comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dentiũ. oppͥmere & oꝑire festinat:
Uñ dr̃ adeum. Qnͣtum inte ẽ cunc̃¬
ta oꝑies tu & omĩa agmina tua:
& popłi multi tecum. Pulchreq
ascendens gog ñ habet pluuiam
uoluntariam non ymbrẽ tempo¬
riuũ & serotinum qui arentia
arua letificet. s tempestatẽ & cali¬
ginẽ: ut cuncta tenebris & errore
confundat. ꝓpt̾ea hȩc ei loqͥt᷑ dñs
ds. In illo temꝑe hoc ẽ indiebus
nouissimis ascendent sermones¬
suꝑ cor tuũ. & cogitabis cogitati¬
onem pessimã: scriptura dicente.
si sp̃c potestatẽ hñtis ascendere
uoluerit suꝑ te. locum tuum

Expanded text:
mere et operire festinat? Unde dicitur ad eum: Quantum in te est, cuncta operies tu et omnia agmina tua, et populi multi tecum. Pulchreque ascendens Gog non habet pluviam voluntariam, non imbrem temporaneum et serotinum, qui arentia arva laetificet, sed tempestatem et caliginem, ut cuncta tenebris et errore confundat. Propterea haec ei loquitur Dominus Deus: In illo tempore, hoc est, in diebus nosuper cor tuum, et cogitabis cogitationem pessimam; Scriptura dicente: Si spiritus potestatem habentis ascendere voluerit super te, locum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
domũ iacob. & regni eiꝰ ñ sit fi¬
nis: tanteq erit clementiȩ. ut
ñ solum rex sed & pastor appelle
postqͣm fuerint ingentẽ unam.
& int̾ra isrł ac montib habitaue¬
rint. ambulaturi sint inomini¬
b iudiciis dĩ. & p̃cepta illiꝰ custodi¬
turi. habitaturi autem ñ ni alia
t̃ra. s in ea quam dedit seruo suo
iacob inqua habitauert patres
coꝵ abraham. ysaac. & iacob. &
taturi sut. s & filii eoꝵ acnepo¬
tes. iuxta illud uirgilianũ. Et
nati natoꝵ & qui nascent᷑ abillis.
habitentq ñ ad breue tempus
s inꝑpetuũ. Uultis autẽ ait¬
scire qui sit iste rex e pastor:
Ipse ẽ dequo supra dixi seruus m̃s
dauid: qui cum informa dei cẽt
ñ ẽ rapinam arbitratus ẽẽ se equa¬
lem dõ. s se exinamuit formam
serui accipiens. & factus ẽ obediens
patri usq ad mortem mort̾e aut̃ẽ
crucis. Cumq subtali rege fuerint
ꝑcutiam illis fedus pacis. nequaqͣm

Expanded text:
domum Jacob, et regni ejus non sit fidomum Jacob, et regni ejus non sit finis: tantaeque erit clementiae, ut non solum rex, sed et pastor appelletpostquam fuerint in gentem unam, et in terra Israel, ac montibus habitaverint, ambulaturi sint in omnibus judiciis Domini, et praecepta illius custodituri; habitaturi autem non in alia terra, sed in ea quam dedit servo suo Jacob, in qua habitaverunt patres eorum, Abraham, Isaac, et Jacob, et taturi sint, sed et filiae eorum ac nepotes, juxta illud Virgilianum: Et nati natorum, et qui nascentur ab illis: habitentque non ad breve tempus, sed in perpetuum. Vultis autem scire qui sit iste rex et pastor? Ipse est de quo supra dixi: « Servus meus David. » -- « Qui cum in forma Dei esset, non est rapinam arbitratus esse se aequalem Deo: sed se exinanivit formam servi accipiens, et factus est obediens Patri usque ad mortem, mortem autem crucis . » Cumque sub tali rege fuerint, percutiam illis foedus pacis, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ utrumq sibi iungat᷑ imꝑiũ.
hoc ẽ regnum uide & regnum
isrł. tollat᷑q uirga ephraim qͥ
de ioseph stirpe generatus ẽ cũ
reliquis tͥbubus quȩ ei societatȩ
sunt. & iungat᷑ uirge iuda. ut
uno nomine appellent᷑ uida: &
subfigura ꝓpħȩ qui p̃cedit in
typo dm̃ saluatoris nequaquã
duab manib s una xp̃i tene¬
ant᷑ manu. Dicit eñĩ assumere
filios ⁊srł demedio nationum
adquas captiui ducti sunt. & re¬
ducturum eos int̾ram & in mon¬
tes isrł dequibꝰ supra legiinus. &
appellandam unam gentem.
uniꝰq regis regendam imꝑio.
ut ultra non polluant᷑ in ydoł¬
& in abominatioĩbꝰ suis: s cũ fue¬
rint de captiuitatis sedibꝰ lib̾ati
in quibꝰ peccauerant. oĩbꝰ uitiis
ẽẽ mundandos. & futuros ppłm
di. ita ut dñs sit d̾s eoꝵ. Et ser¬
uus inquit meus dauid rex sr̃
eos. de quo & angłs loquit᷑ in eu¬
angłio. qd̃ regnaturus sit suꝑ

Expanded text:
quod utrumque sibi jungatur imperium, quod utrumque sibi jungatur imperium, hoc est, regnum Judae, et regnum Israel; tollaturque virga Ephraim, qui de Joseph stirpe generatus est, cum reliquis tribubus, quae ei sociatae sunt, et jungatur virgae Juda, ut uno nomine appellentur Juda: et sub figura prophetae, qui praecedit in typo Domini Salvatoris, nequaquam duabus manibus, sed una Christi teneantur manu. Dicit enim se assumere filios Israel de medio nationum, ad quas captivi ducti sunt, et reducturum eos in terram et in montes Israel, de quibus supra legimus: et appellandam unam gentem, uniusque regis regendam imperio: ut ultra non polluantur in idolis, et abominationibus suis; sed cum fuerint de captivitatis sedibus liberati, in quibus peccaverunt, omnibus vitiis esse mundandos, et futuros populum Dei, ita ut Dominus sit Deus eorum. Et servus, inquit, meus David rex super eos . De quo et Angelus loquitur in Evangelio, quod regnaturus sit super
Abbreviated transcription (Latin):
cum fuerint sc̃a mea in medio
eoꝵ inꝑpetuũ. Hegum nanat
hystoria. subroboam filio salomo¬
nis duodecim tribus fuisse diui-¬
sas: & duas hoc ẽ iudam & ben¬
iamin cũ leuitis acsacerdotibus
secutas ẽẽ roboam qui regnauit
in ierłi. & regnũ eiꝰ appellatũ
ẽ iudai alias uero decem tͥbus
quȩ dixer̃t. non ẽ nob̾ pars inda¬
iud neq hereditas in filio iesse.
Ieroboam filio nabath detͥbu effra¬
im qui fuit filiꝰ ioseph sũinisisse
ceruices & seruisse ei. appellatasq
ex magna parte ppłi autiqͦ nomĩe
isrł. & multo tempore regnũ iu¬
da & isił adu̾sũ se habuisse. certa¬
mina ꝓpͥisq paruisse regib: pͥ¬
masq decem tͥb captas ab assy¬
riis. & post aliquantũ tẽꝑis eas
quȩ appellabant᷑ iuda achal¬
deis iubabylonem ductas ẽẽ cap¬
tiuas. & tͥbum iuda post annos.
aut̃e tͥbus que uocabant᷑ isrł usq
hodie inmontib urbibq me¬
doꝵ seruire captiuas. Presens gͥ¬
ꝓpħia. hȩc exore dm̃ pollicetur:

Expanded text:
cum fuerit sanctificatio mea in medio eorum in perpetuum. » Regum narrat historia sub Roboam filio Salomonis duodecim tribus fuisse divisas et duas, hoc est Judam et Benjamin, cum levitis ac sacerdotibus secutas esse Roboam qui regnavit in Hierusalem, et regnum ejus appellatum est Juda. Alias vero decem tribus quae dixerunt, « non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse. » Jeroboam filio Nabath de tribu Ephraim qui fuit filius Joseph, submisisse cervices et servisse ei, appellatasque ex maxima parte antiquo nomine Israel, et multo tempore regnum Juda et Israel adversum se habuisse certamina propriisque paruisse regibus: primas decem tribus captas ab Assyriis, et post aliquantum temporis eas quae appellabantur Juda a Chaldaeis in Babylonem ductas esse captivas, et tribum Juda post annos autem tribus quae vocabantur Israel usque hodie in montibus urbibusque Medorum servire captivas. Praesens ore Domini pollicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi adm̃ sp̃u. Igitur iudei
& nr̃i iudaizantes putant gog
gentes c̃e serthycas i̾nanes & in¬
numerabiles. quȩ tͣns caucasũ
caspiũ mare ad indiam usq ten¬
dautur. & has post mille annoꝵ
regnũ ẽẽ a diabolo cõmouendas.
quȩ ueniant int̾ram isrł ut pug¬
uent contra scõs. multis secum
gentibus congregatis: pͥmum
mosoch quos iosephus int̃pre¬
tatur capadocas. dem tubal. qͦs
idem hyberos uł hyspãnos. he¬
brei italos suspicantur. habentes
secum in exercitu ꝑsas. ethyopas
& libias. gomer quoq & togor¬
ma. quos galathas & phrigas
int̃pretant᷑. sabeos quoq & dedan.
quoq insuaponat apocalypsi:
Et cum finiti fuerint mille anni
soluetur sathanas de custodia
sua. & egrediet᷑ ut seducat gentes
inquatuor angulis t̃re gog &
inagog ut congreget eos adbel¬
lum. quoꝵ numerus ẽ sicut ha¬
rena maris: & ascender̃t ꝑ latitu¬
diuemr t̾rȩ. & circumdedert castͣ¬

Expanded text:
quasi a Domini spiritu Igitur Judaei et nostri Judaizantes putant Gog gentes esse Scythicas, immanes et innumerabiles, quae trans Caucasum Caspium mare ad Indiam usque tendantur; et has post mille annorum regnum esse diabolo commovendas, quae veniant in terram Israel, ut pugnent contra sanctos, multis secum gentibus congregatis. Primum, Mosoch, quos Josephus interpretatur Cappadocas, deinde Thubal, quos idem Iberos, vel Hispanos, Hebraei Italos suspicantur, habentes secum in exercitu Persas, Aethiopas, et Libyas: Gomer quoque et Thogorma, quos Galatas et Phrygas interpretantur: Sabaeos quoque et Dedan, quoque in sua ponit Apocalypsi: « Et cum finiti fuerint mille anni, solvetur Satanas de custodia sua, et egredietur ut seducat gentes in quatuor angulis terrae Gog et Magog, ut congreget eos ad bellum, quorum numerus est sicut arena maris. Et ascenderunt per latitudinem terrae, et circumdederunt cast
Abbreviated transcription (Latin):
escauentri & uent̃ escis: ds autem
& hẽ & illas destruet. Quomͦ autẽ
intypo resurrectionis suꝑior ser¬
mo pph̾icus restitutionẽ nidaici
popłi demonstrauit. ñ carnalem
s sp̃ałe. sic & ista ꝓpħia nequaqͣm
ad carnis s ad amme ꝑtinet felici¬
tatem. & ad xp̃i fidem qua mun¬
damur inbaptismate. cuiꝰ regnũ
ꝑpetuũ ẽ ut ñ expectemꝰ uentu¬
ia. quȩ tͣnsacta & cotidie tͣnsigi
nouimus. Et᷑ factus ẽ sermo¬

Expanded text:
Esca ventri, et venter escis; Deus autem Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et illas destruet . » Quomodo autem in typo resurrectionis superior sermo propheticus restitutionem Judaici populi demonstravit, non carnalem sed spiritalem, sic et ista prophetia nequaquam ad carnis sed ad animae pertinet felicitatem, et ad Christi fidem, qua mundamur in baptismate, cujus regnum in perpetuum est, ut non exspectemus ventura quae transacta et quotidie transigi novimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tribum ephiaum & elegerit tͥbu
iuda: & in psalmis legimꝰ inqͥb
scͥptumẽ. Et reppulit taberna¬
cłm ioseph: & tribum ephrem ñ
elegit. S elegit tͥbum iuda: q̃e
qua scͥptum est. Non deficiet pͥn¬
ceps exiuda. neq dux defemorib
eiꝰ. donec ueniat cui repositum
ẽ: & ipse erit expectatio gentium.
Uere eñi maduentu dm̃ saluato¬
ris due uirge & ut inhebreo po¬
sittim ẽ duo ligna nruntim iun¬
fiant mnunum nouũ hominem.
& inunam gentẽ. neq polluant᷑
ultra in ydolis & abominationib.
s mundi lauacro sint popłs dei
quam dederat seruo suo iacob.
qui popłin isrł in matris utero
supplantauit. Sin autẽ uolueri¬
mus iuxta ꝓpħiam osee que pene
omĩs ad decem tͥbus dirigitur. id
ẽ ad ioseph & ephrann & samariã
& isrł intelligere falsi nominis
scientiã & diu̾sas turbas hereticoꝵ
hoc dicemus. qd̾ inultimo temꝑe
quando subintrauerit plentu¬
do gentium & omnis ifrł saluus
fuerit. tunc etiam adu̾sarii ppłi

Expanded text:
im, et elegerit tribum Juda, et in psalmis legimus in quibus scriptum est: « Et repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephrem non elegit, sed elegit tribum Juda , » de qua scriptum est: « Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectat» Vere enim in adventu Domini Salvatoris duae virgae, et, ut in Hebraico positum est, duo ligna in unum junfiant in unum novum hominem, et in unam gentem. Neque polluantur ultra in idolis et abominationibus, sed mundi lavacro sint populus Deviventium quam dederat servo suo Jacob qui populum Israel in matris utero supplantavit. Sin autem voluerimus juxta prophetiam Oseae, quae pene omnis ad decem tribus dirigitur, id est ad Joseph et Ephraim et Samariam et Israel intelligere falsi nominis scientiam, et diversas turbas haereticorum, hoc dicemus, quod in ultimo tempore quando subintraverit plenitudo gentium, et omnis Israel salvus fuerit, tunc etiam adversarii populi
Abbreviated transcription (Latin):
postea appellatus ẽ isrł. om̃is ppłs
hebreoꝵ isi ł sortitus ẽ nom̃. & ab
aran sẏria. a mesraim egyptus.
quoꝵ ingenesi scͥpta sunt nomĩa:
sic & apͥnctpe gog. om̃s qui ei sub¬
diti sunt magog appellant᷑. Mo¬
soch aũt int̃pretat᷑ amentia: &
thubal tota uł omĩa. Princeps
igit᷑ & caput suꝑbientis am̃tię
& omniũ maloꝵ. iuxta illud qd̃
scͥptum ẽ mundus in maligno
positus ẽ. gog & magog appel

Expanded text:
postea appellatus est Israel, omnis populus Hebraeorum, Israel sortitus est nomen: et ab Aram Syria, a Mesraim Aegyptus, quorum in Genesi scripta sunt nomina: sic et a principe Gog, omnes qui ei subditi sunt, Magog appellantur: Mosoch autem interpretatur amentia et Thubal tota vel omnia. Princeps igitur et caput superbientis amentiae et omnium malorum juxta illud, quod scriptum est: « Mundus in maligno positus
Abbreviated transcription (Latin):
Preꝑa & instruete. & omñe multi¬
tudinem tuam que coaceruata
cos uisitabis: in nouissimis annoꝵ
u̾sa ẽ agladio. & congregata ẽ de
ppłis multis ad montem siue t̾ram¬
isił. qui fuerunt deserti iugiter.
Hic depopłis eductus ẽ. & habitabt̃¬

Expanded text:
 omnem multitudinem tuam quae coacervata tos visitaberis in novissimo annorum est a gladio congregata est de populis multis ad montes Isral qui fuerunt deserti iugiter haec de populis educta est et habita
Abbreviated transcription (Latin):
uł multiplicatione untutũ. Et
dabo inquit scĩficationẽ meã siue
scũiariũ meũ inmedio eoꝵ in ꝑpetu¬
um: qd̾ iudei de templo int̃pretan¬
tur. qd sub zorobabel ex tructum
ẽ. S quomͦ stare poterit hoc quod
dicit᷑ inꝑpetuũ: cum templum
illud quoda zorobabel ex tructũ
ẽ & postea amultis instauratum.
romano igne succensum sit: Que
omnia referenda sunt ad eccłiam
& adtempora saluatoris: qͣndo tab̾¬
nacłi eiꝰ positum ẽ in eccłia ⁊uibi
factus ẽ d̾s ñr & nos popłs eiꝰ. Pro¬

Expanded text:
ne virtutum. « Et dabo, inquit, sanctificationem meam, sive sanctuarium meum, in medio eorum in perpetuum. » Quod Judaei de templo interpretantur, quod sub Zorobabel exstructum est. Sed quomodo stare poterit hoc, quod dicitur, in perpetuum: cum templum illud quod a Zorobabel exstructum est et postea a multis instauratum, Romano igne succensum sit? Quae omnia referenda sunt ad Ecclesiam et ad tempora Salvatoris, quando tabernaculum ejus positum est in ecclesia ubi factus est Deus n
Abbreviated transcription (Latin):
qui sunt suꝑ faciem t̾rȩ. et sub¬
u̾tent᷑ siue scindent᷑ montes. &
cadent macherie siue ualles. &
om̃is murus in t̾ram corruet.
& conuocabo adu̾sum eum in
cunctis montib meis gladium
siue ouinem fortitudinẽ gladii
dic̃ dñs ds. Gladius unius cuiꝰq
siue hominis infr̃em suũ diri¬
get᷑: & iudicabo eum peste. siue
morte & sanguine & ymbre ue¬
hementi. & lapidibiminsis siue
grandims. Ignem & sulphur
pluã suꝑeũ & suꝑ exercitũ eiꝰ siue

Expanded text:
ui sunt super faciem terrae, et subvertentur  sive scindentur montes, et cadent sepes  sive valles: et omnis murus in terram corruet. Et convocabo adversum eum in cunctis montibus meis gladium  sive omnem formidinem gladii: dicit Dominus Deus. Gladius uniuscujusque  sive hominis in fratrem suum dirigetur. Et judicabo eum peste  sive morte et sanguine, et imbre vehementi et lapidibus immensis  sive grandinis. Ignem et sulphur pluam su
Abbreviated transcription (Latin):
ro siue abiectam. ueniam adqͥes¬
centes habitantesq secure. siue¬
inpace. om̃s habitant sine mnu¬
ro uectes & porte non sunt eis:
ut diripias spolia & inuadas
predam. ut inferas manũ tuã
suꝑ eos qui cieserti fuerant & pꝰea
restituti. & suꝑ popłm qui ẽ con¬
gregatꝰ exgentibꝰ. qui possidere
Icepit & ẽẽ habitator umbilici
t̃re. Saba & dedan & negotiato¬
tͥ. Nũqͥd adsum̃da spolia tu ue¬
nis: Ecce addiripiendam p̃dã
congregasti multitudinẽ tuã.
ut tollas argentum & aurum:
ut auferas suppellectilem atq
sub̃am. & diripias manubias
infinitas. ꝓptea uaticinare fili
homĩis: & dices ad gog. Hȩc dicit
diis d̾s. Nũqͥd non in die illo cũ
habitauerit popłs m̃s isrł con¬
fident̃ siue inpace. scies siue con¬
surges & uenies de loco tuo ala¬
teribus siue a nouissimis aqͥlo¬
nis tu & ppłi multi tecum ascen¬

Expanded text:
 veniam ad quiescentes habitantesque secure: omnes habitant sine muro, vectes et portae non sunt eis, ut diripias spolia et invadas praedam, ut inferas manum tuam super eos qui deserti fuerant, et postea restituti, et super populum qui est congregatus ex gentibus, qui possidere coepit, et esse habitator umbilici terrae. Saba, et Dedan, et negotiatotibi: Numquid ad sumenda spolia tu venis? ecce ad diripiendam praedam congregasti multitudinem tuam, ut tollas argentum, et aurum, et auferas supellectilripias manubias infinitas. Propterea vaticinare, fili hominis, et dices ad Gog: Haec dicit Dominus Deus: Numquid non in die illo cum habitaverit populus meus Israel confidenter  sive in pace scies  sive consurges? Et venies de loco tuo a lateribus  sive a novissimis Aquilonis, tu et populi multi tecum, ascen
Abbreviated transcription (Latin):
ritis int̾ra isrł. tc̃ cognoscatis qd̾
ipse sin dñis. qui ꝓmissa mea oꝑe
cõpleuerim. Qͥg de generali resur¬
rectione hec dicta intelligunt. il¬
lud qd̾ uidet᷑ facere questionem.

Expanded text:
c cognoscatis quod ipse sim Dominus, qui promissa mea opere compleverim. Qui ergo de generali resurrectione haec dicta intelligunt, illud quod videtur facere quaestionem: «
Abbreviated transcription (Latin):
meum & uiuetis: & cognoscetis
p̃cepit mͥ: & facta ẽ uox cum
ego ꝓpħarem. & ecce cõmotio.
Et accedebant ossa. & os ad iunctu¬
ram suam: & uidi & ecce suꝑ ea
nerui & carnes oriebant᷑. & as¬
cendebant suꝑ ea pelles desuꝑ.

Expanded text:
oscetis praecepit mihi: et facta est vox cum ego prophetarem, et ecce commotio, et accedebant ossa ad ossa ad juncturam suam. Et vidi, et ecce super ea nervi, et carnes oriebantur, et ascendebant super ea pelles desuper
Abbreviated transcription (Latin):
in reriit. & steterunt inpedib
suis. congregatio multa uehem̃t᷑
nimis. Et locutus ẽ domimꝰ ad me
dicens. Fili hominis: ossa hec oĩs
domus isrł ẽ. Ipsi dicunt. Arida
facta sunt ossa nr̃a. ꝑiit spes nr̃a.
desꝑauimus: Ppt̃ea uaticinare:
& dic ad eos. Hec dic̃ dñs d̾s. Ecce

Expanded text:
ixerunt, et steterunt in pedibus suis: congregatio multa vehementer nimis. Et locutus est Dominus ad me, dicens: Fili hominis, ossa haec omnis domus Israel est. Ipsi dicunt: Arida facta sunt ossa nostra: periit spes nostra, desperavimus: propterea vaticinare, et dic ad eos: haec dicit Dominus Deus: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
creator em̃ ominũ sũ. peꝑci eis.
& scĩficaui illos & glȩ pͥstinȩ resti¬
tui: ita ut suꝑ credentes & aberro¬
re conu̾sos effunderẽ aquã mun¬
dam baptisimi salutaris. & mun¬
darẽ eos abominationibꝰ suis. & ab
uiu̾sis errorib quibꝰ fuerant occu¬
pati. & darem eis cor nouum ut
crederent infilium di. & sp̃m no¬
uum. de quibꝰ dauid loquitur.
Cor mundũ crea in me d̾s: & sp̃m
rectum innoua inuisceribꝰ meis.
Et considerandũ. qd cor uouũ & sp̃s
nouus detur post effusionẽ & as¬
ꝑsionẽ aque. Qnͣdo aute cor nouũ
datũ fuerit & sp̃s nouus. tẽ aufe¬
ret᷑ de corde iudaico omĩs duricia
quȩ lapidi cõparat᷑: & ꝓlapideo
corde fit cor carneũ. molle & tene¬
rum. qd̃ sp̃m di inse possit reciꝑe.
& inscbi litteris salutaribꝰ. Tẽ am¬

Expanded text:
Creator enim omnium sum, peperci eis Creator enim omnium sum, peperci eis et sanctificavi illos, et gloriae pristinae restitui, ita ut super credentes et ab errore conversos effunderem aquam mundam baptismi salutaris et mundarem eos ab abominationibus suis, et ab universis erroribus quibus fuerant occupati: et darem eis cor novum, ut crederent in Filium Dei, et spiritum novum, de quibus David loquitur: « Cor mundum crea in me, Deus, et spiritum rectum innova in visceribus meis . » Et considerandum quod cor novum et spiritus novus detur per effusionem et aspersionem aquae. Quando autem cor novudatum fuerit et spiritus novus, tunc auferetur de eorde Judaieo omnis duritia, quae lapidi comparatur: et pro lapideo corde fit cor carneum molle et tenerum, quod spiritum Dei in se possit recipere, et inscribi litteris salutaribus. Cor
Abbreviated transcription (Latin):
tiã disseramꝰ. Domus isrł hoc ẽ
popłs iudeoꝵ habitauit qͦnda
int̾ra sua hoc ẽ int̾ra iudeȩ q̃ndo
educta ẽ de egypto: s polluert̃
eam inuiis & iustudiis siue ydo¬
lis suis. & intantum ex titere pol¬
luti. ut ĩmunditiciȩ mulieris
menstruate cõꝑati suit. Ept̃ qd̃ ds
effudit indignationẽ suã suꝑ eos
occidis ꝓpħas: & lapidas eos qui
ne abel iusti usq ad sanguiem
zacharie filii barachie. quẽ ef¬
Non solũ aut effuderunt sangui¬
ũẽ. s & polluerunt t̾ram scelerib
siris. Quã obrem disꝑsit eos uł sub
babylonia captiuitate uł sub ro¬
mana. qͣndo uere effudert̃ san¬
guinẽ xp̃i. & uentilati sunt inter¬
ras. quomͦ paleȩ uentilant᷑. & iux¬
ta uias fuas & adiuentiones pes¬
simas rudicati: ita ut ingentibus
quoq ad quas captiui ducti fuerant
polluerent nom̃ scm dĩ. eo qd̃ ꝑir
risionẽ dicerent uinu̾se nationes.
Ecce ppłs di iste ẽ: qui se iactabat ꝓ¬
pnie nosse cultũ dĩ. Qd̃ cũ uidissẽ

Expanded text:
tiam disseramus. Domus Israel, hoc est populus Judaeorum, habitavit quondam in terra sua, hoc est, in terra Judaeae, quando educta est de Aegypto; sed polluerunt eam in viis, et in studiis sive idolis suis. Et in tantum exstitere polluti, ut immunditiae mulieris menstruatae comparati sint, propter quod Deus effudit indignationem suam super eooccidis prophetas, et lapidas eos qui ne Abel justi usque ad sanguinem Zachariae, filii Barachiae, quem efNon solum autem effuderunt sanguinem, sed et polluerunt terram sceleribus suis . Quamobrem dispersit eos, vel sub Babylonia captivitate, vel sub Romana: quando vere effuderunt sanguinem Christi, et ventilati sunt in terras, quomodo paleae ventilantur, et juxta vias suas, et inventiones pessimas judicati, ita ut in gentibus quoque ad quas captivi ducti fuerant, polluerent nomen sanctum Dei: eo quod per irrisionem dicerent universae nationes: Ecce populus Dei iste est, qui se jactabat proprie nosse cultum Dei. Quod cum vidissem,
Abbreviated transcription (Latin):
bentia. Cumq int̾rogasset eũ
sermo diuimis utrum estuna¬
ret hec ossa posse uiuere:res¬
pondit. Dñe ds tu nosti: qui ple¬
nam habes scientiam futuroꝵ
Dixitq ad. eũ dñs. Uaticinare
de ossib his siue suꝑ ossa hec:
& dices adea. Ossa arida audite
u̾bum dñi. dĩ. In quo miran¬
dum. quomͦ ad ossa arida sit
locutus:que ante neruos. car¬
nem & cutem. & sp̃m uiuificas¬
tem. di possent audire sermo¬
nem. Primũq ossa cũ aliis os¬
sibus neruoꝵ uinculis colli¬
gant᷑. deinde implent᷑ carnibꝰ.
& de suꝑ ob pulchritudinem
extendit᷑ cutis. quȩ nudaꝵ car¬
niũ oꝑiat feditatem: & tunc
accipiunt sp̃m qui uiuere ea
faciat. ut postꝗͣ. uixerint tc̃ cog¬
noscant qd̾ ipse sit dñis. Dicente
itaq ꝓpħa qd̃ ei fuerat imꝑatũ.
statim ẽ facta cõmotio. ossaq in
suam sunt applicita cõpagem.
astricta neruis. plena carnium.
pelle cooꝑta: iacebantq huma¬

Expanded text:
bentia. Cumque interrogasset eum bentia. Cumque interrogasset eum sermo divinus utrum aestimaret haec ossa posse vivere, respondit: « Domine Deus, tu nosti, » qui plenam habes scientiam futurorum. Dixitque ad eum Dominus: « Vaticinare de ossibus, » sive super ossa haec, « et dices ad ea: Ossa arida, audite verbum Domini. » In quo mirandum, quomodo ad ossa arida sit locutus, quae ante nervos, carnem et cutem, et spiritum vivificantem, Dei possent audire sermonem. Primumque ossa cum aliis ossibus nervorum vinculis colligantur, deinde implentur carnibus: et desuper ob pulchritudinem extenditur cutis, quae nudarum carnium operiat foeditatem. Et tunc accipiunt spiritum, qui vivere ea faciat: et postquam vixerint, tunc cognoscant quod ipse sit Dominus. Dicente itaque propheta quod ei fuerat imperatum, statim est facta commotio, ossaque in suam sunt applicata compagem, astricta nervis, plena carnium, pelle cooperta, jacebantque huma
Abbreviated transcription (Latin):
ne celebrata. Ob quam uł max¬
une causam. utͣmq editionem
ex integro posui: nequa nob̃
ab hebreis calumnia fieret. si sal¬
tem inu̾bis aliquid discreparẽt.
Solent eñi ridere de nob̾. & attol¬
lere suꝑcilium. & inflatis buc¬
cis ructare scientiã scͥpturaꝵ si ñ
dicam sensuũ discrepantiã que
si fuerit iure rep̃hendit᷑. s u̾boꝵ
dissonantiã in nr̃is codicibꝰ po¬
tuerint demonstrare. Qͥ gͦ pu¬
tant de resurrectione quȩ ab oi
ẽẽ sermouẽ: hȩc solent dicere.
hoc ẽ dñs atq saluator. ꝑ quem
pat cuncta oꝑatus ẽ: omnia
ditur manus dñi. eduxit au¬
t̃e eũ in sp̃u. ñ incorpore s extra
corpus: & posuit illum siuedi¬
misit in medio campi. qui ple¬
nus erat humanis ossib. Nec
eũ ẽ passa requiescere. s fecit
ossa om̃ia circire quȩ ñerant
oꝑta humo. s fuꝑ campũ ia¬
centia. nec solum multa. sed
inulta nimnis: & ꝓpt̃ temporis
uetustatẽ arida siccaq uehem̃¬
ter. & nichil inse humoris ha¬

Expanded text:
elebrata: ob quam vel maxime causam utramque editionem ex integro posui; ne qua nobis ab Hebraeis calumnia fieret, si saltem in verbis aliquid discreparent. Solent enim ridere de nobis, et attollere supercilium et inflatis buccis ructare scientiam Scripturarum, si non dicam sensuum discrepantiam quae si fuerit, jure reprehenditur, si verborum dissonantiam in nostris codicibus potuerint demonstrare. Qui ergo putant de resurrectione, quae ab omDei esse sermonem, haec solent dicere: hoc est, Dominus, atque Salvator, per quem Pater cuncta operatus est. Omnia ditur manus Domini. Eduxit autem in spiritu, non in corpore, sed extra corpus. Et posuit illum sive dimisit in medio campi, qui plenus erat humanis ossibus. Nec eum est passa requiescere, sed fecit ossa omnia circuire, quae non erant operta humo, sed super campum jacentia. Nec solum multa, sed multa nimis, et propter temporis vetustatem arida siccaque vehementer, et nihil in humoris ha
Abbreviated transcription (Latin):
isił. & rursum qd domus isrł
habitatura sit in t̾ra sua. quȩ
quondã inculta postea futura
sit qͣsi hortus uoluptatis. & ciui¬
tates desertȩ & destitutȩ muni¬
ant᷑ & multiplicet᷑ineis domꝰ
isrł sic̃ grex ouiũ &cȩt̾a quȩ

Expanded text:
 rursum, quod domus Israel habitatura sit in terra sua, quae quondam inculta, postea futura sit quasi hortus voluntatis, et civitates desertae, et destitutae muniantur; et multiplicetur in eis domus Is
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanũ ephraim tͥbus isrł que
aduncte sunt ei. & dabo om̃s
eos suꝑ tͥbum iuda. & erunt in
uirgam unam. & ert una inma¬
nu iuda. & erunt uirge quas
inscripsisti sic inmanu tua corã
eis: & dices eis. Hȩc dic̃ dñs deus.
Occe ego assumam omñe domĩ
isrł demedio gentium ad quas
iugressi funt. & congregabo eos
exom̃ĩb qui incͥcuitu eoꝵ sunt.¬
& inducam eos int̾ram isrł. & da¬
bo eos ingentẽ unam int̾ramea.
inmontibus isrł. & pͥnceps unus
erit ominũ istoꝵ in regem. & non
erunt ultra induas gentes. nec
diuident᷑ ultra induo regna. ut
non polluant᷑ ultra in ydolis suis.
& in offendicuł suis. & inom̃ib m¬
pietatib suis. Et eruam eos ex oĩb

Expanded text:
Ephraim tribus Israel, quae adjunctae sunt ei, et dabo eos omnes super tribum Juda, et erunt in virgam unam, et erunt una in manu Juda. Et erunt virgae quas inscripsisti sic in manu tua coram eis: et dices eis, haec dicit Dominus Deus: Ecce ego assumam omnem domum Israel de medio gentium, ad quas ingressi sunt: et congregabo eos ex omnibus qui in circuitu ejus sunt, et inducam eos in terram Israel, et dabo eos in gentem unam in terra mea in montibus Israel, et princeps unus erit omnium istorum in regem. Et non erunt ultra in duas gentes: nec dividentur ultra in duo regna, ut non polluantur ultra in idolis suis et in offendiculis suis, et in omnibus impietatibus suis. Et eruam eos ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
dentium multiplicabunt᷑ atq
succrescent. Et habitabunt᷑ cccłe
cutio. bonisq florebunt maiorib
quã habuert̃ abiuicio martyrũ
uictoriis coronatȩ. Et tẽ scient
qd ipse sit dñs. qui restituit ple¬
bem suã pͥstino statui que possi¬
deat excłias. & ipsa sit ȩccłarum
hereditas: & nequaqͣm ultra absq
liberis sit. quos inꝑsecutione ꝑ¬
diderat. Un iubetur ꝓpħȩ ut lo¬
quat᷑ ad t̾ram mansuetoꝵ t̾ramq
iuentiũ. siue ad montes isrł. &
dicat. Persecucoꝵ ultͣ ñ patieris
opꝓbrrum. nec insultabunt ii¬
gulatum popłm tuũ siẽ oues oc¬
cisionis: pace eñi reddita opꝓbria
umu̾sa cessabunt. nec sustinebis
confusionẽ & igominiã int̃ diu̾¬
sas incircuitu nationes. s gentẽ
tuã habebis & ppłm: quia ueritas
pmissioins dño loquente firmata
ẽ. Et factum ẽ u̾bum dñi ad
ine dicens. Fili hominis. domus
isrł habitauerunt siue habitauit

Expanded text:
dentium multiplicabuntur atque succrescent. Et habitabuntur ecclesiae cutio. Bonisque florebunt majoribus, quam habuerunt ab initio, martyrum victoriis coronatae. Et tunc scient, quod ipse sit Dominus, qui restituit plebem suam pristino statui, quae possideat ecclesias, et ipsa sit ecclesiarum haereditas. Et nequaquam ultra absque liberis sit quos in persecutione perdiderat. Unde jubetur propheta, ut loquatur ad terram mansuetorum terramque viventium, sive ad montes Israel, et dicat: Persecutorum ultra non patiaris opprobrium, nec insultabunt jugulatum populum tuum, sicut oves occisionis. Pace enim reddita, opprobria universa cessabunt. Nec sustinebis confusionem et ignominiam inter diversas in circuitu nationes, sed gentem tuam habebis et populum: quia veritas promissionis Domino loquente firmata est. Et factum est verbum Domini ad me dicens: Fili hominis, domus Israel habitaverunt in humo
Abbreviated transcription (Latin):
inscͥbes eam ioseph uirgã ephra¬
im. & om̃s filios ifrł qui apposi¬
tisunt ei : & comuges eas inuicẽ
tͥ inuirgã unam ut copules eas.
& erunt inmanu tua. Et erit
qͣndo dixerint tͥ filui isrł. loquen¬
tes. non indicas nob̃ quid sit ista
tͥ. & dices ad eos. Hec dic̃ dñis deus.

Expanded text:
oseph, virgam Ephraim, et omnes filios Israel qui appositi sunt ei, et conjunges eas invicem tibi in virgam unam, ut copules eas, et erunt in manu tua. Et erit quando dixerint tibi filii Israel loquentes: Non indicas nobis quid sint ista tibi? Et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus:
Abbreviated transcription (Latin):
ma sinceritatis & ueritatis. & ag¬
in carnib uescim᷑. & cruore po¬
tamͣ. & inseptẽ ebdomadib in
tab̾nacłis huiꝰ scłi dñica festa ce¬
lebramꝰ: ut ciuitates qͦndam de¬
serte plene fiant gregib hõĩum.
& hac ratione cognoscant qd ipse
sit diis qui cuncta p̃stiterit. Hȩc
iuxta hẏstorie ueritatẽ. imino
cente saluate sint. in apłis et
omnib qui exiudeis inpͥncipio
credi derunt. & usq hodie rede¬
unt ad ȩccłiam. breuit᷑ dixisse
sufficiat: ũe trõpologice eadem
breuitate aꝑiendus ẽ sensus. Qͥ¬

Expanded text:
eritatis , et Agni carnibus vescimur et cruore potamur, et in septem hebdomadibus, et in tabernaculis hujus saeculi Dominica festa celebramus, ut civitates quondam desertae plenae fiant gregibus hominum, et hac ratione cognoscant, quod ipse sit Dominus, qui cuncta praestiterit. Haec juxta historiae vecente, salvae sint in apostolis, et in omnibus qui ex Judaeis in principio crediderunt, et usque hodie redeunt ad Ecclesiam, breviter dixisse sufficiat: nunc tropologiae eadem brevitate aperiendus est sensus. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
sociorumq eius: & adiunge illa
unum ad alterum tͥ in lignũ
unũ. & er̃t inumionem in
manu tua. Cum autẽ dixerint
ad te filii popłi tui loquentes.
nonne indicas nob̃ quid in his
tͥ uelis: loqueris ad eos. Hȩc dic̃ dñs.
ds. Ecce ego assumã lignũ ioseph
qd̃ ẽ in manu ephraim. & tͥbus
isrł que iuncte sunt ei. Et dabo
eas parit̃ cum ligno iuda. &
faciam eas inlignum unũ &
erunt unũ in manu eiꝰ. Er̃t
autẽ ligna suꝑ que scͥpseris in
manu cua in ocłis eoꝵ: & dices¬
ad eos. Hȩc dic̃ dñs deus. E cce
ego assuman filios isrł. deme¬
dio nationum adquas abierant.
& congregabo eos undiq & ad¬
ducam eos adhumũ suã. & faciã
eos gentem unam in t̃ra in mon-¬
tib isrł. & rex unꝰ erit oĩbus im¬

Expanded text:
sociorumque ejus. Et adjunge illa unum ad alterum tibi in lignum unum, et erunt in unionem in manu tua. Cum autem dixerint ad te filii populi tui loquentes: Nonne indicas nobis quid in his tibi velis loqueris ad eos haec dicit Dominus Deus ecce ego adsumam lignum Ioseph quod est in manu Ephraim et tribus Israhel quae iunctae sunt ei et dabo eas pariter cum ligno Iuda et faciam eas in lignum unum et erunt unum in manu eius erunt autem ligna super quae scripseris in manu tua in oculis eoad eos. Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego assumam filios Israel de medio nationum ad quas abierunt, et congregabo eos undique, et adducam eos ad humum suam. Et faciam eos gentem unam in terra in montibus Israel, et rex unus erit omnibus im
Abbreviated transcription (Latin):
euangłio scͥptum ẽ. Quȩ apud
homines uinpossibilia uident᷑.
apud dm̃n possibilia sunt. Eiec¬
ti sunt autẽ de sepulchris suis:
de sepulchris captiuitatis & um¬
culis quib seruitute babylonia
tenebant᷑ astricti. S hȩc omĩa
iudei uł sub zorobabel ut pͥus
dixi expleta confirmant. qͣndo
num chaldeorũ inmedos ꝑsas¬
sui quẽ putant ẽẽuenturũ.
Nos aut̃e sp̃a lit̃ post crucem
dñi saluatoris cõpleta memora¬
mus. & cotidie fieri in his uel
maxime qui instar lazari pecca¬
toꝵ suoꝵ fasciis colligati ad uoc̃e
dĩi suscitant᷑. & uere sunt domꝰ
isrł arens qͦnda & nulła spem
deꝓfundo inferni libent᷑. & qui
pnus dixerant. dñe ds tu nosti
hec. postea audiant lib̾ati. mo¬
dice fidei quare dubitasti. Et
factus ẽ sermo dñ ad me dicens.
Et tu fili hominis sume tͥ lignũ
unum & scͥbe suꝑ illud iude &
filioꝵ isrł sociis eius. & tolle lig

Expanded text:
Quae apud homines impossibilia videntur, apud Deum possibilia sunt . » Ejecti sunt autem de sepulcris suis, de sepulcris captivitatis, et vinculis quibus servitute Babylonia tenebantur astricti. Sed haec omnia Judaei vel sub Zorobabel, ut prius dixi, expleta confirmant, quando num Chaldaeorum in Medos Persassui quem putant esse venturum. Nos autem spiritaliter post crucem Domini Salvatoris completa memoramus, et quotidie fieri in his vel maxime qui instar Lazari peccatorum suorum fasciis colligati ad vocem Domini suscitantur, et vere sunt domus Israel, arens quondam et nullam spem de profundo inferni liberentur: et qui prius dixerant: Domine Deus, tu nosti, haec postea audiant liberati: Modicae fidei, quare dubitasti? « Et factus est sermo Domini ad me dicens: Et tu, fili hominis, sume tibi lignum unum, et scribe super illud Judae, et filio
Abbreviated transcription (Latin):
ossa nr̃a. & ꝑiit spes nr̃a. & abscisi
sumꝰ a t̾ra nr̃a. siue omnino des¬
ꝑauimꝰ. Qͥb ista dicentib: t̃cio
ierechiel ꝓpħare cõpellit᷑. & dicere
ossib aridis. Hȩc dĩc̃ dñs ds. Ecce
ego aꝑiam tumulos ur̃os. Inquo
querit᷑ si aꝑit tuinulos qͦmͦ supͣ dixe¬
rit. erant aut̃ẽ multa ualde suꝑ
faciem campi. siccaq uehem̃ter.
dient uocem filii di. & exibunt
quibona egerunt inresurrectio¬
ñe uite. & itum. qui audierint
uiuent. Et si ut ñ nulli arbitͣnt᷑
degenerali resurrectione dic̃ ser¬
mo diuinꝰ: qͥd necesse fuit specia¬
lit̃ dici. & inducã uos int̾ram isrł.
cũ inom̃i orbe t̃raꝵ resurgere de¬
beant mortui ex his locis inquib
sepulti sunt: Cũiq ait eduxero
uos detumulis ur̃is. & dedero
sp̃m meum in uob̾. & uixeritis.
tc̃ requiescere uos faciam super

Expanded text:
scisi sumus a terra nostra, » sive omnino desperavimus. Quibus ista dicentibus tertio Ezechiel prophetare compellitur et dicere ossibus aridis: « Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego aperiam tumulos vestros. » In quo quaeritur, si aperit tumulos, quomodo supra dixerit: « Erant autem multa valde super faciem campi, siccaque vehementer. dient vocem Filii Dei, et exibunt qui bona egerunt in resurrectionem vitae. » Et iterum: « Qui audierint vivent. » Et si ut nonnulli arbitrantur de generali resurrectione dicit sermo divinus, quid necesse fuit specialiter dici: « Et inducam vos in terram Israel? » cum in omni orbe terrarum resurgere debeant mortui, ex his locis in quibus sepulti sunt. Cumque ait: « Eduxero vos de tumulis vestris, et dedero spiritum meum in vobis et vixeritis, tunc requiescere vo
Abbreviated transcription (Latin):
fosse munite sedebunt: & scient
gentes quȩcũq derelicte fueruit
nicircuitu ur̃o. qͥa ego dñs edifi¬
caui dissipata & plantaui incul¬
ta: ego dñs locutus sum & fecerio.
huc in hoc
domus isił.

Expanded text:
ient gentes quae derelictae fuerunt in circuitu vestro, quia ego Dominus aedificavi dissipata, et plantavi inculta: ego Dominus locutus sim, et fecerim. huc in hoc domus Israel
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds L Et facta ẽ suꝑ me
manus dm̃i. & eduxit me in sp̃u
dm̃. & posuit me inmedio cãpi.
& hic erat plenus ossiũ hominũ:
& circiunduxit me suꝑ ea ꝑgy
rum incireuitu. Et ecce multa
ninuis suꝑ faciem campi: & ari¬
da uehement̃. Et dixit adme.
Fili hoĩs: siuiuent ossa hec: Et
dixi. Unde dũee Dũe tu nosti
hec. Et dixit adme. fili homĩs.
ꝓpħa suꝑ ossa ista: & dices eis. Os¬
sa arida: audite u̾bum dñi. Hȩc
dic̃ dñs ds ossibꝰ istis. Ecce ego ad¬

Expanded text:
Deus. LXX: Et facta est super me manus Domini, et eduxit me in spiritu Domini, et posuit me in medio campi, et hic erat plenus ossium hominum, et circumduxit me super ea per gyrum in circuitu, et ecce multa nimis super faciem campi et arida vehementer, et dixit ad me: Fili hominis, si vivent ossa haec? Et dixi: Unde, Domine, Domine, tu nosti haec. Et dixit ad me: Fili hominis, propheta super ossa ista et dices eis: Ossa arida, audite verbum Domini: haec dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
ut oues ierłm in sollemnitatibꝰ
eiꝰ.Sic erunt eiuitates desertȩ.
plene gregibꝰ siue ouibꝰ hominũ:
& scient quia ego dĩs. Perspi¬
cua suut quȩ dicunt᷑. & omis sen¬
sus montiũ isrł qui pͥus deserti
fuerant & pꝰea restituti. ñc mani¬
festius ponit᷑: redditq causas ds
quare popłin isrł captiuitati tra¬
diderit: & ꝓpt̾ sũa clementiã polli¬
cetur reducturũ se eos iit̾ram n¬
deã. & multo ampliora tͥbuturũ
quã abstulerat. Qd̾ qͥdam iudeoꝵ
referunt ad zorobabel temꝑa: qͣn¬
cyro rege ꝑsarũ laxante captiuita¬
tẽ eoꝵ. de tͥbu iuda & bemiainiu
plurnm reducti sunt in iudeã.
Alii uero admille annoꝵ regnũ
referuut: qnͣdo sub xp̃o quẽ pu¬
tant ẽẽ uenturũ & ciuitas extru¬
atur ierłm. & edificet᷑ templum
de qͦin ultima parte huiꝰ ꝓpħie
dicturi sumꝰ. Et int̃im ut iudai¬
cas fabulas relinqͣmꝰ. & int̃mina¬
biles genẽalogiãs iuxta consuetu¬
capituli ꝑcurramꝰ: & qͥd nob̃ ui¬

Expanded text:
tatibus ejus, sic erunt civitates desertae plenaeque gregibus hominum; et scient quia ego Dominus. » Perspicua sunt quae dicuntur et omnis sensus montium Israel, qui prius deserti fuerant, et postea restituti, nunc manifestius ponitur; redditque causas Deus quare populum Israel captivitati tradiderit, et propter suam clementiam pollicetur reducturum se eos in terram Judaeam, et multo ampliora tributurum, quam abstulerat. Quod quidam Judaeorum referunt ad Zorobabel tempora, quando rege Persarum laxante captivitatem eorum de tribu Juda et Benjamin plurimi reducti sunt in Judaeam. Alii vero ad mille annorum regnum referunt, quando sub Christo, quem putant esse venturum, ut civitas exstruatur Hierusalem, et aedificetur templum, de quo in ultima parte hujus prophetiae dicturi sumus. Et interim, ut Judaicas fabulas relinquamus, et interminabiles genealogias, juxta consuetucapituli
Abbreviated transcription (Latin):
in popłm. & ego ero uob̃ indm̃.
ur̃is: & uocabo frumentũ &mul¬
tiplicabo illud & ñmponã siue¬
dabo uob̃ famẽ Et multiplica¬
bo fructũ ligni. & genimina a¬
gri: ut ñ portetis ultra oppbriũ
famis ingentib. Et recordabi¬
mini uiaꝵ ur̃aꝵ pessimarum.

Expanded text:
m, et ego ero vobis in Deum. tris: et vocabo frumentum, et multiplicabo illud, et non imponam vobis famem. Et multiplicabo fructum ligni, et genimina agri, ut non portetis ultra opprobrium famis in gentibus. Et recordabimini viarum vestrarum pessimarum,
Abbreviated transcription (Latin):
ditione contextum. mittitur sr̃
draconem qui habitat inpopłoꝵ
hat in sagena sua siue inhamo
suo. Ista ẽ sagena sua quȩ inma¬
re huiꝰ scłi mittitur. & extrahit
pisces multos. alios eligendos. &
alios abiciendos: siue iste hamꝰ
de quo in iob scͥptum ẽ. Adduces
autem draconem nihamo: et
circumdabis capistrum circa
nares eiꝰ. ꝓ quo int̾precatꝰ ẽ aqͥla.
Extrahes leuiatañ inhamo: & fu¬
nibus colligabis linguam eius.
Extrahit᷑ autẽ draco siue lẽuia¬
t̃am̃ demari hamo uł sagena
dñi. ut ꝓiciatur siue extendat᷑
suꝑ t̾ram. & om̃s spire eiꝰ quibus
suas insidias occultabat aꝑiant᷑
& ꝓferantur inpublicum. & in
tra abiciantur: & iaceat qui in
cȩlo posuerat os suum. & se altis¬
suni similem ẽẽ iactabat. Unde
sequit᷑. Et habitare siuie sedere
faciam suꝑte om̃a uolatilia celi.
& saturabo de te bestias uniu̾se

Expanded text:
tione contextum, mittitur super tione contextum, mittitur super draconem, qui habitat in populohat eum in sagena sua, sive in hamo suo. Ista est sagena, quae in mare hujus saeculi mittitur, et extrahit pisces multos alios eligendos, et alios abjiciendos . Sive iste est hamus, de quo in Job scriptum est: Adduces autem draconem in hamo, et circumdabis capistrum circa nares ejus ; pro quo interpretatus est Aquila: Extrahes Leviathan in hamo, et funibus colligabis linguam ejus. Extrahitur autem draco, sive Leviathan de mari hamo, vel sagena Domini, ut projiciatur, sive extendatur super terram, et omnes spirae ejus, quibus suas insidias occultabat, aperiantur et proferantur in publicum, et in terram abjiciantur, et jaceat qui in coelo posuerat os suum, et se Altissimo similem esse jactabat. Unde sequitur: Et habitare, sive sedere faciam super te omnia volatilia coeli et saturabo de te bestias unive
Abbreviated transcription (Latin):
abiciant. Deniq sequitur. Et con¬
turbabas aquas pedib tuis: iuxta
illud̃ apłi. Qui autẽ conturbat
uos: portabit iudicium. Non
uadunt cĩisilentio. s aquas egyp¬
ti turbidas atq cenosas. quȩ ante¬
qͣm pedib conculcarent᷑ draco¬
nns pure erant & suo fluentes
ordine: postqͣm aũt pedib illuis
conturbate sunt.cursus sui or¬
dinem ꝑdider̃t. Neq em̃ utunt᷑
heretici testimoniis scͥpturarũ
sibi coherentib: s conturbant
om̃a. Et quia ipse ẽ inumicus
& ultor. nonsolum aquas alie¬
nas draco egyptus conturbat
pedib s conculcat flumina sua
ne parcat eis quos semel insuam
redegerit potestatem. Qd̃ deuita¬
re cupiens iustus precatur. Non
ueniat mͥ pes suꝑbie. Et malio
loco conculcatus petit ne ĩtum
autẽ homo diabolus ẽ. dequo
& alter ꝑsalmus loquit᷑. Ut ñ
magnificetur ultra homo suꝑ
pandam suꝑ te rete meum. in
multitudine popłoꝵ multoꝵ.
Rete dñi & noui testamenti tra¬

Expanded text:
abjiciant. Denique sequitur: « Et conabjiciant. Denique sequitur: « Et conturbabas aquas pedibus tuis. » Juxta illud Apostoli: « Qui autem conturbat vos, portabit judicium . Non vadunt cum silentio , sed aquas Aegypti turbidas atque coenosas, quae antequam pedibus conculcarentur draconis, purae erant, et suo fluentes ordine: postquam autem pedibus illius conturbatae sunt, cursus sui ordinem perdiderunt. Neque enim utuntur haeretici testimoniis Scripturarum sibi cohaerentibus, sed conturbant omnia. Et quia ipse est inimicus et ultor, non solum aquas alienas draco Aegyptius conturbat pedibus suis, sed conculcat flumina sua, ne parcat eis, quos semel in suam redegerit potestatem. 381 Quod devitare cupiens justus, precatur: Non veniat mihi pes superbiae . Et in alio loco, conculcatus petit ne iterum autem homo diabolus est, de quo et alter psalmus loquitur: Ut non magnificetur ultra homo super pandam super te rete meum, in multitudinem populorum multorum . Rete
Abbreviated transcription (Latin):
ni gentium. Homo eñi cum in
honore esset non intellexit: cõꝑa¬
tus ẽ iumentis insipientib. & si¬
milis factus ẽ illis. De hoc leone¬
& petrus loquit᷑. Adu̾sarius ñr
diabolus quasi leorugiens cir¬
cuit. Et in nono psalmo scͥptium
ẽ. Insidiatur in abscondito qͣsi
leo inspelunca sua: insidiatur
ut rapiat pauꝑem. Et ieremias
eos. Draconem aut dici diabolũ
ꝓquo aquila int̾pretatur leuia¬
tan. nomen draconis exponens.
iuxta suꝑiorem explanationem
multis testimoniis docui: qui
dixerat mea sunt flumina. &
ego feci ea. Iste igitur draco flumi¬
nib suis quasi cornib uentilabat
plurimas nationes. quȩ suꝑ mar¬
tione. ualentino. arrio. & euno¬
inio. cęt̾isq hẽrẽseoñ pͥncipibus
intelligere possumus: qui imi¬
tantur eccłasticos uiros dicentes
ad diĩm saluatorẽ. ute inimicos
nr̃os uentilabimꝰ cornu: & non
uentilant adsalutem ut de t̾ra
ad cȩlum leuent. s ut in ꝓfundũ

Expanded text:
ni gentium. Homo enim cum in ni gentium. Homo enim cum in honore esset, non intelligit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus eet Petrus loquitur: « Adversarius noster diabolus, quasi leo rugiens circuit ; » et in nono psalmo scriptum est: « Insidiatur in abscondito, quasi leo in spelunca sua, insidiatur ut rapiat pauperem. » Et Jeremias eos . » Draconem autem dici diabolum, pro quo Aquila interpretatus est Leviathan, nomen draconis exponens, juxta superiorem explanationem multis testimoniis docui; qui dixerat: « Mea sunt flumina, et ego feci ea. » Iste igitur draco fluminibus suis, quasi cornibus ventilabat plurimas nationes, quae super Marcione, Valentino, Ario, et Eunomio, caeterisque haereseon principibus intelligere possumus, qui imitantur ecclesiasticos viros dicentes ad dominum Salvatorem: « In te inimicos nostros ventilabimus cornu . » Et non ventilant ad salutem, ut de terra ad coelum levent, sed ut in profundum
Abbreviated transcription (Latin):
& ium̃ta brutaq animalia pa¬
rit auferent᷑. Et tanta erit soli¬
tudo inegypto. ut nec pede ho¬
minis nec ungula iumenti aqͤ
illiꝰ contuibentur. s quieta sint
omĩa: & aque fluminum eiꝰ qͣsi
oleum fluant purissime acni¬
tentes nullo ꝑ eas transeunte. nec
earũ fluenta turbante. hoc aũt
fiet ꝓpt̃ egypti solitudinẽ. quȩ
redigetur in desertum ab omni
gant qui remanserint qd ipse
sit dñs. Iccuco planctus est pha¬
raonis. & plangent eum filiȩ
gentium incircuitu: ñ solũ aũt
suꝑ illo. s & suꝑ multitudine eiꝰ
quȩ dño uastante deleta ẽ. Hȩc
suꝑ simplici littera cursim dix¬
isse sufficiat: ueniamus ad intel¬
ligentiam sp̃alem. Nec puto mag¬
noꝑe laborandum nosse qui sit
pharao rex egypti. cum supͣ ple¬
nius dixerimꝰ: eam uidelicet po¬
testatẽ cui egyptus c̃ dita sit.
uł una ꝓuincia. uł egyptus to¬
tius inudi. Que non ẽ leo con¬
dita s ꝓpͥouitio assimilata leo¬

Expanded text:
et jumenta brutaque animalia paet jumenta brutaque animalia pariter auferentur. Et tanta erit solitudo in Aegypto, ut nec pede hominis, nec ungula jumenti aquae illius conturbentur, sed quieta sint omnia: et aquae fluminum ejus quasi oleum fluant purissimae ac nitentes, nullo per eas transeunte, nec earum fluenta turbante. Hoc autem fiet propter Aegypti solitudinem, quae redigetur in desertum ab omni gant qui remanserint quod ipse sit Dominus. Idcirco planctus est Pharaonis, et plangent eum filiae gentium in circuitu. Non solum autem super illo, sed et super multitudine ejus, quae, Domino vastante, deleta est. Haec super simplici littera cursim dixisse sufficiat, veniamus ad intelligentiam spiritualem. Nec puto magnopere laborandum nosse qui sit Pharao rex Aegypti, cum supra plenius dixerimus, eam videlicet potestatem, cui Aegyptus credita est; vel una provincia, vel Aegyptus totius mundi, quae non est leo condita, sed proprio vitio assimilata leo
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ loquit᷑ ꝑ methaphorã: ut
postqm uolatilia cęli & bestiȩ¬
t̾re carnib eiꝰ fuerint saturate.
id ẽ exercitus eiꝰ & uniu̾sa mul¬
titudo:reliqua pars inuermes
& saniem conu̾tat᷑. Tunc in qͥt
celi tenebris obuoluent᷑. sol &
luna & cȩtera luminaria non
dabunt lum̃ suum. s suꝑte
cuncta igrescent. nichilq tibi
letum erit: & ad tuum int̾itum
om̃s popłi. & cuncti reges eorũ
horrore numio formidabunt.
conspicientes gladium meum
huc illucq uolitare & nulli
parcere: & in tua runa rumam
similem ꝑtimescent. Ut autem
scias quis iste sit gladius: audi
manifestius. Gladius regis babi¬
lonis ueniet tͥ. ingladiis fortiũ
siue gigantium deiciam omñe
multitudine tuam: qui gigan¬
tes. in expugnabiles gentes sunt
quȩ babylonii regis tenebantur
exercitu. Isti uastabunt siue disꝑ¬
dent suꝑbiam egypti & omnem
multitudinẽ eiꝰ. nichilq in egyp¬
to remanebit: s cum hominib

Expanded text:
autem loquitur per metaphoram, ut autem loquitur per metaphoram, ut postquam volatilia coeli et bestiae carnibus ejus fuerint saturatae, id est, exercitus ejus, et universa multitudo reliqua pars in vermes et saniem convertatur. Tunc inquit, coeli tenebris obvolventur: sol, et luna, et caetera luminaria non dabunt lumen suum, sed super te cuncta nigrescent: nihilque tibi laetum erit, et ad tuum interitum omnes populi et cuncti reges eorum horrore nimio formidabunt conspicientes gladium meum huc illucque volitare et nulli parcere, et in tua ruina, ruinam similem pertimescent. Ut autem scias quis iste sit gladius, audi manifestius: Gladius regis Babylonis veniet tibi: in gladiis fortium, sive gigantium dejiciam omnem multitudinem tuam. Qui gigantes, inexpugnabiles gentes sunt, quae Babylonii regis tenebantur exercitu. Isti vastabunt sive disperdent superbiam Egypti, et omnem multitudinem ejus: nihilque in Aegypto remanebit, sed cum hominibus,