comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nostri facti estis & dñi excipientes uerbũ in
tribulatione multa cũ gaudio spiritus sc̃ĩ
tta ut facti sitis forma omnibus credentibus
in macetionia & in achara A uobis enĩ disfa¬
matus est sermo łni non solũ in macedonia
nachauar sed in omni loco fides uestra que
est ad deũ ꝓfecta est: ita ut non sit nobis ne¬
cesse quicquã loqui. Ipsi enĩ de nobis annun¬
ciant quale introttũ habuerimus ad uos & qͦ¬
m̃ conusi estis ad deũ a simulacris. seruire
aco iuuuo &e uero: & exspectare filiũ enus de
cełis que suscitaunt amortuis iħm qͥeripiut nos abira
uentura. Nam ipsi scitis fr̃s introitũ nostrũ
ad uos. quia non inanis fuit sed ante passi
e contumeliis affecti sicut scitis in philip¬
pis. fduciam habuimus indomino nro loqui
ad uos eangeliũ dei in multa sollicitudine
Ex hortatio enĩ nostra non de errore neꝙ de
imundicia neq in dolo sed sicut ꝓbati sumus
adeo ut crederetur nobis exangeliũm ita
doquimur non quasi homimbrs placentes¬

Expanded text:
estis et Domini excipientes verbum in tribulatione multa cum gaudio Spiritus Sancti ita ut facti sitis forma omnibus credentibus in Macedonia et in Achaia a vobis enim diffamatus est sermo Domini non solum in Macedonia et in Achaia sed in omni loco fides vestra quae est ad Deum profecta est ita ut non sit nobis necesse quicquam loqui ipsi enim de nobis adnuntiant qualem introitum habuerimus ad vos et quomodo conversi estis ad Deum a simulacrio vivo et vero et expectare Filium eius de caelis quem suscitavit ex mortuis Iesum qui eripuit nos ab ira ventura nam ipsi scitis fratres introitum nostrum ad vos quia non inanis fuit sed ante passi et contumeliis affecti sicut scitis in Philippis fiduciam habuimus in Deo nostro loqui ad vos evangelium Dei in multa sollicitudine exhortatio enim nostra non de errore neque de inmunditia neque in dolo sed sicut probati sumus a Deo ut crederetur nobis evangelium ita loquimur non quasi hominibus placentes
Abbreviated transcription (Latin):
etclesiarũ dei quȩ sunt in iudea in xp̃oiesu
quia eadẽ passi estis & uos a contribulibus
uestris sicut & ipsi a iudeisꝰ q.⁊ dñm occidert̃¬
santur: prohibentes nos gentibus loqui ut
salue fiant : ut impleant peccata sua sc̃ꝑ.
Pefuenit enim ira dei super illos: usq in¬
finem. Nos autem fratres desolati a uobis ad
tempus ore. aspectu. non corde. habundan¬
tius festinauimꝰ faciem uestram uidere cũ
multo desiderio: Quoniams uoluimus uenire
ad uos ego quidem paulus & semel & iterũ
sed impediuit nos sathanas. Quȩ est enim
nostra spes aut gau̾dium: aut corona glorie:
Non ne uosante dominũ nostrũ ibm xp̃m
in aduentu eius: Uos enĩ estis gloria nostra:
& gaudium. Propter quod non sustinentes
amplius. placuit nobis remanere athenis so¬
los & misimus tymotheũ fratreni nostrum
ce ministrum dei in exangelio xp̃i ad con

Expanded text:
ecclesiarum dei, quae sunt in Iudaea, in Christo Iesu, quia eadem passi estis et uos a contribulibus uestris sicut et ipsi a Iudaeis. Et alio loco: Deominibus adversantur; prohibentes nos gentibus loqui, ut salvae fiant, ut impleant peccata sua semper: pervenit enim ira Dei super illos usqfinem nos autem fratres desolati a vobis ad tempus horae aspectu non corde abundantius festinavimus faciem vestram videre cum multo desiderio quoniam voluimus venire ad vos ego quidem Paulus et semel et iterum et inpedivit nos Satanas quae est enim nostra spes aut gaudium aut corona gloriae nonne vos ante Dominum nostrum Iesum estis in adventu eius vos enim estis gloria nostra et gaudium propter qamplius, placuit nobis remanere Athenis solos, et misimus Timotheum, fratrem nostrum et ministrum Dei in Evangelio Christi, ad con
Abbreviated transcription (Latin):
firmandos uos & exhortandos ꝓfide uestra: ut
nemo moueatur in tribulationibus istis. Ipsi
enim scitis. quod in hoc positi sumus. Nam

Expanded text:
firmandos vos, et exhortandos pro fide vestra: ut nemo moveatur in tribulationibus istis: ipsi enim scitis quod in hoc positi sumus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
subministrationis. scđm oꝑationẽ in mensuram
unius cuiꝰq menbri auginentũ corporis facit
in ȩdificationẽ sui in caritate. Hoc igitur dico
& testificor in dno ut iam non ambuletis sic̃
gentes ambulant in uanitate sensus suiꝰ tene¬
bris obscuratũ habentes intellectũ: alienagi a uita

Expanded text:
m operationem in mensuram uniuscuiusque membri augmentum corporis facit in aedificationem sui in caritate hoc igitur dico et testificor in Domino ut iam non ambuletis sicut gentes ambulant in vanitate sensus sui tenebris obscuratum habentes intellectum aliena
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ capit. i ꝑea
late diligit: ĩ longamne
portat. Et nos debemus
res dilatat. ut fr̃namda
caritas longanimit por¬
tet. Sublimitas etnos¬

Expanded text:
dilectionem capit, et per eam late diligit etiam longanimiter portat. Hoc ergo nos debemus res dilatat, ut fraterna mala charitas longanimiter portet. Sublimitas
Abbreviated transcription (Latin):
pacem uobis qui longe fuistis. & pacem his
qui prope: quõ per ipsum habemus accessũ ambo
in uno spũ ad patrem. Ergo iam non estis hospite
& aduenę s estis ciues scoꝵ & domestici dei: super¬
edificati suꝑta fundamentũ apłoꝵ & prophetarũ

Expanded text:
pacem vobis qui longe fuistis et pacem his qui prope quoniam per ipsum habemus accessum ambo in uno Spiritu ad Patrem ergo iam non estis hospites et advenae sed estis cives sanctorum et domestici Dei superaedificati super fundamentum apo
Abbreviated transcription (Latin):
sicut supra scripsi in breui. pro ut potestis le¬
gentes intelligere prudentiam meã in ministio
xp̃ĩ quod aliis generationibus non est agnitum.
filiis hominũ. sicut nunc reuelatũ est sancte¬
apostolis & prophetis in spiritu : essẽ gentes
coheredes. & cõcorporales &ꝰ participes ꝓmissiontꝰ
in xp̃o iħu per ewangeliũ. cuiyꝰ factus sũ minis

Expanded text:
ut supra scripsi in brevi prout potestis legentes intellegere prudentiam meam in mysterio Christi quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominum sicuti nunc revelatum est sanctapostolis eius et prophetis in Spiritu esse gentes coheredes et concorporales et conparticipes promissionis in Christo Iesu per evangelium cuius factus sum m
Abbreviated transcription (Latin):
Multa mihi fiducia ẽ apud uos: multa mihi
gloriatio pro uobis: repletus sum consolatione:
super babundo gaudio in omni tribulatione
nr̃a. Nam & cum uenissemus macedoniam. nul¬
lam reqinem habuit caro nr̃a: s omnẽ tribu

Expanded text:
Multa mihi fiducia est apud vos, multa mihi gloriatio pro vobis. Repletus sum consolatione: superabundo gaudio in omni tribulatione nostra. Nam et cum venissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra, sed omnem tribu
Abbreviated transcription (Latin):
couit carbones ignis c̃gerat suꝑ capud eius. ia est ut c̃fun¬
dat᷑ cantũ: ⁊ ipse inimicus ẽ: S siplicit̃. ⁊ bono animo faci¬
ñ fit. in corde eius cuifit: debet tam̃ esse
in ĩtentione euis qui facit: Qđ faciendo si ꝑseuerauerit.
ñ iuncet᷑a malo. ut ipse mala intentione fiat malus. ⁊ duo
sc̃. nutricoies nr̃i st̃ : si mali tẽtatores nr̃i st̃S: ⁊ nucririamemus

Expanded text:
co, ut carbones ignis congerat super caput ejus, id est ut confundat tantum, et ipse inimicus est. Sed simpliciter et bono animo facintur. Quod etsi non fit in corde ejus cui fit, debet tamen esse in intentione ejus qui facit. Quod faciendo si perseveraverit, non vincetur a malo ut ipse mala intentione fiat malus, et duo sunt, nutritores nostri sunt; si mali, tentatores nostri sunt. Sed et nutriri amemus
Abbreviated transcription (Latin):
hominib patẽ habentes. difficile cnĩ erat. ut si corrigere om̃ia
quȩ corrigenda essent: cũ om̃ib hominib pacẽ haberent .S: ali¬
quando dissimu lando quȩdã sic querenda ẽ pax exterius: ut a
sius eos in uitat᷑.: Dõ enĩ reseruare undictã suã dulce habet sc̃s an¬
mȩ sĩplicitas: ne si defendere semet ipsã moliat᷑. ⁊ exerutiũ
patientiȩ amittat. ⁊ c̃tra f lagellũ dĩ aliq uando ageit inueiuat᷑:
s: date locũ irp : Itȩ locũ dare ẽ : i rato ñ resistere : s se suaq om̃ia
furenti exponere : Scriptũ ẽ ent̃: m uindictã egoretribuã dictt
dnũs : psequtores nr̃os optare de bemus corrigi potius quã puniri
inquos si ĩ hoc sȩrulo uinditat᷑ ñ debemus delettari pȩna ĩ mici
quẽ ñ odunus : s iusticia dei quẽ amamus. Si esurierit in imicus

Expanded text:
hominibus pacem habentes. » Difficile enim erat ut, si corrigerent omnia quae corrigenda essent, cum omnibus hominibus pacem haberent. Sed aliquando dissimulando quaedam, sic quaerenda est pax exterius ut a sius eos invitat. Deo enim reservare vindictam suam dulce habet sancta animae simplicitas, ne si defendere semetipsam moliatur et exercitium patientiae amittat, et contra flagellum Dei aliquando agere inveniatur. « Sed date locum irae. » Irae locum dare est irato non resistere; sed se suaque omnia furenti exponere. « Scriptum est enim: Mihi vindictam, ego retribuam, dicit Dominus. » Persecutores nostros optare debemus corrigi potius quam puniri, in quos si in hoc saeculo judicatur, non debemus delectari poena inimici quem non odimus, sed justitia Dei quem amamus. VERS. 20.-- « Si es
Abbreviated transcription (Latin):
ut si necesse fuerit. necessitate etiã cũ ipsis paciamini: hospili
gaudentiũ : flere cũfientib: ex c̃passione caritatis fraternȩ
in penitentia peccatox. Id ipsũ inuicẽ sentientes : et ꝓpt̾ noc
ipsũ humilib: c̃sentientes. Non colloquentes . s: c̃seitientes: quia sen¬
sus ipse humilitatis ĩduendus ẽ: hoc auee fieri ñ potest : si fuerits
alta sapientes: Notandũ qr in his quȩ cõmunia st̃. dixit. sentien¬
tes. in eisuꝰ quȩ alta ⁊ suꝑceteros st̃. sapientes : qr sua uit̃ saꝑeso¬
let in corde suꝑbientis. quic qͥd ad inuenire patest. ad ostensi¬
onẽ singularis altitudinis : Qđ eis arcidere solet. qui magni st̃
nullis icis malũ ꝓmalo reddentes: ꝓ uidentes bona. ñ tantũ
corã dẽ s : et iã cocã om̃ib: hominib: c̃scientiã quippe debemus¬

Expanded text:
» ut si necesse fuerit, necessitatem etiam cum ipsis patiamini. « Hospitgaudentium: « flere cum flentibus, » ex compassione charitatis fraternae in poenitentiam peccatorum. « Idipsum invicem sentientes, » et propter hoc ipsum « humilibus consentientes. » Non colloquentes, sed consentientes, quia sensus ipse humilitatis induendus est: hoc autem fieri non potest, si fueritis « alta sapientes. » Notandum quia in iis quae communia sunt, dixit sentientes, in eis vero quae alta et super caeteros sunt, sapientes, quia suaviter sapere solet in corde superbientis, quidquid adinvenire potest ad ostensionem singularis altitudinis. Quod eis accidere solet, qui magni sunt nulli sitis « malum pro malo reddentes. Providentes bona non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominib
Abbreviated transcription (Latin):
babere bonũ ab his qui fons sunt. ut n in
oy pbriũ incidat &e laqueũ diaboli Diacono¬
similit᷑ pudicos. non bilingues non multo
uino deditos. ñ turpe lucrũ sectantes. ha¬
bentes mistium fidei in c̾scientia pura:
Et hi aũ. ꝓbentꝰ primũ: & sic ministrent
nullũ crim̃ habentes. Mulieres similit pudici᷑
ñ detrahentes: sobnas. fideles in omib Biacones

Expanded text:
unt, ut non in obprobrium incidat et laqueum diaboli. diaconosimiliter pudicos, non bilingues, non multo uino deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes mysterium fidei in conscientia pura. et hi autem probentur primum et sic ministrent nullum crimen habentes. mulier. similiter pudicas, non detrahente
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dcinde eua. Et ada ñ ẽ scductꝰ: mulier aũ
seducta in p̃uaricatione fuit. Saluabitur
aũ ꝑ filio. generatione. si ꝑmanserint in fide.
&e dilectione. & scificatione. cũ sobrietate.
fidelis sermo. Si quis cpiscopatũ desiderat:
bonũ opus desiderat. Oport&e gͦ epm̃ in re

Expanded text:
seductus mulier autem seducta in praevaricatione fuit salvabitur autem per filiorum generationem si permanserint in fide et dilectione et sanctificatione cum sobrietate fidelis sermo si quis episcopatum desiderat bonum opus desiderat oportet ergo e
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ resurrectionẽ : ut quẽ ad modũ xp̃c resuirrex̃ a mortuis ꝑgłiã
patris. ita & nos in nouitatȩ uitȩ ambulemꝰ. Propter ascensio¬
nẽ in celũ sedeq ad dexterã patris: si autẽ resurreristis cũ xꝑo
quȩ sursũ st̃ querite ubi arꝑc ẽ in dertera di sedens: quȩ sursũ
cũ xp̃o in do. Interioris enĩ homints nr̃i sacram̃to. dita ẽ uor illa ꝑ
tnens ad mortẽ anunȩ nr̃e significanda. ñ solũ in ꝑsalmo. uerũ
gruit apłs dicens. Scientes q uetus hõ nr̃ simul erueifreuse ut
euacuet᷑ corpꝰ peccati : ut ult ñ seruiamꝰ peccato: Crucifirio quip¬
pe interioris hominis. penitentiȩ dolores intelligunt᷑. & continen¬
tȩ qͥda salubris cruciatꝰ: ꝑ quã mortẽ. mors impit̾atis ꝑimitur:
inqua nos ñ relinquit ds & ido ꝑtałe crucẽ euacuat᷑ corpꝰ pec¬
cati: ut iã ñ exhibeamꝰ niembra nr̃a arma iniqͥtatis peccato. qr
& interior homo si utiq renouat᷑ de die in diem ꝓfecto uetꝰ est

Expanded text:
: Ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Propter ascensionem in coelum sedemque ad dexteram Patris: Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram Dei sedens; quae sursum um. Interioris enim hominis nostri sacramento data est illa vox, pertinens ad mortem animae nostrae significandam, non solum in Psalmo, verum dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. crucifixio quippe interioris hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est
Abbreviated transcription (Latin):
Scientes qđ xꝑc resurgens ex mortuis iã ñ morit᷑. mors illi ult᷑
certitudo resurrectiõis sequat᷑: ñ tam̃ eã nͥ fide mediante sumꝰ
adepturi Quicũq autẽ cõmorit᷑ rꝑo. si resurrectionis expectat
głam. triũ se dierũ sciat debere sepulturã. Credulitatẽ cordis.
& confessionẽ oris in salutẽ: deinde mortificationẽ mẽbrorũ:
postinodũ uͦ nouȩ uitȩ resurrectionẽ. Uel reñciare scł̃o. reñtia¬
re uitiis: deinde in luce sapientiȩ ꝑfectionẽ. Qd eĩ mortuus ẽ.
ad sumeus similitudinẽ carnis peccati. peccatũ factus ẽ pecca¬
to & legi carius qd̾ suũ erat reddendo. semel mortuus ẽ: qđ
autẽ uuit di ẽ: qi incorruptibilitati dĩ conforme ẽ. Ita &¬

Expanded text:
Scientes quod Christus resurgens ex mortuis jam non moritur; mors illi ultra certitudo resurrectionis sequatur, non tamen eam nisi fide mediante sumus adepturi. Quicunque autem commoritur Christo, si resurrectionis exspectat gloriam, trium se dierum sciat debere sepulturam, credulitatem cordis, et confessionem oris in salutem, deinde mortificationem membrorum, postmodum vero novae vitae resurrectionem: vel renuntiare saeculo, renuntiare vitiis, deinde in luce sapientiae perfectionem. VERS.assumens similitudinem carnis peccati, peccatum factus est, peccato et legi carnis quod suum erat reddendo, semel mortuus est, quod autem vivit, Dei est, quia incorruptibilitati Dei conforme est.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ ẽ cõmori. & consepeliri. & conresurgere. Si uetꝰ homo
ñ᷑. id ẽ uita pͥor quã duximꝰ in peccatis. finẽ ⁊ interitũ accipiat
in fide crucis xp̃i: & membra nr̃a quȩ seruiebant peccato destruant᷑.
ut ulterius ñ seruiant nͥ đo. Sic enĩ radici ligni uitȩ radix nr̃a com¬
plantat᷑ : id ẽ amori xꝑi. amor nr̃ conformat᷑. ut de suco radicis eius
ꝓducat ramos iusticiȩ. & fructus uite: Ut destruat᷑ corpꝰ peccati. Corpꝰ
hoc peccati. aut uniu̾sitas peccati ẽ cuius mẽbra st̃ fornicatio. in¬
munditia. auaritia. & cet̾a: uel ipsũ corpꝰ ur̃m ueneno antiqͥ serpen¬
tis ab ipsa sui origine infectũ. Qd tẽ destruit᷑. cũ morit᷑ homo pec¬
cato. & incipit iuuere do: ñ iã suus. ñ peccati: sed eiꝰ qͥ magno eũ

Expanded text:
c enim est commori et consepeliri, et conresurgere, si vetus homo noster, id est vita prior quam duximus in peccatis, finem et interitum accipiat in fide crucis Christi, et membra nostra quae serviebant peccato destruantur, ut ulterius non serviant nisi Deo. Sic enim radici ligni vitae radix nostra complantatur, id est amori Christi amor noster conformatur, ut de succo radicis ejus producat ramos justitiae et fructus vitae. « Ut destruatur corpus peccati. » Corpus hoc peccati, aut universitas peccati est, cujus membra sunt fornicatio, immunditia, avaritia, etc. Vel ipsum corpus nostrum veneno antiqui serpentis ab ipsa sui origine infectum. Quod tunc destruitur, cum moritur homo peccato, et incipit vivere Deo; non jam suus, non peccati, sed e
Abbreviated transcription (Latin):
tan similes facti sumꝰ similitudini mortiꝰᷤ eiꝰ: simul & resurrecti¬
onis erimꝰ. onũa hȩc ad illã respiciunt questionẽ. ne uideat᷑ locũ
tuos. & consepultos. & conplantatos: addens in suꝑ spem simił
bra sua quȩ sunt suꝑterrã. mitat sic̃ dic̃ ꝓpħa radices deorsum
ut faciat fructũ sursu fructũ reflorentis carnis. & in uoua¬
tionss sꝑs. in resurrectionis gła. & germine & fecunditate

Expanded text:
 ejus, simul et resurrectionis erimus. » Omnia haec ad illam respiciunt quaestionem, ne videatur locum tuos, et consepultos, et complantatos, addens insuper spem simulbra sua quae sunt super terram, mittat, sicut dicit Propheta, radices deorsum, ut faciat fructum sursum , fructum reflorentis carnis, et innovationis spiritus, in resurrectionis gloria, et germine, et fecunditate
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit apłs dicens: An ignoratis. qm̃ qͥ cũq baptitati sumꝰ ixi
cepo iħu. in morte ipsius baptitati sumꝰ: Consepulti gͣ suniꝰ illi¬
licet inysterio dnicȩ mortis & resurrectiõĩs figuratũ. uitȩ nr̃e
ueteris occasũ. & eaotũ nouȩ: demonstratãq iniqͥtatis aboliti¬
onẽ. renouationẽq iusticiȩ Unde gͥ hoc tantũ beneficiũ hõm̃ni:¬

Expanded text:
ostendit apostolus dicens: an ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in ostendit apostolus dicens: an ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Iesu in mortem ipsius baptizati sumus? consepulti ergo sulucet mysterio dominicae mortis et resurrectionis figuratum uitae nostrae ueteris occasum et exortum nouae demonstratamque iniquitatis abolitionem renouationemque iustitiae. unde igitur hoc tantum beneficium homini
Abbreviated transcription (Latin):
S quanto maiorib medicina laudib p̃dicat᷑: tantomagͥ¬
uitu peraut᷑ c horrent᷑ uulnera & morbi. a quib liberat quȩ ita lau¬
dat᷑. Sic laus &e p̾dicatio gr̃e: utuꝑatio & damnatio ẽ delictors.
enoustreauda enĩ fuerat homuni feditas languoris eiꝰ: eui contra
iniquitatemi suã nec p̃ceptũ sc̃m & bonũ ꝓfuit. qͦ magis aucta ẽ uniq¬
tas quã minuta. quando qͥde lex sub intrauit. ut habundaret delic¬
tũ. ut eo modo conuictus atq confusus uideret ñ tantũ doctoẽ
fibi ce necessariũ uerũ etiã adiutorẽ dm.a quo eiꝰ itinera dirigan
Ene duet᷑ ei om̃is iniqͥtas: & confugiendo ad opem diuinȩ nuse¬
ricord ie sanet᷑: atq ita ubi habundaũ delictũ suꝑ habunda gri.
ñ peccantis merito. s subuenientis aurilio: Consequent̃ eandem
medicinã in passione & resurrectiõe xꝑi mystice demonstratã

Expanded text:
sed quanto maioribus medicina laudibus praedicatur, tanto magised quanto maioribus medicina laudibus praedicatur, tanto magiuituperantur et horrentur uulnera et morbi, a quibus liberat quae ita laudatur. sic laus et praedicatio gratiae uituperatio et damnatio est delictorum. demonstranda enim fuerat homini foeditas languoris eius, cui contra iniquitatem suam nec praeceptum sanctum et bonum profuit, quo magis aucta est iniquitas quam minuta, quando quidem lex subintrauit, ut abundaret delictum, ut eo modo conuictus atque confusus uideret non tantum doctorem sibi esse necessarium, uerum etiam adiutorem deum, a quo eius itinera dirigantur, ne dominetur ei omnis iniquitas et confugiendo ad opem misericordiae sanetur atque ita ubi abundauit delictum superabundet gratia non peccantis merito, sed subuenientis auxilio. Consequenter eandem medicinam in passione et resurrectione Christi mystice demonstratam
Abbreviated transcription (Latin):
giiẽ s ad conuersatiõis humanȩ p̃uaricationẽ: quȩ illi uni
delicto q̃ solo obstricti tenent᷑ infantes. iã in maiorib etati¬
b ex habundantia iniqͥtatis ad iecta ẽ Sed q̃m hoc totũ
etiã qdđ ñ ꝑtinet ad illiꝰ unius delicti originẽ. tam̃ idonea
ẽ soluere grã saluatoris: ido cũ dixisset sic & grã regnet.
ꝑiusticiã inuitã ȩternã: addidit. ꝑ iħm xꝑm dñm ntͦm¬
Deude opponens sibi ipse questionẽ : qͣd gͦ dicemꝰ uiquit E¬
mauebimꝰ in peccato: ut gr̃a habundet: Absit Uidit enĩ a
ꝑuersis ꝑu̾se posse accipi qđ dixerat. ler subint̾uit ut ha¬
bundaret delictũ. ubi autẽ habundauit delictũ suꝑ habun¬
Hoc diluens. respondit absit: atq subiecit Qui mortui
sumꝰ peccato: quomͦ uiuemꝰ in eo: Hoc e cũ id ꝓ̃stiterit
gra ut morerem᷑ peccato: qͥd aliud facimꝰ si uiiumꝰ in eo nͥ
ut grȩ simꝰ ingrati: Neq enĩ qͥ laudat beneficiũ medi

Expanded text:
ginem sed ad conuersationis humanae praeuaricationem, quae illi uni delicto. quo solo obstricti tenentur infantes, iam in maioribus aetatibus ex abundantia iniquitatis adiecta est. sed quoniam hoc totum. etiam quod non pertinet ad illius unius delicti originem, tamen idonea est soluere gratia saluatoris, ideo, cum dixisset: Sic et gratia regnet per iustitiam in uitam aeternam. addidit: Per legum deinde opponens sibi ipsequaestionem: quid ergo dicemus? inquit, permanebimus in peccato, ut gratia abundet? absit. uidit enim a peruersis peruerse posse accipi quod dixerat: lex subintrauit, ut abundaret delictum; ubi autem abundauit delictum, superabunhoc diluens respondit: absit atque subiecit: qui mortui sumus peccato, quomodo uiuemus in eo? hoc est: \'cum id praestiterit gratia, ut moreremur peccato, quid aliud faciemus, si uiuemus in eo, nisi ut gratiae simus ingrati?\' neque enim qui laudat beneficium medic
Abbreviated transcription (Latin):
Sic itaq locũ istũ clausit ut cepit: mortẽ quippe xp̃i insinua¬
uit sic. ut etiã ipsũ mortuũ diceret ẽẽ peccato Cui peccato.
ñ carni: inqua erat ñ peccatũ .s. similitudo peccati : & idđo
nomine ẽ appellata peccati Baptiratis itaq in mortẽ axp̃i.
in qua ñ solũ maiores. uerũ etiã & pariuili baptizant᷑ ait.
Sic & uos: Id ẽ quẽad modũ xp̃c. sic & uos eristimate uos¬

Expanded text:
tum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic
Abbreviated transcription (Latin):
eũ g̃ se homo ad illũ extenderit &s sic ingemuerit fiet qđ
sub dit᷑. Ubi autẽ habuudaũ delictũ: suꝑ habundauit grã : &. di¬
initunt᷑ ei peceata multa qm̃ diler̃ multũ: & diffundit᷑ icord̾ euis¬
uiritas ci. unde fiat legis plenitudo: ñ ꝑ uires arbitrii qđ ẽ
uit peccatũ in mortẽ. sic & gr̃a regnet ꝑiusticiã in uitã et̾nã¬

Expanded text:
ergo se homo ad illum extenderit et sic ingemuerit, fiet, quod sequitur: Ubi abundauit delictum, superabundauit gratia et: Dimittuntur ei peccata multa, qharitas Dei, unde fiat legis plenitudo, non per vires arbitrii quod evit peccatum in morte, sic et gratia regnet per justitiam in vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
addunt infirmitati suꝑbiã Cũ autẽ uocatione diuina intelli¬
gunt cui sit ingemiscendũ. & inuocant eũ in quẽ credunt
recte dicentes. miserere mei ds. scđm magnã miscdiã tuam.¬

Expanded text:
addunt infirmitati superbiam. Cum autem vocatione divina intelliaddunt infirmitati superbiam. Cum autem vocatione divina intelligunt cui sit ingemiscendum, et invocant eum in quem credunt, recte dicentes: « Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
delictũ qđ trabit᷑ ex adam. de qͦ superius dicebat. mois regnauit
ꝑ unũ: lege quippe siuie naturalẽ intelligamꝰ quȩ in eor apparet
tracła ẽ ab adã: s magis addidit p̃uaricatioĩs augmentũ. ubi eñ¬
ñ ẽ lea: nec p̃uaricatio Preuaricata gͦ lege quȩ in paradẏso data
ẽ nascit᷑ homo ex adam cũ lege pecc̃i ⁊ mortis. de qͣ dicit᷑. Nsideo
aliã legẽ in mẽbris meis repugnantẽ legi m̃tis meȩ. & cetera: gͦ
tam̃ nͥ mala postea consuetudine roboret᷑. facilius uincit᷑ ñ tam̃
sine grã di. Lege autẽ alia p̃uaricata quȩ ẽ in usu rationis ani¬
mȩ rationał. in ȩtate hominis ia ratione utentis: p̃uaricatores
fiunt õs peccatores terrȩ: Preuaricata gͦ lege etiã illa quȩ data
ẽ ꝑ moysen. multo amplius habundat delictũ Lex gͦ sub intͦu
ut abundaret delictũ: siue cũ homines negligunt qd̾ ds iub&
siue cũ de uirib suis pͣsum̃tes adiutoriũ gr̃ȩ ñ implorant: &¬

Expanded text:
it per unum; legem quippe siue naturalem intellegamus, quae in eorum apparet tracta est ex Adam, snon est lex, nec praevaricatio. Praevaricata ergo lege, quae in paradiso data fuerat, nascitur homo ex Adam cum lege peccati et mortis, de qua dicitur: « Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, » etc. Quae tamen nisi mala postea consuetudine roboretur, facilius vincitur, non tamen sine gratia Dei. Lege autem alia praevaricata, quae est in usu rationis animae rationalis, in aetate hominis jam ratione utentis, praevaricatores fiunt omnes peccatores terrae. Praevaricata ergo lege etiam illa quae data est per Moysen, multo amplius abundat delictum. « Lex ergo subintravit, ut abundaret delictum, » sive cum homines negligunt quod Deus jubet, sive cum de viribus suis praesumentes adjutorium gratiae non implorant, et
Abbreviated transcription (Latin):
timere : ut qđ amat exerceat. ĩ gentia facinora molit᷑: Non
gͦ hoc ꝓmagnobono habendũ ẽ : qđ in hoiẽ pessimo ĩuenir
possibile ẽ : Qua ꝓpt̃ tuneat xpĩanus anteqũa ꝑfecta cari¬
tas foras mittat timorẽ Deinde ꝓfitiendo. tanto mince
efficiatur timoi. quanto patriȩ quo tendit᷑. ꝓpinqͥor:
Maior enĩ timor debet esse ꝑegrinantiũ: minoi ꝓpinquan¬
tiũ : nullus ꝑuenientiũ S ⁊ timor ꝑducit ad caritatẽ:
ꝑfecta uͦ caritas frras mitit tunotẽ : Noligͦ altũ sapere .s

Expanded text:
timere, ut quod amat exerceat, ingentia facinora molitur. Non timere, ut quod amat exerceat, ingentia facinora molitur. Non ergo hoc pro magno bono habendum est quod in homine pessimo inveniri possibile est. Quapropter timeat Christianus, antequam perfecta charitas foras mittat timorem . Deinde proficiendo tanto minor efficiatur timor, quanto patriae quo tenditur, propinquior. Major enim timor debet esse peregrinantium, minor propinquantium, nullus pervenientium. Sed et timor perducit ad charitatem; perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
ramos. s potius cogitemus cuius grã ⁊ quanta miscricordia
⁊ ĩ quaradice inserti sumus : ut ñ alta sapiamus s humilib:
ramoꝵ ñtu radicẽ poctas. s radixte cui ĩ sultas: talib enĩ
putatis ꝓpt̃ infidelitati ssuꝑbiã naturalib ramisTu fide
sta ut deputet᷑ tͥ fides ad uistitiã : yĩpleat᷑ ĩte ñ qđ postulat
meritũtuũ s qđ a dnõ ꝓmissũ ẽ benefitiũ : Nolialtũ saꝑe
s time in ẽ enĩ gr̃e. timor suus: tunor iste p̃cipit᷑ etiã bis
qui ex fide uiuentes heredesst noui testamenti atq: in
tat ĩ qͥtas : etiã si ꝓponat᷑ ĩpunitas hoc enĩ tantũ timet.
ne amittat ipsa grãm ꝑ quẽ ĩ ea factũ ẽ. ut eã ñ delet det
petcare : Qui enĩ altũ sapit. ⁊ ideo ñ timet: utiq ꝑnicio¬
se ñ timet: Quid enĩ boniamat: qui foete hoc ipsũ ꝓpt̃
noc ipsu amat non timere potest enĩ hoc ꝑsiudere sibi
aliqͥs ñ sanitate .s: ĩmanitate : Nã ꝓpt̃ hoc ipsũ qr amat ñ

Expanded text:
ramos; sed potius cogitemus, cujus gratia et quanta misericordia, et in qua radice inserti sumus, ut non alta sapiamus, sed humilibramorum, non tu radicem portas, sed radix te, cui insultas. Talibus enimputatis propter infidelitatis superbiam naturalibus ramis, tu fide sta, ut deputetur tibi fides ad justitiam, et impleatur in te, non quod postulat meritum tuum, sed quod a Domino promissum est beneficium. « Noli altum sapere, sed time. » Inest enim gratiae timor suus. Timor iste praecipitur, etiam iis qui ex fide tat iniquitas, etiamsi proponatur impunitas. Hoc enim tantum timet, ne amittat ipsam gratiam, per quam in ea factum est, ut eam non delectet peccare. Qui enim altum sapit, et ideo non timet: utique perniciose non timet. Quid enim boni amat, qui forte hoc ipsum propter hoc ipsum amat non timere? Potest enim hoc persuadere sibi aliquis non sanitate, sed immanitate. Nam propter hoc ipsum quia amat non
Abbreviated transcription (Latin):
licitudinẽ erga uoctrinã gentiũ apłs gerebat. ⁊ c̃ uersati¬
onẽ earũ ꝓbabilẽ exibebat. uidentes hoc irraelitas ade¬
mulationẽ ꝓficientiũ ꝓuocabat: Et hec erit magna mini¬
sterueius glouficatio alterũ ꝑꝓfectũ alterius suscitare
liationẽ mundo p̃stitit. si tanta ĩ eis fut grã quȩ ablata ab
eis. ydata gentib totũ mundũ in pleuit: estunart ñ po¬
test qͥd sit illud. qđ ex rec̃ciliatione eius mundiis accep

Expanded text:
inem erga doctrinam gentium Apostolus gerebat, et conversationem earum probabilem exhibebat, videntes hoc Israelitas ad aemulationem proficientium provocabat. Et haec erat magna ministerii ejus glorificatio: alterum per profectum alterius suscitare liationem mundo praestitit, si tanta in eis fuit gratia, quae ablata ab eis, et data gentibus, totum mundum implevit, aestimari non potest quid sit illud quod ex reconciliatione ejus mundus acce
Abbreviated transcription (Latin):
rexert̃ : Vnde ⁊ casũ eox. delicti noiẽ clementius uoluit ap¬
pellare: Delictũ gͦ eox salus ẽ gentib ut illos emulent᷑.
id est ut sicut nc̃ gentes. apud iudeos ĩ uenert̃ ĩ quo sal¬
uent᷑. sic ⁊ iudei aliquando agnita ueritate. in salutẽ
nitudo eox: Uelictũ iudeox diuitiȩ mundi st̃: qun eox
delicto pars dnĩ factus ẽ totus mundus. cũ pͥmũ in c̃sti¬
tutione terminox mundi solus ia cob c̃stitutus fuerit
funiculus hereditatis eius: Qđ si diminuti oeex. duuitię
st̃gentiũ : quanto magis plenitudo eoꝵ  Qđ enĩ iudeis
diminutũ ẽ. ⁊ ab latũ : hoc gentib: additũ ẽ ⁊ collatum:
Et bene ad diminutionẽ plenitudo reddita ẽ: qr quã¬
diu irta ei in ĩ credulitate ꝑ manet. ñdũ plenitudo poctionis
dĩ potest dici c̃pleta quã c̃uersione sua ipse c̃plebit. Uobis

Expanded text:
rexerunt. Unde et casum eorum delicti nomine quasi clementius voluit appellare. Delictum ergo eorum salus est gentibus, ut illos aemulentur, id est ut sicut nunc gentes apud Judaeos invenerunt, in quo salventur, sic et Judaei aliquando agnita veritate, in salutem nitudo eorum? » Delictum Judaeorum divitiae mundi sunt, quia in eorum delicto pars Domini factus totus mundus, cum primum in constitutione terminorum mundi solus Jacob constitutus fuerit funiculus haereditatis ejus . « Quod si diminutio eorum divitiae sunt gentium, quanto magis plenitudo eorum? » Quod enim Judaeis diminutum est et ablatum, hoc gentibus additum est et collatum. Et bene ad diminutionem plenitudo reddita est, quia quandiu Israel in incredulitate permanet, nondum plenitudo portionis Dei potest dici complet
Abbreviated transcription (Latin):
arboiẽ bonã ⁊ fructus eius bonos: aut facite arbocẽ
malã ⁊ fructus eius malos sicut enĩ ut dictũ ẽ corpora¬
iẽ naturã causȩ exterius actidentes in diuersas form¬
ant esfigies sic rationalẽ animã uel grã dĩ quasi ori¬
ginalit̃ format in oliuã uel ole aitrũ facit in eã transire
uel ec̃ trario agit liberi arbitru abusio: Eque eñĩpo¬
tensẽ ds̃ operari. ⁊ in uideo oliua: ⁊ ingentiũ olea¬
ipsis sapientes qr cȩcitas ex parte ẽtigit in irra el doner
plenitudo genitiũ intraret: ⁊ sic om̃is irraei saluus fi¬
eret De ruina alterius gaudere ꝑiculosũ ẽ : in sultare
uͦ imminentis ruinȩ suȩ ĩditiũ ẽ: ꝓpt̃ qđ timens apłs i
firmiorib discipulis ex gentib : occultũ boc misteriũ
de saluit iud eoꝵ eis rruelat: ne scilicet om̃ino eos ali¬
enatos esse a dõ arbitrarent᷑ tũ quncis ñ nisi ex parte cȩ¬

Expanded text:
arborem bonam et fructus eius bonos, aut facite arborem arborem bonam et fructus eius bonos, aut facite arborem malam et fructus eius malos; ei fructu enim arborlem naturam causae exterius accidentes in diversas formant effigies, sic rationalem animam vel gratia Dei quasi originaliter format in olivam, vel oleastrum facit in eam transire, vel econtrario agit liberi arbitrii abusio. Aeque enim potens est Deus operari et in Judaeorum oliva, et in gentium oleacaecitas ex parte contigit in Israel donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret. » De ruina alterius gaudere periculosum est; insultare vero, imminentis ruinae suae indicium est. Propter quod timens Apostolus infirmioribus discipulis ex gentibus, occultum hoc mysterium de salute Judaeorum eis revelat, ne scilicet omnino eos alienatos esse a Deo arbitrarentur, tum quia in eis non nisi ex parte cae
Abbreviated transcription (Latin):
mendat: qm̃ ⁊ amat᷑ ds̃ utilit̃. ⁊ tunet᷑: Itaq sc̃is patriar¬
chis in radice sua uiuentib: infidelis suꝑbia naturaliũ
ramox iusta dĩ seueritate c̃fringit᷑. ⁊ fidelis humilitas
oleastri. grã diuinȩ bonitatis ĩ serit᷑: Quicũq gͥ ĩsereris.:
uide ut dictũ ẽ bonitatẽ ⁊ seueritatẽ dĩ: Sicut enĩ om̃is
matheria corporalis. cũ sine dubio unius naturę sit. ꝑ ac¬
cidentes sibi qualitates. diuersasspeties ꝓfert corpox.
siue ĩ hominib siue ĩ animalib suie ĩ arbeib siue
in herbis itarcũ om̃ium rationaliũ una natura sit
arbitriꝓprii libertate eqͣlit̃ donata. unius cuiusq
motus ꝓprii ex arbitru lib̃tate ꝓlati uel ad iurtuit̃. ł
ad libidinẽ subiectã sibi animã ꝑducentes. uel p̃e¬
unte grãdĩ. inbonȩ eã arbocis spetiẽ faemant. uelꝓ
prio uitio in malã arbore defocit t Unde ⁊dñiis ut
ostenderet arboiẽ bonã fieri ñ nasci aut facite in qͥt¬

Expanded text:
niam et amatur Deus utiliter, et timetur. Itaque sanctis patriarchis in radice sua viventibus, infidelis superbia naturalium ramorum justa Dei severitate confringitur, et fidelis humilitas oleastri gratia divinae bonitatis inseritur. Quicunque ergo insereris vide, ut dictum est, bonitatem et severitatem Dei. Sicut enim omnis materia corporalis, cum sine dubio unius naturae sit, per accidentes sibi qualitates diversas species profert corporum, sive in hominibus, sive in animalibus, sive in arboribus, sive in herbis, ita et cum omnium rationalium una natura sit, arbitrii proprii libertate aequaliter donata, uniuscujusque motus proprii ex arbitrii libertate probati, vel ad virtutem, vel ad libidinem subjectam sibi animam perducentes, vel praeeunte gratia Dei in bonae eam arboris speciem formant, vel proprio vitio in malam arborem deformant. Unde et Dominus, ut ostenderet arborem bonam fieri, non nasci
Abbreviated transcription (Latin):
ali eiugena fuit qui hoc dixit: de quo ⁊ dñusdixit. Ñ ĩ ue¬
nitantã fidẽ in irrael: In oluia ñ inueni. qđ inueni in
oleastro Ergo oliua suꝑba succidat᷑. ⁊ ole astrũ humile in¬
serat᷑ : De inde uide p̃cidentẽ ⁊ in serentẽ : Multi uenient ab
ouente ⁊ occidente. ⁊ recũbent cũ abrahã in regno celox:

Expanded text:
alienigena fuit, qui hoc dixit, de quo et Dominus dixit: « Non invealienigena fuit, qui hoc dixit, de quo et Dominus dixit: « Non inveni tantam fidem in Israel » In oliva non inveni quod inveni in oleastro. Ergo oliva superba succidatur, et oleastrum humile inseratur. Deinde vide praecidentem et inserentem: « Multi venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut esset particeps pinguedinis oliuȩ. id est ȩcłam ex
gentib uenientẽ: Et qͥs ĩsent oliuã oleastru : oluca
potius ĩ serisolet ĩ oleastre : Ole astrũ ĩ oliua. nũ quã ui¬
dimus: Nã quis quis fȩcerit : ñ ĩ ueniet bachas oliuȩ s o¬
omĩ potentia sua deũ fȩrisse. ut oleaster ĩ radice oli¬
uȩ ĩ serere t᷑. ⁊ ñ bachassiluestres. s oliuã redderet :
ad om̃i potentiã dĩ reuocansait Qđ si aliqui ex ra
mis facti st̃ tu autẽ cũ oleaster esses. insertus es in illis ⁊
sotius radicis ⁊ pinguedinis oliuȩ factuses . noli gloua¬
ri aduersus ramos : Noliglouari qũ sertus es s: time ne ꝑ
infidelitatẽ frangaris sicut illi fracti st̃ : Oliua suꝑba
digna frangifut quȩ dixit : Nos de seruitute ñ sumus na¬
ti unũ patrẽ habemus abrahã: Audi ⁊oleastrũ dignũ in¬
seri: Nonsũ dignus ait ut ĩtres sub tertũ meũ : Centurio

Expanded text:
ut esset particeps pinguedinis olivae, id est Ecclesiam ex ut esset particeps pinguedinis olivae, id est Ecclesiam ex gentibus venientem. Et quis inserit in olivam oleastrum? Oliva Oliva solet in oleastro; oleastrum in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oomnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei ster esses, insertus es in illis, et socius radicis et pinguedinis olivae factus es, noli gloriari adversus ramos. » Noli gloriari quia insertus es, sed time, ne per infidelitatem frangaris, sicut illi fracti sunt. Oliva superba digna frangi fuit, quae dixit: « Nos de servitute non sumus nati; unum patrem habemus Abraham . » Audi et oleastrum dignum inseri: « Non sum dignus, » ait, « ut intres sub tectum meum . » Centurio
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ interĩ ad uitã ex moctus ꝓficientib uarii adñtiant᷑
ꝓfectus tẽ autẽ ipsa ꝑfectio Ec̃enũ in fine scilicet mun¬
di generalis eox futura ẽ assũtio: cũ in om̃ib: fidelib ce¬
ẽ ñ ãputata : Nã inde suꝑbi rami fractist̃ : ulasfemus
populus iudeoꝵ: Mansert̃ tam̃ ibi rami boni rictiles
re assictio ad exꝑimentũ totius masse: Inde ẽ qđł dictt
Si delibatio scã ĩuenta ẽ : ⁊ massa potest scificari Sic p radix
sic ⁊ rami: Ramorũ enĩ natura. sicut solet ĩ om̃i arboc
radicis respondet sc̃ĩtatẽ ⁊ fructuũ aliqua delibatio.
totius massȩ qualitatẽ: Indelibatione gͦ ⁊ ramis: na¬
turalis ẽ scĩtas radicis : tu autẽ ẽtͣ naturã aliunde in¬
sertus qͥc qͥd habesscĩtatis de beneficio habes ĩ serentis.
lis ⁊ sotius radicis ⁊ pinguedinis oliue factuses. noliglo¬
riari aduersis ramos : De radice patriarcharũ. dicit
fractos quosdã ramos ꝓpt̃ ĩ credulitatẽ ⁊ ĩsertũ oleastnũ

Expanded text:
enim interim ad vitam ex mortuis proficientibus, varii annuntiantur profectus; tunc autem ipsa perfectio. Tunc enim, in fine scilicet mundi, generalis eorum futura est assumptio, cum in omnibus fidelibus ceest. Nam inde superbi rami fracti sunt, blasphemus populus Judaeorum. Manserunt tamen ibi rami boni et utiles, re assumptio ad experimentum totius massae. Inde est quod dicit: Si delibatio sancta inventa est, et massa potest sanctificari. Sicut radix; sic et rami. Ramorum enim natura, sicut solet in omni arbore, radicis respondet sanctitatem, et fructuum aliqua delibatio totius massae qualitatem. In delibatione ergo et ramis, naturalis est sanctitas radicis. Tu autem contra naturam aliunde insertus, quidquid habes sanctitatis, ex beneficio habes inserentis, lis, et socius radicis et pinguedinis olivae factus es, noli gloriari adversus ramos. » De radice patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter incredulitatem, et insertum oleastrum,
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq iam non est seruus: sed filius. Quod si fiis.
& heres per deum. S tunc quidẽ ignorantes dm
his qui natura non sunt dii seruiebatis Nunc
quomodo conuertimini iterũ ad infirma ⁊ ege¬
na elementa quib denuo quib denuo seruire
uultis ͤ dies obseruatis & menses & tempora . & anno

Expanded text:
Itaque jam non est servus, sed filius. Quod si filius: et haeres per Deum. Sed tunc quidem ignorantes Deum, iis qui natura non sunt dii, serviebatis. Nunc quomodo convertimini iterum ad infirma et egena elementa, quibus denuo servire vultis? Dies ob
Abbreviated transcription (Latin):
ret spitualib: anunuis ꝑ hanc rocmã facta esse onũia: quȩ
sola ĩplet. qđ appetunt om̃ia: Quȩ tam̃ om̃ia. neqfietent
a patre ꝑfiliũ. neq: suis finib salua essent. tisi dĩ sũ me
esiet : qui ⁊ nullinature quȩ ab ipso bona esse possent
inuidit. et ĩ bono ipso. alia quantũ uellent. alia quantũ
possent ut manerent aedit: Quare ipsũ donũ di cũ pa¬
tre ⁊ filio eque ĩ cõmut alnle colere ⁊ tenere nos con¬
uenit unusq s̃ ubstantiȩ trinitatẽ : unũ deũ a quo sunus
ꝑquẽ sumus in quos unus a quo discessimus. cui dissimi¬
les facti sumus a quo ꝑire ñ passi sumus: principiũ ad qđ re

Expanded text:
ret spiritualibus animis, per hanc formam facta esse omnia, quae ret spiritualibus animis, per hanc formam facta esse omnia, quae sola implet, quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe esset, qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse possent, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit, uniusque substantiae Trinitatem unum Deum a quo sumus, per quem sumus, in quo sumus; a quo discessimus, cui dissimiles facti sumus, a quo perire non permissi sumus: principium ad quod re
Abbreviated transcription (Latin):
nauit te qui ñdũ eras: Nẽpe qđ dicit apłs Qui uocat ea
quȩ ñ st̃. tãquã ea quȩ st̃: Si iã esses ñ p̃destinareris. nisi a¬
uersus esses ñ uocareris. nisi ĩpius esses ñ iustificarerĩ . ni¬
si terrenui esses ⁊ abiectus. ñ glorificareris: Quid gͦ readi
auersi eramui. quando siimus uocati: qr percatotes eramus
quando sumus iuslificati: ꝓhis omibus agamus dõ gr̃as:
nesimus ingrati: Unĩ ex ipso ⁊ ꝑ ipsũ ⁊ ĩ ipso fẽ omĩa ipsi
gła ĩ sȩtula sȩculox am̃: Religet nos religio. uni omipotenti
dõ qi ĩter mentẽ nr̃am qua illũ ĩ telligimus patrẽ. ⁊ uen¬
tatẽ id est lucẽ ĩteriorẽ. ꝑ quã eũ ĩtelugimus nulla imer¬
posita creatura ẽ : Quare ipsã quoq: ueritatẽ nulla ex
parte dissimile ĩ ipso. ⁊ cũ ipso uenerem᷑ : quȩ forma ẽ
om̃iũ quȩ ab uno facta st̃. ⁊ ad unũ nitunt᷑. Unde appa¬

Expanded text:
navit te, qui nondum eras. Nempe quod dicit Apostolus: « qui vocat ea navit te, qui nondum eras. Nempe quod dicit Apostolus: « qui vocat ea quae non sunt, tanquam ea quae sunt . » Si jam esses, non praedestinareris: nisi aversus esses, non vocareris; nisi impius esses, non justificareris; nisi terrenus esses et abjectus, non glorificareris. Quid ergo reddimaversi eramus, quando sumus vocati; quia peccatores eramus, quando sumus justificati. Pro iis omnibus agamus Deo gratias, ne simus ingrati. « Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, ipsi gloria in saecula saeculorum. Amen. » Religet nos religio uni omnipotenti Deo. Quia inter mentem nostram, qua illum intelligimus Patrem, et veritatem, id est lucem interiorem, per quam eum intelligimus, nulla interposita creatura est. Quare ipsam quoque veritatem nulla ex parte dissimilem in ipso et cum ipso veneremur, quae forma est omnium quae ab uno facta sunt, et ad unum nituntur. Unde appa
Abbreviated transcription (Latin):
enigimate gaudeat ĩ quantũ uidet hoc in cantũ cognoscens
sensũ dnĩ ⁊ grãsagat qui autẽ ñ udet. tendat ꝑ pietate
aduidendũ ad amandũ ñ ꝑ cęcitatẽ ad calũmiandiũ. quasi¬
prauus c̃siliarius sũ mȩ eqͥtatis erdinẽ. corigere uolens ad ar¬
butiũ suȩ uoluntatu : quẽ onĩes creaturę uel tenent. uel n effu¬
guint silocis a dõpositis s̃i adquiescunt : Sequit̃ &ut quis prioe
dedit illi ⁊ retribuot᷑ ei  Alit̃ dicit᷑ hõi debes mͥ . q ꝓmisisti
nitas enĩ eius qui ꝓmisit dabit: ne in malitiã fides c̃uertat᷑
Qui autẽ fallit : italus ẽ: Dõ autẽ nũqͥd dicimus redde mͥ q̃
bemus boni ab ipso habemus: Nichul gͦ ei dedimus: hucgͦ medo
possumus exigere dominũ deũ nrũm. ut dicamus: Ned de
qđ ꝓmisisti qr fȩcimus qđ iussisti : ⁊ hoc infecisti. qui laboi antes
iuiusti: Uide enĩ quȩ ł pͥo dederit ds̃ Quid tͥfęcit cũ p̃desti¬

Expanded text:
aenigmate, gaudeat, in quantum videt hoc, in tantum cognoscens aenigmate, gaudeat, in quantum videt hoc, in tantum cognoscens sensum Domini, et gratias agat; qui autem non videt, tendat per pietatem ad videndun, ad amandum; non per caecitatem ad calumniandum, pravus consiliarius summae aequitatis ordinem corrigere volens ad arbitrium suae voluntatis; quem omnes creaturae vel tenent, vel non effugiunt, si locis a Deo positis non acquiescunt. Sequitur: « Quis prior dedit illi, et retribuetur ei? » Aliter dicitur homini, debes mihi quia promisisti nitas enim ejus qui promisit dabit, ne in malitiam fides convertatur. Qui autem fallit, malus est. Deo autem nunquid dicimus, redde mihi,bemus boni, ab ipso habemus? nihil ergo ei dedimus. Hoc ergo modo possumus exigere Dominum Deum nostrum, ut dicamus: Redde quod promisisti, quia fecimus quod jussisti, et hoc tu fecisti, qui laborantes juvisti. Vide enim quae tibi prior dederit Deus, quid tibi fecit, cum praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
tũ cui ñ desit aliqͥd : ⁊ arsquȩdã om̃i potentũ ac sapientis dĩ
plena omi ũ rationũ uuerttiũ in cõmutabiliũ. ⁊ om̃es unũ
in ea sicut ipsa unũ de uno. cũ quo unũ. Uhi nouit dĩ entia
quȩ fȩcie ꝑ ipsã ⁊ ideo cũ decedant ⁊ succedant tẽpoca
quȩ creata st̃. idõ sciunt᷑ a ciõ quia facta st̃. acñ petiui ideo¬
facta st̃ mutabilia qr ĩmutabilit a dõsciunt᷑: hec ẽ in esti¬
mabilis illa altitudo diuitiarũ sapientiȩ ⁊ scientiȩ dĩ: Ille
uͦ incsfabilis c̃plexus quidã patris ⁊ imaginis ñ ẽ sine ꝑfrui¬
tione sine catitate : sine gaudio: Illagͥ dilettio delecta¬
tio felicitas uel beantudo. si tamen aliqua humana uoce
digne dicit᷑. ẽ ĩ trinitate spusscũs ñ genitus s. genitous
genitiq suauitas. ĩ gent largitate atq: ubertate ꝑ fundens
om̃es creaturas ꝓcaptu earũ ut adinẽ suũ tetieant : ⁊ locis
suis aciqͥescantt: Qui uidet hoc uel ex parte. uel ꝑspetulũ ⁊ ĩ

Expanded text:
dam omnipotentis atque sapientis Dei, plena omnium rationum viventium incommutabilium; et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus quae fecit per ipsam, et ideo cum decedant et succedant tempora, quae creata sunt, ideo sciuntur a facta sunt mutabilia, quia immutabiliter a Deo sciuntur. Haec est inaestimabilis illa altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, ille vero ineffabilis complexus quidam Patris et imaginis non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo, si tamen aliqua humana voce digne dicitur, est in Trinitate Spiritus sanctus, non genitussuavitas, ingenti largitate atque ubertate perfundens omnes creaturas pro captu earum, ut ordinem suum teneant, locis suis acquiescant. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum et in
Abbreviated transcription (Latin):
mos quȩ referunt᷑ ad deũ oꝑa uͦ misericordiȩ ñ ob aliud fiant.
nisi ut amiseria liberem᷑. ac ꝑ hoc ut beatisimus qđ ñ fit nisi
bono illo de quodictũ ẽ . mͥautẽ adherere dõlionũẽ: ꝓfecto
uersale sacrificiũ offerat᷑ dẽ ꝑ sacerdotẽ magnũ qui etiã semet
ipsũ oltulit in passione ꝓ nobis. ut tanti capitis coxpus essemus
setundũ formã serui: hanc enĩ obtulit. in hac oblatus ẽ qr in
sit uoluntas dĩ bona ⁊ bene placens. ⁊ ꝑfecta . Trili: modis uo¬
luntat ẽ dĩ meremͦ cognoscere : uacando scilicet ⁊ iudendo
qm̃ ipse ẽ dĩ. ⁊ firmissue credendo quia om̃e uerbũ dĩ uerũ

Expanded text:
mos, quae referuntur ad Deum, opera uero misericordiae non ob aliud fiant, nisi ut a miseria liberemur ac per hoc ut beati simus quod non fit nisi bono illo, de quo dictum est: Mihi autem adhaerere Deo bonum est: profecto uersale sacrificium offeratur Deo per sacerdotem magnum, qui etiam se ipsum obtulit in passione pro nobis, ut tanti capitis corpus essemus, secundum formam serui. Hanc enim obtulit, in hac oblatus est, quiasit voluntas Dei bona, beneplacens et perfecta. » Tribus modis voluntatem Dei meremur cognoscere, vacando scilicet, et vivendo quoniam ipse est Deus, et firmissime credendo quia omne verbum Dei veru
Abbreviated transcription (Latin):
quo ẽ : dua ꝓpt̃ quȩ causa illiẽ. ut sapienssit. ipsa illi causa ẽ
ut sit : Ergo ⁊ pat̃ ipsa sapientia ẽ ⁊ ita dicit᷑ filius sapientia pams.
quom dicit᷑ lum pacris: id est ut quẽ ad modũ lum̃ de lumine.¬

Expanded text:
quo est? Quapropter quae causa illi est, ut sapiens sit, ipsa illi causa est, quo est? Quapropter quae causa illi est, ut sapiens sit, ipsa illi causa est, ut sit. Ergo et Pater ipsa sapientia est, et ita dicitur Filius sapientia Patris, quomodo dicitur lum