comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te seus modestiamue uerecũdiami parsi¬
monsim tibi fugam lascinie. seram cauci¬
onem sellicitam custodiam: subito. uit ebri¬
etatis succensus calore. ant ip̃ius carms estu
aut occusu forme decentioris. nequaquãse te¬
neat nec legi carm repugnet. nonnedicit:
Putalum rem faciliorem castimoniam seqͥ.
Cupia hunieros meos. supra uires measest.
rarus cui ista iungantur. recedat gͦ.: recedait
de finib sensiumi meoꝵ. Et comiersus ad
aliquem monitorẽ sin. qui studuerit in eiꝰ
mentem inducere assiduitatem castimom¬
edicens non arduam fore.nec impossibi¬
lem s plurib sociam. finitimã ĩtudiosis. cõ¬
uementem uoluntariis: quid hoc inquit
fecistimͥ ᷑ Quare nõ dixisti mͥ quiamor tua
est÷ hoc est quod non ꝑfunctorie̾: s legi¬
tino teneatur coniuigiõ s dixisti sororẽ tuã¬
Quis ignorat fr̃es im̃is temporibus hoc
in eccłiis euenisse : Sunt em̃ quidim qui
delicatam ac uoluptuosam fore credant re¬

Expanded text:
t et modestiam ac verecundiam, parcimoniam cibi, fugam lasciviae, seriam cautionem, sollicitam custodiam, subitoque ebrietatis succensus calore, aut ipsius carnis aestu, aut occursu formae decentioris, nequaquam se teneat, nec carnis legi repugnet, nonne dicit: « Putabam rem faciliorem castimoniam sequi. Supra humeros meos, supra vires meas est, rarus cui ista jungatur. » Recedat ergo, recedat de finibus sensuum meorum. Et conversus ad aliquem monitorem sui, qui studuerit in ejus mentem inducere assuetudinem castimoniae dicens non arduam fore nec impossibilem, sed pluribus sociam, finitimam studiosis, convenientem voluntariis. « Quid hoc, inquit, fecisti mihi? » quare non dixisti mihi, quia uxor tua est? hoc est, quod non perfunctorie sed legitimo teneatur conjugio, sed dixisti sororem tuaQuis ignorat, fratres, nostris temporibus hoc in Ecclesiis evenisse? Sunt enim nonnulli qui delicatam ac voluptuosam esse credunt re
Abbreviated transcription (Latin):
de his᷑ Wunt em̃ in nobis qui habent timorẽ
dei. s non scd̾m scĩan: statuentes dimora p̾cep¬
ta que nõ possit humana conditio sustinere
Tnnor in eo est qd̾ uidentur s consulere: s in¬
sc̃ia in co. quia nõ cõpatiuntur nature. nͨ esti¬
tã ut sit ad nimiam delectationẽ carnis cõpas¬
sio. s ad sustentationem. Est et compassio de
proposito nr̃o. Ait em̃ beatus augustraus mte¬
gula quam nobis tenenda proposuit: li lrigs
qui uenerũt in quito ex morib delicatioribus
ad monasterium ciliquid almmentor uestinento¬

Expanded text:
de his? Sunt enim in nobis qui habent timorem de his? Sunt enim in nobis qui habent timorem Dei, sed non secundum scientiam, statuentes duriora praecepta, quae non possit humana conditio sustinere. Timor in eis est, quia videntur sibi consulere, sed inscientia in eis, quia non compatiuntur naturae, nec aesti nec hi tamen ut sit ad nimiam delectationem carnis compassio, sed ad sustentationem. Est et compassio, de proposito nostro. Ait enim beatus Augustinus in regula, quam nobis tenendam proposuit: « Si iis, qui venerunt ex moribus delicatioribus ad monasterium, aliquid al
Abbreviated transcription (Latin):
mero fr̃m: ut tot sinuil cohabitent
cusante pancitate irtegularit̾ uiuant. ul ꝓͥ
młtitudine cohabitantiũ necessitati eoꝵ illici¬
ta querant. Qui em̃ młtos congregant. ne¬
cesse est ut eoꝵ nictui multa querant. Ued
dum querunt plura. crescit exterior cuta.
sparguntur ꝑ diu̾sas regiones eccłic beneficia
sparguntur et fr̃es. soli int̾ scłares habitant.
nolentes pati sraudem. s indicio contendere
parati. Qui uͦ ꝑ cellulas duo ułtres neletiã
quai nor aut quinq simul habitant: claustra¬
li nõ coartantur lege. L ocuntur et qñet cui
et qd̾ uolunt. Nec hoꝵ tñ siue illoꝵ uitam ac¬
cuso: s quid mutrisq ꝑiculi lateat annũtio
In his aũt quidam monachi quos heredes bea¬
ti benedicti nouiniꝰ ẽẽ. discretionẽ seruant:
locus remotior possessionis. nõ minꝰ quã duo¬
decim frẽs transiniitũt. ne religionis opus
paucitatis negligentia corrumpatur de tẽpe
luti uiuamꝰ in delicuis. aut arduitate

Expanded text:
mero fratrum, ut tot simul habitent, cusante paupertate irregulariter vivant, vel pro multitudine cohabitantium, necessitati eorum illicita quaerant. Qui enim multos congregant, necesse est, ut eorum victui multa quaerant. Sed dum quaerunt plura, crescit exteriorum cura, sparguntur per diversas regiones ecclesiae beneficia, sparguntur et fratres, soli inter saeculares habitant nolentes pati fraudem, sed judicio contendere parati. Qui vero per cellulas duo, vel tres, vel etiam quatuor, aut quinque simul habitant, claustrali non coarctantur lege, loquuntur et quando, et cui, et quomodo volunt. Nec horum tamen, sive illorum vitam accuso. sed quid in utrisque periculi lateat, annuntio. In his autem quidam monachi, quos haeredes beati Benedicti novimus esse, discretionem servant, locus remotior, non minus quam duodecim fratres transmittunt, ne religionis opus paucitatis negligentia corrumpatur. CAP. luti vivamus in deliciis, aut arduitate
Abbreviated transcription (Latin):
ilrl᷑ et inuenit eos uociferat. s ad p̾liuta.
philistiim ex adu̾so p̃paratos. Uemunt et
iueniũt prelati qñq fr̃m discordiam. Et
cururrit dauid ad locum certaminis: et
interrogabat si om̃ia recte agerent᷑ erga
frẽs suos. Crrunt p̾latitam mentis asfcũ
quam gressibus pedum solliciti de sulute suoꝵ:
inuestigantes si recta sint oꝑa eoꝵ. anadhuc
corrigenda uideantur. Inquitunt mores:
discunt uisu et auditu que sit discordie can¬

Expanded text:
Israel: et invenit eos vociferatos ad praelium, et Israel: et invenit eos vociferatos ad praelium, et Philisthiim ex adverso praeparatos. Veniunt et inveniunt praelati quandoque fratrum discordiam. Et cucurrit David ad locum certaminis, et interrogabat si omnia recte agerentur erga fratres suos. Currunt praelati tam mentis affectu quam gressibus pedum, solliciti de salute suorum, investigantes si recta sunt opera eorum, an adhuc corrigenda videantur. Inquirunt mores, discunt visu et auditu quae sit discordiae cau
Abbreviated transcription (Latin):
ribus. Cum gͥ mitteretur dauid a patre
sno isai ad uisitandos frẽs suos qui erant
in exercitu istł. miserat em̃ ut narrat hi¬
storia pater sus eum dicens: frẽs tuos
uisitabis si recte agant. et cum quib ordina¬
ti sunt disce. Uenit gͦ in galgala ad exeiti¬
cum: qui egressis nociferatus erat in cer¬
tamine. Direxerat em̃ isrł aciem. s et phi¬
listiim ex aduerso fuerant pñe parati. et cu¬
currit dauid ad certaminis locimi: interro¬
gans si om̃ia recte agerentur erga frẽs
suos. Cumq adhuc loqueietur dauid ap¬
paruit uir ille spurius ascendens goliath
disce. Et dñs in carne ueniens uisitauit
nos: diligent que recte agere. uł cum qͥb
ordinate uiuere debeamus docens Qnod
et moralit̾ euenire cotidie cernimꝰ : dum p̾¬
lati q subiectos suos rectitudinẽ hone ope¬
rationis edocent. ułcum quib ordinembe¬
ne uiuendi tenete debeant instruunt. ne
conu̾sus societur. Uenit dauid ad exercitũ

Expanded text:
ribus. Cum igitur mitteretur David a patre ribus. Cum igitur mitteretur David a patre suo Isai ad visitandos fratres suos, qui erant in exercitu Israel: miserat enim eum, ut narrat historia, pater suus dicens: Fratres tuos visitabis si recte agant et cum quibus ordinati sunt disce. Venit ergo in Magala ad exercitum; qui egressus, vociferatus erat in certamine. Direxerat enim Israel aciem, sed et Philisthiim ex adverso fuerant praeparati: et cucurrit David ad locum certaminis, interrogans si omnia recte agerentur erga fratres suos. Cumque adhuc loqueretur David, apparuit vir ille spurius ascendens Goliath disce. Et Dominus in carne veniens visitavit nos, diligenter quaeque recte agere, vel cum quibus ordinate vivere debeamus, docens. Quod et moraliter quotidie evenire cernimus, dum praelati quique subjectos suos rectitudinem bonae operationis docent, vel cum quibus ordinem bene vivendi tenere debeant, instruunt, ne, conversus societur. Venit David ad exercitum
Abbreviated transcription (Latin):
affligit. Ira plati causam dat ꝑuerso: iustũ
nͦͥ prouocat ad iram. Oue sunt species
quidam adeo ꝑuersi. ut quod ip̃i malẽ ope¬
rantur. aꝑte defendant: quod autem alii
benefaciunt dicestantur et impugnant
Incorngibiles. hoc solum qd̾ uolunt fore
bonum credunt. obedientiam aut nĩquã
aut negłigentem implent. Humiles frẽs
prouocant. turbant silentium. Talium
figuram gestat philistens ille. qui egressuᷤ
de castris philistiim pronocabat filios isrł
Cuius magnitudo et armoꝵ diuer sit as:
moraliter statum ꝑu̾soꝵ qui migni sunt
apud semetip̃os et moꝵ qualitates desi¬
gnant. Ad hunc philisteum erpugnandũ
danid uenisse legitur. s hoc bellum crib
modis fit: hystorialiter stilicet anstice atq
moralit̾. id est int̾ goliam et dauid. inter
dỹabolum et xp̃m. int̾ quelibet iustũ. et
aliquod dyaboli mẽbrum. Precessit nite:
contigit in misterio. Hadetur et mĩc ĩ mo¬

Expanded text:
affligit. Ira praelati casum dat perverso, justum affligit. Ira praelati casum dat perverso, justum vero provocat ad iram. Duae sunt species quidam adeo perversi, ut quod ipsi male operantur, defendant aperte; quod autem bene alii faciunt, detestentur et impugnent. Incorrigibiles sunt: hoc solum quod volunt, esse bonum credunt; obedientiam autem nunquam aut negligenter implent, humiles fratres provocant, turbant silentium: Talium figuram gestabat Philisthaeus ille, qui egressus de castris philisthiim, provocabat filios Israel . Cujus magnitudo et amorum diversitas, moraliter statum perversorum qui magni sunt apud semetipsos et qualitates morum designant. Ad hunc Philisthaeum expugnandum venisse David legitur. Sed hoc bellum tribus modis fit: historialiter scilicet, mystice et moraliter, id est, inter Goliam et David, inter Christum et diabolum, inter quemlibet justum et aliquod diaboli membrum. Praecessit in re, contigit in mysterio, habetur et nunc in mo
Abbreviated transcription (Latin):
qnꝰ int se et ilłur solum cortipit. ant qũ pec¬
inti in se benigne dimittit. Quod ꝑuersis
leuitatem castiga. timetur ab indoctis. ip̃a
disponatur faciem gratem reddit aspicien¬
tibus: sic seueritas mieta rectitudini sidul¬
cedine condiatur. nultum religionis deco¬
inat. Dulcedo prelati trahit ad penitentiã
peccanteni discipulum. seueti as cortigit.
rectitudo dat legeni delinꝙͣti. Sic nec seueri¬
tas leuitatem patitur. nͥee dulcedo dissolu¬
tionem. nec rectitudo lineam iusticie trans¬
gredi ꝑmittit. Unde ꝓsalmista. Dulcis et
tib in uia. Uolunt ẽẽ quidam seueri sed
nescint: et dim uolunt ẽẽ seueri. crude¬
les efficunitur. Iram pro seueritate. amani¬
tudineni pro dulcedine. pro nltus regilto¬
ostendunt: et sic confunditur nultus reho¬
nis. ubi ex fl̃ma crudelitatis ignoscunt
oculi. pallor liuori miscetur: qui procedũt
ex ira et amaritudine. Ira prelati peccantẽ
t̾urbot. amaritudo ꝑsequitur. crudelitas

Expanded text:
 inter se et illum corripit, aut quando peccanti in se benigne dimittit. CAP. XVI. Quolevitatem castigat, timetur ab indoctis: ipsa disponatur, faciem gratam reddit aspicientibus, sic severitas mista rectitudini, si dulcedine condiatur, vultum religionis decorat. Dulcedo praelati ad poenitentiam trahit, peccantem discipulum severitas corrigit, rectitudo dat legem delinquenti. Sic nec severitas levitatem patitur, nec dulcedo dissolutionem, nec rectitudo lineam justitiae transgredi permittit. Unde Psalmista: dulcis et inus . Volunt quidam esse severi, sed nesciunt et dum volunt esse severi, crudeles efficiuntur. Iram pro severitate, amaritudinem pro dulcedine, pro rectostendunt, et sic confunditur vultus religionis, ubi ex flamma crudelitatis ignescunt oculi, pallor miscetur livori, quia procedunt ex ira et amaritudine. Ira praelati peccantem turbat, amaritudo persequitur, crudelitas
Abbreviated transcription (Latin):
Uoniam clanstro materiali.
de ordinatione danstri materialis
fr̃ aliquid mediocritatem sectan¬
do dicturi sumus: ordine congnio
Consideranda nobis quatuor eccurrunt. Ici¬
licet qui sunt qui teneant ordniẽ. aut qͥd
tencant: ubi maneant. et unde uiuant. Ut
plures sint et boni ꝓpositi: ut cohabitan¬
di suppetant edificia et uictui habeant
necessaria. Sit tñ in nimero discretio. in
proposito deuotio. in edificiis mediocritas
in rebus possessis frugalitas. ne si creuerit
turba. nascatur turbatio: aut pro difficultate
ꝓpositi surrepat desperatio. ne ex edificioꝵ magni¬
tudine sub intret elatio: aut ex habundantia te¬
rum se interserat temptatio. Qui em̃ nolunt

Expanded text:
one claustri materialis. Quoniam de ordinatione claustri materialis, frater, aliquid mediocritatem sectando dicturi sumus, ordine congruo consideranda vobis quatuor occurrunt, scilicet qui sint, qui teneant ordinem, aut quid teneant, ubi maneant et unde vivant, ut plures sint et boni propositi, ut cohabitandi suppetant aedificia, et victui habeant necessaria. Sit tamen in numero circumspectio, in proposito devotio, in aedificiis mediocritas, in rebus possessis frugalitas, ne si creverit turba, nascatur turbatio, aut pro difficultate propositi subrepat desperatio, ne ex aedificiorum magnitudine subintret elatio, aut ex abundantia rerum se inserat tentatio. Qui enim volunt
Abbreviated transcription (Latin):
opere bono nõ desistat. Beligio assimulat᷑
mulieri casteque ab aliquo diligitutint dn¬
catur in uxorem: ideo scilicet quod pulchra
habundet. quod sapiens sit. Ut in pulchni¬
tudine eius delectetiu et de nobilitate fili¬
oꝵ glietut: ut augeantur sua illius cẽ
quia libera est apeccati seruitute. diues heredita¬
tecinꝰ hereditas est regni celestis eteritas. A¬
mat luximosus speciosam: s non amat caltã
Nit qñq carnalis mimꝰ tactus pulchiitudine
relioins. redigionis induit habitũ. cũ ante
castitatis inmditiam repent. displicet qd̾
plauerat: Sic ireorem abrahe. quamres e¬
grpte ntꝰ pulchritudinem repiena iũ cda
redoidit᷑ maritodicens. Ecce inquituor gu¬
⁊ antete etraccipeiam et recure hine Ro
perhinie locum dicit beatꝰ ambrosius insedo
hbro quem facit d ibraham. Incue  iqu¬

Expanded text:
opere bono non desistat. Religio assimilatur opere bono non desistat. Religio assimilatur mulieri castae, quae ab aliquo diligitur ut ducatur in uxorem, ideo scilicet quod pulchra uod sapiens sit, ut in pulchritudine illius delectetur, et de nobilitate filiorum glorietur, ut augeantur sua illius censquia libera a peccati servitute, dives haereditate, cujus haereditas est regni coelestis aeternitas. Amat luxuriosus speciosam, sed non amat castam, si quandoque carnalis animus tactus pulchritudine religionis, ejus induit habitum. Cum autem castitatis munditiam reperit, displicet quod placuerat. Sic uxorem Abrae, quam rex Aegypti propter pulchritudinem rapuerat, intactam reddidit marito dicens: Ecce, inquit, uxor tua ante te, accipe eam, recede hinc . Super hunc locum beatus Ambrosius in secundo libro quem fecit de Abraham: « Intue
Abbreviated transcription (Latin):
s nõ est ꝑfectamͥ sit parata mori pro prori¬
mo.Nemo em̃ caritatem maiorem habet:
Perfecta uͦ caritas aimicum diligit: ꝓ proxi¬
mo mori.non ꝑtimescit. hec foras mittit ti
Gxpecta dñmuirilit̾ age: et confortetur cor
tuum et sustine dñ. Expecta ꝑ spem ne
despercs ꝑ timoremĩ uiilit̾ age ꝑ incipientẽ
caritatem. et confortetur cortiũ ꝑ habũdm¬
quia ducit ad ꝑfectionem. Sufficiant minc¬
ea que de nouem beneficiis religionis dicta
sunt: ut adhuc aliquid quasi intrãsitu. de
cohabitatione eiusdem breuit̾ tangamus.
Quatuor sunt in religione notanda: suauis
est eñ et mitis. quieta. et secura. Quauis
incohabitatione.mitis in sermone. quicta in
mente. secura in actione. Nec tñ sic suanis est.
ut nõ discieta. nec sic mitis ait patiatur in¬
iusta: nec sic mente quieta ut bomĩ noti co¬
gitet ociosa. nec sic securaeit dñm nõ time¬
at: s sic seniait pro timore humanõ abͥ

Expanded text:
sed non est perfecta, nisi parata sit mori pro proxised non est perfecta, nisi parata sit mori pro proximo. Nemo enim charitatem habet Perfecta vero charitas inimicum diligit, pro proximo mori non pertimescit, haec foras mittit timExspecta Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Exspecta per spem, ne desperes per timorem, viriliter age per incipientem charitatem, et confortetur cor tuum per abundanquia ducit ad perfectionem. Sufficiant nunc quae de novem beneficiis religionis dicta sunt, ut adhuc aliquid quasi in transitu de cohabitatione ejusdem breviter tangamus.Quatuor sunt in religione notanda. Suavis est enim et mitis, quieta et secura. Suavis est in cohabitatione, mitis in sermone, quieta in mente, secura in actione. Nec tamen sic suavis est ut sit indiscreta, nec sic mitis ut patiatur injusta; nec sic mente quieta, ut bonum non cogitet; nec sic secura, ut Dominum non timeat; sed sic secura, ut pro timore humano ab
Abbreviated transcription (Latin):
cepit heliseus coco suo. ut eis refectionem
pararet. Cuin autẽ gustassent illi pulmen¬
tum. cum herbis coctum. et inuenissent a¬
manssimum: cepetunt clamare. mors in
ollis: ille quidem carmum sunt: hec pulmen
procedit inquitas. hec helisci faria dulcora¬
taur: que est caritas. illax dulcedinem sequitur
amaritudo: huius uͦ asperitatem sequitur sua¬
uitas. Surgens heliseus accepit farinam quã
ip̃e habebat. et posuit in olla: et sic fcm ẽ dulce.
quod prius amarum ertiterat. Hclisens qui
solaris interpretatu x p̃m designat: cocus
doctores. pulmentum̃ uerbum dei. farma cani¬
tatem. Poiiit gͥ helisens farmam in pulmen¬
to. qñ aliquis ꝑ habundantem caritatemausi¬
tatur a dño: ut cui gossior cibus prius fasti
dio extiterat. uł qui leuitͥ masci consueuerat.
aut obedientie contradirerat: nunc obediat.
frugalitatem sequatur. iniicũ diligat. Ha¬
bundat emĩ cantas. cum diligitur inimicus.

Expanded text:
cepit Eliseus coquo suo ut refectionem cepit Eliseus coquo suo ut refectionem eis pararet. Cum autem gustassent illi pulmentum in herbis coctum, et invenissent amarissimum, coeperunt clamare: Mors estollis. Illae quidem carnium sunt, haec pulmentprocedit iniquitas, haec Elisei farina dulcoratur, quae est charitas. Illarum dulcedinem sequitur amaritudo, hujus vero amaritudinem sequitur suavitas. Surgens Eliseus accepit farinam quam ipse habebat, et posuit in ollam, et sic factum est dulce, quod prius amarum exstiterat. Eliseus qui solaris interpretatur. Christum designat, cocus doctores, pulmentum verbum Dei, farina charitatem. Ponit ergo Eliseus farinam in pulmento, quando aliquis per abundantem charitatem visitatur a Domino, ut cui grossior cibus fastidio prius exstiterat, vel qui leviter irasci consueverat aut obedientiae contradixerat, nunc obediat, frugalitatem sequatur, inimicum diligat. Abundat enim charitas, cum diligitur inimicus,
Abbreviated transcription (Latin):
facit em̃ qñq de malo bonũ. de bono mehorem
de melori optimũ: et hoc fit qñ uisitat deus¬
impium. Unde psalmista. Uisicasti t̾ramet
mebnasti eam. Uisitat deus terram malam.
et terram bonã: tertã meliorem et t̾ramopti
mani. Ptmiorem tͥram malam uisitat: bo¬
nam ꝑ incipientem caritatẽ: meliorẽ ꝑ habũ¬
dantem. optiniã ꝑ perfectam. Uisitat gͥ ter¬
ram malam. qñ aliquis timore iudicii cõpuri¬
gitur: et ab illicitis abstinet. Uonam uͦ ꝑ inci¬
pientem caritatem uisitat: qñ sua distrubuit
aliquis. renũtiat mũdo. mutat habrtũ. pa
si autem calumpnietur. calũpniã nõ patitͦ
s adhuc leuit̾ turbatiu mascitur et odit Clau¬
stri tedium nõ equanimit̾ portat: uilitatem
et identitatem ciboꝵ abhomimiatur. Cibum
uͦ anime qd̾ est uerbum dei. amaꝵ est eisi ali¬
quotiens artius corrigatur. Sic filii ꝓpħa¬
rimr cum uenissent ad domum helisei. pre¬

Expanded text:
Facit enim quandoque de malo bonum, de bono meliorem, Facit enim quandoque de malo bonum, de bono meliorem, de meliori optimum, et hoc fit quimpium, unde David: « Visitasti terram et inebriasti eam. » Visitat Deus terram malam et terram bonam, terram mmam. Per timorem terram malam visitat, bonam per incipientem charitatem, meliorem per abundantem, optimam per perfectam. Visitat Deus terram malam, quando aliquis timore judicii compungitur, et ab illicitis abstinet. Bonam vero per incipientem charitatem visitat, quando sua distribuit aliquis, renuntiat mundo, mutat habitum, tensi autem calumnietur, calumniam non patitur, sed adhuc leviter turbatur, irascitur et odit. Claustri taedium non aequanimiter portat, vilitatem et identitatem ciborum abominatur. Cibus vero animae, quod est verbum Dei amarus videtur ei, si aliquoties arctius corrigatur. Sic filii prophetarum cum venissent ad domum Elisei, prae
Abbreviated transcription (Latin):
un in manu eoꝵ. Quod non malediert
dauid philisteo. benignitatis est: qd des
asscripsit sui aduentus efficatiami huimi¬
licatis: quod antem miuatus ẽ seuerita¬
tis. Sed quid minatur : Auferam inquit
boli morilit designant. Cadauer est quasi ca¬
rodata uerntib. sicut em̃ caro putrida uer¬
mibus mitrimentum prestat. sic carnales
affectus. cogitationes ꝑuersas enitriunt
Aues celi illos designant. qũi alis contẽpla¬
tionis ad cogitanda celestia subleuantur. besti¬
is terre eo aptantur illi. qui terram sitã no¬
uerunt excolere: qui necessitati frm t̾rena
ministrant. rei familiaris curam gerentes.
quos alibi designant. racehel et lia martha
et maria. His anib celi et hiis bestiis t̾re:
cadauera castroꝵ philistiun. id est carnales
affectus reproboꝵ dantur ad corrigendum.
tio. meliores mundi remĩtiatio: optimo
uera religionis colabitatio. s undusbonis ẽ
pessimus religio autẽ et malis est optima

Expanded text:
um in manus eorum. Quod non maledixit um in manus eorum. Quod non maledixit David Philisthaeo, benignitatis est; quod Deo ascripsit sui adventus efficaciam, humilitatis; quod autem minatus est, severitatis. Sed quid minatur? Auferam, inquit,boli moraliter designant. Cadaver est quasi caro data vermibus. Sicut enim caro putrida vermibus nutrimentum praestat, sic carnales affectus cogitationes perversas nutriunt. Aves coeli illos designant, qui alis contemplationis ad cogitanda coelestia sublevantur. Bestiis terrae coapiantur illi qui terram suam noverunt excolere, qui necessitati fratrum terrena ministrant, rei familiaris curam gerentes, quos alibi designant Rachel et Lia , Martha et Maria . His avibus coeli et his bestiis terrae cadavera castrorum Philisthiim, id est, carnales affectus reproborum, dantur ad corrigendum. tio, meliores mundi renuntiatio, optimos autem, religionis cohabitatio. Mundus bonis est pessimus, religio vero bonis et malis est optima.
Abbreviated transcription (Latin):
eñ sermo concordiam seruat. rigor senuo¬
nis corrigit emendenda. Ast abilis ẽ sene¬
ritas non garrila: asꝑitatem mõstrat.
s non est sitigiosa. Seuentas a crudelita¬
cediffert. hec corrigit. illa crutiat. hec
smatur seueritas s nõ maledicit: maledi¬
rit philisteus daid. s nõ maledixit dond
philisteo. Tu uenis inquit ad me cum gla¬
dio et hasta et clipeo: egoantẽ uenio ad te
m nomine dm̃ exercituum. Maledicinit¬
multi philisteo: nec ueniunt ad eũ in no¬
mine dñi. Maledixit ille philisteo. qui cum
ad aliquẽ cadentem potione dyaboli corti¬
gendum pperet. non humilit̾atis uerba
s̾ suꝑbie. nõ exhortationis s nracundie: nõ
blãdimienta si obprobria profert. Nec ue¬
nt in nomine dm̃i ad philisteum: qui reli¬
giom uł nobilitati sue seu etiã scĩe littera¬
rum qua preualet. et nõ diuine gr̃etii¬
buit quod ꝑuersum corrigat. Sie mlto
nenumt : et ĩdeo nõ cradit deus plrrliste¬

Expanded text:
enim sermo concordiam servat, rigor sermoenim sermo concordiam servat, rigor sermonis corrigit emendanda. Affabilis est severitas non garrula, asperitatem monstrat, sed non est litigiosa. Severitas a crudelitate differt; haec corrigit, illa cruciat; haec Minatur severitas, sed non maledicit. Maledixit Philisthaeus David, sed non maledixit David Philisthaeo. Tu venis, inquit, ad me cum gladio et hasta et clypeo, ego autem venio ad te in nomine Domini exercituum . Maledicunt Philisthaeo multi, nec veniunt ad eum in nomine Domini. Maledicit ille Philisthaeo qui, cum ad aliquem cadentem potione diaboli prum, non humilitatis verba sed superbiae, non exhortationis sed iracundiae, non blandimenta sed opprobria profert. Nec venit in nomine Domini ad Philisthaeum, qui religioni vel nobilitati suae, seu etiam scientiae litterarum, qua praevalet, et non divinae gratiae tribuit quod perversum corrigit. Sic multi veniunt, et ideo non tradit Deus Philisthae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersitas est occulta. qui consilio suo fr̃es
comiouent ad mimi. excitant ad rixas:
qui consilio suo consurgere faciunt absalon
contradarid. id est spiritales filios cõtra
eoꝵ patres ad discordiam promonent. qui
machinautur ut moriatuꝵ dauid ĩ castris
sicut de achitofel legitur. Sed utrinsq seue¬
ra debet cẽ religio. ut aꝑte ꝑu̾sis resistat in
faciem et ꝯccultoꝵ consilia mutet. Hic da¬
uid philistei frontẽ lapide cõminuit. sic
philisteiest: cognitio ꝑuerłitatis. Percu¬
titur philisteus in fonte: qñ ꝑuerłitas
nsipientis agnita. reuerbatur a sapiente
Chusi aũt interpretatur silentiũ: achito¬
sunt quasi ruina frm̃ adinchilatur con¬
silum. Prouidet chusi ne turbetur exerci¬
tus isrl ͥ qm̃ ꝑ silentium incursus. et ĩpe¬
tus sermomin a conuentu frm̃ deũ uide¬
re desiderantium rationabilit̾ arcentur.
Hec duo ad seueritatem. ranuis scilicet ser¬
mo et rigor sermonis ꝑtinent: nitus

Expanded text:
perversitas est occulta, qui consilio suo fratres perversitas est occulta, qui consilio suo fratres promovent ad iram, excitant ad rixas, qui consilio suo faciunt insurgere Absalon contra David, id est, filios spirituales contra eorum patres ad discordiam promovent, qui machinantur ut moriatur David in castris, sicut de Achitophel legitur . Sed utriusque severa debet esse religio, ut aperte perversis resistat in faciem, et occultorum consilia mutet. Sic David Philisthaei frontem lapide comminuit, sic Philisthaei est cognitio perversitatis. Percutitur ergo Philisthaeus in fronte, quando perversitas insipientis agnita, reverberatur a sapiente. Chusi autem interpretatur silentium; Achitom, eorum qui sunt quasi ruina fratrum, annihilatur consilium. Providet Chusi ne turbetur exercitus Israel, quia per silentium, impetus et incursus sermonum a conventu fratrum Deum videre cupientium rationabiliter arcentur. Haec duo ad severitatem, rarus scilicet sermo et rigor sermonis, pertinent. Rarus
Abbreviated transcription (Latin):
scłaris eloquentie defendit: et ꝑ erempla
reproboꝵ confirmat. Unde sequitur. Et
armiger eiꝰ antecedebat eum. Armiger go¬
lie quilib reprob ẽẽ potest: exemplacuiꝰ
antecedunt et adiuuant ad confirmandã
ꝑuersoꝵ maligntatem. Et his anctori¬
tas trahitur. ex his sumntur defentio¬
ns arma: et hec est aꝑta ꝑuersitas. Un¬
de sequitur. Stans clamabat aduersum
phanlangas isrł Scans clamabit. quia
mn elationis monte positus ꝑuersus. noce
detractionis blasphemie et standali. humi¬
les frẽs qui deum mente considerant pro¬
uocare non cessat. N̾ic gͥ ꝑu̾sitatis caput
est intentio praue actionis: si instrum la¬
tus pars sistra: crura finis actionis.
corpus actio tota. Cassis uͦ intentionis
cõmendatio: chipeus simstre partis ercu¬
satio. due ocree ꝑseuerantia et obstinatio.
lorica totius actionis aꝑta defentio. His
armis cognoscitur philistens: cum pro¬
cedit ad prelum. Sunt autem alii. quoꝵ

Expanded text:
saecularis eloquentiae defendit, et per exempla saecularis eloquentiae defendit, et per exempla reproborum confirmat. Unde sequitur, et armiger ejus antecedebat eum. Armiger Goliae quilibet reprobus esse potest, exempla cujus antecedunt et adjuvant ad confirmandam perversorum malignitatem. Ex his auctoritas trahitur, ex his sumuntur defensionis arma, et haec est perversitas aperta. Unde sequitur: Stans clamabat adversus phalangas Israel. Stans clamat, quia in elationis monte perversus positus, voce detractionis, blasphemiae, et scandali humiles fratres qui Deum mente considerant, provocare non cessat. Sic igitur perversitatis caput, est intentio pravae actionis; sinistrum latus, pars sinistra; crura, finis actionis; corpus, actio tota; cassis vero, intentionis commendatio; clypeus, sinistrae partis excusatio; duae ocreae perseverantia et obstinatio; lorica, totius actionis aperta defensio. His armis cognoscitur Philisthaeus, cum procedit ad praelium. Sunt autem alii quorum
Abbreviated transcription (Latin):
tem tempore tẽptationis recedunt. De geth
gͥ philisteus erat umꝰ de mltitudine prauoꝵ
Et cassis enea suꝑ caput enis: et loricaha¬
mata induebatur. et ocreas eneas habebat
in cruib: et cdipeus ereus tegegat. hume¬
ros enius. Cassis. lorica. octee. et chipeus. di¬
uersa defensionis generasunt: quibus sui
ip̃nis qui est caput om̃ium impioꝵ. drabo¬
lis stultitiam defendere conatur. Moralit
se actiomis intentionem laudant. Wunstrũ
uero latus obimmbrant clipeo: dum smist tn
praue actionis ercusant partem. Ocreas
habent in crurib que est quasi extrena
pars corporis: quia usq ad fmem in obsti¬
natione ꝑseuerant. Lorica indiitur qͣto¬
tum tegitin corpus. qñ totam defendut
actionem. Ne siquidem sp̃ẽs armoꝵ exere
facte ꝑhibentur ẽẽ. met allo uidełicet cete¬
ris.implius canoro: quia quicquid agit
pũsus. non humili confessione ꝓficetur.
nec ratione ueritatis. s clamosõ strepitu

Expanded text:
tem tempore tentationis recedunt. De Geth tem tempore tentationis recedunt. De Geth igitur Philisthaeus erat, unus de multitudine pravorum. Et cassis aerea super caput ejus, et lorica hamata induebatur; et ocreas aereas habebat in cruribus, et clypeus ejus aereus tegebat humeros ejus. Cassis, lorica, ocreae et clypeus, diversa defensionis sunt genera, quibus sui ipsius qui est caput omnium impiorum diabolus stultitiam defendere conatur. Moraliter sae actionis intentionem laudant. Sinistrum vero latus obumbrant clypeo, dum sinistram pravae actionis excusant partem. Ocreas habent in cruribus, quae est quasi extrema pars corporis, quia usque ad finem in obstinatione perseverant. Lorica induuntur, qua totum tegitur corpus, quando totam defendunt actionem. Hae siquidem species armorum ex aere factae perhibentur esse, metallo videlicet caeteris amplius canoro. Quia quidquid agit perversus, non humili confessione profitetur, nec ratione veritatis, sed clamoso strepitu
Abbreviated transcription (Latin):
ne philistens de gech. ex castris philistinoꝵ
cente. et inquirente quid noceat: apparuit¬
uir ille spurius id est dr̾abolus. in corde
alicuius ascendens. Unde : A cogitatu
maligno. ad uerba comittii: a uerbis con¬
uitii. ad oꝑa ꝑu̾sa. Goliath nomine: id est
reuelatus. Quibus ͦ Illis qui diçere possũt:
non eñ ignoramꝰ cogitationes eiꝰ. Philiste¬
us de geth. Philistens cadens potione in¬
terpretatur : cadens ab altitudine supeibie
potione desperationis imbutus. et oblitꝰ
misericordie. Geth qui inter pretatur tor¬
cular. beda atestante aptissime multitu¬
dinem prauoꝵ designat᷑ : ciuitatẽ scilicet
dyaboli ad bonoꝵ in hoc seło tormenta i̾emꝑ
exerticatã. Nicut em̃ incorculari prernt᷑
uua. premitur et exprimitur. separatur
ab acinis uinũ. cransit ad comuuinm dm̃. a
ciis autem datur locus insterquillino: sic
i multitudine prauoꝵ iusti calcantur. et sic̃
incorculnm ab acmis uinim separatut
sic intribulatione iusti ꝓrobantur: miusti au¬

Expanded text:
ne Philisthaeus de Geth et castris Philisthinorum. sunt, et inquirente quid noceat, apparet ille spurius, id est, diabolus in corde alicujus descendens. Unde? A cogitatu maligno ad verba convicii, a verbis convicii ad opera perversa. Goliath nomine, id est, revelatus. Quibus? Illis qui dicere possunt: Non enim ignoramus cogitationes ejus. Philisthaeus de Geth. Philisthaeus, cadens potione interpretatur. Cadens ab altitudine superbiae, potione desperationis imbutus, et oblitus misericordiae. Geth, quod interpretatur torcular, Beda attestante, aptissime multitudinem pravorum designat, civitatem videlicet diaboli, ad bonorum in saeculo tormenta semper exercitatam. Sicut enim in torculari premitur uva, premitur et exprimitur, separatur vinum ab acinis, vinum transit ad convivium Domini; acinis autem datur locus in sterquilinio, sic a multitudine pravorum justi calcantur; et sicut in torculari ab acinis vinum separatur, sic in tribulatione probantur justi, injusti au
Abbreviated transcription (Latin):
spłena ꝙ cladis fugꝰ paululũ occupanones
tuas ⁊ abscondere modicũ acumultuosis cogi¬
tatõib . Abice nunt ꝯuerosas cnͣs pꝰpone la¬
boriosas distentoẽs. Daca aliqnͣtulũ dio et
redͥesce aliqũtulum in eo. Incra cubitulum
mentis tue exclude onͥn. p̾cer deũ ⁊ q̃ ualet̃¬

Expanded text:
ncio, fuge paululum occupationes tuas, absconde te modicum a tumultuosis cogitationibus tuis. Abice nunc onerosas curas, et postpone laboriosas distentiones tuas. Vaca aliquantulum deo, et requiesce aliquantulum in eo. " Intra in cubiculum " mentis tuae, exclude omnia praeter deum et que
Abbreviated transcription (Latin):
tua est inꝯprehensi bilis lacet heci luce qu¬
accessibłi ꝙͣ in habitus. Bero in altissio ⁊ secte¬
tissimo bonitatis nue ꝑfundo. laret fons unde
Melioi est enĩ qui ist bonꝰ  poiqlis
es qr totꝰ ⁊ sũme bonꝰ es Ominensa boni¬
influat in me q̃ ꝑfluit de te ꝑce ꝑclemen¬

Expanded text:
tua est incomprehensibilis, latet hoc in luce inaccessibili quam inhabitas? Vere in altissimo et secretissimo bonitatis tuae latet fons, unde Melior est enim qui et bonis et malis es, quia totus et summe bonus eInfluat in me, quae profluit de te! Parce per clemen
Abbreviated transcription (Latin):
te ⁊ostende te q̃renti Ia nec srepe pe possũ
uisi tu doceas uec m̃ue nire niss te ostendas
Querẽte desi deyando. desiderẽ q̃rendo. iuue¬
nia amando Amẽ nĩuonien . fateor do¬
n .tudinẽ ut tu ⁊ menior recogitẽ te amẽte
sed sic est obsufarta fumo pecrõꝵ ut non
possit facere ad qd̾ frã est uisi tu renoues
⁊ reformes eam.
rgo dipẽ qui das fidei intellectum
damͥ ut quͣcum sis expedire in telligã
aliquid ⁊ uichil maius cogitari possit sRͥd

Expanded text:
te, et ostende te quaerenti; quia nec quaerere te possum nisi tu doceas, nec invenire nisi te ostendas. Quaeram te desiderando, desiderem quaerendo. Inveniam amando, amem inveniendo. Fateor, doinem tuam, ut tui memor te cogitem, te amem.  sic offuscata fumo peccatorum ut non possit facere ad quod facta est, nisi tu renoves et reformes eam.Ergo, domine, qui das fidei intellectum, da mihi, ut quantum scis expedire intelligam, aliquid quo nihil maius cogitari possit.
Abbreviated transcription (Latin):
da est siliis q̃ue fucit omẽm salutẽ. Si tam¬
amabills est sapientia iñ cogitatõe rerum
conditaꝵ ꝙͣ amabilis est sapientia quedã
condioit ex nichilo. Deniq si multe ⁊ mag¬
ne delecoẽs sunt in reb delectabilib qͣlis
⁊ qnͣta erit delectatõ in eo qui fecit ip̃a
ectabilia O qui hoc bono fruetur quid

Expanded text:
da est salus, quae fecit omnem salutem. Si amabilis est sapientia in cognitione rerum conditarum; quam amabilis est Sapientia, quae omnia creavit ex nihilo? Denique, si multae et magnae delectationes sunt in rebus delectabilibus; qualis et quanta delectatio in illo qui fecit ipsa delectabilia? O qui hoc bono fruetur, quid
Abbreviated transcription (Latin):
his duab reb si tm̃ oꝑandi affuerit tempus
quisquam iustificationis consequitur grãm:
neq in futuro uitam possidebit eternam
In omni oꝑe bono fructificantes. Ille bene
in omin oꝑe bono fructificat. qui accepto
in corde uerbi semine ut terra bona et opti¬
ma. aliud tricesimũ aliud saragesimũ. aliud
uero centesimũ fructum affert in pacien¬
tia. Et notandum est quia tacite hoc ĩ lo¬
co eoꝵ desidiosos corripit mentes qui ĩ me¬
lius non crescunt. nec bonũ oꝑantes ĩ uit¬
tutib proficiunt. s cantũ sibi sufficere
credunt. uel quia non operantur malura
uel quia relinqũt corpore mũdum netien¬
deo efficitur homo. Dixit albas pastor qͥa
sicut fumo expelluntur apes. ut tollatur
dulcedo oꝑnin eaꝵ: ita et corꝑalis requies
timorem dm̃ expellit ab amma. et aufert
ab ea omne opus bonũ. Dreit iterũ ip̃e
abhominatio est dño corꝑalis requies.

Expanded text:
his duabus rebus si tamen operandi adfuerit tempus his duabus rebus si tamen operandi adfuerit tempus quisquam sanctificationis consequitur gratiam, neque in futuro vitam possidebit aeternam: In omni opere bono fructificantes . Ille bene in omni opere bono fructificat, qui accepto in corde verbi semine, ut terra bona et optima, aliud trigesimum. aliud sexagesimum, aliud vero centesimum fructum affert in patientia . Et notandum quod tacite hoc in loco eorum desidiosas corripit mentes, qui in melius non crescunt, nec bonum operantes in virtutibus proficiunt, sed tantum sibi sufficere credunt, vel quia non operantur malum, vel quia reliquerunt corpore mundum: nescienDeo efficitur homo. Dixit abbas Pastor: Quia sicut fumo expelluntur apes ut tollatur dulcedo operum earum, ita et corporalis requies timorem Domini expellit ab anima et aufert ab ea omne opus bonum. Dixit iterum ipse: Abominatio est omnis corporalis requies.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi xp̃iam. et in iudicio głiam maiestatis
babtismatis undam. et ꝑ mainis ĩposi¬
tionis ep̃i susceptam spñs scĩ gr̃am: potissi¬
mũ est homim impleri cognitione uolũta¬
tis dei. ut ea que sunt uoluntatis dei faciaͭ
et in om̃ib scd̾m uoluntatem eius iuuat.
Quia quanto quisq uoluntatis dei habuerit
cognitionem. canto et maiestatis eiꝰ habebit
timorem. et cordis erga eũ tenebit dilectionẽ
Et in cantum digne deo poterit ambulare. et
ntantum illi placere et in om̃i oꝑe bono ftu¬
tificare Ille ergo digne deo ambulat. qui fi¬
dem quam in babtismate ꝑ deũ accepit grãm
cotidie oꝑibus bonis accumulat. Qui mem¬
bra sua que sunt suꝑ terram mortificat ut
deo spũaliter uiuat et cui se probauit iuste et
pie uiuendo placeat. Doo ꝑ om̃ia placentes.
Nemo gͦ deo placere et ad ueram potest be¬
atudinem ꝑuenire nisi ꝑ mortificationẽ ui¬
cioꝵ et assimitionẽ iurtutum ꝑ fidem rectã
et operationẽ scãm. Et neq in hoc scło sine

Expanded text:
iani, et in judicio gloriam majestatis baptismatis undam, et per manus impositionem episcopi susceptam Spiritus sancti gratiam, potissimum est homini impleri cognitione voluntatis Dei , ut ea quae sunt voluntatis Dei faciat, et in omnibus secundum voluntatem ejus vivat. Quia quantum quisque voluntatis Dei habuerit cognitionem, tantum et majestatis ejus habebit timorem, et cordis erga eum tenebit dilectionem, et in tantum digne Deo poterit ambulare, et in tantum illi placere, et in omni opere bono fructificare. Ille ergo digne Deo ambulat, qui fidem quam in baptismate per Domini accepit gratiam, quotidie operibus bonis accumulat, qui membra sua quae sunt super terram mortificat, ut Deo spiritualiter vivat, et ei cui se probavit, juste et pie vivendo placeat. Deo per omnia placentes . Nemo ergo Deo placere, et ad veram potest beatitudinem pervenire, nisi per mortificationem vitiorum et assumptionem virtutum, per fidem rectam et operationem sanctam. Et neque in hoc saeculo sine
Abbreviated transcription (Latin):
uelut auto obrizo uariis uirtatibus ruti¬
lantia. Sunt et argentea nitore elaquentie
clara. ett officio predicationis ꝑlucida. Sunt
et lignea suꝑba scilicet stulta et insensib¬
lia corda. Sunt et fictilia. fragilia quoq
et terrena. de terra sumpta. et terrens acti¬
bus dedita. S aurea et argentea in magna
hac xp̃i ecctisia honore sunt digna. Qui em̃
ait apłs bene ministrauerint duplici hono¬
re digni habeancur. Lignea aũt et fictilia
merito sunt in contumelia. Quia mentem
habentia stultã atq suꝑbam. dm̃ sui iusta nõ
custodierint precepta. Dixit scã sincdetice
bernare. et in congregatione manentes nõ
que nr̃a sunt querere: neq seruire proprie
uoluntati. s scd̾m fidem patri spũali obedire
Dirit quidani senex. Nũquam desideraui opus
quod mͥ utile eẽt. et frĩ meo dispendium face¬
ret huiꝰ mͦ habent spem. quia lucrũ fr̃ig
mei opꝰ frucdificatõnis est m u̾t nobis alter

Expanded text:
velut auro obryzo variis virtutibus rutivelut auro obryzo variis virtutibus rutilantia. Sunt et argentea, nitore eloquentiae clara, et officio praedicationis perlucida. Sunt et lignea, superba scilicet, stulta et insensibilia corda. Sunt et fictilia, fragilia quoque et terrena de terra sumpta, et terrenis actibus dedita. Sed aurea et argentea, in hac magna Christi Ecclesia, honore sunt digna: Qui enim, ait Apostolus, bene ministraverint, duplici honore digni habeantur . Lignea autem et fictilia merito sunt in contumelia, quia mentem habentes stultam atque superbam, Domini sui justa non custodierunt praecepta. Dixit sancta Syncleticbernare, et in congregatione manentes, non quae nostra sunt quaerere, neque servire propriae voluntati: sed secundum fidem Patri spirituali obedire. Dixit quidam senex: Nunquam desideravi opus quod mihi utile esset, et fratri meo dispendium facere, hujusmodi habens spem, quia lucrum fratris mei opus fructificationis est mihi. CAPUT L
Abbreviated transcription (Latin):
cet ergo plaulus hominib et non placet. ha
hominib bene iuste ac recte uiuentib in om¬
nbus suis conuersationib nerbis placet et
actibus. Cunctis autem praue ac male con
tradictor existens: nec uerbis nec moribus¬
placet. Sunt etem̃ in hac xp̃i latissima atq
magnifica ecclesia. que est ꝑ mundi quadra¬
ti dimata censa. duo hominũ genera heneuo¬
lentium: scilicet atq male uolentiũ. Uene
uolentibus autem: n om̃ib placet paulus
Maleuolentib uero: in om̃ib displicet pau¬
lus. Sicut eñ in area mixta sunt grana
cum pfleis : ita et ecclesie adhuc degenti ĩ
cerra mixti sunt mali cum bonis. De hac
in pauli quam ad thimotheum misit epła.
In magna inquit domo non solum sunt ua¬
sa aurea et argentea: s et lignea et fictilia
Et quedam quidem in honore: quedam ĩ cõ¬
designari ectlesia xp̃i uniuersum diffusa pet
orbem. In qua sunt nasa aurea: hominũ ui¬
delicet corda intellectu spũali repleta: et

Expanded text:
cet ergo Paulus hominibus et non placet: quia cet ergo Paulus hominibus et non placet: quia omnibus bene, juste et recte viventibus, in omnibus suis conversationibus, verbis, placet, et actibus; cunctis autem prave et male viventibus contradictor existens, nec verbis placet, nec moribus. Sunt etenim in hac Christi latissima atque magnifica Ecclesia quae est per mundi quadratum clima tensa, duo hominum genera, bene volentium scilicet atque male volentium. Bene volentibus autem in omnibus placet Paulus, male volentibus vero in omnibus displicet. Sicut enim in area mixta sunt grana cum paleis, ita Ecclesiae adhuc degenti in terra mixti sunt boni cum malis. De hac in Pauli quam ad Timotheum misit Epistola: In magna, inquit, domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et quaedam quidem in honorem, quaedam designari Ecclesia Christi, universum diffusa per orbem, in qua sunt vasa aurea, hominum videlicet corda intellectu spirituali repleta, et
Abbreviated transcription (Latin):
legis. uel prane uiuentib xp̃ianis ĩ pra¬
iucate coꝵ consensissem. xp̃i seruus nõ eẽm
Qui sententie contraria est illa ubi ait
Ymne offensione estote iudeis et gentibus
eccł̃ie dei sicut et ego ꝑ omina ommibus
placeo. Nam curom̃ib placeret. ip̃e ex¬
ponendo fubiungens ait. Non quereng
quod mn utile est: s quod multis ut salui
fiant. Qui em̃ omniũ utilitatem et sa¬
lucem. querebat om̃ib se nõ inuenienter
placere dicebat. Noc apli bonũ monach
tenentes exemptum. non sue cantina
sua singuli considerantes s que aliorum.
Qui cantunimꝰ que sua sunt id est que sibi
soli necessana sunt considerat. et de fraterna
salute miniine curat uel de eius temporali
omnis anmarũ salus consistit dectinat. Qru
uero de sua ac proximoꝵ utilitate atq salu¬
te sollicitus. quicquid ualet humilitatis qua¬
si sibi superiorib frĩbus ĩpendere satagit:
sibimet ip̃i ꝑ hanc humilitatis obedientiam
iuite celestis gaudia ampliora conquirit. Pla¬

Expanded text:
ave viventibus Christianis in pravitate eorum consensissem, Christi servus non essem. Cui sententiae contraria minime est illa, ubi ait: Sine offensione estote Judaeis et gentibus et Ecclesiae Dei, sicut et ego per omnia omnibus placeo . Nam cur omnibus placeret, ipse exponendo subjungens, ait: Non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant . Qui enim omnium utilitatem et salutem quaerebat, omnibus non inconvenienter se placere dicebat. Hoc apostolicum boni monachi tenentes exemplum, non suae tantum sua sunt singuli considerantes, sed quae aliorum. Qui tantummodo quae sua sunt , id est, quae sibi soli necessaria sunt, considerat, et de fraterna salute vel de ejus temporali omnis animarum salus consistit, declinat. Qui vero de sua ac proximorum utilitate atque salute sollicitus, quidquid valet utilitatis, quasi sibi superioribus fratribus impendere satagit; sibimetipsi per hanc humilitatis obedientiam vitae coelestis gaudia ampliora conquirit. Pla
Abbreviated transcription (Latin):
colu̾bimm et turtutẽ. Inimaliũ corꝑa diuisit. aues uͦ
idmisas dumsit. Descendebant aũt uolucres suꝑ cer¬
ꝑa diuisa s abraham abigebat eas. Aues sũt sꝑita¬
les ͥammalia corda carnalia. Adu̾sus se ĩuicem an¬
masia diuidunt᷑:. dum ꝑ diu̾sa desideria carnales distͣ¬
hunt᷑ Porro aues ĩdiuse remauẽt: qr spirit al es¬

Expanded text:
nimalium corpora divisit, aves vero indivisas dimisit. Descendebant autem volucres super corpora divisa, sed Abraham abigebat eas . Aves sunt spirituales, animalia corda carnalia. Adversus se invicem animalia dividuntur, dum perversa desideria distrahuntur. Porro a
Abbreviated transcription (Latin):
tõne. Aliud cantãt quã libri habeatit. et aliud forsitã
it̾m dicturi. si sint illud ide̾ itm̾ cãtatur: tanta ẽ leni¬
tas uocis forsitaiet m̃tis. Cantãt fortassis uͭ placcant
ppło. magis quã deo qui sic cãt᷑at ñ cantãt ĩ choro cũ soro¬
te moysi: s ni palatio cũ herodiade nͭ placeant discũben¬
tib et herodi. Timeo aũt ne sicut delectãt᷑ altitudine no¬
cis ⁊ clectẽt ᷑ etiã clatõne m̃tis. Nemo tñ altiꝰ cãtat coquẽ

Expanded text:
mentes elatione, aliud cantant quam libri habeant, et aliud forsitan iterum dicturi, si sint illud idem iterum cantaturi. Tanta est levitas vocis, forsitan et mentis. Cantant forsitan, ut placeant populo magis quam Deo. Qui sic cantant, non cantant cum Maria sorore Moysi, sed in palatio cum Herodiade, ut placeant discumbentibus vel Herodi. Timeo autem, ne sicut delectantur altitudine vocis, delectentur etiam elatione mentis. Nemo tamen altius cantat eo, quem
Abbreviated transcription (Latin):
sa diu̾sis assignãt᷑ officia. Considerat᷑ etem ĩ patre
pictas miseratõis. ⁊̃ filio affectꝰ redẽptõis: ĩ spũ scõ be¬
ngnitas remissionis. Mhotꝰ siqͥdem pat̾ pietate mi
tis ad filiũ humilitas obedientis: ad spm scm remisio
penitẽtis: Est gͥ capłm officina sp̃c scĩ in qͦ filii dei cõ¬

Expanded text:
rsa singulis assignantur officia. Consideratur etenim in Patre pietas miserationis, in Filio affectus redemptionis, in Spiritui sancto benignitas remissionis. Motus siquidem Pater pietate mistis, ad Filium humilitas obedientis, ad Spiritum sanctum remissio poenitentis? Est igitur capitulum officina Spiritus sancti, in qua filii Dei con
Abbreviated transcription (Latin):
osti kñie quod ea que
de ordinatione claustri
materialis diximus nõ
solum scripta. s etiam
pro loco et tempore et
psonis sunt ordinata:
senserunt: exceptis quibusdam laicis qui
ad huc portant et mur murãt: et tales qui
m scło ⁊ panperiores uixerant quam nunc
uiuant᷑ : et nũt in monastio querũt que
net foris habere poturrunt. Sic cũ dauid¬
quidam renianserũt ad sarcinas. Ao sarti¬
nas ubi uestes et cibi inheites et infirmi¬
remanent. ad bellum uͦ expediti et fortes
ite nõ timent. Qui igit᷑ uestes et cibos et
quietẽ carnis diliguut ad debellandos ama¬
lechitas. id ad destruendas carnis delectatio¬
nes nõ procedunt. Hoc enim int̾p̾tat᷑ ama¬
lech ppłs lambens. Sic filii gad et filii ru¬
ben et dumdia tr̃ib manasse nõ renuunt
transire iordanen et ad bella cum fratribus
laad aptam nutriendis animalib optins
querunt: hĩ sunt qui motus irrationabiles¬
amĩni in desiderus carnis pascunt. Nullꝰ cle

Expanded text:
issime, quod ea, quae de ordinatione claustri materialis diximus, non solum scripta, sed etiam pro loco, et tempore, et personis sunt ordinata, senserunt, exceptis quibusdam laicis, qui adhuc jugum portant et murmurant, et tales qui in saeculo pauperiores vixerant quam nunc vivant, et nunc in monasterio quaerunt quae nec foris habere potuerunt. Sic, cum Daanserunt ad sarcinas . Ad sarcinas vestis et cibi remanent inertes et infirmi, ad bellum vero expediti et fortes ire non timent. Qui igitur vestes, cibos et quietem carnis diligunt ad debellandos Amalechitas, id est, ad destruendas carnis delectationes non procedunt. Hoc enim interpretatur Amalech, populus lambens. Sic filii Gad, et filii Ruben, et dimidia tribus Manasse renuunt transire Jordanem, et ad bella cum fratribus zer aptam nutriendis animalibus obtines quaerunt, hi sunt qui motus animi irrationabiles in desideriis carnis pascunt. Nullus cle