comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed int̾ canonicas scͥpturas ñ recipit: sic
& hec duo uolumina legat. ad edificatio¬
nẽ plebis. ñ ad auctoritatẽ eccłiasticorum
doginatum confirmandam. Sicui sane
scptuaginta interp̃tum magis editio pla¬
cet. habet eam anobis olim emendatam
Neq enim sic noua condimus ut ucttra
destruamus: & tam̃ cum diligentissime le¬
gerit. sciat magis nr̃ã intelligi. Quȩ ñ in¬

Expanded text:
sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis n
Abbreviated transcription (Latin):
quam pret̃ uos obnoxi¬
us sim. Itaq longa egrotatione fractus. ne
penitus hoc anno reticerẽ. & apuo uos mutꝰ
essem. triduuim opus ur̃o nomini consecra¬
ui. Interp̃tatione uidelicet trium salomo¬
nis uoluminum. masloth quos hebrei para¬
bolas uulgata editione: ꝓuerbia uocant. Coc¬
lech quod grece ecclesi asten. latine contio¬
natorẽ possumus dicere. Syrassirim quod ĩ
tur & panctos iesu filii syrach liber. & alius
pseudographiis. qui sapientia salomonis
inscribit᷑. Quorum pͥorem & hebraicũ rep¬
peri. ñ eccł̃iasticum apud latinos: sed ꝑabo¬
las p̃notatum. Cui iuncti erant eccłiastes &
canticum canticorum: ut similitudinẽ sa¬
lomonis. ñ solum librorum numero. sed &
materiarum genere cocquaret. Scd̾s apud
hebreos nusquam ẽ: quia & ipse stilus gre¬
cam eloquentiam redolet. Et ñ nulli scrip
torum ueterum hunc ẽẽ udei filinos affir¬
mant: sicut ergo iudith. & tobi. & macha¬
beorum libros: legit quidem cos eccłia.

Expanded text:
vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Parabolas, Vulgata autem editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumus dicere: SIR ASSIRIM  , quod in tur paranetos Jesu filii Sirac liber, et alius pseudographus, qui Sapientia Salomonis inscribitur, quorum priorem Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum apud nos, sed parabolas praenotatum. Cui juncti erant Ecclesiastes et Cantica canticorum, ut simitudinem Salomonis, non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequarent. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentitorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
iungit sacerdotium:
immo carta ñ diuidat
quos xp̃i nectit amor.
Commentarios in osce.
amos. ⁊ achariam. ma¬
lachiam. que poscitis.
scripsissem si licuissct:
pro ualitudine muti

Expanded text:
jungit sacerdotium: immo charta non dividat, quos Christi nectit amor. Commentarios in Osee, Amos, Zachariam. Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine
Abbreviated transcription (Latin):
aluta priscam ⁊ aquilam: et onesi¬
fori domum. Frastus remansit corin¬
chi. Tophimum autẽ reliqui infirmum mi¬
leti. Festina aute hiemem uenire. xXUi.¬
alutat te eubolus. ⁊ pudens. ⁊ linus

Expanded text:
aluta Priscam, et Aquilam, et Onesihori domum. Erastus remansit Corinthi. Trophimum autem reliqui infirmum Mileti. Festina ante hyemem venire. Salutant te Eubulus, et Pudens, et Linus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uolutatẽ dei scd̃m ꝑmissionẽ uide
que est in xp̃o ihũ timotheo ca¬
rissimo filio. grã. miscdĩa. par a
deo patre. et xp̃o ihũ domino
nr̃o. Gratias ago deo cui serio aꝓ
genitoribus meis. in conscientia
pura. quod sine indermissione ha¬
beam tui memoriam in orationib
meis semꝑ nocte ac die disiderais
de uidere. memor lacrimarũ tua¬
rum: ut gaudio implear recorda¬
tionem accipiens enus fidei que est
in de. non ficta. que et habitauit
primum in auia tua loide. et ma

Expanded text:
 voluntatem Dei secundum promissionem vitae quae est in Christo Iesu Timotheo carissimo filio gratia misericordia pax a Deo Patre et Christo Iesu Domino nostro gratias ago Deo cui servio a progenitoribus in conscientia pura quam sine intermissione habeam tui memoriam in oratmeis, nocte ac die: desiderans te videre, memor lacrymarum tuarum, ut gaudio implear. Recordationem accipiens ejus fidei quae est in te non ficta, quae et habitavit primum in avia tua Loide, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis expressit. hȩc ego accito notario sermo¬
nib latinis exposui. Orationibꝰ ur̃is merce¬
dem huius oꝑis compensabo: cum gratum
uobis didicero me quod iubere estis dignati

Expanded text:
erbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero, me, quod jubere estis dignati
Abbreviated transcription (Latin):
uos uolo scientes semel omnia qm̃
principatum. sed dcreliquerunt suñ do¬
miciium. in iudicium magni diei uin¬
culis ecernis sub caligine iudicio reseruauit.
icut sodoma et goi¬
morra. et finitune ciuuitates simi¬
li modo exfornicate: et abeuntes
post carnem alteram. facte sunt eremplũ
ignis eterni penam sustinentes. similit̾
et hi carnem quidem maculant. domina¬
dionem autẽ sꝑnunt maiestatem autem
blasphemant. Cum michael archangłs
cum diabolo disputans altercaretur de
moysi corpore non est ausus uidicium in¬
ferre blasphenue: sed dixit imperet tͥ
dñs. Hi autem quecumq quidem igno¬
rant: blasphemant. Quecumq autẽ na¬
turalicer tamquam muta animalia noruił
in his corrumpuntur.

Expanded text:
os volo scientes semel omnia quonprincipatum sed dereliquerunt suum domicilium in iudicium magni diei vinculis aeternis sub caligine reservavit sicut Sodoma et Gomorra et finitimae civitates simili modo exfornicatae et abeuntes post carnem alteram factae sunt exemplum ignis aeterni poenam sustinentes similiter et hii carnem quidem maculant dominationem autem spernunt maiestates autem blasphemant cum Michahel archangelus cum diabolo disputans altercaretur de Mosi corpore non est ausus iudicium inferre blasphemiae sed dixit imperet tibi Dominus hii autem quaecumque quidem ignorant blasphemant quaecumque autem naturaliter tamquam muta animalia norunt in his corrumpuntur
Abbreviated transcription (Latin):
e illis qui uia cam abierunt. et er¬
rore balaam mercede effusi sunt.
et contradictione core perierunt.
Hi sunt in epulis suis male conuiuantes
sine timore semetipsos pascentes. nubes si¬
ne aqua que a uentis circum feruntur: ar¬
bores autumnales infructuose. bis mor¬
tue: eradicate. fluctus feri maris. dispu¬
mantes suas confusiones. sydera errantia
quib ꝓcella denebrarum conseruata ẽ¬
meternum.
rophetauit autem de his seꝑtimꝰ
ab adam enoch dicens. Ecce ue¬
nit dñs in scĩs milibus suis. facere uidici¬
uin contra omnes. et arguere omnes imꝑi¬
os. de omnibus operibus impietatis eoꝵ
quibus impie egerunt: et de omnib du¬
ris que loquuti sunt contra eum peccato¬
res impii. Hi sunt murmuratores quetelo¬
si. scd̾m desideria sua ambulantes. et os
illoꝵ loquitur suꝑbiam. mirantes ꝑsonas
questus causa.
os autem kinĩ. memores estote uer¬
boꝵ que predicta sunt ab apostoliᷤ

Expanded text:
 qui in via Cain abierunt, et errore Balaam mercede effusi sunt, et in contradictione Core pHi sunt in epulis suis male convivantes, sine timore semet ipsos pascentes. Nubes sine aqua, quae a ventis circumferuntur; arbores autumnales infructuosae, bis mortuae, eradicatae; fluctus feri maris dispumantes suas confusiones; sydera errantia, quibus procella tenebrarum in aeternum Prophetavit autem et de his septimus ab Adam Enoc dicens: 'Ecce venit Dominus in sanctis milibus suis facere iudicium contra omnes et arguere omnes impios de omnibus operibus impietatis eorum, quibus impie egerunt, et de omnibus duris, quae locuti sunt contra eum peccatores et impii'. Hi sunt murmuratores querellosi, secundum desideria sua ambulantes, et os illorum loquitur superbiam, mirantes personas, quaestus, causas. Vos autem, karissimi, memores estote verborum, quae pr
Abbreviated transcription (Latin):
uox aquarum multarũ: et habebat in der¬
tera sua stellas seꝑtem. et de ore eus gladiꝰ
utraq parte acutus exiebat. et facies eius
sicut sol lucet in urtute sua. Et cum uidis¬
sem eum. cecidi ad pedes eius tamquam
mortuus: et posuit dexteram suam super¬
me cicens. Noli tiere. Ego sum primus
et nouissimus. et iuiis. et fin mortuus: et
ecce sum uiuens in scła scłoꝵ: et habeo cla¬
ues mortis et inferni. a Il oo¬
Icribe ergo que iudisti et que sunt
et que oportet fieri post hec. Sacra¬
mentum septem stellarum quas
iudisti in dextera mea. et sepdem candela¬
bra aurea. Seꝑtem stelle: angłi sunt septẽ
eccłiarum. Et candelabra septem: septem

Expanded text:
us aquarum multarum, et habebat in dexus aquarum multarum, et habebat in dextera sua septem stellas et ex ore eius gladius utrimque acutus exiebat et facies eius splendebat ut sol in uirtute sua: et cum uidissem eum, cecidi ad pedes eius tamquam mortuus, et inposuit super me dexteram suam dicens: noli timere, ego sum primus et nouissimus et uiuus qui fueram mortuus et ecce sum uiuens in saecula saeculorum et habeo claues mortis et inferorum. IScribe ergo quae vidisti, et quae sunt, et quae oportet fieri post haec. Sacramentum septem stellarum, quas vidisti in dextera mea, et septem candelabra aurea: septem stellae: angeli sunt septem Ecclesiarum: et candelabra septem, septem
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce uenit cum nubibus. et uidebit eum
omnis oculus. et qui eum pupugerunt:
et plangent se suꝑ eum omnes trib terre
etiam amen. Ego sum. a et .u. principi¬
um et finis. dicit dñs ds: qui est et qͥ erat
et qui uenturus est omp̃s. Ego iohs̃ frat̾
uester. et particeps in tribulatione ⁊ regno
et pacientia in ibũ: fui in insula que ap¬
pellatur pathinos ꝓpter uerbum deet te
audiui post me uocem magnam tã quã
tube dicentis. Quod uides scribe in libro
ephesum et sinirnã. et ꝑgamum. et tbia¬
tiram. et sardis. et filadelfiam. et laodiciã.
Et conuersus sum ut uiderem uocem que
loquebatur mecum: et conuersus uidi sep¬
dem candelabra aurea. et in medio septem
candelabroꝵ aureoꝵ similem filio homi¬
nis uestitum podere: et precinctum ad ma¬
millas zona aurea. Caput autem eius et ca¬
pilli erant candidi. tainquam lana alba et¬
tamquam nix: et oculi eius uelut flamina
ignis. et pedes eius similes aurt calco: sicut
in camino ardenti. Et uox illius tanquam

Expanded text:
nubibus et videbit eum omnis oculus et qui eum pupugerunt et plangent se super eum omnes tribus terrae etiam amen ego sum Alpha et Omega principium et finis dicit Dominus Deus qui est et qui erat et qui venturus est Omnipotens ego Iohannes frater vester et particeps in tribulatione et regno et patientia in Iesu fui in insula quae appellatur Patmos propter audivi post me vocem magnam tamquam tubae dicentis quod vides scribe in libro Ephesum et Zmyrnam et Pergamum et Thyatiram et Sardis et Philadelphiam et Laodiciam et conversus sum ut viderem vocem quae loquebatur mecum et conversus vidi septem candelabra aurea et in medio septem candelabrorum similem Filio hominis vestitum podere et praecinctum ad mamillas zonam auream caput autem eius et capilli erant candidi tamquam lana alba tamquam nix et oculi eius velut flamma ignis et pedes eius similes orichalco sicut in camino ardenti et vox illius
Abbreviated transcription (Latin):
labroꝵ aureoꝵ. Scio opera tua. et laborem
et pacientiam tuam. et quia non potes susti¬
nere malos: et temptasti eos qui sedicunt
apłos ẽẽ et non sunt. et inuenisti eos menda¬
ces. et pacientiam habes. et sustimusti ꝓpt̾
nomen meum. et non defecisti: sed habeo
aduersus te quod caritatem tuam ꝑrimam
reliquisti. Memor esto itaq unde excideris
et age penitentiam. et prima opera fac. Sin
autem uenio tibi et mouebo candelabrũ
tuum de loco suo: nisi ꝑenitentiam egeris.
Sed hoc habes quia odisti facta nicholai¬
tarum: que et ego odi. Qui habet aures
audiat: quid sp̃s dicat eccłiis. Uincenti dã¬
bo edere de ligno uite. quod ẽ. in paracdiso

Expanded text:
oannis: Scio opera tua et laborem et patientiam tuam, et quia non potes sustinere malos et tentasti eos qui se dicunt apostolos esse et non sunt, et invenisti eos mendaces : Et patientiam habes, et sustinuisti propter nomen meum et non defecisti: sed habeo adversus te quod charitatem tuam primam reliquisti. Memor esto itaque unde excideris, et age poenitentiam, et prima oautem venio tibi: et movebo candelabrum tuum de loco suo: nisi penitentiam egeris. Sed hoc habes: quia odis facta Nicolaitarum: que et ego odi. Qui habet aurem audiat: quid spiritus dicat Ecclesiis. Vincento dabo edere de ligno vite: quod est in p
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus est ꝓ nobis. ut suie iugilemus
siue dormiamus. simul cum illo uiuamꝰ.
Propter quod consolamin inuicẽ. et edifi¬
cate alterutrũ. sicut et facitis. xxi¬
ogamus audem uos fr̃s. ut noue¬
ritis eos qui laborant inter uos &
qͥ presunt uobis in dño. et monent
uos. ut b̾abeatis illos habundantus in ea¬
ritate. Propter opus illorum: pacem habe¬
de cum eis. Rogamus autem uos fratres
corripite inquiecos. consolamini pusilla¬
nimes. suscipite infirmos. pacientes estode
ad omnes. Uiclete ne quis malum ꝓ malo

Expanded text:
mortuus est pro nobis: ut sive vigilemus, sive dormiamus, simul cum illo vivamus. Propter quod consolamini invicem, et aedificate alterutrum, sicut et facitis. Rogamus autem vos, fratres, ut noveritis eos, qui laborant inter vos, et praesunt vobis in Domino, et monent vos, ut habeatis illos abundantius in charitate propter opus illorum: pacem habete cum eis. Rogamus autem vos, fratres, corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. Videte, ne
Abbreviated transcription (Latin):
atq orientia resecare uicia. et post
futuras excluderet questiones: exem¬
plo ꝓphetarum qui post editam legem
moysi. in qua omnia dei mandata lege¬
bantur. nicbilominus tamen doctrina
sua rediuua semꝑ ppli compressere pec¬
cata. et ꝓpter exemplum libris ad nrãm
etiam memoriam transmiserunt. deinde
queritur cur non amplius quam decem
epłas ad eccłias scripserit. Decem enim
sunt cum illa que dicitur ad hebreos. nã

Expanded text:
atque orientia resecaret vitia: et post futuras excluderet quaestiones exemplo prophetarum, qui post editam Legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata et propter exemplum libris ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit: decem sunt enim cum illa quae dicitur ad Hebraeos; nam
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm: et omnem terram iesse quo usq ꝑue¬
niatur ad montes echiopiȩ. Ad hos omnes
misit nuncios nabuchodonosor rex assiri¬
orum: qui om̃s uno animo contradixer̃t̃.
et renuserunt eos uacuos ac sine honore
abiecerunt. Tunc indignatus ẽ nabucho

Expanded text:
Hierusalem et omnem terram Iesse quousque perveHierusalem et omnem terram Iesse quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt tunc indignatus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ȩdificauit ciuitatem potentissimã quã
appellauit egbathanis. Ex lapidibus quadra¬
tis et sectis fecit muros eius in altitudinem
cubitorum septuaginta: et in latitudinem
cubitorum triginta. Turres uero eius po¬
suit altitudinem cubitorum centum. Per
quadrum uero eorum: latus utrumq uice.¬
norum pedum spacio tendebatur. Posuit
gloriabatur quasi potens inpotentia exerci-¬
tus sui et ingła quadrigarum suarũ. An¬
no igitur duodecimo regni sui nabucho¬
donosor rex assyriorum qui regnabat in
niniue ciuitate magna pugnauit contra
arphaxat: et obtinuit eum in campo mag
no qui appellatur ragau circa eufraten et
tigrin et iadasan in campo erioch regis eli¬
corum. Tunc exaltatum ẽ regnum nabu¬
chodonosor et cor eius eleuatum ẽ: et misit
ad om̃s qui habitabant incilicia et damas¬
co et libano. et ad gentes quȩ sunt in car¬
melo et cedar: et inhabitantes galileam in
campo magno hesdrelon: et ad om̃s qui erãt
in samaria et trans flumen iordanem usq

Expanded text:
m, quam appellavit Ecbatanis, ex lapidibus quadratis et sectis: fecit muros ejus in latitudinem cubitorum septuaginta, et in altitudinem cubitorum triginta, turres vero ejus posuit in altitudinem cubitorum centum. Per quadrum vero earum, latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur  Al. tegloriabatur quasi potens in potentia exercitus sui, et in gloria quadrigarum suarum. Anno igitur duodecimo regni sui, Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Ninive civitate magna, pugnavit contra Arphno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis Elicorum tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar et inhabitantes Galileam in campo magno Hesdraelon et ad omnes qui erant in Samaria et trans flumen Iordanem usque
Abbreviated transcription (Latin):
omnem sollicitudine̾ faciens scri¬
bendi uobis de cominum ur̃a sa¬
enun quidam homines qͥ olimn
prescripti sunc in hoc iudiciũ
impii. dei nr̃i grãm transferenteᷤᷤ
in lururiam. et solum domina
ommonere autem

Expanded text:
omnem sollicitudinem faciens scribendi uobis de communi nostra saquidam homines qui olim praescripti sunt in hoc iudicium impii Dei nostri gratiam transferentes in luxuriam et solum Dominategantes commonere autem
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃is. hieronimꝰ
prbr indomi¬
no salutem. Mi¬
rari nondesi¬
no exactionis
ure instantiã.
Exigitis enim
ut librũ chal¬
deo sermone conscriptum ad latinum stilũ
traham: librum utiq tobiȩ quem hebrei de
cathalogo diuinarum scripturarũ secante̾.
his quȩ agyographa memorant mancipa¬
runt. feci satis desiderio ur̃o: non tamen me.¬
o studio. Arguunt eium nos hebreorum
studia: et imputant nobis contra suũ cano¬
nem. latinis aurib ista transferre. Sed me-¬
lius ẽẽ uidicans phariseorum displicere iudi¬
cio. et episcoporum uissionil deseriure: in¬
stiti ut potui. Et quia uicina ẽ chaldȩorum
linga sermoni bebraico. utriusq lingue ꝑi¬
tissimum loquacẽ repperiens unius diei la-¬
borem arripui: et quicquid ille mͥ hebraicis

Expanded text:
pis, Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de Catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum Canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans Pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico, utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia tua dñe: ido scrutata ẽ
ca anima mea. Declaratio sermo¬
num tuorum illuminat: & iutellectum dat
paruulis. Osmeum apui & abstraxi sp̃m: qͥ a
mandata tua desidabam. Aspice in me & mise¬
rere mei: scđm uidicium diligentium nomen
tuum. Gressus meos dirige scđ̾m cloquiũ
tuum: ⁊ ñ dominet᷑ inci omnis iniusticia. Re¬
dunc a calumpniis hominum: ut custodiam

Expanded text:
testimonia tua, ideo scrutata est ea anima mea. Declaratio sermonum tuorum illuminat, et intellectum dat parvulis. Os meum aperui et attraxi spiritum, quia mandata tua desiderabam. Aspice in me, et miserere mei secundum judicium diligentium nomen tuum. Gressus meos dirige secundum eloquium tuum, et non dominetur mei omnis injustitia. Redime me a calumniis hominu
Abbreviated transcription (Latin):
achaici: et hi simili¬
ter ab apłis audier̃
uerbum ueritatis.
et subuersi sunt
multifarie afalsis apłis. quidam a
philosophie uerbosa eloquentia. alii a¬
secta legis uidaice fuerant inducti. Hos

Expanded text:
Achaici, et hi similiter ab Apostolo audierunt verbum veritatis; et subversi sunt multifarie a falsis apostolis, quidam a philosophiae verbosa eloquentia, alii secta legis Judaicae inducti s
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ne quis ig¬
narum exsimilitu.¬
dine numerorũ
error inuoluat. qd̾
sicub insubnotatio¬
ne canonũ distinc¬
toꝵ. incanone quo¬
libet tres eugłistȩ
bis. ter. uł quater.
aut etiam amplius eundẽ numerũ ꝑ ordi-¬
nem habuerunt adnotatũ. et quartus ecõ¬
trario discrepantes quod id quod tres illi
in eo loco semel dixerint. quartus tociens
incorpore uoluminis sui ponat. quotiens
diuersi numeri in eiꝰ canone positi sint
contra p̃dictoꝵ numeroꝵ continuatas si¬
militudines. Item si inuno quolibet eoꝵ
aut ȩtiam duob idem incanone numerꝰ
bis. ter. quater. aut eo amplius repperiat᷑¬
in uno ordine collocatus. et dispares in¬
ueniantur incęt̾is. dubium ñ erit qͥn id
quod illiꝰ illoꝵ canonis numerus. bis. ter
q repetitum ab his inuolumine semel
dictũ ẽ alter alteriuȩ eorum tociens uno
atq eodem sensu loquantur. quotiens
p̃tulerint ĩnumeroꝵ annotatione distan¬
tiam. et hoc in om̃ium nouẽ canonũ colla¬

Expanded text:
 ne quis ignarum ex similitudine numerorum error involvat, quod, sicut in subnotatione canonum distinctorum, in canone quolibet tres evangelistae bis vel ter, vel quater aut etiam amplius eumdem numerum per ordinem habuerunt adnotatum, et quartus e contrario discrepantes, quod id quod tres illi in eo loco semel dixerint, quartus toties in corpore voluminis sui ponat, quoties diversi numeri in ejus canone positi sunt, contra praedictorum numerorum continuatas similitudines. Item si in una quolibet eorum aut etiam duobus, ibidem in canone numerus bis, ter aut eo amplius reperiatur in ordine collocatus, et dispar is inveniatur in caeteris, dubium non erit quod id quod illius illorumve canones numeris bis vel ter repetitis ab his in volumine semel dictum sit; alteri vero eorum toties in uno atque eodem sensu loquantur, quoties praetulerint in numerorum adnotatione distantiam. Hoc et in omnium novem canonum colla
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis latini grati ee deberent. quoo eaił¬
tantem cernerent gretiam ase aliquid mu¬
tuare: Primũ enim magnorum sumptu¬
um ẽ et infinitȩ difficultatis exemplar: põ¬
se habere om̃ia. Deinde ȩtiam qui habue¬
Drint. et hebrei sermonis ignari sunt magis
Derrabunt. ignorantes quis emultis uerius
dixerit. quod ȩtiam sapientissimo cuidam nu¬
ꝑ apud grecos accidit: ut interdum scrip¬
turȩ sensum relinquens unius cuiuslibet
interp̃tis sequeretur errorem. Nos autẽ qui
hebreȩ linguȩ saltem paruam habemus sci-¬
entiam. et latinus nob̃ ut cumq sermo non
deest. et de aliis magis possumus iudicare. &
ea quȩ ipsi intelligimus in nr̃a lingua prome¬
re. Itaq licet excethra sibilet uictorq si non
incendia iactet: nunquã meum uiuante xp̃o
silebit eloquium. Etiam p̃cisa lingua balbu.¬
tiet. Legant qui uolunt: qui nolunt abiciant.
Fuentilent apices. litteras calump¬
nientur. magis ur̃a caritate pro¬
uocabor ad studium: quã illoꝵ

Expanded text:
to magis Latini grati esse deberent, quod exsultantem cernerent Graeciam a se aliquid mutuari? Primum enim magnorum sumptuum est et infinitae difficultatis, exemplaria posse habere omnia: deinde etiam qui habuerint, et Hebraei sermonis ignari sunt, magis errabunt, ignorantes quis e multis verius dixerit. Quod etiam sapientissimo cuidam nuper apud Graecos accidit, ut interdum Scripturae sensum relinquens, uniuscujusque interpretis sequeretur errorem. Nos autem qui Hebraeae linguae saltem parvam habemus scientiam, et Latinus nobis utcumque sermo non deest: et de aliis magis possumus judicare, et ea quae ipsi intelligimus, in nostra lingua promere. Itaque licet et excetra sibilet, victorque Sinon incendia jactet : numquam meum, juvante Christo, silebit eloquium: etiam praecisa lingua balbutiet. Legant qui volunt: qui nolunt abjiciant. Eventilent apices, litteras calumnientur: magis vestra charitate provocabor ad studium, quam illorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ semla mortuus ẽ: ⁊ regnauit ꝓco saul de ro¬
booth: que iuxta amnẽ sita ẽ. Mortuoq sa-
ul: regnauit ꝓeodaala. ailam. filius achor.
S ⁊ hic mortuus ẽ. ⁊ regnauit ꝓco adad.
cuius urbis nomen fuit phou. ⁊ appellata ẽ
uxor eius inchetabel. filia matretd filie me¬
⁊ aad. Adat autẽ mortuo: duces ꝓ regibus
in edom eẽ ceꝑunt. Dux tamna. dux aula.
dux ieteheth. dux oolibama. dux hela. dux
phinon. dux ceneg. dux theman. dux mad¬
sur. dux magdihel. dux hira. hi duces edom.
filii autem isrł ruben. sẏmeon. leui. iuda.
isachar.⁊ zabulon. dan. ioseph. beniamin.
ncpthalim. gao. ascr. Fili luda. ber. aunan.¬

Expanded text:
et Semla mortuus est et regnavit pro eo Saul de Roet Semla mortuus est et regnavit pro eo Saul de Rooboth quae iuxta amnem sita est mortuo quoque Saul regnavit pro eo Baalanan filius Achobor sed et hic mortuus est et regnavit pro eo Adad cuius urbis fuit nomen Phou et appellata est uxor eius Mehetabel filia Matred filiae Mezaab Adad autem mortuo duces pro regibus in Edom esse coeperunt dux Thamna dux Alva dux Ietheth dux Oolibama dux Hela dux Phinon dux Cenez dux Theman dux Mabsar dux Magdihel dux Iram hii duces Edom filii autem Israhel Ruben Symeon Levi Iuda Isachar et Zabulon Dan Ioseph Beniamin Nepthali Gad Aser filii Iuda Her Aunan
Abbreviated transcription (Latin):
rauhel. iaus. ialam. core. Filii elifax. themã.
omer̃. sepphi. gethem. cenez. thanna. ama¬
lech. filii rahuel. naad. zara. nama. maza.
fuit thanina. filii sobal. alian. ⁊ manana.⁊¬
mannaath.⁊ ebal. ⁊ sepphi ⁊ onam. filii sebe¬
on. aia.⁊ ana. filii ana. dison. filii dison:
hamaran. ⁊ esaban. ⁊ icthran. ⁊ charan. filii e¬
ser: balaan.⁊ zauan ⁊ lacan. filii dison: us.
⁊aran. Isti sunt reges qui imꝑauerunt in
terra edom. autequam eẽt rex suꝑ filios isrł.
B̾ale filius beor: ⁊ nomen ciuitatis eius de
naba. Mortiuis ẽ autem bale. ⁊ regnauit ꝓ
co iobab. filius z are. de bosra. Cumq iobab
fuisset mortius: regnauit ꝓco husam de
terra themanorum. Obut quoq ⁊ husam.
⁊ regnauit ꝓ eo adao filuis badat. qui ꝑcus¬
sit madian interra moab ⁊ nomen ciuita¬
tis eius auith. Cumq ⁊ adad fuisset mor¬
tiuis: regnauit ꝓcosemla de masitca. Sed

Expanded text:
Rauhel Iaus Ialam Rauhel Iaus Ialam Omer, Sephi, Gethem, Cenez, Thamna, Amalec. Filii Rauel: Naath, Zara, Semma, Maza. fuit Thamna. Filii Sobal: Alian, et Manaath, et Ebal, Sephi, et Onam. Filii Sebeon: Aia et Ana. Filii Ana: Dison: Filii Dison: Amaran, et Eseban, et Jethran, et Charan. Filii Eser: Balaan, et Zavan, et Jacan. Filii Disan: Hus et Aran. Isti sunt reges, qui imperaverunt in terra Edom, antequam esset rex super filios Israel: Bale filius Beor: et nomennaba mortuus est autem Bale et regnavit pro eo Iobab filius Zare de Bosra cumque et Iobab fuisset mortuus regnavit pro eo Husam de terra Themanorum obiit quoque et Husam et regnavit pro eo Adad filius Badad qui percussit Madian in terra Moab et nomen civitatis eius Avith cumque et Adad fuisset mortuus regnavit pro eo Semla de Masreca sed
Abbreviated transcription (Latin):
matheum. Filii sem elam. & asur. & arfa-¬
mosoch. Arfaxad autẽ genuit sala: qui &
ipse genuit heber. Porro heber: nati sunt
duo filii. Uni nomen phaleg: quia in diebꝰ
eius diuisa ẽ terra. Et nomen frĩs eius iec¬
tan. Iectan autẽ genuit helmodad. & saleph.
& a sermoth. & iare. Adoram quoq & uzal.
& decla. & ebalethia. & abimahel. & saba. nec¬
non & ophir. & cuila. & iobab. Omnes isti
filii iectan. sen. arfaxad. sale. eber. phalech.
ragau. seruch. nachor.thare. abram. iste c̃
abraham. Filii autem abraham: isaac & is¬
mahel: & he generationes corum. Primoge¬
nitus isinahelis. nabaioth. & cedar. & ab eac
hel. & mapsan. ⁊ masma. ⁊ duma. massa. a¬
dad. ⁊ thema laur̃. naphis. cedina. Hi sunt
filii ismahelis. Filii autem cechure concubi¬
ne abraham. quos genuit ⁊ amrani lec san
⁊ enoch. ⁊ abita. ⁊ eldaa. Ommnes hi filii cethu¬
re. Benuit autem abrabam ysaac: cuius
fuerunt filii esau ⁊ isrł. Filii esau. clifaz.

Expanded text:
matheum filii Sem Aelam et Assur et Arfamatheum filii Sem Aelam et Assur et ArfaMosoch Arfaxad autem genuit Sala qui et ipse genuit Heber porro Heber nati sunt duo filii nomen uni Phaleg quia in diebus eius divisa est terra et nomen fratris eius Iectan Iectan autem genuit Helmodad et Saleph et Asermoth et Iare Aduram quoque et Uzal et Decla Ebal etiam et Abimahel et Saba necnon et Ophir et Evila et Iobab omnes isti filii Iectan Sem Arfaxad Sale Heber Phaleg Raau Serug Nahor Thare Abram iste est Abraham filii autem Abraham Isaac et Ismahel et hae generationes eorum primogenitus Ismahelis Nabaioth et Cedar et el, et Mabsam, et Masma, et Duma, Massa, Adad, et Thema, Jatur, Niphis, Cedma. Hi sunt filii Ismaelis. Filii autem Ceturae concubinae Abraham, quos genuit: Zamram, Jecsan,et Enoch, et Abida, et Eldaa. Omnes hi, filii Ceturae generavit autem Abraham Isaac cuius fuerunt filii Esau et Israhel filii Esau Eliphaz
Abbreviated transcription (Latin):
maneret
mi chromati episcoporum scĩssime. atq
doctissime impelleres: ut hebraica uolu¬
mina. latino sermone tranfferrẽ. Quod
emm semel aures hominum occupauerat.
cainan.
lehel.
iared.
enoch.
matu¬
sale.
lamech. noc. sem. cham. & iafech. Filii ia¬
fech: gomer magog. madai. & iauan. thu¬
bal. mosoch. thiras. Porro filu gomer. asche¬
nez. & ripbaz. & thogorma. Filii autẽ iauan.
helisa. & tharsis. cethim. & dodanim. fĩliz chã.
chuis. & mesraim. phus. & chanaam. Filii au¬
tem chuis. saba. & ciuila. sabatha. & reche¬
ma. & sabathacha. Porro filii rechema: saba.
& dadan. Chus autẽ genuit nemroth. Iste
cepit eẽ potens in terra. Mesraini uero genu-¬
it ludim. & ananim. & laabini. & neptomi.
pherctrusim. quoq & chassoimi. de quibus
egressi sunt philistiim. & capthurim. Cha-¬
naan uero genuit sydonem primogenitũ
suum et hech: iebuscum. quoq & amorreũ.
& gergeseum. cucheumq. & aruceuni. & a-¬
sincum. aradium quoq & samareum. Ce¬

Expanded text:
maneret, mi Chromati, episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, Cainan lehel Iared Enoch Matusale Lamech Noe Sem Ham et Iafeth filii Iafeth Gomer Magog Madai et Iavan Thubal Mosoch Thiras porro filii Gomer Aschenez et Rifath et Thogorma filii autem Iavan Elisa et Tharsis Cetthim et Dodanim filii Ham Chus et Mesraim Phut et Chanaan filii autem Chus Saba et Evila Sabatha et Rechma et Sabathaca porro filii Rechma Saba et Dadan Chus autem genuit Nemrod iste coepit esse potens in terra Mesraim it Ludim, et Anamim, et Laabim, et Nepthuim, Phetrusim quoque et Casluim: de quibus egressi sunt Philisthim, et Caphthorim. Chanaan vero genuit Sidonem primogenitum um et Heth Iebuseum quoque et Amorreum et Gergeseum Evheumque et Aruceum et Asineum Aradium quoque et Samareum et E
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem.⁊ faciens uulnera. In comuiuo i¬
ni ñ arguas ꝓximum:⁊non despicias eum
in iocunditate illius. Uerba imꝓꝑii non di¬
cas illi: ⁊ ñ p̃mas illum in repetendo

Expanded text:
irtutem et faciens vulnera in convivio vini non arguas proximum et non despicias eum in iucunditate illius verba inproperii non dicas illi et non premas illum in repetendo
Abbreviated transcription (Latin):
iungit sacerdotium:
immo carta ñ diuidat
quos xp̃i nectit amor.
Commentarios in osee.
amos.⁊ achariam. ma¬
lachiam. que poscitis.
scripsissem si licuisset:
pro ualitudine mitti¬

Expanded text:
ungit sacerdotium: immo charta non dividat, quos Christi nectit amor. Commentarios in Osee, Amos, Zachariam. Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine
Abbreviated transcription (Latin):
a dño. xpo electus atq dilectus.
in tanto amore dilectionis ab eo ẽ
habitus. ut incena suꝑ pectus
enis recumberet. et ad crucem ad¬
stanti soli matrem ꝓpriam com¬
mendaret. ut quem nubere uolen¬
tem ad amplexum uirginitatis
adsciuerat. ipsietiam custodien¬
dam uirginem traderet. Hic ita¬
ab eodem apocalipsis preosten¬
sa describitur. ut sicut in princi¬
pio canonis. ilest libri geneseos incorrup¬
tibile pͥncipiũ prenonatur. ita etiam incor¬
ruptibilis finis ꝑ uirginem in apocalipsi
redderetur dicẽtis. ego sum. A eelu. mici

Expanded text:
a Christo electus atque dilectus, in tanto amore dilectionis uberior habitus est, ut in coena super pectus ejus recumberet, et ad crucem astanti soli matrem propriam commendasset, ut quem nubere volentem ad amplexum virginitatis asciverat, ipsi etiam custodiendam virginem tradidisset. Hic itaab eodem Apocalypsis praeostensa describitur, ut sicut in principio canonis, id est libri Geneseos, incorruptibile principium praenotatur, ita etiam incorruptibilis finis per virginem in Apocalypsi redderetu
Abbreviated transcription (Latin):
prbr indomi¬
no salutem. Mi¬
rari non desi¬
no exacꝰtionis
ure instantiã.
xigitis enim
ut librũ chal¬
deo sermone conscriptum ad latinum stilũ¬
uerbis expressit. hȩc ego accito notario sermo¬
nib latinis exposui. Orationibꝰ ur̃is merce¬
dem huius oꝑis compensabo: cum gratum
uobis didicero me quod iubere estis dignati
complesse.¬
RCIPIT LIBER TOBLE

Expanded text:
r in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum styluerbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse.CIPIT LIBER TOB
Abbreviated transcription (Latin):
quod cũ cognitum de creatura creatorẽ
ut dm debuerint uenerari: głiam eius
in manufacta mutauerint simulachra.
Utrosq etiam similiter ueniam conse¬
quutos: equales esse uerissima ratione
demunstrat. Presertim cum in eadem le¬
ge predictum et iudeos et gentes ad xp̃i
fidem uocandos ostendit. Quamobrem
uicissim eos humilians ad pacem et
concordiam cohortatur.

Expanded text:
quod, cum cognitum de creatura creatorem quod, cum cognitum de creatura creatorem ut Deum debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint simulacra. Utrosque etiam similiter veniam consecutos, aequales esse verissima ratione demonstrat, et praesertim cum in eadem lege praedictum sit et Judaeos et gentes ad Christi fidem vocandos esse ostendat. Quamobrem vicissim eos humilians, ad pacem et concordiam cohortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
oribus eorum. quam duo homines ter¬
ram repmissionis intrarent. Sed quid an¬
tiqua replicamus: cum etiam si illa mi¬
nime fecissetis. De hoc scło uos nemo dig
nos uenia iudicaret. quod dñm xp̃m pro¬
phetarum semꝑ uobis uocibus repmissũ:
non solum suscipere noluistis. uerũ etiã
morde pessima ꝑemistis. Quem nos ut
cognouimus statim credidimus: cum no¬
bis de eo ante non fuerit predicatum.
Unde ꝓbatur quod idolis seruiuimus
non ob̾stinatione mentis: sed ignorantie
deputandum. Qui enim agnitum ilico
sequimur. olim utiq sequeremur. sian¬
tea cognouissemus. Sic autem uos dege¬
neris nobilitate iactatis. quas si non mo¬
rum imitatio magis quam carnalis na
sint: minime tamen in filios reputant᷑.
His taliter altereantibus: apłs se medi¬
um interꝑonens. ita partium dirimit
questiones: ut neutrum eoꝵ sua iusticia
salutem meruisse confirmet. Ambos uͦ
populos et scienter et graiter delin
legis deum inhonorauerint: gentes uero

Expanded text:
oribus eorum quam duo homines terram repromissionis intrarent . Sed quid antiqua replicamus, cum etiam si illa minime fnos veniae judicaret quod Dominum Christum prophetarum semper vobis vocibus repromissum, non solum suscipere noluistis, sed etiam morte pessima peremistis: quem nos ut cognovimus, statim credidimus, cum nobis de eo non fuerit ante praedicatum. Unde probatur quod si idolis servivimus, non obstinationi mentis, sed ignorantiae deputandum. Qui enim agnitum illico sequimur, olim utique sequeremur, si ante cognovissemus. Sic autem vos de generis nobilitate jactatis, quasi non morum imitatio magis quam carnalis natsint Abrahae, minime tamen in filiis reputantur. His taliter altercantibus, Apostolus se medium interponens, ita partium dirimit quaestiones, ut neutrum eorum sua justitia salutem meruisse confirmet, ambos vero populos et scienter et graviter deliqricationem legis Deum inhonoraverint: Gentes vero,
Abbreviated transcription (Latin):
piam suꝑ centum uiginti septem
ꝓuincias. qͣndo sedit insolio reg¬
ni sui susac ciuitas regni eius ex¬
ordium fuit. Tercio igitur anno
imꝑii sui fecit grande conuiui¬
um cunctis principib et pue¬
ris suis fortissimis ꝑsarum et me¬
dorum inclitis et prefectis ꝓuin¬
ciarum coram se. ut ostenderet
diuitias glȩ regni sui ac magni¬
tudinem atq iactantiam poten.¬
tiȩ suȩ multo tempore: centum
iudelicet et octoginta diebus.

Expanded text:
i septem provincias quando sedit in solio regni sui Susa civitas regni eius exordium fuit tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium cunctis principibus et pueris suis fortissimis Persarum et Medorum inclitis et praefectis provinciarum coram se ut ostenderet divitias gloriae regni sui ac magnitudinem atque iactantiam potentiae suae multo tempore centum videlicet et octoginta diebus
Abbreviated transcription (Latin):
quia suauis c̃ miscłia tua. Lib̃a me qͥa
egenus & pauꝑ ego sum: ⁊ cor meũ contur¬
batum ẽ intra me. Sicut umbra cum de¬
clinat ablatus sum: & excussus sũ sic̃ locus¬
ta. Cenua mea infirmata sunt aieiunio:
& caro mea inmutata ẽ ꝓpt̃ oleum Et ego
factuis sum obꝓbrium illis: uiderunt me &¬
mouerunt capita sua. Adiuua me dñe ds

Expanded text:
a me quia egenus et pauper ego sum et cor meum turbatum est intra me sicut umbra cum declinat ablatus sum excussus sum sicut lucustae genua mea infirmata sunt a ieiunio et caro mea inmutata est propter oleum et ego factus sum obprobrium illis viderunt me moverunt capita sua adiuva me D
Abbreviated transcription (Latin):
hanne. Discumbebat autẽ soctus sẏmo¬
nis febricitans: et statim dicunt ei de il¬
la. Et accedens eleuauit eam apprehensa
manu eius: et continuo dimisit eam fe¬
bris. et ministrabat eis. Uesꝑe autem
facto cum occidisset sol afferebant ad eũ
om̃s male habentes. & demonia haben¬
tes. et erat om̃is cuutas congregata ad ia¬
nuam: et curauit multos qui uexabant᷑
uariis langorib. et demonia multa eicie¬
bat. Et non sinebat loqui ea: qm̃ scie¬
bant eum. Et diluculo ualde surgens
egressus abiit in desertum locũ: ibiq ora¬
bat. Et ꝑsecutus ẽ. eum symon: et qͥ cũ
illo erant Et cum inuenissent eum dixer̃
ei. quia om̃s querunt te. Et ait illis. Fa¬
mus in ꝓximos uicos et ciuitates ut et
ibi predicẽ: ad hoc enim ueni. Et erat pre¬
dicans insynagogis eoꝵ: et in om̃i galilea.
et demonia eiciens. Et uenit ad eum
leꝓsus deprecans eum: et genu flexo di¬
xit. Si ius: potes me mundare. Iħs autẽ

Expanded text:
anne. Decumbebat autem socrus Simoanne. Decumbebat autem socrus Simonis febricitans: et statim dicunt ei de illa. Et accedens elevavit eam, apprehensa manu ejus: et continuo dimisit eam febris, et ministrabat eis. Vespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes et daemonia habentes et erat omnis civitas congregata ad ianuam et curavit multos qui vexabantur variis languoribus et daemonia multa eiciebat et non sinebat loqui ea quoniam sciebant eum et diluculo valde surgens egressus abiit in desertum locum ibique orabat et persecutus est eum Simon et qui cum illo erant et cum invenissent eum dixerunt ei quia omnes quaerunt te et ait illis eamus in proximos vicos et civitates ut et ibi praedicem ad hoc enim veni et erat praedicans in synagogis eorum et omni Galilaea et daemonia eiciens et venit ad eum leprosus deprecans eum et genu flexo dixit si vis potes me mundare Iesus autem
Abbreviated transcription (Latin):
tis retibus. secuti sunt eum. Et ꝓgres¬
sus inde pusillũ: uidit iacobũ ⁊ ebedei¬
et iohem frẽm eius: et ipsos in naui com¬
ponentes retia. Et statim uocauit illos.
et relicto patre suo zebedeo in naui cũ
mercennariis: secuti sunt eum. Et in¬
grediuntur capharnaum: et statim sab¬
batis ingressus in synagogam docebat eõ.
Et stupebant suꝑ doctrina eius. Erat enĩ
docens eos quasi potestatem habens: ce
non sicut scribȩ. Et erat in synagoga eoꝵ
homo in sp̃u inmundo: et exclamattit
dicens. Quid nobis et tibi iħu nazarene
Uenisti ꝑdere nos: Scio qui sis scs c̃. Et
cõminatus ẽ ei iħs dicens. Ommutesc̾e.
et exi de homine. Et discerpens eum sp̃s
inmundus. et exclamans uoce magna:
exiit ab eo. Et mirati sunt om̃s: ita ut
conquirerent intra se dicentes. Quid nã
ẽ. hoc quȩ doctrina hȩc noua. quia in po¬
testate sp̃c inmundis imꝑat & obediui
ei: Et ꝓcessit rumor eius statim: in om
nis et andreȩ. cum iacobo et io¬

Expanded text:
secuti sunt eum et progressus inde pusillum vidit Iacobum Zebedet Iohannem fratrem eius et ipsos in navi conponentes retia et statim vocavit illos et relicto patre suo Zebedaeo in navi cum mercennariis secuti sunt eum et ingrediuntur Capharnaum et statim sabbatis ingressus synagogam docebat eos et stupebant super doctrina eius erat enim docens eos qunon sicut scribae. Et erat in synagoga eorum homo in spiritu immundo, et exclamavit dicens: Quid nobis et tibi, Jesu Nazarene: venisti perdere nos? Scio qui sis, sanctus Dei. Et comminatus est ei Jesus, dicens: obmutesce, et exi de homine. Et discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magna, exiit ab eo. Et mirati sunt omnes, ita ut conquirerent inter se dicentes: Quidnam est hoc? quaenam doctrina haec notibus immundis imperat, et obediunt ei. Et processit rumor ejus statim in omnenis et Andreae, cum Jacobo et Jo
Abbreviated transcription (Latin):
Et statim ascendens de aqua: uidit
uox facta ẽ. de cęlis. Tu es filius meus
dilectus. in quo complacui. Et statim
sp̃c expulit eum indesertũ. Et erat in
deserto quadraginta dieb &e quadragin¬
ta noctibꝰ: et temptabatur asathana Erat¬
q cum bestiis: et angłi ministrabant
regni dei: et dicens qm̃ impletum ẽ tem¬
pus. et appropinquabit regnũ dei. Pe-¬
nitemim: et credite euangłio. Et preteri

Expanded text:
Et statim ascendens de aqua vidit cvox facta est de coelis: Tu es filius meus dilectus, in te complacui: et statim spiritus expulit eum in desertum: et erat ibi in deserto quadraginta diebus et quadraginta noctibus et temptabatur a Satana eratque cum bestiis et angeli ministrabant regni Dei et dicens quoniam impletum est tempus et adpropinquavit regnum Dei paenitemini et credite evangelio et praet
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista
dei et petri
in baptisma.¬
te filius at¬
q in diuino
sermone dis¬
cipłs sacer¬
dotium in
isrł agens.
scđm carnem leuita conuersus ad fidẽ¬

Expanded text:
evangelista Dei et Petri in baptismate filius, atque in divino sermone discipulus. Sacerdotium in Israel agens, secundum carnem Levita. Conversus ad fide
Abbreviated transcription (Latin):
dauid in regno suo. & dñs erat cum eo: &
magnificauit eum in excelsum. Precepito
salomon uniuiso israheli tribunis & centu¬
rionib. & ducib & udicib omni ssrł: &
pͥncipib familiarum. Et abiit cum uni¬
ũsa multitudine: in excelsum gabaon

Expanded text:
David in regno suo et Dominus erat cum eo et magnificavit eum in excelsum praecepitque Salomon universo Israheli tribunis et centurionibus et ducibus et iudicibus omnis Israhel et principibus familiarum et abiit cum universa multitudine in excelsum Gabaon
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ dño nr̃o. Sicut rogauite ut
remaneres ephesi. cum irem in
machedoniam: et denunciares
quibusdam. ne aliter docerent
neq intenderent fabulis. et gene¬
alogiis interminatis. que questi¬
ones prestant magis quam
edificationẽ dei que est in fide.
fĩnis autem precepti. est caritas de cordẽ
puro. et conscientia bona. et fide non fic¬
ta. aquib quidam aberrantes conuersi¬

Expanded text:
ino nostro. Sicut rogavi te, ut remaneres Ephesi cum irem in Macedoniam, ut denuntiares quibusdam ne aliter docerent, neque intenderent fabulis, et genealogiis interminatis: quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem Dei, quae est in fide. Finis autem praecepti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. A quib
Abbreviated transcription (Latin):
inter agyografa legitur cuius auctoritas
ad roboranda illa quȩ incondentionem ue.¬
niunt minus idonea iudicatur: chaldeo
tamen sermone concriptus inter historias
compuratur. Sed quia hunc librum sy¬
nodus nicena innuimero scãrum scriptu¬
rarum legitur computasse. adquieui po-¬
stulatiom ur̃ȩ immo exactioni. et seposi¬
tis occupationib quib uehementer arta-¬
bar. Huic unam lucubraciunculam dedi.
magis sensum e sensu quam ex uerbo uer-¬
bum tranfferens. Multorum codicum ua-¬
rietatem uiciosissimam amputaui: sola
ea quȩ intelligentia integra inuerbis chal¬
deis inuenire potui latinis expressi. Accipi¬
te iudith uiduãm castitatis exemplum. et
triumphali laude ꝑpetius eam preconiis
declarate. Hanc enim non solum feminis.
sed et uiris imitabilem dedit qui castita-¬
tis eius remunerator iurtutem talem tri¬
buit: ut inuictum om̃ib hominibus un-¬
ceret. insũperabilem superaret.

Expanded text:
inter apocrypha legitur: cujus auctoritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissimam amputavi: sola ea, quae intelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remuneratorbuit, ut invictum omnibus hominibus vinceret, insuperabilem superaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Demas enim me dereliqͥ̃t. diligens
hoc scłm. et abiit thessalonica. cre¬
scens in galatiam: titus in dalmaciã. Lucas
est mecum solus. Marcũ assume: et adduc
Atecum. Est em̃ mͥ utilis in ministeriũ. Tithi¬
cum autem misi ephesum. Penulam quam
reliqui troade. apud carpum. ueniens af¬
fer tecum et libros: marime autẽ m̃branas.
lexander erarius muita mala xxii¬

Expanded text:
Demas enim me reliquit, diligens hoc saeculum, et abiit Thessalonicam: Crescens in Galatiam, Titus in Dalmatiam. Lucas est mecum solus. Marcum assume, et adduc tecum: est enim mihi utilis in ministerium. Tychicum autem misi Ephesum. Penulam, quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer tecum, et libros, maxime autem membranas. Alexander aerarius multa mala mi
Abbreviated transcription (Latin):
scribit de exhordati¬
one martirii. et om¬
nis regule ueritatis
et quid futurum sit
temporib nouissimis.
sua passione. scͥbens ei aroma de carcẽ¬

Expanded text:
scribit de exhortatione martyrii, et omnis regulae veritatis: et quid futurum sit temporibus novissimis, et de sua passione scribens a Roma. CA
Abbreviated transcription (Latin):
appellauit egbathanis. Ex lapidibus quadra¬
tis et sectis fecit muros eius in altitudinem
cubitorum septuaginta: et in latitudinem
cubitorum triginta. Turres uero eius po¬
suit altitudinem cubitorum centum. Per
quadrum uero eorum: latus utrumq uice¬
norum pedum spacio tendebatur. Posuit
gloriabatur quasi potens in potentia exerci¬
tus sui et ingła quadrigarum suarũ. An¬
no igitur duodecimo regni sui nabucho¬
donosor rex assyriorum qui regnabat in

Expanded text:
ibus quadratis et sectis: fecit muros ejus in latitudinem cubitorum septuaginta, et in altitudinem cubitorum triginta, turres vero ejus posuit in altitudinem cubitorum centum. Per quadrum vero earum, latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur  Al. tegloriabatur quasi potens in potentia exercitus sui, et in gloria quadrigarum suarum. Anno igitur duodecimo regni sui, Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in