comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ES TERMANT eX eugLio
lectionẽ. ssta ẽ hodierna quȩ se¬
quitur. unde hodiernus sermo
debetur. Facto illo miraculo
ubi qͥnq milia hominũ de
quinq panib ꝑauit ihs. cum ammirate eent
turbȩ. ꝙ eũ magnum ꝓpħam dicerent qͥ uenit

Expanded text:
esternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinque millia hominum de quinque panibus pavit Jesus, cum admiratae essent turbae, et eum magnum Prophetam dicere
Abbreviated transcription (Latin):
festo. anteqͣm ascenderet. Prius enim fr̃s
ascenderunt. & ñ tunc ascendit ille. qͣndo illi
putabant. & uolebant ut etiã hoc impleretur qͦd
ait. ñ ad hunc. id ẽ ad quem uos uultis pͥmum
uel scđm diem. Ascendit aut̃ postea ut eugł̃m
loquitur mediato die festo. id ẽ cum iam illuis
diei festi tot dies p̾terissent. quot remansissert.
Ipsam enim festiuitatẽ quantum intelligendũ
ẽ. dieb plurib celebrabant.
Nicebant ergo
Ubi est ille: Et murmur multum erat de eo

Expanded text:
festo, » antequam ascenderet. Priores enim fratres ascenderunt, et non tunc ascendit ille quando illi putabant et volebant ut jam hoc impleretur quod ait: Non ad hunc, id est, ad quem vos vultis, primum vel secundum diem. Ascendit autem postea, ut Evangelium loquitur, mediato die festo, id est cum jam illius diei festi tot dies praeterissent, quod remansissent. Ipsam enim festivitatem quantum intelligendum est, diebus plurimis celebrant. « Dicebant ergo: Ubi est ille? Et murmur multum erat de eo
Abbreviated transcription (Latin):
nolite credere mͥ. Si aut̃ facio. q si mͥ ñ uultis
credere oꝑib credite. ut cognoseatis & credatis
qͥa in me ẽ pat̾ ꝙ ego in illo. Non sic dic̃ filius
mme ẽ pat̾. & ego in illo. quomͦ possunt dicere ho
mines. si enĩ bene cogitemꝰ in dõsumus. & si bene
uiuamꝰ ds in nobis ẽ. fideles participantes enis
grã illuminati ab illo in illo sumꝰ. &. ipse in nobis.
sed non sic unigenitus filius. Ille in patre & pat̃
in illo. tanqͣm equalis in eo cui ẽ equalis. Demq
nos aliqͣndo possumꝰ dicere. incdo sumꝰ & ds̃ in nob̃.
ego ꝙ cłs unũ sumꝰ nunqͥd possumꝰ dicere: In dõ
es. qͥa ds̃ te continet. Ts ẽ ince. qͥa templumdĩ
factus es. s mnqͥd qͥa in do̾ es & ds ẽ inte potes
dicete qͥ me uidet dm̃ uidet. quomͦ uingenitus
dixit. qͥ me uidet uidet & patrẽ.&. ego & pãt unũ
sumus : Agnosce &e ꝓpriũ dm̃. & munus serui.

Expanded text:
autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, et ego in illo, quomodo possunt homines dicere. Si enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando possumus dicere, In Deo sumus, et Deus in nobis: Ego et Deus unum sumus, numqes, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es. Sed nunquid quia in Deo es et Deus est in te, potes dicere: Qui me videt, Deum videt: quomodo Unigenitus dixit: Qui me videt, videt et Patrem. Ego et Pater unum sumus ? Agnosce proprium Domini, et munus servi.
Abbreviated transcription (Latin):
s in forma serui. Item de singulis. quibus
s in carne sola. Dicitur gͦ & in his singulis
xp̃s. uerum hec omnia non duo uł tres. s unꝰ
est xp̃s. Ideo gͦ dixit. si diligeretis me gau¬
deretis utiq quia uado ad patrem. qm̃ natu¬
rȩ humanȩ gratulandum ẽ. eo quod sic as¬
sumpta ẽ a uerbo unigenito᷑. ut immortalis
constitueretur in cȩlo atq ita fieret sublimis.
ut in corruptibilis puluis sederet ad dexce¬
ram patris. Hoc enim modo se iturum dixit
ad patrem. Nam ꝓfecto ad illum ibat. qui
cum illo erat. s hoc erat ire ad eum & rece¬
dere a nobis. inutare atq immortale facere
quod mortale suscepit ex nobis. & leuare in
cȩlum. ꝑ quod fuit in terra ꝓ nobis. Quis ñ
hinc gaudeat. qui sic diligit xpm: ut & suã
naturam iam immortalem gratuletur in
ap̃o. atq in se speret futuru̾m eẽ ꝑ xp̃m.¬

Expanded text:
 in forma servi. Item de singulis quibus hs, sed in carne sola. Dicitur ergo et in his singulis Christus. Verum haec omnia non duo, vel tres, sed unus est Christus. Ideo ergo dixit, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo, atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem. Nam profecto ad illum ibat qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut et suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, atque id se speret futurum esse p
Abbreviated transcription (Latin):
itiam qͦd arriam & eunomiani negare non
maiorib sicut scriptum ẽ subditus erat. Quid
ut homo. & calumpniaris dõ: Ille in se na¬
turã commendat humanã. tu in illo audes
deformare diuinã : Infidelis. ingrate. ido ne ul
minuiis eũ qui fecit te. qͥa dicit ille qͥd factus
sit ꝓpt̾ te : Eͥqualis enim patri filius ꝑ quem
factus est homo: ut minor esset patre fa¬
ctus ẽ homo. quod nͥ fieret. quid eẽt homo:
Dicat plane dñs o magister nr̃. si diligeretis me
gauderetis utiq quia ad patrem uado. quia
pat̾ maior me ẽ. Cum discipłis audiamus
uerba doctoris. ñ cum alienis sequamur astu¬
tiam deceptoris. Agnoscamus geminã sub¬
stantiam xp̃i. diuinam scilicet qua equalis
nitas ñ trinitas ds. Sicut enim unus ẽ ho¬
mo anima racionalis & caro. sic unus ẽ xp̃e¬

Expanded text:
etiam quod Ariani et Eunomiani negare non etiam quod Ariani et Eunomiani negare non majoribus, sicut scriptum est, subditus erat . Quid ut homo, et calumniaris Deo? Ille in se naturam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis nitas, non Trinitas Deus. Sicut enim unus est homo anima rationalis et caro, sic unus e
Abbreviated transcription (Latin):
maior ẽ seipso. Neq enim homo xp̃c ñ dicitͦ
filius dĩ. quod etiam sola caro eius in sepulehro
meruit appellari. Nam quid aliud confitem᷑
cum dicimus credere nos in unigenitũ filiũ¬
dĩ. qui sub pontio pẏlato crucifixus ẽ & sepul
amina: Ac ꝑ hoc cum credimus in cd̃ĩ filiũ
qui sepultus ẽ. ꝓfecto filium dĩ dicimus &
carnẽ quȩ sola sepulta ẽ. Ipse gͦ. xp̃s filuis
dĩ ȩqualis patri informa cli. quia semetipsũ
exinaniuit. ñ formam dĩ annitens. s formã
serui accrpiens. maior ẽ q seipso. quia maior
ẽ forma clĩ quȩ amissa nonẽ. quam serui quȩ
accepta ẽ. Quid itaq mirum. uł quid indi¬
gnum. si scdm hanc serui formã loquens
ait dĩ filius. pater maior me ẽ. & scdm dei
formam loquens ait idem ipse dĩ filius. ego
ꝙ pat̾ unum sumus: Unum sunt enĩ scđ̃m
id quod ds̃ erat uerbum: o maior ẽ pater
scdm̃ id quod uerbum caro factum ẽ. Dicam

Expanded text:
major est seipso. Neque enim homo Christus non dicitur major est seipso. Neque enim homo Christus non dicitur Filius Dei, quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultnima? Ac per hoc cum credimus in Dei Filium qui sepultus est, profecto Filium Dei dicimus et carnem quae sola sepulta est. Ipse ergo Christus Filius Dei, aequalis Patri in forma Dei, quia semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso; quia major est forma Dei quae amissa non est, quam servi quae accepta est. Quid itaque mirum, vel quid indignum, si secundum hanc formam servi loquens, ait Dei Filius, Pater major me est; et secundum Dei formam loquens, ait idem ipse Dei Filius, Ego et Pater unum sumus? Unum sunt enim, secundum id quod Deus erat Verbum: major est Pater, secundum id quod Verbum caro fatum est . Dicam
Abbreviated transcription (Latin):
in quo ẽ equalis gignenti unigenitus.
nunqͣm recelit a patre. scdm illud ẽ ubiq
totus pari diuinitate. quã nullus continet
locus. Cum enim in forma dei eẽt sicut apłs
loquitur. ñ rapinam arbitratus ẽ esse se¬
equalem deo. Quomͦ enim rapina posset eẽ
natura: quȩ ñ erat usurpata s nata : Semet¬
ipsum aut̃ exinaniuit formã serui accipieis.
Non gͦ amittens illam sed accipiens istam. eo
modo se exinaniens. qͦd hic minor appare¬
bat. qͣm apud patrem manebat. Forma
quippe seru accessit ñ forma dĩ recessit. Hec
e assumpta. ñ illa consumpta. ꝓpter hanc
dicit᷑: maĩor pa̾ter m̃e ẽ. ꝓpter illam uͦ. ego ꝙ
pat̾ unum sumus. Hoc attendat arrianus.¬
& hac attentione sit sanus. ne contentione sit
uanus. aut quod ẽ peius. insanus. Hȩc est
enim forma serui. in qua clĩ filitis minor est.
ũ patre solo. s etiam spũ scõ. neq ad id tantũ.
s etiam seipso. quia idem ipse in forma dei

Expanded text:
in quo aequalis est gignenti Unigenitus, in quo aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum enim in forma Dei esset, sicut Apostolus loquitur, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma servi, in qua Dei Filius minor est, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ formidare poterat cor illoꝵ quod ibat ab
eis. quãuis uenturusad eos. ne forsitan
gregem lupus int̾uallo inuaderet pastoris
absentia. s a quib homo abscedebat. ds̃ ñ¬
derelin quebat. Et idem ipse xp̃s. homo &¬
ds̃. Ergo & ibat ꝑ id quod homo erat: ꝙ ma¬
nebat ꝑ id quod ds erat. Ibat ꝑ id quod uno
loco erat. manebat ꝑ id quod ubiq erat. sur
itaq turbaretur & formidaret cor. quando
sic deserebat oculos. ut ñ desereret cor: Quã¬
uis ds̾ etiam qui nullo continetur loco disce¬
dat ab eoꝵ cordib qui eum relinquunt mo¬
rib ñ pedib: & ueniat ad illos qui conuer¬
tuntur ad eum ñ facie s fide: & accedunt ad
eum mente ñ carne. Ut aut̃ intelligerent
scdm id quod homo erat eum dixisse ua¬
do & uenio ad uos: adiecit atq ait. si dili¬
geretis me gauderetis utiq quia ad pa
Per hoc gͦ filius non ẽ equalis patri. ꝑ hoc
erat iturus ad patrem. a quo & uenturus
ẽ uidicare uiuos & mortuos. ꝑ illud aũt

Expanded text:
 formidare poterat cor illorum quod ibat ab iis, quamvis venturus esset ad eos, ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet pastore absente. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non relinquebat: et idem ipse ChristDeus. Ergo et ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego Per quod igitur Filius non est aequalis Patri, per hoc erat iturus ad Patrem, in quo venturus udicaturus et mortuos: per illud autem
Abbreviated transcription (Latin):
cuius fr̃ lazarus infirmabat᷑. Miserunt gͦ so¬
rores eius ad eũ dicentes. Iam intelligimus qͦ
misert̃. ubi erat dñs. qm̃ absens erat. trans iordanen
scilicet. Misert̃ ad dñm nuntiantes qͦd egrotaret
fr̃ earũ. ut si dignaret᷑ ueniret & eũ ab egritudine
liberaret. Ille distulit sanare. ut posset resuscita¬
re. Quid gͦ nuntiauert̃ sorores euis: Dñe. ecce
quẽ amas infirmatur. Non dixert̃. ueni. amai¬
ti enĩ tantummꝰ mintiandũ fuit. Non ausȩ st̃
dicere. ueni & sana. ñ ausȩ sunt dicere. ibi iube.
& hic fiet. Cur enim ñ & istȩ. si fides illius centu¬
rionis inde laudatur : Ait enĩ. ñ sum dignus
ut intres sub tectũ meũ. s tantũ dic uerbo &
sanabitur puer m̃s. Nichil hoꝵ istȩ. s tantummͦ.
dnẽ ecce quã amas infirmat᷑. Sufficit ut noue¬
ris. ñ enim amas & deseris. Dicet aliqͥs. Quomͦ
ꝑ lazarũ peccator significabat᷑. o a dño sic ama-¬
batur: Audiat eũ dicentẽ. ñ ueni uocare iustos

Expanded text:
nfirmabatur. Miserunt ergo sorores ejus ad eum, dicentes. Jam intelligimus quia miserunt ubi erat Dominus, quoniam absens erat. Trans Jordanem, scilicet, miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut, si dignaretur, veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas, infirmatur. Non dixerunt Veni; amanti enim tantummodo nuntiandum fuit. Non ausae sunt dicere Veni et sana. Non ausae sunt dicere: ibi jube, et hic fiet. Cur enim non hoc et iste, si fides illius centurionis, inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum; sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil hoDomine, ecce quem amas infirmatur. Sufficit ut noveris; non enim amas et deseris. Dicit aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem: Non veni vocare justos,
Abbreviated transcription (Latin):
aut potest. aut poterit. tempora uera de illo
dicuntur cuiuslibet temporis uerba. Semꝑ
itaq audic sp̃s sc̃s. quia scit semꝑ. Ergo sci¬
uit. ꝙ scit. & sciet. ac ꝑ hoc q audiuit os aucli
et. quia sic̃ iam diximus. hoc ẽ illi audire qͦd
scire. & seire illi hoc ẽ quod esse. Ab illo gͥ au¬
duit. audit & audiet. a quo ẽ. Ab illo est.
a quo ꝓcedit. Hic aliquis forsitan querat.
utrũ & a filio ꝓcedat sp̃s sc̃s̃. filius enim soli
Habes ipsum dñm dicentem. ñ enim uos estis
qui loquimini. s sp̃s patris ur̃i qui loqͥtur
in uobis. Habes in apło. misit ds inquit sp̃m
filii sui in corda nr̃a. Nunquid duo sunt. alius
patris. alius filii. Absit. Unum enim corpus
ait cũ significaret ȩccłiam. moxq addidit. ꝙ
unus sp̃s. Et uide quomͦ illic impleat trinita¬
tem. sic̃ uocati estis in una spe uocationis ur̃ȩ.
Unus dñs. Hic utiq xp̃m intelligi uoluit. Re

Expanded text:
aut potest, aut poterit tempora, vera de illo aut potest, aut poterit tempora, vera de illo dicuntur cujuslibet temporis verba. Semper itaque audit Spiritus sanctus, quia semper scit; et sciet: quia sicut jam diximus, hoc est illi audire quod scire, et scire illi hoc est quod esse. Ab illo igitur audivit, audit, et audiet a quo est: ab illo est a quo procedit. 6. Hic aliquis forsitan quaerat utrum et a Filio procedat Spiritus sanctus. Filius enim soliuHabes ipsum Dominum dicentem, Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquitur in vobis : habes et antem in corda nostra . Nunquid duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit, Unum enim corpus ait, cum significaret Ecclesiam, moxque addidit, et unus spiritus ; et vide quomodo illic impleat Trinitatem, Sicut vocati estis, inquit, in una spe vocationis vestrae, unus Dominus. Hic utique Christum intelligi voluit, r
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾na ẽ. quia sempit̾na scientia. In eo aut̃
quod sempiternum ẽ. sine inicio & sine fine
euius libet temporis uerbum ponatur. siue
p̃ceriti. suie p̃sentis. suie futuri. ñ mendacit̃
ponitur. Quãuis enim natura illa immu¬
tabilis & inessilis. ñ recipiat fuit & erit. s
tantum. est. ipsa enim ueraciter ẽ quia muta
riñ potest. & idem illi tantũ conuenerat dicere
ego sum qui sum. & dices filiis isrł. qui est mi¬
in quib uersatur nr̃a mortalitas ꝙ nr̃a mu¬
tabilitas. ñ mendaciter dicimus. & fuit. q est.
& erit. Fuit in p̃teritis scłis. est in p̾sentib erit
in futuris. fuit quia nunqͣm defuit. erit quia
nunqͣm deerit. est. quias semꝑ est. Neq enim
uelut qui iam ñ sit cum p̾teritis occidit. aut
cum p̾sentib uelut qui ñ maneat labitur.
aut cũ futuris uelut qui ñ fuerat orietur.
Proinde quia scdm uolumina temꝑoꝵ locutio
humana uariatur. qui ꝑ nulla deesse potuit.

Expanded text:
sempiterna est, quia sempiterna scientia. In eo autem sempiterna est, quia sempiterna scientia. In eo autem quod sempiternum est, sine initio et sine fine, cujuslibet temporis verbum ponatur, sive praeteriti, sive praesentis, sive futuri, non mendaciter ponitur. Quamvis enim natura illa immutabilis et ineffabilis non recipiat Fuit et Erit, sed tri non potest; et ideo illi tantum convenerat dicere: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Qui est miin quibus versatur nostra mortalitas et 603 nostra mutabilitas, non mendaciter dicimus, et fuit, et erit, et est: fuit in praeteritis saeculis, est in praesentibus, erit in futuris. Fuit quippe, quia numquam defuit; erit, quia numquam deerit; est, quia semper est. Neque enim velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibus, tamquam non maneat, labitur; aut cum futuris, tamquam non fuerit, orietur. Proinde cum secundum volumina temporum locutio humana variatur; qui per nulla deesse potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
litas in summa illa trinitate cognitioni occur¬
rat humanȩ. nam & filius ei de quo ꝓcedit.
re ꝙ nasci. & longum ẽ querendo disserere.
& temerariũ cum disserueris definire. quia¬
&s hoc & menti utcũq comp̃hendere. & siquid
sorte mens inde comp̃hentlerit. linguȩ difficil¬
limum ẽ explicare. quantus libet p̾resit doctor.
quantus libet assit auditor. Non enim loquet᷑
a semetipso. quia ñ est a semetipso. s quȩcũq
audiet loquetur. Ab illo audiet. a quo ꝓcedit.
Audire illi scire ẽ. scire uͦ esse. sicut suꝑius dis¬
putatum ẽ. Quia gͦ non ẽ a semetipso. s ab
illo a quo ꝓcedit. a quo illi ẽ essentia. ab illo
scientia. Ab illo gͥ audientia. quȩ nichil ẽ ali¬
ud quam essentia. Nec moueat qͦd uerbum
futuri temporis positum ẽ. Non enim dictũ
ẽ. quȩcumq audiuit. aut quȩcũq audit. sed
quȩxũq audiet loquetur. Illa qͥppe audientia

Expanded text:
itas in summa illa Trinitate cogitationi occuritas in summa illa Trinitate cogitationi occurrat humanae. Nam et Filius ei de quo natus esre et nasci, et longum est quaerendo disserere, et temerarium cum disserueris definire: quia et menti utcunque comprehendere, et quid forte mens inde comprehenderit, linguae difficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantuslibet sit auditor. Non ergo loquetur a semetipso, quia non est a semetipso; sed quaecunque audiet, loquetur. Ab illo audiet a quo procedit. Audire illi scire est, sicut superius disputatum est. Quia ergo non a semetipso, sed ab illo a quo procedit, a quo illi est essentia, ab illo et scientia. Ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam essentia. Nec moveat qufuturi temporis positum est. Non enim dictum est, quaecumque audivit, aut, quaecumque audit; sed, quaecumque audiet, loquetur. Illa quippe audientia
Abbreviated transcription (Latin):
naturam nr̃ȩ mentis excedit. Mutabilis est¬
quippe mens nr̃a. quȩ ꝑcipit discendo quod
nesciebat. & amittit dediscendo qͦd sciebat. &
ueri similitudine fallitur. ut ꝓuero approbet
falsum. & obscuritate sua quasi qͥbusdam tene¬
bris impeditur ne ꝑueniat ad uerũ. & ideo ñ
ẽ ista substantia uerissime simplex. cui ñ hoc
ẽ esse quod nosse. At illa diuina ñ potest ita
c̃ẽ. quia id quod habet ẽ. ac ꝑ hoc ñ sic habet
scientiã. ut aliud illi sit scientia qua scit. aliud
habet uitã in semetipso. nec alud ẽ ipse quam
uita quȩ in illo ẽ. & dedit filio uitã habere in
semetipso. hoc ẽ genuit filium. qui & ipse uita
eẽt. Sic itaq debemus acciꝑe quod de spũ scõ
dictum ẽ. non enim loquetur a semetpso.
s quecũq audiet loquetur: ut intelligamus
ñ eum cẽ a semetipso. Pater qͥppe soluis de alio
alio. nec ꝓcedit. nec idõ sane aliqua dispari

Expanded text:
naturam nostrae mentis excedit. Mutabilis naturam nostrae mentis excedit. Mutabilis quippe est mens nostra, quae percipit discendo quod nesciebat, et amittit dediscendo quod sciebat; et veri similitudine fallitur, ut pro vero approbet falsum, et obscuritate sua quasi quibusdam tenebris impeditur, ne perveniat ad verum. Et ideo non est ista substantia verissime simplex, cui non hoc est esse quod esse, quia id quod habet est, ac per hoc non sic habet scientiam, ut aliud illi sit scientia, qua scit, aliud Pater vitam in semetipso, nec aliud est ipse quam vita, quae in illo est: Et dedit Filio vitam, habere in semetipso ; hoc est, genuit Filiitaque debemus accipere, quod de Spiritu sancto dictum est: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audierit loquetur ; ut intelligamus, non eum esse a semetipso. Pater quippe solus de alio alio, nec procedit. Nec id
Abbreviated transcription (Latin):
os puerili pectore cogitatur. quando ds sicco¬
gitatur. Nec mireris quod ineffabilis di scien¬
ta qua nouit omnia ꝑ uarios humanȩ locu¬
tionis modos omniũ istoꝵ corporaliũ sensuũ
nominib nuncupatur. cũ &e ipsa mens nr̃a
hoc ẽ homo interior. cui uniformit scienti ꝑ
hos quinq ueluti nuntios corporis diuersa
nuntiantur. quando immutabilem ueritatr̃
incelligit. eligit. diligit. & lum̃ uidet de quo
dicitur. erat lum̃ uerum. & uerbum audit de
quo dicitur. in pͥncipio erat uerbum. ꝙ odo¬
rem caꝑit de quo dicitur. post odorẽ ungen
apud te ẽ fons uitȩ. & tactu fruitur de quo
dicitur. michi aut̃ adhere dõ bonum ẽ. na
aliud atq aluid. s una intelligentia toc
sensuũ nominib nuncupatur: Cum gͦ de
spũ scõ dicitur. ñ enim loquetur a semetipso
s quȩcũq audiet loquetur. multomagis
ibi simplex natura ubi uerissime simplex uł
intelligenda ẽ uel credenda. quȩ longe laceꝙ

Expanded text:
s puerili pectore cogitatur, quando Deus sic cos puerili pectore cogitatur, quando Deus sic cogitatur. 4. Nec mireris quod ineffabilis Dei scientia, qua novit omnia, per varios humanae locutionis modos, omnium istorum corporalium sensuum nominibus nuncupatur: cum et ipsa mens nostra, hoc est homo interior, cui uniformiter scienti per hos quinque veluti nuntios corporis diversa nuntiantur, quando immutabilem veritatem intelligit, eligit, diligit, et lumen videt de quo dicitur, Erat lumen verum; et verbum audit de quo dicitur, In principio erat Verbum ; et odorem capit de quo dicitur, Post odorem unguenApud te est fons vitae ; et tactu fruitur, de quo dicitur, Mihi autem adhaerere Deo bonum est : nec aliud atque aliud, sed una intelligentia tot sensuum nominibus nuncupatur. Cum ergo de Spiritu sancto dicitur, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur; multo magis ibi simplex natura, ubi verissime simplex est, vel intelligenda est vel credenda, quae longe alteque
Abbreviated transcription (Latin):
mei moduli facultate ꝑueniat. Prius itaq
per corporis molem sensus locis ꝓpriis distribu¬
tos. sic̃ in carne mortali quoꝵ cumq animaliũ
alibi ẽ uisus. alibi auditus. alibi olfactus. ꝑ torũ
aut̃ tactus. Absit hoc credere in illa incorporea
immutabiliq natura. Audire gͦ ibi ꝙ uidere.
apłs. sicut & xp̃c dilexit uos. & tradidit semet¬
ipsum ꝓ uobis oblationẽ & hostiam dõ in odorẽ
suauitatis. Et gustus intelligi potest. scdm quẽ
ds̃ & odit amaricantes. nec frigidos nec calidos
misit. Est etiam tactus ille diuinus. unde dic̃
sponsa de sponso. sinistra eius sub capite meo.
o cdextera eius amplexabitur me. Non sunt he
in dõ ꝑ diuersa corporis loca. Cum enĩ dicitur
scire. ibi sunt omnia &s uidere & audire ꝙ
olfacere & gustare & tangere. sine ulla eius
mutationẽ substantiȩ. sine ulla mole quȩ in
alia parte maior & in alia minor etiã in sensib¬

Expanded text:
mei moduli facultate, perveniat. Prius itaquemei moduli facultate, perveniat. Prius itaqueper corporis molem sensus locis propriis esse distributos, sicut in carne mortali quorumcunque animalium alibi est visus, alibi auditus, alibi olfactus, per totum autem tactus. Absit hoc credere in illa incorporea immutabilique natura. Audire ergo ibi, et videre, s, Sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Et gustus intelligi potest, secundum quem Deus et odit amaricantes, et nec frigidos nec calidos,misit . Est etiam tactus ille divinus, unde dicit sponsa de sponso: Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me . Non sunt haec in Deo per diversa corporis loca. Cum enim dicitur scire, ibi sunt omnia; et videre, et audire, et olfacere, et gustare, et tangere; sine ulla ejus mutatione substantiae, sine ulla mole quae in alia parte major, in alia minor: etiam in senibu
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt atq transierunt. ad horã durinitus
facta sunt de creatura seruiente. ñ de ipsa do¬
minanite natura. quȩ in se manens qͦd uult
mouet. & qͦd uult imiutabilis mutat. sic̃
etiã uox illa de nube aures utiq attigit cor¬
porales. eumq sensum corporis qui uocatur
auditus. nec tam̃ ullo modo credendum ẽ
uerbum dĩ quod ẽ unigenitus filius. qm̃
uerbum dicitur syllabis sonisq finiri. quia
nec om̃s simul sonare possunt cum sermo fit.
s tanqͣm nascentes morientib ordine suo so¬
ni quicũq succedunt. & totũ quod loquitur.
nouissima syllaba completur. Absit ut sic
loquatur ꝑat̃ ad filium. hoc ẽ ds ad uerbum
suum dm̃. s hoc eoꝵ ẽ caꝑe quantum ab ho¬
gendum ẽ quod dñs ait. ñ enim loquetur a
semetipso. s quȩcũq audiet loquetur: Ardia
questio nimis. nunis ardua. Ipse assit sp̃s.
ut saltim sic̃ eam cogitare possum. sic eloqui
possim. ac sic ad intelligentiam ur̃am pro

Expanded text:
lerunt atque transierunt, ad horam divinitus lerunt atque transierunt, ad horam divinitus facta sunt de creatura serviente, non de ipsa dominante natura, quae in se manens quod vult movet, et quod vult immutabilis mutat. Sicut etiam vox illa de nube aures utique attigit corporales, eumque sensum corporis qui vocatur auditus ; nec tamen ullo modo credendum est Verbum Dei, quod est unigenitus Filius, quoniam Verbum dicitur, syllabis sonisque finiri: quia nec omnes simul sonare possunt cum sermo fit, sed tanquam nascentes morientibus ordine suo soni quicumque succedunt, ut totum quod loquimur novissima syllaba compleatur. Absit ut sic loquatur Pater ad Filium, hoc est, Deus ad Verbum suum Deum. Sed hoc eorum est capere, quantum ab hogendum est, quod Dominus ait: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur? Ardua quaestio, nimis ardua. Ipse adsit Spiritus, ut saltem, sicut eam cogitare possum, sic eloqui possim, ac sic ad intelligentiam vestram, pro
Abbreviated transcription (Latin):
dñs est loquitur. ut ẽ illud quod ait. ego &
pat̃ unum sumus. aliquando scdm id quod
homo ẽ. sicuti ẽ illud. qm̃ pater maior me ẽ.
scdm quod accipimus ab eo dictum & hoc unde
quomodo id accipiamus quod ait. non enĩ
loquetur a semetipso. s quecũq audiet lo¬
quetur. cum in eo ñ sit alia diumitatis. alia
ficultas. Illud enim quod sic̃ columba sp̃e sc̃s
apparuit spetie corporali. uisio fuit ad horam
facta atq transacta. sic̃ etiam quando super
discipłos uenit. uisȩ sunt illis diuise linguȩ
uelut ignis. qui & insedit suꝑ unum quemq
eoꝵ. Qui gͦ dicit columbam ad unitatẽ ꝑsone
spũi scõ fu̾isse coniunctam. ut ex illa & dõ. qͥa
hoc etiã de illo igne compelletur dicere. ut
incelligat nichil hoꝵ debere se dicere. Ista enĩ
quȩ de substantia dĩ quomͦ ut opus erat sig¬
nificanda. corporeis hominũ sensib eẽ uitu¬

Expanded text:
Deus est loquitur, ut est illud quod ait: Ego et Deus est loquitur, ut est illud quod ait: Ego et Pater unum sumus ; aliquando secundum id quod homo est, sicut et illud: Quoniam Pater major me est , secundum quod accipimus, esse ab eo dictum, et hoc unde s sancti, quomodo id accipimus, quod ait: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur, cum in ea non sit alia divinitatis, alia ficultas. 2. Illud enim quod sicut columba Spiritus sanctus apparuit specie corporali , visio fuit ad horam facta atque transacta: sicut etiam quando super discipulos venit, visae sunt illis linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum . Qui ergo dicit columbam ad unitatem personae Spiritui sancto fuisse conjunctam, ut ex illa et Deo quihoc etiam de illo igne compellitur dicere, ut intelligat nihil horum debere se dicere. Ista enim quae de substantia Dei quoquo modo ut opus erat significanda, corporeis hominum sensibus sese intu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sicut audiuit uidicauit. qͥa quod audiuit
p̃uaricauit. & a semetipso fecit malum qͦd
fecit. quia ñ dei uoluntatem s suam fecit.
Iste aũt ꝑ cuius unius hominis obedientiã
iusti constituuntur multi. ñ solum obediens
fuit usq ad mortẽ crucis. in qua ẽ uiuus
iudicatus a mortuis. s obedientẽ se fucurũ
ꝓmittens. in ipso quoq udicio quo ẽ de uiuis
iudicaturus & mortuis. ñ possum inquit a
meipso facere qͥcquam. sicut audio uidico.
Sed nunquid de spũ scõ quod dictum ẽ. non
enim loquetur a semetipso. s quȩcũq audi¬
et loquetur. scd̃m hominem. uel scdm assum¬
ptionem cuiusqͣm creaturȩ dictum ẽẽ audebi¬
mus opinari : Solus qͥ ppe in trinitate filius
formã serui accepit. Quȩ forma illi ad unitatẽ
coaptata ꝑsonȩ. id ẽ ut filius dĩ o filius homi¬
ꝑsonam ꝑfecto una ex duab substantiis diuina
humanaq constante. aliquando scłm id qͦd¬

Expanded text:
non sicut audivit, judicavit; quia quod audivit non sicut audivit, judicavit; quia quod audivit praevaricavit, et a semetipso fecit malum quod fecit; quia non Dei voluntatem, sed suam fecit: iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi constituuntur multi , non solum obediens fuit usque ad mortem crucis, in qua est vivus judicatus a mortuis; sed obedientem se futurum promittens in ipso quoque judicio, quo est de vivis judicaturus et mortuis, Non possmeipso facere quidquam; sicut audio, judico. Sed nunquid de Spiritu sancto quod dictum est: Non enim loquetur a semetipso, sed quaecunque audiet, loquetur, secundum hominem vel secundum assumptionem cujusquam creaturae dictum esse audebimus opinari? Solus quippe in Trinitate Filius formam servi accepit, quae forma illi ad unitatem personae coaptata est, id est, ut Filius Dei et filius homipersonam unam ex duabus substantiis divina humanaque constantem, aliquando secundum id q
Abbreviated transcription (Latin):
silius hominis ẽ. ꝓpter quod dixit. pater
ñ udicat quemquã. s omne uidicium de¬
dit filio. quia in iudicio ñ forma dĩ qua equa¬
lis ẽ patri. nec ab impiis uideri potest. s for¬
ma hominis apparebit qua minoratus est
euam modico minus ab angelis. quamuis iam
in claritate. ñ in pristina sit humilitate uen¬
turus. conspicuus tam̃ futurus a bonis & ma¬
lis. Hinc ait & illud. & potestatẽ dedit ei & iu¬
dicium facere. quia filius hominis ẽ. In quib
uerbis eius manifestacur. ñ eam formam p̃sen¬
tandam ẽẽ in iudicio. in qua cum eẽt non
rapinam arbitratus ẽ esse se equalem dõ. s illã
quam cũ semetipsum exinanisset accepit. Se¬
metipsum exinaniuit. formã serui accipiens.
In qua uidetur etiã ad facienclum iudicium
obedientiã suam comm̃dasse cum dixit. ñ pos¬
dico. Adam namq ꝑ cuius unius hominis
inobedientiã peccatores constituti sunt multi

Expanded text:
FiliuFiliunon judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio: quia in judicio non forma Dei qua aequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab Angelis; quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam filius hominis est . In quibus verbis ejus manifestatur non eam formam praesentandam esse judicio, in qua cum esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; sed illam quam cum semetipsum exinanisset, accepit. Semetipsum enim exinanivit formam servi accipiens : in qua videtur etiam ad faciendum judicium obedientiam suam commendasse, cum dixit, Non posdico. Adam namque per cujus unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi,
Abbreviated transcription (Latin):
istoꝵ tolerabilis eẽt audacia. Cum uͦ dixerit
quȩ ñ licet homini loqui. isti qui sunt qui
hȩc aucdeant impuclent̃ & infeliciter loquis
iam istum sermonẽ hoc fine concludam. ꝑ
quem uos eẽ cupio sapientes quidem in bono.
integros aũt a malo. Explicit sermo. xcuiii.
Incipit .xcuiiii. Non enim loquetur a semet¬
ipso.s quȩcumq audiet loquetur.
UO est quod ait dñs de
spũ scõ cum eum uentu¬
Irum ẽe ꝓmitteret. ꝙ
docturum discipłos euis
omnem ueritatẽ. uel eos
deducturũ in omni ueri
n.enim loquetur a semet¬
ipso. s quecũqudiet lo¬
quetur. Simile enim est hoc ei quod de se¬
ipso ait. ñ possum ego a me facere quicqͣm.¬
s sicut audio udico. S illud eum exponere¬
ut obedientiã suam qua factus ẽ obediens
usq ad mortẽ crucis p̾nuntiasse filius uide¬
retur. & in uidicio futurũ quo uiuos & mor¬
tuos udicabit. qͥa hoc ꝑ id facturus ẽ qͦd

Expanded text:
istorum tolerabilis esset audacia. Cum vero dixerit istorum tolerabilis esset audacia. Cum vero dixerit quae non licet homini loqui; isti qui sunt qui haec audeant impudenter et infeliciter loqui? Sed jam istum sermonem hoc fine concludam; per quem vos esse cupio sapientes quidem in bono, integros autem a malo. TRACTATUS XCIX. In illud, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audQuid est quod ait Dominus de Spiritu sancto, cum eum venturum esse promitteret, et docturum discipulos ejus omnem veritatem, vel eos deducturum in omni veritate? Non enim loquetur a semeipso, sed quaecunque audiet, loquetur. Simile enim est hoc ei, quod de seipso dixit: Non possum a me facere quidquam; sicut audio, judico . Sed illud cum exponereut obedientiam suam, qua factus est obediens usque ad mortem , praenuntiasse Filius videretur et in judicio futuram, quo vivos et mortuos judicabit , quia hoc per id facturus est, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sermone iam exposui potuit dicere hoc. quia
illa ipsa quȩ docuerat si ueller eis sic aꝑire ul
in illo conspici untur ab angłis. hoc ufirmuas
humana in qua adhuc erant ferre ñ posseb
S pũalis aut̃ homo quilibet. potest alterum ho¬
minem docere quod nouit. si ꝓficiendo capacio¬
rem faciat sp̃s sc̃s. in quo & ipse doctor aliqͥd
amplius addiscere potuit. ut sint ambo doci¬
biles dõ. quamqͣm & inter ipsos sp̃uales sunt
utiq aliis alii capaciores. atq meliores. ita ut qui¬
dam illoꝵ ad ea ꝑuenerit. quȩ ñ licet homini
loqui. Qua occasione uani quidam apocalyp¬
sin pauli quã sanitas ñ recipit eccłiȩ nescio
quib fabulis plenam stultissima p̾sumptione
finxerunt. dicentes. hanc ẽẽ unde dixerat raptũ¬
se fuisse in t̃cium cęlum. & illie audisse in effabi¬
lia uerba. quȩ ñ licet homini loqui. Ubi si dixis¬
set. quȩ adhuc ñ licet homini loqui. utcunq

Expanded text:
sermone jam exposui, potuit hoc ita dicere, quia sermone jam exposui, potuit hoc ita dicere, quia illa ipsa quae docuerat, si vellet eis sic aperire, ut in illo concipiuntur ab Angelis; hoc infirmitas humana in qua adhuc erant, ferre non posset. Spiritualis autem homo quilibet potest alterum hominem docere quod novit, si proficiendo capaciorem faciat Spiritus sanctus, in quo et ipse doctor aliquid amplius addiscere potuit, ut sint ambo docibiles Deo . Quanquam et inter ipsos spirituales sunt utique aliis alii capaciores atque meliores; ita ut quidam illorum ad ea pervenerit quae non licet homini loqui. Qua occasione vani quidam Apocalypsim Pauli, quam sana non recipit Ecclesia, nescio quibus fabulis plenam, stultissima praesumptione finxerunt; dicentes hanc ese fuisse in tertium coelum, et illic audisse ineffabilia verba, quae non licet homini loqui: ubi si dixisset: Quae adhuc non licet homini loqui, utcunque
Abbreviated transcription (Latin):
auertere tanqͣm pestem insidiosiorem cȩteris
fugite. Tales enim sunt de quib dicit apłs
quia cognoscentes dm̃. non sicut dm̃ glificaue¬
runt. Quid enim ꝓdest habere intelligentũ
uerã de immutabili bono euis. qui ñ tenet par
quẽ liberetur a malo: ꝓrsus ammonido
beatissimi apłi de ur̃is cordib ñ recedat. si
quis uobis eugłiz auerit p̃terquam quod acce¬
pistis. anathema sit. Non ate. plus quã accepi¬
stis. s p̃ter quam quod accepistis. Ham si illud
diccret. sibi ipse p̾uidicaret. qui cupiebat ue¬
nire ad thesalonicenses. ut suppleret quȩ eoꝵ
fidei defuerunt. S qui supplet qͦd minus ara
acddit. ñ qued inerat tollit. Qui aut̃ pret̾gre¬
cditur fidei regulam. ñ accedit in uia. s rerdit
a uia. Quod itaq ait dñs. adhuc multa habes
uobis dicere. s non potestis portare mͦ. adicen¬
da illis fuerant quȩ nesciebant. ñ quȩ didice¬
rant euercenda. Et ille quidem sicut in pͥstino

Expanded text:
avertere, tanquam pestem insidiosiorem caeteris avertere, tanquam pestem insidiosiorem caeteris fugite. Tales enim sunt de quibus dicit Apostolus, Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt . Quid enim prodest habere intelligentiam veram de immutabili bono, ei qui non tenet per quem liberetur a malo? Prorsus admonitio beatissimi Apostoli de vestris cordibus non recedat: Si quis vobis evangelizaverit praeter quod accepistis, anathema sit . Non ait, plus quam accepistis; sed, praeter quod accepistis. Nam si illud diceret, sibi ipse praejudicaret, qui cupiebat venire ad Thessalonicenses, ut suppleret quae illorum fidei defuerunt. Sed qui supplet, quod minus erat addit, non quod inerat tollit: qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit de via. 8. Quod itaque ait Dominus, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo; adjicienda illis fuerant quae nesciebant, non quae didicerant evertenda. Et ille quidem, sicut in pristino
Abbreviated transcription (Latin):
quoq ds uobis reuelauit. Et ne forte in curre¬
rent in seductores qui eos uelint a fide auer¬
tere ꝓmittendo scientiã ueritatis. ꝙ hoc pu-¬
tarent ẽẽ quod dixit apłs. id quoq ds uobis
reuelauit. continuo subiunxit. ueruntam̃¬
in quod ꝑuẽnimus in eo ambulemus. Siquid
gͦ intellexeris quod ñ sit contra regulam catho¬
licȩ fidei. ad quam uelut uiam quã te ducat
ad pacriam ꝑuenisti. & sic intellexeris ut inde
dubitari omnino ñ debeat. adde ad ȩdificium.
noli tam̃ relinquere fundamentũ. Sic debent
aut̃ uaniloquos & mencis seductores fabulosa
& falsa garrientes. & in eis uanitatib uelut
altam scientiam ꝓmittentes. contra regulam
fidei quã catholicam accepissis cauere debetis
uerum etiã ipsos qui de ipsa diuinȩ immutahi¬
litate naturȩ. uł incorporea ereatura siue er¬
atore ueracit̾ disputant. & quod dicunt omni¬
no ꝑ docum̃ta rationib certissimis ꝓbant. &
tam̃ ab uno dei & hominũ mediacore conantꝰ

Expanded text:
quoque vobis Deus revelabit. Et ne forte incurrerent in seductores, qui eos vellent a fide avertere promittendo scientiam veritatis, et hoc putarent esse quod dixit Apostolus, id quoque vobis Deus revelabit; continuo subjunxit, Verumtamin quod pervenimus, in eo ambulemus . Si quid ergo intellexeris quod non sit contra regulam catholicae fidei, ad quam, velut viam quae te ducat ad patriam, pervenisti; et sic intellexeris, ut inde dubitare omnino non debeas: adde aedificium, noli tamen relinquere fundamentum. Sic debent solum vaniloquos et mentis seductores fabulosa et falsa garrientes, et in eis vanitatibus velut altam scientiam promittentes contra regulam fidei, quam catholicam suscepistis, cavere debetis: verum etiam ipsos qui de ipsa divinae immutabilitate naturae, vel incorporea creatura, sive Creatore veraciter disputant, et quod dicunt, omnino documentis atque rationibus certissimis probant, et tamen ab uno Dei et hominum Mediatore conantur
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sicuit unus pat̾ & unus dñs id est filius.
ita sit & unus sp̃s. ꝓfecto amboꝵ est. quando¬
spm̃ filii sui in corda ura. Habes alio loco
eundem apłm dicentem. si aũt sp̃c eius qui
suscitauit ihm̃ a mortuis habitat in uobis.
AHic utiq sp̃m patris intelligi uoluit. de quo
stimonia. quib hoc euident̃ ostenditur & pa¬
uocarispm̃ scm̃. cum etiam si de singulis int̾rogem᷑.
ñ possumus nisi pacrẽ ꝙ filium sp̃m dicere.
Quod gͦ communiter uocantur & singli. hoc
ꝓprie uocari oportuit eum. qui non ẽ unius
eoꝵ. s in quo cõmunitas apparet amboꝵ. Cur
gͦ non credamus quod etiã de filio ꝓcedat sp̃e
sc̃s. cum filii quoq ipse sit sp̃s: Si enim ñ
ab eo ꝓcetleret. ñ post resurrectionẽ se repre¬
sentas discipłis suis insufflasset dicens. accipi¬
te spm̃ scm̃. Quid enim aliud significauit᷑¬
illa insufflatio. nͥ quod ꝓcedat sp̃s sc̃s & de
ipso. Ad hoc ꝑtinet etiam illud qͦd ait de mu¬

Expanded text:
ergo sicut unus Pater, et unus Dominus, id est Filius, ita sit et unus Spiritus; profecto amborum est: quandoSpiritum Filii sui in corda vestra. Habes alio loco eumdem apostolum dicentem, Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, habitat in vobis; hic utique Spiritum Patris intelligi voluit: de quo stimonia quibus hoc evidenter ostenditur, et Paproprie Spiritum: cum etiamsi de singulis interrogemur, non possimus nisi et Patrem et Filium spiritum dicere; Quod ergo communiter vocantur et singuli, hoc proprie vocari oportuit eum, qui non est unius eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credam quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipte Spiritum sanctum . Quid enim aliud significavit insufflatio, nisi quod procedat Spiritus sanctus et de ipso? Ad hoc pertinet etiam illud quod ait de mu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nͥ dñs custo dierit ciuitatẽ. in uanũ uigila¬
bit qͥcustodit. Nolite gͦ de uobisipsis p̃sumere.
siñ uultis eiectum foras diabolum intro iterũ
reuocare. Absit aut̃ ut diabolum mundi pͥncipẽ
ita dictum existimentus. ut eũ cȩlo & t̾rȩ dñari
posse credamus. S mundus appellatur in malis
hominib qͥ toto terrarũ orbe diffusi sunt. sicut
appellat᷑ domus in his a quiib habitatur. sc̃m
qͥd dicunus bona domus ẽ uel mala cdomus est.
non quando reprehendimus sue laudamis edifi¬
cium parietũ atq tectoꝵ. s qͣndo mores uł bonoꝵ
hominũ uł maloꝵ. Sic gͦ dictum ẽ princeps huiꝰ
mundi. id ẽ pͥnceps maloꝵ omniũ qui habitant

Expanded text:
Sed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilaSed nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilabit qui custodit . Nolite ergo de vobis ipsis praesumere, si non vultis foras ejectum diabolum intro iterum revocare. 10. Absit autem ut diabolum mundi principem ita dictum existimemus, ut eum coelo et terrae dominari posse credamus. Sed mundus appellatur in malis hominibus, qui toto orbe terrarum diffusi sunt: sicut appellatur domus in his a quibus habitatur, secundum quod dicimus, Bona domus est, vel, mala domus est, non quando reprehendimus sive laudamus aedificium parietum atque tectorum, sed quando mores vel bonorum hominum vel malorum. Sic ergo dictum est, Princeps hujus mundi: id e
Abbreviated transcription (Latin):
Immo uͦ temptare ñ cessat s aliud ẽ intrinsecus
regnare. aliud forinsecus oppugnare. Nam & mu¬
nitissimã ciuitatẽ quando hostis oppugnat nec
expugnat. &e si aliqua tela eius missa ꝑueniunt.
ammonet apł̃s unde ñ ledant. cõmemorat loricã
& scutũ fidei. & si aliqͣndo uulnerat adest qͥ sanat.
qͥa sicut pugnantib dictum ẽ. hȩc scribo uobis
ut ñ peccetis. ita qͥ uulnerantur qͦd sequitur audi¬
unt. & siqͥs peccauerit. aduocatũ habemiis apud
toꝵ nr̃oꝵ. Quid enĩ oramus cũ dicimus. dimute
nob̃ debita nr̃a. nͥ ut uulnera nr̃a sanentur: Et
qͥd aliud petimus cũ dicimus. ne nos inferas in tẽp¬
tationem. nͥ ut ille qͥ insidiatur uł certat extrinsecꝰ.
nulla irrũpat ex parte. nulla nos fraude. nulla
nos possit urtute suꝑare: Quantas libet tam̃
aduersum nos erigat machinas. quando ñ te-¬
net locũ cordisubi fides habitat. eiectus ẽ foras.

Expanded text:
Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua tela ejus missa perveniunt, admonet Apostolus unde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sequitur audiunt, Et si quis peccaverit, advocatum habemus apud torum nostrorum . Quid enim oramus cum dicimus, Dimitte nobis debita nostra, nisi ut vulnera nostra sanentur? Et quid aliud petimus cum dicimus, Ne nos inferas in tentationem , nisi ut ille qui insidiatur, vel certat extrinsecus, nulla irrumpat ex parte, nulla nos fraude, nulla nos possit virtute superare? Quantaslibet tamen adversum nos erigat machinas, quando non tenet locum cordis ubi fides habitat, ejectus est foras.
Abbreviated transcription (Latin):
dib patriarcharũ a ꝓpħarum ueterũꝙ iuistor
non ẽ eiectus foras : Qnomͦ putamus nͥ quia cuns
qͦd in hominib paucissimis factum ẽ nune i mu¬
tis magnisq popłis iam mox futurũ ess p̃elitum s
sicut illud quod dictum est. spiritus nondum erat
datus. quia ihc ñdum fuerat głificatus. potest simi¬
lem habere questionẽ. & similem solutionẽ: Non
enĩ sine spũ scõ futura p̃nuntiauerunt ꝓpħȩ. aut
ñ etiam dñm infantem in spũ scõ sẏmeon senex &
anna uidua cognouert̃. & racharias & eli rabeth
habundantia gr̃ȩ sp̃ualis qua congregati linguis
omniũ gentiũ loquerentur. ac fic in linguis om̃i¬
um gentiũ futura p̃nuntiaretur ȩcclia. qua gr̃a
sp̃uali popł congregarent᷑. qua longe lateq pec¬
cita dimitterent᷑. & milia miliũ dõ reconciliarent᷑.
Quid gͦ ait qͥspiam qͥa diaboliis de crecdentiũ cordi¬
bus eicitur foras. iã ficdelium neminẽ temptat:

Expanded text:
dibus patriarcharum et prophetarum veterumque justordibus patriarcharum et prophetarum veterumque justornc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam mox futurum esse praedictum est? Sic et illud quod dictum est, Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus , potest similem habere quaestionem, et similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt Prophetae; aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Simeon senex et Anna vidua cognoverunt ; et Zacharias et Elizabeth, abundantia gratiae spiritualis, qua congregati linguis omnium loquerentur , ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. 9. Quid ergo, ait quispiam, quia diabolus de credentium cordibus ejicietur foras, jam fidelium neminem tentat?