comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑm & eoꝵ qͥ se audiunt. male loquendo conterit. Domꝰ iusti ply¬
rima fortitudo : & infructib ĩpii conturbatio. Domꝰ xꝑi. iđ est
eccła plurimã habet fortitudinẽ : ita ut pluuia. uent̾is. flumi¬
nib tẽptationũ frequentiũ nequaꝗͣ possit dirui. Et in oꝑib
diaboli conturbatio feruet assidua. qua eandẽ xꝑi domũ uł ꝑ
disseminabt̃ scientiã: cor stultoꝵ dissimile erit. Tabia catholicoꝵ
disseminabt̾ p̃dicando scientiã rectȩ fid̃i: cor hereticoꝵ. dissimile
erit. qͥa ꝑfidiã ꝓ scientia conespit ut doceat. Pot̃ & ita intelligi:
qr cor stultoꝵs etiã sibimet ipsi dissimile erit. dũ mutabilitate
se diu̾sarũ cogitationũ uapiũ exhibet. & nũꝗͣ idẽ qdđ fuerat ma¬
net. Scontra de anna cũ dũo intenta mente supplicaret dicit᷑
ultusq eiꝰ ñ sc̃ ampliꝰ indiu̾sa nuitati. Uictimȩ ĩpioꝵ̾. ab homi¬

Expanded text:
m et eorum qui se audiunt male loquendo conteret. Domus justi plum et eorum qui se audiunt male loquendo conteret. Domus justi plurima fortitudo, et in fructibus impii conturbatio. Domus Christi, id est Ecclesia, plurimam habet fortitudinem, ita ut pluvia, ventis, fluminibus tentationum frequentium nequaquam pos sit dirui; et in operibus diaboli conturbatio fervet assidua, qua eamdem Christi domum vdisseminabunt scientiam, cor stultorum dissimile erit. Labia catholicorum disseminabunt praedicando scientiam rectae fidei, cor haereticorum dissimile erit, quia perfidiam pro scientia concipit ut doceat. Potest et ita intelligi, quia cor stultorum et sibimetipsi dissse diversarum cogitationum varium exhibet, et nunquam idem quod fuerat manet. Cui contra de Anna, cum Domino intenta mente supplicaret, dicitur: Vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati .-- Victimae impiorum, abomi
Abbreviated transcription (Latin):
sermo durus suscitat furore. E u̾ba increpantis humilit̃ recipit:
iã ꝓpinquat uenie reatꝰ quẽ gessit. At qͥ suꝑbꝰ arguenti resustat
maiorẽ contra se iram districti uidicis ꝓuocat. Lingua sapientis
ornat scientiã : os fatuoꝵ ebullit stultitiã. Lingua catholy cors
patrũ ornat seientiã diuinoꝵ eloquioꝵ: latiꝰ exponendo q̃ script᷑a
canonyca aut obscure posuit. aut hẏstorica tantũ rõe seripta
reliquit. Et os hereticoꝵ ebullit stultitiã: dicta sacrȩ seripture
ꝑuerse intelligendo. suosq sensus eiꝰ auctoritati p̃ponendo. Pot̃ & de
paganoꝵ phy losophis intelligi qđ ait. os fatuoꝵ. ebullit stultitiã:¬
quales fuere porphẏriꝰ & uliauꝰ. qͥ contra eccłȩ doctores stultitiȩ suȩ
fluenta fundebant. Lingua placabilis lignũ uitȩ: q̃ aũt̃ ĩ modera¬
ta ẽ conteret sꝑni. Lingua catholẏci doctoris ad fructũ uitȩ du¬
eit sempit̾nũ : que aut̃ modũ excłasticȩ normȩ ignorat. & suum

Expanded text:
sermo durus suscitat furorem. Qui verba increpantis humiliter recipit, jam propinquat veniae reatus quem gessit; at qui superbus arguenti resultat, majorem contra se iram districti judicis provocat. Lingua sapientium ornat scientiam, os fatuorum ebullit stultitiam. Lingua catholicorum Patrum ornat scientiam divinorum eloquiorum, latius exponendo quae Scriptura canonica, aut obscura posuit, aut historica tantum ratione scripta reliquit.-- Et os haereticorum ebullit stultitiam. Dicta sacrae Scripturae perverse intelligendo, suosque sensus ejus auctoritati praeponendo. Potest et de paganorum philosophis intelligi qquales fuere Porphyrius et Julianus, qui contra Ecclesiae doctores stultitiae suae fluenta fundebant. Lingua placabilis lignum vitae, quae autem immoderata est conteret spiritum. Lingua catholici doctoris ad fructum vitae ducit sempiternum, qui autem modum ecclesiasticae normae ignorat, et suum
Abbreviated transcription (Latin):
cit: quo se suosq auditores in ꝑpetuũ ꝑdat. Unde & iacobꝰ. Lin¬
gua inquit constituit᷑ in m̃bris nr̃is. que maculat totũ corpus
& inflaminat rotã natiuitatis nr̃e inflãmata a gehenna.

Expanded text:
cit, quo se suosque auditores in perpetuum perdat; unde et Jacob: Lincit, quo se suosque auditores in perpetuum perdat; unde et Jacob: Lingua, inquit, constituitur in membris nostris, quae maculat totum corpus, et inflammat rotam nativitatis nostrae, inflammata
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ tuarũ sꝑitalia crementa ꝓficiuuit: q̃ ex interna animȩ tuę
dulcedine ꝓcedt̾. Anma laborantis laborat sibi: quia cõpulit
eũ os suũ. Constat iuxta litterã. qr expulsus de parady so homo
cotidianũ laborẽ ne deficiat exercet. Compulit eũ os suũ. quan¬
do cũ serpente locutus ẽ. qñ uetitũ tetigit: ut exiliũ longum
cũ labore sufferat. ut insudore uultus sui pane uescat᷑. S & do¬
ctorem os suũ ut laboret cõpellit: quia necesse habet agere bona
q̃ dicit. Uir impiꝰ fodit malũ: & in labiis eiꝰ ignis ardescit. & ꝓpħa
ait. Ut iniq agerent laborauert̃. Pot̃ & de heretico specialit̃
intelligi: qui pulcherrimos ac florentissimos diuinoꝵ eloqͥuoꝵ
cãpos noxio sue lingue uomere rũpit: ut de int̾nis eoꝵ sinib
sensus impios qui ibi ñ insunt eruat. In cuius labiis ignis ardes¬

Expanded text:
tutum tuarum spiritalia crementa proficiunt, quae ex interna animae tuae tutum tuarum spiritalia crementa proficiunt, quae ex interna animae tuae dulcedine procedunt. Anima laborantis laborat sibi, quia compulit eum os suum. Constat juxta litteram, quia expulsus de paradiso homo quotidianum laborem ne deficiat exercet. Compulit enim os suum quando cum serpente locutus est, vetitum tetigit, ut exsilium longum cum labore sufferat, et in sudore vultus sui pane vescebatur, sed et doctorem os suum ut laboret compellit, quia necesse habet agere bona, quia dicit: Vir impius fodit malum, et in labiis ejus ignis ardescit. Et propheta ait: Ut inique agerent laboraverunt . Potest et de haeretico specialiter intelligi, qui pulcherrimos ac florentissimos divinorum eloquiorum campos noxio linguae suae vomere rumpit, ut de interius eorum finibus sensus impios, qui ibi non insunt, eruat, in cujus labiis ignis ardes
Abbreviated transcription (Latin):
fatuitas. Cum diceret. possidentis: ñ addidit qͥd possidentis. Qa au¬
tẽ putamꝰ eũ uoluisse intelligi: nͥ forte ipsam eruditionẽ. ut ple
na sit sententia. fons uitȩ eruditio possidentis ipsam erudlitionẽ suã:
QS ẽ aꝑte dicere. quia ille p̃dicator uere suis auditorib uite ui¬
as aꝑit: qui exercet ipse q̃ predicat. Qͥ amorẽ uerbi quo alios ery¬
dit fixo in corde possidet. nec tm̃mͦ memoria retentũ. quasi collec¬
tum gremio semen iactat in t̾ram. Iecirco nãq doctrina stultorũ
fatuitas ẽ : qr & siqua bona dicere usu eruditionis didicert. ẽadem
tam̃ bona quȩ dicunt ipsi fatuo corde contẽpnunt. Fauus mellis
uerba cõposita : dulcedo animȩ ẽ sanitas ossium. Multi ꝑ eloquẽ¬
tiam posst̃ amantib & fauentib suauit̃ ꝓnuntiare bona. q̃ ipsi ñ
amant. Ea aut̃ solũ uerba ad sanitatẽ ossium tuoꝵ. hoc ẽ ad uir¬

Expanded text:
fatuitas. Cum diceret possidentis, non addidit quid possidentis. Quid aufatuitas. Cum diceret possidentis, non addidit quid possidentis. Quid autem putamus eum voluisse intelligi, nisi forte ipsam eruditionem, ut sit plena sententia fons vitae eruditio possidentis ipsam eruditionem suam: quod est aperte dicere, quia ille praedicator vere suis auditoribus vitae vias aperit, qui exercet ipse quae praedicat, qui amorem verbi quem alios erudit fixo in corde possidet. Nec tantummodo memoria retentum, quasi collectum gremio semen jactat in terram. Idcirco namque doctrina stultorum fatuitas est: quia etsi quae bona dicere usu eruditionis didicerunt, eadem tamen quae dicunt bona ipsi fatuo corde contemnunt. Favus mellis, verba composita; dulcedo animae est sanitas ossium. Multi per eloquentiam possunt amantibus et faventibus suaviter pronuntiare bona, quae ipsi non amant. Ea enim solum verba ad sanitatem ossium tuorum, hoc est, ad vir
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmictit dicens ꝑ ꝓpħam. Pabo uobis pluuiã matutinã & serotinam
terre. Pluiuia gͦ matitina ẽ siue tẽporanea ut alibi nomunat᷑: quando
prima credendi in xꝑm semina suscipimꝰ. Pluuia uͦ serotina: quando
maturis uirtutũ frugib ablati de hac uita in dñico horreo recõndi¬
mur. & recte clementia regis imbri serotino cõparat᷑: quia qđ fruc¬
tum uite bene agentes ꝑcipimꝰ. ñ hoc nr̃ilibertas arbitrii. s suꝑni fa¬
eit ipuigatio doni. Eruditus in uerbo repperiet bona : &e qͥ in ddño spe¬
na apd̾ illũ repꝑiet: s & ille qͥ in dño spem ponere didicit: etiã si add p̃
dicandũ aliis idoneus ñ est. eiusddẽ beatitudinis particeps existit.
todit: merito pbudentis nom̃ accspit. At qͥ eandẽ sapientiã nouit ã
doc te p̃dicare. & contra hereticos defendere. maiora laboris ãplio¬
uis premia ꝑcipiet. fons uite eruditio possidentis: doctrina stultoꝵ

Expanded text:
promittit, dicens per prophetam, Dabo vobis pluviam matutinam et serotinam promittit, dicens per prophetam, Dabo vobis pluviam matutinam et serotinam terrae . Pluvia ergo matutina est, sive temporanea, ut alibi nominatur, quando prima credendi in Christum semina suscipimus; pluvia vero serotina, quando maturis virtutum frugibus ablati de hac vita, in Dominico horreo recondimur. Et recte clementia regis imbri serotino comparatur, quia quod fructum vitae bene agentes percipimus, non hoc nostri libertas arbitrii, sed superni facit irrigatio doni.-- Eruditus in verbo reperiet bona, etc. Non sna aaedicandum aliis idoneus non est, ejusdem beatitudinis particeps existit. todit, merito prudentis nomen accipit; at qui eamdem sapientiam etiam docte praedicare et contra haereticos defendere novit, majora laboris amplioris praemia percipiet. Fons vitae, eruditio possidentis: doctrina stultorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑactis: ipse in et̾nũ ut meruerat ꝑiit. Indignatio regis:
nuntũ mortis. Nuntii mortis st̃ angłi sathanȩ. id ẽ herecici & ua¬
ni phylosophi: ĩo om̃s qui ea u̾ba nuntiant ꝓximis und̾ad mor¬
tẽ rapiant᷑ ȩt̃nã. Q quo ampliꝰ auctori mortis seruiunt: es grauꝰ
uite largit̾orẽ offendt̃. Hec tñ talib iter penitentiȩ p̃cluditur.
ã subditur. & uir sapiens placabit eũ. Potest enĩ resipiscendo dnim̃
placare: quẽ contigit stulte loquendo offendisse. In hilaritate uultͥ
regis. uita. Qͥ cũq hilarẽ xꝑi uultũ uidere merent᷑: his inȩt̾num
cũ illo uiuere dabit᷑. Alioquin. in die iudicii sic̃ scriptũ est iuidebit
omĩs caro salutare dĩ. S hc̃ reꝑbi tẽ iratũ: iusti uident placidum¬
E clementia eiꝰ quasi imber serotuiꝰ. Serotinꝰ imber inuidea iã matu¬
ris messib usq hodie uenire consueuit: ubi dñs & matutinã pluiã

Expanded text:
peractis, ipse in aeternum, ut meruerat, periit.-- Indignatio regis, peractis, ipse in aeternum, ut meruerat, periit.-- Indignatio regis, nuntii mortis. Nuntii mortis sunt angeli Satanae, id est, haeretici, et vani philosophi; imo omnes qui ea verba nuntiant proximis, unde a morte rapiantur aeterna. Qui quo amplius auctori mortis serviunt, eo gravius vitae largitorem offendunt; nec tamen talibus iter poenitentiae praecluditur. Nam subditur,-- Et vir sapiens placabit eum. Potest enim resipiscendo Deum placare, quem contigit eum stulte loquendo offendisse.-- In hilaritate vultus, regis vita. Quicunque hilarem Christi vultum videre merentur, his in aeternum cum illo vivere dabitur. Alioquin in die judicii, sicut scriptum est, Videbit omnis caro salutare Dei. Sed hunc reprobi tunc iratum, justi Et clementia ejus quasi imber serotinus. Serotinus imber in Judaea jam maturis messibus usque hodie venire consuevit. Ubi Dominus et matutinam pluviam
Abbreviated transcription (Latin):
& mensura & numero constituens. unicuiq sicut uoluit mensy¬
ram fiłi & gr̃arũ distribuit. Uoluntas regũ: labia iusta. Re¬
ges dicit scõs. qͥ uitiis principalit̾ imꝑare. & uirtutib animȩ
quasi obsequentiũ comitũ cuneis stipari consuert̃. De qualib
ñ iudert̃. Alioquin. regesEreni multũ sepe labia iusta detestan¬
tur: ut herodes ioħis. ꝓpt̾ qđ eũ & capite puniuit. Qͥ recta lo¬
quit᷑ diriget᷑: ut uidelicet rectis oꝑũ gressib ad utt̃a ꝑtingat
et̾nã. At contra uir linguosus ñ diriget᷑ suꝑ terrã. Nec repu¬
gnat huic sententie. qđ de anthyocho dr̃: & dolꝰ in manu eius
diriget᷑. Non eñi hominẽ illũ dirigendũ scriptura dixit. quẽ
ꝑuersũ ac pessimũ futurũ esse preuidit:s dolus inquit u
manu eiꝰ diriget᷑: qr scilicet fraudes & scelera q̃ disposuit.
ad effectũ quẽ ꝓposuit nullo retardante ꝑduxit. Qͥb tam̃

Expanded text:
et mensura et numero constituens, unicuique sicut voluit, mensuet mensura et numero constituens, unicuique sicut voluit, mensuram fidei et gratiarum distribuit.-- Voluntas regum, labia justa. Reges dicit sanctos qui vitiis principaliter imperare, et virtutibus animae quasi obsequentium comitum cuneis stipari consuerunt. De qualibunon viderunt . Alioquin reges terreni multum saepe labia justa detestantur, ut Herodes Joannis, ob quod eum capite punivit.-- Qui recta loquitur, dirigetur. Ut videlicet rectis operum gressibus ad vitam pertingat aeternam. At contra vir linguosus non dirigetur super terram. Nec repugnadirigetur. Non enim illum hominem dirigendum Scriptura dixit, quem perversum et pessimum futurum esse praevidit; sed dolus, inquit, in manu ejus dirigetur, quia scilicet fraudes et scelera quae disposuit, ad effectum quem proposuit, nullo retardante, perduxit; quibus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Neq enĩ in hoc iudicio. erraiit os regis et̾ni: s qđ reximpius
audire peccatis p̃cedentib meruit. ipse hoc ꝓpħas erraticos eloqui
ꝑmisit. S & iedechyel peccanti ac ꝑituro ammanitarũ ppło dicit
Cũ tibi uderent᷑ uana: & diuinarentur mendacia. Non ẽ demonum
diuinatio. s di iudiciũ: qui ꝑfecte malitiȩ dedit finẽ. hc̃ uersies¬
lũ alia translatio sic ht̃ aꝑtius de dño. Nic hil falsũ exiet de ore eiꝰ
quia nimirũ ipse nec ipsȩ ullo mentiente falli: nec pot̃ aliquando mẽ
tiri. Pondꝰ et statera udicia dñi ft̃: & oꝑa ełꝰ om̃s lapides scsi. La¬
pides scłi. iustos & fide fortes appellat: quales ẽet desiderabat apłs
petrus eos quos admonens ait. Et uos tamꝗͣ lapides uius suꝑedifi¬
camini domos sꝑitales. Nullus gͥ ab inttio scłi sua uirtute electus
& celesti edificio aptus est : s eus potꝰ oꝑe. qui omĩa inpondere

Expanded text:
ret. Neque enim in hoc judicio erravit os Regis aeterni, sed quod rex impius ret. Neque enim in hoc judicio erravit os Regis aeterni, sed quod rex impius audire peccatis praecedentibus meruit, ipse hoc prophetas erraticos ei loqui permisit. Sed et Jezechiel peccanti ac perituro Ammonitarum populo dicit, Cum tibi viderentur vana, et divinarentur mendacia . Non est daemonum divinatio, sed Dei judicium; qui perfectae malitiae dedit finem. Hunc versiculum alia translatio sic habet apertius de Domino, Nihil falsum exiet de ore ejus; quia ntiri.-- Pondus et statera judicia Domini sunt, etc. Lapides saeculi, justos et fide fortes appellat, quales esse desiderabat apostolus Petrus eos quos admonebat, Et vos tanquam lapides vivi superaedificamini domos spirituales. Nullus igitur ab initio saeculi sua virtute electus, et coelesti aedificio aptus est; sed ejus potius opere, qui omnia in pondere
Abbreviated transcription (Latin):
multi fructꝰ cũ iniqͥtate. & dñs. Beati in qͥt pauꝑes: qm ur̃m est
regnũ di. ł iterũ. Ue uob̃ diuitib: qr habetis ꝯsolationẽ urãm.
Pot̃ ⁊ ita accipi. qr meliꝰ sit in simplici conu̾satiõe dõ deuote seriire:
ꝗ multis abundantẽ uirtutib. u̾bi gr̃a. elemosynis. oratiõib. ie¬
iuniis. doctna. castitate ꝓrimors facta despicere. & de sua qͣsi sin¬
gulari sublunitate głariꝰ. Diuinatio in labiis regis: in uidicio ñ er¬
rabit os eiꝰ. Illũ significat regẽ: de qͦ dictũ ẽ. Ds̃ sudiciũ tuũ regidã
s ẽ eñĩ regũ tẽporaliũ: qͥ nũꝗͣ erret iniudicio: In cuiꝰ labiss ẽ diui¬
natio. q ñ suoꝵ solũmodo sermones & facta dirigit: s & gentilium
ulates qͥ uulgo diuini appellant᷑ qͥd sciscitantib respondeant illo in¬
tus iudicante disponit᷑: testante mychea ꝓpha qͥ ad deceptionẽ ahab
regis impussimi testat᷑ missum a suꝑni iuidicis solio sꝑm qͥ ꝓph̾arũ

Expanded text:
st regnum Dei . Et iterum: Vae vobis divitibus, quia habetis consolationem vestram . Potest et sic accipi, quia melius sit in simplici conversatione Deo devote servire, quam quia multis abundantem virtutibus, verbi gratia, eleemosynis, orationibus, jejuniis, doctrina, castitate, proximorum facta despicere et de sua quasi singulari sublimitate gloriari. Divinatio in labiis regis, in judicio non errabit os ejus. Illum significat regem dQuis est enim regum temporalium, qui nunquam erret in judicio? In cujus labiis est divinatio, quia non suorum solummodo sermones et facta dirigit, sed et gentilium vates, qui vulgo divini appellantur, quid sciscitantibus respondeant, illo intus judicante disponitur; testante Michea propheta, qui ad deceptionem Achab regis impiissimi, testatur missum a superni judicis solio spiritum, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda uerba ex orẽ uiri: Quia dñs & apłi palã utriusq testa¬
mente sacram̃ta mundo reserabant: adiungatur de illis: & tor¬
rens redundans fons sapientie. Qͥ mollis & dissolutꝰ est in oꝑe suo
frat est sua oꝑa dissipantis. Riqͥcepta bona disc̾cte ñ exsequitur
dissolutione negligentiȩ manũ destruentis imitat᷑. Substantia¬

Expanded text:
profunda verba ex ore viri, quia Dominus et apostoli palam utriusque Testaprofunda verba ex ore viri, quia Dominus et apostoli palam utriusque Testamenti sacramenta mundo reserabant. Adjungatur de illis et torrens redundans fons sapientiae. Qui mollis et dissolutus est in opere suo, fdissolutione negligentiae manum destruentis imitatur. VERS
Abbreviated transcription (Latin):
consũpti. Impiꝰ cũ in ꝓfundũ uenerit peccatoꝵ cont̾e nit:
s sequit᷑ eum ignominiꝰa & oꝑpbriũ. Q longis peccatoꝵ tene¬
bris inuolittus semel de luce desꝑat: iã ex desꝑatione passim
sibi peccandi frena relaxat. S talis opꝓbrium futurȩ damo¬
nationis nulla ratione euadit: quẽ ab usu sue iniquitatis nulla
diuini timoris memoria cohibuit. aqua ꝓfunda uerba ex ore
ulpi : & toprens redundans fons sapientiȩ. Uerba sapientiũ aque
cõparaire: quia & lauant mentes audientiũ & iprigant: ne ut pes¬
catorum sorde deformes remaneant. uł doctrinȩ cȩlestis in opĩa
tabescant: & quasi nociua ariditate deficiant. &e quia ẽadem do¬
ctorũ uerba fidelium quȩdam mystica latent & occulta. q̃ sol¬
lertiore cõprehendant᷑ industria: quȩdã uͦ aꝑta. & cunctis audi¬
entib sacilia ad intelligendũ ꝓfluunt: recte hȩc & aquã ꝓfund̃a
ueteris testam̃ti scriptura typice ꝓlata ẽ. dicatur de ea aquã

Expanded text:
I. Impius cum in profundum venerit peccatorum contemnit, sed sequitur eum ignominia et opprobrium. Qui longis peccatorum tenebris involutus semel, de luce desperat, jam ex desperatione passim sibi peccandi frena relaxat. Sed talis opprobrium futurae damnationis nulla ratione evadit, quem ab usu suae iniquitatis nulla divini timoris memoria cohibuit. Aqua profunda verba ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae. Verba sapientium aquae comparantur, quia lavant mentes audientium, et irrigant. Ne vel peccatorum sorde deformes remaneant, vel doctrinae coelestis inopia tabescant, et quasi nociva ariditate deficiant. Et quia eadem doctorum verba fidelium quaedam mystica latent, et occulta, quae solertiore comprehendantur industria, quaedam vero aperta et cunctis audientibus facilia ad intelligendum profluunt, recte haec et aquam profundVeteris Testamenti Scriptura typice prolata est, dicatur de ea aqua
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑ parens uirtutũ & doctrine testimoniis demonstrabat
uerũ ocłi iudeoꝵ ñ credentiũ. terrenis pociꝰ desideri
ꝑficiendis: ꝗͣ salutarib eiꝰ monitis intendebant. S & ge¬
nepaltter seꝑe prudentes grauitatẽ sui sensus in ipsa etiam
frontis specie p̃monstrãt. Nec tam̃ stulti ad hanc admiran¬
dam sectandãq ocłos mentis attollt̾: s econt᷑ qualit̃ ad finẽ
uoluptatũ carnaliũ ꝑtingant tota intentiõe ꝑquirt᷑. Non
est bonũ dam: mnũ in ferre iusto: nec ꝑcutere principẽ qͥ recte
iudicat. & de ipso principe ac iudice scłoꝵ qui ꝓ nr̃a salute ꝑ¬

Expanded text:
apparens virtutum et doctrinae testimonio demonstrabat, apparens virtutum et doctrinae testimonio demonstrabat, verum oculi Judaeorum non credentium terrenis potius desideriis perficiendis, quam salutaribus ejus monitis intendebant. Sed et generaliter saepe prudentes gravitatem sui sensus, in ipso etiam frontispicio praemonstrant, nec tamen stulti ad hanc admirandam sectandamque oculos mentis attollunt; sed e contra qualiter ad finem voluptatum carnalium pertingant, tota intentione perquirunt. Non est bonum damnum inferre justo nec percutere principem, qui recta judicat. Et de ipso principe ac judice saeculorum qui pro nostra s
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dñ uere amat omĩ tẽpore. eius custodit amorẽ : neq in
angustia passionis deserit. qũe in pace tranqͥllitatis confessu
est̃. Homo stultꝰ plaudit manib: cũ spoponderit ꝓ amico
suo. Stultus ẽ qui cũ anim̃a fratris suscipit regendam. de su¬
is głãturactib: & ñ potius ei humili cõpassione quicqͥd pocest
aurilii salutaris ĩpendit. animꝰ gaudens etatẽ florida facit:
bone actionis flore decorat᷑: & fructus p̃mioꝵ prestolat᷑ cȩles¬
tium. Q uero tristitia scłi q̃ mort̾ẽ oꝑat᷑ angitur. pinguedi¬
nem diuine caritatis in robore uirtutum quãs exercere uidet᷑.
habere nullatenꝰ ualet: s quasi exsiccatis ossib marcescit.: qͥa
in bonis actib q̃ facit. grãm dilectionis amisit. In facie pru¬
deentis lucet sapientia: ocłi stultoꝵ infinib t̾rȩ. In facie qui¬
dem dñi saluatoris lucebat sapientia diuiuitatis: quã in carne

Expanded text:
minum vere amat, omni tempore minum vere amat, omni tempore angustia passionis deserit, quem in pacis tranquillitate confessus est. Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Stultus est, qui cum animam fratris suscipit regendam, de suis gloriatur actibus, et non potius ei humili compassione, quidquid potest auxilii salutaris impendit. Animus gaudens aetatem floridam facit: r etiam bonae actionis flore decoratur, et fructus praemiorum praestolatur coelestium; qui vero tristitia saeculi quae mortem operatur angitur, pinguedinem divinae charitatis, in robore virtutum, quas exercere videtur, habere nullatenus valet, sed quasi exsiccatis ossibus marcescit, quia in bonis actibus, quos facit, gratiam dilectionis amisit. In facie prudentis lucet sapientia. Oculi stultorum in finibus terrae. In facie quidem Domini salvatoris lucebat sapientia divinitatis, quam in carne
Abbreviated transcription (Latin):
leuiore labore ꝑficit᷑ : quã si hereticũ ad fidem rectam
reuocare. ł catholycũ praua agentem ad bone oꝑationis
statũ reducere coneris. Qͥ dimittit aquã caput est uirgior um
A quã dimitere ẽ : linguã in fluxa eloquii relaxare. Quo con¬
tra in bonã partẽ dicit᷑. Aqua ꝓfunda uerba exore uiri. Qͥ
gͥ dimittit aquã caput ẽ urgiorũ: quia qͥ linguã ñ refrenat.
concordiã dissipat. Unde e diuerso scriptum est. Qͥ imponit
stulto silentium: iras mitigat. Qd ꝓdest habere diuitias stul¬
fideli habere diuitias scripturarũ: cũ in his xꝑm intelligere
ñ possit Qͥd heretico eisdẽ habundare diuitiis: cũ unitatẽ
fidi in eis discere nequeat Qd malo catholico expedit diuitias
habere uere fidi : cũ sapientiã pie actionis habere neglexerit:
Om̃i tempore diligit qui amicus est: & frat̃ in angustiis cõꝓbat᷑.¬

Expanded text:
leviore labore perficitur, quam si vel haereticum ad fidem rectam leviore labore perficitur, quam si vel haereticum ad fidem rectam revocare, vel catholicum prave agentem ad bonae operationis statum reducere conaris. Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum. Aquam dimittere est linguam in fluxa eloquii relaxare. Quo contra in bonam partem dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquas, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est, Qui imponit stulto silentium, iras mitigat.--Quid prodest habere divitias stulfideli habere divitias Scripturarum, cum in his Christum intelligere non possit? Quid haeretico eisdem abundare divitiis, cum unitatem fidei in eis discere nequeat? Quid malo et catholico expedit divitias habere verae fidei, cum sapientiam piae actionis habere neglexerit?-- Omni tempore diligit qui amicus est, etc. Qui Do
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Angłs crudelis ĩmundus est sꝑc: qui ã dño contra pec¬
cantes mittit᷑. ut eos ł in p̃senti affligat ut egẏptios. quib im¬
misit irã indignationis suȩ. indignationẽ & iram & tribulatiouẽ
ĩmissionẽ ꝑ angłos malos: ł etiã post mortẽ ad interitũ rapiat
eternũ. Ateontra ĩmictit angłs dñi in circuitu timentiũ eũ
& eripiet eos. Expedit magis urse occurrere raptis fecibus:
ꝗͣ fatuo confidenti sibi in stultitia sua. Facilius erat doctori¬
bus sc̃ĩs furori gentilitatis occurrere. raptis ã se ppłis aliqͥb.
atq ã bestiali eius seuitia ad fidi pietatẽ predicando conuer¬
sis: ꝗͣ heretico cuilibet confidenti in sui ꝑfidia dogmatis. qͥ a
nimirũ illd̃ contra exteros: hoc contra sua uiscera certamen
agebant. Pot̾ urse noĩe ipsa antiqui hostis malitia intelligi.
Cuiꝰ fetus rapimꝰ : cũ eos qui erant filii diaboli cathecy Tando &
baptizando filioꝵ dĩ societati adiungimꝰ. & hoc plerũq multo

Expanded text:
etc. Angelus crudelis immundus est spiritus, qui a Domino contra peccantes mittitur, ut eos in praesenti affligat; ut Aegyptios, quibus immisit iram indignationis suae, indignationem, et iram, et tribulationem, immissiones per angelos malos, vel etiam posaeternum. At contra immittitur angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos. Expedit magis ursae occurrere raptis fetibus, quam fatuo confidenti in stultitia sua. Facilius erat doctoribus sanctis, furori gentilitatis occurrere raptis ad se populis aliquibus, atque a bestiali ejus saevitia ad fidei pietatem praedicando conversis, quam haeretico cuilibet confidenti in sui perfidia dogmatis, quia nimirum illud contra exteros, hoc contra sua viscera certamen agebant. Potest ursae nomine ipsa hostis antiqui malitia intelligi, cui fetus rapimus, cum eos qui erant filii diaboli catechizando et baptizando filiorum Dei societati adjungimus: et hoc plerumque multo
Abbreviated transcription (Latin):
te. id ẽ desiderii cęlestis. omĩa quȩ habuit uendidit. Talisq ex ac¬
tor siue adusa seu ꝓspera contigerint. ã sua uitentione ñ flectit᷑:
prudent̃ intelligens. qm̃ diligentib dm̃ omĩa cooꝑant᷑ inbonũ

Expanded text:
tae, id est, desiderii coelestis omnia quae habuit vendidit, talisque exspectae, id est, desiderii coelestis omnia quae habuit vendidit, talisque exspectator sive adversa seu prospera contigerint, a sua intentione non flectitur; prudenter intelligens quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iudicii cuius sors elata palmã teneat:. sic hominũ facta in pre¬
senti quidẽ uita patent alterutrũ. s quȩ ciuus sint meriti pa¬
tescet in futuro. ꝓlato uidelicet tc̃ ac manifestato iudicio singloꝵ.
caritate facere sine scientia p̃dicandi: hoc est enĩ etiã sicc̃ã esse
buccellã: ꝗͣ magnis effulgere uirtutib cũ admixtione discordiȩ
orona senũ. filii filioꝵ: & gla filioꝵ. patres eorũ. Senes dicit patriai¬
chas & ꝓphas: qͥ ãfiliis filioꝵ. hoc ẽ ã successorib apłoꝵ digna
laude celebrantur. & gła est p̃dicatorũ noui testamenti. qd̃ filii
ueterũ patrũ ẽẽ meruert̾. Genma gratissima expectatiop̃sto¬
lantis : quocũq se uerterit. prudent̃ intelligit. Qͥ p̃mia futura
fidelit̃ expectat: quasi gẽmȩ splendidissimȩ possessione lȩtatur
Nã & in euangłio negot iator sapiens ꝓ acquisttione p̃ciosȩ margari¬

Expanded text:
est judicii, cujus sors elata palmam teneat; sic hominum facta in praeest judicii, cujus sors elata palmam teneat; sic hominum facta in praesenti quidem vita patent alterutrum, sed quae cujus sunt meriti patescit in futuro, prolato videlicet tunc ac manifesto judicio singulorum  parva bona cum charitate facere sine scientia praedicandi, hoc est enim et siccam esse buccellam, quam magis effulgere virtutibus cum admixtione discordiae. Corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. Senes dicit patriarchas et prophetas, qui filiis filiorum, hoc est a successoribus apostolorum digna laude celebrantur. Et gloria est praedicatorum Novi Testamenti, quod filii veterum patrum esse meruerunt. Gemma gratissima exspectatio postulantis: quocunque se vertit, prudenter intelligit. Qui praemia futura fideliter exspectat, quasi gemmae splendidissimae possessione laetatur: nam et in Evangelio, negotiator sapiens pro acquisitione pretiosae margari
Abbreviated transcription (Latin):
cebe malũ: quã facere. Non solũ autẽ illẽ ꝑficit malũ. qui ꝑ mẽ bra
sui corporis ꝑuersum qͥd oꝑat᷑. e noxiũ. uerũ etiam ille qui fixa incen¬
tione malũ patrare disponit. Solent enĩ suꝑbi indignantes labia mor¬
dere. solent attonitos habere ocłos. & p̃sentia ñ uidere: qͥ aliqua diuta¬
citi sedula mente ꝑtractant. Unde datur conici. quia attonitis ocłis
praua cogitare dicat eũ. qui sic mala q̃ faciat inquirit: ut q̃ se in
futurũ retributio maloꝵ oꝑum sequatur ñ uideat. Melior est pa¬
nor ẽ uictoria urbes expugnare: qr extra st̃ quȩ uincunt᷑. Maius
autẽ est qđ ꝑ patientiã uincit᷑: quia ipse ãse animꝰ suꝑat᷑. & semet¬
ipsũ sibimet ipsi subicit. qm̃ eũ patientia in humilitate tolerantiȩ
sternit. Sortes mittunt᷑ in sinũ: s a dño temꝑant᷑. Sicut sortes
in sinũ palam mittunt᷑. aut clausȩ in sinu continent᷑: diuini aut̃

Expanded text:
cere malum, quam facere. Non solus autem ille perficit malum, qui per membra sui corporis perversum quid operatur et noxium, verum etiam ille qui fixa intentione malum patrare disponit. Solent enim superbi indignantes labia mordere, solent attonitos habere oculos, et praesentia non videre, qui aliquandiu taciti sedula mente pertractant. Unde datur conjici quia attonitis oculis prava cogitare dicat eum qui sic mala quae faciat inquirit, ut quae se in futurum retributio malorum operum sequatur, non videat.-- Melior est paest victoria urbes expugnare, quia extra sunt aut vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sortes mittuntur in sinu, sed a Domino temperantur. Sicut sortes palam in sinum mittuntur, at clausae in sinu continentur, divini autem
Abbreviated transcription (Latin):
gitent certalãce discernat. Unde recte subiungitur. Reuela do¬
mino oꝑa tua: & dirigent᷑ cogitationes tuȩ. Dño quippe oꝑa nr̃a
reuelamꝰ: quando eũ quẽ nichil latẽre nouimꝰ. in cunctis q̃ cogi¬
tamꝰ in memoriã reducimꝰ. atq illiꝰ in nobis flagitamꝰ aux iliu
& eũ hoc deuoci agimꝰ: fit ut ñ oꝑa eãdem tantũmodo: s eciã int̾ne¬
nr̃e cogitationes illo dirigente ꝓcedant. Uniu̾s a ꝓpter semet ipsũ ope¬
ram uisibilem ł inuisibilem faciendi. nͥ uoluntas sua: ut suã iudelicet
bonitatem. rationabili creaturȩ quã ꝑpetuo beatã faceret. ostenderet.
Eum quoq qͥ bonũ conditionis ꝓpria sponte deseruit. id ẽ diabolum: cũ
suis sequacib iusta seueritat e dãpnauit. Abhominatio dñi omĩs arro¬

Expanded text:
gitent, certa lance discernat, unde recte subjungitur. Revela Domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae; Domino quippe opera nostra revelamus, quando eum quem nil latere novimus, in cunctis quae agimus in memoriam reducimus, atque illius in omnibus flagitamus auxiliuEt cum hoc devoti agamus, fit ut non opera eadem tantummodo, sed etiam interntrae cogitationes illo dirigente procedant.-- Universa propter semetipsum operam invisibilem vel visibilem faciendi, nisi voluntas sua, ut suam videlicet bonitatem rationali creaturae, quam perpetuo beatam faceret, ostenderet: eum quoque, qui bonum conditionis propria sponte deseruit, id est, diabolum cum suis sequacibus justa severitate damnavit.-- Abominatio Domini
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ euaporat libidinẽ. s post paululũ ardentior redit. Nũqͥ d
abscondere potest homo igne in sinu suo: ut uostim̃ta illiꝰ ñ arde¬
ant: Soli ei concedit᷑ hereticoꝵ libros legere. qͥ adeo solida tꝰ est in
fide catholica. ut uerboꝵ dulcedine ł astutia nequeat ab ea segre¬
gari. Non grandis ẽ culpȩ cũ quis furatꝰ fuerit: & reliqͣ. furtũ
ñ ex sua estimatione s ex cõparatione peccati maioris. id ẽ ad¬

Expanded text:
quidem evaporat libidinem, sed post paululum ardentior redit. Numquid quidem evaporat libidinem, sed post paululum ardentior redit. Numquid abscondere potest homo ignem in sinu suo ut vestimenta illius non ardescant? Soli ei conceditur haereticorum libros legere qui adeo solidatus est in fide catholica, ut vel verborum dulcedine vel astutia nequeat ab ea segregari. Non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit, etc. Furtum non ex sua aestimatione sed ex comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
sedula mente recolas. Cũ dormire uelis: in hu iꝰ memoria qͥescas
EŨ euigilaueris: hanc primũ ad mentem reuoces. Sic ecenĩ fiet
uit nec uigilans offendas: nec ã timore nocturno ledaris. A liter
EUi ambulaueris in ꝓfectii iustitię. gradiant᷑ tecũ mandata di
ut te instruant: cũ dormieris in morte. custodiant animã tuã
ne rapiat hostis: cũ euigilaueris in resurrectione. loquere cũ eis.
expectando p̃mia. q̃ tibi siea seruares ꝓmiserant. Ne capiaris ny¬
tib eius. Patet de adultera:. s & heretici si bene uiuere. & apte
se agere uident᷑: uide ne seducaris eoꝵ doctrinis. Preciũ enĩ scor¬
ti: uix uniꝰ panis est. Recordare quia breuis uoluptas fornica¬
tionis ẽ: & ꝑpetua pęna fornicatoris. Sicut eñ unus panis diur¬
nã solũ effugat esuriem. & nichilominꝰ postmodũ esurit qͥ co¬
inesto pane saturatus abscesserat: sic qͥ intrat ad scortũ. ad horã

Expanded text:
sedula mente recolas; cum dormiveris, in hujus memoria quiescas, sedula mente recolas; cum dormiveris, in hujus memoria quiescas, cum evigilaveris hanc primo ad mentem revoces, sic etenim fiet, ut nec vigilans offendas, nec a timore nocturno laedaris. Aliter, cum ambulaveris in profectu justitiae: gradiantur tecum mandata Dei, ut te instruant. Cum dormieris in morte custodiant animam tuam, ne rapiat hostis: cum evigilaveris in resurrectione, loquere cum eis, expetendo praemia quae tibi, si ea servares, promiserant. Nec capiaris nutibus illius. Patet de adultera, sed et haeretici, si bene vivere et apte se agere videntur, vide ne seducaris eorum doctrinis. Pretium enim scorti vix unius est panis. Recordare quod brevis voluptas fornicationis et perpetua est poena fornicatoris; sicut enim unus panis diurnam solum effugat esuriem, et nihilominus postmodum esurit, qui comesto pane saturus abscesserat: sic qui intrat ad scortum, ad horam
Abbreviated transcription (Latin):
niũ ꝓferre: qđ ñ idem ẽe putandũ est. qđ suꝑra lingũã men¬
dacem nominat. Potest enĩ mendaciũ. s ñ contra ꝓximũ dici
Nam & beatus ausystinꝰ octo esse genera mendacii. in libro qyẽ
de mendacio cõposuit docet. Pot̾ inquã ꝑditus qͥsq huiꝰ modi
mala uł sibimet ipsi ł aliis inferre. seruata pace ȩeclẽ. At do¬
natꝰ & arriꝰ eoꝵq sequaces grauiꝰ est qđ fecert̃. qui concordiã
frat̾nȩ unitatis discordias semmando scidert̃. E onserua filimi
uitere mulieris specie. ꝓhibet ab auditione herescos. Liga oam
in corde tuo ugiter: & eireunda gitturi tuo. & in cogitatione
pcepta dĩ fira retine: & loquelam tuã hoꝵ undiq duicatine. ne
forte in lingua labaris cõmunito. Cũ ambulaueris gradiantur
tecũ: cũ dormieris custodiant te: & euigilans loquere cũ es
Tantast t̾ meditatio diuinȩ legis: ut eũ uigilans aliqͥd oꝑaberis. hãc

Expanded text:
nium proferre, quod non idem esse putandum est, quod supra linguam mennium proferre, quod non idem esse putandum est, quod supra linguam mendacem nominat: potest enim mendacium, sed non contra proximum dici, nam et beatus Augustinus octo esse genera mendacii, in libro quem de Mendacio composuit docet, potest inquam perditus quisque hujusmodi mala vel sibimetipsi vel aliis inferre, pace servata Ecclesiae. At Donatus et Arrius, eorumque sequaces, gravius est quod fecerunt, qui concordiam fraternae unitatis discordias seminando sciderunt. -- Conserva, fili mi, ulterae mulin corde tuo jugiter, etc. Et in cogitatione praecepta Domini fixa retine, et loquelam tuam horum undique dulcedine, ne forte in lingtecum, et cum dormieris, custodiant te, ne peccesTanta sit tibi meditatio divinae legis, ut cum vigilans aliquid operaberis hanc
Abbreviated transcription (Latin):
fluit: atqͦ exceriori mobilitate indicat. qđ nulla radice uiterĩ
subsistat. Sex st̃ q̃ odit dñs: & seꝑcimũ detestat᷑ anima eius Pun¬
dem quẽ supra pleniꝰ ꝗͣ sit do odibilis discordiã seminando. uisi
tentione. & ñ leuiter tales odisse significet. Tale ẽ in ysaia. Ra¬
lendas ur̃s & sollemrnitates ur̃as: odiuit anima mea. Oculos sub¬
limes. linguã mendacẽ. manꝰ effundentes sanguinẽ innoxium.
cor machinans cogitationes pessimas. ueloces pedes ad currendum
imalũ. ꝓferentẽ mendacia testẽ fallacem. & eũ qͥ seminat inter
fr̃s discordias. Enumerat sex capitalia crimina: q̃ tamen cõpa¬
ratione discordias seminantis. quasi minora deponit: quia nimirỹ
ẽ connexa dissipat᷑. Potest enĩ quilibet ocłos iactanter extol¬
lere. lingua mentiri. homicidio pollui. mala ꝓximo machinari.
aliis scelerib membra subdere. falsũ eontra quẽpiam testimo¬

Expanded text:
fluit, atque exteriori mobilitate indicat quod nulla radice interius fluit, atque exteriori mobilitate indicat quod nulla radice interius subsistat. Sex sunt quae odit Dominus, septimum detestatur anima ejus. Eumdem quem supra plenius, quia sit Domino odibilis discordiam seminando insinutentione et non leviter tales odisse significet, tale est in Isaia: Kalendas vestras et solemnitates vestras odivit anima mea . Oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes innoxium sanguinem, cor machinans cogitationes pessimain malum, proferentem mendacia, testem fallacem, et eum qui seminat inter fratres discordias. Enumerat sex capitalia crimina quae tamen comparatione discordias seminantis, quasi minora deponit, quia nimirum sancti gratiam est connexa dissipatur, potest enim quilibet oculos jactanter extollere, lingua mentiri, homicidio pollui, mala proximo machinari, aliis sceleribus membra subdere, falsum contra quempiam testimo
Abbreviated transcription (Latin):
parant᷑ s cisternȩ: quia ad tempꝰ pascunt colligente. & in tẽpore
deficiunt. At qui impiger fuerit ꝓ cęlestib laborare diuitiis.
huiꝰ messis ut fons adueniet: quia mercede laboꝵ indeficient̃e ꝑ¬
cipiet. Et egestas longe fugiet ã te. Quia satiabor inqͥt dũ mani¬
festabit᷑ gła tua. Homo apostata. uir in utilis gradit᷑ ore ꝑuer¬
so. annuit ocłis. terit pede. digito loquit᷑. prauo corde machina¬
tur malũ. & inomĩ tempore uirgia seminat. Dixerat de heresi
citauerat: at nc̃ redarguit & scẏsmaticũ. Ubi notandũ. qͥa
auersione mentis caderet. foras ꝑost modũ usq ad seminanda uit¬
gua ñ ueniret. Q recte dicit᷑ qđ annuit oclis. terit pede. aig
co loquit᷑. Interior nĩq ẽ eustodia: q̃ oralinata seruat ex demꝰ mẽ¬
bra. Quigͦ statũ mentis ꝑdidit. foras in inconstantiã mot lones

Expanded text:
parantur, sed cisternae, quia ad tempus pascunt colligentem et in tempore parantur, sed cisternae, quia ad tempus pascunt colligentem et in tempore deficiunt: at qui impiger fuerit pro coelestibus laborare divitiis, hujus messis ut fons advenit, quia mercedem laborum indeficientem percipiet. Et egestas longe fugiet a te. Quia satiabor, inquit, dum manifestabitur gloria tua . Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, pravo corde machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat. Dixerat de haeresiverat pigrum, at nunc redarguit et schismaticum. Ubi notandum quia versione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Quia recte dicitur quod annuit oculis, terit pede, digo loquitur, interior namque est custodia quae ordinata servat exterius membra, qui ergo statum mentis perdidit, foras in inconstantiam motionis
Abbreviated transcription (Latin):
quequo piger dormis: Quando consurges ã somno tuo  Pauli¬
lũ dormies. paululũ dormitabis. paululũ ꝯseres manꝰ tuas ut
dormias. Usqueqͦ inquit dormis inuiciis. quando potes consurg̾e
ad bene oꝑandũ: qui noxio corpore depressus. semꝑ dicis. adhuc¬
baululũ iaceam. & sic postea pęnitendo resurgã: fit nãq ut te
semꝑ differente opus bonũ. reꝑente uidex qui mala tua facta
examinat adsit. hoc est eñĩ qđ sequit᷑. Et ueniet tͥ quasi uia¬
tor egestas: & pauꝑies quasi uir armatꝰ. E gestas nãq & pauꝑies
pena ẽ ultima: in qua dampnati nil diuitiarũ merentur. Que¬
quasi uiator ueniet. quia in ꝓuisa & subitanea: quasi uirar¬
matus. qr deuinci ꝑpetuo ñ potest. Patet uixta litterã: qui a
pigritia nutrix ẽ egestatis & penuriȩ. Siu̾ impiger fueris: ue¬
niet ut fons messis tua. Fructus t̾reni quos metimus ñ fonti cõ¬

Expanded text:
quequo, piger, dormis? quando consurgis a somno tuo, pauluquequo, piger, dormis? quando consurgis a somno tuo, paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus ut dormias. Usquequo, inquit, dormis in vitiis? quando potes resurgere ad bene operandum qui noxio torpore depressus semper dicis: paululum adhuc jaceam, et sic postea poenitendo resurgam. Fit namque ut te semper differente opus bonum repente judex qui mala tua facta puniat, adsit: Hoc est enim quod sequitur: Et veniet tibi quasi viator egestas et pauperies quasi vir armatus. Egestas namque et pauperies poena est ultima, in qua damnati nil divitiarum merentur. Quasi viator veniet, quia improvisa et subitanea: quasi vir armatus, quia devinci perpetuo non potest. Patet juxta litteram quia pigritia nutrix est egestatis et penuriae. Si vero impiger fueris, veniet ut fons messis tua. Fructus terreni quos metimus non fonti com
Abbreviated transcription (Latin):
at ducẽ. nec p̾receptorẽ. nec principem: parat estate cibũ sibi.
& congregat in messe qđ comedat. Si tantillũ animal principe
carens. & rationis expers. natura duce sibi p̃uidet in posterum.
multomagis tu ad imaginẽ di conditꝰ. ad uidendam eius głam
uocatꝰ. doctoꝵ magisterio aduitꝰ. ipsum conditorẽ habens ducẽ.
debes inpresenti bonoꝵ. oꝑum fructus congregare. quib in et̾¬
nũ uiuas in futuro. Hȩc etenĩ uita ineo cõparatur messi & estã¬
ti. qđ nc̃ inter ardores temptationũ tempus est colligendi futu
t̃ẽ nimirũ nulla relinquit᷑ facultas ꝓuita laborandi. s tantum
cogitur quisq de horteo priscȩ actionis qđ recondidit ꝓferre
U nde & dñs precipit dicens. Orate autẽ: ut ñ fiat fuga ur̃a hieme
uł sabbato. hieme eñi facultas. sabbato licentia iuxta legem des¬
est. fructus uitȩ colligendi. ac penuriã fugiendi ꝑpetuam. us¬

Expanded text:
at ducem, nec praeceptorem, nec principem parat aestate cibum sibi, at ducem, nec praeceptorem, nec principem parat aestate cibum sibi, et congregat in messe quod comedat. Si tantillum animal principe carens et rationis expers, natura duce sibi praevidet in posterum, multo magis tu ad imaginem Dei conditus, ad videndam ejus gloriam vocatus, doctorum magisterio adjutus ipsum conditorem habens ducem, debes in praesenti bonorum operum fructus congregare, quibus aeternum vivas in futuro. Haec enim vita in eo messi comparatur et aestati, quod haec inter ardores tentationum, tempus est colligendi futurtunc nimirum nulla relinquitur facultas pro vita laborandi, sed tantum cogitur quisque de horreo priscae actionis, quod recondidit proferre. Unde et Dominus praecipit dicens: Orate autem ut non fiat fuga vestra hieme el sabbato. Hieme enim facultas, sabbato licentia, juxta legem deest fructus vitae colligendi ac penuriam fugiendi perpetuam. Us
Abbreviated transcription (Latin):
curã. ouinino negligie. Bormitat aũt. qͥ quidẽ repre hen sibilia eoꝵ
gista cognoseit. s hec ꝓpter mentis tediũ digna inuectionẽ
tantũ nitere. ut auditore tuo salubriter instituto. iꝑse a
mundũ est animal. uelox cupsu. uisuq acerrimũ. unde &
grece afiotoy. anyeyt. id est a uidendo dorcas nuncupatur
auis autẽ uolando alta petere consueuit: cũ in docendis subdi¬
tis occuparis. mundus ã peccatis om̃ib. strenuus inoꝑib
bonis. ꝑspicax indeprehendendis maloꝵ insidiis. & uirtutum
pennis fultus ẽẽ satage: quatinꝰ expleto predicandi negotio. ad
suꝑna transuolare. & cȩlestis uitȩ pascua merearis intrarẽ. Uade
llacant̾e hortatur queniq. ut si ad alios erudiendos ñ sufficit:
salte suimet cͣamag̾e ñ negligat. & si sapientiã docendi neqͥt ab
homine : uł oꝑandi sapientiam discat ã formica. Quȩ cũ ñ habe

Expanded text:
curam omnino negligit: dormitat autem, qui quidem reprehensibilia eorum curam omnino negligit: dormitat autem, qui quidem reprehensibilia eorum gesta cognoscit, sed haec propter mentis taedium digna invectione tantum nitere ut auditore tuo salubriter instituto, ipse ab ura est animal, velox cursu, visuque acerrimum. Unde et Graece ἀπὸ τοῦ δέρκειν, id est a videndo dorcas nuncupatur. Avis autem, volando altare petere consuevit. Cum in docendis occuparis subditis, mundis a peccatis omnibus, strenuus in operibus bonis, perspicax in deprehendendis malorum insidiis, et virtutum pennis fultus esse satage: quatenus expleto praedicandi negotio, ad superna transvolare, et coelestis vitae pascua merearis intrare.-- Vade tem hortatur quemlibet, ut si ad alios erudiendos non sufficit, saltem suimet curas agere non negligat, et si sapientiam docendi nequit ab homine, vel operandi sapientiam discat a formica.-- Quae cum non habe
Abbreviated transcription (Latin):
creditori. & se & ipsũ liberet. Allegorice aut̾e in hac peryocha
doctorẽ: porro in sequenti uacantẽ quẽl ibet. ut se gerere de¬
beat. instruit. Dicit᷑ enĩ preceptori. Si spoponderis ꝓ amico tuo:
defixisti apud extraneũ manũ tuã. Qd̃ est aꝑte dicere. Si a¬
nimã fr̃is in ꝑiculo tuȩ conuersationis acceꝑis: ĩa ligasti men¬
tem apud curã sollicitudinis q̃ ante deerat. Illaqueatus es u̾b
oris tui. & captus ꝓpriis sermonib quia dũ cõmissis tibi coge¬
ris bona p̃dicando dicere : te ipsũ prius necesse ẽ quȩ dixeris ey¬
stodire. fac gͦ qđ dico filimi. & temet ipsũ libera: qr incidisti
in manũ ꝓximitut. Discurre festina: suscita amicũ tuum
on tm ipse bene uiuendo uigilare mem̃to: s & illũ cui prees a
peccati torpore p̃dicando disiunge. Ne dederis somnũ ocłis cu¬
is: nec dormitent palpebre tuȩ. Somnũ ocłis dat: qͥ subditoꝵ¬

Expanded text:
creditori et se et ipsum liberet. Allegorice autem in hac periocha creditori et se et ipsum liberet. Allegorice autem in hac periocha doctorem, in sequente vacantem quemlibet ut se gerere debeat instruit. Dicitur enim praeceptori, Si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud extraneum manum tuam. Quod est aperte dicere, si animam fratris in periculo tuae conversationis acceperis, jam ligasti mentem apud curam sollicitudinis quae ante deerat. Illaqueatus es verbis oris tui, et captus propriis sermonibus. Quia dum commissis tibi cogeris bona praedicando dicere te ipsum prius necesse est quae dixeris custodire. Fac ergo quod dico, fili mi, et te ipsum libera, quia inciin manum proximi tui, discurre, festina, suscita amicum tuum : non tantum ipse benevivendo vigilare memento, sed et illum cui praees a peccati torpore paedicando disjunge. Ne dederis somnum oculis tuis, nec dormitent palpebrae tuae . Somnum dat oculis qui subditor
Abbreviated transcription (Latin):
sue prauitatis intereunt. Qⁱ enĩ funem facit: torquendo semꝑ ce
inuoluendo fides fidib auget. Talis est cortitudo oꝑũ maloꝵ ta¬
les libri hereticorũ: in quib praua prauis nectentes. ñ aliudd
seribendo ꝗͣ quo se artiꝰ obligent. agunt. Ipse morietur. qr ñ ha¬
buit discipliña: & multitudine stultitiȩ sue dec ipiet᷑. Ql a mul¬
ta de hereticis uł adulteris disputauerat. more suo in clausula
narrandi qualis sit taliũ finis ostendit: id estqr ad mortẽ ten¬
duit ęt̾nã. qui disciplinã detestati sc̃ uitȩ. Multitudine auͥ stul¬
ticie dicit. cũ heretici se sapientiores sc̃is patrib autumant:
uł cũ oꝑa tenebrarũ facientes iniqui. aut dñm hec ñ uidere
aut se facile eiꝰ ira putant posse tolerare. filimi si spoponderis
est luterȩ sensus: quia suadet ei qͥ spopondit ꝓ amico. ut ipsũ
amicũ sollicitꝰ admoneat. quatinꝰ reddita pecunia quã debet

Expanded text:
suae pravitatis intereunt, qui enim funem facit torquendo semper et suae pravitatis intereunt, qui enim funem facit torquendo semper et involvendo fides fidibus auget. Talis est et tortitudo operum malorum. Tales libri haereticorum, in quibus prava pravis nectentes, non aliud scribendo quam quo se arctius obligent, agunt. Ipse morietur quia non habuit disciplinam et multitudine stultitiae suae decipietur. Quia multa de adulterio vel haereticis disputaverat, more suo in clausula narrandi qualis sit talium finis ostendit, id est, quia ad mortem tendant aeternam, qui disciplinam detestati sunt vitae. Multitudinem hoc stultitiae dicit, cum haeretici se sapientiores sanctis Patribus autumant, vel cum opera tenebrarum facientes iniqui, aut Dominum haec non videre, aut se facile ejus iram putant posse tolerare. CAPUT VI. Fili mi, si est litterae sensus quia suadet ei qui spopondit pro amico, ut ipsum amicum sollicitus admoneat, quatenus reddita pecunia quam debet