comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mancdatũ. cłici bis iudicabunt᷑ ĩ id
ipsum. & duplex eoꝵ ꝯsurget tͥbula¬
tio. Qd̃ sisic: omĩum sceleratoꝵ exc̃e¬
clet adhuc deterior ełicoꝵ condicio.
Huic uͦ subsequens erat funesti cy¬
rogͣphi cdecretum alterũ.
exire de regno. absꝙ licentia dñi regiꝰ
u eundonec in morã faciendo. que¬
rent malum. uł damnũ regi uł reg
Archip̃sul uͦ obiecit buic. qd̾ ¶no.
huius ꝓmulgationis edicto. cessareñ
ad loca sc̃a ꝑegͥnationes. & uota  e
tiã euacuaret᷑ obedientia. & qd̃ max¬
ue ꝑsonis regni regnũ carcer fie¬
ret & sic deterior ꝑsonarũ regni ꝯdi¬
tio. qͣm pͥuatoꝵ. Qd enĩ si aliqua ꝑso¬
narum ꝑegre se ꝓficisci uoueri tͥ
alia ue forte iusta causa & honesta. ⁊x¬
erit ad tͣusmarina:. Qͥd si forte sicu¬
ti interdũ solet int̾ uiros apłicos. &
angloꝵ reges. simultas oborta:. Adꝯ.¬
eiliũ alias ue eccłie uecessitates expe¬
dienclas uocat hic: inhibet ille. Non¬
ne oportet obedire magis huic qͣm illi:

Expanded text:
bis judicabuntur in id ipsum et duplex eorum consurget tribulatio. Quod si sic omnium sceleratorum excedet adhuc deterior clericorum conditio. » Huic vero subsequens erat funesti chirographi decretum alter: « exire de regno absque licentia domini regis. in eundo nec in moram faciendo, quaerent malum vel damnum regi vel regno. » Archipraesul vero objecit huic quod hujus promulgationes edicto cessarent ad loca sancta peregrinationis et vota et etiam evacuaretur obedientia, et quod maxime personis regni regnum praeclarum carcer fieret, et sic deterior personarum regni conditio quam privatorum. Quid enim si aliqua personarum peregre proficisci se voverit, aliave forte justa causa et honesta traxerit ad transmarina? Quid si forte, sicuti interdum solet inter viros apostolicos et Anglorum reges simultas aborta, ad concilium aliasve Ecclesiae necessitates expediendas vocat hic, inhibet ille. Nonne oportet obedire magis huic quam illi?
Abbreviated transcription (Latin):
hinc cotidie ad regem rumigeru¬
li: accusantes qd̾ consuetudines
regias quas se obseruaturũ uira¬
uerat. ñ obseruaret Inde uͦ pulsant
queruli: plangentes. qd̾ denimio
regie gratie fauore confisus. eos

Expanded text:
hinc quotidie ad regem rumigeruli, accusantes quod consuetudines regias, quas se observaturum juraverat, non observaret, inde vero pulsant queruli plangentes quod de nimio regiae gratiae favore confisus eos
Abbreviated transcription (Latin):
multis aliis comitat᷑: ut naues suas
in qͥb tͣnsfretat᷑i eramꝰ uideret. Et ecce
uidimꝰ iã ꝓpe t̾ram. nauẽ qͣndam ab
anglia ad portum nr̃m uelificantem.
Que cũ cito applicuiss a nautis rumo¬
res quesiuimus: & qͥd in anglia de re¬
ditu archip̃sulis diceret᷑. Et respon¬
Miseri inqͥens. quid queritis: Qͥd agi¬
tis: Quo ꝓperatis : Certe in mortẽ ur̃am.
Sic ꝓcerto dicunt qͥ nouerunt: idipsũ
dr᷑ ut ĩ archip̃sułẽ & suos mox ut ap¬
plicuerint iniciant manꝰ. Cõmotaẽ
siqͥdẽ t̾ra. & exasꝑata. adu̾sũ uos. & pre¬
sertun regis fideles: eo qd̃ in pͥmo ad¬
uentu urõ ĩterram. cõmoustis et ꝯ¬
turbastis eã anathematizando ep̃os
t̃re & suspendendo: p̃sertun ut religi¬
osi & sapientes dicunt in dñi aduẽ
gͣtus tã acceptꝰ: u̾r nẽ parit̾ in t̾ram
aduentꝰ tͣnqͥllitatis deberet esse & pa¬
cis. S uos eꝯtͣrio: in ur̃o turbastis oĩa:
his dictis: gr̃as retuli referenti. Et

Expanded text:
omitatus, ut naves suas in quibus transfretaturi eramus videret. Et ecce vidimus jam prope terram navem quamdam ab Anglia ad portum nostrum velificantem. Quae cum cito applicuisset, a nautis rumores quaesivimus et quid in Anglia de reditu archipraesulis diceretur. Et respon« Miseri, » inquiens, « quid quaeritis? quid agitis? quo properatis? Certe in mortem vestram; sic pro certo dicunt qui noverunt, id ipsumdicitur ut in archipraesulem et suos mox cum applicuerint injiciant manus. Commota est siquidem terra, exasperata adversum vos, et praesertim regis fideles eo quod in primo adventu vestro in terram commovistis et conturbastis eam anathematizando episcopos terrae et suspendendo; praesertim ut religiosi et sapientes dicunt in Domini advegratus, tam acceptus, vester nunc pariter in terram adventus tranquillitatis deberet esse et pacis. Sed vos econtrario in vestro turbastis omnia. » His dictis, gratias retuli referenti; et
Abbreviated transcription (Latin):
teneat incapite. uł aliquis dũicoꝵ
ministroꝵ eiꝰ excõmunicet᷑. nec t̾re
alicuiꝰ eoꝵ sub int̾clicto ponantur.
nͥ prius rex si in t̾ra fuerit ꝯueniat᷑
uł iusticia eiꝰ. si extͣ regnũ fuerit ut
rectũ de ipso faciat. & ita ut qd̾ ꝑti¬
nebit ad curiam regiam. ibidem
t̾minet᷑. & de eo qd̾ spectabit adeu¬
riam eccłiasticam ad eancdem mit

Expanded text:
teneat in capite, vel aliquis domesticorum ministrorum ejus excommunicetur, nec terrae alicujus eorum sub interdicto ponantur, nisi prius rex, si in terra fuerit, conveniatur, vel justitia ejus, si extra regnum fuerit, ut rectum de ipso faciat. Et ita ut quod pertinebit ad curiam regiam ibidem terminetur et de eo quod spectabit ad curiam ecclesiasticam ad eamdem mit
Abbreviated transcription (Latin):
ooo eiꝰ elongatũ ab eo: & qͥ i aula. id
ipsũ iã p̃dicabant. Uñ & qͣntotiꝰ licen¬
tiatꝰ a rege discecdens. C itelligens
appͥme ab ipso eui mare & uenti obe¬
diunt. eg̾ssum de t̾ra iuhibitũ: co¬
gitabat iã unt᷑ se. & secreto etiã sus
exp̃ssit. deinceps. aut cedendũ turpi¬
ter. aut certaudũ uirilit᷑. uũ & ful¬
tus apłica auctoritate. & exhortati¬
one. sicut erat sp̃ũ feruens moxer¬
cussit se filiꝰ excussoꝵ.: cũ pphetico
sarcło euellens destruens. cdissipau̾.
Q eradicans. quicqͥd in orto clñi ma¬
le plautatũ reꝑiss Nonqͥescebat
ed heu. ¶ głica securi deiciẽs.¬
gͣndis qͥdem oꝑa: s parua mora Iã
eiũ eo ipso suscitant᷑ ei aduersari.
adextͥs. & a sinistris: ita ut pphatu
de capite. huic illiꝰ capitis ienbro.
aptari possit: qd uideł positꝰ sit in
riunã & in resurrectionem młtoꝵ
Qui signũ cui ꝯtͣdicet᷑. Currunt

Expanded text:
cor regis elongatum ab eo, et qui in aula id cor regis elongatum ab eo, et qui in aula id ipsum jam praedicabant; unde et quantocius licentiatus a rege discedens et intelligens apprime ab ipso cui mare et venti obediunt, egressum de terra inhibitum, cogitabat jam intra se, et secreto etiam suis expressit, deinceps aut cedendum turpiter aut certandum viriliter: verum et fultus apostolica auctoritate et exhortatione, sicut erat spiritus fervens, mox excussit se filius excussorum, cum prophetico sarculo evellens, destruens, dissipans et eradicans quidquid in horto Domini male plantatum reperisset. Non quiescebat in evangelica securi dejiciensndis quidem opera, sed parva mora. Jam enim eo ipso suscitantur et adversarii a dextris et a sinistris: ita ut prophetatum de capite huic illius capitis membro aptari possit, quod videlicet positus sit in ruinam et in resurrectionem multorum et in signum cui contradicetur. Currunt
Abbreviated transcription (Latin):
diułgatum ꝑt̾ram. qd̾ archip̃sul sic
transfretare attemptass Uude et
stupet ppls ꝓceres admirant᷑: pon¬
tifices turbant᷑ rex plurimũ motu̾
est: eo maxune. ut credebat᷑. qd̾ ar¬
chip̾sul tam cito & subito. ꝯtͣ statuta
sua agere p̃sumpsiss Archip̃sul uero
intelligens deo minune placere qd̃
attemptauit: audieus etiam et certis¬
sume scieus regem exacerbatũ ex hoc
& ꝓpterea mestus. qͥa adeo regem di¬
ligebat qd̾ eo exacerbato. letus & hyla¬
ris esse neqͥuiss. apud regiã illam
mansionem que cłr wedestoche ac¬
celeratĩ accessit ad regẽ. Rex ũ ueni¬
enti ad se archip̃suli. honore ũ tñ qͦ
eo erant. arbit̾bant᷑. Dissimulauit ĩ¬
qͣm: nͥ qͥa uelut iocaudo impperauit
archip̃suli. qͣre t̾ram suam deserere
uoliuss: tanqͣm si ipsos duos suuł ⁊
ra caꝑe ñ posset. Uerũ iam cdep̃hen¬
dit archip̾sul qͥregẽ ex uiulto tp̃r.
& familiaritate eximia nouerat.

Expanded text:
divulgatum per terram quod archipraesul sic divulgatum per terram quod archipraesul sic transfretare attentasset; unde et stupet populus, proceres admirantur, pontifices turbantur, rex plurimum motus est, eo maxime, ut credebatur, quod archipraesul tam cito et subito contra statuta sua agere praesumpsisset. Archipraesul vero intelligens Deo minime placere quod attentavit, audiens etiam certissime et sciens regem exacerbatum ex hoc, et propterea moestus, qui adeo regem diligebat quod eo exacerbato laetus et hilaris esse nequivisset, apud regiam illam mansionem quae dicitur Wodestoche acceleratim accessit ad regem. Rex vero venienti ad se archipraesuli honore, non tamen quem eo erant arbitrantur: dissimulavit, inquam, nisi quia velut jocando improperavit archipraesuli quare terram suam deserere voluisset, tanquam si ipsos duos simul capere non posset; verum jam deprehendit archipraesul, qui regem ex multo tempore et familiaritate eximia noverat,
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ. quia ut cdiximꝰ cdñs papa erat
ꝓpe. Q ꝯfessionis saluberrimus usus.
ꝑ scͥpta nec fieri solet. nec debet: ui¬
dens etiaui qͥa ꝓpt̾ ea que supͣdiximꝰ
in ppło suo uix faceret fructum:
i ꝓpria ꝑsona summũ pontificem
adire disposuit. Uñ & sius eniam ig¬
norantib p̃ter qͣm duob tͥb ue qͦs
secum ducebat: uoctu clam trans¬
fretare attemptauit. Nec enĩ si palã
uellet: pateret egressus. Int̾ ceteras
qͥppe p̾scriptas ꝯsuetudines. fuit et
hec: qd̾ nemo pontificũ uł ꝑsonarũ
regni absq licentia regis uł iusti¬
ciarũ eiꝰ. terrã egrederet᷑. Uñ ⁊ archip̾¬
sul clã eg̾tli attẽptauit. bisqͥdẽ mare ĩg̾s¬
sus s qͦtiens in gressus et repul¬
sus: tanqͣm deo ꝑelem̃ta sua ipsi in
fc̃o hoc resistente. Sicut enĩ omĩa tẽ¬
pus h̃nt. sic & tempꝰ occurrendis tẽ¬
pꝰfugiendi. fuge uͦ h necdũ tempus.
Que & si clandestina: citissime tam̃

Expanded text:
verum, quia, ut diximus, dominus papa erat verum, quia, ut diximus, dominus papa erat prope, et confessionis saluberrimus usus per scripta nec fieri solet nec debet, videns etiam quia propter ea quae supra diximus, in populo suo vix faceret fructum, in propria persona summum pontificem adire disposuit, unde et suis etiam ignorantibus praeterquam duobus tribusve quos secum ducebat noctu clam transfretare attentavit. Nec enim si palam vellet, pateret egressus. Inter caeteras quippe praescriptas consuetudines fuit et haec, quod nemo pontificum vel personarum regni absque licentia regis vel justitiarum ejus terram egrederetur; unde et archipraesul clam egredi attentavit, bis quidem mare ingressus, sed quoties ingressus et repulsus, tanquam Deo per elementa sua ipsi in facto hoc resistente. Sicut enim omnia tempus habent, sic et tempus occurrendi et tempus fugiendi, fugae vero hujus necdum tempus. Quae etsi clam destinata, citissime tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ost paucos uͦ dies. eo qd̾̃ gestis
caut̾iatã gereret ꝯsciẽtiam. ar¬
chip̃sul cũ multa festinatione. ad
romanum mittit pontificemr ut¬
pote cuiꝰ est sanare ꝯtͥtos corcle. E
alligare ꝯtͥtiones eoꝵ. Igͥ sicut ab¬
sens ꝑscͥpta poterat uulnꝰ detegit.
medicinam querit: interum toto
tempore uidł ciecit᷑ q̃draginta di¬
es ab altari se arcens donec reu̾so
nuntio a sũmo pontifice. super
his qͥb se accusabat. ꝑ apłicum
scͥptum absolutionis grãm opti¬
nuss: nuntio qͥdem in tã breui
reuerso. eo qd̾ sũmus pontifex tũc
in nobili Eregia galliarum ciui¬
tate senonis ꝓpt̃ scisma moraret᷑.
A qͦ &e p̃ter absolutionis beneficiũ.
multam ꝑ apłica scͥpta ꝯsolationẽ
accepit. Qͥb ut e pastoralem sarci¬
nam fortit᷑ & alaertt̃ sustineret. &¬
strenue ad oꝑa pastoralia se accin¬
tanqͣm hostiam celitus sibi missam.
am. tanquã luo materni pectoris
ubera: plene iam ipiꝰ sp̃u recreato.

Expanded text:
ost paucos vero dies eo quod ex gestis cauteriatam gereret conscientiam, archipraesul cum multa festinatione ad Romanum mittit pontificem utpote cujus est sanare contritos corde et alligare contritiones eorum. Igitur sicut absens per scripta poterat, vulnus detegit, medicinam quaerit, interim toto tempore videlicet circiter quadraginta dies ab altari se arcens, donec reverso nuntio a pontifice, super his quibus se accusabat per apostolicum scriptum absolutionis gratiam obtinuisset, nuntio quidem in tam brevi reverso eo quod summus pontifex tunc in nobili et regia Galliarum civitate Senonis propter schisma moraretur. A quo et praeter absolutionis beneficium multam per apostolica scripta consolationem accepit, quibus ut et pastoralem sarcinam fortiter et alacriter sustineret, et strenue ad opera pastoralia se accintanquam hostiam coelitus sibi missam iam, tanquam duo materni pectoris ubera, plene jam ipsius spiritu recreato:
Abbreviated transcription (Latin):
di salute semel mortuus ẽ. Cũ uͭ ce si
uia breuis int̾ tot turbas occurrentes.
& cõprimentes. cantuariã uix ea dieꝑ
ueniret: in sonitu campanarũ. in orga

Expanded text:
di salute semel mortuus est. Cum vero, etsi via brevis, inter tot turbas occurrentes et comprimentes Cantuariam vix ea die perveniret, in sonitu campanarum, in orga
Abbreviated transcription (Latin):
rchip̃sul uͦ in crastino a sinu illo quo
applicuit distante acantuaria circit̃
sex miliaria:. cantuariã ꝓficiscens. a
pauꝑib t̾re sicut iã supͣtetigimꝰ. tanꝙͣ
hostia celit᷑ missa. tanquã ipse cli ange¬
lus. tã gͣtant̾. tam ouant̾ exceptꝰ est. S
qͥd dico ouant̾: Quin potiꝰ si tñ de pau¬
ꝑib competit dicere sic: pauꝑes xp̃i
exhibuert quã ouatũ. Itaq quacũq
archip̾sul transibat: turbe pauꝑũ. par¬
uuli & mangni. senes cũ iunioribus
glomeratĩ occurrebant. Hii ꝓsternen¬
tes se in uia illi uͦ exuentes uestim̃ta
sua. & sternentes ꝑuiã: illud frequen¬
ter it̾antes. & ꝯclamantes. benedict᷑
qͥuenit in noĩe dñi. Sacerdotes etiã
parrochiani cũ parrochianisordinata
ꝓcessione cũ erucib transeunti obui¬
am exiert̾: & patrẽ suũ salutantes. &
benedictionẽ postulantes. crebro illud
iã sepe dictum sepiꝰ interserebant: bñ¬
dictus qͥuenit in noĩe dñi. S qͥd: Dice¬

Expanded text:
rchipraesul vero in crastino a sinu illo quo applicuit, distante a Cantuaria circiter sex milliaria, Cantuariam proficiscens, a pauperibus terrae, sicut jam supra tetigimus, tanquam hostia coelitus missa, tanquam ipse Dei angelus, tam gratanter tam ovanter exceptus est. Sed quid dico ovanter? Quin potius, si tamen de pauperibus competit dicere sic, pauperes Chrexhibuerunt quam ovatum. Itaque quacunque archipraesul transibat, turbae pauperum, parvuli et magni, senes cum junioribus, glomeratim occurrebant, hi prosternentes se in via, illi vero exeuntes vestimenta sua et sternentes per viam, illud frequenter iterantes et conclamantes: Benedictus qui venit in nomine Domini! Sacerdotes etiam parochiani cum parochianis, ordinata processione cum crucibus transeunti obviam exierunt, et patrem suum salutantes et benedictionem postulantes, crebro illud jam saepe dictum saepius interserebant: Benedictus qui venit in nomine Domini. Sed quid? Dice
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenerunt gͥom̃s hu. archip̃su¬
lem pungentes: & regem contͣ ar¬
chip̾sule suũ instigantes. Nec gͥ mi¬
rũ. si ad instigationes has. tauqͣm
ad aculeos tot cor regis expungat᷑:
&ui ire & indignationis fłamam e¬
bulliat. Unde & ex his que cotidie
colligunt stipulis. rex magis ac ma
ruloꝵ instantiam. archip̾sul citat᷑
ad causam: ut suꝑ qͥbusdã ablatis.
sibi ut dicebant p̃diis ipsis ueniat
responsurus De citatione archip̃su¬
lis apud uorhauitune . xxx.i¬
erũ qͥa ad citationẽ pͥmam in ꝑ¬
pͥa ꝑsona se ñ exhibuit: missotũ
ꝓcuratore. scdõ citat᷑. & p̃ter tempꝰ.
locus etiã determinat᷑: nobile uidł
illud & regiũ castrũ. qd̾ norhantu

Expanded text:
Convenerunt igitur omnes hi archipraesulem pungentes et regem contra archipraesulem suum instigantes, nec igitur mirum, si ad instigationes has tanquam ad aculeos tot cor regis expungatur et in irae et indignationis flammam ebulliat. Unde et ex his, quae quotidie colliguntur, stipulis, rex magis ac magrulorum instantiam archipraesul citatur ad causam, ut super quibusdam ablatis sibi, ut dicebant praediis ipsis veniat responsurus. De citatione archipraesulis apud Norhamtune. Verum quia ad citationem primam in propria persona se non exhibuit, misso tamen procuratore secundo citatur, et praeter tempus locus etiam determinatur, nobile videlicet illud et regium cas
Abbreviated transcription (Latin):
causam. immo potiꝰ ad luctaor
statuto tempore. & loco supͣ deter¬
minato. dñi palestrita accessit. Ꝙ
in pͥmis qͥdem supͣdicti que¬
quidem in ipsũ tanqͣm pungentẽ

Expanded text:
causam, imo potius ad luctam, statuto tempore et loco supra determinato Domini palaestrita accessit. Et in primis quidem supra dicti quequidem in ipsum tanquam tot pungente
Abbreviated transcription (Latin):
lis extͣ disciplinam ẽ: cuiꝰ om̃s patͦs
sui participes facti sunt.
Iis clictis. ñ nulli audientes sie. ar¬
chip̃sulis delũ & necessariũ at̾ra egͦs¬
sũ cõĩdabant. At aliiexauclitis mi¬
nime ꝑsuasi: eadem que & priꝰ circia¬
bant. tali tẽpore in t̾ra remansi̾se et
sustinusse dicentes satiꝰ. Uerũ dñs
papa. hoc solum ut supͣ diximꝰ arguit:
qd̾ p̃fatis ꝯsuetudinib quacũꝙ ex
causa pbuiss assensum. Qualiter¬
archip̃sul pontuacum ad peregri¬
ũuͦiam nandum elegerit.xui.
p̃sul cũ sius deliberat. Q pensat aliqͦ
de locis religiosis. qͦ declinando com¬
modiꝰ possemꝰ & onestius ꝓuisũ adeo
ꝑegͥnationis nr̃e pstolari euentum
Et cũ nobis qͥ eccłie carssã agẽbamꝰ ad aliqͥd¬

Expanded text:
lis extra disciplinam est, cujus omnes Patres lis extra disciplinam est, cujus omnes Patres sui participes facti sunt. » His dictis, nonnulli audientes sic archipraesulis zelum necessarium a terra egressum commendabant, et alii ex auditis minime persuasi, eadem quae prius criminabant, tali tempore in terra remansisse et sustinuisse dicentes satius. Verum dominus papa hoc solum, ut supra diximus, arguit quod praefatis consuetudinibus quacunque ex causa praebuisset assensum. UndeARCHIPRAESUL PONTINIACUM AD PEREGRINANDUM ELEGERIT. Cum praesul cum suis deliberat et pensat aliquem de locis religiosis, quo declinando commodius possemus et honestius provisum a Deo peregrinationis nostrae praestolari eventum. Et cum nobis, qui Ecclesiae causa
Abbreviated transcription (Latin):
rie theobaldum archip̃sulem: cuiꝰ &
egosicut & in aliis ꝑiculis multis et
angustiis. C in hoc oꝑe qd̾ n̾e rememo.¬
raturꝰ sũ. comes erã tunc incliuiduus.
Contigit ut plerumq solet int̾ uirũ
apłicũ. scẽ recordationis eugeniũ. et
angloꝵ regẽ tunc stephanũ. simultas:
archip̾sule & ꝑsonis regni ꝯtͣ manda¬
tũ apłicũ ad remense ꝯciliũ qd̾ ꝯuo¬
cabat᷑ tunc a rege transfretare inhi¬
bitis. Uerũ axchip̃sul omĩmodis obedi¬
te attẽptan uoctu furtiue &e ꝑicłose
admodum. duob iͥb ue. secum mari
parũsciis. in scapha modica. & tenui.
occean undis se ct̾imisit cuentis: E
qͣsi absꝙ nauelero. & remigio. remis ue¬
ad nos uen. ret. occeanũ tͣnsmeauit.
Et ita pat̾ mĩs ob causam fugit tunc:
siẽ & ego nẽ. Alioqͥn. cũ causa subest si
neutrũ hoꝵ fecerit: apatͥb sius dege¬
nerans. ñut legitimꝰ. s nothus. uere¬
cantuariensis ñerit. Nam is forte ta¬

Expanded text:
riae Theobaldum archipraesulem, cujus et riae Theobaldum archipraesulem, cujus et ego, sicut et in aliis periculis multis et angustiis, et in hoc opere quod nunc rememoraturus sum, comes eram tunc individuus. Contigit, ut plerumque solet, inter virum apostolicum sanctae recordationis Eugenium et Anglorum regem tunc Stephanum simultas; archipraesule et personis regni, contra mandatum apostolicum, ad Remense concilium quod convocabatur tunc a rege transfretare inhibitis, verum archipraesul omnimodis obedire attentans, noctu furtive et periculose admodum, duobus tribusve secum maris parum sciis, in scapha modica et tenui oceani undis se commisit et ventis; et quasi absque nauclero et remigio Remis vead nos veniret oceanum transmeavit. » Et ita Pater meus hic ob causam fugit tunc, sicut et nunc ego. Alioquin cum causa subest, si neutrum horum fecerit, a patribus suis degenerans, non ut legitimus sed nothus, Cantuariensis non erit; nam is forte ta
Abbreviated transcription (Latin):
pis. qd̾ ut nouit munclus aliquando
in manib meis sic erat: peccatis meis
exigentib sic obfirmatũ nunc ꝯtra
qd̾ successorib meis. fugiendi p̾stare
uelun exemplum: nͥ forte expediat
sic. E id urgentissima rexum ratio
postulet: s hoc clico. qͥa cantuariensis
ꝯtͣ pͥncipem suũ gło̾se qͥdem. si causam
h̾t: s nichilomunꝰ semꝑ ꝑicłose decertat
Sic enum est. cũ metͦpolitanꝰ in insula
regi insulano se opponit: tanꝙͣ si tentꝰ in
uincłis. ꝙ ĩtenebrosis carceri̾ abditiꝰ cargera¬
riũ ꝓuocet. Et hoc qͥdẽ ꝑicłm: decessorẽ
mei fere om̃s exꝑti sunt. Hec ẽ enun
omiũ uere cantuariensiũ archip̃su¬
lum. & semꝑ fuit cdura & ꝑielõsa ꝯoer¬
tatio: uideł ut aut ĩisula se opponais
aut inita fuga. si forte magis expedit
sic ab insula ꝑmłtos insidiarũ laque¬
os. E angustias exerant.
Et unũ uobis pponam pximũ deces.¬
sorem patrẽ meũ. & dñm. felicis memo¬

Expanded text:
pis, quod ut novit mundus aliquando pis, quod ut novit mundus aliquando in manibus meis sic erat, peccatis meis exigentibus sic, obfirmatum nunc contra quod successoribus meis fugiendi praestare velim exemplum, nisi forte expediat sic, et id urgentissima rerum ratio postulet; sed hoc dico quia Cantuariensis contra principem suum, gloriose quidem si causam habet, sed nihilominus semper periculose decertat. Sic enim est cum metropolitanus in insula regi insulano se opponit, tanquam si tentus in vinculis et in tenebrosis carceris abditis carcerarium provocet. Et hoc quidem periculum decessores mei fere omnes experti sunt. Haec est enim omnium vere Cantuariensium archipraesulum, et semper fuit dura et periculosa concertatio, videlicet ut aut in insula se opponant, aut inita fuga si forte magis expedit sic ab insula per multos insidiarum laqueos et angustias exeant. « Et unum vobis proponam, proximum decessorem Patrem meum et dominum felicis memo
Abbreviated transcription (Latin):
reclimerun tempꝰ. qͥ temporalia dedi
uitias. & honorem. que it̾ occiden¬
talis orbis eccłias p̾fulgens est parit̃
& clũi mei regis grãm & gli̾am. pro
mea & cleri mei mͥ crediti libertate
sertim t̾ram fugiendo egrecliens. qd̃
inp̃senti ibi fructum facere neqͥuiᷤ¬
sem.Remanendo qͥppe in t̾ra. & me
intanto regie ire feruore opponendo:
cũ multo eccłiastice libertatis dispẽ¬
dio. dolorem suꝑ dolorẽ apposuissem
defacili. Nam iuxta sapientis dictũ:
sic̾ rugitꝰ leonis. sic rraregis. Ira enĩ ñ
ht̃ misccłiam: nec erumpens furor. Et
impetũ ꝯcitati. ferre qͥs poterit: Uñ
Q tunc ceclere ꝯsultiꝰ Alioqͥn ñ am¬
marũ rectori. s potiꝰ uicderi posset
in sano & temerario similis: qͥ scien̾
& prudens leoni rugienti oceurrit
aut qui ꝯtͣrapiclissimũ torrentis un¬
petum nitit᷑. Qd̃ sapiens expressim
uhibet. Noli inqͥdresistere ꝯtͣ faciem
potentis: nec coneris ꝯtͣ ictũ fluuii.
Qd̃ ego secutꝰ cessi. Siquidem cor pͥnci¬

Expanded text:
redemerim tempus, qui temporalia dedi vitias et honorem, quae inter occidentalis orbis ecclesias praefulgens est, pariter et domini mei regis gratiam et gloriam pro mea et cleri mihi crediti libertate aesertim terram fugiendo egrediens quod in praesenti ibi fructum facere nequivissem.in tanto regiae irae fervore opponendo cum multo ecclesiasticae libertatis dispendio dolorem super dolorem apposuissem de facili Nam juxta Sapientis dictum: Sicut rugitus leonis, sic ira regis . Ira enim non habet misericordiam nec erumpens furor, et impetum concitati ferre quis poterit? unde et tunc cedere consultius. Alioquin non animarum rectori, sed potius videri posset insano et temerario similis, qui sciens et prudens leoni rugienti occurrit aut qui contra rapidissimum torrentis impetum nititur. Quod Sapiens expressim inhibet: Noli, inquit, resistere contra faciem potentis, nec coneris contra ictum fluvii . Quod ego secutus cessi. Siquidem cor princi
Abbreviated transcription (Latin):
cisse credit᷑ ult᷑ mandatũ: dolorem
suꝑ dolorem apponendõ. Uerũ in hoc
facto scłis omĩb detestando malici¬
a iram pessimã ꝯsultricem hñs: ꝯtͣ
naturam nature hõis. hoĩs hic cap¬
tiuauit naturã: ita ut homo. si tñ
seiutiam. Nam ut plangendo iterem.
qd̃ & iterando plangendum. & plau¬
gendo iterandum est. qͥd facto hoc i¬
humauiꝰ immno ut aclhuc loquar ex¬
p̃ssius. in hoĩe qͥd in hõius qͥd ue ig¬
nomumosius: hinic matres misere
cũ paruulis suis ad ubera acdhuc pẽ¬
dentib eiciunt᷑. ꝓscͥbunt᷑: hinc uͦ qd̾
i cõmuni debet᷑ omĩb etiã patͥ ipsi
a filiis cõmune omĩum suffragiũ
tollit᷑. & ꝓ patre periclitante. filioꝵ
ad dm̃i orantiũ ora obstunt᷑ Colue
Q reuolue omnẽ hystorie seriem. Q
lege & uicle. si a scło auditũ in ꝑsecu¬
tione. seu ꝓscͥptione ulla. huiꝰcemodi
exuditi archip̃sulis. ipsũ st̃ allocut

Expanded text:
cisse creditur ultra mandatum dolorem cisse creditur ultra mandatum dolorem super dolorem apponendo. CONCfacto saeculis omnibus detestando malitia iram pessimam consultricem habens, contra naturam naturae hominis, hominis hic captivavit naturam, ita ut homo, si tame excederet. Nam ut plangendo iterem, quod et iterando plangendum et plangendo iterandum est, quid facto hoc inhumanius, imo ut adhuc loquar expressius in homine, quid inhominius quidve ignominiosius? Hinc matres miserae cum parvulis suis ad ubera adhuc pendentibus ejiciuntur, proscribuntur: hinc vero quod in communi debetur omnibus, etiam patri ipsi a filiis commune omnium suffragium tollitur, et pro patre periclitante filiorum ad Deum orantium ora obstruuntur, volve et revolve omnem historiae seriem, et lege et vide si a saeculo auditum in persecutione seu proscriptione ulla, hujuscemodieruditi archipraesulis ipsum sunt allocut
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ mulcendo pecuniari int̾uentu. se
reclimere potussent. Qd̃ tñ admodũ
paucis ꝯtessum. Unde. & ad ecdictũ hoc
turba magna. bonis suisonũb ꝯfisca¬
tis in egestate multa. & angustia ter¬
ram egressa est.uiri & uxores. iuuene̾
Q uirgines. senes cũ iunioub: serui &
ancille. paruuli. etiam in cunabulis:
Q ad matrũ adhuc pendentes ubera.
Non parcebat᷑ sexui: ñ deferebat᷑ etati:
ñ estimabat᷑ ꝯditio. Acsi it̾m iob alt̾i ũ¬
ciet᷑. Ecce uent̾ aregione deserti qui
ꝯcussit cdomũ:. que corruens liberos
tuos opp̾ssit. his uͦ omĩb ꝯfiscatis. Q hu¬
ic executioni penali: qͥdam aulicoꝵ sa¬
tellitũ mero archip̾sulis odio p̾fectꝰ¬
est. Qͥ inueterato odio archip̾sulem
oderat: ad exequendum malicie opꝰ
talis p̾electus ut archip̾sul eo ampliꝰ
exacerbaret᷑. & de quo satis fidebatur.
qd̾ nec unũ penaliũ mandatoꝵ iota
p̾teriret. Lannulfus cognom̃to de
broc. hic erat. Qͥ etiam de suo supadie¬

Expanded text:
 pecuniariae interventu se redimere potuissent. Quod tamen admodum paucis concessum, unde et ad edictum hoc turba magna, bonis suis omnibus confiscatis, in egestate multa et angustia terram egressa est, viri et uxores, juvenes et virgines, senes cum junioribus, servi et ancillae, parvuli etiam in cunabulis et ad matrum adhuc pendentes ubera. Non parcebatur sexui, non deferebatur aetati, non aestimabatur conditio, acsi iterum Job alteri nuntietur: Ecce ventus a regione deserti, qui concussit domum, quae corruens liberos tuos oppressit . His vero omnibus confiscatis et huic exsecutioni poenali, quidam aulicorum satellitum mero archipest, qui inveterato odio archipraesulem oderat. Ad exsequendum malitiae opus talis est praeelectus ut archipraesul eo amplius exacerbaretur et de quo satis fidebatur quod nec unum poenalium mandatorum ista praeteriret. Randulfus cognomento de Broc hic erat, qui etiam de suo super adje
Abbreviated transcription (Latin):
ret cũ dolore. Et adhuc in ipsoꝵ etiã
qͥ archip̃sulem extͣ terrã secuti fuerant.
cognationem:. par & similis furor de¬
bachauit. Eiecti sunt itaq: & ꝓscͥpti. hii
⁊ illi. cognatio ⁊ cognatio: & om̃s t̾cã naguita

Expanded text:
ret cum dolore. Et adhuc in ipsorum etiam, ret cum dolore. Et adhuc in ipsorum etiam, qui archipraesulem extra terram secuti fuerant, cognationem par et similis furor debacchavit. Ejecti sunt itaque et proscripti et hi et illi, cognatio et cognatio. Et omnes terram nativita
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ ut supͣ ostendimꝰ. uoto suo fru¬
strati & petitione in expleta redisseñs
ex regis eclicto archip̃sulis. & suoꝵ qui
cũ eo erant bona omĩa tam mobilia.
qͣm ĩmobilia confiseata acsi nuntiet iob
alt̾i. Ecce saber.qͥ irruentes. tulert om¬
niã. uerũ. & hoc qͥdẽ gaudentes susti¬
numꝰ. bonoꝵ nr̃oꝵ rapinã suscipien¬
des cũ gaudio: forti illi athlete ꝯclamã¬
tes. Bũs cdedit. dñs abstulit. sicut dn̾o
placuit. ita factũ est. Uerũ. is qͥ uenerat.
adiecit uñ plurimũ patiebam᷑. qͥa com¬
passi patientib: uideł̃ qd̾ archi p̾sulis
tota cognatio. & qͥ familiares extite¬
rant. aut etiã ab ipso aliqͦd susceꝑant
clientele officiũ: eiecti om̃s. Q ꝑscͥpti
t̾ram abiurauerint. Hoc etiã in iu¬
ram̾to ꝯtentũ. nullomͦ se moraturos
ꝑ uiã. donec ubicũq reꝑiret᷑. archip̃¬
sulis se offerrent conspectui:ut archi¬
p̾sule eo ampliꝰ exacerbato. ira cresce¬

Expanded text:
eo quod, ut supra ostendimus, voto suo frueo quod, ut supra ostendimus, voto suo frustrati et petitione inexpleta rediissent, ex regis edicto archipraesulis et suorum, qui cum eo, bona omnia tam mobilia quam immobilia confiscata, ac si nuntiet Job alteri: Ecce Sabaei, qui irruentes tulerunt omnia ; verum et hoc quidem gaudentes sustinuimus, bonorum nostrorum rapinam suscipientes cum gaudio, forti illi athletae conclamantes: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est. Verum is qui venerat adjecit, unde plurimum patiebamur, quia compassi patientibus, videlicet quod archipraesulis tota cognatio et qui familiares exstiterant, aut etiam qui ab ipso aliquod susceperant clientelae officium, ejecti omnes et proscripti terram abjuraverint; hoc etiam in juramento contentum, nullo modo se moraturos per viam, donec, ubicunque reperiretur, archipraesulis se offerrent conspectui, ut archipraesule eo amplius exacerbato ira cresce
Abbreviated transcription (Latin):
ones. quasi post densum temꝑis nubi¬
łũ. ad serenitatẽ & tͣnqͥllitatẽ diuine
lucis. cepit se mox tota m̾te ꝯu̾tere. lec¬
tioni & orationi & meditationi. se dans
totũ. hoc enĩ erat tempꝰ. qd̾ ab initio
ꝓmotionis sue in archip̃sulem. qd̾ eti¬
am temp̃r cancellarie sicut ab ipso¬
met accepi. int̾ mundi uanitates p̾¬
optauerat: sciens qͥa sicut iuxta sapi¬
entis dictum. sapientia in ocio scͥbit᷑.
ita  discit᷑ & docet᷑. Fuit gͥ illud mona¬
steruĩ nobis sicut certaminis palestͣ
qͣexercitabat᷑n: parit᷑ & quedam uir¬
tutũ scola. qua erudiebam ad p̾liũ.
ita ut cotidie diceremꝰ dño. Bonum
nolis qͥa humiliasti nos: ut disceremꝰ
iustificationes tuas. De ex pulsis ab an¬
erũ dum in multa qͥete & ocio eru¬
direm᷑ & exercitarem᷑ sic: uenit
post dies aliqͦt qͥdã ab anglia. duri
muitii bauilus nuntians qd̃ in p̃fa¬
toꝵ nuncioꝵ aduentu adño papa.

Expanded text:
ones, quasi post densum tempus et nubiones, quasi post densum tempus et nubilum, ad serenitatem et tranquillitatem divinae lucis coepit se mox tota mente convertere, lectioni, orationi et meditationi se dans totum. Hoc vero erat tempus, quod ab initio promotionis suae in archipraesulem, quod etiam tempore cancellariae, sicut ab ipsomet accepi, inter mundi vanitates praeoptaverat, sciens quod sicut juxta Sapientis dictum: Sapientia in otio scribitur, ita et discitur et docetur. Fuit igitur illud monasterium nostrum nobis sicut certaminis palaestra, qua exercitabamur, pariter et quaedam virtutum schola qua erudiebamur ad praelium, ita ut quotidie diceremus Domino: Bonum nobis quod humiliasti nos, ut disceremus justificationes tuas. De expulsis ab AnVerum dum multa quiete et otio erudiremur et exercitaremur sic, venit post dies aliquot quidam ab Anglia duri nuntii bajulus, nuntians quod in praefatorum nuntiorum adventu a domino papa,
Abbreviated transcription (Latin):
sui agonis palestram eleg̃it. Unde et
eũ ab aduentu nr̃o circit᷑ septuanã
tres in curia fecissemꝰ: apłica licentia
& benelictione accepta pontiniacũ
uenumꝰ: a toto ꝯuentu cũ tanta alacͥta¬
te & iocunditate. tanqͣm hostia celitꝰ
missa suscepti. Qui om̃ẽ nobis huma¬
uitatẽ exhibentes. p̃ter ĩstitutionẽ ordinĩ.
resũ carnũ. ⁊ alia q̃dã animo ꝓpinto &
¶ uoluntario
iclulsiritnt. Et qͥdem supͣ qͣm clicere
nc tempꝰ sit apparuit benignitas Q̾ hu¬
inaitas ordinis circa nos. Tercio uͦ qͣr¬
to ue aduent᷑ nrĩ die. archip̃sul capłm
iagrediens:causam eccłie quã agebat
deo & ipsoꝵ orationib cõmendauit. Ꝙ
cõpositis sarcinulis urĩs. uicinas. sed
diuisal infrasepta monasterii mansi¬
ones accipientes: qͦtqͦt id officii erat.
sacrarũ literarũ lectioni cepimmꝰ mox
studiose intendere. Archip̾sul uͦ post
tantas quas supͣ ostendunꝰ ipsiꝰ turbati¬

Expanded text:
 agonis sui palaestram, elegerit. Unde et  agonis sui palaestram, elegerit. Unde et cum ab adventu nostro circiter septimanas tres in curia fecissemus, apostolica licentia et benedictione accepta Pontiniacum venimus, a toto conventu cum tanta alacritate et jucunditate tanquam hostia coelitus missa accepti. Qui omnes nobis humanitatem exhibentes, praeter institutionem ordinis et esum carnium et alia quaedam animo t voluntario indulserunt. Et quidem supra quam dicere nunc tempus sit, apparuerunt benignitas et humanitas ordinis circa nos. Tertio vero quartove adventus nostri die, archipraesul capitulum ingrediens, causam Ecclesiae quam agebat, Domino et ipsorum orationibus commendavit. Et compositis sarcinulis nostris, vicinas sed divisas infra septa monasterii mansiones accipientes, nos quotquot id officii erat, sacrarum litterarum lectioni coepimus mox studiose intendere. Archipraesul vero, post tantas quas supra ostendimus ipsius turbati
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o illo ordine cist̾ciensi ꝑegͥnarip̾elegimꝰ:
tum ꝓpter ordinis religionem in sig¬
nem. tũ ꝓpt̾ magnã orduus qͥetem &pa¬
cem: eo qd̾ sieut corde. ita & corporest̃
remoti ascłõ ordinis illiꝰ ꝓfessores. Et
uit᷑ cetã ordinis illiꝰ monasteria. unũ
pelegimꝰ. in burgundia sitũ. qd̾ porti¬
uiacũ noĩatur. In signis enĩ & p̃claxa
illiꝰ monasterii religio habebat᷑. ¶d&
pa ppt̾ scisma morabat᷑ tune. uicinũ
erat: solum ꝑduodecim leugas dis¬
tans.Et aclhuc qͥa ample erant & ha¬
bundantes monasterii facultates:
& multa caritas merogando.
Dir gͥ apłicus ad petitionem nr̃am.
abbatẽ loci & potiores de fratͥb uocat.
Et cũ albas & fr̃s exipsius dmi pape
relatione. & qd̾ tam̃ prius ex multa
fame celebritate aucdierant archip̃¬
sulis ꝓbitatẽ. Q uirtutem. & p̾serti
causam ecclie qͣm agebat certius co¬
gnouissent. deo statim gr̃as agunt
deuotissimas. qͦm spirante palestri.¬
ta suuᷤ talem locũ uelut quandam¬

Expanded text:
sancto illo ordine Cisterciensi peregrinari praeelegimus, tum propter ordinis religionem insignem, cum propter magnam ordinis quietem et pacem, eo quod sicut corde, ita et corpore sunt remoti a saeculo ordinis illius professores. Et inter caetera ordinis monasteria unum praeelegimus in Burgundia situm, quod Pontiniacum nominatur: insignis vero et praeclara illius monasterii religio habebatur. Quopa propter schisma morabatur tunc, vicinum erat, solum per duodecim leugas distans. Et adhuc quia amplae erant et abundantes monasterii facultates et multa charitas in erogando. Vir igitur apostolicus ad petitionem nostram abbatem loci et potiores de fratribus vocat: et cum abbas et fratres ex ipsius domini papae relatione et quod tamen prius ex multa famae celebritate audierant, archipraesulis probitatem et virtutem et praesertim causam Ecclesiae quam agebat certius cognovisset, Domino statim gratias agunt devotissimas, quo inspirante, palaestrita suus talem locum, velut quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
dit. fr̃s inqͥt ñ diffiteor qͥnsicut uosus¬
ri tam edocti & eruditi dicitis ꝓtp̃re
tempori cedendum sit: & multa susti¬
nencla ꝓtempore. fateor inqͣm & in ho¬
ra hac. & potestate tenebrarũ. tanto ui¬
deł inꝑatore frederico. & tanto anti¬
papa octouiano. scismaticis tã in signi¬
b in catholicos pͥncipes qͥ ab eccłia non
recesserunt s ꝑstiterunt. etiã multum
delinquentes. neqͣqͣm petͥ gladiũ exe¬
rencłũ. fateor. s reponendum ut lici¬
tis. ne forte in eccłia cłi scissura det̾ior
fiat: p̃sertim cum diuisionis malicia.
plures sẽꝑ querat hre ꝯsortes. Tauta
siqͥdem temporis potest esse malitia.
ut eccłie solũ gemitꝰ. & dolortestet ⁊ ad
cłm̃ clamor. & dormiet tu̾c eccłiasti¬
ce cdiscipline seueritas eccłia tunc ꝑ
solum tauppheticũ. ꝯsecutura salutẽ.
Et hoc ẽ tempus malu. qͣntdo uideł
maloꝵ nulla spes restat correftioniꝰ

Expanded text:
it, « non diffiteor quin sicut vos viit, « non diffiteor quin sicut vos viri tam edocti et eruditi dicitis, pro tempore tempori cedendum sit, et multa sustinenda pro tempore; fateor, inquam, et in hora hac et potestate tenebrarum, tanto videlicet imperatore Frederico et tanto antipapa Octaviano, schismaticis tam insignibus in catholicos principes qui ab Ecclesia non recesserunt sed perstiterunt, etiam multum delinquentes, nequaquam Petri gladium exercendum fateor, sed reponendum, ut dicitis, ne forte in Ecclesia Dei scissura deterior fiat, praesertim cum divisionis malitia plures semper quaerat habere consortes. Tanta siquidem temporis potest esse malitia ut ecclesiae solum gemitus et dolor restet et ad Dominum clamor, et dormiet tunc ecclesiasticae disciplinae severitas, ecclesia tunc per solum tau propheticum consecutura salutem. Et hoc est tempus malum quando videlicet malorum nulla spes restat correctionis,
Abbreviated transcription (Latin):
lum est. Adiciebant etiã hii. qd̃ fortes
eccłie columne ad eccłie fabricã. clui¬
turniꝰ & ualidiꝰ supportandã interclũ
discretionis manu aclhibita: etiã qͣsi
uifragiles & tenues calamos tͣnsformẽ¬
quantisꝑ inclinari & ced̾e satiꝰ. qͣm fran¬
gi &̃ supͣ uires resistendo. Qd̃ & magist̃
scdm sapientiã sͥdatã. quẽadmodum
docuit. & fecit. Cũ enĩ illiꝰ ueteris legis
abolitionẽ p̃dicaret: tam̃ c̃ ipse tp̃ri
ceclens legẽ in se ipso upleuit. cuiꝰ abo¬
litionem clocebat: caput exlege tondeu̾.
hostias offerens: thymotheũ etiã cir¬
cu̾cideus. Et demũ cũ ess magist᷑ gen¬
tiũ. iucleoꝵ aduocat᷑ Q int̾ magnos the¬
odoctoꝵ maximꝰ utpote qͥñ ab hoĩe neꝙ
ꝑ hominẽ eungłiũ dicliciss. post omĩa
tũ hec t̾rene potestati se subdicdit. oe¬
sarem appellaudo: ita censens ꝑomĩa
p̃tractauerat suꝑhoc. & sermones su¬
os in uidicio. tam dispofuerat: scdm
sapientiã & geam sibi datã. mox respõ

Expanded text:
i quod fortes Ecclesiae columnae ad Ecclesiae fabricam diuturnius et validius supportandam, interdum, discretionis manu adhibita, etiam quasi in fragiles et tenues calamos transformequantisper inclinari et cedere satius quam frangi supra vires resistendo. Quod et magister secundum sapientiam sibi datam, quemadmodum docuit et fecit. Cum enim illius veteris legis abolitionem praedicaret, tamen et ipse tempore cedens legem in se ipso implevit, cujus abolitionem docebat; caput ex lege tondens hostias offerens, Timotheum etiam circumcidens. Et demum cum esset magister gentium, Judaeorum advocatus, et inter magnos theodoctorum maximus, utpote qui non ab homine neque per hominem evangelium didicisset, post omnia tamen haec terrenae potestati se subdidit Caesarem appellando, ita censens per omnia praetractaverat super hoc, et sermones suos in judicio jam disposuerat, secundum sap
Abbreviated transcription (Latin):
sit. exeri adhuc postułe. uł desiderem
Sustinendum priꝰ. & regia clem̃tia
cũ expectatione expe tenda. iuxta sa¬
sapientis ꝯsiliũ. fili inqͥt in mansu¬
etudine oꝑatua ꝑfice: & suꝑ homi¬
nũ głi̾am dicigeris. ꝑagit enim int̾

Expanded text:
sit, exeri adhuc postulem vel desiderem. sit, exeri adhuc postulem vel desiderem. Sustinendum prius et regia clementia cum exspectatione expetenda, juxta Sapientis consilium: Fili, inquit, in mansuetudine opera tua perfice et super hominum gloriam di
Abbreviated transcription (Latin):
Est & aluid tempus: qͣndo uidł ¶est.
correctionis maloꝵ spes est. Et tũc qͥd̃e
expectanctũ. sustinendũ: & orandum
ꝓsustentatis. Alioqͥn: sicut ꝑsapientem
cłr. ue his. qͥ sustinentiã ꝑdiderunt.
Priꝰ qͥdem tempus tenebrosũ. & hora
tunc & potestas tenebrarũ: & tunc ui¬
xta dñi u̾bum. gladiꝰ petͥ reponendus
Scdm̃ uͦ tempus qͣsi nubilũ: & tunc
gladius pet̾ suspende resum̃dũ
in tempore. Et scddec tempbia deũ
dicta eccłiastica. seude pet euͣngłico
gladio uarie scͥptura loqͥtire.: ñuncui¬
deł de eo exerendo: nẽ de reponenlo.
interctũ uͦ suspendendo & resum̃doꝑ¬
tp̃r. Et hec qͥdẽ fẽs nostis multo me meli:
utpote qͥm tanta scola totiꝰ eccłie doc¬
toris. coticdie discitis aut docetis. Ule¬
rum in audientia ur̃a. ideo dicimus
hec. non ut cliscipulus magistrũ doca¬
at: s ne suspicemuni. qd̾ ego gladium
hunc ꝯtͣ pͥncipem meum. dñm meũ
auglor regẽ. & si cluxiꝰ adu̾sũ me actũ

Expanded text:
Est et aliud tempus quando videlicet correctionis malorum spes est. Et tunc quidem exspectandum, sustinendum et orandum pro sustentatis. Alioquin sicut per Sapientem dicitur: Vae his qui sustinentiam perdiderunt . Prius quidem tempus tenebrosum, et hora tunc et potestas tenebrarum, et tunc juxta Domini verbum gladius Petri reponendus. Secundum vero tempus quasi nubilum et tunc gladius Petri suspendendus, resumendus in tempore. Et secundum haec tempora, de vindicta ecclesiastica seu de Petri evangelico gladio varie Scriptura loquitur: nunc videlicet de eo exercendo, nunc de reponendo, interpore. Et haec quidem, fratres, nostis me multo melius, utpote qui in tanta schola totius Ecclesiae doctoris quotidie discitis aut docetis. Verum in audientia vestra deo dicimus haec, non ut discipulus magistros doceat, sed ne suspicemini quod ego gladium hunc contra principem meum dominum meum Anglorum regem, et si durius adversum me actum
Abbreviated transcription (Latin):
doctoꝵ unꝰ. Sepe inqͥt flectit huma¬
nitas: qͦs nec uirtꝰ potuit suꝑare nec
ratio. Et ideo ñ ut arguitis me ñ pare¬
o. immo pareo: & libenti animo par¬
co tempori. et ñ p̃uenio tempꝰ. sustinen
& sustinere parat᷑:donec fauente do¬
mino. dñi mei regis irã. indulgenti¬
a subseqͣtur: adeo qd̾ & si in eũ gladi

Expanded text:
 « Saepe, » inquit, « flectit humanitas quos nec virtus potuit superare, nec ratio. » Et ideo non ut arguitis me, non pareo, imo pareo, et libenti animo pareo tempori et non praevenio tempus, sustinens et sustinere paratus, donec favente domino domini mei regis iram indulgentia subsequatur: adeo quod et si in eum gladi
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aũ tacite arguendo me dicitis
qd̃ ad magistri ꝯsiliũ. tempꝰredune¬
re debuissem: suꝑ prudentia ur̃a sa¬
tis adiirari ñ possum. Siqͥdẽ ad ma¬
gistri atam me reclemisse hoc ar¬

Expanded text:
Quod autem tacite arguendo me dicitis quod ad Magistri consilium tempus redimere debuissem, super prudentia vestra satis admirari non possum. Siquidem ad Magistri consilium me redemisse hoc ar
Abbreviated transcription (Latin):
inẽstino a qͥbdã cardinaliũ. & ple¬
risq de curia uiris magnis & eruditiᷤ.
qͥ in scͥpturis multũ poterant. talibuᷤ
quippe curia abunclare &̃ florere ꝯsu¬
euit: archip̃sul tanquam familiarib
suis. & fauentib sͥbenigna quaclam
& amicabili ẽ asꝑitate obiurgat᷑: qd̃
dieb ilł tã malis. tempore uideł scis
suũ. ꝯt᷑ potestatẽ tantã se erexerit: pa¬
rendum potiꝰ tp̃ri. & sustinendũ dice¬
bant. cum hora ess tunc &e potestas te¬
nebrarum: q̃n petrus gladiũ suuim
ñ exerere. s uiclet᷑ reponere. Et sient
adclebant. zitania ab.nimico hõie
suꝑseminata ab euangłicis seruis ne¬
quaqͣm tunc colligenda: ne forte era¬
dicando ea eradicarent simł & tͥticũ.
Uñ Q uixta patͥsfamilias p̃ceptũ usꝙ:
ad tempus ut᷑q: simul sinunt᷑ crescere.
Quod ce idem ipsum ẽ magistri ꝯsilium:¬

Expanded text:
ino die a quibusdam cardinalium et plerisque aliis de curia viris magnis et eruditis qui in scripturis multum poterant talibus quippe curia abundare et florere consuevit, archipraesul tanquam familiaribus suis et faventibus sibi benigna quadam et amicabili est asperitate objurgatus, quod diebus illis tam malsuum, contra potestatem tantam se erexerit; parendum potius tempori et sustinendum dicebant, cum hora esset tunc et potestas tenebrarum, quin Petrus gladium suum non exerere sed jubetur reponere. Et, sicut addebant, zizania ab inimico homine superseminata, ab evangelicis servis nequaquam tunc colligenda, ne forte eradicando ea eradicarent simul et triticum: unde et juxta patrisfamilias praeceptum usque ad tempus utraque simul sinuntur crescere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Quariis acdisti ꝑiculis. Unde & clignũ
ẽ & nos tͥ hoc indulgemꝰ ut in tuis ad¬
uersis clementie nr̃e ꝯsolationem &
grãm p̃ceteris personis eccłiasticis.
tanto pleniꝰ & affectiosius sentias. qͣn
sulem pͥmo pat̾na seueritate obiur¬
gans. Q mat̾ne post ꝯsolationis dul¬
cecline reparans: tunc dimisit. Q¬

Expanded text:
variis adiisti periculis; unde et dignum variis adiisti periculis; unde et dignum est et nos tibi hoc indulgemversis clementia nostra consolationem et gratiam prae caeteris personis ecclesiasticis tanto plenius et affectuosius sentias, quanaesulem primo paterna severitate objurgans, et maternae consolationis dulcedinem reparans tunc dimisit.
Abbreviated transcription (Latin):
autiqͥs quidem & autenticis damna¬
ta ꝯciliis: ut pote directo sacͥs sanctio¬
nib adu̾sa. Que uͦ hec. que ue illa: nõ
nunc clistinguere non oportet.¬
natas ꝯsuetudines quas & archip̃sul.
Q ob eascdem causas breuit᷑ qͥdem.s
admodum in dignant̃ mox ibidem
in audientia cardinaliũ nobis p̃sen¬
tib reꝓbauit: & ab eccli̾a in posterũ
damnanda s censuit. Et demum ad
scopoꝵ gͣndis fuerit excessus & enor¬
mis: tecum tñ agendũ parciꝰ. Quiꝙ
siut ꝯsiteris ipsexeeiclisti: mox post
casum relurgere conatus es ꝓpt̾ casũ
multa iam gͣuia & dura ꝓpessus : &
statim ut cecideras. cũ adhuc esses ĩ
anglia. a nobis quesisti e meruisti de
clementia nr̃a ꝑ litteras nr̃ãs absoluti¬
onis beneficiũ. Et quasi hec ñ suffice¬
rent adhuc. eo qd̃ ꝯfessio fieri ꝑ nun¬
ciũ uł ꝑscͥptum ñ soleat: nc̃ demum
apłicam sedem casum tuũ deuote &̃
humilit̾ ꝯfitens. in labore plurimo.

Expanded text:
antiquis quidem et authenticis damnaantiquis quidem et authenticis damnata conciliis, utpote directo sacris sanctionibus adversa. » Quae vero haec, quaeve illa nos nunc distinguere non oportetnatas consuetudines, quas et archipraesul, et ob easdem causas breviter quidem, sed admodum indignanter mox ibidem in audientia cardinalium, nobis praesentibus, reprobavit et ab ecclesia in posterum damnandas censuit. Et demum ad scoporum grandis fuerit excessus et enormis, tecum tamen agendum parcius; qui si, ut confiteris ipse, cecidisti. mox post casum resurgere conatus es, propter casum multa jam gravia et dura perpessus. Et statim u cecideras, cum adhuc esses in Anglia, a nobis quaesisti et meruisti de clementia nostra per litteras nostras absolutionis beneficium: et quasi haec non sufficerent adhuc, eo quod confessio fieri per nuntium vel per scriptum non soleat, nunc demum apostolicam sedem casum tuum devote et humiliter confitens in labore plurimo et
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ excauduit in archip̃sulemꝰ ar¬
guens eum. & duri inerere increpañ.
qd̾ in illarũ ut aiebat papa ñ ꝯsuetu¬
dinũ. s tyrannicarũ usurpationum
assensu. & ipse. & qͥ cũ eo erant ep̃i sac̃¬
dotio suo renuntiauerint &̃ dei ec¬
cłiam ancillauerint: adiciens multo
satiꝰ om̃e sustinuisse discͥm̃ qͣm tan¬
tis legis dei subu̾sionib p̃buisse assẽ¬
sũ: recolens de machabeis fr̾ib septẽ.
scãm illam hystoriã mirabilem qͥdẽ
om̃ib sed imitabilẽ paucis:  urpe¬
rans. qd illi cũ ñ essent sac̃dotes euan¬
glici. nec etiã legales s iudei. uiuene̾
& pͥuati. nec qͥdem ꝑ lege euangłica. sed
ꝓ lege patͥa ꝓlege porcua. uaria & ex¬
qͥsita supplicia aninio prompto & de¬
uoto passi sunt. Et adiecit. Ueruntũ
sentia nr̃a hic lecta sunt. & anobis au¬
dita:nulla qͥdẽ bona.s queclam tole¬
rabilia st̃. Que utcũq potest eccłia to¬
lerare: s hoꝵ maior pars repbata. & ab

Expanded text:
statim excanduit in archipraesulem, arguens eum et dure increpans quod in illarum, ut aiebat papa, non consuetudinum sed tyrannicarum usurpationum assensu et ipse et qui cum eo erant episcopi sacerdotio suo renuntiaverint, et Dei Ecclesiam ancillaverint, adjiciens multo satius omne sustinuisse discrimen quam tantis legis Dei subversionibus praebuisse assensum: recolens de Machabaeis fratribus septem sanctam illam historiam, mirabilem quidem omnibus sed imitabilem paucis. Et improperans quod illi, cum non essent sacerdotes evangelici nec etiam legales sed Judaei, juvenes et privati, nec quidem pro lege evangelica, sed pro lege patria, pro lege porcina, varia et exquisita supplicia animo prompto et devoto passi sunt, et adjecit: « Verumtaaesentia nostra hic lecta sunt et ex vobis audita, nulla quidem bona sed quaedam tolerabilia sunt. Quae utcunque potest Ecclesia tolerare, sed horum major pars reprobata et ab