comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parce dñe parce popło tuo. & ne des
hereditatem cuam in oppbriũ. fecitq
popłs qd̾ p̃ceptum ẽ ut sc̃ificaret ie¬
uinium. p̃dicaret curatione. congre
eligeret senes. paruulos & sugentesu¬
bera congregaret. & egrederetur spon¬
sus de cubili suo. & sponsa de thala-¬
mo suo. & nequaqͣm carm & uolupta¬
ti. s animȩ & fletib inseruirent: ⁊e¬
latus ẽ dñs t̾ram suam. quã prius qͣsi
alienam contempserat. & passus fue¬
rat locusta uastante popularr& in
tantũ peꝑcit penitentib ut eos dig¬
nos sua responsione faceret dicereti.
Qm̃ om̃s fruges ur̃as locusta. bruchus
rubigo uastaiit ideo dabo uobil
frumentum. & cetera quȩ ꝓph̃a de¬
scͥbit. & ultra uos ñ tradam captiuita¬
quo supra dictum ẽ. popłs multus
& fortis. ante faciem eiꝰ ignis uorans.
& post eum exurens flamina qtiasi
aspectus equoꝵ aspectus eoꝵ. Et ex¬
pellam inquit eum in t̃ram solitudi¬
nis: & pͥmȩ partes illuis cadent in ma¬

Expanded text:
o, et ne des haereditatem tuam in opprobrium, fecitque populus quod praeceptum est, ut sanctificaret jejunium, praedicaret curationem, congreeligeret senes, parvulos et sugentes ubera congregaret, et egrederetur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo, et nequaquam carni et voluptati, sed animae et fletibus inservirent. Zelatus est Dominus terram suam, quam prius quasi alienam contempserat, et passus fuerat locusta vastante populari, et intantum pepercit poenitentibus, ut eos dignos sua responsione faceret, diceretque, quoniam omnes fruges vestras, locusta, bruchus, rubigoque vastavit: ideo dabo vobis frumentum, et caetera quae propheta describit, et ultra vos non tradam captivitaquo supra scriptum est: Populus multus et fortis, 195 ante faciem ejus ignis vorans, et post eum exurens flamma, quasi aspectus equorum aspectus eorum. Et expellam, inquit, eum in terram solitudinis, et primae partes illius cadent in ma
Abbreviated transcription (Latin):
Stelle quoq retrahent fulgorem su
um: duni etiã qͥ sc̃i sunt. p̃sentiam
dm̃ absq formidine ñ uidebunt.
In his omĩbꝰ dabit dñs uocẽ suam an¬
te faciem exercitus sui. Quomͦ emi
babylonii pumentes israhelem dei
uocantur exercitus: sic angłi pessim
de quib scͥptum ẽ. furorẽ. & iram. &
angustiã. ĩ missiones ꝑ angłos pessi¬
mos dĩ exercitus dicunt᷑ ⁊ & castra il¬
lius nominant᷑. dum dm̃ faciunt uo¬
luntat̾ẽ. Magnus ẽ dies dñi atq t̾ribi¬
lis: de quo alibi scͥptum ẽ. Ut qͥd desi¬
deratis diem dm̃i: Et hic ẽ tenebre & ñ
lux: & t̃ribilis ualde. Barusq aut
nullus eum poterit sustinere: quin
in se p̃beat mat̾iam seiuendi. Nunc
gͦ dicit dñis. conũtimim ad me in toto

Expanded text:
stellae quoque retrahent fulgorem suum, stellae quoque retrahent fulgorem suum, 190 dum etiam qui sancti sunt praesentiam Domini absque formidine non videbunt. In his omnibus dabit Dominus vocem suam, ante faciem exercitus sui. Quomodo enim Babylonii punientes Jerusalem, Dei vocantur exercitus: sic angeli pessimi de quibus scriptum est: Furorem et iram et angustiam, immissionem per angelos pessimos Dei exercitus dicuntur, et castra illius nominantur, dum Domini faciunt voluntatem. Magnus est dies Domini atque terribilis, de quo alibi scriptum est: Ut quid desideratis diem Domini ? et hic est tenebrae, et non lux; et terribilis valde; rarusque aut nullus eum poterit sustinere, quin in se praebeat materiam saeviendi. Nunc ergo dicit Dominus: Convertimini ad me in toto
Abbreviated transcription (Latin):
inpartẽ alterã: s herebunt miseroꝵ
suppliciis: nec tormentis eoꝵ satia¬
sibi in peccatores supplicia ꝑsequet᷑.
S & ꝑfenestras intrabunt siue cadent.
uł aggrauati armis suis ambulabt:
ꝑint consum̃dos. He sunt fenestrȩ
de quib & ierennias dicit. Mors intra¬
uit ꝑ fenestras nr̃as. ꝑ om̃s eñ sensus
nr̃os ingredi hostes desiderant. & ca¬
ꝑe urbem bonȩ conscientiȩ: & ꝑ nr̃a
munim̃ta discurrere. domosq quas
nobis bonis oꝑib edificauimꝰ destrue¬
re. Omĩa autẽ faciunt introeuntes
ꝑfenestras quasi fur. Libere em̃ ñ in¬
grediunt᷑: ut sagitent in obscuro
rectos corde. Afacie istiꝰ popłi qui est
multus & fortis t̾ra contremuit: & cȩ¬
li cõmoti sunt. Cȩlum eñi & t̾̃ra ꝑtͣnsi¬
bunt: uerbum autẽ dñi ꝑmanet in
ȩt̃num. Sol & luna tanta miserorũ
habentia offici sui iustitiũ: & ꝓ claro
lumine cenebrisoꝑient᷑ horrendis.

Expanded text:
in partem alteram; sed inhiabunt miserorum in partem alteram; sed inhiabunt miserorum suppliciis, nec tormentis eorum satiasibi in peccatores supplicia prosequetur. Sed et per fenestras intrabunt, sive cadent; vel aggravati armis suis ambulabuntperint consumendos. Hae sunt fenestrae, de quibus et Jeremias dicit: Mors intrabit per fenestras nostras : omnes enim sensus nostros ingredi hostes desiderant, et capere urbem bonae conscientiae, et per nostra munimenta discurrere, domosque quas nobis bonis operibus aedificavimus, destruere. Omnia autem faciunt introeuntes per fenestras, quasi fur: libere enim non ingrediuntur, ut sagittent in obscuro rectos corde . A facie istius populi, qui est multus et fortis, terra contremuit, et coeli commoti sunt. Coelum enim et terra transibunt, verbum autem D. Sed et sol et luna tanta miserorum unt, non habentia officii sui justitiam, et pro claro lumine, tenebris operientur horrendis;
Abbreviated transcription (Latin):
solitudinẽ in cinerẽ rediget ac fauil¬
las⁊ nec ẽ qui furorẽ eiꝰ possit euadere. Cuiꝰ
crudelis aspectus frem̃tium equoꝵ
habebit similitudinẽ: & sic discurres
ad cruciandos quos in potestate acce¬
ꝑint. quasi equites huc illicq uoli¬
tantes. Terribilis erit sonitus eoꝵ
qͣsi quadrigarũ ꝑ ꝓna currentium:
& suꝑ capita montiũ exilient. excel¬
sos quoq & in eccłiȩ culimne consti¬
tutos cruciare cupientes. Et quia
ante faciem eoꝵignis ẽ uorax atq con¬
sumens: sic cuncta uastabunt qͦmͦ
stipulam flamina consumit. Itaue¬
nient ad puniendum. ita expediti
erunt & parati: ut popłs fortis ad p̃li¬
um. Tantus erit timor omĩum. et¬
tanta conscientia peccatoꝵ. ut nul¬
lus luceat ⁊ nec splendorẽ habeat
gaudii: s instar aduste ollȩ facies eiꝰ
uertat᷑ in tenebras. Ascendent mu¬
rum & omñe munitionẽ: inunctũ¬
q sibi explentes opus. ñ declinabt̃

Expanded text:
solitudinem in cinerem rediget ac favilsolitudinem in cinerem rediget ac favillas, nec est qui furorem ejus possit evadere, cujus crudelis aspectus frementium equorum habebit similitudinem, et sic discurrent ad cruciandos quos in potestatem acceperint, quasi equites huc illucque volitantes: terribilis erit sonitus eorum, quasi quadrigarum per prona currentium; et super capita montium exsilient, excelsos quosque et in Ecclesiae culmine constitutos cruciare cupientes. Et quia ante faciem eorum ignis est vorax, atque consumens, sic cuncta vastabunt, quomodo stipulam flamma consumit: ita venient ad puniendum: ita expediti erunt et parati, ut populus fortis ad praelium. Tantus erit timor omnium, tanta conscientia peccatorum, ut nullus luceat, nec splendorem habeat gaudii, sed instar adustae ollae facies ejus vertatur in tenebras. Ascendent murum et omnem munitionem; injunctumque sibi explentes opus, non declinabunt
Abbreviated transcription (Latin):
sic iudicium ab excelsis & potentib
incipiet: ut potentes potenter torm̃¬
ta patiant᷑. Similis ei ñ fuit apͥncipio.
& post eũ ñ erit. usq ad annos gene¬
rationis & generationis. Omĩa eñi ma¬
la quȩ uet̃ib historiĩs continent᷑. aut
inundatione maris. aut alluuione
fluminũ. aut pestilentia. fame besti¬
is. hostiũ uastitate hominib accider̃t:
his suppliciis quȩ in die sunt redden¬
da iudicii. ñ poterunt cõparari. Ante
faciem huiꝰ popłi qui fortis & multus
ẽ. erit ignis uorans siue consumens:
ut omne innobis fenum. ligna. stipu¬
lamq consumat. Unde & de dõ dicit᷑.
Ds ignis consumens ẽ. Et post eum u¬
rens flamma: ut nichil absq suppli¬
ciis derelinquat. Quẽcũq hic popłs
ñ attigerit. nec inuenerit in eo com¬
bustionis mat̾iam:orto dĩ & paradiso
assimilabit᷑ uoluptatis. qui hebraice
dicit᷑ ẽdeñ. Si que autẽ exusserit: qͣsi

Expanded text:
sic judicium ab excelsis et potentibus sic judicium ab excelsis et potentibus incipiet, ut potentes potenter tormenta patiantur. Similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque ad annos generationis et generationis . Omnia enim mala, quae veteribus historiis continentur, et aut inundatione maris, aut illuvione fluminum, aut pestilentia, morbis, fame, bestiis, hostium vastitate, hominibus acciderunt, his suppliciis, quae in die sunt reddenda judicii, non poterunt comparari. Ante faciem hujus populi qui fortis et multus est, erit ignis vorans, sive consumens, ut omne in nobis fenum, ligna, stipulamque consumat. Unde et de Deo dicitur: Deus ignis consumens est, et post eum urens flamma ; ut nihil absque suppliciis derelinquat. Quemcumque hic populus non attigerit, nec in venerit in eo combustionis materiam, horto Dei et paradiso assimilabitur voluptatis, qui 189 Hebraice dicitur EDEN  . Si quem autem exusserit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ordinem canentib. factasunt quȩ
scriptura describit. Precipit᷑ nc̃ gͦ
sacerdotib & magistris ut exaltent
quasi tuba uocẽ suam: & impleant
illud quod scͥptum ẽ. in montem
excelsum ascende qui euangłizas
sy on. exalta uocẽ tuam qui an¬
nuntias ierłm: ut canant in syon
tuba id ẽ in eccłia. quȩ int̃p̃tatur
specula atq sublimitas: & in sc̃o
dĩ monte qui ẽ xp̃e: ut conturben¬
tur siue confundant᷑ om̃s habitato¬
res t̾re. & confusio eos ꝑtrahat ad sa¬
lutẽ. Diem autẽ dm̃i. diem intelli¬
ge iudicii: siue diem exitus unius¬
cuiꝰq de corꝑe. Qd̾ eñi in die iudicii
futurum ẽ omĩb: hoc in singłis die
mortis ĩpletͣ. Dies tenebrarũ ẽ & an¬
gustiȩ dies nubis & turbims: quia
cuncta penarũ plena sunt atq cru¬
ciatuum. Ueniet angłorũ popłs
multus & fortis: ut reddat unicuiq
scdm oꝑa sua. Et sic̃ mane & aurora
consurgens pͥmum occupat montes:

Expanded text:
per ordinem canentibus, facta sunt quae per ordinem canentibus, facta sunt quae Scriptura describit . Praecipitur ergo nunc sacerdotibus et magistris, ut exaltent quasi tuba vocem suam, et impleant illud quod scriptum est: In montem excelsum ascende qui evangelizas Sion: exalta vocem tuam qui annuntias Jerusalem , ut canat tuba in Sion, id est, in Ecclesia, quae interpretatur specula atque sublimitas. Et in sancto Dei monte qui Christus est, ut conturbentur, sive confundantur omnes habitatores terrae, et confusio eos pertrahat ad salutem. Diem autem Domini, diem intellige judicii, sive diem exitus uniuscujusque de corpore. Quod enim in die judicii futurum est omnibus, hoc in singulis die mortis impletur. Dies tenebrarum est et angustiae, dies nubis et turbinis; quia cuncta poenarum plena sunt atque cruciatuum. Veniet angelorum populus multus et fortis, ut reddat unicuique secundum opera sua; et sicut mane et aurora consurgens primum occupat montes,
Abbreviated transcription (Latin):
& ualde t̾ribilis. & nullus eum po¬
terit sustmere: & de necessitate cap¬
tiuitatis aut mortis euaderẽ. Iunc̃¬
tam & coherentẽ sibi ꝑ̃icõpen diuide¬
re nolui: ne qd̾ sensu unũ erat. diũ¬
sis capitulis carperet᷑. Transeamus
ad intelligentiam sp̃ualem: singula
quȩq repetentes. Tubarum buci¬
narumq clangorẽ. ñ solum in leui¬
tico. & numerorum libro legimus.
in quib iubetur ut duas argenteas
tubas faciat moyses. quib et in ka-¬
len.Adis. & inseptimo m̃se pͥma
die m̃sis. & in iubeleo. & in cȩt̃is festiui¬
tatib & qͣndo ad bella ꝓcedant. canans
ln qui huic officio mancipatisunt: s
etiam muros il erico ad tubarum
clangorẽ scͥptũ ẽ corruisse. & dñs ange¬
lum missurũ ẽẽ se dicit cum clango¬
re tube: & apłs resurrectionẽ mortu¬
oꝵ ad tube sonitum fieri p̃dicat. In
apochalipsi quoq ioħis legimꝰ septe
angłos accepisse tubas singłas: qͥb

Expanded text:
et valde terribilis, et nullus eum poet valde terribilis, et nullus eum poterit sustinere, et de necessitate captivitatis aut mortis evadere. Junctam et cohaerentem sibi pericopen dividere nolui, ne quod sensu unum erat, diversis capitulis carperetur. Transeamus ad intelligentiam spiritualem, singula quaeque repetentes. Tubarum buccinarumque clangorem non solum in Levitico et Numerorum libro legimus , in quibus jubetur, ut duas argenteas tubas faciat Moyses, quibus et in kalendis, et in septimo mense, prima die mensis, et in jubilaeo, et in 188 caeteris festivitatibus, et quando ad bella procedunt, canant hi qui huic officio mancipati sunt; sed etiam muros Jericho ad tubarum clangorem scriptum est corruisse . Et Dominus angelum missurum se dicit esse cum clangore tubae , et Apostolus resurrectionem mortuorum, ad tubae sonitum fieri praedicat . Et in Apocalypsi quoque Joannis legimus, septem angelos accepisse tubas singulas, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rumpent audacia. A facie istiusmodi
locustarum t̾ra contremuit: & cęli
moti sunt. Quȩ dicta hiꝑbolice sentia¬
mus: ñ quo locustarũ aut hostium
tanta uis sit ut possint mouere cȩlos.
& t̾ram concutere : s quo adũsa pati¬
entib p̃ t̾roris magnitudine & celum
ruere & t̃ra fluctuare uideat᷑. Demq
p̃multitudine locustarũ obtexentiũ
cęlum. sol & luna conũtent᷑ in tenebras.
& stellȩ retrahent splenaorem suũ. dũ
lum̃ in medio nubes posita locustarũ.
ad t̃ram ñ sunt ꝑuenire. Dñs quoq
dabit uocẽ suã ante faciem tam poten¬
tis exercitus: quia multa sunt castra
eius: & magnitudo uirtutis illius. in
paruis quoq animantib demonstra¬
tur. Hȩc autẽ multa castra & innu¬
merabilia. fortia sunt nuimis: & faci¬
entia u̾bũ illiꝰ. Quo dicto ostenditur
babilomos dĩ uoluntate uenturos:
& illius imꝑio parituros. Magnus ẽ
inqͥt dies elm̃ quo capienda ẽ ierłm:

Expanded text:
rumpent audacia. A facie istiusmodi rumpent audacia. A facie istiusmodi locustarum terra contremuit, et coeli moti sunt, quae dicta hyperbolice sentiamus, non quod locustarum aut hostium tanta vis sit, ut possit movere coelos, et terram concutere; sed quod adversa patientibus prae terroris magnitudine, et coelum ruere et terra fluctuare videatur. Denique prae multitudine locustarum obtexentium coelum, sol et luna convertentur in tenebras, et stellae retrahent splendorem suum: dum lumen in medio nubes posita locustarum, ad terram non sinit pervenire. Dominus quoque dabit vocem suam ante faciem tam potentis exercitus, quia multa sunt castra ejus, et magnitudo virtutis illius in parvis quoque animantibus demonstratur. Haec autem multa castra, et innumerabilia fortia sunt nimis, et facientia verbum illius. Quo dicto ostenditur Babylonios Dei voluntate venturos, et illius imperio parituros. Magnus est, inquit, dies Domini, quo capienda est Jerusalem,
Abbreviated transcription (Latin):
partem alterã. Et ut aꝑtam faceret
metaphoram: & ꝑfenestras cadent
ait. & ñ demolientur. Nichil enin
locustis inuium ẽ: cum & agros. et
sata. & arbores. & urbes. & domos. &
cubiculoꝵ secreta penetrent. Hoc
autẽ de locustis dicitur: ut de hosti¬
b intelligat᷑. Quodq nos int̃p̃tati
sumꝰ ꝑ fenestras cadent & ñ demo¬
lient᷑. lxx. tͣnstulerunt. aggrauati¬
in armis suis ibunt. & in iaculis
suis cadent. & ñ consum̃tur. Qd̾ ue¬
quaqͣm mͥ uidetur expositionis
ordim conuenire: s in eo errorem
ẽẽ generatũ. qd̾ sala uerbũ hebrai¬
cum illi iacula : nos fenestras intel¬
leximus. Seruatq ceptam narra¬
tionẽ. ut eos dicat urbem ingredi.
in muris discurrere. domosq con¬
scendere. & ꝑfenestras intrare qͣsi
fures: ñ quo furum timorẽ habe¬
ant qui uictores sunt: s ut fures
solent ingredi ꝑ fenestras & occulte
raꝑe ⁊ sic illi clausis ianuisI ue
ulla sit mora. ꝑfenestras tota m¬

Expanded text:
 alteram. Et ut apertam faceret  alteram. Et ut apertam faceret metaphoram, et per fenestras, ait, cadent, et non demolientur. Nihil enim locustis invium est, cum et agros, et sata, et arbores, et urbes, et domos, et 187 cubiculorum secreta penetrent. Hoc autem de locustis dicitur, ut de hostibus intelligatur. Quodque nos interpretati sumus per fenestras cadent, et non demolientur, LXX transtuleruntin jaculis suis cadent et non consumentur: quod nequaquam mihi videtur expositionis ordini convenire, sed in eo errorem esse generatum, quia SALA   verbum Hebraicum, illi jacula, nos fenestras intelleximus. Servatque coeptam narrationem, ut eos dicat urbem ingredi, in muris discurrere, domosque conscendere, et per fenestras intrare quasi fures, non quod furum timorem habeant qui victores sunt; sed ut fures solent ingredi per fenestras, et occulte rapere, sic illi, clausis januis, ne ulla sit mora, per fenestras tota ir
Abbreviated transcription (Latin):
dum locustas leginus. babilomos
cogitemus. Tantus t̾ror erit. ut om¬
nes ꝑ circuitum nationes & anmo
& corpore ꝑ horrescant. immo cru¬
cientur: & pauoris magnitudine
uultus om̃ium in olle similitudi¬
nem conũtant᷑: quȩ igne cõbusta.
ingredinem & fuligine fedi mon¬
strat aspectus. Discurrent inquit
quasi uiri fortes. Quȩ: Hauddubi¬
um quin locustȩ. Et quasi uiri bellato¬
res ascendent murum. ut murorum
sublimitas impetũ fortium phibere
ñ ualeat: & nequaqm ꝑ portas s ꝑ
muros ingrediant᷑. Singuli in uns
suis. gradientur: & ñ declinabunt a
semitis suis. Hoc nuꝑ in hac ꝓuintia
uidimꝰ. Cum em̃ locustarum agiina
uenerint. & aerem qui int̾ cęlum et
t̾ram ẽ. occupauerint: tanto ordine dis¬
positione iubentis dĩ uolitant. ut in¬
star thesserularum quȩ in pauim̃tis
artifici figunt᷑ inanu. suũ locum te¬
neant ÷ & ne puncto quide & ut ita
dicam ungue transũso declinent ad¬

Expanded text:
dum locustas legimus, Babylonios dum locustas legimus, Babylonios cogitemus. Tantus terror erit, ut omnes per circuitum nationes, et animo et corpore perhorrescant, immo crucientur: et pavoris magnitudine, vultus omnium in ollae similitudinem convertantur, quae igne combusta, nigredinem et fuliginem foedi monstret aspectus. Discurrent, inquit, quasi viri fortes, haud dubium quin locustae: et quasi viri bellatores ascendent murum, ut murorum sublimitas impetum fortium prohibere non valeat, et nequaquam per portas, sed per muros ingrediantur: Singulis in viis suis gradientur, et non declinabunt a semitis suis. Hoc nuper in hac provincia vidimus. Cum enim locustarum agmina venirent, et aerem qui inter coelum et terram est occuparent, tanto ordine ex dispositione jubentis Dei volitant, ut instar tesserularum quae in pavimentis artificis figuntur manu, suum locum teneant, et ne puncto quidem, et, ut ita dicam, ungue transverso declinent ad
Abbreviated transcription (Latin):
la gens alia poterit inueniri. Qcqͥd
attigerit. quasi uorax flamina con¬
sumet: inchilq post se integrum
derelinquet. Quasi ortus & parady¬
sus uoluptatis omĩs t̾ra ẽ quam ñ te¬
tigerit: quasi solitudo & desertum
quicqͥd fuerit dep̃datus. Neq ullus
poterit inueniri. qui illius fugiat
manus. Aspectus eoꝵ quasi equoꝵ
ferocium: & quasi equites huc il¬
lucq discurrent. Non quo babylo¬
nii equitib comparent᷑. s quolo¬
custe ꝑ translationem hostium
quasi equites dicant᷑ huc illucq
discurrere. Sicut soiitus inquit
quadrigarũ & curruum : sic erit
sointus locustarum.Suꝑ capita
montium exilient: ut omĩa excelsa
conscendant. Et sic̃ stipulam cito
flamina consiumt: ita sonitus et
t̃ror uocis eoꝵ cunctã populabit᷑.
Qd̾q infert. uelut popłs fortis p̃para¬
tus ad p̃lium rursum ad locustas
refert: ut ñ quasi de hostib s quasi
de locustis referre uideatur ⁊ & tam̃

Expanded text:
la gens alia poterit inveniri: quidquid la gens alia poterit inveniri: quidquid attigerit, quasi vorax flamma consumet, nihilque post se integrum derelinquet; quasi hortus et paradisus voluptatis omnis terra est, quam non tetigerit: quasi solitudo et desertum, quidquid fuerit depraedatus, neque ullus poterit inveniri qui illius effugiat manus. Aspectus eorum quasi ferocium equorum, et quasi equites huc illucque discurrent. Non quo Babylonii equitibus comparentur; sed quo locustae per translationem hostium quasi equites dicantur huc illucque discurrere: Sicut sonitus, inquit, quadrigarum et curruum, sic erit sonitus locustarum. Super capita montium exsilient, ut omnia excelsa conscendant; et sicut stipulam cito flamma consumit, ita sonitus et terror vocis eorum cuncta populabitur. Quodque infert: Velut populus fortis praeparatus ad praelium, rursum ad locustas refert, ut non quasi de hostibus, sed quasi de locustis referre videatur; et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
suam afacie fortitudinis sue qm̃ mul¬
ta sunt nimis castra enis qm fortia
oꝑa sermonũ illius: quia magna dies
dñi. magna & illustris nimis. Et qͥs
erit sufficiens ad eam: Hursum ꝑ
metaforam locustarũ describitur im¬
cem suam : & in syon p̃dicent & clan¬
gant in monte scõ enis: ut ad strepi¬
tum clamoris & bucinȩ. om̃is ierłm
popłs contremscat. Cũq ait cecineri¬
tis. hoc dicite. Nequaqmͣ dies dm̃ ul¬
tra differtur: id ẽ dies ultionis atq
uindicte. Ad ẽ uicina captiuitas. Iam
de suo loco babilomioꝵ ẽ egressus exer¬
citus. ꝓpe ẽ dies cenebrarum & an¬
gustiȩ. dies caliginis & nubis & tur¬
binis: in qua auferat᷑ lumen omne
Sicut inqͥt mane & diluculum subito
tenebras fugat. & cunctos montes au¬
rora collustrat: ita babilomoꝵ suꝑ
omnẽ t̾ram ur̃am fundetur exerci¬
tus. Nec putetis turbam ẽẽ inualidã.
Popłs multus & fortis ẽ eiuus summilis
nec in p̃teritum nec in futurum ul¬

Expanded text:
suam a facie fortitudinis suae, quoniam mulsuam a facie fortitudinis suae, quoniam multa sunt nimis castra ejus, quoniam fortia opera sermonum illius, quia magna dies Domini, magna et illustris nimis, et quis erit sufficiens ad eam? Rursum per metaphoram locustarum, describitur imcem suam, et in Sion praedicent, et clangant in monte sancto ejus, ut ad strepitum clamoris et buccinae omnis Jerusalem populus contremiscat. Cumque, ait, cecineritis, hoc dicite: Nequaquam dies Domini ultra differetur, id est, dies ultionis atque vindictae; adest vicina captivitas, jam de suo loco Babyloniorum est egressus exercitus, prope est dies tenebrarum, et angustiae, dies caliginis et nubis et turbinis, in qua auferetur lumen omne Sicut, inquit, mane et diluculum subito tenebras fugat, et cunctos montes aurora collustrat: ita Babyloniorum super omnem terram vestram fundetur exercitus. Nec putetis turbam esse invalidam, populus 186 multus et fortis est, cujus similis nec in praeterito, nec in futuro, ul
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ante faciem eiꝰ ⁊ & posteriora illius
sic̃ campus solitudinis: & qui saluetur
ñ erit ei. Sicut aspectus equoꝵ aspec¬
tus eoꝵ: & sic̃ equites sic ꝑsequentur.
Sicut uox quadrigarum suꝑ uertices
montium exilient : & sicut uox flam¬
me ignis deuorantis stipulam: & sicut
multus p opłs & fortis p̃paratus ad
p̃lium. A facie eius conterentur po¬
płi: omĩs uultus sicut adustio olle.
Sic̃ pugnatores current: & sic̃ uiri
bellatores ascendent suꝑ muros. Et
unus quisq in uia sua ambulabit:
ñ declinabunt asemitis suis. Singuli
a ꝑximo suo ñ recedent ⁊ aggrauati ar¬
mis suis ibunt: et inaculis suis ca¬
dent. & ñ consum̃tur. Urbem appre¬
hendent: & suꝑ muros discurrent.
In domib ascendent: & ꝑ fenestras in¬
trabunt sicut fures. Afacie eius con¬
fundet᷑ t̾ra: & cõmouebit᷑ celum. Sol
& luna contenebrabunt᷑:. astelle aufe¬
rent lumen suum. Et dĩis dabit uocẽ

Expanded text:
terra ante faciem ejus; et posteriora illius, terra ante faciem ejus; et posteriora illius, sicut campus solitudinis, et qui salvetur non erit ei; sicut aspectus equorum, aspectus eorum, et sicut equites sic persequentur. Sicut vox quadrigarum super vertices montium exsilient, et sicut vox flammae ignis devorantis stipulam, et sicut populus multus et fortis praeparatus ad praelium, a facie ejus conterentur populi, omnis vultus sicut adustio ollae, sicut pugnatores current, et sicut viri bellatores ascendent super muros, et unusquisque in via sua ambulabit, et non declinabunt a semitis suis, singuli a proximo suo non recedent, aggravati armis suis ibunt, et in jaculis suis cadent, et non consumentur, urbem apprehendent, et super muros discurrent: super domos ascendent, et per fenestras intrabunt sicut fures, a facie ejus confundetur terra, et commovebitur coelum, sol et luna contenebrabuntur, et stellae auferent lumen suum, et Dominus dabit vocem
Abbreviated transcription (Latin):
a semitis suis. Unusquisq frẽm suũ
ñ coartabit: singuli in calle suo am¬
bulabunt. S & ꝑ fenestras cadent.
& ñ demolientur. Urbem ingredient᷑:
in muro current: domos conscenden.
ꝑ fenestras intrabunt quasi fur. A
facie eiꝰ contremuit t̾rã. moti sunt
cȩli. sol & luna obtenebrati sunt : &
stellȩ retraxerunt splendorem suum.
Et dñs dedit uocem suam aute faciem
exercitus sui quia multa sunt nimis
castra eiꝰ: quia fortia & facientia uer¬
bum eiꝰ. Magnus em̃ dies dñi & t̃ribi¬
lis ualde. Et quis sustinebit eum:
Lxx. Camite tuba in syon. p̃di¬
cate in monte sc̃o meo. Conturbent᷑
om̃s habitatores t̾re qm̃ adest dies do¬
mimi: qm̃ iuxta ẽ dies tenebrarum
& caliginis. dies mibis & pruine. Sic̃
mane fundet᷑ suꝑ montes. popłs mul¬
tus & fortis. Sumilis ei ñ fuit a pͥncipio.
& post eum ñ erit usq ad annos gene¬
rationis generationũ. Ante eum con¬
sumens ignis: & post eum flamina
succensa.Sicut paradisus uoluptatis

Expanded text:
squisque fratrem suum non coarctabit, singuli in calle suo ambulabunt. Sed et per fenestras cadent, et non demolientur, urbem ingredientur, in muro current, domos conscendent, per fenestras intrabunt quasi fur: a facie ejus contremuit terra, moti sunt coeli, sol et luna obtenebrati sunt, et stellae retraxerunt splnus dedit uocem suam ante faciem exercitus sui, quia multa sunt nimis castra eius, quia fortia et facientia uerbum eius. Magnus enim dies Domini et terribilis ualde, et quis sustLXX: Canite tuba in Sion, praedicate in monte sancto meo: conturbentur omnes habitatores terrae: quoniam adest dies Domini, quoniam juxta est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et pruinae; sicut mane fundetur super montes populus multus 185 et fortis, similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque ad annos generationis generationum. Ante eum consumens ignis, et post eum flamma succensa. Sicut paradisus voluptatis
Abbreviated transcription (Latin):
int̃posuit: ut ñ uerã locustam quȩ
ab austro uenire consueuit/ sub locu¬
sta intelligamꝰ assyrios atq chaldeos.
Holi timere t̾ra. exulta & letare: qin
magnificauit dñs ut faceret. Nolite
timere aminalia regionis. quia germi

Expanded text:
interposuit, ut non veram locustam, quae interposuit, ut non veram locustam, quae ab Austro venire consuevit, sed sub locusta intelligamus Assyrios atque Chaldaeos. Noli timere, terra: exsulta et laetare quoniam magnificavit Dominus ut faceret: nolite timere, an
Abbreviated transcription (Latin):
brarũ harum contra sp̃ualia neqͥtiȩ
in cęlestib. Eum quoq qui ab aqui¬
lone ẽ de quo ierennas loqͥtur. ab aqͥlo¬
ne exardescent mala suꝑ om̃s habita¬
tores t̾rȩ. de quo & salomon scribit. aqͥ¬
lo uentus durissimus. ꝓcul inquit a
uobis faciam: et expellam eũ in t̃ram
inuiam & desertam. que ñ habet notiei¬
am dĩ in qua ñ habitat sp̃s sc̃s. facies
eiꝰ erit in mari pͥmo & in mari nouis¬
simo. in his qui aꝑuerint ei iamiam
peccatoꝵ. & apud quosusq ad extremũ
uitȩ tempus ꝑmanserit. & fecor illius
& putredo ascendet etiam in eos qui
sibi magnam ꝓmittunt & cadunt
ꝑ suꝑbiam: quia nũquã tuta ẽ huma¬
na fragilitas. Et quanto uirtutib cres¬
cimꝰ: tantomagis timere debemꝰ ne de
sublimib corruamꝰ᷑. Iuxta licteram
greges locustarum magis auster quã
aquilo consueuit ad ducere. id ẽ ñ ex
frigore ueniunt s ex calore. Uerum
qm̃ de assyriis loquebat᷑. locustarũ
ponens similitudinẽ. ideo aquilonẽ

Expanded text:
ia nequitiae in coelestibus . Eum quoque qui ab Aquilone est de quo Jeremias loquitur: Ab Aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae : de quo et Salomon scribit: Aquilo ventus durissimus  procul, inquit, a vobis faciam, et expellam eum in terram inviam et desertam, quae non habet notitiam Dei, in qua non habitat Spiritus sanctus. Faciesque ejus erit in mari primo et in mari novissimo, in his qui aperuerint ei januam peccatorum, et apud quos usque ad extremum vitae tempus permanserint, et fetor illius et putredo ascendit etiam in eos qui sibi magna promittunt, et cadunt per superbiam: quia numquam tuta est humana fragilitas, et quanto virtutibus crescimus, tanto magis timere debemus ne de sublimibus corruamus. Juxta litteram, greges locustarum magis Auster quam Aquilo consuevit adducere, id est, non ex frigore veniunt, sed ex calore: verum quoniam de Assyriis loquebatur, locustarum ponens similitudinem, ideo Aquilonem
Abbreviated transcription (Latin):
oN idem ordo est
tes. qui in hebraica
ueritate retruet᷑.
cundum. amos. tercium micheam.
quartũ iohel. quintũ abdiam. sextũ
ionam. septimũ naum. octauum aba¬
ciic. nonum sophoniam. decimum
aggeum. undecimũ ⁊achariam. duo¬
decimũ malachiam. Hebrei autẽ post
osee qui apud utrosq primꝰ ẽ: scdin le¬
gunt iohel. t̾cium. amos. quartũ abdi¬
am. quintũ ionã. sextum uncheam.
septimũ naum. octauum abacuc. no¬
nũ sophomiã. deciinũ aggeum. unde-¬
cunũ zachariam. duodecimũ qui et
ultimꝰ ẽ. malachiam. Et quia semel
om̃s unius uoluminis ꝓpħas enume¬
rauimꝰ. utile nobis uidetur echimolo¬
gias singuloꝵ. & grece & latine breui¬
ter annotare. Osee int̾p̃tatur sõrõn.:
quem nos saluantem possumus dice-¬
re. Iohel arcomenõs: id ẽ incipiens.
Amos bãstãzõn: qui apud latinos por
nos festum siue sollemnem possumus
id ẽ muntius meus. Quȩ omĩa quo sen¬
su accipienda sint. in suis uoluminib

Expanded text:
on idem ordo est tes, qui in Hebraica veritate retinetur. cundum Amos, tertium Michaeam, quartum Joel, quintum Abdiam, sextum Jonam, septimum Naum, octavum Abacuc, nonum Sophoniam, decimum Aggaeum, undecimum Zachariam, duodecimum Malachiam: Hebraei autem post Osee, qui apud utrosque primus est, secundum legunt Joel, tertium Amos, quartum Abdiam, quintum Jonam, sextum Michaeam, septimum Naum, octavum Abacuc, nonum Sophoniam, decimum Aggaeum, undecimum Zachariam, duodecimum, qui et ultimus est, Malachiam. Et quia semel omnes unius voluminis prophetas enumeravimus, utile nobis videtur ἐτυμολογίας singulorum et Graece et Latine breviter annotare. Osee interpretatur σώζων, quem nos salvatorem possumus dicere. Joel ἀρχόμενος, id est, incipiens. Amos, βαστάζων, qui apud Latinos portnos festivum, sive solemnem possumus μου, id est, nuntius meus. Quae omnia quo sensu accipienda sint, in suis voluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
& uiuũ & oleum. & implebimm
ex eis: & ñ dabo uos ultra opꝓbriũ
in gentib: & eum qui ab aquilo¬
ne ẽ repellam auobis. et educã
eum in t̾ram que ẽ sine aqua.
Et disꝑdam faciem eiꝰ in mare pri¬
mum: postiora eius in mare nouis¬
simũ. E ascendet fetor. & ascendet
putredo illius: ꝗm̃ magnificata
sunt oꝑa enus. Postqͣm sacerdo

Expanded text:
 implebimini ex eis, et non dabo vos ultra opprobrium in gentibus, et eum qui ab Aquilone est repellam a vobis, et educam eum in terram quae est sine aqua, et disperdam faciem ejus in mare primum, et posteriora ejus in mare novissimum: et ascendet fetor ejus, et ascendet putredo illius, quoniam magnificata sunt opera ejus. Postquam sa
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Aꝑtum ẽ enigina qd̾ latebat.
Popłs em̃ multus & fortis qui supra
sub eriicȩ & locuste & bruchi & ru¬
biginis de scriptus ẽ nomine. nunc
manifestius qui sit ostendit᷑. Ut do¬
minent᷑ inquit eis nationes. Datur
autẽ in oppbrium hereditas dm̃.
qͣndo seruierint hostib: & dixerint
nationes uͥẽ deus eoꝵ. quẽ sibi p̃sulem.
quẽ defensorẽ ẽe iactabant. Possumꝰ
mas nationes: quas in ultimo temꝑe
contra isrł dicunt ẽẽ uenturas. De
quib plemus scribit ierechiel.
Telatus ẽ dñs t̾ram suam: & peꝑcit
popło suo. Et respondit dñs. & dixit¬

Expanded text:
nes. Apertum est aenigma quod latebat. nes. Apertum est aenigma quod latebat. Populus enim ille multus et fortis, qui supra sub erucae, et locustae, et bruchi, et rubiginis descriptus est nomine, nunc manifestius qui sit ostenditur: Ut dominentur, inquit, eis nationes. Datur autem in opprobrium haereditas Domini, quando servierint hostibus, et dixerint nationes: Ubi est Deus eorum, quem sibi praesulem, quem defensorem esse jactabant? Possumusmas nationes, quas in ultimo tempore contra Israel dicunt esse venturas, de quibus plenius scribitur in Ezechiel. Zelatus est Dominus terram suam, et pepercit populo suo: et respondit D
Abbreviated transcription (Latin):
tiali. quib & lege ꝑmissum ẽ ut ad bel¬
la ñ ꝓcedant. Unde & apłs recedendũ
parumꝑ a coitu precipit: ut uacare
possimus oratiomi. Ergo qui in casti¬
gatione uictus & ieiumo atq elemo¬
sinis dicit se agere penitentiã. frustra
hoc sermone ꝓmittit. nͥ egrediatur
de cubili suo. & sc̃m purumq ien¬
niũ pudica expleat penitentia. Qd̃q
sequit᷑. inter uestibulũ & altare plo¬
rabunt sacerdotes ꝓ uestibulo. lxx.
crepidinem int̃p̃tati sunt. symina¬
theodotio ipsum uerbum hebraicũ
ticum possumꝰ dicere. Et nota quod
stri dñi. ut plorent int̾ templum
& altare: & dicant cum apło. Quis
infirmat᷑ & ego ñ infirmor: quis scan¬
dalizatur & ego ñ uror: Et. flere cũ
flentib. Locusq aptus penitentie
& confessiomi. int̃ templũ est & alta
uocabatur ñ popłs tuus: ñc postqͣ.
recessit auitus. appellatur popłs
tuus. Et ne des hereditatẽ tuam in
opꝑbrium: ut dnẽntur eis natio¬

Expanded text:
tiali, quibus et Lege permissum est, ut ad beltiali, quibus et Lege permissum est, ut ad bella non procedant. Unde et Apostolus recedendum parumper a coitu praecepit, ut vacare possimus orationi . Ergo qui in castigatione victus, et jejunio atque eleemosynis dicit se agere poenitentiam, frustra hoc sermone promittit, nisi egrediatur de cubili suo, et sanctum purumque jejunium pudica expleat poenitentia. Quodque sequitur: Inter vestibulum et altare plorabunt Sacerdotes, pro vestibulo LXX crepidinem interpretati sunt: SymmaTheodotio ipsum verbum Hebraicum ticum que possumus dicere. Et nota quae stri Domini, ut plorent inter templum et altare, et dicant cum Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Et: Flere cum flentibus. Locusque aptus poenitentiae et confessioni, templum est et altarvocabatur non populus tuus: nunc postquam recessit a vitiis, appellatur populus tuus. Et ne des haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eis natio
Abbreviated transcription (Latin):
dico. Clangite tuba in syon. & pem¬
tentiã in popłis p̃dicate. Sc̃ificate ie¬
iumũ. p̃dicate curationẽ siue cetum:
de quib ante iam diximꝰ. Congre¬
gate popłm: ut qui disꝑsus peccaue¬
rat. congregatus peccare desistat.
Sc̃ificate eccłiam. ut nullus in eccłia
ñ sit sc̃s. ne forsitan impediant᷑ ora¬
tiones ur̃ȩ. & modicũ ferm̃tũ tot̾a¬
massam corrumpat. Coadunate siue
eligite senes: ut ñ etas in eis s sc̃itas
eligatur. Congregate quoq paruu¬
los & sugentes ubera. ne ulla sit etas
quȩ ñ conũtatur ad dñm. Paruulos
atq lactentes. de quib &. in psalmis
& in euangłio legumus. Ex ore infan¬
tium & lactentium ꝑfecisti laudem.
Quos petrus rationabili & absq dolo
Egrediat᷑ sponsus quoq de cubili suo
& sponsa de chalamo suo. ut in tem¬
pore ieiunii. uocationis cȩtus. sc̃ifica¬
tionis eccł̃iȩ. electionis senum. congre¬
gationis paruuloꝵ & sugentium ube¬
ra. ñ seruiat sponsus & sponsa oꝑi nup¬

Expanded text:
gite tuba in Sion, et poenitentiam in populis praedicate; sanctificate jejunium, praedicate curationem, sive coetum, de quibus jam ante diximus: congregate populum, ut qui dispersus peccaverat, congregatus peccare desistat. Sanctificate Ecclesiam, ut nullus in Ecclesia non sanctus sit, ne forsitan impediantur orationes vestrae, et modicum fermentum totamassam corrumpat . Coadunate, sive eligite senes, ut non aetas in eis, sed sanctitas deligatur. Congregate quoque parvulos et sugentes ubera, ne ulla sit aetas quae non convertatur ad Dominum. Parvulos atque lactentes, de quibus in Psalmis et in Evangelio legimus: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . 193 Quos Petrus rationali et absque dolo Egrediatur quoque sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo: ut in tempore jejunii, vocationis et coetus, sanctificationis Ecclesiae, electionis senum, congregationis parvulorum et sugentium ubera, non serviat sponsus et sponsa operi nup
Abbreviated transcription (Latin):
aquilone ẽ ꝓ̾cul faciam a uobis. &
expellam eum in terram inuam
& ddesertam. Faciem eiꝰ contra mare
orientale. & extremũ eiꝰ ad mare no¬
uissumum᷑ & ascendet fetor eiꝰ. et
ascendet ꝓutredo illius: quia suꝑ

Expanded text:
aquilone est procul faciam a vobis, et expellam eum in terram inviam et desertam, faciem ejus contra mare orientale, et extremum ejus ad mare novissimum, et ascendet fetor ejus, et ascendet putredo ejus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Lxx. Glangite tuba in syon. scĩ¬
ficate ieiuinui. p̃dicate curationẽ. con¬
gregate popłm: sc̃ificate eccłiam. eligi¬
te senes congregate paruulos sugen¬
tes ubera. Egrediatur sponsus de cu¬
bili suo. & sponsa de thalamosuo. In¬
ter crepidinẽ & altare. plorabunt sa¬
cerdotes mustri dm̃. & dicent. Par¬
ce dñe parce popło tuo: & ne dederis
hereditat̾ẽ tuam in opꝓbriũ. ut dũen¬
tur eoꝵ gentes: ne dicant in nationib
tiam cohortatur. anteqͣm ueniat hosti¬
lis exercitus. Supra inqͣm dixerã. ca¬
inte tuba in syon. ululate in monte
scõ meo & reliqua quia uemet dies
dñi. quia ꝓpe ẽ dies tenebrarutm et

Expanded text:
langite tuba in Sion, sanctificate jejunium, praedicate curationem, congregate populum, sanctificate Ecclesiam, eligite senes: congregate parvulos et sugentes ubera, egrediatur sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo. Inter crepidinem et altare plorabunt sacerdotes ministri Domini, et dicent: Parce, Domine, populo tuo, et ne dederis haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eorum gentes, ne dicant in nationibustiam cohortatur, antequam veniat hostilis exercitus. Supra, inquit, dixeram: Canite tuba in Sion, ululate in monte sancto meo, et reliqua, quia venit dies Domini, quia
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ. ñ capit ꝓpħam ꝑire ex¬
tra ierłm. Principiũ gͦ eoꝵ qui sal¬
uati sunt. fuit in syon & ierłm in
specula & in uisione pacis. & in his
qui residui fuerunt quos uocauit
Hos residuos dñs uocauit. siue euan¬
głizauit eoͥs quos uocauit: sic eñilxx.
int̃p̃tati sunt. Locus hic difficillimꝰ ẽ
& multiplicẽ recipiens explanationẽ:
ut sub tropologiam omĩa quȩ dicta
sunt ad illa temꝑa referamꝰ. ad que
petrus & paulus apłi retulerunt.
hoc ẽ quando passus ẽ dñs & resurrext.
Neq em̃ fieri poteĩt ut suꝑiora m
tempore passionis & quȩ sequunt᷑ in¬
celligamꝰ in die iudicii. maxime cum
sequat᷑. quia ecce in dieb illis. & in tem¬
pore illo. & iste u̾siculus p̃cedentib in¬
feriora conectens uno dicat cuncta t̃e¬
pore ꝑpetrata. Quia ecce in dieb illis
& in t̾epore illo cũ com̃tero captiuita¬
tem uda & ierłm. congregabo om̃s gen¬
tes. ut deducam eas in uallem iosaphat :

Expanded text:
scriptum est: Non capit prophetam perire extra Jerusalem . Principium ergo eorum qui salvati sunt fuit in Sion et Jerusalem, in specula, et in visione pacis, et in his qui residui fuerunt, quos vocavit . Hos residuos Dominus vocavit, sive evangelizavit eos, quos vocavit: sic enim LXX interpretati sunt. Locus hic difficillimus est, et multiplicem recipiens explanationem: ut sub tropologia omnia quae dicta sunt, ad illa tempora referamus, ad quae Petrus et Paulus apostoli retulerunt, hoc est, quando passus est Dominus et resurrexit. Neque enim fieri potest, ut superiora in tempore passionis, eum sequatur: Quia ecce in diebus illis, et in tempore illo, et iste versiculus, praecedentibus inferiora connectens, uno dicat cuncta tempore perpetrata. Quia ecce in diebus illis, et in tempore illo, cum convertero captivitatem Juda et Jerusalem, congregabo omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
chia erant ꝓpħȩ plurimi. Et apłs p̃
cipit. ut si altero ꝓpħante alteri fue¬
rit reuelatum: prior taceat. Et qͣtuor
filias philippi euangłiste legimꝰ ꝓpħas¬
se.Senes quoq uiderunt somina qͣn¬
do paulus iam senex audnuit. uirũ
macedonẽ dicent̾e sͥ. Transiens in ina¬
cedomiam. adiuua nos. Et om̃s iuue¬
nes qͥ in xp̃o extitere fortissim. & dm̃¬
plico. & in manib ꝓpħarũ assimilatꝰ
sum. Quia in monte syon et in ie¬
rłm erit saluatio ficut dixit dñs: et
in residuis quos dñs uocauerit. Lxxͦ.
Quia in monte syon & in ierłm erit
qui saluatus fuerit sic dixit dñs: et
annuntians eoͥs quos dñs uocauit. In
eo loco in quo posuimꝰ saluatio siue
saluatꝰ. & in hebraico scriptum est
p̃hãlẽta. syminachus tͣnstulit qͥ fuge¬
rit. Et rursum uͥ nos diximꝰ in residu¬
is. & .lxx. tͣnstuler̃t annuntians. in
loci nom̃ existimant. Postqͣm gͥ ue-
nit dies dñi magnus & horribilis et
saluus effectus ẽ qͥcũq post dñ re¬

Expanded text:
chia erant prophetae plurimi: et Apostolus praecipit, ut si, altero prophetante, alteri fuerit revelatum, prior taceat . Et quatuor filias Philippi evangelistae legimus prophetasse . Senes quoque viderunt somnia, quando Paulus jam senex audivit virum Macedonem, dicentem sibi: Transiens in Macedoniam adjuva nos . Et omnes juvenes qui in plicabo, et in manibus prophetarum assimilatus sum . Quia in monte Sion et in Jerusalem erit salvatio: sicut dixit Dominus: et in residuis quos Dominus vocaverit. LXX: Quia in monte Sion et in Jerusalem erit qui salvatus fuerit: sicut dixit Dominus: et annuntians quos Dominus vocavit. In eo loco, in quo nos posuimus, salvatio, sive salvatus, et in Hebraico scriptum est PHALETA  , Symmachus transtulit, qui fugerit. Et rursum ubi nos diximus, in residuis, et LXX transtulerunt, annuntians, in loci nomen existimant. Postquam igitur venit dies Domini magnus et horribilis: et salvus effectus est, quicumque post Domini re
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. & isrł uidentẽ dm̃. in typo dm̃
dixerit p̃cessisse: & rachel pͥmũ sterilem
atq formosam qͣm plurimũ dilexit iacob.
significare eccłiam ⁊ liam autẽ lippienti¬
b ocłis atq fetosam. synago ge sacram̃ta
monstrare: eo quod ipse credentiũ ppłm¬
uit ephrami in amaritudinib suis: &
lit̾. Cum ego ephraii tanta p̾stiterĩ.
ut nudum & exulem ad solum duntẽ
dñmq reducerẽ. & multoꝵ filioꝵ paren¬
tẽ: deseruit me ephraum. immo ad ira¬
cumdiã ꝓuocauit ÷ & amaritudine sua
amarum fecit ẽẽ qui dulcissimus sum.
Unde sanguis eiꝰ suꝑ eum ueniet. id ẽ
ipse erit causa mortis suȩ: scđm id qd
dauid loquit᷑ ad eum qui saulis nn¬
tiabat int̾itum. & a se regem isrł cesum
ẽẽ memorabat : sanguis tuus suꝑ ca-¬
sanguine. tuus sanguis esfunditur.
Quodq sequit᷑. & opꝓbrium eiꝰ restitu¬
et ei dñs: illi sensui congruit. quem
nathan loquit᷑ ad dauid. Quia blas

Expanded text:
Jacob, et Israel videntem Deum, in typo Domini Jacob, et Israel videntem Deum, in typo Domini dixerit praecessisse, et Rachel primum sterilem atque formosam, quam plurimum dilexit Jacob, significare Ecclesiam: Liam autem lippientibus oculis atque fetosam, Synagogae sacramenta monstrare, et quod ipse credentium pvit Ephraim in amaritudinibus suis. »  tanta praestiterim, ut nudum et exsulem et solum, divitem dominumque reducerem, et multorum filiorum parentem, deseruit me Ephraim, immo ad iracundiam provocavit: et amaritudine sua amarum fecit esse qui dulcis sum. Unde sanguis ejus super eum veniet, id est, ipse erit causa mortis suae, secundum id quod David loquitur ad eum, qui Saulis nuntiavit interitum, et a se regem Israel caesus esse memorabat: Sanguis tuus super casanguine tuus sanguis effundetur. Quodque sequitur: Et opprobrium ejus restituet ei Dominus, illi sensui congruit quem Nathan loquitur ad David: Quia blasp
Abbreviated transcription (Latin):
post idolum galaad & galgala & alta¬
ria aceruis lapidũ similia. subito hi¬
storiã geneseos de iacob. uoluisse nar¬
rare. Qd̃ statim soluit qui supra de ia¬
cob legisse se memnnit: in utero sup¬
plantauit fratrẽ suum. & in fortitu¬
dine sua directus ẽ cum angło. & in¬
ualuit ad angłm. & confortatus ẽ. &.¬
fleuit & rogauit eum:. in bechel in¬
uenit eum. & ibi locutus ẽ nob̃cum.
Iste gͥ iacob ñ frustra ab angło confor¬
tatus ẽ: s quia tota nocte pugnauit
& uicit aduersartũ. ut ex hoc frẽm
disceret ñ timere. cuiꝰ metu in syriã
fugerat ad laban auuncłm suum ⁊
& seruiuit in uxore rachel septẽ annis.
& ꝓ lia oues soceri laban eodem anno¬
rum spatio custodiuit. Et quia semel
iacob dixerat & isrł. patrem filiosq con¬
iungit: & sequentis recordatur historie
quando in ꝓpħa moyse eduxit dñs
isrł de egypto. & duodecĩ trib quȩ gene¬
sunt. Non errabit qui supplantatorẽ

Expanded text:
post idolum Galaad et Galgal et altapost idolum Galaad et Galgal et altaria acervis lapidum similia, subito historiam Geneseos de Jacob voluisse narrare: quod statim solvit, qui supra de Jacob legisse se meminit: In utero supplantavit fratrem suum, et in fortitudine sua directus est cum angelo, et invaluit ad angelum, flevit et rogavit eum, in Bethel invenit eum, et ibi locutus est nobiscum. Iste igitur Jacob non frustra ab angelo confortatus est; sed quia tota nocte pugnavit, et vicit adversarium, ut ex hoc fratrem disceret non timere, cujus metu in Syriam fugeret ad Laban avunculum suum , et servivit in uxore Rachel septem annis, et pro Lia oves soceri Laban, eodem annorum spatio custodivit. Et quia semel Jacob dixerat Israel, patrem filiosque conjungit, et sequentis recordatur historiae, quando in propheta Moyse eduxit Dominus Israel de Aegypto, et duodecim tribus, quae genesunt. Non errabit qui supplantatorem
Abbreviated transcription (Latin):
transferant in mendactum ⁊ & quicqͥd
colunt idolitm sit: & sacͥficia eoꝵ habe¬
ant similitudiñe uł a ceruoꝵ de lapi¬
dib congregatoꝵ uł testudinum. Qͦ
de lapidib & sabulo congregantur:
ita & heretici de sapientia scculari et
argutiis hominũ. fraude atq menda¬
cio simulachra componunt. Et cum
hoc fecerint: tardis gressibus in uno mo¬
uent᷑ locol & totum orbem occupare ñ
possunt. Testudo tardo gradu & onerata
immo oppressa pondere suo. ñ tam am¬
bulat qͣm mouet᷑. hereticoꝵ grauissi¬
ma peccata significans ⁊ qui suis in ceno
& uolutabro luti errorib immolant:
ad orantes oꝑa manuũ suarũ. & instar
boum cuncta pro t̾renis frugib labo
rantes. EUgit iacob in regionem sy
Et recessit iacob in campos syrie: et
seruiuit isrł in uxorel & inuxore cu¬
stodiuit. Et in ꝓpħa eduxit dñs isrł
de egypto: & in ꝓpħa seruatus ẽ. Oi¬
detur absq ratione & ordine ꝓpħali.

Expanded text:
transferant in mendacium, et quidquid transferant in mendacium, et quidquid colunt, idolum sit, et sacrificia eorum habeant similitudinem, vel acervorum de lapidibus congregatorum, vel testudinum. Quode lapidibus et sabulo congregantur: ita et haeretici de sapientia saeculari et argutiis hominum, fraude atque mendacio simulacra componunt. Et cum hoc fecerint, tardis gressibus in uno moventur loco, et totum orbem occupare 142 non possunt. Testudo tardigrada et onerata, immo oppressa pondere suo, non tam ambulat quam movetur, haereticorum gravissima peccata significans, qui suis in coeno et volutabro luti erroribus immolant, adorantes opera manuum suarum, et instar boum cuncta pro terrenis frugibus laborantes. Fugit Jacob in regionem SyrEt recessit Jacob in campum Al. campos Syriae, et servivit Israel in uxore, et in uxore custodivit, et in propheta eduxit Dominus Israel de Aegypto, et in propheta servatus est. Videtur absque ratione et ordine prophetali
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine. falsi sunt dii. & ꝑũsa religio.
& ẽ transiordanen ubi due trib habi¬
tant ruben & gad. & dimndia tribus
manasse: ergo & ingalgala de qua in
hoc eodem ꝓpħa legimus omĩs malicia
eoꝵ in galgala quȩ ẽ post t̃gum betha¬
uen. quicumq idola colunt. ñ boues diis
immolantꝰ. s bob offerunt sacrificia
imnitantes errorem samarie. Eo em̃ tẽ¬
ꝑe quo hec ꝓpħabant᷑. galaad in regno
decem tribuum erat: & galgala sub
imꝑio duarũ tribuum quȩ appella¬
bant᷑ iuda. Ergo & decem trib & duȩ.
pari idolatrie errore deceptȩ sunt: et
altaria eoꝵ sicut acerui & tumuli de
lapidib congregati. siue de harenis.
Cumq & illi & hi incaptiuitatẽ fuerint
abducti: are quondã eoꝵ absq cultori¬
bus testudinum uł tumuloꝵ habebt̃
similitudinẽ. Quia uero gala adm
t̃p̃tatur translatio testimonii. & galgal
uoliitabrum: hoc dicere possumus qd̾
pͥncipes hereticoꝵ testimonia ueritatis

Expanded text:
sanguine, falsi sunt dii et perversa religio, sanguine, falsi sunt dii et perversa religio, et est trans Jordanem ubi duae tribus habitant, Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse, ergo et Galgal de qua in hoc eodem propheta legimus: Omnis malitia eorum in Galgala, quae est post tergum Bethaven; quicumque idola colunt, non boves diis immolant, sed bobus offerunt sacrificia, imitantes errorem Samariae. Eo enim tempore quo haec prophetabantur, Galaad in regno decem tribuum erat; et Galgal sub imperio duarum tribuum, quae appellabantur Juda. Ergo et decem tribus et duae pari idololatriae errore deceptae sunt, et altaria eorum sicut acervi et tumuli de lapidibus congregati, sive de arenis. Cumque et illi et hi in captivitatem fuerint abducti, arae quondam eorum absque cultoribus testudinum vel tumulorum habebunt similitudinem. Quia vero Galaad interpretatur, translatio testimonii, et Galgal, volutabrum, hoc dicere possumus, quod principes haereticorum testimonia veritatis