comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceps fu̾it. Caro enim mea inquit uere ẽ.
cib. & sanguis meus uere ẽ potus. Cum
enim cibo & potu id appetant homines.
ut non esuriant neq sitiant. hoc ueraci¬
ter non p̾stat nisi iste cibus & potus qͥ
eos a quib sumit᷑ immortales & incor¬
ruptibiles facit. id est societas ipsa scõꝵ
ubi pax erit & uintas pleua atq ꝑfec̃¬
suum in eis reb commendauit. quȩ ad
unum aliquod redigunt᷑ ex multis.
carnem & bibitmeum sanguinẽ
in me manet & ego in illo. Hoc est gͦ
manducare illam escam. & illum po-¬
manentẽ in se habere. Ac ꝑ hoc qui ñ
manet in xͦ & in quo non manet. xp̃c

Expanded text:
ur. Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. « Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant neque sitiant; hoc veraciter non praestat nisi iste cibus et potus, qui eos a quibus sumitur immortales et incorruptibiles facit, id est, societas ipsa sanctorum, ubi pax erit et unitas plena atque perfecsuum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. em meam et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum pomanentem in se habere. Ac per hoc qui non manet in Christo, et in quo non manet C
Abbreviated transcription (Latin):
go dico quod idolis imimolatũ st̃ aliqus
aut quod idolum sit aliquid. S que m¬
molant gentes demoniis immolant q
su non do. Nolo ai
uos socios ficri demonioꝵ. Sit apss¬
quia quȩ unmolant gentes. demonis.
& non d̾o immolant. Iste autem dͥieit
s qui sacrificant demonib sacriient
quasi om̃s qui sacrificant non sacrsfi¬
cent nisi demonib. Non enim ait ap̃s
qui sacrificant s quȩ sacrificant. ł sit̃
a me positum ẽ immolant: ili scilicit
qui idola colunt quȩ sacrificant demo¬
nib & ñ d̾o sacrificant siue immolant.
& id̾o subumxit. Nolo uos socios dͥemo¬
moꝵ fieri. Cos quippe ab idolatu ꝓ
hibebat. Propt̃ quod eis ostender io¬
luit ita illos fieri socios demonioꝵ sid
idolothita sacrificia manducauerins. qͥ¬
modo isrł carnalis socius erat altaris in
templo qui de sacrificiis manducabas.
t̃ quod dilectissimi michi. fugite ab ub¬
loꝵ cultura. Deinde secutus ostendis.
ad quod sacrificium debeant iam ꝑt¬

Expanded text:
ergo? dico quod idolis immolatum sit aliquid? aut quod idolum sit aliquid? Sed quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo autem vos socios fieri daemonioquia quae immolant, daemoniis, et non Deo, immolant. Iste autem dixit, Sed qui sacrificant, daemonibus sacrificant: quasi omnes qui sacrificant, non sacrificent nisi daemonibus. Non enim ait Apostolus, Qui sacrificant; sed, quae sacrificant; vel, sicut a me positum est, immolant: illi scilicet qui idola colunt; quae sacrificant, daemoniis, et non Deo, sacrificant, sive, immolant. Et ideo subjunxit, Nolo vos socios daemoniorum fieri: eos quippe ab idololatria prohibebat. Propter quod eis ostendere voluit, ita illos fieri socios daemoniorum, si idolothyta sacrificia manducaverint, quomodo Israel carnalis socius erat altaris in templo, qui de sacrificiis manducabat. pter quod, dilectissimi mihi, fugite ab idolorum cultura. Deinde secutus ostendit, ad quod sacrificium jam debeant perti
Abbreviated transcription (Latin):
unumquẽq corꝑis sanguinisq am̃ci
participẽ ficri quando in baptismate
menbrũ corꝑis. xͥ efficit᷑. nec alienari
ab illius panis calicisq consortio etiã
si antequã panem illũ comedat & cali¬
cem bibat de hooscło in uintate corꝑis
xp̃i constitutꝰ abscedat. Sacramenti
quippe ipsius participatione ac bñfici¬
o non priuat᷑. quando ipse hoc quod
illud sacramentũ significat inuenit᷑.
secratione misticꝰ fit nobis non nascitur
Pinde quod non ita fit quã¬
uis sit panis & calix alimentũ est re¬
fectionis. non sacramentũ religionis
nisi quod bñdicimꝰ gr̃asq agimus dñc
in om̃i ens iminere ñ solũ spũali. ue¬
rumetiã corꝑali. Dñs iho ad eis aoꝵ¬

Expanded text:
um corporis sanguinisque Dominici participem fieri, quando in baptismate membrum corporis Christi efficitur, nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiam si antequam panem illum comedat, et calicem bibat, de hoc saeculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat. Sacramenti quippe illius participatione ac bo non privatur, quando ipse hoc, quod illud sacramentum significat, invenitursecratione mysticus fit nobis, non nascitur. Proinde quod non ita fit, quamvis sit panis et calix, alimentum est refectionis, non sacramentum religionis, nisi quod benedicimus gratiasque agimus domino in omni eius munere, non solum spiritali, verum etiam corporali. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
nta. Hoc quando capet caro. quod
At panem cainẽ: Nocat᷑ caro quod
non capit caro. & ideo magis ñ capit¬
ainis caro. quia uocat᷑ caro. Hoc enĩ
asoruerunt. hoc ad se multũ dixcit̃.
hos non posse fieri putauerunt. Caro
nta ẽ inquit ꝓmundi uita. Norunt

Expanded text:
vita. Hoc quando caperet caro, quod vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem, carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc ad se multum esse dixerunt, hoc non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt
Abbreviated transcription (Latin):
am̃tis ꝓ nobis. commendauit nob̃ in isto satua¬
uos non fuistis. ꝙ creati estis. acd arcam
dñicam compoetati estis. laborib bou̾̃
id est anmintiantiũ eugłium triturati
estis. quando cathecumini differcbami
ni. in horrco seruabamini. nomina ur̃a
dedistis. cepistis moli ieniniis & prorcis¬
mis. Postea ad aquam uenistis ꝙ con¬
sꝑsi estis. & panis dñicꝰ facti estis. Ctt
ligendo uos. tenendo unam ficde. unĩ
spem indiuiduã caritatẽ. Heretici qi
do accipiunt hoc testimonium contra
se accipiunt. quia illi querunt diuiso¬
nem. cum panis iste indicet unitat̃
Sic & iunum in multis racemis fuit. &
modo in unum c̃. Inum ẽ in suantat
calicis post p̃ssuram torcularis. Qusqͥ
illa ieurnia. post labor es. pꝰ humltał
& contritionẽ iam in nomine. xͥ tanꝙͥ
ad calieẽ dm̃ uenistis. ꝙ ibi uos estis i
mensa & in calice. nobiscum uos este l
mul enim hoc sumimꝰ. simul bibimꝰ. Q
ex hoc pane uiuet in et̾num. e pall
quem ego dabo caro mea c̃ ꝓminil

Expanded text:
commendavit nobis in isto Sacravos non fuistis, et creati estis. Ad aream dominicam comportati estis: laboribus boum, id est annuntiantium Evangelium, triturati estini, in horreo servabamini, nomina vestra dedistis, coepistis moli jejuniis et exorcismis: postea ad aquam venistis, et conspersi estis, et panis Dominicus facti estis. Ecce ligentes vos, tenendo unam fidem, unam spem, individuam charitatem. Haeretici quando hoc accipiunt, testimonium contra se accipiunt: quia illi quaerunt divisionem, cum panis iste indicet unitatem. Sic et vinum in multis racemis fuit, et modo unum est. Unum est in sua nativitate, calix post pressuram torcularis; et vos post illa jejunia post labores, post numilitatem et contritionem, jam in nomine Christi tanquam ad calicem venistis, et ibi vos estismensa et in calice. Nobiscum vos estis. Simul enim hoc sumimus, simul bibimus, quia ex hoc pane, vivet in aeternum: et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ss ma quid dixerim. Homo es & spm
nina uocat᷑. qua constat quod homo es.
Gonstas enim ex amina & corꝑe. Habes
taꝙ spm inuisibiłe. corpꝰ uisibile. Dic mͥ:
quid. ex quo uiuat: Sp̃s tuus iuiuit ex
nic tuo. an corpꝰ trium ex sp̃u tuo. Res¬
pndit om̃is qui ui

Expanded text:
fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spnima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis q
Abbreviated transcription (Latin):
zati estis quasi consꝑsi estis. quando
sp̃s scĩficationẽ accepistis. quasi cocti
estis. Estote quod iudetis. & accipite
quod estis. Hoc apłs de pane dixit.
Iam de calice quid intelligeremꝰ. ttiã
ñ dictum satis ostendit. Sicut enim
ut sit species uisibilis panis. multa gra¬
na in unum consꝑgunt᷑. tamꝗͣ illud fi¬
at quod de fidelib ait. scriptura sc̃a
erat illis anima & cor unum in dm̃.
sic & de uino. fr̃s recolite unde sit ui¬
num. Grana multa pendent ad bo¬
trum. s liquor granoꝵ in unitatẽ con¬
nos ad se ꝑtinere uoluit. Misteriũ pa

Expanded text:
zati estis, quasi consparsi estis. Quando Spiritus sancti ignem accepistis, quasi cocti estis. Estote quod videtis, et accipite quod estis. Hoc Apostolus de pane dixit. Jam de calice quid intelligeremus, etiam non dictum satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis, multa grana in unum consparguntur, tanquam illud fiat, quod de fidelibus ait Scriptura sancta: Erat illis anima una, et cor unum in Domino ; sic et de vino. Fratres, recolite unde fit vinum. Grana multa pendent ad botrum, sed liquor granorum in unitatem innos ad se pertinere, voluit mysterium p
Abbreviated transcription (Latin):
aps paulus hunc panem. unus panis
inquit. unum corpus multi sumꝰ. O sa¬
eranentũ pietatis. o signum unitatis. o
incłm caritatis. Qui uult iuiuere. ht̃
ibi uiuat. habet unde uiuat. Accedat.
credat. incorꝑet᷑. ut uiuificet᷑. Non ab-¬
aereat a compage menbroꝵ. non sit pu¬
ir menbrũ qđ secari mereat᷑. non sit dis-¬
lortũ de quo erubescat᷑. Sit pulchrum.
st aptum. sit sanum. hercat corꝑi. ui¬
lat d̃o de d̾̃o. Nunc laboret in terra. ut

Expanded text:
apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. ut nullus hominum intelli
ad mare est. Non utiq simul compu¬
tamus & mare. & iste est melior in¬
tellectus. ut nemo intelligatur fecis¬
se bonitatem usq ad xp̃m. quia nõ
potest quisꝙͣ hominum nisupse mõ-¬
strauerit facere bonitatem. & illud ue¬
rum est. quia usquequo quisq cog¬
eple adnoscat unum dm̃ ñ potest facere bo¬
Galathas. nitatem. Sepulchrũ patens est gut-¬
tur eorũ. Aut uoracitas significat᷑
inhiantis gulȩ. aut in allegoria: qui¬
a occidunt. & quasi deuorant interfec¬
tos eos quib suorũ morum ꝑuersita¬
tem ꝑsuadent. Cui simile est ẽ contra-¬
rio quod petro dictum. ẽ. macta & mã¬
duca: ut in suam fidem & bonos mo¬
res: gentes conuerteret. Linguis su¬
is dolose agebant. Id est linguis ma¬
lis. Nam hoc uidet᷑ significare quod¬
ait suis. Mali enim malas habent lin¬
guas. idest mali loquunt᷑ dolum. quibꝰ¬

Expanded text:
intelligi, ut nullus hominum intelligintelligi, ut nullus hominum intelligad mare est, non utique simul computamus et mare. Et iste est melior intellectus, ut nemo intelligatur fecisse bonitatem usque ad Christum, quia non potest quisque hominum, nisi ipse donaverit, facere bonitatem. Et illud unum est: quia usquequo quisque coge cognoscat unum Deum, non potest facere bonitatem. Sepulcrum patens est guttur eorum. Aut voracitas significatur inhiantis gulae, aut in allegoria quia occidunt, et quasi devorant interfectos eos, quibus suorum morum perversitatem persuadent: cui simile est econtrario, quod Petro dictum est, Macta et manduca , ut in suam fidem et bonos mores gentes converteret. Linguis suis dolose agebant, id est linguis malis: nam hoc videtur significare, cum dicit suis, mali enim malas habent linguas; id est, mala loquuntur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
os nequaquam. Contentionẽ ipsã
dirimit. & litem componit. que int̃
eos qui ex iudeis & eos qui ex gentib
crediderunt orta erat. cum illi tan¬
quam ex meritis oꝑm legis sibi reddi¬
tum euugłii pͣmiũ arbitrarentur. qd̾
Illi contra iudeis se p̃ferre gestiebant
tamꝗͣ int̃fectorib dm̃. C ausati enĩ
sumus iuideos & grecos om̃s sub pec¬
cato esse. sicut scriptum est quia ñ
est iustus quisquã. non est intelli¬
gens. non est requirens d̃m. usq ñ¬
de celo ꝓspexit suꝑ filios hommum.
ut uideat si est intelligens aut reqͥ¬
rens dm̃. Suꝑ uideos potest intel¬
ligi. ut honoratius eos appellauerit
filios hominum ꝓpt̾ unius d̃i cultũ
in comꝑatione gentilium. de quib
arbitror suꝑiꝰ dictum. Dixit inpru¬
dens in corde suo non est ds̃. & ce¬
tera. Prospicit autem dñs ut uideat
ꝑanimas scãs suas. quod significat
id quod dictum est de cȩlo. Nam
ꝑ se ipsum nichil eum latet. O m̃s
unum uel cum ipso uno non potest

Expanded text:
, quod ibi contentionem ipsam dirimit, litemque componit, quae inter eos qui ex Judaeis, et eos qui ex Gentibus crediderant, orta erat, cum illi tanquam ex meritis operum Legis sibi redditum Evangelii praemium arbitrarentur, quod illi contra Judaeis se praeferre gestirent, tanquam interfectoribus Dsumus Judaeos et Graecos omnes sub peccato esse, sicut scriptum est: Quia non est justus quisquam, non est intelligens: non est requirens Deum. Omnde coelo prospexit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum. Super Judaeos potest intelligi, ut honoratius eos appellaverit filios hominum, propter unius Dei cultum, in comparatione Gentilium de quibus arbitror superius dictum: Dixit imprudens in corde suo, Non est Deus, et caetera. Prospicit autem Dominus, ut videat per animas sanctas suas: quod significat id quod dictum est, de coelo; nam per seipsum nihil eum latet. 4. veunum, vel cum ipso uno potest
Abbreviated transcription (Latin):
gum enim meũ lene est & onis me¬
um leue est. Et uiam pacis ñ cog¬
nouerunt. Hanc utiq quam do¬
minus ut dixi commemorat. in iugo
lem & sarcina leui. Non est timor
di ante ocłos eorum. Isti ñdicunt
non est d̃s: s tamen ñ timent dm̃.¬

Expanded text:
gum enim meum suave est, et sarcina mea levis est . Et viam pacis non agnoverunt. Hanc utique quam Dominus, ut dixi, commemorat, in jugo suavi et sarcina levi. Non est timor Dei ante oculos eorum. Isti non dicunt, Non est Deus, sed tamen non timent D
Abbreviated transcription (Latin):
bona. Sic enun & illud recte intelligi¬
tur qđ ait apłs. ut sit ds om̃ia in om̃i¬
bus. Ipse finis erit desiderioꝵs nr̃oꝵ
qui sine fine uidebit᷑. sinc fastidio ama¬
bit᷑. sine fatigatione laudabit᷑. Hoc
munus. hic affectus. hic actus ꝓfecto

Expanded text:
bona\'? Sic enim et illud recte intellegitur, quod ait apostolus: Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine uidebitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc mun
Abbreviated transcription (Latin):
potest aliqua cẽ aistantia. Ipsa aue
esuitas. absꝙ diuerstat mensiuꝰ
& multe quipe mansiones iilin
ta: uarias meritoꝵ sigiisicant dignti
tes. Sed ubi ds̃ erit om̃ia in omiso
et etiam in dispari claritate par gu¬
dium. ut qđ habebunt singl̃ emr¬
stolum etiam in fut᷑o scło patri flam
subiectũ futurũ. uͥ ait. tunc & ps fi¬
iectus erit illi qui ei subiecit om̃a qñ
doquidem filio forma humana man¬
sura. ẽ. qua semꝑ maior ẽ pat̾. quaiuis
ñ defuerint qui ilła tunc filii subiceti¬
onem ipsuis humanȩ forme in diuiuã
substantiam cõmutationẽ intelligen¬
dam putauerint. tamꝗͣ hoc ciuq rei
subiciat᷑. qđ in eam uertit᷑ & muitatꝰ.
S intelligi potest ido magis aixsse
apłm etiã tunc patri filiũ subicctĩ si¬
turum. ne quis in eo putaret sp̃n e
corpus humanũ conuersione aliqus
sumendũ. ut sit d̃s om̃ia. non tamĩ
in illa forma hominis. s in om̃b qua¬
do capitis gła uniuersum corpus mi

Expanded text:
potest aliqua esse distantia: ipsa autem aeternitas absque diversitate mensurae est. Multae quippe mansiones in una vita varias meritorum significant dignites: sed ubi Deus erit omnia in omnibus, erit etiam in dispari claritate par gaudium; ut quod habebunt singuli, commstolum etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait: Tunc et ipse subjectus erit illi, qui ei subjecit omnia, quando Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater. Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem ipsius humanae formae in divinam substantiam commutationem intelligendam putarunt, tanquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed intelligi potest, ideo magis dixisse Apostolum, etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum conversione aliqua consumendum: ut sit Deus omnia, non tantum in illius forma hominis, sed in omnibus ; quando capitis gloria universum corpus i
Abbreviated transcription (Latin):
S hanc opinionem quam uertat y¬
sus non uideo conuenire nichil nos ut¬
get si filio dicente & nunc darifica me
tu pater apud temetipsum claritate qͥn
habiu priusquã mundꝰ eẽt apud te.
intelligamꝰ p̃destinatione claritatis hn¬
mane que in illo. ẽ. nature ex mortali
immortalis apud patrem futurȩ: q
hoc iam p̃destmando factum fusst
a uͦ. si tunc pat̾ caput nrm głiscius.
senus elegit: Sic enim nos elecl d
mͦ ipsc clarificatus quia prusq̃ muis
ec̃t nec nos eramuis. nec ipse mediail
quȩ futura sunt fecit ꝙ uocat ca ql
non sunt tamquã fint ꝓftelo scl̃mus

Expanded text:
 hanc opinionem, quam veritati prorsus non video convenire, nihil nos urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuissea vero, si tunc Pater caput nostrum ssemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse Mediatorquae futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt tanquam sint , profecto s
Abbreviated transcription (Latin):
li quantum ꝑ aliquos eorũ audiui qͥd
sit uirare ꝓrsus ignorant. Putant enĩ
se non uirare quando inore habent
scit d̾s ꝙ testis. ẽ. d̾s. & testem dm̃ inuo¬
co suꝑ ammã meam. quia ñ dicit᷑ ꝑ¬
am̃. & quia talia reꝑiunt᷑ in apło pau¬
lo s cciam illa ibi contra cos inuenta ẽ.
cotidie morior ꝑ urãm głam fr̃s quã¬

Expanded text:
li, quantum aliquos eorum audiui, quid sit iurare, prorsus ignorant; putant enim se non iurare, quando in ore habent: Scit deus et: Testis est deus et: Testem deum inuoco super animam meam, quia non dicitm\' et quia talia reperiuntur in apostolo Paulo. sed etiam illa ibi contra eos inuenta est, Cotidie morior. per uestram
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ ẽ contra p̾ceptum uiratio quȩ a
malo ñ.ẽ. uirantis. s incredulitatis eiꝰ
cui iurare cogit᷑. Nam hinc intelligi¬
tur ita dñm phibuisse ã iuirando. ut
quantũ in ipso ẽ. quisq ñ uiret. Quod
multi faciunt inore habentes uiratio¬
nem. tamꝗͣ magnũ aut suaue aliqͥd.
lam utiq apłs nouerat p̃ceptũ dñ¬

Expanded text:
n est contra praeceptum juratio, quae a malo est, non jurantis, sed incredulitatis ejus, cui jurare cogitur. Nam hinc intelligitur, ita Dominum prohibuisse a jurando, ut, quantum in ipso est, quisque non juret; quod multi faciunt, in ore habentes jurationem tanquam magnum aut suave aliquid. Nam utique Apostolus noverat praeceptum D
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝗ̃ natura humana que suscptist
a uerbo conuerteret᷑ in uebũ & hens
mutaret᷑ in dm̃. imino si diigentiꝰ ali
pinati sunt cogitemꝰ homo pirto nis̃i
Non enum quisꝗͣ ex ista mutation hi¬
minis ł dupplicari d̃i uerbũ dictꝰ s
ł augeri. ut aut duo sint qł uni hs
aut amplus sit qđ minꝰ fuit. łcrnsi
conuersa. uerbum dĩ quantũ erat pis¬

Expanded text:
mana, quae suscepta est a Verbo, converteretur in Verbum, et homo mutaretur in Deum, imo si diligentius quod opinati sunt cogitemus, homo periret in Deo. Non enim quisquam ex ista mutatione hominis vel duplicari Dei Verbum dicturus est, vel augeri, ut aut duo sint quod unum fuit, aut amplius sit quod minus fuit. Porro si conversa Verbum D
Abbreviated transcription (Latin):
regnare. ipsa regni eius maniats¬
ne confusi fatebunt᷑. Cigo opent s
regnare donec ponat õis inmiol¬
sa b̾ea ignaturꝰ s oporce. eumi requare doneo
antã cuidentiã regnũ suũ ꝑducere
donec uumici eius nullom᷑ audeant

Expanded text:
regnare ipsa regni ejus manifestatione confusi fatebuntur. Ergo oportet eum regnare, donec ponat omnes iniebuntur. Ergo oportet eum regnare, donec tantam evidentiam suum regnum perducere, donec inimici ejus nullo modo audeant
Abbreviated transcription (Latin):
iecit om̃ĩa tunc futurũ putant. cum
post iudiciidiẽ tradid̾it regnũ dõ &
patri ac ꝑ hoc etiam scdm istã opimo¬
si aliqui & hoc affirmant qđ iam fue¬
rit in di substantiã mutatꝰ homo. rp̃c.
ih̃c. illud certe negare ñ possunt qd̾ ad
huc natura hominis manet quando
añ passionẽ dicebat qm̃ pat̾ maior me
ẽ. Unde nulla cunctatio. ẽ. scd̾m hoc
esse dictum qđ forma serui maior est
pat̾. cui in forma d̃i equalis. ẽ. filius.¬

Expanded text:
jecit omnia: tunc futurum putant, cum jecit omnia: tunc futurum putant, cum post diem judicii tradiderit regnum Deo et Patri. Ac per hoc etiam secundum istam opiniosi et aliqui hoc affirmant, quod jam fuerit in Dei substantiam mutatus homo Christus Jesus, illud certe negare non possunt, qhuc natura hominis manebat, quando ante passionem dicebat: quoniam pater maior me est. unde nulla cunctatio est secundum hoc esse dictum, quod forma serui maior est pater, cui in forma dei aequalis est filius.
Abbreviated transcription (Latin):
quam putaret habitum xͥ qui ex hu-¬
mana creatura susceptus c̃. conuer¬
sum iri postea in ipsam dnunitatem
consubstantialis. & coet̾na natura. Aut
si quisquã contendit ut aliqui sensert̃
ita dictum. & ipse filius subiectus erit
qui illi subiecit omĩa. ut ipsã subiectio
creature in ip̃sam substantiã ł essenti¬
am creatoris. id ẽ ut quȩ fuerat substã¬
tia creaturȩ fiat substantia creatoris.
certe ł hoc concedit qd non habet du
bitationẽ nondum hoc fuisse factum
cum dñs diceret pat̾ maior me est. Di¬
xit enim hoc non solũ añꝗͣ ascendis¬
set in cȩlum: uerumetiã añꝗͣ passus
resurrexisset a mortuis. Iili autẽ qui
putant humanam. in eo naturã in
ditatis substantiam mutari atq con¬
uerti. & ita dictũ. tunc & ipse filius
subiectus erit ei qui illi subiecit om̃ia.
acsi diceret᷑. tuno & ipse filius hominiᷤ
& a uerbo di suscepta humana natura
cõmutabit᷑ in eius naturam qui ei sub¬

Expanded text:
quam putaret habitum Christi, qui ex huquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conuersum iri postea in ipsam diuinitatem consubstantialis et coaeterna natura, aut, si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum: et ipse filius subiectus erit qui illi subiecit omnia, ut ipsam subiectioncreaturae in ipsam substantiam uel essentiam creatoris, id est ut quae fuerat substantia creaturae fiat substantia creatoris, certe uel hoc concedit quod non habet ullam dubitationem, nondum hoc fuisse factum, cum dominus diceret: pater maior me est. dixit enim hoc, non solum antequam ascendisset in caelum, uerum etiam antequam passus resurrexisset a mortuis. illi autem qui putant humanam in eo naturam in deitatis substantiam mutari atque conuerti et ita dictum: tunc et ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omnia, ac si diceet a Verbo Dei suscepta humana natura, commutabitur in ejus naturam qui illi sub
Abbreviated transcription (Latin):
qui de maria uirgine natꝰ. ẽ: postea
te diceret de menbris corꝑis similitu¬
dinem ducens sicut enim corpꝰ unũ ẽ
inquit. ꝙ menbra habet multa. om̃a
autem menbra coeꝑis cum sint mul¬
ta unũ ẽ corpus. ita & .xͦ. Non dixit
caput de corꝑe suo quod ẽ eccłia. &
multis scͥpturarũ locis inuenimus
xp̃m etiam hoc mͦ appellari ut cum
om̃ib menbris intelligatur quibus
dictum est. uos estis corpus xp̃i & men¬
bra. Non gͦ absurde fic intelligimꝰ. tc̃
& ipsc filius subiectus erit ei. qui illi
subiecit omĩa. ut filium ñ solum capt̾
eccłiȩ. s om̃s cum eo scõs intelligamis.
qui sunt unum in xͦ unum scm̃ abrahȩ
Subiectum autẽ scd̾m contemplatio¬
nem sempit̾ne ueritatis ad optinendã
beatitudinẽ. nullo motu animi nulla
parte corpis resistente. ut in illa uita
nemine amante ꝓpriam potestatẽ. sit
antem ei omia subiecta fuerint tunc
&r ipse filus subiectus erit et qͥ illi sub¬
iecit omĩa. aut ideo dictum. ẽ. ne quis¬

Expanded text:
qui de Maria virgine natus est, postea te diceret de membris corporis similitudinem ducens: Sicut enim corpus unum est, inquit, et membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus, ita et Christus; non dixit,caput cum corpore suo, quod est Ecclesia. Et multis Scripturarum locis invenimus Christum etiam hoc modo appellari, ut cum omnibus suis membris intelligatur quibus dictum est: Vos estis corpus Christi et membra. Non ergo absurde sic intelligimus; Tunc et ipse filius subjectus erit ei qui illi subjecit omnia; ut Filium non solum caput Ecclesiae, sed omnes cum eo sanctos intelligamus, qui sunt unum in Christo, unum semen Abrahae. subjectum autem secundum contemplationem sempiternae veritatis, ad obtinendam beatitudinem, nullo motu animi, nulla parte corporis resistente; ut in illa vita nemine amante propriam potestatem, sit autem ei omnia subiecta fuerint, tunc et ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omnia aut ideo dictum est, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
actimendo demonstrauit. uͥ cum di¬
asset ecce pietas est sapientia: conti¬
nio subiunxit. Abstinere uͦ a malis
gͥ aebcimis odisse scientiam.: absit.
& auid c̃ scientia inflat & sola. sine ca axxi

Expanded text:
iendo monstrauit ubi cum dixisset: ecce pietas est sapientia, continuo subiunxit: abstinere uero a malis go debemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia inflat? Sola, sine chari
Abbreviated transcription (Latin):
tatem suꝑeminet scientiş . fides ant
uera & doctrina sana ambas dict ũ
ex đo. quia scriptum ẽ. a facie ens h¬
entia & intellectus ꝓcedit. & scriptĩ .
caritas uͦ ex dõ ẽ. Q legimus sp̃m saci¬
caritatis & continentiȩ. s mauis ẽ de-¬
num caritas quam scientia. Nam sairi-¬
tia quando est in homine. caritas at
necessaria ne inflet᷑. Caritas aut̃ m
emulat᷑. non agit ꝑperam. non isit¬
Qiud autem ẽ pietas nͥ dĩ culas s
unde ille colitur. nisi caritate: Cari
enm de corde puro & conscientia h¬
na ce fide non ficta. magna ꝙ urain¬
tus est. quia ipsa est & fins pricl.
Merito dictum c̃ fortis sicut mes ll
quia nemo eam uicit sicuit mõ l
ue quia inhac iuta usq ad mũ a
mensura caritatis sicut añs at l
iorem har caritatẽ nemo hait a

Expanded text:
supereminet scientiae? Fides autem vera et doctrina sana ambas esse dicit ex Deo, quia scriptum est, A facie ejus scientia et intellectus procedit : scriptum est, Charitas ex Deo est . Et legimus, Spiritum scicharitatis et continentiae . Sed majus est donum charitas quam scientia: nam scientia quando est in homine, charitas est necessaria, ne infletur; charitas autem non aemulatur, non agit perperam, non iid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem hac caritatem nemo habet, quam
Abbreviated transcription (Latin):
pit hoc donum. Hinc õ quos dis
cum eis lo queret᷑. qui carnis ansa
ꝑtas haberent: dicebat tamcu. Qui
habet aures audiendi audiat: ques
non om̃s habere proculdubio noue¬
rat. A quo autem habeant quicuns
habent. ipse dñs ostenddit ubi at bi¬
bo eis cor cognoscendi me. & aures ai¬
dientes. Aures gͦ audiendi. ipsum ẽ¬

Expanded text:
pit hoc donum. Hinc est quod Dominus, cum eis loqueretur, qui carnis aures apertas haberent, dicebat tamen, Qui habet aures audiendi, audiat : quas non omnes habere procul dubio noverat. A quo autem habeant, quicumque habent, ipse Dominus ostendit, ubi ait: Dabo eis cor cognoscendi me et aures audientes . Aures ergo audiendi, ipsum e
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Quod uult faciat non peccat si nu¬
bat. & tamen ctiam hoc donum dei ẽ
dicente scͥptura a dño iungit᷑ mulier
uiro. Ideo doctor gentium in fide. &¬
pudicitiã conuigalem ꝑ quam non fuit
adulteria & ꝑfectiorẽ continentiã per
quam nullus concubitus querit᷑ suo
sermone commendans &e hoc & illud
cum aminonuisset adiecit. Uellem au-¬
tem om̃s homines ẽẽ sicut meipsum. qͥa
utiq ipse ab om̃i concubitu continebat.
& continuio subumxit. Sed unusquisꝙ
ꝓprium donum habet a dõ. alius sic a¬
lius autem sic. Uellem autem om̃s¬
homines ẽẽ sicut me ipsum. Sed unus¬
quisq ꝓpriũ donũ habet a deo. alius
sic. alius autem sic. uͥsatis ostendit
non tantum continentiã donũ dei ẽẽ
s coniugatoꝵ etiam casticatẽ. Quȩ cũ
uera sint. hortam᷑ tamen ad hȩc quan¬
tum cuiq nr̃m datum ẽ. ut possit
borta i quia & hoc cius donum ẽ i
cuiuis manu sunt &e nos estent¬

Expanded text:
faciat, non peccat si nubat : et tamen etiam hoc Dei donum est, dicente Scriptura, A Domino jungitur mulier viro . Ideo Doctor Gentium et pudicitiam conjugalem per quam non fiunt adulteria, et perfectiorem continentiam per quam nullus concubitus quaeritur, sermone suo commendans, et hoc et illud cum admonuisset, adjecit, Vellem autem omnes homines esse sicut et me ipsum; quia utique ipse ab omni concubitu continebat: et continuo subjunxit, Sed unusquisque proprium donum habet a Deo; alius sic, alius autem sic . Numquid tam mhomines esse sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . Ubi satis ostendit, non tantum continentiam donum Dei esse, sed conjugatorum etiam castitatem. Quae cum vera sint, hortamur tamen ad haec, quantum cuique nostrum datum est ut possit hortari; quia et hoc ejus donum est, in cujus manu sunt et nos et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoc ÷ audi. Similit̾ e uir dñs ille. si¬
milit̾ & uir ñ habet potestatẽ corꝑis
sui s mulier. Hoc libent̃ audi. Uiciũ
tibi tollit᷑ non dñium. Adulteria tua
ꝓhibent᷑. non feminȩ subrigunt᷑. Tu
uir es. ostende. Nir a uirtute. ł iurtus
a uiro. Habes gͦ uirtutẽ. uince libidi
duc. ꝙ sequat᷑. S uide qua ducas. Capt̃
es. duc. & sequat᷑. s noli ire quo ñ uis
nouam nuptã. ad illam pulchiã orna¬
tam uiro suon̾ monilibꝰ s iurtutibꝰ. Si
enim casti & scĩ & boni intraueritis.
menbra ipsius nouȩ nuptȩ uos eritis.¬

Expanded text:
est hoc? Audi: Similiter et vir; dominus ille; siest hoc? Audi: Similiter et vir; dominus ille; similiter et vir non habet potestatem corporis sui, sed mulier . Hoc libenter audi. Vitium tibi tollitur, non dominium: adulteria tua prohibentur, non feminae subriguntur. Tu vir es, ostende: vir enim a virtute, vel virtus a viro. Habes ergo virtutem? Vince libidinduc, et sequatur: sed vide quo ducas. Caput es, duc quo sequatur: sed noli ire quo non vis novam nuptam, ad illam pulchram, ornatam viro suo, non monilibus, sed virtutibus. Si enim casti, et sancti, et boni intraveritis, membra ipsius novae nuptae, beat
Abbreviated transcription (Latin):
lere seruire: Sed quod ad menbra cor¬
ꝑs atanet quib sexus ipse distinguit᷑.
apłs dicit. Similit̾ & uir sui corꝑis po¬
istatem ñ habet s mulier. ut cum in
cteris actibꝰ ad humanam pacẽ ꝑtinenti¬
l uiro mulier debeat seruitutẽ huuis
umius rei qua sexus utriusq carnali sor¬
te discernit᷑ & carnalit̾ cominixtione con¬
cernit᷑ simiłe in se habeant potestatem
uir in uxorẽ. & uxor in uirum. Enẽs¬
mei filii mci sufficiant uobis uxores ur̃e
qm̃ sufficere uos uultis iixorib ur̃is. ñ
ius ab illa fiat aliquid pret̾ te. noli ali
quid facere pret̃ illam. Tu dñs es illa
uroꝵ ur̃arum. S quando uenit᷑ quosex¬
alsceriit᷑. ꝙ sexꝰ sibi utͣq miscet᷑. uxor ñ
bt̃ potestat̃ corꝑis fui s uit. Gaudebas
crigebas te. iactabas te. Bñdixit apłs.
optime dixit uas electionis. uxor non
habet potestatem corꝑis sui s iur. qͥ a
ego sum dñs. Laudasti. audi quod seqͥt᷑.
audi quod non uis: rogo ut uelis. Qd

Expanded text:
ere seruire? sed quod ad membra corporis adtinet, quibus sexus ipse distinguitur, apostolus dicit: similiter et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. ut cum in ceteris actibus ad humanam pacem pertinentibus mulier uiro debeat seruitutem, huius unius rei, qua sexus utriusque carnali sorte discernitur et carnali conmixtione conceraitur, similem in se habeant potestatem uir in uxorem ut uxor in uirum. mundos. Sufficiant vobis uxores vestrae, quia sufficere vos vultis uxoribus vestris. Non vis ab illa fiat aliquid praeter te: noli facere aliquid praeter ipsam. Tu dominus es, illa uxorum vestrarum. Sed quando venitucernitur, et sexus sibi uterque miscetur; Uxor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Gaudebas, erigebas te, jactabas te. Bene dixit Apostolus, optime dixit Vas electionis: Uxor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Quia ego sum dominus. Laudasti: audi quod sequitur, audi quod non vis, rogo ut velis. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilis paulus conuigib ait. Nolite
fraudare inucẽ nͥ ex consensu ad tempꝰ
ut uacetis orationi. & iterum ad ipsum
estote. ne uos temptet sathanas ꝓpter
incontinentiã urãm. Quod putari põ¬
set non ẽẽ peccatũ misceri scilicet con¬
iugi ñ filiorũ ꝓcreandoꝵ causa quod bo¬
num nuptiale est s carnis etiam uo¬
luptatis. ut fornicationis. siue adul¬
terii. siue cuiusꝙ̃ alterius mmmunditi¬
ȩ mortiferũ malum auod tuipe est e¬
tiam dicere. quo potest temptante sa
thana libido ꝑtrahere incontinentiũ
a cuiter infirmitas. P osset gͣ ut cdixi¬
peccatũ cum dari ueniam facientibus
apłica auctoritate fateat᷑. Propt̃ hec at¬
q huiusmodi peccata. & alia licet his
maiora quȩ. funt uerboꝵ & cogitatio¬
num offensionib apło iacobo confitente
ac dicente in multis enim offendimus
om̃s oportet cotidie crebroq oremus do
minum. atq dicamus. Dimitte nobis de¬
bita nr̃a ne in eo quod sequit᷑ mentiam᷑.

Expanded text:
Paulus conjugibus ait, Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter incontinentiam vestram: quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est ettana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixipeccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritas fateatur? Tale que hujusmodi peccata, et alia, licet iis minora, quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente: In multos enim offendimus omnes , oportet ut quotidie crebroque oremuminum, atque dicamus: « Dimitte nobis debita nostra, » ne in eo quod sequitur mentiamur, «
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. Regnauit mors ab adam us¬
ꝙ ad moẏsen. & um eos qui non in
smilitudinem preuaricationis adȩ
peccauerunt. quia in se ipsis cum iam
nati essent nec ratione adhuc uteren
tur qua ille utebat᷑ quando peceauit.
nec preceptum accepissent quod ille
transgressus est. s solo originali uicio
tenerent᷑ obstricti. ꝑ quod eos regnum
mortis traheret ad condempnatio¬
nem. Quod regnum mortis in eis tan¬
dum non est qui grã xp̃i renati ad eiꝰ
panent regnum. qm̃ mors temꝑalis q̃¬
lis e psa de originali pecato ꝓpagata
sit cupus ieis interuit. ammam uͦ
es penas non trahit. ubi uoluit regnũ
mortis intelligi ut anima renouata
gan iam non moriatur in gehenna
het a iuta dĩ non alienet᷑. non separe¬
a. Bempals autem mors etiam in
dis auap̃i morte redimunt᷑ iliqua

Expanded text:
intelligi, « regnavit mors ab Adam usintelligi, « regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, et in eos qui non in similitudinem praevaricationis Adae peccaverunt: » quia in seipsis, cum jam nati essent, nec rattur, qua ille utebatur quando peccavit, nec praeceptum accepissent quod ille transgressus est, sed solo originali vitio tenerentur obstricti, per quod eos regnum mortis traheret ad condemnationem. Quod regnum mortis in eis tantum non est qui Christi gratia renati ad ejus pertinent regnum, quoniam mors temporalis, quamvis et ipsa de originali delicto propagata sit, corpus in eis interemit, animam vero ad poenas non trahit. Ubi voluit regnum mortis intelligi, ut anima renovata per gratiam jam non moriatur in gehenna, id est, a vita Dei non alienetur, non separetur; temporalis autem mors etiam in his qui Christi morte redimuntur, relinqua
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ dño nr̃o. Sicut ab illo uno ho¬
mine sic ab codem peccato infaites
immunes esse non possunt. msiab
cuis reatu ꝑ xp̃i baptismum resoliat̃
Nsq enim ad legem ꝓeccatum in mui¬
do fuit. Non quia deinceps non fut si
uoluntatis s potius uanitatis sue pl-¬
taret libero arbitrio legem potuise
sufficere & xp̃i grãm derideret. idbo
batur quia lex non erat qua argua¬
te demonstraretur: fiue lex ratioull
paruulis. siue lex littere in popb
regnauit inquit mors ab adam ule
ad moy sen. Quia nec lex ꝑinor sa l
ta potuit regnum mortis auferre s sola
nauerit uide. Et in cos inquit qui non
peccauerunt in similitudinem preua-¬
ricationis ade. Iste enim melior intellec̃
tus horum uerborũ. ut cum dixisset. reg¬
nauit mors & in eos qui non peccaue¬
runt. quasi nos moueret quare in eos
regnauerit qui ñ peccauerunt. adderet
in similitudinem p̾uaricationis adȩ. id
est quia merat in hoꝵ menbroꝵs. simi¬
litudo p̾uaricationis adȩ. Potest & sic

Expanded text:
unt. sicut ab illo uno homine sic ab eodem peccato infantes immunes esse non possunt, nisi ab eius reatu per Christi baptismum resoluantur. usque enim ad legem peccatum in mundo fuit. non quia deinceps in nemine fuoluntatis sed potius uanitatis suae putaret libero arbitrio legem potuisse sufficere et Christi gratiam derideret, ideo batur\', quia lex non erat, qua arguente demonstraretur, siue lex rationis in paruulo siue lex litterae in populo. Sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen, quia nec lex per Moysen data potuit regnum mortis auferre, quod sola naverit, vide. « Et in eos, inquit, qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. » Iste enim melior intetus horum uerborum, ut. cum dixisset: Regnauit mors in eos, qui non peccauerunt, quasi nos moueret, quare in eos regnauerit, qui non peccauerunt, adderet: In similitudinem praeuaricationis Adae, id est quia inerat in eorum membris similitudo praeuaricationis Adae.
Abbreviated transcription (Latin):
sumilitudinem p̃uaricationis ade qͥ
est forma futuri. Cuiꝰ futuri. nisix
& qualis forma. nisi a contrario: Qs
alibi etiam dicit. Sicut in adam om̃s
bunt᷑. Sicut in illo illud ita in istois¬
tud. Ipsa est forma. Sed hȩc forma
non om̃i ex parte conformis est. Inde
sicut delictum ita & donatio. Sicls

Expanded text:
similitudinem praevaricatiosimilitudinem praevaricatioest forma futuri » . « Cujus futuri, nisi Christi? et qualis forma, nisi a contrario? Quod alibi etiam dicit: Sicut in Adam omnes buntur » . « Sicut in illo illud, ita in isto istud: ipsa est forma. Sed haec forma non omni ex parte conformis est: unde sicut delictu
Abbreviated transcription (Latin):
ditionẽ mortalium ꝑtinet. morerent᷑.
Quod autem dicit apłs in quo om̃s
peccauerunt: in quo intelligitur nsi ĩ
adam. in quo eos dicit & mori: Quia
non erat ustum. sine crimine transi
re supplicium. Qͥd autem aliud indi¬
cant etiam sequentia uerba apłica..
Cum enim hoc dixisset adiunxit. Us
q ad legem enim peccatum in mun-¬
do fuit: idest quia nec lex potuit au
gͦ s non deputabatur. quia non osten¬
debatur quo deputaret᷑. Sicut enm
alibi dicit: ꝑ legem cognitio peccati.
S regnauit inquit mors ab acdam us
q ad moysen. Hocͤ quod supra dixe¬
rat usq ad legen. Non usq ad moysen
ut deinceps non esset peccatum. sed qa
nec lex ꝑ moy sen data regnum potuit
mortis auferre. quȩ non regnat uti
nisi ꝑ peccatum. Regnum porro enis
est ut hominem mortalem in scdam
tiam quȩ sempit̾na est p̃cipitet mort̃
Regnauit autem s in quibꝰ: E tian
in his inquit qui non peccauerunt ĩ

Expanded text:
ditionem mortalium pertinet, morerentur. ditionem mortalium pertinet, morerentur. Quod autem dicit Apostolus, in quo omnes peccaverunt, in quo intelligitur, nisi in Adam, in quo eos dicit emori? quia non erat justum sine crimine tre supplicium. Quid autem aliud indicant etiam sequecum enim hoc dixisset, adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, id est, quia nec lex potuit aufergo, sed non deputabatur,  quia non ostendebatur, quod deputaretur. sicut enim alibi dicit: per legem cognitio peccati, sed regnauit, inquit, morsque ad Moysen; hoc est quod supra dixerat, usque ad legem: non usque ad Moysen, ut deinceps non esset peccatum; sed quia nec lex per Moysen data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. Regnum porro ejus est, ut hominem metiam, quae sempiterna est, praecipitet mortem. Regnavit autem: in quibus? Et in his, inquit, qui non peccaverunt in
Abbreviated transcription (Latin):
non imitantur peccatores: Aut pec¬
catum generis humani non magis ex
ipsa sumpsit exordium:  muliere i¬
nicium factum est peccati. & ꝑ illam si¬
cut scriptum est mori᷑ om̃s. Cur gͦ ñ
uis attendere ꝓpterca potius apłm per¬
uit in mundũ. quia ñ imitationẽ s
generationem uolebat intelligiꝰ Sic̃
enim amuliere micium peccati fuit.
sic incium generationis a uiro. ẽ. Pri¬
or enim uir seminat ut femina pa¬
riat. Ideo ꝑ unum hominẽ peccatũ
intrauit in mundum. quia ꝑ semen
generationis intrauit. quo a uiro ex¬
cipiens concipit femina. Quo more
nasci uoluit. qui solus sine peccato est
natus ex femina. Utrum autem pec¬
catum. an mors. an utrumq in om̃s
homines ꝑtransisse dictum sit: ambi¬
guum est. Sed quid hoꝵ sit res ipsa
tam aꝑta demonstrat. Nam si pecca¬
tum ñ ꝑtransisset. non om̃is homo
cum lege peccati quȩ in menbris est¬
nasceret᷑. Si mors non ꝑtransisset ñ
om̃s homines quantũ ad istam con¬

Expanded text:
non imitantur peccantes, aut peccatum generis humani non magis ex ipsa sumpsit initium? A muliere initium factum est peccati, et propter illam, sicut scriptum est, morimur omnes . Cur ergo non vis attendere, propterea potius Apostavit in mundum, quia non imitationem, sed generationem volebat intelligi? Sicut enim a muliere initium peccati fuit, sic initium generationis a viro est: prior enim vir seminat, ut femina pariat: ideo per unum hominem peccatum intravit in mundum, quia per semen generationis intravit, quod a viro excipiens concepit femina: quo more nasci noluit, qui solus sine peccato est natus ex femina. LVII. JUL. catum, an mors, an utrumque per omnes homines pertransisse dictum sit, videtur ambiguum: sed quid horum sit, res ipsa tam aperta demonstrat. Nam si peccatum non pertransisset, non omnis homo cum lege peccati, quae in menasceretur. Si mors non pertransisset, non omnes homines, quantum ad istam con
Abbreviated transcription (Latin):
catum fuit. ñ orignale tantum sa
ne peccatum intelligi uoluit. Q il
usq ad legem fuit. quia nec lex pl¬
it auferrc peccatum. Usꝙ ad lignis¬
pe dictum ẽ. uit etiam ipsam leg i
sententia ista conclud̾et. quomꝰ al¬

Expanded text:
fuit: non originale tantum, sed omne peccatum intelligi voluit: et ideo usque ad legem fuit, quia nec lex potuit auferre peccatum. Usque ad legem quippe dictum est, ut etiam ipsam legem sententia ista concluderet: quom
Abbreviated transcription (Latin):
lex non est extra ꝑmansionem pecca¬
ti. quod fuisse dictum est usq ad ip¬
sum. Ac ꝑ hoc nemo tollit peccatum.
quod nec lex quamuis sc̃a. & iusta. et
bona potuit auferre. insi ille de quo
dictum est. ecce agnus dei. ecce qui
tollit peccata mundi. Tollit autem
& dimittendo quȩ facta funt. & ori¬
ginale comp̃hendit᷑. & adiuuando ne
fiant: & ꝑducendo ad uitam. ubi fieri

Expanded text:
lex non est extra permansionem peccati, quod fuisse dictum est usque ad ipsam. Ac per hoc, nemo tollit peccatum, quod nec lex, quamvis sancta et justa et bona, potuit auferre, nisi ille de quo dictum est, Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Tollit autem et dimittendo quae facta sunt, ubi et originale comprehenditur; et adjuvando ne fiant, et perducendo ad vitam ubi fieri
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit de alam qui est forma fucu¬
ri. neq hoc uno modo intelligit᷑. Aut e¬
nim forma. xp̃i ẽcontrario ẽ. ut quem
admodum in adam om̃s moriunt᷑. ita
& in xp̃o om̃s uiunificentur. & quom᷑ ꝑ
ipsius inobedientiam peccatores con-¬
stituti sunt multi. sic ꝑ. xp̃i obedientiã
iusti constituentur multi. aut formam
futuri eum dixit. quod ipse inflixerit
formam mortis posteris fuis. Iule tam̃
melior est intellectus. ut econtrario for¬
ma cẽ credatur. quam multum com¬
m̃dat apłs. Deniq ne om̃ino ex equo
in hac forma eadem contraria pensa
delictum multi mortui sunt: multo
magis & grã dĩ. & donum in gr̃a uniꝰ
hominis ihu xp̃i in multos habunda¬
uit. ut intelligatur non magis mul¬
tos. cum inqui magis multi sunt qͥ
dampnabunt᷑. Sed magis habundauit.
lit̾ ualet forma mortis ex adam. in et̾¬
sit e contrario. plus tamen p̃stat xp̃c
regeneratis quam eis nocuerat ille ge¬
neratis. Disputamus enim ñ de quoc̃q¬

Expanded text:
adiunxit de Adam: Qui est forma futuri, neque hoc uno modo intellegitur. aut enim forma Christi a contrario est, ut, quem ad modum in illo omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificentur ipsius inobedientiam peccatores constituti sunt multi, sic per Christi obedientiam justi constituantur multi, aut formam futuri eum dixit, quod ipse inflixerit formam mortis posteris suis. Ille tamen est melior intellectus, ut econtrario forma esse credatur, quam multum commendat Apostolus. Denique ne omnino ex aequo in hac forma eadem contraria pensardelictum multi mortui sunt, multo magis gratia dei et donum in gratia unius hominis Iesu Christi in multos abun dauit, ut intellegatur non in magis multos\', cum iniqui magis multi sint, qui damnabuntur, sed magis abundauit\', liter ualet forma mortis ex Adam, in aetersit a 10 contrario, plus tamen praestat Christus regeneratis, quam eis nocuerat ille generatis.
Abbreviated transcription (Latin):
est cui gr̃a est & ipsa iustitia. Tamꝙͣ
emi debita tibi redderetur: si ex det
esset iustitia cui debet᷑. Nunc uero
de plenitudine eius accepimus non
solum gram̃ qua nunc iuste in labi¬
ribus usq in finem inuimus. s etuã
gram̃ ꝓ hac gr̃a. ut in requie postea
sine fine uiuamus. Item lectionis¬

Expanded text:
est. cui gratia est et ipsa iustitia. tibi est. cui gratia est et ipsa iustitia. tibi enim tamquam debita redderetur, si ex te tibi esset iustitia, cui debetur. nunc uero de plenitudine eius accepimus non solum gratiam. qua nunc iuste in laboribus usque in finem uiuimus. sed etiam gratiam pro hac gratia. ut in requie postea sine fine uiuamus\'. hoc ni
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ elationis pestem uigilantissime mi¬
litans. stipendium inquit peccati mor
Recte stipendium quia debetur. qui¬
a digne retribuitur. quia merito red¬
ditur. Deinde ne iustitia de humano
se extolleret bono merito. sieut huma¬
num meritum malũ non dubitatur.
cẽ peccatum: ñ a contrario rettulit di¬
cens stipendium iustitiȩ uita ȩt̃na: s
pret̾ mediatorem aliqua alia uia qͦ¬
drum peccati sit mors. quid te dispo¬
nis tollerc ohumana non iustitia. s
nomine iustitiȩ plane suꝑbia: Quid
te disponis extollcre : & contrariam
morti uitam et̃nam tanquã debitũ
stipendium flagitare: Cui debet᷑
unta et̾na uera iustitra est. Si autẽ
uera iustitia est: ex te non est. Desursu
est descendens a patre luminum ur
haberes eam. si tamen habes cam
fecto accepisti. Quid enin bomi habs
quod non accepisti Quappter o hom
si accepturus es uitam et̃nam iustiui¬
ȩ quidem stipendium est: s tibi gra

Expanded text:
ergo elationis pestem uigilantissime miergo elationis pestem uigilantissime militans: Stipendium, inquit, peccati mors: recte stipendium, quia debetur, quia digne retribuitur, quia merito redditur. deinde, ne iustitia de humano se extolleret bono merito. sicut humanum meritum malum non dubitatur esse peccatum, non a contrario rettulit dicens: \'Stipendium iustitiae uita aeterna,\' praeter mediatorem aliqua alia uia qudium peccati sit mors. quid te disponis extollere, o humana non iustitia sed nomine iustitiae plane superbia? quid te disponis extollere et contrariam morti uitam aeternam tamquam debitum stipendium flagitare? cui debetur uita aeterna, uera iustitia est; si autem uera iustitia est. ex te non est, desursum est descendens a patre luminum. ut haberes eam, si tamen habes eam, profecto accepisti; quid enim boni habes, quod non accepisti? quapropter, o homo, si accepturus es uitam aeternam, iustitiae quidem stipendium est, sed tibi gratia