comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor elem̃tis. in quib ad efficienda
omĩa ignis p̃ualeret. principia rerum
darent : quis ñ uideret stultoꝵ abun¬
dantiam corpori deditã. cũ incorpoream
potentiã conditricẽ rerũ nequaꝗͣ. uale¬
ret intueri. in quarũ potiꝰ suffragium
raperet᷑.Restabat pars rationabilium
questionũ. Nosti enĩ quicqͥd ꝓpt̾ adipis¬
cendã sapientiã quęrit᷑ : aut̃ de morib
aut de natura. aut de ratione hab̃e
questionẽ. Cũ gͦ epicurei nũqu̾ã sensꝰ
corporis falli dicerent. sthoici aũ ali
qn falli cõcederent: utriq tam̃ regu
quis istis contradicentib audiret pla¬
tonicos: Iuis ñ modo in sapientiũ sed
omĩno in hominũ numero habendos
putaret. si ab eis ꝓmpte diceret᷑. non
solũ eẽ aliqͥd qđ neq tacꝰtu corporis.
neq olfatu uł gustatu. neq his auribꝰ
aut oculis ꝑcipi possit. neq omĩno ta¬
liũ rerũ quȩ ita sentirentur aliqua

Expanded text:
quatuor elementis, in quibus ad efficienda quatuor elementis, in quibus ad efficienda omnia ignis praevaleret, principia rerum darent; quis non videret stultorum abundantiam corpori deditam, cum in corpoream potentiam conditricem rerum nequaquam valeret intueri, in quorum potius suffragium raperetur? 19. Restabat pars rationalium quaestionum. nosti enim, quicquid propter adipiscendam sapientiam quaeritur, aut de moribus aut de natura aut de ratione habere quaestionem. cum ergo Epicurei numquam sensus corporis falli dicerent, Stoici autem falli aliquando concederent, utrique tamen regulquis istis contra dicentibus audiret Platonicos? quis non modo in sapientium sed omnino in hominum numero habendos putaret, si ab eis prompte diceretur non solum esse aliquid, quod neque tactu corporis neque olfactu uel gustatu neque his auribus aut oculis percipi possit neque omnino talium rerum, quae ita sentirentur, aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
terant uidicare ꝓcederent. simul ui¬
debant si eis conarent᷑ insinuare:.
aliquã rem diuinã. ⁊ suꝑ omĩa incõ¬
mutabilẽ. q̃ nullo attingeret᷑ cor¬
poris sensũ. s sola mente intellige¬
retur. quȩ tam̃ etiã naturã ipsius
mͣtis excederet: cũq ẽẽ dm̃ ꝓpositum
animo humano ad fruendũ. purgato
ab omĩ labe humanarũ cupiditatũ. in
quo uno adquiesceret om̃is beatitudi¬
nis appetitus: ⁊ in quo nob̃ uno bonoꝵ
omĩũ finis eẽt. ñ eos intellecꝰturos. ⁊ re¬
pugnantib uł epicureis uł sthoieis. mul¬
to qͣ sibi faciliꝰ palmã daturos. ut uer
salubrisq sententia. qd̵ ꝑniciosissimum
ẽ generi humano imꝑitoꝵ popłoꝵ irri¬
sione sordesceret. Et hoc in moralib.
In naturalib aũ questionib si isti dice¬
rent effecꝰtricem omĩũ naturarũ eẽ in¬
cpoream sapientiã. illi aũ a corpore
nusquã discederent: cũ alii atomis. alii

Expanded text:
terant iudicare, procederent, simul uiterant iudicare, procederent, simul uidebant, si eis conarentur insinuare aliquam rem diuinam et supra omnia incommutabilem, quae nullo adtingeretur corporis sensu, sed sola mente intellegeretur, quae tamen etiam naturam ipsius mentis excederet, eumque esse deum propositum animo humano ad fruendum purgato ab omni labe humanarum cupiditatum, in quo uno adquiesceret omnis beatitudinis appetitus et in quo nobis uno bonorum omnium finis esset, non eos intellecturos et repugnantibus uel Epicureis uel Stoicis multo quam sibi facilius palmam daturos, ita ut uera salubrisque sententia, quod perniciosissimum est generi humano, imperitorum populorum irrisione sordesceret: et hoc in moralibus. 18. In naturalibus autem quaestionibus, si isti dicerent effectricem omnium naturarum esse incorpoream Sapientiam, illi autem a corpore nusquam discederent, cum alii atomis, alii
Abbreviated transcription (Latin):
tantes sententiã u̾itatis. ⁊ illoꝵ uanam
in falsitate. fidutiã cõuncentes ⁊ redar¬
guentes. S ñ sic̃ illi erroꝵ suoꝵ. ita pla¬
tonici uerȩ rationis ꝑsonã implere po¬
tuert. Omĩb enĩ defuit dimnȩ humili¬
tatis exemplũ. qđ oportunissimo tẽpore
uni exemplo in cuius uim animo ferro¬
cit̾ arrogantis. omĩs suꝑbia cedit ⁊ frã¬
git᷑. ⁊ emorit᷑. Idõq ñ ualentes illi aue¬
toritate turbas t̾renaꝵ rerũ delecꝰta¬
tione oȩcatas. ad musibiliũ fidẽ duce:
cũ eas uiderent epicureis maxime cõ¬
tentionib cõmoueri. nͣ solũ ad hau¬
riendã quo ultro ferebant᷑. s etiã ad
defensitandã corporis uoluptatẽ. ut
mi ea sũmũ bonũ hominis constitueret᷑.
eos aũ qui adu̾sus hanc uoluptatẽ uir¬
tutes laude mouerent᷑. minꝰ difficult̃
eã contemplari in animis hominum:
unde facta bona de quib uteũq po¬

Expanded text:
tantes sententiam ueritatis et illorum uanam tantes sententiam ueritatis et illorum uanam in falsitate fiduciam conuincentes et redarguentes. Sed non sicut illi errorum suorum ita Platonici uerae rationis personam implere potuerunt. omnibus enim defuit diuinae humilitatis exemplum, quod opportunissimo tempore uni exemplo in cuiusuis animo ferociter adrogantis omnis superbia cedit et frangitur et emoritur. ideoque non ualentes illi auctoritate turbas terrenarum rerum dilectione caecatas ad inuisibilium fidem ducere, cum eas uiderent Epicureis maxime contentionibus commoueri non solum ad hauriendam, quo ultro ferebantur, sed etiam ad defensitandam corporis uoluptatem, ut in ea summum bonum hominis constitueretur, eos autem, qui aduersus hanc uoluptatem uirtutis laude mouerentur, minus difficulter eam contemplari in animis hominum, unde facta bona, de quibus utcumque po
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpe solis om̃ino resistere. laem qͥ ipe¬
achademiei qui platonici. qd docet
auditoꝵ ipsa successio. Archesilas enĩ
qui primus oocultata sententia sua ni¬
chil. aliudd istos quã refellere statuit.
quere eui successerit: polemonẽ in¬
uenies. Quere cui polemon: xenocrate᷑.
Xenocrati autͣ discipło. achadãmiã scolã
suam reliquit plato. Quantũ gͥ ꝑtinet
ad questionẽ de summo hominis bono.
remoue ꝑsonas hominũ. atq ipsam
disceptationẽ constitue : ꝓfecto reppe¬
ries duos errores se adu̾sa fronte colli¬
di. unũ constituentẽ in corpore. alium
in animo suminũ bonũ. Rationi aut̃
iu̾tatis qua sũmũ bonũ nr̃m ds̃ ẽẽ in¬
s ñ pͥus docentẽ uera. ꝙͣ praua dedo¬
centem. Id ipsũ rursũ aduncꝰtis ꝑsonis
constitue. repperies epicureos ⁊ sthoicos
int̃ se acerrime dimicantes. eoꝵ uͦ litẽ
conantes diiudicare. platonicos occul¬

Expanded text:
et prope solis omnino resistere. idem qet prope solis omnino resistere. idem qAcademici qui Platonici, quod docet auditorum ipsa successio. Arcesilas enim qui primus occultata sententia sua, nihil aliud istos quam refellere statuit, quaere cui successerit, Polemonem invenies; quaere cui Polemon, Xenocratem: Xenocrati autem discipulo Academiam scholam suam reliquit Plato. Quantum igitur pertinet ad quaestionem de summo hominis bono, remove personas hominum, atque ipsam disceptationem constitue; profecto reperies duos errores inter se adversa fronte collidi: unum constituentem in corpore, aliuin animo summum bonum, rationem autem ueritatis, qua summum bonum nostrum deus esse insed non prius docentem uera quam praua dedocentem. id ipsum rursum adiunctis personis constitue: reperies Epicureos et Stoicos inter se acerrime dimicantes, eorum uero litem conantes diiudicare Platonicos occul
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. hoc ẽ primũ uoluntariũ defectũ ẽẽ:
enĩ gaudet. quã si ad dĩ potestatẽ gau¬
deat: q̃ utiq maior ẽ. hoc ñ uidentes.
⁊ potentias intuentes animi humani.
magna̾q pulchritudinẽ facꝰtoꝵ atꝙ
dicꝰtoꝵ. etiã si in corpore puduit pone¬
re summũ bonũ: in ipso tam̃ animo po¬
nentes. infra utiq posuerunt. quã ubi
sincerissima ratione ponendũ ẽ. Inter
hos qui ita sentiunt. ap̃ grecos philo¬
sophos. ⁊ numero ⁊ disputandi subtili¬
tate. sthoici pͣualuert : qui tñ in natu¬
ralib corporea omĩa ẽẽ arbitrantes. ma¬
gis a carne quã a corpore animũ auer¬
tere potuerunt. Int̾ eos aũ qui in fru¬
endo dõ. a quo ⁊ nos ⁊ omĩa facta stͣ.
unũ atq summũ bonũ nr̃m ẽẽ dicuñ.
ap̃ illos eminuerunt platonici. qͥ non
immerito ad officiũ suũ ꝑtinere arbi¬
trati st̃. sthoicis ⁊ epicureis maxime

Expanded text:
tum, hoc est primum uoluntarium defectum esse tum, hoc est primum uoluntarium defectum esse enim gaudet, quam si ad dei potestatem gaudeat, quae utique maior est. hoc non uidentes et potentias intuentes animi humani magnamque pulchritudinem factorum atque dictorum, etiam si in corpore puduit ponere summum bonum, in ipso tamen animo ponentes infra utique posuerunt, quam ubi sincerissima ratione ponendum est. inter hos, qui ita sentiunt apud Graecos philosophos, et numero et disputandi subtilitate Stoici praeualuerunt, qui tamen in naturalibus corporea omnia esse arbitrantes magis a carne quam a corpore animum auertere potuerunt. » Inter eos autem, qui fruendum deo, a quo et nos et omnia facta sunt, unum atque summum bonum nostrum esse dicunt, apud illos eminuerunt Platonici, qui non inmerito ad officium suum pertinere arbitrati sunt Stoicis et Epicureis maxime
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ intelligentia mentis attinguntur:
s etiã ipsã capacitatẽ formationis an¬
te formationẽ. cũ uł informe aliqͥd
drͣ. qd formari potest. Itaq tantomi¬
nus se ẽe̾ stabilẽ sentit: quanto mi¬
nus heret dõ qui sũme ẽ. ⁊ idõ illum
sũme ẽẽ. qr nulla mutabilitate. ꝓfi¬
cit seu deficit. Sibi aũ illã cõmutatio¬
ne expedire qua ꝓficit. ut ꝑfecte illi
cohereat : eam uͦ cõmutationẽ quȩ in
defectu ẽ. eẽ uitiosam. Omnẽ Aũ defec¬
tũ. ad interitũ uergere. Quo utrũ ali¬
qua res ꝑueniat. tam ⁊ si ñ apparet: tñ
apparere omĩb eo ducere intͣitum. ut
ñ sit qđ erat. Unde colligit. ñ ob aliud
res deficere uł posse deficere: nisi qđ
u̾sitatis complexum ordinant᷑ ad eius
bonitatẽ omĩpotentiamq ꝑtineat: qui
summe ẽ ⁊ conditor. qui potens eͣ etiã
ex nichilo ñ tantũ aliquid. s etiam
magnũ aliquid facere. Erimũ aũ pecca¬

Expanded text:
quae intellegentia mentis adtinguntur, quae intellegentia mentis adtinguntur, sed etiam ipsam capacitatem formationis ante formationem, cum uel informe aliquid dicitur, quod formari potest. itaque tanto minus se esse stabilem sentit, quanto minus haeret deo, qui summe est, et illum ideo summe esse, quia nulla mutabilitate proficit seu deficit; sibi autem illam commutationem expedire, qua proficit, ut perfecte illi cohaereat, eam uero commutationem, quae in defectu est, esse uitiosam; omnem autem defectum ad interitum uergere, quo utrum aliqua res perueniat, tametsi non apparet, tamen apparere omnibus eo ducere interitum, ut non sit, quod erat. unde colligit non ob aliud res deficere uel posse deficere, nisi quouersitatis complexum ordinantur, ad eius bonitatem omnipotentiamque pertineat, qui summe est et conditor, qui potens est etiam ex nihilo non tantum aliquid sed etiam magnum aliquid facere; primum autem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ. ⁊ carnaliũ sediciosoꝵ. turbas con¬
citant. int̾ quos epicurei. ap̃ indocꝰtam
uideat animũ quoq ipsũ. ñ suo bono
beatũ eẽ cũ beatus ẽ: alioquin nũquã
ẽet miser. ⁊ recedetur aquerendo utr̃
in animo sit summũ illud atq ut ita
dixerim beatificiũ bonũ. uł aliqua par
eius. Nã cũ seipso sibi quasi suo bono ani¬
mus gaudet: suꝑbus ẽ. Cũ uͦ ꝑspicit se
ẽẽ mutabilẽ. uł hoc uno saltẽ quod de
stulto sapiens efficitur : sapientiãq esse
incõmutabilẽ cernit. simul oportet cer¬
nat ẽe illã supͣ suã naturã: eius partici¬
patione atq illustratione se uberiꝰ &
certius gaudere quã seipso. lta cessans
atq detumescens a iactatione atq in¬
flatione ꝓpria. inherere. doͣ. atq ab il¬
lo incõmutabili refici ⁊ reformari nitit᷑.
a quo ẽẽ iam capit ñ solũ omñe speciẽ
rerũ omĩũ. siue q̃ sensu corporis. siue

Expanded text:
bonum et carnalium seditiosorum turbas conbonum et carnalium seditiosorum turbas concitant; inter quos Epicurei apud indoctam muideat animum quoque ipsum non suo bono beatum esse, cum beatus est, alioquin numquam esset miser, et recedetur a quaerendo, utrum in animo sit summum illud atque, ut ita dixerim, beatificum bonum uel aliqua pars eius. nam cum se ipso sibi quasi suo bono animus gaudet, superbus est. cum uero perspicit se esse mutabilem uel hoc uno saltem, quod de stulto sapiens efficitur, sapientiamque esse incommutabilem cernit, simul oportet cernat esse illam supra suam naturam eiusque participatione atque inlustratione se uberius et certius gaudere quam se ipso. ita cessans atque detumescens a iactatione atque inflatione propria inhaerere deo atque ab illo incommutabili refici et reformari nititur, a quo esse iam capit non solum omnem speciem rerum omnium, siue quae sensu corporis siue
Abbreviated transcription (Latin):
sit in corpore: Qd̃ enĩ stultissime ne¬
gatur: melior ẽ animus eorpore. ltẽ
stultissime negatur. meliorẽ eũ esse
qui dat beatã uitã. uł partẽ aliquã
beatȩ uitȩ: quã qͣlu accipit. Non
gͥ accipit animus a corpore.: uđł sũ¬
niũ bonũ uł partẽ aliquã summi boni.
hoc qui ñ uident cȩcati sunt dulcedine
carnaliũ uoluptatũ: quã ex indigentia
sanitatis uenire ñ intuent᷑. Sanitas aut̃
ꝑfecꝰta corporis: illa extrema totiꝰ homi
nis immortalitas erit. Tam potenti enim
natura ds̃ fecit animã: ut ex eius plenis¬
sima beatitudine. quȩ in fine temporuͣ
sc̃ĩs ꝓmittit᷑. redundet etiã in inferiorẽ
naturã qd̾ ẽ corpus. ñ beatitudo quȩ fru¬
entis ⁊ intelligentis ẽ ꝓpͥa. s plenitudo
sanitatis. id ẽ incorruptionis uigor. Qd
qui ñ uident ut dixi bellant in quietis
alt̾eationib uarie ꝓ suo quisq captu in
cmpore constituentes summũ hominis

Expanded text:
sit in corpore. quod enim stultissime nesit in corpore. quod enim stultissime negatur, melior est animus corpore; item stultissime negatur meliorqui dat beatam vitam, vel partem aliquam beatae vitae, quam eum qui accipit. Non igitur accipit animus a corpore vel summum bonum, vel partem aliquam summi boni. Hoc qui non vident caecati sunt dulcedine carnalium voluptatum, quam ex indigentia sanitatis venire non intuentur. Sanitas autem perfecta corporis, illa extrema totius honis immortalitas erit. Tam potenti enim natura Deus fecit animam, ut ex eius plenissima beatitudine, quae in fine temporum sanctis promittitur, redundet etiam in inferiorem naturam, quod est corpus, non I beatitudo, quae fruentis et intellegentis est propria, sed plenitudo sanitatis, id est incorruptionis uigor —, quod qui non uident, ut dixi, bellant inquietis altercationibus uarie pro suo quisque captu in corpore constituentes summum hominis
Abbreviated transcription (Latin):
nima. aut in deo: aut in duob aliqͥb
hoꝵ. aut certe in om̃ib. Id si didiceris
neq summũ bonũ. neq aliquã partem
restabunt. animus ⁊ ds̃: quoꝵ uł in
uno uł in ambob sit. Si aũ adieceris
⁊ didiceris hoc idem de animo qđ̃ de
corpore : quid aliud iã nisi ds̃ occur¬
ret: in quo summũ hominis bonum
constitutũ sit. Non quo alia bona ñ
sint: s sũmũ id drͣ. quo cuncta refe¬
runt᷑. Eo enĩ fruendo quisq beatus
eͣ ꝓpt̾ qd̃ cetera uult habere. cũ il¬
lud iã ñ ꝓpt̃ aliud. s ꝓptͣ semetipsũ
diligat᷑: ⁊ ideo finis ibi dr̃. quia iã
quo excurrat. ⁊ quo referatur ñ in¬
uenit᷑. Ibi requies appetendi. ibi fru¬
endi securitas : ibi tranquillissimumi
gaudiũ optime uoluntatis. Da gͥ qui
cito iuideat. ñ corpus ẽẽ animi bonũ:
s animũ potius ẽẽ corporis bonum.
Receditur iã ab inquirendo utrũ sum¬
mũ illud bonũ. uł aliqua pars eius

Expanded text:
nimo aut in deo aut in duobus aliquibus nimo aut in deo aut in duobus aliquibus horum aut certe in omnibus. quod si didiceris neque summum bonum neque aliquam partem restabunt, animus et deus, quorum uel in uno uel in ambobus sit. si autem adieceris et didiceris hoc idem de animo quod de corpore, quid aliud iam nisi deus occurret, in quo summum hominis bonum constitutum sit, non quo alia bona non sint, sed summum id dicitur, quo cuncta referuntur; eo enim fruendo quisque beatus est, propter quod cetera uult habere, cum illud iam non propter aliud sed propter se ipsum diligatur, et ideo finis ibi dicitur, quia iam, quo excurrat et quo referatur, non inuenitur, ibi requies appetendi, ibi fruendi » securitas, ibi tranquillissimum gaudium optimae uoluntatis. : Da igitur, qui cito uideat non corpus esse animi bonum, sed animum potius esse corporis bonum; recedetur iam ab inquirendo, utrum summum illud bonum uel aliqua pars eius
Abbreviated transcription (Latin):
uerus in epulis recusasset. ubi cũ dixis
te magnã. facere : dubitandũ tibi est
dicere. te ista nescire. cũ ei qui rogarit.
qd̃ noueris. respondere possis te nosse
quomͦ etiã sine istis homo ẽẽ possit be¬
atus. Qð si adhuc ñ tenes tã ꝑu̾se ista
conquiris. quã ꝑu̾se si aliquo corpr̃is
ꝑiculoso morbo grauareris. deliciosas
⁊ tenerrimas uestes potius quã medica¬
menta medicosq conquireres. Non enĩ
ullo mͦ differenda ẽ ista cognitio. aut
illa huic a te p̾sertim iã in hac etate.
uł discendi ordine p̾ferenda ẽ. Uide. aũ
quã facile posses hoc scire si uelles. Qui
enĩ querit quomͦ ad beatã uitã ꝑueni¬
at. nichil aliud ꝓfecto quęrit nisi uͥ sit
finis boni: hoc est uͥ constitutũ sit non
praua opinione atq temeraria. s certa
atq inconcussa u̾itate: sũmũ homuus
bonũ. Qd̃ a quolibet ubi constituat᷑ ñ
inuenit᷑: nisi aut in corpore. Aut ina¬

Expanded text:
neruis in epulis recusasset, ubi cum se nesneruis in epulis recusasset, ubi cum se nesua magnam facere\', dubitandum tibi est dicere te ista nescire, cum ei, qui rogarit, quid noueris, respondere possis nosse te, quo modo etiam sine istis homo esse possit beatus? quod si adhuc non tenes, tam peruerse ista conquiris, quam peruerse, si aliquo corporis periculoso morbo grauareris, deliciosas et tenerrimas uestes potius quam medicamenta medicosque conquireres. non enim ullo modo differenda est ista cognitio aut illa huic a te praesertim iam in hac aetate uel discendi ordine praeferenda est. uide autem, quam facile posses hoc scire, si uelles. qui enim quaerit, qua ad beatam uitam perueniat, nihil aliud profecto quaerit, nisi ubi sit finis boni, hoc est ubi constitutum sit non praua opinione atque temeraria sed certa atque inconcussa ueritate summum hominis bonum. quod a quolibet, ubi constituatur, non inuenitur nisi aut in corpore aut in a
Abbreviated transcription (Latin):
greges turbãq uenturus es arrianoꝵ
eunomianoꝵ macedonianoꝵ. catafrigaꝵ.
cetͣarũ q pestiũ innumerabilit᷑ ꝑstrepañ.
Quoꝵ omĩũ errores. si cognoscere piget. qͥd
nob̃ ẽ ꝓpt̾ defensionẽ xpĩane religionis
querere. quid senserit anaximenes. ⁊ olĩ
sopitas lites inani curiositate recoquere:
cũ quoꝵdam etiã heretiooꝵ qui noĩe.
xp̃iano głari uoluert̃. ut martionis¬
tarũ ⁊ sabellianoꝵ. multoꝵq p̾t̾ea iã
dissensiones questionesq sileantur: Tam̃
si opus eͣ ut dixi. u̾itati adu̾santes p̃nos¬
cere aliquas ⁊ ꝑtracꝰtatas habere senten¬
tias. de hereticis potiꝰ qui se. xp̃ianos
uocant. quã de anaxagora. ⁊ democri¬
to nob̃ cogitandũ fuit. Ille aũ quisqͥs
abs te quesierit. quȩ tu a nob̃ quȩris.
audiat qd̵ ea docꝰtus ⁊ prudentius nes¬
cias. Si enĩ te mistocles ñ curauit ñ eu¬
rauit qđ ẽ habitus in doctior. eũ canere

Expanded text:
greges turbamque uenturus es, Arrianorum, greges turbamque uenturus es, Arrianorum, Eunomianorum, Macedonianorum, Cataphrygarum ceterarumque pestium innumerabiliter perstrepant. quorum omnium errores si cognoscere piget, quid nobis est propter defensionem Christianae religionis quaerere, quid senserit Anaximenes, et olim sopitas lites inani curiositate recoquere, cum quorundam etiam haereticorum, qui nomine Christiano gloriari noluerunt, ut Marcionistarum et Sabellianorum multorumque praeterea iam dissensiones quaestionesque sileantur? tamen si opus est, ut dixi, ueritati aduersantes praenoscere aliquas et pertractatas habere sententias, de haereticis potius, qui se Christianos uocant, quam de Anaxagora et Democrito nobis cogitandum fuit. Ille autem, quisquis abs te quaesierit, quae tu a nobis quaeris, audiat, quod ea doctius et prudentius nescias. si enim Themistocles non curauit, quod est habitus indoctior, cum canere
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ xp̃iane u̾itatis. ut nou̾it quom
adu̾santes destruat falsitates. ad hoc
dũtaxat. ne quis contra disserens ñ nͥ
in refellendis tuis figat oculũ. sua ũ
sedula occultet. Nã cognitio u̾itatis.
omĩa falsa si modo ꝓferant᷑ etiã quȩ
pͥus inaudita erant ⁊ duidicare ⁊ subu̾¬
tere idonea ẽ. S ut ñ solũ aꝑta ferian¬
tur. s etiã abscondita eruant᷑. si alienos
opus eͣ cognoscere errores. erige oculos
auresq oro te ⁊ uide atq ausculta. u¬
trũ aliquis adu̾sus nos de anaximene
⁊ de anaxagora ꝓferat aliquid. qnͣ iam
ne ipsoꝵ quidẽ multo recentioꝵ: multũ¬
q loquatiũ stoicoꝵ aut epicureoꝵ cine¬
res caleant. unde aliqua contra fidẽ xp̃i¬
anã scintilla excitetur. s circuli atq cõ¬
uenticula partim fugantia. partim etiã
audacꝰt᷑ ꝓmpta. uł donatistarũ. uł maxi¬
mianensiũ uł manicheoꝵ. uł etiã ad qͦꝵ

Expanded text:
rem Christianae ueritatis, ut nouerit, quo modo rem Christianae ueritatis, ut nouerit, quo modo aduersantes destruat falsitates ad hoc dum taxat, ne quis contra disserens nonnisi in refellendis tuis figat oculum, sua uero sedulo occultet, nam cognitio ueritatis omnia falsa, si modo proferantur, etiam quae prius inaudita erant, et diiudicare et subuertere idonea est, — sed, ut non solum aperta feriantur, sed etiam abscondita eruantur, si alienos opus est cognoscere errores, erige oculos auresque, oro te, et uide atque ausculta, utrum aliquis aduersus nos de Anaximene et de Anaxagora proferat aliquid, quando iam ne ipsorum quidem multo recentiorum multumque loquacium Stoicorum aut Epicureorum cineres caleant, unde aliqua contra fidem Christianam scintilla excitetur. sed circuli atque conuenticula partim fugacia partim etiam audaciter prompta uel Donatistarum uel Maximianensium uel Manichaeorum uel etiam, ad quorum
Abbreviated transcription (Latin):
berrimũ: utrũ teneas. ⁊ recte tradere
noueris: uellẽ cognoscere. Ridiculũ ẽ
enĩ cũ ꝓpt̾ea suꝑłlua multa didiceris.
ut tibi aures hominũ ad necessaria p̃¬
parent᷑: ipsa necessaria ñ tenere. qͥb
excipiendis eas ꝑ suꝑflua p̃paraueris.
i dũ occuparis ut discas unde facias in¬
tentos. nolle discere qd infundatur
intentis. S si hoc te scire iã licis. idq
ipsũ xpianã doctrinã eẽ respondes.
quã te om̃ĩb p̃ponere nouimus. ⁊ in
ea sola eẽ p̃sumere spẽ salutis ȩtͣne nͣ
opus ẽ. ei cognitione dialogoꝵ eicero¬
nis ⁊ collectione em̃dicatarũ discordã¬
tiũ sententiarũ alienarũ ꝓcurari. au¬
ditores ut orib tuis intenti fiant. qͥ
abs te aliquid tale accepturi ft̃. Ho¬
lo prus aliquid doceas. qđ de discen¬
dũ ẽ: ut uera doceas. Nã si alienarũ
sententiarũ dissꝑdentiũ ⁊ repugnanti¬
ũ cognitio aliquid aduuiat insinuato¬

Expanded text:
berrimum, utrum teneas et recte tradere berrimum, utrum teneas et recte tradere noueris, uellem cognoscere. ridiculum est enim, cum propterea superflua multa didiceris, ut tibi aures hominum ad necessaria praeparentur, ipsa necessaria non tenere, quibus excipiendis eas per superflua praeparaueris, et, dum occuparis, ut discas, unde facias intentos, nolle discere, quod infundatur intentis. sed si hoc te scire iam dicis idque ipsum Christianam doctrinam esse respondes, quam te omnibus praeponere nouimus et in ea sola esse praesumere spem salutis aeternae, non opus est ei cognitione dialogorum Ciceronis et collectione emendicatarum discordantium sententiarum alienarum procurari auditores. moribus tuis intenti fiant, qui abs te aliquid tale accepturi sunt. nolo prius aliquid doceas, quod dediscendum est, ut uera doceas. Nam si alienarum sententiarum dissidentium et repugnantium cognitio aliquid adiuuat insinuato
Abbreviated transcription (Latin):
reb libros contempsisse. s pͥus latinos
curasse cognoscere. Nunc aũ uelle te
in latinis doctum. grece iã querere:
Si hoc nͣ pudet hominẽ grecũ lati¬
na puerũ didicisse. nẽ uelle discere
greca barbatũ: pudebit ne tãdẽ in
ipsis latinis ignorare aliqua. quȩ quã
multi latini docti tecũ nesciant. ut ħ
ipso sentis. qđ te nob̃ magna necessita¬
te dicis ouerosum. in tanta docꝰtoꝵ mul¬
titudine apud carthaginẽ constirutus:
ẜ ostremo fas te de om̃ib quȩ a nobis
quęris int̾rogatum respondere potiuis¬
se. Ecce iã doctissimus. atq acutissimus
diceris. Ecce iam te laudib in gelũ gre¬
cus flatus attollit. Tu tm̃ mem̃to gra¬
uitatis tuȩ. ⁊ illã mereri laudẽ quo
fine uolueris. ut sciłc eos leurtͣ leuia
ista miratos. ⁊ beniuolentissime atq
auidissime iã in tua ora suspensos.
grauissimũ aliquid ⁊ saluberrimũ. doce¬
as. Id ipsũ quicqͥd ẽ. grauissimũ ⁊ salu¬

Expanded text:
rebus libros contempsisse sed prius Latinos rebus libros contempsisse sed prius Latinos curasse cognoscere, nunc autem uelle te in Latinis doctum Graeca iam quaerere? si hoc non pudet, hominem Graecum Latina puerum didicisse, nunc uelle discere Graeca barbatum, pudebitne tandem in ipsis Latinis ignorare aliqua, quae quam multi Latini docti tecum nesciant, uel hoc ipso sentis, quod te nobis magna necessitate dicis onerosum in tanta doctorum multitudine apud Carthaginem constitutus? Postremo fac te de omnibus, quae a nobis quaeris, interrogatum respondere potuisse. ecce iam doctissimus atque acutissimus diceris, ecce iam te laudibus in caelum Graeculus flatus adtollit; tu tantum memento grauitatis tuae et illam mereri laudem quo fine uolueris, ut scilicet eos leuiter leuia ista miratos et beniuolentissime atque auidissime iam in tua ora suspensos grauissimum aliquid et saluberrimum doceas. id ipsum, quicquid est grauissimum et salu
Abbreviated transcription (Latin):
quanto in illis locis ineptior ꝑcuncꝰta¬
tor extiterit: nonne magis caues. ne
multo faciliꝰ existant. qui te greci ho¬
mines in grecia constitutũ. ⁊ greca un¬
butũ pͥmitus lingua de ipsis philosopho¬
rũ libris aliqͥuid int̾rogent. quȩ cice¬
ro in suis litteris ñ posuit: Qd̃ si acci¬
derit. quid responsurus es: Potiꝰ te ista
nosse uoluisse: Qua responsione: primo
greciȩ facies iniuriã. Et nosti. quã illi
homines hoc ñ ferant. Deide iã exul¬
cerati ⁊ irati. quã cito te qd̃ nuis non
uis ⁊ hebetẽ iudicabt̃: qui grecoꝵ phi¬
losophoꝵ dogmata. uł potiꝰ dogiatũ
particulas quasdã discepptas atq disꝑ¬
sas in latinis dialogis. quã in ipsoꝵ auc¬
toꝵ libris grecis tota atq conterta dis¬
cere maliusti. ⁊⁊ indoctũ qui cũ tãmul¬
ta in tua lingua nescias earũ rerũ frus¬
tra. in aliena colligere ambisti. An fer¬
te illud respondebis. ñ te grecos de his

Expanded text:
quanto in illis locis ineptior percontaquanto in illis locis ineptior percontator extiterit, nonne magis caues, ne multo facilius existant, qui te Graeci homines in Graecia constitutum et Graeca inbutum primitus lingua de ipsis philosophorum libris aliqua interrogent, quae Cicero in suis litteris non posuit? quod si acciderit, quid responsurus es? potius te ista corum nosse uoluisse? qua responsione primo Graeciae facies iniuriam et nosti, quam illi homines hoc non ferant; deinde iam exulcerati et irati quam cito te, quod nimis non uis, et hebetem iudicabunt, qui Graecorum philosophorum dogmata uel potius dogmatum particulas quasdam discerptas atque dispersas in Latinis dialogis quam in ipsorum auctorum libris Graecis tota atque contexta discere maluisti, et indoctum, qui cum tam multa in tua lingua nescias, earum rerum frusta in aliena colligere ambisti! an forte illud respondebis, non te Graecos de his
Abbreviated transcription (Latin):
iecisti. ⁊ ea quoq ipsa inuenisti tali¬
b reb nuda atq frigida: ubi has cu¬
ras tuas deponeres. xp̃ianoꝵ. tibi ba¬
silica ipponiensis occurrit. qr in ea
nunc sedet ep̃s. qui aliquando is¬
ta pueris uendidit: S nec te uolo
ẽẽ puerũ: ⁊ me iã ẽẽ puerilium. rerum
sicut nec uenditorem. ita nec largitore
decet. Que cũ ita sint. id ẽ cũ ilue tan¬
ꝙe urbes latinarũ litterarũ artifices ro¬
nia atq carthago. nec tedio tibi suit ut
ade ista ꝑquirant. nec tedia tua cureñ.
ut te ista ꝑquirentẽ exaudiant. mi¬
re tantũ quantũ dici ñ potest. uere¬
ri te tam boni ingenii iuuenẽ. ne in
grecis atq orientalib urbib quẽquã
de his reb molestũ int̾rogatorẽ feras.
faciliꝰ qͦ corniculas in affrica audieris.
quã in illis partib hoc genus uocis. Be¬
inde si fallor ⁊ quisquã ibi forte huiꝰ
modi questionũ tanto utiq odiosior.

Expanded text:
iecisti et ea quoque ipsa inuenisti taliiecisti et ea quoque ipsa inuenisti talibus rebus nuda atque frigida, ubi has curas tuas deponeres, Christianorum tibi basilica Hipponiensis occurrit, quia in ea nunc sedet episcopus, qui aliquando ista pueris uendidit. sed nec te uolo esse adhuc puerum et me iam esse puerilium rerum sicut non uenditorem ita nec largitorem decet. quae cum ita sint, id est cum duae tantae urbes Latinarum litterarum artifices, Roma atque Carthago, nec taedio tibi sint, ut a te ista perquirant, nec taedia tua curent, ut te ista perquirentem exaudiant, miror tantum, quantum dici non potest, uereri te, tam boni ingenii iuuenem, ne in Graecis atque orientalibus urbibus quemquam de his rebus molestum interrogatorem feras. facilius quippe corniculas in Africa audieris quam in illis partibus hoc genus uocis. Deinde si fallor et quisquam ibi forte huius modi quaestionum tanto utique odiosior
Abbreviated transcription (Latin):
am de inuitoꝵ cordib curȩ maiores gra¬
uioresq secluderent: aut si aliqua ex
eis in animis eoꝵ nimia consuetudine
remanerent: non etiã ipsa obluuone se¬
pelire mallent recordata. ꝗͣ in epta res¬
pondere quesita. cũ in ipsa etiã scolari
leuitate. ⁊ rethoricis cathedris ita ob¬
mutiusse atq obtorpuisse uideantur.
ut a carthagine ipponẽ quo exponi
possunt. mittenda existiment᷑. ubitã
insolita atq tam᷑ ꝑegrina sunt. ut
si uellem respondendi. cura inspicere
aliquid. uolens iudere ͥ Ad sententiam
q̃ mͥ exponenda ẽẽt desuꝑ ueniat᷑. aut
ab ea deinceps quȩ contexeret᷑ oratio.
codicem ꝓrsus inuenire nͣ possẽ. Illi aũ
carthaginenses rethores si huic tuostr¬
dio defuerunt. ñ modo a me nͣ repre¬
hendunt᷑. s etiã appbant᷑: si forte iã
recolunt. ñ romanoꝵ forũ. s grecoꝵ
gim nasioꝵ ista solere ẽẽ certamina.
Tu uͦ cũ ⁊ in gimnasia oogitationẽ in¬

Expanded text:
am de inuitorum cordibus curae maiores graam de inuitorum cordibus curae maiores grauioresque secluderent aut, si aliqua ex eis in animis eorum nimia consuetudine remanerent, non etiam ipsa obliuione sepelire mallent recordata quam ineptia respondere quaesita, cum in ipsa etiam scholari leuitate et rhetoricis cathedris ita obmutuisse atque obtorpuisse uideantur, ut a Carthagine Hipponem, quo exponi possint, mittenda existimentur, ubi tam insolita atque omnino peregrina sunt, ut, si uellem respondendi cura inspicere aliquid uolens uidere, quo modo ad sententiam, quae mihi exponenda esset, desuper ueniatur aut ab ea deinceps quae contexeretur oratio, codicem prorsus inuenire non possem. illi autem Carthaginienses rhetores si huic tuo studio defuerunt, non modo a me non reprehenduntur, sed etiam adprobantur, si forte iam recolunt non Romanorum fororum sed Graecorum gymnasiorum ista solere esse certamina.\' tu uero cum et in gymnasia cogitationem in
Abbreviated transcription (Latin):
dã u̾itatẽ. uitãq eoꝵ corrigendam.
qui te si in illis ciceronis libris indoc¬
tũ hebete̾q putauerint: indignum
habebunt a quo aliqͥd utilis salubris¬
q scientiȩ sibi accipiendũ ẽẽ arbitrẽ¬
aliquos in illis t̾ris ũ imꝑitus. minime¬
q acutꝰ uideri times. qui te de istis
questionib quicquã int̾rogent omino
ñ uideo: qñ quidẽ. hic quo ad ea discenda
uenisti. ⁊ rome exꝑtus es quã negligent᷑
habeant᷑. ⁊ ob hoc neq doceant᷑ neq dis¬
cant᷑. ⁊ in affrica usq adeo de his int̾ro¬
gatorem pateris neminẽ. ut nec teipsum
qui patiatur inuenias. eaq inopia ep̃is
exponenda mittere cogaris. Quasi uͦ ep̃n
ꝑis animi ardore uł potiꝰ errore. quasi
aliquid magnũ hȩc dicere curarunt.
usq ad canos epͣales. ⁊ usq ad cathedras
ȩccłiasticas. ea sibi in memoria durare
paterent᷑. aut si ipsi uellent. ñ illa eti¬

Expanded text:
dam ueritatem uitamque eorum corrigendam, dam ueritatem uitamque eorum corrigendam, qui te, si in illis Ciceronis libris indoctum hebetemque putauerint, indignum habebunt, a quo aliquid utilis salubrisque scientiae sibi accipiendum esse arbitrenaliquos in illis terris, ubi inperitus minimeque acutus uideri times, qui te de istis quaestionibus quicquam interrogent, omnino non uideo, quando quidem hic, quo ad ea discenda uenisti, et Romae expertus es, quam neglegenter habeantur et ob hoc neque doceantur neque discantur; et in Africa usque adeo de his interrogatorem pateris neminem, ut nec te ipsum quis patiatur inuenias eaque inopia episcopis exponenda ea mittere cogaris, quasi uero istperis, animi ardore uel potius errore quasi aliquid magnum haec discere curarunt, usque ad canos episcopales et usque ad cathedras ecclesiasticas ea sibi in memoria durare paterentur aut, si ipsi uellent, non illa eti
Abbreviated transcription (Latin):
existimo uideri tibi. Non enĩ frustra
tam diu tam uera dioscoro diximus.
ex quo in hac epła gradimur. Quapp¬
ter iã illud uideamus. cũ te istarũ re¬
rũ ignorantia nequa quã indoctum
atq hebetem udices. s ipsius potius
ueritatis : ut quisquis de his rebus
scripsit uł scripserit. aut ea sint
quȩ iam certus tenes. aut si falsa stͣ
securus ignores: neq de diu̾sitate cog¬
noscenda sententiarũ alieuarũ. quasi
ne indoctus ⁊ hebes remaneas. in ani
sollicitudine macereris. Cũ gͦ hec ita
sint. etiã illud si placet uideamus. utrũ
alioꝵ falsa ex istimatio. qui sunt ut
scribis ad uituꝑandũ ꝓcliues. ita ut si
te ista ignorare ꝑsenserint. indoctum
atq hebetem falso quidẽ s tamen pu¬
tent. sic te mouere debeat. ut etiã. ab
ep̃is tibi hec exponi ñ incongruent̃
petas.: qñquidẽ eo fine iã te ista cuꝑe
eredimus. quo illis consulas ad ꝑsuadẽ¬

Expanded text:
existimo uideri tibi; non enim frustra existimo uideri tibi; non enim frustra tam diu tam uera Dioscoro diximus, ex quo in hac epistula gradimur. Quapropter iam illud uideamus, cum te istarum rerum ignorantia nequaquam indoctum atque hebetem iudices sed ipsius potius ueritatis, ut, quisquis de his rebus scripsit uel scripserit, aut ea sint, quae iam certus tenes, aut, si falsa sunt, securus ignores neque de diuersitate cognoscenda sententiarum alienarum, quasi ne indoctus et hebes remaneas, inani sollicitudine macereris, — cum ergo haec ita sint, etiam. illud, si placet, uideamus, utrum aliorum falsa existimatio, qui sunt, ut scribis, ad uituperandum procliues, ita ut, si te ista ignorare persenserint, indoctum atque hebetem falso quidem sed tamen putent, sic te mouere debeat\' ut etiam ab episcopis tibi haec exponi non incongruenter petas, quando quidem eo fine iam te ista cupere credimus, quo illis consulas ad persuaden
Abbreviated transcription (Latin):
indignũ arbitrent᷑. cui aurẽ uł intẽ¬
tissimã uł patientissimã pͣbeant. sue
ad recͦtefacta quẽquã ex horteris. siue
malitiã atq nequitiã peccantis obuir¬
ges: hunc tu finẽ iustitiȩ ac bñfiei¬
entie si in illis int̾rogandis questio¬
nib cogitasti. nos de te mala meru¬
imus: quib in epła tua ñ id potius
quo mouerem᷑ posusti. ut aut liben¬
ter darenus qd petebas. aut ideo nͣ
daremus. qr causa quelibet alia for¬
tasse ꝓhiberet. ñ tam̃ qr tuȩ uanȩ
cupiditati ñ solũ seriure ueru̾etiam
ñ resistere puderet. Quanto enĩ me¬
luis atq salubrius queso te ipsas ue¬
ritatis regulas multo certius ⁊ breutꝰ
ꝑ seipsas accipis. quib falsa omĩa pos¬
sis ipse refellere. ne qđ falsũ ⁊ puden¬
dum ẽ. si multoꝵ annosas ⁊ decrepitas
falsitates studio iactantiore quã pru¬
dentiore didiceris. docꝰtum atq intel¬
ligentẽ te ẽẽ arbitreris : qd iam ñ

Expanded text:
indignum arbitrentur, cui aurem uel intenindignum arbitrentur, cui aurem uel intentissimam uel patientissimam praebeant, siue ad recte facta quemquam exhorteris siue malitiam atque nequitiam peccantis obiurges? hunc tu finem iustitiae ac beneficentiae si in illis interrogandis quaestionibus cogitasti, nos de te male meruimus, quibus in epistula tua non id potius, quo moueremur, posuisti, ut aut libenter daremus, quod petebas, aut ideo non daremus, quia causa quaelibet alia fortasse prohiberet, non tamen quia tuae uanae cupiditati non solum seruire uerum etiam non resistere puderet. quanto enim melius atque salubrius, quaeso te, ipsas ueritatis regulas multo certius et breuius per se ipsas accipis, quibus falsa omnia possis ipse refellere, ne, quod falsum et pudendum est, si multorum annosas et decrepitas falsitates studio iactantiore quam prudentiore didiceris, doctum atque intellegentem te esse arbitreris! quod iam non
Abbreviated transcription (Latin):
it. ita ẽ: quasi fluuiꝰ ducat in fluuium
ut ñ sit finis miseris. quã du finis offi¬
cioꝵ nr̃oꝵ in re instabili collocatur
In aliquo gͥ firmo atq incõmutabili bo¬
no te figere uolumus: constantissime
intentionis domũ ⁊ securissimã requiẽ
om̃is bons atq honestȩ actionis tuȩ
Anforte istã ipsam t̃renã felicitatẽ quã
cõmemoraui. si ꝓsꝑi rumoris aura aut
etiã flatib uela pandendo. ad eã po¬
tueris ꝑuenire: hanc etiã cogitas in
aliud uerũ referre. ⁊ certũ ⁊ plenũ
bonũ.: At mͥ ñ uidet᷑. atq omĩno ip¬
sa u̾itas negat. uł tantis ad se anfrac¬
tib. quȩ tã ꝓxima ẽ: id tantis sump¬
tib quȩ tam gratuita ẽ ꝑueniri. An
ipsa humana laude tãquã instrum̃¬
to utendũ existimas. ut aditũ ꝑ hanc
p̃pares ad animos hominũ ꝑsuaden¬
do uera atq salubria. ⁊ caues ne te
cũ indocꝰtũ atq hebetem putauerint.

Expanded text:
it, ita est, quasi fluuius ducat in fluuium, it, ita est, quasi fluuius ducat in fluuium, ut non sit finis miseriae, quam diu finis officiorum nostrorum in re instabili conlocatur. in aliquo igitur firmo atque incommutabili bono te figere uolumus constantissimae intentionis domum et securissimam requiem omnia bonae atque honestae actionis tuae. an forte istam ipsam terrenam felicitatem, quam commemoraui, si prosperi rumoris aura aut etiam flatibus uela pandendo ad eam potueris peruenire, hanc etiam cogitas referre in aliud uerum et certum et plenum bonum? at mihi non uidetur atque omnino ipsa ueritas negat uel tantis ad se anfractibus, quae tam proxima est, uel tantis sumptibus, quae tam gratuita est, perueniri. 10 An ipsa humana laude tamquam instrumento utendum existimas, ut aditum per hanc praepares ad animos hominum persuadendi uera atque salubria, et caues, ne te, cum indoctum atque hebetem putauerint,
Abbreviated transcription (Latin):
test eam uidere. Si aũ ñ ibi finis eͣ ha¬
rũ acͣtionũ. atq intentionis tuȩ. sed
propt᷑ aliudd aliquid in docꝰtus ⁊ hebes
ñ uis putari.: quero quid illud sit. Si
ꝓpterea ne angustior tͥ aditus ad ad¬
quirendas temporales diuitias. uxorẽ
impetrandam. honores capessendos.
⁊ cet̾a huiꝰ moddi p̃cipiti fluxu. cursu tͥn¬
currentia. atq in se lapsos in unũ rapi¬
entia: neq ad̃ hunc finẽ tibi seriure no̾
decet. mimo decet. etiã hinc te ammo¬
nere. Non enĩ sic te ꝓhibemus in icer¬
to fine finẽ ponere᷑. ut tãquã de ini¬
tio in eridanum emigres: quo te ipse
fortasse mitus. etiã non emigrantem
impingeret. Cũ enĩ ñ saciauerit aui¬
dũ sp̃m uanitas laudis humane. qr ni¬
chil ad cibandũ affert nͥ inane & infla¬
tũ: cogit᷑ eã ipsa auiditas referre. in ali¬
ua. quasi ubius atq frucꝰtuosius. qd̵ ni¬
chilominus si temporali lapsu p̃terflu¬

Expanded text:
tes eam uidere. Si autem noh ibi finis est hates eam uidere. Si autem noh ibi finis est harum actionum atque intentionis tuae, sed propter aliud aliquid indoctus et hebes non uis putari, quaero, quid illud sit. si propterea, ne angustior tibi aditus ad adquirendas temporales diuitias, uxorem impetrandam, honores capessendos et cetera huius modi praecipiti fluxu transcurrentia atque in se lapsos in imum rapientia, neque ad hunc finem tibi seruire nos decet, immo decet etiam hinc te amouere. non enim sic te prohibemus in incerto famae finem ponere, ut tamquam de Mincio in Eridanum emigres, quo te ipse fortasse Mincius etiam non emigrantem impingeret. cum enim non satiauerit auidum spiritum uanitas laudis humanae, quia nihil ad cibandum adfert nisi inane et inflatum, cogitur eam ipsa auiditas referre in aliud quasi uberius atque fructuosius; quod nihilo minus si temporali lapsu praeterflu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. cernis ut arbitror hunc ẽẽ finẽ tã ue¬
hementis intentionis tuȩ. qua nob qͦꝙ
oneri es ut fateris. Qͥd auͣ a dioscoro po¬
test nob̃ ẽẽ oneri: nisi qd̃ ipsũ diosco¬
rũ etiã nescientẽ onerat:: Qd ñ sen¬
tiet. nͥ consurgere uoluerit. Atq uti¬
nam ñ sic alligent hec onera: ut frus¬
tra etiam humeros conetur excutere. Qd
ñ ideo dico quia istȩ diseunt᷑ questiões:
s quia tali fine: discunt᷑. Nlunc eiĩ finẽ
certe iam sentis eẽ mitigatoriũ. mane̾.
uentosum. Habet ⁊ tumorẽ: sub quo e¬
tiam tabes gignit᷑. ⁊ pupilla menti ad
ñ uiddendã opulentiam ueritatis offun¬
ditur. Crede sic ẽ mi dioscore. ita te
fruar in ipsa uoluntate: ⁊ in ipsa cuius
umbra au̾teris dignitate ueritatis.
Unde enĩ tibi nisi uł hoc modo. de hac
re.fidẽ faciam ñ inuenio. Non enĩ ui¬
des eam: aut ullo mͦ quãdui lingus
humanis ruinosa gaudia constrius. po¬

Expanded text:
est, cernis, ut arbitror, hunc esse finem tam ueest, cernis, ut arbitror, hunc esse finem tam uehementis intentionis tuae, qua nobis quoque oneri es, ut fateris. quid autem a Dioscoro potest nobis esse oneri, nisi quod ipsum Dioscorum etiam nescientem onerat? quod non sentiet, nisi cum surgere uoluerit; atque utinam non sic alligentur haec onera, ut frustra etiam humeros conetur excutere! quod non ideo dico, quia istae discuntur quaestiones, sed quia tali fine discuntur. hunc enim finem certe iam sentis esse nugatorium, inanem, uentosum; habet et tumorem, sub quo etiam tabes gignitur, et pupulae mentis ad non uidendam opulentiam ueritatis offunditur. crede, sic est, mi Dioscore, ita te fruar in ipsa uoluntate et in ipsa. cuius umbra auerteris, dignitate ueritatis. unde enim tibi nisi uel hoc modo de hac re fidem faciam, non inuenio. non enim uides eam aut ullo modo, quam diu linguis humanis ruinosa gaudia construis, po
Abbreviated transcription (Latin):
indoctꝰ ⁊ hebes putabit᷑: ñ qr satis etiã
ipse intelligis. eũ qui talia ñ responde¬
rit ñ ẽẽ indocꝰtũ ⁊ hebetẽ. s putari.
At ego te animoneo. eũ qui taliũ puta¬
toꝵ lingus tãquã falcib concidi ti¬
met. lignũ eẽ. aridũ: ⁊ ideo ñ puta¬
ri tantũ indoctum atq hebetem. s uere.
ex atq conuinei. fortasse dixeris. S cũ
hebes animo ñ sim. ⁊ p̃cipue ñ ẽẽ stude¬
am. nolo hebes animo uł putari. Recꝰte.
.quo fine nolis id quęro. Quod enĩ m
illis questionib aꝑiendis tibi ⁊ expliean¬
dis. nec nob̃ oneri ẽẽ dubitasti. hanc cau¬
sam ⁊ hunc finẽ ẽẽ dixisti. ⁊ tam neces¬
sariũ. ut eam nimiã necessitatẽ. appella¬
res. ne sciłe de his int̾rogatus neq res¬
ponddens: ab hominib ad uituꝑandum
procliuib. indoctus ⁊ hebes puteris.
Ego aũ quero hoccine totũ sit eur a no¬
bis ista desideres: an etiã indoctus ⁊ he
bes ppt̃ aluid aliquid nolis. Si hoc totum

Expanded text:
 quia satis etiam ipse intellegis eum, qui talia non responderit, non esse indoctum et hebetem sed putari. at ego te admoneo eum, qui talium putatorum linguis s tamquam falcibus concidi timet, lignum esse aridum et ideo non putari tantum indoctum atque hebetem sed uere esse atque conuinci. Fortasse dixeris: \'Sed cum hebes animo non sim et praecipue non esse studeam, nolo hebes animo uel putari\'. recte; sed quo fine nolis, id quaero. quod enim in illis quaestionibus aperiendis tibi et explicandis nec nobis oneri esse dubitasti, hanc causam et hunc finem esse dixisti et tam necessarium, ut eam nimiam necessitatem appellares, ne scilicet de his interrogatus neque respondens ab hominibus ad uituperandum procliuibus indoctus et hebes puteris. ego autem quaero, hocine totum sit, cur a nobis ista desideres, an etiam indoctus et hebes putari propter aliud aliquid nolis. si hoc totum
Abbreviated transcription (Latin):
sanũ ẽ. Et hi oeci duces oȩcoꝵ: de quib di¬
ci puto. Ne dereliquerunt fontẽ aquȩ
uiue: ⁊ fodert̃ sibi lacus contritos. qui
ñ tenent aquã. Demde insubsequenti cã¬
pite adiecit. Ne tetigeritis neq gustaue
ritis. neq contrectaueritis. q̃ st̃ omĩa in
interitũ. ipso usu scdm pͣcepta ⁊ docꝰtri¬

Expanded text:
sanum est. et hi caeci duces caecorum, de quibus disanum est. et hi caeci duces caecorum, de quibus dici puto: me dereliquerunt fontem aquae uiuae et foderunt sibi lacus contritos, qui non tenent aquam. Deinde in subsequenti capite adieritis, neque attractaveritis, quae sunt omnia in interitu ipso usu, secundum praecepta et doctri
Abbreviated transcription (Latin):
in medio eoꝵ. filios ipsos impios ñ salua¬
bunt: soli salui erunt. Adhuc aliud obs¬
curꝰ mͥ erue de ꝓfundo. ⁊ in uadum
ꝓfer. In epła colosensium omĩno colli¬
gere ñ possũ qđ ait. Nemo uos sedu¬
cat. uolens in humilitate ⁊ religione
angłoꝵ. q̃ ñ uidit ambulans frustra
inflatus in sensu carnis sue. ⁊ nͣ tenens
caput. De quib angłis dicit. Si de ii¬
micis ⁊ malis: quȩ illoꝵ religio. aut qͣ
humilitas. ⁊ qui sit magister seductionis
huius. qui ꝑ obtentũ nescio euiꝰ angeli¬
oe religionis quasi uisa ⁊ comꝑta doce¬
at que ñ udit:  Sine dubio heretici qͥ
docꝰtrinas demonioꝵ ⁊ sequunt᷑ ⁊ pro¬
munt conceptis ab eoꝵ spũ adinuentio¬
nib quȩ ñ uider̃t. fantasmata quasi
uisa fingentes. ⁊ pestiferis disputatiõib
in corda male credula seminantes. hi
stͣ qui ñ tenent caput. id ẽ xp̃m fonte
u̾itatis. cuiꝰ doctrine qͥcquid adu̾satur in¬

Expanded text:
in medio eorum, filios inpios non saluain medio eorum, filios inpios non saluabunt, soli salui erunt. Adhuc aliud obscurius mihi erue de profundo et in uadum profer. in epistola Colosensium omnino colligere non possum quod ait: nemo uos seducat uolens in humilitate et religione angelorum, quae non uidit ambulans, frustra inflatus sensu carnis suae et non tenens caput. de quibus angelis dicit? si de inimicis et malis, quae illorum religio aut quae humilitas et qui sit magister seductionis huius, qui per obtentum nescio cuius angelicae religionis quasi uisa et conperta doceat quae non uidit? sine dubio haeretici, qui doctrinas daemoniorum et sequuntur et promunt conceptis ab eorum spiritu adinuentionibus, quae non uiderunt phantasmata quasi uisa fingentes et pestiferis disputationibus in corda male credula seminantes, hi sunt qui non tenent caput id est Christum fontem ueritatis, cuius doctrinae quicquid aduersatur in
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ idem ⁊ inimici ꝓpt̾ nos qui credimus
ex gentib. tãquã ñ potuert᷑ gentes cre¬
dere nͥ uidei ñ credidissent: aut ipse
inus omiũ ereator ds̃. qui om̃s homines
saluos fieri uult. ⁊ in agnitionẽ u̾ita¬
tis uenire: capax ñ fuit adquisitionis u¬
iriꝰq nͥ alt̾um ꝓ altero possideret: Lem¬
dͥe si rmĩ ꝓpt᷑ patres: quomͦ aut unde
Nonne inquit qui oderant te ds̃ oderã
illos. ⁊ suꝑ inimicos tuos tabescebam.
ꝑfeto odio oderam illos. Certe. hoc puto
utt̾na uex loquit᷑ ad filium ꝑ ꝓpħam
in eodẽ psalmo. uͥ supͣ dixerat de parte
diligunt᷑: quos necesse ẽ ꝓptͣ hoc damna¬
ri. qd ipt suã infidelitatem a ꝓpħarum
⁊ patriarcharũ parentũ a fide discrepã¬
tes. inimici st̃ eugłio. xp̃i :Si gͦ rmĩ deo.
quomͦ ꝑibunt: E si ñ credunt: quomͦ nͣ
ꝑibunt: Si ꝓpt̾ patres sine suo merito
diligunt᷑: quomͦꝰ ⁊ ꝓpt̃ patres saluabun¬
tur: S ⁊ si fuerunt noe danel ⁊ iob.

Expanded text:
modo idem et inimici propter nos, qui credidimus ex gentibus, tamquam non potuerint gentes credere, nisi Iudaei non credidissent? aut ipse unus omnium creator deus, qui omnes homines saluos fieri uult et in agnitionem ueritatis uenire, capax non fuit adquisitionis utriusque, nisi alterum pro altero possideret? desimi propter patres quomodo aut unde nonne, inquit, qui oderant te, deus, oderam illos et super inimicos tuos tabescebam? perfecto odio oderam illos. certe hoc puto paterna uox loquitur ad filium per prophetam in eodem psalmo, ubi supra de parte diliguntur quos necesse est propter hoc damnari, quod propter suam infidelitatem a prophetarum et patriarcharum parentum fide discrepantes inimici sunt euquomodo peribunt? et si non credunt, quomodo non peribunt? si propter patres sine suo merito diliguntur, quomodo et propter patres non saluabuntur? sed, etsi fuerint Noe Daniel et Iob