comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uultis ut iã exhibeã regnũ: priꝰ colligã qͣm
exhibeã Altitudinẽ amatis: & altitudinẽ
ad ipiscemini: s ꝑ humilitatẽ me seqͥmini
Sic de illo etiã p̃dictũ est: & congregatio po¬
płoꝵ circũ dabit te Et ꝓpt̾ hanc in altũ
regredere: id est ut circudet te congrega¬
tio popłoꝵ: ut multos colligas regredere
in altũ Sic fecit: Pauit & ascendit: Qua¬
re aut̃ dictũ est fugit: neq enĩ uere si nol¬
let teneret᷑: si nollet raꝑetur: qͥ si nollet
nec agnosceret᷑: Nã ut noueritis hoc mistice
factũ. ñ ex necessitate. s ex significante dis¬
positione: mͦ in consequenti uidebitis. quia
eisdem turbis quȩ eũ querebant apparuit.
& cũ eis loquens multa illis dixit: multa
de pane celesti disputauit: Honne cũ
ipsis de pane disputans erat. a quib ne tene¬
retur aufugerat: Non gͦ & tunc poterat
agere. ut ñ abeis cõprehenderetur: quẽ ad¬
modũ postea qͣnͣdo cũ eis loquebat᷑: Aliqͥd

Expanded text:
ultis ut jam exhibeam regnum; prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic de illo etiam praedictum est, Et congregatio populorum circumdabit te, et propter hanc in altum regredere ; id est, ut circumdet te congregatio populorum, ut multos colligas, regredere in altum. Sic fecit; pavit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim vere si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet nec agnosceretur. Nam ut noveritis hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo in consequenti videbitis; quia eisdem turbis quae eum quaerebant apparuit, et cum eis loquens multa eis dixit, multa de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane disputans erat, a quibus ne teneretur aufugerat? Non ergo et tunc poterat agere ut non ab eis comprehenderetur, quemadmodum postea quando cum eis loquebatur? Aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
puto qr uistũ est: humiliauit se ꝑpt̃ nos qͥls¬
rificemꝰ illũ nos Non enĩ filius homins
ꝓpt̾ se est: s ꝓpt̃ nos: Ergo erat filiꝰ homus
illo mͦ: cũ uerbũ caro factũ est. & habitaut
in nob̾ Ideo hunc enĩ ds̃ pat̃ signauit. Sigu¬
re quid est. nͥ ꝓpriũ aliquid ponere: Hol
enĩ signare: imponere aliquid quo ñ cola¬
datur cũ cȩteris Signare est: signũ e il.
ponere: Cuicũq rei ponis signũ. ideo pil
signũ: ne confusa cũ aliis. ate ñ posst as¬
nosci Pat̃ gͦ eũ signauit: Quid est sigls¬
uit: Propriũ quiddã illi dedit: ne ceutl
cõparetur hominib: Ideo de illo adictũ as
Unxit te ds̃ ds̃ tuus oleo exultationis pitꝑs
ticipib cius Ergo signare quid est: Ei¬
apuĩ habere: hoc est p̃participib tuis: Itaꝙ¬

Expanded text:
um est, humiliavit se propter nos, glorificemus illum nos. Non enim Filius hominis propter se est, sed propter nos: ergo erat Filius hominis illo modo, cum Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Ideo hunc enim Deus Pater signavit. Signare quid est, nisi proprium aliquid ponere. Hoc est signare, ponere aliquid, quo non confundatur cum caeteris. Signare est, signum ei ponere. Cuicunque rei ponis signum, ideo ponis signum, ne confusa cum aliis ante non possit agnosci. Pater ergo eum signavit. Quid est signavit? Proprium quiddam illi dedit, ne caeteris comparetur hominibus. Ideo dictum est: Unxit te Deus Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis . Ergo signare quid est? Exceptum habere hoc est, prae participibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
alios filos hominis. de quib dictũ est: fili
aũt hominũ in ꝓtectione a larũ tuarũ sꝑalit̃
hominis iste . filiꝰ hominis & filiꝰ dĩ ẽ: Ist
homo: etiã ds̃ est: Alio loco int̾rogans disci¬
płos: ait: Quẽ dicunt homines filiuĩ hi¬
nis: Et illi Alii ioħm. alii eliam. alii ibe

Expanded text:
os hominum, de quibus dictum est, Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . hominis est. Iste filius hominis et Filius Dei est, iste homo etiam Deus est. Alio loco interrogans discipulos ait: Quem me dicunt esse homines Filium hominis? Et illi: Alii Joannem, alii Eliam, alii Jere
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ ꝓmittebat in terra. s cybũ qui ꝑit: iste
ꝓmittebat cybũ qui ñ ꝑit. s qui ꝑmanet
in uitã et̃nam Attendebant eũ plus ꝓmit¬
tentẽ: & quasi nondũ uidebant maiora
facientẽ: Attendebant itaq: qd̵ fecisset moy¬
ses: Ad huc aliqua maiora uolebant fieri
ab eo: qui tam magna pollicebatur: Quid
inqͥunt facis ut credamꝰ tibi: & ut noueris
qͥa miracła illa huic miraculo cõꝑabant: &
ideo quasi minora ista iudicabant. quȩ facie¬
bat iħc : patres nr̃i inqͥunt manna mandu¬
cauert̃ in deserto: S quid est manna: for¬
te contẽ pnitis: sic̃ scriptũ est Dedit illis
manna manducare: ꝑ moysen patres nr̃i
panẽ de cęlo acceꝑunt n & non eis dictũ est
a moyse. oꝑamini cybũ ñ qui ꝑit: tu pro¬
mittis cybũ non qui perit. s qui ꝑmanet
in uitã et̾nam .i & non talia oꝑ aris: qualia
moyses: Panes hordeatios ille ñ dedit: sed
co uob̾: non moyses dedit uob̃ panẽ de cȩlo.

Expanded text:
mittebat in terra, sed cibum qui perit; iste promittebat cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Attendebant eum plus promittentem, et quasi nondum videbant majora facientem. Attendebant utique qualia fecisset Moyses, adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo, qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveritis quia miracula illa huic miraculo comparabant, et ideo quasi minora ista judicabant quae faciebat Jesus. Patres nostri, inquiunt, manna manducaverunt in deserto. Sed quid est manna, forte contemnitis, sicut scriptum est, Dedit illis manna manducare . Per Moysen patres nostri panem de coelo acceperunt, et non eis dictum a Moyse, Operamini cibum non qui perit. Tu promittis cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam, et non talia opera operaris qualia Moyses. Panes hordeaceos ille non dedit, sed co vobis, non Moyses dedit
Abbreviated transcription (Latin):
esternã ex eugłio lectionẽ ista
est hodierna quȩ sequit᷑: un¬
de hodiernus sermo habetur:
facto illo miraculo ubi qͥnq
milia hominũ de quinq pa¬
nibus pauit iħc. cũ ad mi¬
rat cẽnt turbȩ & eũ magnũ ꝓpħam dice-

Expanded text:
esternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinque millia hominum de quinque panibus pavit Jesus, cum admiratae essent turbae, et eum magnum Prophetam dic
Abbreviated transcription (Latin):
no faciebat: illo gͦ sursũ poscto. disciph n
nauicula quid patiebant᷑: Nã illo in alis
constituto: nauicula illa eccłam p̾signalit
Si ñ hoc pͥmo in ȩccła intelligimꝰ. qđ ila ui¬
uicula patiebat᷑: ñ erãt illa significantia.
s sĩplicict̃ transeuntia Si aut̃t uidemus
exprimi in eccła. ueritatẽ illarũ signifiai¬
nũ: manifestũ ẽ qͥa facta oxp̃i genera st̃ leci¬
tionũ: Ut aũt sero factaĩ est inqͥt. descenbs
discipłi eiꝰ ad mare: & cũ ascendissent nau¬
culam uenert̃ trans mare incapharnaun
Cito dixit finitũ: qđ postea factũ est Une¬
runt trans mare in capharnaũ: & reditit
ex ponat quomͦ uener̃t̃. qr ꝑ stannũ nau¬
gantes transierunt: Et dũ nauigaren il
eũ locũ quo eos uenisse iã dixit recapitila¬
do exponit: quid acciderit: Tenebrȩu
facte erant : & ñ uenerat ad illos iħe
rito tenebrȩ: qr lux ñ uenerat: Tenebipi
facte erant: & ñ uenerat ad illos iħe: Qui¬

Expanded text:
no, : illo ergo sursum posito, discipuli in navicula quid patiebantur? Nam illo in altis constituto, navicula illa Ecclesiam praesignabat. Si non hoc primo in Ecclesia intelligimus, quod illa navicula patiebatur; non erant illa significantia, sed simpliciter transeuntia: si autem videmus exprimi in Ecclesia veritatem illarum significationum; manifestum est quia facta Christi genera sunt locutionum. Ut autdiscipuli ejus ad mare: et cum ascendissent naviculam, venerunt trans mare in Capharnaum. Cito dixit finitum quod postea factum est. Venerunt trans mare in Capharnaum. Et redit, ut exponat quomodo venerunt, quia per stagnum navigantes transierunt. Et dum navigarent ad eum locum quo eos venisse jam dixit, recapitulando exponit quid acciderit: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Merito tenebrae, quia lux non venerat: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ tuũ: Semꝑ quidẽ ille cũ patre regnat.
scd̾m qđ est filius dĩ: uerbũ dĩ. uerbũ ꝑ qđ
facta sunt omĩa: Predixerunt aut̃ ꝓpħȩ reg¬
nũ eiꝰ. etiã scłm id qđ homo factꝰ ẽ xp̃c: & fe

Expanded text:
regnum tuum. Semper quidem ille cum Patre regnat, regnum tuum. Semper quidem ille cum Patre regnat, secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem prophetae regnum
Abbreviated transcription (Latin):
sfuerent regeni: fugit iterũ in montẽ ipse so¬
lis Datur gͦ intelligi. qđ dñs cũ sederet in
mnintẽ cũ discipłis fuis. & uideret turbas ad
Iuenientes. descenderat de monte: & circa
iiora loca turbas pauerat: Nam quomͦ
potest. ut rursus illuc fugeret. nͥ ante
onte descenderet: Significat gͦ aliqͥd:
dñs de alto descendit. ad pascendas tur
Pauit & ascendit: Quare aut̃ ascen
Cũ cognouisset qđ eũ uellent raꝑe&
gen ficere: Quid enĩ: slon erat rer qui¬
timebat fieri rex: Erat omĩno: Nec talis rex
qui abi hominib fieret: s talis qui hominibꝰ
regnũ daret: Nũqͥd forte & hic aliquid signi¬
ficat nob̃ iħc. cuiꝰ facta uerba sunt: Ergo in
hoc qđ uoluert̃ eũ raꝑe & regẽ facere. & ꝓꝑter
hoc fugit in montẽ ipse solus Hoc in illo fac
forte hoc erat raꝑe eũ. p̃uenire uelle tempus
regni eiꝰ : & eiũ uenerat mͦ ñ iam regnare qͦ mͦ
regnaturus est: in eo qđ dicimus. ad ueniat

Expanded text:
um in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri potest ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descenderet? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas. Pavit, et ascendit. 2. Quare autem ascendit, cum cognovisset quod eum vellent rapere et regem facere? Quid enim? timebat fieri rex? Erat omnino; nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui hominibus regnum daret. Nunquid forte et hic aliquid significat nobis Jesus, cujus facta verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt eum rapere et regem facere, et propter hoc fugit in montem ipse solus, hoc in illo  Msforte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo, non jam regnare, quomodo regnaturus est in eo quod dicimus: Adveniat
Abbreviated transcription (Latin):
& quo uado: Lum̃ & alia demonstrat: a
ipsũ: Accendis lucernã uerbi gr̃a. ut qiis
tunicã: & p̃stat tibi ardens lucerna. ut inui¬
nias tuncã Nu ũ qͥd accendis lucerniã ut
uideas ardentẽ lucernã : Lucerna quippeas¬
dens. y donea est & alia quȩ tenebris operi¬
bantur nudare: & se ipsam tuis oculis de
nebras distinguebat: tanquã inter illosa
radio fidei ꝑfundebat. & illos quoꝵ clausa
culos çircumfundebat: Nam etiã sol all
& uidentis faciem illustrat: & ceci: Amlas
riter stantes. & faciem ad solem habentdil¬
lustrant᷑ in carne:s ñ ambo illuminant̃ is
cie Uidet ille. ille ñ uidet: ambobul
presens est. s p̃senti soli unus absens est l
peliqt alius in occidente iusticiã: Nũqͥd
qcet anpore.: &e in uno habent acies men
suilionib a me carne seiunctus a & in illius
ilalȩ luce coniunctus: Ergo testimonium
I ꝓhibet lux: Aꝑi sanos oculos: & sibi ipsa
uqnt cordis: Audi de illis ex eugłio ipso ꝓ¬

Expanded text:
 quo vado. Lumen et alia demonstrat et seipsum. Accendis lucernam, verbi gratia, ut quaeras tunicam, et praestat tibi ardens lucerna ut invenias tunicam: numquid accendis lucernam ut videas ardentem lucernam? Lucerna quippe ardens idonea est et alia quae tenebris operiebantur nudare, et seipsam tuis oculis demer lucem et tenebras distinguebat; tanquam inter illos quos radio fidei perfundebat, et illos quorum clausos oculos circumfundebat. Nam etiam sol iste et videntis faciem illustrat, et caeci: ambo pariter stantes, et faciem ad solem habentes illustrantur in carne, sed non ambo illuminantur in acie; videt ille, ille non videt; ambobus sol praesens est, sed praesenti soli unus est absens. Sintelligit alius in occidente justitiam: numquid corpore, et in uno habent acies mentmansionibus a me carne sejunctus, et in illius justitiae luce conjunctus. Ergo testimonium sibi perhibet lux: aperit sanos oculos, et sibi ipsa habent cordis. Audi de illis ex Evangelio ipso p
Abbreviated transcription (Latin):
se dominabit᷑ gentiũ: Erubescat unus ini¬
micus: qͥa codicẽ mͥ ministrat alius inimicus:
S ecce de codicib ꝓlatis ab uno inimico: alterũ
uici & ipse qui mͥ codicẽ ꝓtulit non relinqua¬
tur: ab illo ꝓferat᷑. unde & ipse uincatur: Lego
aliũ ꝓpħam: & in uenio dñm loquentẽ ad iu¬
deos Non ẽ mͥ uoluntas in uob̃ dicit dñs : nec
accipiã sacrificia de manib ur̃is: qm̃ ab ortu

Expanded text:
se dominabitur gentium » . Erubescat unus inise dominabitur gentium » . Erubescat unus inimicus, quia codicem mihi ministrat alius inimicus. Sed ecce de codicibus prolatis ab uno inimico alterum vici: et ipse qui mihi codicem protulit, non relinquatur; ab illo proferatur, unde et ipse vincatur. Lego alium prophetam, et invenio Dominum loquentem ad Judaeos: Non est mihi voluntas in vobis, divit Dominus, nec accipi
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi uentura p̃dicta eẽnt. in libris qͥbus
uoliustis conseripsistis: Hic contra inimicos¬
paganos: occurrit nob̾ alioꝵ testmoniũ inimicoꝵ:
ꝓferimꝰ codices a uicdȩis: & respondemꝰ: Nempe &
uos & illi: fidei nr̃ȩ estis inimici: Ideo sparsi st̃
ꝑ gentes: ut alios ex aliis conuncamꝰ ini micos
Codex isaye. ꝓferatur a uideis: Uideamꝰ si ñ ibi
lego. sic̃ otus ad immolandũ ductus est: & sicat
agnus corã tondente se fuit sine uote. sic ñ aꝑuit
os siiũ: In humilitate iudiciũ eiꝰ sublatũ est: li¬
uore eiꝰ sanati suimꝰ: Om̃s ut oues errauimꝰ: & ip¬
se traditus ẽ ꝓ peccatis nr̃is: Ecce una lucerna
Alia ꝓferatur: Psalmus aꝑiatur: etiã inde pre¬
tem: A pud te laus mea: in eccła magna confite¬
bor tibi Cõmemorabunt᷑ & conu̾tent᷑ ad dñm.
uniu̾si fines t̾rȩ : & ad orabunt in conspectu eius.
uniu̾sȩ patriȩ gentiũ: qͥa dñi est regnũ: & ip¬

Expanded text:
et quasi ventura praedicta essent, in libris quibus et quasi ventura praedicta essent, in libris quibus voluistis conscripsistis. Hic contra inimicosPaganos occurrit nobis aliorum testimonium inimicorum. Proferimus codices a Judaeis, et respondemus: Nempe et vos et illi, fidei nostrae estis inimici. Ideo sparsi sunt per gentes, ut alios ex aliis convincamus inimicis Codex Isaiae proferatur a Judaeis, videamus si non ibi lego, « Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente fuit sine voce, sic non aperuit os suum. In humilitate judicium ejus sublatum est; livore ejus sanati sumus; omnes ut oves erravimus, et ipse traditus est pro peccatis nostris » . Ecce lucerna una. Alia proferatur, Psalmus aperiatur, etiam inde praetem. Apud te laus mea; in Ecclesia magna confitebor tibi. Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae: et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium; quia Domini est regnum, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ ꝑhibere: Nam quid opus erat ut
ioħs tanquã lucerna ꝑhiberet diei testimo
niũ: si dies ipsa ab infirmitate nr̃a posset ui
deri: S non poteramꝰ: Infirmꝰ factus ẽ infir¬
mis: ꝑ in firmitatẽ sanauit infirmitatẽ: per
mortalẽ carnẽ. carnis abstulit mortẽ De cor¬
pore suo collyriũ fecit luminib nr̃is Quia
cimꝰ contradicentes paganos Quis est xp̃e:
Dicit paganus Cui respondemus Quẽ p̃nun
esayam: danielem. hieremiã alios scõs ꝓpħas:
dicimus quã longe ante illũ uenerut: qnͣto
tẽpore ad uentũ eiꝰ precesserint: Hoc gͦ responde¬
mꝰ: Preuenerunt eũ ꝓpħȩ : p̃dixerunt eum
ẽẽ uenturũ Respondet aliquis eoꝵ: Qui
ꝓpħȩ : Nos recitamꝰ: qui nob̾ cotidie recitant᷑.
& ille Qui st̃ hi ꝓpħȩ: Nos respondemꝰ: qui
ea p̃dixerunt quȩ fieri uidemꝰ: & ille Uos
inquit uob̾ ista finxistis Uidestis ea fieri:

Expanded text:
testimonium perhibere. Nam quid opus erat ut testimonium perhibere. Nam quid opus erat ut Joannes tanquam lucerna perhiberet testimonium diei, si dies ipse ab infirmitate nostra posset poteramus: infirmas factus est infirmis, per infirmitatem sanavit infirmitatem; per mortalem carnem, carnis abstulit mortem; de corpore suo collyrium fecit luminibus nostris. Qucimus contradicentes Paganos. Quis est Christus, dicit Paganus? Cui respondemus: Quem praenuIsaiam, Danielem, Jeremiam, alios sanctos Prophetas; dicimus quam longe ante illum venerint, quanto tempore adventum ejus praecesserint. Hoc ergo respondemus: Praevenerunt eum Prophetae, praedixerunt eum esse venturum Respondet aliquis eorum: Qui Prophetae? Nos recitamus, qui nobis quotidie recitantur. Et ille: Qui sunt hi Prophetae? Nos respondemus: Qui et praedixerunt ea quae fieri videmus. Et ille: Vos, inquit, vobis ista finxistis, vidistis ea fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dt cestimoniũ luminis: siue ostendat se
ala: qͥa sine lumine ñ potest uidere lu¬
tn: a sune lumine ñ potes udere quodlib&
aliud qł non est lum̃ Si idoneum est lum̃ ad
demonstranda ea quȩ ñ sunt lumina: nũqͥd
in se deficit: Nũqͥd se non aꝑit. sine quo alia
patere non possunt: Locutus est ꝓpħa uerũ:
s unde haberet. nͥ de fonte ueritatis hauriret:
Lucutus est ioħs uerũ: s unde locutus ẽ. ipsũ
int̾roga: Nos om̃s inqͥt de plenitudine eiꝰ acce-¬
in nocte huiꝰ scłi audiamꝰ & ꝓphetiã intente:
Mlodo enĩ ad fragilitatẽ nr̃am. nocturnasq cor¬
dis nr̃i tenebras intimas: humilis uoluit
uenire dñs nr̃ Homo uenit contẽpnendus.
& honorandus: uenit negandus & confitendus:
Contẽpnendus a uideis & negandus: honoran¬
dus & confitendus a nob̾ Iudicandus s ui¬
dicaturus: iudicandus in uiste⁊ iudicaturꝰ
iuste: talis gͦ uenit: ut oporteret ei lucernas

Expanded text:
nium luminis, sive se ostendat, sive nium luminis, sive se ostendat, sive alia; quia sine lumine non potes videre lumen, et sine lumine non potes videre quodlibet aliud quod non est lumen. Si idoneum est lumen ad demonstranda ea quae non sunt lumina, numquid in se deficit? numquid se non aperit, sine quo alia patere non possunt? Locutus est Propheta verum; sed unde haberet, nisi de fonte veritatis hauriret? Locutus est Joannes verum; sed unde locutus est, ipsum interroga: Nos omnes, inquit, de plenitudine ejus accein nocte hujus saeculi audiamus et prophetiam intente: modo enim ad fragilitatem nostram nocturnasque cordis nostri intimas tenebras humilis voluit venire Dominus noster. Homo venit contemnendus et honorandus, venit negandus et confitendus; contemnendus et negandus a Judaeis, honorandus et confitendus a nobis: judicandus et judicaturus; judicandus injuste, judicaturus juste. Talis ergo venit, ut oporteret ei lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
monũ ꝑhibeo ⁊ uerũ est testimoniũ meũ:
cp suo inde ueni & quo uado: Patrẽ uolebat
iniliqi: patri głam dabat: Filiꝰ ȩqualis
qbisicat eũ a quo est missus.⁊ qnͣtũ debet
homo glorificare eũ a quo est creatꝰ: Scio uñ
ueni& quo uado: Iste qui in p̾sentia loqͥtur¬
uob. habet qđ non deseruit: s tam̃ uenit
hon enĩ ueniendo. inde discessit: aut rede¬
undo. nos dereliqͥt: Quid miramini: ds̃ est
Nlon potest hoc fieri s ab homine: ñ potest
in fieri ab ipso sole: qnͣdo ꝑgit ad occidentẽ.
deserit orientẽ: & donec oriturus redeat ad
qsi eugłistã alio loco dicentẽ ⁊ & si potes
upx: si ñ potes crede Dm̃ in qͥt nemo ui¬
dt unquã: nͥ unigenitꝰ filtus qͥ est in sinu
uuris ipse enarrauit: Non dixit fuit in
li patris: quasi ueniendo deseruerit si¬
̃ puaris Hic loquebat᷑. & ibi se eẽ dicebat
a hine discessurꝰ quid dixit: E cce ego
ifũ sũ. usq ad consũmationẽ scłi E rgo ue

Expanded text:
hibeo, verum est testimonium meum; quia scio unde veni, et quo vado. Patrem volebat intelligi; Patri gloriam dabat Filius. Aequalis glorificat eum a quo est missus: quantum debet homo glorificare eum a quo est creatus? 5. Scio unde veni, et quo vado. Iste qui in praesentia vobis loquitur, habet quod non deseruit, sed tamen venit: non enim veniendo inde discessit, aut redeundo nos dereliquit. Quid miramini? Deus est. Non potest hoc fieri ab homine; non potest hoc fieri ab ipso sole. Quando pergit ad occidentem, deserit orientem, et donec oriturus redeat ad ipsum Evangelistam alio loco dicentem, et si potes, cape; si non potes, crede: Deum, inquit, nemo vidit unquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit . Non dixit, Fuit in sinu Patris, quasi veniendo deseruerit sinum Patris. Hic loquebatur, et ibi se esse dicebat: qui et hinc discessurus, quid dixit? Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi . 6. E
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħe xp̃c impios quosclã fitiuros qui mrae
eiꝰ calũpniarent᷑: magicis artib ea tribuendis
pħas ante p̃misit: Nũquid enĩ si magus erat ͥ
magicis artib fecit ut coleretur: & mortuus i¬
gus erat ante quã natus: ꝓpħas audi sheni
mortue. & uermescendo calũ pniose: ꝓpħas ais
Lego: Audi qui ante dñm uenerunt: Hales
inquid apłs petrus. cerciorẽ ꝓpheticũ serminũs
cui bene facitis attendentes sic̃ lucerne massian
loco: donec dies lucescat: & lucifer orit nui

Expanded text:
s Christus impios quosdam futuros, qui miraculis ejus calumniarentur, magicis artibus ea tribuendo, Prophetas ante praemisit. Numquid enim, si magus erat et magicis artibus fecit ut coleretur et mortuus, magus erat antequam natus? Prophetas audi, o homo mortue, et vermescendo calumniose, Prophetas audi: lego, audi qui ante Dominum venerunt. Habemus, inquit apostolus Petrus, certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis attendentes, sicut lucernae in obscuro loco, donec dies luc
Abbreviated transcription (Latin):
dicit etiã apłs paulus illuminauerit ocitn
nebrarũ n & manifestauerit cogitationes e
ut laus sit unicuiq a dõ: tunc p̃senti tali du
lucerne non erunt necessarie: Non legetiur is¬
ꝓpħa :⁊ ñ aꝑiet᷑ codex apłi: ñ requiremꝰ tsins¬
nocte tanquã lucernȩ accendebant᷑: ne intent¬
bris remaneremꝰ: Istis om̃ĩbus sublatis. nequ¬
si nob̾ luceant in digentib & ipsis hominibis
dĩ ꝑ quos hec ministrata st̃ nob̾eũ. lum̃ ala
uerũ clarũq uidentib ⁊ remotis gͦ his ue¬

Expanded text:
dicit etiam apostolus Paulus, illuminaverit occulta tenebrarum, et manifestaverit cogitationes cordis, ut laus sit unicuique a Deo ; tunc praesente tali die lucernae non erunt necessariae: non legetur  non aperietur codex Apostoli, non requiremus testimonocte tanquam lucernae accendebantur, ne in tenebris remaneremus: istis omnibus sublatis, ne quasi nobis luceant indigentibus, et ipsis hominibus Dei, per quos haec ministrata sunt, nobiscum lumen illud verum clarumque videntib
Abbreviated transcription (Latin):
illud gaudiũ qđ nec oculus uidit. nec au
auidiuit. nec in cor hominis ascendit: Qul
uidebimus: Obsecro uos amate metũ iuts
credendo mecũ.: patriã suꝑnã desiderm
suꝑnȩ patriȩ suspiremus: ꝑegrinos hu
eẽ sentiamus Q uid tunc uidebimꝰ: Nies
nunc eugłm: In principio erat uerdũ es
uerbũ erat apud dm̃.: & ds̃ erat uertadli¬

Expanded text:
illud gaudium quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ? quid videbimus? Obsecro vos, amate mecum, currite credendo mecum: patriam supernam desideremus, supernae patriae suspiremus, peregrinos nos esse hic sentiamus. Quid tunc videbimus? Dicat nunc Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Ver
Abbreviated transcription (Latin):
nipdus aggrauat animã: & deprumnit t̾rre
pihabitatio sensũ multa cogitantẽ: Depo¬
nstis sũ &s ego codicẽ istũ: iscessuri estis &
o qs adsua Bene nob̾ fait in luce cõmĩ.¬
s siie gauisi sumꝰ ⁊ bene exultaumꝰ: sed
a smnuicẽ recedimꝰ. ab illo ñ recedamus:

Expanded text:
nimam; et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Depositurus sum et ego codicem istum, discessuri estis et vos quisque ad sua. Bene nobis fuit in luce communi, bene gavisi sumus, bene exsultavimus: sed cum ab invicem recedimus, ab illo non recedamus.
Abbreviated transcription (Latin):
confitemini de cȩlo habiusse ꝓphetiã: mͥ testimo¬
niũ ꝑhibuit: ab illo audistis in qua ego ista
dissent. in laqueũ se casuros: & dixert̃. Nes¬
cunus Et dñs eis: Nec ego dico uob̃: in qua
potestate ista facio: Non uob̾ dico qđ scio: quia
ñ uultis fateri qđ scitis: Iustissime repulsi u¬
tiq confusi abscesserunt: & impletũ est qđ
in p̾salmo ꝑ ꝓpħam dicit ds̃ pat̾ Paraui lu¬
cernã xp̃o meo: id est ipsũ ioħem: Inimicos
eiꝰ induã confusione: Habebat gͦ dñs iħo ap̃c¬
testimoniũ ꝓpħarũ. ante se p̃missoꝵ: p̃conũ
iudicẽ p̃cedentiũ: habebat testimoniũ a ioħȩ:
s ipse maiuis testimoniũ e rat. qđ sibi ꝑhibe¬
bat: Illi aũt infirmis oculis lucernas quere¬
bant: qui diem ferre ñ poterant: Nam ioħs
homo missus a dõ: cui nom̃ erat ioħs: Hic

Expanded text:
confitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimoconfitemini de coelo habuisse prophetiam, mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ego ista m respondissent, in laqueum se casuros; et dixerunt, Nescimus. Et Dominus eis: Nec ego dico vobis, in qua potestate ista facio . Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime utique repulsi, confusi abscesserunt: et impletum est quod in Psalmo per Prophetam dicit Deus Pater, Paravi lucernam Christo meo, id est, ipsum Joannem; inimicos ejus induam confusione . 3. Habebat ergo conum judicem praecedentium; habebat testimonium a Joanne: sed ipse majus testimonium erat, quod sibi perhibebat. Illi autem infirmis oculis lucernas quaerebant, quia diem ferre non poterant: nam Joannes homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic
Abbreviated transcription (Latin):
iħc xp̃c: multas ante se lucernas ꝓpheticas accen¬
dit & misit: De his erat etiã ioħs baptista: cui
natis mulierũ non surrexit maior ioħe baptista.
Hic tam̃ quo nemo erat maior in natis intilierum:
sum dignus calciam̃tũ soluere: Uidete quẽ ad¬
modũ lucernadieise sũmittat: Lucernã uͦ ipsũ
ioħm fuisse: dñs ipse testatur: Ille erat in qͥt
lucerna arcdens & lucens: & uoluistis uos ad ho¬
ram exultare in lumine eiꝰ: Quando aut̃ dixe¬
runt uidei dño. dic nob̃ in qua potestate ista
facis: sciens dñs qr ioħem baptistam ꝓ magno
haberent: & qd ipse quẽ ꝓ magno habebant.
eis de dño testimoniũ ꝑhibuisset respondit
eis: In t̾rogabo uos & ego unũ sermonẽ: Dici¬
te mͥ: Baptismus ioħis unde est De cęlo an
ex hominibus: Turbati illi uitra semet ipsos:
cogitabant qͥa si dicerent ab hominib: lapidari¬
possent a turba. quȩ ioħem ꝓpħam eẽ credebat:
si dicerent de celo: responderet eis ille: Quem

Expanded text:
istus, multas ante se lucernas propheticas accendit et misit. De his erat etiam Joannes Baptista cui natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista . Hic tamen quo nemo erat major in natis mulierum, sum dignus calceamentum solvere . Videte quemadmodum se lucerna diei submittat. Lucernam vero ipsum Joannem fuisse Dominus ipse testatur: Ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens; et vos voluistis ad horam exsultare in lumine ejus . Quando autem dixerunt Judaei Domino, Dic nobis, in qua potestate ista facis? sciens Dominus quia Joannem Baptistam pro magno haberent, et quod ipse quem pro magno habebant, eis de Domino testimonium perhibuisset, respondit eis: Interrogabo et ego vos unum sermonem: dicite mihi, Baptismus Joannis unde est? de coelo, an ex hominibus? Turbati illi intra semetipsos cogitabant, quia si dicerent, Ab hominibus, lapidaripossent a turba, quae Joannem prophetam esse credebat: si dicerent, De coelo, responderet eis, Ille quem
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ est Nam tobis in facie oculos elars
habebat n & filiꝰ patri manũ dabat: pat̃di
uiã p̃cipiendo monstrabat: Responderunt
gͦ uidei Tu de te testimoniũ dicis: testim¬
niũ tuũ non est uerũ: Uideamꝰ quid auaus
audiamꝰ & nos. s non sic̃ illi Illi contẽpuam
nos credentes: Illi occider e xp̃m uolentis
mus quid uidȩis responderit dñs: Resput¬

Expanded text:
magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos magnum est. Nam Tobias in facie oculos clausos habebat, et filius patri manum dabat; pater filio viam praecipiendo monstrabat . 4. Responderunt ergo Judaei, Tu de te testimonium dicis; testimonium tuum non est verum. Videamus quid audiant: audiamus et nos, sed non sicut illi. Illi contemnentes, nos credentes: illi occidere Christum volentamus quid Judaeis responderit Dominus. Resp
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dicit & ipse ioħs: Nos omĩs de plenitu¬
dine eiꝰ accepimꝰ: Discerntte gͦ ista : ut ꝓfi¬
ciat mens ur̃a in fide xp̃i : ne semꝑ infantes
sitis. querentes ubera & a cibo solido resilientes:
te. ñ uentre: Hoc gͦ discernite aliud ẽẽ lum̃
qđ illuminat : aliud eẽ qđ illuminat᷑ Nam
& oculi nr̃i lumina dicunt᷑: & unusqͥsq ita
iurat tangens oculos suos. ꝑ lumina sua:
Sic uiuant lumina mea Usitata uiratio ẽ
Quȩ lumina. si lumina st̃: desit lum̃ incu¬
biculo tuo clauso: pateant & luceant tibi
Non utiq possunt: Quomͦ gͦ ista in faciẽ quȩ
habenius & lumina nũcupamꝰ. & qndo sa¬
na sunt. & qͣndo patent. incdigent etn¬
cus ad uitorio luminis: quo ablati aiti
illato. sana sunt. aꝑta sunt. nec tamꝰ uon
lumine radiet᷑ u & ab illo qui illumiat i
illuminant᷑. mirabilit᷑ illustretur. e
pientiã nec ad iusticiã poterit ꝑuenire. Iss
offendat in uia⁊ cui non lucet lum̃: Acꝑ

Expanded text:
Unde dicit et ipse Joannes. Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Discernite ergo ista, ut proficiat mens vestra in fide Christi; ne semper infantes sitis ubera quaerentes, et a cibo solido resilientes. nte, non ventre. Hoc ergo discernite, aliud esse lumen quod illuminat, aliud esse quod illuminatur. Nam et oculi nostri lumina dicuntur; et unusquisque ita jurat, tangens oculos suos, per lumina sua, Sic vivant lumina mea: usitata juratio est. Quae lumina si lumina sunt, desit lumen in cubiculo tuo clauso, pateant et luceant tibi: non utique possunt. Quomodo ergo ista in facie quae habemus, et lumina nuncupamus, et quando sana sunt, et quando patent, indigent extrinsecus adjutorio luminis; quo ablato aut non illato, sana sunt, aperta sunt, nec tamen vident: ritatis lumine radietur, et ab illo qui illuminat nec illuminatur, mirabiliter illustretur, nec ad sapientiam nec ad justitiam poterit pervenire. Ipsa offendat in via, cui non lucet lumen? Ac
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ego sũ lux mundi qui me
sequit᷑ ñ ambulabit intene¬
bris s habebit lum̃ uitȩ:
hesterno die qui affuistis
dui disputatũ eẽ memi¬
nistis Et si ad huc ueli¬
mus de illo lumine disputare: dui loqui possu¬
mus: nam ñ possumꝰ explicare. cõpendio Itaq
fr̃s mei sequam᷑ xp̃m lum̃ mundi: ne ambu¬
lemus intenebris: Tenebrȩ metuende st̃ mors.
non ocłoꝵ: & si ocłor. ñ exteriors s interiors.i
unde discernit᷑. ñ albũ & nigrũ: s uistũ & in

Expanded text:
ait, Ego sum lux mundi: qui me sequitur, non ambulabit in tenebris; sed habebit lumen vitae , hesterno die qui adfuistis, diu disputatum esse meministis: et si adhuc velimus de illo lumine disputare, diu loqui possumus; nam non possumus explicare compendio. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: et si oculorum, non exteriorum, sed interiorum, unde discerni
Abbreviated transcription (Latin):
mur arma lucis: sic ut in die honeste ãbule¬
mꝰ. Tam̃ qͥa incõꝑatioe luciᷤ illiꝰ ad quã uenturi
sumꝰ. ad huc nox ẽ etiã dies in quo sumus:
audi petrũ apł̃m Delatam dicit dño ap̃mo
in quo bene sensi: Hanc uocẽ inqͥt nos uli¬

Expanded text:
die honeste ambulemus . Tamen quia in comparatione illius lucis ad quam venturi sumus, adhuc nox est etiam dies in quo sumus, audi Petrum apostolum: delatam dicit Domino Chridilectus, in quo bene sensi. Hanc vocem, inquit, nos
Abbreviated transcription (Latin):
Q nos &e illũ nosti Nalde enĩ similis ẽ: &
sn distat om̃ino: Hinc &e dñs si me inquit
eueuis eu ce patr̃ẽ meũ sciretis: non qͥa pat᷑ ẽ filiꝰ⁊
qua patri similis est filius: Erubescat arria¬
ui si ras dño: quia & ipse arrianus recessit ab
ndis sabelliano: & non est patripassianus R
at ĩsũ patrẽ in dutũ carne uenisse ad homines.
dascndise: non hoc dicit: Agnoscit mecũ pa
es pit̃ est. filius si liꝰ est. quare dicis dissimi¬
in: quare diuersũ: Quare aliã substantiã:
s ssimilis cẽt : nũquid diceret discipłis suis.
qu me uidit uidit & patrẽ: Hũqͥd dice¬
nt udus. si me sciretis & patrẽ meũ sciretis:

Expanded text:
sti; valde enim similis est, et nihil distat omnino. Hinc et Dominus, Si me, inquit, sciretis, et Patrem meum sciretis, non quia Pater est Filius, sed quia Patri similis Filius. Erubescat arianus. Gratias Domino quia et ipse arianus recessit ab errore sabelliano, et non est patripassianus: non dicit ipsum Patrem indutum carne venisse ad homines, se ascendisse; hoc non dicit: agnoscit mecum Patter, Pater est; Filius, Filius est: quare dicis dissimilem? quare diversum? quare aliam substantiam? Si dissimilis esset, numquid diceret discipulis suis, Qui me vidit, vidit et Patrem? numquid diceret Judaeis, Si me sciretis, et Patrem meum sciret
Abbreviated transcription (Latin):
& illi: Iħm & ille: Ego sũ Qua uoce audita.
redierunt retro: & ceciderunt: Dicit aliqui.
Si hec in illo potestas erat ⁊ quare cũ iudei in¬
sultarent pendenti & dicerent. si filiꝰ dei ẽ des¬
cendat de cruce. ñ descendit ut eis suã potesta¬
tẽ descendendo monstraret: Quia patientiam
docebat: ideo potentiã differebat: Si enĩ qͣsi
cõmotus ad eoꝵ uerba descenderet: uictus con¬
uitioꝵ dolore putaret᷑: Prorsus ñ descendit:
fixus ꝑ mansit: qͣndo uellet abscesurus Nam
quid ei inagnũ fuit de cruce descendere : qui
potuit de sepulchro resurgere: Intelligamus
gͦ nos quib hoc ministratũ est: potentiã dni
in iudicio. de quo dictũ est: D̃s manifestus
ueniet: ds̃ nr̃ & non silebit: Quid est mani¬
festus ueniet : qͥa uenit occultus ÷ ueniet et

Expanded text:
 illi: Jesum. Et ille: Ego sum. Qua voce audita, redierunt retro et ceciderunt . 10. Dicit aliquis, Si haec in illo potestas erat, quare, cum Judaei insultarent pendenti et dicerent, Si Filius Dei est, descendat de cruce , non descendit, ut eis suam potestatem descendendo monstraret? Quia patientiam docebat, ideo potentiam differebat. Si enim quasi commotus ad eorum verba descenderet, victus conviciorum dolore putaretur. Prorsus non descendit, fixus permansit, quando vellet abscessurus. Nam quid ei magnum fuit de cruce descendere, qui potuit de sepulcro resurgere? Intelligamus ergo nos quibus hoc ministratum est, potentiam Domi futuram in judicio: de quo dictum est, Deus manifestus veniet, Deus noster et non silebit . Quid est, manifestus veniet? Quia venit
Abbreviated transcription (Latin):
si. & aliuo scd̃m qđ ñ uidetis: patrẽ meum¬
auit lo quor occultus occultũ: priꝰ est ut me
mieritis: tunc & patrẽ meũ scietis: Si enĩ
ni siretis & patrẽ meũ forsitan sciretis: Ille
i omĩa scit qndo dicit forsitatr: ñ dubitat.
inerepat: Attende enĩ quomͦ in crepatiue
aut᷑ ipsũ forsitan: quod uidet᷑ eẽ uerbũ du¬
niai tionis: S dubitationis uerbũ est: qͣn

Expanded text:
sum, et aliud secundum quod non videtis, Patrem meumsum, et aliud secundum quod non videtis, Patrem meum loquor occultum  Aug., occultus occultum; prius est ut me noveritis, tunc et Patrem meum scietis. « Si enim me sciretis, et Patrem meum forsitan sciretis. Ille qui omnia scit, quando dicit forsitan, non dubitat, sed increpat. Attende enim quomodo increpative dicatur ipsum forsitan, quod videtur esse verbum dubitationis. Sed dubitationis
Abbreviated transcription (Latin):
qu lo sueat᷑ in aꝑto. caro: in occulto uerbũ: Ho¬
Q adifestus: as̃ occultus: Uidebant indum̃
Odontepnebãt indum̃tũ. Contẽpnebant
ꝙ sescehant ꝑ nesciebant qi non uidebant: ñ
Qn est inquiunt pat̾ tuus: d udimus
ñ te dicere. solus non sũ: s ego & qui me mi¬
s pater: Nos solũ te uidemꝰ: patrẽ tuũ tecũ ñ
ndmnus Quomͦ te dicis solũ non eẽ. s cũ patre
ad ũ: Ostende nob̾ tecũ eẽ patrẽ tuũ: Ꝙ dñs.
niquid me uidetis. ut patrẽ ostendã uobis:
enĩ sequitur ⁊ hoc suis uerbis ipse respon¬
At: quoꝵ. uerbors expositionẽ nos ante pre¬
misimꝰ: Uidete enĩ quid dixerit: Neq me
setis: nq patrẽ meũ: Si me sciretis: forsi¬
ui a patrẽ meũ sciretis: Dicitis gͦ ubi est pat̾
nis: quasi iã me sciatis: qͣsi totũ hoc sim qd̾
uditis: Ergo qͥa me non nostis: ideo uob̾ patrẽ
imostendo: Me quippe hominẽ putatis: idõ
patir̃ meũ hominẽ queritis: qͥa scd̃m carnẽ

Expanded text:
qui loquebatur in aperto caro, in occulto Verbum: homo manifestus, Deus occultus. Videbant indumentum, et contemnebant indutum: contemnebant, quia nesciebant; nesciebant, quia non videbant; non Ubi est, inquiunt, Pater tuus? Audivimus enim te dicere, Solus non sum, sed ego et qui me misit Pater. Nos solum te videmus, patrem tuum tecum non videmus. Quomodo te dicis, solum non esse, sed cum patreaut ostende nobis tecum esse patrem tuum. Et Dominus: Numquid me videtis, ut Patrem ostendam vobis? Hoc enim sequitur, hoc suis verbis ipse respondit, quorum verborum expositionem nos ante praemisimus. Videte enim quid dixerit, Neque me scitis, neque Patrem meum. Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Dicitis ergo, Ubi est Pater tuus? quasi jam me sciatis; quasi totum hoc sim quod videtis. Ergo quia me non nostis, ideo vobis Patrem meum non ostendo. Me quippe hominem putatis, ideo Patrem meum hominem quaeritis, quia secundum carnem
Abbreviated transcription (Latin):
do uoluit. carnẽ in utero uirginali accepit:
qnͣdo uoluit ad homines ꝓcessit : quandiu uo¬
lu at int̾ homines uixit : quando uoluit a car¬
ne discessit: Hoc est potestatis: non necessitatiᷤ.
Hanc gͦ ille horã expectabat. ñ fatalẽ. s oportu¬
nã & uoluntariã : ut priꝰ omĩa cõplerent᷑. quȩ
ante passionẽ ipsius cõpleri oportebat: Nam
quomͦ sub fati necessitate positus erat. qͥ alio
loco dixit. potestatẽ habeo ponendi animam
meã: & potestatẽ habeo iterũ sum̃di eã: ne¬
mo tollet eam a me. s ego ipse eã pono a me¬

Expanded text:
do voluit, carnem in utero virginali accepit: do voluit, carnem in utero virginali accepit: quando voluit, ad homines processit; quamdiu voluit, inter homines vixit; quando voluit, a carne discessit: hoc est potestatis, non necessitatis. Hanc ergo horam ille exspectabat, non fatalem, sed opportunam et voluntariam: ut prius omnia complerentur, quae ante passionem ipsius compleri oportebat. Nam quomodo sub fati necessitate positus erat, qui alio loco dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me, s
Abbreviated transcription (Latin):
sitionis orcdine ñ fatali necessitate: Deniq au¬
dite: ut ꝓbetis: Int̾ cetera quȩ de illo ꝓphetata
sunt. scriptũ est etiã dederunt in escam meam
fel: & in sitim meã potauert me aceto: Quomͦ
facta sunt: in eugłio norumꝰ: Prius dederunt
fel: accepit.⁊ gustauit. & spuit: Postea in cruce
pendens. ut omĩa p̃dicta cõplerent᷑ : ait: Sicio:
Acceperunt spongiã aceto plenã: in harundine
ligauerunt.⁊ ad mouerunt pendenti Accepit
ille: & ait: ꝑ fectũ est: Quid est ꝑfectũ est:
impleta st̃ omĩa: quȩ ante passionẽ meã fue¬
rant ꝓphetata: Ergo ad huc quio hic facio
Deniq postea quã dixit ꝑfectũ est: in cliunato
capite tradidit sp̃m: Nũquid illi latrones iuix¬
ta confixi. quando uoluerunt expirauerunt:
Tenebant᷑ uinculis carnis: qͥa non erant crea¬
tores carnis: Clauis confixi dui cruciabant᷑.
qͥa infirmitati ñ dominabant᷑: Dñs aut̃ quan¬

Expanded text:
sitionis ordine, non fatali necessitate. Denique ausitionis ordine, non fatali necessitate. Denique audite, ut probetis: inter caetera quae de illo prophetata sunt, scriptum est etiam, Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Quomodo facta sint, in Evangelio novimus. Prius dederunt fel; accepit, gustavit, et despuit: postea in cruce pendens, ut omnia praedicta complerentur, ait, Sitio: acceperunt spongiam aceto plenam, in arundine ligaverunt, et admoverunt pendenti; accepit ille et ait, Perfectum est. Quid est, Perfectum est? Impleta sunt omnia quae ante passionem meam fuerant prophetata: ergo adhuc quid hic facio? Denique posteaquam dixit, Perfectum est, inclinato capite tradidit spiritum . Numquid illi latrones juxta confixi, quando voluerunt, exspiraverunt? Tenebantur vinculis carnis, quia non erant creatores carnis: clavis confixi diu cruciabantur, quia infirmitati non dominabantur. Dominus autem quan
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. in principio erat u̾bũ ⁊ s in principio
factũ est uerbũ: Deniq de mũdo quid ait mo¬
yses: In principio fecit ds̃ celũ & terrã fecit
qđ non erat: Si gͦ fecit qđ non erat: ante
quid erat: In principio erat uerbũ & unde
celũ & terra: Omĩa ꝑ ipsũ facta sunt: Tu gͦ
ponis axp̃m sub fato: Ubi sunt fata: in celo inqͥt.
in ordine & conuersionib syderũ: Quomͦ ergo
fatũ habet ꝑ quẽ factũ est cęlũ & sydera: cum
tua uoluntas si recte sapias transcendat & sy¬
dera: An qͥa nosti xp̃i carnẽ fuisse sub cȩlo:
ideo putas & potestatẽ xp̃i subditã cȩlo: Audi
stulte ⁊ nondũ uenerat hora eiꝰ: non qua coge¬
ret᷑ mori. s qua dignaret᷑ occidi: Nouerat
enĩ ipse.: qͣndo deberet mori: Intendit omĩa
quȩ predicta st̃ de illo .⁊ & expectabat finiri
omĩa quȩ p̃dicta st̃ ante eiꝰ passionẽ futura:
ut cũ impleta eẽnt. tunc ueniret passio: dispo¬

Expanded text:
esset, In principio erat Verbum; sed, In principio esset, In principio erat Verbum; sed, In principio factum est Verbum. Denique de mundo quid ait Moyses? In principio fecit Deus coelum et terram . Fecit quod non erat: si ergo fecit quod non erat, ante quid erat? In principio erat Verbum. Et unde coelum et terra? Omnia per ipsum facta sunt . Tu ergo ponis Christum sub in ordine et conversionibus siderum. Quomodo ergo fatum habet, per quem factum est coelum et sidera; cum tua voluntas, si recte sapias, transcendat et sidera? An quia nosti Christi carnem fuisse sub coelo, ideo putas et potestatem Christi subditam coelo? 9. Audi, stulte: Nondum venerat hora ejus, non qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Noverat enim ipse quando deberet mori: intendit omnia quae praedicta sunt de illo, et exspectabat finiri omnia quae praedicta sunt ante ejus passionem futura; ut cum impleta essent, tunc veniret et passio, dispo
Abbreviated transcription (Latin):
to: docens intẽplo: Magna fidutia: sine timo¬
re Non enĩ pateretur qđ nollet: qui nec nasce¬
ntur si nollet: Deniq quid sequit᷑ : & nemo
pp̃hendit eũ. qͥa nondũ uenerat hora eiꝰ: Hoc
tem ñ nulli cũ audiunt. sub fato fuisse xp̃m
aĩm credunt: & dicunt: Ecce xp̃c habebat
qundo uerbũ cdlĩ quomͦ habet fatũ qnͣdo in ip
butomĩa st̃ que condita sunt: Non enĩ ali
qu os constituit: qd ante nesciuit: In uerbo
plus erat: qł factũ est: Muncdus factus est.
fitus est. & ibi erat: Quomꝰ & factus est & ibi
at: Quia domꝰ quã edificat structor priꝰ in
Tam̃ ut ostendat artẽ. fabricat domũ
sasmanet: Ita apud dĩ uerbũ. erant omĩa
s oncdita sunt: qͥa omĩa in sapientia fecit
iesauncta nota fecit: Non enĩqͥa fecit didi
s dl nouerat fecit: H obis qͥa facta sunt
nota sunt: illi nisi nota eẽnt facta non eẽnt:
Pcessit gͦ uerbũ: Et quid ante uerbũ dĩ: Ni¬
chil omĩno: Nam si eẽt aliquid ante: non clictũ

Expanded text:
o docens in templo: magna fiducia, sine timore. Non enim pateretur quod nollet, qui nec nasceretur si nollet. Denique quid sequitur? Et nemo apprehendit eum, quia nondum venerat hora ejus. Hoc item nonnulli cum audiunt, sub fato fuisse Dominum Christum credunt, et dicunt: Ecce Christus habebat quendo; Verbum Dei quomodo habet fatum, quando in ipso Verbo omnia sunt quae condita s constituit quod ante nescivit; in Verbo ipsius erat quod factum est. Mundus factus est; et factus est, et ibi erat. Quomodo et factus est, et ibi erat? Quia domus quam aedificat structor, prius iruina: tamen ut ostendat artem, fabricat domum; ars manet. Ita apud Dei Verbum erant omnia quae condita sunt; quia omnia in sapientia fecit Deus , et cuncta nota fecit: non enim quia fecit didicit, sed quia noverat fecit. Nobis quia facta sunt, nota sunt; illi nisi nota essent, facta non essent. Praecessit ergo Verbum. Et quid ante Verbum Dei? Nihil omnino. Nam si esset aliquid ante, non dictum
Abbreviated transcription (Latin):
dit in cor meũ cogitatio tua: Sonus medius
transuolauit: Uerbũ uͦ illud qđ assũpsit
sonũ. ante quã sonares erat apud te: qr so¬
nuisti. est apud me. & ñ recessit a te: Hoc at¬
tende: quisqͥs es examinator sonori. Uerbum
cdĩ contẽpnis: qͥ uerbũ bominis ñ cõp̃hendis:
.0
Scit gͦ omĩa ꝑ quẽ facta st̃ omĩa: & tam̃ dubitan¬
do in crepat: Si me sciretis: forsitan & patrẽ me¬
um sciretis: In crepat infideles: Nam talem
sententiã dixit discipłis: S ibi non est uerbũ
dubitationis: qͥa non fuit causa increpande
infidelitatis: Nam quomͦ dixit iudeis si me sci¬

Expanded text:
dit in cor meum cogitatio tua, sonus medius dit in cor meum cogitatio tua, sonus medius transvolavit: verbum vero illud quod assumpsit sonum, antequam sonares, erat apud te; quia sonuisti, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehendis! . Scit ergo omnia per quem facta sunt omnia, et tamen dubitando increpat: Si me sciretis, forsitan et Patrem meum sciretis. Increpat infideles. Nam talem sententiam dixit discipulis: sed ibi non est verbum dubitationis, quia non fuit causa increpandae infidelitatis, Nam quod modo dixit Judaeis, Si me sci
Abbreviated transcription (Latin):
Audi dm̃: & time: In pͥncipio erat uerbũ: Tu¬
te reuocas ad usũ sermotinatiõis tuȩ: & dicis a¬
pud te: Quid est uerbũ: Quid est magnum
uerbũ: Sonat & transit: uerberato aere au¬
rem ꝑcutit: postea non erit: Audi ad huc:
uerbũ erat apud dm̃: Manebat: non sonan¬
do transibat: Ad huc forte contẽpnis: ds̃ erat
uerbũ: A pud te ipsũ ohomo cũ est in corde tuo
uerbũ: aliud est quã sonus: S uerbũ quod
est a pud te: ut transeatadme. sonũ quasi ue¬
hiculũ traquerit: Assumit gͦ sonũ ⁊ imponit
se quodãmͦ in uehiculũ: transcurrit aerem:
uenit ad me : nec recedit ad te: Sonus aut̃
ut ueniret ad me recessit a te: nec restitit apud
me: Uerbũ uͦ qđ erat in corde tuo. nũqͥd so¬
no p̃tereunte p̃teriit: Quod cogitabas dixisti:
& ut ad me ꝑueniret qd apud te latebat. syl¬
labas sontusti: Sonus syllabarũ ꝑduxit ad
aurẽ meã cogitationẽ tuã: ꝑ aurẽ meã descen¬

Expanded text:
audi Deum et time: In principio erat Verbum. Tuaudi Deum et time: In principio erat Verbum. Tu revocas ad usum sermocinationis tuae, et dicis apud te, Quid est verbum? quid magnum est verbum? sonat et transit; verberato aere aurem percutit, postea non erit. Audi adhuc, Verbum erat apud Deum: manebat, non sonando transibat. Adhuc forte contemnis: Deus erat Verbum . Apud teipsum, o homo, cum est in corde tuo verbum, aliud est quam sonus: sed verbum quod est apud te, ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit. Assumit ergo sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, nec recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, numquid sono praetereunte praeteriit? Quod cogitabas dixisti; et ut ad me perveniret quod apud te latebat, syllabas sonuisti: sonus syllabarum perduxit ad aurem meam cogitationem tuam; per aurem meam descen