comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quecqͣ ꝑ gr̃a uidet᷑ dicẽ: qua uiuam ut declinemꝰ a malo. boñq faciamꝰ: ita
dic̃. ut nullo modo a uerboꝵ. ambiguitate discedat. quã discipulis sic pos-¬
sit erpon̾e. ut nullũ auriliũ gr̾e credant. qua nat᷑e posfibilitas ad iuuetur.
misi in lege atq doctrina. ita ut ipsas quoq orationes ut inscriptis suis aꝑ¬
tissime affirmat ad nichil aliud adhibẽtłaᷤ opinet᷑. nisi ut nob̾ doctͥna etiã di¬
uina reuelatioẽ aꝑiat᷑. ñ ut ad uiuet᷑ mens hõis. ut id qđ faciendũ eẽ didic̃it¬
etiã dilectioẽ & actioẽ ꝑficiat. Ab illo enĩ suo manifestissimo dogiate nou
recedit omĩno: ubi tria illa. constituit. possibilitatẽ. uoluntatẽ.actionem
& solã possibilitatẽ. dic̃ diuino ad niuari seꝑ autilio. uoluntatẽ aut̃ ⁊ ac¬
tionẽ nullo dĩ ad uitorio. existimat indig̾e̾. Ipsũ uero autiliũ. quo possibilita¬
tẽ nat᷑alẽ ꝑhibet aduiuari. in lege constituit atq doctͥna. ꝙͣ nob fatet᷑ etiã

Expanded text:
declinemus a malo bonumque faciamus, ita dicit, ut nullo modo a verborum ambiguitate discedat, quam discipulis sic possit exponere, ut nullum auxilium gratiae credant, qua naturae possibilitas adjuvetur, nisi in lege atque doctrina: ita ut ipsas quoque orationes, ut in scriptis suis apertissime affirmat, ad nihil aliud adhibendas opinetur, nisi ut nobis doctrina etiam divina revelatione aperiatur, non ut adjuetiam dilectione et actione perficiat. ab illo enim suo manifestissimo dogmate non recedit omnino, ubi tria illa constituit, possibilitatem, uoluntatem, actionem, et solam possibilitatem dicit diuino adiuuari semper auxilio, uoluntatem autem et actionem nullo dei adiutorio existimat indigere. ipsum uero auxilium, \'quo possibilitatem naturalem perhibet adiuuari, in lege constituit atque doctrina, quam nobis fatetur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ea sentire debeamꝰ. s ut id qđ ipse sensit. manifestiꝰ aꝑtiꝰq noframꝰ: Qđ possumus

Expanded text:
ut ea sentire debeamus, sed ut id quod ipse sensit manifestius apertiusque noscamus. quod possumus\', ut ea sentire debeamus, sed ut id quod ipse sensit manifestius apertiusque noscamus. quod possumus\',
Abbreviated transcription (Latin):
ad iutũ ut ̃ solũ quid faciendũ fit sciat. s qđ scierit etiã faciat. de ꝑhoc quando as
uideat. s etiã uolendo appetat: agendoq ꝑficiat & isto diuino docendi mͦ etiã ipsa uolun-¬
tas & ipsa oꝑatio. ñ sola uolendi ⁊ oꝑandi nat᷑ał possibilitas adiuuat᷑. Si enĩ solũ pos¬
se nr̃m ac grã iuuaret᷑ ita dic̾et dñs. Om̃is qui audunt apat᷑ ⁊didic̃ potest uenuirad
me. Naut̃ ita dix̃. s oĩs qui audiuit inquit apat᷑ ⁊ didic̃ uenit adme. Uenire posse
innat᷑᷑ ponit. pelagiꝰ. uł etiã ut mͦ dic̾e cep̃ ingr̃a. qualẽlib eã sentiat. qua ipsa ut dic̃
potest uenire etiã ueniat. nͥ id uoluerit atq fec̾it. S oĩs qui didic̃ apat᷑. ñ solum
potest uenire: s uenit. Ubi iã ⁊ possibilitatis ꝓfectus ⁊ uoluntatiᷤ affectꝰ ⁊actionis effect̾:

Expanded text:
adiutum, ut non solum quid faciendum sit sciat, sed quod scierit etiam faciat. ac per hoc, quandoadiutum, ut non solum quid faciendum sit sciat, sed quod scierit etiam faciat. ac per hoc, quandouideat, sed etiam uolendo appetat agendoque perficiat. et isto diuino docendi modo etiam ipsa uoluntas et ipsa operatio, non sola uolendi et operandi naturalis possibilitas adiuuatur. si enim solum posse nostrum hac gratia iuuaretur, ita diceret dominus: omnis, qui audiuit a patre et didicit, potest uenire ad me; non autem ita dixit, sed omnis, qui audiuit, inquit, a patre et didicit, uenit ad me. uenire posse in natura ponit Pelagius uel etiam, ut modo dicere coepit, in gratia, qualemlibet eam sentiat, <qua ipsa\', ut dipotest uenire, etiam ueniat, nisi id uoluerit atque fecerit. sed omnis qui didicit a patre non solum potest uenire, sed uenit. ubi iam et possibilitatis profectus et uoluntatis affectus et actionis effectus
Abbreviated transcription (Latin):
um. ut ñ sit t̾ribile si suaue mandatũ. Sic̃ orat᷑ in psalmo. Suauis es dñe. & i ituassua¬
iutate doceme i̾ticiã tuã. Id ẽ. ut non formidine pęnȩ seruilit̾ cogar eẽ sublere. secl
libera searitate delect᷑ eẽ clege. Preceptũ quippe libͥ fac̃. quilibens fac̾. ft̃ hoc mͦ qͥ qͥs
discit agit omĩno qͥc qͥt agendũ didic̾it. Deisto docendi mͥ etiã dñs ait. Om̃is qiũ qũ¬
diuit apatre mõ ⁊ didic̃ uenit adme. Quigͦ ñuen̾it. non de illo recte dicit᷑. Ii aiuĩ
quidẽ ⁊ didic̃ sibi eẽ ueniendũ: s fac̾e non uult qđ didic̃. Prsus ñrecte dicit᷑. ade istũ
docendi mͦ quo ꝑ grãm docet deus. Sieñ sic̃ u̾itas loquit᷑. om̃is qui didic̃ uenit. qͥsqdo
non uenit: ꝓ fecto nec didic. Iuis aut̃ ñ uideat. ⁊ uenire quẽq &ñuenire arbit̾o uolun¬
tatis: S hoc arbitũ potest eẽ solũ sinuenit: ñ aut̃ potest nͥ ad uitũ eẽ siuenit᷑. usa

Expanded text:
ium, ut non sit terribile, sed suaue mandatum, sicut oratur in psalmo: suauis es, domine, et in tua suauitate doce me iustitiam tuam, id est, ut non formidine poenae seruiliter cogar esse sub lege, sed libera caritate delecter esse cum lege. praeceptum quippe liber facit, qui libens facit. et hoc modo quisquis discit, agit omnino quicquid agendum didicerit. De isto docendi modo etiam dominus ait: omnis, qui audiuit a patre meo et didicit, uenit ad me. qui ergo non uenerit, non de illo recte dicitur \'audiuit quidem et didicit sibi esse ueniendum\', sed facere non uult quod didicit, prorsus non recte dicitur de isto docendi modo, quo per gratiam docet deus. si enim, sicut ueritas loquitur, omnis, qui didicit, uenit, quisquis non uenit, profecto nec didicit. quis autem non uideat et uenire quemquam et non uenire arbitrio uoluntatis? sed hoc arbitrium potest esse solum, si non uenit; non autem potest nisi adiutum esse, si uenit, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
de die indiem. cũ exterior induerit incorruptionẽ. Non enĩ substantialit̃
manet sic̃ aliqd̾ corpꝰ aut spc̃: s adfectio ÷ quȩdã male qualitatis. fic̃ languo
quitatib nr̃is. S donec fiat⁊ qđ sequit᷑. qui sanet om̃s languores tuos: qui
redimet de corruptione uitã tuam. manet incorꝑe mortis huiꝰ carnalis concu¬
piscentia: cuiꝰ uttiosis defideriis ad illicita ꝓpetranda ñ obadue p̾cipimꝰ. ne
regnet peccatũ in nr̃o mortali corꝑe. Quȩ tam̃ concupiscentia cotidie miut᷑
in ꝓficientibꝰ ⁊ continentib accedente etiam seneccute. multo maxime. Qui
uͦ ei nequit̃ seruitnt. tantas meis uires accipit : ut plerũq iã xate a eͥficien¬
tib mẽbris. eisdc̃q pantibꝰ corꝑis aad illud opꝰ aamoueri minꝰ uasentibꝰ. cupiꝰ

Expanded text:
de die in diem, cum exterior induerit incorruptionem. Non enim substantialiter de die in diem, cum exterior induerit incorruptionem. Non enim substantialiter manet, sicut aliquod corpus, aut spiritus: sed affectio est quaedam malquitatibus nostris, sed, donec fiat et quod sequitur: qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam, manet in corpore mortis huius carnalis concupiscentia, cuius uitiosis desideriis ad inlicita perpetranda non oboedire praecipimur, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore. quae tamen concupiscentia cotidie minuitur in proficientibus . et continentibus accedente etiam senectute multo maxime. qui uero ei nequiter seruiunt, tantas in eis uires accipit, ut plerumque iam aetate deficientibus membris eisdemque partibus corporis ad illud opus admoueri minus ualent
Abbreviated transcription (Latin):
filia pecati.⁊ qͣndo illi ad turpia consentit᷑. &iam peccatoꝵ matre multors
quȩ cũq nascit᷑ ꝓles: originali ÷ obligata peccato. nisi in illo renascat᷑ quẽ
fine ista concupiscentia ungo concepit. ꝓptẽa qͣndo nasci ÷ in carne dignatꝰ
sine peccato solꝰ: natꝰ. Si aut̃ querit᷑ qmͦ ista concupiscentia carnis manelt
in regenerato. in quo untuersoꝵ facta ÷ remisfio pecatoꝵs. qndoquidẽ ꝑ
ipsam seminat᷑. ⁊ctĩ ipsa carnalis gignit᷑ ꝓles parencis eciam baptirati: aut
certe si mparente baptitꝰato pot̃. eẽ. ⁊ peccatũ ñ eẽ. cur eadẽ ipsa in ꝓle percatũ
sit: Adhȩc respondet᷑ dimati concupiscenttã carnis i baptismo. ñ ut ñ sit.
s ut impeccatũ non imputet᷑. Quãuis aut̃ reatufuo iam sosłto manet tam̃
donec sanet᷑ om̃ĩs infirmitas nrã: ꝓficiente renouatione interiorisᷤ hominis

Expanded text:
filia peccati et, quando illi ad turpia consentitur, etiam peccatorum matre multorum filia peccati et, quando illi ad turpia consentitur, etiam peccatorum matre multorum quaecumque nascitur proles originali est obligata peccato, nisi in illo renascatur, quem sine ista concupiscentia uirgo concepit, propterea, quando nasci est in carne dignatus, sine peccato solus est natus. Si autem quaeritur, quomodo ista concupiscentia carnis maneat in regenerato, in quo uniuersorum facta est remissio peccatorum, quandoquidem per ipsam seminatur et cum ipsa carnalis gignitur proles parentis etiam baptizati aut certe, si in parente baptizato potest esse et peccatum non esse, cur eadem ipsa in prole peccatum sit: ad haec respondetur dimitti cosed ut in peccatum non imputetur. Quamvis autem reatu suo jam soluto, manet tamen, donec sanetur omnis infirmitas nostra proficiente renovatione interioris hominis
Abbreviated transcription (Latin):
illis excessib concũbendi. qui ñ funt causa ꝓlis uoluntate dominante:
s causa uoluptatis uincente libidine. quȩ st̃ in coniugib peccata uenialia
tam̃ cũ uentũ fuerit ad opꝰ generandi. ipse ille licitꝰ honestq concubitꝰ a
pot̃. eẽ. fine ardore libidinis: ut ꝑagi possit qđ rationis : ñ libidinis. Qui
certe anlor siue sequat᷑ siue p̃ueniat uoluntatẽ. ñ tam̃ nͥ ipse quodã quasi
suo imꝑio mouet membra. quȩ moueri uoluntate ñ posse. Atq ita se mdi¬
cat non impantis famulũ. s in obedientis fuppliciũ uoluptatis. noc libero
arbitrio s illecebroso aliquo stimulo cõmouentũ. ⁊ido̾ pudendũ. Ex hac
carnis concupiscentia quȩ licet in regeneratis iã ñ deputet᷑ in peccatũ: tam̃
nature ñ accidit nͥ de peccato. ex hac in quã concupiscentia arnis tanquã

Expanded text:
illis excessibus concumbendi, qui non fiunt causa prolis uoluntate dominante, illis excessibus concumbendi, qui non fiunt causa prolis uoluntate dominante, sed causa uoluptatis uincente libidine, quae sunt in coniugibus peccata uenialia, tamen, cum uentum fuerit ad opus generandi, ipse ille licitus honestusque concubitus non potest esse sine ardore libidinis, ut peragi possit quod rationis est, non libidinis. qui certe ardor, siue sequatur siue praeueniat uoluntatem, non tamen nisi ipse quodam quasi suo imperio mouet membra, quae moueri uoluntate non possunt, atque ita se indicat non imperantis famulum, sed inoboedientis supplicium uoluntatis nec libero arbitrio, sed inlecebroso aliquo stimulo commouendum et ideo pudendum. ex hac carnis concupiscentia, quae licet in regeneratis iam non deputetur in peccatum, tamen naturae non accidit nisi de peccato, ex hac, inquam, concupiscentia carnis tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
adõ ÷. hoc abtpso. Non itaq tenet homines siue maiors fiue infantiles catas.¬
ꝓpt᷑ qđ homines ft̃: s. ꝓpt᷑ qđ inmundist̃. Quigͦ mirat᷑. qi creatura dĩ subait᷑
diabolo: ñ intret᷑. Subdit᷑ enĩ creatura dĩ. creature dĩ. minor maiori. Quia hom
angło. noc tam̃ ꝓpt̾ naturã s ꝓpt̾ uiciũ : ꝙr umundꝰ in mundo. hic : fructꝰ eo
ex antiqua in mundiciȩ stirpe quã plantauit in homine. Maiores quidẽ pers
ultimo iudicio. qͣnto÷ in mundior ipse passurꝰ. Uerũtam̃ ⁊ quib in ila cuns¬
natione tolerabiliꝰ erit. huic st̃ subditi: uelut pͥncipi autoriq pecati. q m̃y¬
laerit dãpnationis causa nͥ peccatũ. Quaꝓpt᷑ natos ñ exbono quo bone sc rupa
biles nom̃ĩb aacas ꝓpriȩ ꝑtinentib bonis. etiam fi cor habeant in maqada
ñ solũ afornicationib ⁊ adultertis quȩ st̃ flagicia dãpnabilia. uerũ eciamab

Expanded text:
 illud a deo est, hoc ab ipso. non itaque tenet homines, siue maioris siue infantilis aeta illud a deo est, hoc ab ipso. non itaque tenet homines, siue maioris siue infantilis aetago miratur quia creatura dei subditur diabolo, non miretur; subditur enim creatura dei creaturae dei, minor maiori, quia homo angelo, nec tamen propter naturam, sed propter uitium, quia inmundus inmundo. hic est fructus eius ex antiqua inmunditiae stirpe, quam plantauit in homine, maiores quidem poenas ultimo iudicio, quanto est inmundior, ipse passurus; uerumtamen et quibus in illa damnatione tolerabilius erit, huic sunt subditi uelut principi auctorique peccati, quia nulla erit damnationis causa nisi peccatum. Quapropter natos non ex bono, quo bonae sunt nuptiae, biles in omnibus ad eas proprie pertinentibus bonis, etiamsi torum habeant inmaculatum non solum a fornicationibus et adulteriis, quae sunt flagitia damnabilia, uerum etiam ab
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentia iã ñ ÷ peccatũ in regeneratis. qͣndo illi ad illicita oꝑa ñ consentit᷑.
fiat salte̾ qđ legͣct᷑ post concupiscentias tuas ñ eas. S qr modo quodam loquen¬
dipeccatũ uocat᷑. qđ : peccato facca ÷ ⁊ pecati si uicerit fac̾ reum: reatꝰ eiꝰ ualet
si ad mala oꝑa ei quodã mͥ iubenti ñ obediat: ualere ñ funit. Sic att᷑ uocat᷑
peccatũ qr pecato facta ÷ ctĩ tam in regeneratis ñ sit ipsa peccatũ : fic̾ uocat᷑ tin¬
gua locutio quã facͣ lingua: ⁊ manꝰ uocat᷑ scriptã quã fac̾ manꝰ. Itẽq sic
uocat᷑ peccatũ qr peccatũ si uinc̾ faẽ: fic̃ uocat᷑ frigꝰ pigrũ qđ ñ apigris fiat.
s qđ pigros facit. Hoc generi humano inflictti̾ uulnꝰ adiabolo. Quic qͥd ꝑ illud
nascit᷑ cogit .&ẽ. fub diabolo. tanq desuo frutice fructũ uire decerpat. Non qđ

Expanded text:
cupiscentia jam non est peccatum in regeneratis, quando illi ad illicita opera non consentitur, cupiscentia jam non est peccatum in regeneratis, quando illi ad illicita opera non consentitur,  alibi legitur: post concupiscentias tuas non eas. sed quia modo quodam loquendi peccatum uocatur, quod et peccato facta est et peccatum, si uicerit, facit, reatus eius ualet si ad mala opera ei quodam modo iubenti non oboediat, ualere non sinit. sic autem uocatur peccatum, quia peccato facta est, cum iam in regeneratis non sit ipsa peccatum, sicut uocatur lingua locutio, quam facit lingua, et manus uocatur scriptura, quam facit manus; itemque sic uocatur peccatum, quia peccatum, si uincit, facit, sicut uocatur frigus pigrum, non quod a pigris fiat, sed quod pigros faciat. Hoc generi humano inflictum uulnus a diabolo quidquid per illud nascitur cogit esse sub diabolo, tamquam de suo frutice fructum iure decerpat, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
aa concubendũ secreta conquirunt. neq huiꝰ oꝑis testes audent habere uel
fdios quos inde genuer̃ : Cuiuerecundiȩ naturali. cinicoꝵ error philosophoꝵ
mirabili impudentia reluctatꝰ: ÷ qͣndo quidẽ hoc qm̃ licitũ. cẽt. honestũq crĩ
coniuge: palam faciendũ. cẽ. censebant. Unde merito imintindicia huiꝰ impu¬
dentie canoͥnũ nonĩ accepit. Ex hoc qͥppe eynici nõ cupati ft̃. Hȩc omĩno concu¬
piscentia. hȩc lex peccati habitans in membris curlex usticiȩ uetat obedire. di¬
cente apło. Nongͦ regnet peccatuĩ in iõ mortali corꝑe ad obediendã defiderus eiꝰ.
neq exibueritis membra urã arma iniquitatis peccato. Hȩc inquã concupiscen¬
tia quȩ solo sacram̃to regenerationis expiat᷑. ꝓfecco peccati uinłm generatione
traiat in posteros. nisi abillo ⁊ tpłi rogeneratione soluant᷑. Nam ipsa quidẽ con¬

Expanded text:
ad concumbendum secreta conquirunt neque huius operis testes audent habere uel ad concumbendum secreta conquirunt neque huius operis testes audent habere uel filios, quos inde genuerunt? cui uerecundiae naturali Cynicorum error philosophorum mirabili inpudentia reluctatus est, quandoquidem hoc, quoniam licitum esset honestumque, cum coniuge palam faciendum esse censebant. unde merito inmunditia huius inpudentiae caninum nomen accepit; ex hoc quippe Cynici nuncupati sunt. Haec omnino concupiscentia, haec lex peccati habitans in membris, cui lex iustitiae uetat oboedire dicente apostolo: non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore adneque exhibueritis membra vestra arma iniquitatis peccato , haec, inquam, concupiscentia, quae solo Sacramento regenerationis expiatur, profecto peccati vinculum regeneratione trajicit in posteros, nisi ab illo et ipsi regeneratione solvantur. Nam ipsa quidem con
Abbreviated transcription (Latin):
Iđ magnũ sacram̃tũ dic̃ apłs. in xp̃o ⁊ mȩcłia. Qđ gͦ ÷ in xp̃o ⁊ i ełia magnũ.
hoc m singłis quibꝰq uiris atq uxoribꝰ in iimũ s tam̃ coniunctionis mseꝑa¬
bitiꝰ sacramtũ. Quid hors ÷ in nuptiis unde peccati uicłm tranfiret in posteros:
Nempe nich. Ecerte his trib bonis ꝑfecte se haberet bonitas nuptiarũ: quib
bonis eciam nc̃ bone sẽ nuptiȩ. Porio aut̃ si int̾roget᷑ illa carnis concupiscentia
qua pudenda facta ft̃. quȩ priꝰ pudenda ñ fuerant: nonne respondebit se i
mẽbiis hominis post pecatũ. ec̃. cȩpisse. ⁊ ido̾ legẽ̾ peccati uerbis apłicis nõ cupatã.
qđ ħominẽ sibi sũbdicũ fecerit : qr dõ suo subditꝰ .cẽ. noluit. Seq eẽ. dequa ⁊ pri¬
mi conugriti tr̃ erubuet᷑. qndo pudenda texerunt: ⁊ nc̃ om̃s erubeseunt. qͣndo

Expanded text:
Quod magnum Sacramentum dicit ApQuod magnum Sacramentum dicit Apngulis quibusque uiris atque uxoribus minimum, sed tamen coniunctionis inseparabilis sacramentum. quid horum est in nuptiis, unde peccati uinculum transiret in posteros? nempe nihil; et certe his tribus bonis perfecte se haberet bonitas nuptiarum, quibus bonis etiam nunc bonae sunt nuptiae. Porro autem si interrogetur illa carnis concupiscentia, qua pudenda facta sunt, quae prius pudenda non fuerant, nonne respondebit se in membris hominis post peccatum esse coepisse? et ideo legem peccati uerbis apostolicis nuncupatam, quod hominem sibi subditum fecerit, quia deo suo subditus esse noluit, seque esse, de qua et primi coniugati tunc erubuerunt, quando pudenda texerunt, et nunc omnes erubescunt, quando
Abbreviated transcription (Latin):
sin. frustrata potestate captiuatoris sui: data potestate qua fiant ex
filus huiꝰ scłi: filii dĩ. lam nẽ si quodam mods irt̾rogemꝰ bona illa nupti¬
alia: unde abcis potuerit paccatũ in paruulos ꝓpagari. respondebit nob̾
oꝑatio ꝓpagande ꝓlis. Ego in paradiso magis felix. eem. siparatũ ñ fuissec
ad misstĩ. Aame nãq ꝑtmaet illa beneditio dĩ. crescite ⁊ multiplicanim.¬
Ad hoc op̃ bonũ adtuersi sexꝰ diuersa mẽbra fc̃ condita. que quidẽ ante peccatũ iam
erant: s pudenda ñ erant. Respondebit pudicitiȩ fides si peccatũ ñ fuissec. quid
ine in paraidiso securiꝰ. eẽ. potuisset. ubi nec stimularet mea nec alteriꝰ me libido
ter̃taret : Respondebit eciã conubii sacram̃tũ. Deme ante peccatũ diccũ ÷ in para¬
diso. relinquet hõ patrẽ aut matiẽ ⁊ adherebit uxorisuȩ. ⁊ er̃ duo in arne una.

Expanded text:
sui frustrata potestate captiuatoris sui et data potestate, qua fiant ex sui frustrata potestate captiuatoris sui et data potestate, qua fiant ex filiis huius saeculi filii dei. Iam nunc si quodam modo interrogemus bona illa nuptialia, unde ab eis potuerit peccatum in paruulos propagari, respondebit nobis operatio propagandae prolis: ego in paradiso magis felix essem, si peccatum non fuisset admissum. ad me namque pertinet illa benedictio dei: crescite et multiplicaminiad ho; opus bonum diuersi sexus diuersa membra sunt condita, erant, sed pudenda non erant. Respondebit pudicitiae fides: Si peccatum non fuisset, quid me in paradiso securius esse potuisset, ubi nec stimularet mea, nec alterius me libido tentaret. Respondebit etiam connubii Sacramentum: De me ante peccatum dictum est in paradiso, Relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una .
Abbreviated transcription (Latin):
÷ diabolus pͥnceps. id ÷ apocestate diaboli : angłors eiꝰ qͥsqͥs erui cũ bapti ant̃
negauerit parutilos: ipsors ecłiȩ sacram̃toꝵ ueritate coniuncit᷑. quȩ nulla
herecica nouitas in ecłia xp̃i auferre uł mutare ꝑmictit᷑. regente atq uiuante
capite. totũ corpꝰ fitũ. pusillos cũ magins. In ueritate itaq n infalsitate po-¬
testas diabolica exortis at᷑. inparitulis. eiq rentuitiant qi ꝑ sua ñ posst̾: per
corda⁊ oragestantiũ ut eruci apotestate tenebrarũ irgnũ sui dnĩ transfe
rant᷑. Qͥdgͦ in eis ÷ ꝑ quod in potestate diaboli teneant᷑. donec eruant᷑ inde ꝑ
sacraentũ baptismatis xp̃i : Quid ÷ nisi peccatũ: Non enĩ aliud inuentt
diabolus. unde posset humanã suo niri mancipare. naturã : quã bonã bonꝰ
regenerationis ⁊ xp̃i sanguine redimant᷑. ⁊transeant in regnã redẽptoris

Expanded text:
est diabolus princeps, id est a potestate diaboli et angelorum eius, quisquis erui cum baptizantur est diabolus princeps, id est a potestate diaboli et angelorum eius, quisquis erui cum baptizantur negauerit paruulos, ipsorum ecclesiae sacramentorum ueritate conuincitur, quae nulla haeretica nouitas in ecclesia Christi auferre uel mutare permittitur regente atque adiuuante capite totum corpus suum, pusillos cum magnis. in ueritate itaque, non in falsitate potestas diabolica exorcizatur in paruulis, eique\' renuntiant, quia per sua non possunt, per corda et ora gestin eis est, per quod in potestate diaboli teneantur, donec eruantur inde per sacramentum baptismatis Christi? quid est nisi peccatum? non enim aliud inuenit diabolus, unde posset humanam suo iuri mancipare naturam, quam bonam bonus regenerationis et Christi sanguine redimantur et transeant in regnum redemptoris
Abbreviated transcription (Latin):
re. S querit᷑ qͥmꝰ trahi possit̃ captiuitas ꝓlis. eciam de parentib iam redeyd
E qi ñ facili racione indagat᷑. nec sermone explicat᷑: ab infidelib ñ credit᷑. quas
⁊ illud qđ de oleastro ⁊ de olea diximꝰ. ut gnĩs dissimilis. sit fecꝰ similis: facile
aliqua inuenit racio. uł explicat sermo. S hoc abeo qui experiri uoluerit:
cerni pot᷑. Sit gͦ in exemplo. unde ⁊ illud credat᷑ qđ cerm ñ potͣ. Non enĩ fids
dubitat xp̃iana. quã noui heretia obpugnare ceꝑunt. ⁊eos qui lauacro rege¬
nerationis abluunt᷑ redimi dediaboli potestate. ⁊ cos qui ñdĩ tali irgenerati¬
one redẽpti st̃: eciam paruulos filios redẽptoꝵ. sub eiꝰdẽ diaboli eẽ. potestate
etates. illud. dequo apłs loquit᷑ beneficiũ dĩ: qui eruit nos depotestate ceneba¬
rũ.⁊ transtalit in regnũ filii caritatis suȩ. Abhac gͥ potestate tenebrarũ quas

Expanded text:
re. Sed quaeritur quomodo trahi possit captivitas prolis, etiam de parentibus jam redemptis. re. Sed quaeritur quomodo trahi possit captivitas prolis, etiam de parentibus jam redemptis. Et quia non facili ratione indagatur, nec sermone explicatur, ab infidelibus non creditur: quasi et illud quod de oleastro et de olea diximus, ut generis dissimilis sit fetus similis, facile aliqua invenit ratio vel explicat sermo. Sed hoc ab eo qui experiri voluerit, cerni potest: sit ergo in exemplo, unde et illud credatur quod cerni non potesdubitat christiana, quam noui haeretici obpugnare coeperunt, et eos, qui lauacro regenerationis abluuntur, redimi de diaboli potestate et eos, qui nondum tali regeneratione redempti sunt, etiam paruulos filios redemptorum sub eiusdem diaboli esse potestate e non dubitamus aetates illud de quo apostolus loquitur beneficium dei: qui eruit nos de potestate tenebrarum et transtulit in regnum filii caritatis suae. ab hac igitur potestate tenebrarum, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
in parente trahat᷑ in ꝓle: miris quid ẽ modis fit. s tam̃ fit. Hȩc iniufibulia:
fidelib incredibilia: s tam̃ uera mna. ut aberent aliqđ uisibile exemplũ. ho
in quibꝰdã arbustis diuia ꝓuidentia ꝓcurauit. Cur eni ñ credamꝰ ꝓptͣ hoc choc
stitutũ. ut exoliua nascat᷑ oleaster: Ancredendũ ñ ÷ maliqua re quȩ citade. in
usus hominũ creatorẽ ꝓuidisse : instituisse qđ ad geinis humani ualerat exemu
obstriccoi. qͦs codẽ mͦ oporteat liberari. fatem̃: mirũ :. S qđ latent fetꝰ oleasleios
etiam inseminibꝰ olearũ. qͣndo : hoc crederet᷑ nisi experientia ꝓbaret᷑: qmde
sicͣ gignit᷑ ex oleastri semine oleaster. ⁊ exolee semine ñ nͥ oleaste̾r: cũ int ds¬
astrũ ⁊ oleam plurimũ distetͥ . gignit᷑ ite̾ peccator. accu adhuc mullus: Sotu
nouus. s reatu uetꝰ. hõ acreatore citatꝰ: captuuus adeceptore. indigens redẽrti¬

Expanded text:
odis fit, sed tamen fit. haec inuisibilia et infidelibus incredibilia, sed tamen uera ut haberent aliquod uisibile exemplum, hoc in quibusdam arbustis diuina prouidentia procurauit. cur enim non credamus propter hoc esse institutum, ut ex oliua nascatur oleaster? an credendum non est in aliqua re quae creata est ad usus hominum creatorem prouidisse et instituisse, quod ad generis humani ualeret exempluobstrictos, quos eodem modo oporteat liberari. fatemur, mirum est. sed quod latent fetus oleastrorum etiam in seminibus olearum, quando et hoc crederetur, nisi experientia probaretur? proinde sicut gignitur ex oleastri semine oleaster et ex oleae semine nonnisi oleaster, cum inter oleastrum et oleam plurimum novus, sed reatu vetus: homo a creatore, captivus a deceptore, indigens redempto
Abbreviated transcription (Latin):
lauacrũ. usq infinẽ cuncta hominis mala purgante atq fanante : eadẽ caro porã
facta ÷ anima carnabis fiat etiam spũalis ipsa. nullam legimentis resistentẽ pnn¬
piscentiam carnis habitura: nichil carnalis semmis emisfura. Dic eñt̃ accore¬

Expanded text:
lauacrum, usque in finem cuncta mala lauacrum, usque in finem cuncta mala facta est anima carnalis, fiet spiritualis etiam ipsa, nullam legi mentis resistentem concupiscentiam carnis habitura, nihil carnalis seminis emissura. Sic enim accipie
Abbreviated transcription (Latin):
na fieret indeceriꝰ mutatio nature : totũ genꝰ humanũ fec̃ oleastrũ. ita ut
quẽ ad modũ nc̃ in ipsis uidemꝰ arborib. siqͥd inde moleã grã atuina uercit.
ibi uiciũ prime natiuitatis qđ erat originale peccatũ. de carnali concupis¬
centia traductũ : adtractũ: remictat᷑. tegat᷑. ñ imputet᷑. unde tam̃ oleaster
nascat᷑ : nisi ⁊ ipse inolea eadẽ grã renascat᷑. beata itaq olea cuiꝰ remisse ft̃
iniquitates. ⁊ cuiꝰ tecta st̃ peccata: beata cui ñ imputauit diĩs peccatũ. S.
illud qđ remissũ ÷ ⁊ teccũ ÷ : ñ imputat᷑ : donec fiat inet̃nã mortalitatem
plena mutatio habet uim. qͣndam occtiltã unde seminet᷑ amarꝰ oleaster: nisi
⁊illic eadẽ dĩ agricultura remictat᷑. tegat᷑. ñ imputet᷑. Nonerit omĩno aliqͣa
uel incarnali semine utiosũ : cũ eadem regeneratione quȩ nc̃ fit ꝑsacrũ

Expanded text:
na fieret in deterius mutatio naturae, totum genus humanum fecit oleastrum, ita ut na fieret in deterius mutatio naturae, totum genus humanum fecit oleastrum, ita ut — quemadmodum nunc in ipsis uidemus arboribus — si quid inde in oleam gratia diuina conuertit, ibi uitium primae natiuitatis, quod erat originale peccatum de carnali concupiscentia traductum et adtractum, remittatur, tegatur, non inputetur, unde tamen oleaster nascatur, nisi et ipse in oleam eadem gratia renascatur. Beata itaque olea, cuius remissae sunt iniquitates et cuius tecta sunt peccata, beaillud quod remissum est et tectum est et non inputatur, donec fiat in aeternam inmortalitatem plena mutatio, habet uim quandam occultam, unde seminetur amarus oleaster, nisi et illic eadem dei agricultura remittatur, tegatur, non inputetur. non erit autem omnino aliquid uel in carnali semine uitiosum, cum eadem regeneratione, quae nunc fit per sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qr eiꝰ reatũ peccatoꝵ om̃iũ remissione dissoluit : ut quãuis adhuc maneat
⁊ dedie indiem magis magisq minuat᷑: inpeccatũ tam̃ ñ imputet᷑. Hec itaq
remissio peccatoꝵ quã dni ñ fit inꝓle. sic ibi ÷ lex ista peccati. ut eciam i
peccato imputet᷑. id ÷ ut etiam itatꝰ illiꝰ cũ ipsa fit : que teneat ecni suppliciĩ
debitorẽ. Hoc enĩ trahicit parens inꝓlem carnalem : qđ ⁊ ipse carnalit̾ natꝰ
impediat frtictũ eiꝰ : tam̃ tanq insemine oliue oleaster latet. etiam si ꝓpt̃ remis¬
moleȩ semine sine ullo reatu qr remissũ ÷ tegit᷑. ꝓfecco in ꝓle mandũ regẽnerat̃a
uelut moleastro cũ reatu habet᷑. donec eciam illic euidem grã remittat᷑. Exquo
enĩ adam exolea tali inqua nec sem̃ erat eiꝰ modi unde amaritudo nasceret᷑
oleastri: moleastrũ peccando conuersus ÷ : qr tam magnũ peccatũ fuit ubi mag¬

Expanded text:
nisi quia eius reatum peccatorum omnium remissione dissoluit, ut quamuis adhuc maneat nisi quia eius reatum peccatorum omnium remissione dissoluit, ut quamuis adhuc maneat et de die in diem magis magisque minuatur, in peccatum tamen non inputetur. Haec itaque remissio peccatorum quamdiu non fit in prole, sicpeccatum inputetur, id est, ut etiam reatus eius cum illa sit, quae teneat aeterni supplicii debitorem. hoc enim traicit parens in prolem carnalem, quod et ipse carnaliter natuinpediat fructum eius, tamen tamquam in semine oliuae latet, etiamsi propter remisin oleae semine sine ullo reatu, quia remissum est, tegitur, profecto in prole nondum regenerata uelut in oleastro cum reatu habetur, donec etiam illic eadem gratia remittatur. ex quo enim Adam ex olea tali, in qua nec semen erat eius modi, unde amaritudo nasceretur oleastri, in oleastrum peccando conuersus est, quia tam magnum peccatum fuit, ubi mag
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ iam incoretptibile recipiat᷑ plena erit liberatio acorꝑe mortis huiꝰ: aquo
o liberant᷑ qui funt adpenam resireturi. ad corpꝰ g̾ mortis huiꝰ: intelligit᷑
ꝑtinere ut aba lex in mẽbris repugnet quidem legi mentis. dũ caro concupis
tenere aptcitã: Qđ in carne nrã quãuis sub peccati lege teneat᷑. tam̃ infpe redẽp¬
tionis ÷ . qr ipsa uiciosa concupiscentia nulla omĩno remanebit. Caro ant̃ nra
ab e peste morboq sanata. ⁊tota in mortalitate uestita: in ȩcña beatitudine.
ant᷑ lgi peccati. qđ sic intelligendũ :. Mente seritio legi dĩ. ñ consentiondo
lari peccati: curne aut̃ seruio legi peccati. habendo desideria peccati. quibꝰ
⁊ si non consentio. ñdũ tam̃ penitꝰ careo. Deniq quid posthȩc intulerit atten¬
Lex enĩ spc̃ uitȩ in xp̃o iłii. liberauit me alege peccati ⁊ mortis. Liberauit qͦmͦ

Expanded text:
corpus jam incorruptibile recipietur, plena erit liberatio a corpore mortis hujus: a quo corpus jam incorruptibile recipietur, plena erit liberatio a corpore mortis hujus: a quo non liberantur, qui sunt ad poenam resurrecturi. Ad corpus ergo mortis hujus intelligitur pertinere, ut alia lex in membris repugnet quidem legi mentis, dum caro concupisctenere captiuum. quod in carne nostra quamuis sub peccati lege teneatur, tamen in spe redemptionis est, quia ipsa uitiosa concupiscentia nulla omnino remanebit, caro autem nostra ab ea peste morboque sanata et tota inmortalitate uestita in aeterna beatitudine . Quod sic intelligendum est: mente servio legi Dei, non consentiendo legi peccati; carne autem servio legi peccati, habendo desideria peccati, quibus etsi non consentio, nondum tamen penitus careo. Denique quid post haec intulerit, attenliberauit me a lege peccati et mortis. liberauit, quomodo?
Abbreviated transcription (Latin):
mea bonũ. Hec gͦ captiuat᷑ sublege peccati. inqua ñ habitat bonuimꝰ. hoc ÷ an.
C arnẽ aut̃ nc̃ appellauit ubi ÷ morbidtis quidam cãrnalis affactꝰ. non ipsã corꝑis
conformationẽ : cuiꝰ mẽbra ñ adhibenda st̃ arma peccato. id ÷ eidẽ ipsi con-¬
cupiscentie : quȩ hoc carnale nr̃m captiuũ tenet. Nam qͣntũ attinet adipsam
corꝑalem substantiam atq naturã. in uiris fidelib site coniugatis sne
continentib iam tẽplũ dĩ ÷. At tam̃ si omĩno nichi carnis nrẽ captuiũ¬
teneret᷑. ñ quidẽ sub diabolo q ⁊ ibi facta : perati remisfio. lit pacatũ non
impietet᷑. qđ ꝓpriȩ lex peccati uoat᷑ : tam̃ sub tpsa lgil pecati. hocat suban¬
cupiscentia sua: nisi aliqͣntũ teneret᷑ caro nra captiua. quom eẽt. ucrũ qđ
qͥd intellaturi fumꝰ. nisi q corpꝰ qđ corũpit᷑ aggrauat animã : Cũ gͦ id ipsũ

Expanded text:
mea, bonum. haec ergo captiuatur sub lege peccati, in qua non habitat bonum, hoc est caro. mea, bonum. haec ergo captiuatur sub lege peccati, in qua non habitat bonum, hoc est caro. carnem autem nunc appellauit, ubi est morbidus quidam carnis adfectus, non ipsam corporis conformationem, cuius membra non adhibenda sunt arma peccato, id est eidem ipsi concupiscentiae, quae hoc carnale nostrum captiuum tenet. nam quantum adtinet ad ipsam corporalem substantiam atque naturam, in uiris fidelibus, siue coniugatis siue continentibus, iam templum dei est. attamen, si omnino nihil carnis nostrae captteneretur non quidem sub diabolo, quia et ibi facta est peccati remissio, ut peccatum non inputetur, quod proprie lex peccati uocatur, tamen sub ipsa lege peccati, hoc est sub concupiscentia sua, nisi aliquantum teneretur caro nostra captiua, quomodo esset uerum,d intellecturi sumus, nisi quia corpus quod corrumpitur, aggravat animam ? Cum ergo idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. hoc ÷ sub se tpsa: quȩ ÷ in mẽbris meis. aut captiuantẽ dix̃ aptiuare
conantẽ. id ÷ ad consentiendũ implendũq cogentẽ : aut pociꝰ qđ ñ habet con¬
trouersiam captiuantẽ scdm carnẽ : quã nisi teneret carnalis concupiscenta
quã legẽ peccati uocat. ñ utiq mea ullũ licitũ defidertũ cui mens obalmes
ñ debeat cõmouent. Qđ aut̃ non. ait captiuantẽ carnẽ meã s captiuantẽ me.
hinc factũ ÷ ut senfus hic aliꝰ quereret᷑ :: acciperemꝰ aptiuantẽ. uelud oixisset
captiuare conantẽ. S cur ñ diceret captiuantẽ me ubi uellet intelligi dmẽ
fuam : An ñ diccũ : de iłni cũ in monuñto ñ fuisset caro eiꝰ muenta. tulet
dnm̃ mcũ ⁊ nescio ubi postierunt: Non ieo ñ race diccũ ÷ qr ñ diccũ ÷ ar
potuerit decarne sua dicere captiuantẽ me: satis euident̃ apuit. Cũ enim

Expanded text:
peccati, hoc est: sub se ipsa, quae est in membris meis, apeccati, hoc est: sub se ipsa, quae est in membris meis, aconantem, id est ad consentiendum inplendumque cogentem, aut potius — quod non habet controuersiam — captiuantem secundum carnem, quam nisi teneret carnalis concupiscentia, quam legem peccati uocat,. non utique in ea ullum inlicitum desiderium, cui mens oboedire non debeat, commoueret. quod autem non ait: captiuantem carnem meam, sed: captiuantem me, hinc factum est, ut sensus hic alius quaereretur et acciperemus captiuantem, uelut dixisset: captiuare conantem. sed cur non diceret: captiuantem me, ubi uellet intellegi carnem suam? an non dictum est de Iesu, cum in monumento non fuisset caro eius inuenta: tulerunt dominum meum et nescio ubi posuerunt eum? num ideo non recte dictum est, quia tuerit de carne sua dicere: captiuantem me, satis euidenter aperuit. cum en
Abbreviated transcription (Latin):
h oc ÷ inuenio legẽ mͥ. cẽ. bonũ. uolenti facere qđ lex uult: qm̃ ñ ipsi legi que
dic̃ ñ concupisces.s michi adiacet malũ qđ nolo: qi : nolo. ⁊ concupisco. Conde¬
lactor enĩ inqͥt legi dĩ. scđ̾m interiorẽ hominẽ. Uidao aut̃ aliam legẽ in mebrĩ
meis. repugnantẽ legi mentis mee : ⁊ captiuantẽ me sublege peccati quȩ ÷ in
membris meis. Ista condelectatio logi dĩ sed̾m interiorem hominẽ : dde magia
nob̾ uenit grã dĩ. In ea qͥppe interior homo nr̃ renouat᷑ de die in diem. Sĩ
mea ꝓficitꝰ ꝑseuerant̃. Non enĩ timor ÷ torquens. s amor liben s. Ibi sumꝰ ued¬
cit̃ liberi. ubi ñ delectam᷑ inuiti. Uerũ illud qđ ait. uideo aut̃ aliamlat̃
in mẽbris meis repugnantẽ legi mentis meȩ. ipsã. ista dequa loquimꝰ concu¬
piscentia. lex peccati in carne peccati. Qd aut̃ dix̃ ⁊ captiuantẽ me fublge

Expanded text:
 adiacet, hoc est: inuenio legem mihi esse bonum uolenti facere quod lex uult, quoniam non ipsi legi, quae  adiacet, hoc est: inuenio legem mihi esse bonum uolenti facere quod lex uult, quoniam non ipsi legi, quae dicit: non concupisces, sed mihi adiacet malum quod nolo, quia et nolens concupisco. condelector enim, inquit, legi dei secundum interiorem hominem, uideo autem aliam legem in membris meis repugmembris meis. Ista condelectatio legi Dei secundum interiorem hominem, de magna nobis venit gratia Dei. In ea quippe interior homo noster renovatur de die in diem, cum in ea proficit perseueranter. non enim timor est torquens, sed amor libens. ibi sumus ueraciter liberi, ubi non delectamur inuiti. Vemm illud quod ait: uideo autem aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, ipsa est ista de qua loquimur concupiscentia, lex peccati in carne peccati. quod autem dixit: et captiuantem me sub lege
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ft̃ quidẽ. s ñ eis obedit᷑ : nec malũ ꝑficit᷑. qi non eis obedit᷑: na bonã.
qi st̃ .s. fit ex aliqua parte bonũ. qr concupiscentiȩ male ñ consentit᷑. ẽx aliqua
adiacere . s ꝑficere. Mulcũ enĩ bonũ facit. qui fac̃ qđ seriptũ: p̃ conauoi suon
tias tuas ñ eas. S ñ ꝑficit: qr ñ implec qdđ seriptã: ñ concupisas. Aaise.
dix̃ lex. ñ concupisces. ut nos ihoc morbo inuenientes iacere: medicina ꝯͦ.
quereremꝰ. ⁊ meo p̃cepto sciremꝰ. & qͦ debeamꝰ inhac mortalitate ꝓficienda. gm̃¬
ri. & quo possit a nob in illa in mortalitate beatissima ꝑuentri. Hisi eiuo ama¬
dec sententiam suꝑiorẽ : ñ enĩ qđ uolo inqͥt facio bonũ. s qđ nolo malũ hom
ago. Si aut̃ qđ nolo ego hoc facio.iam ñ ego operor illud: s qđ habicat in me
peccatũ. & sequit᷑. In uenio gͦ legẽ mͥ uolenti facere bonũ. qm̃ malũ adiatre

Expanded text:
t quidem, sed non eis obeditur; nec malum perficitur, quia non eis obeditur; nec bonum, quia sunt: sed fit ex aliqua parte bonum, quia concupiscentiae malae non consentitur; et ex aliqua adjacere, sed perficere. Multum enim boni facit, qui facit quod scriptum est, Post contias tuas non eas, sed non perficit, quia non inplet quod scriptum est: non concupiscas. ad hoc ergo dixit lex: non concupisces, ut nos in hoc morbo inuenientes iacere medicinam gratiae quaereremus et in eo praecepto sciremus, et quo debeamus in hac mortalitate proficiendo conari et quo possit a nobis in illa inmortalitate beatissima perueniri; nisi enim quamendet sententiam superiorem, non enim quod uolo, inquit, facio bonum, sed quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, et sequitur: inuenio ergo legem mihi uolenti facere bonum, quoniam mihi malum
Abbreviated transcription (Latin):
nasci. drsus fi ambo tales ft̃. coniuges ñ ft. & si abmico tales fueos. ĩ li eiros¬
nubtũ s ꝑstuprũ pociꝰ conuener. Si aut̃ ñ ambo se. tales. audos dicent aut
illa ÷ quodãmodo mariti merecrix. aut ille adult̃ uxoris. q. gͥ nuptie tales. et̃.
ñ posst̃. quales primoꝵ hominũ si peccatũ iĩ p̃cesfisset .&̃. potuer  sunit talaᷤ
quales scõrs ƿatrũ fuor. ut pudenda carnis concutpiscentia que in paradio ne

Expanded text:
nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, nonasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, nonubium, sed per stuprum potius conuenerunt. si autem non ambo sunt tales, audeo dicere: aut illa est quodam modo mariti meretrix aut ille adulter uxoris. Quia igitur nuptiae tales esse non possunt, quales primorum hominum, si peccatum non praecessisset, esse potuerunt, sint tales, quales sanctorum patrum fuerunt, ut pudend
Abbreviated transcription (Latin):
Abere msi sola uolintate generandi. qđ ñ habet ctilpã: qͦ ⁊ siñ causa ꝓpagande
ꝓlis concũbit᷑. ñ tam̃ huiꝰ libidinis causa ꝓpagationi ꝓlis obsistit᷑: sine uoro
malo. sine oꝑe malo. Nam hoo qui faciunt quãus uocent᷑ conuiges ñ ft. noc
ullam nuptiarũ retinent ueritatẽ. s honestũ nom̃ uclande turpitudmu
obtendunt. łdunt᷑ aut̃. qͣndo co usq ꝓgrediunt᷑: ut exponant filios qui nas¬
cunt᷑ inutis. Oder̃ enĩ nutrire uł habere. quos gignere metuebant. Itaq cũ
in fuos setut. qͦs nolens genuit tenebrosa iniquitas: clara in luce ꝓmit᷑. ⁊ ocul
ta tutrpitudo manifesta crudelitate conuncit. Aliqͣndo eo usq puenit ha
libidmosa crudelitas. uł tibido crudelis: ut eciam sterlitatis uenena pcuttro
ncħ ualuerit. conceptos fecꝰ aliquomꝰ intra uiscera extingnat ac fumdat: uo¬
lendo suã ꝓle̾ priꝰ interire quã iuuere. aut si mutero iã uiuebat. occidi antiq.

Expanded text:
 habet culpam, quia, etsi non causa propagandae prolis concumbitur, non tamen huius libidinis causa propagationi prolis obsistitur siue uoto malo siue opere malo. nam qui hoc faciunt quamuis uocentur coniuges, non sunt nec ullam nuptiarum retinent ueritatem, sed honestum nomen uelandae turpitudini obtendunt. produntur autem quando eo usque progrediuntur, ut exponant filios, qui nascuntur inuitis. oderunt enim nutrire uel habere, quos gignere metuebant. itaque cum in suos saeuit, quos nolens genuit tenebrosa iniquitas, clara iniquitate in lucem promitur et occulta turpitudo manifesta crudelitate conuincitur. aliquando eo usque peruenit haec libidinosa crudelitas uel libido crudelis, ut etiam sterilitatis uenena procuret et si nihil ualuerit, conceptos fetus aliquo modo intra uiscera extinguat ac fundat, uolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam
Abbreviated transcription (Latin):
de cernit. aut etiam ministtrio corꝑis ꝑfiit. Demde adtungit apłs. Scio
enĩ qr ñ habitat inme hoc ÷ incarne mea bonũ: uelle em̃ adiaat mͥ. ꝑficere

Expanded text:
decernit aut etiam ministerio corporis perficit. Deinde adiungit apostolus: scio decernit aut etiam ministerio corporis perficit. Deinde adiungit apostolus: scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum; u
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ iam ñ ego operor illud. s id qđ in me habitat peceatũ. Multũ autem
fallit᷑ homo qui consentiens concupiscentie carnis fuȩ.⁊ qđ illa desiderat decer¬
nens facere. & statuens. putat sibi adhuc. eẽ. dicendũ ñ go operor illudd etiam¬
si oderit qi consentit. Dimul enĩ ÷ titrũq. & ipse odit qr malũ. eẽ. nouit: &
ipse fac̃ qr facere statuit. lam uͦ fi & illud addat. qđ scriptura ꝓhibet dicens.
neq exhibueritis membra uiã arma iniquitatis peccato: ut qđ facere statuit
incorde. etiam corꝑe cõpleat: ꝙ idõ dicat. non ego operor illud. s qđ habiat
in me pacatũ : qr cũ id discernit ⁊ fac̃. displicet sibi: tantũ errat ut nec se ipsũ
agnoscat. qͣndo cũ extoto ipse sit: ⁊ corde statuente ⁊ corꝑe implente. adhuc
me peccatũ: si cantũ mođo concupiscit uerũ diẽ: nonsicordis consensione

Expanded text:
autem iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Multautem iam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Multfallitur homo, qui consentiens concupiscentiae carnis suae, et quod illa desiderat decernens facere et statuens, putat sibi adhuc esse dicendum, Non ego operor illud: etiamsi oderit quia consentit. Simul enim est utrumque, et ipse odit, quia malum esse novit; et ipse facit, quia facere statuit. Jam vero si et illud addat, quod Scriptura prohibet, dicens, Neque exhibueritis membra vestra arma iniquitatis peccato , ut quod facere statuit in corde, etiam corpore compleat; et ideo dicat, Non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, quia cum id decernit et facit, displicet sibi; tantum errat, ut nec se ipsum agnoscat; quando cum ex toto ipse sit, et corde statuente et corpore implente, adhuc me peccatum, si tantummodo concupiscit, uerum dicit, non si cordis consensione
Abbreviated transcription (Latin):
desideria mala ⁊turpia: Non enĩ si bona ⁊ licita eẽnt. eis obedire ꝓhiberet apłs
dicens. ñ regne pacatũ in uñ mortali corꝑe adobediendũ defiderus eiꝰ. Nonenĩ
iora. in altis minora : put qͥsq in hominis interioris nouitate ꝓfecerit: in hoc ago¬
nẽ nisticie puditicieq seruemꝰ. ne illis obediamꝰ. Ut tam̃ nec ipsa sint deside¬
rA: uelle debemꝰ etiam si i corꝑe mortis huiꝰ. id optinere ñ possumꝰ. Hinc enĩ:⁊ alio
loco idem apłs loquens. uelut ex sue ꝑsone introductione nos instruit diceqs
Nonenĩ qđ uolo hoc ago. s qđ odi illua facio. Id ÷ concupisco. qr ⁊ hoc nollet
que dic̃ ñ concupisces: zego nolo concupiscere. I hoc itaq consentiunt. uolun¬
tas legis ⁊ mea. Uerũ qi concupiscere nolebat. ⁊tam̃ concupiscebat. s eidem
concupiscentiȩ naquaquã consentiendo seriuebat. adumoxit atq ait. Nunc

Expanded text:
desideria mala et turpia? non enim si bona et licita essent, eis oboedire prohiberet apostolus desideria mala et turpia? non enim si bona et licita essent, eis oboedire prohiberet apostolus dicens: non regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius; non enim iora, in aliis minora, prout quisque in hominis interioris nouitate profecerit, in hoc agonem iustitiae pudicitiaeque seruemus, ne illis oboediamus. ut tamen nec ipsa sint desideria, uelle debemus, etiamsi in corpore mortis huius id obtinere non possumus. hinc enim et alio loco idem apostolus loquens uelut ex suae personae introductione nos instruit dicens: non enim quod nolo, hoc ago, sed quod odi, illud facio, id est concupisco, quia et hoc nollet quae dicit: non concupisces, et ego nolo concupiscere. in hoc itaque consentiunt uoluntas legis et mea. uerum quia concupiscere nolebat et tamen concupiscebat, sed eidem concupiscentiae nequaquam consentiendo seruiebat, adiunxit atque ait: nunc
Abbreviated transcription (Latin):
huc c̃oncupiscentie manentis remittat᷑: ut i percatũ sic dixi ñ impitat᷑
n habere pecatũ: reũ non eẽ pecati. Nam si qͥsquã uerbi grã fecerit adultertũ.
uram simĩq deinceps faciat reus ÷ adulterii: donec reatꝰ ipsiꝰ indulgentia
remittat᷑. Habet xͥ peccatũ quãins illud qđ admisit iam non sit: qi cũ tẽꝑe
qđ factũ : p̃cerit. Nam si apecãdo desistere. hoc. eẽt. ñ habere peccatã. fuffice¬
aet ut hoc nos moneret serꝑtitra. fili poecasti ñ adicias iterũ. No n aut̃ suffic̃
s addidit : depristinis dep̃care ut tibi remittant᷑. Manent gͦ nisi remittant᷑.
S quom manent si p̃cerita st̃. nisi qr p̃terierunt actu. manent reatu: Sic itaq
sier econtrario por. ut eciam illud maneat accui: p̃tereat reatu. Agit enĩ aliqͥd
concitpiscentia carms. & qͣndo ei ñ exhibet᷑ uł in aliquo cordis assensus ubi reg¬
nee uł inebia uelut arma quib impleat᷑ qđ iub&: Agit aut̃ quid nͥ ipsa

Expanded text:
 ut in peccatum, sicut dixi, non inputetur. non habere peccatum, , reum non esse peccati. nam si quisquam uerbi gratia fecerit adulterium, etiamsi numquam deinceps faciat, reus est adulterii, donec reatus ipsius indulgentia remittatur. habet ergo peccatum, quamuis illud quod admisit iam non sit, quia cum tempore quo factum est praeteriit. nam si a peccando desistere hoc esset non habere peccata, sufficeret, ut hoc nos moneret scriptura: fili, peccasti, non adicias iterum; non autem sufficit, sed addidit: et de pristinis deprecare, ut tibi remittantur. manent ergo, nisi remittantur. sed quomodo manent, si praeterita sunt, nisi quia praeterierunt actu, manent reatu? sic itaque fieri e contrario potest, ut etiam illud maneat actu, praetereat reatu. Agit enim aliquid concupiscentia carnis et quando ei non exhibetur uel cordis adsensus, ubi regnet, uel membra uelut arma quibus inpleatur quod iubet. agit autem quid nisi ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ment. qđ asserunt ꝓlem que ꝑillam nascit᷑. nullũ trahere originale pacatũ:
Dehac gͦ carnis concupiscentia beatꝰ ambrofiꝰ madiolanensis ep̃s. cuuiꝰ sacenlotali mi¬
nisterio lauachrũ regenerationis accepi: sic breuit̃ ÷ locutꝰ. cum exponens esaam
ꝓpłiam carnalem xp̃i natiuitatẽ insinuaret. Idõ inqͥt & quasi hõ piiuersa
tẽptatꝰ ÷: & infimilitudine hominũ cuncta sustinuit. s quasi de spũ natꝰ:

Expanded text:
ment, quo adserunt prolem, quae per illam nascitur, nullum trahere originale peccatum: de hac ergo carnis concupiscentia beatus Ambrosius Mediolanensis episcopus, cuius sacerdotali ministerio lauacrum regenerationis accepi, sic breuiter est locutus, cum exponens Esaiam prophetam carnalem Christi natiuitatem insinuaret: <ideo>, inquit, \'et quasi homo per uniuersa temptatus est et in similitudine hominum cuncta sustinuit, sed quasi de s
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani lauacri scĩtate collunt᷑. quo inundat ecli̾am suam xp̃e. ut exhibeat eam
modo eam talem. eẽ. dicunt. & tanĩ in illa st̃: qm̃ : ipsi fatent᷑ se habere peccata.
si uerũ dicunt: ꝓfecco qm̃ mundi nonst̃ apecatis. habet in eis xłia maculam.
Si aut̃ falsũ dicunt. qr corde ditplici loquinit᷑. habet meis ełia rugã. Si autẽ se
habere dicunt ista non ipsam: gͦ se ñ. eẽ. mẽbra eiꝰ. nec se adcorpꝰ eiꝰ ꝑtinere fate.¬
ant᷑: ut etam fua confessione dãpnent᷑. Dehac aut̃ concupisencia drmis qũa cu¬
rauimꝰ anuptialib bonis ꝓlixa disputatione distinguere: ꝓpt̃ nouos herecicos qui

Expanded text:
christiani lauacri sanctitate tolluntur, quo mundat ecclesiam suam Christus, ut exhibeat eam christiani lauacri sanctitate tolluntur, quo mundat ecclesiam suam Christus, ut exhibeat eam modo eam talem esse dicunt et tamen in illa sunt, quoniam et ipsi fatentur se habere peccata, si uerum dicunt, profecto, quoniam mundi non sunt a peccatis, habet in eis ecclesia maculam; si autem falsum dicunt, quia corde duplici loquuntur, habet in eis ecclesia rugam. si autem se dicunt habere ista, non ipsam, ergo se non esse membra eius nec se ad corpus eius pertinere fateantur, ut etiam sua confessione damnentur. De hac autem concupiscentia carnis, quam curauimus a nuptialibus bonis prolixa disputatione distinguere propter nouos haereticos, qui