comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciamus mala ut ueniantbona :
Dic̃ enĩ aliquis: sicui modicũ dimit¬
titur modicũ diligit. cñ aũt̃ plus
dimitttur plus diligit : Expedit
plus diligere quã minus diligere
oport& ut multũ peccemus & multũ
debeamus qđ nob̵ dimitti cupiamus
ut dimissorẽ magnorũ debitorum
amplius diligamus: Pec catrix
enĩ illamulier quanto plus debe¬
bat. tanto dimissorẽ debitorum
suorũ amplius diligebat ñõ ipso
nique ad didit et ndiunxit. cui aut̃
modicum dimittitur modicumdi¬
ligit: Nonne expedit inquid.
ut multum mihi dimittatur. quam
minus unde amplius diligam dñm
meum : uidetis certe profundita
pauca sim agnitudint quȩstionis
satis non fecero Int̾im p̃resentẽ
recondite sermonem infuturo
tenete debito rem: da nunc duos
homines ut sub exemplis euiden¬
tiorib quod proposui cogite tis
Cnus eorum peccatis plenus est.
dupessime uixit Alter eorũ
pauca pec cauit. Accedunt am¬
bo adgratiam bapti zantur ambo

Expanded text:
Faciamus mala, ut veniant bona . Faciamus mala, ut veniant bona . Dicit enim aliquis: Si cui modicum dimittitur, modicum diligit; cui autem plus dimittitur, plus diligit: expedit plus diligere, quam minus diligere; oportet ut multum peccemus, et multum debeamus, quod nobis dimitti cupiamus, ut dimissorem magnorum debitorum amplius diligamus. Peccatrix enim illa mulier quanto plus debebat, tanto dimissorem debitorum suorum amplius diligebat, Domino ipso nique addidit et adjunxit, Cui autem modicum dimittitur, modicum diligit. Nonne expedit, inquit, ut multum mihi dimittatur, quam minus, unde amplius diligam Dominum meum? Videtis certe profunditatpauca. Si magnitudini quaestionis satis non fecero, interim praesentem recondite sermonem, in futuro tenete debitorem. Da nunc duos homines, ut sub exemplis evidentioribus quod proposui cogitetis. Unus eorum peccatis plenus est, diu pessime vixit; alter eorum pauca peccavit: accedunt ambo ad gratiam, baptizantur ambo;
Abbreviated transcription (Latin):
non dedisti: illa ex quo ingressa
ẽ. non cessauit pedes meos ꝯculari
oleo ñ unxisti. illa aũt pedes meos
unxit unguento: Ideo dimittunͭ
ei peccatic multa: qm̃dilex̃ multũ
Cui aũt modicũ dimittitur. modi¬
cũ diligit: Oritur quȩstio ꝑfec¬
tosoluenda quȩ intentionẽurȩ̃
caritatis desiderat: neforte suf¬
ficere non possimus uerbis. adto¬
tãc eius obscuriatẽ remouen¬
dã & dilucidandã pro angustia
temporis: maxime cũ caro iftic
aestib fatigatic. lam recreare
desider& & debitũ suũ poscens
animae auiditatẽ in pediens. os¬
tendat quod dictũ ẽ. sp̃s prõptus
caro aut̃ in firma : m&uendum
est. nein his uerbis dñi nonbene intel¬
legentib: his qui concupiscentiis
suis carnalib: fauent . & ab eis in li¬
bertatẽ educi pigrescunt. subre¬
pat illac sententia quȩ praedican¬
tibus &iã apłis naticẽ in linguis
maledicorũ undedic̃ apłs paulus :
& sicut quidã dicunt nosdicere.

Expanded text:
non dedisti: illa ex quo ingressa non dedisti: illa ex quo ingressa est, non cessavit pedes meos osculari. Oleo caput meum non unxisti: illa autem pedes meos unxit unguento. Ideo dico: Dimittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Cui autem modicum dimittitur, modicum diligit. to solvenda, quae attentionem vestrae Charitatis desiderat, ne forte sufficere non possimus verbis ad totam ejus obscuritatem removendam et dilucidandam pro angustia temporis; maxime cum caro ista aestibus fatigata, jam recreari desideret, et debitum suum poscens, animae aviditatem impediens ostendat quod dictum est: Spirituscaro autem infirma. . Metuendum m, ne in his verbis Domini non bene intelligentibus his qui concupiscentiis suis carnalibus favent, et ab eis in libertatem educi pigrescunt, subrepat illa sententia, quae praedicantibus etiam Apostolis nata est in linguis maledicorum, unde dicit apostolus Paulus: Et sicut quidam dicunt nos dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
suit ergo hominisimilitudinem
deduob: quidebebant unifene¬
ratori: &iã ipsũ enĩsanare cupi¬
ebat. negratis apud eũ panẽco¬
meder& ipsũ pascentẽ esuriebat
ipsum emendare ipsũ maetare
ipsũ manducare. ipsũ insuo cor¬
pus traicere uolebat. sicut &illi
mulieri samaritanȩ: dix̃sitio
quidẽ sitio : desidero fidẽ tuam :
Dicuntur ergo uerba dñi in hacsi-¬
militudinẽ. & agitur utrũq ut &
inuitator ille san&ur cumsuis
confessionis suae nec pungatur
ulterius aculeis constientiȩ suae :
debebat inquis unus quinquatginta
denarios alids quingentos donauit
ambobus quis cũ plus dilexit :
gespondit cui similitudo ꝓposita
erat qđ respondere utꝰiq ratio
cõpellebat: credo dñe. cui plus
donauit & adtendens ad mulie¬
rẽ dix̃ad symonẽ: Vides s hanc
mulierẽ : In traui indomũ tiũẽ
aquã pedib: meis non dedisti: haec
lacrimis suis lauitmihi pedes &
capillis suis tersit. Osculũ mihi

Expanded text:
suit ergo homini similitudinem suit ergo homini similitudinem de duobus qui debebant uni feneratori. Etiam ipsum enim sanare cupiebat, ne gratis apud eum panem comederet: ipsum pascentem esuriebat; ipsum emendare, ipsum mactare, ipsum manducare, ipsum in suum corpus trajicere volebat: sicut et illi mulieri Samaritanae dixit, Sitio . Quid est, Sitio? Desidero fidem tuam. Dicuntur ergo verba Domini in hac similitudine; et agitur utrumque, ut et invitator ille sanetur cum suis confessionis suae, nec pungatur ulterius aculeis conscientiae suae. Debebat unus, inquit, quinquaginta denarios, alius quingentos, donavit ambobus: quis eum plus dilexit? Respondit cui similitudo proposita erat, quod respondere utique ratio compellebat: Credo, Domine, cui plus donavit. Et attendens ad mulierem, dixit ad Simonem: Vides hanc mulierem? Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti: haec lacrymis suis lavit mihi pedes, et capillis suis tersit. Osculum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
quia exillo numero erat hominũ
dicit qui dicunt longȩ ame noli
me tangere qm̃ mundus sum : puta¬
uit dñm nescisse mulierem : hoc
apud se cogitans &dicens in corde
mulier illi accessit ad pedes : Ideo
nescire credidit quia ille non rep¬
pulit. quia accedentem ñ prohibuit:
quia tangise a peccatrice ꝑmisit
Nam illũ nescisse unde sciebat: quid
dussis non intellegis: Vnde scis nescis¬
se dñm quȩ fuerit illa mulier nisi
quia ꝑmissa ẽ accedere. nisi quia illo
patiente osculata ẽ pedes. nisi quia
tersit. nisiquia unxit : hȩc eñi nonde¬
buit ꝑmitti facere in pedibus mundis
mulier inmunda. Ad illius ergopha¬
risci pedes: sitalis mulier accesis s&
dicturus erat quod ȩsaias d&alib:
dictiz Recede ame nolime tange¬
re qm̃ mundussum : Accessit
aut ad dnm inmunda ut redir&
munda: accessit aegra ut redi¬
r& sana accessit confessa ut
intellegat phariseus. si non po-¬
terat uidere peccantẽ. quipo¬
tuit audire cogitantẽ propo¬

Expanded text:
ere erat hominum dicit, Qui dicunt Longe recede a me, noli me tangere, quoniam mundus sum ; putavit Dominum nescisse mulierem: Hoc apud se cogitabat, et dicebat in corde mulier illi accessit ad pedes. Ideo eum nescire credidit, quia illam non repulit, quia accedentem non prohibuit, quia tangi se a peccatrice permisit. Nam illum nescisse, unde sciebat? Quid dus sis, non intelligis. Unde scis, nescisse Dominum quae fuerat illa mulier, nisi quia permissa est accedere, nisi quia illo patiente osculata est pedes ejus, nisi quia tersit, nisi quia unxit? Haec enim non debuit permitti facere in pedibus mundis mulier immunda? Ad illius ergo pharisaei pedes si talis mulier accessisset, dicturus erat quod Isaias de talibus dicit: Recede a me, noli me tangere, quoniam mundus sum. Accessit autem ad Dominum immunda, ut rediret munda: accessit aegra, ut rediret sana: accessit confessa, ut intelligat Pharisaeus, si non poterat videre peccantem, qui potuit audire cogitantem. Propo
Abbreviated transcription (Latin):
uixeris accepturus es: hoc corde
creditur adiustitiam. orȩcon¬
fessi o fit in salutẽ Sedtimes ẽfiteri.
neinsultent tibi homines : non qui
non erediderunt nam & ipsi intus
credunt : sed ne in sultent tibi qui
confiteri erubescunt: audi quod
sequitur: dicit enim scriptura.
omnis qui crediderit in eum. non
confund&ur: hȩc meditacre in his
esto hȩc est esca non uentris sed
mentis : Illequi mane rapiebat.
ipsas escas aduespenrum diuide

Expanded text:
vixeris, accepturus es. Hic corde vixeris, accepturus es. Hic corde creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem. Sed times confiteri, ne insultent tibi homines, non qui non crediderunt; nam et ipsi intus credunt: sed ne insultent tibi qui confiteri erubescunt. Audi quod sequitur: Dicit enim Scriptura, Omnis qui crediderit in eum, non confundetur . Haec meditare, in his esto: haec est esca non ventris, sed mentis. Ille qui mane rapiebat, ipsas escas ad vesperum divide
Abbreviated transcription (Latin):
ueni& quando nescis : quidergo
times quod & sinolis erit:time
potius. quod & sin olueris nonerit:
quid est hocđmpiis. infidelibus.
blas phemis. periuris iniquis &
omnibus gehennȩ ignis ardentis.
& &ernas flammas minatus est dĩ :
primo compara haec duo. mortem
ad momentum & poenas in &ernũ¬
& sinolis: time poenas in &ernũ
magis est quod timere debes & in
potestate habes ueniat tibi quad
times : & maius est & longe maius:
in conparabiliter mauis quod time¬
redebes & in potestate habes neue¬
niat tibi quod times: &enim si
bene uixeris si maleuixeris mo¬
riturus es non effugies ut non mo¬
riaris. stuiuendo bene seuuendo
male : ad uero si elegeris bene
hic uiuere in &ernas poenas non
mit teris: quia ergo eligere hic¬
non potes nemoriaris. elige cum
uiuis ne in &ernum moriaris: haec
est fides. hoc xp̃s ostendit morien¬
do & resurgendo: moriendo osten¬
dit. quod uellis nolis passurus es:
Resurgendo ostendit. quod sibene

Expanded text:
veniet quando nescis. Quid ergo veniet quando nescis. Quid ergo times, quod etsi nolueris, erit? Time potius, quod si nolueris, non erit. Quid est hoc? Impiis, infidelibus, blasphemis, perjuris, iniquis, et omnibus malis gehennae ignes ardentis et aeternas flammas minatus est Deus. Primo compara haec duo, mortem ad momentum, et poenas in si nolis: time poenas in aeternumajus est quod timere debes, et in potestate habes ne veniat tibi; et majus est, et longe majus, incomparabiliter majus quod timere debes, et in potestate habes ne veniat tibi. Etenim si bene vixeris, si male vixeris, moriturus es: non effugies ut non moriaris, seu vivendo bene, seu vivendo male. At vero si elegeris hic bene vivere, in aeternas poenas non mitteris. Quia vero eligere non potes hic, ne moriaris; elige cum vivis, ne in aeternum moriaris. Haec est fides, hoc Christus ostendit moriendo et resurgendo. Moriendo ostendit, quod velis nolis passurus es: resurgendo ostendit, quod si bene
Abbreviated transcription (Latin):
xit ascendit in caclum: Induobus
primis. conditionẽ tuã tibi ostendit:
Induob nouissimis mercedis exem¬
plum praebuit: nasci& morinoue¬
ras: plena est his duobus regio mor¬
talium: quidhic abundat in omni
carne. nisi nasci & mori: hoc homo
cum pecore hab&: hanc ergo uitam
cum pecoribus communem duci¬
mus: natisumus moriturisumus:
illud nondum noueras. resurgere
& incaelum ascendere: Duo noue¬
ras. duo non noueras: Suscepit
quod noueras. ostendit quod non
noueras: patere quod suscepit .
& si nolis mori non es moriturus :
quidtimes quod uitare non po¬
tes: ti mes quod & sinolis erit .&¬
non times quod si nolis nonerit̃ :¬
quid est quod dixĩ : omnibus ho¬
grent: exceptus eris amorte
n exceptus fueris a generehuma¬
no: quid facis : numquid tibi modo
dicitur elige utrum uellis eẽ
homo: lam homoes: uenisti: quo¬
modo hinc exeocs cogita: Natuses.
morituruses: fuge. caue repelle
redime: Mortem potes differre.
non auferre : ueni& & sinolis

Expanded text:
xit, ascendit in coelum. In duobus xit, ascendit in coelum. In duobus primis conditionem tuam tibi ostendit: in duobus novissimis mercedis exemplum praebuit. Nasci et mori noveras: plena est his duobus regio mortalium. Quid hic abundat in omni carne, nisi nasci et mori? Hoc homo cum pecore habet: hanc ergo vitam cum pecoribus communem ducimus. Nati sumus, morituri sumus. Istud nondum noveras, resurgere, et in coelum ascendere. Duo noveras, duo non noveras: suscepit quod noveras, ostendit quod non noveras: patere quod suscepit, , si nolis mori, non es moriturus? Quid times, quod vitare non potes? Times, quod et si nolis, erit; et non times, quod etsi nolis, non erit. Quid est quod dixi? Omnibus hogrent. Exceptus eris a morte, si exceptus fueris a genere humano. Quid facis? Numquid tibi modo dicitur, Elige utrum velis esse homo? Jam homo es, venisti. Quomodo hinc exeas, cogita: natus es, moriturus es. Fuge, cave, repelle, redime: mortem potes differre. non auferre. Veniet, etsi nolis:
Abbreviated transcription (Latin):
oc cisum: plane in occisum: Sed de
quo sanguis nisi manar& cyro¬
graphum peccatorũ nr̃orum ad¬
huc maner&: prorsus in occistm
credidi s ed hoc inillo occisum est quod
sum psit deme non unde fecitme :
prorsus inoecisum credo sed inquẽ
occisum: quisuenit aliquis &acce¬
pit aliquid quis uenit aliquis:
quicum in forma dĩ ess& non rapinã
arbitratus est esse ȩqualis dõ: Ecce
quisuenit: quid accepit : ied sem&¬
ipsum exinaniuit formã serui acci¬
piens insimilitudine hominũ factus :
illefactor factus. illecreator creatus :
sed inquo factus & creatus : in forma
serui accipiendo formamserui
non amittendo formã dñi: in hac
ergo forma serui. in eo quod a nobis
pronobis accepit. & natus est. & pas¬
sus est. & resurrexit. &ascendit in
caelum: quattuor resdixi : natus
est mortuus est. resurrexit. ascen¬
dit incaelum: duo prima. duo no.¬
uissima : duo prima: natus est mor¬
tuus est: duo nouissima : resurre¬

Expanded text:
occisum. Plane in occisum; sed de occisum. Plane in occisum; sed de quo nisi sanguis manaret, chirographum peccatorum nostrorum adhuc maneret. Prorsus in occisum credidi: sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non unde fecit me. Prorsus in occisum credo, sed in quem occisum? Qui venit aliquis, et accepit aliquid. Quis venit? Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Ecce quis venit: quid accepit? Sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus . Ille factor factus, ille creator creatus. Sed in quo factus et creatus? In forma servi, accipiendo formam servi, non amittendo formam Dei. In hac ergo forma servi, in eo quod a nobis pro nobis accepit, et natus est, et passus est, et resurrexit, et ascendit in coelum. Quatuor res dixi. Natus est, mortuus est, resurrexit, et ascendit in coelum. Duo prima, duo novissima: duo prima, natus est, mortuus est; duo novissima, resurre
Abbreviated transcription (Latin):
erubescis confiteri altus. excelsus de
qualis patri. ꝑquẽ factic omnia sunt.
natus. propterte mortius : aegrote.
quo modo sanaberis. quidemedicam̃¬
to tuo erubescis: elige tempus nunc
est tempus: postea contemptus ille
ueni& ammirandus iudicatus ille
ueni& iudicaturus. occisus ille ueni¬
& excitaturus. ex honoratus ille ue¬
ni& honoraturus : modo & posteae:
modo infide res est. postecc inmani¬
festatione erit : elige hoc tempore:
quam partem teneics infuturo de
bescere cum uenerit ingloria sua
redditurus quod promint bonis
quod minatus ẽmalis : Vbi eristuquid
facies site attendat ille excelsus.
& dicat tibi. erubuisti dehumilitate
mecc. non eris inclaritate mea : dis¬
cedat ergo mala uerecundia. acce¬
dat salubris impudentia sumpu¬
dentia dicenda est: sed tamen fr̃s.
extorsi mihi ut hoc dicerem. nectime.¬
rem prorsus: nolo enim erubesca
mus dexp̃inomine : insultetur nob
quia credidimus incrucifixum. in

Expanded text:
erubescis confiteri. Altus, excelsus et erubescis confiteri. Altus, excelsus et aequalis Patri, per quem facta sunt omnia, natus, propter te mortuus. Aegrote, quomodo sanaberis, qui de medicamento tuo erubescis? Elige tempus. Nunc est tempus: postea contemptus ille veniet admirandus, judicatus ille veniet judicaturus, occisus ille veniet excitaturus, exhonoratus ille veniet honoraturus. Modo, et postea: modo in fide res est, postea in manifestatione erit. Elige hoc tempore quam partem teneas in futuro. De bescere, cum venerit in gloria sua redditurus quod promisit bonis, quod minatus est malis. Ubi eris tu? Quid facies, si te attendat ille excelsus, et dicat tibi, Erubuisti de humilitate mea, non eris in claritate mea? Discedat ergo mala verecundia; accedat salubris impudentia, si impudentia dicenda est: sed tamen, fratres, extorsi mihi ut hoc dicerem, nec prorsus mus de Christi nomine. Insultetur nobis quod credimus in crucifixum, in
Abbreviated transcription (Latin):
ut humilẽ ex alt&: Excelsus ẽd ñs¬
& humilia respicit. excelsa autem
a longe cognoscit : humli atẽ & pro¬
quod audiuimus hodie: corde cre¬
ditur adiustitam. oreconfessiofit
ad salutem : Multi credunt corde.
& crubescunt consiteriore: sciatis
fr̃ prope iam neminem ẽẽ pagano¬
rum. qui non apud se ipsum mir&
& sentiat implere proph&ias dexpo
ex altatum suꝑ caelos : quia uident
suꝑ omnẽ terram gloriamͦ: Sed
cum se inuicem timent. sibi inuicem
erubescunt. faciunt a se longe sa-¬
lutem quia ore confessio fit ad salu¬
tem: quid prodest credidisse ad¬
iustiam sios dubitat proferre qđ
corde conceptum est : Intus fidẽ
dr̃ uid& sed parum est: ne confi¬
teccris humilem times suꝑbos &
ei praepones suꝑbos. qui prote dis¬
plicuit suꝑbis: humilem times con.¬
fiteri filiũ dĩ magnũ uerbũ dĩ. uir¬
tutẽ dĩ. sapientiã dĩ : Non erubescis
consiterinatũ. crucifixũ. mortuũ.

Expanded text:
ut humilem exaltet. Excelsus enut humilem exaltet. Excelsus en humilia respicit; excelsa autem a longe cognoscit . Humilia te, et proQuod audivimus hodie: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Multi credunt corde, et erubescunt confiteri ore. Sciatis, fratres, prope jam neminem esse Paganorum, qui non apud se ipsum miretur, et sentiat impleri prophetias de Christo exaltato super coelos; quia vident super omnem terram gloriam ejus. Sed cum se invicem timent, sibimet invicem erubescunt, faciunt a se longe salutem: quia ore confessio fit ad salutem. Quid prodest cjustitiam, si os dubitat proferre quod corde conceptum est? Intus fidem Deus videt: sed parum est. Ne confitearis humilem, times superbos; et ei praeponis superbos, qui pro te displicuit superbis. Humilem times confiteri Filium Dei. Magnum Verbum Dei, virtutem Dei, sapientiam Dei non erubescis confiteri: natum, crucifixum, mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
paulus aut unde : paulus quia modi¬
cus: paulus humilitatis nomen est:
paulus postea quã adductus ẽ adma¬
gistrum quiait discite ame quia
mitis sum & humilis corde: inde
paulus : usum latinȩ locutionis ad¬
uertite. quia paulũ modicũ dicitia :
paulo  post uidebote. paulũ hic ex¬
pecta idẽ post modicũ uidebote
modicum hic expecta : Audiergo
lorum : prorsur ego sum minimus
inquĩd apłorũ : & alio loco ego sũ
nouissimus. tam quã fimbria dȩues¬
timento dñi. quid tam exiguum
quid tam nouissimũ quã fimbria :
hactamen tacta mulier ã fluxu
ranguinis ranata est: Inmodico isto
magnus erat. inminimo grandir
habitabat. & tantominus ase mag¬
nũ excludebat. quanto magis minur
erat: quid mira mur magnũ habi¬
tacre inangusto: magis inminimis
habitat audi illũ dicentẽ: super
quẽ requiescit sp̃s m̃s suꝑ humi¬
lem & qui&um & trementem uer¬
bam ea : Ideo altus habitat in humili.

Expanded text:
Paulus autem unde? Paulus, quia modiPaulus autem unde? Paulus, quia modicus. Paulus humilitatis nomen est. Paulus, posteaquam adductus est ad Magistrum, qui ait, Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Inde Paulus. Usum latinae locutionis advertite: quia paulum, modicum dicitur. Paulo post videbo te, paulum hic exspecta; id est, Post modicum videbo te, modicum hic exspecta. Audi ergo lorum . Prorsus ego sum minimus Apostolorum: et alio loco, Ego sum novissimus, tanquam fimbria de vestimento Domini. Quid tam exiguum, quid tam novissimum, quam fimbria? Hac tamen tacta, mulier a fluxu sanguinis sanata est . In modico isto magnus erat, in minimo grandis habitabat; et tanto minus a se magnum excludebat, quanto magis minor erat. Quid miramur magnum habitare in angusto? Magis in minimis habitat. Audi illum dicentem, Super quem requiescet spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea . Ideo altus habitat in humili,
Abbreviated transcription (Latin):
frucno patiebatur noniunt eois¬
digne pasones huius temporis
ad futuram gloriam quȩ reuelabi¬
tur in nobis Saeuie at mundus fre¬
mat mundus Increp& linguis corus¬
c& armis quicquid potest faciat: quid
faciat adid quod accepturisumus : Ap¬
pendo quod patior contra id quod
spero: hoc sentio. illuid credo: & tam̃
plusual& quod credoquã quod sen¬
tio quicquid est quod sȩuit pro
nomine xp̃i. si potestuiui tole¬
rabile est: si non potestuiui. migra¬
re hinc facit non extinguit. sed
dulcedinẽ quȩ tum uenerit sine
fine crit: opuscum fine merur
tionis. primo saulus asaule :
Recor damini enim qui nostis litte¬
rasdĩ. quiserat sauler ex pessimus.
ꝑ secutor scĩ serui dĩ dauid. & ipse
si meministis d& ribu beniamin:
inde iste saulus. ducto secũ tramite
seuiendi. sed in sȩuutia non ꝑmansur¬
rus: postea si saulus a saule paulus
under  saulus a rege saeuo cũ suꝑbus
cum sȩuiens cumcȩdes anhelans:

Expanded text:
fructu patiebatur. Non sunt confructu patiebatur. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Saeviat mundus, fremat mundus, increpet linguis, coruscet armis, quidquid potest faciat: quid faciet ad id quod accepturi sumus? Appendo quod patior, contra id quod spero. Hoc sentio, illud credo. Et tamen plus valet quod credo, quam quod sentio. Quidquid est quod saevit pro nomine Christi, si potest vivi, tolerabile est: si non potest vivi, migrare hinc facit. Non exstinguit, sed dulcedinem; quae cum venerit, sine fine erit. Opus cum fine, mercetionis, primo Saulus a Saüle. Recordamini enim qui nostis Litteras Dei, quis erat Saül. Rex pessimus, persecutor sancti servi Dei David: et ipse, si meministis, de tribu Benjamin. Inde iste Saulus, ducto secum tramite saeviendi, sed in saevitia non permansurus. Postea, si Saulus a Saüle, Paulus unde? Saulus a rege saevo, cum superbus, cum saeviens, cum caedes anhelans:
Abbreviated transcription (Latin):
sequutori non solũ bonitatẽ uerũ
&iam sae ueritatẽ tuã: ostende :
patiatur quod fecit: discat & pati
qui faciebat. sentiat & ipse quod
aliĩs inferebat: Ego inquĩ đ illios¬
tendam. quȩ illũ oporteat pati:
sed tam quam sȩuuens dicit: &impl&
quod dictum ẽ. nesileas nes mites¬
casdr̃: non inde recedat. discite
ame qm̃mitis sum & humilis corde :
ne patiatur & pereat quẽ quȩ sisti
quẽ inuenisti: minax est. non sil&
non mitescit minatur ego illi or¬
tendam quȩ illũ oporteat pati
pronomine meo : ubi terror ibi
salus: qui faciebat contra nomen.
patiatur pro nomine: Osȩuitia
misericors: uidesillũ praeparare
ferrũ secturus ẽ non ꝑempturus:
curaturus est. non occisurus. xp̃s
dicebat. ego illi ostendam. quȩ illũ
oporteat pati pronomine meo :
sed quo fine ĩpiũ qui patiebaturaudi
non sunt condignȩ passiones huius
tõpo ris: ipedicit qui patiebatur
proquo nomine patiebatur & quo

Expanded text:
ersecutori, non solum bonitatem, verum ersecutori, non solum bonitatem, verum etiam severitatem tuam. Ostende, patiatur quod fecit, discat et pati quod faciebat, sentiat et ipse quod aliis inferebat. Ego, inquit, illi ostendam quae illum oporteat pati. Sed tanquam saeviens dicit, et implet quod dictum est, Ne sileas, neque mitescas, Deus. Non inde recedat, Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Ene patiatur et pereat quem fecisti, quem invenisti. Minax est, non silet, non mitescit, minatur. Ego illi ostendam quae illum oporteat pati pro nomine meo. Ubi terror, ibi salus. Qui faciebat contra nomen, patiatur pro nomine. O saevitia misericors! Vides illum praeparare ferrum: secturus est, non perempturus; curaturus, non occisurus. Christus dicebat, Ego illi ostendam quae illum oporteat pati pro nomine meo. Sed quo fine? Ipsum qui patiebatur audi. Non sunt condignae passiones hujus temporis. Ipse dicit qui patiebatur, et sciebat pro quo nomine patiebatur, et quo
Abbreviated transcription (Latin):
fixe manus & pedes essent. cũ illiad
sanguine non satiarent cum egro¬
tantes medicum non agnoscerent:
pat̃ in quĩd ignosceillis quia nesciunt
quid faciunt: tamquã dicer&
ego ueni ad egros curare: quod me
non agnoscunt ꝓ febris immanitas
facit: mitisergo & humilis corde
dicit. pat̃ ignosce illis. quia nesi¬
unt quid faciunt: quidergonesile¬
as neq: mite scas ds̃ : impleat & hoc:
ecce non siluit clamauit decelo:
Saule saule quid me ꝑsequeris ⁊
exhibeat & non mites cas: primo
quia non peꝑcit erroriei: quia non
pepcit saeuitiae quia anhelantẽ
cȩdes uoce prostrauit. seuenti
mus adananiam quẽ ꝑsequens
quȩ rebat adduxit: ec cenonmitis
ecce saeuiens non in hominẽ sed in
errorem : parũ esthocadhuc non
silecet neq mitescat: ananiac
timenti & trementi audito illius
lupi famosi nomine ego inquie
ostendam illi: ego illi ostenlam
uide minantẽ. uide adhuc sen on¬
tẽ ego illi ostendam: nesba cs

Expanded text:
fixae manus et pedes essent, cum adhuc fixae manus et pedes essent, cum adhuc sanguine fuso non satiarent, cum aegrotantes medicum non agnoscerent: Pater, inquit, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Tanquam diceret, Ego veni aegros curare: quod me non agnoscunt, febris immanitas facit. Mitis ergo et humilis corde dicit, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. as, neque mitescas, Deus? Impleat et hoc. Ecce non siluit: clamavit de coelo, Saule, Saule, quid me persequeris? exhibeat, Et non mitescas. Primo quia non pepercit errori ejus, quia non pepercit saevitiae, quia anhelantem caedes voce prostravit, saevienti m ad Ananiam, quem persequens quaerebat, adduxit. Ecce non mitis, ecce saeviens, non in hominem, sed in errorem. Parum est hoc: adhuc non sileat, neque mitescat. Ananiae timenti et trementi audito illius lupi famosi nomine, Ego, inquit, ostendam illi. Ego illi ostendam. Vide minantem, vide adhuc saevientem: Ego illi ostendam. Ne sileas
Abbreviated transcription (Latin):
dis lingues quib linguis illi ꝑcus-¬
ser̃ in maculatum: crucifixerunt
iustum : dequorum linguis prae¬
dictũ erat filũ hominũ dentes
eorũ arma & sagittȩ & lingua
eorũ macera acuta: & quid fecit
lingua gladius acutus: quid fecit¬
occidit uitã mors. ut ãuita
occider&ur mors: quid ergo
quid fecit: & lingua corũ gladius
acutus audi quid fecit: uideqđ
ecce quid fecit gladius acutus :
Exaltatũ suꝑ caelos nouimusdm̃
non uidendo sed credendo suꝑ
omnẽ aut̃ terrã gloriam eius
legendo credendo uidendo: Alide
ergo mitem & humilem xordei
ut adist̃ gloriam troplieũmor¬
tificatȩ carnis adducer&: uide
illũ mitẽ pendens dicobat. pat
ignosceillis. quia nesciunt quid
faciunt: & discite ame qm̃ mitissũ
& humilis corder dutamus ate qm̃
mitis es & humilis corde : ubi magir
apparere uł debuit. uł potuit digni¬
ur quam in ipsa crace: cumꝰ ligno
mẽbra pederent cum clauiscon¬

Expanded text:
dis linguas: quibus linguis illi percusdis linguas: quibus linguis illi percusserunt immaculatum, crucifixerunt justum. De quorum linguis dictum erat: Filii hominum, dentes corum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta. Et quid fecit lingua? gladius acutus quid fecitOccidit vitam mors, ut a vita occideretur mors. Quid ergo, quid fecit lingua eorum gladius acutus? Audi quid fecit: vide quid Ecce quid fecit gladius acutus. Exaltatum super coelos novimus Dominum, non videndo, sed credendo: super omnem terram gloriam ejus, legendo, credendo, videndo. Vide ergo mitem et humilem corde, ut ad istam gloriam tropaeum mortificatae carnis adduceret. Vide illum mitem. Pendens dicebat: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt ; et, Discite a me quia mitis sum, et humilis corde. Discamus a te, quia mitis es et humilis corde. Ubi magis apparere vel potuit, vel debuit dignius, quam in ipsa cruce? Cum in ligno membra penderent, cum clavis con
Abbreviated transcription (Latin):
as: dñe audiuideisto homine quod
multa mala operatus c̃ in scõs tuose
sacerdotum ut ubicumq: inuenerit
tui nominis sectatores. per trahat
Dñs aut̃ ad illum: sine. ego ei ostendã
quȩ illum oporteat pati ꝓ nomine
tia interdicitur. lupus adouem cap-¬
tiuus adducitur: Tantac aut̃ praeit¬
cesserat fama lupi raptoris ut eius
nomine audito.tremer& ouis
&iam sub manu pastoris: confortat᷑
neiam put& sȩuientẽ. n&imeat ti¬
mentem: abagno proomnib: mor¬
ille cui prȩcedente dominico cantro-¬
uimus Dr̃ quissimilis tibi nesiloces
neq mitescasds̃. qui tamen dicit᷑ :¬
uenite adme & discite ame. qm̃ mi¬
tissum & humilis corde: Videamus
quem ad modum utrũq exhib& &
in se ostendit sua eloquia conso-¬
nare : mitis est & humilis corde. quia
sicutouis adĩmolandũ ductus est.
& sicut agnus coram tandentem fuit¬
sine uoce sic non aperuit ossuum:
ligno sus pensus ꝑtulit odiorũ flam

Expanded text:
as: « Domine, audivi de isto homine, quia as: « Domine, audivi de isto homine, quia multa mala operatus est in sanctos tuos: sacerdotum, ut ubicumque invenerit tui nominis sectatores, pertrahat. » Dominus autem ad illum: « Sine, et ego ei ostendam quae illum oporteat pati pro nomintia interdicitur, lupus ad ovem captivus adducitur. Tanta autem praecesserat fama lupi raptoris, ut ejus nomine audito, timeret ovis etiam sub manu pastoris. Confortatur, ne jam putet saevientem, ne timeat tumentem. Ab agno pro ovibus morille, cui praecedente Dominico cantavimus, Domine, quis similis tibi? Ne sileas, neque mitescas, Deus ; qui tamen dicit, Venite ad me, et discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde : videamus quemadmodum utrumque exhibet, et in se ostendit sua eloquia consonare. Mitis est et humilis corde, quia sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram tondente sine voce, sic non aperuit os suum . Ligno suspensus pertulit odiorum flamm
Abbreviated transcription (Latin):
tuperseueris : &ille quid mȩuis
facere : Iam parat seadoboediendũ
qui prius saeuiebat ad ꝑsequendũ
iam informatur expersequutore
praedicator. ex lupo ouis. ex hoste
mild audit quid facere debeat.
cȩcussane factus : ut interiore
luce fulger& corcius : exterior
ad tempus abrepta est: subtracta
est ꝑsequutori ut redder&ur prx̧¬
dicatori & eo tamen tempore
quoc&era non uidebat. ihm̃uidebat
Ita & in ipsa eius cecitate in forma¬
batur mysteriũ credentiũ: qm̃
deb& c&era nec nata conputare :
tatur ouis: ec celupus rapax ad du¬
citur adouem. sequendam non rapi¬
endam: sed nere pentinũ ouis expa¬
uescer& lupum. ipse pastor decȩ¬
lo qui omnia faciebat. nuntiauit
ouilupum uenturũ : sed non sae¬
uiturum: & tamen tam imma¬
nis fama lupũ illum p̃cesserat.
ut non poss&c ouis audito eius nomi¬
ne non conturbari : nam que cum¬
dñs uĩs eidem anaeniȩ nuntiar& u
paulum iam uenisse ut creder& &
adeũ ananiã ireleberes aitanani¬

Expanded text:
persequeris? Et ille, Quid me vis facere? Jam parat se ad obediendum, qui prius saeviebat ad persequendum. Jam informatur ex persecutore praedicator, ex lupo ovis, ex hoste miles. Audivit quid facere debeat. Caecus sane factus est: ut interiore luce fulgeret cor ejus, exterior ad tempus erepta est; subtracta est persecutori, ut redderetur praedicatori. Et eo tamen tempore, quo caetera non videbat, Jesum videbat. Ita et in ipsa ejus caecitate batur mysterium credentium, quoddebet, caetera nec nata computare. tatur Ovis. Ecce lupus rapax adducitur ad ovem sequendam, non rapiendam. Sed ne repentinum ovis expavesceret lupum, ipse pastor de coelo, qui haec omnia faciebat, nuntiavit ovi lupum venturum, sed non saeviturum. Et tamen tam immanis fama lupum illum praecesserat, ut non posset ovis audito ejus nomine non conturbari. Nam cum Dominus Jesus eidem Ananiae nuntiaret Paulum jam venisse ut crederet, et ad eum Ananiam ire debere, ait Anani
Abbreviated transcription (Latin):
suis credo enim inmonon dtbi toquia
cumipiis fratribus qusloquens de
prophetis monentibus bona proiben-¬
tibus mala terren tibus detormen¬
tif  futunis & futura pracimia pro¬
mioitentiblis anridebat haccomni¬
adi censcum̃ frattri nbbus fuif quacui¬
tapost mor temque moronia putre¬
dinis qui sensuserneris. omnes illuc fe¬
runtum & sepuluntun quis indeieuer

Expanded text:
suis: credo enim, imo non dubito, quia suis: credo enim, imo non dubito, quia cum ipsis fratribus suis loquens de Prophetis monentibus bona, prohibentibus mala, terrentibus de tormentis futuris, et futura praemia promittentibus, irridebat haec omnia, dicens cum fratribus suis: Quae vita post mortem? quae memoria putredinis? qui sensus cineris? Omnes illuc feruntur, et sepeliuntur; quis inde rever
Abbreviated transcription (Latin):
pater inquit abra hamimit tela tarũ.
intinguat digitum suum inaqua &.
stilletiim linguam meamquia crtudior
in hac flanma: responsum est memen¬
tofili qua perce pistibona tua inuita
tualaz arus autem mala: nunc ergo
hicrequi escit. tuuero tor que ris: & su.¬
per hȩc om nia chaos magnum est in¬
ternos & uos. hec a nobis quis quam ad
uos transirt potest. neca uobis ad nos
trans mneart Vi dit sibuille nega tamꝰm¬
sericordiam. quia ip sam ne gauerat:
uidit quam uerum ess & i dicium sine
misericordia illi qui non fecit mise¬
ricordiam & qui nolu it suo tempore
pauperis miscreri. fra trum suorũ
seromisertus estimit te ergo inquid
lazarum habȩ duibi quin que frã. dicit
cis quid hidagiltͥur ne&ipse uemant
in hunclotum tormento rum: & conl¬
trahocres ponsum est : Sinolunt ueni¬
re in hunglontmitor mentorumliꝗ¬
bent ubi moꝵser & prosȩ tas ipsosau.¬
diant: illequi solebat inrideie pro¬
phetass simul utique cumfra tribus

Expanded text:
Pater, inquit, Abraham, mitte Lazarum, Pater, inquit, Abraham, mitte Lazarum, ut intinguat digitum suum in aquam, et stillet in linguam meam; quia crucior in hac flamma. Responsum est: Memento, fili, quia percepisti bona tua in vita tua, Lazarus autem mala: nunc ergo hic requiescit, tu vero torqueris. Et super haec omnia, chaos magnum est inter nos et vos, nec a nobis quisquam ad vos transire potest, nec a vobis ad nos transmeare. Vidit sibi ille negatam misericordiam, quia ipsam negaverat. Vidit quod verum esset, Judicium sine misericordia illi qui non fecerit misericordiam . Et qui noluit suo tempore pauperis misereri, fratrum suorum sero misertus est. Mitte ergo, inquit, Lazarum: habeo ibi quinque fratres, dicat eis quid hic agitur, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Et contra hoc responsum est: Si nolunt venire in hunc locum tormentorum, habent Moysen et Prophetas; ipsos audiant. Ille qui solebat irridere Prophetas, simul utique cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
peris possessionem quam diuitis
nominauit : Illius autem nomenta
cendum esse iudi cauit: erat in quid
diues quidam. qui induebatur pur¬
pura& bisso &aepolabatur cotidie
splendide : pauperautem quidam
nomi nela tarus: nonne uide turuo¬
bis delibro recitas s eiubi no men paupe¬
ris scriptum inuenit: diuitesnonin-¬
uenit: liber enimille uiuorumerat
at que iustorum. non superborum
& in quorum : Nomina batur diues
ille ab hominibus. pauper tecebat᷑:
con tradñs. paupe rem nomina uit
diui tem tacuit: noluit ergo fidẽ
possidere cum pau pere diues ille
mor tui sunt ambo. contigit mori in-¬
opemillũ &auferri ab angelis insinũ
abrahȩ mortuus est diues & sepultus ẽ¬
namfortas seille nec sepultus est &cũ
apud inferos ut legimus iintor mentis :¬
ess&. leuauit oculos suos a longe&
uidit pauperem insinu abrahȩ quem
con tempsit antoia nua suam: noncũ
illo potuit communei haberere quient
cum quo fidem noluit abert communc̃m

Expanded text:
peris possessionem, quam divitis peris possessionem, quam divitis nominavit; illius autem nomen esse tacendum judicavit. Erat, inquit, dives quidam, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide: pauper autem quidam nomine Lazarus. Nonne videtur vobis de libro recitasse, ubi nomen pauperis scriptum invenit, divitis non invenit? Liber enim ille vivorum erat atque justorum, non superborum et iniquorum. Nominabatur dives ille ab hominibus, pauper tacebatur: contra Dominus pauperem nominavit, divitem tacuit. Noluit ergo fidem possidere cum paupere dives ille. Mortui sunt ambo. Contigit mori inopem illum, et auferri ab Angelis in sinum Abrahae. Mortuus est dives, et sepultus nam fortasse ille nec sepultus est: et cum apud inferos, ut legimus, in tormentis esset, levavit oculos suos a longe; et vidit pauperem in sinu Abrahae, quem contempsit ante januam suam. Non cum illo potuit habere communem requiem, cum quo fidem noluit habere communem.
Abbreviated transcription (Latin):
tuds fuerit is tepauper nonaccedenti¬
bus quacȩsperabantur diuitiis: totius
illius:. boni pae nitebit nos. & quod be-¬
ne mulsimus malefundimus eides er¬
go altius esseistam sententiam per-¬
scrutandam non quo modo uulgari¬
ter intellegipo test. sed quomodo di¬
uina auctoritate condita est. adali-¬
quid magnum insinuandum: precipi¬
endum imperandum nobis : ubispes
nos tra non falatur. ne peniteat fidem
possidisse: ad senten tiam non poteris¬
peruenire: Ergo at tende illum paupe.¬
rem latarum. iacen tem anteunuam
diuitis pauper iste miserabili ter fuit
corporis: quod est patri monium pau¬
peris : Vlcerosus etiam fuit. canes lin:¬
gebantulceraens: erat autem in illado-¬
modiues in duebatur purpora
& bisso aepolabatur cotidie splendi¬
de & nolebat fidem possidere cum
paupere: merito dñs ihis fideiama¬
tor & dator. plus attendit ipsam
fidem in pau pert. quam aurum &
dili cias indiuite. plus atten dit pau¬

Expanded text:
tuus fuerit iste pauper, non accedentituus fuerit iste pauper, non accedentibus quae sperabantur divitiis, totius illius boni poenitebit nos, et quod bene mulsimus, male fundemus. Vides ergo altius esse istam sententiam perscrutandam, non quomodo vulgariter intelligi potest, sed quomodo divina auctoritate condita est, ad aliquid magnum insinuandum, praecipiendum, imperandum nobis, ubi spes nostra non fallatur, ne poeniteat fidem possedisse. Ad sententiam nostrperandum. Ergo attende illum pauperem Lazarum jacentem ante januam divitis. Pauper iste miserabiliter fuit icorporis, quod est patrimonium pauperis. Ulcerosus etiam fuit, canes lingebant ulcera ejus. Erat autem in illa domo dives, qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et nolebat fidem possidere cum paupere. Merito Dominus Jesus, fidei amator et dator, plus attendit ipsam fidem in paupere, quam aurum et delicias in divite: plus attendit pau
Abbreviated transcription (Latin):
&mmemoria meare posui : libens recolo
libentius facio: Audiui enim scm uer¬
bum: fidem poside cum proxi mo in pau-¬
pertate ipsius & ego: euar hoc facis
an propter illud quod sequitur ut &
bonis eius per fruaris : Quid ergo exspec¬
tas Vt quando in quid diues fuerit &¬
bona ac cesserint : admittat a mead
bona sua. quia non fastidiuimala ipsius
patere ergo ad huc me paululum inter¬
rogantem: Quid siis tecum quo paupe¬
re possides fidem num quam erit
diues: Quid sn pauper futuruss est
usquead mor temi perut si des quia
idecepta est spess Qma non pote ris
aurum possidere cum diuite pae-¬
ni tebit tesidem posredis sȩxum pau-¬
pere : Sisa pit humanum im mosisa¬
pit uerum. hac inter rogatione tur.¬
babitur & dic& mihi: Verum dicis. bo¬
nares est. fidem possi dere cumpro-¬
ximo: sed siea speposidetur fides cum
proximo pau pere ut adeius diuitias
peruenia mus : & in eis cum illo commu¬
monem habea mus: sine dubiocum mor¬

Expanded text:
et in memoria mea reposui; libens recolo, et in memoria mea reposui; libens recolo, libentius facio. Audivi enim sanctum verbum, Fidem posside cum proximo in paupertate ipsius. Et ego: Quare hoc facis? an propter illud quod sequitur, Ut et bonis ejus perfruaris? Quid ergo exspectas? Ut quando, inquit, dives fuerit, et bona accesserint, admittat me ad bona sua, quia non fastidivi mala ipsius. Patere ergo adhuc me paululum interrogantem. Quid, si iste, cum quo paupere possides fidem, nunquam erit dives? Quid, si pauper futurus est usque ad mortem? Perit fides, quia decepta est spes? Quia non poteris aurum possidere cum divite, poenitebit te fidem possedisse cum paupere? Si sapit humanum, imo si sapit verum, hac interrogatione turbabitur, et dicet mihi, Verum dicis. Bona res est, fidem possidere cum proximo: sed si dicas, Spe possidetur fides cum proximo paupere, ut ad ejus divitias perveniamus, ut in eis cum illo communionem habeamus; sine dubio cum mor
Abbreviated transcription (Latin):
possider terramisi aber&terram
quam pa sideretis si mul: quanto firmi¬
uscum illo posides fidem: talis est eñ
fortea micustuus ut ci posstali quisim¬
probus auferre pos sesionem: numqud
poterit auforre fidem̃ : Quid est ergo
ut &bonis cius per fruaris : Vnque
quia expaupere poterit fieri diues
& perfrutris diuitũs eiusi qui eius fuu.¬
quidem illa pars sententiae huius se-¬
cundumis tum in tellaꝰ tumpopularet̃
plac& mihi posterior: autem : fateor¬
ue diro uobis offendit me Si enim prop¬
terea manes cum amico in pauꝑtateesꝰ
ut quando diues fuerit ꝑfruaris di-¬
uitũs eius adhuc non amicũ. sed ali-¬
ud aliquid amas in amico: fides &spes
duȩ amicae bonae sunt & maior his
apłs Tria haec fides spes caritas
maior autem eorum caritas: Sec.¬
tamini caritatem: Interrogoꝰ ami¬
cũ de amico dic mihi obsecro te: fidẽ
posiides cumisto in paupertate eius:
plane in quit: audiui enim hoc mea
scriptura & commen daui cordimeo

Expanded text:
possidere terram, si haberet terram, possidere terram, si haberet terram, quam possideretis simul, quanto firmius cum illo possides fidem? Talis est enim forte amicus tuus, ut ei possit aliquis improbus auferre possessionem: numquid poterit auferre fidem? Quid est ergo, Ut et bonis ejus perfruaris? Utique quia ex paupere poterit fieri dives, et perfrueris divitiis ejus, quia ejus pauquidem pars sententiae hujus, secundum istum intellectum popularem, placet mihi: posterior tamen, fateor, offendit me. Si enim propterea manes cum amico in paupertate ejus, ut quando dives fuerit, perfruaris divitiis ejus; adhuc non amicum, sed aliud aliquid amas in amico. Fides et spes duae amicae bonae sunt, et major his Apostolus, tria haec, fides, spes et charitas; major autem horum est charitas: sectamini charitatem . Interrogo ergo amicum de amico. Dic mihi, obsecro te, fidem possides cum isto in paupertate ejus? Plane, inquit: audivi enim hoc in sacra Scriptura, et commendavi cordi meo,
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : siautem amicus meus ipseho¬
mo fuit & manen te auro & recedente
auro ipseest qui fuit: Quartergo mo¬
do non sitamicus: qui& siperdi dit thes¬
aurum nonperdidit animums equum
Nemerem : de tractis or namentis &
strato nudum: forte non des picerems
&amicus mihi uestitus placuit. ex-¬
poliatus dis plic& Beneergo prȩci-¬
pit scrip tura diuina abri ter omnino
& ac commoditis sime moribus homi
par tem huius sententiae & talem cogi¬
tationem habebimus deamico ũdicamus
Noibis mauendum est cumillo & seruan¬
da illi fides est in pauperta te cius ut &
bonis cius per frus amur : teritenim
diues quimodo pauper est ÷ & nonte ad¬
mitt& addiuitias suas cuaus pau per:¬
tatem superbus antea fastidisti possi¬
deergo cumillo fidem etiam cum pauꝑ
estis ut & bonis eius per fruarise quando
illi ac cesserint diuitiaoi cumillogaũ¬
de apneis posside cum illo fidem : pau¬
per est sad magnam possessionem hab&
fidem: qui parabas cumillo & uolebas

Expanded text:
fuit. Si autem amicus meus ipse hofuit. Si autem amicus meus ipse homo fuit; et manente auro, et recedente auro, ipse est qui fuit: quare ergo modo non sit amicus, qui et si perdidit thesaurum, non perdidit animum? Equum si emerem, detractis ornamentis et strato, nudum forte non despicerem; et amicus mihi vestitus placuit, exspoliatus displicet? Bene ergo praecipit Scriptura divina, salubriter omnino et accommodatissime moribus hominpartem hujus sententiae, talem cogitationem habebimus de amico, ut dicamus nobis: Manendum est cum illo et servanda illi fides est in paupertate ejus, ut et bonis ejus perfruamur? Erit enim dives qui modo pauper est, et non te admittet ad divitias suas, cujus paupertatem superbus antea fastidisti. Posside ergo cum illo fidem, etiam cum pauper est, ut et bonis ejus perfruaris, quando illi accesserint divitiae, et cum illo gaudeas in eis. Posside cum illo fidem: pauper est, sed magnam possessionem habet fidem. Qui parabas cum illo et volebas
Abbreviated transcription (Latin):
um diuinae scripturȩ lege¬
rentur. dequarum senten¬
tũs omnibus qm̃ nunclo¬
qui non ualemus anim aduertu
unã sententiolam uerborum nu¬
mero breuissimã pondereaut̃
sensus amplissimam: Inde elegiad¬
iuuante dño huic tantȩ exspecta
re uobis decellario dominico
unde & ego uobiscum uiuo: haec ergo
sententia est. dequa loquor: fidem
possidecum proximo in pauꝑtate ipsi¬
us ut & bonis eius ꝑfruaris: Accipia¬
mus hanc primũ ut uid&ursonare
simpliciter. ut eam possunt omnes¬
intellegere. &iam quinullar scriptu¬
rarum diuinarum sacr&iora riman-¬
tur: fidem inquid posside cum pro-¬
ximo in pauꝑtate ipsius ut & bonis
eius perfruaris : Verum ẽ inquit:
qui sim pliciter audiuit: quando
amicus pauꝑ est. non ci frangenda
est fides permanendum cum illo est:
nec mutanda amicitia faculta te
mutata sed seruanda fides uolun-¬
tate fir mata: Amicus enim meus
sicum diues esset amicus fuit: cum
pauper est amicus non estꝗNont
ipse mihi amicus sedaurum eius

Expanded text:
Cum divinae Scripturae legerentur, de quarum sententiis omnibus nunc loqui non valemus, animadverti unam sententiam, verborum numero brevissimam, pondere autem sensus amplissimam, unde elegi, adjuvante Domino, huic tantae exspectatre vobis de cellario Dominico, unde et ego vobiscum vivo. Haec ergo sententia est, de qua loquor: Fidem posside cum proximo in paupertate ipsius, ut et bonis ejus perfruaris. Accipiamus hanc primum ut videtur sonare simpliciter, ut eam possunt intelligere omnes, etiam qui nulla Scripturarum divinarum secretiora rimantur. Fidem, inquit, posside cum proximo in paupertate ipsius, ut et bonis ejus perfruaris. Verum est, inquit, qui simpliciter audivit: quando amicus pauper est, non ei frangenda est fides; permanendum cum illo est, nec mutanda amicitia facultate mutata; sed servanda fides, voluntate firmata. Amicus enim meus, si cum dives esset, amicus fuit; cum pauper est, amicus non est; non ipse mihi amicus, sed aurum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
nergobonadi& inuita tua : lata¬
rus autem mala: non dixit sua sed
mala quae homines putant quae ho¬
mihes itimentiquȩ homi nes promag¬
non deui tant: per ceipit. hȩclatarus
m̃uliar̃bona sua tunc non ꝑ cepitꝰ nec
tamen pem̃ plidit: sicutau tem non
addi tum est isua stenec hoc abidi¬
tum est misi ta ful: alia enim uita¬
erat illuisiqi lm spefacibat insinum

Expanded text:
tua, Lazarus autem mala. Non dixit, Sua; sed, mala, quae homines putant, quae homines timent, quae homines pro magno devitant. Per cepit hic Lazarus mala. Bona tua tunc non percepit: nec tamen perdidit. Sicut autem non additum est, Sua; sic nec hoc additum est, In vita sua. Alia enim erat vita ipsius, quam sperabat in sinu
Abbreviated transcription (Latin):
tra hendo ad seplumbum. cum quode¬
mergatur : cranenim pondus illum
diui tem ad infernaper duxit &¬
sarcinagra uis usque adima depressit:
nae sunt: his pmnis ille pauper insi¬
nuabrahae uolauit: Diues ergohaec
audin noluit adulantium enimlin¬
guas audiuit his lingis aduersus.
prophetas obsurduit linguis malae
laudantium & dicentiumis direstis.
soliui unis ergo ꝑcepist borpitua inuitatua:
hae eñaliaratuadexidi mastiua lanͥ eredi¬

Expanded text:
trahentem ad se plumbum cum quo demergatur? Grande enim pondus illum divitem ad inferna perduxit, et sarcina gravis usque ad ima depressit. nae sunt. His pennis ille pauper in sinum Abrahae volavit. Dives ergo hoc audire noluit. Adulantium enim linguas audivit. His linguis adversus Prophetas obsurduit: linguis male laudantium et dicentium, Soli estis, soli vivitis. Ergo, Percepisti bona tua in vita tua. Haec en