comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sufficere xpĩano a malis se abstinere: nisi etiã bonoꝵ oꝑũ
officia ꝑfecerit. Qd̾ illo uel maxime testimonio cõprobatur.
qͦ cõminat᷑ dñs et̃ni ignis reos fore qͥ quamuis nichil mali
gesserit̃ s hnõ fecerĩt om̃e ᷤ bͦ onũ sieens: tc̃ dicet rex his qͥ a si

Expanded text:
non sufficit Christiano a malis ae abstinere, nisi etiam bonorum operum non sufficit Christiano a malis ae abstinere, nisi etiam bonorum operum officia perfecerit, quod illo uel maxime testimonio comprobatur , quo comminatur Dominus aeterni ignis reos fore, qui quamuis mali nihil gesserint, non fecerint omne quod bonum est, dicens: Tunc dicet rex his qui ad si
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ : Heq enĩ fletuũ nr̃oꝵ d̾s̃ infructuosũ querit
humorẽ s quia lacͥme doloris indiciũ sunt. i uilt te ita
alterius angustias sentire. ut tuas. Et qͦmͦ tͥ in tali tri.¬
bulatione sĩ ee̾s. subueniri cuperes. ĩta alteri ipse sub¬
uenias ꝓpt̾ illud. Quecũq uultis ut faciãt uobis homi¬
nes bona: ita et uos facite illis. Nam cũ flente flere ut
nichil cũ possis flenti conferre conferaf: subsannationis
nõ pietatis indiciũ est. deniq saluator nr̃ cũ maria et mar.¬
ta lazari sorrorib fieuit. et inmense miscd̾ie affectũ la.¬
crimarũ contestatione mõstrauit. et uere pietatis indi¬
cia. mox oꝑa subsecuta sũt : cũ suscitatus lararus cuiꝰ
causa lacrime fundebant᷑. sororib redditur. hoc fuit qͥppe¬
fere pie cũ flentib flere. occasionẽ fletus aufferre. Sed
impleuit omĩa qͥ qd̾ potuit fecit. Sed ut dicere ceꝑamꝰ:

Expanded text:
auxilium? neque enim fletuum nostrorum Deus infructuosum quaerit auxilium? neque enim fletuum nostrorum Deus infructuosum quaerit humorem, sed quia lacrimae doloris indicium sunt, uult te ita alterius angustias sentire ut tuas. et quomodo tibi, in tali tribulatione si esses, subueniri cuperes, ita alteri ipse subuenias propter illud: quaecumque uultis ut faciant nobis homines bona, ita et uos facite illis. nam cum flente flere et nolle, cum possis, flenti conferre, subsannationis, non pietatis indicium eat. denique Saluator noster cum Maria et Martha Lazari sororibus deDit et inmensae misericordiae adfectum lacrimarum contestatione monstrauit. et uerae pietatis indicia mox opera subsecuta sunt, cum suscitatus Lazarus, cuius causa lacrimae fundebantur, sororibus redditur. hoc fuit pie cum flentibus flere, occasionem fletus auferre. sed impleuit omnia qui quod potuit fecit. Sed ut dicere coeperamus,
Abbreviated transcription (Latin):
aũ est: legis p̃cepta seruare. Preceptoꝵ uͦ obseruatio. du.¬
plici genere custodit᷑: ut nichil eoꝵ q̃ uno db entur facias.
et cuncta q̃ uibentur implere contendas. hoc ẽ. qd̃ dicit¬
psalmista. Recede a malo: ⁊ fac bonũ. Nolo enĩ pites in
recesseris. ⁊ bonũ nõ feceris: transgressor es legis. q̃ nõ
cantũ in maloꝵ actuũ abhominatione. s ⁊ in bonoꝵ ope.¬
rũ ꝑfectione cõpletur. Neq enĩ hoc solũ tͥ p̾cipitur.
ut uestitũ siuis nõ spolies indumentis: s ut spoliatũ
oꝑias cuis neq ut habenti panẽ nõ aufferas suum:
s ut nõ habenti cuũ libent᷑ imꝑtias. Neq solũ ut pau¬
perem suo nõ pellas hospicio: sed ut pulsũ ⁊ nõ habentẽ
recipias tuo. Preceptũ enĩ nobis est flere cũ flentib cͦ mͦ
cũ illis flemꝰ. si in nulio eoꝵ necessitatib participamus.
nec aliqđ eis in his ꝓpt̃ quas lacͥmant᷑. causas p̃bemius

Expanded text:
autem est legis praecepta seruare. praeceptorum autem obseruatio duautem est legis praecepta seruare. praeceptorum autem obseruatio duplici genere custoditur, ut nihil eorum quae prohibentur facias, et cuncta quae inbentur implere contendas. hoc est quod dicit: recede a malo et fac bonum. nolo enim putes in recesseris et non feceris bonum, tra-nsgressor es legis, quae non tantum in malorum actuum abominatione, sed et in bonorum operum perfectione completur. neque enim hoc solum tibi praecipitur ut uestitum suis non spolies indumentis, sed et ut spoliatum operias tuis, neque ut habenti panem non auferas suum, sed et non habenti tuum libenter impertias, neque solum ut pauperem suo non pellas hospitio, sed ut pulsum et non habentem recipias tuo. praeceptum enim nobis est flere cum flentibus. quomodo cum illis flemus, si in nullo eorum. necessitatibus participamus, nec aliquod eis in his propter quas lacrimantur causis praebemus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiores oue ꝓpt̃ ĩciã precipue reqͥrũtur. Iuid enĩ ꝓdest
ꝓpt᷑ inundi contẽptũ pudiciciã habere.⁊ ꝓpt̃ qd̾ illam
habeas nõ habere: uel cui rei mũdũ contep̾nas. si
iusticiã ꝓpt̃ quã pudiciciã ꝓpt̾ quã mũdi contẽptũ te¬
habere cõtendis. nõ custodias.: Quia ut pͥma species
ꝓpt̾ sed̾am ẽ: ita ⁊ pͥma et secunda ꝓpt̾ cerciam. Que si¬
s nõ fuerit.¬
nec prima nec scd̾a ꝓficiet. dicis forsitan. Doce gͦ me qͥs
sit iusticia. ut eam si cognoueru. facilius implere suf.¬
ficiam. dicã breuit̾ ut ualeo. ⁊ uerboꝵ utar simplici.¬
tate cõmuniũ : quia causa de qua agimꝰ talis est. q̃dis.¬
sertiorib facundie sermonil neqͣquã debeat obscurari.
s simplicioris eloquentie narrationib pandi. Resenĩ in.¬
cõmune omĩb necessaria: cõmuni debet sermone mõs.¬
trari. Iusticia gͦ nõ aliud ẽ. quã nõ peccare. Nõ peccare

Expanded text:
iam praecipue requiruntur. quid enim prodest propter mundi contemptum pudicitiam habere, et propter quod eam habeas non habere? uel cur res mundi contemnas, si iustitiam, propter quam pudicitiam, propter quam Mundi contemptum habere te conuenit, non custodias? quia ut prima. species propter secundam est, ita prima et secunda propter tertiam: quae si non fuerit,nec prima nec secunda proficiet. Dicis forsitan : \'doce me ergo quid sit iustitia, ut eam, si cognouerim, facilius implere sufficiam\'. Dicam breuiter, ut ualeo, et uerborum utar simplicitate communium, quia causa de qua agimus talis est, quae disertioribus facundiae sermonibus nequaquam debeat obscurari, sed simplicioribus eloquentiae narrationibus pandi. res enim omnibus in commune necessaria communi debet sermone monstrari. Iustitia ergo non aliud est quam non peccare, non peccare
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ. Magnus est qͥdem pudicicie labor: sec mai¬
us pm᷑iũ. Temꝑalis custodia: s remuneratio et̾na. De his
enĩ ⁊ beatus ioħs apłs loquitur. qd̾ sequant᷑ agnũ qͦc̾q
ierit. Quod ita intelligendũ puto: nullũ eis locũ in eȩ.¬
lesti aula claudendũ. s cuncta eis diuinarũ mansionũ
habitachreseranda. S ut illustrius uirginitatis meritũ clare.¬
at. et qͣm digna deo sit manifestius possit intelligi: il¬
cõplacere monstraret. Et ut pudicicie bonũ utrique
sexui intimaret: uirginẽ habuit  uirgo mansurus
In se uiris. et in matre feminis: p̾buit uirginitatis
eremplũ. Nd̃ demõstrat᷑ in utroq seru beatã integͥtatẽ
diuinitatis habere plenitudinẽ meruisse: dũ totũ in.
matre fuit. qͥcqͥd habitabat in filio. S qͥd ego: Ante¬
oĩa gͦ pudiciciã integͥtatẽq seruantib ⁊ eiꝰ renuineratio¬
nẽ a dei eqͥtate sꝑantib. mandatoꝵ sunt eustodienda pre-¬

Expanded text:
um . Magnus quidem est pudicitiae labor, sed majus praemium: temporalis custodia, sed remuneratio aeterna. De his enim et beatus Joannes apostolus loquitur, quod sequuntur Agnum quocunque ierit . Quod ita intelligendum puta, nullum eis locum in coelesti aula claudendum, et cuncta eis divinarum mansionum habitacula reseranda. Sed ut illustrius virginitatis meritum clareat, et quam Deo digna sit manifestius possit intelligi, ilsibi placere monstraret, et ut pudicitiae bonum utrique sexui intimaret. Virginem matrem habuit virgo mansurus. In se viris, et in matre feminis praebuit virginitatis exemplum. Quo demonstratur in utroque sexu beatam integritatem divinitatis habere plenitudinem matre fuit quicquid habitabat in filio. sed quid ego satpudicitiam integritatemque servantibus, et ejus remunerationem a Dei aequitate sperantibus mandatorum sunt custodienda prae
Abbreviated transcription (Latin):
absequat᷑ mundi cõtẽptꝰ. quia ab illis mundus contẽpͥni
potest: qͥ matͥmonii nexib nõ tenentur. Mundi uero
contẽptꝰ exposcitur: ut iusticia conseruetur. Quã disfi
cile unplere possunt. qͥ scłariũ bonoꝵ cupiditatib ⁊ mũ¬
danar̃ uoluptatũ negotiis implicantur. Quisqͥs gͦ pudi.

Expanded text:
subsequatur mundi contemptus, quia ab illis mundus contemni leuius subsequatur mundi contemptus, quia ab illis mundus contemni leuius potest qui matrimonii nexibus non tenentur. mundi uero contemptus exposcitur, ut iustitia conseruetur, quam implere difficile possunt qui saecularium bonorum cupiditatibus mundanaru
Abbreviated transcription (Latin):
est:
Quicũq gͦ uirginitatẽ seruãt: mauis quã p̾ceptũ est
faciũt. Tunc enĩ ꝓderit amplius fecisse quã ussũ est.
si qd̃ uissum est feceris. Nam qͦmͦ plus fecisse głabis.
siminus aliqͥd facias: Cupiens ouunũ implere cõsiliũ.
ante omĩa serua mandatũ. Uolens uirginitatis p̃miũ
cõsequi: iute amplectere merita: ut sit cuiꝰ remune:¬
rari castitas possit. Nam ut uitã p̾stat obseruatio
mandatoꝵ: ita eoꝵ e cõtrario generat p̾uaricatio mor¬
tem. Et qͥ ꝑ preuaricationẽ in morte fuerit. uirgini¬
catis coronã sꝑare nõ poterit: neq pudicicie pͥmiũ
quas celestis regni possessio ͤ ntroitur. Prima pudicicia
ẽ. Scda: mũdi contẽptꝰ. Fercia uͦ. iusticia. que ut cone¬
xe plurimũ se possioentib p̾stant: ita ouuse ꝓdee̾ oiffi¬
eile possunt. oũ una q̃q̃ earũ nõ ꝓpt̃ se tantũ s ꝓͣpt᷑ aliã
flagitatur. In pͥmis gͦ queritur pudicicia. ut facuiꝰ

Expanded text:
est. quicumque ergo uii\'ginitatem seruant, maius quam praeceptum est faciunt. tunc enim proderit amplius fecisse quam iussum est, si quod iussum est feceris. nam quomodo plus fecisse gloriaberis, si minus aliquid non facias P cupiens diuinum implere consilium ante omnia serua mandatum: uolens uirginitatis praemium consequi uitae amplectere merita, ut sit cuius remunerari castitas possit. nam ut uitam praestat obseruatio mandatorum, ita eorum e contrario generat praeuaricatio mortem. et qui per praeuaricationem in mortem fuerit tatis coronam sperare non poterit, neque pudicitiae praemium utum, per quas caelestis regni possessio introitur: prima pudicitia est, secunda mundi contemptus, tertia uero iustitia, quae ut conexae plurimum se possidentibus praestant, ita diuisae prodesse difficile possunt, dum unaquaeque earum non propter ae tantum, sed propter aliam efflagitatur. in primis ergo quaeritur pudicitia, ut facilius
Abbreviated transcription (Latin):
care: Cum gͥ tam multiplicib ac multũ ab inuicem
distantib modis homines peccent. qͥs nõ intelligat uno
modo eis nõ posse utiq mederi. quoꝵ tam diuersi sut
morbi: Et ideodupplicit̃ qͥdem fragilitas humana dei
p̃cepta cõtempnit: aut faciendo qd̃ uecuit. aut non
faciendo ꝗd̾ iussit. Set qm̃ non solũ ex ilł causis quas
commemoraui. s etiam ex ilł aliis quas nõ comiemo¬
raui. in p̃ceptis suis dm contempnut̃ qͥ eiꝰ p̃ceptañ
faciut̃ sic debent omẽs modo docendo. mͦ exhortando.
mͦ sustinendo. modo increpando curari: ut sub ope
xp̃i. nullius salus in hac uita debeat desperari. Iam
nc̃ si satis apparuit qd̾ diuina p̃cepta calcantes. nõ solũ
portandi sint s etiã castigandi: a qͥb id fiat. Qui uel qͦ
ordine. ⁊ quãdu curandist̃ qͥcurant᷑: adiuuantib me

Expanded text:
care 2. Cum igitur tam multiplicibus, ac multum ab invicem care 2. Cum igitur tam multiplicibus, ac multum ab invicem distantibus modis homines peccent, quis non intelligat uno modo eis non posse utique mederi quorum tam diversi sunt morbi? Et ideo dupliciter quidem fragilitas humana Dei praecepta contemnit. aut faciendo quod vetuit, aut non faciendo quod jussit: sed quomodo non solum ex illis causis quas commemoravi, sed etiam ex aliis quas non commemoravi, in praeceptis suis eum contemnunt, qui ejus praecepta non faciunt; sic debent omnes modo docendo, modo exhortando, modo sustinendo, modo increpando curari, ut sub ope Christi nullius salus in hac vita debeat desperari. Jam nunc si satis apparuit quod divina praecepta calcantes non solum portandi sunt, sed etiam castigandi; a quibus id fiat, qui, vel quo ordine, et quandiu curandi sint qui curantur, adjuvantibus me
Abbreviated transcription (Latin):
I UNA OIDES EGRITUDINE MEN¬
tium laborarent. ac parib animoꝵ morbis
affecti nichil abinuicem discreparent: aut
sustinere necee̾ e̾e̾t aut argui. Nẽ uero ꝓpt̃ea alii por¬
dissimilia st̃ adhibenda remedia: sic̃ ex dissimilibus
causis. ueniut̃ ipsa peccata. Plerosq enĩ peccandi
consuetud o delectat. Alios ad peccandũ: occasio alicuiꝰ
luc temporalis inuitat. Fragilitas nõnullos inclinat:
quosdã ignorantia boni fac̃ nescire qd peccant. et
impedit mali dulcedo. ne correpti aliquando sapiat᷑
qdꝰ ignorant. Taceo de ilł: qͦs aliena oicta qͥb consen¬
tiunt decolorant. Illos etiã p̃termitto qui cupientes
adipiscei qd̾ diligut̃. uel refugientes pati qd metuut᷑
aut fidem satholicã ꝓdut: aut m̃datiuĩ p̃stantiam
ueritatis abdicunt. Iluo dico qͥs nesciat ait̃ alit᷑ om̃s
cogtiatione subita. alit definicione deliquere. aleter¬
alit̾ sermone. alit̾ oꝑe. alit̾ neccessitate. alit̃ uoluptate pec¬

Expanded text:
i una omnes aegritudine mentium laborarent, ac paribus animorum morbis affecti, nihil ab invicem discreparent, aut sustineri omnes necesse esset, aut argui. Nunc vero, propterea alii pordissimilia sunt adhibenda remedia, sicut ex dissimilibus causis veniunt ipsa peccata. Plerosque enim peccandi consuetudo delectat, alios ad peccandum occasio alicujus lucri temporalis invitat, fragilitas nonnullos inclinat, quosdam ignorantia boni facit nescire quod peccant, et impedit mali dulcedo, ne correpti aliquando sapiant quod ignorant. Taceo de illis quos aliena delicta quibus consentiunt, decolorant. Illos etiam praetermitto qui, cupientes adipisci quod diligunt, vel refugientes pati quod metuunt, aut fidem catholicam produnt, aut mendacio praestantiam veritatis addicunt. Illud vero dico: Quis nesciat aliter homines cogitatione subita, aliter definitione delinquere, aliter sermone, aliter opere, aliter necessitate, aliter voluntate pec
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. nõ eit uoluptatũ matheria s doloꝵ. laia ꝓpter
expedit facultates ecclesie possidere : ut inde uiuant. qͥ non
seculo cuius gaudia fugitiua repudiant: sed deo deseru¬
ant. cuius ineffabilia bona desiderant. Qualiter urtelligat¬

Expanded text:
gitur, non est voluptatum materia, sed dolorum. Quapropter gitur, non est voluptatum materia, sed dolorum. Quapropter expedit facultates Ecclesiae possideri, ut inde vivant, qui non saeculo, cujus gaudia fugitiva repudiant, sed Deo deserviunt, cujus ineffabilia bona desiderant. CXI. De tali
Abbreviated transcription (Latin):
ħ sunt nõ omer̃um: sed scõꝵ scẽ iuirtutes. Hon diuitum suꝑ¬
boꝵ seo humiliũ pauperũ facultates. Patͥmoniũ cordũ:
diuicie incorruptibiles moꝵ. Quib nõ abundant. qui nõ
ilł carnalib ex corde renũtiant. Que quamuis ⁊ ipsa sit̃
bona: ut pote a bono deo ereata. canĩ quia sunt bonis małq
cõmunia. student ea sp̃ãles uiri cõtempnere. quo possit̃
iustis nõ ÷ eoꝵ p̃mium: s temporale solatium. Item boni
temporalis amissio fit exerciciũ iusti: et inusti suppli¬
cium. Quia et iustꝰ desiderio cȩlestiũ captus: omĩa tem¬
poralia siue habeat. siue amittat. omino nõ sentit. Ẽt
iniquus quod cũ delectatione habuit: sine dolore nõ
uant. sine anxia delectatione nõ possident. sine dolore
qͥ dam appetentes errauert̃ a fide  ⁊ inseruert se dolorib
multis. Ac sic census iste cerrenus: eis a qͥb iutio se diui¬

Expanded text:
Haec sunt non omnium, sed sanctorum sanctae virtutes: non divitum supHaec sunt non omnium, sed sanctorum sanctae virtutes: non divitum superborum, sed humilium pauperum facultates: patrimonium cordium, divitiae incorruptibiles morum: quibus non abundant, nisi qui illis carnalibus ex corde renuntiant. Quae quamvis et ipsa sint bona, utpote a bono Deo creata, tamen quia sunt bonis malisque communia, student ea spiritales viri contemnere, quo possint justi, non est eorum praemium, sed temporale solatium. Item boni temporalis amissio fit exercitium justi, et injusti supplicium: quia et justus desiderio coelestium captus, omnia temporalia, sive habeat, sive amittat, omnino non sentit: et iniquus id quod cum delectatione habuit, sine dolore non vant, sine anxia delectatione non possident, sine dolore quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Ac sic census iste terrenus eis, a quibus vitiose dili
Abbreviated transcription (Latin):
:bonũ: sed inde ditare̾ unde nõ debeas. nõ est habendi
facultas. sel detestanda calamitas. Nichil ÷ enĩ calams as
nichilq miserius eo qui iniquis adqͥsitionib crescit
quẽ locupletem fraudes faciunt ac rapine. Ille nobł
amnbiende st̃ diuicie q̃ nos ornare possit̾ parit̃. ⁊ munlał
Quas nec adquirere possuius inuiti nec ꝑdere. que nos
contra impetus hostiles armat̾. a mundo dist̃minat᷑. deo
cõmendat: ditant animas nras atq nobilitant. nobiscũ
st̃ intra nos sunt. Diuicie nr̃e credende st̃: pudicicia. que
nos pudicos. iusticia q̃ iustos. pietas q̃ pios. humilitas que
humiles. mansuetudo q̃ mansuetos. innocentia q̃ innocentes.
puritas q̃ puros. prudentia q̃ prudentes. temperãtia q̃ tem¬
peratos. et caritas q̃ nos facit deo et hominib caros. uitioꝵ¬
impocentes. scłi contemptores: ac bonoꝵ omĩum sectatores.

Expanded text:
est bonum. Sed inde ditari unde non debeas, non est habenda est bonum. Sed inde ditari unde non debeas, non est habenda facultas, sed detestanda calamitas. Nihil est enim calamitosius, nihilque miserius eo qui iniquis acquisitionibus crescit, quem locupletem fraudes faciunt ac rapinae. Illae nobis sunt ambiendae divitiae, quae nos ornare possunt pariter et munire, quas nec acquirere possumus inviti, nec perdere: quae nos contra impetus hostiles armant, a mundo disterminant, Deo commendant, ditant animos nostros atque nobilitant: nobiscum sunt, intra nos sunt. Divitiae nostrae credendae sunt, pudicitia, quae nos pudicos; justitia, quae justos; pietas, quae pios; humilitas, quae humiles; mansuetudo, quae mansuetos; innocentia, quae innocentes; puritas, quae puros; prudentia, quae prudentes; temperantia, quae temperantes; et charitas, quae nos facit Deo et hominibus charos, virtutum potentes, saeculi contemptores, ac bonorum omnium sectatores.
Abbreviated transcription (Latin):
CU quam subtilit̃ nos ille decipiendi artifex
fallit quanta cecitate occulos nr̃e mentis obdic
ne discernamus gaudendi auidi unde iustiꝰ
gaudeamus: aut ne cupientes augeri diuiciis. nouerimꝰ
quas quib incõparabilit̾ p̃feramꝰ. Nam gauidere qͥdem
bonũ ÷ S qͥ gaudet si nõ inde gaudeat unde debet: nõ pocest
bonũ e̾ẽ qd̾ gaudet. Siquidem gaudet et raptor: cũ des¬
derata ꝑceperit. Gaudet et ebriosus: cũ exoptate ocallo¬
nem potationis inuenerit. Gaudet et adult̃ : cũ ad delec¬
tationem fruendi çoncu corporis cõcupiti ꝑuenerit. S
cũ sit gaudere bonũ: de his atq huiꝰmodi gaudere gͣnde
÷ malum. hec et his similia sut̃: unde nos gaudere uult
mundus: cũ suis amatoribꝰ ꝑiturus. hec st̃ q̃ repudiare
debemus: ut de bona conscientia. de scĩtate moꝵ: de adq¬
sicione uirtutũ. de dono dei. ⁊ de ꝓmissione futuri regni
ineffabilit̃ gaudeamus. Ditare quoq diuiciis grande

Expanded text:
u quam subtiliter nos ille decipiendi artifex fallit! quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit, ne discernamus gaudendi avidi, unde justius gaudeamus: aut ne cupientes augeri divitiis, noverimus quas quibus incomparabiliter praeferamus! Nam gaudere quidem bonum est: sed qui gaudet, si non inde gaudet unde debet, non potest bonum esse quod gaudet. Siquidem gaudet et raptor, cum desiderata rapuerit: gaudet et ebriosus, cum exoptatae occasionem potationis invenerit: gaudet et adulter, cum ad delectationem fruendi corporis concupiti pervenerit. Sed cum sit gaudere bonum, de his atque de hujuscemodi gaudere, grande est malum. Haec et his similia sunt, unde nos gaudere vult mundus, cum suis amatoribus periturus. Haec sunt quae repudiare debemus, ut de bona conscientia, sanctitate morum, de acquisitione virtutum, de dono Dei et de promissione futuri regni, ineffabiliter gaudeamus. Ditari quoque divitiis, grande
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ futura e̾e̾ creduntur. nichil ÷ aliud ꝗͣ sꝑantur Iam
de amore quid dicam. sine quo fides nicħ prodest: Spes uͦ
fidẽ que ꝑ dilectionẽ oꝑatur approbat: atq comendat que
utiq sine spe nõ potest ẽẽ: Ainde nec amor sine spe ÷ nec
sine amore spes: nec utrũq sine fĩde

Expanded text:
na futura esse creduntur, nihil aliud quam sperantur. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil prodest? Spes verfidem quae per dilectionem operatur, approbat atque commendat , quae utique sine spe non potest esse. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide
Abbreviated transcription (Latin):
U Iid aut sꝑari potest qđ nõ creditur : Porro
aliqͥd etiam qđ ñ sꝑatur: credi potest quisnã
fidelium penas nõ credit ĩpioꝵ ͤ Hec sꝑat tam̃ & qͥsqͥs
eas ĩminere sibi credit. ac fugaci motũ animi exhorret:
rectiꝰ timere dr̃ quã sꝑare que duo lucanꝰ distinguens:
ait: Liceat sperare tim̃ti Hon aut ab alio poeta quãuis
meliore ꝓpͥe dictũ ÷: hunc ego si potui tantũ sꝑare do¬
lorem. Deniq nõnulli in arte grãmatica uerbi huiꝰ utũt᷑
re ꝓ cimere Est itaq fides ⁊ malar̾ rer̃ ⁊ bonar̃: qr & bona
credũtur ⁊ mala: ⁊ hoc fide bona ñ mala Eest etiam si

Expanded text:
uid autem sperari potest quod non creditur? Porro aliquid etiam quod non speratur, credi potest. Quis namque fidelium poenas non credit impiorum? nec sperat tamen, et quisquis eas imminere sibi credit ac fugaci motu animi exhorret, rectius timere dicitur quam sperare. Quae duo quidam distinguens ait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur  dixit pro timere. Est itaque fides et malarum rerum, et bonarum: quia et bona creduntur, et mala; et hoc fide bona, non mala. Est etiam fi
Abbreviated transcription (Latin):
rer̾: nec nͥ futurar̃ ⁊ ad eũ ꝑtinẽtiũ qui ear̾ spẽ gerero
ꝓbetur. Que cũ ita sint ꝓpt̾ has causas distĩguenda erat
fides ab spe. sic̃ uocabulo: ita ⁊ rationabili differẽtia :
Nam qd̾ attinet ad nõ uidere : fiue que credũtur. siue q̃
sꝑantur. fidei speiq cõmune ÷ In epłã qͥppe ad hebreos
qua teste usi st̃ illustres catholice regłe defensores:
fides e̾e dicta: cõiuncio rer̃ que nõ uidentur. Quãuis
qͣndo qͥsq nõ uerbis nõ testib nõ deniq ullis argum̃tis
s p̃senciũ rer̃ euidentie credidisse. hoc ÷ fidem accomo¬
dasse dicit: nõ ita uidetur absurdũ ut recte rep̃hen¬
datur ĩ uerbo eiq dicatur. ergo uidisti ñ credioisti:
Unde putari potest nõ e̾e consequens.: ut nõ uideat᷑ res q̃cũq
creditur S meliꝰ hanc appellamꝰ fidẽ quam diuina ȩloqͥa
docuert̃. ear᷑ scilicet rer̃ que nõ uidentur. de spe qͦ ait apłs:¬

Expanded text:
est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium qui earum spem gerere perhibetur. Quae cum ita sint, propter has causas distinguenda erit fides ab spe, sicut vocabulo, ita et rationabili differentia. Nam quod attinet ad non videre, sive quae creduntur, sive quae sperantur, fidei speique commune est. In Epistola quippe ad Hebraeos, qua teste usi sunt illustres catholicae Regulae defensores, fides esse dicta est Convictio rerum quae non videntur . Quamvis quando se quisque non verbis, non testibus, non denique ullis argumentis, sed praesentium rerum evidentiae credidisse, hoc est, fidem accommodasse dicit, non ita videtur absurdus, ut recte reprehendatur in verbo, eique dicatur, Vidisti; ergo non credidisti: unde putari potest non esse consequens ut non videatur res quaecumque creditur. Sed melius hanc appellamus fidem, quam divina eloquia docuerunt, ear
Abbreviated transcription (Latin):
quam carnalia blandim̃ta. deuocio religiosa cõtempnit.
sine qua nullus deo placuit: cũ qua nec potuit aliquis
peccare nec poterit. Hec ẽ. caritas uera: germana ꝑfecta.
nullus ꝑuenit qͦ tendit: ita sine caritate q̃ dicta ẽ. uia ñ
ambulare possunt homines s errare.

Expanded text:
quam carnalia blandimenta devotio religiosa contemnit; quam carnalia blandimenta devotio religiosa contemnit; sine qua nullus Deo placuit; cum qua nec potuit aliquis peccare, nec poterit. Haec est caritas vera, germana, perfecta; pervenit nullus quo tendit, ita sine caritate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines, sed errare.
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis ac p̃sentib ꝓrsus auersa. Iuncta deo inse¬
fert᷑ uicensa. inqͥnam̃ti omĩs extranea. corrũpi nescia.
Nulli uicio mutabilitatis obnoxia: supra omĩa q̃ carna¬
lit̾ diligũtur excelsa. affectionũ omĩum potentissima.
diuine cõtemplationis ãuida: in om̃ib semꝑinũcta. Sũma
actionũ bonar̾. salus moꝵ: finis celestiũ p̃ceptoꝵ. Mors
cͥmuiũ. iuta uirtutũ. uirtꝰ pugnãciũ. palma iuctoꝵ.
Anima sca̾r̾ mentiũ: causa meritoꝵ bonoꝵ. p̃miũ ꝑfectoꝵ.
In peccatis siis mortuos suscitat: languentes sanat. ꝑdicos
uistaurat: spem desperatis inspirat. pacificas m̃tes in ha¬
bitat. fructuosa in penitentib leta in ꝑficientib głõsa
in ꝑseuerantib uictoriosa in martirib. operosa in om̃ib
om̃no fidelib Quã fio es concipit. ad quã spes currit. cui
ꝓfeet omĩum seruit. Ex qua qͥeqͥs c. toni opis uiuit.
sub qua obediencia crescit. ꝑ quã paciencia uincit. Propt̃

Expanded text:
terrenis ac praesentibus prorsus aversa, juncta Deo insefertur, incensa. Inquinamenti omnis extranea, corrumpi nescia, nullo vitio mutabilitatis obnoxia, supra omnia quae carnaliter diliguntur excelsa, affectionum omnium potentissima, divinae contemplationis avida, in omnibus semper invicta, summa actionum bonpalma victorum, anima sanctarum mentium, causa meritorum bonorum, praemium perfectorum. In peccatis suis mortuos suscitat, languentes sanat, perditos instaurat, spem desperatis inspirat, pacificas mentes inhabitat; fructuosa in poenitentibus, laeta in proficientibus, gloriosa in perseverantibus, victoriosa in martyribus, operosa in omnibus omnino fidelibus. Quam fides concipit, ad quam spes currit, cui profectus omnium servit, ex qua quidquid est boni operis vivit; sub qua obedientia crescit, per quam patientia vincit, propter
Abbreviated transcription (Latin):
nobes. ut d̃ apiat nob̾ ostiũ ubi. msi aꝑtissima demonstratio. etiã ipsũ initiũ fidei doñ
par nnen que apauslo dicebant᷑. Sic eñ uocabat᷑ ut eredet. Agit qͥppe as qđ uult in cordi¬
batiomen uł aduuando uł nudicando. ut etiã ꝑeos ĩpleat᷑. qͦd manꝰ &e consiliũ eiꝰ p̃desti¬
u ĩuolentib hominib oportet fieri. indinari eoꝵ corda. ut hoc uelint eoseilicet in¬
ainanti qui in nob mirabili mͦ & in efabili oꝑat᷑ i uelle ad causã dequa disserimꝰ non
eune dddiaer quã uos ilitr̾is ur̃is cacẽ ialiustis: S q̃ illa eẽ possit ignoro. anforte qi ostẽ¬
anñ hoc dñ eccisse in cordib homiñ. ⁊ ad hoe ꝑdurisse qͣ ei placuit uoluntates. ut rex costi¬
dueret. saul siue dꝰ Ido̾ hȩc exẽpla causȩ huic comienire non putant. qm̃ ñ est tẽꝑa
da facienda dm̃ incłmare. ad regñ uͦ celeste obtinendũ. dm̃ ñ inelmare qͣuoluerit

Expanded text:
nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi, nisi apertissima demonstratio, etiam ipsum initium fidei esse bat in ea quae a Paulo dicebantur. sic enim uocabatur, ut crederet. agit quippe deus quod uult in cordibus hominum uel adiuuando uel iudicando, ut etiam per eos impleatur quod manus eius et consilium praedestinisi uolentibus hominibus oportet fieri, inclinari corda, ut hoc uelint, eo scilicet inclinante, qui in nobis mirabili modo et ineffabili operatur et uelle, ad causam, de qua disseruimus, non unt, quam vos in litteris vestris tacere maluistis. Sed quae illa esse possit ignoro. An forte quia ostendimus hoc Deum egisse in cordibus hominum, et ad hoc perduxisse quorum ei placuit voluntates, ut rex constitueretur Saül sive David; ideo haec exempla causae huic convenire non putant, quoniam non hoc ena facienda Deum inclinare, ad regnum vero coeleste obtinendum Deum non inclinare quorum voluerit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ueritas in nob̃ ñ. ẽ. Si aũ nemo. eẽ. sine peccato potest: ⁊ qͥscͥs se ineulra¬
tũ. eẽ. dixerit aut supbꝰ aut stultꝰ. ẽ: ꝗͣ necessaria ꝗͣ benigna.ẽ. diuina dle¬
m̃tia. quȩ cũ seiat ñ deesse sanatis quȩdã pꝰmodũ uulnera. declit eimandis
denuo sanandisq uulnerib remecdia salutaria: Odoctor p̃clarissime
głosissime sic dociusti. sic moransti: fic te audiendũ imitandũq p̃buisti
Merito finitis aliis om̃iũ cupiditatũ certaminib sanatesq uulnerib eũ
extrema ⁊ om̃iũ maxima uite huiꝰ cupiditate ꝑ xp̃iueritate prignasti
⁊ eiꝰ in te gr̃e largitate uicisti. Secura ÷ corona tua uictoriosa ÷ doctrina
tua: in qͦ ⁊ istos uincis qͥ confidt̃ in uirtute sua. Ipsi enĩ clamant. ꝓfectio
nob̾ uirtutis a nob̾. ẽ: tu aũ relamas. nemo siis uirib forcis.ẽ: s dei indul¬

Expanded text:
 ueritas in nobis non est. si autem nemo esse sine peccato potest et quisque se inculpatum dixerit aut superbus aut stultus est, quam necessaria, quam benigna est diuina clementia, quae! cum sciat non deesse sanatis quaedam postmodum uulnera, dedit curandis denuo sanandisque uulneribus remedia sime et testis gloriosissime, sic docuisti, sic monuisti, sic te audiendum imitandumque praebuisti. Merito finitis aliis omnium cupiditatum certaminibus sanatisque vulneribus, cum extrema et omnium maxima vitae hujus cupiditate, pro Christi veritate pugnasti, et ejus in te gratiae largitate vicisti. Secura est corona tua, victoriosa est doctrina tua, in qua et istos vincis qui confidunt in virtute sua. Ipsi enim clamant, Perfectio nobis virtutis a nobis est: tu autem reclamas, « Nemo suis viribus fortis est, sed Dei indul
Abbreviated transcription (Latin):
sẽs tã elaboratã disputationẽ tuã nimisq sollicitã ne pꝰ peccatũ aclã
⁊ eua oculis aꝑtis lũbos p̃cinxisse creclant᷑. Ut enĩtanta ibiloquacita¬
de laborares contra sensus ueniebas om̃iũ: ⁊ eos multiloqͦ strepit ꝑ¬
stringere cupiebas. Qͥ d enĩtã in ꝓmptu. ẽ. ꝗͣ succinctorus uł p̃cineto¬
riis quȩ greceꝑitomata nuncupant᷑ lũbos hominũ concegiul p̃cingi :

Expanded text:
 elaboratam disputationem tuam nimisque sollicitam, ne post peccatum Adam  elaboratam disputationem tuam nimisque sollicitam, ne post peccatum Adam et Eva oculis apertis lumbos praecinxisse credantur . Ut enim tanta ibi loquacitate laborares, contra sensus veniebas omnium, et eos multiloquii strepitu perstringere cupiebas. Quid enim tam in promptu est, quam succinctoriis, vel praecinctoriis, quae graece περιζώματα nuncupantur, lumbos h
Abbreviated transcription (Latin):
rando perpiat: in quẽ uelut imiñsũ fontẽ cõmunis ⁊ ñ desistentis ali¬
m̃ci pꝰ occulta spiram̃ta iuscerũ mat̾noꝵ qͥ nascit᷑ fundit᷑ in orcu plo¬
raturꝰ reatũ quẽ contrax̃ an orcũ. Ergone ex huiꝰ concupiscentiȩ mo¬
tu illi ñ erubescerent hoĩes pͥmi qͦ ⁊ ipsi apparebant noxii. ⁊ eoꝵ filu
peccatis parentũ p̃rnciabant᷑ obuoxii Utinã sic̃ illi erubuer̃ eas
tu fidei cacholicȩ obȩdiens erubeseeres erubescenlalauddare. Ql a
aũ etiã de ipso ficulneoꝵ tegmine folioꝵ in libro de paradiso iclẽ
tione suecinx̃ eo loci ubi fructu magis castitatis se succingere debuissec.
Inlũbis enĩquib p̃eingim᷑ quȩdã semina generationis. eẽ. dicunt᷑ ⁊¬
ideo maleibi succinctꝰẽ adã folus inutilib ubi future generationis ñ
fructũ futurũ s quȩdã peccata signaret. Hic certe frustrauit iste uir¬

Expanded text:
rando percipiat: in quem velut immensum fontem communis et non desistentis alirando percipiat: in quem velut immensum fontem communis et non desistentis alimenti, post occulta spiramenta viscerum maternorum, qui nascitur, funditur; in ortu ploraturus reatum, quem contraxit ante ortum. Ergone ex hujus concupiscentiae motu illi non erubescerent homines primi, quo et ipsi apparebant noxii, et eorum filii peccato parentum praenuntiabantur obnoxii? Utinam sicut illi erubuerunt eas tu fidei catholicae obediens erubesceres erubescenda laudare! 16. Quid autem etiam de ipso ficulneorum tegmine foliorum in libro de Paradiso idem tione succinxit eo loci, ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset. in lumbis enim quibus praecingimur quaedam semina generationis esse dicuntur: et ideo male ibi succinctus est Adam foliis inutilibus, ubi futurae generationis non fructum futurum, sed quaedam peccata signaret,
Abbreviated transcription (Latin):
lirqueret mulierib hereditatẽ: atq unꝰqͥsq concupiscentię uoluptace
coneretꝰ. ⁊ geratalib uiscerib infusus. ⁊ coagulatꝰ in sanguine. in pannis
inuolutꝰ priꝰ subiret elelictoꝵ concagiũ: qͣ uitalis sp̃s munꝰ hauriret. Site
ñ deseruit qualiscũq sensus humanꝰ: uides qͥd de concupiseentiȩ uolup¬
tate hacipsa eui p̃bes impudentissimũ patrociniũ ꝓnunciauerit tui
q d sepe dicendũẽ doctoris testunonio p̃dicatꝰ tã memorabilis doctor ã¬
brosius: qđ ea qͥsq coneretꝰ. ea genicalib iuscerib infusus. ea coagulatꝰ in
sanguine.⁊ipannis ñ utiq laneis aut lineis aut huiꝰcemoditalib qualib
iã natiinuoluunt᷑ infantes. s pannis uiciate originis tanqͣ hereditari.¬
is inuolutꝰ priꝰ subeat contagiũ elictoꝵ ꝗͣ uitalis huiꝰ aeris aurã spi¬

Expanded text:
atque unusquisqne concupiscentiae voluptate atque unusquisqne concupiscentiae voluptate concretus, et genitabilus visceribus infusus, et coagulatus in sanguine, in pannis involutus, prius subiret delictorum contagium, quam vitalis spiritus munus hauriret. » Si te non deseruit qualiscumque saltem sensus humanus, vides quid de concupiscentiae voluptate, hac ipsa cui praebes impudentissimum patrocinium, pronuntiaverit, tui, quod saepe dicendum est, doctoris testimonio praedicatus, tam memorabilis doctor Ambrosius: quod ea quisque concretus, ea genitalibus visceribus infusus, ea coagulatus in sanguine; et in pannis, non utique laneis, aut lineis, aut hujuscemodi talibus, qualibus jam nati obvolvuntur infantes, sed pannis vitiatae originis tanquam haereditariis involutus, prius subeat contagium delictorum, quam vitalis hujus aeris auram spi
Abbreviated transcription (Latin):
ã concinentiũ cogit᷑ ferre. cui modũ castitas nuptiarũ laborat impo¬
nerr tibi concupiscentia carnis uoluptasq ꝗͣ lauclas cont̾ ꝓpositu uo-¬
luntatis agt suos impetꝰ cũ excitat᷑. etiã si act᷑ ñ ꝑagit cũ frenat᷑: ac¬
dencle gͦ paulisꝑ qͦmͦ ex hac lege peccati omnẽ generari hominẽ : ideo
trasiere originale peccatũ sc̃s eloquat᷑ ambrosis: in eoipso de saera¬
inco regenerationis fiue de philosophia suo libro. Est inqͥc domꝰ ꝗ̃ sa¬
ne uoluptatis epulat᷑. suauẽ grẽ potũ bibens: si ꝑpecuoꝵ meritoꝵ uberi
posteritate lecee᷑. hos filios generans dauid. partꝰ illos cõmixtionis corpo-¬
ree horrebat: ⁊ ideo mundarisacri fontis irriguo desiderabat. ut car¬
nalẽ ac t̾rerã labẽ gr̃a sp̃ualis ablueret. Eece in qͥt in inniqͥcatib conceptꝰ
sũ: ⁊ inpeccatis pepit me mat̾ mea. Male eua parturiuit. ut partꝰ re

Expanded text:
am continentium cogitur ferre, cui modum castitas nuptiarum laborat impoam continentium cogitur ferre, cui modum castitas nuptiarum laborat imponere, ubi concupiscentia carnis, voluptasque, quam laudas, contra propositum voluntatis agit suos impetus, cum excitatur, etiamsi actus non peragit, cum frenatur: attende ergo paulisper, quomodo ex hac lege peccati omnem generari hominem, et ideo trahere originale peccatum, sanctus eloquatur Ambrosius in eo ipso de Sacramento regenerationis, sive de Philosophia libro suo. « nae voluptatis epulatur, suavem gratiae potum bibens, si perpetuorum meritorum uberi posteritate laetetur. Hos filios generans David partus illos corporeae commixtionis horrebat, et ideo mundari saecri fontis irriguo desiderabat, ut carnalem ac terrenam labem gratia spiritualis ablueret. Ecce, inquit, in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea » . « Male Eva parturivit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
adũsus carnẽ luctat᷑e adũsus eã paulis. Deniq atc. Uideo aliã legẽ in m̃ebris
meis repugnantẽ legim̃tis mee: ⁊ caperuantẽ me inlege peccati. Nunqͥd tu in¬
qͥt fortior paulo: nec tanq̃ secdule carnitue corsidas. ⁊ teeieredas. eũ apłs
hoc ago. Si aũqđ nolo hoc ago: iã ñ ego opor illud s qđ habrent in me pecea¬
tũ. Quantalibet feraris armiobstinatione uiliane. qntalibet adusus nos ꝑ¬
uicacia ꝑpelagiano errore consistas: tanta ꝑbeatũ ambrosiũ rerũ cireũualla¬
ris eiudentia. tanta ũboꝵ eiꝰ manifestatione contunderis: ut ꝓfecto si nulla
te ratio cogitatio consideratio religionis piecatis humanitatis atq rateipso
adũtende ueritatis aꝑtinaci intentiore reuocauerit. ostencdas qͣntũ in ma¬
lis bumanis ualeat eo quenꝗͣ fuisse ꝑgressũ ubimanere ñ libeat. unde
redire iã pudeat. Sic enĩte credo affici eiusta legeris. s si paxxp̃i i

Expanded text:
am legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati. Numquid tu, » inquit, « fortior Paulo? Nec tanquam sedulae carni tuae confidas, et te ei credas, cum Apostolus hoc ago. Si autem quod nolo, hoc ago; jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum » . Quantalibet feraris animi obstinatione, Juliane, quantalibet adversus nos pervicacia pro Pelagiano errore consistas; tanta per beatum Ambrosium circumvallaris rerum evidentia, tanta verborum ejus manifestatione contunderis, ut profecto, si nulla te ratio, cogitatio, consideratio religionis, pietatis, humanitatis, atque in te ipso advertendae veritatis a pertinaci intentione revocaverit, ostendas quantum in malis humanis valeat, eo quemquam fuisse progressum, ubi manere non libeat, unde redire jam pudeat. Sic enim credo te affici, cum ista legeris. Sed o si pax Chr
Abbreviated transcription (Latin):
pit trerar ũ slecebra cupiditatũ. ⁊ uanitatũ offusio intẽ occupet: ut qđ stu¬¬
deasuitare hoc cogites animoq uoluas. Qd cauere difficile. ẽ. hõi: exuere aũ
impossibile. Deniq uoti magis eã. ẽẽ. rẽ ꝗ effect᷑ cestat᷑ ꝓpħa chicendo: declina cor
meũ intestimonia tua: ⁊ ñ in auariciã. Nemĩ m pocestate nr̃a cor nr̃m ⁊ cogita¬
tiones nr̃e. q̃ inpuiso offuse m̃tẽ animũq confundt̃. atq alio trahunt ꝗ tu
pposueris: ad scł aria reuocant. mundana inser̃. uoluptaria inger. illecebrosa
ꝑrenunt spsoq intẽpore qͦ eleuare m̃tẽ paramꝰ insertis manib cogitationib
pociꝰ sei ambrosiubꝰ qđcã speculũ ⁊ hoc si ꝓficimꝰ cõmunis humanȩ infirmita.¬
tis agnoscimꝰ. Uob̾aueciã sicredamꝰ. ⁊ cdicamꝰ orate ꝓ nob̾iit nec nos ista patiam᷑:
ita uos uuienimꝰ elatos ⁊ alta sapientes. ut respondeatis nob ñ solũ ista uos ñpa¬¬

Expanded text:
pit terrenarum inlecebra cupiditatum et uanitatum offusio mentem occupat, ut quod studeas uitare hoc cogites animoque uoluas. quod cauere difficile est homini, exuere autem inpossibile. deniqueuoti magis eam esse rem quam effectus testatur propheta dicendo: \'declina cor meum in testimonia tua et non in auaritiam\'. non enim potestate nostra cor nosttiones, quae inprouiso offusae mentem animumqueconfunduntatque alio trahunt quam tu proposueris, ad saecularia reuocant, mundana inserunt, uoluptaria ingerunt, inlecebrosa intexunt ipsoque in tempore, quo eleuare mentem paramus, insertis inanibus cogitationibus osii verbis quoddam speculum, et hoc si proficimus, communis humanae infirmitatis agnoscimus. Vobis autem etiamsi credamus, et dicamus, Orate pro nobis, ut nec nos ista patiamur; ita vos invenimus elatos et alta sapientes ut respondeatis nobis, non solum ista vos non pa
Abbreviated transcription (Latin):
tio porro in hac uita nob̾ scđm tria ista confert̾. Priꝰl auachro regñatio¬
nis qͦ remittunt᷑ cuncta peccata: dem̃ congressione cũ uitiis a quoꝵ reatu

Expanded text:
tio porro in hac vita nobis secundum tria ista confertur: prius, lavacro regeneratiotio porro in hac vita nobis secundum tria ista confertur: prius, lavacro regenerationis, quo remittuntur cuncta peccata: deinde, congressione cum vitiis, a q
Abbreviated transcription (Latin):
ne ysaiȩ ꝓphȩ. Uideamꝰ in qͥt ne qͣ sit pꝰ huiꝰ uitȩ curriculũ nr̃a regeneratio
cde qͣ dictũẽ: in regñatione cũ sederit filiꝰ hõis in thronogłȩ suȩ. Sic̃ er̃ rege.¬
dici uidet᷑ ꝑ ꝗͣ ab om̃i corporeȩ coneretionis labe pur ificati. mundo anunȩ
immortalitate renoriata. Hitaq fuit ãbrosio ꝗiis fateret᷑ nascentis originis
uitiũ iustificationis desꝑata ꝑfectio: qr sic̃ ÷ humana natura creatori deofor.¬
mabilis. ita sanabilis redẽptori. S uos festinatis: ⁊ p̃sũptionẽ uram festinando
p̃cipitatis. Hic enĩuultis hominẽ ꝑfici. atq utinã dei clono: ⁊ ñ libero uel
potiꝰseruo ꝓpͥȩ uoluntatis arbitrio. A qua ꝑfectione qͥdẽ longeuos. ẽẽ sen¬
titis: s dolꝰ ÷ in ore ur̃o sirie peccatores uos. eẽ. dicatis⁊ iustos crediuelitis:
siue ꝓfiteamini ꝑfectionẽ iustiriȩ. ꝗͣ ꝓfecto in uob̃ ñ. eẽ. sentitis. Iustifica¬

Expanded text:
sit post huius uitac curriculum nostra regeneratio, de qua dictum est: \'in regeneratione, cum sederit filius hominisin throno gloriae suae. sicut enim regedici uidetur, per quam ab omni corporeaeconcretionis purificati labe mundo animae immortalitate renovata. Non itaque fuit Ambrosio, quamvis fateretur nascentis originis vitium, justificationis desperata perfectio. Quia sicut est humana natura creatori Deo formabilis, ita sanabilis redemptori. 23. Sed vos festinatis, et praesumptionem vestram festinando praecipitatis. Hic enim vultis hominem perfici, atque utinam Dei dono, et non libero, vel potius servo propriae voluntatis arbitrio. A qua perfectione quidem longe vos esse sentitis: sed dolus est in ore vestro, sive peccatores vos esse dicatis, et justos credi velitis; sive profiteamini perfectionem justitiae, quam profecto in vobis non esse sentitis. Justifica
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscenciȩ decoloras: anille qͥ cũ dicat ñ solũ licitũ s eciãbonũ comu¬
giũ scãmq copulã. tam̃cessante libidinis uoluptate tẽpora orandi ab
a pło p̃scripta cõmemorat: atq ita ñ uult illi morbo. ee deditos conui¬

Expanded text:
cupiscentiae decoloras: an ille, qui cum dicat, non solum licitum, sed etiam bonum conjucupiscentiae decoloras: an ille, qui cum dicat, non solum licitum, sed etiam bonum conjugium sanctamque copulam, tamen cessante libidinis voluptate, tempora orandi ab Apostolo praescripta commemorat; atque ita non vult illi morbo deditos
Abbreviated transcription (Latin):
appellat uxoris: Tune meliꝰnuptias honoras in qͥb libidini licentiosis¬
Osimũ spaciũ p̃biusti. ne fortasse offensa defensorẽ sibi alrũ puideret: Neq
enĩ qđ ego cõmemoraui sedm ueniã comugib conedere apłm uibi peul
dubio notat᷑ i signoscit᷑ cuilpa saltẽ ũbotenꝰ actingere uoluisti: aut qcł ab il¬
looꝑe ut orationi uacent cessare coniiges admorent᷑. Qd gͦ tocũ cõmemo¬
raui aususes intua responsione refricare:eredo formidaus netua uideret᷑ p̃¬
uaricata defensio. si te conficente appareret qđ ꝑ libidiriẽ cui te patrocinari
ñ pudet etiã coniugũ impecliret᷑ oratio. Ita eũmͥ ꝓ illa resporidere cupes
s apłõ resistere ñ auderes. nec in aliã sententiã fic̃ soletis ipsũ apłitestimoniõ
as quarũ dignitatẽ tanꝗͣ omĩno irrep̃hensibili uolutabro car naliscon¬

Expanded text:
appellat uxoris? Tune melius nuptias honoras, in quibus libidini licentiosisappellat uxoris? Tune melius nuptias honoras, in quibus libidini licentiosissimum spatium praebuisti; ne fortassis offensa defensorem sibi alium provideret? Neque enim, quod ego commemoravi secundum veniam conjugibus concedere Apostolum ubi procul dubio notatur, etsi ignoscitur, culpa, saltem verbo tenus attingere voluisti; aut quod ab illo opere, ut orationi vacent, cessare conjuges admonentur , quod ego totum commemoravi, ausus es in tua responsione refricare: credo, formidans ne tua videretur praevaricata defensio, si et te confitente appareret, quod per libidinem, cui te patrocinari non pudet, etiam conjugum impediretur oratio. Ita cum mihi pro illa respondere cuperes, sed Apostolo resistere non auderes, nec in aliam sententiam, sicut soletis, ipsum apostolicum tesas, quarum dignitatem tanquam omnino irreprehensibili volutabro carnalis con
Abbreviated transcription (Latin):
uitioꝵ om̃tũ incontinentia. q̃ etiã licita ũtat in uitiũ. Ideoq apłs ñ solũ
a fornicatione nos retrahit: uerũ etiã in ipsis coniuigus moctã quendã do¬
eet. ⁊ tẽpora p̃seribit orandi. Intẽpans enĩm coniugio. qͥd aliulnͥ qͥdã ad¬
ult̃ uxoris. ẽ : Cernis quẽ admodũ uelit eti ã int̾ seipsa uere honesta esse
coniugia: Uides quẽ adiodũ dicat incontinentiã etiã licita ũtere in
uitiũ. ubi ⁊ licitũ demonstrat.eẽ. corubiũ. ⁊ in psoñuult icortinen¬
tia fȩdari qđ licitũ. ẽꝰ Adũtis qͦmꝰ intelligere nobcũ debeas. in qͦ morbo
cdefiderii noluerit apłs unũquẽq uas suũ possidere. sic̃ g̃s q̃ ignorant
cdeũ : sibi aũlibido ñ nͥ p̃t̃ uporẽ iudet᷑. eẽ. culpabilis.
uidgͦ de ãbrosio iudicab̾. qͥ intẽꝑantẽ in coniugio adulterũ q̃ncdã

Expanded text:
vitiorum omnium incontinentia, quae etiam licita vertit in vitium. Ideoque Apostolus non solum vitiorum omnium incontinentia, quae etiam licita vertit in vitium. Ideoque Apostolus non solum a fornicatione nos retrahit, verum etiam in ipsis conjugiis modum quemdam docet, et tempora praescribit orandi » . « Intemperans enim in conjugio, quid aliud nisi quidam adulter uxoris est? » Cernis quemadmodum velit etiam inter se ipsa vere honesta esse conjugia? Vides quemadmodum dicat, incontinentiam etiam licita vertere in vitium, ubi et licitum demonstrat esse connubium, et in ipso non vult incontinentiam foedare quod licitum est? Advertis quomodo intelligere nobiscum debeas, in quo morbo desiderii noluerit Apostolus unumquemque vas suum possidere, sicut gentes quae ignorant Deum ? Tibi autem libido non nisi praeter uxorem videtur esse culpabilis. Quid ergo de Ambrosio judicabis, qui intemperantem in conjugio adulterum quemdam
Abbreviated transcription (Latin):
eã dei opꝰ ẽẽ memorauerit int̃ immortalia a deo factã. corpꝰ aũ ñ uideri
opꝰ sc̃ii dei asserit. qi natura carnis humanȩ nichil a natura corporis besti¬¬
alis differt. Si gͦ digna. ẽ. quȩ dei opꝰ. eẽ credat᷑. qͦmꝰ indigna ẽ quȩ dei opere
uesiat᷑: Ecce ñ solũ animã qd ⁊ illi cliẽe. uerũ etiã corpꝰ qđ illi negant. cont̾
platonieos cdeiopꝰ. eẽ. defendit ãbrosiꝰ. An dicturꝰ es qđ nuptis ingerat crim̃.
qr ⁊ iñ qđ nascit᷑ concupiscentiȩ uoluptate concretũ dic̃ subire contagiũ
ddelictoꝵ: Audigͦ de nupciis abrosi sententiã: in apologia sc̃ĩ dauid. Boriũ
: thorus incoiqͥnatꝰ Et nemo alterũ fraudare ddebet eo: nͥ forte ad tẽpꝰ
bentnũ statuit uestigia speculatrix sedula: ne qͥdobrepat illicitũ. Mat̃ aũt

Expanded text:
eam Dei opus esse memoraverit, inter immortalia a Deo factam; corpus autem non videri eam Dei opus esse memoraverit, inter immortalia a Deo factam; corpus autem non videri opus summi Dei asserit, quia natura carnis humanae nihil a natura corporis bestialis differt. Si ergo digna est quae Dei opus esse credatur, quomodo indigna est quae Dei opere vestiatur? » Ecce non solum animam, quod et illi dicunt, verum etiam corpus, quod illi negant, contra Platonicos Dei opus esse defendit Ambrosius. 20. An tu dicturus es, quod nuptiis ingerat crimen, quia et inde quod nascitur concupiscentiae voluptate concretum, dicit subire contagium delictorum? Audi ergo de nuptiis Ambrosii sententiam in Apologia sancti David. « Bonuest thorus incoinquinatus; et nemo alterum fraudare debet eo, nisi forte ad tempus, bentium statuit vestigia; speculatrix sedula, ne quid obrepat illicitum. Mater autem
Abbreviated transcription (Latin):
tutis atq ꝑfectionis ꝑ dei grãm humanã ñ neget. ẽẽ naturã: quȩ ur̃a
falsũ sit trahere nascertes originale peccatũ: tam̃ hocipsũ qđ his .u. ar¬
gum̃tis auferre conaminisic ale ubi opꝰ ÷ in sius sermorub ponit. ut eui¬
ius satis eluorat qͥd eatholica ueritas soleat p̃dicare: qͥd ꝑfana nouitas
conet᷑ eũtere. An forte ipsũ qͦq ambrosiũ scisse ac dociusse dubitabis cleũ
ẽẽ hominũ conditorẽ. ⁊ anime ⁊ corporis: Audigͦ qͥddicat in libro depbi¬
losophia contra platonẽ philosophũ: qͥ animas hominũ inbestias reuolui
asseuerat:⁊ animarũ tantũmꝰ deũ opinat᷑ auctorẽ: corpora aũdus mi-¬
norib facienda deoernit. Ergo sẽs ambrosius miror inqͥt tantũ philoso¬
phũ qͦmͦ animã cui potestatẽ conferendȩ immortalitatis actribuit
in noctus includat aut ranulis. feritate qͦq induat bestiarũ: eũ in timȩo

Expanded text:
tutis atque perfectionis per Dei gratiam humanam non neget esse naturam; quae vestra falsum sit trahere nascentes originale peccatum: tamen hoc ipsum, quod his quinque argumentis auferre conamini, sic ille ubi opus est, in suis sermonibus ponit, ut cuivis satis eluceat, quid catholica veritas soleat praedicare, quid profana novitas conetur evertere. An forte ipsum quoque Ambrosium scisse ac docuisse dubitabis, Deum esse hominum conditorem, et animae et corporis? Audi ergo quid dicat in libro de Philosophia contra Platonem philosophum, qui hominum animas revolviasseverat, et animarum tantummodo Deum opinatur auctorem, corpora autem diis minoribus facienda decernit. Ergo sanctus Ambrosius, « Miror, » inquit, « tantum philosophum, quomodo animam, cui potestatem conferendae immortalitatis attribuit, in noctuis includat, aut ranulis, feritate quoque induat bestiarum: cum in Timaeo