comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
yod modo auditu¬
mus et intenti ae
et quisq nr̃m de re tam magna
quȩ lecta ẽ. pro suo modulo cepit
quod potuit: et posito pane uerbi.
uemo est qͥ se quęratur nichil gus¬
tasse. Sed iterum ñ dubito: q dif¬
ficile quisquã est qͥ totũ incellexe
recitata satis intellegat. toleret
ministeriũ nr̃m. quousq si possu¬
mꝰ illo adiuuante tranctando faci¬
amꝰ ut uel om̃s. uel multi intelligais:
qd̃ se pauci intellexisse letant᷑. Qd̾
ait dñs. ego sũ lux mundi: clarũ
puto ẽẽ eis qui habent ocłos unde
huius lucis participes fiant. Ouis
autem ñ habet ocłos nͥ in sola car
sol iste: qui ortu et occasu ꝑagit
diem: Non enĩ defuer̃t heretici:
qͥ ista senserunt. Al anichei solem
istũ ocłis carnis uisibilem exposi¬
tũ et publicũ. non tantũ homini¬
b s etiã pecorib ad uidendũ. xp̃m
dnm ẽẽ putauert̃. S catholica
excła et recta fides imꝓbat tale cõ¬
mentũ: et diabolicam doctrinam

Expanded text:
od modo audivimus et intenti accet quisque nostrum de re tam magna quae lecta est, pro suo modulo cepit quod potuit; et posito pane verbi, nemo est qui se queratur nihil gustasse. Sed iterum non dubito, quia difficile quisquam est qui totum intellexerangelio recitata satis intelligat; toleret ministerium nostrum, quousque, si possimus, illo adjuvante tractando faciamus ut vel omnes vel multi intelligant, quod se pauci intellexisse laetantur. 2. Quod ait Dominus, Ego sum lux mundi, clarum puto esse eis qui habent oculos, unde hujus lucis participes fiant: qui autem non habent oculos nisi in sola carns est sol iste, qui ortu et occasu peragit diem? Non enim defuerunt haeretici qui ista senserunt. Manichaei solem istum oculis carnis visibilem expositum et publicum non tantum hominibus, sed etiam pecoribus ad videndumm esse putaverunt. Sed catholicae Ecclesiae recta fides improbat tale commentum, et diabolicam doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
factus ut ueniret ad crucẽ. distulit
quidem pocentiam: s publicauit
miscđiam. Inde distulit potentiã:
Quia de cruce noluit descendere: qͥ
potuit de sepulchro resurgere. Un¬
de publicauit miscdiam : qr pendeis
in cruce dixit. Pat̃ ignosce illis: qr
nesciunt qͥd faciunt. Siue gͦ ꝓpter¬

Expanded text:
factus ut veniret ad crucem, distulit factus ut veniret ad crucem, distulit quidem potentiam, sed publicavit misericordiam. Unde distulit potentiam? Quia de cruce noluit descendere, qui potuit de sepulcro resurgere. Unde publicavit misericordiam? Quia pendens in cruce dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sive
Abbreviated transcription (Latin):
dolor citius finiretur. Mori uoluit
ꝓ nob̃. Parũ dicimꝰ: erueifigi digna¬
tus ẽ: usq ad mortẽ erucis obedieis
factus. Elegit extremũ & pessimũ.
genus mortis: qui omẽm fuerat ab¬
laturus moetem. De morte pessima.
ocidit omẽm mortem. Pessima enum
erat non intelligentib uideis: nam
dnõ electa erat. Ipsã enĩ erucẽ sig
nũ habiturus erat : ipsam crucem
de diabolo suꝑato tamquã trophe¬
um in frontib fideliũ positurus. ut
Nichil erat tunc in carne incollera¬
bilius: nich ẽ in fronte gloriosius.
Qͥd seruat fideli suo: qui talem ho¬
norem dedit supplicio suo: deniq mͦ
in penis reoꝵ non ẽ apud romanos.
Ubi enĩ dñi crux honorata ẽ: puta¬
tũ est qd̃ et reus honoraret᷑. si cru¬
cifigeret᷑. Qui gͦ ideo uenit. nemi¬
nem iudicauit: et malos passus est.
ꝑculit iniustũ iudiciũ: ut ageret uis¬
tum. S in eo qđ ꝑtulit iniustũ: mi¬
sericordie fuit. Deniq ita humilis

Expanded text:
dolor citius finiretur. Mori voluit dolor citius finiretur. Mori voluit pro nobis: parum dicimus, crucifigi dignatus est, usque ad mortem crucis obediens factus. Elegit extremum et pessimum genus mortis, qui omnem fuerat ablaturus mortem: de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat non intelligentibus Judaeis; nam a Domino electa erat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut Nihil erat tunc in carne intolerabilius, nihil est nunc in fronte gloriosius. Quid servat fideli suo, qui talem honorem dedit supplicio suo? Denique modo in poenis reorum non est apud Romanos: ubi enim Domini crux honorata est, putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeretur. Qui ergo ideo venit, neminem judicavit: et malos passus est. Pertulit injustum judicium, ut ageret justum. Sed in eo quod pertulit injustum, misericordiae fuit. Denique ita humilis
Abbreviated transcription (Latin):
miscdia. postea udiciũ. Que ẽ pri¬
mo miscdia: ereator hominis. homo
ẽẽ dignatus ẽ. factus ẽ qd̾̃ fecerat.
ne periret quẽ fecerat. Q uid hiuie
misedie addi potest: et tam̃ addi¬
dit. Parũ fuit ei hominẽ fieri. sed
etiam ab hominib reprobari. Parũ
erat repbari: et exhonorari. Parũ
erat exhonorari: et occidi. S & hoc
parũ est: morte erucis. N am cum
eiꝰ obedientiam usq ad morte fac¬
tam cõmendaret apłs. parũ illi di
cere factus obediens usq ad mortẽ.
Non enĩ qualemeũq mortem:. sed ad¬
didit. mortem autẽ erucis. Illa mor¬
te peiꝰ nicħ fuit int̾ omĩa genera
mortuoꝵ. Beniq ubi dolores acer¬
rimi exagitant. eruciatus uocat᷑.
a eruce nominatus. Pendentes enĩ
in ligno erucifixi. clauis ad lignũ
pedib manibq confixi: ꝓducta mor¬
te necabantur. Non enĩ erueifigi.
hoc erat occidi: s dii uiuebat᷑ in
eruce: non q longioe uita eligeba¬
tur. s qr mors ipsa ꝓtendebatur: ne

Expanded text:
dia, postea judicium. Quae est primo misericordia? Creator hominis, homo esse dignatus est: factus est quod fecerat, ne periret quem fecerat. Quid huic misericordiae addi potest? Et tamen addidit. Parum fuit ei hominem fieri; sed etiam ab hominibus reprobari: parum erat reprobari; et exhonorari: parum erat exhonorari; et occidi: sed et hoc parum est; morte crucis. Nam et cum ejus obedientiam usque ad mortem factam commendaret Apostolus, parum illi fuit dicere, Factus obediens usque ad mortem: non enim qualemcumque mortem, sed addidit, mortem autem crucis . Illa morte pejus nihil fuit inter omnia genera mortium. Denique ubi dolores acerrimi exagitant, cruciatus vocatur, a cruce nominatus. Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur. Non enim crucifigi hoc erat occidi: sed diu vivebatur in cruce; non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ex utroq uerũ tenens quod tenet.
intellexit. et hominẽ credidit. U¬
trũq enĩ scriptũ ẽ : et utrũq ue¬
rũ est. Si dm̃ tantũ dixeris xp̃m:
medicinã negas qua sanatus es. Si
trũq gͥ tene anima fidelis: et cor
catholicũ. Utrũq tene. utrũq cre¬
de: utrũq fideliter confitere. E
xp̃c. ͦ equalis patri: unũ cũ patre.
Qualis homo xp̃e: de uirgine na¬
tus. trahens de homine mortalica¬
tem: non trahens iniquitatẽ. Isti
gͦ iudei. uidebant hominẽ nec in¬
telligebant nec credebant dm̃: atq
inter cetera audistis iã quẽ admo¬
dũ ei dixert̃. Tu de ceipso testimo¬
niũ ꝑhibes.  testimoniũ cuũ ñ est
uerũ. Audistis etiã quid ille respon

Expanded text:
ex utroque verum tenens quod tenet, ex utroque verum tenens quod tenet, intellexit, et hominem credidit: utrumque enim scriptum est, et utrumque verum est. Si Deum tantum dixeris Christum, medicinam negas qua sanatus es: si trumque igitur tene, anima fidelis et cor catholicum, utrumque tene, utrumque crede, utrumque fideliter confitere. Et Christus? Aequalis Patri, unum cum Patre. Qualis homo Christus? De virgine natus, trahens de homine mortalitatem, non trahens iniquitatem. 3. Isti ergo Judaei videbant hominem, nec intelligebant nec credebant Deum: atque inter caetera audistis jam quemadmodum ei dixerint, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum . A
Abbreviated transcription (Latin):
ras om̃s. excelsũ atq diuinũ. & pa¬
tri equale atq coet̾num. de. illo au¬
dieritis in eugłio poni. uel legeri¬
tis. scitote uos hoc legere. qd̃ ad for¬
mã dei ꝑtinet. non quod ad for¬
mã serui: qr si istã regłam tenue¬
ritis qui capere potestis. ñ autem
capere potestis om̃s. s om̃s crede¬
re debetis: si gͦ hanc regłam tenu
ambulantes securi pugnabitis. Ñ
enĩ defuerunt qͥ sola eugłica tes¬
timonia legendo sectarent᷑ que de
humilitate. xp̃i posita st̃. qui adu̾¬
sus ea testimonia que de diuini¬
tate eiꝰ loquuta st̃. surdi fuerunt.
Ideo surdi. qr male uerbosi. Item
quidã illa sola attendentes que de
dnĩ sublimitate. dicta sunt. etiã ip¬
si miscłiam eius qua homo factus
ẽ ꝓpt̾ nos. et si legerunt ñ credide¬
runt. & ab hominib ẽẽ inducta
putauerunt. contendentes dm̃
etiam hominẽ. Alii sic. alii sic: utͥ¬
q in errore. Catholica aut̃e fides

Expanded text:
ras excelsum atque divinum, et Paras excelsum atque divinum, et Patri aequale atque coaeternum de illo audieritis in Evangelio poni, vel legeritis, scitote vos hoc legere quod ad formam Dei pertinet, non quod ad formam servi. Quia si istam regulam tenueritis qui capere potestis; non autem omnes capere potestis, sed omnes credere debetis: si ergo hanc regulam tenuee ambulantes, securi pugnabitis. Non enim defuerunt qui sola evangelica testimonia legendo sectarentur, quae de humilitate Christi posita sunt, qui adversus ea testimonia quae divinitatem ejus locuta sunt, surdi fuerunt: ideo surdi, ut male verbosi. Item quidam illa sola attendentes quae de Domini sublimitate dicta sunt, etiam ipsi misericordiam ejus, qua homo factus est propter nos, et si legerunt, non crediderunt, et ab hominibus inducta, putaverunt; contendentes Deum etiam hominem. Alii sic, alii sic; utrique in errore. Catholica autem fides
Abbreviated transcription (Latin):
et uerbũ erat apud dm̃. & deus
erat uerbũ: hoc erat in princi¬
pio apud dm̃. Omia ꝑ ipsũ facta
sunt: et sine ipso factũ est nichil.
Huic tante: sublimitati principii.
etiã cetera congrue dicauit: et
de dñi diuinitate qͦmͦ nullus aliꝰ
ẽ loquutꝰ. Hoc ructabat: qd̾ bibe¬
rat. Non enĩ sine causa de illo in
isto ipso eugłio. narrat᷑. q & in ẽ¬
uiuio suꝑ pectus dnĩ discũbebat. Be
illo gͦ pectore: in secreto bibebat. Sed
quod in secreto bibit. in manifesto
eructauit: ut ꝑueniat ad om̃s gen¬
tes. ñ solũ incarnatio filii di. & pas¬
sio et resurrectio. sed etiam qui e.¬
rat ante in carnationẽ unicus pa¬
tri. uerbũ patris. coeternus gene¬
ranti: equalis ei a quo missus est.
s in ipsa missione minor factus. qͦ
maior eẽt pat̾. Q uicqͥd gͦ humili¬
ter positũ auditis de dño ihũ xp̃o¬
tate qualis factus est ꝓpt̾ nos. non
qualis erat ut faceret nos. Quic¬
quid autẽ sublime et supͣ creatu¬

Expanded text:
s erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Huic tantae sublimitati principii etiam caetera congrua praedicavit, et de Domini divinitate, quomodo nullus alius, est locutus. Hoc ructabat quod biberat. Non enim sine causa de illo in isto ipso Evangelio narratur, quia et in convivio super pectus Domini discumbebat . De illo ergo pectore in secreto bibebat: sed quod in secreto bibit, in manifesto eructavit, ut perveniat ad omnes gentes non solum incarnatio Filii Dei, et passio, et resurrectio; sed etiam quid erat ante incarnationem Unicus Patri, Verbum Patris, coaeternus generanti, aequalis ei a quo missus est; sed in ipsa missione minor factus, quo major esset Pater. 2. Quidquid ergo humiliter positum audistis de Domino Jetate; qualis factus est propter nos, non qualis erat ut faceret nos: quidquid autem sublime et supra omnes creatu
Abbreviated transcription (Latin):
eius sanati sumꝰ. om̃s ut oues erra¬
uimus: et ipse traditus ẽ ꝓ peccatiꝰ
nris. Ecce una lucerna. Alia ꝓfera¬
tur: psalmꝰ aꝑiatur. Etiam inde
manus meas et pedes meos: dinu¬
merauerunt omĩa ossa mea. Ipsi
uͦ considauerunt et conspexerunt
tem. Apud te laus mea: in eccla
magna conficebor tibi. Commemo¬
rabunt᷑ et conuertent᷑ ad dnm̃.
uniuersi fines terre : et adorabt
in conspectu eius uniuerse patrie.
gentium. Quia dni est regnũ. &
ipse dominabitur gentiũ. Erubes¬
cat unus inimicus: quia codicem
michi aperit alius inimicus. Sed
ecce de codicib ꝓlatis ab uno ini¬
inico: alterũ uicit. E ipse qͥ co
dicem michi ꝓtulit: non relinqͣ¬
tur. Ab illo ꝓferat᷑: unde et ipse
uincatur. Lego alium ꝓpħam. &
inuenio dñm loquentem ad uide¬
os. Non ẽ uoluntas in uobis dicit
dñs. nec accipiã sacrificia de ma

Expanded text:
ejus sanati sumus; omnes ut oves erravimus, et ipse traditus est pro peccatis nostris » . Ecce lucerna una. Alia proferatur, Psalmus aperiatur, etiam inde manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea: ipsi vero consideraverunt et conspexeruntem. Apud te laus mea; in Ecclesia magna confitebor tibi. Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae: et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium; quia Domini est regnum, et ipse dominabitur gentium » . Erubescat unus inimicus, quia codicem mihi ministrat alius inimicus. Sed ecce de codicibus prolatis ab uno inimico alterum vici: et ipse qui mihi codicem protulit, non relinquatur; ab illo proferatur, unde et ipse vincatur. Lego alium prophetam, et invenio Dominum loquentem ad Judaeos: Non est mihi voluntas in vobis, divit Dominus, nec accipiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
Miser ego homo: quis me liberabit
de coepore mortis huiꝰ : grã di per
quit seqͥtur non ambulabit in tene¬
bris. s habebit lumen uite. Finita
tota rixa. immortalitas consequitur:
qr nouissima inimica destruetur moes
& qualis pax erit: opcetet corrup¬
tibile. hoc induere incorruptionẽ:
et mortale hoc induere immortali¬
tatẽ. Quo ut ueniamꝰ. quia t̾e erit

Expanded text:
Miser ego homo, quis me liberabit Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei pquit, sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae. Finita tota rixa, immortalitas consequetur, quia novissima inimica destruetur mors. Et qualis pax erit? Oportet corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem . Quo ut
Abbreviated transcription (Latin):
Malus catholicus non uult bene ui¬
uere. corripis etiam interiorẽ frẽm
tuũ. tecũ manet in domo. et ꝑditas
uias querit: estuas qͦmͦ corrigas. ut
de illo bonã rationẽ dnõ amboꝵ red¬
das. Quante undiq rixaꝵ necessitateᷤ.
Plerũq homo tedio affectus: dicit a¬
pud seipsũ. Qͥd mͥ est pati contra¬
dictores: pati eos qui reddunt mala
ꝓ bonis: s ego uolo consulere: illi uo¬
lunt perire. Consumo uitã meã liti¬
gando. pacem ñ habeo. insuꝑ inimi¬
cos facio. quos amicos habere deberẽ:
si beniuolentiã consulentis actendeis
ad teipsũ: ibi inuenis rixam. Si ce¬
pisti dm̃i sequi: ibi inuenis rixam.
Quã rixam inqͥs inuenio: caro con
lus es. ecce tecũ es. ec ce aliũ nullũ
hominẽ pateris: sed uides aliã legẽ
in membris cius repugnantẽ legi
mentis tue. et captiuantẽ te ur
lege peccati que est in membris tu¬
is. Exclama gͦ. et a rixa interiore
clama ad dm̃i: ut tibi pacificet te:

Expanded text:
malus catholicus non vult bene vimalus catholicus non vult bene vivere, corripis etiam interiorem fratrem tuum: tecum manet in domo, et perditas vias quaerit; aestuas quomodo corrigas, ut de illo bonam rationem Domino amborum reddas. Quantae undique rixarum necessitates? Plerumque homo taedio affectus, dicit apud semetipsum: Quid mihi est pati contradictores, pati eos qui reddunt mala pro bonis? Ego volo consulere, illi volunt perire: consumo vitam meam litigando; pacem non habeo: inimicos insuper facio, quos amicos habere deberem, si benevolentiam consulentis attenderenad teipsum, ibi invenis rixam: si coepisti Deum sequi, ibi invenis rixam. Quam rixam, inquis, invenio? Caro conclus es, ecce tecum es, ecce alium nullum hominem pateris: sed vides aliam legem in membris tuis, repugnantem legi mentis tuae, et captivantem te in lege peccati, quae est in membris tuis. Exclama ergo, et a rixa interiore clama ad Deum, ut tibi pacificet te:
Abbreviated transcription (Latin):
ambulare. et non potes: q dolent pe¬
des. Unde dolent pedes ⁊ an iubente
auaricias ꝑ aspera cucurrerunt:
S d̾i uerbũ: sanauit et claudos. Ee¬
ce inquis sanos habeo pedes: s ipsã
uiam non uideo. Illuminauit et cecõ.
hoc cotũ ꝑ fidem. quandui peregri¬
nam᷑ a dñõ: manentes in corpore.
Cum uͦ ꝑambulauerimꝰ uiam et ad
ipsam patriam uenerimꝰ: quid no¬
Quia nichil pacatius. Nichil enĩ ad¬
uersus hominẽ rebellabit. Nẽ uero
frẽs difficile sine rixa sumꝰ. Ad con¬
cordiam uocati sumꝰ quidẽ: iubem᷑
pacem habere int̾ nos. Ad hoc conan¬
dũ est. omibq nicendũ uirib: ut
aliquando ueniamꝰ ad ꝑfectissimam
pacẽ. Modo autẽ litigamꝰ plerũq
cũ eis quib consulere uolumꝰ. Ille
errat. tu uis ducere ad uiam: resis¬
tit tibi: litigas. Resistit paganꝰ. dis¬
putas contra errores deoꝵ. et demo¬
nioꝵ. Resistit hereticus: disputas
contra alias doctrinas demonioꝵ.

Expanded text:
ambulare, et non potes, quia dolent peambulare, et non potes, quia dolent pedes. Unde dolent pedes? an jubente avaritia per aspera cucurrerunt? Sed Dei Verbum sanavit et claudos. Ecce, inquis, sanos habeo pedes, sed ipsam viam non video. Illuminavit et caecos. 10. Hoc totum per fidem, quamdiu peregrinamur a Domino, manentes in corpore: cum autem perambulaverimus viam, et ad ipsam patriam venerimus, quid eQuia nihil pacatius: nihil enim adversus hominem rebellabit. Nunc vero, fratres, difficile sine rixa sumus. Ad concordiam quidem vocati sumus, jubemur pacem habere inter nos; ad hoc conandum est, omnibusque nitendum viribus, ut aliquando veniamus ad perfectissimam pacem: modo autem litigamus plerumque cum eis quibus consulere volumus. Ille errat, tu vis ducere ad viam; resistit tibi, litigas: resistit paganus, disputas contra errores idolorum et daemoniorum: resistit haereticus, disputas contra alias doctrinas daemoniorum:
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ apparuit quid erimꝰ. Scimꝰ
quia cũ apparuerit similes ei erimꝰ:
qm̃ uidebimꝰ eum sicuti ẽ. Hec est
magna ꝓmissio. Si amas: sequere. A¬
mo inqͥs. Sed qua sequor: ͦ si dixisset
tibi dñs d̾s cuus. ego sũ ueritas et
uita. desiderans ueritatem. concupis¬
cens uitam. qͣua ad hec ꝑuenire pos¬
ses. ꝓfecto quereres et diceres tͥ. mag¬
na res est ueritas. magna res uita:
si esset quomodo illuc ꝑueniret aiã
mea. Queris qua: audi eũ pͥmo di¬
centem: ego sum uia. Antequã dice¬
ret tibi quo: p̾misit qua. Ego sum
inquit uia: a quo uia et ueritas et
uita. Primo dixi. qua uenias: postea
dixi quo uenias. Ego sũ uia. ego sũ
ueritas: ego sũ uita. Manens apud
patrẽ. ueritas et uita. Induens se
carne. factus ẽ uia. Non tibi dicitur
labora querendo uiam: ut ꝑuenias
ad ueritatẽ et uitam. N õ hoc tͥ dici¬
tur. Piger surge. ria ipsa ad te ue¬
nit: et te de somno dormientẽ exci
si tam̃ excitauit.
tauits. Surge. ambula. forte conaris

Expanded text:
quid erimus: scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est . Haec est magna promissio; si amas, sequere. Amo, inquis; sed qua sequor? Si dixisset tibi Dominus Deus tuus, Ego sum veritas et vita; desiderans veritatem, concupiscens vitam, viam qua ad haec pervenire posses profecto quaereres, et diceres tibi: Magna res veritas, magna res vita; si esset quomodo illuc perveniret anima mea! Quaeris qua? audi eum dicentem primo, Ego sum via. Antequam diceret tibi quo, praemisit qua: Ego sum, inquit, via. Quo via? Et veritas et vita. Primo dixit qua venias, postea dixit quo venias. Ego sum via, ego sum veritas, ego vita. Manens apud Patrem, veritas et vita: induens se carnem, factus est via. Non tibi dicitur, Labora quaerendo viam, ut pervenias ad veritatem et vitam; non hoc tibi dicitur. Piger, surge; via ipsa ad te venit, et te de somno dormientem excitavit, si tamen excitavit: surge, et ambula. Forte conaris
Abbreviated transcription (Latin):
cernas ꝓpheticas et accendit & mi¬
sit. De his erat etiã ioħes baptista.
cui tã magnũ ipsũ lum̃ qd̃ ẽ dñs
cristus. ꝑhibuit testimoniũ: qua¬
le nulli hominũ. Ait enĩ. In natis
mulierũ non surrexit maior iohe
baptista. Hic tam̃ quo nemo erat
maior in natis mulierũ: dicit de

Expanded text:
cernas propheticas accendit et misit. De his erat etiam Joannes Baptista, cui tam magnum ipsum lumen quod est Christus, perhibuit testimonium, quale nulli hominum. Ait enim: In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen, quo nemo erat major in natis mulierum, dicit de
Abbreviated transcription (Latin):
abraham fieret. ante abraham ip¬
se erat. Hinc iam uelut abralie aꝑ¬
tissimo conuitio. cõmoti sunt acri¬
us. B lasphemasse quippe illis uisus
abraham fieret. ego sum. Tiueruis
ergo lapides:i.c iacerent in eum.
Tanta duricia quo curreret: nͥ ad
similes: ħc autem camquã homo.
tainquã in forma serui. tamquam
humilis. cariquam passurus. tam¬
quam moriturus. tamquã nos suo
sanguine redempturus. non tam¬
quom ille qui est. non tamquam in
principio uerbum: et uerbum apud
dm̃. Nam cum illi lapides tollerent
ut mitterent in eum: quid magnũ
erat ut eos cc itinuo dehiscei s ter¬
ra sorberet: et pro lapidibus infe.¬
ros inuenirent:non erat magnũ
deo: sed magis erat cõmendanda
patientia. quam exerenda poten¬
tia. Abscondit se ergo ab eis ne la¬
pidaretur: tamquã homo. A lapidi¬
bus fugit: sed ue illis a quorum la¬
pideis cordibus ds fysit.¬

Expanded text:
Abraham fieret, ante Abraham ipAbraham fieret, ante Abraham ipse erat. 18. Hinc jam velut Abrahae apertissimo convicio commoti sunt acrius. Blasphemasse quippe illis visus Abraham fieret, ego sum. Tulerunt ergo lapides ut jacerent in eum. Tanta duritia quo curreret, nisi ad similes? Jesus autem, tanquam homo, tanquam in forma servi, tanquam humilis, tanquam passurus, tanquam mori turus, tanquam nos suo sanguine redempturus: non tanquam ille qui est, non tanquam in principio Verbum, et Verbum apud Deum. Nam cum illi lapides tulerunt ut mitterent in eum, quid magnum erat ut eos continuo dehiscens terra sorberet, et pro lapidibus inferos invenirent? Non erat magnum Deo: sed magis erat commendanda patientia, quam exserenda potentia. Abscondit se ergo ab eis, ne lapidaretur. Tanquam homo a lapidibus fugit: sed vae illis a quorum lapideis cordibus Deus fugit
Abbreviated transcription (Latin):
he. Nos autẽ frẽs sic agnoscamꝰ
canem xp̃i uenerandam. illud fe¬
mur non contempnamꝰ: sed in ꝓ¬
phetia dictũ accipiamus. Etenim
ꝓpħa erat abraham. Cuius ꝓpha:
Seminis sui. et dñi sui. Semensu¬
um significauit dicendo. mitte
manum sub femore meo: dñm su¬
um significauit addendo & iura
ꝑ dm̃ celi. Irati uidei responder̃t.
Qͥnquaginta annos nondũ habes.
et abraham uidisti: ͦ & dñs. Amen
amen dico uob̃: antequã abrahã
fieret. ego sum. Appende uerba.
et agnosce mysterium: antequã
intellige fieret ad humanã fa lurã. sũ uͦ
ad diuinã pertinere substantiam.
am esset ego eram. s antequama¬
raham fieret. qui uisi ꝑ me ron
fieret: ego sum. Neq hoc dixit. ante¬
quam abraham fieret: ego factus
sum. In principio enim fecit d̾s ce¬
lum et ter ram: nam i rincipio
erat uerblmn. Antequã abraham¬
fieret ego sun Agnoscite creatore.
discernite erturam. Qui loqueba¬
tur. semen al rahe factus erat. & ut

Expanded text:
ae. Nos autem, fratres, si agnoscimus ae. Nos autem, fratres, si agnoscimus carnem Christi venerandam, illud femur non contemnamus, sed in prophetia dictum accipiamus. Etenim propheta erat Abraham. Cujus propheta? Seminis sui et Domini sui. Semen suum significavit dicendo, Mitte manum sub femore meo: Dominum suum significavit addendo, et jura per Deum coeli. 17. Irati Judaei responderunt: Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham vidisti! Et Dominus: Amen, amen dico vobis; antequam Abraham fieret, ego sum. Appende verba, et cognosce mysterium. Antequam Intellige, fieret ad humanam facturam, sum vero ad divinam pertinere substantiam. am esset, ego eram; sed, Antequam Abraham fieret, qui nisi per me non fieret, ego sum. Neque hoc dixit, Antequam Abraham fieret, ego factus sum, In principio enim fecit Deus coelum et terram : nam in principio erat Verbum . Antequam fieret Abraham, ego sum. Agnoscite Creatorem, discernite creaturam. Qui loquebatur, semen Abrahae factus erat; et ut
Abbreviated transcription (Latin):
cas posset : et credamꝰ ueritati:
et de abrahe meritis minime du¬
bitemꝰ. Tam̃ audite unum locum:
qui mͥ interim occurrit. Pat̾ ab ͤ¬
ham quando misit seruũ suum
ut peteret uxorem filio suo ysaãc.
hoc eũ sacramento constrinxit.
ut fidelit̃ quod iubebat᷑ impleret:
et sciret etiam ipse quid faceret.
agna enim res agebat᷑: quando
abrahe semini coniugium quefe¬
batur. Sed ut hoc cognosceret ser¬
uus quod nouerat abraham. qͥa
nepotes non carnaliter desiderabat.
nec de genere suo aliquid carnale
sapiebat: ait seruo suo quẽ mitte¬
bat. Pone manum sub femore meo.
et iura ꝑ dm celi. Quid sibi uult
ds celi ad femur abrahȩ: Siam in¬
celligitis sacramentũ. ꝑ femur. ge¬
nus. Ergo que fuit illa uiratio.
nisi quia significabatur de gene¬
re abrahe uenturum in carne
dm celi: stulti reprehendunt a¬
braham quia dixit mitte manũ
sub femore meo. Qͥ rep̃hendunt car¬
nem xp̃i: reprehendunt factũ abra-¬

Expanded text:
tas posset? Credamus veritati, tas posset? Credamus veritati, et de Abrahae meritis minime dubitemus. Tamen audite unum locum, qui mihi interim occurrit. Pater Abraham quando misit servum suum, ut peteret uxorem filio suo Isaac, hoc eum sacramento obstrinxit, ut fideliter quod jubebatur impleret, et sciret etiam ipse quid faceret. Magna enim res agebatur, quando Abrahae semini conjugium quaerebatur. Sed ut hoc cognosceret servus quod noverat Abraham, quia nepotes non carnaliter desiderabat, nec de genere suo aliquid carnale sapiebat; ait servo suo quem mittebat: Pone manum sub femore meo, et jura per Deum coeli . Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae? Jam intelligitis sacramentum: per femur, genus. Ergo quae fuit illa juratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? Stulti reprehendunt Abraham, quia dixit, Mitte manum sub femore meo. Qui reprehendunt carnem Christi, reprehendunt factum Abrah
Abbreviated transcription (Latin):
rando. ut uideret incelligendo.
& uidit. & quid potuit plus di¬
cere. uł quid debuit plus dicere
dium frẽs mei: SSi gauisi sc̃ illi qͥ¬
bus dñs ocłos carnis apperuit.
quale gaudium fuit uidentis cor
dis lucem ineffabilem. uerbũ ma¬
nens. splendorem piis mentib re¬
fulgentem. sapientiam indeficien¬
tem. apud patrẽ manentem dm̃.
et aliquando in carne uenturũ:
nec de patris gremio recessurum:
totũ hoc uidit abraham. Nam qd̃
ait diem meũ. incertũ potest esse
unde dixerit: utrũ diem dñĩ tem¬
poralem. quia erat uenturus in
carnem: an diem dñi qui nescit or¬
tũ. nescit occasum. S ego non du¬
bito patrem abraham tocũ scisse.
& ubi inueniam:ͦ an sufficere no¬
bis debet cestimoniũ dñi nr̃i ihu¬
xp̃i: Putamꝰ nos inuenire ñ posse:
qr forte difficile est. quomodo ma¬
nifestum sit. quod abraham exul¬
tauit ut uideret diem xp̃i: & ui
dit et gauisus est. E si nos ñ inue¬
nimus: numquid mentiri ueri¬

Expanded text:
rando, ut videret intelligendo. rando, ut videret intelligendo. Et vidit, Et quid potuit plus dicere, vel quid debuit plus dicere dium, fratres mei? Si gavisi sunt illi quibus Dominus oculos carnis aperuit, quale gaudium fuit videntis cordis oculis lucem ineffabilem, Verbum manens, splendorem piis mentibus refulgentem, sapientiam indeficientem, apud Patrem manentem Deum, et aliquando in carne venturum, nec de Patris gremio recessurum? Totum hoc vidit Abraham. Nam quod ait, diem meum, incertum potest esse unde dixerit; utrum diem Domini temporalem quo erat venturus in carne, an diem Domini qui nescit ortum, nescit occasum. Sed ego non dubito patrem Abraham totum scisse. Et ubi inveniam? An sufficere nobis debet testimonium Domini i? Putemus nos invenire non posse, quia forte difficile est, quomodo manifestum sit quod Abraham exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est. Et si nos non invenimus, numquid mentiri veri
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. Sunt et alii fortasse here¬
tici: quos cõmemorare uel ñ opus
tia non possunt. N on defuer̃t tam̃
qui hoc dicerent. Itaq attendite:
dicit patrem suum dñs xp̃c. quẽ
uissent: eius filium recepissent.
Ego aute inquit noui eum. Scdm
carnem iudicantib potuit & hie
arrogans uideri: quia dixit. ego
noui eum. Sed uidete quid sequa¬
tur. Si dixero qi noui eum: ero
similis uob̃ mendax. Ergo arrogan¬
tia non ita caueatur: ut ueritas
relinquat᷑. Sed scio eum: & sermo¬
nem eius seruo. Sermonẽ patris
tamquã filius loquebat᷑: & ipse e¬
rat uerbũ patris. quod hominib
loquebatur. Abraham pat̾ uester
exultauit ut uideret diem meum:
et uidit et gauisus est. Magnũ tes¬
timonium ꝑhibet abrahȩ. semen
abrahe: creator abrahe. Exulta
Non timuit: sed exultauit. ut ui¬
deret. Erat enim in illo caritas.
que foras mittit timorem. Non a¬
it. exultauit quia uidit: s exulta¬
uit ut uideret. Credens utiq spe¬

Expanded text:
dicunt. Sunt et alii fortasse haeredicunt. Sunt et alii fortasse haeretici, quos commemorare vel non opus tia non possunt: non defuerunt tamen qui hoc dicerent. Itaque attendite, divissent, ejus Filium recepissent. Ego autem, inquit, novi eum. Secundum carnem judicantibus, potuit et hinc arrogans videri, quia dixit: Ego novi eum. Sed vide quid sequitur: Si dixero, non novi eum, ero similis vobis mendax. Ergo arrogantia non ita vitatur, ut veritas relinquatur. Sed scio eum, et sermonem ejus servo. Sermonem Patris tanquam Filius loquebatur; et ipse erat Verbum Patris, quod hominibus loquebatur. 16. Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est. Magnum testimonium perhibet Abrahae, semen Abrahae, creator Abrahae: Abrahadiem meum. Non timuit, sed exsultavit ut videret. Erat enim in illo charitas quae foras mittit timorem . Non ait, Exsultavit, quia vidit; sed, exsultavit ut videret. Credens utique exsultavit spe
Abbreviated transcription (Latin):
tem non uidebit in eternum qui
sermonem meũ seruauerit: cum
scias et abraham mortuũ & ꝓpħas:¬
Respondit ih̾e. Si ego glorifico me¬
ipsum: gła mea nichil ẽ. Est pat̃
mis qui glorificat me. Hoc ait.
ꝓpter illud quod dixerunt. quẽ.
teipsum facis: Refert enĩ głam su¬
am ad patrem: de quo est quod
ds̃ est. Aliquando arrian & de is¬
to uerbo calumpniant᷑ fidei nr̃e.
et dicunt. Ecce maior ẽ pat̃: quia
utiq glorificat filium. Heretice
non legisti et filium dicentem qd
glorificet patrem suum: Si et il¬
le filium glorificat. et filius patrẽ
glorificat. pone ꝑniciem. agnosce
equalitatem: corrige. ꝑuersitate.
Est ergo inquit pater m̃s qui glo¬
rificat me: quẽ uos dicitis qr ds
nr̃ est : et non cognouistis eum.
Uidete. frẽs mei. quemadmodum
retici dicunt dm̃ annunciatũ ue
teri testamento non ẽẽ patrẽ xp̃i:
s nescio quem principem maloꝵ
angłoꝵ. Manichei sunt qui ista
dicunt: marchioniste st̃ qui ista

Expanded text:
tem non videbit in aeternum, qui tem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit; cum scias et Abraham mortuum et pRespondit Jesus: Si ego glorifico meipsum, gloria mea nihil est: est Pater meus qui glorificat me. Hoc ait propter illud quod dixerunt, Quem teipsum facis? Refert enim gloriam suam ad Patrem, de quo est quod Deus est. Aliquando Ariani et de isto verbo calumniantur fidei nostrae, et dicunt: Ecce major est Pater, quia utique glorificat Filium. Haeretice, non legisti et ipsum Filium dicentem quod glorificet Patrem suum ? Si et ille Filium glorificat, et Filius Patrem glorificat: pone pervicaciam, agnosce aequalitatem, corrige perversitatem. 15. Est ergo, inquit, Pater meus qui glorificat me, quem vos dicitis, Quia Deus noster est, et non cognovistis eum. Videte, fratres mei, quemadmodum retici dicunt Deum annuntiatum in Veteri Testamento, non esse Patrem Christi; sed nescio quem principem malorum angelorum. Manichaei sunt qui ista dicunt, Marcionitae sunt qui ista
Abbreviated transcription (Latin):
Non sentienti enim nichil faciunt.
Sed eum timete. qui habet potes¬
tatem et corpus et aniã occidẽ
in gehennam ignis. Ecce de qua
morte loquebatur cũ diceret: qui
sermonẽ meum seruauerit mor¬
tem non uidebit in eternum. Ser¬
uemꝰ ergo frẽs sermonẽ ipsius in
fide. ꝑuenturi ad spetiem: eũ ac¬
ceperimus plenissimam libertatẽ.
Isti autem indignantes mortui. et
morti sempiternȩ p̃destinati: res¬
pondert̃ conuiciose & dixerunt.
Modo cognouimꝰ qr demonium
habes. abraham inortuus ẽ & ꝓpħe.
Sed ista morte quã uult incelligi:
nec abraham mortiuis ẽ. nec ꝓpħe.
Ili enĩ mortui sunt. et uiuunt: is¬
ti uiuebant et mortui erant. Nam
respondens quodam loco saduceis
mouentib questionẽ de resurrec¬
tione. hoc ait ipse dũs. De resur¬
rectione mortuoꝵ non legistis. qͦ¬
modo dicit dñs de rubo ad moy¬
sen: ego sum ds abraham. & ds
ysaãc. & dłs iacob. non ẽ ds mor¬
sum facis inquiunt. ut dicas mor¬

Expanded text:
non sentienti enim nihil faciunt. non sentienti enim nihil faciunt. Sed eum timete qui habet potestatem et corpus et animam occidere in gehenna ignis . Ecce de qua morte loquebatur, cum diceret, Qui sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Servemus ergo, fratres, sermonem ipsius in fide; perventuri ad speciem, cum acceperimus plenissimam libertatem. 13. Isti autem indignantes mortui, et morti sempiternae praedestinati, respondebant conviciose, et dicebant: Modo cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est et Prophetae. Sed ista morte quam Dominus vult intelligi, nec Abraham mortuus est, nec Prophetae. Illi enim mortui sunt, et vivunt: isti vivebant, et mortui erant. Nam respondens quodam loco Sadducaeis moventibus quaestionem de resurrectione, hoc ait ipse Dominus: De resurrectione autem mortuorum non legistis, quomodo ait Dominus de rubo ad Moysen, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Non est Deus morsum facis, inquiunt, ut dicas, Mor
Abbreviated transcription (Latin):
ueniatur ab inimico: Nũquid agit
ut non moriatur. s ut paulo se¬
rius moriatur: non accipit debiti
securitatem: s postulat dilationẽ.
Quantumlibet differat᷑: ueniet qd̵
differtur. Illam mortem timeamꝰ
quã cimuer̃t tres uiri. quando
dixerunt regi. potens est enĩ ds
etiam de ista flãma liberare nos:
s et si non. Ibi fuit cunor illuis
mortis quã modo dñs cõminat᷑.
quando dixerunt. sed et si non.¬
ꝙ si noluerit aꝑte liberare: pot̃
in occulto coronare. Inde & ip¬
se dñs facturus martyres. & ca¬
put martyrum futurus ait. No¬
lite tumere eos qui corpus occi¬
dunt: et postea non habent qͥd
faciant. Quomodo ñ habent qđ
faciant: quid. si cũ occiderint
corpus. bestiis lacerandũ. &. di¬
ripiendum alitib ꝓiciant: uidet᷑
adhuc seuicia habere qdđ faciat.
S cui facit: qͣui migrauit. ᷤ inẽ
corpus: s nullus ẽ sensus. Habita¬
tio iacet: habitator abscessit. Ergo
postea non habent quid faciant.

Expanded text:
veniatur ab inimico? Numquid agit veniatur ab inimico? Numquid agit ut non moriatur? Sed ut paulo serius moriatur. Non accipit debiti securitatem, sed postulat dilationem. Quantumlibet diu differatur, veniet quod differtur. Illam mortem timeamus quam timuerunt tres viri, quando dixerunt regi, Potens est Deus etiam de ista flamma liberare nos; sed et si non . Ibi fuit timor illius mortis, quam modo Dominus comminatur, quando dixerunt, Sed et si noluerit aperte liberare, potest in occulto coronare. Unde et ipse Dominus facturus martyres, et caput martyrum futurus ait: Nolite timere eos qui occidant corpus, et postea non habent quid faciant. Quomodo non habent quid faciant? Quid si cum occiderint, corpus bestiis lacerandum et diripiendum alitibus projiciant? videtur adhuc saevitia habere quod faciat. Sed cui facit? Qui migravit. Inest corpus, sed nullus est sensus: habitatio jacet, habitator abscessit. Ergo postea non habent quid faciant:
Abbreviated transcription (Latin):
uidebit in eternum qui sermo¬
nem meum seruauerit. Non ex¬
pauescamus istam mortem: s illã
timeamus. Quod est autem gra¬
uius: multi ꝑuerse timendo istã.
inciderunt in illam. Dictum ẽ ali¬
quib. Adorate ydola: si non fece¬
ritis. interficiemini. Aut quẽad¬
modum ille nabuchodonosor dix̃.
si non feceritis. mittemini in ca¬
minum ignis ardentis. Multi ti¬
nuerunt: et adorauerunt. Nolen¬
tes mori : mortui sunt. Tim̃do mor¬
tem que non euaditur: incider̃t
in mortem quã euadere. feliciter
possent: si istam que non eua¬
ditur infelicit non timerent.
Natus es homo: moriturus es. Qua
ibis: ut non moriaris: quid facies:
ut non moriaris.ut dñs tuus ne¬
cessitate moriturum consolaretur:
uoluntate mori dignatus ẽ. Quan¬
do uides. xp̃m mortuum: dedigna¬
riꝰ mori: ergo moriturus es: qua
euadas hoc non habes. Nodie sit.
eras sit: futurũ est. debitũ ẽ red¬
dendum. Q d ergo agit homo ti¬
mens. fugiens. occultans se ne in¬

Expanded text:
videbit in aeternum, qui sermovidebit in aeternum, qui sermonem meum servaverit. 12. Non expavescamus istam mortem, sed illam timeamus. Quod est autem gravius, multi perverse timendo istam, inciderunt in illam. Dictum est aliquibus, Adorate idola; quod si non feceritis, interficiemini: aut quemadmodum ille Nabuchodonosor dixit, Si non feceritis, mittemini in caminum ignis ardentis. Multi timuerunt et adoraverunt; nolentes mori mortui sunt: timendo mortem quae non evaditur, inciderunt in mortem quam evadere feliciter possent, si istam quae non evaditur, infeliciter non timerent. Natus es homo, moriturus es. Qua ibis, ut non moriaris? quid facies ut non moriaris? Ut Dominus tuus necessitate moriturum consolaretur, voluntate mori dignatus est. Quando vides Christum mortuum, dedignaris mori? Ergo moriturus es: qua evadas hoc, non habes. Hodie sit, cras sit; futurum est, debitum est reddendum. Quid ergo agit homo timens, fugiens, occultans se ne in
Abbreviated transcription (Latin):
uerit mortem non gustabit in et̃
cabit. Qͥs uidet: quis gustat:
Quos ocłos aperit homo. ut uide¬
at quando moritur: quando ue¬
niendo mors ipsos ocłos claudit
ne aliquid uideant: quomodo dr¬
lato. et quib faucib mors gustat᷑.
ut quid sapiat dinoscatur: qua¬
ndo totum sensũ collit: quid in
palato remanebit:s uidebit dic
morituris loquebatur. moriturꝰ¬
sicut loquitur psalmus. Cum er¬
gO et morituris loqueret᷑. & mo¬
riturus loqueretur: quid sibi
uult quod ait. qui sermonem me¬
um seruauerit mortem non uide¬
bit in eternum: nisi quia uidebat
mortem. de qua nos liberare ue¬
nerat : mortem sccłam. mortem e¬
ternam. mortem gehennaꝵ. mor¬
tem dampnationis cũ diabolo et
angelis eius: Ipsa ẽ uera mors.
Nam ista. migratio est. Qͥd est is¬
ta mors.⁊ elictio corporis. depo¬
sitio sarcine grauis: s si alla sar¬
cina non portetur. qua homo in
gehenna precipitetur. De ipsa
ergo morte dñs dixit: mortem ñ

Expanded text:
em non videbit, id est, em non videbit, id est, tabit. Quis videt? quis gustat? Quos oculos habet homo, ut videat quando moritur? Quando veniendo mors ipsos oculos claudit ne aliquid videant; quomodo dilato, quibus faucibus mors gustatur, ut quid sapiat dignoscatur? Quando totum sensum tollit, quid in palato remanebit? Sed videbit dictmorituris, loquebatur moritursicut loquitur Psalmus. Cum ergo et morituris loqueretur, et moriturus loqueretur, quid sibi vult quod ait, Qui sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum; nisi quia videbat Dominus aliam mortem, de qua nos liberare venerat, mortem secundam, mortem aeternam, mortem gehennarum, mortem damnationis cum diabolo et angelis ejus? Ipsa est vera mors: nam ista migratio est. Quid est ista mors? Relictio corporis, depositio sarcinae gravis: sed si alia sarcina non portetur, qua homo in gehennas praecipitetur. De ipsa ergo morte Dominus dixit, Mortem non
Abbreviated transcription (Latin):
delium figeret: ut dicat xp̃ianꝰ.
cruce quando uoluit corpus di¬
misit et abscessit. In ipso sepulchro
quandiu uoluit iacuit: quando
uoluit tamquã de lecto surrexit.
Ergo fres scđm ipsam formã serui.
nam illud quis digne loquitur.
in principio erat uerbũ. et uer¬
bum erat apud dm̃. & d̾s erat
rum. De ipsa gła dicebat. quando
quod demonium haberet audiebat:
ego non quero głam meam. ẽ qui
querat et uidicet. Tu autẽ de te do¬
mine quid dicis: Am̃ am̃ dico uo¬
bis. si quis sermonẽ meũ seruaue¬
rit: mortem non uidebit in ẽtnũ.
Nos inquit dicitis demoniũ habes:
ego uos ad uitam uoco. Seruate
sermonẽ meũ: et non moriemini.
Illi audiebant mortem non uidebit
in eternum qui seruauerit sermonẽ¬
meum. et irascebant᷑ : quia mortui
erant illa morte. que uitanda erat.
Dixerunt ergo udei. Nunc cogno¬
uimus: ꝙr demonium habes. Abra¬
ham mortuus ẽ et ꝓpħe: et tu di¬
cis. si quis sermonem meum serua

Expanded text:
delium figeret: ut dicat christiandelium figeret: ut dicat christiancruce quando voluit, corpus dimisit, et abscessit: in ipso sepulcro quamdiu voluit, jacuit; quando voluit, tanquam de lecto surrexit. Ergo, fratres, secundum ipsam formam servi, nam illud quis digne loquitur, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat rum. De ipsa gloria dicebat, quando quod daemonium haberet audiebat, Ego non quaero gloriam meam; est qui quaerat et judicet. 10. Tu autem de te, Domine, quid dicis? Amen, amen dico vobis; si quis sermonem meum servaverit, mortem non videbit in aeternum. Vos, inquit, dicitis, Daemonium habes; ego vos ad vitam voco: servate sermonem meum, et non moriemini. Illi audiebant, Mortem non videbit in aeternum, qui sermonem meum servaverit; et irascebantur, quia jam mortui erant illa morte quae vitanda erat. Dixerunt ergo Judaei: Nunc cognovimus quia daemonium habes. Abraham mortuus est et Prophetae, et tu dicis, Si
Abbreviated transcription (Latin):
scłm glorior. qͥ patri dico. pater
glorifica me ea gła quã habui
apud te antequam mundus ẽẽt
Qͥd ẽ ea gła:s ab humana infla¬
tione discreta. Scđm hoc iudicat
pater. Qͥo ẽ iudicat.: discernit.
Qͥ d est discernit: głam filii sui
a gła hominum: quia ideo dictũ
est uuxit ce d̾s ds tuis. oleo exul¬
tationis pre participib tius. Non
enim quia homo factus ẽ. iam cõ¬
parandus est nobis. Nos homines
cum peccato: ille sine peccato. Nlos
homines trahentes de adam et
mortem et delictum: ille de uir¬
gine carnem mortalem nullã ini¬
quitatem. Neniq nos nec quia uo¬
luimus nati sumus: nec quandiu
uolumus uiuimus. nec quomodo
uolumus morimur. Ille andequã
nasceretur. elegit de qua nasceret᷑.
Natus fecit ut a magis adoraret᷑.
Creuit infans. et miraculis se dm̃
ostendebat: infirmitate hominem
p̃ferebat. Postremo elegit et genꝰ
mortis. hoc ẽ ut in cruce pendẽ¬
ret. et ipsã crucem in frontib fi¬

Expanded text:
saeculum glorior, qui Patri dico, Pater, saeculum glorior, qui Patri dico, Pater, glorifica me ea gloria quam habui apud te, antequam mundus esset . Quid est, ea gloria? Ab humana inflatione discreta. Secundum hoc judicat Pater. Quid est, judicat? Discernit. Quid discernit? Gloriam Filii sui a gloria hominum; quia ideo dictum est, Unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Non enim quia homo factus est, jam comparandus est nobis. Nos homines cum peccato, ille sine peccato: nos homines trahentes de Adam et mortem et delictum; ille de Virgine carnem mortalem, nullam iniquitatem. Denique nos nec quia volumus nati sumus, nec quamdiu volumus vivimus, nec quomodo volumus morimur: ille antequam nasceretur elegit de qua nasceretur, natus fecit ut a Magis adoraretur, crevit infans, et miraculis se Deum ostendebat, et infirmitate hominem praeferebat. Postremo elegit et genus mortis, hoc est, ut in cruce penderet, et ipsam crucem in frontibus fi
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate. s ꝑfecta caritas foras
głam meã . est qui querat & iu¬
dicet. E de ipso uerbo quȩstiois¬
ta soluatur. Habes in eugłio cõme¬
moratum penale iudicium: qui
non credit iam iudicatus ẽ: & alio
loco. ueniet hora quando hi qui
sunt in monumentis audient uo¬
cem eius. et ꝓcedent qui bene ege
runt in resurrectionem uite: qui
male egerunt in resur rectionem
iudicii. Uidete quemadmodũ ui¬
dicium pro dampnatione et pe¬
na posuit : et tamen si semꝑ uidi¬
cium ꝓ dampnatione acciperetur:
numquid audiremus in psalmo.
iudica me d̾s. bi iudiciũ scđm
affli ctionem: hic uidicium scdm
discretionem positum ẽ. Quomodo
scdm discretionem: quomodo ex¬
ponit ipse qui ait : uidica me dđs.
Lege enim: et uide quid sequit᷑.
Qͥd est iudica me ds: et discerne¬
qui querat et uidicet: est pater.
qui głam meã a ur̃a gła discer¬
nat et separet. Uos enim scdm hoc
scłm gloriamini: ego ñ scdm hoc

Expanded text:
in charitate, sed perfecta charitas foras in charitate, sed perfecta charitas foras gloriam meam; est qui quaerat et judicet. 9. Et de ipso verbo quaestio ista solvatur. Habes in Evangelio commemoratum poenale judicium: Qui non credit, jam judicatus est ; et alio loco, Veniet hora quando ii qui sunt in monumentis audient voceme; qui male egerunt, in resurrectionem judicii . Videte quemadmodum judicium pro damnatione et poena posuit. Et tamen si semper judicium pro damnatione acciperetur, numquid audiremus in Psalmo, Judica me, Deus? Ibi judicium secundum afflictionem, hic judicium secundum discretionem positum est. Quomodo secundum discretionem? Quomodo exponit ipse qui ait, Judica me, Deus. Lege enim et vide quid sequitur. Quid est, Judica me, Deus? et discernequi quaerat et judicet? Est Pater qui gloriam meam a vestra gloria discernat et separet. Vos enim secundum hoc saeculum gloriamini: ego non secundum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
hoc et crudelissimus latro. Non ẽ
magnũ timere penam: s magnũ
est amare iusticiam. Qͥ ergo amat
iusticiam: nichil cimet. tunet pla¬
ne: non ne incidat in penam. sed
ne amittat iusticiam. frẽs mei cre¬
dite et conicite ex eo qđ amatis.
Amat aliquis ur̃m pecuniam:ᷤ
Putas inuenio aliquem urm̃ qui
so tamen quod amat intelligat qd̃
dico. Tumet dampnũ. Quare timet
dampnum:ͦ quia pecuniã diligit
Quantum amat pecuniam. tan¬
tum timet ne perdat pecuniã.
Ergo inuenitur amator iusticiȩ.
qui plus in corde dampnũ ꝑti¬
mescat. qui plus timeat expoli¬
ari iusticia. quam tu pecunia:
ipse ẽ timor castus. ipse perma¬
net in scłm scłi. Non eum collit
caritas ne foras mittat. s magiꝰ
amplectitur. et comitem tenet:
bi timor castus nos seruat. Timor
enim ille non ꝑturbat s confir¬
mat. Timet enim mulier adul¬
tera ne uir eius ueniat: timet
casta ne uir euis abscedat. Ergo¬
scdm alium timorem. timor ñ ẽ

Expanded text:
hoc et crudelissimus latro. Non est hoc et crudelissimus latro. Non est magnum timere poenam, sed magnum est amare justitiam. Qui ergo amat justitiam, nihil timet? Timet plane: non ne incidat in poenam, sed ne amittat justitiam. Fratres mei, credite, et conjicite ex eo quod amatis. Amat aliquis vestrum pecuniam. Putas, invenio aliquem qui men ipso quod amat, intelligat quod dico. Timet damnum: quare timet damnum? Quia pecuniam diligit. Quantum amat pecuniam, tantum timet ne perdat pecuniam. Ergo invenitur aliquis amator justitiae, qui plus in corde damnum pertimescat, qui plus timeat exspoliari justitia, quam tu pecunia. Ipse est timor castus, ipse permanet in saeculum saeculi: non eum tollit charitas, nec foras mittit, sed magis complectitur, et comitem tenet sbi timor castus nos servat; timor enim ille non perturbat, sed confirmat. Timet mulier adultera ne vir ejus veniat, timet et casta ne secundum alium timorem, timor non est
Abbreviated transcription (Latin):
faciat. Loquutiones tales & in
sermonib nr̃is st̃: & in auctorib¬
eloquentiȩ reperiunt᷑. De sermone
nr̃o aliquid dicam. fossa ceca dicit᷑.
non quia ipsa ocłos ꝑdidit: s quia
latendo non uidentes facit. Aliqͥd
et de illis auctorib dicam. Tristes
lupi nos ait quidam . hoc est ama¬
ros: non quia ipsi sunt tristes. sed
quia gustati contristant. hoc ẽ triᷤ¬
tes faciunt. Sunt ergo in scriptu¬
ris loquutiones eiusmodi. qui in ta¬
lib questionib cognoscendis laborans:
in soluendis talib questionib ñ la¬
borant. Ergo temptat uos dñs d̃s
ũr ut sciat. Quid est ut sciat:ut
scire uos faciat. si diligitis eũ. Iob
latebat se. sed dm̃ non latebat. Ad¬
misit temptatorem: et fecit illum
sui cognitorem. Qͥ d de duob tio¬
rib: est timor seruilis: timor castꝰ.
Est timor ne patiaris penam. est
alius timor ne amittas iusticiam.
Timor ille ne patiaris penam: ser¬
uilis est. Qͥo magnũ est timere pe¬
nam : h oc et nequissimus seruus:

Expanded text:
faciat. Locutiones tales et in sermonibus nostris sunt, et in auctoribeloquentiae reperiuntur. De sermone nostro aliquid dicam. Fossa caeca dicitur, non quia ipsa oculos perdidit, sed quia latendo non videntes facit. Aliquid et de illis auctoribus dicam. Tristes lupinos ait quidam , hoc est amaros: non quia ipsi sunt tristes, sed quia gustati contristant, hoc est, tristes faciunt. Sunt ergo et in Scripturis locutiones ejusmodi. Qui in talibus quaestionibus cognoscendis laborant, in solvendis talibus quaestionibus non laborant. Ergo tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat: quid est, ut sciat? Ut scire vos faciat, si diligi is eum. Job latebat se, sed Deum non latebat; admisit tentatorem, et fecit cum sui cognitorem. 7. Quid de duobus timoribus? Est timor servilis, et est timor castus; est timor ne patiaris poenam, est alius timor ne amittas justitiam. Timor ille ne patiaris poenam, servilis est. Quid magnum est timere poenam? Hoc et nequissimus servus,