comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ligi: sic̃ filios dĩ appellat eugłm ñdum
regeneratos. Ubi caiphas cũ de dño
dixisset. expedit nobis ut unus mou¬
atur homo ꝓ popło ⁊ ñ tota gens pere
hoc aũ a semet ipso ñ dixit. s cũ esset
pontifex anni illius ꝓpħauit qr iħs
te: s ut filios dĩ qui erant disꝑsi congre¬
iret in unũ. filios dĩ appellauit utiq
p̃ter hebreã gentẽ in cȩteris etiã om̃ib
gentib constitutos: ñdum fideles nondũ
elegerit nos ds̃ in xp̃o ante. constitutio¬
ne mundi: Illa uͦ in unũ congregatio.
factura eos erat filios dĩ. Neq enĩ in u¬
num dicꝰtũ ẽ aliquẽ corporalem locum.
cũ de tali uocatione gentiũ ꝓpħa p̃dixe¬
rit. ⁊ adorabunt eũ unusquisq de loco
suo om̃s insule gentiũ: s congregaret
in unum dicꝰtũ ẽ. in unũ sp̃m ⁊ in unũ
crpus. cuiꝰ unũ caput ẽ. xͤ. Talis congre¬
gatio. edificatio ẽ templi dĩ Talem con

Expanded text:
legi, sicut filios dei appellat euangelium nondum legi, sicut filios dei appellat euangelium nondum regeneratos, ubi Caiphas cum de domino dixisset: Expedit nobis, ut unus moriatur homo pro populo et 11011 tota gens pereaHoc autem a semet ipso non dixit: sed cum esset pontifex anni illius, prophetauit, quia ed et ut filios dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. filios dei appellauit utique praeter Hebraeam gentem in ceteris etiam omnibus gentibus constitutos nondum fideles. nondumelegerit nos deus in Christo ante constitutionem mundi? illa uero in unum congregatio factura eos erat filios dei. neque enim \'in unum\' dicturus est aliquem corporalem locum, cum de tali uocatione gentium propheta praedixerit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium, sed \'congregaret in unum\' dictum est in unum spiritum et in unum corpus, cuius unum caput est Christus. talis congregatio aedificatio est templi dei. talem cong
Abbreviated transcription (Latin):
bo in illis ⁊ mambulabo: ⁊ ero illoꝵ d̃
⁊ ipsi erunt mͥ popłs. Nec mouere nos
debet. quos ꝑ quosdam ad hoc templũ
ñ ꝑtinentes. uł nͣdum ꝑtinentes. id ẽ
in quib ñ habitat. uł nondũ habitat
ds̃. aliquid uirtutis oꝑatur: sic̃ ꝑ illum
qui in noĩe xp̃i expellebat demonia.
cũ xp̃m ñ sequeretur. quẽ ꝑmitti iussit
ꝓpt̾ multis utilem com̃dationẽ nominis
sui. Nultos qͦq ait sibi in nouissima die
dicꝰturos. in nomine tuo uirtutes mul¬
tas fecimus. Quib utiq ñ responderet
nͣ uos noui: si ad templũ dĩ qđ inhabitã¬
do beatificat ꝑtinerent. Corneliꝰ etiã
centurio antequã regeneratione inon¬
poraret᷑ huic templo. missũ ad se ange¬
lũ uidet : auditq dicente̾. qd exauditȩ
de uulua sc̃ĩficatio iheremie: quã quã
ñnulli hoc in typũ saluatoris accipiaĩ
qui regeneratione ñ eguit. tam̃ etiã
si de ipso ꝓpħa accipiat᷑. potest ⁊ sodđm
p̃destinationẽ ñ inconuenient᷑ intel¬

Expanded text:
bo in illis et inambulabo et ero illorum deus et ipsi erunt mihi plebs\'. Nec monere nos debet. quod per quosdam ad hoc templum non pertinentes uel nondum pertinentes. id est in quibus non habitat uel nondum habitat deus, aliquid uirtutis operatur sicut per illum, qui in nomine Christi expellebat daemonia. cum Christum non sequeretur, quem permitti iussit propter multis utilem commendationem nominis sui. multos quoque ait sibi in nouissima die dicturos: In nomine tuo uirtutes multas fecimus, quibus utique non responderet: Non uos noui, si ad templum dei, quod inhabitando beatificat. pertinerent. Cornelius etiam centurio antequam regeneratione incorporaretur huic templo, missum ad se angelum uidit auditque dicentem, quod exauditae de uulna. sanctificatio Hieremiae, quamquam nonnulli hoc in typum saluatoris accipiant, qui regeneratione non eguit, tamen, etiam si de ipso propheta accipiatur, potest et secundum praedestinationem non inconuenienter intel
Abbreviated transcription (Latin):
futurus expecꝰtatur ad iudicium enuis
mortuos in adam: qr sic̃ in adam om̃s
moriuntur. sic ⁊ in xp̃o om̃s uiuifica¬
bunt᷑. quẽadmodũ suꝑnis disserumꝰ.
Quã obrem ds̃ qui ubiq pͣsens ẽ. ⁊ ubiq
totus. ñ in omĩb habitat. s in eis tan¬
tum quos efficit beatissimũ templum
suũ. uł beatissima templa sua. eruens
eos a potestate tenebrarũ ⁊ transfe¬
rens in regnũ filii caritatis suȩ: qd̵
incipit a regeneratione. Alitͣ aũ dr̃
templũ eiꝰ in significatione. cũ fit ꝑ
manus hominũ de reb in animis. sic̃
tabnacłm lignis. uelis. pellib. atq hu¬
iꝰ modi mobilib : sic̃ etiã ꝑ salomonem
rege̾. templũ. lapidib. lignis. metallis.
Alit̃ uͦ re ipsa uera. quȩ illis significatio¬
nib figurata ẽ : unde. dr̃. Et uos tagͥͣ
lapides uiui. edificamini domos sp̃ita

Expanded text:
futurus expectatur ad iudicium eius afuturus expectatur ad iudicium eius amortuos in Adam. quia, sicut in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur, quem ad modum superius disseruimus. Quam ob rem deus. qui ubique praesens est et ubique totus, non in omnibus inhabitat sed in eis tantum, quos effecit beatissimum templum suum uel beatissima templa sua eruens eos a potestate tenebrarum et transferens in regnum filii caritatis suae, quod incipit a regeneratione. aliter autem dicitur templum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis sicut tabernaculum lignis, uelis. pellibus atque huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem regem templum lapidibus, lignis, metallis, aliter uero re ipsa uera, quae illis significationibus figurata est. unde dicitur: Et uos tamquam lapides uiui aedificamini domus
Abbreviated transcription (Latin):
ro regenerationis nr̃ȩ manifestũ eẽ uo¬
luit. manifestatus mediator. Erat aũ
antiquis uistis aliqͦd occultũ: cũ tamͣ
⁊ illi eadẽ fide salui fierent. q̃ fuerat
suo tempore reuelanda. Non enĩ aude¬
mꝰ fideles temporis nr̃i. p̃ferre amicis
abraham. ⁊ dm̃ ysaac. ⁊ dmͣ iacob. ita
se ds̃ cõmendet. ut hoc dicat suũ no¬
men ȩtͣnum. Qd̃ si circũcisio antiquis
sẽis ꝓ baptismo fuisse credit᷑: quid res¬
pondebitur de his qui antequã eẽt
sine fide. quia sine fide. ut scriptũ
ẽ ad hebreos impossibile ẽ placere.
dõ. habentes aũ inquit apłs eundẽ
didi ꝓpt̃ qd̃ locutus sum: ⁊ nos credi¬
mus ꝓpt̾ qđ ⁊ loquim᷑. Non dice̾t eun¬
dem : nisi ⁊ illoꝵ idem ipse eeͣt sp̃s
fidĩ. Sic̃ aũ illi quando idem sacramen¬
tum occultũ erat credebant. xp̃i inear¬
natione̾ futu ram: sic ⁊ nos credi¬
mus facꝰtã. ⁊ a nobis aũ ⁊ ab alienis

Expanded text:
ro regenerationis nostrae manifestum esse voro regenerationis nostrae manifestum esse voluit manifestatus Mediator. Erat autem antiquis justis aliquod occultum, cum tamen et illi eadem fide salvi fierent, quae fuerat suo tempore revelanda. Non enim audemus fideles temporis nostri praeferre amicis Abraham et Deum Isaac et Deum Jacob, ita se Deus esse commendet, ut hoc dicat suum nomen in aeternum . Quod si circumcisio antiquis sanctis pro Baptismo fuisse creditur, quid respondebitur de his qui antequam hoc ptamen sine fide? Quia sine fide, ut scriptum est ad Hebraeos, impossibile est Deo placere . Habentes autem, inquit Apostolus, d et locutus sum\', et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'eundem\'. nisi et illorum idem ipse esset spiritus fidei. sicut autem illi, quando idem sacramentum occultum erat, credebant Christi incarnationem futuram, sic et nos credimus factam. et a nobis autem et ab illis
Abbreviated transcription (Latin):
fit ex ea. ñ q̃ fit in ea. ħeq enĩ renatum
dicuus hominẽ quẽ matͣ peꝑit. tãqͣm
iterũ natus sit. qui iã semel natus fue¬
rat in utero: s illa natiuitate nͣ com¬
putata. quȩ grauidã fa cit. natus drͣ
homo partu. ut possit renasci ex aqua
tero potest. qm̃ restat illi adhuc nas
ci renascitur gͦ anteꝗͣ. nascitur. quod
fieri nullomodo potest: Promde. in com¬
pagem corporis. xp̃i tãquã in uiuam
structurã templi dĩ. quȩ ẽ eius eccłia.
nati homines ñ ex oꝑib iustitiȩ quȩ
fecerunt. s renascendo ꝑ gr̃am trans¬
ferunt᷑. tãquã de massa riune. ad
edificii firmam̃tũ. Eret᷑ hoc enĩ gdi¬
ficium qđ beatificandũ construit᷑. ad
et̃nã edificationẽ dĩ. uita hominis om̃is
infelix: ⁊ mors ẽ potius appellanda qͣm
uita. Quisquis gͦ habitabitur a deo ne ira
dĩ maneat suꝑ eũ ab hoc corpore. ab ħ
templo. ab hac cuutate ñ erit alienus.

Expanded text:
fit ex ea, non quae fit in ea. Neque enim renatum fit ex ea, non quae fit in ea. Neque enim renatum dicimus hominem quem mater peperit, tanquam iterum natus sit, qui jam semel natus fuerat in utero: sed illa nativitate non computata quae gravidam facit, natus dicitur homo partu, ut possit renasci ex aqua tero potest, qci, renascitur ergo, antequam nascitur. quod fieri nullo modo potest. proinde in compagem corporis Christi tamquam in uiuam structuram templi dei, quae est eius ecclesia, nati homines non ex operibus iustitiae, quae facturi sunt, sed renascendo per gratiam transferuntur tamquam de massa rurmamentum. Praeter hoc enim aedificium, quod beatificandum construitur ad aeternam habitationem Dei, vita hominis omnis infelix, et mors est potius appellanda quam vita. Quisquis ergo habitabitur a Deo, ne ira Dei maneat super eum ab hoc corpore, ab hoc templo, ab hac civitate non erit alienus.
Abbreviated transcription (Latin):
nec ne donari posse aliquo scificationis
modo: uł ꝓptͣ ioħem. qui ñdũ editus in
hanc lucẽ. tam̃ exultauit in gaudio. qd
utiq ñ nͥ oꝑatione spcͣ scĩ fieri potuisse
quis credat. uł ꝓpt̾ iheremiã cui dñs di¬
cit. pͥusquã exires de uulua scĩficaui te.
tam̃ illa scĩficatio qua efficim᷑ ⁊ singuli
tẽplũ dĩ. ⁊ in unũ om̃s templũ dĩ. ñ ẽ
nͥ renatoꝵ. qd̾ nͥ nati homines ẽẽ ñ pos¬
sunt. Nullus aũ uitã in qua natꝰ ẽ be¬
ne finiet: nͥ renatus anteꝗͣ. finiat. Qd̃
si quisꝗͣ. dicit iã eẽ natũ hominẽ: etiam
cũ adhuc ee̾t in utero matris. testimo¬
nuĩq adhibet ex eugłio. qr dictũ ẽ ad
ioseph de pͣgnante uirgine diĩ matre.
nã huic natiuitati. accedit scda natuu¬
aũ cũ hinic loqueret᷑. nisi quis inquit
renatꝰ fuerit denuo. eã sciliort cõputans
pͥmã natuutatẽ quȩ fit m atre pari¬
ente nͣ concipiente A tq p̃gnante: q̃

Expanded text:
necne donari posse aliquo sanctificationis necne donari posse aliquo sanctificationis modo uel propter Iohannem, qui nondum in hanc editus lucem tamen exultauit in gaudio — quod utique nisi operatione spiritus sancti fieri potuisse quis credat? — uel propter Hieremiam, cui dominus dicit: Priusquam exires de uulua, sanctificaui te, tamen illa sanctificatio, qua efficimur et singuli templa dei et in unum omnes templum dei, non est nisi renatorum, quod nisi nati homines esse non possunt nullus autem uitam, in qua natus est, bene finiet nisi renatus, antequam finiat. Quod si quisquam dicit iam esse natum hominem, etiam cum adhuc est in utero matris, testimoniumque adhibet ex euangelio, quia dictum est ad Ioseph de praegnante uirgine domini matreest, numquidnam huic natiuitati accedit secunda natiuautem cum hinc loqueretur, Nisi quis, inquit, renatus fuerit denuo ; eam scilicet computans primam nativitatem, quae fit matre pariente, non concipiente atque praegnante, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tequã sit natus: ꝓfecꝰto ille singularit᷑
natꝰ ẽ. cui renasci ñ opus fuit : qr ñ ex
peccato in quo nũquã fuit transitũ fe¬
cit. neq in iniquitate conceptus ẽ. aut
eũ in delictis mat̾ eiꝰ in utero aluit :
tissimi obumbrauit eã. Unde qđ natũ ẽ
ex ea scm̃. uocat᷑ filiꝰ dĩ. Nuptiarũ enim
bonũ ñ extinguit s modificat. inobedi¬
entiũ m̃broꝵ malũ: ut lunitata quodã
mͦ concupiscentia carnat. fiat saltẽ pu¬
dicicia coniugalis. Uirgo aũ maria cui
dictũ ẽ ⁊ uirtus altissimi obumbrabit
tibi. in concipienda ꝓle sc̃a. sub tali uin¬
braculo nullo ardore concupiscentie hu¬
ius estuauit. Hoc gͦ excepto lapide at¬
gulari: ñ uideo quomͦ edifieent᷑ hoĩes
ñ possunt ẽẽ anteꝗͣ. nati. Quãlibet ita¬
q sententiã de pͣgnantib immo de ho¬
minib habeamus. adhuc intra matͣna
iuiscera constitutis. utrũ existimemꝰ eos

Expanded text:
tequam natus sit profecto ille singulariter tequam natus sit profecto ille singulariter natus est, cui renasci non opus fuit, quia non ex peccato, in quo numquam fuit, transitum fecit neque in iniquitate conceptus est aut eum in delictis mater eius in utero aluit, qtissimi obumbrauit eam; unde, quod natum est ex ea sanctum, uocatur filius dei. nuptiarum enim bonum non extinguit, sed modificat inoboedientium membrorum malum, ut limitata quodam modo concupiscentia carnalis fiat saltem pudicitia coniugalis?. uirgo autem Maria, cui dictum est: Et uirtus altissimi obumbrabit tibi, in concipienda prole sancta sub tali umbraculo nullo ardore concupiscentiae huius aestuauit. hoc ergo excepto lapide angulari non uideo quo modo aedificentur homines non possunt esse ante quam nati. Quamlibet itaque sententiam de praegnantibus, immo de hominibus habeamus adhuc intra materna uiscera constitutis, utrum existimemus eos
Abbreviated transcription (Latin):
one. nouũ aũ resurrecꝰtione significãs.
nobȩdientia nãq concupiscentiȩ quȩ
habitat in m̃bris carne mortali qua fit
ut eadẽ m̃bra etiã pret̾ uoluntatis mo¬
ueant᷑ arbitriũ. ad eũ modũ redigitur
iustitia conugali. ut licite copulatis pa¬
rentibꝰ. generent᷑: quib sit necessarium
regenerari. Non tam̃ ꝑ huiꝰmodi conueni¬
entiã maris ⁊ feming uenire uoluit. car¬
nẽ suã xp̃s: s de uirgine. nicħ tale in euis
cõceptu concupiscentie: Similitudinẽ car¬
nis peccati sũpsit ille ꝓ nob̃ qua earo pecci
mundaret᷑ in nob̃. Sic̃ enĩ ꝑ uniꝰ delicꝰtũ
ait apłs in om̃s homines ad condẽnatio¬
nẽ: ita ⁊ ꝑ uniꝰ iustificationẽ in om̃s ho¬
mines ad iustificationẽ uite: Nemo enim
nascit᷑ nͥ oꝑante concupiscentia carnali.
quȩ tracta ẽ ex pͥmo hoĩe qui ẽ adam:
& nemo renascit᷑ nͥ oꝑante grͣa spĩtali.
renascendo nec renasci quisꝗͣ potest an¬

Expanded text:
um autem resurrectione significans. Inoboedientia namque concupiscentiae, quae habitat in carne mortali, qua fit, ut eadem membra etiam praeter uoluntatis moueantur arbitrium, ad eum modum redigitur iustitia coniugali, ut licite copulatis parentibus generentur, quibus sit necessarium regenerari. non tamen per huius modi conuenientiam maris et feminae uenire uoluit carnem suam Christus, sed de uirgine nihil tale in eius conceptu concupiscente similitudinem carnis peccati sumpsit ille pro nobis, qua caro peccati mundaretur in nobis. sicut es homines ad condemnationem; ita per unius justificationem in omnes homines ad justificationem vitae . Nemo enim nascitur, nisi operante concupiscentia carnali, quae tracta est ex primo homine qui est Adam; et nemo renascitur, nisi operante gratia spirituali, renascendo nec renasci quisquam potest, an
Abbreviated transcription (Latin):
tantia: quantitas eiꝰ ẽ in magnitudi¬
ne molis eiꝰ. Sanitas uͦ euis: ñ quanti¬
tas. s qualitas eius ẽ. Non gͦ potuit
obtinere quantitas corporis: qd̃ potu¬
it qualitas. Nã ita distantib partib q̃
simul eẽ ñ possunt. qm̃ sua quȩq spa¬
cia locoꝵ tenent. minores minora. ⁊ ma¬
iores maiora. ñ potuit ẽẽ in singulis
quib q partib tota uł tanta: s ampli¬
&e ẽ quantitas in ampli orib partib.
breuior in breuiorib: ⁊ in nulla par¬
te tanta quanta ꝑ totũ. Iualitas uͦ cor
tanta ẽ in maiorib quanta in minori¬
b partib. Non enĩ quȩ minꝰ magnȩ
st̃ ido̾ minꝰ sang sunt: aut q̃ amplio¬
res idõ saniores. Absit gͦ ut qd̾ potest
in corpore qualitas creati corporis:
ñ possit in seipsa substantia creatoris.

Expanded text:
tantia, quantitas eius est in magnituditantia, quantitas eius est in magnitudine molis eius. sanitas uero eius non quantitas sed qualitas eius est. non ergo potuit obtinere quantitas corporis, quod potuit qualitas. nam ista distantibus partibus. quae simul esse non possunt, quoniam sua quaeque spatia locorum tenent minores minora et maiores maiora, non potuit esse in singulis quibusque partibus tota uel tanta, sed amplior est quantitas in amplioribus partibus, breuior in breuioribus et in nulla parte tanta quanta per totum; qualitas uero cor- tanta est in maioribbus partibus; non enim quae minus magnae sunt, ideo minus sanae sunt, aut quae ampliores ideo saniores. Absit ergo ut quod potest in corpore qualitas creati corporis, non possit in seipsa substantia Creatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
s licet corporalit᷑ habeat᷑ incorpor ea
quadã excellentia ẽ. Nã eum ipsũ im¬
mortale corpus minus sit in parte ꝗͣ
in toto: immortalitas eiꝰ tã plena est
in parte: quã in toto. Et̃ cũ sint aliis
alia maiora. ñ tam̃ aliis alia inmor¬
taliora sunt m̾bra: sicuti nunc qͣndo
omĩ ex parte sani sumꝰ. scd̾m modum
pͣsentis in corpore sanitatis. ñ qr ma¬
ior ẽ manꝰ tota quã digitus. idõ ma¬
nus totiꝰ sanitatẽ maiorẽ dicimus ẽe
quã digiti: s in illis inequalib equa¬
lis ẽ ipsa. qnͣ ita breuiora grandiorib¬
comparant᷑. ut qd tã magnũ ee̾ non
potest quã ẽ alud: possit tam̃ ẽẽ tam
sanũ. Esset aũ maior sanitas in maio¬
rib menbris: si ee̾nt maiora saniora.
Cũ uͦ ñ ita ẽ. s maiora atq minora
tã sana st̃: dispar eͣ ꝓfecto in m̃broꝵ
molib quantitas. s par ẽ in disparib
sanitas. Cũ gͦ sit corpus aliqua subs¬

Expanded text:
sed licet corporaliter habeatur, incorporea sed licet corporaliter habeatur, incorporea quaedam excellentia est. Nam cum ipsum immortale corpus minus sit in parte, quam in toto, immortalitas eius tam plena est in parte, quam in toto. Et cum sint aliis alia maiora, non tamen aliis alia immortaliora sunt omni ex parte sani sumus secundum modum praesentis in corpore sanitatis. non, quia maior est manus tota quam digitus. ideo manus totius sanitatem maiorem dicimus esse quam digiti. sed in illis inaequalibus aequalis est ipsa, qcomparantur, ut, quod tam magnum esse non potest, quam est aliud, possit tamen esse tam sanum. Esset autem maior sanitas in maioribus membris, si essent maiora saniora. Cum uero non ita est, sed maiora atque minora tam sana sunt, dispar est profecto in membrorum molibus quantitas. sed par est in disparibus sanitas. ! Com ergo sit corpus aliqua subs
Abbreviated transcription (Latin):
fusus. carnali resistendũ ẽ cogitationi
mens a corporis sensib auocanda: ne qͣsi
spaciosa magnitudine opinem᷑ dm̃ ꝑ cun¬
cta ddiffundi. sic̃ humꝰ. aut humor. aut
aer. aut lux ista diffundit᷑. Omĩs enim
huꝰcemodi magnitudo. minor eͣ in sui
parte quã in toto: s ita potiꝰ sic̃ ẽ mag̃¬
na sapientia etiã in homine. cuiꝰ corpꝰ
ẽ pariũi. Et̃ si duo sint sapientes. quoꝵ
sit alt̃ corpore grandior. neut̃ sapien¬
tior. ñ eͣ illa in maiore maior. minor
in minore: aut minor in uno quã in du¬
ob: s tanta in hoc quanta in illo. ⁊ tã¬
ta in uno quoq quanta in utroq. Neq
enĩ si equalit᷑ sunt omĩno sapientes: plus
sapunt ambo ꝗͣ singuli. Quẽ admodum
si equalit᷑ sint immortales: ñ plus ui¬
uunt ambo ꝗͣ singuli. Ipsa deniq p̃mor¬
talitas oorporis quȩ in xp̃i carne p̃ces¬
sit. nob̃q in fine futura ꝓmittit᷑. eum
magna res sit. ñ ꝓfecto mole magna:

Expanded text:
fusus. carnali resistendum est cogitationi et mens a corporis sensibus auocanda. ne quasi spatiosa magnitudine opinemur deum per cuncta diffundi, sicut humus aut humor aut aer aut lux ista diffunditur — omnis enim huiusce modi magnitudo minor est in sui parte quam in toto —, sed ita potius. sicuti est magna sapientia etiam in homine, cuius corpus est paruum. et, si duo sint sapientes, quorum sit alter corpore grandior neuter sapientior, non est illa in maiore maior, minor in minore aut minor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc quanta in illo et tanta in unoquoque quanta in utroque: neque enim. si aequaliter sunt omnino sapientes, plus sapiunt ambo quam singuli, quem ad modum, si aequaliter sint inmortales, non plus uiuunt ambo quam singuli. Ipsa denique inmortalitas corporis, quae in Christi carne praecessit nobisque in fine futura promittitur, cum magna
Abbreviated transcription (Latin):
q substantia: cui ꝓfecto immortalita¬
ẽ ded̾it naturã non abstulit. Secundũ
hane formã: ñ ẽ putandus ubiq diffusus.
sauendũ ẽ enĩ ne ita diuinitatẽ. adstru¬
amus hominis: ut ueritatẽ corporis au¬
feramus. Non ẽ aũ consequens: ut quod
in dõ ẽ ita sit ubiq ut ds̃. Nã de nob̃
ueracissima scriptura dicit. qd in illo ui¬
uimus mouem᷑. ⁊ sumus: nec tam̃ sicut
ille ubiq sumꝰ. S alit̾ homo ille. in dõ.
qm̃ alit̃ ⁊⁊ ds̃ ille in homine: ꝓprio quo¬
dam ⁊ singulari modo. Una enĩ ꝑsona ẽ.

Expanded text:
que substantia, cui profecto inmortalitaque substantia, cui profecto inmortalitatem dedit, naturam non abstulit. secundum hanc formam non est putandus ubique diffusus. cauendum est enim, ne ita diuinitatem adstruamus hominis, ut ueritatem corporis auferamus. non est autem consequens, ut, quod in deo est, ita sit ubique sicut deus. nam et de nobis ueracissima scriptura dicit, quod in illo uiuimus et mouemur et sumus, nec tamen sicut ille ubique sumus, sed aliter homo ille in deo quoniam aliter et deus ille in homine proprio quodam et singulari modo. una enim persona est
Abbreviated transcription (Latin):
huc eẽt in t̾ra. nondũq ascendisset in
crucifixus sit : ait tam̃ apłs. Si enĩ cog¬
nouissent: nũquã dñm głȩ cruciffixis¬
sent. Ac ꝑ hoc ⁊ filius hominis scđ̾m dm̃
erat in celo: ⁊ filius dĩ scđm hominem
crucifigebat᷑ in t̾ra. Sic̃ gͦ potuͥt recte
dici dñs głe crucifixus. cum ad solã car¬
nẽ illa passio ꝑtineret: ita dici recte pe¬
tuit hodie mecũ eris in paradyso. cum
uxta humanã humilitatẽ. ꝑ carnẽ in
sepulchro. ꝑ animã in inferno illo die
ꝑ ẽ recessisset. Noli itaq dubitare ibi
nunc ẽẽ hominẽ xp̃m iħm unde uen¬
turus ẽ memorit᷑q recole. ⁊ fidelites
tene. xp̃ianã confessionẽ. qm̃ resurre¬
xit a mortuis. ascendit. in cȩlum. sedet
i dexterã patris. Nec aliunde quã in¬
de uenturus ẽ: ad uiuos mortuosq¬
udicandos. Et sie uenturus ẽ. illa ange¬
uea uoce testante: quẽ admodũ ẽ ire ui¬
us in celũ: id ẽ in eadẽ forma carnis at¬

Expanded text:
id ifixus sit; ait tamen Apostolus: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Ac per hoc et filius hominis secundum Deum erat in caelo et filius dei secundum hominem crucifigebatur in terra. sicut ergo potuit recte dici dominus gloriae crucifixus, cum ad solam carnem illa passio pertineret, ita recte dici potuit: Hodie mecum eris in paradiso, cum iuxta humanam humilitatem per carnem in sepulcro, per animam in inferno illo die e semper est, recessisset. Noli itaque dubitare ibi nunc esse hominem Christum Iesum, unde uenturus est, memoriterque recole et fideliter tene Christianam confessionem, quoniam resurrexit a mortuis, ascad dexteram Patris; nec aliunde quam inde venturus est ad vivos et mortuos judicandos; et sic venturus est, illa angelica uoce testante, quem ad modum est ire uisus in caelum, id est in eadem forma carnis at
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsũ facta stͣ. Ed uͦ ad homine: creatꝰ
ẽ xp̃e. facꝰtus ẽ enĩ ex semine dauid sclm
carnẽ: ⁊ in similitudine hominũ factus.
Item qr in homine duo ftͣ anima ⁊ caro.
scđm animã tristis fuit usq ad mortem:
scđm carne̾ passus ẽ mortem. Nec tamen
cũ filiũ dĩ. xp̃m̃ dicimꝰ. hominẽ separamꝰ.

Expanded text:
 ad hominem, creatus est Christus; Factus est enim ex semine David secundum carnem , et in similitudinem hominum factus . Item quia in homine duo sunt, anima et caro; secundum animam tristis fuit usque ad mortem , secundum carnem passus est mortem . 9. Nec tamen cum Filium Dei Christum dicimus, hominem separam
Abbreviated transcription (Latin):
sa reddita qd mouet edisseras. Ego
sane mallẽ grecas potiꝰ canonicas
te nob̾ intͣpretari scͥpturas: qͣ septu¬
bent᷑. ꝑ durũ enĩ erit si tua inter¬
pͣtatio ꝑ multas eccłias frequentius
ceꝑit lectitari. qd̵ a gͦcis eccłiis lati¬
nȩ ȩcclie dissonabt̃. maxine qͥa
facile contradictor cõuncit᷑. greco
plato libro .i. linguȩ notissimȩ. Qͥs¬
quis aũ in eo qd ex hebreo ẽ trans¬
latũ ali quo insolito ꝑmotꝰ fuerit:¬
⁊ falsi crimen intenderit. uix aut
nũꝗͣ. ad hebrea testimoniaꝑuenitur
quib defendat᷑ obiectũ. Qđ si etiã ꝑ¬
uentũ fuerit. tot latinas ⁊⁊ grecas
auctoritates dãnari qͥs ferat: huc
accedit qr & consulti hebrei posstͣ
aliud respondere. ut tu solus necessariꝰ
uidearis. qͥ etiã ipsos possis cõiuncere: sed
tnͣ quo iudice. mirũ si potueris inue¬

Expanded text:
sa reddita, quod mouet, edisseras. Ego sa reddita, quod mouet, edisseras. Ego sane mallem Graecas potius canonicas te nobis interpretari scripturas, quae septubentur. perdurum erit enim, si tua interpretatio per multas ecclesias frequentius coeperit lectitari, quod a Graecis ecclesiis Latinae ecclesiae dissonabunt, maxime quia facile contradictor conuincitur Graeco prolato libro, id est linguae notissimae. quisquis autem in eo, quod ex Hebraeo translatum est, aliquo insolito permotus fuerit et falsi crimen intenderit, uix aut numquam ad Hebraea testimonia peruenitur, quibus defendatur obiectum. quod si etiam peruentum fuerit, tot Latinas et Graecas auctoritates damnari quis ferat? huc accedit, quia etiam consulti Hebraei possunt aliud respondere, ut tu solus necessarius uidearis, qui etiam ipsos possis conuincere, sed tamen quo iudice, mirum si potueris inue
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in dñi m̃bris honorande. In hac aũ
hebreo te. int̾p̃tatũ. cũ iã quandã ha¬
beremꝰ interp̃tationẽ tuã eiꝰ ꝓpħȩ. te
ex greco eloqͥo u̾sam in latinũ. uͥ tam̃
desunt. obelis aũ q̃ in gͦco inueniunt᷑.¬
⁊ in hebreo ñ stͣ: tã mirabili diligentia.
ut qͥbꝰdã in locis ad u̾ba singula stel¬
las significantes uideamꝰ eadẽ u̾ba ẽẽ
in hebreo. in greco aũ ñ eẽ. Porro in
hac post̾iore int̾pretatione qͣ u̾sa est
ex hebreo. ñ eadẽ u̾boꝵ fides occurrit.
nec parũ turbat cogitantẽ. uł cur in
illa tanta diligentia pͥma figant᷑ aste¬
risci. ut minimas &̃ particulas oiͣoĩs
indicent. dec̾e̾ codicib grecis. q̃ st̃ in
particłȩ suȩ. locis suis inuenirent᷑.
Aliqͥd m̃n gra exempli pone̾ uolui. s
mͥ ad horã codex defuit qͥ ex hebreo
lũ qͥd dixerĩ. uerũcẽ qd̃ dic̾e uolu¬
erĩ. satis ut opinor intelligis: ut cau¬

Expanded text:
et in domini membris honorande. In hac auteet in domini membris honorande. In hac auteHebraeo te interpretatum, cum iam quandam haberemus interpretationem tuam eius prophetae ex desunt, obelis autem quae in Get in Hebraeo non sunt, tam mirabili diligentia, ut quibusdam in locis ad uerba singula stellas significantes uideamus eadem uerba esse in Hebraeo, in Graeco autem non esse. porro in hac posteriore interpretatione, quae uersa est ex Hebraeo, non eadem uerborum fides occurrit. nec parum turbat cogitantem, uel cur in illa prima tanta diligentia figantur asterisci, ut minimas etiam particulas orationis indicent deesse codicibus Graecis, quae sunt in particulae locis suis inuenirentur. aliquid inde exempli gratia ponere uolui, sed mihi ad horam codex defuit, qui ex Hebraeo lum quid dixerim, uerum etiam quid dicere uoluerim, satis, ut opinor, intellegis, ut cau
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃nã uoluntatẽ nulla uoluntas maior
aũ tuã postea recepi: easdẽ ipsas rursus
mittere. uolui. credens eas ad te nͣ ꝑuenis¬
se. Qd si ⁊ ꝑuenert̃. ac fortasse tue potiꝰ
ad me ꝑuenire minime potuert᷑: ea
ipsa scripta quȩ iã misisti iterũ mitte
si forte seruata st̃. Sin minꝰ: rursꝰ dic¬
ta. qd̾ legã: dũ tm̃ his respond̾e ne gͣ¬
ueris qd̾ iã diu ẽ ut expecꝰto. Primas¬
enĩ quas ad te adhuc p̃b̃r litteras p̃¬
parauerã mittendas. ꝑ quendã frẽm
nrͣm ꝓfuturũ. qͥ postea collega nobis
factꝰ. iã ex hac uita emigrauit. nͨ eas
tẽ ipse ꝑferre potuit. qr continuo dũ
ꝓficisci disponit episcopatꝰ sarcina
detentꝰ. ac deinde breui defunctꝰ ẽ:
etiã nunc mittere uolui: ut scias in
tua colloqͥa ꝙͣ. olim mnardescã. ⁊ ꝙͣ uim
patiar qd a me tã longe absunt cor¬
poris tui sensus. ꝑ qͦs adire possit ad
aninũ tuũ animꝰ m̃s mi fr̃ dulcissime.

Expanded text:
fraternam uoluntatem nulla uoluntas maior fraternam uoluntatem nulla uoluntas maior autem tuam postea recepi, easdem ipsas rursus mittere uolui credens eas non peruenisse. quod si et peruenerunt ac fortasse tuae potius ad me peruenire minime potuerunt, ea ipsa scripta, quae iam misisti, iterum mitte, si forte seruata sunt; sin minus, rursus dicta, quod legam, dum tamen his respondere ne graueris, quod iam diu est ut expecetiam, quas ad te adhuc presbyter litteras praeparaueram mittendas per quendam fratrem nostrum Profuturum, qui postea collega nobis factus iam ex hac uita migrauit nec eas tunc ipse perferre potuit, quia continuo, dum proficisci disponit, episcopatus sarcina detentus ac deinde breui defunctus est, etiam nunc mittere uolui, ut scias, in tua conloquia quam olim inardescam et quam uim patiar, quod a me tam longe absunt sensus corporis tui, per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime
Abbreviated transcription (Latin):
iã censeã. Notpenĩ lecꝰtioni eoꝵ ũqͣn
oꝑam ddedi. nec exemplarioꝵ apud nol co¬
pia ẽ. pͣtͣ soliloquioꝵ tuoꝵ libros: ⁊ qͦsdã
cõmentarios in psalmos. Quos si uellẽ dis¬
eutere. ñ dicam a me qui nicħ sũ. s aui¬
roꝵ grecoꝵ docerẽ int̾p̃tationib discrepa
parens: ⁊ hoc a me rogatus obserua. ut
quicqͥd mͥ scripseris. ad me pͥmũ facias ꝑ¬
cõpb̃ro iheronimo. augustinꝰ in dño
salutẽ. Esx quo cepi ad te scrib̾e. Ac
tua scripta desiderare. nũquã mͥ melior
occurrit occasio: ꝗͣ. ut ꝑ dĩ seruũ ac mi
certiꝰ in hoc rerũ genere qͥcꝗͣ. sꝑare non
possim. Nã nec studiũ in petentis rescrip¬
tis memorato filio nr̃o deerit: nec gr̃a in
ꝓmerendis. nec diligentia in custodiendis.
nec alacritas in ꝑferendis. nec fides in red¬
dendis. Tantũ si aliquo mͦ mereor. auuet
dñs ⁊ assit cordi tuo. ⁊ desidio meo: ut

Expanded text:
iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam iam censeam. neque enim lectioni eorum umquam operam dedi nec horum exemplariorum apud nos copia est praeter Soliloquiorum tuorum libros et quosdam commentariolos in psalmos, quos si uellem discutere, non dicam a me, qui nihil sum, sed a ueterum Graecorum docerem interpretationibus discreparparens, et hoc a me rogatus obserua, ut, quicquid mihi scripseris, ad me primum facias pRO HIERONVMO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Ex quo coepi ad te scribere ac tua scripta desiderare. numquam mihi melior occurrit occasio, quam ut per dei seruum ac mincertius in hoc rerum genere quicquam sperare non possim. nam nec studium in petendis rescriptis memorato filio nostro deerit nec gratia in promerendis nec diligentia in custodiendis nec alacritas in perferendis nec fides in reddendis. tantum, si aliquo modo mereor, adiuuet dominus et adsit cordi tuo et desiderio meo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cũ scĩs fr̃ib labore desudans. aliqͥd co¬
tra epm cõmunionis meȩ scrib̾e audeã.
⁊ eũ ep̃m quẽ anͣ cȩpi amare ꝙͣ. nosse:
qͥ me pͥmꝰ ad amicicias ꝓuocauit. quẽ¬
post me orientẽ in scripturaꝵ eruditi¬
one lȩtatꝰ sũ. Igit᷑ aut tuũ negato librũ
si forte nͣ tuus ẽ.⁊ desine flagitare res¬
criptũ. ad ea q̃ ñ scripsisti: aut si tuusẽ.
ingenue confitere: ut si in defensione.
mei aliqua seripsero. in te culpa sit qui
me in tuis scriptis mou̾it. aut corrigẽ
uoluero fr̃ne accipias : ⁊ ñ solũ in mea
te beniuolentia gauisurũ. s ut hoc ip¬
sũ faciã dep̃caris. Rursũ dico qd̾ sentio.
Prouocas senẽ: tacentẽ stimulas. Uideris
iactare. doctrinã. Non ẽ aũ ȩtatis mes
putare. maliuolũ erga eũ. cui magis
me in scripturaꝵ expositione. ꝙͣ uł
obscurissime. st̃: quȩdã a recti linea
qd̃ in oꝑib tius quȩdã rep̃hendenda

Expanded text:
cum sanctis fratribus labore desudans aliquid cocum sanctis fratribus labore desudans aliquid contra episcopum communionis meae scribere audeam et eum episcopum, quem ante coepi amare quam nosse, qui me ppost me orientem in Scripturarum eruditione laetatus sum. Igitur aut tuum negato librum, si forte non tuus est, et desine flagitare rescriptum ad ea quae non scripsisti; aut si tuus est, ingenue confitere, ut si in defensionem mei aliqua scripsero, in te culpa sit qui me in tuis scriptis moverit, aut corrigere voluero, fraterne accipias, et non solum mea in te benevolentia gavisurum, sed ut hoc ipsum faciam, deprecaris. Rursum dico qprouocas senem, tacentem stimulas, uideris iactare doctrinam. non est autem aetatis meae putari maliuolum erga eum, cui magis me in scripturarum expositione, quae uel obscurissimae sunt, quaedam a recti linea quod in operibus tuis quaedam reprehendenda
Abbreviated transcription (Latin):
is scͥptis reꝑiant᷑ q̃ a meo sensu discre¬
pent ñ me ex te lesũ. s a te scriptũ
qd̾ tͥ rectũ uidebat᷑ : queso ut patien¬
t̃ audias. Ñ scripsisti librũ. Et quomͦ
mͥ rep̃hensionis a te meȩ ꝑ alios scͥp¬
ta delata s̃ : Cur ht̃ italia. qd tu ñ
scͥpsisti. Qua ratione poscis ut res¬
eribã: ad ea ꝙͣ scͥpsisse te denegas:
Nec tã hebes sũ ut si diu̾sa senseris me
a te lesũ putẽ: s si mea cõminus dicta
repͣhendas. ⁊ rationẽ scriptoꝵ expetas ⁊
quȩ scripserĩ em̃dare cõpellas. ⁊ ad pali¬
ledit᷑ anucicia: in hoc necessitudinis i¬
ra iuolant᷑. Ne uideam᷑ certare puerilit᷑.
& fautorib inuicẽ uł detractorib nr̃is
tͥbuere materiã contendendi. hȩc sebo.
qr te pure ⁊ xpĩane dilig̾e cupio: nec
qͥcquã in mea mͣte retin̾e qd̃ distet a
labus. Hon enĩ conuenit ut ab adolescẽ¬
tia usq ad hanc ętatẽ in monast̾io lo

Expanded text:
is scriptis reperiantur, quae a meo sensu discreis scriptis reperiantur, quae a meo sensu discrepent. non me a te laesum, sed a te scriptum, quod tibi rectum uidebatur, quaeso, ut me patienter audias. non scmihi reprehensionis a te meae per alios scripta delata sunt? cur habet Italia quod tu non scripsisti? qua ratione poscis ut rescribam ad ea quae scripsisse te denegas? Nec tam hebes sum ut, si diversa senseris, me a te laesum putem. Sed si mea cominus dicta reprehendas, et rationem scriptorum expetas, et quae scripserim, emendare compellas, et ad παλιlaeditur amicitia, in hoc necessitudinis jura violantur. Ne videamur certare pueriliter, et fautoribus invicem vel detractoribus nostris tribuere materiam contendendi; haec scribo,  te pure et Christiane diligere cupio nec quicquam in mea mente retinere, quod distet a labiis. non enim conuenit, ut ab adulescentia usque ad hanc aetatem in monasteriolo
Abbreviated transcription (Latin):
latitantẽ in cellula lascessere desine.
Sinaũ tuã uis uł ostende uł exercere
doctrinã. quere iuuenes. ⁊ disertos ⁊ no¬
biles. qͦꝵ romȩ dicunt᷑ eẽ quã plurimi:
qͥ possint ⁊ audeant tecũ cõgredi. ⁊ in
disputatione scãꝵ scͥpturaꝵ uigũ cum
ep̃o duce. Ego qͦndã miles ne̾ uet̾anus.
⁊ tuas ⁊ alioꝵ debeo laudare uictorias.
ñ ipse rursus effeto corpore dimicare:
ne si me ad rescͥbendũ frequent̾ impu¬
leris. illiꝰ recorder hẏstoriȩ. qd̾ hanniba¬
sepe ego longos cantando puerũ menu¬
ni me conde soles. Nc̃ oblita mͥ tot car¬
nuna: uox qͦ merim iã fugit. Et ut
magis de scͥpturis scĩs loquar: bertelai
ille galaadites regis dd bñficia. om̃sq
delicias iuueni delegans filio. ostendit
senectutẽ ħ appet̾e ñ deb̾e. nec obla¬
ta susciꝑe. Qd̃ aũ iuras te adu̾sũ me
librũ ñ scripsisse neq romã misisse.
quẽ ñ scͥpseris. s si forte aliqua in tu¬

Expanded text:
latitantem in cellula lacessere desine. latitantem in cellula lacessere desine. sin autem tuam uis uel ostentare uel exercere doctrinam, quaere iuuenes et disertos et nobiles, quorum Romae dicuntur esse quam plurimi, qui possint et audeant tecum congredi et in disputatione sanctarum scripturarum iugum cum episcopo ducere. ego quondam miles nunc ueteranus et tuas et aliorum debeo laudare uictorias, non ipse rursus effeto corpore dimicare, ne, si me ad scribendum frequenter inpuleris, illius recorder historiae, quod Hannibanimum quoque. saepe ego longos cantando puerum memini me condere soles. nunc oblita mihi tot carmina; uox quoque Moerim iam fugit. et, ut magis de scripturis sanctis loquar, Berzelli ille Galaadites regis Dauid beneficia omnesque delicias iuueni delegans filio ostendit senectutem haec appetere non debere nec oblata suscipere. Quod autem iuras te aduersum me librum non scripsisse neque Romam misisse, quem non scripseris, sed si forte aliqua in tu
Abbreviated transcription (Latin):
ppłi requirentẽ. ut de nobis cresceres:
ut multi cognoscerent te ꝓuocare. &¬
me timere. te scribere ut doctũ. me ta¬
cere ut imꝑitũ & tandẽ repꝑisse qui
garrulitati mee modũ imponeret. E go
autẽ ut simplicit᷑ fatear dignationi
tue. primũ idcirco respondere nolui
qͥa tuã liquido epłam ñ credebã: nec
ut uulgi de quibusdã ꝓuerbium est.
litum melle glacdiũ. deinde illu stͥng̾em.
cauebam. ne ep̃o cõmumonis mee ui¬
deber ꝓcacit̾ respondere.  aliqua
in rep̃hendentis epła rep̃hendere. pre¬
sertĩ cũ qͣdã in illa heretica iudicarẽ:
ad extremũ ne tu iure expostulares ⁊
dice̾s. Qͥ d enĩ: Epłam meã uideras. &:
notȩ tͥ manꝰ in subscͥptionẽ depͣhende¬
ras : signa: ut tã facile amicũ led̾es:⁊
alt̾ius maliciã. in meã u̾t̾es cõtumeliã:
Igͥ ut añ iã dixi scͥpsi. aut mitte ean¬
dẽ epłam tua scͥptam manu: aut senẽ

Expanded text:
populi requirente, ut de nobis cresceres, populi requirente, ut de nobis cresceres, ut multi cognoscerent te prouocare, me timere, te scribere ut doctum, me tacere ut inperitum et tandem repperisse, qui garrulitati meae modum inponeret. ego autem, ut simpliciter fatear, dignationi tuae primum idcirco respondere nolui, quia tuam liquido epistulam non credebam nec, ut uulgi de quibusdam prouerbium est, litum melle gladium; deinde illud cauebam, ne episcopo communionis meae uiderer procaciter respondere et aliqua in reprehendentis epistula reprehendere, praesertim cum quaedam in illa heretica iudicarem; ad extremum, ne tu iure expostulares et diceres: \'quid enim? epistulam meam uideras et notae tibi manus in subscriptione signa deprehenderas, ut tam facile amicum laederes et alterius malitiam in meam uerteres contumeliam?\' igitur, ut ante iam scripsi, aut mitte eandem epistulam tua subscriptam manu aut senem
Abbreviated transcription (Latin):
no uene sc̃o & beatissi¬
mo pape augustino iero¬
Crebras ad me epłas di¬
rigis .x. sepe compellis. ut respondeam
cuidã epłe tue. cuiꝰ adme ut ante iam
scripsi. ꝑsisinmum diaconũ exempla¬
ria ꝑuenerunt absq subscriptione tua:
ꝙ que primũ ꝑ fr̃em ꝓfuturũ retrac¬
moite subtractũ: illũ cuiꝰ nom̃ retices
maris timuisse discrimina & nauigati¬
onis mutasse consiliũ. Que cũ ita sint:
satis mirari nequeo. quoniodo ipsa epła ⁊ rome
.ẜ initalia haberi a plerisq dicat᷑: & ad
me solũ ñ ꝑuenerit cui soli missa est:
p̃sertim cũ idem fr sisinnius int̾ ce¬
affricã. non apud̃ te. sed ininsula badrie
ante hoc ferme quinquenniũ repꝑisse.
De amicicia om̃ĩs tollenda suspicio ẽ: & sic
cũ amco quasi cũ ałt̾o eloquendũ. Non¬
nulli familiares mei .&. uasa. xp̃i. quorũ
ie rosolimis & in sc̃is locis ꝑ magna copia
ẽ. suggerebant ñ simplici a te animo fac¬
tũ. sed laudẽ atq rumuisculos et gloridlã

Expanded text:
NO VERE SANCTO ET BEATISSIMO PAPAE AUGUSTINO HIEROCrebras ad me epistulas dirigis et saepe compellis, ut respondeam cuidam epistulae tuae, cuius ad me, ut ante iam scripsi, per Sisinnium diaconum exemplaria peruenerunt absque subscriptione tua et quae primum per fratrem Profuturum, secmorte subtractum, illum, cuius nomen retices, maris timuisse discrimina et nauigationis mutasse consilium. quae cum ita sint, satis mirari nequeo, quomodo ipsa epistula et Romae et in Italia haberi a plerisque dicatur et ad me solum non peruenerit, cui soli missa est, praesertim cum idem frater Sisinnius inter ceAfrica, non apud te, sed in insula Hadriae ante hoc ferme quinquennium repperisse. De amicitia omnis tollenda suspicio est et sic cum amico quasi cum altero se loquendum. nonnulli familiares mei et uasa Christi, quorum Hierosolymis et in sanctis locis permagna copia est, suggerebant non simplici a te animo factum, sed laudem atque rumusculos et gloriolam
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ quã dextris contra diabolũ di¬
micatur  Uerũtam̃ illũ maluerim
aliquo mͦ mitiorẽ: quã te isto mͦ arma¬
tiorem. Hoc magnũ & triste miraculũ
ẽ: ex amicitiis talibus ad has inmiciti¬
as ꝑuenisse. Letũ erit & multo maiꝰ
erinimicitiis talibus ad pristinã con-¬
cordiã ⁊ reuertisse. Explicit epła .d̾
augustini ad.s iheronimum

Expanded text:
minus quam dextris contra diabolum diminus quam dextris contra diabolum dimicatur ? uerum tamen illum maluerim aliquo modo mitiorem quam te isto modo armatiorem. hoc magnum et triste miraculum est ex amicitiis talibus ad has inimicitias peruenisse. laetum erit et multo maius ex inimicitiis talibus ad pristinam concordiam reuertisse. CXI. EPISTULA AUGUSTINI AD PRAESIDIUM
Abbreviated transcription (Latin):
querat sibi potiꝰ quid fingat astutus. non
inuieniat qͥd ꝓdat iratus. Hoc autẽ unꝰ¬
quisq facile assequit᷑: ñ occultando qͦd
fecerit. sed faciendo quod occultari ue¬
lit. Quod miscdia dm̃i piis bonisq conce¬
dit: ut int̾ inimicos quoslibet futuros li¬
beri securiq uersent᷑: aliena peccata sibi
commissa ñ ꝓdant que ꝓdi timeant. ipsi
nulla cõmittant. Cũ enĩ falsũ qͥd a male¬
dico fingit᷑: aut omĩno ñ credit᷑. aut cer¬
te in integra salute sola fama uexatur.
Quod autẽ malũ ꝑpetrat᷑ hostis ẽ inti¬
mꝰ etiam si nullius intimmi loquacitate
aut lite uulget᷑. Qua ꝓpt̾ qͥs prudentiũ
ñ uideat. etiam tu quã tolerabilit̾ feras
amicissimi quondã & familiarissum in¬
credibiles nunc inimicicias consolante
conscientia & quẽ admodũ uel qͦd iacti¬
tat. uel qͦd a quibusdã forsitan credit᷑
insinistris armis deputes: quibus ñ

Expanded text:
quaerat sibi potius, quod fingat astutus, non quaerat sibi potius, quod fingat astutus, non inueniat, quod prodat iratus. hoc autem unusquisque facile adsequitur non occultando, quod fecerit, sed non faciendo, quod occultari uelit. quod misericordia dei bonis piisque concedit, ut inter amicos quoslibet futuros liberi securique uersentur, aliena peccata sibi commissa non prodant, quae prodi timeant, ipsi nulla committant. cum enim falsum quid a maledico fingitur, aut omnino, non creditur aut certe integra salute sola fama uexatur; quod autem malam perpetratur, hostis est intimus, etiam si nullius intimi loquacitate aut lite uulgetur. quapropter quis prudentium non uideat, etiam tu quam tolerabiliter feras amicissimi quondam et familiarissimi incredibiles nunc inimicitias consolante conscientia et quem ad modum, uel quod iactitat uel quod a quibusdam forsitan creditur, in sinistris armis deputes, quibus non
Abbreviated transcription (Latin):
aut hoc dicerẽ qͦd ñ debiti. aut ñ sic di¬
cerẽ ut debui: quia nec intror munus
nos scire inincẽ quã scim᷑ a coniune¬
tissimis & familiarissimis nr̃is. in quoꝵ
ego caritatẽ fateor facele me totũ ꝓi¬
cio: p̃sertĩ fatigatõs scandalis scłi. ẜ
inea sine ulla sollicitudine requiesco
Dm̃ quippe illic ẽẽ sencio. inquẽ me se¬
curus ꝓicio & in quo securus reqͥesco:
nec inhac mea securitate crastinum
ilud humane fragilitatis incertũ de quõ
suꝑuis gemin omĩno formido. Cũ enĩ ho¬
minẽ xp̃iana caritate flagrantẽ. eaq mͥ
fidelẽ amicũ factũ eẽ sentio quicquid ei
consiliorũ meorũ cogitacionumq cominit.
to: ñ homini comimuto. sed illi in quo ma¬
net ut talis sit. Ps enĩ caritas ẽ. Et qͥ
manet incaritate: in dõ manet. Quem
si deseruerit tantũ faciat necesse ẽ dolo¬
rẽ: quantũ manens fecerat gaudium.
Uerũtam̃ ex amico intimo factus inimicuᷤ

Expanded text:
aut hoc dicerem, quod non debui, aut non sic diaut hoc dicerem, quod non debui, aut non sic dicerem, ut debui, quia nec miror minus nos scire inuicem, quam scimur a coniunctissimis et familiarissimis nostris. in quorum ego caritatem, fateor, facile me totum proicio praesertim fatigatum scandalis saeculi et in ea sine ulla sollicitudine requiesco. deum quippe illic esse sentio, in quem me securus proicio et in quo securas requiesco. nec in hac mea securitate crastinum illud humanae fragilitatis incertum, de quo superius gemui, omnino formido. cum enim hominem Christiana caritate flagrantem eaque mihi fidelem amicum factam esse sentio, quicquid ei consiliorum meorum cogitationumque committo, non homini committo, sed illi, in quo manet, ut talis sit. deus enim caritas est et, qui manet in caritate, in deo manet; quem si deseruerit, tantum faciat necesse est dolorem, quantum manens fecerat gaudium. uerum tamen ex amico intimo factus inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suspicione inuidie. aut lesione amicicie
quiescamꝰ abhis & nr̃e diste salutiq par¬
camꝰ: minus certe ad sequat᷑ illa que in¬
flat. dũ ñ offendat᷑ illa que edificat
Ego me longe ẽẽ sencio ab illa ꝑfectione
de qua scriptũ ẽ. si quis inuerbo ñ offen¬
dit: hic ꝑfectus ẽ uir. Sed plane ind̃i
miscđia puto me posse facile abste pete¬
re ueniam. siqͥd offendi quod mͥ aꝑire
debes: ut cũ te audiero lucreris fr̃m
tuũ. Neq enĩ qͥa hoc ꝓpt̾ longinquita¬
tẽ t̾rarũ ñ potes facere: int̾ me & te
ꝓpt̾ea debes sinere errare me. Prorsus
qͦud ipsas res quas nosse uolumꝰ attine¬
& si quid ueri me tenere uel scio uel cre.¬
do. uel puto. in quo tu alit̾ sentis: quan¬
tũ dat dñs sine tua inuiria conabor as¬
serere. Quod autẽ ꝑtinet ad offensionẽ
tuã cũ te indignatũ sensero: nichil ali¬
ud̃ quã ueniã de p̃cabor. Nec omĩno
arbitror te succensere potuisse. nisi

Expanded text:
cum suspicione inuidiae aut laesione amicitiae, cum suspicione inuidiae aut laesione amicitiae, quiescamus ab his et nostrae uitae salutique parcamus. minus certe adsequatur illa, quae inflat, dum non offendatur illa, quae aedificat. ego me longe esse sentio ab illa perfectione, de qua scriptum est: Si quis in uerbo non offendit, hic perfectus est uir. sed plane in dei misericordia puto me posse facile abs te petere ueniam, si quid offendi. quod mihi aperire debes, ut, cum te audiero, lucreris fratrem tuum. neque enim, quia hoc propter longinquitatem terrarum non potes facere inter me et tepropterea debes sinere errare me. Prorsus quod ad ipsas res quas nosse volumus, attinet, si quid veri me tenere vel scio, vel credo, vel puto, in quo tu aliter sentis, quantum dat Dominus sine tua injuria conabor asserere. Quod autem pertinet ad offensionem tuam, cum te indignatum sensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. 10. Nec omnino arbitror te suc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ se ipso. nunc utrumq ꝓ alterutro.
&. ꝓ aliis. ac maxime infirmis ꝓ quib
spectant. ne de uobis ea conscriben¬
do spargatis que quandoq concordan¬
tes delere ñ poteritis qui nunc con¬
cordare nolitis: aut que concordes le
gere timeatis. ne iterũ litigetis. Ue¬
rũ dico caritati tue. nichil me magis
quã hoc exemplũ tremuisse. cũ que¬
dam ad me in epła tua legerẽ tue
indignationis inditia. ñ tam illa de
entello & de boue lasso ubi mͥ hilarit̃
iocari quã iracunde minari uisus es.
quã illud quod serio te scripsisse satis ap¬
paret: unde supra locutꝰ sum plus foitas¬
se quã debui. sed ñ plusquã tĩmui. ubi
aisti ne focte lesus iuste expostulares.
Nogo te si fieri potest. ut it nos quera¬
mus & disseramus aliqͥd. quo sine amari¬
tudine discordie corda nr̃a pascant᷑. Si
autẽ ñ possũ dicere. qͥd mͥ emendandum
uideat᷑ in scriptis tuis. nec tu in meis. i

Expanded text:
pro seipso, nunc utrumque pro alterutro, pro seipso, nunc utrumque pro alterutro, et pro aliis, ac maxime infirmis, pro quispectant, ne de vobis ea conscribendo spargatis, quae quandoque concordantes delere non poteritis, qui nunc concgere timeatis, ne iterum litigetis. Verum dico caritati tuae nihil me magis quam hoc exemplum tremuisse, cum quaedam ad me in epistula tua legerem tuae indignationis indicia, non tam illa de Entello et de boue lasso, ubi mihi hilariter iocari quam iracunde minari uisus es. quam illud, quod serio te scripsisse satis apparet, unde supra locutus sum plus fortasse, quam debui, sed non plus, quam timui, ubi aisti: Ne forte laesus iuste expostulares. rogo te, si fieri potest, ut inter nos quaeramus et disseramus aliquid, quo sine amaritudine discordiae corda nostra pascantur fiat. si autem non possum dicere, quid mihi emendandum uideatur in scriptis tuis nec tu in meis nisi