comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit. Molendinũ inhabi¬
tantes: ⁊ꝑse ⁊ moniti lectum
subire possunt. De neutro in
agrum est ꝑte exeundum. Ec¬
cłia tm̃ uocante: es cogendus.
Neꝙ cogentem audias: nisi fu¬
eris idoneus. Sublimatꝰ digni¬
tate: ad pruatũ non redeas.
nͥ ea incumbat necc̃itas qͣ aut
contra dm̃ ingressus fu̾is: au
pꝰ ingressum: esse nequeas uti¬
lis. Neq enim lucerna super
candelabrũ accensa: sub modio
est occultanda. neq sal infatu¬
atum ad aliud ultra ualet: nͥ
ut foras eiciatur. Tres tm̃ ui¬
ri noscunt᷑ saluandi. noe. dani¬
el. ⁊ ios. Hos tres simul cũ ꝑ¬
dendis. tͥb in locis dñs esse ostñ¬
dit. In agro. lecto.⁊ molendino.
Namq hoꝵ muno quoꝙ duo
inuenientur. Unus assumet᷑
⁊ alt̾ relinquetur. Uñ quisq
es. ex tui securitate loci ne tor¬
peas. Iñ alt̾ assumet᷑. ⁊ alt̾ relin¬
quetur. Puide tͥ. Pot̃ esse ut assuma¬
ris. pot̾ esse qd̾ tibi uicimꝰ est: ut

Expanded text:
mandavit. Molendinum inhabitantes et per se et moniti lectum subire possunt. De neutro in agrum est per te exeundum; Ecclesia tamen vocante es cogendus, neque cogentem audias nisi fueris idoneus. Sublimatus dignitate, ad privatum non redeas, nisi ea incumbat necessitas, quia aut contra Deum ingressus fueris, aut post ingressum esse nequeas utilis. Neque enim lucerna super candelabrum accensa, sub modio est occultanda, neque sal infatuatum ad aliud ultra valet nisi ut foras ejiciatur. Tres tantum viri noscuntur salvandi, Noe, Daniel et Job. Hos tres simul cum perdendis, tribus in locis Dominus esse ostendit, in agro, lecto et molendino: namque horum in unoquoque duo invenientur, unus assumetur et alter relinquetur . Unde quisquis es, ex tui securitate loci ne torpeas, inde alter assumetur, et alter relinquetur. Provide tibi potest esse ut assumaris, potest esse, quod tibi vicinius est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
numero uirtittũ arbitror. qͣm
non ad natura s ad c̃ mirã po¬
tentiam huiꝰm opus ꝑtinet.
Sic que a moyse inducatu ide¬
orum. ab apłis in conuersionẽ
gentium. signa mirabilit᷑ fcã
legimus: minist̾io uirtutum

Expanded text:
numero virtutum arbitror, quoniam non ad naturam, sed ad Dei miram potentiam hujusmodi opus pertinet. Sic quae a Moyse in ducatu Judaeorum, ab apostolis in conversionem gentium signa mirabiliter facta legimus, ministerio virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
õmu angelus et spiritꝰ.
nia aũt om̃ium nomi
ex officio. Uñ ꝓpħ̃a. Qui fac̃
angłos suos sp̃s. Nam qͥ na¬
tura sp̃s sunt: cum opus est
angł fiunt. Angl̃i nãꝙ: in¬
terpretant᷑ nuncii. ⁊ puto om̃s
appellari angelos: qm̃ nemo
inter eos est quem mitti non
contingat. Uñ apls: omnes sp̃s
ait ad ministratorios. in mini¬
st̾rumq missos in preconium
nib enim precellit: qui om̃s
mictit. famulantes petͥ: dũ
sint ordines et quib addicti.

Expanded text:
 angelus et spiritus. Communia autem omnium nominex officio. Unde Propheta: Qui facit angelos suos spiritus . Nam qui natura spiritus sunt, cum opus est, angeli fiunt. Angeli namque interpretantur nuntii; et puto omnes appellari angelos, quoniam nemo inter eos est quem mitti non contingat. Unde apostolus omnes spiritus ait administratorios, in ministeriumque missos in praeconium nibus enim praecellit qui omnes mittit, famulantes Patri dum sint ordines et quibus addicti.
Abbreviated transcription (Latin):
constat mundiciam qi mm¬
mundiciam peccĩ nulli inferre.
si similiter ꝯstat iram di reo homi¬
ni indidisse ignorantiã atq in¬
firmitatẽ: ꝯstet qͦ necc̃e ẽ duas
has rei esse penas. nullo mͦ culpaᷤ.
Culpa nimirũ reddit sordidũ.
infirmitascum reliqͣ miserũ.
Quas ex ade culpa ta sibi quam
successioni irrogatas scio. ip̃as
tñ siudicis. manꝰ reo infundit:
pecc̃a nego. S si ꝑꝑ mobedien¬
tiam pumuit d̃s adam. itaut
foret qm peuis imꝑitioratq in¬
firmior. ĩmne pari rõne quisqͥs
incidit in peccata: incilit qͦ
puniente do in ignorantiam
atq infirmiatẽ. ita ut pret̾
naturales hoꝵ nominũ de¬
fectus cum originali peccato
ab adam traductos: suscipiat
ꝓpͥocum peccõ accidentales. gͣ¬
uatus exorigine. pessundat᷑ꝰ
ex se: Ninarum sic̃ factor legis
in bono ꝯfortaiur: ita transgres¬
sor illius m illo infirmat᷑. Item.
Sicut templum sp̃s sc̃i tanto

Expanded text:
constat munditiem Dei immunditiam peccati nulli inferre; si similiter constat iram Dei, reo homini indidisse ignorantiam atque infirmitatem, constet quoque necesse est duas has rei esse poenas, nullo modo culpas. Culpa nimirum reddit sordidum, infirmitas cum reliqua, miserum: quas ex Adae culpa tam sibi quam successioni irrogatas scio, ipsas tamen, si judicis manus reo infundit, peccata nego. Sed si propter inobedientiam punivit Deus Adam, ita ut foret quam prius imperitior atque infirmior, nonne pari ratione, quisquis incidit in peccata, incidit quoque, puniente Deo, in ignorantiam atque infirmitatem, ita ut, praeter naturales horum nominum defectus cum originali peccato ab Adam traductos, suscipiat proprio cum peccato accidentales, gravatus ex origine, pessundatus ex sese? Nimirum sicut factor legis in bono confortatur, ita transgressor illius in illo infirmatur. Item sicut templum Spiritus sancti tanto
Abbreviated transcription (Latin):
ut subditos et uerbo erudiat: et
ad id qd̃ docu̾̃it exemplo tͣhat.
Nam qui dicit et contͣ agit: aut
non creditur aut ꝯtepnit᷑ Huiꝰ¬
mͦi: nec docere. nec peccantem ca¬
stigare licet. Angustie sunt un¬
dignus est ut agat. Loqui opor¬
tet ex officio: et minime id decet
pro pecc̃o. Peccõri namꝙ dicit d̾s.

Expanded text:
ut subditos et verbo erudiat, et ad id quod docuerit, exemplo trahat. Nam qui dicit et contra agit, aut non creditur aut contemnitur. Hujusmodi nec docere, nec peccantem castigare licet. Angustiae sunt unindignus est ut agat. Loqui oportet ex officio, et minime id decet pro peccato: Peccatori namque dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
dm offende posse: ut placeas ho¬
minib. S redeamꝰ ad id qd̃ aiunt
sponsionem ꝯuigii. fide aut iu¬
ramento fultam: oportere ad ef¬
fectum duci. Si tñ int̾m aliũ
matͥmonium ꝯtͣhat᷑. iniuriam
sponsioni faciendam arbitͣntur.
Lex coniugii iniuste est suscepta.
rñ non destruenda. Nimirum
multa inique fuint. ⁊ tñ facta
ĩmutari nequeunt. Et ne dee¬
adem re exeamus. si corama eccl̃a
que ante conuigium fieri debens
assensus non prebeatur: ñne
inturia est qd̃ pactio nuptiaꝵ
contempnitur.maior aũt si
aliunde nuptie ꝯtrahunt᷑: ⁊ tñ
copulam matͥmonii nemo dis¬
soluit: Int̾ has parciũ ꝯtenti¬
ones. id mͥ tenendum uidetur.
qd̃ eccłiasticis ñ obuiat decretis.
Catholice gͦ consulenda prito
eccłie decreta. Que si respond̾int
nec cognatos debere sociari. nec
fide media obligatos posse dis¬
uingi: mos eccłie ñ pretereat᷑.
Sin aũ res alit̃ se hãt: quisau¬
deat qd̃ factum est ĩmutare ꝯui¬

Expanded text:
Deum offendere posse ut placeas hoDeum offendere posse ut placeas hominibus. Sed redeamus ad id quod aiunt, sponsionem conjugii fide aut juramento fultam oportere ad effectum duci. Si tamen interim aliunde matrimonium contrahatur, injuriam sponsioni faciendam arbitrantur; lex conjugii injuste est suscepta, et tamen non destruenda. Nimirum multa utique fiunt, et tamen facta immutari nequeunt. Et ne de eadem re exeamus, si coram Ecclesia, quae ante conjugium fieri debent,utem assensus non praebeatur, nonne injuria est quod pactio nuptiarum contemnitur, major autem si aliunde nuptiae contrahantur? Et tamen copulam matrimonii nemo dissolvit. Inter has partium contentiones, id mihi tenendum videtur quod ecclesiasticis non obviat decretis. Catholicae ergo consulenda puto Ecclesiae decreta, quae si responderint nec cognatos debere sociari, nec fide media obligatos posse disjungi, mos Ecclesiae non praetereatur. Sin autem res aliter se habeat, quis audeat quod factum est immutare con
Abbreviated transcription (Latin):
do eccłiam scandaliras. Qr ⁊ facere
peccare est. ⁊ dimitere scandalitare.
Dunitt̾ẽ tñ malum: non ẽ aliud
qͣm bonum. s ex bono tuo malũ
orit᷑ alt̾ius. Nec tu absq culpa es:
non qͥa dimittis malũ: uerũ qͥa
uirau̾as te non dimissurũ. Quã¬
obrem ad ip̃am stulticiam uiram̃¬
ti: tota redit macula pecc̃i. P lane
gͦ tͥ dolendum est. tum qͥa stoli¬
dum precessit uisiurandũ: tũ
qͥa scandalum uides mñ secut᷑um.
Non enim potes adaugere d̾olo¬
rem malo urati mala executio¬
ne rei. Nñ quotienscũq quid
agis : un scandalum facis: siali¬
ter scandalo mederi non potes.
nisi prius agendo contͣ dnram
mam ꝓpriam uuln̾es: quod frĩ¬
b nociusti dole. nocum̃tũ aũt
ñ ita in alio resecare studeas: ut
tͥ ip̃i uulnus anime infligas.
Memento tñ ut scandaliratis
manifestes. ideo te ꝓpositũ licet¬
iñ scandaliratisint murasse:
ineo iderat dm̃ offendere. noc te

Expanded text:
do Ecclesiam scandalizas. Quare et facere, do Ecclesiam scandalizas. Quare et facere, peccare est; et dimittere, scandalizare; dimittere tamen malum, non est aliud quam bonum: sed ex bono tuo malum oritur alterius, nec tu absque culpa es; non quia dimittis malum, verum quia juraveras te non dimissurum. Quamobrem ad ipsam stultitiam juramenti tota redit macula peccati. Plane ergo tibi dolendum est, tum quia stolidum praecessit jusjurandum, tum quia scandalum vides inde secuturum. Non enim potes adaugere dolorem male jurati mala exsecutione rei. Unde quotiescunque agis unde scandalum facis, si aliter scandalo mederi non potes, nisi prius agendo contra Deum, animam propriam vulneres: quod fratribus nocuisti, dole; nocumentum autem non ita in alio resecare studeas, ut tibi ipsi vulnus animae infligas. Memento tamen ut scandalizatis manifestes, ideo te propositum, licet scandalizati sint, mutasse, in eo id erat Deum offendere, nec te
Abbreviated transcription (Latin):
nefas est. ita qd̃ alit̃ fieri ñ pot̃
nͥ iniuste. id iurare inmane faci
mentum ñ seruasti. Hinc autem
doleas qd̃ uirasti: ñ qd̃ iusiran¬
dum in expletũ dimisisti. Tam̃
suid qd̃ iuratum ẽ ⁊ agere est cul¬
pa. ⁊ dimittere scandalũ: diligñ¬
ti inquisitione examinandum
est: utrũ tolerabiliꝰ fieri pot. nͥ for¬
te sit uerius: neminem deb̾e suo
delicto alt̾ius caue̾ scandalũ. Neq
enim debes male agẽ: ut alt̾i sit
bene. Qr quotiens ex te aliis scan¬
dalum nascit᷑. bene fac ut scan¬
aũt alit̾ scandalo mederi ñ po¬
tes. nisi te sorde peccati ꝯtamines:
dampno fr̃mita ꝯdoleas. qͣtinꝰ
int̾im tͥ ꝓuideas. Neq enĩ scan¬
dalista es: sitemnoxio alt̾ scan¬
daluatur. Uerũ dũ ꝗ ñ oportu¬
it iurasti: ꝑ te id effectum est.
uñ si male uiratũ dimiseris:
infirmi fortasse scandalirent᷑.
Ergo ut dictum ẽ si qd̃ uirasti
facis: utiq pec¬
cas. qͣm id malum est. Sin aũt
dimittis: item peccas. qm̃ dimitten¬

Expanded text:
nefas est; ita quod aliter fieri non potest nisi injuste, id jurare immane facinmentum non servasti; hinc autem doleas quod jurasti, non quod jusjurandum inexpletum dimisisti. Tamen si id quod juratum est et agere est culpa et dimittere scandalum, diligenti inquisitione examinandum est utrum tolerabilius fieri potest. Nisi forte sit verius neminem debere suo delicto alterius cavere scandalum; neque enim debes male agere, ut alteri sit bene. Quare quoties ex te aliis scandalum nascitur, bene fac ut scanautem aliter scandalo mederi non potes, nisi te sorde peccati contamines, damno fratrum ita condoleas, quatenus interim tibi provideas; neque enim scandalista es, si te innoxio alter scandalizatur. Verum dum quod non oportuit jurasti per te id effectum est, unde si male juratum dimiseris, infirmi fortasse scandalizentur: ergo, ut dictum est, si quod jurasti, facis, utique peccas, quoniam id malum est; sin autem dimittis, item peccas, quoniam dimitten
Abbreviated transcription (Latin):
De sponsione fide fulta ⁊ matͥmonio¬
sserunt ⁊̃ aliunde contracto.
alicui ꝯuigium promisĩt idq ꝓ¬
bari possit: matͥmoniũ cũ alia.
pꝰ fidem dat᷑ã contͣctum: minime
seruari debere. s ad pͥorem redeun¬
tor: preualere sponsionz qͣmius
uiram̃to ꝯfirmate. Utiq sponsio
talis compleri debuit: si forte le¬
gntime potuit. Alicqͥn peieran¬
dũ potiꝰ erat: qͣm otͣ legẽ qͥd fieret.
leierare namq id qd̃ contͣ dm̃
iuratum est: id utiq bonum ẽ.

Expanded text:
De sponsione fide fulta, et matrimonio aliunde contracto. alicui conjugium promiserit, idque probari possit, matrimonium cum alia post fidem datam contractum minime servari debere, sed ad priorem redeuntor, praevalere sponsioni, quamvis juramento confirmatae. 249 Utique sponsio talis compleri debuit, si forte legitime potuit; alioquin pejerandum potius erat quam contra legem quid fieret: pejerare namque id quod contra Deum juratum e
Abbreviated transcription (Latin):
sumat. Ad te enim ꝑtinet. si ita li¬
bet clerum tͥ elig̾e. In clero autẽ
gradum te ꝯscendere: ñ tui est
officii s aliorum. Ortlm̃e qͥppe
iuuenchi siue in clero siue extͣ: tri
iuris est postulare. Inclero autem
positumr honorem sͥ arripere gͣln¬
um: prohibitum est. Dicente apło.
Nemo sͥ sumit honorem: s qui
uocatur a do tanqͣm aaron. Nñ
a deo ꝑ ep̃m archidiacon institu¬
tisunt: ut ado ꝑ ip̃os tales incle¬
ro eligantur qui rite uocati ac¬
cedant ordinandi quisq ꝓ ut
sͥ competit: et muust̾io eccł̃ie o¬
pus est. Nam qui se intrudunt:
qm̃ nemo sͥ sumit honor̃e. repel¬
lendi sunt: tãqͣm presumptuo¬
si aut cupicdi. S qu subtuło
cuiꝰpiam eccł̃ie ad ordines uosal¬
tur: eidem eccl̃ie ministraturi.
nec iñ nisi forte rõcogat: alio
transituri: ordinentur. Nam
qui absq titulo ordinant᷑: quo¬
modo gradum ministii presu¬
munt. qui locum ministrandi
non susceꝑunt: Munstri domꝰ

Expanded text:
sumat; ad te enim pertinet, si ita lisumat; ad te enim pertinet, si ita libet, clerum tibi eligere; in clero autem gradum te conscendere, non tui est officii, sed aliorum: ordinem quippe vivendi sive in clero, sive extra, tui juris est postulare; in clero autem positum, honorem sibi arripere graduum, prohibitum est, dicente Apostolo: Nemo sibi sumit honorem, sed qui vocatur a Deo tanquam Aaron . Unde a Deo per episcopum archidiaconi instituti sunt, ut a Deo per ipsos tales in clero eligantur qui rite vocati accedant ordinandi, quisque prout sibi competit et ministerio Ecclesiae opus est. Nam qui se intrudunt  Quoniam nemo sibi sumit honorem , repellendi sunt tanquam praesumptuosi aut cupidi. Sed qui sub titulo cujuspiam Ecclesiae ad ordines vocantur, eidem Ecclesiae ministraturi, nec inde nisi forte ratio cogat, alio transituri, ordinentur. Nam qui absque titulo ordinantur, quomodo gradum ministerii praesumunt, qui locum ministrandi non susceperunt? Ministri domus 226
Abbreviated transcription (Latin):
cupit ad lerum: hocent
in optione et arbitͥo cuiꝰq est:
eum lib̾m ẽẽ oportet. ne si seruus
est: aut inuiria dño suo tolla¬
tur.aut cum robore cleri ad
seruitutẽ rethat᷑. Qd̃ si libet est
et litt̾atus est: non dum clero idoneꝰ
est. Huim quoq uoto suꝑ sedendñ
est: militia et negotiatione. iudicisq
lucrum sectatur. Clerico nec sangͥ¬
nem fundere. nec ut fundat᷑: iudi¬
eis renuntians negoriis que solis
congruunt laicis:tunc tandem
clero rite admutit᷑: qñ nich̾ tale
uita ꝯtinet: qͣr m̾ito repellatur.
Clericus eñĩ laico precellere debet
ita m̾iro: sicut et gͣdu. ut iure
sit cl̾icus: i. uel dm̃ uel a dõsorti¬
tus. Hiuꝰmͦ aptus est clero: s ñ
statim admouendꝰ est choro. si for¬
te iusu intolerabilis sit: non qd̃
tali de causa a deo fiat remotior:
ꝑꝑ qͣm insocietatis cõmunicati¬
one solum extet deformior. Qui
ad clerum ultro appropiat: ñ idõ
ꝑ se ad cleri accedere gradus pre¬

Expanded text:
cupit ad clerum hoc enim in optione et arbitrio cujusque est eum liberum esse oportet; ne si servus est, aut injuria domino suo tollatur; aut cum rubore cleri ad servitutem retrahatur. Quod si liber est, et litteratus non est, nondum clero idoneus est. Hujusmodi quoque voto supersedendum est, militia et negotiatione judiciisquecus turpe lucrum sectatur. Clerico nec sanguinem fundere, nec ut fundatur judieis renuntians negotiis quae solis congruunt laicis, tunc tandem clero rite admittitur, quando nihil tale vita continet, quare merito repellatur. Clericus enim laico praecellere debet, ita merito sicut et gradu, ut jure sit clericus, id est vel Deum vel a Deo sortitus. Hujusmodi aptus est clero, sed non statim admovendus est choro, si forte visu intolerabilis sit; non quod tali de causa a Deo fiat remotior, propter quam in societatis communicatione solum exstet deformior. Qui ad clerum ultro appropiat non ideo per se ad cleri gradus accedere prae
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ⁊ actiue gen̾alis ꝓficui. Actio gͥ
pͥuata: m̾ito ⁊ dignitate subest ꝯ¬
templationi.Contemplatio autẽ
nr̃e mortalitatis: m̃itis est infior
fructib actuose prelatiomis q̃ sum¬
mum a do speret gradum in celo.
Nam suꝑ oĩa bona sua constituet
eos ⁊ ut auctoritas tradit. non qd̃
soli: s qd̃ precet̾is habituri. Talis
est ꝓgressio iacob de lya ad rachel:
ut inueniat iocunditatẽ. De ra¬
chel item ad lyam: ut faciat fe¬
cunditatem. De lya tandem ut
t̾minat uicissitudinẽ ad rachel
iã u̾e isrł. Exutis scło: cõmoda
est contemplatio. In uolutis:
concordat actio. Prelato autem:
utraq incumbit. quatinꝰ contẽ¬
plando addiscat: quid insub¬
ditos agat. agendo fatigatus:
atq iõ recreandus: ad fomenta
confugiat ꝯtemplationis. Sic¬
ꝙ alt̾nando: mͦ lye toleret tedia:
m racheł amplectat᷑ amena: ñ¬

Expanded text:
ni et activae generali proficui. Actio igitur ni et activae generali proficui. Actio igitur privata merito et dignitate subest contemplationi; contemplatio autem nostrae mortalitatis, meritis est inferior fructibus actuosae praelationis, quae summum a Deo speret gradum in coelo. Nam super omnia bona sua constituet eos , ut auctoritas tradit, non quod soli, sed quod prae caeteris habituri. Talis est progressio Jacob de Lia ad Rachel, ut inveniat jucunditatem; de Rachel item ad Liam, ut faciat fecunditatem; de Lia tandem, ut terminet vicissitudinem ad Rachel, jam vere Israel. Exutis saeculo commoda est contemplatio; involutis, concordat actio; praelato autem utraque incumbit, quatenus contemplando addiscat quid in subditos agat, agendo fatigatus atque ideo recreandus, ad fomenta confugiat contemplationis; sicque alternando modo, Liae toleret taedia, modo Rachel amplectatur amoena: nu
Abbreviated transcription (Latin):
est sublimatus. Et tulicet pri¬
uatus ⁊ si sc̃e uiuis. et cum decet
proutq decet doces. ñ es subli¬
mandus: Dum hec pensantur.
actiua precellere iudetur. Utiq
contemplatio semꝑ est gͣuor.
Et si futura spectamꝰ: longe in¬
uenitur inelior. Actiua namq
t̾̃minata: tc̃ tandem se eriget ꝯ¬
tẽplatina: nec ult̾ius cessabit.
Atq iõ optimam ꝑtem elegit
maria: quippe qi non aufere¬
tur ab ea. Uerum qͣntum ad
nr̃m statum. sicut actiua sepiᷤᷤ¬
sime suꝑatur: ita qͦ ñ nũqͣm
suꝑat contemplatiuã. Actiua
namꝙ bonis priuate uite mo¬
rib huius scl̃i: locum p̾ꝑat
otemplatiomi. ⁊ hoc quide cõ¬
mune est scĩs. Sunt aũt aliqͥ
licet pauci: qui in actua p̾t̾
cet̾a laborant: ut scãs scrip¬
turas addiscant. qͣs dum me¬
morie cõmendant: qͣi sc̃a ani¬
durit. Unde post in contemplatione
que labore comꝑauant: oblectañdo
ruminant. sicꝙ aptantur p̃latio¬

Expanded text:
est sublimatus: et tu licet priest sublimatus: et tu licet privatus, si sancte vivis, et cum decet, proutque decet doces, non es sublimandus? Dum haec pensantur, activa praecellere videtur. Utique contemplatio semper est gratior, et si futura spectamus, longe invenitur melior, activa namque terminata tunc tandem se eriget contemplativa, nec ulterius cessabit, atque ideo, optimam partem elegit Maria, quippe quoniam non auferetur ab ea. Verum quantum ad nostrum statum, sicut activa saepissime superatur, ita quoque nonnunquam superat contemplativam: activa namque bonis privatae vitae moribus hujus saeculi locum praeparat contemplationi, et hoc quidem commune est sanctis. Sunt autem aliqui, licet pauci, qui in activa praeter caetera laborant, ut 238 sanctas Scripturas addiscant, quas dum memoriae commendant, quasi sancta anidunt: unde post in contemplatione, quae labore comparaverant oblectando ruminant; sicque aptantur, praelatio
Abbreviated transcription (Latin):
exerceri. nec int̾ agendum:
fructus defuerant ꝯtẽplatiui.
Nerum tñ ex actione extiterunt:
et mundo utiliores: et do gͣtiores.
Contemplando: solis fere ꝓdeẽnt
sibi. Agendo: omnib ꝓfuerunt
ets. Et qui ꝓximũ diligit legẽ
impleuit. P robatio aũt dilecti¬
onis: exhibitio est oꝑis. Dñs¬
ñr iħs quia factus est obedi¬
enspatri usq ad mort̾e. mort̾e
autem crucis: ꝑꝑea datum est
ei nomen qd̃ est suꝑ omne no
labore: saluator munch mu̾it
appellari. Padem de cã ad dextr̃a
partis sublimatus. om̃ib sub
pedib eius subiectis. donatus
est nomine:qd̃ est suꝑ omine
nomen. Cadem causa. marty¬
res precipue aũt apłos. et dõ
arctius conunxit: et scĩs ⁊̃
contemplatiuis suꝑposuit.
Nimirum passiones xp̃i cͥcũ¬
ferentes. et in doctrina ꝓxꝑo
legatione fungentes.boni e¬
mulatores: qͣntum uite simi¬
litudinem: tantum dño ac
magistro appropinqͣnt et m̾ito.
Ip̃e cuius regnum ñ erat de hoc
mundo: bñ fecit et docuit. ⁊ mn

Expanded text:
exerceri, nec inter agendum fructus defuerant contemplativi: verumtamen ex actione exstiterunt et mundo utiliores et Deo gratiores. Contemplando solis fere prodessent sibi; agendo, omnibus profuerunt, et sibi. Et qui proximum diligit, legem implevit. Probatio autem dilectionis exhibitio est operis . Ds quia factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, propterea datum est ei nomen quod est super omne nomlabore, Salvator mundi meruit appellari. Eadem de causa ad dexteram Patris sublimatus, omnibus sub pedibus ejus subjectis, donatus est nomine quod est super omne nomen. Eadem causa martyres, praecipue autem apostolos et Deo arctius conjunxit, et sanctis etiam contemplativis superposuit. Nimirum passiones Christi circumferentes, et in doctrina pro Christo legatione fungentes, boni aemulatores, quantum in te similitudine, tantum Domino ac Magistro appropinquant et merito. Ipse cujus regnum non erat de hoc mundo, bene fecit et docuit; et inde
Abbreviated transcription (Latin):
nem expiationũ. ac ꝑ hoc
propitiat᷑onum cõmissam legi¬
mus. Nñ matri eccłie apud qͣm
expiationis ac ꝓpitiationis locꝰ
est: rite pͥncipat᷑. Michaelis gͦ
officium intuentes: admiran¬
do dicamꝰ quis ut ds. qui mal¬
tis habitat: ⁊ humilia respicit.
Immunis apecco est: ⁊ peccatis
expiare ꝓpitius est. Expiator
est: dum fit peccatiremissio.
Propitiꝰ: dũ ꝑ remissionẽ detur

Expanded text:
nem expiationum, ac per hoc propitiationum commissam legimus. Unde matri Ecclesiae, apud quam expiationis ac propitiationis locus est, rite principatur. Michaelis ergo officium intuentes admirando dicamus: Quis ut Deus qui in altis habitat, et humilia respicit? Immunis a peccato est, et peccatis expiare propitius est. Expiator est, dum fit peccati remissio, propitius dum per remissionem datur
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃is pestiferi fiant. Nam si
non possunt huimi ꝯting̾e sũ
cͥmine illorũ quos absolutos
nos arbitram. qm̃ ignoranti¬
a ingerit negligentiã. negli¬
gentia uͦ euñtib culpã: dupla
utiq inquinatio hõiem con¬
taminat. pͥma: ꝑuiciũ cordis.
qd̾ quicũq id agit: un supra¬
dicti euentus nasci possunt:
bis fedatur si ꝯtingunt. semel
siñ accidunt. Quippe qͣntũ
in se ip̃o est eueniunt: qui
il admitrit un euenire que¬
unt. Utiq reus: qm̃ ex igno¬
rantia tanqͣm negłigens de¬
lusus. tale quid non p̾eccaũ:
un malũ nasci ñ potuerit. Am¬
plius gͣ nemo manducet: ne
id sumat uñ sͥ morte inferat.
Nemo non manducet: neab¬
stinendo certam morte inue¬
niat. Insipiens ẽ qui dormit.
qͣm ⁊ sõpnus ꝑiculis occasio¬
nem prestat. Insipientior est si
ud euitat: q̃d euitari natura ñ .xu.

Expanded text:
ut ipsis pestiferi fiant: nam si non possunt hujusmodi contingere sine crimine illorum, quos absolutos nos arbitramur, quoniam ignorantia ingerat negligentiam; negligentia vero eventibus culpam, dupla utique inclinatio hominem contaminat: prima per vitium cordis, quod quicunque id agit, unde supradicti eventus nasci possunt, bis foedatur si contingunt, semel si non accidunt; quippe quantum in se ipso est eveniunt, qui id admittit unde evenire queunt. Utique reus, quoniam ex ignorantia tanquam negligens delusus, tale quid non praecavet, unde malum nasci non potuerit. Amplius ergo nemo manducet, ne id sumat unde sibi mortem inferat: nemo non manducet, ne abstinendo certam mortem inveniat; insipiens est qui dormit, quoniam et somnus periculis occasionem praestat. Insipientior est si id evitat, quod evitari natura non
Abbreviated transcription (Latin):
tio corpus inseruitutẽ redigat.
et refectio. seruituti uires exhibe¬
at. Hoc est: qd̃ apłs castigare
corpꝰ. et inseruitutem redigere
docet. Hoc est qd̃ item neminem
carnem suam odisse. s nutrire
et fouere monet. Hinc est qd
iuxta patrum traditionẽ coti¬
die esurire. cotidie prandere:
triduanis prefertur ieuiniis.
Prande oportet: ut pondus et
estum diei sustine sufficias.
Nerum cũ mͦ: ut aliquid duri
feras. Alioquin cuiꝰmi ẽ ieiuni¬
um. uͥ contra uoluptatẽ culpe
nulla sit recompensat̾o pene:
Est quedam optanda recõpen¬
satio. eo usq ieiunare: ut esu¬
rias. Est altera et ñ nulla. eti¬
am preter ieuiniũ: ut in p̃ceps
ruentem comprimas appetitum. fre¬
numq imponas libidim. Postre¬
mo quicquid pro disciplina sus¬
cipitur. si nichil admitit acre

Expanded text:
tio corpus in servitutem redigat, tio corpus in servitutem redigat, et refectio servituti vires exhibeat. Hoc est quod Apostolus castigare corpus et in servitutem redigere docet. Hoc est quod item neminem carnem suam odisse, sed nutrire et fovere monet. Hinc est quod juxta Patrum traditionem quotidie esurire, quotidie prandere, triduanis praefertur jejuniis. Prandere oportet ut pondus et aestum diei sustinere sufficias, verum cum modo, ut aliquid duri feras; alioquin cujusmodi est jejunium ubi contra voluptatem culpae nulla sit recompensatio poenae? Est quaedam optanda recompensatio, eo usque jejunare ut esurias, est altera et nonnulla etiam praeter jejunium, ut in praeceps ruentem comprimas appetitum, frenumque imponas libidini. Postremo quidquid pro disciplina suscipitur, si nihil admittit acre
Abbreviated transcription (Latin):
quib mater eccl̃ia filios suos ca¬
stigat: ieiunium: qͣi omnib pre¬
ferendum. genali uen̾atione ce¬
lebratur. Hoc eni exempla ꝓpb̃aꝵ
astruxerunt. hoc dñi nr̃i absti¬
nentia sanxit. hoc sc̃orum no¬
ui testamenti conuersatio reli¬
giosa contradidit: Nimirum uͥ¬
uis gentium. uͥ uis locoꝵ come¬
dendi et bibendi temꝑantia
decent̾ et apte obseruatur. Et
si freq̃ns et continens extiterit:
ea: precipue. int̾iori homini ex¬
t̾iorem subicit ẽt conciliat. Licet
enim pro temꝑe et locõ.suꝑse¬
dere ieiunio. Ratio ñ numqͣm
nos moneat. At tñ modestia. sñ
qua precio carent ieiunia: ip̃a
iugis et ꝓpetua esse pot᷑ et debet
Ieuinia enim que ingurgiando
se pregrauant. aut iure suo na¬
turam fraudando labefactant:
exaltera parte ingluuier: ex altera
addicenda sunt suꝑstitioni. Ma¬
ceratione gͣ assidua: corpus est
castigandum. ⁊ refectione cotidi¬
ana refouendum.t ⁊ macera¬

Expanded text:
quibus mater Ecclesia filios suos caquibus mater Ecclesia filios suos castigat, jejunium quasi omnibus praeferendum generali veneratione celebratur; hoc enim exempla prophetarum astruxerunt, hoc Domini nostri abstinentia sanxit; hoc sanctorum Novi Testamenti conversatio religiosa contradidit. Nimirum ubivis gentium, ubivis locorum comedendi et bibendi temperantia decenter et apte observatur. Et si frequens et continens exstiterit, ea praecipue interiori homini exteriorem subjicit et conciliat. Licet enim pro tempore et loco supersedere jejunio ratio nonnunquam nos moveat; attamen modestia sine qua pretio carent jejunia ipsa jugis et perpetua esse potest et debet. Jejunia enim quae ingurgitando se praegravant, aut jure suo naturam fraudando labefactant, ex altera parte ingluviei, ex altera addicenda sunt superstitioni. Maceratione ergo assidua corpus est castigandum et refectione quotidiana refovendum; ut et macera
Abbreviated transcription (Latin):
continentia qm̃ forncariis ẽ
aduersa emundet.Quib gula
nocͤuit: subueniat abstinen¬
tia. Garrulitatem: silentium
compenset. Raptor: fiat mu¬
nificus. Qui contumelis aut
quiblibet iniuriis alios effec:
pace quantum in se ẽ restituta.
ñ miretur suscipere q̃d intu¬
lit. Postremo. quacumq cor¬
ꝑis parce abusus es in malo:
eadem tandundem si fieri pot̃
uteris in bono. Et sic iuxta
apłm sicut exibuistis membra
ur̃a seruire iniustitie: ita qͦ
exhibenda sunt seruituti iu¬
stitie. Si t̃n tanta est fragilitas
preuaricatoris. ut nec quali¬
tatẽ nec qͣntitatem ferre queat
satisfactionis: aliquid tale inqͥrenclũ
est. qd nec uires recusent. et reum
excruciet. Est gͦ satisfactio q̃dam.
qͣm cuiuslibet fere natura tolera
re ualeat: asꝑa tn. et tanto cdo gra¬
tior: qͣnto humilior. cum quilibet
sacerdotis prostranus ad pedes: se.
celenclum uirgis exhibet nudũ.
Suꝑ omnia tñ penarum genera

Expanded text:
continentia, quoniam fornicationis est continentia, quoniam fornicationis est adversa, emundet; quibus gula nocuit, subveniat abstinentia; garrulitatem silentium compenset: raptor fiat munificus; qui contumeliis aut quibuslibet injuriis alios affecit, pace quantum 220 in se est restituta, non moretur suscipere quod intulit. Postremo quacunque corporis parte abusus es in malo, eadem tantumdem si fieri potest, utaris in bono. Et sic juxta Apostolum: Sicut exhibuistis membra vestra servire injustitiae, ita quoque exhibenda sunt servituti justitiae . Si tamen tanta est fragilitas praevaricatoris, ut nec qualitatem nec quantitatem ferre queat satisfactionis, aliquid tale inquirendum est, quod nec vires recusent, et reum excruciet. Est ergo satisfactio quaedam quam cujuslibet natura tolerare fere valeat, aspera tamen et tanto Deo gratior, quanto humilior, cum quilibet sacerdotis prostratus ad pedes, se caedendum virgis exhibet nudum. Super omnia tamen poenarum genera
Abbreviated transcription (Latin):
utiq p̾clarius agit. qͣnto grauiꝰ
fert. Disciplina int̾ior est: multi¬
formis animi anxietas. ⁊ curarũ
exercitatõ: uaria atq freq̃ns. utͣꝑ
cũ rõne suscepta. Curarũ edacita¬
tem. sollicitudo omniũ eccłiaꝵ
in apło pariebat. Cum uͦ diceret.
quis infirmat᷑ ⁊ ego ñ infirmor.
quis scandalirat᷑ ⁊ ego ñ uror:
anxietate animi opꝰ esse insmnu¬
abat. Disciplinam ext̾ius habemꝰ:
cum molestiam: arit extrariis de
reb. aut de caris nr̃is. aut postre
no nr̃o de corꝑe natam: patient
toleramꝰ. Ea ab ext̾iorib ꝓgressa:
int̾ioris hominis secretariũ irrũp¬
peans sit mior slam que ipm
cordis penetral impetu suo plꝰ mi¬
nus ue ñ affligit: quom aut mo¬
lestia aut disciplina est:Necesse
est eñiut qd̃ noluptate deliqui¬
mus: castigationis amaritudi¬
ne dec̃gamus. Nicħq conue¬
nientiꝰ uidetur. qͣm ut contra¬
riis contraria opponamꝰ reme¬
dia. Quos fornicatio fedauit:

Expanded text:
utique praeclarius agit, quanto gravius utique praeclarius agit, quanto gravius fert. Disciplina interior est multiformis animi anxietas, et curarum exercitatio, varia atque frequens utraque, cum ratione suscepta. Curarum edacitatem, sollicitudo omnium Ecclesiarum in Apostolo pariebat. Cum vero diceret: Quis infirmatur et ego non infirmor; quis scandalizatur et ego non uror? ; anxietate animi opus esse insinuabat. Disciplinam exterius habemus cum molestiam aut extraneis de rebus, aut de charis nostris, aut postremo nostro de corpore natam patienter toleramus. Ea ab exterioribus progressa interioris hominis secretarium irrumpens fit interior: nam quae ipsum cordis penetrale impetu suo plus minusve non affligit, quomodo aut molestia aut disciplina est? Necesse est enim ut quod voluptate deliquimus, castigationis amaritudine detergamus, nihilque convenientius videtur, quam ut contrariis contraria opponamus remedia. Quos fornicatio foedavit,
Abbreviated transcription (Latin):
imissionem aũt trinam:
t̾na que suꝑposui ment᷑
bona. Disciplina cum or̃one et e¬
lemosina. Nec ĩmito. Quippe or̃o
đ̃m placat. disciplina penitentẽ
castigat elemosina fr̃m cõmõdis
insudat. Mito gͥ trib his modis
exire apeccatis diligent conan¬
ti: facultas uoti tand̃ dat᷑. et pꝰ
uotum uenia. Post ueniam aũ:
m̃dicitas illa qua anxium est
homini et consueta relinquere
et noua inchoare: eisdem trib
paulatun imminuit᷑. salus re¬
paratur. Eadem pro peccatis
satisfaciunt. Postremo autem:
uitam hanc morib ornant. fu¬
isciplina gͦ opus est qm̃ teste
apło qui extra disciplinam
sunt: hn adult̾i ⁊ ñ filii sunt. S
disciplina alia int̾ior: alia ext̾ior
est. Utramq autem mͦ homo ꝑse.
mͦ suscipit aliunde. Et tamen et¬
si utraq quodamm p̃anxietate
displiceat infirmitati: tñ si homo
uim sͥ ꝯtemplato celo inferens: qm̃
uiolenti diripunt illud rõne ar¬
ripit:qd carne abhorret:tanto

Expanded text:
imissionem autem trinam, terna quae superposui merentur bona, disciplina cum oratione et eleemosyna; nec immerito. Quippe oratio Deum placat; disciplina poenitentem castigat; eleemosyna fratrum commodis insudat. Merito igitur tribus his modis exire a peccatis diligenter conanti facultas voti tandem datur, et post votum venia, post veniam autem mendicitas illa qua anxium est homini et consueta relinquere, et nova inchoare, eisdem tribus paulatim imminuitur, salus reparatur. Eadem pro peccatis satisfaciunt: postremo autem vitam hanc moribus ornant, fuisciplina ergo opus est quoniam teste Apostolo, qui extra disciplinam sunt, ii adulteri et non filii sunt . Sed disciplina alia interior, alia exterior est. Utramque autem modo homo per se, modo suscipit aliunde. Et tamen si utraque quodammodo prae anxietate displiceat infirmitati, tamen si homo vim sibi contemplato coelo inferens, quoniam violenti diripiunt illud , ratione arripit quod carne abhorret, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
gendum. Illi tam̃ita adnun¬
tiant: ut non ñqͣm et agant.
Isti aũr ita agunt: ut pleruq
adnuncient. S itͥq cum mit¬
tuntur. ita q̃nq qd̃ alteri est
proprium mittuant᷑: ut aut
nũqͣm aut rariꝰ ꝓpͥo decedant
ab negotio. Angłi minorũ.
archangel summoꝵ cͤdunt᷑
nunciatores. Archangłi forte
dicti. non solum qd̃ annun¬
tiant pͥncipalia: uerũ etiam
qd̃ principant᷑ nunciantib
iminora. Nñ racharias ait̃.
Ecce angłs qui loquebat᷑ in
me: egrediebat᷑. ⁊ aliꝰangłs egͦ¬
diebatur inoccursum eiꝰ. ⁊ di

Expanded text:
gendum. Illi tamen ita annuntiant, ut nonnunquam et agant. Isti autem ita agunt, ut plerumque annuntient. Sed utrique cum mittuntur, ita quandoque quod alteri est proprium, mutuantur, ut aut nunquam, aut rarius proprio decedant ab negotio. Angeli minorum, archangeli summorum creduntur nuntiatores. Archangeli forte dicti, non solum quod annuntiant principalia, verum etiam quod principantur nuntiantibus minora. Unde Zacharias ait: Ecce angelus qui loquebatur in me egrediebatur, et alius angelus egrediebatur in occursum ejus; et di
Abbreviated transcription (Latin):
peccati aut digamiam conragi
minus ꝑtineat ad salutẽ: uerun¬
ad sacramenti dignitatem. Da¬
uid prohibitus est ne templũ
dño edificaret. q̃m nr sangui¬
num erat.Salomon ẽ admissu
qͣm pacificus erat. Bonus itt̃q
fuit. melior tñ est repulsus. Cur
nisi gr̃a sacramenti: Nunirum
uir qui quietus: et paci concili¬
aude aptus: is rite sp̃uali edifi¬
cio qd est eccl̃ia est preficiendus
Qui aũt homicida extitit. aut
digamiam contraxit: ut̃q tan¬
to negotio indignus recusatur.
q̃m alter templi d̃i ia ͦ latore in¬
sinuat: alter simplex xꝑi et ec¬
cłie conuigium non declarat. Qͥ
sorduit: is difficult̃ promoni¬
tur. aut post destitutionem
restituit᷑: nisi siq̃n religiosa
atq omnib grata conuersati
id ꝑsuaserit. Et licet ꝑsecutio
eccłie et stepħ̃i occisio: ut apłe

Expanded text:
peccati, aut digamiam conjugii, minus pertineat ad salutem, verum sacramenti dignitatem. David prohibitus est ne templum Domino aedificaret, quoniam vir sanguinum erat ; Salomon est admissus, quoniam pacificus erat. Bonus uterque fuit, melior tamen est 229 repulsus: cur, nisi gratia sacramenti? Nimirum vir quietus, et paci conciliandae aptus is rite spirituali aedificio quod est Ecclesia, est praeficiendus. Qui autem homicida exstitit, aut digamiam contraxit, uterque tanto negotio indignus recusatur, quoniam alter templi Dei violatorem, alter simplex Christi et Ecclesiae conjugium non declarat. Qui sorduit, is difficulter promovetur, aut post destitutionem restituitur; nisi si quando religiosa atque omnibus grata conversatio id persuaserit. Et licet persecutio Ecclesiae, et Stephani occisio, ut ap
Abbreviated transcription (Latin):
munus est amanu. S bãtus ẽ.
qui excunit manus suas ab oi
mune̾. Qr acceptor parit̾ et dator:
caueant. ne dextra eoꝵ repleta
sit munib. Alter uideat ne ita
ascendat honore ut corruat am¬
bitione: scdm illud. deiecisti eos
dic alleuarentur.si ꝑse aut ꝑ
alt̾mn rogando: aut obsequendo.
id molitur. ut sublimetur: gra¬
uiter offensurus. siuͦ ꝑ pecum¬
am id oꝑtineat grauissime mul¬
ctandus. qm̃ nemo s̾ sumit ho¬
norem: et gratis accipiendum
est: alter it̾m illud procuret.
ut eũ qui se inirudit: qͣi indig¬
num recuset. Ꝙ si cuiꝰpiam m̾itis
ãmonitus. aut ip̃ius amitis per

Expanded text:
munus est a manu. Sed, Beatus est munus est a manu. Sed, Beatus est qui excutit manus suas ab omni munere . Quare acceptor pariter et dator caveant ne dextra eorum repleta sit muneribus; alter videat ne ita ascendat honore, ut corruat ambitione, secundum illud: Dejecisti eos dum allevarentur : si per se, aut per alterum rogando, aut obsequendo id molitur ut sublimetur, graviter offensurus; si vero per pecuniam id obtineat, gravissime mulctandus; quoniam, Nemo sibi sumit honorem , et gratis accipiendum est. Alter iterum illud procuret, ut eum qui se intrudit, quasi indignum recuset. Quod si cujuspiam meritis admonitus, aut ipsius amicis per
Abbreviated transcription (Latin):
le autẽ: si aliunde ascendit.
Qui legitime accedit: ꝑ xꝑm
intrat. Hic ex introituiam acce¬
pit. un nͥ deficere mauult: in
prosecutione bñ agat. Qͥ aũt
dignitatis sue gradum usur¬
pat. utiq nicħ aliud m̾etur: nͥ
Si consid̾as ⁊ hinc ꝑ humilem
portam inteuntẽ. ⁊ in ꝑ suꝑbã
ascendente: quid aliud rite de
utroq sentiendum ẽ: nͥ ut alt̾
de alto corruat. alter ad alta cos¬
scendat. hic ingrege qłi laudan¬
dus. ille ꝑnitiosus: Econu̾so
ñ nũqͣm fit: s ab initii natura
dissentit. Locutio autem nr̃a¬
qua et dñs est usus: q̃d nature est.
tanqͣm notum complectit᷑. qd̃ uero
contra est: quasi insolitum recusat᷑.
Qua ꝑꝑ quicumq ordinatur aut
bñficium qdlibet accipit in eccł̃ia:
uel etiam p̃ficitur in ea: caueat sͥ
ne ip̃e aut ꝑse aut ꝑ alium ma¬
chinatione quadam hoc adipisca¬
tur. Qd̃ si prece accessit: munus ẽ
adnisus est: munus est ab officio.
Siuͦ pecunia eo spectans int̾cessit:

Expanded text:
le autem, si aliunde ascendit. Qui legitime accedit, per Christum intrat, hic 227 ex introitu jam accepit unde, nisi deficere mavult, in persecutione bene agat. Qui autem dignitatis suae gradum usurpat, utique nihil aliud meretur, nisi Si consideras et hinc per humilem portam introeuntem, et inde per superbam ascendentem, quid aliud rite de utroque sentiendum est, nisi ut alter de alto corruat, alter ad alta conscendat: hic in grege Dei laudandus, ille perniciosus. E converso nonnunquam fit, sed ab initii natura dissentit. Locutio autem nostqua et Dominus est usus, quod naturae est, tanquam notum complectitur; quod vero contra est, quasi insolitum recusatur. Quapropter quicunque ordinatur, aut beneficium quodlibet accipit in Ecclesia, vel etiam praeficitur in ea; caveat sibi ne ipse, aut per se, aut per alium machinatione quadam hoc adipiscatur. Quod si prece accessit, munus est adnisus est, manus est ab officio. Si vero pecunia eo spectans intercessit,
Abbreviated transcription (Latin):
cob in labore. factus isrł ex insi¬
one:h̃t lyam ⁊rachel. Hic est
qui m̾ito uite bone contempla¬
tiuus factus. in tantum cet̾is
preminet tam actiuis qͣm ꝯ¬
templatiuis: ut qͣiur uxore.
subditam regat plebem. Con

Expanded text:
cob in labore factus est Israel ex visione: habet Liam et Rachel. Hic est qui merito vitae bonae contemplativus in tantum caeteris praeminet tam activis quam contemplativis, ut quasi vir uxorem, subditam regat plebem. C
Abbreviated transcription (Latin):
partes: p̃lati. ꝯtinentes con¬
iugati. Hi sunt noe. daniel. iob:
in agro. lecto. ⁊ molendino. Noe
sunt prelati eccł̃iam gub̾nan¬
tes inscło. Quietiam in agro
sunt: dum t̾ram menus nr̃e
aratro doctrine sue proscindt.
⁊pscindendo apte semen u̾bi
dei uñ proferat fructum bono¬
rũ oꝑum: credunt. Continen¬
tes:continens daniel designat:
hi in lecto sirat: qm̃ talib cõ¬
petit quieta uita.⁊ a sollicitu¬
dine mundi semota. Iob qm̃
uxorem hũit:uxoratos insinu¬
at. His q̃m sollicitudo domus
laborq incumbit:clamosa mo¬
lendini ⁊ inqͥeta inhabitatio:
conuenit. Suo gͥ studio: siagłi
insistant. Noe agr̃u excolat ar¬
chamq regat. fugiatq mulie¬
rum amplexus. qui extra femi¬
narum ꝯtubma: in agro aut

Expanded text:
partes, praelati, continentes, conjugati. 232 Hi sunt Noe, Daniel, Job, in agro, lecto, et molendino. Noe sunt praelati Ecclesiam gubernantes in saeculo. Qui etiam in agro sunt, dum terram mentis nostrae aratro doctrinae suae proscindunt, et proscindendo, apte semen verbi Dei, unde proferat fructum bonorum operum, credunt. Continentes continens Daniel designat. Hi in lecto sunt, quoniam talibus competit quieta vita et a sollicitudine mundi semota. Job quoniam uxorem habuit, uxoratos insinuat. His quoniam sollicitudo domus laborque incumbit, clamosa molendini, et inquieta inhabitatio convenit. Suo igitur studio singuli insistant. Noe agrum excolat arcamque regat, fugiatque mulierum amplexus; qui extra feminarum contubernia in agro aut
Abbreviated transcription (Latin):
his qui pietatiꝰ sp̃e decepti: excessus
fr̃m reprehend̾e non audent. uel
etiã fouent. ⁊ his qͥ p̃positis suis st̃
mobedientes. ⁊ qͥd boni b̃n subdi¬
tiserit ⁊ qui sint boni subiecti.
⁊ qͦmͦ potestates debeant ẽẽ solli¬
cite ꝓ subdits rõnem redditure.
Et de eo quem mundi cͥcũ agit
mola. Et qͦm quisq in suo offi¬
cio se debeat exerrere. Et de edifica
mundi se hãt hõ. Et qͦm sint a¬
mande. ⁊ de earũ amissione qͦm
dolendũ. ⁊ de exx his qui ad infõs
descendunt. ⁊ qd̃ diuinũ exam̃
q̃nq consuetudiñe mutans in¬
solita int̾serat ũ de resurrectio¬
ne mortuoꝵ.¬

Expanded text:
his qui peccatis specie decepti, excessus fratrum reprehendere non audent, vel etiam fovent, et his qui praepositis suis sunt inobedientes, et quid boni bene subditis erit; et qui sint boni subjecti; et quomodo potestates debeant esse sollicitae, pro subditis rationem redditurae; Et de eo quem mundi circumagit mola, et quomodo quisque in suo officio se debeat exercere, et de aedificamundi se habeat homo. Et quomodo sint amandae; et de earum amissione quomodo dolendum, et de his qui ad inferos descenderunt, et quod divinum examen quandoque consuetudinem mutans insolita interserat, ubi de resurrectione mertuor
Abbreviated transcription (Latin):
tant eccł̃ie prelatos id ex potesta¬
te hr̃e. ut eccł̃ie membra integͣ
a putridis duudicent. diiudi¬
catione fc̃a ab aliis alia dispa¬
rare satagant.S qͣmuis nec
mundos nec ĩmundos sui sit ef¬
ficere nust̾ii. qm̃ alt̾m uirtus
d̃ : alt̾m facit deformitas rei:
at tn dum soluunt aut ligans.
idm̃n ꝯtigit. ut aut melior aut
det̾ior reus fiat. dum aut is
quasi leprosus extra castra de¬
icct᷑ aut ille q̃m sanꝰ inuentus
ẽ: intra castra excipitur. Inci
causa satisfactionis.
ĩmo ⁊ religionis disciplina o¬
ratione elemosina. His trib
impetratur uisio di: et prius
uenia perat. slmirũ duplict̃
tulpa dimittit᷑. aut ne sit ult̾ius ad
dampnationẽ: aut nec saltem ad

Expanded text:
tant Ecclesiae praelatos id ex potestatant Ecclesiae praelatos id ex potestate habere, ut Ecclesiae membra integra a putridis dijudicent, dijudicatione facta ab aliis alia disparare satagant. Sed quamvis nec mundos, nec immundos sui sit efficere ministerii, quoniam alterum virtus Dei, alterum facit deformitas rei, attamen dum solvunt aut ligant, id inde contigit, aut ut melior, aut ut deterior reus fiat; dum aut si quasi leprosus extra dejicitur, aut ille quoniam sanus inventus est, intra castra excipitur. LIBERcausa satisfactionis, imo et religionis disciplina, oratione, eleemosyna. His tribus impetratur visio Dei, et prius venia peccati. Nimirum dupliciter culpa dimittitur, aut ne sit ulterius ad damnationem, aut nec saltem ad
Abbreviated transcription (Latin):
mo ergo institis ostringat ui¬
uum. nec absoluat mortuum.
ne aut inferat ꝯstringendo ne¬
cem: aut eliciat absoluendo
fetorem. In de desꝑatio timet᷑.
hinc delinquendi securitas
sꝑatur: et exemplo reliqͥ corri¬
puint᷑. Ut his qui mortifica l
animas sententia. que ñ mo¬
riunt᷑ uita. Ue item his qui
uiuificant animas iudicio:
q̃ non uiuunt m̾ito. Quantũ
gͦ inte ẽ ÷ priꝰscias mortuũ pec¬
cato. qͣm mortis impediasuin¬
culo. Priꝰ clamore ih̃u ex tumu¬
lo euocetur. qͣm officii tuz mi¬
nist̾io ligat᷑a tollat᷑. Id qͦr uer¬
ba dñi ꝯsulens: attende id so¬
lum ad curam tuã ꝑtin̾e. qua¬
tinꝰ suꝑ t̾ram udices cõmorã¬
tem: non ⁊̃ sub t̃ra putrescen¬
tem. Sacerdos tempore legis:
si quem intra castra leprosum
comꝑisset: proditum eiciebat.
Piectum si q̃n sanum uidisset:
incastra reuocabat. Nec lepsum
nec mundum efficiens: tm̃ u
trũq discernens. Pari rõne pu¬

Expanded text:
mo ergo institis constringat vimo ergo institis constringat vivum, nec absolvat mortuum; ne aut inferat constringendo necem, aut eliciat absolvendo fetorem. Inde desperatio timetur, hinc delinquendi securitas speratur, et exemplo reliqui corripiuntur. Vae his qui mortificant animas sententia, quae non moriuntur vita. Vae item his qui vivificant animas judicio, quae non vivunt merito. Quantum ergo in te est, prius scias mortuum peccato, quam mortis impedias vinculo: prius clamore Jesu ex tumulo evocetur, quam officii tui ministerio ligatura tollatur. Id quoque verba Domini consulens attende id solum ad curam tuam pertinere quamvis super terram judices commorantem, non etiam sub terra putrescentem. Sacerdos tempore legis si quem intra castra leprosum comperisset, proditum ejiciebat; ejectum, si quando sanum vidisset, in castra revocabat: nec leprosum nec mundum efficiens, tantum utrumque discernens. Pari ratione pu
Abbreviated transcription (Latin):
celebrat. Sacerdos gͦ ligat pene.
ligat culpe. dum illum ꝓ delic¬
tisusq ad tempꝰ pꝰ ꝯfessionem
on̾at:istum aũt a malo cessare
nolentem: non posse ueniã ꝯseqͥ
denuntiat. ⁊ sic retinet peccata:
recenta qͦ apud d̃m. Sicut econ¬
tra cessanti ⁊ ofitendi absoluen¬
do remntir peccata. remissa qͦ
apud d̃m. Ait enim uicario
suo petrus qd expedit ligabis:
qd̃ expedit solues. exponens u¬
delicet dñici sententiã secreti eo
tatem ut liget urnculis ꝯstͥn¬
gendum: absoluat absolu di¬
gnũ. Nam qͥ indebite soluit
aut ligat. propria potestate
se pͥuat. Non enim qd̃ ip̃e agit:
ita fieri deus consentit. Ligat
anathemate suꝑ t̾ram ĩm̾itũ.
⁊ non ligat᷑ apud cłm. Anathe¬
mathe suꝑ t̾ram indigaitlis
absoluit. ⁊ non erit solutus in ce¬
lis. Illum ab eccłia sacerdos exclu¬
dit. s exclusum deus suscipit. hu¬
ic sacerdos eccł̃ie pandit introi¬
tum. quid hoc prodest ei: quem
examen reprobat diuinũ: Ne-¬

Expanded text:
celebrat. Sacerdos ergo ligat poenae, ligat culpae, dum illum pro delictis usque ad tempus post confessionem onerat. Istum autem a malo cessare nolentem, non posse veniam consequi denuntiat, et sic retinet peccata, retenta quoque apud Deum. Sicut econtra cessanti et confitenti absolvendo remittit peccata, remissa quoque apud Deum. Ait enim vicario suo Petrus: Quod expedit ligabis, quod expedit solves; exponens videlicet Dominici sententiam decreti, eotatem, ut liget vinculis constringendum, absolvat absolvi dignum. Nam qui indebite solvit aut ligat, propria potestate se privat. Non enim quod ipse agit, ita fieri Deus consentit. Ligat anathemate super terram immeritum, et non ligatur apud Deum; anathemate super terram indignum absolvit, et non erit solutus in coelis. Illum ab Ecclesia sacerdos excludit, sed exclusum Deus suscipit. Huic sacerdos Ecclesiae pandit introitum, quod hoc prodest ei quem examen reprobat divinum? Ne