comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝓpter sua peccata preterita ꝓpter
que magis hac uita opus ẽ ut possint
penitendo sanari: neminẽ uelut desi¬
derio uite melioris que post mortẽ sꝑa¬
tur. quia reos sue mortis melior post
ram qua utile putatur ut se qͥsq
interficiat: scilicet ne inpeccatum ir¬
ruat uł blandiente uoluptate. uel do¬
lore seuiente. Quam causam si uolueri¬
mus admittere: eo usq ꝓgressa ꝑueni¬
et. ut hortandi sint homines tune se
potius interimere. cum lauachro sc̃e
regenerationis abluti. uniuersorũ re¬
missionem acceꝑint peccatorum. Tẽ
enim tempꝰ ẽ cauendi omĩa futura pec¬
cata: cũ sunt omĩa deleta pretenta. Qd
si morte spontanea recte fit: cur ñ tunc
potissimum fit. Cur baptrãtus quisq¬
sibi parcit. Cur liberatum caput tot
rursus uite huius ꝑiculis inserit: cũ sit
facillime potestatis ilata sibi nece om¬
nia deuitare. scriptumq sit. qui amat
ꝑiculum incidet millud. Cur gͦ aman¬

Expanded text:
nem propter sua peccata praeterita, propter nem propter sua peccata praeterita, propter quae magis hac uita opus est, ut possint paenitendo sanari; neminem uelut desiderio uitae melioris, quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post ram, qua utile putatur ut se quisque interficiat, scilicet ne in peccatum inruat uel blandiente uoluptate uel dolore saeuiente. Quam causam si uoluerimus admittere, eo usque progressa perueniet, ut hortandi sint homines tunc se potius interimere, cum lauacro sanctae regenerationis abluti uniuersorum remissionem acceperint peccatorum. Tunc enim tempus est cauendi omnia futura peccata, cum sunt omnia deleta praeterita. Quod si morte spontanea recte fit, quur non tunc potissimum fit? Quur baptizatus sibi quisque parcit? Quur liberatum caput tot rursus uitae huius periculis inserit, cum sit facillimae potestatis inlata sibi nece omnia deuitare scriptumque sit: Qui amat periculum, incidet in illud? Quur ergo aman
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ciuitatis sue lege reus ẽ homicidu
immo nisi fecerit reus ẽ imꝑii deserti
atq contempti. Qd si sua sponte atq
auctoritate fecisset: crimen effusi hu¬
mani sanguinis incidisset. Itaq unde
punit᷑ si fecit iniussus: inde punietur
nisi fecerit iuissus. Qd suta ẽ iubente
imperatore: quantomagis iubente cre¬
atore: Qusaudit ñ licere se occidere.
faciat siussit. cinus ñ licet iussa con¬
tempnere: tantũ mͦ uideat utrum diui¬
na uissio nullo nutet incerto. Nos ꝑau¬
rem conscientiam conuemmus: occulto¬
rum nobis iudicium ñ usurpamus. Ne¬
mo scit quid agatur in homine. nͥ sp̃s
homiis qui mipso ẽ. Hoc dicimus. hoc
asserimus. hoc modis om̃ib approbamꝰ.
neminẽ spontaneam mortẽ sibi infer¬
re debere ueluti fugiendo molestias
temporales. ne incidat in ꝑpetuas: ne¬
minem ꝓpter aliena peccata. ne hoc ip¬
so incipiat habere grauissimum ꝓpri¬
um quẽ non polluebat alienum: nemi¬

Expanded text:
nulla. ciuitatis suae lege reus est homicidii, nulla. ciuitatis suae lege reus est homicidii, immo, nisi fecerit, reus est imperii deserti adque contemti; quod si sua sponte adque auctoritate fecisset, crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecit iniussus. inde punietur nisi fecerit iussus. Quod si ita est iubente imperatore, quanto magis iubente creatore! Qui ergo audit non licere se occidere, faciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere; tantummodo uideat utrum diuina iussio nullo nutet incerto. Nos per aurem conscientiam conuenimus, occultorum nobis iudicium non usurpamus. Nemo scit quid agatur in homine nisi spiritus hominis, qui in ipso est. Hoc dicimus, hoc adserimus, hoc modis omnibus adprobamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere uelut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat habere grauissimum proprium, quem non polluebat alienum; nemi
Abbreviated transcription (Latin):
ed quedam inquiunt sc̃e femine
tempore ꝑsecutionis. ut insectatores
sue pudicitie deuitarent. in rapturum
atq necaturum se fluinũ piecerunt.
eoq modo defunctȩ sunt: earũq mar¬
tyria icatholica eccł̃a ueneratione cele¬
berrima frequentant᷑. De his nichil te¬
mere audeo iudicare. Utrum enĩ eccłe
aliquib fide dignis testificationib. ut
earum memoriã sic honoret. diuina
ꝑsuaserit auctoritas nescio: & fieri po¬
test ut ita sit. Quid siemm hoc fecert̃
ñ humanitꝰ decepte s diumitus iusse
nec errantes s obedientes: sicut de sam¬
son aliud nobis fas ñ ẽ credere. Cũ autẽ
d̃s iubet seq iubere sine ullis ambagib
intimat: quis obedientiam in crimen
uocet. Quis obsequiũ pietatis accuset:
S ñ ideo sine scelere facit quisquis ło
filiũ immolare decreuerit: quia hoc
abraham etiã laudabiliter fecit. Nam
& miles cum obediens potestati subqua
legitime constitutus ẽ hominẽ occid̃it

Expanded text:
ed quaedam, inquiunt, sanctae feminae tempore persecutionis, ut insectatores suae pudicitiae deuitarent, in rapturum adque necaturum se fluuium proiecerunt eoque modo defunctae sunt earumque martyria in catholica ecclesia ueneratione celeberrima frequentantur. De his nihil temere audeo iudicare. Utrum enim ecclesiae aliquibus fide dignis testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, diuina persuaserit auctoritas, nescio; et fieri potest ut ita sit. Quid si enim hoc fecerunt, non humanitus deceptae, sed diuinitus iussae, nec errantes, sed oboedientes? sicut de Samsone aliud nobis fas non est credere. Cum autem Deus iubet seque iubere sine ullis am. bagibus intimat, quis oboedientiam in crimen uocet? quis obsequium pietatis accuset? Sed non ideo sine scelere facit, quisquis Deo filium immolare decreuerit, quia hoc Abraham etiam laudabiliter fecit. Nam et miles cum oboediens potestati, sub qualibet legitime constitutus est, hominem occidit,
Abbreviated transcription (Latin):
menta ñ apud poetas legebant. s
intemplis colebant. Iouem igitur
de om̃ib rogarent: ei uni tantum mͦ
supplicarent. Non enĩ quo misisset
uictoriã sidea ẽ & sub illo rege ẽ pos

Expanded text:
menta non apud poetas legebant, sed in templis colebant. Jovem igitur de omnibus rogarent, ei uni tantummodo supplicarent. Non enim, quo misisset Victoriam, si dea est et sub illo rege est, pos
Abbreviated transcription (Latin):
nem nr̃a ꝑuenit intentio. ut ho¬
mo dłi tam eximie diineq sapien¬
tie. mimo ꝑ eum sp̃s ddi in comine¬
morandis oꝑib dĩ. quȩ omĩa serto
ddie dicit ẽẽ ꝑfecta: nullomͦ angłs
pretermisisse credatur. siue inpͥn¬
cipio. quia primo fecit. siue quor̾
conuementius intelligitur. inpͥre¬
pio. quia in uerbo unigentto fecit
scͥptum sit. inprincipio fecit d̃
cȩlum & t̾ram.

Expanded text:
nem nostra peruenit intentio, ut honem nostra peruenit intentio, ut homo Dei tam eximiae diuinaeque sapientiae, immo per eum Spiritus Dei in commemorandis operibus Dei, quae omnia sexto die dixit esse perfecta, nullo modo angelos praetermisisse credatur siue in principio, quia primo fecit, siue quod conuenientius intellegitur, in principio, quia in Verbo unigenito fecit, scriptum sit: In principio fecit Deus caelum et terram
Abbreviated transcription (Latin):
ut nolens prosit ꝑsecutionib suis.
hanc illi inuidentẽ cum peregrinoᷤ
colligit suos. Nos gͦ has duas soci¬
etates angłicas dispares inter seatq
contrarias. unam & natura bonã
& uoluntate rectam. aliã uͦ nata¬
bonam s uoluntate ꝑuersam. aliis
manifestiorib diuinarũ scͥpturatũ
testimoniis declaratas. qͦd etiam in
hoc libro cui nomen ẽ genesis. Licx
tenebrarumq uocabulis significates
existimauimus. etiam sialiud hoc
loco sensit forte qui scripsit: non
est inutiliter obscuritas huius
tractata sententiȩ: quia & si uolun¬
tatem auctoris libri huius indaga¬
re nequiuimus: ã regula tam̃ fidei
que ꝑ alias eiꝰdem auctoritatis sacras
litteras satis fidelib nota ẽ ñ abho¬
runnus. Et sienim corporalia hie
commemorata sunt oꝑa dĩ: habent
proculdubio ñnullam similituqinẽ
enim uos filii lucis estis & filui diei
non sumus noctis neq tenebrarum.
Si autẽ hoc sensit etiam ille qͥ scrip¬
sit: ad ꝑfectiorem disputationis fi¬

Expanded text:
ut nolens prosit persecutionibus suis, hanc illi inuidentem, cum peregrinos colligit suos, — nos ergo has duas societates angelicas inter se dispares adque contrarias, unam et natura bonam et uoluntate rectam, aliam uero natbonam, sed uoluntate peruersam, aliis manifestioribus diuinarum scripturarum testimoniis declaratas, quod etiam in hoc libro, cui nomen est genesis, lucis tenebrarumque uocabulis significatas existimauimus, etiamsi aliud hoc loco sensit forte qui scripsit, non est inutiliter obscuritas huius pertractata sententiae, quia, etsi uoluntatem auctoris libri huius indagare nequiuimus, a regula tamen fidei, quae per alias eiusdem auctoritatis sacras litteras satis fidelibus nota est, non abhorruimus. Etsi enim corporalia hic commemorata sunt opera Dei, habent procul dubio nonnullam similitudinem enim uos filii lucis estis et filii diei, non sumus noctis neque tenebrarum. Si autem hoc sensit etiam ille qui scripsit, ad perfectiorem disputationis fi
Abbreviated transcription (Latin):
gitium uł facinus urgeantur. ut alit̾
ea retinere ñ possint: malle se dicunt
hec amittere quib natura corporis
salua & incolumis habetur: qm illa
cominittere quib iustitia uiolatur.
Ita mens ubi fixa est ista sententia. nul¬
las ꝑturbationes etiam si accidunt
inferiorib animi partib. inse contͣ
rationem anmi p̾ualere ꝑmitcit:
quinimino eis ipsa dominatur. eisq
ñ consentiendo & potius resistendo
regnum uirtutis exercet. Talem etiã
describit uirgilius eneam. ubi ait.

Expanded text:
gicium vel facinus urgeantur, ut aliter ea retinere non possint, malle se dicunt hec admittere, quibus natura corporis salva et incolumis habetur, quam illa committere, quibus iusticia violatur. Ita mens, ubi fixa est ista sentencia, nullas perturbaciones, eciam si accidunt inferioribus animi partibus, in se contra racionem prevalere permittit; quin ymo eis ipsa dominatur eisque non consenciendo, sed pocius resistendo, regnum virtutis exercet. Talem eciam describit Virgilius Eneam, ubi ait
Abbreviated transcription (Latin):
disputationem continere debebit
de differentia qͣm uolunt ẽẽ non
deorum inter se quos om̃s bonos di¬
cunt: nec de differentia deorum et
demonũ. quorũ illos ab hominib
longe alteꝙ seiungunt. istos inter
ddeos & hommes collocant: s de dif¬
ferentia ipsorum demonũ qͦd ad p̾¬
sentem ꝑtinet questionem. Apud
plerosq enim usitatum ẽ dici alios
bonos alios malos demones: que si¬
ue sit etiam platonicorũ. siue quors¬
libet sententia. nequaqͣm eius est ne¬
gligenda discussio: ne quisqͣm uelut
demones bonos sequendos sibi ẽe ar¬
bitretur. ꝑ quos tamqm medios duis
quos om̃s bonos credit dum conci¬
liari affectat & studet. ut quasi cum
eis possit ẽẽ post mortem: irretitus
malignoꝵ sp̃uum deceptusq falla¬
cia. longe aberret auero deo: eum
quo solo. & inquo solo. & de quo so¬
lo anima humana id est rationalis
& intellectualis beata est. ii.¬

Expanded text:
disputationem continere debebit de differentia si quam volunt esse, non deorum inter se, quos omnes bonos dicunt; nec de differentia deorum et daemonum, quorum illos ab hominibus longe lateque sejungunt, istos inter deos et homines collocant; sed de differentia ipsorum daemonum, quod ad praesentem pertinet quaestionem. II. Apud plerosque enim usitatum est dici alios bonos, alios malos daemones: quae sive sit etiam Platonicorum, sive quorumlibet sententia, nequaquam ejus est negligenda discussio, ne quisquam velut daemones bonos sequendos sibi esse arbitretur, per quos tanquam medios, diis quos omnes bonos credit, dum conciliari affectat et studet, ut quasi cum eis possit esse post mortem, irretitus malignorum spirituum deceptusque fallacia, longe aberret a vero Deo, cum quo solo, et in quo solo, et de quo solo, anima humana, id est rationalis et intellectualis, beata est. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
ferant. id est preferant ꝙ extollant:
qui filios occidit infelix ẽ. Et tam¬
qm ad consolandũ infelicem. sub¬
iunxit. Uincet amor patrie. laudũq
immensa cupido. Nonne in hoe
btuto qui & filios occidit. & ase ꝑ¬
cusso hosti filio tarquinii mutuo
ꝑcussus suꝑuiuere ñ potuit. eiq
potius ipse carquinius suꝑuixit. col¬
latini college uidetur innocentia
uindicata.: Qui bonus quis hoc tar¬
quimo pulso passus ẽ. qͦd trrannus
ipse carquinius. Nam & idem brutꝰ
consanguineus carquinii fuisse ꝑhi¬
betur. S collatinũ indelicet simili¬
tudo nominis pressit: quia etiam
tarquinius uocabatur. Mutare gͦ no¬
men ñ patriam cogeretur: postremo
meius nomine hoc uocabulũ minꝰ
eẽt. si lutiꝰ collatinus tantummodo
uocaretur. S ideo ñ amisit qͦd sine
ullo detrimento posset amittere: ut

Expanded text:
ferant, id est praeferant et extollant, ferant, id est praeferant et extollant, qui filios occidit, infelix est. Et tamquam ad consolandum infelicem subiungit: Vincit amor patriae laudumque inmensa cupido. Nonne in hoc Bruto, qui et filios occidit et a se percusso hosti filio Tarquinii mutuo percussus superuiuere non potuit eique potius ipse Tarquinius . superuixit, Collatini collegae uidetur innocentia uindicata, qui bonus ciuis hoc Tarquinio pulso passus est, quod tyrannus ipse Tarquinius? Nam et idem Brutus consanguineus Tarquinii fuisse perhibetur; sed Collatinum uidelicet similitudo nominis pressit, quia etiam Tarquinius uocabatur. Mutare ergo nomen, non patriam cogeretur; postremo in eius nomine hoc uocabulum minus esset, L. Collatinus tantummodo uocaretur. Sed ideo non amisit quod sine ullo detrimento posset amittere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uic tempori adiciamus etiam
tempꝰ illud quo usq dicit salu¬
stius equo & modesto iure agitatum
dũ metus atarquinio & bellũ graue
cum etiuria positum ẽ. Quamdiu
enĩ etrusci tarquimo inregnũ redire
conanti opitulati sunt: graui bello
roma concussa ẽ. Ideo dicit equo &
modesto ure gestamtem publicã
metu p̾mente. ñ ꝑsuadente iustitia.
Inquo breuissimo tempore qͣm fu¬
nestus ille annus fuit: quo primo
consules creati sunt expulsa regia
potestate: annũ quippe suũ non im¬
pleuerunt. Nam iunius brutꝰ ex ho¬
noratũ eiecit urbe collegam suũ lu¬
cium tarquiniũ collatinum: demnde
mox ipse mbello cecidit mutuis cũ
rasse cognouerat. Quod factum uir¬
gilius postea qmͣ laudabiliter eõ¬
memorauit: continuo clementer
exhorruit. Cum enĩ dixisset. natoꝰq
pat̾ noua bella mouentes ad penã
pulchra ꝓ libertate uocabit: mox
deinde exclamauit & ait: infelix.
utcumq ferant ea facta minores.
Quomͦlibet inquit ea facta posteri

Expanded text:
uic tempori adiciamus etiam tempus illud, quo usque dicit Sallustius aequo et modesto iure agitatum, dum metus a Tarquinio et bellum graue cum Etruria positum est. Quamdiu enim Etrusci Tarquinio in regnum redire conanti opitulati sunt, graui bello Roma concussa est. Ideo dicit aequo et modesto iure gestam rem publicam metu premente, non persuadente iustitia. In quo breuissimo tempore quam funestus ille annus fuit, quo primi consules creati sunt expulsa regia potestate! Annum quippe suum non conpleuerunt. Nam Iunius Brutus exhonoratum eiecit Urbe collegam Lucium Tarquinium Collatinum; deinde mox ipse in bello cecidit mutuis cum rasse cognouerat. Quod factum Vergilius postea quam laudabiliter commemorauit, continuo clementer exhorruit. Cum enim dixisset: Natosque pater noua bella monentes Ad poenam pulchra pro libertate uocabit, mox deinde exclamauit et ait: Infelix, utcumque ferent ea facta minores. Quomodolibet, inquit, ea facta posteri
Abbreviated transcription (Latin):
id qͦd minus ẽ p̃tulerunt. Hic pͥmus
defectus & pͥma mopia pͥmumq ui¬
tium eius nature que ita creata est
ut nec summe ẽẽt & tamen adbea¬
titudinẽ habendam eo qui summe
ẽ frui posset: aquo aũ̾sa non qui¬
obhoc misera fieret. Huius porro
male uoluntatis causa efficiens si
queratur: nichil inuenitur. Quid ẽ
enim qͦd facit uoluntatẽ malam:
cũ ipsa faciat opꝰ malũ.  Ae ꝑhoc
mala uoluntas efficiens ẽ oꝑis ma¬
li: male autem uoluntatis efficiens
nichil ẽ: qm̃ si res aliqua ẽ aut ha¬
bet. aut non habet aliqͣm uolunta¬
tem. Si habet: aut bonam ꝓfecto¬
habet. aut malã. Si bonam: qͥsita
desipiat ut dicat qͦd bona uolun¬
tas faciat uoluntatẽ malam.: E

Expanded text:
id quod minus est praetulerunt. Hic primus defectus et prima inopia, primumque vitium ejus naturae quae ita creata est, ut nec summe esset, et tamen ad beatitudinem habendam eo qui summe est frui posset, a quo aversa, non quiob hoc misera fieret. Hujus porro malae voluntatis causa efficiens si quaeratur, nihil invenitur. Quid est enim quod facit voluntatem malam, cum ipsa faciat opus malum? ac per hoc mala voluntas efficiens est operis mali. Malae autem voluntatis efficiens nihil est: quoniam si res aliqua est, aut habet aut non habet aliquam voluntatem; si habet, aut bonam habet aut malam: si bonam, quis ita desipiat ut dicat quod bona uoluntas faciat uoluntatem malam? e
Abbreviated transcription (Latin):
rit. apparebit. Nunc satis sit cõme¬
morare platonem determinasse finẽ
bom ẽẽ scd̃m untutem uiuere: & ei
soli euenire posse qui notitiam dłi ha¬
beat & imutationem: nec ẽẽ aliam
ob causam beatum. Ideoq ñ dubi¬
tat hoc ẽẽ phylosophari. amare dm̃.
cuius natura sit incorporalis. Unde
utiq colligitur tunc fore beatum
studiosum sapientie. id enim ẽ phy¬
losophus: cum frui dõ ceꝑit. Quam¬
uis enim ñ continuo beatus sit qui
eo fruitur qͦd amat. multi enĩ aman-¬
do ea que amanda non sunt miseri
sunt. & miseriores cum fruuntur :
nemo tamen beatus est qui eo quod
amat ñ fruitur. Nam & ipsi qui res
ñ amandas amant: ñ se beatos pu¬
tant amando. s fruendo. Quisquis
gͦ fruitur eoqͦd amat. uerumq & sũ¬
mum bonum amat: quis eum
beatum nisi miserrinius negat. Ipsũ
autẽ uerũ ac sũmũ bonũ plato dicit dm̃.
ũn uult ẽẽ phylosophũ amatorẽ dĩ. ut qm̃ phylo¬

Expanded text:
rit, apparebit. Nunc satis sit commerit, apparebit. Nunc satis sit commemorare Platonem determinasse finem boni esse secundum uirtutem uiuere et ei soli euenire posse, qui notitiam Dei habeat et imitationem nec esse aliam ob causam beatum; ideoque non dubitat hoc esse philosophari, amare Deum, cuius natura sit incorporalis. Unde utique colligitur tunc fore beatum studiosum sapientiae id enim est philosophus, cum frui Deo coeperit. Quamuis enim non continuo beatus sit, qui eo fruitur quod amat multi enim amando ea, quae amanda non sunt, miseri sunt et miseriores cum fruuntur: nemo tamen beatus est, qui eo quod amat non fruitur. Nam et ipsi, qui res non amandas amant, non se beatos putant amando, sed fruendo. Quisquis ergo fruitur eo, quod amat, uerumque et summum bonum amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? Ipsum autem uerum ac summum bonum Plato dicit Deum, unde uult esse philosophum amatorem Dei, ut, quoniam philo
Abbreviated transcription (Latin):
malum autẽ malis. Ita bonũ homi¬
nis qui uel ab animo uł acorpore. ul
abutroq expetiuerunt: nichil ali¬
ud̃ qͣm ab homine expetendum ẽẽ
putauerunt. S qui id expetiueruił
acorpore. a parte hominis deteriore:
qui uͦ ab animo. aparde homini¬
meliore: qui autẽ abutroꝙ. a toto
homine. Siue gͦ a parte qualibet si¬
ue a toto. non nisi abhomine. Nec istȩ
differentie qm̃ tres sunt. ideo tres
s multas dissensiones phylosophors
sectasq fecerunt: quia & de bono cor¬
poris & de bono anmri & de bono utri¬
usq. diuersi diuersa opinati sunt. Ce¬
dant igitur hi omnes illis phylosopbis
qui non dixerunt beatum ẽẽ homi¬
nem fruentem corpore. uł fruentem
animo. s fruentẽ dõ: ñ sicut corpore
uł se ipso animus. aut ficut amico
amicus: s sicut luce ocłs: si aliquid
abhis ad illa similitudinis afferendũ
ẽ. Quod quale sit si d̾s ipse adiuue¬
rit. alio loco qͣntum ꝑ nos fieri pote¬

Expanded text:
malum autem malis. Ita bonum homimalum autem malis. Ita bonum hominis qui uel ab animo uel a corpore uel ab utroque expetiuerunt, nihil aliud quam ab homine expetendum esse putauerunt; sed qui id adpetiuerunt a corpore, a parte hominis deteriore; qui uero ab animo, a parte meliore; qui autem ab utroque, a toto homine. Siue ergo a parte qualibet siue a toto, non nisi ab homine. Nec istae differentiae, quoniam tres sunt, ideo tres, sed multas dissensiones philosophorum sectasque fecerunt, quia et de bono corporis et de bono animi et de bono utriusque diuersi diuersa opinati sunt. Cedant igitur omnes illis philosophis, qui non dixerunt beatum esse hominem fruentem corpore uel fruentem animo, sed fruentem Deo: non sicut corpore uel se ipso animus aut sicut amico amicus, sed sicut luce oculus, si aliquid ab his ad illa similitudinis adferendum est, quod quale sit, si Deus ipse adiuuerit, alio loco, quantum per nos fieri pote
Abbreviated transcription (Latin):
Heliqua ect pars moralis quam
greco uocabulo dicunt ethicam:
ubi queritur de summo bono. quo re¬
ferentes omĩa que agimus. & quod ñ
propter aliud s ꝓpter se ipsum appe¬
tentes idq adipiscentes: nichil quo
beati simus ulterius requiramus. Ideo
quippe & finis est dictus: quia ꝓpter
hunc cetera uoluimms. ipsum audem
non nisiꝓpter ipsum. Hoc gͦ beatificũ
bonum alii a corpore: alii abanimo:
alii abutͦq in homine ẽẽ dixerunt.
Uidebant quippe ipsum hominem
constare exanimo & corpore: & ideo
abalterutro istorum duorum aut
abutroq bene sibi eẽ posse credebatł
finali quodam bono quo beati eẽnt:
quo cuncta quȩ agẽbant referrent.
atq id̃ quo referendum ẽẽt ultra ñ¬
quererent. Unde illi qui dicuntur
addidisse t̾cium genus bonoꝵ quod
appellat᷑ extrinsecus sicuti ẽ honor
gła. pecuma. & siqͥd huiusmodi non
sic addiderunt ut finale ẽet. id est
ꝓpter se ipsum appetendũ s ꝓpter
aliud. bonumq ẽẽ hoc genus bonis.

Expanded text:
eliqua est pars moralis, quam Graeco uocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur de summo bono, quo referentes omnia quae agimus, et quod non propter aliud, sed propter se ipsum adpetentes idque adipiscentes nihil, quo beati simus, ulterius requiramus. Ideo quippe et finis est dictus, quia propter hunc cetera uolumus, ipsum autem non nisi propter ipsum. Hoc ergo beatificum bonum alii a corpore, alii ab animo, alii ab utroque homini esse dixerunt. Videbant quippe ipsum hominem constare ex animo et corpore et ideo ab alterutro istorum duorum aut ab utroque bene sibi esse posse credebant, finali quodam bono, \\10 beati essent, quo cuncta quae agebant referrent adque id quo referendum esset non ultra quaererent. Unde illi, qui dicuntur addidisse tertium genus bonorum, quod appellatur extrinsecus, sicuti est honor gloria pecunia et si quid huius modi, non sic addiderunt, ut finale esset, id est propter se ipsum adpetendum, sed propter aliud; bonumque esse hoc genus bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
sum ẽ ut diceretur essentia: ac ꝑ
hoc einature que summe ẽ qua
faciente sunt quecumq st̃. contra¬
ria natura non ẽ nisi que ñ ẽ. Ei qͥp¬
pe qͦd est ñ ẽẽ contrarium ẽ. & ꝓpte¬
rea dõ id est summe essentie et

Expanded text:
sum est, ut diceretur essentia; ac per sum est, ut diceretur essentia; ac per hoc ei naturae, quae summe est, qua faciente sunt quaecumque sunt, contraria natura non est, nisi quae non est. Ei quippe, quod est, non esse contrarium est. Et propterea Deo, id est summae essenti
Abbreviated transcription (Latin):
N ec dicta sint ne quisqͣm cum
de angl̃is apostaticis loqͥmur.¬
existimet. eos aliam uelut exalio pͥn¬
cipio habere potuisse naturam: nec
eorum nature auctorẽ dm̃. Cuius
erroris impietate tanto quisq ca¬
rebit expeditius & facilus: quan¬
to ꝑspicacius intelligere potuerit
qͦd ꝑ angłm ds̃ dixit quando mo¬
ysen mitcebat ad filios ifrł. ego sum
qui sum. Cum enim ds summa es¬
sentia sit. hoc est sumie fit. & iłõ
immutabilis sit: reb quas ex nichi¬
lo creauit ẽẽ dedit. s non summe
ẽẽ sicut ẽ ipse. Walus dedit ẽẽ am¬
plius. aliis minus.: atq ita nat᷑as
essentiarum gradib ordinauit.
Sicut enim abeo qͦd est sapere uo¬
catur sapientia: sic ab eo qͦd est ẽẽ
uocatur essentia. nouo quidem no¬
miue quo usi ueteres non sunt la¬
timi sermonis auctores. s iam nr̃is
temporib usitato. ne deesset etiã
lingue nr̃e qͦd greci appellant usi¬
an. Hoc enĩ uerbum euerbo exp̃s¬

Expanded text:
Haec dicta sint, ne quisquam, cum Haec dicta sint, ne quisquam, cum de angelis apostaticis loquiexistimet eos aliam velut ex alio principio habere peorum naturae auctorem Deum. Cuius erroris inpietate tanto quisque carebit expeditius et facilius, quanto perspicacius intellegere potuerit, quod per angelum Deus dixit, quando Moysen mittebat ad filios Israel: Ego sum, qui sum. Cum enim Deus summa essentia sit, hoc est summe sit, et ideo inmutabilis sit: rebus, quas ex nihilo creauit, esse dedit, Sed non summe esse, sicut est ipse; et aliis dedit esse amplius, aliis minus, adque ita naturas essentiarum gradibus ordinauit sicut enim ab eo, quod est sapere, uocatur sapientia, sic ab eo, quod est esse, uocatur essentia, nouo quidem nomine, quo usi ueteres non sunt Latini sermonis auctores, sed iam nostris temporibus usitato, ne deesset etiam linguae nostrae, quod Graeci appellant coatav; hoc enim uerbum e uerbo expres
Abbreviated transcription (Latin):
Abilla igitur que adheret dõ non
natura differt ista s uitio: quo tam̃
etiam uitio ualde magna multũq
laudabilis ostenditur ipsa natura.
Cuius enim recte uituꝑatur uitium:
proculdubio natura laudatur. Nam
recte uitii uituꝑatio est. qͦd illo de¬
honestatur natura laudabilis. Sicut
gͦ cum uitiũ ocłoꝵ dicitur cęcitas.
id ostenditur qͦd ad naturam ocłoꝵ
ꝑtinet uisus. & cum uitiũ aurium
dr surditas. ad earũ naturam ꝑtine¬
te demonstratur auditus. Ita cumui¬
tium creaturȩ angłice dr quo ñ ad¬
heutddo: hinc aꝑtissime declaratur
eius nature ut deo adhereat conue¬
nte. Quam porro magna sit laus ad¬
hetere dõ ut ei uiuat. inde sapiat.
illo gaudeat. tantoq bono sine mor¬
tesine errore sine molestia ꝑfruat᷑.:
quis digne cogitare possit aut elo¬
qui. Qua ꝓpter etiam uitio malors
omẽ uitium nature nocet. satis ma¬
nfestatur dm̃ tam bonã eorũ creas¬
se naturã. cui noxium sit ñ ẽẽ cum

Expanded text:
Ab illa igitur, quae adhaeret Deo, non Ab illa igitur, quae adhaeret Deo, non natura differt ista, sed uitio; quo tamen etiam uitio ualde magna multumque laudabilis ostenditur ipsa natura. Cuius enim recte uituperatur uitium, procul dubio natura laudatur. Nam recta uitii uituperatio est, quod illo dehonestatur natura laudabilis. Sicut ergo, cum uitium oculorum dicitur caecitas, id ostenditur, quod ad naturam oculorum pertinet uisus; et cum uitium aurium dicitur surditas, ad earum naturam pertinere demonstratur auditus: ita, cum uitium creaturae angelicae dicitur, quo non adhaeret Deo, hinc apertissime declaratur, eius naturae ut Deo adhaereat conuenire. Quam porro magna sit laus adhaerere Deo, ut ei uiuat, inde sapiat, illo gaudeat tantoque bono sine morte sine errore sine molestia perfruatur, quis digne cogitare possit aut eloqui? Quapropter etiam uitio malorum omne uitium naturae nocet, satis manifestatur Deum tam bonam eorum creasse naturam, cui noxium sit non esse cum
Abbreviated transcription (Latin):
gna sunt tamen ea mutabilia bona
que adherere possunt ut beatasus
immutabili bono. Quod usq adeo
bonum eors ẽ: ut sine illo misera ẽẽ
necesse sit. Nec ideo cetera in hac
creature uniuersitate meliora sunt.
quia misera ẽẽ ñ possunt: neq eni
cetera menbra corporis nr̃i ideo qͥ¬
cendum ẽ ocłis ẽẽ meliora. quia d¬
ca ẽẽ ñ possunt. Sicut autẽ melice
ẽ natura sentiens & cum dolet. qui
lapis qui dolere nullomodo pecelt:
ita rationalis natura prestantior eti¬
am misera. quam illa que rationis ul
sensus ẽ expers. & ideo meam ñ cadt
miseria. Qd cum ita sit: huic natu¬
re quȩ nitanta excellentia creatas
ut licet sit ipsamutabilis. in herendo
tamen incomiutabili bono id est
summo dõ. beatitudinem consequa¬
tur. nec expleat indigentiam suam
nisi utiq beata sit. eiq explende ñ
sufficiat nͥ ds̃: ꝓfecto ñ illi adherere uiti¬
um ẽ. Omẽ autem uitium nature
nocet: ac ꝑ hoc contra naturam est.

Expanded text:
gna sunt tamen ea mutabilia bona, gna sunt tamen ea mutabilia bona, quae adhaerere possunt, ut beata sint, inmutabili bono, quod usque adeo bonum eorum est, ut sine illo misera esse necesse sit. Nec ideo cetera in hac creaturae uniuersitate meliora sunt, quia misera esse non possunt; neque enim cetera membra corporis nostri ideo dicendum est oculis esse meliora, quia caeca esse non possunt. Sicut autem melior est natura sentiens et cum dolet quam lapis qui dolere nullo modo potest: ita rationalis natura praestantior etiam misera, quam illa quae rationis uel sensus est expers, et ideo in eam non cadit miseria. Quod cum ita sit, huic naturae, quae in tanta excellentia creata est, ut, licet sit ipsa mutabilis, inhaerendo tamen incommutabili bono, id est summo Deo, beatitudinem consequatur, nec expleat indigentiam suam nisi utique beata sit, eique explendae non sufficiat nisi Deus, profecto non illi adhaerere uitium est. Omne autem uitium naturae nocet ac per hoc contra naturam est.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd est non adherere do. quã obrẽ
sicum querit᷑ quare illi beati sint.
recte respondetur quia dõ adhe¬
rent. & cum queritur cur isti sint
miseri. recte respondetur quia non
adherent do non est creaturȩ ratio¬
ualis uł intellectualis bonum quo
beata sit. iusi ds̃. Ita quannus ñ oĩs
beata possit ẽẽ creatura. neq enim
hoc munus adipiscuntur aut capi¬
unt fere. ligna. saxa. & siquid huuis
modi ẽ. ea tamen quȩ potest. ñ exse
ipsa potest. quia ex nichilo creatae
s exillo aquo creata est. Hoc enmm
adepto beata: quo amisso miseraẽ
Ille uͦ qui nonalio s se ipso bono be¬
atus est: ideo miser ñ potest eẽ. qua
non se potest amittere. Dicimus ta
immnutabile bonum ñ ẽẽ nisi urim
ueru̾ beatum. dm̃: ea uͦ que fecit h¬
na quidem ẽẽ qͦd abillo: uerumtam
mutabilia qͦd non de illo s de nichi¬
lo facta sunt. Quamqͣm gͦ summa
ñ sint quib ẽ ds mauis bonum: ma¬

Expanded text:
quod est non adhaerere Deo. Quam ob rem quod est non adhaerere Deo. Quam ob rem si, cum quaeritur, quare illi beati sint, recte respondetur: Quia Deo adhaerent; et cum quaeritur, quur isti sint miseri, recte respondetur: Quia non adhaerent Deo: non est creaturae rationalis uel intellectualis bonum, quo beata sit, nisi Deus. Ita quamuis non omnis beata possit esse creatura neque enim hoc munus adipiscuntur aut capiunt ferae ligna saxa et si quid huius modi est, ea tamen, quae potest, non ex se ipsa potest, quia ex nihilo creata est, sed ex illo, a quo creata est. Hoc enim adepto beata, quo amisso misera est. Ille uero qui non alio, sed se ipso bono beatus est, ideo miser non potest esse, quia non se potest amittere. Dicimus itaque incommutabile bonum non esse nisi unum uerum beatum Deum; ea uero, quae fecit, bona quidem esse, quod ab illo, uerum tamen mutabilia, quod non de illo, sed de nihilo facta sunt. Quamquam ergo summa non sint, quibus est Deus maius bonum: ma
Abbreviated transcription (Latin):
tius ciuitates hoc ẽ societates meri¬
to ẽẽ dicantur. una in bonis. altera
in malis. non solũ in angłis. uerũ
etiam in hominib constitute. An
głorum bonorũ & malors inter se
contrarios appetitus ñ naturis pͥn¬
cipiisq diuersis. cum d̾s omĩum
substantiarũ bonus auctor & con¬
ditor utrosq creauerit. s uolunta¬
tib & cupiditatib extitisse dubi¬
tare fas non est: dum alii constant̾
in communi omĩb bono qͦd ipse
illis ds̃ est. atq in eius et̾nitate.
ueritate. caritate ꝑsistunt: alu sua
potestate potius delectati uelut
bonum suum sibi ipsi ẽẽnt. a su¬
ꝑiore communi omĩum beatifico
bono ad ꝓpria defluxerunt: & ha¬
bentes elationis fastum ꝓ excelsis¬
sima et̾nitate. uanitatis astutiam
ꝓ certissima ueritate. studia parti¬
um ꝓ indiuidua caritate. superbi
fallaces. inuidi effecti sunt. Beati¬
tudinis igitur illor causa ẽ adhe¬
rere deo. Quo circa istoꝵs miserie
causa excontrario ẽ intelligenda:

Expanded text:
tius civitates, hoc est societates, merito esse dicantur; una in bonis, altera in malis, non solum Angelis, verum etiam hominibus constitutae. 2. Angelorum bonorum et malorum inter se contrarios appetitus non naturis principiisque diversis, cum Deus omnium substantiarum bonus auctor et conditor utrosque creaverit, sed voluntatibus et cupiditatibus exstitisse, dubitare fas non est; dum alii constanter in communi omnibus bono, quod ipse illis Deus est, atque in ejus aeternitate, veritate, charitate persistunt; alii sua potestate potius delectati, velut bonum suum sibi ipsi essent, a superiore communi omnium beatifico bono ad bentes elationis fastum pro excelsissima aeternitate, uanitatis astutiam pro certissima ueritate. studia partium pro indiuidua caritate superbi fallaces inuidi effecti sunt. Beatitudinis igitur illorum causa est adhaerere Deo; quocirca istorum miseriae causa ex contrario est intellegenda,
Abbreviated transcription (Latin):
que fit adbeatitudinẽ uia ex egsy¬
tia sapientia. Ceterũ illos quib
conuersatio cum diis ẽẽt adhoc
ut ob inuemendũ fugitiuũ. uł ptł¬
dium comparandũ. aut ꝓpter nis¬
tias uel mercaturã uł quid huiusmo¬
di mentẽ diumam inquietarent: fru

Expanded text:
quae sit ad beatitudinem uia ex Aegypquae sit ad beatitudinem uia ex Aegyptia sapientia. Ceterum illos, quibus conuersatio cum dis ad hoc esset, ut ob inueniendum fugitiuum uel praedium conparandum, aut propter nuptias uel mercaturam uel quid huius modi mentem diuinam inquietarent, fru
Abbreviated transcription (Latin):
syderum fabricari int̾ra ab homini¬
b potestates idoneas uariis effecti¬
b exequendis. totum hoc ad eosde
ipsos demones ꝑtinet. ludificatores
animarum sibiet subditarum.
& uoluptaria sibi ludibria de homi¬
num errorib exhibentes. Aut gͦ re¬
uera dubitans & inquirens ista por¬
phirius. ea tamen commemorat qͥb
comuincuntur & redarguuntur. nec
ad eas potestates quȩ nobis adbeatã
uitam capessendã fauent. s ad de¬
ceptores demones ꝑtinere monstran¬
tur. aut ut meliora de phylosopho
suspicemur. eo modo uoluit homi¬
nemȩgyptium talib errorib dedi¬
tum. & aliqua magna se scire opi¬
nantẽ. ñ suꝑba quasi auctoritate
doctoris offendere. nec aꝑte aduer¬
santis altercatione turbare. s qua¬
si querentis & discere humilitate cu¬
pientis adea cogitanda comiertere
& qͣm sint contemnenda uł etiã de¬
uitanda monstrare. Demq prope
ad epłe finem. petit se abeo doceti

Expanded text:
siderum, fabricari in terra ab hominisiderum, fabricari in terra ab hominibus potestates idoneas variis effectibus exsequendis; totum hoc ad eosdem ipsos daemones pertinet ludificatores animarum sibimet subditarum, et voluptuaria sibi ludibria de hominum erroribus exhibentes. Aut ergo revera dubitans et inquirens ista Porphyrius, ea tamen commemorat, quibus convincantur et redarguantur, nec ad eas potestates quae nobis ad beatam vitam capessendam favent, sed ad deceptores daemones pertinere monstrentur: aut, ut meliora de philosopho suspicemur, eo modo voluit hominem Aegyptium talibus erroribus deditum, et aliqua magna se scire opinantem, non superba quasi auctoritate doctoris offendere, nec aperte adversantis altercatione turbare, sed quasi quaerentis et discere cupientis humilitate ad ea cogitanda conuertere et quam sint contemnenda uel etiam deuitanda monstrare. Denique prope ad epistulae finem petit se ab eo doceri,
Abbreviated transcription (Latin):
cogit. ea se prodere uel euertere com¬
minatur: ubi etiam se osyridis m̃bra
dissipaturum terribiliter dicit si fa¬
cere iussa neglexerint. Hec atq hu¬
iusmodi uesana & insana hominem
diis minari. nec quiblibet s ipsis ce¬
lestib & syderea luce fulgentib nec
sine effectu. s uiolenta potestate co¬
gentẽ. atq his terrorib ad facienda
quȩ uoluerit ꝑducentẽ: merito por¬
phyrius admiratur. Immo uero sub
specie admirantis & retum causas
talium requirentis. dat intelligi il¬
los hec agere sp̃s. quorum genus
suꝑius sub alioꝵ opinatione descri¬
psit: non ut p̃osuit ĩpse natura s
uitio fallaces. quisimulant deoc
& animas defunctorum. demones au¬
tem non ut ait ipse simulant s plane
sunt: & qͦd ei uidetur herbis & lapi¬
dib & animantib. & sonis certis qui¬
bdam ac uocib. & figurationib at¬
q figmentis. quibdam etiam ob¬
seruatis inceli conuersione motib

Expanded text:
cogit, ea se prodere vel evertere comcogit, ea se prodere vel evertere comminatur, ubi se etiam Osiridis membra dissipaturum terribiliter dicit, si facere jussa neglexerint. Haec atque hujusmodi vana et insana hominem diis minari, nec quibuslibet, sed ipsis coelestibus et siderea luce fulgentibus, nec sine effectu, sed violenta potestate cogentem, atque his terroribus ad facienda quae voluerit perducentem, merito Porphyrius admiratur: imo vero sub specie mirantis et causas rerum talium requirentis, dat intelligi illos haec agere spiritus, quorum genus superius sub aliorum opinatione descripsit, non, ut ipse posuit, natura, sed vitio fallaces, qui simulant deos et animas defunctorum, daemones autem non, ut ait ipse, simulant, sed plane sunt. Et quod ei videtur herbis et lapidibus et animantibus et sonis certis quibusdam ac vocibus, et figurationibus atque figmentis, quibusdam etiam observatis in coeli conversione motibus
Abbreviated transcription (Latin):
tistites oportere abstinẽre denun¬
tient ne uaporib profecto corpore¬
is polluantur. ipsi uero & aliis ua¬
porib illiciant᷑ e nidorib hostiarum.
cũq a cadaueris contactu prohibe¬
atur inspector. plerumq illa ca¬
dauerib celebrentur. Quid sit
qͦd non demoni uł alicui anime de¬
functi s ipsi soli & lune aut cuicũq
celestium. homo uitio ciulibet obno¬
xius intendit minas. eosq falso ter¬
ritat ut eis extorqueat ueritatem.
Nam & cȩlum se collidere comminat᷑.
a. cȩt̾a similia homininpossibilia:
ut illi dii tamqͣmͣ insipientissimi pu¬
eri falsis & ridiculis comminationib
territi. qͦd imꝑatur efficiant. Dicit
etiam scripsisse cerimonẽ quendam
talium sacroꝵs uel potius sacrilegio¬
rũ ꝑitum. ea que apud egyptios ft̃
celebrata rumorib uel de yside uel
de osyride marito eius maximãumi
habere cogendi deos ut faciant im¬
perata: quando ille qui carminibus

Expanded text:
tistites oportere abstinere denuntistites oportere abstinere denuntient, ne uaporibus profecto corporeis polluantur, ipsi uero et aliis uaporibus inliciantur et nidoribus hostiarum, cumque a cadaueris contactu prohibeatur inspector, plerumque illa cadaueribus celebrentur; quid sit, quod non daemoni uel alicui animae defuncti, sed ipsi soli et lunae aut cuicumque caelestium homo uitio cuilibet obnoxius intendit minas eosque territat falso, ut eis extorqueat ueritatem. Nam et caelum se conlidere comminatur et cetera similia homini inpossibilia, ut illi di tamquam insipientissimi pueri falsis et ridiculis comminationibus territi quod imperatur efficiant. Dicit etiam scripsisse Chaeremonem quentalium sacrorum vel potius sacrilegiorum peritum, ea quae apud Aegyptios sunt celebrata rumoribus, vel de Iside, vel de Osiride marito ejus, maximam vim habere cogendi deos, ut faciant imperata, quando ille qui carminibus
Abbreviated transcription (Latin):
ue deludunt. ñ tamqͣm sibi ꝑsuasa
confirmat: s tam tenuiter suspicat᷑
aut dubitat. ut hec alios asserat opi¬
nari. Difficile namq fuit tanto phy¬
losopho cunctam diabolicã societa¬
tem uł nosse uł fidenter argiiere.
quã quelibet anicula xp̃iana nec
cunctatur ẽẽ & liberrime detestatur:
nisi forte iste & ipsum ad quẽ scribit
anubantẽ tamqͣm taliũ sacroꝵ p̃cla¬
rissimũ antistidem. & alios talium
oꝑum tamqͣm diuinore & ad deos
colendos ꝑtinentiũ. admiratores
uerecundat᷑ offendere. Sequitur
tamen. & ea uelut inquirendo cõ¬
memorat. que sobrie considerata
tribui ñ possunt. nisi malignis et
fallacib potestatib. Quexit enim
cur tamqͣm meliorib inuocatis. qua¬
si peiorib imꝑetur ut iniusta pre¬
cepta hominis exequantur: eur at¬
trectatum re ueneria ñ exaudiant
imprecantẽ. cum ipsi adincestos qͦsq
concubitus quoslibet ducere non
morentur. cur ammantib suos an¬

Expanded text:
ue deludunt, non tamquam sibi persuasa ue deludunt, non tamquam sibi persuasa confirmat, sed tam tenuiter suspicatur aut dubitat, ut haec alios adserat opinari. Difficile quippe fuit tanto philosopho cunctam diabolicam societatem uel nosse uel fidenter arguere, quam quaelibet anicula Christiana nec cunctatur esse, et liberrime detestatur. Nisi forte iste et ipsum, ad quem scribit, Anebontem tamquam talium sacrorum praeclarissimum antistitem et alios talium operum tamquam diuinorum et ad deos colendos pertinentium admiratores uerecundatur offendere. Sequitur tamen et ea uelut inquirendo commemorat, quae sobrie considerata tribui non possunt nisi malignis et fallacibus potestatibus. Quaerit enim quur tamquam melioribus inuocatis quasi peioribus imperetur, ut iniusta praecepta hominis exsequantur; quur adtrectatum re Veneria non exaudiant inprecantem, cum ipsi ad incestos quosque concubitus quoslibet ducere non morentur; quur animantibus suos an
Abbreviated transcription (Latin):
ti dubitans. utrum indiuinantib
& quedã mira facientib amme sint
passiones: an aliqui sp̃s extrinsecus
uemant. ꝑ quos hȩc ualeant. Et
potiꝰ ħ uenire extrinsecus conicit:
eoqͦd lapidib & herbis adhibitis.
& alligent quosdam & aꝑiant clau¬
sa ostia. uel aliquid eiusmodi mi¬
rabiliter oꝑentur. Unde dicit alios
opinari ẽẽ quoddam genus cui ex¬
audire sit ꝓprium. natura fallax. om¬
ni forme. multimodũ. simulans dos
& demones & animas defunctorum:
& hoc ẽẽ quod efficiat hȩc omĩa que
uidentur bona ẽẽ uel praua. Cete¬
rum circa ea que uere bona sunt. n¬
chil opitulari. immo uͦ ista nec nosse.:
sed male conciliare. & insimulare
atq impedire ñ numqͣm uirtutis secdu¬
los sectatores: & plenum ẽe temerita¬
tis & fastus. gaudere idorib. adula¬
tionib capi. & cȩtera que de hoc ge¬
nere fallacium malignoꝵq sp̃uum
qui extrinsecus manimã ueniunt.
humanosq sensus sopitos uigilantes¬

Expanded text:
ti dubitans, utrum in diuinantibus ti dubitans, utrum in diuinantibus et quaedam mira facientibus animae sint passiones an aliqui spiritus extrinsecus ueniant, per quos haec ualeant; et potius uenire extrinsecus conicit, eo quod lapidibus et herbis adhibitis et adligent quosdam, et aperiant clausa ostia, uel aliquid eius modi mirabiliter operentur. Unde dicit alios opinari esse quoddam genus, cui exaudire sit proprium, natura fallax, omniforme, multimodum, simulans deos et daemones et animas defunctorum, et hoc esse quod efficiat haec omnia quae uidentur bona esse uel praua; ceterum circa ea, quae uere bona sunt, nihil opitulari, immo uero ista nec nosse, sed et male conciliare et insimulare adque inpedire nonnumquam uirtutis sedulos sectatores, et plenum esse temeritatis et fastus, gaudere nidoribus, adulationibus capi, et cetera, quae de hoc genere fallacium malignorumque spirituum, qui extrinsecus in animam ueniunt humanosque sensus sopitos uigilantes
Abbreviated transcription (Latin):
cens.
elius sapuit iste porphirius cũ
adanubãntẽ scripsit egỹptium:
ubi consulenti similis & querenti
prodit artes sacrilegas & euertit
ꝙ ibi quidem om̃s demones reꝓba
qͦs dicit obimprudentiã trabere
humidum. uaporẽ: & ideo ñ methe¬
re s maere ẽẽ subluna. atq in ipso lunȩ
globo. Uerumtamen ñ audet om̃s
fallacias & malitias & ineptias quib
merito mouetur. omĩb demonib
dare. Quosdam namq benignos de¬
mones more appellat aliorũ: cum
om̃s generaliter imprudentes ẽẽ fa¬
teatur. Miratur autem qͦd ñ solum
dii.. alliciantur uictimis s etiã com¬
pellantur atq cogantur facere qͦd
homines uolunt: & si corpore & incor¬
poralitate dii ademonib distinguun¬
tur: quomͦ deos ẽẽ existimandum
sit solem & lunã. & uisibilia cetera
incelo que corpora ẽẽ non dubitat.
ꝙ si di sunt. quomͦ alii benefici. a¬
lu malefici ẽẽ dicantur: & quomo¬
do incorporalib cum sint corporei
comungantur. Querit etiam uelu¬

Expanded text:
ceri. Melius sapuit iste Porphyrius, cum ad Anebontem scribit Aegyptium, ubi consulenti similis et quaerenti et prodit artes sacrilegas et euertit. Et ibi quidem omnes daemones reprobat, quos dicit ob inprudentiam trahere humidum uaporem et ideo non in aethere, sed in aere esse sub luna adque in ipso lunae globo; uerum tamen non audet omnes fallacias et malitias et ineptias, quibus merito mouetur, omnibus daemonibus dare. Quosdam namque benignos daemones more appellat aliorum, cum omnes generaliter inprudentes esse fateatur. Miratur autem quod non solum di adliciantur uictimis, sed etiam conpellantur adque cogantur facere quod homines uolunt; et si corpore et incorporalitate di a daemonibus distinguuntur, quo modo deos esse existimandum sit solem et lunam et uisibilia cetera in caelo, quae corpora esse non dubitat; et si di sunt. quo modo alii benefici, alii malefici esse dicantur; et quo modo incorporalibus, cum sint corporei, coniungantur. Quaerit etiam uelu
Abbreviated transcription (Latin):
solũ minerue sub tanta ruia tẽpli
illius ut scribit liuius integrum ste¬
tisse phibet᷑: ñ ut diceret᷑. dñ patrii
quoꝵs semꝑ sub numine troia ẽ ad
eorum laudẽ: s ne diceret᷑. excessere
om̃s aditis arisq re lictis dii add
eoꝵs defensionẽ. Illud enĩ posse
ꝑmissi sunt: ñ unde probarentur
potentes. s unde p̾sentes conuince¬
rentur.

Expanded text:
solum Minervae sub tanta ruina templi solum Minervae sub tanta ruina templi illius, ut scribit Livius, integrum stetisse perhibetur: non ut diceretur, Dî patrii, quorum semper sub numine Troja est, ad eorum laudem; sed ne diceretur, Excessere omnes adytis arisque relictis dii, ad eorum defensionem. Illud enim posse permissi sunt, non unde probarentur potentes, sed unde praesentes conuincerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
publice portas claudere.: Fit hoc eis
inquantum exitium uerterint: atten¬
ddant defensores deorum. Deseruerint
dii adulteros. yliumq flammnis greco¬
tum reliquerint: ut ex eiꝰ cinerib ro¬
ma castior nasceretur cur & postea de¬
seruerunt eandẽ ciuitatem romanis
cognatã. ñ rebellantem aduersus romã
nobilem filiã. s iustiorib eius partib
fidem constantissimã. pussimamq
seruantẽ: eamq delendam reliquert᷑
ñ grecoꝵs uiris fortib. s uiro spurcissi¬
mo romanors. Aut si displicebat diis
causa paitiũ syllanarũ. cui seruantes
urbem miseri portas clauserant:cur
eidem sylle tanta bona ꝓmittebant.
& p̾nuntiabant. An & hic agnoscun¬
tur adulatores feliciũ potius. qͣm in¬
feliciũ defensores. Nongͦ yliũ etiã
tunc abeis cum desereretur euersũ
ẽ. Nam demones ad decipiendum
semꝑ uigilantissimi. qͦd potuerunt
fecerunt. Euersis quippe & incen¬
sis om̃ib cum oppido symulachris.

Expanded text:
publicae portas claudere? At hoc eis publicae portas claudere? At hoc eis in quantum exitium verterit, attendant defensores deorum. Deseruerint dii adulteros, Iliumque flammis Graecorum reliquerint, ut ex ejus cineribus Roma castior nasceretur: cur et postea deseruerunt eamdem civitatem Romanis cognatam, non rebellantem adversus Romam nobilem filiam, sed justioribus ejus partibus fidem constantissimam piissimamque servantem; eamque delendam reliquerunt, non Graecorum viris fortibus, sed viro spurcissimo Romanorum? Aut si displicebat diis causa partium Syllanarum, cui servantes urbem miseri portas clauserant; cur eidem Syllae tanta bona promittebant et praenuntiabant? An et hinc agnoscuntur adulatores felicium potius quam infelicium defensores? Non ergo Ilium etiam tunc, ab eis cum desereretur, eversum est. Nam daemones ad decipiendum semper vigilantissimi, quod potuerunt, fecerunt. Eversis quippe et incensis omnibus cum oppido simulacris,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ auiditas adipiscende laudis hu¬
mane. s necessitas tuende salutis
& libertatis. Ita sit plane. Nam post¬
qm res eors sicut scribit ipse salustiꝰ.
legib. morib. agris aucta. satis ꝓsꝑa satisq
pollens uidebat᷑: sicuti pleraq morta-¬
lium habentur. iuidia exopulentia
orta ẽ. Igitur reges popłiq finitimi
bello temptare: pauci ex amicis au¬
xilio ẽẽ. Nam cet̾i metu ꝑculsi. a ꝑi¬
culis aberant. At romani domi mi¬
litiȩq intenti: festinare. parare. aliꝰ
alium hortari hostib obuiam ire
lib̾tatem. patriã. parentesq armis
cegere. Post ubi ꝑicula untute ꝓpu¬
lerant: socus & amicis auxlia porta¬
bant. magisq dandis qm accipiendis
beneficiis amicitias parabant. Decen¬
ter his artib roma creuit. S regnan¬
te numa ut tam longa pax ẽẽt. utrũ
irruebant improbi belloq temp¬
tabant: an nichil eoꝵ fiebat ut poᷤ¬
set pax illa ꝑsistere.: Si enim bellis

Expanded text:
non aviditas adipiscendae laudis hunon aviditas adipiscendae laudis humanae, sed necessitas tuendae salutis et libertatis. Ita sit plane. Nam postquam res eorum, sicut scribit ipse Sallustius, legibus, moribus, agris aucta, satis prospera, satisque pollens videbatur, sicuti pleraque mortalium habentur, invidia ex opulentia orta est. Igitur reges populique finitimi bello tentare, pauci ex amicis auxilio esse: nam caeteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire; libertatem, patriam, parentesque armis tegere. Post ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant, magisque dandis quam accipiendis beneficiis amicitias parabant . Decenter his artibus Roma crevit. Sed regnante Numa, ut tam longa pax esset, utrum irruebant improbi belloque tentabant; an nihil eorum fiebat, ut posset pax illa persistere? Si enim bellis