comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eascas animas meritoꝵ diuersitcate dis¬
cetlapioes coloris aerei similituoinẽ te¬
nent qr robur eccłe in animabꝰ cȩlestia
appetentib solidat̃: Et qm̃ iaspis uiri¬
dis ẽ coloris: iaspidem ꝓpugnacula eiꝰ
it in lapides sculptos Hi qͥppe porte sunt
in eã multituoo credentiũ Qui ꝓ eo etiã
qđ magnis oꝑib pollent. ⁊ id qđ loquẽ¬
tes asserunt uiuentes ostendunt: ñ puri
sed sculpti eẽ lapides memorantur. In qͦꝵ
enim uita recta oꝑatio cernitur: quasi
in eisdẽ ipsis ex primitur qđ eger̃. Ubi om¬
nẽ qͦq scõꝵ nunerũ: generali collectio¬
ne concludens: sub dĩdit Om̃s terminos
tuos: in lapides desiderabiles Et tanquã
si audientes ista peteremus: ut hos lapi¬
des quos diceret. indicaret: adiunxit
Uniuersos filios tuos: doctos adño. Quia igi¬
tur de iudȩa nũquã scẽ animȩ quȩ cȩ̃¬
lestẽ uitã ducerent oefuer̃: dr̃. Locus
saphyri : lapides eiꝰ. & qr magna uitȩ

Expanded text:
in ea sanctas animas meritorum diversitate discet lapides coloris aerei in se similitudinem tenent, quia robur Ecclesiae in animabus coelestia appetentibus solidatur. Et quoniam jaspis viridis est coloris, jaspidem propugnacula ejus it in lapides sculptos; hi quippe portae sunt credentium. Qui pro eo etiam quod magnis operibus pollent, et id quod loquentes asserunt, viventes ostendunt, non puri, sed sculpti lapides esse memorantur. In quorum enim vita recta operatio cernitur, quasi in eisdem ipsis exprimitur quod egerunt. Ubi omnem quoque sanctorum numerum generali collectione concludens, subdidit: Omnes terminos tuos in lapides 580 desiderabiles . Et, tanquam si audientes ista peteremus ut hos lapides quos diceret indicaret, adjunxit: Universos filios tuos doctos a Domino. Quia igitur de Judaea nunquam sanctae animae, quae coelestem vitam ducerent defuerunt, dicitur: Locus sapphiri lapides ejus. Et quia magna vitae
Abbreviated transcription (Latin):
deporticipatione sapientiȩ ñ cõparatio¬
ne Qud eninsunt homines dõ cõparti¬
ti: lum̃ autẽ sapientia lum̃ ⁊ serui sapi¬
entiȩ uocari solent Sed illa lum̃ illumi¬
nans. isti lum̃ illuminatũ: sicut scriptũ ÷:
Erat luxuera: quȩ illuminat om̃em ho¬
minẽ uenientẽ in mundũ. Istis autẽ :

Expanded text:
d participatione sapientiae, non comparatione. Quid enim sunt homines Deo comparati? Lumen autem sapientia, lumen et servi sapientiae vocari solent. Sed illa lumen illuminans, isti lumen illuminatum, sicut scriptum est: « Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hun
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mihm unũ exꝓphetis puituit : quẽ
electorũ odi fide tenuer̃ đm cũ uide¬
reqͥruntur: Uos autem quẽ me ẽẽ dicitis:
cui petrus totꝰ eccłe uoce respond ens ait.
Tues xp̃s : filius dĩ uiui: Quia igit᷑ iuxta
sapientiã: petrus ꝓhac sapientia uasa au
riex celsa & eminentia cõmutare noluit:
qͥdeilla ñ alius quã erat intellexit. Mag¬
nũ qͥppe ut dictũ ÷ uas auri iohes: mag¬
nũ uas auri helias uł hieremias fuit:
Sed qͥsqͥs eundẽ dnm quẽ libet eoꝵ sesse
credidit: uas auri excelsũ ⁊ eminens ꝓsa
pientia cõmutauit A eccla uͦ ꝓ hac sa¬

Expanded text:
 unum ex prophetis putavit, quem  unum ex prophetis putavit, quem electorum oculi fide tenuerunt Deum, cum viderequiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei vivi . Quia igitur juxta Sapientiam; Pri excelsa et eminentia commutare noluit, qui de illa, non aliud quam erat, intellexit. Magnum quippe, ut dictum est, vas auri Joannes, magnum vas auri Elias vel Jeremias fuit; sed quisquis eumdem Dominum quemlibet eorum esse credidit, vas auri excelsum et eminens pro Sapientia commutavit. Ecclesia vero pro hac Sa
Abbreviated transcription (Latin):
endo qͥppe ȩt̃nitatẽ dĩ fit eis ut ȩt̃ ni sint:
& dũ usionis eiꝰ donũ ꝑcipiunt ex ꝑcep¬
tione bectitudinis imitant᷑ qđ udent
Et similes gͦ sunt qͥ beati funt ⁊ tam̃
creatori similes ñ sunt. qr creatura sunt:
& habent ittiq qͣndã dĩ similitudinẽ qr ĩ
habent finẽ: & tam̃ in circũ seripti ñ ha¬
bent eqͣlitatẽ. qr habent circũ scriptio¬
nẽ: Dicat᷑ igitur recte Non ad equabi
nes. et̃. sapientes indõ. atq aliud eẽ ho¬
minẽ sapientiã dĩ Quã ꝓfecto scpien¬
tiã ille uerucit̃ agnouit: qͥ mediatori
p̃sumsit Unde et suboitur:
Dec cõmutabunt᷑ pea uasa auri excelsa
&eminentia: Excelsũ qͥppe uas auri.
helias extitit: excelsũ uas auri hieremi¬
as. excelsa atq eminentia auri uasi pri
ores patres fuere: S hȩc dĩ scpientia ut
acarnali nos cũ satione redimeret ap¬
paruit incarne: ⁊ qͥ illã ueracit nigno¬
uit. mediatorẽ dĩ ⁊ hominũ hominem

Expanded text:
ppe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati sunt; et tamen Creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tambent, qui habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitnes esse sapientes in Deo, atque aliud esse hominem sapientiam Dei. Quam profecto sapientiam ille praesumpsit. Unde et subditur: Non commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia. Excelsum quippe vas auri Elias exstitit; excelsum vas auri Jeremias; excelsa atqueores patres fuere. Sed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in carne, et qui illam veraciter non agnovit, mediatorem Dei et hominum, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
iudea sequeret᷑ sicut scriptũ est. do¬
nec plenitudo gentiã intraret ⁊ sic om̃is
isrł saluus fieret: oicit. Aethiopia:
p̃ ueniet manꝰ eiꝰ dõ: Io est pͥus qua iudea
credat: salucndã se offert omipotenti
dno peccatis nig a gentilitas: Iopa liũ
uocut : dueũ inđłm conuersa gentilitos
oredidit. exeu inulti itas dono sẽi sp̃s
locupletuti ut quasi multis coloribꝰ
scmultis iurtutib lucetnt S ed ne ac¬
ceptis quisem nirtutib extollatur:
a sco uiro nunc dr̃ Hon ad eqͣbitur
ei topariũ deethiopia Acsi aꝑte di¬
ceretur Nullus scõꝵ qͥbus libet uirtu

Expanded text:
ea sequeretur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret , dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo , id est, priusquam Judaea credat, salvandam se offert omnipotenti Domino, peccatis nigra gentilitas. Topazium vocatur. Dum vero in Deum conversa gentilitas credidit, ex ea multi ita sunt dono Spiritus locupletati, ut quasi multis coloribus, sic multis virtutibus luceant. Sed ne acceptis quisque virtutibus extollatur, a sancto viro nunc dicitur non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si aperte diceretur: Nullus sanctoru
Abbreviated transcription (Latin):
Illa itaq ciuitas quȩ sua uicissim sin¬
gulis corda manifestut: ex auro dr̃
simili uitro mundo. ut designet᷑ auro
om̃s tunta claritate fulgeadit. tanta ꝑ¬
spicuitate transluceant. ei tam̃ sapien¬
tiȩ decuiꝰ imagine habent om̃e qđ s̃.
ȩquari ñ possunt᷑: Bene gͦ or̃ Non adeqͦ¬
bitur er aurũ uł uitrũ Ao hoc enim sc̃ĩ
om̃s ad illa gaudia ęt̾na ꝑueniunt: ut
eẽ dõ similes possiit sicut scriptũ est

Expanded text:
Illa itaque civitas, quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur simili vitro mundo, ut designetur auro omnes tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna pervenient, ut esse Deo similes possint; et tamen scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
rendã sententiã umquã p̃cipites eẽ. de¬
beamꝰ: ne temere in discussa iudicemꝰ.
ne quȩ libet mala audita nos moueant:
ne passim dicta sine ꝓbatione creda¬
mꝰ Iđ ꝓfecto ꝑ petrare ꝑtimescimꝰ si
auctores nr̃i subtilius factti pensemus:
Ipse qͥppe ut nos a prȩcipitutione senten¬
tiȩ ꝓbatione compesceret cũ om̃a nuda
& aꝑta sint ocłis eiꝰ mala tam̃ sodo¬
mȩ noluit audita uidicare : qui ait¬

Expanded text:
rendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamus, quod profecto perpetrare pertimescimus, si auctoris nostri subtilius facta pensamus. Ipse quippe ut nos a praecipitata sententiae prolatione compesceret, cum omnia nuda et aperta sint oculis ejus, mala tamen Sodomae noluit audita judicare, qui ait
Abbreviated transcription (Latin):
Nos ꝑt̾rã gRadiniur. qͥ adhuc eoniugi¬
is implicamur: ⁊ ꝓpagande soboli o¬
ꝑa carnis impendimus. esti uͦ int̃ rañ
ambulant: sed ut nub es uolant Qu
dũ celestia appetunt: de t̾renis desi¬
derus nichil tooigunt Ait gͦ : qr dĩ
sapientia sardõnico uł saphẏro lapi¬
di nonc̃fertur. Acsi patent̃ insinu¬
et. dicens. Ei qͥh omo int̾ homines
cernit̾: nec in antiqͥs qͥsquã. nec in no¬
uis patrib eqͣtur: qr exdeitate habet
qđ in humanitate quẽ quã similẽ ñ ha¬
bet Unde adhuc subditur

Expanded text:
Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiNos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei qui homo inter homines cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur, quia ex Deitate habet quod in humanitate quemquam similem non habet. Unde adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
rubrã homines: in saphẏro autẽ ꝑ
aeriã usionẽ angłi designari Nã cũ
tre rubrȩ speciem sardonicus lapis¬
habeat: non in merito hominẽ desig
no sermone t̾ra rubra nominatur:
ner incȩlo angłi comparent᷑ : Unge
dno. aut qͥssimilis erit dõ int̾ filios dĩ:
possunt autẽ ꝑsardonicũ lapidẽ pa¬
tres testam̃ti ueteris: ꝑ saphrrũ uͦ p̃¬
dicatores exprimi testam̃ti noui Illi
qͥppe quãuis magnã iustitiȩ uitã te¬
nerent: carnali tum̃ ꝓ pagini serui¬
ebant. Quia igitꝰ constat. qđ quędã
t̃rena agerent: non in merito ꝑsar¬
donicũ lapidẽ qͥ ut p̃diximus t̃rȩ ru¬
bre tenet speciem d esignant᷑ ꝑ saphy
noui c̃gruę p̃dicatores accipimꝰ : qui
carnalis ꝓpaginis desideria postpo¬
nentes. cęlestĩa sola sectatisunt Unde
& ꝓpħa conspiciens cuncta cartuis
desideria scõs apłos spĩtali ardore
trans cendere: ad miratꝰ ait Qusunt
isti qͥut nubes uolant: Acsi aꝑte dicat:

Expanded text:
es, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum terrae rubrae speciem lapis Sardonicus habeat, non immerito hominem signifno sermone terra rubra nominatur. nec in coelo angeli comparentur? Unde Domino, aut quis similis erit Deo inter filios Dei? » Possunt autem per sardonychum lapidem patres testamenti veteris, per sapphirum vero praedicatores exprimi testamenti novi. Illi quippe quamvis magnam justitiae vitam tenerent, carnali tamen propagationi serviebant. Quia igitur constat quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapnovi congrue praedicatores accepimus, qui carnalis propaginis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Unde et propheta, conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ ñsunt. Quia uͦ hec sapientia dĩ ma¬
nens cũ patre ante scła. incarnanda
erat infine scłoꝵ: ut a dredimendũ
genꝰ humanũ ñ scõs angłos ñ ustos ho¬
mines mitteret: sed inmanifestatione
tusionis ꝑsemet ipsã ueniret: recte sub¬
N iungitur. Nondabit᷑ aurũ obrigũ
angłi designantur : qͥ ⁊ au recte uocan

Expanded text:
non sunt. Quia vero haec Dei Sapientia, manens cum Patre ante saecula, incarnanda erat in fine saeculorum, ut ad redimendum genus humanum, non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per semetipsam veniret, recte subjungitur: Nunquid dabitur aurum obrizum angeli designan
Abbreviated transcription (Latin):
S ed ses uir qͥ hoc luget. qr ab int̾nis.¬
gaudiis cecidit: consolationẽ detem¬
goralib n aomittit dicens. Negaut
or teporaliu habundantia c̃solarine¬
quaqͣin ꝑ ossũ. Eui tanquã si nosau¬
dientes ista diceremꝰ qͥd igit᷑ quęris.
qͥc̃ solari inhis que muno is renuis
ilico as iecit. Memor fui dĩ ⁊ delecta¬
tꝰsũ: Acsi apto dicat Terrenarũ re¬
rũ me nec habundantia refouet: auc¬
toris autẽ mei quẽ ad huc uidere non
ualeo uł sola memoria delectat Hȩc ÷
igitur amaritudo sapientiũ. qr dũ spe
in alta erectisunt: nullis hic gauous
animũ sternunt: Flinc enimꝰ scriptũ ÷
Corsapientiũ ubi tristitia est: ⁊ cor
stultoꝵ ubi lȩtitia. ẽ. Hinc iacobꝰ dicit¬

Expanded text:
Sed sanctus vir, qui hoc luget, quod ab aetSed sanctus vir, qui hoc luget, quod ab aeternis cecidit, consolationem de temporalibus non admittit dicens: Negavi  temporalium abundantia consolari nequaquam possum. Cui tanquam si nos audientes ista diceremus: Quid igitur quaeris, qui consolari in his quae mundi sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo sapientiam, quia dum spe in alta erecti sunt, nullis hic gaudiis animum sternunt. Hinc enim scriptum est: Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi l
Abbreviated transcription (Latin):
rans: ait Ego dixi in pauore meo: ꝓ¬
quippe intña gaudia uisionis dĩ. ⁊ so¬
cialẽ frequentiã agłoꝵ ꝑsistentium:
redux̃ ocłos ad imã Uidit qͦ iaceret:
qui adhoc ẽditꝰ fuerat. ut incelestib
stare potiusset. Pensauit ubi ẽẽt:
& qͦ de ẽẽt. ingemuit Proiectũq se
auultu ocłoꝵdĩ doluit : quia ix com¬
paratione lucis intimȩ gruuio ressen¬
serat exilii sui tenebras quas tolera
admitti dicens: Negaui c̃solari animã
meã Nam plerumq huiꝰ scłi diuites.
solent m̃tis tedio affecti bona tẽpora
lit̾ accepta conspicere : ⁊ tristitiam
delinire Cũ enim merore qͦdã tangi
se sentiunt: equos aspiciunt. auri
argentiq sui uascula contemplant᷑.
p̃dĩa circũeunt: Cũq ꝑhȩc tempora¬
lia ocłos libent̃ trahunt: ob ostũ ani¬
mȩ̨ merorẽ uincunt Unde eis ⁊ in
euangło uerittis dicit Ue uob̾ diui¬
tib qui habetis consolationẽ ur̃am:

Expanded text:
rans, ait: Ego dixi in pavore meo: Prans, ait: Ego dixi in pavore meo: Pquippe interna gaudia visionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui tenebras quas tolerabadmittit, dicens: Negavi consolari animam meam . Nam plerumque hujus saeculi divites solentliter accepta conspicere, et tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam tangi se sentiunt, equos aspiciunt, auri, argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt, cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eis in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram.
Abbreviated transcription (Latin):
loco t̃rȩ signatur nomine nisi anima
humana: : deqͦ psalmista ait: Anima
mea: sicut t̾ra sine aqua tibi: Hȩc
uiuentiũ ñ ualet: qr qͥs qͥs adhuc huꝰ
uitȩ uoluptatib pascit᷑. ab ȩt̾ne sapien¬
tiȩ intellectu separatur Nã si uere
saꝑet: expulsus ab int̃nis gaudus de
ea inꝗͣ cecidit exilii cęcitatẽ lugeret.
hin nãq ꝑpsalomonẽ dr̃ Qui apponit
scientiã: apponit dolorẽ: quia qͣnto plꝰ
homo ceꝑit scire qͥd ꝑdioit tanto plus
lugere incipit corruptionis suȩ senten¬
tiam quã inuenit: Considerat nãq un
de lapsus.ẽ : qđ apara disi gaudus ad
erumnas uitȩ p̃sentis. ab angłoꝵ socie¬
tatib uenit adcuras necessitatũ Pensat
in qͦt iã ꝑiculis iacet: qͥ prius sine ꝑicu¬
lo stare contemsit Luget exilĩ qđ oã¬
natus patit᷑:⁊ suspirat ad cȩlestis glȩ
statũ. qͦ ꝑfrui securꝰ posset. si peccare
noluisset Qđ bene psalmista consid e¬

Expanded text:
loco terrae signatur nomine, nisi anima loco terrae signatur nomine, nisi anima humana, de qua Psalmista ait: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . Haec entium non valet, quia quisquis adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitate lugeret. Hinc namque per Salomonem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum societatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod bene Psalmista conside
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Neq tu times dm̃ qđ in eadẽ
damnatione es ⁊ nos qͥdem iuste.
nam digna factis recipunꝰ: hicuͦ ni
chil maligessit: Ille qͥtalis adcrucẽ
uenit exculpa : ecce qualis acruce
recedit ex gr̃a Confitebatur dnm̃
quem uidebat secũ humana infir¬
mitate morientẽ: quando negabant
apli eũ quẽ miraicula uiderant di¬
ri hominẽ ꝓprus uirib astruunt:
eandẽ c̃fessionẽ hominis ab ipsius esse
indĩ lauoe psalmista ñdiceret. Con¬
fessio ⁊ magnificentia opus eiꝰ. Ab eo
ittq accip̃imꝰ recta confiteri: aquo
nob ⁊ magna dant᷑ oꝑari Quia gͦ nil
boni oꝑis dedimꝰ qͦ hanc sapientiam
acciꝑe mereremur: dicatur recte
one utitur. tanto alcius subhuius sapi¬
entiȩ intellectu se despicit : quanto
eiꝰdẽ sapientiȩ uerus int̾na cognoscit
ut indignũ se ad hanc ꝑ uenisse uideat:
ꝑ quã gratuito agitur ut dignꝰ fiat. De
qua bene mox subditur. Nec inuenit᷑¬
int̾ra: suauit̾ uiuentiũ Quid hoc in

Expanded text:
u times Deum, qui in eadem damnatione es. Et nos quidem juste, nam digna factis recipimus: hic vero nihil mali gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce qualis a cruce recedit ex gratia. Confitebatur Dominum quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant apostoli eum quem miracula viderant diri hominem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis ab ipsius esse in Dei laude Psalmista non diceret: Confessio et magnificentia opus ejus . Ab eo itaque accipimus recta confiteri, a quo nobis et magna datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: m ratione utitur, tanto altius sub hujus sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indignum se ad hanc pervenisse videat, per quam gratuito agitur ut dignus fiat. De qua bene mox subditur. CAPUTin terra suaviter viventium. Quid hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
ciri r de est. eo scilicet loquenoi ge¬
nere : quo uiangustiis qͥsq dephensus
cũ remediũ subuentionis ñ inuenit.
meritũ qđ illã ꝑcipiat ñ inuenire:
Adhoc nãq p̃ciũ damꝰ : ut eiꝰ uicȩ requã
appetimus possio ere debeamus Quid
pe: redemti sumus Illa nãq sola oꝑa.
male uiuendo dedimꝰ : qͥb si uista re¬
tributio seruaretur. ñ xp̃s sed supplicia
redderent᷑ Sed aliuo ꝑiustitiã homo
meruit: aliud ꝑ gr̃am accepit Testat᷑
paulus prius quã mens illius semen
p̃mebatur erroris Qui prius in qͥt fui
blasphemꝰ ⁊ ꝑsecutor. ⁊ c̃tumeliosus.
sed miscđiam c̃secutꝰ sũ: qr ignorans feci
in incredulitate Testet᷑ ꝓ qualibꝰ xp̃s

Expanded text:
ciri quia deest, eo scilicet loquendi geciri quia deest, eo scilicet loquendi genere, quo in angustiis quisque deprehensus, cum remedium subventionis non invenit, meritum, quo illam percipiat, non invenire. Ad hoc namque pretium damus, ut ejus vice rem, quam appetimus, possidere debeamus. Quid pe redempti sumus. Illa namque opera sola male vivendo dedimus, quibus si justa retributio servaretur, non Christus, sed supplicia redderentur. Sed aliud homo per justitiam meruit, aliud per gratiam accepit. Testatur Paulus, priusquam mens illius semen ibus premebatur erroris. Qui prius, inquit, fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incre
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia. uł teneri loco. uł emiouitiꝰ
potest Sed uir sc̃s misticis sensib plenꝰ
ad alia intelligenda nos trans mittit:
ut ñ creatũ. sed creantẽ reqͥramus
rimamur: eti utiq quȩ secuntur
om̃ino sunt digna des pectui: si ex sola
hỹstorica narratione pensentur: Paulo
post nãq dicit No adeqͥbitur ei aurũ:
uł uitrum Et cũ sicut nouimꝰ uitrũ longe
atq: dissimilit̃ auro sit uilius: cur pꝰt
auri nom̃ metalli utiq p̃ciosi ꝓinm̃sa
Iaude itrũ qͦq dixit sapientiȩ non
equari  ipsa gͦ lutere difficultate
compellimur : ut adsententias horũ
uerboꝵ misticas uigileinus: Uir itucu
ses quã sapientiã contemplatur nisi eã
& deqͣ psalmista ait. om̃ia insapientia
fecisti: Huiꝰ nimirũ sapientiȩ homo
p̾̃ciũ nescit : qr nil dignũ estimatione
illius inuenit Non autẽ hoc sapientiȩ
p̃ciũ. ⁊ esse or̃ ⁊ nesciri: sed io circo nes¬

Expanded text:
sapientia vel teneri loco, vel emi divitiis sapientia vel teneri loco, vel emi divitiis potest. Sed vir sanctus, mysticis sensibus plenus, ad alia nos intelligenda transmittit, ut non creatam sed creantem sapientiam rimemur, ea utique quae sequuntur omnino sunt digna despectu, si ex sola historica narratione pensentur. Paulo post namque dicit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Et cum, sicut novimus, vitrum longe atque dissimiauri nomen, metalli utique pretiosi, pro immensa laude, vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae dificultate compellimur, ut ad sententias horum verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus, quam sapientiam contemplatur, nisi eam e qua Psalmista ait: Omnia in sapientia fecisti? . Hujus nimirum Sapientiae homo pretium nescit, quia nihil dignum aestimatione illius invenit. Non autem hoc sapientiae pretium et esse dicitur et nesciri; sed idcirco nes
Abbreviated transcription (Latin):
I eiꝰ. Notandũ prius. ẽ. qđ ouo sibi ꝓposu¬
it : & duo subdidit respondendo. adid
namq qđ suꝑius dixit. sapientia uͦ ubi
inuenitur. & qͥsẽ. locus intelligentię
isto uersii respondit: Abyssus dicit.
ñ est imne: ⁊ mare loqͥtur ñ est mecũ
Adio uͦ qđ dixerat. nescit homo p̃ciã eius.
nec inuenitur int̾ra suauit̃ uiuentiũ :
inferiorẽ uersũ reddidit dicens Ponda¬
bitur aurũ obritũ ꝓea : nec appende¬
tur argentũ in cõmutatione eiꝰ. Adu¬
traq gͦ respondit : sed augendo qđ ob¬
iecerat non soluendo Cũ sapientiȩ nãq
locũ que reret. ac deinde inferius res¬
ponderet. ab r̃ssus dicit non .ẽ. ume:
ñ ubi eẽt. sed ubi ñ esset indicauit. Rui¬
sũ cũ ab homine eiꝰ p̃ciũ diceret igno¬
rari. atq adhoc inferius redderet.
ñ dabituraurũ obrizũ ꝓ ea: non qͥo
ẽẽt eiꝰ p̃ciũ sed qͥo ñ ẽẽt ostendit Cunc¬
tis autẽ liquet : qđ neq hȩc humana

Expanded text:
Notandum prius est quod duo sibi proposuit, et duo subdit respondendo. Ad id namque quod superius dixit: Sapientia vero ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? Isto versu respondit: Abyssus dicit: Non est in me, et mare loquitur: Non est mecum. Ad id vero quod dixerat: Nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium, inferiorem versum reddidit, dicens: Non dabitur aurum obryzum pro ea, nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ad utraque ergo respondit, sed augendo quod objecerat, non solvendo. Cum sapientiae namque locum quaereret, ac deinde inferius responderet: Abyssus dicit: Non est in me, non ubi esset, sed ubi non esset indicavit. Rursus cum ab homine ejus pretium diceret ignorari, atque ad hoc inferius redderet: Non dabitur aurum obrysum pro ea, non quid esset ejus pretium, sed quid non esset ostendit. Cunctis autem liquet quod neque haec humana
Abbreviated transcription (Latin):
tur: & qͥ ineai in qͦ sunt c̃diti in nocen¬
tia ꝑdurantes. ⁊ falgent claritate ius¬
titiȩ & nullis uł minimis maculant᷑
nullus angłors redeptor humani
generis mittendus fuit: neqͥs spem
inbis qͥs in aduitorio hominũ sepius
apparuisse didicimꝰ angłis poneret.
oictũ: Nondabitur aurũ obritum
peo Acsi aꝑte diceretur. Persemet ipsã
sapientia manifest abit᷑ : ut humanũ
genus aculpa redimatur Nullus ui¬
e̾e eius angłs mittitur: quia ꝑcreatorẽ

Expanded text:
um, qui in ea quae sunt conditi innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis maculantur nullus angelorum redemptor humani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepe apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si aperte diceretur: Per semetipsam sapientia manifestabitur, ut humanum genus a culpa redimatur. Nullus vice ejus angelus mi
Abbreviated transcription (Latin):
ritate iustitiȩ: obriũ. qx nullũ ha¬
buer̃ umqua contagiũ culpe Homi¬
nes uͦ iusti quã dui in hac carne corrup¬
tibili mortalit̾ uiiunt: aurũ qͥo em
eẽ possunt. obri ⁊ũ om̃ino ñ possunt:¬
qr corpus qđ corrũ pitur ad grauat
animã. ⁊ deprimit t̾rena in habitatio
sensũ multa cogitaNtem Nam qͣmuis
in hacuita ex magna iustitiȩ clarita¬
te resplendeant: nequaquã tam̃ ao
purũ peccatoꝵ sordib carent. iohe¬

Expanded text:
tiae; obrizum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi quandiu in hac carne corruptibili mortaliter vivunt, aurum quidem esse possunt, obrizum omnino non possunt: Corpus enim quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Nam quamvis in hac vita ex magna justitiae claritate resplendeant; nequaquam tamen ad purum peccatorum sordibus carent.
Abbreviated transcription (Latin):
indelictis peꝑit me mat̾ mea Ille aut̃
solus ueracit᷑ ses natus ẽ: qui ut ipsã con¬
ditionẽ naturȩ corruptbilis uinceret.
ex cõmixtione carnalis copulȩ ẽcept̾ ñ ẽ
Huic scpientiȩ qͣsi qđ dã topatiũ deethiopia
aequari uoluit: cũ quiddã herestarches
lo ⁊ ipse possũ fieri Qui iħm dñm
nr̃m non ꝑmisterĩ conceptionis. sed ꝑꝓ
tione astruens eũ purũ hominẽ natum.
sed ut ds̃ eẽt ꝑ meritũ ꝓfecisse: atq ob
hoc estimans:⁊ se & qͦslibet alios ei pos¬
se co equari qui filii dĩ ꝑ grãm fiunt non
intelligens. ñ ad tendens: qr ñ ad equabit᷑
ei topatiũ deȩthiopia Aluid. ẽ. enim
natũ hominis gr̃am ad optionis ꝓcipere.
aliud unũ singularit᷑ ꝑ diuinitatis poten¬
tiã. dm̃ exipso conceptu ꝓdisse. Nec eqͣ¬
ri potest gla uigeniti habita ꝑnaturã.
aliis accepta ꝑ gr̃am Mediator quippe
hereticus desipit. alt̾ inhumanitate: alt̃
indĩtate est Non purꝰ homo conceptus

Expanded text:
me mater mea. Ille autem solus veraciter sanctus est, qui ut ipsam conditionem naturae corruptibilis vinceret, ex commixtione carnalis copulae conceptus non est. Huic se sapientiae quasi quoddam topadion de Aethiopia aequari voluit, cum quidam haeresiarcha lo, et ipse possum frum non per mysterium conceptionis, sed per tione astruens, eum parvum hominem natum, sed ut Deus esset per meritum profecisse; atque ob hoc aestimans, et se et quoslibet alios ei posse coaequari, qui filii Dei per gratiam fiunt; non intelligens, non attendens quia non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Aliud est enim natum hominis gratiam adoptionis percipere; aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse: nec aequari potest gloria unigeniti habita per naturam, aliis accepta per gratiam. Mediator quippe haereticus desipit, alter in humanitate, alter in Deitate est; non purus homo conceptus
Abbreviated transcription (Latin):
tione colligit᷑. qr eu̾sitiebat ꝑ incircũ¬
scriptȩ naturȩ suȩ claritatẽ cernere:
quẽ iã ceꝑ at ꝑ quasdã imagines uidere:
ut sic suꝑna essentia m̃tis eiꝰ ocłis ad eẽt:
qͣtinꝰ ei ad et̾nitatis uisionẽ. nulla imago
creata temporalit̾ int̾ eẽt &iud er̃ gͦ¬

Expanded text:
sciebat per incircumscriptae naturae suae claritatem cernere, quem jam coeperat per quasdam imagines videre: ut sic superna essentia mentis ejus oculis adesset, quatenus ei ad aeternitatis visionem in illa imago creata temporaliter interesset. Et
Abbreviated transcription (Latin):
trã. S qr repulsi apli asinagoge fi¬
rent dͥppe eã istitorũ filii: sip̃dica¬
toressci eiꝰdẽ sẏ nagogȩ nicia calte
uirtutis p̃merent: Si autẽ insbitores.
ligi Rui synagogã minime calcauer̃
q̾ dũ eoꝵ patres ĩdẽ. apli ab illa repul¬
sifunt: ipsi qͦq: ab eius uocatione cessa¬
ñ ꝑtransiit: qr scã ȩccła collectioni gen¬
tiũ dedita. neqͦ qͣm se ad illũ udeȩ̃ ppłm
diu occupauit Recte autẽ eccła leena
nuncupatur: q male uiuentes in uicus
ore sc̃ȩ p̃dicationis int̾ficit Unde & ip¬
si primi pastori : qͦsi leene ore dr̃ : Macta¬
cidit᷑: iduͦ qđ comeo itur. in comeo en¬
tis corpore cõmuttitur Macta uͦ ⁊ mon¬
ouca dr̃ idẽ. a peccato eos in qͦ uiuunt
int̾fice: & ase ipsis in tua illos membra

Expanded text:
aeis repulsi, a Synagogae firent quippe institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem Synagogae vitia calce virtutis premerent. Si autem institores eligi. Qui Synagogam minime calcaverunt, quia dum eorum Patres, id est, apostoli ab illa repulsi sunt, ipsi quoque ab ejus vocatione cessanon pertransivit, quia sancta Ecclesia collectioni gentium dedita, nequaquam se ad illum Judeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur; quia male viventes in vitiis ore sanctae praedicationis interfecit. Unde et ipsi primo praedicatori, quasi ciditur; id vero quod comeditur, in comedentis corpore commutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt, interfice, et a seipsis in tua illos membra
Abbreviated transcription (Latin):
Sciendũ magnoꝑe. ẽ. qr tantõ una queque
anima fit p̾ciosior ante ocłos oĩ: quato ꝓ
amore ueritatis despectior fuerit anit
ocłossuos: hinc Aosaul dr̃ Nonne cum
paruulus eẽs inocłis tuis. caput te costi¬
tui intribubꝰ isrł : acsi aꝑte diceret:
Magnus mͥ fiusti. qr despectus tibi: sed nunc
magnꝰ tͥ es : factus es mͥ despectus : Un¬

Expanded text:
Sciendum magnopere est quia tanto unaquaeque anima fit pretiosior ante oculos Dei, quanto prae amore veritatis despectior fuerit ante oculos suos. Hinc ad Saul dicitur: Nonne cum parvulus esses in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel ? Ac si aperte diceret: Magnus mihi fuisti, quia despectus tibi; sed nunc quia magnus tibi es, factus es despectus
Abbreviated transcription (Latin):
dentes. Tanto gͦ fit qͥsq uilior dõ: qͣn¬
to preciosiorsibi. Tanto preciosior dõ.
quanto ꝓpt̾ eum iulior sibi: quia hu¬
milia respicit: ⁊ alta a longe cognos
cit Om̃e itaq p̃ciosũ: uidit ocłs eius
Inscriptura sacra. uidere dĩ aliquan¬
do ꝓeligere ponitur: sicut in euanglo
scriptũ ẽ Cum eẽs sub ficu. ui dite
id est positũ te subumbra legis elegi:
U idit gͦ p̃ciosũ: quia humilia elegit
In firma mundi elegit os: ut c̃funde¬
ret fortia. Uidit p̃ciosũ: cũ humanã
animã dese abiecta sapientẽ. gr̃ȩ suȩ

Expanded text:
. Tanto fit quisque vilior Deo, quanto pretiosior sibi; tanto pretiosior Deo, quanto propter eum vilior sibi, quia humilia respicit, et alta a longe cognosI. Omne itaque pretiosum vidit oculus ejus. In Scriptura sacra videre Dei, aliquando pro eligere ponitur, sicut in Evangelio scriptum est: Cum esses sub ficu, vidi te ; id est, positum te sub umbra legis elegi. Vidit ergo pretiosum quia humilia elegit: Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Vidit pretiosum, cum humanam animam de se abjecta sap
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd facimꝰ qr hic homo multa signa facit:
Uł certe. uidete qr nihil ꝓficimꝰ : ecce totꝰ
mundus post eũ uadit Uidebant unde
c̃uerti debuerant: atq exinde ꝑuersio¬
res fiebant Quȩrebant extinguere:
quẽ cernebant mostuos uiuificare Ino¬
re tenebant legẽ : s legis ꝑse quebant᷑

Expanded text:
signa facit ? Vel certe: Videtis quia nihil proficimus. Ecce totus mundus post eum vadit. Videbant Judaei unde converti debuerant, atque exinde perversiores fiebant. Quaerebant exstinguere quem cernebant mortuos vivificare. In ore tenebant Legem, sed Legis persequebantur
Abbreviated transcription (Latin):
in ftcros iusti tion in locs paenalibus. Seo
in superiori quigos sinu ttnerentur
quignia nebis aoboratur questio. quid ia st
quod betus iob asserit dicens. In profun¬
dissimũ in fernũ descendent omi a mea:
Qul&ẽ siante aducntũ mediatoris dĩ &
hanint̃ in infernũ descensurus erat:
liqu& tam̃ quia in profundissimũ in¬
fernũ descensurus tion erat. An ipsa
suꝑiora loca inferi. profundissimũ in¬
fernũ uocat. Quia uidelic& quantũ
ad sublimitatem cęli: iam huius aeris
spatium. Nion in merito dici infernus
potest. Unde cũ apostate angeli acȩ¬
lestibus sedib in hoc caligoso aere sint
demersi: Petrus apostolus dicit Ange¬
lis peccantibus Non peꝑcit: sed ruentib
inferni detractos. in tartarũ tradidit
in iudicio cruciandos reseruari Siita¬
q quantũ ad celsitudinem caeli aer
iste caligosus infernus ẽ : quantũ ad
eiusdem aeris altitudinem. terra quȩ
inferius iac& & infernus in telligi.

Expanded text:
inferos justi non in locis poenalibus, sed inferos justi non in locis poenalibus, sed in superiori quietis sinu tenerentur. » Magna nobis oboritur quaestio quidnam sit, quod beatus Job asserit dicens, In profundissimum infernum descendent omnia mea: Qui et si ante adventum mediatoris Dei et hominum in infernum descensurus erat, liquet tamen quia in profundissimum infernum descensurus non erat. An ipsa superiora loca inferi profundissimum infernum vocat? Quia videlicet, quantum ad sublimitatem coeli, jam hujus aeris spatium non immerito dici infernus potest. Unde cum apostatae angeli a coelestibus sedibus in hoc caliginoso aere sint demersi, Petrus apostolus dicit: Angelis peccantibus non pepercit, sed rudentibus inferni detractos, in tartarum tradidit in judicio cruciandos reservari . Si itaque, quantum ad celsitudinem coeli, aer iste caliginosus infernus est, quantum ad ejusdem aeris altitudinem, terra quae inferius jacet, et infernus intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uenit in mundi fine redẽptio :
ab his qui amundi initio p̃cesserunt
tarda credebatur Quia longe tẽ¬
poris spatio : acȩlestium remune¬
ratione disiunctisunt: Ueritate
ad testante quȩ ait Multi prophe¬
tȩ & reges uoluerunt uidere quȩ
uidetis: & non uiderunt: Itaq qđ
nunc dicitur. Latientiam meam quis
considerat. Ardentis desiderii uo¬
ta panduntur Neq enĩ ut prȩdi¬
ꝯimus iustorũ patientiam non con¬
siderat ds̃ : sed quasi non considera¬
re dicitur. ad uotũ desiderii minus
citius apparere: Et ꝑ prolixiora tẽ¬
pora dispensationis suae gram differ¬
re. Dicat ergo Patientiam meam
quis considerat: Quia quod disponen¬
ti breue ẽ : longũ ẽ amanti:
Unde ad huc dilationis suȩ damna
considerans. hoc quod iam p̃dixerat
repetit: & descensurus adhima uo¬
cem doloris ingeminat dicens In¬
profundissimũ infernũ descendunt
omnia mea: Cũ const& quod apud

Expanded text:
quae venit in fine mundi Dei redemptio, quae venit in fine mundi Dei redemptio, ab his qui a mundi initio praetarda credebatur, quia longo temporis spatio a coelestium remuneratione disjuncti sunt, Veritate attestante, quae ait: Multi prophetae et reges voluerunt vos videre quae vos videtis, et non viderunt . Itaque quod nunc dicitur: Patientiam meam quis considerat? ardentis desiderii vota panduntur. Neque enim, ut praediximus, justorum patientiam 435 non considerat Deus, sed quasi non considerare dicitur ad votum desiderii minus citius apparere, et per prolixiora tempora dispensationis suae gratiam differre. Dicat ergo: Patientiam meam quis considerat? quia quod disponenti breve est, longum est amanti. Unde adhuc dilationis suae damna considerans, hoc quod jam praedixerat repetit, et, descensurus ad ima, vocem doloris ingeminat, dicens: profundissimum infernum descendent omnia mea, cum stet quod apud
Abbreviated transcription (Latin):
Qui abilla.: cuĩ stasumis. Qug¬
Queuidelie& mat̾ & soror uermessunt:
quia exnatura corruptibili & consue¬
tudine ꝑuersa cogitamus. ut quasi
qͥbusdam uermibus sic in quietis cogi¬
tationibus in mente fatigemur Car¬
nis enĩ natura uitiata. & consuetudi
ne ꝑuersa: quia innumeras curas in
corde infirmitatis nr̃ȩ generant :
bene mat̾ & soror uermes uocantur
Mordent enĩ animũ curȩ : dũ in qui¬
etant Non enĩ cessant iusti uiri
uel sollititȩ cogitare & ꝑtractare
quid agant. Uel prouide coispi¬
cere quo post p̃sentem uitã ducen¬
disunt. Quia engo tunc electi
ante aduentũ dñi & in labore uitę
p̃sentis se esse cernebant : & tamen
post p̃sentem uitam necdũ celestia
bona ꝑcipere : multis cogitationib
urebantur Expectabant enim
grãm redemptoris sui : nec tamen
ad eam poterant in carne uiuendo
ꝑuenire Unde & apte subditur¬

Expanded text:
quia ab illa cum ista sumus. Ququia ab illa cum ista sumus. Quae videlicet mater et soror vermes sunt, quia ex natura corruptibili et consuetudine perversa cogimur, ut quasi quibusdam vermibus, sic inquietis cogitationibus in mente fatigemur. Carnis enim natura vitiata et consuetudo perversa, quia innumeras curas in corde infirmitatis nostrae generant, bene mater et soror vermes vocantur. Mordent enim animum curae, dum inquietant. Non enim cessant justi viri vel sollicite cogitare et pertractare quid agant, vel provide inspicere quo post praesentem vitam ducendi sint. Quia ergo tunc electi ante adventum Domini et in labore vitae praesentis se esse cernebant, et tamen post praesentem vitam necdum coelestia bona percipere, multis cogitationibus urebantur. Exspectabant enim gratiam Redemptoris sui, nec tamen ad eam poterant in carne vivendo pervenire. Unde et apte subditur
Abbreviated transcription (Latin):
ut & pro originalȩ culpa ad huc
illuc descenderent. & tamen ex pro¬
priis actib supplitiũ non haberent:
Quasi in tenebris lectulũ strauisse
est: in inferno sibi requiem prȩpa¬
rasse. Graue enĩ tedium electis fu¬
it: post solutionem carnis ad huc
spetiem non uidere creatoris Quod
tȩdium non inmerito beatus iob te¬
nebras uocat Sed qͥa hoc expoena in¬
firmitatis uenit : Recte eandem u¬
mox infirmitatem subdidit dicens.¬
Putredini dixi: patermeus es: mater
mea & soror mea uermibus Quid ẽ
quod dixit putredini pat̃ m̃s es: nisi
quod omnis homo. ab origine ũ uta¬
ata descendit. Unde & additur:
Mater mea: & soror mea uermibus
Quia uidelic& & ab ipsa putredine:
& cũ ipsa in hunc mundũ uenimus
Quantũ enĩ ad materiam corruptibilis
carnis. mater nr̃a ac soror uermes
sunt. Quia & depittredine processi¬
mus. & cũ putredine uenimꝰ quã por¬
gi potest. & mater natura. & con
suctudo s don inmerito uocatur:

Expanded text:
ut et pro originali culpa adhuc ut et pro originali culpa adhuc illuc descenderent, et tamen ex propriis actibus supplicium non haberent, quasi in tenebris lectulum stravisse est in inferno sibi requiem praeparasse. Grave etenim taedium electis fuit post solutionem carnis adhuc speciem non videre Creatoris. Quod taedium non immerito beatus Job tenebras vocat. Sed quia hoc ex poena infirmitatis venit, recte eamdem mox infirmitatem subdit dicensPutredini dixi: Pater meus es, mater mea, et soror mea vermibus. - Quid est quod dixit putredini, Pater meus es, nisi quod omnis homo ab origine jam vitiata descendit? Unde et additur: Mater mea, et soror mea vermibus. Quia videlicet, et ab ipsa putredine, et cum ipsa venimus in hunc mundum. Quantum enim ad materiam corruptibilis carnis, mater nostra ac soror vermes sunt, quia et de putredine processimus, et cum putredine venimus quam porter potest, et mater nsuetudo non immerito soror vocatur,
Abbreviated transcription (Latin):
inferni penetrans. electorũ ex inde
animas edux̃ : Nos illo irȩ non pa¬
titur. unde iam alios descendendo
liberauit. Hiuero qui ante eiꝰ ad¬
uentũ in hoc mundo uenerunt. quan¬
tam lib& uirtutem iustitiȩ haberent:
ex corporib educti. in sini cȩlestis pa¬
triȩ statim recipi nullo modo poterant
ni claustra sua dispensatione soluer&.
& iustorũ animas in ꝑpetua iam sede
collocaret : Vnde beatus iob et ad¬
flictionem sentiens. et ad huc differ¬
ri retribictionem iustorũ sciens: ap¬
sustinere ad uersa poterant. et
tamen ecorporib educti. ad huc
ab inferni locis liberari non pote¬
rant : quia necdũ uenerat. qui
illuc sine culpa descender&. ut
eos qui ibi tenebantur exculpa
liberaret Tunc uͦ homo suũ lec¬
tulũ in tenebris strauit. quando
lucem iustitię ꝑsuasori callido
consenciendo deseruit Et quia in
ipsis quoq inferni locis iustorũ
animȩ sine tormento tenebantur.

Expanded text:
inferni penetrans, electorum exinde inferni penetrans, electorum exinde animas eduxit, nos illo ire non patitur, unde jam alios descendendo liberavit. Hi vero, qui ante ejus adventum in hunc mundum venerunt, quantamlibet justitiae virtutem haberent, ex corporibus educti in sinu coelestis patriae statim recipi nullo modo poterant, ni claustra sua descensione solveret, et justorum animas in perpetua jam sede collocaret. Unde beatus Job et afflictionem sentiens, et adhuc differri retributionem justorum sciens, apsustinere adversa poterant, et tamen, e corporibus educti, adhuc ab inferni locis liberari non poterant, quia necdum venerat qui illuc sine culpa descenderet, ut eos qui ibi tenebantur ex culpa liberaret. Tunc vero homo suum lectulum in tenebris stravit, quando lucem justitiae persuasori callido consentiendo deseruit. Et quia in ipsis quoque inferni locis justorum animae sine tormento tenebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
propter ad eptam quietem cordis
Unde & apte subditur Noctem uer¬
gitationes noctem indiem uertunt :
quia nonnũ quã iustis amplius plies
ex aduersitate mala ꝑpeti. quã ex
prosperitate terrene dispensationis
cura fatigari Sed quia nouerunt
caute & aduersa transire. et pros¬
pera rursus in lucescere: apte sub¬
nebras speratur. quia uel post
noctem uite prȩsentis aeternũ
lumen ꝑcipitur. uel ita hic ad¬
uersitas adq prosperitas alternat.
ut sibi succedere uicissim non desi¬
nant Undefit : ut et in luce nox
insuspicione sit. et in nocte lux in
p̃sumtione Sicut scriptũ ẽ In die
bonorũ Ne in memor sis malorũ. Et
indie malorũ. Ne in memor sis bono¬
rũ. Sed ecce qui auctoris nr̃i gr̃ã
redempti sumus. hoc iam cȩlestis mu¬
neris habemus : ut cũ acarnis nr̃ȩ
in habitatione sub trahimur. mox
ad cęlestia p̃mia ducamur. Quia
dũ conditor ac redeptor Nir̃ claustra

Expanded text:
propter adeptam quietem cordis. propter adeptam quietem cordis. Unde et apte subditur: CAPUgitationes noctem in diem vertunt, quia nonnunquam justis amplius placet ex adversitate mala perpeti quam ex prosperitate terrenae dispensationis cura fatigari. Sed quia noverunt cautius, et adversa transire, et prospera rursus illucescere, apte subnnoctem vitae praesentis aeternum lumen percipitur, vel ita hic adversitas atque prosperitas alternant, ut sibi succedere vicissim non desinant. Unde fit ut et in luce nox in suspicione sit, et in nocte lux in praesumptione, sicut scriptum est: In die bonorum ne immemor sis malarum, et in die malorum ne immemor sis bonorum . Sed ecce quia auctoris nostri gratia redempti sumus, hoc jam coelestis muneris habemus, ut cum a carnis nostrae inhabitatione subtrahimur, mox ad coelestia praemia deducamur, quia dum conditor ac Redemptor noster, claustra
Abbreviated transcription (Latin):
pacis subaliores aiudice rationes
cogitat ex quiri in tranquillitate¬
et enĩ pacis modo animarũ lucra
cogitat : modo terrenarũ rerũ dis¬
pensationes curat Quȩ uidelic&
terrenorũ actuũ dispensationes.
tanto bonis inmentib grauiores st̃.:
quanto earũ intuttu ab intuendis
cȩlestib uel ad modicũ euelluntur:
Unde bene beatus iob siue sua seu uoce
uniuersalis ecclesię. postquã dies suos
transise testatur . ilico subiunxit
Cogitationes meȩ dissipatesunt: tor¬
quentes cor meum. Quia dũ bonis
mentibus tẽporalis felicitas tran¬
sit : etiam cura eis terrene dispen¬
sationis subtrahitur. quȩ eas in cogi¬
tationibus torquere uidebatur.
Dũ enim recte semꝑ e̾e̾ ad ꝑcipienda
cȩlestia appetunt. eo ipso quo ali¬
quando ex dispensatione terrena
ad hima cogitanda descendunt: tor¬
querꝑ se senciunt Unde fit ut ipsa
quoq ad uersitas ꝑsecutionis: uerta¬
tur in magna exultatione letitię.

Expanded text:
pacis subtiliores a Judice rationepacis subtiliores a Judice rationecogitat exquiri. In tranquillitate enim pacis modo animarum lucra cogitat, modo terrenarum rerum dispensationes curat. Quae videlicet terrenorum actuum dispensationes tanto bonis mentibus graviores sunt, quanto earum intuitu ab intuendis coelestibus vel ad modicum avelluntur. Unde bene beatus Job sive sua, sive voce universalis Ecclesiae, postquam dies suos transisse testatur, illico subjunxit: Cogitationes meae dissipatae sunt, 433 torquentes cor meum. Quia dum bonis mentibus temporalis felicitas transit, etiam cura eis terrenae dispensationis subtrahitur, quae eas in cogitationibus torquere videbatur. Dum enim erectae semper esse ad percipienda coelestia appetunt, eo ipso quo aliquando ex dispensatione terrena ad ima cogitanda descendunt, torqueri se sentiunt. Unde fit ut ipsa quoque adversitas persecutionis vertatur in magnam exsultationem laetitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
teor tibi pater dñe cęli & terrȩ. qͥ
abscondisti haec asapientib & pru¬
dentib. & reuelasti ea paruulis
Quia ergo hi qui apud sem& ipsossa¬
pientes sunt. ad uerã sapientum
ꝑuenire non possunt: Recte beatus
iob conuersionem auditorũ deside¬
rans. ex optat nem eis ullum sapi¬
entem in ueniat Aesi eis aꝑte di¬
cat Stulti eeͥ apud uosm& ipsos dis¬
eite: ut in dõ uere sapientes e̾e ua¬
tationes meȩ dissipatesunt : tor¬
quentes cormeum Scã electorũ
ecclesia. ꝑ diurna et nocturna tem¬
pora conspicit uitȩ suş spatia tran¬
sire : quia nloctem in aduersi taubi
diem uͦ in prosperitatibus habere
consueuit. Quasi enĩ lux ei oritur.
ex tranquillitate pacis: ec nex ex
dolore ꝑsecutionis Sed cũ post qͥ etis
otia ad ex crescen tes contrase ꝑsecu¬
tiones laborem recldit: dies suos tran¬
sisse ꝑtestatur. Inqͥbus tam̃ dicbus
sol& tanto grauiorib curis pręmi :
quanto ase deipsa tranquillitate

Expanded text:
r tibi, Pater Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Quia ergo hi qui apud semetipsos sapientes sunt ad veram sapientiam pervenire non possunt, recte beatus Job, conversionem auditorum desiderans, exoptat ne in eis ullum sapientem inveniat. Ac si eis aperte dicat: Stulti esse apud vosmetipsos discite, ut in Deo vere sapientes esse vatationes meae dissipatae sunt, torquentes cor meum. - Sancta electorum Ecclesia per diurna et nocturna tempora conspicit vitae suae spatia transire, quia noctem in adversitatibus, diem vero in prosperitatibus habere consuevit. Quasi enim lux ei oritur ex tranquillitate pacis, et nox ex dolore persecutionis. Sed cum post quietis otia, ad excrescentes contra se persecutiones laboremque redit, dies suos transisse testatur. In quibus tamen diebus solet tanto gravioribus curis premi, quanto a se ipsa tranquillitate
Abbreviated transcription (Latin):
non negantur. Qua exre mundis
quoq manib addit fortitudinẽ.
quia conspiciens ꝑuersos obtinere
terrenã gloriam bona sua opera
pro ueit ad ꝑfectionem: Et tanto
alcius temporalia despicit. quan¬
to haec abundare etiam malis cer¬
nit. Quã enimsint despicienda
considerat: Quȩdeus omp̃s etiam
ꝑuersis prestat Sienĩ principaliter
magna essent: Nequaquã hȩc con¬
ditor ad uersariis suis tribueret.
Unde & indignũ sibi ee̾ ꝑpendit. ut
illa bona appetat: quȩ abundare
conspicit & malis Sed ad ꝑcipien¬
da cęlestia mentẽ suam dirigit:
quę sibi cum reprobis cõmunia
ẽẽ non possint : Igitur postquã
exteriores prouectus inalorũ.
bonorũ uero interiores intulit.

Expanded text:
non negantur. Qua ex re mundis non negantur. Qua ex re mundis quoque manibus addet fortitudinem, quia conspiciens perversos obtinere terrenam gloriam, bona sua opera provehit 432 ad perfectionem; et tanto altius temporalia despicit, quanto haec abundare etiam malis cernit. Quam enim sint despicienda considerat quae Deus omnipotens etiam perversis praestat. Si enim principaliter magna essent, nequaquam haec conditor adversariis suis tribueret. Unde et indignum sibi esse perpendit ut illa bona appetat quae abundare conspicit et malis, sed ad percipienda coelestia mentem suam dirigit, quae sibi cum reprobis communia esse non possunt. Igitur postquam exteriores profectus malorum, bonorum vero interio