comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
celi positione concepti diu̾sa habent fa¬
ta. que illosꝑducant ad diu̾sarũ hora¬
rũ natiuitatẽͥs unomom̾to tẽporis sub
una eademq celi positione de duab
matb duo parit̾ natidiuersa fata hab̾e
ñ posst̃. que illos ꝑducant ad diuersã
uiuendi uł moriendi necessitatẽ: An
concepti ñdũ habent fata: quȩ nͥ nas¬
si hora conceptionalis inueniat᷑. multaab
istisddici posse chuiniꝰ: Unde etiã illudañ¬
nullis p̃dicat᷑. qͦd qͥdã sapiens horã elegit
qͣ cũ uxore concu̾beret. unde filiũ miab¬
lẽgigneret. Und̾e postremo a hocẽ qͦd de
illis parit̾ egrotantib geminis possidomꝰ
maguꝰ astrologꝰ idẽq phylosopb̾. tespon¬
debat ido fien qͦd eodẽ tẽꝑe fuissens nad
eodeq concepti. Nã utiq ꝓpt̾ hoc adaches
conceptionẽ ne cdice. etͣ enĩ adliqͥdã eoĩ
tẽꝑepotuisse nasci. qͦs constabat oino
eodem tempore fuisse conceptos: ilt

Expanded text:
caeli positione concepti diuersa habent facaeli positione concepti diuersa habent fata, quae illos perducant ad diuersarum horarum natiuitatem, et uno momento temporis sub una eademque caeli positione de duabus matribus duo pariter nati diuersa fata habere non possint, quae illos perducant ad diuersam uiuendi uel moriendi necessitatem? An concepti nondum habent fata, quae nisi nassi hora conceptionalis inueniatur, multa ab istis dici posse diuinius? Unde etiam illud a nonnullis praedicatur, quod quidam sapiens horam elegit, qua cum uxore concumberet, unde filium mirabilem gigneret. Unde postremo et hoc est, quod de illis pariter aegrotantibus geminis Posidonius, magnus astrologus idemque philosophus, respondebat, ideo fieri, quod eodem tempore fuissent nati eodemque concepti. Nam utique propter hoc addebat conceptionem, ne diceretur ei non ad liquidum eodem tempore potuisse nasci, quos constabat omnino eodem tempore fuisse conceptos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
teat eis constellationes fieri diuer¬
sas ꝓpter diuersum horoscopum. &
obhoc diuersos om̃s cardines. ubi
tanta uis ponitur ut hinc etiã di¬
uersa sint fata: unde hoc accidere
potuit cum eoꝵ conceptꝰ diuersũ
tempus habere ñ possit. Aut si
duoꝵs uno mom̾to tẽporis conceptorũ po¬
tuert̾ ẽẽ ad nascendũ fata disparia:. eurñ
&s duoꝵ uno momento temporis natorũ
possint ẽẽ aduiuendũ atq moriendũ
fata disparia. Nã siunũ mom̃tum quo
ambo concepti ft̾ non impediuit. ut
alter prior alter posterior nasceretur:
cur uno momento siduo nascantur
impedit aliquid ut alter prior alter
posterior moriat᷑. Si conceptio mom̾̃ti
uniꝰ diũsos casus inutero geminos hab̾e
ꝑmittit: cur natiuitas mom̃tiumꝰ ñ etiã
qͦslibet duos int̾ra diuersos casus hab̾e
ꝑmittat. ac sic oĩs huiꝰaitis uł potiꝰ ua¬
nitatis cõmenta tollant᷑. Qd ẽ hoc qͦd
uno tẽpore. moñito uno. fub una eadec

Expanded text:
teat eis constellationes fieri diuerteat eis constellationes fieri diuersas propter diuersum horoscopum et ob hoc diuersos omnes cardines, ubi tanta uis ponitur, ut hinc etiam diuersa sint fata: unde hoc accidere potuit, cum eorum conceptus diuersum tempus habere non possit? Aut si duorum uno momento temporis conceptorum potuerunt esse ad nascendum fata disparia, quur non et duorum uno momento temporis natorum possint esse ad uiuendum adque moriendum fata disparia? Nam si unum momentum, quo ambo concepti sunt, non inpediuit, ut alter prior, alter posterior nasceretur: quur, uno momento si duo nascantur, inpedit aliquid, ut alter prior, alter posterior moriatur? Si conceptio momenti unius diuersos casus in utero geminos habere permittit, quur natiuitas momenti unius non etiam quoslibet duos in terra diuersos casus habere permittat, ac sic omnis huius artis uel potius uanitatis commenta tollantur? Quid est hoc, quur uno tempore, momento uno. sub una eademque
Abbreviated transcription (Latin):
grinari. diuersis temporib ducere
uxores. diuersis temporib filios pro¬
creare. & multa alia ꝓpterea quia di¬
uensis temporib nati sunt: & ñ potu¬
erunt eadem causa diuersis etiam
temporib egrotare. Si eim dispar
nascendi mora mutauit horoscopũ
& disparilitatem intulit reb ceteris:
habebat intemporis equalitate con¬
ceptus. Aut si fata ualitudinis in
conceptu sunt. aliarum uͦ rerum in
ortu ẽẽ dicuntur. ñ deberent inspe¬
ctis natalium constellationib de
ualitudine aliquid dicere. quando
eis inspicienda conceptionalis hora
ñ datur. Si autem ideo p̾nunciant
egritudines ñ inspecto conceptiõis
horoscopo. quia indicant eas mom̃¬
ta nascentium: quomodo dicerenł
cinlibet eorũ gemmorũ ex natiui¬
tatis hora quando egrotaturus ẽẽt.
cum & alter qui non habebat ean¬
dem horam natiuitatis necesse ha¬
beret pariter egrotare. Ueinde qͥ¬
ro sitanta distantia ẽ temporis in na¬
tiuitate geminorum. ut ꝑ hanc opor¬

Expanded text:
grinari, diuersis temporibus ducere uxores, diuersis temporibus filios procreare et multa alia, propterea quia diuersis temporibus nati sunt, et non potuerunt eadem causa diuersis etiam temporibus aegrotare? Si enim dispar nascendi mora mutauit horoscopum et disparilitatem intulit ceteris rebus:t, quod habebat in temporis aequalitate conceptus? Aut si fata ualetudinis in conceptu sunt, aliarum uero rerum in ortu esse dicuntur, non deberent inspectis natalium constellationibus de ualetudine aliquid dicere, quando eis inspicienda conceptionalis hora non datur. Si autem ideo praenuntiant aegritudines non inspecto conceptionis horoscopo, quia indicant eas momenta nascentium: quo modo dicerent cuilibet eorum geminorum ex natiuitatis hora, quando aegrotaturus esset, cum et alter, qui non habebat eandem horam natiuitatis, necesse haberet pariter aegrotare? Deinde quaero: si tanta distantia est temporis in natiuitate geminorum, ut per hanc opor
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd alia uis ẽ primordiorum. & alia
causarũ. & illa iam. illa iouis nomen
accipit. numquid̃ si unus homo in
ddiuersis reb duas habeat potesta¬
tes aut duas artes. quia singularum
q̃mersa uis est. ideo duo uidices. aut
duo dicuntur artifices. Sic gͦ & unus
̃s cum ipse habeat potestatem pͥmor¬
diorum. ipse causatũ: num ꝓpterea il¬
lum duos deos ẽẽ necesse ẽ pͥutari. qͥa
primordia causãq duȩ res sunt. Qd
si hoc iustum putant: etiam ipsum
iouem tot deos ẽẽ dicant. quotqͦt
ei cognomina ꝓpter multas potestates

Expanded text:
quod alia uis est primordiorum, alia quod alia uis est primordiorum, alia causarum, et illa Iani, illa Iouis nomen accepit: numquid si unus homo in diuersis rebus duas habeat potestates aut duas artes, quia singularum diuersa uis est, ideo duo iudices aut duo dicuntur artifices? Sic ergo et unus Deus cum ipse habeat potestatem primordiorum, ipse causarum, num propterea illum duos deos esse necesse est putari, quia primordia causaeque res duae sunt? Quod si hoc iustum putant, etiam ipsum Iouem tot deos esse dicant, quotquot ei cognomina propter multas potestates
Abbreviated transcription (Latin):
unde ẽ iouis omĩa plena. Ergo et
iouem ut ds̃ sit & maxime ut rex d̃õꝵ
ñ alium possunt existimare qͣm mun¬
dum: ut dns ceteris scd̃m istos suispar¬
tib regnet. In hanc sententiam etiam
quosdam uersus ualerii soram exponit
idem uarro: in eo libro quẽ seorsum ab
istis de cultu deorũ scripsit. Qui uersus
hi sunt. Iupiter omĩpotens regum
rerumq dmq ꝓgenitor genitrixq
dm̃ ds umus & om̃s. Exponuntur autẽ
in eodem libro ita. Cum marẽ existima¬
ret qui semen emitteret. feminãm
que acciꝑet. iouemq ẽẽ mundum.
ꝙ eum omĩa semina ex se mittere. & in
se reciꝑe: cum causa inquit scripsit
soranus. uipiter progenitor genitͥxq:
nec minus cum causa unũ & omnia
idem ẽẽ. mundus enim unus. & in
& iupiter mundussit. unusq
sit mundus: quare duodii sunt ia¬
nus & iupiter.: Quare seorsum haberł
templa. seorsum aras. diuersa sacra.
dissimilia sy mulachra. Si ꝓpterea

Expanded text:
unde est: Iouis omnia plena. Ergo et unde est: Iouis omnia plena. Ergo et Iouem, ut deus sit et maxime rex deorum, non alium possunt existimare quam mundum, ut dis ceteris secundum istos suis partibus regnet. In hanc sententiam etiam quosdam uersus Valerii Sorani exponit idem Varro in eo libro, quem seorsum ab istis de cultu deorum scripsit; qui uersus hi sunt: Iuppiter omnipotens regum rerumque deumque Progenitor genetrixquo deum, deus unus et omnes. Exponuntur autem in eodem libro ita: cum marem existimarent qui semen emitteret, feminam quae acciperet, Iouemque esse mundum et eum omnia semina ex se emittere et in se recipere, \'cum causa, inquit, scripsit Soranus: Iuppiter progenitor genetrixque; nec minus cum causa unum et omnia idem esse; mundus enim unus, et inet Iuppiter mundus sit unusque sit mundus, quare duo di sunt Ianus et Iuppiter? Quare seorsus habent templa seorsus aras, diuersa sacra dissimilia simulacra? Si propterea,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habentem. Demnde quero quẽ iam
locuminter deos huic ioui tribuant.
si ianus ẽ mundus. Beos enim ueros
animam mundi ac partes eius iste de¬
fimuit. Ac ꝑ hoc quicquid hoc ñ ẽ:
ñ ẽ utiq sccm istos uerus ds̃. Nu̾ igit᷑
ita dicturi sunt iouem anmã mun¬
di: ut ianus sit corpus eius. id est iste
uisibilis mundus.Hoc si dicunt:
nonerit quemadmodũ ianũ dm̃
dicant. qm̃ mundi corpus ñ ẽ d̾s uł
scđm ipsos: s anima mundi ac partes
eius. Unde aꝑtissime idem dicit dm
se arbitrari eẽ animam mundi. et
hunc ipsum mundum ẽe dm̃: s sic̃
entem: ita mundũ dm dici ab animo. cũ
sit ex aĩo & corpore. Solũ itaq mundi cor¬
pus ñ ẽ deus: s aut sola anima eius.
aut simul corpus & ammus. ita tam̃
ut ñ sit a corpore. s ab animo ds̃. Si
gͦ ianus ẽ mundus & ds̃ ẽ ianus: nũ¬
quid̃ iouem ut ds. ẽẽ possit aliquam
partem iam ẽe dicturi sunt. Magis
enim ioui unuersũ solent tͥbuere:

Expanded text:
non habentem. Deinde quaero, quem iam non habentem. Deinde quaero, quem iam locum inter deos huic Ioui tribuant, si Ianus est mundus. Deos enim ueros animam mundi ac partes eius iste definiuit; ac per hoc, quidquid hoc non est, non est utique secundum istos uerus deus. Num igitur ita dicturi sunt Iouem animam mundi, ut Ianus sit corpus eius, id est iste uisibilis mundus? Hoc si dicunt, non erit quem ad modum Ianum deum dicant, quoniam mundi corpus non est deus uel secundum ipsos, sed anima mundi ac partes eius. Unde apertissime idem dicit deum se arbitrari ehunc ipsum mundum esse deum; sed sicut entem; ita mundum deum dici ab animo, cum sit ex animo et corpore. Solum itaque mundi corpus non est deus, sed aut sola anima eius aut simul corpus et animus, ita tamen ut non sit a corpore, sed ab animo deus. Si ergo Ianus est mundus et deus est Ianus, numquid Iouem, ut deus esse possit, aliquam partem Iani esse dicturi sunt? Magis enim Ioui uniuersum solent tribuere;
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ enim prior est res que facit qm
illa que fit. Qua ꝓpter si adianum ꝑ¬
tinent initia factorum: non ideo pri¬
ora sunt efficientib causis quas ioui
tribuunt. Sicut enim nichil fit. ita
nichil inchoatur ut fiat qͦd non fa¬
ciens causa p̾cesserit. Hunc sane dm
penes quem sunt om̃s cause factarũ¬
omĩum naturarũ naturaliumq rerũ.
suouem popłi appellant. & tantis con¬
tumeliis tãq scelestis criminationib
colunt: cetriore sacrilegio sese obstrin¬
gunt qͣm si prorsus nullum putarent
dm̃. Unde satius ẽet eis alium aliquẽ¬
iouis nomine nuncupare dignum tur¬
pib a flagitiosis honorib supposito
uano figmento qͦd potius blasphema¬
rent: sicut saturno dicitur suppositus
lapis quem pro filio deuoraret: quam
istum dm̃ dicere.. & tonante̾ & adul¬
terantem. & totum mundum regentẽ
&. ꝑ tot stupra diffluentem. & natura¬
rum omĩum naturaliũq rerũ causas
summas habentẽ & suas causas bonas

Expanded text:
Semper enim prior est res quae facit, quam Semper enim prior est res quae facit, quam illa quae fit. Quapropter si ad Ianum pertinent initia factorum, non ideo priora sunt efficientibus causis, quas Ioui tribuunt. Sicut enim nihil fit, ita nihil inchoatur ut fiat, quod non faciens causa praecesserit. Hunc sane deum, penes quem sunt omum naturarum, naturaliumque rerum, si Iovem populi appellant et tantis contumeliis, tamque scelestis criminationibus colunt, deteriore sacrilegio sese obstringunt, quam si prorsus nullum putarent deum. Unde satius eIouis nomine nuncupare, dignum turpibus et flagitiosis honoribus, subposito uano figmento quod potius blasphemarent sicut Saturno dicitur subpositus lapis, quem pro filio deuoraret, quam istum deum dicere et tonantem et adulterantem, et totum mundum regentem et per tot stupra diffluentem, et naturarum omnium naturalium rerum causas summas habentem et suas causas bonas
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum ianua.
D̾s ẽ inquiunt habens potestatem
causarum quib aliqͥd fit in min¬
do. Hoc qͣm magnum sit. nobilissimꝰ¬
ille uirgilii uersus testatur. felix qui
potuit rerum cognoscere causas. S
cur ei p̃ponitur ianus.Hoc nobis
ui ille acutissimus doctissimusq re¬
spondeat. Qm penes ianum sunt in
quit prima:. penes iouem summa.
Merito gͦ rex omĩum iupiter habet᷑.
Prima enim uincuntur a summis: qͥa
licet prima p̾cedant tempore. sũma
suꝑant dignitate. S recte hoc dice¬
retur. si factorũ prima discernerent᷑¬
& summa. sicut initium factie̾ ꝓficisci.
summmũ ꝑuenire: mitiũ facti. incepti¬
o discendi. summum ꝑceptio doctri¬
ne: ac sic inom̃ib prima sunt initia.
summiq sunt fines. S iam hoc nego¬
tium inter ianũ terminumq discus¬
sum ẽ: cause autẽ que dantur iouref¬
ficientia sunt ñ effecta. Neq ullomo¬
do fieri potest ut uel tempore preue¬
niantur a factis. initiisue factorum:

Expanded text:
Ego sum ianua. Ego sum ianua. Deus est, inquiunt, habens potestatem causarum, quibus aliquid fit in mundo. Hoc quam magnum sit, nobilissimus Virgilii versus ille testatur: Felix qui potuit rerum cognoscere causas. Sed quur ei praeponitur Ianus? hoc nobis uir ille acutissimus doctissimusque respondeat. \'Quoniam penes lacum, inquit, sunt prima, penes louem summa. Merito ergo rex omnium Iuppiter habetur. Prima enim uincuntur a summis, quia, licet prima praecedant tempore, summa superant dignitate.\' Sed recte hoc diceretur, si factorum prima discernerentur et summa; sicut initium facti est proficisci, summum peruenire; initium facti inceptio discendi, summum perceptio doctrinae; ac sic in omnibus prima sunt initia summique sunt fines. Sed iam hoc negotium inter Ianum Terminumque discussum est. Causae autem, quae dantur Ioui, efficientia sunt, non effecta; neque ullo modo fieri potest, ut uel tempore praeueniantur a factis initiisue factorum.
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt quadrifrontẽ. & ianum gemi¬
nũ appellant: ad quatuor mundi
partes hoc interpretantur. quasi ali¬
quid spectet mundus foras. sicut ꝑ
om̃s facies ianus. Deinde si ianus ẽ
mundus. & mundus qua tuor partib
constat: falsum ẽ symulachrum iani
bifrontis. Aut si ꝓpterea uerum est.
quia etiam nomine orientis & occiden¬
tis totus solet mundus intelligi: nũ¬
quid cum duas partes alias nomina¬
mus septemtrionis & austri. sicut
illum quadrifrontẽ dicunt geminu̾
ianum. ita quisquã dicturus ẽ ge
minum mundũ.: Non habent om¬
nino unde quatuor ianuas quȩ in¬
trantib & exeuntib pateant. inter¬
pretentur admundi similitudinem.
sicut de bifronte qͦd dicerent saltẽ
more hominis inuenerunt: nisinep¬
tunus forte subueniat & porrigat
piscem: cui p̾ter hiatum oris &s gut¬
turis etiam dextra leuaq fauces
patent. Et tamen hanc uanitate
ꝑtot ianuas nulla effugit anima:
nisi que audit ueritatem dicentẽ.

Expanded text:
faciunt quadrifrontem et Ianum gemifaciunt quadrifrontem et Ianum geminum appellant, ad quattuor mundi partes hoc interpretantur, quasi aliquid spectet mundus foras sicut per omnes facies Ianus. Deinde si Ianus est mundus et mundus quattuor partibus constat, falsum est simulacrum Iani bifrontis; aut si propterea uerum est, quia etiam nomine Orientis et Occidentis totus solet mundus intellegi, numquid, cum duas partes alias nominamus Septentrionis et Austri, sicut illum quadrifrontem dicunt geminum Ianum, ita quisquam geminum dicturus est mundum? Non habent omnino unde quattuor ianuas, quae intrantibus et exeuntibus pateant, interpretentur ad mundi similitudinem, sicut de bifronti quod dicerent saltem in ore hominis inuenerunt, nisi Neptunus forte subueniat et porrigat piscem, cui praeter hiatum oris et gutturis etiam dextra et sinistra fauces patent. Et tamen hanc uanitatem per tot ianuas nulla effugit anima, nisi quae audit ueritatem dicentem:
Abbreviated transcription (Latin):
ed iam bifrontis symulachri in¬
terpretatio proferatur. Duas eum
facies ante & retro habere dicunt qͦd
hiatus ñr cum os aꝑimus mundo si¬
milis uideatur: unde & palatum gre¬
ci uranon appellant. & non nulli in¬
quit poete latimi celum uocauerunt
palatum: aquo hiatu oris & foras eẽ
aditum addentes uersus. & introrsus
adfauces. Ecce quo ꝑductus ẽ mun¬
dus ꝓpter palati nr̃i uocabulum uel
grecum. uel poeticum. Quid autẽ
hoc ad animam. Quid aduitã eter¬
nam. Propter solas saliuas colatur
hic łs: quib partun glutiendis. par¬
tim spuendis sub celo. quo palati u¬
traq panditur ianua. Quid est por¬
ro absurdius qmͣ in ipso mundo ñ
inuenire duas ianuas ex aduerso
sitas. ꝑ quas uł admittat ad se ali¬
quid intro. uł emittat ase foras: & de
nr̃o ore ac gutture quorum. simili¬
tudinem mundus ñ habet. Telle mun¬
di symulachrum componere iniano
ꝓpter solum palatum. cuius similitu¬
dinem ianus ñ habet.: Cum uͦ eum

Expanded text:
ed iam bifrontis simulacri interpretatio proferatur. Duas eum facies ante et retro habere dicunt, quod hiatus noster, cum os aperimus, mundo similis uideatur; unde et palatum Graeci copavov appellant, et nonnulli, inquit, poetae Latini caelum uocauerunt palatum, a quo hiatu oris et foras esse aditum ad dentes uersus et introrsus ad fauces. Ecce quo perductus est mundus propter palati nostri uocabulum uel Graecum uel poeticum. Quid autem hoc ad animam, quid ad uitam aeternam? Propter solas saliuas colatur hic deus, quibus partim glutiendis partim spuendis sub caelo palati utraque panditur ianua. Quid est porro absurdius, quam in ipso mundo non inuenire duas ianuas ex aduerso sitas, per quas uel ad- . mittat ad se aliquid intro uel emittat a se foras, et de nostro ore et gutture, quorum similitudinem mundus non habet, uelle mundi simulacrum conponere in Iano propter solum I palatum, cuius similitudinem Ianus non habet? Cum uero eum
Abbreviated transcription (Latin):
rbem romã inquit salustiꝰ sicu¬
ti ego accepi condidere atq ha¬
buere mitio troiam: qui enea duce
profugi sedib incertis uagabantur.
Sigͦ adulteriũ paridis uidicandũ
numina censuerunt: aut magis in¬
tron romanis. aut certe etiã in roma¬
nis puniendũ fuit. quia mater enee
hoc fecit. S quomͦ inillo illud flagi¬
tiũ oderant: qui insua sociauenere
ñ oderant. ut alia omittã. qͦd cum an¬
chise commiserat exquo eneã pepe¬
rerat. : An quia illud factum ẽ indi¬
gnante menelao. illud autẽ conce¬
dente uulcano. Bn em̃ credo ñ ⁊elaił̃
cõmunes. Irriq̾ere fabulas fortasse
existimor: nec grauiter agere tanti
ponderis causam. Non gͣ credanius
si placet eneam ueneris eẽ filiũ. Ecce
conced̃o: si nec romulũ martis. Si au¬
tem illud: curñ & illud. An dõs fas est
hominibfeminis: mares autẽ homineᷤᷤ
ddeab misceri nefas: Uura uł potius
ñ credenda conditio: qͦd ex iure uene¬
ris inconcubitu marti licuit. hoc in

Expanded text:
rbem Romam, inquit Sallustius, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Trojani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis vagabantur . Si ergo adulterium Paridis vindicandum numina censuerunt, aut magis in Romanis, aut certe etiam in Romanis puniendum fuit; quia Aeneae mater hoc fecit. Sed quomodo in illo illud flagitium oderant, qui in sua socia Venere non oderant ut alia omittam quod cum Anchise commiserat, ex quo Aenean pepererat? An quia illud factum est indignante Menelao, illud autem concedente Vulcano? Dii enim, credo, non zelant communes. Irridere fabulas fortassis existimor, nec graviter agere tanti ponderis causam. Non ergo credamus, si placet, Aenean esse Veneris filium: ecce concedo, si nec Romulum Martis. Si autem illud, cur non et illud? An deos fas est hominibus feminis, mares autem homines deabus misceri nefas? Dura, vel potius non credenda conditio, quod ex jure Veneris in concubitu Marti licuit, hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse qm minus disseruisse iudicabt̃:
totamq inuidiã qm xp̃iane religioni
de huius uite cladib t̾renarumq con¬
tritione ac mutatione rerũ imperiti
facere conantur ñ solum dissimulan¬
tib s contra suam conscientiã etiam¬
fauentib doctis quos impietas ue¬
sana possidet. omĩno ẽẽ in anem recte
cogitationis atq rationis plenamq
leuissime demeritatis & ꝑnitiosissime
ammositatis. dubitare ñ poterunt :

Expanded text:
fecisse, quam minus disseruisse judicabunt; fecisse, quam minus disseruisse judicabunt; totamque invidiam, quam christianae religioni de hujus vitae cladibus terrenarumque contritione ac mutatione rerum imperiti facere conantur, non solum dissimulantibus, sed contra suam conscientiam faventibus etiam doctis, quos impietas vesana possedit, omnino esse inanem rectae cogitationis atque rationis, plenamque levissimae temeritatis et perniciosissimae animositatis, dubitare non poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
uideor disputas¬
se qui multos
deos & falsos qͦs
ẽẽ mutilia symu¬
lachra uł immun¬
dos sp̃s & ꝑnitiosa demonia uł certe
creaturas ñ creatorem ueritas xp̃iana
conuicit. ꝓpter uite huius mortalis
retumq cerrenarũ utilitatẽ. eo ritu ac
seruitute q̃ grece latriã dicit᷑ q uni ue¬
ro do debetur. uenerandos & colen¬
dos putant. Et mime qͥdem stulti¬
tie uł ꝑtinacie nec istos quinq nec
ullot alios quanticumq numeri li¬
bros satis c̾e posse quis nesciat: quan¬
do ea putatur gła uantatis. nullis¬
cedere uirib u̾itatis. mꝑnitiem utiq
eius cui tam immane uitiũ dominatur:
Nam & contra omẽm curantis industri¬
am. ñ malo medici s egroti insana¬
bilis morbus inuictus ẽ. Hi uͦ qui ea
que legunt uelsine ulla uł ñ cũ mag¬
na ac nimia ueteris erroris obstinatio¬
ne intellecta & considerata ꝑpendunt:
facilius nos isto numero terminatorũ
quinq uoluminum plusqͣm questio¬
nis ipsius necessitas postulabat satis¬

Expanded text:
asse, qui multos deos et falsos, quos esse inutilia. simulacra uel inmundos spiritus et perniciosa daemonia uel certe creaturas, non creatorem ueritas Christiana conuincit, propter uitae huius mortalis rerumque terrenarum utilitatem eo ritu ac seruitute, quae Graece Xatpeca dicitur et uni uero Deo debetur, uenerandos et colendos putant. Et nimiae quidem stultitiae uel pertinaciae nec istos quinque nec ullos alios quanticumque numeri libros satis esse posse quis nesciat? quando ea putatur gloria uanitatis, nulliscedere uiribus ueritatis, in perniciem utique eius, cui uitium tam inmane dominatur. Nam et contra omnem curantis industriam non malo medici, sed aegroti insanabilis morbus inuictus est. Hi uero, qui ea quae legunt uel sine ulla uel non cum magna ac nimia ueteris erroris obstinatione intellecta et considerata perpendunt, facilius nos isto numero terminatorum quinque uoluminum plus, qunis ipsius necessitas postulabat, satis
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ¶uid necesse erat opi dee com¬
mendare nascentes. dõ uaticano ua¬
gientes. dee cumne iacentes. dee ru

Expanded text:
nos? Quid necesse erat Opi deae commendare nascentes, deo Vaticano uagientes, deae Cuninae iacentes, deae Ru
Abbreviated transcription (Latin):
rib tuis: supplica dõ uero ut ate re¬
moueat illos dõs qui delectantur
criminib suis. seuueris qͦd ignomi¬
niosissimũ ẽ. seu falsis qͦd malicio¬
sissimũ. Bene qͦd tua sponte histri¬
onib & scenicis societatẽ tuȩ ciuita¬
tis patere noluisti: euigila plenius.
Nullo mͦ his artib placatur ddiuma
maiestas: quib humana dignitas
inquinat᷑. Quo igit᷑ pacto dõs qͥ
talib delectantur obsequiis habe¬
ri putas innumero sc̃arum cȩlesti¬
um potestatũ. cũ homines ꝑ quos
eadem aguntur obsequia ñ putasti
habendos innumero qualicumq ci¬
uium romanors: In comparabilit̾ su¬
ꝑna est ciuitas clarior: ubi uictoria
ueritas. ubi dignitas. scitas. ubi pax.

Expanded text:
ribus tuis: supplica Deo uero, ut a te reribus tuis: supplica Deo uero, ut a te remoueat illos deos, qui delectantur criminibus suis, seu ueris, quod ignominiosissimum est, seu falsis. quod malitiosissimum. Bene, quod tua sponte histrionibus et scaenicis societatem ciuitatis patere noluisti; euigila plenius! Nullo modo his artibus placatur diuina maiestas, quibus humana dignitas inquinatur. Quo igitur pacto deos, qui talibus delectantur obsequiis, haberi putas in numero sanctarum caelestium potestatum, cum homines, per quos eadem aguntur obsequia, non putasti habendos in numero qualiumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter superna est ciuitas clarior, ubi uictoria ueritas, ubi dignitas sanctitas, ubi pax
Abbreviated transcription (Latin):
querant tempora quib ñ sit quie¬
ta uita. s potiꝰ secura nequitia. Hec
tͥ numqͣ̃m nec ꝓterrena patria pła¬
cuerunt: nunciam celestem arripe.
ꝓ qua minimum laborabis. & mea ue¬
raciter semꝑq regnabis. Illic enit
ñ uestalis focus. ñ lapis capitolinus.
s d̾s unus & uerus nec metas rerum
nec tempora ponet: imꝑium sine fine
dabit. Noli falsos dõs fallacesq querere. ablee
potiꝰ atq contemne. inuerã emicans
libertatẽ. Non sunt di: malignist̾
Nontam iuno troianis aquib carna¬
lem originẽ ducis arces uidetur inui¬
disse romanas: qͣm isti demones qͦs
adhuc dos putas. omĩ generi homi¬
num sedes inuident sempiternas.
Et tu ipsa ñ parua ex parte detalib
sp̃itib iudicasti quando ludis eos
placasti & ꝑquos homines eosdem
ludos fecisti. infames e̾ẽ uoluisti. Pa¬
posuerant sacrandã sibi & celebran¬
dam ignominiã suã. A. ctores cri¬
minũ diuinors remouisti abhono¬

Expanded text:
quaerant tempora, quibus non sit quiequaerant tempora, quibus non sit quieta uita, sed potius secura nequitia. Haec tibi numquam nec pro terrena patria placuerunt. Nunc iam caelestem arripe, pro qua minimum laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. Illic enim tibi non Vestalis focus, non lapis Capitolinus, sed Deus unus et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine fine dabit. Noli deos falsos fallacesque requirere; abice potius adque contemne in ueram emicans libertatem. Non sunt di, maligni sunNon tam Iuno Troianis, a quibus carnalem originem ducis, arces uidetur inuidisse Romanas, quam isti daemones, quos adhuc deos putas, omni generi hominum sedes inuident sempiternas. Et tu ipsa non parua ex parte de talibus spiritibus iudicasti, quando ludis eos placasti et per quos homines eosdem ludos fecisti, infames esse uoluisti. Paposuerant sacrandam sibi et celebrandam ignominiam suam. Actores criminum diuinorum remouisti ab hono
Abbreviated transcription (Latin):
Iec potius concupisce õ indoles ro¬
Imana laudabilis. o ꝓgenies re¬
gulorũ. sceuolarum. scipionũ. fabri¬
ciorũ. hec potius concupisce: hec
ab illa turpissima uanitate. & fallacis¬
sima demonũ malignitate discer¬
ne. Siquid inte laudabile naturalit᷑
eminet. ñ nͥ uera pietate purgatur
atq ꝑficitur: impietate autem dis
ꝑditur & punit᷑. Nunc iam elige qͥd
sequaris: ut ñ inte s indo uero sine
ullo errore lauderis. Tunc enĩtͥ gła
eligeres defuit. Exꝑgiscere dies ẽ.
sicut experrecta es inquibdam de
quorum uirtute ꝑfecta & ꝓfide ue¬
ra etiã passionib glamur: qui usq¬
quaq aduersus potestates immicis¬
simas confligentes. easq fortiter mo¬
riendo uincentes. sanguine nobis
hanc patriã peperere suo. Fld quã
patriam te inuitamꝰ & exhortamur:
ut eius adiciaris numero ciuiũ. cuiꝰ
quodammͦ asylum ẽ uera remissio
peccatoꝵ. Non audias degeneres
tuos xp̃o xp̃ianisue detrahentes. &
accusantes uelut tempora mala: cũ

Expanded text:
ec potius concupisce, o indoles Romana laudabilis, o progenies Regulorum, Scaevolarum, Scipionum, Fabriciorum: haec potius concupisce, haec ab illa turpissima vanitate et fallacissima daemonum malignitate discerne. Si quid in te laudabile naturaliter eminet, nonnisi vera pietate purgatur atque perficitur; impietperditur et punitur. Nunc iam elige quid sequaris, ut non in te, sed in Deo uero sine ullo errore lauderis. Tunc enim tibi geligeres defuit. Expergiscere, dies est, sicut experrecta es in quibusdam, de quorum uirtute perfecta et pro fide uera etiam passionibus gloriamur, qui usquequaque aduersus potestates inimicissimas confligentes easque fortiter moriendo uincentes sanguine nobis hanc patriam peperere suo. Ad quam patriam te inuitamus et exhortamur, ut eius adiciaris numero ciuium, cuius quodam modo asylum est uera remissio peccatorum. Non audias degeneres tuos Christo Christianisue detrahentes et accusantes uelut tempora mala, cum
Abbreviated transcription (Latin):
bonã mentem: & inter selectos ista ñ
ponitur: quasi quicqͣm maiis p̾stari
homini potest: ponitur autẽ iuno qͥa
iterduca ẽ & domiduca: quasi quicquã
prosit iter carpere & domum duci
simens ñ est bona: cuius muneris de
am selectores isti inter selecta numina
minime posuerunt. Que profecto
& iinerue fuerat p̾ferenda: cui ꝑ
ista minuta oꝑa pueroꝵ memoriam
tͥbuerunt. Quis eñ dubitet multo
ẽẽ meliꝰ habere bonam mentẽ: qmͣ
memoriã quantiunlibet ingentẽ:
Nemo enĩ malus ẽ. qui bonã habet
mentẽ. Quidã uͦ pessimi memoria
sunt mirabili: tanto peiores. quan¬
cominus possunt qͦd male cogitant
obliuisci. E tamen inmerua ẽ inter
selectos deos: mentẽ autẽ deam t̃ba
uilis oꝑuit. Quid de uirtute dicam:

Expanded text:
bonam mentem, et inter selectos ista non bonam mentem, et inter selectos ista non ponitur, quasi quidquam majus praestari homini possit: ponitur autem Juno, quia Iterduca est et Domiduca, quasi quidquam prosit iter carpere et domum duci, si mens am selectores isti inter selecta numina minime posuerunt. Quae profecto et Mineruae fuerat praeferenda, cui per ista minuta opera puerorum memoriam tribuerunt. Quis enim dubitet multo esse melius habere bonam mentem quam memoriam quantumlibet ingentem? Nemo enim malus est, qui bonam habet mentem; quidam uero pessimi memoria sunt mirabili, tanto peiores quanto minus possunt quod male cogitant obliuisci. Et tamen Minerua est inter selvilis operuit. Quid de Virtute dicam
Abbreviated transcription (Latin):
minib nasci interra & exterra est:
iuuere autẽ atq sentire etiã deos
sydereos opinantur. Si autẽ dicunt
uitino atq sentino hec sola attri¬
buta que incarne uiuiscunt. & sen¬
sib adminiculantur. cur ñds̃ ille
qui facit onn̾a uiuere atq sentire.
etiam carni uitã p̾bet & sensum. u¬
muersali oꝑe hoc munus etiã par¬
tub tribuens. Et quid opus est
intunno atq sentino. Quod si ab
illo qui uite ac senfib uniuersaliter
p̃sidet. his quasi famulis ista carna¬
lia uelut extrema & ima commissa
sunt: itane sunt illi selecti destituti
familia. ut non inuenirent quib eti¬
am ipsi ista committerent. s cum tota
sua nobilitate qua insi sunt seligendi.
opus facere cum ignobilib cogerent᷑
Iuno selecta & regina. iouisq a soror
&s comunx. & tamen iterduca est pu¬
eris: opusq facit cum duab ignobilis¬
simis abeona & adeona. Ibi posuerunt
& mentem deam que faciat pueris

Expanded text:
minibus nasci in terra et ex terra est; minibus nasci in terra et ex terra est; uiuere autem adque sentire etiam deos sidereos opinantur. Si autem dicunt Vitumno adque Sentino haec sola adtributa, quae in carne uiuescunt et sensibus adminiculantur, quur non. deus ille, qui facit omnia uiuere adque sentire, etiam carni uitam praebet et sensum, uniuersali opere hoc munus etiam partubus tribuens? et quid opus est Vitumno adque Sentino? Quod si ab illo, qui uitae ac sensibus uniuersaliter praesidet, his quasi famulis ista carnalia uelut extrema et ima commissa sunt: itane sunt illi selecti destituti familia, ut non inuenirent quibus etiam ipsi ista committerent, sed cum tota sua nobilitate, qua uisi sunt seligendi, opus facere cum ignobilibus cogerentur? Iuno selecta et regina Iouisque et soror et coniunx; haec tamen Iterduca est pueris et opus facit cum deabus ignobilissimis Abeona et Adeona. Ibi posuerun Mentem deam, quae faciat pueris
Abbreviated transcription (Latin):
sor a saturnuis seminis ddator uł sator
qꝙ liber & libera. seminũ cõmotores
uł emissoret: quȩ semina cogitare¬
indignum ẽ nisi aduitam sensumq
ꝑuenerint: quȩ munera selecta non
dantur adiis selectis. s aquibdam
incognitis. & pre istorum dignitate
neglectis. Quod si respondetur omĩ¬
um iitiorum potestatẽ habere ianũ.
& ideo illi etiam qͦd aꝑitur concep¬
tui ñ immerito attribui: & omĩum
seminũ saturnum. & ideo seminati¬
onem quoq hominis ñ posse ab eiꝰ
oꝑatione seumgi : omĩum seminũ
emittendorũ liberũ & liberam. & ido
his etiam p̾ẽe que ad substituendos
homines ꝑtinent: onñum purgan¬
doꝵs & pariendorum iunonẽ. & ideo
eam ñ deeẽ purgationib feminarũ
& partub hominum: querant qͥd
respondeant de uitunno & sentino.
utium & ipsos uelint habere om̃ium
que uiuunt & sentiunt potestatem.
quod si concedunt: attendant qͣm
eos sublimius locaturi sint. Nam se¬

Expanded text:
sor et Saturnus seminis dator uel sator sor et Saturnus seminis dator uel sator et Liber et Libera seminum commotores uel emissores; quae semina cogitareindignum est, nisi ad uitam sensumque peruenerint, quae munera selecta non dantur a dis selectis, sed a quibusdam incognitis et prae istorum dignitate neglectis. Quod si respondetur omnium initiorum potestatem habere Ianum et ideo illi etiam quod aperitur conceptui non inmerito adtribui, et omnium seminum Saturnum et ideo seminationem quoque hominis non posse ab eius operatione seiungi, omnium seminum emittendorum Liberum et Liberam et ideo his etiam praeesse. quae ad substituendos homines pertinent, omnium purgandorum et pariendorum Iunonem et ideo eam non deesse purgationibus feminarum et partubus hominum: quaerant quid respondeant de Vitumno et Sentino, utrum et ipsos uelint habere omnium quae uiuunt et sentiunt potestatem. Quod si concedunt, adtendant quam eos sublimius locaturi sint. Nam se
Abbreviated transcription (Latin):
nificentie partitione suꝑentur: Con¬
fert enim selectus ianus aditũ & qua¬
si ianuam semini: confert selectus sa¬
turnus semen ipsum: confeit selectꝰ
liber eiusdem seminis emissionem
uiris: confert hocid̃em libera quȩ
ceres seuuenus ẽ. feminis: confert se¬
lecta umo & hoc ñ sola s cum mena
filia iouis fluores menstruos ad eius
qͦd conceptum ẽ incrementũ: con¬
fert uitimmus obscurꝰ ⁊ ignobilis ui¬
tam: confert sentinus obscurus o ig¬
nobilis sensum. Que duo tanto illis
reb prestantiora sunt: quanto & ipsa
intellectu & ratione uincuntur. Sic̃
enim quȩ ratiocinantur. & intelligt̃
ꝓfecto potiora sunt his que sine in¬
tellectii atq ratione ut pecora uiuurł
&s sentiunt. ita & illa que uita sensuq
sunt predita. his quȩ nec uiuunt nec
sentiunt merito p̃ferunt᷑. Inter sele¬
ctos itaq deos uitunnꝰ uiuificator
& sentinus sensificator magis haberi
debuerunt. qͣm ianus seminis addmis¬

Expanded text:
nificentie partitione supenificentie partitione supefert enim selectus Ianus aditum et quasi ianuam semini; confert selectus Saturnus semen ipsum; confert selectus Liber eiusdem seminis emissionem uiris; confert hoc idem Libera, quae Ceres seu Venus est, feminis; confert selecta Iuno, et hoc non sola, sed cum Mena, filia Iouis, fluores menstruos ad eius, quod conceptum est, incrementum: et confert Vitumnus obscurus et ignobilis uitam; confert Sentinus obscurus et ignobilis sensum; quae duo tanto illis rebus praestantiora sunt, quanto et ipsa intellectu ac ratione uincuntur. Sicut enim, quae ratiocinantur et intellegunt, profecto potiora sunt his, quae sine intellectu adque ratione ut pecora uiuunt et sentiunt: ita et illa, quae uita sensuque sunt praedita, his, quae nec uiuunt nec sentiunt, merito praeferuntur. Inter selectos itaque deos Vitumnus uiuificator et Sentinus sensificator magis haberi debuerunt quam Ianus seminis admis
Abbreviated transcription (Latin):
mine. ut etiã ipsa emisso semine li¬
beretur. Om̃s hi ex illis sunt. qui se¬
lecti appellantur. S ibi ẽ o dea mema
quȩ menstruis fiuorib preest. qͣm¬
uis iouis filia. tamen ignobilis et
hanc ꝓuinciam fluoꝵ menstruoꝵ
in libro selectoꝵ deoꝵ ipsi umonud̃e
auctor assignat. quȩ indiis selectis
etiam regina ẽ: & hic tamqͣm unio
lucina cum eadem priuigna sua me¬
na eidem cruori presidet. Ibi sunt¬
& duo nescio qui obscutissimi. uitũ¬
nus & sentinus: quoꝵ alter uitam.¬
alter sensus puerperio largiuntur.
Et nimirum multo plus prestant
cum sint ignobilissimi: qmͣ illi tot
proceres & selecti. Nlam profecto sine
uita & sensu quid est illud totum qͦd
muliebri utero geritur. nisi nescio qͥd¬
abiectissimum limo ꝙ pulueri com¬
parandũ.: Que igitur causa tot sele¬
ctos deos ad hec õꝑa minima compu¬
lit: ubi & a uitunno & sentino quos
fama obscura recondit. in huius mu¬

Expanded text:
minae, ut etiam ipsa emisso semine liminae, ut etiam ipsa emisso semine liberetur. Omlecti appellantur. Sed ibi est et dea Mena, que menstruis fluoribus preest, quamvis Iovis filia tamen ignobilis. Et hanc providentiam fluorum menstruorum in libris selectorum deorum ipsi Iunoni idem auctor assignat, que in diis selectis etiam regina est. Et hic tanquam Iuno lucina, cum eadem Mena privigna sua, eidem cruori presidet. Ibi sunt et duo nescio qui obscurissimi Vitumnus et Sentinus, quoalter sensus puerperio largiuntur. Et nimirum multo plus praestant, cum sint ignobilissimi, quam illi tot proceres et selecti. Nam profecto sine uita et sensu, quid est illud totum, quod muliebri utero geritur, nisi nescio qabiectissimum, limo ac pulueri comparandum. Que igitur causa tot selectos deos ad hec opera minima compulit, ubi a Vitumno et Sentino, quos fama obscura recondit, in huius mu
Abbreviated transcription (Latin):
os certe deos selectos
uarro unius libri contextione
commendat. Ianum. iouẽ. saturnũ.
gẽnium. meituriũ. apollinẽ. martẽ.
uulcanum. neptunum. solem. orcum.
liberumpatrẽ. tellurem. cererem. pti¬
nonem. lunam. dianam. mineruam.
uenerem. uestam. Inquib omĩb fer¬
me uiginti. duodecĩ sunt mares: octo
sunt femine. Hec numina utrum
ꝓpter maiores inmundo administra¬
tiones selecta dicuntur. anqͦd popłie
magis innotuerunt. maiorq est
eis cultus exhibitus. Si ꝓpterea qͥa
oꝑa maiora abhis administrantur
in mundo: ñ eos inuenire debuimus
inter illam quasi plebeiã numinum
multitudinẽ minutis opusculis de¬
putatam. Nam ipse pͥmum ianus cũ
puerperium concipitur unde illa
cuncta oꝑa sumunt exordiu̾ minu¬
tatim iinutis distributa numinib:
aditũ aꝑit recipiendo semini. Ibiẽ
& saturnus ꝓpter ipsum semen: ibili¬
ber qui marem effuso semine libetat
Ibi libera qm & uenerem uolunt. ꝙͥ
hoc idem beneficium conferat fe¬

Expanded text:
os certe deos selectos, Varro unius libri contextione commendat, Ianum, Iovem, Saturnum, Genium, Mercurium, Appollinem, Martem, Vulcanum, Neptunum, Solem, Orcum, Liberum patrem, Tellurem, Cererem, Iunonem, Lunam, Dianam, Minervam, Venerem, Vestam. In quibus omnibus ferme viginti duodecim mares, octo sunt femine. Hec numina, utrum propter maiores in mundo administrationes selecta dicuntur, an quod populis magis innotuerunt, maiorque est eis cultus exhibitus? Si propterea quia opera maiora ab his adminisin mundo, non eos inuenire debuimus inter illam quasi plebeiam numinum multitudinem minutis opusculis deputatam. Nam ipse primum Ianus, cum puerperium concipitur, unde illa cuncta opera sumunt exordium minutatim minutis distributa numinibus, aditum aperit recipiendo semini. Ibi est et Saturnus propter ipsum semen; ibi Liber, qui marem effuso semine liberat; ibi Libera, quam et Venerem uolunt, quae hoc idem beneficium conferat fe
Abbreviated transcription (Latin):
carere non potest fame qui panem
pictum lingit. & ab homine qui
rationes. Usq adeone inquiul
maiores nr̃os insipientes fuisse cre¬
dendum est. ut hec nescire̾t mu¬
nera diuma ẽe ñ deos. S qm̃ scie¬
bant nemini talia nisi aliquo dõ lar¬
giente concedi: quoꝵ deor nomina
non inueniebant. earũ rerum nomi¬
nib appellabant deos qͣs abeis sen¬
tiebant dari. aliqͣ uocabula indefle¬
ctentes: sicut a bello bellonam nun¬
cupauerunt ñ bellũ. sicut acums
ciniiã ñ cunam. sicut a segetib se¬
getiã ñ segetem. sicut a pomis po¬
manã. ñ pomũ. sicut abob bobo¬
nã ñ bouem. Aut certe nulla uoca¬
buli declinatione sic̃res ipsȩ no¬
minantur: ut pecunia dicta ẽ dea
que dat pecuniam. ñ omĩno pecunt¬
a dea ipsa putata est. Ita uirtus
que dat urtutem. honor qui hono¬
rem: concordia quȩ concordiam: ui¬
ctoria que uictoriam. Ita in quiunt
cum felicitas dea dicitur. ñ ipsa quȩ
datur. s numen illud atcenditur

Expanded text:
carere non potest fame, qui panem pictum lingit, et ab homine qui rationes. Usque adeone, inquiunt, majores nostros insipientes fuisse credendum est, ut haec nescirent munera divina esse, non deos? Sed quoniam sciebant nemini talia nisi aliquo deo largiente concedi, quorum deorum nomina non inveniebant, earum rerum nominibus appellabant deos, quas ab eis sentiebant dari, aliqua vocabula inde flectentes, sicut a bello Bellonam nuncupaverunt, non bellum; sicut a cunis Cuninam, non cunam; sicut a segetibus Segetiam, non segetem; sicut a pomis Pomonam, non pomum; sicut a bubus Bubonam, non bovem: aut certe nulla vocabuli declinatione, sicut res ipsae nominantur, ut Pecunia dicta est dea, quae dat pecuniam, non omnino pecunia dea ipsa putata est: ita Virtus, quae dat virtutem; Honor, qui honorem; Concordia, quae concordiam; Victoria, quae dat victoriam. Ita, inquiunt, cum Felicitas dea dicitur, non ipsa quae datur, sed numen illud attenditur
Abbreviated transcription (Latin):
nos certare uideamur. qm ñ¬
nulli istoꝵ ut ita dixerim demoni¬
colarũ inquib & labeo ẽ eodem
ꝑhibent abaliis angłos dici quos
ipsi demones nuncupant:. iam mͥ
de bonis angłis aliqͥd uideo disse¬
rendum. quos isti ẽẽ non negant.
s eos bonos demones uocare quam
mus: angłos quidem partĩ bonos
partim malos: numqͣm uͦ bonos de¬
mones legimus: S ubicumq illa¬
rũ litterarum hoc nomen positũ
repperitur siue demones siue depo¬
nia dicant᷑ ñ nͥ maligni significant᷑
sp̃s. W hanc loquendi consuetudi¬
nem intantũ popłi usquequaq se¬
cuti sunt: ut eoꝵs etiam qui pagani
appellantur. &. deos multos ac deme¬
nes colendos ẽẽ contendunt. nullꝰ
fere sit tam litceratus & doctus qͥ
audeat in laude uel seruo suo di¬
cete demonem habes. s cinlibet
hoc dicere uoluerit. non se aliter

Expanded text:
nos certare uideamur, quoniam nonnulli istorum, ut ita dixerim, daemonicolarum, in quibus et Labeo est, eosdem perhibent ab aliis angelos dici, quos ipsi daemones nuncupant, iam mihi de bonis angelis aliquid uideo disserendum, quos isti esse non negant, sed eos bonos daemones uocare quam mus, angelos quidem partim bonos, partim malos, numquam uero bonos daemones legimus; sed ubicumque illarum litterarum hoc nomen positum reperitur, siue daemones, siue daemonia dicantur, non nisi maligni significantur spiritus. Et hanc loquendi consuetudinem in tantum populi usquequaque secuti sunt, ut eorum etiam, qui pagani appellantur et deos multos ac daemones colendos esse contendunt, nullus fere sit tam litteratus et doctus, qui audeat in laude uel seruo suo dicere: \'Daemonem habes\'; sed quilibet hoc dicere uoluerit, non se aliter
Abbreviated transcription (Latin):
Uarietates rerum temporaliũ ñ ex fauore
aut impugnatione demonũ s ex ueri
De sillanis actib quorum se demones os¬
tentauerint adiutores.
Quantum maligni sp̃s ad flagitia in citent
homines. quando admittendis sceler ibus
quasi diuinam exempli sui interponurł
auctoritatem.
e secretis demonum monitis que ꝑti¬
nebant ad bonos mores cum palam in
sacris eorum om̃is nequitia disceret᷑.
Quanta euersione publice discipline. ro¬
mani diis suis placandis sacrauerint
obscena ludorum.

Expanded text:
arietates rerum temporalium, non ex favore aut impugnatione daemonum, sed ex veri De Syllanis actibus, quorum se daemones ostentauerint adiutores.Quantum maligni spiritus ad flagitia incitent homines, cum in committendis sceleribus quasi diuinam exempli sui interponunt auctoritatem.e secretis daemonum monitis, quae pertinebant ad bonos mores, cum palam in sacris eorum omnis nequitia disceretur. Quanta euersione publicae disciplinae Romani dis suis placandis sacrauerint obscena ludorum.
Abbreviated transcription (Latin):
onem diis suis ñ imputant. qui ma¬
la transitoria quib boni seuuiuant
quenter ꝓ morib optinis p̾cipiat
contra ꝑditos mores: di uͦ ipsorum
nullis talib preceptis egerint aliqͥd̃
cum suo cultore popło ꝓilla re publi¬
ca ne ꝑiret. mimo eosdem mores ue¬
lut suis exemplis auctoritate noria
corrumpendo egert̃ potius ut ꝑiret
Quã ñ ideo tunc ꝑisse quisqͣm ut ar¬
bitror iam dicere audebit. quia disces¬
sere om̃s aditis arisq relictis dii. uelut
amici uirtutib cũ uitus hominũ of¬
fenderent᷑: quia tot signis extorũ. au¬
gurioꝵ. uaticinorũ. quib setamqͣm
prescios fuuiroꝵ adiutoresq p̾liors
iactare & commenddare gestiebant.
conuincunt᷑ fuisse p̾sentes. Qui si ue¬
re abscessissent: mitius romani in
bella ciuilia suis cupiditatib qͣm il

Expanded text:
onem dis suis non inputant, qui maonem dis suis non inputant, qui mala transitoria, quibus boni, seu uiuant quentet pro moribus optimis praecepta contra perditos mores; di uero ipsorum nullis talibus praeceptis egerint aliquid cum suo cultore populo pro illa re publica, ne periret; immo eosdem mores uelut suis exemplis auctoritate noxia corrumpendo egerunt potius, ut periret. Quam non ideo tunc perisse quisquam, ut arbitror, iam dicere audebit, quia \'discessere omnes adytis arisque relictis di\', uelut amici uirtutibus, cum uitiis hominum offenderentur; quia tot signis extorum auguriorum uaticiniorum, quibus se tamquam praescios futurorum adiutoresque proeliorum iactare et commendare gestiebant, conuincuntur fuisse praesentes; qui si uere abscessissent, mitius Romani in bella ciuilia suis cupiditatibus quam il
Abbreviated transcription (Latin):
ri tales pugnas ciuica trepidaret af¬
fectio. s potius humanũ scelus diui¬
no excusaretur exemplo. Hac astu¬
tia maligni sp̃s etiam ludos unde
multa iam dixi scenicos sibi dicari
sacrariq iusserunt: ubi tanta deoꝵs
flagitia theatricis canticis atq fabu¬
larum actionib celebrata sunt. ut qͥs¬
qͥs eos talia fecisse crederet. & qͥs qͥs
ñ crederet s tamen illos libentissi
me sibi talia exhiberi cerneret. secu¬
rus imitaret᷑. Nequis itaq existima¬
ret indeos conuitia potius qm eis di¬
gnum aliquid scriptitasse: ubicumq
inter se illos pugnasse poete comme¬
morarunt. ipsi addecipiendos ho¬
mines poetarũ carmina firmauert̃:
pugnas uidelicet suas ñ solum ꝑsce¬
nicos intheatro. uerũetiam ꝑse ipsos
incampo humanis ocł̃is exibentes:
hec dicere compulsi sumus: qm pessi¬
mis morib ciuũ romanã rem publi¬
cam iã antea ꝑditam fuisse. nullamq
remansisse ante aduentũ dm̃ nr̃i nu

Expanded text:
ri tales pugnas civica trepidaret afri tales pugnas civica trepidaret affectio, sed potius humanum scelus divino excusaretur exemplo. Hac astutia maligni spiritus etiam ludos, unde multa jam dixi, scenicos sibi dicari sacrarique jusserunt: ubi deorum tanta flagitia theatricis canticis atque fabularum actionibus celebrata, et quisquis eos talia fecisse crederet, et quisquis non crederet, sed tamen illos libentime sibi talia exhiberi cerneret, securus imitaretur. Ne quis itaque existimaret in deos conuicia potius quam eis dignum aliquid scriptitasse, ubicumque illos inter se pugnasse poetae commemorarunt, ipsi ad decipiendos homines poetarum carmina firmauerunt, pugnas uidelicet suas non solum per scaenicos in theatro, uerum etiam per se ipsos in campo humanis oculis exhibentes. Haec dicere conpulsi sumus, quoniam pessimis moribus ciuium Romanam rem publicam iam antea perditam fuisse nullamque remansisse ante aduentum Christi Iesu