comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerecũdia et sobrietate. ornantes se nõ in tortis crinibus
aut auro aut margaritis. aut ueste p̾ciosa: s qđ decet mu¬
ueres promittentes castitatẽ ꝑ bonã cõuersationẽ. S tu for¬
sitan dicis. Cur hȩc idem apłi uirgines ñ usseĩt : qr ñ neces¬
sarium iudicabant ne talis uirginib cõmonitio potiꝰ
iniuria quam emendatio ulideret᷑. S nec eas umquam
tante temeritatis fore credidissent. ut nec nuptis quidem
concessa carnalia or namenta et cerrena p̾sumerent. Re¬
uera ornare se et cõponere se sebet uirgo. Nam qͦm̾ sponso
suo placere poterit. nͥ cõposita et ornata ꝓ cesserit.. or netur
ran .ergo et tuquecũq animã tuã adeo diligi et inhabitari
concupiseis: onũi eam oiligentia come. & spũalib in duien.¬
tis erorna. Hiebil in ea indecoꝵ: nichil fedum appareat.
R esplenoeat auro iusticie: et gemiis refulgeat scĩtatis. ac

Expanded text:
uerecundia et sobrietate ornantes se, non in tortis crinibus uerecundia et sobrietate ornantes se, non in tortis crinibus aut auro aut margaritis aut ueste pretiosa, sed quod decet mulieres, promittentes castitatem per bonam conuersationem. Sed tu forsitan dicis: cur haec idem Apostoli non iusserunt? quia non necessarium iudicabant, ne talis uirginibus commonitio potius iniuria quam emendatio uideretur. sed nec eas umquam tantae temeritatis fore crediconcessa carnalia ornamenta et terrena praesumerent. Revera ornare se et componere virgo debet. Nam quomodo sponso suo placere poterit, nisi composita et ornata processerit? Ornetur rat. Ergo et tu quaecumque animam tuam a Deo diligi et inhabitari concupiscis, omni eam diligentia come et spiritualibus indumentis exorna. Nihil in ea indecorum, nihil foedum appareat. Resplendeat auro justitiae, et gemmis refulgeat sanctitatis, et
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑat: ut sponsi morib suu̾ obseqͥu̾ sua iocunditas. sua
diligentia. sua uita c̾cordet. Et tu q̃ xpm sponsum ha¬
bes adomesticis et familiaribꝰ eiꝰ sponsi tui mores interroga.
et strenue ac sollerter inqͥre. ĩ qͥb p̾cipue delectetur. qͣlem
composicionẽ in te uestiũ diligat. cuiꝰ modi cõcupiscat orna¬
tum. Dicat᷑ tͥ eiꝰ familiarissimꝰ petrus qui nec nuptis qͥd emͦ
similit᷑ subiecte ᷤ suris suis: ut si qui nõ eredut uerbo. per-
mulierũ conuersationẽ sine uerbo luerifia̾t. cõsiderantes
in timore dei castã conuersationẽ urãm: quar̾ sit nõ ex tͥnsecꝰ
capillatura aut circũ datio auri. aut indum̃ti uestim̃toꝵ
cultꝰ. s qͥ absconsus cordis ẽ. homo m corruptibilitate qͥeti et
modesti sp̃s qd̃ est. in conspectu dei lõcuples. Dicat et alius
disciplina testat᷑. Alulieres similit̾ in habitu ordinato. cũ

Expanded text:
temperat, ut sponsi moribus suum obsequium, sua iucunditas, sua temperat, ut sponsi moribus suum obsequium, sua iucunditas, sua diligentia, sua uita concordet. et tu, quae Christum sponsum habes, a domesticis et familiaribus eius sponsi tui mores interroga, et strenue ac sollerter inquire in quibus praecipue delectetur, qualem compositionem in te uestium diligat, cuiusmodi concupiscat ornatum. dicat tibi eius familiarissimus Psimiliter subjectae viris suis; ut si qui non credumulierum conuersationem sine uerbo lucrifiant, considerantes in timore Dei castam conuersationem uestram: quarum sit non extrinsecus capillatura aut circumdatio auri aut indumentis uestimentorum cultus, sed qui absconsus cordis est homo in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus\' quod est in conspectu Dei locuples. Dicat et alius disciplina testatur:\' Mulieres similiter in habitu ornato cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbibet. qͦminꝰ diuina sẽ ͤpta ꝑficiat: nec aliqua si ꝑec¬
cet poterit ercusatione defendi. Quirgo serua ꝓpositũ
tͥ magno premio destinatũ. Preclara est. apud om̃ uirgini-¬
tatis ac pudicicie uirtus: si nõ aliis peccatoꝵ et macular̃.
lapsibus infirmetur. agnosce statũ tuũ. agnosce locum¬
cuum. agnosce ꝓpositũ. Xpi sponsa dĩceris. uide ne quid
indignũ eiꝰ cui desponsata uideris admittas. Cito rescri¬
bet repudium: si in te inuenerit uel unu̾ adulterium.
Q uecũq gͦ humanoꝵ sponsalioꝵ pignerib abbarratur:
statim a domesticis. a familiarib ab amicis sponsi sollicite
ac diligent̃ reqͥrit. et famulis quales iuuenis habeat
mores: qͥd potissimũ diligat. qͥd accipiat. quo usu uiuat.
qua se consuetudine regat. qͥbꝰ utat᷑ dapibꝰ in qͥb p̾cipue
rebꝰ delectet᷑ ⁊ gaudeat. Que cũ didicerit ita se in om̃ĩb

Expanded text:
prohibet quo minus diuinam scripturam perficiat, nec aliqua, si pecprohibet quo minus diuinam scripturam perficiat, nec aliqua, si peccet, poterit excusatione defendi. O uirgo, serua propositum bi magno praemio destinatum. praeclara est apud Dominum uirginitatis et pudicitiae uirtus, si non aliis peccatorum et malorum lapsibus infirmetur. agnosce statum tuum, agnosce locum, agnosce propositum. Christi sponsa diceris: uide ne quid indignum ei, cui desponsata uideris, admittas. cito scribet repudium, si in te uel unum uiderit adulterium. quaecumque ergo humanorum sponsaliorum pigneribus subarratur, statim a domesticis, a familiaribus, ab amicis sponsi sollicite et diligenter requirit et seruulis, quales iuuenis habeat mores, quid potissimum diligat, quid accipiat, quo usu uiuat, qua se consuetudine regat, quibus utatur dapibus, in quibus praecipue rebus delectetur et gaudeat. quae cum didicerit, ita se in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmicie deo et agno: et in ore sõꝵ nõest inuentũ menda
menbro diĩcis referant᷑ in herere uestigũs: sed illi q̃ pter
iurginitatẽ ab omĩ contagione peccati in maculatam
gesserit uitam. Ideireo uel marime uirgo nuptias sonit.
ui dũ securior est. facilius qđ etiã a nubentib querit᷑.
ab omĩ selicto se custodiat.: et uniuersa legis p̃cepta ꝑti¬
eiat.Ham si nõ nubat. et ea nichil ominꝰ faciataqͥb et
nupte ee̾ uibentur immunes. nõ nupsisse qͥs ꝓderit e
Q uãquã nulli xpr̾anoꝵ peccare uiceat. ⁊ om̃s qͥcũq spũ ał¬
t la acri seĩficatione purgant᷑. inmacłatã Securiere
conueniat uitam. ut eccłie que sine macula. sine
ruga. sine aliqͦ eius modi ee̾ describit᷑. possint uscerib
intimari. multõmagis irginẽ implere necee̾ est. eui
nec mariti. nec filioꝵ. nec alterus necessitatis causa

Expanded text:
primitiae Deo et Agno, et in ore ipsorum non est inventum meprimitiae Deo et Agno, et in ore ipsorum non est inventum memembro dominicis referantur inhaerere vestigiis, sed illi qui praeter virginitatem ab omni cogitatione peccati immaculatam gesserint vitam. Idcirco vel maxime virgo nuptias spernat, ut dum securior est, facilius, quod etiam a nubentibus quaeritur, ab omni se delicto custodiat, et universa legis mandata perficiat. Nam si non nubat, et ea nihilominus faciat a quibus et nuptae esse jubentur immunes, non nupsisse quid proderit? Et quamquam nulli christianorum peccare liceat, et omnes quicumque spiritalis lauacri sanctificatione purgantur, inmaculatam decurrere conueniat uitam, utecclesiae', quae sine macula, sine ruga, sine aliquo eiusmodi esse describitur, possint uisceribus intimari: multo magis hoc uirginem implere necesse est, quam nec mariti nec filiorum nec alterius necessitatis causa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ rep̾hendit: fiduciã habemꝰ ad dm̃: ⁊ quecũq pecierimus
accipiemꝰ ab eo. Polo existimes ce cͥmen fugisse ꝑecrati. si
uoluntatẽ nõ sequatur effectꝰ. cũ scriptũ sit. Quic̃q ui¬
derit mulierẽ ad concupiscendũ eam: iani mechatus ẽ
eam in corde suo. Nec dicas cogitaui quidem et non
ꝑfeci: quia etiã concupiscere nesas est. qđ fieri crimen
cuprationẽ nosset: nec castificari eam desiderasset :. Seõ
alũ loeũ qͦ continet᷑. hii sunt qͥ eũ mulierib se. nõ sunqͥ¬
ierit. Attentius considerare debeniꝰ et animauertere si
sollus integͥtatis ac pudicieie merito isti diuino comita¬
tui copulentur. ⁊ ꝑ om̃ia celoꝵ tabulata discurrãt. an
et alia sint qͥb adiita uirginitas tante beatitudinis
głam consequatur. S unde hoc scire poterimꝰ de sequẽ¬
tib uͦ nĩ fallor: inqͥb seriptũ est. hĩ ep̃ti sunt ex omibe

Expanded text:
non reprehendit, fiduciam habemus ad Deum, et quaecumque petierimus non reprehendit, fiduciam habemus ad Deum, et quaecumque petierimus accipiemus ab eo. nolo existimes te crimen fugisse peccati, si uoluntatem non sequatur effectus , cum scriptum sit: quicumque uiderit mulierem ad concupiscendam eam, iaeam in corde suo . Nec dicas: cogitavi quidem, sed non feci: quia etiam concupiscere nefas est, quod fieri crimen tuprationem nosset, nec castificari, ipsam desiderasset. Sed et illum locum quo continetur: Hi sunt qui cum mulieribus se non coinquierit , attentius considerare debemus et animadvertere, si solius integritatis pudicitiae merito ipsi divino comitatui copulentur, et per omnia coelorum tabulata discurrant: an et alia sint, quibus adjuncta virginitas tantae beatitudinis gloriam consequatur. Sed unde hoc scire poterimus? De sequentibus, nisi fallor, in quibus scriptum est: Hi empti sunt ex hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
artus mundaueris ab omĩ sorde peccati. ⁊ toto fuerisscĩfi¬
cata corpore: ic̃ tͥ castitatẽ intelligas profuturam. ⁊ cum¬
omĩ fiducia palmã uirginitatis expecta. Quio sit sc̃a e̾e̾¬
in corpore breuit᷑ qͥd ẽ. s plene erposuisse me arbitror. Hc̃
qd seqͥt᷑ et spũ nosse debemꝰ. hoc est ut qd̾ oꝑe fieri nefas
est. nec cogitatione concipere. Illa enĩ sca̾ ẽ tam corpore
quã spũ : q̃ nec mente nec carne delinquid. Scienseciã cor¬
dis ẽe̾ inspectorem᷑ ͫ i idcirco satis agit ut om̃i modo etiã
animũ cũ corpore mundũ habeat.a peccato: sciens quod
scriptũ ẽ. Onũ eustodia serua cor tuum. et iterũ. diligit.
dñs corda scã. Accepti sut̃ aũ ei om̃s iumaculati. Etalibi.
Deati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Quod de illis
dici arbitor: qͦs conscientia in nulla redarguit culpa pec¬
cati. de qͥb ⁊ ioħm in epła sua dixisse reor. Sicor nr̃m nos

Expanded text:
artus mundaveris ab omni sorde peccati et toto fueris sanctifiartus mundaveris ab omni sorde peccati et toto fueris sanctificata corpore, tunc tibi castitatem intelligas profuturam, et cum fiducia palmam virginitatis exspecta. XI. Quid sit sancta esse corpore breviter quidem, sed plene exposuisse me arbitror. Nunc quod sequitur, et spiritu, nosse debemus, hoc est, ut quod opere nefas est fieri, nec cogitatione concipere. Illa enim est sancta tam corpore quam spiritu, quae nec mente nec carne delinquit; sciens enim cordis esse speculatorem Deum, et idcirco satis agit ut omni modo etiam animum cum corpore mundum scriptum esse: omni custodia. serua cor tuum, et iterum: diligit Deus sancta cor, accepti sunt autem ei omnes inmaculati, et alibi beati mundo corde, quoniam ipsi Deum uidebunt: quod de illis dici arbitror, quos conscientia in nulla redarguit culpa peccati, de quibus et Iohannem in epistola dixisse reor: si cor nostrum nos
Abbreviated transcription (Latin):
gua dͥsom̃ rogat. qua aut mentitur. aut maledicit. aut
soetrahit.
Labia sca eraudit os̃ et in ipsis annuit cito precib qu& ingua
inmaculata pronũciat. Munda aures ut nõ nͥ sermonib
scĩs. et seriis auditũ prebeant. ut nũꝗͣ. obscena aut turpia
aut scłaria uerba suscipia̾t. aut aliquẽ de altero audiãt᷑
detrahentẽ. ꝓpt̾ illud quod scriptũ est. Sepi aurem tuam
spinis. et noli audire linguã nequã. ut cũ eohabere possis¬
rib nec ocłis delinquebat. Munda manus ne porrerte ad
ꝑcipiendũ sint: ad dandũ aũ collecte. Hec adferiendũ pa-¬
rate: seo ad omi̾a mised̾ie et pietatis oꝑa satis prompte.
Munda pedes ne latam et spatiosam uiam ꝑgant. ⁊ q̃ duẽ
angustũ gradiantur iter. qd̾ tendit ad celũ: qi̾ scriptũ est.
Iter rectũ: facite pedib ur̃is. Agnosce tͥ a deo artifice nõ
ad uicia s ad uirtutes membra formata. Et cũ uniuersos

Expanded text:
quis Dominum rogat, qua aut mentitur, aut maledicit, aut quis Dominum rogat, qua aut mentitur, aut maledicit, aut detrahit. Labia sancta exaudit Dominus, et ipsis annuit cito precibus quas lingua immaculata pronuntiat. Munda aures, ut nonnisi sermonibus sanctis et seriis auditum praebeant, ut numquam obscena aut turpia aut saecularia verba suscipiant, aut non aliquem de altero audiant detrahentem, propter illud quod scriptum est: Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam ; ut cum eo habere pribus nec oculis delinquebat. Munda manus, ne porrectae ad accipiendum sint, ad dandum autem collectae ; nec ad feriendum paratae, sed ad omnia misericordiae et pietatis opera satis promptae. Munda pedes, ne latam et spatiosam viam pergant quae duciangustum gradiantur iter quod tendit ad coelum; quia scriptum est: Iter rectum facite pedibus vestris . Agnosce tibi a Deo artifice non ad vitia, sed ad virtutes membra formata; et cum universos
Abbreviated transcription (Latin):
retrahis. ab intuitu pauperũ nũqͣ. auertis. ⁊ ab om̃ibus
facis liberos. si ea qua a deo sunt facti sinceritate eustodis.
unda linguã a mendatio: quia os qđ mentitur oceĩdit
animã. a detractione. a uiramento. a ꝑuirio. ab adulario.
ne. Nolo p̃posterũ ordinẽ putes: qd̾ pͥus auiramento qͣm
facilius esfugies. si in toto nõ iutes. Impleatur in te ĩla
sentential s Eo hibe unguã tuã a malo. et labia cua ne lo.¬
qͣnt᷑ dolum. Et memor esto dicentis apłi. B̾enedicite et
nolite maledicere. S et illud: crebrius recordare. Uidete
neqͥs malũ pro malti alicui reodat.: neq maledictũ pro
maledicto: s e contrario benedicentes: qr̾ in hoc uocati estis
ut benedictionẽ hereditate possideatis. Et illud. Si qͥs aũ
illa qͥb om̃ confiteris. rogas. benedicis. & iaudas. alicuius
polluantur sorde peccati. Nescio quaconscientia ea lin-

Expanded text:
retrahis, et ab intuitu pauperum numquam avertis, et ab omnibus retrahis, et ab intuitu pauperum numquam avertis, et ab omnibus fucis liberos ad ea quae a Deo sunt facta custodis. Munda linguam a mendacio, quia os quod mentitur occidit animam ; a detractnolo praeposterum ordinem putes, quod prius a iuramento quam facilius effugies, si in toto non iures, ut impleatur in te illa sententia: cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. et memor esto dicentis Apostoli: benedicite et nolite maledicere. sed et illud crebrius recordare: uidete ne quis malum pro malo alicui reddat neque maledictum pro maledicto, sed e contrario benedicentes, ut benedictionem haereditatis possideatis . Et illud: Si quis autilla quibus Dominum confiteris, rogas, benedicis et laudas; alicujus polluantur sorde peccati. Nescio qua conscientia ea lingua
Abbreviated transcription (Latin):
corporis scĩtatem. munda ab om̃i inqͥnamentd capud: qr
crimen est illud post crimatis scĩficationẽ. aut croci aut
alterius cuiꝰs ib et pignenti succouel puluere sordidari
aut auro uł gemmis uel cuiꝰcũq terrene ereature spe.¬
cie comi qd iam cęlestis ornatus splendore refulget.
G randis qͥppe oiuine gre contumelia est. mundani et scła¬
ris ornamenti p̾latio. Munda frontẽ ut humana nõdi.¬
uina oꝑa erubescant. ẽt illã confusionẽ recipiant. que ñ
peccatũ sed dei głam parit: scriptura dicente. Est aũ con¬
fusio adducens peccatũ : est confussio adducens głam. Mun¬
da collũ ut nõ auro terta lapillis portet suspensa moni.¬
lia: s illa potius ornamenta circu̾ferat de qͥb seriptura
dic᷑. Miscd̾ia ⁊⁊ fides: nõ deficiant ate. Suspende aũ illa¬
in collo tuo. Mundas ocłos: dũ eosab omĩ concupiscentia

Expanded text:
corporis sanctitatem. Munda ab omni inquinamento caput, quia corporis sanctitatem. Munda ab omni inquinamento caput, quia crimen est illud post chrismatis sanctificationem aut croci aut alterius cuiuslibet pigmenti suco uel puluere sordidari, aut auro uel gemmis uel qualibet alia terrena specie comi, quod iam caelestis ornatus splendore refulget. grandis quippe diuinae gratiae contumelia est mundani et saecularis ornamenti praelatio. Munda frontem, ut humana, non diuina opera erubescat, et illam confusionem recipiat, quae non peccatum sed Dei gratiam parit, scriptura dicente: est confusio adducens peccatum, et est confusio adducens gratiam. Munda collum, ut non aurea reticula capillus\' portet et suspensa monilia, sed illa potius ornamenta circumferat, de quibus scriptura dicit: misericordia et fides non deficiant a te. suspende auin collo tuo . Munda oculos, dum eos ab omni concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit sc̃a menbro aut corpore tantũ: s ut sit scã corpore
et spũ: Alenbrũ enĩ una pars corporis est : corpꝰ uero omĩũ
cõpago menbroꝵ est. Cumgͦ dicit ut sit sca corpore: om̃itꝰ
menbris scĩficari debere testat᷑. quia nõ ꝓderit ceterorũ
scĩficatio menbroꝵ: si inueniatur uł inimo corruptio. et¬
iã nõ erit sca corpore qd̃ ex omĩb constat menbris: que uel
unius fuerit qͦ inqͥnatione polluta. S ut quoo dico ma¬
nifestius ⁊ luciouis fiat ^ esto sit quecũq omĩum menbroꝵ
scĩficatione purgata. & lingua tantũmͦ peccet. qua aut
blasphemet. aut falsum testimoniũ dicat. nũqͥd lib̾abũt
omĩa menbra unũ : An ꝓpt̾ unũ udicabuntur et cetera:
Ergo si nec alioꝵ menbroꝵ scĩficatio ꝓderit cũ in uno sit
uiciũ qͣntomagis si diuersoꝵ flagitio peccatoꝵ. omĩa cor¬
rũ pantur. unius nichil proficiet integritas : Unde queso
te uirgo ne in sola tͥ pudicicia blandiaris. neq in uniꝰ

Expanded text:
orpore et spiritu. membrum enim una corporis pars est, corpus uero omnium conpago membrorum est. cum ergo dicit ut sit sancta. corpore, omnibus membris eam sanctificari debere testatur, quia non proderit ceterorum sanctificatio membrorum, si inueniatur uel in uno corruptio. etiam non erit sancta corpore, quod ex omnibus constat membris, quae uel unius fuerit coninquinatione polluta. sed ut quod dico manifestius et lucidius fiat, esto sit quaecumque omnium membrorum sanctificatione purgata et lingua tantummodo peccet, quia aut blasphemet aut falsum testimonium dicat, numquid liberabunt omnia membra unum, an propter unum iudicabuntur et cetera? ergo si nec aliorum membrorum sanctificatio proderit, cum in uno sit uitium, quanto magis, si diuersorum flagitio peccatorum omnia corrumpantur, unius nihil proderit integritas ! Unde quaeso te, uirgo, ne in sola, tibi pudicitia blandiaris neque in unius
Abbreviated transcription (Latin):
sunt cogitat. cui placere desiderat. Hiĩqͥs none incipiet illi
nupta p̃poni. qe illa cogitando q̃ mundi sunt conpla¬
cet uł marito. ista uͦ nec marito quẽ nõ habet. potest pla
cere nec dõ: S nec illud silentio p̃terire nos conuenit.
qd dĩ. innupta cogitat q̃diũ sunt. qͦm̾ placeat deo: ut
sit sca eorpore ⁊ spũ. Que dnĩ sunt inqͥt cogitat nõ que

Expanded text:
sunt, cogitat: cui placere desiderat? Nonne incipiet illi sunt, cogitat: cui placere desiderat? Nonne incipiet illi nupta praeponi, quae cogitando mundana, complacet, vel marito, cum haec nec marito quem non hacere, nec Deo. Sed nec illud silentio praeterire nos convenit, quod dixit, Innupta cogitat quae Domini sunt, quomodo placeat Deo, ut sit sancta corpore et spiritu. Quae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. q̃ ꝓpt̃ incontinentie uoluptatẽ nõ dũ deo oeuote. re.¬
medio apłico abutuntur. Ergo ut oirimꝰ q̃ conubia dese.¬
runt: nõ illicita s licita sꝑnũt. Eiusmodi aut si iurent.
si maledicant. si detrahant. si detrahentes paciantur au¬
dire. si malũ ꝓ malo reddant. si cupiditatis in alienis. aut
auaricie in ꝓpͥis crimen ineurrãt. si zeli aut liuoris uenena
possideant. si contra legalia et apłica instituta. in decens
aliqͥd aut loquant᷑ aut cogitent. si in carne placendi stu¬
rit eis spͥeuisse quod licuit. et erercere quos nõlicet: Si
uis ꝓdee̾ tibi qđ ucita contempsisti: uide ne qͥd eorũ q̃
nõ licent facias. Stultũ enĩ est cimuisse qd̾ minus est.
qͦmͦ placeat uiro. Nuptam uiro placere asserit cogitando
q̃ mundi sunt: innuptam uͦ dõ. eo qd̾ nulla eura sit ali¬
scłi. Dicat gͦ mͥ q̃ urũ nõ habet. ⁊ tamen que mundi

Expanded text:
sunt, quae propter innocentiae voluntatem nondum Deo devotae resunt, quae propter innocentiae voluntatem nondum Deo devotae remedio apostolico abutuntur. Ergo, ut diximus, quae connubia deserunt, non illicita, sed licita spernunt. Ejusmodi autem si jurent, si maledicant, si detrahant, si detrahentes patiantur audire, si malum pro malo reddant, si cupiditatis in alienis, aut avaritiae in propriis crimen incurrant, si zeli aut livoris venena possideant, si contra legalia et apostolica instituta indecens aliqrit eis spreuisse quod licuit et exercere quod non licet ? uis uis prodesse tibi, quod licita contempsisti, uide ne quid eorum quae non licent facias. stultum enim est timuisse quod minus est, quomodo placeat viro. Nuptam viro placere asserit, cogitando quae mundi sunt: innuptam vero Deo, quod illi nulla cura sit saeculi. Quae ergo virum non habet, et tamen quae mundi
Abbreviated transcription (Latin):
cantis. ⁊ ꝓpt̾ peccatũ suũ morientis retrahebat᷑ eremplo.
Cibi uͦ post tanta documenta. post legẽ. post ꝓpħas. post
euangelia pꝰapłos. si delinquere uoluerif: qͦmͦ indul¬
geri possit ignoro. An tͥ de uirginitatis p̃rogatiua blã¬
diris: Memento adã et euam uirgines deliqͥsse: nec
inregͥtatẽ corporis profuisse peccantib burgo q̃pec¬
cat ouę nõ marie cõparanda est. Non negamus in pre.¬
senti tempore penitentie remediũ. sed hortam magis
p̃mium sꝑard debere quã ueniam. turpe est enĩ ꝯcicti
indulgentiã postulare⁊ q̃ ꝑalmã uirginitatis er pectat:
et illicitũ aliquid incurrere. que se etiam a licitis eas.¬
trauat. licitũ qͥppe est matͥmonii inire consortiũ. Et
ut laudande sunt quȩ ꝓpt᷑ xp̃i amorẽ ⁊ celestis regni
głam copulã contempserũt nuptiarũ: ita dap̃nande ñ

Expanded text:
cantis et propter peccatum suum morientis retrahebatur exemplo. cantis et propter peccatum suum morientis retrahebatur exemplo. tibi uero post tanta documenta, post legem, post prophetas, post euangelia, post Apostolos si delinquere uolueris, quomodo indulgeri possit ignoro. An tibi de uirginitatis praerogatiua blandiris? memento Adam et Euam uirgines deliquisse, nec integritatem corporis profuisse peccantibus. uirgo quae peccat Euae, non Mariae comparanda est. non negamus in praesenti tempore paenitentiae remedium, sed hortamur magis praemium sperare debere quam ueniam. turpe eat enim delicti indulgentiam postulare quae palmam uirginitatis exspectant, et inlicitum aliquid incurrere quae se etiam a licitis castrauerunt: licitum quippe est matrimonii inire consortium. et ut laudandae sunt quae propter Christi amorem et caelestis regni gloriam copulam contempserint nuptiarum, ita damnandae
Abbreviated transcription (Latin):
cas. nõ inuideas. nõ sis tepida. nõsis auara. ut nulli ia.¬
li malũ ꝓ malo reddas. ut inimicos tuosdiligas. ut ia¬
ledicentib benedicas ut ꝓ calumpniantib ⁊ ꝓ ꝑsequto.¬
rib tuis ores. ut ꝑcucientib maxillã aĩterã p̃beas. ut
iudicio scłari nõ litiges. ut si qͥs tua ausferre uoluerit.
gratanter admutas. ut nec iracundie nec reli nec liuoris
malũ intra pectus amittas. ut cͥmen auaricie fugias. ut
om̃is suꝑbie ac iactantiȩ malum caueas. et humilis ac
mittis. xp̃i uiuas eremplo. maloꝵ consorcia in tantũ
uĩtans. ut cũ formcatorib aut auaris. aut maledicen¬
til aut inuidis. aut oetractorib aut ebriosis. aut rapa¬
eib cibũ nõ capias. Quẽ si in aliquo contempseris: si pe¬
percerit ds̃ ade. parcet et tͥ. Immo magis pͣarcendum
fuerat. qͥ adhuc rudis ⁊ nouellus. etͣ n̾uuuus ante pec¬

Expanded text:
cas, non inuideas, non sis tepidus, non sis auarus, ut nulli macas, non inuideas, non sis tepidus, non sis auarus, ut nulli malum pro malo reddas, ut inimicos tuos diligas, ut maledicentibus benedicas,. ut pro calumniantibus et pro persecutoribus tuis ores, ut percutienti maxillam alteram praebeas, ut in iudicio saeculari non litiges, ut si qui tua auferre uoluerit, gratanter amittas, ut nec iracundiae nec zeli nec liuoris malum intra pectus admittas, ut crimen auaritiae fugias, ut omnis superbiae ac iactantiae malum caueas, et humilis ac mitis Christi uiuas exemplo, malorum consortia in tantum uitans, ut cum fornicatoribus aut auaris aut maledicentibus aut inuidis aut detractoribus aut ebriosis aut rapacibus nec cibum capias. quem si in aliquo contempseris, si pepercit Adae, parcet et tibi. immo illi magis parcendum faera.t, qui adhuc rudis et nouellus erat, et nullius ante pec
Abbreviated transcription (Latin):
erãt implere noluert̃. Unde animaduertendũ est. quam
spem habere poter̾t. qͥ adhuc aliqͥd eoꝵ facuĩt q̃ ꝓhibent᷑.
cũ illi etiã et̾ni ignis rei sint qͥ nõ fecerit que ubentur.
Holo enĩ tibi in hoc blandiaris si aliqua nõ feceris. quia
alicuia feceris. cũ scriptũ sit. qͥ uniuersam legem obser¬
uauerit. offendat aũ in uno: factꝰ est omĩum reus. Adam
enĩ semel peccauit ⁊ mortuus est. et tu te posse uiuere
existimas illuo sepe cõmittens qd aliũ dũ semel ꝑpetrasset
occidit : An grande illũ cõmisisse crimen putas. unde me
ris fructũ. ds̃ hominẽ morte multauit : Non ꝓpt̾ arbo¬
ris fructũ: sed ꝓpter mandati contemptum. Ergo non
agitur iam de qualitate peccati: s de cransgressione man¬
dati. Et qͥdix̃ ade ut de arboris fructu nõ ederet. ipse tͥ
p̃cepit ut nõ maledicas. nõ mentiaris. nõ detrabas. nee
detrabentẽ auscultes. ut omĩno nõ iures. ut nõ concupis.¬

Expanded text:
erant implere noluerunt. unde animaduertendum est quam spem habere possint qui adhuc aliquid eorum faciunt quae prohibentur, cum etiam illi aeterni ignis rei sint qui non fecerunt quae iubentur. nolo enim tibi in hoc blandiaris, si aliqua non feceris, quia aliqua feceris, cum scriptum sit: qui uniuersam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Adam enim semel peccauit et mortuus est: et tu te uiuere posse existimas illud saepe committens, quod alium, dum semel perpetrasset, occidit? an grande illum commisisse crimen putas, unde merris fructum Deus hominem morte multauit? non propter arboris fructum, sed propter mandati contemptum. ergo non agitur de qualitate peccati, sed de transgressione mandati. et qui dixit Adae ut de arboris fructu non ederet, ipse tibi praecipit ut non maledicas, non mentiaris, non detrahas, non detrahentem auscultes, ut omnino non iures, ut non concupis
Abbreviated transcription (Latin):
AM de illis qui leui suspicione ꝑmoti. simpliciter u¬
iuiuentes obiurgãt. ut et illos incorrepta incondita
correptione confundant atq deiciant. ⁊ sibi ꝑ hoc
nescio cuiꝰ distriotionis gloriã querant. nõ ÷ meum
aliqͥd dicere : suꝑ qͥb cam ꝑspicue diuinus sermo ꝓnũ¬
tiat. ut exposicione nõ egeat. Ait enĩ in eccłiastico sp̃s
sc̃s. Est correptio m̃dar in ore cõtumeliosi: id: indicim
qd̾ nõ ÷ bonum utiq contumeliosi hominis ⁊ suꝑbie¬

Expanded text:
am de illis qui, levi suspicione permoti, simpliciter viventes objurgant, ut et illos incondita correptione confundant atque dejiciant, et sibi per hoc nescio cujus districtionis gloriam quaerant, non est meum aliquid dicere; super quibus tam perspicue divinus sermo pronuntiat, ut expositore non egeat. Ait enim in Ecclesiastico Spiritus sanctus: Est correptio mendax in ira contumeliosi; et est judicium quod non est bonum . Utique contumeliosi hominis et supe
Abbreviated transcription (Latin):
et qui contumoliã fac̃. Item in ꝓuerbiis. Testis falsu
non erit impunitꝰ. ⁊ qui arguit inique: nõ effugiet.
Qui : testis falsus. nisi qui hominem quẽlibet de cͥminib
non impunitũ futurũ: quia innocentẽ nullis ꝓuo¬
cantib meritis. arguendo uult uideri reum. Quoda
dic̃ de eo qui iniq arguet nõ effugiet : quid aliud de¬
bet intelligi nisi iram dei non effugiet. quialiquẽ
nõ sic corripit. ut emendoc. s ut se. ꝓcacit̾ iactec:
S de contemptorib p̃ceptoꝵ dei. ⁊ de correptionis acpa¬
tientie uirtute sufficiant ista q̃ diximꝰ. ⁊ ne in uno capł¬
tulo isto ampliꝰ immorati. aut cetera breuiꝰ quã neces
̃ transcurramus : aut intentionẽ urãm longitudine
nimiũ ꝓtelatiuoluminis honeremus. uideamꝰ itaq
quid nos ęciam continentia consequentis capituli
edoceat. Utrũ inqͥt congreganois ft̃ĩb aut alendis
expediat facultates eccłie possidere : an ꝑfectionis
amore contempni.

Expanded text:
t qui contumeliam facit. Item in Proverbiis: Testis falsus non erit impunitus, et qui arguit inique non effugiet . Quis est falsus testis, nisi qui hominem quemlibet de criminibus non impunitum futurum, quia innocentem nullis provocantibus meritis arguendo, videri vult reum. Quod autem dicit de eo qui inique arguit, non effugiet; quid aliud debet intelligi, nisi quia iram Dei non effugiet, qui aliquem non sic corripit, ut emendet, sed ut se procaciter jactet? Sed de contemptoribus praeceptorum Dei, et de correptionis ac patientiae virtute, sufficiant ista quae diximus: ne in uno capitulo justo amplius immorati, aut caetera brevius quam necesse sit transcurramus, aut intentionem, vestram longitudine nimium protelati voluminis oneremus. Videamus itaque quid nos etiam continentia capituli sequentis edoceat. Utrum, inquit, congregandis fratribus, aut alendis expediat facultates Ecclesiae possideri, an perfectionis amor
Abbreviated transcription (Latin):
res eccłie  contemptui haberi: nũquam eas haberent qͥ
omĩa sua reliquerant. Unde dat᷑ intelligi: quod tanti
ac tales uiri. qui uolentes fieri xpĩ discipuli renun¬
tiauert̃ omĩb que habebant: non ut possessores. sedut
procuratores. facultates eccłie possidebant. Et idcuro
scientes nicħil alius. res eccłie nisi uota fideliũ. p̃cia pec &e¬
catoꝵ.⁊ patͥmoniũ pauperũ. nõ eas uendicauert᷑ in
usus suos ut ꝓpͥas: seo ut cõmendatas pauꝑib diussert̃.
Hoc : possidendo contempnere : nõ sibi sed aliis possidere.
Nec habendi cupiditate aeccłie facułtates ambire. sed eas
pietaite subueniendi susciꝑe. Quod habet ȩcclesia. cũ
omĩb nichil habentib habere cõmune: nec aliqͥs inde eis
qui sibi sufficĩt de suo erogare. quando nichil aliud sit ha¬
bentib dare quã ꝑdere.

Expanded text:
res ecclesiae debere contemni, nunquam eas haberent qui res ecclesiae debere contemni, nunquam eas haberent qui omnia sua reliquerant. Unde datur intelligi, quod tales ac tanti viri, qui volentes fieri Christi discipuli, renuntiaverunt omnibus quae habebant, non ut possessores, sed ut procuratores, facultates ecclesiae possidebant. Et idcirco scientes nihil aliud esse res ecclesiae, nisi vota fidelium, pretia peccatorum, et patrimonia pauperum; non eas vindicaverunt in usus suos, ut proprias, sed ut commendatas pauperibus diviserunt. Hoc est enim possidendo contemnere, non sibi, sed aliis possidere; nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, sed eas pietate subveniendi suscipere. Quod habet ecclesia, cum omnibus nihil habentibus habet commune, nec aliquid inde eis qui sibi de suo sufficiunt debet erogare, quando nihil aliud sit habentibus dare quam perdere.
Abbreviated transcription (Latin):
xpedit facultates possideri: et ꝓpͥas ꝑfectionis
amore cõtempni. Non enim ꝓpͥe sunt sed cõmu¬
nes eccłie facultates. Et ideo qͥsqͥs omĩb que habuit
dimissis aut uenditis fit rei sue contemptor: cũ p̃positꝰ fue-¬
q̃ fuert̃ sua uendita pauꝑib erogauit Sed cum postea fac¬
tus eccłie e̾e̾t episcopus : non contempsit eccłie facultates.
s fidelissime dispensauit. Quo facto satis ostendit ⁊ ꝓpͥa de
sc̃s ilarius nonne ⁊ ipse omĩa sua aut parentib reliquit
aut uendita pauꝑib erogauit: his tam̃ cũ merito ꝑfec¬
tionis sue a ecͤcłie arelatensis ep̃s: quod illa tẽ habebat¬
ȩcclĩa nõ solũ possedit. s etiam acceptis fideliũ numero¬
sis hereditatib ampliauit. Isti gͦ tam scĩ cam ꝑfecti pon-¬
tifices: factis euidentib clamant posse ⁊ debere fieri qd̾
fecert̃. Qui utiq homines tam scłarium quam diui¬
narum litterarũ sine ambiguitate doctissimi: si sciret᷑

Expanded text:
es ecclesie possideri et proprias perfectionis amore contemni: non enim proprie sunt, sed communes ecclesie facultates et ideo quiquis omnibus que habuerit dimissis aut venditis sit rei sue contentor, cum prepositus facque fuerunt sua vendita pauperibus erogavit, sed cum factus esset episcopus, non comtempsit ecclesie facultates, sed fidelissime dispensavit. Quo facto satis ostenditur et proprQuid Sanctus Ylarius? Nonne ipse omnia sua aut parentibus reliquit aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen cum merito sue perfectionis fieret ecclesie Arelatensis ecclesia non solum possedit, sed etiam acceptis fidelium numerosis haereditatibus ampliavit. Isti ergo tam sancti, tamque perfecti pontifices, factis evidentibus clamant, posse et debere fieri quod fecerunt. Qui utique homines tam saecularium, quam divinarum litterarum sine ambiguitate doctissimi, si scirent
Abbreviated transcription (Latin):
afferat. in hac uita p̾sidii ⁊ qualit̾ ipsa qͦ in eoꝵ pecto¬
rib qui se illi tradiderit. nullis uicioꝵ ualeat inpug¬
nacionib suꝑareͥ. Fides enĩ que ẽ iusticie fund am̃tum.
quã nulla oꝑa bona p̾cedut. et ex qua oĩa bona pro.
cedut. ipsa nos a peccatis omĩb purgat. Mentes nr̃as
illuminat. dõ reconciliat. cunctis participib nature
nr̃e consociat. spem nobis future remuneracionis ins¬
pirat. duget in nobis uirtutes sca̾s. ac nos in earum
possessione confirmat.

Expanded text:
afferat in hac vita praesidii, et qualiter ipsa quoque in eorum pectoribus qui se illi tradiderint, nullis vitiorum valeat impugnationibus superari. Fides enim, quae est justitiae fundamentum, quam cedunt. Ipsa nos a peccatis omnibus purgat, mentes nostras illuminat, Deo reconciliat, cunctis participibus naturae nostrae consociat, spem nobis futurae remunerationis inspirat, auget in nobis virtutes sanctas, ac nos in earum possessione confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
sui fructũ: sed in futuro recipere. Si ergo ille qui nicħ
habebat noluit de euangelio uͥ laborabat. sed suis mani
iuuere: ne gloriam sue mercedit᷑ amitteret. quid nos qui
⁊ ꝓpͥa nolumꝰ amore possicdendi nõ uiuendi necessitate
relinquere. ⁊ accipere insuꝑ uolumus nõ unde uiuan
sed unde censum nr̃m increm̃tis dampnaͣlib augeamus

Expanded text:
sui fructum, sed in futuro, recipere. Si ergo ille qui nihil sui fructum, sed in futuro, recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio, ubi laborabat, sed suis manibus vivere, ne gloriam suae mercedis amitteret: quid nos, qui propria nolumus, amore possidendi, non vivendi necessitate, relinquere et accipere insuper volumus, non unde vivamus, sed unde censum nostrum incrementis damnabilibus augeamus
Abbreviated transcription (Latin):
E tal ibUS dicere uidet᷑ apostolus: qui in sacra¬
Rio oꝑant᷑. que de sacrario sunt edunt. Et qui
altario deseruiunt: cum altari participantur.
Qui nisi hoc de contemptorib facultatũ suarũ uellet in¬
telligi: nũquam secutꝰ adiungeret. Ita et ds̃ ordinauit.
his qui euangeliũ adnũciant. de euangelio uiuere. De
euangelio uiuunt: qui nichil habere ꝓpͥũ uoluñt. Qui
nec habent. nec habere aliquid concupiscunt: nõ suoꝵ sed
communium possessores. Quid ÷ aliud de euangelio uiuere.
nisi laborantem inde uͥ laborat necessaria uitȩ ꝑcipere :
Apl̃s tam̃ qui sic euangeliũ predicauit. ut nec de euangeli
uiueret : sed necessaria sibi suis manib ministraret. de se
confident̃ eloquitur. Ego aũ nullo horũ usus sum. Et
quare hoc dixerit: sequtꝰ aperuit dicens. Expedit mͥ mer
magis quam ut głoriã meam quis euacuet. Euacuari
dicit᷑ gloriã suam : si ab eis quib p̃dicabat uoluisset accii
uite temporalis expensam. Nolebat qͥppe in p̃senti labus

Expanded text:
e talibus dicere videtur Apostolus: Qui in sacrario operantur quae de sacrario sunt edunt, et qui in altario deserviunt cum altario participant. Qui, nisi hoc de contemtoribus facultatum suarum vellet intelligi, nunquam secutus adjungeret: Ita et Deus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. De Evangelio vivunt, qui nihil proprium habere volunt: qui nec habent, nec habere aliquid concupiscunt, non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi laborat, necessaria vitae percipere? Apostolus tamen, qui sic Evangelium praedicavit, ut nec de Evangelio viveret, sed necessaria sibi suis manibus ministraret, de se confidenter eloquitur: Ego autem nullo horum usus sum. Et quare hoc dixerit, securus aperuit, dicens: Expedit mihi mori, magis quam ut gloriam meam quis evacuet. Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis, quibus praedicabat, voluisset accipere vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in praesenti laboris
Abbreviated transcription (Latin):
nisi mortis xpͣi similitudinẽ. nichil aũ aliud mortem xpĩ
crucifixi. nͥ remissionis peccati similitudinẽ: ut quẽadmodũ
in illo uera mors facta÷ sic in nobis uera remissio pe¬
catoꝵ: et quẽadmodũ in illo uera resurrectio: ita ĩ nobs
uera iustificatio:¬

Expanded text:
nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio
Abbreviated transcription (Latin):
filii dei patͥs. ⁊ matris ȩccłie. Sic gͦ de spũ scõ natꝰ ÷ filiꝰ dei¬
patͥs. ñ sp̃s scĩ. Nam ⁊ illuo qd de capillo ⁊ de ceteris diximꝰ
ad hoc cantũ ualec. ut admoneam᷑ nõ om̃e qđ de aliqͦ nascit᷑
etiã filiũ eiꝰ de qͦ nascitur posse dici. Sic̃ nõ omẽs qͥ dicuntur
alicuiꝰ filii: c̃sequẽs: ut ȩtiã de illo nati eẽ dicãtur. sic̃ sunt qs
adoptantur: dicuntur etiã filii gehenne: non ex illa nati s in
ula p̃parati. sic̃ filii regni p̃parantur ĩ regnũ. Cũ itaq dealiqͦ
nascitur aliqͥd. etiam nõ eo modo ut sit filius: necrursꝯ omĩs
luis: insinuat nob̾ gra̾m dei qͣ homo nult p̃cedentib meri-¬
tis. ĩ ipso exordio nature sue qͦ e̾e̾ cepit. u̾bo dei copularetur
ĩ tantã ꝑsone unitatẽ ut idẽ ipse eet filiꝰ. qͥ filiꝰ hominis:
⁊ filiꝰ hominis qͥ filiꝰ dei. Ac si ĩ nature humane susceptione fieret qͦdã mͦ ipsa gr̾a¬

Expanded text:
filii Dei Patris et matris Ecclesiae. Sic ergo de Spiritu sancto natus etus sancti. Nam illud quod de capillo et caeteris diximus, ad hoc tantum valet, ut admoneamur non omne quod de aliquo nascitur, etiam filium ejus de quo nascitur, posse dici, sicut non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est, ut etiam de illo nati esse dicantur, sicut sunt qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati, sicut filii regni praeparantur in regnum. Cum itaque de aliquo nascatur aliquid etiam non eo modo ut sit filius, nec rursus omnilius, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo nullis praecedentibus meritis in ipso exordio naturae suae, quo esse coepit, Verbo Dei copularetur in tantam personae unitatem, ut idem esset Dei filius qui filius hominis, et filius hominis qui fili
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa q̃ ꝑtulit. libent̾ facere q̃ fec̃. fieri docere q̃ mane¬
dauit. sꝑare q̃ promisit. ⁊ sequi quo ipse p̃cessit. prare
beneficia etiam ingratis: nõ retͥhuere scd̾m merita sua

Expanded text:
adversa quae pertulit, libenter facere quae fecit fieri, docereque mandavit, sperare quae promisit, sequi quo ipse praecessit, praestare beneficia etiam ingratis? Non retribuere secundum merita sua
Abbreviated transcription (Latin):
cam̃ debemus immitari. s xp̃m. In qͦ rena
sumꝰ
et ului̾mus quando uecerem conuersationem salubrit᷑
umouanͣt deponimꝰ. Quid ÷ inimitari adam nͥ ꝓ carnalib
concupiscentii̾s ac desideruis morte multari: Et qͥd ÷ ĩmi¬
figie Sic̃ aliud nõ ÷ ueterẽ conuersationẽ deponere :
quam nõ scd̃m carnẽ q̃ ueteresoit et morit᷑. s scd̾m dm̃
uĩuere. qui solus potest ꝑseuerantes inse innouare. ꝑhen-¬
nit᷑ et habere. Quapropt᷑ sic̃ qͣndo in adam fuĩmus. om̃s
ipso cadente cecidĩmus. ita quia in xp̃õ e̾e̾ iam cepimus
qͥ ꝓ nob̾ om̃ib dignatꝰ ÷ mori. ⁊ nos peccatis nr̃is illi con¬
mortui: cũ illo sp̃alit̾ resurgamꝰ. In illo omĩa bona q̃
potuimꝰ habere ꝑdidimꝰ : in hoc etiã maiora ⁊ sine fine.
habenda recepturi sumus: si ꝑseuerant᷑ eiꝰ uestigia teneamꝰ.
suã transmisit et penã: hic qr̾ culpam nram suscipere
iitpote conceptꝰ ⁊ natꝰ sine peccato nõ potuit: de suscep

Expanded text:
m, in quo renati sumus et vivimus, quando veterem conversationem salubriter innovati deponimus. Quid est imitari Adam, nisi pro carnalibus concupiscentiis ac desideriis morte multari? Et quid est imiere, quam non secundum carnem, quae veterascit et moritur, sed secundum Deum vivere, qui solus potest perseverantes in se innovare perenniter et beare. Quapropter sicut quando in Adam fuimus, omnes in ipso cadente cecidimus: ita quia in Christo esse jam coepimus, qui pro nobis omnibus dignatus est mori, et nos peccatis nostris illi commortui cpotuimus habere perdidimus: in hoc etiam majora et sine fine habenda recepturi sumus, si perseveranter ejus vestigia teneamus.s culpam suam transmisit et poenam, hicque culpam nostram suscipere utpote conceptus; et, natus sine peccato non potuit, de suscept
Abbreviated transcription (Latin):
diosũ ineffabilem suauitatẽ sapientie celestis infun.¬
dit a carnalib ocioso.ita sp̃alis occupacio. laboꝵ scoͣꝵ
multiplices affert fructus. humane societatis utili¬
tatib occupat o. in ipsis qͦ studiis spãlib quantũ pos.¬
sunt eccłastici uiri ꝓficere. qͥs sufficient᷑ enumeret.
cũ et inferiores docendo se ipsos exerceant. ⁊ cõferentes
cũ equalit̾ eruditis cautiores in plurib fiant.Et ab
erudiciorib audiendo mala sibi ꝑsuasa deponat᷑. recta
firmius teneant. occulta cognoscant. ⁊ confirmentur
in eis quoꝵ dubii fluctuabat᷑: S qmͣ disputacionis ordo
deposcit. ut etiã de prudentia que pͥncipalis uirtus
quarta ponitur. pauca dicamꝰ. de iusticia sufficiant
ista que diximus:¬

Expanded text:
diosum ineffabilem suavitatem sapientiae coelestis infundit a carnalibus otioso; ita spiritalis occupatio laborum sanctorum multiplices afferat fructus humanae societatis utilitatibus occupato? In ipsis quoque studiis spiritalibus quantum possint ecclesiastici viri proficere, quis sufficienter enumeret: cum et inferiores docendo, seipsos exerceant, et conferendo cum aequaliter eruditis, cautiores in pluribus fiant; et ab eruditioribus audiendo, male sibi persuasa deponant, recta firmius teneant, occulta cognoscant, et confirmentur in eis quorum dubiis fluctuabant? Sed quoniam disputationis ordo deposcit ut etiam de prudentia, quae principalis virtus quarta ponitur, pauca dicamus, de justitia sufficiant ista quae diximus
Abbreviated transcription (Latin):
ex industria cultꝰ eneruet.⁊ totã ium dictoꝵ splendor
elaboratus euacuet. qͥs nõ iudicet me affectationẽ con¬
positionis debuisse contempnere. etiã sieam potuissem
uelut dicendi ꝑitus implere: Qua ꝓpt̃ ea mͥ uisa est
cõpositio satis ornata: que conceptiones animi cũ neces¬
saria quadã ꝑspicuitate ꝓferret : nõ q̃ illecebris auriũ
deseruiret. Ea est enĩ nͥ fallor iudicata latinitas: que
tate res intelligendas enũtiat: nõ que uersutis eloqͥs
uenustate atq amenitate lururiat. ⁊ prudentibus
uiris nõ placent falerata: s fortia Quando nõ res
pro uerbis. s pro reb enũtiandis uerba sunt
iustituta:¬

Expanded text:
ex industria cultus enervet, et totam vim dictorum splendor ex industria cultus enervet, et totam vim dictorum splendor elaboratus evacuet, quis non judicet me affectationem compositionis debuisse contemnere, etiam si eam potuissem, velut dicendi peritus, implere? Quapropter ea mihi visa est compositio satis ornata, quae conceptiones animi cum necessaria quadam perspicuitate proferret, non quae illecebris aurium deserviret. Ea est enim, nisi fallor, judicata Latinitas, quae oprietate, res intelligendas enuntiat; non quae vernantis eloquii venustate atque amoenitate luxuriat; et prudentibus viris non placent phalerata. sed fortia: quando non res pro verbis, sed pro rebus enuntiandis verba sunt instituta
Abbreviated transcription (Latin):
taq si placet huius qͦ libelli iã terminus fiat: ne
amplius iusto. productus. nõ solũ de sui squalore s etiã
de numia prolixitate displiceat: Hoc sane om̃ib qui
hec lecturi sunt contestor et obseero: ut qͥeqͥd in rebus
ipsis q̃uicũq digeste sunt. rep̾hensionis inuenerĩt: ui.¬
cio mee rusticitatis ascribant. ⁊ mͥ dignant᷑ indul geat᷑.
Qui dum studeo p̾ceptũ iubentis implere: etiam maio.¬
ra uirib meis p̾sumpsi suscipere. Eag̃aũ q̃ scd̾m fidẽ
catholicã. dicta probauerit᷑: deputent deo qͥdat om̃ib
affluenter. et nõ improperat. et ꝓ his om̃ib illi mecũ
gras agant. Ceterũ de accuratione dictionis elucu-¬
brate nõ satago. nec mͥ p̾udori est si disputatio mea
q̃ forte ꝓbatur in reb: aliqͦs uerboꝵ inaniũ sectato¬
res. horrore incompte orationis offendat. Quia quod
ab homine doctore nõ didici studendo: id exibere loquẽ¬
do nõ potui. Et cam̃ cũ sentenciar̃ uiuacitatẽ sermo

Expanded text:
taque, si placet, hujus quoque libelli jam terminus fiat: ne amplius justo productus, non solum de sui squalore, sed etiam de nimia prolixitate displiceat. Hoc sane omnes qui haec forte lecturi sunt, contestor, et obsecro, ut quidquid in rebus ipsis, quae utcunque digestae sunt, reprehensione dignum invenerint, vitio meae rusticitatis ascribant, et mihi dignanter indulgeant: qui dum studeo praeceptum jubentis implere, etiam majora viribus meis praesumpsi suscipere. Ea autem quae secundum fidem catholicam dicta probaverint, deputent Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat : et pro his omnibus, illi mecum gratias agant. 2. Caeterum de accuratione dictionis elucubratae non satago; nec mihi pudori est si disputatio mea, quae forte probatur in rebus, aliquos verborum inanium sectatores horrore incomptae orationis offendat: quia quod ab homine doctore studendo non didici, id exhibere loquendo non potui. Et tamen cum sententiarum vivacitatem sermo
Abbreviated transcription (Latin):
oRRo illi quoꝵ peccata humanã notioiam
latent. nec ab ipsis confessa. nec ab aliis publi¬
si ea confiteri uel emendare noluerĩt: dm̃ quem habent testẽ.
ipsũ habituri sunt et ultorem. Et qͥd eis ꝓdest humanum
uitare iudiciũ cũ simmalo suo ꝑmanserit. ituri sunt in
et̾nũ deo retͥbuente suppliciũ: Quod si ipsi sibi iudices fiãt.
⁊ ueluti sue iniqͥtatis ultores. et hic in se uoluntariã penã
seuerissime animaduersionis exercebant: temporalib pęnis
mutabunt et̾̃na supplicia et lacͥmis ex uera cordis conpune¬
tione fluentib restringent et̾m ignis incendia

Expanded text:
orro illi quorum peccata humanam notitiam latent, nec ab ipsis confessa, nec ab aliis publisi ea confiteri vel emendare noluerint, Deum, quem habent testem, ipsum habituri sunt et ultorem; et quid eis prodest humanum vitare judicium, cum si in malo suo permanserint ituri sunt in aeternum Deo retribuente supplicium? Quod si ipsi sibi judices fiant, et veluti suae iniquitatis ultores, hic in se voluntariam pseverissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis contritione fluentibus extinguent aeterni ignis incendia
Abbreviated transcription (Latin):
nec diluant penitẽdo. nec elemosinis redimat᷑. s in eis usq
ad huiꝰ uite ultimũ diẽ ꝑtinacissime ꝑseuerẽt. salui fu-¬
turi ꝑ ignẽ: licet pro magnitudine facinoꝵ flagitioꝵq
duturno nõ tam̃ et̾no igne puniri. S qͥ hoc eͤdunt. et
tam̃ catholici st̃: humana qͣdã beniuolẽtia mͥ falli iudẽt᷑.
Nam scriptura diuina aliud cõsulta respõdit. Librũ aut̃
de hac questione cõcͥpsi. cuiꝰ titulꝰ : de fide ⁊ oꝑib ubi

Expanded text:
redimant, sed in eis usque ad hujus vitae ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
mortua : in semecipsa qui rursus ait. Si fidem dicat
se qͥsq habere. oꝑa aũ nõ habeat: nũqͥs pocerit sides
saluare eum : sorro aũ si homo sceleratꝰ ꝓpt̃ fidẽ solã ꝑ ignẽ¬
saluabitur: ⁊ sic ÷̃ accipiendũ qd̾ait beatus apłs paulus.
ipse aũ saluus erit. sic tam̃ qͣsi ꝑ ignẽ. poterit gͦ saluare
sine oꝑibꝰ fides. Et falsũ erit qd̾ dix̃ eiꝰ coapłs iacob. fal¬
sũ erit ⁊ illud qd̾ idẽ ipse apłs paulus dix̃.Nolite inqͥt

Expanded text:
mortua est in semetipsa qui rursum ait: Si fidem dicat quis se habere, opera autem non habeat, nunquid poterit fides salvare eum? Porro autem si homo sceleratus propter solam fidesalvabitur, et sic est accipiendum quod ait beatus Paulus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsum erit et illud quod idem ipse Paulus dixit, Nolite, inq
Abbreviated transcription (Latin):
at ꝓccłie facultates possideri: an ꝑfectionis amoris
comtẽp̃ni. Que sit abstinentie credenda ꝑfectio: et
utrũ tantũ corpori an ⁊ anime dnecessaria debeat
adiudicari. Quantũ auirtutib ueris. uirtutũ simib¬
tudines distent. Quib ꝑpcedentib causis ⁊ subsequẽ¬
tib incrementis. nasci soleant uicia uel augeri: et
qͥb possint adiuuante dnõ remediis. uelut qͥbusoa
medicam̃tis imminui uel sanari. Quot modis uel gͣdi¬

Expanded text:
s amore contemni. Quae sit abstinentiae credenda perfectio; et utrum tantum corpori an et animae necessaria debeat judicari. Quantum a virtutibus veris virtutum similitudines distent. Quibus praecedentibus causis et subsequentibus incquibus adjuvante Domino remediis possint velut quibusdam medicamentis imminui vel sanari. Omnis