
saeram̃tũ nos intellig̾e uoluit. ut cordis sui nõe fignificaret script᷑as fuas:
ubi eiꝰ utiq latebat consiliũ. Iuod ec̃ aꝑtũ ẽ cũ ea que de illo ꝓpħata
fuerant passus impleuit. Solutȩ funt gͦ script̾ę eiꝰ tnhis que ꝑfectasiuit
aduentu eiꝰ. natitutate ꝓ assioẽ. resurrectioẽ. głificatiõe. Quis enĩ eaͣnon
intelligit in ꝓphetis. quando usq ad incellectũ etiã carnał multicudinis
ꝑuener̃: Quã forcasse uentris fui. medio fignificauit. ut ineiꝰ corꝑe qđ est.
ȩccła quasi uentris loc̃ habeat. carnał & infirmior multicudo. aut si uen

Expanded text:
suorum in se transtulit causam siue illorum, qui mortis metu pauescunt sicut ipse Petrus ex egregio praesumptore tam creber negator effectus, siue illorum, qui tristitia salubri contabescunt sicut idem ipse Petrus, cum amare fleuit — nam et tristitia quasi soluit cor, unde dicitur etiam Graece quod appellata sit λόπη, aut certe profundum sacramentum nos intellegere uoluit, ut cordis sui nomine significaret scripturas suas, ubi eius utique latebat consilium, quod tunc apertum est, cum ea, quae de illo prophetata fuerunt, passus impleuit. solutae sunt ergo scripturae eius in his, quae perfecta sunt aduentu eius, natiuitate, passione, resurrectione, gmultitudinis peruenerunt? quam fortasse significauit medio uentris sui, ut in eius corpore, quod est ecclesia, quasi uentris locum habeat carnalis et infirmior multitudo, aut, si uen
Abbreviated transcription (Latin):
atsꝰ conrĩ condente se fuit sine noce. sͣlingã eiꝰ eos meiꝰcorpore qđ est ȩccła intel¬
lutamꝰ ꝑques suũ loquit᷑ ȩũ gliũ. Iuitẽ enis faucib adherent. c̃ ap̃ceptis eiꝰ non
Recedunt Quod uꝰ sequit᷑ & inpuluerẽ mortis deduxisti me. quomodo capiti cobap¬
tboit: quando quidẽ corpꝰ eĩ. qd t̃cio die refurrȩũ. ñ ẽ utiq inpuluerẽ dissolutum :
tionẽ. nisiqi eiꝰ caro nonẽ. corrupta. quȩ tã celerit̃ resurrex̃. Uñ tcẽ in alio psalmo

Expanded text:
 intellegamus, per quos suum loquitur euangelium, tunc eius faucibus adhaerent, cum a praeceptis eius non recedunt. Quod uero sequitur: Et in puluerem mortis deduxisti me. quo modo capiti coaptabitur, quando quidem corpus eius, quod tertio die resurrexit, non est utique in puluerem dissolutum? ntionem, nisi quia eius caro non est corrupta, quae tam celer
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃cationis fructu: quid agat᷑. quid insinuet᷑. quid cõmdet᷑. quid ii ustret᷑. Intue¬
re quid sequat᷑ legamꝰ tanto ante ꝓphecatũ: quid iã cernamꝰ ĩpletũ. Harrabo in¬
quit nom̃ cuũ fr̃ib meis. in medio ȩcołȩ cantabote. fr̃s illi fẽ: de quib in ęuan¬
głio ait. liade & ddic fr̃ib meis. E ecła illa ẽ: quã mͦ dic̃ tumcã suã. Hec est cu¬
nica catholica. quȩ toto orbe copiosa diffundit᷑. quȩ usq ad ultimas gentes
crescendo porrigit᷑. Uñ inȩũgłio dic̃. ẜ p̃dicabit᷑ hoc eũgłiũ unuso orbe mi
testimoniũ oĩb gentib: & tunc ueniet finis. Quod aut̃ ait cantabo hoc ẽ. ila
cantiõ nouũ. de quo in alio psatmo dr̃. Cantate año canac̃ nouii. cantate aro
om̃s cerra. habes hic ut̃q & quo cantico cantarũ se direrit. & in cuiꝰ ȩceliȩ me¬

Expanded text:
deprecationis fructu quid agatur, quid insinuetur, quid commendetur, quid inlustretur. intuedeprecationis fructu quid agatur, quid insinuetur, quid commendetur, quid inlustretur. intuere, quid legamus tanto ante prophetatum, quid iam cernamus impletum. narrabo, inquit, nomentuum fratribus meis; in medio ecclesiae cantabo te. fratres illi sunt, de quibus in euangelio ait: Vade et dic fratribus meis. ecclesia illa est, quam modo dixit unicam suam; haec est unica catholica, quae toto orbe copiosa diffunditur, quae usque ad ultimas gentes crescendo porrigitur, unde in euangelio dicit: Et praedicabitur hoc euangelium in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus et tunc ueniet finis. Quod autem ait: Cantabo, hoc est illud canticum nouum, de quo in alio psalmo dicitur: Cantate domino canticum nouum, cantate domino omnis terra. habes hic utraque, et quo cantico cantaturum se dixerit et in cuius ecclesiae me
Abbreviated transcription (Latin):
leomil nõe figͣauit in eo quod dix̃ ad imñ. Saltiũ me fac deore leonis un serio¬
tum: Nichil inter estͥ minas regis: & trã leonis. Quaq & tiabolũs apłs petius
leom cõparet ruigienti. & querenti cncũ eͥndo qtiẽ deuoret. Supbosq muĩ mũdi
xp̃iants himilib adu̾sat᷑os ostendens: consequent᷑ dic̃. Pa cormb umcormoꝵ hti¬
militatẽ meã. Idõ quippe in imicormb stpbi intelligune: quia supbia ooie cosor
uł quod derelictus ẽ. ne exatdiret᷑ ꝓt̾rena felicitate. non ad insipienciã sue sirã
ditus. in eo quodatt nediscedas ame. qui direrat ꝗtiare me dereliquisteNq
utiq cont̾riũ ẽ. nisi illud ad aliud: ho cꝰ altud referat᷑. Attende & audi quantũ
ille qui nos exaudit : ꝙ in rͦ in quancũ hõ mediatar. ẽ anõ nos & am̃. ⁊ cũ rp̃o¬
Uidẽ in hos psalmo testam̃ti  noui grãm iude ilił pereictionis. tribulaciois.

Expanded text:
leonis nomine figurauit in eo, quod adiunxit: Saluum me fac de ore leonis. unde scriptum est: Nihil interest inter minas regis et iram leonis, quamquam et diabolum apostolus Petrus leoni comparet rugienti et quaerenti circumeundo, quem deuoret. superbosque huius mundi Christianis humilibus aduersaturos ostendens consequenter dicit: Et a cornibus unicornuorum humilitatem meam. ideo quippe in unicornibus superbi intelleguntur, quivel quod derelictus est, ne exaudiretur pro terrena felicitate, non ad insipientiam, sed ut sas sed exauditus in eo quod ait, Ne discedas a me, qui dixerat, Quare me dereliquisti; quod utique contrarium est, nisi illud ad aliud, hoc ad aliud referatur. Attende et audi quantum ille qui nos exaudit, et in Christo, in quantum homo mediator est inter nos et Deum, et cum uide in hoc psalmo testamenti noui gratiam. uide, illius derelictionis, tribulationis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ceci mortuus dimictẽt᷑ ipuluerẽ. & caro eiꝰ resurretioni uttime seruaret᷑: nul¬
la eẽt utilitas ii songune euis. quia nichil prodesset mors eiꝰ. nec annuntiaret᷑
ueritas dĩ. quȩ illtũ continuo resurrectunĩ p̃direrat. Quid sibi eigo uult qd̾ hoc
ioco dic̃. łin puluerẽ mortis deduristi me. nisi corpꝰ eiꝰ accipiamꝰ ȩxcłam inqua illi
qui pro eiꝰ nõe pasfist̃. uł patiunt᷑. ñ ita ut ipse eito resurgt̃: s. in mortis pulu̾em
deducunt᷑. tẽ refurrecturi. c̃illud tẽpꝰ uen̾it de quo in eũgłio dic̃. ueniet hora.
quando õs quist̾ in monum̃tis audient uocẽ eiꝰ & refurgent: Aut cerce tropiae pul

Expanded text:
luerem et caro eius resurrectioni ultimae seruaretur, nulla esset utilitas in sanguine eius, quia nihil prodesset mors eius nec adnuntiaretur ueritas dei, quae illum continuo resurrecturum esse praedixerat. quid sibi ergo uult, quod hoc loco ait: Et in puluerem mortis deduxisti me, nisi corpus eius accipiamus ecclesiam, in qua illi. qui pro eius nomine passi sunt uel patiuntur, non ita ut ipse cito resurgunt, sed in mortis puluerem deducuntur tunc resurrecturi, cura illud tempus uenerit, de quo in euangelio dicit: Veniet hora, quando omnes, qui sunt in monumentis, audient uo
Abbreviated transcription (Latin):
s uno libro non possumꝰ dice̾ omia. in quo iã multũ ꝓgressi sumꝰ. & nondũ de
aliis trib questionib aliquid diximꝰ. hoc ẽ. de tenebris ext̾iorib: & lacicudine.

Expanded text:
sed uno libro non possumus dicere omnia, in quo iam multum progressi sumus et nondum de sed uno libro non possumus dicere omnia, in quo iam multum progressi sumus et nondum de aliis tribus quaestionibus aliquid diximus, hoc est de tenebris ex
Abbreviated transcription (Latin):
gũ enucleare cur filii promissionis. ꝑtinentes ad isaac noui cestam̃ti gr̃e de¬
putent᷑ breuit̃ tam̃ attingã. Uñ tã fructuosius cogitabis. quãtomagis pieco¬
gitaueris. Non om̃a ds quȩ p̃dic̃. ꝓmtitit. Eredic̃ enĩ etiã illa quȩ non ipse fã
qutia ẽ. om̃iũ p̃sciꝰ fut᷑oꝵ. Pdic̃ engo & pecõa hominũ. quȩ potute p̃serre ñ fac̾¬
tnis ttaq mala inferat malis. ñ pecẽa fec supplitia: minat᷑ tam̃ ea pociiis ꝗͣ ꝓmant.¬
pollicet᷑. fili gͦ promifsionis: filii st̃ beneficii. kec÷ giã que giatis datur
non meritis oꝑantis. s miseratione donantis. hinc gr̃as agimꝰ año ddõ nr̃o:
qd̾ ẽ. magñ saciam̃tũ in sacrificio noui testam̃ti  uos ubi & quando & qͣmͦ
offerat᷑ cũ fueris babarat᷑ inuenies. Deinde sequit᷑ & dic̃. Timeat eũ om̃e sem̃
isrł. quia iacob ipse ⁊ifrł unꝰ hõ erat hab ens duo noĩa. non inparuo sacram̃to

Expanded text:
 enucleare, cur filii promissionis pertinentes ad Isaac noui testamenti gratiae deputentur. breuiter tamen adtingam, unde tanto fructuosius cogitabis, quanto magis pie cogitaueris. non omnia deus, quae praedicit, promittit; praedicit enim etiam illa, quae non ipse facit, quia est omnium praescius futurorum. praedicit ergo et peccata hominum, quae potuit praescire, non facmvis itaque mala inferat malis, non peccata, sed supplicia; minatur tamen ea potius quapollicetur. filii ergo promissionis filii sunt beneficii. haec est gratia, quae gratis datur non meritis operantis sed miseratione donantis. hinc gratias agimus domino deo nostro, quod est magnum sacramentum in sacrificio noui testamenti, quod et ubi et quando et quo modo offeratur. cum fueris baptizatus, inuenies., Deinde sequitur et dicit: Timeat eum omne semeu Israhel. quia Iacob ipse et Israhel unus homo erat habens duo nomina, non in paruo sacramento —
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e sem̃ isrł. qm̃ desper̃ eiꝰ precẽ qui non altũ sapuit: s timuit. Potest oc & capiti
coaptari. quia ipse saluator corꝑis ꝓpt̾ nos pauꝑ factus÷ c̃diues eẽt: ut eiꝰ pauꝑtate
se iptũ factus. obediens usq ad mortẽ. uide gͥ quid dicat. Im̃ ñ sp̃uit neq despex̃.
dep̃cationẽ pauꝑis. neq au̾tto faciẽ suã ame. Ubi est illuo quare me dereliquisti.
si nec faciẽ ai̾tit ab eo nisi quia & derelinquens non derelinquit. quando in bonis cẽ¬
poralib ñ exaudit. ñ ad insipientiã nobis. fed ut sapiamꝰ quid auferat. & quid offerat
Sienĩ exaudiuit ꝓfecto fecit: Ñ itaq discessit. Non gͦ dereliquit hoc mͦ. qui
alio modo tereliquit ut saꝑemꝰ. quo mͦ magis quaͣ ab eo derelinqui uelle debemꝰ.

Expanded text:
l, quoniam non despexit eius precem, qui non altum sapuit, sed timuit. potest hoc et capiti coaptari, quia ipse saluator corporis propter nos pauper factus est, cum diues esset, ut eius paupertate semet ipsum factus oboediens usque ad mortem. uide ergo, quid dicat: Quoniam non spreuit neque despexit precem pauperis neque auertit faciem suam a me. ubi est illud: Quare me dereliquisti, si nec faciem auertit ab eo, nisi quia et derelinquens non derelinquit, quando in bonis temporalibus non exaudit non ad insipientiam nobis, sed ut sapiamus, quid auferat et quid offerat si enim exaudiuit, profecto fecit, non itaque discessit. non ergo dereliquit hoc modo, qui alio modo dereliquit, ut saperemus, quo modo magis non ab eo derelinqui uelle debem
Abbreviated transcription (Latin):
aũ qͦmors facta ẽ. ñ qͣmor fec̃. Pacõ enĩ morim̃: ñmorte patamꝰ s̃ ie itaq dictũ e acule morti᷑ q mͣ
lignũ uitȩ. ñ qshõis uita fac̾et s qͣͦuitahõĩs fieret & qͦm lignũ scientie ꝑq scientia fieret hõis¬
ñqd ꝑsuã scientiã fecerit hõ Sic gͦ iaculeꝰ mortis qͦ mõs facta ẽ. ñ quẽ mors fes. S ic enĩ dieimꝰ
⁊ poculũ mortis qͦ aliqͥs mortuus sit ł mori possit. ñ q moriens mortuusue c̃ fecerit. Acule saq mnori
peccm̃ ẽ. Reccato puncto. mortificatũ gͣtnꝰ humanũ Quid ałbuc q̃rimꝰ euiꝰ mortis utruaĩẽ
ancoeꝑis. utrũ pͥmȩ qͣ nc̃ os morim᷑ an scdȩ qͣtẽ ĩpii morient᷑ hullacausa ẽ exagitandi q̃sti
rit ĩ mortalitatẽ: t c̃ fiet sermo qͥ sc̾ptꝰ : ab sotta ẽ mors. ĩ uictoria. ubi ẽ morsuictoria tua. uͥ este

Expanded text:
eccato enim morimur, non morte peccamus. sic itaque dictum est \'aculeus mortis\', quomodo lignum uitae, non quod hominis uita faceret, sed quo uita hominis fieret, et quomodo lignum scientiae, per quod scientia fieret homin quem mors fecit. sic enim dicimus et poculum mortis, quo aliquis mortuus sit ucl mori possit, non quod moriens mortuusue confecerit. aculeus itaque mortis peccatum est, peccato punctum mortificatum est genus humanum. quid adhuc quaerimus cuius mortis, utrum animae an corporis? utrum primae, qua nunc omnes morimur, an secundae, qua tunc impii morientur? nulla causa est est exagitandi quaestrit inmortalitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est: absorta es.t mors in uictoria
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuisse. multũ errat. nec potest om̃o ili ipsiplacere quẽ laudat:. sic cã se ipsũ talẽ putat. ipse
quẽ ad modũ nos curando ꝑficiat ĩ ȩc̃nã salutẽ: qͥ ⁊ ipsã mortẽ ꝗͣuis peccati m̾ito ĩ flieta sit ñ au-¬
fer ĩ hoc scło eis qͥb paca dimittit: ut etiã cũ eiꝰ timore suꝑando suscipiant ꝓfidei sinceri
ab illa pͥma causa oiũ uicioꝵ. hocẽ atumae suꝑbiȩ. scã humilitate sanem&.
Han epłam dũ disputatio mea breuẽ partĩt: lib plixꝰ ẽ natꝰ utinã tã ꝑfectꝰ ꝗͣ tãdẽ aliq̃n
FINIIUS:

Expanded text:
non fuisse, multum errat nec potest omnino illi ipsi placere quem laudat; si autem se ipsum talem putat, ipse salutem, qui et ipsam mortem, quamuis peccati merito inflicta sit, non aufert in hoc saeculo eis quibus peccata dimittit, ut etiam cum eius timore superando suscipiant pro fidei sinceritab illa prima causa omnium uitiorum, hoc est a tumore superbiae, sancta humilitate sanemur. hanc epistolam dum dispositio mea breuem parturit, liber prolixus est natus, utinam tam perfectus quam tandem aliquando finitus!
Abbreviated transcription (Latin):
⁊inxͦ dño os uiuificabunt᷑. Nemo qͥppe ãbigit᷑ ͤ a o pi de corꝑe mortis dictũ: qm̃ de resurrectioẽ
corpis magna apłi ĩtentioẽ q̃stio u̾sabat᷑. & iõ uidet᷑ ibi depeccõ tacuisse: qi ñerat q̃stio de uisti¬
tia. Hic aũ ad romanos utrũq posuit. xutrũq posuit. iutrũq diutissime cõm̃daũ percatũ
ĩ adã iustitiã ĩ xͦ.⁊ mortẽ ĩ adã uitã ĩ xͦ. Quȩ oĩa u̾ba sermonis aplici qͣntũ potui satisq uisũ
rectiõẽ du tctatũ sic infine c̃eluserit. ut nos dubitare ñ si̾et: mortẽ qͦ corꝑis mito accidissẽ
pecc̃ĩ. Cũ enĩ dixisset oportet corruptibile hoc ĩctuere ĩ corruptionẽ ⁊ mortale hoc induere
ĩ mortalitatẽ. cũ aũ corruptibile hoc ĩ dutũ fuerit ĩ corruptionẽ ⁊ mortale hoc ĩ mortalitatẽ.

Expanded text:
s dictum, quoniam de resurrectione corporis magna apostoli intentione quaestio uersabatur. et ideo uidetur ibi de peccato tacuisse, quia non erat quaestio de iustitia; hic autem ad Romanos utrumque posuit et utrumque diutissime commendauit, peccatum in Adam, iustitiam in Christo erectione diu tractatum sic in fine concluserit, ut nos dubitare non sineret mortem quoque corporis merito accidisse peccati. cum enim dixisset: oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere inmortalitatem. cum autem corruptibi
Abbreviated transcription (Latin):
fidestũ faciendos ee iudicatis. in fideles natos ex parentib fidelib ñ negatis: at enĩ si
aĩa ñẽ. ex tͣduce s sola caro ipsa tantũ habeat tͣducẽ peccati ⁊ ipsa sola penã m̾et᷑:. hoc¬
enĩ sentiunt ĩ iustũ eẽ dicentes. ut hodie nata aiã ñ ex massa ade tã antiquũ peccatũ
portet alienũ. Adtende obsecꝰ qͣuẽ addmodũ iuir cͥcũspectꝰ pelagiꝰ. nã ex eiꝰ libro ħ qͣmͦ po
sui u̾ba tͣns scripsi sensit qͣ in elifficili de aĩa q̃stioẽ u̾set᷑. ñ enĩ ait qi aĩa ñ ẽ. extͣcluce.¬
rectissime faciens de re obseura deqͣ muilla ĩ sc̃pt̾is scĩs certa ⁊ aꝑta testimonia possum
ĩuenire: aut diffitillumne possumꝰ cunctant loqͥ potiꝰ ꝗͣ fident̃. Qua ꝑꝑ ego qͦ huic pro-¬

Expanded text:
fideles faciendos esse iudicatis, infideles natos ex parentibus fidelibus non negatis'. At enim: si anima non est ex traduce, sed sola caro, ipsa tantum habet traducem peccati et ipsa sola poenam meeretur. iniustum est enim. ut hodie nata anima non ex massa Adae tam antiquum peccatum portet alienum, posui uerba transcripsi — sensit quam in difficili de anima quaestione uersetur. non enim ait, quia anima non est exrectissime faciens de re tam obscura, de qua nulla in scripturis sanctis certa et aperta testimonia possumus inuenire aut difficillime possumus, cunctanter loqui potius quam fidenter. quapropter ego quo
Abbreviated transcription (Latin):
peccata dimittit. ĩ putet aliena. Remittit. s spũ regen̾atis ñ carne gen̾atis. Imputat uͭ. ñ iã
aliena s ꝓpͥa. Aliena qͥppe erant. qñhi qͥͣͣꝓpagata potarent ñ dũ erant. Nẽ uꝰ carnali genatõe

Expanded text:
peccata remittit, inputet aliena. remittit, sed spiritu regeneratis, non carne generatis; inputat uero non iam peccata remittit, inputet aliena. remittit, sed spiritu regeneratis, non carne generatis; inputat uero non iam aliena, sed propria. aliena quippe erant, q
Abbreviated transcription (Latin):
qd disputator qͦrũ libet sententiis canonica auctoritate nitam̃: s ut appareat abinttio usq
ad p̃sens tẽpꝰ qͦ ista nouitas horta ẽ. hoc de orignali peccõ. apd eccłie fidẽ tanta c̃stantia custo¬
ditũ. ut abeis qͥ dnica tͣctarent eloqͥa. magiscertissimũ pferret᷑ ad talia falsa refutanda. ꝗͣ id
tãꝗͣ falsũ refutari. ab aliqͦ tẽptaret᷑. seterũ in scĩs canonicis libris. iuiget huiꝰ sententiȩ clirissima
⁊ plenissima auctoritas. clamat a płs. ł unũ hominẽ peccatũ int̾uit ĩ mundũ ⁊ ꝑ petcatũ. un¬
peccantib nocuit. cũ scͥptura dicat in qͦ oł peccauert̃. Nec sic dicunt᷑ ista aliena peccata. tã qͣ
qͣ osgign̾e pot̾at aelhuc os ale tinꝰ fuert̃: s dicunt᷑ aliena. q ñ dũ ipsi agebant uitas ppͥas. s
qͥeqͥd erat infut᷑a ꝓpagine uita uniꝰ hoĩs c̃tinebat. Nulla inqͥuat ratiõe c̃cedit᷑: ut dĩ qͥ qpͥa

Expanded text:
tio usque ad praesens tempus, quo ista nouitas orta est, hoc de originali peccato apud ecclesiae fidem tanta constantia custoditum, ut ab eis, qui dominica tractarent eloquia, magis certissimum proferretur ad alia falsa refutanda quam id tamquam falsum refutari ab aliquo temptaretur. ceterum in sanctis canonicis libris uiget huius sententiae clarissima et plenissima auctoritas. clamat apostolus: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum peccantibus nocuit, cum scriptura dicat: in quo omnes peccauerunt. nec sic dicuntur ista aliena peccata, tamquam qua eos gignere poterat, adhuc omnes ille unus fuerunt -, sed dicuntur aliena, quia nondum ipsi agebant uitas proprias, sed quicquid erat in futura propagino uita unius hominis continebat. Nulla, inquiunt, ratione conceditur, ut deus, qui propria
Abbreviated transcription (Latin):
net: ita gͦ ãbulet ut xp̃s. Si aũ temerariũ similitudinẽ uirtutũ dnĩ polliceri: ñ manet in
ap̃o. qr ñ ingredit᷑ ut ap̃s dñs. Ille peccatũ ñ fec̃. neq ĩuentꝰ : dolꝰ inore.eiꝰ. Qͥ cũ maledic̾et᷑. no
uenit ĩ eo nicħ̾. &ͥ cũ peccatũ ñ fecisset: ꝓ nob̾ paratũ eũ fec̃ ds̃ . Nos aũ iusta epła iacobi multa

Expanded text:
net, ita ergo ambulet ut Christus. si autem temerarium est similitudinem uirtutum domini polliceri, non manet in net, ita ergo ambulet ut Christus. si autem temerarium est similitudinem uirtutum domini polliceri, non manet in Christo, quia non ingreditur ut Christus. ille peccatum non fecit neque inuentus est dolus in oruenit in eo nihil; qui cum peccatum non fecisset, pro nobis peccatum eum fecit deus. nos autem iuxta epistolam Iacobi\'multa
Abbreviated transcription (Latin):
rome extitit qͥdã iouinianꝰ. qͥ scĩmonialib &̃ etate iã ꝓuectorib nuptias suasisse dicat᷑. non
illiciendo qͦ aꝵ aliꝗ̃ chuc̾e̾ uellet uxorẽ. s disputando iurgines scimonio dicatas. nicħ ã pliꝰ
originali pecc̃õ nasci hominũ filios. & utiq si hoc astrueret: multo peliuiꝰ uellent femine
nub̾e.fecd̾s mũdissimos partt᷑e. Huiꝰ sane scͥpta nã ⁊ se̾b̾e̾ ausus ẽ. cũ fĩs ad iheronimũ refel¬
lencda misissent: ñ solĩ in eis nichil tale cõꝑit. uerũ &̃ ad q̃dã erꝰuana refutanda hoc tãqͣ
certissimũ dehominis originali pecc̃o aĩ utiq nec ipsũ dubitare credebat int̾ multa sua do¬
⁊ ipse ãbulare. łligatau̾sariꝰ eduob qͥ luilt. Optionẽ eidamꝰ. adanet inxͦ an ñ manet.Si ma-¬

Expanded text:
Romae quidam extitit Iouinianus, qui sanctimonialibus etiam aetate iam prouectioribus nuptias persuasisse dicatur non Romae quidam extitit Iouinianus, qui sanctimonialibus etiam aetate iam prouectioribus nuptias persuasisse dicatur non inliciendo, quo earum aliquam ducere uellet uxorem, sed disputando uirgines sanctimonio dicatas nihil amplius originali peccato nasci hominum filios. Et utique si hoc astrueret, multo proclivius vellent feminae nubere, fetus mundissimos pariturae. Hujus sane scripta, nam et scribere ausus est, cum fratres ad Hieronymum refellenda misissent, non solum in eis nihil tale comperit, verum etiam ad quaedam ejus vana refutanda hoc tanquam certissimum de hominis originali peccato, unde utique nec ipsum dubitare credebat, inter multa sua doet ipse ambulare\'. eligat aduersarius e duobus quod uult; optionem ei damus. manet in Christo an non manet? si ma
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturarũ titatores. ⁊ ꝓp̃ianoꝵ disputationũ scͥptores cõmemor aret. qͥ ñ aliud extͦ ap̃ eccłia ẽ. con
stitta : sensert̃. ñ altul amaiorib accepert̃. ñ aliud posteris tͣdidert̃. ⁊ go qͥdẽ qͣuis ionge pauci¬
qa legerĩ: ñ me minime aliud audisse a xp̃ianis qͥ utrũq testam̃tũ accipiunt. ñ solũ ucatho¬
aures pstricte st̃ cũ illic apd carthaginẽ. eẽmꝰ. ⁊̃ iõ paruulos baptizart ut remissionẽ accipiant
patõꝵ s ut scĩficent᷑ in xp̃o. Qua nouitate ꝑ motꝰ. ⁊ q oportunũ ñ fuit at cont᷑ aliqͥd dicerẽ.
nñ tales hõe erant deqͥrũ eem̃ auctoritate sollicitꝰ. facile hoo untͣnsactis atq ab olitis habui.
& ecce iã studio Nlãmante defendit᷑. ecte scͥbendo cẽ memõrie cõm̃dat᷑ ł cceres in hoc disc̾minis

Expanded text:
scripturarum tractatores et christianarum disputationum scriptores commemoraret, qui scripturarum tractatores et christianarum disputationum scriptores commemoraret, qui stituta, senserunt, non aliud a maioribus acceperunt, non aliud posteris tradiderunt! ego quidem quamuis longe pauciora legerim, non memini me aliud audisse a Christiani, qui utrumque accipiunt testaures perstrictae sunt, cum illic apud Carthaginem essemus, non ideo parvulos baptizari, utit, ut contra aliquid dicerem, et non tales homines erant, de quorum essem auctoritate sollicitus, facile hoc in transactis atque abolitis habui. et ecce iam studio flammante defenditur, ecce scribendo etiam memoriae commendatur, ecce res in hoc discrimen a
Abbreviated transcription (Latin):
nob  face̾ conant᷑ incertũ qͥ maiore nr̃is addissolaenda q̃clã q̃ ñ nulł uidebant᷑ incerta.
tãqͣ cei tissimũ ꝓferebant. Qñ enĩ pͥmitꝰ hoc lispitare ceꝑot : nescio. Illud tam̃ scio qđ sc̃s
aclq̃slã soluendas insuis libris q̃stiones & iã hoc certissimũ adhibet sine ulla discepta¬
tione docum̃tũ. Nã ineo qͥ in ionã ꝓpħã scͥpsit cũ adeũ uenisset locũ uͥ cõmemorantur
etiã partuuli ieuinio eastigati: maior inqͥt etas incip̃ usq ad minor ẽ ꝑuenit. Nullꝰ
enĩ absq pecta̾do. n& sĩ uniꝰ qͥdẽ fuerit uita eiꝰ.⁊ num̾abiles anni uite eiꝰ. Si enĩ stellȩ
munidȩ ũ st̃ ⁊̃ ẽspectu eiꝰ. qͣnto magis u̾mis ⁊ putredo. ⁊ hi qͥ pecõ offendentis adã te¬
nent᷑ obnoxii. hune doctissimũ uirũ si facile introgare possemꝰ. ꝗ̃ multos utriꝰq lingue diumarũ

Expanded text:
ae nonnullis uidebantur incerta, tamquam certissimum proferebant. quando enim primitus hoe disputari coeperit nescio; illud tamen seio quod etad quasdam soluendas in suis libris quaestiones etiam hoe certissimum adhibet sine ulla disceptatione documentum. nam in eo quod in Ionam prophetam scripsit, cum ad eum uenisset locum, ubi commemorantur etiam paruuli i. si enim stellae non sunt mundae in conspectu dei, quanto magis uermis et putredo et hi qui peccato offendentis Adam tenentur obnoxii! hunc doctissimum uirum si facile interrogare possemus, quam multos utriusque linguae diuinarum
Abbreviated transcription (Latin):
urcũcisionis utrũ eos ⁊ ante octauũ diẽ baptitare oporteret: ideo ei qui hoc negabat¬
uemo consensit. quia iã ñ ẽsulencdũ nec disceprandũ. s srmũ certũq habebat᷑. animã
saluti etne pttã. si hane uittã siie᷑ ultͦ sacram̃tt õsecutioẽ finiret. Et ꝗͣuis abct̾o recentissi
a paruili solo reatu eẽñt peceatior iginał obstr̾icti. q̃re ilł ⁊ simulto facilior qͣ alienoꝵ
Aatq in ccilio iudicttũ homini n̾ato ne iñ ec̃nũ pereat oĩ diẽ debere suteurq⁊: Cũ etiã
dde ipsa carnalicircũcisione ratio redełet᷑ qł ũbra eẽt fũti nr̃ q intelligeremꝰ ẽ baptis¬
ũ delauo ert̃ nat᷑ꝰ. ẽ. hõde dari oportẽres. s nof iꝑoͥ resurrectiõe spalit̃ circũcidi

Expanded text:
circumcisionis utrum eos et ante octauum diem baptizari oporteret. ideo ei qui hoc negabatcircumcisionis utrum eos et ante octauum diem baptizari oporteret. ideo ei qui hoc negabatnemo consensit, quia iam non consulendum necdisceptandum, sed firmum certumque habebatur animam saluti aeternae pcrituram, si hanc mi paruuli solo reatu essent peccati originalis obstricti; quare illis etsi multo facilior, quod alienatque in concilio iudicatum homini nato, ne in aeternum pereat, omni die licere succurrere, cum etiam de ipsa carnali circumcisione ratio redderetur, quod umbra esset futuri, non quo intellegeremus etiam baptismum octauo ex quo natus est homo die dari oport
Abbreviated transcription (Latin):
tiar̃: qͥ ad remissã peccatoꝵ accipientłã in hoc ipso faciliꝰ accedit qł illi remittunt᷑ ñ ꝓpͥa sed
alieta pectata. Uides qͣnta ficditia ex antiqͣ ⁊ indubitata fidei regala iur tantꝰ ista loq̃t᷑.
qr hec dociuñta certisima iõ ꝓtulit. ut illd qͣerat iucertũ unde ẽsuserat ille cui re sebit.¬
i⁊uñ ecilis decretũ c̃sensisse cõmemorat. ut scilicet &̃ aute octauũ diẽ exͦ die natꝰ eẽt in¬
fans eũ siafferret᷑ baptirare nemodubitaret. ꝑ hec firmam̃ta ꝓbaret᷑. Neq enĩ hoc tẽ qͣsi
noaũ aut qͣsi aliqͥ cuiꝰ qͣ cont̾elictiõe pussatũ ceilio statuebat᷑ seu firmabat᷑. qͥ obstricti originali
porratꝰ tenerent᷑ infantes S cũ illie alia esustatio uersaret᷑ ⁊ disceptaret᷑ ꝓpt̾ legẽ carnalis

Expanded text:
traxit! qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur non propria, sed traxit! qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit, quod illi remittuntur non propria, sed aliena peccata. Vides quanta fiducia ex antiqua et indubitata fidei regula uir tantus ista loquatur. qui haec documenta certissima ideo protulit, ut illud quod erat incertum, unde et unde concilii decretum constitutum esse commemorat, ut scilicet etiam ante octavum diem ex quo die natus esset infans, eum, si afferretur, baptizare nemo dubitaret, per haec firmamenta probaretur. Neque enim hoc tunc quasi nouum aut quasi aliqua cuiusquam contradictione pulsatum concilio statuebatur scu firmabatur, quod ob?tricti originali peccato tenerentur infantes, sed cum illic illa consultatio uersaretur et disceptaretur, propter legem carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
ce eũ qͥ natꝰ ẽ baptrandũ ⁊ sc̃ĩficandũ ñ putares. longe aliud inẽcilio nr̃o uisũ ẽ. In hocenĩ
qͣtu putabas eẽ faciendũ nemo ẽsensit. s uniu̾si potiꝰ uicdicauimꝰ. nulli hominũ nato dei
Cũ sentiat ñ tm̃ carus s aĩe qͦq ĩ fantis exitiabile eẽ atq mortiferũ. sine illo salutari sacra¬
ñto erure de hac uita: Uñ suiã nicħ̾ aliuddice̾t: intelligere. nrm̃ fuit sine peccato animã
aptissime fateat᷑. Cecerũ si homines inqͥt inpedire aliqͥd ad c̃secutionẽ grẽ posset. magis
aclultos : puectos ⁊ maiares natu possent ĩ pedire peccata giauiora. Porroaũ si &e iã gra¬
uisinis.: eelictorib ⁊ indm̃ multũ ante peccantib cũ postea crediłint᷑ r emissa
peccoꝵ ⁊ baptismo atq grã nemo ꝓhibet᷑. quantomagis ꝓhiberi ñ debet infaus qͥ recens
nat᷑ rachii peccatut. nͥ qͣ scdłm adã carnalit̾ natꝰ ẽtagiũ mortis antiq̃ pͥma natiuitate con¬

Expanded text:
 eum qui natus est baptizandum et sanctificandum non putares, longe aliud in concilio nostro uisum est. in hoc enim, quod tu putabas esse faciendum, nemo consensit; sed uniuersi potius iudicauimus nulli hominum nato midum sentiat non tantum carni, sed animae quoque infantis exitiabile esse atque mortiferum sine illo salutari sacramento exire de hac uita? unde, si iam nihil aliud diceret, intellegere nostrum fuit sine peccato animam lis apertissime fateatur: ceterum si hominesinquit, inpedire aliquid ad consecutionem gratiae possetmagis adultos et prouectos et maiores natu possent inpedire peccata grauiora. porro autem si etiam grauissimis delictoribus et in deum multum ante peccantibus, eum postea crediderint, remissa peceatorum datur et a baptismo atque gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans, qui recens natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam carnaliter natus contagium mortis antiquae prima natiuitate con
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ lob redite rõnẽ: qr similit᷑ apecc̃is nemo nascendo s os renascendo mundant᷑: ac ꝑhoc
Se hõib iõ mundatis qm̃ renatis hõ qͥ nascit᷑ rehascat᷑: ut &̃ ipse mundet᷑. Potuert̃ enĩ
parentes ac postos tͣnsmittẽ q ipsi minime habuert̃: ñ solũ sic̃ frum̃ta paleã.⁊ p̃p̃icciũ¬

Expanded text:
 uobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc  uobis reddite rationem, quia similiter a peccatis nemo nascendo, sed omnes renascendo mundantur. ac per hoc de hominibus ideo mundatis, quoniam renatis, homo qui nascitur renascatur, ut etiam ipse mundetur. potuerunt enim parentes ad posteros transmittere, quod ipsi minime habuerunt, non solum sicut frumenta palea
Abbreviated transcription (Latin):
hõib q̃ muncdatiõis sat̾m̃ta suꝑflus filiis mundatoꝵ crede̾at adhiberi: ꝗͣ recto c̃silio bapti¬
tatoꝵ paruili baptixent᷑. ꝗͣꝗ̃ fieri possit ut hoĩ habenti utrũq sem̃ ⁊ mortis ĩ carnetun
mundatũ qͥ fit &̃ ⁊̃ illo simili remissioẽ. uelut cͥcũcisioẽ uelut trita̾tiõe atq uentilatiõe man¬
ut cdicamꝰ. uos q̃ asseritis de hõib aparati labe mundatis sine peccato nascifilios debuisse.
eos x̾ anos fieri debe censecis: Nũqͥe ĩ ntrũ parentib corpꝰ. xͥanũ ñ erat. qͥb dictũ est.
ñ eãcreditis añꝙͣ nasceret᷑ aliqͥd egisse boni aut mali. aut de tcͣbice ael teͣta ẽ. ⁊ similit̃
qͣcũq religiois noĩe detinent᷑: de c̃sec̾tis ñ ẽsec̾tꝰ ita ẽ fieri ut de munclatis ñ mundatꝰ. nas¬

Expanded text:
hominibus, qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptihominibus, qui mundationis sacramenta superfluo filiis mundatorum crederent adhiberi, quam recto consilio baptizatorum paruuli baptizentur quamque fieri possit, ut homini habenti utrumque semen, et mortis in carne et mundatum, quod sit etiam in illo simili remissione uelut circumcisione uelut trituratione ac uentilatione munut dicamus, Vos qui asseritis, de hominibus a peccati labe mudnatis sine peccato nasci filios debuisse,  Christianos fieri debere censetis? numquid in eorum parentibus corpus christianum non erat, quibus dictum est: non eam creditis, antequam nasceretur, aliquid egisse boni aut mali, aut de traduce adtracta est et similiterquocumque religionis nomine detinentur, de consecratis non consecratus; ita etiam fieri, ut de mundatis non mundatus nas
Abbreviated transcription (Latin):
eioeres dẽ intiosis pͥmor diis gen̾au̾nt. qͥmꝰ id ĩtelligat hõ cuiꝰ tcliculã m̃tẽ ĩ pedit ẽ sue senten¬
tentie p̃ uidiciũ ⁊ ꝑuicatiȩ gͣuissime uinedm: erũtam̃ si adu̾s eos mͥ eẽt causa ista suscepta qui
omo paruulos baptiari ꝓ hibeit aut sũꝑ saptitari c̃tendent. dicentes eos ex fidelib natos paren¬
om̃o pcũ ueressario ẽseqͥ: tc̃ deb̾em ad hanc opinionẽ c̃iuincendã laboriosiꝰ foctassis ⁊ oꝑosĩex¬
citari. ł uo si mͦ ap̃ obtunsos ⁊ c̃tenttosos ꝓpt̃ rerũ nat᷑e obscuritatẽ disficultas refellen¬
di falła ⁊ ꝑsuaslendi uera resiste̾t : A hȩc forte q̃ in usu atq ĩ prõptu eeñt. exẽpla c̃fuge¬
rẽ. tucissĩq ĩt rogarẽ. ut qr cos moueret. qͦm paccatũ q mundat᷑ ꝑbaptismũ maneat in
at ĩ fructũ. qͥ de pugͣato trrtico nascit᷑. his ⁊ talib forsitanut cũq conaret᷑ exẽplis ꝑsuacłe

Expanded text:
 inpedit etiam suae sententiae praeiudicium et peruicaciae grauissimum uinculum? uerum tamen si aduersus eos mihi esset causa ista suscepta, qui omnino paruulos baptizari prohiberent aut superfluo baptizari contenderent dicentes eos ex fidelibus natos parentum meritum necessario consequi, tunc deberem ad hanc opinionem conuincendam laboriosius fortassis et operosius excitari, tunc, si mihi apud obtunsos et contentiosos propter rerum naturae obscuritatem difficultas refellendi falsa et persuadendi uera resisteret, ad haec forte quae in usu atque in promptu essent exempla confugerem uicissimque interrogarem, ut, quia eos moueret quomodo peccatum quod mundatur per baptismum maneat in at in fructu qui de purgato tritico nascitur. His et talibus forsitan utcumque conarer exemplis persuadere
Abbreviated transcription (Latin):
horribiliꝰ ẽnã demonũ ĩ cursꝰ ĩ paruuł sustine cogat᷑: Heq enĩ aliqͥd hoꝵ carosie patit᷑ ut ñ ibi
aã potiꝰ q̃ iuiat ac sentit penas luat. Hocenĩ si iustũ ostendit᷑. sic aẽ ostendi potest qͣ iustitia in
aasne qͦ peccctti subeat origitale pecc̃m. baptismatis sac̃m̃to ⁊grẽ miseratioe mundandũ. Si aũ
illd ostendi ñ potest. neq hoc posse arbitͦr. dut gͦ utrũq occultũ feramꝰ ⁊ nos hoĩe eẽ memi¬
mmꝰ aut alias aliud de aiã opꝰ si necesse uidebit᷑ cautela sob̾a disputando moliam᷑. Nsc̃ tñ illał qͥ ait

Expanded text:
horribilius, etiam daemonum incursus in paruulis sustinere cogatur? neque enim aliquid horum caro sic patitur, ut non ibi anima potius, quae uiuit ac sentit, poenas luat. hoc enim si iustum ostenditur, sic etiam ostendi potest qua iustitia in carne quoque peccati subeat originale peccatum baptismatis sacramento et gratiae miseratione mundandum. si autem illud ostendi non potest, neque hoc posse arbitror. aut ergo utrumque occultum feramus et nos homines esse meminerimus aut alias aliud de anima opus, si necesse uidebitur, cautela sobria disputando moliamur\'. Nunc tamen illud, quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Un non inmerito beatꝰ cyprianus satis ostendit qua ab hoc ab in itio creditũ.⁊
intellectũ seruet aeccła. qui cũ paruulos a materno uto retentissimos iã idoneos ad
ꝑcipiendũ xp̃i baptismũ assereret. qm̃ consultus fuerat utrũ hoc ante octauũ diẽ fe¬
ri deberet qu̾atũ potuit ꝑficiendos existimaret. s cũ magnũ eis defensionis patroci.¬
niũ p̃stitisset: ab originali tam̃ peccato eos in munes eͥsse confessus est. quasi hoc

Expanded text:
tos. Vnde non inmerito beatus Cyprianus satis ostendit, quam hoc ab initio creditum et intellectum seruet ecclesia. qui cum paruulos a materno utero recentissimos iam idoneos ad percipiendum Christi baptismum adsereret, quoniam consultus fuerat, utrum hoc ante octauum diem fieri deberet, quantum potuitnium praestitisset, ab originali tamen peccato eos immunes non esse confessus est: quia si hoc
Abbreviated transcription (Latin):
eminentẽ scientiã caritatis xp̃i. ut ĩ pleamini in omẽm plenitudinẽ dĩ. In hoc mis¬
terrũ fig̾a ostendit᷑ erucis. Qui enĩ quia uoluit mortuus ÷ quo mͦ uolutt mor¬
tiuis ÷. N frustra gͥ tale genꝰ elegit mortis. nisi ineo quoq lacicudinis hiuiꝰ ꝑ
longituoinis. & alcicudinis. & ꝓfunditatis magist existeret. Nã lacitudo: in illo
ligno qđ tͣnsũ sũ desuꝑ figit᷑ hoc ad bona oꝑa ꝑcinet. quia ibi: ercendunt᷑ manꝰ. Long¬
tu do in eo quod abipso ligno usq adterrã conspicuũ: Ibi enĩ quodã modo statur :
quȩ abillo qd̾ tnsu̾sũ figit᷑ sur sũ u̾sus relinquit᷑. hoc ÷ ad cap̃ crucifixi. quia bene
sꝑanciũ suꝑna expectatio : Iã uͦ ills ex tigno qd̾ non apparet. qd̾ firũ occultatur.
uñ cotũ illud exurgit. ꝓfunditatẽ signific̃ gͣtuitȩ grę. inqͦ multoꝵ ingena
conterunt᷑. id inuestigare conantiũ. ut ad extremũ eis dicat᷑.  hõ tuquis es.

Expanded text:
i, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. In hoc mysterio figura crucis ostenditur. qui enim, quia uoluit, mortuus est, quo modo uoluit, mortuus est. non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi in eo quoque latitudinis huius et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. nam latitudo est in eo ligno, quod transuersum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. longitudo in eo, quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est; ibi enim quodam modo statur, iquae ab illo, quod transuersum figitur. sursum uersus relinquitur, hoc est ad caput crucifixi. quia bene sperantium superna expectatio est. iam uero illud ex ligno, quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat gratuitae gratiae; in quo multorum ingenia conteruntur id ue
Abbreviated transcription (Latin):
nrmn. Scit enĩ abilla apłi sententia qua dix̃ de dõ patre. qui erint nos dẽpo¬
testate tenebrarũ.⁊ transtulit in regnũ fuq claritatis suȩ inꝓbissime ⁊ inpi¬
issime paruulos seꝑari: idõ ꝓcul dubio uerba ista p̃ter mictere quã ponerena¬
luit. Post hȩc ilud nr̃m posuit tibi diximꝰ. hec em̃ quȩ abimpudentab inpu
dent̃ laudat᷑. pudenda concupiscentia milia. ec̃t. nisi ante peccasset. nup trexi
eeñt. eciam si nemo perrassec. fieret qͥppe sine isto morbo seminatio filioꝵ. Hue
usq ille uerba mea posuit. łimutt enĩ qđ adumxi in corꝑe mitis iliꝰ. sie
quo nc̃ fieri ñ pot̃ in corꝑe mortis huiꝰ. & hic ut meam sententiam ñ sinuet.
s eam quodam mͦ detruncaret : illud apłi cestimoniũ formidautt nib ait. miseꝰ
go hõ qitif me liberabit de corꝑe mortis huiꝰ. gra dĩ ꝑ ĩi xp̃m dnm iñm¬

Expanded text:
m! scit enim ab illa apostoli sententia, qua dixit de deo patre: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae, improbissime et impiissime paruulos separari. ideo procul dubio uerba ista praetermittere quam ponere maluit. Post haec illud nostrum posuit ubi diximus: \'haec enim quae ab impudentibconcupiscentia, nulla esset, nisi homo ante peccasset: nuptiae vero essent, etiamsi nemo peccasset; fieret quippe sine isto morbo seminatio filiorum. Huc usque ille verba mea posuit. Timuit enim quod adjunxi, In corpore vitae illius, sine quo nunc fieri non potest in corpore mortis hujus. Et hic ut meam sententiam non finiret, sed eam quodam modo detruncaret, illud Apostoli testimonium formidavit, ubi ait: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Grati
Abbreviated transcription (Latin):
radicati & fundati p̃ualeatis cõp̃hendẽ eũ om̃ib sc̃ĩs. Ista ÷ cõmunio cuidã
id ẽ non cõmoda priuata sectantes. s in cõmune ubi salus om̃iũ ÷ confulentes.
Nã de ipso pane quo tales saturant᷑. quodã loco apłs ait. Unꝰ panis unũ corpꝰ.
multi sumꝰ. Quid gͦ cõp̃hend̾e: Que sit inqͥt lacitudo. Sic̃ iã diti inbonis oꝑib

Expanded text:
radicati et fundati praeualeatis comprehendere cum omnibus sanctis. ista est communio cuiusdam  Christi, id est non commoda priuata sectantes sed in commune, ubi salus omnium est, consulentes; nam de ipso pane. quo tales saturantur, quodam loco apostolus dicit: Unus panis, unum corpus multi sumus. quid ergo comprehendere? quae sit, inquit, la
Abbreviated transcription (Latin):
depudicitia coniugali. ut eam quoq inte laudare ⁊ amare possemꝰ: nũquid
audiremꝰ nisi ab aliquo interiore familiari tuo qui uitã tuam ñ infuꝑficie
s penitꝰ nosset: De hoc itaq tuo bono dĩ dono. me quoq delectat famili¬
ariꝰ. ⁊ aliqͣnto diutiꝰ loqui tecũ. Scio me ñ. eẽ. honeri tibi. si aliqͥd ꝓlixum
intito: qđ legendo diutiꝰ sis nob̾cũ. Nam ⁊ hoc cõꝑi. qđ int̾ tuas multas magnasq
curas. facile ac libent᷑ legis nrã opuscula: etiam quȩ ad alios conscripfim.
siqua in manꝰ uenire potuerͣ admodũ delecteris. Quantomagis qđ adte sori¬
bit᷑. uͥ tanquã p̃senti loquar. ⁊ aducitere dignaris atcentiꝰ: ⁊acciꝑpe grauius.¬

Expanded text:
de pudicitia coniugali, ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid de pudicitia coniugali, ut eam quoque in te laudare et amare possimus, quid audiremus nisi ab aliquo interiore familiari tuo, qui uitam tuam non in superficie, sed penitus nosset? de hoc itaque tuo bono, dei dono, me quoque delectat familiarius et aliquanto diutius loqui tecum. scio me non esse oneri tibi, si aliquid prolixum mitto, quod legendo diutius sis nobiscum. nam et hoc comperi, quod inter tuas multas magnasque curas facile ac libenter legas nostrisque opusculis, etiam quae ad alios conscripsimus, si qua in manus tuas uenire potuerunt, admodum delecteris. quanto magis quod ad te scribitur, ubi tamquam praesenti loquar, et aduertere dignaris attentius et accipere gratius