comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iobes incarcerẽ. Si meministis. ecce tt̃um dico¬
quod dixi. Auare bapticabat ioħes quia oporte¬
bat quod d̃ns baptizaret᷑. Quare oportebat qđ
us bapcizaretur: quia mutti contẽptu ciãt
paptismũ: eo quod iã maiorigr̃a p̃dit iuiaent᷑:
qua uiderent alios fideles. Uerbi gr̃a. Ia c̃tinen¬
dicer& se meliorẽ. qũa ille sit fidelis. Inle cati¬
cuminus potest dicere in corde suo. Quid mopꝰ
ẽ baptismũ acciꝑe. ut hoc habeã quoa & iste
quo ia melior sũ Ne g ceruix ista p̃cipttaret
quosdam demeritis iusticiȩ sue plurimum
elatos: baptizari uoluit dns aseruo. tamqũa
alloquens filios capitales. quiduos extollttis
qͥd erigitis quia habetis ille prudentiã. ille doc¬
trina. ille castitatẽ. ille fortitudinẽ patientie:
hũqͥd tantũ habere potestis quantũ ego qͥ dedi
Et tamen egobaptrtatus sum aseruo: uos dedigna¬
mini adno. Hocẽ ut impleatur om̃is iusticia. s
dieit aliquis. Sufficiebat gͥ ut baptizass dñm.

Expanded text:
. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continendiceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: Sufficiebat ergo ut baptizaret Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
s qui incrementũ dat ds. Et quis quis nos¬
tru dic̃ quia aliquid ẽ: Si direrimꝰ qr aliqͥd
sumus. & non illi głam dederimꝰ. adulte¬
tisumus. nos amari uolumꝰ ñ sponsum.
Uos cristũ diligite. & nos in illo. inquo &
uos. a nobis diligamini. Inuicẽ se diligant
menbra s om̃ia sub capite uiuant. Dolore
quidẽ frẽs mei. multa coaclus sũ dicere.¬
friure non potui. Aderit dñs. ut oportune
finiatur. Nolui eñĩ ampliꝰ onerare corda ur̃a.
que uolo uacare gemitib. & orationib pro
his qui adhuc surdi sunt. & non ĩtelligunt

Expanded text:
squam nostrum dicit quia aliquid est? Si dixerimus quia aliquid sumus, et non illi gloriam dederimus, adulteri sumus; nos amari volumus, non sponsum. Vos Christum diligite, et nos in illo, in quo et vos a nobis diligimini. Invicem se diligant membra, sed omnia sub capite vivant. Dolore quidem, fratres mei, multa coactus sum dicere,finire non potui, aderit Dominus ut opportune finiatur. Nolui enim amplius onerare corda vestra, quae volo vacare gemitibus, et orationibus pro his qui adhuc surdi sunt, et non intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
iorẽ ẽẽ xp̃m. & adeiꝰ baptismũ debere concurri.
lui nudu intelligentes defendebant baptismũ
ioħis: uentũ ẽ adipsũ ioħem ut soluer& questio¬
nẽ Intelligat karitas ur̃a. Et hic utilitas ipsa hu¬
militatis agnoseitur: & ostenditur utr̃u in ipsa
questione cũ errarent homines. głari ap̃ se uolu¬
it ioh̃es fõrtasse enĩ dicit. uerũ dicitis. Recte con¬
tenditis. Baptismus m̃s ẽ melior. kam ut noue¬
iitis quod baptismus m̃s est melior: ipsũ xp̃m ego
baptiraui. Pot̾ãt hoc dicere ioħes. baptirato xp̃o.
Quantũ si uellet ertender& habebat ubi se ercen¬
derde. S meliꝰ nouerat ap̃ que se humeliaret.Qũe
se nouerat nascendo añcedere. illi uoluit consiten¬
do cedere. Salutẽ suã intelligebat urxp̃o eẽ. Iam
direrat suꝑiꝰ nos om̃s deplenitudine eiꝰ accepimꝰ
Et hoc c̃sicerid̾m ẽ. Quomͦ enĩ om̃s homines de¬

Expanded text:
e Christum, et ad ejus baptismum debere concurri. Illi nondum intelligentes, defendebant baptismum Joannis. Ventum est ad ipsum Joannem, ut solveret quaestionem. Intelligat Charitas vestra. Et hic utilitas ipsa humilitatis agnoscitur, et ostenditur utrum in ipsa quaestione cum errarent homines, gloriari apud se voluerit Joannes. Fortasse enim dixit: Verum dicitis, recte contenditis, baptismus meus est melior. Nam ut noveritis quod baptismus meus est melior, ipsum Christum ego baptizavi. Poterat hoc dicere Joannes, baptizato Christo. Quantum, se si vellet extendere, habebat ubi se extenderet? Sed melius noverat apud quem se humiliaret: quem se noverat nascendo antecedere, illi voluit confitendo cedere; salutem suam intelligebat in Christo esse. Jam dixerat superius, Nos omnes de plenitudine ejus accepimus : et hoc c
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa integra ꝑman&. Si hoc potuit deluce
ista corporea. corꝑis ocłis exhibere. non exhi-¬
bet mundis cordib luc̃e. illã infatigabiłe in¬
tegrã. ꝑseuerantẽ. nulla exparte deficientẽ:
Qũa lucẽ: In principio erat uerbu: & u̾bũ erat
aput dm̃. Uideamꝰ si lux ẽ.: qũo aput te ẽ fons

Expanded text:
ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de ipsa integra permanet. Si hoc potuit Deus de luce corporea corporeis oculis exhibere; non exhibet mundis cordibus lucem illam infatigabilem, integram perseverantem, nulla ex parte deficientem? Quam lucem? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Videamus si lux est. Quoniam apud t
Abbreviated transcription (Latin):
& ds erat uerbu. Quomͦ panẽ angłoꝵ mandu¬
cauit homo: Et uerbu caro factũ est & habita¬
uit in nobis. S quia diximus manducare
angłos fr̃es. ne putetis morsib: fieri. Nã sih
intellexeritis. quasi dilaniatur as. que man.¬
duicant angłi. Quis laniat iusticiã: s̃ rursũ
m̃ aliquis dicet. Et̃ quis ẽ qui manducat us
ticiam:. Unde gͦ: beati qui esuriunt & sicuĩt
iusticiã: qũo ip̃si saturabuntur. sib qũe man¬
ducas ꝑcarnẽ. ut reficiaris tu ille defic̃ ut
repauẽ te consumitur. Manduca iusticiã. &
tu reficeris. & illa integra ꝑseuerat. quomͣ ui¬
enĩ cũ fuerit dutius intenebͥs: infirmatur
acies ipsoꝵ quasi ieiunio lucis fraudati. oclĩ
cibo suo. Luce quippe pascuntũr: defatigan¬
tur ieuinio. & debilitant᷑: ita ut ipsã lucẽ qua
reficiuntur uidere non possint. Et si clurtiꝰ fu¬
erit extingunt᷑: tamqũa moritur ineis ipsa
acies lucis. Quidg̃: quia tot ocłi cotidie luce
ista pascuntur: minor sit. Et illi reficunt᷑ &¬

Expanded text:
at Verbum. Quomodo panem Angelorum manducavit homo? Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 5. Sed quia diximus manducare Angelos, fratres, ne putetis morsibus fieri. Nam si hoc intellexeritis, quasi dilaniatur Deus quem manducant Angeli. Quis dilaniat justitiam? Sed rursum mihi aliquis dicit: Et quis est qui maergo, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur ? Cibus quem manducas per carnem, ut reficiaris tu, ille deficit; ut reparet te, consumitur: manduca justitiam, et tu reficeris, et illa integra perseverat. Quomodo vienim cum fuerint diutius in tenebris, infirmatur acies ipsorum, quasi jejunio lucis. Fraudati oculi cibo suo luce quippe pascuntur, defatigantur jejunio et debilitantur, ita ut ipsam lucem qua reficiuntur, videre non possint: et si diutius abfuerit, exstinguuntur, et tanquam moritur in eis ipsa acies lucis. Quid ergo? quia tot oculi quotidie ista luce pascuntur, minor fit? Et illi reficiuntur, et
Abbreviated transcription (Latin):
ud ẽ fons: alud lum̃. Siciens queris fontem.
&e ut ꝑuenias adfontẽ. queris lucẽ. & si dies ñ
ẽ. accendis lucerña: ut ad fontẽ ꝑuenias. fons
ille. ipsa ẽ lux. Sitienti fons ẽ. ceco luxẽ. Api¬
ant̃ ocli ut uideant luc̃e. aꝑiantur fauces¬
cordis ut bibant fontẽ. quod bibes hoc uides.
hoc audis. Totũ tibi fit ds: quia hoꝵ que diligis
tot̾u tibiẽ. Si uisibilia attendas. nec panis ẽ ds.
nec aqua ẽ ds̃ neclux ista ẽ ds: nec uestis ẽ as
ẽ ds̃. Uisibilia eñ sunt: ds tibitotũ ẽ. Si efuris
yanis tibi ẽ. si sitis aqua tibi ẽ. si intenebris es
lumen tibiẽ quia incorruptibilis manet. Si
nudus es in mortalitate. uestis tibiẽ: eũ corrup¬
tibile hoc induerit incorruptioñe: & mortale
hoc induerit in mortalitate. Om̃a possunt di¬
ci dedeo: & nichil dicitur dedeo digne. Nichil
lacius hac inopia. Queris congruũ nom̃. non
inuenis. Queris. quoq̃ modo dicere om̃a inue¬
nis. Quid simile agnus & leo: Dexp̃o utr̃uq

Expanded text:
is fontem, et ut pervenias ad fontem, quaeris lucem: et si dies non est, accendis lucernam, ut ad fontem pervenias. Fons ille, ipsa est lux; sitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur faucescordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. Si visibilia attendis, nec panis est Deus, nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus,est Deus: visibilia enim sunt. Deus tibi totum est: si esuris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est; si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tibi est, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaeris congruum nomen, non invenis; quaeris quoquo modo dicere, omnia invenis. Quid simile, agnus et leo? De Christo utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
ãm dico regẽ nr̃m. S regẽ nr̃m int̃ homines
uidistis. tãqua hominẽ iuidistis. passũ. cruci¬
fixũ mortuũ. Latebat aliquid in illa carne.
quã ocłis carneis uidere potiustis. Quid
ibi latebat: łsallite intelligent̃. Nolite. ocłis
querere quod m̃te conspicitur: Esallite lin¬
qua. quia int̃ uos caro. S quia u̾bi caro fac¬
tu ẽ. & habitauit innobis. reddite sonũ carm.
reddite d̃o mentis obtutũ. Psallite intelligent̃.
& uidetis. quia ũbũ caro factũ ẽ. & habitaũ
ĩnobis. Bicat & ioħes testimoniũ. Lost hec ue¬
nit iħe. & discipłi eiꝰ inuideã terr̃a. & illic
demorabatur cũ eis. & baptizabat. Baptiiatꝰ
dens humilitatis uiã. & ꝑdueens adbaptira
mũ ni. hoc ẽ baptismũ suũ p̃bendo humi¬
litatis exempłu. quia ipse ñ respuit baptis¬
mũ sui. Et inbaptismo serui. uia p̃parat᷑¬

Expanded text:
Deum dico regem nostrum. Sed regem nostrum inter homines vidistis tanquam hominem, vidistis passum, crucifixum, mortuum: latebat aliquid in illa carne quam oculis carneis videre potuistis. Quid ibi latebat? Psallite intelligenter; nolite oculis quaerere quod mente conspicitur. Psallite lingua, quia inter vos caro; sed quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, reddite sonum carni, reddite Deo mentis obtutum. Psallite intelligenter, et videtis quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. 4. Dicat et Joet discipuli ejus in Judaeam terram, et illic demorabatur cum eis, et baptizabat. Baptizatus dens humilitatis viam, et perducens ad baptismum Domini, hoc est baptismum suum, praebendo humilitatis exemplum, quia ipse non respuit baptismum servi. Et in baptismo servi via praep
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̃i. dirx enĩ de ioħe. Int̃ natos mulieru. non
surrexit maior ioħe baptista. S quia se illi
p̃posuit in hoc. quod plus erat ioħe ds erat
Qui aũ i uor ẽ illo inquit inregno celoꝵ ma
ior ẽ illo. Maior natiuitate. maior pot̾estate
Maior diuinitate. potestate. claritate. tamqũa

Expanded text:
Joanni. Dixit enim de Joanne, In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista. Sed quia illi se praeposuit, in hoc quod plus erat Joanne, Deus erat. Qui autem minor est, inquit, in regno coelorum, major est illo . Minor nativitate, major potestate, major divinitate, majestate, claritate:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ñ ds̃ ẽ Si aũt om̃s homines deplenitudine eiꝰ
accipiunt: ille ẽ fons: illi bibentes. Qui bibunt fon¬
tẽ. sitire possunt. & bibere fons nũqũa sitit: fons
sexpsonon eget: fonte egent homines. Ariais uis.¬
cerib: aridis faucib currunt ad fontẽ ut refician¬
tur: fons fluit. ut reficiat. ita dns iħe. Uideamus

Expanded text:
s est. Si autem omnes homines de plenitudine ejus accipiunt, ille est fons, illi bibentes. Qui bibunt fontem, et sitire possunt et bibere; fons nunquam sitit, fons se ipso non eget. Fonte egent homines; aridis visceribus, aridis faucibus currunt ad fontem ut reficiantur: fons fluit ut reficiat; ita Dominus Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
sus morcuus sepultus: Quo modo qͦ rex om̃is
terre: Quod uidebatur inloco caro erat ocłis car¬
neis caro apparebat incarne mortali. maiestas
ĩmortalis occultabatur. Et quib ocłis maiestaᷤᷤ
ĩmortalis penetrat᷑. acõpage carnis poterit in¬
tueri. Est alius ocłus. ẽ interior ocłs. Hon enim
millos ocłos habebat thobis. quando cecus ocu¬
lis corpeis. filio dabat p̃cepta uitȩ. Iue pat ma-¬
nũ tenebat ut pedib ambularet. ille filio con-¬
siliũ. ut uiã iusticie tener&. Et hac ocłos uid̃o
& hac ocłos intelligo. & meliores ocłi dantis
uite consiliũ. qũa ocłi tenentis manũ. Tales
ocłos querebat & ihc quando ait philippo
Tanto temꝑe uobiscũ sũ. & non cognouistis me.
Tales ocłos querebat eũ ait. philupꝰe qui uid&
me uid& & patĩe. Isti ocłi imntelligentia sũt.
isti ocłi inmente sunt adeo cũ dꝑxiss psalmꝰ

Expanded text:
sus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis sus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas immortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim nullos oculos habebat et Tobias, quando caecus oculis corporeis filio dabat praecepta vitae . Ille patri manum tenebat, ut pedibus ambularet: ille filio consilium dabat, ut viam justitiae teneret. Et hac oculos video, et hac oculos intelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam oculi tenentis manum. Tales oculos quaerebat et Jesus, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Tales oculos quaerebat, cum ait, Philippe, qui videt me, videt et Patrem . Isti oculi in intelligentia sunt, isti oc
Abbreviated transcription (Latin):
homo quo maior nemo surrexit inͦ natis muliẽ¬
rum dieit indignum se ẽe̾ soluere corrigiã
calciament: cam̃ aliquid euidentius di.
tauimus. regnauit d̾s suꝑ omnem terram.
Contra qđ surdi fẽ qui putant eum in af.¬
frica sola regnare. Nonenim ñ dictũ ẽ de ap̃o
cum dictum ẽ. regnauit dns suꝑ omnem
tram: Quisẽ enimꝰ alius rex nr̃ nisi nr dns¬
iħs ip̃c : Ipse est rex nr̃. Et quid audistis in ip.¬
so psalmo recenti uersu mͦ cantato. psallite do
nr̃o psallite. psallite regi nr̃o. psallite. Quem
Ne in una parte uelles intelligere cum psallis:
qm̃ rex omnis t̾rȩ ds. Et qͦmodo ẽ. omĩs t̾rȩ¬
d̾s .rex: qui uisus ẽ in una parte t̾rarum. iii
iherosolia in uidea. ambulans int̾ homi¬
nes natus sugens. crescens. manducans. bibẽs.
uigilans. dormiens. fatigatus ad puteum se.¬
dens. conp̃hensus flageslatus. spitis illitus
spinis coronatus ligno suspensus. lancea ꝑcus.¬

Expanded text:
homo, quo major nemo surrexit in natis muliehomo, quo major nemo surrexit in natis mulierum, dicit indignum se esse solvere corrigiam calceamenti? 3. Tamen aliquid evidentius dicatavimus, Regnavit Deus super omnem terram: contra quod surdi sunt, qui putant eum in Africa sola regnare. Non enim non dictum est de Christo, cum dictum est, Regnavit Deus super omnem terram. Quis est enim alius rex noster, nisi istus? Ipse est rex noster. Et quid audistis in ipso Psalmo, recenti versu modo cantato? Psallite Deo nostro, psallite: psallite regi nostro, psallite. Quem Ne in una parte velis intelligere cui psallis: Quoniam rex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiorib lecdionib ioħes d̃no testimoniũ. ut si¬
garet tacuerat d̃m. non negauerat d̃m. s. ñ om-¬
nino tacuit ł̃m. fottassis eni inuenimꝰ boc iho¬
dierna lectione. Uycerat filiũ d̃ĩ s dieli sunt &
homines filii dĩ. Dyxerat tante excelsentie illu
fuisse. ut non ipse dignus corrigiã eẽt caleiam̃¬
tiei soluere. Iam magnitudo ista multu dat in¬
telligi euiꝰ non erat dignus corrigiã caltiam̃ti
soruere. ille quo nemo surrȩxerat maior in natis
mulierum plus erat omnibus hominibus ꝙ an¬
gelis Nͥam angłm inuenimus ꝓhibiuisse ne
homo illi ad pedes caderet. Cum enim quȩ¬
dam in apocalips angłis ostenderet iohanni
qui scripsit hoc euangłm conterritus magni¬
tudine uisionis ioħs cecidit ad pedes angeli
Et ille. Surge ne feceris hoc illum adora. Nam
ego conseriuus tuus sum: & friñ tuoꝵ Cadere gͦ
sibi ad pedes hominem angłs ꝓhibuit Nonne
manifestum ẽ quia suꝑ omĩs angłos e cui talis

Expanded text:
ioribus lectionibus Joannes Domino testimonium, ut Figaret: tacuerat Deum, non negaverat Deum, sed non omnino tacuit Deum: fortassis enim invenimus hoc in hodierna lectione. Dixerat Filium Dei: sed dicti sunt et homines filii Dei. Dixerat tantae excellentiae illum fuisse, ut non esset ipse dignus corrigiam calceamenti ejus solvere . Jam magnitudo ista multum dat intelligi, cujus non erat dignus corrigiam calceamenti solvere, ille quo nemo surrexerat major in natis mulierum. Plus enim erat omnibus hominibus et Angelis. Nam angelum invenimus prohibuisse, ne homo illi ad pedes caderet. Cum enim quaedam in Apocalypsi Angelus ostenderet Joanni, qui scripsit hoc Evangelium, conterritus magnitudine visionis Joannes cecidit ad pedes Angeli. Et ille: Surge, vide ne feceris hoc; Deum adora nam ego conservus tuus sum et fratrum tuorum . Cadere ergo sibi ad pedes hominem angelus prohibuit. Nonne manifestum est quia super omnes Angelos est, cui talis
Abbreviated transcription (Latin):
euuangłice scd̃m loh̃em. sicut
potestis meminisse qui cur̃a gertcis ꝓfectus
ur̃i. ita sequit᷑. ut hec que modo iectaẽ. hodie
nobis tractanda p̃ponat᷑. ab ipso principio u̾s
adhodiernã lectionẽ. que supͣ dicta sunt me¬
ministis ia ẽẽ tractata. Et si forte multa estis
obliti. certe uł officiũ nr̃m manet inur̃a memo¬
ria. Que hinc audierttis debaptismo iħis. e si
ñ tenetis om̃a. audisse uos tam̃ credo qđ tene¬
atis. que dicta sint eciã. quare sp̃c sc̃s incolube
specie apparuerit. mͦ illa nodosissima questio
soluta sit. quia nescio quid qd ñ nouerat diai
uenienti ut baptizaretur ait. ego ate debeo bap¬
tirari. & tu uenis adme. quando ei dns respon¬
dit. sine modo ut impleatur om̃is iusticia. Nẽ
ergo adeunde ioħem cogit nos otdo lectionis

Expanded text:
evangelicae secundum Joannem, sicut potestis meminisse, qui curam geritis profectus vestri, ita sequitur, ut haec quae modo lecta est, hodie nobis tractanda proponatur. Ab ipso principio usque ad hodiernam lectionem, quae supra dicta sunt, meministis jam esse tractata. Et si forte inde multa estis obliti, certe vel officium nostrum manet in vestra memoria. Quae hinc audieritis de baptismo Joannis, etsi non tenetis omnia, audisse vos tamen credo quod teneatis: quae dicta sunt etiam, quare Spiritus sanctus in columbae specie apparuerit; et quomodo illa nodosissima quaestio soluta sit, quia nescio quid quod non noverat, dsset, quando venienti ut baptizaretur, ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me? Quando ei Dominus respondit, Sine modo, ut impleatur omnis justitia . 2. Nunc ergo ad eumdem Joannem cogit nos ordo lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
uersa t̾ra canticum nouũ. S. ꝓfanȩ sunt uer¬
boꝵ nouitates. ubi dicit. mulier insipiens &
audax. panes occultos libent̾ actingite. & aquȩ
furtiuȩ dulcedinẽ. Ab hac pollicitatione falsȩ
scientie. ꝓhibet eciam illo loco apls ubi dicit. o
tymothee depositum custodi. deuitans ꝓfanas
uocũ nouitates. & contradictiones falsi nominis
scientiȩ. quã quidam ꝓmittentes. circa fidem
exciderunt. Hichil enim sic amant isti. quã
scientiam ꝓmittere. & fidem rerum uerarũ
quas credere paruul p̃cipiuntur. uelut imꝑi¬
tiam deridere. Dicit aliquis. Nichil ne sp̃ua¬
les uiri habent in doctrina qͦd carnalib taceant.
& spũalib eloquantur: Si respondero ñ ha-¬
bent. continuo mͥ dicetur ex epłã ad corinchios
apłi pauli. ñ potui uobis loqui quasi spũalib.¬

Expanded text:
universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt veruniversa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates, et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deridere. 5. Dicet aliquis: Nihilne spirituales viri habent in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus eloquantur? Si respondero, Non habent, continuo mihi dicetur ex Epistola ad Corinthios apostoli Pauli: « Non potui vobis loqui quasi spi
Abbreviated transcription (Latin):
uerboꝵ nouitates euita. multũ enim ꝓficiunt
ad impietatẽ. & sermo eoꝵ sicut cancer serpit.
Non ait uerboꝵ nouitates. s addidit ꝓfanas. Suft̃
enim & doctrinȩ religionis congruentes uer¬
boꝵ nouitates. sicut ipsum nomen xp̃ianoꝵ
quando dici ceꝑit scriptum ẽ. In antiochia
enim primũ post ascensionem dñi apellaci
sunt discipłi xp̃iani. sicut legimus in actib
appellata nouis nominibus: res tamen ipsȩ &.
ante nomina sua erant. & religionis ueritate
firmantur. qua etiã contra imꝓbos defendunt᷑.
Aduersus impietatẽ quoq arrianoꝵ hereticoꝵ
nouum nom̃ patres homousyon condiderunt.
s ñ rem nouam tali nomine signauerunt.
Hoc uocatur homousyon. quod ẽ ego & pater
unũ sumus. unius uidelicet eiusdemq substan¬
tiȩ. Nam si om̃s nouitares ꝓfanȩ eẽnt. nec a dño
diceretur. mandatum notiũ do uobis. nec testa¬
mentum appellaretur nouũ. nec cantaret uni

Expanded text:
verborum novitates evita: multum enim proficiunt verborum novitates evita: multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit . Et non ait, verborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibusappellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec cantaretur in
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ quas maxime exhorret sensus humanus¬
hac occasione eugłicȩ sententiȩ colorare conant᷑.
ubi dñs ait. adhuc multa habeo uob̾ dicere.
s ñ potestis portare mͦ. quasi hȩc ipsa sint que
tunc discipłi portare ñ poterant. o ea docuerit
sp̃s sẽs. quȩ palam docere atq p̃dicare quanta¬
ubet feracur audacia. sp̃c erubescit immun
enim tempus cũ sanam doctrinam ñ sustine¬
bunt. s scdm sua desideria magistros sibi co¬
aceruabunt prurientes auditu. & a ueritate
quidem auditum suũ auertentes. ad fabulas
aũt conuertentur. Illa enim secreti furtiq
cõmemoratio qua dicitur. panes occultos liben¬
ter attingite & aquȩ furtiuȩ dulcedinẽ. pru¬
ritum facit audientib. in autib sp̃ualiter
fornicantib. sicut qͦdam pruritu libi dinis
etiam in carne corrumpitur integritas casti¬
tatis. Audite itaq apłm talia p̃uidentem. & ea
uitanda salubrit̾ ammonentem. ꝓfanas inquit

Expanded text:
suorum, quas maxime exhorret sensus humanussuorum, quas maxime exhorret sensus humanus, occasione evangelicae sententiae colorare conantur, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo: quasi haec ipsa sint quae tunc discipuli portare non poterant, et ea docuerit Spiritus sanctus, quae palam docere atque praedicare, quantalibet feratur audacia, spiritus erubescit immundenim tempus quo sanam doctrinam non sustinebunt, sed secundum desideria sua magistros sibi coacervabunt prurientes auditu: et a veritate quidem auditum suum avertent, ad fabulas autem convertentur » . Illa enim secreti furtique commemoratio qua dicitur, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem, pruritum facit audientibus in auribus spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu quodam libidinis etiam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite itaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanda salubriter admonentem: Profanas, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
rantur audientiam. Hinc & nefarios ritus su¬
os hominib sacrilega curiositate deceptis. uel
decipiendis. magicarũ artium doctrinam com¬
mendant. hinc illȩ illicite diuinationes. inspe¬
etis pecudum uiscerib occisoꝵ. aut uocib &
uolatib auium: aut signis multiformib de¬
monum insusurrantur auxib hominũ ꝑicil¬
rorum. ꝑ colloquia ꝑdicorum. Propter hȩxc
illicita atq punienda secreta. mulier illa ñ
solum insipiens. uerum etiã audax nuncupat᷑.
Sed hȩc ñ solum a re ipsa. uerum & a nomine
nr̃ȩ religionis aliena sunt. Quid qͦd hȩc mulier
insipiens & audax sub xp̃iano uocabulo tot
scelestes hereses condidit. tot nefandas fabulas
finxit. Utinam tales quales in theacris siue
cantantur. siue saltantur. siue inimica scuri¬
litate ridentur. & ñ quasdam tales quales ad¬
ciam. Omnes aut̃ insipientissimi heretici qui
xp̃ianos se uocari uolunt. audacias figmentoꝵ

Expanded text:
rantur audientiam. 3. Hinc et nefarios ritus surantur audientiam. 3. Hinc et nefarios ritus suos hominibus sacrilega curiositate deceptis vel decipiendis magicarum artium doctrina commendat. Hinc illae illicitae divinationes inspectis pecudum visceribus occisorum, aut vocibus et volatibus avium, aut signis multiformibus daemonum, insusurrantur auribus hominum periturorum per colloquia perditorum. Propter haec illicita atque punienda secreta, mulier illa non solum insipiens, verum audax etiam nuncupatur. Sed haec non solum a re ipsa, verum et a nomine nostrae religionis aliena sunt. Quid quod mulier haec insipiens et audax, sub christiano vocabulo tot scelestas haereses condidit, tot nefandas fabulas finxit? Utinam tales quales in theatris sive cantantur, sive saltantur, sive mimica scurrilitate ridentur; et non quasdam tales, quales adciam. Omnes autem insipientissimi haeretici, qui se christianos vocari volunt, audacias figmentorum
Abbreviated transcription (Latin):
de leuante surrexit. Cauete timendo & oran¬
do ne irruatis in illud enigma salomonis.
ubi mulier insipiens & audax inops panis ef¬
fecta conuocat p̾tereuntes dicens. panes occultos
libent̃ aitingite. & aquȩ furtiuȩ dulcedinem.
Hȩc enim mulier uanitas ẽ impioꝵ. cum sint in¬
sipientissimi aliqͥd se scire opmnantiũ. sicut deisa
muliere dictum ẽ. inops panis efficitur. Quȩ
cum mops panis ꝓmittit panes. id ẽ cum sit
ignara ueritatis. ꝓmittit scientiam ueritatis.
Occultos tam̃ panes ꝓmittit quos dicit libenter
aitingi. q aquȩ furtiuȩ dulcedinẽ. ut ea sciluer
libentius & dulcius audiantur & agantur. quȩ
palam in ȩccłia disci crediq ꝓhibentur. Ipsa qͥ ppe
occultatione condiunt qͦdammͦ nefarii doctores
sua uenena curiosis. ut ido se existiment dicere
aliquid magnũ. quia meruit habere secretũ.
& suauius hauriant insipientiã quam pu¬
tant scientiam. cuius ꝓhibitam qͦdammͦ fu¬

Expanded text:
de levante surrexit. Cavete timendo et orande levante surrexit. Cavete timendo et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, aliquid se scire opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo fu
Abbreviated transcription (Latin):
& qͣntomagis crescitis. tanto magis magisq
capiatis. ñ ab eo doctore qui ur̃is aurib sonat.
hoc est forinsecus oꝑando plantat & rigat. s ab
eo qui dat increm̃tum. petere & sꝑare debetis.
Proiide sicut p̃terito sermone cõmonui. cauete.
maxime quia paruuili estis. & adhuc alimentis
lacteis indigetis. ne hominib sub hac occasione
deceptis ac deceptorib. quia dñs alt. adhuc mul¬
ta habeo uobis dicere. s ñ potestis portare modo.
aurẽ curiosam p̃beatis ad incognita scienda. cum
mentes inualidas habeatis ad uera & falsa diuidi¬
canda. maxime ꝓpt̾ obscenissimas turpitudines
quas docuit uanitas animas instabiles ati carna¬
les. ad hoc dõ sinente. ut eius ubiq sint tremenda
uidicia. & in cõparatione impurȩ nequitiȩ dul¬
cescat purissima disciplina. atq ut illi det ho¬
norem. timorem aũt uel pudorem sibi. qui
in illa mala uł illo regente ñ cecidit. uel illo in¬

Expanded text:
et quanto magis crescitis, tanto magis magisque et quanto magis crescitis, tanto magis magisque capiatis; non ab eo doctore qui vestris auribus sonat, hoc est, forinsecus operando plantat et rigat, sed ab eo qui dat incrementum , petere ac sperare debetis. 2. Proinde, sicut praeterito sermone commonui, cavete, maxime qui parvuli estis et adhuc alimentis lacteis indigetis, ne hominibus sub hac occasione deceptis ac deceptoribus, quia Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, aurem curiosam praebeatis ad incognita scienda, cum mentes invalidas habeatis ad vera et falsa dijudicanda: maxime propter obscoenissimas turpitudines, quas docuit satanas animas instabiles atque carnales, ad hoc Deo sinente, ut ejus ubique sint tremenda judicia, et in comparatione impurae nequitiae dulcescat purissima disciplina; atque ut illi det honorem, timorem autem vel pudorem sibi, qui in illa mala vel illo regente non cecidit, vel illo in
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendus ẽ capiat. Tum de orib & au¬
rib hominum ñ recedat. quis ẽ cuius acies
ad eum mentis accedat: Quis ẽ qui eum ẽẽ¬
trinitatẽ scisset. nͥ ipse sic innotescere uoluis¬
E set: Et qͥs hominum iam istam sic eliceat tri¬
intatẽ. & tamen quis hominũ sicut angłi sapi¬
Tat trinitatẽ : Ea ipsa gͦ quȩ de dĩ ȩternitate.
ueritate. sc̃itate. in occulto & in palam sine
cessatione dicuntur. ab aliis bene. ab aliis male
intelligit. ab eis aut̃ ipsis a quib bene incelli¬
guntur. ab aliis minus. ab aliis amplius m̃tis
uiuacitate cernuntur. & a nullo hominum
sicut ab angłis capuntur. In ipsa gͦ mente
id ẽ interiore homine qͦdammꝰ crescitur. non
solum ut ad cẏbum a lacte transeatur. uerũ
etiam ut amplius atq ampliuis cybus ipse su¬
matur. Non aut̃ crescitur spatiosa mole. s
intelligentia luminosa. qͥa & ipse eybus intel¬
ligibilis. lux ẽ. Ut gͦ crescatis eumq capiatis.

Expanded text:
intelligendus est capiat, cum de oribus et auintelligendus est capiat, cum de oribus et auribus hominum non recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis accedat? Quis est qui eum Trinitatem esse scisset, nisi ipse sic innotescere voluisset? Et quis hominum jam istam sileat Trinitatem: et tamen quis hominum sicut Angeli sapiat Trinitatem? Ea ipsa ergo quae de Dei aeternitate, veritate, sanctitate, in promptu et palam sine cessatione dicuntur, ab aliis bene, ab aliis male intelligit. Ab eis ipsis autem a quibus bene intelliguntur, ab aliis minus, ab aliis amplius mentis vivacitate cernuntur, et a nullo hominum sicut ab Angelis capiuntur. In ipsa ergo mente, hoc est in interiore homine, quodammodo crescitur, non solum ut ad cibum a lacte transeatur, verum etiam ut amplius atque amplius cibus ipse sumatur. Non autem crescitur spatiosa mole, sed intelligentia luminosa; quia et ipse cibus intelligibilis lux est. Ut ergo crescatis, eumque capiatis,
Abbreviated transcription (Latin):
habeo uobis dicere. sed non potestis portare
modo. ñ ut in his dñi uerbis nescio quȩ se¬
creta nimis abdita suspicemur. quȩ cũ dici
a docente possint. portari a discente ñ possint.
Sed ea ipsa quȩ in doctrina religionis in quoꝵli
bet notitia legimus. q scribimus. audimus &e
dicimus. si uellet eo modo nobis xp̃s dicere.
sicut ea dicit angłis suis in seipso unigenito
patris uerbo patriq coet̾no. qui nam portare
homines possent. etiam si iam eẽnt spũales
quales adhuc apłi non fuerunt. quando eis
ista dñs loquebatur. qualesq postea uemente
spũ scõ facti sunt: Nam utiq qͥcquid de cre¬
acura sciri potest. minus ẽ ipso creatore qui
summus & uerus & incõmutabilis ds est. Et
qͥs eum tacet: ubi ñ a legentib. disputantib.
querentib. respondentib. laudantib. can¬
tantib. quo quo modo sermocinantib postre¬
mo ab ipsis euam blasphemantib nominatur:
Et cũ eum nemo taceat. quis ẽ qui eum sieut

Expanded text:
habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Non ut in his Domini verbis nescio quae secreta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus et scribimus, audimus et dicimus, si vellet eo modo nobis Christus dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur, qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? Ubi non a legentibus, disputantibus, quaerentibus, respondentibus, laudantibus, cantantibus, quoquomodo sermocinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
lib spũalia comparantes. animalis aut̃ non
ꝑcipit quȩ sunt sp̃s dei: stulcicia enim ẽ illi
Hoc totũ quale sit. ne rursus ꝓpt̾ hȩc uerba apł̃i
ꝓfanis uocũ nouitatib secreta querant᷑. & ea quȩ
debet castoꝵ xp̃c corpusq uitare dicant᷑ carna¬
les sustinere ñ posse. sermone alio si dñs donaue¬
rit disputandum ẽ. ut iã istũ aliqͣndo claudamꝰ¬
xcuiii. de eadem lectione.
adhuc multa habeo uobis di

Expanded text:
iritualia comparantes: animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei; stultitia enim est illi » . Hoc totum quale sit, ne rursus propter haec verba Apostoli profanis vocum novitatibus secreta quaerantur, et ea quae debet castorum spiritus corpusque vitare, dicatur carnales sustinere non posse, sermone alio si Dominus donaverit, disputandum est, ut jam istum aliquando claudamII. In eamdem lectionem. 1. Adhuc multa
Abbreviated transcription (Latin):
ducentoꝵ denarioꝵ panes ñ sufficere. quib tanta
illa turba reficeretur: erat ibi quidam puer
portans quinq panes hordeaceos. & duos pisces:
Et ait iħis ÷ facite homines discumbere Erat aũt

Expanded text:
ducentorum denariorum panes non sufficere quibus tanta ducentorum denariorum panes non sufficere quibus tanta illa turba reficeretur, erat ibi quidam puer portans quinque panes hordeaceos et duos pisces. Et ait Jesus: Facite homines discumbere. Erat aut
Abbreviated transcription (Latin):
acturus: Cur gͦ bonum temptabat. nͥ quia
ignorantiam discipuli demonstrabat: Et forte
in demonstratione ignorantiȩ discipłi aliquid
significauit: Apparebit gͦ cum ipsum sacram̃tũ
de quinq panib ceꝑit nobis loqui: & qͥd signifi¬
cet indicare:. Ibi enĩ uidebimus.: quare dñs in
hoc facto. ignorantiam discipłi uoluit int̾rogan¬
do qͦd sciebat ostendere: Nam int̾rogamus aliqͣn¬
do qͦd nescimus. audire uolentes ut discamus:
aliquando int̾rogamus qͦd scimus: scire uolentes
utrũ ꝙ ille sciat quem int̾rogamus: Utrñq hoc
nouerat dñs: os quod int̾rogabat sciebat. Et qͥd
enim eẽt facturus. ipse nouerat: & hoc nescire phy¬
lippum sciebat similit̾: Quare itaq int̾rogabat:
nͥ quia illius ignorantiã demonstrabat: Et hoc
quare fecerit: ut dixi post intelligemus: Andreas
ait Est puer hic quidam. qui habet qͥnq
panes & duos pisces: S hȩc quid sunt inter
tantos: Cum dixisset phylippus int̾rogatus.

Expanded text:
acturus. Cur ergo de bono tentabat, nisi ignorantiam discipuli demonstrabat? et forte in demonstratione ignorantiae discipuli aliquid significavit. Apparebit ergo cum ipsum sacramentum de quinque panibus nobis coeperit loqui, et quid significet indicare. Ibi enim videbimus quare Dominus in hoc facto ignorantiam discipuli voluit interrogando quod sciebat ostendere. Nam interrogamus aliquando quod nescimus, audire volentes ut discamus. Aliquando interrogamus quod scimus, scire volentes utrum et ille sciat quem interrogamus. Utrumque hoc noverat Dominus: et quod interrogabat sciebat, et quid esset facturus ipse noverat, et hoc nescire Philippum sciebat similiter. Quare itaque interrogabat, nisi quia illius ignorantiam demonstrabat? Et hoc quare fecerit, ut dixi, postea intelligemus. Andreas ait: Est hic puer quidam qui habet quinque panes et duos pisces. Sed haec quid sunt inter tantos? Cum dixisset Philippus interrogatus,
Abbreviated transcription (Latin):
possit: adiecit: ꝙ ego ad te uenio: sic exponens
quodammͦ cur dixerit. iam ñ sum in mundo.
ommendat gͦ patri eos quos corporali absentia
relicturus ẽ dicens: pater scẽ: serua eos in no¬
mine tuo. quos dedisti michi. Nempe sicut ho¬
mo dm̃ rogat ꝓ discipulis suis. q̃uos accepit a
deo S attende quod sequitur: ut sint inquit
unum sicut nos. Non ait ut nobiscum sint
unui: aut simus unũ ipsi & nos. sicut unũ
sumus nos: s ait. ut sint unũ  sicut & nos. Ipsi
utiq in natura sua sint unum: sic̃ & nos in nr̃a
unum sumus. Quod ꝓculdubio uerum ñ diceret.

Expanded text:
posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in mundo. Commendat ergo Patri eos quos correlicturus est dicens: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi. « Nempe sicut homo Deum rogat pro discipulis suis quos accepit a Deo. Attende quid sequitur: Ut sint, inquit, unum, sicut et nos. Non ait, 619 ut nobiscum sint unum; aut ut simus unum ipsi et nos, sicut unum sumus nos; sed ait, ut sint unum sicut et nos; ipsi utique in natura sua sint unum, sicut et nos in nostra unum sumus. Quod procul dubio non diceret,
Abbreviated transcription (Latin):
de quib hoc dicebat. Non enim scđm ꝓuectũ
cordis & uitȩ id acciꝑe possumus uł debemus:
ut illi ꝓpterea adhuc ẽẽ dicantur in mundo
quod muncdana sapiant adhuc. ille aũt iam
non eẽ in mundo sapiendo diuina. Positum
ẽ hic enim unum uerbum. qͦd nos ita intel¬
ligere omnino ñ sinat. quia ñ ait. q non sum
ũdo s iam ñ sum in mundo: ꝑ hoc ostendens fuisse
se in mundo: iam non eẽ. Nunquid gͦ fas est
uc eum credamus aliquando mundana sapu
isse. ꝙͥ ab hoc errore liberatum iam illa ñ saꝑe:¬
porali. a mundo scilicet absentiam suam: iam
rito futurã. illoꝵ aut̃ tardius. ꝑ hoc ostendens.
quod se iam ñ hic eẽ. illos aũt hic ẽẽ dixit: cum
congruens hominib : ut loquendi se usus ha
bet humanus. An ñ cotidie dicimus iam ñ ẽ
hie. de aliquo quantotius abicuro: Et maxi¬
me hoc de moricuris solet dici: quanqͣm o ipse
dñs tanquam p̃uidens quid lecturos mouers

Expanded text:
de quibus hoc dicebat: non enim secundum provectum de quibus hoc dicebat: non enim secundum provectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea adhuc esse dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est hic enim verbum unum, quod nos ita intelligere omnino non sinat: quia non ait, Et non sum in mundo; sed, Jam non sum in mundo: per hoc ostendens fuisse se in mundo, jam non esse. Numquid ergo fas est ut isse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapeesentia corporali, a mundo scilicet absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius, per hoc ostendens, quod se jam non hic esse, illos autem hic esse dixit, cum congruens hominibus, ut mos loquendi sese hbet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere
Abbreviated transcription (Latin):
his dixit quȩ ad ipsam patris ꝑtinent diumita¬
tem: in quib illi ẽ equalis. omnia quȩ habet ha¬
spc: de quo ẽ nacus & filius. Et clarificaass
sum inquit in eis. Nunc suam clarificationẽ
tanqͣm facta sit dicit. cum adhuc eẽt futura:
suꝑius aũt a patre poscebat ut fieret: s utrũ
ipsa sit clarificatio de qua dixerat. & nunc clari¬
fica me tu pat̾ apud temetipsum claritate quã
habui pͥusquam mundus eẽt apud te: utiq
requirendum ẽ. Si enim apud te. quomͦ in eis:
In cum hoc ipsum inuotescit eis: ac ꝑ ipsos om̃ib
qui credunt eis testib suis. Possumus plane sic
intelligere dixisse dñm de aplis. quod clarifica¬
tus sit in eis. Bicendo enim iam ẽẽ factum.
ostendit iam fuisse p̾destinatum: & certum ha¬
beri uoluit: quod eẽt futurum. Et iam inqͥt
non sum in mundo: & hii in mundo sunt.
Si horam ꝓrsus illam qua loquebatur attendas.
utriq in mundo erant: ꝙ ipse scilicet ꝙ illi

Expanded text:
his dixit quae ad ipsam Patris pertinent divinitahis dixit quae ad ipsam Patris pertinent divinitatem, in quibus illi est aequalis, omnia quae habet haSpiritus, de quo est natus et Filius. Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem tanquam facta sit dicit, cum adhuc esset futura: superius autem a Patre poscebat ut fieret. Sed utrum ipsa sit clarificatio de qua dixerat: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud temetipsum, claritate quam habui prius quam mundus esset, apud te, utique requirendum est. Si enim apud te, quomodo in eis? An cum hoc ipsum innotescit eis, ac per ipsos omnibus qui credunt eis testibus suis, possumus plane sic intelligere dixisse Dominum de Apostolis quod clarificatus sit in eis? Dicendo enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi
Abbreviated transcription (Latin):
guntur filii maior & minor. cum omnib anglł̃s
seĩs: quib erimus equales in regno. xp̃i ꝙ dei
Hoc aũt ita dictum ẽ. ꝙ mea omnia tua sunt a
tua mea: ut hic sit etiam illa creatura rationalis
quȩ ñ nisi dõ subditur. ut ei quȩ infra illam
sunt cuncta subdantur. Hȩc gͦ cum sit cdĩ pa-¬
tris. ñ simul eẽt & filii nͥ ꝑatri eẽt ȩqualis. De
ipsa qͥppe agebat cum dicerit. ñ ꝓ mundo rogo
s ꝓ his quos dedisti mͥ. quia tui sunt: ꝙ mea
omnia tua sunt & tua mea: nec fas ẽ ut scĩ de
quib hȩc locutus ẽ cuiusquam sint nͥ eius a
quo creati o scĩficati sunt. ac ꝑ hoc ꝙ omnia
quȩ ipsoꝵ sunt. necesse ẽ ut eius sint. c̃uius
& ipsi sunt. Ergo cum patris &s filii suͥnt: a que¬
les eos eẽ demonstrant quoꝵ equaliter sunt.
Illud aũt quod ait cum de scõ spũ loqueretur
omnia quȩ habet pat̾ mea sunt. ꝓpterea dni
quia de meo accipiet ꝙ annuntiabit uobis.ill

Expanded text:
guntur filii major et minor cum omnibus angelis guntur filii major et minor cum omnibus angelis sanctis, quibus erimus aequales in regno Christi et Dei. Hoc autem ita dictum est: Et mea omnia tua sunt, et tua mea, ut hic sit etiam ipsa creatura rationalis, quae non nisi Deo subditur, ut ei quae infra illam sunt cuncta subdantur. Haec ergo cum sit Dei Patris, non simul esset et Filii, nisi Patri esset aequalis. De ipsa quippe agebat, cum diceret: Non pro mundo rogo, sed pro his quos dedisti mihi, qui tui sunt, et mea omnia tua sunt, et tua mea. Nec fas est ut sancti, de quibus haec locutus est, cujusquam sint, nisi ejus a quo creati et sanctificati sunt. Ac per hoc omnia quae ipsorum sunt necesse est ut ejus sint cujus et ipsi sunt. Ergo cum et Patris et Filii sunt, aequales eos esse demonstrat, quorum aequaliter sunt. Illud autem quod ait, cum de Spiritu sancto loqueretur: Omnia quae habet Pater, mea sunt, propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, de
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝓ his quos dedisti michi.
Mundum uult intelligi mͦ. qui uiuunt scd̃m¬
concupiscentiam mundi: & non sunt in ea
sorte gr̃ȩ: ut ab illo eligantur ex mundo. Non
itaq ꝓ mundo. s ꝓ his quos ei pat̃ decdit roga¬
re se dicit. ꝑhoc enim quod eos illi iam pater
dedit. factum ẽ. ut ñ ꝑtincant ad eum mnundũ
ꝓ quo ñ rogat. Deinde subiungit: quia tuisun.
Neq enim quia pat̾ eos filio declit. amisit ipse
quos dedit: cum ec ẽ głi adhuc filius sequat᷑¬
dicat. Et mea Cᵈ omnia tua sunt. &
tua mea sunt.
Ubi satis apparet. quomͦ uni¬
geniti filii sint omnia quȩ patris sunt. ꝑ hoc
utiq quod etiam ipse ds est. & de patre patri
ẽ natus equalis: non quomͣ dictum ẽ uni ex
duob filiis. maiori scilicet: tu mecum es semꝑ
& omnia mea tua sunt. Illud enim dictumẽ
de his omnib creacuris. quȩ infra creaturam
scam rationalem sunt. quȩ utiq subduntur
eccłiȩ: in qua uniuersa ecclia & illi duo intelli¬

Expanded text:
os dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt seconcupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse, quos dedit, cum adhuc Filius sequatdicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique, quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequalis, non quomodo dictum est uni ex duobus filiis, majori scilicet: Tu mecum semper es, et omnia mea tua sunt ; Illud enim dictum est de his omnibus creaturis quae infra creaturam sanctam rationalem sunt, quae utique subduntur Ecclesiae. In qua universa Ecclesia et illi duo intelli
Abbreviated transcription (Latin):
git. Sicut misisti me in mundum: o ego
misi eos in mundum. Quos misit: nisi apłos
filium suum ñ in carne peccati. s in similitu¬
dine carnis peccati: ꝙ misit filius eius eos. qͦs
natos in carne peccati scĩficauit. a labe peccati.
Sed qm̃ ꝑ hoc quod mediator cłi & hominum ho¬
euis. Ideo ait quod sequitur. & ego ꝓ eis scĩfico
meipsum. Quid ẽ enim. & ꝓ eis ego scĩfico
meipsum: nisi eos in meipso sc̃ifico. cum q ipsi
sint ego: Qm̃ de quib hoc ait. ut dixi. m̃bra
sunt eius.: & unus est. xp̃c caput & corpus docente
apło atq dicente de semine abrahȩ. si aũt uos
xp̃i. gͦ semen abrahȩ estis: cum dixisset suꝑius
ñ dicit & seminib tanqͣm in multis. s tanquã
in uno & semini tuo qui est. xp̃c. Si gͦ semen

Expanded text:
git: Sicut me misisti in mundum, et ego git: Sicut me misisti in mundum, et ego misi eos in mundum. Quos misit, nisi apostoFilium suum, non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati ; et misit Filius ejus eos quos natos in carne peccati sanctificavit a labe peccati. Sed quoniam per hoc quod Mediator Dei et hominum hoejus; ideo ait quod sequitur: Et pro eis ego sanctifico meipsum. Quid est enim: Et pro eis ego sanctifico meipsum, nisi: Eos in meipso sanctifico? cum et ipsi sint ego, quoniam de quibus hoc ait, ut dixi, membra sunt ejus, et unus est Christus caput et corpus, docente Apostolo, atque dicente de semine Abrahae: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis , cum dixisset superius: Non dicit: Et seminibus, tanquam in multis, sed, tanquam in uno: Et semini tuo, quod est Chris