comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
me uides: Ad hoc iste ñ inueniens qͥd re¬
spond̾et obticuit. Sui hesitanti ille qͦd his
int̾rogationib docere moliebat᷑ apperu¬
it. & continuo sic̃ inqͥt illi oculi carnis
tuȩ. utiq in dormiente atq in lectulo la¬
cente nc̃ uacant. nec aliqͥd oꝑant᷑. & tamen
st̃ isti quib me intueris. & ista uteris uisi¬
one. ita cũ defunctus fueris. nicħ agentib
oculis carnis triȩ. uita tͥ mnerit. qua uiuaᷤ.
sensusq qͦ sencias. Cane iã deinceps. ne du¬
bites uitã manere pꝰ mortẽ. Ita sibi homo
fideł ablatã dic̃. huiꝰ rei dubitationem.
Quo docente. nͥ ꝓuidentia & micdi̾a di: Is¬
ta narratione dixerit aliqͥs. tante rei
nos ñ soluisse. s auxisse questionẽ. Uerũ
tam̃ cũ his u̾bis cred̾e uł ñ cred̾e liberũ
cuiq sit. se ip̃m qͥsq habet qͦ se auocet.
ꝓfundissima questio ẽ.  uigilat homo.
& dormit ħo cotidie. & cogitat ħo. dicat

Expanded text:
me uides?\' ad hoc iste non inueniens, quid reme uides?\' ad hoc iste non inueniens, quid responderet, obticuit. cui haesitanti ille, quod his interrogationibus docere moliebatur, aperuit et continuo: \'Sicut\', inquit, \'illi oculi carnis tuae utique in dormiente atque in lectulo iacente nunc uacant nec aliquid operantur et tamen sunt isti, quibus me intueris et ista uteris uisione, ita, cum defunctus fueris, nihil agentibus oculis carnis tuae uita tibi inerit, qua uiuas, sensusque, quo. sentias. caue iam deinceps, ne dubites uitam manere post mortem. ita sibi homo fidelis ablatam dicit huius rei dubitationem quo docente nisi prouidentia et misericordia dei? Ista narratione dixerit aliquis tantae rei nos non soluisse sed auxisse quaestionem. uerum tamen cum his uerbis credere uel non credere liberum cuique sit, se ipsum quisque habet. quo se auocet, profundissimam quaestionem. et uigilat homo et dormit homo cotidie et cogitat homo. dicat,
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝙ suauitatẽ. Tc̃ ille intento qͥdnã eẽt ait
uit. & somniũ ut fuit. tantũ ae illo qnͣ¬
tũ de sõmo cogitauitauit. Alia uͦ nocte
ecce id̾e iuuenis eide rursus apparuit atq
ab illo utrũ cognosceret᷑ uit̾rogauit Re¬
spondit iste. qͦd eũ bene pleneq cognosee¬
ret.Tũ ille quesuit uͥ se nosset. nec me¬
moriȩ defuit. qͥd iste ide responderet. Totũ
dos eo duce uenerat. qͣ recentissimos re¬
cordabat᷑ facilitate uarrauit. Hic ille ꝑ¬
cunctatꝰ ẽ utrũnã id qͦd narrauerat ĩ sõ¬
niis uidisset. an uigilans. Respondit in
uide scias. Hoc cũ audisset iste ita ẽẽ cre¬
didit. atq id responsione firmauit. Tẽ
qͥ hominẽ docebat. adiecit & ait. Uͥbi ẽ
mͦ corpꝰ tuũ: Ille respondit. In cubiculo
meo. Scisne uiqͥt ille. ĩ eode corpusculo
nc̃ ẽẽ illigatos & clausos & ociosos oculoᷤ
tuos. nichilq te illls oculis iudere:᷑ Respon

Expanded text:
tamque suauitatem; ttamque suauitatem; tuit et somnium aufugit tantumque de illo quantum de somnio cogitauit. Alia uero nocte ecce idem ipse iuuenis eidem rursus apparuit atque, ab illo utrum cognosceretur, interrogauit; respondit iste, quod eum bene pleneque cognosceret, tum ille quaesiuit, ubi se nosset. nec memoriae defuit, quid iste identidem responderet, totumqdos eo duce uenerat, qua recentissimos recordabatur facilitate, narrauit. hic ille percontatus est, utrumnam id. quod narrauerat, in somnis uidisset an uigilans; respondit: In uidere scies\'. hoc cum audisset iste, ita esse credidit atque id responsione firmauit. tunc, qui hominem docebat, adiecit et ait: <Ubi est modo corpus tuum? ille respondit: \'In cubiculo meo. \'scisne\', inquit ille, \'in eodem corpusculo nunc esse inligatos et clausos et otiosos oculos tuos nihilque illis oculis te uidere?\' respond
Abbreviated transcription (Latin):
fieret. Noc interĩ habeas. ut ab occupato
&. festinante dictatũ. In duodecino aũ li¬
bro eoꝵ qͦs de genesi scͥpsi. u̾sat᷑ hec questio
cit. Suid ĩ ea potuerimꝰ uł effecerimus.
eũ legeris iudicabis. si tam̃ dñs dignabit᷑
donare ut eos mͥ libros qͣntũ possũ con¬
gruent̾ em̃datos iã liceat edere. multoꝵ
frm̃ expectationi. ñ iã longa disputatio¬
ne suspend̾e. Narrabo aũ unũ aliqͥd bre¬
uiter. unde cogites. fr̃ nr̃ geunadius no¬
tissimꝰ fere omnib. nob̾q carissimꝰ medicꝰ.
qͥ nc̃ ap̃ karthaginẽ degit. & romȩ suȩ ar¬
giosũ nosti. atq erga pauperũ curã ĩpigra
micłia. facillimoq animo benignissimum.
dubitabat tam̃ aliqͣndo ut mͦ nob̾ retulit.
cũ ad huc eẽt adolescens. & ĩ his elemosinis
feruentissimꝰ. utrũ eẽt ulla uita post mor
spicuus iuuenis. & dignꝰ intendi. eiq dix̃.
souos suauissimȩ cantilenȩ. ultͣ solitã no¬

Expanded text:
fieret. hoc interim habeas ut ab occupato fieret. hoc interim habeas ut ab occupato et festinante dictatum. in duodecimo autem libro eorum, quos de genesi scripsi, uersatur haec quaestio cit. quid in ea potuerimus uel effecerimus, cum legeris, iudicabis, si tamen dominus donare dignatur, ut eos mihi libros, quantum possum, congruenter emendatos iam liceat edere et multorum fratrum expectationem non iam longa disputatione suspendere. Narrabo autem unum aliquid breuiter, unde cogites. frater noster Gennadius, notissimus fere omnibus nobisque carissimus medicus, qui nunc apud Carthaginem degit et Romae suae argiosum nosti, atque erga pauperum curam impigra misericordia facillimoque animo benignissimum, dubitabat tamen aliquando, ut modo nobis retulit, cum adhuc esset adulescens et in his elemosynis feruentissimus, utrum esset ulla uita post mortspicuus iuuenis et dignus intendi eique dixit:sonos suauissimae cantilenae ultra solitam no
Abbreviated transcription (Latin):
ui efficiant᷑ in uno qͦq animo tanta eũ
cogitat. Uidemꝰ enĩ planeq cernimꝰ. in eo
fieri rerũ multarũ uisibiliũ & ad ceteros
sensus corꝑis ꝑtinentiũ. ĩ numerabiles ima
fiant. s tantũ qͥa fiunt. qͦd manifestũ ẽ.
qͣ ui & qͦmͦ fiant qͥsqͥs potuerit explicare:
que oĩa certe cotidiana st̃ atq ẽtinua. au¬
deat p̾sumere aliqͥd ac diffuure. et iã de
illis rarissimis uisis. Ego aũ tanto minus
hoc audeo. qnͣto minꝰ id qͦq ĩ nob̃ qͦd uita
ẽtinua uigilantes dormientesq exꝑimͦ.
qͦ pacto fiat explicare sufficio. Nam eũ ad
te dictarẽ hanc epłam. te ip̃m animo ẽtu¬
ebar. te utiq absente atq nesciente. ꝙ qͦmͦ
possis his u̾bis moueri sed̾m noticiã que mͥ
de te ĩẽ. imaginabar. atq id qͦnã mͦ in
animo meo fieret. caꝑe ac inuestigare
ñ poterã. certꝰ tam̃ ñ fieri corꝑeis molib
nec corꝑeis qͣlitatib cũ corpori simillimũ

Expanded text:
ui efficiantur in unoquoque animo tanta, cum ui efficiantur in unoquoque animo tanta, cum cogitat. uidemus enim planeque cernimus in eo fieri multarum rerum uisibilium et ad ceteros sensus corporis pertinentium innumerabiles imagfiant; sed tantum, quia fiunt, quod manifestum est, qua ui et quo modo fiant, quisquis potuerit explicare — quae omnia certe cotidiana sunt atque continua —, audeat praesumere aliquid ac definire etiam de illis rarissimis uisis. ego autem tanto minus hoc audeo, quanto minus id quoque in nobis, quod uita continua uigilantes dormientesque experimur, quo pacto fiat, explicare sufficio. nam cum ad te dictarem hanc epistulam, te ipsum animo contuebar te utique absente atque nesciente et, quo modo possis his uerbis moueri, secundum notitiam, quae mihi de te inest, imaginabar; atque id quonam modo in animo meo fieret, capere ac inuestigare non poteram certus tamen non fieri corporeis molibus nec corporeis qualitatibus, cum corpori simillimum
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i & c̃serdoti meo euodio & tecum
frͣ iste nomine barbarus. seruus di ẽ. iã diu
apud ypponẽ c̃stitutus. & u̾bi di feruidꝰ
ones. respond̾e operosissimũ ẽ: etiã ocio¬
sis . &. multo maiore qͣm nos sumꝰ p̾ditis
falcultate disserendi & acrimonia ĩtelli¬
uit. & diui quesita ñ potuit reꝑiri. Altera
uͦ qͤ inuenta ẽ habet com̃dationẽ suauis¬
simã seruiddi boni & casti adolescentis
qͦmͦ ex hac uita migrauit. & quib uisio¬
nũ fr̃narũ astestationib meritũ eiꝰ uo¬
b̾ ĩsinuari potuerit. Peinde ex hac occa¬
sione ꝓponis & uersas de anima obscu¬
rissimam questionẽ. utrũ cũ aliqͦ corꝑe
egͥdiat᷑ e corꝑe. qͦ possit ad corporalia
lib qͣles nos sumꝰ examinari pot̃. curã atq
operã negotiosissimã postulat. ac ꝑ hoc m̃¬
tem ab his occupationib ociosissimã. Si aũ
breuit̾ uis andire qͥd mͥ uideat᷑. nullo mͦ ar¬
ant. ille iã explicare conet᷑. qui nouit qͣ

Expanded text:
TRI ET CONSACERDOTI MEO EVODIO ET TECUM DOMINO SALUTEM. Frater iste nomine Barbarus seruus dei est iam diu apud Hipponem constitutus et uerbi dei feruidus ones, respondere operosissimum est etiam otiosis et multo maiore, quam nos sumus, praeditis facultate disserendi et acrimonia intelleuit et diu quaesita non potuit reperiri; altera uero, quae inuenta est, habet commendationem suauissimam serui dei boni et casti adulescentis, quo modo ex hac uita migrauerit et quibus uisionum fraternarum adtestationibus meritum eius uobis insinuari potuerit. deinde ex hac occasione proponis et uersas de anima obscurissimam quaestionem, utrum cum aliquo corpore egreditur e corpore, quo possit ad corporalia libus, quales nos sumus, examinari potest, curam atque operam negotiosissimam postulat ac per hoc mentem ab his occupationibus otiosissimam. si autem breuiter uis audire, quid mihi uideatur, nullo modo arant, ille iam explicare conetur, qui nouit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ẽsulueris. tanqͣm p̃sentissimꝰ sp̃u. Iua¬
r ommnissum tecũ dñs sustinere dignetur.¬
ciat. lacrimis eũ gemitib ꝙ ĩt̾pellant. Sci¬
asitaq dñe beatissime. & plenissima cari¬
tate uenerabił. ñ desperare nos. immno
ritatẽ personȩ qͣm geris. quã ñ cariu. s
spũi tuo ĩpositã eẽ c̃fidimꝰ. multas carna¬
les feditates & egritudines quas affrica¬
na eccła in multis patitur. ĩ paucis gemit.
consilioꝵ gͣuitate & tua possit sanare. Cũ
enĩ apłs tria breuit̾ genera uicioꝵ detes¬
tanda & uitanda uno in loco posuerit. de
quib innumerabiliũ peccatoꝵ exsurget
seges. utiũ hoꝵ qđ scdo loco posuit. acer¬
rime ĩ ȩccła uindicat᷑. Duo aũ reliqua. id ẽ
primũ & ultunũ: tolerabilia uident᷑ homi¬
nib. Atq ita paulatĩ fieri potest. ut nec

Expanded text:
nobis consulueris tanquam praesentissimus spiritu. Quanobis consulueris tanquam praesentissimus spiritu. Quabi commissum tecum Dciat lacrimis eum gemitibusque interpellant., Scias itaque, domine beatissime et plenissima caritate uenerabilis, non desperare nos, immo ritatem personae quam geris, quam non carni, sed spiritui tuo impositam esse confidimus, multas carnales foeditates et aegritudines quas Africana Ecclesia in multis patitur, in paucis gemit, consiliorum gravitate et tua possit sanare. Cum enim Apostolus tria breviter genera vitiorum detestanda et vitanda uno in loco posuerit, de quibus innumerabilium vitiorum exsurgit seges, unum horum quod secundo loco posuit, acerrime in Ecclesia vindicatur; duo autem reliqua, id est primum et ultimum, tolerabilia videntur hominib
Abbreviated transcription (Latin):
auẽ pb̃r. Qua gr̃a responderẽ litt̾is
sc̃itatis tue cũ diu hesitans ñ re¬
perirem. oĩa enĩ uicit affectus animimei.
quẽ iã sponte surgentẽ lectio epłȩ mul¬
to ardentius excitauit: cõmisi me tam̃ dõ.
qͥ ꝓ uirib meis oꝑaret᷑ ĩme. ut ea rescri¬
berẽ que utriq nrm studio ĩ dño & cu¬
ra ȩccłastica ꝓtua p̾stantia & mea obsecun¬
dͥatione congruerent. Atq illud primũ qđ
orationib meis te adiuuari credis: ñ sołu
ñ de fugio. uerũ etiã libent̾ amplector. Ita
enĩ: & siñ meis. uł certe tius me dñs nr̃ ex¬
audiet. qđ frẽm alipiũ ĩ ur̃a ẽiunctione
mansisse. ut exemplo sit frib curas mitu¬
di huiꝰ uitare cui entibus beniuolentissi¬
me accepisti. ago gr̃as. qͣs nullis u̾bis expli¬
care possim. Ds̃ hoc rependat ĩ animã tu
am. Om̃is itaq fr̃m cȩtus qͥ apud nos cepit
co alescere. tanta tͥ p̃rogatiua obstrictus
ẽ. ut locis trarũ tantũ longe disiunctis ita

Expanded text:
PRESBVTER, Qua gratia responderem litteris sanctitatis tuae, cum diu haesitans non reperirem — omnia enim uicit affectus animi mei, quem iam sponte surgentem lectio epistulae tuae multo ardentius excitauit —, commisi me tamen deo, qui pro uiribus meis operaretur in me, ut ea rescriberem, quae utrique nostrum studio in domino et cura ecclesiastica pro tua praestantia et mea obsecundatione congruerent. atque illud primum, quod orationibus meis te adiuuari credis, non solum non defugio, uerum etiam libenter amplector. ita enim etsi non meis, at certe tuis me dominus noster exaudiet. quod fratrem Alypium in nostra coniunctione mansisse, ut exemplo sit fratribus curas mundi huius uitare cupientibus, beniuolentissime accepisti, ago gratias, quas nullis uerbis explicare possim; dam. Omnis itaque fratrum coetus, qui apud nos coepit coalescere, tanta tibi praerogativa obstrictus est, ut locis terrarum tantum longe disjunctis ita
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qđ alicuiꝰ ĩ t̾ualli int̾positione cernat᷑.
id aũ ñ nͥ corpꝰ eẽ. eãq substantiã qͣ mi¬
nor sit in parte qͣm ĩ toto. qđ de deo
cred̾e nefas eẽ debet. etiã his qͥ hoc ĩ¬
telligere ñdu ualent. Latet ratio di¬
usibiliũ silua miraculoꝵ. Nũqͥd tam̃ icło
latet ẽẽ corꝑa. habere nos corpꝰ. nulłu ẽẽ
ci occupet spatiũ. nec ĩ eo qđ occupat uͥq

Expanded text:
nisi quod alicuius interualli interpositione cernatur, id autem non nisi corpus esse eamque substantiam, quae minor sit in parte quam in toto, quod de deo credere nefas esse debet etiam his, qui hoc intellegere nondum ualent. Latet ratio diuisibilium silua miraculorum. numquid tamen ideo latet esse corpora, habere nos corpus, nullum esse ci occupet spatium nec in eo, quod occupat, u
Abbreviated transcription (Latin):
tia. qđ nẽ facere minꝰ longũ ẽ. qͥb oftenda¬
tur ñ rationẽ latere. s rationẽ omnino
mole diffundi. ĩ qua necesse habeat par¬
tib maiorib minorib q c̃stare. cernicor¬
poreis oculis posse. Unde plura dicerẽ si
hoc in ista epła suscepissem. ĩ euiꝰ longitu¬
dinẽ ñ senciens ꝓgressus sũ. pene oblitus
occupationũ mearũ. ita ut fortasse qdđ ñ
arbitrabar attentioni tue satis falcerim.
qͥ potes maucis admonitꝰ plura cogitare.
que cõpetunt. s ñ etiã eoꝵ ĩ quoꝵ manꝰ
ñ in anit̾ uenire ista possunt. si diligen¬
tius & copiosius disserant᷑. Laborant añ
homines ĩ discendo. & breuia ñ ualent ĩ¬
telligere: ꝓlixa ñamant legere. Laborãt
itidem ĩ docendo. qͥ & pauca tardis. & mul¬
ta pigris frustra ĩgerunt. alitte & illiꝰ
epłȩ exempłu. qͦ apud nos aberratis ñ

Expanded text:
nc facere nimis longum est, quibus ostendatur non rationem latere, sed rationem omnino mole diffunditur, in qua necesse habeat partibus maioribus minoribusque constare, cerni corporeis oculis posse. unde plura dicerem, si hoc in ista epistula suscepissem, in cuius longitudinem non sentiens progressus sum paene oblitus occupationum mearum, ita ut fortasse, quod non arbitrabar, attentioni tuae satis fecerim, qui potes paucis admonitus plura cogitare, quae competunt, sed non etiam eorum, in quorum manus non inaniter uenire ista possunt, si diligentius et copiosius disserantur. laborant autem homines in discendo, quando et breuia non ualent intellegere et prolixa non amant legere; laborant itidem in docendo, qui et pauca tardis et multa pigris frustra ingerunt. mitte et illius epistulae exemplum, quae apud nos aberrans non
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris. de qͦ estimat᷑ qͦd substantiã dĩ
uideat. teiã dico nẽ. olnima rationał qͣm¬
saluator. tũ corꝑe assumpsit. utrũ in ina
de opinionib ẽ illis. qͦ ꝓponunt᷑ eñ de animȩ
origine querit᷑. Si qͣ ibi potest ueritate fulci¬
ri. an qͣmquã rationał sit ñ tam̃ ex his speci¬
eb que de animaliũ anima dicunt᷑. s in ali¬
a habet᷑. Iuartã int̾rogo. S i st̃ illi sp̃c de
quib ĩ epła sua ponit ponit petrus testi¬
moniũ de dũo dicens. mortificatus carne.
uuuficatꝰ sp̃u. ĩ qͦ & eis qͥ incarcere erant

Expanded text:
estimatur quod substantiam Dei videat. Tertiam dico nunc: anima rationalis quaSalvator cum corpore assumpsit, utrum in una de opinionibus est illis quae proponuntur cum de animae origine quaeritur, si qua ibi potest veritate fulciri; an quanquam rationalis sit, non tamen ex iis speciebus quae de animalium anima dicuntur, sed in alia habetur. Quartam interrogo: qui sunt illi spiritus, de quibus in Epistola sua ponit Petrus testimonium de Domino, dicens, « Mortificatus carne, vivificatus spiritu: in quo et eis qui in carcere erant
Abbreviated transcription (Latin):
Ns̃ eximio & honorabili filio dul eui.
contempu̾e peticionẽ tuã. qua de side¬
rasti ame ĩstitui. quẽ ad modu te opor¬
quidã tam̃ eoꝵ & do & hominib mise¬
rabili ĩstuictu furoris ĩgrati. uͥ suis cedi¬
b nos uastare ñ post᷑. suo noꝰ exitio t̾re¬
S ñ debet tot tantoꝵ q ppłoꝵ salutẽ furio¬
sus error hominũ ĩpedire paucoꝵ. Iuid eis
uelimꝰ. ñ sołu as & prudentes homines. uerũ
ctiã ipsi cũ sint nob̃ inimicissimi sentiunt.
sũ enĩ sua ꝑnicie t̾rendos putant. ñ dubitãt
uos timere ne pereant. S qͥd faciamꝰ uiden¬
tes qͣm multi ad iuuante dño ꝑ occasionem
urãm uiã pacis ĩueniant: Nũ qͥd ꝓhibere
uos possumꝰ uł debemꝰ. ab hac unitatis in-¬
stantia du metuimꝰ ne qͥdã durissimi & ĩ se
ipsos crudelissimi. ñ nr̃a. s ꝓpria uolunta¬

Expanded text:
NO EXIMIO ET HONORABILI FILIO DULCITIO contemnere petitionem tuam, qua desiderasti a me institui, quem ad modum te oporquidam tamen eorum et deo et hominibus miserabili instinctu furoris ingI-ati, ubi suis caedibus nos uastare non possunt, suo nos exitio terrsed non debet tot tantorumque populorum salutem furiosus error hominum impedire paucorum. quid eis uelimus, non solum deus et prudentes homines uerum etiam ipsi, cum sint nobis inimicissimi, sentiunt. cum enim sua pernicie terrendos nos putant, non dubitant nos timere. ne pereant. Sed quid faciamus uidentes, quam multi adiuuante domino per occasionem uestram uiam pacis inueniant? numquid prohibere uos possumus uel debemus ab hac unitatis instantia. dum timemus. ne quidam durissimi et in se ipsos crudelissimi non nostra sed propria uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ ualemꝰ. saluo unitatis uinculo tole¬
randa sint. strennue udet᷑ mͥtractauisse
atq soluisse. quãquã ĩ eiꝰ litteris tantũmͦ
ĩtentione correcta. ad ipsos diuinarum
scͥpturarũ fontes recurrere nos oportet.
ut ibi uideamꝰ qͣm plurima de hac re
testimonia sententiarũ. uł exempla
nisi qͥ pene om̃s scõꝵ libroꝵ paginas
ĩ sua scripta transferre uoluerit. ita ꝓpe
nulla ẽ que nos ñ ammoneat intus in ipsa
societate sacram̃toꝵ. quib ĩbium᷑ ad uitã
ȩt̾nã. cũ his qͥ odert pacẽ ẽẽ debere paci¬
ficos. donec ĩgemiscendo nr̃a longuiqua
ꝑegrinatio transeat. atq ĩ uirtite ierłm
matris et̾nȩ securissima pace ꝑfruamur.
& ĩturrib eiꝰ abundantia ueroꝵ frm̃. quoꝵ
minib qͥ secũ sine illo bellũ gert᷑. & in
nullo extrinsecus oborto scandalo. & om¬
nib simul. qͥ quãqͣm ĩ hac se uita diligãt.
& amicicie fide nexib teneant᷑. tam̃ nec

Expanded text:
re non ualemus, saluo unitatis uinculo tolere non ualemus, saluo unitatis uinculo toleranda sint, strenue mihi uidetur tractauisse atque soluisse. quamquam in eius litteris tantum modo intentione correcta ad ipsos diuinarum scripturarum fontes recurrere nos oportet, ut ibi uideamus, quam pauca de hac re testimonia sententiarum uel exempla nisi qui paene omnes sanctorum librorum paginas in sua scripta transferre uoluerit. ita prope nulla est, quae nos non admoneat intus in ipsa societate sacramentorum, quibus inbuimur ad uitam aeternam, cum his, qui oderunt pacem, esse debere pacificos, donec ingemescendo nostra longinqua peregrinatio transeat atque in uirtute Hierusalem matris aeternae securissima pace perfruamur et in turribus eius abundantia uerorum fratrum, minibus, qui secum sine illo bellum gerunt et in nullo extrinsecus oborto scandalo, et omnibus simul, qui quamquam se in hac uita diligant et amicitiae fidae nexibus teneantur. tamen nec
Abbreviated transcription (Latin):
nimi motus sentias eẽ. ex ꝑtes omiuum
de qͥb nc̃ queris i maginũ. qͣlibet alio mo¬
tu. animã sortiri corpus. qͣm sensibiliũ co¬
gitatione formarũ. qͣs eã pͥus qͣm corꝑe
sensib q utat᷑. nullomͦ arbitror patiposse.
Quã obrẽ ꝓ nr̃a familiaritate & ꝓ ipsius
diuini iuris fide. sedulo monuerim ca¬
rissime mͥ ac iocundissime. nulła cum
istis ĩ ferni umbris copules amiciciam.
neue ilła que copulata ẽ. cainctare diuel¬
lere. Nullomͦ enĩ resistit᷑ corꝑis sensib
que nob̾ sacratissima disciplina ẽ. si ꝑ eoᷤ
inflictis plagis uulnerib q blandimur.
rifica sinceritate carissimo fr̃i &
dicantes piã fłamã cordis tui. ĩdicauit
mͥ fidelissimꝰ ut scis particeps eoꝵ fr̃
nosti. ñ qͥde om̃ia ꝓbaturus. nã que ĩ il¬
lo cauenda sint bene nosti. Hãc tam̃ que¬
stionẽ. qͦmͦ in eccła di si qͣ forte ꝑu̾sa uł
etiã scelerata corrigere aut extingue¬

Expanded text:
nimi motus esse sentias expertes omnium, nimi motus esse sentias expertes omnium, de quibus nunc quaeris, imaginum, quolibet alio motu animam sortiri corpus quam sensibilium cogitatione formarum, quas eam, priusquam corpore sensibusque utatur, nullo modo arbitror pati posse. quam ob rem pro nostra familiaritate et pro ipsius diuini iuris fide sedulo monuerim, carissime mihi ac iucundissime, nullam cum istis infernis umbris copules amicitiam neue illam, quae copulata est, cunctere diuellere. nullo modo enim resistitur corporis sensibus, quae nobis sacratissima disciplina est, si per eos inflictis plagis uulneribusque blandimur. RIFICA SINCERITATE CARISSEMO FRATRI ET . Aestus indicantes piam flammam cordis tui indicauit mihi fidelissimus, ut scis. particeps eorum. fnosti, non quidem omnia probaturus; nam quae in illo cauenda sint, bene nosti, hanc tamen quaestionem, quo modo in ecclesia dei, si qua forte peruersa uel etiam scelerata corrigere aut extingue
Abbreviated transcription (Latin):
reb attigerat. Ita nos pueri apud me¬
t̾raneos nati atq nutriti. uł ĩ paruo
calice aqͣ uisa. iã imaginari maria potera¬
mꝰ.cũ sapor fragoꝵ &. cornoꝵ ante qͣm in
italia gustaremꝰ. nullomͦ ueniret ĩ mentẽ.
llic ẽ qđ a pͥma etate ceci. cũ deis luce o¬
colorib q ĩt̾rogantur: qͥd respondeant ñ
ĩueniant. Non enĩ coloratas imagines ullas
gi possũt. ñ pͥmo ĩ anima qͥ omnib ĩ ẽ eõ¬
mixta. uoluant᷑. cũ ea nũqͣm extrusecꝰ
senserit. nã etiã nos cũ ĩdignando aut
letando ceterisq huiꝰcemodi animimo¬
tib multos ĩ ur̃o corꝑe uultꝰ coloresq for¬
mamꝰ. pͥus nr̃a cogitacio qđ facere possi¬
mꝰ tales imagines concipit. Consecunt᷑
ista miris illis modis. & cõmittendis co¬
gitationi tuȩ. cũ ĩ anima sine ullx cor¬
ꝑali figuralfalsitatũ. numeri agrant᷑ oc¬
culti. Ex qͦ ĩtelligas uełi. cũ tã multos a¬

Expanded text:
que aliis rebus attigerat. Ita nos pueri apud meque aliis rebus attigerat. Ita nos pueri apud mediterraneos nati atque nutriti, vel in parvo calice aqua visa, jam imaginari maria poteramus; cum sapor fragorum et cornorum, antequam in Italia gustaremus, nullo modo veniret in mentem. Hinc est quod a prima aetate caeci, cum de luce coloribusque interrogantur, quid respondeant non inveniunt. Non enim coloratas ullas gi possunt, non primo in anima quae omnibus inest commista volvantur, cum ea nunquam extrinsecus senserit. Nam etiam nos cum indignando aut laetando, caeterisque hujuscemodi animi motibus multos in nostro corpore uultus coloresque formamus, prius nostra cogitatio, quod facere possimus, tales imagines concipit. consequuntur ista miris illis modis et committendis cogitationi tuae, cum in anima sine ulla corporalium figura falsitatum numeri actitantur occulti. ex quo intellegas uelim, cum tam multos a
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinarũ minune fallentib cogita¬
tio peperisse uideat᷑: ipsis rursũ rationi¬
b arguentib falsũ ẽẽ c̃uuinco. Suo fit ut
nullo pacto animã credã ñdu corꝑe senti¬
entẽ. ñłu ꝑ sensus uanissimos mortali &
fugaci substantia u̾beratã. ĩ tanta falsi¬
tatis ignominia iacuisse. Unde gͥ euenit.
qͣndã minuendi & augendi anime ĩsitam.
quã qͦcũq uenerit necesse ẽ afferat secũ:¬
Que uis ĩ numeris p̃cipue animadu̾ti po¬
test. Nac fit u̾bi gr̃a. ut coru qͣsi ab oculiꝰ
imago c̃stituta. que uidelicet aspectib
nota ẽ.demendo & addendo quedã. ad qͣm¬
libet omnino nũquã iusã imaginẽ ꝑduca¬
t᷑. Hinc euenit. ut ꝑ ẽsuetudinẽ uoluen¬
tib sese ĩ talib animis. figurȩ huiꝰcemo¬
di uelut sua sponte cogitationib irruat.
Aicet gͥ anime imaginenti. ex hisque
illi sensus inuerit demendo ut dictũ ẽ.
addendo ea gignere que nullo sensu

Expanded text:
disciplinarum minime fallentibus cogitadisciplinarum minime fallentibus cogitatio peperisse uideatur, ipsis rursum rationibus arguentibus falsum esse conuinco. quo fit, ut nullo pacto animam credam nondum corpore sentientem, nondum per sensus uanissimos mortali et fugaci substantia uerberatam in tanta falsitatis ignominia iacuisse. Unde igitur euenit, quandam minuendi et augendi animae insitam, quam, quocumque uenerit, necesse equae vis in numeris praecipue animadverti potest. Hac fit, verbi gratia, ut corvi quasi ob oculos imago constituta, quae videlicet aspectibus nota est, demendo et addendo quaedam, ad quamlibet omnino nunquam visam imaginem perducatur. Hac evenit ut per consuetudinem volventibus sese in talibus animis, figurae hujuscemodi velut sua sponte cogitationibus irruant. Licet igitur animae imaginanti, ex his quae illi sensus invexit, demendo, ut dictum est, et addendo, ea gignere quae nullo sensu
Abbreviated transcription (Latin):
cis. & ĩfinita uarietate numeroꝵ.Ine
quãius uera. stẽ ego autumo cõp̃hãn¬
dant᷑. gignuit tam̃ falsas imaginati¬
ones. quib ipsa ratio uix resistit tã.¬
& si nec ipsam disciplinã disserendi. carere
hoc malo facile ẽ. cũ ĩdiuisionib & ẽclusio¬
nib qͦsdã qͣsi calculos imaginam᷑. In hacto¬
ta imaginũ silua. credo tͥ ñ uideri pͥmũ il¬
lud genꝰ ad animã prius qͣm ĩ hereat sensib
ꝑtinere. neq hinc diutiꝰ disserendu. Dedu
festũ eẽt animã minꝰ ẽẽ obnoxiã falsitati¬
b ñcłu passã sensibiliũ sensuũq uanita¬
tẽ. At istas imagines qͥs dubitauerit istis
sensibilib multo falsiores : Nã illa que pu¬
tamꝰ ꝙ credimꝰ. siue fingiꝰ. &. ex om̃i par¬
te omnino falsa st̃.&. certe longe ut cer¬
nis ueriora st̃. que uidemꝰ atq sentimus.
Iã ĩ illo t̾cio gen̾e qͦalibet spaciũ corꝑa¬
le animo figurauero. qͣmqͣm id rationib

Expanded text:
cis et infinita uarietate numerorum. quae cis et infinita uarietate numerorum. quae quamuis uera, sic ut ego autumo, comprehendantur, gignunt tamen falsas imaginationes, quibus ipsa ratio uix resistit, tametsi nec ipsam disciplinam disserendi carere hoc malo facile est, cum in diuisionibus et conclusionibus quosdam quasi calculos imaginamur. In hac tota imaginum silua credo tibi non uideri primum illud genus ad animam, priusquam inhaereat sensibus, pertinere; neque hinc diutius disfestum esset animam minus esse obnoxiam falsitatibus nondum passam sensibilium sensuumque uanitatem. at istas imagines quis dubitauerit istis sensibilibus multo esse falsiores ? nam illa quae putamus et credimus siue fingimus, et ex omni parte omnino falsa sunt et certe longe, ut cernis, ueriora esse, quae uidemus atque sentimus. iam in illo tertio genere quodlibet spatium corporale animo figurauero, quamquam id rationibus
Abbreviated transcription (Latin):
tis.& alicuiꝰ parmenonis. In hoc gene¬
re st̃ etiã illa que siue sapientes aliqͥd
ueri talib ĩuoluentes figuris. siue stul¬
ti uariarũ suꝑsticionũ conditores ꝓ
uero attulert̃: ut ẽ tartareus flegeton.
ꝙ qͥnq antra gentis tenebraꝵ. & stilus
septentrionalis ẽtinens cȩłu. & alia po¬
etaꝵ atq hereticoꝵ mille portenta.
Dicunꝰ tam̃ & ĩter disputandu. Puta eẽ
tres suꝑ ĩuicẽ mundos qͣlis hic unus ẽ.
Et puta qͣdrata figura t̾rã ẽtineri &s
similia. Hec enĩ oĩa ut se cogitationis
tẽpestas habuerit. fingimꝰ & putamꝰ.
Nã de reb qͦd ad t̾ciũ genꝰ attinet. una¬
ginũ. numeris maxime atꝙ dimensio¬
ub agit᷑. Qd̃ partĩ ẽ ĩrerũ natura. ue¬
lut cũ totiꝰ mundi figura ĩuenit᷑ ꝙ
hãc ĩuentionẽ ĩ animo cogitantis ima¬
go sequit᷑. partĩ ĩ disciplinis tanqͣm ĩ
figuris geometricis & richmicis. musi¬

Expanded text:
tis et alicuius Parmenonis. in hoc genetis et alicuius Parmenonis. in hoc genere sunt etiam illa, quae siue sapientes aliquid ueri talibus inuoluentes figuris siue stulti, uariarum superstitionum conditores, pro uero adtulerunt, ut est tartareus Phlegethon et quinque antra gentis tenebrarum et stilus septentrionalis continens caelum et alia poetarum atque haereticorum mille portenta. dicimus etiam inter disputandum: puta esse tres super inuicem mundos, qualis hic unus est, et: puta quadrata figura terram contineri. et similia. haec enim omnia, ut se cogitationis tempestas habuerit, fingimus et putamus. nam de rebus, quod ad tertium genus adtinet imaginum, numeris maxime atque dimensionibus agitur, quod partim est in rerum natura, cum totius mundi figura inuenitur et hanc inuentionem in animo cogitantis imago sequitur, partim in disciplinis tamquam in figuris geometricis et rhythmicis musi
Abbreviated transcription (Latin):
gat. s ñ apud te. cui nulla ẽ pagina grati¬
or. qͣm que me loqͣciorẽ apportat tͥ. Oñs
has imagiues qͣs fantasias cũ multis uo¬
cas. in tria genera cõmodissime ae uerissi¬
me distribui uideo. Iuoꝵ ẽ unũ sensis reb
ĩpressũ. Alterũ putatis. Terciũ ratis. Primi
generis exempla st̃. cũ mͥ tuã faciem uel
carthaginẽ uł familiarẽ qͦndã nr̃m uere¬
cundu &. siqͥd aliud manentiũ uł mortuaꝵ
rerũ. quas tam̃ uidi atq sensi ĩ se animꝰ
format. Alteri generi subiciant᷑ illa que
putamꝰ ita se habuisse uł ita se hab̾e. ue¬
lut cũ disserendi gr̃a queda ipsi fĩgimꝰ
neqͣquã ĩpedientia ueritatẽ. uł qualia
figuramꝰ. eũ legit᷑ historia. & cũ fabulosa
uł audimꝰ uł cõponimꝰ. uł suspicam᷑. Ego
enĩ mͥ ut libet atq ut occurrit animo.
eneȩ faciem fingo. ego medeȩ cũ suis
anguib alitib uinctis iugo. ego creme¬

Expanded text:
gat, sed non apud te, cui nulla est pagina gratigat, sed non apud te, cui nulla est pagina gratior, quam quae me loquaciorem adportat tibi. Omnes has imagines, quas phantasias cum multis uocas, in tria genera commodissime ac uerissime distribui uideo, quorum est unum sensis rebus inpressum, alterum putatis, tertium ratis. primi generis exempla sunt, cum mihi tuam faciem uel Carthaginem uel familiarem quondam nostrum Uerecundum et si quid aliud manentium uel mortuarum rerum, quas tamen uidi atque sensi, in se animus format., alteri generi subiciantur illa, quae putamus ita se habuisse uel ita se habere, uel cum disserendi gratia quaedam ipsi fingimus nequaquam impedientia ueritatem uel qualia figuramus, cum legitur historia et cum fabulosa uel audimus uel componimus uel suspicamur. ego enim mihi, ut libet atque ut occurrit animo, Aeneae faciem fingo, ego Medeae cum suis anguibus alitibus iunctis iugo, ego Chreme
Abbreviated transcription (Latin):
sum eẽ conuincitur isto mͦ. Si anuna prus¬
qͣm corꝑe utat᷑ ad corꝑa sentienda. eadem
corꝑa imaginari potest & meliꝰ qđ nemo
sanus ambigit. affecta erat ante qͣm his
fallacib sensib ĩplicaret᷑. meliꝰ afficiunt᷑
animȩ dormientiũ qͣm uigilantiũ meliꝰ fre¬
niticoꝵ qͣm tali peste carentiũ. His enĩ affi¬
cuint᷑ imaginib qͥb ante istos sensus uani¬
ssimos nuncios afficiebant᷑. & uerior erit
sol quẽ uident illi qͣm ille quẽ sani atq
iugilantes. & ert̃ ueriꝰ falsa meliora. Que si
mi nebridi. qͣm plaga ĩflicta ꝑsensus. qͥb
ñ ut tu scribis cõmemoratio quedã fit ut
talia forment᷑ ĩ anima. s ipsa huiꝰ falsitatiᷤᷤ
illatio. siue ut exp̾ssius dicat᷑ ĩp̃ssio. Id̾ sane
te mouet qͥd fiat ut eas facies formasq co¬
gitemꝰ qͣs nũquã uidimꝰ acute mouet. Itaq
faciã qͦd ultͣ solitũ mođu hãc epłam porri¬

Expanded text:
sum esse conuincitur isto modo. si anima, priussum esse conuincitur isto modo. si anima, priusquam corpore utatur ad corpora sentienda, eadem corpora imaginari potest et melius, quod nemo sanus ambigit, affecta erat, antequam his fallacibus sensibus implicaretur, melius afficiuntur animae dormientium quam uigilantium, melius phreneticorum quam tali peste carentium; his enim afficiuntur imaginibus, quibus ante istos sensus uanissimos nuntios afficiebantur, et aut uerior erit sol, quem uident illi, quam ille, quem sani atque uigilantes, aut erunt ueris falsa meliora. quae si mi Nebridi, quam plaga inflicta per sensus, quibus non, ut tu scribis, commemoratio quaedam fit, ut talia formentur in anima, sed ipsa huius falsitatis inlatio siue, ut expressius dicatur, inpressio. quod sane te mouet, qui fiat, ut eas facies formasque cogitemus, quas numquam uidimus, acute mouet. itaque faciam, quod ultra solitum modum hanc epistulam porri
Abbreviated transcription (Latin):
accipias. Non nulli całupniant᷑ adu̾sus so¬
craticũ illud nobilissimũ inuentũ. qͦ asseri¬
t᷑ ñ nob̾ ea que discimꝰ ueluti noua ĩ ferri. s¬
e in me ei moriã reuocari. dicentes memoriã
p̃teritarũ rerũ ẽẽ. Nec aũ que ĩtelligendo
discimꝰ. platone ipso aucꝰtore semꝑ esse: nec
posse interire. ac ꝑ hoc ñ eẽ p̃terita. Iui ñ
attendunt ilła uisionẽ ẽẽ p̃teritã. qu a ali¬
qͣndo hec uidimꝰ mente. a quib quia deflu¬
.ximꝰ. & alit̾ alia uidere cepimꝰ. ea nos remi¬
niscendo reuisere. idẽ ꝑ memoriã. Iuam
obrẽ si ut alia omittã ipsaetͥnitas semꝑ
manet. nec aliqͣ imaginaria figm̃ta c̃qui¬
rit. quib inm̃tem qͣsi uehiculis ueniat. nec
tam̃ uenire posset. nͥ eiꝰ meminissemꝰ. potest
ẽẽ qͣrũdã rerũ sine ulla imaginatione me¬
moria. Iã uͦ qͥd tͥ uidet᷑ anima etiã ñ usa
sensib corꝑis corꝑalia posse imaginari. fal¬

Expanded text:
accipias. nonnulli calumniantur aduersus Soaccipias. nonnulli calumniantur aduersus Socraticum illud nobilissimum inuentum, quo adseritur non nobis ea, quae discimus, ueluti nona inseri, sed in memoriam recopraeteritarum rerum esse, haec autem quae intelligendo discimus, Platone ipso auctore, manere semper, nec posse interire, ac per hoc non esse praeterita: qui non attendunt illam visionem esse praeteritam, qua haec aliquando vidimus mente; a quibximus et aliter alia uidere coepimus, ea nos reminiscendo reuisere, id est per memoriam. quam ob rem si, ut alia omittam, ipsa aeternitas semper manet nec aliqua imaginaria figmenta conquirit, quibus in mentem quasi uehiculis ueniat, nec tamen uenire posset, nisi eius meminissemus, potest esse quarundam rerum sine ulla imaginatione memoria. Iam uero quod tibi uidetur anima etiam non usa sensibus corporis corporalia posse imaginari, fal
Abbreviated transcription (Latin):
uis discere. p̾sertĩ ñ cito desiturus.¬
⁊ aemoria tͥ uidet᷑ nulla ẽẽ posse sine
imaginib. uł imaginariis uisis. que
fantasiarũ nomine appelle̾re uoliusti.
Ego aliud existimo. Primũ gͦ uidendu
ẽ. non nos semꝑ rerũ p̾tereuntiũ me¬
minisse. s plerũq manentiũ. Cũ sibi
memoria preteriti tp̃ris uendicet te
uacitatẽ. constat eã tam̃ partĩ eoꝵ eẽ
que nos deser̃t: partĩ eoꝵ que deseri¬
tur a nob̃. Nã cũ recordor patrẽ meum.
id utiq recordabor. qđ me deseruit. &
nc̃ ñ ẽ. Cũ aũ carthaginẽ. id qd ẽ & qͦd
łu hominẽ & istã urbem. ex eo qđ iudi
tĩ ex eo qͦd uideo memini. Hic tu fortas¬
se queris quorsũ ista. p̾sertĩ cũ anim¬
adu̾tas utrũlibet hoꝵ ñ posse ĩ memo¬
riã uenire. nͥ uiso illo imaginario. At mͥ
satis ẽ. sic interĩ ostendisse. posse dici
earũ etiã rerũ. que ñdu ĩteriert memo¬
riã. Herũ qͥ me adiuuet facito ĩtentꝰ

Expanded text:
uis dicere, praesertim non cito desiturus. memoria tibi uidetur nulla esse posse sine imaginibus uel imaginariis uisis, quae phantasiarum nomine appellare uoluisti; ego aliud existimo. primum ergo uidendum est non nos semper rerum praetereuntium meminisse, sed plerumque manentium. quare cum sibi memorcitatem, constat eam tamen partim eorum esse, quae nos deserunt, partim eorum, quae deseruntur a nobis. nam cum recordor patrem meum, id utique recordor, quod me deseruit et nunc non est; cum autem Carthaginem, id quod est et quod lum hominem et istam urbem ex eo, quod uidi, non ex eo, quod uideo, memini. Hic tu fortasse quaeris: Quorsum ista? praesertim cum animaduertas utrumlibet horum non posse in memoriam uenire nisi uiso illo imaginario. at mihi satis est sic interim ostendisse posse dici earum etiam rerum, quae nondum interierunt, memoriam. uerum quid me adiuuet, facito intentius
Abbreviated transcription (Latin):
mandata. Non debere iurare omnino.
Et de ȩccła que sit de qͣ scͥptũ ẽ. ñ habere
rugã neq macuła. Utrũ hec sit ĩ ꝗͣ nc̃ con¬
gregam᷑. an illa qͣm speramꝰ. Suidã aũ pu¬
tant eccłam hanc ẽẽ. que nc̃ frequentat᷑
ppłis . & sine peccato eẽ posse. De his om¬
nib rogo qͣntis ualeo p̾cib sc̃itatẽ tuam
ut iubeas nos aꝑtius instrui. qͦ nouerimꝰ
meris opto. dñe scẽ iure ac merito uen̾a¬
bilis. & ꝑ oĩa colende. E pła s̃ aus ep̃i

Expanded text:
mandata. Non debere jurare omnino. mandata. Non debere jurare omnino. Et de Ecclesia, quae sit de qua scriptum est non habere rugam neque maculam , utrum haec sit in qua nunc congregamur, an illa quam speramus: quidam autem pusuit ecclesiam hanc esse, in qua nunc frequentamus populos, et sine peccato esse non posse. de his omnibus, rogo quantis ualeo precibus sanctitatem tuam, ut iubeas nos apertius instrui, quo nouerimumeris opto, domine sancte, jure ac merito venerabilis, et per omnia colende. EPISTOLA CLVI
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sc̃o iure ac merito uen̾abi¬
li & ꝑ oĩa colendo augustino
ep̃o. hylarus. Sc̃itatis tuȩ gr̃a que om¬
nib nota ẽ. paruitati meȩ ꝑsuasit. ut
nr̃is de syracus ano ypponẽ remeantib
has ad laudandã mͥ uenerabilitatẽ tuam
litt̾as erogarẽ. poscens su̾mã trinitatẽ.
ut ĩcolumis &̃. uegetꝰ di nr̃i fauore. hoc
meũ scͥptũ ad recensendu suscipias. dñe
sc̃e iure ac merito uenerabił. &. ꝑ oĩa co¬
lende. Pinde rogo ut mei memor in scĩs
orationib tius eẽ dignenis. atq ĩꝑitiam
nr̃am ĩ formare. de eo qđ qͥdã xp̃iani ap̃
syracusas exponunt. dicentes posse eẽ
hominẽ sine peccato. & mandata di faci¬
le custodire si uelit. Infantẽ ñ baptiza¬
tũ. morte p̾uentũ. ñ posse perire. Meri¬
to qm̃ sine peccato nascit᷑. Piuitẽ manen¬
tẽ in diuiciis suis regnũ dĩ ñ posse ĩgre¬
di. nͥ omnia sua uendiderit. nec ꝓdesse
eid̾e posse. si forte ex ipsis diuiciis fecerit

Expanded text:
NO SANCTO IURE AC MERITO VENERABILI ET PER OMNIA COLENDO AUGUSTINO EPISCOPO HILARIUS. Sanctitatis tuae gratia, quae omnibus nota est, paruitati meae persuasit, ut nostris de Syracusano ad Hipponem remeantibus has ad laudandam mihi uenerabilitatem tuam litteras erogarem poscens summam trinitatem, ut incolumis et uegetus dei nostri fauore hoc meum scriptum ad recensendum suscipias, domine sancte, iure ac merito uenerabilis et per omnia colende. proinde rogo, ut mei memor in sanctis orationibus tuis esse digneris atque inperitiam nostram informare de eo, quod quidam Christiani apud Syracusas exponunt dicentes posse esse hominem sine peccato et mandata dei facile custodire, si uelit; infantem non baptizatum morte praeuentum non posse perire merito, quoniam sine peccato nascitur; diuitem manentem in diuitiis suis regnum dei non posse ingredi, nisi omneidem posse, si forte ex ipsis divitiis fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
di de patre. iã pat̾ destitit gignere.
Et si destitit. cepit. Si aũ cȩpit gignere:
fuit aliqͣndo sine filio. S nũquam fuit
sine filio: qr filiꝰ eiꝰ. sapientia eiꝰ ẽꝰ. que
candor ẽ lucis ȩtͥnȩ. E rgo semꝑgignit
mendu ẽ ne putet᷑ in ꝑfecta gen̾atio. si
ñ ddicimꝰ natũ eẽ s nasci. Cõpatere me¬
cũ obsecro ĩhis angustiis humanȩ eo¬
gitationis & luiguȩ. & parit᷑ ẽfugiamꝰ
add spm di ꝑ prophetã dicentẽ. benera¬
tionẽ eiꝰ qͥs enarrabitͦ hoc unũ peto ĩ

Expanded text:
Dei de Patre, jam Pater destitit gignere; Dei de Patre, jam Pater destitit gignere; et si destitit, coepit: si autem coepit gignere, fuit aliquando sine Filio; sed nunquam fuit sine Filio, quia Filius ejus sapientia ejus est, quae candor est lucis aeternae. Ergo semper gignit mendum est, ne putetur imperfecta generatio, si non dicimus natum esse, sed nasci. Compatere mecum, obsecro, in his angustiis humanae cogitationis et linguae; et pariter confugiamus ad spiritum Dei per prophetam dicentem: Generationem ejus q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ dictũ ĩuisibili ĩ corruptibili soli deo.
Nogo te. ubũ hominis ñ ẽ uisibile ne¬
łi u̾bũ di. Iã uͦ sapientia illa de qͣ dictũ
ẽ attingit ubiꝙ ꝓpt̾ suã mundiciã. &
nichil iniquitatum in eã incurrit .&. in
se ipsa manens ĩnouat oĩa. & siqua sui¬
lia que numerari ñ posst̃. si corruptibi¬
lis ẽ nescio qͥd dicã: nͥ ut doleã p̃sumpti¬
onẽ humanam. & mirer patientiã di¬
iunã. Cũ uͦ de illa dictũ sit. candor ẽ enĩ
lucis et̾nȩ. nec ur̃i ut arbtiror iã dicunt
luc̃ẽ patris. que qͥd ẽ nͥ eiꝰ substantia fu¬
isse aliqͣndo sine candore a se genito. sic̃
ista ĩ diuinis & spiritalib & ĩ corporeis
&s in cõmutabilib credi &. ut cũq ĩtel¬
ligi possiuit: Audio enĩ iã eos em̃dasse.
an forte falsũ ẽ hoc eos aliqͣndo dixisse.
qͦd fuerit aliqͥndo pat̾ sine filio. tanqͣm
fuerit lux ȩt̾na sine candore quẽ ge¬
nuit. Suid gͦ dicimus ͤ Si natꝰ est filius

Expanded text:
isibili. incorruptibili soli deo! rogo te: uerbum hominis non est uisibile, nedum uerbum dei: iam uero sapientia illa, de qua dictum est: Adtingit ubique propter suam munditiam et: Nihil inquinatum in eam incurrit et: In se ipsa manens innouat omnia et si qua similia, quae numerari non possunt, si corruptibilis est. nescio quid dicam. nisi ut doleam praesumptionem humanam et mirer patientiam diuinam. Cum uero de illa dictum sit: Candor est enim lucis aeternae, nec uestri, ut arbitror, iam dicunt lucem patris. quae quid est nisi eius substantia, fuisse aliquando sine candore a se genito, sicut ista in diuinis et spiritalibus et incorporeis et incommutabilibus credi et utcumque intellegi pAn forte falsum est hoc eos aliquando dixisse, quod fuerit aliquando Pater sine Filio, tanquam fuerit lux aeterna sine candore quem genuit? Quid ergo dicimus? Si natus est Filius
Abbreviated transcription (Latin):
plebes a uob̃ ad nos tͣnsiert̃. quas putas a do¬
minis coactas. hoc & ibi fiat. ambos nos audi¬
ant. & eligant qͦd placuerit. Si aũ ñ uis hoc
fieri. cui nꝰ appareat ñ uos de ueritate p̃

Expanded text:
plebes ad nos transierunt, quas putas a doplebes ad nos transierunt, quas putas a dominis coactas, hoc et ibi fiat; ambos nos audiant et eligant, quod placuerit. si autem non uis hoc fieri, cui non appareat non uos de ueritate pra
Abbreviated transcription (Latin):
ueri. quã ĩpia contͣ. xp̃m loqͣmini. Si
enĩ humano ure p̃ sumis firme te pos
sidere qd̾ emisti argento tuo. qͣnto firmi¬
us duuno uire possidet. xp̃c qđ emit san¬
guine suo. & ille quide inconcusse pos¬
ri usq ad mare. & a flumine usq ad t̾¬
minos orb̾ t̾rȩ. S certe qͣm̃ c̃fidis ñ te
ꝑditurũ qđ in africa uideris emisse. qͥ ͫ
dicis toto orbe ꝑdito ad soła africã renan¬
sisse: Quid multa ᷑ Si uoluntate sua mappa¬
lienses intuã cõmunionẽ transiert. ambos
nos audiant. itaut scribant᷑ que dicemꝰ. &
a nob̃ subscripta eis punice unt̾p̃tent᷑. & re¬
moto timore dãpnationis. eligant qdđ uolu¬
eruit. Ex his enim que dicemus apparebit
utrũ coacti in falsitate remaneant. anuo¬
lentes teneant ueritatẽ. Si enĩ hec ñ intel¬
ligunt. qͣ temeritate tͣduxisti ñ intelligen¬
tes: Si aut̃ intelligt̃. ambos ut dixi audi¬
ant. & qdđ uoluerint faciant. Si que etiã

Expanded text:
neri, quam impia contra Christum loquamini. si neri, quam impia contra Christum loquamini. si enisidere quod emisti argento tuo, quanto firmius divino jure possidet Christus quod emit sanguine suo! Et ille quidem inconcusse posri usque ad mare et a flumine usque ad terminos orbis terrae. sed certe quo modo confidis non te perditurum, quod in Africa uideris emisse, qui Christum dicis toto orbe perdito ad solam Africam remansisse? Quid multa? si uoluntate sua Mappalienses in tuam communionem transierunt, ambos nos audiant, ita ut scribantur, quae dicimus, et a nobis subscripta eis Punice interpretentur, et remoto timore dominationis eligant, quod uoluerint. ex his enim, quae dicimus, apparebit, utrum coacti in falsitate remaneant, an uolentes teneant ueritatem. si enim haec non intellegunt, qua temeritate traduxisti non intellegentes? si autem intellegunt, ambos, ut dixi, audiant et, quod uoluerint, faciant. si quae etiam
Abbreviated transcription (Latin):
paliensiensib sic̃ homo timeriuo¬
liusti. cur ñ ualeat iussio regalis in ꝓuinci¬
a. si tantũ ualuit iussio ꝓuntialis inuillaͦ
Si ꝑsonas cõꝑares: tu possessor ille ĩꝑator.
Siloca cõpares.: tu in fundo. ille ĩ regno. Si
causas cõꝑes: ille ut diuisio resarciat᷑.
tu ut unitas diuidat᷑. S nos te de homi¬
ne ñ t̾remꝰ. Nã possemꝰ agere. ut decẽ libraᷤᷤ
auri scdm̃ ĩꝑatoria uissa ꝑsolueres. An
forte ꝓpt̾ea ñ habes unde reddas. qđ da-¬
re uissi st̃ rebaptizatores. dũ multũ ero¬
gas ut emas quos rebaptizes: S nos ut
t̾reat. cui uolo scire qͥd respondeas. si tͥ
dicat. crispine. carũ fuit preciũ tuũ ad
emendu timorẽ mapaliensiũ. & uilis mors
mea. ad em̃dũ amorẽ omniũ gentium.
plus ualuit rebaptizandis colonis tuis qd̾
numatũ ẽ de sacul o tuo. quã baptiran¬
dis ppłis meis qđ manauit de latere meo:
Scio te plura audire posse. si xp̃o aurẽ
p̃beas .&. ex ipsa possessione tua admo¬

Expanded text:
paliensibus sicut homo timeri uoluisti, cur non ualeat iussio regalis in prouincia, si tantum ualuit iussio prouincialis in uilla? si personas compares, tu possessor, ille imperator; si loca compares, tu in fundo, ille in regno; si causas compares, ille ut diuisio resarciatur, tu ut unitas diuidatur. sed nos te de homine non terremus. nam possemus agere, ut decem libras auri secundum imperatoria iussa persolueres. an forte propterea non habes, unde reddas, quod dare iussi sunt rebaptizatores, dum multum erogas, ut emas, quos rebaptizes? sed nos, ut potius terreat. cui uolo scire quid respondeas, si tibi dicat: \'Crispine, carum fuit pretium tuum ad emendum timorem Mappaliensium et uilis mors mea ad emendum amorem omnium gentium? plus ualuit rebaptizandis colonis tuis, quod numeratum est de saeculo tuo, quam baptizandis populis meis, quod manauit de latere meo? scio te plura audire posse, si Christo aurem praebeas, et ex ipsa tua possessione admo
Abbreviated transcription (Latin):
ad multos & ad multa. ut qͥd imus : Breui¬
ter in scriptura dei ueracit̾q dictum est.
Beatus ppłs cuius ẽ dñs ds ipsius. In ipso
ppło ut simus atq ad eũ contemplandum.
& cũ eo sine fine uiuendũ ꝑuenire possi mꝰ
finis pͣcepti ẽ caritas de corde puro.ꝙ. con¬
seientia bona. et fide ñ ficta. In eisdem trib
pro conscientia bona. spes posita ẽ. Fides gͦ
et spes. & caritas. ad dm̃ ꝑducunt orantẽ.
hoc ẽ credentẽ. sperantem. desiderantem.
et que petat adño in dñica oratione con¬
siderantem. Ieiunia & ab aliis uoluptatib
sine salutis neglectu carnalis concupiscen¬
tiȩ refrenacio. maximeq elemosinȩ. mul¬
tum adiuuant oracionem. ut possimus di¬
cere. In die tribulationis meȩ dm̃ exqͥsiui
manib manib meis. nocte corã eo et ñ sum
deceptꝰ. Quomͦ enĩ dẽ incorporalis & ĩpalpa

Expanded text:
ad multos et ad multa ut quid imus? breuiad multos et ad multa ut quid imus? breuiter in scriptura dei ueraciterque dictum est: Beatus populus, cuius est dominus deus ipsius. in ipso populo ut simus atque ad eum contemplandum et cum eo sine fine uiuendum peruenire possimus, finis praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. in eisdem tribus pro conscientia bona spes posita est. fides ergo et spes et caritas ad deum perducunt orantem, hoc est credentem, sperantem, desiderantem et, quae petat a domino in dominica oratione, considerantem. ieiunia et ab aliis uoluptatibus sine salutis neglectu carnalis concupiscentiae refrenatio maximeque elemosynae multum adiuuant orationem, ut possimus dicere: In die tribulationis meae deum exquisiui manibus meis nocte coram eo et non sum deceptus. quo modo enim de