comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qz plato ne dei opus mbecillũ
et ruinosum faceret: in et̾num
dixit esse mansurum. Si hom̃
cã factus est. et ita factus est
ut esset et̾mis : cur gͦ ipĩ quoꝵ
cã factus est non st̃ sempit̾m.
Si mortales pp̾ quos factus qͦt
Qe si ei rõ quadraret intelli¬
ge̾t ꝑiturũ esse qr factus est.
nec posse in et̾num man̾e. iͥ
qd̾ tangi non potest. Qui neͣt
homni causa factum hic nullam
ro̾nem tenet. Si emin dixit
ipm̃ fabricatorẽ sua tausa h
opera esse molitũ. cur ergo nos
nati sumus. cur mũdo ipso fiui
aliena cõmoda int̾cipimꝰ. Cur
ꝑetuo successio: nimmũ uidere
deus uoluit et suis uariis mia¬
ginibus tamꝙͣ sigilla confiig̾e
qͥbus se oblectaret: et inchõminꝰ
tñ si ita esset cure hrẽt mimã¬
tes. p̾cipueqz hominẽ cuus imi¬
ꝑio cinicta subiecit. Qui autẽ
dicunt semꝑ fuisse mundum.
omicto illud ꝙ esse ip̃m sine aliqͦ
pͥncipio non potest. unde se ex¬
tricare neq̃unt. sed hoc dico si mũ¬

Expanded text:
ique Plato, ne Dei opus imbecillum ique Plato, ne Dei opus imbecillum et ruinosum faceret, in aeternum dixit esse mansurum. Si hominum causa factus est, et ita factus est ut esset aeternus, cur ergo ipsi quorum causa factus est, non sunt sempiterni? Si mortales, propter quosQuod si ei ratio quadraret, intelligeret periturum esse, quia factus est; nec posse in aeternum manere, nisi quod tangi non potest. Qui autem negat hominum causa factum, hic nullam rationem tenet. Si enim dicit, ipsum fabricatorem sua causa tanta haec opera esse molitum, cur ergo nos nati sumus? cur mundo ipso fruimaliena commoda intercipimus? Cur perpetua successio? nimirum uidere deus uoluit et suis uariis imaginibus tamquam sigilla confingere quibus se oblectaret: et nihilominus tamen, si ita esset, curae haberet animantes praecipueque hominem, cuius imperio cuncta subiecit. qui autem dicunt semper fuisse mundum — omitto illut, quod esse ipsum sine aliquo principio non potest; unde se extricare n
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa contum̃: non tñ ita ut
deus ipse qui est incorrptus
g̾nibus et corruptibilibꝰ eli̾s
misteatur. Illud gͦ rectius qd̾
aplatone sumpfrunt: a deo fa¬
ctum esse mundũ. et eiusd̾ pro¬
iudencia gub̾nari. Oportebat
que causa. que rõ fuerit tanti
oꝑis fabricandi. quare hoc
non esse adiis constitutũ: sic
ait dicere porro homĩ cã boluis¬
se parare p̾claram mũdi natu¬
ram. deinde intulit de siꝑe est.
Quid enĩ inmortalibus atqr be¬
atis grã nr̃a queat largirier
emolumĩti: ut nrã quitꝙͣ causa
agere aggrediantur: m̾ito.Il¬
li enim nullã rõnem affe̾bant.
cur hũanum genus uel creatũ
uel constitutũ esset adeo. Nrm̃
hoĩs exponere. Cuiꝰ illi exꝑtes
sacrm̃ ueritatis nec attingere .n.
uidere potuerunt. Ergo ut pau¬
lo ante dicebam cum assumpsis¬
sent id qd̾ erat um̃ id est mund
adeo factum: et hom̃i cã esse fa¬
ctum: tñ qmꝰ eos in cõseꝙ̃tibut
rõ defecit: non potuerunt de¬
fendere id qd̾ assumpfrant. dem¬

Expanded text:
omnia contineri, non tamen ita, ut deus ipse, qui est incorruptus, grauibus et corruptibilibus elementis misceatur. illut ergo rectius quod a Platone sumpserunt, a deo factum esse mundum et eiusdem prouidentia gubernari. oportebat quae causa, quae ratio fuerit tanti operis fabricandi; quare hoc,non esse a diis constitutum, sic ait : Dicere porro hominum causa voluisse parare; Praeclaram mundi naturam Deinde intulit: Desipere est. Quid enim immortalibus atque beatis Gratia nostra queat largirier emolumenti, Ut nostra quidquam causa gerere aggrediantur? Et merito. Illi enim nullam rationem afferebant, cur humanum genus vel creatum, vel constitutum esset a Deo. Nosthominis exponere, cujus illi expertes, sacrarium veritatis nec attingere, nec videre potuerunt. ergo ut paulo ante dicebam cum assumpsissent id quod erat verum, id est, mundum a Deo factum, et hominum causa esse factum; tamen, quoniam eos in consequentibus ratio defecit, non potuerunt defendere id quod assumpserant. Den
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m deũ nͥ ex ꝑmixtione sexus
altius non posse tu̾are: Illos g.
quos imꝑiti et insipientes tã¬
ꝙͣ deos et nũcupant et adorãt
nemo est tã incõsida̾tus qui nõ
intelligat fuisse mortales. Q ͦ¬
modo tp ͦ inqͥet aliqͥs dii crediti
st̃. minirũ qr reges maxi̾ ac po¬
tentissĩ fu̾nt ob m̾ta uirtutũ
suaꝵ minierũ aut artiũ repper¬
taꝵ cum cari fuissent hiis qͥbꝰ
imꝑauerant in memoriã sũt
consetrati. Qd̾ si quis dubitet.
res eor gestas et facta cõsidet.
que et uniu̾sa tam poete ꝙͣ hi¬
storici ueteres prodiderunt

Expanded text:
ipsum Deum, nisi ex permixtione sexus ipsum Deum, nisi ex permixtione sexus alterius non posse generare? Illos igitur, quos imperiti et insipientes tanquam deos et nuncupant et adorant, nemo est tam inconsideratus, qui non intelligat fuisse mortales. Quomodo ergo, inquiet aliquis, dii crediti sunt? Nimirum quia reges maximi ac potentissimi fuerint: ob merita virtutum suarum, aut munerum, aut artium repertarum, cum cari fuissent iis quibus imperitaverant, in memoriam sunt consecrati. Quod is quis dubitet, res eorum gestas, et facta consideret, quae universa tam poetae quam historici veteres prodiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ũm sicuti est. apparet h̾culem
appolinem. liberũ. m̾curiũ. io¬
ueniq ip̃m cũ cet̾is homines
fuisse. qm̃ st̃ ex duobus sexibꝰ
nati. Quid est aut̾ adeo tam
renotũ ꝙͣ id opꝰ qd̾ ipe̾ ad pro¬
pagandã sobolẽ mortuĩbus tri¬
buit. et qd̾ sine sbã corporali
tales et̾m. quid opus est alt̾o
progene qͥd opus est.cũ succes¬
sione non egeant qui semꝑst
futini. nam profecto ĩ hoĩbus
cet̾isq ammãtibus diu̾sitas se¬
xiis. ac coicio et gn̾acio nullã
biuenciũ. qm̃ st̃ condicione mor¬
talitatis obitura: mutua possit
successione ẜuari. Deo at̾ qui
est sempit̾iuis. neqz alter sexꝰ
neq successio nccͣia est. Dicet
aliquis ut hẽat mĩstros. uel in
quos possit ipẽ dũari. Quid
igitur opus est sexu fem̾imo.
cũ deus qui est omp̃s ut bocaͣ.
sine usu et oꝑa femine possit
filios procreare: Nam si qͥbusd̾
minutis aĩalibus id p̾stitit. ut
S̾. e fohis natos: esuauibus h̾¬
bis ore legant. cur existimet aͥe

Expanded text:
um, sicuti est, apparet Herculem Apollinem Liberum Mercurium Iouemque ipsum cum ceteris homines fuisse, quoniam sunt ex duobus sexibus nati. quid est autem a deo tam remotum quam id opus, quod ipse ad propagandam subolem mortalibus tribuit et quod sine substantia corporali tales et aeterni, quid opus est altero progenie quid opus est, cum successione non egeant qui semper sunt futuri? nam profecto in hominibus ceterisque animantibus diuersitas sexus et coitio et generatio nullam viventium, quando sunt conditione mortalitatis obitura, mutua possint successione servari. Deo autem, qui est sempiternus, neque alter sexus, neque successio necessaria est. Dicet aliquis, ut habeat vel ministros, vel in quos ipse possit dominari. Quid igitur opus est sexu foemineo, cum Deus, qui est ommipotens, sine usu et opera foeminae possit filios procreare? Nam si quibusdam minutis animalibus id praestitit, ut sibi E foliis natos et suavibus herbis Ore legant: cur existimet aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
ut nec ortũ hoĩs nec uitam. sñ
his credid̾unt posse constare. hor
altm nob̾ cõmune est cum cet̾is
aĩalibus. alt̾m soli hoĩ datum.
Nos enĩ quĩ celeste atq minor¬
tale aĩal sumꝰ: igm utim᷑. qui
nobis in argumentũ inmorta¬
litatis est datus. qmiꝰ ignis e
celo est. cuius natura qr mobil
est. et sursum intitur: uite cõ¬
tinet rõnem. Cet̾a uero aĩalia
tur. qd̾ est elmm̃ corporale atq
t̾renum cuiꝰ natura qr mobilis
est ac deorsũ uergens: figam
mortis ostendit. ideo pectudes
neq in celũ prospiciũt: neq
religiones senciĩt. qui ab his
usus ignis alienus est. unde
at uel quomodo deus hec duo
pͥncipalia igne̾ et aqmͣ uel
accendent uel eliqͣuent. solus

Expanded text:
ut nec ortum hominis nec uitam sine ut nec ortum hominis nec uitam sine his crediderint posse constare. horum alterum nobis commune cum ceteris animalibus est, alterum soli homini datum. nos enim quoniam caeleste atque inmortale animal sumus, igni utimur, qui nobis in argumentum inmortalitatis est datus, quoniam ignis e caelo est; cuius natura quia mobilis est et sursum nititur, uitae continet rationem. cetera uero animalia tur, quod est elementum corporale atque terrenum. cuius natura quia mobilis est ac deorsum uergens, figuram mortis ostendit. ideo pecudes neque in caelum suspiciunt neque religionem sentiunt, quoniam ab his usus ignis alienus est. unde autem uel quomodo deus haec duo principalia, ignem et aquam, uel accenderit uel eliquauerit, solus
Abbreviated transcription (Latin):
Recte igitur ouidius. Quippe
ubi tempiem sumpsere humor¬
q talorq. Concipiunt et ab
his oriuntur cuncta duobus
Cumq sit ignis aque pucfe
uapor humidus omnns Res tre¬
at. et distors concordia fetibꝰ
apta est. Alt̾m emiꝰ qͣ mastu¬
lini̾ elem̃tum est. Altm qiͣ̃ fe¬
nininũ. alt̾m actmm̃. alt̾m pa¬
tibile. Ideoqz a uet̾ibus institu¬
tũ est. ut sacramĩto ignis et aq̃
iptiaꝵ federa sanctiantur.
ꝑ qd̾ fetus animanciũ calore
et hũore corporentur atq an¬
mentur ad uitam. Cum emmn
constet omue ammal ex aiã
et corpore. matĩa corporis in
hũore est. aĩe in calore. Qd
ex annĩ fetibus datur stire qͦs
trassi humoris plenos nͥ opi¬
fex calor fouerit: nec humor
potest corporari. nec corpus
animari. Exulibus quoq igͥs
et aqͣ int̾dici solebat. Adhuc eĩ
cere. Int̾dicto igitur usu eaꝵ reꝵ¬
quibus uita honiĩ constat. ꝑinde
hẽbatur: ac si esset qui eam sñam
exceꝑit morte multatus. Adeo

Expanded text:
Recte igitur Ovidius: Quippe Recte igitur Ovidius: Quippe ubi temperiem sumpsere humorque calorque, Concipiunt, et ab his oriuntur cuncta duobus: Cumque sit ignis aquae pugnax, vapor humidus omnes Res creat, et discors concordia foetibus apta est. Alterum enim quasi masculinum elementum est, alterum quasi foemininum; alterum activum, alterum patibile. Ideoque a veteribus institutum est, ut sacramento ignis et aquae nuptiarum foedera sanciantur, quod foetus animantium calore et humore corporentur, atque animentur ad vitam. Cum enim constet omne animal ex anima et corpore, materia corporis in humore est, animae in calore: quod ex avium foetibus datur scire, quos crassi humoris plenos nisi opifex calor foverit, nec humor potest corporari, nec corpus animari. Exulibus quoque ignis et aqua interdici solebat: adhuc enimcere. Intquibus uita hominum constat perinde habebatur, ac si esset qui eam sententiam exceperat morte multatus. adeo
Abbreviated transcription (Latin):
uo illi anticheo dicimꝰ attributã
eius ipĩs młtas et uarias re
ac ra diare uideantur : tñ quia
non st̃ plena ac solida lũa: nec
caloris p̾ferũt quicꝙͣ nec tene¬
bras młtitudine sua unicunt.
Duo igitur illa pͥncipalia in¬
ueniuntur. que diu̾sam et con
humor que mirabilit̾ deus ad
sustmnenda et gignenda omma
excogitauit. Nam cum uirtus
dei fit in calore et igni: insi
ardorẽ uimiq eius adnieta
hũoris ac frigoris materia
temꝑasset: nec nasti quitꝙͣ
nec coherere potusset. quin
statim conflagracione inbiret.
quicquid esse cepisset. unde et
phi quid̾ et poete discordi con¬
cordia nrundũ constare dix̾unt
sed rõnem penitus non uide¬
bant. Eraclitus ex igmi nata
esse oña dixit. Cales exaqͣ¬
fuisset ueq aqua nasti ex igne
potuisset: neq rursus ignis
ceagua. Sed est ueruis sub
et utroq ꝑmixto cuncta gn̾ari.
Ignis quid̃ ꝑmisteri cũ aqua
non potest. qr st̃ utraq mimica.

Expanded text:
avo illi antitheo dicimus attributam, avo illi antitheo dicimus attributam, ejus ipsius multas et varias relac radiare videantur; tamen, quia non sunt plena ac solida lumina, nec caloris praeferunt quidquam, nec tenebras multitudine sua vincunt. Duo igitur illa principalia inveniuntur, quae diversam et conthumor: quae mirabiliter Deus ad sustentanda et gignenda omnia excogitavit. Nam cum virtus Dei sit in calore et igni, nisi ardorem vimque ejus admixta humoris ac frigoris materia temperasset, nec nasci quidquam nec cohaerere potuisset, quin statim conflagratione interiret quidquid esse coepisset. Unde et philosophi quidam et poetae discordi concordia mundum constare dixerunt: sed rationem penitus non videbant. Heraclitus ex igne nata esse omnia dixit; Thales Mfuisset, neque aqua nasci ex igne potuisset, neque rursus ignis ex aqua. Sed est verius, simul ex utroque permisto cuncta generari. Ignis quidem permisceri cum aqua non potest, quia sunt utraque inimica;
Abbreviated transcription (Latin):
oms hiberiis. In his qͦ du¬
abus ꝑtibus n̾ndiana et
septẽtrionali figura uite ac¬
mortis contietur. qr uita
in calore est. mors in frigo¬
re. Sicut at calor ex igne
est. ita fuigus ex aqua. Se¬
cundũ haꝵ ꝑtiuẽ dimẽsionẽ
diem qͦ fecit ac noctem. que
spacia et orbes tprm ꝑpetuos
ac uolubiles. quos uocanus
annos: alt̾na ꝑ uices succõne
conficiant. Dies quẽ pͥmus
oriens sb̃mĩstrat: dei sit ncͣe
est. ut omĩa q̾cumq melioͣ.
st̃. nox autẽ quã occidens
extremus inducit: eius .s.
et uere religions et flãꝵ
suꝑsticionũ mago quedã
ostende̾tur. Nam sicut sol qui
oritur in diem licet sit unus. unꝰ
solẽ esse appellatũ cicero uult
uidĩ. ꝙ obsturatis sideribus
solus appareat: tamen quia
ueru̾ ac ꝑfecte plenitudinis
lumen est et calore potisfio
et fulgore clarissimo illustrat
omi̾a. Ita in deo licet sit unus
et maiestas et uirtus et clari¬
tudo ꝑfecta est. Nox autẽ ꝙͣ pr¬

Expanded text:
onis hibernum. in his quoque duonis hibernum. in his quoque duabus partibus, meridiana. et septemortis continetur: quia vita in calore est, mors in frigore. Sicut autem calor ex igne est, ita frigus ex aqua. Secundum harum partium dimensionem, diem quoque fecit ac noctem, quae spatia, et orbes temporum perpetuos ac volubiles, quos vocamus annos, alterna per vices successione conficiant. Dies, quem primus oriens subministrat, Dei sit necesse est, ut omnia quaecumque meliora sunt. Nox autem, quam occidens extremus inducit, ejus scilet verae religionis, et falsarum superstitionum imago quaedam ostenderetur. Nam sicut sol, qui oritur in diem, licet sit unus, unde solem esse appellatum Cicero vult videri , quod obscuratis sideribus, solus appareat, tamen quia verum ac perfectae plenitudinis lumen est, et calore potissimo, et fulgore clarissimo illustrat omnia: ita in Deo, licet sit unus, et majestas, et virtus, et claritudo perfecta est. Nox autem, quam pr
Abbreviated transcription (Latin):
est reꝵ. et ꝙ oriri nos faciat
ad uitã sempibiam. Occidens
at̾ cõturbate illi pͣueqr menti
ascribitur. ꝙ lumen ab scõdat.
ꝙ tenebras semꝑ inducat. et
ꝙ hoĩes faciat occid̾e̾ atq inb̾re
pctis. Nain sicut lux orientis
est. in luce at uite rõ uersatur.
sic occidentis tenebre st̃ In te¬
nebris at̾ mors et int̾itus cõ¬
tinetur. Deinde alteras ꝑtes
ead̃ rõne dimensus est. m̾idiẽ
ac septẽtrionẽ que ꝑtes illis
duabus societate iunguntur.
Ea emi que est solis calore
flagrancior: proxima est et
toheret orienti. At illaque fu¬
goribus ac ꝑpetuo gelu torpet.
eiusd̃ est extremus occasus.
ilam sicut contrarie st̃ liũ
tenebre: ita fugus calori.
ut igitur calor lumim proxiꝰ¬
est. sic m̾dies orienti. ut fu¬
gus tenebus ita plaga sep¬
temerionis occasui. Quibꝰ
singulis ꝑtibus suũ tempꝰ
attribuit. uer s. orienti. esta¬
tem m̾idiane plage. occideᷤᷤ¬
tis autumpnus est. septẽtri¬

Expanded text:
est rerum et quod oriri nos faciat est rerum et quod oriri nos faciat ad uitam sempiter- nam: occidens autem conturbatae illi prauaeque menti adscribitur, quod lumen abscondat, quod tenebras semper inducat et quod homines faciat occidere atque interire peccatis. nam sicut lux orientis est, in luce autem nitae ratio uersatur, sic occidentis tenebrae sunt, in tenebris autem mors et interitus continetur. deinde alteras partes eadem ratione dimensus est, meridiem ac septentrionem, quae partes illis duabus societate iunguntur. ea enim quae est soiis caiore nagranuor, proxima est et cohaeret orienti, at illa quae frigoribus ac perpetuo gelu torpet, eiusdem est cuius extremus occasus. nam sient contrariae sunt lumini tenebrae, ita frigus calori. ut igitur calor lumini est proximus, sic meridies orienti, ut frigus tenebris, ita plaga septentrionalis occasui. quibus singulis partibus suum tempus adtribuit, uer scilicet orienti, aestatem meridianae plagae; occidentis autumnus est, septentri
Abbreviated transcription (Latin):
une qm̃ refutanimꝰ eos
qui demũdo et factore
ad dñiam mundi fabritã reuer¬
igitur deus pͥmũ om̃n celum et
in subhine suspendit: ꝙ esset se¬
des ipis dei conditoris. deinde
t̾ram fundanit ac subdidit celo.
quã homo cum cet̾is aĩalium ge¬
neribus incoleret. eã uoluit hu¬
more cũflui et contm̾i. suum
uero habitaculũ distinxit claris
liubus et impleuit sole stilicet¬
et lune orbe fulgenti. et astroꝵ
mitanciũ splendentibus signis
adornauit. Tenebras aute̾ qd̾ est
hiꝰ cõtrariũ: constituit in t̾ra. Ni¬
chil eniꝰ ꝑse continet luĩs: nͥ acci¬
piat ecelo in quo posuit lucem
phẽnem. et superos et uitam
ppetuã. et contra in t̾ra: tenebs̃
et inferos et mortem. Tanto
enĩ hec ab illis suꝑioribus distãt.
ꝙͣtũ mala bonis et uicia uirtu¬
tibus. Ipius ꝙͦ t̾re binas ꝑtes
contrias int̾ se diu̾sasqz consti¬
tuit. orientem .s. occidentẽqz
Ex qͥbus oriens deo accensetur.
qr ipẽliũs fons et illustrator

Expanded text:
niam refutavimus eos qui de mundo et de factore ad divinam mundi fabricam reverigitur Deus primum omnium coelum, et in sublime suspendit, quod esset sedes ipsius Dei conditoris. Deinde terram fundavit, ac coelo subdidit, quam homo cum caeteris animalium generibus incoleret. Eam voluit humore circumflui, et contineri. Suum vero habitaculum distinxit claris luminibus, et implevit, sole scilicet, lunaeque orbe fulgenti, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit; tenebras autem, quod est his contrarium, constituit in terra: nihil enim per se continet luminis, nisi accipiat a coelo, in quo posuit lucem perennem, et superos, et vitam perpetuam, et contra in terra tenebras, et inferos, et mortem. Tanto enim haec ab illis superioribus distant, quantum mala a bonis et uitia a uirtutibus. ipsius quoque terrae binas partes contrarias inter se diuersasque constituit, orientem scilicet occidentemque. ex quibus oriens deo adcensetur, quia ipse luminis fons et inlustrator
Abbreviated transcription (Latin):
potestas non possit. deus gͦ.
Et hii tũ qui mltos esse arbiꝰ¬
trantur: officia dicũt esse int̾
se ꝑtitos. deqͥbus omĩbus suo
loco disputabimꝰ. illud int̾im qͦ.
ad pñtem locũ ꝑtinet teneo. Si
ꝑtiti st̃ int̾ se officia : eod̾ reuol¬
uitur res. ut ex his quiłt oĩbꝰ
nõ pt̾ omĩa gubernare. ita fit
tat hanc tantã magnitudinẽ
non posse ab uno regi fallitur.
mat sin gularẽ deũ qui face̾
mundũ potuit. ennd̾ regere
non posse quẽ fecit. Ac si con¬
cipiat aĩo. ꝙͣta sit dñn hꝰ ope¬
ris inmenfitas. cũ antea in¬
chil esset. tñ uirtute atq cõ¬
silio dei ex nichilo ẽẽ cõflatã.
qd̾ opus nͥ ab uno inchoarĩ
ꝑficiq nõ potuit. Iam intel¬
liget mlto facilius esse ab uno
regi. qd̾ est ib uno cõstitutũ.
dicat fortasse aliqͥs ne fabri¬
tari quid tam inmensũ opꝰ
mũdi nͥ apłibus potuisse. ꝙͣ¬
libet młtos. ꝙͣlibet magnos
faciat. quicquid in multis

Expanded text:
diuina non possit. deus ergo diuina non possit. deus ergo et ii tamen qui multos esse arbitrantur, officia inter se dicunt esse partitos: de quibus omnibus suo loco disputabimus. Illud interim, quod ad praesentem locum pertinet, teneo. Si partiti sunt inter se officia, eodem revolvitur res, ut ex iis quilibet sufnon potest omnia gubernare. Ita fit tat hanc tantam magnitudinem non posse ab uno regi, fallitur.mat singularem Deum, qui facere mundum potuit, eumdem regere non posse quem fecit. At si concipiat animo, quanta sit divini hujus operis immensitas cum antea nihil esset, tamen virtute atque consilio Dei ex nihilo esse conflatam; quod opus nisi ab uno inchoari ficique non potuit, iam intelleget multo facilius esse ab uno regi quod est ab uno constitutum. dicat fortasse aliquis ne tabricari quidem tam inmensum opus mundi nisi a pluribus potuisse. quamlibet multos, quamlibet magnos faciat, quidquid in multis
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ito. cũ illiꝰ sint que ubiq st̃
omĩa. Cũ ad eũ solũ omnes un¬
diqz copie congerantur. At si
plures ꝑciantur orbem minus
certe opũ minus uiriũ finglĩ
hẽbunt. cũ intra p̾sc̃ptam por¬
cionem se quisqz contineat. Eod
modo et̾ dii si plr̃es suit minus
ualebunt. ahis tm̃dem in se ha¬
bentibus. uͥtutis at̾ ꝑfecta na¬
tura in eo pocius est in quo totĩ
est. ꝙͣ in eo in quo ꝑs exigua
detoto est. Deus uero si ꝑfectus¬
est. q ꝓfectus est ut esse debet
nõ potest esse nͥ unus ut in eo
sint omña. Deoꝵ igitur uirtu¬
tes ac ptãtes: infirmiores sit̾
nct̃e est. qr tm̃ singlĩs deerit.
pͣtum in cet̾is fuerit. ita ꝙͣto
plures tanto minores erut.
Quid ꝙ sũma illa reꝵ potestat
ac uis dñia ne semł quid̾ didi
pt̾. quicqͥd enim capit dionem
et int̾itum capiat ncce est. Si
autẽ int̾itus procul est adeo.
qr incorruptibil est et et̾mis :
consequens est ut diuidi dĩa¬

Expanded text:
merito. cum illius sint Quae ubique sunt merito. cum illius sint Quae ubique sunt omnia cum ad eum solum omnes undique copiae congerantur. at si plures partiantur orbem, minus certe opum, minus uiriuni singuli habebunt, cum intra praescriptam portionem se quisque contineat. eodem modo etiam dii, si plures sint, minus ualebunt, aliis tantundem in se habentibus. uirtutis autem perfecta natura in eo potest esse in quo totum est quam in eo in quo pars exigua de toto est. deus uero si perfectus est, ut esse debet, non potest esse nisi unus, ut in eo sint omnia. deorum igitur uirtutes ac potestates infirmiores sint necesse est, quia tantum singulis deerit, quantum in ceteris fuerit: ita quanto plures tanto minores erunt. quid quod summa illa rerum potestas ac diuina uis ne semel quidem diuidi potest? quidquid enim capit diuisionem, et interitum capiat necesse est. si autem interitus procul est a deo, quia incorruptibilis est et aeternus, consequens est ut diuidi pote
Abbreviated transcription (Latin):
stio illa consequẽs ac se¬
cunda. utrũ ptãte unius dei mũ¬
dus regatur. an ne mltoꝵ: nle¬
mo est quid̾ qui sapiat ro̾nẽq
secũ putet: qui non unu̾ esse
intelligat. qui et condidĩt oiã.
et ead̾ qua condidit uirtute
mod̾etur. Quid eniꝰ młtis dus¬
opus est. ad mundi reginen su¬
stmend̾. nͥ forte arbitram᷑. si plẽs
sint: minꝰ hab̾e̾ singulos neruoꝵ
atq uiriu̾̃. qd quid̃ facũt hn qͥ
multos eẽ uolunt qͣre ncce est ĩ¬
becilles esse. Si quid singali sine
auxilio reliquoꝵ tante molis
gubernachn sustinere non put.
Deus autem qui est et̾ria mẽs¬
ex om̃i utiqr ꝑte ꝑfecte cõsuma¬
teq uirtutis est. Qd̃ si uerũ est
unus sit nc̃ce est. Potestas enm
ł uirtꝰ absoluta retinet suã ꝓpͥã
firmitatẽ. Id at̾ solidũ exist̾imãd
est. cui nich̾ decede̾. id ꝑfectũ cui
nichil possit accedere. Quis du¬
bitet potentissim̃ eẽ regem qui
tociꝰ orbis hẽat imꝑiũ neq in¬

Expanded text:
stio illa consequens ac secunda: utrum potestate unius Dei mundus regatur, anne multorum? Nemo est qui quidem sapiat, rationemque secum putet, non unum esse intelligat, qui et condiderit omnia, et eadem, qua condidit, virtute moderetur. Quid enim multis opus est ad mundi regimen sustinendum? nisi forte arbitremur, si plures sint, minus habere singulos nervorum atque virium. Quod quidem faciunt ii, qui multos esse volunt; quia necesse est imbecilles esse: siquidem singuli, sine auxilio reliquorum, tantae molis gubernaculum sustinere non possent. deus autem, qui est aeterna mensex omni utique parte perfectae consummataeque uirtutis est: quod si uerum est, unus sit necesse est. potestas enim uel uirtus absoluta retinet suam propriam firmitatem. id autem solidum existimandum est, cui nihil decedere, id perfectum, cui nihil possit accedere. quis dubitet potentissimum esse regem qui totius orbis habeat imperium? neque in
Abbreviated transcription (Latin):
te amplius ꝙͣ qd̾ ad eũ ꝓprie ꝑ¬
tinet. sicut ne res quid̾ milita¬
ris nͥ unũ hẽat duce̾ atq recto¬
rem. Q si in uno ex̾citu tot fu¬
erint imꝑatores quot legiones
quot cohortes. quot cunei. quot
quot ale. pͥmũ nec instrui pot̾it
aties unoqͦs ꝑiculũ recusante. nͨ
regi facile aut tempari al imꝑ
ari. ꝙ suis ꝓpriis consibis utant᷑
omnes. quoꝵ diu̾sitate plus no¬
teant ꝙͣ prosint. Sic in hoc rert
nature imꝑio nͥ unus fuerit ad
quẽ tocius sũme cura referatur.
uinu̾sa soluent᷑ et corruent. Di¬
tere autẽ młtoꝵ arbito regi mũ¬
dũ tale est: quale si quis affir¬
met in uno corpore mltas esse
mentes. qm̃ mułta et uaria st̃
misteria menbroꝵ. et singulos
corpis sensus. singule mentes
regere credantur. Item multi
affectus qͥbus cõmou̾i solemus
uel ad nrã ł ad cupiditatẽ. ł ad
leticiã. uel ad metũ. uel ad mi¬
hacionem. ut in his omĩbus to¬

Expanded text:
te amplius quam quod ad eum proprie pte amplius quam quod ad eum proprie pertinet, sicut ne res quidem militaris nisi unum habeat ducem atque rectorem. quodsi in uno exercitu tot fuerint imperatores quot legiones, quot cohortes, quot cunei, quot alae, primum nec instrui poterit acies uno quoque periculum recusante nec regi facile aut temperari, quod suis propriis consiliis utantur omnes, quorum diuersitate plus noceant quam prosint: sic in hoc rerum naturae imperio nisi unus fuerit ad quem totius summae cura referatur, uniuersa soluentur et conruent. dicere autem multorum arbitrio regi mundum tale est, quale si quis adfirmet in uno corpore multas esse mentes, quoniam multa et uaria sint ministeria membrorum, ut singulos corporis sensus singulae mentes regere credantur, item multi adfectus, quibus commoueri solemus uel ad iram uel ad cupiditatem uel ad laetitiam uel ad metum uel ad miserationem, ut in his omnibus to
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinis. potestatis. uir¬
tutis. marestatisqz posuerit: id
totũ in unũ confero et in uno
esse dico. ut tantũ in eo sit istar
rer ꝙͣtũ nec cogitari nec dicipꝰ
explanacionẽ tantaꝵ reꝵ capit
lingua mortalis: id ipm̃ intelli¬
gere nos oportet ac dice̾. Uideo
rursus quid econtͣrio dici possit.
tales esse illos plẽs. qualẽ nos
uolumꝰ unũ. At hoc fieri nullo
pacto potest. qmĩ singlõri ptãs
progredi longius non ualebit.
occurrẽtibus sͥ ptãtibus cet̾oꝵ
nccͣe est enim ut suos quisq him¬
tes. aut transgredi neq̃at. aut
si tnͣsgressus fuerit: suis alt̾m
fimbus pellat. Non uident qui
deos mltos esse credũt fieri posse
ut aliqͥd diu̾sum uelint. Ex qua
re disceptacio nit̾ eos et certam̃
oriatur. sicut homerus inter se¬
bellantes deos fixit. cum alni ca¬
pi tioiam uellent. alii repugna¬
rent. Unius igitur arbitrio re¬
ciã referatur: non pot̾it suima
ipã constare. unoqͦ nichil curã¬

Expanded text:
magnitudinis potestatis uirtutis maiestatisque posuerit, id totum in unum confero et in uno esse dico, ut tantum in eo sit istarum rerum, quantum nec cogitari nec dici explanationem tantarum rerum capit lingua mortalis, id ipsum intellegere nos oportet ac dicere. uideo rursus quid e contrario dici possit, tales esse illos plures qualem nos uolumus unum. at hoc fieri nullo pacto potest, quod singulorum potestas progredi longius non ualebit occurrentibus sibi potestatibus ceterorum. necesse est enim ut suos quisque limites aut transgredi nequeat aut si transgressus fuerit, suis alterum finibus pellat. non uident qui deos multos esse credunt fieri posse ut aliquid diuersum uelint, ex qua re disceptatio inter eos et certamen oriatur; sicut Homerus bellantes inter se deos finxit, cum alii Troiam capi uellent, alii repugnarent. unius igitur arbitrio ntiam referatur, non poterit summa ipsa constare, uno quoque nihil curan
Abbreviated transcription (Latin):
cium reꝵ nccͣitas ad deliram̃ta
ꝑduxit. ubi en̾ st̾ aut unde ista
corpustula. Cui nemo illa p̾ter
unũ lencipum sompniauit. aquo
democritus eruditus h̾editate stul¬
ticie reliquit epicino: Que si st̾
corpustula et quid̾ solida ut dñt
sub oculos certe uenire pñt. Si
ead̾ est natura omn: quomodo i
uarias efficiũt: uario inqͥt ordẽ
ac po̾ne cõuenrũt. sicut lr̃e cũ

Expanded text:
entium rerum necessitas ad deliramenta entium rerum necessitas ad deliramenta perduxit. ubi enim sunt aut unde ista corpuscula? cur nemo illa praeter unum Leucippum somniauit, a quo Democritus eruditus hereditatem stultitiae reliquit Epicuro? quae si sunt corpuscula et quidem solida ut dicunt, sub oculos certe uenire possunt. si eadem est natura omnium, quomodo res uarias efficiunt? uario inquit ordine ac positione conueniunt sicut litterae:
Abbreviated transcription (Latin):
officia cõẜruent: Nichil in qͥt
in protreandis aĩalibus pro¬
uidencie rõ molita est. Nam
Neq oculi ad uidend̾ facti st̃.
neq aures ad audiend̾. neq in¬
gua ad loꝙ̃dum. neq pedes adĩ¬
esset loqui. uidere. audire ambi
lare. Itaq non hec ad usit̃ nata
st̃. sed usus ex illis natus est. di
milla prouidencia est.cur mibras
cadunt.fiuges oriuntur. arbusto
ammanciũ ca̾ ista funt. qm̃ po¬
indencie nichil prosunt: sedoiã
sua sponte fieri nccͣe est. undeae
nastuntur. aut quomodo fuint
omi̾a que guntur. Non est iqͥt
prouidencie opus. Sut̾ enꝰ seiã
ꝑ mane uolitancia quibꝰ interse
ten̾e cõglobatis. gignĩtur atq
concrestunt. Cur igitur illa non
sentimꝰ. aut cerminꝰ qr nec colorẽ
hñt inqͣt. nec calorem ullũ. nec
odorem. saporis qͦ et humoris eys¬
cia st̃. et tam minuta ut secari.
atq diuidi nequeant. Sic eum
qr flimn̾ in pͥncipio susteꝑat cõseqͥ¬

Expanded text:
officia conseruent? nihil inquit officia conseruent? nihil inquit in procreandis animalibus prouidentiae ratio molita est. nam neque oculi ad uidendum facti sunt neque aures ad audiendum neque lingua ad loquendum neque pedes ad aesset uidere audire loqui ambulare. itaque non haec ad usum nata sunt, sed usus ex illis natus est. si nulla prouidentia est, cur imbres cadunt, fruges oriuntur, arbusta imantium causa ista fiunt, quoniam prouidentiae nihil prosunt, sed omnia sua sponte fieri necesse est. j unde ergo nascuntur aut quomodo fiunt omnia quae geruntur non est inquit prouidentiae opus: sunt enim semina per inane uolitantia, quibus inter se temere conglobatis uniuersa gignuntur atque concrescunt. cur igitur illa non sentimus aut cernimus? quia nec colorem habent inquit nec calorem ullum nec odorem. saporis quoque et umoris expertia sunt et tam minuta, ut secari ac diuidi nequeant. sic eum, quia falsum in principio susceperat, consequ
Abbreviated transcription (Latin):
tinaci gͦ stulticia non modo bii
maiestatẽqz ueri dei non intelle¬
u̾unt. sed eciã impietatẽ sui erro¬
ris auxerunt: qui templũ cele¬
sti iudicio sepe dampͣtum resti¬
tuere contra omme fas cõtende¬
runt. Cum hec igitur cogitaret
epicurus. eari reri uelut iniqͥta¬
te inductus. sic enim cam̃ rõnem¬
qz ignoranti. uidebatur existiã¬
uit nullã esse prouidenciã. Qd
cũ sibi ꝑsuasisset: suscepit ec̾
defendend̾. sic in errores execra¬
biles se ipe conclusit. Si enim ꝓ¬
uidentia nulla est: quomodo tã
ordinate. tam disposite mũdus
effectus est. Nulla in qͥt dispõ
est. multa eniꝰ facta st̾ aliter ꝙͣ
fien debuerit. et iuenit hõ
diñus que rep̾hende̾t. Que sin¬
gula si uacaret refellere facile
ostend̾em. nec sapientẽ hunc
fuisse nec samĩ. Itemsi nulla
prouidencia est. quomõ aĩaliũ
corpora tam prouident̾ ordĩata
st̃. ut singula queq menbra
mirabili rõne disposita sua

Expanded text:
tinaci ergo stultitia non modo vim tinaci ergo stultitia non modo vim majestatemque veri Dei non intellexerunt: sed etiam impietatem sui erroris auxerunt, qui templum coelesti judicio saepe damnatum restituere contra fas omne contenderint. Cum haec igitur cogitaret Epicurus, earum rerum velut iniquitate inductus sic enim causam rationemque ignoranti videbatur existimavit nullam esse providentiam. Quod cum sibi persuasisset, suscepit etiam defendendum: sic in errores inextricabiles se ipse conclusit. Si enim providentia nulla est, quomodo tam ordinate, tam disposite mundus effectus est? nulla inquit dispositio est: multa enim facta sunt aliter quam fieri debuerunt. et inuenit homo diuinus quae reprehenderet. quae singula si uacaret refellere, facile ostenderem nec sapientem hunc fuisse nec sanum. item si nulla prouidentia est, quomodo animalium corpora tam prouidenter ordinata sunt, ut singula quaeque membra mirabili ratione disposita sua
Abbreviated transcription (Latin):
ec sepe tẽpla fulmĩbus cõfla¬
giare. Qd̾ lucretius q̾ritur cũ
dicit de deo. Tũ fulimã mictat.
et edes ipẽ suas disturbet. et
in deẜta recedẽs seuiat ex̾ces̃
telum. ꝙ sepe nocentes p̾tent
examinatqz indignos miqz
m̾entes. Q si uel exiguã u̾i̾ta¬
tis aurã collig̾e̾ potiusset. nũꝙͣ
dic̾et edes illũ suas disturbare.
cũ ideo disturbet qr non sint
sue. Capitoliũ qd̾ est romane
urbis. et religionis caput sũ¬
mum non semel sed sepus ful¬
mine ictum conflaguit. hoiẽs
at̾ ingemosi quid dehoc existi¬
marint: ex dicto ticeromis appa¬
ret. qui ait dĩnitus extitisse
illã flãmã non q̃ t̾restie illd̾
domiciliũ iouis deleret. sed q̃
sublummꝰ magnificentiusq de¬
posteret. qua de re eciã ĩ libris¬
consula tus sui ead̾ dixit lucretiꝰ
nam pat̾ altitonãs stellanti in¬
xuis olimpo. Ipẽ suas arces atq
iiclita templa petiuit. Et capito¬
hins miecit sedibus ignes. per¬

Expanded text:
etiam saepe templa fulminibus conflaetiam saepe templa fulminibus conflagrare. quod Lucretius queritur, cum dicit de deo: tum fulmina mittat et aedis ipse suas disturbet et in deserta recedens saeuiat exercens telum, quod saepe nocentes praeterit exanimatque indignos inque merentes. quodsi uel exiguam ueritatis auram colligere potuisset, numquam diceret aedis illum suas disturbare, cum ideo disturbet, quia non sint suae. Capitolium, quod est Romanae urbis et religionis caput sumum, non semel, sed saepius fulmine ictum conflagravit. Homines autem ingeniosi quid de hoc existimaverint, ex dicto Ciceronis apparet, qui ait, divinitus extitisse illam flammam, non quae terrestre illud domicilium Jovis deleret, sed quae sublimius magnificentiusque deposceret. Qua de re etiam in librisConsulatus sui eadem dixit quae Lucretius: Nam pater altitonans stellanti nixus Olympo, Ipse suas arces, atque inclyta templa petivit, Et Capitolinis injecit sedibus ignes. Per
Abbreviated transcription (Latin):
homo astutus ex uariis dulsisq
moribus: ccͥulũ colligit. et dum
studet place̾ omĩbus: maiore di¬
stordia secũ ipe puguit.ꝙͣ inter
se uiu̾si. unde at̾ disciplina eiꝰ
tota destendat. quã origniẽ he̾at.
explicandũ est. Uidebat epicu¬
nuis bomis aduersa semꝑ accidere.
pauꝑtatem. labores. exilia. ca¬
rorum amissiones. malos cont̃
beatos esse. augĩ potencia. ho¬
noribus affici. uidebat innocẽ¬
ciam minus tutam. stelera im¬
pime cõmicti. uidebat sine de¬
lectu morũ. sine ordine ac distͤ¬
mine annoꝵ seuire mortem.
sed alios ad senectutẽ ꝑuenire.
alios infantes rapi. alios iã
robustos int̾ne. alios in pͥmo
adolescencie flore: inmaturis
funenbus extingni. In bellis
meliores pocis. et unici et pe¬
rire. Maxĩe autẽ cõmouebat
hommes in pͥmis religiosos
guibus malis affici. his aut̾
qui aut deos uel oiõ neglige̾nt.
aut nõ pie colent. uel minora
nicomoda euenire uel milla. Ipã

Expanded text:
homo astutus ex uariis diuersisque homo astutus ex uariis diuersisque moribus circulum cogit et dum studet placere omnibus, maiore discordia secum ipse pugnauit quam inter se uniuersi. unde autem disciplina eius tota descendat, quam originem habeat, explicandum est. uidebat Epicurus bonis aduersa semper accidere, paupertatem labores exilia carorum amissiones, malos contra beatos esse, augeri potentia, honoribus adfici; uidebat innocentiam minus tutam, scelera inpune committi; uidebat sine dilectu morum, sine ordine ac discrimine annorum saeuire mortem, sed alios ad senectutem peruenire, alios infantes rapi, alios iam robustos interire, alios in primo adulescentiae flore inmaturis funeribus extingui, in bellis meliores potius et uinci et peru\'e. maxime autem commouebat homines in primis religiosos grauioribus malis adfici, iis autem qui aut deos omnino neclegerent aut non pie colerent, uel minora incommoda euenire uel nulla; ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
amus. nõ ut cũ iisdem cten
qui stare nõ pñt. sed ut eos fi¬
in uicia pronus est. p̾tea ut
ad se multitudinẽ contrahat. M¬
posita singulis quibusq mon¬
bus loquitur. desidiosũ uetat
lrãs distere. auarũ populari
largicõne liberat. ignauum
mohibet accede̾ adirẽpur preuũ¬
pecere trmidũ mbitare ureli¬
eiosus auditur deos nichil cura¬
p snũamis et siuie cõmodis
suions. iubetur nchil cuaꝙ̃ tu¬
buere. omĩa em̃ suica facere
sapiente. fugienti turbã soli¬
tudo landatur. Qui miniũ par¬
cus est. distit aqua et polenta
uitam posse tollerari. Qui odit¬
ał ocidit uxorẽ huic enim̾iant᷑
celibutus bona. habenti malos
liberos: orbitas p̾dicatur. adu̾¬
sus mpios parentes: Nullũ
uniculũ esse nature. impaciẽti
ac delicato. Dolore̾ esse om̃i ma¬
loꝵ maxim dicitur forti etiam
in tormentis. Beatũ esse sapi¬
ẽtem qui clautati ac potencie
ftidet. huic p̾cipitur reges co¬
lere. qui molestiã feire non pt̃

Expanded text:
amus, non ut cum his decertemus, qui stare non possunt, sed ut eos fuin uitia pronus est. praeterea ut ad se multitudinem contrahat, adposita singulis quibusque moribus loquitur. desidiosum uetat is litteras discere, auarum populari largitione liberat, ignauum prohibet accedere ad rem puexerceri, timidum militare. inreligiosus audit deos nihil curare, inhumanus et suis commodis seruiens iubetur nihil cuiquam tribuere: omnia enim sua causa facere sapientem. fugienti turbam solitudo Jt\' laudatur, qui nimium parcus est, discit aqua et polenta uitam posse tolerari. qui odit uxorem, huic enumerantur caelibatus bona, habenti malos liberos orbitas praedicatur, aduersus parentes inpio, nullum uinculum esse naturae. inpatienti ac delicato dolorem esse omnium malorum maximum dicitur, forti, etiam in tormentis beatum esse sapientem. qui claritati ac potentiae studet, huic praecipitur reges colere, qui molestiam ferre non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
consulere. nemine̾ esse qui altn
diligat nͥ sua ca̾ mortem non
esse metuendã forti uiro. nec
ullũ dolorem qͥn ecia̾ si torgatur
si uratur. nichil curare se dicat.
Est plane cur quisꝙͣ putet hnͣt
uocem uiri esse sapientis. que
pt̾ latronibus aptissime como¬
dari.

Expanded text:
consulere; neminem esse qui alterum consulere; neminem esse qui alterum diligat nisi sua causa; mortem non esse metuendam forti uiro nec ullum dolorem, qui etiamsi torqueatur, si uratur, nihil curare se dicat. est plane cur quisquam putet hanc uocem uiri esse sapientis, quae potest latronibus aptissime commodari.
Abbreviated transcription (Latin):
si qͣs in celo deus est: non irascit᷑
cuiꝙͣ. Eque stulti est bñfacere:
quia sicut ira non cõmouetur.
ita nec grã tangitur. uolupta¬
tibus igitur quoquomõ possu¬
mus ẜmanns. Bieui enim
tempore nilli erimꝰ. Oĩo ergo
nullũ diem. nullũ demq teni¬
poris pũctum fluere nobis sie̾
berbo. re tñ ipã docet. Nam cũ
disputat oĩa sapiẽtem sua cã
facere. ad utilitate̾ suã onnã re
fert qͥ agit. Ita qui audit hee
flagicia nec bom quicꝙͣ faci¬
endũ putabit. qm̃ bene facere
ad utilitatẽ spectat alienã: nͨ.
astelere abstmend̾ qm̃ malefi ͦ
p̾da cõuncta est. Archipirata
quisꝙͣ uel latronũ ductor si suos
ad grassand̾ cohortetur: quo alio
ẜmone uti pt̾.ꝙͣ ut ead dicat.
que dixit epicurus: deos nich̾
curare. non ira. non grã tan¬
tuendas ꝙ aĩe post morte oni¬
dant. nec ulli oĩo suit inferi do¬
luptatẽ esse maxn bomĩ milã
esse hũanam societatem. sibi ꝓs

Expanded text:
si quis in caelo deus est, non irascitur si quis in caelo deus est, non irascitur cuiquam. aeque stulti est bene facere, quia sicut ira non commouetur, ita nec gratia tangitur. uoluptatibus igitur quoquo modo possumus seruiamus: breui enim tempore nulli erimus omnino. ergo nullum diem, nullum denique temporis punctum fluere nobis sine uerbo, re tamen ipsa docet. nam cum disputat omnia sapientem sua causa facere, ad utilitatem suam refert omnia quae agit. ita qui audit haec flagitia, nec boni quicquam faciendum putabit, quoniam bene facere ad utilitatem spectat alienam, nec ab scelere abstinendum, quia maleficio praeda coniuncta est. archipirata quispiam uel latronum ductor si suos ad grassandum cohortetur, quo alio sermone uti potest quam ut eadem dicat quae dicit Epicurus? deos nihil curare; non ira, non gratia tantuendas, quod animae post mortem occidant nec ulli omnino sint inferi; uoluptatem esse maximum bonum; nullam esse humanam societatem; sibi quemque
Abbreviated transcription (Latin):
malor maxim̃ est. Quid g ͦ nõ
possum nõ tiere. si illd̾ qd̾ mor¬
tẽ antecedit aut effecit malũ
est. Quid ꝙ totũ illud augm̃tũ
fliñ est. quia non int̾eunt anime.
u̾e iqͣt. Nam qd̾ cũ corpore na¬
stitur. cũ corpore int̾eat nccͣe est.
iam suꝑius dixi diffeire melius
hũt locũ. et oꝑi ultimo reẜuare.
ut hãc epicuri ꝑsuasione̾. siue
illa democriti. suie dicearchi fuit.
et argumĩtis et dĩnis testimomis
redarguam. u̾m ille fortasse mi¬
punitatem uicis suis spopondit.
fuit eniꝰ turpissime uoluptatis
asẜ̾tor. cuius capiende cã nasti
hominẽ putauit. Quis cũ hoc
affirmari audiat uiciis et ste¬
leribus abstineat: Nã si ꝑite¬
sint aĩe: appetamus diuicias.
ut omnes suanitates caꝑe pos¬
simus. Que si nobis desunt.
ab his qui hñt auferamus clã
nillus deus curat. q̃qz spes ĩ¬
punitatis arrifsit rapianus. ne¬
cemus. Sapientis est em̃ ma¬
lefac̾e̾. si et utile sit. et tutũ. qm̃

Expanded text:
malorum maximum est. Qui ergo non malorum maximum est. Qui ergo non possum non timere, si id, quod mortem antecedit, aut efficit, malum est? Quid, quod totum illud argumentum falsum est? quia non intereunt animae.uero inquit; nam quod cum corpore nascitur, cum corpore intereat necesse est. iam superius dixi differre me hunc locum et operi ultimo reseruare, ut hanc Epicuri persuasionem, siue illa Democriti siue Dicaearchi fuit, et argumentis et diuinis testimoniis redarguam. uerum ille fortasse inpunitatem uitiis suis spopondit: fuit enim turpissimae uoluptatis adsertor, cuius capiendae causa nasci hominem putauit. quis cum hoc adfirmari audiat, uitiis et sceleribus abstineat? nam si pesunt animae, adpetamus diuitias, ut omnes suauitates capere possimus. quae si nobis desunt, ab iis qui habent auferamus clam nullus deus curat, quandocumque spes inpunitatis adriserit, rapiamus necemus. sapientis est enim male facere, si et utile sit et tutum, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
mo. et ommes extureit stellas.
exortus ut et hereus sol equid̃ qͦs
uersus nuĩꝙͣ sine risu leg̾e̾ possũ
non emi de socrate aut platone
hoc saltim dicebat: qui uelut re
meptius delirauit. Itaqz poeta
manissimꝰ leonis laudibus mu¬
rem non ornauit. sed obruit. et
obtriuut. Ac idẽ nos liberat me¬
tu mortis. de qua hec ipĩs uer
mors non est. qñ mors est nos.
nõ sumꝰ mors gͦ nichil ad nos.
Qeͣ argute nos fefellit. qiͣ uero
mors tñsacta tnneatur. qua se̾
sus ereptus est. at non ipm mo¬
ri. quo sensus erpitur. Est eĩ
tempus aliqd̾ quo et nos iam nõ
sumus: et mors tñ nũdum est.
et mors esse incipit: et nos eẽ
desimmus. Nec frustra ditm̃ est
mors miẜa non est. aditus ad
mortem est miser. hoc est morbo
tabestere. ictu ꝓpeti. ferrũ corꝑe
excipe. ardere igm. dentibus be¬
stiaꝵ lamari. hec st̃ q̃ timent ͦ
non qr mortẽ afferũt. sed quia
dolorem magnũ. qͥn pocius effice
ne dolor malũ sit. Omĩ inquit

Expanded text:
 et omnes Praestinxit stellas, exortus uti aetherius sol. Quos equidem versus numquam sine risu legere possum. Non enim de Socrate, aut Platone hoc saltem dicebat, qui velut regineptius deliravit. Itaque poeta inanissimus leonis laudibus murem non ornavit, sed obruit et obtrivit. At idem nos metu liberat mortis, de qua haec ipsius verba mors non est: quando mors est, nos non sumus; mors ergo nihil ad nos. » Quam argute nos fefellit! quasi vero transacta mors timeatur, qua jam sensus ereptus est, ac non ipsum mori, quo sensus eripitur. Est enim tempus aliquod, quo nos etiamnum sumus, et mors tamen nondum est; et mors esse incipit, et nos esse desinimus. Nec frustra dictum est: Mors misera non est. Aditus ad mortem est miser: hoc est, morbo tabescere, ictum perpeti, ferrum corpore excipere, ardere igni, dentibus bestiarum laniari. Haec sunt quae timentur, non quia mortem afferunt, sed quia dolorem magnum. Quin potius effice ne dolor malum sit. Omnium, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
Suadipñt. si ali qͥd mest illis qd̾
onmneat. Si at lema st̃ et hño¬
no mdigent. cohere nõ possunt.
hamata igitur esse oportet ut
possint inuice̾ cotathenari. Cũ
bero tam inmuta esse dicantur.
ut milla fu̾i acie dissici ualeant.
quomodo hamos et angulos hñt.
quos qr extant nccͣe est posse di¬
uelli. Deinde quo federe interse.
qua mente cõnemũt: ut ex his
aliqͥd cõstituatur. Si sensu carẽt
nec tohie tam disposite pnt̾. qr¬

Expanded text:
sunt, si aliquid inest illis quod emineat. si autem leuia sunt et hamis indigent, cohaerere non possunt. hamata igitur esse oportet, ut possint inuicem concatenari. cum uero tam minuta esse dicantur, ut nulla ferri acie dissici ualeant, quomodo hamos aut angulos habent? quos, quia extant, necesse est posse diuelli. deinde quo foedere inter se, qua mente conueniunt, ut ex iis aliquid construatur? si sensu carent, nec coire tam disposite possu
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Cũ igitur omĩa inicerta sit̃.
aut omibus credend̾ est aut nẽi.
Si neni̾. sapientes gͦ nõ sunt.
qr singuli sapientes se putant.
Si omĩbus. eque nõ st̃ sapientes
qr fingli ab om̃ibus esse negã¬
tur sapientes. ꝑemit igitur uni¬
uersi hoc modo. et tamꝙͣ sparti¬
ate illi poetaꝵ. sic se miuce̾ iu¬
gulant. ut nemo ex oĩbus re¬
stet. qd̾ eo fit ut qr gladium
hũt scutũ non hñt. Si gͦ sin¬
gule secte. multaꝵ sectaꝵ iudi¬
cio stulticie co̾mncuntur. Om̃s
igitur uane atq manes reꝑiũ¬
tur.
Ita seipãm phĩa cõsumit et confi¬
cit. Qd̾ cũ intelligeret archesilas
achadenne conditor. rep̾hẽsiones
omĩ inter se collegit. confessionẽt
qd̾ eam detrahit. In his duobus
gn̾ibus uideo dissidium. et qͣr c
reri stiri pt̾. hec tironũ cat̾ua mt̾i¬
bit. Si nõ potest uet̾am cõficẽ¬
tur. Si pares fuerut: nichilomꝰ
est. Nich eniꝰ potest sie int̾ituã

Expanded text:
sua. Cum igitur omnia incerta sint, sua. Cum igitur omnia incerta sint, aut omnibus credendum est, aut nemini: si nemini, sapiermantes, sapientes esse se putant: si omnibus, aeque non sunt sapientes, quia singuli ab omnibus esse negantur sapientes. Pereunt igitur universi hoc modo, et tanquam sparti illi poetarum, sic se invicem jugulant, ut nemo ex omnibus restet: quod eo fit, quia gladium habent, scutum non habent. Si ergo singulae sectae multarum sectarum judicio stultitiae convincuntur, omnes igitur vanae, atque inanes reperiuntur: ita seipsam philosophia consumit, et conficit. Quod cum intelligeret Arcesilas Academiae conditor, reprehensiones omnium inter se collegit, confessionemququod eam detrahit. In his duobus generibus video dissidium, et quasi rerum sciri potest, haec tironum caterva interibit; si non potest, veterani conficientur: si pares fuerint, nihilominest; nihil enim potest sine interitu
Abbreviated transcription (Latin):
ecte igitur zeno ac stoi¬
Dci opinacionẽ repudia¬
runt. opmari emꝰ te stire qd̾ ne¬
stias: nõ est sapientis. sed tem̾
u oportet ut zeno tota phĩa
sublata est. Quid ꝙ non tm̃ ui¬
deatur ab his duobus eu̾titur.
qui phĩe pͥncipes fuerũt: sed
ab om̃ibus ut iam uideatur. iã¬
pͣdem suis armis ẽẽ confecta.
in mltas sectas phĩa diuisa est.
et omnes uaria senciũt. in qͣ
pommꝰ uitate̾. In om̃ibꝰ certe
nõ potest. designemꝰ quã libet.
nõ erit. transeamus ad singlãs.
Eod̾ modo quicqͣd uni dabimꝰ. ce¬
tĩs auffemus. una queq emi̾ se¬
cta om̃s alias eu̾tit. ut se suaqz
confmet nec ulli alt̾ĩ saꝑe conce¬
dit. ne se desipere fateatur. sed
sic̾ alias tollit: sic ipã qͦ ab abis
mus ne igitur uini se suãq do¬
ctima laudanti: au młtis uinꝰ
alt̾ius ignoranciã culpãtibus.
dese recte indicare. qd nobilis
poeta testatur. Ita comꝑatã ẽẽ
homĩ naturã omĩ. aliena ut
melius uideant et diuidicent ꝙͣ

Expanded text:
ecte igitur Zeno ac Stoici opinationem repudiarunt. Opinari enim te scire, quod nescias, non est sapientis, sed temeri oportet ut Zeno, tota philosophia sublata est. Quid, quod non tantum ab his duobus evertitur, qui philosophiae principes fuerunt, sed ab omnibus; ut jam videatur, jampridem suis armis esse confecta. In multas sectas philosophia divisa est; et omnes varia sentiunt. In qua ponimus veritatem? in omnibus certe non potest. Designemus quamlibet: non erit. Transeamus ad singulas: eodem modo, quidquid uni dabimus, caeteris auferemus. Unaquaeque enim secta omnes alias evertit, ut se suaque confirmet; nec ulli alteri sapere concedit, ne se desipere fateatur: sed sicut alias tollit, sic ipsa quoque ab almusne igitur uni sese suamque doctrinam laudanti, an multis unius alterius ignorantiam culpantibus? de se recte judicare, quod nobilis poeta testatur. Ita enim comparatam esse hominum naturam omnium, aliena ut melius videant, et dijudicent quam