comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Contra gͦ diuites t̾re hoc loco
suꝑbi intelligendi sunt. Neq
eium frustͣ ita distĩcti stͣ: ut
de pauꝑib supͣ diceret᷑ edent
pauꝑes & saturabunt᷑: hi uͦ
manducauert᷑ & adorauert᷑
oms pingues t̾re. E ipsi qͥpe
adducti stͣ ad mensa xpͣi. ꝙs
accipiunt decorpore & san¬
guine eiꝰ. s adorant tantũ nͣ
est: relinquens uob̾ exeͣplũ.
ut sequaniur uestigia eius.
ueriuntamen quod humili¬
auit semetipsũ factꝰ obediensᷤ
usq ad mortem: morte᷑ aut̃
crucis. asꝑnantur diuites & si¬
milia ꝑpeti respuunt tumore
nͣ magnitudine. infirmitate
nͣ sanitate. S qr euͣ ds̃ exeita¬
uit eum a mortuis. & donauit
ei nom̃ qd̾ eͥ suꝑ om̃e nomen¬
admensam. manducant & a¬
dorant: nͣ tam̃ saturant᷑. qr nͣ
esuriunt ⁊ sitiunt iusticiam.
Tales enĩ saturabuntur. quanqͣ
ꝑfecta saturitas in illa uita et̾¬
na erit. cũ ex ista ꝑegͥnatione
uenerimꝰ ex fide ad speciem.

Expanded text:
contra ergo diuites terrae hoc loco contra ergo diuites terrae hoc loco superbi intellegendi sunt. neque enim frustra ita distinc diceretur: Edent pauperes et saturabuntur, hic uero: Manducauerunt et adorauerunt omnes diuites terrae. et ipsi quippe adducti sunt ad mensam Christi et accipiunt de corpore et sanguine eius, sed adorant tantum, non est relinquens nobis exemplum, ut sequamur uestigia eius. uerum tamen, quod humiliauit semet ipsum factus oboediens usque ad mortem, mortem autem crucis, aspernantur diuites et similia perpeti respuunt tumore non magnitudine, infirmitate ergo non sanitate. sed quia deus eum excitauit a mortuis et donauit ei nomad mensam, manducant et adorant, non tamen saturantur, quia non esuriunt et sitiunt iustitiam; tales enim saturabuntur. quamquam perfecta saturitas in illa uita aeterna erit, cum ex ista peregrinatione uenerimus ex fide ad speciem,
Abbreviated transcription (Latin):
rentiuͣ. s sc̃oꝵ societate gau¬
dentiuͣ. Hoc pͥmitꝰ in apłis fac¬
tũ .ẽ. S laudando dm̃ id ẽ
pͣdicando gram diꝰ qmͣ dic¬
tum eͣͫ: laudabunt dm qui
requirent eum. quid ppłoꝵ
adquisierint in eo qd sequit᷑
uide. Cõmemorabiuit᷑ inquit
& conuertentur ad dnͣm uni¬
uersi fines terre. & adorabt᷑
inconspectu eiꝰ unuierse pa
& ipse dominabit᷑ gentium.
Ine irrisus. ille crucifixus.
ille derelictus. hoc regnũ ad¬
quirit. & trada in fine̾ dõ ꝙ
patri. nͣ ut ipse amitat. s
quod infide seminauit. euͣ
uenit minor patre: hoc ꝑ¬
ducat ad speciem inqua eqͣ¬
lis ñ recessit apatre. Man¬
ducauert̃ & adorauert᷑ om̃s
pingues t̾re. Diuites t̾re su¬
ꝑbos intelligere debenius.
miles intelligebamus. de qͥ
lugentes. esurientes. & siti¬
entes iusticiã. miscdẽs. mun¬
do corde. pacifici. q qui ꝑse¬
cutionẽ patiunt᷑ ꝓpter iusti¬
ciam. quib pͣdicationib sin¬
gillatim beatitudine̾ aduupxͣ

Expanded text:
rentium sed sanctorum societate gaudentium. hoc primitus in apostolis factum est. sed laudando deum, id est praedicando gratiam dei, quoniam dictum est: Laudabunt dominum, qui requirunt eum. quid populorum adquisierint, in eo, quod sequitur, uide. Commemorabuntur, inquit, et conuertentur ad dominum uniuersi fines terrae et adorabunt iet ipse dominabitur gentium. Ille irrisus, ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum acquirit: et tradet in fine Deo et Patri; non ut ipse amittat, sed quod in fide seminavit, cum venit minor Patre, hoc perducat ad speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Manducaverunt et adoraverunt omnes diuites terrae; diuites terrae superbos intellegere debemus. miles intellegebamus, de quilugentes, esurientes et sitientes iustitiam, miseri cordes, mundo corde, pacifici etqui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quibus praedicationibus singillatim beatitudinem adiunxit.
Abbreviated transcription (Latin):
sum desuꝑ figit᷑. Hoc ad bo¬
na oꝑa ꝑtina. qr ibi exten¬
dinitur manus. Longitudo
ineo quod ab ipso ligno usq
adt̾rã coͣspicuuĩ est. Ibi quo¬
dãmͦ statur id eͣ ꝑsistitur. ꝙ
ꝑ seuerat᷑. qd̾ longanimitate
tͥbuit᷑. Altitudo est in ea lig
ni parte que ab illo qd tͣns¬
uersum figit᷑. sursũ uersuᷤs
figit᷑. hoc eͣ ad caput crucifi¬
.xiͦ. quia bene sperantiũ suꝑ¬
na expectatio est. Iã uero ił
tatur. Unde totũ illud exur¬
git ꝓfunditate̾ significat gra¬
tuite grͣe in quo multoꝵ in¬
genia conterunt᷑. id inuesti¬
gare conantia ut ad extremũ
eis dicat᷑. O homo tu quis eᷤ
qui respondeas dõ Uiuent
Qͦ corda saturatoꝵ pauꝑu in

Expanded text:
sum desuper figitur; hoc ad bosum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi extenduntur manus. longitudo in eo, quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est; ibi enim quodam modo statur, id est persistitur et perseueratur, quod longanimitati tni parte, quae ab illo quod transuersum figitur sursum uersus relinquitur, hoc est ad caput crucifixi, quia bene sperantium superna exspectatio est. iam uero illtatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat gratuitae gratiae, in qua multorum ingenia conteruntur id uestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? uiuent ergo corda saturatorum pauperum in
Abbreviated transcription (Latin):
fundũ uude gratuita grͣa dĩ
scdm secretuͣ & abditum uo¬
luntatis eiꝰ existit. Ubi emͣ
radicati. ubi fundati sumꝰ.
radicati apter agri cultura.
fundati ꝓpt̾ edificationem.
que qmͣ non eͣ ab homine.
dicit alio loco idem apłs. Diͣ
aqͥcultura. dĩ edificatio estis.
Hoc totũ agitur. cuͣ in hac
ꝑegͥnationẽ fideles ꝑ dilecti¬
onem oꝑant᷑. In futuro aut̃
scło ꝑfecta & plena caritas
sine ulla maloꝵ tolerantia
nͣ fide credit qd̾ non uidet. nec
spe desiderat quod nͣ tenꝙ s
mnetͥnũ ueritatis in coͣmutabi¬
le̾ specie̾ coͣtẽ plabit᷑ euiꝰ sine
fine quietũ opus erit laudare
qd̃ amnat. & ainare quod laudat.
De hac consequent̾ dicit. Sci¬
re etiam suꝑeminente̾ scien¬
tiam caritatis .xͥ. ut impleami¬
mini in omne̾ plenitudiue
dĩ. In hoc mysterio. figuratio
crucis ostendit᷑. Qui eniͣ qͥa
uoluit mortuus ẽ: quomͦ uo¬
luit mortuus ẽ. Non frustͣ
gͥ tale genꝰ mortis elegit. nisi
do est ineo ligno quod tusuer¬

Expanded text:
fundum, unde gratuita gratia dei secundum secretum et abditum uoluntatis eius existit. ibi enim radicati, ibi fundati sumus, radicati propter agriculturam, fundati propter aedificationem; quae quoniam non est ab homine, dicit alio loco idem apostolus: Dei agricultura, dei aedificatio estis. hoc totum agitur, cum in hacegrinatione fides per dilectionem operatur. in futuro autem saeculo perfecta et plena caritas sine ulla malorum tolerantia non fide credit, quod non uidet, nec spe desiderat, quod non tenet, sed in aeternum ueritatis incommutabilem speciem contemplabitur, cuius sine fine quietum opus erit laudare. quod amat, et amare, quod laudat. de hac consequenter dicit: Scire etiam supereminentem scientiam caritatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem dei. In hoc mysterio figura crucis ostenditur. qui enim, quia uoluit, mortuus est, quo modo uoluit, mortuus est. non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi do est in eo ligno, quod transuer
Abbreviated transcription (Latin):
rum actione fu̾strentur: non
grandia non medioera. nͥ modi¬
ca. Deniq iubemur colligere
fragnenta ne pereant: idest nͦ
minima bñficia obliuiser. Nuͣ¬
qͥdͥ enim non perit. quod dͥo¬

Expanded text:
rum actione frustrentur; non grandia, non mediocria, non pusilla. Denique jubemur colligere fragmenta ne pereant ; id est, nec minima beneficia oblivisci. Nunquid non perit quod do
Abbreviated transcription (Latin):
Idem cum liber eẽt a lege. facꝰtus¬
sine querela conuersatus in le
quos elegerat de plebe pedes
lauit: hoo ab ortu suo usq ad
finem iute satagens. ut sicut
in matre speciał ꝙ sine exem¬
sic inuirginis filio singłaris
& unica pͣmineret humilitaᷤᷤ.
Quod si de patientia queritur
Sicut ouis ad occisionem ductꝰ¬

Expanded text:
Idem, cum liber esset a lege, circusine querela conversatus equos elegerat ex plebe, pedes lavit; hoc ab ortu usque ad finem vitae satagens, ut sicut in matre specialis et sine exemsic et in filio singularis et unica esset humilitas. Quod si de patientia quaeritur, « sicut ovis ad occisionem duct
Abbreviated transcription (Latin):
grãm. Fliter. Desinere a malo: p̾¬
ma dieta eͫ. facere bonum: scda di¬
eta ẽ. Ascensiones incorde dispo¬
nere: tercia aieta est. De prima di
retur. De sccia id̾em dicit. Induite
salomon in canticis canticorum
adinirans ait. Que est ista que a¬

Expanded text:
m. Porro desinere a malo, prima diaeta est; facere bonum, secunda diaeta est; ascensiones in corde suo disponere, tertia diaeta retur . » De secunda idem dicit: « InduitSalomon in Canticis canticorum admirans, ait: « Quae est illa qua
Abbreviated transcription (Latin):
septa montium sicut inter ar¬
chana cordium. solitudine̾ edi¬
ficemus uͥ aueris mundi com¬
temptorib uera tantum heremꝰ
inuenaitur: ubi nullus externus¬
admutitur. uͥ mundanorũ tu¬
multuum turbo & fragor sopit᷑.
ubi sine ullo corporeȩ uocis sono
in sibilo aure tenuis nox di loq̃n¬
ueteris ac noui testamenti con¬
cinit tuba: & enͣ euangelica
doct᷑rina antiquarum ꝓtesta¬
tionum. instrumenta concur¬
runt : as stipulantib nimirũ
sibi inuicem federis utriusq¬

Expanded text:
septa montium, sic intra arcana cordium nobis solitudines ædificemus: vbi a veris mundi contemptoribus vera tantum heremus inuenadmittitur, ubi mundanorum tumultuum turbo, fragorque sopitur, ubi sine ullo corporeae vocis sono in sibilo aurae tenuis vox Dei loqueneteris et novi Testamenti concinit tuba, et cum evangelica doctrina, antiquarum protestationum instrumenta concurrunt? Astipulantur enim sibi invicem utriusq
Abbreviated transcription (Latin):
Scdłe noctis iter est ꝑ coneupiscen¬
tiam: qua alia p̃ter dm appetit.
escit. Per superbiam adoͣ rece
inse. ꝑ concupiscentiam descen¬
dit sub se: ut requiescat incarne.
Dobstinatiam trahitur extra se.
ut reqͥscat in rerũ uisibilium
uiciis suis delectari: tercio uadit
intransitorus consolari. Primo.
maledict᷑us homo qui confidit in
homine: scđ̾o qui pouit carnem
brachium suum: tercio qui spera¬
uit in multitudine diuitiarum
suarũ. ꝙ pͣualuit inuanitate sua
Reuertent autem pͥme diei itere:
quando intentionem suam conuer¬
tit abeo quod extra ipsum ẽ: ad
id quod ipse ẽ Scd̾e diei iter eͫ. qnͣ
ab eo qd̾ est animo ducitur. ad id qͣd
esse debet. Tercie diei iter eͥ: quando
a ꝑceptione huuis illuminationis
rapitur ad fontem suꝑni luminiᷤ.
Orima reuersio ẽ ab alienis ad ꝓ¬

Expanded text:
Secundae noctis iter est per concupiscenSecundae noctis iter est per concupiscentiam, qua alia praeter Deum appetit. escit. In superbia est in se. Per concupiscentiam descendit sub se, ut requiescat in carne. Per obstinantiam trahitur extra se, ut requiescat in carne visibilium vitiis suis delectari; tertio, vadit in transitoriis consolari. Primo, Maledictus homo qui confidit in homine . Secundo, Qui ponit carnem brachium suum . Tertio, Qui speravit in msuarum, et praevaluit in vanitate sua . Revertente autem primae diei iter est quando intentionem suam convertit ab eo quod extra ipsum est ad id quod ipsa est. Secundae diei iter est quando ab eo quod est, animo ducitur ad id quod esse debet. Tertiae dici iter est quando a perceptione illuminationis rapitur ad fontem luminis. Prima reversio est ab alienis ad p
Abbreviated transcription (Latin):
reor inquit suꝑ turbam: quia
triduo sustinent me. Uiam tri
um dierũ eas necesse ẽ indeser¬
to. si gratum doͣ tuo uolueris
offerre sacrificium: & tridno
sustineas saluatorem. si miracłi
panib desideras saciari. Prima
ẽ dies timoris: dies inquam de¬
clarans &s illuminans tenebraᷤ
tenebre exteriores. Huiusmodi
let exercere primordia comier¬
sationis. Scda pietatis dies: ꝗͣdo
respiramus. in luce miserationũ
diͦ. Tercia est dies rationis. inqua
ueritas innotescit: ut tauquam ex
debito quodam nature sine alia
consideratione creatori subiecta
sit creatura. sermis seruiat re¬
demptori. Ex binc iam iubem᷑
discumbere ut caritas ordinet᷑
inuobis : ex huic aperit dñs ma¬
uum suam. & implet omne ani¬
dam accessus & recessus anime
ad dmͣ. siue a doͣ. Necessus ad dm̃:
recessus adõ. Abeunti iter est ꝑ
noctem : redeunti iter ẽ ꝑ diem.
Quot noctib recedit: tot diebus
redait. Abeunti prime uoctis iter
ẽ ꝑ superbiam: qua dm̃ deserit.

Expanded text:
reor, inquit, super turbam, quia jam triduo sustinent me. 2. Viam enim trium dierum eas necesse est in deserto, si gratum Deo tuo offerre volueris sacrificium; et triduo sustineas Salvatorem, si miraculi panibus desideras satiari. Prima est dies timoris; dies, inquam, declarans et illuminans tenebras tenebrae exteriores. Hujuscemodi let exercere primordia conversionis. Secunda est pietatis dies, qua respiramus in luce miserationum Dei. Tertia dies est rationis, in qua veritas innotescit, ut tanquam ex debito quodam naturae sine aliqua contradictione Creatori subjecta sit creatura, servus serviat Redemptori. Exhinc jubemur jam discumbere, ut charitas ordinetur in nobis; exhinc aperit Dominus manum suam, et implet omne anidam accessus et recessus animae ad Deum sive a Deo. Accessus ad Deum, recessus a Deo. Abeunti iter est per noctem; redeunti iter est per diem. Quot noctibus recedit, tot diebus redit. Abeunti primae noctis iter est per superbiam, qua Deum deserit.
Abbreviated transcription (Latin):
incelos gloriose ascensionis: of¬
ferimus p̃clare maiestati tue.
detius donis acdatis hostiam pu¬
ram. & c. Nulli dubium in pre¬
senti capitulo mortis xyͣi & re¬
sur rectionis. atq etiam ascen¬
sionis infulatum. recordari sa¬
cerdotem. Recordatio ista. recor¬
dͥatio salutaris: si tam̃ xͦ morien¬
te sacerdos cõmoritur primo.
carnem suam cũ uitiis & con¬
cupiscentiis crucifigens: qd̾ eͣ
recordatio salutaris: si xp̃o
a morte carnis resurgente. sac̾¬
dos amorte anime resurgat: in¬
duens nonum hominem. qui
scđm dm̃ creatus est. in iusticia
& sc̃itate ueritatis: quod eꝰ scd̃a¬
facere dietam. Recordatio inꝗͣ
ad padrem. sacerdos ꝑ scalam
iacob ascendat. & oantet canticͣ
transtulit eum ds: qd̾ ẽ facere¬

Expanded text:
gloriosae ascensionis, offerimus praeclarae majestati tuae, de tuis donis ac datis hostiam puram, etc. Nulli dubium in praesenti capitulo mortis Christi, et resurrectionis, atque etiam ascensionis, infulatum recordari sacerdotem. Recordatio ista, recordatio salutaris, si cum Christo moriente sacerdos commoritur peccato, carnem suam cum vitiis et concupiscentiis crucifigens, quod esrecordatio salutaris, si cum Christo a morte carnis resurgente, sacerdos a morte spiritus resurgat, induens novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis; quod esfacere diaetam. Recordatio, inquad Patrem, sacerdos per scalam Jacob ascendat; si cantet canticum transtulit eum Deus. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
debam. quia cõminatione reple
stime. Doscens etiam dari aquã
capiti suo. & oculis suis fontem
lacrimarum. ut lugeat inter¬
fectos ipłi sui: locum quoq ubi
exercere. postulat dicens. Quis
dabit michi diuersoriũ uiatoꝵ

Expanded text:
det quia Dei comminatione repletus est , poscens etiam dari aquam capiti suo, et oculis suis fontem lacrymarum, ut lugeat interfectos populi sui; locum quoque, ubliberius exercere, postulat dicens: Quis dabit mihi diversorium viatorum
Abbreviated transcription (Latin):
myrre xpͣs inpassione.. Sotruᷤᷤ
cypri xpͣs in resurrectione. Fa¬
fuctionum: botrus eypͥ. habun¬
dantia gaudiorum. Illinc fasci¬
mea cõmorabitur: Ibi est enim
cor. W ubi cor. ibi dilectio: & uͥ
dilectio. ibi est dilecti mansio.¬

Expanded text:
myrrhae Christus in passione. Botrus cyperi Christus in resurrectione Faionum. Botrus cyperi abundantia gaudiorum. Illic era commorabitur . Ibi enim est cor; et ubi cor ibi dilectio est: et ubi dilectio est, ibi dilecti mansio
Abbreviated transcription (Latin):
litatem conscientie. ascensiones
in corde: sine quib omnem solli¬
citudinem comitantur mentis
accidia: curiositas. uana gła:
periculose temptationum ꝓcelle.
Nec datur periclitanti anime
oportuna tranquillitas: insi dõ
latur importuna tempestas. Fuga¬

Expanded text:
illitatem conscientiae, ascensiones in corde, sine quibus omnem solitudinem comitantur mentis accidia, curiositas, vana gloria, periculosae tentationum procellae; nec datur periclitanti animae opportuna tranquillitas, nisi Deo tionum importuna tempestas. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcrpit: nisi dignus & idoneus.
Sacramentũ enim sine re saera
menti. mors est sumenti : res uͦ
sacramenti etiam p̾ter sacram̃¬
Tria insaeramento altaris atten¬
dere debes: speciem panis: ueri¬
tatem carnis: uirtutem grͣe spi¬
ritalis. Usq ad speciem panis sen¬
sus ꝑtingit exterior: ad ueritatẽ
carnis fides interior: ad uirtute᷑
gr̃e spiritalis caritas superior.
S̾peciem panis rodit aliquando
sorex pariussimus: ueritatem
uirtutem gre spiritał non ꝑci¬

Expanded text:
percipit nisi dignus et idoneus. Sacramentum enim sine re Sacramenti sumenti mors est: res vero Sacramenti, etiam, praeter Sacramein Sacramento altaris attendere debes: speciem panis, veritatem carnis, virtutem gratiae spiritualis. Usque ad speciem panis sensus pertingit exterior: ad veritatem carnis, fides interior: ad virtutem gratiae spiritualis, charitas superior. Speciem panis rodit aliquando sorex parvissimus: christianuvirtutem gratiae spiritualis non
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendatam tibi sub quolibet
signo memoriam. ne fas sit obli¬
uisci. Siquidem sceͣ huuis ac
reuerende cõmemorationis mi¬
sterium. suo modo. suo tempore.
suo loco. celebrare non licet pau¬
motis: quib urhoc ereditum est
fectu. agere. tractare. & sumere

Expanded text:
ominis abeuntis sub quolibet signo commendatam memoriam nefas sit oblivisci. Siquidem sanctae hujus ac reverendae commemorationis msterium, suo modo, suo tempore, suo loco celebrare licet paus, quibus hoc creditum est fectu, agere, et tractare, et sumere
Abbreviated transcription (Latin):
qua in cruce potatus est: s neq
illam qua unctus eͣ in sepultura.
Quarum inprima. sibi applicuit
ieorũ amaritudinem peccatorui:
incorruptionem dedicauit. Hoc

Expanded text:
qua in cruce potatus est; sed neque illam, qua unctus est in sepultura. Quarum in prima applicuit sibi meorum amaritudinem peccatorum; incorruptionem mei
Abbreviated transcription (Latin):
dorso: uellicatis genis facie spu¬
sautio latere. terebratis palmis
tamquã agrais ugulatori suo
alludens. se ipsum non reluctãs
ex posuit: & nudum corpus quasi
incudem malleatorum ictib pa¬

Expanded text:
us, vellicatis genis, facie spulatere saucio, terebratis palmis, tanquam agnus jugulatori suo alludens, carnem suam non reluctans explicuit, et nudum corpus, quasi incudem, malleatorum ictibus pa
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum est quamius locus nͣ
quando prebet oportunitates.
ad religionem faciluis conser¬
uandam. & tucius muniendam:
& multa religionis auxilia uel
pene maiora & subtiliora secreta.
non turbis tumultuosis: s cuͣ
soli eẽnt. dĩ famulis reuelata.
Ipsosq legimus dĩ famulos cͣ
uel subtiluis aliquid meditari.
uel liberus orare. uel aterrenis
rent: fere semꝑ multitudanis im¬
pedimenta uitasse: & solitudinis
captasse conmoditatem. Hinc eͥ
ut aliquid inde tangamus. qd̾
ale. s consuetudinarium fuisse
credendum ẽ. Quod etiam iacob
pͣmissis omib solus remanet.
facie ad faciem dm̃ uidens. bene¬
dictionem simul & nominis in
melius mutatione felix efficit᷑:
plus asecutus uno momento so¬
lus. quam toto uite tempore mł¬
tis comitatus. Moyses quoq¬
solitudinem. quantũ ue ꝑ eam¬

Expanded text:
disceret. Quamvis locus non en praebet opportunitates ad religionem facilius observandam, et tutius muniendam. Et multa religionis auxilia vel pene majora et subtiliora secreta, non in turbis tumultuosis, sed cum soli essent Dei famulis revelata, ipsosque Dei famulos, cum vel subtilius aliquid meditari, vel liberius orare, vel a terrenis rent, fere semper multitudinis impedimenta vitasse, et solitudinis captasse commoditates. 5. Hinc est, ut aliquid inde tangamus, quod in ale, sed consuetudinarium fuisse credendum est. Quod Jacob praemissis omnibus solus remanet, facie ad faciem Deum videt, benedictione simul et nominis in melius mutatione felix efficitur , plus assecutus uno momento solus quam toto vitae tempore comitatus. 6. Moyes quoqsolitudinem t
Abbreviated transcription (Latin):
płis: qui etiã moy si uł antiquis pa¬
trib in solitudine apparens. & per
solitudinem ad terram ꝓmissioniᷤ
legem tradens. manna pluens.
aquam d̾e petra educens. ꝙ multa

Expanded text:
ocis. Qui etiam Moysi vel antiquis patribus in solitudinibus apparens, et per solitudinem ad terram promissionis diu detento legem tradens, manna pluens, aquam de petra educens, crebris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ iusticia suscepta monstrauit.
Talis enim fact̾us est in solitudiue
ut dignus ẽẽt lauantem oĩa. xp̃m
solus lauare: & ꝓueritate. nec
carcerem nec mortem declinare.
secreto iuuari. nec publico pote¬
rat impediri : ut suo tamen nob̾¬

Expanded text:
o justitia mors suscepta monstravit. Talis enim factus est in solitudine, ut dignus esset lavantem omnia Christum solus lavare, et pro veritate nec carcerem nec mortem declinare. secreto juvari, nec publico poterat impediri, ut suo tamen nob
Abbreviated transcription (Latin):
mundi partes faciens & gub̃nãs:
annuntio in homines xpͣm me¬
um. E hoc enim ꝓuidentie meȩ
solum eorũ que foris sunt. sed &s
que ad emolumentum animȩ
causa subsistam. Ergo hoc qd
tum: ac si diceret᷑ creans uentũ.
Ds quippe flatus hos qͥ paeris
motum afficiunt᷑. dispositionis
sue dicit: scdm illud quod ali¬
bi legimus. Qui ꝓducit uentos
de thesauris suis. Bene autͣ qd̾
in ipsa sententia nͣ ait qui crea
ter de flatu dictũ ẽ qui ereo. qͥa
non semel uenti facti sunt: s
in eo qui subsistit cotidie fiunt.
Neq enim frustra sine articulo¬

Expanded text:
mundi partes faciens et gubernans, mundi partes faciens et gubernans, annuntio in homines Christum meum. Et hoc enim providentiae meae solum eorum quae foris sunt, sed et quae ad emolumentum animae causa subsistam. Ego hoc quodtum, ac si diceretur, creans ventum. Deus quippe flatus hos, qui per aeris motum efficiuntur, dispositione sua ducit: secundum illud quod alibi legimus: Qui producit ventos de thesauris suis . Bene autem quod in ipsa sententia non ait, qui creater de flatu dictum est, qui creo: quia non semel venti facti sunt, sed in eo quod subsistunt, quotidie fiunt. Neque enim frustra sine articulo
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ etiam inspũ tenere de¬
curo: qͥ & creator sum omium
qui firmo tonitruuͣ & concedo
spͣm: q̃ diluculum & nebulam
ad quasdã utilitates hominuͣ
facio. Dreparare ut inuoces
o isrł: ut cum p̃paratus fueriᷤ.
ad inuocandum. & memoraue¬
ris quȩ dicta sunt: felicitate
temporũ. & aliorũ bonorũ lar¬
gitionib ꝑfruaris: & colas tibi
ꝑ singulos annos omĩa iurta
nature ordinẽ ministrantem:
ut secunde annꝰ fluat: ut suis
spatiis horarum momenta de¬
currant: ut suo temꝑe tonitrua
mugiant: ut salutaris aura o¬
portunis flatib inspiro. Si uͦ
ꝑ allegoriam tonitrius. & dilu¬
culũ. & nebula & crͣatio sp̃s
intelligant᷑. non substantiam
rei. s figuratam int̾pretationẽ
suum. in hebreo habet᷑ adnun¬
tiat in hominẽ loquelam suam:
tici aliũ extra creatorẽ dnm pa¬
trem saluatoris mentiunt᷑. hoc
impiissime pre dicantes: nc̃ sce¬
leratam eoꝵ suspicionẽ ꝓuident̾
a dõ ꝑcuti dicente. Ego firmanᷤ

Expanded text:
ordinem etiam in spiritu tenere decuro, qui et creator sum omnium, qui firmo tonitruum, et condo spiritum, qui diluculum et nebulam ad quasdam utilitates facio hominum: praeparare, ut invoces, o Israel: ut cum praeparatus fueris ad invocandum, upradicta constituo, felicitate temporum, et aliorum bonorum largitionibus perfruaris, me tibi per singulos annos omnia juxta naturae ordinem ministrante, ut fecunde annus fluat, ut suis spatiis horarum momenta decurrant, ut suo tempore tonitrua mugiant, ut salutaris aura opportunis flatibus inspiret. Si vero perallegoriam, tonitruum et diluculum, et nebula, et creatio spiritus intelligantur, non substantiam rei, sed figuratam interpretationem suum ; in Hebraeo habetur, annuntiat in hominem loquelam suam; tici alium extra creatorem Dominum Patrem Salvatoris mentiuntur, hoc impiissime praedicantes: non sceleratam eorum suspicionem providentes a Deo percuti, dicente: Ego formans
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est spͣs scrutatur omĩa. etiã
alta duĩ. O multa que de sacͥs
scͥpturis excerpere impossibile
est. Quod sicubiraro sine arti¬
culo nominatur sp̃s sc̃s: scien¬
dum est cum additamento
eum nominari. significante
magnificentiam eius. Si quidẽ
dicitur aliquando & sine articu¬
lo. cum non isa ꝑ. se participa¬
tio eius ostendit᷑: ut puta sp̃c he¬

Expanded text:
 enim scrutatur omnia, etiam alta Dei . Et multa quae de Scripturis sacris excerpere possibile est. Quod sicubi raro sine articulo nominatur Spiritus sanctus, sciendum est cum additamento eum nominari significante magnificentiam ejus. Siquidem dicitur aliquando et sine articulo, cum non ipse per se, sed participatio ejus ostenditur: ut puta, Spiritus He
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃a referunt᷑: ut scilicq in
omib etiam et̾na substantia
contineat᷑. Et quia ad condi¬
tionem eius approbandam
etiam ꝓpħicũ sermonẽ usurpãt
dicente dõ. ego creo spm: etiam
in hoc eos monstrare debemus.
prorsus ab intellectu ueritatis
q cͣtextu eloquii intelligitur.
Siquidem amos ꝓpħa er ꝑsona
di pͣparare inquit ad inuocan¬
dũ dm tuum o isrł: qm ego
sum formans tonitrũ. O creãs

Expanded text:
facta referuntur: ut scilicet in omnibus etiam aeterna substantia contineatur. Et quia ad conditionem ejus approbandam etiam propheticum sermonem usurpant, dicente Deo, Creo Spiritum: etiam in hoc eos monstrare debemus prorsus ab intellectu veritatis et contextu eloquii intelligitur. Siquidem Amos propheta ex persona Dei, Praeparare, inquit, ad invocandum Deum tuum, o Israel: quoniam ego sum firmans tonitruum, e
Abbreviated transcription (Latin):
uit se apud homines. Nonita.
factus quod non erat. ut nͣ eẽt
quod erat: s occultans qd erat.
& demonstraus quod factus erat:
quam acceperat. Herum dixit

Expanded text:
 se apud homines, non ita factus quod non erat, ut non esset quod erat: sed occultans quod erat, et demonstrans quod factus erat. quam susceperat, verum dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
accipietis uirtutem spͣs sc̃i.¬
suꝑ uenientis in uos. Quo
ueniente incorda credentiuͣ
implentur sermonib sapier
piunt sci sp̃s disciplinam. qͣ
possit eos deducere in omnẽ
ueritatem. Nec dũ enim instan
multa habeo uob̃ dicere: con¬
sequent̾ addidit. s non potestiᷤ
ea portare modo. Ad huc enĩ
typo legis & umbrȩ & imagi.¬
nib seruientes non poterant
ueritatem cuiꝰ umbrã lex
portabat inspicere: unde neq
sp̃nalia sustinere. Cũ autͣ ue
nerit ille hoc ẽ paraclytus
sp̃s ueritatis. dirigo uos in
omnem ueritatem: sua doc¬
trina & insticutione uos
transferens a morte litterȩ
ad syͣm uiuicantem: in quo
solo om̃is scͥpture ueritas po¬
sita est. Ipse gͦ spͣs ueritatis
ingrediens purã & sĩplicem
mentem. signabit in uobis
scientiam ueritatis: & semꝑ
noua ueterib adiungens di¬
rigos uos in omne̾ ueritatem.
ad dm̃ quoq patrẽ quidã al¬
leuans p̃ces p̾ces loquit᷑. Diri¬
ge me inueritate tua & doceme

Expanded text:
Accipietis virtutem Spiritus sancti venientis super vos . Quo veniente in corda credentium, implentur sermonibus sapienpiunt Spiritus sancti disciplinam, quae possit eos deducere in omnem veritatem. Necdum enim instantmulta habeo vobis dicere, consequenter addidit, sed non potestis ea portare modo . Adhuc enim typo legis, et umbrae, et imaginibus servientes, non poterant veritatem cujus umbram lex portabat inspicere, unde nec spiritualia sustinere. Cum autem, ait, venerit ille, hoc est, paracletus Spiritus veritatis, diriget vos in omnem veritatem, sua doctrina, et institutione vos transferens a morte litterae, ad spiritum vivificantem, in quo solo omnis Scripturae veritas posita est. Ipse ergo Spiritus veritatis, ingrediens puram et simplicem mentem, signabit in vobis scientiam veritatis, et semper nova veteribus adjungens, diriget vos in omnem veritatem. 34. Ad Deum quoque Patrem quidam allegans preces, loquitur: Dirige me in
Abbreviated transcription (Latin):
Ille me clarificabit quia de meo
accipios: ꝙ adnuntiabit uobis.
Om̃ia que hab& pater. mea sunt.
ꝓpterea dixi uobis. quia de meo
multa docuiss discipłos suos
ihc. direrit ad huc habeo plu¬
rima dicere uob̃: quia uerbum
istud ad huc multa habeo dice¬
re uobis. non ad nouos qͦslibꝙ.
& penitus dĩ sapientia uacuos
dirigit᷑. sed ad eos qui auditores
euis nec dũ fuerant omĩa con¬
secuti. Quȩcũq enim sufferre
poterant tradens eis. in futu.¬
rum tempꝰ reliqͣ distulit. quȩ
sine disciplina sp̃s sc̃i scire nͣ
poterant: quia ante aduentuͣ
glorificatꝰ. Glorificari dirit ihe¬
sum: morte̾ gustare ꝓ cunctis.
Itaq post resurrectionem ap¬
parens. discipłis suis &s insuf

Expanded text:
rificabit: quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Omnia quae habet Pater, mea sunt. Propterea dixi vobis: quia de meo multa docuisset discipulos suos Jesus, dixerit: Adhuc habeo plurima dicere vobis, quia verbum istud, adhuc multa habeo dicere vobis, non ad novos quoslibet, et penitus Dei gratia vacuos dirigitur: sed ad eos 141 qui auditoresus, necdum fuerant omnia consecuti. Quaecumque enim sufficere poterant, tradens eis, in futurum tempus reliqua distulit: quae sine disciplina Spiritus sancti scire non poterant: quia ante adventum glorificatus . Glorificari dicens Jesum, mortem gustare pro cunctis. Itaque post resurrectionem apparens discipulis suis, et insuf
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatione̾ quoq non ẽẽ diu̾sam.
Ut autͣ & aliud qͦ testimoniũ
ita sermo ⁊ conterit᷑. Ad huc
multa habeo uob̃ dicere. s non
potestis portare ea modo. Cũ autͣ
uenerit ille spͣs ueritatis: dirr

Expanded text:
ationem quoque non esse diversam. Ut autem et aliud quoque testimonium ita sermo contexitur: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis ea portare modo. Cum autem venerit ille S
Abbreviated transcription (Latin):
dam. ueritatis & sapientiȩ sa¬
cramenta. Docebit uero non
quasi doctor q magister disci¬
plinȩ quã aliunde est consecu¬
tus: siquidem hoc eorũ eͣ. si qͥ
sapientiam & artes aliquas
studio industria q didicere:
inuisibili menti insinuat scien¬
tiam diuinorum. Nam & pat̾
sic docos discipłos suos dicente
eo qui ab eo doctus fuerat. ds
docustime sapientiam: & au¬
dacter alio conclamante. docu¬
isti me ds a iuiuentute mea. atq
participes suos: ut disciplinã
non arce doceat s doctrina.
Unde & eum docent᷑ solum magi¬
strum uocare discipłi. Has eas.¬
dẽ disciplinas quȩ dantur a patre
& filio incorda credentiũ: sp̃ͣs
sc̃s ministrat his qͥ aĩales eẽ

Expanded text:
dam, omnia veritatis et sapientiae sadam, omnia veritatis et sapientiae sacramenta. Docebit vero, non quasi doctor et magister disciplinae, quam aliunde est consecutus: siquidem hoc eorum est, qui sapientiam et artes aliquas studio industriaque didicere; invisibili menti insinuat scientiam divinorum. Nam et pater docet sic discipulos suos, dicente illo qui ab eo doctus fuerat: Deus, docuisti me sapientiam. Et audacter alio conclamante: Docuisti me, Deus, a juventute mea : atquparticipes suos, ut disciplinam non arte doceat, sed natura. Unde et eum docentur solum magistrum vocare discipuli. Has easdem disciplinas quae dantur a Patre et Filio in corda credentium, Spiritus sanctus ministrat his qui animales esse
Abbreviated transcription (Latin):
pe uistoꝵ. quales erant de
quib dixit. Dando iͥ spũ
meo seruis meis ꝓpħis: M in
nomine meo facta est missio.
in nomine dĩ uenisse referun¬
tur. Rursũ ꝓficientes in ma¬
ius.q sub uniis di imꝑio con¬
sistentes : in omĩpotentis dĩ
nuncupatione uenerunt.
Quia uͦ filii isrł in egypto
coͣmorantes didicerunt eos
qui non stͣ quasi deos colere.
& mundi partes diuino hono¬
re uenerari: consequẽs fuit
ut moyses sub eius uocabu.
eos liberans diis. ad ueram
in nomine dñi ueniunt. ꝑ
hoc ipsum qd̾ subiecti stͣ
& seruiunt indicant dñm.
ꝓprietatem eius ferentes.
serui quippe stͣ dñi. sic q fi¬
luis qͥ uenit in nomine pa¬
tris ꝓprietatem portat pͥa¬
lii a patre mittit᷑ habens filii
sit uinctus ad filium. Unde
nem filios fãciens eos. qui se
recipere uoluissent. Quia enĩ
mine filii missus a patre. do¬
cebit omĩa eos qui infide ꝑfec¬
ti sunt. Omĩa autͣ illa quȩ
spũalia sunt. & intellectualia:
& ut breuiter iniuiersa conclu¬

Expanded text:
pe justorum quales erant de quibus dixit: Mandabo in Spiritu meo servis meis prophetis , in nomine Dei facta est missio. in nomine Dei venisse referuntur. Rursus proficientes in majus, et sub unius Dei imperio consistentes, in omnipotentis Dei nuncupatione venerunt. Quia vero filii Israel in Aegypto commorantes, didicerunt eos, qui non sunt, quasi deos colere, et mundi patres divino honore venerari: consequens fuit, ut Moyses sub ejus, qui esteos liberans diis, ad veram in nomine Domini veniunt, per hoc ipsum quod subjecti sunt, et serviunt, indicant Dominum, proprietatem ejus referentes: servi quippe sunt Domini: sic et Filius qui venit in nomine Patris, proprietatem Patris porlii a Patre mittitur, habens Filii sit junctus ad Filium; unde optionem suam filios faciens eos qui se recipere voluissent. Quia enim nit in nomine Filii missus a Patre docebit omnia eos qui in fide Chriti sunt. Omnia autem illa quae spiritualia sunt et intellectualia: et ut 139 breviter universa conclu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: arbitrans ẽẽ stulticiam
quȩ dicuntur. Qui uͦ aꝑturba.¬
tionib purgauerit mentẽ̾ suã:
sp̃s scĩ disciplinis idest sermo¬
nib sapientiȩ. scientiȩq coͣ ple¬
bit᷑. intantum ut is qui ea su¬
spm sapientiȩ reuelationisꝙ
largit᷑. ad cognoscendũ semos¬
ipsũ. Qui accipientes spm sa
te cognoscunt: ita ut his qui
fuerit spͣm reuelationis & sa¬
pientiȩ consecutus. suffitiens
ñ humana s dĩ arce subnixꝰ.
sicut & unum ex his apłm
possumus audire dicentẽ. E ser¬
uerbis: s in ostensione sp̃s &
uirtutis dĩ. Equalẽ uero spiũ
uirtutem non possumꝰ aliam
tibi. Creatrir gͥ uirtus altissimi
spũ sc̃o suꝑueniente in uirgine̾
mariam xpͣi corpus fabrica¬
uit: quo ille usus templo. sine
uiri natus ẽ semine. Ex quib

Expanded text:
itrans esse stultitiam quae dicuntur ; qui vero a perturbationibus purgaverit mentem suam, Spiritus sancti disciplinis, id est, sermonibus sapientiae, scientiaeque complebitur: in tantum ut is qui ea suSpiritum sapientiae revelationisque largitur ad cognoscendum semetipsum: qui accipientes t eis: ita ut is qui fuerit spiritum revelationis et sapientiae consecutus, sufficiens non humana, sed Dei arte subnixus: sicut et unum ex his Apostolum possumus audire, dicentem: Everbis: sed in ostensione Spiritus et virtutis Dei . Aequalem vero Spiritui virtutem non possumus aliamtibi . Creatrix igitur virtus Altissimi, Spiritu sancto superveniente in virginem Mariam, Christi corpus fabricavit: quo ille usus templo, sine viri natus est semine. 32. Ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nathema ih̃u. Iħs saluator si¬
plo. separationem a salute sub¬
re s colligere nouit: qui semꝑ
reuocat dispersosisrł in terrã
suam. & ideo nequissima plane
& ꝑ niciosissima þestis. quando
una uersos unins obstinatio
turbat: & fit omĩb discordie fo¬
ines. materia scandalorum.
Deniq ꝓpħ̾am audi: qui de uinea
dmͣ loquens. singularis inquit
ferus depastus est eam. ꝓ hunis¬
modi rogo & obsecro uos. fr̃s mei:
fugite simulationem omne̾ ꝙ
angulos ꝓꝓrie uoluntatis: fugi¬
te inquietudine̾ & spͣm leuitatis:
fugite obstinationẽ. & nequissi

Expanded text:
nathema Jesu . Jesus Salvator sitibi separationem a salute subre, sed colligere venit, qui semper revocat dispersos Israel in terram su . Nequissima plane et perniciosissima pestis; quoniam universos unius obstinatio turbat, et fit omnibus discordiae fomes, materia scandalorum. Denique Prophetam audi, qui de vinea Domini loquens: Singularis, inquit, ferus depastus est eam . Pro hujusmodi rogo et obsecro vos, fratres mei, fugite simulationem omnem, et angulos propriae voluntatis: fugite inquietudinem et spiritum levitatis; fugite obstinationem, et nequissi
Abbreviated transcription (Latin):
&s ipsa iherłm nominetur que
niantur inuobis qui circum fe¬
rantur om̃ uento doctrine:
instabiles & inquieti. nichil
inse soliditatis. nichil grauita¬
tis habentes: tanquam puluis
quẽ ꝓhicit uentꝰ a facie terre.
Nam de eis quid dicam: quoꝵ
manus contra omnes. & manꝰ¬

Expanded text:
et ipsa Jerusalem nominetur, quod et ipsa Jerusalem nominetur, quod niantur in vobis, qui circumferantur omni vento doctrinae, instabiles et inquieti, nihil in se soliditatis, nihil gravitatis habentes, tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae. Nam de his quid dicam, quorum manus contra omnes, et man
Abbreviated transcription (Latin):
diende sunt uigilie noctis supͣ¬
gregem cogitationum. ꝙ actio¬
num nr̃arumꝰ ut si in prima
paratos inueniat nos. Prima
iugilia est recꝰtitudo oꝑis: ut
ad hanc quam urasti regulant
omnem uitam erequare cone¬
ris: nec transgrediaris termi¬
nos quos posuerunt patres tui
datis non declinans ad dexterã
uel sinustram. Seda. puritas ui¬
tentioris: ut simplex oculus to¬
tum corpus lucidsum faciat: qua¬
timis quicquid feceris ꝓpter dm̃
facias: & ad locum unde exe¬
unt grͣe reuertantur. ut iteruͣ
fuiant. Tercia est confederatio
unitatis: ut in congregatione
positus uoluntates aliorum
tuis uoluntatib ãteponas: ut
non solum sine querela. s & cũ
om̃s. orans ꝓ om̃ib ut & de te
quoq dicatur. Hic ẽ fr̃m ama¬
tor &s popłi isrł: hic eͥ qui mul¬
federe pacis. sine obseruantia
legis. sine disciplina ꝙ regimine
acephaia multitudo fuerit con¬
Non est euutas s confusio:
babilonem exibet: de iherlm
unius moris habitare frẽs in u

Expanded text:
diendae sunt vigiliae noctis suprgregem cogitationum et actionum nostrarum: ut si in prima paratos nos inveniat. Prima vigilia est rectitudo operis, ut ad hanc quam jurasti Regulam, omnem vitam exaequare coneris, nec transgrediaris terminos quos posuerunt patres tui rcitiis, non declinans ad dexteram neque ad sinistram. Secunda, puritas intentionis, ut simplex oculus totum corpus lucidum faciat: quatenus quidquid feceris, propter Deum facias, et ad locum unde exeunt gratiae revertantur, ut iterum fluant. Tertia est custodia unitatis, ut, in congregatione positus, voluntates aliorum tuis voluntatibus anteponas; ut non solum sine querela, sed et cuomnes, orans pro omnibus, ut et de te quoque dicatur: Hic est fratrum amator, et populi Israel, hic est qui mulfoedere pacis, sine observantia legis, sine disciplina et regimine acephala multitudo connon est civitas, sed confusio; Babylonem exhibet, de Jerusalem unius moris habitare fratres in unu
Abbreviated transcription (Latin):
uos penitentie austeritas deter¬
reat: neq enim condigne sunt
passiones huus temporis. ad p̃¬
teritam culpam que remitti¬
tur. non ad p̃sentem consolatio¬
uis grãm que ĩmitatur: nͣ ad
futuram glłam que ꝓmttitur.¬

Expanded text:
poenitentiae austeritas ipsa deterreat. Neque enim condignae sunt passiones hujus temporis ad praeteritam culpam, quae remittitur; non ad praesentem consolationis gratiam, quae immittitur; non ad futuram gloriam quae promittitur
Abbreviated transcription (Latin):
nil credentib impossibile: nil
amantib difficile: nil asp̃m mi¬
tib. nil humilib arduum re¬
auxilium: & obediendi denotio
lenit imperium: quib amabłis¬

Expanded text:
il credentibus impossibile, nil amantibus difficile, nil asperum mitibus, nil humilibus arduum reauxilium, et obediendi devotio lenit imperium. Quandi
Abbreviated transcription (Latin):
est. Dixit & fact᷑a sunt. At uero
qui hominem tantum semel
dicendo fecit: in reficiendo utiq
& dixit multa ꝙ gessit mira.
& ꝑtulit dura : nec tantum du¬
sustinuit contradictores: & in
factis obseruatores: intormen¬
tis illusores: & ur morte expro¬
bratores : dum alapis cesus:
ueste. Harundineo sceptro. spi
ratur sceleratis : in ligno exten¬
aliquis. Non ualuit opus
suum reparare creator. absq
ista difficultate: Ualuit:
S maluit cum iniuria sui:
ne pessimum atq odiosissinũ
uicium ingratitudinis. occa si¬
onem ultra reperiret ur ho¬
mine. Sane multum fatiga¬
nonis assumpsit. quo multe
ailectiõis hominem debitorẽ
teneret : coͣmoneretq grãrum
actionis. difficultaᷤ redempti¬
onis: quem minus deuotum
Quid enim dicebat homo ere¬
atus ingratus: Gratis quidem
ereatus sum: nullo auctoris
grauamine. uł labore. Siqui¬
dem dixit & factus sum: quẽ ad¬
modũ & uniuersa. Quid magnũ
eͥ. quelibet magna inuerbi faci¬
litate dondueris: Sic beneficui

Expanded text:
est, Dixit, et facta sunt . At vero qui me tantum et semel dicendo fecit, in reficiendo profecto et dixit multa, et gessit mira, et pertulit dura; nec tantum dusustinuit contradictores, et in factis observatores, et in tormentis illusores, et in morte exprobratores. veste, arundineo sceptro, cororatur sceleratis, in ligno extenaliquis: Non valuit opus suum reparare Creator absque ista difficultate? 1297 Valuit, sed maluit cum injuria sui, ne pessimum atque odiosissimum vitium ingratitudinis occasionem ultra reperiret in homine. Sane multum fatigationis assumpsit, quo multae dilectionis hominem debitorem teneret; commoneretque gratiarum actionis difficultas redemptionis, quem minus esse devotum Quid enim dicebat homo creatus et ingratus? Gratis quidem conditus sum, sed nullo auctoris gravamine vel labore: siquidem dixit, et factus sum, quemadmodum et universa. Quid magnum est, quamlibet magna in verbi facilitate donaveris? Sic beneficium
Abbreviated transcription (Latin):
D̾s enim quitam excelsus appa¬
ruit cum hominem conderet:¬
adoͣ humiliari dignatus est.
cũ eum redimeret. Illic tam
sublimis: hic tam humilis: u¬

Expanded text:
s qui tam excelsus apparuit cum te conderet humiliari dignatus est cum te repararet. Illic tam sublimis, hic tam humilis,
Abbreviated transcription (Latin):
as amoris fuisse. quod plenitu¬
dͥo diuna effãsa eͫ: qd̾ altitudo
adequata est: qd̾ singularitas as¬
Ita ne su̾mus om̃ium. imus fac¬
tus eꝰ omium. Quis hoc fecit:
Amor dignitatis nescuis: digna¬
tione diues: affectu potens: su¬

Expanded text:
as amoris fuisse, quod plenitudo effusa est, quod altitudo adaequata est, quod singularitas as Summus omnium imus factus est omnium. Quis hoc fecit? Amor dignitatis nescius, dignatione dives, affectu potens, su
Abbreviated transcription (Latin):
culo pietate uirantes. Bene
optime: & non ad insipientia
tib. Nam & mundus tran¬
sit & concupi scentia eiꝰ : & relin¬
quere hec magis expedit. qͣm
relinqui. Ecce inquit reliqui¬
mus omĩa: & secuti sumus te.
Nimirum quia exultanit ut
gigas adcurrendam uiam. nec
currentem sequi poteras onera¬
tus. S nec inutilis commutatio:
ꝓ eo qui super omĩa est omia re¬
liquisse. Nam & simul cum eo
donantur omĩa: & ubi apprehen¬
deris eum. erit unus ipse om̃ia
in om̃ib qui ꝓ eo omĩa relique¬
runt. Omĩa sane dixerini nͨ
tantum possessionis. s etiam
cupiditates: ꝙ eas maxime plus
enim munda concupiscentia
quam substantia nocet: W hec
fugiendarum cansa diuitiar
pcipua est : quod aut uix aut
numquam sine amore ualeant
possideri. Limosa siquidẽ & gli¬
tinosa nimis. non modo exterior
uerum etiam interior substan¬
tia nrͣa uidetur: & facile cor hu¬
manum omnib qui frequen
te quoq inter relinquenda nu¬
merare memento. Imino uero

Expanded text:
ene, optime, et non ad insipientiam tibi. Nam et mundus transit, et concupiscentia ejus: et relinquere haec magis expedit, quam relinqui. Ecce, inquit, nos reliquimus omnia, et secuti sumus te. Nimirum quia exsultavit ut gigas ad currendam viam , nec currentem sequi poteras oneratus. Sed nec inutilis commutatio, pro eo qui super omnia est, omnia reliquisse. Nam et simul cum eo donantur omnia, et ubi apprehenderis eum, erit unus ipse omnia in omnibus, qui pro ipso omnia reliquerunt. Omnia sane dixerim, non tantum possessiones, sed etiam cupiditates, et eas maxime. Plus enim concupiscentia mundi quam substantia nocet. Et haec fugiendarum causa divitiarum praecipua est, quod aut vix, aut nunquam sine amore valeant possideri. Limosa siquidem et glutinosa nimis non modo exterior, verum etiam interior substantia nostra videtur; et facile cor humanum omnibus quae frequentte quoque inter relinquenda numerare memento. Imo vero
Abbreviated transcription (Latin):
legis efficitur. reus: nisi qui eã
fuerit ante ꝓfessus. Antequam
ꝓfitearis delibera: cum ꝓfessus
fueris obserua. Fnte eͥ uolunta¬
rium: quo postea fit necessariͣ.¬

Expanded text:
legis efficitur reus, nisi qui eam fuerit ante professus. Antequam profitearis delibera. Cum professus fueris, observa. Ante est voluntarium quod postea fit necessari
Abbreviated transcription (Latin):
euidentiam: suscepit. sustinuit:
uicit. restaurauit. Descendit ad
mortalem᷑: suscepit mortalitate̾
sustinuit passionem. Uicit mor¬
tem: restaurauit homine̾. Re
uerum etiam caritatis monstra¬
ret affectum. Nulla certe cari¬

Expanded text:
go, suscepit, sustinuit, vicit, restauravit, descendit ad mortalem, suscepit mortalitatem, sustinuit passionem, vicit mortem, restauravit hominem; everum et charitatis monstraret affectum. Nunc autem ta
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃a sacerdos. Gladuis regis
censura eurie. Gladiuns sacer¬
dotis. eccłiastice rigor discipline:¬
erudiantur indocti. Fo ueant᷑
infirmi. feriant᷑ rebelles &¬

Expanded text:
 sacerdotis. Gladius regis, censura curiae; gladius sacerdotis, ecclesiasticae rigor disciplinerudiantur indocti, foveantur infirmi, feriantur rebelles
Abbreviated transcription (Latin):
Diabolum enim uncimus. qnͣ
suggestionib euis resistimus.
Mundum uincimus: quando
nec appetimus ꝓspera. nectime¬
mus aduersa. Carnem uncimꝰ:
quando eius desideria nec extin¬
guimus in necessariis. nec ad il¬
licita relaxamus. Bonum est¬

Expanded text:
Diabolum vincimus, quando suggestionibus ejus resistimus; mundum vincimus, quando nec appetimus prospera, nec timemus adversa; carnem vincimus, quando ejus desideria nec exstinguimus in necessariis, nec ad licita relaxamus. TIT.
Abbreviated transcription (Latin):
tẏranm. qui contra nos acies sua ᷤ¬
bolus. mundus. caro. In exerci¬
tu diaboli. militant uicia. In
castris mundi ꝓspera & ad uer¬
dͥeria inmuna. Ex his tribus
duo tercio conuirauerunt
ad subuersionem nr̃am. Mun¬
dus enim & caro: diabolo auxi¬
lium ferunt contra nos. Unus
eͣ iucinus: alter domesticus
Mundus eram uixta nos est:
caro nobiscum. Idcirco confidit
diabolus magis inauxilio car¬
nis: quia plus nocet domesticꝰ

Expanded text:
tyranni qui contra nos acies suabolus, mundus, et caro. In exercitu diaboli militant vitia; in castris mundi prospera et adverderia terrena. Ex his tribus duo tertio conjuraverunt ad subversionem nostram. Mundus enim et caro diabolo auxilium ferunt contra nos: unus est vicinus, alter domesticus. Mundus enim juxta nos est, caro nobiscum. Idcirco confidit diabolus magis in auxilio carnis, quia plus nocet domesticus
Abbreviated transcription (Latin):
ab his qui diuina carismata con¬
secuti st̃: uex grates dõ referens
destinat᷑. Que autem in celis stͣ.
quis inuestigauit: Uoluntatem
aut̃ tuam. quis cognouit: nisi
quod tu dedisti sapientiam. ꝙ¬
spm scm tuuͣ misisti de celis:
E sic correc̾te sunt semite eoꝵ
qui suꝑ terram. erant: & placi¬
ta tͥ edocti sunt hõmines. Et in
p̃senti siquidẽ lectione non sola
sap̃ia dei idẽ unigenitus filiꝰ
eiꝰ datura patre: sed & spͣs sc̃s

Expanded text:
ab his qui divina charismata consecuti sunt, vox gratias Deo referens destinatur: Quae autem in coelis sunt quis investigabit? voluntatem autem tuam quis cognovit, nisi quod tu dedisti sapientiam, sanctum tuum misisti de excelsis, et sic correctae sunt semitae eorum qui super terram erant, et placita tibi edocti sunt homines . Et in praesenti siquidem lectione, non sola sapientia Dei, id est unigenitus Filius ejus, datur a Patre, sed et Spiritus sanctus