comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor ñ conuertã eum: eo quod se¬
cuerit pregnantes galaad. ad dilatan¬
dum t̃minum suume Et succendã
ignem in muro rabbȩ. & deuorabit
edes eius in ululatu in die belli. & in
turbine in die cõmotionis. Et ibit mel¬
chom in captiuitatem. ipse & pͥncipes
eiꝰsimul dicit dñs. Lxx. Hec dicit
dũs. Suꝑ trib impietatib filioꝵ am¬
mon. & suꝑ quatuor ñ adũsabor eum. eo
quod dissecuerit pregnantes galaadita¬
rum. ut dilataret t̾minos suose Et
succendam ignẽ siꝑ inuros rabba. et
deuorabit fundam̃ta eiꝰ cum clamore
in die belli. & cõmouebit᷑ in die consũ¬
mationis suȩ & ibunt reges eius in cap¬
tiuitatẽ. sacerdotes eoꝵ & principes eoꝵ
simul dicit dñs. Filios ammon qui
de lotħ stirpe generatisunt. & habitañ
in arabia. ubi nunc ẽ philadephia.cor¬
ripit sermo diuinus: quare sub saul
rege iudeȩ. naas ammanites pͥnceps
eoꝵ uastauerit iabes galaad & dissecue¬
rit pregnantes eius. ut dilataret t̃mi¬

Expanded text:
n convertam eum eo quod dissecuerit praegnantes Galaad ad dilatandum terminum suum et succendam ignem in muro Rabbae et devorabit aedes eius in ululatu in die belli et in turbine in die commotionis et ibit Melchom in captivitatem ipse et principes eius simul dicit Dominus haec dicits: Super tribus impietatibus filiorum Ammon et super quatuor non aversabor eos, eo quod desecuerit praegnantes Galaaditarum, ut dilataret terminos suos: et succendam ignem super muros Rabba, et devorabit fundamenta cum clamore in die belli, et commovebitur in die consummationis suae: et ibunt reges in captivitatem, ÷ sacerdotes eorum ⁑ et principes eorum simul, dicit Dominus. Filios Ammon qui de Lot stirpe generati sunt, et habitant in Arabia, ubi nunc est Philadelphia, corripit sermo divinus: quare sub Saule rege Judaeae Naas Ammonites, princeps eorum, vastaverit Jabes Galaad, et desecuerit praegnantes ejus, ut dilataret termi
Abbreviated transcription (Latin):
ossa regis idumeẽ in cinereme Et
mittam ignem in moab: & deuorabit
fundamenta ciuitatũ enis. Et moriet᷑
in infirmitate moab cum clamore &
cum uoce tube: & disꝑdam iudicem
ex ea. & om̃s pͥncipes int̃ficiam cum eo.¬
dicit dñs. Non solum filii ammon s
& moab de loth semine ꝓcreatus ẽ: qui
fr̃is abraham filius fuit. Et ut ostendat
se omniũ ds dnĩn. & cunctas ammas ad
suũ qui earum conditor ẽ imꝑiũ ꝑtine¬
re: regis quoq iãumeoꝵ imuriã uindi¬
cat. immno scelus qđ in eũ amoabitis ꝑ¬
petratum ẽ. ut ossa eius usq ad cinerẽ
concremarent. & seuitiã suã ac rabiem
nec in morte fiuirent. Tradunt hebrei
ossa regis idumee iam sepulti. qui cũ
ioram rege isrł. & iosaphat rege iuda
ascenderat adu̾sum moab. in ultionẽ
doloris a moabitis postea conuulsa atq
succensa. Ob hanc ergo inquiunt cau¬
sam deus missurum se ẽe dicit ignem
in moab. uł metropoli moabitarũ.
a qua tota ẽ appellata ꝓuintia. uł um¬

Expanded text:
umaeae in cinerem: et emittam ignem in Moab, et devorabit fundamenta civitatum ejus, et morietur in infirmitate Moab cum clamore, et cum voce tubae: et disperdam judicem ex ea, et omnes principes ejus interficiam, dicit Dominus. Non solum filii Ammon, sed et Moab de Lot semine procreatus est, qui fratris Abraham filius fuit. Et ut ostendat se Deus omnium Dominum, et cunctas animas ad suum, qui earum conditor est, imperium pertinere, regis quoque Idumaeorum injuriam vindicat, immo scelus quod in eum a Moabitis perpetratum est, ut ossa ejus usque ad cinerem concremarent, et saevitiam suam et rabiem nec in morte finirent. Tradunt Hebraei, ossa regis Idumaeae jam sepulti, qui cum Joram rege Israel et Josaphat rege Juda ascenderat adversum Moab, in ultionem doloris a Moabitis postea convulsa atque succensa . Ob hanc ergo, inquiunt, causam Deus missurum esse se dicit ignem in Moab, vel metropolim Moabitarum, a qua tota est appellata 238
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi gr̃a. ostium uocatur qui falsum
dogina cõncepit & peꝑit. ut arrius in
alexandria: uectes enis & firmissime serrȩ
eutitius & eunonnius. qui sil logisiis
& enthimematib. imino sophismati¬
b. & pseudonienis atq soritis quȩ ma¬
le ab aliis inuenta sunt. roborare co¬
nantur. Cumq contriti fuerint atq
confracti uectes damasci: disꝑdet etiã
habitatores de campo. oñ. qd int̃p̃ta¬
tur labor siue dolor. Om̃s em̃ heretici
labore minio ac dolore querendi. ordinẽ
aliquẽ & consequentiã hereseos suȩ
re ꝑire conati sunt. Et concidam tri¬
bum ex uiris charran. qd̾ in lingua
nĩa in foramina ũtitur. Non em̃ ha¬
bent fenestras ꝑ quas ad eos ueritatis¬
lumen introeat: s foramina qued̃ã
& occultos meatus ꝑ qͦs noxia & mm¬
muuda ingrediunt᷑ aminantia. Et
captiuus ducet᷑ ar̃añ. popls excelfus
atq sublimis. qui erectus ẽ in suꝑbiã.
& sibi celestia reꝓmittit. ut capiatur

Expanded text:
Verbi gratia: Ostium vocatur, qui falsum Verbi gratia: Ostium vocatur, qui falsum dogma concepit et peperit, ut Arius in Alexandria: vectes ejus et firmissimae serae ejus, Euticius et Eunomius, qui syllogismis et enthymematibus, immo sophismatibus, et pseudomenis atque soritis, quae ab aliis male inventa sunt, roborare conantur. Cumque contriti fuerint atque confracti vectes Damasci, disperdet etiam habitatores de campo Ὦν, quod interpretatur labor, sive dolor. Omnes enim haeretici labore nimio ac dolore quaerendi ordinem aliquem, et consequentiam haereseos suae reperire conati sunt. Et concidam tribum ex viris Charram, quod lingua nostra in foramina vertitur. Non enim habent fenestras, per quas ad eos lumen veritatis introeat; sed foramina quaedam et occultos meatus, per quos noxia et immunda ingrediantur animantia. Et captivus ducetur Aram, populus excelsus atque sublimis, qui erectus est in superbiam, et sibi coelestia repromittit, ut 230 capiatur
Abbreviated transcription (Latin):
ra. quod ꝑfecte etatis uiros secare non
possint s eos qui adhuc in utero st̃
uł qui solidum cibum cape neque¬
unt. & adhuc lacte nutriuntur infan¬
tiȩ. Iste autẽ p̃gnantes de galaad sunt:
qd̾ int̃p̃tatur translatio. siue transim¬
gratio testimonii. Migrauer̃t eñi de
eccłia in heresim: & testimonia di quȩ
prius acceꝑant. ad alien os terminos
transtulert̃. S emitcet dñs ignẽ in
domũ azahel quã ipsi uocant a⁊ahel.
id ẽ uisionẽ dĩ ignem qui ligna in eis
stipulamq consumat. & deuoret fun¬
dam̃ta filii adẽr. Debemꝰ em̃ & ruxta.¬
lxx. dicere. ne eos frustra ꝓposuisse ui¬
deamur. Ader̃ int̃p̃tatur c̃yprẽma.
quẽ nos decorem possumꝰ dicere. eo qd
omĩs sermo hereticoꝵ congnnus atq
cõpositus. & habens pulchritudinẽ
eloquentie secularis. facilius decipiat
audientes. Uectes aut̃ẽ damasci quasi
intelliguntur qui instructi sunt arte
dialectica & argumentis philosophoꝵ

Expanded text:
ra quod perfectae aetatis viros secare non ra quod perfectae aetatis viros secare non possint; sed eos qui adhuc in utero sunt, vel qui solidum cibum capere nequeunt, et adhuc lacte nutriuntur infantiae. Istae autem praegnantes de Galaad sunt, quod interpretatur translatio, sive transmigratio testimonii. Migraverunt enim de Ecclesia in haeresim, et testimonia Dei quae prius acceperant, ad alienos terminos transtulerunt. Sed mittet Dominus ignem in domum Azael, quam ipsi vocant AZAEL  , id est, visionem Dei: ignem qui ligna in eis stipulamque consumat, et devoret fundamenta filii Ader. Debemus enim et juxta dicere, ne eos frustra proposuisse videamur: Ader interpretatur εὐπρεπεία, quem nos decorem possumus dicere: eo quod omnis sermo haereticorum concinnus atque compositus, et habens pulchritudinem eloquentiae saecularis, facilius decipiat audientes. Vectes autem Damasci, quasiintelligantur, qui instructi sunt arte dialectica, et argumentis philosophorum.
Abbreviated transcription (Latin):
unt mala. s doctrina sua simplices qͦs¬
q decipiunt. & in morẽ damascenorũ
qui int̃p̃tant᷑ sanguinẽ bibentes. eoꝵ
quos deceꝑint sanguinẽ bibunt. Suꝑ
huiꝰcemodi inquit peccatis dñs. ñne
dignum ẽ. ut eos plagis corripiam. et
auertam ab eis faciem meam: ut qui
auersione uultus meis tenebris obru¬
ant᷑: Contriuer̃t eñ siue dissecuer̃t
in plaustris ferreis p̃gnantes galaad.
Istȩ sunt p̃gnantes: de quib dñs in eu
angłio loquitur. Uep̃gnantib & m
trientib in illis dieb. Pregnantes st̃
animȩ credentiũ: quȩ in pͥncipio fidei
possunt dicere. a timore tuo dñe conce¬
pimus & parturiuimꝰ. Et si ñ fuerint
plaustris ac rotis ferreis atq dentatis
de quib psalimstadic̃. filii hominũ
dentes eoꝵ arma & sagite. concisȩ ati
serratȩ: possunt etiam ea dicere quȩ
secuntur. & peꝑimus. sp̃m salutis tuȩ
fecimus suꝑ t̾ram. Similq conside¬

Expanded text:
unt mala, sed doctrina sua quosque simplices unt mala, sed doctrina sua quosque simplices decipiunt, et in morem Damascenorum, qui interpretantur, sanguinem bibentes, eorum quos deceperint, sanguinem bibunt. Super hujuscemodi, inquit, peccatis Dominus: nonne dignum est, ut eos plagis corripiam, et avertam ab eis faciem meam? ut qui aversione vultus mei tenebris obruantur. Contriverunt enim, sive dissecuerunt in plaustris ferreis praegnantes Galaad. Istae sunt praegnantesloquitur: Vae praegnantibus, et nutrientibus in illis diebus . Praegnantes sunt animae credentium, quae in principio fidei possunt dicere: A timore tuo, Domine, concepimus et parturivimus ; et si non fuerint plaustris ac rotis ferreis ac dentatis de quibus Psalmista dicit: Filii hominum dentes eorum arma et sagittae , concisae atque ferratae, possunt etiam sequuntur: Et peperimus, spiritum salutis tuae faciemus super terram. Simulque 229 conside
Abbreviated transcription (Latin):
ente capiantur. Legimus em̃ quod
theglatfalassar rex asyrius int̾fec̃¬
to rasin rege damasci. de quo & y¬
saias loquitur. omnẽ syrie popłm
qui appellabat᷑ ar̃añ in cyrenen
transtulerit: & ob hanc causam ẽẽ
subaudiatur conteram atq disꝑ-¬
dam: & popłs syriȩ infines egypti
ultimos transferatur. Quodq in
pͥncipio dicit᷑. suꝑ trib sceleribus
damasci & suꝑ quatuor ñ conũtam¬
id ẽ damasci popłm. siue aram id est
syrum:. hunc sensum iuxta historiam
habere potest. Si semel esset meum
popłm ꝑsecutus aut scd̃o: darem ue¬
niam:. Nunc uͦ cum t̃cio & quarto
crudelis extiterit ut captiuã multi¬
tudinem plaustris ferreis tereret ñne
dicere. Primum peccatum ẽ. cogitasse
quȩ mala sunt: scdm cogitationib ad¬
quieuisse ꝑũsis. t̃cium. qd̾ mente decre¬
ueris. oꝑe complesse: quartũ. post pec¬
catum ñ agere penitentiã. s in suo sibi
complacere delicto. Hoc om̃s faciunt
heretici. qui ñ solum cogitant & faci-¬

Expanded text:
 capiatur. Legimus enim quod Theglatphalasar rex Assyrius, interfecto Rasin rege Damasci, de quo et Isaias loquitur, omnem Syriae populum, qui appellabatur Aram, in Cyrenem transtulerit, et ob hanc subaudiatur, conteram et disperdam, et populus Syriae in fines Aegypti ultimos transferetur. Quodque in principio dicitur: Super tribus sceleribus Damasci, et super quatuor, non Aid est, Damasci populum, sive Aram, id est, Syrum, hunc sensum juxta historiam habere potest: Si semel meum esset populum persecutus, aut secundo, darem veniam: nunc vero cum tertio et quarto crudelis exstiterit, ut captivam multitudinem plaustris ferreis tereret: nonndicere: Primum peccatum est, cogitasse quae mala sunt. Secundum, cogitationibus acquievisse perversis. Tertium, quod mente decreveris, opere complesse. Quartum, post peccatum non agere poenitentiam, et in suo sibi complacere delicto. Hoc omnes faciunt haeretici, qui non solum cogitant, et faci
Abbreviated transcription (Latin):
bui:. uisitabo suꝑ uos om̃s iniqͥtates
ur̃as. Quẽ diligit dñs corripit: & casti¬
gat omnẽ filiũ quẽ recipit. Et pul¬
chre dixit. insitabo & non ꝑcutiam:
quia plaga iuifitatio ẽ atq curatio.
Et om̃s inquit iqͥtates siue peccata
ur̃a uisitabo. ne qͥd imꝑcussum rema¬
neat᷑. ne qͥd ñ recipiat sanitatẽ. Num¬
qͥd ambulabunt duo parit̃. nͥ conue¬
nerit eis: Nnqͥd rugiet leo in saltu:
nͥ habuerit p̃dame Nũqͥd dabit catu¬
lus leonis uocẽ de cubili suo. nͥ aliqͥd

Expanded text:
visitabo super vos omnes iniquitates vestras. Quem diligit Dominus, corripit, et castigat omnem filium quem recipit . Et pulchre dixit: Visitabo, et non percutiam; quia plaga Dei visitatio est, atque curatio. Et omnes, inquit, iniquitates sive peccata vestra visitabo, ne quid impercussum remaneat, ne quid non recipiat sanitatem. Numquid ambulabunt duo pariter, nisi convenerit eis? Numquid rugiet leo in saltu, nisi habuerit praedam? Numquid dabit catulus leonis vocem de cubili suo, n
Abbreviated transcription (Latin):
ad sp̃m. de t̾renis ad cȩlestia. p̃ceptũq
nobis sit describere sc̃am scripturam
in corde nr̃o criplicit̃. Mitit aut̃e dñs
ignẽ in om̃s inunitiones tyri. qui non
solum muros. s & fundam̃ta illius de¬
uorabit. De captiiitate salomonis. ꝓ qͦ
in hebreo habetur consummata atq
ꝑfecta. supra diximꝰ. Hẽc dicit dũs.
Suꝑ trib scelerib edom. & suꝑ quatu¬
or ñ conũtam eum. eo qd̃ ꝑsecutus sit in

Expanded text:
piritum, de terrenis ad coelestia: praeceptumque sit nobis describere sacram Scripturam in corde nostro tripliciter. Mittet autem Deus ignem in omnes munitiones Tyri, qui non solum muros, sed et fundamenta illius devorabit. De captivitate Salomonis, pro quo in Hebraico habetur, consummata atque perfecta, supra diximus. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Edom et super quatuor non convertam eum: eo quod persecutus s
Abbreviated transcription (Latin):
eius suꝑ tẏrum. ꝓ seruitute qua serui¬
uit mͥ aduersus eam: eo qd̾ aggerẽ ad
capiendã tẏrum quȩ prius fuie insula
illius cõportarit exercitus. Qd̃ & alexan¬
drum macedonem fecisse narrat historia.
ut exoppido pene insulam faceret quã

Expanded text:
rum pro servitute, qua servivit mihi adversum eam : eo quod aggerem ad capiendam Tyrum, quae fuit prius insula, illius comportarit exercitus. Quod et Alexandrum Macedonem fecisse narrat historia, ut ex insula peninsulam faceret, quam
Abbreviated transcription (Latin):
aroto quoq & ipsa aliemgenarũ ẽ. aufe¬
ret habitatorẽ. Cuiꝰ qr litter̃ã sequit᷑. ubera
ñ lacte s igne sunt plena. & quȩ m̃titur
ignem se habere patrui.uł cuiꝰ umũsa
generatio ignib deputanda ẽ. Et tollet
sceptrũ siue tribũ de ascalone: uͥ ignis
homicida ẽ. Sicut eñ ignis dm̃ saluos
facit eos quoꝵ corda penetrarit. fic ignis
iste qui de cęlo cecidit quasi fulgur. qui
succendit diaboli sagittas. qͦs cũq afflaue¬
rit int̾ficiet. Transferet quoq manũ suã
suꝑ accharon: uͥ sterilitas ẽ & eradicatio.
Qͥcũq enĩ sp̃ualem ñ receꝑit intelligentiã:
audiet ꝑ oseẽ. Da eis dñe. Qͥd dabis eis:
Da eis uuluã sterilem: & ubera arentia.
Et ut omĩa semel uno sermone cõp̃hen¬
deret. ꝑditurũ se ẽẽ dicit om̃s reli qui¬
as philistiimaił geth cruitatẽ in qͣ toreu¬
lar diaboli ẽ. uł om̃s reliquos philisti¬
im qui appellant᷑ cadentes poculo.

Expanded text:
Azoto quoque, quae et ipsa alienigenarum est, aufeAzoto quoque, quae et ipsa alienigenarum est, auferet habitatorem: cujus, quia litteram sequitur, ubera non lacte, sed igne sunt plena: et quae mentitur ignem habere se patrui, ejus universa generatio ignibus deputanda est. . Et tollet sceptrum, sive tribum de Ascalone, ubi ignis homicida est. Sicut enim ignis Domini salvos faciet eos, quorum corda penetraverit: sic ignis iste qui de coelo decidit, quasi fulgur, qui succendit diaboli sagittas, quoscumque afflaverit, interficiet. Transferet quoque manum suam super Accaron, ubi sterilitas et eradicatio est. Quicumque enim spiritualem non receperit intelligentiam, audiet per Osee: Da eis, Domine. Quid dabis eis? Da eis vulvam sterilem, et ubera arentia. Et ut omnia semel uno sermone comprehenderet, perditurum se esse dicit omnes reliquias Philistiim, vel Geth civitatem, in qua torcular diaboli est, vel omnes reliquos Philistiim, qui interpretantur cadentes poculo.
Abbreviated transcription (Latin):
mea. sanguinariũ atq t̃renũ. arotus
id ẽ es dõd. ignem uberis siue patru:
licet quidã. dõr. ꝓ dõd male legentes.
ignem generationns putent. Ascalon
int̃p̃tatur ignis homicida: siue appes¬
in eo quod captiuos de familia salomo¬
nis concluserit in idumea. Hos ergo
arbitor iudeoꝵ magistros & om̃s qui
occidentẽ secuntur litterã. noluntq
tp̃tantur. & sapiunt. uolunt esse t̃¬
renaͭ. nec audiunt cum discipłis para¬
bolas dñm disserentẽ & dicentẽ eis. qui
habet aures audiendi audiat. p̃sertim
cum apls manifestam historiã in duo¬
b intelligat testam̃tis. uno suꝑ montẽ
sẏna que ẽ agar. & seruit cum filiis suis.
Ignem gͥ se in muros garȩ. & omĩa enis
dicit argiuñta missurũ: quib sua m̃dacia
circũdare intitur & tueri. Cũq ignem
in imuro ᷤᷤ miserit: deuorabunt᷑ edes sine
fundam̃ta illiꝰ. quicqͥd firmũ habere po¬
tuerit. & dialectica arte constructũ. De

Expanded text:
maeus, sanguinarium, atque terrenum: Azotus, maeus, sanguinarium, atque terrenum: Azotus, id est, Esdod, ignem uberis, sive patrui: licet quidam dor, pro dod male legentes, ignem generationis putent: Ascalon interpretatur ignis homicida, sive appenin eo quod captivos de familia Salomonis concluserit in Idumaea. Hos ego arbitror Judaeorum magistros, et omnes qui occidentem sequuntur litteram, noluntque terpretantur et sapiunt, volunt esse terrena, nec audiunt cum discipulis parabolas Dominum disserentem, et dicentem eis: Qui habet aures audiendi, audiat : praesertim cum Apostolus manifestam historiam in duobus intelligat Testamentis . Unum super montem Sina, quae est Agar, et servit cum filiis suis: Ignem igitur se in muros Gazae, et omnia ejus dicit argumenta missurum, quibus sua mendacia circumdare nititur et tueri. Cumque ignem in muros miserit, devorabuntur aedes, sive fundamenta illius, quituerit, et dialectica arte constructum. De
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ꝑfectam atq cõpletam. ut nullus
remanserit captiuoꝵ qui ñ sit tradi¬
tus idumeis. Unde ignem se in garȩ
muros & edessiue fundam̃ta dicit
ẽẽ imissurũ. qui uiũsa deuoret & absor¬
sȩ sunt plagis. post gazam transit ad a¬
zotum quȩ appellat᷑ es dõd. & rursum
ad ascalonem: & uoce t̃ribili cõminatur
habitatorẽ azoti se ꝑditurum. & tenen¬
tẽ sceptrũ de ascalone. regiam uidelicet
potestatem. siue tribum ascalonis. ut
nullus ibi remaneat. ne ultimȩ quidẽ
etatis homines.qui trementes artus
baculo regente sustentent. Bursumq
transfert manũ suã. ut ꝑcutiat accha¬
ron. Et quatuor emimeratis urbib. re¬
ne cõprehendit. Et ꝑibunt reliqui
philistiim: quos aut gech ciuitatem.
aut om̃s uicos qui supra dictis urbib
subiacent debemꝰ acciꝑe. Scđin tro¬
pologiã sic nobis exponendum uidet᷑.
Gaza que hebraice dicit᷑ aza. sonat fortitu¬
dinẽ. uł imꝑiũ. salomon pacificũ. idu¬

Expanded text:
ificat atque completam: ut nullus remanserit captivorum, qui non sit traditus Idumaeis. Unde ignem se in Gazae muros et aedes, sive fundamenta dicit esse missurum, qui universa devoret et absoram percussae sunt plagis, post Gazam transit ad Azotum , quae appellatur ESDOD  , et rursus ad Ascalonem, et voce terribili comminatur habitatores se Azoti perditurum, et tenentem sceptrum de Ascalone, regiam videlicet potestatem, sive tribum Ascalonis, ut nullus ibi remaneat, ne ultimae quidem aetatis homines, qui trementes artus baculo regente sustentent. Rursumque transfert manum suam, ut percutiat Accaron. Et quatuor enumeratis urbibus, rene comprehendit. Et peribunt reliqui Philistiim: quos aut Geth civitatem, aut omnes vicos qui supradictis urbibus subjacent, debemus accipere. Secundum tropologiam sic nobis exponendum videtur: Gaza quae Hebraice dicitur AZA  , sonat fortitudinem vel imperium: Salomon, pacificum: Idu
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes ne ꝓphetetis. Ixxsimiliter.
Me uobis tanta prestante beneficia.
ut adu̾sarios ur̃os int̾ficerem. & t̾ram
eoꝵ uobis traderem. & de filiis ur̃is
ac iuuenib ꝓpħas eligerem. & naza¬
reos. meoq cultui consecrarem:. nũqͥd
potestis dicere qd̃ ista ñ fecerim. et
meã erga uos clementiã ꝑ qmͣ uiui¬
tis denegare. qui in tantam rabiem
ꝓrupistis. ut inebriaretis nazareos
meos uino. quib lege preceptũ ẽ ut
omne qd̃ mnebriare potest ñ bibant.
& ꝓpħis mandaretis ne in meo nomi¬
nẽ habemus in manib p̃cepit ama

Expanded text:
dicentes: Ne prophetetis. LXX similiter. dicentes: Ne prophetetis. LXX similiter. Me vobis tanta praestante beneficia, ut adversarios vestros interficerem, et terram eorum vobis traderem, et de filiis vestris ac juvenibus prophetas eligerem et Nazaraeos, meoque cultui consecrarem. Numquid potestis dicere quod ista non fecerim, et meam erga vos clementiam, per quam vivitis, denegarim? Qui in tantam rabiem prorupistis, ut inebriaretis Nazaraeos meos vino, quibus lege praeceptum est, ut omne quod inebriare potest, non bibant : et prophetis mandaretis, ne in meo nominunc habemus in manibus, praecepit Ama
Abbreviated transcription (Latin):
& spolia illius distribuit. Nobisq pre¬
stitit dñs. ut fructus huiꝰ amorrei seon
quẽ int̃p̃tari infructuosam arborem
diximus. quia mali erant. contereret
de suꝑ & auferret. ne quis bonos esti¬
mans comederet & ꝑiret. Radices quoq
illius succidit atq cõminuit: ut nchil
postea malȩ arboris pullularet. Et ipse
dñs fecit nos exire de scło. & ꝑ annos. qͦ¬
dragnnta. qui numerus semꝑ afflictio¬
nis & ieiunii. luctus ẽ & doloris. ꝑ tribu¬
lationes & angustias ꝑuenire ad t̾ram
scãm: ut possideremꝰ primũ t̾ram amor¬
rei. & illius quondã regio fieret nr̃a pos¬
sessio: & postea suscitaret de filiis nr̃is
ꝓphas. om̃s scõs uiros qui acceperunt
nib nr̃is uł electis assumeret nazare¬
os & sc̃ificatos qui d̃õ suas animas im¬
molantes uinũ qd inebriare potest &¬
statum mentis euertere ñ attngunt.
ut habeant comam sanson. In cuiꝰ capi¬
te. quia caput uiri xp̃c ẽ. fortitudo et
nazareis uinum: & ꝓpħis mandabatis

Expanded text:
 Al. distribuit . Nobisque praestitit Dominus, ut fructus hujus Amorrhaei Seon, quem interpretari infructuosam arborem diximus, quia mali erant, contereret desuper, et auferret, ne quis bonos aestimans, comederet et periret. Radices quoque illius succidit atque comminuit, ut nihil postea malae arboris pullularet. Ipse Dominus fecit nos exire de saeculo, et per annos quadraginta, qui numerus semper afflictionis et jejunii luctus est et doloris, per tribulationes et angustias pervenire in terram sanctam, ut possideremus primum terram Amorrhaei, et illius quondam regio fieret nostra possessio, et postea suscitaret de filiis nostris Prophetas, omnes sanctos viros, qui acceperunt nibus nostris, vel electis, assumeret Nazaraeos et sanctificatos, qui Deo animas suas immolantes, vinum quod inebriare potest, et statum mentis evertere, non attingunt: ut habeant comam Samson, in cujus capite quia caput viri Christus est fortitudo et Nazaraeis vinum et prophetis mandabatis,
Abbreviated transcription (Latin):
animã suam.: & nudus fugiet in
oie illa dicit dñs. Ne uobis pre¬
stante beneficia. & educente uos
de terra egypti. & interficiente an¬
te faciem ur̃am amorreum. ut pos¬
sideretis terram eius. & suscitante
os meos uino. & ꝓpħis dicebatis ne
ꝓphetetis. Iccirco sicut plaustrum
stipulȩ uel fem oners pregrauatũ
stridore & sonitu longe exululat:
sic ego ur̃a peccata ultra ñ sustineis.
& quasi stipulam tradens incendio.
clamabo & dicam: ꝑibit fuga a ue¬
loce. quem hebrei ieroboam filium
nabath intelligunt. qui prius in
ipsos pͥncipes. s domos eoꝵ & sobo¬
lem accipiamꝰ. Et fortis ñ obtinebit
uirtutem suam. fortem baasam
int̃pretantur. qui fuit ad bella prõp¬
tissimꝰ. Et robustus ñ saluabit am¬
mam suam. Hunc amri sentiunt.
Et tenens artum ñ stabit. siue susti¬
nebit: de il eu filio naisi qui ioram¬
regem isrł sagitta ꝑcussit. dictum
rexit. Et̃ ascensor equi non saluabit
animam suam.

Expanded text:
fugiet in die illa, dicit Dominus. Me vobis praestante beneficia, et educente vos de terra Aegypti, et interficiente ante faciem vestram Amorrhaeum, ut possideretis terram ejus, et suscitante os meos vino, et prophetis dicebatis: Ne prophetetis. Idcirco sicut plaustrum stipulae vel feni onere praegravatum, stridore et sonitu longe exululat: sic ego peccata vestra ultra non sustinens, et quasi stipulam tradens incendio, clamabo et dicam: Peribit fuga a veloce: quem Hebraei Jeroboam filium Nabath intelligunt, qui prius in ipsos principes, 125 sed domos eorum et sobolem accipiamus. « Et fortis non obtinebit virtutem suam. » Fortem Baasa interpretatur, qui fuit ad bella promptissimus, « et robustus non salvabit animam suam, » hunc Amri sentiunt. « Et tenens arcum, non stabit, » de Jehu filio Namsi, qui Joramregem Israel sagitta percussit, dictum rexit. « Et ascensor equi non salvabit animam suam.
Abbreviated transcription (Latin):
chaldeoꝵ fecisse cõmemorat. uibi ait.
Circũdabit te munitionib: & cõporta¬
bit aggerem in gyro. Et rursum.
Nabuchodonosor rex babilonis serui¬
re fecit exercitum suum seruitute
magna aduersus tẏrum. Ome caput
decaluatum & omĩs humerus depilatꝰ.

Expanded text:
Chaldaeorum fecisse commemorat, ubi ait: Chaldaeorum fecisse commemorat, ubi ait: Circumdabit te munitionibus, et comportabit aggerem in gyro . Et rursum: Nabuchodonosor rex Babylonis servire fecit exercitum suum servitute magna adversum Tyrum. Omne caput dec
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ sinit recordati cestam̃ti fr̃m: Et
emittã ignem suꝑ muros tẏri & de¬
uorabit fundam̃ta eius. Eadem
tres & quattuor impietates siue scele¬
ra quȩ imputauerat damasco. gare.
& a zoto. & ascalom. & accharomi. et
reliquis urbib philistim: etiã tẏro
ingerit & exꝓbrat quare concluserit
captiuitatẽ consũmatã atq ꝑfectam.
in idumea. de quib supra diximus.¬
& ñ sint recordati federis fr̃m iuoꝵ.
Querimꝰ qͦmͦ tyriifres sint iudeoꝵ. fr̃es
hic amicos uocat. & necessitudine copu¬
latos. eo qd hyram pͥnceps tyri cum
dauid atq salomone habuerit amnci¬
tias. in tantũ ut & ille in edificatione
templi atq palatii ligna cedrina rati¬
b ioppen usq ꝑduceret: & hi frum̃tũ
& oleum tyriis largirent᷑. & iuginti
urbes in basan eis dono darent. quas
ille quia giaminis plenȩ erant. susci-¬
ꝑe noluit. Ignẽ gͥ in muros eiꝰmis
surũ ẽẽ se dicit. & deuoraturũ edes
in uisione tẏri nabuchodonosor regẽ

Expanded text:
dati testamenti fratrum. Et emittam ignem super muros Tyri, et devorabit fundamenta ejus. Easdem tres et quatuor impietatis sive scelera quae imputaverat Damasco, Gazae, et Azoto, et Ascaloni, et Accaroni, et reliquis urbibus Philistiim, etiam Tyro ingerit, et exprobrat quare concluserit captivitatem consummatam atque perfectam in Idumaea, de quibus supra diximus sint recordati foederis fratrum suorum. Quaerimus quomodo Tyrii fratres sint Judaeorum? Fratres hic amicos vocat et necessitudine copulatos, eo quod Hiram princeps Tyri cum David et Salomone habuerit amicitias, intantum ut et ille in aedificationem Templi atque palatii, ligna cedrina ratibus Joppen usque perduceret: et hi frumentum et oleum Tyriis largirentur, et viginti urbes in Basan ei  Al. eis dono darent: quas ille quia graminis plenae erant, suscipere noluit . Ignem igitur in muros ejus se missurum esse dicit, et devoraturum aedes in visione Tyri, Nabuchodonosor regem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ suũ custodiuit in ȩt̃nũ : Et emittã
ignẽ in theman: & deuorabit fundam̃ta
muroꝵ enis. E dom ipse ẽ qui & esau.
ob coctionẽ ruse lentis ita appellatus :
cuiꝰ edulio pͥmogenita ꝑdidit. Hic alio
nomine appellatur seyr. idẽ pilosus &
hispidus. Unde montes idumeoꝵ uocan.¬
tur montes seyr: & ab edom greco sermone
idumea dicit᷑. Iste ꝑsecutus ẽ in gladio
frẽm suum. filios uidelicet iacob. de qͥb
in benedictionib ysaac quib benedixit
pͥmũ iacob. & postea esau. plemus scrip¬
tum ẽ. ut odium fr̃m seruaret᷑ in poste¬
ris. & gens idumea intantum ꝑsequeret᷑
fr̃es suos. ut egredientib de egẏpto. ne
transitũ quidẽ in t̾ram sc̃am concedereñ.

Expanded text:
 suum custodivit in aeternum: et emittam ignem in Theman, et devorabit fundamenta rum ejus. Edom ipse est qui et Esau, ob coctionem rufae lentis ita appellatus, cujus edulio primogenita perdidit: hic alio nomine appellatur Seir, pilosus et hispidus. Unde montes Idumaeorum vocantur montes Seir, et ab Edom Graeco sermone Idumaea dicitur. Iste persecutus est in gladio fratrem suum, filios videlicet Jacob, de quibus in benedictionibus Isaac, quibus benedicit primum Jacob, et postea Esau, plenius scriptum est: ut odium fratrum servaretur in posteris, et gens Idumaea intantum persequeretur fratres suos, ut egredientibus de Aegypto ne transitum quidem in terram sanctam concederet;
Abbreviated transcription (Latin):
scđm oꝑa eiꝰ. Qd̃ ergo dicit hoc est. Ex¬
pectaui multo temꝑe ut agerent pem
aliquando conũsi reciꝑent santatem.
Uerũ quia & t̾cio & quarto eadem faci¬
unt. cogor mutare sententiã. & plagis
corriꝑe deunquentes. Uideamꝰ autẽ qͥd
philistiim & urbes eiꝰ peccauerint: quos.¬
lxx. semꝑ alienigenas transtuler̃t. Ubi¬
los id ẽ aliemgenas legerimꝰ: ñ cõmu¬
ne nom̃ omium ext̃narũ gentium.
s ꝓprie philistiim. qui nc̃ palestim uo¬
cantur. accipiendi sunt. Quid gͦ fecit
gaza. ut ad iracundiã atq uindictam
dñm ꝓuocaret: Transtulit captiuitatẽ
ꝑfectam popłi iudeoꝵ. & conclusit eã
in idumea. ut iduineis uenderent qͦs
ceꝑant ex iudeis. ꝓcaptiuitate ꝑfecta.

Expanded text:
s  . Quod ergo dicit, hoc est: Exspectavi multo tempore ut agerent poenaliquando conversi reciperent sanitatem. Verum quia tertio et quarto eadem faciunt, cogor mutare sententiam, et plagis corrigere delinquentes. Videamus autem quid Philistiim, et urbes ejus peccaverint, quos semper alienigenas transtulerunt; ubiους, id est, alienigenas legerimus, non commune nomen omnium externarum gentium, sed proprie Philistiim, qui nunc Palaestini vocantur, accipiendi sunt. Quid fecit Gaza, ut ad iracundiam atque vindictam Dominum provocaret? Transtulit captivitatem perfectam populi Judaeorum, et conclusit eam in Idumaea, ut Idumaeis venderet, quos ceperat ex Judaeis. Pro captivitate perfecta,
Abbreviated transcription (Latin):
insonuerit: tẽ omĩa speciosa pastoꝵ
id ẽ doctrina hereticoꝵ quȩ pulchro
uidebat᷑ sermone composita. & cog¬
nitio circumcisionis. hoc eñi int̾p̃ta¬
t᷑ chernel ꝑ quã sibi uere circum¬
cisionis scientiã pollicent᷑. lugebit
atq siccabitur. & popłoꝵ milia quȩ
ꝓpt̃ simplicitatẽ uocant᷑ greges. su¬
bita ariditate marcescent. Hȩc di¬
cit dñs. Suꝑ tribus scelerib damas¬
ci & suꝑ quatuor ñ comĩtam eũ: eo
qd̃ triturauerint in platistris ferreis
galaad: Et mittam ignem in domum
arahel. & deuorabit domos benadab:
& conũtam uectem damasci. & disꝑdã¬

Expanded text:
 226 omnia speciosa pastorum, id est, doctrina haereticorum, quae pulchro videbatur sermone composita, et cognitio circumcisionis hoc enim interpretatur CHERMEL   per quam sibi verae circumcisionis scientiam pollicentur, lugebit atque siccabitur, et populorum millia, quae propter simplicitatem vocantur greges, subita ariditate marcescent. Haec diait iste. Super tribus sceleribus Damasci, & super quatuor non conuertam eum, eo quod triturauerit in plaustris ferreis Galaad: & mittā ignem in domū Azahel, & deuorabit domos Benadab, & conteram vectem Damasci. De his
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatẽ salomonis. ut concludereñ
eã in idumeã: Et emittã ignem suꝑ
muros gare deuorabit fundam̃ta eiꝰ.
& disꝑdam habitatores azoti. & aufe-¬
ret᷑ trib de ascalone. Et inferãmanũ
aliemgenarũ dicit dñs.N t̾ciam
& quartã generationẽ. peccatũ patrũ
se cõminat᷑ dñs in lege filiis redditu¬
rum:. ñ in ȩqualitate iudicii. ut alri
peccent & alii pumant᷑. s magnitu¬
dine clementiȩ dum semꝑ expectat
penitentiã. & qd̾ in pͥma generatione
delinquit᷑. ñ pͥus corripit & emendat.

Expanded text:
concluderent eam in Idumaeam, et emittam ignem super muros Gazae, et devorabit fundamenta ejus, et disperdam habitatores Azoti, et auferetur tribus de Ascalone, et inferam manumalienigenarum, dicit Dominus. In tertia et quarta generatione peccata patrum se Dominus comminatur in Lege filiis redditurum: non in aequalitate judicii, ut alii peccent, et alii puniantur, sed magnitudine clementiae, dum semper exspectat poenitentiam: et quod in prima generatione delinquitur, non prius corripit et emen
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ de illo qui uicinus ẽ litori: ad re¬
ges & ad suꝑbiam ꝑtinet regum isrł̃.
quos imininente captiuitate instar
montiũ desertoꝵ dicit ẽẽ uastandos.
Aliter. Cum dñs de syon & de ieru¬
salem. de specula eccliȩ que suꝑ mon¬
tẽ sita latere ñ potest. & in qua uisio
pacis ẽ. dederit ꝑnouũ & uetus in

Expanded text:
autem de illo, qui vicinus est littori, ad reautem de illo, qui vicinus est littori, ad reges et superbiam pertinet regum Israel, quos imminente captivitate, instar montium desertorum dicit esse vastandos. Aliter: Cum Dominus de Sion et Jerusalem, de specula Ecclesiae, quae super montem sita latere non potest, et in qua visio pacis est, dederit per vetus et
Abbreviated transcription (Latin):
dabit uocem suã. Bugitus hebraice
dicitur. lẽsãch. Pulchreq de syon
rugiet: & de ierłm dabit uocẽ suam.
ubi erat templum & di religio: ut
doceret dm̃ ñ in isrł urbib id ẽ in
bethel. & indan. ubi erant aurei ui¬
tuili. nec in metropoli saniaria. & iez¬
rahel. s inuera religione u̾sari. quȩ¬
in illo temꝑe colebatur in syon &
ierłm. Quo rugiente de syon & dan¬
te uocem suam de ierłm. de syon
speciosa luxerunt. & ex siccatus ẽ uer¬
tex carmeli. qui qͦndam letis pascuis
abundabat. Carmelus grece dicitur
& latine. hebraice autẽ appellat᷑ cher¬
niel. Et sunt duo montes qui hoc uo
cant᷑ nomine: alter in qͦ fuit nabal
carmelus maritus abigail ad austra¬
lem plagam: alter iuxta ꝑtolomai¬
dem que prius uocabat᷑ accho. mari
imminens. in quo helyas ꝓpħaflex¬
is genib pluuiam impetrauit. Si
gͦ de chermel dicit in quo habita¬
bat nabal. magis pastoꝵ gregib con¬
uenit. quia ẽ iixta solitudine. Sin

Expanded text:
it vocem suam. Rugiet Hebraice dicitur JESAG  : Pulchreque de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam, ubi erat templum et Dei religio, ut doceret, Deum non in Israel urbibus, id est, in Bethel et Dan, ubi erant aurei vituli, nec in metropoli Samaria et Jezrael, sed in vera religione versari, quae illo tempore colebatur in Sion et Jerusalem. Quo rugiente de Sion, et dante vocem suam de Jerusalem de Sion t regum Israel speciosa luxerunt, et exsiccatus est vertex Carmeli, qui quondam laetis pascuis abundabat. Carmelus Graece dicitur et Latine, Hebraice autem appellatur CHERMEL: et sunt duo montes, qui vocantur hoc nomine. Alter in quo fuit Nabal Carmelus, maritus Abigail ad Australem plagam. Alter juxta Ptolemaidem, quae prius vocabatur Acho, mari imminens, in quo Elias propheta flexis genibus pluvias impetravit . Si ergo de Chermel dicit, in quo habitavit Nabal, magis pastorum gregibus convenit, quia est juxta solitudinem . Sin
Abbreviated transcription (Latin):
tem. uulmis. & uictoriam sonat. In ore
philosophoꝵ semꝑ sochrates. & plato.
xenophon. & tͥeophrastus. zeno. & a¬
ristoteles. stoici uersantur. & ꝑipate¬
tici. Oratores. lisiam. & hiꝑidem. ꝑi¬
clen. & demostenen. gracchos. catones.
tullios. & ortensios. in celum laudib
ferunt. Poete si heroici sunt. home¬
rum atq uirgilium. Si lirici. pinda¬
rũ. & flaccum crebro sermone conce¬
lebrant. Cur hec dicta sunt: Ut sci¬
licet ostendamus etiã amos ꝓpħam
qui pastor de pastorib fuit. & pastor
non in locis cultis & arborib ac uine¬
is consitis. aut certe int̾ siluas & pra¬
ta uirentia. s in lata heremi uastita¬
te in qua uersatur leonum feritas.
& int̾fectio pecoꝵ. artis suȩ usum ẽẽ
sermonib ut uocem dñi t̃ribilem
atq metuendam rugitum leonum.
& fremitũ nominaret. eũsionem is¬
raheliticarũ urbiũ. pastoꝵ solitudi

Expanded text:
tem, vulnus, et victoriam sonat. In ore tem, vulnus, et victoriam sonat. In ore philosophorum semper Socrates et Plato, Xenophon et Theophrastus, Zeno et Aristoteles, Stoici versantur et Peripatetici. Oratores Lysiam et Hyperidem, Periclem et Demosthenem, Gracchos, Catones, Tullios, et Hortensios in coelum laudibus ferunt. Poetae, si epici sunt, Homerum atque Virgilium; si lyrici, Pindarum et 225 Flaccum crebro sermone concelebrant. Cur haec dicta sunt? ut scilicet ostendamus etiam Amos prophetam, qui pastor de pastoribus fuit, et pastor non in locis cultis et arboribus ac vineis consitis, aut certe inter silvas et prata virentia, sed in lata eremi vastitate, in qua versatur leonum feritas et interfectio pecorum, artis suae usum esse sermonibus, ut vocem Domini terribilem atque metuendam, rugitum leonum et fremitum nominaret. Eversionem Israeliticarum urbium, pastorum solitudi
Abbreviated transcription (Latin):
tum errare in sponsionis fide. si qd̾ ma¬
tri pollicitus sum. redlam filio. Ue¬
rum iam tempus ẽ. ut ipsius ꝓpħȩ
uerba ꝓponens: quid mͥ uideat᷑ in
singulis edisseram. Et dixit᷑. Oñs
de syon rugiet: & de ierłm dabit uo¬
cem suã. Et luxerunt speciosa pastoꝵ:
& ex siccatus ẽ uertex carmeli. Lxx.
Et ait. Dñs de syon esfatus ẽ. & de ieru¬
salem dedit uocem. Et luxerunt pas¬
cua pastoꝵ: & arefactus ẽ uertex carme¬
li. Naturale ẽ. ut om̃s artifices suȩ ar¬
tis loquant᷑ exemplis: ut unusquisq
in quo studio triuit etatem. illius simi¬
litudines ꝓferat. Uerbi gr̃a. Qui nau¬
ta ẽ & gubernator tristiciam suam c̃õ¬
uocat. inumicos suos. uentos appellat
contrarios. Rursum ꝓsꝑitatẽ & leticiã.
aurã placidissimã & scdos nominat.
uentos tranqͥlla maria & equora
campi similia. Eregione miles qͥcqͥd¬
dixerit. scutum. gladium. loricam. ga¬
leam. lanceam. arcum. & sagittas. mor¬

Expanded text:
tum errare in sponsionis fide, si quod matum errare in sponsionis fide, si quod matri pollicitus sum, reddam filio. Verum jam tempus est, ut ipsius Prophetae verba proponens, quid mihi videatur, in singulis edisseram. Et dixit: Dominus de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam. Et luxerunt speciosa pastorum, et exsiccatus est vertex Carmeli. LXX: Et ait: Dominus de Sion effatus est, et de Jerusalem dedit vocem suam, et luxerunt pascua pastorum, et arefactus est vertex Carmeli. Naturale est, ut omnes artifices suae artis loquantur exemplis, et unusquisque in quo studio trivit aetatem, illius similitudinem proferat: verbi gratia, qui nauta est et gubernator, tristitiam suam comvocat, inimicos suos ventos appellat contrarios; rursum prosperitatem et laetitiam, auram placidissimam et secundos nominat ventos, tranquilla maria et aequora campis similia. E regione, miles qdixerit, scutum, gladium, loricam, galeam, lanceam, arcum, sagittam, mor
Abbreviated transcription (Latin):
siue temꝑalitas. Uerba itaq amos. qͦ
temꝑe popłs isrł auulsus erat a dño &
aureis uitulis seruiebat. siue auulsus
a regno styrpis daiuid.clara uoce ceci¬
nerunt instar clangentis tube. que
int̾p̃tatur thecue: & cecinerunt suꝑ
isrł qui qͦndam erat rectissuꝰ dĩ. id
iuda. in quo ꝓpter templum & sca sc̃oꝵ
autẽ ieroboam qui diuisionis popłi
causa extiterat. significat ifrahelem
longo temꝑe in idolatriȩ errore man¬
fisse. pͥusqͣm captiuitas umũsa concu¬
ceret. quȩ in duob annis duplicem
ostendit angustiam decem tribuum
qui ex int̃p̃tatione nominis cui qͦdam
uaticimo futuroꝵ. omm arte pugnan¬
di adu̾sum diabolum & contrarias
potestateste bellare demonstras: quasi
longo sermone complexus sum. illud
breuit̃ admoneis explanationẽ & huiꝰ
& osee. ac zacharie ꝓph̾arutm. me & a¬
liis quidem scĩs utris. s p̃cipue sc̃ȩ &
uenerabilis memoriȩ parenti tue
paulȩ dum uiueret ꝓmisisse: nec mul-¬

Expanded text:
sive temporalitas. Verba itaque Amos, quo tempore populus Israel avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David, clara voce cecinerunt instar clangentis tubae, quae interpretatur Thecue. Et cecinerunt super Israelem, qui quondam erat rectissimus Dei, id Juda, in quo propter templum et sancta saautem Jeroboam, qui divisionis populi causa exstiterat, significat Israelem longo tempore in idololatriae 224 errore mansisse, priusquam captivitas universa concuteret, quae in duobus annis duplicem ostendit angustiam decem tribuum, qui ex interpretatione nominis tui, quodam vaticinio futurorum omni arte pugnandi adversum diabolum et contrarias potestates te bellare demonstras, quasi tae longo sermone complexus sum. Illud breviter admonens, explanationem et hujus et Osee et Zachariae prophetarum, me et aliis quidem sanctis viris, sed praecipue sanctae et venerabilis memoriae parenti tuae Paulae, dum viveret, promisisse. Nec mul
Abbreviated transcription (Latin):
filii ioas regis ifrł. ante duos annos
t̾remotus: qndo apud assyrios urbes¬
q ciliciȩ regnabat sardana pallus. de
quo insignis orator turpior inquit
intiis qͣm nomine. & apud latinos
ꝓcas siluius: cui amulius expulso mi¬
initore germano successit in regnum:
quo int̾fecto. congregata pastoꝵ & la¬
tronũ manu. Romulus sui nominis
condidit ciuitatem. Hic ẽ autẽ orias
rex iuda cognom̃to azarias. qui inde¬
bitũ sͥ sacerdotiũ uindicare conatus.
lepra ꝑcussus in fronte ẽ.: qͣndo tram
dm̃ ñ solum pena eiꝰ quia sacrilegus
fuit. s & t̾remotus ostendit: quẽ he¬
brei tunc accidisse cõmemorant. Iero¬
boam uͦ non ẽ filius nabath qui pec¬
care fecit isrł: s filius ioas filii ioachar¬

Expanded text:
filii Joas regis Israel, ante duos annos terrae motus. Quando apud Assyrios urbesque Ciliciae regnabat Sardanapalus, de quo insignis orator: Turpior, inquit, vitiis, quam nomine. Et apud Latinos Procas Silvius, cui Amulius, expulso Numitore germano, successit in regnum. Quo interfecto, congregata pastorum et latronum manu, Romulus sui nominis condidit civitatem. Hic est autem Ozias rex Juda, cognomento Azarias, qui indebitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra percussus in fronte est , quando iram Domini non solum poena ejus, qui sacrilegus fuit; sed et terrae motus ostendit, quem Hebraei tunc accidisse commemorant. Jeroboam vero non est filius Nabath, qui peccare fecit Israel , sed filius Joas filii Joa
Abbreviated transcription (Latin):
omĩno ñ legitur. Sermones itaq a¬
mos qui fuit de oppido thecue. ex nu¬
mero pastoꝵ. quia pastoralis & ipsa ẽ
regio. hoc uolumine continent᷑. Quos
uidit suꝑ isrł ñ carnis ocłis s mentis
intuitu quia ꝓpħe uocabant᷑ uiden¬
tes. Alioquin scdm litteram sermones
ñ uidentur s audiunt᷑. Unde & po¬
płs uidebat uocem dĩ: & moyses ta¬
ei. quid clamas ad me̾. In nouo quoq
legiinꝰ testamento: qd̾ uidimꝰ & audiui¬
palpauerunt de uerbo uitȩ. Uerbũ

Expanded text:
omnino non legitur. Sermones itaque Aomnino non legitur. Sermones itaque Amos, qui fuit de oppido Thecue ex numero pastorum, quia pastoralis et ipsa est regio, hoc volumine continentur, quos vidit super Israel, non carnis oculis, sed mentis intuitu: quia Prophetae vocabantur videntes; alioquin secundum litteram sermones non videntur, sed audiuntur. Unde et populus videbat vocem Dei, et Moyses taei: Quid clamas ad me ? In novo quoque legimus Testamento: Quod vidimus, et audivipalpave
Abbreviated transcription (Latin):
& ibi ꝓpħabis & in bethel ñ adicies ul¬
tra ut ꝓphetes. qͥa scĩficatio regis & do¬
mꝰ regi ẽ. Cui respondit amos. Non
ruboꝵ mora distringens. tulitq me
dñs cum sequerer gregem & dixit ad
me. Uade & ꝓpħa ad popłm meũ isrł.
Non utiq ad iudam & ierłm ut male
apud grecos & latinos habet: s ad isrł
id ẽ ad decem trib. quȩ ob popłi mul¬
titudinẽ pͥstinum nom̃ obtinuerant.
In eo autẽ loco ubi.lxx. transtuler̃t
in ãchãrmͣ. theodotio ipsum uerbũ
hebraicum posuit in nõcedr̃m. qd̾
ẽ in pastoralib. syminachus. & qͥnta e¬
ditio entois poimaisin. id ÷ inpastorib. E
puto ꝓpt̃ delẽth & Rẽs. litterarum si¬
militudinẽ. hic quoq deceptos. pro
ñõcẽch̃ĩ. quasi nõcerim. & exinde acha¬
rim posuisse sermonẽ: quãqͣm in pͥnci¬
pio nominis. ñũñ. littera nullam ex¬
cusationẽ relinquat erroris. Accharim
autẽ usq in p̃sentiarum hebreũ esse
listiim qͣm acharim expͥmunt quȩ

Expanded text:
abis, et in Bethel non adjicies ultra ut prophetes, quia sanctificatio regis et domus regni est. Cui respondit Amos: Non ruborum mora distringens: 222 tulitque me Dominus cum sequerer gregem, et dixit ad me: Vade, propheta ad populum meum Israel: non utique ad Judam et Jerusalem, ut male apud Graecos et Latinos habetur, sed ad Israel, id est, decem tribus, quae ob populi multitudinem, pristinum nomen obtinuerant. In eo autem loco ubi Septuaginta transtulerunt, in Accarim, Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit: in NOCEDIM  , quod t, in pastoralibus: Symmachus et quinta editio puto propter DALETH et RES litterarum similitudinem hic quoque deceptos, pro NOCEDIM, quasi NOCERIM: et exinde Accarim posuisse sermonem, quamquam in principio nominis NUN littera nullam excusationem relinquat erroris. Accarim autem usque in praesentiarum Hebraeum esse listiim, quam Accarim exprimunt, quae
Abbreviated transcription (Latin):
t Rb̃a amos
qui fuit in
pastoralibus
de thecue. que
Septuagin¬
ta autem nescio
quid uolentes
int̃pretati funt.
Sermones
amos qui facti
sunt in acharim
de thecue. quos uidit ꝓ ierłm. Scien¬
id ẽ decem trib quȩ appellabantur
ifrł & erant in samaria ꝓpħasse. Qd̃
quidẽ & aqͥla ac syminachus & che¬
odotio similit̃ tͣnstulerunt. Primus
gͦ osee ꝓpħa ad decem trib que appel¬
lant᷑ ephraim. samaria. domus ioseph.
& duas trib que uocant᷑ iuida & ie¬
rłm & iacob. ꝓfert uaticimum: nul¬
lam omĩno isrłis faciens mentionẽ
Tercius amos. nequaqͣm ad ierłm quȩ
regnabatur atribu iuda. s adisrł et
in samaria p̾̃dicat. Qd̃ & de toto uolu¬
mine eiꝰ ꝓbari potest. & maxime ex eo
qd scriptum ẽ. misit amasias sacerdos
bethel ad ieroboam regem isrł dicens.
Rebellauit contra te amos in medio do

Expanded text:
rba Amos, qui fuit in pastoralibus de Thecue, quae Septuaginta autem, nescio quid volentes, interpretati sunt: Sermones Amos, qui facti sunt in Accarim de Thecue, quos vidit pro Jerusalem. ScieniIsrael, et erant in Samaria, prophetasse. Quod quidem et Aquila et Symmachus et Theodotio similiter transtulerunt. Primus ergo Osee propheta ad decem tribus quae appellantur Ephraim, Samaria, domus Joseph et duas tribus quae vocantur Juda et Jerusalem et Jacob, profert vaticinium, nullam omnino Israelis faciens mentionem. Tertius Amos, nequaquam ad Jerusalem quae regebatur a tribu Juda; sed ad Israel in Samaria praedicat. Quod et de toto volumine ejus probari potest, et maxime ex eo quod scriptum est: Misit Amasias sacerdos Bethel ad Jeroboam regem Israel, dicens: Rebellavit contra te
Abbreviated transcription (Latin):
libri usq ad uisionẽ quadrigarũ
edisserens. Hec dico ut noueris qͦs
in ꝓpħȩ huiꝰ campo habuerĩ p̃cur¬
sores. Quos tam̃ ut simplicit & ñ
insibilat. tuȩ prudentiȩ fatear. ñ
in om̃ib sum secutꝰ ⁊ ut iudex potiꝰ
oꝑis eoꝵ qͣm int̾pres existere. dicerẽq
quid mͥ uidẽtur iusingłis: & quid
ab hebreoꝵ magistris uix uno &
altero acceꝑim⁊ quoꝵ & apud ipsos
iam rara auis ẽ. dũ om̃s delitiis stu¬
dent & pecuniis. & magis uentͥs qͣm
pectoris curã gerunt: & in eo se doc̃¬
tos arbitrantur. si in tabernis medi¬
coꝵ de cunctoꝵ oꝑib detrahant. S
iam tempꝰ ẽ ut ꝓpħȩ uerba ponen¬
tes: ea quȩ scripta sunt disseramus.

Expanded text:
libri usque ad visionem quadrigarum libri usque ad visionem quadrigarum edisserens. Haec dico, ut noveris quos in Prophetae hujus campo habuerim praecursores: quos tamen ut simpliciter et non insibilet tuae prudentiae fatear, non in omnibus sum secutus; ut judex potius operis eorum quam interpres existerem, diceremque quid mihi videretur in singulis, et quid ab Hebraeorum magistris vix uno et altero acceperim. Quorum et apud ipsos jam rara avis est, dum omnes deliciis student et pecuniis, et magis ventris quam pectoris curam gerunt, et in hoc se doctos arbitrantur, si in tabernis medicorum de cunctorum operibus detrahant. Sed jam tempus est ut prophetae verba ponentes, ea quae scripta sunt, disseramus.