comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes inunũ : An inora ꝑfectionẽ intelligniꝰ
qͥa in ora uestim̃tũ ꝑficit᷑: & illi ꝑfecti:
qͥ nort̃ habitare inunũ. Illi ꝑfecti: qui
legẽ implent Quomͦ aut̃ impletur lex
xp̃i ab eis qͥ habitant fr̃s inunũ: audi
apłm. Inuicẽ onera ur̃a portate: & sic
adimplebitis legẽ xp̃i. Hec ẽ ora uestim̃tis¬

Expanded text:
fectionem intelligimus, quia in ora vestimentum perficitur; et illi perfecti, qui norunt habitare in unum? Illi perfecti qui legem implent. Quomodo autem impletur lex Christi ab eis qui habitant fratres in unum? Audi Apostolum: «Invicem onera vestra portate, et sic implebitis legem Christi» . Haec est ora vestim
Abbreviated transcription (Latin):
elat ineos eũ audirent: rogauit ꝓ eis. cũ lapi¬
darent. Quid enĩ ait cũ audirent: dura cer¬
uice. & ñ circũciso corde. & aurib: uos seꝑ
restitistis sp̃ui scõ. Uide barbã Nũquid
ad ulauit: Nũqͥd timint ille: cũ audirent
ista quę inillos dicebant᷑: qͣsi seuebat enĩ
stepbs. Seuiebat ore: corde diligebat: & ñ¬
e iucta ipsa caritas in eo: Nã illi abhorren¬
tes auerbo. taguã tenebre fugientes alunt¬
ne: adlapides currere cepert̃: stephanum
lapidate Sic antea stepħi ueba lapidabant
illos: sic p̾ea lapides eoꝵ. stepł̃m. Quando
debuit plꝰ irasci stepħs: qͣndo lapidabat᷑.
aut qͣndo audiebatur : ecce mitis factꝰ est
unguentũ acipitt inbarbam descnderat.
& audierat abipso capite: diligite innios
abipso pendente incruce & dicente: pate¬

Expanded text:
ebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapiebat in eos, cum audirent; rogavit pro eis, cum lapidarent. Quid enim ait, cum audirent? «Dura cervice et incircumcisi corde et auribus, vos semper restitistis Spiritui sancto.» Vide barbam. Numquid adulavit? numquid timuit? Illi cum audirent ista, quae in illos dicebantur: quasi saeviebat enim Stephanus; saeviebat ore, corde diligebat; et non est victa charitas ipsa in eo: nam illi abhorrentes a verbo, tanquam tenebrae fugientes a lumine, ad lapides currere coeperunt, Stephanum lapidare. Sicut antea Stephani verba lapidabant illos, sic postea lapides eorum Stephanum. Quando debuit plus irasci Stephanus, quando lapidabatur, an quando audiebatur? Ecce mitis factus estunguentum a capite in barbam descenderat, et audierat ab ipso capite, «Diligite inimicos ab ipso capite pendente in cruce, et dicente,
Abbreviated transcription (Latin):
te. Iuo: adbarbã. Barba significat fortes:
barba significat iuuenes strenuos: impigros.
alacres. Ideo qͥͣndo tales describimꝰ: barbatꝰ
homo ẽ. dicimꝰ. Ergo illud pͥmũ unguentum
descendit in apłos: descendit in illos qͥ pͥmoᷤ
impetꝰ scłi sustinuer̃: descendit in illos ergo
sp̃s sc̃s̃. Nã de illi qͥpͥmũ munũ habitare ce¬
per̃: ꝑsecutionẽ passi st̃: s qͥa descenderat
unguentũ inbarbã. passi st̃ Passi st̃ ñ uicti
Et enĩ caput iã passũ p̃cesserat. unde des¬
cendit unguentũ. Precedente tali exemplo:
qͥs uincerit barbã : ex illa barba. erat stepb̃s
sc̃s. Et hoc ẽ. ñ uinci: ut caritas ñ uineatur
abinimicis. Nam usi sunt sibi ucisse: qͥ
ꝑsecuti st̃ scõs Iili cedebant: illi cedebant᷑.
I lli occidebant: illi occidebant᷑ Quis n putaret
illos uincere: illos uinci: ẜ qr ñ uieta ẽ
caritas: idõ unguentũ descendit inbarbã¬
ttende stepłm Seuiebat in illo caritas Seui¬

Expanded text:
te. Quo? Ad barbam. Barba significat fortes; barba significat juvenes, strenuos, impigros, alacres. Ideo quando tales describimus, Barbatus homo est, dicimus. Ergo illud primum unguentum descendit in Apostolos, descendit in illos qui primos impetus saeculi sustinuerunt: descendit ergoitus sanctus. Nam et illi qui primum in unum habitare coeperunt, persecutionem passi sunt: sed quia descenderat unguentum in barbam, passi sunt, non victi. Etenim et caput jam passum praecesserat, unde descendit unguentum. Praecedente tali exemplo, quis vinceret barbam? 8. Ex illa barba erat Stephanus sanctus. Et hoc est non vinci, ut charitas non vincatur ab inimicis. Nam visi sunt sibi vicisse, qui persecuti sunt sanctos. Illi caedebant, illi caedebantur; illi occidebant, illi occidebantur. Quis non putaret illos vincere, illos vinci? Sed quia non victa est charitas, ideo unguentum descendit in barbam. Attende Stephanum. Saeviebat in illo charitas: saevi
Abbreviated transcription (Latin):
locꝰ gratulationis: qndo se inuicem tudent
ridetis: dõ laudes ur̃m. plorant homines:
S certe redditis rationẽ denomine: quare
appelletis agonisticos. Ita fiat ut appellas:
ita fiat : omĩno fauemꝰ: Prestet q̾s ut illi
agonisticos Et inuenistis unde appelletis.¬

Expanded text:
nis, quando se invicem vident ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet Dominus ut illi agonisticos: et invenistis unde appelletis
Abbreviated transcription (Latin):
U nꝰ solꝰ sanabat᷑ : unitatẽ ȩccłe figurabat:
Merito insultant nomini unitatis: qͥse ab
unitate p̃cider̃. Merito illis displicet nom̃
monachoꝵ÷ qͥa illi nolt̃ habitare inunũ
cũ frĩb: s sequentes donatũ. xp̃m dimiser̃.
I ã iocundem̃ cũ psalmo: ut sequentia uide¬
amꝰ. Breuis ẽ: potest a nob̾ curri. qͣntũ
dñs suggerit: Puto enĩ exbis quȩ dictu st̃.
patere posse quȩ secunt᷑: quauis illa uide¬

Expanded text:
sanabatur; unitatem Ecclesiae figurabat. Merito insultant nomini unitatis, qui se ab unitate praeciderunt. Merito illis displicet nomen monachorum, quia illi nolunt habitare in unum cum fratribus; sed sequentes Donatum, Christum dimiserunt. jam jucundemur cum Psalmo, ut sequentia videamus. Brevis est; potest a nobis curri, quantum Dominus suggerit. Puto enim ex his quae dicta sunt, patere posse quae sequuntur, quamvis illa vide
Abbreviated transcription (Latin):
solꝰ ẽ Iui gͦ sic uitiunt in unũ ut unum
hominẽ faciant: ut sit illis uere qͦmͦ scrip¬
tũ ẽ. una anima & unũ cor: multa cor¬
pora s ñ multȩ animȩ: multa corpora
s ñ multa corda: recte dicat᷑ monos. id
e unꝰ solꝰ. Unde ille unꝰ sanabat᷑ inpiscina
Repondeant nob & exponant qͥ insultant
nomina monachoꝵ. qͥre ille qͥ inuentꝰ ẽ
triginta octo annos habens ininfirmitate

Expanded text:
solus est. Qui ergo sic vivunt in unum, ut unum hominem faciant, ut sit illis vere quod scriptum est, «una anima et unum cor;» multa corpora, sed non multae animae; multa corpora, sed non multa corda; recte dicitur μόνος, id est unus solus. Unde et ille unus sanabatur in piscina. Respondeant nobis et exponant, qui insultant nomini monachorum, quare ille qui inventus est triginta octo annos habens in infi
Abbreviated transcription (Latin):
uluxisti eos dedomo seruitutis: Signa & ꝓ¬
aigia fecisti int̾ inimicos eoꝵ: punisti eos
quos molestos patiebantur Impios qͥet̾ra
sua eiecisti: reges eoꝵ occidisti: t̾rã eoꝵ
popło tuo dedisti. Uidi omĩa. & imple cũ¬
C os meũ laude: dixi : dñe nom̃ tuũ in
sta. Hec qͥdẽ adlitterã qͦmͦ scripta sunt
uidemꝰ ÷ nonimꝰ: laudamꝰ. Si aut̃ aliquid¬
& significant: ñ sim onerosꝰ. dũ explico ut
potero. Ecce in ipsis hominib possũ agnosce¬
re: qͥ incelo & int̾ra omĩa quecũq uoluit
fec̃. Celũ ȩthereũ. spãles accipio: t̃rã. carna¬

Expanded text:
eduxisti eos de domo servitutis, et signa et peduxisti eos de domo servitutis, et signa et prodigia fecisti inter inimicos eorum, punisti eos quos molestos patiebantur, impios de terra sua ejecisti, reges eorum occidisti, terram eorum populo tuo dedisti; vidi omnia, et impletus laude dixi: «Domine, nomen tuum inaec quidem ad litteram quomodo scripta sunt videmus, novimus, laudamus. Si autem aliquid significant, non sim onerosus, dum explico ut potero. Ecce in ipsis hominibus possum agnoscere quia «in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit.» Coelum enim aethereum, sp
Abbreviated transcription (Latin):
dire uolebat popło suo Et occidit reges
frtis. Seon regẽ amorreoꝵ: & og regem
basa: & omĩa regna chanaã: Omĩa ista quȩ
ni memorat breuit̃ psalmꝰ : sic ea legimus.
maiis libris dm̃icis: & magna ibi manꝰ dñi
undo tu uides quȩ s̃st in impios: caue
ne fiant inte Adhoc enĩ millos facta st̃.
It tu transires: & eos non imitareris: &
alia non patereris Tam̃ uide. qr flagellũ
hnĩ ẽ suꝑ omnẽ carnẽ. Ne estimes te
& ad consolandũ. & castigandũ. Idõ st̃ ista
utilia. cũ legunt᷑. Quando audit piꝰ qđ¬
passꝰ ẽ impsꝰ: purget se abonũ impietate.
ne ueniat & ipse intalẽ penã talẽq uindi¬
stã: Bene hȩc gͦ accepistis Iuid deinde
fecit qds̃: expulit impios: Et dedit
scłm: pꝰ ista omĩa quȩ fecisti Quid enim
uideo quę fecisti : inspicio creaturã istam
quã fecisti incelo: inspicio hanc inparte
ubi habitamꝰ : & hic uideo beneficia tua: nu¬
dũ. uentoꝵ. pluuiaꝵ. Popłm tuũ attendo:

Expanded text:
ccidit reges fortes; Seon regem Amorrhoeorum, et Og regem Basan, et omnia regna Chanaan.» Omnia ista quomodo commemorat breviter Psalmus, sic ea legimus in aliis Libris dominicis, et magna ibi manus Domini. Quando tu vides quae facta sunt in impios, cave ne fiant in te: ad hoc enim in illos facta sunt, ut tu transires, et eos non imitareris, et talia non patereris. Tamen vide quia flagellum Domini est super omnem carnem. Ne putes te et ad consolandum, et ad castigandum. Ideo sunt ista utilia cum leguntur. Quando autem pipassus est impius, purgat se ab omni impietate, ne veniat et ipse in talem poenam talemque vindictam. Bene ergo haec accepistis. Quid deinde fecit Deus? Expulit impios: «Et deditsaeculum;» post ista omnia quae fecisti. Quid enim video quae fecisti? Inspicio creaturam tuam quam fecisti in coelo, inspicio hanc imam partem ubi habitamus; et hinc video beneficia tua, nubium, ventorum, pluviarum. Populum tuum attendo:
Abbreviated transcription (Latin):
dã enĩ. actiones mundi faciunt dilectores
scłi: fraudatores : simulatores Alii aut̃: sic
ibi sunt. qͦmͦ ait apłs. Et qͥ utunt᷑ hoc mundo:
tãquã non utentes sint Preterit enĩ figura huiꝰ
mundi. Uolo uos. sine sollicitudine eẽ. lu¬
dis qr assumet᷑ demolendio: certe eni. m¬
ta peccata uident᷑ addiuites ꝑtinere: Cũ en
plꝰ agt̃. & plꝰ administrant: & plꝰ ad es per¬
det res familiaris ampla: difficile ẽ. ut no
plura peccata contrahant Et de illis dictumi

Expanded text:
dam enim actiones mundi faciunt dilectores dam enim actiones mundi faciunt dilectores saeculi, fraudatores, simulatores. Alii autem sic ibi sunt, quomodo ait Apostolus, «Et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint; praeterit enim figura hujus mundie enim multa peccata videntur ad divites pertinere. Cum enim plus agunt, et plus administrant, et plus ad eos pendet res familiaris ampla, difficile est ut non plura peccata contrahant; et de illis dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
met᷑. & una relinquet᷑. In agro st̃ qͥ guber¬
nant ȩccłam Unde dic̃ apłs Uidete si
ñ inagro erat. Ego plantaui: appollo ri¬
gauit: s ds̃ increm̃tũ dedit In lecto aut̃
eos intelligi uoluit : qͥ amauer̃ qͥetẽ: Per
lectũ enĩ qͥetẽ uoluit intelligi: ñ se miscen¬
tes turb̾: ñ tumultui generis humani: in
uno seruientes dõ. Et inde tam̃. unꝰ assu¬
met᷑ : & unꝰ relinquet᷑. St̃ ibi ꝓbi: & st̃ ibi
reꝓbi. Ne expauescatis: qͥndo ibi inueniunt᷑
reꝓbi Nã latent qͥdã : qͥ ñ inueniant᷑ nisi
infinẽ Duȩ in molendino: ex nomine gene¬
ris feminini appellauit Plebes enĩ intelli¬
gi uoluit. Quare. in molendino: qͥa in isto
mundo uersant᷑: ubi molendinũ intelligit᷑:
qr sic uertit᷑ mundꝰ iste. qͦmͦ mola Ue enĩ
qͦs conterit. Sic ibi uersant᷑ fideles boni: ut
una ex eis consumat᷑. altera assumat᷑. Quos¬

Expanded text:
metur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubermetur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubernant Ecclesiam. Unde dicit Apostolus videte si non in agro erat: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit» . In lecto autem eos intelligi voluit, qui amaverunt quietem; per lectum enim quietem voluit intelligi; non se miscentes turbis, non tumultui generis humani, in otio servientes Deo: et inde tamen unus assumetur, et unus relinquetur. Sunt ibi probi, et sunt ibi reprobi. Ne expavescatis quando ibi inveniuntur reprobi; nam et latent quidam, qui non inveniuntur nisi in fine. Duae item in molendino ex nomine generis feminini appellavit; plebes enim intelligi voluit. Quare in molendino? Quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur; quia sic vertitur mundus iste, quomodo mola: vae enim quos conterit. Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis consumatur, altera assumatur. Quas
Abbreviated transcription (Latin):
uagantes cũ congregatis S tam̃ dicere con¬
suer̃. Quid sibi uult nom̃ monachoꝵ: qͣnto
meliꝰ dicimꝰ nos. qͥd sibi uult circellionũ:
S ñ inꝗͥt uocant᷑ circelliones. Forte corrup¬
to sono. minꝰ eos appellamꝰ. Dicturi sumꝰ
uob̾ integrũ nom̃ ipsoꝵ. Forte circũcellio¬
nes uocant᷑: ñ circelliones Plane si hoc uo¬
cant᷑: exponant qͥd sint Nã cirũcelliones
dicti st̃: qd̾ circũcellas uagant᷑. Solent em̃
ire hac. illac. nusquã habentes sedes: & fa¬
cere quȩ nostis: & quȩ illi norunt. uelint
si st̃. Nos nouimꝰ tales. S ñ periit fr̃nitaᷤ
enĩ monachi falsi. quã & clerici falsi. &
fideles falsi. Omĩa genera fr̃s mei tria
ñ semel: habent bonos suos: habent ma¬
los suos. De trib enĩ generib ipsis: dictũ
ẽ. Duo in agro: unꝰ assumet᷑. & unꝰ relin¬
quet᷑. Et duo in lecto : unꝰ assumet᷑. & unꝰ
relinquet᷑. Et duȩ inmolendino: una assu-¬

Expanded text:
tis. Sed tamen dicere consueverunt: Quid sibi vult nomen monachorum? Quanto melius dicimus nos: Quid sibi vult nomen circellionum? Sed non, inquiunt, vocantur circelliones. Forte corrupto sono nominis eos appellamus. Dicturi sumus vobis integrum nomen ipsorum? Forte circumcelliones vocantur, non circelliones. Plane si hoc vocantur, exponant quid sint. Nam circumcelliones dicti sunt, quia circum cellas vagantur: solent enim ire hac, illac, nusquam habentes sedes; et facere quae nostis, et quae illi norunt, velint,si sunt; et nos novimus tales: sed non periit fraternitas enim monachi falsi, quam et clerici falsi, et fideles falsi. Omnia genera, fratres mei, tria n semel, habent bonos suos, habent malos suos. De tribus enim ipsis generibus dictum est: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: et duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur: et duae in molendino; una assu
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑: & distribuebat᷑ uniciuq sic̃ cuiq opꝰ
erat. & nemo dicelat aliqͥd ꝓpͥũ : s erant
illis omĩa comiunia. Et qͥd ẽ in unũ: &
erat illis inqtͥ anima una. & cor unũ: indm̃
Ergo ipsi priꝰ audier̃: ecce quã bonũ & quã
iocundũ. habitart fr̃s inunũ. Primi audier̃:
s ñ soli audier̃. Non enĩ usq ad illos: ista
ros ista caritatis exultatio: & uotũ dõ. Uo
re : quam uouere & non reddere: Sed debet
ẽẽ inpiger animus. ut et uoueat et red¬
dat : ne cũ se minꝰ idoneũ putat adredden¬
dũ: piger sit ad uouendũ. Plane nũquã
reddet: si de suo putauerit redditurum
Ex uoce huiꝰ psalmi. appellati st̃ & monachi.
N eqͥs uob̃ de isto nomine insultet catbolicis
Q uando uos recte hereticis decircellionib
insultare ceperitis: ut erubescendo saluent᷑.
illi uob̾ insultant demonachis Primo si
comparandi st̃ uos uidete: si u̾bis nr̃is

Expanded text:
uique opus erat; et nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia.» Et quid est, «in unum? Et erat illis,» inquit, «anima una et cor unum in Deum» . Ergo ipsi prius audierunt, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Primi audierunt, sed non soli audierunt. Non enim usque ad illos ista dros ista charitatis exsultatio, et votum Deo. Vore, quam vovere et non reddere . Sed debet esse impiger animus, ut et voveat, et reddat; ne cum se minus idoneum putat ad reddendum, piger sit ad vovendum. Plane nunquam reddet, si de suo se putaverit redditurum. 3. Ex voce hujus psalmi appellati sunt et Monachi, ne quis vobis de isto nomine insultet Catholicis. Quando vos recte haereticis de Circellionibus insultare coeperitis, ut erubescendo salventur; illi vobis insultant de monachis. Primo si comparandi sunt, vos videte; si verbis ves
Abbreviated transcription (Latin):
sasicationis tuȩ Et corpꝰ xp̃i qd̃ ex maria
sutũ ẽ. intellectũ ẽ. aqͥb dã arca scĩficatio¬
lis: ut hoc diceret. exurge dñe inreqͥem
dia: tu. & arca scĩficationis tuȩ : cũ corpo¬
⁊ exurge. ut palpent qͥ ñ credebant. Eaur

Expanded text:
icationis tuae.» Et corpus Christi quod ex Maria natum est, intellectum est a quibusdam arca sanctificationis; ut hoc diceret, «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» Cum corpore exsurge, ut palpent qui non credebant. «Exsur
Abbreviated transcription (Latin):
salmus breuis est. & ualde notus: sed¬
ualde nominatus.
ece euam bonũ & quam
iocundũ. habitare fr̃s inu¬
nũ. Ita sonꝰ iste dulcis ẽ: ut
& qͥ psalteriũ nesciunt. ipsũ
uersũ cantent Tã dulcis ẽ.
quã dulcis ẽ caritas: quȩ
facit fr̃s habitare inunũ. Et hoc qͥdẽ fr̃s.
ñ indiget int̾p̃tatione aut expositione:
quã bonũ & quã iocundũ sit. habitare in
unũ: s ea quȩ secunt᷑. habent aliqͥd qd̾
pulsantib aꝑiat᷑. Uerũtam̃ ut ad istũ u̾sũ
descendat nob intellectꝰ uniuersi textura
psalmi: hoc pͥmũ etiã atq etiã considemꝰ.
utrũ de om̃ib xp̃ianis dictũ sit. quã bo¬
nũ & quã iocundũ sit habitare fr̃s iminũ:
an aliqͥ sint certi atq ꝑfecti qͥ babitant
munũ: nec adom̃s ꝑtineat ista benedic¬
tio. s adqͦsdã: aqͥb tam̃ descendat ad
ceteros Ista enĩ u̾ba psalterii: iste duleis
sonꝰ: ista suauis melodia. tã incantico ꝗͣ
intellectu : etiã monasteria peperit: Ad

Expanded text:
salmus brevis est; sed valde notus et nominatus. «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Ita sonus iste dulcis est, ut et qui Psalterium nesciunt, ipsum versum cantent. Tam dulcis est, quam dulcis est charitas quae facit fratres habitare in unum. Et hoc qt expositione, quam bonum et quam jucundum sit habitare in unum; sed ea quae sequuntur, habent aliquid quod pulsantibus aperiatur. Verumtamen ut ab isto versu descendat nobis intellectus universae texturae Psalmi, hoc primum etiam atque etiam consideremus: utrum de omnibus Christianis dictum sit, «Quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum;» an aliqui sint certi atque perfecti qui habitant in unum, nec ad omnes pertineat ista benedictio, sed ad quosdam, a quibus tamen descendat ad caeteros. 2. Ista enim verba Psalterii, iste dulcis sonus, ista suavis melodia, tam in cantico quam in intellectu, etiam monasteria peperit. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad epti fuerint qd̃ sꝑant. filii st̃: qͥa aluqd
qd̾ adipiscunt᷑ peperer̃ & generauerĩ in
oꝑib bonis Et hoc illic seruat᷑ inposteru.
qr & ipsa posteritas infiliis appellari solet
A ut si filios ipsos homines accipis: inteligi
& deipsis dictũ. si custodierint testam̃tũ ne¬
& filii eoꝵ: id ẽ si custodierint: ut hic sub¬
distingas & deinde inferas. sedebt̃ inet̾ium
suꝑ sedẽ tuã: id ẽ. & filii tui. & filii eoꝵ.
s om̃s si custodierint Quid gͦ si ñ custodieent

Expanded text:
adepti fuerint quod sperant, filii sunt; quia illud adepti fuerint quod sperant, filii sunt; quia illud quod adipiscuntur, pepererunt et generaverunt in operibus suis. Et hoc illis servatur in posterum, quia et ipsa posteritas in filiis appellari solet. 20. Aut si filios ipsos homines accipis, intellige et de ipsis dictum. «Si custodierint filii tuet filii eorum,» id est, si custodierint; ut hic subdistinguas, et deinde inferas, «sedebunt in aeternum super sedem tuam,» id est, et filii tui et filii eorum, sed omnes si custodierint. Quid ergo si n
Abbreviated transcription (Latin):
conam᷑ facere uoluntatẽ ipsiꝰ. & ingemiscimꝰ
petentes ut adiuuet nos qͦ impleamꝰ quod
iubet : nũqͥd iã sedemꝰ in illis sedib beati¬
tudinis. quȩ nob̾ ꝓmittunt᷑: Ñ: s mandata¬
.III. tenentes sꝑamꝰ hoc futurũ: Ipsa spes. taqua
filui dicta ẽ : qr hominis inhac uita iue¬
tis spes filii st̃: fructꝰ filii st̃ Proptea e
homines excusantes auaritiã suã. dicum
filiiᷤᷤ suiᷤ seruare qd̃ seruant: & nolentes
dare inopi. pietatis nomine se excusant
qr filii eoꝵ. spes eoꝵ st̃ Om̃s homines en
qͥ scđ̾m hoc scłm uiuunt: spẽ suã dicunt
filios generare & relinquere: Ideo nomur
filioꝵ sp̃e ipsã posuit : & ait. Si custocuent
filii tui testam̃tũ meũ. & testimonia mes
hȩc quȩ docebo illos : & filii eoꝵ sedebunt
mȩt̃nũ suꝑ sedẽ tuã: id ẽ tales fruct ba¬
bebt̃. ut spes eos ñ fallat: ut illud uenit
qd̾ sꝑant sibi uenturũ. Modo gͦ tanquam
patres st̃. homines: spei future: Cũ autẽ

Expanded text:
oluntatem ipsius, et ingemiscimus petentes ut adjuvet nos, quo impleamus quod jubet; numquid jam sedemus in illis sedibus beatitudinis, quae nobis promittuntur? Non: sed mandata tenentes speramus hoc futurum. Ipsa spes tanquam in filiis dicta est; quia hominis in hac vita viventis spes filii sunt, fructus filii sunt. Propterea et homines excusantes avaritiam suam, dicunt se filiis suis servare quod servant; et nolentes dare inopi, pietatis nomine se excusant, quia filii eorum spes eorum sunt. Omnes homines enim qui secundum hoc saeculum vivunt, spem suam dicunt, filios generare et relinquere. Ideo nomine filiorum spem ipsam posuit, et ait, «Si custodierint filii tui testamentum meum, et testimonia mea haec quae docebo illos; et filii eorum sedebunt in aeternum super sedem tuam:» id est, tales fructus habebunt, ut spes eos non fallat, ut illuc veniant quo sperant se venturos. Modo ergo tanquam patres sunt, homines spei futurae: cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
I lle erat lucerna ardens & lucens. Lã nostis
tirat. In hoc gͦ exultabunt scĩ: in hoc erulta¬
bunt sacerdotes: qr ome qd̾ ipsoꝵ bonĩ ẽ.
non ẽ ipsoꝵ s illiꝰ: & ille. qͥ huabet potest
baptizandi Securꝰ gͦ accedit ad tẽplum
mĩs qͥ accepit baptismũ: qͥa an
hominis.s illiꝰ ẽ. in qͦ excitatũ ẽ eoril¬

Expanded text:
s tizat.» In hoc ergo exsultabunt sancti, in hoc exsultabunt sacerdotes; quia omne quod ipsorum bonum est, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus ergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptismum; quia non hominis, sed illius est in quo suscitatum est cor
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ante uouebant᷑ sacrificia in umbra futu¬
roꝵ: forte non inuenires ingrege tuo pla¬
citũ taurũ: incapris hircũ arȩ dñi dignũ:
nec in ouili tuo arietẽ dignũ uictima dño
tuo: & non inueniens satageres qͥd faceres.
& diceres forte dõ: uolui & non habui
N uqͥd potes de laude dicere. uolui & ñ habui:
I psũ uoluisse. laudasse ẽ Non enĩ uerba att.
querit ds̃: s cor: Neq qͥsquã potest dicere :
& lingm non habui. Siquis obmutescit aliqͣ¬
inualitudine: lingm non habuit: & tamen
laudẽ habuit: Si enĩ ds̃ aures carnales ha¬
beret: & sono tui corporis indigeret: & id¬
circo qͥa remansisses sine lingͣ. sine laude
etiã remaneres Nunc ui qͥa cor querit: cor
inspicit: intꝰ testis ẽ: iudex ad ꝓbator:
ad uitor: coronator: suffic̃ ut offeras uo¬
luntatẽ: Cum potes. ore confitere : ad salutẽ:
cũ aut̃ ñ potes: corde crede adiustitiã. Cor¬

Expanded text:
sicut antea vovebantur sacrificia in umbra futusicut antea vovebantur sacrificia in umbra futurorum; forte non invenires in grege tuo placitum taurum, et in capris hircum arae Domini dignum, nec in ovili tuo arietem dignum ad victimam Domino tuo; et non inveniens satageres quid faceres, t diceres forte Deo: Volui, et non habui. Numquid potes de laude dicere, Volui, et non habui? Ipsum voluisse laudasse est. Non enim verba a te quaerit Deus, sed cor. Denique potes dicere: Et linguam non habui. Si quis obmutescit aliqua valetudine, linguam non habuit, et tamen laudem habuit. Si enim Deus aures carnales haberet, et sono tui corporis indigeret, ideo cum remansisses sine lingua, sine laude etiam remaneres: nunc vero quia cor quaerit, cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator; sufficit ut offeras voluntatem. Cum potes, ore confiteris ad salutem; cum autem non potes, corde credis ad justitiam : cor
Abbreviated transcription (Latin):
Unde iustis & sc̃ĩs dĩ placuit d̾s. eos etiam
flagellans : qͣndo iniqͥs om̃ib displicet.
P lacuit illis & subflagello eiꝰ: merũnis. in la¬
borib. inuulnerib. in egestate constituti. lau¬
dauerunt dm̃ Non eis displicuit: nec torqͤns
Hoc ẽ gratis amare: ñ qͦsi ꝓposita acceptione
mercedis : qͥa ipsa merces tua sũma. ds̃ ipse
erit quẽ gratis diligis Et sic amare debes:
ut ipsũ ꝓmercede desiderare. ñ desinas. qͥ
hoc delibera uoluntate facimꝰ. & de libera uo¬
luntate facere debemꝰ: qͥa delectati facimꝰ :
amando facimꝰ: qͥa & si corripimꝰ ab illo: nob̾
nũquã displicere debet qͥ sẽꝑ ẽ iustꝰ. hoc dix̃
ille laudator eiꝰ. Inme st̃ ds̃ uota tua: quȩ
crificabo tͥ. Quid ẽ uoluntarie sacrificabo:
Uoluntarie laudabo te: qͥa sacrificiũ lau¬
dis inqͥt glorificabit me Si cogereris offer¬
re dño tuo sacrificiũ gratũ illi & acceptũ:

Expanded text:
Unde justis et sanctis Dei placuit Deus, etiam Unde justis et sanctis Dei placuit Deus, etiam flagellans eos. Quando iniquis omnibus displicet, placuit illis; et sub flagello ejus, in aerumna, in laboribus, in vulneribus, in egestate constituti laudaverunt Deum: non eis displicuit nec torquens. Hoc est gratis amare, non quasi proposita acceptione mercedis; quia ipsa merces tua summa Deus ipse erit, quem gratis diligis: et sic amare debes, ut ipsum pro mercede desiderare non desinas, quihoc de libera voluntate facimus, et de libera voluntate facere debemus, quia delectati facimus, amando facimus; quia etsi corripimur ab illo, nobis nunquam displicere debet, qui semper est justus. Hoc dixit ille laudator ejus: «In me sunt, Deus, vota tua, quae crificabo tibi» . Quid est, «Voluntarie sacrificabo?» Voluntarie laudabo te. Quia, «Sacrificium laudis,» inquit, «glorificabit me» . Si cogereris offerre Domino tuo sacrificium gratum illi et acceptum,
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ: Non om̃a quȩ fec̃ coactꝰ ẽ facere: s
omĩa quecũꝙ uoluit fec̃ Causa om̃iũ quȩ
fec̃: uoluntas eiꝰ ẽ Facis tu domũ: qͥa si
nolles facere. sine habitatione remaneres:
Necessitas cogit te facere domũ: ñ libera uo¬
luntas:. Facis uestẽ: qͥa si non faceres. nudus
ambulares Ad faciendã gͦ uestẽ necessitate
diiceris: libera uoluntate. Conseris montẽ
uitib: sem̃ spargis: qͥa nͥ feceris. alim̃ta ñ
habebis. Omĩa hȩc necessitate facis: ds boni¬
tate fec̃: Nullo qd̃ fec̃ eguit: idõ omĩa que¬
cũq uoluit fec̃: Putas habemꝰ & nos quod
libera uoluntate faciamꝰ: ea enĩ quȩ diximꝰ
ex necessitate facimꝰ : qͥa si non faceremꝰ: egen¬
tes & inopes remaneremꝰ Inuenimꝰ aliquid
qd̃ libera uoluntate faciamꝰ : inuenimꝰ pla¬
ne: cũ ipsũ dm̃ amando laudamꝰ. Hoc enĩ
libera uoluntate facis: qͣndo amas qd̾ lau¬
das: Non enĩ exnecessitate : s qͥa placet

Expanded text:
quae fecit, coactus est facere, sed «omnia quaecumque voluit, fecit:» causa omnium quae fecit, voluntas ejus est. Facis tu domum, quia si nolles facere, sine habitatione remaneres: necessitas cogit te facere domum, non libera voluntas. Facis vestem, quia si non faceres, nudus ambulares: ad faciendam ergo vestem necessitate duceris, non libera voluntate. Conseris montem vitibus, semen spargis, quia nisi feceris, alimenta non habebis: omnia haec necessitate facis. Deus bonitate fecit, nullo quod fecit eguit; ideo «omnia quaecumque voluit, fecit.» 11. Putas, habemus et nos quod libera voluntate faciamus? Ea enim quae diximus, ex necessitate facimus; quia si non faceremus, egentes et inopes remaneremus. Invenimus aliquid quod libera voluntate faciamus? Invenimus plane, cum ipsum Deum amando laudamus. Hoc enim libera voluntate facis, quando amas quod laudas; non enim ex necessitate, sed quia placet.
Abbreviated transcription (Latin):
illã fac̃ quãuis nomine penitentiȩ appellet.
alit̃ tu Tu enĩ facis qͥa erraueras: ille aut̃
fac̃ qͥa uindicat. aut qͥa lib̾at. Mutauit
regnũ saul cũ peniteret eũ. sic̃ dictum ẽ:
& in eo ipso loco ubi scriptura dic̃ penituit

Expanded text:
facit Deus, quamvis nomine poenitentiae appellet, facit Deus, quamvis nomine poenitentiae appellet, aliter tu: tu enim facis, quia erraveras; ille autem facit, quia vindicat, aut quia liberat. Mutavit regnum Saül, cum poeniteret eum sicut dictum est: et in eo ipso loco ubi Scriptura dicit, «Poenituit
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ manꝰ eoꝵ nichil poterat: & cõpuneti cor¬
de. iã credentes diuinitatẽ occultã fuisse
in illo quẽ ceteris similẽ hominib putaue¬
rt̃: & consiliũ petentes ab apłis: audier̃
A gite penitentiã : & baptiret᷑ unqͥsq ur̃m.¬
gentes: tãquã rogat᷑ ds̃ ꝓpt̃ reliqͥas isrł¬
& dr̃ ei. Propt̃ dauid seruũ tuũ. ne auertas
faciẽ xp̃i tui Si palea dãnata ẽ. frumenta
colligant᷑: reliqͥe salue fiant. sic̃ dic̃ ysaias:
Et plane facte st̃ reliqͥe salue Inde erant
duodecĩ apłi: inde płquã qͥngenti fr̃s. quib
se dñs demonstrauit pꝰ resurrectionẽ: inde
tot milia baptizati. qͥ p̃tia rerũ suarũ ante
pedes apłoꝵ ponebant. Ergo implecũ ẽ. qđ
non mutabit. Non enĩ dolorẽ penitentiae
patit᷑ ds̃ : aut in aliqͦ fallit̾: ut uelit cor¬
rigere inqͦ errauit S qͦmͦ hominẽ cũ pe¬
nitet mutare uult qd̃ fec̃: sic ubi audis
qͥa penitet dm̃. mutationẽ ipsã sꝑa Aliter

Expanded text:
inter manus eorum nihil poterat; et compuncti corde, jam credentes divinitatem occultam fuisse in illo quem caeteris similem hominibus putaverunt, et consilium petentes ab Apostolis, audierunt, «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquGentes; tanquam rogatur Deus propter reliquias Isrr ei, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui.» Si palea damnata est, frumenta colligantur. «Reliquiae salvae fiant» , sicut dicit Isaias. Et plane factae sunt reliquiae salvae: inde erant duodecim Apostoli, inde plus quam quingenti fratres quibus se Dominus demonstravit post resurrectionem ; inde tot millia baptizata, quae pretia rerum suarum ante pedes Apostolorum ponebant . Ergo impletum est quod Non mutabit. Non enim dolorem poenitentiae patitur Deus, aut in aliquo fallitur, ut velit corrigere in quo erravit. Sed quomodo hominem cum poenitet, mutare vult quod fecit; sic ubi audis quia poenitet Deum, mutationem ipsam spera. Aliter
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ p̃t̃ mitendũ dicere. inuenis pauꝑẽ
suꝑbũ: & diuitẽ humilẽ. Cotidie patim᷑ ta¬
les. Audis pauꝑẽ qͦsi gementẽ sub diuite:
& qͣnto potentior. p̃mitꝰ diues Tunc illum
bumilẽ uides aliquando: non tunc S tunc
suꝑbũ unde uides: qͥs eẽt. si aliqͥd haberet:
Ergo pauꝑ dĩ. in animo ẽ: ñ inscło Procedit
aliquando homo habens plenã domũ: ube¬
res t̾ras: multa p̃dia: multũ auri & ar¬
genti: nouit qr in ipsis non ẽ. p̃sumendũ:
humiliat se dõ: fac̃ inde bene: ita cor erigit¬

Expanded text:
non est praetermittendum dicere, invenis pauperem non est praetermittendum dicere, invenis pauperem superbum, et divitem humilem: quotidie patimur tales. Audis pauperem quasi gementem sub divite, et quando potentior premit dives, tunc illum humilem vides: aliquando nec tunc, sed et tunc superbum; unde vides quis esset, si aliquid haberet. Ergo pauper Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor i
Abbreviated transcription (Latin):
sitis Ego sũ panis uiutis. qͥ de celo descendi:
I deo ilłic inpsalmo÷ edent pauꝑes & satura¬
bunt᷑. De qͦ faturabunt᷑ : auc̃a qđ sequitur:
non sit auxiliũ ur̃m nͥ in uno dõ Peccunia
nichil ẽ⁊ ñ inde auxiliũ habebitis. Multi ꝓpt̃
cis potentiorib p̃sumpserunt: ceciderunt illi
de qͥb p̃sumpserunt: & inuoluerunt cos qͥ
de se p̃sumpserunt. Respicite exempla ge¬
neris humani. Iud inagnũ ẽ quod uobis
dr̃: Non solũ debis scripturis. ea loqͥm̃.
legite ea in orbe trarũ. Attendite ñ p̃sumere
de peccunia: de amico homine: dehonore &
uetantia scłi Tolle ista omia. Sihabes illa: a¬
ge do grãs. si contempnis illa Si aut̃ inflari
inde: noli attendere. qͣndo eris p̃da homi¬
nũ: iã diabolo p̃da es Si aut̃ de bis reb
non p̃siimpseris : eris inm̃bris iliꝰ uiduę qͤ
ẽ eccła. de qͥ dictũ ẽ. uiduã enĩ benedicens
benedicã : eris & pauꝑ. deqͥlib dictũ ẽ. &¬

Expanded text:
suis: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Ideo illic in psalmo, «Edent pauperes, et saturabuntur.» De quo satiabuntur? Audi quod sequitur: non sit auxilium vestrum nisi in uno Deo. Pecunia nihil est; non inde auxilium habebitis. Multi proptcis potentioribus praesumpserunt: ceciderunt illi de quibus praesumpserunt et involverunt eos qui de se praesumpserunt. Respicite exempla generis humani. Quid magnum est quod vobis dicitur? Non solum de his Scripturis ea loquimur; legite ea in orbe terrarum. Attendite non praesumere de pecunia, de amico homine, de honore et jactantia saeculi. Tolle ista omnia: sed si habes illa, age Deo gratias si contemnis illa. Si autem inflaris inde, noli attendere quando eris praeda hominum; jam diabolo praeda es. Si autem de his rebus non praesumpseris, eris in membris illius viduae, quae est Ecclesia, de qua dictum est, «Viduam ejus benedicens benedicam:» eris et pau
Abbreviated transcription (Latin):
tione exultabt̃. Unde exultatione: qͥa uea
st̃ salutari. Non inse lux enĩ facti: s idie
ipsa erit altitudo dd Cornu eni signifieat al¬
titudinẽ Et qͥle altitudinẽ : Nũ carnalem:
dõ omĩa ossa carne inuoluta st̃. cornu en¬
cedit. Altitudo spiritalis ñ ẽ: nͥ dexp̃o p̾si¬

Expanded text:
e «exsultabunt exsultatione?» Quia induti sunt salutari: non in se. Lux enim facti, sed in Domino; ipsa erit altitudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalem. Ideo omnia ossa carne involuta sunt: cornu excedit carnem. Altitudo spiritualis, cornu es
Abbreviated transcription (Latin):
Et ude. qͥa hic pauꝑes st̃: Ihesaurirent inͥ
sibi fundamentũ bonũ infuturũ: ut apbni¬
dant uerã uitã Cum app̃henderint: tun
eit̃ diuites Quando aut̃ non eã adhuc h¬
bent: nouerint se pauꝑes Ita fit. ut ons
bumiles corde. & incaritate germana
stitutos: qͥcqͥd habuerint in boc seło. ints
pauꝑes suos numeret ds̃ : qͦs saturat paons

Expanded text:
c pauperes sunt: «Thesaurizent,» inquit, «sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suo
Abbreviated transcription (Latin):
foret xp̃m Nemo hominũ illã sibi assumat.
qa ipse sc̃ĩficat Alioquin non erit uerum:
lis ipsum aut̃ florebit sc̃ificatio mea. Gła
sifseatio inbaptismo. unde floret & claret:¬
unde cessit mundꝰ huic pulcbritudini : qͥa
iuxp̃o floret Nam pone illã in hominis po¬
iestate: qͦmͦ floret: qndo omĩs caro fenũ.
e omis claritas carnis ut flos feni: Ex eui

Expanded text:
oret. Nemo hominum illam sibi assumat, quia ipse sanctificat; alioquin non erit verum, «Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Gloria sanctificatio in Baptismo; inde floret mundus huic pulchritudini? Quia in Christo floret: nam pone illam in hominis potestate; quomodo floret, quando omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos f
Abbreviated transcription (Latin):
illos: & filii eoꝵ usq inscłm. sedebt̃ suꝑ se¬
dẽ tuã. Si fili tui custodierint: & filii eoꝵ
sedebt̃ inȩt̾nũ. Meritũ filiis. parentes faciunt
Quid sifilii ipsiꝰ custodierint: & filii eoꝵ ñ
custodierint : qͣre admeritũ patrũ. ꝓmit¬
tit᷑ beatitudo filioꝵ : qͥd enĩ ait. si custodie¬
rint filii tui. & filii eoꝵ sedebt̃ inet̾nũ:
ñ ait si custodierint filii tui. sedebt̃ suꝑ se¬
dẽ tuã. & si custodierint filii eoꝵ & ipsi se¬
debt̃ suꝑ sedẽ tuã. s ait si filii tui custodie¬
rint. & filii eoꝵ sedebt̃ suꝑ sede tuã: nͥ qr
filios hic uoluit intelligi fructꝰ ipsorum:
Si filii tui inqͥt custodierint legẽ meã: &
mandata mea hȩc quȩ docebo eos seruaue .ii.¬
rint: filii tui & filii eoꝵ sedebt̃ suꝑ sedem

Expanded text:
sedem tuam.» Si filii tui custodierint, et filii eorum sedebunt in aeternum. Meritum filiis parentes faciunt. Quid si filii ipsius custodirent, et filii eorum non custodirent? Quare ad meritum patrum promittitur beatitudo filiorum? Quid enim ait, «Si custodierint filii tui, et filii eorum sedebunt in aeternum» non ait, Si custodierint filii tui, sedebunt super sedem tuam; et si custodierint filii eorum, et ipsi sedebunt super sedem tuam: sed ait, «Si filii tui custodierint, et filii eorum sedebunt super sedem tuam», nisi quia filios hic voluit intelligi fructus ipsorum? «Si filii tui,» inquit, «custodierint legem meam, et mandata mea haec quae docebo eos» servaverint filii tui; «et filii eorum sedebunt super sedem
Abbreviated transcription (Latin):
maritatis feminis. siue in adolescentib.
siue insenib. fiue inuirginib: omnis
ada. una inidua. ẽ. deserta inboc scło:
sisentit illud: si nouit uidentatẽ suã.
ẽ enĩ auxiliũ p̃sto ẽ illi Nonne agnoser
bat eũ quedã uidua cotidie. & dicebat¬
U indica me deaduersario meo Et int̾pellan¬
do cotidie: uidua. fregit illũ Ait enĩ ipse
iudex. apd se: qͥ neo dm̃ timebat. nec ho¬
mines reuerebat᷑. Et si dm̃ ñ timeo nec ho¬

Expanded text:
sive in adolescentibus, sive in senibus, sive in virginibus: omnis Ecclesia una vidua est, deserta in hoc saeculo, si sentit illud, si novit viduitatem suam; tunc enim auxilium praesto est illi. Nonne agnoscitbat eum quaedam vidua quotidie, et dicebat, Vindica me de adversario meo.» Et interpellando quotidie vidua, fregit illum. «Ait enim ipse judex apud se, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur: Etsi Deum, non timeo
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ. Bonũ ẽ enĩ illi. ut coedificet᷑: & hiber
caritatẽ. Nã si ipse ruerit: stabit domꝰ t
pedes eiͦ. St̃ enĩ qͥ ñ ꝑseuerant: nec stant
nent ad illud. mͦ tabnacłm. tẽ domũ st̾
ubi ñ steter̃ pedes eiꝰ : qm̃ abundauit im¬
qͥtas: refrigescet caritas multoꝵ In his iͥb
caritas refrigescit: ñ stant pedes eiꝰ S qͥd
secutũ ẽ: qͥ aut̃ ꝑseuerauerit usq infiis
bic saluꝰ erit. Ecce in qͥb steter̃t pedes el¬
l neo loco adora : id ẽ detabib esto. inquibꝰ¬

Expanded text:
domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si ipse ruerit, stabit domus. pedes ejus.» Sunt enim qui non perseverant, nec stant nent ad illud modo tabernaculum, tunc domum. Sed ubi steterunt pedes ejus? «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitasaritas refrigescit, non stant pedes ejus. Sed quid secutus est? «Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco adora, id est, de talibus esto in quib
Abbreviated transcription (Latin):
one dĩ: qd̃ ñ ꝓilloꝵ meritis qͥ seleri fa¬
ebant. s ꝓmeritis abrahȩ parceret s.
& qͥlescũꝙ malos filios abrahȩ congegi¬
ret indomũ suã aduitã ęt̃nã. S qͥd uobs:
Generatio inqͥt uiperarũ Quando ad ilũ ue¬
ner̃ filii ipsi abrabȩ ut baptiaarent᷑ maqͥ
penitentiȩ: ñ eis dix̃ generatio abrahȩ: si
uperaꝵ. Tales enĩ erant. qͥles qͦs imita¬
bant᷑: ñ filii a brahę. s filii amorrei: cha¬
nanei: gergesei: iebusei: & omĩũ qͥ offen¬
der̃ dm̃. ipsoꝵ filii erant: qͥuipsoꝵ facta
sectabant᷑. Generatio uiperarũ: qͥs oftendt
uob fugere auentura ira: Pacite gͦ fruti
dignũ pęnitentię & ne dixeritis. qͥa patr̃ un¬
habrahã. potens ẽ enĩ ds̃ delapidib istis
suscitare filios abrabę Nescio qͦs lapides
tẽ uidebat incãpis siltuũ : inde suscitati sẽ
filii abrabȩ. Filii enĩ magis qͥ fidẽ imitati
domui dĩ: qͥsi dicat᷑: sub trabo me. & ruit

Expanded text:
one Dei, quod non pro illorum meritis qui scelera faciebant, sed pro meritis Abrahae parceret eis, et qualescumque malos filios Abrahae congregaret in domum suam ad vitam aeternam. Sed quid Joannes? «Generatio,» inquit, «viperarum.» Quando ad illum venerunt ipsi filii Abrahae, ut baptizarentur in aqua poenitentiae, non eis dixit, Generatio Abrahae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos imitabantur; non filii Abrahae, sed filii Amorrhaei, Chananaei, Gergesaei, Jebusaei, et omnium qui offenderunt Deum: ipsorum filii erant, quia ipsorum facta sectabantur. «Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum poenitentiAbraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» . Nescio quos lapides tunc videbat in campis saltuum, unde suscitati sunt filii Abrahae. Filii enim magis qui fidem imitati domui Dei, quasi dicat: Subtraho me, et ruet
Abbreviated transcription (Latin):
m Sacerdotes tui induant᷑ iustitiam:
& sc̃ tui letent̾ le exurgente amortiuis.
cunte adpatre: regale illud sacerdociũ
iduat᷑ fide. qͥa iustꝰ erfide uuiit: & accepto
pignore sp̃s sc̃ĩ: letent᷑ m̃bra spe resurrec¬
tionis que p̃cessit incapite. Cis enĩ apłs
ñ ad u̾tas faciẽ xpĩ tui. Hoc dõ patri dic
ẽ. auideis: abipsis turbatꝰ. dormiuit. Inter
quoꝵ seuientiũ manꝰ dormiuit: ad eos
iudicandos surrex̃: & dic̃ qͦdã loco. Ex
suscita me: & reddã illis Et reddidit: &
redditurꝰ ẽ. Nã qͣnta pe̾a uidei passi st̃ occi¬
so dño: nort̃ & ipsi De ipsa ciuiitate. ubi
iluĩ occider̃. om̃s erpussi st̃. Quid gͦ: etiã om̃s
destirpe dd̾. om̃s ꝑier̃. & detribu uida: Non

Expanded text:
 Sacerdotes tui induantur justitiam, et sancti tui laetentur.» Te exsurgente a mortuis, et eunte ad Patrem, regale illud sacerdotium induatur fidem, quia justus ex fide vivit ; et accepto pignore Spiritus sancti, laetentur membra spe resurrectionis, quae praecessit in capite: eis enim Apostolus ne avertas faciem Christi tui.» Hoc Deo Patri dictest a Judaeis; ab ipsis turbatus dormivit. Inter quorum saevientium manus dormivit, ad eos judicandos surrexit: et dicit quodam loco, «Et suscita me, et reddam illis» . Et reddidit, et redditurus est. Nam quanta postea Judaei passi sunt occiso Domino, norunt ipsi. De ipsa civitate, ubi illum occiderunt, omnes expulsi sunt. Quid ergo? etiam de stirpe David omnes perierunt, et de tribu Juda? Non
Abbreviated transcription (Latin):
ueniuis aseqͥ: qͦmͦ inte cõplebit᷑. q secdebis
sꝙ sedẽ dͥđ : Et si non inte complebitur:
pitas qͥa non complebit᷑ : & qͦmͦ inuenit
ñ incãpis saltuũ : & qͦmͦ steter̃ pedes eiꝰ
uliscũq gͦ fueris: illa domꝰ stabit Qm̃

Expanded text:
non vis assequi; quomodo in te complebitur quia sedebis super sedem David? et si non in te complebitur, putas quia non complebitur? Et quomodo invenit eam in campis saltuum? et quomodo steterunt pedes ejus? Qualiscumque ergo fueris, illa domus stabit. 21.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ut simꝰ tẽplũ dĩ Nichil gratiꝰ ei possumꝰ
offerre : quã ut dicamꝰ en qd̾ dr̃ in esaxa:
posside nos Et qͥdẽ: in istis possessionib t̾reni
patri familias p̾stat᷑. qͣndoiei dat᷑ possessio.
N on sic ẽ possessio: quȩ ẽ ȩcła Ipsi possessioni
p̃stat᷑: ut atali possideat᷑. Quid gͦ dicit: Sic̃

Expanded text:
 ut simus templum Dei? Nihil gratius ei possumus offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . Et quidem in istis possessionibus terrenis patrifamilias praestatur, quando ei datur possessio: non sic est possessio, quae est Ecclesia; ipsi possessioni praestatur, ut a tali possideatur. 4. Quid ergo dicit, «Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimꝰ ineffrata: inuenimꝰ incãpis saltuũ
Q ui st̃ cãpi saltuũ : cãpi silluarũ Non enim
queadmodũ uulgo dr̃ saltꝰ ille: uerbigrã
centurias habens tot Saltꝰ ꝓpͥe locꝰ adhuc
incãpis siluę habent Qui gͦ erant cãpi sal¬
tuu : nͥ gentes incultȩ: qͥ erant campi
saltuũ: n ubi adhuc uepres erant idola¬
triȩ : Sic tam̃ qͣmͦ uepres ibi erant idola¬
triȩ: ibi inuenimꝰ locũ dño : tabnacłm dõ
iacob Qd audiuimꝰ in effrata: inuenimꝰ in
cãpis saltuũ. qd̾ p̃dictu ẽ. in unaginẽ uideis:

Expanded text:
saltuum.» Qui sunt campi saltuum? Campi silvarum. Non enim quemadmodum vulgo dicitur, Saltus ille, verbi gratia, centurias habens tot. Saltus proprie, locus adhuc «in campis silvae,» habent. Qui ergo erant campi saltuum, nisi gentes incultae? qui erant campi saltuum, nisi ubi adhuc vepres erant idololatriae? Sic tamen quomodo vepres ibi erant idololatriae, ibi invenimus locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Quod «audivimus in Ephrata, invenimus in» «campis
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitent: ipsi st̃ qͥ intrant᷑. ut habitent̃
ndomũ tuã ut inhabites intras: domũ di.
ut inhabiteris Est enĩ melior añs: qͥ cũ te
ceꝑit in habitare. beatũ te fac̃: Nã si tu ab illo
ũ in habiteris: miser eris. Insua potestate. eẽ
uoluit ille filiꝰ qͥ dix: da mͥ partẽ patri¬
monis quȩ me rangit. Bene seruabatur
apd̾ patrẽ: ne cũ meretricib dissiparetur

Expanded text:
inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab illo non inhabiteris, miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dixit: «Da mihi partem patrimonii quae me tangit.» Bene servabatur apud patrem, ne cum meretrici
Abbreviated transcription (Latin):
medio eoꝵ. noe. danihel. & iob. & ñ libila
filios neq filias: s ipsi soli. salui erunt
Iã illi oli libati st̃. s in istis trib nominbi
tria quedã genera significauit: Noe sigisi¬
cat rectores eccłe: qͥa ipse arcã indiluuo ql¬
bernauit: Danihel aut̃ uitã qͥetẽ elegit in
celibatu seruire dõ: id ẽ uxorẽ non quaeis
Erat uir sc̃s indesiderus cęlestib uitã gertil
tẽptatꝰ inmultis. & inuentꝰ aurũ obriru

Expanded text:
medio eorum Noe, Daniel et Job, non liberamedio eorum Noe, Daniel et Job, non liberaerunt» . Jam illi olim liberati sunt, sed in istis tribus nominibus tria genera quaedam significavit. Noe significat rectores Ecclesiae, quia ipse arcam in diluvio gubernavit . Daniel autem vitam quietam elegit, in caelibatu servire Deo, id est, uxorem non quaerens. Erat vir sanctus, in desideriis coelestibus vitam gerens; tentatus in mult
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbe saꝑe. Inuenis enĩ pauꝑem suꝑbiat
diuitẽ humilẽ: xp̃ĩanũ bene consideratum
qr illa omĩa p̃tereunt: p̾terfluunt: quia
nichil attulit inhunc mundũ: nichil potest
demundo auferre: cogitantẽ quẽ ad modũ
diues ille qͥ ardebat inflãma apud inifensi
guttã sibi distillari desiderauit dedigito es
qͦͥ micas dem̃sa eiꝰ concupierat. Cogitantes
sint inqͥt inoꝑib bonis: facile tribuant:
communicent: thesaurizent. Et qͥd inde
illis lucri: Thesaurizent sibi fundam̃tum
bonũ infuturũ: ut app̃hendant uerã uitã
Ecce quę assumet᷑ demolendino Iualis aut̃
diues ille erat. qͥ induebat᷑ purpura &bis¬
so & epulabat᷑ cotidie splendide: & iacentẽ
ad ianuã suã pauꝑẽ contẽpnebat: Relinqͥt
qͥa demolendino una assumet᷑. & una reli¬
quetͣ Sic dic̃ & iezechiel detrib ꝑsonis.
inqͥb ñ absurde tria hęc genera intellegui
Cũ miserit dñs gladiũ int̾ra: & si fuerit i

Expanded text:
Invenis enim pauperem superbientem, divitem humilem; christianum bene considerantem quia illa omnia praetereunt et praeterfluunt, quia nihil attulit in hunc mundum, nihil potest de mundo auferre; cogitantem quemadmodum dives ille qui ardebat in flamma apud inferos, guttam sibi destillari de digito desideravit ejus qui micas de mensa ejus concupierat. Cogitantes sint,» inquit, «in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent.» Et quid inde illis lucri? «Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Ecce quae assumetur de molendino.  induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et jacentem ad januam suam pauperem contemnebat , relinquetur. Quia de molendino una assumetur, et una relinquetur. 5. Sic dicit et Ezechiel de tribus personis, in quibus non absurde tria haec genera intelligimus: «Cum miserit Dominus gladium in terram, etsi fuerint in
Abbreviated transcription (Latin):
ͥ illi obdormiunt. cupiendo ista t̾rena
ioñs sste felicitates quȩ uident᷑ scłi: sõnia
f dormientiũ. Et qͦmͦ qͥ uidet thesauros
nsõnis. dormiens diues ẽ. s euigilabit &
puuꝑ erit: sic omĩa ista uana huiꝰ scłi. de
qb om̃s gaudent in sõno gaudent. Cuigilabt̃
qͥndo nolt̃ : si ñ mͦ eiigilant qͣndo utile ẽ:
& inuenient sõnia fuisse illa. & transire sic̃
dic̃ scriptura: uelut sõniũ exsurgentes. Et
alio loco. Dormier̃ sõnũ suũ: & nichil inue¬
ner̃ om̃s uiri diuitiarũ inmanib suis dor¬
nier̃ sõnũ suũ ÷ Finitꝰ ẽ sõnꝰ. & nichil inuene

Expanded text:
t cupiendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis» : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» fini