comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riis inerepatione restringat. Et mina ᷤᷤ
potentũ ratiocinatione mitiget.⁊ ut
oppressorũ angustias quanta p̃ualet
ope leuet: ut foris resistentib opponat
pacientiã. ut intus suꝑbientib exhi¬
beat cum pacientia disciplinã. Et
erga errata subditorũ. sic mansuetu¬
do zelũ temꝑet: quatinꝰ a iusticie
studio ñ eneruet. Sic ad ultionẽ ⁊e¬
lus ferueat: ne tam̃ pietatis. limitẽ
feruendo transcendat. Ut ingratos
beneficiis ad amorẽ ꝓuocet. ut gra¬
tos quosq ministerus in amorẽ ser¬
uet: ut ꝓximoꝵ mala cũ corrigere
ñ ualet. taceat: utq cũ corrigi lo¬
quendo posst̃. silentiũ consensum eẽ
ꝑtimeseat. Ut sic ea quȩ tacet toleret.
ne tam̃ in animo uiruis doloris oceul¬
tet. Ut sic maliuolis munus benignita¬
tis exhibeat. netam̃ ꝑ grãm a iure recli¬
tudinis excedat. t cuncta ꝓximis q̃
preualet ĩpendat: s hȩc ĩpendendo ñ

Expanded text:
riis increpatione restringat, ut minas riis increpatione restringat, ut minas potentium ratiocinatione mitiget, ut oppressorum angustias quanta praevaleat ope levet, ut foris resistentibus opponat patientiam, ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam, ut erga errata subditorum sic mansuetudo zelum temperet quatenus a justitiae studio non enervet, sic ad ultionem zelus ferveat, ne tamen pietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem Dei provocet, ut gratos quosque ministeriis in amore servet, ut proximorum mala cum corrigere non valet taceat, et cum corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret ne tamen in animo virus doloris occultet, ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat, ut cuncta proximis quae praevalet impendat, sed haec impendend
Abbreviated transcription (Latin):
stet. Ne cor luxuria polluat: ⁊ subiectũ
desideriis ꝑ illicita corrumpat. Ne ira
exasꝑet: ⁊ usq ad ꝓferendã contumeli¬
am inflãmet. Ne inuidia inordeat:¬
& alienis felicitatib emula sua se face
consinnat. Ne unmoderate linguã lo¬
quacitas ꝑtrahat: eamq usq ad lasci¬
uiam obtrectationis extendat. Neodiũ
malicia excitet: ⁊ os usq ad iaculũ ma¬
ledictionis irritet. Rursũ cum cogitat.
ut ea alteri faciat. quȩ ipse sibi ab alte¬
ro expectat: pensat nimirũ ut malis
bona. ut bonis meliora respondeat. Ut
erga ꝓcaces mansuetudinẽ longanimi¬
tatis exhibeat: ut maliciȩ peste lan¬
guentib. grãm benignitatis ostens at.
Nt discordes pace uniat.⁊ ut coneor des
ad concupiscentiã uerȩ pacis accin¬
gat: ut indigentib necessaria tͥbuat.
ut errantib uiã rectitudinis ostendat.
Ut afflictos uerbo ⁊ cõpassione mulce¬
at: ut accensos in huiꝰ mundi deside¬

Expanded text:
stet; ne cor luxuria polluat, et subjectum stet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os usque ad jaculum maledictionis irritet. Et rursum, cum cogitat ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ex altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, et bonis meliora respondeat; ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat, ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat, ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat, ut indigentibus necessaria tribuat, ut errantibus viam rectitudinis ostendat, ut afflictos verbo et compassione mulceat, ut accensos in hujus mundi deside
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝑ semetipsam u̾itas dicit. Quȩ uultis
ut faciant uob̃ homines: ita ⁊ uos facite
illis. Quib duob scilicet utriusq testa¬
m̃ti mandatis. ꝑ unũ malicia cõpescit᷑
ꝑ aliud benignitas p̃rogatur: ut malũ
quod ñ uult pati quisq ñ faciens. cesset
a nocendi oꝑe: ⁊ rursũ bonũ quod sibi
fieri appetit ĩpendens. erga utilitatem
se ꝓrimi exerceat. ex benignitate. Sed
hec nimirũ duodũ sollicita intentio¬
ne cogitant᷑. cor ad innumera uͥtutum
ministi̾a tenditur: ne uel ad inferenda
quȩ ñ debet. desideriis inquieta mens
ferueat: uel erga exhibenda que debet.
otio resoluta torpescat. Nam cũ cauet
alteri facere. qd̾ nequaqͣm uult ab altõ
ipsa colerare: sollicita se intentione cͥ¬
cumspicit: ne suꝑbia eleuet: ⁊ usq¬
ad despectum ꝑrimi animũ deiciens ex¬
altet. Ne ambitio eogitationẽ laniet: eũꝙ
hanc ad appetenda aliena dilatat. angu¬

Expanded text:
» et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis » et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis ; quibus duobus, scilicet utriusque Testamenti mandatis, per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum quod pati non vult, quisque non faciens, cesset a nocendi opere. Et rursum bonum quod sibi fieri appetit impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum duo dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur; ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usqad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet; cumque hanc ad aliena appetenda dilatat, angu
Abbreviated transcription (Latin):
ti legentip̃i. bex neñ xp̃i. quid coneru¬
entius intelligi qͣm caritas potest. Qmͣ
couere ꝑficimꝰ eum frat̾na onera exa¬
more toleramꝰ. S hȩc eadem lex multi¬
pier dicit᷑: quia studiosa sollicitudine
caritas ad cuncta uͥtutum facta dilata¬
tur. Quȩ a duob quidẽ preceptis inci¬
pit: s se ad innumera extendit. Huius
nãq legis initiũ. dilectio dĩ est: ac dile¬
ctio ꝓximi. S dĩ dilectio ꝑ tria distin¬
guitur: quia ex toto corde. ⁊ ex tota aĩa.
⁊ ex tota fortitudine diligi conditor ui¬
betur. Qua in re notandũ est: qd̃ diuni¬
nus sermo cum dm̃ diligi precipit: ñ
solum narrat ex quo. s etiam informat
ex quanto: cũ subiungit. ex toto. Ut ii¬
delicet qui ꝑfecte dõ placere desiderat:
sibi de se nichil relinquat. Proximi au¬
tẽ dilectio. ad duo p̃cepta diriuatur. cũ
n ꝑ quendã sapientẽ dicitur.. Qd̾ ab alio
tibi odis fieri: uide ne tu alteri facias.

Expanded text:
tis legem Christi . Lex enim Christi quid congrutis legem Christi . Lex enim Christi quid congruenttunc vere perficimus, cum fraterna onera ex amore toleramus. Sed haec eadem multiplex dicitur, quia studiosa sollicitudine charitas ad cuncta virtutum facta dilatatur, quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit; hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi: sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, et tota anima et ex tota fortitudine diligi conditor jubetur. Qua in re notandum, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit ex toto, ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat: proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur, « quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri facias;
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suꝑna consilia requirendo lasfesce¬
ret: didicit ut humiliꝰ timeret. Et quẽ
sua infirmitas a cognitione intima rep¬
pulit: hunc ei ueruis humilitas umxit.
Sophar itaq ⁊ ꝑ scientiȩ studiũ ꝑitus.
⁊ ꝑ audatiam tumidę locutionis igna¬
rus: quia ipse grauitatẽ non habet.⁊
meliori optat qd̾ habet dicens. Atq u¬
tinam ds̃ loqueret᷑ tecum. ⁊ aꝑiret la¬
bia sua tͥ: ut ostenderet tͥ secreta sapi¬
entiȩ. Qui etiam qͦq qua se suꝑ amicũ
pollere estimat. optando scientiã osten¬
tat: cũ ꝓtinus subdit. Et qd̾ multiplex
sit lex eius. Quid hoc loco accipi dĩ lex.
nisi caritas debet⁊ ꝑ quã semꝑ in m̃te
legit᷑. precepta uitȩ qualiter in actio¬
ne teneantur: De hac ienĩ lege: ue¬
ritatis uoce dicit᷑. Hoc est preceptũ meũ:
ut diligatis imuc̃e. De hac paulus arte
Renitudo legun adilectio. De hac iterũ dic̃
Inuice onera ura portatet ni sic adimplebi¬

Expanded text:
cum ad superna consilia requirenda lassescecum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. Sophar itaque et per scientiae studium peritus, et per audaciam tumidae locutionis ignarus, quia ipse gravitatem non habet, meliori optat quod habet, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae! Qui eam quoque, qua se super amicum pollere aestimat, optando sapientiam ostentat, cum protinus subdit: Et quod multiplex sit lex ejus. Quid hoc loco Dei lex accipi nisi charitas debet, per quam semper in melegitur, praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Paulus ait: Plenitudo legis dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate; et sic adimplebi
Abbreviated transcription (Latin):
cere. ut cũq iam incõprehensibilita¬
tis eius ẽ potentiã uidere: quia ⁊ si in
ipsa consiliorũ eius inquisitione defici¬
mus: deficiendo tam̃ uerius discimus.
quẽ timeamꝰ. Ad hec se paulus sapientiȩ
illius secreta tetenderat: cũ dicebat.
Daltitudo diuitiarũ sapientiȩ ⁊ scientiȩ
dĩ.qͣm incomprehensibilia st̃ iuditia
eius. ⁊ inuestigabiles uiȩ eius. Quis
enim cognouit sensum dlñi. aut quis cõ¬
siliarius eiꝰ fuit : Qui suꝑius etiã ex ip¬
sa inquisitione lassescens. s tam̃ ad cog¬
nitionẽ infirmitatis ꝓpͥȩ lassescendo ꝓ¬
ficiens. premitat dicens. O homo tu qͣs
es. qui respondeas dõ. Numqͥd dicit
figmentũ ei qui se fiurit. quare me fe¬
eisti sie: Qui gͥ occulta dĩ ꝑtingere ñ
ualens. adinfirmitatis suȩ cognitionem
rediit: atq ad eruditionẽ se ꝓpriam de¬
ficiendo reuocauit: ut ita dicã. secreta
sapientiȩ ñ inueniens inuenit. Quia

Expanded text:
cere utcunque jam incomprehensibilitacere utcunque jam incomprehensibilitatis ejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejuenim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo proficiens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecisti sic ? Qui igitur ad occulta Dei pertingere non valens ad infirmitatis suae cognitionem rediit, atque ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ regit quos ereat: ꝑficit bona quę
inchoat: n aspirando adiuuat. qͦs uisi¬
tationis suȩ lumme illustrat. Cun¬
ctis .ienĩ liquet: qͥa quos gratis condi¬
dit. benigne disponit. Et cum sp̃ualia
dona largit᷑: ipse ꝑficit. qd̾ ipse ex mu
nere suę benignitatis inchoauit. Secͤta
ereauit deserit: cũ bona quȩ p̃uenien¬
do cȩꝑat. nequaqͣm ꝓsequendo consum¬
mat: cum claritate nos suę illustratio¬
nis illuminat. ⁊ tam̃ ꝑmissis carnis tẽp¬
tationib tenebris cecitatis pulsat: cũ
dona quȩ contulit minime eustodit. cũ
nm̃tis nr̃e ad se desideria ęxcitat: ꝙ
tam̃ occulto uditio dificultate nos nr̃ȩ
mbecillitatis angustat. Quȩ nimirũ
secreta eius sapientiȩ pauei ualent
inquirere. s nullus inuenire. Quia qd̃
suꝑ nos de nobis. ab immortali sapien¬
tia ñ inu  ste disponit᷑: iustum ꝓfecto
est. ut a nobis adhuc mortalib ignoret᷑.
S hec ipsa sapientiȩ illiꝰ secreta conspi¬

Expanded text:
ipotens Deus regit quos creat, perficit bona quae inchoat, et aspirando adjuvat quos visitationis suae lumine illustrat. Cunctis etenim liquet quia quos gratis condidit benigne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit qnere suae benignitatis inchoavit. Secreta creavit deserit; cum bona quae praeveniendo coeperat, nequaquam prosequendo consummat; cum claritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire. Quia quod super nos de nobis ad immortali sapientia non injuste 340 disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunditatẽ suam exhibet. occultos .⁊ illi
citos cogitationũ motus districte iudicã
inuestigabilis nullus agnoscit: nisi qui
uel contẽplatione ad sũma ꝓuehi. uel oc¬
cultis motib resistens. tẽptationũ ee¬
ꝑit importunitate turbari. Unde ⁊ be

Expanded text:
profunditatem suprofunditatem sucitos cogitationum motus districte judicandas, quam sit investigabilis, nullus agnoscit, nisi qui vel contemplatione ad summa provehi, vel occultis motibus resistens, tentationum coeperit importunitate turbari. Cum de De
Abbreviated transcription (Latin):
agnosceret: quantũlibet inqͥrendo flu¬
ctuaret dicens. Qͥs nouit potestatẽ irȩ
tuȩ. ⁊ p̃timore iram tuã dinumerares
Cuius bene potentiã egregius nobis do¬
ctor insinuat: cum breuit̾ narrat. Ut
possitis cõprehendere cũ omĩb seĩs: quȩ sit
latitudo. longitudo. sublimitas. ⁊ ꝓfundũ.
Habet quippe ds̃ latitudinẽ: qͥa dilectio¬
nem suam usq adcollectionẽ ꝑsequenti¬
um tendit. Habet longitudinẽ: quia ad
uitȩ patriã. nos longanimat̾ tolerando ꝑ¬
ducit. Habet sublimitatẽ: quia ipsorũ
quoq intelligentiã. qui recepti in suꝑna
fuerint congregatione transcendit. Ha¬
bet ꝓfundũ: quia dãpnatis inferius di¬
strictionis suȩ uiditiũ in comp̃hensibili¬
ter exerit. Quȩ scilicet quatuor nobis
in hac uita positis singulis exercet: quia
⁊ latitudinẽ amando: ⁊ longitudinem
tolerando⁊ & celsitudinẽ non solũ nr̃am
intelligentiã. s etiam uota suꝑando: ⁊

Expanded text:
agnosceret, quantumlibet inquirendo fluagnosceret, quantumlibet inquirendo fluctuaret, dicens: Quis novit potestatem irae tuae, aut prae timore iram tuam dinumerare ? Cujus bene potentiam egregius nobis doctor insinuat, cum breviter narrat: Ut possitis comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo, longitudo, sublimitas et profundum . Habet quippe Deus latitudinem, quia dilectionem suam usque ad collectionem persequentium tendit. Habet longitudinem, quia ad vitae patriam nos longanimiter tolerando perducit. Habet sublimitatem, quia ipsorum quoque intelligentiam qui recepti in supernam fuerint congregationem transcendit. Habet profundum, quia damnatis inferius districtionis suae judicium incomprehensibiliter exerit. Quae scilicet quatuor nobis in hac vita positis singulis exercet, quia et latitudinem amando, et longitudinem tolerando, et celsitudinem, non solum nostram intelligentiam, sed etiam vota superando, et
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ nc̃ uel spes nr̃a comp̃hendit. Mari
latior: quia humana m̃s. fluctuans.
multa de his quȩ uentura st̃ conicit.
s cũ iam cernere quȩ estimauerat eȩ¬
ꝑit: angustã se fuisse in sua estimati
ipsa in eũ nr̃a contẽplatio deficit. Un¬
de ncor psalmista in altũ posuerat.⁊
s necdũ se eum contigisse sentiebat: di¬
cens. Mirabilis facta ẽ. scientia tua ex me:
confortata ẽ: i ñ potero ad eã. Inferno ꝓ¬
fundiorẽ nouerat: qͥ semetipsũ discuti¬
ens. s eius subtiliora iuditia ꝑtunescens
dicebat. Nichil mͥ conseius sũ. s non
in hoc iustificatꝰ sũ. Qu autẽ iudicat
me dñs est. Longiorem t̾ra uiderat: cũ
minora ei ẽẽ humanȩ m̃tis uota pensa¬
bat. dicens. Qui potest omĩa facere suꝑ¬
habundant̾ quã petimus: aut inteili¬
gimus. Latiorẽ mari conspexerat: qͥ ti¬
mendo pensabat. qͥa nequaqͣm mens
humana imm̃sitatẽ districtionis eius

Expanded text:
quam nunc vel spes nostra comprehendit; mari quam nunc vel spes nostra comprehendit; mari latior, quia humana mens fluctuans multa de his quae ventura sunt conjicit, sed cum jam cernere quae aestimaverat coeperit, angustam se fuisse in sua aestimatiipsa in eum nostra contemplatio deficit. Unde et cor Psalmista in altum posuerat, sed necdum se eum contigisse sentiebat, dicens: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, nec potero ad eam Psal. rofundiorem noverat, qui semetipsum discutiens, sed ejus subtiliora judicia pertimescens, dicebat: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum; qui autem judicat me, Dominus est . Longiorem terra viderat, cum minora ei esse humanae mentis vota pensabat, dicens: Qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus . Latiorem mari conspexerat, qui timendo pensabat quia nequaquam mens humana immensitatem districtionis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ganimitas exuꝑat. quȩ nos i peccan¬
tes tolerat: n conu̾sos ad p̾mia remu¬
nerationis expectat. Mari latior: quia
ubiq facta peceantiũ. retributionis
suȩ p̃sentia occupat.⁊ ut ⁊ cũ non pre¬
sens ꝑ spẽm cernitur: p̃sens ꝑ iuditiũ¬
sentiatur. Cuncta tam̃ ad solũ referri
hominẽ possunt: ut ipse sit celũ. cum
iam ꝑ desideriũ summis inheret. Ipse
infermis: cũ tẽptationũ suarum cali¬
gine ꝑturbatꝰ in infimis iacet. Ipse ter¬
ra: quia in bono oꝑe firȩ spei ubertate
fructificat. Ipse mare: qͥa in quibdam
trepidus quatit᷑. ⁊ aura suȩ mutabili¬
tatis agitat᷑. S celo ẽ excelsior: qͥa po¬
tentiȩ eiꝰ magnitudine uincimꝰ: etiã
cum suꝑ nosmetipsos eleuam᷑. Inferno
ꝓfundior: qͥa nimirũ plus iudicat. qͣm
ipse se humanꝰ animus in tẽptationi¬
b inuestigat. Terra longior: quia fru¬
ctus uitȩ quos in fine retribuit: nequa¬

Expanded text:
ganimitatis exsuperat, quae nos et peccanganimitatis exsuperat, quae nos et peccantes tolerat, et conversos ad praemia remunerationis exspectat. Mari latior, quia ubique facta peccantium 346 retributionis suae praesentia occupat, ut et cum non praesens per speciem cerniturndum. --Cuncta tamen ad solum referri hominem possunt, ut ipse sit coelum cum jam per desiderium summis inhaereat; ipse infernus, cum, tentationum suarum caligine perturbatus, in infimis jacet; ipse terra, quia in bono opere fixae spei ubertate fructificat; ipse mare, quia in quibusdam trepidus quatitur, et aura suae mutabilitatis agitatur. Sed coelo est excelsior Deus, quia potentiae ejus magnitudine vincimur, etiam cum super nosmetipsos elevamur; inferno profundior, quia nimirum plus judicat quam ipse se humanus animus in tentationibus investigat; terra longior, quia fructus vitae, quos in fine retribuit, nequa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundior.terra longior. mariq latior
ẽẽ describit᷑: tanto spĩtaliter debet in¬
telligi: quanto de eo quicqm nefas est.
iuxta corporea liniam̃ta sentiri. Sed
cȩlo ẽ excelsior: qui in circũscriptione
su sp̃c cuncta transeendit. Inferno ꝓ¬
fundior: quia transcendendo subuehit.
Terra longior: quia creaturȩ modũ ꝑhẽ¬
nitate suȩ eternitatis excedit. Mari la¬
tior: quia rerũ temporaliũ fluctus sie
regens possidet.⁊ ut hos sub omĩmoda
potentiȩ suȩ p̃sentia coangustando cir¬
cũdet. Quamius possunt cęli appel¬
latione angłi: inferni uocabulo de¬
monia designari: ꝑterram uͦ uisti hoĩes.
ꝑ mare autẽ peccatores intelligi. Excel¬
sior itaq celo est: quia ipsi quoq electi
spc̃. uisionẽ tantȩ celsitudinis ꝑfecte
ñ penetrant. Profundior inferno ẽ: qͥa
malignorũ spũum astutias longe sub¬
tiluis quã ipsi putauerant iudicans
dampnat. Terra longior: quia longa¬
nimitatẽ nr̃ãm pacientiȩ diuinȩ lõ¬

Expanded text:
profundior, terra longior, marique latior esse describitur, tanto spiritaliter debet intelligi, quanto de eo quidquam nefas est juxta corporea lineamenta sentire. Sed coelo est excelsior, quia incircumscriptione sui spiritus cuncta transcendit; inferno profundior, quia transcendendo subvehit; terra longior, quia creaturae modum perennitate suae aeternitatis excedit; mari latior, quia rerum temporalium fluctus sic regens possidet, ut hos sub omnimoda potentiae suae praesentia coangustando circumdet. Quamvis possunt et coeli appellatione angeli, et inferni vocabulo daemonia designari; per terram vero justi homines, per mare autem peccatores intelligi. Excelsior itaque coelo est, quia ipsi quoque electi spiritus visionem tantae celsitudinis perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverant judicans damnat. Terra longior, quia longanimitatem nostram patientia divinae lon
Abbreviated transcription (Latin):
audis: ⁊ nescis unde ueniat. ⁊ quo ua¬
dat. In retributionis autẽ culmine re¬
periri omp̃s ꝑ contẽplationis spẽm po¬
test: s tam̃ ad ꝑfectum ñ potest. Qͥa
⁊ si hunc in claritate sua quandoq cõs¬
picimꝰ: non tam̃ eius essentiam plene
contuem᷑. Angłica ⁊ enim uel humana
mens. cũ ad incircũ seriptũ lum̃ in hi¬
at: eo ipso se quo ẽ creatura angistat.
Et suꝑ se quidẽ ꝑ ꝓfectum tenditur. sed
tam̃ eius fulgorẽ comprehend̾e nec
dilatata sufficit: qui ⁊ tͣnscendendo
i portando omĩa. n implendo conclu¬
dit. Unde ⁊ adhuc subditur.¬

Expanded text:
audis, et nescis unde veniat, et quo vaaudis, et nescis unde veniat, et quo vadat . In retributionis autem culmine reperiri Omnipotens per contemplationis speciem potest, sed tamen ad perfectum non potest, quia etsi hunc in claritate sua quandoque conspicimus, non tamen ejus essentiam plene contuemur. Angelica etenim, vel humana mens cum ad incircumscriptum lumen inhiat, eo ipso se, quo est creatura, coangustat; et super se quidem per provectum tenditur, sed tamen ejus fulgorem comprehendere nec dilatata sufficit, qui et transcendendo et portando omnia et implendo concludit. Unde et adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
ritur: cum mortalitatis nr̃ȩ funditꝰ
corruptione caleata. ab assumptis no¬
b indiuinitatis suȩ claritate conspi¬
eitur. Nunc autẽ a carnali cogitati¬
one animũ. infusi sp̃s grã subleuat:
⁊ incontẽptu rerũ pretereuntiũ ex¬
altat. Totumq mens qd̾ appetebat.
in inifimis despicit ⁊ atq ad suꝑna
ꝗesideria ignescit ⁊ contẽplationis sue
uieitra carne toluit᷑ quȩ corruptionis
sue pondere adhuc in carne retinete
Incutuiseripti summinis iubar intueri es¬
natius ⁊ in ualet:. qd̾ infirmitate pres¬
fus animꝰ nequaqͣm penetiat⁊ ꝙ tam̃
tepulsur amat. Iam nãꝙ de se condi
tor qd amet᷑ ostendit: s uisionis suȩ
spen amantib subtrahit. Sola gͦ eius
uestigia conspicientes gradim᷑: qu hẽ
ꝑ donorũ suorũ signa sequim᷑. quem
comprehendi nequeunt: quia unde.
ubi. quibusue modis ueniant eius sp̃e
dona nesciunt᷑: ueritate attestante q̃
ait. Sp̃s ubi uult spirat: ⁊ uocẽ eius

Expanded text:
ritur, cum, mortalitatis nostrae funditus ritur, cum, mortalitatis nostrae funditus corruptione calcata, ab assumptis nobis in divinitatis suae claritate conspicitur. Nunc autem a carnali cogitatione animum infusi Spiritus gratia sublevat, et in contemptum rerum transeuntium exaltat; totumque mens quod appetebat in infimis despicit, atque ad superna desideria ignescit, et contemplationis suae vi extra carnem tollitur, quae corruptionis suae pondere adhuc in carne retinetur. Incircumscripti luminis jubar intueri conatur, et non valet; quod infirmitate pressus animus et nequaquam penetrat, et tamen repulsus amat. Jam namque de se conditor per quod ametur ostendit, sed visionis suae speciem amantibus subtrahit. Sola ergo ejus vestigia conspicientes gradimur, qui hunc per donorum suorum signa sequimur, quemcomprehendi nequeunt, quia unde, ubi, quibusve modis veniant ejus Spiritus dona, nesciuntur, Veritate attestante, quae ait: Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ries. Quid dĩ uestigia. nisi benignitatis
illius uisitationes uocat. Quib m¬
mirũ ꝓgredi ad suꝑna ꝓuocam᷑. cum
eius sp̃us afflatu tangim᷑: n extra car¬
nis angustias subleuati. ꝑ amorẽ cog¬
noscimus auctoris nr̃i contemplandã
spẽm quã sequam᷑. Nam cũ mentem
nrãm spũalis patriȩ amor inflãmat.
quasi sequentib iter insinuat. Et sub¬
strato cordi. uelut quoddã uestigium
dĩ gradientis impͥmitur: ut ab eore¬
ctis cogitationũ gressib uia uitȩ te¬
neatur. Quẽ enim necdũ cernimus.
restat necesse ẽ. ut ꝑ uestigia sui amo¬
ris indagemꝰ: quatinus usq ad contẽ¬
plationis sp̃em quandoq mens uue¬
mat: quem nẽ quasi a tergo subse-¬
quens. ꝑ scã desideria explorat. Hȩc
psalmista auctoris nr̃i uestigia be¬
ne sequi nouerat: cum dicebat. Ad¬
hesit aĩa mea post te. Quẽ reperire
quoq usq ad uisionẽ sue celsitudimꝰ
satagebat dicens. Situnt aĩa mea
rebo ante faciem dĩ:ͦ Tunc quippe

Expanded text:
r. --Quid Dei vestigia nisi benignitatem illius visitationis vocat? Quibus nimirum progredi ad superna provocamur cum ejus Spiritus afflatu tangimur, et, extra carnis angustias sublevati, per amorem agnoscimus auctoris nostri contemplandam speciem, quam sequamur. Nam cum mentem nostram spiritalis patriae amor inflammat, quasi sequentibus iter insinuat, et substrato cordi velut quoddam vestigium Dei gradientis imprimitur, ut ab eo rectis cogitationum gressibus via vitae teneatur. Quem enim necdum cernimus, restat necesse est ut per vestigia sui amoris indagemus, quatenus usque ad contemplationis speciem quandoque mens inveniat quem nunc, quasi a tergo subsequens, per sancta desideria explorat. Haec Psalmista auctoris nostri vestigia bene sequi noverat cum dicebat: Adhaesit anima mea post te . Quem reperire quoque usque ad visionem suae celsitudinis satagebat, dicens: Sitivit anima mea rebo ante faciem Dei Tunc quippe
Abbreviated transcription (Latin):
crepatio plusqͣm debuit addicit. S is
qui incaute ligna ꝑeutit. ⁊ ꝓrimum
extinguet. ad tres necesse est urbesfu¬
giat: ut in una earũ defensus uiuat.
Quia si ad penitentiȩ lam̃da conuer¬
sus. in unitate sacram̃ti. sub spe. fide.i
caritate absconditur: reus ꝑpetrati ho¬
micidii ñ tenetur. Eumq extincti ꝓri¬
mus cũ inuenerit ñ occidit: quia eũ
districtus iudex uenerit. qͥ sese nob̾ ꝑ
naturȩ nr̃e consortiũ iunxit: ab eo ꝓ¬
culdubio ĩundictam de culpe reatu ñ
expetit: quem sub eius uenia spes. fides.
⁊ caritas abscondit. Citius gͦ culpa di¬
mittit᷑: quȩ nequaqͣm maliciȩ studio
ꝑpetratur. Unde ⁊ sophar iniquum uo¬
cat. quẽ sententia suꝑna laudauerat:
nec tam̃ a uenia reꝓbatꝰ exeluditur⁊
quia aduerba contumeliȩ diuini a¬
moris zelo ꝑmouet᷑. Qui ꝓ eo qd̃ beati
iob merita ñ agnoscit: ex imꝑita ad¬
huc irrisione subuingit dicens.U¬

Expanded text:
crepatio plus quam debuit addicit. Sed is crepatio plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute lignum percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut in una earum defensus vivat. Quia si ad poenitentiae lamenta conversus in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus, et cum invenerit, non occidit. Quia cum districtus judex venerit, qui sese nobis per naturae nostrae consortium junxit, ab eo procul dubio vindictam de culpae reatu non expetit quem sub ejus venia spes, fides et charitas abscondit. Citius ergo culpa dimittitur quae nequaquam malitiae studio petratur. Unde et Sophar iniquum vocat quem superna sententia laudaverat; nec tamen a venia reprobatus excluditur, quia ad verba contumeliae divini amoris zelo promovetur. Qui pro eo quod beati Job merita non agnoscit, ex imperita adhuc irrisione subjungit, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
cũ amico suo simplicit̾ in siluã ad lig¬
na cedenda. ⁊lignũ seeuris fugerit ma¬
ni. ferrumq lapsũ de manubrio. ami¬
cum eius ꝑensserit ⁊ occiderit:: hic ad
unã supradictarũ urbium fugiet ⁊ ui¬
uet: ne forte ꝓximꝰ eius cuius effu¬
sus ẽ. sanguis. doloris stimulo ꝑsequa¬
tur ⁊ apprehendat eumꝰ & ꝑcutiat a
nimã eius. Ad siluam qͥppe cum amico
imus: quotiens cũ quolibet ꝓximo ad
intuenda delicta nr̃a conuertimus. Et
simpliciter ligna succidimus: cũ delin¬
quentiũ uitia pia intentione resecamꝰ.
S securis manũ fugit: cũ sese increpatio plꝰ¬
qͣm necesse ẽ. in asꝑitatẽ ꝑtrahit. ferrũq
de manubrio ꝓsilit: cũ de correptione
sermo durior excedit. Et amicũ ꝑcuti¬
ens occidit: quia auditorẽ suum ꝓlata
contumelia. ab spũ dilectionis inter-¬
ficit. Correpti nãq mens repente ad
odium ꝓruit: si hane inmoderata in¬

Expanded text:
suo simpliciter in silvam ad ligsuo simpliciter in silvam ad ligna caedenda, et lignum securis fugerit manum, ferrumque lapsum de manubrio amicum ejus percusserit et occiderit, hic ad unam supra dictarum urbium fugiet et vivet, ne forte proximus ejus cujus effusus est sanguis, doloris stimulo persequatur, et apprehendatnimam ejus . Ad silvam quippe cum amico imus quoties cum quolibet proximo ad intuenda delicta nostra convertimur, et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manum fugit, cum sese increpatio pluquam necesse est in asperitatem pertrahit, ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit, et amicum percutiens occidit, qui auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata in
Abbreviated transcription (Latin):
multa minora exigaris adeo quã
ximus flagelli temꝑat᷑: cum culpa cog¬
noscitur. Quia ⁊ tanto quisq pacientiꝰ
ferram̃tum medici tolerat: qnͣto putͥ¬
dum conspicit eẽ qd̃ secat. Qui gͥ mul¬
tiplicitatẽ legis intelligit: cuncta q̃
patitur qm sint minora ꝑpendit. Quia
ꝑ hoc qd̾ culpe pondus agnoscit᷑: affl¬
ctionis pena leuigat᷑. S inter hȩc scien
ad obiectionẽ iniquitatis increpauit.
Unde ⁊ eoꝵ audatiã ueritas iuste redar¬
guit: s benigne ad grãm reducit. Qa
apd̾ misericordẽ uidicem nequaqͣm si¬
ne uenia culpa relinquit᷑: cum ꝑ feruo¬
rem ⁊eli. ex eius amore peccat᷑. Sepe
nãq magnis hoc doctorib mirandisq
contingit: ut quo alta caritate frruess.
modum correptionis exaggerent: ⁊ lin¬
gua aliquid qd̾ non debet dicat: quia
mentẽ dilectio quantũ debet inflam¬
mat. S uerbũ ꝓlatę contumeliȩ tan¬
to citins parcitur: quanto ⁊ ex qua ꝓ¬
deat radice pensat᷑. Unde bene ꝑ mo¬

Expanded text:
multo minora exigaris a Deo quamximus, flagelli temperatur cum culpa cognoscitur, quia et tanto quisque patientius ferramentum medici tolerat, quanto putridum conspicit esse quod secat. Qui igitur multiplicitatem legis intelligit, cuncta quae patitur quam sint minora perpendit, quia per hoc quod culpae pondus agnoscitur, afflictionis poena levigatur.  Vet. IX.  ad objectionem iniquitatis increpavit. Unde et eorum audaciam Veritas juste redarguit, sed benigne ad gratiam reducit; quia apud misericordem judicem nequaquam sine venia culpa relinquitur, cum per fervorem zeli ex ejus amore peccatur. Saepe namque magnis hoc doctoribus mirandisque contingit, ut quo alta charitate fervent, 344 modum correptionis exaggerent, et lingua aliquid quod non debet dicat, quia mentem dilectio quantum debet inflammat. Sed verbum prolatae contumeliae tanto citius parcitur, quanto et ex qua radice prodeat pensatur. Unde bene per Mo
Abbreviated transcription (Latin):
Profundior inferno: nunde cognosces:
Ae si ei aꝑto despectu diceret᷑. Profunditatẽ
euis atq excellentiã quando tii cognosce¬
re sufficis: qui uel uͥtute ad sũma euehi.
uel temetipsũ reprehend̾e in temptati¬
onibus nescis: Sequitur.¬

Expanded text:
profundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cognoscere sufficis, qui vel virtute ad summa evehi, vel temetipsum reprehendere in tentationibus nescis. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
conditor nr̃ latere nos uoluit finẽ nr̃m:
ut dũ incerti sumꝰ quando moriamͣ. ⁊
semꝑ ad mortẽ parati inueniri debea
ctis dieb suis impiꝰ suꝑbit: adiungit.
de certo extollitur.⁊ cuiꝰ uita sub pena in¬
certitudinis tenetur: S omp̃s as̃ pra
ue agentib ñ solum uentura supplicia
reseruat: s eorũ corda hic etiã ubi de¬
linquunt penis implicat: ut eoipso qͦ
peceant. semetipsos feriant: ut semꝑ
trepidi. semꝑq suspecti. mala ab aliis
pati metuant: quȩ se aliis fecisse me¬

Expanded text:
conditor noster latere nos voluit finem nostrum, conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut, dum incerti sumus quando moriamur, semper ad mortem parati inveniri debeamctis diebus suis impius superbit, adjungit, de certo extollitur cujus vita sub poena incertituve agentibus non solum ventura supplicia reservat, sed eorum corda, hic etiam ubi delinquunt, poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos feriant; ut, semper trepidi semperque suspecti, mala ab aliis pati metuant quae se aliis fecisse me
Abbreviated transcription (Latin):
me debuisset. etiam si annorũ suorũ
numerũ certũ habere potuisset: ut
sciens quantũ uiueret. p̃sciret quan¬
do se ab elatione remoueret. At post¬
qͣm presens uita sẽꝑ incerta ẽ: tanto
semꝑ mors subripiens timeri debet.
quanto nunqͣm preuideri ualet. Be¬
ne autẽ suꝑbiã impii. tyramudẽ uo¬
cat. Proprie enĩ tyrannus dicit᷑: qui
in cõmuni republiea ñ iure principa¬
tur. S sciendũ est: quia omĩs suꝑbus
iurta iodũ ꝓpriũ tẏrannidẽ exercet.
in ꝓuintia. alius inciuitate. alius in do¬
mo ꝓpria: alius ꝑ latentẽ nequitiã exer¬
cet. apd̾ se in cogitatione sua. Nlec intue¬
tur dñs quantũ quisq mali ualeat face:
s quantũ uelit. Et cum deest potestas
foris: apud se tẏrannus ẽ. eui iniqͥtas
añatur intus. Qͥa i si exteruis ñ affli¬
git ꝓximos: intͥnsecus tam̃ habere po¬
testatem appetit. ut affugat. Et quia¬
omp̃s ds̃ corda pensat: iã in eius ocłis
impius fecit. qd̾ cogitauit. Ad hoc autẽ

Expanded text:
me debuisset, etiamsi annorum suorum numerum certum habere potuisset ut, sciens quantum viveret, praesciret quando se ab elatione removeret. At, postquam praesens vita semper incerta est, tanto semper mors subripiens timeri debet, quanto nunquam praevideri valet. Bene autem superbiam impii tyrannidem vocat; proprie enim tyrannus dicitur qui in omni republica non jure principatur: sed sciendum est, quia omnis superbus juxta modum proprium tyrannidem exercet. m, alius in provincia, alius in civitate, alius in domo propria, alius per latentem nequitiam hoc exercet apud se in cogitatione sua; ntur Dominus quantum quisque mali valeat facere, sed quantum velit. Et cum deest potestas foris, apud se tyrannus est, cui iniquitas dominatur intus, quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen habere potestatem appetit, ut affomnipotens Deus corda pensat, jam in ejus oculis impius fecit quod cogitavit. Ad hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
subtili examine discussa. utrũ approbentur
eius oꝑa an reꝓbent᷑ ignorat. O hic gͦ hõ
in dolore laboris ẽ positꝰ: n illuc ducit᷑ in
timore suspitionis. Unde adhuc de ipso p̃-¬
sentis uitȩ labore subiungit.¬

Expanded text:
subtili examine discussa, utrum approbentur subtili examine discussa, utrum approbentur ejus opera an reprobentur ignorat. Et hic ergo homo in dolore laboris est positus, et illuc ducitur in timore suspicionis. Unde adhuc de ipso praesentis vitae labore subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
dum ñ est: quia quȩ intꝰ omĩpotentis dĩ
claritatẽ uident: nullo mͦ credendum ẽ
quia sit foris aliquid qd̾ ignorent. S ear¬
nales quq quia amorẽ precipuũ. filiis im¬
pendunt. hoc eos beatꝰ iob nescire postmno¬
dum asserit qd̾ hic uehem̃ter amauert:
ut siue nobiles. siue sint ignobiles filii nes¬
ciant: quorũ eos semꝑ cura fatigabat. Qd̃
tam̃ ũ intelligi spũaliter debet ñ incon-¬
grue filiorũ nomine oꝑa designant᷑: sic̃
de muliere paulus dicit. quia salua erit
rat. salua ñ erit⁊ s ꝑ generationẽ filiorum
saluari dicit᷑: quia ꝑ effectũ bonorum
operũ ꝑpetuȩ saluti sotiat᷑. Nobiles gͦ st̃
filii recta oꝑa : ignobiles autẽ facta ꝑu̾sa.
Et sepe hõ agere quelibet bona intentione
nitit᷑: s tam̃ ꝓmultis quȩ surripiunt. eiꝰ
acta apd̃ omĩpotentẽ dm̃ qualiter habe¬
antur incertum ẽ. Siueitaq nobiles fue¬
rint filii eiꝰ. siue ignobiles ñ intelligit: qͥa

Expanded text:
t, quia quae intus omnipotentis Dei claritatem vident nullo modo credendum est quia foris sit aliquid quod ignorent. Sed carnales quique, quia amorem praecipuum filiis impendunt, hoc eos beatus Job nescire postmodum asserit quod hic vehementer amaverunt, ut sive nobiles, sive ignobiles sint filii nesciant, quorum eos semper cura fatigabat. Quod tamen si intelligi spiritaliter debet, non incongrue filiorum nomine opera designantur; sicut de muliere Paulus dicit: Quia salva erit rat salva non erit, sed per generationem filiorum salvari dicitur, quia per effectum bonorum operum perpetuae saluti sociatur. Nobiles ergo sunt filii recta opera, ignobiles autem facta perversa. Et saepe homo agere quaelibet bona intentione nititur; sed tamen pro multis, quae subrepunt, ejus acta apud omnipotentem Deum qualiter habeantur, incertum est. Sive itaque nobiles fuerint filii ejus, sive ignobiles, non intelligit, quia,
Abbreviated transcription (Latin):
sa itinera relinquunt.: cõmutant oꝑa
antiqua: suȩ prauitati contradicunt
terrenas actiones fugunt: desideri a su¬
ꝑna sectant᷑. S priusqͣm in eisdẽ scĩs de¬
sideriis solident᷑÷ ꝑ torporẽ mentis ad ea
quȩ dinidicare cȩꝑant redeunt: atq ad
mala quȩ fugere disposuerant recur
runt. Quia enĩ sepe contingit. ut ꝓ uti¬
litate multorũ. etiam scĩ uiri exteriori¬
b actionib seruant ꝙ popłoꝵ guber¬
nationib occupent᷑: hoc infirmi aspici¬
entes. ⁊⁊ ꝑ uetustã adhuc suꝑbiã queren¬
tes umitari. exteriorib se acdionib inse¬
runt. S quanto ad eas ñ eruditi spũa¬
lib ueniunt: tanto eas carnaliter exse¬
euntur. Nisi enĩ prius cor longo studio
i diutina conu̾satione in desideriis ce¬
lestib conualescat: cũ ad exteriora agen¬
da refundit᷑. ab omĩ statu boni oꝑis e¬
radicatur. Unde recte quoq de hoc in¬
quo dicit᷑. Anteqm dies eiꝰ impleantur

Expanded text:
sa itinera relinquunt, commutant opera, sa itinera relinquunt, commutant opera, antiquae suae pravitati contradicunt, terrenas actiones fugiunt, desideria superna sectantur. Sed priusquam in eisdem sanctis desideriis solidentur, per torporem mentis ad ea quae dijudicare coeperant redeunt, atque ad mala quae fugere disporunt. Quia enim saepe contingit ut pro utilitate multorum etiam sancti viri exterioribus actibus serviant, et populorum gubernationibus occupentur, hoc infirmi aspicientes, et per vetustam adhuc superbiam quaerentes imitari, exterioribus se actionibus inserunt; sed quanto ad eas non eruditi spiritalibus veniunt, tanto eas carnaliter exsequuntur. Nisi enim prius cor longo studio et diutina conversatione in desideriis coelestibus convalescat, cum ad exteriora agenda refunditur, ab omni statu boni operis eradicatur. Unde recte quoque de hoc iniquo dicitur: Antequam dies ejus impleantur
Abbreviated transcription (Latin):
singulis ab interna dĩ prescientia.
nec augeri posst̃ nec minui: nisi con¬
tingat ut ita p̃sciantur. ut aut cum
optimis oꝑib longiores sint. aut cum
pessimis breuiores. Sicut ezechias aug¬
inentum dierũ meruit: impensione la¬
erimarũ. Et sicut de ꝑuersis scriptum
est. In disciplinatis obuiat mors. S sepe
iniquus qmͣuis in occulta dĩ prescien¬
tia. longa uitȩ eius tẽpora non sint pre¬
destinata: ipse tam̃ quia carnaliter ui¬
uere appetit: longos animo dies ꝓponit.
Et quia ad illud tẽpus ꝑuenire ñ ualet.
qd̾ expectat: quasi anteqͣm dies illiꝰ imple¬
ter possumꝰ. Plerumq enĩ quosdã cer¬
nimus n ꝑuerse agere: nusq ad sene¬
ctutem ultimã ꝑuenire. Quomͦ enim
dicitur. anteqͣm dies eius impleantur
ꝑibit. cum in quibusdã sepe uideamus.
quia etate longa iã menbra deficiunt⁊
i tam̃ prauitatẽ suam eoꝵ desideria ex¬
li qui post uitã ꝑditam ad semetipsos
redeunt: ⁊ accusante se conscientia ꝑu̾¬

Expanded text:
singulis ab interna Dei praescientia, nec augeri possunt nec minui, nisi contingat ut ita praesciantur, ut aut cum optimis operibus longiores sint, aut cum pessimis breviores. Sicut Ezechias augmentum dierum meruit impensione lacrymarum ; et sicut de perversis scriptum est: « Indisciplinatis obviat mors . » Sed saepe iniquus, quamvis in occulta Dei praescientia longa vitae ejus tempora non sint praedestinata, ipse tamen quia carnaliter vivere appetit, longos animo dies proponit. Et quia ad illud tempus pervenire non valet quod exspectat, quasi antequam dies illius impleter possumus. Plerumque enim quosdam cernimus et perverse agere, et usque ad senectutem ultimam pervenire. Quomodo enim dicitur: Antequam dies ejus impleantur, peribit , cum in quibusdam saepe videamus quia aetate longa jam membra deficiunt, et tamen pravitatem suam eorum desideria exli, qui post vitam perditam ad semetipsos redeunt, et accusante se conscientia, perver
Abbreviated transcription (Latin):
pheta ait. portio mea in terra uiuen¬
tium: iniquus iste. in terra radicẽ suã
niciq homini cogitatio sua est: quia
in hoc qd̾ exterius uidet᷑ ꝑ illud tenet᷑
qd̃ interius ñ uidetur. Unde ⁊ ꝑ ꝓpħam
aicitur. Mutet radicẽ deorsum: ⁊ fati¬
et fructum sursũ. Cum enĩ cogitatio¬
nem nr̃am ad compatiendũ indigen-¬
ti ꝓximo tendimꝰ: quasi radicem deor¬
sum mutimus: ut retͥbutionis fructum
suꝑius faciamus. pegui t᷑.¬
iste a culpa ad iusticiã redire uo¬
luisset: de tenebris recederet. S quia
lucẽ iusticiȩ non querit: de tenebris
ñ recedit. Cuius etiã exemplo hi qui
ei adherent. in terrenis ꝓfectib anhe¬
lant: auariciȩ facib accendunt᷑: de¬
sid̾ioꝵ carnalium ignab uruntur. Un ⁊¬
flamma. Si enĩ sibi quosdã eter¬
nam patͥam querentes adiungeret:
ramos in se uirides haberet. S qui a
ipsi quoq qui ei coniuncti st̃. terrenis
desideriis estuant. dum desideriorum

Expanded text:
pheta ait: Portio mea in terra vivenpheta ait: Portio mea in terra viventium , iniquus iste in terra radicem suam nicuique hominum cogitatio sua est, quia in hoc quod exterius videtur, per illud tenetur quod exterius non videtur. Unde et per prophetam dicitur: Mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Cum enim cogitationem nostram ad compatiendum indigenti proximo tendimus, 413 quasi radicem deorsum mittimus, ut retributionis fructum superius faciamus. Sequitiste a culpa ad justitiam redire voluisset, de tenebris recederet. Sed quia lucem justitiae non quaerit, de tenebris non recedit. Cujus etiam exemplo hi qui ei adhaerent in terrenis profectibus anhelant, avaritiae facibus accenduntur, desideriorum carnalium ignibus uruntur. Unur. --Si enim sibi quosdam aeternam patriam quaerentes adjungeret, ramos in se virides haberet. Sed quia ipsi quoque qui ei conjuncti sunt terrenis desideriis aestuant, et dum desideriorum
Abbreviated transcription (Latin):
cuius m̃tem inhabitat omp̃s ds̃. S quia
Propter hoc gͦ quod internis ẽ uacuus:
dicat᷑. non habitabit᷑. Propter hoc uͦ quod
transitorie foris tumet: recte subiun¬
gitur. Nec ꝑseuerabit substantia eiꝰ.
Ac si aꝑte dicat. Hoc qd̾ habere uidetur
exterus. transit: & illud quod transire
non poterat. interius ñ habet. Unde &
apte subiungit᷑. Nec mittet in t̾ra radi¬
cem suam. Qd̾ si de hac terra dictum ac¬
cipimtis: liquet ꝓculdubio. quia arbor
quȩ in terra radicem ñ habet. uel tenu¬
issimis cõmota flatib cadit. Et suꝑbtis
quisq dũ contͣ omĩpotentẽ dñm robo¬
ratur. dum currit erecto collo. ⁊ pingui
ceruice contͣ auetorem erigit᷑. stare qͣsi
arbor uidet᷑. S status eius sine radice
est: quia uelut arbor ad lenem flatũ. sic
ad motum occultȩ sententiȩ uita eius
eruitur. Sinuͦ hoc loco terram. edernȩ
uitȩ retributionẽ accipimꝰ. de qua ꝓ¬

Expanded text:
cujus mentem inhabitat omnipotens Deus. Sed quia cujus mentem inhabitat omnipotens Deus. Sed quia Propter hoc ergo quod interius est vacuus, dicatur: Non inhabitabitur; propter hoc vero quod transitorium foris tumet, recte subjungit: Nec perseverabit substantia ejus. Ac si aperte dicatur: Hoc quod habere videtur exterius transit, et illud quod transire non poterat interius non habet. Unde et apte subjungitur: Nec mittet in terra radicem suam. Quod si de hac terra dictum accipimus, liquet procul dubio quia arbor quae in terra radicem non habet, vel tenuissimis commota flatibus cadit. Et superbus quisque dum contra omnipotentem Dominum roboratur, dum currit erecto collo, et pingui cervice contra auctorem erigitur, stare quasi arbor videtur. Sed status ejus sine radice est, quia velut ad lenem flatum, sic ad motum occultae sententiae vita ejus eruitur. Sin vero hoc loco terram aeternae vitae retributionem accipimus, de qua Pro
Abbreviated transcription (Latin):
nim a conu̾satione conuiuentiũ ciuitas
appellat᷑ ciuitates desolatȩ st̃. ipsi obse¬
quentiũ cunei ꝑuersoꝵ. Quorũ elamori¬
b ꝑuersus iste laudatꝰ: cum ad praua o¬
ꝑa ꝑ nequitiã rapitur. Unde scriptum ẽ.
Laudatur peccator in desideriis ammȩ
suȩ : ⁊ qui inique agit benedicitur. Do¬
mus uͦ desertȩ st̃: cogitationes prauȩ.
Quas iuiquus iste in habitat: quia ꝑ om̃e
qd̵ agit. iniquorũ hominũ placere cogita¬
tionib appetit. Quȩ ciuitates desolatȩ.
i domus desertȩ recte nominant᷑: quia
nsi omp̃s ds̃ talium conu̾sationes cogita¬
tionesq p̃cedentib eoꝵ eulpis relinque¬
ret. ad grauiora ꝑpetranda mmnime ꝑ¬
uenirent. Bene autẽ dicitur: quȩ in tu¬
mulis st̃ redactȩ. Ruentia nãꝙ domoꝵ
atq ciuitatũ edificia tumulas fatiunt.
qm̃ clum praui quiq confusis actionib
sibi inetipsis ad ꝑuersa oꝑa iunguntur. ⁊
ꝯstantia eius: nec mittet in terram
discordet. Ille enim uirtutib ditatur:

Expanded text:
nim a conversatione conviventium civitas appellatur, civitates desolatae sunt ipsi obsequentium cunei perversorum, quorum clamoribus perversus iste laudatur cum ad prava opera per nequitiam rapiatur. Unde scriptum est: Laudatur peccator in desiderio animae suae, et qui iniqua agit benedicitur . Domus vero desertae sunt cogitationes pravae, quas iniquus iste inhabitat, quia per omne quod agit iniquorum hominum placere cogitationibus appetit. Quae civitates desolatae, et domus desertae recte nominantur, quia nipotens Deus, talium conversationes cogitationesque, praecedentibus eorum culpis, relinqueret, ad graviora perpetranda minime pervenirent. Bene autem dicitur: Quae in tumulos sunt redactae. Ruentia namque domorum atque civitatum aedificia tumulos faciunt, quoniam dum pravi quique confusis actionibus sibimetipsis ad perversa opera junguntur, osstantia ejus, nec mittet in terram discordet. Ille enim virtutibus ditatur,
Abbreviated transcription (Latin):
muit: quia ea quȩ u̾aciter fecerat. humi¬
liter dixit. S solent heretici erroꝵ suoꝵ
dictis. uera aliqua ꝑmiscere. Et amici
beati iob. qͣmuis in rep̃hensione eiꝰ omni¬
mͦ fallantur: possunt tam̃ ⁊ quedã uera
dicere: quȩ ex illiꝰ assiduitate didicerunt.
Quoꝵ dicta si omĩa refutanda eẽnt: eli¬
pha sententiã paulus apłs minime ꝓ¬
eunt. contra beatũ iob recte ñ dicunt:
nos in eoꝵ dictis ⁊ calcemus uitiũ indis¬
cretionis: ꝙ discutiamꝰ uires rectitudinis.
culatus sit: Eo enĩ ipso qd̾ dicitur
homo: terrenus expͥmitur u infirmꝰ. Homo
enĩ ab humo appellatus ẽ. Et quomͦ ua¬
let eẽ sine macula qu sponte sua ad in¬
firmitatẽ concidit. factꝰ de terra Ubi &
natus de muliere: Primã quippe
uiro in iusticiã. mulier ꝓpinauit in ꝑa¬

Expanded text:
muit, quia ea quae veraciter fecerat humimuit, quia ea quae veraciter fecerat humiliter dixit. Sed solent haeretici errorum suorum dictis vera aliqua permiscere, et amici beati Job quamvis in reprehensione ejus omnimodo fallantur, possunt tamen et quaedam vera dicere, quae ex illius assiduitate didicerunt. Quorum dicta si omnia refutanda essent, Eliphaz sententiam Paulus apostolus minime p recta dicunt contra beatum Job recte non dicunt, nos in eorum dictis et calcemus vitium indiscretionis, et discutiamus vires rectitudinis.culatus sit? - Eo enim ipso quod dicitur homo, terrenus exprimitur, et infirmus. Homo enim ab humo appellatus est Et quomodo valet esset sine macula, qui sponte sua ad infirmitatem concidit factus de terra. Ubi et natus de muliere? - Primam quippe viro injustitia