comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit talis inuentꝰ. iam nc̃ sibi omni u
nos indulgentie aditũ intelligat abscrat.
qͥa ferro nẽcesse est excidant᷑ uũlnc tal ant
fomentoꝵ ñ senserint medicinã. ui¬
idicimꝰ etiã licent̾ ac libere merplora¬
te uitȩ homines quib etiuã fuert
numerosa conugia ad prefatas dit¬
nitates ꝓ ut cuicũq libuerit aspirare.
Qđ ñ tantũ illis qui ad hec immoderata
ambitione ꝑueniunt quantũ metropos¬
tanis specialit᷑ pontificib imputamus
Qui dũ inhibitis ausib coniuerit: di ñ
quantũ in se est precepta contempnunt.
Et ut taccamꝰ qđ altiꝰ suspicam᷑: ubi ilud
est qđ d̾s nrͣ data ꝑ moysen lege constru
dicens: Sacerdotes mei semel nubant. ft
alio loco. Sacerdos uxorem uirgine̾ accipit.
ñ uiduã. ñ repudiatam. ñ meretricem
Qđ secutus apłs ex ꝑsecutore p̃dicator urs
uxoris uirũ tam sacerdotem quã diadmũ
fieri debere mandauit. Quȩ om̃ia ita
ur̃arũ regionũ despiciunt᷑ ꝙ̃s: quasi in

Expanded text:
fuerit talis inventus, jam nunc sibi omnem per nos indulgentiae aditum intelligat obseratum, quia ferro necesse est excidantur vulnera quae fomentorum non senserint medicinam. exploratae vitae homines, quibus etiam fuerint numerosa conjugia, ad praefatas dignitates, prout cuique libuerit, aspirare. Quod non tantum illis qui ad haec immoderata ambitione perveniunt, quantum metropolitanis specialiter pontificibus imputamus, qui dum inhibitis ausibus connivent, Dei nostri, quantum in se est, praecepta contemnunt. Et ut taceamus quod altius suspicamur, ubi illud est, quod Deus noster data per Moysen lege constituit, dicens, Sacerdotes mei semel nubant ? et alio loco: Sacerdos uxorem virginem accipiat, non viduam, non repudiatam, non meretricem ? Quod secutus Apostolus ex persecutorem sacerdotem, quam diaconum fieri debere mandavit. Quae omnia ita a vestrarum regionum despiciuntur episcopis, quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
si desponsatam alii puellam. alter
in matrimoniũ possit accipere: hoc
ne fiat om̃ib modis inhibemꝰ: quia illa
benedictio quã nupturȩ sacerdos impo¬
nit. apud fideles cuiꝰdam sacrilegii instar
est. si ulla transgressione uiolet᷑.
t̾ his uͦ uͦ in congrue dilectio tua
& militie cingulũ & ludicras uoluptates
& noua conuigia: & inhibitos denuo appe¬
tuiere concubitꝰ. Quoꝵ ꝓfessam inconti¬
nentiã generati post̃ absolutionem filii
ꝓdiderunt. De quib qͥa iam suffugium
ñ habent penitendi. id duximꝰ decernen¬
dum: ut sola intra eccłiam fidelib oratione
uingant᷑. Sacris mysterioꝵ cȩlebritatib
quamius n mereant᷑ intersint: adñice au¬
tem mensȩ conuurio segregent᷑ ut Hac
saltem districtione correpti. & ipsi in se sua
errata castigent. & aliis exemplũ tribuant:
quatinꝰ ab obscȩnis cupiditatib retrabant᷑
Quib tam̃ qm̃ carnali fragilitate cecidert᷑.

Expanded text:
si desponsatam alii puellam, alter si desponsatam alii puellam, alter in matrimonium possit accipere, hoc ne fiat omnibus modis inhibemus, quia illa benedictio quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla transgressione violetur. V. De his vero non incongrue dilectio tua et militiae cingulum, et ludicras voluptates, et nova conjugia, et inhibitos denuo appetivere concubitus. Quorum professam incontinentiam generati post absolprodiderunt. De quibus, quia jam suffugium non habent poenitendi, id duximus decernendum, ut sola intra ecclesiam fidelibus oratione jungantur; sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantur, intersint. A Dominicae autem mensae convivio segregentur: ut hac saltem districtione correpti, et ipsi in se sua errata castigent: et aliis exemplum tribuant: quatenus ab obscenis cupiditatibus retrahantur. Quibus tamen quoniam carnali fragilitate ceciderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ulibet corporalis egritudinem desperati¬
onis inciderint. & sibi unico credulitatis
auxilio poposcerint subueniri: eođe quo
poscunt momento temporis expetite
regnerationis prenuia consequant᷑. Hacte¬
nus erratũ in hac parte sufficiat: nunc
prefatam regłam om̃s teneant sacerdotes.
qui nolunt ab apłice petre suꝑ quã xp̃c
iniuersalẽ construxit eccł̃iam soliditate diuelli:
diectum est etiã quosda xp̃ianos L¬
ad apostasiam qđ dici nefas est trause¬
untes: & idoloꝵ cultu ac sacrificiorũ
ontaminatione ꝓfanatos. Quos axp̃i cor¬
pore & sanguine quo dudũ redempti fue¬
tant renascendo: iubemꝰ abscidi. Et si
resipiscentes forte aliquando fuerint ad¬
lamenta conuersi: his quandiu uiuunt
agenda penitentia est. & in ultimo fine
suo reconciliationis gr̃a tribuenda: quia
dicente dño. nolumꝰ mortẽ peccatoꝵ. sed
ut conuertatur & uiuat.¬
ł conuuicali autẽ uetatione requisiti

Expanded text:
cujuslibet corporalis aegritudinem desperaticujuslibet corporalis aegritudinem desperationis inciderint, et sibi unico credulitatis auxilio poposcerint subveniri, eodem quo poscunt momento temporis expetitae regenerationis praemia consequantur. Hactenus erratum in hac parte sufficiat, nunc praefatam regulam omnes teneant sacerdotes, qui nolunt ab apostolicae petrae super quam Christus universalem construxit Ecclesiam, soliditate divelli. III. Adjectum est etiam quosdam Christianos ad apostasiam quod dici nefas est transeuntes, et idolorum cultu ac sacrificiorum contaminatione profanatos, quos a Christi corpore, et sanguine quo dudum redempti fuerant nascendo jubemus abscindi, et si resipiscentes forte ad lamenta fuerint aliquando conversi, his quandiu vivunt agenda poenitentia est, et in ultimo fine suo reconciliationis gratia tribuenda, quia dicente Domino: « Nolumus mortem peccatorum, sed ut convertantur et viva conjugali autem vetatione requisiti,
Abbreviated transcription (Latin):
oi utorta as alitu ssola temeritate
os uatrat passim ac libere natalicus
q̃ pesibi priuilegiũ & apudonis eccłłas¬
qnicun specialit᷑ cũ pentecostem sũo pas¬
qnaetntat. quib solis ꝑ annũ diebus
sidem confluentib generalia baptisma¬
as fiaen conuenit sacramenta. his dum¬
nt eleetis qui ante quadraginta uł ed
anple dies nomen dederint. & exorcismis
amarinisq orationib atq ieuiniis fuerunit
opltꝰ quatinꝰ apłica illa impleat᷑ p̃ceptio.
it apurgato fermento ueteri: noua inci¬
put esse conspersio. Sicut sacram eͦ pas¬
dulem reuerentiã in nullo dicimꝰ esse¬
minuenda: ita infantib quĩ necdũ loqui
petuerint ꝑ etatẽ uł his quib in qualibet
ucesficite opus fuerit sacri unda baptisma¬
ns om̃i uolumꝰ celeritate succurri. ne ad
nram ꝑnitiem tendat animarũ. si nega
ndesiderantib fonte salutari. exiens
Qucũq etiam discrimen naufragii. hosti¬
lius incursũ. obsidionis anibiguũ. uel

Expanded text:
toritatis alicujus sed sola temeritate praesumitur, ut passim ac libere natalitiiscum hoc sibi privilegium et apud nos, et anicum specialiter cum Pentecoste sua Pascha defendat; quibus solis per annum diebus, ad fidem confluentibus generalia baptismatis tradi convenit sacramenta, his dumtaxat electis, qui ante quadraginta vel eo amplius dies nomen dederint, et exorcismis, quotidianisque orationibus atque jejuniis fuerint expiati; quatenus Apostolica illa impleatur praeceptio , ut expurgato fermento veteri, nova incipiat esse consparsio. Sicut sacram ergo paschalem reverentiam in nullo dicimminuendam, ita infantibus qui nondum loqui potuerint per aetatem, vel his quibus in qualibet necessitate opus fuerit, sacri unda baptismatis omni volumus celeritate succurri, ne ad nostrarum perniciem tendat animarum, si negato desiderantibus fonte salutari, exiens Quicunque etiam discrimen naufragii, hostilitatis incursum, obsidionis ambiguum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
unuarii continus dieb nulli liceat de eccłia
abseutare in domib nec sedere ad uillam. nec
montes petere. nec nudis pedib incedere: sed
concurrere ad eccłiam. Qđ qui nͣ obseruauerit
de susceptis: anathema sit mn ꝑpetuũ. Ab uniuer¬
sis tp̃is dictum est. Anathema sit
tem dictum ẽ. ut hii qui ꝑ disciplinã aut sen¬
tintiã ep̃i ah eccł̃ia fuerint sep̃arati: ab aliis ep̃is
nͦ sint recipiendi. Qđ si scientes ep̃i fecerint.
ñ labeant cõmunionẽ. Ab uniuersis ep̃is dictũ
pͣsumptũ de officio sponte discesserit. ac uelut
obseruatorẽ legis monachũ uideri se maluerit
sse quã clericũ. ita de eccłia repellendũ: ut nͥ ro¬
gando atq obsecrando plurimis temporibus
sitisfecerit. ñ recipiat᷑. Ab uniuersis ep̃is dic̃¬
tum est. Ita fiat.

Expanded text:
Januarii, continuis diebus nulli liceat de ecclesia absentare in domibus, nec sedere ad villam nec montes petere, nec nudis pedibus incedere, sed concurrere ad ecclesiam. Quod qui non observaverit de susceptis, anathema sit in perpetuum. Ab universis episcopis dictum est: Anathema sit. tem lectum est: Ut hi qui per disciplinam aut sententiam episcopi ab Ecclesia fuerint separati ab aliis episcopis non sint recipiendi; quod si scientes episcopi fecerint, non habeant communionem. Ab universis episcopis dictum praesumptam de officio suo sponte discesserit, ac se velut observatiorem esse quam clericum, ita de ecclesia repellendum, ut, nisi rogando et obsecrando plurimis temporibus satisfecerit, non recipiatur. Ab universis episcopis dictum est: Ita fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
disxipłos suos docuit orare. ait. Pater nr̃ qͥ es
i elis scĩficetur nom̃ tuũ. In bonis & iustis
hominib sc̃ificatur nom̃ dñi: & in malis
blasphemat᷑. Et ipsa ꝑ se ueritas ait: Si of¬
fers mnunus tuũ ad altare. & recordatus
fueris qͥa  fr̃ tuus habet aliquid aduer¬
sumi te relinque ibi iuunꝰ tuũ ante altare

Expanded text:
Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum. » In bonis et justis hominibus sanctificatur nomen Domini, et in malis blasphematur, et ipsa per se Veritas ait: « Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinque
Abbreviated transcription (Latin):
gullamitas opprimet portas. Quia hec erit
in medio terrȩ. in medio ipłoꝵ. Quomͦ si pau¬
croluş quȩ reinanserunt excutiant᷑ ex olea:
e racemi cũ suerit finita uindemia. Hi leua¬
suiit uocẽ suã atq laudabunt: cũ glificatus
suerit dñs. hinnient de mari: Propt᷑ hoc in
doctrinis glorificate dnm: & in insulis ma

Expanded text:
as opprimet portas. Quia haec erunt in medio terrae, in medio populorum: Quomodo si paucae olivae, quae remanserunt, excutiantur ex olea, et racemi, cum fuerit finita vindemia. Hi levabunt vocem suam, atque laudabunt. Cum glorificatus fuerit Dominus, hinnient de mari. Propter hoc in doctrinis glorificate Dominum: in insulis ma
Abbreviated transcription (Latin):
i laici uxor in adulterio fuerit dep̾hensa.
hic talis ad ministeriũ eccłiasticũ nullomͦ
adlucat᷑. Si autẽ post ordinationẽ alici eleru
uxor adulterata fuerit: dimittat. eam. Si aut̃
cũ ipsa uoluerit ꝑmanere: aministerio alien st¬
martiũ acceperit: nulhelericꝰ. nulla reliq
osa cũ ea coniuiuũ sumat: nunꝗͣ cominui¬
nicet. Morienti tantũ ei sacramenta subuciues¬

Expanded text:
i laici uxor in adulterio fuerit deprehensa, hic talis ad ministerium ecclesiasticum nullo modo adducatur. Si autem post ordinationem alicujus clerici uxor adultera fuerit, dimittat eam: sin autem cum ipsa voluerit permanere, a ministerio alienusmaritum acceperit, nullus clericus, nulla religiosa persona cum ea convivium sumat, nunquam communicet; morienti tamen ei sacramenta subve
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullꝰ eoꝵ id est monachoꝵ forensis negocii
susceptor uł executor existat: nͥ id qđ monaste¬
riĩ exposcit utilitas abbate sibi nichilominus
imꝑante. canonũ ante onua gallicanoꝵ de his

Expanded text:
ut nullus eorum, id est monachorum, forensis negotii ut nullus eorum, id est monachorum, forensis negotii susceptor vel exsecutor existat, nisi id quod monasterii exposcit utilitas, abbate sibi nihilominus imperante, canonum ante omnia Gallicanorum de his
Abbreviated transcription (Latin):
uet᷑: & annuis uicib ab ep̃o dioceses uisitent᷑
Et si qua forte basilica reꝑta fuerit destituta
ordinatione ipsiꝰ reparari p̃cipiat᷑. qͥa terci.
ex om̃ib antiqua traditione ut accipiat᷑ ab ep̃is
ceri uł adherere consortio: aut relinquat
adulterã. aut aclero habeat᷑ extraneus. Si mili
sententia ostiarioꝵ manebit sententia
bseruandũ quoq decreuimꝰ ne qͥs sacerdo¬
tum uł clericoꝵ more scłariũ iudicũ audeat
accipere ꝓ impensis patrociniis munera. nisi
forte in eccłus oblata gratuita. quȩ ñ fauore
muneris uideant᷑ accepta s collatione deuotio¬
nis illata. Qł si quęsita ꝓbat᷑ accipere: ueluti
exactor fenoris aut usurarũ possessor scđm sta¬
tuta patrũ se nouerit degradandũ
Ionachi a monasterio foras egredientes. ne
aliqđ ministeriũ eccłiasticũ p̃sumant age
reꝓhibem nͥ forte cũ albatis imꝑio. Similit᷑

Expanded text:
vetur, et annuis vicibus ab episcopo dioeceses visitentur, vetur, et annuis vicibus ab episcopo dioeceses visitentur, et si qua forte basilica reperta fuerit destituta, ordinatione ipsius reparari praecipiatur, quia tertia ex omnibus antiqua traditione ut accipiatur ab episcceri vel adhaerere consortio, aut relinquat adulteram, aut a clero habeatur extraneus. Simili sententia ostiariorum punietur labservandum quoque decrevimus, ne quis sacerdotum vel clericorum more saecularium judicum audeat accipere pro impensis patrociniis munera, nisi forte in ecclesiis oblata gratuita, quae non favore muneris videantur accepta, sed collatione devotionis illata. Quod si quaesita probatur accipere, veluti exactor fenoris, aut usurarum possessor, secundum statuta Patrum se noverit degradandum. XI. Monachi a monasterio foras egredientes ne aliquod ministerium ecclesiasticum praesumant agere prohibemus, nisi forte cum abbatis imperio. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
increpatus a fr̃ib corrigatur. Et si forte in¬
firmitate aliqua ne hoc impleat fuerit impe¬
ditꝰ: hoc suis litteris inctͦpolitano indicare ꝓcu
Tate corporali uenire contempserit: sicut statu¬
ta patrũ censuert᷑ usq ad futurũ concilium
e diocesanis eccłiis uł clero id placuit defini¬
ri: ut prb̃i uł diaconi qui nubi constituti
st̃ cũ clericis septimanas obseruent. id est ut
prb̃t unã faciat eptomada. Qua expleta. suc¬
cedat ei diaconus. similit᷑ ea conditione seruata
ut om̃is clerꝰ die salbati ad uesꝑam sit paratꝰ.
qͦ faciliꝰ dic dñico sollemnitas cũ om̃iũ psentia
celebret᷑: ita tam̃ ut om̃ib dieb uesꝑas & ma¬
tutinos celebrent. qͥa desistente clero. qđ est
pessimũ comꝑimꝰ in basilicis nec luminaria
ministrari. Siqui sane negligentiȩ uicio hec
eccłias destitutas Ob quã rem hac constitutiõe
decrciumꝰ ut antique consuetudinis ordo ser¬

Expanded text:
increpatus a fratribus corrigatur. Et si forte inincrepatus a fratribus corrigatur. Et si forte infirmitate aliqua ne hoc impleat fuerit impeditus, hoc suis litteris metropolitano indicare proctate corporali venire contempserit, sicut statuta Patrum censuerunt, usque ad futurum concilium etur. VII. De dioecesanis ecclesiis vel clero id placuit definiri, ut presbyteri vel diaconi, qui inibi constituti sunt cum clericis septimanas observent, id est, ut presbyteri unam faciant hebdomadam, qua expleta succedat diaconus ei similiter, ea conditione servata ut omnis clerus die sabbati ad vesperam sit paratus, quo facilius die Dominico solemnitas cum omni praesentia celebretur, ita tamen ut omnibus diebus vesperas et matutinas celebrent, quia desistente clero, quod est pessimum, comperimus in basilicis nec luminaria ministrari. Si qui sane negligentiae vitio haececclesias destitutas. Ob quam rem hac constitutione decrevimus, ut antiquae consuetudinis ordo ser
Abbreviated transcription (Latin):
afictione panis & aquȩ uictũ ex abbatis ordi
iiliu: uł uendendi carius studio ñ utat᷑. Cer¬
tesi uoluerit exercere: cohibeat᷑ aclero. Ili
Qiͥs clericꝰ solidũ in necessitate prestiterit: hoc
Ide uino uł frum̃to accipiat. qđ mercandi cau¬
litempore statuto decretũ est nenundare. Ce¬
trũ sispetiem nͣ habuerit necessariã: ipsum qđ
dedit sine ullo augm̃ito recipiat.
ꝓpositũ cuiꝰcũq cause negociũ audeant uidi¬
care: nͥ hoc tantũ ut do statuta sollenuiua ꝑagant.
Ceteris uͦ dicb cohibentib ꝑsonis illa que iusta
suscepta benedictione ꝑ mnet᷑politani litteras
honorẽ fuerit ep̃i adeptꝰ id optimũ esse decre¬
umꝰ ut postmodũ statuto tempore id est im¬
petis duob mensib se metpolitani sui p̃sentet
aspectib. ut ab illo monitis eccłiasticis instruc̃¬
lus plenr qͥd obscruare debeat recognoseat.
Qđ si forte hoc implere neglexerit: insynodo

Expanded text:
afflictione panis et aquae victum ex abbatis ordinafflictione panis et aquae victum ex abbatis ordinvilius, vel vendendi charius studio non utatur. Certe si voluerit exercere, cohibeatur a clero. III. Si quis clericus solidum in necessitate praestiterit, hoc de vino vel frumento accipiat, quod mercandi causa tempore statuto decretum est venundare. Caeterum si speciem non habuerit necessariam, ipsum quod dedit sine ullo augmento recipiat.propositum cujuscunque causae negotium audeant judicare, nisi hoc tantum ut Deo statuta solemnia peragant, caeteris vero diebus cohibentibus personis illa quae justa suscepta benedictione per metropolitani litteras honorem fuerit episcopi adeptus, id optimum esse decrevimus, ut postmodum statuto tempore, id est impletis duobus mensibus se metropolitani sui praesentet aspectibus, ut ab illo monitis ecclesiasticis instructus, plenius quid observare debeat recognoscat. Quod si forte hoc implere neglexerit, in synodo
Abbreviated transcription (Latin):
qufiquo patrũ statitta de his ceusuisse
aultut᷑. quȩ in tempore aut ad illos relicta
penerurt: aut certe acta testimonio ⁊pͥo
orontauerunt. C anꝰ rei & uos sequentes
corm pũ illa quȩ ñ fiunt placuit obseruanda
decrrnere: ut prȩt̾ita absq anibage custodi¬
lttur cũ in unũ parit̾ conuenissemꝰ in ur¬
dem tarraconensem quȩ ẽ metropolitaua
ohseruartissime fundata: tytulos subter an¬
habere ꝑmittit᷑. ut ea cautela earum
necessitates sustentent: ut pietatis beneficia
qut eis st̃ necessaria a longuis prebeant. Ipsi
sꝰ ꝓuisendis eis cũ ingressi fuerint clerici
alutatione: recurrant nec ibi faciant mansionẽ.
Quitam cũ ad earũ usitationẽ ꝑgunt: testem
suatii sui fide & actione ante ꝓbatũ adhibeant
seuim. Si qͥs hec a nohis statuta contempserit:
siclericꝰ est loci sui dignitate pruet᷑ Si uͦ religi¬
osus uł monachꝰ in cella monasterii reclusus
penitentiȩ lamentis incumbat: ubi singłari

Expanded text:
iqua Patrum statuta de his censuisse videntur, quae in tempore aut ad illos relata pervenerunt aut certe acta testimonio proprio comprobaverunt: cujus rei et nos sequentes exemplum, illa quae nunc fiunt placuit observanda decernere, ut praeterita absque ambage custodiIgitur cum in unum pariter convenissemus in urbem Tarraconensem quae est metropolitana observantissime fundata, titulos superanhabere permittitur, ut ea cautela earum necessitates sustentent, ut pietatis beneficia quae eis sunt necessaria a longius praebeant. Ipsi vero pro visendis eis cum ingressi fuerint clerici salutatione recurrant, nec ibi faciant mansionem. Qui tamen non ad earum visitationem pergunt, testem solatii sui fide et actione ante probatum adhibeant secum. Si quis haec a nobis statuta contempserit, si clericus est loci sui dignitate privetur. Si vero religiosus vel monachus, in cella monasterii inclusus poenitentiae lamentis incumbat, ubi singulari
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃am & coronã aureã. mitram & zonã aureã
& suꝑhumerale. & reliqua quȩ prefixa st̃: filii
autẽ aaron suꝑ tunicas lineas cincti tantũ mͦ
autẽ testamento post xp̃m dnm nr̃m a petro
sacerdotalis ceꝑit ordo: quia ipsi primo ponti¬
ficatꝰ in eccłia xp̃i datus est. dicente dño ad eũ
Tu es inquit petrus. & suꝑ hanc petrã edifica¬
bo eccłiam meã: & portȩ inferi non pͣualebt̃

Expanded text:
sanctam, et coronam auream, mitram et zonam auream, sanctam, et coronam auream, mitram et zonam auream, et superhumerale, et reliqua quae praefixa sunt: filii au Testamento, post Christum Dominum, a Petro sacerdotalis coepit ordo, quia ipsi primo pontificatus in Ecclesia Christi datus est, dicente Domino ad cum: Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam, et portae infe
Abbreviated transcription (Latin):
ficali stola indittus uictimas optulit. iubente
dño ac loquente ad moysen: Accipe inquit
aaron & filios eiꝰ & applicabis ad ostium taber¬
naculi testimonii. Cumq laueris patrẽ cũ
filiis aqua: indues aaron uestim̃tis suis. id est
lineã tunicã. & suꝑhumerale. & rationale quod
constringes baltheo. & pones tyaram in capite
eiꝰ. & lamilã scãm suꝑ tẏaram: & oleum unc̃¬
tionis fundes suꝑ caput ciꝰ. atq hoc ritu con¬
secrabitur dño. Filios quoq illiꝰ applicabis &
indues tunicis lineis cingesq baltheo. aaron
scilicet & liberos erꝰ. & impones mitras eis. ertͣq
sacerdotes mei religione ꝑpetua. Quo loco con¬
templari oportet aaron summũ sacerdotem
id est ep̃m fuisse: porro filios eiꝰ prborũ demon¬
strasse figurã. Hoc enĩ fuit inter aãron sum¬
mum sacerdotem & filios eiꝰ qui sacerdotes eraq̃.
qđ aaron suꝑ tunicã accipiebat poderem stolã

Expanded text:
ficali stola indutus, victimas obtulit, jubente ficali stola indutus, victimas obtulit, jubente Domino ac loquente ad Moysen: « Accipe inquit Aaron et filios ejus, et applicabis ad ostium tabernaculi testimonii. Cumque laveris patrem cum filiis aqua, indues Aaron vestimentis suis, id est, lineam tunicam et superhumerale et rationale quod constringes balteo, et pones tiaram in capite ejus, et laminam sanctam super tiaram, et oleum unctionis fundes super caput ejus, atque hoc ritu consecrabitur Domino. Filios quoque illius applicabis et indues tunicis lineis cingesque balteo Aaron et liberos ejus et impones mitras eis, eruntque sacerdotes mihi religione perpetua . » Quo loco contemplari oportet Aaron summum sacerdotem, id est episcopum fuisse, porro filios ejus presbyterorum demonstrasse figuram. Hoc enim fuit inter Aaron summum sacerdotem et filios ejus qui sacerdotes erant, quod Aaron super tunicam accipiebat poderem, stolam
Abbreviated transcription (Latin):
dño seruire elegerint. sacerdotesq si ne crimi¬
ne fieri & ordinari possint: & tales ꝑ om̃ia
fuerint quales eligi sacerdotes iubentur. Por¬
ro & moysi precipitur ut eligat prb̃os Unde
& in prouerbiis dicitur: Gła senũ canities. Hec
uero canities sapientiã designat: de qua scͥptũ ẽ.
canities hominũ prudentia est. Cumq ñgen¬
tos & ampliꝰ annos ab adam usq ad abrabam
uixisse homines legerimꝰ: nullꝰ alius primꝰ
appellatꝰ est prbr id est scnior nisi abrabam:
qui multo pauciorib uixisse annis conuinett᷑.
Non gͦ ꝓpt̾ decrepitam senectutẽ: s. ꝓpt̾ sapien¬
tiam prbi nominant᷑. Initium enĩ sacerdotui
aaron fuit: licet melchisedech prior optulerit
sacrificiũ. & post hunc abraham. isaac & iacob.
S hi spontanea uoluntate ñ sacerdotali aucto¬
ritate ista fecerunt. Ceterũ aaron primus
in lege sacerdotale nom᷑ accepit: pͥmusq ponti¬

Expanded text:
Domino servire elegerint, sacerdotesque sine crimiDomino servire elegerint, sacerdotesque sine crimine fieri et ordinari possint, et tales per omnia fuerint quales eligi sacerdotes jubentur. Porro et Moysi praecipitur ut eligat presbyteros, unde et in Proverbiis dicitur, gloria senum canities. Haec vero canities sapientiam designat, de qua scriptum est. Canities hominum prudentia est, cumque nongentos et amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legerimus, nullus alius primus appellatus est presbyter, id est senior, nisi Abraham qui multo paucioribus vixisse annis convincitur: non ergo propter decrepitam senectutem, sed propter sapientiam presbyteri nominantur. Initium enim sacerdotii Aaron fuit, licet Melchisedech prior obtulerit sacrificium, et post hunc Abraham, Isaac et Jacob. Sed hi spontanea voluntate non sacerdotali auctoritate, ista fecerunt. Caeterum Aaron primus in lege sacerdotale nomen accepit primusque ponti
Abbreviated transcription (Latin):
suos: & irascens ipse inimicis suis: Aute faciem
indignationis eiꝰ qͥs stabit: & qͥs resistet in ira
furoris eiꝰ Indignatio eiꝰ effusa est sicut ignis:
& petrȩ dissolutȩ st̃ ab eo. Bonus ẽ dñs & con¬
fortans in die tribulationis: & sciens sperantes
in se. & reliqua. Quȩdã autẽ ex his iam aliis
fr̃ib scripsimꝰ: quȩ tocies st̃ replicanda qͦties
fuerint necessaria. Electionẽ quoq ut supra
memoratũ est sũ moꝵ sacerdotũ sibi dn̾s reser¬
uauit: licet electionẽ eoꝵ bomis sacerdotib &
sp̃ualib ppłis conçessisset. Electionẽ euiͣ illoꝵ
taliter apłs fieri iubet. Si qͥs sine crimine est.
uniꝰ uxoris uirũ. filios habentẽ fideles. ñ in
accusatione luxuriȩ. aut ñ subditos. & reliqua.
Si eni᷑ sine crimine sacerdos eligi precipitur:
nullatenꝰ ab hominib criminib irretitis
accusari aut calumiuari ꝑmittit᷑. Nec ab
aliis quã ab his qui sine crimine st̃ & iusta
electione si necessitas fuerit. aut ipsi uolendo

Expanded text:
is suis; ante faciem indignationis ejus quis stabit, et quis resistet in ira furoris ejus? Indignatio ejus effusa est sicut ignis et petrae dissolutae sunt ab eo. Bonus est Dominus et confortans in die tribulationis et sciens sperantes in se , » et reliqua. Quaedam autem exs fuerint necessaria. Ejectionem quoque ut supra memoratum est summorum sacerdotum sibi Dominus reservavit, licet electionem eorum bonis sacerdotibus et spiritualibus populis concessisset. Electionem enim illorum taliter apostolus fieri jubet: « Si quis sine crimine est, unius uxoris virum filios habentem fideles, non in accusatione luxuriae, aut non subditos , » et reliqua. Si enim sine crimine sacerdos eligi praecipitur, nullatenus ab hominibus criminibus irretitus accusari aut calumniari permittitur, nec ab aliis quam ab his qui sine crimine sunt, et justa electione, si necessitas fuerit, aut ipsi volendo
Abbreviated transcription (Latin):
NACLETUS EPISCOPꝰ
tiam erga me caritas ur̃a distri¬
buit. quia plurimũ hm̃i filii
prebuistis. Nam licet eccłiȩ in
quodammͦ nos gubernacula
teneamꝰ: tam̃ ꝓfitem᷑ nos
honore & sc̃itate minores esse. & ꝓpterca oĩno
festinamꝰ ut ad głam eiꝰ beatitudinis ꝑuenire
possimꝰ. Igitur consultationib ur̃is plenius
responderem. si licuisset. S infirmitatis ac
reliquarũ oppressionũ onere pressi: breuit᷑
ꝓ ut dñs tribuit. & ut abeato petro principe
apłoꝵ sumꝰ instructi a quo & prb̃r sum ordi¬
natꝰ scribere uobis sicut petistis non denega¬
mus. Ordinationes ep̃oꝵ auctoritate apłi¬
ca ab om̃ib qui in eadẽ fueruit ꝓuncia ep̃is

Expanded text:
NACLETUS episcopus tiam erga me charitas vestra distribuit, quia plurimum, charissimi filii, praebuistis. Nam licet Ecclesiae iquodammodo nos gubernacula teneamus, tamen profitemur nos honore et sanctitate minores esse, et propterea omnino festinamus, ut ad gloriam ejus beatitudinis pervenire possimus. Igitur consultationibus vestris plenius respondissemus si licuisset, sed infirmitatis ac reliquarum oppressionum onere pressi, breviter, prout Dominus tribui sumus instructi, a quo et prnatus, scribere vobis, sicut petistis, non denegavimus. Ordinationes episcoporum auctoritate apostolica ab omnibus qui in eadem fuerint provincia epis
Abbreviated transcription (Latin):
diret᷑ aut subditoꝵ suoꝵ despiceret᷑. iox indig¬
natꝰ irasceret᷑: aut talia ꝓ ut potuerit uindica¬
ret. & ad iniuiriam ac contumeliã sui hoc
factũ reputaret: & talionẽ si in presenti noꝵ
posset futuris temporib redderet. Ham si
in hominuꝰ causa hȩc fiunt: quid putatis ds
faciet de suis. qui nec capillum capitis eoꝵ ꝑire
dixerit. nde & dñs ꝑ naum ꝓpħam loquitur

Expanded text:
iquo subditorum suorum despiceretur, mox indignatus irasceretur, aut talia prout posset vindicaret, et ad injuriam et contumeliam sui hoc factum reputaret, et talionem, si in praesentia non posset, futuris temporibus redderet. Nam si in hominum causa haec nunt, quid putatis Deus faciet de suis, qui nec capillum capitis eorum perire dixerit? Unde et Dominus per Nahum loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
cliȩ: quȩ apłi & successores eoꝵ nͨ immerito
dicuntur. S: si quis aduersꝰ eos uel eccłias eoꝵ
cominotꝰ fuerit aut causas habuerit. priꝰad
eos recurrat caritatis studio: ut familiari
colloquio cominonuti. ea sanent que sananda
sunt. & caritatiue eiuendent quȩ iuste emen¬
danda agnouerint. Si autẽ aliqui eos priꝙꝗͣ
egerint hec. lacerare. accusare. aut infestare
presumpserint ex commnunicent᷑: & minime
absoluant᷑. antequã ꝑ satisfactionẽ ut iã dic̃¬
tum est condignã egerint penitentiã: qmͣ¬

Expanded text:
 et successores eorum non immerito  et successores eorum non immerito dicuntur; sed si quis adversus eos, vel ecclesias eorum commotus fuerit, aut causas habuerit, prius ad eos concurrat charitatis studio, ut familiari colloquio commoniti, ea sanent quae sananda sunt, et charitative emendent quae juste emendanda cognoverint. Si autem aliqui eos, priusquam haec egerint, lacerare, accusare, aut infestare praesumpserint, excommunicentur, et minime absolvantur, antequam per satisfactionem, ut jam dictum est, condignam egerint poenitentiam, quo
Abbreviated transcription (Latin):
talib & his similib ipsa ueritas ait: wlpes
foueas habent. & uolueres cęli nidos. filius
autẽ hominis ñ habet ubi caput reclinet.
id est in talib non babitat dn̾s: nec ipsi
manent in eo. Et salomon loquit᷑ dicens:
Qui fodit foueã incidet in eam. & qui uoluit
lapidem reuertetur ad eum. Lingua fallax
non amat ueritatẽ: & os lubricu᷑ oꝑatur
ruinas Eraue est saxum. & onerosa harena:
s ira stulti utroq grauior. Hominẽ qui
calumniat᷑ animę sanguinẽ. si usq ad lacũ
sugerit: nemo sustinet. Qui se iactat & dila¬
tat: iurgia concitat. Qui sperat in dño: sana¬
bitur. Qui confidit in corde suo stultus est:
qui autem gradit᷑ sipienter. ipse saluabitur.
Om fortiter premit ubera ad eliciendũ lac:
exprimit butirũ. Qui uehement᷑ emungit᷑
elicit sanguinẽ: & qui ꝓuocat iras. ꝓducitꝰ¬
discordias. Hec & alia periculosa considerantes
apłi: statuerunt ne facile commouerent᷑ aut
lacerarent᷑ uel accusarent᷑ columne sc̃e di ec

Expanded text:
a Veritas ait: « Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet , » id est, in talibus non habitat Dominus, nec ipsi manent in eo; et Salomon loquitur dicens: « Qui fodit foveam, incidet in eam, et qui volvit lapidem revertetur ad eum. Lingua fallax non amat veritatem, et os lubricum operatur ruinas . » Grave est saxum et onerosa arena, sed ira stulti utroque gravior, hominem qui calumniatur animae sanguinem, si usque ad lacum fugerit, nemo sustinet; qui se jactat et dilatat, jurgia concitat; qui sperat in Domino, sanabitur; qui confidit in corde suo stultus est, qui autem graditur sapienter, ipse salvabitur; qui fortiter premit ubera ad eliciendum lac, exprimit butyrum; qui vehementer emungit, elicit sanguinem, et qui provocat iras, r. Haec et alia periculosa considerantes apostoli statuerunt ne facile commoverentur, aut lacerarentur, vel accusarentur columnae sanctae Dei Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ualde cauenda sunt: & qđ homines nolunt
sibi fieri. deo deoꝵ nͨ debent inferri. ne forte¬
irascatur dñs. & faciat uindictam eoꝵ etiam
in eos qui non peccauerunt: quia perit sepis¬
ꝑ quem dñs ait. Perambulabo in simplicitatẽ
cordis mei: in medio domꝰ meȩ. Non ꝓponebaᷤ
coram oculis uerbũ os belial. Detrahentem in
abscondito sodalem suũ: hunc interficiebam:
Et hi cauendi sunt. de quib salomon ait: sic̃
noxius est qui mtitit lanceas & sagittas & mor¬
tem: sic uir qui fraudulent᷑ nocet amico suo.
& cum fuerit deprehensꝰ dicit: ludens feci
Sicut carbones ad prunas. & ligna ad ignem:
sic homo iracundꝰ suscitat rixas. Uerba susur¬
ronis quasi simplicia: & ipsa ꝑueniunt ad inti¬
ma uentris. Et si detractores quorũq grauit᷑
iudicant᷑. & in ꝑdicionis laqueũ cadunt: mul¬
tomagis laceratores & detractores atq accusato
res memoratoꝵ eiꝰ famuloꝵ atq ꝑsecutores

Expanded text:
valde cavenda sunt, et quod homines nolunt valde cavenda sunt, et quod homines nolunt sibi fieri, Deo deoirascatur Dominus, et faciat vindictam eorum, etiam in eos qui non peccaverunt, quia perit saepisheta, per quem Dominus ait: Perambulabo in simplicitate cordis mei, in medio domus meae, non proponebam coram oculis meis verbum Belial, detrahentem in abscondito sodalem suum, hunc interficiebam, et hi cavendi sunt, de quibus Salomon ait: « Sicut noxius est qui mittit lanceas et sagittas in mortem, sic vir qui fraudulenter nocet amico suo, et cum fuerit deprehensus, dicit: Ludens feci. Sicut carbones ad prunas, et ligna ad ignem, sic homo iracundus suscitat rixas, verba susurronis quasi simplicia, et ipsa perveniunt ad intima ventris . » Et si detractores quorumque graviter judicantur et in perditionis laqueum cadunt, multo magis laceratores et detractores atque accres  memoratorum  Dei famulorum atque persecutores
Abbreviated transcription (Latin):
gello. & eiecit de templo. Et sicut alibi ait: ds
sterit in synagoga deoꝵ: in medio autẽ deos dis¬
cernit. Et alibi: ego dixi dii estis. & filii excelsi
om̃s. Nullꝰ cnĩ ut reor inuenit᷑ int̾ nos qui
uelit̃ suũ scruũ ab alio quã a se iudicarr. Qđ
si presumptũ fuerit: aut multa ipse indigna¬
tione irascitur. aut potius ultionẽ quęrit suꝑ
eo. Si uͦ hoc nitͣ homines agitur: quid putatis
suoꝵ ꝓmisit ñ differre scruoꝵ.d Unde & ipse
ꝑ ꝓpłam loquitur dicens: Ds ultionũ dñs: ds
ultionũ libere egit. & reliqua. Et apłs inquit.
Tu qͥs es qui iudicas seruũ alienum.Suo emiͦ
dño stat aut cadit. Et ipse: Nolite iudicare in¬
uicem: s hoc iudicate magis ne ponatis offen¬
mei. Nam si aliqͥs nunc in malũ oculos alicurꝰ
principis incipit tractare: manifeste reus
inaiestatis iudicatur. & infamis efficitur. aut
potius capitali sententiȩ subiacet. Hec fr̃s

Expanded text:
gello, et ejecit de templo » Et sicut alibi ait: « Deus gello, et ejecit de templo » Et sicut alibi ait: « Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos dijudicat . » Et alibi: « Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . » Nullus enim, ut reor, invenitur inter nos, qui velit suum servum ab alio quam a se judicari. Quod si praesumptum fuerit, aut multa ipse indignatione irascitur, aut potius ultionem quaerit super eum. Si vero hoc inter homines agitur, quid putatis ifferre servorum? Unde et ipse per Prophetam loquitur dicens: « Deus ultionum Dominus, Deus ultionem libere egit, » et reliqua . Et Apostolus inquit: « Tu quis es, qui judicas servum alienum? suo enim domino stabit, aut cadet . » Et ipse: « Nolite judicare invicem, sed judicate magis, ne ponatis offenmei . » Nam si aliquis nunc in malum oculos alicujus principis incipit tractare, manifeste reus majestatis indicatur, et infamis efficitur, aut potius capitali sententiae subjacet. Haec, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
uoto ordinatio çȩlebretur. Reliqui uͦ sacerdo¬
tes aꝓprio ordinent᷑ ep̃o: ita ut ciues & alii sa¬
cerdotes assensum p̾beant. & ieiunantes ordina¬
tionẽ çelebrent. Similit᷑ & diaconi ordiuentur
Ceteroꝵ autẽ graduũ distributio: triũ ueratiũ
Iccusatio quoq eoꝵ suꝑ qua nos consulere uolu¬
istis. non nisi ab idoneis & ꝓbatissimis uiris.
qui & suspicionib & scelerib careant fieri de¬
bet: quia dñs sacri sui corporis tractatores a
uilib & reꝓbis & non idoneis ꝑsonis infama¬
ri noluit. nec calumniari ꝑmisit: s ipse ꝓpͥo
flagello peccantes sacerdotes a templo eiecit
Vnde liquet qđ summi sicerdotes id est ep̃i ado
sunt uidicandi. non ab humaius aut prauę
uite hominib lacerandi: s pociꝰ ab hominib
fidelib portandi. ipso dũo exemplũ dante.
quando ꝑ seipsum & non ꝑ alium uendentes
& ementes ciecit de templo: & mensas nũ mu¬
larioꝵ & cathedras uendentiũ ꝓprio euertit fla¬

Expanded text:
us ordinetur. Reliqui vero sacerdotes a proprio ordinentur episcopo, ita ut cives, et alii sacerdotes assensum praebeant, et jejunantes ordinationem celebrent. Similiter et diaconi ordinentur. Caeterorum autem graduum distributioni trium veracium Accusatio quoque eorum super qua nos consulere voluistis, non nisi ab idoneis et probatissimis viris, qui et suspicionibus et sceleribus careant, fieri debet, quia Dominus sacri sui corporis tractatores a vilibus et reprobis et non idoneis ri noluit, nec calumniari permisit, sed ipse proprio flagello peccantes sacerdotes a templo ejecit. Unde liquet, quod summi sacerdotes, id est episcopi, a Deo sunt judicandi, non ab humanis, aut pravae vitae hominibus lacerandi, sed potius ab omnibus fidelibus portandi, ipso Domino exemplum dante, quando per se ipsum, et non per alium vendentes et ementes ejecit de templo, et mensas nummulariorum et cathedras vendentium proprio evertit fla
Abbreviated transcription (Latin):
cia orantes sacraq unctione exemplo ꝓpħarũ
& regũ capita eoꝵ more apłoꝵ & moysi unguen¬
tes. quia om̃is sc̃ificatio coustat in sp̃ũ scõ. cuiꝰ
uirtꝰ inuisibilis scõ est chrisinate ꝑmixta: &¬
hoc ritu sollemnem celebrent ordinationem:
Qđ si simul om̃s conuenire minime potuerig:
assensum tam̃ siuis precib prebeant. ut ab ipsa
ordinatione auimo nͣ desuit. Porro & ierosoli¬
mitarũ primꝰ archiep̃c beatus iacob qͥ uistꝰ
dicebatur & scdm carnẽ dñi nuncupatꝰ est fr̃¬

Expanded text:
tia orantes, sacraque unctione, exemplo prophetarum et regum, capita eorum more apostolorum etes, quia omnis sanctificatio constat in Spiritu sancto, cujus virtus invisibilis sancto est chrismati permista, hoc ritu solemnem celebrent ordinationem. Quod si omnes simul convenire minime potuerint, assensum tamen suis precibus et scriptis praebeant, ut ab ipsa ordinatione animo non desint. Porro et Hierosolymitanorum primus archiepiscopus, beatus Jacobus, qui justus dicebatur
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio ad portanda peccatoꝵ onera inclinagᵒ
sequentes. Hic gͦ inter manꝰ latronũ & dentes
furentiũ lupoꝵ uttũq uersamur: ido & docere
alios & nosipsos ꝓut dñs dederit ꝓuidere debe¬
mus. Sane ꝑcussor ille dicitur doctor: qui ser¬
mone inutili conscientiã ꝑcutit infirmorũ.
ld̾o tenere uos & om̃s fideles oportet eũ qͥ scđm
doctrinã est fidelem sermonẽ: ut potens sit
consolari in doctrina sc̃a & cortͣdicentes redar¬
guere. & recte uiuentes atq rectam fide tenen¬
tes consolidare. Illis oͦ qui dicunt qđ filiꝰ in
eo minor est. quia ꝓpħa inquit uerbũ faciet
dñs breuiatum uniuerso orbi: ita responden¬
tum qđ dñs faciet suꝑ terrã. non immninutio¬
nem deitatis in filio dĩ significat: s dispensa¬
tionẽ suscepte carnis annuntiat. In quali dis¬
pensatione ñ solum patre hominis filium.s.
etiã angłis legimꝰ minoratũ: paulo apło attes

Expanded text:
sine dubio ad portanda peccatorum onera inclinantur sine dubio ad portanda peccatorum onera inclinantur sequentes. Hic ergo inter manus latronum, et dentes furentium luporum utcunque versamur. Ideo docere alios et nosipsos, prout Dominus dederit, providere debemus. Sane percussor ille dicitur doctor, qui sermone inutili conscientiam percutit infirmorum. Ideo tenere vos et omnes fideles oportet eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sancta, et contradicentes redarguere, et recte viventes atque rectam fidem tenentes consolidare. Illis ergo qui dicunt quod Filius in eo minor est, quia propheta inquit, verbum faciet Dominus breviatum universo orbi, ita respondentum quod Dominus faciet super terram, non imminutionem deitatis in Filio Dei significat, sed dispensationem susceptae carnis annuntiat, in qua dispensatione non setiam angelis legimus, minoratum, Paulo attestante
Abbreviated transcription (Latin):
me terminent᷑. Hec ab antiquis hȩc ab apłis.
hec a scĩs patrib accepimus: uobisq ut postu¬
lastis rimanda & futuris tenenda temporib
nuttimꝰ & reliquis fr̃ib prȩdicanda ac cunc̃¬
lis fidelib tradenda mandamꝰ. ne pastoꝵ im¬
peritia qui secunt᷑ deteriores fiant. dicente
dño ꝑ ꝓpħam: ipsi pastores ignorauerunt
intelligentiam. Quos rursꝰ dñs detestatur
dicens: et tenentes legem uescierunt me. Nes¬
ciri qͦ ueritas se ab eis conquerit᷑. & nescire
se principatum nescientiũ ꝓtestatur: quia
ꝓfecto hi qui ea quȩ st̃ dñi nesciunt. a dno
nesciunt᷑. paulo attestante qui ait: Siqͥs igno¬
rat ignorabitur. Hinc & psalmista ñ optantis
animo s ꝓpħantis mysterio denunciat dicens:
Obscurent᷑ oculi eoꝵ ne uideant. & dorsum eoꝵ
semꝑ incurua. Obseuratis gͦ oculis dorsum
flectitur. qm̃ cũ lumen scientię ꝑdunt qͥ prȩeui.

Expanded text:
me terminentur. Haec ab antiquis, haec ab apostolis, me terminentur. Haec ab antiquis, haec ab apostolis, haec a sanctis patribus accepimus, vobisque ut postulastis rimanda et futuris tenenda temporibus mittimus, et reliquis fratribus praedicanda, ac cunctis fidelibus tradenda mandamus, ne pastorum imperitia qui sequuntur deteriores fiant, dicente Domino per prophetam: « Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam , » quos rursus Dominus detestatur, dicens: « Et tenentes legem nescierunt me . » Nesciri ergo veritas se ab eis conqueritur, et nescire se principatum nescientium protestatur, quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante, qui ait: « Si quis ignorat, ignorabitur : » hinc et Psalmista non optantis animo, sed prophetantis mysterio, denuntiat, dicens: « Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva ; » obscuratis ergo oculis, dorsum flectitur, quoniam cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nonuna. leges diuine & eccłiastice poni & esse
iusserunt. ad qͦs ep̃i si necesse fuerit confuge¬
rent. eosq apellarent. & ipsi primatũ noĩe
fruerent᷑ & non alii. Relique uero metropo¬
litane cuuitates quȩ munores uidices habebant.
licet maiores comitib essent. haberent metro¬
politanos suos qui p̾dictis iuste obedirent
pͥmatib sicrit in legib scłi olim ordinatum
erat. Qui non primatum. s aut metropoli¬
tanoꝵ aut archiep̃oꝵ nomine fruerentur.
Et licet singule metropoles ciuitates suas pro¬
uincias habeant. & suos metropolitanos iudi¬
ces habere debeant ep̃os sicut priꝰ metropoli¬
tanos uidices habebant scłares: primates
tam̃ ut prefixum est & tunc & nunc babere
uisse sunt. ad quos post sedem apłicam sũma
negocia conueniant. ut ibidem quib necesse
fuerit releuentur. & iuste restituant᷑. & hi qui
iniuste oppͥmunt᷑ iuste reforient᷑ atq fulci

Expanded text:
nomina, leges divinae et ecclesiasticae poni et esse nomina, leges divinae et ecclesiasticae poni et esse jussae sunt, ad quos episcopi, si necesse fuerit, confugerent, eosque appellarent, et ipsi primatum nomine frerentur, et non alii. Reliquae vero metropolitanae civitates, quae minores judices habebant, licet majores comitibus essent, haberent metropolitanos suos, qui praedictis juste obedirent primatibus, sicut in legibus saeculi olim ordinatum erat, qui non primatum, sed aut metropolitanorum, aut archiepiscoporum nomine fuerentur; et licet singulae metropoles civitates suas provincias habeant, et suos metropolitanos judices habere debeant episcopos, sicut prius metropolitanos judices habebant saeculares, primates tamen, ut praefixum est, et tunc et nunc habere jussae sunt, ad quos post sedem apostolicam summa negotia conveniant, ut ibidem quibus necesse fuerit, releventur, et juste restituantur, et hi qui injuste opprimuntur, juste reformentur atque fulcia
Abbreviated transcription (Latin):
est ordinandꝰ. & nullatenꝰ minꝰ quam a tri¬
b. ceteris consentientib eunctis: iccirco insti¬
tuente dño fieri iubetur. ne aliquid contra
fidem eccłiȩ uniꝰ tyrannica auctoritas moli¬
retur: & regula uel fides confunderetur cre¬
dentium. Prouinciȩ autẽ multo aute xpͣi
aduentũ tempore diuise sunt maxima ex par¬
te. & postea ab apłis & beato clemente predeces¬
sore nr̃o ipsa diuisio est renouata: & in capite
ꝓuinciarum ubi dudum primates legis erañ
scłi ac pͥma iudiciaria potestas. ad qͦs qui per
reliquas ciuitates cõmorabant᷑. quando eis
necesse erat. qui ad aulam imꝑatoꝵ uel regu᷑
confugere non poterant. uel quib ꝑmissum
ñ erat. confugiebant ꝓ oppressionib uel inuis¬
ticiis suis. ipsosq appellabant quocies opꝰ erat
sicut in lege eoꝵ p̾ceptum erat. ipsis quoq ins
ciuitatib uel locis nr̃is patriarchas uel prima¬
tes qui unã formã tenent. licet diuersa sint

Expanded text:
est ordinandus, et nullatenus minus quam a triest ordinandus, et nullatenus minus quam a tribus caeteris consentientibus cunctis, idcirco, instituente Domino, fieri jubetur, ne aliquid contra fidem Ecclesiae unius tyrannica auctoritas moliretur, et regula vel fides confunderetur credentium. Provinciae autem multo ante Christi adventum tempore divisae sunt maxima ex parte, et postea ab apostolis, et beato Clemente praedecessore nostro, ipsa divisio est renovata, et in capite provinciarum, ubi dudum primates legis erant saeculi ac prima judiciaria potestas, ad quos qui per reliquas civitates commorabantur, quando eis necesse erat qui ad aulam imperatorum, ut regum confugere non poterant, vel quibus permissum non erat, confugiebant pro oppressionibus suis, vel injustitiis suis, ipsosque appellabant, quoties opus erat, sicut in lege eorum praeceptum erat, ipsis quoque in civitatibus vel locis nostris, patriarchas vel primates qui unam formam tenent, licet diversa sint
Abbreviated transcription (Latin):
Hic gͦ ligandi soluendiq potestatem primꝰ
accepit a dño: primꝰq ad fidẽ ppłm gr̃a dei¬
uirtute suȩ p̾dicationis adduxit. Ceteri uͦ
apłi cũ eode̾ pari consortio honorem & potes¬
tatem acceperunt: ipsumq principẽ eoꝵ esse
uoluerunt. Qui etiã iubente dño in toto
deçedentib in loco eoꝵ successerunt ep̃i. qͦꝵ
ordinatio pretaxato fieri debet ordine & mͦ
Quos qui recipit & uerba eoꝵ. dm̃ recipit.
Qui autẽ eos sꝑnit: eũ a quo missi st̃. & cuiꝰ
fungunt᷑ legatione sꝑnit: & ipse indubitant᷑
sꝑnetur a dño. Uidentes autẽ ipsi apłi messẽ
esse multam & oꝑarios paucos: rogauerunt
dñm messis ut nutteret oparios in messem
suam. Unde electi sunt ab eis septuaginta dis¬
cipłi quoꝵ typum gerunt prbi.atq in eoꝵ
loco sunt constituti in ęccłia. De quoꝵ ordi¬
natione & reliquoꝵ ministroꝵ supra dixisse
sufficiat. Porro qđ ep̾c non ab uno s a cunc̾¬
tis consensu aut presentia comꝑuincialium

Expanded text:
i solvendique potestatem primus accepit a Domino, primusque ad fidem populum virtute suae praedicationis adduxit. Caeteri vero apostoli cum eodem pari consortio honorem et potestatem acceperunt. Ipsumque principem eorum esse voluerunt; qui etiam, jubente Domino, in toto decedentibus, in loco eorum surrexerunt episcopi, quorum ordinatio praetaxato fieri debet ordine et modo. Quos qui recipit et verba eorum, Dominum recipit; Qui autem eos spernit, eum a quo missi sunt, et cujus funguntur legatione spernit et ipse indubitanter spernetur a Domino. Videntes autem ipsi apostoli messem esse multam et operarios paucos, rogaverunt Dominum messis ut mitteret operarios in messem suam. Unde electi sunt ab eis septuaginta discipuli, quorum typum gerunt presbyteri, atque in eorum locum sunt constituti in Ecclesia, de quorum ordinatione, et reliquorum ministrorum, dixisse supra sufficiat. Porro quod episcopus non ab uno, sed a cunctis, consensu aut praesentia comprovincialium
Abbreviated transcription (Latin):
putant inferiorem patri intimaret homi¬
nib filium: s quia nouissimũ eiꝰ annunci¬
aret aduentum. Si gͦ ut pͣdictum est aãroni
filii. presbiterorũ figuram gestabant. & aaror
summi sacerdotis id est ep̃i: moyses indubi¬
tanter xp̃i tenebat formã. qmͦ fuit similitu¬
do mediatoris di qui est inter dm̃ & hominẽ.

Expanded text:
putant, inferiorem Patri intimaret homiputant, inferiorem Patri intimaret hominibus Filium, sed quia novissimum ejus annuntiaret adventum. Si ergo, ut praedictum est, Aaron filii presbyterorum figuram gestabant, et Aaron summi sacerdotis, id est episcopi, Moyses indubitanter Christi tenebat formam, quoniam fuit similitudo mediatoris Domini Dei, qui est inter Deum et hominem