comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uolo. quis est rex in egypto qͥ scit
ioseph: & quis est qui nescit. Dum
enĩ ille regnaret qui sciebat ioseph.
ñ referunt᷑ afflicti eẽ filii isrł. neq
in luto et latere consũpti: neq
masculi eoꝵ necati. et feminȩ ui

Expanded text:
volo quis est rex in Aegypto qui scit Joseph, et qui nescit. Dum enim ille regnaret qui sciebat Joseph, non dicuntur afflicti filii Israel, neque in luto et latere consumpti; neque masculi eorum necati, et feminae viv
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnos. S & hoc quod dicit neforte
accidat nob̃ bellũ. & consentiant &¬
hi cũ aduersariis nr̃is. & ꝓpheticis
uocibus: preuidet uenturũ sibi bellũ.
et derelinquendũ se afiliis isrł: & qͥa¬

Expanded text:
s . Sed et hoc quod dicit, Ne forte accidat nobis bellum, et consentiant hi cum adversariis nostris, ex propheticis vocibus praevidet sibi venturum bellum, et derelinquendum se a
Abbreviated transcription (Latin):
cum iactatum fuerit in terra qgss¬
ratũ in spica. uel quacũq alias
generis speciȩ. multiplicit diftios¬
tur : et tantõ cumulatius quais
uel peritus agricola plus semis
eficitur. ut culturȩ diligentia exi¬
gium semen uerbi causa. sinapis
qu̾ est minimũ om̃ium efficiatur
naus omĩb holerib. et fiat arbor:
ita ut ueniant uolatilia cȩli. et ha¬
utent in ramis eiꝰ. Ita et hic sermo qͥ¬
nunc nob ex diuinis uoluminib re¬
ciatus est. si peritũ inueniat & dili¬
gintẽ colonũ: cũ primo attactu ui¬
deat᷑ exiguus et breuis. ut cȩꝑit ex¬
coli &e sp̃ali arte tractari. crescit in
arborem: in ramos et inuirgulta dif-¬
fundit᷑: ita ut possint uenire dispu-¬
tatores et rethores huiꝰ mundi. qui
uelut aues cęli leuib pennis uerboꝵ
dũ taxat pompa. excelsa sectant᷑ et
ardua: et rationib capti uelint ha¬
bitare in ramis istis. inquib non lo¬
quendi decor est. s ratio uiuendi. Ꝙd¬

Expanded text:
tum fuerit in terram, regeneratum in spicam, vel in quamcunque sui generis speciem, multipliciter diffundatur, et tanto cumulatius, quanto vel peritus agricola plus seminiefficitur, ut culturae diligentia exiguum semen, verbi causa sinapis, quod est minimum omnium, efficiatur maius omnibus oleribus, et fiat arbor, ita ut veniant volatilia caeli, et habitent in ramis eius. Ita et sermo qui nobis ex divinis voluminibus legitur, si peritum inveniat et diligentem colonum, cum primo attactu inveniatur exiguus et brevis, ut coeperit excoli, et spiritualiter retractari, crescit in arborem, in ramos et in virgulta diffunditur, ita ut possint venire disputatores et rhetores huius mundi, qui velur aves caeli levibus pennis verborum duntaxat pompa excelsa sectentur, et ardua: et rationibus capti, velint habitare in ramis istis, in quibus non loquendi decor est, sed ratio vivendi.
Abbreviated transcription (Latin):
et ubi fures effodiunt & furantur:¬
S et ciuitatẽ solis edificant falso
his occupat mentes: quȩ adhoc
faetȩ sunt ut uideant dm̃. Prospicit
tamen imminere sibi bella: & ma-¬
tium: &e ideo dicit quia gens isrł
ualet suꝑ nos. Utinã et de nobis

Expanded text:
et fures effodiunt et furantur . Civitatem quoque Solis aedificat, falso his occupat mentes, quae factae sunt ut videant Deum. Prospicit tamen imminere sibi bella et matium; ideo dicit, Gens Israel valet super nos, u
Abbreviated transcription (Latin):
ad gasiongaber: qđ interpretat᷑ consilia
uiri. Siquis desiit puer esse sensibus. iste¬
ꝑuenit ad consilia uiri: sicut et ille qͥ dice¬
bat. Cũ aut̃ factus sũ uir: euacuaui et de¬
posui quȩ erant paruuli. Sunt gͦ magna
consilium in corde uiri xxxii. mansio:

Expanded text:
ad Asiongaber, quod interpretatur consilia viri. Si quis desiit puer esse sensibus, pervenit ad consilia viri, sicut ille qui dicebat: Quando autem factus sum vir, evacuavi quae erant parvuli . Sunt ergo magna consilium in corde viri. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
to amplius a ꝓpħandi mystẽ¬
rio ñ recedunt. Quis enĩ unquã
cũ lagenis & lãpadibꝰ ad p̾lium
uenit: Quis contͣ arma uenien.
arma deseruit: Ridicula nobis
hec ꝓfecto fuerant: si terribilia ho¬
stibus non fuissent. Sed uictoria
ipsa attestante didicimꝰ: ne par-¬
ui hȩc quȩ facta sunt ꝑpendamͦꝰ:
Gedeon itaq ad p̃lium ueniens.
redemptoris nr̃i signat aduentũ:
de quo scriptũ est. Tollite portas
principis ur̃i: & eleuamini por.¬
tȩ ȩt̾nales: & introibit rex głae:
Quis. ẽ. iste rex głȩ : Dñs fortis &¬

Expanded text:
to amplius a prophetandi mysteto amplius a prophetandi mysterio non recedunt. Quis enim unquam cum lagenis et lampadibus ad praelium venit? Quia contra arma veniens, arma deseruit? Ridicula nobis haec profecto fuerant, si terribilia hostibus non fuissent. Sed victoria ipsa testante didicimus, ne parvi haec quae facta sunt perpendamus. Gedeon itaque ad praelium veniens, Redemptoris nostri signat adventum, 990 de quo scriptum est: Tollite portas principes vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex g
Abbreviated transcription (Latin):
cer&: a belloꝵ conflictu remo¬
ueret: Actũq est: & trecenti
uiri tantumͦ qui stantes. manibꝰ
aquas hauserant remanserunt.
Cum his ad p̃liũ ꝑgit: eosq nonꝰ
armis. sed tubis. lampadibus &
lagenis armauit. Nam sic̃ illic
scriptũ. ẽ. accensas lãpades misr
intra lagunculas. & tubas inde.¬
xtra: lagenas autẽ in simstra te.¬
nuer̃: & ad hostes suos comminꝰ
uenientes. ceciner̃ tubis: confre.¬
ger̾ lagunculas: lampades ap-¬
paruerunt: & hinc tubarũ sõ¬
nitu. & illinc lampadũ chorus.¬
catione territi. hostes sunt in
fugã conuersi Quid hoc est qd̾
tale bellũ ꝑ ꝓpħam ad medium
adducitur: & aduentui redẽp̃.¬
toris nr̃i. istiꝰ pugnę uictoria cõ¬
paratur : An indicare nob̾ ꝓpħa
studuit: qđ aduentũ redempto¬
ris nr̃i contra diabolũ illa sub
gedeon duce pugnȩ uictoria de¬
signauit: Talia illic nimirum
acta sunt: quȩ quanto magis
usum pugnandi transeunt: tan.¬

Expanded text:
ceret, a bellorum conflictu remoceret, a bellorum conflictu removeret. Actumque est ut trecenti viri tantummodo, qui stantes manibus aquas hauserant, remanerent. Cum his ad praelium pergit, eosque non armis, sed tubis, lampadibus et lagenis armavit . Nam, sicut illic scriptum est, accensas lampades miserunt intra lagunculas, et tubas in dextra, lagenas autem in sinistra tenuerunt; et ad hostes suos cominus venientes, cecinerunt tubis, confregerunt lagunculas, lampades apparuerunt; et hinc tubarum sonitu, illinc lampadum coruscatione territi hostes, sunt in fugam conversi. Quid hoc est, quod tale bellum per prophetam ad medium adducitur, et adventui Redemptoris nostri istius pugnae victoria comparatur? An indicare propheta nobis studuit, quod adventum Redemptoris nostri contra diabolum illa sub Gedeon duce pugnae victoria designavit? Talia illic nimirum acta sunt, quae quanto magis usum pugnandi transeunt, tan
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑauit iugũ oneris eius: cũ eã
aduentu suo ab illa demonicȩ
tẏrannidis seruitute liberauit:
Superauit uirgã humeri eius:
cũ ꝑcussione̾ illiꝰ quȩ ex ꝑuer-¬
so oꝑe grauit᷑ depͥmebat. ab hu¬
mano genere redempto cõpescu-¬
it. Superauit sceptrũ exactoris
eiꝰ: cũ regnũ eiꝰdem diaboli qͥ ꝓ
pestifera ꝑpetratione uiciorum.
exigere consueuerat debita tri-¬
buta pęnarũ: de fideliũ corde
destruxit. Sed quomͦ hec acta¬
sunt: audiamꝰ. Subiunctũ. ẽ. ilico
Sic̃ in die madian. Non ab re ar.¬
bitror: si hoc madianitarũ bel¬
lũ. qđ in cõparatione aduentꝰ
dñici. a ꝓpħa uigilant᷑ illatũ ẽ
aliquanto latiꝰ disserã. In libro
qͥppe iudicũ. gedeon contra ma¬
dianitas dimicasse describitur.
ls cũ exercitus multitudinem
ad bella ꝓdicer&: diuina illi
admonitione p̃ceptũ. ẽ: ut ad
fluuiũ ueniens. om̃s quos fle¬
xis genibꝰ aquas haurire conspi.¬

Expanded text:
superavit jugum oneris ejus, cum eam superavit jugum oneris ejus, cum eam adventu suo ab illa daemonicae tyrannidis servitute liberavit. Superavit virgam humeri ejus , cum percussionem illius, quae ex perverso opere graviter deprimebat, ab humano genere redempto compescuit. Superavit sceptrum exactoris ejus, cum regnum ejusdem diaboli, qui pro pestifera perpetratione vitiorum exigere consueverat debita tributa poenarum, de fidelium corde destruxit. Scriptum sunt audiamus. Subjunctum est illico: Sicut in die Madian. Non abs re arbitror si hoc Madianitarum bellum quod in comparatione adventus Dominici a propheta vigilanter illatum est aliquando latius disseramus. In libro quippe Judicum , Gedeon contra Madianitas dimicasse describitur. Is cum exercitus multitudinem ad bella produceret, divina illi admonitione praeceptum est ut ad fluvium veniens, omnes quos flexis genibus aquas haurire conspi
Abbreviated transcription (Latin):
idola sedendo operuit. qͥa sancta
excła. xp̃m sequens. terrenȩ concu-¬
piscentiȩ uicia pęnitendo texit:
De hac cooꝑtione uicioꝵ: ꝑ pro-¬
pħam dr̃. Beati quoꝵ remisse st̃¬
iniquitates: & quoꝵ tecta sunt
peccata. Nos gͥ rachel illa signa¬
uit: qui idola sedendo premimꝰ:
si culpas auariciȩ pęnitendo dã¬
pnamus. Quȩ utiq auaricia
illis non sol& euenire. qͥ in uia
dñi uirilit̾ currunt: quibꝰ dr̃
uirilit̾ agite & confortet᷑ cor
ur̃m: sed his maxime qui quasi
effeminato gressu gradientes.
ꝑ blandimenta scłi resoluunt᷑:
Unde & illic eiusdem rachelis
hȩc uerba sunt. Iuxta consuetu¬
dinẽ feminarũ nc̃ accidit mͥ:
quia exactoͬr callidus. quid in
redemptore nr̃o rep̃hendẽt non
inuenit. De hoc exactore: redẽ¬
ptori nr̃o gentilitatẽ ex eius do¬
minio liberanti. ꝑ ꝓpħam dr̃:¬
eius suꝑasti: sicut in die madian
Eripiens qͥppe gentilitatẽ dñs:

Expanded text:
idola sedendo operuit, quia sancta idola sedendo operuit, quia sancta Ecclesia Christum sequens terrenae concupiscentiae vitia poenitendo texit. De hac coopertione vitiorum pr: Beati quorum remissae siniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Nos igitur Rachel illa signavit, qui idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Quae utique avaritia illis non solet evenire, qui in via Domini viriliter currunt, quibus dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum , sed his maxime qui quasi effeminato gressu gradientes per blandimenta saeculi resolvuntur. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: Juxta consuetudiquia exactor callidus quid in Redemptore nostro reprehenderet, non invenit. De quo exactore Redemptori nostro gentilitatem ab ejus dominio liberanti per prejus superasti, sicut in die Madian. Eripiens quippe gentilitatem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ex merito: transfigurat se ue¬
lut angłm lucis: Nuic seruiuit
iacob. id .ẽ. ex parte reꝓborũ
incarnatus dñs uenit. Potest
etiã ꝑ laban mundus hic expri.¬
mi: qui cũ furore iacob sequit᷑:
qͥa electos quosq qͥ redẽptoris
membra sunt. ꝑsequendo oppri-
xp̃c eccłam ex gentilitate coniun-¬
xit. Quã & de domo patris abstu¬
lit: quia ei ꝑ ꝓpħam dicit. Obli-¬
uiscere ppłm tuũ: & domum pa-¬
tris tui. Quid uͦ in idolis. nͥ aua¬¬
ricia designat᷑ : Unde ꝑ paulũ dr̃¬
Et auaricia quȩ ẽ. idoloꝵ seruitꝰ.
Laban gͦ ueniens apud iacob ido¬
lũ non inuenit. qͥa ostensis mun-¬
di thesauris diabolus. in redẽpto¬
re nr̃o uestigia concupiscentiae
terrenȩ ñ repperit. Sed q̃ iacob
ñ habuit: ea rachel sedendo coo-¬
peruit. Per rachel qͥppe quȩ et
ouis dr̃ eccła figuratur: Sedere
autẽ. ẽ. humilitatẽ pęnitentiae
appetere: sicut scriptũ. ẽ. Sur¬
gite postquã sederitis. Rachelgͦ

Expanded text:
ex merito, transfigurat se ex merito, transfigurat se in angelum lucis . Huic servivit Jacob, id est ex parte reproborum incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus hic exprimi, qui cum furore Jacob persequitur; quia electos quosque, qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimeChristus Ecclesiam ex gentilitate conjunxit; quam et de domo patris abstulit, qui ei per Prophetam dicit: Obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur? Unde et pEt avaritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob idola non invenit, quia ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit. Sed quae Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. Per Rachel quippe, quae et ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem, est humilitatem poenitentiae appetere, sicut scriptum est: Surgite postquam sederitis . Rachel ergo
Abbreviated transcription (Latin):
toris non audit. Sicut supͣ dic¬
tũ. ẽ. quis hoc loco exactor ac¬
cipi nͥ diabolus potest: qͥ male
suadendo spem contulit ĩ mor-¬
talitatis. sed decipiendo exegit
tribitũ mortis: qui suadendo
intulit culpã. sȩuiendo exegit
pęna: Huius exactoris sermo
est: ante mortẽ hominis. astuta
ꝑsuasio. Clamor uͦ eius. ẽ: uiolen¬
ta iam rapina post morte̾. Quos
enĩ ante mort̾e latent᷑ int̾cipit:
hos ad supplicii sui consortiũ. post
mortẽ uiolent̾ rapit. Sed qͥa ad
mortẽ ueniens dñs. huiꝰ exactoris
uiolentos impetus non expauit
sicut ipse ait: uenit enĩ pͥnceps
huiꝰ mundi. & in me non habet
qͥcquã : bene dr̃. clamorẽ exacto
exactor humani generis: quia
illũ. hominẽ uidit: sed quẽ infir¬¬
mitate despectũ hominẽ credi¬
dit: uirtute supra hominẽ sen-¬
sit. Huiꝰ nimirũ exactoris ty-¬
pũ laban tenuit: quando cũi
furore ueniens. sua apud iacob
idola requisiuit. Laban qͥppe:
int̾p̃tat᷑ dealbatio. Dealbatio

Expanded text:
orem non audivit.---Sicut supra dictum est, quis hoc loco exactor accipi nisi diabolus potest? Qui male suadendo spem contulit immortalitatis, sed decipiendo exigit tributum mortis; qui suadendo intulit culpam, saeviendo exigit poenam. Hujus exactoris sermo est ante mortem hominis astuta persuasio, clamor vero ejus est violenta jam rapina post mortem. Quos enim ante mortem latenter intercipit, hos ad supplicii sui consortium post mortem violenter rapit. Sed quia ad mortem veniens Dominus, hujus exactoris violentos impetus non expavit, sicut ipse ait: Venit enim princeps hujus mundi et in me non habet quidquam , bene dicitur: Clamorem exactor humani generis, quia illum hominem vidit, sed quem in se infirmitate despectum hominem credidit, virtute supra hominem sensit. Hujus nimirum exactoris typum Laban tenuit, quando cum furore veniens sua apud Jacob idola requisivit . Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio
Abbreviated transcription (Latin):
modio: sed supra candelabrũ
in modio enĩ cõmodũ tẽporale:
in lucerna autẽ lux p̃dicationis
accipit᷑. Lucernã gͦ sub modio
ponere. ẽ. ꝓpt̾ temporale cõmo¬
dũ grãm p̾redicationis abscondẽ:
quod nemo utiq electoꝵ facit:
& bene illic addit᷑. Sed suꝑ can¬
delabrũ. In candelabro eniͣ. sta¬
tus corporis signat᷑: cui lucerna
suꝑponit᷑: dum eidem corpori.
cura p̃dicationis antefert᷑. Be-¬
ne itaq ꝑ ꝓpħam dictũ. ẽ. Sce.¬
ptrũ exactoris eius suꝑasti sicut
in die madian. Sed quia ex po¬
nendi ꝓpħici testimonii gratia.
longe digressi sumus: ad operis
nr̃i ordinem reuertam᷑. Igitur
postquã dictũ. ẽ. clamor̾e ex ac-¬
toris non audit: qͥa uidelicet
antiqui hostis insidias. dñs ma-

Expanded text:
modio, sed super candelabrum . modio, sed super candelabrum . In modio enim commodum temporale, in lucerna autem lux praedicationis accipitur. Lucernam ergo sub modio ponere est propter temporale commodum, gratiam praedicationis abscondere, quod nemo utique electorum facit. Et bene illic additur: Sed super candelabrum. In candelabro enim status corporis designatur, cui lucerna superponitur, dum eidem corpori cura praedicationis antefertur. Bene itaque per Prophetam dictum est: Sceptrum exactoris ejus superasti, sicut in die Madian . Sed quia exponendi prophetici testimonii gratia longe digressi sumus, ad operis nostri ordinem revertamur. Igitur postquam dictum est: Clamorem exactoris non audiit, quia videlicet antiqui host
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt: quia pauore conterriti
a ꝑsecutione fideliũ cessauer̃:
p̃dicatione scilic& tubarũ. frac¬
tis lagenis corpoꝵ. uisis timu.¬
erunt lampadibus miraculoꝵ
Intuendum. ẽ. etiã id qđ illic seri¬
ptũ. ẽ: quia in dextera tubas. la.¬
genas aute in sinistra tenueruñ:
Pro dextro enĩ habere dicimꝰ. qͥc¬
quid ꝓ magno pensamꝰ: ꝓ sini¬
stro uͦ. quod ꝓ nichilo ducimus:
Bene gͦ illic scriptũ. ẽ. qđ in de-¬
xtera tubas. & lagenas in sinistra
tenuerunt: quia xp̃i martyres.
ꝓ magno habent p̾dicationis
gram corpoꝵ uͦ utilitatẽ ꝓ mi-¬
nimo. Quisquis enĩ plus facit u¬
tilitatẽ corporis quã grãm p̾di.¬
cationis: in sinistra tubam. atq
in dextera ten& lagenã. Si enĩ
pͥori loco gr̃a p̃dicationis atten¬
ditur: & posteriori utilitas cor¬
poris: certũ. ẽ. quia dextris tubȩ.
& sinistris lagenȩ teneantur:
Hinc dñs in eugłio ait. Neq accen-¬
dunt lucernã & ponunt eã sub

Expanded text:
si sunt, quia pavore conterriti, si sunt, quia pavore conterriti, a persecutione fidelium cessavere. Praedicatione scilicet tubarum fractis lagenis corporum, visis timuerunt lampadibus miraculorum. Intuendum est etiam id quod illic scriptum est, quia in dextera tubas, lagenas autem in sinistra tenuerunt. Pro dextro enim habere dicimur quidquid pro magno pensamus, pro sinistro vero quod pro nihilo ducimus. Bene ergo illic scriptum est quod in dextera tubas, et lagenas in sinistra tenuerunt, quia Christi martyres pro magno habent praedicationis gratiam, corporum vero utilitatem pro minimo. Quisquis enim plus facit utilitatem corporis, quam gratiam praedicationis, in sinistra tubam, atque in dextera lagenam tenet. Si enim priori loco gratia praedicationis attenditur, 992 et posteriori utilitas corporis, certum est quia in dextris tubae, et sinistris lagenae teneantur. Hinc Dominus in Evangelio ait: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt: resplenduer̃ lãpadibꝰ
dũ post solutione corporũ. mi¬
raculis choruscauer̃. Moxq ho¬
stes in fugam uersi sunt: quia
dũ mortuoꝵ martyrũ corpora
miraculis choruscare conspici.¬
unt: luce ueritatis fracti. quod
impugnauerant crediderunt:
Cecinerunt gͦ tubis ut lagenȩ
frangerentur: lagenȩ fractę
sunt. ut laipades apparereñ:
apparuer̃ lampades. ut hostes
in fugam uerterent᷑ : id .ẽ. pre.¬
dicauer̃ martyres. donec eorum
corpora in morte soluerentur:
corpora eoꝵ in morte soluta st̃.
ut miraculis choruscarent: cho.¬
ruscauer̾ miraculis. ut hostes su.¬
os ex diuina luce ꝓsternerent:
quatinꝰ nequaquã dõ erecti re-¬
sisterent. sed eũ subditi formida
rent. Et notandum qđ steter̃
hostes ante lagenas: fugerunt
ante lampades: qͥa nimirũ ꝑse-
cutores scȩ̃ fidei. p̃dicatoribus
adhuc in corpore positis restiterꝰ
post solutionẽ uͦ corpoꝵ. appa-¬
rentibus miraculis: in fugã uer.¬

Expanded text:
ponunt; resplenduerunt lampadibus, ponunt; resplenduerunt lampadibus, dum post solutionem corporum miraculis coruscaverunt. Moxque hostes in fugam conversi sunt; quia dum mortuorum martyrum corpora miraculis coruscare conspiciunt, luce veritatis fracti, quod impugnaverunt, crediderunt. Cecinerunt ergo tubis, ut lagenae frangerentur; lagenae fractae sunt, ut lampades apparerent; apparuerunt lampades, ut hostes in fugam verterentur; id est, praedicaverunt martyres, donec eorum corpora in morte solverentur; corpora eorum in morte soluta sunt, ut miraculis coruscarent; coruscaverunt miraculis, ut hostes suos ex divina luce prosternerent, quatenus nequaquam Deo erecti resisrent. Et notandum quod steterunt hostes ante lagenas, fugerunt ante lampades, quia nimirum per persecutores sanctae fidei praedicatoribus adhuc in corpore positis restiterunt; post solutionem vero corporum apparentibus miraculis, in fugam ver
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o duce ad bellũ ꝓdeunt. qͥ hoc
quod ore annunciant oꝑe osten¬
dunt: qui fluenta doctrinae
spiritalit̃ hauriunt. nec tamen
in prauis oꝑibus carnaliter in¬
flectunt᷑: quia sicut scriptu. ẽ.
non. ẽ. speciosa laus in ore pec¬
catoris: Itum. ẽ. gͦ ad p̃liũ cum
tubis: cum lampadibꝰ: cũ lagẽ.¬
nis: atq iste ut diximꝰ fuit ordo
p̃liandi. Cecinerunt tubis: intͣ
lagenas autẽ missȩ sunt lãpades:
confractis uͦ lagenis lampades
ostensȩ sunt: quarũ choruscante
luce. hostes territi in fugã uer.¬
tunt᷑. Designat᷑ itaq in tubis.
clamor p̃dicationũ: in lãpadibꝰ.
claritas miraculoꝵ: in lagenis.
fragilitas corpoꝵ. Tales quippe
lium duxit: qui despecta salute
corpoꝵ. hostes suos moriendo ꝓ¬
sternerent: eorũq gladios non
armis & gladiis. sed patientia
superarent. Armati enĩ uener̃
sub diice suo ad p̃liũ martyres
nr̃i: sed tubis: sed lagenis: sed
nas. dum soluenda in passione.
sua corpora hostilibus gladiis op.¬

Expanded text:
o duce ad bellum procedunt, qui hoc quod ore annuntiant, opere ostendunt, qui fluenta doctrinae spiritaliter hauriunt, nec tamen in pravis operibus carnaliter inflectuntur; quia sicut scriptum est: Non est speciosa laus in ore peccatoris . Itum est ergo ad praelium cum tubis, cum lampadibus, cum lagenis. Atque iste, ut diximus, fuit ordo praeliandi? Cecinerunt tubis; intra lagenas autem sunt missae lampades; confractis vero lagenis lampades ostensae sunt, quarum coruscante luce hostes territi in fugam vertuntur. Designatur itaque in tubis clamor praedicantium, in lampadibus claritas miraculorum, in lagenis fragilitas corporum. Tales quippe lium duxit, qui despecta salute corporis hostes suos moriendo prosternerent, eorumque gladios non armis et gladiis, sed patientia superarent. Armati enim venerunt sub duce suo ad praelium martyres nostri, sed tubis, sed lagenis, sed nas, dum solvenda in passione sua corpora hostilibus gladiis op
Abbreviated transcription (Latin):
sciendo fallam᷑: & dũ sibi menꝰ ex ne-¬
cessitate blandit᷑: ex uoluptate de¬
cipit᷑. Scͥptũ qͥppe.ẽ. Carnis curã.
ne feceritis in desideriis. Quȩ gͥ fieri
in desidio phibet᷑: in necessitate con-¬

Expanded text:
sciendo fallamur; et dum sibi mens ex nesciendo fallamur; et dum sibi mens ex necessitate blanditur, ex voluptate decipitur. Scriptum quippe est: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Quae igitur fieri in desiderio prohibetur, in necessitate con
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate se palliat: ut uix eã ꝑfec¬
tus quisq discernat. Nam dũ sol¬
ui debitũ necessitas petitꝰ uolu.¬
ptas expleri desideriũ suppetit:¬
& tanto gulam securiꝰ inp̃ceps ra-¬
pitꝰ. quantõ sub honesto nomine
necessitatis explendȩ. se contegit:
Sepe autẽ in ip̃sa edendi uia. furci¬
ue adiuncta subsequit᷑: ñ nunquã
uͦ impudent̾ libera. etiã p̃ire cona.¬
tur. facile autẽ. ẽ. dep̃hendẽ. cum
uoluptas eiꝰ necessitatẽ p̾uenit: sed
ualde . ẽ. difficile. discernere. cũ in¬
in ipso ȩsu necessario. se occulta sub¬¬
iungit. Nam qͥa p̃euntẽ naturȩ
appetitũ sequitur: quasi a tergo
ueniens. tardiꝰ uidetur. Eo enim
tempore quo necessitati debitum
soluit᷑: quia ꝑ esum uoluptas ne¬¬
cessitati miscetur: qͥd necessitas pe
tat. ignorat᷑. Sepe uͦ & discernimꝰ.
& qͥa itͣnq sibi coniunctã nouimꝰ:
in hoc qđ extͣ mȩtas rapim᷑. lib& ut.

Expanded text:
cessitate se palliat, ut vix eam perfeccessitate se palliat, ut vix eam perfectus quisque discernat. Nam dum solvi debitum necessitas petit, voluptas explere desiderium suppetit, et tanto gulam securius in praeceps rapit, quanto sub honesto nomine necessitatis explendae se contegit. Saepe autem in ipsa edendi via furtive adjuncta subsequitur, nonnunquam vero impudenter libera etiam praeire conatur. Facile est autem deprehendere, cum voluptas ejus necessitatem praevenit, sed valde est difficile discernere cum in ipso esu necessario se occulta subjungit. Nam quia praeeuntem naturae appetitum sequitur, quasi a tergo veniens tardius videtur. Eo enim tempore quo necessitati debitum solvitur, quia per esum voluptas necessitati miscetur, quid necessitas pettat, ignoratur. Saepe vero et discernimus; et quia utramque sibi conjunctam novimus, in hoc quod extra metas rapimur, libet ut
Abbreviated transcription (Latin):
pender&: p̃ceptũ ꝓhibitionis ac-¬
cȩpit. Nam cũ ałimenta quȩdã
saluti nr̃ȩ deus contraria indicat:
ab his nos quasi ꝑ sententiã uetat
Et cũ concupiscentes noxia attin¬
gimꝰ: ꝓfecto qͥd aliud. quã uetita
degustamꝰ : Ea itaq sumenda st̃
quȩ naturȩ necessitas querit: &
non quȩ edendo libido suggerit:
Sed magnꝰ discretionis labor est.
huic exactori & aliqͥd impende̾
& aliquid denegare: & ñ dando
gulam restringere: & dandona.
tio subinfert᷑: cũ dr̃. Clamorẽ
exactoris. ñ audit. Sermo nãq
huiꝰ exactoris. ẽ. necessaria postu.¬
latio naturȩ : clamor uͦ eiꝰ. ẽ. men.¬
surã necessitatis transiens. appe¬
titus gulȩ. Et ic itaq onager. ex-¬
actoris huiꝰ sermonẽ audit: cla¬
more non audit: qͥa discretꝰ uir
accontinens. & usq ad tẽperan-¬
dam necessitatẽ uentrẽ reficit:
& a uoluptate restringit. Scien
dũ uͦ. ẽ. quia sic uoluptas sub ne-¬

Expanded text:
penderet, praeceptum prohibitionis acpenderet, praeceptum prohibitionis accepit. Nam cum alimenta quaedam saluti nostrae Deus contraria indicat, ab his nos quasi per praesentiam vetat; et cum concupiscentes noxia attingimus, profecto quid aliud quam vetita degustamus? Ea itaque sumenda sunt quae naturae necessitas quaerit, et non quae edendi libido suggerit. Sed magnus discretionis labor est huic exactori et aliquid impendere, et aliquid denegare; et non dando gulam restringere, et dando nattio subinfertur, cum dicitur: Clamorem exactoris non audit. Sermo namque 984 hujus exactoris est necessaria postulatio naturae. Clamor vero ejus est mensuram necessitatis transiens appetitus gulae. Hic itaque onager exactoris hujus sermonem audit, clamorem non audit, quia discretus vir ac continens et usque ad temperandam necessitatem ventrem reficit, et a voldum vero est quia sic voluptas sub ne
Abbreviated transcription (Latin):
qđ iccirco salutẽ ꝑdidit: qͥa cum
suꝑbiȩ uicio. mensurã modãtȩ
refectionis excessit. Et pͥmoge.¬
nitoꝵ głam esau amisit: quia
magno ȩstu desiderii uilem
cibũ id .ẽ. lenticulam concupiuit:
quã dũ uendendis etiã pͥmoge¬
nitis p̃tulit: quo in illã appeti.¬
tu anhelar& indicauit. Neq e¬
nĩ cibus: sed appetitus in uicio
est Unde & lauciores cibos ple¬
rũq sine culpa sumimꝰ: & abiec¬
tiores ñ sine reatu conscientiȩ
degustamꝰ Hic qͥppe quẽ dixi.¬
mͦ esau pͥmatũ ꝑ lenticulã ꝑdi.¬
dit: & helias in heremo uirtu¬
tẽ corporis. carnes edendo serua.¬
uit Unde & antiquus hostis
quia ñ cibũ sed cibi concupiscen.¬
tiã. causam esse dampnatiõnis in.¬
telligit: & pͥmũ sibi hominẽ non
carne sed pomo subdidit: & scdđm
ñ carne sed pane temptauit
hinc. ẽ. quod plerũq adam cil¬
pa cõmitcit᷑ : etiã cu abiecta & ui.¬
adã solus. ut a uetito se pomo sus¬

Expanded text:
quod idcirco salutem perdidit, quia cum superbiae vitio mensuram moderatae refectionis excessit. Et primogenitorum gloriam Esau amisit, quia magno aestu desiderii, vilem cibum, id est lenticulam, concupivit. Quam cum venditis etiam primogenitis praetulit, quo in illam appetitu anhelaret, indicavit. Neque enim cibus, sed appetitus in vitio est. Unde et lautiores cibos plerumque sine culpa sumimus, et abjectiores non sine reatu conscientiae degustamus. Hic quippe quem diximus Esau, primatum per lenticulam perdidit, et Elias in eremo virtutem corporis carnes edendo servavit. Unde et antiquus hostis, quia non cibum, sed cibi concupiscentiam esse causam damnationis intelligit, et primum sibi hominem non carne sed pomo subdidit, et secundum non carne, sed pane tentavit. Hinc est quod plerumque Adam culpa committitur, etiam cum abjecta et viAdam solus, ut a vetito se pomo sus
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ uoce satiatur. Illud tam̃ in
hoc uersu debemus sollert̾ intue¬
ri: quod huic coruo ȩsca dr̃ pri-¬
mũ pullis clamantibus. & pꝰmodũ
uagantibus p̃parari. Clamantibꝰ
nanq pullis. coruo esca p̾parata
est: cum p̾dicantibus apłis. uer¬
bũ dei iudȩa audiens: modo in
tribus milibus. mͦ in qͥnq milibꝰ
spiritali. ẽ. intelligentia satiata
Sedcũ ꝑ reꝓboꝵ multit udinem.
crudelitatẽ suam contra p̾dican¬
tes exercer&: & quasi pullorũ
uitã necar&: hi idem pulli in
sunt. Unde & eisdem carnalibꝰ
patribus. spiritali p̾dicationi re¬
sistentibus. dicunt: uob̃ oporte¬
bat pͥmũ loqui uerbũ dei. sed qͥa
repellitis illud. & indignos uos¬

Expanded text:
lorum voce satiatur. Illud tamen in lorum voce satiatur. Illud tamen in hoc versu debemus solerter intueri, quod huic corvo esca dicitur primum pullis clamantibus et postmodum vagantibus praeparari. Clamantibus namque pullis corvo esca praeparata est, cum praedicantibus apostolis verbum Dei Judaea audiens, modo in tribus millibus, modo in quinque millibus spirituali est intelligentia satiata. Sed cum per reproborum multitudinem crudelitatem suam contra praedicantes exerceret, et quasi pullorum vitam necaret, iidem pulli in sunt. Unde et eisdem carnalibus patribus spiritali praedicationi resistentibus dicunt: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quia repellitis illud, et indignos
Abbreviated transcription (Latin):
magistrũ suũ imitent᷑ filii gentỹ
Torporẽ mentis excitiant: & cũ
animarũ lucrũ id. ẽ. cybũ suũ mi.¬
nime reperiunt. non quiescant:
Ad ꝓuectus se ex ꝓuectibꝰ exten.¬
dant: & estuantes in utilitate
multoꝵ. refectionẽ suã quasi ua.¬
gantes esuriant. Quia uͦ ꝑ p̾dica.¬
tionũ oꝑa discurrendo. refectione
fidei gentilitatẽ satiare nꝰ cessant:
dicatur recte. Quis p̾parat coruo
ȩscam suã. quando pulli eius ad¬
habeant cibos: Potest etiã corui¬
nomine. nigra ꝑ infidelitatis me.¬
ritũ plebs iudaica designari. Ram
pulli eius ad dñm clamare refe-¬
runt᷑ ut eidem coruo a dño esca
dũ ꝓgente sua p̾ces ad dñm fun¬
derent : quasi pulli coruoꝵ eum
de quo carnalit̾ editi sunt. spiri.¬
tali intelligentia parente̾ ppłm
pauerꝰ. Igitur dũ pulli eiꝰ clamaq̃.
coruo esca p̃paraturꝰ quia dum
apłi exorant. plebs dudũ ꝑfida.
ad cognitionem fidei ducit᷑: &
ex p̃dicationẽ filioꝵ. quasi ex pul¬

Expanded text:
suum imitentur filii gentium, torporem mentis excutiant, et cum animarum lucrum, id est cibum suum minime reperiunt, non quiescant; ad profectum se ex provectibus extendant, et, aestuantes in utilitate multorum, refectionem suam quasi vagantes esuriant. Quia vero per praedicationum opera discurrendo, refectione fidei gentilitatem satiare non cessant, dicatur recte: Quis praeparat corvo escam suam, quando pulli ejus clamhabeant cibos. nomine nigra per infidelitatis meritum plebs Judaica designari. Nam pulli ejus ad Deum clamare referuntur, ut eidem corvo a Domino escdum pro gente sua preces ad Dominum funderent, quasi pulli corvorum, eum de quo carnaliter editi sunt spiritali intelligentia parentem populum paverunt. Igitur dum pulli ejus clamant, corvo esca praeparatur, i exorant, plebs dudum perfida ad fidei cognitionem ducitur, et ex praedicatione filiorum quasi ex pul
Abbreviated transcription (Latin):
tus apparuit: postquã eleuatꝰ. ẽ.
in sublime. Si enĩ intellexiss&e:
in sublime eleuabit᷑: cũ deũ se. eẽ.
mentiet᷑. Sed eleuatus in sublime.
stultus apparẽbit: quia in ipsa ele.¬
uatione sua. ꝑ aduentũ ueri iudi.¬
cis defici&. Quod si intellexisset.
ori imposuiss&e manũ: id. ẽ. si sup.¬
pliciũ suũ cum suꝑbire exorsusẽ
p̃uidiss&: bene aliquando condi¬
tus. in tantȩ iactatione suꝑbię
non fuissae elatus. De qͦ nequaqͣm
moueat quod suꝑiꝰ dictũ. ẽ: quar.¬
tũ quod incedit felicit᷑. Tria qͥp
pe incedere bene. dixit: & quar.¬
tũ felicit᷑. Non enĩ om̃e qđ felicit̃
bene: neq in hac uita om̃e quod
bene. felicit᷑. Nam leo. & gallus. &
aries. bene incedunt: sed non hic¬
felicit̾: quia ꝑsecutionũ bellapa¬¬
tiunt᷑. Quartũ uͦ felicit̾. & ñ bene
incedit: quia in fallacia sua anti-¬
xp̃c graditur: sed iuxta breue t̾ẽ.¬
pus uitȩ presentis. ipsa illi fallacia

Expanded text:
tus apparuit, postquam elevatus est tus apparuit, postquam elevatus est in sublime. Si enim intellexissein sublime elevabitur, cum Deum se esse mentietur. Sed elevatus in sublime stultus apparebit, quia in ipsa elatione sua, per adventum veri judicis deficiet; quod si intellexisset, ori imposuisset manum, id est, si supplicium suum, cum superbire exorsus est, praevidisset, bene aliquando conditus in tantae jactatione superbiae non fuisset elatus. De quo nequaquam moveat, quod superius dictum est, Quartupe incedere bene dixit, et quartum feliciter. Non enim omne quod feliciter, bene; neque in hac vita omne quod bene, feliciter. Nam leo, gallus et aries bene incedunt, sed non feliciter, quia persecutionum bella patiuntur. Quartum vero feliciter, et non bene incedit, quia in fallacia sua Antichristus graditur, sed juxta breve tempus vitae praesentis ipsa illi fallacia
Abbreviated transcription (Latin):
ctis tenebras. uerũ mane nuncian-¬
tes. Qui succincti lũbos sunt: qͥa
a membris suis luxuriȩ fluxa re-¬
stringunt. In lũbis qͥppe: luxuria
rietẽ accipimꝰ. nͥ primũ intra ec.¬
clesiã ordinẽ sacerdotũ. de quibꝰ
scriptũ. ẽ. afferte dño filios arie.¬
tũ: qui ꝑ exempla sua gradientẽ
populũ. quasi subsequentẽ ouiu̾
gregem trahunt: Quibus spirita.¬
lit̾ recteq uiuentibus. nullus rex
sufficit omnino resistere: quia qͥli
b& ꝑsecutor obui&ꝰ intention̾e
eoꝵ non ual& p̃pedire.Sciunt e.¬
nĩ ad eũ quẽ desiderant. & anxie
currere: & moriendo ꝑuenire. Po.¬
nit᷑ gͦ primꝰ. leo᷑ scđ̾s. gallus: t̾cius.
aries. Apparuit enĩ. xp̃c: deinde
spiritales patres ȩccłarũ: p̃positi
uidelic&e & duces gregũ: quia do.¬
ctores sequentiũ populoꝵ. Sed
dem loci etiã reliqua exponen.¬
do subicimus. Nam qͥa post hȩc
& antixp̃c apparebit: hoc illic
quartu subdidit dicens. o qͥstul¬

Expanded text:
ctis tenebras verum mane nuntianctis tenebras verum mane nuntiantes. Qui succincti lumbos sunt, quia a membris suis luxuriae fluxia restringunt. In lumbis quippe luxuria rietem accipimus nisi primum intra Ecclesiam ordinem sacerdotum? De quibus scriptum est: Afferte Dotum , qui per exempla sua gradientem populum, quasi subsequentem ovium gregem, trahunt. Quibus spiritaliter recteque viventibus nullus rex sufficit omnino resibet persecutor obviet, intentionem eorum non valet praepedire. Sciunt enim ad eum quem desiderant, et anxie currere, et moriendo pervenire. Ponitur ergo primus leo, secundus gallus, tertius aries. Apparuit enim Christus, deinde spiritales patres Ecclesiarum praepositi, videlicet duces gregum, quia doctores sequentium populorum. dem loci etiam reliqua exponendo subjiciamus. Nam quia post haec et Antichristus apparebit, hoc illic quartum subdidit, dicens: Et qui stul
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã: Qui hoc loco alii.
galli nomine designant᷑. nͥ modo
alio repetiti idem p̃dicatores scĩ:
qui inter tenebras uitȩ p̃sentis.
student uenturã lucẽ p̃dicando
quasi cantando nunciare: Dicut̃
enĩ. Nex p̾cessit: dies autẽ app¬
pinquauit. Qui uocibꝰ suis sõnũ¬
M
nr̃i torporis exciitiunt: claman-¬
tes Hora. ẽ. iam nos de sõno sur¬-¬
gere. & rursum. Euigilate iusti:¬
scriptũ est. Tria sunt quȩ bene
gradiunt᷑: & quartũ quod ince¬
dit fȩlriter. Leo fortissimꝰ bestia¬
rũ: ad nullius pauebit occursũ
Gallus succinctus lumbos: & arieᷤ:
nec. ẽ. rex qui resistat ei. Ipse qͥp-
pe hoc loco leo ponit᷑: de qͦ scrip¬
tũ. ẽ. Uicit leo de tribu iuda. Qͥ
fortissimus bestiarũ dr̃: qͥa in illo.
hoc quod infirmũ. ẽ. dei fortius
est hominibꝰ. Qui ad nulliꝰ pauet
occursum. Dicit enĩ. Uenit prin-¬
qͥcquã. Gallus succinctus lũbos:
id est p̃dicatores scĩ. inter huiꝰ no.¬

Expanded text:
incti.---Qui hoc loco alii galli nomine designantur, nisi modo alio repetiti iidem praedicatores sancti, qui inter tenebras vitae praesentis student venturam lucem praedicando, quasi cantando, nuntiare? Dicunt enim: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Qui vocibus suis somnum nostri torporis excutiunt, clamantes: Hora est jam nos de somno surgere . Et rursum: Evigilate, justi,dixit: Tria sunt quae bene gradiuntur, et quartum incedit feliciter; leo fortissimus bestiarum a nullius pavebit occursu; gallus succinctus lumbis; et aries, nec est rex qui rpe hoc loco leo ponitur de quo scriptum est: Vicit leo de tribu Juda . Qui fortissimus bestiarum dicitur, quia in illo hoc quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Qui ad nullius pavet occursum. Dicit enim: Venit prinquidquam . Gallus succinctus lumbos, id est praedicatores sancti inter hujus no
Abbreviated transcription (Latin):
iob dr̃. Dinumerasti menses conce-¬
ptus earũ. subaudis ut ego: qͥ in
scĩs p̾dicatoribꝰ non solu̾ fructus
exterioꝵ oꝑũ. sed ipsas duitinas
cogitationes numero: quia & ad
ses quia congesti dies sunt: etiam
multiplicatȩ uirtutes intelligi
In mensibus quoq luna renascit᷑.
nichilq obstat. si ꝑ menses noua
regenerationis creatuira signet᷑:
De qua paulus apłs dicit. In. xp̃o¬

Expanded text:
Job dicitur: Dinumerasti menses conceJob dicitur: Dinumerasti menses conceptus earum? Subaudis ut ego, qui in sanctis praedicatoribus non solum fructus exteriorum operum, sed ipsas diutinas cogitationes numero, qui et eas ad ses, quia congesti dies sunt, etiam multiplicatae virtutes intelligi. In mensibus quoque luna renascitur, nihilque obstat si per menses novae regenerationis creatura signetur. De qua Paulus apost
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝓfectu auditoꝵ cogitantꝰ qͣsi
iam in utero conceptionẽ portats:
sed cũ nonnulla quȩ dicenda sunt
differunt. & aptũ suis exhortatio¬
nibus tempus querunt: uelut a
partu quẽ fieri appetunt in men-¬
siũ ꝓlixitate dilatant᷑. Et sȩpe dũ
quȩdam quȩ sentiunt. intẽpestiue
dicere audientibus nolunt: in ip¬¬
sa tarditate ꝓferendȩ sententiae.
siue ad hȩc quȩ suadenda st̃. seu
ad illa quȩ increpanda: consilio
altiore firmant᷑. E dũ cogitat᷑ ui-¬
ta filioꝵ. nec tam̃ ante tempꝰ lin¬
gua consiliũ mentis eicit: quasi ĩã
concepta sõboles intra uterũcres¬
cit: ut ad auditoꝵ noticiã. tunc
sententia cordis exeat: quando ꝓ¬¬
lata utilit᷑. quasi ꝑ congruũ par¬
tũ uiuat E quia hȩc homines
in magistroꝵ mente quando uel
quomͦ agant᷑ ignorant: ds̃ uͦ ad
retributionis głam ñ solũ effectũ
considerat. sed etiã momenta co-¬
gitationũ signat: recte ad beatũ

Expanded text:
de profectu auditorum cogitant, quasi de profectu auditorum cogitant, quasi jam in utero conceptionem portant. Sed cum nonnulla quae dicenda sunt differunt, et aptum suis exhortationibus tempus quaerunt, velut a partu quem fieri appetunt in mensium prolixitate dilatantur. Et saepe dum quaedam quae sentiunt, intempestive dicere audientibus nolunt, in ipsa tarditate proferendae sententiae, sive ad haec quae suadenda sunt, seu ad illa quae increpanda, consilio altiori firmantur. Et dum cogitatur vita filiorum, nec tamen ante tempus lingua consilium mentis ejicit, quasi jam concepta soboles intra uterum crescit, ut ad auditorum notitiam tunc sententia cordis exeat, quando prolata utiliter quasi per congruum tempus partus vivat. Et quia haec homines in magistrorum mente quando vel quomodo agantur ignorant, Deus vero ad retributionis gloriam non solum effectum considerat, sed etiam momenta cogitationum signat, recte ad beatum
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus rigidi: & tam̃ dũ uires
suas sibim& non tribuunt infir.¬
mi: quantus sit eis dolor de caden¬
tibus: quantus de stantibꝰ timor:
quo feruore alia adipisci ap̃petaq̃:
quo pauore alia adepta conser¬
uant. Quia gͦ ꝑpaucoꝵ. ẽ. ista pen.¬
sare: bene ei dicit᷑: uel parturien¬¬
tes ceruas obseruasti: Nil uͦ obstat.
quod uerba deus de doctoribꝰ fa-¬
ciens. ñ ceruoꝵ sed ceruarũ eos sp̃e.¬
cie designat: quia nimiru̾ illi uere
doctores sunt. qͥ cũ ꝑ uigorẽ dis¬
ciplinȩ patres sint. ꝑ pietatis uis.¬
cera esse matres nouer̃. Qui labo¬
res scę conceptionis tolerant: & ꝓ.¬
ferendos deo filios intra uterũ ca¬¬
ritatis portant. In edenda enĩ ꝓle
ampliꝰ matres laborant: quȩꝰ cres-¬
centẽ intra uterũ conceptionem.
longo mensium tempore sustineñ.
atq ex utero ꝓcedentẽ. non sine
magnis doloribus deponunt:
Unde & hic apta consideratione
conceptus earum: Dc̃ĩ enĩ uiri cũ

Expanded text:
tatibus rigidi, et tamen dum vires tatibus rigidi, et tamen dum vires suas sibimet non tribuunt, infirmi; quantus sit eis dolor de cadentiquo fervore alia adipisci appetunt, quo pavore alia adempta conservant. Quia ergo perpaucorum est ista pensare, bene ei dicitur: vel parturientes cervas observasti? Nihil vero obstat quod verba Deus de doctoribus faciens non cervorum, sed cervarum eos specie desdoctores sunt, qui cum per vigorem disciplinae patres sunt, per pietatis viscera esse matres noverunt. Qui labores sanctae conceptionis tolerant, et proferendos Deo filios intra uterum charitatis portant. In edenda enim prole amplius matres laborant, quae crescentem intra uterum conceptionem, longo mensium tempore sustinent, et quae ex utero procedentem non sine magnis doloribus deponunt. Unde et hic apta consideratione i cum
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ apprehendit. Bene itaq dr̃
Nunqͥd nosti tempus partus ibicu
in petris. ac si aꝑtedicat. ut ego: qͥ
iccirco electoꝵ fȩtus uiuaces facio.
qͥa p̾scito in tempore ꝓdiico: Bene
autẽ expleto fȩtu auditoꝵ: subdit᷑
Uel parturientes ceruas obserua.¬
sti: Parturientes enĩ ceruas obser¬
uare. ẽ: ipsos labores patrũ qͥspi.¬
ritales filios generant. cauta con
pe intuendũ. ẽ. quod hic sermo
tam uigilant̾ imprimit᷑. ut dicat᷑
obseruasti᷑: quia utiq ꝑpaucoꝵ
est pensare. qui labor sit in p̃di.¬
cationibus patrũ: quantis dolo¬
ribus quasi quibusdam conatibꝰ.
animas in fide & conuersatione
parturiunt: quã cauta se obser.¬
uatione circũspiciunt: ut sint for.¬
tes in p̾ceptis: cõpatientes in infir.¬
mitatibus: in minis terribiles: in
exhortationibus blandi: in osten.¬
dendo magisterio humiles: in re-¬
rũ temporaliũ contemptu do-¬
minantes: in tolerandis aduersi.¬

Expanded text:
cantur, apprehendit. Bene itaque dicitur: cantur, apprehendit. Bene itaque dicitur: Nunquid nosti tempus partus ibicum in petris? Ac si aperte dicat. Ut ego, qui idcirco electorum fetus vivaces facio, quia praescito in tempore produco. Bene autem expleto fetu auditorum subditur: Vel parturientes cervas observasti? Parturientes enim cervas observare est illos labores patrum qui spiritales filios generant cauta conspe intuendum est quod hic sermo tam vigilanter imprimitur, ut dicatur, observasti, quia utique perpaucorum est pensare quis labor sit in praedicationibus patrum; quantis doloribus, quasi quibusdam conatibus animas in fide et conversatione parturiunt; quam cauta se observatione circumspiciunt, ut sint fortes in praeceptis, 976 compatientes in infirmitatibus, in minis terribiles, in exhortationibus blandi, in ostendendo magisterio humiles, in rerum temporalium contemptu dominantes, in tolerandis adversi
Abbreviated transcription (Latin):
queunt: quia oriendo tẽpus par-¬
tus antecedunt: & qͥa necdũ ple-¬
ne in cogitatione formata. ante
humanos oculos ꝓdeunt: uelut
abortiua moriunt᷑. Bona quippe
adhuc tenera. plerũq humana
lingua dum iam quasi fortia lau.¬
dat: extinguit. Tanto enĩ celeriꝰ
occidunt: quantõ ad fauoris noti¬
ciam intempestiue ꝓrũpunt Non-¬
nunquã uͦ imꝑfecta nr̃a cogitatio.
necdumq roborata. dũ citius ho-¬
minibus ostendit᷑: resistentium
aduersitate dissipat᷑: & cũ conat᷑
ante tempus uideri quasi sit. a¬
git ut non sit. Sc̃i aut̾e uiri quia
cuncta quȩ bene cogitant. student
ut occulte conualescant: & quasi ꝓces¬
suros fȩtus priꝰ intra uterũ mentis
formant: recte beatus iob de par-¬
tus tempore discutit᷑: qđ uidelio&
unicuiq quando sit congruũ. nͥ a
creatore nescit᷑. Qui dumꝰ penetra¬
lia cordis aspicit: quando ad huma.¬
nã noticiã. bona nr̃a congrue nas-¬

Expanded text:
queunt, quia oriendo tempus parqueunt, quia oriendo tempus partus antecedunt. Et quia necdum plene in cogitatione formata ante humanos oculos prodeunt, velut abortiva moriuntur. Bona quippe adhuc tenera, plerumque humana lingua, dum jam quasi fortia laudat, exstinguit. Tanto enim celerius occidunt, quanto ad favoris notitiam intempestive prorumpunt. Nonnunquam vero imperfecta nostra cogitatio necdum roborata, dum citius hominibus ostenditur, resistentium adversitate dissipatur; et cum conatur ante tempus videri quia sit, agit ut non sit. Sancti autem viri, quia cuncta quae bene cogitant student ut occulte convalescant, et quasi processuros fetus prius intra uterum mentis formant, recte beatus Job de partus tempore discutitur, quod videlicet unicuique quando sit congruum nisi a creatore nescitur. Qui dum penetralia cordis aspicit, quando ad humanam notitiam bona nostra congrue nas
Abbreviated transcription (Latin):
diuina p̃cepta corde concipimus:
non statim quasi iam solide cogi¬
tata parturimꝰ. Unde & beatus
iob non de partu ibicũ. sed de tẽ¬
pore partus inquirit᷑. Qđ̾ uide¬
lic& tempꝰ in nobism &ipsis uix¬
cũ comprehendimꝰ: multomagiᷤᷤ
in aliena mente nescimus. Priꝰ enĩ
suꝑni timoris semina itero cordis
excepta. ꝑ meditationẽ studii co¬
agulantur ut maneant: pꝰmodũ
stricta intentione cogitationis af.¬
fixa. dum ad discretionis rationẽ
tendunt. quasi in membroꝵ di¬
stinctione formant᷑: deinde. u¬
su ꝑseuerantiȩ confirmata. uelut
in soliditate ossium ueniunt: ad
extremũ uͦ ꝑfecta auctoritãte
roborata. quasi in partũ ꝓceduñ:
Quȩ incrementa diuinoꝵ semi¬
nũ. nullus in aliena mente conside¬
rat: nisi ipse qui creat. Nam & si
quemlib& iam uim suꝑnȩ concu¬
piscentiȩ concepisse quarũdã re-¬
rũ at testatione cognoscimꝰ: qͣndo
tamen in part̾ũ erumpat. igno¬
semina. ꝑuenire ad ꝑfectionẽ ne-¬

Expanded text:
divina praecepta corde concipimus, non statim quasi jam solide cogitata parturimus. Unde et beatus Job non de partu ibicum, sed de tempore partus inquiritur. Quod videlicet tempus si in nobismetipsis vix comprehendimus, multo magis in aliena mente nescimus. Prius enim superni timoris semina utero cordis suscepta per meditationem studii coagulantur ut maneant, postmodum, stricta intentione cogitationis affixa, dum ad discretionis rationem tendunt, quasi in membrorum distinctionem formantur; dehinc, usu perseverantiae confirmata velut in soliditatem ossium veniunt; ad extremum vero, perfecta auctoritate roborata, quasi in partum procedunt; quae incrementa divinorum seminum nullus in aliena mente considerat, nisi ipse qui creat. Nam etsi quemlibet jam vim supernae concupiscentiae concepisse quarumdam rerum attestatione cognoscimus, quando tamen in partu erumpat ignosemina pervenire ad perfectionem ne
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩccła qui paruuli. ẽẽ. despici.¬
unt: etiã in humilitatis loco
immanes apud se. ẽẽ. minime de-
sistunt. Hos plerunq uideas ho-¬
noribus extolli: uoluptatibus ꝑ.¬
frui: rerũ multiplicitate dila¬
tari: Ii sepe nil p̃cipue nͥ p̃esse
cȩteris appetunt: a multis time-¬
ri gratulant᷑. Recte uiuere ne-¬
gligunt: & rectȩ uitȩ famã ha-¬
bere concupiscunt. Adulatio.¬
nes querunt: fauoribꝰ intumes.¬
cunt E quia in rebus sibi copi.¬
ose p̃sentibus ꝓmpti sunt: uen¬
tura gaudia non reqͥr̾. Cũq eos
multiplex actio occupat: etiã
a sem& ipsis alienos demonstrat:
Et tam̃ siqua fidei temptatio ex.¬
urgat: quia in ea saltem speciẽ¬
tenus continent᷑. hanc uerbis.
hanc laboribus defendunt: et
celestẽ patriã uendicant. nec
tamen amant. Quos bene apud
moysen filii ruben. & gath. et
dimidia tribus manasse expri¬
munt: qͥ multa pecora & ium̾̃ta
possidentes. dũ extra iordanem

Expanded text:
in Ecclesia, qui 864 parvuli esse despiciin Ecclesia, qui 864 parvuli esse despiciunt, etiam in humilitatis loco immanes apud se esse minsistunt. Hos plerumque videas honoribus extolli, voluptatibus perfrui, rerum multiplicitate dilatari. Hi saepe nihil praecipue nisi praeesse caeteris appetunt, a multis timeri gratulantur, recte vivere negligunt, et rectae vitae famam habere concupiscunt, adulationes quaerunt, favoribus intumescunt: et quia rebus sibi copiose praesentibus prompti sunt, ventura gaudia non requirunt. Cumque eos multiplex actio occupat, etiam a semetipsis alienos demonstrat. Et tamen si qua fidei tentatio exsurgat, quia in ea saltem specie tenus continentur, hanc verbis, hanc clamoribus defendunt, et coelestem patriam vindicant, nec tamen amant. Quos bene apud Moysen filii Ruben et Gad et dimidia tribus Manasse exprimunt, qui multa pecora et jumenta possidentes, dum extra Jordanem