comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tre ce nocetur opis. ipse in uagitu os apiat
& uocetur ds uaticanus ipse leuet de t̾ra &
uocet᷑ dã leuana. ipse cunas tueat᷑ & uocetur
ci tna. non sit alus s ipse in illis deab q̃
faca nascentib canunt. & uocant᷑ carm̃tes.
p̃sit fortuitis uocet᷑q fortuna. indiua rumi¬
na mamniam paruulo immulgeat. quia
rumam dixerunt ueceres manimã. in diua
potina potionem ministret. in diua educa
escam p̃beat. de pauore infantum pauentia
nuncupet᷑. de spe quȩ uenit uenilia. de uo¬
luptate uolupia. de auctu a genorea. de sti¬
mulis quib adnuimium actum homo impel¬
lit̾ dea stimula nominet᷑. strenia dã sit stre¬
nuum faciendo. numeria quȩ numerare do¬
ceat. camena quȩ canere ipse sit ds̃ & ds̃
consus p̃bendo consilia. & dea sentia senten¬
tias inspirando. ipse dea uiuentas quȩ post
p̃textam excipiat iuuenił ętatis exordia.
ipse sit &e fortuna barbata quȩ ad ultos bar¬

Expanded text:
terrae et uocetur Opis, ipse in uagitu os aperiat terrae et uocetur Opis, ipse in uagitu os aperiat et uocetur deus Vaticanus; ipse leuet de terra et uocetur dea Leuana, ipse cunas tueatur et uocetur Cunina; non sit alius, sed ipse in illis deabus, quae fata nascentibus canunt et uocantur Carmentes; praesit fortuitis uoceturque Fortuna; in diua Rumina mammam paruulo inmulgeat, quia rumam dixerunt ueteres mammam; in diua Potina potionem ministret, in diua Educa escam praebeat; de pauore infantum Pauentia nuncupetur, de spe, quae uenit, Venilia, de uoluptate Volupia, de actu Agenoria; de stimulis, quibus ad nimium actum homo inpellitur, dea Stimula nominetur; Strenia dea sit strenuum faciendo, Numeria, quae numerare doceat, Camena, quae canere; ipse sit et deus Consus praebendo consilia et dea Sentia sententias inspirando; ipse dea Iuuentas, quae post praetextam excipiat iuuenalis aetatis exordia; ipse sit et Fortuna barbata, quae adultos bar
Abbreviated transcription (Latin):
eta nobilissimo dictum putant. dm̃ nanq
ire ꝑ om̃s t̾rasq tractusq maris cęlumq ꝓ¬
fundum. ipse in ethere sit iuppit̾ ipse in
aere uino. ipse in mari neptunus in infe-¬
riorib etiam maris ipsa salatia. int̾ra plu¬
to. int̾ra inferiori ꝓserpina. in focis dome¬
sticis uesta. in fabrorum fornace uulcanus.
insidib sol & luna & stellȩ indiuinantib
apollo. in merce mercuruis. in iano initiator.
int̾imino terminator. sat̃nꝰ intempore. mars
e bellona in bellis. liber in uineis. ceres in fru¬
mñtis diana in silius. m̃inerua iuiingenus. ipse
S postremo etiam in illa turba. quasi plebe¬
porum dõrum ipse p̃ssit nomine libi uiroꝵ
seminib & nomine lib̾ȩ feminarum. ipse sit
disꝑat᷑ qui partum ꝑducat addiem ipse dea
mena quã p̾ferunt m̃struis feminatum. ip.¬
se lucina quȩ a parturientib inuocet᷑ ipse o.¬
pem ferat nascentib excipiendo eos in sinu

Expanded text:
eta nobilissimo dictum putant: deum namque eta nobilissimo dictum putant: deum namque ire per omnes Terrasque tractusque maris caelumque profundum; ipse in aethere sit Iuppiter, ipse in aere Iuno, ipse in mari Neptunus, in inferioribus etiam maris ipse Salacia, in terra Pluto, in terra inferiore Proserpina, in focis domesticis Vesta, in fabrorum fornace Vulcanus, in sideribus sol et luna et stellae, in diuinantibus Apollo, in merce Mercurius, in Iano initiator, in Termino terminator, Saturnus in tempore, Mars et Bellona in bellis, Liber in uineis, Ceres in frumentis, Diana in siluis, Minerua in ingeniis; ipse sit postremo etiam in illa turba quasi plebeiorum deorum; ipse praesit nomine Liberi uirorum seminibus et nomine Liberae feminarum, ipse sit Diespater, qui partum perducat ad diem; ipse sit dea Mena, quam praefecerunt menstruis feminarum, ipse Lucina, quae a parturientibus inuocetur; ipse opem ferat nascentibus excipiendo eos sinu
Abbreviated transcription (Latin):
inquiunt ad fabulas redis. Quȩ ista iusticia ẽ
nob succensere qđ talia dicinius dedis eorum.
& sibinon succensere quihȩc in theatris liben¬
tissime spectant crimina dõrum suorps &e qd̾
eẽt incredibile nͥ contestatissime. ꝓbaretur
hȩc ipsa theatrica crimina dõrum in hono¬
rem instituta sunt eorũdem dõrũ. Qđ libet
gͥ phisicis rationib & disputationib asserant:
mͦ sit iuppit̾ corꝑei huiꝰ mundi animus. qui
uniuersam istam molem ex quatuor uł qͦt
eis placet. elem̃tis constructam atq compa¬
ctam implet & mouet. mͦ inde suas partes
sorori &e fr̃ib cedat mͦ sit echer ut aerem ui¬
nonem subt̾̃fusam desuꝑ amplectat᷑ mͦ co¬
tum simul cum aere sit ipse cęlum. t̾ram uͦ
tanqͣm conuigem eandẽq matrem quia hoc
indiuinis curpe non ẽ fec undis imbrib &
seminib fecet. mͦ autem nesit necesse ꝑcun¬
cta discurrere ds̃ unus de quo multi a po¬

Expanded text:
inquiunt, ad fabulas redis. Quae ista justitia est, inquiunt, ad fabulas redis. Quae ista justitia est, nobis succensere, quod talia dicimus de diis eorum; et sibi non succensere, qui haec in theatris libentissime spectant crimina deorum suorum? Et quod esset incredibile, nisi contestatissime probaretur, haec ipsa theatrica crimina deorum suorum in honorem instituta sunt eorumdem deorum. CAPUTigitur physicis rationibus et disputationibus adserant: modo sit Iuppiter corporei huius mundi animus, qui uniuersam istam molem ex quattuor uel quot eis placet elementis constructam adque conpactam inplet et mouet, modo inde suas partes sorori et fratribus cedat; modo sit aether, ut aerem Iunonem subterfusam desuper amplectatur; modo totum simul cum aere sit ipse caelum, terram uero tamquam coniugem eandemque matrem quia hoc in diuinis turpe non est fecundis imbribus et seminibus fetet; modo autem ne sit necesse per cuncta discurrere deus unus, de quo multi a po
Abbreviated transcription (Latin):
hibeant. ꝑtinentem ad focos sine quib ci¬
tas eẽ non potest. Et ideo illi uirgines soli
seruire. qđ sicut ex uirgine ita nichil exigił
nascatur. Quam totam uanitatem abole ri
& extingui utiq ab illo oportuit quiẽ nat¬
ex uirgine. Quis enĩ ferat qđ cum tantum hq¬
noris &e quasi castitatis igni tribuerim. ali¬
quando uestam ñ erubescur etia uenereni
dieeres ut uaneseat in ancillis eꝰ bondeta uir
erunt: Anueneres duȩ sunt una uugo al ta
mulier An potius treluna uirginum que
etiam uesta ẽ & alia conuigatarũ. alia mere¬
tricum. cui etiam phȩnices donum dabant
de ꝓstitutione filiarum anteqͣm eas ungerent
uiris. Quȩ illarum ẽ matrona uulcant Non
utiq uirgo: qm̃ habet maritum. Absit aut̃ ut
meretrix. ne filio uinonis & cooꝑario miner¬
uę facere udeanur inuiriam. Ergo hȩc ad con¬
iugatas intelligit᷑ ꝑtinere. S eam nolumus
imutent᷑ in eo qđ fecit illa cum marce Rursus

Expanded text:
hibeant pertinentem ad focos, sine quibus cihibeant pertinentem ad focos, sine quibus ciuitas esse non potest, et ideo illi uirgines solere seruire, quod sicut ex uirgine, ita nihil ex igne nascatur. Quam totam uanitatem aboleri et extingui utiqex Virgine. Quis enim ferat, quod cum tantum honoris et quasi castitatis igni tribuerint, aliquando Vestam non erubescunt etiam Venerem dicere, ut vanescat in ancillis ejus honorata verunt? An Veneres duae sunt, una virgo, altera mulier? an potius tres, una virginum, quae etiam Vesta est, alia conjugatarum, alia meretricum? Cui etiam Phoenices donum dabant de prostitutione filiarum, antequam jungerent eas viris. Quae illarum est matrona Vulcani? Non utique virgo, quoniam habet maritum. Absit autem ut meretrix, ne filio Junonis et cooperario Minervae facere videamur injuriam. Ergo haec ad conjugatas intelligitur pertinere: sed eam nolumus imitentur in eo quod fecit illa cum Marte. Rursus,
Abbreviated transcription (Latin):
num dicit cum iuppit̾ & iuno nati dicunt᷑ ex
tempore. sicęlum ẽ ille & illa t̾ra. cum facta
sint utiq & t̾ra: Nam hoc quoq in librissuis
habent eorũ docti atq sapientes. neq de fi¬
gnentis poetiͦs s de philosophorum libris
a uirgilio dictum ẽ. Tum pat̾ om̃ip̃s fecu¬
dis imbrib ether. conuigis in gremium lactȩ
descendit. Idẽ in gremium telluris aut t̾rȩ
quia ae hic aliquas differentias uolunt eẽ.
in ipsa t̾ra aliud t̾ram aliud tellurem. aliud
tellumonem putant. Et hos om̃s dõi abent
suis nominib appellatos. siuis officus distin¬
ctos. sius aris sacrisq ueneratos. Eandem crã
etiam matrem dõrũ uocant. ut iam poe eto¬
lerabiliora confingant si scđm istorum nn
poeticos s sacrorũ libros non solum uino so¬
ror &e conuix s eciam mat̾ ẽ iouis. Eandem
t̾ram cererem. eandem eciã uestam uoluini
cum tm̃ sepuis uestam non nͥ ignem ẽẽ. ꝑ¬

Expanded text:
num dicitur, cum Iuppiter et Iuno nati dicuntur ex num dicitur, cum Iuppiter et Iuno nati dicuntur ex tempore, si caelum est ille et illa terra, cum facta sint utique caelum et terra? nam hoc quoque in libris suis habent eorum docti adque sapientes. Neque de figmentis poeticis, sed de philosophorum libris a Vergilio dictum est: Tum pater omnipotens fecundis imbribus aether Coniugis in gremium laetae descendit, id est in gremium telluris aut terrae; quia et hic aliquas differentias uolunt esse adque in ipsa terra aliud Terram, aliud Tellurem, aliud Tellumonem putant, et hos omnes deos habent suis nominibus appellatos, suis officiis distinctos, suis aris sacrisque ueneratos. Eandem terram etiam matrem deum uocant, ut iam poetae tolerabiliora confingant, si secundum istorum non poeticos, sed sacrorum libros non solum Iuno, \'soror et coniux, sed etiam mater est Iouis. Eandem terram Cererem, eandem etiam Vestam uolunt, cum tamen saepius Vestam non nisi ignem esse per
Abbreviated transcription (Latin):
In his quatuor uł trib elem̃tis corporeus
Siuxletus ẽ mundus. Almerua ubi erite
Quid cenebit: ꝯuid implebit Sinul enim
cum his incapicolio constituta ẽ cum ista filia
non sit aniborum. At si ȩtheris partem suꝑiorẽ
mineruam tenere dicunt. & hac occasione fin¬
gere poetas quod de iouis capite nata sit. cur ñ
gͦ ipsa potiꝰ dõrum regina reputat᷑ qđ sit io¬
ue suꝑior : Anquia indignum erat p̾ponere.
patri filiani: Cur non de ioue ipso erga sa¬¬
turnum iusticia ista seruata ẽ: An quia uic¬
tus ẽ : frgo pugnarunt. Absit inquiunt. fa¬¬
bularum ẽ ista garrulitas. Ecce fabulis non
credat᷑. Et de diis meliora sentiant᷑. Cur gͦ ñ
data ẽ patri souis & si non siblimior ȩqualis
certe sedes honoris: Quia saturnus inqui¬
unt temꝑis longitudo ẽ. Tempꝰ gͥ colunt qui
saturnum colunt: & rex dõrum iuppit̃ insi¬
nuatut natus. extempore. Quid enim indig.¬

Expanded text:
in his quattuor uel tribus elementis corporeus in his quattuor uel tribus elementis corporeus conpletus est mundus: Minerua ubi erit? quid tenebit? quid inplebit? Simul enim cum his in Capitolio constituta est, cum ista filia non sit amborum. Aut si aetheris partem superiorem Mineruam tenere dicunt et hac occasione fingere poetas quod de Iouis capite nata sit: quur non ergo ipsa potius deorum regina deputatur, quod sit Ioue superior? An quia indignum erat praeponere patri filiam? Quur non de Ioue ipso erga Saturnum iustitia ista seruata est? An quia uictus est? Ergo pugnarunt? Absit, inquiunt; fabularum est ista garrulitas. Ecce fabulis non credatur et de dis meliora sentiantur: quur ergo non data est patri Iouis, etsi non sublimior, aequalis certe sedes honoris? Quia Saturnus, inquiunt, temporis longitudo est. Tempus ergo colunt, qui Saturnum colunt, et rex deorum Iuppiter insinuatur natus ex tempore. Quid enim indig
Abbreviated transcription (Latin):
coniuges. & in auob istis elem̃tis & insingłis
simul sunt. ur gͦ ether datur ioui aer ut¬
noni: Fortemo si ipsi duo satis eẽnt quidẽ
qđ mare neptund tribuit᷑. t̾ra plutoni. & ne
ipsi. quõq sine conuigib remanerent addit᷑
nepti: Io salatia. plutoni ꝓserpina : Nani sic̃
infenorẽ cȩli partem idt aerem inquiunt
iunq tenet: ita inferiorem maris solatia. & c̃iꝑ
infxiorem ꝓserpina. Querunt quẽad modũ
saiciant fabulas: nec in ueniunt. Sienim
Hc ita eẽnt. tria potius elementa mundi eẽ.
no in quatuor eorum ueteces ꝓderent. ut in sin¬
ga dõrum conuigia diuiderent᷑ singłis ele¬
m entis. Nunc uͦ om̃inͦ affimauerunt aliud
eẽ setherem alud aerem. Aqua uͦ siue inferbor
Qe suꝑior utiq aqua ẽ. Puta quia dissimilis
Dũ quid in tantum ut aqua non sit: Et infe¬
Nor t̾ra quid aliud potest eẽ qͣm t̾ra qͥntalibet
auersitate distincta : Deinde ecce iam totus

Expanded text:
conjuges et in duobus istis elementis, et in singulis conjuges et in duobus istis elementis, et in singulis simul sunt? Cur ergo aether datur Jovi, aer Junoni? Postremo ipsi duo satis essent: quid est quod mare Neptuno tribuitur, terra Plutoni? Et ne ipsi quoque sine conjugibus remanerent, additur Neptuno Salacia, Plutoni Proserpina. Nam sicut inferiorem coeli partem, idIuno tenet, ita inferiorem maris Salacia et terrae inferiorem Proserpina. Quaerunt quem ad modum sarciant fabulas, nec inueniunt. Si enim haec ita essent, tria potius elementa mundi esse, non quattuor, eorum ueteres proderent, ut singula deorum coniugia diuiderentur singulis elementis. Nunc uero omni modo adfirmauerunt aliud esse aetherem, aliud aerem. Aqua uero siue superior siue inferior utique aqua est; puta quia dissimilis: numquid in tantum ut aqua non sit? Et inferior terra quid aliud potest esso quam terra quantalibet diuersitate distincta? Deinde ecce iam totus
Abbreviated transcription (Latin):
regem uolunt. Hoc euis indicat sceptrum. hoc
in alto colle capitolium. De isto dq̃ quanus
a poeta dictum conuenientissime p̃dicant.
iouis om̃ia plena. Hunc uarro credit etiam
ab his coli qui unum dm̃ solun simulachro
colunt. s alio nomine nuncupasi. Qđ si ita ẽ.
cur tam male tractatus ẽ. romȩ sic̃ quidem &
incȩtis gentib ut ei fieret simul ichrum: qđ
ipsi etiam uarroni ita displicet. ut cum tancȩ
ciuitatis ꝑ u̾sa consuetudine meret̃: nequa.¬
qͣm tm̃ dicere & scribere dubidaret: qđ hi qͥ
popłis instituerunt simulachra & metum¬
dep̃ dẽpserunt & errorem addiderunt. Cur
illi eciam uno uxor ad uingit᷑ quȩ dicat᷑ sõ:¬
ror & conuix. quia iouem mauunt in ȩchere
accipimus: in aere uinonem: & hec duo eem¬
ta coniuncta sunt altep̾tim suꝑius alterum
inferius. Non ẽ. aͦ ille. dequo dictum ẽ iouis
omnia plena. si aligaam partem implet &
ũino. Anut̃q utrumq implet. & ambo isti

Expanded text:
regem uolunt: hoc eius indicat sceptrum, hoc regem uolunt: hoc eius indicat sceptrum, hoc in alto colle Capitolium. De isto deo quamuis a poeta dictum conuenientissime praedicant: Ionis omnia plena. Hunc Varro credit etiam ab his coli, qui unum Deum solum sine simulacro colunt, sed alio nomine nuncupari. Quod si ita est, quur tam male tractatus est Romae, sicut quidem et in ceteris gentibus, ut ei fieret simulacrum? Quod ipsi etiam Varroni ita displicet, ut, cum tantae ciuitatis peruersa consuetudine premeretur, nequaquam tamen dicere et scribere dubitaret, quod hi, qui populis instituerunt simulacra, et metum demserunt et errorem addidilli etiam Juno uxor adjungitur, quae dicitur soror et conjux ? Quia Jovem, inquiunt, in aethere accipimus, in aere Junonem; et haec duo elementa conjuncta sunt, alterum superius, alterum inferius. Non est ergo ille de quo dictum est, Jovis omnia plena; si aliquam partem implet et Juno. An uterque utrumque implet, et ambo isti
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autẽ paucissima ideo dixi ut intelligeret᷑
nullo mͦ eos dicere audere ista numina imꝑr¬
uni constitusse auxisse. conseruasse romanũ.
quȩ ita suis queq adhibebant᷑ officiis ut nichil
unũ sum uni alicui credet᷑. Quando gͦ segetia
euraret imꝑium. cui curam gerere simui &
segetib & arborib non licebat. Quando de ar¬
mis cunina cogitaret. cuius p̃positura paruui¬
lorum cunas non ꝑmittebat᷑ excede: Quan¬
do nodatus ad iuuaret in bello. qui nec ad fol¬
liculum sꝑiȩ s tantum ad nodum geniculi ꝑ¬
tinebat: Unum quisq domui sue ponit hosti¬
arium: & quia homo ẽ. ommino sufficit. Tres
dõs isti posuerunt. forculum forib cardeam
cardini. limentinum limini: ita non poterat
forculus simul & cardinem lim̃q seruare. O¬
missa gͥ ista turba minutorũ dõrumꝰ debemꝰ
tam du tot gentib imꝑaret. Nimirũ gͦ. iouis¬
hoc opus ẽ Ipsum enim dõrũ om̃ium deaꝵꝙ

Expanded text:
Haec autem paucissima ideo dixi, ut intellegeretur Haec autem paucissima ideo dixi, ut intellegeretur nullo modo eos dicere audere ista numina imperium constituisse auxisse conseruasse Romanum, quae ita suis quaeque adhibebantur officiis, ut nihil uniuersum uni alicui crederetur. Quando ergo Segetia curaret imperium, cui curam gerere simul et segetibus et arboribus non licebat? Quando de armis Cunina cogitaret, cuius praepositura paruulorum cunas non permittebatur excedere? Quando Nodutus adiuuaret in bello, qui nec ad folliculum spicae, sed tantum ad nodum geniculi pertinebat? Unum quisque domui suae ponit ostiarium, et quia homo est, omnino sufficit: tres deos isti posuerunt, Forculum foribus, Cardeam cardini, Limentinum limini. Ita non poterat Forculus simul et cardinem limenque seruare. missa igitur ista turba minutorum deorum, vel alitamdiu tot gentibus imperaret. Nimirum ergo Jovishoc opus est. Ipsum enim deorum omnium dearumque
Abbreviated transcription (Latin):
biles euangłio credidunt Tuncenim ẽ uere ist ł di¬
uisus in duo: diuisione illa quȩ ꝑsamuelem ꝓpħam
saulregiẽ. im mutabił p̃nundaata Malachiam uͦ
aggeum. tachariã. et esdram etiã uidei rȩꝓbi in au¬
ctoritatẽ canonicam receptos: nouissimos habent
Sunt eim et scripta eorum sicut aliorũ qui in mag¬
na multitudine ꝓpħarum ꝑ pauci ea scripsert̃: quȩ
aud oritatẽ canonis obtinerent: De quorũ p̃dictis
oꝑe uideo eẽ. ponenda Qđ com modius fiet : ad ui¬
uante dño sequenti libro ne hunc cam plixum.
ulterius honeremue:¬

Expanded text:
biles euangelio crediderunt. Tunc enim est uere Israel dibiles euangelio crediderunt. Tunc enim est uere Israel diuisus in duo diuisione illa, quae per Samuelem prophetam Sauli regi est inmutabilis praenuntiata. Malachiam uero, Aggaeum, Zachariam et Esdram etiam Iudaei reprobi in auctoritatem canonicam receptos nouissimos habent. Sunt enim et scripta eorum. sicut aliorum, qui in magna multitudine prophetarum perpauci ea scripserunt, quae auctoritatem canonis obtinerent. De quorum praedictisopere video esse ponenda: quod commodius fiet, adjuvante Domino, sequenti libro; ne hunc tam prolixum ulterius oneremu
Abbreviated transcription (Latin):
essent et unde cũq possent ꝑ certa temꝑa ueniebant:
Sednec cunc eis hostes exaliis gentibꝰ expugnatores¬
q defuerunt: Nam eciã romanorum: iam tribu¬
redierune debabilonia pꝰ malachiã aggeum. et ⁊a¬
chariam. qui cunc ꝓpħauerunt et esdram ñ habu¬
erunt ꝓpħas usq ad saluatoris aduentum: Nisi
alium zachariã patrem iohannis et elisabet eiꝰ uxo¬
rem xp̃i natiuitate iamꝓxima. et eo iani nato
symeonem senem et annã uiduam iãq grande¬
uam et ipsũ iohannẽ nouissimum qui uiuenis
iam uiuenẽ xp̃m ñ quidem futurũ p̃dixit s tm̃
in cognitum ꝓpħica coguitione monstrauit:
ꝓpt̃ qđ ipse dñsait: Lex et ꝓpħȩ usq ad iohannẽ
S istorum quinq ꝓpħatio ex euangłio nob nõ¬
ta ẽ. ubi et ipsa uirgo mat̾ dñi. ante ioħem ꝓpħas¬
se inuenit᷑ S hanc istorũ ꝓphetiã uidȩi reꝓbi
ñ accipiunt Acceꝑunt autem qui ex eis innumera¬

Expanded text:
essent et undecumque possent, per certa tempora ueniebant. essent et undecumque possent, per certa tempora ueniebant. Sed nec tunc eis hostes ex aliis gentibus expugnatoresque defuerunt; nam etiam Romanorum iam triburedierunt de Babylonia, post Malachiam, Aggaeum et Zachariam, qui tunc prophetauerunt, et Esdram non habuerunt prophetas usque ad Saluatoris aduentum, nisi alium Zachariam patrem Iohannis et Elisabeth eius uxorem, Christi natiuitate iam proxima, et eo iam nato Simeonem senem et Annam uiduam iamque grandaeuam et ipsum Iohannem nouissimum; qui iuuenis iam iuuenem Christum non quidem futurum praedixit, sed tamen incognitum prophetica cognitione monstrauit; propter quod ipse Dominus ait: Lex et prophetae usque ad Iohannem. Sed istorum quinque prophetatio ex euangelio nobis nota est. ubi et ipsa uirgo mater Domini ante Iohannem prophetasse inuenitur. Sed hanc istorum prophetiam Iudaei reprobi non accipiunt; acceperunt autem, qui ex eis innumera
Abbreviated transcription (Latin):
iudebat duina ꝓuidentia uł sinebat uariis et eri¬
gebatur ꝓsꝑitatib et adũsitatib p̃mebat᷑. et sic af¬
fligebat᷑. ñ solum externis uerumet int̃ se cuulib
bellis ut cercis existentib causis miscdia dĩ uł ira
patesceret donec eiꝰ indignatio: crescente. uniũsa
gens illa caldeis debellantib ñ solum subũteretur
in sedib suis s eciam ex maxima sui parte tranfer¬
ret᷑ int̾ras assiriorum: Prius illa pars quȩ uocabat᷑
isrł incribubꝰ decem: pꝰea uͦ etiam uidas eũsa hierłm
ettemplo illo nobilissimo: In quib t̃risꝑ annos sep.¬
tuaginta captiuum egit otium: Post quos inde di¬
missa templũ qđ cũsum fuerat instaurauit: Et qͣm¬
uis plurimi eiꝰ inalienarũ degerent t̾ris: ñ habuit
tam̃ de inceps duas regni parces. & duos diũsos in
singłis partib reges. s in ierłm pͥncepseorũ erat
unus. atq ad dĩ: qđibi erat om̃s undiq ubicumq

Expanded text:
iubebat diuina prouidentia uel sinebat, uariis et eriiubebat diuina prouidentia uel sinebat, uariis et erigebatur prosperitatibus et aduersitatibus premebatur, et sic adfligebatur non solum externis, uerum etiam inter se ciuilibus bellis, ut certis exsistentibus causis misericordia Dei uel ira patesceret, donec eius indignatione crescente uniuersa gens illa a Chaldaeis debellantibus non solum subuerteretur in sedibus suis, sed etiam ex maxima sui parte transferretur in terras Assyriorum; prius illa pars, quae uocabatur Israel in tribubus decem; postea uero etiam ludas, euersa Hierusalem et templo illo nobilissimo; in quibus terris per annos septuaginta captiuum egit otium. Post quos inde dimissa templum, quod euersum fuerat, instaurauit; et quamuis plurimi eius in alienigenarum degerent terris, non habuit tamen deinceps duas regni partes et duos diuersos in singulis partibus reges; sed in Hierusalem princeps eorum erat unus, adque ad
Abbreviated transcription (Latin):
stituit idolacriam in regno suo. et popłmdĩ secũ
simulacrorũ cultu obstrictum nefanda impiecate
decepit: Nec tam̃ om̃imodo cessauuit ds̃. ñ solum illũ
egem. ueru etiam successores eiꝰ et impietatis imi¬
tadres popłmq ipsum arguere ꝑ ꝓpħas: Nam ibi
extrerunt et magni illi in signesq ꝓpħe: qui etiã
miralilia multa fecerunt helias et eliseus disci¬¬
derunt. iltaria tua suffoderunt. et ego relictus
sum solus et quert̃ animam meã responsũ ẽ. eẽ.
illic septem uilia uiporũ. qͥ ñ curuauert genua¬
1a
etiam regum sucedentium temꝑib ñ defuert̃
ꝓpħe. sicut dõ płacebat eos mittere uł ad p̃nunti¬
tam̃ exticerunt reges. qui suis impietacibꝰ dm̃ gͣuit̃
offendent. et modatis flagellis cum popło simili
plecterent᷑: Piorum sane regum merita. ibiñ par¬
ua narrant᷑: In isrł autẽ regesisrł alios magis alios
minus om̃s tam̃ reꝓbos leginꝰ Utraq gͥ parssicut

Expanded text:
stituit idololatriam in regno suo, et populum Dei secum stituit idololatriam in regno suo, et populum Dei secum simulacrorum cultu obstrictum nefanda impietate decepit. Nec tamen omnimodo cessavit Deus non solum illum regem, verum etiam successores ejus et impietatis imitatores, populumque ipsum, arguere per Prophetas. Nam ibi exstiterunt et magni illi insignesque Prophetae, qui etiam mirabilia multa fecerunt, Elias et Elisaeus discipderunt, altaria tua suffoderunt, et ego relictusum solus, et quaerunt animam meam, responsum est esse illic septem milia uirorum, qui non curuauerunt genua etiam regum succedentium temporibus non defuerunt prophetae; sicut Deo placebat eos mittere uel ad praenuntitamen exstiterunt reges, qui suis inpietatibus Deum grauiter offenderent et moderatis flagellis cum populo simili plecterentur. Piorum sane regum merita ibi non parua laudantur; in Israel autem reges alios magis, alios minus, omnes tamen reprobos legimus. Utraque igitur pars, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ unam sic̃ cȩteri singłas s duab trib fecit effrem
et manassen Ueruntam̃ eciam tribꝰ leui ad regnũ
ierosolimitanum ꝑtinebat magis ubi erat dĩ tem¬
plum eui seruiebat: Diuiso gͥ popło: pͥmus regna¬
uit in ierłm roboam rex uida filius salomonis: Et
insamaria: ieto boam rexisrłseriuis salomonis: Et
cum uoluiss roboam tamqͣm ty rannidem diuisȩ
illiꝰ partis paitis bello ꝑsequi: ꝓhibitꝰ ẽ. popłs pug¬
nare cum frib suis dicente dõ ꝑ ꝓpħam. se hoc fecis¬
se. Unde apparuit nullũ in eare uł regisisrł uł po¬
płi fuisse peccatũ s uoluntatem dĩ uindicantis in¬
pletam Qua coguita pars utraq int̾ se pacata con¬¬
quieuit Nonenim religionis: s regni fuerat facta
dõ. quẽ ueracẽ ꝓmissi osibi regno datoq ꝓbauerat:
ilb genti ueniendumꝰ fuit. seduceret᷑ ab eo popłs
et suirpi dauid tamqͣm regio semini reddetur. et in¬

Expanded text:
non unam, sicut ceteri singulas, sed duas tribus fecit, Ephraem non unam, sicut ceteri singulas, sed duas tribus fecit, Ephraem et Manassen. Verum tamen etiam tribus Leui ad regnum Hierosolymitanum pertinebat magis, ubi erat Dei templum, cui seruiebat. Diuiso igitur populo primus regnauit in Hierusalem Roboam, rex Iuda, filius Salomonis, et in Samaria Hieroboam, rex Israel, seruus Salomonis. Et cum uoluisset Roboam tamquam tyrannidem diuisae illius partis bello persequi, prohibitus est populus pugnare cum fratribus suis dicente Deo per prophetam se hoc fecisse. Unde apparuit nullum in ea re uel regis Israel uel populi fuisse peccatum, sed uoluntatem Dei uindicantis inpletam. Qua cognita pars utraque inter se pacata conquieuit; non enim religionis, sed regni fuerat facta Deo, quem veracem promisso sibi regno datoque probaverat, illi genti veniendum fuit, seduceretur ab eo populus, et stirpi David tanquam regio semini redderetur; et in
Abbreviated transcription (Latin):
dea siue inisrł: Sic enim appellacȩ sunt illiꝰ po¬
płi parces. ex quo ꝓpt̃ salomonis offensam tẽpe
illiꝰ roboam qui patri sucessit in regnũ: dõ uin¬
dicante diuisus ẽ. Pinde tribꝰ decẽ quasaccepit
hieioboam seriuis silomonis rex eĩs in samaria consti.¬
tutus ꝓpͥe uocabant᷑ isrł: quamuis hoc uniũsu illiꝰ po¬
płi nom̃ eẽt. duab uͦ cribub uide scilicet et beniamm.
que ꝓpt̃ dauid ne penitꝰ regnũ stirpis eiꝰ fuisset eradi¬
catum cemanserant subiacentesciuitati ierłm udeȩ
nomen fuit quia ipsa erat cribꝰ unde dauid Benias¬
min ũ trib altera adidem regnũ sic̃ dixit ꝑtinens
erat: unde fuit saul tex ante dauid S simul iste cribꝰ
duȩ ut dictum ẽ. duȩ uideę uocabant᷑. et hoc nomine
discernebant᷑ abisrł qđ appellabant᷑ ꝓpͥe decemtribꝰ
merabat᷑: Iosephquippe unꝰ exduodecĩ filus isrł:

Expanded text:
da siue in Israel. Sic enim appellatae sunt illius poda siue in Israel. Sic enim appellatae sunt illius populi partes, ex quo propter Salomonis offensam tempore filii eius Roboam, qui patri successit in regnum, Deo uindicante diuisus est. Proinde tribus decem, quas accepit Hieroboam, seruus Salomonis, rex eis in Samaria constitutus, proprie uocabantur Israel, quamuis hoc uniuersi illius populi nomen esset. Duabus uero tribubus, Iudae scilicet et Beniamin, quae propter Dauid ne penitus regnum stirpis eius fuisset eradicatum, remanserant subiacentes ciuitati Hierusalem, Iudae nomen fuit, quia ipsa erat tribus unde Dauid. Beniamin uero tribus altera ad idem regnum, sicut dixi, pertinens erat, unde fuit Saul rex ante Dauid. Sed simul istae duae tribus, ut dictum est, Iuda uocabantur, et hoc nomine discernebantur. ab Israel, quod appellabantur proprie decem tribus merabatur. Ioseph quippe unus ex duodecim filiis Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. in carne ꝓgenitꝰ Principes illiꝰ eiuitatis mane
manducantes. id ẽ. ante horam congruã. quia ñ
expectant oportunã que uera ẽ in futuro scło
felicitatem. festinant̾ bearihuiꝰ scłi celebritate
cupientes. pͥncipes autẽ ciuitatis xp̃i: tempꝰ ñ fal¬
lacis beatitudinis pacienter expeccant: hoc ait
infortitudine. et ñ in confusione. quia ñ eos fal¬
lit spes dequadic̃ apłs. spesautẽ ñ confundit:
Dicit et psalmꝰ Et enimquice expecrant ñ confun¬
dentur Iam uͦ canticũ canticorũ: sꝑitał quȩdã
sc̃arũ ẽ uoluptas iñtium. in coniugio illiꝰ regis
allegoricis tegminib inuoluta ẽ. ut desidet᷑ ar¬
dentius. nudet᷑q iocundius et appareat sponsus.
cui dr̃ in eodem cancieo ȩquiecas dilȩx̃te et sponsi
quȩ ibi audit. caritas indeliciis cuis Tacita mista
transim: cura buiꝰ oꝑis tminandi. Cecĩ pꝰ salgno

Expanded text:
est in carne progenitus. Principes illius ciuitatis mane est in carne progenitus. Principes illius ciuitatis mane manducantes, id est ante horam congruam, quia non exspectant opportunam, quae uera est, in futuro saeculo felicitatem, festinanter beari huius saeculi celebritate cupientes; principes autem ciuitatis Christi tempus non fallacis beatitudinis patienter exspectant. Hoc ait: In fortitudine, et non in confusione, quia non eos fallit spes, de qua dicit apostolus: Spes autem non confundit; dicit et psalmus: Etenim qui te exspectant, non confundentur. Iam uero canticum canticorum spiritalis quaedam sanctarum est uoluptas mentium in coniugio illius regisallegoricis tegminibus inuoluta est, ut desideretur ardentius nudeturque iucundius, et appareat sponsus, cui dicitur in eodem cantico: Aequitas dilexit te, et sponsa, quae ibi audit: Caritas in deliciis tuis. Tacita multa transimus cura huius operis terminandi. CAPUT XXI.
Abbreviated transcription (Latin):
offertur et participantib ministrat᷑: Nam istum
ecclastem in hic sententia manducandi et bibendi
qͣm sepe repetit plurimumq oomidat ñ saꝑe car¬
nalesepulas uoluptatis: satis illudostendit ubuuit
Meliusẽ ite in domumluctus: qͣm ire indomum potꝰ
Et paulopꝰ: Cor in quit sapientium indomo luct̃.
et corinsipientium indomo epłarum: S illud mig̃
commemorandũ existimo. de hoc libro qđ ꝑtinet
ad euitates duas unam diaboli alterã xp̃i: et earũ
olescens. et pͥncipes tui mane comedunt: Beata
tut̃ia. cuiꝰrex tiuis filius ingenuorum. et pͥncipes
tiun temꝑe comedunt infortitu dine et ñ in con¬
fusione: Adolescentem dixit diaholũ ꝓpt̃ stulti¬
ciam et suꝑbiam et temeritatẽ et petulantiam.
ceteraq uicia quȩ huic ȩtati assolent abundare.
xp̃m autem filiũ ingenuorũ. scõrũ scilicet patri¬
archarũ ꝑtinentium ad liberam ciuitatẽ. ex qͥb

Expanded text:
offertur et participantibus ministratur. Nam istum offertur et participantibus ministratur. Nam istum ecclesiasten in hac sententia manducandi et bibendi, quam saepe repetit plurimumque commendat, non sapere carnalis epulas uoluptatis, satis illud ostendit, ubi ait: Melius est ire in domum luctus quam ire in domum potus; et paulo post: Cor, inquit, sapientium in domo luctus et cor insipientium in domo epularum. Sed illud magis commemorandum existimo de hoc libro, quod pertinet ad ciuitates duas, unam diaboli, alteram Christi, et earum ulescens, et principes tui mane comedunt. Beata tu, terra, cuius rex tuus filius ingenuorum, et principes tui in tempore comedunt, in fortitudine, et non in confusione. Adulescentem dixit diabolum propter stultitiam et superbiam et temeritatem et petulantiam ceteraque uitia, quae huic aetati adsolent abundare; Christum autem filium ingenuorum, sanctorum scilicet patriarcharum, pertinentium ad liberam ciuitatem, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut dic̃apłs infirma huiꝰ mundi elegit ds̃: ut
confundet fortia Quib tam̃ infirmis qđ sequit᷑
dicit: Dere linquite insipientiam: ut uiuatis. et
querite prudentiã ut habeatis uitam: Participẽ
autem fieri m̃sȩ illiꝰ: ipsumẽ. inciꝑe hab̾e uitam:
Nam et in alio libro qui uocat᷑ eccłastes. ubiait
ñ ẽ. bonum homini nͥ qđ manducã t et bibet
quid credibiliꝰ dicere intelligit᷑ qͣm qđ ad partici¬
pationem m̃se huiꝰ ꝑtinet. quã sacerdos ipse me¬
diator testam̃ti noui exhibet scd̾ m ordinẽ melchi¬
sedech. de corꝑe et sanguine suoe Idenĩ sacrificiũ
successit om̃ib illissacrificiis ueceris testam̃ti:
quȩ immolabant᷑ in umbra futuri: ꝓpt̃ qđ
etiam uocem illã inpsalmo tricesimo nono eiꝰdẽ
mediatoris: ꝓpbam loquentis agnouimꝰ sacri¬
ficium et oblationẽ noliusti. corpꝰ autẽ ꝑfecistimͥ:
quia ꝓillis om̃ib sacrificiis et oblationib eorpꝰ eiꝰ

Expanded text:
sicut dicit apostolus, infirma huius mundi elegit, ut sicut dicit apostolus, infirma huius mundi elegit, ut confunderet fortia. Quibus tamen infirmis quod sequitur dicit: Derelinquite insipientiam, ut uiuatis, et quaerite prudentiam, ut habeatis uitam. Participem autem fieri mensae illius, ipsum est incipere habere uitam. Nam et in alio libro, qui uocatur ecclesiastes, ubi ait: Non est bonum homini, nisi quod manducabit et bibet, quid credibilius dicere intellegitur, quam quod ad participationem mensae huius pertinet, quam sacerdos ipse Mediator testamenti noui exhibet secundum ordinem Melchisedech de corpore et sanguine suo? Id enim sacrificium successit omnibus illis sacrificiis ueteris testamenti, quae immolabantur in umbra futuri; propter quod etiam uocem illam in psalmo tricensimo et nono eiusdem Mediatoris per prophetiam loquentis agnoscimus: Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem perfecisti mihi; quia pro illis omnibus sacrificiis et oblationibus corpus eius
Abbreviated transcription (Latin):
lonos hic ẽ heres Utnite occidamꝰ eum: et nr̃a erit
hereditas: Itemq illud in eodem libto qđ iamante
consueũ intelligi ab eis. qui xp̃m sapientiam dĩ
eẽ nouerunt: Sapientia edificauit sibi domum:
et suffulsit columnas septem: Immolauit suas
uictimas. miscuit in crathere uinum suum: et pa¬
rauit suã m̃sam Misit seruossuos: conuocanscũ
excellenti p̃dicatione ad erathetẽ dicens Quis ẽ.
insipiens: declinet ad me Et mopibꝰ sensu dixit:
Uenire manducate de meis panibꝰ: et bibite uinũ
qđ nuscui uob̾ hic certe agnoscimus dĩ sapientiã:
hocẽ ũbum patris coet̃num inutero uirginali do¬
mum ũbi edificasse corpꝰ humanũ: et huic cam qͣm
capiti m̃bra eccłam subiunxisse: Marty rum uic¬
timas immolasse. m̃saminuinũ et panibꝰ p̃paras¬
se Ubi apparet etiã sacerdotiũ scđm ordinẽ mel:¬
chisedech. insipientes et in opes sensu uocasse: quia

Expanded text:
lonos: Hic est heres, uenite, occidamus eum, et nostra erit lonos: Hic est heres, uenite, occidamus eum, et nostra erit hereditas. Itemque illud in eodem libro, quod iam ante consueuit intellegi ab eis, qui Christum sapientiam Dei esse nouerunt: Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem; immolauit suas uictimas, miscuit in cratere uinum suum et parauit mensam suam. Misit seruexcelsa praedicatione ad craterem, dicens: qui est insipiens, declinet ad me. et egentibus sensu dixit: Venite, manducate de meis panibus et bibite uinum quod miscui uobis. Hic certe agnoscimus Dei sapientiam, hoc est Verbum Patri coaeternum, in utero uirginali domum sibi aedificasse corpus humanum et huic, tamquam capiti membra, ecclesiam subiunxisse, martyrum uictimas immolasse, mensam in uino et panibus praeparasse, ubi apparet etiam sacerdotium secundum ordinem Melchisedech, insipientes et inopes sensu uocasse, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
eccłastico aucem fides gentium: futura p̃dicitur.
Extolle manum tuã suꝑ gentes alienas: et uide¬
ant potentiam tuam: Sicut coram illis sc̃ĩficatꝰ
es in nob ra coram nob̵ magnificabis in illis: et
ñ sunt incanone uidõrum Intribꝰu illis quossa¬
lomoniset̃. constat. et uidei canonicas habent.
ut ostendat᷑ ad xp̃m et eccłam ꝑtinere qđ in eis
eius modi repꝑitur oꝑosa disputatio neçessariaẽ.
quȩ nosultta qͣm oportet sinc̃ adhibeat᷑ extendit:
Tam̃ qđ u ꝓubiis legitur. uiros impios dicere abs¬
condamus int̾ra uirum iustum intũste. ab sorbeam᷑
uͦ eum tamqͣm infernus uiuentẽ. et auferamꝰ eiꝰ me¬
moriam de t̾ra. possessionem eiꝰ p̃ciosam adp̃henda¬
mus: ñtea obscurumẽ. ut de xp̃o et possessione
eiꝰ ȩccła sine laboriosa expositione non possit in¬
telligi : Tale quippe aliquid etiam dñsipse iħc ꝑe
uangłicam parabolam ostendit: clixisse malos co¬

Expanded text:
ecclesiastico autem fides gentium futura praedicitur iecclesiastico autem fides gentium futura praedicitur iextolle manum tuam super gentes alienas et uideant potentiam tuam. Sicut coram illis sanctificatus es in nobis, ita coram nobis magnificeris in illis, et non sunt in canone Iudaeorum. In tribus uero illis, quos Salomonis esse constat et Iudaei canonicos habent, ut ostendatur ad Christum et ecclesiam pertinere quod in eis eius modi reperitur, operosa disputatio necessaria est, quae nos ultra quam oportet, si nunc adhibetur, extendit. Tamen quod in prouerbiis legitur, uiros inpios dicere: Abscondamus in terra uirum iustum iniuste, absorbeamus uero eum tamquam infernus uiuentem et auferamus eius memoriam de terra, possessionem eius pretiosam adprehendamus, non ita obscurum est, ut de Christo et possessione eius ecclesia sine laboriosa expositione non possit intellegi. Tale quippe aliquid etiam Dominus ipse Iesus per euangelicam parabolam ostendit dixisse malos co
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia salomonis passio xp̃i aꝑtissime demons.¬
ꝓpħatur Impii quippe int fectores eiꝰ commemorant᷑
et infamat in nos peccata disciplinȩ nr̃e ꝓmittit sci¬
entiam dĩ se habere et filium dĩ se nominat faccus
ẽ. nobis intraduccionẽ cogitationum nr̃arũ: grauis
ẽ nobis etiam ad uidendum Qm̃ dissimił ẽ uita
munditus: ꝓfert nouissima iustorum: et głatur
patrẽ dm̃ se habere Uideamꝰ gͦ si sermones illius
ueri sint: et temptemꝰ quȩ uentura sint illi. et sciemꝰ¬
quȩ erunt nouissima illiꝰ: Si enim ẽ iustꝰ filiꝰ dĩ. sus¬
cipiet illum et lib̃abit eum de manu contrariorũ:
Contumelia et tormento int̾rogemꝰ illũ: ut sciamꝰ
reuerentiam illiꝰ. et ꝓbemꝰ pacientiam ipsius Mor¬
te curpissima condempnemꝰ illum: erit enĩ ei res.
pectus exsermonib illiꝰ: Hec cogitauerunt et erra¬
uerunt: Excecauit enim illos malitia eorum: In

Expanded text:
sapientia Salomonis, passio Christi apertissime propsapientia Salomonis, passio Christi apertissime prophetatur. Inpii quippe interfectores eius commemorantur et infamatis in nos peccata disciplinae nostrae. Promittit scientiam Dei se habere et filium Dei se nominat. Factus est nobis in traductionem cogitationum nostrarum. Grauis est nobis etiam admunditiis et praefert nouissima iustorum et gloriatur patrem dominum. uideamus ergo si sermones illius ueri sunt, et temptemus quae euentura squae erunt nouissima illius. Si enim est iustus filius Dei, suscipiet illum et liberabit eum de manu contrariorum. Contumelia et tormento interrogemus illum, ut sciamus reuerentiam illius et probemus patientiam ipsius. Morte turpissima cmonibus illius. Haec cogitauerunt et errauerunt; excaecauit enim illos malitia ipsorum. In
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ forcassis firmiora me p̃t̃misisse uł intelligunt
reia ierłm filius celestis ierłm diuino multum
tesimonio p̃dicat᷑. quia et delicta eiꝰ tanta pietate
suꝑad sunt ꝑsalubrimã penitendihumilitatẽ:
ut priis int̾ eossit. de quib ipse ait Beatiquorum
remisse sunt iniquitates: et qͦrum cecta sunt peccata
Post hunc regnauit eidem popło uniũso salomon
regnare: Hic bonis initiis: malos exitꝰ habuit Eppe
scde res que sapientium animos facigant mag̃ hinc
offuerunt qm ꝓfuit ipsa sapientia. etiam nc̃ de inceps
memorabił. et cunc longe lateq laudata: ꝓpħasse etiã
ipse repꝑit᷑ in suis libris: quitres recepti sunt in auctori¬
tatem canonicã. ꝓubia eccłastes. et canticũ canticorum:
unt bonsuetudo: Non autẽ eẽ. ipsius ñ dubitant.
doctiores Costam̃ in auctoritatẽ maxime occidentał
antiquitꝰ iecipit eccła: qͦrum in unoqui appellat᷑

Expanded text:
quae fortasse firmiora me praetermisisse uel intellegunt quae fortasse firmiora me praetermisisse uel intellegunt rrena Hierusalem, filius caelestis Hierusalem, diuino multum testimonio praedicatus, quia et delicta eius tanta pietate superata sunt per saluberrimam paenitendi humilitatem, ut prorsus inter eos sit, de quibus ipse ait: Beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. Post hunc regnauit eidem populo uniuerso Salomon regnare. Hic bonis initiis malos exitus habuit. Quippe secundae res, quae sapientium animos fatigant, magis huic obfuerunt, quam profuit ipsa sapientia. etiam nunc et deinceps memorabilis, et tunc longe lateque laudata. Prophetasse etiam ipse reperitur in suis libris, qui tres recepti sunt in auctoritatem canonicam: Prouerbia, ecclesiastes et canticum canticorum. tur, obtinuit consuetudo; non autem esse ipsius non dubitant doctiores; eos tamen in auctoritatem maxime occidentalis antiquitus recepit ecclesia. Quorum in uno, qui appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
onem ꝑtinent ꝓphetice dicerent᷑: cominemoratũ ẽ.
qđ in euangłio patuit: Dederunt inescam meãsel:
et insiti mea pocum mͥ dederunt acetum Et uelut
pꝰ tale conuiuium. epulasq sibi huiꝰ ce modi exhibi¬
tas: mox int̾iculit: Fiat m̃sa eorum coram ipsis uimus¬
cipłam. et in rtributionẽ. et inscandalum Obscu-¬
rent᷑ ocłi eorum ne uideant. et dorsũ eorum semꝑ in-¬
curua. et cętera quȩ ñ optando sunt dicta s optan.¬
dispecie ꝓpħando p̃dicta: Quidgͦ mirũ sihec ma-¬
nifestanon udent. quorum ocłi sunt obscurati
ne uideant: Quid mirum si cȩlestia ñ suscipiunt.
qui ut int̾rena sint ꝓni dorsũ eorum semꝑ incurua¬
tum ẽ. Hisenim ub̾ tͣns latis a corꝑe: uitia significan¬
tur animorũ: Ista de psalmis hocẽ. dȩ ꝓphetia re-¬
gis dauiddicta sint: ut aliquis modꝰ sit Ignoseant
autem qui hȩc legunt. et cunta nouerunt: et de his

Expanded text:
onem pertinent, prophetice dicerentur, commemoratum est onem pertinent, prophetice dicerentur, commemoratum est quod in Evangelio patuit: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potum mihi dederunt acetum . Et velut post tale convivium epulasque sibi hujuscemodi exhibitas mox intulit, Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam, et in retributionem, et in scandalum: obscurentur oculi eorum ne uideant, et dorsum eorum semper incurua, et cetera, quae non optando sunt dicta, sed optandi specie prophetando praedicta. Quid ergo mirum, si haec manifesta non uident, quorum oculi sunt obscurati, ne uideant? Quid mirum, si caelestia non suspiciunt, qui ut in terrena sint proni, dorsum eorum semper incuruum est? His enim uerbis translatis a corpore uitia significantur animorum. Ista de psalmis, hoc est de prophetia regis Dauid, satis dicta sint, ut aliquis modus sit. Ignoscant autem qui haec legunt et cuncta illa nouerunt, et de his,
Abbreviated transcription (Latin):
dauid Clamat et sȩxagesimꝰ septimꝰ psalmꝰ Dĩ nr̃
dis̃ saluos faciendi: & dñi exit morcis: Quid aꝑtiꝰ
hȩc reclita ẽ quando pͥusqͣm ex uirgine nasceret᷑. diccũ
s Parie filium: et uocab̾ nom̃ eꝰ iħm: Ipse enim sal-¬
uu faciet popłm suum apeccatis eorum: Inquorũ
peccatorũ remissionẽ qm̃ sangus eiꝰ ẽ. effusus. non titiq
subiunctũ ẽ. et dñi exitꝰ mortis. ut ostenderet᷑ moriendo
saluos eẽ facituros. S mirando dictum ẽ. et dñi tãqͣm
diceret᷑ Tał ẽ. ista uita mortalium ut nec ipse ds̃ alit̃
ab illa exiret: nͥ ꝑ mortẽ: S ut uidei tam manifestis
huiꝰ ꝓphetiȩ testimoniis etiam reb adeffectũ tamcla-¬
rum certũq ꝑluctis om̃ino ñ credant: ꝓfecto in eis
illudimplet᷑ qđ in eo psalmo qui hunc sequit᷑ scrip¬
tumẽ: Cũ enim et illic ex ꝑ sona xp̃i quȩ ad illiꝰ passi¬

Expanded text:
Dauid. Clamat et sexagensimus septimus: Deus noster Dauid. Clamat et sexagensimus septimus: Deus noster Deus saluos faciendi, et Domini exitus mortis. Quid apertius haec reddita est, quando priusquam ex uirgine nasceretur dictum est: Pariet filium, et uocabis nomen m suum a peccatis eorum. In quorum peccatorum remissionem quoniam sanguis eius effusus est, non utique subiunctum est: Et Domini exitus mortis, ut ostenderetur moriendo saluos esse facturus. Sed mirando dictum est: Et Domini; tamquam diceretur: "Talis est ista uita mortalium, ut nec ipse Dominus aliter ab illa exiret, nhujus prophetiae testimoniis, etiam rebus ad effectum tam clarum certumque perductis, omnino non cedant, profecto in eis illud impletur, quod in eo psalmo qui hunc sequitur, scriptum est. Cum enim et illic ex persona Christi, quae ad ejus passi
Abbreviated transcription (Latin):
da discipłi eiꝰ quando ẽ. connumeratis apłis: Iudei
autẽ xp̃m quẽ sꝑant: moriturum eẽ ñ putant:¬
Ideo quem lex et ꝓpħȩ ad nunci auetunt nr̃meẽ.
ñ putant: s nescioquẽ suum quẽ sibi alienum
a mortis passione confinguũnt Idõ mirabiliua¬
nitate atq cȩcitate ũba quȩ posumꝰ ñ mortem et
resurrectionẽ. s somnum ec eiugilationẽ signifi¬
casse contendunt: Sed clamat eis etiampsalmꝰ
quintꝰ decimꝰ: ꝓpt̃ hoc iocundatũ ẽ cormeuni
et exultauit lingua mea. insuꝑ et caro mea reqͥ¬
escet inspe: qm̃ non derelinques animam mea
in inferno. nec dab̃ sc̃m tuum uidere corruptio¬
nem: Quis in ea spe diceret requieuisse carnẽ
suam et ñ derelictam animã suam in inferno. s
cite ad eam redeunte reuiuiscere ne corrumꝑetur.
sic̃ cadauera corrumpi solent. nͥ qͥ die t̾cioresur¬
rexit: Qđutiq dicere ñ possunt de ꝓpħa et rege

Expanded text:
uda discipuli eius, quando est connumeratus apostolis. Iudaei uda discipuli eius, quando est connumeratus apostolis. Iudaei auteIdeo quem Lex et Prophetae annuntiaverunt, nostrum esse non putant; sed nescio quem suum, quem sibi alienum a mortis passione confingunt. Ideo mirabili vanitate atque caecitate verba quae posuimus, non mortem et resurrectionem, sed somnum et evigilationem significasse contendunt. Sed clamat eis etiam Psalmus quintus decimus: Propter hoc jucundatum est cor meum, et exsultavit lingua mea, insuper et caro mea reqiescet in spe; quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem. Quis in ea spe diceret requieuisse carnem suam, ut non derelicta anima sua in inferno, sed cito ad eam redeunte reuiuesceret, ne corrumperetur, sicut cadauera corrumpi solent, nisi qui die tertio resurrexit? Quod utique dicere non possunt de propheta et rege
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽq xp̃i de sedib suis bellica strage et exci¬
dio funditꝰ eradicatos uidec: Occisus enim abeis
resurrexit. et reddic eis interim temꝑariã discipli¬
nam. excepto qđ ñ ooriectis seruat. quando uiuos &e
mortuos uidicabit: Nam dñs ipse iħc istum ipsũ
traditorem suum ꝑ panẽ porreccum ostendens
apłis. hł̾nc etiam u̾sum psalmi huiꝰ cominemoraũ
et insedixif impletũ Quiȩdebat panesmetum:
ampliauit suꝑ me calcaneũ: Qđ auten ait inquẽ
spauit̾ ñ congruit capitis corꝑi Neq enim nes¬
ciebat eum ipse saluator. de quoante dixerat unꝰ
ex uob diabolꝰ ẽ. s solec inse m̃broꝵ suorum ttans¬
ferre ꝑsonã et sibi tribuere qđ eẽt. illorũ. quia ca
Esuriui: et dedistis mͥ manducare: Qdexponens.
ait Qđuni exminimis meis fecistis: mͥ fecistis
Se itaq dixit sꝑasse qđ tunc sꝑauerant: deui¬

Expanded text:
surrectionemque Christi de sedibus suis bellica strage et excisurrectionemque Christi de sedibus suis bellica strage et excidio funditus eradicatos uidet? Occisus enim ab eis resurrexit et reddidit eis interim temporariam disciplinam, excepto quod non correctis seruat, quando uiuos et mortuos iudicabit. Nam Dominus ipse Iesus istum ipsum traditorem suum per panem porrectum ostendens apostolis hunc etiam uersum psain se dixit inpletum: Qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum. Quod autem ait: In quem speraui, non congruit capiti, sed corpori. Neque enim nesciebat eum ipse Saluator, de quo ante iam dixerat: Unus ex uobis diabolus est. Sed solet in se membrorum suorum transferre personam et sibi tribuere quod esset illorum, quia capEsuriui, et dedistis mihi manducare, quod exponens ait: Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Se itaque dixit sperasse, quod tunc sperauerant de I