comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa coenobia int̾se eraN distantia Conuersante aut̃
illo gẽmetico. aduisitandũ dĩ famulũ comigit adue¬
nire p̃sulem ansoaldum. Cũq simul conuescerent
orationẽ fudissent malignꝰ sp̃c statim abscessit. & is
princeps palatii uuaratto nomine incaltiuo ter¬
uirginum construendã uillare uocabulo. tibi usque
hodie religionis norma sacra fulget inloco. Regres¬
sus igitur pictauis territorio. asupͣ scripto pontifi¬
ce anso aldo. magno recept᷑ ẽ. cũ gaudio. ꝑ rexit quin¬
tiacũ monasterium .: quiet ipsi nobili . ẽ. constructus
Sinloco. Vnde isdem sacer ueteribus deturbatis er¬
roribus ipsum impleuerat monachis ubi xp̃s iugiter
unũ dediscipulissuis electũ haychadrum nomine
uirum idoneum direx̃ gemmetcum ut ipse pastorali
officio illius subrogaretur in loco. Etlic& merentes
monachi deprioris patri corporali absentia tamen
p̃sentis ꝑ grãm uiriscĩ impleuer̃ decreta. & eidem
hay chadri ꝓmiser̃ oboedientiã. Sc̃s autem uirdĩ eos

Expanded text:
se erant distantia. 30. Conversante igitur illo Gemedico, ad visitandum Dei famulum contigit advenire praesulem Ansoaldum. Cumque simul convescerent,orationem fudissent, malignus hostis statim abscessit, et hiprinceps palatii Waratto nomine in Caltivo tervirginum construendum, Villare vocabolo, ubi usque hodie relegionis norma fulgit in loco. 32. Regressus igitur Pictavo terreturio ad suprascripto pontificem Ansoaldum, magno receptus est cum gaudio. Perrexit Quinciago monasterio , qui et ipse nobili est constructus in loco, unde isdem sacer veteribus deturbatis erroribus ipsum impleverat monachis, ubi Christus iugunum de discipulis suis electum, Aichadrum nomine, virum idoneam direxit Gemedico, ut ipse pastorale officium illius subrogaretur in loco. Et licet merentes monachi de prioris patris corporale absentia, tamen praesentis per gratiam viri sancti impleverunt decreta et eodem Aichadro promiserunt oboedientiam. Sanctus autem vir Dei eos
Abbreviated transcription (Latin):
in exemplũ illius multi. Ita fugiebat mendacium.
tanquã mortale uenenũ. Castissimus. sobrius. in om̃i
ope bono ꝑfect̃. Sẽꝑ in ore illius xp̃c̃. sẽꝑ in corde illius
tibus populis. gaudentib angłis. anima inclyti sa¬
cerdotis demundi lu dibrio. migrauit ad xp̃m. per¬
ceptura ad nõ palmã glẽ triumpho. Corpus nãq¬
terra suscepit. anima xp̃o reddita est regnante

Expanded text:
in exemplo illius multi. Ita fugiebat mendacium in exemplo illius multi. Ita fugiebat mendacium tamquam mortale venenum, castissimus, sobrius, in omni opere bono perfectus. Semper in ore illius Christus, semper in corde illius tibus populis, gaudentibus angelis, anima inclita sacerdotis de mundi ludibrio migravit ad Christum, perceptura a Domino palmam gloriae in triumphum. Corpus terra suscepit, anima Christo reddita est, regnante
Abbreviated transcription (Latin):
inlittore. nautici ꝑiclitant᷑ fame Cũq uirdĩ pictate
motus duo animalia & farinã. uł panes p̃cepiss& eis
tribuere: orationem ꝓeis cum fr̃ĩb faciens obtentu
uentu ad dñm in crastinũ impetrauit eis axp̃o.
prosperum nauigii cursũ: una denique die sedens
ni& oportuna conpendia. Nec multo post scothorũ
nauis demercimoniis plena adlitus ad fuit. quȩ cal¬
ciamenta acuestim̃ta fr̃ib largia copia ministrauit.
Quidnamq primum deeo dicatur. quidue ultimum:
non est nr̃ȩ paruitatis explicare stilo. nisi illi opifici
sũmo: quinumerat multitu dinẽ stellarũ Ianta
enim in eo erat sagacitas. ut quic quid aliis p̃di caret.
ipse prius implere satageret: Erat enĩ pietate re¬
pletus. miscđa preditus. in p̃dicatione paratꝰ. in in¬
bilis. uigore foitis. ꝑ om̃a hospitalis. Captiuorũ redẽp¬
tor. dolentium consolator. aecłarum constructor
abstinentiae sectator. Nonsolũ aut̃ ille. sed etiam

Expanded text:
nauticis pereclitantibus fame, cum vir Dei, pietate cogente, duo animalia et farinam vel panes praecepisset eis tribuere, orationem pro eis cum fratribus faciens, obtentu ventu a Domino, in crastinum eis impetravit a Christo prosperum navigii cursum. 42. Una dierum sedens nient oportuna conpendia'. Nec multum post Scothorum navis diversis mercimoniis plena ad litus adfuit, qui calciamenta ac vestimenta fratribus larga copia ministravit. 43. Quid namque primum de eo dicatur, quid ultimum, non est nostrae parvitatis explicare stilo, nisi illi opifici summo, qui numerat multitudinem stellarum. Tanta enim erat in eo sagacitas, ut, quicquid aliis praedicaret, ipse prius implere satageret. Erat enim pietate repletus, misericordia praeditus, in praedicatione paratus, in inbilis, vigore fortis, per omnia hospitalis, captivorum redemptor, dolentium consolator, ecclesiarum constructor, abstinentiae sectator, non solum autem ille, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nec sc̃s ded̃o diffideret. nec eger in desperatione
transir&. Quadã die cumfr̃s messẽ inciderent. &¬
manipuli sparsim ꝑagrum iacerent. tẽpestas frende
intonuit. & uentus cum turbine ualidose oftendit.
Iunc sc̃s nefr̃s laborem ꝑderent. extensis brachus
dñm iħm inclamauit. Illo aboratione surgente
diuina uirt᷑ tempestate abstulit. & induas diuisam
partem abstulit. & effugauit. Moꝵ serenitate reddita :

Expanded text:
nec sanctus de Domino diffideret nec aeger in disperatione nec sanctus de Domino diffideret nec aeger in disperatione transiret. 15. Quadam die cum fratres messem succiderent et manipuli sparsim per agrum iacerent, tempestas frendens intonuit, et ventus cum turbine valido se ostendit. Tunc sanctus, ne fratres laborem perderent, extensis brachiis, dominum Iesum inclamavit. Illo ab oratione surgente, divina virtus tempestatem abstulit et in duabus divisam partibus effugavit. Mox, se
Abbreviated transcription (Latin):
manitia. Quadã nocte dũ inbasilica scĩ p&ri uigi¬
lias psaller&. quidã monachus qui interius uigilabat.
oculos illius in spũ scõ micare preuidit Erat ei grã
lacrimarum concessa. ut moxse ad adorandũ con¬
ferret. subito lacrimarum flumina scĩ illius oculi
emanarent. Sed maximum studium erat ei. ut
ante cybum non sumeret. quã eũ dñs ꝑ conpunetionis
grãm uisitar&. Cũ uero unus emona chis uenissoc
ad extremũ mortis. mutus effectus . ẽ labiis. Ingressus
dĩ sacer adillũ. blandiens suadere coepit. ut si ha¬
beret occultũ facinꝰ unde poen tentiam non egiss&.
manũ eiꝰ stringeret. Cũq ille ita feciss&. ingressus
egrum lingũa dignaret᷑ reddere. ne aduersarius a¬
nimã ꝑ absconso crimine. inbaratrum inferni ua¬
ei fr̃ alius nuntiauit qđ eger loqui ualer&. et confes¬
sionẽ dare satager&. Qđ ita factũ .ẽ. Nã confessione
data recepta poenitentia reddidit dõ animã. ut

Expanded text:
m. 13. Quadam nocte dum in basilica sancti Petri vigilans psalleret, quidam monachus, qui interius vigilabat, oculos illius in Spiritu sancto micare praevidit. Erat enim ei gratia lacrimarum concessa, ut, mox se ad orandum conferret, subito lacrimarum flumina sancti illius oculi emanarent. Sed et maximum studium erat illi, ut antea cibum non sumeret, quam eum Dominus per conpunctionis gratiam visitaret. 14. Cumunus e monachis verrisset ad extremum mortis, mutus effectus est labiis. Ingressus Dei sacer ad illum, blandiens suadere coepit, ut, si haberet occultum facinus, unde paenitentiam non egisset, manum eius stringeret. Cumque ille ita fecisset, ingressusaegro linguam dignaretur reddere, ne adversarius animam pro absconso crimine valeret submergere in baratrum inferniei frater alius nuntiavit, quod aeger loqui valeret et confessionem dare satageret. Quod ita factum est. Nam, confessione data, recepta paenitentia, reddidit animam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
confluebant. uno in loco capere non poterarT: Illis
itaq diebus inscłi potentia nimium fulgebat anso-¬
aldus. quẽ uirdĩ secreto corripuit. & multa ei uent᷑a
p̃dix̃. quẽ post ea rei probauit. Cognoscens igit᷑ electꝰ
dĩ sacer anso aldus uirũ dĩ sp̃u prophetiae repletũ:
culmine scĩ tatis erectum. in eiussẽ confilium com¬
men dauit ex integrum. & sub religionis illius nor¬
mã. episcopalem cepit inclinare potentiã: Cumq
eum uell& secũ retinere inurbe. & sc̃s filibertus sẽꝑ
desiderar& heremi uastitatẽ. largiente dño herio
maris in insula locauit coenobium anso aldi oꝑe
& monachorum congerie: Inquẽ locũ degemmati
faui gẽmiticũ. diuina mella prexer̃ cũ anima rum

Expanded text:
confluebant, uno in loco capere non poterant. Illis confluebant, uno in loco capere non poterant. Illis itaque diebus in saeculi potentia nimium fulgebat Ansoaldus; quem vir Dei secreto corripuit et multa ei Ventura praedixit, quae postea rei eventus probavit. Cognoscens igitur electus Dei sacer Ansoaldus virum Dei spiritu prophetiae repletum, culmine sanctitatis erectum, in eius se consilio commendavit ex integro et sub relegionis norma episcopalem coepit inclinare potentiam. Cumque eum vellet secum retinere in urbe et sanctus Filibertus semper desideraret heremi vastitatem, largiente Domino, Herio maris insula locavit caenubium Ansoaldus operet monachorum congerie. In quem locum de gemmato favo Gemedici divina mella perrexerunt cum animarum e
Abbreviated transcription (Latin):
pare debere ꝓtestans. aestimans quod potuiss& hoc
facto ꝑacumen ferri palmã martyrii obtinere.
Sed seruauit illũ dñs. admultoꝵ ꝓfectũ quiꝑ eum
uocandi erats ad regnum cȩlorũ. Fremens lupus
rapidus animarum greges siuis rapere dentib. & in¬
citans quosdam urbis rotomagensium clericos. cepit
discordiam ingerere. & malti uerba scõ audoeno
pontifici defilito uiro dñi incantare. & quia dicente
apło. Corrumpunt mores bonos. colloquia mala
Uirum dĩ filibertum quem ante dilexerat nimium.
retrudi iussit ergastulo. Quem ingressus. cũ gaudio
dum organum ibidem decantar& dauiticũ. multi¬
tudo murium qui uolandi retinent usum. & ibidẽ
erant congregati ad cumulũ. diuina uirtꝰ conuertit
inodore nectareum. Egressus nãq decarcere ꝑlitt̾as
beati audoeni. abut ad anso aldum uirũ nobilẽ picta¬
uorum pontificẽ. obmonasterii grã construendi. qͥ a
multitudo hominum qui ꝑp̃dicationem illius ad dnm

Expanded text:
pare debere, exestimans, quod potuisset hoc facto per acumine ferri palma martyrii obtinere. Sed servavit illum Dominus ad multorum profectum, qui per eum vocandi erant ad regnum caelorum. 25. Fremens lupus rapidus, animarum gregis ex suis rapere dentibus, incitans quosdam urbis Rodomagensium clericus, coepit discordiam ingerere et malivola verba sancto Audoino pontifice de Filiberto viro Domini incantare. Et quia, dicente apostolo, corrumpunt mores bonus conloquia malavirum Dei Filibertum, quem ante dilexerat nimium, retrudi iussit ergastulo. Quem ille ingressus cum gaudio, dum organum ibidem decantaret Daviticum, multitudo murium, qui volandi retinet usum et ibidem erant congregata ad cumulum, Dei est fuin odorem nectareum. 26. Egressus de carcere per litteras beati Audoini, adiit ad Ansoaldo viro nobile, Pectavorum pontifice ob monasterii gratiam construendi, quia multitudo hominum, qui per praedicationem illius ad Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ. Cũq & regio munere & fideliũ largitate
copia ei suꝑuenirent argenti studebant om̃s secies
decimare. Sedcũ hoc rotatu anni faceret. sẽꝑ ibi
plus mueniebatur additũ. qđ ante fuerit decimatu
Ipsa igitur decima incaptiuorũ redemptionem.¬
& pauperum alimoniam deputabat. intantum
ut mona chos suos ꝓpt̃ hoc cum onustis nauibus
partib trans marinis transmitter&. ut greges cap¬
tiuorũ ꝑ ipsum redempti. laudarent potentia xp̃i
gotia amplius dare iubebat. quã dari ascłaribus
consuetudo poscebat It ꝓpt̃ hoc gaudente uniũ so
populo delabore iusto. sc̃m exuberabat cõmerciũ
mia crudelitate de palatino honore fuerat pulsus.¬
& coma de tonsa clericus. luxouium egressus. apos¬
tata factꝰ. ac spũ malignitatis coartatꝰ. cepiss& rabi¬
dis dertib fremere. suꝑ nobiles xp̃i sacerdotes. &

Expanded text:
. Cumque et regio munere et fidelium largitate copia ei superveniret argenti, studebat omnes species decimare. Sed cum hoc rotatu anno faceret, semper plus ibi inveniebat additum, quod ante fuerat decimatum. Ipsa igitur decima in captivorum redemptione et panperum alimonia deputabat, in tantum, ut monachos suos propter hoc honustis navibus partibus transmarinis transmitteret, et greges captivorum per ipsum redempti laudarent potentiam Chrigotia, amplius dare iubebat, quam dare a saecularibus consuetudo poscebat. Et propter hoc, gaudente vicino populo, de labore iusto sanctum exuberabat commertium.nimia crudelitate de palatino honore fuerat pulsus, coma detonsa, clericus Luxovium egressus, apostata factus, spiritu malignitatis armatus, coepisset rapidis dentibus fremere super nobiles sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ. me dignus. Et si qͥs ñ abrenuntiauerit omĩa quȩ possid &. ñ potest mns. ec̃ discp¬
Patens ẽ. autẽ ds̃ & in hoc scło. manifestare cã tibi Sine iã sine. qͥd tem& ipsũ nnt̃sios
contristando: Sed age grãs dõ. nihil desperans. Nã agapitꝰ magister m̃s. multonos
nimis tristis dicebat mihi. quia uenit quidã nomine pafnutius oꝑib bonis intentus.
qͥfiliã suã tã quã mortuã lug&. nesciens qd ei acciderit. & nimia lam̃tatione a slig

Expanded text:
non est me dignus non est me dignus Potens est autem Deus, et in hoc saeculo manifestare eam tibi. Sine jam, sine; quid temetipsum interficis contristando? Sed age gratias, Deo nihil desperans. Nam Agapitus magister meus, multoties nimis tristis dicebat mihi: Quia venit quidam nomine Paphnutius operibus bonis intentus, qui filiam suam tanquam mortuam lu
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sperabat. eẽ. conpunctionẽ Nã enĩ non agnouit eã. quia species uultus eius
emarcuit p̃nimia abstinentia uigiliis & lacrimis. De coculla autẽ oꝑuit faciẽ
suã. ne aliquomodo agnoscer& eam. Facta uero oratione seder̃. Coepit autẽ ei
loqui defuturi regni bratitudme & gła sẽpit̾na. quomodo ꝑhumilitatẽ & castitatẽ
atq scam̃ conuersationẽ. ꝑelemosinã & caritatẽ. ad eã quis possit ꝑtingere Et de
contẽptu scłi. nec diligendos. eẽ. filios plus quã dm̃. qͥ omniũ extitit factor. Aplicãqͦq
Et simꝑ ditionẽ anima. e&̃. filiȩ tuȩ. manifestar& eã tibi ds̃. ut nec illã adiabolo
s& entã inferte tibi. & sibi luctũ ꝑ p&uum. Sed credomdm̃. quia bonũ c̃siliũ
elegit sibi sic̃iã dixi. scđim uocẽ euangeli qua dicit᷑. Quidiligit patrẽ aut matrẽ sipa

Expanded text:
autem sperabat esse compunctionem; non enim cognovit eam, quia species vultus autem sperabat esse compunctionem; non enim cognovit eam, quia species vultus emarcuit prae nimia abstinentia, vigiliis et lacrymis. De cuculla autem operuit faciem suam, ne aliquo modo agnosceret eam. Facta autem oratione sederunt. Coepit autem ei loqui de futuri regni beatitudine et gloria sempiterna, quomodo per humilitatem et castitatem, atque sanctam conversationem, per eleemosynam et charitatem, ad eam quis possit pertingere. Et de contemptu saeculi, nec diligendos esse filios plus quam Deum, qui omnium exstitit factor. Apostolicam quoque Et si in perditionem anima esset filiae tuae, manifestaret eam tibi Deus, ut nec illa a diabolo retenta inferret tibi et sibi luctum perpetuum. Sed credo in Deum, quia bonum consilium elegit sibi, sicut jam dixi, secundum vocem Evangelii, qua dicitur: Qui diligit patrem aut matrem super me,
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomada nihil eis reuelatũ.ẽ. de eusrosina sic̃ solebat quando aliunde rogabant dm̃¬
Cũ autẽ nec seni neq alicui furqi reuelatũ e&̃: coepit consolarł eũ abbas Noli deficere
inmalis oꝑib incidiss&. nũ quã ds̃ despexerat tantũ laborẽ fratrũ. Habro fiduciã indño.
quia in hac uita ostendat eã tibi ds̃. Audiens hȩc pafnutius. recepit c̃solationẽ. gratias
filia mra. sed magis ac magis de die indiẽ renouat᷑ & crescit uulnus meũ. & tribulat᷑
anima mea. Uidens autẽ eũ senex nimis afflictũ. dicit ei. Uis conloqͥũ habere cum
uno fratre sp̃ĩtali. qui uenit de palatio theo dosii : ignorans qđ ipsa e&. filia eius.
Dix̃ ei pafnutius. Uolo Etuocauit abbas agapitũ. dix̃q ei. Tolle pafnitiũ & intro¬
duc eũ incellã ⁊ marrgdi: Et introduxit eũ incella ⁊ martegdi. nihilei antea innotescers.
ũ autẽ uidiss& subito patrẽ suũ cognoscens eũ. tota lacrimis repl&a. ẽ. Pafnutius

Expanded text:
ebdomada nihil eis revelatum est de Euphrosyna, sicut solebat, quando aliunde rogabant DCum autem nec seni neque alicui fratri revelatum esset, coepit consolari eum abbas: Noli deficere, in malis operibus incidisset, nunquam Deus despexerat tantum laborem fratrum. Habeo fiduciam in Domino, quia in hac vita ostendat eam tibi Deus. Audiens haec Paphnutius, recepit consolationem, gratias filia mea, sed magis ac magis de die in diem renovatur et crescit vulnus meum, et tribulatur anima mea. Videns autem eum senex nimis afflictum, dicit ei: Vis colloquium habere cum uno fratre spirituali, qui venit de palatio Theodosii? ignorans quod ipsa esset filia ejus. Dixit ei Paphnutius: Volo. Et vocavit abbas Agapitum, dixitque ei: Tolle Paphnutium et introduc eum in cellam Smaragdi. Et introduxit eum in cellam Smaragdi, nihil ei antea innotescens. Cum autem vidisset subito patrem suum, cognoscens eum, tota lacrymis repleta est. Paphnutius
Abbreviated transcription (Latin):
inuisere monasteriũ. & post oretionẽ & salutationẽ frm̃. dix̃ seni. Siiubespa
miete me ⁊ maragdũ uidere. quia ualde desiderat eũ anima mea. Nocatoq
agapito p̃cepit ei ducere pafnutiũ ad uisitandũ ⁊ maragdũ Introiens pasnitta
incellã ubi eger iacebat. cepit osculare eũ lacrimans & dicens. Heume ubi sint
ꝓmissi onestuȩ. ubi uerba dulcia. qđ mihi futurã uidendã oculismeis ꝓmittd
linques nos. Heu me qͥs iã consolabit̾ senectutẽ meã .: Adquẽ ibo. quis me

Expanded text:
seni: Si jubes, Pater, mitte me Smaragdum videre, quia valde desiderat eum anima mea. Vocatoque Agapito praecepit ei ducere Paphnutium ad visitandum Smaragdum. Introiens Paphnutius in cellam ubi aeger jacebat, coepit eum osculari lacrymans, et dicens: Heu me! ubi sunt promissiones tuae, ubi verba dulcia, quod mihi futuram videndam oculis meis promitlinques nos. Heu me! quis jam consolabitur senectutem meam? Ad quem ibo, quis me
Abbreviated transcription (Latin):
ueniens c̃solationẽ. ꝑrex̃ ad memoratũ senẽ dequo supͣ diximꝰ. & ꝓcidens ad pedesa
dix̃. P&o necesses orare. ut inueniat᷑ labor orationũ tuarũ. Nescio enĩ qͥd accider
filiȩ meȩ. Audiens autẽ uenerrbilis senex c̃tristatus. ẽ. ualde. & iussit ad seom̃s ss
uenire. & dixit eis. Ostendite caritatẽ fr̃s. postulemus ad nõ. ut dign& nobis osta¬
dere. qͥd factũ sit defilia amici nr̃i pafnutii. Et ieiunantes om̃s & orantes. &ta¬

Expanded text:
veniens consolationem, perrexit ad memoratum senem, de quo supra diximus, ac procidens ad pedes ejus, veniens consolationem, perrexit ad memoratum senem, de quo supra diximus, ac procidens ad pedes ejus, dixit: Peto ne cesses 366 orare, ut inveniatur labor orationum tuarum; nescio enim quid acciderit filiae meae. Audiens autem venerabilis senex, contristatus est valde, et jussit ad se omnes fratres venire, et dixit eis: Ostendite charitatem, fratres; postulemus a Domino ut dignetur nobis ostendere quid factum sit de filia amici nostri Paphnutii. Et jejunantes omnes, et orantes, et
Abbreviated transcription (Latin):
Forsitan aliqͥs sedux̃ eã. & fugit cũ illa. Statĩq serui illius cũ equis ꝑ totã alexandriã ms
Erant aut̃ẽ ibi & naues. intruntesq ineas reqͥrebant ꝑ uim. Et scrutantes monasteria
lugebant eã. socer nurũ. sponsus sponsã flebat. Pat̃ filiã lugens dicebat. Heu heusilia
dulcissima. heu me lum̃ oculoꝵ meoꝵ. consolatio mea. Quis meã inuasit facultatẽ: Qus
meã possessionẽ sparsit: Quis meã uineã siccauit: Quis meã lucernã extinx̃ : qs spen
meã frrudauit.: Quis pulchritudinẽ filiȩ meȩ uiolauit: Quis putas agnã meã diss¬
pauit: Qualis locus talẽ uultũ t&igit . Qualis pelagus captiuã ducit illã imperiade
faciẽ. Illa generelis constitutio. illa maloꝵ consolatrix. illa laborantiũ requies
gem̃tiũ portus erat. Teri teric. ne celes sangumẽ meũ. donec uidrã qͥd eufrosus
filiȩ mȩȩ contigerit. Hȩc & his similia pasnutio ꝓsequente. eleuauer om̃s qͥaleao

Expanded text:
i illius cum equis per totam Alexandriam missi sunt. Erant autem ibi et naves, intrantesque in eas requirebant per vim. Et scrutantes monasteria m mortuam lugebant eam, socer nurum, sponsus sponsam flebat; pater filiam lugens, dicebat: Heu! heu! filia dulcissima! heu me! oculorum meorum consolatio mea! Quis meam invasit facultatem? quis meam possessionem sparsit? quis vineam meam siccavit? quis meam lucernam exstinxit? quis spem meam fraudavit? quis pulchritudinem filiae meae violavit? quis putas lupus agnam meam dissipavit? qualis locus talem vultum tetigit? qualis pelagus captivam ducit illam imperialem faciem? Illa generositatis constitutio, illa malorum consolatrix, illa laborantium requies, gementium portus erat. Terra, terra, nec celes sanguinem meum, donec videam quid Euphrosynae filiae meae contigerit. Haec et his similia Paphnutio prosequente, elevaverunt omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
Eteret ibi oretionib uacans. ie iunusq & uigiliis nocte ac die operã dabat. seruiens dno in
simplicitate cordis. ita ut miner& ur p̃dictus froct̃ qui eũ susceperat. & omĩb srib reculit a
& non inuentã. tristis merensq effectus coepit ꝑquirere anxius seruos & ancillas. qđ de
eu frosina actũ. e&̃ Purris autẽ dicentib quia nocte uidimꝰ eã. mane autẽ non cõparuit
Et putauimus qđ pat̃ illius infantuli quicã desponsauerait. uenerit & tulerit eã. Et
misit seruossuos ad domũ illius. & ñ inuener̃ eã: Audiens sponsus illius & pat̾ eiꝰ ẽgistatsi¬

Expanded text:
et erat ibi orationibus vacans, jejuniisque et vigiliis nocte ac die operam dabat, serviens Domino in et erat ibi orationibus vacans, jejuniisque et vigiliis nocte ac die operam dabat, serviens Domino in simplicitate cordis, ita ut miraretur praedictus frater, qui eum susceperat, et omnibus fratribus retulit ejus et non inventa, tristis moerensque effectus coepit perquirere anxius servos et ancillas quid de Euphrosyna actum esset. Pueris autem dicentibus: Quia nocte vidimus eam, mane autem non comparuit. Et putavimus quod pater illius infantuli qui eam desponsaverat, venerit et tulerit eam. Et misit servos suos ad domum illius, et non invenerunt eam. Audiens sponsus illius et pater ejus
Abbreviated transcription (Latin):
consigna ut exsuper& magistrũ. Eqlexis genib facta oratione. consignaũ eũ.
Et respondentib omib amen. suscepit eũ agapitꝰ in cellã suã. Et quia habebat
uultũ decorẽ ⁊ maregdus. dũ ueniebat inȩccła addep̃candũ dm̃. multos diabolus
incitabat aduersus decorẽ uultus illius ꝑmalas cogitationes. ita ut om̃s molesti essent
abbati. quitalẽ pulchritudinẽ introduxiss& in monasteriũ. Abbas autẽ hȩc audiens.
uocaũ ⁊ martgdũ. & dixei. Pulchra ẽ. facies tua fili. infirmis fratrib. Uolo aut̃
ut sedras solus incella tua. & ibi psallas & ibi manduces. nontam̃ egressurũ tẽ inde
alicubi.
Et p̃cepit agapito ut p̃paror& cellã solitariã. & in ea deger& ⁊ martegdus. ł ecit aut̃ agaptꝰ
omĩa quȩ sibi apatre monasterii fuerant impericta. & introdux̃ ⁊ maregdũ in cellã solitaniꝰ

Expanded text:
consigna, ut exsuperet magistrum. Et flexis genibus, facta oratione, consignavit eum. consigna, ut exsuperet magistrum. Et flexis genibus, facta oratione, consignavit eum. Et respondentibus omnibus Amen, suscepit eum Agapitus in cellam suam. Et quia habebat vultum decorum Smaragdus, dum veniebat in ecclesiam ad deprecandum Deum, multos diabolus incitabat adversus decorem vultus illius per malas cogitationes, ita ut omnes molesti essent abbati, qui talem pulchritudinem introduxisset in monasterium. Abbas autem haec audiens, vocavit Smaragdum, et dixit ei: Pulchra est facies, fili, infirmis fratribus; volo autem ut sedeas solus in cella tua, et ibi psallas, et ibi manduces, non tamen egressurum te inde alicubi. Et praecepit Agapito ut praepararet cellam solitariam, et in ea degeret Smaragdus. Fecit autem Agapitus omnia quae sibi a Patre monasterii fuerant imperata, et introduxit Smaragdum in cellam solitariam,
Abbreviated transcription (Latin):
ualde hab& hunc studiũ conuersationis. Notũ autẽ factũ est mihi debona rã
conuersatione. & cupio habitare uobiscũ. habeo enĩ & possessiones multas. & si
dñs dederit requiẽ. adduco eas huc. Dic̃ ei senex. Bene uenistifili. Eoce mo¬
nasteriũ. sibi plac& habita nobiscũ. Et dic̃ ei senex ille. Qđ ẽ. nom̃ tuũ: Dic̃ ei.
⁊mareglus. Dic̃ ei abbas. Iuuenis es ñ potes solus sedere. opus. ẽ. tibi habere
magistrũ : ut discas regulã & conuersationẽ monachorũ. Dui dix̃ abbati. Sic̃
iubes domine mi sic facio:. Et ꝓtulit quingentos solidos in manu abbatis dicers.
Accipe interĩ istos. & siuidero quia possim sufferre hic. uenient & illa reliqua.
Uocauit abbas unũ fratrẽ nomine agapitũ. uirũ sem̃ & in passibilẽ. tradidit
inmanus eiꝰ ⁊ maregdũ dicens: Amodo hicerit filius tuus & discipulus. talẽ eũ

Expanded text:
valde habet hoc studium conversationis. Notum autem factum est mihi de bona vestra valde habet hoc studium conversationis. Notum autem factum est mihi de bona vestra conversatione, et cupio habitare vobiscum. Habeo enim et possessiones multas, et si dominus dederit requiem, adduco eas huc. Dicit ei senex: Bene venisti, fili: ecce monasterium; si placet, habita nobiscum. Et dicit ei senex ille: Quod est nomen tuum? Dicit ei: Smaragdus. Dicit ei abbas: Juvenis es, non potes solus sedere, opus est tibi habere magistrum, ut discas regulam et conversationem monachorum. Qui dixit abbati: Sicut jubes, domine mi, sic facio. Et protulit quingentos solidos in manu abbatis, dicens: Accipe interim istos, et si videro quia possim sufferre hic, venient et illa reliqua. Vocavit abbas unum fratrem, nomine Agapitum, virum sanctum, et impassibilem, tradidit in manus ejus Smaragdum, dicens: Amodo hic erit filius tuus et discipulus; talem eum
Abbreviated transcription (Latin):
cogitans in sem& ipsa dixit. Si ambula uero ininonasterio puellarũ. patermĩs requi¬
rens inueni& me. & uiolenter trah& me inde proter sponsũ meũ. Pro inde ꝑgam
admonasteriũ uirorũ. ubinullus suspici& me esse. Et hec dicens ꝓiecit uestem mu¬
liebrẽ. induitq se uirilẽ . & sero facto exiuit dedomo sua accipiens setũ quingentos
solidos & abscondit se in aliquo loco ꝑ totã noctẽ. Mane autẽ facto. uenit pater
eiꝰ inciuitatẽ. Uolente autẽ dõ. statĩ inȩcclesia ambulauit. Eufrosina igitur ꝑue¬
nit admonasteriũ illũ. ubi & pater eiꝰ erat notissimus. & nuntiauit ꝑ ostiariũ abbati
dicens. Eunuchus quidã depalatiouemetis. ante ostiũ stat. cupiens loquitetum:
Egressos autẽ abbatȩpierit se eufrosina interra. & facta oratione sederunt. Dicit
eisenex. Quid est qđ huc uenistifili: Dicit ei eufrosina Ego quidẽ depalatio
fui eunuchus. & desideriũ habui semꝑ conuersationẽ monachorũ. & ciuitas nr̃a nunc

Expanded text:
--Euphrosyna vero cogitans in semetipsa dixit: Si ambulavero in monasterio puellarum, pater meus requirens inveniet me, et violenter trahet me inde propter sponsum meum. Proinde pergam ad monasterium virorum, ubi nullus suspiciet me esse. Et haec dicens projecit vestem muliebrem, induitque se virilem, et sero facto exivit de domo sua, accipiens secum quingentos solidos, et abscondit se in aliquo loco per totam noctem. Mane autem facto, venit pater ejus in civitatem; volente autem Deo, statim in ecclesia ambulavit. Euphrosyna igitur pervenit ad monasterium illud, ubi et pater ejus erat notissimus, et nuntiavit per ostiarium abbati, dicens: Eunuchus quidam de palatio veniens, ante ostium stat, cupiens loqui tecum. Egresso autem abbate, projecit se Euphrosyna in terra, et facta oratione sederunt. Dicit ei senex: Quid est quod huc venisti, fili? Dicit ei Euphrosyna: Ego quidem de palatio fui eunuchus, et desiderium habui semper conversationem monachorum, et civitas nostra nunc
Abbreviated transcription (Latin):
& ommũ frm̃ ds̃ pate facer&. lta & tu roga dm̃ ꝓpt̃ eã . & ego quã uis indignus &
maloꝵ meoꝵ conscius. sepius dep̃catussũ dnm. ut dign&ur dare tibi sufferentiam
& longanimitatẽ. & qđ expedit adimpleat. tã dete quã & de silia tua. Propt̃ hoca
frequent̃ uidere te uolui & conloqui tecũ. ut aliquã consolationẽ ꝑ me hulẽ for¬
sitan in uenires. Vt autẽ ñ agnoscero&ur ꝑmulta conloquia. dix̃ ad pafnutiũ
Uale domine mi. Et dũ recedere uell& pafnutius. anima illius cõpatiebat᷑ ili.
facies enĩ eiꝰ pallebat: & replebat᷑ lacrimis. Prenimio autẽ ieiunio & diut̃ na inela
sanguinẽ uomebat. Multũ igit̾ c̃fortat᷑ pafnutius inãmonitione eĩ. discesst aba
Et ueniens ad abbatẽ dixit Aedificata ẽ. anima mea de illo fuetre. &ita s alaus
efsectus ingrã dĩ ex c̃solatione eiꝰ. tãquã muenissẽ filiã meã. Cõmendansq ĩe

Expanded text:
roga Deum propter eam, et ego, quamvis indignus et malorum meorum conscius, saepius deprecatus Dominum, ut dignetur dare tibi sufferentiam et longanimitatem, et quod expedit adimpleat tam de te quam de filia tua. Propter hoc et frequenter te videre volui, et colloqui tecum, ut aliquam consolationem per me humilem forsitan invenires. Ut autem non agnosceretur per multa colloquia, dixit ad Paphnutium: Vale, domine mi. Et dum recedere vellet Paphnutius, anima illius compatiebatur illi, facies ejus pallebat, et replebatur lacrymis. Prae nimio autem jejunio et diuturna inedia sanguinem vomebat. Multum igitur confortatus Paphnutius in admonitione ejus, discessit ab ea. Et veniens ad abbatem, dixit: Aedificata est anima mea de illo fratre, et ita sum laetus effectus in gratia Dei ex consolatione ejus, tanquam invenissem filiam meam. Commen
Abbreviated transcription (Latin):
grini infirmi. captiui. ubi uoluerit & placuerit patrituo relinquat. tu sola ne
ꝑ das animã tuã. Dicit ei puella: Confido indm̃ & orationibus tuis. quia laboris
habeo ꝓ animamea dõ auxiliante. Dic̃ eisenex. Talia desideria. a firmitate
nondecidantur. Modo enĩ est tẽpus penitentiȩ. Dicit ei eufrosina. Et idenis
fatigaui. ut impleas desideriũ meũ. Et facta oratione benedicasme. & abscidas comĩ an

Expanded text:
grini, infirmi, captivi, ubi voluerit et placuerit patri tuo, relinquet; tu sola, ne grini, infirmi, captivi, ubi voluerit et placuerit patri tuo, relinquet; tu sola, ne perdas animam tuam. Dicit ei puella: Confido in Deum et orationibus tuis, quia laborare habeo pro anima mea, Deo auxiliante. Dicit ei senex: Talia desideria a firmitate non decidantur; modo enim est tempus poenitentiae. Dicit ei Euphrosyna: Et ideo te fatigavi, ut impleas desiderium meum; et facta oratione benedicas me, et abscidas coma
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i anũ & seruũ dĩ. possessorẽ supͥstantiȩ nimis. Habuitq uxorẽ quȩ me genuit. qr
iã transiuit dehacuita. Uult autẽ pater m̃s ꝓom̃ib reb: suis tradereme scło huo
miquo. & ego nolo inquinariineo. Sed timeo mobediens esse patrime o & qui
faciã nescio Totã enĩ noctẽ absq somno ꝑtransiui postulans dm̃ ut ostẽ rde animȩ nȩ
miscđam suã & inane facto placuit mͥ mittesinecclesiã & adducere unũ frem̃. ut
ab ipso audirẽ uerbũ salutis. & quid facere debeã. Postulo autẽ te pater ꝓmerceli
anime tuȩ. scio quia adõ missus es. doce me quȩ dĩ sunt. Dicit eisenior. Dñs di
Siquis non abrenuntiauerit patrẽ & matrẽ & fr̃s & filios. insuper & propriã in
tẽptam̃ta carnis. relinque omã & fuge facultates patris tui. quȩ multos inuenunt
heredes. Ecce topchia hiero chomia xenodochia monasteria uidue pupilli. pere¬

Expanded text:
Christianum et servum Dei, possessorem substantiae nimis; habuitque uxorem quae me genuit, quae Christianum et servum Dei, possessorem substantiae nimis; habuitque uxorem quae me genuit, quae jam transivit de hac vita. Vult autem pater meus pro omnibus rebus suis tradere me saeculo huic iniquo, et ego nolo inquinari in eo, sed timeo inobediens esse patri meo, et quid faciam nescio. Totam enim noctem absque somno transivi, postulans Diam suam; et mane facto, placuit mihi mittere in ecclesiam, et adducere unum fratrem, ut audirem ab ipso verbum salutis, et quid facere debeam. Postulo autem te, Pater, pro mercede animae tuae, scio quia a Deo missus es, doce me quae Dei sunt. Dicit ei senior: Dominus dicit: Si quis non abrenuntiaverit patrem, et matrem, et fratres, et filios, insuper et propriam antentamenta carnis, relinque omnia, et fuge facultates patris tui, quae multos inveniunt haeredes. Ecce ptochia, hierocomia, xenodochia, monasteria, viduae, pupilli, pere
Abbreviated transcription (Latin):
tondere : Nolebat alaico tondiqui nonferuat fidẽ. Dicit ei monachus ille
Ecce pater tuus ueni& mecũ ad monasteriũ. & facio ibi tresdies. uel quat tuor: Tu autem
illo dicente ad eufrosinã. uenit pafnutius . & uidens monachũ interrogauit eũ diceis.
Quid adnos fastidiũ sũpsistidñẽ: Et dix̃ adeũ. Anniuersaria dies est monasterii nist
me abbas utuenias & accipias benedictionẽ. Gauisus . ẽ. autẽ pafnutius. ingressusqcũ
eo in nauiculã abierunt in monasteriũ. Cũ autẽ e&̃ ibi. mittens eufrosina unũ fi¬
mulũ fidelissimũ dixit. Vade inmonasteriũ theodosii. ingressusq ȩcđam monu
demonasterio. uidensq eũ secũ habebat. Et uidens eũ puer rogauit eũ ut uenire
ad eufrosinã. Quicũ ueniss& uidens eũ puella. surgens salutauit eũ dicens. Orapm
pater. & orans benedix̃ eã & sedit. Dixit autẽ ei eufrosina. Dnẽ mi. ego habeo patri

Expanded text:
tondere? Nolebat a laico tonderi, qui non servat fidem. Dicit ei monachus ille: tondere? Nolebat a laico tonderi, qui non servat fidem. Dicit ei monachus ille: Ecce pater tuus veniet mecum ad monasterium, et faciet ibi tres dies vel quatuor. Tu autem illo dicente ad Euphrosynam, venit Paphnutius, et videns monachum, interrogavit cum, dicens: Quid ad nos fastidium sumpsisti, domine? Et dixit ad eum: Anniversaria dies est monasterii, misit me abbas ut venias et accipias benedictionem. Gavisus est autem Paphnutius, ingressusque cum eo in naviculam, abierunt in monasterium. Cum autem esset ibi, mittens Euphrosyna unum famulum fidelissimum, dixit: Vade in monasterium Theodosii, ingressusque ecclesiam, de monasterio, vendens quae secum habebat. Et videns eum puer, rogavit eum ut veniret ad Euphrosynam. Qui cum venisset, videns eum puella, surgens salutavit eum, dicens: Ora pro me, Pater; et orans benedixit eam, et sedit. Dixit autem Euphrosyna: Domine mi, ego habeo patrem
Abbreviated transcription (Latin):
maxime ꝓpt̾ uocẽ dnĩ. q dix̃. Quiuenit adme. ñ eiciã foras. Dic̃ ei eufrosina. Om̃s in
ȩccła urit̃ psallitis. & ȩqualit̃ ieiunatis : Dic̃ ei monachus ille. Cõmunit̃ quidẽ psallimus.
ieiunia uero unus qͥsq quomodo uult. aut quantũ ut ñ siat contumax uoluntatis con¬
uersatio. sed propru arbitru & spontanra uoluntate. Omnẽ ergo ꝑscrutans monachoꝵ
me tardere uiro. Dic̃ ei monachus. Soror ñ ꝑmittas ut polluat homo corpustuũ.
& quedas talẽ pulchritudinẽ pati obꝓbriũ. sed desponsa te xpõ qͥ tibi potest ꝓipsis
omnib transeuntib dare regnũ cęloꝵ. & consortiũ angelorũ. Occulte autẽ
exiens uade ad monasteriũ. mutato habitu scłari. indue ueste monachileut
possis euadere. Quȩ cũ hȩc audiss& placuit illi. & dixit adeũ. Et quis me hab&

Expanded text:
maxime propter vocem Domini, qui dixit: Qui venit ad me, non ejiciam foras . Dicit ei Euphrosyna: Omnes in maxime propter vocem Domini, qui dixit: Qui venit ad me, non ejiciam foras . Dicit ei Euphrosyna: Omnes in ecclesia vestra psallitis, et aequaliter jejunatis? Dicit ei monachus ille: Communiter quidem psallimus, jejunia vero unusquisque quomodo vult, aut quantum valet, ut non fiat contumax voluntatis conversatio, sed proprii arbitrii et spontanea voluntate. Omnem ergo perscrutans monachorume tradere viro. Dicit ei monachus: Soror, non permittas ut polluat homo corpus tuum, et tradas talem pulchritudinem pati opprobrium, sed desponsa te Christo, qui tibi potest pro ipsis omnibus transeuntibus dare regnum coelorum, et consortium angelorum. Occuari indue vestem monachilem, ut possis evadere. Quae cum haec audi set, placuit illi, et dixit ad eum: Et quis me habet
Abbreviated transcription (Latin):
suã. benedixit eã dicens. Ds qui cognoscis hominẽ ante quã nascatur. tuhuic an¬
cillȩ tuȩ curã habere digneris. & mereatur portionẽ & consortiũ habere in regno
cȩlorũ. Et cõmendantes seni. abierunt inciuitatẽ. Pater uero illius si aliquando in¬
ueniebat monachũ. hunc adducebat addomũ suã. rogansut oner& ꝓra. Vna autẽ die
anni uersaria quando ordinatus ẽ. abbas in monasterii dequo supͣ diximꝰ. misit abbas unũ
efratrib ad pasnutiũ ut inuitar& eũ ad sollẽpnitatẽ abbatis. Qui abiens indomũ eiꝰ. reqͥ¬
cȩp̃int̾rogare eũ. Dic mihi ꝓcaritate domine mi fr̃. quanti fr̃s estis in monasterio
Atilledix̃. Trecenti quin quaginta duo. Dix̃ ei puella. Quiuoluerit uenire illic ad con¬
uersionẽ. suscipit illũ abbas ur̃. Respondit ei. Etiã cũ multo gaudio suscipit illum.

Expanded text:
suam benedixit eam, dicens: Deus, qui cognoscis hominem antequam nascatur, 364 tu hujus ansuam benedixit eam, dicens: Deus, qui cognoscis hominem antequam nascatur, 364 tu hujus ancillae tuae curam habere digneris, ut mereatur portionem et consortium habere in regno coelorum. Et commendantes seni, abierunt in civitatem: pater vero illius si aliquando inveniebat monachum, hunc adducebat ad domum suam, rogans ut oraret pro ea. Una autem die anniversaria, quando ordinatus est abbas monasterii, de quo supra diximus, misit abbas unum e fratribus ad Paphnutium, ut invitaret eum ad solemnitatem abbatis: qui abiens in domum ejus, requeum interrogare: Dic mihi pro charitate, domine mi frater, quanti fratres estis in monasterio. At ille dixit: Trecenti quinquaginta duo. Dixit ei puella: Qui voluerit venire illic ad conversionem, suscipit illum abbas vester? Respondit ei: Etiam cum multo gaudio suscipit illum,
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerat. imnultãq iterũ pectaniã largitus est adnebessaria frũm. Dirita
abbati: Fructũ orationũ tuarũ ad duxitibi utores proea. quia iã adnuptias e
tradere uolo. Iussit autẽ abbas eã introduci insenodochia monasterii. locutisq
est cũ ea. & benȩ dicens exortatus est eã de castitate & humilitate. & patientia
timoris dñi. Facientẽ ibi tres dies. aurẽ ponebat cotidie ad psalmos. & uidens
singulorũ conuersationẽ. & spi¬
uersationẽ . & spi ritalẽ ꝓpositũ. mirabat᷑ eorũ uitã dicens
B eatisunt uiri isti. qͥ & in hoc
scło similes angłis. & post haec uitam
ȩternã consequuntur. Et coepit coreius esse sollicitũ inzelotimoris dĩ. Posttres autẽ
dies. dixit pafnutius ad abbatẽ. Venipater ut salut& te ancilla tua. & ora pro ea
quia ambulare uolumus inciuitatẽ. Cũ aut̃ẽ ueniss&: abbas: ꝓiecit se puella ad pedes
eiꝰ dicens. Obsecro te pat̾ ora prome. ut lucretur ds̃ animã mea. Extendensq manũ

Expanded text:
consueverat, multamque iterum pecuniam largitus est ad necessaria fratrum. Dixitque abbati: Fructum orationum tuarum adduxi tibi, ut ores pro ea; quia jam ad nuptias eam tradere volo. Jussit autem abbas eam introduci in xenodochia monasterii, locutusque est cum ea, et benedicens exhortatus est eam de castitate, et humilitate, et patientia timoris Domini: faciens ibi tres dies, aurem ponebat quotidie ad psalmos, et videns singulorum conversationem et spirituale propositum, mirabatur eorum vitam, dicens: Beati sunt viri isti, qui et in hoc saeculo similes angelis, et post haec vitam eternam consequuntur. Et coepit cor ejus esse sollicitum in zelo timoris Dei CAP. V.--Post tres autem dies dixit Paphnutius ad abbatem: Veni, Pater, ut salutet te ancilla tua, et ora pro ea, quia ambulare volumus in civitatem. Cum autem venisset abbas, projecit se puella ad pedes ejus, dicens: Obsecro te, Pater, ora pro me, ut lucretur Deus animam meam. Extendensque manum
Abbreviated transcription (Latin):
enique post suum ut prefatisumꝰ LE ĩ¬
de hac lucc beatum obitum . tantum se sanc¬
to incenobio humanȩ mersit conditio.
ut illa ne cessitas illos monachos inde
ire urgebat. quȩ pis animis prodesse
solo Ct est illud. Qui uolunt inxpõ
pie uiuere. oport& eos tribulationes
sustinere ad tempus deserentes locum.¬
illud euuangelicum sectantes. si persequent᷑
uos inuna ciuitate. fugite in aliam:
t cum in solitudine locus ille redactus fuis
amore. conabatur sanctum illum depo¬
situm ad suam ciuitatem magno cum trium¬
oho deferre. Sed cum facta oratione
iussiss& sanctum effodere corpus nihil
proficere ualebant: Tunc prefatus pon¬
tifex Oremus inquit adnm̃: uereor
enim ne impossibiutas operis. aliquomo¬
do nobis accedat. LIECTIO SEXTA¬
&ter impetum leuandi. nihil tamen profiti¬
ens temptassens
Sicut corpore uiuens
heremum & semper ibidem diligebat locum.
ita & defunctus disposuerat. quem famulus
di iam de sua infirmitate ut superius diximꝰ

Expanded text:
ed post suum, ut praefati sumus, de hac luce beatum obitum tantum se sancto in coenobio humana mersit conditio, ut illa necessitas illos monachos inde ire urgebat, quae piis animis prodesse solet, ut est illud: 'Qui volunt in Christo pie vivere, oportet eos tribulationes sustinere'. Ad tempus deserentes locum,illud etiam euvangelicum sectantes: Si persequentur vos in una, civitate, fugite in aliam, et cum in solitudine locus ille redactus fuissamore conabatur sanctum illum depositum ad suam civitatem magno cum triumpho deferre; sed cum, facta oratione, iussisset sanctum effodere corpus, proficere nil valebant. Tunc praefatus pontifex: ' Oremus', inquit, 'ad Dominum; vereor enim, ne impossibilitas operis aliquo modo nobis accedat'. Cumque oratter impetum levandi, nihil tamen proficientes, temptassent, sicut corpore vivens heremum et semper ibidem diligebat locum, ita et defunctus disposuerat, quem famulus Dei iam de sua infirmitate, ut superius diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
to uero luxouio post disces sumbeati uiri:
non nulli pastores admanemdũ ibidem cõn¬
uenerant. Et beatus uualaricus dequa¬
dam cellula regrediens: iuxta dñi uirtu¬
tẽ expulsis secularibus coepit ipsũ sc̃mlo¬
NTER HeC beatus austa sius abeato colũba¬
no fuerat destinatus ad hoc ipsũ coenobiũ
regendũ: cum adhuc quadam ex parte
sines ipsius monasterii quidamutique se¬
culares pͣsiderent. Cum autẽ de ipsis secu¬
laribus oeit̾ien dis calum nia ce lis in sur¬
gere conarecur. Tuncbeatus
austasius cũ eẽ & ipse nobilitate gene¬
ris & moribus decoratus. una cũ famulo
dĩ uualarico. sic illos uaruis. et suis mel¬
liflius eloquiis. auxiliante dño depre¬
dictis sinib monas terii pro mouerunt.
ut de ipsorũ seculariũ contro uersia.
nullũ ibidem intereos scandalũ exur¬
ger&. S ed dũ quidam ex fratribus le¬
uianimo ꝑ motus uell&e eos in patien¬
ter subse qui: uir oñi blandis ut erat
uer bisi neir& coer̾cebat: sed ille cum

Expanded text:
to vero Luxovio post discessum beati viri nonnulli pastores ad manendum ibidem convenerant, et beatus Walaricus de quadam cellula regrediens, iuxta Domini virtutem, expulsis saecularibus, coepit ipsum snter haec beatus Eustasius a beato Columbano fuerat destinatus ad hoc ipsum coenobium regendum, cum adhuc quadam ex parte fines ipsius monasterii quidam utique saeculares praesiderent. Cum autem de ipsis saecularibus deiciendis calumnia et lis insurgere conaretur, tunc beatus Eustasius, cum esset et ipse nobilitate generis et moribus decoratus, una cum famulo Dei Walarico sic illos suasoriis et suis mellifluis eloquiis, auxiliante Domino, de praedictis finibus monasterii promoverunt, ut de ipsorum saecularium controversia nullum ibidem inter eos scandalum exsurgeret. Sed dum quidam ex fratribus levi animo permotus vellet eos in patienter subsequi, vir Domini, blandis ut erat verbis, ne iret, coercebat. Sed ille cum
Abbreviated transcription (Latin):
uitis irȩ cȩlestis offensã dñg iubente dirigit᷑ : sed prȩscius tristẽ ꝓph&iã populi conuersione
uacuandã naug̃ ꝓfugus qua tharsũ p& ebat ingredit᷑ : sed nautis ex horta tẽpestate turbatis.
sortefluctib: dat᷑ & saucib co&i piscis dimersus excipit᷑ sđ pisce in lesũ eruetante depositum.
t̃tia die t̃ris refundit᷑: Vid& edñm &iã inueteri testam̃to inserin forma mnabilit̃ apparere:
Vid&e quomodo ante actis scłis indicauit. sub seruilis formȩ. hum. litate uenturũ: Ionas ira dñĩ
p̃dicatur admnagnã nineuitarũ destinat᷑ urbẽ dicturꝰ. quad iaginta dies & nineoe subuertet᷑.

Expanded text:
vitis irae coelestis offensam, Domino jubente, dirigitur; sed praescius tristem prophetiam populi conversione vacuandam, profugusque Tharsum petebat, ingreditur navim, sed nautis exorta tempestate turbatis, sorte fluctibus datur, et faucibus ceti piscis dimersus excipitur; sed pisce illaesum eructante depositum, tertia die terris refunditur. Videte Dominum etiam in Veteri Testamento in servi forma mirabiliter apparere. Videte quomodo se ante actis saeculis judicavit secundum servilis formae humilitatem venturum. Jonas iram Domini praedicaturus ad magnam Nin
Abbreviated transcription (Latin):
tor inlusus:: sed altius in trospicere debemꝰ: quidnã sit quodisaac apatre altaribã moti&᷑: acsubito
ariespeo non mutata sed duplicata oblatione subponit᷑: gemina hic odoranda substantia redẽptoris
ostendit᷑: dĩ etĩ unigemtꝰ offert᷑ & uirginis primogenitꝰ immolat᷑: hoc quoq dominicȩ passionis
p̃figurabant ta signia: qđ legimꝰ beatũ beliseum sepultro conditũ ingesto alatrinculis cadauere intra

Expanded text:
tor illusus est. Sed aliud introspicere debemus, quidnam sit, quod Isaac a patre altaribus admovetur, ac subito tor illusus est. Sed aliud introspicere debemus, quidnam sit, quod Isaac a patre altaribus admovetur, ac subito aries pro eo non mutata, sed duplicata oblatione supponitur. Gemina hic adoranda substantia redemptoris ostenditur. Dei enim unigenitus offertur, et virginis primogenitus immolatur. Hoc quoque Dominicae passionis praefigurabat insignia, quod legimus beatum Helisaeum se
Abbreviated transcription (Latin):
latere acsalutaris uulnere. ecła omitt̃ fiddliũ parens reparanda monstrat᷑: inenus typo abel uistꝰ
occidit᷑. &in nocens frat̃na tã quã iuda ca impiocate mactat᷑ Hic idem das in nouissima munidi
senescentis etate ꝑfigura beati abrahȩ longeui patris offert᷑ quotepore dũ nouo sacrificio in unicisui
iugalũ pius parncida consurgit. ex in puiso aries oculis eius apparuit sicut loquit᷑ sermo diuinꝰ: & indit
abraliã ari&em. int̃ uepres hȩrentẽ cormb. Int̃ uepres inquit: Requiramꝰ quȩ ista sit nouitas. ⁊d:
minultitudine circũ stantiũ peccatoꝵ: hȩrentẽ cornib: id ÷ ad crucis cornua clauoꝵ confixione
pendentẽ sicut inalio loco legimꝰ: Coraua inmanib ei sunt: hoc ideo: quia uenerandas manꝰ enos
patibuli bracbia susceperunt: In t̃ spmas aut deputat᷑ ÷ quando spineo serto inmnocentiȩ & iustitie auc¬

Expanded text:
latere ac salutari vulnere Ecclesia omnium fidelium parens reparanda monstratur. In ejus typo Abel justus latere ac salutari vulnere Ecclesia omnium fidelium parens reparanda monstratur. In ejus typo Abel justus occiditur , et innocens, fraterna 173 tanquam Judaica impietate mactatur. Hic idem Dominus in novissima mundi senescentis aetate per figuram beati Abrahae longaevi patris offertur: quo tempore dum novo sacrificio in unici sui jugulum pius parricida consurgit, ex improviso aries oculis ejus apparuit, sicut loquitur sermo divinus: Et vidit Abraham arietem inter vepres haerentem cornibus . Inter vepres inquit. Requiramus quest, in multitudine circumstantium peccatorum. Haerentem cornibus: id est, ad crucis cornua clavorum crucifixione pendentem: sicut in alio loco legimus: Cornua in manibus ejus sunt . Hoc ideo quia venerandas manus ejus patibuli brachia susceperunt. Inter spinas autem deputatus est, quando spineo serto innocentiae et justitiae auc