comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inferiores: Non satis considerate dictumest:
res autem in abdito est ualde : Hoc opus sic incip̃:
noui testamenti quibus conuincitur
falsatas esse dicentem : scripsi grandeo pus
uerbieius propositis reddens respon¬
siones meas: triginta & res dis¬
putationessunt ÷ quos a&iam libros quurnondix¬
erim Nam &si sunt in eis aliqui  breuesi t᷑am̃
librisunt : Vnus uero eorum ubi a nobis
aduersus eius criminationes. patriarcharũ
uita defenditur. Tantae prolixitatis est:
quante nullus ferae librorum meorum
nlibro ergo tertio cum soluerem quaestionẽ
quomodo potuerit duos patres habere iosephe
dixi quidem quod & alio natus: ab alio fuerit
adoptatus : sed genus quoque adoptionis
dicere debui: Sicenim sonat quod dixitã quã
eum uiuus ad optauerit alius pater: Lex autẽ filios¬
a &iam mortius adoptabat.iubens ue fratris
sine filiis mortui ducer&Frater uxorem.

Expanded text:
inferiores, non satis considerate dictum est; res autem in abdito est ualde. Hoc opus sic incipit: Novi Testamenti, quibus convincitur, falsatas esse dicentem, scripsi grande opus, verbis ejus propositis reddens responsiones meas. Triginta et tres disputationes sunt, quos etiam libros cur non dixerim? nam etsi sunt in eis aliqui breues, tamen libri sunt. unus uero eorum, ubi a nobis aduersus eius criminationes patriarcharum uita defenditur, tantae prolixitatis est, quantae nullus fere librorum meorum. In libro ergo tertio cum soluerem quaestionem, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph, dixi quidem, quod ex alio natus, ab alio fuerit adoptatus, sed genus quoque adoptionis dicere debui; sic enim sonat, quod dixi, tamquam eum uiuus adoptauerit alius pater. lex autem filiosetiam mortuis adoptabat iubens, ut fratris sine filiis mortui duceret frater uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
uidentia: XXUIII. quareds̃ mundum facere uoluerit :
Uerum quia & haec perme innotuit fratribus
interista quae colli gebant scripserunt eam. uolentes
nosse que mammodum uirtutes animi ab illodiuis ȩ
remillam alius aliomagis intellegat ad quae
ita eius de mret per infinitum eat intellegentia:
amandum sit: inqua illud quod dixi idesseamandũ
quodnitulest aliud habere quamnosse : Nonsatis¬
ad probo: nequae enimdm̃ non habebatTDe quib
habitat inuobis: Nec tamen eum nouerant
uel non sic ut nos cendus est noberał: Item qđ dixi
nemo igitur beatam uitam nouit & miser est:
nouit dixi. Quomodo nascenda est: Namquiseã
paenitus nescit eorum dumtaxat qui iamrati¬
one utuntur quando quidem bextus esse uelle
nouerunt: XXXUIest̃. Denutrienda caritate.
ubi dixids̃igitur &animus cumantur Itapro¬
priae dicitur. purgatissima & consũmata
Sinihil aliud amatur: quodsi uerum est. Quomo¬
dogͦ apostolus ait. Hemo umquam carnem suam

Expanded text:
uicensima octaua: quare deus mundum facere uoluerit; uuerum quia et haec per me innotuit fratribus, inter ista, quae colligebant, scripserunt eam uolentes nosse, quemadmodum uirtutes animi ab illo diuisae rem illam alius alio magis intellegat atque ita eiusdem rei per infinitum eat intellegentia. amandum sit. in qua illud, quod dixi: id esse amandum, quod nihil est aliud habere quam nosse, non satisadprobo. neque enim deum non habebant, de quibus ritus dei habitat in uobis? nec tamen eum nouerant uel non, sicut noscendus est, nouerant. item quod dixi: nemo igitur beatam uitam nouit et miser est, nouit dixi, quomodo noscenda est. nam quis eam penitus nescit eorum dumtaxat. qui iam ratione utuntur, quandoquidem beatos se esse uelle nouerunt? tricensima sexta de nutrienda caritate. ubi dixi: deus igitur et animus cum amantur, ita proprie dicitur, purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur. quod si uerum est, quomodo apostolus ait: nemo umquam carnem suam
Abbreviated transcription (Latin):
ubiuidendume st Nemale intellegatur quod dixi
mali auctor non est : quia omnium qdẜsunt
auctor est : quia in quantum sunt intantum bona
sunt : & nehinc put&ur non ab illo esse poenam
malorum. quae utiquae malumest his quiponi¬
untur : sed hoc itadixi. que madmodum dictũ est.
ds̃ mortem non fecit : Cũ a libi scriptum sit.
mos & uita ad nõ dõ est: malorum ergo poena
quae adõ est: Malumest quidẽ malis sedinbonis dĩ
operibus est : qnm̃ iustum iustumest ut mali poniat ur :¬
& filio: ubi dixi quodeumipse genuerit dequa¬
sapiens dicitur sapientiam: sed melius istam quaesti¬
onem
bero sit uoluntatis arbitrio: quodita esse omnino
uerissimum est : Sedut ad rectae faciendum liberũ

Expanded text:
ubi uidendum est, ne male intellegatur, quod dixi: mali auctor non. est, quia omnium, quae sunt, auctor est, quia in quantum sunt, in tantum bona sunt, et ne hinc putetur non ab illo esse poena malorum, quae utique malum est his, qui puniuntur. sed hoc ita dixi, quemadmodum dictum est: deus mortem non fecit, cum alibi scriptum sit: mors et uita a domino deo est. malorum ergo poena, quae a deo est, malum est quidem malis, sed in bonis dei operibus est, quoniam iustum est, ut mali puniantur, est: de patre et filio. ubi dixi, quod cum ipse genuerit, desapiens dicitur, sapientiam: sed melius istam quaestionem bero sit voluntatis arbitrio. Quod ita esse omnino verissimum est: sed ut ad recte faciendum liberum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dixN Honsic accipiendumest acsipax ipsa
& reconciliatioHonpertineat ad gratiam
generalem: Sedspecialiter gratiae nomine
remissionem significauerit peccatorum. sicut
legẽ & specialiter dicimus. secundũ quoddictũ
Hic liber sic incipit: aepistulam quam apostolus
paulus scripsit ad romanos:¬

Expanded text:
hoc dixi, non sic accipiendum est ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat ad gratiam generalem, sed quod specialiter nomine gratiae remissionem significaverit peccatorum. Sicut Legem et specialiter dicimus, secundum quod dictumHic liber sic incipit: In Epistola quam Paulus stolus scripsit ad Romanos
Abbreviated transcription (Latin):
quod scriptumer in aepistula pauli ad colosenses :
Inquo habemus redemptionem in remissionẽ
peccatorum quiȩ st imago dĩ inuisibile s: LXXU.¬
a postolus dicit : uis autem scire o homo in anis
quia fides sine operibus otiosa est : LXXUII.
flagellat autem omnem filium quem recipit :¬

Expanded text:
quod scriptum est in epistula Pauli ad Colosenses: in quo habemus redemptionem in remissionem peccatorum, qui est imago dei inuisibilis;  Jacobus dicit: Vis autem scire, o homo inanis, quia fides sine operibus otiosa est ? Septuageflagellat autem omnem filium quem recipit
Abbreviated transcription (Latin):
postea scriptis nostris reddita ratioest quur
ea dixerit Etiam apostolus in honesta: popt̃
legem scilic& in membris repugnantem legi
mentis quae depeccato acceͥdit. Nonde prima
nostrae institutionae naturae : Hocopus
s ic incipit: sicustus quidam fuit:
XXXIIII. couera felicem maiicheũ Iyꝑriduo
Tontra manicheum quendam nomine felicẽ
Praesente populo in aecclesia biduo dis¬
putaui: Hipponem quippe uenerat
eundem seminaturus errorem: unusen im¬
erat & doctoribus eorum quamus in eruditus
liberalibus litteris. Sed tamen uersutior
furtunato : gesta sunt aec clesiastica : Sedinter
meos libros conputantur: Duoergo librisunt
inquorum secundo disputatum est elibero
arbitrio uoluntatis: siue ad male operandum
siue aelbonum : sed de gratia Quauere liberi
fiunt. dequibus scriptum est. siuos filids liber uerit.

Expanded text:
postea scriptis nostris reddita ratio est, cur ea dixerit etiam apostolus inhonesta, propter legem scilicet in membris repugnantem legi mentis, quae de peccato accidit, non de prima nostrae institutione naturae. Hoc opus sic incipit: Faustus quidam fuit. CAPVT XXXIIII. CONTRA FELICEM MANICHEVM LIBRI DVO, Contra Manicheum quendam nomine Felicem praesente populo in ecclesia biduo disputaui. Hipponem quippe uenerat eundem seminaturus errorem; unus enimerat ex doctoribus eorum, quamuis ineruditus liberalibus litteris, sed tamen uersutior Fortunato. gesta sunt ecclesiastica, sed inter meos libros conputantur. duo ergo libri sunt, in quorum secundo disputatum est de libero arbitrio uoluntatis siue ad male operandum siue ad bonum. sed de gratia, qua uere liberi fiunt, de quibus scriptum est: si uos filius liberauerit
Abbreviated transcription (Latin):
donati: libellum breuissimũ feci
quoeos desolis maximi anistis ãmo¬
nendos putaui. ut por& facillitate
describendi. in manus pri per

Expanded text:
Donati, libellum breuissimum feci, quo eos de solis Maximianistis admonendos putaui, ut posset facilitate describendi in manus plurium per
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ: U biautem incidit locus uthuius graciȩ com¬
memoratiofierit. Transeunter com memorata est
non quasi inde ageretur operus aratiocinatio uedefensa:
Aliud estenim querre undesit malum. et aliud est
querere underedeatur ad pristimuim: E el ad maius ꝑ¬
ueniatur bonum: Qua propter noui heretici pelagiani
qui liberum sic asserunt uolontatis arbitrium
Vt graciaedĩ non relinquanT locum: quando quidẽ
eam secundum merita nostra dariad seruiđ : Non seextol¬
lant : quasi eorum egerim causam : quia multa in his
lbris dixi prolibero arbitrio q uaeillius disputacionis
causa poscebat. Dixi quippe in primo libro
male facta iustitia dĩ uindicari : & ad didi nonenim iuste
uindicarentur nisi fierbit uoluntate. Itẽ cũ ipsã bonam
uoluntatem tam magnum bonumesse monstrarẽ
V tomnibus corporis & & trineis bonis merito ante poner& :

Expanded text:
tione. ubi autem incidit locus, ut huius gratiae commemoratio fieret, transeunter commemorata est, non, quasi inde ageretur, operosa ratiocinatione defensa. aliud est enim quaerere, unde sit malum, et aliud est quaerere, unde redeatur ad pristinum uel ad maius perueniatur bonum. Quapropter noui heretici Pelagiani, qui liberum sic asserunt uoluntatis arbitrium, ut gratiae dei non relinquant locum, quandoquidem eam secundum merita nostra dari adserunt, non se extollant, quasi eorum egerim causam, quia multa in his libris dixi pro libero arbitrio, quae illius disputationis causa poscebat. dixi quippe in primo libro male facta iustitia dei uindicari et addidi: non enim iuste uindicarentur, nisi fierent uoluntate. item cum ipsam bonam uoluntatem tam magnum bonum esse monstrarem, ut omnibus corporis et extraneis bonis merito anteponer
Abbreviated transcription (Latin):
nisi eã quauiuunt animalia mortalia inquibus & homi¬
nesunt. Quã diu morta lessunt:ͥ paulo post aute m.¬
eundem sensum meliussum breuiter que conpl&̧us ũbi
dixi. Nonergo creaturȩ potius quimereatori seruronus

Expanded text:
nisi eam, qua uiuunt animalia mortalia, in quibus et homines sunt, quamdiu mortales sunt. paulo post autemeundem sensum melius sum breuiterque conplexus, ubi dixi: non ergo creaturae potius quam creatori seruiamus
Abbreviated transcription (Latin):
comme moraui : Hicliber sicincipit : lectisopus cdlis¬
quae adtenuper elaboraui filicarissime marcellinie.
Iiber unus
nterea missa sunt mihi a quibusdam fratribus laicis
quidem sed diuinorum eloquiorum studios is scripta
nonnulla Quaeita distinguerent abonis ope¬
ribus xp̃ianam fidẽ ut sine hac non posse sine illis
autem posse perueniri suader&ur ad a&ernam
uitam  Quibus respondens. librum scripsi
cuius nomenest. defide & operibus: in quochispu¬
tauiNonsolum que mammodum uiuere
debeant gratia xpi regenerati: Verum &iam
quales adlauacrum regenerationis ammitti.
iclibensi cincipit: quibusdam uid&ur. LXU.

Expanded text:
memoraui. Hic liber sic incipit: Lectis opusculisquae ad te nuper elaboraui, fili carissime Marcelline. LIBER VNVS. Interea missa sunt mihi a quibusdam fratribus laicis quidem, sed diuinorum eloquiorum studiosis scripta nonnulla, quae ita distinguerent a bonis operibus Christianam fidem, ut sine hac non posse, sine illis autem posse perueniri suaderetur ad aeternam uitam. quibus respondens librum scripsi, cuius nomen est: de fide et operibus. in quo disputaui. non solum quemadmodum uiuere debeant gratia Christi regenerati uerum etiam quales ad lauacrum regenerationis admitti. Hic liber sic incipit: Quibusdam uidetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autem agerem de obserua¬
donibus iudaeorum a quibus damescis secundũ
caerimoniae : quod nomen non est inusu scãrum
litterarum : fcãrum. Ideo tamenmihi congruens uisuest
quoda carendo appellatas caersmomar quasi carsmo¬
nias memoria tenebam : eo quod obseruantes careant
His rebus aquibus seabstinent: quodsiest origo huius

Expanded text:
icatur inpius. cum autem agerem de obseruationibus Iudaeorum a quibusdam escis secundum cerem moniae. quod nomen non est in usu sanctarum litterarum. ideo tamen mihi congruens uisum est, quod a carendo appellatas ceremonias quasi carimonias memoria tenebam eo, quod obseruantes careant his rebus, a quibus se abstinent. quod si est origo huius
Abbreviated transcription (Latin):
adipsamut uespertinoiam tempore incensummdndus
offerit Cum propter creandos filias postmatutinum
incensum mixturer& uxori: Item qua eubi quaesitũ est
comodo poibitus ess&

Expanded text:
ad ipsam, ut uespertino iam tempore incensum mundus offerret, cum propter creandos filios post matutinum incensum mixtus esset uxori. itemque ubi quaesitum est, quomodo prohibitus ess
Abbreviated transcription (Latin):
Nom̃ hominis quihoc facere solebat Quas icertũ
posui cũsit incertũ quia memoriame fefellit :
Hocautem soranus auetor medicinae scriesit
regem erprium facere solere sed nomen

Expanded text:
nomen hominis, qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. hoc autem Soranus, auctor medicinae, scripsit regem Cyprium facere solere, sed nomen
Abbreviated transcription (Latin):
additamentum sednrãe uitium : a quo non sanatur
nisi gratia saluatoris: quod siquis quamdicit &iam ipsam
cupiditatem nhil esse aliud quam uoluntatẽ. sed uitiosam
peccato  que seruientem non refistendumest nec de
uerbis cumres const& contruuersi afacienda :¬
&iam sienim ostenditur Sine uoluntate nullũ esse

Expanded text:
additamentum, sed nostrae uitium, a quo non sanatur nisi gratia saluatoris. quod si quisquam dicit etiam ipsam cupiditatem nihil esse - aliud quam uoluntatem, sed uitiosam peccatoque seruientem, non resistendum est nec de uerbis, cum res constet, controuersia facienda. etiam sic enim ostenditur sine uoluntate nullum esse
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus illam pestem scribere potui. praepono:
Hicliber sicincipit: bene uolentia in me qua e apfar&¬
inlitteristuis: XXXUII.
Contra hiharum Hiren uuus
nter haec hilarus quidamuir tribunicius laicus
catholicus. nescio unde aduersus dĩ ministros
Vtfieri assol& iritans morem qui tuncesse

Expanded text:
aduersus illam pestem scribere potui, praepono. Hic liber sic incipit: Beniuolentia in me, quae apparet litteris tuis. CAPVT XXXVII. CONTRA HILARVM LIBER VNVS. Inter haec Hilarus quidam, uir tribunicius, laicus catbolicus, nescio unde aduersus dei ministros, ut fieri assolet, irritatus morem, qui tunc esse
Abbreviated transcription (Latin):
gratia dĩ est quanobis donantur peccata ut recon¬
ciliemurdõ. Pax autem quare conciliamur dõ
Sicaccipiendumest ut ame enesciamus etiam utrũ quae

Expanded text:
gratia dei est, qua nobis donantur peccata, ut reconciliemur deo; pax autem, qua reconciliamur deo, sic accipiendum est, ut tamen sciamus etiam utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
mendosum conperiopus ipsum in codicibus
nostris utemendare non posse. Neceditũ
ꝗ medici uellem nisi quiascio fratres id habere
qͣuodstutio non potuit denegari. Hic liber

Expanded text:
mendosum conperi opus ipsum in codicibus nostris, ut emendare non possem nec editum a me dici uellem, nisi quia scio fratres id habere, quod studio non potuit denegari. Hic liber
Abbreviated transcription (Latin):
euangelicam rep&ens diyxissem Beati pacifici
qnm̃ ipsi filudĩ uocabuntur Adiunexidicens
Qista quidẽ in hacuita conpleri possunt Sicut
conpl&a esse ina postolis credius : sic accipiendũ est
nonut in apostolis hicuibentibus nullum carnis enotũ
Arbitremur spu repugnasse. sedaccenus hic ista
posse conpleri. quaenos in apostolis credimus
esse conpl&a. ea mensura scilic& perfeccionis
huma nae quanta in hac uita potest esse perfeccio:
Nonenim dictumest ista in hacuita ponpleri
ponsumnam conpl& aesse in a postolis credin¬
Vtta conpleantur sicut in illis conpl&la sunt Ioẽ
quadam perfeccione cuius capaxest ista uttaco
Nonsicut conplenda sunt illa quam speramus pate
plenissima quando dicitur. Vbie stmoris
contentiotua : Alio loco quodinterposui
testimomumꝰNonenim ad mensura dat
ds̃ spm̃ Nondum intellixeram dexpõpro¬
priae uerius accipi : Aliis quippe hominibus
nisi ad mensuram der&ur sp̃s: nonduplum

Expanded text:
euangelicam repetens dixissem: beati pacifici, quoniam ipsi filii dei 20 uocabuntur, adiunxi dicens: et ista quidem in hac uita conpleri possunt, sicut conpleta esse in apostolis credimus, sic accipiendum est, non ut in apostolis hic uiuentibus nullum carnis motum arbitremur spiritui repugnasse, sed hactenus hic ista posse conpleri, quatenus in apostolis credimus esse conpleta, ea mensura scilicet perfectionis humanae, quanta in hac uita potest esse perfectio. non enim dictum est: \'ista in hac uita conpleri possunt; nam conpleta esse in apostolis crediut ita conpleantur, sicut in illis conpleta sunt, id est quadam perfectione, cuius capax est ista uita, non sicut conplenda sunt illa, quam speramus, pace plenissima, quando dicetur: ubi est, mors, contentio tua? Alio loco quod interposui testimonium: non enim ad mensuram dat deus spiritum, nondum intellexeram ae Christo proprie uerius accipi. aliis quippe hominibus nisi ad mensuram daretur spiritus, non duplum
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ulterius : ubi respondi &iam quiburdã
uanita tibus eorum quae a hos perue nire potuerunt:
Quas uicti ubi poterant & quomodo poterant iactabant
Pra&er illa quaedixi degestis conlacionis: unde
quidactumsit breuiter noscer&un: multo autẽ brgͥus
idigi inquadim adeosdẽ rursus epistala Sed qͥa
in concilionumidie omnibus quubieramur hocfieri
platuit: Non est inepirtolis meis: sic quipye incipit:
siluanus sen& ualentinus. in nocentius. miximꝰinus
optatus: augustinus. donatus. & caeri epi & concilio
zertensi addo natistas:̃ Hicliber sic incipit:

Expanded text:
rentur ulterius. ubi respondi etiam quibusdam uanitatibus eorum, quae ad nos peruenire potuerunt, quas uicti, ubi poterant et quomodo poterant, iactabant, praeter illa, quae dixi de gestis conlationis, unde, quid actum sit, breuiter nosceretur. multo autem breuius id egi in quadam ad eosdem rursus epistula, sed quia in concilio Numidiae omnibus, qui ibi eramus, hoc fieri placuit, non est in epistulis meis. sic quippe incipit: Siluanus senex, Valentinus, Innocentius, Maximinus, Optatus, Augustinus, Donatus et ceteri episcopi e concilio Zertensi ad Donatistas . Hic liber sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
rebus ostendi. quia &si forsitan potest: difficillimae
ohomo tuquis es qui respondeas dõfubi dixi quia
a &iam sileuioribus quis quae peccatis. aut certe
quamuis grauioribus & multis tamen multo gemitu
& dolore paenitendi misericordiadĩ Dignus
fuerit : non ipsius erit. quisi relinquaer&ur int̾¬
ir &. Sed miserentis dĩ quieius praecibus dolorib q¬
quae subuenit : Parumestenim uelle nisi ds̃
prae cesserit ad pacem : Hoc dictum est post
pȩnitentiam : namest misericordiadĩ Etiã ipsam
praeueniens uoluntatemi quae si noness& Non
prae parar&ur uoluntas adño. adeam misericor¬
diam pertin& ipsa uocatio quae a&liam
fidem praeuenit. Dequa paulo post cumagere
dixi Haecautem uocatio quaesiue insingulis
hominibus siue in populis ad quae in ipso genere
humano÷ per temporum oportunitates operat:
Alte & profunde ordinationis eritꝰ: quo pertin&

Expanded text:
rebus ostendi, quia, etsi forsitan potest, difficillime prebus ostendi, quia, etsi forsitan potest, difficillime po homo, tu quis es, qui respondeas deo? ubi dixi: quia etiamsi leuioribus quisque peccatis aut certe quamuis grauioribus et multis, tamen multo gemitu, et dolore paenitendi misericordia dei dignus fuerit, non ipsius erit — qui si relinqueretur, interiret — sed miserentis dei, qui eius precibus dolorique subuenit. parum est enim uelle, nisi deupraecesserit ad pacem. hoc dictum est post paenitentiam. nam est misericordia dei etiam ipsam praeueniens uoluntatem, quae si non esset, non praepararetur uoluntas a domino. ad eam misericordiam pertinet et ipsa uocatio, quae etiam fidem praeuenit. de qua paulo post cum agerem, dixi: haec autem uocatio, quae siue in singulis homi- nibus siue in populis atque in ipso genere humano per tern-, porum oportunitates operatur, altae et profundae ordinationis erit. quo pertin
Abbreviated transcription (Latin):
sitatem quam non habuit ante peccatum: LxUii
quod indignȩ sint passionis huius temporis
ad futuram gloriã quae reuellabitur in nobis:
Vsque adid quod dictumest. speenim saliufacti
sumus: ubicum &ponerem quod scriptum est.
& ipsa creatura liberabitur a seruitute interits.
dixi. & ipsa creatura idest  ipse homocũ iam
signaculo i maginis propter peccatum amisso
remansittantumodo creatura : Quod nonitaest
accipiendum quasi totum amiserit homo quod
habebat imaginisdĩ .: Nam siomnino non
amisiss&: Noness& propter quod dicer&ur.
Reformamini innouitate mentis uestrae.
& in eadẽ imagine trans farmamur.
Sedrursus si totum amisiss& : Nihilmane¬
r& unde diceretur. quamquam inimagine
ꝑambulat homo. tamen uane conturbatur.
Item quod dixi spĩtaliter sumnos angelos¬
uiuere infimos uero Animaliter : audacius dictũ est
de infimis quamut possit uel scripturis scis uel ipsis

Expanded text:
sitatem, quam non habuit ante peccatum. sexagesitatem, quam non habuit ante peccatum. sexagequod indignae sint passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae reuelabitur in nobis, usque ad id, quod dictum est: spe enim salui facti sumus. ubi cum exponerem, quod scriptum est: et ipsa creatura liberabitur a seruitute interitus, dixi: et ipsa creatura, id est ipse homo, cum iam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. quod non ita est accipiendum, quasi totum amiserit homo, quod habebat imaginis dei. nam si omnino non amisisset, non esset, propter quod diceretur: reformamini in nouitate mentis uestrae, et: in eandem imaginem transformamur; sed rursus, si totum amisisset, nihil maneret, unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. item quod dixi spiritaliter summos angelosuiuere, infimos uero animaliter, audacius dictum est de infimis, quam ut possit uel scripturis sanctis uel ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
Iego quod scriptumest. an ignoratis fratres
scientibus enim legem loquor. Quia l& domina¬
tur homini quantum tempus uiuit:
usquae ad eum locum in quo scriptumest
uiuificauit & mortalia corpora uestra
per in habitantem sp̃m eius  inuobis÷ Vibi illud quod
ait apostolus ne scimus autem. quial& spĩtalis est.
Egd : aute mucarnalissum &ponere uolens dixia
adestcarni consentio Hondum spĩtali
gratia liberatus. quod non sic accipiendum est
Quasi spitalis homo inam sub gratiam constitutus.
Etiam deipso non possat hbc dicere : & c&era
usquae adeumo locũ ut lbi dictumest. Miser ego
homo quis me liberabit decorpore mortis huis
quod postea didici sicut sum iam ante confessus:¬
quod ait apostolus corpus quidẽ
mortuum est propt̃ peccatum : mortuum in quã
corpus dicit. quamdiu tale est Vitindigentia
rerum temporalium molest& animam:: Sed
isto melius mihi postea uisumest Ideo mortuũ
corpus dictum. quod habeat iammoriendi neces¬

Expanded text:
eo, quod scriptum est: an ignoratis, fratres — scientibus enim legem loquor — quia lex dominatur homini, in quantum tempus uiuit? usque ad eum locum, in quo scriptum est uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. ubi illud, quod ait apostolus: scimus autem, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, exponere uolens dixi: id est carni consentio nondum a spiritali gratia liberatus; quod non sic accipiendum est, quasi spiritalis homo iam sub gratia constitutus etiam de ipso non possit hoc dicere et cetera usque ad eum locum, ubi dictum est: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? quod postea didici, sicut sum iam ante confessusquod ait apostolus: corpus quidem mortuum est propter peccatum, mortuum, inquam, corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum temporalium molestet animum. sed isto melius mihi postea uisum est ideo . mortuum corpus dictum, quod habeat iam moriendi neces
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentem post abolitionem peccatorum
sacerdotem xp̃m In sinuauit pernat han ascendit
ad dauid. quia nathan proph&a missus erat
cuius coreptione dauid ipsius peccati abolitionem
penitendo in p&rauit :. Nonsic accipiendumest
tamquam ipse fuerit nathan proph&a qui filius
dauid: qͣuianec hic dictumest. quia ipse proph&a
missus erat. sed dictũ quia nathan proph&a missus
erat : ut misterium non in eodem homine i
sedineodem nomine intellegatur:Lxti
baptizabat iħs plures quam iohannes. quãuis¬
ipse ñ bapti zar& sed discipulieius: ubi quod dixi.
latro ille cui dictumest amendico tibi hodie
iecumenns an paradiso. qui nẽc ipsum baptis mum
acceperat: Hoc quidem & alios ante nos rectores
scaẽ aecdesiae possuisse insuis litteris inuenimis
Sed quibus documentis : possit ostendi quoꝰ non
fuerit ille latrobaptizatus : ignoro : dequare
in posterioribus quibus dam opus colis nostris
diligentius disputatum est. maximae ꝥineo quod

Expanded text:
ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuauit, per Nathan ascendit ad Dauid, quia Nathan propheta missus erat, cuius correptione Dauid ipsius peccati abolitionem paenitendo inpetrauit. non sic accipiendum est, tamquam ipse fuerit Nathan propheta, qui filius Dauid, quia nec hic dictum est, quia ipse propheta missus erat, sed dictum: quia Nathan propheta missus erat, ut mysterium non in eodem homine, sed in eodem nomine intellegatur. sexabaptizabat Iesus plures quam Iohannes, quamuisipse non baptizaret, sed discipuli eius. ubi quod dixi: latro ille, cui dictum est: amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso, qui nec ipsum baptismum acceperat, hoc quidem et alios ante nos rectores sanctae ecclesiae posuisse in suis litteris inuenimus, sed quibus documentis possit ostendi, quod non fuerit ille latro baptizatus, ignoro. de qua re in posterioribus quibusdam opusculis nostris diligentius disputatum est, maxime in eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eridem tempus dultitius tribunus
& notarius: hicerat in africa xecutor
imperium uissionum contra donatistas
datarum: Quicum de diss& litteras
ad gaudentium tamuga  densem donatistarũ
epm̃ unum illorum septem quos in nostra¬
conlatione auctoressuae defensionis elegerant:
&ortans eum adunitatem catholicam: & dissu¬
adens incendium quose aesuos cumipsa inqͣ frat
Aetclesia consumere minabaturddens
&iam utsi seiustos putarent fugerent potius
secundum praeceptum dñi xp̃i Quamne fandine
ignibus concremarent: rescripsit epistulas duas.

Expanded text:
er idem tempus Dulcitius tribunus et notarius hic erat in Africa executor imperialium iussionum contra Donatistas datarum. qui cum dedisset litteras ad Gaudentium Tamugadensem, Donatistarum episcopum, unum illorum septem, quos in nostraconlationem auctores suae defensionis elegerant, exhortans eum ad unitatem catholicam et dissuadens incendium, quo se ac suos cum ipsa in qua erat ecclesia consumere minabatur, addens etiam, ut, si se iustos putarent, fugerent potius secundum praeceptum domini Christi quam nefandis se ignibus concremarent, rescripsit epistulas duas
Abbreviated transcription (Latin):
quod magis credendumest secundum legẽ
fuerat adoptatus : Qnm̃ quieum genuit.
eius matrem fratris defuncti coniuge m
duxerat. Item ubidixi Lucas uero ad
ipsum dauid pernathan ascendit. perquẽ
proph&am ds̃ peccatum ipsius &xpiauit:
percuius nominis proph& am dicere debui.
Neputar& ur idem fuisse homo cumalter
fuerit. Quamuis & ipse hoc uocar& ur:
Hocopus sic incipit: interomnes diuinas auctoritates
ani donat istarum carthginiensis a ecclesiae
Sucessoris ł quaedonati quaestio nouauersat ur

Expanded text:
quod magis credendum est, secundum legem quod magis credendum est, secundum legem fuerat adoptatus, quoniam qui eum genuit eius matrem, fratris defuncti coniugem, duxerat. item ubi dixi: Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum ipsius expiauit, per cuius nominis prophetam dicere debui, ne putaretur idem fuisse homo, cum alter fuerit, quamuis et ipse hoc uocaretur. Hoc opus sic incipit: Inter omnes diuinas auctoritates.ani, Donatistarum Carthaginiensis episcopi successorisque Donati, quaestio noua uersatur
Abbreviated transcription (Latin):
Deconꝰs ueuanigel iscarum breri qua tuoꝵ
ereosdem annos quihus paulatim
libros d&rinitate dictabam.scripsi
& alios labore continuo. inter¬
ponens eos illorum temporibus
iniibussunt libri quattuor De consens ueuan¬
gelistarum : proptereos quitamquam dissenti¬
entibus calumniantur : quorum primus liber
aduersus illos conscriptus est : quitamquam
maximae sapientẽ xpm̃ uelhonorant uel
honorare sefingunt. ideo nolunt euan¬
gelio credere. Quia non abillo illa conscripta
sunt sed abeius discipulis. Quo  & istimant ei
diuinitatem qua creder&ur ds̃ : erore tribuisse :¬
n quo libro & abraham coepisse gentem hebreorũ
est quidem & hoc cretdibile ut hebrer uelut abra¬
hei dicti esse uideantur : Sed & illo uerius
intelleguntur appellati quiuocabatur
heber tam quam heberei : Dequare in libro
de cimo deciuitate dĩ satis disserui : In secundo
cuma gerem de duobus patribus ios ephabalte ro
dixi genitum ab altero adoptatum: seddicen¬
dumfuit alteria doptum : defuncto enim

Expanded text:
ensu Evangelistarum, libri quatuor. Per eosdem annos quibus paulatim libros de Trisitate dictabam, scripsi et alios labore continuo interponens eos illorum temporibus, in quibus sunt libri quattuor de consensu euangelistarum propter eos, qui tamquam dissentientibus calumniantur. quorum primus liber aduersus illos conscriptus est, qui tamquam maxime sapientem Christum uel honorant uel honorare se fingunt et ideo nolunt euangelio credere, quia non ab illo illa conscripta sunt, sed ab eius discipulis, quos existimant ei diuinitatem, qua crederetur deus, errore tribuisse. In quo libro ex Abraham coepisse gentem Hebreorum est quidem et hoc credibile, ut Hebrei uelut Abrahei dicti esse uideantur, sed ex illo uerius intelleguntur appellati, qui uocabatur Heber, tamquam Heberei, de qua re in libro sexto decimo de ciuitate dei satis disserui. in secundo, cum agerem de duobus patribus Ioseph, ab altero dixi genitum, ab altero adoptatum; sed dicendum fuit: alteri adoptatum. defuncto enim,
Abbreviated transcription (Latin):
dixi Quasinihil contra manicheas ad hurc
scripsissem. Uel nihil dedoctrina catholica Man¬
dassem litteris. cumtot superius edita uolumina
deutras quat re non me tacuisse testentur. sed
in hoe libro adillum scripto. Num manic heoͦs
refellere caeperam. & illas nugas nondum inuaserã
Neque de ipsa catholica magnum aliquid aperueram.
qnm̃ sperabam Hocintio facto ad eum mescripturum
fuisse. quae hic nonscripseram : Hic liber sic incipit :
simihi honorate unum adquae toẽ uid&ur esse:

Expanded text:
dixi, quasi nihil contra Manicheos adhuc scripsissem uel nihil de doctrina catholica mandassem litteris, cum tot superius edita uolumina de utraque re non me tacuisse testantur, sed in hoc libro ad illum scripto nondum Manicheos refellere coeperam et illas nugas nondum inuaseram neque de ipsa catholica magnum aliquid aperueram, quoniam sperabam hoc initio facto ad eum me scripturum fuisse, quae hic non scripseram. Hic liber sic incipit: Si mihi, Honorate, unum atque idem uideretur esse
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum siue in opere siue inorigine: rursus in eo
quod dixi iam quaerere coeperam. utrum illud malũ
genus animarum ante quam bono miscer&ur habuiss&
aliquam uoluntatem. sienim non habebat. sine peccatu
ađ quae in nocens erit. &ideo nullamodo malũ. quur
ergo inquiunt peccatum dicitis paruulorum quorũ
uolunta tẽ nontenetis ream: responditur non eos
prop ria&ate uoluntatis sed origine reos tineri: omnis
enĩ homo terrenus quidest origine nisi adam: poro
au rem adam habebat utiquae uoluntatem. quauo lun¬
tate cumpeccass& : peccatum pereum intrauit inmundũ:
tẽq: quae in eo quod dixi. Natura esse male anmae nullo
modo quaeunt. siqueritur quomodo accipiamus. Quod
ait apostolus. fuimus : & nos natura filii irae sicut
& ca&eri: Nespondemus naturam in his uerbis meis
me intellegi uoluisse illã quae propriae natura dicuntꝰ

Expanded text:
peccatum siue in opere siue in origine. Rursus in eo, quod dixi: iam quaerere coeperam, utrum illud malum genus animarum, antequam bono misceretur, habuisset aliquam uoluntatem. si enim non habebat, sine peccato atque innocens erit et ideo nullo modo malum, \'cur ergo\', inquiunt, peccatum dicitis paruulorum, quorum uoluntatem non tenetis ream?\' respondetur non eos proprietate uoluntatis, sed origine reos teneri. omnis enim homo terrenus quid est origine nisi Adam? porro autem Adam habebat utique uoluntatem, qua uoluntate cum peccasset, peccatum per eum intrauit in mundum. Itemque in eo, quod dixi: natura esse malae tmimae nullo modo queunt, si quaeritur, quomodo accipiamus, quod ait apostolus: fuimus et nos natura filii irae sicut et ceteri, . respondemus naturam in his uerbis meis me intellegi uoluisse illam, quae proprie natura dicit
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde quod continuo dixi Dicit enim rdẽ
a postolus idẽ ds̃ quioperatur omnia in omnibus.
Ius quam autem dictumest. Dr̃ credit omnia inõnibus.
acde inde subiunxi Quodergo credimus
nr̃mest. Quodautembene operamur illius est

Expanded text:
proinde quod continuo dixi: dicit enim idem apostolus: idem deus, qui operatur omnia in omnibus; nusquam autem dictum est: deus credit omnia in omnibus, ac deinde subiunxi: quod ergo credimus, nostrum est, quod autem bene operamur, illius est
Abbreviated transcription (Latin):
matheus commemorat. alter m lucas: dequa
quae scione diligenter in hoco peredisserui :¬
in hocoperedisserui:
opus nostrum contra
faustum manicheum :
Ho copus sic incipit:
cums cripturas scas quae appellantur canonicȩ
LXXXII
odemtempore
quidam uincentius
iuctor in mauretania cesariensi.
inuenit apud ispanum quenda m
pres biterum p&ruma Honnullum
opusculum meum : ubi quodamlo co
derigine anmae hominum singulorum

Expanded text:
Matheus commemorat, alterum Lucas. de qua quaestione diligenter in hoc opere disseruiin hoc opere disserui, opus nostrum contra Faustum Manicheum. Hoc opus sic incipit: Cum scripturas sanctas, quae appellantur canonicae. CAPVT LXXXII. Eodem tempore quidam Vincentius Victor in Mauritania Caesariensi inuenit apud Hispanum quendam presbyterum Petrum nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
animi motus cogente nullo adaliquid uel non cõmit¬
tendũ Veladipis cendum: quod propterea
dictumestVt adhac definitione uolens a no
lente discerneretur. & sicadillos refer&ur
intentio Qui primi in para diso fuerunt human&
Quia & scientes contra praeceptum fecerunt.
& ille temptator suasit ut hosierłt nõ coegit :

Expanded text:
animi motus cogente nullo ad aliquid uel non amitanimi motus cogente nullo ad aliquid uel non amittendum uel adipiscendum. quod propterea dictum est, ut hac definitione ulente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui primi in paradiso fuerunt humano quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit
Abbreviated transcription (Latin):
& pena peccatiest. quando quidem hoc deconcu¬
piscentia carnis dicitur. Quoda perit in consequentib
dicens. Scio quia non habitat inme hoc est incarne
mea bonum. Velle enim adiac&mihi: perfucere
autem bonum : ñ : nonperfectio quippe boniest : Vlineo
ipsa concupiscentia peccatisit in hominee
Cui quidem quando bene uiuitur. Non con sentit
uoluntas: uerumtamen non perficit bonum:
quia in est adhuc in concupiscentia ciurepugnat
uoluntas. Cuius concupiscentiae reatus in baptis mate
Sedinfirmitas man& : Cuidonec
san&lur omnis fidelis quibene proficit studio¬
sissime reluctatur: peccatum autem quodnusquã
est nisi inuoluntate. Illud praecipuae intellegen¬
dumest. Quodiusta damnatio consecutaest
Hoceñ perunum hominem intrauit inmundũ:
Quamquam & hoc peccatum. quo consentitur
peceatꝰ concupis centiae nonnisi uoluntate com¬
mittitur. propter & alio loco dixi : Nonigitur
nisi uoluntate peccatur: Itemsque alio loco
ipsam uo luntatem difiniui dicens. Voluntasẽ

Expanded text:
 poena peccati est, quandoquidem hoc de concupiscentia carnis dicitur, quod aperit in consequentibus dicens: scio, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; uelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non. perfectio quippe boni est, ut nec ipsa concupiscentia peccati sit in homine, cui quidem, quando bene uiuitur, non consentit uoluntas; uerum tamen non perficit bonum, quia inest adhuc in concupiscentia, cui repugnat uoluntas; cuius concupiscentiae reatus in baptismate sed infirmitas manet, cui, donec sanetur, omnis fidelis, qui bene proficit, studiosissime reluctatur. peccatum autem, quod nusquam est nisi in uoluntate, illud. . praecipue intellegendum est, quod iusta damnatio consecuta est - hoc enim per unum hominem intrauit in mundum - quamquam et hoc peccatum, quo consentitur peccati concupiscentiae, non nisi uoluntate committitur. propter hoc et alio loco dixi: non igitur nisi uoluntate peccatur. Itemque alio loco ipsam uoluntatem definiui dicens: uobmtas est
Abbreviated transcription (Latin):
quemquam quia non fecit
quod facere non potuit. Sum mae iniquitatis & insanie:
quir ergo inquiunt parudli tenentur reiͦ Respon¬
detur quia &origine tenentur quae non fecit quod facere

Expanded text:
quemquam, quia non fecit quod facere non potuit, summae iniquitatis est et insaniae, ur ergo., inquiunt, 'paruuli tenentur rei?\' respondetur, quia eius ex origine tenentur, qui non fecit quod facere
Abbreviated transcription (Latin):
fut melior. sedista sit bona & recta Vtnȩ latere
possinteam nec occupare: item quod dixi. Haecaitẽ
santas tunc firmissima erit ad quȩ certissima cũ
pristinae stabilitati certosuo tempore adquae
or dine Hocopus fierit restitutum: Nonita dictũ

Expanded text:
t melior, sed ita sit bona et recta, ut nec latere possint eam nec occupare. Item quod dixi: haec autem sanitas tunc firmissima erit atque certissima, cum pristinae stabilitati certo suo tempore atque ordine hoc corpus fuerit restitutum, non ita dictu
Abbreviated transcription (Latin):
delectaret habitare : quae disputatio nobis alter¬
cantibus & ceptaest anotariis. ueluti gesta confi¬
cerentur. Nam & diẽ habent & consolem: hanc
in librum memoriae mandandum conferre curaui:
Ver satur ibi quaestio undesit malum: me asse¬
rente &ortum fuisse hominis malum & libero uolun¬
tatis arbitrio: Illo autem naturam malidõ co&ernã
ꝑsuadere moliente: sed consequenti die.tandem
confusus est: Nihilse aduersus nos inuenire qđ diceret :
nec sane catholicus factus sed tamen abhippone
discessit : in hoc libro illud dixi . Animam dicoesse
factamadõ Vtca&era omnia quae adõ facta suNT÷
Inter illa que ds̃ ommpotens fecit principalem locum
datumesse animae : itadixit hoc generaliter
deuniuersa creatura rationali accipi uellem quãius
inscripturis scĩs animas dictasene angelorũ automni no
aut non possit facile repperirȩ sicut supra iam diximus:
item Alio loco: egodico in quampeccatũ nonesse.
si non propria uoluntate peccaetur: ubi pecco illud

Expanded text:
delectaret habitare. Quae disputatio nobis altercantibus excepta est a notariis, veluti Gesta conficerentur; nam et diem habet, et consulem. Hanc in librum memoriae mandandam conferre curavimus. Versatur ibi quaestio unde sit malum: me asserente exortum fuisse hominis malum ex libero voluntatis arbitrio; illo autem naturam mali Deo coaeternam persuadere moliente. Sed conseqconfessus est nihil se aduersus nos inuenire, quod diceret, nec sane catholicus factus, sed tamen ab Hippone discessit. In hoc libro illud, quod dixi: animam dico esse factam a deo, ut cetera omnia, quae a deo facta sunt, et inter illa, quae deus omnipotens fecit, principalem locum datum esse animae, ita dixi, ut hoc generaliter de uniuersa creatura rationali accipi uellem, quamuis in scripturis sanctis animas dictas esse angelorum aut omnino aut non possit facile reperiri, sicut supra iam diximus. item alio loco: ego dico, inquam, peccatum non esse, si non propria uoluntate peccatur. ubi peccatum illud
Abbreviated transcription (Latin):
eruditis humili sermone conscriptus est :¬
fidei regolam contines & praecepta uiuendi :
In quo illud quod positum est. neceos audiamus
quicarnis resurreccionem futuramnegant.
& comme morant quod ait paulus apostolus.
caro & sanguis regnum dĩ non possedebunt
Non intellegentes quodipse dicit apostolus

Expanded text:
eru-. ditis humili sermone conscriptus est fidei regulam continens et praecepta uiuendi. In quo illud, quod positum est: nec eos audiamus, qui carnis resurrectionem futuram negant et commemorant, quod ait Paulus apostolus: caro et sanguis regnum dei non possidebunt, non intellegentes, quod ipse dicit apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
r&inebam non solum conuersos addm̃ gratiaeuis
ad iuuari ut profitiant acperfitiantur: Vbiadhuc
dici potest promerito conuersionis illorum istam
dari gratiam. uerum &iam ut conuertantur add rn

Expanded text:
inebam non solum conuersos ad deum gratia eius adiuuari, ut pro- Sciant ac perficiantur — ubi adhuc dici potest pro merito conuersionis illorum istam dari gratiam — uerum etiam ut conuertantur ad
Abbreviated transcription (Latin):
potuit diuinum scilic& seruare mandatum : quod autem
dixi ille animae quidquid faciunt. sinatura nonuo¬
luntate faciut. idest libero & ad faciendum mãtuanimi

Expanded text:
potuit, diuinum scilicet seruare mandatum. quod autem dixi: illae animae quidquia faciunt, si natura, non uoluntate faciunt, id est si Libero et ad faciendum et a
Abbreviated transcription (Latin):
magna constitutis sensũ cypriani secutussum.
qui haec accepit inbonis : in malis autem lignea
Aliauero in contumeliam: sed magis approbo
quod apud ticonium postea repperi uel aduerti
inutris quae intellegendum quaedam in honore:
non sola scilic& aurea & argentea. &rursus
in utriquae quaedam in contumelia. nonutique sola¬
lignea & fictilia. Hocopus sic incipit: in eis
libris quos aduersus aepistalã parmeniani.

Expanded text:
magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea alia uero in contumeliam. sed magis approbo, quod apud Tyconium postea repperi uel aduerti, in utrisque intellegendum quaedam in honore, non sola scilicet aurea et argentea, et rursus in utrisque quaedam in contumelia,- non utique lignea et fictilia. . 5. Hoc opus sic incipit: in eis libris, quos aduersus epi stulam Parmeniani.
Abbreviated transcription (Latin):
ersus patrem donati multa
crebris disputationibus ageremus
Adtulita daecclesiam quidam laicus
tuncorum   oumalie sontrino
dicta uelscripta
in paucis uelut
testimonris
quaesuae causae suffragari
putant : breuissime respondi: huius libelli

Expanded text:
ersus partem Donati multa crebris disputationibus ageremus, adtulit ad ecclesiam quidam laicus tunc eorum nonnulla contra nos dicta uel scripta in paucis uelut testimoniis, quae suae causae suffragari putant. breuissime respondi. huius libelli
Abbreviated transcription (Latin):
constantiam. quod inconpagem suamanent eadem
corpora. inquantum man& : Id autem a sum modõ in eam
peranimam traicitur. Anima quippe ipsam conpagẽ
ten& Nedissoluatur & deffluait quod uidimus in cor¬
poribus animalium anima descedente contingere.
Siautem ipsa pulchritudo in omnibus corporibus intel

Expanded text:
constantiam, quod in conpage sua manent eadem corpora, in quantum manent, id autem a summo deo in ea per animam traicitur. anima quippe ipsam conpagem tenet, ne dissoluatur et diffluat, quod uidemus in corporibus animalium anima discedente contingere. si autem ipsa pulchritudo in omnibus corporibus intel
Abbreviated transcription (Latin):
Quaonuocanor fundanenti l er unrus :¬
iber contra epistalam manichei quamuocanđ
fundamenti principia eius solaredar guit: sed
I
inu&eris illius partibus ẜ ad notationes

Expanded text:
quam vocant Fundamenti, liber unus. Liber contra Epistolam Manichaei, quam vocant Fundamenti, principia ejus sola redarguit; sed in caeteris illius partibus annotationes
Abbreviated transcription (Latin):
quod cumsatis porit intelegenter logentibus
& nostra ał quie irsius cdieta conferontibus appa¬
rere : nolu tamen sinerercriptoralimquere
quidquid illud suit: Hinc factumest ithinostri
adilum duo libriessent: Hocopur sicinciptt
gaudentius donatistarum tamuga tensis ep̃s e¬
unc contra mendaciumScripsi libr u
cuius operis eacausa &titit: quodadpriscilia¬
nistas her&icos uestigandor quihe resẽ suam
Non solum negando uerum&iam mentiendo

Expanded text:
quod cum satis possit intellegenter legentibus et nostra atque ipsius dicta co conferentibus apparere, nolui tamen sine rescripto relinquere, quidquid illud fuit. hinc factum est, ut hi nostri ad illum duo libri essent., Hoc opus sic incipit: Gaudentius, Donatistarum Tamugadensis episet contra mendacium scripsi librum. cuius operis ea causa extitit, quod ad Priscilianistas hereticos uestigandos, qui heresem suam non solum negando uerum etiam mentiendo
Abbreviated transcription (Latin):
nia quidem bona hominis illi bonae animae. omnia
uero mala illi male ammae tribuunt: in hoc libro
illud quod dixi Nulla messe qualem quae uitam.
quenoneo ipso quouita est. & inquantum omnino
uita est. Ad summum uite fontem principiumq¬
quae pertineat: Ita dixi uitam qua mcreatura

Expanded text:
nia quidem bona hominis illi bonae animae, omnia uero mala illi malae animae tribuunt. In hoc libro illud, quod dixi, nullam esse qualemcumque uitam, quae non eo ipso, quo uita est et in quantum omnino uita est, ad summum uitae fontem principiumque pertineat, ita dixi, ut tamquam creatura
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus data fuisse in paradiso corporis
Alimenta ante quamistam mortis poenam peccando
meruissent : sicenim erant in mortalis incorpore
nondum sp̃itali sed animali. ut tamen in hiuus
modi inmortalitate alimentis corporalibus
uterentur: Item quod dixi. quam sibi elegitds̃
gloriosam a ecclesiam non habentem maculam
Nequaerugam: Nonideo dixi quia nunc xomni
parte quam talis est. quamius ad hoc electa

Expanded text:
hominibus data fuisse in paradiso corporis alimenta, antequam istam mortis poenam peccando meruissent. sic enim erant inmortales in corpore nondum spiritali, sed animali, ut tamen in huius modi inmortalitate alimentis corporalibus uterentur. item quod dixi: quam sibi elegit deus gloriosam ecclesiam non habentem maculam neque rugam, non ideo dixi, quia nunc ex omni parte iam talis est, quamuis ad hoc electa
Abbreviated transcription (Latin):
Pos iorͥ sul atioriẽ conara donacisgas hroenius
i brum&iam scripsi grandem satis quantum &istimo
diligenter
adipsos donatistas port conlationẽ
Quamcume p̃is eorum habuimus neabeis sedue

Expanded text:
POST CONLATIONEM CONTRA DONATISTAS LIBER VNVS. Librum etiam scripsi grandem satis, quantum existimo, diligenter ad ipsos Donatistas post conlationem, quam cum episcopis eorum habuimus, ne ab eis sedu
Abbreviated transcription (Latin):
adcreatorem pertinere intellegatur. Non autẽ
deillo esse tamquam parseius &istim&ur. Item
quod dixi nus quam scilic& Nisi inuolumtate esse
peccatum: possunt pelagian prosedictum puta re-
Propter paruulos quos ideonegant habere origi¬
nale peccatum quodeis in baptismo remittatur.
Quia nondum arbitrio uoluntatis utuntur. quasi
uero peccatum quod eos &adam dicimus originalit̃
trahere. Idestreatu eius inplicatos & ab hopȩne
obnoxios d& mneri. umquam ese potui Nisi & uoluntate

Expanded text:
ad creatorem pertinere intellegatur, non autem de illo esse tamquam pars eius existimetur. Item quod dixi: nusquam scilicet nisi in uoluntate. esse peccatum, possunt Pelagiani pro se dictum putare propter paruulos, quos ideo negant habere originale peccatum, quod eis in baptismo remittatur, quia nondum arbitrio uoluntatis utuntur. quasi uero peccatum, quod eos ex Adam dicimus originaliter trahere, id est reatu eius inplicatos, et ab hoc poenae obnoxios detineri, umquam esse potuit nisi ex uoluntate