comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem ꝓ se germane sollicitudinem
credens. accomodauit aurẽ płro: & i¬
terum accersiri de exilio arriũ iubet:
ut quẽadmodum de fide sentiret ex¬
poneret. Tum ille fidẽ conscripsit: quȩ:
sionẽq uideret᷑. Miratus quidẽ. eͣ im¬
ꝑator: ⁊ putauit. unã eandẽq in ipsius
⁊ concilui dudũ gesti expositione sentẽ¬
tiam contineri. Et tam̃ in nullo rela¬
xat animi uigorẽ. sed rursus eũ ad cõ¬
cilii remitit examen: qm̃quidẽ ad de¬
dicationẽ iherosolunoꝵ ex omĩ orbe
coire sacerdotes inuitabant᷑: hec ad eos¬
seribens de nomine eus. ut si expositi¬
uidiam ut asserebat tunc circũuentũ
dinoscerent. uł nunc aberrore correc¬
tum. clementi erga ipsũ iudicio uteren¬
tur: quandoquidẽ tanta fuerit concilii
moderatio. ut non in ꝑsonam eiꝰ. sed in
dogniatũ prauitatẽ fuerit lata senten¬
tia: si tam̃ ⁊ epĩ eiꝰ alexandri cõmodare¬
tur assensus. S ab his quidẽ qui primo

Expanded text:
fidelem pro se germanae sollicitudinem fidelem pro se germanae sollicitudinem credens, accommodavit aurem presbytero: et interim accersiri de exilio Arium jubet, ut quemadmodum de fide sentiret, exponeret. Tum ille fidem conscripsit, quae sionemque videretur. Miratus quidem est Imperator, et putavit unam eandemque in ipsius et Concilii dudum gesti expositione sententiam contineri: tamen in nullo relaxat animi vigorem, sed rursus eum ad concilii remittit examen: quoniam quidem ad dedicationem Jerosolymorum ex omni orbe coire sacerdotes invitabantur, haec ad eos de nomine ejus scribens, ut si expositividiam, ut asserebat, tunc circumventum dinoscerent, vel nunc ab errore correctum, clementi erga ipsum judicio uterentur quandoquidem tanta fuerit Concilii moderatio, ut non in personam ejus, sed in dogmatum pravitatem fuerit lata sententia si tamen et Episcopi ejus Alexandri accommodaretur assensus. Sed et ab his quidem qui primo
Abbreviated transcription (Latin):
ostea quã religiosi principis mater
helena. summis romani regni hono¬
gtib affecta. ex hac luce discessit: constã¬
tia tunc licinii derelicꝰta. frĩs augusti
solatiis utebatur. Elinc accidit pħrra
quendã uenire in notitiam: latenter
partib arrii fauentẽ. Sed is primo ni¬
chil omĩno de his apud sorore᷑ princi¬
pis aꝑire: ubi uͦ multa familiaritas
copiam tribuit. paulatĩ sermonẽ opit
ũ rem contentiose exagitauisse: emu¬
lationis stimulo confixum. qd arrius
apud plebem satis clarus haberet᷑ łlex
atq huiꝰmodi alia frequentius sugge
rens: animos constantiȩ suos efficit.
retur. extremã dicitur ab eo gram po¬
poscisse. ut pb̃rm in familiaritatẽ reci¬
peret. ⁊ quȩ ab eo sibi ꝓ spe. ⁊ salute
suggererent᷑ audiretꝰ : se quidẽ iã ex
luce discetlente nochil curare. ꝓ frĩs uͦ
statu eẽ sollicitam: ne forte. ꝓ inuocen¬
tium penis regni sui pateret᷑ excidium.
Quib ille monitis a sorore susceptis. &¬

Expanded text:
osteaquam religiosi Principis mater Helena summis Romani regni honoribus affecta, ex hac luce discessit, Constantia tunc Licinii relicta, fratris Augusti solatiis utebatur. Huic accidit presbyterum quendam venire in notitiam, latenter partibus Arii faventem. Sed is primo nihil omnino de his apud sororem Principis aperire: ubi vero multa familiaritas copiam tribuit, paulatim sermonem coepium rem contentiose exagitavisse, aemulationis stimulo confixum, quod Arius apud plebem satis carus haberetur. Haec atque hujusmodi alia freqrens, animos Constantiae suos effecit. retur, extremam dicitur ab eo gratiam poposcisse ut presbyterum in familiaritatem reciperet, et quae sibi ab eo pro spe et salute suggererentur audiret. Se quidem jam ex luce discedentem nihil curare, pro fratris vero statu esse sollicitam, ne forte pro innocentum poenis regni sui pateretur excidium. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
clara a militib xp̃i ꝓ pieta¬
te certamina martyrii
apud alexandriã. quo ex omĩ egẏpto
ac thebaide. uelut in quoddã stadium
pietatis athlete deducebant᷑. qui ꝓ sup¬

Expanded text:
clara a militibus Christi pro pietate certamina martyrii apud Alexandriam, quo ex omni Aegypto ac Thebaide, velut in quoddam stadium pietatis, athletae ducebantur. In qu
Abbreviated transcription (Latin):
diuro te quieũq hos descripseris libros
em̃des ad exemplaria ea de quib trans
scripseris. diligent᷑. Et hoc acdiurationis
genus similit̾ transcribas: ⁊ transferas
in eũ codicẽ quẽ descripseris. Explicit¬

Expanded text:
DJURO TE, QUICUMQUE HOS DESCRIPSERIS LIBROS,EMENDES AD EXEMPLARIA EA, DE QUIBUS SCRIPSERIS, DILIGENTER: ET HOC ADJURATIONIS GENUS TRANSCRIBAS, ET TRANSFERAS IN EUM CODICEM, QUEM DESCRIPSERIS. Eusebi
Abbreviated transcription (Latin):
qui post bo¬
nam confessionẽ discedere de hac
optamus ut ipsa saltẽ in nobis cõ¬
fessio tucta ꝑmaneat. In quod etiã o
litas erat. ut cũ reb ipsis martyres e̾e̾nt.
nominis tamͣ iactantiam fugerent.¬

Expanded text:
qui post bonam confessionem discedere de hac iebant, optamus ut ipsa saltem in nobis confessio tuta permaneat. Tanta ergo litas, ut, cum rebus ipsis martyres essent, nominis tamen jactantiam fugerent
Abbreviated transcription (Latin):
bant nemine̾: soluebant cunctos:
ligabant nullũ. orabant etiã ꝑ ꝑse¬
quutorib sius: utentes sermone scĩ
stephani pͥmi martyris. ⁊ dicentes. do¬
mine ne statuas illis hoc peccatũ. Adũ.¬

Expanded text:
bant neminem, solvebant cunctos, litigabant erga nullum, orabant pro persecutoribus suis, utentes verbis S. Stephani martyris, dicentis: Domine, ne statuas illis hoc peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
lit᷑ illudentes. Hunc gͥ taliũ maloꝵ pa¬
trem ⁊ auctorẽ ꝑ idem tẽpus symonẽ
ex apparitoꝵ suoꝵ numero diabolus sus¬
citans ad urbẽ maximã ire compulit
romã: ut ibi potentissimis athletis dñi
sũ ab eo subrogatis obsisteret: s diuina
urtus ⁊ gr̃a in maximo p̃cipuoq cer¬
tamine nũquã deserit suos: quȩ moẽ¬
sam maligni flammã tota celeritate. res
adũsum apłos dñi. potuit obtinere: qͥn¬
iu̾tatis lux. ⁊ u̾bi diuini claritas. quȩ ob
salutẽ hominũ nuꝑ effulserat. ꝑ apłos
suos totiꝰ mendacii discussa caligine. de
humanis m̃tib ignorantiȩ tenebras ef¬
fugaret. Deniq supradictus magus ue¬
ri luminis fulgore ꝑculsus. orcitatẽ con¬
tinuo malȩ sang m̃tis incurrit: quip
rans. Is gͥ urbẽ romã ingressus. utens
adminiculo assistentis sibi & adheren¬

Expanded text:
ipimus. Hunc igitur talium malorum patrem et auctorem per idem tempus Simeonem ex apparitorum suorum numero diabolus suscitans, ad urbem maximam ire compulit Romam, ut ibi potentissimis athletis Domin, in hoc ipsum ab eo subrogatis, resisteret. Sed divina virtus et gratia in maximo praecipuoque certamine nunquam deserit suos: quae incensam maligni flammam tota celeritate restiadversum apostolos Domini, potuit obtinere itatis lux et verbi divini claritas, quae ob salutem hominum nuper obfulserat, per apostolos suos totius mendacii discussa caligine, de humanis mentibus ignorantiae tenebras effugabat. Denique supradictus magus, veri luminis fulgore percussus, caecitatem continuo malesanae mentis incurrit. Quipprans. Is igitur urbem Romam ingressus, utens adminiculo assistentis sibi meretri
Abbreviated transcription (Latin):
refert: quȩ multũ ẽ ut his inseramꝰ:
cũ liceat uolentib ea scire ꝑ singula ex
ipsius supradicꝰti hẏrenei libris. uł de
hoc uł de oeteris aucꝰtorib diu̾sarum
hereseon. ⁊ de uenenatis eoꝵ dogmatibꝰ

Expanded text:
rat, quod multum est, ut his inseramus, cum liceat volentibus ea scire per singula ex ipsius supradicti Irenaei libris vel de hoc, vel de caeteris auctoribus diversarum haereseon, et de venenatis eorum dogmatibus
Abbreviated transcription (Latin):
bimus. Elic gͥ in apologetico quẽ ꝓ fide
nr̃a ad imꝑatorem antoniũ seribit : de
his hoc modo refert. Et post ascensio¬
nẽ inquit dñi ad celũ. instigabant de¬
mones quosdã hominũ qui dicerent
se deos ẽẽ: quos nos fugauimꝰ. Symon
deniq samaritanus quidã de uico qui
dicit᷑ gitcho sub claudio cesare. magi¬
cis artib ⁊ ope demonũ subleuatus. in
net. quãplurimis ꝑ phantasias decep¬
mine tyberis intͣ duos pontes colloca¬
ti: habentis etiã titulũ latinis litte¬
ris seriptũ. symoni dõ sco. Quẽ ⁊ om̃s
pene samaritani. ⁊ ñnulli etiã ex oe¬
teris gentib : tãꝗͣ sũmũ dm̃ ⁊ adorañ
⁊ confitentur. S & selenen quandam
urbem fenicis cum ipso uelut prima qͣn¬
dam mentẽ. conseerauerunt. Hȩcͥ quidẽ
uistinꝰ. Consona uͦ hiuic etiã hẏreneus

Expanded text:
bilis vir, in Apologetico, quem pro fide nostra ad imperatorem Antonium scribit, de eo ita hoc modo refert: Et post ascensionem, inquit, Domini ad coelum, instigabant daemones quosdam hominum qui dicerent se deos esse, quos nos fugavimus. Simon denique quidam Samaritanus, de vico qui dicitur Gittho, sub Claudio Caesare magicis artibus et ope daemonum sublevatus, in put, quamplurimis per phantasias decepmine Tyberis inter duos pontes collocati, habentis etiam titulum Latinis litteris scriptum: Simoni deo sancto; quem et omnes pene Samaritae, nonnulli etiam ex caeteris gentibus, tanquam summum deum et adorant, et confitentur. Sed et Selenen quamdam urbem Phoenicis, cum ipso velut primam quamdam mentem consecraverunt. Haec quidem Justinus. Conson
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ꝑ om̃iũ cresceret m̃tes. ⁊ ꝑ dies sin¬
gulos religionis ꝓpagarent᷑ augm̃ta:
nequaquã quiescit hostis salutis hu¬
mane: s urbẽ maximã quȩ ẽ caput
omĩum p̃uenit. ⁊ symone̾ illuc de quo
in suꝑiorib diximus euocat : cuiꝰ nefa¬
riis artib adminicula ipse maiora sup¬
peditans. plurimos urbis illiꝰ ciues in
erroris uincula coniecit. Designat hec¬

Expanded text:
per omnium cresceret mentes, et per dies singulos religionis propagarentur augmenta, nequaquam quiescit hostis salutis humanae, sed ad urbem maximam, quae est caput omnium, praevenit, et Simonem illum, de quo in superioribus diximus, evocat. Cujus nefariis artibus adminicula ipse majora suppeditans, plurimos urbis illius cives in erroris ejus vincula conjecit. De q
Abbreviated transcription (Latin):
es. ⁊ auento corrupte. septẽ anui st̃. E.
erit. septe̾ annis fames. Uerũ aũ qd̃ dixit
pharao. quȩcũq ds̃ facit ostendit pharao¬
ni. Ccce septẽ anni ueniunt ub̾tatis mag¬
septẽ anni famis. postea obliuiscent᷑ uber¬
tate̾ in uniu̾sa egẏpto. ⁊ consumet fameᷤᷤ

Expanded text:
ento corruptae septem anni sunt. erit septem annis famis. uerbum autem quod dixi \'quaecumque deus facit ostendit Pharao\', ecce septem anni ueniunt ubertatis magseptem anni famis post haec et obliuiscentur ubertatem in tota Aegypto. et consumet famis
Abbreviated transcription (Latin):
tis mercede aͥuetiorẽ ꝓmittitis gradũ:
Hunc ipsum queͣ habeo tollite : tantũ
mͥ conscientia fidei duret illesa. Llgc
dicens. ante pedes imꝑia p̃cipientiũ
cingulũ iecit. Ambrosuis uͦ ad̾ũsus
regine furorẽ ñ se manu defensabat
aut telo: sed ieuiniis continuatisq ui¬
giliis sub altari positus ꝑ obsecratiões
defensorem sibi atq eccłiȩ dm̃ parabat.
Cũq hȩc in longũ quĩsis machinis &
oppugnationib ne quicquã iustina mo¬
liretur. maximus qui se exuere tẏran¬
ni infamia. ⁊ legitimũ principem ges¬
tiret ostendere. datis litteris impium
ꝓtestatur inceptum: fide᷑ dĩ impugna¬
ri. ⁊ statuta catholice eccłie subru: ⁊
int᷑ hec appropinquare italie cȩpit:
Quo iustina comꝑto. hoste simul impi¬
etatis conscientia ꝑurgente: in fugam
u̾sa cũ. filis: exilia quȩ dĩ sacerdotib

Expanded text:
tis mercede altiorem promittitis gradum? tis mercede altiorem promittitis gradum? Hunc ipsum, quem habeo tollite: tantum mihi conscientia fidei duret illaesa. Haec dicens, ante pedes impia praecipientium cingulum jecit. Ambrosius vero adversum Reginae furorem, non se manu defensabat, aut telo, sed jejuniis continuatisque vigiliis sub altari positus: per obsecrationes defensorem sibi atque Ecclesiae Deum parabat. Dumque haec in longum diversis machinis et oppugnationibus nequam Justina moliretur, Maximus, qui se exuere tyranni infamia, et legitimum principem gestiret ostendere, datis litteris impium protestatur incoeptum, fidem Dei impugnari, et statuta catholicae Ecclesiae subrui, et inter haec appropinquare Italiae coepit. Quo Justina comperto, hoste simul atque impietatis conscientia perurgente, in fugam versa cum filio, exilia quae Dei sacerdotib
Abbreviated transcription (Latin):
rimabat᷑ eccłiȩ. S quãuis illa iez abel spũ
pugnaret armata: resistebit tam̃ am¬
brosius helẏe uirtute repletus ⁊ gra.
queri. Unde ⁊ adolescentulus ꝓ contume¬
liȩ inuidia. quã falso conflau̾erat ma¬
ter accensus. armatoꝵ globũ ad eccłiam
nuttit: confringi ianuas. oppugnare sc̃a¬
scoͣꝵ : sacerdotẽ ꝑtrahi. atqͣ in exilium
agi ꝓtinꝰ iubet. Sed tanta. fuit ꝑseueran¬
tia fidelium populoꝵ: ut animas pͥus
amitere. quã eqm mallent. Xu.¬
Nterim dictanda adu̾sum side᷑ patrũ.
imꝑialia decreta mandantur: beniuolo
tunc memoriȩ sermiis pͣsidente. S ille
cui ab incunabulis sacra fides ⁊ uene¬
Irabilis fut. abnegat se impia posse u̾¬
bba ꝓferre: ⁊ contra dm̃ loqui. Tũ uͦ
ne inceptũ regine frustraretur: celsi¬
or ei honor ꝓmittitur. si impleret iniunc¬
ta. Ille qui nobilior in fide eẽ quã in
morib cuperet : quid mͥ ait ꝓ impieta¬

Expanded text:
rimabatur Ecclesiae. Sed quamvis illa Jezabel spiritu rimabatur Ecclesiae. Sed quamvis illa Jezabel spiritu pugnaret armata, resistebat tamen Ambrosius, Eliae virtute repletus et gratqueri. Unde adolescentulus pro contumeliae invidia, quam falso conflaverat mater, accensus, armatorum globum ad Ecclesiam mittit: confringi januas, oppugnari sancta, Sacerdotem pertrahi, atque in exilium agi, protinus jubet. Sed tanta fuit perseverantia fidelium populorum, ut animas prius amittere, quam Episcopum mallent. nterim dictanda adversum fidem patrum Imperialia decreta mandantur Benevolo, tunc memoriae scriniis praesidenti. Sed ille cui ab incunabulis sacra fides, et venerabilis fuit, abnegat se impia verba posse proferre, et contra Deum loqui. Tum vero ne incoeptum reginae frustrari videretur, celsior ei honor promittitur, si impleret injuncta. Illo qui nobilior in fide esse quam in honoribus cuperet: Quid mihi, ait, pro impieta
Abbreviated transcription (Latin):
asciscit. theodosiũ: eiq orientis peurati¬
one ꝑmissa. partes sibi ac frĩ occĩduas re¬
seruauit. Perũ is postquã multa religi¬
ose ac fortiter gessit : a maximo tyran¬
no apud britannias exorto. ꝑ andragiciũ
ducẽ apud lugdunisioꝵ magis ꝓditione
quã ui hostium ꝑemptus est. Xiiii.
t ualentinianꝰ in italia degens. fr̃is ne
ce atq hostis metu ꝑtͣritus. simulati¬
oñe oblatã pace̾̃ a maximo. simulans qͦ
ipse libent᷑ amplectit᷑: eũ interun iusti¬
na mat᷑ͣ eiusdẽ arrianȩ hereseos alump¬
na. impietatis sue uenena quȩ uiuente
iuro suppresserat. filio facile decepto. fi
posita. conturbare eccłiarum statũ. com¬
munatur sacerdotib depulsionis exilia:
nisi ariminensis concilii decreta. quib fi¬
des patrũ temerata fuerat reuocarent.
Quo bello eccłiȩ murũ ⁊ turrim ualidis¬
simã pulsabat ambrosiũ: eũq mins tͣ
fatigans: pͥmum sibi aditũ debellanãe

Expanded text:
adsciscit Theodosium, eique Orientis procuratiadsciscit Theodosium, eique Orientis procuratione permissa, partes sibi ac fratri Occiduas reservavit. Verum is postquam multa religiose ac fortiter gessit, a Maximo tyranno apud Britannias exorto, per Andragathium ducem, Lugduni, suorum magis proditione, quam vi hostium, peremptus est. CAPUT XV. De Valentice, atque hostis metu perterritus, simulatione oblatam pacem a Maximo, simulans ipse quoque libenter amplectitur. Cum interim Justina mater ejusdem, Arianae haereseos alumna, impietatis suae venena, quae, vivente viro, suppresserat, filio facile decepto fideposita, conturbare Ecclesiarum statum, comminari sacerdotibus depulsiones, exilia, nisi Ariminensis concilii decreta, quibus fides patrum temerata fuerat, revocarent. Quo bello Ecclesiae murum et turrim validissimam pulsabat Ambrosium. Eumque minis, fatigans, primum sibi aditum debellandae
Abbreviated transcription (Latin):
er idem tẽpus in orientis regno go¬
thoꝵ gens sedib sius pulsa ꝑ om̃s se
tracias infudit: armisq urbes ⁊ agros
uastare feralit̾ cepit. Tum uͦ ualentis
bella. quȩ eccłiis inferebat. in hostem
bello trepidus omfugerat. impietatis
sue: pęnas igne exustus dedit: annis
in imꝑio cũ fre̾ pruo. ⁊ post euͣ cum
fr̃is fillis. quatuordecim parit᷑ exactis
Quȩ pugna initiũ mali romano im¬
ꝑio. tune ⁊ deinceps fuit. Xiii.¬
Situr gratianus eũ frẽ admodum
pariuuilo. post patriu necẽ orientis
quoq suscepit imꝑium. Is pietate. ⁊ re¬
ligione om̃s pene qui ante fuerant pͥn¬
cipes suꝑabat usu armoꝵ strenuus: ue¬
lax corpore: ⁊ ingenio bonus erat: s pi¬
uenili exultatione plus fere letus quã
sufficiebat : ⁊ plus uerecundus quã rei¬
publice int̾erat. Quiq uidens utile. ni¬
rũ annis maturũ in tanti regni curis ha¬
bere participem. & qr ut sermodiumus
monet. meluis duo quã unus. consortẽ

Expanded text:
er idem tempus in Orientis regno Gothorum gens sedibus suis pulsa, per omnes se Thracias infudit, armisque urbes et agros vastare feraliter coepit. Tum vero Valentis bella quae Ecclesiis inferebat, in hostem bello trepidus confugerat, impietatis suae poenas igni exustus dedit, annis in Imperio cum fratre primo, et post cum filiis fratris, quatuordecim pariter exactis. Quae pugna initium mali Romano Imperio tunc et deinceps fuit. Igitur Gratianus cum fratre admodum parvulo, post patrui necem Orientis quoque suscepit Imperium. Is pietate et religione omnes pene, qui ante fuerant principes, superabat. Usu armorum strenuus, velox corpore, et ingenio bonus erat, sed juvenili exultatione plus fere laetus, quam sufficiebat, et plus verecundus, quam Reipublicae intererat. CAPUT rum annis maturum in tantis regni curis habere participem, et quia, ut sermo divinus monet: Melius duo, quam unus , consortem
Abbreviated transcription (Latin):
maturus cũ sancto quasi nichil pͥus ges¬
genera. renouant᷑: certantib omĩmo¬
dis adũsariis. quatinꝰ eoꝵ patientiã frẽ¬
gerent. ⁊ ab ipso ut ita dicam uertice
cib instigati. S illis eomagis animos
roborabat spes uicing iam głȩ: quã si¬
bi iaͣiamq manu contingere. ⁊ con¬
trectare dextris uidebant᷑. Csũq &
supplicioꝵ genera. ⁊ spectaculoꝵ iam
pene tempus fuisset absumptũ. nec
moueri ullatenus a sententia ualuis¬
sent. cum etiã sellȩ ferreg suꝑpositi
consumptam uerberib carne̾ ignis sub¬
ter ministratus exureret: adultimum
infatigabiles martyrũ sp̃e. ferro cęsis
gata ad stipitem. atq in modũ cru
cis distenta: bestiis pabulũ p̃parabat᷑

Expanded text:
hil prius pasgenera renovantur. Certantibus omnimodis adversariis, quatenus eorum patientiam frangerent, et ab ipso ut ita dicam vertice riperent. Sed illis eo magis animas roborabat spes vicinae jam gloriae, quam sibi jamjamque manu contingere, et contrectare dextris videbantur. Cumque et suppliciorum genera, et spectaculorum pene jam tempus esset assumptum, nec moveri ullatenus a sententia potuissent, cum etiam sellae ferreae superpositi, consumptam verberibus carnem ignis subter ministratus exureret, ad ultimum infatigabiles martyrum spiritus, ferro caesis gata ad stipitem, atque in crucis modum distenta, bestiis pabulum praeparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
maior eẽt ętate. ⁊ corpore ut pote illi¬
us eiii. inualidus. ceterũ pene iam¬
mortuus. solo martyrii amore uiuebat :
ducttur ad tribunalia. inmo potiꝰ de¬
fertur. senio ⁊ languore resolutus. Lu¬

Expanded text:
major esset aetate, et corpore, ut pote illius aevi, invalidus, caetera jam pene mortuus, solo martyrii amore vivebat; ducitur ad tribunalia, imo potius defertur, senio et languore resolutus.
Abbreviated transcription (Latin):
plicia: aliis rursũ diabolus machinis
oppugnare parat famulos dĩ: quo sci¬
licet afflicꝰtione carceris ⁊ penali sqͣ¬
lore consumpti. ac septimo ut dict᷑
puncto. in neruo pedes contra ꝗͣ. cre¬
di fas ẽ distenti: in intimo tenebra¬
rũ loco ꝑ omĩũ penarũ genera. quȩ
furentũ seuitia excogitare poterat.
deꝑirent. Quãplurimi gͦ hoc genere
in ergastulis consumunt᷑. dño susci¬
piente eoꝵ huiꝰcemodi exitũ: cuiꝰ nec¬

Expanded text:
alibus deinque diabolus machinis oppugnare parabat famulos Dei, quo scilicet afflictione, carceris, et poenalis squalore consumpti, ac septimo ut dicunt puncto in nervo pedes, contra quam credi fas est, distenti, in intimo tenebrarum loco, per omnia poenarum genera, quae furentium saevitia excogitare poterat, deperirent. Quam plurimi ergo hoc genere in ergastulis consumuntur, Domino suscipiente eorum hujuscemodi exitum. Alc
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nescio quid in ipsis uultib p̃ferentes.
uincula. sua monilia precisiosa ducebant.
ꝑsqualorem carceris. xp̃i bonꝰ odor effec¬
ti. ita ut uiderentur sibi ñ in ergastu¬
lo. s in nurrotheca conclusi. at illi alii¬

Expanded text:
num nescio quid in ipsis vultibus praeferentes, vincula sua sicut monilia pretiosa ducebant. Per squalorem carceris, Christi bonus odor effecti , ita ut viderentur sibi non in ergastulo, sed in myrothecio conclusi. I
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ in modũ uirtute dñi conualesce¬
re. ⁊ subitã mentis alacritatẽ. ac des¬
ꝑatum emporis robur recuꝑare ope¬
runt: ita ut cohortatione sua cȩteros
ad patientiã confirmarent: ⁊ impati

Expanded text:
mirum in modum virtute Domini convaluere et subito mentis alacritatem ac desperatum corporis robur recuperavere, ita ut exhortatione sua ceteros ad patientiam confortarent. De molli
Abbreviated transcription (Latin):
amphilus pb̃r eu̾sebii cesariensis
epĩ necessarius. tanto amore bibli¬
othece duiinȩ flagrauit. ut maxi¬
mam partẽ origenis uoluminũ sua ma¬
nu descripserit. quȩ usq hodie in cesa¬
riensi bibliotheca habent᷑: s ⁊ in du¬

Expanded text:
amphilus presbyter, Eusebii Caesariensis episcopi necessarius, tanto Bibliothecae divinae amore flagravit, ut maximam partem Origenis voluminum sua manu descripserit, quae usque hodie in Caesariensi bibliotheca habentur. Sed et in du
Abbreviated transcription (Latin):
usebuis cesariensis elauis scriptu¬
rarũ eustosq noui testamenti:
multis maior in conscriptione ẽẽ a
grecis cõmendat᷑. Tria sunt p̃clara.
quȩ hoc in oꝑib eius uere testant᷑.
¶anones quatuor engłioꝵ. ⁊ decẽ libͥ¬
historie eccłiasticȩ quȩ nouũ testa¬
m̃tũ narrant. atq custodiunt: ⁊ cro¬
nicon quidẽ id ẽ tẽpoꝵ breuiarium.
Et ꝑ omĩa eius uestigia. ullũ imitari

Expanded text:
usebius Caesariensis, clavis Scripturarum, custosque Novi Testamenti multis major in conscriptione esse a Graecis commendatur. Tria sunt praeclara quae hoc in operibus ejus vere testantur: Canones quatuor Evangeliorum, et decem historiae Ecclesiasticae, quae Novum Testamentum narrant atque custodiunt; et chronicon, id est, temporum breviarium, et per omnia ejus vestigia, quod iterare
Abbreviated transcription (Latin):
ltem idẽ capitło.lxxͦx. pͥmo in eode᷑.
usebius cesareȩ palestinȩ ep̃s in scͥp¬
turis diuinis studiosissimus. ⁊ bi¬
bliothece dnĩoe cũ pamphilo mar¬
tyre diligentissimꝰ ꝑuestigator edidit
infinita uolumpna: de quib hec stͣ.¬

Expanded text:
. Eusebius, Caesareae Palaestinae episcopus in Scripturis divinis studiosissimus, et Bibliothecae divinae, cum Pamphilo martyre, diligentissimus pervestigator, edidit infinita volumina. De quibus haec s
Abbreviated transcription (Latin):
tioe libri dece̾: cronicorum canoni
libri .xxͣ. ⁊ contra porphiriũ qui eo
tempore scribebat in sicilia ut qui¬
uI. De uita pamphili. sibri tres. De
martyrib alia opuscula: ⁊ in centũ
quinquaginta psalmos erudissimꝰ com¬
mentariꝰ. ⁊ multa alia. floruit maxi¬
me sub constantino miꝑatore ⁊ constã¬
tio: ⁊ ob amcitiã pamphili martyris.
ab eo cognomentũ sortitus est. ¶he¬

Expanded text:
iae libri decem, Chronicorum Canonumlibri decem, et contra Porphyrium, qui eodem tempore scribebat in Sicilia, ut quisex, de Vita Pamphili libri tres, de Martyribus alia opuscula, et in centum quinquaginta psalmos eruditissimi commentarii, et multa alia. Floruit maxime sub Constantino imperatore et Constantio, et ob amicitiam Pamphili martyris, ab eo cognomentum sortitus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃s homines rerũ gestarũ notiti¬
am ꝑuenire: ut manii sua subseribe¬
ret publice. ab omĩb eos legi deb̾e:
quib ⁊ duas inserui. S de his satis
dicꝰtum. Nunc ad narrationis nr̃e se¬
riem redeamus.
ost martẏrium iacobi. ⁊ continuo
e locis omiͣb conuenisse: simul eũ his
qui ꝓpinqui sodm carne̾ dni diceban¬
turꝰ : plurimi nãq ⁊ ex his ꝑ illud tẽ

Expanded text:
ad omnes homines rerum gestarum noticiad omnes homines rerum gestarum noticiam pervenire, ut manu subscriberet publice ab omnibus eos legi debet. t, ex quibus et duas inserui. Sed de hiis satis dicam, nunc ad narrationis nostre seriem redeamus.ost martyrium Jacobi est continuo e locis omnibus convenisse, simul cum his qui propinqui secundum carnem Domini dicebantur, plurimi namque ex his
Abbreviated transcription (Latin):
isse: se: quatuor uoluminib cõp̃hensurũ.
scłm fidẽ ⁊ religionẽ patriȩ dẽ deo ⁊ de
substantia eius. ac legib : ⁊ cur quȩdã
apud eos liceant quȩdã uͦ ñ liceant. S
⁊ alia ñnulla opuscula: a se dicit ẽẽ
composita. In fine etiã supͣdicti uicesi¬
ni libri antiquitatũ. iustũ quendã ex
tẏberiade. quo conatussit hoc idẽ oꝑis
qd ipse explicauerat aggredi: Argu̾it
falsitatis ꝑ hec u̾ba. S nͣigo te imita¬
tus sũ: in his que consenpseram. Ipsis
&e enĩ imperatorib obtali libros me¬
os: cum adhue ipsa quȩ gesta sunt
pene in oculis haberentur. Iuippe qͥ
conscius mͥ eẽm seruate in omĩb ueri¬
tatis: nec me de eoꝵ testimonio fefel¬
lit opinio. S ⁊ aliis quã plurib obtu¬
li. quoꝵ multi etiam ipsis intͥftiere
bellis: sicut agrippa rex. ⁊ ñnulli eiꝰ
ꝓpinqui. Et imꝑator quidẽ. titus in
tantũ ꝓbauit ex istis debere libris.

Expanded text:
isse quatuor voluminibus conprehensurum isse quatuor voluminibus conprehensurum secundum fidem et religionem patriam de Deo et de substancia eius ac legibus, et cur quedam apud eos luceant, quedam non luceant. Sed et alia nonnulla opuscula a se dicit esse composita. In fine etiam supradicti vicessimia Antiquitatum libri Iustum quendam ex Tyberiade, qui conatus sit hoc idem operis, quod ipse explicuerat, adgredi, arguit falsitatis per hec verba: Sed non ego te imitatus in his que conscripseram. Ipsis etenim imperatoribus optuli libros meos, cum adhuc ipsa que gesta sunt pene in oculis haberentur, guippe qui conscius michi essem servate in omnibus veritatis, nec me de eorum testimonio fefellit oppinio. Sed et aliis pluribus optuli, quorum multi etiam ipsis interfuere bellis, sicut Agrippa rex et nonnulli eius propinqui; imperator quidem Tytus in tantum probavit ex istis debere libris
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur. ꝓ eo qd nͣ ita extiterit ꝓpħaruͣ
iugis ⁊ ex plorata successio. Reb gͥ ipsis cõ¬
stat: quã nos uenerabilit᷑ utamur serip¬
turis nr̃is. Nam cũ tot scła int̾cesserint
neq addere quis uiquã. neq auferre.
aut ꝑmutare quis ausus ẽ: s omib gẽ¬
tis nr̃ȩ hominib insita hec quodãmodo
atq ingenita fides eͣ credere. hec dei
ẽẽ consulta: ⁊ his iugit̃ inherere. ac ꝓ
ipsis si ita res poposcerit libent᷑ ⁊ aĩam
ponere. Sit etiã hec pars hystoriogra¬
phi his in locis a nobis ut arbitror non
incompetent᷑ inserta. Est adhue ⁊ ali¬
udd eius elegans satis uolumen: qd̃ ani¬
nus sit qui imꝑium teneat in nobis.
Quẽ libellũ quidã machabeoꝵ attitula¬
uert᷑: ꝓ eo qd certamina uibi ⁊ agones
ꝓ pietate a machabeis fr̃ĩb desudata
contineat. S ⁊ in fine uicesimi antiqͥ¬
tatum libri. significat idem ipse ꝓposu¬

Expanded text:
cuntur, pro eo quod non ita extiterit prophetarum cuntur, pro eo quod non ita extiterit prophetarum iugis et expiata successio. Rebus ergo ipsis constat, quam nos venerabiliter utamur in scripturis nostris. Nam cum tot secula intercesserunt, neque addere quis umquam neque auferre aut permutare quid ausus est; sed omnibus gentis nostre hominibus insita hec quodamodo atque ingenita fides est credere hec Dei esse consulta et his iugiter inherere ac pro ipsis, si ita res poposcerit, libenter et animam ponere. Sit etiam hec pars hystoriagraphi his in locis a nobis, ut arbitror, non inconpetenter inserta. Est adhuc eius aliud eligens satis volumen, quod animus sit, qui imperium teneat in nobis. Quem libellum quidam Machabeorum attitulaverant, pro eo quod certamina inibi et agones pro pietate a Machabeis fratribus desudata contineat. Sed et in fine vicissimi Antiquitatum libri significat idem ipse proposu
Abbreviated transcription (Latin):
os scripserat : ⁊ ad alios quosdã qui mo¬
rẽ gentis uideoꝵ atq instituta lacera
ͥ primo gͦ ex his x.uerant.
duob libro. quȩ uolumina apud hebre¬
os in aucꝰtoritate habeant᷑. sodđm ma¬
numera inquit apud nos habentur
uolumina intͣ se inuice̾ discordantia:
s duo tantũ ⁊ iuginti stͣ libri. qui oiũ
tempoꝵ seriẽ continent: qui ⁊ iuste
credunt᷑ diuinitꝰ inspirati. Ex quib
quinq sunt moysi continentes leges ui¬
te. ⁊ successionis humane ꝓsapiam. usq
ad ipsius moẏsi tͣminũ ꝑtendente᷑: qui
paulominus ad tria milia annoꝵ conti¬
nentiam gerunt. A morte uͦ moysi usq
apud ꝑsas: quȩ gesta sunt. ꝓpħȩ quiq ꝑ
ea tempora tredecim uoluminib conse̾p¬
serunt. Reliqui uͦ quatuor libri: hẏmnos
in dm ⁊ uitȩ instituta ac monita morta¬
lib tradunt. Ab artaxersȩ uͦ usq ad nos¬
trũ tempus scripta sunt ꝰ oͣmĩa: fide tamͣ
ñ eadem qua prima habentur digna du¬

Expanded text:
os scripserat, et ad alios quosdam, qui morem gentis Iudeorum atque instituta laceraverant. In primo ergo ex his libris duobus, que volumina apud Hebreos in autoritate habeantur, secundum manumera, inquit, apud nos habentur volumina inter se invicem discordia; sed duo tantum et viginti sunt libri, qui omnium temporum seriem continent, qui et juste creduntur divinitus inspirati. Ex quibus quinque sunt libri Moysi, continentes leges, vitae et successionis humanae prosapiam usque ad ipsius Moysi terminum protendentes, paulo minus a tria milia annorum continenciam gerunt. A morte vero Mosey usque apud Persas, que gesta sunt prophete quinque per ea tempora tredecim voluminibus conscripserunt. Reliqui vero quatuor libri hymnos in Deum et vite et instituta ac monita mortalibus tradunt. Ab Artaxensemn vero usque ad nostrum tempus scripta quidem omnia fidem, tamen non eadem, que primis habetur; digna du
Abbreviated transcription (Latin):
cant: ⁊ ita demũ reliquas suꝑ hanc per¬
gunt edificare uirtutes. Ciũ potumq
nullus eoꝵ capit ante solis occasum: uide¬
licet tempus lucis cũ philosophiȩ studiis.
curã uͦ corporis cũ nocte sociantes. slon¬
nulli auͣ etiam post triduũ in cõmuni¬
one̾ ueniunt eibi: quos scilicet edacior
studioꝵ fames ꝑurget. Iam uͦ hi qui in
eruditionib sapientiȩ. ⁊ in ꝓfundiore in
tamquã copiosis dabib inhiantes expleri
nequeunt:: ⁊ contuendo acruis inflam¬
mantur. ita ut nec quarto iã nec quinto
s sexto demũ die: ñ tam desidderatũ qͣm
necessariũ oorpori indulgeant eibũ. hec

Expanded text:
cant; et ita demum reliquas super hanc pergunt aedificare virtutes. Cibum potumque nullus eorum capit ante solis occasum; videlicet tempus lucis cum philosophiae studiis, curam vero corporis cum nocte sociantes. Nonnulli autem etiam post triduum in communionem veniunt cibi, quos scilicet edacior studiorum fames perurget. Jam vero hi qui in eruditionibus sapientiae, et in profundiore intntur, tanquam copiosis dapibus inhiantes, expleri nequeunt, et contuendo acrius inflammantur, ita ut nec quarto jam, nec quinto, sed sexto die demum, non tam desideratum quam necessarium corpori indulgeant cibum. » Haec
Abbreviated transcription (Latin):
istis udetur animali eͣe similis qd̃ cor¬
pus quide̾ habeat ipsam litterã. ⁊ ea qͣ
tũ in littera spiritalẽ ⁊ inuisibilẽ. sensut.
iuis ⁊ nobiliꝰ uelut inspicientes ꝑ spe¬
culũ contẽplant᷑. ex ipsis etiã nomini¬
b admirandas quasdã species intellige̾¬
est. etiam de conuentib eoꝵ quȩ con¬
scribit. ⁊ ut seosũ quidẽ utri seorsũ
etiã e in hisdem locis femine congre¬
gentur: ⁊ ut uigilias sicut apud nos
fieri moris est ꝑagant. ⁊ maxime die¬

Expanded text:
viris videtur animali esse similis, quod corpus quidem habeat, ipsam litteram, et ea quae tum in littera spiritalem et invisibilem sensum, mius et nobilius velut inspicientes, per speculum contemplantur, ex ipsis etiam nominibus admirandas quasdam species intelligene: « Etiam de conventibus eorum scribit, ut seorsum quidem viri, seorsum etiam in eisdem locis feminae congregentur, et ut vigilias, sicut apud nos fieri mos est, peragant. » Hinc i
Abbreviated transcription (Latin):
omĩũ qđ renuntient cunctis faculta¬
tib sius. qui se. ad huiꝰ demodi philosophi¬
ami dederint. ⁊ bonis suis quib int̾ sutĨ
ceddant. tum deinde. qd̾ om̃s etiã uitȩ sol¬
licitudines ꝓcul abiciant. ⁊ extͣ urbem
gant ÷ refugientes imparis ꝓpositi consor¬
tia. ⁊ uitȩ dissimilis contubernia: scien¬
tes impedim̃to ee̾ hec. arduũ uolentib
iter uirtutis incedere. Tali quippe ordi¬

Expanded text:
omnium renuntiant cunctis facultatibus suis, qui se ad hujusmodi philosophiam dederint, et bonis suis quibus intersunt, cedunt. Tum deinde quod omnes etiam vitae sollicitudines procul abjiciant, et extra urbem gant, refugientes imparis propositi consortia, et vitae dissimilis contubernia: scientes impedimento esse haec arduum volentibus iter virtutis incedere. » Et po
Abbreviated transcription (Latin):
eos sunt. ita dicit. Est aũ inquit in sin¬
gulis locis consecrata orationis domus
que appellat᷑ semnion. uł monasteriũ.
potest honestoꝵ conuenticuluͣ: in quo
secedentes inquit honeste ⁊ caste uitȩ
mysteria celebrant: nichil illuc ꝓrsus
qd ad eibũ potũq ꝑtinet inferentes. ł¬
ad reliqua humani corporis ministeria.
s legis tantũ libros. ⁊ uolumina ꝓpħa¬
rũ. hymnos qͦq in dm̃. oeteraq his si¬
milia: in quoꝵ disciplinis atq exer¬
eitus insticuti: ad ꝑfecꝰtã beatãq uitã
studiis uigib coalescunt. Et post aliqͣn¬
ta iterũ dicit. Ab ortu au diei usq ad
uesꝑam ome eis spaciũ in studioꝵ exer¬
citiis dueit᷑. qͥtꝰ ad druinã philosophiã
ꝑ sacras litteras imbuunt᷑: patrũ le¬
ges in allegoricã intelligentiã deducẽ.¬
tes: qmquidẽ formas eẽ. ⁊ imagines
ea quȩ in legis littera scripta st̃. opi¬
nantur: latentis intrinsecus ꝓfundi
cinusdã diuiniq mẏsterii. flabent

Expanded text:
ost alia: « Est autem, inquit, in singulis locis consecrata orationis domus, quae appellatur semnion, vel monasterium. potest honestorum conventiculum, in quod secedentes honesta et casta vitae mysteria celebrant. Nihil illuc prorsus quod ad cibum potumque pertinet inferentes, vel reliqua humani corporis ministeria, sed legis tantum libros, et volumina prophetarum, hymnos quoque in Deum, caeteraque his similia. In quorum disciplinis et exercitiis instituti, ad perfectam beatamque vitam studiis jugibus coalescant. alescant. Ab ortu autem diei usque ad vesperam omne eis spatium studiorum exercitiis ducitur: quibus ad divinam philosophiam per sacras litteras imbuuntur; Patrum leges in allegoricam intelligentiam deducentes; quoniam formas esse et imagines ea quae in legis littera scripta sunt, opinantur, latentis intrinsecus profundi cujusdam divinique mysterii. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
at. edocetur. Post pauca rursũ etiã
de eo qd psalmos faciant nouos. ita seri¬
bit. Itaq non solum subtilius hymnos in¬
telligunt ueterũ. s ⁊ ipsi faciunt no¬
uos mn dm̃: omĩb eos ⁊ metris ⁊ sonis. ho¬
nesta satis ⁊ suaui cõpage modulantes.

Expanded text:
adjecit. « Post pauca rursum etiam de eo quod psalmos faciant novos, ita scripsit: « Itaque non solum subtilium intelligunt ymnos veterum, sed ipsi faciunt novos in Deum, omnibus eos et metris et sonis honesta satis et suavi compage modulantes.
Abbreviated transcription (Latin):
tebit᷑. dit gͦ. Cũ uiris aũ quos diximus:
sunt ⁊ feminȩ. In quib plures iã gran¬
deue sunt uirgines. integritatẽ casti cor.¬
poris ñ necessitate aliqua s deuotione.
seruantes. dũ sapientie studiis semet
gestuint ñ solũ animo s ⁊ corpore: cõ¬
secrare: indignũ dducentes libidini mã¬
cipare uas ad capiendã sapientiã p̃pa¬
ratũ: ⁊ edere mortale̾ partũ eas a quibꝰ
diuni u̾bi cultus sacrosc̃s ⁊ immortalis
expetit᷑ : a quo posteritas relinquatur.
nequaquã corruptelȩ mortalitatis obno¬

Expanded text:
ecit : « Cum viris autem, quos dicimus, sunt et feminae, in quibus plures jam grandevae sunt virgines, integritatem ac castitatem corporis non necessitate aliqua, sed devotione servantes; dum sapientiae studiis semet gestiunt non solum anima, sed etiam corpore consecrare, indignum ducentes libidini mancipare vas ad capiendam sapientiam praeparatum, et edere mortalem partum eas, a quibus divini verbi concubitus sacrosanctus et immortalis expetitur, ex quo posteritas relinquatur nequaquam corruptelae mortalitatis obno
Abbreviated transcription (Latin):
uore ⁊ gaudio infelix mulier trepidare.
ad consternationẽ maiorẽ. uł ad libidi¬
nis incitamentũ disseruisset numen imn¬
purum: arte quadã linteolis obductis
repente lumina extingnebant᷑ unĩsa
Tunc descendens obstupefacte consterna¬
tȩq mulierculȩ: adulterii fucũ ꝓfanis
cõmentationib inferebat. Hec eũ ꝑ om̃s
miseroꝵ matronas multo iã tempor e ge¬
rerent᷑: accidit quandã pudioꝵ mentis
feminã horruisse facinus. ⁊ attentiꝰ de¬
signantẽ eognouisse uocẽ tyranni: ac
domũ regressam uiro fraudẽ sceleris in¬
dicasse. Iile de iniuria conuigis inmo
potiꝰ sua. ardentius inflammatus: mns¬
criptũ tyrannũ adtormenta ꝑdueit.
Quo conuicto atq confesso. cecisq frau¬
dib reuelatis. pudor om̃s ⁊ dedecus pa¬
ganoꝵ ꝑuaserat domos: adulteris ma¬
teib incertis patrib. liberis spuriis de.¬
p̃hensis. Quib duiulgitis ⁊ pcitis: rap¬

Expanded text:
vore et gaudio infelix mulier trepidaret, vore et gaudio infelix mulier trepidaret,  ad consternationem maiorem vel ad libidinis incitamentum disseruisset numen impurum, arte quadam linteolis obductis repente lumina extinguebantur universa. Tum descendens obstupefactae et consternatae mulierculae adulterii fucum prophanis commentationibus inferebat. Haec cum per omnes miserorum matronas multo iam tempore gererentur, accidit quandam pudicae mentis foeminam horruisse facinus et attentius designantem cognovisse vocem Tyranni, ac domum regressam viro de fraude sceleris indicasse. Ille de iniuria coniugis, imo potius sua ardentius inflammatus, inscriptum Tyrannum ad tormenta deducit. Quo convicto atque confesso caeterisque fraudibus revelatis pudor omnis et dedecus paganorum pervaserat domos, adulteris matribus, incestis patribus, liberis spu-riis deprehensis. Quibus divulgatis et proditis, rap
Abbreviated transcription (Latin):
etiã cetera quȩ omisimus ꝑpendant᷑.
nus nomine. Hic quasi ex responso
numinis. adorantib in templo nobilibus
quibq ⁊ primarus uiris. quoꝵ sibi ma¬
tronȩ ad libidine᷑ ꝑlacuissent. dicebat
saturnũ sibi pͣcepisse. ut uxor. sua ꝑnoc¬
taret in templo. Tum is qui audierat
gaudens. qd̃ uxor sua dignatione numi¬
nis uocaret᷑. exornatã comptius insuꝑ. ⁊
donariis onustam ne uacua scilicet repu¬
diaretur. coniuge᷑ mittebat ad templũ.
Inconspectu omĩũ conclusa intrinsecus ma¬
trona: tẏrannus clausis ianius ⁊ traditis
clauib discedebat: deinde. facto silentio.
ꝑ occultos ⁊ subt̃raneos aditus. intra ipsũ
simulachrũ saturni. patulis repebat ca¬
itius. Erͣat aũ simulachrũ illud a tergo
exesum. ⁊ parieti diligent᷑ annexũ. Ar¬
dentib q intra edem luminib intentȩ.
supplicantiꝙ mulieri uocẽ subito ꝑ simu¬
lachrũ eris concaui ꝓferebat: ita ut pa¬

Expanded text:
etiam caetera quae omisimus, perpendantur. etiam caetera quae omisimus, perpendantur. nus nomine. Hic quasi ex responso numinis, adorantibus in templo nobilibus quibusque et primariis viris, quorum sibi matronae ad libidinem placuissent, dicebat Saturnum praecepisse, ut uxor sua pernoctaret in templo. Tum is, qui audierat, gaudens quod uxor sua dignatione numinis vocaretur exornatam comptius, insuper et donariis onustam – ne vacua scilicet repudiaretur – coniugem mittebat ad templum. In conspectu omnium conclusa intrinsecus matrona, Tyrannus clausis ianuis et tradi-tis clavibus discedebat. Deinde facto silentio per occultos et subterraneos aditus intra ipsum Saturni simulachrum patulis erepebat cavernis. Erat autem simulachrum illud a tergo exesum et parieti diligenter annexum Ardentibusque intra aedem luminibus, intentae supplicantique mulieri vocem subito per simulachrum aeris concavi proferebat, ita ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec capite ipso idolatriȩ deiec
portenta potiꝰ quã simulachra. pari ex¬
itu ⁊ simili dedecore publicant᷑. Nor¬
ret animus dicere: qui miseris morta¬
lib laquei. a demonib preparati st̃:
quȩ funera. quȩ scelera in illis quȩ di
infantiũ capita desecta mauratis la¬
bris inuenta sunt: quot miseroꝵ cru¬
ciabiles mortes depicꝰtȩ. quȩ cũ ꝓderen¬
tur i luce̾᷑ ac sub aras ꝓlata ferrent᷑
licet confusione ipsa gentiles. ⁊ pudo¬
re diffugerent: tamen si quis adee̾. po¬
tuit. mirabat᷑ tot scłis se illis tam ne:¬
fariis. ⁊ tam pudendis fraudib irreti¬
tum: unde ⁊ plurimi eoꝵ ex his con¬
dempnato errore. ⁊ scelere deprehen¬
so. fidem xpi ⁊ cultu uere religionis
amplexi sunt.
Dam ut omittam cȩtera flagitia quȩ
u aliis locis in necatis pariulis. des¬
picatisq ob fibrarũ inspecꝰtionem
uirginib inferebant᷑. unum solummͦ
qd in templo saturni geri ad omĩum
Nuenit conscientiã memorabo: ex quo

Expanded text:
ost haec capite ipso idololatriae dejectportenta potius, quam simulachra pari exitu et simili dedecore publicantur. Horret animus dicere, qui miseris mortalibus laquei a daemonibus praeparati sint, quae funera, quae scelera in illis, quae diinfantum capita desecta inauratis labris inventa sint: quot miserorum cruciabiles mortes depictae. Quae cum proderentur in lucem, ac sub auras prolata ferrentur, licet confusione ipsa Gentiles et pudore diffugerent: tamen si quis adesse potuit, mirabatur tot seculis se illis tam nefariis et tam pudendis fraudibus irretitum. Unde et plurimi 298 ex his, condemnato errore et scelere deprehenso, fidem Christi et cultum verae religionis amplexi sunt. Nam ut omittam caetera flagitia, quae in aliis locis vi necatis parvulis, despicatisque ob fibrarum inspectionem virginibus gerebantur, unum solummodo quod in templo Saturni geri, ad omnium venit conscientiam, memorabo: ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
intͣpretum qui pretͣ septuaginta intͣ¬
pretati fuerant. quanta eẽt editionũ
diu̾sitas : ita ut pretͣ istas quȩ in usu
sunt aquilȩ. uł syminachi. uł theodo
nomina quidẽ intͣpretum repperit scͥp¬
quidẽ in actio litore apud nicopolun.
aliam in iherico. atq in aliis alias rep¬

Expanded text:
interpretum, qui praeter septuaginta interpretati sunt, quanta esset eruditionis diversitas; ita ut praeter istas, quae in usu sunt, Aquilae, vel Symmachi, vel Theodotnomina quaedam interpretum reperit scripreperit in Actiaco littore apud Nicopolim: aliam in Hierico, atque alias in aliis re
Abbreviated transcription (Latin):
aũ hebreoꝵ sermone tamquã hebreis:
a luca uͦ qui erat pauli discipłs int̾preta¬
ta in grecũ sermonẽ. Unde ⁊ stilus eiꝰ ma¬
dicꝰta susciꝑent: ⁊ iocirco prudent᷑ decli
inspecto. lecꝰtio eiꝰ repudiaret᷑. Post pau

Expanded text:
in Hebraeo sermone tanquam Hebraeis, a Luca vero ejus discipulo interpretata in Graecum. Unde et stylus ejus madicta susciperent; et idcirco prudenter nomeninspecto lectio ejus repudiaretur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
etiã in eoꝵ qui cotidie fider addeban¬
implendis. ex quib omĩb ne respirare
quidẽ ei unius saltẽ horȩ liberũ tẽpus
dabatur. dũ semꝑ ex aliis in alia uocare¬
tur. ita ut a pͥma luce usq ad ꝓfundã

Expanded text:
el in eorum qui quotidie fidei reddebanimplendis, ex quibus omnibus nec respirare quidem et unius horae saltem liberum tempus dabatur, dum semper in alia ex aliis vocaretur, ita ut a prima luce usque in profundam
Abbreviated transcription (Latin):
arcissus uero cũ ita desertum .X.¬
petisset ac locis semet. secretiorib
abdidisset. ut ubinã degeret nullus
Iagnosceret: necessariũ uisũ ẽ ep̃is ui¬
narerent. cui nom̃ erat dius. cuiq
cũ paruo tempore p̃fuisset eccłiȩ. suc¬
cedit germanio. ⁊ germanioni gordius:
cũ. ecce subito uelut rediuiuus celo¬
q redditus ex imꝓuiso apparuit narcis¬
sus: ⁊ rursus a fr̃ib ad p̃sidendũ rogatur
eccłig. N ulto enĩ uehemͣtius erga eum
amor omium fuerat incitatus: uł pro
eo qd̃ criminosis innocens cessit: uł quod
secretã ⁊ philosophicã utã dilexit: ⁊ qd̃
in eo cõpleuit dñs dicens. mͥ iundictam¬
iam senio fessus. pontificatus ministerio
sufficere: nͣ posset: alexandrũ de quo su¬
loci. uina dispensatio in aduitoriũ nar¬
cissi senis euidentissimis reuelationibus
euocauit

Expanded text:
arcissus vero cum ita desertum petisset ac locis semet secretioribus abdidisset, ut ubinam degeret nullus agnosceret, necessarium visum est episnarent, cui nomen erat Dius. Qui cum parvo tempore praefuisset Ecclesiae, succedit Germanus, et Germano Nigordius, cum ecce subito velut redivivus, coeloue redditus ex improviso apparuit Narcissus, et rursus a fratribus ad praesidendum rogatur Ecclesiae. Multo enim vehementius erga eum amor omnium fuerat incitatus, vel pro eo quod criminosis innocens cessit, vel quod secretam et philosophicam vitam dilexit, et quod in eo complevit Dominus dicens: Mijam senio fessus, pontificatus ministerio sufficere non posset, Alexandrum qloci, divina dispensatio in adjutorium senis evidentissimis revelationibus vocavit
Abbreviated transcription (Latin):
ereȩ fimbrie sũmitatẽ crescendo conti
gerit decerpat᷑. Hanc statuam ad simi¬
litudine̾ uultus iħu formatã tradeban
quȩ ꝑmansit ad nr̃a usq tempora. si¬
cut ipsi oculis nr̃is inspeximus. Et ni¬
chil mirũ si hi qui ex gentib credide¬
rant. ꝓ beneficiis quȩ a saluatore fu¬
erant᷑ consequuni. hułmodi uelut mu¬
nus uidebantur offerre: cũ udeamus
etiam nunc & apłoꝵ petri uł pauli. ⁊
ipsiuis saluatoris imagines designari.
tabulisq depingi. S ce. antiquas ipsoꝵ
imagines: a quib dã conseruatas nos
uidimus. Qd̃ mͥ uidetur ex gentili consu¬
etudine indifferent᷑ obseruatũ: qđ ita
soleant honorare. quos honore dignos
duxerunt. Insignia ⁊ enĩ ueterũ reserua

Expanded text:
aereae fimbriae summitatem crescendo contiaereae fimbriae summitatem crescendo contigerit decerpatur. Hanc statuam ad similitudinem vultus Jesus formatam tradebant, quae permansit ad nostra usque tempora, sicuti ipsi oculis nostris inspeximus, et nihil mirum si hi, qui ex gentibus crediderunt, pro beneficiis quae a Salvatore fuerant consecuti, hujusmodi velut munus videbantur offerre. Cum videamus etiam nunc et apostolorum Petri et Pauli vel ipsius Salvatoris imagines designari, tabulisque depingi, sed et antiquas ipsorum imagines a quibusdam conservatas nos vidimus. Quod mihi videtur ex gentili consuetudine indifferenter observatum, quod ita soleant honorare quos honore dignos duxerunt: insignia etenim veterum reserva
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ uidetur cõmemorare etiã illud ĩ ea
qđ historia dignũ duximus. Nulierem
ꝗͣ sanguinis ꝓfliuuo laborantẽ. a salua¬
tore: curatã eugłia tradidert᷑. huiꝰ urbis
ciuẽ constat fuisse : domusq eius in ea e¬
tiã nunc ostenditur. Proforib uͦ domus ip¬
suis. basiᷤᷤ quȩdã in loco editiore collocata
monstrat᷑: in qua mulieris ipsus uelut
plicit᷑ tendentis imago ere uidet᷑ exp̃ssa.
Astat uͦ alia ȩre nicħominus fusa statua.
habitu uiri stola compte circũdati: ⁊ dex¬
terã mulieri porrigentis. Huiꝰ ad pedẽ
statue: e basi herba quȩdã. noua spe¬
cie nascitur. Qug cũ exorta fuerit: ex¬
crescere usq ad stole illius ęrei indum̃¬
ti funbriam solet. Quã cũ sũmo uertice
crescens herba contigerit. uires inde
ad depellendos om̃s morbos languores¬
q conquirit: ita ut quȩcũq illa fuerit
infirmitas corporis. haustu exiguo ma¬
defacti salutaris graminis. depellatur :
nichil omĩno uiriũ gerens. si antequã

Expanded text:
ustum videtur commemorare etiam illud in ea gestum, quod historia dignum duximus. Mulierem quam sanguinis profluvio laborantem a Salvatore curatam Evangelia tradiderunt, hujus urbis civem constat fuisse; domusque ejus in ea etiam nunc ostenditur. Pro foribus vero domus ipsius basis quaedam in loco editiori collocata monstratur, in qua mulieris ipsius veluti pliciter tendentis imago aere videtur expressa. Astat vero alia aere nihilominus fusa statua, habitu viri, stola compte circumdati, et dexteram mulieri porrigentis. Hujus ad pedem statuae, e basi herba quaedam nova specie nascitur; quae cum exorta fuerit, excrescere usque ad stolae illius aerei indumenti fimbriam solet; quam cum summo vertice crescens herba contigerit, vires inde ad depellendos omnes morbos languoresque conquirit; ita ut quaecunque illa fuerit infirmitas corporis, haustu exiguo madefacti salutaris graminis depellatur, nihil omnino virium gerens, si antequam