comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debita. Quid ẽ. gͦ qͣ scd̾m modũ ur̃m effectũ uoluntatis humanȩ dona celestia me credid̃as nuncũ¬
passe. taꝗͣ uoluntał hõis sine dĩ grã mou̾et᷑ adbonũ ut ei debit: ado reddet᷑ affeci o rtane obli
giẽ. õ mimici grẽ ap̃i: ⁊ solo uocabulo xp̃ĩani. Honne ꝓmnimicis suis orat eclĩa :dorat obsecro.
si ut eis suȩ uoluntatis retribuat᷑ p̃ciũ. qͥdeis orat nͥ grande suppliciũs ed ia cont᷑ eose ñ peis.

Expanded text:
debita. Quid est ergo quod secundum modum vestrum effectum voluntatis humanae dona coelestia me credideras nuncudebita. Quid est ergo quod secundum modum vestrum effectum voluntatis humanae dona coelestia me credideras nuncupasse? tanquam voluntas hominis sine Dei gratia moveretur ad bonum, ut ei debitus a Deo retrigratiae Christi, et solo vocabulo Christiani! Nonne pro inimicis suis orat Ecclesia? Quid orat, obsecro? Si ut eis suae voluntatis retribuatur pretium, quid eis orat, nisi grande supplicium, quod jam contra eos est, n
Abbreviated transcription (Latin):
mũ for ncari adõ ille potest negare.: qͥse palã scãrũ scͥptarũ adu̾sariũ ꝓfitet᷑. Eaxqͥb oĩb hȩc sũma con¬
firit᷑ ut aut in aiõ fornicatite pudicitia uera eẽ possit. qͣ cernis ꝗͣsit absurdũ: aut in aĩo infideł pudi¬
citia uera eẽ ñ possit. qͣuis hoc cũ assererẽ te finxeris surdũ. Nongͥ ut calũ pniaris. studio uituꝑandi
substantiã dona collaudo. Hon enĩ diuinoꝵ donoꝵ capax eẽt nͥ bona eẽt humana substantia: cui
uicia tͦq ipsa bonitatis ꝑhihent testimoniũ natat. Quid enĩ aliud inuicio recte displicet. nͥ qr detra¬
hit ł minuit q in nat̾a placet: cũ gͦ diuinitꝰ ad uiuat᷑ hõ : ñ tm̃ ad capessendã ꝑfectionẽ adiuuat᷑. qđ
muł incitari: in hoc eũ ñuis in dño s in lib̾o arbitrio głari. ac sic pͥorẽ dare ut retribuat᷑ illi. Eoq mͦ
grãm. ne ł ipsa pͥor det ut retribuat᷑ illi: Acsic gr̃ã  iã ñ sit grã. dũ ñdonat᷑ gratuita. s reddit᷑

Expanded text:
mum fornicari a Deo ille potest negare, qui se palam sanctarum Scripturarum adversarium profitetur. Ex quibus omnibus haec summa conficitur, ut aut in acitia vera esse non possit; quamvis hoc cum assererem, te finxeris surdum. Non igitur, ut calumniaris, « studio vituperandi substantiam, dona collaudo. » Non enim divinorum donorum capax esset, nisi bona esset humana substantia, cui vitia quoque ipsa bonitatis perhibent testimonium naturalis. Quid enim aliud in vitio recte displicet, nisi quia detrahit vel minuit quod in natura placet? 15. Cum ergo divinitus adjuvatur homo, non tantum « ad capessendam perfectionem adjuvatur, » quod mulis incitari, » in hoc eum non vis in Domino, sed in libero arbitrio gloriari: ac sic priorem dare, ut retribuatur illi; eoque modo am, ne vel ipsa prior det ut retribuatur illi, ac sic gratia jam non sit gratia , dum non donatur gratuita, sed redditur
Abbreviated transcription (Latin):
Acꝑhoc eiꝰ modus ñ in ipso euiꝰ inquietꝰ: motꝰ.: s in refrenante acbene utente laude
Itaq isto malo cũ bene utunt᷑ contugati fideles aciuiꝰ reatu soltis tena nes te budae
ꝓfecio quicũq inde nascunt᷑ eiꝰdẽ intinere ereatoris. ñ fic̃ nob̃ obicis inregnu. diatom
sparant᷑: s ab illo erͣudiendi & inregnũ unigeniti transferendi. Hȩc eni÷ & e. desu
i se ipsis parentes senttunt. cuimalo ut tuis uerbis utar. apłoꝵ legio repuguam¬
ñ ꝑtiner& ad filios. sisine illo utiq nascerent᷑. Nunc uͦ qͣndo quidẽ cũ hoe nasean
liberati rapiant᷑. aut inista uita adũs illud liberi prebient᷑. uictoresq infine reminls¬

Expanded text:
Ac per hoc ejus motus, non in ipso, cujus inquietus est motus; sed in refrenante ac bene utente laudatur. 3. Itaque isto malo cum bene utuntur conjugati fideles, a cujus reatu soloti sunt munefecto quicumque inde nascuntur ejusdem munere Creatoris, non sicut nobis objicis, « in regnum diaboli praeparantur; » sed ab illo potius eruendi et in regnum Unigeniti transferendi. Haec enim est, et esin se ipsis parentes sentiunt, cui malo, ut tuis verbis utar, « Apostolorum legio repugnatineret ad filios, sine illo utique nascerentur: nunc vero quandoquidem cum hoc nascuntur, a vita ab illo liberati rapiantur, aut in ista vita adversus illud liberi praelientur, victoresque in fine remune
Abbreviated transcription (Latin):
ao nc̃ ab alteriꝰ uoluminis exoitio cetera uideam. quib librũ meũ refellere
nos oportee impendere. nec ĩmorando fuꝑstius ipsa ꝓlixtate opis laborioso
negocio det̾rere leccorẽ. Suꝑiore gͥ libro satisegimꝰ qͣrate iudicantib aria¬
one atq copulatione utriꝰq sexꝰ instituit. & fecunditacis mimere benedixit:
malũ tam̃. eẽ. concupiscentiam carnis qua concupiscit adus sp̃m. eoq malo
bene uti pudicitiã coniugalẽ: meliꝰq ñ uti continentiam sanctio ee. Qti matũ
ñ ex alia substantia ꝗł os non concidit sic̃ manicheius in sanit nobꝰ⁊ ꝓ matũ

Expanded text:
nc ab alterius voluminis exordio caetera videamus, quibus librum meum refellere nos oportet impendere, nec immorando superfluis ipsa prolixitate operis a laborioso negotio deterrere lectorem. Superiore igitur libro satis egimus, quo recte judicantibus appaone atque copulatione utriusque sexus instituit, et fecunditatis munere benedixit; malum tamen esse concupiscentiam carnis qua concupiscit adversus spiritum, eoque malo bene uti pudicitam conjugalem, meliusque non uti continentiam sanctiorem: quod malum non ex alia substantia quam Deus non condidit, sicut Manichaeus insanit, no
Abbreviated transcription (Latin):
tabilia s̃ iudicia eiꝰ ⁊ĩ uestigabiles iuȩ eiꝰ. Hȩc uidicia ĩ scrutabilia ⁊ĩ uestigabiles uias
ꝑu̾si hoĩes ñcogitauteᷤᷤ ⁊ ꝓclueᷤᷤ adrep̃hendendũ. ñ idonei ad t̃celligendũ. putalant ⁊ iacti¬
tabant apłos clic̾e. faciamꝰ mala ti ueniant bona &d̾ absit ut apłidic̾nt. s hoĩes ñt̃telligentes
ħ putabant edici. qñ audiebant qd̃ dix̃ apłs. Lex subint᷑uit ut habundaret delictũ. ubi atĩ¬
habundaũ delictũ. suꝑ habundaũ gra. S utiq grã id agit ut iãfiant bona abeis qͥfec̾ant mala
ñ ut ꝑseuerent ĩ mał. ⁊ recddi s̾ existiment bona: ñ ita q̃ lebent chic̾ent faciamꝰ mala ut uemian
bona: s fecimꝰ mala ⁊ uener̃ bona. Iã faciamꝰ bona. ũ ĩfut᷑o scło recipiamꝰ ꝓbonis bona. qͥ ĩ hoc

Expanded text:
biles uias peruersi homines non cogitantes et procliues ad reprehendendum, non idonei ad intellegendum putabant et iactitabant apostolos dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. quod absit ut apostoli dicerent, sed homines non intellegentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit apostoluabundauit it delictum, superabundauit gratia. sed utique gratia id agit, ut iam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseuerent in malis et reddi sibi existiment bona. non itaque debent dicere: faciamus mala, ut ueniant bona, sed: "fecimus mala, et uenerunt bona; iam faciamus b
Abbreviated transcription (Latin):
prtatis. ⁊ c̃tinentiȩ: s magis ẽ. donũ caritatis qͣ scientia. Nã scientia qñ ẽ. ĩ hoĩe. cartiasẽ. ne¬
eos qͥqtãmcłĩ uehem̃t obpugnant qͣuoluntas huimana ñ extollit᷑. s mala nutat᷑ ĩ bonã. ⁊ cũ
bona fuerit adiuriat᷑ : isic cipͥtasse ũ ñ magis ego q̃ diuma ipsa nob̾eũ scͥpt᷑a locuta ẽ. euidentis¬
simis cotimoniis u̾tatiꝰ. Quȩ scͥpt᷑a cliuina si diligent᷑ inspiciat᷑ ostendit ñ solas bonas hominũ
uoluntate᷑ qs ipse fac̃ ex malꝰ iase factas bonas ĩ actꝰ bonos. ⁊ ĩȩtñã dirigit iutã Uerũ &ẽ illas quȩ
qͥb dã p̃standa. ł adpenas qͥbelã ĩg̾endas: sc̃ ipse iudicat occultissimo qͥdẽ iuidicio. s sine chu

Expanded text:
tinentiae . Sed majus est donum charitas quam scientia: nam scientia quando est in homine, charitas est nequi gratiam Dei vehementer oppugnant, qua voluntas humana non tollitur, sed ex mala mutatur in bonam, et cum bona fuerit adjuvatur; et sic disputasse, ut non magis ego, quam divina ipsa Scriptura vobiscum locuta sit evidentissimis testimoniis veritatis: quae Scriptura divina si diligenter inspiciatur, ostendit non solum bonas hominum voluntates quas ipse facit ex malis, et a se factas bonas in actus bonos et in aeternam dirigit vitam, verum etiam illas quae quibusdam praestanda, vel ad poenas quibusdam ingerendas, sicut ipse judicat, occultissimo quidem judicio, sed sine ulla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul dubio munera sua: quãuis iã debita dãpnatione moritura. Iste inquã
ft̃ nuptie dequibꝰ dictũ ÷ excepto qđ hic figuratũ ÷ magno illo xp̃i ⁊ ecli̾e
sacram̃to ꝓptẽa relinquet homo patrẽ ⁊ matrẽ.: adherebit uxori sue. ⁊ er̃
duo incarne una. hocenĩ ante peccatũ dictũ ÷ : ⁊ sinemo peccasset sine pu¬
denda libidine posset fieri. Enc̃ quãius sine illa ñ fiat. in corꝑe mortis huiꝰ.
ipsũ ÷ tam̃ qđ ñ cessat fieri : ut adhereat homo uxori sue. ⁊ sunt duo in carne
una. Quã obrem ⁊ si dr̃ nc̃ alias. cẽ. nuptiaiꝰ. alias uͦ si nemo peccasset. &ẽ.

Expanded text:
procul dubio munera sua, quamuis iam debita damnatione moritura. istae, inquam, procul dubio munera sua, quamuis iam debita damnatione moritura. istae, inquam, sunt nuptiae, de quibus dictum est — excepto, quod hic figuratum est, magno illo Christi esacramento —: propterea relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. hoc enim ante peccatum dictum est et, si nemo peccasset, sine pudenda libidine posset fieri. et nunc quamuis sine illa non fiat in corpore mortis huius, ipsum est tamen quod non cessat fieri, ut adhaereat homo uxori suae et sint duo in carne una. quamobrem etsi dicitur nunc alias esse nuptias, alias uero, si nemo peccass
Abbreviated transcription (Latin):
imperat᷑ ut ꝓfluat. ⁊ obtẽꝑat. Immo ipsq addicis iusceribꝰ ⁊ neruis. quib idẽ
humor continet᷑: imperat᷑ ut cũ ꝓpellant. exprimant eiciant : ⁊ si sanitas ad ÷
illii in obedientibꝰ mẽbroꝵ istorũ iobedientia. iusto sipplicio redderet᷑:
Q supplicium casti sentiunt. qui ꝓcul dubio mallent si possent iubente uo¬
luntate. quã pruriente uoluptate filios seminare. In mundi aut̃ qui ꝓpt̃
istũ morbũ ñ solũ merecrices uerũ eciam coniuges amant. de hoc fupplicio
carnis grauiori supplicio mentisᷤ extltant. Absit gͦ ut dicamꝰ qđ nos dicere iste
confingit. ista coniuigia quȩ nc̃ agunt᷑ adiabolo inuenta. Prsꝰ ipse st̃ nuptie.
quas ab inicio ds̃ instituit. Hoc enĩ bonũ suũ ad hominũ generationẽ institutũ.
etiam dãpnatis hominib ñ detraxit: quib ñ detrax̃ etiam sengꝰ carnii ⁊ mẽbia.

Expanded text:
imperatur ut profluat et obtemperat? immo ipsis abditis uisceribus et neruis, quibus idem imperatur ut profluat et obtemperat? immo ipsis abditis uisceribus et neruis, quibus idem humor continetur, imperatur, ut eum propellant, exprimant, eiciant, et, si sanitas adest, illis inoboedientibus membrorum istorum inoboedientia iusto supplicio redderetur? quod supplicium casti sentiunt, qui procul dubio mallent, si possent, iubente uoluntate quam pruriente uoluptate filios seminare. inmundi autem, qui propter istum morbum. non solum meretrices, uerum etiam coniuges amant, de hoc supplicio carnis grauiore supplicio mentis exultant. Absit ergo, ut dicamus, quod nos dicere iste confingit. ista coniugia, quae nunc aguntur, a diabolo inuenta prorsus ipsae sunt nuptiae, quas ab initio deus instituit. hoc enim bonum suum ad hominum generationem institutum etiam damnatis hominibus non detraxit, quibus non detraxit etiam sensus carnis et membra,
Abbreviated transcription (Latin):
euen more quidẽ hcretioꝵ. ciam cecers. Quis enĩ diceret sine motu corꝑum.
sine necesseaui sexiue intptias. eẽ potiusse: Ds enĩ fec̃ sexꝰ. qr masculũ ⁊ fęminã¬
fec eo. sic̃ scriptũ ÷ Unde aut̃ fieri posset. ut qui fuerant comungendi. ⁊ ipsa
coniunctione geneiatur sua corꝑa non mouerent. qͣñdo quidẽ nulltis fit homi¬
nis ad hominẽ corgalis accessẽ. si desit corꝑis motꝰ: Hongꝰ hic questio ÷ demotu
corpum. sine quo ñ possent omĩno misceri: s depudendo motu genitaltũ. qui
ꝓfecto non eẽt.⁊ tamen seminatrix cõmixio ñ de.cẽt: si genitalia non libiaini
s uoluntati. sic̃ cetera mebra seruirent. Annonetam nunc in corꝑe mortis huiꝰ
imperat᷑ pedi. brachio. digito. labro. linguȩ. ⁊ adiutũ nrm̃ continuo porrigunt᷑:
humori deniq qđ : mirabiliꝰ. inuesica intꝰ posito. qui ⁊ qͣndo eiꝰ copia ñ uigem.

Expanded text:
euerunt more quidem haereticorum etiam ceterorum. quis enim diceret sine motu corporum, euerunt more quidem haereticorum etiam ceterorum. quis enim diceret sine motu corporum, sine necessfecit eos, sicut scriptum est. unde autem fieri posset, ut qui fuerant coniungendi et ipsa coniunctione generaturi sua corpora non mouerent, quandoquidem nullus fit hominis ad hominem corporalis accessus, si desit corporis motus? non ergo hic quaestio est de motu corporum, sine quo non possent omnino misceri, sed de pudendo motu genitalium, qui profecto non esset et tamen seminatrix commixtio non deesset, si genitalia non libidini, sed uoluntati sicut cetera membra seruirent. an non etiam nunc in corpore mortis huius imperatur pedi, brachio, digito, labro, linguae, et ad nutum nostrum continuo porriguntur? humori denique, quod est mirabilius, in uesica intus posito qui, et quando eius copia non urgemur,
Abbreviated transcription (Latin):
ticaeper li amata ñcupant᷑. Q a aut̃ cooꝑiant peri omata om̃ibꝰ notũ: que noron¬
suile lacno ii mp fi  st int plati quisaut ignorat. qui campestirant᷑. quas partes
onba contigant : Has cm̃ tegebant ioman utuenes qͣndo nudi exercebant᷑ incapo.
U ndc hocgeit tegininis tale nom̃ accepit. Ile gͦ nuptie inqͥt. quȩ sine concupiscen¬
tia sine motu con ꝑum. sine necessitate fexuũ. ut dicis. eẽ potuer̃. ate ꝓnuntiant᷑
laudabiles. ista ñ coniugia que nc̃ agunt᷑. adiabolo iuenta definis. Iuaitaq inqͥt
reliquet hõ patr̃e ⁊ matrẽ. ⁊ adherebit uxori sue. ⁊ er̃ duo incarne una ꝓfiteris
mala diabolica : morbũ postremo debere ñ coniugiũ nuncupari. Non÷ mirũ.
sipelagiam dicca nr̃a in sens̃ qͥs uolune decorquere conant᷑. qͣndo ⁊ descripturis
scp honubi obscure aliqͥd dietĩ: s ubi cdlara: aꝑta ft̃ testimonia id facere confu¬

Expanded text:
aTa nuncupantur. quid autem cooperiant perizomata, omnibus notum est, quae nonnulli latini campestria sunt interpretati. quis autem ignorat qui campestrantur quas partes corporis contegant? has enim tegebant Romani iuuenes, quando nudi exercebantur in campo, unde hoc genus tegminis tale nomen accepit. Illae ergo nuptiae\', inquit, \'quae sine concupiscentia, sine motu corporum, sine necessitate sexuum, ut dicis, esse potuerunt, a te pronuntiantur laudabiles; ista uero coniugia, quae nunc aguntur, a diabolo inuenta definis. illa itaque\', relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una, profiteris mala diabolica, morbum postremo debere, non coniugium nuncupari\'. non est mirum, si Pelagiani dicta nostra in sensus quos uolunt detorquere conantur, quando et de scripturis sanctis, non ubi obscure aliquid dictum est, sed ubi clara et aperta sunt testimonia, id facere consu
Abbreviated transcription (Latin):
tib a quibꝰ ñ debemꝰ auerti: minꝰ fortasse uidebor prefũpfisse quã debi. Ut.¬
rũtam̃ ut omittã beatissimũ ambrostũ. cuui pelagiꝰ sic̃ iam cõmemoraui tẽ

Expanded text:
atibus, a quibus non debemus auerti, minus fortasse uidebor praesumpsisse quam debui. ueatibus, a quibus non debemus auerti, minus fortasse uidebor praesumpsisse quam debui. uerumtamen, ut omittam beatissimum Ambrosium, cui Pelagius, sicut iam commemor
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ natꝰ ex muliere breuis uitȩ. ⁊ plenꝰ iricundie. sic̃ flos feni decida s bono
tu tuo iniudiciũ. Quis enĩ erie mundus a sordib: Ne unꝰ quidẽ ecian isompa
diei fuerit uita ciꝰ suꝑ t̾rã. Quas enĩ dixerit sordes. qr peccata intelligi uoliumꝰ
ipsa lectio indicat ubi ꝓrsus unde loquat᷑ apparet. Lnde ÷ ⁊ illud apuas pfdmn
⁊achariam. ubi aufert᷑ a saceidote uestis sordida. ⁊ dr̃ ei. ecce abstuli ate pum
tua. Ruto qđ ista omĩa ⁊ cetera huiꝰ modi quȩ indicant omnẽ hominẽ subparat
⁊ maledicco nasci. ñ legunt᷑ intenebris manicheoꝵ. s in luce cacholicoũ
Qͥa aut̃ dicã de ipsis diuinarũ scripturarũ tractatorib. qui in catholiea o
floruerunt. quomͦ hȩc non in alios sengꝰ conati st̃ uertere: qm̃ stabiles erant᷑a
antiquissima ⁊ robustissima fide. ñ aut̃ nouitio mouebant᷑ errore: quossi colli¬
gere ⁊ eoꝵs cestimonis uti uelim. ⁊nimis longũ erit ⁊ de canonicis auccorlu¬

Expanded text:
enim natus ex muliere breuis uitae et plenus iracundiae sicut flos feni decidit; fugittu tuo in iudicium? quis enim erit mundus a sordibus? ne unus quidem, etiamsi unius diei fuerit uita eius super terram. quas enim dixerit sordes, quia peccata intellegi uoluit, ipsa lectio indicat, ubi prorsus unde loquatur adparet. unde est et illud apud prophetam Zachariam, ubi aufertur a sacerdote uestis sordida et dicitur ei: ecce abstuli peccata tua. puto, quod ista omnia et cetera huius modi, quae indicant omnem hominem sub peccato et maledicto nasci, non leguntur in tenebris Manicheorum, sed in luce catholicorum. Quid autem dicam de ipsis diuinarum scripturarum tractatoribus, qui in catholica ecclesia floruerunt, quomodo haec non in alios sensus conati sunt uertere, quoniam stabiles erant in antiquissima et robustissima fide, non autem nouitio mouebantur errore? quos si colligere et eorum testimoniis uti uelim, et nimis longum erit et de canonicis auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
dib pelagiani oblectent᷑. quicũq corũ ꝓpofito continentie carne conuigũ
ñ fruunt᷑ : santũ paruulis parcat. ut noneos saudet initertie desfunis¬
datq erudelit᷑.: saltos. ec̃. ñ dicat. Hon aal laudatone pelagui: ħ ad

Expanded text:
dibus Pelagiani oblectentur, quicumque eorum proposito continentiae carne coniugum dibus Pelagiani oblectentur, quicumque eorum proposito continentiae carne coniugum non fruuntur, tantum paruulis parcat, ut non eos laudet inutiliter defendatque crudeliter, saluos esse non dicat, non ad laudatorem Pe
Abbreviated transcription (Latin):
dere uitiũ. eẽ. libidinẽ. dicat saltẽ ꝑ illorũ hominũ inobedientiam eciam
ipsam uitiatã. eẽ. carnis concupiscentiam. ut illa que obedient᷑ ⁊ ordinati
moueret᷑. nc̃ mordinate inobedient̃q moueat᷑. ita ut tpłis qͦ pudicis
adnutũ ñ obtẽꝑet coniugatii. S ⁊ qͣndo ñ ÷ necessaria moueat᷑. ⁊ qͣndo
necessaria ÷ : aliqͣndo citiꝰ aliqͣndo tarliꝰ eorũ sequat mitꝰ s suos exerat
motꝰ. hanc gͦ ciꝰ in obedientiam. mobedientes illi ti om̃s receperunt : ⁊innos
ꝓpagme transfuderunt. Neq enĩ ad eoꝵs nictũ: s utiq mordinate mo¬
uebat᷑. qͣndo mẽbra priꝰ glorianda tunc iam pudenda texerunt. S ut
dixi sentiat de ista libidme iste qđ libet. p̃dicet ut uibet. latidet qͣntũ¬
libet. Sic̃ enĩ multis locis significat. multũ libet. ut eiꝰ si ñ usib salte lau¬

Expanded text:
dere uitium esse libidinem, dicat saltem per illorum hominum inoboedientiam etiam dere uitium esse libidinem, dicat saltem per illorum hominum inoboedientiam etiam ipsam uitiatam esse carnis concupiscentiam, ut illa, quae oboedienter et ordinate moueretur, nunc inoboedienter inordinateque moueatur, ita ut ipsis quoque pudicis ad nutum non obtemperet coniugatis, sed et quando non est necessaria moueatur et, quando necessaria est, aliquando citius, aliquando tardius, eorum sequatur nutus, sed suos exerat motus. hanc ergo eius inoboedientiam inoboedientes illi tunc homines receperunt et in nos propagine transfuderunt. neque enim ad eorum nutum, sed utique inordinate mouebatur, quando membra prius glorianda, tunc iam pudenda texerunt. Sed, ut dixi, sentiat de ista libidine iste quodlibet, praedicet utlibet, laudet quantumlibet — sicut enim multis locis significat, multum libet — ut eius si non usibus, saltem lau
Abbreviated transcription (Latin):
piscentie fraudaret᷑ : tantũ ne se conuerterent coniuges intũ lisũ quo. unt̾
rũtam̃ qͥd si ⁊ ille usꝰ cont᷑ naturã forsitan deleccaret: quid si ⁊ inhane
eẽt: anrepugnarent qm̃ turpis. eẽt : Si sequerent᷑ ubi : cogitatio quali cũa
honestatis. si repugnarent ubi ÷ pax tante felicitatis: ħinc si foite. eruꝙ¬
buerit ⁊ dixerit tantã pacẽ felicitatis illiꝰ. tantũq ordiẽ inhis reb eẽ. po¬
tiisse. ut nũꝙ carnis concupiscentia uoluntatẽ illorũ hominũ p̃uenaet:
s cũ ipsi uellent tẽ illa consugeret. tc̃ aut̃ uellent: qͣndo adseminando
filios opꝰ. eẽt. ita ut nullus seminis. cẽt. irritꝰ itꝰ nullus fieret concubitꝰ quẽ
ñ sequeret᷑ conceptꝰ ⁊ partꝰ. Ad mitũ seruiente carne: admitũ seriuente libidi¬
ne. hoc si dic̃ : saltẽ consideret nc̃ in hominib ñ. eẽ. qđ diẽ. & si ñitult conce¬

Expanded text:
cupiscentiae fraudaretur: tantum non se conuerterent coniuges in eum usum, qui est ccupiscentiae fraudaretur: tantum non se conuerterent coniuges in eum usum, qui est crumtamen quid si et ille usus contra naturam forsitan delectaret, quid si et in hanc suauis esset, an repugnarent, quoniam turpis esset? si sequerentur, ubi est cogitatio qualiscumque honestatis? si repugnarent, ubi est pax tantae felicitatis? hinc si forte erubuerit et dixerit tantam pacem felicitatis illius tantumque ordinem in his rebus esse potuisse, ut numquam carnis concupiscentia uoluntatem illorum hominum praeueniret, sed, cum ipsi uellent, tunc illa consurgeret, tunc autem uellent, quando ad seminandos filios opus esset, ita ut nullus seminis esset inritus iactus, nullus fieret concubitus, quem non sequeretur conceptus et partus ad nutum seruiente carne, ad nutum seruiente libidine: hoc si dicit, saltem consideret nunc in hominibus non esse quod dicit. et si non uult conce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pudicis ⁊ impudicis. Sentiat iste qđ libet. qr ei sic̃ uideo multũ placit. ron
eam laudare cunccct̾. quã nominare confundit᷑. Appellet eam sic̃ appellauit. Non
uigorẽ : nec castarũ aurtũ reuereat᷑ horrorem. Appellet mebrorũ potent unebi
nec caueat impudentiam. Dicat si non erubescit in paradiso si nemo peccaslam
hunc ihi uigorẽ uelut florẽ uiuere potuisse nec opꝰ fuisse ut cegeret᷑ qđ nͥe u
ueret᷑. ut inde nemo confunderet᷑ s parata coniuge sẽꝑ exerceret᷑. nuq remo¬
meret᷑. ne aliqͣndo tioluntas tante felicitati negaret᷑. Absit enĩ ut ulla bor¬
doposs& aut in loco illo non hab̾e qđ uellet. aut insuo corꝑe uł animo seitu
qđ nollet. Ac ꝑhoc simotꝰ libidinis uoluntatẽ hominũ p̃ueniret. uolioentͥ
siue iam graiida ilico admoueret᷑. Q aut ꝓlii seminaret᷑. aut uoluptasia¬
turabii ⁊ laudabilis expleret᷑. ⁊ pertret sem̃ hominis ne appecitꝰ tã bone cim¬

Expanded text:
et pudicis et inpudicis, sentiat iste quodlibet, quia ei, sicut uideo, multum placet; non eam laudare cunctetur, quam nominare confunditur; appellet eam, sicut appellauit, membrorum uigorem nec castarum aurium reuereatur horrorem; appellet membrorum potentiam nec caueat inpudentiam; dicat, si non erubescit, in paradiso si nemo peccasset, hunc ibi uigorem uelut florem uirere potuisse nec opus fuisse, ut tegeretur, quod ita moueretur, ut inde nemo confunderetur, sed parata coniuge semper exerceretur, numquam reprimeretur, ne aliquando uoluntas tantae felicitati negaretur. absit enim, ut illa beatitudo posset aut in loco illo non habere quod uellet aut in suo corpore uel animo sentire quod nollet ac per hoc si motus libidinis uoluntatem hominum praeueniret, uoluntas siue iam grauida, ilico admoueretur et aut proles seminaretur aut uoluptas naturalis et laudabilis expleretur et periret semen hominis, ne adpetitus tam bonae con
Abbreviated transcription (Latin):
illis in paccatũ repitat᷑ nec noc& aliqͥd. nisi si eiꝰ motib ad illicita consentiat᷑.
E lesu̾ eoꝵs qr ñ ꝑspũalẽ ẜ ꝑ carnalem concupiscentiam seminat᷑: uelud ex illa
olusa quilã ñ igeneris oleaster. sic inde reatũ nascendo trahit: ut nisi renascendo io
abilla peste non possit. Quoni gͦ adl firmat iste nos a ascribere sc̃ teatr n a crascendo libr¬

Expanded text:
illis in peccatum reputatur nec illis in peccatum reputatur nec lem, sed per carnalem concupiscentiam seminatur, uelut ex illa oliua quidam nostri generis oleaster sic inde reatum nascendo trahit, ut nisi renascendo liberari ab illa peste non possit. quomodo ergo adfirmat iste nos adscribere sanctitatem nascentib
Abbreviated transcription (Latin):
le ualitudines parentũ. ingenerant᷑ quodam mͦ ⁊ apparent in corꝑib filiorũ. Hoc
aut̃ peccatũ qđ ipsũ hominẽ inparadiso mutauit inpeiꝰ. qr multo ÷ grandiꝰ quã
indicare nos posfumꝰ. ab omĩ nascente trahit᷑. nec nisi arenascente remittit᷑. ita ut
eciam deparentib iam renatis in quib remissũ atq tectũ÷ trahat᷑. inreatũ nas¬
centiũ filiorũ: nisi ⁊ ipsos quos prima carnalis natiuitas obligauit. scda spũalis
absoluat. Citi rei mirabilis mirabile creator: in oliua ⁊ oleastro ꝓddux̃ exẽplũ.
ubi ñ solũ ex oleastri uerũ eciam exoliue semine. ñ nͥ oleaster exorit᷑. qua ꝓpt̃
quãuuis ⁊ in hominib natura generatis grã regeneratis sit ista carnalis concupis-¬
centia. repugnans legimentis: tam̃ qr remissa : inremissione pecatorũ. ñ iã

Expanded text:
ae ualitudines parentum ingenerantur quodam modo et adparent in corporibus filiorum. Hoc ae ualitudines parentum ingenerantur quodam modo et adparent in corporibus filiorum. Hoc autem peccatum, quod ipsum hominem in paradiso mutauit in peius, quia multo est grandius quam iudicare nos possumus, ab omni nascente trahitur nec nisi in renascente remittitur, ita ut etiam de parentibus iam renatis, in quibus remissum atque tectum est, trahatur in reatum nascentium filiorum, nisi et ipsos, quos prima carnalis natiuitas obligauit, secunda spiritalis absoluat, cuius rei mirabilis mirabile creator in oliua et oleastro produxit exemplum, ubi non solum ex oleastri, uerum etiam ex oliuae semine nonnisi oleaster exoritur. quapropter quamuis et in hominibus natura generatis, gratia regeneratis sit ista carnalis concupiscentia repugnans legi mentis, tamen, quia remissa est in remissione peccatorum, non iam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ diabolũ aliqͥd fubstantie creatũ in hominib. ẜfuasit malũ diabolus. tanꝙ peccatũ
ñ creairit. tanꝙ naturã. S plane naturã ꝑsuafit. qr homo natura ÷ : ridõ eam
ꝑsuadendo uitiaint. Quienĩ uulnerat. ñ creat mẽbra s uexat. S uulnera que
corpibꝰ infligunt᷑: mẽbra faciunt claudicare. uł egre moueri Non eam uirtutem
qͣ uist̾ hom̃o. luln̾ aut̃ qđ pecatũ uocat᷑: i psã uitã uulnerat qua recte iuiuebat᷑.
Hoc aut̃ ualde timc maiuis atq altiꝰ diabolus infixit: quã ft̃ ista hominib nota
peccata. Unde illo magno primi hominis pocrato natura: ibi nr̃a indeceriꝰ cõmitta-¬
ta. ñ solũ : facta peccatrix: uerũ ctiam generat peccatores. & tam̃ ipse languor
quo bene uiuendi untꝰ perut: ñ ÷ utiq natura s uittũ. sic̃ certe mala incorꝑe
ualitudo. ñ ÷ ulla substantia uł natura s uitiũ. E licet ñ sẽꝑ. tam̃ plerũq ma-¬

Expanded text:
bstantiae creatum in hominibus. persuasit malum diabolus tamquam peccatum, non creauit tamquam naturam. sed plane naturae persuasit, quia homo natura est, et ideo eam persuadendo uitiauit. qui enim uulnerat, non creat membra, sed uexat. sed uulnera, quae corporibus infliguntur, membra faciunt claudicare uel aegre moueri, non eam uirtutem qua iustus est homo; uulnus autem, quod peccatum uocatur, ipsam uitam uulnerat, qua recte uiuebatur. hoc autem ualde tunc maius atque altius diabolus inflixit. quam sunt ista hominibus nota peccata. unde illo magno primi hominis peccato natura ibi nostra in deterius commutata non solum est facta peccatrix, uerum etiam genuit peccatores. et tamen ipse languor, quo bene uiuendi uirtus periit, non est utique natura, sed uitium, sicut certe mala in corpore ualitudo non est ulla substantia uel natura, sed uitium, et licet non semper, tamen plerumque mal
Abbreviated transcription (Latin):
atq altis codicib inuenit᷑. S passio in latina lingua maxime usu loqͣn¬
di ecłiastico. ñ adutuꝑationẽ consueuit intelligi. Qd lib& aut̃ depu¬
denda concupiscentia carnis iste sentiat. de pariulas ꝓ quib laboram ut
saluatore indigere credant᷑. nesine salute moriant᷑.: adtende q̃d onxerit᷑.
U erba eiꝰ repeto. Illos gͦ inqͥt qui nũq natist᷑ bonos potuisse. eẽ. dicis. istos
uͦ qui mundũ impleuer̃ ꝓquib xp̃c mortuus ÷ diaboli apꝰ  de morbo
natos & abexordio reos desims. o si nodũ soluat eciam contentionis. qͣmͦ
nodũ soluit istiꝰ questionis. Nũqͥd enĩ se modo de maiorib ista locutũ. ẽ.
diccurꝰ :: De pariuilis agit᷑. de nascentib agit̾. Ochis noius qr rei abexs¬

Expanded text:
atque aliis codicibus inuenitur. sed passio in latina lingua, maxime usu loquenatque aliis codicibus inuenitur. sed passio in latina lingua, maxime usu loquendi ecclesiastico, non ad uituperationem consueuit intellegi. Quodlibet autem de pudenda concupiscentia carnis iste. sentiat, de paruulis, pro quibus laboramus, ut saluatore indigere credantur, ne sine salute moriantur, adtende quid dixerit. uerba eius repeto: 'illos ergo\\ inquit, \'qui numquam nati sunt, bonos potuisse esse dicis, istos uero, qui mundum inpleuerunt, pro natos et ab exordio reos definis. o si nodum soluat etiam contentionis, quomodo nodum soluit istius quaestionis! numquid enim se modo de maioribus ista locutum esse dicturus est? de paruulis agitur, de nascentibus agitur, de his nobis, quia rei ab ex
Abbreviated transcription (Latin):
peccato pariuilos nasci. illos gͦ in quã qui nũq nati st̃ bonos potusse. eẽ das
istos uͦ qui mundũ impleuerunt ꝓ quib xp̃c mortuus : : diaboli opꝰ.  de ae¬
bo natos. ⁊ abexordio natͦos definis. Probaui itaq inqͥt nichil te aliud agore
quã ut dm̃ neges horũ quift̃ hominũ conditorem. Ego quidẽ conditorẽ ꝯmir
hominũ quãius oms̃ subparato nascant᷑. ⁊ pereant nłi renascant᷑ : ñ dic ñ
dm̃. Uictũ qͥppe inseminatũ ÷. ꝑsuasione diaboli ꝑ qđ sub peccato natist᷑ non
natina condita. qua homines st̃. libido aut̃ pudenda. ñ moueat mẽbra nisi
qͣndo uolumꝰ: ⁊ ñ ÷ morbꝰ. Honde illa crubescat eciam licitꝰ : honestꝰ conui¬
gatorũ concubitꝰ : uitando conspectũ. ⁊ adpetendo secretũ : ⁊ñ ÷ morbus.
concupiscentie. alq̃ uͦ inpassione concupiscentiẽ. uł siquo alio modo malis

Expanded text:
peccato paruulos nasci, \'illos ergo\', inquit, \'qui numquam nati sunt, bonos potuisse esse dicis, peccato paruulos nasci, \'illos ergo\', inquit, \'qui numquam nati sunt, bonos potuisse esse dicis, istos uero, qui mundum inpleuerunt, pro quibrbo natos, et ab exordio reos definis. Probavi itaque, » inquit, « nihil te aliud agere, quam ut Deum neges horum, qui sunt, hominum conditorem. » Ego quidem conditorem hominum omnium, quamvis omnes sub peccato nascantur, et pereant nisi renascantur, non dico nisi Deum. Vitium quippe inseminatum est persuasione diaboli, per quod sub peccato nati sunt, non natura condita qua homines sunt. Libido autem pudenda non moveat membra, nisi quando uolumus, et non est morbus; non de illa erubescat etiam licitus et honestus coniugatorum concubitus uitando conspectum et adpetendo secretum, et non est morbus; concupiscentiae, aliiuero: in passione concupiscentiae, uel si quo alio modo in aliis
Abbreviated transcription (Latin):
alie nuptiȩ sine pudenda libidine: alie cũ pudenda libidine. Curani
scłm consticutionẽ fuani qua legitime coniungit᷑ mulier uiro. ⁊ fidesear¬
nalis debiti ab adulteriorũ peccato seruat᷑ imminis: ÷ hoc more leitamn oẜ
seminant᷑. eedem ipse st̃ nuptiȩ quas ds̃ iustituit. quãuis diabolũ ñ nosu
s homines exquib nuptie fuint. antiqͣ peccati ꝑfuasione sautiaueritr las¬
obedientiȩ ꝑsuadendo peccatũ: ciu ꝑdiuinũ uidictum mobedientia mẽbu
recipioca redderet᷑. inqua coniugati quãuis erubuerint nuditatẽ fuaron
nuptiarũ tam̃ adõ institutã ñ omĩmodo potuer̃ amittere bonitatẽ. hmc
iste ꝑgit abeis qui comungunt᷑. adoos qui gignunt᷑ qͥpt̃ quos in hac question.
tantis aduersꝰ notios hereticos disputationib laboramꝰ. & occulto dĩ õpate
instinctu: dicit aliqͥd ubi totũ istũ nodũ sua confessione dissoluit. Uoleuo
enĩ nob̾ inaiorẽ inuidiam cõmouere. qr dicimꝰ etiam de legitimis nuptus sub

Expanded text:
uptiae sine pudenda libidine, aliae cum pudenda libidine, cum tamen secundum constitutionem suam, qua legitime coniungitur mulier uiro et fides carnalis debiti ab adulteriorum peccato seruatur inmunis et hoc more legitimo filii seminantur, eaedem ipsae sunt nuptiae, quas deus instituit, quamuis diabolus non ipsas, sed homines, ex quibus nuptiae fiunt, antiqua peccati persuasione sauciauerit inoboedientiae persuadendo peccatum, cui per diuinum iudicium inoboedientia membrorum reciproca redderetur, in qua coniugati. quamuis erubuerint nuditatem suam, nuptiarum tamen a deo institutam non omnimodo potuerunt amittere bonitatem. Hinc iste pergit ab eis, qui coniunguntur, ad eos, qui gignuntur, propter quos in hac quaestione tantis aduersus nouos haereticos disputationibus laboramus, et occulto dei conpulsus instinctu dicit aliquid, ubi totum istum nodum sua confessione dissoluit. uolens enim nobis maiorem inuidiam commouere, quia dicimus etiam de legitimis nuptiis sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ais iterũ inqͥt. ⁊ dicis. Hulla cẽt concupiscentia : nisi homo ante peccasset. Nup¬
tiȩ uͦ. eẽnt. etiam si nemo peccasset. Non dixi milla. ẽt. concupiscentia. qi:
⁊ glortanda concupiscentia spũalis : qua concupiscit᷑ sapientia. s dixi. nul¬
la eẽt pudenda concipiscentia. Relegant᷑ uerba mea que eciam ipse
pofuit. ut qͣnta abillo fraude cõmemorent᷑ appareat. S quo ualuere cã
nomine appellet. illa dixi qđ ñ. eẽt iusi homo artte peccasset. deq exlbiest̃
in paraidiss qui pudenda gçur̃ quã nemo negnt qm̃ pecatũ uobaliente
preceserat. idõ subsecutã. Qtiaut uult ixteligere qł senseriunt. dcb& considerar qͥd

Expanded text:
\'Ais iterum\', inquit, \'et dicis: nulla esset concupiscentia, nisi homo ante peccasset, nup\'Ais iterum\', inquit, \'et dicis: nulla esset concupiscentia, nisi homo ante peccasset, nuptiae uero essent, etiamsi nemo peccasset\'; non dixi: nulla esset concupiscentia, quia est et glorianda concupiscentia spiritalis, qua concupiscitur sapientia, sed dixi: \'nulla esset pudenda concupiscentia\'. relegantur uerba mea, quae etiam ipse posuit, ut quanta ab illo fraude commemorentur adpareat. sed quo uoluerit eam nomine appellet, illa dixi quod non esset, nisi homo ante peccasset, de qua erubuerunt in paradiso, qui pudenda texerunt, quam nemo negat, quoniam peccatum inoboedientiae praecesserat, ideo subsecutam. qui autem uult intellegere
Abbreviated transcription (Latin):
pecratũ. Hũqͥd ⁊ głosissime corone eyprianꝰ dicet᷑ ab aliquo ñ solũ fiuisse .s. uł. aẽ.
potuisse maniche. cũ priꝰ iste sit passus quã illa in orbe romano pestis aparut:
& tam̃ in libro de baptismate paruulorũ. ita defendit origtnale percatũ : ut ꝓ tea
dicat ⁊ ante occauũ diem si necesse sit paruulũ baptirare opoitere. ne pereat
anima eiꝰ quẽ tanto uult intelligi adindulgentiam baptismi faciliꝰ ꝓuenire.
qͣntomagis ei dimittunt᷑ non ꝓpria s aliena peccata. hos iste audeat dicerse
manicheos. ⁊ antiquissimã ecłiȩ traditionẽ isto nefario crimine aspgat: qua eur¬
cit̾ant᷑ ut dixi. ⁊ exfufflant᷑ pariuili: ut in regnũ xp̃i apotestate tenebrarũ
hoc ÷ diaboli ⁊ angłoꝵs eiꝰ eruti transferant᷑. Nos aut̃ paratiores sumꝰ cũ istis
uiris ⁊ cũ ecłia xp̃i in huiꝰ fidei antiquitate fi imata. quelib& maledicta
⁊ contunelias ꝑpeti: quãcũ pelagianis cuiꝰ libet eloquis p̃dicatione laudari.

Expanded text:
peccatum — numquid et gloriosissimae coronae Cyprianus dicetur ab aliquo non solum fuisse, sed uel esse potuisse Manicheus, cum prius iste sit passus, quam illa in orbe Romano pestis adparuit? et tamen in libro de baptismate paruulorum ita defendit originale peccatum, ut propterea dicat et ante octauum diem, si necesse sit, paruulum baptizari oportere, ne pereat anima eius. quem tanto uult intellegi ad indulgentiam baptismi facilius peruenire, quanto magis ei dimittuntur non propria, sed aliena peccata. hos iste audeat dicere Manicheos et antiquissimam ecclesiae traditionem isto nefario crimine aspergat, qua exorcizantur, ut dixi, et exsufflantur paruuli, ut in regnum Christi a potestate tenebrarum, hoc est diaboli et angelorum eius, eruti transferantur. nos autem paratiores sumus cum istis uiris et cum ecclesia Christi in huius fidei antiquitate firmata quaelibet maledicta et contumelias perpeti quam cum Pelagianis cuiuslibet eloquii praedicatione laudari.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ peccata patrũ infibios : aut qđ in psalmo scriptũ ÷ ego in iniquicatib¬
conceptꝰ sũ. ⁊ ipeccatis mat̃ mea inutero me: aliit. Aut homo uanitati simila
factꝰ : dies eiꝰ uelud umbia pricereunt. aut ecce ueteres posius ti dies mtebiis
stantia mea tanꝗ̃ nichil antete. uerũtam̃ i iniuersa ⁊ poitas o mes inoem fub

Expanded text:
deus peccata patrum in filios, aut quod in psalmo scriptum est: ego in iniquitatibdeus peccata patrum in filios, aut quod in psalmo scriptum est: ego in iniquitatibconceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit, aut: homo uanitati similis factus est, dies eius uelut umbra praetereunt, aut: ecce ueteres posuisti dies meos, et substantia mea quasi nihil ante te; uerumtamen uniuersa uanitas, omnis homo uiuens,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ꝑ qđ homo diuino oꝑi uindicet᷑. qr ñ. eẽt. homo nisi diumo oꝑe crearet᷑.
Malũ aut̃ non. eẽt. in paruulis: nisi uoluntate primi hominis peccaret᷑. ⁊ ori¬
gine uitiata peccatũ originale traheret᷑. Nongͦ sic̃ iste ait ꝑfecat mani¬
cheus : qui malũ originale defendit: s ꝑfecte pelagianꝰ: qui malũ origi¬
nale ñ credit. Neq enĩ exqͦ. eẽ. cepit. manichei pestaentiosa doctrina : ex
illo ceperunt inecłia dĩ paruuli baptirandi exorcitari ⁊ exsufflari: ut ipsis
misterus ostenderet᷑. non eos in regnũ xp̃i nͥ erutos atenebrarũ potestate trans¬
ferri: aut in libris manichei legit᷑ qđ uenerie filiꝰ hominis quęrere ⁊ faluare
qđ perierat: aut qđ ꝑunũ hominẽ peccatũ in hunc mundũ intrauit. ⁊ ce¬
tera ad eandẽ sententiam ꝑtinentia: qtiȩ supͣ cõmemoraiumꝰ saut qł reddit

Expanded text:
itaque per quod homo diuino operi uindicetur, quia non esset homo, nisi diuino opere crearetur. itaque per quod homo diuino operi uindicetur, quia non esset homo, nisi diuino opere crearetur. malum autem non esset in paruulis, nisi uoluntate primi hominis peccaretur et origine uitiata peccatum originale traheretur. non ergo sicut iste ait: \'perfecte Manicheus est, qui malum originale defendit\', sed perfecte Pelagianus est, qui malum originale non credit. neque enim ex quo esse coepit Manichei pestilentiosa doctrina, ex illo coeperunt in ecclesia dei paruuli baptizandi exorcizari et exsufflari, ut ipsis mysteriis ostenderetur non eos in regnum Christi nisi erutos a tenebrarum potestate transferri, aut in libris Manichei legitur, quod uenerit filius hominis quaerere et saluare quod perierat, aut quod per unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit et cetera ad eandem sententiam pertinentia, quae supra commemorauimus, aut quod reddit
Abbreviated transcription (Latin):
pelagiꝰ uł celestiꝰ. uł eorũ quicũq discipłs. horũ itaq duorũ quȩ inparuulo
eẽ. diximꝰ. unũ adscribit᷑ dõ : alterũ diabolo. & qđ utrũq ꝓpt̃ unũ horum.
id ÷ ꝓpt̃ uitiũ. subicit᷑ potestati diaboli: ĩdõ non ÷ incongruũ. qr ñ fit ipsiꝰ
diaboli pocestate s dĩ. Subicit᷑ aut̃ uitiũ uicio natura naturȩ: q ⁊ indiabo¬
lo utrũq ÷: ut cũ dilecti ⁊ electi depotestate tenebrarũ eriumt᷑. cui iure
subdunt᷑: appareat quid donet᷑. iustificatiᷤ bonii adõ bono bene oꝑante de
matis. Quod autẽ iste sibi quasi religiose dicere uisus ÷. si natura ꝑtm̃:.
adserere uoluerunt. ⁊ non createrrã dĩ factã de nichilo. s ipsam naturã dĩ
malis omĩb implere conatist̃. Non enĩ oitũ ÷ malũ nisi in bono. nec tam̃¬
sũmo ⁊ immutabili qđ÷ natura dĩ: s facco denichilo ꝑsapientiam dĩ. Est

Expanded text:
Pelagius uel Caelestius uel eorum quicumque discipulus. horum itaque duorum, quae in paruulo esse diximus, unum adscribitur deo, alterum diabolo. et quod utrumque propter unum horum, id est propter uitium subicitur potestati diaboli, ideo non est incongruum, quia non fit ipsius diaboli potestate, sed dei; subicitur autem uitium uitio, natura naturae, quia et in diabolo utrumque est, ut, cum dilecti et electi de potestate tenebrarum eruuntur, cui iure subduntur, adpareat quid donetur iustificatis bonis a deo bona bene operante de malis. Quod autem iste sibi quasi religiose dicere uisus est: si natura per adserere uoluerunt et non creaturam dei factam de nihilo, sed ipsam naturam dei malis omnibus inplere conati natura dei, sed facto de nihilo per sapientiam dei. est
Abbreviated transcription (Latin):
głs. isi bonͣ opꝰ dĩ: Si exhomine qͥderat ipse homo nisi bonũ opꝰ dei :
I mmo qr uoluntas mala angłi exangło. ex homine homini orta ÷: quid erant
hȩ duo anteꝗ meis ista mala orirent᷑. nisi bonũ opꝰ dĩ ⁊ bona atq laudan¬
da natura: fere gͦ ex hono orit᷑ malũ. nec fuit om̃tio unde oriri pollat
nisi exbono. Ipsam dico uoluntatẽ malam. quã nullũ p̃cesset malũ: uon
oꝑa mala quȩ non st nͥ exuoluntate mala. tanq ex arbore mala. Hec idõ

Expanded text:
gelus nisi bonum opus dei? si ex homine, quid erat ipse homo nisi bonum opus dei? gelus nisi bonum opus dei? si ex homine, quid erat ipse homo nisi bonum opus dei? immo quia uoluntas mala angeli ex angelo, ex homine homini orta est, quid erant haec duo, antequam in eis ista mala orirentur, nisi bonum opus dei et bona atque laudanda natura? ecce ergo ex bono oritur malum nec fuit omnino unde oriri posset, nisi ex bono, ipsam dico uoluntatem malam, quam nullum praecessit malum, non opera mala, quae non sunt nisi ex uoluntate mala tamquam ex arb
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑqͥd. delictũ inrienit᷑ inparuulo. lã credat originale peccatũ. sinat uemir
peccat iłlȩ qui genut. ñ peccat iste qui condidit : ł quas rimas int̃ tot p̾sida
innocentie peccatũ fingis ingresfum: Quid quȩrit latentẽ rimã. cũ habentiai¬
di querit inculcatiꝰ: Si peccatũ inqͥt exuoluntate ÷ : mala÷ uolunta quȩ pas¬
catũ facit. Si ex natitra : mala ÷ natura. Ceto respondeo. fruoluntate puetĩ:
Q uerit forte utrũ ⁊ originale peccatũ. Respondeo ꝓrsus ⁊ originale pecatũ
qi ⁊ hoc ex uoluntate primi hominis seminatũ : : ut : in illa ẽẽt. ⁊ inom̃ẽ tim¬
siret. S qđ secutꝰ aduux̃. fiex natura: mala natitra: quero ab illo ut sipocest
respondeat. sic̃ manifestũ ÷ eruoluntate inala tanq ex arbore mala. fructꝰ
eiꝰ fieri omĩa oꝑa mala. sic ipsam uoluntatẽ malam. id ÷ ipsam fructuum
malorũ arborem malam. unde dicat exhortã. Si exangło. qͥd erat ipse an¬

Expanded text:
d delictum inuenitur in paruulo! iam credat originale peccatum, sinat uenire peccat ille qui genuit, non peccat iste qui condidit: per quas rimas inter tot praesidia innocentiae peccatum fingis ingressum?\' quid quaerit latentem rimam, cum habeat apd quaerit inculcatius? Si peccatum\', inquit, 'ex uoluntate est, mala uoluntas, quae peccatum facit; si ex natura, mala natura\'. cito respondeo: ex uoluntate peccatum est. quaerit forte, utrum et originale peccatum. respondeo: prorsus et originale peccatum, quia et hoc ex uoluntate primi hominis seminatum est, ut et in illo esset et in omnes transiret. sed quod secutus adiunxrespondeat, sicut manifestum est ex uoluntate mala tamquam ex arbore mala fructus eius fieri omnia opera mala, sic ipsam uoluntatem malam, id est ipsam fructuum malorum arborem malam unde dicat exortam. si ex angelo, quid erat ipse an
Abbreviated transcription (Latin):
fact  oitũ in oꝑe dĩ ortũ ÷: Qua ꝓpt̃ si malũ qł om̃ino nusꝗ erat. in dĩ oꝑe
brtri potuit cur malũ qđ alicubi iam erat ꝑopꝰ dĩ. transire non potuit. p̃¬
scitim eũ ipso uerbo utat᷑ apłs dicens. ⁊ tta in os̃ homines ꝑtransut: Nũquid
homines ñ st̃ opꝰ dĩ : Rtransut gͥ paratũ ꝑ homines hoc ÷ opꝰ diaboli ꝑ opꝰ di:
actrie alio mͦ ia ipsũ dicam. qr diaboli opꝰ id ÷ peccatũ. ꝑ ipsũ diabolũ exor¬

Expanded text:
 est, in opere dei ortum est? quapropter si malum, quod omnino nusquam erat, in dei opere oriri potuit, cur malum, quod alicubi iam erat, per opus dei transire non potuit, praesertim cum ipso uerbo utatur apostolus dicens: et ita in omnes homines pertransiit? numquid homines non sunt opus dei? pertransiit ergo peccatum per homines, hoc est opus diaboli per opus dei, atque ut alio modo id ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ quidẽ ex uno in condẽpnationẽ. grã aut̃ ex multis delictis in uislq̾i¬
cationẽ. Ex uno gͦ qͥd nisi delicto. qr sequit᷑. grã aut̃ exmultis delictus. Di¬
cant isti quomͦ exuno delico in condẽpnatione. nisi q susficit ad condẽpnia¬
tionẽ eciam unũ origtnale pacatũ: qd mos̃ homines ꝑtransut. Grã u idõ
ex multis deliccis in iustificationẽ. qr ñ solũ illud unũ soltt. qđ originalit̃
trahit᷑: s eciam cetera quȩ in uno qͦ homine motu ꝓprie uoluiterta aq

Expanded text:
ium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in iustificationem. ex uno ergo quid nisi delicto? quia sequitur: gratia autem ex multis delictis. dicant isti, quomodo ex uno delicto in condemnationem, nisi quia sufficit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omnes homines pertransiit. gratia uero ideo ex multis delictis in iustificationem, quia non solum illud unum soluit, quod originaliter trahitur, sed etiam ceter
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃s adiustificationẽ ꝑ. xp̃m: cũ utiq ñ os̃ cos qui morunt᷑ in adam ꝙaii¬
ferat xp̃c aduitã. d onĩs dixit atq om̃s. Quia sic̃ sine adã nullus ad mortuᷤᷤ
om̃s iste hic litteras doc&. ñ qr om̃s discunt. s qr nemo nisi ab ipso. Deniq i
inueniat᷑ in paruulo. Respondeant ei pagine scẽ. ł uitũ hominẽꝰ pepatãt im
hunc inndũ intrauit.⁊ ꝑparatũ mons: ita inom̃s homines ꝑtransut nꝰ¬

Expanded text:
s eos, qui moriuntur in Adam, transferat Christus ad uitam. sed omnes dixit atque omnes, quia sicut sine Adam nullus ad mortem, te solus est: omnes iste hic litteras docet, non quia omnes discunt, sed quia nemo nisi ab ipso. denique inueniatur in paruulo. respondeant ei paginae sanctae: per unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit et per peccatum mors, et ita in omnes
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ mortalẽ in scdai eciam quȩ sempit̃na ÷ p̃cipitet mortẽ. Regnauit aut̃
inquib : & inhi inqͥt qui ñ peccauerunt. insimilitudinẽ p̃uaricatione ade:
qui ÷ forma futuri. Cui fut᷑i. nisi xp̃i: & qualii forma nisi acontrario: qđ
alibi etiam breuit̃ dicit. Sic̃ in adam om̃s moriunt᷑ : ita ⁊ in xͦ oms iutufica¬
bunt᷑. Sic̃ in illo illud: ita in isto istud. lpsa ÷ forma. s hec forma ñ omĩ expaite
conformis :. Vnde hic apłs secutꝰ adumxit. S. ñ sic̃ deliccũ. ita ÷ donatio

Expanded text:
minem mortalem in secundam etiam, quae sempiterna est, praecipiteminem mortalem in secundam etiam, quae sempiterna est, praecipitein quibus? et in his, inquit, qui non peccauerunt in similitudinem praeuaricationis Adae, qui est forma futuri. cuius futuri nisi Christi? et qualis forma nisi a contrario? quod alibi etiam breuiter dicit: sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabuntur: sicut in illo illud, ita in isto istud. ipsa est forma, sed haec forma non omni ex parte conformis est. unde hic apostolus secutus adiunxit: sed non sic
Abbreviated transcription (Latin):
 ꝑ om̃e homines ꝑtransisse dixisses : De diabolo qͥppe scriptũ ÷ imitant᷑ aut̃
eũ qui sc̃ erparte ipsiꝰ S idõ ꝑ imũ hominẽ dixit. a quo generatio utiq
hominũ cepit: ut ꝑgenerationẽ doceret perisse oms originale peccatũ. Qd
aut̃ aliud indicant etiam sequentia uerba apłica: Cũ enĩ hoc dixisset. adiunx̃.
Usq enĩ adlegẽ peccatt̃ in nundo fuit. Id ÷ qr nec lex potuit auferre peccatũ.
P eccatũ atit̃ inqͥt non deputabat᷑ cũ lex non. eẽt. frat gͦ. s ñ deputabat᷑: qr non
ostendebat᷑ qđ de putaret᷑. Sic̃ enĩ alibi dicit. ꝑ legẽ cognitio peccati. S regna¬
uit inqͥt mors ab adam usq ad moysen. hoc ÷ qđ supͣ dixerat. usq ad legem.
non ut amorse deinceps ñ eẽt. paratũ. s qr nec ꝑ moysen lex data. regnũ pocuit
mortis auferre. quȩ non regnat utiq nisi ꝑ peccatũ. Rgnũ porioꝰ eiꝰ ÷ ut ho¬

Expanded text:
xisset. de diabolo quippe \'scriptum est: imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius. sed ideo per unum hominem dixit, a quo generatio . utique hominum coepit, ut per generationem doceret isse per > omnes originale peccatum. Quid autem aliud indicant etiam sequentia uerba apostolica? cum enim hoc dixisset, adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, id est, quia nec lex potuit auferre peccatum. peccatum autem, inquit, non deputabatur, cum lex non esset. erat ergo, sed non deputabatur,  quia non ostendebatur, quod deputaretur. sicut enim alibi dicit: per legem cognitio peccati, sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen — hoc est, quod supra dixerat: usque ad legem — non ut a Moyse deinceps non esset peccatum, sed quia nec per Moyseu lex data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. regnum porro eius est, ut ho