comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deinfimis habere ñ possunt ecei¬
nitatẽ quȩ ibi non est: unum hoͤ
de sunmus habent. E ideo non est
alterũ ad complendã medietatẽ suã
qͦd de infimis habeant: nisi miseria.
Est itaq scdm̃ platonicos sublimiũ
deorum uł beata ȩterntas uł et̾na
beatitudo. hominũ uͦ infimorum
uł miseria mortalis. uł mortalitas
misera: demonum uͦ medioꝵ uł mi¬
sera et̾nitas uł eterna miseria. Nam
& quinq illis que indiffinitione de¬
monum posuit. ñ eos medios sicut ꝓ¬
mittebat ostendit: qm̃ tria dixit eos
habere nobiscum qͦd genere anima¬
lia. qͦd mente rationalia. qͦd animo
passiua sunt: cũ dus autẽ unum qͦd
tempore et̾na: & unum ꝓprium qͦd
corpore aeria. Quomodo gͦ medii:
quando unum habent cum summis.
tria cũ infimis. Quis ñ uid̾eat reli¬
cta medietate. quantũ inclinentur
& deprimantur ininfima. S pla¬
ne etiam ibi medii posst̾ ita inuemi¬
ri. ut unum habeant ꝓprium qͦd ẽ

Expanded text:
de infimis habere non possunt aeterde infimis habere non possunt aeternitatem, quae ibi non est, unum hoc de summis habent; et ideo non est alterum ad conplendam medietatem suam, quod de infimis habeant, nisi miseriam. Est itaque secundum Platonicos sublimium deorum uel beata aeternitas uel aeterna beatitudo; hominum uero infimorum uel miseria mortalis uel mortalitas misera; daemonum autem mediorum uel misera aeternitas uel aeterna miseria. Nam et quinque illis, quae in definitione daemonum posuit, non eos medios, sicut promittebat, ostendit;. quoniam tria dixit eos habere nobiscum, quod genere animalia, quod mente rationalia, quod animo passiua sunt; cum dis autem unum, quod tempore aeterna; et unum proprium, quod corpore aeria. Quo modo ergo medii, quando unum habent cum summis, tria cum infimis? Quis non uideat relicta medietate quantum inclinentur et deprimantur ad infima? Sed plane etiam ibi medii possunt ita inueniri, ut unum habeant proprium, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ut medietas uidetur exposcere. Sed
abeis aliena ẽẽ ñ possunt. Non enim
sicut dicimus locũ mediũ nec sum¬
mum ẽẽ nec infimũ:. ita demones eũ
sint animalia rõnalia nec beatos esst
nec miseros sicut sunt arbusta ułpe¬
cora que sunt sensus uł rationis exꝑ¬
tia recte possumus dicere. Quoꝵ gͦ
ratio mentib in est: aut miseros eẽ
aut beatos necesse est. Item ñ possu¬
mus recte dicere. nec mortales ẽẽ de¬
mones. nec et̾nos. Omĩa namq ui¬
uentia aut mȩt̾num uiuunt. aut
finiunt morte qͦd uiuunt. Iamue¬
ro iste tempore et̾nos demonesdnit.
Quid igitur restat nisi ut hi medi
de duob summis unũ habeant: a
de duob infunis altum. Nam siu¬
traq de unis habebunt. aut u¬
traq de summis. medii ñ erunt. sed̃
in alterutram partẽ uel resiliunt uel
recumbunt. Quia igitur his bins
sicut demonstratũ ẽ carere utrisq
ñ possunt: acceptis exutraq parte
singłis mediabuntur. Ac ꝑ hoc qͥd

Expanded text:
ut medietas uidetur exposcere. Sed ut medietas uidetur exposcere. Sed ab eis aliena esse non possunt. Non enim sicut dicimus locum medium nec summum esse nec infimum, ita daemones, cum sint animalia rationalia, nec beatos esse nec miseros, sicuti sunt arbusta uel pecora, quae sunt sensus uel rationis expertia, recte possumus dicere. Quorum ergo ratio mentibus inest, aut miseros esse aut beatos necesse est. Item non possumus recte dicere nec mortales esse daemones nec aeternos. Omnia namque uiuentia aut in aeternum uiuunt, aut finiunt morte quod uiuunt. Iam uero iste tempore aeternos daemones dixit. Quid igitur restat, nisi ut hi medii de duobus summis unum habeant et de duobus infimis alterum? Nam si utraque de imis habebunt aut utraque de summis, medii non erunt, sed in alterutram partem uel resiliunt uel recumbunt. Quia ergo his binis, sicut demonstratum est, carere utrisque non possunt, acceptis ex utraque parte singulis mediabuntur. Ac per hoc quia
Abbreviated transcription (Latin):
fectio nature. Hȩc aliis uerbis ita re¬
petiuit ut eistria contraria humane
conditionis opponeret: cũ & habi¬
tacula inquit sumina ab infimis tanta
intercapedo fastigii dispescat. quia
dixerat loci sublimitatẽ: & uiuaci¬
tas inquit illic et̾na & indefecta sit.
hic caduca o subsiciia. quia dixerat
uite ꝑpetuitatem: o ingenia illa in¬
quit ad beatitudinẽ sublimata.
hȩc ad miserias infimata. quia di¬
xerat nature ꝑfectionem. Tria igit᷑
abeo posita sunt deoꝵ. id est locus
sublimis. et̾nitas. beatitudo: & his
contraria tͥa hominum. id̃ est locuᷤᷤ
infimus. mortalitas & miseria.
nter hec terna deorum xiii.¬
& hominum qm̃ demones medios
posuit: de loco nulla ẽ controuersia.
Inter sublimem quippe & infimum.
medius locus aptissime habetur et
dicitur. Cetera bina restant. quibus
cura attentior adhibenda ẽ: quem
admodum uł aliena ẽẽ a demonib
ostendantur: uł sic eis distribuantur

Expanded text:
fectio naturae. Haec aliis uerbis ita refectio naturae. Haec aliis uerbis ita repetiuit, ut eis tria contraria hnmanae condicionis obponeret. \'Cum et habitacula, inquit, summa ab infimis tanta intercapedo fastigii dispescat\', quia dixerat loci sublimitatem; et uiuacitas, inquit, illic aeterna et indefecta sit, hic caduca et subsiciua, quia dixerat uitae perpetuitatem; et ingenia illa, inquit, ad beatitudinem sublimata, haec ad miserias infimata\', quia dixerat naturae perfectionem. Tria igitur ab eo posita sunt deorum, id est locus sublimis, aeternitas, beatitudo; et his contraria tria hominum, id est locus infimus, mortalitas, miseria.Inter haec terna deorum et hominum quoniam daemones medios posuit, de\'loco nulla est controuersia; inter sublimem quippe et infimum medius locus aptissime habetur et dicitur. Cetera bina restant, quibus cura adtentior adhibenda est, quem ad modum uel aliena esse a daemonibus ostendantur, uel si eis distribuantur,
Abbreviated transcription (Latin):
quos in natura ꝓpria descrip¬
sit inter deos & homines: genere a¬
nimalia. mente rationalia. animo
passiua. corpore aeria. tẽpore ȩt̾na.
Nempe cum prius deosin sublumi ce¬
lo. homines autẽ interra nifima dis¬
iunctos locis & nature dignitate se¬
cerneret: ita conclusit. Habetis in qͥt
interim bina animalia. deos abho¬
minib plurimum differentes. loci
sublimitate. uite ꝑꝓetuitate. nature
ꝑfectione. nullo inter se ꝓpinquo cõ¬
municatu: cum & habitacula sũma
ab infimis tanta intercapedo fasti¬
gii dispescat: & uiuacitas illic eterna
& indefecta sit. hic caduca & subsiciua:
& ingenia illa adbeatitudinem su¬
blimata. hȩc admiserias infimata.
Hic terna uideo commemorata con¬
traria de duab nature partib ulti¬
mis. idest summis atq infimis. Nã
tria que ꝓposuit dediis laudabilia
eadem repetiuit aliis quidem uer¬
bis: ut eis aduersa alia tͥa ex homi¬
nib redderet. Tria deorũ hec sunt.
Loci sublimitas. uite ꝑpetuitas. per¬

Expanded text:
quos in natura propria descripsit inter deos et homines genere animalia, mente rationalia, animo passiua, corpore aeria, tempore aeterna. Nempe cum prius deos in sublimi caelo, homines autem in terra infima disiunctos locis et naturae dignitate secerneret, ita conclusit: \'Habetis. inquit, interim bina animalia: deos ab hominibus plurimum differentes loci sublimitate, uitae perpetuitate, naturae perfectione, nullo inter se propinquo communicatu, cum et habitacula summa ab infimis tanta intercapedo fastigii dispescat, et uiuacitas illic aeterna et indefecta sit, hic caduca et subsiciua, et ingenia illa ad beatitudinem sublimata, haec ad miserias infimata..\' Hic terna uideo commemorata contraria de duabus naturae partibus ultimis, id est summis adque infimis. Nam tria quae proposuit de dis laudabilia, eadem repetiuit, aliis quidem uerbis, ut eis aduersa alia tria ex hominibus redderet. Tria deorum haec sunt: loci sublimitas, uitae perpetuitas. per
Abbreviated transcription (Latin):
tifice recte dici potest. Porro si sei¬
ens fecit omĩa: ea utiq fecit que
nouerat. Ex quo occurrit anmo qͥd¬
dam mirũ. s tamen uerũ. qͦd iste
mundus nobis notus ẽe ñ posset.
ñ ẽẽt. deo autẽ nisi notꝰ eẽt. ẽẽ ñ
posset.

Expanded text:
tifice recte dici potest: porro, si sciens fecit omnia, ea utique fecit quae noverat. Ex quo occurrit animo quiddam mirum, sed tamen verum, quod iste mundus nobis notus esse non posset, nisi esset; Deo autem nisi notus esset, esse non posset.
Abbreviated transcription (Latin):
romani postea depulerunt ac seclu¬
serunt menib ciuitatis: ñ ipsius de
lucretie stupro. s peccatum filii fuit.
illo ñ solum nesciente s etiam absen¬
te comiissũ. Aideã ciuitatẽ tunc op¬
pugnabat: ꝓ popło romano bellum
gerebat. Nescimus quid̃ faceret si ad
eius notitiã filii flagitiũ deferretur.
& tamen inexplorato iudicio eiꝰ & in¬
exꝑto ei popłs ademit imꝑium: &
recepto exercitu a qͦ deseri iussus est.
clausis deinde portis ñ siuit intrare
redeuntem. At ille post bella grauis¬
sia quib eosdem romanos concita¬
tis finitunis attriuit: postea quam
deseitꝰ abeis quoꝵ fidebat auxilio. re¬
gnũ reciꝑe ñ eualuit: ioppido tii¬
sculo rome uicino quatuordecimut
fertur annos. priuatã uitã quietus
habuit. & cum uxore consenuit. op¬
tabiliore fortassis exitu qͣm socer
eius generi sui facinore nec ignorante

Expanded text:
Romani postea depulerunt ac secluRomani postea depulerunt ac secluserunt moenibus ciuitatis, non ipsius de Lucretiae stupro, sed filii peccatum fuit illo non solum nesciente, sed etiam absente commissum. Ardeam ciuitatem tunc obpugnabat, pro populo Romano bellum gerebat: nescimus quid faceret, si ad eius notitiam flagitium filii deferretur; et tamen inexplorato iudicio eius et inexperto ei populus ademit imperium et recepto exercitu, a quo deseri iussus est, clausis deinde portis non siuit intrare redeuntem. At ille post bella grauissima, quibus eosdem Romanos concitatis finitimis adtriuit, postea quam desertus ab eis quorum fidebat auxilio regnum recipere non eualuit, in oppido Tusculo Romae uicino quattuordecim, ut fertur, annos priuatam uitam quietus habuit et cum uxore consenuit, optabiliore fortassis exitu quam socer s, generi sui facinore nec ignorante
Abbreviated transcription (Latin):
teremptꝰ ẽ. Seruius tullius generi
sui tarquimi suꝑbi qui ei successit
in regnum. nefario scelere occisusẽ.
Nec discessere aditis arisq relictis du.
tanto inoptimũ illius popłi regem
parricidio ꝑpetrato: qͦs dicunt ut
hoc misere troie facerent. eamq
grecis diruendã exurendãq relinq̃tens.
adulterio paridis fuisse commotos.
S insuꝑ interfecto a se socero. tarqui¬
niuis ipse successit. Hunc illi dii nefa¬
rium parricidam soceri interfectione
regnantem. insuꝑ multis bellis uicto¬
risq głantem. & de manubis capi¬
colium fabricantẽ. ñ abscedentes s
p̃sentes manentesq uiderunt: &
regem suũ iouẽ mn illo altissimo tẽplo
hoc ẽ inoꝑe parricide sibi p̾sidere
atq regnare ꝑpessi sunt. Neq enim
ad ħuc innocens capitolium instruxit.
&s postea malis meritis urbe pulfus ẽ:
s adipsum regnum in quo capitoliũ
fabricaret. immanissimi sceleris ꝑpe¬
tratione ꝑuenit. Quod uͦ eum regno

Expanded text:
teremtus est. Seruius Tullius generi teremtus est. Seruius Tullius generi sui Tarquinii Superbi, qui ei successit in regnum, nefario scelere occisus est. Nec \'discessere adytis arisque relictis di tanto in optimum illius populi regem parricidio perpetrato, quos dicunt, ut hoc miserae Troiae facerent eamque Graecis diruendam exurendamque relinquerent, adulterio Paridis fuisse commotos; sed insuper interfecto a se socero Tarquinius ipse successit. Hunc illi di nefarium parricidam soceri interfectione regnantem, insuper multis bellis uictoriisque gloriantem et de manubiis Capitolium fabricantem non abscedentes, sed praesentes manentesque uiderunt et regem suum louem in illo altissimo templo, hoc est in opere parricidae, sibi praesidere adque regnare perpessi sunt. Neque enim adhuc innocens Capitolium struxit et postea malis meritis Urbe pulsus est. sed ad ipsum regnum, in quo Capitolium fabricaret, inmanissimi sceleris perpetratione peruenit. Quod uero eum regno
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse qͦd erat in romulo probatum
id est ꝑsuasum romani uulgare no¬
luerunt id est uile facere. si hoc & al¬
teri facile tribueretur. Dicit etiam
aꝑte iinuectiuuis. Illum qui hanc
urbem condidit romulũ addos im¬
mortales beniuolentia. famaq sustu¬
limus: ut ñ uere factũ s ꝓpter merita
uirtutis eiꝰ beniuole iactatũ diffama¬
tumq monstraret. In hortensio uero
dialogo cum de solis canonicis defe¬
ctionib loqueretur: ut easdẽ inquit
tenebras efficiat quas effecit in in¬
teritu romuli. qui obscuratione solis
ẽ factus. Certe hic minime timuit ho¬
minis int̾itum dicere: quia disputa¬
tor magis qͣm laudator fuit. Ceteri
autẽ reges popłi romani excepto nu¬
ma pompilio. & anco marco qͥ morbo
int̾ierunt: qͣm horrendos exitus ha¬
buerunt. Tullus ut dixi hostilius ui¬
ctor & euersor albe. cum tota domo
sua fulmine concrematꝰ ẽ. Priscus
tarquinius ꝑ sui decessoris filios in¬

Expanded text:
fortasse quod erat in Romulo probatum, fortasse quod erat in Romulo probatum, id est persuasum, Romani uulgare noluerunt, id est uile facere, si hoc et alteri facile tribueretur. Dicit etiam aperte in inuectiuis: <Illum, qui hanc urbem condidit, Romulum ad deos inmortales beniuolentia famaque sustulimus\', ut non uere factum, sed propter merita uirtutis eius beniuole iactatum diffamatumque monstraret. In Hortensio uero dialogo cum de solis canonicis defectionibus loqueretur: Ut easdem, inquit, tenebras efficiat, quas effecit interitu Romuli, qui obscuratione solis est factus\'. Certe hic minime timuit hominis interitum dicere, quia disputator magis quam laudator fuit. Ceteri autem reges populi Romani, excepto Numa Pompilio et Anco Marcio, qui morbo interierunt, quam horrendos exitus habuerunt! Tullus, ut dixi, Hostilius, uictor et euersor Albae, cum tota domo sua fulmine concrematus est. Priscus Tarquinius per sui decessoris filios in
Abbreviated transcription (Latin):
ris autẽ solis defectio non nͥ lune fine
contingit. Satis & cicero illam inter
dos romuli receptionẽ putatã magis
significat ẽẽ qͣmfactã: quando laudais
eum inlibris de re publica scipionisq
sermone. tantum ẽ inquit consecutꝰ
ut cum subito sole obscurato ñ com¬
paruisset. deoꝵ innumero collocatꝰ
putaretur. Quã opimonẽ nemo um¬
qͣm mortalis assequi potuit. sine exi¬
mia uirtutis gła. Qd autẽ dicit eum
subito ñ comparuisse: profecto ibi in¬
telligit᷑ aut iuolentia tempestatis.
aut cedis facinorisq secretũ. Nam &
alii scriptores eoꝵs ddefectioni solis ad¬
dunt etiã subitã tempestatẽ: quȩ ꝓ¬
fecto aut occasionẽ sceler prebuit.
aut romulũ ipsa consumpsit. Detul¬
lo quippe etiam hostilio qui tertius
a romulo rex fuit. quia & ipse fulmi¬
ne absumptus ẽ dicit meisdem libris
idem cicero: ꝓpterea & istum ñ credi¬
tũ inter dõs receptũ tali morte. quia

Expanded text:
ris autem solis defectio non nisi lunae fine ris autem solis defectio non nisi lunae fine contingit. Satis et Cicero illam inter deos Romuli receptionem putatam magis significat esse quam factam, quando et laudans eum in libris de re publica Scipionisque sermone: \'Tantum est, inquit, consecutus, ut, cum subito sole obscurato non conparuisset, deorum in numero conlocatus putaretur, quam opinionem nemo umquam mortalis assequi potuit sine eximia uirtutis gloria\'. Quod autem dicit eum subito non conparuisse, profecto ibi intellegitur aut uiolentia tempestatis aut caedis facinorisque secretum; nam et alii scriptores eorum defectioni solis addunt etiam subitam tempestatem, quae profecto aut occasionem sceleri praebuit aut Romulum ipsa consumsit. De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, quia et ipse fulmine absumtus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia
Abbreviated transcription (Latin):
regum qui exitus fuerunt: de ro¬
mulo uiderit adulatio fabulosa qͦ
ꝑhibetur receptus incelũ: uiderił̃
quidã scriptores eoꝵ qui eũ ꝓpter
ferocitatẽ a senatu discerptum esse
di xerunt: subornatumq nescio quẽ
iulium ꝓculũ qui eũ sibi apparuisse di¬
ceret. eumq ꝑse popło mandasse ro¬
mano. ut inter numina coleretur. eoq
mͦ popłm qui contra senatũ intume¬
scere ceꝑat. repressumatq sedatum.
Acciderat enim & solis defectio: quam
certa ratione sui cursus effectam imꝑi¬
ta nesciens multitudo. meritis romu¬
li tribuebat. Quasi uͦ si luctus ille solis
fuisset. ñ magis ideo credi deberet oc¬
cisus. ipsumq scelus auersione etiam
diurm luminis indicatũ: sicut reue¬
ra factum ẽ. cũ dñs crucifixus ẽ crude¬
litate atq impietate iudeoꝵ. Quam
solis obscurationẽ non excanonico s¬
derum cursu accidisse: satis ostendit
qͦd tunc erat pascha iudeorum. Nam
plena luna sollemniter agitur. regła¬

Expanded text:
regum qui exitus fuerunt? De Romulo uiderit adulatio fabulosa, qua perhibetur receptus in caelum; uiderint quidam scriptores eorum, qui eum propter ferocitatem a senatu discerptum esse dixerunt subornatumque nescio quem Iulium Proculum, qui eum sibi apparuisse diceret eumque per se populo mandasse Romano, ut inter numina coleretur, eoque modo populum, qui contra senatum intumescere coeperat, repressum adque sedatum. Acciderat enim et solis defectio, quam certa ratione sui cursus effectam inperita nesciens multitudo meritis Romuli tribuebat. Quasi uero si luctus ille solis fuisset, non magis ideo credi deberet occisus ipsumque scelus auersione etiam diurni luminis indicatum; sicut re uera factum est, cum Dominus crucifixus est crudelitate adque inpietate Iudaeorum. Quam solis obscurationem non ex canonico sideruin cursu accidisse satis ostendit, quod tunc erat pascha Iudaeorum; nam plena luna sollemniter agitur, regula
Abbreviated transcription (Latin):
am tͥum extremoꝵs pͥmum de
diis certis cũ absoluisset libtũ
inalio de diis incertis dicere ingres¬
sus att. Cum in hoc libello dubias
dediis opiniones posuero: rep̾hen¬
di ñ debeo. Qui enim putauit uidi¬
carioportere & posse: cumaudierit
faciet ipse. Ego citius ꝑduci possĩ
ut in pͥmo libro quȩ dixi indubita¬
tionem reuocẽ: qm̃ in hoc que pre¬
scribam omĩa ad aliquam dirigam
summam: ita non solum istum dedus
incertis: s etiam illum decertis fecit
incertum. Intercio porro isto de dnꝰ
selectis postea qm prelocutus ẽ qͦd
exnaturali theologia preloquendũ
putauit: ingressurus huius ciuilis
theologie uanitates & insanias men¬
daces. ubi eum ñ solum ñ ducebat
rerum ueritas s etiam maiorũ p̾me¬
bat auctoritas: de dis inquit popłi
romani publicis quib edes dedicaue¬
runt. eosq plurib signis ornatos no¬
tauerunt. in hoc libro scribam. S
ut xenophanes colophomius scribit:
quid putem. ñ quid contendam. po¬

Expanded text:
am trium extremorum primum cum de diis certis absolvisset librum, in altero de diis incertis dicere ingressus, ait: Cum in hoc libello dubias de diis opiniones posuero, reprehendi non debeo. Qui enim putabit judicari oportere et posse, cum audierit, faciet ipse: ego citius perduci possum, ut in primo libro quae dixi in dubitationem reuocem, quam in hoc quae perscribam omnia ut ad aliquam dirigam summam. Ita non solum istum de dis incertis, sed etiam illum de certis fecit incertum. In tertio porro isto de dis selectis, postea quam praelocutus est quod ex naturali theologia praeloquendum putauit, ingressurus huius ciuilis theologiae uanitates et insanias mendaces, ubi eum non solum non ducebat rerum ueritas, sed etiam maiorum premebat auctoritas: \'De dis, inquit, populi Romani publicis, quibus aedes dedicauerunt eosque pluribus signis ornatos notauerunt, in hoc libro scribam, sed ut Xenophanes Colophonius scribit, quid putem, non quid contendam, po
Abbreviated transcription (Latin):
ds solus est melior. Cũ enim homo
rectissime intelligatur. uł si hoc ñ
potest. saltẽ credatur factus ad ima¬
ginem di: profecto ea sui parte est
propinquior suꝑiori do. qua suꝑat
inferiores suas: quas etiam cũ pe¬
corib comimunes habet. S quia
ipsa mens cui ratio & intelligentia
naturaliter in est. uiciis quibdam
tenebrosis & ueterib mualida ẽ.
ñ solum admherendum fruendo.
uerũetiam adꝑfruendũ incõmu¬
tabili lumine. donec de die indiẽ
renouata atq sanata. fiat tante¬
felicitatis capax: fide pͥmũ fuerat
imbuenda atq purganda. Inqua ut
fidentius amluilaret adueritatem.
ipsa ueritas as̃. d̃ filius. homine as¬
sumpto ñ dõ consumpto eandem

Expanded text:
deus solus est melior. Dum enim homo deus solus est melior. Dum enim homo rectissime intelligatur, vel si hoc non potest, saltem credatur factus ad imaginem Dei: profecto ea sui parte est propinquior superiori Deo, qua superat inferiores suas, quas etiam cum pecoribus communes habet. Sed quia ipsa mens, cui ratio et intellegentia naturaliter inest, uitiis quibusdam tenebrosis et ueteribus inualida est, non solum ad inhaerendum fruendo, uerum etiam ad perferendum incommutabile lumen, donec de die in diem renouata adqfelicitatis capax, fide primum fuerat imbuenda atque purganda. In qua ut fidentius ambularet ad veritatem, ipsa veritas Deus Dei Filius homine assumpto, non Deo consumpto, eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
agnum ẽ & admodũ rarum.
umuersã creaturã corporeã
ꝙ incorporeã confideratã comꝑtãqꝙ¬
mutabilem intentione mentis exc̃e¬
dere. atq ad incommutabilẽ d̃ĩ sub¬
stantiam ꝑuenire: & illie discere ex
ipso. qͦd cinctam naturan que ñ est
qͣd ipse non fecit aliquis nisi ipse. Sic
emm ds cum homine ñ ꝑ aliquam
creaturam loquitur corporalẽ. corpo¬
ralib instrepens aurib. ut inter so¬
nantem & audientem aeria spacia
uerberentur. neq ꝑeiusmodi sp̃i¬
talẽ q̃ corporum similitudinib figu¬
ratur sicut in somnis uł quo alio ta¬
li modo:. Nam & sic uelut. corporis
aurib loquitur. quia uelut ꝑcorpꝰ
loquitur. & uelut interposito corpo¬
ralium locorũ interuallo. multum
enĩ similia sunt talia uisa corporib.
s loquitur ipsa ueritate siquis sit
idoneus adaudiendũ mente ñ cor¬
pore. ad illud enim hominis ita lo¬
quitur qͦd in homine p̃ cȩteris qͥb¬
homo constat. ẽ melius: & quo ipse

Expanded text:
et admodum rarum uniuersam creaturam corpoream et incorpoream consideratam conpertamqmutabilem intentione mentis excedere adque ad incommutabilem Dei substantiam peruenire et illic discere ex ipso, quod cunctam naturam, quae non est quod ipse, non fecit nisi ipse. Sic enim Deus cum homine non per aliquam creaturam loquitur corporalem, corporalibus instrepens auribus, ut inter sonantem et audientem aeria spatia uerberentur, neque per eius modi spiritalem, quae corporum similitudinibus figuratur, sicut in somnis uel quo alio tali modo nam et sic uelut corporis auribus loquitur, quia uelut per corpus loquitur et uelut interposito corporalium locorum interuallo; multum enim similia sunt talia uisa corporibus; sed loquitur ipsa ueritidoneus ad audiendum mente non corpore ad illud enim hominis ita loquitur, quod in homine ceteris quibus constat est melius et quo ipse
Abbreviated transcription (Latin):
atitudine: si ut beata sit anima. cor¬
pus ꝯm̃ẽ fugiendum est.. Solẽ quoq
istum & cetera sydera non solum in
libris ur̃is corpora ẽẽ fatemini. quod
uobiscum om̃s homines & conspice¬
re ñ cunctantur q dicere: uerumeti¬
am ut altiore putatis ꝑitia hec ẽẽ
anumalia beatissima ꝑhibetis. & cũ
his corporib sempiterna. Quid gͦ
est qͦd cum uobis fides xp̃iana sua¬
detur.: tunc obliuiscimini aut igno¬
rare uos fingitis. quid disputare
aut docere soleatis: Quid dicimus.¬
Quid cause est. cur ꝓpter opiniones
uĩas quas uos ipsi oppugnatis xp̃ia¬
militer uenit & uos suꝑbi estis.

Expanded text:
atitudine, si, ut beata sit anima, coratitudine, si, ut beata sit anima, corpus sit omne fugiendum? Solem quoque istum et cetera sidera non solum in libris uestris corpora esse fatemini, quod uobiscum omnes homines et conspicere non cunctantur et dicere; uerum etiam altiore, ut putatis, peritia haec esse animalia beatissima perhibetis et cum his corporibus sempiterna. Quid ergo est, quod, cum uobis fides Christiana suadetur, tunc obliuiscimini, aut ignorare uos fingitis, quid disputare aut docere soleatis? Quid causae est, quur propter opiniones uestras, quas uos ipsi obpugnatis, Christiahumiliter uenit et uos superbi estis
Abbreviated transcription (Latin):
incorporeo coherere. Anforte nos of¬
fendit inusitatus corporis partus
exutrgine. Neq hoc debet offen¬
dere. mimo potius ad pietatem susci¬
piendam debet ad ducere qͦd mira¬
bilis mirabiliter natus est. An uͦ qͦd
ipsum corpus morte depositum et
inmelius resurrectione mutatũ iam
incorruptibile atq immortale insu¬
ꝑna subuexit: Hoc fortasse crede¬
re recusatis. intuentes porphirium
in his ipsis libris ex quib multa po¬
sui quos de regressu amme scripsit.
tam crebro p̾cipere om̃e corpus ẽe
fugiendum. ut anima possit beata
ꝑmanere cum dõ. S ipse potius
ista sentiens corrigendus fuit: p̾ser¬
tim cum de anima mundi huius ui¬
sibilis & tam ingentis corporee mo¬
lis cum illo tam incredibilia sapi¬
atis. Platone quippe au tore animal
ẽẽ dicitis mundum & animal beatiffi¬
mum: qͦd uultis ẽẽ etiam sempit̾nũ.
Quomodo igitur nec umqͣm solue¬
tur acorpore. nec uniqͣm carebit be¬

Expanded text:
incorporeo cohaerere. An forte uos ofincorporeo cohaerere. An forte uos offendit inusitatus corporis partus ex uirgine? Neque hoc debet offendere, immo potius ad pietatem suscipiendam debet adducere, quod mirabilis mirabiliter natus est. An uero quod ipsum corpus morte depositum et in melius resurrectione mutatum iam incorruptibile neque mortale in superna subuexit, hoc fortasse credere recusatis intuentes Porphyrium in his ipsis libris, ex quibus multa posui, quos de regressu animae scripsit, tam crebro praecipere omne corpus esse fugiendum, ut anima possit beata permanere cum Deo? Sed ipse potius ista sentiens corrigendus fuit, praesertim cum de anima mundi huius uisibilis et tam ingentis corporeae molis cum illo tam incredibilia sapiatis. Platone quippe auctore animal esse dicitis mundum et animal beatissimum, quod uultis esse etiam sempiternum. Quo modo ergo nec umquam soluetur a corpore, nec umquam carebit be
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate opuserat: quȩ ceruici
ur̃e difficillime ꝑsuaderi potest.
Quid enim incredibile dicitur pre¬
sextim uobis qui talia sapitis quib
hoc adcredendum uos ipsos admo¬
nere debeatis. Quid in qͣm uobis
incredibile dr̃. cum dicitur d̾s as¬
pus.  uos certe tantũ tributis al̃¬
me intellectuali. quȩ anima utiq hu¬
mana est: ut eam consubstantialem
paterne illi menti. quẽ d̃ĩ filium con¬
fitemini fieri posse dicatis. Quid gͦ
incredibile est si aliqua una intelle¬
ctualis amma modo quodam ineffa¬
bili ac singulari ꝓ multorum salute
suscepta est: corpus uͦ anime cohere¬
re ut homo totus. & plenus sit.
Natura ipsa nr̃a teste cognoscimus:
quod nisi usitatissimum ẽẽt. hoc ꝓ¬
fecto ẽẽt incredibilius. facilius qͥp¬
pe infidem recipiendum ẽ. & si hu¬
manũ diuino. & si cominutabilem
incõmutabili. tamen sp̃m sp̃ui. aut
ut uerbis utar que musu habetis.
incorporeum incorporeo: quã corpꝰ

Expanded text:
humilitate opus erat, quae ceruici humilitate opus erat, quae ceruici uestrae difficillime persuaderi potest. Quid enim incredibile dicitur, praesertim uobis qui talia sapitis, quibus ad hoc credendum uos ipsos admonere debeatis; quid, inquam, uobis incredibile dicitur, cum dicitur Deus adrpus? Vos certe tantum tribuitis animae intellectuali, quae anima utique humana est, ut eam consubstantialem paternae illi menti, quem Dei Filium confitemini, fieri posse dicatis. Quid ergo incredibile est, si aliqua una intellectualis anima modo quodam ineffabili et singulari pro multorum salute suscepta est? Corpus uero animae cohaerere, ut homo totus et plenus sit, natura ipsa nostra teste cognoscimus. Quod nisi usitatissimum esset, hoc profecto esset incredibilius; facilius quippe in fidem recipiendum est, etsi humanum diuino, etsi mutabilem incommutabili, tamen spiritum spiritui, aut ut uerbis utar quae in usu habetis, incorporeum incorporeo, quam corpus
Abbreviated transcription (Latin):
eius incarnationẽ qua hominis ani¬
mam corpusq suscepit. summũ ẽẽ
exemplum gr̾e uidere potuisses. S
quid faciam. Scio me frustra loqͥ
mortuo: s quantum ad te attinet.
Quantũ autem ad eos qui de mag¬
n pendunt. & te qualicumq amo¬
re sapientie uel curiositate artium
quas ñ debuisti discere diligunt. ꝙͥs
potius intua compellatione alloquo.
fortasse non frustra. xxuiiii.¬
ratia dĩ non potuit gratius com¬
mendari qͣm ut ipse unicus difi¬
lius in se incõmutabiliter manens i¬
dueretur homine. & spem dilectio¬
nis suȩ daret hominib homine me¬
dio. qua ad illum ab hominib uem¬
retur. qui tam longe erat immorta¬
lis amortalib. incõmutabilis a com¬
mutabilib. iustus ab impiis. beatus
a miseris. & quia naturaliter indi¬
dit nobis. ut beati immortalesq eẽ
cupiamus: manens beatus. suscipi¬
ensq mortalitatem ut nobis cribu¬
eret qͦd amamus ꝑpetiendo docuit
contemnere qͦd timemus. S huic
ueritati ut possemus ac quiescere.

Expanded text:
ejus incarnationem, qua hominis animam corpusque suscepit, summum esse exemplum gratiae videri potuisses. Sed quid faciam? Scio me frustra loqui mortuo: sed quantum ad te attinet; quantum autem ad eos, qui te magnipendunt, et te vel qualicumque amore sapientiae, vel curiositate artium, quas non debuisti discere, diligunt, quos potius in tua compellatione alloquor, fortasse non frustra. Gratia Dei non potuit gratius commendari, quam ut ipse unicus Dei Filius in se incommutabiliter manens indueret hominem, et spem dilectionis suae daret hominibus, homine medio, quo ad illum ab hominibus veniretur, qui tam longe erat immortalis a mortalibus, incommutabilis a commutabilibus, justus ab impiis, beatus a miseris. Et quia naturaliter indidit nobis, ut beati immortalesque esse cupiamus, manens beatus, suscipiensque mortalem, ut nobis tribueret quod amamus, perpetiendo docuit contemnere quod timemus. 2. Sed huic veritati ut possetis acq
Abbreviated transcription (Latin):
cere sp̃m sc̃m. & more ur̃o appellas
tres deos: ubi & si uerbis indiscipli¬
natis utimini. uidetis tam̾ qualit̃¬
cumq & quasi ꝑ quȩdã tenuis inra¬
ginationis umbracula. qͦ nitendũ
sit. S incarnationẽ in cominuta¬
bilis filii d̃i qua saluamur. ut ad il¬
la quȩ credimus uł exquantula¬
cumq parte intelligimus uenire
possimus: non uultis agnoscere.
Itaq uidetis utcumq & si delon¬
ginquo. & si acie caligante patriã
inqua manandum est. s uiam qua
eundum ẽ ñ tenetis. Confiteris ta¬
men gr̃am: quandoqͥde ad dĩn ꝑ
iitutẽ intelligentie ꝑuenire pau¬
cis dicis ẽẽ concessũ. Non enĩdicis pau¬
cis placuit uł pauci uoluerunt: s
cum dicis ẽẽ concessum. proculdu¬
bio di gr̃am ñ hominis sufficientiã
confiteris. Uteris etiã hoc uerbo a¬
ꝑtius. ubi platonis sententiam se¬
quens. nec ipse dubitas in hac ui¬
ta hominẽ nullomͦ ad ꝑfectionẽ
sapientie ꝑuenire: scđm intellectũ

Expanded text:
 sanctum, et more uestro appellas tres deos. Ubi, etsi uerbis indisciplinatis utimini, uidetis tamen qualitercumque et quasi per quaedam tenuis imaginationis umbracula, quo nitendum sit; sed incarnationem incommutabilis Filii Dei, qua saluamur, ut ad illa, quae credimus uel ex quantulacumque parte intellegimus, uenire possimus, non uultis agnoscere. Itaque uidetis utcumque, etsi de longinquo, etsi acie caligante, patriam in qua manendum est. sed uiam qua eundum est non tenetis. Confiteris tamen gratiam, quando quidem ad Deum per uirtutem intellegentiae peruenire paucis dicis esse concessum. Non enim dicis: Paucis placuit, uel: Pauci uoluerunt; sed cum dicis esse concessum, procul dubio Dei gratiam, non hominis sufficientiam confiteris. Uteris etiam hoc uerbo apertius, ubi Platonis sententiam sequens nec ipse dubitas in hac uita hominem nullo modo ad perfectionem sapientiae peruenire, secundum intellectum
Abbreviated transcription (Latin):
humanis saltem usib uendicari:
Namq tunc uelut adsedandam
pestilentiã diligenter repetita atos
reparata: ñ posfea eodẽ mͦ negleta
atq usurpata latitarent: ñ utiq ma¬
gne ꝑitie uarronis tribueretur. qͦd
scribens de edib sacris. tam multa
ignorata cominemorat. S tunc in¬
terim elegans. ñ pestilentie depul¬
sio. s deorum excusatio procurata

Expanded text:
humanis saltem usibus uindicari? humanis saltem usibus uindicari? Namque tunc uelut ad sedandam pestilentiam diligenter repetita adque reparata nisi postea eodem modo neglecta adque usurpata latitarent, non utique magnae peritiae Varronis tribueretur, quod scribens de aedibus sacris tam multa ignorata commemorat. Sed tunc interim elegans non pestilentiae depulsio, sed deorum excusatio procurata
Abbreviated transcription (Latin):
quoq similiter intĩbant: ita ut iã
defecturũ animalium genus crede¬
retur. Quid. hiemps illa memorabi¬
lis. tam incredibili immanitate se¬
uiens ut niuib horrenda altitu
temporib accidisset: quȩ isti & qͣn¬
ta dixissent. Quid. illa itidem in¬
gens pestilentia. Quamdui seuiuit:
esculapio: aditum ẽ ad libros sybil¬
linos. Inquo genere oraculoꝵ. sic̃
cicero in libris de diumatione com¬
memorat. magis interpretib ut po̾¬
sunt seu uolunt. dubia comectan¬
tib credi solet. Tunc gͦ dictũ ẽ eam
ẽẽ causam pestilentie: qͦd multi e
des sacras plurimas priuatĩ occupa
tas tenerent. Sic interim a magno
imꝑitie uł desidiȩ crimine escula¬
pus liberatus ẽ. Unde autẽ a mul¬
tis edes illȩ fuerant occupate ne¬
mine ꝓhibente: nisi quia tante
numinũ turbe diu frustra fuerat
supplicatum. Etq ita paulatĩ loca
deserebantur acultorib. ut tamqͣm
uacua sine ullius offensione possent

Expanded text:
quoque similiter interibant, ita ut etiam quoque similiter interibant, ita ut etiam defecturum genus animalium crederetur. Quid? hiems illa memorabilis tam incredibili inmanitate saeuiens, ut niuibus horrenda altitudtemporibus accidisset, quae isti et quanta dixissent! Quid? illa itidem ingens pestilentia, quamdiu saeuiit, praesente Aesculapio, aditum est ad libros Sibyllinos. In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de diuinatione commemorat, magis interpretibus ut possunt seu uolunt dubia coniectantibus credi solet. Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes sacras multi occupatas priuatim tenerent: sic interim a magno inperitiae uel desidiae crimine Aesculapius liberatus est. Unde autem a multis aedes illae fuerant occupatae nemine prohibente. nisi quia tantae numinum turbae diu frustra fuerat supplicatum, adque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, ut tamquam uacua sine ullius offensione possent
Abbreviated transcription (Latin):
illi. qui eoqͦd proli gignende uaca¬
bant ob egestatem militare non
ualentes. hoc nomen acceꝑant. mi¬
litie conscriberentur. Accitus etiã
atarentinis pyrrꝰ rex grecie tunc
ingenti gła celebratus. romanors
hostis effectusẽ. Cui sane de rerum
futuro euentu consulenti satis ur¬
bane apollo sic ambiguum oracu¬
lulũ edidit: ut eduob quicquid
accidisset. ipse diuinus haberet᷑.
a romanis. siue romani a pyrro uin¬
cerentur: securꝰ fatidicus utrumli¬
bet expectaret euentum. Que t̾e
& qͣm horrenda utriusq exercitus
clades. Inqua tamen suꝑior pyrrꝰ
extitit. ut iamposset apollinem
ꝓsuo intellectu p̾dicare diumum:
nisi ꝓrime alio p̾lio romani absce¬
derent suꝑiores. Ntq intanta stra¬
ge bellorũ etiam pestilentia grauis
exorta ẽ mulietum. Nam pͥus qͣm
maturos partus ederent. grauidȩ
moriebantur. Ubi se credo esculapi¬
us excusabat: qͦdarchiatrum non
obstetricem profitebatur. Pecudes

Expanded text:
illi, qui eo, quod proli gignendae uacailli, qui eo, quod proli gignendae uacabant, ob egestatem militare non ualentes hoc nomen acceperant, militiae conscriberentur. Accitus etiam a Tarentinis Pyrrhus, rex Graeciae, tunc ingenti gloria celebratus, Romanorum hostis effectus est. Cui sane de rerum futuro euentu consulenti satis urbane Apollo sic ambiguum oraculum edidit, ut, e duobus quidquid accidisset, ipse diuinus haberetur a Romanis siue Romani a Pyrrho uincerentur, securus fatidicus utrumlibet expectaret euentum. Quae tunc et quam horrenda utriusque exercitus clades! In qua tamen superior Pyrrhus extitit, ut iam posset Apollinem pro suo intellectu praedicare diuinum, nisi proxime alio proelio Romani abscederent superiores. Adque in tanta strage bellorum etiam pestilentia grauis exorta est mulierum. Nam priusquam maturos partus ederent, grauidae moriebantur. Ubi se, credo, Aesculapius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. Pecudes
Abbreviated transcription (Latin):
quasi medicũ dm̃ roma aduocare
atq ad hibere compulsa ẽ: qm̃ regẽ
om̃ium iouẽ qui iam diu incapito¬
lio sedebat. multa strupra quib ad¬
olescens uacauerat ñ ꝑmiserant. for¬
tasse discere medicinam. Uel ͤ con¬
spirantib uno tempore hostib lu¬
canis. brutiis. sam nittib. etruscis.
& senonib gallis. pͥmo abeis legati
ꝑempti sunt: deinde cum p̾tore
oppressus exercitꝰ. septẽ tribunis
cum illo ꝑeuntib & militum
tredecim milib: Uel quando post
longas & graues rome seditiones quib
adultimum plebs in ianiculũ hostili
dirẽptione secesserat: cuiꝰ mali tam
dira calamitas erat. ut eius rei causa
qͦd mextremis ꝑiculis fieri solebat.
dictator crearetur hortensius. qui
plebe reuocata meodem magistratu
expirauit qͦd nulli dictatori ante
contigerat. & qͦd illis diis iam p̾sen¬
te esculapio grauius crimen fuit.
Tum uͦ tam multa bella ubiq crebru¬
erunt: ut mopia militum ꝓletarii

Expanded text:
quasi medicum deum Roma aduocare quasi medicum deum Roma aduocare adque adhibere conpulsa est, quoniam regem omnium Iouem, qui iam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat, non permiserant fortasse discere medicinam P uel cum conspirantibus uno tempore hostibus Lucanis, Bruttiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis primo ab eis legati pel\'emti sunt, deinde cum praetore obpressus exercitus septem tribunis cum illo pereuntibus et militum tredecim milibus? uel quando post longas et graues Romae seditiones, quibus ad ultimum plebs in Ianiculum hostili diremtione secesserat, huius mali tam dira calamitas erat, ut eius rei causa, quod in extremis periculis fieri solebat, dictator crearetur Hortensius, qui plebe reuocata in eodem magistratu exspirauit, quod nulli dictatori ante contigerat, et quod illis dis iam praesente Aesculapio grauius crimen fuit? Tum uero tam multa bella ubique crebruerunt, ut inopia militum proletarii
Abbreviated transcription (Latin):
tia tam ingentẽ stragem dedit. qua
& ille furus camillus extinctus ẽ qͥ
rem publicã ingratã & aueientib
ante defendit. & de gallis postea uin¬
dicauit. In hac pesfilentia scemcos
ludos. aliamnouã pestem ñ corporib
romanors. s qͦd ẽ multo ꝑnitiosius
morib intulerunt. Ubi erant quan¬
do alia pestilentia grauis de uenenis
matronarum exorta credita ẽ: qͣrum
sup̃ fidem multarũ atq nobilium
mores dep̾hensi st̃ omĩ pestilentia¬
graui grauiores: Uel quando incau¬
dinas furculas a samnitib obsessi
ambo cũ exercitu consules fedus cũ
eis fedum facere coacti st̃: ita ut equi¬
tib romanis sexcentis obsidib datis
cetĩ amissis armis. aliisq spoliati
priuatiq tegiminib subiugũ hostiũ
inuestimentis singłis mitterentur. c¬
Uel quando graui pestilentia ceteris
laborantib multi etiã inexercitu icti fulmine
ꝑier̃t: Uel qũ item alia intolerabili
pestilentia esculapiũ ab epidauro

Expanded text:
tia tam ingentem stragem dedit, qua tia tam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos ludos aliam nouam pestem non corporibus Romanorum, sed, quod est multo perniciosius, moribus intulerunt. Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum adque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia grauiores? uel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt, ita ut equitibus Romanis sescentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati priuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimentis singulis mitterentur? uel quando graui pestilentia ceteris laborantibus multi etiam in exercitu icti fulmine perierunt? uel quando item alia intolerabili pestilentia Aesculapium ab Epidauro
Abbreviated transcription (Latin):
creauit. atq illa fame iualescente
spurius emilius quia esurienti mul¬
titudini frumenta largitus ẽ. regni
affectati crimen incurrit : & eiꝰdem
p̾fecti instantia ꝑ dictatorẽ lucium
quintũ etate decrepitũ aquinto ser¬
uilio magistro equitũ cũ maximo
& ꝑiculosissimo tumultu eiuitatis
occisus est. Ubi erant: qͣndo pesti¬
lentia maxima exorta diis mutilib
mnane remediũ popls diu multumq
fatigatus noua lectisternia. qͦd nũqͣm
antea fecerat. ex hibenda arbitratꝰ
est. Lecti autẽ sternebantur in ho¬
norem doꝵ: unde hoc sacrũ uł potiꝰ
sacrilegium nom̃ accepit. Ubi erart
quando ꝑ decem continuos annos
male pugnando crebras & magnas
clades apud ueios exercitꝰ romanus
acceꝑat: nͥ ꝑfuriũ camillũ tandem
subueniretur. quem postea ciuitas
ingrata damnauit. Ubi erant. qͣndo
galli romam ceꝑunt. spoliauerunt.
incenderunt. cedib impleuerunt:
Ubi erant cum illa insignis pestilen¬

Expanded text:
creavit; atque illa fame invalescente, creavit; atque illa fame invalescente, Spurius Melius, qui esurienti multitudini frumenta largitus est, regni affectati crimen incurrit, et ejusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum, a Quinto Servilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu civitatis occisus est? Ubi erant, quando pestilentia maxima exorta, diis inutilibus sine remedio populus diu multumque fatigatus nova lectisternia, quod nunquam antea fecerat, exhibenda arbitratus est? Lecti autem sternebantur in honorem deorum, unde hoc sacrum vel potius sacrilegium nomen accepit. Ubi erant, quando per decem continuos annos male pugnando crebras et magnas clades apud Veios exercitus Racceperat, nisi per Furium Camillum tandem subueniretur, quem postea ciuitas ingrata damnauit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt spoliauerunt, incenderunt caedibus inpleuerunt? Ubi erant, cum illa insignis pestilen
Abbreviated transcription (Latin):
in dos eors horribiliora nos dicimus.
qͣm eoꝵs identidem auctores qͦs legt̃
& p̾dicant: quandoquidem & ex ip¬
sis quȩ diceremus accepimus: & nul¬
lomodo dicere uł talia uł cuncta suf¬
ficimus. Ubi gͦ erant illi di qͥ ꝓpter
exiguam fallacẽq mundi huius feli¬
citatẽ colendi existimant᷑ : cum roma¬
n quib se colendos mendacissima
astutia uenditabant. tantis calami¬
tatib uexarentut. Ubi erant qͣndo
Ualerius consul abexulib & seruis in¬
censum capitolium cũ defensaret oc¬
cisus ẽ. faciliusq ipse prodesse potuit
edi iouis. qͣm illi turba tot numinũ
cum suo maximo atq optimo rege
cunus templũ liberauerat. subuenire:
bi erant: quando densissimis fatiga¬
ta ciuitas seditionũ malis. cũ legatos
athenas missos ad leges mutuan¬
das. paululũ quieta opꝑiretur. graui
fame pestilentiaq uastata ẽ. Ubie¬
rant qñdo rursus popłs cum fame
laboraret. p̾fectum annone pͥmum

Expanded text:
in deos eorum horribiliora nos dicimus, in deos eorum horribiliora nos dicimus, quam eorum identidem auctores, quos legunt et praedicant, quando quidem et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere uel talia uel cuncta sufficimus. Ubi ergo erant illi di, qui propter exiguam fallacemque mundi huius felicitatem colendi existimantur, cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia uenditabant, tantis calamitatibus uexarentur? Ubi erant, quando Valerius consul ab exulibus et seruis inscensum Capitolium cum defensaret occisus est faciliusque ipse prodesse potuit aedi Iouis quam illi turba tot numinum cum suo maximo adque optimo rege, cuius templum liberauerat, subuenire? Ubi erant, quando densissimis fatigata ciuitas seditionum malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas paululum quieta opperiretur, graui fame pestilentiaque uastata est? Ubi erant, qlaboraret, praefectum annonae primum
Abbreviated transcription (Latin):
rent siego dicerem qͦd salustius ait:
plurime turbȩ. seditiones. & ad po¬
stremũ bella ciuilia orta sunt. dum
pauci potentes quorũ ingr̃am pleriq
concesserant. sub honesto patrũ aut
plebis nomine dominationes affecta¬
bant. boniq & mali ciues appellati
ñ ob merita inrem publicam. om̃ib
pariter corruptis. s uti quisq locuple¬
tissimus & iniuria ualidior. quia pre¬
sentia defendebat. ꝓbono ducebat᷑.¬
Porro si illi scriptores hystorie ad ho¬
nestam lib̾tatem ꝑtinere arbitrati st̃.
mala ciuitatis ꝓprie ñ tacere. quam
multis locis magno p̾conio laudare
compulsi sunt. cum aliã uĩorem qͦ
ciues et̾m legendi sunt ñ haberent:
quid nos facere conuenit quorum
spes quanto indo melior & certior
tanto maior debet ẽẽ libertas cum
mala p̾sentia xp̃o nr̃o imputant.
ut infirmiores imꝑitioresq mentes
alienentur abea ciuitate. inqua sola
iugiter feliciterq uiuendum ẽ.¶Nec

Expanded text:
rent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? rent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? Plurimae turbae, seditiones et ad postremum bella ciuilia orta sunt, dum pauci potentes, quorum in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes adfectabant; bonique et mali ciues appellati, non ob merita in rem publicam, omnibus pariter corruptis, sed uti quisque locupletissimus et iniuria ualidior, quia praesentia defendebat, Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt, mala civitatis propriae non tacere, quam multis locis magno praeconio laudare compulsi sunt, cum aliam veriorem, quo cives aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere convenit, quorum spes quanto in Deo melior tanto maior debet esse libertas, cum mala praesentia Christo nostro inputant, ut infirmiores imperitioresque mentes alienentur ab ea ciuitate, in qua sola iugiter feliciterque uiuendum est? Nec
Abbreviated transcription (Latin):
& alia sibi uira parauit: discordiarũ
ꝙ certaminis utrimq finis fuit
scd̃m bellum punicũ. Quid itaq
ego tantas moras uł scribens patiar
uł lecturis afferam: Quã misera fu¬
erit illa res publica tam longa eta
te ꝑtot annos usq ad scdđm bellum
punicum. bellis formsecus inquieta¬
re ñ desistentib. & intus discordiis
seditionibq ciuilib: a salustio bre¬
uiter intimatũ ẽ. Promde uictorie
ille ñ solidabeators gaudia fuerint.
s mania solatia miserorum. & ad alia
atq alia terribilia mala subeunda illece¬
brosa incitamenta minime quieto¬
rum. Nec nobis quia hoc dicimus
boni romani prudentesq succense¬
ant: qͣmqͣm de hac re nec petendi
sint nec monendi. quando eos mi¬
nime succensuros ẽẽ certissimum
ẽ. Neq enim grauius uł grauiora
dicimus auctorib eorũ & stilo & o¬
cio multum impares: quib tamen
ediscendis & ipsi elaborauerunt.
& filios suos elaborare compellunt.
Qui autẽ succensent. quando me fer¬

Expanded text:
ia sibi jura paravit. Discordiarum et certaminis utrimque finis fuit secundum bellum Punicum. XVII. Quid itaque ego tantas moras vel scribens patiar, vel lecturis afferam? Quam misera fuerit illa respublica tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum, bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque civilibus, a Sallustio breviter intimatum est. Proinde victoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solatia miserorum, et ad alia atque alia sterilia mala subeunda illecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia haec dicimus, boni Romani prudentesque succenseant: quanquam de hac re nec petendi sint, nec monendi, quando eos minime succensuros esse certissimum est. Neque enim gravius vel graviora dicimus auctoribus eorum, et stilo et otio multum impares: quibus tamen ediscendis et ipsi elaboraverunt, et filios suos elaborare compQui autem suscensent, quando me fer
Abbreviated transcription (Latin):
unc iam deminuto paululum
metu ñ quia bella conqͥeuerant
s quia ñ cam graui pondere urgebant.
finito scilicet tempore quo equo ac
modesto iure agitatum ẽ. secuta st̃
que idem salustuis breuiter expli¬
cat. Dem seruili imꝑio patresple¬
bem exercere: deuita atq tergore
regio more consulere: agro pellere:¬

Expanded text:
unc jam diminuto paululum metu, non quia bella conquieverant, sed quia non tam gravi pondere urgebant, finito scilicet tempore quo aequo et modesto jure agitatum est, secuta sunt quae idem Sallustius breviter explicat: Dein servili imperio patres plebem exercere, de vita atque tergo regio more consulere, agro pellere
Abbreviated transcription (Latin):
accipi qͣm maledicere uoluisse du¬
bitari non possit. Que igitur nos
causa cõpellit ut post offensionẽ au¬
rium tam multarũ ut iam pene
sint omĩum que hoc uerbum non
nisi in malam partẽ audire consue¬
runt. qͦd diximus coganur expone¬
re: cũ possimus angłoꝵ nomine ad.¬
hibito. eandem offensionẽ que no¬
mine demonũ fieri poterat euita¬

Expanded text:
accipi, quam maledicere uoluisse, dubitare non possit. Quae igitur nos causa conpellit, ut post offensionem aurium tam multarum, ut iam paene sint omnium, quae hoc uerbum non nisi in malam partem audire consuerunt, quod diximus cogamur exponere, cum possimus angelorum nomine adhibito eandem offensionem, quae nomine daemonum fieri poterat, euita