comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& credimꝰ nos loħs ille. in pͥncipio erat u̾bũ
& uerbũ erat apa̾ dm̃ & ds̃ erat uerbũ udebat:
p̃dicauit nob̾. ut credereniꝰ. Et ꝑmontes suscipi¬
entes pacẽ. susceperunt colles iustitiã: qͥa de
tuo Non dix̃. ase habent pacẽ : uł instituunt
pacẽ : uł generant pacẽ: s suscipiunt pacem
Unde suscipiunt pacẽ. dñs ẽ. Sic gͦ leua odos
tuos admontes ꝓpt̾ pacẽ: ut auxiliũ tuum
cominemorans. Sp̃s sc̃s: hoc ait Iiluminans
tu ammirabilis amontib ȩt̃nis Non dix̃
illuminant montes: s iluminans tu amontib
ec̃nis: ꝑ montes istos qͦs ȩc̃nos eẽ uoliusti. p̃¬
dicans eugłm. tu illuminas : ñ montes: Iales
gͦ montes: incircuitu ierłm Et ut noueritis
quales sint montes incircuitu eiꝰ: ubi cõmemo¬
rauit montes bonos scriptura: ualde raro
aut dificde. aut forte nũquã. &e ñ statĩ ibi
nominat. dñar. aut simul significat: ne
spes remaneat inmontibꝰ. Ecce uidete. quã

Expanded text:
ipio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum» : videbat, praedicavit nobis ut crederemus. Et per montes suscipientes pacem, susceperunt colles justitiam: quia de t? Non dixit, A se habent pacem, vel, instituunt pacem, vel, generant pacem; sed, suscipiunt pacem. Unde suscipiunt pacem, Dominus est. Sic ergo leva oculos tuos ad montes propter pacem, ut auxilium tuum commemorans Spiritus sanctus hoc ait: «Illuminans tu admirabiliter a montibus aeternis» . Non dixit, Illuminant montes; sed, «Illuminans tu a montibus aeternis:» per montes istos quos aeternos esse voluisti, praedicans Evangelium, «tu illuminans», non montes. Tales ergo «montes in circuitu» Jerusalem. 5. Et ut noveritis quales sint montes in circuitu ejus; ubi commemoravit montes bonos Scriptura, valde raro et difficile, aut forte nunquam non et statim ibi nominat Dominum, aut simul significat, ne spes remaneat in montibus. Ecce videte quam
Abbreviated transcription (Latin):
uł phariser: pͥncipes eoꝵ sic rep̃hendintus
Ignorantes enĩ dĩ iustitiã. & suã uolentes
constituere: iustitiȩ dĩ ñ st̃ subiecti. qui
aut̃ subiecti st̃: sic st̃ alti. ut humiles sint
Et qͥa magni st̃. montes dicunt᷑: qͥa uͦ sib¬
iecti st̃ dõ. ualles st̃. Et qͥa habent ei¬
pacitatẽ pietatis: suscipiunt abundantũ
pacis: & in undatione transinittunt adcolles
Modo tam̃ tu uide. qͦs montes ames: Siuisa¬
mari abonis montib: noli sp̃e ponere na
inbonis montibꝰ. Nam qͣlis mons. erat pauꝰ
unde auxiliũ ueniat uobis: I qͥa epo be¬
taui apollo rigauit: sed auxiliũ ur̃m do¬

Expanded text:
rehenduntur: «Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti» . Qui autem subjecti sunt, sic sunt alti, ut humiles sint. Et quia magni sunt, montes dicuntur; quia vero subjecti sunt Deo, valles sunt: et quia habent capacitatem pietatis, suscipiunt abundantiam pacis et inundationem transmittunt ad colles. Modo tamen tu vide quos montes ames. Si vis amari a bonis montibus, noli spem ponere nec in bonis montibus. Nam qualis mons erat Paulus? unde auxilium veniat vobis; quia, «Ego plantavi, Apollo rigavit:» sed auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos moos inmontes. unde ueniet auxiliũ
mͥ: qͥa descripturis sc̃is in hac uita habemꝰ
auxiliũ: S qr ipsi montes ñ ase ꝓteguntur.
nec ascipsis nob consulunt. nec spes nr̃a de¬
bet ẽẽ inmontib ne mnaledicti simꝰ. qͥ spem
in homine ponimꝰ : iã dixerat. leuaui odos
meos inmontes unde ueniet auxilium mͥ:
Ipsi st̃ montes. deqͥb itẽ dicit Suscipiant
montes pacẽ popło tuo: & colles iustitiam
Montes magni st̃: colles minores st̃. Montes
gͦ uident : colles credt̃ Iui uident: pacẽ
susceper̃: & aituler̃ ad eos qͥ credt̃. Iui enĩ
credt̃. suscipiant iustitiã: qͥa iustꝰ ex fide¬

Expanded text:
eniet auxilium mihi;» quia de Scripturis sanctis in hac vita habemus auxilium. Sed quia ipsi montes non a se proteguntur, nec a seipsis nobis consulunt, nec spes nostra debet esse in montibus, ne maledicti simus qui spem in homine ponimus ; jam dixerat, «Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi; Ipsi sunt montes de quibus item dicit: «Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam» . Montes magni sunt, et colles minores sunt. Montes ergo vident, colles credunt: qui vident, pacem susceperunt et attulerunt ad cos qui credunt. Qui enim credunt, suscipiunt justitia
Abbreviated transcription (Latin):
q ẽ alia ierłm. de qͥ multa soletis audi
hsa ẽ mat̃ nr̃a: cui suspiramꝰ & ge¬
imꝰ in ista ꝑegrinatione: ut ad illã rede¬
e psiꝰ uenit: & uia nob̾ factꝰ ẽ: ut ad illã
nłr possimꝰ: Ipsa ẽ illa ubi stantes erant
pibis nti in atris ierłm: sic̃ audistis in
rat ille qͥ canta bat. Hierłm quȩ¬

Expanded text:
 est alia Jerusalem, de qua multa soletis audire? Ipsa est mater nostra, cui suspiramus et gemimus in ista peregrinatione, ut ad illam redeRex ipsius venit, et via nobis factus est, ut ad illam redire possimus. Ipsa est illa, ubi «stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem,» sicut audistis in suspirabat ille qui cantabat, «Jeru
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ. Quare colunt dm̃. cũ se uident in labo¬
rib: in egestate: inerũna: in morbo: in dolore:
in aliqͥ necessitate: & uident alios habere sani¬
tatem corporis: abundare tẽporalib: in colu¬
mitate suoꝵ gaudere: nitore honoꝵ florere:
qͥ ñ solũ dm̃ ñ coluit. s om̃ib hominib aduer¬
sant᷑ : Adtendentes eos. nutant: & dicunt ap̾
se. qđ aꝑte scriptũ ẽ inqͦdã psalmo Iuom̾ seuit
ds̃ : & si ẽ. scientia in altissimo: Cece ipsi peccato

Expanded text:
eorum quare Deum colunt, cum se vident in laboeorum quare Deum colunt, cum se vident in laboribus, in egestate, in aerumna, in morbo, in dolore, in aliqua necessitate, et vident alios habere sanitatem corporis, abundare temporalibus, incolumitate suorum gaudere, nitore bonorum florere eos qui non solum Deum non colunt, sed et omnibus hominibus adversantur; attendentes eos, nutant, et dicunt apud se quod aperte scriptum est in quodam psalmo: «Quomodo scivit Deus, et si est scientia in A
Abbreviated transcription (Latin):
Salmus iste ꝑtinens quarto:
adnumerũ canticoꝵ graduũ. de
qͦ titulo in aliis iã multa diximꝰ
& repetere nolumꝰ. ne uos obtun¬
damꝰ potiꝰ quã instruamꝰ: docet
nos ascendentes. & leuantes animas nr̃as addo¬
minũ dm̃ nr̃m affectu caritatis atq pietatis.
ñ intendere in homines qͥ prosꝑant᷑ in boc scło
felicitate falsa atq uentosa. & prorsꝰ seductoria:
ubi nichil aliud nutriunt quã suꝑbiã: & cor
eoꝵ congelascit aduersus dm̃: & fit durum
aduersus ymbrẽ grȩ ipsiꝰ. ne fructum ferat
resum̃tes enĩ omĩa sibi abundare quȩ uident᷑
huic uitȩ necessaria. & ultra quã necessaria. ex¬
tollunt᷑: & cũ sint homines ꝑ iniqͥtatẽ inferio¬
res om̃ib hominib: ꝑsuꝑbiã suꝑiores se pu¬
tant omib hominib: atq utinã sic̃ alios uel ho¬
mines se ẽẽ. deputarent Hos aut̃ aliqͣndo in¬
tuendo & nimis attendendo: etiã illi qui dm̃
colunt fluetuant & nutant: qͣsi ꝑierit merces

Expanded text:
salmus iste, pertinens ad numerum canticorum graduum de quo titulo in aliis jam multa diximus, et repetere nolumus, ne vos obtundamus potius quam instruamus, docet nos ascendentes et levantes animas nostras ad Dominum Deum nostrum affectu charitatis atque pietatis, non intendere in homines qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundare, quae videntur huic vitae necessaria, et ultra quam necessaria, extolluntur; et cum sint homines per iniquitatem inferiores omnibus hominibus, per superbiam superiores se putant omnibus hominibus. Atque utinam vel sicut alios homines se esse deputarent. Hos autem aliquando intuendo et nimis attendendo, etiam illi qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ dĩ. & uideret pauꝑtatẽ suã tepo¬
ralẽ eẽ. & transiturã: diuitias aut̃ sibi sp̃iti¬
les ita uenturas. ut nullo pacto possint p̾¬
terire: & haberet indiuitiis cordis fide
ei ñ contigit aurũ habere in arca: qͥt
aurũ haberet in arca. furẽ timeret. aui
rũ de arca etiã nolens ꝑderet: fide aiti
decorde non ꝑderet: si ipse illã non mde
expulerit Cito aut̃ responderi potest Rni
Fecit ds̃ pauꝑem. ut ꝓbet: hominẽ Et sil
qdͥs diuitẽ: ut ꝓbet illũ depauꝑe Et onĩa
quȩ fecit d̾s : recte fecit Et si ñ possumꝰ ui¬
dere consiliũ ipsiꝰ qͣre illud sic fecit. & illid
sic: bonũ ẽ nob̾ ut subdam᷑ sapientiȩ ipsiꝰ
& credamꝰ qͥa bene fecit. & si nondũ nouim

Expanded text:
tem Dei, et videret paupertatem suam temporalem esse, et transituram, divitias autem sibi spirituales ita venturas, ut nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum habere in arca? Quia si aurum haberet in arca, furem timeret, et aurum de arca etiam nolens perderet; fidem autem de corde non perderet, si ipse illam inde non expelleret. Cito autem responderi potest, charissimi. Fecit Deus pauperem, ut probet hominem; et fecit Deus divitem, ut probet illum de paupere. Et omnia quae fecit Deus, recte fecit. Et si non possumus videre consilium ipsius, quare illud sic fecit et illud sic; bonum est nobis ut subdamur sapientiae ipsius, et credamus quia bene fecit, et si nondum
Abbreviated transcription (Latin):
tu: Praui cordes gͦ st̃. id ẽ qͥ rectũ cor ñ ha¬
bent: qͥ sedent & disputant qͦmͦ debunt fat¬
re ds̃: ñ laudando qd̾ fecit. s rep̃hendendo
Corrigere illũ uolunt: parũ ẽ qr corrigi ab
eo nolunt: & dict̃. Non debuit qͥs facere
pauꝑes: sed soli diuites eẽ debuer̃: & ipsi
soli uiuerent. Ut qͥdͥ factꝰ ẽ pauꝑ: Ut qͥd
uiuit : Rep̃hendit dm̃ pauꝑũ. Qnto melꝰ

Expanded text:
Pravicordes ergo sunt, id est, qui rectum cor non habent, qui sedent et disputant quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi soli viverent. Utquid factus est pauper? utquid vivit? Rep
Abbreviated transcription (Latin):
tib dm̃ omĩa cooꝑant᷑ inbonũ. Et idõ se¬
qͥt᷑ r Piene fac dne bonis & rectis corde
Sic̃ aut̃ qui declinat amalo & facit bonum.
rectꝰ corde ẽ qi ñ zelat inpeccatorib pacẽ
peccatoꝵ intuens: sic praui cordis ẽ qui
scandalitat᷑ inuiis dñi: qͥ declinat adeo
& fac̃ malũ÷ & inescat᷑ dulcedine scti: &
ea illaqueatꝰ & captꝰ. amaras penas luit
Declinanti enĩ adõ. cuiꝰ disciplnã fecre no¬
luit: fit illi ꝑ iudiciũ di uerꝰ laque. falsa
maloꝵ felicitas: Unde continuo subiungit:
Declinantes aut̃ intranquillationẽ ad¬
ducet dñs cũ oꝑantib in iustitiã: id est
credider̃ Qui gͦ recti st̃ corde & ñ decli¬
nant. qͥd habebt : iã ueniamadipsã here¬

Expanded text:
antur in bonum» . Et ideo sequitur, «Benefac, Domine, bonis, et rectis corde.» 10. Sicut autem declinat a malo, et facit bonum rectus corde , quia non zelat in peccatoribus, pacem peccatorum intuens ; sic pravi cordis, qui scandalizatur in viis Domini, declinat a Deo, et facit malum, et inescatur dulcedine saeculi, et ea illaqueatus et captus amaras poenas luit. Declinanti autem a Deo, cujus disciplinam ferre noluit, fit illi per judicium Dei verus laqueus falsa malorum felicitas. Unde continuo subjungit: «Declinantes autem in strangulationem abducet» «Dominus cum operantibus injustitiam:» id est, crediderunt. Qui ergo recti sunt corde, et non declinant, quid habebunt? Jam veniamus ad ipsam haere
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs serui xp̃i. facientes bonã uoluntatem
eranimo. cũ bona uoluntate. Eece ñ fec̃
istiuis liberos: s de malis seruis bonos ser¬
¶ Suantũ debent diuites xp̃o. qͥ illis cõ¬
i lã cognouisti eũ qͥ uerꝰ ẽ añs: ille for
dimpiꝰ ẽ. & iniquꝰ: tu iã fideł & it In¬
Enĩ ẽ ut iustꝰ & fideł. seruiat inqͦ & in¬
uil Non hoe ei dix. si magis serus. Et it
moboraret seruũ: hoc dre. Exxemplo mes
dta inpassione sustinens: a qͥb sustinuit.

Expanded text:
risti, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate» . Ecce non fecit de servis liberos, sed de malis servis bonos servos. Quantum debent divites Christo, qui illis comtuum; jam cognovisti eum qui verus est dominus: ille forte impius est et iniquus, tu jam fidelis et num est ut justus et fidelis serviat iniquo et infideli. Non hoc ei dixit, sed magis, Servi: et ut corroboraret; servum, hoc dixit, Exemplo meo tanta in passione sustinens, a quibus sustinuit,
Abbreviated transcription (Latin):
anima: ubi uidetis qr nutant peresi sia
pit. Quã bonꝰ ds̃ isrł rectis corde: Mei a
quit pene cõmoti st̃ pedes: paulonuiꝰ sise
pacẽ peccatoꝵ intuens: Inde gͦ dĩc̃ conto
pedes suos. & penȩ effusos gressus amo
Harrauit aut̃ hoc cũ iã euasisset: cũ uã ds¬

Expanded text:
anima, ubi videtis quia nutant pedes, sic coepit: «Quam bonus Deus Israel rectis corde! Mei autem,» inquit, «pene commoti sunt pedes, paulo minus effpacem peccatorum intuens» . Inde ergo dixit commotos pedes suos et pene effusos gressus, lapNarravit autem hoc cum jam evasisset, cum jam co
Abbreviated transcription (Latin):
st uaniloqui: Quare uanitatẽ locutum ẽ
is eoꝵ: quia dextera eoꝵ dextera iniqͥta¬
Is: No gͦ eos arguo qͥa filii eoꝵ uelut no¬
uellȩ constabilite aiuuentute sua: nec quia
fllȩ eoꝵ ornatȩ sic̃ similitudo templi ẽ: nec
qͥa cetera abundantia & pax terrena ad erat
us. S qͣre arguo:¬
tui hȩc st̃ O loquentes homines uanitatem:
dexterã maligni: ꝑuersi. beneficia dĩ innuersi¬
se uestierunt: Omaligni: ouaniloqͥ: ofilii
alleni B eatum dixer̃ popłm. cui hȩc sunt: IiI¬
uod ad sinistrã erat: addexterã posuerunt:

Expanded text:
sti vaniloqui? quare vanitatem locutum est os eorum? Quia «dextera eorum dextera iniquitatis.» Non ergo eos arguo; quia filii eorum velut novellae constabilitae a juventute sua, nec quia filiae eorum ornatae sicut similitudo templi, nec quia caetera abundantia et pax terrena aderat eis: sed quare arguocui haec sunt.» O loquentes homines vanitatem! dexteram; maligni, perversi, beneficia Dei inverse vestierunt. O maligni, o vaniloqui, o filii alieni! «Beatum dixerunt populum cui haec sunt.» Quod ad sinistram erat, ad dexte
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ñ cognouit: He tenebre ñ st̃ natura
s uoluntate Anima enĩ ꝑseipsã ñ luct.
qr humilit̾ acueracit̃ cantat. Tu illumina¬
bis lucernã meã dñe : ds̃ nĩs illumina te¬
nebras meas. Apud te inqͥt fons uite: in li¬
mine tuo uidebimꝰ lum̃ Noa inlumine
nr̃o: s iulumine tuo Nã & ocłi nt̃i lum¬
na uocant᷑: & tam̃ lux extrinsecꝰ si desit.
& iã sani & patentes intenebris remanebĩ
Ergo bellũ gerimꝰ aduersus rectores tendraꝵ
haꝵ. rectores scilicet infideliũ: diabolum
& angłos eiꝰ: rectores gladii eiꝰ. deqꝰ pus¬
nat diabolꝰ. aduers fideles S qͦm̾ goliȩ ꝓ¬
strato tollit̾ gladiꝰ: ut ipsi goliȩ desio
gladio caput amputet᷑: ita cũ creat̃ ipsi
infideles dr̃ eis. fuistis aliqundo tenebre ni
aut̃ lux indño: pugnastis demanu golȩ.
iã inmanu ap̃i tollite caput goliȩ. horen

Expanded text:
eum non cognovit» . Hae tenebrae non sunt natura, sed voluntate. Anima enim per semetipsam non lucet: quia humiliter et veraciter cantat, «Tu illuminabis lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas» : et, «Apud te,» inquit, «fons vitae; in lumine tuo videbimus lumen» ; non in lumine nostro, sed «in lumine tuo.» Nam et oculi nostri lumina vocantur; et tamen lux extrinsecus si desit, etiam sani et patentes, in tenebris remanebunt. Ergo bellum gerimus adversus rectores tenebrarum harum, rectores scilicet infidelium, diabolum et angelos ejus, rectores gladii ejus de quo pugnat diabolus adversus fideles. Sed quomodo Goliae prostrato tollitur gladius, ut ipsi Goliae caput de gladio suo amputetur; ita cum credunt ipsi infideles, dicitur eis: «Fuistis aliquando tenebrae; nunc autem lux in Domino» . Pugnastis de manu Goliae, jam in manu Christi tollite caput Goliae. 5. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sinistrã : s insinistra desiderate dexterã.
ut ponamini addexterã A sinistra autem
habuer̃ xp̃m. apud quos esuriuit. & deder̃ ei
manducare: sitiuit potũ deder̃: hospes fuit.
susceper̃: nudꝰ fuit. uestier̃. Hoc totum de
sinstra abstuler̃: & addextera oꝑa transtu¬
lerunt: ut ad dexteram ponentur Dixe̾runt
gͦ uaniloqͥ. filii alieni. beatũ popłm cui
hec sunt: uos dicite nobiscum. beatꝰ popłs

Expanded text:
ergo sinistram, sed in sinistra: desiderate dexteram, ut ponamini ad dexteram. In sinistra enim habuerunt sinistram, apud quos esurivit, et dederunt ei manducare; sitivit, potumi dederunt; hospes fuit, susceperunt; nudus fuit, vestierunt . Hoc totum de sinistra abstulerunt, et ad dexterae opera transtulerunt, ut ad dexteram ponerentur. «Dixerunt» ergo vaniloqui filii alieni «beatum populum cui haec sunt;» vos dicite nobiscu
Abbreviated transcription (Latin):
& lingͣ eoꝵ gladi acutꝰ. Abhoc gladio maligno.
erue me Iuẽ dix̃ mͦ gladiũ : ipsas superiꝰ
dix̃ aquas multas Erue me deaqͥs multis:
Quas dixi aqͥs multas: ipsũ dico malignum
glaqͥium: Deniq deaqͥs multis cũ dixisset:
secutꝰ ẽ demanu filioꝵ alienoꝵ. quoꝵ os lo¬
cutum ẽ. uanitatẽ Et ut noueris ipsos dici:
cũ hic dixisset degladio inaligno erue me
secutꝰ ẽ. & exime me demanu filioꝵ alienoꝵ
quoꝵ os locutũ ẽ uanitatẽ: similiter sicut
ibi Et quid sequit᷑: Et dextera eoꝵ.
dextera iniqͥtatis. Hoc & supra posuerat:
qͣndo eos dixerat aq̃s multas Tu enim ne
aq̃s multas. bonas putares: exposuit eas:
ingladio maligno: Nunc gͦ exponat quid
dix̃ : quoꝵ os locutũ ẽ. uanitatẽ & dexte¬
ra eoꝵ dextera iniqͥtatis Quã uanitatem

Expanded text:
et lingua eorum gladius acutus» : ab hoc gladio maligno erue me. Quem dixit modo gladium, ipsas superius dixit aquas multas: «Erue me de aquis multis.» Quas dixi aquas multas, ipsum dico gladium malignum. Denique de aquis multis cum dixisset; secutus est, «De manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem.» Et ut noveris ipsos dici; cum et hic dixisset, «De gladio maligno erue me,» secutus est, «Et exime me de manu filiorum alienorum, quorum os locutum est vanitatem:» similiter sicut ibi. Et quod sequitur, «Dextera eorum dextera iniquitatis;» hoc et supra posuerat, quando eos dixerat aquas multas. Tu enim ne aquas multas bonas putares, exposuit eas in gladio maligno. Nunc ergo exponat quod dixit, «Quorum os locutum est vanitatem,» «et dextera eorum dextera iniquitatis.» Quam vani
Abbreviated transcription (Latin):
militatẽ qđ. Quid ẽ de aqͥs multis: Quid
diristi: Ne aque alit̃ intelligant᷑: qͥd dixisti
aqͥs multas: Quid dixi: audi Nemanu
nterquos uiuamꝰ: aqͥb erui desideremus
uoꝵ os locutũ ẽ uanitatẽ: Hodie uos om̃s¬
ad hȩc duuna spectacula u̾bi di c̃gregati
ẽẽtis: & eis hac hora ꝑmirti uiueretis: qͣn¬
tas uanitates audiretis Quoꝵ os locutũ est
uanitatẽ Quando deniq loquentes illis.
ufritatẽ audirent uos. loquentes uanita¬
tẽ : Quoꝵ os locutũ ẽ. uanitatẽ: &
dextera eoꝵ dextera iniqͥtatis Quid tu
inter eos cũ uase pastorali. habente qͥno
lapides : Dic mͥ alit̃ Eandẽ legẽ quã sig¬
nificasti. qͥnq lapidib : significa & aliter
Is canticum nouum cantabo tͥ. Canticũ

Expanded text:
militatem David. Quid est, «de aquis multis?» Quid dixisti, ne aquae aliter intelligantur? quid dixisti aquas multas? Quid dixi, audi. «De maninter quos vivamus, a quibus erui desideremus. «Quorum os locutum est vanitatem.» Hodie vos omad haec divina spectacula verbi Dei congregati essetis, et eis hac hora permixti viveretis, quantas vanitates audiretis! «Quorum os locutum est vanitatem.» Quando denique loquentes illi vanitatem, audirent vos loquentes veritatem? «Quorum os locutum est vanitatem, et dextera eorum deinter eos cum vase pastorali, habente quinque lapides? Dic mihi aliter: eamdem Legem quam significasti quinque lapidibus, significa et aliter. «Deus, canticum novum
Abbreviated transcription (Latin):
nouũ. grã ẽ : canticum nouũ. hominis
noui ẽ : canticũ nouũ testam̃ti noui ẽ:
Cantabo inqͥt tͥ canticũ nouũ S neputes
grãm alege discedere: cũ inpsalmis per
grãm lex impleatur: Linpsalterio decẽ
cordarum psallam tͥ Inpsalterio decẽ cor¬
darum : in lege decẽ p̃ceptoꝵ. Ibi tͥ psallã:
ibi tibi gaudeã ÷ ibi tibi cantem canticum
nouũ : quia plenitudo legis caritas ẽ Cete¬
rũ qͥ ñ habent caritatẽ: psalterũ portare
possunt: cantare non possunt: Ego itaq
suo facient aque contradictionis ut obmu¬
tescat psalteriũ ieũ Inpsalterio decem

Expanded text:
icum novum, hominis novi est; canticum novum, Testamenti Novi est. «Cantabo tibi» inquit, «canticum novum.» Sed ne putes gratiam a Lege discedere, cum magis per gratiam Lex impleatur: «In psalterio decem chordarum psallam tibi. In psalterio decem chordarum,» in Lege decem praeceptorum: ibi tibi psallam, ibi tibi gaudeam, ibi tibi cantem canticum novum; quia plenitudo Legis charitas est . Caeterum qui non habent charitatem, portare psalterium possunt, cantare non possunt. Ego itaquesuo facient aquae contradictionis, ut obtumescat psalterium meum: «In psalterio decem
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ suũ. Agnoscitis ddđ: estote dđ Unde.
redemit dd seruũ suũ: Unde redemit xp̃m:
unde redemit corpꝰ xp̃i Degladio ma¬
ligno erue me: degladio non sufficit: addit
maligno: Proculdubio. ẽ. gladiꝰ benignus
turꝰ em erat fideles ab infidelib: filios apa¬
rentib: & ceteras necessitudines dirempturꝰ.
nante: Est gͦ benignꝰ gladiꝰ bis acutꝰ: utreq
acumine p̃potens. ueteris testam̃ti & noui:¬

Expanded text:
 Agnoscitis David, estote David. Unde redimit David servum suum? unde redimit Christum? unde redimit corpus Christi? «De gladio maligno erue me. De gladio,» non sufficit; addit, «maligno.» Procul dubio est gladius benignus. ium» . Separaturus enim erat fideles ab infidelibus, filios a parentibus, et caeteras necessitudines dirempturus, nante. Est ergo benignus gladius bis acutus, utroque acumine praepotens, Veteris et Novi
Abbreviated transcription (Latin):
raculis territi÷ non audebunt aliquid contra
te: & in ipsis miraculis expauescentes hesitabt̃
nis ẽ iste. qͥ tanta potest: Quis ẽ iste: qͥ sic
qͥs ẽ iste : Credituri sunt choruscanti mi¬
raculis: & disꝑsisti malã consensionẽ eoꝵ
mitte sagntas tuas. & conturbabis eos Sagit¬
te potentis. acute: Precepta tua: dicta tua.
feriant cor eoꝵ Einitte sagittas tuas. & con¬
turbabis eoꝵ Uulnerent᷑ male sani: ut sa¬
nentur bene uulnerati: & dicant iam in
ecła & incorpore xpi constituti. cũ eccła:¬
qm̃ uulnerata caritate ego sum: Einitte
uomͦ hinc: ut corpꝰ xp̃i: cęlesti adiutorio
miet enĩ ipse dñs inuoce archangłi: & in
tiba dĩ descendet decelo. ipse saluator corpo¬
is: manꝰ dĩ Emitte manũ tua exalto: exi¬
ne me & erue me deaqͥs multis Quid est.
seaqͥs multis: De popłis multis. Quibus
popłis: Alienigenis : infidelib: siue foris

Expanded text:
raculis territi, non audebunt aliquid contra raculis territi, non audebunt aliquid contra te, et in ipsis miraculis expavescentes haesitabunt. Quis est iste qui tanta potest? quis est iste qui sic dituri sunt: coruscasti miraculis, et dispersisti malam consensionem eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos. Sagittae potentis acutae» ; praecepta tua, dicta tua feriant cor eorum. «Emitte sagittas tuas, et conturbabis eos.» Vulnerentur male sani, ut sanentur bene vulnerati; et dicant jam in Ecclesia et in corpore Christi constituti, dicam vulnerata charitate ego sum» . «EmittQuomodo vincit corpus Christi? Coelesti adjutorio. Veniet enim «ipse Dominus in voce archangeli, et in tuba Dei descendet de coelo» ; ipse Salvator corporis, manus Dei, «Emitte manum tuam ex alto; et exime me, et erue me de aquis multis.» Quid est, «de aquis multis?» De populis multis. Quibus populis? Alienigenis, infidelibus, sive foris
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ hoc fr̃s: suꝑ exaltat miscđia iudicio:
Suꝑ ponit᷑ miscd̾ia uidicio: inqͦ inuentũ fie¬
rit opꝰ miscdiȩ Et si habuerit aliqͥd forte in
iudicio qͦ puniat᷑: tãquã unda miscdis. per¬
cati ignis extinguit᷑ Suꝑ exaltat enĩ miscd̃
iudicio Quid aut̃ : Cum talib subuenit.
& tũ tales lib̾at : & cum talib ignoscit: i¬
iustꝰ ẽ. ds̃ : Absit Et ibi iustꝰ ẽ N ei tollt
mi scđia iustitiã: nec iustitia miscđiã Uide
enĩ. si ñ iustꝰ ẽ Dimitte. & dimitto: di &
humiliatoꝵ suꝑboꝵ. Tange montes: & fumiga¬
bunt: Quãdiu non tacti: magni sibi uidentur
icturi st̃. tu magnꝰ es dñe : dicturi st̃ & montes.
tu solꝰ altissimꝰ suꝑ omnẽ terrã S st̃ qͥdẽ con¬
& aduersus xp̃m eiꝰ Conuenerunt: conspirauer̃
horusca choruscationes. & disꝑges eos Crebresce
miraculis tuis: & soluit᷑ conspiratio eoꝵ. Cho¬
nisca choruscationes: & disꝑges eos Iam mi¬

Expanded text:
res, «Superexaltat misericordia judicio?» Superponitur misericordia judicio: in quo inventum fuerit opus misericordiae, etsi habuerit aliquid forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae peccati ignis exstinguitur. «Superexaltat» enim «misericordia judicio.» Quid autem? et cum talibus subvenit, et cum tales liberat, et cum talibus ignoscit, injustus est Deus? Absit. Et ibi justus est: non ei tollit misericordia justitiam, nec justitia misericordiam. Vide enim si non justus est: Dimitthumiliatorum superborum. «Tange montes, et fumigabunt.» Quamdiu non tacti, magni sibi videntur. Dicturi sunt, Tu magnus, Domine ; dicturi sunt et montes, «Tu solus altissimus super omnem terram» . 13 «veet adversus Christum ejus . Convenerunt, conspiraverunt. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Crebresce miraculis tuis, et solvetur conspiratio eorum. «Corusca coruscationes, et disperges eos.» Jam mi
Abbreviated transcription (Latin):
& plena fiducia dicimꝰ illi qͥ uidet. dinite
nob̾ sic̃ & nos dimittimꝰ. Dic toto corde: an
tota fiducia: dic securꝰ. dimitte nob sic̃ &
nos dimittimꝰ : aut noli dimittere si ñ din¬
timꝰ. Quod & si noi dixeris. noli dimittera
siñ dimittimꝰ: prorsus ñ dimittit si noi di¬
mittimꝰ: Neq enĩ ut tusis impunitꝰ peccati
erit ille m̃dax ꝓmissor Uis inqͥt ut dimit̃.
Dimitte, Et aliud opꝰ miscdię Uis ut de: da¬
IUno loco. Dimittite & dimittet᷑ uob̾: date &
dabit᷑ uob̾ Aliqͥd inqͥt & contra te teneo. a¬
liqͥd & tu contra alterũ tenes: dimitte &
dimitto: Auqͥd petis ame: aliqͥd alt̾ petit
ate : da. & do. & quȩ dimittit & dats hos¬
ne caritas : Et unde caritas. nͥ ꝑ spm̃ sc̃n

Expanded text:
 plena fiducia dicimus illi qui videt: «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus» . Dic toto corde, dic tota fiducia, dic securus, «Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus;» aut noli dimittere, si non dimittimus. Quod etsi non dixeris, Noli dimittere, si non dimittimus; prorsus non dimittit, si non dimittimus. Neque enim ut tu sis impunitus peccator, erit ille mendax promissor. Vis, inquit, ut dimittam? Dimitte. Est aliud opus misericordiae: Vis ut dengelio, «Dimittite, et dimittetur vobis; date, et dabitur vobis» . Aliquid, inquit, contra te teneo, aliquid et tu contra alterum tenes; dimitte, et dimitto. Aliquid petis a me, aliquid petit alter a te; da, et do. Et quae dimittit? quae dat? Nonne charitas? Et unde charitas nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
Andonasti mͥ ut ipse sim misericors: de nulla
enĩ re. sic uincit᷑ inimicꝰ: quã cũ misericor¬
des sumꝰ. Omĩno parat calsinas adiudiciũ:
& ñ potest falsa obicere: qͥa ñ habet apud quẽ:
S i enĩ apud hominẽ iudice nob̾cũ ageret:
minationib falsis. Iuia uͦ apud tale iudice
causa nr̃a cũ illo ẽ. qͥ falli noa potest: ise
ambit. ut adpeccatũ seducat. ut habeat us
quȩ obiciat. Et ubi forte forte aliqͥb es fran¬
dib subcũbit humana fragilitas: sequatuir
in confessione opꝰ humilitatis. exerceat᷑ noꝑis¬

Expanded text:
an, Donasti mihi ut et ipse sim misericors? De nulla enim re sic vincitur inimicus, quam cum misericordes sumus. Omnino parat calumnias ad judicium, et non potest falsa objicere, quia non est apud quem. Si enim apud hominem judicem nobiscum ageret, minationibus falsis: quia vero apud talem judicem causa nostra cum illo est, qui falli non potest; ideo ambit ut ad peccatum seducat, ut habeat vera quae objiciat. Et ubi forte aliquibus ejus fraudibus succumbit humana fragilitas, sequatur in confessione opus humilitatis, exerceatur i
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpnis tu dõ: nũꝗͣ efficies ut tͥ caro
Qui ñ obtẽperas dõ: torqueris aseruo Nũqͥd
si non priꝰ tu dõ. ut deinde tͥ caro. poteris
dicere hȩc uerba: benedictꝰ dñs ds̃ m̃s qui
docet manꝰ meas inp̃liũ. & digitos meos ad
bellũ: Preliari uis in doctꝰ: dãpnaberis uictꝰ

Expanded text:
contemnis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. contemnis Tu Deo, nunquam efficies ut Tibi caro. Qui non obtemperas Domino, torqueris a servo. Numquid si non prius tu Deo, ut deinde tibi caro, poteris dicere haec verba, «Benedictus Dominus Deus meus, qui docet manus meas in praelium, et digitos meos ad bellum?» Praeliari
Abbreviated transcription (Latin):
in uob Ibi iã nec qđ pugnet erit. nec quod
titillet: totũ cadit in pace No enĩ c̃traria
natura contra aliã naturã pugne̾t: s tãquã
indomo maritꝰ & ixor Si aduersꝰ se dissenti¬
ant. molestꝰ & ꝑiculosꝰ labor: simaritꝰ uin¬
cat᷑ & uxor dñetͣ. pax ꝑuersa: si aut̃ uxor
marito dnãnti subiciatur. pax recta: Noa
tam̃ aliud exalia natura: qͥa ex homine fa¬
cta mulier uiro: Caro tua. coniunx tua:
famula tua: quodlibet deputa. opꝰ ẽ ut
subicias: & si pugnas : ut sit pugna Hoc
enĩ expedit inferiꝰ subici suꝑiori: ut & ille
qͥ sibi subici uult qd̃ ẽ inferiꝰ. subiciat᷑ suꝑiori
se. agnosce ordinẽ : quere pacẽ Tu dõ: tibi
caro: Iuid iustius: Quid pulchriꝰ: Tu mai¬
ori: minor uͥ Serui tu ei qui fecit te: ut tibi
seruiat qđ factũ ẽ. ꝓpt̾ te Noa enĩ hunc
ordinẽ nouimꝰ. neq hunc ordinẽ cõmandamꝰ:
tͥ caro & tu dõ: s tu dõ. & tͥ caro. Si autẽ

Expanded text:
 . Ibi jam nec quod pugnet erit, nec quod titillet; totum cedet in pace. Non enim contraria natura contra aliam naturam pugnat, sed tanquam in domo maritus et uxor. Si adversus se dissentiant, molestus et periculosus labor; si maritus vincatur et uxor dominetur, pax perversa: si autem uxor marito dominanti subjiciatur, pax recta; non tamen aliud ex alia natura, quia ex homine facta mulier viro. Caro tua, conjux tua, famula tua: quodlibet deputa, opus est ut subjicias; et si pugnas, ut prosit pugna. Hoc enim expedit, inferius subjici superiori; ut et ille qui sibi subjici vult quod est inferius se, subjiciatur superiori se. Agnosce ordinem, quaere pacem. Tu Deo, tibi caro. Quid justius? quid pulchrius? Tu majori, minor tibi: servi tu ei qui fecit te, ut tibi serviat quod factum est propter te. Non enim hunc ordinem novimus, neque hunc ordinem commendamus. Tibi caro et tu Deo; sed, Tu Deo, et tibi caro. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
dmine. inerceptorio lactis pone. Cce a ego
ł dico: imino tͥ ipsa ueritas dicit. Prors nos
facis qd̾ uis. pugnante carne aduers sp̃m
tuũ: s ad istã pugnã dete non p̃sumis: am¬
monendꝰ es. ne frustra audieris: exultate
ñ eẽt necessariꝰ adiutor Rursus si tu ipse
tua uoluntate nicħ ageres: non uocaretur
aduitor. Ad uitor enĩ. aliqͥd agentẽ adiuuat
D eniq cũ dixisset. caro c̃cupiscit adu̾sꝰ sp̃m.¬
& sp̃s aduersꝰ carnẽ nͥ ea quȩ uultis faciatiᷤ:
& ꝓposuisset te ante te. ueluti deficientem
te inte: continuo misit aduitorẽ: Qd̃ si spũ
ducimini: ñ adhuc estis sublege Iui enim
sublege ẽ. ñ implet legẽ. s p̃mit᷑ alege: sic̃
ille dd sub armis erat Ergo si sp̃u duceris.
uide qͥs te ad iuuauit. ut impleas qđ uelis:
Adiutor tuꝰ. & susceptor tuꝰ: spes tua. qͥdocet
manꝰ tuas inp̃liũ. & digitos tuos adbellũ
M anifesta enĩ st̃ inqͥt oꝑa carnis: quȩ sunt.

Expanded text:
flumine in exceptorio lactis pone. Ecce et ego tibi dico, imo tibi ipsa veritas dicit. Prorsus non facis quod vis, pugnante carne adversus spiritum tuum. Si ad istam pugnam de te praesumis, admonendus es, ne frustra audieris, «Exsultatnon esset necessarius adjutor. Rursus, si tu ipse tua voluntate nihil ageres, non vocaretur adjutor: adjutor enim aliquid agentem adjuvat. Denique cus adversus carnem; ut non ea quae vultis, faciatis;» et proposuisset te ante te, veluti deficientem te in te, continuo misit ad adjutorem: «Quod si spiritu ducimini, non adhuc estis sub Lege.» Qui enim sub lege est, non implet legem, sed premitur a lege; sicut ille David sub armis erat. Ergo si spiritu duceris, vide quis te adjuvabit, ut impleas quod velis. Adjutor tuus, susceptor tuus, spes tua qui docet manus tuas in praelium, et digitos tuos ad bellum. «Manifesta enim sunt,» inquit, «opera carnis, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ut: Fraudẽ & lucrũ. qd isti p̃ponunt :¬
mocentiã & coronã. Fac. & tolle: & ille
ũ & iste lã tu p̃liator interior. si ñ es
uitꝰ auaritia : s uictor auaritiȩ. illũ at¬
mdis: hunc uincis. Discernis enĩ utrũq:
adicis. Hic uideo opꝰ & p̃miũ: illic autẽ
tm. & laqueũ Neq enĩ aliꝗd dicis inte:
I ñ ꝑtineat adte Et enĩ expeccato diuis
aduersꝰ te Tra his concupiscentiae ꝓpa¬
mẽ: & traducẽ mortis: Habes quod con
ti pugnes inte: habes qđ expugnes inte.
habes quẽ inuoces ut pugnantẽ adiuuet
lillimũ p̃liũ ꝓponit: & quã laboriosum
t aut forte insuꝑabile. si ñ intelligo ipse
itendit. Caro inꝗt c̃cupiscit aduersus sp̃m.¬

Expanded text:
lucrum. Quid iste proponit? Innocentiam et coronam. Fac et tolle, et ille dicit, et iste. Jam tu praelatior interior, si non es victus avaritia, sed victor avaritiae; illum attendis, hunc vincis. Discernis enim utrumque, et dicis: Hic video opus et praemium, illic autem escam et laqueum. Neque enim aliquid dicis in te, quod non pertineat ad te. Etenim ex peccato divisus es adversum te. Trahis concupiscentiae propaginem et traducem mortis: habes contra quod pugnes in te, habes quod expugnes in te. Sed habes quem invoces, ut pugnantem adjuvet ficillimum praelium proponit, et quam laboriosum sit aut forte insuperabile, si non intelligo, ipse ostendit. «Caro,» inquit, «concupiscit adversus sp
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis His gͦ digitis: pugnat corpꝰ ap̃
faciliꝰ quã explicare Habemꝰ unũ bellum
aduersus ipsos pugnatis: s aduersus pͥnci¬
pes & potestates. & rectores mundi Et ie
intelligeres mundi. cęli & t̾rȩ : ostendit qͥd
diceretꝰ : tenebrarũ inqͥt harũ Mundi sclaet

Expanded text:
unitatis. His ergo digitis pugnat corpus Chrfacilius quam explicare. Habemus unum bellumadversus ipsos pugnatis: «sed adversus principes et potestates et rectores mundi.» Et ne intelligeres mundi, coeli et terrae, ostendit quid diceret: «Tenebrarum,» inquit, «harum» . Mundi scilicet,
Abbreviated transcription (Latin):
ne: ut ñ ea quę uultis faciatis Et hoc
uis bellũ: & quod ẽ molestiꝰ. internum.
bello si sit qͥsꝙ uictor: illos qͦs ñ uidet
nicos continuo suꝑabit. No⁊ enĩ temp
diabolꝰ uł angłi eiꝰ: nisi qd̾ inte carna
qñat᷑. Nã qͦmͦ uincimꝰ illos hostes qͦs

Expanded text:
carnem; ut non ea quae vultis, faciatis.» Et hoc grave bellum, et quod est molestius, internum. In quo bello si sit quisque victor, illos quos non videt inimicos, continuo superabit. Non enim tentat diabolus vel angeli ejus, nisi quod in te carnale dominatur. Nam quomodo vincimus illos hostes quos
Abbreviated transcription (Latin):
theũ scriptũ ẽ: ꝓmissionẽ habens uitȩ p̾sentiᷤ
& future: Promissionẽ inqͥt habens. uite p̃sen¬
tis & future Quid inp̃senti : Sinistra sub
capite: Quid infuturo : dextera eiꝰ cõplec¬
tetur me Tempori necessaria queritis:.
querite pͥmũ regnũ dĩ. id ẽ dexteran:
& hec omĩa apponentur uob Habetis hic
inqtͥ & diuitias & głam: & infuturo scło ui¬
tam ȩternã Et sinistra continebo infirmitatẽ
urãm urãm: & dextera coronabo ꝑfectionẽ
urãm: Anforte popłi relinqͤutes omĩa sua.
unit pauꝑib qđ habelunt distribuentes: sine
diuitiis in hoc scło remanserunt: Et ubi ẽ illa
ymissio sinistre: accipient in hoc scło tantum
sipties : Multiplicationẽ ꝓmisit Et reuera qͥd
desit homini dĩ: Siqͥs forte infidelis ẽ. unam
domũ aut paucas habes. fidelis hominis to¬
tꝰ mundꝰ diuitiarum ẽ: Uide sinistrã eiꝰ ple Ii

Expanded text:
sionem habens vitae praesentis sionem habens vitae praesentis et futurae» . «Promissionem,» inquit, «habens vitae praesentis et futurae.» Quid in praesenti? «Sinistra sub capite.» Quid in futuro? «Dextera ejus complectetur me.» Tempori necessaria quaeritis? «Quaerite primum regnum Dei,» id est, dexteram; «et haec omnia apponentur vobis» . Habebitis hic, inquit, et divitias et gloriam, et in futuro saeculo vitam aeternam: et sinistra continebo infirmitatem vestram, et dextera coronabo perfectionem vestram. An forte Apostoli relinquentes omnia sua, aut pauperibus quod habebant distribuentes, sine divitiis in hoc saeculo remanserunt? Et ubi est illa promissio sinistrae: «Accipiet in hoc saeculo septies tantum»? Multiplicationem promisit. Et revera, quid desit homini Dei? Si quis forte infidelis est, unam domum aut paucas habet: «Fidelis hominis totus mundus divitiarum est» . Vide sinistram ejus plenam
Abbreviated transcription (Latin):
tera: ibi eẽ debet desidertũ nr̃m sinistram
utam᷑ adtẽpꝰ : dexterã desideremꝰ in ȩteriũ:
Id iuitiȩ si fluant : ne apponatis cor: Si eiũ diui¬
tiis fluentib cor apposueritis: qđ sinistrũ ẽ
dexterum facietis: Corrigite uos: agnoseite sa¬
pientiã amplectentẽ uos: cui dictũ ẽ si nistra
eiꝰ sub capite meo. & dextera eiꝰ cõplectet᷑ me
Uidete amatoria scã cantica: uidete cantica
& dextera eiꝰ amplectet᷑ me Sinistra sub capi.
dertera suꝑ caput. lmplactentis enii oesipe¬
hrachium suꝑ caput: sinistra aut̃ subter caput:
iinistra inqt eiꝰ. sub capite meo No enĩ me de¬
siret intẽporilib necessariis: s tam̃ ipsa sini¬
stra subcapite erit: Noi capiti p̃ponet᷑: s erit
subcapite: & dextera eiꝰ complectetur me. pol¬
lcens uitã ȩt̃nã. Ita enĩ sinistra sub capite:I.
si dextera suꝑ caput impletur:. Quod adtimo

Expanded text:
tera, ibi esse debet desiderium nostrum. Sinistra tera, ibi esse debet desiderium nostrum. Sinistra utamur ad tempus, dexteram desideremus in aeternum. Divitiae si fluant, ne apponatis cor . Si enim divitiis fluentibus cor apposueritis, quod sinistrum est, dextrum facietis. Corrigite vos, agnoscite sapientiam amplectentem vos; cui dictum est, «Sinistra ejus sub capite meo, et dextera ejus complectetur me» . Videte amatoria sancta cantica; videte Cantica et dextera ejus complectetur me.» Sinistra sub capite, dextera super caput. Amplectentis enim desupebrachium super caput, sinistra autem subter caput. «Sinistra,» inquit, «ejus sub capite meo.» Non enim me deseret in temporalibus necessariis: sed tamen ipsa sinistra sub capite erit; non capiti praeponetur, sed erit sub capite; ut dextera ejus complectatur me, pollicens vitam aeternam. Ita enim sinistra sub capite, si dext
Abbreviated transcription (Latin):
templũ dĩ Ergo non ẽ ista felicitas. filios ha¬
bere in columes: filias ornatas: plena cella¬
ria: abundantia peccora: nullã ruinã nos
dico parietis. s nec sepis: nullũ tumultum
abundans : auro. argento. familia. filiis. pec¬
corib: Nonne iacob sc̃s patriarcha fugiens
a facie esau fr̃is sui inmesopotamia seruiens.
ditatꝰ egressꝰ ẽ. & egit grãs dño dõ suo quu
in uirga sua transiit fluuiũ: & regressus est
cũ tanta abundantia peccoꝵ atq filioꝵ : qͥd
dicimꝰ: N ẽ ista felicitas: Sit. s sinistra: qͥd
ẽ siuistra: Temporalis: mortalis: corporit
Nolo illã iã defugias: s neq dexterã putes
Nor enĩ isti idõ maligni. idõ uani. quia his
abundabant: s quia id qđ sinistrũ ẽẽ debui¬
it. indextro ponebant:. Idõ & dextera eor.
dextera iniqͥtatis: idõ os eoꝵ locutũ ẽ. uani¬
tatẽ.: qͥa hoc indextera posuert̃. qđ insinsta
habere debuert̃. Quid enĩ indextera ponere

Expanded text:
templum Dei: Ergo non est ista felicitas, habere filios incolumes, filias ornatas, plena cellaria, abundantia pecora, nullam ruinam, non dico parietis, sed nec sepis; nullum tumultum abundans auro, argento, filiis, familia, pecoribus ? Nonne Jacob sanctus patriarcha fugiens a facie Esau fratris sui in Mesopotamiam, serviens ditatus, regressus est, et egit gratias Domino Deo suo, quia in virga sua transiit fluvium, et regressus est cum tanta abundantia pecorum atque filiorum ? Quid dicimus? non est ista felicitas? Sit licet, sed sinistra. Quid est, sinistra. Temporalis, mortalis, corporalis. Nolo illam jam diffugias, sed neque dexteram putes. Non enim isti ideo maligni, ideo vani, quia his abundabant; sed quia id quod sinistrum esse debuit, in dextera ponebant. Ideo «et dextera eorum dextera iniquitatis;» ideo «os eorum locutum est vanitatem:» quia hoc in dextera posuerunt, quod in sinistra habere debuerunt. Quid enim in dextera ponere
Abbreviated transcription (Latin):
illa apłica sententia: omĩa bęc infigã contin¬
gebant illis : ne impudentes uideam᷑ querere
aliqͥd absconditũ. ubi sit diei totũ: sine my¬
sterii ꝓfunditate. simplicit̃ dictũ. Habemꝰ gͦ
auctoritatẽ. facientẽ nos intentos ad querendũ:
Indđ xp̃c: s sic̃ soletis intelligere eruditi insco¬
la eiꝰ :÷ xp̃c. caput & corpꝰ. Noi gͦ sic audiatis
aliqͥd exꝑsona xp̃i: quasi aduos ñ ꝑtineat
qͥ estis m̃bra xpĩ. Hoc tãꝗͣ fundam̃to posito:
negotioso illo quodã sacerdotio: & tẽplo figu¬
ris pleno: multiplicib holocaustoꝵ sacrifici¬

Expanded text:
illa sententia, «Omnia haec in figura contingebant in illis» ; ne impudenter videamur quaerere aliquid absconditum, ubi possit dici totum sine mysterii profunditate simpliciter dictum. Habemus ergo auctoritatem facientem nos intentos ad quaerendum,  sicut soletis intelligere eruditi in schola ejus, Christus caput et corpus. Non ergo sic audiatis aliquid ex persona Christi, quasi ad vos non pertineat, qui estis membra Christi. Hoc tanquam fundamento posito, negotioso illo quodam sacerdotio, et templo figuris pleno, multiplicibus holocaustorum sacrifici
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pro nob̾ crucifirus ẽ: qͦ crucifixo etiã uę¬
lũ tẽpli conscisũ ẽ Deniq armaale posuit:
tãꝙͣ onera sacram̃toꝵ ueteris legis: & ipsã
legẽ accepit. Iuinq lapides. qͥnq libros
moysi significant: Tulit gͦ illoᷤ qͥnq lapides.¬
⁊ deflumine. Nostis qͥd sit fuuiꝰ. Labit̾ enim
pides pͥmo: erant illic inutiles: uacabant.
dđ ut lex ipsa utilis eẽt: Accepit grãm Lex
enĩ: sine grã impleri ñ potest Plenitudo legis:

Expanded text:
qui pro nobis crucifixus est; quo crucifixo etiam velum templi conscissum est . Denique arma ille posuit, tanquam onera sacramentorum Veteris Legis; et ipsam Legem accepit. Quinque enim lapides quinque libros Moysi significant. Tulit ergo illos quinque lapides de flumine. Nostis quid sit fluvius. Labitur enim illo. Primo erant illic inutiles et vacabant, d fecit David, ut lex ipsa utilis esset, accepit gratiam. Lex enim sine gratia impleri non potest. « Plenitudo legis
Abbreviated transcription (Latin):
e dimicarent: ꝓuocauit unꝰ unũ golias
u: in qͦ certamine uoluntas dĩ ꝓcuiꝰq par¬
ns uictoria ꝓbaret᷑ S qͥd deuictoria sata¬
uocauit impietas pietatẽ: ꝓuocauit suꝑbia
iumilitatẽ: postremo ꝓuocauit diabolꝰ xp̃m:
uid miramini diabolũ uictũ: Ille erat gran¬
sis statura corporis: iste aut̃ statura par¬
uus. s fide magnꝰ: Accepit arma bellica sc̃s
s. ut aduersꝰ goliã ꝓcederet: hec arma. ꝑ
statẽ & paruã ut diximꝰ staturã corporis.
portare ñ ualuit. Abiecit onerantia noi ad¬
iiuantia: accepit qͥnq lapides deflumine:
&posuit inuasa pastorali. His armatꝰ corpo¬
edit᷑: nomine aut dĩ sp̃italit̾: ꝓcessit & uicit
hoc qͥdẽ ille dd. s mysteria ꝑscrutemĩ. Proposu

Expanded text:
ocavit unus unum, Golias David: in quo certamine voluntas Dei pro cujusque partis victoria probaretur. Sed quid de victoria sataProvocavit impietas pietatem, provocavit superbia humilitatem, postremo provocavit diabolus Christum. Quid miramini diabolum victum? Ille erat grandis statura corporis; iste autem statura parvus, fide magnus. Accepit arma bellica sanctus David, ut adversus Goliam procederet. Haec arma per aetatem, et parvam, ut diximus, staturam corporis, portare non valuit. Abjecit onerantia, non adjuvantia: accepit quinque lapides de flumine, et posuit in vase pastorali. His armatus corporaliter, nomine autem Dei spiritualiter, processit, et vicit . Hoc quidem ille David: sed mysteria perscrutem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ : & qͣsi morat᷑ incarne mortalrł qđ noa
erit Ducit᷑ enĩ totũ inuctoriã: ẜ̃ postea
Modo aut̃ corpꝰ qͥdẽ mortuũ ẽ. ꝓpt̾ peccatum:
& idõ eidẽ corpori inẽ peccatũ. & si ñ regnat
peccatũ : sp̃s aut̃ uita ẽ. ꝓpt̾ iustitiã Si autẽ

Expanded text:
tamen, et quasi moratur in carne mortali, quod non tamen, et quasi moratur in carne mortali, quod non erit. Ducetur enim totum in victoriam, sed postea: modo autem, «Corpus quidem mortuum est propter peccatum;» et ideo eidem corpori inest peccatum, etsi non regnat peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possidebt̃ Noi qͥ aduersꝰ talia confligunt.
s qͥ talia agunt. Cũ enĩ confligis. aliud opꝰ
ẽ: cũ uincis. aliud opꝰ ẽ: cũ pacẽ & reqͥem
babes. aliud opꝰ ẽ: hec dũ exemplis demon¬
stro paucis : auertite Suggerit᷑ aliqͦd lucrũ:
delectat. Habet fraudẽ: s magnũ ẽ lucrũ:
deleccet: ñ c̃sentis Pugnã uide: adhuc su¬
adet᷑: adhuc instatur : adhuc deliberatur:
Ergo qͥ pugnat: ꝑiclitat᷑ Uidimꝰ pugnã: cete¬
ra uideamꝰ. Contempsit iustitiã. ut fraudẽ
faceret: uictꝰ c̃ Contempsit lucrũ. ut iusti¬
tiȩ seruiret: uicit Inhis trib uictũ doleo:
pugnanti timeo : uictori gaudeo: S etiam
qͥ uicit. nũqͥd omĩno egitꝰ inse ut prorsus
eũ pecunia ñ ad temptet. aut nicħ in eo
excitet delectationis. quãuis suꝑabilis: ꝗͣ¬
uis contẽptibilis: quãuis ñ solũ cui ñ con¬
sentiat. s cũ qͥ nec pugnare dignet᷑: In est
tim̃ aliqͥ delectationis. titillatio. Hec titillatio

Expanded text:
non possidebunt» . Non qui adversus talia confligunt, sed qui talia agunt. Cum enim confligis, aliud est opus; cum vincis, aliud opus est; cum pacem et requiem habes, aliud opus est. Haec dum exemplis demonstro paucis, advertite. Suggeritur aliquod lucrum, delectat; habet fraudem, sed magnum est lucrum; delectat, non consentis: pugnam vide, adhuc suadetur, adhuc instatur, adhuc deliberatur ergo qui pugnat, periclitatur. Vidimus pugnam, caetera videamus. Contempsit justitiam, ut fraudem faceret; victus est: contempsit lucrum, ut justitiae serviret; vicit. In his tribus, victum doleo, pugnanti metuo, victori congaudeo. Sed etiam ille qui vicit, numquid omnino egit in se, ut prorsus eum pecunia non attentet, aut nihil in eo excitet delectationis, quamvis superabilis, quamvis contemptibilis, quamvis non solum cui non consentiat, sed cum qua nec pugnare dignetur? Inest tamen aliqua delectationis titillatio.
Abbreviated transcription (Latin):
caput & corpꝰ :÷ tp̃r reuelationis noui testam̃¬
ti. tp̃r insinuandȩ & cõm̃dandę grẽ dei.
qͥd fec̃ : Arma posuit: qͥnq lapides tulit
Arma ut diximꝰ onerantia posuit Ergo sacra¬
m̃ta legis: Sacram̃ta legis illa quȩ noi sunt
imposita gentib posuit: quȩ ñ obseruamꝰ:
Meministis enĩ qͣnta inuetere lege legamꝰ &
ñ obseruemꝰ : s tam̃ ad aliquã significationẽ
p̃missa & posita intelligamꝰ : ñ ut abiciamꝰ
legẽ dĩ: s ut sacram̃ta ꝓmittentia. impleta
ꝓmissione ñ celebremꝰ. Quod enĩ ꝓmittebant:
uenit Grã enĩ noui testam̃ti inlege uelabat᷑:
in eugłio reuelabat᷑. Uelũ remouimꝰ: quod

Expanded text:
t corpus, tempore revelationis Novi Testamenti, tempore insinuandae et commendandae gratiae Dei, quid fecit? Arma posuit, quinque lapides tulit: arma, ut diximus, onerantia posuit; ergo sacramenta Legis, sacramenta illa Legis, quae non sunt imposita Gentibus, posuit, quae non observamus. Meministis enim quanta in Veteri Lege legamus, et non observemus; sed tampremissa et posita intelligamus non ut abiciamus legem Dei, sed ut sacramenta promittentia, impleta promissione, non celebremus; quod enim promittebant venit; gratia enim Novi Testamenti in Lege velabatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
erassitudinẽ t̾rȩ. contemptibilia queq
t̾rã. Nam dictũ ẽ. & in qͦdã psalmo
nͦi accipit t̾ra qͣndã pinguedinẽ de reb
ntẽptibilib & abiectis: sic ex eo qd̃ contẽp
hic mundꝰ. accepit crassitudinẽ terrae:
nguescit terra. nec appellare uolo: nec
ibicitur. S qͥd fec̃ hic. ut iam ipsis uerb̾
ar: Det̾ra erex̃ in opẽ: & destercore ex

Expanded text:
rassitudinem terrae, contemptibilia quaequterram. Nam dictum est et in quodam psalmo Quomodo accipit terra quamdam pinguedinem de rebus contemptibilibus et abjectis; sic ex eo quod contempsit hic mundus, accepit crassitudinem terra, ujus, de quibus pinguescit terra, nec appellare volo, nec abjicitur. Sed quid fecit hic, ut jam et ipsius verbis utar? «De terra» erexit «inopem, et de stercore» ex
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m iustũ. & ipse sit ꝓpitiatio ꝓpeccatiꝰ
nrĩs: Modo loquant᷑ suꝑbi U incuntur nu¬
mero: uincunt᷑ ppłis. Tota t̾ra asolis ortu
usq ad occasũ: laudate nom̃ dñi. Quiqdͥ
faciunt pauci alit̃ disputantes: Quid se

Expanded text:
istum justum, ut ipse sit propitiatio pro peccatis nostris ? Modo loquantur superbi; vincuntur numero, vincuntur populis, tota terra a solis ortu usque ad occasum laudante nomen Domini. Quid faciunt pauci aliter disputantes? Judice