comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs sibi in cȩlestib equales credidert.
nẽ p̾sentis scłi głam fuge: ut om̃e
qd̾ in futuro ꝓmutit᷑ consequaris.
Contentionũ uerba ⁊ animositatis
causas euita: discordiaꝵ qͦq ⁊ litũ
occasiones subterfuge. Nam si uirta
apłrdoctrinam seruũ dñi litiga¬
re ñ decet: quantomagis ancillã.
mus debet ẽẽ molestior. Linguã
a maliloquio cohibe. &. ori tuole¬
gis frenos impone: ut tẽ si forte lo¬
quaris qͥndo tacere peccatũ sit. ca¬
ue nequid qd̵ in rep̾hensionẽ ueni¬
at loquaris. Lapis emissus ẽ sermo
platus. Quappt᷑ dui antequã ꝓfe¬
mutunt. Pudicȩ m̃tis sermo etiã
debet pudicus eẽ: qui edificet semp
mag̃ quã aliquando destruat. au¬

Expanded text:
quos sibi in coelestibus aequales crediderunt? quos sibi in coelestibus aequales crediderunt? nem praesentis vitae gloriam fuge, ut omne quod in futuro promittitur consequaris. Contentionum verba et animositatis causas evita. Discordiarum quoque et litium occasiones subterfuge. Nam si, juxta Apostoli doctrinam, servum Dei litigare non decet , quanto magis ancillam Dmus debet esse modestior. XIV. Linguam a maliloquio cohibe: et ori tuo legis frenos impone: ut tunc si forte loquaris, que ne quid quod in reprehensionem ueniat dicas. lapis emissus est sermo prolatus: quapropter diu antequam profemittunt. pudicae mentis sermo etiam debet esse pudicus, qui aedificet semper magis quam aliquando destruat au
Abbreviated transcription (Latin):
blandiris. ⁊ complaces: Quos hoĩes
in exordio fecit d̾s: ex quib tocuꝰ
humani generis silua descendit.
Mundanã nobilitatẽ ñ nature eqͥtaᷤ
p̾stat. s cupiditatis ambitio . &. nul¬
la int̾ eos discretio ẽẽ potest. quos
natiuitas scda generauit. ꝑ quã tã
diues quã pauꝑ. tam seruus quã¬
lib. tã nobilis ꝙͣ ignobił di efficit᷑
filiꝰ. & t̾rena nobilitas splendore
głe celestis adumbratur. & nusꝙ̃.
om̃ino iam comparet. dũ que re¬
tro in scłarib honorib impares
fuerant. celestis. ⁊ diuine głe nobi¬
litate uestiunt᷑ equalit̾. Nsullus iã
ibi ignobilitatis locus. nec degener
quisquã ẽ. quẽ diuinȩ natiutatiꝰ
ornat nobilitas: nͥ apud illos qui
ñ putant humanis cȩlestia p̃po¬
nenda. aut si putant. quã uanũ ẽ
ut illos in morib p̾ferant. quossͣ
in maiorib pares ẽẽ sentiunt: &.
qͣsi infra se positos in t̾ra existimert

Expanded text:
blandiris et complaces? Duos homines blandiris et complaces? Duos homines in exordio fecit Deus, ex quibus totius humani generis silva descendit. Mundanam nobilitatem non naturae aequitas praestat, sed cupiditatis ambitio; et nulla inter eos discretio potest esse quos nativitas secunda generavit, per quam tam dives quam pauper, tam liber qualiber, tam nobilis quam ignobilis Dei efficitur filius, et terrena nobilitas splendore gloriae coelestis adumbratur, et nusquam omnino jam comparet: dum quae retro in saecularibus honoribus impares fuerant, coelestis et divinae gloriae nobilitate restituuntur aequaliter. Nullus ibi jam ignobilitatis locus, nec degener quisquam est, quem divinae nativitatis ornat nobilitas: nisi apud illos qui non putant humanis coelestia praeponenda. Aut si putant, quam vanum est ut sese illis in minoribus praeferant, quos sibi in majoribus pares esse sentiunt? et quasi infra se positos in terra existiment.
Abbreviated transcription (Latin):
ne seducat. Non nͥ sc̃os ⁊ iustos
⁊ simplices ⁊ innocentes ⁊ puros.
celestis aula suscipiet. Nullũ ap̾
dm̃ locũ ht̃ malitia. Ab om̃i ne¬
qͥ cupit regnare cũ .xͦ. Nichil tã
contrariũ nichil tam execrabi¬
le d̾o: quã aliquẽ odisse uelle. uł
om̃s amare. Qd ꝓpħa ꝓspiciens
cestat᷑ dicens. Qui disigitis dñm
odite malũ. Uide ne aliquã hu¬
manã głam diligas: ne ⁊ tua
int̾ eos porcio computet᷑. qͥb dic¬
tũ ẽ. Quomͦ uos pocestis credere:
głam ab inuicẽ querentes. Et de
ꝓpheta dic̃. Auge eis mala. auge
male głosis terre. ⁊ confundamini
spectu d̾i. Nolo respicias illas que
scłi ñ dñi st̾ uirgines. que ꝓpositi
sui ⁊ confessionis inmemores gau¬
dent in deliciis. in opib delectant᷑.
⁊ corꝑoree nobilitatis origine glo¬
riant᷑. Que si ꝓfec̾to dei filias se eẽ
cred̾ent: nunquã p̃ter diuinos na¬
dm̃ se hr̾e sentirent. Q dtͥ ausculta

Expanded text:
ne seducat. Nonnisi sanctos et justos ne seducat. Nonnisi sanctos et justos et simplices et innocentes et puros coelestis aula suscipiet: nullum apud Deum locum habet malitia. Ab omni nequi cupit regnare cum Christo. Nihil tam contrarium, nihil tam exsecrabile Deo quam aliquem odisse, alterum omnes amare. Quod Propheta prospiciens testatur dicens: Qui diligitis Deum, odite malum . XIII. Vide ne aliquam humanam gloriam diligas: ne et tua inter eos portio computetur, quibus dictum est: Quomodo vos potestis credere, gloriam ab invicem quaerentes ? Et de opheta dicit: Auge eis mala, auge mala gloriosis terrae: ut confundamini spectu Dei. Nolo enim illas resti sunt virgines, nec quae propositi sui et professionis immemores gaudent in deliciis, in opibus delectantur, et corporeae nobilitatis in origine gloriantur; quae si pro certo Dei filias se esse crederent, numquam post divinos naDeum se habere sentirent. Quid tibi, o stulta,
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatis nobilitate decorata. ita
te exibe ut cȩlestis natiuitas pareat.¬
⁊ ut ingenuitas diuina clarescat.
Sit in te noue gͣuitas honestatis. ad¬
mirabilis ⁊ stupenda uerecundia
mira patientia. uirginalis incessu
te iuderit admiret᷑ idicat. Quȩ hec
noua inter hoĩes gͣuitatis patientia
ẽ: Quȩ pudoris uerecundia. Quȩ
honestatis modestia: Que maturi
nec disciplina mortał. Celeste ꝑti gli
in corꝑe humano refulget. Puto
qd habitet in quibdã hominib
d̾s. Ꝙ cũ te filiam xp̃i cognouerit.
maiore stupore tenebit᷑ : & cogitat
qualis ille dñssit cuiꝰ tał ancilla
ut eas animas xp̃ianas existimes
eẽ. que aut fr̃es aut sorores non
dico odert̃. s etiam ꝓximos toto
corde conscientie coram di testimo¬
militudine inimicos etiã amare
necesse ẽ. Si scoꝵ cupis hr̃e consor¬
tiũ. a malitiȩ ⁊ nequitiȩ cogita¬
cu pectus munda. Nemo te cir¬
cũueniat: nemo fallaci sermo¬

Expanded text:
natiuitatis nobilitate decoratam. ita natiuitatis nobilitate decoratam. ita te exhibe. ut in te caelestis natiuitas appareat et ingenuitas diuina clarescat. sit in te noua grauitas, honestas admirabilis , stupenda uerecundia, mira patientia, uirginalis incessuste uiderit, admiretur et dicat: \'quae haec nouae inter homines grauitatis patientia est? quae pudoris uerecundia, quae honestatis modestia, quae maturinec discin corpore humano refulget. Puto quod habitet in quibusdam hominibus Deus. Et cum te filiam Christi cognoverit, majore stupore tenebitur, et cogitabit qualis iste Dominus sit, cujus talis ancilla ut eas animas Christianas existimes esse, quae aut fratres, aut sorores non dico oderunt, sed etiam proximos toto corde conscientiae coram Dei testimosimilitudine, inimicos etiam amare necesse sit. Si sanctorum cupis habere consortium, a malitiae et nequitiae cogitatu pectus emunda. Nemo te circumveniat, nemo fallaci sermo
Abbreviated transcription (Latin):
pigm̃ti querat: s innocentiȩ sim¬
plicitatisq candorem habeat.
Roseum uerecundiȩ colorem q.
splendorem ruboris pudorisq pos¬
sideat. Celestis abluatur nitro doc¬
trine: ⁊ lauam̃tis sp̃ualib emun¬
detur. Nulla in ea maliciȩ. nul¬
la doli macula relinquatur: &
ne quando male oleat odore per
mam talit̾ compositã concupisẽ
Nem̾to te filiam: scd̃m illud. Audi¬
dm̃ patrẽ nominas: te eiꝰ filiã testa¬
ris. Ergo sifilia dei es. uide nequid
eoꝵ facias que d̾o patri incongru¬
a sint: s age om̃ia quasi filia d̾i.
liȩ se gerant. quib assuescant mo¬
rib: quib se disciplinis instituait.
Tanta in quib dã ẽ uerecundia tã
ta gͣuitas. tanta modestia: ut cȩte¬
roꝵ hominũ ritũ. intuitu humaˢ¬
ne ingenuitatis excedant: & ne qͣm:
honestis parentib siuis ꝑ lapsũ suu̾
alterã sibi qͦdãmͦ inter hõies consũ
etudinis fecere naturã. Et tu origi¬
nis tantũ eẽ s d̾i filiam. &. diuine

Expanded text:
pigmenti quaerat, sed innocentiae ac simplicitatis candorem habeat, roseum uerecundiae colorem et purpureum ruborem pudoris possideat. caelestis abluatur nitro doctrinae et lomentis spiritalibus emundetur. nulla in ea malitiae, nulla delicti macula relinquatur. et ne quando male redoleat odore peccmam taliter compositam concupiscit. memento te Dei filiam dDeum patrem nominas, Dei te filiam esse testaris. Ergo si filia Dei es, vide ne quid eorum facias quae Deo patri incongrua sunt; sed age omnia quasi filia Dei. ilium filiae gerant, quibus assuescant moribus, quibusve se disciplinis instituant. Tanta in quibusdam verecundia est, tanta gravitas, tanta modestia, ut caeterorum hominum ritum intuitu humanae ingenuitatis excedant, et nequaquam honestis parentibus suis per lapsum suum alteram sibi quodam modo inter homines contudeant facere naturam. et tu ergo originis tantum, sed et Dei filiam et diuinae
Abbreviated transcription (Latin):
exordio epłe p̾fati sumus tedi sacri¬
ficiũ factam qd utiq scĩficationem
suam etiã aliis imꝑtit: quia quisqͥs
ex eo digne sumpserit. sc̾ificatiõis
u ipse sĩt particeps: ita gͦ ⁊ꝑ te qͣsi
ꝑ diuinam hostiam scĩficentur cet̾e.¬

Expanded text:
exordio epistolae praefati sumus te Dei sacriexordio epistolae praefati sumus te Dei sacrificium factam, quod utique sanctitatem suam etiam aliis inpertit, ut quisquis ex eo digne sumpserit, sanctificationis et ipse sit particeps, ita ergo et per te quasi per diuinam hostiam sanctificentur et
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi timor ⁊ tremor ẽ: ibi ñ uocis
elatio. s animus flebilis. ⁊ lacrimo¬
sa dilectio. Om̃ib actib tuis di¬
ligentiã adhibe. quia scriptũ ẽ.
ter. Crescat inte cũ annis gr̾a cres¬
eat cũ etate uisticia: ⁊ fides eo ꝑfec
hõĩb. Om̾ẽ tempꝰ in quo te ñ
meliorẽ senseris: hoc te estima
ꝑdidisse. E eptũ uirginitatis. ꝓpo¬
sitũ ad finẽ usq conserua: quia
ñ inchoasse tantũ s ꝑfecisse uirtꝰ ẽ
sic̃ in eugłio dñs ait. Qui aut̃ ꝑseue¬
rauerit usq in finẽ hic saluus erit.
Caue gͦ ne cui concupiscendi occasio¬
nẽ tͥbuas: quia sponsus tuus zelans
c̃. Criminosior ẽ xp̃i adultera: quã
mariti. Esto gͦ om̃ib forma uiuen
di: esto exemplũ. Precede ⁊ in actu:
qͦs in sc̃itatis scĩficatione p̾curris.
Uirginem te in om̃ib exibe. Nichil
corruptionis obiciatur capiti tuo
cuiꝰ corpus integrũ ẽ: ut & sit inui¬
olabilis conu̾satio. Et qm̃ sicut in

Expanded text:
ubi timor et tremor est, ibi non uocis ubi timor et tremor est, ibi non uocis elatio est, sed animi flebilis et lacrimosa deiectio. omnibus actibus tuis diligentiam adhibe, quia scriptum est:ter. Crescat in tecum annis gratia, crescat cum aetate iustitia, et fides eo perfectet hominibus. omne tempus in quo te non meliorem senseris, hoc te aestima perdidisse. Coeptum uirginitatis propositum ad finem usque conserua, quia non inchoasse tantum, sed perfecisse uirtutis est, sicut in euangelio Dominus ait: qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. caue ergo ne cui uel concupiscendi occasionem tribuas, quia sponsus tuus Deus zelans est: criminosior est enim Christi adultera quam mariti. Esto ergo omnibus uiuendi forma, esto exemplum, praecede et in actu quos in castitatis sanctificatione praecurris. uirginem te in omnibus exhibe: nihil corruptionis obiciatur capiti tuo. cuius corpus integrum est, sit et inuiolabilis conuersatio. et quoniam in
Abbreviated transcription (Latin):
cati reatus ẽ ñ hr̃e qd creditur. &
qd ñ habeas simulare. In ieiunus
magis quã in epulis delectare: illiꝰ
orationib die ac nocꝰte. Et si uidu
uine magis lectionis coniuiuum
dilige: spu̾alib te satiari dapib
concupisce. Illos potius require
cibos. quib anima magis ꝗ̃ corpꝰ
reficit᷑. Carnis ⁊ uini spẽcies quasi
caloris fom̃ta ⁊ libidinis incitam̃¬
ta fuge. Ꝙ tẽ si forte uino uteris exi¬
guo cũ stomachi dolore nimio cor¬
poris impellit infirmitas. Iracun¬
diam uince: animositatẽ cohibe
nis abominationem deuita. Sa
ris alienã. quȩ di habitacłm ẽẽ de¬
nũ sit aut oꝑeris aut cogites. Eũ
orationẽ celebrare desideras : talẽ
te exibe que sis cũ deo loquitura.
Cum psalmũ dicis cuiꝰ uerba loqͥriᷤ
agnosce:. & in compunctiõe mag̃
animi quã in tinnule uocis dul¬
cedine delectare. Lacͥmas enĩ psal
lentis d̾s magis quã uoces gratiaꝵ

Expanded text:
cati reatus est, non habere quod creditur, et cati reatus est, non habere quod creditur, et quod non habeas, simulare. XV. In jejuniis magis quam in epulis delectare, illius o seruiensdie ac nocte. et si uiduaisti? diuinae magis lectionis conuiuium dilige, et spiritualibus te saturari dapibus concupisce, et illos potius quaere cibos, quibus anima magis quam corpus reficiatur. carnis et uini species quasi caloris fomenta et libidinis incitamenta fuge. et tunc, si forte, uino exiguo utere, cum stomachi dolor et nimia corporis compellat infirmitas. iracundiam uince, animositatem cohibe,nis abominationem declina. saris alienam, quae Dei habitaculum esse denum sit, aut opereris ant cogites. cum orationem celebrare desideras, talem te exhibe, quasi sis cum Domino locutura. cum psalmum dicis, cuius uerba dicis agnosce, et in conpunctione magis animi quam in tinnulae uocis dulcedine delectare. lacrimas enim psallentis Deus magis quam uocis gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃o ñ ꝓcedat. s siquis bonus ẽ ad
edificationẽ fider. ut det gr̾am au¬
dientib. Preciosa d̾o lingua ẽ. qͥ
ñ nͥ in diuinis reb nouit uerba
construere: & scm̃ os unde celesti¬
a semꝑ eloquia ꝓferunt᷑. Absen¬
tiũ obtrectatiores quasi malignos
scripture auctoritate deterre: quia
tũ iusti malignꝰ ad nichilũ deduca¬
tur. qͥ cont ꝓrimũ ñ ꝓbanda ꝓlun¬
ptulerrt. Non licet tͥ alteriꝰ uitupe¬
rationẽ patienter audire: qui nec
ab aliis optas recipi tuam Iniustũ
si alteri qd̾ t̃ ab alio fieri molestũ
ẽ patiaris inferri. Linguã tuã sẽꝑ
de bonis loqui assuesce: & auditũ
tuũ magis ad bonoꝵ laudẽ quam
ad maloꝵ uituꝑationem cõmoda
uide ut om̃ia quetũq benefacis ꝓp¬
ter dñm facias: sciens eius rei tan¬
tũ te a dño recepturam ẽẽ merce¬
dem. quã eius timoris ⁊ amoris
causa ꝑfeceris. Scã magis ẽẽ quã
iuderi stude: quia nichil ꝓdest es¬
timari qđ non sit: & dupͦlicis pec¬

Expanded text:
ad aedificationem fidei, ut det gratiam audientibus. presa lingua est. quae nonnisi d<- divinaerebus nouit uerba construere, et sanctum os, unde caelectia semper eloquia proferuntur. absentium obtrectatoresquasi maligua scripturae auctoritate deterre. quia tum iusti malignus ad nihilum deducatur qui contra proximum non probanda protulerit non licet enim tibi alterius uituperatioab aliis optas recipi tuam. Injustum si alteri quod tibi ab alio fieri molestum est, patiaris inferri. Linguam semper tuam de bonis loqui assuesce, et auditum tuum magis ad bonorum laudem, quam ad malorum vituperationem accommoda. Vide ut omnia quaecumque bene facis, propter Deum facias, sciens ejus rei tantum te a Domino recepturam esse mercedem, quam ejus timoris et amoris causa perfeceris. Sancta magis esse quam videri stude, quia nihil prodest aestimari quod non sis: et duplicis pec
Abbreviated transcription (Latin):
ceris: uide ne quid ei cui despon¬
tas. Cito scribit repudiũ: si inte
uł unũ uideat adulteriũ. Que¬
cũq humanoꝵ sponsalioꝵ pig¬
nerib obarratur. stati̾ a domesti¬
cis. a familiarib ab amicis ⁊ a¬
diligat. qͥd accipiat. qͦ usu iuuat.
qͣ se consuetudine regat. quib
tet᷑ ⁊ gaudeat. Quȩ cũ didicerit.
in om̃ib ita se temperat ut sponsi¬
O morib
suũ obseqͥum. sua iocunditas. sua
dilectio. sua diligentia. sua uita con
a domesticis ⁊ familiarib eiꝰ tui
sponsi mores int̾roga. & strenue ac
sollerter inquire in quib p̾cipue¬
piscit ornatũ. Bicat tͥ familiarissi¬
mus eiꝰ petrus qui nec nuptis qͥdẽ
natũ: sic̃ in epła sua scribit. Muli¬
eres similiter subiecte sint uiris
suis: ut si qui ñ credunt uerbo ꝑ
mulierũ conuersionẽ sine uerbo
lucrifiant. consid̾antes in timore
castam conu̾sationẽ ur̃am: quaꝵ

Expanded text:
ceris: uide ne quid indignum ei, cui desponceris: uide ne quid indignum ei, cui despontas. cito scribet repudium, si in te uel unum uiderit adulterium. quaecumque ergo humanorum sponsaliorum pigneribus subarratur, statim a domesticis, a familiaribus, ab amicdiligat, quid accipiat, quo usu uiuat, qua se consuetudine regat, quibus tetur et gaudeat. Quae cum didicerit, ita se in omnibus temperat ut sponsi moribus suum obsequium, sua jocunditas, sua dilectio, sua dilia domesticis et familiaribus eius sponsi tui mores interroga, et strenue ac sollerter inquire in quibus ppiscat ornatum. Dicat tibi ejus familiarissimus Petrus, qui ne nuptis quidem natum, sicut in epistola sua scripsit: Mulieres similiter subjectae viris suis, ut si qui non credunt verbo, per mulierum conversationem sine verbo lucrifiant: considerantes in timore Dei castam
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ m̃bro uirgines dñicis refe¬
rantur inherere uestigiis s illi qͥ
ꝓpt̾ uirginitatẽ ab om̃i contagi¬
one peccati immacłatã gert̃ ui¬
tam. Iccirco ł maxime uirgo nup¬
tias sꝑnit: ut dum securior ẽ. fa¬
cilius qd etiã a nubentib querit᷑
ab om̃i se delicto custodiat. &
uniu̾sa legis mandata ꝑficiat.
Nam si ñ nubet. & ea nichilomi¬
nus faciat a qͥb etiã ⁊ nupte ẽẽ
iubent᷑ inmuines: non nupsisse
quid ꝓderit: Quanꝙ̃ enĩ nulli
qui sp̃ualis lauacri sc̃ificatione
purgant᷑ inmacłatã decurrere
conueniat uitam. ut eccłe que
sine macula sine ruga sine aliqͦ
huiꝰ modi ẽẽ describitur possint
iuscerib intimari: multo mag̾
hoc uirginem implere necesse e.¬
ꝑficiat: nec si peccet aliqua pote¬
rit excusatione defendi. O uirgo
serua ꝓpositũ tͥ magno p̃mio des¬
tinatũ. P reclara ẽ ap̃ d̾m uirgi¬
Agnosce statũ tuũ. agnosce locũ
agnosce ꝓpositũ. x p̃i sponsa di¬

Expanded text:
tantum membro dominicis referantur inhaerere vestigiis, sed illi qui praeter virginitatem ab omni cogitatione peccati immaculatam gesserint vitam. Idcirco vel maxime virgo nuptias scilius, quod etiam a nubentibus quaeritur, ab omni ae delicto custodiat et uniuersa legis mandata. perficiat. nam si non nubat et ea nihilominus faciat, a quibus et nuptae esse iubentur inmunes, non nupsisse quid proderit? quamquam enim nulli quicumque spiritualis lauacri sanctificatione purgantur, inmaculatam decurrere conueniat uitam, utecclesiae', quae sine macula, sine ruga, sine aliquo eiusmodi esse describitur, possint uisceribus intimari: multo magis hoc uirginem implere necesse eturam perficiat: nec si peccet, aliqua poterit excusatione defendi. O uirgo, serua propositum tibi magno praemio destinatum. praeclara est apud Dominum uirgius infirmetur. agnosce statum tuum, agnosce locum, agnosce propositum. Christi sponsa di
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ñ sequat᷑ effectus. cũ scriptũ
sit. Qui uiderit mulierẽ ad concu¬
piscendũ eam: iã mechatus ẽ eã ĩ
corde suo. Hec dicas cogitaui qͥdẽ
s ñ feci: quia etiã concupiscere
nefas ẽ qͥd fieri crim̃ ẽ. Unde ⁊ be¬
atus petrus p̃cepit dicens. Animaᷤ
uras castificate. Qui si nullã aĩe
constuprationẽ nosset: nec castifi
continet᷑. hi st̃ qui cum mulierib
mansert̃. hi secunt᷑ agnũ quocũq
ierit. attentiꝰ considerare debemꝰ
animadu̾tere. si soluis integritatiᷤ
⁊ pudititie merito isti diuino co¬
mitatui copulent᷑. & ꝑ om̃ia celo¬
rũ tabnacła discurt̾: an ⁊ alia st̃
qͥb adiuncta uirginitas tante be¬
atitudinis głam consequant᷑. S
unde hoc scire poterimꝰ: De seqͣnti¬

Expanded text:
 cum scriptum sit: Quicumque viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Nec dicas: cogitavi quidem, sed non feci: quia etiam concupiscere nefas est, quod fieri crimen est. Unde et beatus Petrus praecipit, dicens: Animas vestras castificantes . Qui si nullam animae constuprationem nosset, nec castificcontinetur: Hi sunt qui cum mulieribus ermanserunt; hi sequuntur agnum quocumque ierit , attentius considerare debemus, et animadvertere si solius integritatis ac pudicitiae merito isti divino comitatui copulentur, et per omnia coelorum tabernacula discurrant, an et alia sint quibus adjuncta virginitas tantae beatitudinis gloriam consequatur. Sed unde hoc scire poterimus? De sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa: in pectore ratio. Unde n pectuscu¬
lum comedunt sacerdotes. Hoc autẽ
rationale duplex ẽ. aꝑtum. ⁊ abscon¬
ditum : simplex. ⁊ mysticum. Huodecĩ
in se lapides habens .i.iiͦii. ordines qͦs
quatuor puto esse uirtutes. pruden ⁊¬
tiam. fortitudinem. iusticiam. tem¬
ꝑantiam: quȩ sibi herent inuicem.
⁊ dum mutuo miscentur. duodena¬
rium numerum efficiunt: uł. uͦiͥ.
enangelia quȩ in apocalypsi descri¬
buntur. plena oculis. n dñi luce ra¬
diantia. mundum illuminant: in
uno. uͦii. & in quatuor singula. Unde
ritas in pectore sacerdotis ẽ. Cum enĩ
indutus quis fuerit ueste multipli¬
ci. consequens ẽ ueritatem quã corde
retinet sermone ꝑferre: & ob id in
rationali ueritas ẽ .i. scientia. ut
nouerit quȩ dicenda sint: ⁊ manifesta¬
tio atq doctrina: ut possit instruere
alios qd̾ mente concepit. Ubi sunt qͥ

Expanded text:
sunt, in pectore ratio; unde et pectuscusunt, in pectore ratio; unde et pectusculum comedunt sacerdotes. hoc autem rationale duplex, apertum et absconditum, simplex et mysticum, duodecim in se lapides habens et quattuor ordines. quas quattuor puto esse uirtutes: prudentiam, fortitudinem, iustitiam, temperantiam, quae sibi haerent inuicem et, dum mutuo miscentur, duodenarium numerum efficiunt, uel quattuor euangeliae quae in Apocalypsi describuntur plena oculis et domini luce radiantia mundum inluminant, in uno quattuor et in quattuor singula; unde ritas. in pectore sacerdotis est. cum enim indutus quis fuerit ueste multiplici, consequens est ueritatem, quam corde retinet, sermone proferre. et ob id in rationali ueritas est, id est scientia, ut nouerit, quae docenda sint, et manifestatio atque doctrina, ut possit instruere alios, quod mente concepit.
Abbreviated transcription (Latin):
s maiorib atq ꝑfectis. Hanc habue¬
runt moyses ⁊⁊ aaron ⁊ ꝓpħe om̃s¬
quib dr̃: in montẽ excelsum asceñ¬
de tu. qui euangelizas syon. Nec
sufficit nobis prioꝵ ablutio peccatoꝵ
baptisimi gr̃a. doctrina secrecior: nisi
habuerimus ⁊ oꝑa. Unde iungitur &
ephot .i. suꝑhumerale. qd̃ rationali
coaptatur. ut non sit laxum nec dis¬
solutum: s hereant sibi inuicem
auxilio sint. Ratio enim oꝑib. et ⁊¬
oꝑa ratione indigent: ut quod mente
ꝑcipimus oꝑe ꝑpetremus. Duoq lapi¬
des in suꝑhumerali. uł xp̃m signifi¬
cant ⁊ eccłam. duodecim apłoꝵ. no¬
mina qui ad p̾dicationem missi st̃
continentes : uel luteram ⁊ sp̃m in
quib tenentur uniuersa legis myste¬
ria. In dextra spc̃: in leua litera est.
Pluteras ad uerba descendimus: per
uerba uenimus ad sensum. Qurã
pulcher ordo: ⁊ ex ipso habitu sacra¬
menta demonstrans. In humeris st̃

Expanded text:
sed majoribus atque perfectis. Hanc habuesed majoribus atque perfectis. Hanc habuerunt Moyses et Aaron et Proquibus dicitur: in montem excelsum ascende, qui euangelizas SiOH. uec sufficit nobis priorum ablutio peccatorum, baptismi gratia, doctrina secretior, nisi habuerimus et opera. unde iungitur et ephod, id est superumerale, quod rationali copulatur, ut non sit laxum nec dissolutum, sed haereant sibi inuicem et auxilio sint. et ratio enim operibus et opera ratione indigent, ut, quod mente concipimus, opere perpetremus. duoque lapides in superumerali uel Christum significant et ecclesiam duodecim apostolorum, qui ad praedicationem missi sunt, nomina continentes uel litteram et spiritum, in quibus tenentur legis uniuersa mysteria: in dextris spiritus, in laeuis littera est; per litteras ad uerba descendimus, per uerba uenimus ad sensum. quam pulcher ordo et ex ipso habitu sacramenta demonstrans! in umeris opera
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itatem. baptismi sacram̃ta signabãt.
Non accipiunt uestes. nͥ pritis lotis
sordib: nec ornantur ad sacra. nisi
in xp̃o noui homines renascantur.
Uinum enim nouum in nouis utͬͥb
mutitur. Qđ aut̃ moyses lauat. legis
indicium ẽ. Habent moysen ⁊⁊ ꝓphe¬
tas. ipsos audiant. & ab adam usq ad¬
moysen om̃s peccauerunt. Preceptis
dei lauandi sumts. ⁊ cum parati
ad indumentũ xp̃i. tunicas pelliciaᷤᷤ
deposuerimus. tunc induemur ueste
linea nichil inse mortis habente: sed
tota candida. ut de baptismo surgen¬
tes. cingamus lumbos in ueritate. ꝙ
tota p̾teritoꝵ peccatoꝵ turpitudo cele¬
tur. Unde ⁊ dauid. Beati quoꝵ re¬
misse sunt iniquitates. ⁊ quoꝵ tecta
st̃ peccata. Post feminalia ⁊ lineam
tunicam induimur iacinc̾tino uesti
de terrenis. Hec ipsa iacinctina tuni
natur. ⁊ ꝓpriȩ pontificis ẽ: significat¬
q rationem sublimium ñ patere oĩb

Expanded text:
sanctitatem baptismi sacramenta signabant. sanctitatem baptismi sacramenta signabant. non accipiunt uestes nisi lotis prius sordibus nec ornantur ad sacra nisi in Christo noui homines renascantur; uinum enim nonum in nouis utribus mittitur. quod autem Moyses lauat, legis indicium est: habent Moysen et prophetas, ipsos au d iant, et ab Adam usqMoysen omnes peccaverunt. Praeceptis Dei lavandi sumus, et cum parati ad indumentum Christi, tunicas pelliceas deposuerimus, tunc induemur veste linea, nihil in sese mortis habente, sed tota candida: ut de baptismo consurgentes, cingamus lumbos in veritate, et tota pristinorum peccatorum turpitudo celetur. Unde et David: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . 21. Post feminalia et lineam tunicam induimur hiacynthino vestimdere. Haec ipsa hiacynthina tunicnatur, et proprie Pontificis est, significatque rationem sublimium non patere omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
q&. in uertice collocatur. Iustum ergo
pontifex dei. creaturarum omnium
typum portans in uestib suis indica¬
ret cuncta indigere miscđia dei: e
cum. sacrificaret ei. expiaretur uniu̾¬
salis conditio: ut non tantum ꝓ libe¬
ris ac parentib ⁊ ꝓpinquis. s ꝓ cunc¬
ta creatura ⁊ uoce ⁊ habitu p̾caret᷑.
T̃etigimus expositionem hebraicam.
n infinitam sensuũ siluam alteri
tempori reseruantes. quedam futu¬
re domus straumꝰ fuindam̃ta. De
femunalib lineis: hoc solent dicere.
Ratio seminum ⁊⁊ generationis ad
carnem ꝑtinens: terre ꝓrima depu¬
tatur. Unde n ad adam loquitur d̾s.
Terra es: ⁊ in terram ibis. Causasq
huiꝰ rei quomͦ de paruulo semine
n fedissimis initis tanta uł homi¬
nũ uel diuersarũ rerum pulchri¬
tudo nascitur. esse obuoluptas. et
humanis oculis ñ patere. Legimus
in leuitico uixta p̾ceptum di. moy¬
sen lauisse aaron ⁊ filios eiꝰ: iam tẽ
purgationem mundi. ⁊ rerum om̃iu

Expanded text:
et in vertice collocatur . Justum ergo et in vertice collocatur . Justum ergo Pontifex Dei, creaturarum omnium typum portans in vestibus suis, INDICARET CUNCTA indigere misericordia Dei: et cum sacrificaret ei, expiaretur universalis conditio, ut non pro liberis ac parentibus et propinquis; sed pro cuncta creatura, et voce et habitu precaretur. 20. Tetigimus expositionem Hebraicam, et infinitam sensuum tempori reseruantes quaedam futurae domus strauimus fundamenta. de feminalibus lineis hoc solent dicere: ratio seminum et generationis ad carnem pertinens terrae per eam deputatur — unde ad Adam loquitur deus: terra es et in terram ibis — causasque huius rei, quomodo de paruulo semine et foedissimis initiis tanta uel hominum uel diuersarum rerum pulchritudo nascatur, esse obuolutas et humanis oculis non patere. legimus in Leuitico iuxta praeceptum dei Moysen lauisse Aaron et filios eius: iam tunc purgationem mundi et rerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
inscriptumq nomen di. uniuersa
quȩ subter sunt di arbitrio guber¬
nari. Id ipsum ego puto sub alus
ꝑmixta sibi st̃ ⁊⁊ herent. ut in uno
inueniantur ⁊ reliqua: & qd̵ instan¬
ter ante se uadant ⁊ non reuertant᷑.
Labuntur enĩ temꝑa: ⁊ p̾terita relin¬
quentia. ad futura festinant. Quod
aut̃ semꝑ in motu st̃: illud signi¬
ficant qd̵ ⁊ philosophi suspicantur.
currere mundũ suo ordine. ⁊ incessa¬
biliter uelut rotam in suo axe torque¬
ri. Unde ⁊ rota in rota ẽ. id ẽ tempus
in tempore: ⁊ annus in semet ipsum
reuoluitur. ⁊ ipse rote eleuantur ad
celum. ⁊ suꝑ cristallum throrius ex
saphyro ẽ. ⁊ suꝑ thronũ similitudo
sedentis: cuiꝰ inferiora ignea sunt: su¬
periora electrina: ut demonstret. quȩ
inferiora sunt igne ⁊ purgatione in¬
digere. que sursum. in conditionis sue
puritare ꝑsistere. Et quomꝰ hic in ha-¬
bitu sacerdotis auri lãmina ẽ desuꝑ
ita in iezechiel electtum in pectore.

Expanded text:
inscriptumque nomen dei uniuersa, inscriptumque nomen dei uniuersa, quae subter sunt, dei arbitrio gubernari. id ipsum ego puto sub aliisrmixta sunt et haerent, ut in uno inueniantur et~reliqua, et quod instanter ante se uadant et non reuertantur; labuntur enim tempora et praeterita relinquentia ad futura festinant. quod autem semper in motu sunt, illud significat, quod et philosophi suspicantur, currere mundum suo ordino et incessabiliter uelut rota in suo axe torqueri. unde et rota in rota est, id est tempus in tempore, et annus in semet ipsum reuoluitur et ipsae rotae eleuantur ad caelum et super crystallum thronus ex sapphiro est et super thronum similitudo sedentis, cuius inferiora ignea sunt, superiora electrina, ut demonstret, quae inferiora sunt, igne et purgatione indigere, quae sursum, in condicionis suae puritate persistere. et quomodo hic in habitu sacita in Ezechiele electrum in pectore,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ qd̵ in m̾edio ẽ appellatur racio¬
nale. Ratione enĩ cuncta st̃ ple¬
na. n terrena herent celestib. Im¬
mo ratio terrenoꝵ ⁊ temꝑm calo¬
ris ⁊ frigoris. ⁊ duplex inter utraq
temꝑies. de celi cursu ⁊ ratione descen¬
tius stringitur. Porro qđ̃ dr̃ in ip¬
ẽ manifestatio atq doctrina uł ue¬
ritas. hoc ipsum significat. qđ nunqͣ.
in dei ratione mendatium sit: s &.
ipsa ueritas multis signis ⁊ argum̃¬
tis monstretur in hominib .&. usq
ad mortales ueniat. Unde factum ẽ
rationem solis ac lunȩ. ⁊ anni ⁊ men¬
sium. ⁊ temꝑm ⁊ horarum. tempesta¬
tum qͦq serenitatis atq uentoꝵ. &.
rerũ omnium nosceremus. accipi¬
entes insitam a deo sapientiam. ⁊ ip¬
so habitatore atq doctore. domicilis
sui nobis ⁊ fabrice scientiam demon¬
strante. Suꝑ omnia cydaris ⁊ utta
iacuitina. celum monstrat. ⁊ auri
lãmina. que in fronte pontificis est

Expanded text:
ipsum, quod in medio est, appellatur ratioipsum, quod in medio est, appellatur rationale; ratione enim cuncta sunt plena et terrena haerent caelestibus, immo ratio terrenorum et temporum, caloris et frigoris, et duplex inter utrumque temperies de caeli cursu et ratione descentius stringitur. porro, quod dicitur in ipest manifestatio atque doctrina uel ueritas, hoc ipsum significat, quod numquam in dei ratione mendacium sit, sed et ipsa ueritas multis signis et argumentis monstretur hominibus et usque ad mortales ueniat. unde factum est, ut rationem solis ac lunae et anni et mensuum et temporum et horarum, tempestatum quoque, serenitatis atque uentorum et rerum omnium nosceremus accipientes insitam a deo sapientiam et ipso habitatore atque doctore domicilii sui nobis et fabricae scientiam demonstrante. super omnia cidaris et uitta hyacinthina caelum monstrat et auri lamina, quae in fronte pontificis est,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud sub terra sit: siue solem ⁊ lu¬
nam. que desuꝑ rutilant. Tonã illã
qua sacerdotis pectus artatur. ⁊ line¬
am tunicam. eo quod terra constrin¬
gitur. interp̃tantur occeanũ. Rationa¬
le in medio positum. terram edisse
runt: quȩ ad instar puncti licet oĩa
inse habeat. tam̃ a cuntis uallatur
elementis: duodecim lapides uel zodia¬
cum int̾pretantur circulum uł .xii.
menses. ⁊ singulis uersiculis singła
assignant temꝑa: ⁊ ternos deputart
m̃ses. Nec aliciu gentilis uideatur
expositio. Non enim si celestia n dei
dispositionem idoloꝵ nominib infa¬
marunt. iccirco dei neganda ẽ ꝓiu¬
dentia: quȩ certa lege currit ⁊ fert᷑.
n regit omnia. O in. iob arcturũ
⁊ ioriona. ⁊ maturoth hoc ẽ rohia¬
cum circulum ⁊ cȩtera astroꝵ noĩa
legimus: non quo eadem apud he¬
breos uocabula sint. s quo nos non
possumus que dicuntur nͥ consuetis
uocib intelligere. Pulchre aut̃ hoc

Expanded text:
aliud sub terra sit, sive solem et lualiud sub terra sit, sive solem et lunam quae desuper rutilent. Zona illa qua sacerdotis pectus arctatur, et linea tunica, id est, terra, constringitur, interpretantur oceanum. Rationale in medrunt, quae instar puncti, licet omnia in se habeat, tamen a cunctis uallatur elementis. duodecim lapides uel zodiacum interpretantur circulum uel duodecim menses et singulis uersiculis singula adsignant tempora et his ternos deputant menses. nec alicui gentilis uideatur expositio. non enim, si caelestia et dei dispositionem idolorum nominibus infamauerunt, idcirco dei neganda est prouidentia, quae certa lege cumt et fertur et regit omnia. nam et in Iob arcturum et Oriona et mazuroth, hoc est zodiacum circulum, et cetera astrorum nomina legimus, non quo eadem apud Hebraeos uocabula sint, sed quo nos non possumus, quae dicuntur, nisi consuetis uocibus intellegere. pulchre autem hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cominemorant: ut pontifex creato¬
mundo roget. Siquidem ex terra &
aqua ⁊ igne &. aȩre mundus iste cõ¬
sistit : & hȩc elementa sunt omntũ.
Unde pͥmum lineum uestim̃tum ter¬
ram significat. Scd̃m lacincꝰtinum:
aerem in colore demonstrans. Quia
de terrenis paulatim ad excelsa sus¬
tolluntur: ⁊ ipsa uestis iacinctina a
capite usq ad talos ueniens. indicat
de cęlis usq ad terram aerem fusũ.
Mala aut̾ punica ⁊ tintinnabula
in inferiorib posita. fulgura tonitru¬
aq demonstrant: siue terram siuie
aqͣm n omniũ elem̾toꝵ inter se
consonantiã: & sic sibi uniuersa ꝑple¬
xa. ut in singulis uniuersa repperi¬
antur. Qd aut̃ supͣdicti colores auro
intexti st̃. id significari uolunt. qd
uitalis calor. ⁊ diuini sensus ꝓuiden¬
tia uniuersa penetret. Suꝑhumera¬
le ⁊ duos lapides uel smaragdinos
humerum tegunt. duo emisꝑia int̾¬
pretantur : quoꝵ aliud suꝑ terram.

Expanded text:
commemorant, ut pontifex creatocommemorant, ut pontifex creatomundo roget, si quidem ex terra et aqua et aere et igne mundos iste consistat et haec elementa sint omnium. unde primum lineum uestimentum est terram significans, secundum hyacinthinum aerem m colore demonsde terrenis paulatim ad excelsa sustollimur, et ipsa vestis hyacinthina a capite usque ad talos veniens indicat acrem de coelis usque ad terram fusum. Mala autem punica et tintinnabula in inferioribus posita, fulgura tonitruaque demonstrant, sive terram et aquam, et omnium elementorum inter se consonantiam, et sic sibi universa perplexa, ut in singulis omnia reperiantur. Quod autem supradicti colores auro intexti sunt, id significari volunt, quod vitalis color et divini sensus providentia universa penetret. Super humerale et duos lapides vel smaragdinos humerum tegant, duo hemisphaeria interpretantur quorum aliud super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatur. Hec suꝑ pilleolũ lineũ
n commune omnium sacerdotum
In pontisice plus additur. ut in fron¬
te uiita iacinctina constringatur.
totamq pontificis pulchritudinem
dei uocabulũ coronet ⁊ ꝓtegat. Diri¬
mus quȩ uł commnuniaᷤ cum sacer¬
dotib. que specialia pontificis ues¬
timenta sint. E si tanta difficul¬
tas fuit in uasis fictilib: quanta
maiestas erit in thesauro qui intͥn¬
secus latet: Dicamus gͥ pͥus quod ab
hebreis accepimus: ⁊ uirta morem
nr̃m spiritalis postea intelligentiȩ
uela pandamus. Quatuor colores ad
quatuor elementa referunt. ex quib
uniuersa subsistunt. Byssus terre de¬
putatur: quia ex terra gingnit᷑. Pur¬
pura mari: quia ex eius codeis grg¬
iutur. Iacinc̾tus aeri: ꝓpter coloris
similitudinem. Coccus igni ⁊ aexi qͥ
hebraice sani appellatur. qb aquila
pretatus ẽ. Pro cocco uixta latinum
eloquium. apud hebreos tolach id ẽ
uermiculus scribitur. ⁊ ustum esse

Expanded text:
nuncupatur. haec super pilleolum lineum nuncupatur. haec super pilleolum lineum et commune omnium sacerdotum in pontifice plus additur, ut in fronte uitta hyacinthina constringatur totamque pontificis pulchritudinem dei uocabulum coronet et protegat. Didicimus, quae communia cum sacerdotibus, quae specialia pontificis uestimenta sint, et, si tanta difficultas fuit in uasis fictilibus, quanta maiestas erit in thesauro, qui intrinsecus latet! dicamus prius, quod ab Hebraeis accepimus, et iuxta morem nostrum spiritali postea intellegentiae uela pandamus. quattuor colores ad quattuor elementa referunt, ex quibus uniuersa subsistunt — byssus terrae deputatur, quia ex terra gignitur, purpura mari, quia ex eius cocleolis tinguitur, hyacinthus aeri propter coloris similitudinem, coccus igni et aetheri, qui Hebraice \'sani appellatur, quod Aquila rpretatus est, pro cocco iuxta Latinum eloquium apud Hebraeos \'tolath\', id est uermiculus —, et iustum esse
Abbreviated transcription (Latin):
.iiii: ut cum appositum fuerit aofor
in loco quem ephot diximus derelie¬
tum. anulus ueniat contra anulum.
& mutuo sibi uittis copulentur ia¬
cinctinis. Porro ne magnitudo ⁊ pon¬
dus lapidum contexta stamina rũ¬
perent: auro ligati st̃ atq conclusi
Nec sufficit hoc ad firmitatem nisi &
cathene ex auro fierent. quȩ ob pul¬
chritudinem fistulis aureis tegerent᷑.
haberentq in rationali supͣ duos ma¬
iores anulos qui uncinis suꝑhume¬
ralis aureis necterentur: ⁊ deorsum
alios duos. Nam post tergum in su¬
ꝑhumerali contra pectus ⁊ stomachũ
ex utroq latere erant anuli aurei.
qui cathenis cum rationalis inferi¬
orib anulis ungebantur atq ita fie¬
bat ut astringeretur ⁊ rationale suꝑ¬
humerali. ⁊ suꝑhumerale rationali.
ut una tertura contra uidentib
putaretur. O ctaua ẽ lammina au¬
rea. id ẽ syszaab in qua scriptum ẽ
nom̃ dei hebraicis litteris. Ioth. he.
uau. he. quod apud illos in effabile

Expanded text:
quatuor, ut cum appositum fuerit λόγιον quatuor, ut cum appositum fuerit λόγιον in loco, quem in Ephod diximus derelictum, annulus veniat contra annulum, et mutuo sibi vittis copulentur hiacynthinis. Porro ne magnitudo et pondus lapidum contexta stamina rumperet, auro ligati sunt atque conclusi: nec suffecit hoc ad firmitatem, nisi et catenae ex auro fierent, quae ob pulchrihaberentque et in rationali supra duos maiores anulos, qui uncinis superumeralis aureis necterentur, et deorsum alios duos. nam post tergum in superumerali contra pectus et stomachum ex utroque latere erant anuli aurei, qui catenis cum rationalis inferioribus anulis iungebantur, atqueitafiebat, ut adstringeretur et rationale superumerali et superumerale rationali et una textura contra uidentibus putaretur. Octaua est lamina aurea, id est \'sis zaab\', in qua scriptum est nomen dei Hebraicis quattuor litteris ioth, he, uau, he, quod apud illos ineffabile
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem palmi ꝑ quadrũ: ⁊ duplex.
ne facile rumꝑatur. Intexti sunt enĩ
xii lapides mire magnitudinis ⁊ pre¬
cII ꝑ . uii. ordines. ita ut singulis uer¬
siculis terni lapides collocentur. In
pͥmo ordine sardius. toparius. sma¬
saphirus iaspis: in tercio lyguruis.
achates. ametystus. in quarto chri¬
solitus. onichinus. berillus : satisq mi¬
ror cur iacinctus p̾ciosissimus lapis
in horum numero ñ ponatur: nisi
forte ipse ẽ alio nomine lẏgiruis.
Scrutans eos qui de lapidum atq
geminarũ scripsere naturis: lygiri¬
um inuenire ñ potui. In singulis
lapidib scd̃m ȩtates .xii. tribuũ sculp¬
ta st̃ nomina. Hos lapides in diade¬
mate pͥncipis tẏri. & apocalypsi ioħis
legimus: de quib extruitur cȩlestis
iherłm: & sub horum nominib et
specie uirtutũ uł ordo uł diuersitas
indicatur. ꝑ quatuor rationalis an¬
gulos. quatuor anuli aurei st̃. haben¬
tes contra se in suꝑhumerali alios

Expanded text:
tudinem palmi per quadrum; et duplex, tudinem palmi per quadrum; et duplex, ne facile rumpatur. Intexti sunt enim ei duodecim lapides mirae magnitudinis atque pretii per quatuor ordines: ita ut in singulis versiculis 365 terni lapides collocentur. In primo ordine sardius, topazius, smasapphirus, jaspis. In tertio ligurius, achates, amethystus. In quarto chrysolithus, onychinus, berillus. Satisque miror cur hiacynthus pretiosissimus lapis in horum numero non ponatur: nisi forte ipse est alio nomine ligurius. Scrutans eos qui de lapidum atque gemmarum scripsere naturis, ligurium invenire non potui. In singulis lapidibus secundum aetates duodecim tribuum sculpta sunt nomina. Hos lapides in diademate principis Tyri, et in Apocalypsi Joannis legimus, de quibus extruitur coelestis Jerusalem : et sub horum nominibus et specie, virtutum vel ordo, vel diversitas indicatur. Per quatuor Rationalis angulos, quatuor annuli sunt aurei, habentes contra se in Superhumerali alios
Abbreviated transcription (Latin):
caracallarũ. s absq cucullis contra
pectus nichil contextum ẽ. ⁊ locus fu¬
turo rationali derelictus : & in utroq
humero habet singulos lapides clau¬
sos ⁊ astrictos auro. qͥ hebraice dicun¬
tur soomi. ab aquila ⁊ sẏmacho ⁊ te
cum hebreo aquilaq consentiens: ut
uel colorem lapidũ. uł patriam de¬
monstraret. ⁊ in singulis lapidib se¬
na patriarcharũ nomina. st̃. quib
isrłiticus popłs diuiditur. In dextro
iores. in leuo minores scripti sunt: ut
pontifex ingrediens sc̃a sc̃oꝵ nomina
popłi ꝓ quo rogaturus ẽ dñm portet
in humeris. Septimum uestimentũ
ẽ menscira paruulum: s cunctis sup
dictis sacratius. Intende queso animo
ut que dicuntur intelligas: hebraice
nale possumus appellare: ut ex ipso
statim nomine intelligas inysticum
ẽẽ quod dr̃. P annus ẽ breuis ex auro.
⁊ quatuor textus colorib. hoc ẽ isdẽ
quib ⁊ suꝑhumerale. habens magni¬

Expanded text:
Caracallarum, sed absque cucullis. Contra Caracallarum, sed absque cucullis. Contra pectus nihil contextum est, et locus futuro Rationali derelictus. In utroque humero habet singulos lapides clausos et astrictos auro, qui Hebraice dicuntur SOOM: ab Aquila et Symmacho et Theocum Hebraeo Aquilaque consentiens: ut vel colorem lapidum, vel patriam demonstraret. Et in singulis lapidibus sena Patriacharum nomina sunt, quibus Israeliticus populus dividitur. In dextro  in laevo minores scripti sunt: ut Pontifex ingrediens Sancta Sanctorum, nomina populi pro quo rogaturus est Dominum, portet in humeris. 16. Septimum vestimentum est mensura parvulum, sed cunctis supra dictis sacratius. Intende, quaeso, animum, ut quae dicuntur, intelligas. Hebraice nale possumus appellare, ut ex ipso statim nomine scias mysticum esse quod dicitur. Pannus est brevis ex auro et quatuor textus coloribus, hoc est, iisdem quibus et Superhumerale, habens magni
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑhumerale appellant. aquila epen
sus ponimus nomine. ⁊ ubicumq
sciamus apud hebreos ephot appellari.
Hoc aut̃ esse pontificis uestimentum
Qr in quadam epła scͥpsise me memi¬
ni. ⁊ omnis scriptura testatur sacrũ
quid esse. ⁊ solis conueniens pontifi¬
cib: nec statim occurrat qd̾ samuel
qͥ leuita fuit scribitur in regnoꝵ libro
primo habuisse etatis adhuc pariui¬
le ephodbad. id ẽ suꝑhumerale lineũ.
cũ dauid qͦq ante archam dñi idem
portasse referatur. Aliud est enun ex
quatuor supradictis colorib id ẽ iacinc¬
to. bysso cocco purpura. ⁊ ex auro ha¬
bere contextum: aliud in similitudinẽ
sacerdotũ simplex ⁊ lineum. Auri lã¬
mine. id ẽ brateȩ mira tenuitate ten¬
duntur: ex quib fila torquentur. cũ
subtemine trium coloꝵ iacincti. cocci
purpure. ⁊ cum stamine byssino:&. ef¬
ficitur palliolum mire pulchritudinis.
prestringens fulgore oculos. in modũ

Expanded text:
superumerale, appellant, Aquila έπένδsuperumerale, appellant, Aquila έπένδsuo ponemus nomine. et ubicumque i. Hoc autem esse Pontificis vestimentum, et in quadam Epistola scripsisse me memini: et omnis Scriptura testatur, sacrum quiddam esse, et solis conveniens Pontificibus. Nec statim illud occurrat, quod Samuel qui Levita fuit, scribitur Regnorum primo libro, habuisse aetatis adhuc parvulae ephod bad, id est, superhumerale lineum: cum David quoque ante arcam Domini idem portasse referatur. Aliud est enim ex quatuor supra dictis coloribus, id est, hiacyntho, bysso, cocco, purpura, et ex 364 auro habere contextum; aliud in similitudinem sacerdotum simplex et lineum. Auri laminae, id est, bracteae, mira tenuitate tenduntur, ex quibus secta fila torquentur, cum subtegmine trium colorum, hiacynthi, cocci, purpurae, et cum stamine byssino: et efficitur palliolum mirae pulchritudinis, praestringens fulgore oculos in modum
Abbreviated transcription (Latin):
linea. cingulo. qđ purpura cocco bis¬
so iacintoq contexitur. ⁊ pilleo de qͦ
iam diximus : tam sacerdotes quam
pontifices utuntur. Reliqua quatuor.
ꝓprie pontificũ sunt. Quoꝵ. pͥmũ ẽ
mail. id ẽ tunica talaris tota iacinc¬
tina. ex laterib eiꝰdem coloris assu¬
tas habens manicas. ⁊ in suꝑiori
parte qua collo induitur aperta.
qd uulgo capitium uocant. oris
firmissimis ex se textis. ne facile rũ¬
pantur. In extrema uͦ parte id ẽ ad
pedes. septuaginta duo st̃ tintinna¬
bula. n totidem mala. isdem con¬
texta colorib ut supra in cingulo.
Inter duo tintinnabula unũ malũ
ẽ: int̾ duo mala unum tintinna¬
bulum: ut alterutrũ sibi media sut.
Causaq redditur. Iccirco tintinna¬
bula uestib apposita st̃: ut cum
ingreditur pontifex in scã sc̃oꝵ to¬
tus uocalis incedat : statim mori¬
turus si hoc ñ fecerit. Sextum est
uestim̃tum qd̵ hebraica lingua dr̃
ephoth. septuaginta. epeaa. id est

Expanded text:
linea, cingulo, quod purpura, cocco, byslinea, cingulo, quod purpura, cocco, bysso hyacinthoque contexitur, et pilleo, de quo nunc diximus, tam sacerdotes quam pontifices utuntur. reliqua quattuor proprie pontificum sunt, quorum primum est \'mail\', id est tunica talaris, tota hyacinthina, ex lateribus eiusdem coloris adsutas habens manicas et in superiori parte, qua collo induitur, aperta, quod uulgo capitium uocant, oris firmissimis et ex se textis, ne facile rumpantur. in extrema uero parte, id est ad pedes, septuaginta duo sunt tintinabula et totidem mala Punica isdem contexta coloribus, quibus supra cingulum. inter duo tintinabula unum malum est et inter duo mala unum tintinabulum, ut alterutrum inuicem sibi media sint, causaque redditur: idcirco tintinabula uesti adposita Sunt, ut, cum ingreditur pontifex in sancta sanctorum, totus uocalis incedat. statim moriturus, si hoc non fecerit. Sextum est uestimentum, quod Hebraica lingua dicitur ephod, Septuaginta έπωμίδα, id est
Abbreviated transcription (Latin):
rem ⁊ fortitudinem. atq ita polimi¬
ta arte distinc̾tum:. ut diuersos flo¬
res ac geminas artificis ñ manu tex¬
tas. s additas arbitreris. Lineam
tunicam de qua suꝑuis diximꝰ int̾
umbilicũ  pectus hoc stringunt bal¬
teo: qui .iiiͬiͬ. digitoꝵ habens latitu¬
dinem. ⁊ ex una parte usq ad cru¬
ra dependens. cum ad sacͥficia cursu
⁊ expeditione opꝰ ẽ in leuum hume¬
rum retorquetur. Quartũ genus ẽ
uestim̃ti. rotumdũ pilleolum quale
puctũ in ulpxeo conspicimus. quasi
in capite pars una: hoc greci ⁊ nr̃i
tẏaram. nonnulli galeraͣm uocant.
s on habet accumen in summo. nec
totum usq ad comas caput tegit. s
terciam partem a fronte inoꝑtam re¬
linquit: atq ita in occipicio intͣ con¬
strictus ẽ. ut non facile labatur ex
capite. Est aut̃ byssinum. ⁊ sic fabre
oꝑtum linteolo. ut nulla acus ues¬
tigia ẜprinsecus pareant. His qͣtuor
uestimentis. id ẽ feminalib. tunica

Expanded text:
rem et fortitudinem atque. ita polymirem et fortitudinem atque. ita polymita arte distinctum, ut diuersos flores et gemmas artifici manu non textas sed additas arbitreris. lineam tunicam, de qua supra diximus, inter umbilicum et pectus hoc stringunt balteo, qui quattuor digitorum habens latitudinem et ex magna parte ad crura dependens, cum ad sacrificia cursu et expeditione opus est, in laenum umerum retorquetur. Quartum genus est uestimenti rotundum pilleolum, quale pictum in Ulixe conspicimus, quasi in capite; hoc Graeci et nostri tiaram, nonnulli galerum uocant. non habet acumen in summo nec totum usque ad comas caput tegit, sed tertiam partem a fronte inopertam relinquit atque ita in occipitio uittae constrictus est taenia, ut non facile labatur ex capite. est autem byssinum et sic fabre opertum linteolo, ut nulla acus uestigia forinsecus pareant. His quattuor uestimentis, id est feminalibus, tunica