comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia expectamꝰ. quoadusq rex inrecubitu
suoẽ. Tunc erit quod scriptñ e. adimple¬
bis me leticia cũ uultu tuo. Illa leticia
nichil ampliꝰ requiret: qr nec erit qđ am¬
pliꝰ requirat̃. Ostendet᷑ eñ ĩ nob pat̃ & fuffi
ciet nob. Qđ bene intellexerat philippꝰ:
ut diceret dñe ostende nob patrẽ. & suffi¬
cit nob s ñdũ intellexerat eo quoq mͦ
id ipsum se potuisse dicere: dñe ostende
nob te. & sufficit nob̾. Ut enĩ hoc intel¬
ligeret: responsumẽ. ei a dño. Tanto tẽ¬
pore uobcũ sum. & ñ cognouistime:
Philippe: qui uidet me. uidet & patrẽ.
S qr uolebat eum ex fide inuere. anteꝗͣ
illuo posset uidere: secutꝰ ÷ & ait. Noncre¬
dis qr ego in patre. & pat̾ in me: Quã dro
em̃ simus in corꝑe: ꝑegrinam adño. ꝑ fidẽ

Expanded text:
tiam expectamus, quoad usque rex in recubitu suo est. tunc erit quod scriptum est: adimplebis me laetitia cum uultu tuo. illa laetitia nihil amplius requiretur, quia nec erit quod amplius requiratur. ostendetur enim nobis pater et sufciet nobis, quod bene intellexerat Philippus ut diceret: Domine, ostende nobis Patrem et sufficit nobis: sed nondum intellexerat eo quoque modo idipsum se potuisse dicere: Domine, ostende nobis te, et sufficit nobis. Ut enim hoc intelligeret, responsum est ei a Domino: Tanto tempore uobiscum sum, et non cognouistis me? Philippe, qui uidet me, uidet et patrem. sed quia uolebat eum ex fide uiuere, antequam illud posset uidere, secutus est et ait: non credis, quia ego in patre et pater in me? quamdiu enim sumus in corpore, peregrinamur
Abbreviated transcription (Latin):
sufficiat ad beatitudinẽ nr̃am. Q̾ idõ
solus sufficit. qr seꝑari apatre &e filio ñ
pot̃. Sic̃ pat̃ solus sufficit. qr separa¬
ri a filio & sp̃u sc̃o ñ pot. Q filiꝰidõ
sufficit solus. qr seꝑari apatre & abspũ¬

Expanded text:
sufficiat ad beatitudinem nostram. Et ideo solus sufficit, quia separari a Patre et Filio non potest; sicut Pater solus sufficit, quia separari a Filio et Spiritu sancto non potest: et Filius ideo sufficit solus, quia separari a Patre et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ mercłs ẽ. fidĩ: cui mercedi ꝑfidẽ cor¬
damundantur. Sĩc scͥptum ÷ mundans
fide corda eoꝵ. Pbatur aut qđ illi contẽ¬
platiom corda mundent᷑: illa maxime
sententia. beati iundi cordes. qm̃ ipsi din
uidebunt. Et qr hec ẽ. uita ęt̾na: dicit
õs in psalmis. Longitudine dieru re¬
plebo eũ: & ostendam illi salutare me¬
uni. Siue gͦ audumꝰ ostende nob̾ filiũ.
siue audiamꝰ ostende nob̾ patrẽ. tantũ¬
dem ualet: qr neuter sine alt̾o pot̃ ostẽ¬
di. Unũ quippe stͣsic̃ ait. Ego & pat̃
unũ sumꝰ. Deniq ꝓpt̃ ipsam inseꝑabili¬
tatẽ: sufficient̃ aliquando nominat᷑ uel
pat̃ solus. uł filiꝰ solus. ad impleturꝰ nos
leticia cũ uultu suo. Nec inde sepatur
utriꝰq sp̃s. idest patris & filii sp̃s: qͥ sp̃s¬

Expanded text:
 fidem corda mundantur, sicut scriptum est: Mundans fide corda eorum. Probatur autem quod illi contemplationi corda mundentur, illa maxime sententia: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Et quia haec est vita aeterna, dicit Dominus in psalmis: Longitudine dierum replebo eum et ostendam illi salutare meum. siue ergo audiamus: "ostende nobis filium", siue audiamus: ostende nobis patrem, tantundem ualet, quia neuter sine altero potest ostendi. unum quippe sunt, sicut ait: ego et pater unum sumus. denique propter ipsam inseparabilitatPater solus vel Filius solus adimpleturus nos laetitia cum vultu suo. Nec inde separatur utriusque Spiritus, id est Patris et Filii Spiritus: qui Spir
Abbreviated transcription (Latin):
loco ex quib agab erat. In illos qui uentu¬
rum in carne dñi ꝓpħarunt. Euangłistas
uͦ inuenimꝰ. quos apłos fuisse ñ legimꝰ. sic̃
fuer̃ martꝰ & lucas. Pastores aut & doctoreᷤᷤ
quos maxime ut discerneremꝰ uoluisti.
pastores. alios doctores intelligamꝰ Bed
id̃o cũ pdixisset pastores. sub ruxisse doc¬
tores. ut intelligerent pastores ad officiu
suũ ꝑtinere doctrinã. Ido aut ñ ait asoã
aut̃ pastores. quosdã ĩr ooctonres. s cũ supi¬
e ipso locutiõis genere distingueret. dicen¬

Expanded text:
loco, ex quibus Agabus erat, non illos qui uenturum in carne dominum prophetarunt. euangelistas uero inuenimus quos apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas; pastores autem et doctores, quos maxime ut discerneremus uoluisti, pastores, alios doctores intellegamus, sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: "quosdam autem pastores, quosdam uero doctores", sed, cum superiora ipso locutionis genere distingueret dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tica disciplina: sic cathecizandos eos qͥ
baptismũ petunt. ut ñsolum audiant
atq suscipiant quid cred̾e. uerũ etiã qͥlit̃
uiuere debeant. Sic ꝓmitti fidelib uitã
aẽtriã. ut ñ etiã ꝑfidẽ mortuã que sine oꝑi¬
b saluare ñ pot. ad eã se quisq posse ꝑue

Expanded text:
tica disciplina; sic catechizandos eos, qui tica disciplina; sic catechizandos eos, qui baptismum petunt, ut non solum audiant atque suscipiant, quid credere, uerum etiam qualiter uiuere debeant; sic promitti fidelibus uitam aeternam, ut non etiam per fidem mortuam, quae sine operibus saluare non potest, ad eam se quisque pe
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑ intentiꝰ & sollicitꝰ audiunt. ñ tacere de
pena quã male uruentib dñs cominatur:
ne in ipso baptismo rei sint graitissimoꝵ
criminir quo ueniunt ut remutat᷑ reatus
omium peccatoꝵ C ercia questio÷ ꝑi
culosissima: qua parũ considata. & ñ scđm
diuinii eloquiu ꝑtractata. tota illa mͥopi
mo uidet᷑ exorta: in qua ꝓmittit scelestis¬
sime turpissimeq uiuentib etiã si eomͦ ui-¬
uere pseuerent. & tantum credant in xp̃m.
eiꝰq sacrainta ꝑcipiant. eos ad salutẽ uitã¬
q aet̾nã ẽẽ uenturos. Cont᷑ aꝑtissima oñi
sententiã. qui desid̾anti uitã et̾nã. respond̃
siuis uenire ad utã serua mandata : Et cõ¬
memorauit que mandata. Ubi ea scilicet.
quibꝰ nescio qͦ modo salꝰ et̾na ꝓmittit.¬
De his trib questionib satis quantũ existi¬
mo disputaui: demonstrauiq sic toleran¬
dos in eccła malos. ut ñ negligat᷑ eccłias¬

Expanded text:
cuntur intentius et sollicitius audiunt, non tacere de cuntur intentius et sollicitius audiunt, non tacere de poena, quam male uiuentibus dominus comminatur, ne in ipso baptismo rei sint grauissimorum criminum, quo ueniunt, ut remittatur reatus omnium peccatorum. tertia quaestio est periculosissima, qua parum considerata et non secundum diuinum eloquium pertractata tota illa opinio mihi uidetur exorta, in qua promittitur scelestissime turpissimeque uiuentibus, etiam si eo modo uiuere perseuerent et tantummodo credant in Christum eiusque sacramenta percipiant, eos ad salutem uitamque aeternam esse uenturos, contra apertissimam domini sententiam, qui desideranti uitam aeternam respondit: si uis uenire ad uitam, serua mandata; et commemorauit, quae mandata, ubi ea scilicet nescio quomodo salus aeterna promittitde his tribus quaestionibus satis, quantum existimo, disputaui demonstrauique sic tolerandos in ecclesia malos, ut non neglegatur ecclesias
Abbreviated transcription (Latin):
tiones consiliũ desidiȩ bonis datũ ẽ. quo
negligant qđ ꝓhib̾e debent: s peniten¬
ti&. qua ꝑferant salua doctrna uerita¬
tis. qđ enĩdare ñualent. Nec qr scͥptũ ÷
introisse ad noe in archã etiã inmunda
animalia. idõ p̃positi uetare ñ debent᷑ qͥ
inmundissimi ad baptisinũ uelint intra
ram rei geste p̾nntiatũ ẽ. inmundos in
aeccłia futuros. ꝓpt tolerantie rationem:
ñ ꝓp̃t doctrine corruptionẽ uł discipline
dissolutionẽ. Nonenĩ quacũq libuit intͣ¬
uer in miuida anmalia. aiche cõpage con¬
fracta: s ea in tegra. ꝑ unũ atq idẽ ostiumꝰ.
qđ̃ artisex fecerat. Altera questio ẽ: inqͣeis
uisũ ẽ. fidẽ solã baptiz andis ẽẽ tradendã:
P ostea uͦ iãbaptizatos docendos ẽẽ de mo¬
rib S. satis demonstratũ ÷ nͥ fallor tunc
magis ꝑtinere ad curã speculadoris cũ om̃s
qui fideliũ ꝯpetunt sacraintri.omia que di¬

Expanded text:
tiones consilium desidiae bonis datum est, qua tiones consilium desidiae bonis datum est, qua neglegant, quod prohibere debent, sed patientiae, qua perferant salua doctrina ueritatis, quod emendare non ualent. nec quia scriptum est introisse ad Noe in arcam etiam inmunda animalia, ideo praepositi uetare non debent, si qui inmundissimi ad baptismum uelint intrarram rei gestae praenuntiatum est inmundos in ecclesia futuros propter tolerantiae rationem, non propter doctrinae con-uptiondissolutionem. non enim quacumque libuit intrauerunt immunda animalia areae compage confracta, sed ea integra per unum atque idem ostium, quod artifex fecerat. altera quaestio est, in qua eis uisum est fidem solam baptizandis esse tradendam, postea uero iam baptizatos docendos esse de moribus. sed satis demonstratum est, nisi fallor, tunc magis pertinere ad curam speculatoris, cum omnes, qui fidelium competunt sacramentum, omnia quae di
Abbreviated transcription (Latin):
dicia ⁊ fornicatione quã gesserunt.
Itẽ nisi eeñt quedã ñ ea humilitate
penitentiȩ sananda quał iȩccła dat eis
qui ꝓpͥe penitentes uocant᷑ s quib dã
correptionũ medicam̃tis: ñ diceret ipse
añs corripe eum int te & ipsũ solũ. & si
te audierit. lucratꝰ es frẽm tuũ. Postremo
nͥẽẽnt quedã sine quib hec uita ñ agitur:
ñ cocidianã medelã poneret in oratione
qua docuit ut dicamꝰ dimitte nob̃ debita
nr̃a sĩc & nos dimittimꝰ debitorib nr̃is
Iam satis quantũ arbitror de illa tota
opiuione quid iͥnuidet᷑ exposui: ubitres
questiones mouer. Unam de ꝑmixtio
mꝰ ẽẽ. ꝓpositas istas similitudines. uł hanc
ul de inmundis in archa animalib uł
quecũiq alia idẽ significant. ut dormiat
aeccłe disciplinã: de qua in figura illiꝰ mu¬
lieris dictii ẽ. seuere sunt ꝯu̾sationes domꝰ
amalis ꝑ nefaria scismata separare p̾sumat.
Neq em̃ ꝑ hassimilitudines & p̃nuncia¬

Expanded text:
ditiam et fornicationem quam gesserunt. item nisi essent quaedam non ea humilitate paenitentiae sananda, qualis in ecclesia datur eis, qui proprie paenitentes uocantur, sed quibusdam correptionum medicamentis, non diceret ipse dominus: corripe eum inter te et ipsum; si ucratus es fratrem tuum. postremo nisi essent quaedam, sine quibus haec uita non agitur, non cotidianam medellam poneret in oratione, quam docuit, ut dicamus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Iam satis, quantum arbitror, de illa tota opinione quid mihi uideretur exposui, ubi tres quaestiones mouerunt: unam de permixtionmus esse propositas istas similitudines, uel hanc uel de inmundis in arca animalibus uel quaecumque alia idem significant, ut dormiat ecclesiae disciplina, de qua in figura illius mulieris dictum est: seuerae sunt conuersationes domusa malis per nefaria schismata separare praesumat. neque enim per has similitudines et praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ uoliit abundantẽ suꝑ illoꝵ: dicẽ
&e facere. Quȩ si ñ fuerit: ñ intrabit᷑
in regnĩ cęloꝵ. Non qr quisꝗͣ ita debet
excollaut ñ dicã ap̃dalios iaccare. sed
ap̃o se ipsum putare aud eat se in
hac uita ẽẽ. sine peccato: s nͥ eẽnt q̃¬
dã ita grania. nt etiã ex cominunicatio¬
ne plectenda sint. ñ dice̾t apłs congre¬
gatis uob̾ & in eo sp̃utradẽ inuꝰmodi
sathane ininteritũ carnis. ut sp̃s salu¬

Expanded text:
ndantem super illorum dicere et facere\'; quae si non fuerit, non intrabitur in regnum caelorum. non quia quisquam ita debet extolli, ut, non dicam apud alios iactare, sed apud se ipsum putare audeat se in hac uita esse sine peccato, sed nisi essent quaedam ita grauia, ut etiam excommunicatione plectenda sint, non diceret apostolus: congregatis uobis et meo spiritu tradere huius modi satanae in interitum carnis, ut sp
Abbreviated transcription (Latin):
Maueamꝰ gͦ diligent̃ in aduitorio
h com̃ dĩ nr̃i ñ facere homines ma¬
le securos. dicentes eis qđ si fuerint in
xp̃o baptizati. quomͦ libet in ea fide
unxerint eos ad salute aet̾nam ẽẽ uentu¬
ros: ne sic faciamꝰ xp̃ianos. quomͦ iudei
ꝓselitos. quib dñs ait. Ue uob̾ scribe &
phariser quicireuitis mare et t̾ram. face̾¬
unũ ꝓselitũ: cũ ant̃ feceritis. facitis eũ
filiũ gehenne duplo quã uos estis.S
potiꝰ sanã doctrinã di magistri in utro¬
q teneamꝰ: ut sco baptismo consona sit
eni dix nͥ quis renatꝰ fuerit ex aqua &
sp̃i sc̃o n intrabit in regnñ cęloꝵ: ipse etiã¬

Expanded text:
aueamus ergo diligenter in adiutorio domini dei nostri non facere homines male securos, dicentes eis, quod si fuerint in Christo baptizati, quomodolibet in ea fide uixerint, eos ad salutem aeternam esse uenturos, ne sic faciamus christianos, quomodo iudaei proselytos, quibus dominus ait: uae uobis, scribae et pharisaei, qui circuunum proselytum; cum autem feceritis, facitis eum filium gehennae duplo quam uos estis; sed potius sanam doctrinam dei magistri in utroque teneamus, ut sancto baptismo consona sit enim dixit: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum c
Abbreviated transcription (Latin):
se sunt tenebre. Nichil enĩ sic dolet in cor-¬
de patientis. & qui hoc facit alteri: nicdi
sic noͥlet pati. Ad alienã paratior ẽ. omis
homo. hoc aut̃ nescio: utrũne ẽ. qui to¬
lerabilit̃ ferat. O densas tenebras ista faci¬
entium: talia ꝯcupiscentiũ. Uere exce¬
cant᷑ furore horribili. Furor enĩ indomitꝰ
÷cõmaculare uiri uxorẽ.

Expanded text:
sae sunt tenebrae. nihil enim sic dolet in corsae sunt tenebrae. nihil enim sic dolet in corde patientis; et qui hoc facit alteri, nihil sic uolet pati. ad alia paratior est omnis homo; hoc autem nescio utrumne est qui tolerabiliter ferat. o densas tenebras ista facientium, talia concupiscentium! uere excaecantur furore horribili furor enim indomitus est conculcare uiri uxorem.
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ multi facinorosi de uanis diuitiis ex¬
ultant. Deniq seruũ dĩ scͥptura intꝰ dic̃
locupletẽ. Absconditꝰ in quit cordis nr̃i
homo: qui ẽ. ante dm̃ diues. Non aute ho¬
mines diues: s ante dm̃ diues. Ubi ds̃
ñ uidet furaris : & ubi uidet grandinariꝰ:
ctarũ p̃ceptuni: falsum .UIII.¬
destimonium ñ dices. Octaua plaga: locus¬
ta. animal dente noxium. Quid aut utilt
falsus testis. nͥ nocere mordendo. ⁊ consume¬
re mentiendo: deniq aminonens homi
tant: simordetis inquit ⁊ comeditis in¬
ucẽ. indete ne ab inucẽ ꝯsumamini.
onũ p̃ceptũ: ñ ꝯcupisces .ix.¬
uxore ꝓcum tui. Nona plaga: densece¬
nebrez&e enim ẽ quedã methia: contͣ quã
supͣ p̃ceptũ datũ ẽ. etiã in ñ appetenda ea¬
stitate uxoris aliene. Mechus ẽ eñĩ: &
qui ñ it ad uxorẽ alienã. tantũ qr ñ contẽ¬
tus ẽ. sua. Iam uͦ non solum post suam
peccare. s etiã alienã attentare: uere den¬

Expanded text:
et multi facinorosi de diuitiis exset multi facinorosi de diuitiis exsultant. denique seruum dei scriptura intus dicit locupletem: absconditus, inquit, cordis uestri homo, qui est ante deumdiues. non ante homines diues, sed ante deum diues; ubi deus n uidet furaris, et ubi deus uidet grandinaris. Octauum praeceptum: falsum testimonium non dices. octaua plaga: lucusta, animal dente noxium. quid autem uult falsus testis nisi nocere mordendo et consumere mentiendo? denique admonens homintant: si mordetis, inquit, et comeditis inuicem, uidete, ne ab inuicem consumamini. Nonum praeceptum: non concupisces uxorem proximi tui, nona plaga: densae tenebrae. etenim est quaedam moechia, contra quam supra praeceptum est, etiam in non appetenda castitate uxoris alienae. moechus est enim et qui non it ad uxorem alienam, tantum quia non contentus est sua. iam uero non solum post suam peccare sed etiam alienam adtemtare uere den
Abbreviated transcription (Latin):
q: eni aliquid sine ꝓuidentia kañi. Aut
uere putatis ea quȩ patiunt᷑ homines.
dormiente deo pati᷑ passim uident᷑ fieri
hȩc. Nubes colligi: imbres infundi: gran-¬
dines iaci. tonitrius t̾ra ꝯcuti: choruscati¬
onẽ t̾reri. Passim putant᷑ fieri. & quasi ad
diuinã ꝓuidentiã ñ ꝑtinere. Cont᷑ tales
cogitationes. uigilat ille psalmꝰ. Lauda¬
te dñm de t̾ra. cũ laudes dicte eẽnt de cȩ¬
lo: dracones ⁊ om̃s abissi: ignis: grando:
nix: glaties: sp̃s tẽpestatis: quȩ faciunt
u̾bum eiꝰ. Ergo qui suo malo desid̾io form¬
secus furant᷑. iusto dĩ iudicio intrinsecus
grandinant᷑. O si possent inspicere agrũ
cordis sui ꝓfecto lugerent: dum ibi ñ in¬
uenirent qđ inos m̃tis mitterent. & si m
furto suo inuenirent. qđ in auiditatẽ uen¬
tris nuitterent: maior famss eẽt hominiꝰ
int̾ioris. maior fames. ⁊ ꝑiculosior plaga:
&̾ gͣuior mors. Multi mortui ambulant.

Expanded text:
que enim aliquid sine prouidentia, carissimi. aut que enim aliquid sine prouidentia, carissimi. aut uere putatis ea quae patiuntur homines dormiente deo pati? passim uidentur fieri haec, nubes colligi, imbres infundi, grandinem iaci, tonitruis terram concuti, coruscatione terreri; passim putantur fieri et quasi ad diuinam prouidentiam non pertinere. contra tales cogitationes uigilat ille psalmus: laudate dominum de terra — cum laudes dictae essent de caelo — dracones et omnes abyssi, ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis, quae faciunt uerbum eius. ergo qui suo malo desiderio forinsecus furantur, dei iudicio intrinsecus grandinantur. o si possent inspicere agrum cordis sui, profecto lugerent, dum ibi non inuenirent quod in os mentis mitterent; et si in furto suo inuenirent quod in auiditatem uentris mitterent, maior fames esset hominis interioris, maior fames et periculosior plaga et grauior mors. multi mortui ambulant
Abbreviated transcription (Latin):
extũ p̃ceptũ ñoccides. S exta plaga
pustule incorpore ⁊ uesice bullientes &
scatentes. & incendia uulnerũ: ⁊ fauilla
fornacis. Lales st̃ anune homicidales.
Ardent ira: qr ꝑ irã homicidii fr̃nitas de¬
ꝑut. Ardent homines ira: ardent & gr̃a.
S alius ẽ feruor sanitatis. alius feruor
ulceris ardentis: papule ꝑ totũ. concepta
homicidia scatent: & sanũ nẽ. feruet: s
feruetille p̃cepto: ille morbo. Ille bomᷤᷤ
oꝑib: ille saniosis ulcerib. O si poss emꝰ
uide animas homicidarũ: plus plange¬
remꝰ quã putrescentia corꝑa ulcerator.
equit᷑ ñ furab̾is: p̃ceptũ .uii.¬
septimũ. & plaga septima: grando in
fructibꝰ qđ ꝯtra p̃ceptũ subducis decȩlo
ꝑdis. Nemo eñi habet uiiustum lucrũ: si¬
ne uisto dãpno. Uerbigr̾a. Qui furat᷑. ad¬
quirit uestẽ s cęlesti iudicio amutit fi¬
dem. Ubi lucrũ: ibi dampnũ. Uisibilit
lucrii: inuisibilit dampnũ. Lucrũ de
sua cecitate: dampnũ de onĩ nube. Ne¬

Expanded text:
extum praeceptum: non occides. sexta plaga: pustulae in corpore et uesicae bullientes et scatentes et incendia uulnerum ex fauilla fornacis. tales sunt animae homicidales: ardent ira, quia per iram homicidii fraternitas deperiit. ardent homines ira, ardent et gratia; sed alius est feruor sanitatis, alius feruor ulceris. ardentes papulae per totum concepta homicidia scatent et sanum non est; feruet, sed feruet; ille praecepto, ille morbo; ille bonis operibus, ille saniosis ulceribus. si possemus uidere animas homicidarum, plus plangeremus quam putrescentia corpora ulceratorum. Sequitur: non furaberis, praeceptum septimum. et plaga septima: grando in fructibus. quod contra praeceptum subducis, de caelo perdes; nemo enim habet iniustum lucrum sine iusto damno. uerbi gratia, qui furatur adquirit uestem, sed caelesti iudicio amittit fidem. ubi lucrum, ibi damnum; uisibiliter lucrum, inuisibiliter damnum; lucrum de sua caecitate, damnum de domini nube. ne
Abbreviated transcription (Latin):
te cadentib illi ampliꝰ aduti ad eã bea-¬
titudinis plenitudinẽ. unde se ñquam
ca suros certissimi fierent ꝑuener̃. Sicut
iã in libro quẽ sequit᷑ iste tractauimꝰ.
Confitendũ ẽ. gͥ cũ debita laude creato¬
ris: ñ ad solos scõs homines ꝑtinere.
uerũ etiã de scis angłis posie dici. qđ ca¬
tũ ẽ. mͥadherere dõ bonũẽ. Hoc bonũ
quib ꝯmune ẽ. habent & cũ illo cui
adherent. ⁊ int̾ se scãni societatẽ : & st̃
una ciuitas dĩ eademq uiuum sacri¬
ficiũ eiꝰ. uuumq tẽplũ eiꝰ. Cuiꝰ pars q̃
oiungenda inmortalib angłis ex morta¬
lib hominib congregat᷑: & nunc mu
sedibꝰq requiescit.

Expanded text:
te cadentibus illi amplius adiuti ad eam beate cadentibus illi amplius adiuti ad eam beatitudinis plenitudinem, unde se numquam casuros certissimi fierent, peruenerunt, sicut iam in libro quem sequitur iste tractauimus. confitendum est igitur cum debita laude creatoris non ad solos sanctos homines pertinere uerum etiam de sanctis angelis posse dici quod catem adhaerere Deo bonum est. Hoc bonum quibus commune est, habent et cum illo cui adhaerent et inter se sanctam societatem et sunt una ciuitas Dei eademque uiuum sacrificium eius uiuumque templum eius. Cuius pars. quae coniungenda inmortalibus anglibus hominibus congregatur, et nunc mutsedibusque requiescit.
Abbreviated transcription (Latin):
ichilo sui capacẽ fecerat. ex se ipso face¬
ret implendo meliorẽ. priꝰ facieus ex
citando auidiorẽ: nã & hoc discutiendũ
÷si boni angłi ipsi in se fecer̃ uoluntatẽ¬
bouã. utrũ aliqͥ eã. an nulla uoluntate
fecer̃. Si nullautiq nec fecer. Sialiqua.
utrũ mala. anbona. Si mala. quomͦ po
tuit ẽẽ. mala uoluntas. bone uolunta¬
tis effectrix: Siboua. iã gͦ habebant. Et
istam quis fecerat. nͥ ille qui eos cũbo¬
na uoluntate. id ÷ cũ amore casto qͦ illi
adhererent creauit. S inrul eis & condeis
naturã & largiens grãm. Unde sine bo¬
na uoluntate hoc ÷ dĩ amore: nũꝗͣ scõs
angłos fuisse credendũ ẽ. Isti aut̃ qui cũ
boni creaci eẽnt. tam̃ mali st̃ mala ꝓpͥa
uoluntate. quã bona nat᷑a ñ fecit. nͥcũ
a bono sponte defecit. ut mnali causañ sit
bonum. s defectꝰ ab ono: aut iinorẽ
acceꝑunt amoris duuni grãm quã illi
qͥ in eadem ꝑsteter̃ : aut si utriq boui
aeqͣlit creati sunt. istis mala uolunta¬

Expanded text:
ihilo sui capacem fecerat, ex se ipso faceret implendo meliorem, prius faciens ecitando auidiorem? Nam et hoc discutiendum est, si boni angeli ipsi in se fecerunt bonam uoluntatem, utrum aliqua eam an nulla uoluntate fecerunt. Si nulla, utique nec fecerunt. Si aliqua. utrum mala an bona? Si mala, quo modo esse potuit mala uoluntas bonae uoluntatis effectrix? Si bona, iam ergo habebant. Et istam quis fecerat nisi ille, qui eos cum bona uoluntate, id est cum amore casto quo illi adhaererent, creauit, simul eis et condens naturam et largiens gratiam? Unde sine bona uoluntate, hoc est Dei amore, numquam sanctos angelos fuisse credendum est. Isti autem, qui, cum boniuoluntate, quam bona natura non fecit, nisi cum a bono sponte defecit, ut mali causa non sit bonum, sed defectus a bono — aut minorem acceperunt amoris diuini gratiam quam illi qui in eadem perstiterunt aut, si utrique boni aequaliter creati sunt, istis mala uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
decoloratiꝰ eũ ẽẽ credamꝰ. quã ẽ. nr̃a ius¬
titia: Quid ẽ. aut aliud iusticia cũ in
nobẽ. uł quelibet uuitꝰ. qua recte sapien¬
t̃q uiuit᷑. qͥm int̾ioris hominis pulchri¬
tudo. Et certe scđm hanc pulchritudi¬
nẽ. magis quã corpꝰ sumꝰ ad imaginem
dĩ. Unde nobor. Nolite conformari huic

Expanded text:
e credamus, quam est nostra iustitia? quid est autem aliud iustitia, cum in nobis est, uel quaelibet uirtus, qua recte sapienterque uiuitur, quam interioris hominis pulchritudo? et certe secundum hanc pulchritudinem magis quam corpus sumus ad imaginem dei. unde nobis dicitur: nolite conformari h
Abbreviated transcription (Latin):
em. unde sunt etiã uisiones quȩ uł in som¬
nis ł maliquo m̃tis excessu his quasi loca¬
lib quantitatib ingerunt᷑. teiũ ab utroq
discretum qđ neq sit corpꝰ. neq habeat ullã
similitudinẽ corꝑis. si cutiẽ. sapientia q̃
m̃te intellecta conspicit᷑. & in cuiꝰ luce
de his om̃ibꝰ ueracit indicat᷑. In quo istoꝵ
genere credendũ: ẽẽ istã quã nosse uolumꝰ
trinitatẽ: ꝓfecto aut in aliquo.aut in nullo.
Si in aliqͦ: eo utiq qđ e. aliis duobꝰ p̃stantiꝰ.
sic̃ ÷ sapientia. Qđ sidom̃ eiꝰ in nob ẽ. &
minꝰ ÷ quã illa fũma & incounitabił quę
dĩsapientia t̃r: puto qđ ñ debemꝰ dono suo
inferiꝰ cogitare oonantẽ. Si aut aliquis splẽ¬

Expanded text:
emur; unde sunt etiam uisiones, quae uel in somemur; unde sunt etiam uisiones, quae uel in somnis uel in aliquo mentis excessu his quasi localibus quantitatibus ingeruntur; tertium ab utroque discretum, quod neque sit corpus neque habeat ullam similitudinem corporis, sicuti est sapientia, quae mente intellecta conspicitur et in cuius luce de his omnibus ueraciter iudicatur: in quo istorum genere credendum est esse istam quam nosse uolumus trinitatem ? profecto aut in aliquo aut in nullo. si in aliquo, eo utique quod est aliis duobus praestantius, sicut est sapientia. quod si donum eius in nobis est et minus est quam illa summa et incommutabilis quae dei sapientia dicitur, puto quod non debemus dono suo inferius cogitare donantem. si autem aliquis splen
Abbreviated transcription (Latin):
cernimꝰ. in quo nobsatis apparet quid
credamꝰ incognitũ. qͥd cognitũ teneamꝰ ⁊
quã fornã corꝑis sens recordem. quã cogi¬
tatione singamꝰ ⁊ quid corꝑis sensꝰ attin-
gat. quid imaginẽt animꝰ simile corporĩ
quid certũ & omiũ corpoꝵ dissimillimũ
intelligentia contẽplet᷑. Hoc gͦ lum̃ ubi
hec cuncta diuidicant᷑. ñ utiq sic huiꝰ
solis & cuiꝰq corporei luminis fulgur
ꝑ localia spatia crrcũquaq diffundit᷑.
intẽq nrãm quasi uisibili candore col¬
lustrat. s inuisibilit. & in effabilit̃. et
tam̃ intelligibilit lucet. Tamq nobcer¬
tũẽ. quã nob esficit certa. Quȩ scdm ip
sum cuncta conspicimꝰ. Cuni gͥ tria fint
rerũ genera quȩ uiaent᷑. unũ corꝑaltum.
sic̃ hoccelũ & tra. & qͥcqͥd in eis corporeus
sensꝰ cernnt & tangit. alterũ simile corpora¬
libꝰ. sic st̃ ea que sp̃it cogitata imaginam᷑.
siue recordata ł oblata quasi corꝑa contu¬

Expanded text:
cernimus, in quo nobis satis apparet quid cernimus, in quo nobis satis apparet quid credamus incognitum, quid cognitum teneamus: quam formam corporis recordemur, quam cogitatione fingamus, gat, quid imaginetur animus simile corpori, quid certum et omnium corporum dissimillimum intelligentia contempletur. Hoc enim lumen, ubi haec cuncta dijudicantur, non utique, sicut hujus solis et cujusque corporei luminis fulgor, per localia spatia circumquaque diffunditur, mentemque nostram quasi visibili splendore collustrat; sed invisibiliter et ineffabiliter, et tamen intelligibiliter, lucet: tamque nobis certum est, quam nobonspicimus. Cum igitur tria sint rerum genera, quae uidentur, unum corporalium, sicut hoc caelum et terra et quidquid in eis corporeus sensus cernit et tangit, alterum simile corporalibus, sicut sunt ea quae spiritu cogitata imaginamur, siue recordata uel oblata quasi corpora contu
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilia ꝑmanentia ita credimꝰ: ut etiã
si ñ demonstrent᷑ sꝑenꝰ ea nosqͣndoq
irifuror. Nec ea conemͦ ratione intellec¬
tuq ꝯp̃hende. nisi ut ea q uisibilia st̃
ab inuisibilib distinctius cogitemꝰ. Et
cũ cogitatione qualia sint imaginam.
satis utiq nouimꝰ ea nob nota ñ eẽ. Nã
&̾ antiochiã cogito in cognitã. s ñ sicut
cartagniẽ cognitã. Illam quippe uisio¬
nẽ cogitatio mea fingit: hanc recolit.
N equaꝗͣ tam̃ dubito: siue qd de illa tes¬
tib multis. siue qđ de ista meis aspectib
credidi. Iustitia nͦ & sapientiã & qͥcqͥd eiꝰ
modi ẽ. ñ alit̾ imagmanralit contuem.
s hec inuisibilia simplicis intis atque
rationis intentione intellecta conspi-¬
cimꝰ. sine ullis formis & molib corꝑali¬
b. sine ullis lunam̃tis figurisq mbroꝵ
sme ullis localibꝰ siue finibꝰ siue spatus
infinitis: ipsũq lum̃ quo cuncta ista dis¬

Expanded text:
uisibilia permanentia ita credimus, ut, etiam uisibilia permanentia ita credimus, ut, etiam si non demonstrentur, speremus ea nos quandoque uisuros nec ea conemur ratione intellectuque comprehendere, nisi ut ea, quia uisibilia sunt, ab inuisibilibus distinctius cogitemus, et, cum cogitatione, qualia sint, imaginamur, satis utique nouimus ea nobis nota non esse. nam et Antiochiam cogito incognitam sed non sicut Carthaginem cognitam; illam quippe uisionem cogitatio mea fingit, hanc recolit; nequaquam tamen dubito, siue quod de illa testibus multis siue quod de ista meis aspectibus credidi. iustitiam uero et sapientiam et quicquid eius modi est non aliter imaginamur, aliter contuemur, sed haec inuisrationis intentione intellecta conspicimus, sine ullis formis et molibus corporalibus, sine ullis lineamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus sive finibus sive spatiis infinitis; ipsumque lumen quo cuncta ista dis
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ÷ & resurrex: mec iã moriẽt. & mors
ei ultra ñ dominabit᷑. Ca uͦ quȩ ñdum
sunt. s futura sunt. sic̃ nr̃oꝵ sp̃italtum
corpoꝵ resurrectio.ita credunt᷑: ut iã ui-¬
denda sperent᷑: s ostendi modo nullo pos¬
sintmͦ. Quȩ uero ita sunt ut neq p̃te¬
reant neq futura sint. s aet̾na ꝑmane¬
ant: partim sunt inuisibilia sic̃ iusticia.
sic̃ sapientia partim uisibilia sic̃ xꝑi
immortale iã corpꝰ. S inusibilia intellec¬
ta conspicirnt. Ne ꝑ hoc & ipsa mͦ quodã
sibi congruo uident᷑. & cũ uident᷑: multo
certiora sunt quã ea quȩ corporis sensus
atingie.S idõ dicunt᷑ miisibilia. qr
ocłis istis mortalibꝰ indi omĩno ñ possunt
At illa quȩ in sibilia funt ꝑmianentia. pos¬
funt si ostendant᷑ etiã his mortalib ocłis
ꝯspici sic̃ se discipłis pꝰ resurrectionem
dnĩ ostendit᷑: fic̃ etiã pꝰ ascensionẽ apło
paulo & diacono stephano. Proinde ista

Expanded text:
rs ei ultra non dominabitur. ea uero quae nondum sunt, sed futura sunt, sicut nostrorum spiritalium corporum resurrectio, ita creduntur, ut etiam uidenda sperentur, sed ostendi modo nullo possunt modo. quae uero ita sunt, ut neque praetereant neque futura sint, sed aeterna permaneant, partim sunt inuisibilia, sicut iustitia, sicut sapientia, partim uisibilia, sicut Christi immortale iam corpus. sed inuisibilia intellecta conspiciuntur ac per hoc et ipsa modo quodam sibi congruo uidentur et, cum uidentur, multo certiora sunt quam ea quae corporis sensus attingit; sed ideo dicuntur inuisibilia, quia oculis istis mortalibus uideri omnino non possunt. at illa quae uisibilia sunt permanentia possunt, si ostendantur, etiam his mortalibus oculis spici, sicut se discipulis post resurrectionem dominus ostendit, sicut etiam post ascensionem apostolo Paulo et diacono Stephano. Proinde ista
Abbreviated transcription (Latin):
considata maxime humana & rationał
atq intellectuał quȩ ad eiꝰ imaginẽ fac
ta:. si cogitationes nras & intelligentias
tia potuerimꝰ app̃hende: ñ erit fortassis
absurdũ. ut eã ad suũ quoq creatorẽ in¬
telligendũ ipso aduuante. meditemur
attollere. Si aut̃ in seipsa deficit sibiq
succũbitipia fide contenta sit quãdu ꝑe¬
grinat adño. donec fiat in homine qđ ꝓ-¬
inissũ ẽ. faciente illo qui potens ẽ. sicut
ait apłs facere supͣ quã petimꝰ & intelligi¬
mꝰ. Restat itaq ut ita credamꝰ uniꝰ esse
substantie trinitatẽ: ut ipsa essentia ñ
aliud sit quã ipsa trinitas. Ad quã ui-¬
dendã quãtũlibet in hac uita ꝓficiamꝰ:
ꝑ speculũ erit & in enignate qđ uidebimꝰ.¬

Expanded text:
considerata, maxime humana et rationalis considerata, maxime humana et rationalis atque intellectualis, quae ad eius imaginem facta est, si cogitationes nostras et intellegentique intellegentia potuerimus apprehendere, non erit fortassis absurdum, ut eam ad suum quoque creatorem intellegendum ipso adiuuante meditemur attollere. si autem in se ipsa deficit sibique succumbit, pia fide contenta sit, quamdiu peregrinatur a domino, donec fiat in homine quod promissum est, faciente illo, qui potens est, sicut ait apostolus, facere supra quam petimus et intellegimus. Restat itaque, ut ita credamus unius esse substantiae trinitatem, ut ipsa essentia non aliud sit quam ipsa trinitas. ad quam uidendam quantumlibet in hac uita proficiamus, per speculu
Abbreviated transcription (Latin):
debemꝰ. ut eã reb corꝑalibꝰ uł corꝑaltum
rerũ imaginib similẽ eẽ credamꝰ. Non enĩ
corꝑa pulchritudie molis aut magnitu.¬
dine suꝑat: s dissimilitudine ac dispari¬
litate nature. & si discreta ẽ. a cõꝑatione
bonoꝵ amminr̃i qualia sunt sapientia.
iusticia. caritas. castitas. & cetatalia quȩ
ꝓfecto ñ mole corꝑis pendimꝰ nec eoꝵ quasi
corporeas formas cogitatiõe figuraniꝰ. sed
ea qͣndo recte intellignnꝰ sine aliqͥ corpu¬
lentia uł similitudine corpulentiȩ inluce
m̃tis aspicimꝰ. qͣnto ẽ. ab om̃ni qualitatum
& quantitatũ corꝑaliũ cõparatiõe disere¬
tior. Non eã tam̃ anr̃o intellectu omĩno ab¬
horrere apłs testis ÷: ubi ait. Inuisibilia
euĩeiꝰ a constitutione mundi ꝑ ea quȩ fac¬
ta sunt intellectaꝯspiciunt᷑. sẽpitua quoq
eiꝰ uirtꝰ ac diuinitas. Ac ꝑ hoc cũ eadem
trinitas fecerit & corpꝰ & animã: sine du¬
bitatiõe ẽ. utroq p̃stantior. Animaita

Expanded text:
 ut eam rebus corporalibus uel corporalium rerum imaginibus similem esse credamus. non enim corpora pulchritudine molis aut magnitudine superat sed dissimilitudine ac disparilitate naturae et, si discreta est a comparatione bonorum animi nostri, qualia sunt sapientia, iustitia, caritas, castitas et cetera talia, quae profecto non mole corporis pendimus nec eorum quasi corporeas formas cogitatione figuramus, sed ea quando recte intellegimus, sine aliqua corpulentia uel similitudine corpulentiae in luce mentis aspicimus: quanto est ab omnium qualitatum et quantitatum corporalium comparatione discretior? non eam tamen a nostro intellectu omnino abhorrere apostolus testis est, ubi ait: inuisibilia enim eius a constitutione Mundi per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque eius uirtus ac diuinitas. ac per hoc, cum eadem trinitas fecerit et corpus et animam, sine dubitatione est utroque praestantior. anima itaque
Abbreviated transcription (Latin):
đ ait sodomitis loth. sunt mdue fi¬
liȩ que ñdimmi nouer uiros ꝑducã
illas ad uos. utiminuillis qͦmͦ placuerit uo¬
b. tantũ in uiros istos ne faciatis iniquũ:
Qm̃ ꝓstituere uolebat filias suas. hac cõpẽ¬
satione ut uiri hospites eius. nichil asodo¬
mitis tale paterent᷑. utrũ ammitenda sit c̃õ¬
pensatio flagitioꝵ uł quoꝵq peccatoꝵ. ut
nos faciamꝰ tuali aliqͥd. ne aliꝰ granius ma-¬
lũ faciat. an potiꝰ ꝑturbationi lochñ consi¬
lio tribuendũ sit. qr hoc dixerit: merito quę¬
rit᷑. Et nimirũ ꝑiculosissime ammitcitur
hȩc opensatio. Si aut̃ ꝑturbationi huma¬
ne tribuit᷑ & menti tanto malo ꝑmotȩ:

Expanded text:
 ait Sodomitis Lot: sunt mihi duae filiae quae nondum nouerunt uiros; producam illas ad uos, utimini illis quomodo placuerit uobis; tantum in uiros istos ne faciatis iniquum. quoniam prostituere uolebat filias suas hac conpensatione, ut uiri hospites eius nimitis tale paterentur, utrum admittenda sit compensatio flagitiorum vel quorumque peccatorum, ut nos faciamus mali aliquid, ne alius gravius malum faciat; an potius perturbationi Loth non consilio tribuendum sit, quia hoc dixit, merito quaeritur: et nimirum periculosissime amittitur haec compensatio. Si autem perturbationi humanae tribuitur, et menti tanto malo permotae
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ inscła. Sic eni ñ adoramꝰ peccora.
quis dictꝰ sit agnꝰ ⁊ uitulꝰ aec fera. erdie
tꝰ sit leo de tribu uda. Hec lepide. q petͣ
rat᷑ ȩccła: sic nec solẽ aut luna. quauis
ex ea celesti creat᷑a. sic et muta trestri. sacͤ¬
intor fig̾e ut informationes misticas as¬
sumantur.I

Expanded text:
dictus in saecula. sicut enim non adoramus pecora, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de tribu Iuda, nec lapides, quia petra ratur ecclesia: sic nec solem aut lunam, quamuis ex ea caelesti creatura, sicut ex multa terrestri, sacramentorum figurae ad informationes mysticas assumuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
in ista mortalitate ab illa ierłm. cuiꝰ ciues
st̃ sc̃i angłi inerumnis & laborib ꝑegri¬
nant᷑. Hon idõtam putare aebent stulti
qͥ nolunt in meliꝰ ꝯmutari. ad oranda ee
ista luminaria:qr ducit ex eis aliqͥudo
similitudo ad diuina mistia figanda:
ex om̃i enĩcreat᷑a ducit᷑. Nec idõ insentẽ¬
tiã uapnationis debemꝰ irruere. quȩ ore¬

Expanded text:
tate ab illa Hierusalem, cuius ciues sunt sancti angeli, in haerumnis et laboribus peregrinatur. non ideo tamen putare debent stulti, qui nolunt in Melius commutari, adoranda esse ista luminaria, quia ducitur ex eis aliquando similitudo ad diuina mysteria figuranda. ex omni enim creatura ducitur. nec ideo in sententiam damnationis debemus irruere, qu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ad inferiora uergebat. ad suꝑiora
conu̾tit᷑ . &e a trenis quodã mͦ aufertur:
ut magis magisq huic scło moriat᷑: &
uita eiꝰ abscondat᷑ cũ xp̃o indeo. Mittat᷑
gͦ indeteriꝰ adext̾iora ꝓgrediens. le inui¬
ta sua ꝓiciens intima suar& hoc t̾rȩ.
id ÷ eis qui trena sapiunt meliꝰ uidetur.
cũ laudat᷑ peccator in desid̾iis aie suȩ.
&e qui iniꝗͥ gerit bene dr̃. Mutat᷑ aut̃ in
meliꝰ: cũ intentionẽ & głam suam a t̾re-¬
nis que in hoc scło apparent. paulatim
au̾ci. & adsupiora atq interiora conũ¬
tit. Ec hoc trȩ id÷ eis qui tr̃ena sapiunt.
deteriꝰ uidet᷑. Unde illi ĩpii postremã ui¬
fructuosam agentes penitentiã etiã ħ
int̃ multa dicturi st̃ hist̃ qͦs aliqͣndo ha-¬
b̾gmꝰ in risum: ⁊ insimiilitudinẽ imꝓ¬
pii. Nos insensati uitã illor estimabamꝰ¬
uisibilia:⁊ de corꝑalib ad sytritalia sacͣ¬
inta similitudinẽ ducens. transitũ illũ

Expanded text:
quae ad inferiora vergebat ad superiora quae ad inferiora vergebat ad superiora convertitur, et a terrenis quodammodo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur, et uita eius.abscondatur cum Christo in deo. mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et qui iniqua gerit benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. nos insensati uitam illoruisibilia et de corporalibus ad spiritalia sacramenta similitudinem ducens transitum illum
Abbreviated transcription (Latin):
uera sit: illut certe manifestũ ẽ. &
cui uis adutent i facile cognitũ. qđ luna
ñ augeat ad ocłos nr̃os. nisi a sole receden¬
doͥ neq muuãt. nͥ ad solẽ ex parte alia ꝓ¬
pinquando. Nitende ñc̃ qđ in ꝓu̾biis legi¬
mꝰ. Sapiens sic̃ sol ꝑmanet: stultꝰ aut̃ sicut
luna mutat᷑. & quis ÷ sapiens qui ꝑ ma¬
nouissima plangentes impii diccuri st̃
fãc suꝑ bonos & malosds̃: qui etiã pluit
suꝑ iustos & innuistos. Ducunt᷑ aut̃ sẽꝑ
ex rebꝰ uisibilib ad inuisibilia congrue
similitudines. Quis gͦ: ille stultꝰ qui tã¬
ꝗͣ luna mutat n adam. in quo om̃s pecca¬
uer̃: Anima quippe humana recedeis
a sole iusticie ab illa scilicet int̾na cotẽ
gisq obscurat᷑ in int̾iorib ac suꝑiorib
suis. S cũ redire ceꝑit ad illam incõmu¬
tabilẽ sapientiã: quantomagis ei ꝓpin¬
qͥt  affectu pietatis. tanto magis extȩ¬
rior homo corrũpit᷑. s interior renouat
de die indiẽ: Omĩsq lux illa ingenii

Expanded text:
ERA. illud certe manifestum est et cuiuis aduertenti facile cognitum, quod luna non augeatur ad oculos nostros nisi a sole recedendo neque minuatur nisi ad solem ex parte alia propinquando.. Attende nunc quod in Prouerbiis legimus: sapiens sicut sol permanet, stultus autem sicut luna mutatur. et quis est sapiens, qui permanouissima plangentes impii dicturi sunt: facit super bonos et malos deus, qui etiam pluit super iustos et iniustos. ducuntur autem semper ex rebus uisibilibus ad inuisibilia congruae similitudines. quis ergo est ille stultus, qui tamquam luna mutatur, nisi Adam, in quo omnes peccauerunt? anima quippe humana recedens a sole iustitiae, ab illa scilicet interna contegisque obscuratur in interioribus ac superioribus suis: sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corde die in diem, omnisque lux illa ingenii
Abbreviated transcription (Latin):
scura uidet᷑ eccła intẽꝑe ꝑegrinatiois
sue int̾ multas iniquicates gemens. &
tunc sunt timende insidie fallaciu seduc¬
toꝵ: quas nomine sagittarũ intelligiuo¬
luit. Unde alio loco ꝓpt̾ nuntios fidelis¬
simos ueritatis. quos ubiq parit ȩccłia:
dr̃. Luna testis incęlo fideł. Et cũ de

Expanded text:
scura uidetur ecclesia in tempore peregrinationis suae, inter multas iniquitates gemens; et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur luna testis in caelo fidelis. et cum de
Abbreviated transcription (Latin):
tu pacis intantũ crescet: oonec omneni
mutabilitatẽ mortalitatis ab suniat.
Te nouissima immnica destruet̾ mors. &
quicquid nob̾ resistit ex infirmitate car¬
nis. unde nob ꝑfecta pax ñdũ ẽ. consume¬
tur omino cũ corruptibile hoc induerit
incorruptionẽ: & mortale hoc induerit
inmortalitatẽ. Unde & illiꝰ ciuitatis muri
que hierico appellat᷑. qđ in hebito eloqͥ¬
o luna int̾p̃tari dr̃: septimo cireuactates¬
tam̃ti archa corruer. Quid eni nc agit an¬
ñtiatio regniceloꝵ. quã cutu actio archę
sig̾cauit. nͥ ut omia munimita morcal ui¬
te. id÷ omis spes huiꝰ scłi que relistit spei¬

Expanded text:
omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. Tunc novissima inimica destruetur mors, et quidquid nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumetur omnino, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem et mortale hoc induet inmortalitatem. unde et illius ciuitatis muri, quae Hiericho appellatur, quod in Hebraeo eloquio luna interpretari dicitur, septimo circumacta testamenti arca corruerunt. quid enim nunc agit adnuntiatio regni caelorum, quam circumactio arcae significauit, nisi ut omnia munimenta mortalis uitae, id est omnis spes huius
Abbreviated transcription (Latin):
cesinã uͦ ⁊ pͥmã: ꝓpt̃ ipsũ minerũ septe¬
nariũ quo uniu̾sitatis sigcatio sepe figu-¬
raͬt. Qui etiã ipsi eccłȩ tribuit᷑: ꝓpt̃ instar
ad septẽ scͥbit ȩccłas: ȩccła uͦadhueista
mutabilitatẽ. lune nomine in scͥpturis
sig̾tat᷑. Unde ÷ & illud. Parauer̃ sagitas
suas in pharetra: ut sagutent in obscura
luna rectos corde. Priꝰ enĩ quã fiat illud

Expanded text:
erum septenarium, quo uniuersitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi ecclesiae tribuitur propter instar ad septem scribit ecclesias. ecclesia uero amutabilitatem lunae nomine in scripturis significatur. unde est illud: Parauerunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscura luna rectos corde. prius enim quam fiat illud
Abbreviated transcription (Latin):
rit: cũ tradidit regnũ do & pat. Qui nc̃
int̃pellat ꝓ nob̃. ut ĩa ñ roget patrẽ. quia
ipse pat amatnos. Quo aũt merito. nisi
fidr̃qua credimiꝰ. antequã illud qđ ꝓmit¬
tiͣt uideamꝰ: ꝑ hanc eni ꝑuenimꝰ ad speti¬
eni: ut tales amet quales amat ut simꝰ.
ñ quales oditqr sum &hortat᷑ ac p̃stat.

Expanded text:
rit, cum tradiderit regnum Deo et Patri, qui nunc interpellat pro nobis, ut jam non roget Patrem, quia ipse Pater amat nos. Quo autem merito, nisi fidei, qua credimus antequam illud quod promittitur videamus? Per hanc enim perveniemus ad speciem, ut tales amet, quales amat ut simus; non quales odit quia sumus, et hortatur ac praestat
Abbreviated transcription (Latin):
nũ dĩ ñ possidebt̃: qr ñ ibi erit corruptio
& mortal ^ caͣrnis ⁊ sanguiuis. Scđm has
enĩ qualitates hoc loco carnẽ & saugui¬
nẽ nuncupauit. Quo cirea ut aliquid
ex ẽpli gr̃a ponã qđ int̾im occurrit. sic̃
scpcũ ẽ ne forte tẽpcau̾it uos qui tẽptat¬
& inanis sit labor m̃: atq hic intelligit᷑

Expanded text:
num dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio num dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum enim qualitates hoc loco carnem et sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam quod interim occurrit, sicut scriptum est: ne forte temtauerit uos qui temtat et inanis sit labor noster, atque hic intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ credit inqͥt iã iudicatꝰ÷. Pinde illi
qͥ ad iudiciũ resurrecturi sunt: n ꝯmuta¬
buut᷑ in illã incorruptelã. que nec doloriᷤ
corruptionẽ patipot̃. Illa nãq fideliũ
÷ atq scõꝵ. Isti uͦ ꝑ petua corruptione
cruciabunt᷑. qr ignis eoꝵ ñ excinguet᷑:
ista distinctio & mortui resurgent
incorrupti & nos ĩmutabim᷑ ⁊ nͥ qr om̃s
icorrupti resurgent: s ex his iusti
etiã inmutabunt᷑ in illã incorruptelam
cui omĩno nulla possit nocere corruptio.
rupti quidẽ refurgent in integritate
m̃bror: s tam̃ corrũpendi dolore pena¬
rũ. cũ audierint ite mignẽ aetmĩ qͥ pa-¬
ratꝰ ÷ diabolo & angłis eiꝰ. A quo auditu
malo iustꝰ ñ cimebit. De illa uͦ ꝯuuitati¬
one iustoꝵ cũ dixisset nos omutabimͦ.
Oporcet eni corruptibile hoc iduere
incorruptelã: & mortale hoc induere in¬
mortalitatẽ. Nonut opinor dubitand ũ
÷ scđm hoc qđ diccũ ẽ. caro & sanguis reg¬

Expanded text:
iam iudicatus est. proinde illi qui ad iudicium resurrecturi sunt, non commutabuntur in illam incorruptelam, quae nec doloris corruptionem pati potest; illa namque fidelium est atque sanctorum. isti uero perpetua corruptione cruciabuntur, quia ignis eorum non extinguetur ista distinctio: et mortui resurgent incorrupti, et nos commutabimur, nisi quia omnes incorrupti resurgent, sed ex his iusti etiam immutabuntur in illam incorruptelam, cui omnino nulla possit nocere corruptio? rupti quidem resurgent in integritate membrorum, sed tamen corrumpendi dolore poenarum, cum audierint: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. a quo auditu malo iustus non timebit. de illa uero commutatione iustorum cum dixisset: nos commutabimur, oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: caro et sanguis reg
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe mortali. nouissimꝰ adã rdẽ ipse. in
corꝑe inmortali: lam̃ int̾ animã uiuen¬
tẽ & spin uiuificantẽ hoc intẽe uoluit.
ut illic sit corpꝰ aĩale. hic sp̃itale. Anima
quippe in corꝑe animali uiuit qͥdẽ.s: ñ ui-¬
uificat usq ad auferendã corruptionẽ: In
unꝰ sp̃s ÷. sic unuficat ut sp̃icale corpꝰ effi¬
ciat. Absumens omnẽ corruptionẽ. nuil¬
lam metuens seꝑationẽ. & nos inquit
cõmutabim᷑. Ergo istã comutationẽ in
meliꝰ sine dubitatione oportet intelligi:

Expanded text:
imus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptionem; in us est, sic vivificat, ut spiritale corpus efficiat, absumens omnem corruptionem, nullam metuens separationem: Et nos, inquit, commutamur. Ergo istam commutationem in melius 100 sine dubitatione oportet intelligi,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sp̃m debemꝰ putare.s corpꝰ. Quis porto
audeat oꝑinari uł xp̃i corpꝰ ñ sp̃ĩtale re¬
furrexifse S si sp̃itale surrex ñ iã corpus
fuisse s spm̃. Cum hanc opinionẽ disci-¬
płoꝵ refellat ubi cũ eũ uidentes existi-¬
marent se spm̃ uide ait. Palpate & inde¬
te qr sp̃ĩ ossa & carnẽ ñ habet sicut me
tudetis hab̾e am gͥ illa carospĩtale erat
corpꝰ: nec tam̃ sp̃s erat s corpꝰ Mulla alt̾iꝰ
morte ab anima resoluendũ atq seꝑan¬
dũ:. sic̃ corpꝰ animale quale animatũ est
dĩ flatu cũ factꝰ ÷ homo in aniniã uiuã
Etiã ipsũ ex animali spĩtale sine mor¬
tis int̾uentu futurũ. nͥ trangressio p̃¬
cepti pͥꝰ ꝯmisso peccato infligeret pęnã.
quã ds̃ seruate iusticiȩ daret coronã. Uñ
tus iiuenit ꝑstratũ qͦdãmͦ humilitatis
nr̃e. s n cũ morbo uuqritatis nr̃e. Nam ꝑ¬
animale nob̾ hocẽ. ꝑ mortale corpꝰ appa.¬
ruit: qui utiq si uoluisset cũ corpore in¬

Expanded text:
debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurrexisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? iam igitur illa caro spiritale erat corpus nec tamen spiritus erat sed corpus nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus seruatae iustitiae daret coronam. Undetus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum morbo iniquitatis nostrae. nam animale nobis, hoc est, per mortale corpus apparuit, qui utique, si voluisset, cum corpore im