comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
platonicã uideat ᷑ luculentius
u̾sibus explicare sũam dicens.
Igneus est ille uigor et celestis ou¬
go semibus qͣtũ nõ noxia corpora
tardat᷑. Terremqz hebetant artus.
moribũdaq menbra omsq illas
notissimas qͣtuor aĩ ꝑturbacõnes
cupiditatẽ tnorẽ leticiã tristiãm
qͣs origines om̃ĩ pctõꝵ atq uicioꝵ
uoles intelligi ex corpore accide̾ sb̃¬
iũgat et dicat hinc metuũt cu¬
pũĩtqz. dolent gaudẽtqz nec auras
suspicĩt. Clause tenebs et tart̾e
corrupcõ corꝑis q̃ aggnat aĩam
nõ pctĩ pͥmi est cã sed pena. Nec
caro corruptibił ammã ptat̾tẽ
sed aĩa pͤtatrix fecit eẽ corruptiᷝ ͤ
carnẽ. Ex qua torruptoẽ carnis
licet existat̃ qued̾ nicitam̃ta ui¬
cioꝵ. et ipã desideria uicõsa nõ
tñ oiã uite iiq̾ uicia t̾buenda

Expanded text:
Platonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam dicens: igneus est illis uigor et caelestis origo seminibus, quantum non noxia corpora tardant terrenique hebetant artus moribundaque membra, omnesque illas notissimas quattuor animi perturbationes, cupiditatem, timorem, laetitiam, tristitiam, quasi origines omnium peccatorum atque uitiorum uolens intellegi ex corpore accidere subiungat et dicat:\' hinc metuunt cupiuntque dolent gaudentque nec auras suspiciunt clausae tenebris et carcere  aggravat animam, non peccati primi est causa, sed poena. Nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem: ex qua corruptione carnis, licet existant quaedam incitamenta vitiorum, et ipsa desideria vitiosa, non tamen omnia vitae iniquae vitia tribuenda
Abbreviated transcription (Latin):
ex decretis zenomis et qͥ hꝰ secte
pͥmas hũerunt htemodi passioẽs
ĩ am̃i sapiẽtis admictũt ꝙ̃ uiciis
oĩbus libm esse uolũt. unde fit cõ¬
seques ut hͨ. ipã nõ putẽt̃ uicia
qñ sapiẽti sic accidũt ut cõtra uir¬
tutẽ mẽtis rõnemq nicħ̃ possint
iã diu torq̃t hoiẽs gretulos cõten¬
cioms cupidiores ꝙͣ u̾itatis. Cre

Expanded text:
sectae primas habuerunt, huiusce modi passiones in animum sapientis admittunt, quem uitiis omnibus liberum uolunt. Unde fit consequens, ut haec ipsa non putent uitia, quando sapienti sic accidunt, ut contra uirtutem mentis rationemque nihil possint, iam diu torqueat homines Graeculos contentionis cupidiores quam ueritatis. Se
Abbreviated transcription (Latin):
et angi et letari omnẽq huãnã
faciẽ pati silĩ motu cordis et salo
mẽtis ꝓ omĩs cogitatõnũ estus
fluctuare. Que om̃s turbelle tẽ¬
pestates qͣr q procul adeoꝵ telestiũ

Expanded text:
et angi et laetari omnemque humani animi faciem pati, simili motu cordis et salo mentis ad omnes cogitationum aestus fluctuare, quae omnes turbelae tempestatesque procul a deorum caelestium
Abbreviated transcription (Latin):
orsus. Grandes mat̾ias patres¬
ferũt. Et ĩ ipo̾ conatu ultra ui¬
res ausa succũbũt. Quãtoq ma¬
is fuerit qd̾ ddm̃ est tãto mag̾
obriit᷑᷑ qͥ reꝵ magnitudinẽ uo

Expanded text:
r. 1. Grandes materias ingenent , et in ipso conatu ultra vires ausa, succumbunt: quantoque majus fuerit, quod dicendum est, tanto magis obruitur, qui magnitud
Abbreviated transcription (Latin):
Habet sapiẽs pecciũe cupidi tatem
sed modicã. habet ambico̾ne̾ sed
nõ concitatã. habet iracũdiã sed
platabilẽ habet ncõstanciã s
iiꝰ uagã et mobilẽ habet libi¬
dinẽ nõ nisanã. Meliꝰ cũ ipõ bito¬

Expanded text:
Habet pecuniae cupiditatem, sed modicam. Habet ambitionem, sed non concitatam. Habet iracundiam, sed placabilem. Habet inconstantiam, sed minus vagam ac mobilem. Habet libidinem non insanam. Meli
Abbreviated transcription (Latin):
nestit. Consiliũ nõ accipit. Eead¬
rũ nõ domesticũ et mite. Nata
eĩ illoꝵ est surda suadẽti. sic affe
feritatẽ exnũt aliqñ su̾mictunt.
Et cũ mime exptan̾is exasꝑat ͫ
toruitas mitigata. Nũꝙͣ bona fi¬

Expanded text:
on accipit. Quemadferum, non domesticum et mite, natura enim illorum est surda suadenti; sic non sferitatem exuunt, aliquando summittunt, et cum minime expectaveris, exasperatur torvitas mitigata. Numquam bona fi
Abbreviated transcription (Latin):
insamat qd̾ est t̾rene fraglĩta¬
tis. Irã eĩ ꝯmocionẽ mentis ẽẽ
et gͣnis ira nõ deceat si qͥd̾ cũ in
amĩ cuiꝰꝙͣ incidat uenit seua tem¬
pestas qͥ tantos excitat fluctus ut
statũ mẽtis ĩmutet ardestat᷑ ocłĩ
obstremat liugͣ titubet. dẽtes cõ¬
crepent. alt̾ius uultũ maculet
nc̃ suffusus rubor. nc̃ pallor al¬
bestẽs ꝙͣtomag̾ deũ nõ deceat tã
feda mutacõ. Et si hõ qͥ hẽat im¬
ꝑiũ et ptãtem late noceat ꝑ iram
sanguĩem fũdat. urbes sb̃uertat.
pplõs deleat. prouĩcias ad solitu¬
dinẽ redigat. ꝙͣto mag̾ deũ qui
ꝑditurũ fuisse uniu̾sa credibile sit
si naste̾tur. Abesse igit ͫ ab eo tã
magnũ tã ꝑiclõsũ malũ oport̾e̾
Et si absit ab eo ira et cõcitacio
qr et deformis et noxia est. nec
cuiꝙͣ malefaciat inth̾ aliud srest¬

Expanded text:
insaniat, quod est terrenae fragilitatis: iram enim commotionem mentis esse et grauis, ira non deceat, siquidem cum in animum cuiusque incidit, uelut saeua tempestas tantos excitet fluctus, ut statum mentis inmutet, ardescant oculi, tremat os, lingua titubet, dentes concrepent, alternis uultum maculet nunc suffusus rubor nunc pallor albescens, quanto magis deum non deceat tam foeda mutatio ? et si homo qui habeat imperium ac potestatem, late noceat per iram, sanguinem fundat, urbes subuertat, populos deleat, prouincias ad solitudinem redigat, quanto magis deum qui perditurum fuisse uniuersa credibile sit, si irasceretur? abesse igitur ab eo tam magnum, tam perniciosum malum oportere. et si absit ab eo ira et concitatio, quia et deformis et noxia est, nec cuiquam male faciat, nihil aliud s
Abbreviated transcription (Latin):
feiẽ amltis uiris appeticõ. In quo
plato si roe̾ nõ potuit c̾te exẽplis
potuit ãmoneri et mutoꝵ aĩa¬
liũ quo ob ħ ł acc̾rmie pugnant
et hom̃i qͥ sepe ob eã rem g̾nuissiã
interse bella gesẜunt. Restat ut

Expanded text:
e a multis maribus appetitio. In quo Plato, si ratione non potuit, exemplis certe potuit admoneri, et mutorum animalium, quae ob hoc vel acerrime pugnant, et hominum, qui semper ob eam rem gravissima inter se bella gesserunt. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
id̾ minũ esse possit. Sut̾ eñ¬
sed ex error orta radicibus. q̃
euellẽda et extrahẽda penitus
nõ ttũtidenda nec amputãda
sunt

Expanded text:
idem nimium esse possit? sunt ensta ex errorum orta radicibus, quae evellenda et extrahenda penitus, non circumcidenda nec amputanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sonũ. ut eĩ alia omittã qͥbus id
ostũsum ne longũ faciã ad unñ
qd sit eiudentissim̃ dicã. In libsͥ
qbꝰ titulus est noctiũ atticaꝵ stu¬
bit.A. Gelius uir elegãtissi elaqͥ
et mlte ac fecũde sentencie se na¬
qd̾ ego bĩ attingã nairat. A. Ge¬
lius cũ illd̾ nanigiũ horribili ce¬
lo et mari ꝑiclõsissiẽ iactaretur.
ab his qͥ aderat᷑ ꝙͣnus ĩ morte ui

Expanded text:
 alia omittam, quibus id ostendam, ne longum faciam, aliquid unum quod sit euidentissimum dicam. In libris, quibus titulus est Noctium Atticarum, scribit A. Gellius, uir elegantissimi eloquii et multae undecumque scientiae, se naquod ego breviter attingam, narrat Agellius, cum illud navigium horride celo et mari periculosissime iactaretur, ab eis, qui aderant, quamvis in morti
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ꝑturbationũ fonte̾ eẽ dicunt
intẽꝑanciã q̃ est a tota mente et
arecta rõne defectio. Sic au̾sa a p̾
efficit ut he recte roĩ ꝑeant cõ¬
ẜ̾uatq cõsidãta iudicia m̃tis
sic huic mimita intẽꝑantia oẽm
aĩ statũ inflamat ꝯturbat in¬
citat. Itaq et egritudiẽs et me¬
tus et reliq̃ ꝑturbacoẽs omnes
gignũtur ex ea. Eͣadmod̾ cũ
sangiis corruptꝰ est. aut pituita
redundat aut bilis in corꝑe mor¬
bi egritudinesq nastũtur. sic
int̾se repugnͣtia sanitate spoli

Expanded text:
turbationum fontem esse dicunt intemperantiam, quae est a tota mente a recta ratione defectio sic aversa a praefficit, ut eae rectae rationi pareant, conservatque considerata iudicia mentis, sic huic inimica intemperantia omnem animi statum inflammat conturbat incitat, itaque et aegritudines et metus et reliquae perturbationes omnes gignuntur ex ea. Quem ad modum, cum sanguis corruptus est aut pituita redundat aut bilis, in corpore morbi aegrotationesque nascuntur, sic inter se repugnantia sanit
Abbreviated transcription (Latin):
bus aduersus platonicos seu ꝑi¬
pateticos certare cõmncit. qm̃¬
quid̾ stoici nolũt bona appellare
sed comoda corporis ea q̃ st̃ ext̾na
eoꝙ ullm̃ bonũ uolũt esse hoĩs
tutis qua recte uiuitur ꝑua et
exigna. Ex quo fit ut ab utrq¬
quomõlibet uotentur seu bona seu
comoda pari tñ existimacõe pensẽt .
Nec in hac qõne stoiti delectentur
n nouitate u̾boꝵ. uidetur gͦ mͥ

Expanded text:
bus adversus Platonicos seu Peripateticos certare convincit: quandoquidem Stoici nolunt bona appellare, sed commoda corporis et externa; eo quod nullum bonum volunt esse hominis tutis, qua recte vivitur, parva et exigua. Ex quo fit, ut ab utrisquodlibet vocentur, seu bona, seu commoda, pari tamen aestimatione pensentur, nec in hac quaestione Stoici delectentur, nisi novitate verborum. Videtu
Abbreviated transcription (Latin):
oriuntur nõ tam nat᷑a insitos
Et idc̾co eos cẽsent extirpari pͦse
radicitus si bonoꝵ maloꝵq opiͦ
flã. tollatur. Si em̃ nich̾ cẽseat
sapiens bonũ nich malũ nec cupi¬
ditate ardescet. nec leticia gestiet.
nͨ metu t̾rebit ᷑ nec egritudiẽ cõ¬
ac pene furiosũ esse qͥ se putãt
mederi et eiti posse cõtra uim

Expanded text:
ocant, non tam natura insitos, Et idcirco eos censent extirpari posse radicitus, si bonorum malorumque opinio falsa tollatur. Si enim nihil censeat sapiens bonum, nihil malum; nec cupiditate ardescet, nec laetitia gestiet, nec metu terrebitur, nec aegritudine conac pene furiosum, qui se putent mederi, et eniti posse contra vim
Abbreviated transcription (Latin):
ciombus aĩoꝵ. utriq emꝰ mentẽ
defendũt. Et i deo fortasse dñt eas
in sapiẽtem nõ cade̾ stoiti qr neq̃ꝙͣ
eius sapĩam qͣ utiq sapiẽs est ullo
errore obmibilat aut labe sb̃uertũt.
Accidt᷑ at̾ aiõ sapiẽtis salua seren ͭ ͤ
appellãt. ꝙͣus ea nolũt dice̾ bona
bmala. Nam profecto si nchili pẽ¬
deret ea res ille phs̃ quas amissu¬
rũ se nau fragio senciebat sicut
est uita ista salusq corporis nõ
ita illud ꝑilm̃ ꝑhorreste̾t. Ut pa¬
loris ec testimoiõ prode̾tur. u̾ntñ
et illã poterat ꝑ monitionẽ et fi

Expanded text:
ibus animorum; utrique enim mentem defendunt. Et ideo fortasse dicunt eas in sapientem non cadere Stoici, quia nequaquam eius sapientiam, qua utique sapiens est, ullo errore obnubilant aut labe subuertunt. Accidunt autem animo sapientis salua serenitateappellant, quamuis ea nolint dicere bona uel mala. Nam profecto si nihili penderet eas res ille philosophus, quas amissurum se naufragio sentiebat, sicuti est uita ista salusque corporis, non ita illud periculum perhorresceret, ut palloris etiam testimonio proderetur. Verum tamen et illam po
Abbreviated transcription (Latin):
illi potiꝰ ꝙͣ ipẽ mutant᷑ et eũ qͦd̾
mͦ mutatũ ĩ his q̃ paciũt᷑ inue¬
miñt̃. Sic̾ mutat ᷑ sol ocuł sancia¬
tis et asper qͦd̾ mͦ. exmiti. et ex
delectabili molestus efficit᷑ cũ ipẽ
apd̾ semetipm̃ maneat id̾ qͥ fuit.

Expanded text:
 ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculis sauciatis et asper quodam modo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse aput se ipsum maneat idem qui fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
placidũ mare ex aspero. celũq ex
sic bellũ pace mutatũ phm̃ gaudii
affert. Offensaꝵ ec̃ acerbitas de¬
poĩta candida relacõe celebrãda est.
amicicias co̾mutare. Quos hũit¬
ppls̃ rõmis fideliores socios ꝙͣ qͦe
hũit aliqñ ꝑtinacissimos hostes.¬

Expanded text:
placidum mare ex aspero caelumque ex si bellum pace mutatum plurimum gaudii adfert, offensarum etiam acerbitas deposita candida relatione celebranda est. amicitia mutare ? Quos populus Romanus fideliores habet socios quam quos habuit pertinacissimos hostes
Abbreviated transcription (Latin):
pro lib̾tate pro prĩa. hͨ millã
hñt uiin n rra standuerit forti¬
tñdo. Nlec u̾o debellatoribus solũ
disputãt Imꝑia seueriora ullã
cẽ putat᷑̃ sine aliq̃ acerbitate ira¬
cũdie. Giatorẽ demq nõ modo
actusantẽ sed ne defendẽtem qͥd̾
probant sine aculeis iracũdie.
Que et si nõ adsit tñ ubis atq
motu similand̾̃ arbitrit᷑ ut au¬
ditores ira oratoris incendat

Expanded text:
pro libertate, pro patria; haec nullam habent vim, nisi ira excanduit fortitudo. nec vero de bellatoribus solum disputant: imperia severiora nulla esse putant sine aliqua acerbitate iracundiae; oratorem denique non modo accusantem, sed ne defendentem quidem probant sine aculeis iracundiae, quae etiamsi non adsit, tamen verbis atque motu simulandam arbitrantur, ut auditoris iram oratoris incend
Abbreviated transcription (Latin):
tudine̾ pͥmentẽ luctũ egritudiẽ
eiꝰ qui carus fu̾it int̾itu a cerbo
merorẽ egritudinẽ flebilẽ. Erũ¬
pnã egritudinẽ laboriosã. Dolorẽ¬
egritudinẽ cruciantẽ. lamẽtacio

Expanded text:
itudo premens, luctus aegritudo ex eius qui carus fuerit interitu acerbo, maeror aegritudo flebilis, aerumna aegritudo laboriosa, dolor aegritudo crucians, lamentatio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuexa celi t̾ra suspẽsa fit. end̃q
locũ mũdꝰ hẽat et infnnũ et me¬
diũ Et ex ħ oꝑmãtur alt̾am t̾re
ꝑtem q̃ infra est habita cõe gen¬
ciĩ carere non posse. Nec actẽdut̃
et̾ si figura cõglobata et rotuĩda
mũdus esse credat᷑ fine aliqͣ roẽ¬
esse mõstret᷑ͫ nõ tñ esse cõsequẽs
ut ec̾ ex illa ꝑte ab aqͣꝵ cõgene
mda sit t̾ra. Deinde et̾ si mida fit
neq hoc statim ncce esse ut horẽs
hẽat Qnĩ nulloͦ scͥptura ista mẽ¬
titar qͥ narratis p̾t̾i̾tis facit fidẽ
absind̾ est ut dicat ᷑ aliqͦs hoiẽs
ex hac in illã ꝑtẽ octeam iniẽsi ͭ ͥ
traiecta nauigare ac ꝑuenire po¬
tuisse ut et̃ illic exiͦ. uno hoĩe pͦ¬

Expanded text:
a suspensa sit, eumdemque locum mundus habeat, et infimum, et medium: et ex hoc opinantur alteram terrae partem, quae infra est, habitatione hominum carere non posse. Nec attendunt, etiamsi figura conglobata et rotunda mundus esse credatur, sive aliqua ratione monstretur, non tamen esse consequens, ut etiam ex illa parte ab aquarum congerie nuda sit terra; deinde etiamsi nuda sit, neque hoc statim necesse esse, ut homines habeat. Quoniam nullo modo scriptura ista mentitur, quae narratis praeteritis facit fidem absurdum est, ut dicatur aliquos homines ex hac in illam partem, Oceani inmensitate traiecta, nauigare ac peruenire potuisse, ut etiam illic ex uno illo p
Abbreviated transcription (Latin):
ut põdera ĩ mediũ ferant᷑ et ad
mediũ cõnexa sĩt oĩa sic̾ radios
uidemꝰ in rota. Que at lema sp̾
ut nebula fumꝰ ignis a medio dif¬
ferãtur et celũ petaoit

Expanded text:
ut pondera in medium ferantur et ad medium conexa sint omnia, sicut radios uidemus in rota, quae autem lenia sunt, ut nebula fumus ignis, a medio differantur, ut caelum petant.
Abbreviated transcription (Latin):
rũt fidẽ qͣlia sit̃ ea q̃ sequũt᷑
nõ tirtũspiciũt sed defendt̃ om̃i
modo cũ habeãt pͥma illa utrũ ne
uera sint an flã ex tõseꝙ̾tibꝰ iudi¬
care. Que igitͦ illos rõ ad antipo
das ꝑduxit. uidebat siderũ cursus
in occasũ meanciũ solẽ atq luã
in eãd̾ ꝑte̾ se̾ꝑ occide̾ et orui sẽꝑ
ab ead̾ Cũ at non ꝑspic̾ent q̃ ma¬
chiãcio cursus eoꝵ tẽꝑaret nec qͦ¬
modo ab occasu ad oriẽtem remea¬
ret. celũ at̃ ipm̃ ĩ om̃s fere ꝑtes
putarẽt esse deuerũ qd sic uidĩ¬
pp̾ minẽsã latitudinẽ nccͣe est. cei¬
stimau̾nt rotũdũ esse mũdũ sic̾
pilã et ex motu siderũ opmati
st̃ celũ uolui. Sic astra sole̾q cũ
occid̾nt uolubli̾tate ipã mũdi ad
ortũ referti. ita et ereos orbes qͣiͣ¬

Expanded text:
rint fidem, qualia sint ea quae secuntur non circumspiciunt, sed defendunt omni modo, cum debeant prima illa utrumne uera sint an falsa ex consequentibus iudicare. quae igitur illos ad antipodas ratio perduxit? uidebant siderum cursus in occasum meantium, solem atque lunam in eandem partem semper occidere etab eadem. Cum autem non perspicerent, quae machinatio cursus eorum temperaret, nec quomodo ab occasu ad orientem remearent, coelum autem ipsum in omnes partes putarent esse devexum, quod sic vidpropter inmensam latitudinem necesse est, existimauerunt rotundum esse mundum sicut pilam et ex motu siderum opinati sunt caelum uolui; sic astra solemque, cum occiderint, uolubilitate ipsa mundi ad ortum referri. itaque et aereos orbes
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ hoiẽs quori uestigia sit̃ suꝑioͣ
ꝙͣͣ capita. aut ibi q̃ apd̾ nos iacẽt
uinũsa pendẽ fruges et arbores
deorsũ usus crest̾e. pluuas ⁊ i¬
ues et grandiẽ sursũ u̾sus ta¬
de in t̾rã. Et nurat ᷑ qͥs ortos pẽ¬
siles nt̾ septẽ mira narrari. cũ
phĩ et agros et urbes et maria
et mõtes pensiles faciant hꝰ qͦ
erroris aꝑienda nob̾ origo est.
nã sẽꝑ eod̾ modo fallũt᷑ Cũ enĩ¬

Expanded text:
esse homines quorum uestigia sint superiora quam capita? aut ibi quae aput nos iacent, inuersa pendere, fruges et arbores deorsum uersus crescere, pluuias et niues et grandines sursum uersus cadere in terram P et miratur aliquis hortos pensiles inter septem mira narrari, cum philosophi et . agros et urbes et maria et montes pensiles faciant? huius quoque erroris aperienda nobis origo est. nam semper eodem modo falluntur. cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
respõdet ipẽ nõ tumd̾ ĩ sustipiẽd
morte qͦ ipã quã p̾stantissiõ susce¬
pit aĩo. Q si defuit his uiris sũͣ
uirtus sic qrentibꝰ an oratores fue¬
rint respõdebo qͦmodo storci si int̾ro¬
gẽtur. an sapiens zenon. an cleã¬
qͥd̾ illos et uen̾̃abiles nõ tñ ꝙ na᷑
pitagoras nõ saprẽtem se ut qui
ate eñ funt. sed studiosũ sapiẽ¬
Ego scdm̃ cõem loꝙ̃di cõsuetudinẽ se¬
pe dixi dicãq ꝑfectũ oratorẽ esse ei¬
ceronẽ ut amicos bonos uiros et pͣ¬

Expanded text:
suscipiendis, morte quoque ipsa, quam praestantissimo suscepit animo. quodsi defuit his viris summa virtus, sic quaerentibus, an oratores fuerint, respondebo, quomodo Stoici, si interrogentur an sapiens Zeno, an Cleanquidem illos ac venerabiles, non tamen Pythagoras non sapientem se, ut qui ante eum fuerunt, sed studiosum sapiendum communem loquendi consuetudinem saepe dixi dicamque, perfectum oratorem esse Ciceronem; ut amicos et bonos viros et pr
Abbreviated transcription (Latin):
Cit̾o lacessitꝰ miaria pacĩam tenuiss
si dissilãre si fr̾e cõtumeliã boĩ ui¬
ri ẽẽ didicisset. nec illas orõnes a¬
lieno titulo ĩseͥptas inpaciã et leu¬
tas et in sania ꝓfudisset nũꝙͣ capi¬
te suo rostra ĩ qͥbꝰ ante floruerat

Expanded text:
i lacessitus injuria patientiam tenuisset; si dissimulare, si ferre contumeliam boni viri esse didicisset; nec illas nobiles orationes alieno titulo inscriptas, impatientia, et levitas, et insania profudisset: nunquam capite suo rostra, in quibus ante floruerat,
Abbreviated transcription (Latin):
xmia est fac̾et ex ꝑte̾. Nociturũ
eẽ d ͭ bonũ birũ si fu̾it lacessitus
Iam exħ ipõ bom uni nom̃ amictat
ncce est si nocebit. Nõ em̃ minꝰ ma¬
le est refr̾e imuriã ꝙͣ infr̾e Nam
bnde certannã int̾ hoiẽs unde pu¬

Expanded text:
xima est, faceret expertem? nociturum esse dixit bonum uirum, si fuerit lacessitus: iam ex hoc ipso boni uiri nomen amittat necesse est, si nocebit. non minus enim mali est referre iniuriam quam inferre. nam unde certamina inter homines, unde pu
Abbreviated transcription (Latin):
prosiliat ad nocend̾ quoad fĩ pt̃
maturiꝰ sopiatur. p̾cepit deus nõ
occide̾ solẽ suꝑ irã nr̃am ne furoris
mĩ testis abscedat. Demq in tul¬
lus contͣ snuĩ p̾ceptũ deqͦ paulo a̾te
dixi obliuionẽ imuriaꝵ in magnis
laudibꝰ posuit. Sꝑo inqͥt Cesar qͥ
obliuisti nch soles nͣ iniurias. Qe¬
si hoc faciebat hõ nõ atelesti tm̃
sed a publica qͦ culiq iusticia re¬
motissimꝰ ꝙͣtomagis id nos fac̾e̾
debemus qͥ inmortalitate uelut
candidati sumus

Expanded text:
prosiliat ad nocendum, quoad fieri potest, maturius sopiatur. Praecepit Deus non occidere Solem super iram nostram, ne furoris nostri testis abscedat. Denique Marcus Tullius contra suum praeceptum, de quo paulo ante dixi, oblivionem injuriarum in magnis laudibus posuit. « Spero, inquit, Caesar, qui obliuisci nihil soles nisi iniurias —. quodsi hoc ille faciebat, homo non a caelesti tantum, sed a publica quoque ciuilique iustitia remotissimus, quanto magis id nos facere debemus qui immortalitatis uelut candidati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
lesset. Sapiẽtis et bom uiri nõ est
uelle c̾tare ac se ꝑiclõ cõmit̾e̾. qm̃
et uinc̾e nõ est ĩ nrã ptãte et est
anceps om̃e ctam. Sed et sapiẽtis
atq optimi uiri nõ adu̾sanũ uel¬
le tollere. qd̾ fi̾ sñ stelẽ ac ꝑiclõ ñ
potest. sed certam̃ ipm̃ qd̾ fierit
utilit̾ et iuste pt̃. Sũma igit᷑

Expanded text:
Sapientis ergo ac boni viri non est velle certare, ac se periculo committere: quoniam et vincere non est in nostra potestate, et est anceps omne certamen: sed est sapientis atque optimi viri, non adversarium velle tollere; quod fieri sine scelere ac periculo non potest: sed certamen ipsum, quod fieri et utiliter, et juste potest. Summa ig
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ su co̾plicatã iõnem enolu̾e iã
ipẽse doceat eũ uirũ bonũ eẽ qͥͥ
ꝓsit qͥbus possit noceat nemĩ nͥ
lacessitus iniuria. Oꝙͣ simplite̾ ue¬
rãq sentenciã duor uerbori adie¬
ctione corrupit. Qͥd eĩ opꝰ fu̾at ad¬
iũgere nͣ lacessitus imuria ut ui

Expanded text:
i sui conplicatam notionem euoluere, iam se ipse doceat eum uirum bonum esse qui prosit quibus possit, noceat nemini, nisi lacessitus iniuria. o quam simplicem ueramque sententiam duorum uerborum adiectione corrupit! quid enim opus fuerat adiungere
Abbreviated transcription (Latin):
saphirã trucidãtis pauliq ꝯstan᷑.
qͥ helumã magũ uns dm resiste̾¬
tem et̾ua cecitate dãnauit. Nõ est
crudelitas prodõ pietas. uñ et in
lege dr̃. Si fr̃ tuus et amicus et
uxor q̃ est ĩ sim tuo de pͣuare te uo¬
luerit au̾itate sit manꝰ tua suꝑ
eos et effũde sanguiem eoꝵ et au¬
feras malũ de me ͦ isrł. Garriat

Expanded text:
ucidantis Paulique constantiam, qui Elymam magum uiis domini resistentem aeterna caecitate damnauit. non est crudelitas pro deo pietas. unde et in lege dicitur: si frater tuus et amicus et uxor, quae est in sinu tuo, deprauare te uoluerit a ueritate, sit manus tua super eos et effundes sanguinem eorum et auferes malum de medio Israhel. it
Abbreviated transcription (Latin):
dulgentẽ qͥbus debet pociꝰ relucta¬
ri. et ruentẽ qͥcũq improbitas ꝓ¬
uocarit uirtutis offm̃ non tenere.
Qui eñ referre miuriã intit᷑ eũ
ipm̃ a quo lesus est gestit mutari.
Ita qui malũ unitat ͦ bonus esse
nllõ pacto pt̃. Duobus igit ᷑ ubis¬
qͣs duas uirtutes maxiãs et sapi¬
enti uiro innocẽtiã pacientiãq
detraxit. Sed qr ipẽ caninã illã fa¬
cũdiã sic̾ Salustius ab Appio dctm̃
refert ex̾cuit. uoluit hoĩem cannno
more uiu̾e ut remordeat lacessitꝰ.
Que retͥbucio cõtũclie ꝙͣ p̾ciosa sit
toris trstissiõ casti. Q dũ his phi¬
losophori p̾ceptis obtẽꝑare gestit
ipẽ se ꝑdidit. Ee si lacessitꝰ iniu¬
ria pacĩam tenuisset nec illas no¬

Expanded text:
dulgentem quibus debet potius reluctadulgentem quibus debet potius reluctari, et ruentem quacumque inprobitas prouocarit, uirtutis officium non tenere. qui emm referre iniuriam nititur, eum ipsum a quo laesus est gestit imitari. ita qui malum imitatur, bonus esse nullo pacto potest. duobus igitur uerbis duas uirtutes maximas bono et sapienti uiro, innocentiam patientiamque, detraxit. sed quia ipse caninam illam facundiam, sicut Sallustius ab Appio dictum refert, exercuit, uoluit hominem canino modo uiuere, ut remordeat lacessitus. quae retributio contumeliae quam perniciosa sit toris tristissimo casu, qui dum his philosophorum praeceptis obtemperare gestit, ipse se perdidit? quodsi lacessitus I iniuria patientiam tenuisset, s
Abbreviated transcription (Latin):
deris. Sniat̾ ꝓuocate illa ĩpio¬
bitatis in paciencia cõ parẽ nacta
est tãꝙͣ ꝑfusa oleo tantũ excitabt
nicendiũ ut id nõ flum̃ aliqd̾ sed
effusio cruoris eetinguat magna
ademit bono uiro. ut eĩ nch̾ maloꝵ
fiat hͨ. sola efficit q̃ si det᷑ oĩbꝰ nul¬
lũ scelus nulla frans ĩ rebꝰ huaĩs
erit. Quid gͣ. bono uiro pt̾ eẽ tam
calamitosũ tãq cõtriũ ꝙͣ ne frena
ꝑmict̾e q̃ illũ nõ modo bom sed ec̾
hoĩs appellõne dispoliet. Si qͥd̾ noc̾e¬
altĩ ut ipẽ u̾i̾ssiẽ ait nõ est scdm̃
hoĩs naturã. Na̾ et peccudes si la¬
cessas aut calce aut cormi repugͣnt
Et ẜpentes et fere si ꝑseqͣre ut occi¬
das negociũ nõ exhibẽt. Et ut ad
qͥ sͥ nocet̃ uitẽ ret̾bu̾e conãtur in
g̾e se ac mittigare irã suã nonit
ꝙͣ illi qr uirtute indiget frenare
unic̾et putanit esse unrtutẽ̾ nec ui¬
dere ullomͦ potuit hoĩem dolori et
ire succũbentẽ et his affectibꝰ in¬

Expanded text:
deris. sin autem prouocatrix illa inprobitas inpatientiam sibi comparem nacta est, tamquam perfusa oleo tantum excitabit incendium, ut id non flumen aliquod, sed effusio cruoris extinguat. magnaademit bono uiro. ut enim nihil malorum fiat, haec sola efficit: quae si detur omnibus, nullum scelus, nulla fraus in rebus humanis erit. quid igitur bono uiro potest esse tam calamitosum tamque contrarium quam irae frena permittere, quae illum non modo boni, sed etiam hominis appellalteri, ut ipse verissime ait, non est secundum hominis naturam. Nam et pecudes si lacessas, aut calce aut cornu repugnant; et serpentes ac ferae, nisi persequaris ut occidas, negotium non exhibent; et ut ad qui sibi nocent, uicem retribuere conantur. ingere se ac mitigare iram suam nouit, quam illi quia uirtute indigent, frenare uincere putauit esse uirtutis nec uidere ullo modo potuit hominem dolori et irae succumbentem et iis adfectibus in
Abbreviated transcription (Latin):
uełt in re̾ pñtem ꝑduc̾e audiẽtes
uidet᷑ qualis est illa Cehi in antoͣͫ.
temulẽto sopore profligatũ totis
p̾cordiis stertẽtem rctuosos spũs
geiare p̃clarasq cõtub̾nales ab
omibꝰ spondis tñsuersas incubare
et reli quas ctͣu̾iac̾e̾ passim. Que
tñ exannãte t̾rore hostiũ aduẽtu
ꝑtepto excitare Antomũ conabãt᷑
Nom̃ inclamabãt frustra A c̾nici¬
bus tollebãt blãdius. Alia ad aurẽ
ĩnocabat uehenĩcius ⁊ nõnulla
feriebat. Quaꝵ cũ om̃ĩ uotẽ ta¬
amplexu petebat. Neq dormire
excitatꝰ neq iugilare ebuꝰ pot̾at
sed semisd̾no sopore inb̾ manꝰ cen¬
turionũ concubinaꝵq iactabat᷑.¬

Expanded text:
e audientes videtur, qualis est illa M. Caelii in Antonium temulento sopore profligatum, totis praecordiis stertentem, ructuosos spiritus geminare, praeclarasque contubernales ab omnibus spondis transversas incubare et reliquas circumiacere passim. quae tamen exanimatae terrore, hostium adventu percepto, excitare Antonium conabantur, nomen inclamabant, frustra a ceruicibus tollebant, blandius alia ad aurem invocabat, uehementius etiam nonnulla feriebat; quarum cum omnium vocem tae collum amplexu petebat, neque dormire excitatus neque vigilare ebrius poterat, sed semisomno sopore inter manus centurionum concubinarumque iactabat
Abbreviated transcription (Latin):
rabit ᷑ Si at̃ lacessitus ĩiuiria
ledẽtem ꝑseqͥ potent uictus est.
hic plane imꝑat sͥ hic reg̾e se pt̾.
is et affectibꝰ hec ꝑturbatũ et flu¬
atuantẽ añi ad tñqͣllitatẽ suã re¬
uotat hec mitigat hͨ hominẽ sͥ

Expanded text:
abitur. Si autem lacessitus injuria laedentem persequi coeperit, victus est. hic plane imperat sibi; hic regere se potest. is et affectibus. Haec perturbatum ac fluctuantem animum ad tranquillitatem suam revocat: haec mitigat, haec hominem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
menciũ conditio mortalitatis ex¬
tingueret. Sed plus roboris mari¬
bꝰ attributũ est. quo facilius ad
pacĩam iugi maritalis femine
cogentur. Sir itaq nonmniatue
est ꝙ maior in eo uis ꝙͣ in feĩa
et huic uirtus nom̃ accepit. Ite̾
młr ut barro int̾pretatura moli¬
cie inmutata et detracta lra uel̃t
molier cui suscepto fetu cũ ꝑtus
appropinqͣre iam cepit turgesten¬
tes mãme dulcibus succis disten¬
duntur. et ad nutͬmenta nasten¬
tis fontibus lactis fecund̾ pectus
exuberat. Nec eni̾ decebat aliud ꝙͣ
ut sapiens aĩal acorde alimomã
duc̾et. Idq ip̃m solertissime cõꝑa¬
tum est. ut candens et puignis
hũor ten̾itudinẽ noui corporis
irrigaret donec ad capiendos for¬
ciores çibos et dentibus instruat ᷑ ͦ¬
et uiribus roboretur

Expanded text:
ventium conditio mortalitatis exventium conditio mortalitatis extingueret. Sed plus roboris maribus attributum est, quo facilius ad patientiam iugi maritalis feminae cogerentur. uir itaque nuncupatus est, quod maior in eo uis est quam in femina, et hinc uirtus nomen accepit: item mulier, ut Varro interpretatur, a mollitie, inmutata et detracta littera, uelut mollier. cui suscepto fetu cum partus adpropinquare iam coepit, turgescentes mammae dulcibus sucis distenduntur et ad nutrimenta nascentis fontibus lacteis fecundum pectus exuberat. nec enim decebat aliud quam ut sapiens animal a corde alimoniam duceret. idque ipsum sollertissime conparatum est, ut candens ac pinguis umor teneritudinem noui corporis inrigaret. donec ad capiendos fortiores cibos et dentibus instruatur et uiribus roboretur
Abbreviated transcription (Latin):
ispares qͦ nature hoc modo
fieri putantur. Cum forte
in leuam uteri ꝑtem mastuhine
stirpis semen incid̾it: marẽ qͥd̾
gigi opinacõ est. Sed qui sit in
femimea ꝑte cõceptus: aliqͥd in se
hrẽ femneũ supͣ qmͣ decus uirile
paciat᷑ uel formã insignẽ. uel i¬
nnũ candorẽ. uel corporis lemtatẽ.
uel artus delicatos. uel staturam
bieuẽ bel botẽ gracilẽ bel amĩ ĩ¬
betillũ uel ex hiis plã. Item si ꝑtẽ
in dextam sem̃ fem̾ sexus influ¬
bustã aut añ audatẽ aut ex his
plura. Si u̾o mastulmũ in dext̾am.
fẽĩmũ in sinstrã ꝑuem̾t utrosq
fetus recte ꝓuenire. ut et feminis
ꝑ oĩa nature sue decus constet.
et maribus tã mente ꝙͣ corpore
robur unile fuetur. Illud uero ipn
ꝙ̃ mrabile cõstitutũ dei. ꝙ ad cõ¬
ẜuacionẽ gn̾m singloꝵ duos sexꝰ
maris et femnĩe machĩatus est.
quibus inter se ꝑ boluptatis ille¬
cebras copulatis sucessiua sobo¬
les paretur. ne onne genus ue¬

Expanded text:
ispares quoque naturae hocmodo fieri putantur: cum forte in laeuam uteri partem masculinae stirpis semen inciderit, marem quidem gigni opinatio est, sed quia sit in feminina parte conceptus. aliquid in se habere femineum supra quam decus uirile patiatur, uel formam insignem uel nimium candorem uel corporis leuitatem uel artus delicatos uel staturam breuem uel uocem gracilem uel animum inbecillum uel ex his plura. item si partem in dexteram semen fembustam aut animum audacem aut ex his plura. si uero masculinum in dexteram, femininum in sinistram peruenerit, utrosque fetus recte prouenire, ut et feminis per omnia naturae suae decus constet et maribus tam mente quam corpore robur uirile seruetur. illud uero ipsum quam mirabile institutum dei, quod ad conseruationem generum singulorum duos sexus maris ac feminae machinatuquibus inter se per voluptatis illecebras copulatis, successiva soboles pareretur, ne omne genus vi
Abbreviated transcription (Latin):
regulo. quor alter necand̾ se¬
hostibus tradidit ꝙ captimꝰ pu¬
duit uiuere. Alter ab hostibus
dep̾hensus cum uid̾e̾t mortem
se uitare non posse: manũ fo¬
to miecit ut pro faciore suo
sa tiffac̾e̾t hosti quẽ uoluit occi¬
dere: eaq pena ueniã qmͣ nõ
menerat accepit. Ecte sexꝰ
in frrmus et fragilis etas dila¬
cerari se toto corpore uriqz ꝑpe¬
titur. non nccͣitate qr licet ui¬
tare si uelint. sed

Expanded text:
Regulo, quorRegulo, quorhostibus tradidit, quod captiuum puduit uiuere, alter ab hostibus deprehensus cum uideret mortem se uitare non posse, manum foco iniecit, ut pro facinore suo satisfaceret hosti quem uoluit occidere, eaque poena ueniam quam non meruerat accepit: ecce sexus infirmus et fragilis aetas dilacerari se toto corpore urique perpetitur non necessitate, quia licet uitare si uelint, sed
Abbreviated transcription (Latin):
sponte iam fac̾e̾ incipiant qd ꝑ
tormenta fecerunt. Quis idof¬
ficium libens subeat: qd̾ ab inui¬
ria cepit. Quis cum uident
lat̾um suoꝵ cicatrices non ma¬
gis oderit deos pp̃ quos et̾ua pe¬
naꝵ insignia et imp̾ssas uiste¬
ribus suis notas gustat: Ita
fit ut data dm̃nitus pace. et qͥ
fuerunt uniuersi redeant. et aliꝰ
pp̃ mira culũ uirtutis nouus ppꝰ accedat
nam cum uideat uulgus dilata¬
ri homines uarns tormentor ge¬
nenbus. et int̾ fatigatos carm¬
fices iuicta tenere pacienciam.
existimant id qd̾ młs est. nec cõ¬
sensũ tam multoꝵ. nec ꝑsen̾en¬
ciam morienciũ unam esse. nec
ipãm pacienciã sme deo trucia¬
tus tantos posse suꝑare. lat̾ues
et robusti corporis uiri eiusmoĩ
laceraciones ꝑferre non q̃unt.
exclaniant et gemitus edunt.
uincuntur emm dolore. qr deest
illis inspirata paciencia. Nostri
ti uncunt. et expͥmere gemi
tũ illis nec ignis potest. Sant
romam et mucio glorientur. at̾

Expanded text:
sponte iam facere incipiant quod per sponte iam facere incipiant quod per tormenta fecerunt. quis id officium libens obeat quod ab iniuria coepit? quis cum uideat laterum suorum cicatrices, non magis oderit deos, propter quos aeterna poenarum insignia et inpressas uisceribus suis notas gestet? ita fit ut data diuinitus pace et qui fugerunt uniuersi redeant et alius propter miraculum uirtutis nouus populus accedat. nam cum uideat uulgus dilacerari homines uariis tormentorum generibus et inter fatigatos carnifices inuictam tenere patientiam, existimant, id quod res est, nec consensum tam multorum nec perseuerantiam morientium uanam esse nec ipsam patientiam sine deo crucius tantos posse superare. latrones et robusti corporis uiri eiusmodi lacerationes perferre non queunt, exclamant et gemitus edunt, uincuntur enim dolore, quia deest illis inspirata patientia: nostri ti uincunt et exprimere illis gemitum nec ignis potest. eant Romani et Mucio glorientur aut
Abbreviated transcription (Latin):
deoẜuiat. ead̾ sit ubiq paciã.
idem contemptus mortis. intl¬
ligere debuerant. aliqͥd in ea re
esse ro̾nis qd̾ non sine cã usq
ad mortem defendatur. aliquid
fundamĩti ac soliditatis qd eã
religionẽ non faciat. iiuriis
et ueracione non soluat: sedau¬
geat semper. et faciat firmi¬
orem. Nam et in hoc qͦ illoꝵ
malicia cõuincitur qui eu̾tisse
se funditus religionem dei opi¬
uantur. si hommes inqͥnau̾int.
cũ et deo satiffac̾e liceat. et nullꝰ
sit tã malus dei cultor qͥndata
facultate ad placand̾ deum reu̾ta¬
tur. et quid̃ deuocione maiore. p᷑¬
cati em̃ constĩa et metus pene. re¬
ligioseorem facit: et semꝑ mlto
fumior est fides qmͣ repetit pemi¬
tenͣ. Si gͦ ipĩ cũ deos suos sibi
arbitrantur iratos. tũ donis et sa¬
cufiois et odoribus placari eos
credunt: quid est tandẽ cur deũ
nrm̃ tam inmitẽ tam implacabi¬
lem putent ut uideatur is iam
xpĩamus esse non posse: qui diis

Expanded text:
deo seruiat, eadem sit ubique patientia, deo seruiat, eadem sit ubique patientia, idem contemtus mortis, intellegere debuerant aliquid in ea re esse rationis quod non sine causa usque ad mortem defendatur, aliquid fundamenti ac soliditatis quod eam religionem non tantum iniuriis et uexatione non soluat, sed augeat semper et faciat firmiorem. nam et in hoc quoque illorum malitia conuincitur, quod euertisse se funditus religionem dei opiantur, si homines inquinauerint, cum et deo satisfacere liceat et nullus sit tam malus dei cultor quin data facultate ad placandum deum reuertatur et quidem deuotione maiore. peccati enim conscientia et metus poenae religiosiorem facit et semper multo firmior est fides quam reponit paenitentia. si ergo ipsi cum deos sibi arbitrantur iratos, tamen donis et sacrificiis et odoribus placari eos credunt, quid est tandem cur deum nostrum tam inmitem, tam inplacabilem putent, ut uideatur is iam Christianus esse non posse qui diis
Abbreviated transcription (Latin):
cultoribus augeatur. nĩ¬
ꝙͣ̃ uerõ ne in ipã quid̾ ꝑsecutõne
minuatur: qm̃ pectare homẽs
et in qͣnari sacrisicõ pñt. auerti
sua ueritas. quis est tam excors
tamq cecus qͣn uideat in utra
sit parte sapiã. Sed illi malicia
et furore cecantur. ne uideant.
beant in sua potestate supplicia
uitare. cruciari tñ et mori mabuĩt.
tũ possint ex eo ipõ ꝑuidere non
esse stulticiã in qmͣ tanta hom̃i
milia ꝑ orbem totum. una et ꝑi
mente consenciant. Si emm fe¬
mine sexus infirmitate labunt.
nam interdũ isti muliebrẽ et am¬
lem suꝑsticionẽ bocat̃ uiri certe
sapĩt. Si pu̾i si adulestentes
inprouidi st̃ ꝑ etate̾: maturi c̾te
ac senes hñt stabile iudiciũ. Si
una tiuitas desipit. certe utiq
prouincia. una nacio prudencia
taret: cet̾as omnes habe̾ intelli¬
gentiã recti inte̾ est. Cum uero
ab ortu solis usq ad occasum lex
dña suscepta sit. et omĩs sexꝰ¬
et omĩs etas. et gens et regio¬
et nacio unis cic paribus aĩs

Expanded text:
cultoribus augeatur, nunquam vero, ne in ipsa quidem persecutione minuatur quoniam peccare homines, et inquinari sacrificio possunt, averti sua ueritas — quis est tandem tam excors tamque caecus quin uideat in utra sit parte sapet furore caecantur, ne videant;  habeant in sua potestate supplicia vitare, cruciari tamen et emori malunt; cum possint ex eo ipso pervidere non esse stultitiam, in quam tanta hominum millia per orbem totum una et pari mente consentiant. Si enim foeminae sexus infirmitate labuntur nam interdum isti muliebrem aut anilem superstitionem vocant, viri certe sapiunt. Si pueri, si adolescentes improvidi sunt per aetatem, maturi certe ac senes huna ciuitas desipit, ceterae utiqprouincia, una natio prudentia caret, ceteras omnes habere intellegentiam recti necesse est. cum uero ab ortu solis usque ad occasum lei diuina suscepta sit et omnis sexus, omnis aetas et gens et regio unis ac paribus animis
Abbreviated transcription (Latin):
sum igitur sanctissimam
legem posuent. uelitqr
uniu̾sos innocentes ac beneficos
esse. pt̾ ne non irasci cum bidet
contempm legtem suam. abiciuͣ¬
tutem. appeti boluptate̾. E si est
mũdi adim̃strator. sicut eẽ dt̃.
non utiq cõtempnit. id qd̾ est
in omĩ nundo bel maxim̃. Si
est proidus ut oportet deum.
consulit utiq gm̃ hũano. quo
sit uitã nr̃a. et copiosior et me¬
lior et tucior.Si est pat̾ ac doꝰ
uniu̾sor certe et uirtutibus
hoñi delectatur. et uitus cõmo¬
uetur. gͦ et iustos diligit. et
impios odit. Odio inqͥt aliqͥs¬
opus non est. semel emi̾ statuit
bonis p̾nium et malis penã
Ee si aliqͥs iuste. innocent̾q bi¬
uat. et idem nec colat. nec curet
tatis adu̾sus eum rebellaniti.
si hu̾e potest masti pp sip̃biã.
cur non magis pitõri qui legẽ
tum ip̃õ parit̾ latore cõtempẜat.
Iudex patĩs uemã dare non pt̃¬

Expanded text:
um igitur sanctissimam legem posuerit uelitque uniuersos innocentes ac beneficos esse, potestne non irasci, cum uidet contemni legem suam, abici uirtutem, adpeti uoluptatem? quod si est mundi administrator, sicut esse debet, non utique contemnit id quod est in omni mundo uel maximum. si est prouidus, ut oportet deum, consulit utique generi humano, quo sit uita nostra et copiosior et melior et tutior. si est pater ac dominus uniuersorum, certe et uirtutibus hominum delectatur et uitiis commouetur. ergo et iustos diligit et inpios odit. \'odio inquit \'opus non est: semel enim statuit bonis praemium et malis poenam\'. quod si aliquis iuste innocenterque uiuat et idem deum nec colat nec curet itatis adversus eum rebellanti. Si huic potest irasci propter superbiam, cur non magis peccatori, qui legem cum ipso pariter latore contempserit? Judex peccatis veniam dare non p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ̃talibet sanctitate doct᷑na p̃pole¬
ant. non ideo u̾m putem quia
babili rõe ꝙ auero non abhorre¬
at ꝑsuade̾ potuerũt. Quapp̃
ad usq eid̃ fidei tenore uerita¬
tis astipulamur.

Expanded text:
nta libet sanctitate doctrinaque praepolleant. non ideo uerum putem, quiababili ratione. quod a uero non abhorreat, persuadere potuerunt. nec ad usque eidem tenori veritatis astipulantur.
Abbreviated transcription (Latin):
et unniu̾sti gignũtur. Et rursus
in ead̾ reuoluũtur. ferri hoc pt̃
quociens de rebus puis agitur.
Ex hiis ec̾ mũdus concretus est.
esse mundos. Que tanta uis fue¬
ut a thomoꝵ ut moles tam in¬
ext̾iminabiles extam minutis
conglobarentur.¬

Expanded text:
et uniuersa gignuntur et rursum et uniuersa gignuntur et rursum in eadem resoluuntur\'. ferri hoc potest, quamdiu de rebus paruis agitur. \'ex his etiam mundus concretus est\'esse mundos\'. quae tanta uis fuerat atomorum, ut moles tam inaestimabiles ex tam minutis conglobarentur
Abbreviated transcription (Latin):
lis qua secari ac diuidi possint.
unde ill nom̃ iposuuit athonioꝵ
Sed occurrebat ei ꝙsi una esset
om̃ibus eadq natura non pos¬
sent res effic̾e diu̾sas tanta ua¬
rietate. ꝙͣta uidemus in esse mũ¬
do. dͭ gͦ lema esse et aspera et
biles. tam manes here linguas.
⁊quidͥ ueor ne non minis deli¬
rare uideatur qui hec putet ie¬
fellenda. Respondeamus tñ ue¬
lut ali qͣ dicenti. Si leua st et
rotunda utiqz non possunt sem¬
uicem app̾hend̾e̾. ut aliqd̾ corpꝰ
efficiant. ut si qͥs miliũ uelit
in unã coaugnientacionẽ con-¬
stͥnge̾. leuitudo ipã gͣnoꝵ m
massam coire non sinat. Asꝑi
inqͥt et angalata st̃ et hamata
ut possint coherere. diuidua gͦ
et setabilia st̃. hamos enĩ ncce̾
mane quietis motione tant
et huc atqr illuc fermitur. sicut pl¬
ueres mnutas uidemus in sole.
cum ꝑ fenestram radios ac lum̃
nimifit. Se hiis arbores et her¬
be et fruges omnes orunitur.
Ex hiis aĩalia et aqua et igͥs

Expanded text:
lis qua secari ac diuidi possint\'. lis qua secari ac diuidi possint\'. unde illis nomen inposuit atomorum. sed occurrebat ei quod, si una esset omnibus eademque natura, non possent res efficere diuersas tanta uarietate quantam uidemus inesse mundo. dixit ergo esse leuia et aspera et biles, tam inanes habere linguam! equidem uereor ne non minus delirare uideatur qui haec putet refellenda, respondeamus tamen uelut aliquid dicenti. si leuia sunt et rotunda, utique non possunt inuicem se adprehendere, ut aliquod corpus efficiant, ut si quis milium uelit in unam coagmentationem constringere, lenitudo ipsa granorum in massam coire non sinat. sin aspera et angulata sunt et hamata, ut possint cohaerescere, diuidua ergo et secabilia sunt; hamos enim necesse nrequietis motibus uolitant et huc atque illuc feruntur, sicut pulueris minutias uidemus in sole, cum per fenestram radios ac lumen inmiserit. ex his arbores et herbae et fruges omnes oriuntur, ex his animalia et aqua et ignis
Abbreviated transcription (Latin):
amatĩa diuagetur orõ.
qui nolũt diã prouidencia fa¬
ctum esse mundũ. aut pͥncipiis
inter se tem̾e coeuntibus dñt
esse concretũ. aut repẽte nata
extitisse. Naturã uero et straton
ait hr̃e in se uim gignẽdi et i¬
nuendi. sed eam nec sensũ hrẽ
ullit̃. uec figuram ut intelligaᷤᷤ
oĩa qi sua sponte gn̾ata. nullo
artifice nec auctore. utiũq ua¬
mĩ et ipossibile. sed hoc eueĩt
ignorantibus u̾itatem. Ut qͥd¬
sit pocius excogitent. ꝙͣ id sen¬
ubi aut unde fuit qro. quis illa
uidit unꝙͣ: quis sensit. quis
audiuit: an solus leucipus ocu¬
los hũit. solus mentem. qui
profecto solus om̃ĩ cedis et ex¬
cors fuit: qui ea loq̃retur ꝙ̃
nec eg̾ qui sꝙꝓͣ delirare nec dor¬
mens posset somupmare. Qua¬
tuor elem̃tis constare omma
phĩ uet̾es dissiebant. ille noluit
esse pͥmordia que nec uiden pꝰ¬
sint nec tangi. nec ulla corpis
ꝑte sentiri. tam mimita st̾ inqͥt
ut nulla sit acies fr̾i tam subti¬

Expanded text:
a materia deuagetur oratio. a materia deuagetur oratio. Qui nolunt diuina prouidentia factum esse mundum. aut principiis inter se temere coeuntibus dicunt esse concretum aut repente natura extitisse, naturam uero, ut Straton ait, habere in se uim gignendi et minuendi, sed eam nec sensum habere ullum nec figuram, ut intellegamus omnia quasi sua sponte esse generata, nullo artifice nec auctore. utrumque uanum et inpossibile. sed hoc euenit ignorantibus ueritatem, ut quiduis potius excogitent quam id senubi aut unde sint quaero. quis illa uidit umquam? quis sensit? quis audiuit? an solus Leucippus oculos habuit? solus mentem? qui profecto solus omnium caecus et excors fuit, qui ea loqueretur quae nec aeger quisquam delirare nec dormiens posset somniare. quatuor elementis constare omnia philosophi ueteres disserebant. ille noluit, esse primordia quae nec uideri possent nec tangi nec ulla corporis parte sentiri. tam minuta sunt\' inquit \'ut nulla sit acies ferri tam subti
Abbreviated transcription (Latin):
utiqz prouidens est ut deus .n ͨ.
aliter potest ei dm̃itas tribui
nͥ et p̾t̾ita teneat. et pñcia sti¬
at. et futura prospiciat. Cum
g prouidenciam sustulit: eciã
deuimn negauit esse. Cum autẽ
deum esse professus est. et pro¬
iudenciã sib esse concessit. Alt̾m̃
emin sine alt̾o net esse prorsus
net intelligi potest. U̾m hiis
postea tprĩbus quibus iam phĩa
defloruerat. extitit quid̃ aliꝰ
diagoras qui nlbñ esse oĩo dm̃
dic̾e̾t. ob eamq sm̃am noĩatus
est atheus. Item cireneus theo¬
dorus. ambo qr mĩchil nou po¬
terant reꝑne. om̃ibus iam.
dictis et muentis maluerunt
tontra u̾itatem id negare. in qͦ
pͥores uniu̾si sine ambiguitate
cõsenẜant. hii st̾ qui tot seculis.
tot ingemis asẜtam atq defen¬
sam prouidenciam calumpniati
st̃. Quid gͦ utiũ ne istos mimi¬
cos et mertes phõs rõne. an uo̾
auctoritate pͥstanciũ uiroꝵ re¬
fellemus: an ponus utro q
ed ꝓperund̾ est ne longiꝰ

Expanded text:
utique prouidens est ut deus nec utique prouidens est ut deus nec aliter ei potest diuinitas tribui, nisi et praeterita teneat et praesentia sciat et futura prospiciat. cum igitur prouidentiam sustulit, etiam 15 deum negauit esse. cum autem deum esse professus est, et prouidentiam simul esse concessit: alterum enim sine altero nec esse prorsus nec intellegi potest. uerum us postea temporibus quibus iam philosophia defloruerat, extitit Melius quidam Diagoras qui nullum esse omnino deum diceret, ob eamque sententiam nominatus est atheus, item Cyrenaeus Theodorus, et ambo quia nihil noui poterant reperire omnibus iam dictis et inuentis, maluerunt contra ueritatem id negare in quo priores uniuersi sine ambiguitate consenserant. hi sunt qui tot saeculis, tot ingeniis adsertam atque defensam prouidentiam calumniati sunt. quid ergo? utrumne istos minutos et inertes philosophos ratione an uero auctoritate praestantium uirorum refellemus an potius utroque ? sed properandum est. ne longius
Abbreviated transcription (Latin):
agna hec et amat̾i̾a qmͣ
ꝓposumus aliena questio
N ec ulla esset dubitacio qͥn mũ¬
dus adeo et rõne esset instructꝰ
et rõne rege̾tur. pͥmus omĩ pi¬
tagoras extitit tprĩbus socra¬
tis qui sͥ dic̾e̾t non liquere utiũ
esset aliqͣ dm̃itas nec ne. Que
disputacio eius adeo nupia et
contra u̾itatem ac religionem
iudicata est: ut et ipmꝰ athenẽ¬
ses erpuleriit suis fimibus. et
libros eius in concione quibus
hec continebantur. exusẜunt. de
cuius snna non est opus dispu¬
tare. qr nich certi premĩciauit.
post hec sotrates et auditor eiꝰ
plato. et qui de stola platonis.
runt. Stoiti et ꝑipatetici in ead̾
fuere sentencia qua pͥores. postea
u̾o epicurus deũ quid̾ esse dixit.
p̾stans et eximiũ et btm̃ proui¬
denciã tñ nullã. Itaq mundũ
ip̃m nec rõne ulla. nec arte . nͨ.
fabrica instructũ. sed naturã
reꝵ qͥbusd̾ mimitis semĩbus
et in secabilibus conglobatam.
quo quid repugnͣcius dici possit
non uideo. Etemin si est deus

Expanded text:
agna haec et a materia quam proposuimus aliena quaestio nec ulla esset dubitatio quin mundus . a deo et ratione esset instructus et ratione regeretur, primus omnium Protagoras extitit temporibus Socratis qui sibi diceret non liquere utrum esset aliqua diuinitas necne. quae disputatio eius adeo inpia et contra ueritatem et religionem iudicata est, ut et ipsum Athenienses expulerint suis finibus et libros eius in contione quibus haec continebantur exusserint. de cuius sententia non est opus disputare, quia nihil certi pronuntiauit. post haec Socrates ipse et auditor eius Plato et qui de schola Platonis trunt, Stoici et Peripatetici, in eadem fuere sententia qua priores. postea uero Epicurus deum quidem esse dixit, praestans et eximium et beatum, prouidentiam tamen nullam: itaque mundum ipsum nec ratione ulla nec arte nec fabrica instructum, sed naturam rerum quibusdam minutis seminibus et insecabilibus conglobatam. quo quid repugnantius dici possit non uideo. etenim si est deus,