comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nouit iustus: causas pauꝑum. im¬
pius ignorat scientiam. homines pesti¬
lentes. clissipant ciuitatem sapien¬
tes uero. auerͣtunt furorem. Un

Expanded text:
novit iustus causam pauperum impius ignorat scientiam homines pestilentes dissipant civitatem sapientes avertunt furorem
Abbreviated transcription (Latin):
leremias. ut hummiliaret pedi¬
b eius om̃s i unctos t̾re ꝓcessit
nolebant. post aliqnͣtulũ tꝑ̃is
centis eẽ participes. clicentis. ego
sũ uita. uet̾i stucdio rege dimis¬

Expanded text:
ens: Ut humiliaret sub pedibus ejus omnes vinctos terrae , processit nolebant, post aliquantum temporis centis participes esse dicentis: Ego sum vita , et veteri stulto rege dimis
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt post gñalem enin senten¬
tiam que omĩb patet quod meli¬
or sit adolescens pauꝑ ⁊ sapiens. ꝗͣ
rex senex et infipiẽs. ⁊ qd̾ freq̃nter
euentat ut illeꝑ sap̃iam sirã etrã
de caroere regis egrectiens imꝑetꝙ ꝑ¬

Expanded text:
erunt. Post generalem enim illam sententiam, quae omnibus patet: quod melior sit adolescentulus pauper et sapiens, quam rex senex et insipiens, et quod frequenter evenit, ut ille per sapientiam suam etiam de carcere regis egrediens, impe
Abbreviated transcription (Latin):
¶Qui se do siure testatur.
nec factis dicta exsequitur.
adiictoriam ꝑuenit. qr
dum ꝑ obettienttam suam
cdesicłia uncere satagit. ꝑ
iustittam uicticis. post iu
ctoriam palmam ꝑcipit.

Expanded text:
Qui se Deo servire testatur, nec factis dicta exsequitur, ad victoriam pervenit: quia dum per inobedientiam sua desideria vincere satagit, per justitiam judicis postmodum victoriae palmam percipit.
Abbreviated transcription (Latin):
guam suam: custodit
adͥ angͣustiis animam suam.: Suꝑbꝰ
⁊ arrogans uocatur indoctus: qui in
ira operatur suꝑbiam. Desideria
occidunt pigrum. noluerunt enĩ ma
piscit et desiderat. qui aũt iustus¬
est.tribuet ⁊ non cessabit. Hostie im

Expanded text:
guam suam, custodit ab angustiis animam suam. Superbus et arrogans vocatur indoctus, qui in ira operatur superbiam. Desideria occidunt pigrum: noluerunt enim quicupiscit et desiderat: qui autem justusest, tribuet, et non cessabit. Hostiae im
Abbreviated transcription (Latin):
domus impior delebit Tabernacula
uero iustorum germinabuint. Est¬
iuia que uidetur homini iusta. Nouis¬
sima autem eius: deducunt ad mortẽ.
Rusiis dolore miscebitur. ⁊ extremagtiu

Expanded text:
domus impiorum delebitur: tabernacula uero iustorum germinabunt. quae uidetur homini iusta: nouissima autem eius deducunt ad mortem. risus dolore miscebitur, et extrema gau
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbꝰ ⁊ in docta elo¬
q̃ntta u̾b̾at aures.
ac corda subiectoꝵ.
p̃clicatores frust᷑ͣ
ad audiendũ ꝯflu

Expanded text:
s, et indocta eloquentia verberat aures ac corda subjectorumpraedicatores, frustra ad audiendum conflu
Abbreviated transcription (Latin):
entium cuatodiunt eos. Ubi nõ
sunt boues. pprese¬
peuacuum est. ubi
autem plurime seghe¬
tes: ibi manifesta for¬
titudoboius. T estis
fidelis: non mentiet᷑.¬
ꝓfert mendatium do¬
losus testis. Querit¬
De risor sapientiam ⁊¬
non inueniet. doctri¬
na prudentiũ facilis¬
.Uade contra uirum
stultum: et nesciet.¬
labia prudentie sa

Expanded text:
entium custodiunt eos. Ubi non sunt boves, praesepe vacuum est; ubi autem plurimae segetes, ibi manifesta fortitudo bovis. Testis fidelis non mentiturautem mendacium dolosus testis. Quderisor sapientiam,non inveniet: doctrina prudentium faciliVade contra virum stultum, et nescitlabia prudentiae. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
tur mali manib
oꝑari: cordrs inno¬
centiam ꝑdit. in qꝰ
largitari bonorum
sep̃tulit. ⁊ iõ talem
dñs abhoninat᷑ u

Expanded text:
tur mali manibus operari, cordis innocentiam perdit, in quo largitori bonorum se praetulit: et ideo talem Dominus abominatu
Abbreviated transcription (Latin):
lttt̾am qr securꝰ ⁊ dormit.
⁊ uigilat. ⁊ quieseit ⁊ am¬
bulat qui se innocentẽ
añ dm ⁊ iuste iuuere me¬
minit. S ⁊ iustus cũ in
morte dormierit. ñ solũ
potentias mralignoꝵ sp̃u¬
um ũ metuit. s et in
pace quiescit. ac securꝰ
chiem resur rectõis expec

Expanded text:
litteram quia securus et dormit et vigilat, et quiescit et ambulat, qui se innocenter ante Deum et juste vivere meminit. Sed et justus cum in morte dormierit, non solum potentias malignorum spirituum non metuit, sed et in pace quiescit ac securus diem resurrectionis exspec
Abbreviated transcription (Latin):
desiderauerunt oculi mei non negaui
Els. Nec ꝓhibui cor meum quin om̃i
uoluptate frueretur. et oblectaret
se in huis que paraueram ⁊ hane ra¬
tire scam partem meam si uterer la¬
bore mes. ¶Umq me conuertissem aduntusa
oꝑa que fecerant manꝰ mee et ad labores u ꝙb
frustra sud aueram. uidi in om̃ib uanitatem.¬
altiorib canit. Canta¬
trix u̾o ad hue cͥca
nat̾iam uolupta¬

Expanded text:
desideraverunt oculi mei, non negavi eis; nec prohibui cor meum, quin omni voluptate frueretur, et oblectaret se in iis quae praeparaveram; et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convesa, que fecerant manus mee et ad labores quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatemaltioribus canit. Cantatrix vero adhuc circa materiam voluta
Abbreviated transcription (Latin):
sinceriter agit. qui
tiet actõi ꝯgrint.
implere d̾i p̃cepta. at
maloꝵ scient̾ peccan¬
tium. qͥdͣ et̾nam rapi-¬
ent᷑ ad penam. Iõq
expectatio illoꝵ coro
simubans catholicã
doctruram: decipit
auctitoremsuum.
luiu̾itatẽ sequunt᷑
pientia catholiea: ne
decipubã deciptant᷑.
heretca.

Expanded text:
sinceriter agit in omti et actioni congruit.implere Dei praecepta; at malorum scienter peccantium, quod aeternam rapientur ad poenam. Ideoque exspectatio illorum corsimulans catholicam doctrinam, decipit auditorem suum. Qui veritatem sequuntur pientia catholica, ne decipula decipiantur haeretica.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ pͥorib iniustis
et̾nie mortis carc̾e
claudat᷑. Uerũ qͥa
tales exitũ quem
ntinime p̃uidẽt.
incurrut dicit
eccͣ de bõis. Radix

Expanded text:
cum prioribus injustis aeternae mortis carcere claudatur. Verum quia tales exitum quem minime praevident incurrunt, ait e contra de bonis. Radix
Abbreviated transcription (Latin):
ftatu nari¬
um: serpentem decau̾nis extͣhit
⁊suꝑata ꝑnitie ueneni pabulo de¬
s lectat᷑.
Paries qui ab eiꝰ aspectu nos sectucit
mortalitatis conditione: qmͣ peccan¬
do meruimus
mus. ad qd̾ intuendum ꝑ panci ꝑ¬
fectiores cum labore fide puri fica¬
ti nc̃ ꝑtirgunt. s in hoc pariete
mĩa d̾i fenesttas ⁊ cancellos unde
inspirationis luce reficit. ꝓciuiꝰ
inspiratõis ꝓspectũ: qr h¬

Expanded text:
flatu narium serpentem de cavernis extrahit, et superata pernicie veneni pabulo delectatur. Paries, qui ab ejus aspectu nos seducit, mortalitatis conditio est, quam peccando meruimus,mus: ad quod intuendum perpauci perfectiores, cum labore, fide purificati nunc pertingunt: sed in hoc pariete misericordia Dei fenestras et cancellos unde inspirationis luce respicit. Per cujus inspirationis prospectum, q
Abbreviated transcription (French):
pens occulte mordens.
uenenum infunclit.
sic et qui detrahit.
ues serpens. i dest ctrabo¬
lus itiordet insilentio.
quando qui ctiabolo
suadente peccauit. N
uult confiteri.

Expanded text:
pens occulte mordens venenum infundit, sic et qui detrahit. Vel, serpens, id est diabolus, mordet in silentio, quando qui, diabolo suadente, peccavit, non vult confiteri.
Abbreviated transcription (Latin):
si uͦ. im. fructus t̾rem qͦs
metimus: ñ fonti comꝑ¬
antur: s cist̾ne. quia ad
tempus pascunt colligñ¬
tem. ⁊ intp̃r deficunt.
at ꝗ impig̃ fu̾it. ꝓcelesti¬
b laborare cdiuiciis: huiꝰ
messis ut fons adueniet.
qr m̾cedem laborum ĩ¬
deficientem ꝑcipiet.

Expanded text:
s, etc. Fructus terreni, quos metimus, non fonti comparantur, sed cisternae, quia ad tempus pascunt colligentem, et in tempore deficiunt; at qui impiger fuerit pro coelestibus laborare divitiis, hujus messis, ut fons adveniet, quia mercedem laborum indeficientem perficiet.
Abbreviated transcription (Latin):
bũ humilit̾ anclientes. mox
dens quisq dum catheruat᷑.
stulti ꝑ uaniloꝗum hummi¬
les quos despiciunt affli¬
gunt. S hii ꝑ doctrinã
sapientium ne decipiãt᷑.
se muntunt.

Expanded text:
bum humiliter audientes, mox dens quisque dum catechizatur, stulti per vaniloquium humiles, quos despiciunt, affligunt; sed hi per doctrinam sapientium, ne decipiantur, se muniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ae si dicat omnri petenti
tribue. uel corpotale sola¬
tium. uel uerbum dei.¬
ne forte pretereas eum qͥ
dignus est accipere ⁊ om̃i
tempore. Qui enim obser¬
iat. et cet̾a. Inmedia tem¬
pestate seminandum est.
quia nesennus que sit uo¬

Expanded text:
Ac si dicat: Omnipotenti te tribue, vel corporale solatium, vel Dei verbum ne forte praetereas eum qui dignus est accipere; et omni tempore. Qui observat ventum. In media tempestate seminandum est, quia nescimus quae sit vo
Abbreviated transcription (Latin):
Qin fictis fmonib ꝓximũ
laudat: parat ei ĩsidras.
is securior incidat. S ui¬
deamꝰ qui capiat᷑. ciri
fit. an qui facit. seqͥtur¬
siongͤ uisto: laqͥus pecran

Expanded text:
i fictis sermonibus proximum laudat, parat ei insidias, eris securior incidat. Sed videamus qui capiatur, cui fit, aut qui facit. Sequergo justo laqueus peccan
Abbreviated transcription (Latin):
.i. inpłib locis ⁊ tlum ꝑsecutores
iudi uolebant eccłiam ꝑtͣbare.
tas ostitui fecerunt. Cũ gͦ dixiss
se asflictam parricioali odio syna¬
goge: mox subic̃ qͣntũ ꝑ hanc
afflictionem ꝓfec̾it. Ad̾dens exꝑ
Hox incipientis ecłie degñtibꝰ
ad sponsam qr ml̾ti pseudo ꝓphe
exeunt innunclum cdicentes.
eoce hic xp̃c. ecce illic. exorat ut
possit cdiscernere inquoꝵ ꝓfes¬
sione et oꝑepossit mueniri In¬
dica michi pastoren meum
quem tota at̃a diligo. ⁊ inqͥ¬
b requiem et pascuahãt. effu
turbatatemptationum: ꝑ soda¬
liũ idẽ heticoꝵ comienticula.
eum querereiciptam. uł in
ucre p̃dicatoꝵ ad sponsum. ut

Expanded text:
in pluribus locis. Et dum persecutores Judaei volebant Ecclesiam perturbare, do, multas constitui fecerunt. Cum ergo dixisset se afflictam parricidiali odio Synagogae, mox subjicit, quantum per hanc afflictionem profecerit: addens ex Vox incipientis Ecclesiae de gentibus ad sponsam, quia multi pseudoprophetae exeunt in mundum, dicentes: Ecce hic Christus, ecce illic; exorat ut possit discernere, in quorum professione et opere possit inveniri. Indica mihi, pastorem meum, quem tota anima diligo, et in quibus requiem et pascua habeat, ne aestu turbata tentationum, per sodalium, id est haereticorum conventicula eam quaerere incipiam. Vel, in voce praedicatorum ad spon
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ qui suo cantu ab¬
scessum hyenis: ⁊ ueris
aduentum nunttant.
qui ꝓcantu humilem
gemitum reddũt. qͥpucticicieamatores st. Q sẽꝑ ĩ¬

Expanded text:
catorum, qui suo cantu abscessum hiemis, et veris adventum nuntiant, qui pro cantu suo humilem gemitum reddunt, qui pudicitiae amatores sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
arescũt. que gͦ mortis hĩtat: oportet ut sponsũ nocem
qͣntum ille delectat᷑: q̃ desid̾at. qr amic iauscultant
uideł os̃ electi qui ut ad celestem pat̾am reiniuscant.
u̾ba uite audire dessderant¬
.

Expanded text:
ae ergo jam in hortis habitat, oportet ut sponsum suum vocem qua ille delectetur quem desiderat, quia amici auscultant, videlicet omnes electi, qui, ut ad coelestem patriam reviviscant, verba vitae audire desiderant.
Abbreviated transcription (Latin):
adicoumou tumultuosa ebrietas. Micumq hiis delectatur. nĩ
erit sapiens. Sicut rugitusꝰ leonis: ita et terror regis
Qui prouocat eum: peccat in animam suam. honor
est homini. qui separat se acontentionib. Onmes
autem stulti. mistentur contumeliis  P ropter fiagꝰ
piger arare noluit. Mendicab it gͦ estatie¶ Regnũ d̾i estaticom¬

Expanded text:
 tumultuosa ebrietas. quicumque his delectatur, non erit sapiens. Sicut rugitus leonis, ita terror regis: qui provocat eum, peccat in animam suam. Honor est homini, qui separat se a contentionibus: omnes autem stulti miscentur contumeliis. Propter frigus piger arare noluit: mendicabit ergo aestate, et non dabi
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrosas ambulant. et nes¬
eiunt quoeant. Si enĩ ad quas
tendunt penas aspicerent
gressus cohiberent. noxtamq

Expanded text:
tenebrosas ambulant, et nesciunt quo eunt. Si enim, quia ad poenas tendunt, aspicerent, gressum utique cohiberent, noxiamq
Abbreviated transcription (Latin):
cenciam mansuetudinis. et
rectus: per cautelam cdiscreci¬
onis. simplex: nullum ledens
iumno eunctis prosiciens. Rectꝰ.
a nullo corruptus

Expanded text:
centiam mansuetudinis, et rectus, per cautelam discretionis: simplex, nullum laedens, imo cunctis proficiens, rectus, a nullo corruptus
Abbreviated transcription (Latin):
olutan partis icte filuidisciplinam patris. et at¬
tendite ut sciatis prudentiam. do¬
num bonum tribuam uobis legem
meam ne derelinquatis. Ie desꝑetu de sap̃ta
am et ego filius fiu patris mei tenellꝰ
et unigenitus coram mat᷑re mea.
et docebat me atq clicebat.¬
Suscipiat uerba mea ceortuum ẽũ¬
stͣodi preceptamea. et uiues. Posside¬
sapientiam. posside prudentiam. ne
obliiuicaris neq declines a uerbis
oris mei. hec climittas eam: et cͥuito.¬
cliet te. clilige eam et¬
seruabit te. Principi

Expanded text:
 Audite, filii, disciplinam patris, et attendite, ut sciatis prudentiam. Donum bonum tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis. Nam et ego am et ego filius fui patris mei tenellus et unigenitus coram matre mea et docebat me atque dicebatuscipiat verba mea cor tuum custodi praecepta mea et visapientiam, posside prudentiam, ne obliviscaris, neque declines a verbis oris mei, ne dimittas eam, et custodiet te; dilige eam, etservabit te, etc. I
Abbreviated transcription (Latin):
prior parabola ad litterã
significet: aꝑit. quia qui
modeste ꝓximum allocu¬
tus: gͣtum accepit respon¬
sum. quasi de ub̃ib inꝗib
lac querebat. butyrumex¬
prunit. At quimepid u̾bo
rixam discordranq fr̃no
ex corde ꝓuocat. quasi ultͣ
moclum emungens ub̃a¬
elicit sanguinem.

Expanded text:
 parabola juxta litteram significaret aperit, quia qui modesto sermone proximum allocutus gratum accipit responsum, quasi de uberibus in quibus lac quaerebat butyrum exprimit. At qui inepto verbo iram discordiamque fraterno ex corde provocat quasi ultra modum emungens ubera sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
enim homo
qui comeclit ⁊¬
bibit. et ud̃¬
bonum de la¬
donum di est.
Didici qd oĩa
oꝑa q̃ fecit deus
ꝑseuerent in et¬
ꝑpetuũ.
sumus eis qͥc¬

Expanded text:
enim homo, qui comedit bibit, et bonum de ladonum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: ssumus eis q
Abbreviated transcription (Latin):
ei aquam bibere Pru¬
nas enim congregabis
suꝑ capud eius: et
dominus reddet tibi
Uentus aquilo: lissi¬
pat pluuias: et faci¬
es tristis. linguam
detrahentem Meliꝰ est

Expanded text:
ei aquam bibere: prunas enim congregabis super caput ejus, et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristis linguam detrahentem. Melius est
Abbreviated transcription (Latin):
limam. s nicħ gelidi
rigoris. nicħ falsisa¬
paris. hñtem. que
tũ iuixta naturani
sal incaumate ctu¬
rare ⁊ nubiloso a¬
ere fluere. Ac li q̃fieri
solx hac indigene¬

Expanded text:
limam: sed nil gelidi rigoris, nil salis saporis habentem, quae tamen juxta naturam salis in caumate durare, aut in nubiloso aere fluere ac liquefieri solet. Hanc indigen
Abbreviated transcription (Latin):
prouuincia: uͥ nas¬
tum asalis amoni
aci sp̃e distat. Sic̃
enĩ salem inlitto¬
re maris feruor ꝯ¬
ficit solis: durãdo¬
innitria. uͥ esta¬
Oores tellurem infim¬

Expanded text:
provincia ubi nastum a salis aaci specie distat. Nam  salem in littore maris fervor ficit solis, durandin Nitria, ubi aestaores tellurem infun
Abbreviated transcription (Latin):
cictũdi cos inegypio.
⁊ tp̃s de egypto liban¬
di. Tp̃s destruencti tẽ¬
plũ subnabugo dono¬
sor ⁊ tp̃s ectificãdi sub

Expanded text:
s in Aegypto, et tempus de Aegypto liberandi. Tempus destruendi templi sub Nabuchodonosor, et tempus aedificandi sub
Abbreviated transcription (Latin):
omĩs detractor eradicabr̃.¬
Uesfietur aũ paniris dor¬
intranio. qr despectum et
mopem acunctis bonis
quẽ hic Aliene uite exgren¬
do eͥnina detractõis sue lã¬

Expanded text:
Omnis detractor eradicabitur.--Vestietur autem pannis dormitatio. Quia despectum et inopem a cunctis bonis quem hic ad alienae vitae exquirenda crimina detractionis suae la
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑi ꝙ in lectoñ poss inueniri: ꝓposui in aĩo
mo cdilecto carialium uoluptat̃ exurg̾e. ⁊ ad labo¬
bem salutifere inꝗsitõis acengi. terra ⁊ mari pu¬
blice ⁊ pͥuatum uniu̾soꝵ. quos sapientes audi¬
rem magisterra adie.

Expanded text:
n animo meo de lecto carnalium voluptatum exsurgere, et ad laborem salutiferae inquisitionis accingi, et terra et mari publice et privatim universorum, quos sapientes audirem, magisteria adire.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑme reges. Reges: dicit apłos
ur alios sauctos. qui et seip̃os pͥm̃
actores ⁊ itͥusq testam̃ti. ⁊ seq̃u¬
tes eccłie scͥptores. pͥncipes ⁊ po¬
tñtes cetos fidelu p̃ceptores:

Expanded text:
 etc. Reges dicit apostolos, sive alios sanctos, qui et seipsos primuauctores utriusque Testamenti, et sequentes Ecclesiae scriptores; principes et potentes caeteros
Abbreviated transcription (Latin):
fãius. cũ inore hereti¬
co clulcedo eloq̃ntie nĩ
adsufficienciam solimimͦ
uerum ad suꝑfliritatem
resonat ⁊ obio falsitas
tas astultis estimatur.

Expanded text:
is. Cum in ore haereticorum, dulcedo eloquentiae non ad sufficientiam solummodo, verum ad superfluitatem resonat; et ob id falsitas, tas a stultis existimatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Tał est urta mulieris adultere¬
⁊ c̾. Ad ult̾a quoq mens: ut eaqueꝯ
memorauit. semꝑ uaga est. que. il
pecẽa cetare potuerit. negat se aͥd
patrasse mali. M¬

Expanded text:
is est et via mulieris adulterae. Adultera quoque mens ut ea quae commemoravit, semper vaga est, quae ubi celare peccata poterit, negat se aliquid patrasse mali.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfitũtur. filii aquile¬
renati: qui incarne
lieris adultere. que co¬
medit. et t̾gens os suum clieit. Noni
sum oꝑata malum: ꝑ tria mouetur ter¬
ra. et qͣrtum quod non potest sustinere

Expanded text:
nfitentur; filii auterenati, qui in habitlieris adulterae quae comedit et tergens os suum dicit non sum operata malum per tria movetur terra et quartum non potest sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
clierum. et an¬
nos ulte et pacẽ
apponen ͭtibi.
¶iscda et ueritas
non te deserant
Cixcumda eas
guturi tuo et
describe intabu¬
lio corclis tui.
Et inuenies gra¬
ciam et discipli¬
uam bonam co¬
ramcleo et hõib.
habe fiduciam ĩ
cordetuo. et ne innitaris
prlidentie tue. In om̃ib
uiis tuis cogita illum.
et ipse cliriget gressus tu

Expanded text:
ierum, et annos vitae, et pacem apponent tibi. Misericordia et veritas non te deserant, circumda eas gudescribe in tabulis cordis tui, et inuenies gratiam et disciplinam bonam coram deo et hominibus. habe fiduciam in corde tuo et ne innitaris prudentiae tuae. in omnibus uiis tuis cogita illum, et ipse diriget gressus tu
Abbreviated transcription (Latin):
quasi pͥacem repperiens iuinea
fuit pacifico. uinea que habet
pop ulos tradidit eam eiustoclib.
iR affert pro fructu eius.¬
mis auditorib non põt p̃be
libera p̃clicationis adultadr̃
quos exhoetando parturit con¬
ũtendo parit.

Expanded text:
quasi pacem repperiens vinea fuit Pacifico in ea quae habet populos tradidit eam custodibus vir adfert pro fructu eiusmis auditoribus non potest praebere ubera praedicationis; adulta quos exhortando parturit convertendo parit.
Abbreviated transcription (Latin):
cura sollicitudinis dor¬
miens: u̾b̾atur ⁊ ñ dolet.
quia imminentia mala
non prospioit. Sieut nec
que ꝑpetrauerit agnos¬
cit trahitur et non sñtit.
quia ꝑ illecebras uicioꝵ
ducitur. nec tamen ad
sompno torporis pressus¬

Expanded text:
cura sollicitudinis dormiens verberatur et non dolet, quia sicut imminentia mala non prospicit, sic nec quae perpetraverit agnoscit. Trahitur et nequaquam sentit, quia per illecebras vitiorum ducitur, nec tamen ad somno torporis a su
Abbreviated transcription (Latin):
ðapiens ⁊ c̃. Sic stulti
est de sua alacͥtate ꝯfide.
torrentem rapidum.
aũt ad planum. uł ad
pontem diu̾tere: i ta
qui pecẽa qntũ ualet
dedinat: tunens ne ĩ¬
uoluat᷑ malis: sapiens

Expanded text:
alum, etc. Sicut stulti est de sua alacritate confidere, torrentem rapidum vautem ad planum vel pontem divertere, ita qui peccata quantum valet declinat, timens ne involvatur malis, sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
infestius posuerunt. Iuue¬
nis qui cũ iusto ẽ. directa
erit uta illius. Qui eñ
cũ sapientib gͣclit᷑: sapi¬
Ex stridiis suis intelligitur puer. Si
munda et recta siit opera eius.¬
aurem auclientem. et oculum ii

Expanded text:
ifestius posuere dicentes: Juvenis qui cum justo est, directa erit via illius. Qui enim cum sapientibus graditur sapiEx studiis suis intelligitur puer, si munda et recta sint opera ejus.audientem, et oculum vi
Abbreviated transcription (Latin):
eum multis sermonib: et blandicus labiorum ⁊¬
traxit illum. statim eam sequitur qͣuaũ bͣos duct᷑
Aniuictunam. et quasi agnus lascuuens. et igno
rans. quod ad uincula stultus trahatur. donec i
abimnniaub nȩ lius agitur. Nunc gͦ fili audi me: et¬
mens tua. neq decipiaris semitis eius. ¶ustos

Expanded text:
eum multis sermonibus, et blanditiis labiorum protraxit illum; statim eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam, et quasi agnus lasciviens et ignrans quod ad uincula stultus trahitur donec traanimae illius agitur. Nunc mens tua, neque decipiaris semitis ejus. Multos
Abbreviated transcription (Latin):
ce sollicitudinẽ
geñae designet. Nõ
nmꝰ enĩ ħ regina
austri capit᷑ amo¬
responsi: qͣmͣ pͥma
amica de iideis.

Expanded text:
ce sollicitudinem gerere designet. Non minus enim haec regina austri capitur amore sponsi, quam prima amica de Judaeis.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ceruosq. Ceruz e ĩ se¬
nectute spñtem come¬
cepta: adfontem ꝓpare.
cere. cadñtib pilis. ⁊ cor¬
nib ꝗ cuiq fideli cõpetit.
ꝑlauatõem baptism.

Expanded text:
Cervosque. Cervi est in senectute serpentem comecepta, ad fontem properare, cere, cadentibus pilis et cornibus: quod cuique fideli competit per lavationem baptismi.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rogares cursap̃ra pariui¬
los p̃cet̾is ⁊ insipientes
ad sias inuitaret epulas
Iõ inꝗt feci: ꝗa frustͣ la¬
borat. qui u̾bum sap̃ie
inculcare nitit᷑: ei qui

Expanded text:
rogares, cur sapientia parvulos prae caeteris et insipientes ad suas invitaret epulas; ideo, inquit, feci, quia frustra laborat, qui verbum sapientiae inculcare nititur ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt ante nos.
Don est priorum
memoria. s nec
eorum quidem q̃
post ea futura st̃.
Erit recordatio a¬
put eos qͥ fut᷑i s̃ in
nouissimo. Ego
eccłiastes fui rex is¬
Et ꝓposui inaĩo
neo q̃rere ⁊ ĩuesti¬
gare sapient̾ de oĩb¬

Expanded text:
fuerunt ante nos non est priorum memoria sed nec eorum quidem quae postea futura sunt erit recordatio apud eos qui futuri sunt in novissimo ego Ecclesiastes fui rex Iset proposui in meo quaerere et investigare sapienter de omnibu
Abbreviated transcription (Latin):
sicum infideli ⁊
contumaoe contñ¬
derit. siue torm̃ta
reꝓboꝵ seugaudra
uarret bonorum.
frustra erga insñsa
non audit᷑ astulto

Expanded text:
si cum infideli et contumace contenderit, sive tormenta reproborum, seu gaudia narret bonorum, frustra erga insensatnon auditur a stulto.
Abbreviated transcription (Latin):
stultus. Sapiens dif¬
fert.⁊ reseruat inpo¬
sterum.⁊Princeps
qui libenter auclit
u̾ba m̃dacii: omnes
pios Pauꝑ et credi¬
tor obiuaueruntsͥ.¬

Expanded text:
stultus sapiens differt et reservat in posterum princeps qui libenter audit verba mendacii omnes pios pauper et creditor obviam fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Rapine impioꝵ: de trahunt eos: quia
noluerunt facere iuclicium ꝑu̾sa uia
uiri: aliena est. Qui aũt mundus
est: rectum opus eius: Nelius ẽ
sedereinangulo domatis: quam cũ

Expanded text:
Rapinae impiorum detrahent eos, quia noluerunt facere judicium. Perversa via viri, aliena est: qui autem mundus ectum opus ejus. Melius est sedere in angulo domatis, quam c
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc ⁊ tacantem hortat᷑
ut si adalios eructiendos
ñ sufficit. saltem sumet
curam ag̾e ñ negligat. ⁊ si
sap̃tam docñdi neqͥd ab ho¬
ctiscat aformiea. que c̃
torem. nec pͥncipem: pa¬
rat estate sibi cibum ⁊
ꝯg̾gat in messe: qd̾ come

Expanded text:
Hinc vacantem hortatur quemque ut si ad alios erudiendos non sufficit, saltem suimet curam agere non negligat, et si sapientiam doceri nequit ab hodiscat a formica. Quae cum torem, nec principem parat aestate cibum sibi, et congregat in messe
Abbreviated transcription (Latin):
p̃pm̃tis tedium digrta
inuectõe ñ cortigit.
mula de mamicapti¬
itantis querit euade
re tuo salubrit̾ institue.¬
to. ip̃ e asponsione ui¬
certeqi damula mun
doeñdis occuparis subdi¬

Expanded text:
tis taedium, digna invectione non corrigit.-mula de manu captantis quaerit evadere, re tuo salubriter instituto, ipse a sponsione vicerte, quia damula mundum in docendis occuparis subdi
Abbreviated transcription (Latin):
captus propriis sermonibus.
ac gͦ quod dicofilimi et temet¬
ip̃m lib̾a. qr inci¬
clisti in manum ꝓ¬
xuiii tui discurre
festina suscita ami¬
eui tuum. Nede

Expanded text:
captus propriis sermonibus. Fac ergo quod dico, fili mi, et temetipsum libera, quia incidisti in manum proximi tui. Discurre, festina, suscita amicum tuum; ne de
Abbreviated transcription (Latin):
solliciciꝰ ammoneat. qͣti¬
nus redctita peccunia. qm̃
debet creclitori. a se ⁊ ip̃m
ut segerere debeat instru¬
it. Dr̃ enĩ p̃ceptori. Si spo¬
poncłis ꝓ amicotuo. d .in.¬

Expanded text:
 admoneat, quatenus reddita pecunia, quam debet creditori, et se et ipsum ut se caute gerere debeat, instruit. Dicitur enim praeceptori, Si spoponderis pro amico tuo, defi
Abbreviated transcription (Latin):
mag̃ delinquit. in
ea plus arsurus eẽ ꝑhi¬
betur. dum os eius
calculo. quiest lapis
ignitus. implendũ
cotictie spendide: cũ
fluxerat.

Expanded text:
magis deliquit, in ea plus arsurus esse perhibetur, dum os ejus calculo, qui est lapis ignitus, implendum quotidie splendide, cum fluxerat,
Abbreviated transcription (Latin):
fnem loq̃ncli.
ciuiersas senten¬
nator indux̾at.
hoc fine omnes
time. hoc solo
deatur in mul¬
tis aduolupta¬
tem hortari:¬

Expanded text:
nem loquendi. diversas sentennator, induxerat: hoc fine omnes time. Hoc solum, cum videatur in multis ad voluptates hortari
Abbreviated transcription (Latin):
gra sp̃s sc̃i intus replent᷑.
eo latiꝰ foris bonorũ oꝑum
gressus młtiplicant. atq ĩt̃
magnos eccłie rectores. in
futuro: culm̃ sortiunt᷑
honoris. Alit̾. donũ sp̃ua¬
le saluatoris ꝙmundo at¬
tulit. dilatauit uiam eiꝰ
ter optemꝑare faceret.

Expanded text:
a Spiritus intus replentur, eo latius foris bonorum operum gressus multiplicant, atque inter magnos Ecclesiae rectores in futuro culmen sortiuntur honoris. Aliter, donum spirituale Salvatoris, quod mundo attulit, dilatavit viam ejuster obtemperare faceret.
Abbreviated transcription (Latin):
anlum qui noxio
fititamq ut te semꝑ
ctifferente opus bonũ
repñte uidex qui
adsit. hoc ẽ enĩ quod
sequitur. Et ueniet

Expanded text:
andum, qui noxio Fit namque ut, te semper differente opus bonum, repente judex, qui adsit. Hoc est enim quod sequitur:-- Et veni
Abbreviated transcription (Latin):
Doctrina eccłrastica
ꝑ pacientiam doctoꝵ
qͣm sit ꝑfecta: mon¬
strat᷑. quia clũ mag̃
afflictõib ac morti
corpus subdẽ. qm a
docendo cessare ⁊iolu¬
erunt: ostũdebant.¬

Expanded text:
Doctrina ecclesiastica per patientiam doctorum, quam sit perfecta, monstratur, quia dum magis afflictionibus ac morti corpus subdere, quam a docendi officio cessare voluerunt, ostendebant
Abbreviated transcription (Latin):
mendatia ꝑibit. Non decẽt
stultum: diuicie. nͨ ser-¬
uum dominari princi¬
pib. Doctrina uiri:
ꝑ pacientiam noseitur.
et gła est eius.iniqua
pretergrecli.: Sicut fremitus leonis:
ita et regis tra ⁊ siẽ ros¬
suꝑ herbam: ita hylari¬
tas eiꝰ. Dolor pr̃is: filius

Expanded text:
mendacia peribit non decent stultum deliciae nec servum dominari principibus doctrina viri per patientiam noscitur et gloria eius est iniqua praetergredi sicut fremitus leonis ita et regis ira et sper herbam ita hilaritas eius dolor patris filius
Abbreviated transcription (Latin):
orgamini uocis. Intabuł cordis:
latitudinem insinuat cogitati
plaseant archana uitentõis.
⁊̃ ꝓximos uiuent officia locuci¬
onis. Uñ aũt uͥturtes cͥcundari
docet gutturi. cũ uox loqnͣtis
poruis ingutture fieri soleat. qr
indelicet p̃dicatõis uox de inter¬
cationis lignt. ne extͣ sermo¬
nem actio tnͣseat. ne uociui¬
ta ꝯtͣdicat.

Expanded text:
organum vocis, in tabulis cordis, latitudinem insinuat cogitatioplaceant arcana intentionis, et proximos juvent officia locutionis. Bene autem virtutes circumdari docet gutturi, cum vox loquentis potius intus in gutture fieri soleat, quia videlicet praedicationis vox de interpraedicantis legat, ne extra sermonem actio transeat, ne voci vita contradicat.
Abbreviated transcription (Latin):
re: pace su̾ata eccłie.
at donatus ⁊ arrius
eoꝵq segraces grauiꝰ
est quod fecerunt. qui
concordiam fraterne

Expanded text:
re pace servata Ecclesiae. At Donatus et Arius eorumque sequaces gravius est quod fecerunt, qui concordiam fraternae
Abbreviated transcription (Latin):
Suulimes. Tinguam men ac̃em. ma¬
nus effundentes innoxium sangui¬
nem. cor machinans cogitationes
pessimas. pedes ueloces ad curren¬
clum in ialum. proferentem men

Expanded text:
sublimes, linguam mendacem, manus effundentes innoxium sangunem, cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ad currendum <In> malum, proferentem men
Abbreviated transcription (Latin):
sex capitalia cͥmina. que
tam̃ comꝑatione dliscor¬
dias seminantis: qͣsi
minora deponit. quia
maius est facinus illd̾
dissipat᷑. Põt enĩ qͣlib
ocł̾os iactant᷑ extollere:
lingrta m̃tiri. homiei¬
ctiopollui ⁊ malaꝓxi¬
monrachinari. aliissce¬
lib m̃bra subde. falsũ cc̃¬

Expanded text:
sex capitalia crimina, quae tamen comparatione discordias seminantis quasi minora deponit, quia nimirum majus est facinus, illud, dissipatur. Potest enim quilibet oculos jactanter extollere, lingua mentiri, homicidio pollui, mala proximo machinari, aliis sceleribus membra subdere, falsum c
Abbreviated transcription (Latin):
sapientem in hac iuta: qui ñ possit
sapientior eẽ ettam ictis minorũ.
aludiuit regina saba salomonem.
minor: maiorem ⁊ sapientior redi¬
it. Auoiuit moyses socerum mul¬
toinferiorem. ⁊ sapientior fẽs est.
Et ĩtelligens.
Nemo iactet se de sua scientia. Nura¬

Expanded text:
pientem in hac vita, qui non possit sapientior esse etiam dictis minorum. Audivit regina Saba Salomonem minor majorem, et sapientior rediit. Audivit Moyses socerum multo inferiorem, et sapientior factus est. Et intelligens. Nemo jactet se de sua scientia,
Abbreviated transcription (Latin):
thos. shufidii syracliber ⁊ alius ꝑsen¬
dographus qui sap̃ia salomonis in¬
seribititr. Quorum priorem hebraicũ
repperi non eccłiasticum ut aput la¬
tinios s parabolas p̃notatum. eui
uincti erant eccłiastes. ⁊ canticum
eanticoꝵ. ut simlitudinem salomo
aput hebreos nusqm est qr et ip̃e stilꝰ
grecam eloq̃ntiam redolet ⁊ ñ ułłi
scͥptorum neterum: hunc eẽ iudĩ
fulonis affirmtant. Siciit gͦ iudich
⁊ thobi ⁊ machabeoꝵ libros: legit
quidem eos eccłia. s int̾̃ canoni¬
cas scͥpturas ñ recipit. sicet hec duo
uolumina legat. adeclificat̃em pleb̾.
non adauctoritarem eccłiasticoꝵ dog¬
matum confirmandam. Sicui sa¬

Expanded text:
tos Jesu filii Sirac liber, et alius pseudographus, qui Sapientia Salomonis inscribitur, quorum priorem Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum apud tinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonapud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum go Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sa
Abbreviated transcription (Latin):
see. amos. tachariam. et malachtam qͦs
poseitis scripsissem. si lieuisset p̾ualitu¬
die. Miititis solatia sumptuum. Nota¬
rios mõs. ⁊ librarios sustentantes. ut
nob̾potissimum nr̃m desudet ingeni¬
um. Et ecce ex lat̾e freus turba diuer¬
saposcentium qĩ aut equimsit me uob¬
esuirire esurientib. ⁊ aliis laborare. aut
in ratione dati et accepti ciuiqͣm p̃ter
uos obnoxius sim. Itaq longa egrora¬
tatione fractus. ne penttuis hoc anno
reticerem et aput uos mutus ẽẽm. tͥ¬
di opus nomini nr̃o consee̾ui. Int̾p̃¬
tatõem uidelicet ͥum salomonis no¬
luminum. Masloth. quas hebrei pa¬

Expanded text:
 Amos, Zachariam. Malachiam, quos poscitis, scripsissem, si licuisset prae valetudine. Mittitis solatia sumptuum: notarios nostros et librarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apud vos mutus essem, tridui opus nomini vestro consecravi, interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Pa
Abbreviated transcription (Latin):
¶mbilicus .i. infirm¬
tas mẽ mortalitatis fit cͣtͤ
qͣnͣdo infirmitatem nr̃am
in nob̃ experti. ut Alii ꝑnos
Qui enĩ obid dat potum si¬
cienti. uł talicem ctiuini
uerbi porrigit erranti:
ut ad̾o remimeratore. ł ter¬
renam sapt̃am expectet. Huiꝰ
crat̾ non est ioruo fc̃s. quia
sa sue fragilitatis eregñde
ad d̾m fecit. s t̾renam in¬
cedem requirit
Pollunt inac̾uo iͥticiele¬
panem pauꝑib dare si¬
gnetur. qd̾ ⁊ de corporali
⁊ sp̃nali refectione: eque
pot̾ accipi. In aꝑtis e̾ doct¬
na pocłm. uumisteriis est¬
s paniᷤ.

Expanded text:
mbilicus. Id est, infirtrae mortalitatis fit crater, quando infirmitatem nostram in nobis experti, ut alii per nos qui enim ob id dat potum sitienti, vel calicem divini verbi porrigit erranti, ut a Deo remuneratore renam sapientiam exspectet: hujus crater non est torno factus, quia sa suae fragilitatis erigendae ad Deum fecit, sed terrenam mercedem requiritPossunt in acervo tritici elepanem pauperibus dare signetur, quod et de corporali et spirituali refectione aeque potest accipi. In apertis est doctrina poculum, in mysteriis est panis.
Abbreviated transcription (Latin):
nifestum de domnio.
do: omni etati sexui.ꝯ
ditioni locutus e. Imo
uentat adme: erbibat.
⁊ nẽ ꝑ doctores eccłie Ip̃ĩ
enĩ sunt fores ciuitatis
eius. ⁊ uiris simł et femi¬
rris. sapientib et insipiẽ¬
tib. gnͣdeuis p̃cdicat. et
paruulis. At ꝯtͣ doctna
fallax clamet pͥuatim.
quos seduc̾e ualeat q̃rit.

Expanded text:
nifestum de Domino, do, omni aetati, sexui, et conditioni locutus est verveniat ad me, et bibat . Et nunc per doctores Ecclesiae ipsi enim sunt fores civitatis ejus viris simul et feminis, sapientibus et insipientibus, grandaevis praedicat et parvulis; at contra, doctrina fallax clam et privatim, quos seducere valeat, quaerit.
Abbreviated transcription (Latin):
Me rito inuocat sponsum ad
auxilium p̃cticatõis. uͥ p̃ctica¬
seam u̾bi di exͣluctunt. que ui¬
tia ab hominib sine dolore
excicli fatiunt. que ꝓferunt

Expanded text:
Merito invocat sponsum ad auxilium praedicationis, ubi praedicaseam verbi Dei excludunt, quae vitia ab hominibus sine dolore excidi faciunt, quae proferunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscende. quo gr̃amꝯdito¬
ris uł inmoctico time
ꝗsq neforte penis m̾ea¬
tur subigi. diuicie et
gła ⁊ iuta finis mode¬
stie. timor domini gła
T.II. quia ꝑfectio uir¬
tutum est in hac ruta:
ut caste timeamꝰ d̾m.
tum in¬

Expanded text:
nscendere, quo gratiam Conditoris vel in modico timeaquisque ne forte petur subigi. Divitiae et gloria. Finis modestiae timor Domini, gloria et vita, quia perfectio virtutum est in hac vita, ut caste timeamus Deum; tum in
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens an stultus futurus fit. Et dominabi¬
tur in laborib meis. quib desudaui et
sollicitus fui ⁊ est quioqͣm tam uanum:
Unde cessaui renunttauit q cor meum
ultra laborare sub sole. Nam cum aliꝰ¬

Expanded text:
futurus sit, et dominabitur in laboribus meis quibus desudavi et sollicitus fui; et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum aliu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sig̾cat illũ qui rationabiliter
los non tam etate qͣm sap̃ia. de
eqͣnimi conũsatõe inmundo .s.¬
Eccłiastem inquo instruit hoĩes
ꝓuec̾tioris etatis. ad contemptũ
docet: de solo amore d̾i. ut reqͥes¬
cat int̾ brachia sponsi. Uñ et cã¬
ticumcanticorũ dr̃. sua dignita¬
te omta alia excedens. ꝑ illacã¬

Expanded text:
et significat illum, qui rationabiliter los non tam aetate quam sapientia, de aequanimi conversatione in mundo, sEcclesiasten, in quo instruit homines provectioris aetatis ad contemptum docet de solo amore Dei, ut requiescat inter brachia sponsi. Unde et Canticum canticorum dicitur sua dignitate omnia alia excellens ca
Abbreviated transcription (Latin):
longe es acantioaicanticoꝵ per¬
ambula t̾ram deserti spĩtaliter.
⁊ seq̃nt̾ iordanis ad ripam cõ¬
stitutꝰ. sed̾m cantieũ catias.

Expanded text:
longe es a Cantico canticorum, perambula terram deserti spiritualiter, et consequenter Jordanis ad ripam constitutus, secundum canticum canas,
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt ligantur.
sic homines ꝓm̾itd
suo adet̾na supplicia
ctucunt᷑. cum repen¬
te mors uen̾it . iui¬
ditium meos qui
putabant inc̾to sta¬
tu omnia uolui.

Expanded text:
nesciunt laqueo alligantur; sic homines pro merito suo ad aeterna supplicia deducentur, cum repente mors venerit, et judicium in eos, qui putant incerto statu omnia volvi.
Abbreviated transcription (Latin):
suamꝰ reodet ei. Erucli fili antuũ
ne perdes. ad itfectionem aũt eiꝰ¬
ne ponas animam tuam. Qui im¬
paciens est. st sustiebit darpnũ.¬
et cum rapuerit: aliud apponet.
Aucti consilium suiscipe diseiplinã
ut sis sapiens in inoulssimis tiuis.
Multe cogitationes in corde iuri:

Expanded text:
suam reddet ei. Erudi filium tuum, ne desperes, ad interfectionem ejus ne ponas animam tuam. Qui impatiens est, sustinebit daet cum rapuerit, aliud apponet. Audi consilium, et suscipe disciplinam, ut sis sapiens in novissimis tuis. Multae cogitation
Abbreviated transcription (Latin):
R est ĩ hoc q̾d ꝓrimaes.
sponsa es et postq̃m ceꝑiꝰ¬
ẽẽ sponsa sine additam̃to
pulchra e.
se ꝑclilectionem sponsi
meriusse ut ab ip̃ospõ¬
so laudaret᷑. sponso uicẽ

Expanded text:
c est, in hoc quod proxima es speciosa es, et postquam coeesse speciosa, sine additamento pulchra es. se per dilectionem sponsi meruisse, ut ab ipsoso laudaretur, sponso vicem
Abbreviated transcription (Latin):
lium accipitur. incapillis
potest notari płalitas co¬
gitationum. que omnes
adinum finem celestis bo¬
ni tendunt. Uñ. caprei seqͣ¬
tin: que aĩalia muda sũt
⁊ arclua rupium q̃rũt.
gratia pasts.
Que aserudt. Untam de na¬
turis capree poñ. ut sic de
aliis intelligat᷑. ⁊ illam
ditores mag̃ ĩdig̾e ꝓspicit.

Expanded text:
um accipitur, in capillis potest notari pluralitas cogitationum, quae omnes ad unum finem coelestis boni tendunt. Unde capreis aequantur, quae animalia munda sunt, et ardua rupium quaerunt gratia pastus. Quae ascenderunt. Unam de naturis capreae ponit, ut sic de aliis intelligatur, et illam ditores magis indigere p
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Docemus ineccłiis.
qod nescimus. om̃es
tartes absq doctorenon
discinnus. Sola hec tamn
uilis.⁊ facilis ut p̃cepto¬
re non egeat.
cimus. ut post mul¬
tum silentium de dis¬

Expanded text:
. Docemus in Ecclesiis quod nescimus. Omnes artes absque doctore non discimus, sola haec tam vilis et tam facilis, ut praeceptore non egeat. cimus, ut post multum silentium de dis
Abbreviated transcription (Latin):
hecest głtatiosapi¬
entis emptoris.
malum eẽ dicit.
ꝗ secũ agit. cum
aũ recesserit leta¬
bit᷑ sesapienter
emisse. Sie ⁊ celi
comꝑiens labra scĩe

Expanded text:
ec est gloriatio sapientis emptoris, malum esse dicit quod secum agitur; cum autem recesserit, laetabitur se sapienter emisse. Sic etenim comperiens labia scie
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Qui et̃ra p̃mia incelis p̃parare desi¬
d̾at malum est qd̾ inp̃sñti debet
sustm̃e. ut cum recesserit demũdo:
ꝯdigne passionẽs huius temporis .a.
st aurum et mul¬
titudo geminarum
bia scientie. Tolle ue¬
stimentum eius: qui
fideuissor extitit alieni.
et ꝓextraneis.aufer

Expanded text:
 Qui aeterna praemia in coelis praeparare desirat, malum est, quod in praesenti debet re, ut cum recesserit de mundo, ndignae passiones st aurum, et multitudo gemmarum: bia scientiae. Tolle vestimentum ejus, qui fidejussor exstitit alieni, et pro extraneis aufer
Abbreviated transcription (Latin):
UIIT
ad litt̾am quia expul¬
sus de paractiso homo:
coticttanum haborem
ne defictat: exercet
Compulit enĩ e .o.s.
qncum serpͣnte locu¬
tus est qñ uetitumꝯ
tetigit. ut exilium lõ¬
gum cum labore suf
compellit. qr neccͣe

Expanded text:
ulit juxta litteram, quia expulsus de paradiso homo quotidianum laborem ne deficiat exercet. Compulit enim os suum quando cum serpente locutus est, vetitum tetigit, ut exsilium longum cum labore suffcompellit, quia necesse
Abbreviated transcription (Latin):
A quaꝵ diuisionibus
frax fines sumil et
Aeris implet: tegit
quoq aquis suꝑtora
celoꝵ: nacor regis qͦ¬

Expanded text:
arum divisionibus, terrarum fines simul et aeris implet, tegit quoque aquis superiora coelorum, Ita cor regis q
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita mł̃tipłca¬
ri appetunt: in fut᷑o
abet̃uo patͥmonio ex¬
heredes fiunt. Alit̃ qui
accip̃: in nonissimo.

Expanded text:
in hac vita multiplicari appetunt, in futuro ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Aliter: incipio, in novissimo
Abbreviated transcription (Latin):
pastor ip̃e ꝓfic̾is.
incalore ttilectõis:
ip̃e głosus extit̾is.
edis agrum comꝑ¬
as. dum pecc̃ores
ad penirãtiam uo¬
cando sublumorẽ¬

Expanded text:
s, in calore dilectionis ipse gloriosior exstiteris. Haedis agrum comparabis, dum peccatores ad poenitentiam vocando, sublimiore
Abbreviated transcription (Latin):
Grossos uocat. p̃mitiual ⁊ im¬
maturas ficus. que ñ sunt habi¬
les esni. que ⁊̃ si ꝯusse fiũnt leui
tactu. cadũt. gͦ sorante turt᷑e
.i. ĩ p̃dicantib apłis synagoga
ꝓtulit gͦssos .i. in maturã legał¬

Expanded text:
Grossos vocat primitivas et immaturas ficus, quae non sunt habiles esui, quae etiam si concussae fuerint, leni tactu cadunt: ergo sonante turture, id est, praedicantibus apostolis, Synagoga protulit grossos, id est, immaturam lega
Abbreviated transcription (Latin):
Ita fige ut ereberrme
ꝑ gram compunctionis
fidelium cordib appare¬
as. que sunt mont̾es
aromatum. qui adespo
uͥtutum odore flagrant
⁊ bonꝰ odor xp̃i sunt

Expanded text:
Ita fuge, ut creberrime per gratiam compunctionis fidelium cordibus appareas; qui sunt montes aromatum, quia despecvirtutum odore fragrant, et bonus odor Christ
Abbreviated transcription (Latin):
est stultitia. ⁊ nouissimum oris ilius
error pessimus.: Stultus uerba mul¬
tiplicat. ignorat homo quid ante se
fuerit. et quod post futurum eit. qios.
poterit ei incticare Labor stultor

Expanded text:
s stultitia, et novissimum oris illius error pessimus. Stultus verba multiplicat. Ignorat homo, quid ante se fuerit: et quod post futurum est, quis illi poterit in dicare? Labor stultor
Abbreviated transcription (Latin):
bebis offencdiculum. Te¬
ne disciplinam. ne climittas eam. custo¬
di illam. qusaupsa uita tua.  edesei¬
teris semitis impiorum. nec tibi place¬
at malorum ua.fuge ab ea. nec transe¬
as per illam. cleclina et desere illam. ñ¬
enun dormiunt. nisi male fecerint. nẽc

Expanded text:
bebis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Nenim dormiunt nisi malefecerint: e
Abbreviated transcription (Latin):
paruulos et indoctos fu
lomoni. a dauid pr̃e
data: qui u̾ibacdierũ
relegit inuemet. Qre
aũt salomon uingeni¬
tum coram matre se¬
nõĩat. quẽ frẽm uti¬
inum p̃cessisse scͥptura
testat᷑. nͥ qr ille mox
natus smenõie. qͣi nũꝙͣ¬

Expanded text:
parvulos et indoctos fuilomoni a David patre data, qui Verba dierum relegit, invenit. Quare autem Salomon se unigenitum coram matre nominat, quem fratrem uterinum praecessisse Scriptura testatur, nisi quia ille mox natus sine nomine, quasi nu
Abbreviated transcription (Latin):
nos ergo sig̃c quod
tarqm conflatum
gne purgatum sit
conftata sordem inse
alienam atq inu
est. itaeloꝗiun dnĩ
fidem testans. Iñ. Iota¬

Expanded text:
non ergo, quod tanquam conflatum, in igne purgatum sit;conflata, sordem in se alienam atque inutest; ita eloquium Dei, fidem testans. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
Iorbem uiuunt. etͥ
crescint. homines.
na. d̃s ut sua ruta
subsistant excitat.
⁊ inctie iuidicii gñs
humanum: a .iiii.

Expanded text:
orbem vivunt et crescunt, homines, ina, Deus, ut sua vita subsistant, excitat: et in die judicii genus humanum a quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
dium non sua p̃di.¬
cant. s exeloquris
ut̾usq testam̃ti fu¬
munt. que abimo
auctore sunt ectita.
ut ip̃e unus pastor
unum ouilemple¬
qutamundum c̾am¬
mal. iusu ⁊ cursuin¬
signe. ⁊ findnĩs un¬
gutam. qd̾ ad discre¬
cionem boĩ ⁊ mali
ꝑtinet. ⁊ rumiirat.

Expanded text:
dium non sua praedicant, sed ex eloquiis utriusque Testamenti sumunt quae ab uno auctore sunt edita: ut ipse unus pastor unum ovile implequia mundum est animal, visu et cursu insigne, et findens ungulam, quod ad discretionem boni et mali pertinet; et ruminat,
Abbreviated transcription (Latin):
iam concepta eram. Mecdum fontes
aquarum eruperant. Nec dum montes
graui mole constiterant. ante colles ego
parturiebar. Adhuc terram non fecerat.
et flumina. ⁊ carclines orbis terre. Qnͣdo
p̃parat celos aderam. quando certa lege. et
giro uallabat abyssos..QUando etħa
firmabat sursum. ⁊ librabat fontes aqͣꝵ
Quando circundabat mari terminum.
suum. et legem ponebat aquis: ne tnͣsi¬
rent finessuos.¬

Expanded text:
jam concepta eram. Nec dum fontes aquarum eruperant: nec dum montes gravi mole constiterant: ante colles ego parturiebar. Adhuc terram non fecerat: et flumina: et cardines orbis terre. Quando preparabat celos: aderam: quando certa lege et giro vallabat abyssos. Quando ethera firmabat sursum: et librabat fontes aquarum. Quando circumdabat mari terminum suum: et legem ponebat aquis: ne transirent fines suos.
Abbreviated transcription (French):
expectatio p̃stolantis. quocumq se uerterit: prudenter
intelligit. Qui celat delictum.querit amicicias. Qui al

Expanded text:
expectatio praestolantis quocumque se verterit prudenter intellegit qui celat delictum quaerit amicitias qui al
Abbreviated transcription (Latin):
Gene euil idet modestia
⁊ pietas saliratoris. que ĩ
illo singłaritͥ refulsit. q̃¬
qm ordinate sunt areole
mettiator incarne appa¬
rens doct᷑ne modestra. ⁊ dul¬
cectine delectabat p̃sñtes.
⁊attͣhebat absñtes. Confite
concordi uoce ñ solũ ser¬
paginis descͥpsere. in fu¬
tura eius archana incar¬
natõe exmodestia laraꝵ
flenit. sicut agnus obmu¬
tuit. et talia.

Expanded text:
stia et pietas Salvatoris, quae in illo singulariter refulsit. Siordinatae sunt areolaeMediator in carne apparens, doctrinae modestia et dulcedine delectabat praesentes, attrahebat absentes: consite concordi voce, non solum ejus serpaginis descripsere, in futura ejus arcana incarnatione, ex modestia Lazarum flevit, sicut agnus obmutuit, et talia.
Abbreviated transcription (Latin):
Eistula ⁊ cinamoniũ
i norto cum lignis li¬
bani: ꝓdeunt. quia in
eccłia qui humiles et
pacientes sunt cũ ilł
qui eccłiam p̃dicando
łuͥrutes fatiendo muni¬
ũt. palmã retͥbutõis
expectant.

Expanded text:
istula et cinnamomum in horto cum lignis Libani prodeunt: quia in Ecclesia, qui humiles et patientes sunt, cum illis, qui Ecclesiam praedicando vel virtutes faciendo muniunt, palmam retributionis exspectant.
Abbreviated transcription (Latin):
niori incipit. ut istius
sponse comm̃datio sic cap¬
tabilior. illi aliisponse
cui istam in dñdit ꝯm̃¬
Cyprus est in egypto.
aromatica arbor semine
unguentum regale: qd̃
griecline caritatis susci¬
pit᷑. ⁊ flͥamnus tempta¬
tionum ꝓbat᷑ quib so¬
cratur nardus. ħba

Expanded text:
niori incipit, ut istius sponsae commendatio sit captabilior illi alii sponsae, cui istam intendit Cyprus est in Aegypto aromatica arbor, semineunguentum regale quodguedine charitatis suscipitur et flammis tentationum probatur, quibus sociatur nardus herba