comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spc̃ seĩ. ut nͣ tunerent morte᷑. quã ille
occiderat in se. In se gͦ cepit p̃dicari
dñs ih̃c xp̃c. ut in illũ crederent. qui
salutẽ habere uellent: ⁊ iratift᷑ popłi
qui idola collebant. Irascebant᷑ qͥ cole¬
bant qd̃ fecert᷑: qr annuntiabat᷑ ille
a qͦ facꝰti st̃. Utiq annuntiabat ꝑ disci¬
płos suos seipsũ: qui illos uolebat cõ¬
u̾ti ad eũ a quo facti stͣ. ⁊ au̾ti ab e¬
is quȩ ipsi fecerant Illi ꝓ idolo suo
irascebant᷑ dño suo: qui si ꝓ idolo irasce¬
rent᷑ seruo suo. dampnandi erant. Meli
eoꝵ ds̃ fecit idolũ eoꝵ faber fecit. Sic
irascebant᷑ ꝓ idolo suo: ut irasci nͣ tune
ipsoꝵ martyres coronent᷑. Quid fecert᷑
annuntiatorib u̾bi u̾itatis. nubibꝰ. xpͣi
circũeuntibꝰ orbe̾ t̾raꝵ. ⁊ cõpluentib
agrũ dĩ. quid illis fecert̃ qͥ irascebant᷑.
nͥ ut intͣ manꝰ eoꝵ caro affligeret᷑. &
mortua eͣ ut in etͣnũ interiret. Fla¬
bebit enĩ tp̃s suũ quo resurgat ⁊ ipsa.

Expanded text:
erent mortem, quam ille jam occiderat in se. Coepit ergo praedicari Dominus Christus, ut in illum crederent qui salutem habere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utiququi illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melioenim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timeipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus eorum caro affligeretur, emortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa;
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã. nͥ qui nos iustificatiit: De
xp̃o aũ dictũ ẽi qui iustificat impi¬
ũ. Nos gͦ impii. ille iustificator: qñ
⁊ ipsã iustitiã ipse in nob̃ fecit. qua
illi placeamꝰ. ut ad dexterã nos ponat
⁊ ñ ad sinistrã. ut dicat ad dexterã po¬
sitis. uenite bnͣdicꝰti patͥs mei ꝑcipite¬

Expanded text:
iam, nisi qui nos justificavit? De Christo autem dictum est, «Qui justificat impium» . Nos ergo impii, ille justificator, quando et ipsam justitiam ipse in nobis fecit qua illi placeamus, ut ad dexteram nos ponat, et non ad sinistram: ut dicat ad dexteram positis, «Venite
Abbreviated transcription (Latin):
E si dolemꝰ illos. oremꝰ ꝓ iłł. Et ut ex¬
audiam᷑. ieiunemꝰ ꝓ uͣt. Non enĩ nos
nr̃a ieiunia celebramꝰ. ꝑ dies festos il¬
loꝵ. Alia st̃ ieuinia nr̃a que celebra¬
m᷑ ꝑ dies pasche futuros: ꝑ alia atq
alia q̃ sollẽpnia nob st̃ in xp̃o. ꝑ istos¬
aũ dies ad hoc ieiunamꝰ. ut qͣn ipsi le¬
tant᷑. nos ꝓ ilł gemamꝰ. letitia enĩ sua
adinonent dolore̾ nr̃m: ⁊ faciunt nos
recordari qͣm miseri sint adhuc. S qr
uidemꝰ multos inde lib̾atos uͥ ⁊ nos fui¬
mꝰ. nec de ilł desꝑare debemꝰ: ⁊ si adhre
irascunt᷑. nos oremꝰ. E si adhuc cõmo¬
uet᷑ particula tͣre quȩ remansit nos
ꝑmaneamꝰ in gemitu ꝓ ipsis: ut ⁊ illis
tribuat intellecꝰtũ. ⁊ nob̾cũ audiant uo¬
ces istas de quibꝰ mͦ gaudemꝰ. Dñs in syon
ant᷑ nomini tuo magno. Ipsi om̃s ppłi
conficeant᷑ nomini tuo magno. Paruum
fuit nomͣ tuuͣ qͣn irascebant᷑ : factum ẽ

Expanded text:
et si dolemus illos, oremus pro illis; et ut exet si dolemus illos, oremus pro illis; et ut exaudiamur, jejunemus pro illis. Non enim nos nostra jejunia celebramus per dies festos illorum. Alia sunt jejunia nostra quae celebramus per dies Paschae futuros, per alia atque alia quae solemnia nobautem dies ad hoc jejunamus, ut quando ipsi laetantur, nos pro illis gemamus. Laetitia enim sua admonent dolorem nostrum, et faciunt nos recordari quam miseri sint adhuc. Sed quia videmus multos inde liberatos, ubi et nos fuimus, nec de illis desperare debemus. Et si adhuc irascuntur, nos oremus; et si adhuc commovetur particula terrae quae remansit, nos permaneamus in gemitu pro ipsis, ut et illis Deus tribuat intellectum, et nobiscum audiant voces istas, de quibus modo gaudemus. «Dominus in Sion antur nomini tuo magno.» Ips omnes populi, «confiteantur nomini tuo magno.» Parvum fuit nomen tuum, quando irascebantur: factum est
Abbreviated transcription (Latin):
lo suo. finiti st̃ bono suo. Q uomͦ enĩ fi¬
niti st̃. uultis nosse: Manducati stͣ ab
ȩcołia. Quȩres illos in se ⁊ nͣ inuenis: que¬
re in ea quȩ illos manducauit: ⁊ in uis¬
ceribꝰ eiꝰ inuenient᷑. Transeuntes enĩ ad
tores. creuert̃ p̃dicatores. ldo ꝑ dies fes¬
tos ipsoꝵ qr uidemꝰ eos qui reliqui fac̾ti
stͣ insanire adhuc in uoluptatibꝰ malis
ant uocẽ. Non enĩ qd̃ sonat sine ratio
Qnͣ enĩ uiderint se. displicebt᷑ sͥ. Sed
idoͣ ñ sͥ displicent  qr ñ se attendunt
Ebriꝰ ñ sibi displicet. s sobrio displicet.
Da homine̾ qͥ iã iocundat᷑ in dño. uiuit
grauit᷑ suspirat. in illã pacẽ ȩtͣnã qͣm
illi ꝓmisit ds̃: ⁊ uide qr qnͣ respexerit
hominẽ saltantẽ ad organũ. plus illũ
dolet insanientẽ qͣm freneticũ febrien¬
tẽ. Ergo si nouimꝰ mala illoꝵ. qr de ip¬
sis malis ⁊ nos lib̾amꝰ sumꝰ. doleamꝰ illos

Expanded text:
lo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim filo suo, finiti sunt bono suo. Quomodo enim finiti sunt, vultis nosse? Manducati sunt ab Ecclesia. Quaeris illos in se, et non invenis; quaere in ea quae illos manducavit, et in visceribus ejus inveniuntur. Transeuntes enim ad tores, creverunt praedicatores. Ideo per dies festos ipsorum, quia videmus eos qui reliqui facti sunt, insanire adhuc in voluptatibus suis ant vocem Dei. Non enim quod sonat sine rationQuando enim viderint se, displicebunt sibi; sed ideo non sibi displicent, quia non se attendunt. Ebrius non sibi displicet, sed sobrio displicet. Da hominem qui jam jucundatur in Deo, vivit graviter, suspirat in illam pacem aeternam quam illi promisit Deus; et vide quia quando respexerit hominem saltantem ad organum, plus illum dolet insanientem, quam phreneticum febrientem. Ergo si novimus mala illorum, quia de ipsis malis et nos liberati sumus, doleamus illos;
Abbreviated transcription (Latin):
ni caritate. quitatẽ faciunt dõ. Ista
ciuitas dĩ. uocat᷑ syon. Ergo eccłia ẽ
syon. In illa gͦ magnꝰ dñs: in illa esto.
⁊ ñ erit p̃ter te ds̃. Cũ aũ fuerit in
te ds̃. qr tu factꝰ es de syon. m̃brũ
de syon. euis de syon. ꝑtinens ad so¬
cietatẽ ppłi dĩ. excelsus i te erit
ds̃ suꝑ om̃s popłos. Suꝑ illos qͥ irascũ¬
tur. aut suꝑ illos qͥ irascebunt᷑. pu¬
tatis enĩ qr tẽ irascebunt᷑. ⁊ mͦ ñ i¬
rascunt᷑. Irascebant᷑ tẽ. s qr plures
erant aꝑte irascebant᷑ : mͦ qr pauci
facti st̃. occulte irascunt᷑. Interim
fracta ẽ audacia: finit᷑ e iracundia.
Putatis enĩ frẽs. qr illi qͦꝵ hestͣno die or¬
gana concrepabant. ñ irascunt᷑ ieiuni¬
in nob̃. ipse nob̾ mandauit ut oremus
ꝓ inimicis nrͣis. oremꝰ ꝓ ꝑsequentibꝰ nos.
Et cũ hoc facit eccłia ꝓpe finiti st̃ ꝑsequi¬
tores. Ex audita ẽ eni cũ hoc faceret. ꝙ
ex audit᷑ cũ hoc facit. Preualebant ma¬

Expanded text:
tate, civitatem faciunt Deo. Ista civitas Dei vocatur Sion: ergo Ecclesia est Sion. In illa est magnus Deus. In illa esto, et non erit praeter te Deus. Cum autem fuerit in te Deus, quia tu factus es de Sion, membrum de Sion, civis de Sion, pertinens ad societatem populi Dei; excelsus in te erit Deus super omnes populos, super illos qui irascuntur, aut super illos qui irascebantur. Putatis enim quia tunc irascebantur, et modo non irascuntur? Irascebantur tunc: sed quia plures erant, aperte irascebantur; modo quia pauci facti sunt, occulte irascuntur. Interim fracta est audacia; finietur et iracundia. 5. Putatis enim, fratres, quia illi quorum hesterno die organa concrepabant, non irascuntur de jejuniin nobis, ipse nobis mandavit ut oremus pro inimicis nostris, oremus pro persequentibus nos : et cum hoc facit Ecclesia, prope finiti sunt persecutores. Exaudita est enim cum hoc faceret, et exauditur cum hoc facit: praevalebant ma
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs scandalirat᷑ ⁊ ego ñ uror. Quanto
maior caritas. tanto maiores plage
de peccatis alienis. Acceꝑat quide᷑ ille
ce stimulũ carnis angłm sathanȩ a
quo colafiraret᷑. Ecce quomͦ ꝓpitiꝰ erat

Expanded text:
quis scandalizatur, et ego non uror» ? Quanto major charitas, tanto majores plagae de peccatis alienis. Acceperat quidem ille et stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphizaretur. Ecce quomodo propitius erat
Abbreviated transcription (Latin):
uenturus ut iudicet: Henturus ẽ frẽs
mei. uenturus ẽ. Tieamꝰ illũ. ⁊ sic ui¬
uamꝰ ut ad dexterã illiꝰ inueniamur.
Uenturus ẽ ⁊ iudicaturus: ut alios po¬
nat ad sinistrã. alios ad dexterã. S ñ
illud facit ipse quomcĩtq ut erret
forte in hominibꝰ. ⁊ qͥ addexterã ponẽ¬
bet stare errante dõ ad dexterã po¬
nat᷑. Non potest errare ut ibi ponat
malũ. uͥ debet pon̾e bonũ: nec ibi po¬
nat bonũ. uͥ debet pon̾e malũ. Si er¬
rare. ñ potest. nos erramꝰ si ñ timemꝰ.
Si aũ timuerimꝰ mͦ. tẽ qd timeamꝰ non

Expanded text:
es mei, venturus est: timeamus illum, et sic vivamus, ut ad dexteram illius inveniamur. Venturus est enim, et judicaturus, ut alios ponat ad sinistram, alios ad dexteram . Et non illud facit ipse quomodocumque, ut erret forte in hominibus, ut qui ad dexteram ponenbet stare, errante Deo ad dexteram ponatur: non potest errare, ut ibi ponat malum, ubi ponere debet bonum; nec ibi ponet bonum, ubi debet ponere malum. Si errare non potest, nos erramus, si non timemus; si autem timuerimus modo, tunc quod timeamus non
Abbreviated transcription (Latin):
Ut mͦ p̃dicet tͥ u̾itatẽ: ut mͦ clamet
ẽ qr iuxisti in malis factis. ⁊ adhuc
nͣ te tulit cũ peccares. ut credenti
ignosceret peccata tua. parua miscđia
ẽ ᷤᷤ Putas qr sic semꝑ erit miscdia: ut
nemine̾ puniat. Nobilis hic tͣribile

Expanded text:
do praedicet tibi veritatem, ut modo clamet a est, quia vixisti in malis factis, et adhuc non te tulit cum peccares, ut credenti ignosceret peccata tua? parva misericordia est? Putas quia sic semper erit misericordia, ut neminem puniat? Noli sic putare
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s m̃tes seruoꝵ eiꝰ. Ergo irascant᷑
popłi. cõmoueatur t̾ra. Qͥd facꝰturi
forte. tͥ figurabas in animo qͣndã
cathedrã. oelestẽ. ingentẽ. gẽmatã.
& ipsã dicebas cherubin carnali
sensu uolitans ꝑ fantasmata. Dictũ
ẽ tͥ qr cherubin plenitudo scien¬
tiȩ ẽ: ⁊ dictũ ẽ quia plenitudo scien¬
tiȩ ñ ciꝰlibet scientiȩ. s plenitudo
scientiȩ legis utilis ẽ homini. E desꝑa¬
res de ipsa scientia legis. breuit̃ tibi
dicꝰtũ ẽ plenitudo legis ẽ caritas.
si adhuc ñ intelligis. audi qͥd sequat᷑.
Dñs in sẏon magnꝰ. Quẽ tͥ dixi suꝑ che:¬
rubm. in syon magnꝰ. ẽ. lã quere qͥd ẽ¬

Expanded text:
omnes mentes servorum ejus. Ergo «irascantur populi, commoveatur terra;» quid facturi, forte tibi figurabas animo quamdam cathedram coelestem, ingentem, gemmatam, et ipsam dicebas Cherubim, carnali sensu volitans per phantasmata: dictum est tibi quia Cherubim plenitudo scientiae est; et dictum est quia plenitudo scientiae, non cujuslibet scientiae, sed plenitudo scientiae Legis utilis est homini; et ne desperares de ipsa scientia Legis, breviter tibi dictum est, «Plenitudo Legis charitas.»si adhuc non intelligis, audi quid sequatur: «Dominus in Sion magnus.» Quem tibi dixi super Cherubim, in Sion magnus est. Jam quaere quid e
Abbreviated transcription (Latin):
in his qͥ inuocant nom̃ eiꝰ. Inuocabañ
dñm ⁊ ipse exaudiebat eos. in colũna
nubis loquebat᷑ ad eos. Qͥ pͥmo loque¬
bat᷑ in colu̾na nubis. ipse nob̃ locu¬
tus ẽ in scabello pedũ suoꝵ. id eͣ in t̾¬
ra assũpta carne unde adoramꝰ sca

Expanded text:
nvocabant Dominum, et ipse exaudiebat eos; in columna nubis loquebatur ad eos.» Qui primo loquebatur in columna nubis, ipse nobis locutus est in scabello pedum suorum; id est, in terra assumpta carne, unde adoramus sca
Abbreviated transcription (Latin):
re. ille nouit omĩa. qr capilli nrͣi
numerati st̃ dõ. S alia ẽ plenitudo
scientiȩ. quã uoluit hominẽ nosse.
Ad legẽ dĩ ꝑtinet scientia: quã te uo¬
luit habere. Et quis potest: forte
dicas mͥ ꝑfecꝰte nosse legẽ ut habe¬
at in se plenitudinẽ scientiȩ legis
⁊ possit ẽẽ sedes dĩ: Noli turbari.
breuit᷑ tͥ dr̃ quid habeas. Si uis hab̾e
plenitudine scientiȩ. ⁊ ẽẽ sedes dĩ.
gͦ ẽ  ꝑ didisti totã excusationẽ. In¬
t̃roga cor tuũ. Nide utrũ habeat
caritatẽ. Si ẽ caritas. ẽ ibi plenitu¬
do legis. Iam in te. habitat ds̃. sedes
dĩ factus es. irascant᷑ ppłi. Qd facien
irascentes ppłi. ei qͥ factꝰ ẽ sedes dĩ.
Qͥ contra te seuant attendis. qͥ in te

Expanded text:
novit omnia; quia capilli nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esse sedes Dei: Perdidisti totam excusationem. Interroga cor tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in t
Abbreviated transcription (Latin):
uit illã. Nouit tãquã sedẽ suã. E ipsũ
ds̃. Non qr sic sedet ds̃ quom᷑ hoͣ: s tu
si uis ut sedeat in te ds̃. si bonꝰ eris se¬
des dĩ eris. Sic enĩ scriptũ ẽ. Sedes sa¬
pientiȩ anima iusti. Thronꝰ enĩ. lati¬
ne sedes dr̃. Nlã ⁊ ipsũ cherubin. int¬
pͣtati st̃ quidã qͥd diceret᷑ latine. qͥ no¬

Expanded text:
um Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cherubim interpretati sunt quidam quid diceretur latine, qui no
Abbreviated transcription (Latin):
ce dignatꝰ ẽ. qui sacram̃tũ crucis eiꝰ in¬
telligt̃: ⁊ ñ solũ de illa ñ erubeseunt.
ueruetiã in illa fidelit̃ głiant᷑: ñ de
suis se meritis extollentes. s eiꝰ gr̃e ñ in¬
grati: ut unicuiq eoꝵ dici possit. ecce
uere isrłita in qͦ dolus ñ ẽ. sic̃ ipsũ isrł
seriptura sine. dolo fuisse cõm̃dat. Iã itaq

Expanded text:
e dignatus est, qui sacramentum crucis ejus intelligunt, et non solum de illa non erubescunt, verum etiam in illa fideliter gloriantur, non se de suis meritis extollentes, sed ejus gratiae non ingrati; ut unicuique eorum dici possit, «Ecce vere Israelita, in quo dolus non est» : sicut ipsum Israel Scriptura sine dolo fuisse commendat . Jam itaque
Abbreviated transcription (Latin):
pondere. Chorus aũ concordiã significat.
q̃ in caritate consistit. Qquiᷤᷤ gͦ quasi emu¬
lator diũce passionis. tradiderit corpus
suũ ut ardeat. si caritatẽ nͣ habeat. ñ res¬
pondet in choro: ⁊ ideo nicħ ei ꝓdest. Pro¬
inde quẽadmodũ dicunt᷑ in arte musica
sic̃ ea ddocti homines latine dicẽ potuert̃.
p̃centor ⁊ succentor: p̃centor scił qͥ uocẽ
p̃mittit in cantu. succentor aũ qͥ subse.¬
quent̾ canendo respondet: ita in hoc can¬
tico passionis. p̃cedentẽ. xpmͣ subsequit᷑
chorus martẏrũ in finẽ cglestiũ corona¬
rũ. Hoc enĩ canit᷑ filiis chore. id eͣ imi¬
tatorib passionis xͥ. qm̃ in caluariȩ lo¬

Expanded text:
icat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor; praecentor scilicet qui vocem raemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronarum. Hoc enim canitur «filiis Core,» id est imitatoribus passionis
Abbreviated transcription (Latin):
do respondeat. Sic̃ ñ istũ solũ s alios
qͦ psalmos eredendũ ẽ eẽ cantatos. qͣm¬
uis alios titulos acceꝑint: qd̃ facꝰtũ existi¬
mo causa uarietatis. qua fastidiũ leuare.¬
solus de passione dni conscriptꝰ. Aut si ẽ
causa alia cur tanta sit uarietas tituloꝵ
qua possit ostendi ita psalmos os̃ ẽẽ pͣno
tulus ualeat alicui conuenire alteri: ego
eã fateor cũ multũ conatꝰ ee̾m penetrare
ñ potu. Est si quid de hac re legi ab eis
dictũ. qͥ ante nos ista tracꝰtauert᷑: ñ satis ⁊¬
fecit expecꝰtationi siue tarditati meȩ. In
qͦ gͥ mysterio dicꝰtũ mͥ uideat᷑ ꝓ choro ad
respondendũ.i. ut canenti ꝑ chorũ respon¬
deat᷑. ex ponã. Dnĩ hic passio ꝓpħat᷑. Dic̃ aũ

Expanded text:
do respondeat? Sicut non istum solum, sed alios quoque psalmos credendum est esse cantatos, quamvis alios titulos acceperint; quod factum existimo causa varietatis, qua fastidium levaretsolus de Domini passione conscriptus. Aut si est alia causa cur tanta sit varietas titulorum, qua possit ostendi ita Psalmos omnes esse pratulus valeat alicui alteri convenire; ego eam, fateor, cum multum conotus essem, penetrare non potui: et si quid de hac re legi ab eis dictum, qui ante nos ista tractarunt, non satisfecit exspectationi, sive tarditati meae. In quo igitur mysterio dictum mihi videatur, Pro choro ad respondendum, id est, ut canenti per chorum respondeat
Abbreviated transcription (Latin):
Sal oꝯi huiꝰ ocꝰtogesimi
septui titulus. habet aliquid qd̾ no¬
uũ negotiũ disputatori afferat.
Ausquã enĩ alioꝵ psalmoꝵ positũ
ẽ: qͦd hic legit᷑: ꝓ melec ad respondendũ.
Nã de psalmo cantici. ⁊ cantico psalmi. ali¬
as iã quid nob̃ uideret᷑ diximꝰ. ⁊ filiis cho¬
re usitatũ in titulis psalmoꝵ sepissimeq
tracꝰtatũ ẽ. ⁊ qͥd sit in fine̾i s qd sequit᷑¬

Expanded text:
salmi hujus octogesimi et septimi titulus habet aliquid quod novum negotium disputatori afferat. Nusquam enim aliorum psalmorum positum est quod hic legitur: «Pro melech ad respondendum.» Nam de Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum est, et quid sit, «in finem;» sed quod sequit
Abbreviated transcription (Latin):
non patitur ñ dicat. Non astringo ad
uocem: quẽ uideo extra passionẽ. Sed¬
uide ne cũ uult ẽẽ longe a passione.
longe fiat a scĩs. Cogitet gͦ unꝰquisq de
inimico suo. Si xp̃ianꝰ estꝰ. mundus ip¬
se inimicus est. Priuatas gͦ inimicici¬
as. nemo cogitet: auditurus u̾ba psal¬
mi hꝰ. Sciamus qr ñ ẽ nob̃ colluctatio ad¬
u̾sus carnẽ. & sanguinẽ. s adu̾sus pͥn¬

Expanded text:
non patitur, non dicat: Non astringo ad non patitur, non dicat: Non astringo ad vocem, quem videoextrapassionem.Sedvideatne,cumvultesse longe a passione, longe fiat a sanctis. Cogitet ergo unusquisque de inimico suo; si christianus est, mundus ipsi inimicus est. Privatas ergo inimicitias nemo cogitet, auditurus verba psalmi hujus: sciamus quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ẽ eccła. Corpꝰ est coniunctũ capitisu¬
o. caput ꝓ corpore suo clamat. Saule sau¬
le qͥd me ꝑsequeris : ⁊ corpꝰ in capite su
citauit. & simul sed̾e fecit nos in celestib.
E nos ibi sedemꝰ: ⁊ ipse hic laborat. Nos ibi
sedemꝰ scdm spẽ. ille hic nob̾cũ ẽ scđm
caritatẽ. Hec compago tamꝗͣ uniꝰ hoĩs
faẽ duo in carne una. sponsũ ⁊ sponsã.
Uñ &e ipse dñs ait. Igit᷑ iam ñ duo. s una
caro. Quomͦ hic gͦ tenet᷑ in geth: tenet᷑
in torculari: In p̃ssuris. S in torculari
fructuosa p̃ssura est. Uua in uite: p̃ssurã
ñ sentit. integͣ uidet᷑: s nicħ iñ manat.
Mittit᷑ in torcular: calcat᷑. p̃mit᷑. Iniuria
uidet᷑ fieri uue: s ista iniuria sterił ñ ẽ.
Immo si nulla iniuria accedẽt: sterilis
ab eis qͥ longe facti st̃ a scĩs. attendant
psalmũ istum. agnoscant hic se. dicant
qd̾ hic d̾r. qͥ patiunt᷑ qd̾ hic d̾r. Certe qͥ

Expanded text:
quod est Ecclesia. Corpus conjunctum est capiti suquod est Ecclesia. Corpus conjunctum est capiti suo, caput pro corpore clamat: Saule, Saule, quid me persequeris ? Et corpus in capite suocitavit, et simul sedere fecit in coelestibus . Et nos ibi sedemus, et ipse hic laborat: nos ibi sedemus secundum spem, et ille hic nobiscum est secundum charitatem. Haec compago tanquam unius hominis facit duos in carne una, sponsum et sponsam. Unde et ipse Dominus dicit: Igitur jam non duo, sed una caro . Quomodo ergo hic tenetur in Geth? Tenetur . Quid est, in torculari? In pressuris. Sed in torculari fructuosa pressura est. Uva in vite pressuram non sentit, integra videtur, sed nihil inde manat: mittitur in torcular, calcatur, premitur; injuria videtur fieri uvae, sed ista injuria sterilis non est; imo si nulla injuria accederet, sterilis ab eis qui longe facti sunt a sanctis, attendant psalmum istum, agnoscant hic se, dicant quod hic dicitur, qui patiuntur quod hic dicitur. Certe qui
Abbreviated transcription (Latin):
philoꝵ. id ẽ alienigenaꝵs: utiq popłi
longe a scĩs. Ex eo enim qd̾ alienigene
ñ utiq ppinquant scĩs. s longe st̃ a scĩs.
om̃s qui recusant xp̃m regẽ. alienigene
fiunt. Quare alienigene fiunt. Qa ⁊ il¬
la uitis quãuis ab alio plantata. ama¬
ra facta: qͥd audiuit: quare conu̾sa es
in amaritudinẽ. uitis aliene: ñ dictũ
ẽ uitis mea. qr simea dulcis: s amara.
ñ mea: si ñ mea. utiq aliena. Tenuer̃t
regem isrł. ꝑegͥnatũ esse apud allophi¬
los. cũ quereret᷑ a saule. ⁊ fuit in istaci¬
uitate. ⁊ apud regem hꝰ ciuitatis: s ibi
solũ tene̾runt. s et tenent adhuc allo¬
phil in geth. Geth diximꝰ qd ciuitassit.
Int̾rogata autẽ interp̃tatio hꝰ nominiꝰ.
ẽ saluator corporis: ille natus ex uirgine.
crucifixꝰ. qͥ iam nob̃ exẽplũ resurrectio¬
nis nr̃e. in resurrectione sue carniꝰos¬
tendit. qͥ sedet ad dexterã patris. ⁊ ꝓ no
b̃ int̾pellat: est ⁊ hic. s in corpore suo.

Expanded text:
populi longe a sanctis. Ex eo enim quod alienigenae, non utique appropinquant sanctis, sed longe sunt a sanctis. Omnes qui recusant Christum regem alienigenae fiunt. Quare alienigenae fiunt? Quia et illa vitis quamvis ab illo plantata, amara facta quid audivit? Quare conversa es in amaritudinem, vitis aliena Non dictum est, Vitis mea: quia si mea, dulcis; si amara, non mea; si non mea, utique aliena. Tenueruntregem Israel, peregrinatum esse apud Allophylos, cum quaereretur a Saüle ; et fuit in ista civitate et apud regem civitatis hujus: sed ibi solum tenuerunt, sed et tenent adhuc Allophyli in Geth. Geth diximus quod civitas sit. Interrogata autem interpretatio hujus nominis,  caput Salvator corporis, ille natus ex virgine crucifixus, qui jam nobis exemplum resurrectionis nostrae in resurrectione suae carnis ostendt, est et hic, sed in corpore suo
Abbreviated transcription (Latin):
in ħ scło. S. tribulari ñ possumꝰ: nͥ ab
eis qͥ longe fiunt a scĩs. Longinqͥtatem
istam fres intelligite coedis eẽ: ⁊ ñ cor¬
poris. fĩt enĩ plerũq ut qͥ corpore longe
ꝑegrinat᷑ a te. coniunctus sit tͥ: qr hoc
amat qd̾ tu. E fit plerũq ut stans iux¬
ta te. coniunctus sit tͥ: qr hoc amat qd̾
tu. E fit plerũq ut stans iuxta te. ex eo
qd̾ diligit mundũ. cũ tu diligas dm̃. lon¬
ge sit a te. Qͥd gͦ sib uult qͦd ad ipsũ ti¬

Expanded text:
isto saeculo; sed tribulari non possumus, nisi ab isto saeculo; sed tribulari non possumus, nisi ab eis qui longe fiunt a sanctis. Longinquitatem istam, fratres, intelligite cordis esse, non corporis. Fit enim plerumque ut qui corpore longe peregrinatur a te, conjunctus sit tibi, quia hoc amat quod tu: et fit plerumque ut stans juxta te, conjunctus sit tibi, quia hoc amat quod tu: et fit plerumque ut stans juxta te, ex eo quia diligit mundum, cum tu diligas Deum, longe sit a te. 3. Quid ergo sibi vult, quod ad ipsum ti
Abbreviated transcription (Latin):
tribulant nos. Cont᷑ tales iste p̃s c̃fir¬
mat nos. Necesse ẽ enĩ ut tales patiam᷑.
usq in finẽ: quos ñ paterem᷑ nͥ nob̾ expe¬
diret. Omĩs enĩ temptatio. ꝓbatio ẽ: et
om̃is ꝓbationis affectus habet fructum
suum. qr hõ plerũq etiã sibi ips ignotꝰ ẽ
Qͥd ferat. qͥdue ñ ferat. ignorat. & aliqñ
p̃sumit se ferre qd̾ ñ potest. ⁊ aliqñ des¬
ꝑat se posse ferre qd̃ potest. Accedit tẽp¬
tatio. quas int̃rogatio. & inuenit᷑ hõ
a seipso. qͥ latebat & seipsũ: s artificẽñ
suas petrus ignorabat: s dñs nouerat.
Respondit minus idoneum qͥ fabrica¬
rat: qui etiã fabricato a se uires idone¬
as daturus erat. Qͥd nondũ ded̾at scie¬
bat: ille qͥd nondũ acceꝑat nesciebat.
Accessit tẽptatio. negauit. fletiit. accepit.
Cũ gͦ nesciamꝰ qͥd petamꝰ tamꝙ̃ ñ haben¬
tes: ⁊ uñ grãs agamꝰ tamꝗͣ. accipientes.

Expanded text:
tribulant nos. Contra tales iste psalmus confirtribulant nos. Contra tales iste psalmus confirmat nos. Necesse est enim ut tales patiamur usque in finem: quos non pateremur, nisi nobis expediret. Omnis enim tentatio probatio est, et omnis probationis effectus habet fructum suum. Quia homo plerumque etiam sibi ipsi ignotus est: quid ferat, quidve non ferat, ignorat; et aliquando praesumit se ferre quod non potest, et aliquando desperat se posse ferre quod potest: accedit tentatio quasi interrogatio, et invenitur homo a seipso; quia latebat et seipsum, sed artificem non suas Petrus ignorabat, sed Dominus noverat. Respondit minus idoneum qui fabricaverat, qui etiam fabricato a se vires idoneas daturus erat, quid nondum dederat, sciebat; ille qui nondum acceperat, nesciebat: accessit tentatio; negavit, flevit, accepit . Cum ergo nesciamus quid petamus tanquam non habentes, et unde g
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscunt. Longe fiant a scĩs. qͥ con¬
tradicentes titulo. respuert regẽ dm̃:
⁊ elegert regẽ hominẽ. Om̃is gͦ popłs
humano regno delectatꝰ. respuens in se
regnare dm̃. qͦ regnante ita qͥsq subiec¬
tus ẽ. ut regnet & ipse cupiditatib suis:
omĩs gͦ popłs talis. longe fit ascĩs. Nolite
itaq fr̃es in solis udeis. hoc adutere. Data
st̃ quidem in ilł quasi pͥmitiua exẽpla:
ut in illo popło eluceret. qd̾ om̃is homo
caueret. Aꝑte illi regẽ. xp̃m recus auer̃t:
ꝙ regẽ cesarem elegerunt. Est qͥdem
& cesar rex. hõ hoĩb ad humana: s aliꝰ
ẽ rex ad diuina. Aliꝰ rex ad uitã tẽporalẽ.
aliꝰ est rex ad et̃nã. Aliꝰ rex terrenꝰ: alꝰ rex
celestis. Rex t̃renꝰ. sub rege celesti: rex ce¬
se habere cesarẽ regem dixer̃t. sed quia
regem xp̃m habere noluer̃t. E mͦ mul¬
ti xp̃m regem iã in celo sedentẽ. ⁊ ubiq
regnantẽ habere nolunt: ⁊ ipsi st̃ qui

Expanded text:
concupiscunt: longe fiant a sanctis qui conconcupiscunt: longe fiant a sanctis qui contradicentes titulo respuerunt regem Deum, et elegerunt regem hominem. Omnis ergo populus humano regno delectatus, respuens in se regnare Dominum, quo regnante ita quisque subjectus est, ut regnet et ipse cupiditatibus suis, omnis ergo populus talis longe est a sanctis. Nolite itaque, fratres, in solis Judaeis hoc advertere. Data sunt quidem in illis quasi primitiva exempla, ut in illo populo eluceret quod omnis homo caveret. Aperte illi regem Christum recusaverunt, et regem Caesarem elegerunt. Est quidem et Caesar rex homo hominibus ad humana, sed alius rex est ad divina; alius rex ad vitam temporalem, alius ad aeternam; alius rex terrenus, alius rex coelestis: rex terrenus sub rege coelesti, rex coese habere Caesarem regem, peccaverunt; sed quia regem Christum habere noluerunt. Et modo multi Christum regem in coelo sedentem et ubique regnantem habere nolunt: et ipsi sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
scriptionẽ. pse titulꝰ ostendat nob̃ popu¬
lũ istũ. Scriptus ẽ qͥdã titulꝰ in dnĩca pas¬
siõe : qñ dñs crucifixus ẽ. Erat ibi titulꝰ
scriptus. hebraice. grece. ⁊ latine: rex
iudeoꝵs. Trib linguis tamꝗͣ trib testibus
titulus apꝓbat᷑: qr in ore duoꝵ aut triũ
testiũ. stabit om̃e u̾bũ. Istũ titulũ cũ legi¬
sent uidei: indignati st̃. & dixer̃t ad pila
tũ. Noli scribere rex iudeors: s qr ipse se
dixit regẽ ẽẽ iudeoꝵ. Ipsum dixisse. scribe.
dixer̃t: non hoc ẽẽ quod dix̃. S qr uerũ
in alio psalmo. in tituli inscriptione nexor¬
rũpas: respondit pylatus. Qd̃ scripsi scͥp¬
si. Tamꝗͣ dicens. Non corrũpo ueritatẽ¬
s emendo. et si uos diligitis falsitatẽ. Q a
gͦ in maledicto isto indignati st̃ dicentes.
iudei: nos ñ habemꝰ regem nͥ solũ cesarẽ:
de tituli offensione. longe facti st̃ a sc̃ĩs.
ꝓpinquent scĩs. ⁊ adglutinent᷑ scõ. qui
regem xp̃m agnoscunt. & habere

Expanded text:
stendat nobis populum istum. Scriptus est enim quidam titulus in dominica passione, quando Dominus crucifixus est: erat ibi titulus inscriptus, hebraice, graece, et latine, Rex Judaeorum; tribus linguis tanquam tribus testibus titulus approbatus, quia in ore duorum vel trium testium stabit omne verbum . Istum titulum cum legissent Judaei, indtum: Noli scribere, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit se regem esse Judaeorum. Ipsum dixisse scribe, dixerunt; non hoc esse quod dixit. Sed quia verum est in alio psalmo, In tituli inscriptionem ne corrumpas , respondit Pilatus, Quod scripsi, scripsi: tanquam dicens, Non corrumpo veritatem, etsi vos diligitis falsitatem. Quia ergo in maledicto isto indignati sunt Judaei, dicentes, Nos non habemus regem nisi solum Caesarem , de tituli offensione longe facti sunt a sanctis. ropinquent sanctis, et agglutinentur sancto qui regem Christum agnoscunt et habere
Abbreviated transcription (Latin):
Icut aliꝗͣ domũ intͦturi. citͦ
sit. ⁊ ad quẽ ꝑtineat. in titu¬
lo inspiciamus: ne forte ĩpor¬
tune irruamꝰ quo ñ oportet. neq rur¬
sus timiditate reuocem᷑ ab eo qͦ oportet
illiꝰ aut illiꝰ: ita in suꝑliminari psalmi hꝰ.
longe factus ẽ. ipsi dð̾. in tituli inscͥp¬
tione. cũ tenuerunt eũ allophi in geth.
Agnoscamꝰ gͦ popłm qͥ longe factus ẽ a
scĩs: in tituli inscriptionẽ. ꝑtinet enĩħ
ad ipsũ dauid. quẽ iam nostis intelligere
spiritalit᷑. Neq enĩ cõmendat᷑ nob̃. nͥ ille
de qͦ dictum est. finis legis xp̃c. ad iustici¬
am om̃i credenti. G in finẽ cũ audis: in
xp̃m intende: ne in uia remando ñ ꝑue¬
nias ad finẽ. E cqͥd enĩ ẽ ubi infra steteriᷤᷤ.
ubi securitas sit. Est qͥdã locus: u̾statio
fidelissima collocat᷑. Est quedã petra. ubi
domꝰ secura consurgit: ut ñ metuat ym¬
brẽ tẽpestatis. fsumina eñĩ impegeruis
in domũ illã. & ñ cecidit : fundata eñĩ¬

Expanded text:
icut aliquam domum intraturi, cujus sit et ad quem pertineat in titulo inspicimus, ne forte importune irruamus quo non oportet, neque rursus timiditate revocemur ab eo quo oportet illius aut illius; ita ilonge factus est, ipsi David in tituli inscriptionem, cum tenuerunt eum Allophyli in Geth. Agnoscamus ergo populum qui longe factus est a sanctis in tituli inscriptionem. Pertinet hoc enim ad ipsum David, quem jam nostis intelligere spiritualiter: neque enim commendatur nobis nisi ille de quo dictum est, Finis Legis Christus ad justitiam omni credenti . Ergo, In finem, cum audis, in Christum intende, ne in via remanendo non pervenias ad finem. Quidquid enim est, ubi infra steteris, aubi securitas sit. Est quidam locus ubi statio fidissima collocatur; est quaedam petra ubi domus secura consurgit, ut non metuat imbrem tempestatis. Flumina enim impegerunt in domum illam, et non cecidit; fundata en
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ nichil eͣ: si cor a lingua dissen¬
tiat. Et̃ audire u̾itatẽ nicħ eͣ si nõ
auditionẽ fructꝰ sequat᷑ De isto loco
quasi sublimiore: loquim᷑ ad uos. Qm
delectant uoces laudantiũ. quã deuo¬
tio confitentiũ. ⁊ facta rectoꝵ: ⁊ qͣm ñ
ab oĩb ꝑicłis lib̾et. ⁊ nos uobiscũ ab
oĩ temptatione saluatos in regno suo q̾g¬
nosc̾e: ⁊ coronare dignetur. Elxplicit¬

Expanded text:
hil est, si cor a lingua dissentiat; et audire veritatem nihil est, si non auditionem fructus sequatur. De isto loco quasi sublimiore loquimur ad vos: quam delectant voces laudantium, quam devotio confitentium et facta rectorum. Et quamab omnibus periculis liberet, et nos vobiscum ab omni tentatione salvatos in regno suo cognoscere et coronare dignetur. I
Abbreviated transcription (Latin):
Nos qͥcqͥd illd̃ significat faciamꝰ: ⁊ ꝗͣ. sit
illd̾ uerũ ñ laboremꝰ. Tu esto talis ut
⁊ scias eã nͣ posse renouari nͥ uetustas
tua in pet᷑ contrita fuerit. id ẽ nͥ auxi
Tu noli dulcedine p̃t̾itȩ uitȩ obsurdes
uacat leg̾e̾ : ñ mͥ uacat audire. Hoc aũ¬
aurẽ pͣm̾e in t̾rã eͣ. Tu gͦ tał noli eẽ:
s esto talis qr contra inuenis: id ẽ ut p̃¬
terita obliuiscaris. in anteriora te ex¬
tendas. uetustatẽ tuã in petra cont̾as.
Et si q̃ tͥ similitudines date fuerint: si
inueneris in script᷑is crede: si inuen̾is
dici nͥ fama: nec ualde credas. Res ip¬
sa forte ita e᷑: forte nͣ ẽ ita. Tu ꝓfice
tͥ: ualeat ad salutẽ ista similitudo.

Expanded text:
nos quidquid illud significat faciamus, et quam sit illud verum non laboremus. Tu esto talis, ut Et scias eam non posse renovari, nisi vetustas tua in petra contrita fuerit: id est, nisi auxilTu noli dulcedine praeteritae vitae obsurdescvacat legere, non mihi vacat audire. Hoc aurem premere in terra est. Tu ergo talis noli esse: sed esto talis quod contra invenis, id est, ut praeterita obliviscaris, in anteriora te extendas; ut vetustatem tuam in petra conteras. Et si quae tibi similiinveneris in Scripturis, crede: si non inveneris dici nisi fama, nec valde credas. Res ipsa forte ita est forte non est, ita. Tu profice tibi: valeat ad salutem similitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fr̃es: quiꝰ dep̃c atus ẽ: Magnꝰ
ẽ puteus: ꝓfunditas iniquitatis hu¬
manȩ. Illue qͥsq si ceciderit. in altũ
cadet. S tñ ibi positus. si confitetur
peccata dõ suo. ñ suꝑ eũ claudit pute¬
us os suũ: ⁊⁊ ẽ in alio quodã psalmo
scriptũ. De. ꝓfundis clamaui ad te dñe.
dñe exaudi uoce᷑ meã. Si aũ factũ in
illo fuerit. qd̃ in alia sententia seriptu¬
ra dicit peccator eũ uen̾it in ꝓfundũ
maloꝵ contempnet: clausit suꝑ eũ pu¬
teus os suũ. Quare clausit os suuͣ: Quia
clausit os illiꝰ. Edidit enĩ confessionẽ: ue¬
re mortiuis ẽ. Impletũq in eo ẽ: qd̾ ali¬
bi dr̃. a mortuo uelut qui ñ sit. ꝑit coͣ¬
fessio. Metuenda ista res fr̃es. uehem̃t᷑.
mersus ẽ in puteũ. Qñ aũ illi dixeris
iniquitatẽ ipsiꝰ. ⁊ dixerit uͭ peccaui
fateor: ñ suꝑ eũ clausit puteus os suu̾.
Cũ aũ uideris eũ dice̾ quid enĩ male
feci factꝰ ẽ defensor peccati sui. clausit

Expanded text:
hoc, fratres? quid deprecatus est? Magnus est puteus profunditas iniquitatis humanae: illuc quisque si ceciderit, in altum cadet. Sed tamen ibi positus, si confitetur peccata Deo suo, non super eum claudet puteus os suum: ut est in alio quodam psalmo scriptum, De profundis clamavi ad te, Domine; Domine, exaudi vocem meam . Si autem factum in illo fuerit quod alia sententia Scripturae dicit, Peccator, cum venerit in profundum malorum, contemnet ; clausit super eum puteus os suum. Quare clausit os suum? Quia clausit os illius. Perdidit enim confessionem; vere mortuus est, impletumque in eo est quod alibi dicitur: A mortuo, velut qui non sit, perit confessio . Metuenda ista res vehementer, fratrmersus est in puteum: quando autem illi dixeris iniquitatem ipsius, et dixerit, Vere peccavi, fateor; non super eum clausit puteus os suum: cum autem videris eum dicere, Quid enim mali feci? factus est defensor peccati sui; clausit
Abbreviated transcription (Latin):
mans: raucȩ factȩ s̾ faucesa̾Hoc ubi:
hoc quando: Int̾rogemus eugłm. Passi¬
onẽ quippe dnĩ urĩ in hoc psalmo cog¬
noscimꝰ. Equidẽ passũ eũ nouimꝰ. &
intrasse aquas usq ad animã eiꝰ ⁊qͥa
ppłi pͣualuert̃ usq ad mortẽ eius:
Legiuꝰ credimꝰ tẽpestate illũ demersũ
ẽẽ: qr p̃ualuit seditio ad eũ occiden¬
dũ: agnoscimꝰ uerũ e̾e̾. laborasse eũ
clamando. ⁊ raucas facꝰtas eẽ. fauces
illiꝰ. ñ solũ ñ legimus. s etiã contra le¬
ginus. qr ñ respondebat eis u̾bum: ut
impleret᷑ qd̾ dictũ eͣ in alio psalmo.¬

Expanded text:
mans; raucae factae sunt fauces meae. Hoc ubi? hoc quando? Interrogemus Evangelium. Passionem quippe Domini nostri in hoc psalmo cognoscimus. Et quidem passum eum novimus; intrasse aquas usque ad animam ejus, quia populi praevaluerunt usque ad mortem ejus, legimus, credimus; tempestate illum demersum esse, quia praevaluit seditio ad eum occidendum, agnoscimus: verum et laborasse eum clamando, et raucas factas esse fauces illius, non solum non legimus, sed etiam contra legimus, quia non respondebat eis verbum, ut impleretur quod in alio psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ: quo ostendunt᷑ qui eũ aceto potaue¬
rt. Prefigurans gͦ in se ⁊ transformans
nosipsos: hoc ait. Saluũ me. fac dñe:
qmͣ introiert᷑ aquȩ usq ad animam
meã. Potuert̃ qui ꝑsequuti st̃ͣ etiã occi

Expanded text:
dum, quo ostenduntur qui eum aceto potavedum, quo ostenduntur qui eum aceto potaverunt . Praefigurans ergo, et transformans in se nos ipsos, hoc ait: Salvum me fac, Deus, quoniam introierunt aquae usque ad animam meam. Potuerunt qui persecuti sunt etiam oc
Abbreviated transcription (Latin):
martyres uͦ etiã si noluerunt. Petro nã¬
q ita p̃dixit passionẽ suam. Cũ senu¬
eris inquit alius te p̃cinget: ⁊ feret qͦ
tu ñ us. Quãquã enĩ. xp̃o iherere cu
nr̃am id ẽ consortiũ qͦddã animȩ ⁊ cor¬
poris. ⁊ quandã in his duob familiarita¬
tẽ conglutinationis atq cõpaginis expo¬
nens quodã loco apłs: ait habere nos
domũ ñ manũfactã etͣnã in cȩł: ideͣ un¬
mortalitatẽ pͣparatã nob̾. qua induen¬
di stmꝰ. in fine cũ resurrexerimꝰ a mor¬
tius. Et ait. In quo nolumꝰ expoliari. s suꝑ¬
uestiri: ut absorbeat᷑ mortale a uita.
S i fieri posset. sic uellemꝰ ait fieri unmor¬
tales. ut iã ueniret ipsa immortalitas.
⁊mͦ sic̃ sumꝰ mutaret nos. ut mortale.
tur. Quãtus gͦ a malis ad bona transe¬
amꝰ. tam̃ ipse transitus aliquantũ ama¬
rus ẽ: ⁊ habet fel qd̃ dedert᷑̃ dño in pas¬
sione iudei. Habet acre. quiddã toleran¬

Expanded text:
martyres vero, etiamsi noluerunt. Petro nammartyres vero, etiamsi noluerunt. Petro namque ita praedixit passionem suam: Cum senueris, inquit, alius te praecinget, et feret quo tu non vis . Quanquam enim Christo inhaerere cupnostram, id est consortium quoddam animae et corporis, et quamdam in his duobus familiaritatem conglutinationis atque compaginis exponens quodam loco Apostolus, ait habere nos domum non manufactam, aeternam in coelis; id est immortalitatem praeparatam nobis, qua induendi sumus in fine, cum resurrexerimus a mortuis; et ait: In quo nolumus spoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur mortale a vita , Si fieri posset, sic vellemus, ait, fieri immortales, ut jam veniret ipsa immortalitas, et modo sicut sumus mutaret nos, ut mortale hretur. Quamvis ergo a malis ad bona transeamus; tamen ipse transitus aliquantum amarus est, et habet fel, quod dederunt Domino in passione Judaei, habet acre quiddam toleran
Abbreviated transcription (Latin):
intrauerunt aquȩ
usq ad animam
meã. Granũ illud
eͣ contemptũ mun¬
do. qd udet᷑ humi¬
les dare uoces. In
orto obruit᷑. mira¬
turo mundo hole¬
ris magnitudinem:
cuiꝰ sem̃ contẽptũ
ẽ a sudeis. Reuera enĩ considerate sem̃
s napis. minutũ. fuscũ. asꝑnabile. ꝓrsꝰ.
ut ibi impleat᷑ qd dictũ ẽ: ⁊ uidimꝰ eũ.
ñ habebat speciẽ. neq decorẽ. Aquas
aũ intrasse usq ad animã suã dicit:
qr potuert̃ illȩ turbȩ quas aquarũ no¬
mine significauit. hoc usq p̃ualere:
ut occiderent.xpͣm. Prxualuert̃ ad con¬
tẽpnendũ. ad tenendũ: ad ligandũ. ad
insultandũ. ad colafirandũ. ad conspu¬
endũ. Aahuc quousq: Isq ad mortẽ.
Ergo introierunt aquȩ usq ad animã me¬
am. Hanc quippe uitã dixit animã suã.
quousq illi accedere seiuendo potuert᷑.
S nũquid hoc possent. nͥ ab ipso ꝑmitte¬
tiat᷑ sic clamat. nͥ qr caput m̃bra sua
pͣfigurat: Lassus ẽ quippe ille qr. uoluit.

Expanded text:
introierunt aquae usque ad animam meam. Granum illud est contemptum modo, quod videtur humiles dare voces. In horto obruitur, miraturo mundo oleris magnitudinem,  semen contemptum est a Judaeis. Revera enim considerate semen sinapis minutum, fuscum, aspernabile prorsus; ut ibi impleatur quod dictum est: Vidimus eum, et non habebat speciem neque decorem . Aquas autem intrasse usque ad animam suam dicit; quia potuerunt illae turbae, quas aquarum nomine significavit, huc usque praevalere, ut occiderent Christum. Praevaluerunt ad contemnendum, ad tenendum, ad ligandum, ad insultandum, ad colaphizandum, ad conspuendum. Adhuc quousque? Usque ad mortem. Ergo introierunt aquae usque ad animam meam. Hanc quippe vitam dixit animam suam, quousque illi accedere saeviendo potuerunt. Sed numquid hoc possent, nisi ab ipso permittetiatur sic clamat, nisi quia caput membra sua praefigurat? Passus est quippe ille, quia voluit;
Abbreviated transcription (Latin):
te salutis tuȩ. Saluũ me. fac de luto: ut
ñ inheream. De luto quo supͣ dixerat.
infixus sũ in limo ꝓfundi: ⁊ ñ ẽ substã¬
tia. Proinde quia illud expositũ bene
accepistis: quid hic audiatis expͣsspus ñ÷.
N unc se dixit lib̾andũ: uͥ se ante dixit
infixũ. Saliuĩ me fac de luto: ut nͣ in¬
heream. Exponit hoc ipse. E ruar ex his
qui oderunt me. Ipsi gͦ sunt lutũ. ubi
heseram. S hoc forte suggerit᷑. Paulo an
te dixerat. infixus sũ. modo dicit sal
ñ agendo ut ñ uihereã. Ergo heserat
carne: ⁊ ñ heserat spũ. Dic̾ hoc ex infir¬
mitate. m̃broꝵ suoꝵ. Iu ando forte cape¬
ris ab eo qui te pͣmit ad intquitatem.
tenet᷑ quidẽ corpus tuũ: scđm corpus
infixus es i luo ꝓfundi. S quandui
ñ consentis. ñ hesisti. di aũ consentis.
hesisti. Oratio gͦ tua ibi sit: ut qmͣ iã
tenet᷑ corpus tuũ. ñ teneat᷑ anima tua:
sis lib̾ in uinculis. E ruar ex his qui o¬
deriuit me: ⁊ de ꝓfundo aquarũ. Non

Expanded text:
fac de luto, ut non inhaeream. De illo de quo supra dixerat: infixus sum in limo profundi, et non est substantia. Proinde quia illud expositum bene accepistis, quod hic audiatis expressius non est. Hinc se dicit liberandum, ubi se ante dixit infixum: Salvum me fac de luto, ut non inhaeream. Et exponit hoc ipse: Eruar ex iis qui oderunt me. Ipsi ergo sunt lutum ubi haeseram. Sed hoc forte suggeritur. Paulo ante dixerat, Infixus sum; modo dicit, Salnon agendo ut non inhaeream. Ergo haeserat carne, sed non haeserat spiritu. Dicit hoc ex infirmitate membrorum suorum. Quando forte caperis ab eo qui te premit ad iniquitatem, tenetur quidem corpus tuum; secundum corpus infixus es in limo profundi: sed quamdiu non consentis, non haesisti; si autem consentis, haesisti. Oratio ergo tua ibi sit, ut quomodo jam tenetur corpus tuum, non teneatur et anima tua, sis liber in vinculis. Eruar ex his qui oderunt me, et de profundo aquarum. 19.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ frĩb meis: ⁊ hospes filiis matͥs mee.
filiis sẏnagoge hospes factus est. In pa¬
tria quide᷑ ipsius dicebat᷑. Nonne nos
scimus eũ ee̾ filiũ mariȩ ⁊ ioseph ͦ Et
unde alio loco. Hunc aũ nescimꝰ unde
sit. factꝰ gͦ sũ hospes filiis matris meȩ
Non sciert᷑ unde sim: de quib erat caro
mea. Nonue sciebant me de femore
abraham natũ ubi caro mea occulta e¬
rat: quando sub ipso femore manum
seruus ponens. iurauit ꝑ dm̃ cęli : hos¬
pes facꝰtus suͣ filiis matris meȩ Qua¬
re hoc Quare ñ agnouert᷑. Quare
alienũ dixert:  Iuare ausi st̃ dicere .
nescimꝰ unde sit:Qmͣ ⁊elus domꝰ tue
comedit me : id eͣ qr ꝑsequittꝰ sũ in
illis iniquitates ipsoꝵ. qr. ñ patienter
tuli. quos sic corripui: qr quesiui głam¬
tuã in domo tua. qr flagellaui in tẽ¬
plo male. u̾santes. Nbi etiã positũ ẽ ⁊e¬
lus domꝰ tuȩ comedit me: hinic alienus.
hinc hospes. hinc nescimꝰ unde sit. Ag¬
noscerent unde sim: si agnoscerent

Expanded text:
sum fratribus meis, et hospes filiis matris meae. Filiis Synagogae hospes factus est. In patria quippe ipsius dicebatur: Nonne nos scimus eum esse filium Mariae et Joseph ? Et unde alio loco: Hunc autem nescimus unde sit ? Factus ergo sum hospes filiis matris meae. Non scierunt unde sim, de quibus erat caro mea: non me sciebant de femore Abraham natum; unde caro mea occulta erat, quando sub ipso femore manum servus ponens, juravit per Deum coeli . Hospes factus sum filiis matris meae. Quare hoc? quare non agnoverunt? quare alienum dixerunt? quare ausi sunt dicere: Nescimus unde sit? Quoniam zelus domus tuae comedit me: id est, quia persecutus sum in illis iniquitates ipsorum, quia non patienter tuli quos corripui, qutuam in domo tua, quia flagellavi in templo male versantes ; ubi etiam positum est, Zelus domus tuae comedit me. Hinc alienus, hinc hospes; hinc, Nescimus unde sit. Agnoscerent unde sim, si agnoscerent
Abbreviated transcription (Latin):
Quia granũ nͥ ceciderit in t̾rã ut᷑ mo¬
riatur: frucꝰtũ inquit ñ reddet. Riec
ẽ  imprudentia: s tu illã nosti. Isti aũ
si cognouissent. nũquã dnmͣ głe cru¬
cifixissent. Ds̃ tu seis imprudentiam
meã: ⁊ delicta mea a te ñ st̃ abscon¬
dita. Hoc plane lucide aꝑte: qr ex
ore corporis intelligendũ eͣ. Delicꝰta
nulla . xp̃c habuit. fu̾it delicꝰtoꝵ sus¬
ceptor: s ñ cõmissor. Et delicta mea a
te nͣ st̃ abscondita: id ẽ confessus sũ
tͥ omĩa delicta mea. ⁊ ante os meum
uidisti ea. in cogitatione mea. uidisti
uulnera quȩ sanares. S ubi. Ntiq in
corpore: in m̃bris: in illis fidelib un¬
de illi herebat iã m̃brũ illd qd̃ confite
bat peccata sua. &. delicꝰta inqͥt mea a
in me: Nondicatur illis uͥ ẽ de quo pͣsu¬
mebatis: ñ dicat᷑ allis uͥ ẽ qui uob̾ dicebat.
credite in dm̃ ⁊ in me crediter Non eru¬
bescant in me qui expectant te dñe: dñe

Expanded text:
quia granum, nisi ceciderit in terram ut moquia granum, nisi ceciderit in terram ut moriatur, fructum, inquit, non reddet . Haec est imprudentia; sed tu nosti illam: isti autem si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Deus, tu scisti imprudentiam meam; et delicta mea a te non sunt abscondita. Hoc plane, lucide, aperte, quia ex ore corporis intelligendum est. Delicta nulla Christus habuit; fuit delictorum susceptor, sed non commissor. Et delicta mea a te non sunt abscondita: id est, confessus sum tibi omnia delicta mea; et ante os meum vidisti ea in cogitatione mea, vidisti vulnera quae sanares. Sed ubi? Utique in corpore, in membris; in illis fidelibus, unde illi haerebat jam membrum illud quod confitebatur peccata sua. Et delicta, inquit, mea in me: non dicatur illis, Ubi est de quo praesumebatis? non dicatur illis, Ubi est qui vobis dicebat, Credite in Deum, et in me credite ? Non erubescant in me, qui te exspectant, Domine, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
stultũ dĩ sapientiꝰ eeͥ hominib: Impru¬
dentiã meã hoc ipsũ qd̃ in me irrisertͣ
qui sibi uident᷑ ee̾ sapientes: tu scis qͣre
fieret: tu scis imprudentiã meã. Qͥd enĩ
tã simile imprudentiȩ : quã cũ habere
in potestate. una uoce su os ꝑsequuto¬
res ꝓst̾uere. pateret᷑ se teneri. flagel¬
lariꝰ conspiii. colafirari. spinis coronari
ligno affigi. Imprudentiȩ simile ẽ. Stul¬
tũ uidet᷑: s stultũ hoc suꝑat om̃s sapi¬
entes. Stultũ quide᷑ ẽr s & granũ qͣndo
cadit in t̾rã.si nemo sciat consuetu¬
dinẽ agricolaꝑstultũ udet᷑. labo¬
re magno mettt᷑: portat᷑ ad aream.
triturat᷑. uentilat᷑. Post tanta ꝑicula
oeli. ⁊ tẽpestatũ. ⁊ labores rusticanoꝵ
facit. Nongͦ ille peꝑoit ꝓsibi. qr. ⁊ pa¬
ter illi ñ peꝑcit: s ꝓ nob̾ omĩb tra¬
didit illũ. Et̾ de ipso qui dilexit me
inquit apłs : &e tradidit seipsũ ꝓ me:

Expanded text:
Stultum Dei sapientius est hominibus ? ImpruStultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum haberet in potestate, una voce suos persecutores prosternere, ut pateretur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae simile est; stultum videtur: sed stultum hoc superat omnes sapientes. Stultum quidem est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore magno metitur, portatur ad aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, et labores rusticanorufacit. Non ergo ille pepercit sibi; quia et Pater illi non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Et de ipso, Qui dilexit me, inquit Apostolus, et tradidit seipsum pro me :