comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis oranda sunt. quãuis alius ꝓ isto. alius
pro illo. sicrit se habent propinquitates. uł¬
longinquitates necessitudinũ. in corde o¬
meas. aut da michi tantas. qͣntas illi uel illi
dedisti. aut honores meos auge. fac me in
hoc scł̃o p̃potentẽ atq clarentem. uel si qͥd
huius modi ẽ: & hec dicit eoꝵ habet concu¬
piscentiam.ñ id attendens ut ex his scdm̃
dm̃ prosit hominib : puto eum ñ inuenire
in oracione dñica. quo possit hec uota coap¬
tare. Iuã obrem pudeat saltem petere. que
ñ puder cupere. Aut si et hoc pudet. sed
cupiditas uincit. quanto hoc petit᷑ melis.
ut etiã ab isto cupiditatis malo liberet.
cui dicimus libera nos a malo: Habes
quantũ arbitror. ñ solum qualisores. uerũ
etiã qͥd ores: ñ me docente. s illo qͥ om̃s nos
docere dignatus ẽ. Beata uita querenda ẽ.
hec a dño deo petenda ẽ. Quid sit beatum
esse. amultis multa sunt dispictata. s nos

Expanded text:
nis oranda sunt; quamvis alius pro isto, alius nis oranda sunt; quamvis alius pro isto, alius pro illo, siclonginquitates necessitudinum, in corde omeas\', aut: \'Da mihi tantas, quantas illi uel illi dedisti\', aut: \'Honores meos auge, fac me in hoc saeculo praepotentem atque clarentem'\', uel si quid eius modi est, et haec dicit eorum habens concupiscentiam non id adtendens, ut ex his secundum deum prosit hominibus, puto eum non inuenire in oratione dominica, quo possit haec uota coaptare. quam ob rem pudeat saltem petere, quae non pudet cupere, aut si et hoc pudet, sed cupiditas uincit, quanto melius hoc petitur, ut etiam ab isto cupiditatis malo liberet, cui dicimus: Libera nos a malo! Habes, quantum arbitror, non solum qualis ores, uerum etiam quid ores, non me docente sed illo, qui omnes nos docere dignatus est. beata uita quaerenda est, haec a domino deo petenda. quid sit beatum esse, a multis multa sunt disputata; sed nos
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. et ne dñe t᷑ mͥ omius iniquitas. quid
aliud dicit.qͣm fiat uolintas tua sicut ĩ¬
cȩlo et int̾ra: Qui dicit pauꝑtatem q di¬
uicias nedederis mͥ: qͥd aliud dicit. quã
panẽ nrm cottidianũ da nob̃ hodie᷑
Qui dicit memento dñe dauid ꝙ omnis
mansuetudinis eius. aut dñe si feci is¬
tud. si ẽ iniqͥtas in manib meis. si reddi¬
di retribuentib mͥ mala. qͥd aliud dicit.
quã dimitte nob̾ debita nr̃a. sicut ꝙ noᷤᷤ
dimittimꝰ debitorib nrĩs: Qui dicit
aufer ame uentris concupis eentias.
& desideriũ concubitus ne app̃hendat
me. qͥd aliud dicit. qͣm ne nos inferas ĩ
tẽptacionẽ : Qui dicit erue me de inimi¬
cis meis ds̃. & ab insurgentib suꝑ me. libera
me: quid aliud dicit. quã libera nos amalo:
Et si ꝑ omnia p̃cationũ sc̃arũ uerba dis¬
curras. q̃ntũ ex istimo nichil inuenies qd
ñ ista dñica contineat & coneludat oratio.
atq ipsis inimicis. sine fluctu dubitacio¬

Expanded text:
um, et non dominetur mihi omnis iniquitas , quid aliud dicit quam: Fiat voluntas tua in coelo et in terra? Qui dicit: Paupertatem et divitias ne dederis mihi , quid aliud dicit quam: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie? Qui dicit: Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus , aut: Domine, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala , quid aliud dicit quam: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? Qui dicit: Aufer a me concupiscentias ventris, et desiderium concubitus, ne apprehendat me , quid aliud dicit quam: Ne nos inferas in tentationem? Qui dicit: Erue me de inimicis meis, et ab insurgentibus super me libera me , quid aliud dicit quam: Libera nos a malo? Et si per omnia praeceptionum sanctarum verba discurrat, quantum aestimo, nihil inveniet quod non ista Dominica contineat et concludat oratio. atque ipsis inimicis sine fluctu dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ex torserunt spaciũ uiuendi: tuinimiciᷤᷤ
eccłȩ uiuentib relaxa spaciũ penitendi.
Tałe te oportet ẽẽ in causa ecclȩ iudicem
xp̃ianũ: petentib. monentib. int̾ceden¬
tib nob̃. Solent homines qͣndo cũ inimi

Expanded text:
extorserunt spatium uiuendi, tu inimicis extorserunt spatium uiuendi, tu inimicis ecclesiae uiuentibus relaxa spatium paenitendi. talem te oportet esse in causa ecclesiae iudicem Christianum petentibus, monentibus, intercedentibus nobis. so
Abbreviated transcription (Latin):
llc̃ uͦ cũ ꝙ aliqͥd fieri possit quoꝙ mitiꝰ
cõmendet᷑ eccła. & in nutiũ cohibeat᷑
audatia. eur ñ flectas in partẽ ꝓuiden¬
tiorẽ leniorẽq sententiã. qđ licet uidi¬
cib facere. eecłȩ enã ñ in causis eccłȩ łime
gͦ nob̾cũ uidiciũ di patris. &. cõmenda¬
da mansuetudinẽ matris. Cũ enĩ tu fa¬
cis. eccła facit ꝓpt̾ quã facis. euiꝰ filiusfa¬
cis. Contende bonirate cũ malis. Illi sce¬
lere ĩmanes. menbra de corꝑe uiuo auul¬
sert̃: tu opere misericordi effice. ut illa
que nefandis oꝑib exercebant. alicui
utili oꝑi integra eoꝵ menbra deserui¬
ant. Illi ñ peꝑcerunt correptionẽ sibi
p̃dicantib di seruis: tu parce cõp̃hen¬
sis. parce ductis. parce c̃uictis. Illi ĩpio
ferro fudert̃ sanguinẽ xp̃ianũ. tu ab
eoꝵ sanguine etiã iuridicũ gladiũ co¬
hibe ꝓpt̾ xp̃m. Illi ministro eccłȩ occiso

Expanded text:
nunc uero cum et aliquid fieri possit, quo et mitis nunc uero cum et aliquid fieri possit, quo et mitis commendetur ecclesia et inmitium cohibeatur audacia, cur non flectas in partem prouidentiorem lenioremque sententiam, quod licet iudicibus facere etiam non in causis ecclesiae? time ergo nobiscum iudicium dei patris et commenda mansuetudinem matris. cum enim tu facis, ecclesia facit, propter quam facis et cuius filius facis. contende bonitate cum malis. illi scelere immani membra de corpore uiuo auulserunt, tu opere misericordi effice, ut illa, quae nefandis operibus exercebant, alicui utili operi integra eorum membra deseruiant; illi non pepercerunt correctionem sibi praedicantibus dei seruis, tu parce comprehensis, parce ductis, parce conuictis; illi impio ferro fuderunt sanguinem Christianum, tu ab eorum sanguine etiam iuridicum gladium cohibe propter Christum; illi ministro ecclesiae occiso
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possum. Confer nob̾cũ consiliũ. &
porrige auxiliũ. Biligent actũ ẽ ut ini¬
mici eccłȩ qͥ solent uamlo qͥo seductio¬
ius sollicitare animos imꝑitos. tanqͣm
de ꝑsecutione gloriantes quã se ꝑpe¬
ti iactant. horrenda facinora sua in
catholicos clericos ꝑpetrata faterent᷑.
& sius u̾bis ĩplicarent᷑. Legenda sunt
gesta. ad sanandas animas quas pesti¬
fera suasione uenundauert̃. Nũquid
placet t. it ad finẽ gestoꝵ si cruentũ
istoꝵ suppliciũ c̃tinebit legendo pue¬
nire tumeamꝰ. ubi ponimꝰ & ipsam ẽsci¬
entiã. ne mału ꝓ malo qui passi sunt red¬
ditusse uideantur: Si gͥ nichil aliud ẽ¬
stitueret᷑ frenandȩ maliciȩ perditoꝵ.
extrema fortasse necessitas ut tales occi¬
derent᷑ urgeret. quãquã qdđ ad nos at¬
tinet si nichil minius eis fieri posset. mal¬
lemꝰ eos liberos relaxari. quã passiones
fr̃m nr̃oꝵ fuso eoꝵ sanguine iuindicari.

Expanded text:
non possum; confer nobiscum consilium et non possum; confer nobiscum consilium et porrige auxilium. Diligenter actum est, ut inimici ecclesiae, qui solent uaniloquio seductionis sollicitare animos inperitos tamquam de persecutione gloriantes, quam se perpeti iactant, horrenda facinora sua in catholicos clericos perpetrata faterentur et suis uerbis implicarentur. legenda sunt gesta ad sanandas animas, quas pestifera suasione uenenauerunt. numquid placet tibi, ut ad finem gestorum, si cruentum istorum supplicium continebit, legendo peruenire timeamus, ubi ponimus et ipsam conscientiam, ne malum pro malo, qui passi sunt, reddidisse uideantur? si ergo nihil aliud constitueretur frenandae malitiae perditorum, extrema fortasse necessitas, ut tales occiderentur, urgeret, quamquam, quod ad nos adtinet, si nihil mitius eis fieri posset, mallemus eos liberos relaxari, quam passiones fratrum nostrorum fuso eorum sanguine uindicari.
Abbreviated transcription (Latin):
potestatis sententiam necentur: hoc ti
dixisse apłm legimꝰ. qđ ñ sine causa gla¬
diũ geratis. & ministri di sitis uindi¬
ces in eos qͥ male agunt. s alia causaẽ
ꝓuinciȩ. alia eccłȩ. Illuis t̾ribilit̾ geren¬
da ẽ ad minstratio. huiꝰ clement̃ cõmen¬
danda ẽ mansuetudo. Si apud udi¬
cem ñ xp̃ianũ mͥ sermo eẽt aliter age¬
rẽ. nec tam̃ etiã sic eccłȩ causã desere¬
rẽ. & qͣntũ admittere dignaret᷑ instarẽ.
ne passiones seruoꝵ qi catholicoꝵ que
prodesse debent ad exempla patientiȩ.
in unicoꝵ suoꝵ sanguine fedarentur.
Q si nollet ad quiescere. in imico animo
eũ resistere suspicarer. Nẽ uͦ quando
apud te res agitur. alia mͥ ratio ẽ alia
consultacio. Rectorẽ te quide p̃celsȩ
potestatis uidemus. s etiã filium xp̃i¬
anȩ pietatis agnoscimꝰ. Subdit᷑ subli¬
ntas tua. subdat᷑ fides tua. Causã te¬
cũ tͣcto cõmunẽ. s tu in ea potes. qđ ego

Expanded text:
potestatis sententiam multentur, hoc timpotestatis sententiam multentur, hoc timdixisse apostolum legimus, quod non sine causa gladium geratis et ministri dei sitis, uindices in eos, qui. male agunt. sed alia causa est prouinciae, alia est ecclesiae: illius terribiliter gerenda est administratio, huius clementdanda est mansuetudo. Si apud judicem non christianum mihi sermo esset, aliter agerem: nec tamen etiam sic Ecclesiae causam desererem et, quantum admittere dignaretur, instarem, ne passiones seruorum dei catholicorum, quae prodesse debent ad exempla patientiae, inimicorum suorum sanguine foedarentur, et, si nollet adquiescere, inimico animo eum resistere suspicarer. nunc uero, quando apud te res agitur, alia mihi ratio est, alia consultatio. rectorem te quidem praecelsae potestatis uidemus, sed etiam filium Christianae pietatis agnoscimus. subdatur sublimitas tua, subdatur fides tua; causam tecum tracto communem, sed tu in ea potes, quod ego
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ publicȩ inseruiutit. p̃missa notaria
adiudicia legesq ꝑduxit. Hii cũ audi¬
rentur a uiro clarissimo &. spectabili tribu¬
no & notario fr̃e tuo filio meo marcellino.
ñ torm̃tis ungularũ atq fłamarũ. s uir¬
garũ coherciti. horrenda facinora in fr̃s
trucidauerint.: alterũ edomo raptũ ocu¬
lo effosso digitoꝙ amputato truncauerĩt.
Rec cũ cõperissem illos fuisse c̃fessos ide¬
oq minime dubitarẽ sub iura tua secu¬
ros ẽẽ uenturos. has ad tuã nobilitatẽ lit¬
xp̃i obsecro. sic de tua maiore atq cer¬
tiore felicitate gaudeamꝰ. ut eis pariañ
retribuant᷑. qͣmquã lapidis ictib digi¬
tũ p̾cide. ocułuiq conuellere leges puni¬
endo ñ possint. qđ isti seuiendo potue¬
runt. Unde securus sũ de his qͥ hoc se fe¬
cisse confessi sunt. qd hanc iucissitudi¬
nẽ ñ reportabunt: s ne uł ipsi uł illi
quoꝵ homicidiũ patefactum ẽ. ꝑ tuȩ

Expanded text:
nae publicae inseruiunt, praemissa notoria nae publicae inseruiunt, praemissa notoria ad iudicia legesque perduxit. hi cum audirentur a uiro clarissimo et spectabili tribuno et notario fratre tuo, filio meo Marcellino, non tormentis ungularum atque flammarum sed uirgarum coherciti horrenda facinora in fratrtrucidauerint, alterum e domo raptum oculo effosso digitoque amputato truncauerint. haec cum comperissem illos fuisse confessos ideoque minime dubitarem sub iura tuae securis esse uenturos, has ad tuam nobilitatem litericordiam Christi obsecro, sic de tua maiore atque certiore felicitate gaudeamus, ut eis paria non retribuantur, quamquam lapidis ictibus digitum praecidere oculumque conuellere leges puniendo non possint, quod isti saeuiendo potuerunt. unde securus sum de his, qui hoc se fecisse confessi sunt, quod hanc uicissitudinem non reportabunt; sed ne uel ipsi uel illi, quorum homicidium pate factum est, per tuae
Abbreviated transcription (Latin):
No insigni & merito sublimi ac p̃s¬
tantissimo filio apringio. auc̃. Non
dubito inhac potestate quãtͥ ds
homini in homines dedit. cogitare te di¬
uinũ indiciũ. ubi & iudices stabunt rati¬
onẽ de suo iudicio reddituri. Xp̃iana qͥp¬
pe fide te inbutũ scio. Unde mͥ ad excel¬
lentiã tuã maior fiducia tribuit᷑: ñ sołu
petendi. uerũ etiã ammonendi ꝓpt̾ ilłu
dñm in cuiꝰ familia nobiscũ cȩlestiiure
censeris. in qͦ spẽ uitȩ et̾nȩ parit̾ habemꝰ
& quẽ ꝓ uob̾ in sacroscĩs nusteriis inuoca¬
mus inde dñe insignis & merito subli¬
mis ac p̃stantissime fili. primũ queso ut
ñ tͥ udear importunus irruere actibus
tius. ea sollicitudine quã p̾cipue gere¬
re oportet ꝓ eccła mͥ credita. cuiꝰ utilita¬
b seruio: cui ñ pre ẽẽ. quã ꝓdesse desi¬
dero. Deinde obsecro ut qđ moneo uel
rogo ñ dedigneris accipere. ñ cuncteris
ad quiescere. Gircũcelliones quosdam
& clericos donatistas. cura eoꝵ qͥ discipli¬

Expanded text:
NO INSIGNI ET MERITO SUBLIMI AC PRAESTANTISSIMO FILIO APRINGIO AUGUSTINUS. Non dubito in hac potestate, quam tibi deus homini in homines dedit, cogitare te diuinum iudicium, ubi et iudices stabunt rationem de suo iudicio reddituri. Christiana quippe fide te inbutum scio, unde mihi ad excellentiam tuam maior fiducia tribuitur non solum petendi uerum etiam monendi propter illum dominum, in cuius familia nobiscum caelesti iure censeris, in quo spem uitae aeternae pariter habemus et quem pro uobis in sacrosanctis mysteriis inuocamus. proinde, domine insignis et merito sublimis ac praestantissime fili, primum quaeso, ut non tibi uidear importunus inruere actibus tuis ea sollicitudine, quam me praecipue gerere oportet pro ecclesia mihi credita, cuius utilitatibus seruio, cui non tam praeesse quam prodesse desidero. deinde obsecro, ut, quod moneo uel rogo, non dedigneris accipere, non cuncteris adquiescere. Circumcelliones quosdam et clericos Donatistas cura eorum, qui discipli
Abbreviated transcription (Latin):
& ĩ mustitana ciuitate gestis municipali¬
b oppugnatũ. Si tͣdicio codicũ scelerata
ẽ quã as ĩ regẽ qͥ ieremiȩ librũ incendit.
morte publica uindicauit. qͣnto scelera¬
cius ẽ sacrilegiũ scismatis. cuiꝰ auctores
qͥb maximi anistas cõꝑastis. aꝑta t̾ra ui¬
uos absorbuit: Euomͦ gͦ crim̃ tͣdicionis nob̾
obicitis qđ ñ ꝓbatis. ⁊ scismaticos urõs
⁊ dãpnatis & acceptatis: Si ꝓpt̾ea iusties¬
tis. qr ꝑsecutionẽ ꝑĩꝑatores passi estis.
iustiores uob̾ st̃ ipsi maximianistȩ. qͦs
ꝑ uidices ab ĩꝑatorib catholicis missos.
uos ipsi ꝑseciti estis. Si baptismũ uos so¬
li habetis. qͥd apud uos facit baptis mꝰ
maximranistaꝵ ĩ eis qͦs baptriauit felicia¬
nꝰ dãpnatꝰ. cũ quib ẽ ad uos postea reuo¬
catus: Nel uob̾ laicis ad ista responde¬
ant ep̃i ur̃i. si nobcũ loqͥ nolunt. & cogi¬
tate ꝓ salute ur̃a qͣle sit hoc ip̃m quod
nob̾cũ loqͥ nolunt. Si lupi c̃ciliũ fecert ut

Expanded text:
estis municipalibus oppugnatum. Si traditio codicum scelerata est, quia deus in regem, qui Hieremiae librum incendit, morte bellica uindicauit, quanto sceleratius est sacrilegium schismatis, cuius auctores, quibus Maximianistas comparastis, aperta terra uiuos absorbuit! quo modo ergo crimen traditionis nobis obicitis, quod non probatis. et schismaticos uestros et damnatis et acceptatis? si propterea iusti estis, quia persecutionem per imperatores passi estis, iustiores uobis sunt ipsi Maximianistae, quos per iudices ab imperatoribus catholicis missos uos ipsi persecuti estis. si baptismum uos soli habetis, quid apud uos facit baptismus Maximianistarum in eis, quos baptizauit Felicianus damnatus, cum quibus est ad uos postea reuocatus? uel uobis laicis ad ista respondeant episcopi uestri, si nobiscum loqui nolunt, et cogitate pro salute uestra, quale sit hoc ipsum, quod nobiscum loqui nolunt. si lupi concilium fecerunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
diuiditis ab eis qͦs infamatis. & qͥd uos
ꝓmeruit pax donati ꝓ qͣ suscipitis quoᷤᷤ
Dãpnatis: Felicianꝰ mustitanꝰ mͦ uob̾cũ
ẽ. Legimꝰ eũ prius ĩ ur̃o c̃cilio dãpnatũ.

Expanded text:
dividitis ab eis quos infamatis? et quid vos dividitis ab eis quos infamatis? et quid vos promeruit pax Donati, pro qua suscipitis quos damnatis? Felicianus Mustitanus modo vobiscum est. Legimus eum prius in vestro conci
Abbreviated transcription (Latin):
so auatti. & calupniatores inuenti. ĩ eode
scelere ꝑmansert̃. Euigilate ad salutẽ.
amate pacẽ. redite ad unitatẽ. Hec uobis
quẽadmodu gesta sint. qͣndo uultis oĩa
recitamꝰ. Ille cõmunicat malis qͥ c̾sentit
factis maloꝵ. ñ qͥ tolerat ĩ agro dñico ⁊i¬
zania usq ad messem: uł paleam usq ad
ultimã uentilationẽ. Si malos odistis. nof¬
uos ipsi mutamini. ab scelere scismatis. Si
maloꝵ ꝑmixtionẽ timeretis. optatũ int̾
uos in aꝑtissima iniqͥtate uiuentẽ. ꝑ tot an¬
nos ñ teneretis. quẽ cũ mͦ martyrẽ dicitis.
suꝑ ẽ ut eũ ꝓpt̾ quẽ mortuus ẽ xp̃m dicatis.
Postreno qͥd uos offendit orb̾.xp̃ianꝰ a qͦ
uos nefario furore p̃cidistis. & qͥd uos ꝓ¬
meruert maximianistȩ. qͦs a uob̾ dãpna¬
tos & ꝑ iudicia publica de basilicis ꝑtͣ¬
batos in suo rursus honore recepistis:
Quid uos offendit pax xp̃i contͣ quã uoᷤᷤ

Expanded text:
so auditi et calumniatores inuenti in eodem so auditi et calumniatores inuenti in eodem scelere permanserunt. euigilate ad salutem, amate pacem, redite ad unitatem. haec nobis, quem ad modum gesta sint, quando uultis, omnia recitamus... Ille communicat malis, qui consentit factis malorum, non qui tolerat in agro dominico zizania usque ad messem uel paleam usque ad ultimam uentilationem. si malos odistis, uos ipsi mutamini ab scelere schismatis; si malorum permixtionem timeretis, Optatum inter uos in apertissima iniquitate uiuentem per tot annos non teneretis. quem cum modo martyrem dicitis, superest, ut eum, propter quem mortuus est, Christum dicatis. postremo quid uos offendit orbis Christianus, a quo uos nefario furore praecidistis? et quid uos promeruerunt Maximianistae, quos a uobis damnatos et per iudicia publica de basilicis proturbatos in suo rursus honore recepistis? quid uos o
Abbreviated transcription (Latin):
circellionũ ĩt᷑. S qr ꝓ zrraniis tritionm ac¬
cusastis. uos eẽ ⁊ rania demonstrastis. & qđ
ẽ gͣuius ante tempꝰ a tritco seꝑastis. Maiorẽ
enĩ ur̃i ĩ quoꝵ sacrilega p̾cisione ꝑseuatiꝰ
qͥdã gestis mumnicipalib codices scõs & in¬
strum̃ta eccłȩ ꝑsecutorib tͣdidert̃. qͥdam
eos fatentes dimisert̃. & eis cõmunicauert᷑.
& utͥq carthaginẽ furiosa factione c̃uene¬
rt. de crimine tͣditionis de qͦ ipsi iã int̾
se c̃senserant. ĩ auditos dãpnauert̃. epm¬
contͣ ep̃m ordinauert̃. altare contͣ altare
erexert̃. Postea litt̾as ad ĩꝑatorẽ conftanti¬
nũ ut int afros ep̃i tͣnsmarini iudicarẽt
misert̃. datis uidicib qͦs postulauer̃t. &
romȩ iudicantib ñ obtemꝑ auert. ep̃os
apud ĩꝑatorẽ tãquã male iudicau̾int
arguert᷑. ab aliis rursus ep̃is ad arelatem
missis. ad ip̃m ĩꝑatorẽ appellauert̃. Ab ip¬

Expanded text:
Circumcellionum sunt. sed quia pro zizaniis triticum acCircumcellionum sunt. sed quia pro zizaniis triticum accusastis, uos esse zizania demonstrastis et, quod est grauius, ante tempus uos a tritico separastis. maiores enim uestri, in quorum sacrilega praecisione perseueratis, quidam gestis municipalibus codices sanctos et instrumenta ecclesiae persecutoribus tradiderunt, quidam eos fatentes dimiserunt et eis communicauerunt et utrique Carthaginem furiosa factione conuenerunt, de crimine traditionis, de quo ipsi inter se iam consenserant, inauditos damnauerunt, episcoerexerunt. postea litteras ad imperatorem Constantinum, ut inter Afros episcopi transmarini iudicarent, miserunt; datis iudicibus, quos postulauerant, et Romae iudicantibus non obtemperauerunt; episcopos apud imperatorem, tamquam male iudicauerint, arguerunt; ab aliis rursus episcopis ad Arelatum missis ad ipsum imperatorem appellauerunt; ab ip
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ĩ eugło ꝑ om̃s gentes. & qđ in psalmo
dix̃ ex sẏon species decoris eiꝰ. hoc ĩ eugło di¬
xit. ĩcipientib ab ierłm. Fingitis uos ante
tẽpus messis fugere ꝑmixtã ⁊ rrania. quia
uos estis sola ⁊rrania Nã si frum̃ta eẽtis. ꝑ¬
mixta zizania toleraretis. & a segete xp̃i nͣ
uos diuideretis. Be z rianiis quide dicꝰtumẽ.
qm̃ abundauit iniqͥtas. refrigescet cari¬
tas multoꝵ. S & de tritico dictũ ẽ. Sui ꝑ¬
seuauerit usq infinẽ hic saluus erit. Qua¬
re creditis creuisse ⁊rrania & munđu re¬
pleuisse. triticũ aũ decreusse. ⁊ ̃sola afri¬
ca mansisse.. Xp̃ianos uos dicitis. & xp̃o con¬
tͣdicitis. Ipse dixit. sinite utͣq crescere usq
ad messem: ñ dix̃ crescant ⁊ irania. decres¬
cunt frum̃ta. Ipse dix̃. ager ẽ hic mundꝰ.
ñ dix̃. ag̾ ẽ africa. Ipse dix̃. messis ẽ fuus
scłi. ñ dix̃. messis ẽ pars donati. Ipsedixit.
messores angłi sunt. ñ dix̃. messores pͥncipeᷤᷤ

Expanded text:
gentes\' et, quod in psalmo dixit ei Sion species decoris eius\', hoc in euangelio dixit incipiens ab Hierusalem\'. Fingitis uos ante tempus messis fugere permixta zizania, quia uos estis sola zizania. nam si frumenta essetis, permixta zizania toleraretis et a segete Christi non uos diuideretis. de zizaniis quidem dictum est: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum, sed et de tritico dictum est: Qui perseuerauerit in finem usque, hic saluus erit. quare creditis creuisse zizania et mundum repleuisse, triticum autem decreuisse et in sola Africa mansisse? Christianos uos dicitis et Christo contradicitis. ipse dixit: Sinite utraque crescere usque ad messem, non dixit: Crescant zizania, decrescant frumenta; ipse dixit: Ager est hic mundus, non dixit: Ager est Africa; ipse dixit: Messis est finis saeculi, non dixit: Messis est tempus Donati; ipse dixit: Messores angeli sunt, non dixit: Messores principes
Abbreviated transcription (Latin):
nalis consuetudo fr̃ seuerine ibi uos tenet.
& ołi doleo. ołi gemo. maxime prudentiã
tuã cogitans. & ołi te iudere considero.
ut de hac re tecũ loquerer: Quid enĩ pro¬
dest uł salus. uł c̃sanguinitas tẽꝑalis. si
ȩt̾nã xp̃i hereditatẽ salutẽq ꝑpetuã. ĩ
nr̃a cognitione ẽtempnimꝰ: Hec me interĩ
scripsisse suffecerit. que duris cordib ual¬
de pauca sunt. & ꝓpe nulla. Animo aũ tuo
quẽ bene noui. ualde multa st̃. &. ualde
magna. Non enĩ mea st̃ qͥ nichil sũ. nͥ qd̾
ex pecto micdiam di. s ipsius dĩ om̃ipoten¬
tis. quẽ qͥs in hoc scło ẽtẽpserit patrẽ. in¬
ueniet in futuro iudiceo: Ex plicit ad

Expanded text:
nalis consuetudo, frater Seuerine, ibi uos tenet; nalis consuetudo, frater Seuerine, ibi uos tenet; et olim doleo, olim gemo maxime prudentiam tuam cogitans et olim te uidere desidero, ut de hac re tecum loquerer. quid enim prodest uel salus uel consanguinitas temporalis, si aeternam Christi hereditatem salutemque perpetuam in nostra cognitione contemnimus? haec me interim scripsisse suffecerit, quae duris cordibus ualde pauca sunt et prope nulla, animo autem tuo, quem bene noui, ualde multa sunt et ualde magna. non enim mea sunt; qui nihil sum, nisi quod expecto misericordiam dei, sed ipsius dei omnipotentis, quem quisquis in hoc saeculo comtempserit patrem, inueniet in futuro iudicem. LIII. D
Abbreviated transcription (Latin):
foris positi. & ab illa cõmunione seꝑa¬
ti sint. qͥs ñ intelligat eos habuisse
causã bonã. qͥ eã apud medios udicłs
optiuere potuert̃: ut si causã bonã
habebant. & eã transmarinis eccłiis
ꝓbare ñ potuert. qͥd illos lesit orbis
t̾rarũ. ubi ep̃i collegas suos qͥ apud
eos obiectis criminib conuicti ñ erant.
temere dãpnare ñ possent: Itaq ĩnocen¬
flat᷑. Si aũ ide donatiste affroꝵ collegarũ
suoꝵ uera crimina nouerãt. & neglexert
ea demonstrare & pbare tͣnsmarinis eccłiis.
ipsi se ab unitate xp̃i sceleratissimo scis¬
mate p̃cider̃t. ñ habent qͦd excusent. &
uos nostis maxie. qͥa tã mnulti scelerati
apud eos em̾ser̃t. & tolerauer̃t illos ꝑ tot¬
annos. ne partẽ donati c̃scind̾ent. & ñ
dubitauerunt illo temꝑe falsas suspicio¬
nes suas obicientes. pacẽ xp̃i unitatẽq
dirumꝑe. & uos iudetis. s nescio que car¬

Expanded text:
foris positi et ab illa communione sepaforis positi et ab illa communione separati sunt, quis non intellegat eos habuisse causam bonam, qui eam apud medios iudices obtinere potuerunt? aut si causam bonam habebant et eam transmarinis ecclesiis probare non potuerunt, quid illos laesit orbis terrarum, ubi episcopi collegas suos, qui apud eos obiectis criminibus conuicti non erant, temere damnare non possent? itaque innocenflatur. Si autem iidem Donatistae Afrorum collegarum suorum vera crimina noverant, et neglexerunt ea demonstrare et probare transmarinis Ecclesiis, ipsi se ab unitate Christi sceleratissimo schismate praeciderunt, non habent quod excusent, et vos nostis; maxime quia tam multi scelerati apud eos emerannos, ne partem Donati conscinderent, et non dubitauerunt illo tempore falsas suspiciones suas obicientes pacem Christi unitatemque disrumpere et uos uidetis. Sed nescio quae car
Abbreviated transcription (Latin):
nit. unde t̾ra si eis afferat᷑ ad orant. fide¬
lis aũ inde si ueniant exsufflant. & re¬
baptizant etiã. Hoc enĩ p̃dix̃ filius
cui qͥ ueritas ẽ. se ẽẽ uitẽ. suos aũ filios
eẽ sarm̃ta.: & patrẽ suũ agricoła. Sar
m̃tũ inqͥd qđ iume ñ dat fructũ. pat̾
m̃s tollet illud. Sarm̃tũ aũ qdđ in me
dat fructũ. purgat illud ut maiorem
fructũ afferat Non gͦ mirũ ẽ si de illa
uite que creuit & om̃s t̾ras ĩpleuit. p̃ei¬
si st̃ illi qͥ fructũ caritatis afferre no¬
luert̃. qͥ si uera crimina obiecissent col¬
letgis suis. maiores eoꝵ qͥ scisma fecer̃t
ipsi optinuissent causã suã apud eccłam
transmarinã. unde ad istas partes. xp̃i¬
anȩ fidei manauit auctoritas. ut illi
eẽnt foris qͥb eade crimina obiciebãt.
Nẽ aũ cũ illi inueniunt᷑ intꝰ cõmuni¬
care ȩccłis apłicis. quarũ nomina in
libris scĩs habent & recitant. isti aut

Expanded text:
nit, unde terra si eis adferatur, adorant; fidenit, unde terra si eis adferatur, adorant; fidelis autem inde si ueniat, exsufflant et rebaptizant etiam. hoc enim praedixit filius dei, qui ueritas est, se esse uitem, suos autem filios esse sarmenta et patrem t, quod in me non dat fructum, pater meus tollet illud; sarmentum autem quod in me dat fructum, purgat illud, ut maiorem fructum adferat. non ergo mirum est, si de illa uite, quae creuit et omnes terras impleuit, praecisi sunt illi, qui fructum caritatis adferre noluerunt. Qui si uera crimina obiecissent collegis suis, maiores eorum, quando schisma fecerunt, ipsi obtinuissent causam suam apud ecclesiam transmarinam, unde ad istas partes Christianae fidei manauit auctoritas, ut illi essent foris, quibus eadem crimina obiciebant. nunc autem cum illi inueniuntur intus communicare ecclesiis apostolicis, quarum nomina in libris sanctis habent et recitant, isti autem
Abbreviated transcription (Latin):
accepi: maximeq ampliore gaudio ꝑfusꝰ
sũ. cũ cognouissem hominẽ ur̃m inipsa
sola causa uenisse ypponẽ. ut ad me litte¬
ras tuȩ fr̃nitatis afferret. Cogitaui enĩ ñ
sine causa hoc exortũ ẽẽ in animo tuo. ut
recoleres c̃sanguinitatẽ nr̃ãm. nͥ qi fortas¬
se ꝑspieis sic̃ noui ñ leue pondus pru¬
dentiȩ tuȩ. quã sit dolendu. ut qͥ scđm car¬
nẽ fr̃s sumus. in xp̃i corꝑe ñ una societa¬
te uuamus. p̃sertĩ q facile tͥ ẽ attendere
& uidere ciuitatẽ suꝑ montẽ ẽstitutã. de
qua dñs ait in eugło qd abscondi ñ possit.
Ipsa ẽ enĩ eccła catholica. unde catholica
grece appellat᷑. qdđ ꝑ totũ orbem t̾rarum
diffunditur. Hãc ignorare nulli licet. ideo
test. Pars aũ donati in solis affris całup¬
niat᷑ orbit̾rarũ. & ñ c̾siderat ea fterili¬
tate qͣ fructus pacis & caritatis afferre
noluit. ab illa radice orientaliũ eccłaꝵ
se ẽẽ p̃cisam. und̾e eugłui in affricã ue¬

Expanded text:
accepi. maxime ampliore gaudio perfusus sum, cum cognouissem hominem uestrum in ipsa sola causa uenisse Hipponem, ut ad me litteras tuae fraternitatis adferret. cogitaui enim non sine causa hoc exortum esse in animo tuo, ut recoleres consanguinitatem nostram, nisi quia fortasse perspicis, sicut noui non leue pondus prudentiae tuae, quam sit dolendum, ut, qui secundum carnem fratres sumus, in Christi corpore non una societate uiuamus, praesertim quia facile tibi est adtendere et uidere ciuitatem super montem constitutam, de qua dominus ait in euangelio. quod abscondi non possit; ipsa est enim ecclesia catholica, unde καθολικὴ graece appellatur, quod per totum orbem terrarum diffunditur. hanc ignorare nulli licet; ideo test. Pars autem Donati in solis Afris calumniatur orbi terrarum et non considerat ea sterilitate, qua fructus pacis et caritatis adferre noluit, ab illa radice orientalium ecclesiarum se esse praecisam, unde euangelium in Africam ue
Abbreviated transcription (Latin):
scui: & tam̃ si dicã querat᷑ qͥ sint uł fu¬
erint tͣditores uł ꝑsecutores: responde¬
t᷑ mͥ. disputare nolumꝰ & rebaptizare uo¬
lumꝰ. Nos oues ur̃as insidiantib morsib lu¬
poꝵ more dep̃dem᷑: uos si boni pastores
estis tacete. Quid enĩ aliud mandauit ꝓ¬
culianꝰ si uere ipse mandauit. si xp̾ianꝰ
es serua hoc uidicio di. nͥ nos faciamꝰ. tu
tace᷑. Ausus etiã ẽ ide pb̃r. homini rusti¬
cano c̃ductori fundi eccłȩ cõminari. Nec
qͦq oĩa ꝑ te queso nouerit ꝓculianꝰ. eoher¬
ceat insaniã clericoꝵ suoꝵ. Nide honora¬
bilis eusebi. ñ apud te tacui. Pignaberis
itaq ñ quid tu de his om̃ib sencias. ne tͥ ar¬
bitreris a me iudicis onꝰ ĩponi: s qđ illi re¬
spondeant mͥ rescribe. Micdia di incolu¬

Expanded text:
scui. Et tamen si dicam, Quaeratur qui sint vel fuscui. Et tamen si dicam, Quaeratur qui sint vel fuerint traditores vel persecutores; respondetur mihi: Disputare nolumus, et rebaptizare volumus. Nos oves vestras insidiantibus morsibus luporum more depraedemur; vos, si boni pastorestis, tacete — quid enim aliud mandauit Proculianus, si uere ipse mandauit? —; si Christianus es, serua hoc iudicio dei, nisi nos faciamus; tu tace. ausus etiam idem presbyter homini rusticano conductori fundi ecclesiae comminari. Haec quoque omnia per te, quaeso, nouerit Proculianus; coherceat insaniam clericorum suorum, unde, honorabilis Eusebi, non apud te tacui. dignaberis itaque, non quid tu de his omnibus sentias, ne tibi arbitreris a me iudicis onus inponi, sed quid illi respondeant, mihi rescribere. miserico
Abbreviated transcription (Latin):
suã. qͥ iugo suo ĩgremio eiꝰ toto orbe
diffuso. oĩa t̾rena regna subiecit. Nã
cũ ecclȩ qͥdã colonꝰ filiam suã que apud
nos fuerat cathecumina. & ab illis se¬
ducta ẽ inuitis parentib. ut ibi bapti¬
zata etiã sc̃imonialis formã susciꝑet.
ad cõmunionẽ catholicã pat̾na uellet
seueritate reuocare. & ego feminã cor¬
rupte m̃tis nͥ uolentẽ & libero arbitrio
meliora diligentẽ. su scipi noluissem:
ille rusticus etiã plagis instare cȩpit.
ut sibi filia c̃sentiret. qđ statĩ omnimͦ fi¬
eri ꝓhibui. Tam̃ ꝑ spanianũ transeuntib
nob̾is pb̃r ipsuis stans in medio fundo cato
licȩ ac laudabilis feminȩ. uoce ĩpudentissi¬
ma post clamauit. qđ traditores & ꝑsecu¬
tores essemꝰ. qͣ conuiciũ etiã iullam femi¬
nã iaculatus ẽ. que cõmunionis ẽ nr̃e. ĩ cuꝰ
medio fundo stabat. Sunb uocib auditiᷤ.
ñ sołu meip̃m alite refrenaui. s etiã
multitudinẽ que ine comitabat᷑ cõpe¬

Expanded text:
gremio ejus toto orbe diffuso omnia terrena regna subjecit. 4. Nam cum ecclesiae quidam colonus filiam suam, quae apud nos fuerat catechumena, et ab illis seducta est invitis parentibus, ut ibi baptizata etiam sanctimonialis formam susciperet, ad communionem catholicam paterna uellet seueritate reuocare et ego feminam corruptae mentis nisi uolentem et libero arbitrio meliora deligentem suscipi noluissem, ille rusticus etiam plagis instare coepit, ut sibi filia consentiret. quod statim omni modo fieri prohibui. tamen per Spanianum transeuntibus nobis presbyter ipsius stanlicae ac laudabilis feminae, voce impudentissima post nos clamavit, quod traditores et persecutores essemus; quod convicium etiam in illam feminam jaculatus est, quae communionis est nostrae, in cujus medio fundo stabat; quibus vocibus auditis, non solum meipsum a lite refrenavi, sed etiam multitudinem, quae me comitabatur, compe
Abbreviated transcription (Latin):
benedicunt᷑ om̃s gentes. Tc̃ ab uno credeba¬
t᷑ qd ñdu uidebat᷑. uos ũ udetis & ad huc
ĩuidetis. Passio dm̃ p̾ciũ ẽ orb̾ t̾raꝵ. Ille to¬
tũ orbẽ redemit: & uos cũ toto orbe ad lu¬
crũ ur̃m ñ c̃cordatis. s potius ĩdapnũ ur̃m
ĩ parte litigatis: ut totũ ꝑdatis. Audite ĩ
psalmo. qͦ precio redepti sumꝰ. Foder̃t̃ ma¬

Expanded text:
benedicuntur omnes gentes. tunc ab uno credebatur, quod nondum uidebatur; uos iam uidetis et adhuc inuidetis. passio domini pretium est orbis terrarum, ille totum orbem redemit et uos cum toto orbe ad lucrum uestrum non concordatis, sed potius in damnum uestrum in parte litigatis, ut totum perdatis. audite in psalmo, quo pretio redempti sumus: Foderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
catholica ȩccła dicit. filii hominũ
usq qͦ gͣues corde. ut qͥd diligitis ua¬
nitatẽ & qͣritis m̃datiũ: It qͥd uos a totiꝰ
orb unitate nefario scismatis sacrilegio
diuisistis: oitenditis falsa que uob̾ dicun¬
t᷑ ab hominib aut m̃tientib aut erranti¬
b de tͣdicione codicũ diuinoꝵ. ut ĩ here¬
tica seꝑatione moriamini: & ñ attenditis
qͦd uob ipsi codices dicunt ut ĩcatholica
pace uob̾uiuatis: Quare aꝑitis aures ad sermo¬
nẽ hominũ dicentiũ qͦd nũqͣm ꝓbare potuer̃t.¬
& surdi estis adu̾sus sermonẽ dĩ dicentis. dñs
dix̃ ad me filiꝰ nĩs estu. ego hodie genui te. pos¬
tula ame & dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã. &

Expanded text:
hominum, usque quo graues corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? ut quid uos a totius orbis unitate nefario schismatis sacrilegio diuisistis? adtenditis falsa, quae uobis dicuntur ab hominibus aut mentientibus aut errantibus de traditione codicum diuinorum, ut in haeretica separatione moriamini, et non adtenditis, quod uobis ipsi codices dicunt, ut in catholica pace uiuatis. quare aperitis aures ad sermonem hominum dicentium, quod numquam probare potuerunt, et surdi estis aduersus sermonem dei dicentis: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me et da
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat᷑. qͦ & ipsi eũ forsitan cogerent. si
apud eos manere uoluisset. Ab eis uͦ consi¬
da queso te quã execrabilit̾ fiat. ut quos
male uiuentes ȩccłastica disciplina corri¬
pimꝰ. ꝑsuadeat᷑ eis ut ad lauarrũ alterũ
ueniãt. atq ut id acciꝑe mereant᷑. paga¬
nos se ẽẽ respondeant. Que uox ne ꝓce¬
deret de ore xp̃iano. tantus sangius mar¬
tyrũ fusus ẽ. Peinde qͣsi renouati & qͣsi
scificati. discipline quã ferre ñ potuert̃
deteriores facti. sub specie nouȩ gr̃ȩ sa¬
crilegio noui furoris insultent. aut si
male facio ꝑ tuã beniuolentiã ista cor¬
rigenda curare. de mi ^ qͣuerat᷑. si hec il¬
li ꝑferri innoticiã ꝑ eodices publicos fe
quam & p̃dicemus u̾bũ. & docentes que
non oportet refellamꝰ. & instemus opor¬
ũ de his reb ꝑsuadendu arbitret᷑. Niolen¬
t̃ aũ uł latͦcinant᷑ si qͥd audendu puta¬

Expanded text:
cipiatur, quo et ipsi eum forsitan cogerent, si cipiatur, quo et ipsi eum forsitan cogerent, si apud eos manere uoluisset. ab eis uero considera, quaeso te, quam execrabiliter fiat, ut, quos male uiuentes ecclesiastica disciplina corripimus, persuadeatur eis, ut ad lauacrum alterum ueniant atque, ut id accipere mereantur, paganos se esse respondeant, quae uox. ne procederet de ore Christiano, tantus sanguis martyrum fusus est, deinde quasi renouati et quasi sanctificati disciplinae, quam ferre non potuerunt, deteriores facti sub specie nouae gratiae Sacrilegio noui furoris insultent. aut si male facio per tuam beniuolentiam ista corrigenda curare, de me nullus queratur, si haec illi perferri in notitiam per codices publicos fecquamur et praedicemus uerbum et docentes, quae non oporteat, refellamus et instemus opporum de his rebus persuadendum arbitretur. uiolenter autem uel latrocinanter si quid audendu
Abbreviated transcription (Latin):
illos. & rebaptizatꝰ ẽ. Duas etiã sc̃imonia.¬
les cũ colonis suis. de fundo catholieoꝵ xp̃i
etiã ipse tam̃ rebaptizatȩ sunt. & nunc
cũ gregib circũcellionũ int̾ uagabun¬
dos greges feminarũ que ꝓpt̾ea maritos
habere noluert ne habeant disciplinã. ĩ
detestabilis uinolentiȩ bachationib suꝑ.¬
b exultat. gaudens latissimã sibi aꝑtã
ẽẽ licentiã malȩ c̾u̾sationis unde ĩ catho¬
lica ꝓhibebat᷑. & hoc fortasse ꝓculianus
ignorat. Ergo ꝑ tuã gͣuitatẽ atq mode¬
stiã eide ĩ noticiã ꝑferat᷑. iubeat eũ qͥ ñ
ob aliud ilła cõmunionẽ delegit. nͥ qr ĩ ca¬
tholica clericatũ amiserat ꝓpt̾ ĩ obedien¬
tiã & ꝑditos mores.i sua cõmunione re¬
moueri. Et enĩ ego si dño placet istũ
mołu serno. ut quisquis apud eos ꝓpt̾ di¬
sciplinã degradatus ad catholicã transire
uoluerit. in humiliatione penitentiȩ re¬

Expanded text:
illos et rebaptizatus est. duas etiam sanctimoniaillos et rebaptizatus est. duas etiam sanctimoniales concolonas suas de fundo catholicorum Chretiam ipsae tamen rebaptizatae sunt et nunc cum gregibus Circumcellionum inter uagabundos greges feminarum, quae proterue maritos habere noluerunt, ne habeant disciplinam, in detestabilis uinolentiae bacchationibus superbus exultat gaudens latissimam sibi apertam esse licentiam malae conuersationis, unde in catholica prohibebatur. et hoc fortasse Proculianus ignorat. ergo per tuam grauitatem atque modestiam eidem in notitiam perferatur. iubeat eum, qui non ob aliud illam communionem delegit, nisi quia in catholica clericatum amiserat propter inoboedientiam et perditos mores, a sua communione remoueri. I Etenim ego, si domino placet. istum modum seruo, ut, quisquis apud eos propter disciplinam degradatus ad catholi-cam transire uoluerit, in humiliatione paenitentiae re
Abbreviated transcription (Latin):
um qͥ rogat᷑ ut int̾roget aliquẽ & qđ ei
responsum fuerit rescribere dignetur.
Noc gͦ etiã nc̃ rogo ut facere non graue¬
ris.: qr litt̾as meas sic̃ etiã exꝑtus sũ. ñ
uult acciꝑe. Qđ̾ si uoluisset. ñ utiq ꝑ tuã
ex imietatẽ id agerẽ. Cũ aũ id ñ uult. qͥd
possũ mituis agere. qͣm ut ꝑte talem ui¬
rũ & qͥ eũ diligis int̾roget᷑ aliqͥd. unde
mne tacere mea sarcina ꝓhibet : Qd̾ aut̃
mnat̾ a filio cesa tuȩ grauitati displicuit.
s ille dixisti si sciret a cõmunione sua tã
nefariũ uiuenẽ ꝓhibuturus ẽẽt. breui¬
ter respondeo. M odo cognouit. mͦ ꝓhi¬
beat. Addo etiã aluid. Subdiaconꝰ quondã
spaniensis eccłȩ uocabulo primꝰ. cũ ab
accessu indisciplinato sc̃imonialiũ ꝓhibe¬
ret᷑. atq ordinata & sana p̃cepta contẽp¬
neret a clericatu remotus ẽ. & ipse irri¬
tatꝰ adu̾sus trã disciplinã di tͣnstulit se ad

Expanded text:
um, qui rogatur, ut interroget aliquem et, quod ei um, qui rogatur, ut interroget aliquem et, quod ei responsum fuerit, rescribere dignetur. hoc ergo etiam nunc rogo, ut facere non graueris, quia litteras meas, sicut etiam expertus sum, non uult accipere. quod si uoluisset, non utique per tuam eximietatem id agerem. cum autem id non uult, quid possum mitius agere, quam ut per te, talem uirum et qui eum diligis, interrogetur aliquid, unde me tacere mea sarcina prohibet? quod autem mater a filio caesa tuae grauitati displicuit, sed \'ille\' dixisti si sciret, a communione sua tam nefarium iuuenem prohibiturus esset\', breuiter respondeo: modo cognouit, modo prohibeat. Addo etiam aliud. subdiaconus quondam Spaniensis ecclesiae uocabulo Primus cum ab accessu iudisciplinato sanctimonialium prohiberetur atque ordinata et sana praecepta contemneret, a clericatu remotus est et ipse inritatus aduersus disciplinam dei transtulit se ad
Abbreviated transcription (Latin):
No exunio meritoq suscipien¬
do. & ddilectissimo fr̃i eusebio. aug̃.
Non ego recusanti uoluntati tuȩ uidiciũ
sic̃ dicis int̾ ep̃os subeundu molestus ex¬
hortator. aut dep̃cator ĩposui. qđ quid̾e
etiã si suadere uoluissẽ possẽ fortasse facile
ostend̾e qͣm ualeas uidicare int̾ nos intã
manifesta atq aꝑta causa. & qͣle sit illud
qͦd facis. ut ñ auditis partib iã ferre ñ
dubites ꝓ una parte sententiã qͥ uidiciũ
reformidas. S hoc ut dixi. interĩ omitto.
Nichil aũ rogauerã aliud honorabiłe benig¬
nitatẽ tuã. qͦd queso tande ĩ hac saltem
epła digneris adiitere. ñ ut quereres a
ꝓculiano utrũ hoc ipse dixerit uictori pb̃ro
suo qͥ ab eo sibi dictũ publicũ officiũ reñti¬
auit. an forte qͥ missi st̃ ñ qđ auictore audi¬
ert̃ s falsum gestis ꝓsecuti st̃. Peinde quid
illi de tota ipsa questione int̾ nos discuti¬
enda uideret᷑. Arbitror aũ ñ udicẽ fieri e¬

Expanded text:
NO EXIMIO MERITOQVE SUSCIPIENDO ET DILECTISSIMO FRATRI EUSEBIO AUGUSTINUS. non ego recusanti uoluntati tuae iudicium, sicut dicis, inter episcopos subeundum molestus exhortator aut deprecator inposui. quod quidem etiam si suadere uoluissem, possem fortasse facile ostendere, quam ualeas iudicare inter nos in tam manifesta atque aperta causa et quale sit illud, quod facis, ut non auditis partibus iam ferre non dubites pro una parte sententiam, qui iudicium reformidas. sed hoc, ut dixi, interim omitto. nihil autem rogaueram aliud honorabilem benignitatem tuam, quod quaeso tandem in hac saltem epistula digneris aduertere, nisi ut quaereres a Proculiano, utrum hoc ipse dixerit Victori presbytero suo, quod ab eo sibi dictum publicum officium renuntiauit, an forte, qui missi sunt, non quod a Victore audierunt. sed falsum gestis prosecuti sint; deinde quid illi de tota ipsa quaestione inter nos discutienda uideretur. arbitror autem non iudicem fieri e
Abbreviated transcription (Latin):
certũ ẽ ñ eẽ. aut ignorat᷑. Sigͦ certũ ẽ eẽ.
melius ap̃iana uirtute resputtur. Si aũt
uł ñ eẽ scit᷑. uł ignorat᷑. sine ullo conscien¬
tie scrupulo in usũ necessitatis assumitur.

Expanded text:
certum est non esse aut ignoratur. si ergo certum est esse, certum est non esse aut ignoratur. si ergo certum est esse, melius Christiana uirtute respuitur; si autem uel non esse scitur uel ignoratur, sine ullo conscientiae scrupulo in usum necessitatis adsumitur.
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑. Alioquin nec ferramenta domestica &
agrestia sunt habenla: ne quis eis uł se. ł
alterũ interimat. nec arbor aut restis. ne
quis se inde suspendat. nec fenestra faci¬
enda ẽ. ne ꝑhanc se quisq p̃cipitet. Quid
plura cõmemorẽ. cũ ea cõmemoranda finire
ñ possim: Quid enĩ ẽ inusu bominũ bono ac
licito unde ñ possit etiã ꝑnicies irrogari᷑
Restat ni fallor. ut dicamus aliqͥd de illo
iuatore . xp̃iano. quẽ cõmemorasti uictum
famis necessitate. si nichil uspiam inuene¬
rit usi eibum in idolio positum. ubi alius
nullus ẽ hominũ. utrũ ei satius sit fame
eniori. quã illud inalimentũ sumere. In qͣ
questione qm̃ ñ ẽ consequens. ut eib ille
idolotitũ sit: potunt em̃ uł ab eis qͥ ibi ab
itiuere diuertentes corpus refecerãt obli¬
iuone seu uoluntate dimitti. uł illicob a¬
liam causam quãlibet poni. breuiter re¬
spondeo. Aut certum ẽ ẽẽ idolotiton. aut

Expanded text:
tetur. alioquin nec ferramenta domestica et tetur. alioquin nec ferramenta domestica et agrestia sunt habenda, ne quis eis uel se uel alterum interimat, nec arbor aut restis, ne quis se inde suspendat, nec fenestra facienda est, ne per hanc se quisque praecipitet. quid plura commemorem, cum ea commemorando finire non possim? quid enim est in usu hominum bono ac licito, unde non possit etiam pernicies inrogari r Restat, ni fallor, ut dicamus aliquid de illo uiatore Christiano, quem commemorasti uictum famis necessitate, si nihil uspiam inuenerit nisi cibum in idolio positum, ubi alius nullus est hominum, utrum ei satius sit fame emori, quam illud in alimentum sumere. in qua quaestione quoniam non est consequens, ut cibus ille idolothytum sit, potuit enim uel ab eis, qui ibi ab itinere deuertentes corpus refecerant, obliuione seu uoluntate dimitti uel illic ob aliam causam quamlibet poni, breuiter respondeo. aut certum est esse idolothytum aut
Abbreviated transcription (Latin):
le faciant. enã ipsis aliqͥd fortasse p̃stat᷑. Nlĩe
aũ dictũ ẽ ñ resistamꝰ malo. ne nos uindic
ta delectet. que alieno malo animũ paseit.
ñ ut correctionẽ hominũ negligamus.
U nde nec reus ẽ mortis aliene: quicũq suȩ
possessioni murũ circũduxerit. si aliquis
ex ipsius muri usu ꝑcussus intereat. Neq
enĩ reus ẽ xp̃ianꝰ: sibos eiꝰ aliquẽ ferien¬
do. uł equus calcẽ iaciendo aliquẽ occidat.
aut ideo ñ debent xp̃iani boues habere
cornua. aut equus ungulas. aut dentes ca
ti noticiam ꝑferretur. insidias sibi aquib¬
dam perditis p̃parari. & ob hoe deductores
armatos accepit. si in illa arma sceleratiho¬
mines incidessent. paulus in effusione san¬
guinis eoꝵ suũ crumen agnosceret. absit
ut ea que ꝓpter bonũ ac licitũ facimus aut
habrmus. si quid per hec preter nrãm uo¬
luntatẽ cuiquã mali acciderit. nob̾ impi¬

Expanded text:
le faciant, etiam ipsis aliquid fortasse praestatur. hinc le faciant, etiam ipsis aliquid fortasse praestatur. hinc autem dictum est: Non resistamus malo, ne nos uta delectet, quae alieno malo animum pascit; non ut correctionem hominum negligamus. Unde nec reus est mortis alienae, qui suae possessioni murum circumduxerit, si aliquis ex ipsius ruinis percussus intereat. Neque enim reus est christianus, si bos ejus aliquem feriendo, vel equus calcem aut ideo non debent Christiani boues habere cornua aut equus ungulas aut dentes canni notitiam perferretur insidias sibi a quibusdam perditis praeparari, et ob hoc deductores accepit armatos, si in illa arma scelerati homines incidissent, Paulus in effusione sanguinis eorum suum crimen agnosceret. absit, ut ea, quae propter bonum ac licitum facimus aut habemus, si quid per haec praeter nostram uoluntatem cuiquam mali acciderit, nobis inpu
Abbreviated transcription (Latin):
tes. cũ eorundem sacrificioꝵ fumũ ipsi quo¬
dãmͦ haurire & uorare uideam᷑. Si qͥs dubi¬
tat dealiqua carne utrũ unmolaticia sit.
& ñ ẽ immolaticia. si eã cogitationẽ tenue¬
rit qđ immolaticia ñ sit & ea uescat᷑. non
utiq peccat. q nec ẽ. nec iã putat᷑ immo¬
laticia. & si antea putabatur. Neq enĩ ñ licet
corrigere cogitationes. a falsitate in ueri¬
tatem. Si quis aũ bonũ putauerit ẽẽ qͦd ma¬
lum ẽ & fecerit hoc: putando utiq peccat.¬
& ea sunt omnia peccata ignorantiȩ. quan¬
do qͥsꝙ bene fieri putat. qđ male fit. De
occidendis hominib ne ab eis quisq occida¬
t᷑. ñ mͥ placet c̃siliũ. nͥ forte sit miles aut pu¬
blica functione teneat᷑. ut ñ ꝓse hoc faciat.
s pro aliis: uł ꝓciuitate ubi etiã ipse ẽ.: ac¬
cepta legittima potestate. si eiꝰ congruit
ꝑsonȩ. Tui uͦ repellunt᷑ aliquo t̾rore ne ma¬

Expanded text:
tes, cum eorundem sacrificiorum fumum ipsi quotes, cum eorundem sacrificiorum fumum ipsi quodam modo haurire et uorare uideantur. si quis dubitat de aliqua carne, utrum immolaticia sit, et non est immolaticia, si eam cogitationem tenuerit, quod immolaticia non sit, et ea uescatur, non utique peccat, quia nec est nec iam putatur immolaticia, etsi antea putabatur. neque enim non licet corrigere cogitationes a falsitate in ueritatem. si quis autem bonum putauerit esse, quod malum est, et fecerit, hoc putando utique peccat. et ea sunt omnia peccata ignorantiae, quando quisque bene fieri putat, quod male fit. De occidendis hominibus, ne ab eis quisque occidatur, non mihi placet consilium, nisi forte sit miles aut publica functione teneatur, ut non pro se hoc faciat sed pro aliis uel pro ciuitate, ubi etiam ipse est, accepta legitima potestate, si eius congruit personae. qui uero repelluntur aliquo terrore, ne ma
Abbreviated transcription (Latin):
latita reputandu ẽ. Cauendũ ẽ enĩ. ne
si putauerimꝰ ñ uescendũ olere. qͦd nas¬
cit᷑ in orto templi idoli. consequens sit
ut existimemꝰ ñ debuisse apłos apud athe¬
nas cibũ sumere. qr ciuitas erat miner¬
ue. eiꝰꝙ numini ẽ secrata. Hoc & de pureo
responderim. uł de fonte qͥ in tẽploẽ. Plus
aũ mouet reuera si aliqͥd sacrificioꝵ in fon¬
tẽ uł puteũ ꝓiciat᷑. S eadem ratio ẽ aeris aͥ
onnẽ eoꝵ fumũ recipit. de quib supra dixi¬
mus. Aut si hoc ideo putat᷑ distare. quia illud
sacrificiũ de qͦ fumus aeri confunditur. ñ
fit ipsi aeri. s idolo alicui uł demonio. ali¬
quando aũ sic mittunt᷑ sacrificia in aquas.
ut ipsis aquis sacrificet᷑. Non ideo utꝙ solis
huius luce ñ utim᷑. qͥa ei sacrilegi ubi posst̃
sacrificare ñ cessant. Sacrificatur etiã uen¬
tis. quib tam̃ utim᷑ ad tantas nr̃as cõmodita¬

Expanded text:
lothyta deputandum est. cauendum est enim, ne, lothyta deputandum est. cauendum est enim, ne, si putauerimus non uescendum holere, quod nascitur in horto templi idoli, consequens sit, ut existimemus non debuisse apostolos apud Athenas cibum sumere, quia ciuitas erat Mineruae eiusque numini consecrata. hoc et de puteo responderim uel fonte, qui in templo est. plus autem mouet re uera, si aliquid sacrificiorum in fontem uel puteum proiciatur. sed eadem ratio est aeris, qui omnem eum fumum recipit, de quo supra diximus, aut, si hoc ideo putatur distare, quia illud sacrificium, de quo fumus aeri confunditur, non fit ipsi aeri sed idolo alicui uel daemonio, aliquando autem sic mittuntur sacrificia in aquas, ut ipsis aquis sacrificetur, non ideo utique solis huius luce non utimur, quia ei sacrilegi, ubi possunt. sacrificare non cessant. sacrificatur etiam uentis, quibus tamen utimur ad tantas nostras commodita