comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saturni. tyrannus nomine. Is quasi ex
responso numinis adorantib in templo nobi¬
lib quib q e primariis uiris. quorũ sibi ma¬
tronȩ adlibiciniẽ placiuissent: dicebat satur¬
nũ fibi p̃cepisse nit uxor sua ꝑ noctaret in tem¬
plo. Tumis qͥ audierat gaudens quod uxor
sua dignatione numinis uocaret᷑. exornatã
comptiꝰ. insuꝑ e donariis onustam ne uacua
scilicet repudiaret᷑: coniugẽ mittebat ad
templũ. In conspectu omĩuim conclusa intrin¬
secus matrona. Tyraniꝰ clausis ianuis & tradi¬
tis elauib discedebat. Deinde facto silentio.
Poceultos e sub terraneos addit̾. infra ipsũ
saturni symulachrũ. patulis repebat
cauernis. Erat autẽ sẏmulachrũ illud
a tergo eresum e parieti diligenter adnexum.
ardentib ꝙ intra ȩdem luminib intentȩ sup¬
plicantiꝙ mulieri. uocem subito ꝑ symula¬
chrũ eris concaui ꝓferebat: ata ut pauore
& gaudio nfehx mulier tripidaret: q uod
dignam se tanti numinis putaret alloqͥo. Post-¬

Expanded text:
Saturni, Tyrannus nomine. Hic quasi ex responso numinis, adorantibus in templo nobilibus quibusque et primariis viris, quorum sibi matronae ad libidinem placuissent, dicebat Saturnum praecepisse, ut uxor sua pernoctaret in templo. Tum is, qui audierat, gaudens quod uxor sua dignatione numinis vocaretur exornatam comptius, insuper et donariis onustam – ne vacua scilicet repudiaretur – coniugem mittebat ad templum. In conspectu omnium conclusa intrinsecus matrona, Tyrannus clausis ianuis et tradi-tis clavibus discedebat. Deinde facto silentio per occultos et subterraneos aditus intra ipsum Saturni simulachrum patulis erepebat cavernis. Erat autem simulachrum illud a tergo exesum et parieti diligenter annexum Ardentibusque intra aedem luminibus, intentae supplicantique mulieri vocem subito per simulachrum aeris concavi proferebat, ita ut pavore et gaudio infelix mulier trepidaret, quoddignam se tanti numinis putaret alloquio. Post
Abbreviated transcription (Latin):
& leones: & nefandis quib dam conmentis
ac precantationib demonica arte compo¬
sitis. bella ꝑhȩc dicebant᷑ arceri: & eredebat᷑¬
ius fasq regni. ꝑ nefas posse seruari. His uͦ
malis om̃ib etiam illud addit᷑: quod om̃s
qui ꝑceteras urbes uel agros fuerant tyran¬
nica crudelitate deterriti: dũ nichil sibi ad
uitam tutũ putant. & relictis agris ꝑloca
abdita & latebras eunt: om̃i studio
arandi serendiq cessante. tanta fames
urbem atq omĩa loca inuaserat. ut nichil
reliqui ad uitȩ subsidiũ fieret..

Expanded text:
et leones, et nefandis quibusdam commentis, et leones, et nefandis quibusdam commentis, ac precaminibus daemonica arte compositis, bella per haec dicebantur arcere, et credebanjus fasque regni per nefas posse servare. His vero malis omnibus etiam illud additur, quod illi qui per caeteras urbes vel agros fuerant tyrannica crudelitate deterriti, dum sibi nihil ad vitam tutum putant, relictis agris, per loca abdita latebris eunt, omnique studio arandi serendique cessante, tanta fames urbem atque omnia loca invaserat, ut nihil reliqui ad vitae subsidium fieret.
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq senatorũ & marime nobiliũ matro¬
nas publice abstrahi atq ad suã libidinem
deduci imperabat: & post contaminationẽ
uiris suis reddi iubebat. ñtam expleta ad¬
ulterii libidine quam inmutata. Tantus uͦ
metus patres plebemq opp̃sserat: ut ne hoc ip¬
sum quidẽ quod in metu erant palam osten¬
dere auderent sedferebant insuetam seruitu¬
tem gementes. & aliquid ꝓlibertate cogitare
metu inhibebant᷑. cum ille ĩriam ira sed libi¬
iuslibet serus gladiis cederent: innumereq
multitudines populi romani. ñ hostium sed
ciuium telis deiecte funt. Senatores uero &
hi maxime qui uel honorib uel opib clario¬
res in curia uidebant᷑. confictis criminibꝰ
tanquam rei puniti ꝓseriptiq sunt. Ad¬
gice industriam summis studiis ercolit.
ad quȩ mysteria explenda ꝑ quirebantur
nestis sacris. mediȩ scindebant᷑. Rapieban¬
tur & paruuili infantes: eorumq exta ui¬
scerib reuulsa ꝑscrutabant᷑. Iugulabant᷑

Expanded text:
ia senatorum, et maxime nobilium, matronas publice abstrahi atque ad suam libidinem deduci imperabat, et post contaminationem viris suis reddi jubebat, non tam expleta adulterii libidine quam immutata. Tantus vero metus Patres plebemque oppresserat, uti nec hoc ipsum quidem, quod in metu erant, palam ostendere auderent. Sed ferebant insuetam servitutem gementes, et aliquid pro libertate cogitare metu inhibebantur, cum ille non jam ira, sed libijuslibet sexus, gladiis caederent. Innumeraeque multitudines populi Romani, non hostium, sed civium telis dejectae sunt. Senatores vero, et hi maxime qui vel honoribus, vel opibus, clariores in curia videbantur, confictis criminibus, tanquam rei puniti proscriptique sunt. industriam summis studiis excolebat, ad quae ministeria explenda perquirebantur adhibitae mediae scindebantur, rapiebantur et parvuli infantes, eorumque exta visceribus revulsa perscrutabantur. Jugulabantur
Abbreviated transcription (Latin):
& ep̃i neocesariȩ fides. Unus ds̃ pater uerbi
uiuentis. sapientiȩ subsistentis. & uircutis
suȩ & figurȩ. ꝑfectus ꝑfecti genitor. pater
filii unigeniti. Onus dñs. solus er solo deo.
figura & imago ditatis. Uerbũ penetrans.
sapientia conp̃hendens omĩa. & uirtus qua
tota creatura fieri potuit. Filius uerus ueri.
& inuisibilis ex inuisibili. & incorruptibilis
ex incorruptibili. & immortalis ex immor¬
tali. & sempiternus ex sempiterno. Unus
sp̃s sẽs er dõ substantiam habens. Et qui
ꝑfiliũ apparuit imago filii perfecti. ꝑfec¬
ta uiuentiũ causa sc̃itas sc̃ificationis pres¬
tatrix. Perquẽ ds̃ suꝑomĩa & in om̃ib cog¬
noscit᷑. & filius ꝑquem om̃is trinitas ꝑfecta
maiestate & sempiternitate. & regno mini¬
me diuidit᷑. neq ab alienatur. Igit᷑ neq
factum quid aut seruiens intrinitate.
neq suꝑinductũ. tamquã ante hequidẽ
ñ subsistens: postea uͦ suꝑingressum. Itaq

Expanded text:
et episcopi Neocaesareae fides: Unus Deus Pater Verbi viventis, sapientiae subsistentis, et virtutis suae, et figurae, perfectus perfecti genitor, Pater Filii unigeniti. Unus Dominus, solus ex solo Deo, figura et imago deitatis, Verbum perpetrans, sapientia comprehendens omnia, et virtus qua tota creatura fieri potuit. Filius verus veri, et invisibilis ex invisibili, et incorruptibilis ex incorruptibili, et immortalis ex immortali, et sempiternus ex sempiterno. Unus Spiritus sanctus, ex Deo substantiam habens, et qui per Filium apparuit, imago Filii perfecti, perfecta viventium causa, sanctitas sanctificationis praestatrix, per quem Deus super omnia et in omnibus cognoscitur et filius per omnia. II 56 Trinitas perfecta, maiestas una et sempiternitate et regno minime dividitur neque abalienatur. II 57 Igitur neque factum, quod aut serviens in trinitate neque superinductum est tamquam antea quidem non subsistens; postea vero superingressum neque
Abbreviated transcription (Latin):
utrȩq partes palulũ siluissent. nolite
inquit o filii rationabiles animas ꝓ mu-¬
tis animantib uiolare. fr̃nam pacem
questus cupiditate dissoluere. di leges
& naturȩ pariter iura temerare: s una
mecũ adhorã stagni exitialis accedite.
Ego iamuos ꝑuirtutẽ dñi. omi cereami¬
ne cruentȩ contentionis absoluam. Et
cũ hȩc dixisset: in conspectu om̃iũ uirga
quam tenebat in manu ad pͥmas littoris
undas defigit: & ipse positis genib palmaᷤ

Expanded text:
utraeque partes paulum siluissent, Nolite, inquit, o filioli, rationabiles animas pro mutis animantibus violare, fraternam pacem quaestus cupiditate dissolvere, Dei leges et naturae pariter jura temerare: et una mecum ad oram stagni exitialis accedite, et ego jam vos per virtutem Domini ab omni certamine cruentae contentionis absolvam. Et cum haec dixisset, in conspectu omnium virgam quam tenebat in manu ad primas littoris undas defigit, et ipse positis genibus palmas
Abbreviated transcription (Latin):
Stagnũ quoddã erat in ponti regionibꝰ
sitũ. piscib copiosum. ex quoꝵ captura
p̃diuites reditꝰ dominis p̃stabant᷑. Ista pos¬
sessio. duobꝰ fr̃ibꝰ sorte hereditatis obuenerat.
S pecuniȩ cupiditas quȩ pene om̃iũ cor-¬
da inortaliũ superat: etiam fr̃nam ne-

Expanded text:
stagnum erat in Ponti regionibus situm, piscibus copiosum, ex quorum captura praedivites redditus dominis praestabantur. Ista possessio duobus fratribus sorte haereditatis obvenerat, sed pecuniae cupiditas, quae pene omnium corda mortalium su
Abbreviated transcription (Latin):
ut ille orandi finẽ fecit.: statim se unda subdu-¬
cens & cursu uelociore refugiens: a conspectu
suꝑno iussa discedere abyssis suis reddit᷑: & aren¬
tẽ campũ germanis ĩa concordibꝰ dereliquit
tur etiam aliud illustrius abeo & di
In quodã locoruris angusti cũres posceret
ȩccłam cõstitui: rupes quedam oꝑ uici¬
ni montis ex parte orientis obiecta. ex alia
uero preterfluens fluuius spatiũ quantu
eccłȩ sufficeret denegabat. Et cũ alius om̃i¬
nonon esset locus. om̃sq mesti agerent.
quod solũ ad construendã eccłam ñ habe¬
rent ille fide plenus ꝑ noctasse in oratione
habueritis fidem sicut granũ synapis dicere¬
tis monti huic tolle te & mitte te in mare:
& fieret utiq Cumo hec plena fide ac deuo¬
tione deposceret: adlucem coeuntib popu¬
lis inuentaẽ rupes importuna secessisse tan¬
tũ: quantũ spatii ad condendã querebat᷑.¬

Expanded text:
ut orandi finem fecit, statim se unda subducens, et cursu velociore refugiens, a conspectu superno jussa discedere, abyssis suis redditur: et arentem campum germanis jam concordibus derelinquit. tur etiam aliud illustrius miraculum II 142 In quodam loco ruris angusti, cum res posceret ecclesiam construi, rupes quaedam vicini montis ex parte Orientis obiecta, ex alia vero preterfluens fluvius spatium, quantum ecclesiae sufficeret, denegabat. II 143 Et cum alius omnino non esset locus, omnesque mesti aierent, quod solum ad construendam ecclesiam non haberent, ille fide plenus pernoctasse in orationemhaberetis fidem ut granum sinapis”, “Diceretis monti huic ‘Tolle te et mitte te in mare’; et fieret”. II 144 Cumque hoc plena fide ac devotione confideret, orta luce coeuntibus populis, inventa est rupes importuna secessisse tantum, quantum spatii ad condendum querebat
Abbreviated transcription (Latin):
te. Attalus uͦ cũ prumis subt̃iectis.
in sella ferrea torreret᷑. cũq & ni¬
dor adustȩ carnis ad nares & ora
inspectantis populi ꝑferret᷑: uoce
magna exclamat ad plebẽ. Scce
noc ẽ homines comedere: quod uos

Expanded text:
. Attalus vero, cum prunis subterjectis in sella ferrea torreretur, cumque nidor adustae carnis ad nares et ora inspectantis populi perferretur, voce magna clamat ad plebem: Ecce hoc est homines comedere, quod vos
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Erat enĩ ualde nobilis. & qͦd
tia semꝑ martyr. Cumq circũ¬
actus fuisset in amphitheatro. ti¬
tulo se p̃cedente. in quo scriptũ
erat attalus xp̃ianꝰ.: fremere in
eũ uulgi insanientis furor uehe¬
mentius cepit. S cũ presidi indi¬
catũ fuisset ẽẽ eũ romanȩ ciuitatis
uirũ. iubet eũ cũ ceteris in carcerẽ
recipi. simul & ad cesarem refert:
eiꝰq sententiam quid de eo iuberet

Expanded text:
tur. Erat enim valde nobilis, et quod tia semper martyr. Cumque circumactus fuisset in amphitheatro, titulo se praecedente, in quo scriptum erat, Attalus Christianus: fremere in eum vulgi insanientis furor vehementius coepit. Sed cum praesidi indicatum fuisset, esse eum Romanae civitatis virum, jubet eum cum caeteris in carcerem recipi. Simul et ad Caesarem refert, ejusque sententiam, quid de eo juberet,
Abbreviated transcription (Latin):
ille uir do plenꝰ in tantũ crudelitates
eorũ risit. & ferinã in questione seui¬
tiã: ut nunquã dignatus sit uel qͥs
esset genere. unde. domo uel patria
nomen saltẽ suũ eis fateri. S de his
singulis interrogatꝰ. nichil aliud in
om̃ibꝰ tormentis nͥ xpĩanũ se e̾ẽ res¬
pondit. Hoc mͥ nom̃. hoc genꝰ. &
patria ẽ: aliud inqͥt omĩno nichil

Expanded text:
ille vir Deo plenus intantum crudelitates eorum risit, et ferinam in quaestione saevitiam, ut nunquam dignatus sit vel quis esset genere, unde domo, vel patria, vel nomen saltem suum eis fateri. Sed de his singulis interrogatus, nihil aliud in omnibus tormentis, nisi Christianum se esse respondit. Hoc mihi nomen, hoc genus et patria est. Aliud, inquit, om
Abbreviated transcription (Latin):
Qcũ nonagenario maior eẽt etate.
&̾ corpore ut pote illiꝰ eui inualidꝰ.
cetera pene iã mortuus. solo marcy¬
rii amore uiuebat. Ducit ad tribini¬
lia: immo potius defertur. senio &
langore resolutus. Quiꝰ ad hoc solũ¬

Expanded text:
cum nonagenario major esset aetate, et corpore, ut pote illius aevi, invalidus, caetera jam pene mortuus, solo martyrii amore vivebat; ducitur ad tribunalia, imo potius defertur, senio et languore resolutus. Impiae pl
Abbreviated transcription (Latin):
in medio statui. & quis esset inter¬
rogatꝰ : xpianũse esse libera ꝓfessio¬
ne testatur. Ouẽ continuo prepa¬
randũ bestiłs condemp̾nauit
Et postera die simul cũ attalo ꝓ¬
aucit᷑. Quẽ contra preceptũ cesa¬
ris gratificare populos uolens: etiã
ipsum tradi bestiis iussit. S cum
ferarũ nulla sc̃oꝵ corpora conti¬
gisset: om̃ibꝰ eos uerberũ cetera¬
rumq penarũ suppliciis cruciatos.¬

Expanded text:
in medium statui, et quis esset interrogatus, Christianum se esse libera professione testatur. Quem continuo praeparandum bestiis condemnavit: et postera die simul cum Attalo producitur. Quem contra praeceptum Caesaris, gratificari populis volens, etiam ipsum tradi bestiis jussit. Sed cum ferarum nulla sanctorum corpora contigisset, omnibus eos verberum caeterarumque poenarum suppliciis crucia
Abbreviated transcription (Latin):
erga sup̃dictos questio haberetur
alȩxander quicdã genere phiigius.
medicus disciplina. uir religiosus
& prudens. & uitȩ ac morũ ꝓbita¬
te cunctis carus acceptꝰq amore
di concitatus cũ assisteret tribu¬
nali. nutibꝰ hortabatur eos ad con¬
fessionẽ in quos questio agitabat᷑
ita ut om̃ibꝰ qui astabant palam
fieret: quid animo gereret Cũq
id populi notauissent. indignan¬

Expanded text:
erga supradictos quaestio haberetur, Alexander quidem genere Phryx, medicus diciplina, VI religiosus, et prudens, et vitae ac morum probitate cunctis charus acceptusque, amore Dei concitatus, cum assisteret tribunali, nutibus hortabatur ad confessionem, in quos quaestio agitabatur; ita ut omnibus qui astabant palam fieret quid animo gereret. Cumque id populi notavissent, indignan
Abbreviated transcription (Latin):
gere & contractare dextris uidebant᷑.
Cũq & suppliciorũ genera. e spectacu¬
lorum iam pene tempus fuisset ab¬
sumptũ: nec moueri ullatenꝰ ab sen¬
tentia ualuisses cũ etiam sellȩ ferreģ
fuppositi consumptã uerberibꝰ carnẽ
ignis subter ministratus exureret:
ad ultimũ infatigabiles martirum
spiritꝰ ferrocesisceruicibꝰ effugarunt
Blandina uͦ religata ad stipitẽ. atq
in crucis modũ distenta bestus pa¬
bulũ p̃paratur. Quȩ tamen in ligno¬

Expanded text:
idebantur. Cumque et suppliciorum genera, et spectaculorum pene jam tempus esset assumptum, nec moveri ullatenus a sententia potuissent, cum etiam sellae ferreae superpositi, consumptam verberibus carnem ignis subter ministratus exureret, ad ultimum infatigabiles martyrum spiritus, ferro caesis cervicibus effugaruntdie religata ad stipitem, atque in crucis modum distenta, bestiis pabulum praeparatur. Quam cum nul
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsi nichil prius gestũ fuisset ad om̃ia
tormentorũ & uerberũ genera reno¬
uantur: certantibꝰ om̃imodis adũ¬
sariis quatinus eorũ patientiã fran¬
gerent. & ab ipso ut ita dicã uertice
coronas eorũ diriperent. insanis po¬
gis animos roborabat spes uicinȩ iam

Expanded text:
si nihil prius passi fuissent, ad omnia tormentorum genera renovantur. Certantibus omnimodis adversariis, quatenus eorum patientiam frangerent, et ab ipso ut ita dicam vertice coronas eorum diriperent. Sed s roborabat spes vicinae jam
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris. Quod illi ꝓducebant de sup¬
pliciis leti. & diuinũ qͥd nescio in ip
sis uultibꝰ p̃ferentes: uincula sua mo
nilia p̃ciosa ducebant. ꝑsqualorem
carceris xp̃i bonus odor effecti: ita ut
uiderentur sibi ñ in ergastulo s in

Expanded text:
 de suppliciis laeti, et divinum nescio quid in ipsis vultibus praeferentes, vincula sua sicut monilia pretiosa ducebant. Per squalorem carceris, Christi bonus odor effecti , ita ut viderentur sibi non in ergastulo, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
plebis undiq clamor attollit᷑ hunc
preside interrogatus quis nam eẽt. xpi¬
norũ ds̃: respondit. Si dignꝰ fueris
scies. Hinc uͦ cunctos uelut rabies imm̃¬
si cuiusdã furoris inuasit: ita ut qui
ꝓpe astabant. pugnis. alii calcibꝰ subi¬

Expanded text:
plebis undique clamor attollitur, hunc praeside interrogatur, quisnam esset Christianorum Deus. Respondit: Si dignus fueris, scies. Hinc vero cunctos velut rabies immensi cujusdam furoris invasit, ita ut qui prope astabant, pugnis, alii calcibus subi
Abbreviated transcription (Latin):
plicia. aliis rursum di abolus ma¬
chinis obpugnare parat famulos
đi. qͦ scilicet acri afflictatione car¬
ceris & penali squalore consumpti
ac septimo ut dicunt puncto. in
neruo pedes contra quã credi fas
ẽ distenti: in intimo tenebrarum
furentiũ seuitia excogitare poterat
deperirent.Quam plurimi ergo
hoc genere in ergastulis consu¬
munt᷑: dño suscipiente eorũ
huuscemodi ęxitum. Cui¬
auriliũ. Aliquanti etiam ex his qͥ¬
seuissima tormenta ꝓtulerant. nec
bur recuperare ceperunt. ita ut
cohortatione sua ceteros ad patien¬
tiam confirmarent. Et impatien¬

Expanded text:
diabolus machinis oppugnare parabat famulos Dei, quo scilicet afflictione, carceris, et poenalis squalore consumpti, ac septimo ut dicunt puncto in nervo pedes, contra quam credi fas est, distenti, in intimo tenebrarum quae furentium saevitia excogitare poterat, deperirent. Quam plurimi ergo hoc genere in ergastulis consumuntur, Domino suscipiente eorum hujuscemodi exitum. oria: Aliquanti etenim ex his saevissima tormenta pertolerant, nec bur recuperavere, ita ut exhortatione sua ceteros ad patientiam confortarent. De molli
Abbreviated transcription (Latin):
seuiͬe genere. eorũ qͥnecabant᷑ in car¬
exponi. adhibitasimul custodia.
diȩ noctuq ne qui collectas reliqͥas
humanitatis intuitu traderet se¬
pulturȩ S siquid forte uel bestiis
uel igni reliquũ ex corporibꝰ marts̃¬
rũ fuerat. ipsaq cũ truncis suis ca¬
pita punitorũ insepulta ꝑ custodiã

Expanded text:
saevitiae genere, eorum, qui necabantur in carexponi, adhibita simul custodia die noctuque, ne quis collectas reliquias humanitatis intuitu traderet sepulturae. Sed et si quid forte vel bestiis vel igni reliquum ex corporibus martyrum fuerat, ipsaque cum truncis suis capita punitorum, insepulta per custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
zelo diuino & feruore sp̃s plenꝰ. tã
crudelia seruis di supplicia uidẽt
inferri. & contra ius fasq tot pe¬
nas humanis uisceribꝰ excogitari
indignitatẽ rei ultra ñ ferens. popo¬
int̾ suos: & eruditissimꝰ. Uerũ cũ de¬
fensionẽ eius ñ reciperet obstinatio
sima et libera uoce testatꝰ ẽ: tamꝗͣ
uero habens inse aduocatũ ꝓ nobis
iñm hoc nomine meruit honorari.
sc̃i pbr̃i ⁊ acharie qͥerga scõs plenitu¬
dinẽ caritatis ostenderat secutꝰ ȩrem¬
plũ. S& ipse dũ fribꝰ ad ẽ. & defen¬
sionẽ lib̾tatis que in nr̃a religione ẽ¬

Expanded text:
zelo divino et fervore spiritus plenus, cum crudelia servis Dei supplicia videret inferri, et contra jus fasque tot poenas humanis visceribus excogitari indignitatem rei ultra non ferens, popous et eruditissimus. Verum cum defensionem ejus non reciperet obstinatio sima et libera voce testatus est: Tanquam vero habens in se advocatum pro nobis Jesum, hoc nomine meruit honorari: sancti presbyteri Zachariae qui erga sanctos plenitudinem charitatis ostenderat secutus exemplum. Qui et ipse dum fratribus adest, defensionem libertatis, quae in nostra religione
Abbreviated transcription (Latin):
insania. Deniq quodã tempore
astante tribuno & primoribꝰ ciuita¬
tis. ꝓsolis acclamationibꝰ populi cor¬
repti& in carcerẽ trusi sunt fr̃s usq
ad p̃sentiã presidis: cuiq uenienti
offerunt᷑. In quos ille tanta crude¬
litate usus ẽ: ut seuitiȩ eiꝰ spe cies
singulas nemo possit exponere. Ueitius¬

Expanded text:
ntur. Denique quodam tempore astante tribuno et primoribus civitatis, pro solis acclamationibus populi, correpti et in carcerem trusi sunt Christiani usque ad praesentiam praesidis. Cuique advenienti offeruntur, in quos ille tanta crudelitate abusus est, ut saevitiae ejus species singulas nemo possit exponere. Int
Abbreviated transcription (Latin):
candentes lamminas eris & ferri.
erga inguinis loca & delicatiora
queq menbroꝵ instauratis ignibꝰ
adhibent: ex qͦ carnes qͥdẽ eiꝰ adustȩ
igni defluebant: ipse uͦ ꝑmanebat.
immobilis. inconcussus. increpidꝰ.

Expanded text:
candentes laminas aeris et ferri circa inguinis loca et delicatiora quaeque membrorum instauratis ignibus adhihent. Ex quo carnes quidem ejus adustae igne, defluebant, ipse vero permanebat immobilis, inconcussu
Abbreviated transcription (Latin):
nal ascendens: preparari sibi iuder
apĩanos & introduci ad suppliciorĩ
pompã prebendam cunctis qͥ ade¬
rant iubet. Rursũ itaq cruces. tur¬
sumpenȩ. rursũ tormenta reparantꝰ.¬

Expanded text:
nal ascendens, praesentari sibi judex Christianos, et introduci ad suppliciorum pompam praebendam cunctis qui aderant, jubet. Rursum itaque cruces, rursum poenae, rursum tormenta reparant
Abbreviated transcription (Latin):
cimus ab apłis succedit eleu¬
terus. septimo decimo anno
imperii antonini ueri. Quo¬
in tempore ꝑmultas roma¬
ni orbis ꝓuintias. ex acclama¬
tionẽ et seditione uulgi. ꝑsecutio
nes aduersũ nr̃os durissimȩ conci-¬
tatȩ sunt: ita ut multa milia mar¬
Atyrum ꝑ loca singula fierent. Od̾¬

Expanded text:
cimus ab apostolis, succedit Eleutherius, vigesimo secundo anno imperii M. Antonini Veri. Quo tempore per multas romani orbis provincias, ex acclamatnes adversus Christianos dirissime concitatae sunt, ita ut multa millia martyrum per loca singula fierent.
Abbreviated transcription (Latin):
sermonis amiserim. consideraui quod
non absq aliquo apłice institut onis
ordine nobis ista preciperes. Nam &
cũ dñs aliquando esurientib in deser¬
to auditorum turbis dixisset ad apo¬
stolos date eis uos manducare. andre¬
as unus ex apłis intelligens eo magis
splendescere diuinȩ uirtutis insignia.
si minimorũ quorumq ministeriis
explerentur. non protulit panes
apłica reconditos pera. sed puerulũ
adesse dicit habentem quinq panes
& duos pisces quem uerecunde ex¬
cusans adiecit: sed hac quid sunt ad
tantos: Quo magis in angustis opib
& desperatis clara fieret diuina po¬
tentia. Sciens gͦ ex illis te quoq dec̾en¬
dere disciplinis. recordatus quod an¬
dree exemplo fortassis ubi pascendi
turbas tempus uidisti. ꝓuerulum
subrogaueris. qui panes quidem qͥnq¬
ad explendum tamen facramentu
euangelicum proprio labore captos

Expanded text:
sermonis amiserim, consideravi quod sermonis amiserim, consideravi quod non absque aliquo Apostolicae institutionis ordine nobis ista praeciperes. Nam et cum Dominus aliquando esurientibus in deserto auditorum turbis, dixisset ad Apostolos: Date eis vos manducare: Philippus unus ex Apostolis intelligens, eo magis splendescere divinae virtutis insignia, si minorum quorumque ministeriis explerentur, non protulit panes Apostolicae reconditos perae, sed puerulum adesse dicit, habentem quinque panes, et duos pisces. Quem verecunde excusans, adjecit: Sed haec quid sunt inter tantos ? quo magis in angustis opibus et desperatis clara fieret divina potentia. Sciens ergo ex illis te quoque descendere disciplinis, recordatus quod Philippi fortassis exemplo, ubi pascendi turbas tempus vidisti, puerulum subrogaveris, qui panes quidem qad explendum tamen Evangelicum Sacramentum, proprio labore captos
Abbreviated transcription (Latin):
esse medicorum. ubi imminere
urbibus uł regionib generales
uiderint morbos. ꝓuidere ali¬
quod medicamenti genus uel
poculi. quo premuniti homi¬
nes ab imminenti defendant᷑
exitio. Quod tu quoq uene¬
rande pater chromati medi-¬
cinȩ exsequens genus tẽpore
quo disruptis italiȩ claustriᷤ
alarico duce gothorum
se pestifer morbus infu¬
dit & agros armenta.
uiros. longe lateq
uastauit. populis
tibi a dõ cominis¬
sis feraliꝰ exitii
aliquod reme.¬
dium querens.
ꝑ quod egre
mentes ab in¬
gruentis mali
contagione subtracte. melioribus
occupatȩ studiis tenerentur: iniun¬
gis michi ut ȩcclesiasticam hẏstoriã
quam uir eruditissimus eusebius
cesariensis ep̃e greco sermone con¬
Cuius lectione animus auhentiũ
uinctus dum notitiam rerũ gesta¬
rum auidius petit. obliuionẽ quodã¬
modo maloꝵ quȩ gererentur accipe¬
ret. Aqͦ ego oꝑe cum excusare me
uellem ut pote inferior & impar. &.
qui in tam multis annis usum latini

Expanded text:
esse medicorum, ubi imminere urbibus, vel regionibus, generales viderint morbos, providere aliquid medicamenti, vel poculi genus, quo praemuniti homines ab imminenti defendantur exitio. Quod tu quoque, venerande pater CHROMATI, medicinae exequens genus, tempore quo, diruptis Italiae claustris ab Alarico duce Gothorum, se pestifer morbus infudit, et agros, armenta, viros longe Iateque vastavit, populis tibi a Deo commissis feralis exitii aliquod remedium quaerens, per quod aegrae mentes ab ingruentis mali conoccupatae studiis tenerentur: injungis mihi ut Ecclesiasticam historiam, quam vir eruditissimus Eusebius Caesariensis Graeco sermone concujus lectione animus audientium vinctus, dum notitiam rerum gestarum avidius petit, oblivionem quodammodo malorum, quae gererentur, acciperet. A quo ego opere cum excusare me vellem, utpote inferior et impar, et qui in tam multis annis usum Latini
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in oua u mpire bencdicendo mag¬
uificare. Itaq knĩ implorate sc̃m
stephantim. ut uester interuentor
sit aput dm̃. ut possitis eran mħ
imitari. quo ualeatis ꝓ mimicis nr̃is
deprecari. ut quia stephanus dicit᷑
coronatus. mereamim cum illo in
illa gloria coronari. Quam nec ocłs
uidit. nec auris audruit. nec in cor
hominis ascendit que p̾parauit d̾s
ditigenibiis se aMtN.¬

Expanded text:
et in omni tempore benedicendo magnificare. Itaque, karissimi, implorate sanctum Stephanum ut vester interventor sit apud Deum, ut possimus eum in hoc imitari quo valeatis pro inimicis vestris deprocari, ut quia Stephanus dicitur coronatus mercamini cum illo in illa gloria coronari quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae Deus omnibus diligentibus se
Abbreviated transcription (Latin):
lum ingreditur. Huius corpus lapidi¬
b laceratum. exposuerunt iudei besti¬
is ⁊ auib dilacerandum: s angło dei
custodiente ꝑmansit intactum. Quod
nocte a gamaliele sublatum. honorifi¬
ce est sepulrum. Post hec romani in
ultionem domnu. ierosolunam destr¬
uxerunt: totam regionem uastauer̃t.
iudeos quosdam diu̾sis supplttiis nrre¬
merint. reliquos usq qͣq uendide¬
runt. Cumm autem romani principeᷤ
colla iugo fedei subdi̾ ssent ⁊ om̃s
patuit. ubi corpris beati stephani la¬
tuni. Ciuus inuentionis gaudia. d̾s
magnificauit ꝑ septuagnaita tria mi¬
racula. Hic in augusto mense passꝰ
dicitur: s hodie festuutas eius cele¬
brius colitrir. cum eiꝰ sacrum corpꝰ
inuentum legitur. Antiquitus enĩ
memoria non nisi semel i anno
agebatur: ⁊ ideo hac die ⁊ passio ⁊
inuentio colebatur. Moderni aute
ei deuoti in die passionis eius. iu̾e¬
nonem agendam decreuerunt. qͥa
gen̾ale eccłie institutum minare

Expanded text:
lum ingreditur. Hujus corpus lapidilum ingreditur. Hujus corpus lapidibus laceratum exposuerunt Judaei bestiis et avibus dilacerandum; sed angelo Dei custodiente permansit intactum. Quod nocte a Gamiliele  sic  sublatum honorifice est tumulatum. Post haec Romani in ultionem Domini Hierosolimam destruxerunt, totam regionem vastaverunt, Judaeos quosdam diversis suppliciis interemerunt, reliquos usquequaque vendiderunt. Cum autem Romani principes colla jugo fidei subdidissent, et omnpatuit ubi corpus beati Stephani latuit. Cujus inventionis gaudia Deus magnificavit per septuaginta tria miracula. Hic in Augusto mense passus creditur; sed hodie festivitas ejus celebrius recolitur cum ejus sacrum corpus inventum legitur. Antiquitus enim memoria ejus non nisi semel in anno agebatur, et ideo hac die et passio et inventio ejus colebatur. Moderni autem ei devoti in die passionis ejus inventionem ejus agendam decreverunt, quia generale Ecclesiae institutum mutare
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑto adextris dei stantem: ⁊ me ad ce¬
lestia uocantem. Priris quidem om̃s
ꝓpostriones disserentis ammirabant᷑:
⁊ uultum loquientis ut angłi intueban¬
tur. Cum uͦ conclusionem de xͦ audie¬
bant. dentib in eum stridebant: ⁊ cu
clamore impetum in eũ fecerunt: ue¬
stes suas paulo seruando reliquerũt.
⁊ eiectum extͣ ciuitatem lapidauer̃t.
Cumq om̃s cõpages membroꝵ saxis
dissoluissent. ⁊ uires standi in eo defe¬
cissent. genib flexis in t̾ram ꝓcubrat.
p̾ces dño pro ipsis fudit. Et ficut do¬
minꝰ in cruce ꝓ crucifixorib : ira ste¬
torib. Et sicut xͥ oratio ualuit qđ¬
ꝓ euis amore post ꝓprium sanguinem
fuderunt. qui drinc in effusione eius
sanguinis consenserunt: ita oratioua¬
luit stephani. quoed paulus qui tune
cum ꝑdere festinabat. postmodum
omnes gentes saluare anhelabat.
citur. qui pͥmus post dominum silier
codem anno cum palima uictorie. ce¬

Expanded text:
coelo a dextris Dei stantem et me ad coecoelo a dextris Dei stantem et me ad coelestia vocantem. » Prius quidem omnes propositiones disserentis admirabantur et vultum loquentis ut angeli intuebantur; cum vero conclusionem de Christo audiebant, dentibus in eum stridebant et cum clamore impetum in eum fecerunt, vestes suas Paulo servandas reliquerunt et ejectum extra civitatem fo 26 lapidaverunt. Cumque omnes compages membrorum saxis solvissent et vires standi in eo defecissent, genibus flexis in terram procubuit, preces Domino pro ipsis fudit. et sicut Dominus in cruce pro crucifixoribus, ita Stetoribus; et sicut Christi oratio valuit, qpro ejus amore post proprium sanguinem fuderunt qui tunc in effusione sui sanguinis consenserunt, ita oratio valuit Stephani, quod Paulus, qui tunc eum perdere festinabat, postmodum omnes gentes salvare anhelabat. citur, quia primus post Dominum, scilicet eodem anno, cum palma victoriae coe
Abbreviated transcription (Latin):
deri uera a romanis imposita. cum
iħm dm̃ manifesta testent᷑ miracula:
p̾sertim cum om̃ia ꝑ eũ patrata ale¬
ge ⁊ a ꝓpħ̾is sint testificata. Hec u̾ba
ponsum audientes. clam accersitum
fide ibuerunt: fonte baptismatis
regenerauerunt: u̾bum p̾dicationis
ei mirmxerunt. Qñe mox sp̃s sc̃s re¬
plebat: ⁊ ꝑ eum multa signa ⁊ ꝓdigia
in ppło faciebat. Itaq uidei ex om̃i or¬
be confluxermit: ex quib multi cum
stephano de hac re disputantes. ꝯflix¬
eriit: s om̃s potent̾ de scripturis cõ¬
unicebat. qͥa affluentia sp̃c sc̃i in eo
loquens p̾ualebat. Unle cõmoti eñ¬
rapientes. in concilium ꝑ duxerunt.
legem ⁊ moysen blasfemasse dixerunt.
Cui cum copia fandi a sumino ponti¬
fice data fuiss: in audientia eoꝵ pla
psissent. Ad ultimũ intulit cur legi ⁊
spĩ scõ rebelles. hunc dm dubitarent.
cuiꝰ facta. scͥpturaꝵ dictis ꝑ om̃ia ꝯcor-¬
darent. Huꝑc inquit uideo ego celo

Expanded text:
vera eis a Romanis imposita, cum vera eis a Romanis imposita, cum Jesum Deum manifesta testentur miracula, praesertim cum omnia per eum patrata a lege et prophetis sint testificata. Haec verbponsum audientes, clam accersitum fide imbuerunt, fonte baptismatis regeneraverunt, verbum praedicationis ei injunxerunt. Quem mox Spiritus sanctus replebat et per eum multa signa et prodigia in populo faciebat. Itaque Judaei confluxerunt, ex quibus multi cum Stephano de hac re disputantes conflixerunt; sed omnes potenter de Scripturis convincebat, quia affluentia Spiritus sancti in eo loquens praevalebat. Unde commoti rapientes eum in concilium perduxerunt, legem et Moysen blasphemasse se dixerunt. Cui cum copia fandi a summo pontifice data fuisset, in audientia eorum planpsissent. Ad ultimum intulit cur legi et Spiritui sancto rebelles hunc Deum dubitarent cujus facta Seripturarum dictis per omnia concordarent. « Hunc, inquit, video ego aperto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpulsare queant. Interea legato de qͣ¬
x amorem depingere fecerat. postꝙͣ
eam a fluxu sangumis tactri fimbe
impetrauit: postea romã imꝑatori
portauit: quam mox ut uidit. lan¬
gor eum reliquit. Qui ꝓtinꝰ suo edi¬
cto romanos appellans. hunc ꝓdo
debere coli: a cuius etiam ymagne
sanitatem reciꝑent egroti. S quia
senatus ñ consensit: multos ferro
⁊ exilio ꝯsumpsit. Igit᷑ iuidi post
acceptas inditias in unum coeunt:
modum responsionis talem meñt:
cricentes. dm̃ mori ẽẽ impossibile. se
uͦ hominem puisse. qui scita legis
eorum contumaciter solueret. ⁊ eos
publice confimdendo. honorẽ eoꝵ
a plebe tolleret. Cumq stephanus
nit᷑ eos eẽt gen̾e clarꝰ eloquentia.
gnarus: rogant ut hunc modũ
responsisnis suggerat legato. ut
eos excuset de crimine illato. Stepħs
autem dat consilirm. ut sapientes
uideos quaqͣ uersum ꝑ orbem ꝯrio¬
sanius consilium capiant. sibi eis ui

Expanded text:
propulsare queant. Interea legato de qupropulsare queant. Interea legato de quChristi amorem depingere fecerat, postquam eam a fluxu sanguinis tactu fimbriimpetravit, postea Romam imperatori portavit; quam mox ut vidit, languor eum reliquit. Qui protinus suo edicto Romanos appellans, hunc pro Deo coli a cujus etiam imagine sanitatem reciperent aegroti. Sed quia Senatus non consensit, multos ferro et exilio consumpsit. Igitur Judaei, post acceptas inducias, in unum coeunt, modum responsionis talem ineunt, dicentes Deum mori esse impossibile; se vero hominem punisse qui scita legis eorum contumaciter solveret, et eos publice confundendo honorem eorum de plebe tolleret; cumque Stephanus inter eos esset genere clarus, eloquentia gnarus, rogant ut hunc modum responsionis suggerat legato et eos excuset de crimine illato. Stephanus autem dat consilium ut sapientes Judaeos quaquaversum per orbem convosanius consilium capiant; sibi videri
Abbreviated transcription (Latin):
a pilato qui tunc iherosolimis p̾¬
sidatuni tenuit a romanis. maxi¬
mo cultu suscipitur. Cui mox le¬
gationis srie causam patefecit:
quia cesar medicum ihm sue pre¬
sentie exiberi p̾cepit. Pilatus hoc
audito expauit: huc mortuni esse
indicauit. Legatus uero ut eum
a pilato damptum cognouit. ei
reatum maiestatis imponit: qđ
uidelicet absq senatus decreto ta¬
lem uirum morti a dincdicauisset.
qui tantum rei publice ꝓdesse po¬
tuiss. Pilatus obiectum crimen
ase dimouens. iudeos culpe muo¬
luit: se coactum in hoc eis consen¬
sum p̾buisse. respondit. Interim
cum legato a multis multa xp̃i
mira cula narrarent. inter que etiã¬
mnortui ad imꝑium eius reuixisse
affirmarent᷑: dixit nͨ hunc medi¬
cum s dm fuisse: quem constaret
mortins uitam dedisse. Itaq oppo¬
uit iudeis. dm̃ ẽẽ occisum ab eis.
Et si de hac obiectione ñ possent
Indei de conscientia ꝑterriti indu¬
tias postulant: quo obiectum crimen

Expanded text:
a Pilato, qui tunc Hierosolimis pra Pilato, qui tunc Hierosolimis praesidatum a Romanis tenuit. maximo cultu suscipitur. Cui mox legationis suae causam patefecit, quia Caesar Christum medicum suae praesentiae exhiberi praecepit. Pilatus hoc auditu expavit, hunc mortuum esse indicavit. Legatus vero, ut eum a Pilato damnatum cognovit, ei reatum majestatis imponit, quod videlicet absque senatus decreto talem virum morti adjudicasset, qui tantum reipublicae prodesse potuisset. Pilatus, objectum crimen a se dimovens, Judaeos culpae involvit; se coactum in hoc eis consensum praebuisse respondit. Interim cum legato a multis multa Christi miracula narrarentur, itemque mortui ad imperium ejus revixisse affirmarentur, dixit non hunc medicum, sed Deum fuisse quem constaret mortuis vitam dedisse. Itaque opponit Judaeis Deum esse occisum ab eis; et si de hac objectione non possent Judaei, de consciencientia perterriti, inducias postulant, quo objectum crimen
Abbreviated transcription (Latin):
phanus indigena. Paulꝰ aduena:
ambo nobilitate ⁊ sapientia eximie
pollentes: s morib multum inter
se differentes. Stepħs mansuen
anui ⁊ patientis: Paulꝰ ferocisatq
feruentis. Stephanus lenis ⁊ blan¬
dus in u̾bis: Paulꝰ numiꝰ ⁊ uehem¬
ens in eloquiis acerbis. Steph̾s
legem ⁊ ꝓpħas spiritalit̾ dixisse
sentiebat᷑: Paulꝰ cuncta carnalit̾
stepħs nobiliter soluebat: s Pan-¬
lus ꝑtinacit̾ resistebat. Preterea
stephani decor magnifice p̾dica¬
tur: cum pulcͥtudo eius angł̾is
comꝑatur. o temꝑe tyberrus rei¬
publice p̾erat: qui duiturno lango¬
re laborans a medicis curari non
poterat. Cui cum esset relatum
tione. nͨ ferri incisione. s om̃s egͥtu¬
dines blande depelleret sola ubiius¬
sione: quendam sͥ p̾cet̾is in amicitia
constrictum in uideam destinauit
p̾fatum medicum ad se curandum
addrici imꝑauit. Qͥ magno sũptu
nauigio in uideam ꝓficiscitur: sẽd

Expanded text:
phanus indigena, Paulus advena, phanus indigena, Paulus advena, ambo nobilitate et sapientia eximie pollentes, sed moribus multum inter se differentes. Stephanus mansueti animi et patientis, Paulus ferocis atque ferventis, Stephanus lenis et blandus in verbis, Paulus nimius et vehemens in eloquiis acerbis. Stephanus legem et prophetas spiritualiter dixisse sentiebat, Paulus cuncta carnaliter Stephanus nobiliter solvebat, sed Paulus pertinaciter resistebat. Praeterea Stephani decor magnifice praedicatur, cum pulchritudo ejus angelis comparatur. Eo tempore Tyberius reipublicae praeerat; qui diutino languore laborans a medicis curari non poterat. Cui cum esset relatum tione nec ferri incisione, sed omnes aegritudines blande depelleret sola verbi jussione, quendam sibi prae caeteris in amicitia constrictum in Judaeam destinavit, praefatum medicum ad se curandum adduci imperavit. Qui magno sumptu navigio in Judaeam proficiscitur: sed
Abbreviated transcription (Latin):
gustias tolerandas est traditus.
Ep̃c namq bonus pastor qui de
celis uenit ad terras. ꝑditam ouẽ
querere. ⁊ inuentam ꝓpͥis hume¬
ris ad gregem celestis curie reue¬
here per ouem lupum cepit: ⁊ eñ
non solum ouem. s etiam ouem
pastorib p̾fecit. Stephanꝰ enim
ut orus erat mansuetus. Paulus
senus ut lupꝰ inquietus: s cum ouis
occubuit pastor ꝓ ea lupum resti¬
tuit. Paulus quippe ꝓ grege xp̃i
post sangumẽ suum fimdebat.
qui priꝰ in nece stephani ꝯsentiebat.
Et quem olim cum impiis repucdiat.
O quam dulce kĩi consortium sc̃oꝵ
quam delectabile contubernium be¬
atoꝵ. ubi nullus de sͥ olu illata in¬
iuria querit ultionem: nullus qui
nitulit miuriam. de consorte timet
imꝑii confusionem. Nunc enimpa
saluatione ⁊ ꝯsortio gratulatur.
Ad hanc głam imprilit pauilꝰ stepha¬
num lapidando: ad hanc traxit ste¬
phanꝰ paulum orando. fertur de eis
limis. sub magisti̾o gamalielis: ste¬

Expanded text:
gustias tolerandas est traditus. gustias tolerandas est traditus. Christus namque bonus pastor, qui de coelis venit ad terras perditam ovem quaerere et inventam propriis humeris ad gregem coelestis curiae revehere , per ovem lupum cepit, et eum non solum ovem, sed etiam ovibus pastorem praefecit. Stephanus enim ut ovis erat mansuetus, Paulus saevicia ut lupus inquietus. Sed cum ovis occubuit, pastor pro ea lupum restituit. Paulus quippe pro grege Christi post sanguinem suum fundebat qui prius in nece Stephani consentiebat; et quem olim cum impiis repudiat, O quam dulce, karissimi, consortium sanctorum, quam delectabile contubernium beatorum! ubi nullus de sibi illata injuria quaerat ultionem, nullus qui intulit injuriam de consorte timet improperii confusionem. Nunc enim Pasalvatione et consortio gratulatur. Ad hanc gloriam impulit Paulus Stephanum lapidando, ad hanc traxit Stephanus Paulum orando. Fertur de eis limis sub magisterio Gamalielis, fo 24 Ste
Abbreviated transcription (Latin):
nionib paganoꝵ. quam de tyran¬
ni interitu fuit. Qͥb spes uana fuit.¬
uehemens ⁊ falsa diuinatio: minus
in interiti contulit pene. ꝙͣ pudoris
futuroꝵ p̾scius imꝑator. disponen¬
de rei publice sollicitudine stringe¬
retur. ad orientem ꝓtinꝰ muttit.
ubi uenturꝰ ad bellum. tuta liberos
custodia cõmendarat. ibiq archa¬
dium augustum. regnum sͥ ductum
uͦ pari dignatione preditum. ad oc¬
cidentis imꝑium uenire otius iubet
Qͦ fuscepto et paternis oculis ampl¬
exibusq constricto: traditis occidenta¬
lis regni gubernaculis. ipse romano
imꝑio ꝑ annos decem ⁊ septem feli¬
citer gub̾nato. ad meliora regna¬
migrauit: cum piissimis principi-¬
bus percepturꝰ premia merttoꝵ¬
Ustus de angustia liberatus est:
⁊ tradetur mpius ꝓ eo. Beatus
stephanus kmñi cuiris hodie festa
celebramus. de angustia hunis
misere uite liberatus est. ⁊ paulꝰ
qui tunc erat impius ꝓ eo ad an¬

Expanded text:
nionibus Paganorum, quam de Tyrannionibus Paganorum, quam de Tyranni interitu fuit: quibus spes vana et falsa divinatio minus in interitu contulit poenae, quam pudoris futurorum praescius Imperator, disponendae Reipublicae sollicitudine stringeretur, ad orientem protinus mittit, ubi venturus ad bellum, tuta liberos custodia commendarat. Ibique Arcdium Augustum regnum sibi dudum vero pari dignatione praeditum, ad occidentis imperium venire ocyus jubet. Quo suscepto, et paternis osculis complexibusque constricto, traditis occidentalis regni gubernaculis, ipse, Romano imperio per annos decem et septem feliciter gubernato, ad meliora migravit, cum piissimis Principibus percepturus praemia meritoustus de angustia liberatus est et tradetur impius pro eo . Beatus Stephanus, karissimi, cujus hodie festa celebramus, de angustia hujus miserae vitae liberatus est; et Paulus, qui tunc erat impius, pro eo ad an
Abbreviated transcription (Latin):
ram tuis: ne forte dieant gentes uͭ ẽ ds eoꝵ.
Quam supplicationem pii principis
certi a deo esse susceptam: hi qui ad¬
erant duces animantur ad cedem.
Et p̾cipue bacuriꝰ uir fide pietate.
uirtute animi ⁊ corꝑis insignis. ⁊ qͥ
comes esse et socuis theodosii merere¬
tur: ꝓximos qͦsq conto. delis. gladio
passim sternit. agnuma hostium con-¬
ferta ⁊ constipata ꝑrumpit. tter per
milia ruentium ad ipsum tyrannum
ruptis agminib. ⁊ aceruatim firsis
stragib agit. Uix fortasse ab impiiꝰ
comꝑtum ẽ quod post illam imꝑa¬
toris p̾cem qu̾a dõ fuderat. uentꝰ
ita uehemens exortus ẽ: ut tela hosti¬
um in eos qui iecerant retorqueret.
Cumq magnaͬ ꝑsistente uento. õe
potius diuinitus repulso. arbogaste
duce ne quiquam deo aduso fortiter
faciente. eugeniris ante theodo sii pe
citur. Ibiq uite eius ⁊ certamins
finis fuit. Tum uͦ religioso princi¬
pi głosior uictoria de frustratis opi¬

Expanded text:
ram tuis, Ne forte dicant Gentes, ubi est Deus eorum ? ram tuis, Ne forte dicant Gentes, ubi est Deus eorum ? Quam supplicationem pii Principis, certi a Deo esse susceptam, hi qui aderant duces, animantur ad caedem: et praecipue Bacurius, vir fide, pietate, virtute et animi et corporis insignis, et qui comes esse et socius Theodosii mereretur, proximos quosque conto, telis, gladio passim sternit, agmina hostium conferta 306 et constipata perrumpit. Iter per millia ruentium ad ipsum Tyrannum, ruptis agminibus, et acervatim fusis stragibus, agit. Vix fortasse ab impiis compertum est, quod post illam Imperatoris precem quam Deo fuderat, ventus ita vehemens exortus est, ut tela hostium in eos qui jecerant, retorqueret. Cumque magna vi persistente vento, omne potius divinitus repulso, Arbogasto duce nequicquam, Deo adverso, fortiter faciente, Eugenius ante Theodosii pedecitur. Ibique vitae ejus et certaminis finis fuit. Tum vero religioso Principi gloriosior victoria de frustratis opi
Abbreviated transcription (Latin):
gistri horum & doctores errorum. precipueq
flauianus plus pudoris quam sceleris reus.
cum potuisset euadere. eruditus ad modum
unt aciem: & collocatis in superiore iugo mn-¬
sidiis. ipsi pugnam in descensu montis er pec¬
tant. Uerum ubi ad primos uentũ est. ilico se
legittimo principi tradiderunt: cum ceteris
imis uallib deprehensis conflictus acerri¬
mꝰ geritur. stecit aliquanduui anceps uictoria
Tundebant᷑ auxilia barbarorum: & terga iam
hostib dabant. Sed fiebat hoc non ut theodo¬
sius uinceretur: sed ne ꝑbarbaros uincere
uideretur. Tum ille ut conuersas suorum
acies uidit. stans in edita rupe unde &e conspi¬
cere & conspici ab utroq posset ȩxercitu. pro¬
iectis armis ad solita se uertit auxilia: et
tu nosti quia in nomine xp̃i filii tui. ultio¬
nis. iuste ut puto. prelia ista suscepi. Si se-¬
cus est: in me uindica. si uero causa ꝓbabi¬
li & in te confidens huc ueni: porrige dexte¬

Expanded text:
gistri horum et doctores errorum praecipue  gistri horum et doctores errorum praecipue  Al. praecipueque Flavianus, plus pudoris, quam sceleris reus, cum potuisset evadere eruditus admodum unt aciem, et collocatis in superiori jugo insidiis, ipsi pugnam in descensu montis exspectant. Verum ubi ad primos ventum est, et illico se legitimo Principi tradiderunt: cum caeteris imis vallibus deprehensis conflictus acerrimus geritur. Stetit aliquandiu anceps victoria: fundebantur auxilia Barbarorum, et terga jam hostibus dabant. Sed fiebat hoc non ut Theodosius vinceretur, sed ne per Barbaros vincere videretur. Tum ille ut conversas suorum acies vidit, stans in edita rupe, unde et conspicere et conspici ab utroque posset exercitu, projectis armis, ad solida se vertit auxilia, et potens Deus, nosti quia in nomine Christi Filii tui ultionis justae, ut puto, praelia ista suscepi: si secus, in me vindica. Si vero cum caussa probabili, et in te confisus, huc veni, porrige dexte
Abbreviated transcription (Latin):
gitur preparat᷑ ad bellum. nontam armo¬
rum telorumq quam ieiuniorũ orationũꝙ
subsidiis: nec tam excubiarum uigiliis.
quam obsecrationum ꝑnoctatione munit᷑
Cireuibat cũ sacerdotib & populo om̃ia oratio¬
num loca: ante martyrum a apłorum
thecas iacebat cilitio ꝓstratus. & aurilia
sibi fida sanctorum intercessione poscebat.
At pagam qui errores suos nouis semꝑ errorib
animant. in nouare sacrificia e romam fu¬
nestis uictimis cruentare. inspicere exta peeu¬
dum & er fibrarum prescientia securam eu¬
genio uictoriam nuntiare. suꝑstitiosius hȩc
agente & cum om̃i ammositate flauiano tunc
prefecto. cuius assertionib magna enim erat
eius insipientiȩ prerogatiua. eugenium uie¬
torem fore ꝓcerto ꝓmiserant. Sed ubi uere
religionis fretus auxilio theodosius alpium
fauces cepit urgere. primi illi quib ne qui quĩ
littatȩ tot uictimȩ. de fallatiȩ conscientia tre¬
pidi. demones in fugam uersi post etiam ma¬

Expanded text:
gitur praeparatur ad bellum non tam armorum telorumque, quam jejuniorum orationumque subsidiis: nec tam excubiarum vigiliis, quam obsecrationum pernoctatione munitus circumibat, cum sacerdotibus et populo omnia orationum loca, ante Martyrum et Apostolorum thecas jacebat cilicio prostratus, et auxilia sibi fida sanctorum intercessione poscebat. At Pagani, qui errores suos novis semper erroribus animant, innovare sacrificia, et Romam funestis victimis cruentare, inspicere exta pecudum, et ex fibrarum praescientia securam Eugenio victoriam nuntiare. Superstitiosius haec agente, et cum omni animositate, Flaviano tunc Praefecto, cujus assertionibus 305 magna enim erat ejus in sapientia praerogativa Eugenium victorem fore pro certo praesumpserat. Sed ubi verae religionis fretus auxilio Theodosius, alpium fauces coepit urgere, primi illi, quibus nequicquam litatae sunt tot victimae, de fallaciae conscientia trepidi daemones, in fugam versi. Post etiam ma
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ꝓudere. Unde cognitũ ẽẽ om̃ib homi¬
nib: non dubito manifesteq comꝑtũ: ex eo
fomite quo iussum fuerat a diuis pͥncipi¬
b diocletiano & maximiano parentibꝰ
nrĩs inhiberi conuentꝰ xp̃ianorũ pluri¬
mas direptiones & predas ab officialibꝰ

Expanded text:
providere. Unde cognitum esse omnibus hominibus non dubito manifesteque compertum ex eo fomite, quod iussum fuerat a divis principibus Dyocletiano et Maximiano, parentibus nostris, inhibere conventus Christianorum, plurimas direptiones et predas ab officialibus
Abbreviated transcription (Latin):
cesar. Galeriꝰ. mariminꝰ. germanicus. sar-¬
maticꝰ. pius. felix. inuictus. augustus.
Indesinentem curam ꝓuintialiũ nr̃oꝵ
gerentes. & utilitatib eorum uel commo¬
dis consulentes: quȩ ad commune & pu

Expanded text:
esar Galerius Maximus, Germanicus, Sarmaticus, pius, felix, invictus, augustus. Indesinenter curam provincialium nostrorum gerentes, utilitatibus eorum consulentes, quae ad com