comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũcupatiue: eo locutionis modo
quo res sig̃cans solet rei sig̃catȩ
uocabulo nũcupari. Unde auoꝰ
in libro locutionũ genesis capło
Liͦx. Locutio uotanda est ubi
It hoc quidẽ sacram̃tũ
uel figura diuersa est
a re sua. ut res uisibił ab inui¬
sibili: ut supra dictum est. S
tam̃ non iuste quisqͣm moue¬
bitur. si etiam eadem uera ca¬
ro. idem q sanguis xp̃i. sui ip¬
soꝵ sacram̃ta existant. sedm
aliud atq aliud accepta: una¬
ginaria panis fractione. et
sanguinis de calice effusione.
ita rep̃sentando ueram fra¬
dionem corꝑis sui. et effusio¬
nem sanguinis in passione.
uerbi gr̃a. sieut ego senex bal¬
butiendo et reptando ⁊ alia
puerilia mea imaginando.
rep̃sentarem me puerum.
actio tam̃ qua me ip̃m repre¬
sentarem. in me sene eẽt imagi¬
naria illus quȩ in me puero
fuisset uera: sic ⁊ xp̃e post resur¬
rectionẽ suam diuersa actione.
diuersa q tempor ratione. sui
ipsius tẏpum gessit ⁊ figurã.

Expanded text:
nuncupative, eo locutionis modo, quo res significans, solet rei significatae vocabulo nuncupari. Unde Augustinus in libro Locutionum Genes. cap. 59 : « Locutio notanda est, ubi t hoc quidem sacramentum vel figura, diversa est a re sua, ut res visibilis ab invisibili, ut supra dictum est. Sed tamen non juste quisquam movebitur, si etiam eadem vera caro, idemque sanguis Christi sui ipsorum sacramenta existant, secundum aliud atque aliud accepta, imaginaria panis fractione et sanguinis de calice effusione, ita repraesentando veram fractionem corporis sui et effusionem sanguinis in passione: verbi gratia, sicut ego senex balbutiendo et reptando et alia puerilia mea imaginando repraesentarem me puerum, actio tamen qua meipsum repraesentarem in me sene, esset imaginaria illius, quae in me puero fuisset vera. Sed et Christus post resurrectionem suam diversa actione diversaque temporum ratione, sui ipsius typum gessit et figuram.
Abbreviated transcription (Latin):
sensualit̃ accipiendũ est. Quo¬
mnͦ enĩ more cet̾oꝵ sacram̃toꝵ
usiblium. id qd uideri ñ po¬
test. rei uisibił eẽ poterit si¬
gnum: nisi ꝑ ext̾ioris cirea se¬
uia itaq de tercio cor¬
suꝑius satis dictum ẽ. quia
scił consacram̃talis ẽ capiti
suo xp̃o. et ut caput ⁊ m̃bra.
unum corpus cum ipso est
quot modis sacram̃ta suis re¬
bus simulent᷑. et eas sig̃cent
in triplici corꝑe xp̃i uideamꝰ.
Ouob enim modis id facere
uidentur: scił uł sua ex se
similitudine: uł alicuiꝰ exte¬
rioris actionis circa se. Sua
ex se similitudine sacram̃¬
tum sig̃cat: sicut cũ dñs
dicit. Caro mea uere est
cibus. ⁊ sanguis meus ue¬
re est potus et. ego sum
panis uiuus qui de celo de¬
scendi. quia sicut cibus.&¬
potuis tꝑ̃alem uitam. sic ip̃e dat
et̾nam. Uũ ait.: siquis mandu¬
eatierit ex hoc pane uiuet in

Expanded text:
sensualiter accipiendum est. Quosensualiter accipiendum est. Quomodo enim more caeterorum sacramentorum visibilium, id quod videri non potest, rei visibilis esse poterit signum, nisi per exterioris auia itaque de tertio corsuperius satis dictum est, quia scilicet consacramentalis est capiti suo Christo, et ut caput et membra unum corpus cum ipso est quot modis sacramenta suis rebus similentur, et eas significent in triplici corpore Christi videamus. Duobus enim modis id facere videntur, scilicet vel sua ex se similitudine, vel alicujus exterioris actionis circa se. Sua ex se similitudine sacramentum significat, sicut cum Dominus dicit: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus; et: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi ; quia, sicut cibus epotus temporalem vitam, sic ipse dat aeternam. Unde ait: Si quis manducaverit ex hoc pa
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ uͦ dixit ad bonefacium
de forma panis ⁊ uini. q̃
non uere s figurate et
ceretur. duas sumlitudines
dedit. unam actuał saera¬
menti. ĩmolationis sciliet
imaginariȩ. alt̾am uͦ realiᷤ.
forme scił panis ⁊ uini: ut
sicut ĩmolatio unaginaria
figurate uocat᷑ mors. cruci¬
fixio xp̃i. et sicut forma pa¬
nis ⁊ uini figurate uocat᷑
corpꝰ xp̃i. sic sacram̃tum fi¬
dei seił baptisma figurate
dicat᷑ fides. Notandũ qd̾
in altera harum similitudinũ
celestem panẽ qui uere ca¬
et quasi ꝓpͥo modo corpꝰ
xp̃i uocari dixit. quia scił
corpus illud non corꝑale.
s spũale et diumũ pre
om̃ib corꝑib singłariter
uidit. In altera autẽ sacͣ¬
mentum corꝑis xp̃i. id est.
formã panis absolute sed̾m
quenda modum corpꝰ xp̃i
dixit. quia cõmuni figu¬
ra ñ existentiũ qd̾̃ dicunt᷑.
illud dici corpꝰ xp̃i nota¬
sacram̃tum uisibił corꝑis xp̃i
dixit: intelligiꝰ bilit̃ tantũ ꝑ
extiorem aliqͣm actionẽ. et non

Expanded text:
 dixit ad Bonifacium:de forma panis et vini, quae non vere, sed figurate et ceretur, duas similitudines dedit: unam actualis sacramenti, immolationis scilicet imaginarie, alteram vero realis, formae scilicet panis et vini, ut, sicut immolatio imaginariae figurate vocatur mors, et crucifixio Christi, et sicut forma panis et vini figurate vocatur corpus Christi, sic sacramentum fidei, scilicet baptisma, figurate vocetur fides. Notandum quod in altera harum similitudinum coelestem panem, qui vere Chet quasi proprio modo corpus Christi vocari dixit, quia scilicet corpus illud non corporale, sed spirituale et divinum prae omnibus corporibus singulariter vidit. In altera autem sacramentum corporis Christi, id est formam panis absolute secundum quemdam modum corpus Christi dixit, quia communi figura non existentium quod dicuntur, illud dici corpus Christi notasacramentum visibilis corporis Christi dixit, intelligibiliter tantum per exteriorem aliquam actionem, et non
Abbreviated transcription (Latin):
ra sui ipsius sacram̃tũ sit.
ñ ita intelligendũ est qͣsi
non uere dicatur corpꝰ xp̃i:
s suo modo. idest sibi singła¬
rit᷑ ꝓpͥo: quia cum om̃e corpꝰ
sit uisibile et palpable. so¬
lum corpꝰ xp̃i post resurre¬
ctionem. mutata ^ non  sub̾a.¬

Expanded text:
ra sui ipsius sacramentum sit, ra sui ipsius sacramentum sit, non ita intelligendum est, quasi non vere dicatur corpus Christi, sed suo modo, id est sibi singulariter proprio; quia, cum omne corpus sit visibile atque palpabile, solum corpus Christi post resurrectionem mutata natura
Abbreviated transcription (Latin):
cium. Nonne semel inimo¬
latus est xp̃e in se ipso..
tam̃ in sacram̃to ñ solũ ꝑ
om̃s pascͥe sollẽnitates sed
om̃i die ppłis ĩmolatur. nec
utiq mentit᷑ qui introga¬
tus eum respond̾it ĩmolari.
Si enĩ sacram̃ta qͣnd̾a simi¬
litudinẽ earũ rerũ quarũ
sacram̃ta sunt ñ haberent:
om̃ino sacram̃ta non ẽẽnt.
Ex hac aũ similitudine ple¬
rũq iam ipsarum rerum
noĩa accipiunt. Sieut enĩ
scd̃m quendã modu sacra¬
m̃tum corꝑis xp̃i. corpus
nis xp̃i sanguis xp̃i est: ita
sacram̃tum fidei. fides est.
¶In quo notandũ est. immo¬
lationẽ qͣm non in rei uerita¬
te dixit fieri. sola similitudi¬
ne sacram̃ti ueram ĩ molatio¬
nem xp̃i rep̃sent. antis mortẽ.
passionẽ. cruerfixionẽ. ip̃o mi¬
sterio sigc̃ante debere intel¬
ligi: sic q baptisma qd̾ est
sacram̃tum fidei. ñ in rei
ueritate. s sola similitudi¬
ne fidem dici. Qd̃ uͦ ueram
carnẽ xp̃i suo modo corpus
xp̃i dixit uocari. cum reue¬

Expanded text:
 nonne semel immolatus est Christus in se ipso et tamen in sacramento non solum per omnes paschae sollemnitates sed omni die populis immolatur nec utique mentitur, qui interrogatus eum responderit immolari? si enim sacramenta quandam similitudinem rerum earum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta non essent. ex hac autem similitudine plerumque iam ipsarum rerum nomina accipiunt. sicut ergo secundum quendam modum sacramentum corporis Christi corpus nis Christi, sanguis Christi est, ita sacramentum fidei fides est. » In quo notandum est immolationem quam non rei veritate dixit fieri, sola similitudine sacramenti veram immolationem Christi repraesentantis, mortem, passionem, crucifixionem, ipso mysterio significante debere intelligi: sicque baptisma, quod est sacramentum fidei, non in rei veritate, sed sola similitudine fidem dici. Quod vero veram carnem Christi suo modo corpus Christi dixit vocari, cum reve
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enĩ sit uia ueritas ⁊ utaᷤ
corpus eius nobis uiaticũ ẽ.
ne moriam᷑ ⁊ deficiamꝰ in uia.
s ꝑducam᷑ ad uitam: ueritas
est. ne eius ꝓmissionib falla¬
mur: uita ẽ. ut  ea in per¬
uentione feliciter fruam᷑
In hac gͦ mortali uita ĩmor¬
tali cibo uitȩ nos pascit. ne
in et̃num moriamͣ. Nec solũ
sua ex se similitudine. cibi
et potus noĩe et sp̃e sig̃ca¬
ri se uoluit uitam et̾nam.
s etiam ex panis et umi si¬
militudine sig̃cari uoluit
Uñ aus̃ in sermone de sacram̃¬
in isto sacram̃to corpus et
sanguinẽ suum: qd̾ etiam
fecit nos ipsos. Nam ⁊ nos

Expanded text:
eritas, et vita, corpus ejus nobis viaticum est, ne moriamur et deficiamus in via, sed perducamur ad vitam; veritas est, ne ejus promissionibus fallamur; vita est, ut ea in proventione feliciter fruamur. In hac ergo mortali vita immortali cibo vitae nos pascit, ne in aeternum moriamur. Nec solum sua ex se similitudine cibi et potus nomine et specie, significari se voluit vitam aeternam, sed etiam ex panis et vini similitudine significari vol in sermone de sacramin isto sacramento corpus et sanguinem suum, quod etiam fecit et nos ipsos. Nam et nos
Abbreviated transcription (Latin):
quã forma panis oꝑtam
in sacram̃to accipimus:
et sanguis euis quem sub
uini sp̃e et sapore potamꝰ:
caro uidł carnis. ⁊ sanguis
sacram̃tum sanguinis.
Carne ⁊ sanguine utroq
pabile. plenum gr̃a om̃i¬
lestis panis qui uere xp̃i
caro ẽ. suo modo uocatur
corpꝰ xp̃i. cum reuera sit
uidł qd uisibile. palpabile.
crucifixio. ñ in rei uerita¬
te. s sigc̃aute mysterio. sie
sacram̃tum fidei qd̾ baptis¬
ma intelligit᷑. fides÷. Uñ¬

Expanded text:
quam forma panis opertam in sacramento accipimus, et sanguis ejus quem sub vini specie ac sapore potamus; caro videlicet carnis et sanguis sacramentum sanguinis, carne et sanguine utroqueet palpabile, plenum gratilestis panis que uera Christi caro est suo modo uocatur corpus Christi cum re uera sit uod uisibile, palpabile, crucifixio, non rei ueritate sed significanti misterio, sic sacramentum fidei quod baptisma intelligit fides
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsum in sacram̃to discipłis
exhibuit. Hanc duplicitatẽ
his qui in sacris scripturis
Hoc disceruere nequeunt
magna confusio naseit᷑ ut qo de
nuo corꝑe xp̃i dicit᷑. de alio diclũ
ẽẽ credatur. Eist et alia confusio.
quia cum corpꝰ xp̃i tͥplicit̃ dicat᷑.
corꝑi xp̃i in astari panis attͥbuunt¬

Expanded text:
seipsum in sacramento discipulis seipsum in sacramento discipulis exhibuit. Hanc duplicitatem his qui in sacris Scripturis hoc discernere nequeunt, magna confusio nascitur, ut quod de uno corpore Christi dicitur, de alio dictum esse credatur. Est et alia item confusio; quia, cum corpus Christi tripliciter dicatur, corpori Christi in altari panis et vin
Abbreviated transcription (Latin):
secratur. addidit. Cet̃m illud
corpus qd̃ natũ est ex maria
uirgine. in qd̾ istud tͣnsfertur.
et cet᷑a. Qd̃ istud ꝑ consecrati¬
onem altaris. in illud tͣnsferri
scd̾m diũsam formã qͣm sub¬
stantie identitatẽ ꝑfecte sub¬
innuens: ait de tercio corꝑe
cõmunicamꝰ. mentẽ dirigimꝰ.
ut nos corpꝰ eius. ex ip̃so ⁊ ab
ip̃o carnẽ ipsuis illo ma¬
nente integro sumamus:
Cum enũ carnẽ ipsus ex ipso.
nos monet ab ipso sumere: qͥd
nisi dans et donũ ide si gaificat
ẽẽ: Et addidit. Quȩ nimirũ
caro ipsa est. et fructus ipsius
carnis. ut idem semꝑ maneat.
et uniũsos qui sunt in corꝑe
pascat. ¶ Hoc corpus dicit ei¬
sebius sydib illatũ coli iugit᷑
a nobis ꝑ mist̾iuim: de hoc sacer¬
dos in fine cuiusdam misse
rat. tit qͦd nẽ sp̃ẽ gerimꝰ rerũ
ueritate capiamus: ide̾ qͥdẽ
notantes in sub̾a. diũsum in
forma. Quã suam duplicitatẽ
in cena ip̃e xp̃c ostendit. cum
ipse in humana forma p̃sens.

Expanded text:
secratur. » Et addidit: « Caeterum illud corpus, quod natum est ex Maria virgine, in quod illud transfertur, etc. » Quod istud per consecrationem altaris in illud transferri secundum diversam formam. Quam substantiae identitatem perfecte subinnuens, ait de tertio corporcommunicamus, mentem dirigimus, ut nos corpus ejus ex ipso et ab ipso carnem ipsius illo manente integro sumamus. Cum enim carnem ipsius ex ipso nos monet ab ipso sumere, quid nisi dantem et donum idem significat esse? Et addidit: « Quae nimirum caro ipsa est, et fructus ipsius carnis, ut idem semper maneat, et universos qui sunt in corpore pascat. » Hoc corpus dicit Eusebius, sideribus illatum, coli jugiter a nobis per mysterium. De hoc sacerdos in fine cujusdam missae orat, ut quod nos specie gerimus, rerum veritate capiamus; idem quidem notantes in substantia, diversum in forma. Quam suam duplicitatem in coena ipse Christus ostendit, cum ipse in humana forma praesens
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: in sacris litt̾is appellat᷑ spẽs.
similitudo. figura. signũ. mist̾iũ.
sacram̃tũ. Hȩc aũ uocabula ad all¬
quid sunt. Nulla uͦ quȩ ad aliqͥd
sunt. possunt ẽẽ id qd̾ sunt ea
ad que referunt᷑. Non ẽ gͥ sacra¬

Expanded text:
 in sacris litteris appellatur species, similitudo, figura, signum, mysterium, sacramentum. Hec autem uocabula ad aliquid sunt. Nulla uero que ad aliquid referuntur, possunt esse id quod sunt ea ad que referuntur. Non est i
Abbreviated transcription (Latin):
qͣn nos qui in memoriã passio¬
nis suȩ sacram̃itum tantę sue
pietatis agius. sacrifican¬
do ip̃m. flendo.⁊ cor nrm ue¬
ra cõpunctione atterendo.
mortẽ tam pii ⁊ dilecti dñi
et patͥs annunciamus. Siẽ
enĩ cũ petrus diceret. dñe qͥ ua¬

Expanded text:
quando nos, qui in memoriam passioquando nos, qui in memoriam passionis suae sacramentum tantae suae pietatis agimus sacrificando ipsum, flendo et cor nostrum vera compunctione atterendo, mortem tam pii et dilecti Domini et patris annuntiamus. Sicut enim cum Petrus diceret: Domine, quo va
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ anima xp̃iana uide ne deseras
m̃sam sponsi tui. ut puleͣ ꝑmane¬
as. Carnes euis cotidie manduca¬
bis. ut uitam et̾nam habeas. &.¬
sanguinẽ potabis. ¶ Cotidianã¬
gͥ xp̃i ĩmolationẽ pecẽoꝵ remis¬
sione. uite et̾ue adeptione ne¬
cessariam. et suffierentem
nob̾ astruximꝰ: ipsi aũ xp̃o nõ
supplicio passionis uł occisi¬
onis ezse molestam: s qua¬
dam ipsuis passionis imagina¬
tione nob̾ utilem. ad memori¬
am concitanda & deuotionẽ au¬
gendam. S inuta tionẽ ꝓuocan¬
dam ostendimꝰ. Cur enĩ beat᷑
ambrosius ad recordationem
mortis eius hostiam xp̃i cotidie
offerri diceret. et nr̃m sacͥficiũ
exemplũ illius sacͥficii: si tantis
bñficit̾ nos uellet ẽẽ ingratos.
et ñ magis deuotione et imi¬
tatione nr̃a tante grẽ ẽẽ ob¬
noxios. S tam̃ quia consa¬
cram̃tales. ⁊ concorꝑales sumꝰ
ria passione. in se ip̃o ĩmolet᷑.
uera tam̃ et ñ unaginaria paᷤ¬
sione in m̃bris suis ĩmolatur:

Expanded text:
t quid eris, vide ne deseras mensam sponsi tui. Ut pulchra permaneas, carnes ejus quotidie manducabis; ut vitam aeternam habeas, sanguinem ejus potabis: vide ni immolationem peccatorum remissioni, vitae aeternae adeptioni necessariam, et sufficientem nobis astruximus. Ipsi autem Christo non supplicio passionis vel occisionis esse molestam, sed quadam ipsius passionis imaginatione nobis utilem ad memoriam concitandam, et devotionem augendam, et imitationem provocandam ostendimus. Cur enim beatus Ambrosius ad recordationem mortis ejus hostiam Christi quotidie offerri diceret, et nostrum sacrificium, exemplum illius sacrificii, si tantis beneficiis nos vellet esse ingratos et non magis devotione et imitatione nostra, tantae gratiae esse obnoxios? Sed tamen quia consacramentales et concorporales sumus ria passione in seipso immoletur, vera tamen et non imaginaria passione in membris suis immolatur,
Abbreviated transcription (Latin):
a pecc̃is nr̃is in sanguine suo:
cum eiusd̾e beatȩ passionis
ad altare memoria replicat᷑.:
cum panis ⁊ iuni creatura in
sacram̃tum carnis ⁊ sanguĩs
eius ineffabili sp̃c sanctificõne
tͣnsfertͥ sicq corpꝰ ⁊ sanguis
illius. ñ infideliũ manib ad
ꝑniciẽ ipsoꝵ fundit᷑. ⁊ occidit᷑:
s fidelium ore suã sumit᷑ in
salutẽ. Itẽ eusebuis emisenꝰ
Quia corpꝰ assũptum ablatu¬
rus erat ex oculis nr̃is. et sy¬
derib illaturus: necessariũ
erat. ut nobͣ in hac die
sacram̃tum corꝑis ⁊ sanguĩs
sui consecraret ut coleretur
offerebat᷑ in p̃cium: ut qͥa
cotidiana ⁊ indefessa cur¬
rebat ꝓ hominũ salute re¬
dẽptionis oblatio: ⁊ ꝑhenuᷤᷤ
uictima: et semꝑ p̃sens eẽt

Expanded text:
 cotidianis in sanguine suo, cum eiusdem beatae passionis ad altare memoria replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis eius ineffabili spiritus sanctificatione transfertur sicque corpus et sangillius non infidelium manibus ad perniciem ipsorum funditur et occiditur, sed fidelium ore suam sumitur in salutem. » Item Eusebius Emissenus: « Quia corpus assumptum ablaturus erat ab oculis nostris, et sideribus illaturus, necessarium erat ut nobis in hac die sacramentum corporis et sanguinis sui consecraret, ut coleretur offerebatur in pretium; ut quia quotidiana et indefessa currebat pro hominum salute redemptionis oblatio, et perenniia, et semper praesens esset
Abbreviated transcription (Latin):
quos altitudo diuini consilii
redim̃dos iudicauit. p̃sei¬
uit. p̃destuiauit. modis atq
tẽporib quib id fieri con¬
gr uebat. ¶ Nicit gͦ xp̃m ĩ
mantfesto corꝑe suo
ui distuctis menbriᷤ
hii manctatis sue semel
passum in eruce: qui ñ ma¬
utfeste. s inuisibilĩt est in
sacram̃to cotidie ñ passus.
s quasi pati rep̃sentatus.
Uera enĩ passione xp̃m ĩt̾m
ĩmolari nullatenꝰ congrue¬
bit: tum quia ĩpossibile e¬
rat ĩmortalem oceidi: tũ qͥa
crudele erat in saerificio ec¬
clesie more bestiarũ homi¬
nemi sacrificando laniari.
dentib q uorari. Quia itaq
in d̾m simul ẽẽ ñ poteramꝰ
crudeles et deuoti:incruen¬
tum ẽẽ oportebat. qd piuor
erat fidelib xp̃i: ut ñ uera
xp̃i passione et morte ab eis
ĩmolatio compleret᷑. iii qua
enĩ meliores ẽẽmus his qͥ
eum erueifixerunt. nͥ pie¬
tate et deuotione differre¬
mus ab eis qͥ eum ꝑdere
p̃sũpserunt. Uñ ambrosi
ista carne et sanguine uil

Expanded text:
quos altitudo divini consilii redimendos judicavit, praescivit, praedestinavit, modis atque temporibus quibus id fieri congruebat. » Dicit ergo Christum in manifesto corpore suo, et in distinctis membris humanitatis suae, semel passum in cruce: qui non manifeste, sed invisibiliter est in sacramento quotidie, non passus, sed quasi pati repraesentatus. Vera enim passione Christum iterum immolari nullatenus congruebat, tum quia impossibile erat immortalem occidi, tum quia crudele erat in sacrificio Ecclesiae hominem more bestiarum sacrificando laniari, dentibusque vorari. Quia itaque in Deum simul esse non poteramus crudeles et devoti, incruentum esse congruebat, quod pium erat fidelibus Christi, ut non vera Christi passione et morte ab eis immolatio compleretur, in qua enim meliores essemus his qui eum crucifixerunt, nisi pietate et devotione differremus ab eis, qui eum perdere praesumpserunt? Unde Ambrosius ista carne et sanguine nil
Abbreviated transcription (Latin):
sic incorruptũ cũ sũptũ fuerit.
credat᷑. Quomͦ enĩ incorrup¬
tionẽ nobis largiret᷑. si in se ip̃o
corruptionẽ resurgens patere¬
tur: Aut quomͦ sacram̃to suo
nos sibi incorꝑans. ut corpꝰ capi¬
ti. uł nos nof nob̾ ut menbra
menbris. unũ faceret: si in se¬
ipso non unus s diuisus s cõ¬
minictus dentib sumentium
esset. Quomͦ tam̃ corpꝰ xp̃i
et celo et mundo p̾sens. et di¬
uidat᷑ indiuisũ. et sumatur
inconsũptũ. racio stupet fideᷤ
ipsa mirat᷑: s ex adiuincte diui¬
nitatis potentia. quȩ ubiq
tota p̃sens est. in corꝑe suo spũ¬
ali ĩmo ꝑ om̃ipotentiã sͥ col¬
latam diuino iam facto id
fieri posse. ñ diffidens uenera¬
tur: Si enĩ facta uł miracła
uł dicta quib filius d̾i maie¬
statẽ suam mundo aꝑuit.
ꝑfecte runari uelimꝰ: inuenie¬
mus hominẽ quẽ sibi imiurit in
una ꝑsona. in nulla disiunctum
grã: ut etiam ꝓ parte carnis oĩa
ut dictum ẽ. sint ei subiecta prẽt

Expanded text:
um sumptum fuerit, credatur. Quomodo enim incorruptionem nobis largiretur, si in seipso corruptionem resurgens pateretur? Aut quomodo sacramento suo nos sibi incorporans, ut corpus capiti, vel nos nobis ut membra membris unum faceret, si in seipso non unitus, sed divisus et comminutus dentibus sumentium esset? Quomodo tamen corpus Christi et coelo et mundo praesens, et dividatur indivisum, et sumatur inconsumptum ratio stupet, fides ipsa miratur; sed ex adjunctae divinitatis potentia quae ubique tota praesens est in corpore suo spirituali, imo per omnipotentiam sibi collatam, divino jam facto id fieri posse, non diffidens veneratur. Si enim facta, vel miracula, vel dicta quibus Filius Dei majestatem suam mundo apernit, perfecte rimari velimus, inveniemus hominem, quem sibi univit in una persona, in nulla disjunctum gratia, ut etiam pro parte carnis omnia, ut dictum est, sint ei subjecta, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
qua ut supͣ dictum ẽ. et in
celo et in terra p̃sens etiam
corꝑalit potest ẽẽ ubicũq.
quomͦcũq sͥ placuerit. ut ideo
ubicũq uoluerit. sit caro xp̃i
contͣ nat᷑am carnis uteg᷑ & p̃¬
sens: quia factã in celo et in
quisq accipit partem suã. & ꝑ
partes manducat᷑: nec hoc impe¬
dit eiꝰ integͥtatẽ aliqͣtenꝰ fieri
enĩ hoc dicit in sacram̃to qd̾ ui¬
detur. ñ in re sacram̃ti quȩ ñ

Expanded text:
supra dictum est, in coelo et in terra praesens etiam corporaliter potest esse, ubicunque, quomodocunque sibi placuerit: ut ideo ubicunque voluerit sit caro Christi, contra naturam carnis integra et praesens, quia facta in coelo et in squisque accipit partem suam, et per partes manducatur; ne hoc quidem impedit ejus integritatem aliquatenus. » Fieri enim hoc dicit in sacramento, quod videtur, non in re sacramenti, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
taris. Ueritas ait. caro mea ue¬
re ẽ cib. et sangius meus ue¬
re ẽ potus. Alioguin qͦmͦ ma¬
gnum erit. pauis quẽ ego da¬
bo caro mea ẽ ꝓ mundi uita:
hunc panẽ et uinũ in myst̾io
creari: et cotidie ꝓ mundi uita
misticeĩmolari: ut sicut de uirgi
creatur. ita ꝑ eund̾e ex sub̾a
panis ⁊ uini mistice idẽ corpꝰ
mel passus sit: quia cotidie
mortał infirmitas uiuere
ñ potest: ⁊ id̾o quia cotidie

Expanded text:
tum. Veritas ait: Caro mea vere est cibus et sanguis meus vere est potus. Alioquin quomodo magnum erit, panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita , hunc panem et vinum in mysterio creari et cottidie pro mundi vita mistice immolari, ut sicut de virgincreabatur, ita per eundem ex substancia panis et vini mistice idem Christi mel passus sit, quia quotidiemortalis infirmitas vivere non potest, et ideo quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. cum uerbũ nr̃m inũ ide¬
q totũ et integrũ sit in auri¬
b om̃iũ audientiũ. Qd̾ eiu¬
dentuis ip̃e xp̃e in se ip̃o ma¬
corpꝰ et sanguinẽ suũ discipłis¬
sũptus comed̾et᷑. et biberet᷑
et integer mansit in

Expanded text:
tium, cum verbum nostrum unum idetium, cum verbum nostrum unum idemque, totam et integrum sit in auribus omnium audientium? Quod evidentius ipse Christus in seipso macorpsumptus comederetur et biberetur et integer mansit in
Abbreviated transcription (Latin):
mi ñ potuit. Ergo de corꝑe &
sanguine suo dedit nobis sa¬
lubrẽ refectionẽ: et tam ma¬
gnam breuit̃ soluit de inte¬
gritate sua questionẽ. Nan¬
ducent gͦ et bibant.: uitam
manducent. uitã bibant. Il¬
lud manducare ẽ refici. sed
sic reficeris. ut ñ deficiat uñ
reficeris. Manduca uitam. bi¬
be uitã. et integͣ est uita.
Iiẽ ambrosius de sacram̃tis.¬
Considera nune utrũ p̃stantior
sit panis augłoꝵ. an caro xp̃i.
quę utiq corpꝰ ẽ uite. Manna
illud de celo. hoc supͣ celum: il¬
lud celi. hoc dñi celoꝵ: illud cor¬
ruptioni obnoxiũ. si in diem
alterũ seruaret᷑. hoc alienum
ab oñi corruptione: qd̾ qͥcũq
religiose gustau̾it. corruptionẽ
guli accipiunt xp̃m dñm .s in
singuł portionib totus ẽ: nec¬
ꝑ singłas minuit᷑. s integrum
possibile uideat᷑. ut caro uer¬
bi di. quȩ multo sp̃ualior .&
potentior ẽ uerbo nr̃o. sit tota
et integͣ in ore om̃ium sumen¬

Expanded text:
mi non potuit. Ergo de corpore et mi non potuit. Ergo de corpore et sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem, et tam magnam breviter solvit de integritate sua quaestionem. Manducent ergo et bibant; vitam manducent, et vitam bibant. Illud manducare, refici est. Sed sic reficeris, ut non deficiat unde reficeris. Manduca vitam, bibe vitam, et integra est vita. » Item Ambrosius de mysConsidera nunc, utrum praestantior sit panis angelorum, an caro Christi, quae utique corpus est vitae. Manna illud de coelo, hoc super coelum; illud coeli, hoc Domini coelorum; illud corruptioni obnoxium, si in diem alterum servaretur, hoc alienum ab omni corruptione, quod quicunque religiose gustaverit, corruptionem guli accipiunt Christum dominum, in singulis portionibus totus est, nec minuitur, sed integrum impossibile videatur, ut caro Verbi Dei, quae multo spiritualior et potentior est verbo nostro, sit tota et integra in ore omnium sumen
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ uma. et ñ multe: Qͥa
semel oblatus ẽ xp̃e hoc autẽ
sacͥficiũ exemplũ est illiꝰ id
ipsum semꝑ: idipm ꝓiude hoc
est sacͥfietum. Alioqͥn qm̃ mul¬
et illie plenus. Sicut euini
qd̾̃ ubiq offertur. unũ corpꝰ
ẽ. et ñ multa corꝑa: ita et
unũ sacͥficiũ. Pontifer autẽ
ille ẽ. qui hostiã obtulit nos
mundantẽ. Ipãm offernius
etiãnunc: que tẽ oblata. con¬
sumi ñ potest. Qd̾ nos facioꝰ.
in cõmemorationẽ fit eius qd̵
factum est. Hoc enĩ ait. facite
in meã cõmemoronẽ. ¶ Qd̾ gͥ

Expanded text:
 multae? Quia semel oblatus est Christus, hoc autem sacrificium exemplum est illius, sed ipsum semper idipsum. Proinde hoc est sacrificium; alioquin quoniam in mulet illic plenus. Sicut enim quod ubique offertur unum corpus est, et non multa corpora, ita et unum sacrificium. Pontifex autem ille est qui hostiam obtulit nos mundantem: item ipsam offerimus etiam nunc, quae tunc oblata consumi non potest. Quod nos facimus, in commemorationem fit ejus quod factum est: hoc enim facite, ait, in
Abbreviated transcription (Latin):
titubant. maxime eum dicatur
xp̃e semel ĩmolari in se ip̃o. et eo¬
tidie in sacram̃to: quasi uerus
intelligi debeat cum dr̃ in se ip¬
so. et ñ uerus s mmaginarius in
sacram̃to. S sciendũ quia xp̃e
ĩmolari dicit᷑ in se ipso in huma¬
na forma: et in sacram̃to ᷝ iñ pa¬
nis et uini forma: nou qͥn tã ue¬
re hic ĩmoletur ni se ip̃o qͣntũ
ad sub̾ami. sicut ibi: s ut notet
hic et ibi diũsam eiusdem sub¬
stantię formã. XUII.¬
ac de causa etiam seĩ de
corꝑe et sanguine dñi ua¬
rie locuntur. s ñ contͣrie: adeo
ut beatus iheronimꝰ illud du
accipi debere. In quo ne sibͥ uł
aliis scĩs dissentire uideantur
quomͦ eorpus xp̃i duplex creden¬
dimi iudeamus. Ait iheronioꝰ
in epła ad ephesios. Iupliciter
sanguis xp̃i et caro intelligi¬
tur. uł sp̃ualis illa atq diuina
de qua ip̃e ait. caro mea uere
est cibus. ⁊ sanguis meus ue¬
re est potus.&. nͥ mandueaue

Expanded text:
titubant, maxime cum dicatur titubant, maxime cum dicatur Christus semel immolari in seipso, et quotidie in sacramento, quasi verus intelligi debeat, cum dicitur in seipso, et non verus, sed imaginarius in sacramento. Sed sciendum quia Christus immolari dicitur in seipso, id est in humana forma, et in sacramento, id est in panis et vini forma; non quin tam vere hic immoletur in seipso quantum ad substantiam, sicut ibi, sed ut notet hic et ibi diversam ejusdem substantiae formam. CAcorpore et sanguine Domini varie loquuntur, sed non contrarie, adeo ut beatus Hieronymus illud dupr astruat accipi debere. In quo ne sibi vel aliis sanctis dissentire videantur, quomodo corpus Christi duplex credendum sit videamus. Ait Hieronymus in epistolam ad Ephesios : « Dupliciter sanguis Christi et caro intelligitur, vel spiritualis illa atque divina, de qua ipse ait: Caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus; et: Nisi manducave
Abbreviated transcription (Latin):
ia celebramꝰ᷑. debemꝰ unitari qd̃
agunꝰ: eune gͦ uere ꝓ nobis deo
hostia erit: cũ nos ipsos hostiam
fecerit. It̃ ambrosus in libro de
sacram̃tis. Quia erueis ipsiuis si¬
gnatus es forma. ab ipsius passio¬
ne accepisti signacłm atq sui¬
litudinẽ: ut ad ipsuis formam
resurgas. ipsius uiuas fig᷑a. qui
pecc̃o crucifirꝰ est. et dõ uiuit.
Quia gͥ beneficiis et exemplis.
tam exinnũ tamiq utile
nobis ẽ corꝑis xp̃i sacram̃tum:
uideamꝰ ne nobis tantã grãm
aliquis error supplantet: s po¬
tius ip̃a fid̾i ueritas. sic̃ certoᷤ
ad ea quȩ exibet. sic fortes con¬
stituat ad ea que monet. Infir¬
mi enĩ qui circũferunt᷑ om̃i
uento doctrinȩ. statim ut au¬
diunt que ignorant. de fidei
ueritate dubitant. qd̾ qͣntũ
possumꝰ dõ annuente sana¬
re studeamꝰ. Quia enĩ sacra¬
m̃tum est fig᷑a ueritatis xp̃i
et in fig̾a sacrañti. fitt figura
imaginariȩ actiortis saerises
in tot figuris uerttatem latere

Expanded text:
ria celebramus, debemus imitari quod agimus. Tunc ergo vere pro nobis Deo hostia erit, cum nos ipsos hostiam fecerimus. » Item Ambrosius in libro De sacramentis: « Quia crucis ipsius signatus es forma, ab ipsius passione accepisti signaculum atque similitudinem, ut ad ipsius formam resurgas, ipsius vivas figura, qui peccato crucifixus est et Deo vivit. » Quia igitur beneficiis et exemplis tam eximium, tamque utile nobis est corporis Christi sacramentum, videamus ne nobis tantam gratiam aliquis error supplantet, sed potius ipsa fidei veritas, sicut certos ad ea quae exhibet, sic fortes constituat ad ea quae monet. Infirmi enim, qui circumferuntur omni vento doctrinae, statim ut audiunt quae ignorant, de fidei veritate dubitant, quos, quantum possumus, Deo annuente, sanare studeamus. Quia enim sacramentum est figura veritatis Christi, et in figura sacramenti fit figura imaginariae actionis sacrificii, in tot figuris veritatem latere
Abbreviated transcription (Latin):
litis hic et ibi uera et ȩ̨qua
utilitate. Ausꝰ in libro senteu¬
xp̃e i se ip̃o: et tam̃ cotidie
ĩmolat᷑ in sacramͣ̃to Qd̃ ita in¬
telligendum ẽ. quia in ma¬
nifestatione sui corꝑis. in di¬
stuctione m̃broꝵ suoꝵ om̃i¬
um. uerus drͣ et uerus ho¬
mo semel tm̃ ui eruce pe¬
pendit. offereus patͥ se ip̃m
hostiam uiuã. passibͥlem. mor¬

Expanded text:
lutis hic et ibi vera et aequa lutis hic et ibi vera et aequa utilitate. Augustinus, in libro Sentesemetipso, et tamen quotidie immolatur in sacramento. Quod ita intelligendum est, quia in manifestatione sui corporis in distinctionem membrorum suorum omnium verus Deus et verus homo semel tantum in cruce pependit, offerens Patri seipsum hostiam vivam, passibilem, mor
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ gͦ et in celo et in terra
om̃i potentiam se habere
suum celo illaturus. et mundo
daturus qd̃ quantũ ad humanã
formã nobis abstulit. ñ minus
tam̃ substantialit̃ et uere in
sacram̃to corꝑis et sanguinis
sui nobis obtulit: ut hic et ibi
p̃sens etiam corꝑalit̃. uitpote
qui unius ꝑsone cũ illo est qui
nusqͣm deest. et ibi reconcilia¬
tionẽ cum patre. et hic in al¬
tari redẽptionẽ remissionẽ q
pecẽoꝵ nobis oꝑetur. sic̃ semel
fecit in cruce: dum ipsum suũ
corpꝰ in oia fidelium datũ. et
singulis diuidit᷑. et unũ totũ¬

Expanded text:
ergo et in coelo et in terra omnipotentiam se habere suum coelo illaturus et mundo daturus, quod quantum ad humanam formam nobis abstulit, non minus tamen substantialiter et vere in sacramento corporis et sanguinis sui nobis obtulit, ut hic et ibi praesens etiam corporaliter, utpote qui unius personae cum illo est qui nusquam deest, et ibi reconciliationem cum Patre, et hic in altari redemptionem, remissionemque peccatorum nobis operetur sicut semel fecit in cruce, dum ipsum corpus suum in ora fidelium datum, et singulis dividitur, et unum totu
Abbreviated transcription (Latin):
tenda. in quib ꝑfectio. in qͥb
u̾itas ÷. Hic umbͣ. hic imago¬
ẽ: illic u̾itas. Umbͣ in lege. ÷¬
imago in euangłio: u̾itas in
celestib. Agnꝰ añ offerebat᷑¬
piens passionẽ. ⁊ offert se ip¬
se qͣi sacerdos. ut pecc̃a di¬
mittat. Hic in imagine.
ibi in u̾itate: ibi ap̃ patrẽ
nit. ¶ In quo notandũ ẽ.
quia in uet̃i testam̃to ded̾
ds tm figur umbͣm: in no¬
uo u̾itatem cũ figura: in
fut᷑o dabit u̾itatem ñ cũ
fig᷑a. s. manifestã: ut tali
ꝓfectu tempoꝵ. nos ꝑfecte
ueritati uiciniores ostend̾t
nicħ nͥ eand̾ manifestam
dari restaret. Uetꝰ enĩ tes¬
t̾am̃tũ u̾itatem ꝓmisit.
qͥd restat. nͥ ut ead̾ u̾itas ĩ¬

Expanded text:
tenda, in quibus perfectio, in quibus veritas est. Hic umbra, hic imago, illic veritas. Umbra in Lege, imago in Evangelio, veritas in coelestibus . Ante agnus offerebatpiens passionem, et offert se ipse quasi sacerdos, ut peccata dimittat. Hic in imagine, ibi in veritate, ubi apud Patrem nit. » In quo notandum est, quia in Veteri Testamento, dedit Deus tantum figurae umbram, in Novo veritatem cum figura, in futuro dabit veritatem non cum figura, sed manifestam, ut tali profectu temporum nos perfectae veritati viciniores ostenderet, nihil nisi eamdem manifestam dari restaret. Vetus enim Testamentum veritatem promisit, Quid restat, nisi ut ead
Abbreviated transcription (Latin):
panis ⁊ uni. corꝑale eseam.
credntib ilł ⁊ nob̾ ꝑ hanc
nis diuersa ẽẽ manna et
manna futurũ. panis pre¬
sentẽ: manna tm̃ extͥnsecꝰ
panis ita ut sub̾alĩt sit ꝯ¬

Expanded text:
panis et vini corporalem escam credentibus illis et nobis per hanc nis diversa esse manna et anna, quia manna futurum, panis praesentem, manna tantum extrinsecus, panis ita ut subst
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptionis. Si enĩ neq ĩ ce¬
lo neq in t̾ra. neq subtus t̃¬
librũ nr̃e redẽptionis.qr neq
tuus: qͣntomimꝰ aliqͥs infra ho
liqͣsq scͥpturas ad huiꝰ mõi sen¬
sum inflectere. Cur enĩ ds̾ fie¬
ret aliud qͣm qd̾ semel factꝰ:¬

Expanded text:
redemptionis. Si enim neque in coeredemptionis. Si enim neque in coelo, neque in terra, neque subtus telibrum nostrae redemptituus, quanto minus aliquis infra homliquasque Scripturas ad hujusmodi sensum inflectere. Cur enim Deus fieret aliud quam quod semel fact
Abbreviated transcription (Latin):
ius imꝑsonatꝰ uellet fieri. Sua
enĩ imꝑsonatio iam ñ hõib
singłaris. qͥ i et̃ panib facta cõ¬
munis: sic̃ humaue nat᷑ȩ mi¬
nueret dignitatẽ. sic etiã di
erga homines minꝰ cõmendars.
dilectionẽ. Non gͦ moueat qͦm¬
qͣm qd̾ ip̃e de̾ se ait. ego sum pa¬
ius uiuꝰ. fig᷑ate: quia si ip̃e cre¬
dit᷑ panis fieri uere. qͦm eand̾
red̾eptionẽ qͣm semel fecit in
cruce. oꝑari pot̾it et̃ in altari
cotidie: Nam qͥ semel incar¬
natꝰ paulominꝰ ẽ ab augłis mi
noratꝰ. qͥa factꝰ passibil. hic to¬
tlens ĩpanatꝰ quotiens in alta¬
ri ꝯsecratꝰ. ĩp̃is hõib multo mi¬
nor fieret. qͥa factꝰ irrõnalis.
Dic̃ enĩ ex imꝑsonationis iure
ut uerus hõ ẽẽt in homine ae¬
cep̃ aiãm cũ rõne sua. ⁊ carnẽ
cum sensib suis ut in ea pati
posset: sic panẽ acciꝑet cũ irr̃o¬
nalitate sua. ⁊ ita quia minor
fieret suis redẽptis. ñ uid̾et᷑
ȩquũ ⁊ sufficiens eẽ p̃cium

Expanded text:
ieri. Sua enim impersonatio jam non hominibus singularis, quia etiam panibus facta communis, sicut humanae naturae minueret dignitatem, sic etiam Dei erga homines minus commendaret dilectionem. Non ergo moveat quemquam quod ipse de se ait: Ego sum panis vivus , figurate, quia, si ipse creditur panis fieri vere, quomodo eamdem redemptionem, quam semel fecit in cruce, operari poterit, etiam in altari quotidie? Nam qui semel incarnatus, paulo minus ab angelis est minoratus, quia factus passibilis, hic toties impanatus, quoties in altari consecratus, ipsis hominibus multo minor fieret, quia factus irrationalis. Sicut enim impersonationis jure, ut verus homo esset in homine, accepit animam cum ratione sua, et carnem cum sensibus suis, ut in ea pati posset, sic panem acciperet cum irrationalitate sua: et ita quia minor fieret suis redemptis, non videretur aequum et sufficiens esse pretium
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uid̃ ⁊ auris ñ audiuit ⁊ in
cor hoĩs ñ ascend̃ p̃parau̾it.
Itẽ cum ip̃e dñs nob̾ p̃ceꝑit
qͦtiensc̾q hoc facimꝰ. facere
ad suã cõmemorationẽ: eũ
ria erit huiꝰ mõi cõmemorõ.
cũ in p̃senti eius uisione nul¬
la possit inteid̾e obliuio: Uñ
ꝑegre ꝓficiscens aliqͦdpignꝰ
ei quẽ dilig̃ relinqͣt. ut qͦti¬
ri: quẽ si ille ꝑfecte dilexit.
sine ingenti illud desidĩo uł
saluator tͣdidit sacram̃tum.
ut ꝑ hoc semꝑ cõmoneam᷑ qr

Expanded text:
ivit et in cor hominis non ascendit, praeparaverit? Item cum ipse Dominus nobis praeceperit, quotiescunque hoc facimus, facere ad suam commemorationem, cum ria erit hujusmodi commemoratio, cum in praesente ejus visione, nulla possit intercidere oblivio? Unde D. peregre proficiscens aliquod pignus ei quem diligit derelinquat, ut quotiri. Quem si ille perfecte dilexit, sine ingenti illud desiderio vel Salvator tradidit sacramentum, ut per hoc semper commemor
Abbreviated transcription (Latin):
Pauis cęli est assũptũ cor¬
pus agni. quo uos refici¬
mur in ȩccła. sieut illi re¬
fecti sunt mauna. ¶Nec
solũ comꝑat᷑ saeram̃ tun

Expanded text:
Panis coeli est assumptum corpus Agni quo nos reficimur in Ecclesia, sicut illi refecti sunt manna. » Nec solum comparatur sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat. uideamꝰ. Cẽt̃a enĩ
sacram̃ta noui testam̃ti ae
uet̾is. figure tm̃ fuerunt
nec aliquȩ spẽs eoꝵ ut id fie¬
rent qd̾ sigc̃abant ab hoc
qd̾ fua̾nt. ut mauna. petra¬
xp̃c. aliqͣtenus mutate st̃
Aqua uͦ baptismatis. ⁊ oleũ
ẽrismatis in sacram̃to ab
entememundantẽ. oleũ
uͦ roborantẽ. illuminantẽ.
qͣmuis credentib suo my¬
sterio exibeat. ñ tam̃ ꝯtine̾
creditur: solum sacram̃tũ
panis ⁊ uini ita mutatur
sigõet ⁊ ꝯtineat. Hanc aũ
stantiue ueritates. panis
et uerus panis in eod̾e sac᷑¬
m̃to eẽnt. errorem giguerẽt
ueritatis: dum ibi ẽet ⁊ ipse¬
uere uerus panis qr uita et̃¬
na: ⁊ panis cõmunis suo mͦ
corpus xͥ in illo sacram̃to fi¬
solum ꝓ sacram̃to. s ⁊ ꝓ mi¬
racło. dũ ibi panis desunt
ẽẽ qd̾ fuãt ⁊ forsitan ne he¬
reses impanationis ⁊ fedę
digestionis huie singłari

Expanded text:
veniat, videamus. Caetera enim sacramenta Novi Testamenti et Veteris, figurae tantum fuerunt; nec aliquae species eorum, ut id fierent quod significabant, ab hoc quod fuerant, ut manna, petra, aliquatenus mutatae sunt. Aqua vero baptismatis, et oleum chrismatis in sacramento abentem, emundantem, oleum vero roborantem, illuminantem, quamvis credentibus suo mysterio exhibeat, non tamen continere creditur. Solum sacramentum panis et vini ita mutatur,significet et contineat. Hanc autestantive veritates, panis et verus panis in eodem sacrmento essent, errorem gignerent veritatis, dum ibi esset et ipse verus panis, quia vita aeterna, et panis communis suo modo  in illo sacramento fisolum pro sacramento, sed et pro miraculo, dum ibi panis desinit esse quod fuerat. Et forsitan, ne haereses impanationis et foedae digestionis huic singulari
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃m cẽtis sig̃catiuis an-¬
numeret᷑ ⁊ eius exemplo ee¬
tere sig̃catiue spẽs adeo posse
fieri astruant᷑: ꝯstat ipm sa¬
cram̃tum sic̃ cẽta ẽẽ sig̃cati¬

Expanded text:
et ipsum caeteris significantibus annumeretur, et ejus exemplo caeterae significative species a Deo posse fieri astruantur, constat ipsum sacramentum sicut caetera esse significati
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ de cȩlo descend̾. Hunc pa¬
nẽ sig̃cauit manna: hc̃ pa¬
nẽ sigẽat altare diͦ. Sacram̃¬
ta illa fuer̃t: in signis diu̾¬
sa sunt: in re quȩ sig̃catur

Expanded text:
Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significat
Abbreviated transcription (Latin):
pollutũ. mane et falsũ
Sacrilegũ id̾o. quia sic̃
aurũ uerum est quide̾
in archa furis. sieut in
thesauro regis. s tam̃
sacrilegũ. quia a fure
illud illicite ab hereticis.
pollutũ. ñ qd̃ in se ita
sit. s sieut dies lecus dr¬

Expanded text:
utum, inane et falsum. Sacrilegum ideo, quia, sicut aurum verum quidem est in arca furis ut in thesauro regis, sed tamen sacrilegum, quia a fure illud ab haereticis. Pollutum, non quod in se ita sit, sed, sicut dies laetus d
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ aus̃. Unde tanta uirtꝰ
aque. ut corpus tangat
et cor abluat: nisi faci¬
ente uerbo Non quia
dicit᷑. s quia ereditur.
Constat gͥ quia m saera¬
m̃tis conficiendis ⁊ dicen¬
dum sit et credendum.
utrũq sincere fieri opor¬
tet maxume ne mens in
fide titubet. etiamsi lui
riora enĩ nr̃a ũ adeo pen¬
sant᷑ a dño qͣntũ cordis
intuna: qui in om̃i nego¬
tio magis examunat. ñ qͥd.

Expanded text:
tus . Unde tanta virtus aquae ut corpus tangat et cor lavet, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. » Constat ergo quia cum in sacramentis conficiendis, et dicendum sit, et credendum, utrumque sincere fieri oportet, maxime ne mens in fide titubet, etiamsi lingriora enim nostra non adeo pensatur a Domino, quantum cordis intima, qui in omni negotio magis examinat non quid,
Abbreviated transcription (Latin):
structũ est ħeticoꝵ
catholicis si eis discrete u¬
tant᷑ ẽẽ utilia : quȩ tam̃ ꝓ
certo sciendum est ipsis
ausꝰ ad petrũ subdiaconũ.
tantũ ualet eccłastice cõ¬
lutẽ: ut etiam baptismo
ñ saluet᷑. cui ñ ibi datur.
ubi oportet ut detur. Uñ
in affricano concilio capło
m̃ta salubriter ⁊ uitalit̾
accipiuut᷑: quȩ ꝑseueran¬
tib in heresi. magnam
dãpnationis penã conqͥ¬
runt.: ut qd eis in ueri¬
tate ad uitã eẽt luminosiꝰ
hoc i errore sit tenebrosiꝰ
atq dã nosuis. ¶ Ead̾e̾ gͦ
sacram̃ta ubiq uera .&. scã
in eccła accipiuit᷑ salubri
astruxerat. panẽ luctus
uocat. quia eos contami¬
nabat. quib extͣ ȩccłam
ueri sacrificii locus non
erat: qd̃ etiam a scĩs execͣ¬
bile du̾o dicit᷑. ñ respec¬
spectu illoꝵ qui ȩque¬

Expanded text:
structum est haereticorum Catholicis si eis discrete utantur esse utilia, quae tamen pro certo sciendum est, ipsisAugustinus ad Petrum subdiaconum, tantum valet ecclesiasticae soclutem, ut etiam baptismo non salvetur, cui ibi non datur ubi oportet ut detur. Unde in Africano concilio cap. menta salubriter et vitaliter accipiuntur quae perseverantibus in haeresi magnam damnationis poenam conquirunt, ut quod eis in veritate ad vitam esset luminosius, hoc in errore sit tenebrosius atque damnosius. Eadem ergo sacramenta, ubique vera et sancta, in Ecclesia accipiuntur salubritastruxerat, panem luctus vocat, quia eos contaminabat, quibus extra Ecclesiam veri sacrificii locus non erat. Quod etiam a sanctis exsecrabile Domino dicitur, non respecspectu illo
Abbreviated transcription (Latin):
hec u̾ba contͣ fidem ꝓlata.
quia simplicitas ꝓferentis
et fides ex eusauit: conce¬
dente ⁊ acharia. baptismi
ueritas rata ꝑmansit. Uñ
sciendũ est. quia cũ in oĩb
sacram̃tis. omĩa sunt fidelit
et atrente dicenda et agen¬
da. quȩ sollẽniter instituta
sunt. si tam̃ qd̾ absit apud
fideles ꝑ incuriã aliter eue¬
niat in aliquo. ñ irrita ui¬
dicanda sunt: quia ut di¬
ctum ẽ. ⁊ p̃cantis affectꝰ
suꝑat: et series euangłi
tera etiam contͣ fidem
admixta euaeuat.

Expanded text:
haec verba contra fidem prolata haec verba contra fidem prolata quia simplicitas proferentis et fides excusavit, concedente Zacharia, baptismi veritas rata permansit. Unde sciendum est quia, cum in omnibus sacramentis omnia sint fideliter et attente dicenda, et agenda quae solemniter instituta sunt, si tamen, quod absit! apud fideles per incuriam aliter eveniat in aliquo, non irrita judicanda sunt; quia, ut dictum est, et precantis affectus superat, et series evangelitorum, caetera etiam contra fidem admista evacuat.
Abbreviated transcription (Latin):
esse potest. infantẽ in ba¬
ptismate uł ter uł semel
mergere. qͣndo ⁊ in tͥb
m̃sionib ꝑsonarũ tͥnitas.
et in una potest diumi¬
tatis singłaritas designa¬
ri. ¶ Cum gͦ pelagius
hereticis trinam tantil
xp̃i ratum concedat. pela¬
gius hereticis iterari iu¬
beat. constat quia muta¬
tio u̾boꝵ uł executionũ
sacram̃taliũ. quȩ fidesib
rata concedit᷑. apud here¬
ticos irrita iudicat᷑. Qui
enĩ baptizauit in nomine
ut sonant u̾ba credidiss.
ꝓculdubio errasset: et sic
errando. nonne ueritatẽ
saeram̃ti aͥnullasset:Sie¬
nim in habitatione alieuiꝰ
patriȩ sicut donatistę affri¬
canã tantũmͦ eccłam ere¬
debant ẽẽ catholicã. et iu¬
dei iudeã locũ scĩficationis.
et in filie alieuiꝰ coniugio.
et in scientia aliqͣ cred̾et
baptismi constare scĩtatẽ
et salutẽ: quis hoc ħesim
ẽẽ ñ iudicaret: Qs his tam
ꝓfanis uerb̃. baptismum
conseerari cred̾et. Eit tam̃

Expanded text:
esse potest infantem in baesse potest infantem in baptismate vel ter vel semel mergere, quando et in tribus mersionibus personarum Trinitatis, et in una potest divinitatis singularitas designari. » Cum ergo Pelagius haereticis trinam tantum ismum ratum concedat, Pelagius haereticis iterari jubeat, constat quia mutatio verborum vel exsecutionum sacramentalium quae fidelibus rata conceditur, apud haereticos irrita judicatur. Qui enim baptizavit in nomine ut sonant verba credidisset, procul dubio errasset, et sic errando, nomen veritatem sacramenti annullasset. Si enim in habitatione alicujus patriae, sicut Donatistae Africanam tantummodo Ecclesiam credebant esse catholicam, et Judaei Judaeam locum sanctificationis, et in filiae alicujus conjugio, et in sancta aliqua crederet baptismi constare sanctitatem et salutem, quis hoc haeresin esse non judicaret? Quis his tam profanis verbis baptismum consecrari crederet? Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
in p̃ce. quia ñ ea suꝑat p̃¬
cantis affectus in fide: et
ñ nocet. eum ipsa uerba
rite ꝓferunt᷑. nullatenꝰ
mutata ab usu ecclesie.
Si aũ error cordis ñ est.
ñ nocet mutatio ꝓlatio¬
nis u̾boꝵ. uł executionis
saeram̃toꝵ. quia u̾ba eti¬
aisi contͣ fidẽ sint. pre¬
in una fide. ñ nocet diũ¬
sa consuetudo eccłȩ. Uñ
etiã cũ pelagiꝰ ħeticos in
xp̃i noĩe baptixatos una
mersione. uibeat rebap
expediat. Ait enĩ leandro
ep̃o. De tͥna m̃sione baptis¬
matis nicħ respondĩ ueriꝰ
potest. qͣm ipse sensistis:
qͥa in una fide nil officit
ȩcelẽ diũsa consuetudo
Nos aũ qd tercio m̾gimꝰ.
triduane sepulture sacra¬
m̃ta signamꝰ. ut dũ infaus
tercio ab aquis educit᷑. re¬
surrectio tͥduam tp̃ris ex¬
primat᷑. Qd̃ siquis etiã
ꝓ sũme trinitatis uene¬
ratione existunet fieri.¬
r neq enim aliquid o̾sistit
baptirandũ. semel in aqͥs
mergere. quia in trib
ꝑsonis una substantia ÷
rep̃hensibile nullatenus

Expanded text:
 quia non ea superat precantis affectus in fide, et non nocet cum ipsa verba proferuntur nullatenus mutata ab usu Ecclesiae. Si autem error cordis non est, non nocet mutatio prolationis verborum, vel exsecutionis sacramentorum, quia verba, etiamsi contra fidem sint, prein una fide non nocet diversa consuetudo Ecclesiae. Unde etiam cum Pelagius haereticos in Christi nomine baptizatos una mersione, jubeat rebaptimpediat. Ait enim Leandro episcopo : « De trina mersione baptismatis nihil responderi verius potest, quam ipsi sensistis, quia in una fide nil officit Ecclesiae diversa consuetudo. Nos autem quod tertio mergimus, triduanae sepulturae sacramenta signamus, ut dum infans tertio ab aquis educitur, resurrectio triduani temporis exprimatur. Quod si quis etiam pro summae Trinitatis veneratione existimet fieri, neque enim aliquid obsistit, baptizandum semel in aquis mergere, quia in tribus personis una substantia est. Reprehensibile nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
uñ etiam aqua in sacra¬
m̃to admiscet᷑. ñ solum
nificet: s etiam ut aqͣm
quȩ de latere xp̃i eum
sangumne fluxit repre¬
sentet. Dñr aũ duo diũsa
sacram̃ta panis ⁊ uinũ.
quantũ ad diuersas su
cit duob confici. duo¬
b q constare: uno scił
sacram̃to. quia panis ⁊
umũ idem sig̃ẽant: et
una re saeram̃ti. quia
corpꝰ et sanguis unus ẽ
coistaret eccłe sacrificium:

Expanded text:
Unde etiam aqua in sacraUnde etiam aqua in sacramento admiscetur, non solum nificet, sed etiam ut aquam quae de latere Christi cum sanguine fluxit, repraesentet. Dicuntur autem duo diversa sacramenta panis et vinum, quantum ad diversas suacit duobus confici, duobusque constare: uno scilicet sacramento, quia panis et vinum idem significant, et una re sacramenti, quia corpus et sanguis unus est constaret Ecclesiae sacrificium