comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluũ cui ñ e̾e̾t facta reuelatio
ł distincta ł uelata. ł in aꝑto. ł in
my sterio: distincta ut abrahȩ uel
moysi aliis q maiorib qͥ distincti¬
onẽ articuloꝵ fidei habebant: ue¬
lata ut simplicib. quib reuelatũ
erat ea ẽẽ credenda que credebañ
aliqui minꝰ capaces st̃. qͥ articulos
symboli distinguere & assignare
ñ ualent: omnia tam̃ credunt qͤ
in sẏmbolo continent᷑. Cred̃t enĩ
que ignorant: habentes fidẽ uela¬
tã in mysterio. Ita & tc̃ minꝰ capa¬
ces ex reuelatione sibi facta maio¬
rib credendo inherebant: quib¬
suã fidẽ quasi cõmittebant. Uñ
iob. Boues arabant: & asine
pascebant᷑ iuxta eos. Simplices &
minores. st̃ asine. pascentes uix ta
boues: qr humilitate maiorib ad¬
herentes in mysterio credebant q̃
& illi in mysterio docebant: qualiᷤ
forte fuit uidua sareptana Quȩ an
Led querit᷑. cũ sine fide media¬
toris antiquis ñ fuerit salus
sic̃ nec modernis: utrũ oportue¬

Expanded text:
salvum cui non esset facta revelatio vel distincta, vel velata, vel in aperto, vel in mysterio. Distincta, ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia humilitate majoribus adhaerendo, in mysterio credebant quae et illi in mysterio docebant; qualis forte fuit vidua Sareptana. 3. Quae ante Sed quaeritur, cum sine fide Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportue
Abbreviated transcription (Latin):
debat: s filiũ eiꝰ nesciebat incar
dictũ eẽ ꝑ angłm accepte sunt ele¬
mosine tuȩ. & orationes tue. ante¬
ꝗͣ in xp̃m crederet: nec tam sine
aliqua fide donabat & orabat.
Nam qͦm inuocabat in quẽ non
credebat: S si posset sine fide
xp̃i eẽ salus. ñ ad eũ mitteretur
architectꝰ eccłiȩ petrus. Attende
qͦd ait sine fide xp̃i ñ posse esse
salutẽ: & tam̃ corneliũ exaudi¬
tũ anteꝗͣ credexet in xp̃m. Quod
ita pot̾ intelligi. scił atͥte quã
sciret xp̃m incarnatũ: in quẽ
credebat in mysterio. De ȩqͣlitate
fidei spei & caritatatis & operis.

Expanded text:
a dictum esse per angelum: Acceptae sunt eleemosynae tuae, et orationes tuae, antequam in Christum crederet; nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Attende quid ait, sine fide Christi non posse esse salutem; et tamen Cornelium exauditum antequam crederet in Christum. Quod ita potest intelligi, scilicet antequam sciret Christum incarnatum, in quem credebat in mysterio. 5. De aequalitate fidei, spei, charitatis et operis
Abbreviated transcription (Latin):
Es tu ꝑ te ipsũ descensurꝰ ad infer¬
nũ: an aliũ ad hȩc sacram̃ta mis¬
surus es  Quidã tam̃ dicunt eũ
ñ dubitasse de ignorantia s de
pietate: id÷ dubitare se ostñdisse.
tatẽ admirando insinuasse. De fi
Detiã queri de cornelio utrum
fidẽ incarnationis habuerit: cum
elemosinȩ tuȩ & exauditȩ st̃ orõ¬
nes tuȩ. Si enĩ fidẽ incarnationiᷤᷤ
ñ habebat tunc. gͦ sine fide incar¬
nationis erat ei iusticia: quia de
illo scriptũ ẽ. qđ iustus erat & timess
dm̃. Si uͦ fidem incarnationis ha¬
bebat: ad quid gͦ missus ẽ ad eũ
petrus: Sane dici potest eũ sicut
fidẽ unitatis ita & incarnationis
habuisse d̃i reuelatione. s incar¬
natũ iam ẽẽ d̃i filiũ ignorasse. &

Expanded text:
Es tu per teipsum descensurus ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, dubitare se ostendisse; umilitatem admirando insinuasse. 4. De etiam quaeri de Cornelio, utrum fidem Incarnationis habuerit, cum eleemosynae tuae, et exauditae sunt orationes tuae. Si enim fidem Incarnationis non habebat, tunc ergo sine fide Incarnationis erat ei justitia, quia de illo scriptum est, quod justus erat et timens Deum. Si vero fidem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse de revelatione, sed incarnatum jam esse Dei F
Abbreviated transcription (Latin):
Ita cũ aliquis ꝑ iustificationẽ inci¬
pit ẽẽ amicꝰ dei: ipse mutat᷑ ñ ds.
Si qͥs mag̃ ł minꝰ diligit᷑ ado uno
ritur de aliqͦ uno utrũ magi
diligat᷑ a deo uno tempore ꝗͣ alio:
distinguenda ẽ dictionis intelli¬
gentia. Si enĩ referat᷑ ad dilectio¬
nis effectũ. concessibile ẽ: si uͦ ad
dilectionis eentiam. inefficiabile ẽ.
Si ds ab ȩt̾no dilex̃ reꝓbos. Cuiiii.¬
e reꝓbis uͦ qui p̃parati ñ suñ acd
uitã s ad mortẽ. si queritur
utrũ debeat concedi qđ d̃s ab ȩt̾no
dilexit eos. dicimꝰ de electis solis
simplicit̾ hoc ẽẽ concedendũ. qđ
d̃s ab et̾no eos dilexit qͦs ad iusticiã
& coronam p̃parauit: de ñ electis
uͦ simplicit̾ ẽ concedendũ qđ odio
habuit id reꝓbauit sicut legit᷑.
lacob dilexi. esau odio habui: s ñ
simplicit̾ dicendũ qđ dilexit ne
futuri erant. id÷ quod & quales¬
iii. uirtutib que pͥncipales uel

Expanded text:
Ita cum aliquis per justificationem inciIta cum aliquis per justificationem incipit esse amicus Dei, ipse mutatur, non Deus. 4. Si quis magis vel minus diligatur a Deo ritur de aliquo, utrum magis diligatur a Deo uno tempore quam alio, distinguenda est dilectionis intelligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, concessibile est; si vero ad dilectionis essentiam, inficiabile est. 5. Si Deus ab aeterno dilexit reprobos. De reprobis vero qui praeparati non sunt ad vitam, sed ad mortem, si quaeritur utrum debeat concedi quod Deus ab aeterno dilexit eos; dicimus de electis solis simpliciter hoc esse concedendum, quod Deus ab aeterno eos dilexit, quos ad justitiam et coronam praeparavit. De non electis vero, simpliciter est concedendum quod odio habuit, idacob dilexi, Esau odio habui. Sed non est simpliciter dicendum quod dilexit, ne futuri erant, id est, quos et qualTUOR VIRTUTIB
Abbreviated transcription (Latin):
in tempore tͥbuit: & minꝰ dilecti
qͥb ñ tantũ. Inde etiã ẽ qđ aliqͥ
q̃n conu̾tuntur & iustificantur
dicunt᷑ tẽ inciꝑe diligi a deo: ñ
qd d̾s noua dilectione quẽquã
possit dilig̾e: immo sẽpit̾na dilecti¬
one dilex it ante mundi ꝯstitutio¬
nẽ quoscũq diligit: s tc̃ dicunt᷑
inciꝑe diligi ab eo. cũ ęterne dile¬
ctionis di sortiunt᷑ effectũ scilicet
gram uel głam. Uñ aug̃ in lib̾ .u.¬
ralit̾ diligat. quasi noua dilectio¬
ne quȩ in ipso ante ñ erat: apud
quẽ nec p̃terita tͣnsierunt & fut᷑a
iam facta st̃. Itaq om̃s scõs suos
ante mundi ꝯstitutionẽ dilexit
sic̃ p̃destinauit: s cũ conu̾tuntur
& inueniunt illũ. tẽ inciꝑe ab eo¬
diligi dicunt᷑: ut eo modo dicatur
qͦ potest humano affectu capi qͦd
dr̃. Sic etiã cũ iratꝰ malis dd̃r & pla¬
cidus bonis. illi mutant᷑ non ipse:
ut lux infirmis ocłis asꝑa. firmis
lenis ẽ. ipsoꝵ scił mutatione ñ sua.

Expanded text:
in tempore tribuit; et minus dilecti quibus non tantum. Inde etiam est quod aliqui quando convertuntur et justificantur, dicuntur tunc incipere diligi a Deo; non quod Deus nova dilectione quemquam possit diligere, imo sempiterna dilectione dilexit ante mundi constitutionem quoscumque diligit. Sed tunc dicuntur incipere diligi ab eo, cum aeternae Dei dilectionis sortiuntur effectum, scilicet gratiam vel gloriam. Unde August., in lib.aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipediligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quod dicitur. Sic etiam cum iratus malis dicitur, et placidus bonis, illi mutantur, et non ipse; ut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet mutatione, non sua.
Abbreviated transcription (Latin):
alios magis alios minꝰ diligere ̃r
ñ mut abilitatẽ caritatis eiꝰ signi¬
ficat: s qđ alios ad maiorabona
alios ad minora dilexit: alios ã
meliores usus. alios ad minꝰ bonoᷤ.
Omnia enĩ bona nr̃a: ex eiꝰ dilecti¬
one nob ꝓueniunt. E lectoꝵ gͦ
alios magis alios minꝰ dilexit ab
et̾no & cliligit etiã nc̃: quia aliis
maiora aliis minora ex dilectio¬
ne sua p̃parauit bona: aliis qꝙ
maiora & aliis minora bona con¬
fert in tempore: uñ magis ł minꝰ
dicit᷑ hos uel illos diligere. Quod
duꝑlicit inspicienda ẽ dilectio dĩ.
onsiderat᷑ enĩ duobc.uii.
modis dilectio di: secundũ
ẽẽntiam & scdm efficaciã. Non
recipit maiꝰ uł minꝰ sccłm ee̾ntiã¬

Expanded text:
alios magis, alios minus diligere dicitur, non mutabilitatem charitatis ejus significat, sed quod alios ad majora bona, alios ad minora dilexit; alios ad meliores usus, alios ad minus bonos. Omnia enim bona nostra ex ejus dilectione nobis proveniunt. Electorum ergo alios magis, alios minus dilexit ab aeterno, et diligit etiam nunc, quia aliis majora, aliis minora ex dilectione sua praeparavit bona; aliisque majora, et aliis minora bona confert ex tempore. Unde magis vel minus dicitur hos vel illos diligere. 3. Quod duobus modis inspicienda est dilectio Dei. Consideratur enim duobus modis dilectio Dei, secundum essentiam, et secundum efficientiam. Non recipit magis vel minus secundum essentia
Abbreviated transcription (Latin):
Num aũ dilectio ĩmutabilis sit.
& ideo ñ intendit᷑ ł remittit᷑:¬
si querit᷑ quȩ sit ratio dicti cũ dicit᷑
magis uel minꝰ dilig̾e hoc ꝗͣ illud.
& cũ dicit᷑ omnia dilig̾e: dicimus
dilectionẽ dei sicut pacẽ exuꝑare
omnẽ sensũ: ut ad tante altitudi¬
nis intelligentiã uix aliquatenꝰ
aspiret bumanꝰ sensus. Dotest tñ

Expanded text:
Cum autem dilectio Dei immutabilis sit, et ideo non intenditur, vel remittitusi quaeritur quae sit ratio dicti cum dicitur magis vel minus diligere hoc quam illud, et cum dicitur Deus omnia diligere, dicimus dilectionem Dei sicut pacem exsuperare omnem sensum humanum, ut ad tantae altitudinis intelligentiam vix aliquatenus aspiret humanus sens
Abbreviated transcription (Latin):
rũm: quȩ cũ facimꝰ adiuuamur.
Non solũ qui dat esurienti cibũ.
sitienti potũ & huiꝰmodi. s etiã
qͥ dat ueniã petenti elemosinã
dat : & qui em̃dat u̾bere in quẽ
potestas dat᷑ uel cohercet aliqua
disciplina. uel orat ut ei peccatũ
dimittat᷑. elemosinã dat: quia
miscđiam p̃stat. Multa enĩ bona
p̃stantur inuitis. qͣndo eoꝵ consu¬
litur utilitati & ñ uoluntati: s
ea maior ẽ qua ex corde dimit¬
timꝰ qͦd in nobis qͥsq peccauit.
Minꝰ enĩ magnũ ẽ erga eũ eẽ beni¬
uolũ qui nichil mali tͥ fecit: il¬
lud multo grandiꝰ ut tuũ etiã
inimicũ diligas: & ei qui tͥ malũ
uult & si potest facit. semꝑbonũ
uelis faciasq quod possis. Qͦd gͦ
dñs ait date elemosinã & ecce oĩa
munda st̃ uobis: it a ne intellectu¬
ri sumꝰ ut ñ credentib in xp̃m
munda sint omnia si elemosinaᷤ
istas dederint: Qͥ uult ordinate
elemosinã dare. a se debet pͥmũ¬

Expanded text:
 adjuvamur. Non solum qui dat esurienti cibum, sitienti potum et hujusmodi, sed etiam qui dat veniam petenti, eleemosynam dat, et quem emendat verbere in quem potestas datur vel coercet aliqua disciplina, vel orat ut ei peccatum dimittatur, eleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, et non voluntati; sed ea major est qua ex corde dimittimus quod in nobis quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum qui tibi nihil mali fecit. Illud multo grandius ut tuum etiam inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et, si potest, facit, semper bonum velis, faciasque quod possis. Quod ergo Dominus ait: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis, itane intellecturi sumus, ut non credentibus in Christum, munda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se debet
Abbreviated transcription (Latin):
oĩ m̾ito hr̃e ualuit qͦd m̾ito obtinuit.
ĩmortalitatis & ĩpassibilitatis
głam. & noĩs di manifestationem
sine om̃i merito hr̃e potuit: sane
dici pot̾. qr humanã naturã ita gło¬
sam susciꝑe potuit sic̃ in resurrecti¬
one extitit: nom̃q suũ & aliter
hõib manifestare potuit: s h̃o pas¬
sibilis eẽ ñ potuit sic̃ fuit: ⁊ ad głam

Expanded text:
t. immortalitatis et impassibilitatis gloriam, et nominis Dei manifestationem, sine omni merito habere potuerit, sane dici potest quia humanam naturam ita gloriosam suscipere potuit, sicut in resurrectione extitit. Nomenque suum etiam aliter hominibus manifestare potuit; sed homo passibilis esse non potuit sicut fuit, et ad illam
Abbreviated transcription (Latin):
uxta animȩ meritũ qͦ potuisset
ꝓfic̾e: in m̃bris añ quȩ nos sumus
cotidie ꝓficit. Non gͦ plus meruit
sibi ꝑ crucis patibulũ: q̃ a concep
in conceptione: s maioris uirtutiᷤ
ñ extiterunt in merendo plura
ꝗͣ ante fuerant pauciora. Meruit
gͦ a conceptione ñ mͦ głam ĩpassibi¬
litatis & ĩmortalitatis corporis: s
etiã impassibilitatẽ animȩ. ꝑ qͥd:
Pobedientiã & uoluntatẽ ꝑfectã:
quã ñ tunc pͥmũ habuit nec maio¬
rẽ cũ pati cepit & mori. Obediens
ex quo fuit homo. Fabuit gͥ anima
illa bonũ aliqͦd in se post mortẽ: qͦd
tior ꝗͣ fuit ante : Absit qđ melior
fuerit: quia ñ sanctior. ñ gr̃a cumu¬
latior: nec etiã beatior fuit in dei
dtemplatione. in qͦ precipue beati
ĩmunis: ex qͦ nequit inferri simpli¬
cit̾ qđ beatior fuerit. De eo qͦd scri¬

Expanded text:
uxta animae meritum quo potuisset proficere; in membris autem quae nos sumus, quotidie proficit. Non ergo plus meruit sibi per crucis patibulum, quam a conceptin conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis corporis, sed etiam impassibilitatis animae. Per quid? Per obedientiam et voluntatem perfectam, quam non tunc primo habuit, nec majorem cum pati coepit et mori. Obediens ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod  melior fuit quam ante? Absit quod melior fuerit, quia nec sanctior, nec gratia cumulatior. Nec etiam beatior fuit in Dei contemplatione, in quo praecipue beatitimmunis. Ex quo nequit inferri simpliciter quod beatior fuerit. 3. De eo quod scri
Abbreviated transcription (Latin):
est mͥ omnis potestas in cȩlo & in t̾ra:
ñ qđ tunc pͥmo acceꝑit: s quã ante
habebat t̾c manifestata ẽ potestas.
Ceterũ ambiꝵ dic̃ nom̃ illud donatũ
ẽẽ deo ñ homini: & uidet᷑ secꝰ u̾boꝵ¬
suꝑficiẽ oppositꝰ augustino. S in tel¬
ligentia ñ obuiat: licet diu̾sũ sapi¬
at. Nam ambi de naturali donatio¬
ne id dictũ intelligit. qua et̾naliter
pat̾ generando dedit filio nomen
qͦd ẽ suꝑ omne nom̃. scił ẽẽ dm per
naturã: quia genuit ab ȩt̾no filiũ
plenũ & sibi ȩqualẽ dm̃: qͦd tamen

Expanded text:
est mihi omnis potestas in coelo et in terra; non quod tunc primo acceperit, sed quam ante habebat, tunc manifestata est potestas. Caeterum Ambros. dicit: Nomen illud donatum esse Deo, non homini; et videtur, secuficiem, oppositus August., sed intelligentia non obviat. licet diversum sapiat. Nam Ambros. de naturali donatione id dictum intelligit, qua aeternaliter Pater generando dedit Filio nomen quod est super omne nomen, scilicet, Deum per naturam, quia genuit ab aeterno Filium plenum et sibi aequalem Deum. Quod tamen
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã impassibilitatẽ animȩ. Ani¬
ma enĩ ipsiꝰ ante mortẽ erat passi¬
bilis. sic̃ caro mortalis: s pꝰ mortem
merito humilitatis & anima ĩpas¬
sibilis facta ẽ & caro ĩmortalis. Utẽ
aũ anima sit facta ĩpassibilis qͣndo
surrectionis mom̃to: de autoritate
nob̾ certũ ñ ẽ. S uel mox pꝰcarnis
separationẽ anima ĩpassibilitate
donata ẽ: aut in resurrectione qn
caro refloruit. Qđ a ꝯceptu meruit
etiã ab ipsa conceptione ex qͦ homo
factꝰ ẽ. ꝑ caritatẽ & iusticiã & aliaᷤᷤ
uirtutes in quarũ plenitudine fuit
scłm hominẽ conditꝰ. sibi tantũ
meruit. qͣntũ post martyrii tole¬
rantiã. Tanta enĩ plenitudo sp̃ua¬
liũ karismatũ in eo fuit qđ in eis
ꝓficere ñ potuit: & ideo melior ipsiꝰ
anima fieri ñ potuit ꝗͣ ab initio
suȩ conditionis extitit: qr in m̾itis¬

Expanded text:
impassibilitatem animae. Anima enim ipsius ante mortem erat passibilis, sicut caro mortalis; sed post mortem merito humilitatis et anima impassibilis facta est, et caro immortalis. Utrum autem anima sit facta impassibilis, quando surrectionis momento, de auctoritate nobis certum non est. Sed vel mox post carnis separationem anima impassibilitate donata est, aut in resurrectione, quando caro refloruit. 2. Quod a conceptu meruit etiam ab ipsa conceptione ex quo homo factus est, per charitatem et justitiam et alias virtutes, in quarum plenitudine fuit secundum hominem conditus, sibi tantum meruit, quantum post per martyrii tolerantiam. Tanta enim plenitudo spiritualium charismatum in eo fuit, quod in eis proficere non potuit; et ideo melior ipsius anima fieri non potuit quam ab initio suae conditionis extitit, quia pr
Abbreviated transcription (Latin):
quidã dicere solent qđ ñ sibi s
m̃bris tm̃ meruit. Meruit quidẽ¬
m̃bris redẽptionẽ a diabolo. a pecẽo.
a pena. & regni reserationẽ: ut
amota ignea rũphea. libere pater&
introitꝰ. S & sibi meruit ĩpassibi¬
litatis & ĩmortalitatis głam: sic̃ ait

Expanded text:
quidam dicere solent, quod non sibi, membris tantum, meruerit. Meruit quidem membris redemptionem a diabolo, a peccato, a poena, et regni reserationem; ut, amota ignea romphea, liber pateret introitus; sed et sibi meruit impassibilitatis et immortalitatis gloriam, sicut ait
Abbreviated transcription (Latin):
piendũ ẽ: quo dicit᷑ res fieri qͣndo
innotescit. Post resurrectionem uͦ
qͦd ante erat obscurũ in euidenti po¬
sitũ ẽ: ut scirent hoĩes & demones.
Manifestationẽ gͦ illiꝰ noĩs donauit
ei d̾s post resurrectionẽ: s illã me¬
ruit ꝑ obedientiã passionis: qut eo

Expanded text:
piendum est, quo dicitur res fieri quando piendum est, quo dicitur res fieri quando innotescit. Post resurrectionem vero, quod ante erat in evidenti positum est, ut scirent homines et daemones. Manifestationem ergo illius nominis donavit ei Deus post resurrectionem, sed illam meruit per obedientiam passi
Abbreviated transcription (Latin):
it. Habuit enĩ hoc nom̃ dei filius in
qͣntũ d̾s ẽ ab et̾no ꝑ naturã: in qͣn¬
tũ uͦ homo factꝰ ẽ. habuit ex tẽpore
ꝑ grãm. Ueruntam̃ aug̾ dicit ho¬
mini donatũ e̾ẽ illud nom̃ non do:
quia illud nom̃ habuit cũ tantũ¬
in forma dł̃i erat. S cũ dicit᷑. ꝓpter¬
qͦd illũ ex altauit & donaũ illi nom̃
qͦd ẽ suꝑ õẽ nom̃: satis apparet ꝓpter
quid illũ exaltau̾it. idł÷ ꝓpt̾ obedi¬
entiã: & in qua forma exaltatꝰ sit.
In qua enĩ forma crucifixꝰ est. in ea ex¬
altatꝰ est: & in ea donatũ ẽ ei nom̃
ut cũ ipsa forma serui nominet᷑ uni¬
genitꝰ filiꝰ dei. Hoc illidonatũ ẽ ut
homini: quod iã habebat idẽ ipse
ꝑ grãm accepit ipse ens homo. uel
subsistens in forma serui. id÷ in aĩa &
carne: ut nominet᷑ & sit ds. Sed
nũqͥd hoc meruit : Supͣ enĩ dictũ ẽ
quia hoc tantũ bonũ homo ille non
tiã donatũ ei hoc nom̃: Scđm tropũ
illũ in scͥptura creberrimũ hoc acci¬

Expanded text:
. Habuit enim hoc nomen Dei Filius, in quantum Deus est, ab aeterno per naturam; in quantum homo vere factus est, habuit ex tempore per gratiam. Verumtamen August. dicit homini donatum esse illud nomen, non Deo, quia illud nomen habuit cum in forma Dei tantum erat. Sed cum dicitur: Pli nomen quod est super omne nomen; satis apparet propter quid exaltaverit, id est, propter obedientiam, et in qua forma exaltatus sit. In qua enim forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum ipsa forma servi nominetur unigenitus Filius Dei, hoc illi donatum est ut homini, quod jam habebat idem ipse ratiam accepit, ut ipse ens homo vel subsistens in forma servi, id est, in anima et carne, nominetur et sit Deus. Sed numquid hoc tunc meruit? supra enim dictum est, quia hoc tantum bonum homo ille non tiam donatum est ei hoc nomen? Secundum tropum illum in Scriptura creberrimum hoc ca
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ potuit in qͦ plenitudo uirtutũ
& gr̃e ñ fuerit: nec uirtutes ei inee
potuert̾ cilicio mortalitatis induto
quin ꝑ eas mereret᷑. Habens gͥ haᷤ
uirtutes scđm hominẽ passibilem
ac mortalẽ: ñ potuit ñ mereri głam
ĩmortalitatis. Non gͥ potuit. factus
mortalis sine merito głam ĩpassibi¬
litatis & ĩmortalitatis ac manifesta

Expanded text:
e potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. Habens ergo has virtutes secundum hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis et immortalitatis ac manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerato apꝓpians. curationi eiꝰ
sacram̃toꝵ alligam̃ta adhibuit:
quia contͣ peccati originalis & ac
tualis uulnera. sacram̃toꝵ remedia
ds instituit. De quib iͦii primo
consideranda occurrunt: qͥd sit
sacram̃tũ: quare institutũ: in qͥb
consistat & conficiat᷑: & quȩ sit di

Expanded text:
vulnerato approprians, curationi ejus sacramentorum alligamenta adhibuit, quia contra originalis peccati et actualis vulnera, sacramentorum remedia Deus instituit. De quibus, quatuor primo consideranda occurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et c
Abbreviated transcription (Latin):
peccato ꝓrsus purgauit. & a fomi¬
te pecẽi etiã liberauit. ł fomitem
ipsũ penitꝰ euacuando ut qͥbuscła
placet: uł sic debilitando & exte¬
nuando. ut ei postmodũ peccandi
occasio nullatenꝰ extit̾it. Potentiã
qͦq generandi absq uiri semine
uirgini p̃parauit. Ita enĩ u̾ba euan¬
gelu docent. uͥ angłs urginẽ allo¬
quens ait. Sp̃s sc̃s suꝑueniet in te.¬

Expanded text:
peccato prorsus purgavit, et a fomite peccati etiam liberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam placet, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini praeparavit. Ita enim verba Evangelii docent, ubi Angelus Virginem alloquens ait,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mediũ intellectũ u̾bũ d̃i. Tantȩ
enĩ subtilitatis atq simplicitatis ẽ
diuina ẽentia: ut corpori de limo
trȩ formato uniri ñ ꝯgruerit. nisi
mediante rationali ẽentia. Illa aũ
unio in explicabilis ẽ. adeo ut etiã
ioħ̾es ab utero scĩficatꝰ se ñ ẽẽ dig¬
nũ fateat᷑ solu̾e corrigiã calciam̃ti
ĩu: qr illiꝰ unionis modũ inuesti¬
gare aliis ꝙ explicare ñ erat suffi¬
ciens. Non sc̃ gͥ audiendi qͥ ñ uerũ
hominẽ di filiũ suscepisse dicunt.
neq natũ de femina: s falsã car¬
nẽ & imaginẽ corporis simulatã
ostñdisse udentib. In quẽ errorẽ
prumpunt qr timent qͦd fieri ñ
potest: scił ne humana carne ue¬
ritas & substantia di inquinetur.
& eos mundos & sinceros seruare.
Si gͦ uisibilia munda uisibilib
ĩmundis otingi posst̃ & ñ inqui¬
uari: qͣntomagis incõmutabilis &
hominẽ sine sui ⁊taminatione as¬
sumpsit. & ab om̃ib infirmitatib
liberauit: Ecce hic dicit ddi sapi¬

Expanded text:
per medium intellectum Verbum Dei. Tantae, inquit, subtilitatis, atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruit, nisi mediante rationali essentia. » Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam calceamenti Jesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: sed falsam carnem, et imaginem corporis simulatam ostendisse videntibus. In quem eprorumpunt, quia timent quod fieri non potest, scilicet ne humana carne veritas et substantia Dei inquinetur, et eos mundos et sinceros servare. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari, quantohominem sine sui commutatione assumpsit, et ab omnibus infirmitatibus libera
Abbreviated transcription (Latin):
plꝰ gr̃e sit collatũ ad uincendũ ex
om̃i parte pecc̃m: qđ conciꝑe ac
parere meruit quẽ constat nullũ
habuisse pec̃cm. Nac gͦ uirgine ex¬
cepta. si om̃s scĩ & sc̃e cong̾gari pos¬
sent. & quereret᷑ ab eis an peccatũ
haberent: qͥd responderet᷑ nisi qͦd
ioħes ait. si ddixerimꝰ qr pec̃em non
habemꝰ nos ipsos seducimꝰ: ang̃. d fid ad p̃

Expanded text:
 gratiae collatum ad vincendum ex omni parte peccatum, quod concipere ac parere meruit quem constat nullum habuisse peccatum. Hac ergo Virgine excepta, si omnes sancti et sanctae congregari possent, et quaereretur ab eis an peccatum haberent, quid responderetur nisi quod Joannes ait, c. 1: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seduc
Abbreviated transcription (Latin):
uerit᷑ etiã de carne u̾bi. an priꝰ
ꝗͣ conciꝑet᷑ obligata fu̾it pecc̃o:
& an talis assumpta fuerit a u̾bo.
Sane dici pot̾ & credi oportet iuxta
scõꝵ attestationis ⁊uenientiã ipsã
ita mundatã ut ab om̃i pecc̃i con¬
tagione ĩmunis uniret᷑ u̾bo. pena
tm̃ ñ necessitate s uoluntate assu¬

Expanded text:
eritur etiam de carne Verbi, an prius quam conciperetur, obligata fuerit peccato. Et an talis assumpta sit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam ita mundatam, ut ab omni peccato originali immunis uniretur Verbo, poena tamen non necessitate sed voluntate assu
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ intelligit᷑. ubi hominẽ siue huma¬
nitatẽ ł̃ humanã naturã accepisse
intelligit᷑. Errant g̃ qui nomine
humanitatis ñ substantiã s ꝓpͥe¬
tatẽ quandã. a qua homo nõiatur
significari ꝯtendunt: ubicũq xp̃i
humanitas memorat᷑. Ait enim
ioħes camascenꝰ. Sciendũ quidẽ

Expanded text:
lius intelligitur, ubi hominem sive humanitatem vel humanam naturam accepisse legitur. Errant ergo qui nomine humanitatis non substantiam, sed proprietatem quamdam a qua homo nominatur, significari contendunt ubicumque humanitas Christi memoratur. Ait enim Joannes Damasc.: Sciendum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
đm & hominẽ unũ filiũ: quẽ ꝓpt̾ea
& unigenitũ dicimꝰ manentẽ in du¬
ab substantiis. sic̃ ei nature ueritas
contulit ñ confusis naturis neq ĩmi¬
xtis. sic̃ thimotiani uolt̾. s socie tate

Expanded text:
minem unum filium; quem propterea et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, non confusis naturis neque immixtis, sicut Thimotiani volunt, sed societate
Abbreviated transcription (Latin):
mittit᷑ di uͥbũ. euiꝰ est u̾bũ: ab illo
o ꝙ pat a nullo missus ẽ: ne si mitte¬
ret᷑. ab alio ẽẽ putaret᷑. Missus ẽ
gͦ primo filiꝰ qui a solo patre ẽ: dem̃n
etiã sp̃s sc̃s. qui ẽ a patre & filio.
S filiꝰ solus in carne missus ẽ: ñ sp̃s.s.¬
sic̃ nec pat̾. Qd ideo factũ ẽ: ut qui
erat in diuinitate di filiꝰ. in huma¬
ẽet filiꝰ. aliꝰ in humanitate: & ne idẽ
ẽet ꝑat̾ & filiꝰ si dłs pat̾ de homine

Expanded text:
mittitur Dei Verbum, cujus est Verbum; ab illo oque Pater missus non est, ne si mitteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius, qui a solo Patre est; deinde etiam Spiritus sanctus, qui est a Patre et Filio. Sed Filius solus incarnari missus est; non Spsicut nec Pater. Quod ideo factum est, ut qui erat in divinitate Dei Filius, in humaesset Filius, alius in humanitate, et ne idem esset Pater et Filius, si Deus Pater de homine
Abbreviated transcription (Latin):
priꝰ animã ꝗͣ carnẽ. uł carnẽ qͣ
animã. & utrũ caro priꝰ fuerit᷑
in ut̾o uirginis concepta & postea
mul q sibi uniuit animã & carnẽ:
nͨ caro priꝰ fuit concepta & postmo¬
dũ assumpta: s in conceptione as¬
sũpta. & in assũptione concepta.
Unde aug̃. in libro de fide adpetrũ.
aug̾. F irmissime tene & nullatenꝰ du¬

Expanded text:
prius animam quam carnem, vel carnem quam animam; et utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et postea mulque sibi univit animam et carnem, nec caro prius fuit concepta, et postmodum assumpta; sed in conceptione assumpta, et in assumptione concepta. Unde Aug. in lib. de Fide ad Petrum, cap. 16: Firmissime tene,
Abbreviated transcription (Latin):
quã seruilẽ formã asolo filio susce¬
ptã tota tͥnitas cuiꝰ una ẽ uoluntaᷤᷤ
& oꝑatio fecit. Non aũ in utero
uirginis priꝰ cãro suscepta ẽ ⁊ post¬
modũ diuinitas uenit in carnẽ: s
mox ut u̾bũ uenit in uterũ. ser¬
uata ueritate ꝓprie nat᷑e. factũ ẽ

Expanded text:
quam servilem formam a solo Filio susceptam, tota Trinitas cujus una est voluntas et operatio fecit. Non autem in utero Virginis prius caro suscepta est, et postmodum divinitas venit in carnem; sed mox ut Verbum venit in uterum, servata veritate p
Abbreviated transcription (Latin):
uitio corrupta erat. totũ assũpsit.
id÷ animã & carnẽ: ut totũ curar&
& sc̃ificaret. Qđ aũ humane nat᷑e
siue humanitatis uocabulo anima
& caro intelligi debeat. aꝑte docet
ieꝵ in expositione catholice ficł̃i di¬
cens. Sic confitem᷑ in xp̃o unã filii
ẽẽ ꝑsonã. ut dicamꝰ duas ꝑfectas &
integras eẽ substantias. id ÷ deitatis

Expanded text:
ssumpsit, id est animam et carnem, ut totam curaret et sanctificaret. Quod autem humanae naturae, sive humanitatis vocabulo, anima et caro intelligi debeat; aperte docet Hieronymus in expositione catholicae fidei, dicens: « Sic confitemur in Christo unam Filii esse personam, ut dicamus duas perfectas, et integras esse substantias, » id est Deita
Abbreviated transcription (Latin):
filio scđm deitatẽ. Grmitas enim
nos sibi reconciliauit: ꝑ hoc qͥ solũ
u̾bũ carnẽ ipsa tͥnitas fecit. Trinitaᷤᷤ
gͥ carnis assumptionẽ fecit. s u̾bo:
ñ patͥ uł sp̃ui scõ. Si enĩ pat̾ sibi ⁊
filiꝰ sibi. uł pat̾ filio & filiꝰ patͥ car

Expanded text:
Filio secundum deitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit, per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. Trinitas ergo carnis assumptionem fecit, sed Verbo, non Patri vel Spiritui sancto. Si enim Pater sibi, et Filius sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
am nunc his intelligendiᷤ
atq ꝑtractandis quȩ ad
u̾bi incarnati mysteriũ
ꝑtinent. integra m̃tis con¬
sideratione intendamus:
ut de ineffabilib uł mo-¬
dicũ aliqͥd fari do reue¬
lante ualeamꝰ. Sic enim¬

Expanded text:
am nunc his intelligendis atque pertractandis, quae ad Verbi incarnati mysterium pertinent, integra mentis consideratione intendamus, ut de ineffabilibus vel modicum aliquid fari, Deo revelante, valeamus. LI
Abbreviated transcription (Latin):
stantialis. sic̃ diuinũ sem̃: & copu¬
lauit sibi ipsi ex scĩssimis & puris¬
simis ipsiꝰ uirginis sanguinib car
Quare simul caro. simul cłi caro. simul
caro animata rationaliq & intel¬
ꝑspicuũ fit qͦd ante diximꝰ. carnẽ
p̃ueniente ab oi labe pecẽi castifi¬
catã. Eii collata ẽ potentia nouo
more generandi: ut sine coitu uiri
sine libidine concipientis in utero
iͥginis concelebraret᷑ conceptꝰ di &
hõis. Illa enĩ caro quã ds ex iurgi¬
ne sibi unire dignatꝰ ẽ: sine uitio
concepta. sine pecc̃o nata ẽ. Hanc
tam̃ carnẽ ñ celestis ñ aeriȩ. ñ alt̾iꝰ

Expanded text:
stantialis, sicut divinum semen. Et copulavit sibi ipsi, ex sanctissimis et purissimis ipsius Virginis sanguinibus, noquare simul caro, simul Dei Verbi caro, simul caro animata rationalis et intelpicuum fit quod ante diximus, carnem, sancto praeveniente, ab omni labe peccati castificatam. Cui collata est potentia novo more generandi, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis. Illa enim caro quam Deus de Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, sine peccato nata est. Hanc tamen carnem non coelestis, non aeriae, non alterius
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑficit᷑ humane redemptionis
sponsio. facta ab antiqͦ. Filii gͦ mis¬
sio. ẽ ipsa incarnatio. Eo enĩ miss
ẽ qͦ in forma hõĩs mundo iusibił
apparuit: de qͦ suꝑͣ sufficient᷑ dictõ
ẽ. Quare filiꝰ carnẽ assũpsit ñ pater¬

Expanded text:
atque perficitur humanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis apparuit, de quo supra sufficienter dictum est. 2. Quare Fili
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia eiꝰ abyssus multa. Iudici¬
um aũ qͦ in fut᷑o iudicabit. intel¬
ligit᷑ sententia qua uentilabit᷑
area. id÷ diuident᷑ localit̾ boni
a malis minist̾ĩo angłoꝵ : & illi
in uitã ducent᷑. illi in suppliciũ
mittent᷑: qͥ nc̃ simul mixti st̃.
ed qͦmͦ iusticiã di & pietatẽ¬

Expanded text:
udicia ejus abyssus multa. Judicium autem quo in futuro judicabit, intelligitur sententia judicis, qua ventilabitur area, id est, dividentur localiter boni a malis ministerio angelorum, et isti in vitam ducentur, illi in supplicium mittentur, qui nunc simul mixti sunt. 3. Sed quomodo justitiam Dei et pietate
Abbreviated transcription (Latin):
& alios alligant. Caueat spũalis
uidex. sic̃ ñ cõmisit crim̃ nequitiȩ
ita ñ careͣt munere scĩe. Oportet
ut sciat cognoscere: qͥcqͥd debet
iudicare. Iudiciaria enĩ potestas
hoc postulat: ut qͦd debet iudi¬
care discernat. Diligens gͥ inuesti
qͦd forsitan ignoret. uel u̾ecundia
uelit occultare: cognito uͦ cͥmine.
uarietates eiꝰ ñ dubitet inuestiga¬
re. & locũ & tempꝰ & cet̾a qͤ supͣ¬
diximꝰ. Quib cognitis. adsit beni¬
uolus. paratꝰ erigere: & secũ onꝰ
portare. Habeat dulcedinẽ in af¬
fectione. discretionẽ in uarietate:
doceat ꝑseu̾antiã: caueat ne cor¬
ruat. ne iuste ꝑdat iudiciariam
potestatẽ. Ꝙ si enĩ penitentia ei¬
possit acquirere grãm: ñ t̾n mox
restituit in potestatẽ pͥmã. Ꝙ si
petrꝰ post lapsũ restitutꝰ fuerit.
& sepe lapsis sac̃dotib reddita
sit dignitatis potestas: ñ tam̃ est
necesse ut omnib concedat᷑ quasi
ex autoritate. Inuenit᷑ autoritas

Expanded text:
antequam alios alligant. Caveat spiritualis antequam alios alligant. Caveat spiritualis judex, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet ut sciat cognoscere quidquid debeat judicare. Judiciaria enim pohoc postulat, ut quod debet judicare, discernat. Diligens igitur inququod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietates ejus non dubitet investigare, et locudiximus; quibus cognitis, adsit benevolus paratus erigere et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, discretionem in varietate, doceat perseverantiam, caveat ne corruat, ne juste perdat judiciariam potestatem. Etsi poenitentia possit ei acquirere gratiam, non tamen mox restituit in potestatem primam. Etsi Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibus reddita sit dignitatis potestas, non tamen est necesse ut omnibus concedatur quasi ex auctoritate. Invenitur auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
ticos qͥ ab eccłia p̃cisi sunt. & ad ex¬
cõmunicatos: quoꝵ bñdictiones
fiunt maledictiones his qui eoꝵ
secunt᷑ errores. Illud uͦ alterũ scił
uiuificant. & cet̾a. suꝑ om̃s illos
sac̾dotes exponunt qͥ absq claue
scientiȩ & forma bonȩ uite presu¬
munt ligare ł soluere. S nullus
officio sac̃dotis uti debet. nisi im¬
munis sit ab illis quȩ in aliis ui¬
dicat: alioqͥn se ipsũ condemnat.
Tlis ee̾ debeat iudex ȩccłiasticꝰ.c.uiii.
tor. ante quẽ statuit᷑ oĩs languor:
in nullo eoꝵ sit iudicandꝰ quȩ
in alio uidicare ẽ ꝓmptꝰ. Iudi¬
cans enĩ aliũ qui ẽ iudicandus:
condemnat se ipsũ. Cognoscat
gͥ se. & purget in se quod alios
uidet sibi offerre: caueat ut a se
ꝓiecerit qͥcqͥd in aliqͦ damnosũ
pec̃co ẽ. primꝰ in illã lapidem
dandũ cognosceret: Nullus enim
eis peccm erat: cͥminale erat. In horc
gͥ patentissimũ ẽ crim̃ sac̾dotũ &
detestabile: qui ñ priꝰ se iudicant

Expanded text:
ticos, qui ab Ecclesia praecisi sunt, et ad excommunicatos, quorum benedictiones fiunt maledictiones his qui eorum sequuntur errores. Illud vero alterum, scilicet, vivificant, etc., super omnes illos sacerdotes exponunt, qui absque clave scientiae et forma bonae vitae praesumunt ligare vel solvere. Sed nullus officio sacerdotis uti debet, nisi immunis sit ab illis quae in aliis judicat; alioquin seipsum condemnat. 5. Qualis esse debet judex ecclesiasticus. tor, ante quem statuitur omnis languor, in nullo eorum sit judicandus, quae in alio judicare est promptus. Judicans enim alium, qui est judicandus, condemnat seipsum. Cognoscat ergo se, et purget in se quod alios videt sibi offerre; caveat ut a se projecerit quicquid in alio damnosum peccato est, primus in eam lapidem dandum cognosceret? Nueis peccatum erat, criminale erat. In hoc ergo patentissimum est crimen sacerdotum esse detestabile, qui non prius se judicant
Abbreviated transcription (Latin):
cordant. Cũ enĩ tot st̃ qͥ labunt᷑.
ut pͥstinã dignitatẽ ex autoritate
defendant. & quasi usũ peccandi
sibi faciant. recidenda ẽ spes ista:
si uͦ locꝰ est ubi ista ñ concurrant
restitui posst̾ qͥ peccant. Ex his¬
satis ꝑpendit᷑ qualis debeat esse
sac̾dos qͥ alios ligat & soluit: discre¬
tus scił. & iustꝰ. Alioqͥn. mortificat
sepe animas quȩ ñ moriuintur: &
& ita incidit in maledictionis u¬
diciũ. Illud aũ malachiȩ. scilic&
maledicã bndictionib ur̃is. siue
suꝑhereticos tm̃ & excõmunicatoᷤ.¬

Expanded text:
cordant. Cum enim tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi usum peccandi sibi faciant, recidenda est spes ista. Si vero locus est ubi ista non concurrant, restitui possunt qui peccant. Hsatis perpenditur qualis debeat esse sacerdos qui alios ligat et solvit: discretus, scilicet, et justus; alioquin mortificat saepe animas quae non moriuntur, et  ita incidit in maledictionis judicium. Illud autem Malachiae, scilicet: Maledicam benedictionibus vestris; sive super haereticos t
Abbreviated transcription (Latin):
meis bñdictionib ñ possidetis: qi
faciã ea uobis cedere in maledicti¬
onẽ ñ in bñdictionẽ: quia &si bñ¬
dicunt scĩs. ñ hoc faciunt ex uero
corde: & ideo eoꝵ bñdictio eiꝰ uer¬
titur in maledictionẽ. Uel male
bñdicunt inique agentib adu¬
lant᷑ q peccantib dũ mͦ diuites

Expanded text:
is, quia faciam ea cedere vobis in maledictionem, non benedictionem. Quia etsi benedicunt sanctis, non hoc faciunt ex vero corde; et ideo eorum benedictio eis vertitur in maledictionem. Vel maledbenedicunt inique agentibus, adulanturque peccantibus, dummodo divites
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ille liber est a m̃dacio qui ore
nesciens loquit᷑ uerũ: sciens aũ
ñ ita sentiat in animo. utrũ loqͣt᷑
m̃daciũ. Non ẽ mndaciũ qͦd dicit:
qr licet alit̾ teneat animo. uerũ
ẽ tam̃ quod dicit & ideo non ẽ
m̃iclaciũ: m̃titur tam̃. illud qͦd
uerũ ẽ dicens. Qd om̃e m̃daciũ

Expanded text:
Nec ille liber est a mendacio, qui ore nesciens loquitur verum, sciens autem non ita sentiat animo, utrum loquatur mendacium. Non est mendacium quod dicit, quia, licet aliter teneat animo, verum tamen est quod dicit, et ideo non est mendacium; mentitur tamen, illud quod verum est dicens. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
negabit᷑ tale adulteriũ. De octo¬
ciendũ ẽ etiã octo eẽ genera
mendacii: ut aug̃ in libͦ de men¬
dacio tradit. Quȩ diligenter no¬
tanda st̃: ut appareat qͦd m̃da¬
ciũ sit ueniale. & qͦd dãnabile.
Primũ capitale ẽ m̃daciũ longe ꝙ
fugiendũ. quod fit in doctrina
religionis: ad qͦd nulla causa qͥsqͣ
debet adduci. Scđm qͦd tale est
ut nulli ꝓsit s obsit alicui: t̾ciũ
quartũ sola mntiendi fallendi q
libidine. quod mirũ m̃daciũ est:
quintũ qͦd fit placendi cupidita¬
te & suauiloquio. His om̃ib eui¬
tatis. sequit᷑ sextũ genꝰ. quod &
nulli obest & ꝓdest alicui: ut si
qͥs pecuniã alicuiꝰ iniuste tollendã¬
sciens. ubi sit se nescire mñtiatur.
peccat quisq cũ m̃titur: qͣntoma¬
gis a pͥmo recedit. Quisqͥs uͦ aliqͦd
genus ẽẽ mndacii qͦd pec̃em non sit
putau̾it. decipiet se ipsũ turpiter:
cũ honestũ eẽ deceptorẽ alioꝵ ar¬
bitret᷑. Om̃e gͥ genꝰ m̃dacii sũmoꝑe

Expanded text:
negabitur tale adulterium. est etiam octo esse genera mendacii, ut August., tom. 4, in lib. de Mendacio, c. 14, tradit; quae diligenter notanda sunt, ut appareat quod mendacium sit veniale, et quod damnabile. Primum capitale est mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis, ad quod nulla causa quisquam debet adduci; secundum, quod tale est ut nulli prosit, sed obsit alicui; tertium, quartum, sola mentiendi fallendique libidine, quod maximum mendacium est; quintum, quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibus evitatis, sequitur sextum genus, quod et nihil obest, et prodest alicui: ut si quis pecuniam alicusciens ubi sit, nescire se mentiatur. peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipit seipsum turpiter, cum honestum esse deceptorem aliorum arbitretur. Omne ergo genus mendacii summopere
Abbreviated transcription (Latin):
iug̃ indaciũ. falsa significatio uocis:
cũ intentione fallendi. Ut gͦ m̃da¬
ciũ sit: necesse ẽ ut falsũ ꝓferat᷑
& cũ intentione fallendi. Hoc enĩ
malũ ẽ ꝓpriũ m̃tientis: aliud ha¬
bere clausũ in corde. aluid ꝓmptũ
contͣ hoc qͦd animo sentit quis:
siue illud uerũ sit siue ñ. Om̃is
gͦ qui loquit᷑ m̃daciũ. m̃titur: qr
lo quit᷑ contͣ hoc qͦd animo sentit.

Expanded text:
vocis cum intentione fallendi; ut ergo mendacium sit, necesse est ut falsum proferatur et cum intentione fallendi. Hoc enim malum est proprium mentientis, aliud habere clausum in corde, aliud promptucontra hoc quod animo sentit quis, sive illud verum sit, sive non. Omnis ergo qui loquitur mendacium mentitur, quia loquitur contra quod ani
Abbreviated transcription (Latin):
miscebant᷑. non concupiscentia
ꝑficiendȩ uoluptatis s ꝓuiden¬
tia ꝓpagandȩ successionis: ficut
apłi auditorib suis admirantib
doctrinã suã condelectabant᷑. ñ
auiditate conseq̃ndȩ laudis. s
caritate seminandȩ ueritatis.
adhuc salutis nr̃ȩ mysteriũ uela¬
ret᷑. iusti officio ꝓpagandi nup¬
tias contrahebant. ñ uicti libi¬
dine s ducti pietate: qͥ multo
faciliꝰ continere possent ⁊ uelleñ.
utebant᷑ tam̃ coniurgib. & plu

Expanded text:
n concupiscentia perficiendae voluptatis, sed providentia propagandae successionis; sicut Apostoli auditoribus suis admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis, sed charitate seminandae veritatis. adhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur tamen conjugibus, et plu
Abbreviated transcription (Latin):
uit: & ex illa genuit. Iacob etĩã
liberis & ancillis se copulauit:
& filiȩ loth. patre ebrio usȩ sunͭ.
Cũ enĩ cet̾is in ydolatria relictis
multarũ fecunditate mulierũ
ppłi d̃i multiplicatio querebat᷑:
qr in successione sanguinis erat
successio religionis. Uñ etiã in
lege maledicta erat sterilis: q̃
ñ relinquebat sem̃ suꝑ terram.
Hinc etiã sac̾dotib coniugia de¬
creta st̃ : qr in successione familiȩ
successio ẽ officii. Non gͥ abrahã
ł iacob deliqͥt : quia p̃t̾ uxorẽ
filios ex ancilla quesiuit. Nec
bitũ fecunditatẽ in aliqua licet
alicui querere. cũ illoꝵ conugia
poris tͣpitudinẽ fere imitet᷑ for¬
nicationis illiꝰ temporis. De boc¬
Antiquis iustis ñ fuit pecc̃m qdđ
plurib feminis utebant᷑: neq
cont᷑ naturã ea fiebant. cũ ñ
lasciuendi causa s gignendi
hoc facerent: nͨ contͣ morẽ. quia
eo tempore ea fiebant: nec contͣ

Expanded text:
vit, et ex ea genuit. Jacob etiam vit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis,multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione familiae successio est officii. Non ergo Abra Iacob deliquerunt, quia preter uxores filios ex ancilla quesierunt, nebitum, fecunditatem in aliqua licet alicui querere, cum illorum coniugporis turpitudinem fere imitetur fornicationis illius temporis. Unde Ambrosfuit peccatum, quod pluribus feminis utebantur; nec contra naturam hoc faciebant, cum non lasciviendi causa, sed gignendi hoc facerent; nec contra morem, quia eo tempore ea fiebant; nec contra
Abbreviated transcription (Latin):
simul legunt᷑ habuisse uxores
ł concubinas: utrũ peccauerint
Ad qͦd dicimꝰ: ꝓ uarietate tempoꝵ
uaria inuenit᷑ dispensatio condi¬
toris. Ab exordio enĩ tẽporis int̃
atũ ẽ coniugiũ deo ꝑ os ade di¬
& ert̃ duo in carne una: ⁊ scd̾m
inchoationis modũ int̾ duos tm̃
tia ꝑstitissent. Dost eoꝵ uͦ copulã
filii & filiȩ eoꝵ matͥmonio con¬
iuncti st̃ : s unꝰ uni tm̃. Ideo aũ
frẽs sororib tc̃ sunt copulati: qr
ñ erant alienȩ mulieres ł uiri
quib ade filiĩ ł filiȩ iungerent᷑.
Primꝰ omniũ lamech duas legit᷑
simul habuisse uxores. Eẜ hoc
in eo arguit᷑: quia ꝓ expletione
capnalis uoluptatis id fecisse
phibet᷑. Postea uͦ cũ iam pene
om̃s bomines falsis diis serui¬
rent paucis in cultu dĩ ꝑma¬
nentib consultũ ẽ a do plures
in mat̾moniũ copulare sibi: ne
illis paucis deficientib. cultꝰ &
notitia cũ deficeret. Uñ abrahã
uiuente uxore ad ancillã intra¬

Expanded text:
simul leguntur habuisse uxores vel concubinas, utrum peccaverint. Ad quod dicimus, pro varietate temporum varia invenitur dispensatio Conditoris. Ab exordio enim temporis inter atum est conjugium, Deo per os Adae diet erunt duo in carne una, » et secundum inchoationis modum inter duos tantia perstitissent. Post eorum vero copulam filii et filiae eorum matrimonio conjuncti sunt, sed unus uni tantum. Ideo autem fratres sororibus tunc sunt copulati. quia non erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intra
Abbreviated transcription (Latin):
castiꝰ habebant qͣ nc̃ unã qͥlibet
istoꝵ in quib uidemꝰ qđ scd̃m
ueniã concedit apłs. Habebañ
enĩ eas in oꝑe generandi: ñ in
morbo desiderii. Itẽ amb̃. in lib̾
ham. Ecce conclusit me dñs ut ñ
pariã: intra gͦ ad ancillã meam
ut facias filiũ ex ea. Ꝙ ita factũ

Expanded text:
am quilibet istorum in quibus videmus quod secundum veniam concedit Apostolus. Habebant enim eas in opere generandi, non in morbo desiderii. Item Ambrosius, 32,ham, Gen. 16: Ecce conclusit me Dominus ut non pariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ea; et ita
Abbreviated transcription (Latin):
Ioc aũ conuigatis nullatenꝰ
licet. Non enĩ potest uir melioriᷤ
uite ꝓpositũ sumere sine uxoris
qͥdicunt religionis gr̃a conuigia
debere solui. Uerũ sciendũ ẽ quia
&si hoc lex humana concessit: tñ
lex diuina ꝓhibuit. Si uͦ utͥsq
conueniat continentẽ uitã duc̾e:
hoc qͥs audeat accusare e Sic enĩ
multos scõꝵ nouimꝰ cũ siuis conw¬
gib priꝰ continentẽ uitã duxisse:
& post ad sc̃e eccłiȩ regimina mi¬
grasse. Siuͦ continentiã quã uir
appetit mulier ñ sequit᷑. aut quã
uxor appetit uir recusat: coniugi¬
um diuidi ñ pot̾: quia scriptũ ẽ.
Mulier potestatẽ sui corporis ñ ht̃
s uir: similit̾ & uir potestatem
sui corporis ñ ht̃ s mulier. Idem
uirũ suũ contͣ uoluntatẽ suã in
monasteriũ ẽẽ conu̾sũ. Quaꝓpter
exꝑientiȩ tuȩ p̃cipimꝰ ut diligen

Expanded text:
oc autem conjugatis nullatenus licet. Non enim potest vir melioris vitae propositum sumere sine uxoris qui dicunt religionis gratia conjugia debere solvi. Verum sciendum est quia etsi hoc lex. humana concessit, tamen lex divina prohibuit. Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? Sic enim multos sanctorum novimus cum suis conugibus et prius continentem vitam duxisse et post ad sanctae Ecclesiae regimina migrasse; si vero continentiam, quam vir appetit, mulier non sequitur; aut quam uxor appetit, vir recusat, conjugium dividi non potest, quia scriptum est: Mulier potestatem suae carnis non habet, sed vir. Similiter et vir potestatem suae carnis non habet, sed mulier. Idem,virum suum contra voluntatem suam in monasterium esse conversum. Quapropter experient