comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sint: ⁊ ur̃e nr̃e. Mandauimus
itaq hec nunciari uob̃.
t audiuit ionathas. q̃m egreᷤ¬
si funt principes demetrii cũ
exercitu multo supra quã prius
pugnare aduersus eum: ⁊ exiit
ab ierłm: ⁊ occurrit eis in ama¬
thite regione. Non enĩ dederat
eis spacium: ut ingrederent᷑ re-¬
gionem eius. Et misit specula¬
tores in castra eoꝵ. Q reuersi
nunciauer̃. quia constituunt
suꝑuenire illis nocte. ¶Cum oc¬
cidisset aut̃ sol: precepit ionathaᷤᷤ
suis uigilare: et ẽẽ in armis pa¬
ratos ad pugnã tota nocte. Et
posuit custodes ꝑ circuitũ castro¬
rum. Q audierunt aduersarii
quia paratus ẽ ionathas cum
sius in bello: ⁊ timuerunt. et
formidauerunt corde suo: ⁊ ac-¬
cenderunt focos in castris siuis:
Ionathas aut̃ ⁊ qui cũ eo erant:
non cognouerunt usq mane.
Uidebant enĩ luminaria arden¬
tia. Et sequutus ẽ ionathas: et
non comp̃hendit eos. Eransierant
enim ftumen eleitt̾erum. Et di¬
uertit ionathas ad arabas qui

Expanded text:
avimus itaque haec nuntiari vobis et audivit Ionathas quoniam egressi sunt principes Demetrii cum exercitu multo supra quam prius pugnare adversus eum et exiit ab Hierusalem et occurrit eis in Amathite regione non enim dederat eis spatium ut ingrederentur regionem eius et misit speculatores in castra eorum et reversi renuntiaverunt quia constituunt supervenire illis nocte cum occidisset autem sol praecepit Ionathas suis vigilare et esse in armis paratos ad pugnam tota nocte et posuit custodes per circuitum castrorum et audierunt adversarii quia paratus est Ionathas cum suis in bello et timuerunt et formidaverunt corde suo et accenderunt focos in castris suis Ionathas autem et qui cum eo erant non cognoverunt usque mane videbant enim lumina ardentia et secutus est Ionatha et non conprehendit eos transierant enim flumen Eleutherum et divertit Ionathas ad Arabas qui
Abbreviated transcription (Latin):
ptolomeus: ⁊ misit regi. ut
mitteret ei exercitũ in auxiliũ:
et traderet regionẽ. ⁊ ciuitates
eoꝵ ⁊ tributa. Et misit alios
in gazaram tollere ioh̃em. Et
tribunis misit epistolas ut ue¬
nirent ad se: ⁊ daret eis argen¬
tum ⁊ aurũ ⁊ dona. Ꝙ alios
misit occupare ierlm ⁊ mont̾ẽ
templi. Et precurrens quidam
nunciauit ioh̃i in gazara. quia
periit pater eiꝰ ⁊ fratres eiꝰ: et
quia misit te quoq interfici:
Ut audiuit aut̃ uehem̃ter ex¬
pauit: et comp̃hendit uiros qͥ
uenerant ꝑdere eũ: ⁊ occidit
eos. Cognouit enĩ: quia quere¬
bant eum ꝑdere. Et cetera ser¬
monum ioh̃is ⁊ belloꝵ eiꝰ: ⁊ bo¬
naꝵ uirtutum quibꝰ fortiter
gessit: ⁊ edificii muroꝵ quos
struxit. ⁊ rerum gestaꝵ eius:
ecce hec scripta sunt in libro
dierũ sacerdotii eiꝰ: ex qͦ factus ẽ
pͥnceps sacerdotũ post patrẽ suũ

Expanded text:
Ptolomeus et misit regi ut Ptolomeus et misit regi ut mitteret ei exercitum in auxilium et traderet regionem et civitates eorum et tributa et misit alios in Gazaram tollere Iohannem et tribunis misit epistulas ut venirent ad se et daret eis argentum et aurum et dona et alios misit occupare Hierusalem et montem templi et praecurrens quidam nuntiavit Iohanni in Gazara quia periit pater eius et fratres eius et quia misit te quoque interfici ut audivit autem vehementer expavit et conprehendit viros qui venerant perdere eum et occidit eos cognovit enim quia quaerebant eum perdere et cetera sermonum Iohannis et bellorum eius et bonarum virtutum quibus fortiter gessit et aedificii murorum quos struxit et rerum gestarum eius ecce haec scripta sunt in libro dierum sacerdotii eius ex quo factus est prince
Abbreviated transcription (Latin):
ni. Q ceciderunt ex illis duo
milia uiroꝵ: ⁊ reuersus est
iudeam in pace.
t ptolomeus filius abobi.
constitutus erat dux in
campo iericho: ⁊ habebat ar¬
gentum ⁊ aurũ multum. Erat
enim gener sũmi sacerdotisꝙ
exaltatum ẽ cor eius: ⁊ uole¬
bat obtinere regionẽ: ⁊ cogi¬
tabat dolum aduersus symo¬
dee. et sollicitudinẽ gerens eaꝵ.
descendit iericho ipse ⁊ matha¬
thias filius eius ⁊ iudas: anno
centesimo septuagesimo septi¬
mo. mense undecimo : hic men¬
sis sabath. ¶ Et suscepit eos fi¬
lius abobi in munitiuneulam
que uocat᷑ doch cũ dolo. quã
edificauit: ⁊ fecit eis conuiiuũ
magnũ. Q abscondit illic uiros.
Et cũ inebriatus ẽẽt symon et
filii eiꝰ: surrexit ptolomeus cũ
sius. ⁊ sumpser̃ arma sua. ⁊ in¬
trauerunt in conuiuiũ: ⁊ occi¬
derunt eũ ⁊ duos filios eiꝰ: et
quosdã pueros eiꝰ. Et fecit decep¬
tionẽ magn̾ã in isrł᷑: ⁊ reddidit
mala ꝓ bonis.  scripsit hec

Expanded text:
ni et ceciderunt ex illis duo ni et ceciderunt ex illis duo milia virorum et reversus est Iudaeam in pace et Ptolomeus filius Abobi constitutus erat dux in campo Hiericho et habebat argentum et aurum multum erat enim gener summi sacerdotis et exaltatum est cor eius et volebat obtinere regionem et cogitabat dolum addee, et solicitudinem gerens earum, descendit Hiericho ipse et Matthathias filius eius et Iudas anno centesimo septuagesimo septimo mense undecimo hic mensis sabath et suscepit eos filius Abobi in munitiunculam quae vocatur Doch cum dolo quam aedificavimagnum, et abscondit illic viros. Et cum inebriatus esset Symon et filii eius, surrexit Tholomeus cum suis et sumpserunt arma sua, et intraverunt in convivium et occiderunt eum et duos filios eius et quosdam pueros eius et fecit deceptionem magnam in Israhel et reddidit mala pro bonis et scripsit haec
Abbreviated transcription (Latin):
de celo uobiscum sit.x¬
t elegit de regione uiginti
milia uiroꝵ belligeratoꝵ.
et equites: ⁊ ꝓfecti sunt ad cen¬
debeum: ⁊ dormierunt in mo¬
din. Et surrexerunt mane: ⁊
abierunt in campũ. Eẽcce exer¬
citus copiosus obuiam illis
peditũ ⁊ equitũ: ⁊ fluuiꝰ tor¬
rens erat int̾ mediũ ipsoꝵ. Et
admouit castra contra faciem
eoꝵ: ipse ⁊ ppłs eiꝰ. Et iidit
ppłm trepidantẽ ad trãffretan¬
dum torrentẽ: ⁊ tranffretauit
primus. Et uiderunt eũ uiri:
et traisierunt post eũ. Q diui¬
sit ppłm: ⁊ equites in medio
peditum. ¶ Erat aut̃ equitatꝰ
aduersarioꝵ copiosus nimis:
Et exclamauerunt sacris tubis:
Et infugam conuersus ẽ cen¬
debeus ⁊ castra eius.  cecider̃
ex eis multi uulnerati: residui
aut̃ fugerunt in munitionẽ:
T̃unc uulneratus est uidas frat̃
iohis. Ioh̃es aut̃ insequutꝰ est
eos : donec ueniret cedronem
quã edificauit. Et fugerunt
usq ad turres que erant in
agris azoti: ⁊ succendit eas ig¬

Expanded text:
de caelo vobiscum sit et elegit de regione viginti milia virorum belligeratorum et equites et profecti sunt ad Cendebeum et dormierunt in Modin et surrexerunt mane et abierunt in campum et ecce exercitus copiosus in obviam illis peditum et equitum et fluvius torrens erat inter medium ipsorum et admovit castra contra faciem eorum ipse et populus eius et vidit populum trepidantem ad transfretandum torrentem et transfretavit primus et viderunt eum viri et transierunt post eum et divisit populum et equites in medio peditum erat autem equitatus adversariorum copiosus nimis et exclamaverunt sacris tubis et in fugam conversus est Cendebeus et castra eius et ceciderunt ex eis multi vulnerati residui autem fugerunt in munitionem tunc vulneratus est Iudas frater Iohannis Iohannes autem insecutus est eos donec venit Caedronam quam aedificavit et fugerunt usque ad turres quae erant in agris Azoti et succendit eas ig
Abbreviated transcription (Latin):
irritare plebem.⁊ conculcare
iudeam. ⁊ captiuare ppłm et
interficere: ⁊ edificare cedro¬
nem. Et collocauit illie equi¬
tes ⁊ exercitũ. ut egressi ꝑam¬
bularent uiam iudee: sicut
constituit ei rex.
t ascendit iohannes de ga¬
zaris: ⁊ nunciauit symo¬
ni patri suo que fecit cende¬
symon duos filios suos senio¬
res. iiidam ⁊ ioh̾em: ⁊ait illis:
Ego ⁊ frẽs mei ⁊ domus patris

Expanded text:
inritare plebem et conculcare inritare plebem et conculcare Iudaeam et captivare populum et interficere et aedificare Caedronem et conlocavit illic equites et exercitum ut egressi perambularent viam Iudaeae sicut constituit ei rex et ascendit Iohannis de Gazaris et nuntiavit Simoni patri suo quae fecit CendeSimon duos filios suos seniores Iudam et Iohannem et ait illis ego
Abbreviated transcription (Latin):
et apparatum copiosum. ⁊ ob¬
stupuit: ⁊ retulit ei uerba
regis. ¶ Et respondit symon
et dixit ei. Neq alienam ter¬
ram sumpsimus. neq alienã
detinemus: sed hereditatẽ pa¬
trum nr̃oꝵ: que ab inimicis
nr̃is iniuste aliquo tempore
possessa est. Nos uero tempus
habentes: uindicamꝰ heredita¬
tem patrum nr̃oꝵ. Nã de iop¬
pe ⁊ gazara que expostulas.
ipsi faciebant in ppło plagam
magnã. ⁊ in regione nr̃a. ho¬
rum damus talenta centum:
Et non respondit illi uerbũ:
Reuersus aut̃ cum ira ad
regem. renunciauit ei uerba
ista: ⁊ głam symonis: ⁊ uni¬
uersa que uidit. Et iratus ẽ
rex ira magna. Triphon aut̃
fugit naui in hortosiada. Et
constituit rex cendebeũ ducẽ
maritimum: ⁊ exercitum eqͥ¬
tum ⁊ peditum dedit illi: et
mandauit illi mouere castra
contra faciem udee. Et man¬
dauit ei edificare cedronem:
et obstruiere portas ciuitatis:
et debellare ppłm. Rex autẽ
cendebeus iamniam. ⁊cepit

Expanded text:
et adparatum copiosum et obet adparatum copiosum et obstipuit et rettulit ei verba regis et respondit Simon et dixit ei neque alienam terram sumpsimus neque aliena detinemus sed hereditatem patrum nostrorum quae ab inimicis nostris iniuste aliquo tempore possessa est nos vero tempus habentes vindicamus hereditatem patrum nostrorum nam de Ioppen et Gazara quae expostulas ipsi faciebant in populo plagam magnam et in regione nostra horum damus talenta centum et non respondit illi verbum reversus autem cum ira ad regem renuntiavit ei verba ista et gloriam Simonis et universa quae vidit et iratus est rex ira magna Tryfon autem fugit navi in Orthosiada et constituit rex Cendebeum ducem maritimum et exercitum equitum et peditum dedit illi et mandavit illi movere castra contra faciem Iudaeae et mandavit ei aedificare Caedronem et obstruere portas civitatis et debellare populum rex autem Cendebeus Iamniam et coepit
Abbreviated transcription (Latin):
ntiochus aut̃ rex applicuit
Icastra in doram secundo:
admouens ei semꝑ manus et
machinas faciens: ⁊ conclusit
triphonem ne ꝓcederet. Et mi¬
sit ei symon duo milia uiroꝵ
electoꝵ in auxiliũ: ⁊ argentũ.
et aurum. ⁊ uasa copiosa. Et
noluit ea acciꝑe : sed irrupit
omĩa que pactus ͤ cũ eo antea:
et alienauit se ab eo.misit
ad eum athenobium unum de
amicis fuis: ut tractaret cum
ipso dicens. Uos tenetis ioppen
et gazaram.⁊ arcem que ẽ in
ierłm: ciuitates regni mei. fi¬
nes eaꝵ desolastis: ⁊ fecistis
plagam magnã in terra: ⁊ do¬
minati estis ꝑ loca multa in
regno meo. Nunc ergo tradite
ciuitates quas occupastis: et
tributa locoꝵ quibꝰ dominati
estis extra fines iudee. Sin
aut̃: date ꝓ illis quingenta
talenta argenti: ⁊ exterminii
quod exterminastis. ⁊ tributoꝵ
ciuitatum : alia talenta quin¬
genta. Sinaut : ueniemus ⁊
expugnabimꝰ uos. Et uenit
athenobius amicus regis in
et claritatẽ in argento ⁊ auro.

Expanded text:
tiochus autem rex adplicuit tiochus autem rex adplicuit castra in Dora secundo admovens ei semper manus et machinas faciens et conclusit Tryfonem ne procederet et misit ei Simon duo milia virorum electorum in auxilium et argentum et aurum et vasa copiosa et noluit ea accipere sed inrupit omnia quae pactus est cum eo antea et alienavit se ab eo et ad eum Athenovium unum de amicis suis ut tractaret cum ipso dicens vos tenetis Ioppen et Gazaram et arcem quae est in Hierusalem civitates regni mei fines earum desolastis et fecistis plagam magnam super terram et dominati estis per loca multa in regno meo nunc ergo tradite civitates quas occupastis et tributa locorum quibus dominati estis extra fines Iudaeae sin autem date pro illis quingenta talenta argenti et exterminii quod exterminastis et tributorum civitatium alia talenta quingenta sin autem veniemus et expugnabimus vos et venit Athenovius amicus regis in et claritatem in auro et argento
Abbreviated transcription (Latin):
nerunt ad nos amici nr̃i: re¬
nouantes pristinã amiciciam
et societatem: missi a symone
principe sacerdotum.⁊ ppło
iudeoꝵ. Ettulerunt autem et
clipeum aureum: minaꝵ mil¬
le. Placuit itaq nob̃ scribere
regibus ⁊ regionibꝰ. ut non in¬
ferant illis mala:: neq impug¬
nent eos. et ciuitates eoꝵ. et
regiones eoꝵ: ⁊ut non ferans
auxilium pugnantibꝰ aduer¬
sus eos. Uisum est aut̃ nob̃:
ergo pestilentes refugerunt de
regione ipsoꝵ ad uos. tradite
eos symoni principi sacerdo¬
tum: ut uindicet in eos scdm
legem suã. Hec eadem scripta
sunt demetrio regi. ⁊ attalo.⁊
arahe. ⁊ arsaci. ⁊in om̃s regi¬
ones: ⁊ samsame: ⁊ spartanis:
et delo: et mydo: ⁊ sicione:
et carie: ⁊ samum: ⁊ pamphi¬
liamr: ⁊ liciam: ⁊ ala carnasũ:
et rhodum:: et faselida: ⁊choo:
et siden : ⁊arado: ⁊ gortinam:
et gnidum. ⁊ ciprum: ⁊ cyrenen:
Exemplum aut̃ eoꝵ. scripseruis
symoni principi sacerdotum:¬

Expanded text:
nerunt ad nos amici nostri renerunt ad nos amici nostri renovantes pristinam amicitiam et societatem missi a Simone principe sacerdotum et populo Iudaeorum adtulerunt autem et clypeum aureum minarum mille placuit itaque nobis scribere regibus et regionibus ut non inferant illis mala neque inpugnent eos et civitates eorum et regiones eorum et ut non ferant auxilium pugnantibus adversus eos visum est autem nobis ergo pestilentes refugerunt de regione ipsorum ad vos tradite eos Simoni principi sacerdotum ut vindicet in eos secundum legem suam haec eadem scripta sunt Demetrio regi et Attalo et Arahae et Arsaci et in omnes regiones et Samsamae et Spartanis et Delo et Mydo et Sicyone et Cariae et Samum et Pamphiliam et Lyciam et Alacarnasum et Rhodum et Faselida et Choo et Siden et Arado et Gortinam et Cnidum et Cyprum et Cyrenen exemplum autem eorum scripserunt Simoni principi sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
remittunt᷑ tibi. Cum aut̃ ob¬
tinuerimus regnũ nr̃m. glo¬
rificabimꝰ te ⁊ gentẽ tuam et
templum gła magna: ita ut
manifestetur gła ur̃a in uni¬
B uersa terra. ¶ Anno centesimo
septuagesimo quarto: exiit
antiochus in terrã patrũ suoꝵ:
Et conuener̃ ad eum om̃s exer¬
citus: ita ut pauei relicti ẽẽnt
cum triphone. Et insequutꝰ est
eum antiochus rex. Quenit do¬
ram. fugiens ꝑ maritima.
Sciebat enĩ quod congregata
sunt in eũ mala. Et reliquit
eum exercitus. E applicuit an¬
tiochus suꝑ doram. cũ centum
uiginti milibꝰ uiroꝵ belligeratoꝵ:
et octo milibꝰ equitum: ⁊ circũ¬
iuit ciuitatẽ. Et naues a ma¬
ri accesserunt: ⁊uexabant ci¬
uitatem a terra ⁊ mari: ⁊ ne¬
minem sinebant egredi uel ingredi:¬
enit aut̃ numenius hett¬
et qui cũ eo fuerant ab ur-¬
be roma:: habentes epistolas re-¬
gibus ⁊ regionibꝰ scriptas: in
quibꝰ continebant᷑ hec. Lucius
conful romanoꝵ: ptolomeo re-¬
gi salutem. Legati iudeoꝵ ue¬

Expanded text:
maneant tibi  cum autem obtinuerimus regnum nostrum glorificabimus te et gentem tuam et templum gloria magna ita ut manifestetur gloria vestra in universa terra anno centesimo septuagesimo quarto exiit Antiochus in terram patrum suorum et convenerunt ad eum omnis exercitus ita ut pauci relicti essent cum Tryfone et insecutus est eum Antiochus rex et venit Doram fugiens per maritimam sciebat enim quod congregata sunt in eum mala et reliquit eum exercitus et adplicuit Antiochus super Doram cum centum viginti milibus virorum belligeratorum et octo milibus equitum et circuivit civitatem et naves a mari accesserunt et vexabant civitatem a terra et mari et neminem sinebant egredi venit autem Numenius et qui cum eo fuerant ab urbe Roma habentes epistulas regibus et regionibus scriptas in quibus continebantur haec Lucius consul Romanorum Ptolomeo regi salutem legati Iudaeorum ve
Abbreviated transcription (Latin):
lia: ⁊ impugnauer̃ nos reges qͥ
sunt in circiutu nr̃o. Nolumꝰ
ergo uob̃ molesti ẽẽ : neq cete¬
ris sociis ⁊ amicis nr̃is: in his
preliis. Habuimꝰ enim de celo
auxilium. ⁊ liberati sumus nos:
et humiliati funt inimici nr̃i:¬
C legimus itaq numenium an¬
tiochi. ⁊ antipatrum rasonis fi¬
lium: ⁊ misimꝰ ad romanos. re¬
nouare cũ eis amiciciã ⁊ socie¬
tatem pristinã. Mandaiumus
itaq eis. ut ueniant etrã ad uoͦ
et salitent uos: ⁊ reddant uob
epistolas nr̃as de renouatione
frat̃nitatis nr̃e. Et nunc bene
facietis: nob̃ respondentes ad
hec. ¶ Et hoc rescriptũ episto¬
laꝵ: quod miserat onias rex
sparciataꝵ. Onias ionathe sa¬
cerdoti magno. salutem. Inuen¬
tum est in scriptura de sparciãds
et iudeis q̃m sunt frẽs: ⁊ quia
sunt de genere abraham. Et nũe
ex quo hec cognouimꝰ: benefaci¬
tis seribentes nob̾ de pace ur̃a.
Sed ⁊ nõs rescripsimus uob̃̾. Fe¬

Expanded text:
nos reges qui sunt in circuitu nostro noluimus ergo vobis molesti esse neque ceteris sociis et amicis nostris in his proeliis habuimus enim de caelo auxilium et liberati sumus nos et humiliati sunt inimici nostri elegimus itaque Numenium Antiochi et Antipatrum Iasonis filium et misimus ad Romanos renovare cum eis amicitiam et societatem pristinam mandavimus itaque eis ut veniant etiam ad vos et salutent vos ut reddant vobis epistulas nostras de innovatione fraternitatis nostrae et nunc bene facietis respondentes nobis ad haec et hoc rescriptum epistularum quod miserat Onias rex Spartiarum Onias Ionathae sacerdoti magno salutem inventum est in scriptura de Spartiatis et Iudaeis quoniam sunt fratres et quia sunt de genere Abraham et nunc ex quo haec cognovimus bene facitis scribentes nobis de pace vestra sed et nos rescripsimus vob
Abbreviated transcription (Latin):
usq illiic. E ceciderunt de alie¬
nigenis in die illa quatuor mi-¬
lia uiroꝵ. Et regressus est io¬
nathas in ierusalem.
t uidit ionathas quia tẽpus
eum iuuat: et elegit uiros.
et misit romam statuere ⁊ reno¬
uare cũ eis amiciciã. Et ad spar-¬
ciatas.⁊ ad alia loca misit epi¬
stolas: scd̃m eandẽ formam. Et
abierunt romã. ⁊ intraueruis
in curiã: ⁊ dixerunt. Ionathas
summus sacerdos. ⁊ gens iudeoꝵ
miserunt nos: ut renouetis a¬
miciciam ⁊ societatẽ scd̃m pris¬
tinum. Q deder̃ illis epistolas ad
ipsos ꝑ loca : ut deducerent eos
in terrã iuda cum pace. ¶Et
hoc exemplũ epłẽ: quã scripsit
ionathas sparciatis. Ionathas
summꝰ sacerdos. ⁊ seniores gen¬
tis ⁊ sacerdotes. ⁊ reliquus ppłs
iudeoꝵ: sparciatis fratribꝰ salutẽ
Iam pridem misse erant epłe ad
oniam summũ facerdotẽ a dã¬
rio qui regnabat apud uos. q̃m
estiᷤ fr̃es nr̃i: sicut rescriptum
continet quod subiectum ẽ. Et

Expanded text:
usque illuc et ceciderunt de alieusque illuc et ceciderunt de alienigenis in die illa tria milia virorum et regressus est Ionatha in Hierusalem t vidit Ionathas quia tempus eum iuvat et elegit viros et misit Romam statuere et renovare cum eis amicitiam et ad Spartas et ad alia loca misit epistulas secundum eandem formam et abierunt Romam et intraverunt in curiam et dixerunt Ionathas summus sacerdos et gens Iudaeorum miserunt nos ut renovetis amicitiam et societatem secundum pristinam et dederunt illis epistulas ad ipsos per loca ut deducerent eos in terram Iuda cum pace et hoc exemplum epistularum quas scripsit Ionathas Spartiatis Ionathas summus sacerdos et seniores gentis et sacerdotes et reliquus populus Iudaeorum Spartiatis fratribus salutem iam pridem missae erant epistulae ad Onian summum sacerdotem a Dario qui regnabat apud vos quoniam estis fratres nostri sicut rescriptum continet quod subiectum est et
Abbreviated transcription (Latin):
ad bethsurã. ⁊ expugnabat eã
diebꝰ multis: ⁊ conclusit eosͦł
postulauer̃ ab eo dextras acciꝑe:
et dedit illis. Et eiecit eos inde:
et cepit ciuitatẽ: ⁊ posuit in ea
presidium. Et ionathas ⁊ castra
eiꝰ applicuerunt ad aquã gene¬
sar: ⁊ ante lucẽ uigilauerunt
in campũ asor. Et ecce castra
alienigenaꝵ occurrebant in
campo: ⁊ tendebant ei insidias
in montibꝰ. Ipse aut̃ occurrit
ex aduerso. Insidie uero exsur¬
rexerunt de locis suis: ⁊ cõmi¬
serunt prelium. Et fugerunt
qui erant ex parte ionathe om̃s:
et nemo relictus ẽ ex eis nisi¬
mathathias filiꝰ absalomi. ⁊ iu¬
das filius calphi. pͥnceps militie
uestimenta sira: ⁊ imposuit ter¬
ram capiti suo. ⁊ orauitꝰ. Et re¬
uersus est ad eos in preliũ: et
conuertit illos. ⁊ pugnauer̃:
Et uderunt qui fugerant par¬
tis illius: ⁊ reuersi sunt ad
eum. ⁊ insequebant᷑ cũ eo usq
cades ad castra sua: ⁊ ꝑuener̃

Expanded text:
ad Bethsuram et expugnabat eam ad Bethsuram et expugnabat eam diebus multis et conclusit eos et postulaverunt ab eo dextras accipere et dedit illis et eiecit eos inde et cepit civitatem et posuit in ea praesidium et Ionatha et castra eius adplicuerunt ad aquam Gennesar et ante lucem vigilaverunt in campum Asor et ecce castra alienigenarum occurrebant in campo et tendebant ei insidias in montibus ipse autem occurrit ex adverso insidiae vero exsurrexerunt de locis suis et commiserunt proelium et fugerunt qui erant ex parte Ionathae omnes et nemo relictus eMathathias filius Absalomi et Judas, filius Calphi, princeps militiae vestimenta sua et posuit terram in capite suo et oravit et reversus est ad eos in proelium et convertit illos et pugnaverunt et viderunt qui fugiebant partis illius et reversi sunt ad eum et insequebantur cum eo usque Cades ad castra sua et pervenerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sis de amicis regis. Et misit il¬
li uasa aurea in ministeriũ:
et dedit ei potestatẽ bibendi in
auro. ⁊ ẽẽ in purpura: ⁊ habe¬
re fibulam aureã. Et symonem
fratrẽ eius constituit ducem: a
t̃mius tyri usq ad fines egypti.
t exiit ionathas:
et ꝑambulabat trans flum̃
ciuitates. Q congregatus est ad
eum omĩs exercitus syrie in
auxilium: ⁊ uenit ascalonam:
et occurrerunt ei de ciuitate
honorifice. Et abiit inde ga¬
zam. ⁊ concluserunt se qͥ erant
gaze. obsedit eam: ⁊ fuccendit
que in circuitu erant ciuitatis:
et predatus ẽ eam. Et rogauer̃
gazenses ionathan. ⁊ dedit il¬
lis dextrã: ⁊ accepit filios eoꝵ
obsides: ⁊ misit eos in ierłm:
et ꝑambulabat regionem usq
damascũ. Et audiuit ionathas
quia p̃uaricati sunt pͥncipes
demetrii in cades que ẽ in galy¬
lea cum exercitu magno: uo¬
lentes eũ remouere a negocio
regni: ⁊ occurrit illis. Fratrem
aut̃ fuum symonẽ. reliquit intra
ꝓuinciam. ¶ Et applicuit symon

Expanded text:
misit illi vasa aurea et ministerium et dedit ei potestatem bibendi in auro et esse in purpura et habere fibulam auream et Simonem fratrem eius constituit ducem a terminis Tyri usque ad fines Aegypti et exiit Ionathas et perambulabat trans flumen civitates et congregatus est ad eum omnis exercitus Syriae in auxilium et venit Ascalona et occurrerunt ei de civitate honorifice et abiit inde Gazam et concluserunt se qui erant Gazae et obsedit eam et succendit quae in circuitu erant civitates et praedatus est eas et rogaverunt Gazenses Ionathan et dedit illis dextram et accepit filios eorum obsides et misit illos in Hierusalem et perambulavit regionem usque Damascum et audivit Ionathas quia praevaricati sunt principes Demetrii in Cades quae est in Galilea cum exercitu multo volentes eum removere a negotio regni et occurrit illis fratrem autem suum Simonem reliquit intra provinciam et adplicuit Simon
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec aut̃ reuersus ẽ tn¬
phon. ⁊ antiochus cum eo
puer adolescens:⁊ regnauit:
imposuit sibi diadema. Et con¬
gregatus est ad eum om̃is exer-¬
citus quos disꝑserat demetrius.
et pugnauerunt contra eum:
fugit ⁊ terga uertit. Q accepit

Expanded text:
ost haec autem reversus est Tryfon et Antiochus cum eo puer adulescens et regnavit et inposuit diadema et congregati sunt ad eum omnis exercitus quos disperserat Demetrius et pugnaverunt contra eum et fugit
Abbreviated transcription (Latin):
ea. Et cũ uenerit quod p̃dictũ
est. ecce enũ uenit: tunc scient
quod ꝓphetes fuerit int̾ eos.
t factum est uerbũ igoii¬
dnũ ad me. dicens. Fili ho¬
minis: ꝓpheta de pastoribꝰ isił.
ꝓpheta. ⁊ dices pastoribꝰ. Hec
dicit dñs deus. Ue pastoribus
ifrł: qui pascebant semet ipsoᷤ
Nonne greges pascunt᷑ a pasto¬
ribꝰ. Lac comedebatis: ⁊ la¬
nis oꝑiebamini: ⁊ quod cras¬
sum erat occidebatis: gregem
aut̃ meum ñ pascebatis. Quod
infirmũ fuit ñ consolidastis:
et quod egrotũ non sanastis.
Quod fractũ est ñ alligastis: et
qͦd abiectum ẽ non reduxistis:
Quod ꝑierat ñ quesistis: sed
cum austeritate imꝑabatis eis
et cũ potentia. Q disꝑse sunt
oues mee eo quod ñ ẽẽt pastor
et facte sunt in deuorationẽ
omniũ bestiaꝵ agri: ⁊ disꝑse
sunt. Errauerunt greges mei
in cunctis montibꝰ: ⁊ in uni¬
uerso colle excelso. Et suꝑ om¬
nem faciem t̾re disꝑsi sunt

Expanded text:
ea. et cum uenerit quod praedictum ea. et cum uenerit quod praedictum est ecce enim uenit — tunc scient quod prophetes fuerit inter eos. Et factum est uerbum domini ad me dicens: fili hominis, propheta de pastoribus Israhel, propheta et dices pastoribus: haec dicit dominus deus: uae pastoribus Israhel, qui pascebant semet Nonne greges pascuntur a pastoribus? Lac comedebatis, et lanis operiebamini. Quod crassum erat, occidebatis, gregem autem meum non pascebatis: quod infirmum fuit, non consolidastis: et quod aegrotum, non sanastis: quod fractum est non alligastis, et quod abiectum est non reduxistis, quod perierat non quaesistis: sed cum austeritate imperabatis eis et cum potentia. et dispersae sunt oues meae, eo quod non esset pastor: et factae sunt in deuorationem omnium bestiarum agri et dispersae sunt. et errauerunt greges mei in cunctis montibus et in uniuerso colle excelso, et super omnem faciem terrae dispersi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tant. gladio cadent. Et qui in
agro est: bestiis tradet᷑ ad de-¬
uorandum. Qui aut̃ in p̃sidiis
et in speluncis sunt: peste mo
rient᷑. Et dabo terrã in solitu¬
dinem ⁊ desertũ: ⁊ deficiet su¬
ꝑba fortitudo eius. Et desola-¬
bunt᷑ montes ifrł: eo qͦd nullꝰ
sit qui ꝑ eos transeat. Et scient
quia ego dñs: cum dedero ter¬
ram eoꝵ desolatã ⁊ desertã ꝓ¬
pter uniuersas abominationeᷤ
suas. quas oꝑati sunt. hoxeut¬
t tu fili hominis: filii ppłi
tui loquunt᷑ de te iuxta
muros ⁊ in ostiis domoꝵ. et
dicunt unus ad alterum: uir
ad ꝓximũ suum loquentes. Ue¬
nite ⁊ audiamꝰ. qui sit sermo
egrediens a dño. Et ueniunt
ad te quasi si ingrediat᷑ ppłs.
et sedent coram te ppls meus:
et audiunt sermones tuos ⁊ ñ
faciunt eos: quia in canticũ
oris sui uertunt illos: ⁊ aua
riciam sequit cor eoꝵ: ⁊ es eis
quasi carmen musicũ: quod
suaui dulciq sono canit᷑. Et
audient uerba tua: ⁊ ñ facien

Expanded text:
tant, gladio cadent: et qui in tant, gladio cadent: et qui in agro est, bestiis tradetur ad devorandum: Qui autem in praesidiis et in sprientur et dabo terram in solitudinem et desertum et deficiet superba fortitudo eius et desolabuntur montes Israhel eo quod nullus sit qui per eos transeat et scient quia ego Dominus cum dedero terram desolatam et desertam propter universas abominationes suas quas operati sunt et tu fili hominis filii populi tui qui loquuntur de te iuxta muros et in ostiis domorum et dicunt unus ad alterum vir ad proximum suum loquentes venite et audiamus qui sit sermo egrediens a Domino et veniunt ad te quasi si ingrediatur populus et sedent coram te populus meus et audiunt sermones tuos et non faciunt eos quia in canticum orritiam suam sequitur cor eorum. et es eis quasi carmen musicum, quod suaui dulcique sono canitur: et audient uerba tua et non facient
Abbreviated transcription (Latin):
as iudicabo de uob̃: domꝰ isrł:¬
t factum est in duo lxx¬
decimo anno. in duodeci-
transmigrationis nr̃e : uenit
ad me qui fugerat de ierłm:
dicens. Yastata ẽ ciuitas. Ma-¬
nus aut̃ dñi fuerat facta ad
me uesꝑe: ante quã ueniret qͥ
fugerat: Aꝑuitq os meũ: do¬
nec ueniret ad me mane. Et
aꝑto ore meo: non filui ampliꝰ.
Et factum ẽ uerbũ dñi ad me:
dicens. Fili hominis: qui ha¬
bitant in ruinosis his suꝑ hu¬
mum isrl̾: loquentes aiunt:
Unus erat abraham: ⁊ heredi¬
tate possedit terrã. Nos aut̃
ad eos. Hec dicit dñs deus.
Qui in sanguine comeditis.
et oculos ur̃os leuatis ad im¬
mundicias ur̃as. ⁊ sanguinẽ
funditis: nunquid terrã here¬
ditate possidebitis: Ste. tistis in
gladiis ur̃is: fecistis abomina-¬
tiones. ⁊ unusqͥsq uxorem ꝓxi¬
mi sui polluit: et t̾ram here¬
ditate possidebitis. Hec dices
ad eos. Sic dicit dñs d̃s̃. Uiuo
ego: quia qui in ruinosis habi¬

Expanded text:
as iudicabo de uobis, domus Isras iudicabo de uobis, domus Isrt factum est in duodecimo anno, in decimo  transmigrationis nostrae, venit ad me qui fugerat de Jerusalem, dicens: Vastata est civitas. Manus autem Domini facta fuerat ad me vespere, antequam veniret qui fugerat: Aperuitque os meum donec veniret ad me mane, et aperto ore meo, non silui amplius. Et factum est verbum Domini, ad me dicens: Fili hominis, qui habitant in ruinosis his super humum Israel, loquentes aiunt: Unus erat Abraham, et haereditate possedit terram: Nos autemad eos: Haec dicit Dominus Deus: Qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immunditias vestras, et sanguinem funditis: numquid terram haereditate possidebitis? Stetistis in gladiis vestris, fecistis abominationes, et unusquisque uxorem proximi sui polluit: et terram haereditate possidebitis? Haec dices ad eos: Sic dicit Dominus Deus: Vivo ego, quia qui in ruinosis habi
Abbreviated transcription (Latin):
cumq die peccauerit. Etiam¬
si dixero iusto quod uita ui¬
uat. ⁊ confisus in iusticia fua
fecerit iniquitatẽ: om̃s iusti¬
cie eius obliuoni tradent᷑: et
in iniquitate sua quã oꝑatꝰ
est in ipsa moriet᷑. Si aut̃ di¬
xero impio morte morieris.
et egerit penitentiã a peccato
suo. feceritq iudiciũ ⁊ iustici¬
am: pignus restituerit ille
impius. rapinãq reddiderit:
in mandatis uite ambulaue¬
rit. nec fecerit quicquã inu¬
stum : uita uiuet.⁊ ñ moriet᷑.
Omĩa peccata eiꝰ que peccauit.
ñ imputabunt᷑ ei. Iudicium
et iusticiam fecit : uita uiuet:
Et dixer̃ filii ppłi tui. Non ẽ
equiponderis uia dñi. Et ipsoꝵ
ura iniusta ẽ. Cum enĩ recesse¬
rit iustus a iusticia sua. fece¬
ritq iniquitates: moriet᷑ in eis:
Et cum recesserit impius ab
impietate fua. feceriti iudici¬
um ⁊ iusticiam: uiuet in eis:
Et dicitis. Non ẽ recta uia
diũ. Unũquẽq uixta uias su¬

Expanded text:
cumque die peccauerit. etiamcumque die peccauerit. etiamsi dixero iusto quod uita uiuat, et confisus in iustitia sua fecerit iniquitatem, omnes iustitiae eius obliuioni tradentur et in iniquitate sua, quam operatus est, in ipsa morietur. si autem dixero impio: morte morieris, et egerit paenitentiam a peccato suo feceritque iudicium et iustitiam, pignus restituerit ille impius, rapinam reddiderit, in mandatis uitae ambulauerit nec fecerit quicquam iniustum: uita uiuet, non morietur. omnia peccata eius, quae peccauit, non inputabuntur ei. iudicium et iustitiam fecit, uita uiuet. et dixerunt filii populi tui: non est aequi ponderis uia domini. et ipsorum uia iniusta est. cum enim recesserit iustus a iustitia sua feceritque iniquitates morietur in eis. et cum recesserit impius ab impietate sua feceritque iudicium et iustitiam, uiuet in eis. et dicitis: non est recta uia domini. unumquemque iuxta uias su
Abbreviated transcription (Latin):
ad impium impie morte mo-¬
rieris. non fueris loquutꝰ ut
se custodiat impius a uia sua:
ipse impius in iniquitate sua
moriet᷑: sanguinẽ aut̃ eius de
manu tua requirã. Si autẽ
annunciante te ad impium
ut a uiis suis conuertat᷑. non
fuerit conuersus a uia sua:
ipse in iniquitate sua moriet᷑.
porro ta animã tuam liberasti:
Tu ergo fili hominis dic ad
domum isrł. Sic loquun estis
dicentes. Iniquitates nr̃e ⁊ pec¬
cata nr̃a suꝑ nos sunt: ⁊ in ip
sis tabescimus. Quomͦ ergo
uiuere poterimꝰ: Dic ad eos:
Uno ego dicit dñs deus: no¬
lo mortem impii : sed ut re¬
uertat᷑ impius a uia sua et
uiuat. Conuertimini a uiis
ur̃is pessimis. Et quare morie¬
mini domus isrl: Tu itaꝙ
fili hominis: dic ad filios ppłi
tui. Iusticia iusti ñ liberabit
eum: in quacũq die peccaue¬
rit. Et impietas impii non
nocebit ei: in quacũq die
conuersus fuerit ab impie¬
tate sua. Et iustus ñ poterit
uiuere in iusticia sua: in qua¬

Expanded text:
ad impium: Impie, morte moad impium: Impie, morte morieris, non fueris locutus ut se custodiat impius a via sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. si autem adnuntiante te ad impium, ut a uiis suis conuertatur, non fuerit conuersus a uia sua, ipse in iniquitate sua morietur, porro animam tuam liberasti. tu ergo, fili hominis, dic ad domum Israhel: sic locuti estis dicentes: iniquitates nostrae et peccata nostra super nos sunt et in ipsis nos tabescimus: quomodo ergo uiuere poterimus? dic ad eos: uiuo ego, dicit dominus deus, nolo mortem impii, sed ut reuertatur impius a uia sua et uiuat: conuertimini a uiis uestris pessimis: et quare moriemini, domus Israhel? tu itaque, fili hominis, dic ad filios populi tui: iustitia iusti non liberabit eum, in quacumque die peccauerit, et impietas impii non nocebit ei, in quacumque die conuersus fuerit ab impietate sua, et iustus non poterit uiuere in iustitia sua, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
t factum est uerbũ dnĩ ad
me: dicens. Fili hominis:
loquere ad filios ppłi tui: et
dices ad eos. Terra cum indu-¬
xero suꝑ eam gladiũ: et tule¬
rit ppłs terre uirũ unum de
nouissimis siuis. ⁊ constituerit
eum suꝑ se speculatorẽ: ⁊ ille
uiderit gladium uenientem
suꝑ terram. ⁊ cecinerit bucina
et annuncrauerit pplõ. audieis
aut̃ quisquis ille ẽ sonum bu¬
cine non se obseruauerit. ue¬
neritq gladius ⁊ tulerit eũ:
sanguis ipsius suꝑ caput ipsiᷤ
erit. Sonum biicine audiuit:
et ñ se obseruauit: sanguis
ipsius in ipso erit. Si aut̃ se
custodierit: animã suam salua
bit. Quod si speculator uiderit
gladiũ uenĩentẽ ⁊ ñ insonuerit
biicina: et ppłs ñ se custodie¬
rit: ueneritq gladius ⁊ tu¬
lerit de eis animã: ille quidẽ
in iniquitate sua captus est:
sanguinẽ aut̃ eius de manu
speculatoris requirã. Et tu fili
hominis: speculatorẽ dedi te
domui isrł. Audiens ergo ex
ore meo sermonẽ : annuncia

Expanded text:
t factum est verbum Domini ad me dicens: Fili hominis, loquere ad filios populi tui, et dices ad eos: Terra cum induxero super eam gladium, et tulerit populus terrae virum unum de novissimis suis, et constituerit eum super se speculatorem, et ille viderit gladium venientem super terram, et cecinerit buccina et annuntiaverit populo. Audiens autem quisquis ille est sonum buccinae, non se observaverit, veneritque gladius et tulerit eum, sanguis ipsius super caput ejus erit. Sonum buccinae audivit, et non se observavit: sanguis ejus in ipso erit. Si autem se custodierit, animam bit. quod si speculator uiderit gladium uenientem et non insonuerit bucina, et populus non se custodierit, ueneritque gladius et tulerit de eis animam: ille quidem in iniquitate sua captus est, sanguinem autem eius de manu speculatoris requiram.hominis, speculatorem posui te in populo meo; audiens ergo ex ore meo sermonem annuntiabis
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc urbem ierusolimam
stare: quã ille casuram esse
predixerat. Tricesimo aut̃ eta¬
tis sue anno. ⁊ captiuitatis
quinto: exorsus est ad concap¬
tiuos loqui. Et eodẽ tempore
licet posterior hic in chaldea:
Sermo eius nec satis disertꝰ¬
est: nec admodũ rusticus: sed
ex utroq medie temperatus:
Sacerdos ⁊ ipse sic̃ ieremias:
principia uoluminis ⁊ finem
magnis habens obscuritatibꝰ
inuolita. Sed ⁊ uulgata eiꝰ
editio: ñ multum distat ab
hebraico. Unde satis miror
qͥd cause extiterit: ut si eosdem
in uniuersis libris habemꝰ inter¬
p̃tes: in aliis eadẽ: in aliis di¬
uersa transtulerint. Legite gͥ
hũc subsannauerĩt: dicite eiͦ. qͦd
nemo eos cõpellat ut scͥbant. Sed
uereor ne illud eiꝰ eueniat. qͦd grece

Expanded text:
adhuc urbem Jerosolymam stare, quam ille casuram esse praedixerat. Trigesimo autem aetatis suae anno, et captivitatis quinto, exorsus est ad concaptivos loqui. Et eodem tempore, licet posterior, hic in Chaldea, Sermo ejus nec satis disertus, nec admodum rusticus est: sed ex utroque medie temperatus. Sacerdos et ipse, sicut et Jeremias: principia voluminis et finem magnis habens obscuritatibus involuta. Sed et Vulgata ejus editio non multum distat ab Hebraico. Unde satis miror quid causae exstiterit, ut si eosdem in universis libris habemus interpretes, in aliis eadem, in aliis diversa transtulerint. Legite igihunc subsannaverint, dicite eis quod nemo eos compellat ut scribant. Sed vereor, ne illud eis eveniat quod Graece
Abbreviated transcription (Latin):
cor: ⁊ bonis amici consiliis ani¬
ma dulcorat᷑. Amicum tuũ et
amicũ patris tui ne dimiseris:
et domum fr̃is tui ne ingredia¬
ris in die afflictionis tue. Me¬
lior est uicinus iuxta: quã frãt
ꝓcul. ¶ Stude sapientie fili mi.
et letifica cor meũ: ut possis ex¬
ꝓbranti respondere sermonem:
Astutus uidens malũ abscondi¬
tus est: pariuili transeuntes sus¬
tinuere dispendia. Tolle uesti¬
mentum eius qͥ spopondit ꝓ ex¬
traneo: ⁊ pro alienis aufer pi¬
gnus ab eo. Qui benedicit ꝓxi¬
mo suo uoce grandi de nocte
confurgens: maledicenti similis
erit. Tecta ꝑstillantia in die fri¬
goris ⁊ litigiosa mulier: cõpa¬
rant᷑. Qui retinet eam quasi qͥ
uentum retineat: ⁊ oleũ dex¬
tere sue euacuet. Ferrũ ferro
acciuit᷑ : ⁊ homo exacuet faciẽ
amici sui. Qui seruat ficum
comedet fructus eius: ⁊ qui
custos est domus sue glorifi¬
cabit᷑. Quomodo in aquis res¬
plendent uultus ꝓspicientiũ:

Expanded text:
cor et bonis amici consiliis anicor et bonis amici consiliis anima dulcoratur amicum tuum et amicum patris tui ne dimiseris et domum fratris tui ne ingrediaris in die adflictionis tuae melior est vicinus iuxta quam frater procul stude sapientiae fili mi et laetifica cor meum ut possim exprobranti respondere sermonem astutus videns malum absconditus est parvuli transeuntes sustinuere dispendia tolle vestimentum eius qui spopondit pro extraneo et pro alienis auferto pignus qui benedicit proximo suo voce grandi de nocte consurgens maledicenti similis erit tecta perstillantia in die frigoris et litigiosa mulier conparantur qui retinet eam quasi qui ventum teneat et oleum dexterae suae vocabit ferrum ferro acuitur et homo exacuit faciem amici sui qui servat ficum comedet fructus eius et qui custos est domini sui glorificabitur quomodo in aquis resplendent vultus prospicientium
Abbreviated transcription (Latin):
uerit dolos. Quando sũmise¬
rit uocem suã ne credideris ei:
q̃m sept̾e nequitie sunt in corde
illius. ¶ Qui oꝑit odium fra¬
udulenter: reuelabit᷑ malicia
eius in concilio. Qui fodit fo¬
ueam. incidet in eam: ⁊ qui
uoluit lapidẽ. reuertet᷑ ad eũ:
Lingua fallax ñ amat uerita¬
tem: ⁊ os lubricum oꝑat᷑ rui¬
nas. Ne gleris in crastinum:
ignorans quid suꝑuentura pa¬
riat dies. Laudet te alienus
et non os tuũ: extraneus ⁊ ñ
labia tua. Graue est saxum ⁊
onerosa arena: sed ira stulti
utroq grauior. Ira non habet
misericordiam. nec erumpens
furor: et impetum concitati fer¬
re quis poterit:
elior est manifesta correptio.
quã amor absconditus. Me-¬
liora sunt uulnera diligentis:
quã fraudulenta odientis oscula:
Anima saturata caleabit fa¬
uum: anima esuriens ⁊ amaꝵ
ꝓ dulci sumet. Sic̃ auis trans¬
migrans de nido suo: sie uir
qui relinquit locum suũ. Un¬
guento ⁊ uariis odoribꝰ delectat᷑

Expanded text:
verit dolos. Quando submiseverit dolos. Quando submiserit vocem suam, ne credideris ei: quoniam septem nequitiae sunt in corde illius. Qui operit odium frauduleneius in concilio. qui fodit foueam, incidet in eam: et qui uoluit lapidem, reuertitur ad eum. lingua fallax non amat ueritatem: et os lubricum operatur ruinas. Ne glorieris in cignorans quid superventura pariat dies. Laudet te alienus, et non os tuum: extraneus, et non labia tua. Grave est saxum, et onerosa arena: sed ira stulti utroque gravior. Ira non habet misericordiam, nec erumpens furor: et impetum concitati ferre quis poterit? Melior est manifesta correptio, quam amor absconditus meliora sunt vulnera diligentis quam fraudulenta odientis oscula anima saturata calcabit favum anima esuriens et amarum pro dulce sumet sicut avis transmigrans de nido suo sic vir qui relinquit locum suum unguento et variis odoribus delectatur
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit piger. leo est in uia: lee¬
na in itineribus. Sic̃ ostium
uertit᷑ in cardine suo: ita piger
in lectulo suo. Abscondit piger
manus suas sub ascella sua:
laborat si ad os suum eas con¬
uerterit. Sapientior sibi piger
uidetur: septẽ uiris loquentibꝰ
sententias. Sic̃ qui apprehendit
auribꝰ canem: sic qͥ transit im
patiens cõmiscetur rixe alteriꝰ:
Sicut noxius est qui mittit
lanceas ⁊ sagiitas in mortem:
sic uir qui fraudulent̃ nocet
amico suo: ⁊ cum fuerit de¬
p̃hensus. dicet ludens feci:¬
¶ Cum defecerint ligna ex¬
tinguet᷑ ignis: ⁊ susurrone
subtracto uirgia conquiescuis
Sic̃ carbones ad prunas. et
ligna ad ignẽ : sic homo ira¬
cundus suscitat rixas. Uerba
susurronis quasi simplicia: et
ipsa ꝑueniunt usq ad intima
uentris. Quomͦ si argento sor¬
dido ornare uelis uas fictile:
sic labia tumentia cũ pessimo
corde sociata.
abiis suis intelligit᷑ ini¬
micus: cum in corde tracta¬

Expanded text:
dicit piger: leaena in uia, ledicit piger: leaena in uia, leo in itineribus. sicut ostium uertitur in cardine suo, ita piger in lecto suo. abscondit piger manus sub ascella sua et laborat, si ad os suum eas conuerterit. sapientior sibi piger uidetur septem uiris loquentibus sententias. sicut qui adprehendit auribus canem, sic qui transit et inpatiens commiscetur rixae alterius. sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas et mortem, sic uir, qui fraudulenter nocet amico suo et, cum fuerit deprehensus, dicit: ludens feci. cum defecerint ligna, extinguetur ignis: et susurrone detracto iurgia conquiescunt. sicut carbones ad prunas et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas. uerba susipsa perveniunt ad intima ventris. Quomodo si argento sordido ornare velis vas fictile, sic labia tumentia cum pessimo corde sociata. Labiis suis intelligitur inimicus, cum in corde tracta
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo nix estate. ⁊ pluuia
in messe : sic indecens est stulto
gła. Nam sic̃ auis ad alta tͣns¬
uolans. ⁊ passer quolibet uadens:
sic maledictum frustra ꝓlatum
in quẽpiam suꝑueniet. Flagel¬
lum equo ⁊ camus asino: et
uirga in dorso imprudentium:
Ne respondeas stulto iuxta stul-¬
ticiam suã: ne efficiaris ei similis:
esponde stulto iuxta
stulticiam suam: ne sibi
sapiens ẽe uideat᷑. Claudus pe¬
dibus ⁊ iniquitatẽ bibens:
qui mittit uerba ꝑ nuntium
stultum. Quomͦ pulchras fru¬
stra habet claudus tibias. sic
indecens est in ore stultorum
parabola. Sic̃ qui mittit la¬
ꝑidem in acceruum mercurii:
ita qui tribuit insipienti ho¬
norem. Quomodo si sprna nas¬
catur in manu temulenti: sic
parabola in ore stultoꝵ. Iudiciũ
det̃minat causas : ⁊ qͥ imponit
stulto silentium. iras mitigat:
Sic̃ canis qui reuertit᷑ ad uo
mitum suũ: sic imprudens qͥ
iterat stulticiam suã. Uidisti
hominẽ sibi sapientẽ uideri:
magis illo spem habebit stultus:

Expanded text:
Quomodo nix in aestate, et pluviae in messe: sic indecens est stulto gloria. Sicut avis ad alia transvolans; et passer quo libet vadens: sic maledictum frustra prolatum in quempiam superveniet. Flagellum equo, et chamus asino, et virga dorso imprudentium. Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis. Responde stulto juxta stultitiam suam, ne sibi sapiens esse videatur. Claudus pedibus, et iniquitatem bibens, qui mittit verba per nuntium stultum. Quomodo pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribuit insipienti honorem. Quomodo si spina nascatur in manu temulenti: sic parabola in ore stultorum. Judicium determinat causas, et qui imponit stulto silentium, iras mitigat. Sicut canis, quisuum, sic inprudens, qui iterat stultitiam suam. uidisti hominem sapientem sibi uideri? magis illo spem habebit stultus.
Abbreviated transcription (Latin):
uetur t̾ra: ⁊ quartũ quod non
potest sustinere. ꝑseruũ cum reg¬
nauerit: ꝑ stultum cũ saturatꝰ
fuerit cibo : ꝑ odiosam mulie¬
rem cum in matrimoniũ fue¬
rit assumpta: ⁊ ꝑ ancillã cum
heres fuerit dñe sue. ¶ Quatu¬
or sunt minima t̾re: et ipsa
sunt sapientiora sapientibꝰ. For¬
mice ppłs̃ infirmus: que p̃pa¬
rant in messe cibum sibi. Lepiis¬
culus plebs inualida: qui collo¬
cat in petra cubile suum. Regẽ
locusta ñ habet: ⁊ egredit᷑ uni¬
uersa ꝑ turmas. Stellio manibꝰ
nititur: ⁊ morat᷑ in edibꝰ regis:
Tria sunt que bene gradiunt᷑
et quartum quod incedit felici
ter. Leo fortissimus bestiaꝵ: ad
nullius pauebit occursũ. Galluᷤ
succinctus lumbos: ⁊ aries:
nec est qui resistat ei E qͥ stul¬
tus apparuerit: post quã ele¬
uatus est in sublime. Si enim
intellexisset: ori imposuisset
manum. Qui aut̃ fortĩt p̃mit
ubera ad eliciendum lac : ex¬
primit butirum. Et qui uehe¬
ment̃ emũgit. elicit sangui¬

Expanded text:
um non potest sustinere per servum cum regnaverit per stultum cum saturatus fuerit cibo per odiosam mulierem cum in matrimonio fuerit adsumpta et per ancillam cum heres fuerit dominae suae quattuor sunt minima terrae et ipsa sunt sapientiora sapientibus formicae populus infirmus quae praeparant in messe cibum sibi lepusculus plebs invalida quae conlocat in petra cubile suum regem lucusta non habet et egreditur universa per turmas stilio manibus nititur et moratur in aedibus regis tria sunt quae bene gradiuntur et quartum quod incedit felter: Leo fortissimus bestiarum, ad nullius pavebit occursum: Gallus succinctus lumbos: et aries: nec est rex, qui resistat ei. Et qui stultus apparuit postquam elevatus est in sublime: si enim intellexisset, ori suo imposuisset manum. Qui autem fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum: et qui vehementer emungit, elicit sangui
Abbreviated transcription (Latin):
dibꝰ sius. Generatio cuiꝰ excelsi
sunt oculi: ⁊ palpebre eius in
altum subrecte. Generatio que
ꝓ dentibꝰ gladios habet: ⁊ cõ¬
mandit molaribꝰ suis: ut co¬
medat inopes de terra. ⁊ paupe-¬
res ex hominibꝰ. Sanguisuge
due sunt filie : dicentes affer
affer. ¶Tria sunt insati¬
abilia: et quartũ quod nun-¬
quã dicit sufficit. Infernus et
os uulue: ⁊ terra que ñ sati¬
abitur aqua. Ignis uͦ nunquã
dicit sufficit. Oculum qui sub-¬
sannat patrem ⁊ despicit partũ
matris sue: effodiant eum cor¬
ui de torrentibꝰ: ⁊ comedant
illum filii aquile. uiii¬
ria funt difficilia michi:
et quartũ penitus ignoro:
Uia aquile in celo: ura colũ¬
bri suꝑ petram:: ura nauis in
medio mari: ⁊ uia iuiri in ado¬

Expanded text:
s. Generatio, cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in alta surrectae. Generatio, quae pro dentibus gladios habet, et commandit in molaribus suis, ut comedat inopes de terra, et pauperes ex hominibus. Sanguisugae duae sunt, filiae dicentes: Affer, affer. Tria sunt insaturabilia, et quartum, quod numquam, dicit: Sufficit, Infernus, et os vulvae, et terra, quae non satiatur aqua: ignis vero numquam dicit: sufficit. Oculum, qui subsannat patrem, et qui despicit partum matris suae: Effodiant eum corvi de torrentibus, et comedant eum filii aquilae. Tria sunt difficilia mihi, et quartum penitus ignoro: Viam aquilae in coelo, viam colubri super petram, viam navis in medio mari, et via
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ scientiã. Quis ascendit
in celum atq descendit: Quis
continuit sp̃m in manibꝰ suis:
Qius colligauit aquas quasi in
uestimento: Quis suscitauit
om̃s terminos t̾re: Quod nom̃
eiꝰ: ⁊ qͦd nom̃ filii eiꝰ si nosti: u¬
mnis sermo dei ignitus:
clipeus est sꝑantibꝰ in se. Ne
addas quicquã uerbis illius:
et arguaris inueniarisq men¬
dax. ¶Duo rogaui te: ne de¬
neges michi antequã moriar:
Uanitatẽ ⁊ uerba mendacii lon¬
ge fac a me: Mendicitatẽ ⁊ di¬
uitias ne dederis michi. Cribue
tantũ uictui meo necessaria: ne
forte satiatus illiciar ad negan¬
gestate compulsus furer: ⁊ peie¬
rem nom̃ dei mei. Ne accuses ser¬
uum ad dñm suum : ne forte
maledicat tibi ⁊ corruas. Ge¬
neratio que patri suo maledi-¬

Expanded text:
it in coelum, atque descendit? quis continuit spiritum in manibus suis? Quis colligavit aquas quasi in vestimento? quis suscitavit omnes terminos terrae? Quod nomen ejus, et quod nomen filii ejus, si nosti? Omnis sermo Dei ignitus, clypeus est sperantibus in se. Ne addas quidquam verbis illius, et arguaris, inveniarisque mendax. Duo rogavi te, ne deneges mihi antequam moriar: Vanitatem, et verba mendacia longe fac a me. Mendicitatem, et divitias ne dederis mihi: tribue tantum victui meo necessaria: Ne forte satiatus illiciar ad negangestate compulsus furer, et perjurem nomen Dei mei. Ne accuses servum ad Dominum suum, ne forte maledicat tibi, et corruas Generatio, quae patri suo maledi