comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentib existis ingratus. Non¬
ne hic est fabri filius: Nonne
matris nom̃ clamas: occultas
patris. Patrem dicis : nom̃ ñ
ñ decipiunt credituros. Nonne
mat̾ eius dr̃ maria : Et fr̃s eiꝰ
sunt. pater ubi ẽ : uobiscũ ñ ẽ:
qr ds odit fictos inuidos dese¬
rit: declinat ingratos: sibi non
sinit et crudeles et impios com
in geris. ostentas sorores : ut mi¬
meroso partu scȩ matris uirgi¬
nitas lateat: obscuret᷑ integritas:
et sentiatur de filio totũ qd̃ hu¬
manũ est nil diuinũ. Iudee qd̾
dicis fr̃s et sorores xͥ. cleophȩ so¬
roris marie filii sunt. noumariȩ.
Et fr̃m & soroꝵ filios: fr̾s nuncu¬
pat .&. diuina lex. & humana cog¬
natio. Ergo xͥ fr̾s fecit non matͥs
uirginitas. que ꝑmansit uirgo
post partũ: s mat̾terȩ eiꝰ fecit
propinquitatis assertio. Beata
maria si alios filios ħuiss: axͦ
deretur: ñ cõmendaretur extra¬
neo. Inuidia de celo eiecit ange¬

Expanded text:
praesentibus existis ingratus. Nonpraesentibus existis ingratus. Nonne hic est fabri filius? Nonne matris nomen clamas, occultas Patris; patrem dicis, nomen nonnon decipiunt credituros. Nonne mater ejus dicitur Maria, et fratres sunt, pater ubi est? vobiscum non est, quia Deus odit fictos, invidos deserit, declinat ingratos, sibi non sinit crudeles et impios commingeris, ostentas sorores, ut numeroso partu sanctae matris virginitas lateat, obscuretur integritas, et sentiatur de filio totum quod humanum est, nihil divinum. Judaee, quos dicis fratres et sorores Christi, Cleophae sororis Mariae filii sunt, non Mariae; et fratrum et sororum filios fratres nuncupat et divina lex et humana cognatio. Ergo Christi fratres fecit non matris virginitas, quae permansit virgo post partum, sed materterae ejus: fecit propinquitatis assertio. Beata Maria, si alios filios habuisset a deretur, non commendaretur extraneo. Invidia de coelo abjecit ange
Abbreviated transcription (Latin):
deo eẽ nisi salutis in uidus non
negaret. At uidei sciebant xͥ
sibilitatis humanȩ: s liuoris
nubilus. malitiȩ fumus. uisitm ex¬
pectantiũ caligabat: ne lumen
dicendo. Nonne hic ẽ fabrifiliuse
Dicebant hic ẽ fabri filius. s cuus
fabri filius non dicebant. Dicebau
fabri filius: ut arte uli ars late¬
ret auctoris: et deitatis nom̃ fa¬
brile nom̃ absconderet. xp̃c e¬
rat fabri filius: s illius qui mũ¬
di fabricam fecit non malleo
s p̃cepto: qui elem̃toꝵ m̃bra ñ
ingenio s uissione compegit.
qui massam scłi auctoritate ñ
carbone conflauit: qui solem
ñ terreno igne. s suꝑno calore
succendit: qui lunã. tenebras.
stellas uariata luce distinxit.
qui cuncta fecit ex nichilo: es
fecit homo tͥ. ut opificem oꝑis
estimatione pensares. S tu iu¬
dee huiꝰ fabri filiũ notas : cui
ꝓ tantis benesitiis repensare
uicem deberes infilio. Hinc ẽ
qd̃ non accipis futura : qr de

Expanded text:
Deo esse, nisi salutis invidus non Deo esse, nisi salutis invidus non negaret. At Judaei sciebant Christi sibilitatis humanae; sed livoris nubilum, malitiae fumus, visum spectantium caligabant, ne lumen dicendo: Nonne hic est fabri filius? Dicebant, Hic est fabri filius; sed cujus fabri filius non dicebant; dicebant fabri filius, ut arte vili ars lateret auctoris, et deitatis nomen fabrile nomen absconderet. Christus erat fabri filius, sed illius qui mundi fabricam fecit non malleo, sed praecepto; qui elementorum membra non ingenio, sed jussione compegit; qui massam saeculi auctoritate, non carbone conflavit; qui solem non terreno igne, sed superno calore succendit; qui lunam, tenebras, qui stellas variata luce distinxit; qui cuncta fecit ex nihilo, et fecit, o homo, tibi, ut opificem operis aestimatione pensares. Sed tu, Judaee, hujus fabri filium notas, cui pro tantis beneficiis repensare vicem deberes in filium: hinc est, quod non accipis futura, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
ciliũ malignantiũ. ñ bone concili¬
um disciplinȩ. Docebat in synago¬
gis eoꝵ: ita ut mirarent᷑. Mira¬
bantur indignatione ñ gr̃a. stu¬
pebant liuore ñ laude: fu rebant.
qr qd̃ saꝑe ñ poterant suꝑba sub¬
sellia. stans humilitas ꝑ docebat.
Ita ut mirarentur et dic̾ent. Uñ
huic sapientia hȩc: Sic dicit:
qui dm̃ ex quo ẽ sapientia. ex
quo uirtus ignorat. Sic dicit:
qui xp̃m nescit di ẽẽ sapientiã.
dei eẽ uirtutẽ. S unde sit sa¬
pientia salomon ꝓbat: qui cũ
regni apicẽ paruulus suscepiss:
ut creditũ sibi popłm regeret
uirtute ñ fastu. sapientia non
tumore. corde ñ uertice. a d̾o sa¬
pientiã uoluit : poposcit. acce¬
pit. Unde huic hec sapientia &
uirtutes: Uirtutẽ quȩ dat o¬
culos. quos natura ũ dedit:
que auditũ reddit debilitate
conclusũ: quȩ in mutis soluit
sui uincula sermonis: que clau¬
dos reducit ad cursũ : quȩ ami¬
mas apud inferos iã deiuncta ᷤᷤ¬
ꝓpria redire cogit ad corꝑa: a

Expanded text:
consilium disciplinae. Docebat in synagogis eorum, ita ut mirarentur. Mirabantur indignatione, non gratia; stupebant livore, non laude; furebant, quia quod sapere non poterant superba subsellia, stans humilitas producebat, ita ut mirarentur, et dicerent: Unde huic haec sapientia? Sic dicit qui Deum, ex quo est sapientia, ex quo virtus, ignorat; sic dicit qui Christum nescit esse Dei sapientiam, Dei esse virtutem. Unde sit sapientia, Salomon probat, qui cum regni apicem parvulus suscepisset, ut creditum sibi populum regeret virtute, non fastu; sapientia, non tumore; corde, non vertice; a Deo sapientiam voluit, poposcit, accepit. Unde huic haec sapientia et virtus? Virtutem quae dat oculos quos natura non dedit, quae auditum reddit debilitate conclusum, quae in mutis sui solvit vincula sermonis, quae claudos reducit ad cursum, quae animas apud inferos jam devinctas propria redire cogit ad corpora, a
Abbreviated transcription (Latin):
ut pellerent᷑ a nob̃ demones. qͥ
nob ydoloꝵ cultꝰ imꝑabant. Au¬
di ꝓpħam. Om̃s dii gentiũ demo¬
nia. Ignorantes unum dm̃: in¬
numeris diis seruiebamꝰ sacͥle¬
ga et sordidissima seruitute.
auditus ꝑ uerbũ: nos fecit libe¬
ros dñica seruitute: demones
reddidit ex impia dũatione cap¬
tiuos. Hinc ẽ. qd̾ demones sub
manib nr̃is torquent᷑ imꝑan¬
tib nob̃: qui nos subiciebant
lignis: lapidib ad dicebant: &
uacuas cotidie ꝑ figuras mani
timore uexabant. Modo ẽ fr̃s:
ne nos infidelitas ad eoꝵ reuo¬
cet seruitutẽ. Non illa queemur
auguriis: ñ diuinatione falla¬
mur: non capiam᷑ sortib. ñ nu
minib inducam᷑: ñ seducamur
mortib. non pestib anhela¬
cõmendemꝰ dño: cõmiitamꝰ pat̾:
credamus do: qͥa tempꝰ hominũ

Expanded text:
et pelluntur a nobis daemones, qui nobis idolorum cultus imperabant. Audi prophetam: Omnes dii gentium daemonia . Ignorantes enim unum Deum innumeris diis serviebamus sacrilega et sordidissima servitute. auditus per verbum, nos fecit liberos daemoniaca servitute, daemones reddidit ex impia dominatione captivos. Hinc est quod daemones sub manibus nostris torquentur imperantibus nobis, qui nos subjiciebant lignis, lapidibus adjiciebant, et vacuas quotidie per figuras inani timore vexabant. Modo est, fratres, ne nos infidelitas ad eorum revocet servitutem: non laqueemur auguriis, non divinatione fallamur, non capiamur sortibus, non a Manibus inducamur, non seducamur mortibus, non pestibus anhelacommendemus Domino, committamus Patri, credam
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ: et de uolatu tali ualida:
et de tanta mansione secura. De
cente declarabimus. crrii. de co qđ
ene eueurrit hodierne¬
series lectionis: ut euan¬
gelica mulier mat̾ sc̃a¬
mater nr̃a acciꝑet a dño ferm̃¬
tum: ꝑ quod nobis hoc templũ
tantã scĩtatis erigeret et eleua¬
mile ẽ ferm̃to quod accepit mu¬
lier. et abscondit in farine men¬
suris trib : donec ferm̾tatũ est
totũ. Bonus dñs xp̃c. qui amo
re suoꝵ regni sui similitudinẽ
hoĩum ꝑueniat. quod ẽ omnib
dite hec om̃s gentes. aurib ꝑci¬
pite om̃s qui habitatis orbem:
quiq t̾rigene et filii hominũ: si¬
mul in unũ diues et pauꝑ. Siqͥa
de diumitatis occulto. siquid de
secreto regali. si quid de penetrali¬
bus diuitũ afferret in mediũ. hoc
nesciret pauꝑ: ñ caꝑet mediocͥ¬
tas. notũ simplicitas ñ haberet.
Nẽ uͦ lo quitur nota diuiti᷑ usitata
uocatione ꝑsona. S lectã simi

Expanded text:
semper, et de volatu tali valida; semper, et de volatu tali valida; et de tanta mansione secura. De cente, declarabimus. SERMO XCIX. Bene cucurrit hodiernaseries lectionis, ut evangelica mulier mater nostra acciperet a Domino fermentum, per quod nobis hodie hoc templum tantam sanctitatis exigeretur et surgemile est fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae mensuris tribus, donec fermentatum est togister, regni sui similitudines hominum perveniat quod est omnibus Audite haec, omnes gentes, auribatis orbem, quique terrigenae, et filii hominum, simul dives et pauper . Si de divinitatis occulto, si quid de secreto regali, si quid de penetralibus divitum afferret in medium, hoc nesciret pauper, non caperet mediocritas, notum simplicitas non haberet: nunc vero loquitur nota diviti, usitata vocati
Abbreviated transcription (Latin):
in apłis in eccłia fecit arborem
magnã. multiplices dedit in do¬
nationib ramos: quos enarrat
apłs dicendo. Alii datus ẽ ser¬
mo sapientie: alii uerbũ scien¬
tie : alii cura sanitatũ: alii oꝑa¬
tio uirtutũ: alii ꝓpħia: alii dis¬
cretio sp̃c: Alii genera linguaꝵ.
Audistis fr̾s istud granũ sẏna¬
pis in arborẽ quã ꝓrupit: au¬
distis quas fundauit radices:
audistis quales quantosq dif¬
fuderit et fetauerit in ramos:
in quib cȩli ñ aeris aues inpen¬
nis sapientiȩ. et prudentiȩ uo¬
latu. fida securitate requiescũt.
Et audi siuis t̃renas bestias ñ
timere: si uiseuitare accipitreᷤ
rapaces. et uoraces uultures. hoc
nequitiȩ spiritales: eleuare a t̾ra:
t̾rena desere: sume alas eugłice¬
colũbe et ꝓpħice deargentatas. su¬
me pennas duuni solis fulgore
radiatas. euola in sperie auri: ut
in tantis ac talib ramis iã nullis
laquens adtemptanda requiescaᷤ

Expanded text:
in apostolis, in Ecclesia fecit arborem in apostolis, in Ecclesia fecit arborem magnam, multiplices dedit in donationibus ramos, quos enumerat Apostolus, dicendo: Alii datus est sermo sapientiae, alii verbum scientiae, alii cura sanitatum, alii operatio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, alii genera linguarum . Audistis, fratres, istud granum sinapis in arborem quam prorupit, audistis quas fundavit radices, audistis quales quantosque se jam diffuderit et secaverit in ramos, in quibus coeli, non aeris, aves, in pennis sapientiae et prudentiae volatu, fidei securitate requiescant. Et tu audi, si vis terrenas bestias non timere, si vis evitare aves rapaces, voraces vultures, hoc nequitiae spirituales; elevare a terra, terrena deserere: sume alas columbae propheticae deargentatas , sume pennas divini Solis fulgore radiatas, evola in specie auri, ut in tantis et talibus ramis jam nullis laqueis attentanda requiescas
Abbreviated transcription (Latin):
crucis in arborẽ creuit: ac tantũ
dedit fructus sui saporẽ cũ teri¬
tur passione : ut quicqͥd erat le¬
tale. tẽ suo saporaret et condiret
attactu. Nlamq integritate gra¬
ni sẏnapis. synapis uirtus habet᷑
occulta: apparet uͦ uirtus eius ue¬
hem̃tissime. si teratur. Ita xp̃c coi¬
ꝑe teri uoluit: qui noluit late¬
re uirtute. Et nos fr̾s teramus
rex est: qr tota ipse est origo reg¬
nandi. xp̃c regnũ: qr in ipso ẽ
regni sui tota maiestas. xp̃c ħo
tudo tota dei. tota hominis exi¬
guitate minoratur. Et quid plura:
Omnia ipse factus ẽ: ut in se repara¬
ret om̃s. Xp̃c homo accepit gra¬
nũ sẏnapis. hoc ẽ regnũ dei ac¬
cepit homo xp̃c. quod habuit
nit in canticis canticorũ: dicen¬
cultura: clausus stimulis disci¬
plinȩ : ab omni pessimo grami¬
ne apłico labore purgatus: fideli¬
um plantariis. liliis uirginũ. mar
sui: qr quod radicatũ est in patri¬
archis. natum ẽ in ꝓpħis. creuit

Expanded text:
crucis in arborem crevit, ac tantum crucis in arborem crevit, ac tantum dedit fructus sui saporem, cum teritur passione, ut quidquid est vitale suo saporaret et condiret attactu. Nam sicut in integritate grani sinapis virtus habetur occulta, apparet vero virtus ejus vehementissime si teratur; ita Christus corpore teri voluit, qui suam noluit latere virtutem. Et nos, fratres, teramus tus rex, quia tota ipse est origo regnandi; Christus regnum, quia in ipso est regni sui tota majestas; Christustudo tota Dei, tota hominis exiguitate minoratur. Et quid plura? Omnia ipse factus est, ut in se repararet omnes; Christus homo accepit granum sinapis, hoc est, regnum Dei accepit homo Christus, quod habuit nit in Canticis Canticorum, dicento diffusus cultura, clausus stimulis disciplinae, ab omni pessimo gramine apostolico labore purgatus, fidelium plantariis, liliis virginum, rsui, quod radicatum est in patriarchis, natum est in prophetis, crevit
Abbreviated transcription (Latin):
gustatione fastidiũ. Simile ẽ
regnũ dei grano sinapis. quod
acceptũ homo misit in orto su¬
O: et creuit. & factũ est mar¬
borẽ magnã: et uolucres cȩli
requieuerunt in ramis eiꝰ. Gra¬
no sinapis sicut dicit instar ẽ
regnũ di: quod de suꝑnis affert᷑
uerbo : suscipitur auditu : fide
seritur: credulitate radicatur.:
spe crescit: confessione diffun¬
ditur: uirtute tenoitur: et dila¬
tatur in ramos. Ad quos uocat
aues cęli. id est spiritales sensus:
atq in ipsos eas quieta suscipit
niat audiat: & pietati dnĩce ⁊ã
desinat oblatrare. Si celestis reg¬
ni maiestas oĩs. ad grani sinapis
similitudinẽ uenit: quid queri¬
tur qd̾ ds̃ ad hoĩem. dñs serui
descendit in formã ᷑ Sic uenit he¬
rence: ut tibi totũ ꝑ fidem cresce¬
ret: cui iã totũ defecerat ꝑ natu¬
ram. Simile ẽ regnũ cȩloꝵ gra¬
no sinapis. S synapis reuertam᷑
tota regni sũma. maneat & con

Expanded text:
gustatione fastidium. Simile est gustatione fastidium. Simile est regnum coelorum grano sinapis, quod acceptum homo misit in hortum suum, et crevit, et factum est in arborem magnam, et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. Grani sinapis, sicut dicit, instar est regnum Dei, quod de supernis affertur verbo, suscipitur auditu, fide seritur, credulitate radicatur, spe crescit, confessione diffunditur, virtute tenditur, et dilatatur in ramos, ad quos vocat aves coeli, id est, spirituales sensus, atque in ipsis eas quieta suscipit niat, audiat, et pietati Dominicae jam desinat oblatrare: Si coelestis regni majestas omnis ad grani sinapis similitudinem venit, quid quaeritur quod Deus ad hominem, Dominus servi descendit in formam? Sic enim venit, haeretice, ut tibi totum per fidem cresceret, cui jam totum defecerat per naturam. Simile est regnum coelorum grano sinapis. Sed sinapis revertamur tota regni summa manet, et cons
Abbreviated transcription (Latin):
est fidelium summa. Ista ẽ felici¬
tas uirginũ. longis continentiȩ
laborib comꝑata. it̾a est gloria
martyrũ. tocius effusione san¬
giinis conquisita. Hoc ẽ quod
nec ocłs uidit. nec auris audi¬
uit. nec in cor hõis ascendit:
hoc qd̾ ineffabili sacram̃to di¬
ligentib promittit apłs ẽẽ p̃¬
paratũ. fr̃s : ñ facile dñicis mo¬
ueamur in dictis. Nam si in¬
firmũ dei fortuus est hõib. et
stultũ dei sapientus est hoib:
hoc minimũ dei tota magnitu¬
dine magnificentius inuenit᷑:
simͦ hoc granũ sinapis nos sic
nr̃is seminemꝰ in pectorib. ut
intelligentiȩ magnã nobis in
arborem crescat. et sensus al¬
titudine tota leuetur ad cęlũ.
ac totos scientiarũ diffundat᷑
in ramos: atq ita ora nr̃a fer¬
uentia uiuido fructus sui sa¬
pore succendat. et ita igne se¬
minis sui toto nobis ardeat.
flãmet᷑ in pectore : quȩ ignoran¬
tiȩ totũ nobis auferat sua de¬

Expanded text:
est fidelium summa? Ista est feliciest fidelium summa? Ista est felicitas virginum longis continentiae laboribus comparata? Ista est gloria martyrum totius effusione sanguinis conquisita? Hoc est quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ? hoc est quod ineffabili sacramento diligentibus Deum promittit Apostolus esse praeparatum? Fratres, non facile Dominicis moveamur in dictis; nam si infirmum Dei, fortius est hominibus; et stultum Dei sapientius est hominibus , hoc minimum Dei tota magnitudine mundi magnificentius invenitur; si modo hoc granum sinapis nos sic nostris seminemus in mentibus, ut intelligentiae magnam nobis in arborem crescat, et sensus altitudine tota levetur ad coelum, ac totos scientiarum diffundatur in ramos atque ita ora nostra ferventia vivido fructus sui sapore succendat, et ita igne seminis sui toto nobis ardeat, et flammetur in pectore, atque nostrae ignorantiae totum nobis auferat sua de
Abbreviated transcription (Latin):
udistis hodie fr̃s: quem¬
admodũ grano sinapis
tota regni celestis com¬
parata est magnitudo. Et quid
est quod potestatẽ tantã. sic parua
sic minima. ĩmo minimoꝵ mini¬
ma similitudo concludit: Sic a
it dñs. Cui est simile regnũ dei:
et cui simile estimabo illudͦ. Cũ
dicit cui est simile: quasi q̃ren¬
tis indicat et ꝓducit affectum.
Et ille solus. uerbũ. scientia. fons.
dicendi flum̃. qui omniũ corda
rigat. sensus aꝑit. ingeniũ di¬
latat: in inuenienda similitudi¬
ne nc̃ laborat: S quid inuen̾it.
audiamꝰ. Simile est inquit regnũ
celoꝵ: grano sinapis. Querens in
celo et in terra: nil inuenit nͥ gra¬
nĩ sinapis. in quo potentiã totã
suꝑnę dñationis includat: Et
illud regnũ singłaritate pot̃ns.
et̾nitate felix. diuinitate fulgñs.
diffusũ toto cęlo. tota t̾ra dilata¬
tũ: in grani sinapis coartat et
concludit angustias: Simile ẽ
regnũ celoꝵ grano sinapis. Spes
ista ẽ fideliũ tota: expectatio ista

Expanded text:
udistis hodie, fratres, quemadmodum grano sinapis tota regni coelestis comparata est magnitudo. Et quid est quod potestatem tantam, sic parva, sic minima, immo minimorum minima similitudo concludit? Sic enim ait Dominus: Cui simile est regnum Dei? et cui simile aestimabo illud ? Cum dicit: Cui est simile, quasi quaerentis indicat et producit affectum. Et ille solus Verbum, scientiae fons, dicendi flumen, qui omnium corda rigat, sensus aperit, ingenium dilatat, in invenienda similitudine nunc laborat? Sed quid invenerit audiamus. Simile est, inquit, regnum coelorum grano sinapis. Quaerens in coelo et in terra, nil invenit nisi granum sinapis, in quo potentiam totam supernae dominationis includat; et illud regnum singularitate potens, aeternitate felix, divinitate fulgens, diffusum toto coelo, tota terra dilatatum, in grani sinapis coarctat et concludit angustias? Simile est regnum coelorum grano sinapis. Spes ista est credentium tota? Exspectatio ista
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ gemitus et sudoris. panem
uitȩ coq̃ret et salutis: et ẽẽt õĩũ
erat in adam mat̾ omniũ mortuoꝵ.
ꝑ enã uenit ad om̃s mors. ita ꝑ ma¬
riam rediret omnib uita. Quȩ ma¬
ria huius ferm̃ti implet tẏpum.
similitudinẽ prefert. consignat fi¬
gurã: dũ de suꝑnis suscipit fer¬
m̃tũ uerbi. et humanã carnẽ in
aluo uirginis. ĩmo in alueo uirtu¬
tis. celestẽ totã conspargit in mas¬
sam. S iam quid allegorici sens
in hac similitudine maneat pro¬
damus. Mulier quȩ accepit fer¬
m̃tũ eccłia ẽ: fermentũ qđ acce¬

Expanded text:
panem gemitus et sudoris, panem panem gemitus et sudoris, panem vitae coqueret et salutis; et esset omnium erat in Adam mater omnium mortuorum. per Evam venit ad omnes mors, ita per Mariam rediret omnibus vita. Quae Maria hujus fermenti implet typum, similitudinem praefert, consignat figuram, dum de supernis suscipit fermentum Verbi, et humanam carnem in alvo Virginis, immo in alvo Virginis coelestem totam conspersit in massam. Sed quid allegorici sensus in hac similitudine maneat, jam prodamus. Mulier quae accepit fermentum, Ecclesia est: fermentum quod acce
Abbreviated transcription (Latin):
boratꝰ: mulierẽ domestica cura
constringit. Hinc ẽ qd̾ sara ste¬
rilis et amis. ex ista p̃paratione
ris. tres subcinericios panes dñi¬
ce hospitalitati offert. mystico .& ap¬
ponit obsequio: ut sterilitas
mundi tota senectute conclusa
inm̃suris trib hoc ẽ in equalita¬
te patris. et filii. et sp̃c scĩ. ferm̃¬
tũ fidei collocaret: hec dño suo
tres panes poneret confessione
trinitatis: atq ꝓ munere hoc
totã xp̃iani germinis fecunda¬
retur ad ꝓlem. S ad ꝓposita re¬
deamus.Mulier accẽpit a deo
ferm̃tũ fidi : quȩ acceꝑat adia¬
bolo ꝑfidiȩ ferm̃tũ. Abscondit
inm̃suris trib hoc in trib hõiũ
temꝑib. qd̃ ẽ ab adam usq ad noe.
a noe usq ad moysen. a moyse
usq ad xp̃m: ut mulier ea quȩ
corruꝑat ferm̃to mortis in adã
totã massam generis humani:
ferm̃to resurrectionis cotam
carnis nr̃e massam redintegraret
in xp̃o: ut mulier quȩ confec̾at

Expanded text:
bor, intus mulierem domestica cura bor, intus mulierem domestica cura constringit. Hinc est quod Sara sterilis et anus ex ista praeparatione ris, tres subcinericios panes dominicae hospitalitati offert mystico et apponit obsequio , ut sterilitas mundi tota senectute conclusa, in mensuris tribus, hoc est, in aequalitate Patris, et Filii, et Spiritus sancti, fermentum fidei collocaret, et Domino suo tres panes poneret confessione Trinitatis; atque pro munere hoc totam Christiani germinis fecundaret ad prolem. Sed ad proposita redeamus. Mulier accepit a Deo fermentum fidei, quae acceperat a diabolo perfidiae fermentum; abscondit in mensuris tribus, hoc est, in tribus hominum temporibus, quod est ab Adam usque ad Noe, a Noe usque ad Moysen, a Moyse usque ad Christum; ut mulier quae corruperat fermento mortis in Adam totam massam generis humani, fermento resurrectionis totam nostrae massam redintegraret in Christo; ut mulier quae confecerat
Abbreviated transcription (Latin):
eua. quiꝑ arborẽ sciendi bo
eugłici synapis arborem hic du¬
cuntur: ut ocłos quos illece¬
brosa arbor aꝑiendo clause¬
rat. sẏnapis arbor grani sui
collirio & acritudine ipsa dũ
claudit aꝑiat : ut ora que ue¬
nenose arboris gustus infecerat.
salutaris arbor flammneo gustꝰ
sui sapore dulcescat: et ista ar¬
bor igneo pastu suo conscien¬
tiã toto conuersationis ardore
succendat : quã frigidã illa to¬
to iã rigore ꝑfecerat. Neq hic
ditur nuditas: ubi hominẽ totĩ
uegetat uenia: fidei facit calere
uestitus. S hoc ꝑ granũ synapiᷤ
quod acceꝑat uir: confertur fe¬
mine. Quid uͦ ꝑ ferm̃tũ quod
accepit mulier conferat᷑ hõi:
sollicitius ꝑscrutemur. Simile
ẽ inquid regnũ dei ferm̃to. qd̾
acceptũ mulier abscondit infa¬
rinȩ m̾suris crib. Res de usu ge¬
ritur. Uir in agro synapis arbo¬
rem serit: domi mulier ferm̃tũ
ꝓcurat ad panes: preparat ali¬
moniã: qr uirũ foris expectat la¬

Expanded text:
Eva, ab arbore scientiae boni Eva, ab arbore scientiae boni ngelici sinapis ardorem deducuntur, ut oculos quos illecebrosa arbor aperiendo clauserat, sinapis arbor grani sui collyrio et acritudine ipsa dum claudit aperiret; ut ora quae venenosae arboris gustus infecerat; salutaris arbor flammeo gustus sui sapore sanaret; et ista arbor igneo pastu suo conscientiam toto conversationis suae ardore succenderet, quam frigidam illa toto jam rigore perfecerat. Neque hic ditur nuditas, ubi hominem totum tegit venia, fidei facit calere vestitus: sed hoc per granum sinapis, quod acceperat vir, confertur feminae. Quid vero per fernientum quod accepit mulier, conferatur homini, sollicitius perscrutemur. Simile est, inquit, regnum Dei fermento, quod acceptum mulier, abscondit in farinae mensuris tribus. Res de usu geritur: vir in agro sinapis arborem serit, domi mulier fermentum procurat, et panes praeparat alimoniae, quia virum foris exspectat la
Abbreviated transcription (Latin):
pis granũ memorat accepisse
um sem̃ uerũ creuisse in mag
masse manifestat abscondisse.
Uere sic̃ dix̃ apłs paulus: neq uir
sine muliere. neq mulier sine
uiro in dño. Ad unũ regnũ diu̾¬
sum sexũ uaria similitudo per¬
ducit : neq uirũ separat a mu¬
liere uocatio xp̃iana. Quod ds̃
coniungit. natura sotiat: et mi¬
ra similitudine similes reodit ha¬
bitus: formas cõponit : et facit
ds ut sit homo unus. duo: duo
unus: alter ipse homo in copula
conugali: ne sit aut singłaritas
destituta. aut confusa conunẽ¬
tio. S quare has similitudineᷤᷤ
regni sui dñs ꝑ uirũ producit
et feminã: quare maiestatẽ tan¬
tam tam uilib tam disparibus
ꝓmit exemplis: Fr̾s. pretiosum
latet in hac uilitate myst̾iũ:
dicente apło. Mysteriũ hoc mag¬
nũ est : ego aut̃ dico inxp̃o et̃
tionib istis humani geueris
ne gotium geritur principale:
ꝑ iirũ et feminã mundi causa
seculis tractata finitur. Adam
primus homo. muller prima

Expanded text:
pis memorat accepisse en exiguum crevisse in magnsae manifestat abscondisse. ere, sicut dixit apostolus Paulus: Neque vir sine muliere, neque mulier sine viro in Domino . Ad unum regnum diversum sexum varia similitudo perducit, neque virum separat a muliere vocatio Christiana, quos Deus conjungit, natura sociat, et mira similitudine similes reddit habitus, forma componit, et facit Deus, ut sit homo unus duo, duo unus, alter ipse homo in copula conjugali; ne sit aut singularitas destituta, aut confusa conjunctio. Sed quare has similitudines regni sui Dominus per virum producit et feminam? Quare majestatem tantam tam vilibus, tam disparibus format exemplis? Fratres, pretiosum latet in hac vilitate mysterium, dicente Apostolo, Mysterium hoc magnum est, ego autem dico in Christo et nibus istis humani generis negotium geritur principale, per virum et mulierem mundi causa saeculis tractata finitur: Adam primus homo, mulier prima
Abbreviated transcription (Latin):
ubi diuinus sensus mystico abs¬
conditur et celatur inuerbo: ut
fidelẽ non lateat: lateat infidelẽ. Qđ
aut̃ dixit donec ferm̃tatũ est to¬
tũ: illud est quod apłs dicit.
Ex parte scimus: et ex parte pro¬
phetamꝰ. Cũ aut̃ uenerit quod
ꝑfectũ est. cessabunt que ex

Expanded text:
ubi divinus sensus mystico absconditur et celatur in verbo, ut fidelem non lateat, lateat infidelem. Quod autem dixit: Donec fermentatum est totum; illud est quod Apostolus dicit: Ex parte scimus, et ex parte prophetamus: cum autem venerit quod perfectum est, cessabunt quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
incede securus : manus tanta et
tã multa quẽ sic metuit mermẽ.
ꝓcul fugiet. siuideant. si senti¬
ant. si cognoscant armatũ. De¬
precabantur eũ sp̃c dicentes. Mit¬
te nos inporcos. Uide ubi sathanaᷤ
sedem desiderat collocare. De se¬
pulchris inporcos. Semel infectꝰ
putredine: habitacula fetida et
inmunda. ꝑquirit. Sordibus
delectatur et ceno: qui utiq sẽꝑ
fetore criminũ. et squalore pas¬
citur uitioꝵ. S sic est odor enis
tartareꝰ et crudelis: ut eũ nec por¬
coꝵ natura sufficeret sustinere.
leniq demergi in mari. et fiuctib
malint deꝑire : quã enus in mũ¬
ditiã pati. aut putredinẽ tolera¬
re. Aut quid possunt p̃sumere
demones. qui nec porcos quidem
contingere p̃ualent: nisieos potes¬
tas diuina ꝑremiserit: Miser est.
qui relicto iudice frustra carni¬
ficis requirit fauorem. qui nec
uexare. nec parcere. nec minue¬
re pot̾ torm̃ta nec addere: s fac̃

Expanded text:
incede securus, manus tanta et incede securus, manus tanta et tam multa quae sic metuit inermem, procul fugiet, si videat, si sentiat, si cognoscat armatum. Deprecabantur eum spiritus dicentes, mitte nos in porcos. Vide ubi Satanas sedem desiderat collocare. De sepulcris in porcos. Semel infectus putredine, habitacula fetida et immunda perquirit; sordibus delectatur et coeno, qui utique semper fetore criminum et squalore pascitur vitiorum. Sed sic est odor ejus tartareus et crudelis, ut eum nec porcorum natura sufficeret sustinere: denique demergi in mari, et fluctibus maluit deperire, quam ejus immunditiam pati et putredinem tolerare. At quid possunt praesumere daemones, qui nec porcos quidem contingere praevalent, nisi eos potestas divina permiserit? Miser est qui, relicto judice, frustra carnificis requirit favorem; qui nec vexare, nec parcere, nec minuere potest tormenta, nec addere, sed facit
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumis : Ad uiro te ꝑ dm̃: ne me
torqueas. Timet tergiersator.:
et simulat. fatetur filiũ: s ne d̾s
intelligat᷑ solita arte contendit.
uideri faciat: ut astantiũ deci¬
piat. et fallat auditũ. Int̾roga¬
rogabat ñ ignorans: s implet ui¬
dicẽ. seruat ordinẽ cognitoris. No¬
men int̾rogat. ut de cognitione ex¬
cruciet: iudicet de reatu: addicat
de cͥmine: dm̃ se esse data sententi
a ꝑdemonstret. Respondit. Legio:
qr multi sumꝰ. Xp̃i int̾rogatio noᷤᷤ¬
trã ignorantiã sic depellit: nobis
iꝑit qd̃ latebat. Ad inũ legio. E¬
uidens ẽ desidia militis. si deserat
aciem. si gressum retrahat. si con¬
fligere ꝑtimescat: ubi unũ mi¬
meroso hoste fortiorẽ ꝑuidet ẽẽ cap¬
tuũ. Ad p̃sentiã regis isti qͥd sunt.
qͥ ut unũ et necdũ tẏronẽ caꝑent.¬
cũ toto cohortis suȩ agmine ꝯuener̃t :
ubi essent: si uexillũ ibi iã crucis. si
xp̃i signa uidissent: Age xp̃iane:

Expanded text:
praesumis? Adjuro te per Deum, ne me praesumis? Adjuro te per Deum, ne me torqueas. Timet tergiversator, et simulat: fatetur filium, sed ne Deus intelligatur solita arte contendit: ipsum faciat, ut astantium decipiat et fallat auditum. Interrogaerrogat: non ignorat, sed implet judicem, servat ordinem cognitoris: nomen interrogat, ut de conditione discutiat, judicet de reatu, addicat de crimine, Deum se esse data sententia perdemonstret. Respondit legio, quia multi sumus. Christi interrogatio nostram ignorantiam sic depellit; nobis aperit quod latebat, ad unum legio. Evidens est desidia militis, si deserat aciem, si gressum retrahat, si confligere pertimescat; ibi unum numeroso hoste fortiorem praevidet esse captivum. Ad praesentiam regis isti quid sunt, qui ut unum, et nedum tironem caperent, toto cohortis suae agmine convenerunt? ubi essent si vexillum ibi jam crucis, si Christi signa vidissent? Age, Christiane,
Abbreviated transcription (Latin):
fetidis corruptione cadauerũ re¬
peritur in tumulis. Sic sic iste de¬
cipit cũ ꝓmittit. ut ad inferna
sulentes fallax ꝓmissor illudit. Qͥd
mͥ et tͥ fili dei sũmi: Nam et mͦ ut
adulator. ñ ut deuotus et obseq̃ns
hic ad orat: enad̾e cupiens penam:
predã ꝑdere ꝑtimescens. Credit in¬
felix. ut eũ quẽ temptatione uin¬
cere. quẽ munerib neqͥuit inflec¬
tere : possit adulatione pulsare.
S ille consueuit uinctos absolu̾e:
reuo care captiuos: nec acquisitoᷤ.
s conditos a se sibi restituere t̾mi¬
nos: hostẽ libera uirtute p̃celle¬
re: nec factione pelaci inmicum
patitur fragilitas humana: casib¬
tantis et tantis subiecta mis eriis
Ecce diabolus patrona uoce hõis.
hoĩem petiturus in clamat: & to¬
ta m̃bra hõĩs hosti suo seuã mili¬
tant in ruinã. Quid mͥ & tͥ filidi
do et iudici: qd̾ regi et desertori:
utiq ñ nescis heredem. Si here¬
dem nosti̾ hereditatẽ rapere cͣ

Expanded text:
fetidis corruptione cadaverum refetidis corruptione cadaverum reperitur in tumulis. Sic, sic iste decipit cum promittit, ut ad inferna sulentes fallax promissor illudit. Quid mihi et tibi, fili Dei summi? Nam et modo ut adulator, non ut devotus et obsequens hic adorat, evadere cupiens poenam, praedam perdere pertimescens. Credit infelix ut eum quem tentatione vincere, quem muneribus nequivit inflectere, possit adulatione pulsare: sed ille consuevit vinctos absolvere, revocare captivos, nec acquisitos, sed conditos a se sibi restituere terminos: hostem libera virtute percellere, nec factione pellaci inimicupatitur fragilitas humana talibus et tantis subjecta miseriis? Ecce diabolus patrona voce hominis hominem petiturus inclamat: et tota membra hominis hosti suo suam militant in ruinam. Quid mihi et tibi, Jdo et judici, quod regi et desertori, utique non nescis haeredem: si haeredem nosti, haereditatem rapere cur
Abbreviated transcription (Latin):
tit: adlrtora ꝑuenit salutis nr̃e
repleta naufragiis. et regionẽ ce¬
cis ignorantiȩ tenebris. infusam
lucis suȩ splendore ꝑfundit. cal¬
lidi hostis dep̃hensurus insidias:
ipsũq principẽ neqͥtiȩ spiritalis.
cũ sius legionib regia potestate
fugat᷑us: ut tandẽ reddat liberoᷤ.
quos diu tenuit potestas mimi¬
ca captiuos. Uidens inqͥt iħm a
longe. cucurrit & ad orauit eum:
et clamans uoce magna dix̃. Qͥd
dm̃: ne me torqueas. Ad nutum
xp̃i : conuersus est ordo penarũ.
Ante latrocinante diabolo homo
uexabat᷑ innocuus : nc̃ homo cͣ¬
rit. s diabolus incurrit. Inclina¬
tur caro: s immundus iacet et
ꝓsternit᷑ sp̃c. Cucurrit: et ad ora¬
uit eũ. Quid ẽ diabole: Quem
tͥna tẽptatione ꝓuocabas ad lap¬
sum: quẽ ꝓmissione regni ut te
adoraret subdolus ambiebas: hc̃
tremens & miserandus dm̃ fateris
et adoras. Ecce qui honores om̃s
regni ꝓmittebat et głȩ: habitare

Expanded text:
tit, ad littora pervenit salutis nostrae tit, ad littora pervenit salutis nostrae repleta naufragiis, et regionem caecis ignorantiae tenebris infusam, lucis suae splendore perfundit, callidi hostis deprehensurus insidias, ipsumque principem nequitiae spiritualis cum suis legionibus, regia potestate fugaturus; ut tandem reddat liberos, quos diu tenuit potestas inimica captivos. Videns, inquit, Jesum a longe, cucurrit et adoravit eum, et clamans voce magna, dixit: Quid Deum ne me torqueas. Ad nutum Christi conversus est ordo poenarum; ante latrocinante diabolo homo vexabatur innocuus; nunc homo currit, sed diabolus incurrit: inclinatur caro, sed immundus jacet, et prosternitur spiritus. Cucurrit et adoravit . Quid est, diabole, quem trina tentatione provocabas ad lapsum, quem promissione regni ut te adoraret subdolus ambiebas, nunc tremens et miserandus prolaberis et adoras? Ecce qui honores omnes regni promittebat et gloriae, habitare
Abbreviated transcription (Latin):
monum̃tis. cathenis & compe¬
dib uinctũ : eugłico hodie ser¬
mone cognouimus. Qui domi¬
ciliũ hab̾et in monum̃tis. Auc¬
tor mortis. mortis occupat man¬
siones . & humane necis auidus.
quos crudelitate sua occidere
ñ pot̃. uiuos gestit feralit̾ fu¬
nerare. Seuit. furit interitus
nr̃i amarus exactor: cui pena
est qd̃ homo nascitur: qd̾ tar¬
trahere horrida nititur ad se¬
pulchra: confusus hostis. & ad
utrũq ꝑuersus Ingerit sepul¬
chra uiuis: mortuis apponit ci¬
bos: mera fundit ut et uiuos e¬
necet: & mortuos inqͥetet. Cathe¬
nis & cõpdib uinctꝰ tenebat᷑ ħo
Uinctus alieno cͥmine: & habitato¬
ris scelere habita cłm mnocens tor¬
quebatur. Diaboli culpa hominiᷤᷤ
redundabat ad penã: et p̃dȩ mi¬
seriis p̃do saginabat᷑ inclusius. Nec
facientẽ. s patientẽ miserabilis
exponit inuidia. Huic morbo cu¬
piens dñs subuenire: transfretat
mare hoc ẽ fluctuantis mundi t̃¬
minos corꝑis nr̃i nauigio tͣnsiit¬

Expanded text:
mundum, catenis et compedibus vinctum, evangelico hodie sermone cognovimus ; qui domicilium haberet in monumentis, auctor mortis, mortis incubat mansiones, et humanae necis avidus, quos crudelitate sua occidere non potest, vivos gestit feraliter funerare. Saevit, furit interitus nostri avarus exactor, cui poena est quod homo nascitur; quod tarm amandare horrida nititur per sepulcra; confusus hostis, et ad utrumque perversus ingerit sepulcris vivos, mortuis apponit cibos, mera fundit, ut et vivos enecet, et mortuos inquietet. Catenis et compedibus vinctus tenebatur homo: vinctus alieno crimine, et habitatoris scelere, habitaculum innocens torquebatur. Diaboli culpa hominis redundabat ad poenam, et praedae miseriis praedo saginabatur inclusus; nec facientem, sed patientem exsecrabilis exponit invidia. Huic morbo cupiens Dominus subvenire, transfretat mare: hoc est, ad fluctuantis mundi terminos corporis nostri navigio transmit
Abbreviated transcription (Latin):
existimabo regnũ di: Quid imi¬
ꝑio diumo ualeat cõparari : Atq
illis mͣte ꝑmulta et magna ꝑua¬
gantib. celi dñs in hospitio pau¬
ꝑis. in manu pani coctarie mu¬
lieris regni sui inuenit et for¬
mauit exemplũ: dicendo. Si¬
mile ẽ ferm̃to: quod acceptũ
mulier abscondit in farme m̃¬
suris trib. donec ferm̃tatũ est
totũ. Ante regnũ suũ grano

Expanded text:
 Dei, quid imperto divino valeat comparari: atque illis mente per multa et magna pervagantibus coeli Dominus in hospitio pauperis, in manu panicoctariae mulieris regni sui invenit et format exemplum, dicendo: Simile est fermento, quoa acceptum mulier abscondit in farinae mensuris tribus, donec fermentatum est totum. A
Abbreviated transcription (Latin):
des. Uidete. Hoc est dicere: uigi¬
late. Quare: Quia ñ est somniũ
quod uidetis. Uidete manus me¬
as et pedes: quia grauatis ocłis
caput adhuc respͥicere ñ pote̾to:
Uidete carnis uulnera: quia di
oꝑa adhuc ñ uidetis. Consid̾ate
inimicoꝵ titulos: qͥa di adhuc
ñ consideratis insignia. Palpa¬
de. ut uł manus fidem faciat:
qͥa uidens ocłs sic cecat᷑. Oeulꝰ
ñ uidet: uideat tactus. Digiti
ur̃i intrent uestigia clauoꝵ:
manus ur̃e alta uulueris exqͥ¬
rant. Aꝑite manuũ foramina:
sulcate latus: renouate uuln̾a:
quia me negare ñ possum. Non¬
negaui. palpate. Palpate & usq
ad ossa inquisitores ardui ꝑue¬
uite: ut uł ossa carnis astruant
ueritatẽ: et me ẽẽ ipsum uł uul¬
nera seruata testent᷑. Rogo. qͣre
me resurrexisse ñ creditis: Or
innumeros mortuos sub ur̃is o¬
culis suscitaui: llisi forte uirtus
mea que aliis affuit mͥ defuit :
iuixta illam uocẽ que mͥ pendn¬
ti insultauit dicens. Uah uah.

Expanded text:
des. Videte, hoc est dicere, Vigilate. Quare? Quia non est somnium quod videtis. Videte manus meas et pedes. Quia gravatis oculis caput adhuc respicere non potestis; videte carnis vulnera, quia Dei opera non videtis, considerate inimicorum titulos, quia Dei adhuc non considerastis insignia, palpate, ut vel manus fidem faciat, quia videns oculus, sic caecatur: oculus non videt, videat tactus; digiti vestri intrent vestigia clavorum, manus vestrae alta vulneris exquirant, aperite manuum foramina, sulcate latus, renovate vulnera, quia negare non possum negavi; palpate, palpate, et usque ad ossa inquisitores ardui pervenite, ut vel ossa carnis astruant veritatem, et me esse ipsum vel vulnera servata testentur. Rogo quare me resurrexisse non creditis, qui innumeros mortuos sub vestris oculis suscitavi? Nisi forte virtus quae aliis adfuit, mihi defuit, juxta illam vocem quae mihi pendenti insulta
Abbreviated transcription (Latin):
admirant᷑. agnoscunt. Agnouit enĩ
bos possessorẽ suum: & asinus p̃sepe
dm̃i sin. Agnouit bos. iudeus iugo le¬
gis excusso: agnouit & asinus. paga¬
nus stult cie feritate deposita. ille de¬
serens suꝑfluũ obseruationis labo¬
rem: hic relinq̃ns uanum suꝑstitio¬
nis crrorẽ. Ut̃q agnouit: q̃a uterq
ad unũ p̃sepe dm̃ epulaturꝰ accessit.
Epulaturꝰ non fenũ mortis: s cibũ
salutis. Edite edite
pia animalia et̃ne
uite cibaria: & ꝑpe

Expanded text:
admirantur, agnoscunt. Agnovit enim admirantur, agnoscunt. Agnovit enim bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui Agnovit enim bos Judaeus jugo legis excusso, agnovit et asinus paganus stultitiae feritate deposita; ille deserens superfluum observationis laborem, hic relinquens vagum superstitionis errorem. Uterque agnovit, quia uterque ad unum praesepe Domini epulaturus accessit, epulaturus non fenum mortis, sed cibum salutis. Edite, edite, pia animalia, aeternae vitae cibaria: et pe
Abbreviated transcription (Latin):
dies uerus illuxit: in
carne natum dñm
recolunt qui legert̃
uł qui aurẽ legentib
prebuerunt. Hunc isrlitici pastoreᷤ
suꝑ greges suos uigilanteᷤᷤ: angłis
nuntiantib cognouert̃. Hunc ho¬
die in eadem carne ma. nifestum.
gentiles magi curiose sectantes: sig¬
nis indicantib inuenert̃. Illis ortũ
dñicȩ natiuitatis annuntians. lo¬
cuta ẽ uox sp̃italiũ ministroꝵ: isti ᷤ
stella tamqͣm lingua cȩloꝵ. Dict̃
illi ad qͦs sepius ꝓpħe missi fueras.¬
bum ad nos. Dicunt isti. quibꝰ nul¬
lus umqͣm locutus fuerat ꝓpħaꝵ:
s sciscitantes int̾rogabant. Ubi est
qui natus ẽ rex uideoꝵ: Uidimus
stellam eiꝰ in oriente: & uenimꝰ ad o¬
rare eum. Accedunt gͦ illi de ꝓxi¬
mo: ueniunt isti de longuiqͦ. Utriq
tam̃ ad unũ eundẽq fid̃i locum eqͣ
deuotione conueniunt: ibiq regem
xp̃m appositũ ante duo ꝓphetica il¬
la uimenta. duoꝵ uidelic& popłoꝵ
typum figuiãq gestantia intuent᷑:

Expanded text:
dies verus illuxit, in carne natum Dominrecolunt, qui legerunt, vel qui aurem legentibus praebuerunt. Israelitici pastores super gregem suum vigilantes, angelis nuntiantibus, cognoverunt: hodie in eadem carne manifestatum gentiles magi curiosa sectantes, signis indicantibus, invenerunt. Illis ortum Dominicae nativitatis annuntians locuta est vox spiritualium ministrorum, istis stella tamquam lingua coelorum. Dicunt illi ad quos saepius prophetae missi fueraad nos; dicunt isti, quibus nullus umquam locutus fuerat prophetarum, et sciscitantes interrogant: Ubi est qui natus est rex Judaeorum? Vidimus stellam ejus in Oriente, et venimus adorare eum . Accedunt ergo illi de proximo, hi veniunt de longinquo, utrique tamen ad unum eumdemque fidei locum, pia devotione conveniunt: ibique regem Christum appositum ante duo prophetica illa jumenta, duorum videlicet populorum typum figuramque gestantia, intuentur,
Abbreviated transcription (Latin):
b cum posuit animam. ñ amisit.
& oues tenuit talit̾ ñ reliquit:
nec destituit oues talit̾ s muta¬
uit: quas ꝑ mortales campos. ꝑ
iter mortis uitalia uocauit et ꝑ¬
toto spargunt᷑ in orbe: inuolut
sanguine tetris elaudunt᷑ in se¬
pulchris. E quis dubitat quod
resurgant. iuuant. regnent occi¬
si martyres. qͣn. xp̃c illis resurre¬
xit. uiuit. &. regnat occisus: Au¬
di uocẽ pastoris huiꝰ. Oues in qͥt¬
meȩ uocem meã audiunt: et se¬
cunt᷑ me. Necesse ẽ enĩ ut quȩ st̃
ad mortẽ secutȩ. sequant᷑ ad ui¬
tam᷑: que ad contumeliã comita¬
te sunt. comitent᷑ ad honorẽ: et
sint participeᷤ głȩ que passionũ
participes extiterunt. Ubi ero
inquit ego: ibi erit et minister
ñ te turbet fides. spes te longior
ñ fatiget: qͥa certa tͥ res ẽ. quȩ in
tore. Mortui inqͥt estis: et uita

Expanded text:
 cum posuit animam, non amisit; et oves taliter tenuit, non reliquit; nec destituit oves taliter, sed invitavit, quas per mortales campos, per iter mortis, vitalia vocavit et pertoto sparguntur in orbe, involuti sanguine, tetris clauduntur sepulcris. Et quis dubitat quod resurgant, vivant, regnent occisi martyres, quando Christus illis resurrexit, vivit et regnat occisus? Audi vocem pastoris hujus: Oves meae vocem meam audiunt et sequuntur me. Necesse est ut quae sunt ad mortem secutae, sequantur ad vitam; quae ad contumeliam comitatae sunt, comitentur ad honorem; et sint participes gloriae, quae passionis participes exstiterunt. Ubi sum, inquit, ego, ibi erit et minister n te turbet fides, spes te longior non fatiget: quia certa tibi res est, quae in tore. Mortui, inquit, estis, et vita
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ: qui est benedictꝰ in secula.
Cum ueniss in domũ petͥ: iuidit
socrũ eiꝰ racentẽ et febricitantẽ
Uidit sẏnagogam tacentẽ in ꝑfi¬
diȩ sue tenebris: decumbentem
sub sarcina pecc̃oꝵ: uiciis usq ad
frenesim febrientẽ. Ee ido tenuit
tice sumeret sacramentũ. Et sur¬
rexit: et ministrauit. eis. Hinc
est qd̾ erecda est que  iacebat
et ministrat. xp̃o: dum scĩficat
inauus suas mͦ in oꝑib bonis qͣs
ante malis oꝑib polluebat. Ueᷤ¬
ꝑe inquit facto obtulert̃ ei mul¬
tos demoniũ hñtes. et eiciebat

Expanded text:
us benedictus in saecula . Cum venisset in domum Petri, vidit socrum ejus jacentem et febricitantem. Vidit synagogam jacentem in perfidiae suae tenebris, decumbentem sub suorum sarcina peccatorum, vitiis ad phrenesim usque febrientem: et ideo tenuit esiasticae sumeret sacramentum. Et surrexit et ministravit. Hinc est quod erecta est quae jacebat, et ministrat Christo, dum sanctificat manus suas modo in operibus bonis, quas ante malis operibus polluebat. Vespere, inquit, facto obtulerunt ei multos, daemonia habentes, et ejiciebat
Abbreviated transcription (Latin):
non exigebat obsequiũ. cui mi¬
nisteriũ diuinitatis impendat:
s ministrare illã ad indicium
redditȩ sauitatis admisit. Ep̃e
sic fugat morbos: ut iures pͥsti¬
nas mox reducat. Ubi curat ars:
ibi infirmitatis nulla residet
lassitudo. Ybi sanat uirtꝰ: ibilan¬
guor uestigiũ ñ relinquit. S in
hac lectione ne quid sp̃italis intel¬
ligentiȩ lateat: si scire uolumꝰ. uer¬
boꝵ flosculos non queramꝰ. Qma
turitatis fructũ querit: despicit
amena cãpoꝵ. Uiolȩ. rose. lilia.
narcissus grati flores: s gratior
panis. Quod ẽ odor narib: hoc est
aurib sermonis ornat᷑. Quod dat
panis uitȩ: hoc scientia dat saluti.
Seponenda ẽ gͦ eloquentiȩ uolup¬
tas: qñ scientiȩ deponit᷑ fortitudo.
Cum ueniss inquit iñc in domũ
pet. Ad domũ petͥ uenit. xp̃c. ut
domus petͥ ueniret ad xp̃m. Tunc
habitacła nr̃e carnis intrauit.
Cum uenisset ũc in domum petͥ.
Quȩ ẽ domus petͥ: Illa de qua di¬
cit ꝓpħa. Et tu domꝰ uida. ñ esmi¬

Expanded text:
non exigebat obsequium, cui ministerium divinitatis impenderat: sed ministrare illam ad indicium redditae sanitatis admisit. Christus sic fugat morbos, ut vires pristinas mox reducat: ubi curat ars, ibi infirmitatis residet lassitudo; ubi sanat virtus, ibi languor vestigium non relinquit. Sed in hac lectione quid spiritualis intelligentiae lateat si scire volumus, verborum flosculos non quaeramus: qui saturitatis fructum quaerit, despicit amoena camporum: violae, rosae, lilia, narcissus, grati flores, sed gratior panis. Quod est odor naribus, hoc est auribus sermonis ornatus; quod dat panis vitae, hoc scientia dat saluti. Seponenda est ergo eloquentiae voluptas, quando scientiae deposcitur fortitudo. Cum venisset, inquit, Jesus in domum Petri. Ad domum Petri venit Christus, ut domus Petri veniret ad Christum. Tunc habitacula nostrae carnis intravit. Cum venisset Jesus in domum Petri . Quae est domus Petri? illa, de qua dicit
Abbreviated transcription (Latin):
uirginei germinis ablac¬
tatur uniu̾sa fecundi¬
re consterilis lacri¬
mis orationum
suarũ tamdiu
madefecit ari

Expanded text:
is in germine ablactatur universa fecundirae consterilis, quae lacrymis orationum suarum tamdiu madefecit ari
Abbreviated transcription (Latin):
iste se intelligit & sentit oppres¬
sum: iste se captiuũ ꝑuidet et
deplorat. Iste suus expugnator
Alienũ iste requirit auxiliũ: que¬
rit alterũ defensorẽ. Abuntꝰ exe¬
unt de corde. Nouus est hic ordo
bellandi. De homine contra ho¬
minẽ gentes exeunt bellature:
non contente ini occulto uinc̾e. ꝓster¬
nere in abdito: quasi qͥ famam
querant hominis de ruina. Iu¬
dei gͦ qui foris st̃ positi. se et sua
forinsec̃ꝰ laueuent: nos fr̃s ab
istis uicioꝵ sordib emundem᷑
intrinsecus. Has nequiciarum
tias de nr̃is cordib t̾rore dñici
nomnis esfugem̃: bas cͥminum
rabies et uoracissimas aues a nr̃is
sensib crucis hasta fortit̾ repella¬
mus: ut ciuitatis nr̃e splendor
tẽpli nr̃i scĩtas. domus nr̃ȩ inte

Expanded text:
iste se intelligit, et sentit oppresiste se intelligit, et sentit oppressum, iste se et captivum pervidet et deplorat, iste suus expugnator alienum requirit auxilium, quaerit alterum defensorem. Abintus exeunt de corde. Novus est hic ordo bellandi: de homine contra hominem gentes exeunt bellaturae: non contentae in occulto vincere, prosternere in abdito; quasi quae famam quaerant hominis de ruina. Judaei, qui foris sunt, se et sua forinsecus lavent; nos, fratres, ab istis vitiorum sordibus emundemur intrinsecus: has nequitiarum tias de nostris cordibus terrore Dominici nominis effugemus, has criminum rabies et voracissimas aves a nostris sensibus crucis hasta fortiter propellamus; ut civitatis nostrae splendor, templi nostri sanctitas, domus nostrae inte
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia: stulticia. Omĩa hec ab in¬
tus ꝓcedunt: & contaminant ho¬
minẽ. Que spatia t̾rarũ. quȩ mag¬
nitudo urbiũ. quȩ latitudo re¬
gionũ. tantos hostes ferre. tot ini¬
micos caꝑe. tantas sustinere pre¬
ualetnationes: quot uicia. qͦt de¬
licta. quot cͥmina rapiunt huma¬
nos sensus. hominũ corda patiunt᷑:
ta. tota feritas bestiarũ: quȩ mag̃
satiare ñ possunt: Pro uniꝰ captiõe
huic coestuant & tabescunt. quo
caꝑe nequeunt euitati: Quid
ad unam columbam dot milui:
tot aquilȩ: uultures dot uoraces:
tanta tam seuera congeries aui¬
um sordidarũ: Haue numero¬
sitatẽ. hanc multitudiuẽ: sense¬
rat ꝓpħa cum caneret. Circũde¬
derunt me uiala quoꝵ ñ est mi¬
ierus: comprehendert̃ me unqͥ¬
tates mee: et non potui ut uide¬
rem. Abintꝰ de corde hominũ ꝑcecdunt.
Tolerabilis est hostis cũ muro a¬
rietat extrusecus: quia foris po¬
sitꝰ cedit aliqͣndo conflictui. Cui
in ipsis penetralib iam deseuit:

Expanded text:
superbia, stultitia: omnia haec mala abintus procedunt et contaminant hominem. Quae spatia terrarum, quae magnitudo urbium, quae latitudo regionum, tot hostes ferre, tot inimicos capere, tantas sustinere praevalet nationes, quot vitia, quot delicta, quot crimina rapiunt humanos sensus, hominum corda patiuntur?ta, tota feritas bestiarum accedant, qsatiari non possunt unius captione hinc aestuant et tabescunt, quod capere nequeunt et vorare; quod ad unam columbam tot milvi, tot aquilae, vultures tot voraces, tantarum currat congeries avium sordidarum. Hanc numerositatem, hanc multitudinem senserat propheta cum caneret: Circumdederunt me mala, quorum non est numerus: comprehenderunt me iniquitates meae, et non potui ut viderem . Abintus de corde hominum procedunt. Tolerabilis est hostis cum muros arietat extrinsecus, cum foris positus cedit aliquando conflictui; cui in ipsis penetralibus jam desaevit,