comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ st̃ ut ea quȩ st̃ destruera&: ne gloruet᷑ om̃is cato hoc ẽ. carnalis potentia
cotã illo Unus eñi dñs. aequalit̾ & dominis fert consultem & seruis.
Melior ẽ. subiecta seruitꝰ. quã clata libertas. Multi eñi inueniunt᷑. dõ lib̾e
seruirutes sub dominis constituti flagitiosis. qui & si subiecti st̃ illis corpore.
p̾lati tamen sunt mente. IDE ΡRΕ LATIS
sub illa craatur. ut suꝑbus tumeat: sed &. iam eã sibi subicit. ut humili
aruulum in medio eoꝵ quib prȩerat ostendit. Qui in adpetendis hono
uacuus inuenit᷑ a requie. Tantoq sarcinis peccatoꝵ grauat᷑: quanto abonis
rauius cutarũ ponderib ad grauat᷑. eisq magis mente & cogitatione subi¬
citur. quib sublimitatis gradu prȩponitur. Nam ut qͥdã patrũ ait. om̃e
qđ suꝑeminet plus merorib eͥfficit᷑. quã honorib gaud&. Quanto quisq
curis mundi maiorib occupatur: tanto faciliorib uitus p̾mitur. Sieiu

Expanded text:
nt ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro, 337 hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consultum, et servis. 3. Melior est subjecta servitus quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui, etsi subjecti sunt illis corpore, praelati tamen sunt mente. CAPUT XLVIII. sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilioparvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honorvacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonisgravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
tenete nequaquã debemꝰ. Multi aliorũ uicia cernunt. sua ñ aspiciunt
Et cũ ipsi maximis criminib obnoxu tentant᷑. minora precata fr̃ib non
dimutunt. Y pocritȩ trabẽ in oculo suo conisistentẽ ñ sentiunt. & festu
nr̃a. Nam sepe quȩ ꝑutrsa in alus iudicamus.: in nobis nocibilia es̃ minꝰ
sentimus. Et quod in alus repixhendimus. agere ipsi non erubescimus. Faci¬
lius uicia unius cuiusq quam uircutes intendimus. nec quid boni quisq gesse.
rit agnoscere sed quid male egerit ꝑscrutamur.DE SUBDITIS¬
seraitutis. ita ut quib aspicit non congruere libertatem: his misericor

Expanded text:
tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt, tenere nequaquam debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt, et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerenostra. Nam saepe quae perversa in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniuscujusque, quam virtutes, intendimus: nec quid boni quisque gesserit cupimus agnoscere, sed quid mali egerit, perscrutamur. CAPUTservitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericor
Abbreviated transcription (Latin):
Dui unꝰ corripit᷑. plurimi emendant᷑. Necesse em̃ ẽ. ut ꝓ nultorũ saluatione
unꝰ condempnat᷑: quã ꝑunius licentiã multi ꝑiclitent᷑. Ita eiga delinquen¬
tẽ sermo ẽ. ꝓfetendus. sicut eiꝰ qͥ corripit expostulat salus. Qđ siopus ẽ.
aliqua medicam̃ti salute uerba increpationis asꝑgere. lenitatẽ tamen corde¬
opus ẽ. retiuete. Hoctores ñ uuniqu̾a duris ferunt increpationib subditos
qui tam̃ acaritate eorũ quos corripiunt ñ recedunt. Sepo ȩccłie censura
arrogantib uidet̃ eẽ. suꝑbia. & qđ ab ouis pio fit. cruddit̾ fier putat᷑ ap̃
dutius axp̃o iudicari formidat. Nam sict̃ script̃ ẽꝰ. inqua mensura m̃si
fueritis. remeciet᷑ uobis. Cotidie nãq om̃s deliuquiniꝰ. & in multis erroris
labiur. Qui enĩ in nr̃is delictis clem̃tes sumꝰ. in alieno peccato rigorem

Expanded text:
Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Melius est enim ut pro multorum salvatione Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Melius est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam pro unius licentia multi periclitentur. Ita ergo delinquenti sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis asopus est retinere. 16. Doctores nonnunquam durius feriunt increpationibus subditos; qui tamen a charitate eorum quos corripiunt non recedunt. 17. Saepe Ecclesiae censura arrogantibus videtur esse superbia; et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a durius a Christo se judicari formidat; nam sicut scriptum est: In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . 19. Quotidie namque omnes delinquimus, et ilabimur. Qui enim in nostris delictis clementes sumus, in alieno peccato rigorem
Abbreviated transcription (Latin):
ium facta ꝑquirunt: ut dũ minimis subditorũ peccatis se accerrimos
prestans. amaiorib malis cautos sibi subditos ac sollicitos faciant. Sicut medici
morbos imminentes curandos suscipiunt. futuros uͦ neuiripiant medicuie ob¬
.cto quadam p̾scirutia antecedunt: ita & doctores boni sic ea quę mabe aeta
resecant. ut ea quȩ admitti possint. ne ꝑpetrent᷑ doctrina succurrente prę¬
ueniant. Qui blando u̾bo castigatus non corrigitur. acrius uetesse ẽ. arguat᷑.
C um dolore eñi abscidenda sunt. quȩ leuit̾ sanari ñ possunt. Qui ad monitos
segregatĩ corrigi de peccato negligit. publice arguendus ẽ. ut uulnus qđ¬
occulte sanare nescit. manifeste debrat emendare. Manifesta precata ñ
sunt occulta correctione purganda. palam eñi sunt arguendi. qͥ palã nocea
ut dũ apta obiurgatione sanant᷑. hi qui eos imitando deliqueraq̃ corrigantur.

Expanded text:
ium facta perquirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos ium facta perquirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi subditos, ac sollicitos faciant. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objectu quadam praescientia antecedunt: ita et doctores boni sic ea, quae male acta sunt, resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina sua succurrente praeveniant. Qui blando sermone castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt, quae leniter sanari non possunt. Admonitus secretim si corrigi de peccato negligit, uocculte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliquerant, corrigantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiore: scilica ut ita uitia aliena fler&. que madmodũ si tali & ipse
in plicaretur errore. Boni pastotes populi debent delicta deflere
& totos se plarictib tradere : imutantes hietemiam ꝓpham dicen¬
tẽ. Quis dabit capiti mro aquã. & oculis niris fontẽ lacrimarũ: & plorabo die
ac nocte interfectos populi mei: Tamquã proptia igitur delicta plebis pec¬
cata sacerdos flere deba. sed affectu conpaciendi. ñ actione cõmissi. Nonnulli
rȩsules greges quosdam ꝓpeccato a cõmiunione eiciunt ut pęniteant. sed qͥli
sorte uiuere debrant ad melius exhortando ñ uisitant. quib congrue incre.
ans sermo diuinus cõminatur. Pastores qui pascitis populum ieũ. uos dis¬
ꝑsistis gregem meũ: eiecistis & ñ uisitasts. Ecce ego uisitabo suꝑuos maliciã
studioꝵ ur̃oꝵ. Bonoꝵ studia sicerdotũ: multa diligcutia & iam parua ple.

Expanded text:
tione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse tione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ? Tanquam propria igitur delicta plebis peccata sacerdos flere debet, sed affectu compatiendi, non actione commissi. 8. Nonnulli praesules gregis quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant, sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue sermo divinus increpans comminatur: « Pastores, qui pascitis populum meum, vos dispersistis gregem meum, ejecistis, et non visitastis eos: ecce ego visitabo super vos malitiam s
Abbreviated transcription (Latin):
ad hieremiam loquentis. probatorẽ inquit dedite populo meo robustũ
& scies & teprobabis uias eorũ. Sacerdotes studio corrigendi facta per¬
scrutar debent subiectorum. ut emendatos lucri facere possint.
S̾ icut autẽ percatorẽ conuenit argui: ita iustum non exulcerari. Sa¬
cerdotes curam debent habere de his qui ꝑeunt. ut eius redargutiouu
rentur. Atrociter arguuntur qui decipiendo peccantes. non solut¬
quia non arguunt ꝓpeccato. sed & iam ado lanter decipiunt : dicen¬
te propha. Et erunt qui beatificant populum meũ feducentes. & qui
beatificantur prȩcipitati. I trociter iterũ arguuntur. qui peccantẽ
non recipiunt sed despiciunt & sꝑnunt. nec alterius delictũ tamquã
ꝓprium ingemiscunt. Hetalibus ꝑisaiam dñs cõminans dicit. Qui
dicunt recede ame. non ad propinques mͥ. quia inmundus es: isti
fumus erunt in furore meo: ignis ardens tota die. Inde est qđ & apłs

Expanded text:
ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut sacerdotali redarentur. Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod et A
Abbreviated transcription (Latin):
gregen xp̃i sollicitus eẽ. deb& ne inimicus uast&. ne ꝑsequutor infest&&.
ie. potentioris cuiusq cupiditas uitam pauꝑum inquiet&. Prauiaut̃
pastores non habent cutam de ouibus: sed sicut legitur in euangelio
de mercennariis. uident lupum uenientẽ & fugiunt. Tunc enĩ fugi¬
unt quando potentib tacent. & malis resistere metuunt.
acerdotes ꝓpopulorum iniquitate dampnantur. si eos aut ignorantes
non erudiant. aut peccantes non arguant. testante dño ad ꝓph̃am.
S̾ peculatorẽ te dedi domui ifrł. Sinon fueris loquutus ut se custodiat
impius auia sua. ille in iniquitate sua morietur: sanguinẽ uero eius¬
de manu tua requiram. Sic eñi heli sacerdos. profiliorum iniquitate
dampnatus ẽ Et lic& eos deluquentes ad monuit. sed tamen non ut
oportebat redarguit. Sacerdotes ex quirere debent peccata poplõrũ.
& sagaci sollicitudine unum quemq reꝓbate uixta testimonium diũ

Expanded text:
gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupiditas vitam pauperum inquietet. Pravi autem pastores non habent curam de ovibus, sed, sicut legitur in Evangelio de mercenariis, vident lupum venientem, et fugiunt. Tunc enim fugiunt, quando potentibus tacent, et malis resistere metuunt; Sacerdotes pro populorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantSpeculatorem te dedi domui Israel. Si non fueris locutus, ut se custodiat impius ade manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini
Abbreviated transcription (Latin):
tatis ueritatẽ occultant. & abono oꝑe uł austiciȩ prȩdicatione
rei alicuius formidine aut potestate terrente auertuntur. S ed
beu prodolor indemetuuit. quia uł amote terũ scłarium inplicantur.
uł quia facinoris oꝑe confunduntur. Multi prȩsules ȩccłarũ tim̃tes
e amicitiam ꝑdant. & molestiam odioꝵ incurrant peccantes non ar¬
guunt: & corripere pauꝑum oppressores uerentur. Nec ꝑtimescuñ
de seueritate reddendȩ rationis. ꝓ eo qđ conticescunt deplebibus sibi
cõmissis. Quando apotentib pauꝑes opprimunt᷑. ad eripiendos eos
boni sacerdotes ꝓtectionis auxilium ferunt: nec urrentur cuiusquã
inimicitiarum molestias. sed oppressores pauꝑum palam arguunt. incre¬
pant. & excõmunicant. Minusq metuunt eorun nocendi insidias.
ꝑuigil pastor contra bestias oires custodire sol&. ita & dĩ sacrrdos super

Expanded text:
tatis veritatem occultant, et a bono opere, vel a justitiae praedicatione, tatis veritatem occultant, et a bono opere, vel a justitiae praedicatione, rei alicujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur, vel quia aliquo facinoris opere confunduntur. 3. Multi praesules Ecclesarium, timentes ne amicitiam perdant, 333 et molestiam odiorum incurrant, peccantes non arguunt, et corripere pauperum oppressores verentur; nec pertimescunt de severitate reddendae rationis, pro eo quod conticescunt de plebibus sibi commissis. 4. Quando a potentibus pauperes opprimuntur, ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt; nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant; minusque metuunt eorum nocendi insidias, s . 5. Sicut pervigil pastor contra bestias oves custodire solet, ita et Dei sacerdos super
Abbreviated transcription (Latin):
nequeunt. his tacere disponunt:. sed calore sp̃s quo aguntur ferre
non sustinentes. Iterum in increpationẽ ꝓsiliunt impiorum.
uib docendi forma cõmissa ẽ: multun subeunt periculi. si
contradicentib ueritati resistere noluerunt: dum propbeta
doctotẽ ȩcclãe instruat ad sumnũ usq iusticiȩ ꝑueuire. cum dicit.
suꝑ montem excelsum ascende tũ qui euangelizas syon. scilic&e ut ita
prȩnuneatinerito. sicut & gradu. Sequenter ne forte debeat adocen
do tunore testringi.
Ea xalta infortitudine uocemi tuam. &
noli timere. Onde & hieremix ita dñs ait. Accinge lumbos tuos.
& surge & loquere adeos. Non fornudes a facie eorum. nec eñi time¬
re tẽ faciam uultum eorum. Onde & appan&: quia nori timere diꝰ
donum ẽ. Qui ꝑsonam potentis accipit & ueritatem loqui paurescit
graui multatur culpx sententia. Multi eium sacerdotes metu potes¬

Expanded text:
nequeunt, his tacere disponunt; sed calorem spiritus, quo aguntur, ferre nequeunt, his tacere disponunt; sed calorem spiritus, quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt iniquorue in plebe. 1. Quibus docendi forma commissa est, multum subeunt periculi si contradicentibus veritati resistere noluerint; dum propheta doctorem Ecclesiae instruat ad summum usque justitiae pervenire, cum dicit: Super montem excelsum ascende, qui evangelizas Sion ; scilicet, ut ita praeemineat merito, sicutdo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec enim timere te faciam vultum eorum ; unde apparet quia et non timere Dei donum est. 2. Qui personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu potes
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina predicationis. pro bono merito audientis. tribilitur sermo
dostoris. In potestate diuina consistit oui uelit as̃ doctrinꝑ ũbũ¬
dare. uł cui auferre: & hoc aut prodicentis. aut ꝓaudientis fit mera
ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris: modo uͦ ꝓutilibus
meritis tribuatur. Nam & bonus doc& bonũ. & malus malum.
dicrntis. Tempus tacendi & tempus loquendi. Non quidem ꝑtimorẽ
sed ꝑ discretionem: ꝓpter malorum incorri gibibem iniquitatem
non numquam electos oport& adoctrina cessare. Interdura doctores
ȩccłae calore caritatis ardentes conticescunt adocendo. quia non ẽ.
qui audiat. testante ꝓpħa. Ciuitates austri clause sunt. & non ẽ.
qui aꝑiat. Qui docendi accipit offitium. ui terdum ad tempus facta
proximi taceat. quȩ statim corrigere nequaquam existimat. Nam
si corrigere potest & dissimulat: uerun ẽ. qđ consensum erroris alien
habeat. Pleriq scĩ doctores promali ꝑtinatia qua iniquos em̃dare

Expanded text:
doctrina praedicationis. Pro bono merito audientis tribuitur sermo doctori. 2. In potestate divina consistit cui velit Deus doctrinae verbudare vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo vero pro utilibus meritis tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum, dicentis: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Non quidem per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrectibilem iniquitatem nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. 332 4. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . 5. Qui docendi accepit officium, interdum ad tempus facta proximi taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. 6. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃o cõmittuntur regimini si offeñdunt. atq aliter cum his qͥ nobis
ꝙ sola caritate ut locus est corrigendi sunt. non tamen cũ seueritate.
ficut hi qui nobis regendi sunt cõmissi. Prius docendi sunt seniores
plebis. ut ꝑ cos infra positi facilius doceantur: unde & apłs. I aec
inquit conimenda fidelib hominib: qui idonei sunt & alios doce
reꝰ Ingenum boni doctoris ẽ. incipientis alaudib eorp. quos sa.¬
lubriterꝰ obuirgatos corrigere cupit. sicut apłs ad corinthios facit.
quos alaudib inchoat. & increpationib probat: sederaꝰ apud co.¬
rutthios qui & laude & increpatione digni eeñt. Ille uero iudis

Expanded text:
nostro committuntur regimini, si sed offendunt, atque aliter cum his qui nobis nostro committuntur regimini, si sed offendunt, atque aliter cum his qui nobis nquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi sunt commissi. Prius docendi sunt senioplebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus: Haec, inquit, commenda hominibus fidelibus, qui idonei sunt et alios docere . 8. Ingenium boni doctoris est incipientis a laudibus eorum, quos salubriter objurgatos corrigere cupit, sicut apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios, qui et laude et increpatione digni essent. Ille vero indis
Abbreviated transcription (Latin):
tui uobis loqui quasi sp̃italib sed quasi carnalib tamquam paruulis in
xp̃o lac uobis potũ dedi non ęscam. Carnalib quippe anuimis. nec alta
nimis de cęlestib nec terrena conuenit prȩdicare: sed mediocriter
ut uitia eorum moresq desiderant edoceri. Coruus dum suos pullos
uiderit albi coloris. nullis eos cibis alit. sed tantundẽ adtendit donec
paterno colore iugrescant. & sic illos frequenti cybo reficiat. Ita &
ecłie doctor stenuus. nisi cos quos docuerit uiderit ad suã similitu.¬
dinem penitentie confessione tugrescere. & nitore sclari deposito lãm¬
tationis habitum de peccati recordatione induere. ut pote adhue ex¬
tetiorib hoc c̃. carnalib non aꝑit uitelligentiȩ spĩtalis ꝓfundiora mys.¬
teria: ne dum audita non capiunt. prius incipiant contempnere
quam uenerari mandata cęlestia. Aliter est agendum erga eos qui

Expanded text:
tui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in tui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare: sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edoceri. Corvus dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit: sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria: ne, dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. Aliter est agendum circa eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
Non om̃ib una eademq doctrina ẽ. adhibrnda. sed ꝓ qualitate
morum: diuersa exhortatio erit doctorũ.Nam quosdam inere.¬
patio dura. quosdam uero exhortatio corrigit blatida icut periti
medici ad uarios corporis morbos diuerso medicamine feruiunt. ita
ut uixta unlartum uarietates medicina diuersa sit. sic & doctor ȩccłȩ
singulis quibq õgruum doctrinȩ remedium adhibebit. Eit quid cuiq
oporteat pro axtate. ꝓ sexsu. aut professione adnuntiabit. Non om̃ib
ea quȩ sunt clausa. aperienda sunt. Multi sunt enm qui capere non
possunt. quib si indiscrete manifestentur. statim aut detrahunt. aut
negligunt. Prima quippe prudentiȩ uirtus ẽ: eam quam docere
oporteat existimate ꝑsonam. Rudib populis seu carnalibus plana atq cõ¬
munia non summa atq ardua prȩdicanda sunt: ne. in mensitate doctrinȩ
opprimant᷑ potius quam erudiantur. Unde & paulus apłs ait. Non po¬

Expanded text:
Non omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum, diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione, annuntiabit. Non omnibus ea quae sunt clausa, aperienda sunt. Multi sunt enim qui ea capere non possunt: quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat, existimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua, praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potius quam erudiantur. Unde et apostolus Paulus ait: Non po
Abbreviated transcription (Latin):
gloriantur. & inde magis elati sunt: unde humiliari debuerant. A d
conparationẽ mali fit decerius. quando non solum flagitia cõmitcuntur
sed &iam de ipsis flagiciis in uanitatem laudis ꝑditi extolluntur.
sicut scriptum ẽ. Qm̃ laudatur peccator in defideruis animx sue.
Quid enim peiuis quam inflagicis miscros gaudere. dequib iam debent
copiosus deplorari: Libido tunc magis quęritur. dum uidetur. Na
sicut quidam sapiens ait: prima fornicationis oculorũ tela sunt. secun¬
da uerborum. Sed qui non capitur oculis: post uerbis resistere sufficit.

Expanded text:
gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam in flagitiis miseros gaudere, de quibus jam debent copiosius plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum. Sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Sufficit
Abbreviated transcription (Latin):
discrete utrumq pensans sic cau& libidinem. ut non incurrat elationẽ
& sic prxmat elationem. ut non resoluat animum ad libidirem. Laux¬
uriosis atq suꝑbis dȩmones ãpliaꝰ faustores existunt Dũq in cȩteris
uitus spiritꝰ maligni deseruiant: his tamen maiori familiaritate
uinguntur. eisq amplus iuxta desiderium famulant᷑. P rincipalit̃
his duob uitiis diabolus humano generi dominatur. Idẽ ꝑ suꝑbram
mentis & luxuriam carnis. Unde & dñs in iob loquitur diabolo
dicens. Sub umbra dormit in secreto calami. in locis humentib Per
calamum eñi uanis suꝑbia. ꝑ loca uͦhum̃tia carnis demonstratur lux¬
uria. Per hȩc enim duo uitia diabolus humanum possidet genus. uel
dum mentem insuꝑbiam erigit. uł dum ꝑ luxuriam carnem consumit.
Multi luxunȩ subditi sunt & contuinaci suꝑbia de ipso luxuriȩ opere

Expanded text:
discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. 243 4. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrumpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere
Abbreviated transcription (Latin):
xculpa suꝑbix plerumq in abhominandam carnis inmunditiam
itur. Nam alterum pendoe exaltero. sed sicut ꝑ suꝑbiam mentis
itur in prostitutionẽ libidinis: ita ꝑhumilitatẽ mentis salua fit castitas
catnis. Ds aut̃ non numquam deicit occultam mentis suꝑbiam per
carnis manifestam ruinam: libidinis nasci inmunditiã de anini
occulta suꝑbia exemplo primi hominis. qua mox ut ꝑ suꝑbiã contra
am̃ tumuit. statim carnis libidinem sensit. & pudenda operuitt.
uincitur : quia nisi prȩcessis latens suꝑbia: non sequeret᷑. libidinis
manifesta riuna. Nonnumquã gemino uitio xp̃ianus adiabolo¬
appetitur. & occulto ꝑelationem & publico ꝑlibidinẽ. sed dum euitat
quis libidinem cadit in elationẽ. Item dum in caute declinat elationẽ
cadit segniter in libidinem. Nicq de occulto uitio elationis itur in aꝑto
libidinis. & de aꝑto libidinis. itur in occulto elationis. Sed dĩ seruus

Expanded text:
1. Ex culpa superbiae plerumque in abominandam carnis immunditiam itur. Nam alterum pendet ex altero; sed sicut per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per humilitatem mentis salva fit castitas carnis. Deus autem nonnunquam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. 2. Libidinis nasci immunditiam de animi occulta constat superbia, exemplo primi hominis, qui mox ut per superbiam contra Deum tumuit, statim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Qvincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diaboloappetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. Sed dum evitat quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia Nam nisi ipsa prȩcesserit occulta elatio mentis: non sequitur
apta iactantia laudis. Ita gͦ inculpa ptȩponitur suꝑbia artogantie
sicut prȩfertur origine. Plerumq ad elationis entendationẽ ꝓuiden¬
ta dĩ aliquo casu non nulli cadunt. proquo lapsu reprehensi asemetip.¬
sis humiliter sapiunt. &. de munerib dĩ a quo acceperunt unde lau.¬

Expanded text:
superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non a
Abbreviated transcription (Latin):
inflantur suꝑbia. uento pascuntur: Ende ce ꝓpha. Oñis inquit
suꝑbiunt. ex ipsis iudicandi sunt oꝑibus quę ꝓ iurtutib utuntur . &a
rem bonam non bona uoluntate faciunt. Nam teurra sine humili.¬
tate uictus quilib& & sure caritate in uitio deputatur. Merito su¬
ꝑbiȩ diabolus a suꝑna bratitudine corruit. Qui ęrgo de uirtutib adtol¬
luntur diabolum imitantur: & exinde grauius corruunt. Q uia de excelsis
lbuntur. Suꝑbia sicut origo ẽ. om̃ium criminum. ita ruina cunctarum
uitutum. Ipsa ẽ eñ inpeccato prima ipsa inconflictu post trema
Hȩc enini aut exordio mentẽ ꝑ peccatum prosteruit. aut nouissime. de
uirtutib deicit. Unde & om̃ium peccatorum ẽ. maxima. quia tam per
uirtites quam ꝑuitia humanam mentẽ exterminiat. Ibi cadit suꝑbia. ubi
& nascitur ut non sit Pupbis aliua culpa. aluid prna. sed ipsa culpa

Expanded text:
inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, s virtutibus superbiunt, ex ipsis judicandi sunt operibus quibus pro virtutibus utuntur, quia rem bonam non bona voluntate faciunt. Nam revera sine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt, quia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa culpa
Abbreviated transcription (Latin):
tiorum suꝑbia. nos corũ potestatib subdit. ita xp̃s septiformi gr̃a pleuꝰ.
adominatu uitiorũ nos eruit. Et qt̾ illa addicit seꝓtemplici uitio. iste
liberat septi formigratiȩ dono. FBE SUEBIA.¬
m̃i uitio detenor ẽ. suꝑbia. seu ꝓpt̾ qđ a sũmis ꝑsonis & pͥmis ad.¬
sumitur. seu quod de oꝑe iusticiȩ & uirtutis exoritur.minꝰq culpa
& non sentit. labitur in carnis luxuriam. ut ꝑbanc humiliatus &. a co¬
fusione exurgat & asuꝑbia. Om̃is peccans suꝑbus ẽ. eo qđ facrendo
uetita contẽptu hab& duuina prȩcepta. Recte ergo initiũ omnis
peccati suꝑbia. quia nisi prȩcesserit mandatorum dĩ in obȩdientia. trans.¬
tessionis non sequitur culpa. Om̃is suꝑbia tanto in ima iac&. qͥnto¬
Se in alto erigit. Tantoq profundius labitur. quanto excelsuis eleuat.
Sui enim ꝑpropriam suꝑbiam adtollitur. ꝑdĩ iusticiam inclinatur. Qui

Expanded text:
tiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus tiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gratiae dono. CAmni vitio deteriorem esse superbiam, seu propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ritiȩ largitas. suꝑbrȩ humilitas opponenda ẽ Sieq singulȩ uirtut
nascentia contra se uitia reprimunt. ar temptationũ motus uirtute
diuinꝑ caritatis extingunt. Libidiuem abstinentia domat. Nã quant̃
corpus in edia frangitur. tanto mens ab inlicito apetitu reuocatur. A
uersus iram. tolerantia dimicat. Ira aut̃ sem& ipsam necat. sustinendo
aut̃ pacientia uictoriã prȩparat. Tristiciȩ merorẽ spes gaudi superat.
& quẽ turbata mens de exteriorib afficit. dulcedo interius tranquilli
lenit. Aduersus inuidiam prȩparatur caritas. & aduersus irȩ incendia
aduersus quã opponit᷑ humilitas xp̃i qua humilantur elati. Princi¬
paliũ septẽ uitiorũ. regina & mater suꝑbia ẽ. Eademq septẽ prin
cipalia multa de se parturiunt uitta. Quȩ aut̃ sibimae quadã cognatio¬
ne uinguntur: ut exaltera alterũ oriatur. Sicut princeps feptem i¬

Expanded text:
ritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes ritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. 3. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incendia adversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum cipalia vitia multa de se parturiunt peccata: quia ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. Sicut princeps septem vi
Abbreviated transcription (Latin):
cęlestis grar inspiratus ad uirtutes erigitur. si forte moderantis dĩ manu
aliqua aduersitate repͥmitur. ne de acceptis uirtutib ad tollatur.
frangi non deb&: quia & hoc ipsum qđ plagis humiliatur. arquanimũ¬
unc uiri scĩ ueracius auiciorum conlu.UITIA¬
uione se de tergunt: dum ab eis contra singula uitia uirtutes singule
opponuntur. Interdum uitia cum uirtutib ad utilitatẽ confligunt: ut
ipso certamure uł exerceatur. uł ab elatione conuersus animus res¬
tringatur. Aduersus impetus uitioꝵ. contrarus iuirtutib ẽ. pugnan¬
dum. C ontra luxuriã enĩ. cordis ẽ. adhibenda munditia. Ei ontra
odium. dilectio prȩparanda. Eontra iracundiam. pacientia ꝓponen¬
da ẽ. Porro contra timorem. fidutrȩ adhibenda ẽ. uirtus. Contra
torporem. Teli prȩliũ. Tristiciȩ quoq gaudium. accidre fortitudo. aua¬

Expanded text:
coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequanime viri sancti veracius a vitiorum colluvione detergunt, dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur. Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine vel mens exerceatur, vel ab elatione conversus animus restringatur. 2. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium 240 dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est. Porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium; tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, ava
Abbreviated transcription (Latin):
tio : pudor cum petulantia. fides cum ꝑfidia. castitas cum luxuria.
Quȩdam sunt summȩ uirtutes. quȩdam uero niediȩ: Fides. spes. &
caritas. sũmȩ uirtutes. Nam aquib habentur. utiq ueraciter habent᷑.
Aliȩ uo uirtutes medix sunt. quar ad utilitatẽ & ad ꝑniciem possumꝰ.
habere. si dehis arroganter quisq tumuerit: ut puta doctrina. ieui.¬
nium: castitas. scientia. sue temporabes diuitiȩ. dequib scilicoe &
ene operari possumꝰ . & male. Quisquis exdeteriori iam melior ẽẽ.
cȩpit. caurat de acceptis extolli uirtutib ne grauius ꝑuirtutes corru¬
at. quam piis ex lapsu uitiorum iacebat. Quȩdam ds̃ iustificat. ne
terum se de uirtutib erigat. Quȩdam illi untutum dona tribuit.
quȩdam retrabit: ut dum mens de ia qđ hab& erigitur: i terum
de ia quod nequaquã habere cognoscit᷑ humilietur. Quis quis dono

Expanded text:
io, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. io, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono
Abbreviated transcription (Latin):
incipunt sed amodicis ad suescunt. & sic in maxinis proruunt. Sicut
paulatim homo aminimis uicus in maximis ꝓruit: ita amodicis uirtu¬
tib gradatim ad ea quȩ sunt excelsa contendit. Qui autem inordinate
uirtutes comptȩbendere nititur. cito periclitat᷑. Hęc ẽ. causa in rerum
natura. ut quȩcũs uelociter ad profectum tendunt : sure dubio cęleriter
finiantur. sicut herbȩ quȩ tanto festine pereunt. quanto cȩlerius crescũ.
uõ contra arbores alta radice fundatȩ. idõ ꝑdurant diutius. quia gra.¬
datim ad ꝓfectum ꝑueniunt. Nihil ꝓdest admixto malo agere aliqđ
bonum. sed prius ẽ. cohibendum amalo. deinde exercendum bonum.
oc enim indicat ꝓpħa cum dicit. Quiescite agere ꝑuerse. discite bi¬
nefacere. Prius uitia extirpanda sunt in homine. deinde inserendȩ
uirtutes. Nam coherere & omiungere non potest ueritas cũ menda.¬

Expanded text:
incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, agere aliquod bonum; sed prius est cohibendum a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat propheta, cum dicit: Quiescite agere perverse, discite bene facere . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendac
Abbreviated transcription (Latin):
uitium. Tali igitur exemplo uitia species uirtutum imitantur:
& inde se non nulli esse iustos confidunt. unde maxime reꝓbant᷑.
Aptum exemplum uitiorum. de latronis sptcie sumitur. Nam sicut ex
insidus latro prodit. seq iter agentib iungit. fingens se socium donec
decipiat in ꝓuisũ. Et dum subito eruperit ad exicium. latro manifestus
ostendit᷑: ita sc̃miscunt in terdum periculose uirtutib uitia. quo usq omẽm
boni oꝑis efficatiam in suis usib rapiant: ut anima quȩ sibi erat placens
de uircutibus deceptam se conspiciat uicus dampnabilibus.
d urtutes difficibe consurgimus. ad uitia sine dolore dilabimur.
Ista enim ꝓna. illa ardua sunt. Grandes enim sudores ꝑpetim᷑.¬
ut ad cȩlumi conscendere ualeamus. Queniadmodum ad uircutum ten¬
dentes culmen. non asũmis inchoant sed amodicis. ut sensim ad altiora
ꝑtingant. ita & qui delabuntur ꝑuitia. non statim a magnis criminibus

Expanded text:
vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus deceptam se conspiciat vitiis damnabilibus. tu virtutum. 1. Ad virtutes difficile consurgimus, ad vitia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores peum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
erubescunt. Carnales autẽ plerumq ꝑ uisen sualitatem mentis non
agnoscunt uitium eẽ. culpabile: qđ dignum uidetur dampnatione.
tem quȩdam uitia species uirtutun. eẽ. uidentur. sed tamen uitautes
non sunt. Nam interdum sub prȩtextu iusticiȩ crudelitas agitur. &
putatur. ẽẽ. uirtus. qđ nimirũ ẽ. uitium: sicut remissa segnicies
mansuetudo ẽẽ. creditur. & qđ agit torpens neglegentia. putatur aq¬
re indulgentia pietatis. Non numquam & iam uirtus largitatis
uirtute obȩdientiȩ occultatur. & dicitur uirtus humilitatis. quod
tanen uitium ẽ. tumoris. Sed & ꝓcacitas uocis. ꝓueritatis libertate
accipitur. & uitium pigritiȩ quietis uirtutem iutatur. Porro
uitium inquietudinis. uirtutẽ se uult uocare sollicitudinis. &. pre¬
cipitationis facilitas. feruor boni studu creditur: & bene agendi
tarditas consilu mora esse uidetur. dum tamen ista sit uirtus. illa

Expanded text:
erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem meerubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem ment vitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa
Abbreviated transcription (Latin):
mansurtudo torporis segnitiẽ giguit. Prudentis autẽ uiti discretio so¬
lerter prospicit. ne bonum intemperanter agat. & de uirtute inui.¬
tiuni transeat. Item apud quosdam exuitute uitium gignitur. dũ
quisq de castitatis. & absteneutiȩ mertts gloriatur. Nam & qui ele¬
mosinam uanȩ gloriȩ causa inꝑtit. ex uttute uicium facit. Sed&
his qui de sapientia arrogantiam hab&. & qui ꝓiusticia premium ap
petit. & qui aliqđ donum dĩ quod meruit in suam laudem conu̾tit.¬
aut in malos usus ad sumit. ꝓculdubio uirtutẽ inuicia transfeit.
Homines de uirtutib uicia nutriunt. ex quib pereant. Iterum ds̃ arteo
potentissima: ex nr̃o uicio uirtutes format. quib nos ab iniquitate
sectatores decipiunt : quia se subuelamine uirtutũ tegunt.
Nãm uitia quae statim uirtutũ contraria apparent. cito dũ inpalam
uenerint emendantur: propt᷑ qđ eorum sequaces de talib criminib

Expanded text:
mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio somansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae causa impertit, ex virtute vitium facit. Sed et is qui de sapetit, et qui aliquod donum Dei, quod meruit, in suam laudem conaut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. U eraciter aut̃ sanantur uitia. quȩ uirtutib non uitris exclu.¬
duntur. Quorundam aut̃ quȩdam latentia uitia tune apparent
quando ab alus uitus desinunt. sye m ale usis curavtid:¬
ini Interdum & male use iuiitutes. ex seuitia gignunt. qđ fit ꝑ inmodera.¬
tum animi appetitum. Non sufficit donum quod meruit. nisi inde
aut laudes aut lucta dampnanda quȩsierit. Interdum uirtutes uitia
gignunt. dũ aliquando ꝓtempore oportuno minime relaxantur.
icq fit quȩ congruo loco uirtutes sunt. incongruo uitia deputentur
ueluti si ꝓ fratris aduentu canonicum non soluatur ieuiniũ. Uirtutũ
igitur discretionẽ apaulo apło sume: Qui ad tempus egit qđ agendũ¬
ranseunt. Nam sepe iusticia dum suũ modum excedio. crudelitatis sȩuitia
gignit. & nimia pietas dissolutionem disciplinȩ parturit. & selistu¬
dium dum plus ẽ. quam oport&: in uacundiȩ uicium transit : et mubta

Expanded text:
tur. Veraciter autem sanantur vitia quae virtutibus, non vitiis, exclutur. Veraciter autem sanantur vitia quae virtutibus, non vitiis, excluduntur. Quorumdam autem quaedam latentia vitia tunc apparent, quando ab aliis vitiis desinunt. CAPUT XIII. De c1. Interdum et male usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendutranseunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa
Abbreviated transcription (Latin):
& admittit scelera ꝑuoluntatẽ. & defendit ꝑaudatiam & tumorẽ:¬
Sie uicio uitium gignit᷑. sicut uirtus iurtutes concipit. Ex uitio eni
gignitur uitium. sicuti dauid. qui dum non euitat adulteriũ. ꝑpetra¬
uit & homicidium. Item uircus urtute concipitur. sicut ꝑuirtutẽ
uangelicȩ prȩdicationis. uirtutẽ martyru apłi meruerunt. In cor¬
dib seculariter uiuentium. in uicem sibi sucerdunt uitia: ut dũ unũ
abierit succedat aliud: iuxta iohel ꝓpħe testimonium qui ait. Resi¬
luũ erucȩ comedit locusta. & residuum locustȩ comedit brucus. &.
residuum bruci comedit rubigo. Pro id ergo ista sub uitiorũ allego.¬
ria colliguntur : quia sequitur. expergiscimini ebru & flite. Ali¬
uando utiliter peccat᷑ inminimis uitus: ut maiora utilius caueant᷑
Lege paulum apłm minora ꝑmittentẽ peccata: ne maiota ꝑpetren.¬

Expanded text:
et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumet admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumSic vitium vitio gignitur, sicut virtus virtute concipitur. Ex vitio enim vitium gignitur, sicuti David, qui dum non evitavit adulterium, perpetravit et homicidium. Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis virtutem martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetren