comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Eo et enim zelo salutem nr̃e un¬
mortalitatis impetut: quo ui¬
tam suȩ beaticudinis extixit.¬
Sed iecirco hanc dominꝰ in finẽ
suȩ locutionis inseruit: ut cuͣ
post mala omnia leuiathan istiꝰ
suꝑbiam diceret. quid eẽt malis
omnibus deteriꝰ indicaret: ꝗͣ.¬
us etiam ꝑ hoc quod inimo
ponitur. uic iorum radix esse
monstrat᷑. Sicut enim inferiꝰ
radir tegitur. s ab illa rami ex¬
trinsecus expanduntur: ita se
suꝑbia intrinsecꝰ celat : s ab illa
ꝓtinꝰ aꝑta uicia pullulant. Nul¬
la quippe mala ad publicũ ꝓdi¬
rent: nisi hec mentẽ inoccul¬
to constringeret. Hȩc ẽ quȩ le¬
uiathan istius sensum feruesce¬
re sicut ollam facit: unde ⁊ hu¬
manas mentes in quodam feruo¬
re insaniȩ concutit. s ꝑ aꝑta oꝑa
qualiter concussi animum au̾¬
tat ostendit. Intꝰ namq prius
ebullit in elatione: quod foras
post modum spu Emat in
bie disputatione se prebuit:

Expanded text:
Eo etenim telo salutem nostrae imEo etenim telo salutem nostrae immortalitatis impetiit, quo vitam suae beatitudinis exstSed idcirco hanc Dominus fini suae locutionis inseruit, ut cum post mala omnia Leviathan istius superbiam diceret, quid esset malis omnibus deterius indicaret. Quamvis etiam per hoc quod in imo ponitur vitiorum radix esse monstretur. Sicut enim inferius radix tegitur, sed ab illa rami extrinsecus expanduntur, ita se superbia intrinsecus celat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. Nulla quippe mala ad publicum prodirent, nisi haec mentem in occulto constringeret. Haec est quae Leviathan istius sensum fervescere sicut ollam facit. Unde et humanas mentes in quodam fervore insaniae concutit, sed per aperta opera qualiter concussi animam evertat ostendit. Intus namque prius ebullit in elatione, quod foris postmodum spumat in erbiae disputatione se praebet,
Abbreviated transcription (Latin):
ostenderet: nequaqm̃ dõ psal¬
mista dixiss. Populum humilẽ
saluum facies: et oculos suꝑboꝵ
humiliabis. Ilisi se suꝑbia ꝑ ocłoᷤ
funderet: salomon quoq de ui¬
dee elatione non diceret. Gene¬
ratione cuiꝰ excelsi sunt ocłi:
et palpebre eiꝰ in alte subrecte
Quia ergo ꝑ corporeum animal
leuiathan iste signatur. et suꝑ¬
bia usq ad corpꝰ ꝓdiens. aꝑtiꝰ
oculis principatur: antiquus
hostis quasi de sublimi omnes
uidere describitur. Sed quia
multa de ostendendo humani
gnis inimico ꝓlata sunt: ual¬
de mens appecit. ut infine lo
cutionis dominice. unuͣ aliqͥd
manifestiꝰ exprimatur : unde
menbra illius. breui nobis de¬
signatione monstrentur. Seqr̾.¬
ꝑbiȩ. Ut leuiathan iste incun¬
etis quȩ suꝑiꝰ dicta sunt caderet:
sola suꝑbia ꝑtulit. Neq enĩ ꝑ tot
illos uiciorum ramos aresceret:
nisi ꝑ hanc priꝰ in radice putru
enim ipse succubuit: ꝑ hanc se
sequentem hominem strauit.

Expanded text:
ostenderet, nequaquam Deo Psalostenderet, nequaquam Deo Psalmista dixisset: Populum humilem salvum facies, et oculos superborum humiliabis . Nisi se superbia per oculos funderet, Salomon quoque de Judaeae elatione non diceret: Generatio cujus excelsi sunt oculi, et palpebrae ejus in altum subrectae . Quia ergo per corporeum animal Leviathan iste signatur, et superbia usque ad corpus prodiens apertius oculis principatur, antiquus hostis quasi de sublimi omnes videre describitur. Sed quia multa ad ostendendum humani generis inimicum prolata sunt, valde mens appetit, ut cutionis Dominicae unum aliquid manifestius exprimitur, unde membra illius brevi nobis designatione monstrentur. « Ibia.---Ut Leviathan iste in cunctis quae superius dicta sunt caderet, sola se superbia perculit. Neque enim per tot illos vitiorum ramos aresceret, nisi per hanc prius in radice putruienim ipse succubuit, per hanc se sequentem hominem stravit.
Abbreviated transcription (Latin):
uit. unde alii ꝑmciose moriunt᷑.
Uenenum uero serpentis non
ipsam nequiciam. s suggestionẽ
nequiciȩ dicimus: qua nolentes
sepe renitentesq tẽptamur. Qͦdͦ
tunc in medicamine uertitur:
cum mens uircutibꝰ erepta con¬
spectis contra se temptationibꝰ
humiliatur. Iniqui gͥ atq ab ad¬
ꝓbatione interni examinis rep-¬
bi quȩlibet oꝑa faciant. inqui¬
buslibet uirtutibus enitescant.
humilitatis sensum penitꝰ igno¬
rant: quia nimirũ huiꝰ leuia¬
than menbra sunt. de quo su
ceperit. quasi de sublimi cun¬
ctos inferiꝰ despicit. Notandũ¬
uero ẽ quod leuiathan iste qͥ
ꝑ corpoream bestiam designat᷑.
sublime uidere describitur :
quia uidelicet cordis suꝑbia.
cum exteriꝰ usq ad corpus ex¬
tenditur: priꝰ ꝑ oculos indicat᷑
Ipsi quippe ꝑfastum tumoris
inflati. quasi ex sublimi respici¬
unt: et quose deprimunt. altiꝰ
extollunt. Nisi enĩ suꝑbia ꝑ
ocłos quasi ꝑ quasdã se fenestoͣ

Expanded text:
vit, unde alii perniciose moriuntur. vit, unde alii perniciose moriuntur. Venenum ergo serpentis 1137 non ipsam nequitiam, sed suggestionem nequitiae dicimus, qua nolentes saepe renitentesque tentamur. Quod tunc in medicamen vertitur cum mens virtutibus erecta conspectis contra se tentationibus humiliatur. Iniqui igitur atque ab approbatione interni examinis reprobi, quaelibet opera faciant, in quibuslibet virtutibus enitescant, humilitatis sensum penitus ignorant, quia nimirum Leviathan hujus membra sunt, de quo supceperit quasi de sublimi cunctos inferius despicit. vero quod Leviathan iste, qui per corpoream bestiam designatur, sublime videre describitur, quia videlicet cordis superbia cum exterius usque ad corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi ex sublimi respiciunt, et quo se deprimunt, altius extollunt. Nisi enim superbia per oculos quasi per quasdam se fenestras
Abbreviated transcription (Latin):
demersi sunt non agnoscunt.
Et sepe electi ꝑhoc quod ad te¬
nussimim malum sium infir¬
mari trepidant: mira dispensa¬
tione agitur. ut magna bona
ad quȩ ꝓuecti sunt. non admit¬
nimis mensura disponit. ut
itos et mala adiuuent. illos¬
et bona grauent: dum et isti
ad ꝓuectum boni utuntur le¬
uibus malis: et illi ad augm̃tũ
mali utuntur minimis bonis.
Isti quippe inde ꝑfectiꝰ in bono
ꝓficiunt. unde malo tẽptant᷑:
illi autem inde ad maiꝰ malu
deficiunt. unde de bono glan¬
tur. Sic itaq male bono utit᷑
reꝓbus et bene malo utitur
ꝓbꝰ: sic̃ ad sepe contingit. ut
aliꝰ ex cibo salutifero in ordina¬
te sumpto. pestem langoris in¬
currat ⁊ aliꝰ ueneno serpentis
in medicamine ordinate con¬
fectionis adhibito. langoris mo¬
lestiam uincat. Ille gͦ ꝙ eybo
salutifero uti recte noluit. in¬
de ꝑniciose morit᷑. unde alii
salubriter uiuunt: iste autẽ
quia ueneno serpentis caute
uti studuit: inde salubriter ui¬

Expanded text:
demersi sunt non agnoscunt. demersi sunt non agnoscunt. Et saepe electi per hoc quod ad tenuissimum malum suum infirmari trepidant, mira dispensatione agitur, ut magna bona ad quae provecti sunt, non amitminis mensura disponitur, ut et istos mala adjuvent, et illos bona gravent, dum et isti ad provectum boni utuntur levibus malis, et illi ad augmentum mali utuntur minimis bonis. Isti quippe inde perfectius in bono proficiunt, unde de malo tentantur; illi autem inde ad majus malum deficiunt, unde de bono gloriantur. Sic itaque male bono utitur reprobus, et bene malo utitur probus; sicut saepe contingit ut alius ex cibo salutifero inordinate sumpto pestem languoris incurrat; alius, veneno serpentis in medicamine ordinatae confectionis adhibito, languoris molestiam vincat. Ille ergo qui cibo salutifero uti recte noluit, inde perniciose moritur, unde alii salubriter vivunt; iste autem qui veneno serpentis caute uti studuit, inde salubriter vi
Abbreviated transcription (Latin):
nunt: quia et si quando se hu¬
miles specietenꝰ ostendunt. hu¬
militatis uim seruare intrinse¬
cus negligunt. Quibꝰ sepe acci¬
dit. ut si quando unum quodli¬
bet bonum uel minimum faci¬
ant. a malis suis omnibꝰ respec¬
tum mentis ꝓtinꝰ au̾tant: atq
hoc quod ertremum bonum
fecerint tota intentione semꝑ
inspiciant. Et ex eo iam se qͣsi
scõs aspiciunt: obliti malorũ
omnium quȩ cõmiserunt. uniꝰ
sui tantum mͦ boni memores
quod fortasse facere nec ꝑfecte
potuerunt: sicut euenire ecõt᷑
electis solet. ut cum multarũ
uirtutum gr̃a polleant. unũ
eos uel tenuissimum uicium
ualde defatigans pulset: qͣtenꝰ
dum exquadam parte sese in¬
firmari considerant: de his
uirtutibꝰ in quibꝰ preualent.
se minime extollant. Dũq
de infirmitate trepidant:
hoc quoq ubi fortes sunt hu¬
milius seruant. Sepe gͦ repbi
ꝑ hoc quod unum uel minimum
bonum suum incaute conspieuĩt:
mala multa et grauia in quibus

Expanded text:
nunt, quia etsi quando se hununt, quia etsi quando se humiles specie tenus ostendunt, humilitatis vim servare intrinsecus negligunt. Quibus saepe accidit ut si quando unum quodlibet bonum vel minimum faciant, a malis suis omnibus respectum mentis protinus avertant, atque hoc quod vel extremum bonum fecerint, tota intentione semper inspiciant, et ex eo sese jam quasi sanctos aspiciant, obliti malorum omnium quae commiserunt, unius sui tantummodo boni memores, quod fortasse facere nec perfecte potuerunt, sicut evenire contra electis solet, ut cum multarum virtutum gratia polleant, unum eos vel tenuissimum vitium valde defatigans pulset, quatenus dum ex quadam parte sese infirmari considerant, de his virtutibus in quibus praevalent se minime extollant; dumque de infirmitate trepidant, hoc quoque ubi fortes sunt humilius servant. Saepe ergo reprobi per hoc quod unum vel minimum bonum suum incaute conspiciunt, mala multa et gravia in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
eam. Qui enim necdum semet¬
ipsum despicit: humilẽ dĩ sapi¬
entiam non apprehendit. Hinc
in euangłio dñs dicit. Confite¬
abscondisti hȩc a sapientibꝰ et
prudentibꝰ: et reuelasti ea par¬
uulis. Hinc rursum psalmista
ait. Cufstodiens paruulos dñs.
hinc magister gentium dicit.
facti sumꝰ paruuli in medio ur̃m.
hinc discipulos admonens ait.
Superiores sibi inuicẽ arbitrã¬
tes. Nam qr iniquus quisq in
feriorẽ se omnem quẽ cogitat
putat: ediu̾so iustus studet.
ut suꝑiorem quemlibet ꝓximũ
attendat. Ac ne dũ se alii alter¬
humiliat. iret alter in elationẽ:
bene utramq partẽ admonuit
dicens. suꝑiores sibi inuicem
arbitrantes: ut in cogitatio¬
nibꝰ cordis. et ego illũ michi
preferã. ⁊ uicissĩ ille me sibi:
ut cum utraq parte cor inferius
premitur: nullus ex impenso
honore subleuetur. S hanc hu
militatis formam reprobi. quia
leuiathan huiꝰ menbra sunt. ł
cognoscere uel tenere contẽp¬

Expanded text:
eam . Qui enim nec dum semeteam . Qui enim nec dum semetipsum despicit, humilem Dei sapientiam non apprehendit. Hinc in Evangelio Dominus dicit: Confiteabscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hinc rursum Psalmista ait: Custodiens parvulos Dominus . Hinc Magister gentium dicit: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Hinc discipuSuperiores sibi invicem arbitrantes. Nam quia unusquisque iniquus inferiorem se omnem quem cogitat putat, e diverso justus studet ut superiorem quemlibet proximum attendat. Ac ne, dum se alii humiliat, iret alter in elationem, bene utramque partem admonet, dicens: Superiores sibi invicem arbitrantes, ut in cogitationibus cordis, et ego illum mihi praeferam, et vicissim ille me sibi, um ab utraque parte cor inferius premitur, nullus ex impenso honore sublevetur. Evenire aumilitatis formam reprobi, quia Leviathan hujus membra sunt, vel cognoscere, vel tenere contem
Abbreviated transcription (Latin):
ris rex isrł quem ꝑsequeris. canẽ
mortuum. et pulice̾ unum: &
certe iamunctus in regẽ fuerat:
lam exorante samuele. et cornu
suꝑ se oleo fundente didicerat.
quod eum diuina gr̃a saule re¬
ꝓbato ad regni gubernacula
possidenda seruabat: et tamen
ꝑsequenti adu̾sario mente se¬
humili substernebat: cui diui¬
no iudicio prelatum ẽẽ se no¬
uerat. Illi itaq se humiliter pt᷑¬
ponebat: cui ꝑ electionis gr̃am
in comꝑabiliter nouerat se eẽ
meliorem.Discant gͦ quomodo
humiliari ꝓximis debeant. qͥ
adhuc quo loco apud dm̃ ha¬
beantur nesciunt: si sic se
electi etiã illis humiliant qͥbꝰ
iam se ꝑ interna iudicia ante¬
positos deprehendunt. Hoc aute
ẽẽ ꝓprium specimen electoꝵ solet:
quodde se semꝑ sentiunt infra
quam sunt. Hinc namq ab eodẽ
dauid dicit᷑. Si non humiliter
sentiebam: si exaltaui animam
meam. Hinc salomon ad sapien¬
tiam paruulos uocat dicens.
Siquis ẽ paruulus ueniat ad

Expanded text:
ris, rex Israel, quem persequeris? Canem ris, rex Israel, quem persequeris? Canem mortuum et pulicem unum ? Et certe jam unctus in regem fuerat; jam, exorante Samuele et cornu super se oleum fundente, didicerat, quod eum divina gratia, Saul reprobato, ad regni gubernacula possidenda servabat. Et tamen persequenti adversario mente humili se substernebat, cui divino judicio praelatum esse se noverat. Illi itaque se humiliter postponebat, cui per electionis gratiam incomparabiliter noverat esse se meliorem. Discant ergo quomodo humiliari proximis debeant, qui adhuc quo loco apud Deum habeantur nesciunt, si sic se electi etiam illis humiliant quibus jam se per interna judicia antepositos deprehendunt. Hoc autem esse proprium specimen electorum solet, quod de se semper sentiunt infra quam sunt. Hinc namque ab eodem David dicitur: Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam . Hinc Salomon ad sapientiam parvulos vocat, dicens: Si quis est parvulus, veniat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑelatã cogitationẽ cordis. in
cuiꝰdã se altitudinis arce po¬
suerunt. Quibꝰ bene ꝑ ꝓpħam
dicit᷑. Ue qui sapientes estis
in ocłis ur̃is: et corã uobismet¬
ipsis prudendes. Hinc etiam
paulus ait.Nolite prudendes
eẽ apud uosmet ipsos. Hinc
ad saulem. diuina increpati¬
one dr. Nlonne cum eẽs par¬
uulus in ocłis tuis. caput de
consticui in tribubꝰ isrł: Par
uulus quippe in ocłis suis ẽ:
qui in eo quod semet ipsũ con¬
siderat. imparem se alienis me¬
ritis pensat. Nam quasi grandeor
se conspicit: quisquis se suꝑ alie¬
namerita elatione cogitationis
extendit. Saul autem reꝓbus
inbono quod cȩꝑat non ꝑman¬
sit: quia fastii susceptȩ potesta¬
tis intumuit. At contra daiud
semꝑ de se humilia sentiens.
eiꝰdemq saul se comꝑatione pt¬
ponens. postquã feriendi locũ
reperit. et peꝑcit: eidẽ seiuenti
aduersario se humili ꝓfessione
ꝓstrauit. dicens. Quem ꝑseque¬

Expanded text:
per elatam cogitationem cordis in per elatam cogitationem cordis in cujusdam se altitudinis arce posuerunt. Quibus bene per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Hinc etiam Paulus ait: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Hinc ad Saul divina increpatione dicitur: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constituivulus in oculis suis est, qui in eo quod semetipsum considerat, imparem se alienis meritis pensat. Nam quasi grandem se conspicit, quisquis se super aliena merita elatione cogitationis extendit. Saul autem reprobus, in bono, quod coeperat, non permansit, quia fastu susceptae potestatis intumuit: at contra David semper de se humilia sentiens, ejusdemque Saul se comparatione postponens, postquam feriendi locum reperit, et pepercit eidem saevienti adversario humili se professione prostravit dicens: Quem perseque
Abbreviated transcription (Latin):
neq hoc quod passurus ẽ me¬
tuit. Cui fesieiꝰ nimirũ fuerat
timendo uitare supplicia: qua
non timendo tolerare. Appeti¬
tum itaq celsitudinis uertit
in rigorẽ mentis: ut iã ꝑduri¬
ciam se male ẽẽ nͣ sentiat. qui
preeẽ ꝑ głam querebat. Nam
ꝙr ius quesite potestatis non
obtinuit: quasi quoddã suꝑbie
suȩ remedium in saniã insensi¬
bilitatis inuenit. Et quia
ꝓͥuectu transgredi cuncta
non potuit: despectu se contͤ
Id: cunctos uelud infra se positos
quasi de sublimi respicit: quia
dum ꝑ intentionem contra au¬
ctorem nititur. estimare sibi
quemlibet similem dedignat᷑.
Quod apte etiam eius menbris
congruit: ꝙ om̃s iniqui ꝑtu
morem cordis elati. cunctos
quos cernunt suꝑbiȩ fastu des¬
piciunt. E si quando exterius
uenerant᷑: intꝰ tamen in secre¬
to cordis. ubi apud se sua esti¬
matione magni sunt. cunctoꝵ
sibi uitam meritumq pꝰt pont̃:
eosq infra se ẽẽ respiciunt. ꝙr

Expanded text:
neque hoc quod passurus est meneque hoc quod passurus est metuit. Cui nimirum felicius fuerat timendo vitare supplicia quam non timendo tolerare. Appetitum itaque celsitudinis vertit in rigorem mentis, ut jam per duritiam se male egisse non sentiat, qui praeesse per gloriam quaerebat. Nam quia jus quaesitae potestatis non obtinuit, quasi quoddam superbiae suae remedium insaniam insensibilitatis invenit; et quia provectu transgredi cuncta non potuit, despectu se contra cunctos velut infra se positos quasi de sublimi respicit, quia dum per intentionem contra auctorem nititur, aestimare sibi quemlibet similem dedignatur. Quod apte etiam ejus membris congruit, quia omnes iniqui per tumorem cordis elati cunctos quos cernunt superbiae fastu despiciunt; et si quando exterius venerantur, intus tamen in secreto cordis, ubi apud se sua aestimatione magni sunt, cunctorum sibi vitam meritumque postponunt, eosque infra se esse respiciunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Celsus eẽt: si participatione
uere celsitudinis contentꝰ fuiss.
S dum priuat᷑ã celsitudinem
suꝑbe appeciit: iure ꝑdidit par¬
ticipatam. Relicto enĩ eo eui
debuit in herere principio:
suum sibi appeciit quodãmodo
eẽ principium. Relicto eo qͥ
uere illi sufficere poteratł se gͥ
sufficere posse iudicauit: et
tanto magis infra se cecidit.¬
quantomagis se contra głam
sui conditoris erexit. Nam quẽ
eraltabat libera seruitꝰ: deiecit
captiua libertas. Qua libertate
munc ut nullum timeat effre¬
natur: sed ipsa grauiter effre¬
natione restringit᷑. Suꝑno enĩ
iudicio cuncta mirabiliter or¬
dinante. uinxit illum libertas
quam appetut: quia nunc omͣi¬
modo non timens omnibus sup¬
pliciis subiacet: qui elementis
etiam suꝑeẽ poterat. si unum
quem debutt timere uoluisset.
Unum ꝓfecto timeret omnia
possidens: qui nunc unũ non
timens omnia patitur. factꝰ ẽ
uidelicet. quia nec dmͣ. Sed

Expanded text:
Celsus esset, si participatione Celsus esset, si participatione verae celsitudinis contentus fuisset. Sed dum privatam celsitudinem superbe appetiit, jure perdidit participatam. Relicto enim eo cui debuit inhaerere principio, suum sibi appetiit quodammodo esse principium. Relicto eo qui vere illi sufficere poterat, se sibi sufficere posse judicavit; et tanto magis infra se cecidit,quanto magis se contra gloriam sui conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera servitus, dejecit captiva libertas. Qua libertate nunc ut nullum timeat effrenatur, sed ipsa graviter effrenatione restringitur. Superno enim judicio cuncta mirabiliter ordinante, vinxit illum libertas quam appetiit, quia nunc omnimodo non timens omnibus suppliciis subjacet, qui elementis etiam superesse poterat, si unum quem debuit timere voluisset. Unum profecto timeret omnia possidens, qui nunc unum non timens omnia patitur. 41. Dei tvidelicet, 1135 quia nec Deum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
licet sobrio: timore securo.
Nlon timore qu̾e foras caritas
gignit. Aliter enĩ timet con¬
iugẽ uxor amans: aliter tunet¬
dñm ancilla peccans. Sic gͦ¬
iste fuerat conditꝰ : quatenꝰ timore
leco auetorem suum & amans me¬
tueret et metuens anptet: s sua
ꝑuersitate talis factus e᷑. ut nul¬
lum timeret. Ei quippe aquo
conditus fuerat: subeẽ despex̃.
Ita enim ds̃ suꝑ omnia ẽ : ut ipse
sub nullo sit. Leuiathan uero
iste eiꝰ celsitudinis culmen aspi¬
ciens ius ꝑuerse libertatis ap¬
petiit: ut preeẽt ceteris:⁊ nulli
subeẽt dicens. Ascendam suꝑ
altitudinem nubium: similis
ero altissimo. Cuiꝰ eo ipso simili¬
tudinem ꝑdidit: quo eẽ ei suꝑ¬
be similis incelsitudine concupi¬
uit. Qui enim caritatẽ eiꝰ immi¬
tari debuit subditꝰ: ambiit eiꝰ
celsitudinem: et hoc quod uni¬
tari poderat amisit elatꝰ. Cel¬
sus nimirum eẽt : si ei qui uera¬
citer celsus ẽ. inherere uoluiss

Expanded text:
licet sobrio et securo; licet sobrio et securo; non timore quem foras charitas  charitas gignit. Aliter enim timet conjugem uxor amans, aliter dominum ancilla peccans. Sic ergo fuerat iste conditus, quatenus timore laeto auctorem suum et amans metueret, et metuens amaret. Sed sua perversitate talis factus est, ut nullum timeret. Ei quippe a quo conditus fuerat subesse despexit. Ita enim Deus super omnia est, ut ipse sub nullo sit. Leviathan vero iste ejus celsitudinis culmen aspiciens, jus perversae libertatis appetit, ut et praeesset caeteris, et nulli subesset, dicens: Ascendam super altitudinem nubium, et similis ero Altissimo . Cujus eo ipso similitudinem perdidit, quo esse ei superbe similis in celsitudine concupivit. Qui enim charitatem ejus imitari debuit, subditus ambiit ejus celsitudinem, et hoc quod imitari poterat, amisit elatus. Celsus nimirum esset, si ei qui veraciter celsus est, inhaerere voluisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ad eum qu̾e p̃termisimꝰ exponen¬
di ordinem recurramꝰ. Postqu̾a
misericors dñs callida machi¬
namenta leuiathan istiꝰ indi¬
cauit aꝑte predicens omne
opprimit. omne quod interiꝰ
suggestione sua repbis blandi¬
enter infundit : mox immanitatẽ
iurtutis illiꝰ breuiter insinuans
tas quȩ c̃omparet᷑ ei. Potestas eiꝰ
suꝑ terram cunctis eminentior
ꝑhibetur : qr et si actionis suȩ
merito infra homines cecidit:
omne tamen hominum genꝰ na¬
ture angłicȩ conditione trans¬
cendit. Quamius enim interne
felicitatis beatitudinem ꝑdi¬
dit naturȩ tamen suȩ magni¬
tudinem non amisit. Cuiꝰ adhuc
uiribꝰ humana omnia superat:
licet scĩs hominibꝰ meritorum
suorum deiectione sub iaceat.
Unde et eisdem scĩs contra
hunc decertantibus eo retribu¬
tionis suȩ meritum crescit: qͦ
ille ab eis uineitur. qui ꝑ na¬
ture potentiam quasi iure se
hominibꝰ suꝑ eẽ gloriatur. Se¬
timere debuisset. Timore uide

Expanded text:
ad eum quem praetermisimus exponenad eum quem praetermisimus exponendi ordinem recurramus. 1134 Postquam misericors Dominus callida machinamenta Leviathan istius indicavit, aperte praedicens omne opprimit, omne quod interius suggestione sua reprobis blandienter infundit, mox immanitatem virtutis illius breviter insinuans tas quae comparetur ei. - Potestas ejus super terram cunctis eminentior perhibetur, quia etsi actionis suae merito infra homines cecidit, omne tamen hominum genus naturae angelicae conditione transcendit. Quamvis enim internae felicitatis beatitudinem perdidit, naturae tamen suae magnitudinem non amisit, cujus adhuc viribus humana omnia superat, licet sanctis hominibus meritorum suorum dejectione subjaceat. Unde et eisdem sanctis contra hunc decertantibus eo retributionis suae meritum crescit, quo ille ab eis vincitur qui per naturae potentiam quasi jure se hominibus superesse gloriatur. Setimere d
Abbreviated transcription (Latin):
tenentur ad ipsiꝰ uoluntatẽ :
quando iam nulla tenꝰ posst̃
ad iusticiȩ opera ab iniquitate
cõmutari: Eadẽ itaq causa
ẽ. cur non oret᷑ tunc ꝓhomi¬
nibꝰ ȩterno igni dãpnatis:
quȩ nunc etiã causa ẽ. ut ñ
oret᷑ ꝑ diabolo angelisq eiꝰ
eterno supplicio deputatis.
impusq defunctis qui de eis
utiq quos eterno deputatos sup¬
plicio iam nouerunt ante illũ
iudicis iusti conspectum oratio¬
nis sue meritũ cassari refuguit.
Quod si nime quoq uiuentes
iusti.mortius et dampnatis
iniustis minune compatiuntur:
quando adhuc aliquid iudicabi
iniquorum tormenta respiciunt.
quando ab omni uicio corrupti¬
onis exuti. ipsi iam iusticie ui¬
cimꝰ atq artiꝰ adherebunt : Sic
quippe eoꝵ mentes ꝑ hoc quod
iustissimo iudici inherent. uis
districtionis absorbet: ut omͣi¬
no eis non libeat. quicquid ab
illiꝰ interne regulȩ subtilitate
discordat. s ꝙ sub orto occasi¬
onis articulo. hec contra orige¬
nianitas breuiter diximus:

Expanded text:
nentur ad ipsius voluntatem ? qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari? Eadem itaque causa est, cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae nunc causa est, ut non oretur pro diabolo angelisque ejus aeterno supplicio deputatis. isque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustisquando adhuc aliquid judicabiliniquorum tormenta respiciunt, quando ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt. Sic quippe eorum mentes per hoc, quod justissimo judici inhaerent, vis districtionis absorbet, ut omno eis non libeat quidquid ab illius internae regulae subtilitate discordat. Sed quia, suborto occasionis articulo, haec contra Origenistas breviter diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
assurgit. Quem cum plerũq
huiꝰ mundi sapientes in cunctis
que appetit tanta ꝑtinatia tan¬
ta formidine stringi considerant:
corda sua ad famulatum eiꝰ tiran¬
nidis inclinant: et omne quod dõ
largiente sapiunt. hoc contra eũ
ad seruicium hostis illiꝰ inflectuͣt
Unde et recte subiungitur.¬

Expanded text:
assurgit. Quem cum plerique assurgit. Quem cum plerique hujus mundi sapientes in cunctis quae appetit tanta pertinacia, tanta fortitudine stringi considerant, corda sua ad famulatum ejus tyrannidis inclinant, et omne quod Deo largiente sapiunt, hoc contra eum ad servitium hostis illius inflectunt. Unde et recte subditur
Abbreviated transcription (Latin):
punt: quia nec quelibet mini¬
ina ultra iam flagella sentiunt᷑.
Quid ergo ꝑ malleum desuper
uenientẽ. nisi celestis pondus
ꝑcussionis ex primit᷑: Quid est
quod leuiathan iste malleum
despicit: nisi quod suꝑnȩ ani¬
mauersionis ietꝰ formidare cõͣ¬
tẽpnit: Et quasi stipulã malle¬
um deputat: qr ad iuste ire se
pondera uelut contra leuissimoᷤᷤ¬
terrores parat. Unde ⁊ adhuc
expressiꝰ subdit᷑. Et deridebit¬
iubrantẽ hastã. Contra leuia¬
than enĩ dñs hastã uibrat: qr
in eiꝰ interitum districtã mina
tur sententiã. Hastã quippe
uibrare ẽ: eternã ei mortẽ ex distri¬
cta animaduersione preparare
S apostata spc auctorẽ uite etiã
cum sua morte despiciens. haftã
uibrantẽ deridet: quia ex distri¬
cto iuditio quicquid graue. qui¬
cquid horribile se p̾uidet pati.
ñ metuit: s quod se ȩterna tor¬
menta nͣ posse euadere conspicit:
eo inexercenda nequicia durior

Expanded text:
punt, quia nec quaelibet minpunt, quia nec quaelibet minima ultra jam flagella sentiuntur. Quia ergo per malleum desuper venientem coelestis pondus percussionis exprimitur, quid est quod Leviathan iste malleum despicit, nisi quod supernae animadversionis ictus formidare contemnit? Et quasi stipulam malleum deputat, quia ad justae irae se pondera velut contra terrores levissimos parat. Unde et adhuc expressius subditvibrantem hastam. - Contra leviathan enim Dominus hastam vibrat, quia in ejus interitum districtam tur sententiam. Hastam quippe vibrare est aeternam ei mortem ex districta animadversione praeparare. Sed apostata spiritus auctorem vitae etiam cum sua morte despiciens, hastam vibrantem deridet, quia ex districto judicio quidquid grave, quidquid horribile esse praevidet, pati non metuit; sed quo se aeterna tormenta non posse evadere conspicit, eo in exercenda nequitia durior
Abbreviated transcription (Latin):
de dolatis atq ꝑfectis edificata
ẽ: et malleus ⁊ securis. ⁊ omne
ferramentũ ñ sunt audita in do¬
mo cũ ȩdificaret᷑. Quid enim
domꝰ illa nisi scaͬm eccłiam quã
incȩlestibꝰ dñs inhabitat figu¬
rabat : ad cuiꝰ ȩdificationẽ ȩlec¬
toꝵ animȩ quasi quidã expoliti
lapides deferuntur: Quȩ cũ
edificat᷑ incelis. nullus illic ĩaͣ
disciplinȩ malleus resonat. qr¬
dolati atq ꝑfecti illuc lapides du¬
cimur: ut locis iuxta meritum
congrius disponamur. Hic enim
foris tundimur: ut illuc sine re¬
prehensione ueniamus. Hic mal¬
leus hic securis: hic omnia tun¬
sionum resonant ferramenta.
Indomo autẽ dĩ nulli ictꝰ audiun¬
tur: quia in eterna patria om̃s
iam ꝑcussionum strepitꝰ contices¬
cunt. Nequaquam ibi malleus
ꝑcutit: quia nulla animaduersio
affligit. Nequaquam securis in¬
cidit qr receptos interiꝰ. nulla fo¬
ras seueritatis sententia picit.
Nequaquam ferramenta ꝑstre¬

Expanded text:
us dolatis atque perfectis aedificata us dolatis atque perfectis aedificata est; et malleus, et securis, et omne ferramentum non sunt audita in domo, cum aedificaretur . Quid enim domus illa nisi sanctam Ecclesiam, quam in coelestibus Dominus inhabitat, figurabat? Ad cujus aedificationem electorum animae, quasi quidam expoliti lapides deferuntur. Quae cum aedificatur in coelis, nullus illic jam disciplinae malleus resonat, qdolati atque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Hic enim foris tundimur, ut illuc sine reprehensione veniamus. Hic malleus, hic secucuris, hic omnia tunsionum resonant ferramenta. In domo autem Dei nulli ictus audiuntur, quia in aeterna patria omnes jam percussionum strepitus conticescunt. Nequaquam ibi malleus percutit, quia nulla animadversio affligit. Nequaquam securis incidit, quia receptos interius nulla foras severitatis sententia projicit. Nequaquam ferramenta perstre
Abbreviated transcription (Latin):
despicit: qui se ꝑ suppliciũ desuꝑ
ueniens ferit. In scriptura enĩ
sacra mallei nomine. aliquando
diabolus designat᷑. ꝑ que nunc
delinquentium culpe feruint᷑:
aliquando uero ꝑcussio celestis ac¬
cipit᷑. qua uel electi suꝑ nos ictus
sentiunt. ut a praiuis itineribus
corrigantur. uel iusta ira reꝓbos
ꝑcutit: ut iam supplicia ȩterna
preueniens. quid etiã in posterũ
mereantur ostendat. Nã quia
appellatione mallei antiquus
hostis exprimitur. ꝓpħa testat᷑
cum suꝑ eum uim extremi udi¬
cii contẽplat᷑ dicens. Quomodo
confractꝰ ẽ. et contritꝰ malleus u¬
niuerse terrȩ. Ac si diceret. Eum
ꝑ quem uascula sua dñs inminiᷤ¬
terii usum formanda ꝑcutit: qͥs
ꝑpendat quo turbine. ueniente
extremo iudicio in ȩterna dãpna¬
tione confringet. Rursum per
malleum ꝑcussio cȩlestis expri¬
mit᷑: quod salomone tẽplũ edifi¬
cante signat᷑ cum dicitur. Domꝰ
autẽ cum edificaretur lapidibꝰ

Expanded text:
despicit, quae se per supplicium desuper despicit, quae se per supplicium desuper veniens ferit. In Scriptura enim sacra mallei nomine aliquando diabolus designatur, per quem nunc delinquentium culpae feriuntur; aliquando vero percussio coelestis accipitur, qua vel electi supernos ictus sentiunt, ut a pravis itineribus corrigantur, vel justa ira reprobos percutit, ut jam supplicia aeterna praeveniens, quid etiam in posterum mereantur ostendat. Nam quia appellatione mallei antiquus hostis exprimitur, propheta testatur, cum super eum vim extremi judicii contemplatur, dicens: Quomodo confractus est et contritus malleus universae terrae ? Ac si dicerei: Eum per quem vascula sua Dominus in ministerii usum formanda percutit, quis perpendat quo turbine, veniente extremo judicio, in aeterna damnatione confringit? Rursum per malleum percussio coelestis exprimitur, quod Salomone templum aedificante signatur, cum dicitur: Domus autem cum aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
scã eccłia uiros instituuntꝰ ꝑ eos
ad uersarioꝵ suꝑbientiũ pectora
dura confrugunt. Unde ⁊ golias
immanissimꝰ saxo funde moritur.
quia singulari scẽ eccłe lapide
diabolica celsitudo suꝑat᷑. Leuia¬
than itaq iste quia dãpnato illo
homine assumpto quos libet for¬
eorumq uires tẽporaliter p̃mit:
recte nunc đ̾r. Instipulam uersi
sunt ei lapides funde. Ac si aꝑte
diceret᷑. Scorum robur quasi in
stipule molliciẽ redigit: quoꝵ
lingua priꝰ pectꝰ illiꝰ duris ictibꝰ
tutudit. Omnem quippe tunc
fortitudinẽ suȩ iniquitatis exer¬
cens. quantum se ab eis uinci
spiritaliter dolet: tantum con¬
tra eos atrociꝰ corporaliter pre¬
ualet. Et quia nil se.contra eoꝵ
sp̃m preualere considerat : in eoꝵ
carne crudelitatis suȩ omnia ar
mirum si humanas uires despicͣ
qui ipsa etiam suꝑni in se iudicii.
ȩterna tormenta contẽpnit:Un-¬
Etiam pondꝰ eiꝰ animaduersionis

Expanded text:
sancta Ecclesia viros instituunt, per eos sancta Ecclesia viros instituunt, per eos adversariorum superbientium pectora dura confringunt. Unde et Golias immanissimus saxo fundae moritur , quia singulari sanctae Ecclesiae lapide diabolica celsitudo superatur. Leviathan itaque iste quia, damnato illo homine assumpto, quoslibet foreorumque vires temporaliter premit, recte nunc dicitur: In stipulam versi sunt ei lapides fundae. Ac si aperte diceretur: Sanctorum robur quasi in stipulae mollitiem redigit, quorum lingua prius pectus illius duris ictibus tutudit. Omnem quippe tunc fortitudinem suae iniquitatis exercens, quanto se ab eis vinci spiritaliter dolet, tanto atrocius contra eos corporaliter praevalet. Et quia nil se contra eorum spiritum praevalere considerat, in eorum carne crudelitatis suae omnia argmirum si humanas vires despicit, qui ipsa etiam superni in se judicii aeterna tormenta contemnit? UnEtiam pondus ejus animadversionis
Abbreviated transcription (Latin):
tium audire contempnit.
Unde bene peccatis preceden¬
tibꝰ irascens de his quos in ma
nu antiqui hostis deserit ꝑp
serpentes regłos: quibꝰ ñ ẽ. incan¬
tatio. Ac si diceret. Iusto iudicio
talibus talibꝰ uos inmundis spiri¬
tibꝰ tradam: qui a uobis excuti.
exhortatione predicantium qͣsi¬
incantantium sermone nͣ ualeat᷑.
Quia uero leuiathan iste a cordi
lis ñ mouetur : ipse etiam scoͣꝵ
iurorum contentus adicitur cũ
quibꝰ adu̾sarioꝵ pectora feriant᷑.
Ita scã eocłia dum uolubilitate
temporum ꝑ tribulationum cir¬
cuitum ducitur: fortes ex illa
uiri ꝓdeunt. quibꝰ quasi lapidis
ictibꝰ iniquorum corda tundant᷑.¬
Unde et ad ꝓpħam de bonis doc¬
toribꝰ dñs dic̃. Deuorabunt: et
subicient lapidibꝰ funde. Scĩ
quippe doctores qui ad uirtutẽ
et alios instruunt. hostes deuo¬
rant: dum eos in corpꝰ suum ꝑ
um conuersationis immutant.
Quos lapidibus funde subici¬
unt: quia dũ fortes quosq in

Expanded text:
tium audire contemnit. tium audire contemnit. Unde bene peccatis praecedentibus irascens, de nu antiqui hostis deserit, per serpentes regulos, quibus non est incantatio . Ac si diceret: Justo judicio talibus vos immundis spiritibus tradam, qui a vobis excuti exhortatione praedicantium, qincantantium sermone non valeant. Quia vero Leviathan iste a cordiblis non movetur, ipse etiam sanctorum virorum contemptus adjicitur, cum quibus adversariorum pectora feriantur. Ita sancta Ecclesia, dum volubilitate temporum, per tribulationum circuitum ducitur, fortes ex illa viri prodeunt, quibus quasi lapideis ictibus iniquorum corda tundantUnde ad prophetam de bonis doctoribus Dominus dicit: Devorabunt, et subjicient lapidibus fundae . Sancti quippe doctores qui ad virtutem et alios instruunt, hostes devorant, dum eos intra corpus suum per vim conversionis immutant. Quos lapidibus fundae subjiciunt, quia dum fortes quosque in
Abbreviated transcription (Latin):
Quid enim sagitas nisi uerba
predicatorum accipimꝰ. quȩ dũ¬
ex uoce bene uiuentium distrin¬
guntur. audientium corda trans¬
figunt : his sagittis scã eccłia
ꝑcussa fuerat: quȩ dicebat.
uulnerata caritate ego sum.
De his sagittis psalmiste uoce
narratur. Sagnte paruuloꝵ
facte sunt plage eoꝵ: quia scili¬
cet uerba humilium. penetra¬
uerunt animos superborum.
De his sagittis uenienti ꝓpug¬
natori dicit᷑. Sagntȩ tuȩ acu¬
tȩ potentissime: ppłi sub te ca¬
dent in corde. Uir itaq ẽ. sagit
tariꝰ qui ꝑ scẽ intentionis areũ
audientium cordibꝰ uerba recte
exhortationis infigit. Quia gͥ
leuiathan iste uerba predicanti¬
um despicit: et cum reꝓborum
mentes male suadendo momor¬
derit. durus inter iacula eas¬
omnimodo non relinquit: rec¬
te dicitur. Non fugabit enͣ
uir sagittariꝰ. Ac si aꝑte dicere¬
tur. Areꝓborum cordibꝰ eum
scĩ predicatores sagitta ñ excu¬
tit: quia quisquis ab illo appre¬
henditur uerba iã predican¬

Expanded text:
agittas, nisi verba aedicatorum accipimus? Quae dum voce bene viventium distinguntur, audientium corda transfigunt. His sagittis sancta Ecclesia percussa fuerat, quae dicebat: Vulnerata charitate ego sum . De his sagittis Psalmistae voce narratur: Sagittae parvulorum factae sunt plagae eorum , quia scilicet verba humilium penetraverunt animos superborum. De his sagittis venienti propugnatori dicitur: Sagittae tuae acutae, potentissime, populi sub te cadent in coionis arcum audientium cordibus verba rectae exhortationis infigit. Quia ergo Leviathan iste verba praedicantium despicit, et, cum reproborum mentes male suadendo momorderit, durus inter jacula omnimodo eas non relinquit, recte dicitur: Non fugabit eum vir sagittarius. Ac si aperte dicatur: A reproborum cordibus eum sancti praedicatoris sagitta non excutit, quia quisquis ab illo apprehenditur, verba jam praedican
Abbreviated transcription (Latin):
obiuate: ꝑtot gͥ globos de le¬
uiathan naribꝰ fumꝰ surgit : ꝑ qͦt
nimirum pestes. frugẽ cordis re-¬
ꝓbi occulta aspiratione consumit.
Cuiꝰ adhuc fumi iuim sollicite
dñs exprimit: cũ illico subiun¬
git. Sicut olle suocense atque
feruentis. Olla enim succendit᷑:
cum mens humana maligni
hostis suasionibꝰ instigatur. Olla
autem feruet: cũ iã etiã ꝑ con-¬
sensum indesideriis praue ꝑsu-¬
asionis accenditur. Et tot un

Expanded text:
obviate? Per tot igitur globos de Leobviate? Per tot igitur globos de Leviathan naribus fumus surgit, per quot nimirum pestes frugem cordis reprobi occulta aspiratione consumit. Cujus adhuc fumi vim sollicite Dominus exprimit, cum illico subjungit: Sicut ollae succensae atque ferventis. Olla enim succenditur cum mens humana maligni hostis suasionibus instigatur. Olla autem fervet cum jam etiam per consensum in desideriis pravae persuasionis accenditur. Et tot un
Abbreviated transcription (Latin):
E residuum locuste brucus come¬
dit: quia sepe cum inani gła quȩ
quasi ex scĩtate ueniebat resistit᷑
uel uentri. uel quibꝰlibet ambitio¬
nis desideriis immoderatiꝰ indul¬
get᷑. Mens enim dĩ nescia tanto
attrociꝰ ad quemlibet ambitum
ducitur: quanto nullo uel hu¬
manȩ laudis amore refrenatur
Residuum bruci rubigo consumit:
quia sepe dum uentris ingluiues
ꝑ abstinentiam restringitur : ire
impatientia acriꝰ dñat᷑. Quȩ mo-¬
re rubiginis quasi exurendo meᷤ¬
sem comedit: quia uirtutũ fru¬
ctꝰ impatientiȩ flamma tabefac̃.
Uum gͦ uicns uicia succedunt:
agrum mentis alia pestis deuo-¬
rat. dum alia relinquit. Bene
uocati sunt. qui mundi huius
amore confusi. mala ñ sentiunt
quȩ patiuntur. Quid ẽ gͦ dicere
ex ꝑgiscimini ebrii et flece. nisi¬
somnium ur̃ȩ impossibilitatis
excutite. et indeuastatione
cordis tot sibi succedentibꝰ uici¬
orum pestibus uigilantibꝰ lamͣtiᷤ

Expanded text:
 Residuum locustae bruchus come Residuum locustae bruchus comedit, quia saepe cum inani gloriae quae quasi ex sanctitate veniebat resistitur, vel ventri, vel quibuslibet ambitiosis desideriis immoderatius indulgetur; mens enim Dei nescia tanto atrocius ad quemlibet ambitum ducitur, quanto nullo vel humanae laudis amore refrenatur. Residuum bruchi rubigo consumit, quia saepe dum ventris ingluvies per abstinentiam restringitur, irae impatientia acrius dominatur; quae more rubiginis quasi exurendo messem comedit: quia virtutum fructus impatientiae flamma tabescit: dum ergo vitiis vitia succedunt, agrum mentis alia pestis devorat, dum alia relinquit. Bene vocati sunt qui mundi hujus amore confusi mala non sentiunt quae patiuntur; quid est ergo dicere: Expergiscimini ebrii et fleSomnium vestrae insensibilitatis excutite, et in devastatiocordis tot sibi succedentibus vitiorum pestibus, vigilantibus lamentis
Abbreviated transcription (Latin):
dum alia uicia transeunt et
semꝑ alia suecedunt: ab hoc ser¬
pente. cor reꝓboꝵ sine intermiᷤ¬
sione teneatur. Unde bene ꝑ
ꝓpħam iohel dicitur. Residuum
eruce comedit locusta. et residu¬
um eruce comedit brucus. et re¬
siduum bruci comedit rubigo
Exꝑgiscimini ebrii et flete.
Quid enim ꝑ erucam quȩ toto
corpore in terram repit. nisi lu¬
xuria designatur: quȩ cor qͦd te¬
net ita polluit. ut insuꝑioribus
mundiciȩ surgere amore nͣ pos¬
sit : Quid ꝑ locustam quȩ saltibꝰ
euolat: nisi inanis gła exprimit᷑.
quȩ se uanis presumptionibus
exaltat: Quid ꝑ brucum cuius
pene totũ corpus in uentre col¬
ligitur: nisi edendi ingluuies fi¬
guratur: Quid ꝑ rubiginẽ quȩ
dum tangit incendit: nisi ira in¬
nuitur: Residuum ergo eruce
locusta comedit: quia sepe dum
luxuriȩ uicium amente recesse¬
rit inanis gła succedit. Nam q
iam ꝑ amorem carnis ñ sternit᷑
quasi scãm se ex castitate głatur.¬

Expanded text:
dum alia vitia transeunt, et dum alia vitia transeunt, et semper alia succedunt, ab hoc serpente cor reproborum sine intermissione teneatur. Unde bene per Joel prophetam dicitur: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo. Expergiscimini ebrii, et flete . Quid enim per erucam, quae toto corpore in terra repit, nisi luxuria designatur? quae cor quod tenet, ita polluit, ut in superioris munditiae surgere amorem non possit. Quid per locustam quae saltibus evolat, nisi inanis gloria exprimitur, quae se vanis praesumptionibus exaltat? Quid per bruchum, cujus pene totum corpus in ventrem colligitur, nisi edendi ingluvies figuratur? Quid per rubiginem, qudum tangit incendit, nisi ira innuitur? Residuum ergo erucae locusta comedit, quia saepe cum luxuriae vitium a mente recesserit, inanis gloria succedit. Nam quia jam per amorem carnis non sternitur, quasi sanctam se ex charitate gloriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
na ex presentis uite amore
glomerantur. Lumen gͦ quietiꝰ
ȩternȩ hoc fumo amittitur:
quia eurarũ prurigine cordis
oculus dum confunditur tene
electorum animos turbat ali¬
ter reꝑborum oculos excecat
Abonorum quippe oculis spi¬
ritalium desideriorum flatu res¬
ꝑgit: ne preualente misera co¬
gitatione densecur. In reꝓboꝵ
uero mentibꝰ quo se licentiꝰ ꝑ te¬
tras cogitationes colligit: eo
tollit. Fumꝰ iste reꝑborum cor¬
dibꝰ quot illicita desideria in¬
gerit: quasi ꝑ tot ante illos
globos intumescit. Q certe
fumi globos nouimus: quia
cum alii suꝑiꝰ manescunt. alii
inferiꝰ surgunt. Sic et incogi¬
tatione carnali. et si alia pra¬
uitatis desideria transeunt :
alia succedunt. Sepe autem
mens misera quid iam transie¬
rit uidet:s ubi adhuc retine¬
atur non uidet. Gaudet de qͥbꝰ¬
dam uicus quia eis subiecta
ñ sit: et precauere ac gemere
negligit. quia eoꝵ uice succes¬
serunt alia. quibꝰ fortasse ne¬
quiꝰ suocumbit. Sicq fit ut

Expanded text:
na ex praesentis vitae amore glomerantur. Lumen ergo quietis internae hoc fumo amittitur, quia curarum prurigine cordis oculus dum confunditur tenebelectorum animos turbat, aliter reproborum oculos excaecat. A bonorum quippe oculis spiritalium desideriorum flatu respergitur, ne praevalente misera cogitatione densetur. In reproborum vero mentibus quo se licentius per tetras cogitationes colligit, eo tollit. Fumus iste reproborum cordibus quot illicita desideria ingerit, quasi per tot ante illos globos intumescit. fumi globos novimus, quia cum alii superius inanescunt, alii inferius surgunt; sic et in cogitatione carnali, etsi alia pravitatis desideria transeunt, alia succedunt. Saepe autem mens misera quid jam transierit videt, sed ubi adhuc retineatur non videt. Gaudet de quibusdam vitiis quod eis subjecta jam non sit, et praecavere ac gemere negligit, quia eorum vice successerunt alia, quibus fortasse nequius succumbit; sicque fit ut
Abbreviated transcription (Latin):
ga indignationis eiꝰ. Uirga enĩ
indignationis dei ẽ: ꝑcussio
districtionis. Quam indigna¬
tionẽ tcͣ homo ꝑtulit: cum ex
ꝑadiso pulsus. ueras interni
gaudii diuicias amisit. S qr
electi quiq incessanter conspi¬
ciunt. quod in presentis uitȩ
penuriam ab illa potestatis
ingenite facultate cecider̃ bnđr.
lia appetit. peregrinationis suȩ
malum ñ intelligit : et hoc ip¬
hac ꝑegrinatione animꝰ. et correp¬
tionis suȩ molestiis molestiis re¬
uerberatꝰ. hoc quod ꝑdidit con¬
templari prepeditur. S hanc p¬
pauꝑtatem reꝑbi considerare
nesciunt: quia dum sequittur
ea quȩ conspiciunt. cogitare
inuisibilia negligunt. quȩ ꝑdi¬
derunt. Unde et egestas eorum
ꝓpriȩ dicit᷑ quia dum replent᷑
uiciis. uirtutum diuiciis uacu¬
antur. Quibꝰ sepe euenit. ut ꝑ
elationis dementiam subleuati.
dum nequaquam riune suȩ dãp¬
na considerant: eẽ se etiam abo¬
nis actibꝰ inopes ñ agnoscant.

Expanded text:
ga indignationis ejus . Virga enim ga indignationis ejus . Virga enim indignationdistrictionis; quam indignationem tunc homo pertulit, cum ex paradiso pulsus, veras interni gaudii divitias amisit. Sed quia electi quique incessanter conspiciunt quod in praesentis vitae penuriam ab illa potestatis ingenitae facultate ceciderunt, benlia appetit, peregrinationis suae malum non intelligit; et hoc iphac peregrinatione animus, et corruptionis suae molestiis reverberatus, hoc quod perdidit contemplari praepeditur. CAP. paupertatem reprobi considerare nesciunt, quia dum sequuntur ea quae conspiciunt, cogitare invisibilia negligunt quae perdiderunt. Unde et egestas eorum proprie dicitur, quia dum replentur vitiis, virtutum divitiis vacuantur. Quibus saepe evenit ut per elationis dementiam sublevati, dum nequaquam ruinae suae damna considerant, esse se etiam a bonis actionibus inopes non cognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
nil obstet: quanto ei inposterũ
de ꝓsꝑitate nil remanet. Et qr
omnis quiꝑu̾sis moribꝰ amicicus
eiꝰ innotescit. priꝰ uerasmentis
diuicias amittit: apte subiun¬
egestas. ꝑ faciem quippe solet
noticia designari. Unde scriptũ
ẽ. facies mea precedet te : idẽ.
noticia ducatũ prebebit. Sci¬
endũ uͦ ẽ. quod egestas in sacro
eloquio aliter electoꝵ ponit᷑:
atq aliter reꝓboꝵ. Egestas naq
electoꝵ ẽ. cum uere diuiciȩ cȩ¬
lestis patriȩ ad eorum animum
redeunt: et in hoc erumpnoso
presentis uitȩ ex ilio positi pau¬
peres se eẽ meminerunt. Illas
quippe diuicias sine cessatione
suspirant: de quibꝰ paulus dicit.
Ut sciatis quȩ sit spes uocatio¬
ditatis eiꝰ inscĩs. E qr adhuc eas
nequaqua conspiciunt: studio¬
se interim in erumpna istiꝰ pau¬
ꝑtatis gemunt. Hanc ꝓculdu¬
bio pauꝑtatẽ hieremias inspe¬
xerat cum dicebat. Ego uir
uidens pauꝑtate̾ meam: in uir¬

Expanded text:
nil obstet, quanto ei in posterum nil obstet, quanto ei in posterum de prosperitate nihil remanet. Et quia omnis qui perversis moribus amicitiis ejus innotescit prius veras mentis divitias amittit, apte subjuner faciem quippe solet notitia designari. Unde scriptum est: Et facies mea praecedet te , id est notitia ducatum praebebit. Sciendum vero est quod egestas in sacro eloquio aliter electorum ponitur, atque aliter reproborum. Egestas namque electorum est, cum verae divitiae coelestis patriae ad eorum animum redeunt, et in hoc aerumnoso praesentis vitae exsilio positi, pauperes se esse meminerunt. Illas quippe divitias sine cessatione suspirant, de quibus Paulus dicit: Ut sciatis quae sit spes vocatioditatis ejus in sanctis . Et quia adhuc eas nequaquam conspiciunt, studiose interim in aerumna istius paupertatis gemunt. Hanc procul dubio paupertatem Jeremias inspexerat, cum dicebat: Ego vir videns paupertatem meam in vir
Abbreviated transcription (Latin):
dominus ẽ: qui castã sibi animã
scĩ sp̃c interposito amore cõiunx᷑.
Quẽ tunc mens uniꝰ cuiꝰq deside¬
rat: cum multiplices amaritu¬
dines uelut quasdã spinasinueñ.¬
in eis delectationibꝰ quas tẽpora¬
liter concupiscit. Namdum adũ¬
sitatibus mundi quem diligit
morderi anima ceꝑit: tunc ple¬
niꝰ intelligit. quanto illi eũ prio¬
re uiro meliꝰ fuit. Eos gͦ quosuo¬
luntas praua ꝑu̾tit: plerũq ad
uersitas corrigit. Unde ⁊ nimis
timendũ ẽ. ne sequant᷑ ꝓspera
cum desiderantur inusta: qr
difficiliꝰ malum corrigitur: qͦd
ꝑfectionis etiam ꝓsperitate ful¬
citur. Leuiathan itaq iste qui
cum menbris suis eternis ẽ eru¬
ciatibus deputatꝰ. et dolus in ma¬
nu eiꝰ dirigit᷑. et in collo eiꝰ forti¬
tudo demoratur: quia hoc quod
cẽporaliter ꝑuersa contra bonos
uoluntate desiderat. ꝑuersiore
facultate consummat: ut tan¬
to ei de aduersitate in presenti

Expanded text:
Dominus est, qui castam sibi animam Dominus est, qui castam sibi animam sancti Spiritus interposito amore conjunxit. Quem tunc mens uniuscujusque desiderat, cum multiplices amaritudines velut quasdam spinas invenin iis delectationibus quas temporaliter concupiscit. Nam dum adversitatibus mundi quem diligit morderi anima coeperit, tunc plenius intelligit quanto illi cum priore viro melius fuit. 4. Quos voluntas pravaversitas corrigit. Unde et nimis timendum est ne sequantur prospera cum desiderantur injusta, quia difficilius malum corrigitur, quod perfectionis etiam prosperitate fulcitur. Leviathan itaque iste qui cum membris suis aeternis est cruciatibus deputatus, et dolus in manu ejus dirigitur, et in collo ejus fortitudo demoratur, quia hoc quod temporaliter perversa contra bonos voluntate desiderat, perversiore facultate consummat, ut tanto ei de adversitate in praesenti