comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret. magis tñ timebat in stagnũ cade ⁊ ĩ ora
patentia bestiaꝵ. Querenti tũdalo quid hoc eẽt.
⁊ tui similib furtũ perpetrantib uł magnũ
uł modicũ. Nõ tñ eodem mͣ patiunt᷑ qͥ ĩ mini¬
ms et qui ĩ magnis deliquerunt. nͥ illud mo¬
dicũ sacrilegiũ fuerit. Sacrilegii ã rens est qͥ
nel rem sacratã uł de loco sacrato aliquid fai¬
ratur. Maxime uero rei sũt qui sub hĩtu reli¬
gionis delinqunt. Hũc pontẽ oportet de transi¬
re. ⁊ uaccã ĩdomitã tetũ ducere. ⁊ illesam mͥ
ultra pontẽ redo̾e qr uaccã compr̃is tui aliqñ
furatꝰ es. Ad quem tundalus. Dñe nõne ego il¬
lam reddi: Reddidisti ĩ quit. s qñ illam abscõ¬
dere nõ potusti ⁊ ĩo non plenũ patieris supplici¬
ui. qr minus est malum uelle quã ꝑficere
licet utrũq malũ sit añ deum ⁊ hiis dc̃ĩs ostẽ¬
dit ei angelus uaccã indomitã. Tundalus gͥ

Expanded text:
ret, magis tamen timebat in stagnum cadere, et in ora ret, magis tamen timebat in stagnum cadere, et in ora patentia bestiarum. Quaerenti Tundalo quid hoc esset,  tui similibus furtum perpetrantibus, vel magnum, vel modicum. Non tamen eodem modo patiuntur qui in minimis, et qui in magnis delinquunt, nisi illud modicum sacrilegium fuerit. Sacrilegii autem reus est, qui vel rem sacratam, vel de loco sacrato aliquid furatur. Maxime vero rei sunt, qui sub habitu religionis delinquunt. Hunc pontem oportet te transire, et vaccam indomitam tecum ducere, et illaesam mihi ultra pontem reddere; quia vaccam compatris tui aliquando furatus es. » Ad quod Tundalus: « Domine, nonne illam reddidi? » -- « Reddidisti, inquit, sed quando illam abscondere non potuisti: et ideo plenum non patieris supplicium; quia minus est malum velle quam perficere; licet utrumque malum sit ante Deum. » Et his dictis ostendit ei angelus vaccam indomitam. Tundalus igi
Abbreviated transcription (Latin):
untes inde longiꝰ uidert̃ stagnũ amplũ
nalde ⁊ tempestuosũ. enus flutus elati ñ
ꝑmitebant cerne celũ Ibi erat plurima inul¬
titudo bestiaꝵ t̾ribiliũ mugiẽtiũ ut aĩas deuo¬
rarent. ꝑ latũ stagni pons multũ angustꝰ erat.¬
⁊ longus usq ad duo miliaria. latitudo eiꝰ erat
uniꝰ palmi.longior erat et angustior qm pons
suꝑior. Eratq tabula illa plena claiuis ferreis
accutissimis ĩsertis. qui oĩm transenntiũ pedes
ꝑforabãt. Om̃s q bestie ad illũ pontẽ cõueniebãt
ut cibũ inde sumerẽt. animas scił q̃ transire ñ
assimilarentur. De ore ip̃aꝵ exibat ignis tam
uehemens ut stagnũ ip̃m a cernentib bullire
putaret᷑. Uidit autẽ ibi animã quãdã ĩ ponti
ualde plorantẽ ⁊ se multis criminib accusa¬
tem. Eratq magno pond̾e manipłoꝵ frumen¬
ti onerata. ⁊ hunc pontẽ cogebaturꝰ. transire ⁊
qͣmuis plantas clauis ꝑforatas nimis dole¬

Expanded text:
inde, longius viderunt stagnum amplum valde et tempestuosum, cujus fluctus elati non permittebant videre coelum. Ibi erat plurima multitudo bestiarum terribilium, mugientium ut animas devorarent. Per latum stagni pons multum angustus erat, et longus usque ad duo milliaria. Latitudo ejus erat unius palmi; longior erat et angustior, quam pons superior. Eratque tabula illa plena clavis ferreis acutissimis insertis; qui omnium transeuntium pedes perforabant. Omnesque bestiae ad illum pontem conveniebant, ut cibum inde sumerent; animas scilicet quae transiassimilarentur: de ore ipsorum exibat ignis tam vehemens, ut stagnum ipsum a cernentibus bullire putaretur. Vidit autem ibi animam quamdam in ponte valde plorantem et se multis criminibus accusantem, eratque magno pondere manipulorum frumenti onustam, et hunc pontem cogebatur transire, et quamvis plantas clavis perforatas nimis dole
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris. In prou̾biis salomon .q. meditando in¬
cessit ĩ ecc̃aste ad pͥmũ gradũ cõtemplatioĩs as¬
cendit ĩ canticis canticoꝵ ad sup̃mũ se transtu¬
lit. Idẽ ĩ scd̾a omlia. Uanitas alia est ĩ reb cõdi
tis. alia ĩ oꝑib humanis. alia ĩ corporib. alia
ĩmẽtib. Prim̾a est mutabilitatis. scd̾a curio¬
sitatis. t̾cia mortalitatis. qͣrta iniquitatis. Ua¬
nitas mutabilitatis duob modis ĩ reb cõside¬
ratur. sũ qr in anes sunt. sũ qr transitorie sũt

Expanded text:
Creatoris. In Proverbiis Salomon quasi meditando incessit. In Ecclesiaste ad primum gradum contemplationis ascendit. In Canticis canticorum ad supremum se transtultis. Alia in operibus humanis, alia in corporibus, alia in mentibus. Prima est mutabilitatis; secunda curiositatis; tertia mortalitatis; quarta iniquitatis. Vanitas mutabilitatis duobus modis in rebus consideratur: sive quia inanes sunt; sive quia transitoriae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nalis uisiones: cogitatio. meditatio. con¬
templatõ. Cogitatio est. cum mens notione re¬
rum transitorie tangit᷑. cũ ip̃a res sua ymagĩe
aĩo subito p̾sentatur. uł ꝑ sensum ĩgrediens ul
a memoria exurgens. Meditatõ est assidua ac
sagar retractatio cogitationis: aliqͥd uł in uolu¬
tũ replicare nitẽs uł scrutans penetrare occubrũ
Contemplatio est ꝑspicax et liber ãi contuitꝰ ĩ
res ꝑspiciendas usq quaq diffusus ⁊ iͣ quodãm᷑¬

Expanded text:
nalis visiones, cogitatio, meditatio, contemplatio. Cogitatio est, cum mens notione rerum transitorie tangitur cum ipsa res, sua imagine animo subito praesentatur, vel per sensum ingrediens, vel a memoria exsurgens. Meditatio est assidua et sagax retractatio cogitationis, aliquid, vel involutum explicare nitens, vel scrutans penetrare occultum. Contemplatio est perspicax, et liber animi contuitus in res perspiciendas usquequaque diffusus. I
Abbreviated transcription (Latin):
possessorib solũ cõferũt. ut quo ĩ eis plus ac
cipete uident᷑. inde plus aliis onerati inueni¬
untͣ quos certe pro eis dẽ acquirendis uł con¬
seruandis. plus semꝑ uł labore atterunt uł¬

Expanded text:
possessoribus solum conferunt, ut quod in eis plus aliis possessoribus solum conferunt, ut quod in eis plus aliis accipere videntur, inde plus aliis onerati inveniantur; quos certe pro eisdem acquirendis vel conservandis plus semper vel labore atterunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lubricos captans aspestus oblita sui fundit᷑.
ac totam se curiositati dans circuit oĩa. si q̃ for
retũ motꝰ altera. sꝑ p̃ceps. temeraria ꝓcar. ĩ sta¬
bilis. petulans. ĩpaciens et lubrica. sepeuana
sepe exultans. sepe in ani tuore trepidans mi¬
lam uiterus raditem hñs: s sꝑ sulpecta ad ex¬
teriores rerũ pendẽs motꝰ. Certe õs treatura¬
talis est hõi. qualis homo ip̃e est sͥ: ut ab hiis
q̃ foris sunt nec bona mens ledi possit nec ma¬
la iuuari. Igit᷑ ħ omĩa nec ad malũ bono. nec
ad bonũ malo ẽẽ possunt nͥ qntũ ip̃e animꝰ
uł ista aspernando ꝓficit uł deficit ꝑu̾se amã¬
do aut metuendo uane. Quid prodest carnẽ¬
moriturã deliciaꝵ luxu et uoluptatũ affluẽ¬
tia contͣ corruptionẽ tanto aunisu defendere.
cũ nemo sit qui possit eam a corruptiõe custedi¬
tiis sũ dignitatib głari uelit qͥd uantꝰ esse
potest: Hoc ꝓfecto diuitie ħ dignitates sius

Expanded text:
et lubricos captat aspectus. Oblita sui foras funditur, ac totam se curiositati dedens circuit omnia, lustrat uemper altera, semper praeceps, temeraria, procax, instabilis, petulans, impatiens et lubrica; saepe vana spe exsultans, saepe inani timore trepidans, nullam interius radicem habens, sed semper suspecta ad exteriores rerum pendens motus. Ante pertalis est homini, qualis ipse est illi, ut ab iis, quae foris sunt, nec bona mens laedi possit, nec mala juvari. Igitur haec omnia nec ad malum bono, nec ad bonum malo esse possunt, nisi quantum ipse animus vel ista aspernando proficit, vel deficit perverse amando, aut metuendo vane. Qumorituram deliciarum luxu, et voluptatum affluentia contra corruptionem tanto adnisu defendere, cum nemo sit qui possit eam a corruptione custoditiis, sive dignitatibus gloriari velit, qfecto divitiae, hoc dignitates suis
Abbreviated transcription (Latin):
tib lamberto tungrensi ⁊ audomaro taruanen¬
si: aliisq sc̃is ep̃is et abbĩb. audomar᷑ qui p̃ se¬
nio cecus erat. dum p̾cib p̾sentiũ ep̃oꝵ et meri¬
tis sc̃i uedasti illuminatꝰ ess. egre ferens se esse¬
liberatũ a cecitate qmͣ pro salute sua sͥ ado ĩmis¬
sam ẽẽ gandebat. rursus ad uotũ suũ est excecat᷑

Expanded text:
tibus Lamberto Tungrensi et Audomaro Tarwanensi aliisque sanctis episcopis et abbatibus, Audomarus, qui pre senio cecus erat, dum precibus presentium episcoporum et meritis sancti Vedasti illuminatus esset, egre terens se liberatum esse a cecitate, quam pro salute sua sibi a Deo immissam esse gaudeb
Abbreviated transcription (Latin):
atuũ. qd̾ ĩ hoc scło bona recepit ip̃a plane. Ne¬
q enĩ ad hoc ros de paradyso uoluptatis am¬
madu̾sio diuina eiecisse uidetur ut alterum
hic paradysum s̃ͥ adinuentio humana para¬
ret. Homo ad laborẽ natꝰ si laborẽ refugit: nõ
facit ad qd̾ natꝰ est. ad qd̾ uenit uenit ĩmnũ¬
dñ. Quid. sendebit ei qui misit illũ. qͥ ĩstitu
cruciaris. Quid dicemꝰ ad hec: Si talis est
finis ⁊ tale iudiciũ: ut extrema gaudii luctꝰ

Expanded text:
tota, quod in hoc saeculo bona recepit? Ipsa plane. Neque enim ad hoc nos de paradiso voluptatis animadversio divina ejecisse videtur, ut alterum sibi hic paradisum adinventio humana pararet. Homo ad laborem nascitur: si laborem refugit, non facit ad quod natus est, ad quod venit in mundum. Quid recruciaris. Quid dicemus ad haec? Si talis est finis, et tale judicium, ut extrema gaudii luctus
Abbreviated transcription (Latin):
utiq famem. Tũc macillentissimas eoꝵ faci
gunt. Nimirũ ad ymaginẽ dei fc̃a aĩa rõnał.
ceteris oĩb occupari pot᷑. repleri õmo nõ pot̾.
Capacem dei quicqͥd deo minꝰ est nõ ĩꝑlebit. Iñ¬

Expanded text:
utique famem. Tunc vero macilentissimas eorum facieutique famem. Tunc vero macilentissimas eorum facieur . Nimirum ad imaginem Dei facta anima rationalis, caeteris omnibus occupari potest, repleri omnino non potest. Capacem Dei, quidquid Deo minus est, non implebit.
Abbreviated transcription (Latin):
neq̃ amator pecunie dicet aliqũ suffi¬
cit. neq libidinosus satiabit᷑ uoluptate. Sic
est crudelis quisq sꝑ sangͥnem sitit. ⁊ ambi¬
tiosus aut humane laudis cupidus adeptis
dignitatũ titulis seu fauorib malũ etinde
nus ã inuenit requiẽ qui sͥ plac̾e cupit ⁊ pu¬
qñ qͥn uiros quid nisi freneticos arbitraret:
Primꝰ siquidẽ buccis tumẽtib marinã ma¬
stigabat harenam. Scd̾s sułphureo astans
lacui exalantem tẽterrimũ ⁊ fetidissimũ ge¬
stiebat haurire uaporem. Tertiꝰ fornaci ĩcu¬
bans uehement̾ accense micantes scirtillas
hyantib exciꝑe faucib letabat᷑. Quartꝰ supͣ
pinnaculũ templi residens. leuioris aure sp̃m
apto ore attrahebat. Et si quo muiꝰ ĩfluere
uideretur scabello sͥ uentũ sciebat: ac si totũ
speraret aerem deglutire. Quintꝰ seorsum po¬
situs ridebat cet̾os. ip̃e quo ridendꝰ ⁊ maxime.
ꝓpͥas .n. carnes incredibili studio sugere labo

Expanded text:
nec amator pecuniae dicet aliquando, Sufficit; nec libidinosus satiabitur voluptate. Sic et crudelis quisque semper sanguinem sitit, et ambitiosus aut cupidus laudis humanae, adeptis dignitatum titulis seu favoribus, nullum exinnus autem invenit requiem qui sibi placere cupit, quando quinque viros, quidni phreneticos arbitrarer? Primus siquidem buccis tumentibus marinam masticabat arenam. Secundus sulphureo astans lacui, exhalantem teterrinum fetidissimumque gestiebat haurire vaporem. Porro tertius fornaci incubans vehementer accensae, micantes scintillas hiantibus excipere faucibus laetabatur. Quartus supra pinnaculum templi residens, lenioris aurae spiritum aperto attrahebat ore: et si quo minus influere videretur, flabello sibi ventum ipse ciebat, ac si totum speraret 297 aerem deglutire. Quintus seorsum positus ridebat caeteros, ipse quoque ridendus, et maxime. Proprias enim carnes incredibili quodam studio sugere labor
Abbreviated transcription (Latin):
assederat ꝑmane: cepit collectans sodalib ip̃ius
reciprocans nomẽ. q int̾pretari. locusta ĩqͣm hec
dici pot̃.q. dicat locosta. Et subiungẽs. Sciatis
inquit nõ ꝓgressius nõ it̾ ceptũ licere protendere
uerũptñ surgite ⁊ iumenta sternite. ut qͣntũ licu¬
erit quo tendimꝰ ꝓperemꝰ. Dũ aͥ huic mutuo con¬
fabularent᷑ et secum q̃rerẽt: ꝑuenerũt missi apo¬
stolici equis sudantib ⁊ ad modũ fatigantibus
Statunq illi cũ magna celeritate epłam qͣm
detulerant porrexerũt. Qua ꝑ lecta: ita est inqͥt
socii ut p̃dixerã. Romã celerit̾ remeabimꝰ. Tali¬
q ordine interim delato sue deuotionis effectu:
mox ut ip̃e pontificatꝰ officio functus est opꝰ diu
desideratũ ꝑfecit.¬

Expanded text:
assederat permanere, coepit collaetans sodalibus ipsius assederat permanere, coepit collaetans sodalibus ipsius nomen reciprocans quasi interpretari: Locusta, inquam, eo dici potest, quasi loco sta; et subjungens, sciatis, inquit, non progressius nos iter coeptum licere protendere. Verumtamen surgite, et jumenta sternite, ut quantum licuerit quo tendimus properemus. Dum autem hinc mutuo confabularentur, et secum quaererent, pervenerunt missi apostolici equis sudantibus et admodum fatigatis, statimque illi cum magna celeritate epistolam quam detulerant porrexerunt, qua perlecta, ita est, inquit socii, ut praedixeram, Romam celerius remeabimus. 21. Talique ordine interim dilato suae devotionis effectu, mox ut ipse pontificatus officio functus est, opus diu desideratum perfecit
Abbreviated transcription (Latin):
ec interea ad noticia ppłi ueniũt ⁊ mox¬
unanimi condicto õs urbici ac suburbani uł qui¬
cũq audientes accurr̾e potuer̃t. sese ĩtres ꝑtes diui¬
dunt ⁊ ꝓficiscenti aplico pelagio ad ecc̃am sc̃i petri
t̾ribili uoce proclamant. Eya apłice quid fecisti. Sẽn
petrũ offendisti. romã destruxisti. gregorũ nõ tam
dimisisti. qͣm expulisti. Hiis ã uocib horribiliter
ꝑmotꝰ pontifex ppłmq uehementissime metuẽs
post eũ sũma cũ festinatione legationẽ ut qͣntociꝰ
romã rediret cũ int̾dictiõe direxit. S añqͣm missi
eũ adissent triũ dieꝵ iam cõfecto itinere. dũ idem
uit dñi gregoriꝰ ut it̾agentib moris est circa sex¬
tam horam in quodã prato sociis quibdã qͥescen¬
tib. aliis ã illis assidentib uł quib lib reb neces¬
sariis occupatis sederet ac legetet. uenit ad eum
locusta ⁊ dans saltũ pagine qm̃ ꝑcurrebat ĩ sedit.
Cernensq eam b̃s gregoriꝰ tam mansuete loco qͦ

Expanded text:
ec interea ad notitiam populi veniunUnanimi condicto omnes urbici ac suburbani, vel quique audientes occurrere potuerunt, sese in tres partes dividunt, et proficiscenti apostolico Pelagio ad Ecclesiam sancti Petri, terribili voce conclamant: Eia, apostolice, quid egisti? Sanctum Petrum offendisti, Romam destruxisti, Gregorium non tam dimisisti quam expulisti. His ergo vocibus horribiliter permotus pontifex populumque vehementissime metuens, post eum summa cum festinatione, et obligationis ut quantocius Romam rediret interdictione, direxit. 20. Sed antequam missi eum adissent, trium dierum jam confecto itinere, dum idem vir domini, Gregorius, ut iter agentibus moris est, circa sextam horam in quodam prato sociis quibusdam quiescentibus, aliis autem assistentibus vel quibusque rebus necessariis occupatis sederet et legeret, venit ad eum locusta, et dans saltum paginae quam percurrebat, insedit. Cernensque eam beatus Gregorius tam mansuete loco quo
Abbreviated transcription (Latin):
quieta ⁊̃ suscitat mẽbra licet ueris sectatorib
puritatis ad optinendã eã nicħ p̃iudicet ista
extitauit sciend̃ tñ est qd̾ ita si cõmota fi̾unt
ad quietẽ ꝓpͥam reducant᷑ castitatis imꝑio. ut
nõ modo cum illo pruritu s nec cũ minima qͥ¬
dem libidinis recordatione sedent᷑. Et idcirto
ut cũ lege aĩ ler quo congruat corporał. ⁊̃ ĩ ip¬
sius aq̃ potu ita est iumietas castiganda. ut hu¬
moris cotidiani illa collectio pigrius arefc̃is ĩflu
ac tepidũ. frigidũq ut ĩ dixerim ignẽ ⁊ absq ul¬
liꝰ adustionis ardore rorantem suscitet flãmam.
iustar admirabilis illiꝰ moysaice uisionis ut car¬
nis nr̃e riib ĩnoxio igne circũdatꝰ nõ urat᷑. uł sic̃
illoꝵ triũ iuuenũ quib torante sp̃u fornacis
caldaice flamma discussa est: ut illud quodãmͦ¬

Expanded text:
quieta etiam suscitet membra, licet veris sectatoribus quieta etiam suscitet membra, licet veris sectatoribus puritatis ad obtinendam eam nihil praejudicet ista excitarit; sciendum tamen est, quod ita si commota fuerint, ad quietem propriam reducantur castitatis imperio, ut non modo cum nullo pruritu, sed ne cum minima quidem libidinis recordatione sedentur. Et idcirco ut cum lege animi lex quosius aquae potu, ita est nimietas castiganda, ut humoris quotidiani illa collectio pigrius arefactis influac tepidum, frigidumque, ut ita dixerim, ignem, et absque ullius adustionis ardore rorantem suscitet flammam, instar admirabilis illius Mosaicae visionis, ut carnis nostrae rubus innoxio igne circumdatus non uratur; vel sicut illorum trium juvenum, quibus ita rorante Spiritu fornacis Chaldaicae flamma discussa est, ut ne ca
Abbreviated transcription (Latin):
uolaptatis. Qmobrem donec pulsari nos caruĩ
cõmotiõe sentimꝰ nouerimꝰ ad castitatis nos nͨ
dũ ꝑuenisse fastigia s adhuc sub infirmita¬
te continẽtie cõstitutos p̾liis fatigati. ĩ quib
nc̃ce est dubios semꝑ esse euent. hac cõmotiõe¬
ip̃i quidẽ ennuchi carere dẽptis genitalib pos¬
sũt. Sciendũq est nõ eis carnales estus nec ef¬
fectũ libidĩs s solã satiue generatioĩs deesse
dis uł cõtiẽtie districtione debent laxari: lic
neqͣqm sit discernendũ minore ab eis castimo¬
castitatis a laboriosis cõtinentie rudimentis
ꝑpetua tnͣquillitate discernit᷑. Hec eñi uere con¬
sũmatio castitatis que nõ ĩpugnans carnalis
cõcupiscentie motꝰ s toto horrore detestans iu¬
gem at ĩuiolabilẽ sui retinet puritatẽ. nec pote
nens caro adu̾sus sp̃m cõcupisce desideriis eiꝰ uir¬
tutiq cõsenserit ceperintq sͥ adinuicẽ pace fir¬
& urina cũ uesicam iugi ĩstillatiõe repleuerit

Expanded text:
tatem. Quamobrem donec pulsari nos carnis commotione sentimus, noverimus nos ad castitatis necdum pervenisse fastigia, sed adhuc sub infirmitate continentiae constitutos praeliis fatigari, in quibus necesse est dubios semper esse eventus. Quoipsi quidem eunuchi carere demptis genitalibus possunt, sciendum est non eis carnales aestus nec effectum libidinis, sed solam satiuae generationis deesse dis uel continentiae districtione debere laxari, licet nequaquam sit discredendum minore ab eis castimorem perfectio castitatis a laboriosis continentiae rudimentis perpetua tranquillitate discernitur. haec est enim uerae consummatio castitatis, quae non inpugnans carnalis concupiscentiae motus, sed toto horrore detestans iugem atque inuiolabilem sui retinet puritatem nec potestnens caro aduersus spiritum concupiscere desideriis eius uirtutique consenserit, coeperintque sibi inuicem pace fird urina cum vesicam jugi instillatione repleverit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nr̃oꝵ decimas offeramꝰ. Que ꝓfecto ĩ supputatõe
qͣdragesime eiudent̾ implent᷑. Dĩm .n. dieꝵ nume¬
rus quib retiolutꝰ ĩ orbem annꝰ includit᷑: t̾ginta
sex senus dierũ num̃o decimat᷑. Quid uͭ de primi¬
ciis dicã qͥs ab oĩb qui xp̃o fidelit̾ famulant᷑ coti¬
die c̾tum est echiberi. Nam cũ exꝑgiti a sompno
⁊q. rediuina post soporẽ alacritate surgentes: priꝰ¬
quam motũ sensus ullius corde concipiant uł me¬
mora aut curã rei familiaris admitrat. cogitatio¬
nũ suaꝵ ort̾ꝰ atq principia diuinis consec̃tãt ho¬
gine coticliane resurrectionis exsoluũt. Quiq ⁊̃
a sompno extiti hostiam iubilationis sue do simi¬
lit̾ offerentes: pͥmo lingue sue motu ip̃m ĩ uocan
tes ĩmolant do̾ siu oris officia. Cui ⁊ pari deferũt
m pͥma manuũ suaꝵ gressuũq libamina: cũ ecu¬
bilib cõsurgentes ĩ or̃one cõsistunt ⁊ pͥusqͣm ĩ ꝓpͥis¬

Expanded text:
rum decimas offeramus, quae profecto in supputatione Quadragesimae evidenter implentur. Omnium enim dierum numerus quibus revolutus in orbem annus includitur, triginta sex semis dierum numero decimatur. In septemtiis dicam, quas ab omnibus qui Christo fideliter famulantur cotidie certum est exhiberi? nam cum ezpergefaoti a somno et quasi rediuiua post soporem alacritate surgentes, priusquam motum sensus ullius corde concipiant uel memoriam aut curam rei familiaris admittant, cogitationum suarum ortus atque principia diuinis consecrant hogine cotidianae resurrectionis exsoluunt? quique etiam a somno exciti hostiam iubilationis suae deo similiter offerentes primo linguae suae motu ipsum inuocantes, immolant Deo sui oris officia. Cui etiam pari deferunt modo prima manuum suarum gressuumque libamina, cum e cubilibus consurgentes in oratione consistunt, et priusquam in p
Abbreviated transcription (Latin):
ne suppetere uͥ ⁊ exꝑimento ip̃m est ꝙ uitat᷑ ⁊ ĩ
ip̃a exploratiõe discrimẽ: Quis gͦ ꝑfectissima
quis nirtute fundatꝰ ad illecebrã blandientiũ
cogitationũ nullũ mentis assensũ nullã cõmo¬
tionẽ carius ĩ se dep̾henderit excitari c̾tissima
puritatis sue capiet documenta .ĩ. ut ad hanc
se firmitatẽ puritatis ex̾cers ⁊ si corꝑalem feĩe¬

Expanded text:
ne suppetere, ubi et in experimento ipsum est quod vitatur, et in ne suppetere, ubi et in experimento ipsum est quod vitatur, et in ipsa exploratione discrimen? Cum ergo perfectissima quis virtucogitationum nullum mentis assensum, nullam carnis commotionem in se deprehenderit excitari, certissima puritatis suae capiet documenta, ita ut ad hanc se firmitatem puritatis exercens, casti
Abbreviated transcription (Latin):
queadmodũ corꝑi usus libidĩs catnisq iuicini¬
tas: ita ⁊̃ mẽti memoria eiꝰ est penit̾ subtrahen¬
da. Satis eñi ꝑnitiosũ est adhuc ĩfirmis egris¬
q corporib uł tenussimã recordationẽ huiꝰ passio¬
nis admitte ita ut nõnũqͣm ⁊̃ sub recordatione
ntillationis stimulis excitet᷑. Cuiꝰ cã seniores
nr̃i huĩdemodi lc̃ones sub p̃sentia iumioꝵ solẽt
ꝯsultissime pt̾ite. Sane ꝑtectissimis quib q sumo¬
ut qͥ se radices morbi huiꝰ penitꝰ iam extupasse cog¬
nou̾it. explorande si uolet gr̃a castitatis int̾dũ
⁊ aliqm exploratricẽ sui ymaginationẽ possit
admitce. Ceterũ ab hiis qui ad huc munꝰ firmi
atq ꝑfc̃i sunt. hanc examinatiõem nullatenꝰ
cõuenit usurpari: ut cõiunctionẽ femineam et
palpationẽ quodãm̃ tenerã ac mollem corde
ꝑtractant. exit .n. eis magis noxia qmͣ salubͥs
Qd̃ .n. exꝑimentũ hꝰcemodi hõib pot̾ in hac rõ¬

Expanded text:
quemadmodum corpori usus libidinis carnisque vicinitas, ita etiam menti memoria ejus est penitus subtrahenda. Satis enim perniciosum est adhuc infirmis aegrisque pectoribus vel tenuissimam recordationem hujus passionis admtitillationis stimulus excitetur. Cujus causa seniores nostri hujuscemodi lectiones sub praesentia juniorum solent consultissime praeterire. Sane perfectissimis quibusqut qui se radices morbi hujus penitus jam exstirpasse cognoverit, explorandae, si volet, gratia castitatis, interdum etiam aliquam exploratricem sui imaginem possit admittere. Caeterum ab his qui adhuc minus firmi atque perfecti sunt, hanc examinationem nullatenus convenit usurpari, ut conjunctionem femineam et palpationem quodammodo teneram atque mollem corde pertractent, erit enim eis magis noxia quam salubris. Quod enim experimentum hujuscemodi hominibus potest in hac ratio
Abbreviated transcription (Latin):
decet: cũ ip̃is dictis sc̃is religiosiꝰ ⁊ ardentiꝰ sen¬
tio moueri animos nr̃os flamina pietatis cũ
ita cantant᷑ qmͣ si nou ita cantarent᷑. ⁊ õs affc̃s
extitentur. S delectato carnus eui mentẽ ener¬
uandã dari non oportet sepe me fallit:dum
roni sensus nõ ita cõmittat᷑ ut patient᷑ sit po
q mͥ uidetur qd̃ de alexandrino ep̃o a thasio
sepe michi dictum est: qui tam modico flexu
uocis faciebat sonare let̾torẽ psalmi ut ꝓnun¬
tianti ucinior eẽt qͣm canenti. Ita fluctuo int̾
peritulũ uoluptatis et exꝑimentũ salubrita¬
probare ĩ ecc̃a ut ꝑ oblestamẽta auriũ / animꝰ
infirmꝰ ⁊̾ affectũ pietatis assurgat. Tam̃ cũ mͥ
lem non audire cantantẽ. Etre ibi sum. flete

Expanded text:
decet, dum ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius sentio moueri animos nostros in flammam pietatis, cum ita cantantur, quam si non ita cantarentur, et omnes affectus excitentur. sed delectatio carnis meae, cui mentem eneruandam non oportet dari, saepe me fallit, dum rationi sensus non ita comitatur, ut patienter sit poque mihi uidetur quod de Alexandrino episcopo Athanasio saepe mihi dictum commemini, qui tam modico flexu uocis faciebat sonare lectorem psalmi, ut pronuntianti uicinior esset quam canenti. periculum voluptatis, et experimentum salubritaprobare in Ecclesia, ut per oblectamenta aurium infirmior animus in affectum pietatis assurgat: tamen cum milem non audire cantantem. Ecce ubi sum, flete
Abbreviated transcription (Latin):
plangende tenebre in quib me latet facul¬
potuit ex deteriori melior: nõ fiat ⁊̃ ex meliore
deterior. Una spes. una fiducia. una firma pro¬
missio. mĩa tua. Uoluptates auriũ me tenati
ĩ sonis quos amant eloquia tua cũ suami uo
quiesco nõ quidẽ ut hẽam s ut surgã cũ uo¬
lo. Attam̃ cum ip̃is sñiis quib uiiũt ut ad¬
muttant᷑ ad me quetũt ĩ corde meo nõ nulliꝰ

Expanded text:
plangendae tenebrae, in quibus me latet faculm qui fieri potuit ex deteriore melior, non fiat etiam ex meliore deterior. una spes, una fiducia, una firma promissio misericordia tua. Voluptates aurium tenacius min sonis, quos aquiesco, non quidem ut haeream, sed ut surgam cum volo. Attamen cum ipsis sententiis quibus vivunt, ut admittantur ad m
Abbreviated transcription (Latin):
ia antesolis ortũ .xii. dietas ꝑagentes ad mon¬
tem gaudii. qui est dimdia lenta citͣ sc̃m iaco¬
bñ ꝑuenerunt. Il iq sc̃s iacob iuuũ ⁊ mortu¬
ñ decquo deposuit. iubẽs uiuo ut canonicos sti
legio eos defracto pacto corriꝑet. et diceret eis
ab ep̃o legionis ciitatis nbi i

Expanded text:
la ante solis ortum XII dietas peragentes ad Monla ante solis ortum XII dietas peragentes ad Montem Gaudii qui est dimidia leuga circa sanctum Iacobum peruenerunt. Ibique sanctus Iacobus uiuum et mortuum de equo deposuit, iubens uiuo ut canonicos sancti uos in urbe que dicitur Legio eos de fracto pacto corriperet et diceret eis ab episcopo Legionis ciuitatis ubi i
Abbreviated transcription (Latin):
ringia sc̃m iacobũ adeuntes mutue seruã¬
dam uirtutis fidẽ sͥ iniuicem promiserũt. unus
tñ int̾ eos fuit qui hoc eis nõ ꝓmisit. Cũ itaq
ad urbem q̃ portaclusa dr̃ ĩcolumes ꝑuenissent
unũ e scciis. ibi egrotantẽ pp̃ pactũ qd̾ fecerant
ꝑ .xu. dies usq portam risereos cum grandi la¬
rore tulerunt cũ ille .xu. diete ab expeditis qͥnz
dicb agi possent. Tunc tandẽ grauati ĩ firmũ
celiqrunt. ille tñ solus qui fidem nõ ꝓmisit. cũ
eo remansit. ad pedem mõtis sc̃i michaelis. Tũc
dixit infirmꝰ ut eum si poss suꝑ illũ montẽ fer¬
ret. Quẽ ille libent̾ deculit. ⁊ die declinante ad
uesꝑam infirmꝰ migrauit. Q uidens iuius
ualde timuit. p̃p ĩminentẽ noctis caliginẽ et de¬
functi p̾sentiã. ⁊ gentis barbare feritatẽ. Sic gͦ
õimodis destitutꝰ. ad or̃onẽ se cõtulit. ⁊ statim
sc̃s iacob ei ĩ specie equitis appatẽs causam fle¬
tus inquirit. Dñe inquit qr nox est. ⁊ mortuus

Expanded text:
ringia, Sanctum Jacobum adeuntes mutuae servandam virtutis fidem sibi invicem promiserunt. Unus tamen inter eos fuit qui hoc eis non promisit. Cum itaque ad urbem quae Porta Clusa dicitur incolumes pervenissent, unum e sociis ibi aegrotantem, propter pactum quod fecerunt per XV dies usque ad portus Cifereos cum grandi labore tulerunt, cum illae XV dietae ab expeditis V diebus agi possent; tunc tandem gravati infirmum reliquerunt. Ille tamen solus qui fidem non promisit cum eo remansit ad pedem montis Sancti Michaelis. Tunc dixit infirmus ut eum, si posset, supra illum montem ferret. Quem ille libenter detulit, et die declinante ad vesperam infirmus migravit. Quod videns vivus valde timuit propter imminentem noctis caliginem, et defuncti presentiam et gentis barbare feritatem. Sic igitur omnimodis destitutus, ad orationem se contulit et statim sanctus Iacobus ei in specie equitis apparens causam fletus inquirit. «Domine», inquit, «quia nox est et mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
co tructam ĩsolite magnitudĩs. cũ alio quodã
ei anselmꝰ. En sturio unus tͥ defertur. ⁊ animꝰ
tuus de deliciaꝵ in opia q̃rit᷑: Eoita fc̃m est.

Expanded text:
co tructam insolitae magnitudinis cum alio quodam ei Anselmus: Sturio unus en tibi defertur, et animus tuus de deliciarum inopia queritur? Ridet
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi quoꝵdã horendoꝵ. aspectus subt̾fug̾e gestiret.¬
ꝑ sallens et tremens uultũ suũ delitescendo hinc
inde cõmutare. Territi fr̃es qui ad erant quid
meũ ĩpressis dentib iã suffocare uidetis. ⁊ qͥd mͥ
intimo cordis affectu do gr̃as ag̾e cepit dicens. qd̾̃
anselmo ostiũ ingrediente ⁊ extensa manu sig¬
nũ sc̃e crucis edente. uidit ex ore eiꝰ flaminã ig¬
nis ad modũ lancee ꝓcedentẽ: q̃ ĩ lupos iacula¬
ta eos deterrint: ⁊ celeri fuga dilapsos procul ab¬

Expanded text:
 al., horrendorum aspectus subterfugere gestiret, pallens et anxie tremens vultum suum delitescendo hinc inde commutare. Territi fratres qui aderant, quid meum impressis dentibus jamjam suffocare videtis, et quid mihi intimo cordis affectu Deo gratias agere coepit. Dicebat enim quod Anselmo ostium ingrediente, et extensa manu signum sanctae crucis edente, viderit ex ore illius flammam ignis in modum lanceae procedentem, quae in lupo jaculata eos deterruit, et celeri fuga dilapsos procul ab
Abbreviated transcription (Latin):
to putaret᷑. dux baioarie henricꝰ siuriato heri¬
berto colonienses archiep̃o. A cuiꝰ ore omnes
pendebant insignia regni ab eo molent̾ ex¬
torsit. q uire hereditanio s̃ cõpetentia. Erat
quippe filius henrici ducis qui fuit genitus
de henrico tre pͥmi othonis imꝑatoris. C

Expanded text:
to putaretur, dux Bajoariae Henricus injuriato Herito putaretur, dux Bajoariae Henricus injuriato Heriberto Coloniensi episcopo, a cujus ore omnes pendebant, insignia ab eo violenter extorsit; quasi jure haereditario sibi competentia, Erat enim filius Henrici ducis, qui fuit genitus de Henrico fratre primi Othonis imperatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ patriciũ bello aggredit᷑. S iuctus cres¬
cens ⁊ ex fuga retractꝰ capit᷑. uiliq iumento
au̾se imposius circũducit᷑: ⁊ paulatim men¬
bra truncatꝰ. ad ultimũ añ urbem suspendit᷑.¬
cũ romanis seremisseꝰ sigit. tradtans qualit
iura regni et ecc̃e ad antiqũ statum reforma¬
ret: rõni ꝑ hoc ad contemptum eius adducti
subito contra eum conspirant. ⁊ aliquot mi¬
litũ eiꝰ ꝑemptis. eum in palato obsident. Unde
ꝑ industriam henrici ducis baioarie. et hugo¬
nis martionis ytalie: simulato ꝑacto uix ex¬
tratus roma decedit cũ siluestro pp̃. Et q uxor
crescentis imꝑatorẽ spe regnardi ad amorem
sui pellexat: dolẽs pio eiꝰ decessu uenenũ mi
sit ei. Quo ille cõsumptꝰ int̾ remeandũ ĩ yta¬
lia moritur. Milites  Insalpini corpꝰ imꝑa¬
toris defuncti cum ĩsigb imperii ad galli¬
am referentes: crebris ytaloꝵ incursib lacessi¬
ti. armis sͥ iuam parant. S cũ iam res ĩ tu¬

Expanded text:
tem patricium bello aggreditur; sed victus Crescens et ex fuga retractus, capitur, vilique jumento averse impositus circumducitur, et paulatim membris truncatus, ad ultimum ancum Romanis remissius agit, tractans qualiter jura regni et Ecclesiae ad antiquum statum reformaret, Romani per hoc ad contemptum ejus adducti, subito contra eum conspirant: et aliquot militum ejus peremptis eum in palatio obsident; unde per industriam Henrici ducis Bajoariae, et Hugonis marchionis Italiae simulato pacto vix extractus Roma recedit cum Sylvestro papa; et quia uxor Crescentis imperatorem spe regnandi ad amorem sui pellexerat, dolens pro ejus discessu, venenum ei immisit: quo ille consumptus inter remeandum in Italia moritur. Milites transalpini corpus imperatoris cum insignibus imperii ad Galliam referentes, crebris Italorum incursibus lacessiti, armis sibi viam parant. Sed cum jam res in tu
Abbreviated transcription (Latin):
torũ delectationes corporum affecta. eorũ frut¬
tione pascit uł nutrit sen sualitatẽ suam. seu cũ
int̾ra se ĩgrediẽs ⁊ corpora quib forti glutino
amoris ⁊ consuetudinus adhesit. ĩ lecum ĩ cor¬
poree nature secũ ferte nõ p̾ualẽs. coꝵ illuc se

Expanded text:
torum delectationes corporum affecta, eorum fruitione pascit, vel nutrit sensualitatem suam: seu cum intra se regrediens, et corpora quibus forti glutino amoris et consuetudinis adhaesit, in locum incorporeae naturae secum ferre non praevalens, eorum illuc s
Abbreviated transcription (Latin):
nẽs et ieiunniis et or̃onib se affligens iugit
regem francie ludouicũ se cõtulit qui eũ re-¬
uerent᷑ excipiens donec pax fieret benigne ne¬
cessaria ministrauit. Misertis itaq desolatõ¬
nem anglicane ecc̃e senoneñ archiep̃c romã
adiens impetrauit ut rex cũ toto regno suo
excõicaretur nnsi pax cantuariensi ecc̃e redde¬
retuir. Pace gͦ reddita septimo exili sui anno
reu̾sus honorifice susceptus est. Cũ ã dñs
ppͣ q̃ relam sc̃i thome audiss contͣ quemdã¬
ep̃m ⁊ alios fauentes regi ep̃os õs suspendit
Unde rex uehement̾ iratus sc̃m thomam ite¬
rũ dampnis ⁊ iniuriis a do fatigauit. qd̃ qͣ
ꝓditorẽ ec̃ce sue septa exhire ꝓhibuit. De¬

Expanded text:
nens et ieiuniis et orationibus se affligens iugitenens et ieiuniis et orationibus se affligens iugiteregem Francie Ludouicum se contulit. Qui eum reuerenter excipiens donec pax fieret benigne necessaria ministrauit. Misertus itaque desolationem Anglicane ecclesie Senonensis archiepiscopus Romam adiens impetrauit ut rex cum toto regno suo excommunicaretur nisi pax Canthuariensi ecclesie redderetur. Pace igitur reddita septimo exilii sui anno reuersus honorifice susceptus est. Cum autem dominus papa querelam sancti Thome audisset contra quendaepiscopos fauentes ei omnes suspendit. Vnde rex uehementer iratus sanctum Thomam iterum dampnis et iniuriis adeo fatigauit quod quasi proditorem ecclesie sue septa exire prohibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
cam sodem appellauit. S cũ nec sic quiesce¬
rent ꝓceres. nii sc̃s crucem quã manu tene
ten¬
bat in altum erigens a curia discessit cõclamã¬
tib impiis p̃t eum. Capite furẽ suspendite ꝓ¬
ditorẽ. Ctumq ĩ hospiciũ recessiss duo magni
proceres et fidles nocte ad eũ ueniũt lacrimã¬
tes. ⁊ sub iuramento dicentes qd̃ mors eus a
mens ecc̃e quam sͥ nocte sugit et dieb latẽs
noctib ambulans dis xuii. ad portũ uenit. ⁊
ĩparua nauicula aduob sacerdotib trans¬
iectus est ĩ flandriam. Quẽ ppͣ alexander tñc
senonis manẽs honorifice suscepit ⁊ ĩ pontig¬
niacensi monast̾io ut p̾dictũ est cõmendauit.
Rex uero anglie ep̃os et ꝓceres mitteris romã
ut legati uenirent qui negonũ regis contra
archiep̃m definirent repulsus est. Unde iratꝰ
issit ecc̃am ⁊ om̃ia bona archiep̃i et suoꝵ
cõfiscari ⁊ os oĩno qui ad eũ ꝑtinebant exilio
cõdempnari. Ille uero apud pontigniacũ ma¬

Expanded text:
cam appellauit. Sed cum nec sic quiescerent proceres, uir sanctus crucem quam in manu tenbat in altum erigens a curia discessit conclamantibus impiis post eum: «Capite furem! Suspendite proditorem!». Cumque in hospitium recessisset, duo magni proceres fideles nocte ueniunt ad eum lacrimantes et sub iuramento dicentes quod mors eius a mens ecclesie quam sibi nocte fugit et diebus latens, noctibus ambulans, die XVII ad portum uenit et in parua nauicula a duobus sacerdotibus traiectus est in Flandriam. Quem papa Alexander tunc Senonis manens honorifice suscepit et in Pontiniacensi monasterio commendauit. Rex uero Anglie episcopos et proceres mittens Romam ut legati uenirent qui negocium regis contra archiepiscopum diffinirent, repulsus est. Vnde iratus iussit ecclesiam et omnia bona archiepiscopi et suorum confiscari et omnes omnino qui ad eum pertinebant exilio condempnari. Ille uero apud Pontiniacum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ditate successerat apłica: unde tm̃ balsami redditĩ
amiuatĩ capiebat. qd̾ suffice̾t ĩ lumine lampadi
aute altare sc̃i petri appense ⁊ semꝑ ardenti. Hanc
possessionem accepta pecunia pͣp distraxit : ⁊ cano¬
nẽ aromatis quẽ acciꝑe solebat amisit. Aliqͣnto
p̃t eũ idẽ ppͣ ante sc̃m altare .q. deuotus astaret o¬
barbicasium uidebatur. elato brachio colaphũ
illi uehement̾ incussit: ⁊ ait. Tu extinxisti lucer¬
nam meam ante me: ⁊ ego extinguo lucernam
tuã añ deũ. Moxq disparuit. Protinꝰ ille corruit.
⁊ paulo post obiit. Prierulus quidam qͥnq̃nnus
hubaldi filiꝰ nobilissimi uiri qui mecũ degebat
ĩ heremo. ĩ meo meo monast̾io fc̃s fu̾at monachꝰ.
Hic cũ instratu suo quieuiss uesꝑe: mane ĩ pͥstino
clausis utrimq ianus ĩuentꝰ est. Qui requi sitꝰ.
dicebat se a quibdam hoĩb ad magnum cõuiuiũ
deductum. ubi om̃s epulaꝵ delicie uidebãt᷑. ibiq

Expanded text:
des apostolica, unde tantum balsami redditum annuatim capiebat, quod sufficeret illuminandae lampadi ante altare sancti Petri appensae, et semper ardenti. Hanc possessionem, accepta pecunia, papa distraxit, et pensionem aromatis quam accipere solebat, amisit. Aliquanto post cum idem papa ante sanctum altare quasi devotus astaret, obarbilaesium videbatur, elato brachio colaphum illi vehementer incussit et ait: « Tu exstinxisti lucernam meam ante me: et ego exstinguo lucernam tuam ante Deum, » moxque disparuit. Protinus ille corruit et paulo post obiit. Puerulus quidam quinquennis Hubaldi nobilissimi viri, qui mecum degit in eremo, filius, in meo monasterio factus fuerat monachus. Hic cum in stratu suo quievisset vespere, mane in pistrino clausis utrinque januis inventus est. Dicebat se illuc a quibusdam hominibus ad magnum convivium deductum, ubi omnes epularum deliciae videbantur; ibique
Abbreviated transcription (Latin):
te. ad sustipiendos õs qui ex eadem comitum¬
genealogia descend̾ent. Surgebat a scala illa de ĩ¬
menso baratro. Hec autem ordine succedentiũ se¬
ries texebat᷑. ut qui nouus adueniebat sup̃mum
gradum tenebat scale: et qui in eo reꝑtus erat. ai
inferiorem ꝓximũ descendebat. Cumq uir qui hoc
aspiciebat quereret. qͣre ille comes sii temporis qͥ

Expanded text:
ta, ad suscipiendos omnes, qui ex eadem comitgenealogia descenderent. Surgebat autem scala illa de immenso barathro. Hoc autem ordine succedentium singuli texebantur; ut qui novus adveniebat, supremum gradum tenebat scalae; et qui in eo repertus erat, ad inferiorem proximum descendebant. Cumque vir, qui hoc aspiciebat, quaereret, quare co
Abbreviated transcription (Latin):
tigit ut gregoriũ añ qm̃ pontificale decꝰ hr̃et per
foꝵ tͣnsitũ face̾ ac iudisse int̾ alios pueros uenia¬
les positos lactei corporis ac tienisti uult᷑.: capillor
quia de britannia ĩsula: cuiꝰ ĩcole tali om̃s decore
niterent. Rursus int̾rogauit utrũ idẽ insulani
xp̃iani eẽnt: an paganoꝵ etrorib implicati. Dic¬
tumq est ꝙ essent pagani. At ille intimo ex cor¬
de lõga trahens suspiria. Hen prodolor inquit
qd̾ tam lucidi tultus hoĩes tenebraꝵ auctor pos¬
sidet tantaq frontis specie gens grata mentem¬
decet coheredes. Quot ht inqͥt nomẽ ip̃a pro¬
uincia de qͣ isti sũt albati. Rnsũ est. qr derri no¬
carent᷑ .i. prouinciales. At ille. Bñ inqͥt derri.
uini. ⁊ uliꝰ quomꝰ uocat᷑. Responsũ est ꝙ elle uo¬
ca.. At ille alludẽs ad nomen ait. latidẽ dei cre¬
atoris illis in partib oportet cantari. Accedens
ti angloꝵ ĩ britanniã aliqͦs u̾bi ministros ꝑ qͦs

Expanded text:
t quam pontificale decus haberet, per forum transitum facere, ac vidisse inter alia pueros venales positos, lactei corporis, ac venusti vultus, capillos quia de Britannia insula, cujus incolae tali omnes decore niterent. Rursus interrogavit utrum iidem insulani Christiani essent, an paganorum erroribus implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria, Heu! Proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet, tantaqQuod habet, inquit, nomen illa provincia, de qua isti sunt allati? Responsum est, quia Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: Bene, inquit, Deiri, vinciae illius quomodo vocatur? Responsum est quod Alle vocaretur. At ille alludens ad nomen ait: Laudem Dei Creatoris illis in partibus oportet cantari. 18. Accedti Anglorum in Britanniam aliquos verbi ministros, per quos
Abbreviated transcription (Latin):
hẽmꝰ. ⁊ ĩ noĩe dñ digne eam querentib dare
parati sumꝰ. Qui cũ q̃siss ab illis qui ꝓ ip̃a
peterẽt. Rnderũt. Loca tm̃ oportuna et aĩas ĩ¬
geniosas ⁊ sine quib ista ꝑeg. natio tnͣsiri
nõ pot̃ alimenta et quib tegam᷑. Q cũ ille ꝑce¬
peditiones bellicas urgeretur. unũ eoꝵ noĩe cle¬
mentẽ ĩ gallia ꝑisius .s. residere fecit: cui ⁊ pu¬
eros nobilissimos mediocres ⁊ ĩfimos satis mł¬
tunis ad meditandũ deputatis. Alterũ uero
illuc tñ uoluissent ad discendũ congregari po¬
tuissent. Audito ã albinꝰ de natione anglorum¬
et qd̃ gratant̾ sapientes ac religiosos iuros sus

Expanded text:
eam et in nomine Domini digne querentibus dare parati sumus'. Qui cum inquisisset ab illis, quid pro ipsa peterent, responderunt: 'Loca tantum oportuna et animos ingeniosos et, sine quibus peregrinatio transigi non potest, alimenta et quibus tegamur'. Quo ille percepeditiones bellicas urgeretur, unum eorum nomine Clementem in Gallia residere praecepit, cui et pueros nobilissimos, mediocres et infimos satis mutunis ad habitandum deputatis. Alterum vero illuc ad eum qui voluissent ad discendum congregari potuissent. 2. Audito autem Albinus de natione Anglorum, quam gratanter sapientes viros religiosissimus
Abbreviated transcription (Latin):
oriundus mag̃r̃ deliciosus regis karo¬
li: scĩa litteraꝵ hoc tpr̃e p̃pollet ĩ gallia. Cuꝰ
berales. Hic multa scripsit. int̾ que eminent
libri. de sc̃a trinitate scripti ad ip̃m regẽ. Hic ⁊̃
iussu ip̃ius regis diuinã correxit hystoriã. He¬

Expanded text:
oriundus, magister deliciosus regis Karoli, scientia litterarum prepollet in Gallia, cujus  didicit. Hic multa scripsit, inter quae eminent libri de sancta Trinitate scripti ad ipsum regem. Hic etiam jussu ipsius regis divinam historiam
Abbreviated transcription (Latin):
talierat: et quotiẽs eo a suꝑiore ꝑte deorsum u̾so
ip̃e carine euis suꝑsecerat aduingẽs ⁊̃ cũ dieb as
nostib hoc incessant facet iamq eiꝰ uirtꝰ fundis
ex same sinul ⁊ labore cetidiss. quo eũ ordine mĩa¬
diuina seruauerat indicauit. Etenĩshic⁊̃ nue ẽ¬
ꝙ testat᷑ dicens. laborans ĩ flutib atꝙ deficiẽs su¬
bito mentis ponde sũ grauatꝰ ita ut neq depslus
sompno eẽm neq uigilare me crederẽ. cũ ecce in
eodẽ medio mari posito quidã apparuit. qͥ michi
panẽ ad refectionẽ detulit. Quẽ mox ut come¬
di. uires recepi. Nec longe post naius tͣnsiens
affuit: que me ab illo undaꝵ ꝑiculo suscepit: at¬
ĩ hostica insula om̃ipotenti dño hostiã sacre ob¬
latioĩs ĩmolauit. Iocirco credo qr hoc tam aꝑte¬
atq nescientib ostendat᷑. qr si ĩ solubiles culpe ñ
fuerint: ad absolutionẽ ꝓdesse ⁊ mortius uicti¬

Expanded text:
taverat, et quoties eo a superiori parte deorsum verso taverat, et quoties eo a superiori parte deorsum verso ipse carinae ejus supersederat; adjungens cum diebus ac noctibus hoc incessanter faceret, jamque ejus virtus funditus ex fame simul et labore cecidisset, quo eum ordine divina miser testatur, dicens: « Laborans in fluctibus atque deficiens, subito mentis pondere sum gravatus, ita ut neque depressus somno essem, neque me vigilare crederem: cum ecce in eodem medio mari me posito quidam apparuit qui mihi panem ad refectionem detulit. Quem mox ut comedi, vires recepi. Nec longe post navis transiens adfuit, quae me ab illo undain Usticula insula Deo omnipotenti hostiam sacrae oblationis immolavit. ac nescientibus ostendatur quia si insolubilos culpae non fuerint, ad absolutionem prodesse etiam mortuis victi
Abbreviated transcription (Latin):
to undaꝵ ꝑicło euade posse diffid̾et. Nauta uero
illiꝰ uarica noĩe qui nũc eidem ecc̃e clericatꝰ offi¬
cio fungit᷑ post nauẽ carabũ regebat ruptoq
ta ꝑicula ad hosticã insulã fluctib qͣssata ꝑuenit
Cũq die t̾cio ep̃c nautam. qui ab eo abreptꝰ ĩ ca¬
rabo fuerat ĩ nulla maris ꝑte uideret appat̾e: ue¬
hement̾ afflitus mortuũ trodidit. S ꝑ obseqũ
caritatis unũ qd̃ mortuo debebat impendit: ut
om̃ipotenti deo pro absolutiõe eiꝰ aĩe offecti sacri¬
ficiũ uctime salutaris iuberet. Quo oblato: res¬
taurata naue ꝑrexit ad ytaliã. Cũq ad romanũ
portũ ueniss. illic nautã repperit quẽ mortuũ pu¬
tabat. Tunc ĩopinata exultatione gauisus est.
eũq qͣlit̾ tot dieb ĩ illo tanto maris ꝑiculo uiu̾e
potuisset ĩquisiuit. Qͥ uidelicet indicauit. quoc¬
ens ĩ illis tempestatis flutib cum eodẽ quem tẽ¬
gebat carabo uersatꝰ qͣlit eũ illo undis pleno na¬

Expanded text:
t. Nauta vero illius, Baraca nomine, qui nunc ejusdem Ecclesiae clericatus officio fungitur, post navem carabum regebat, ruptoque lta pericula ad Usticam insulam fluctibus quassata pervenit. Cumque die tertio episcopus nautam qui ab eo abreptus in carabo fuerat in nulla maris parte videret apparere, vehementer afflictus mortuum credidit, sed, per obsequium charitatis, unum quod mortuo debebat impendit, ut omnipotenti Deo pro absolutione ejus animae offerre sacrificium victimae salutaris juberet. Quo oblato, restaurata nave, perrexit ad Italiam. Cumque ad Romanum portum venisset, illic nautam reperit quem mortuum putabat. Tunc inopinata exsultatione gavisus est, et eum qualiter tot diebus in illo tanto maris periculo vivere potuisset inquisivit. Qui videlicet indicavit quoties in illius tempestatis fluctibus cum eodem quem regebat fuisset carabo versatus, qualiter cum illo undis pleno na
Abbreviated transcription (Latin):
rustra prouide ut uidetis aut ter¬
remini aut terrere conamini de obedĩe
posse teneri nec sine crimine p̾teriri. Si.n¬
om̃is in obedĩa in excusabilit̾ sit cułpabilis
nulla tñ et̾nalit̾ dampnabilis: nisi quam
remediũ pñie nõ separat. nulla ẽ letalit̾ cri¬
minalis nisi que contẽptũ suꝑbie nõ eiuitar
Magna gͥ securitas filiis ĩ obedĩe. et reuera
pax hominib bone uoluntatis. qñ in om̃i
ĩobedĩa sola dampnat ĩ pnĩa. quã nescit qͥ
diligit deũ sola incriminat᷑ suꝑbia quã faci
nõ pot̃ cõscius ẽẽ sͥ: qui se nõ ĩplere cõfidit
qd̾ debere se credit. Creditis itaq ut uborum
dñs. sub iugo legis gem̾e adhuc nõdũ respira¬
re sub gr̃a suaue xp̃i ngum nequaqm exꝑtꝰ
ẽẽ. ideoq certissime adhuc infumari ꝑ carnẽ.¬
sibile quidẽ s tñ difficile ẽẽ sentitis magistros
legẽ: affumãtes ꝑiculosũ ẽe ꝓmit̾te qd̾ tã labo¬
riosũ ẽ obseruare ad hoc ego rendeo: ĩmo nõ ego

Expanded text:
rustra proinde ut videtis aut terremini, aut terrere conamini de obedientposse teneri, nec sine crimine praeteriri: siomnis inobedientia inexcusabiliter sit culpabilis, nulla tamen aeternaliter damnabilis, nisi quam remedium poenitentiae non sanat: nulla est lethaliter criminalis, nisi quae contemptum superbiae non evitat. Magna igitur securitas filiis obedientiae, et revera pax hominibus bonae voluntatis: quoniam in omni obedientia sola damnatur impoenitentia, quam nescit qui diligit Deum; solnon potest conscius esse sibi, qui se non implere confidit quod debere se credit. Creditis itaque ut verboDominus; sub jugo legis gemere adhuc, nondum respirare sub gratia; suave Christi jugum nequaquam esse expertus; ideoque certissime adhuc infirmari per carnesibile quidem, sed tamen difficile esse sentitis magistros legem, affirmantes periculosum promittere, quod tam laboriosum est observare; ad hoc ego respondeo, imo non ego,
Abbreviated transcription (Latin):
minũ edificiis uł aĩalib fulmine pereuntib.
mala q̃ solito grauiora xp̃ianis conting̾e sunt
significata. Dicunt ⁊̃ ĩosolunis in tempło dñi
siue ĩ mõte oliueri fulminasse et eiꝰ ĩfortunii
p̃sagiũ fuisse. In t̾ritorio gebennensi lupꝰ qui¬
dam corporis magnitudĩe et animi ferocitate
alus dissinuł hoĩes deuorauit. ⁊ plus qm trigĩ¬
ta aĩas diu̾si serus et etatis uita pͥuauit. In
aliis ⁊̃ locis hoc anno lupi similit̾ noscũt᷑ opera

Expanded text:
minum aedificiis vel animalibus fulmine pereuntibus, mala quae solito graviora christianis contigere, sunt signata. Dicunt etiam Jerosolimis in templo Domini sive in monte Oliveti fulminasse, et ejus infortunii hoc presagium fuisse. In territorio Gebennensi lupus quidam, corporis magnitudine et animi ferocitate aliis dissimilis, homines devoravit, et plus quam triginta animas diversi sexus et etatis vita privavit. In ali
Abbreviated transcription (Latin):
lii fc̃is conitrius ĩ monast̾io scĩ uincentii mo¬
nachis diurni officii cursũ cõplentib. duo
ex eis subito fulminis istu corruẽtes expira¬
nerũt. Alii quidã tacti uł t̾rii uix cõualue¬
rũt fulmine ⁊̃ altaris luitheũ adurente. et
sacrariũ penetrante. ⁊ de magna cruce ꝑtem
ꝑtẽ quo claustralis ostii asportãte tota domꝰ
repletur horrore. In aliis ⁊ lccis hõib seu ho

Expanded text:
l. factis tonitruis, in monasterio sancti Vincentii monachis diurni officii cursum complentibus, duo ex eis subito fulminis ictu corruentes expiraverunt; alii quidam tacti vel territi vix convaluerunt. Fulmine etiam altaris linteum adurente, et sacrarium penetrante, et de magna cruce partem, partem quoque claustralis hostii asportante, tota domus repletur horrore. In aliis etiam locis hominibus seu ho