comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
subsistit & uiuit: sic nonnullas tarum ad priora cortut̾.
ut ultimum maliti& locum tenrant. & sit quasdam pro¬
fiascete ut de ultimo malitia gradu ad perfectam ueni¬
ant consum atam q uittutem. Qiubus dictis conatur o¬
stende̾ & homines idest animas ficri posse dęmones: & p̃¬
sum damones in angelicam redigi dignitatem. Arque
in todeiti uolumine. Sed & hoc requirendum quare hu¬
matia anima tuunc ab iis nune ab aliis uitutib addi¬
uersa moueatur. et putat quarundam anteqm̃ uenirẽt
in corpore merita precessisse ut est illud iohannis exul¬
tantis in utero matris suat quando ad uocem salutatio¬
nis mana. indignam se confabulatione tuis helisabeth
confuttur. Siatimq subuingit Et gontratio paruuli lit&¬
& pene lactenute malis teplentut spiritibus. & in diuinos
atq ariolos inspiranitur.intantum ut etiam dacmon phi¬
tonicus quosdam a tenera attate possideat: quos dereli¬

Expanded text:
subsistisubsistiut ultimum malitiae locum teneant, et sic quasdam proficere, ut de ultimo malitiae gradu ad perfectam ueniant consummatamque uirtutem. quibus dictis conatur ostendere et homines, id est animas, fieri posse daemones et rursum daemones in angelicam redigi dignitatem. atque in eodem uolumine: sed et hoc requirendum, quare humana anima nunc ab his, nunc ab aliis uirtutibus ad diuersa moueatur. et putat quarundam, antequam uenirent in corpora, merita praecessisse, ut est illud Iohannis exultantis in utero matris suae, quando ad uocem salutationis Mariae indignam se confabulatione eius Elisabeth confitetur. statimque subiungit: et e contrario paruuli, licet paene lactantes, malis replentur spiritibus et in diuinos atque ariolos inspirantur in tantum, ut etiam daemon Pythonicus quosdam a tenera aetate possideat; quos dereli
Abbreviated transcription (Latin):
causarumq merita pracesserunt. Et in eodem loco. Iux¬
ta nos autem ex praecedentib meritis uas quod in ho¬
tore fuerit fabritatum: si non dignum uoi abulo suo
opus fecerit: in alio seculo fiet uas contumelia. Et mirsum
Uas aliud quod ex anteriore culpa contum diae no¬
men accepetat: si in presenti uita corrigi uoluerit. in
noua creationt fiet uas sanctificatum. ⁊ utile domino
in omne opus bonum paratum.Statimq sub ungit. Tgo
arbittor quosdam homines posse a parus uitiis incipit¬
tes ad tantam nequitiam peruenite. si tamen noluerĩt cͥo
uerti ad miliora: & poenitentia emendate peccata: ut et
contrarie fortitudines fiant. Et rursum ex inimicis cont̃¬
riis q uirtutib in tantum quosdam per multa tempora
uulneribus sus adhibere medicinam: & fluentia prius
delicta cõstringere ut ad locum transtant potiortm. Sa¬
pius diximus ⁊̃ infinitis perpetus q sęculis in quibus anima

Expanded text:
causarum merita praecesserunt. et in eodem loco: iuxcausarum merita praecesserunt. et in eodem loco: iuxta nos autem ex praecedentibus meritis uas, quod in honorem fuerit fabricatum, si non dignum uocabulo suo opus fecerit, in alio saeculo fiet uas contumeliae et rursum uas aliud, quod ex anteriori culpa contumeliae nomen acceperat, si in praesenti uita corrigi uoluerit in noua creatione fiet uas sanctificatum et utile domino, in omne opus bonarbitror posse quosdam homines, a parvis vitiis incipientes, ad tantam nequitiam pervenire, si tamen noluerint ad meliora converti, et poenitentia emendare peccata, ut et contrariae fortitudines fiant; et rursum ex inimicis contrariisque virtutibus, in tantum quosdam per multa tempora vulneribus suis adhibere medicinam, et fluentia prius delicta constringere, ut ad locum transeant optimorum. Saepius diximus, in infinitis perpetuisque saeculis, in quibus anima
Abbreviated transcription (Latin):
lum transite mundum rursum nascendi sumet tx¬
ordia Hlact ilicens perspicue uererixocip pithagore
platonisq defendit. et in sine setundi uolumĩs de per¬
fectione nr̃a disputans intulit. Quũq intantũ pr̃o¬
feccrimus. ut nequaqm̃ carnes & corpora forsitan ue
animae quidem fuerimus: sed mens & sensus ad
pcrfeelum ueniens. nulloq ꝑtuͣ bationum nubilo ca¬
ligatus inturbitut rõnabies intelligibiles q sub̾as sa
ce ad facitm In libro quoq tertio hcͦe uitia continẽt.
Sin autem stmel tecqiinus quod ex praecedentibus
causis aliud uas in honore alud in contumdia sit
cteatum: cur non tecurtamus ad anma archanum
& intelligamu tam egisse antiquitus propter quod
in alirro dilecta sin altero odio habita sit. Antequam
in iacob corpore supplantaret. & in esau planta te¬
netetur a fratie. Lt iterum. Ut autem alia anima fit¬
renc in honotem alia in contumeliam: materiarum

Expanded text:
lium transire mundum, rursum nascendi sumet exlium transire mundum, rursum nascendi sumet exordia. haec dicens perspicue μετεμψύχσιν Pythagorae Platonisque defendit. et in fine secundi uoluminis de perfectione nostra disputans intulit: c u mque in tantum profecerimus, ut nequaquam carnes et corpora, forsitan ne animae quidem fuerimus, sed mens et sensus ad perfectum ueniens nulloque perturbationum nubilo caligatus, intuebitur rationabiles intellegibilesque substantias facie ad faciem. In libro quoque tertio haec uitia continentur: sin autem semel recipimus, quod ex praecedentibus causis aliud uas in honorem, aliud in contumeliam sit creatum, cur non recurramus ad animae arcanum et intellegamus eam egisse ° antiquitus, propter quod in altero dilecta, in altero odio habita sit, antequam in Iacob corpore subplantaret et in Esau planta teneretur a fratre? et iterum: ut autem aliae animae fierent in honorem, aliae in contumeliam, anteriorum
Abbreviated transcription (Latin):
De luna & stellis similiter sentiamus. ꝙ.⁊ ex catisis pra¬
cedentibus licet inuite compulse sunt subici uanitati
ob prȩmia fuuitorum non su̾am sed creatoris facete uo¬
luntatemn. a quo in haec officia distributa sunt. Ignem
quoq grhenna & tormenta qua scriptura sacra ⁊ pec¬
catoribus comminatur. tion punire ĩ suppliciis sed in cõ¬
scientia peccatotes quando dei urtute & potentia o¬
mnis memoria delictorum ante oculos nostros ponit¬
& ueluti ex quibusdam seminib in anima derelictis u¬
nuitrsa uitiotum seges exoritur. & quicquid feceramus
in uita uel turpt uel impium: omnis eorum in conspe¬
Etu nostro pictura describitur. ac practeritas uolupta¬
tes meno intuens conscienua punitur ardore. & penitudi
stimulis confoditur. Et itttũ. Nisi forte corpus hoc pĩgue
atq tertenum caligo & tenebre appellanda sunt. perꝰ
quad consum ato hoc mundo: cun necesse fucrit in a¬

Expanded text:
de luna et stellis similiter sentiamus, quod ex causis prade luna et stellis similiter sentiamus, quod ex causis praecedentibus licet inuitae conpulsae sint subici uanitati, ob praemia futurorum non suam facere, sed creatoris uoluntatem, a quo in haec officia distributae sunt. Ignem quoque gehennae et tormenta, quae scriptura sancta peccatoribus comminatur, non ponit in suppliciis, sed in conscientia peccatorum, quando dei uirtute et potentia omnis memoria delictorum ante oculos nostros ponitur et ueluti ex quibusdam seminibus in anima derelictis uniuersa uitiorum seges exoritur et, quidquid feceramus in uita uel turpe uel inpium, omnis eorum in conspectu nostro pictura describitur ac praeteritas uoluptates mens intuens conscientiae punitur ardore et paenitudinis stimulis con-foditur. et iterum: nisi forte corpus hoc pingue atque terrenum caligo et tenebrae nominandae sunt, per quod consummato hoc mundo, cui necesse fuerit in a
Abbreviated transcription (Latin):
esse desistant.Sicut enum uenit dominus atq saluator
quaerere & saluum facere quod perierat:ut perditum
esse desistat. sic anima quȩ perierat ob cuius salutem
uenit dominus: cum salua facta fuerit anima esse cessa¬
bit. Ilud quoque pariter requi rendum:uttum sicut per¬
ditum aliquando non fuit perditum: & ecit tempus qñ
perditum non erit: sic. & anima fuerit aliquando nõ aĩa:¬
& erit forte tempus quando nequaqm anima perseueret.
Et post multum de anima tractatum hacc intulit. poũs.
idest mens corruens facta est anima & tursus anima
instructa uirtutibus mens fict. Quod & de anima staui
scrutantes possumus inuenire: propter anuqua. peccata
cum indeteriori uira esse damnatum: Et de caelestibus
requitendum est tur non eo tempore quo factus ẽ mũdꝰ
sosis anima uel quodcunq. eam appellari oportet: esse cȩ¬
perit: sed anteqm lucens illud & ardens cor̃pus intraret.

Expanded text:
esse desistant. sicut enim uenit dominus atque saluator esse desistant. sicut enim uenit dominus atque saluator quaerere et saluum facere, quod perierat, et perditum esse desistet, sic anima, quae perierat et ob cuius salutem uenit dominus, cum salua facta fuerit, anima esse cessabit. illud quoque pariter requirendum, utrum, sicut perditum aliquando non fuit perditum et erit tempus, quando perditum non erit, sic et anima fuerit aliquando non anima, et fore tempus, quando nequaquam anima perseueret. et post multum de anima tractatum hoc intulit. vovg, id est mens, corruens facta est anima et rursum anima instructa uirtutibus mens fiet. quod et de anima Esau scrutantes possumus inuenire, propter antiqua peccata eum in deteriori uita esse damnatum. et de caelestibus requirendum est, quod non eo tempore, quo factus est mundus, solis anima — uel quodcumque eam appellari oportet-esse coeperit, sed antequam lucens illud et ardens corpus intraret.
Abbreviated transcription (Latin):
quod purioris simpliciorisq naturar est: aut certe spera
illa quam supta appellauimus oͥu papop:
et quicquid illius circulo continetur & igitur dissolue¬
tur in nihili. illa utro qua oupapĩa... ip̾sa tenetur
&cingitur uocabitur terra bona. Necnon & altera spera
quae hanc ipam̃ terram circumambit uertigine ⁊ dicit
caelum in sanctorum habitaculum seruabitut. Cum
hate dicat nonne manifestissumt. gennum sequitur er¬
rores: & phylosophorum deliramenta simplicitati inge
tauisibilis erit. Et in inferioribus. Nulla alia anima quȩ
ad corpus descendit humanum: puram & germanã siłi¬
tudinem signi in se prioris expressit: nisi illa de qua salua¬
tor loquit᷑. Nemo tollit animam intam ane sed rgo po¬
no eam a me ip̃o. Et in alio loco. Unde cum infinita cau¬
tione: tractandum est: ne forte cum anim& salutem fu¬
erint consicutae & ad beatam uitam peruenerint: aiã

Expanded text:
quod purioris simpliciorisque naturae est; aut certe sphaera quod purioris simpliciorisque naturae est; aut certe sphaera illa, quam supra appellauimus ajvkavfj, et quidquid illius circulo continetur, dissoluetur in nihilum, illa uero, qua ἀντιζώνη ipsa tenetur et cingitur, uocabitur terra bona nec non et altera sphaera, quae hanc ipsam terram circumambit uertigine et dicitur caelum, in sanctorum habitaculum seruabitur. Cum haec dicat, nonne manifestissime gentium sequitur errores et philosophorum deliramenta simplatori visibilis erit. Et in inferad corpus descendit humanum, puram et germanam similitudinem signi in se prioris expressit, nisi illa, de qua saluator loquitur: nemo tollit animam meam a me, sed ego ponam eam a me ipso. etin alio loco: unde cum infinita cautione tractandum est, ne forte, cum animae salutem fuerint consecutae et ad beatam uitam peruenerint, animae
Abbreviated transcription (Latin):
subiecti fuerint omnes deo:omnes deposituri sitnt cOR¬
pora. & tunc corporalium rerum uniuersa natura soluni.
in nihili. Qua si secundo necessitas postularit ob lapsum
rationahilium citaturatum rursus existet. Deus enim
in certamen & in luclamen animas derelin quit:ut intel¬
ligant plenam consumatamq uictoriam.inon expro¬
pria fortitudine: sed ex dei gtatia se consecutas. & idc̾co
atbitror pto uarietate causarum diuersos mundos fi¬
tri & ellidi crtores torum qui similes sui mundos esse
contendurit Et iterum. Triplex ergo ergo nobis suspicio
de fine suggtritur e quibus quacͦ ueta & melior sit lcor̃¬
inquirat. Aut enim sine. coninit uiuemus: cum subietti chii¬
sto sbiicemur deo: & deus fuerit omnia in omnib: aut
quomodo christo subiecta cum ip̃o xp̃o subitir̃tur
ato: & in unum fedus artabuntur. ita omnis substãtia
redigetur in optimam qualitatem & dissolutttr inetͥnũ

Expanded text:
subjecti fuerint omnes Deo, omnes deposituri sunt corsubjecti fuerint omnes Deo, omnes deposituri sunt corpora, et tunc corporalium rerum universa natura solvetur in nihilum. Quae si secundo necessitas postularit, ob lapsum rationabilium creaturarum rursus existet. Deus enim in certamen, et luctam animas dereliquit, ut intelligant plenam consummatamque victoriam, non ex propria se fortitudine, sed ex Dei gratia consecutas. Et idcirco arbitror pro varietate causarum diversos mundos fieri, et elidi errores eorum, qui similes sui mundos esse contendunt. » Et iterum: « Triplex ergo suspicio 922 nobis de fine sugginquirat. aut enim sine corpore uiuemus, cum subiecti Christo subiciemur deo et deus fuerit omnia in omnibus; aut, quomodo Christo subiecta cum ipso Christo subicientur deo et in unum foedus artabuntur, ita omnis substantia redigetur in optimam qualitatem et dissoluetur in aetherem,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo ex toto in discretus & similiᷤ sit futurus. Rursum¬
q post malicum. Si omnia inquit ut ipse disputatiois̃
orelo compellit suit corpore iuerint: consumetur corpo¬
ralis unuiersa natura: & redigetur in nihilum:qua ali¬
quando est facta de nihilo.eritq tempus quo usus euis
utrum necessarius sit. Et in consequentibus. Sin autem
ut tatione & scripturarum auctoritate monstratum est:
corruptiuum hoc induerit in corruptionem: & mortale
hoc indutrit immortalitatem:absorbetur mors iniuicto¬
tiamiincorruptionem. &foesitan omnis natura corporea
tolletur e medio: in qua sola potest mors opetari. Et post
paululum. Si haec non sunt̾ contraria fidti: forsuan sĩne
corporibus aliquando tuuemus. sin auiẽ ꝗ perfecte sbiectꝰ
est christo sine corpore intelligiiur: Omnes autem subii
ciendi sunt christo : & nos eximus sitit. toporibus: quãdo
ei ad perfectum subiecti fuerimus. Et in eodem loco. Cũ

Expanded text:
mundo ex toto indiscretus et similis sit futurus. rursummundo ex toto indiscretus et similis sit futurus. rursumque post modicum: si omnia, inquit, ut ipse disputationis ordo conpellit, sine corpore uixerint, consumetur corporalis uniuersa natura et redigetur in nihilum, quae aliquando est facta de nihilo, eritque tempus, quo usus eius iterum necessarius sit. etm consequentibus: sin autem, ut ratione et scripturarum auctoritate monstrat um est, corruptiuumhoc induerit incorruptionem et mortale hoc induerit inmortalitatem, absorbetur mors in uictoriam et forsitan omnis natura corporea tolletur e medio, in qua sola potest mors operari. et post paululum: si haec non sunt contraria fidei, forsitan sine corporibus aliquando uiuemus. sin autem, qui perfecte subiectus est Chriciendi sunt Christo, et nos erimus sine corporibus, quando ei ad perfectum subjecti fuerimus. » Et in eodem loco: « Si
Abbreviated transcription (Latin):
negligennae & stultitiae iumentum posst fitri & pro do¬
lore poenarum & iguis atdore magis eligete ut brutũ¬
animal sit: & in aquis habitet ac fluctib: ⁊ corpus as¬
sumere huius uel illius pecoris: ut nobis non folũ qua¬
drupedum sed & piscium corpora sint timenda. & ad e¬
tremum tenctur pithagorici dogmatis reus qui asserit
tionem qua lecloris animum uulnerauit. hȩc inquit uit
ta nram̃ senientiam noti sint degmata sed quaesita tm̃
arq pidiecta: ne penitus intractata uiderentur. In scđo
autem libro mundos asserit innumerabiles. non uita
epicurum uno tempore plurimos & sui similes: sed post
mundum altum fuisse mundum. & post hunc alium
tursum fututum. & post illum aluni. tursumq cacte¬
ros post caeteros. & dubitat uirum sicui suuitus sit mũ¬
dus alteri mundo:ita ex omni parte consimilis: ut nullo
inter se distate uideantur. an certe nunqm mundus altrri

Expanded text:
negligentiae, et stultitiae jumentum posse fieri, et pro donegligentiae, et stultitiae jumentum posse fieri, et pro dolore poenarum, et ignis aanimal sit et in aquis habitet ac fluctibus, et corpus adsumere huius uel illius pecoris, ut nobis non solum quadrupedum sed et piscium corpora sint timenda. et ad extremum, ne teneretur Pythagorici dogmatis reus, qui adserit tionem, qua lectoris animum uulnerauit: haec, inquit, iuxta nostram sententiam non sint dogmata sed quaesita tantum atque proiecta, ne penitus intractata uiderentur. In secundo autem libro mundos adserit innumerabiles, non iuxta Epicurum uno tempore plurimos et sui similes, sed post mundum alium fuisse mundum et post hunc alium rursum futurum et post illum alium rursumque ceteros post ceteros. et addubitat, utrum futurus sit mundus alteri mundo ita ex omni parte consimilis, ut nullo inter se distare uideantur, an certe numquam mundus alteri
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicinius: ipsius uerba ponamus. In fine atq consu¬
mauone mundi quando uelut de quibusdam repagulis
atq carceribus missę fuerint adomino anima & tationabi¬
les creatura: alias carum iatditis incedere
ob segnitiem: alias pernici euolate cursu propter indust̾¬
am. Cumq omnes liberum habeant achitrium: & spõ¬
te sua uel uitiutes possint capere uel uitia: illę multo ĩ
peiori conditione erunt qm̃ nunc sunt: hac ad meliorẽ
statum peruenient. quia duetsi motus & uatia uolun¬
tates in uttanq partem diuersum accipient statum idest
ut & angeli homines uel dęmones: & tursum tx his url
homines uel angeli fiatt. Cunq omnia uario sermonie
tractasset asserens dyabolum non incapatem esse uir¬
tutis. & tamen net dum uelle capere iurtuttm: ad ti¬
tremum strmone latissimo disputauit angelum suit
animam aut certe daemonem quos unius asstrit esst
natura sed diuersatum uoluntatum: pto magnitudine

Expanded text:
quod dicimus, ipsius uerba ponamus: in fine atque in consuquod dicimus, ipsius uerba ponamus: in fine atque in consummatione mundi, quando uelut de quibusdam repagulis atque carceribus missae fuerint a domino animae et rationabiles creaturae, alias earum tardius incedere ob segnitiem, alias pernici uolare cursu propter industriam. cumque omnes liberum habeant arbitrium et sponte sua uel uirtutes possit capere uel uitia, illae multo in peiori condicione erunt, qstatum pervenient: quia diversi motus, et variae voluntates in utramque partem diversum accipient statum, id est, ut Angeli, homines, vel daemones, et rursum ex his, homines, vel Angeli fiant. Cumque omnia vario sermone tractasset, asserens diabolum non incapacem esse virtutis, et tamen necdum velle capere virtutem, ad extremum sermone latissimo disputavit, Angelum, sive animam, aut certe daemonem, quos unius asserit esse naturae, sed diversarum voluntatum, pro magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
aturas ex hominibus posse fieri non semel & subito. sed
frequentius nosq angelos futuros & dęmones si egeti¬
mus negligentius. eł tursum dęmone si uolutrint ca¬
pere uireutes: per uenite ad angelitam dignitatẽ. Cotpora¬
les quoq substantias poenitus dilapsuras aut certe in fir̃
omnium hoc esse futura cotpora quod nunc est aer &
calum & si quod est aliud corpus sincerius ⁊ purius in¬
telligi potest. Quod cum ita sit: quid de resurrectione
sentiat perspicuum est. Solem quoq ⁊ lunam & astra
cactera esse animantia. ĩno quomedo nos hominto
ob quaedam peccata his sumus ciecundati corporib quȩ
crassa sunt & piguia: sic & cadi luminaria talia uel talia
accepisse corpora: ut plus uel minus luteant. ⁊ daemos
ob maiora delicta aerio corpore esse uestitos. Onnem crea¬
turam secundum apłm uanitati esse subiectam & lihera¬
ri in reuclationem filiorum dei. Ac ue quis putet nr̃m esse

Expanded text:
eaturas ex omnibus posse fieri, non semel et subito sed eaturas ex omnibus posse fieri, non semel et subito sed frequentius, nosque et angelos futuros et daemones, si egerimus neglegentius, et rursum daemones, si uoluerint capere uirtutes, peruenire ad angelicam dignitatem. Corporales quoque substantias penitus dilapsuras aut certe in fine omnium hoc esse futura corpora, quod nunc est aether et caelum et si quod aliud corpus sincerius et purius intellegi potest. quod cum ita sit, quid de resurrectione sentiat, perspicuum est. solem quoque et lunam et astra cetera esse animantia, immo, quomodo nos homines ob quaedam peccata his sumus circumdati corporibus, quae crassa sunt et pinguia. sic et caeli luminaria talia uel talia accepisse corpora, ut uel plus uel minus luceant, et daemones ob maiora delicta aerio corpore esse uestitos. omnem creaturam secundum apostolum uanitati esse subiectam et liberari in reuelationem filiorum dei. ac ne quis putet nostrum esse,
Abbreviated transcription (Latin):
tis p̾edib nequaqtñ omniño cortutrini: subiͥcientur dis
pensandi & regendi atq ad meliora gubernandi principa
tibus. potestatibus thionis dominationib: & forsitan ex
his hominum constabit genus in uno aliquos ex mim¬
dis: quando uixta i saiamꝰ coclum & tetra noua fienit.
Qui ueto non fuerint meriti ut per genus hominum re¬
uertantur ad pristinum statum: fie̾nt dẏabolu & ange¬
li tius & pessimi clatmones: ac p̃to uarietare ineritorꝰ
in singulis mundispartib diuersa officia sottientus
ip̃os q demones ac rectores tenebratum in aliquo mun¬
do uel mundis si uoluerint ad meliora conuerti fieti ho¬
mines. & sic ad antiquum redire principitim. ita dun¬
tatat ut per supplicia atq tormenta qua uel multo
ud breui temppie sustinuernt. in homitium eruditi corpo¬
ribus tursum ueniant ad angelorum fastigia. Ex quo cõ¬
sequenti ratione monstrati po̾test omnes rationabiles cͤ¬

Expanded text:
tis pedibus nequaquam corruerint, subjicientur omnino tis pedibus nequaquam corruerint, subjicientur omnino dispensandi et regendi, atque ad meliora gubernandi Princtibus, potestatibus, thronis, dominationibus; et forsitan ex his hominum constabit genus in uno aliquo ex mundis, quando iuxta Esaiam caelum et terra noua fient. qui uero non fuerint meriti, ut per genus hominum reuertantur ad pristinum statum, fient diabo lus et angeli eius et pessimi daemones ac pro uarietate meritorum in singulis mundis diuersa officia sortientur. ipsosque daemones ac rectores tenebrarum in aliquo mundo uel mundis, si uoluerint ad meliora conuerti, fieri homines et sic ad antiquum redire principium, ita dumtaxat, ut per supplicia atque tormenta, quae uel multo uel breui tempore sustinuerint, in hominum eruditi corporibus rursum ueniant ad angelorum fastigia. ex quo consequenti ratione monstrari omnes rationabiles cr
Abbreviated transcription (Latin):
corpora esst. delapsas: etiam hoc addiditꝰ. Q randis neglĩe
atq desediae est intantum unum quẽque defluere atq
cuacuati: ut ad tutia uenuens itrationabilium uimẽtor
possit crasso corpore collogiti. Et in consequentib quibus.
Quibtis inqun incu dispiua uonibus atbitramur sporite¬
sua alios esse innumeto sanctorum &in ministeio
dei:alios ob culpam propriam de sanctimonia corruẽ¬
tes in tantam negligentiam corriusse: ut etiam in cont̃¬
rias foititudines uetterentur. Rursumq nasci ex fine pr̃ĩ¬
cipium: & tx principio finem. &ita cuncta uariari: ut &¬
qui nunc homo est possit in alio mundo dęmon fitti. &
qui demon est si negligentius egerit: in crassiora torpora
religetur.idest homꝰo fiat. sicq permiscet omnia. ut d
atchangedo possit diabolus fieri. & rursus diabolus in
atiꝗclumꝰn. reuertatur. Qui utro fluctuauerint & mo¬

Expanded text:
corpora esse delapsas, etiam hoc addidit: Grandis negligentiae corpora esse delapsas, etiam hoc addidit: Grandis negligentiae atque desidiae est, in tantum unumquemque defluere atque evacuari, ut ad vitia veniens, irrationabilium jumentorum possit crasso corpore colligari. Et in consequentibns: Quibus, inquit, moti disputationibus, arbitramur sua sponte alios esse in numero Sanctorum, et ministerio Dei; alios ob culpam propriam de sanctimonia corruentes, in tantam negligentiam corruisse, ut etiam in contrarias fortitudines verterentur. Rursumque nasci ex fine principium, et ex principio finem, et ita cuncta variari, ut et qui nunc homo est, possit in alio mundo daemon fieri, et qui daemon est, et negligentius egerit, in crassiora corpora relegetur, id est, ut homo fiat. Sicque permiscet omnia, ut de Archangelo possit diabolus fieri, et rursus diabolus in 919 Angelum revertatur. Qui vero fluctuaverint, et mo
Abbreviated transcription (Latin):
Duarum statuatum ma iotis & paruila unius q̃ quifq
mundum impleat: & magnitudine sia quod ammodo
muisibilis sit. & alterius quat sub oculis cadat ponit ex¬
emplum. priori prem̃: posteriori filium compatans. Deũ
ptem̃ omnipotentem appellat bonuni  persecte. innitatis.
silium non esst bonum sed auram quandam &imagi¬
nem bonitatis.ut non dicatur absolute bonus:.sed cum ad¬
nore post patrem & filium asserit spiritum sanctum. de qͦ
cum ignorare se dicat utrum factus sit an infectus: in
posterioribus quid de eo sentiet expiessit: tuhil ahsq deo pr̃e
folo infectum esse consitinãs. Filium quoq minorem. ⁊ prẽ
co quod secundus ah illo sit & spiritum sanctum infiõrẽ
a filio in sanctis quibꝵuersart. atq hoc ordine maiorem
ptĩs fortitudinem esleꝰ quam filii & spicitus sancti. & rursu
sequenter ipsius spiritus sancti maiotem esse uiruurm
cacteris quac sanela dicuntur.Cumq uenisset ad rationabi

Expanded text:
Duarum statuarum majoris, et parvulae; unius, quae Duarum statuarum majoris, et parvulae; unius, quae mundum impleat, et magnitudine sua quodammodo invisibilis sit, et alterius, quae sub oculos cadat, ponit exemplum: priori Patrem, posteriori Filium comparans. Deum Patrem omnipotentem appellat bonum, et perfectae bonitatis. Filium non esse bonum, sed auram quamdam, et imaginem bonitatis; ut non dicatur absolute bonus, sed cum adnore post Patrem, et Filium, asserit Spiritum Sanctum. De quo cum ignorare se dicat, utrum factus sit, an infectus, in posterioribus quid de eo sentiret, expressit: nihil absque solo Deo Patre infectum esse confirmans. Filium quoque minorem Patre, eo quod secundus ab illo sit, et Spiritum a filio in sanctis quibusque uersari atque hoc ordine maiorem patris fortitudinem esse quam filii et spiritus sancti et rursusequenter ipsius Sancti Spiritus majorem esse virtutem caeteris, quae sancta dicuntur. 3. Cumque venisset ad rationales
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ita in illis confusa sunt omnia: ut & otdine in plt¬
tisq & sensu cattant. Quam obrem petis anite charissiẽ
ut ipm̃ ad ie eaemplar ditigam: quod a me olim trãslatũ
& nulli alii traditum: a supradicto fratte editum est. Ac¬
cipe igitur quod petis. sed ita ut scias detestanda tibi ĩ eis E
quamꝰ plurima. & uixta sermone domini inter scorpioes
& colubtos incedendum⁊ut est illud & statim in primo
uolumine:Christum filium dei non natum esse Iled factũ
Deum prem̃ per naturam inusibilem: Ẽ a filio nõ uderi.
filium qui si imago inuisibilis patris: compatatum prĩ:
non esse ueruatem. Apud nos autem qui dei omnipotẽtis
non possumus recipere ueritatem: imaginariam uerita¬
tem uderi: ut maiestas ac magnitudo maioris: quocdã mͦ
bile. christum collatione partis splendorem essẽ pec ꝑtuã.
qui apud nos pro imbetillitait. noslra magnus esse uideat

Expanded text:
tur, ita in illis confusa sunt omnia, ut et ordine in pletur, ita in illis confusa sunt omnia, ut et ordine in plerisque et sensu careant. quam ob rem petis, Auite carissime, ut ipsum ad te exemplar dirigam, quod a me olim translatum et nulli alii traditum a supra dicto fratre peruerse editum est. Accipe igitur, quod petisti, sed ita, ut scias detestanda tibi in eis esse quam plurima et iuxta sermonem domini inter scorpiones et colubros incedendum, ut est illud — et statim in primo uolumine —: Christum, filium dei, non natum esse, sed factum; deum patrem per naturam inuisibilem etiam a filio non uideri; filium, qui sit imago inuisibilis patris, conparatum patri non esse ueritatem; apud nos autem, qui dei omnipotentis non possumus recipere ueritatem, imaginariam ueritatem uideri, ut maiestas ac magnitudo maioris quodam modo bile. Christum collatione Patris, splendorem esse perparvum, qui apud nos pro imbecillitate nostra magnus esse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
NIE. A nos circiter decem sanctus uir
pammathius cuuisdam cedulas misit: que
origenis trepi apxĩon intẽpretata uolumiã
continerent: immo iutiata: hoc magnoprit.
postulans ut graccam ueritatem seruaret latina transla ͦ
&in utranq pͥartem seu bene seu male dixisset ille qui
scripsit: absq interpretis patrocinio romana lingua cogno¬
scrat. Etci ut uoluit. misiq ei libros: quos cum ligisset ex¬
horrint & eecludens scrinit recondit. ne ptolati in uulgo
lum dei sed non secundum scientiam ad ligendum roga¬
tus ut tradderet:quasi statim reddituro: pꝰtoptt tempo¬
tis aͥnguslia fraudem non potuit suspicari. Qui legen¬
dos acceperat adhibitis notariis opus omne descripsit¬
⁊ multo celerius qm̃ promiserat codicem reddidit: tadẽ¬
q: temeritatr  nt. lcuuus dicam ineptia quod malt surcipu¬
erat peius aliis credilu. Et quia difficile grandes libros.
& de rebus misticis disputanits notariotum possunt ser¬
uatt compendia: presertm qui furtim celeriterq dutã¬

Expanded text:
nte annos circiter decem sanctus uir Pammachius ad me cuiusdam scidulas misit, quae Origenis JIEQV agxcdv interpretata uolumina continerent, immo uitiata, hoc magnopere postulans, ut Graecam ueritatem seruaret Latina translatio et in utramque partem, seu bene seu male dixisset ille, qui scripsit, absque interpretis patrocinio Romana lingua cognosceret. feci, ut uoluit, misique ei libros, quos cum legisset, exhorruit et recludens scrinio, ne prolati in uulgus lum dei sed non secundum scientiam, ad legendum rogatus ut traderet quasi statim reddituro, propter angustiam temporis fraudem non potuit suspicari. qui acceperat legendos, adhibitis notariis opus omne descripsit et multo celerius, quam promiserat, codicem reddidit. eademque temeritate et—ut leuius dicam — ineptia, quod male subripuerat, peius aliis credidit. et quia difficile grandes libros et de rebus mysticis disputantes notarum possunt seruare conpendia, praesertim qui furtim celeriterque dictan
Abbreviated transcription (Latin):
trit. Qui promonitur de minori ad maiuts prouehitur. Aut
igitur ex ptesbitero ordinitur dẏaconus: ut ptesbiter mĩor
dyacono comprobetur in quem crescit.ex paruo.Aui si ex
dyacono ordinatur presbiter: nouerit se laicis maiorẽ
sacerdotio esse minorem. Et ut sciamus traditiones apo¬
stolicas sirmptas de uettri testamento quod aarõ & filii
eius atq leuitȩ in templo fuerunt: hoc sihi episcopi & pres¬
biteri & dyaconi in ecclesia uendicent. Ad auilttum u¬

Expanded text:
tur. qui prouehitur, de minori ad maius prouehitur. aut tur. qui prouehitur, de minori ad maius prouehitur. aut igitur ex presbytero ordinetur diaconus, ut presbyter minor diacono conprobetur, in quem crescit ex paruo, aut si ex diacono ordinatur presbyter, nouerit se lucris minorem, sacerdotio esse maiorem. et ut sciamus traditiones apostolicas sumptas de ueteri testamento: quod Aaron et filii eius atque leuitae in templo fuerunt, hoc sibi episcopi et presbyteri et diaconi in ecclesia uindicent. CXLVII.
Abbreviated transcription (Latin):
cessores sunt.Sed dicis. Quomedo romȩ ad testimoniũ
dyacomi presbiter ordinatur: Quid mihi profers unius
urbis consuetudinem. Quid paucitatem de qua octum ẽ
supercilium in leges tedesiae uẽditas. Omne quod tatũ
est plus appetitur. Pulegium apud in deos pipere ꝑteciosis
est. Dyaconos paucitas honorabiles: ꝑtesburtos turha
contemptibiles facit. Cacterum in cedesia etiam tomat
presbiteri sedent: & stani dyaconi. licet paulatim in crebre¬
scentibus uitiis intet presbiteros absente tpõ dẏaconũ sede
se tion recte facere sciant & audiant apłos. Non est digͫ
ut telinquentes uerbum dei ministremus mensis. Sciant
quare dyaconi constituti sint. Legant acta apostolorum.
Rctordentur conditionis suat. Pitsbuit & cpiscopus ali¬
ud actaus: aliud dignitatis est nomen.unde ͤ ad rithũ
& timott᷑um de ordinatione epĩ & dẏaconi dicitur: de pte¬
sbiteris omnino reticctur: quia in epõ & presbitet contine¬

Expanded text:
cessores sunt. Sed dices: \'quomodo Romae ad testimonium cessores sunt. Sed dices: \'quomodo Romae ad testimonium diaconi presbyter ordinatur?\' quid mihi profers unius urbis consuetudinem ? quid paucitatem, de qua ortum est supercilium, in leges ecclesiae uindicas? omne, quod rarum est, plus adpetitur; puleium apud Indos pipere pretiosius est. diaconos paucitas honorabiles, presbyteros turba contemtibiles facit. ceterum in ecclesia etiam Romae presbyteri sedent et stant diaconi, licet paulatim increbrescentibus uitiis inter presbyteros absente episcopo sedere diacnon se recte facere et audiant apostolos: non est dignum, ut relinquentes uerbum dei ministremus mensis. sciant, quare diaconi constituti sint, legant Acta apostolorum, recordentur condicionis suae. presbyter et episcopus, aliud aetatis, aliud dignitatis est nomen. unde ad Timotheum et ad Titum de ordinatione episcopi et diaconis dicitur, de presbyteris omnino reticetur, quia in episcopo et presbyter contine
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & alexandriat a matto ruuangelista usq ad eraclã
& dyonisium epõs. ptesbieri sempetꝰ unum de se clectum
& in excelsiori gradu collocatum quem epm̃ nominabã.
Quomodo si erercitus imptratorem faciat aut dyaconi
digant dt se quem industrium nouerint & archidiaco¬
num uocent. Quid enim excepta ordinatione facit ep̃s
quod presbiter non faciatꝰ. Nec altera romana urbis cecle.¬
sia: altera totius orbis ex̾timanda est. ⁊ galliat & brita¬
niat & affrica & persis & oricns & india & omnes har¬
bate nationes unum christum adorant. unam unam¬
obsetuani itgulam ueritatis.Si auctoritas queritur. or¬
bis maior est urbe. Ubicunq fuerit epũs siue rom a siue
eugubii: suit constinopoli suie regii suis alexandtia suit
tafnis. eiusdem meriti euisdem & sacerdotii. Porentia di¬
uitiarum & paupectatis humilitasud sublimiorem uel
inferiorem epm̃ facit. Catterum omties apostolotum suc¬

Expanded text:
nam et Alexandriae a Marco euangelista usque ad Heraclam nam et Alexandriae a Marco euangelista usque ad Heraclam et Dionysium episcopos presbyteri semper unum de se electum et in excelsiori gradu conlocatum episcopum nominabant, quomodo si exercitus imperatorem faciat aut diaconi eligant de se, quem industrium nouerint, et archidiaconum uocent. quid enim facit excepta ordinatione episcopus, quod presbyter non facit ? nec altera Romanae urbis ecclesia, altera totius orbis aestimanda est. et Galliae et Brittaniae et Africa et Persis et Oriens et India et omnes barbarae nationes unum Christum adorant, unam obseruant regulam ueritatis. si auctoritas quaeritur, orbis maior est urbe. ubicumque fuerit episcopus, siue Romae siue Egubii siue Constantinopoli siue Regii siue Alexandriae siue Tanis, eiusdem meriti, eiusdem et sacerdotii. potentia diuitiarum et paupertatis humilitas uel sublimiorem uel inferiorem episcopum facit, ceterum omnes apostolorum suc
Abbreviated transcription (Latin):
& ego tibi mandaui. Si quis est sine crimine unius uxo¬
tis uir filios habens fideles. non in accusationem luxuia
aut non subditos. Oportet enim epm̃ sine etimine esse
quasi dei dispensatorem. Et ad timotheũ. Noli neglig̾e
inquit in uobis precor conpresbiter & testis passionum
xp̃i ⁊ futurae gloriae quae reuelanda est patticeps rege̾
gregem christi & inspicete non ex necessitate: sed uolunꝰ¬
tarit urta deum. quod quidem grece significantius dr̃¬
ua tibi tudentur taniorum uitorum testimonia. Clãgat
tuba cuuanglica filus thonutui quem hirsus amauit
plurimum qui de prctore saluatonis docteinarum fluen¬
ta potauit Presbiter electe dominȩ & filiis tuis quos ego
diligo in ueritate.Et in alia cpistola. Ptesbiter gaio carissiõ
quem ego diligo in ueritate. Quod aut̃ postea unus lectꝰ
est qui tarteris preponerttur. in scismatis temedium fact̃
est. ne unusquisq ad se trahtns chrisli eedesiam tumpi̾t

Expanded text:
icut ego tibi disposui, si quis est sine crimine, unius uxoicut ego tibi disposui, si quis est sine crimine, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusationem luxuriae aut non subiectum; oportet enim episcopum sine crimquasi Dei dispensatorem. Et ad Timotheum: Noli negligereinquit, in vobis precor compresbyter, et testis passionum Christi, et futurae gloriae, quae revelanda est, particeps, regite gregem Christi, et inspicite non ex necessitate, sed voluntarie juxta Deum. Quod quidem graece significantius dua tibi uidentur tantorum uirorum testimonia? clangat tuba euangelica filius tonitrui, quem Iesus amauit plurimum, qui de pectore saluatoris doctrinarum fluenta potauit: presbyter Electae dominae et filiis eius, quos ego diligo in ueritate, et in alia epistula : presbyter Gaio carissimo, quem ego diligo in ueritate. quod autem postea unus electus est, qui ceteris praeponeretur, in scismatis remedium factum est, ne unusquisque ad se trahens Christi ecclesiam rumperet.
Abbreviated transcription (Latin):
satyta: omnibus hoc uitum est cantoribus intet amicos:ro¬
gatirut nũqm̃ cantent. iniussi nunqmͣ desistant. Ita te dein¬
ceps fascibus obruam lrãrum: ut: econtrario incipias rogare
ne scribam.Sototra meam filiam in christo gaudeo te p̾mũ
nunciante in eo permanere quod cepetat. Hic enim ubi nuc
sum: non solum quid agatur in prĩa: sed an ipsa patria per¬
ster ignoro. Et licet me sinistro hiberia excetrarum ore di¬
laniet: non timebo hominum iudicium habiturus uidicẽ
ntum. Si fractus illabatur orbis: impauidum fexient riune
Qua proptt: ut apostolici memor praecepti quo docet opus no¬
strum permanere debere: & tbi a domino praemium in il¬
lius salutem pares: & me de communi in chr̃o gloria ctebris
reddas sermonib letiotem :Ad niceam ypodia conum

Expanded text:
satura: omnibus hoc uitium est cantoribus, inter amicos rosatura: omnibus hoc uitium est cantoribus, inter amicos rogati ut numquam cantent, iniussi numquam desistant. ita te deinceps fascibus obruam litterarum, ut e contrario incipias rogare, ne scribam. sororem meam, filiam in Christo tuam, gaudeo te primum nuntiante in eo permanere, quo coeperat. hic enim, ubi nunc sum, non solum quid agatur in patria, sed an ipsa patria perstet, ignoro. et licet me sinistro Hibera excetra rumore dilaniet, non timebo hominum iudicium habiturus iudicem meum: si fractus inlabatur orbis, inpauidum ferient ruinae. quapropter quaeso ut apostolici memor praecepti, quo docet opus nOstrum permanere debere, et tibi a domino praemium in illius salute pares et me de communi in Christo gloria crebris reddas sermonibus laetiorem. VII. AD CHROM
Abbreviated transcription (Latin):
Ntiquus sermo est: mendaces factunt ut nec ucta
dicenubus credatur. Quod mihi ego ait obuirgatus
de silentio lrãrum accidisse uidro. Dicam. sepeꝰscri¬
psi. sid negligentia bauilotum fuit. Raspondebis oĩ¬
ũm non scribentiumꝰ uetus ista tacus atio est. Dicam non repe¬
riqui iplas serent. dices. hĩc uluc isse ꝗm̃ plurimos. Conteda
me & his drdisst. at illiquia non reddiderunt megabunt. et
trit intex absentes incerta cognitio. Quid igitur faciam. Sine
culpa ueniam postulabo. rectus athitras pͥatem loco motus
petrix. qm aequo gradu certamina ꝯcitate. ꝗmq̃ ita me uigis
tam corporis egrotatio qm̃ animae egritudo consũpserit: ut
mortt ummineͦnte nec mei pene memor fierim. Quod nc fal¬
sum putes oratorio more post argumenta teste uocabo. Sebo
fratet bdidorus hic affuuqui cum intcum heicmum ud¬
let in colere:meis scrlcrib fugatus abscessit. Urcum omem̃
culpam ptesens uerbositas racusabit. Namut ait flaccus in

Expanded text:
ntiquus sermo est: \'mendaces faciunt, ut nec uera dicentibus credatur\'; quod mihi ego a te obiurgatus de silentio litterarum accidisse uideo. dicam: \'saepe scripsi, sed neglegentia baiulorum fuit\'? respondebis: \'omnium non scribentium uetus ista excusatio est\'. dicam: \'non repperi qui epistulas ferret\'? dices hinc illuc isse quam plurimos. contendam me etiam his dedisse? at illi, quia non reddiderunt, negabunt et erit inter absentes incerta cognitio. quid igitur faciam? sine culpa ueniam postulabo rectius arbitrans pacem loco motus petere, quam aequo gradu certamina concitare; quamquam ita me iugis tam corporis aegrotatio quam animae aegritudo consumpsit, ut morte inminente nec mei paene memor fuerim. quod ne falsum putes, oratorio more post argumenta testes uocabo. Sanctus frater Heliodorus hic adfuit, qui, cum mecum heremum uellet incolere, meis sceleribus fugatus abscessit. uerum omnem culpam praesens uerbositas excusabit. nam, ut ait Flaccus in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ dissuis. quod prudenter lelius Nisi forte ita tibi exõsus est
oricns: ut lras quoq tuas huc uenire formides. Eapeigiscite ta
pergisctre. riugila de somno et p̃sta unã cartescedulam carita¬
ti. inter delitiꝰas patriȩ & cõmunis quam habiuinus prregr¬
nationis aliquando suspira. Si amas. sccibe. si uasceris. utat
lrãs uel indignantis accipiam.

Expanded text:
quam dissuis, quod prudenter Laelius uetat; nisi forte ita tibi exosus est quam dissuis, quod prudenter Laelius uetat; nisi forte ita tibi exosus est oriens, ut litteras quoque tuas huc uenire formides. expergiscere, pergiscere, euigila de sommo, praesta unam chartae scedulam caritati inter delicias patriae et communis, quam habuimus, peregrinationis aliquando suspiria. si amas, rescribe; si irasceris, iratus tteras uel indignantis accipiam.
Abbreviated transcription (Latin):
URPILIUS Comicus itactans de uicissitudi¬
ne lrãrum: solaunquitites est quae homines abse¬
tes praesentes facit. Nec falsam dedit quanꝗͣ in re
nõ nera sententiam.Quid tnim estsut ita dicam
lani presens inter absentes: quam per epistolas & allequi &
audire quos diligas. Nam & rudes illi italię̧ homines. quos
cassos einius appellat: qui sibi ut in thetoritis ciceto aiNuctu¬
stto uictum tequirebant:⁊ ante cartę & membranarum
u sum aut ĩ dedolatis ex ligno codicellis: aut in corticib acbo¬
rum:mutua eplarum allaquia missitabant. Unde & porilo¬
res earum tabellarios: & scriptores aut libris arborum librati¬
os uocauere. Quanto igitur expolito attibus mundo.id nõ de¬
bemus omittere: qued sibi prestiterunt: apud quos etat cruda
rusticitas: & qui humanitatem quod ammodo nesciebant
Eccebeatus cromatius cum scõ cuscbio non plus natura qm̃
morum sibi aequalitate germano:ltãrio prouocauit officio.
Tu modo a nobis abiens: recentem amicitiam scindis potuis

Expanded text:
URPILIUS Comicus tractans de vicissitudine litterarum: sola, inquit, res est, quae homines absentes, praesentes facinoverat sententiam. Quid enim, ut ita dicam, tam praesens, quam per epistolas alloqui, et audire quem diligas: unde et illi rudes Italiae homines, quos Cassos Ennius appellat, et qui sibi, ut in Rhetoricis Cicero ait, victum ferro requirebant, ante chartae et membranarum usum in dedolatis ex ligno codicellis, aut in corticibus arum mutua epistularum adloquia missitabant; unde et portitores earum tabellarios et scriptores a libris arborum librarios uocauere. quanto igitur nos expolito iam artibus mundo id non debemus omittere, quod sibi praestiterunt, apud quos erat cruda rusticitas et qui humanitatem quodammodo nesciebant! ecce beatus Chromatius cum sancto Eusebio non plus natura quam morum sibi aequalitate germano litterario me prouocauit officio. tu modo a nobis abiens recentem amicitiam scindis potius,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud xpm̃ dyabolum dicere: sicut ipã scriptura atq contextus
attentius lctã potert̃ demõstrare.Fuerat ꝗe ptolixius disse¬
tendum. sed qm̃ & amicis: qui ad nostrum hospitiolũ con
uettriũ: pñuam nram negare non possumus:& tibi ñ statĩ
responderem ad modum uͦsum est autiantis: latã disputa¬
tionem breui sermone comprehendimus.ut non tam
tpistolam quam cõmentariolum dictaremus Ad eua¬

Expanded text:
aliud Christum diabolum dicere, sicut tibi ipsa scriptura atque contextus aliud Christum diabolum dicere, sicut tibi ipsa scriptura atque contextus adtentius lecta poterunt demonstrare. Fuerat quidem prolixius disserendum, sed quoniam et amicis, qui ad nostrum hospitioltfm conuenerunt, praesentiam nostram negare non possumus et tibi non statim respondere admodum uisum est adrogantis. latam disputationem breui sermone conprehendimus, ut non tam epistulam quam commentariolum dictaremus.
Abbreviated transcription (Latin):
anum se tum esse: tesponderit:utiq negando xpm̃ hoc est
filium hominis:spiritui sancto non fecit inuiriam. Si at̃
xpm̃ negando negauit & spiritum: edisserat hereticus: quõ
non peccet in spiritũ:qui filium hominis denegatit. Att si
spr̃ sanctum hoc in loco intelligendum patrem putat:prĩ
gauit: in filium homitus an in spiritum sanctum udetur
minem:mendacem faciet saluatotem:qui se hoc est filiũ
dei negandum esse praedixerat.Si autem negauit dei fil
um: unde & amate fleuit: & itinam negationem trina po¬
stea confessione deleuit: manifestum est pctm̃ in spicitum
satictum non posst dimitu: quad habtat. blasphemiam.
ut cum uideas in uittutibus dtũ: beelzebub calumni¬
ris in factis.Doceat igitur aliquem negatorẽ beerchub uo¬
casse xpm̃ & ultro referam gradũ: non posse ueniam cõ¬
sequi. Aluid est tormẽtis cedere: & se christianum negate:

Expanded text:
Christianum se non esse responderit, utique negando Christum, iioc est Christianum se non esse responderit, utique negando Christum, iioc est filium hominis, spiritui sancto non fecit iniuriam. si autem Christum negando negauit et spiritum, edisserat hereticus, quomodo non peccet in spiritum, qui filium hominis denegarit. aut si spiritum sanctum hoc loco intellegendum patrem putat, patrgauit, in filium hominis an in spiritum sanctum uidetur minem, mendacem faciet saluatorem, qui se, hoc est filium dei, negandum esse praedixerat. si autem negauit filium dei, unde et amare fleuit et trinam negationem trina postea confessione delenit, manifestum est peccatum in spiritum sanctum id non posse dimitti, quod habeat blasphemiam, ut, cum uideas in uirtutibus deum, Belzebub calumnieris in factis. doceat igitur aliquem negatorem Belzebub uocasse Christum, et ultro referam gradum negatorem non posse ueniam consequi. aliud est tormentis cedere et se Christianum negare,
Abbreviated transcription (Latin):
tor toto responsionis sua hoc agit argumẽto:ut doceat non
posse satanan a satana euci: & regnium tuis inut se non esse
dunsum. Cum enim dyaboli sfudium sit dei lede crtaturã
quomodo eiusdem esse poietit uoluntatis sanart languẽtes:
& scipm̃ de obsessis fugare corporibus: Probet itaq nouatian.:
aliquem de iis qui sacrificare compulsi sunt: ante tribuãl
uidicis responilisse: omnia quae in euuangłio scripta sunt:
non a silio dei sed abeelzehub principe dacmoniorum esse pc¬
fecta & tunc poterit p̃tobare irremissibilem in spm̃ sanctum
esse blasphemiam. Ut autem & accutius aliquid interroge
mus: tespondeant quid sit contra filium hominis dicere &
in spiritum sanctum blasphemart.Ego qui ppe assero iuxta
sensum illius: eos qui xpm̃ in persicutionẽ nrgauerint: coñ
filium hominis dixisse: & non in spiritum sanctum blas¬
phemasse.Qui enim inurrogatur an christianus sit. &x

Expanded text:
lvator noster toto responsionis suae hoc agit argumento, ut doceat, non lvator noster toto responsionis suae hoc agit argumento, ut doceat, non posse Satanam ejici a Satana, et regnum ejus inter se non esse divisum. Cum enim diaboli studium sit, Dei laedere creaturam, quomodo ejusdem poterit esse voluntatis sanare languentes, et seipsum de obsessis fugare corporibus? Probet itaque Novatianus, aliquem de his, qui sacrificare compulsi sunt ante tribunal judicis, respondisse omnia quae in Evangelio scripta sunt, non a Filio Dei, sed a Beelzebub principe daemoniorum fuisse perfecta, et tunc poterit approbare irremissibilem in Spiritum Sanctum esse blasmus, respondeant, quid sit contra filium hominis dicere et in spiritum sanctum blasphemare. ego quippe adsero iuxta sensum illius eos, qui Christum in persecutione negauerint, contra filium hominis dixisse et non in spiritum sanctum blasphemasse. qui enim interrogatur, an Christianus sit, et