comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minũ. Istis uoluntas illis facul¬
tas ñ pot̾it eẽ peccandi. uel ulla
ꝯditio moriendi: istis in et̾na ii
isti aliꝰ alio p̾stabiliꝰ: in miseria
uͦ illi aliꝰ alio tolerabiliꝰ ꝑmane¬
bunt. Ex his apparet qđ sicut
boni different̾̃ głificabunt᷑. alii
magis alii minꝰ: ita & mali dif¬
ferent̾ in inferno punient᷑. Sic̃
enĩ in domo patͥs ul÷ in regno
cȩlesti mansiones multȩ sunt.¬

Expanded text:
minum. Istis voluntas, illis facultas non poterit esse ulla peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est, in regno coelorum mansiones multae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
scismatis errore suscepti st̃: & si
uisũ ẽ opus eẽ ut eadẽ officia ge¬
rerent quȩ agebant. ñ st̃ rursus
ordinati: s sic̃ baptismꝰ in eis ita
ordinatio mansit integra: quia
in p̃cisione fuerat uiciũ. qͦd unita¬
te pacis ẽ correctũ: ñ in sacram̃tis
quȩ ubicũq sunt ipsa st̃: & cum
ipsi expedire uidet᷑ eccłiȩ ut p̃po¬
siti eoꝵ uenientes ad catholicam
societatẽ. honores suos ibi ñ admi¬
nistrent: ñ eis tam̃ ipsa orcinatio¬
nis sacram̃ta detrahunt᷑. s suꝑ eoᷤᷤ
qͥd ꝑ eos possit dari. sic in ordinati¬
one iys dandi ẽ: utrũq quidẽ ad
ꝑniciẽ suã. S aliud ẽ non habere.
aluid ꝑniciose habere: aliud salu¬
brit̾ habere. Idem. De his qui ab
eccłiȩ unitate separati st̃ nulla iã
questio ẽ quin habeant & dare pos¬
dant: qr extͣ uinculũ pacis sunt.
Neutͥ sacram̃to facienda ẽ inruria.
Sic̃ ñ recte ht̃ qui ab unitate rece¬

Expanded text:
schismatis errore suscepti sunt, etiamsi schismatis errore suscepti sunt, etiamsi uisum est opus ererent quae gerebant, non sunt rursus ordinandi: sed, sicut baptismus in eis, ita ordinatio mansit integra; quia in praecisione fuerat vitium, quod unitatis pace correctum est, non in sacramentis, quae ubicunque sunt, ipsipsi expedire videtur Ecclesiae, ut praepositi eorum venientes ad catsocietatem, honores suos ibi non administrent, non eis tamen ipsa ordinationis sacramenta detrahuntur, sed super eos sic in Ordinatione jus dandi est: utrumque quidem ad perniciem suam. Sed aliud est non habere, aliud perniciose habere, aliud salubriter habere. Idem: De his qui ab Ecclesiae unitate separati sunt, nulla jam quaestio est quin habeant et dare posdant, quia extra vinculum pacis sunt. Neutri sacramento facienda est injuria. Sicut non recte habet qui ab unitate rece
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ etiã leoni augusto dic̃ ꝑ cru
oblatio: defecit crismatis scĩfica¬
tio: & parricidalib manibus
impioꝵ omnia se subt̾xere mystia.
His aliis q testimoniis astrui uides᷑
sacram̃ta eccłiastica p̃cipue corpo¬
ris & sanguinis. ordinationis &
confirmationis ꝑ hereticos ñ posse
re uident᷑ qđ ab hereticis etiã p̃estꝰ
sacri ordines sic̃ & baptismꝰ traddi
ualeant: nec ab hereticis redeuntt
qͥ illic ordinati st̃ & baꝑtrzati. ite¬
rũ ordinandi sint sic̃ nec bapti¬
tisma qͦd accepit ñ amittit qui
recedit ab eccłia. ius dandi qͦd acce¬
pit amittit. multis modis apparet
dit᷑ causa cur ille qͥ illud baptina
amitt̾e ñ pot̾. ixs dandi possit
amitt̾e. Utrũq enĩ sacram̃tũ ẽ:
& quadã consecratione utrũq
homini dat᷑. illud cũ baptizatur¬
& illud cũ ordinat᷑: ideo ñ licet
siqͣndo ex ipsa parte uenientes
etiã p̃positi ꝓ bono pacis. correcto

Expanded text:
Idem etiam Idem etiam est sacrificii oblatio, defecit chrismatis sanctificatio, et parricidalibus manibus impiorum omnia se subtraxere mysteria.His aliisque testimoniis astrui videtur sacramenta ecclesiastica, praecipue Corporis et Sanguinis, Ordinationis et Confirmationis, per haereticos non posse mre videntur quod ab haereticis etiam praecisis sacri ordines, sicut et Baptismus, tradi valeant; nec ab haereticis redeuntes, qui illic ordinati sunt et baptizati, iterum ordinandi sunt, sicut nec baptitismum quidem non amittit qui recedit ab ecclesia, sed ius dandi tamen amittit, multis modis apparet ditur causa, cur ille, qui ipsum baptismum amittere non potest, ius dandi possit amittere. utrumque enim sacramentum est et quadam consecratione utrumque homini datur, illud cum baptizatur, illud cum ordinatur, ideoque rari. nam si quando ex ipsa parte uenientes etiam praepositi bono pacis correcto
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ omnia quȩcũq faciunt here¬
tici. carnalia. inania. & sacͥlegaee.
& eoꝵ altaria falsa & illicita sa¬
cerdotia & sacrificia sacrilega. qͥ
more simiarũ quȩ cũ hoĩes ñ siñ
formã imitant᷑ humanã. uultũ
eccłiȩ catholice & autoritatẽ sibi
uendicant cũ ipsi in eccłia ñ sĩ.
& cũ sint sacrilegi. sac̃dotium
administrant & altare ponuñ:
cũ nec sacͥficari oblatio illic possit
ubi sp̃s sc̃s ñ sit: nec ciuiꝗͣ dñs ꝑ¬
eiꝰ preces & orationes ꝓsit qͥ dm̃
asserit omnia quȩ offerunt᷑ ab
hereticis contaminata eẽ in con¬
spectu dñi: qr licet sc̃a uideant᷑
specie sui. tam̃ quia contacta st̃
ab illo qͥ pollutꝰ ẽ polluunt᷑ oĩa.
Idẽ suꝑ amos. Odit ds sacrificia
hereticoꝵ & a se ꝓicit: & qͦtiens
in noĩe eiꝰ congregati fuerint. de¬
testat᷑ fetorẽ eoꝵ & claudit nares
suas. Idẽ suꝑ osee. Illi offerunt
panẽ sacrilegũ: & c̃. Leo etiam¬
ẽẽ sac̾dotia: nec uera eẽ sacrificia.

Expanded text:
d omnia quaecunque faciunt haeretici, carnalia et inania et sacrilega sint, et eorum altaria falsa, et illicita sacerdotia, et sacrificia sacrilega, qui more simiarum, quae, cum homines non sunt, formam imitantur humanam, vultum Ecclesiae catholicae et auctoritatem sibi vendicant, cum ipsi in Ecclesia non sint, et cum sint sacrilegi, sacerdotium administrant, et altare ponunt; cum nec sacrificari oblatio illic possit, ubi Spiritus sanctus non sit; nec cuiquam  preces et orationes prosit, qui Dominum asserit omnia quae offeruntur ab haereticis contaminata esse in conspectu Domini, quia, licet sancta videantur specie sui, tamen quia contecta sunt ab illo qui pollutus est, polluuntur omnia. Idem: Odit Deus sacrificia haereticorum, et a se projicit; et quoties in nomine ejus congregati fuerint, detestatur foetorem eorum, et claudit nares suas. Idem: Illi offerunt panem sacrilegum, etc. Leo etiamesse sacerdotia, nec vera esse sacrificia.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cisi & damnati possint trad̾e
sacros ordines: & si ab eis ordinati
redeuntes ad eccłiȩ unitatẽ debe¬
ant reordinari. Hanc questionẽ
ꝑplexã ac pene insolubilẽ faciui
doctoꝵ u̾ba: qͥ plurimũ dissentire
uident᷑. Uident᷑ enĩ quidã tradẽ
hereticos sacros ordines dare non
posse: nec illos qͥ ab eis ordinari ui¬
dent᷑ grãm reciꝑe. Dicit enĩ inno
centiꝰ arrianoꝵ clericos ñ uideri
suscipiendos cũ sac̾dotii ł ministe¬
rii alicuiꝰ dignitate: quib solum
quẽ amiserunt: & ordinatos ab
hereticis caput hr̃e uulneratũ: &
eũ qui honorẽ amisit honorẽ dare
ñ posse. nec illũ aliqͥd accepisse :
q̃m in dante nichil erat quod ille
posset accipe. Tradit etiã uenien¬
tib ab hereticis ꝑ manꝰ ĩpositionẽ
laicã tm̃ tribuendã cõmunionẽ:
nec ex his aliquẽ in clericatꝰ hono

Expanded text:
cisi et damnati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant reordinari. Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere haereticos sacros ordines dare non posse, nec illos qui ab eis ordinati videntur gratiam recipere. Dicit enim Inno Arianorum clericos non videri suscipiendos, cum sacerdotii vel ministerii alicujus dignitate; quibus solum quem amiserunt, et ordinatos ab haereticis caput habere vulneratum; et eum qui honorem amisit honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quoniam in dante nihil erat quod ille posset accipere. Tradit etiam venientibus ab haereticis per manus impositionem laicam tantum tribuendam communionem, nec ex his alique
Abbreviated transcription (Latin):
qui tam̃ ante sententiã degradati¬
onis & ordinant & consecrant.
Ꝙ̾ licet sẏmoniaci ꝓprie dicant᷑ qͥ
instar sy monis magi ĩpreciabilẽ
gr̃am p̾cio conduc̾e uolunt. & qͥ
ꝓ ministerio sacro preciũ recipi¬
unt in modũ gieri giezitȩ uo¬
candi sint: om̃s tam̃ dantes &
accipientes sy moniaci dicuntur:

Expanded text:
e sententiam degradationis, et ordinant et consecrant. Et licet simoniaci proprie dicantur qui instar Simonis magi impreciabilem gratiam pretio conducere volunt, et qui pro ministerio sacro pretium recipiunt in modum Giezi, Giezitae vocandi sunt; omnes tamen, et dantes et accipientes, simoniaci dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qͣntũ ad se: s ꝓpt̾ indignã he¬
reticoꝵ tͣctationẽ. Ideo gͥg̃ cõmu¬
nionẽ arrii uocat execrationem:
& innocentiꝰ bonosiĩ ordinationẽ
damnationẽ: ñ qđ ita in se sint.
s quia male dantes ł accipientes
sacrificia eoꝵ panẽ luctus uocat.
ñ quantũ ad se s qͣntũ ad effectũ.¬
on nulli uͦ tͣdunt illos hereticos
qui in ęccłia ordinati st̃ ius ordi-¬
nandi & consecrandi etiã cũ sepa¬
rati fuerint habere: qui uero in
scismate ł heresi positi ab eis ordi¬
nati & inuncti fuerint. illo iure
carent: ideoq cũ ordinare uoluñ
uulnꝰ potiꝰ infigunt ꝗͣ grãm con¬
ferant. De symonia un dr̃ & qͥd sit

Expanded text:
non quantum ad se, sed propter indignam haenon quantum ad se, sed propter indignam haereticorum tractationem. Ideo Gregor. communionem Arii vocat execrationem; et Innocentius Bonosii ordinationem, damnationem; non quod ita in se sint, sed quia male dantibus vel accipientibus sacrificia eorum panem luctus vocat, non quantum ad se, sed quantum ad effectuNonnulli vero tradunt illos haereticos qui in Ecclesia ordinati sunt, jus ordinandi et consecrandi, etiam cum separati fuerint, habere. Qui vero in schismate vel haeresi positi ab eis ordinati et inuncti fuerint, illo jure carent. Ideoque cum ordinare volunt, vulnus potius infligunt quam gratiam conferunt. 4. De simonia; unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ł excõmunicatis. Alii uͦ dicunt
sacram̃ta ab hereticis etiã p̾cisis
scłm formã eccłiȩ celebrata uera
eẽ & rata. qr recedentes ab eccłia
ius dandi & consecrandi ñ ꝑdide¬
runt: & qͥ sic ab hereticis ordinañ.
cũ redeunt iterũ ordinandi ñ st̃.
Quȩ uͦ ab hereticis alit̾ ꝗͣ in eccłia
fiunt. falsa sunt & in ania: & qͥ
a talib ordinari uident᷑. non mu¬
hanc differentiã uarie de his lo-¬
cunt᷑ doctores. Quidã uͦ dicunt
eadẽ sacram̃ta ab hereticis p̃cisis
posse celebrari quȩ a catholicis. si
ab eis forma eccłie seruet᷑. & ab eis
celebrata uera eẽ & rata qͣntum
ad se: quantũ uͦ ad effectũ falsa
eẽ & inania. & in bis qui male
tͣctant & in his qͥ male suscipuã:
ideo q irrita & falsa. quia qͦd
ꝓmittunt & conferre credunt᷑. ñ
tͥbuunt: damnanda etiã dicug᷑
qr illicite dantib ł accipientib
st̃ in iudiciũ. Polluta etiã cicuã

Expanded text:
vel excommunicatis. Alii vero dicunt vel excommunicatis. Alii vero dicunt sacramenta ab haereticis et praecisis secundum formam Ecclesiae celebrata, vera esse et rata, quia recedentes ab Ecclesia jus ordinandi et consecrandi non perdiderunt, et qui sic ab haereticis ordinantur, cum redeunt, iterum ordinandi non sunt. Quae vero ab haereticis aliter quam in Ecclesia fiunt, falsa sunt et inania; et qui a talibus ordinari videntur, non muhanc differentiam varie de his loquuntur doctores. Quidam vero dicunt eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ab illis forma Ecclesiae servetur; et ab eis celebrata vera esse et rata, quantum ad se; quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt, ideo irrita et falsa, quia quod promittunt et conferre creduntur non tribuunt. Damnanda etiam dicuntur quia illicite dantibus vel accipientibus sunt in judicium. Polluta etiam dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ habere facultatẽ tͥbuendi sa¬
cros ordines ł consecrandi dm̃cũ
corpꝰ postqͣ precisi st̃ & damnati
ab eccłia: sicut degradatꝰ ep̃c non
ht̃ potestatẽ largiendi sacros or¬
dines: facultatẽ tam̃ baptizandi
ñ amisit. Quod uͦ ait aug̾. intelli¬
gunt dictũ de hereticis qui non
sententia eccłiȩ s pͣuitate sensus
sui a fidei ueritate ac doctrinȩ
unitate diuisi st̃: qui licet tales
sint. ius tam̃ ordinandi & conse¬
crandi habent: & qui ab eis ordi
nant᷑ ante manifestã p̾cisionem
etiãsi cũ eis aꝑte exierint & sen¬
tentia eccłiȩ damnati fueris. tam̃
si redierint iterũ ordinandi ñ st̃:
& ubicũq legit᷑ de ordinatis ab
hereticis qđ seruatis eis ordinib
ministrare ualeant ł iterũ ordi¬
nandi ñ sint. de huiꝰ modi accipi¬
endũ dicunt. Nã postqͣ precisi
fuerint & damnati iudicio eccłiȩ
uis ordinandi & consecrandi eis
detractũ asserunt. ut degradatis

Expanded text:
sed non habere facultatem tribuendi sased non habere facultatem tribuendi sacros Ordines, consecrandi dominicum corpus, postquam praecisi et damnati sunt ab Ecclesia, sicut degradatus episcopus non habet potestatem largiendi sacros Ordines; facultatem tamen baptizandi non amisit. Quod vero August. ait, intelligunt dictum de haereticis, qui non sententia Ecclesiae, sed pravitate sensus sui a fidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt; qui licet tales sint, jus tamen ordinandi et consecrandi habennantur ante manifestam praecisionem, etiamsi cum eis aperte exierint, et sententia Ecclesiae damnati fuerint; tamen si redierint, iterum ordinandi non sunt. Et ubicumque legitur de ordinatis ab haereticis, quod servatis ordinibus ministrare valeant, vel iterum ordinandi non sint, de hujusmodi accipiendum dicunt. Nam postquam praecisi fuerint et damnati judicio Ecclesiae, jus ordinandi et consecrandi eis detractum asserunt, ut degradatis,
Abbreviated transcription (Latin):
bapt̾. Aliud ẽ non habere aliquid.
aliud ẽ non iure habere ł illicite
usurpare. Non gͥ ideo ñ st̃ sacra¬
m̃ta xp̃i & eccłiȩ quia eis illicite
utant᷑. non m heretici s etiã om̃s
impii: s illi corrigendi sunt &
puniendi: illa aũ agnoscenda &
nati ep̃o. Qã dicitis ut qͥ ordinati¬
sunt iterũ ordinent᷑: ualde ridi¬
culosũ ẽ. Ut enĩ baptizatꝰ semel
iterũ baptizari ñ debet: ita qui
consecratꝰ ẽ semel. in eodẽ ordine
ñ ualet iterũ consecrari. His aliis¬
q autoritatib uidet᷑ asseri in oĩb
impiis etiã in hereticis p̃cisis &
damnatis xp̃i sacram̃ta ꝑmanere
cũ ure dandi. Posst̾ enĩ cdare. s
ꝑniciose: & quib dederint ñ sunt
iterũ ordinandi. Quȩ p̾missis ex
opposito obuiare uident᷑. Det̾mina¬
tio p̃misse contͣdictioniᷤᷤ autoritatũ
ec aũ quidã ita det̾minant. Dic̃t
enĩ hereticos accepta sac̃dotali ł
ep̃ali unctione ab eccłia recedenteᷤᷤ
baptismi quidẽ dandi ius retinere:

Expanded text:
re aliquid, aliud est non jure habere, vel illicite usurpare. Non ergo ideo non sunt sacramenta Christi et Ecclesiae, quia eis illicite utantur non modo haeretici, sed etiam omnes impii; sed illi corrigendi sunt et puniendi, illa autem sunt agnoscenda et .: Quod dicitis ut qui ordinatus est iterum ordinetur, valde ridiculosum est: ut enim baptizatus semel, iterum baptizari non debet, ita qui consecratus est semel, in eodem ordine non valet iterum consecrari. His aliisque auctoritatibus videtur asseri in omnibus impiis, etiam in haereticis praecisis et damnatis, Christi sacramenta permanere cum jure dandi. Possunt enim dare, sed perniciose; et quibus dederint, non sunt iterum ordinandi; quae praemissis ex opposito obviare videntur. 3. Determinatio praemissae contradictionis auctoritatum. Haec autem quidam ita determinant: dicunt enim haereticos accepta sacerdotali vel episcopali unctione ab Ecclesia recedentes, Baptismi quidem dandi jus retinere,
Abbreviated transcription (Latin):
uno coniugio ꝑmanentes dñis
seruant suis. E hoc in illis ob¬
seruandũ ẽ : ubi legalis comun
Attende finẽ huiꝰ capituli: ubi
uidet᷑ innui p̾t̾ uolunt atẽ dñoꝵ
ut̃ seruũ & ancillã non posse
contrahi comugiũ. ł si ꝯtrahit᷑

Expanded text:
uno coniugio permanentes dominis suis serviant. Et hoc in illis observandum est, Attende finem hujus capituli, ubi videtur innui praeter voluntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi c
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ liberũ acceꝑit. & ille ut
causã p̾stet discidii se alicuius
seruũ fec̾it: nec ille uxorẽ dimit¬
tere: nec illa ob uncłm ꝯiugii
in seruitutẽ redigi pot̾it. Unde
ingenuus ingenuã acceꝑit uxo¬
rẽ: & post filioꝵ ꝓcreationem
occasione diuortii cuiꝰdam se¬
seruũ fec̾it. Utrũ mulierẽ neces¬
sario tenere debeat. & si tenue¬
rit. an illa etiã seruituti subici
seruitutẽ redigi: dũ ille non ex
consensu conugis se seruũ fec̾it
quẽ liberũ ipsa maritũ acceꝑat.¬
xII. scđm leges matͥmoniũ inire
nequeunt. Qđ si ante predicta
tẽpora copulã inieriit. separari
posst̃: quãuis uoluntate & assen¬
su parentũ iuncti sint. Qui uͦ in
pueritia copulati. post annos
pubertatis nolunt se relinquere
s in ꝯiunctione ꝑmanere: iam
ex hoc efficiunt᷑ ꝯiuges: & dein¬
ceps nequeunt separari. Item.
ñ posst̃. Solo enĩ consensu contͣ¬
hunt᷑: qͥ int̾uenire ñ potest nisi
ab alterutra parte intelligatur

Expanded text:
ro liberum acceperit, et ille, ut causam praestet dissidii, se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjugii in servitutem redigi poterit. Unde ingenuus ingenuam acceperit uxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii, cujusdam servum se fecerit. Utrum et mulierem necessario tenere debeat; et si tenuerit, an illa etiam servituti subjici servitutem redigi, dum ille non ex consensu conjugis se servum fecerit, quem liberum ipsa maritum accdum leges matrimonium inire nequeunt. Quod si ante praedicta tempora copulam inierint, separari possunt, quamvis voluntate et assensu parentum juncti fuerint. Qui vero in pueritia copulati post annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntur conjuges, et deinceps nequeunt separari. Item, non possunt; solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ in qua re quisq erret: int̾est
plurimũ. Sunt enĩ quȩ nescire sic
meliꝰ ꝗͣ scire. Itẽ non nullis errare
ꝓfuit aliq̃ñ: s in uia pedũ. non in
Solet queri de iacob qui se dixit
eẽ esau. alit̾ omnino sentiens. utr̃
mentitꝰ sit. De hoc aug̃ ait. Iacob¬
qđ mnatre fecit autore ut falleret
patrẽ: si diligent̾ attendat᷑. uidet᷑
ñ ẽẽ mendaciũ s mysteriũ. In ten¬
debat enĩ matri obedire quȩ per
sp̃m nouerat mysteriũ: & ideo ꝓpt̾
familiare consiliũ sp̃s scĩ qͦd mater
acceꝑat. a m̃dacio excusat᷑ iacob.

Expanded text:
tamen in qua re quisquis erret interest tamen in qua re quisquis erret interest plurimum. Sunt enim quae nescire sit melius quam scire. Item nonnullis errare profuit aliquando; sed in via pedum, non in iam quaeri de Jacob qui se dixit esse Esau, aliter animo sentiens, utrum mentitus sit. De hoc August. aquod matre fecit auctore ut falleret patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium, sed mysterium. Intendebat enim matri obedire, quae per Spiritum noverat mysterium; et ideo propter familiare consilium Spiritus sancti quod ante acceperat, a mendacio excusatur Jacob.
Abbreviated transcription (Latin):
mus dic̾e. q̃n aliquis ledit᷑. Cum
enĩ a sciente dr̃ falsũ. m̃daciũ ẽ:
siue qͥs siue nemo ledat᷑. Ecce
ex his constat omne m̃daciũ ẽẽ
peccm: non tam̃ de omni m̃dacio
m̃daciũ isto p̃cepto ꝓhiberi uide¬
tur: nec p̃missa descriptione
m̃daciũ ioci includi. In qͥb rebus
llud etiã sciendũ ẽ: qđ in qͥbusdã
reb magno malo: in qͥbusdã par¬
uo: in qͥbusdã nullo fallimͣ. In qͥb
reb nichil int̾est ad capessendũ
dĩ regnũ. utrũ credant᷑ an non.
ł utrũ uera putent᷑ an falsa. siue
sint siue non: in his errare. icl est
aliud ꝓ alio putare. ñ arbitrandũ
ẽ esse pec̃em: uel si est. minimũ atq
error maxima cura cauendus sit.
non mͦ in maiorib s etiã in mino¬
rib reb: nec nisi rerũ ignorantia
possit errari: non ẽ tam̃ conseq̃ns
ut continuo erret quisqͥs aliquid
nescit. s qͥsqͥs se existimat scire
qͥd nescit: ꝓ uero enĩ approbat
falsũ. quod ẽ erroris ꝓpriũ. Uerun¬

Expanded text:
s dicere, quando aliquis laeditur. Cum enim a sciente dicitur falsum, mendacium est sive quis, sive nemo laedatur. Ecce ex his constat omne mendacium esse peccatum: non tamen de omni mendacio mendacium isto praecepto prohiberi videtur, nec praemissa descriptione mendacium joci includi. 4. Ubi cum llud etiam sciendum est quod in quibusdam rebus magno malo, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo fallimur. In quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur an non, vel utrum vera putentur an falsa, sive sint, sive non; in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; vel si est, minimum atqueerror maxima cura cavendus sit non modo in majoribus, sed etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum ignorantia possit errari, non tamen est consequens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed si quis se existimat scire quod nescit. Pro vero enim approbat falsum, quod erroris est proprium. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. Michi inqͥt uidet᷑ omne m̃daciũ
ee̾ pecc̃m̃: s multũ int̾est quo
animo & de qͥb reb quisq men¬
tiat᷑. Non enĩ sic peccat qui con¬
sulendi ut qͥ nocendi uoluntate
m̃titur: nec tantũ nocet qͥ uiato¬
rẽ m̃tiendo in diu̾so itin̾e mitit
qͣntũ qui uiã uitȩ m̃dacio depra¬
uat. Porro omne indaciũ ideo
dicendũ ẽ esse pecẽm: quia hoc
debet loqͥ homo qͦd animo gerit.
siue illud uerũ sit. siue putetur
& ñ sit. Uerba enĩ ideo st̃ institu¬
ta. non ut ꝑ ea inuicẽ hoses fallan.
s ꝑ ea in alteriꝰ notitiã suas cogi¬
tationes ferant. Uerbis gͦ uti ad
fallaciã non ad qͦd st̃ instituta:
pecẽm ẽ. Nec ideo etiã ullũ men¬
daciũ putandũ ẽ non ee̾ pecẽm:
quia possumꝰ alicui aliq̃n ꝓdee̾
m̃tiendo. Possumꝰ enĩ ut p̃dictũ ẽ.¬

Expanded text:
 omne mendacium esse peccatum: sed multum interest quo animo et de quibus rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat qui consulendi, ut qui nocendi voluntate mentitur; nec tantum nocet qui viatorem mentiendo in diverso itinere mittit, quantum qui viam vitae mentiendo depravat. Porro omne mendacium ideo dicendum est esse peccatum, quia hoc debet loqui homo quod animo gerit, sive illud verum sit, sive putetur non sit. Verba enim ideo sunt instituta, non ut per ea homines invicem fallant, sed per ea in alterius notitiam suas cogitationes ferant. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod sunt instituta, peccatum est. Nec ideo etiam ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus alicui aliquando prodesse mentiendo; possum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ludo immergitur. xl.¬
olet etiã queri de illo qui io¬
cans sicut mimꝰ. cõmemoratione
tam̃ tͥnitatis ĩ mergit᷑: utrũ bapti¬
ludicre & mimice & ioculariter
ageret᷑. utrũ apꝓbandus e̾ẽt bap¬
tismꝰ qui sic daret᷑: diuinũ iudiciũ¬
tam̃ sapientib ñ fuisse baptisma:
ut cũ aliqui in balneũ ł in flum̃
mergunt᷑ in noĩe tͥnitatis. non ẽ
baptismꝰ: quia ñ intentione bap¬
tizandi illud gerit᷑. Nã in hoc
& in aliis sacram̃tis sic̃ forma est
seruanda: ita & intentio. illud ce¬
lebrandi. ẽ habenda. Idẽ ad bone¬
quidã ñ ea fide paruulos ad bap¬
tismũ ferunt ut ꝑ sp̃m ad uitã

Expanded text:
 ludo immergitur. Solet etiam quaeri de illo qui jocans, sicut mimus, commemoratione tamen Trinitatis immergitur, utrum baptiludicre, mimice, joculatorie agitur, utrum approbandus esset baptismus qui sic daretur, divinum oracutamen sapientibus non fuisse baptisma, ut cum aliqui in balneum vel in flumen merguntur in nomine Trinitatis, non est tamen baptismus, quia non intentione baptizandi illud geritur. Nam in hoc et in aliis sacramentis sicut forma est servanda, ita et intentio illud celebrandi est habenda. Illud equidam non ea fide parvulos ad Baptismum ferunt, ut per Spiritum ad vita
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd nos sumꝰ. t̾cio qͦd iuxta nos est.
quarto qͦd infra nos ẽ: ubi ordo dili¬
gendi insinuari uidet᷑. ex ratione
numerationis. Non ẽ autẽ aꝑtum
utrũ omĩs hoĩes parit̾ debeamꝰ dili¬
gere: & tantũ qͣntũ nos. uł minꝰ.¬

Expanded text:
quod nos sumus; tertio, quod juxta nos est; quod nos sumus; tertio, quod juxta nos est; quarto, quod infra nos est; ubi ordo diligendi insinuari videtur ea ratione enumerationis. Non est autem apertum utrum omnes homines pariter diligere
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̃dicta de ordine caritatis
agendũ ẽ: quia dicit sponsa. Intro¬
duxit me rex incellã uinariã. & or¬
dinauit in me caritatẽ. Uideamꝰ gͥ
ordinẽ: quid priꝰ. qͥd post ẽẽ debeat
Deccat enĩ: qui p̃postere agit. Nam
scire qͥd facias & nescire ordinẽ faci¬
endi: ñ ẽ ꝑfecte cognitionis. Ordiniᷤ
nãq ignorantia. conturbat merito¬
rũ formã. Ordinẽ aũ diligendi: aug̃
ht̃ dilectionẽ: ne aut diligat quoci
ñ ẽ diligendũ: aut ñ diligat quod
diligendũ ẽ: aut ȩque diligat quod
ẽ. Omnis peccator in qͣntũ peccator
ẽ. non ẽ diligendꝰ: & omnis homo
ẽ: & ampliꝰ quisq dm̃ debet dilig̾e
ꝗͣ se ipsum. Itẽ. Ampliꝰ alius homo
diligendus c̃. ꝗͣ corpꝰ nr̃m: quia ꝓꝑter
dm̃ omnia ista diligenda sunt: &
de ordine caritatis. ubi expressũ est
nos ampliꝰ debere dilig̾e dm̃ ꝗͣ hoĩes
omĩs. uł nos ipsos: & ampliꝰ animum
ta priꝰ ponit᷑ quod supͣ nos ẽ: scđo

Expanded text:
ost praedicta de ordine charitatis agendum est, quia dicit sponsa, Cant. 2: Introduxit me rex in cellam vinariam, et ordinavit in me charitatem. Videamus ergo ordinem, quid prius, quid posterius esse debeat; peccat enim qui praepostere agit. Nam scire quid facias, et nescire ordinem faciendi, non est perfectae cognitionis. Ordinis namque ignorantia conturbat meritorum formam. Ordinem autem diligendi August. habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum, aut non diligat quod diligendum est, aut amplius diligat quod est. Omnis peccator in quantum peccator est non est diligendus; et omnis homo est, amplius quisque Deum debet diligequam seipsum. Item amplius alius homo diligendus est, quam corpus nostrum, quia propter Deum omnia ista diligenda sunt, et potde ordine charitatis; ubi expressum est nos amplius debere diligere Deum quam omnes homines vel nos ipsos, et amplius animam ta, prius ponitur quod supra nos est; secundo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta ẽ: Immo ut ꝑficiat᷑ nascit᷑:
cũ fuerit nata. nutrit᷑. cũ fuerit
nutrita roborat᷑: cũ fuerit robora¬
ta ꝑficit᷑: cũ ad ꝑfectionẽ uen̾it.
dicit. cupio dissolui. & cet̾a. Hic aꝑ¬

Expanded text:
fecta est, imo ut perficiatur nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, dicit: Cupio dissolvi, etc. .
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑ iudicaturꝰ uiuos & mortuoꝰ.
Aut enĩ uiui accipiunt᷑ qui in
aduentu eiꝰ uiui repient᷑. licet
in raptu moriant᷑. & mortui qͥ
ante decesserant: ł uiui & mor¬
tui accipiunt᷑ uisti & iniusti.

Expanded text:
dicitur judicaturus vivos et mortuos. Aut enim vivi accipiuntur, qui in adventu illius vivi reperientur, licet in raptu moriantur, et mortui, qui ante decesserunt. Vel vivi et mortui accipiuntur justi et injusti.
Abbreviated transcription (Latin):
cepisse nec fuisse utiq sempit̾num:
& alia atq alia ñ mͦ de aliis hoĩb
multa quȩ ad religionẽ ꝑtinent.
uerũ etiã de angelis credimꝰ. Spes
aũ non nisi bonarũ rerũ. nec nisi
futurarũ: & ad eũ ꝑtinentiũ qui
earũ syem gerere ꝑhibet᷑. Si in xͦ
suꝑest inuestigare utr ũ fides &
spes in xp̃o fuerint: uñ tractatus
iste sumpsit exordiũ. Qͥbusdã ñ
indocte uidet᷑ fidẽ uirtutẽ & spẽ
in eo ñ fuisse. sicut in scĩs. lã beati¬
ficatis. ł in angelis ñ sunt: & tam̃
scĩ credunt & sꝑant resurrectionẽ
futurã. & angłi eandẽ creduñ. nec

Expanded text:
coepisse, nec fuisse utique sempiternum. Et alios atque alia nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinentium, qui earum spem gerere perhibetur. Quae perest investigare utrum fides et spes in Christo fuerint; unde tractatus iste sumpsit exordium. Quibusdam non indocte videtur fidem virtutem et spem in eo non fuisse, sicut in sanctis jam beatificatis, vel in angelis non sunt, et tamen sancti credunt et sperant resurrectionem futura
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑant᷑. fidei speiq cõmune est.¬
istinguit᷑ tam̃ fides a spe sicut
uocabulo ita rationabili dif¬
ferentia. Est enĩ fides malarum
rerũ & bonarũ: qr & bona credun¬
tur & mala: & hoc fide bona non
mala. Est enĩ fides & p̾teritarũ
rerũ & p̃sentiũ: & futurarũ. Cre¬

Expanded text:
sperantur, fidei speique commune est.istinguitur tamen fides a spe, sicut vocabulo, ita etiam rationabili differentia. Est enim fides malarum rerum et bonarum; quia et bona creduntur et mala, et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
future beatitudinis. ueniens ex cd̃i
gr̃a. & ex meritis p̃cedentib ł ipsã
spem quã natura preit caritas. uł
rem speratã id÷ beatitudinẽ ȩt̾nã.
Sine meritis enĩ aliqͥd sꝑare: ñ spes
s p̃sumptio dici pot̾. De qͥb sit spes
t sic̃ fides. ita & spes .lxxxiii.¬

Expanded text:
itudinis, veniens ex Dei gratia et meritis praecedentibus, vel ipsam spem, quam natura praeit charitas, vel rem speratam, id est, beatitudinem aeternam. Sine meritis enim aliquid sperare, non spes, sed praesumptio dici potest. 2. De quibus sit spes. Et sicut fides, ita et spes est de i
Abbreviated transcription (Latin):
cor accipit ꝓ intellectu: & consci¬
ug̾. entiã ꝓ spe. Quãuis inqͥt caritã
ẽ finis p̾cepti ꝓcedens de corde pu¬
ro id÷ de puro intellectu ut nicħ
nisi ds diligatur. & conscĩa. id est
de spe bona. & fide ñ ficta. id est
simulata. Non enĩ caritas fidẽ ł
spem: s fides & spes caritatẽ p̃ce¬
dere uident᷑. Hoc gͦ ea ratione tra¬
ditũ intellige. ñ qđ fides & spes
causa ł tempore caritatẽ omnĩ
bonoꝵ matrẽ p̃cedant: s qr cari¬
tas sine illis in aliqͦ eẽ ñ potest. s
illa sine caritate posst̃ esse: quãuiᷤᷤ
ñ sit pia fides ł spes sine caritate.
Ideo gͥ ex fide & spe ꝓcedere dicit᷑
caritas: qr nulli ꝓuenit sine istis.¬

Expanded text:
ccipit pro intellectu, et conscientiam pro spe. Qualis, inquit, charitas est finis praecepti procedens de corde puro, id est de puro intellectu, ut nihil nisi Deus diligatur; et conscientia, id est, de spe bona et fide non ficta, id est, non simulata. Non ergo charitas fidem et spem, sed fides et spes charitatem praecedere videntur. Hoc ergo ea ratione traditucausa vel tempore charitatem omnium bonorum matrem praecedant; sed quia charitas illis in aliquo esse non potest, sed illa sine charitate possunt esse; quamvis non sit pia fides vel spes sine charitate. Ideo ergo ex fide et spe procedere dicitur charitas, quia nulli provenit sine istis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanet: & qr caritas mater est
omniũ uirtutũ. quȩ ñ ideo post
fidẽ & spem ponit᷑ qd ex eis oriat᷑.
s qr post illa remanebit aucta.
Caritas enĩ nũquã excidit. Pre¬

Expanded text:
permanet; et quia charitas mater est omnium virtutum, quae non ideo post fidem et spem ponitur, quod ex eis oriatur, sed quia post illa remanebit aucta. Charitas enim nunquam excidit,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾ecundiȩ sensũ audeo dicere
ut qͦtiens uoluerunit nubant.
nͦ ex meo corde p̾t script᷑e auto¬
libera uoce exclamo nec damna¬
ri in eccłia digamã. ĩmmo nec
trigamã: & ita licere qͥnto &
sexto quẽ admodũ scło marito
nubere. Fpłs tam̃ bigamos a
sac̾dotali honore excludit. Sed
hoc ñ facit ꝓuicio digamie.
ĩmo ꝓ sacram̃ti uirtute: ut sit
una uniꝰ. sic̃ unica unici. Illud
tam̃ cesariensis ꝯcilii uidetur
unuere digamiã eẽ ꝑeccatum.
Db̾rm inqͥt in nuptiis digami
prandere ñ ꝯuenit: qr cũ peni¬
tentia bigamꝰ indigeat: qͥs erit
ꝯsensũ: S hoc de illo intelligi
pot̃ qui pͥme uxori insidiatus
culo sacram̃ti illud dr̃. quod in
bigamo ñ seruat᷑. fmibr etia¬

Expanded text:
ecundiae sensum audeo dicere ut quoties voluerint nubant; nec ex meo corde, praeter Scripturae auctolibera voce exclamo, nec damnari in Ecclesia bigamam, imo nec trigamam; et ita licere quinto et sexto, quemadmodum secundo, marito nubere. Apostolus tamen bigamos a sacerdotali honore excludit; sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caesarien. concilii videtur innuere, bigamiam esse peccatum.i, in nuptiis bigami prandere non convenit; quia cum poenitentia bigamus indigeat, quis erit consensum? Sed hoc de illo intelligi potest qui primae uxori insidiatus culo sacramenti illud dicitur, quod in bigamo non servatur. Ambros. etia
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ uidicii. Si uͦ querit᷑
cuiꝰ ł qualis erit uox illa: apłs
uel uox erit alicuiꝰ uel pluriũ
angłoꝵ. E adem q dicit᷑ tuba.
qr erit manifesta: & nouissima
qr post eã ñ erit alia. Hȩc tuba
uet̾is test̾. est clamor de qͦ dicit᷑
in engłio: media noc̾te clamor
factꝰ ẽ. ecce sponsus ueñ exite ob¬
uiã ei. Tube noĩe aliqͦd euidens
& p̾clarũ signũ intelligit᷑. Qd
uox archangeli & tuba dei ab
apło dicit᷑: qr in eugłio uox filii
dei & clamor appellat᷑. qͦd mor¬

Expanded text:
surrectionem judicii. Si vero quaeritur cujus vel qualis erit vox illa, Apostolus Vel vox erit alicujus, vel plurium angelorum. Eademque dicitur tuba, quia erit manifesta et novissima, quia post eam ugustinus, est clamor, de quo Dominus in Evangelio ait: Media nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. Tubae nomine aliquod evidens et praeclarum signum intelligitur. Quod vox Archangeli et tuba Dei ab Apostolo dicitur, in Evangelio vox Filii Dei et clamor appellatur; quod sig
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiȩ sub bñdictione di cele-¬
brant᷑ sublimit̾: sciłe uͦ etiã in
ostremo de conditione resur¬
rectionis & modo resurgenti¬
um. necñ & de iuidicii ac miscdie
qualitate breuit̾ disserendũ ẽ.
Omnib q̃stionib quȩ de hac re
mortui st̃ atq morient᷑ nullatenꝰ

Expanded text:
nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter, secundae vero etiam in DITIONE. 1. Postremo de conditione resurrectionis et modo resurgentium, necnon et de die judicii et misericordiae qualitate breviter disserendum est. omnibus quaestionibus, quae de hac re mortui sunt atque morientur, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
petͥ homo noĩe stepħs ueniens
nr̃o p̃sulatui intonuit qđ filiũ
suũ in extremo uite positũ necdũ
baptismatis unda lotũ absentia sac̾-¬
dotũ cogente baptizauit. eũ q
ꝓpriis manib suscepit. atq pro
huiꝰmodi negotio reuerentia tua
p̃fatũ hominẽ a sua ꝯiuge iudi¬
cauit ẽẽ separandũ. Qd fieri nul¬
latenꝰ debet. dicente scriptura. qͦd¬

Expanded text:
niens, nostro praesulatui innotuit, quod filium suum in extremo vitae positum, necdum Baptismi unda lotum, absentia sacerdotum cogente, baptizavit, eumque propriis manibus suscepit. Atque pro hujusmodi negotio, reverentia tua praefatum hominem a sua conjuge judicavit esse separandum. Quod fieri nullatenus debet, dicente Scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
redire. uel ñ. Nos uͦ hac re mesti¬
cȩ sedis iã talia ꝯtigisse in plurib
eccłiis. quarũ ep̃is ab hac apłica
sede uolentib scire utrũ uiri ac
mulieres redirent ad ꝓpriũ thor̃.
beatȩ memorie scĩ patres. iulius.

Expanded text:
thori redire, vel non. Nos thori redire, vel non. Nos cae Sedis, jam talia contigisse in pluribus ecclesiis; quarum episcopis ab hac Apostolica Sede volentibus scire utrum viri ac mulieres redirent ad proprium thorum, beatae memoriae sancti p
Abbreviated transcription (Latin):
toritate freti dicimꝰ ñ dimitten¬
dũ ẽẽ: & inculpabile udicandũ
qͦd necessitas intulit. Nã bapti¬
randi opꝰ laicis fidelib si tamen
necesse fuerit libere ꝯcedit᷑. Uñ
si supͣdictꝰ hõ filiũ morientẽ aspi¬
ciens ne animã ꝑpetuo ꝑire dimit¬
teret unda baptismi lauit ut
eũ de potestate mortis eriperet
bñ fecisse laudat᷑. Ideo q suȩ uxo¬
ri sibi iã olim legitimȩ sociate.
impune dũ uixerit iudicamus
manere ꝯuinctũ: nec ob hoc sepa¬
rari debere. His aliisq plurib
autoritatib edocet᷑ ꝯiuges ñ ẽẽ
separandos: si post legitimã co¬
pulã alt̾ alteriꝰ filiũ de fonte le-¬
uat. ł in confirmatione tenet.¬
His autẽ obuiare uidetur qđ̵¬
conꝰ scĩtatis ur̃e epłam deferens:
qđ quidã uiri & mulieres p̃terito
sabbato paschali ꝓ magno ppłi
incursu nescientes filios suos su¬
scepissent de lauacro. Cupis gͦ
sci re an ꝓpt̾ hoc debeant uiri
ac mulieres ad ꝓpriũ usum

Expanded text:
ittendum esse, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit. Nam baptizandi opus laicis fidelibus, si tamen necesse fuerit, libere conceditur. Unde si supradictus homo filium morientem aspiciens, ne animam perpetuo perire dimitteret, unda Baptismi lavit, ut eum de potestate mortis eriperet, bene fecisse laudatur. Ideoque suae uxori, sibi jam olim legitime sociatae, impune dum vixerit judicamus manere conjunctum, nec ob hoc separari debere. His aliisque pluribus auctoritatibus edocetur conjuges non esse separandos, si post legitimam copulam alter alterius filium de fonte levarit, vel in Confirmatione tentur qconus sanctitatis vestrae epistolam deferens, quod quidam viri et mulieres praeterito sabbato paschali, pro magno populi incursu nescientes filios suos suscepissent de lavacro. Cupis ergo scire an propter hoc debeant viri ac mulieres ad proprium usum
Abbreviated transcription (Latin):
rande leges matͥmonia ⁊t̾rahi
ꝑmittunt. Item. Si int̾ eos non
otrahit᷑ matͥmoniũ qͦs adoptio
uingit: qͣnto potiꝰ a carnali o¬
portet int̾ se ꝯtubernio cessare

Expanded text:
anae leges matrimonia contrahi permittunt. Item: Si inter eos non contrahitur matrimonium, quos adoptio jungit quanto potius a carnali oportet inter se conturbernio cessare
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ante cõpat̾nitatẽ uel post
geniti st̃ concedt̃ qđ legitime
& licite ungi posst̃: qͥb uidet᷑
ꝯsentire urbanꝰ scds dicens uita
suluit nos tua dilectio. hoc uidet᷑
respondendũ: ut & baptismꝰ sit
si instante necessitate femina
puerũ in noĩe tͥnitatis baptira¬
uerit: & qd sp̃ualiũ parentũ
filii ł filiȩ ante ł post cõpat̾ui¬
tatẽ genitȩ posst̃ legitime con

Expanded text:
 ante compaternitatem vel post geniti sunt, concedunt quod legitime et licite jungi possunt. Quibus videtur consentire Urbanus II dicens: suluit nos tua dilectio, hoc videtur respondendum: ut Baptismus sit, si instante necessitate femina puerum in nomine Trinitatis baptizaverit; et quod spiritualium parentum filii vel filiae ante vel post compaternita
Abbreviated transcription (Latin):
mater illiꝰ extitit. Aliȩ uͦ autori¬
tates de illo agunt cuiꝰ uxor post¬
quã a uiro suo derelinquit᷑ illiꝰ
cõmater efficit᷑. nec post cõmater¬
nitatẽ a uiro suo cognoscit᷑: uel
de illo potiꝰ agunt cuiꝰ uxor añ
defungit᷑ ꝗͣ ab eo cognoscatur.
Siuir ⁊ uxor ualeant simul tenere¬
queri si uxor cũ uiro simul
debeant in baptismo suscipere
puerũ. De hoc urbanꝰ ita scribit.
Qđ uxor cũ uiro in baptismo si¬
mul ñ debeat susciꝑe puerum:
nulla autoritate reꝑitur ꝓbibi¬
labe & infamia conseruet᷑ ĩmu¬
nis: decreuimꝰ ut utͥq simul ad
hoc aspirare ñ p̃sumant. Quia
uͦ piaculare flagitiũ cõmisit
qͥ duab cõmatrib uelut sorori¬
b nupsit: magna penitentia¬
ei debet iniungi. De scd̃is & t̾eiis

Expanded text:
mater illius extitit. Aliae vero auctorimater illius extitit. Aliae vero auctoritates de illo agunt cujus uxor postquam a viro suo derelinquitur, illius commater efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur quam ab eo cognoscatur. 8. Si vir et uxor possint simul tenerquaeri si uxor cum viro simul debeat in Baptismo suscipere puerum. De hoc Urbanus ait, ibid.: Quod uxor cum marito in Baptismo simul non debeat suscipere puerum, nulla auctoritate videtur labe et infamia conservetur immunis, decrevimus ut utrique simul ad hoc aspirare non praesumant. Quia vero piaculare flagitium commisit, qui duabus commatribus vel sororibus nupsit, magna poenitentia debet ei injungi. 9. De secundis et tertiis
Abbreviated transcription (Latin):
post cõpat̾nitatẽ genitos copu-¬
lari ꝓhibet: scribens regino ep̃o.
te spũalem qui ex cõpatre ł cõ¬
matre fuerint nati: matͬmonio
atq legitimo conubio honeste
olet etiã queri si cõmatrẽ
uxoris post eiꝰ obitũ quis
ducere ualeat. De hoc nicͥolaus
pp̃ sic seribit ep̃o constaciensi
post alterã: in qͦ meminisse debeᷤ
scriptũ ẽẽ. erunt duo in carne
una. Cũ gͥ constet qđ uir & mu¬
lier una caro efficiunt᷑: restat
uirũ cõpatrẽ ꝯstitui mulieris
cuiꝰ assumpta uxor cõmat̾ erat:
& ideo uirũ illi femine ñ posse
ꝯiungi q̃ cõmat᷑ eiꝰ erat. cũ qͣ idẽ fue¬
rat una caro effectꝰ. Huic aũ tontͣ¬
ibur h̃t cõpatrẽ cuiꝰ filiũ de lauacro
licet ei defuncto cõpatre suo eiꝰ
uiduã duc̾e in uxorẽ: qͦs nulla
gen̾atio sp̃ualis secernit. Itẽ ex
carnis unionẽ ad unionẽ sp̃s ꝑ
transit᷑. S sciendũ ẽ qđ autori¬
tas nicͥolai de illo agit qͥ uxori
suȩ debitũ reddidit: postquã cõ¬

Expanded text:
post compaternitatem genitos copulari prohibet, scribens Regino episcopo: Pam spiritualem, qui ex compatre vel ex commatre fuerint nati, matrimonioatque legitimo connubio honeste olet etiam quaeri si commatrem uxoris post ejus obitum quis ducere valeat. De hoc Nicolaus papa sic scribit, Constant. alteram. In quo meminisse debes scriptum esse: Erunt duo in carne una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi feminae non posse conjungi, quae commater ejus erat, cum qua idem fuerat una caro effectus. Huic authabet compatrem cujus filium de lavacro licet ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, quos nulla generatio spiritualis secernit. Item ex carnis unionem, ad unionem spiritus transitur. Sed sciendum quod auctoritas Nicolai de illo agit, qui uxori suae debitum reddidit postquam com
Abbreviated transcription (Latin):
mationẽ. separet᷑ ab uxore sua
& aliã nũquã accipiat. Hec aũ
ł ad terrorẽ dicta st̃. ñ qđ ita eet
faciendũ. s ne illud fieret sum¬
moꝑe cauendũ: łde illis est
intelligendũ qui priꝰ filioᷤ uicis¬
sim de fonte susceꝑunt ꝗͣ fie¬
rent ꝯuiges. Premissis aũi au¬
toritatib omnino ꝯsentiendũ
ẽ. ut siue ꝓpriũ seu tantũ uiri
filiũ mulier de fonte susceꝑit
ñ ideo a uiro separet᷑: qͦd etiam
de uiro similit̾ oportet in tel¬
naturalib copulari neque¬
de sacro fonte : sic̃ patrẽ. Inter
frẽs & filios spũales gratuita &
sc̃a cõmunio ẽ : quȩ dicenda
ñ ẽ ꝯsanguinitas: s habenda
sp̃ualis ꝓximitas. Uñ int̾ eos

Expanded text:
uxore sua, et aliam nunquam accipiat. Haec autem vel ad terrorem dicta sunt, non quod ita esset faciendum, sed ne illud fieret summopere cavendum; vel de illis est intelligendum, qui prius filios suos vicissim de fonte susceperunt quam fierent conjuges. Praemissis autem auctoritatibus omnino censentiendum est; ut sive proprium, sive tantum viri filium mulier de fonte susceperit, non ideo a viro separetur, quod et de viro similiter oportet intelnaturalibus copulari nequede sacro fonte, sicut patrem. Inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio est, quae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliqͥd licet minꝰ sufficienter
diximꝰ : iã de sp̃uali cognatione
agamꝰ. quȩ etiã ꝑsonas impedit
ut ñ sint legitimȩ ad ineundaᷤ
nuptias. Tria quedã st̃: ꝯsangui¬
nitas. affinitas. & sp̃ualis germa¬
nitas. Consanguinitas est inter
eos qͥ uingunt᷑ scđm lineã gen̾is:
affinitas int̾ eos qui gen̾e quidẽ
ñ st̃ ꝯiuncti. s mediante gen̾e
st̃ sociati. Uerbi gr̃a. Exor filii
fr̃is mei. quȩ ñ ẽ de genere meo.
ꝑ ipsũ qui ẽ de gen̾e meo michi
affinis facta ẽ : & ego illi. Sỹu¬
alis ꝓximitas ẽ int̾ cõpatrẽ &
cõmatrẽ: & int̾ eos quoꝵ unus
alterũ de sacͦ fonte leuauit. ł
in cathecizatione aut ꝯfirma¬
tione tenuit. Est etiã int̾ filioᷤ
tione seu ꝯfirmatione tenemꝰ.
Filii etiã & filiȩ spũales eoꝵ st̃
qͥ trine mersionis uocabulo eõ
sacͦ baptismate tingunt. Dicit᷑
& sp̃ualis filia sac̾dotis. quȩ ei
peccata sua confitet᷑. Unde sy

Expanded text:
ne, aliquid, licet minus sufficienter, diximus. Jam de spirituali cognatione addamus, quae etiam personas impedit ut non sint legitimae ad ineundas nuptias. Tria quidem sunt: consanguinitas, affinitas, et spiritualis germanitas. Consanguinitas est inter eos qui junguntur secundum lineam generis; affinitas, inter eos qui genere quidem non sunt conjuncti, sed mediante genere sunt sociati, verbi gratia, uxor filii fratris mei quae non est de genere meo, per ipsum qui est de genere meo, mihi affinis facta est, et ego illi. Spiritualis proximitas est inter compatrem et commatrem; et inter eos quorum unus alterum de sacro fonte levavit, vel in catechizatione aut Confirmatione tenuit. Est etiam inter filiostione seu Confirmatione tenemus. Filii etiam et filiae spirituales eorum sunt, qui trinae mersionis vocabulo eos sacro Baptismate tingunt. Dicitur etiam spiritualis filia sacerdotis, quae ei peccata sua confitetur. Unde Sy
Abbreviated transcription (Latin):
tia insidiatori inuingat᷑. et
simul maneant: & si p̃uarica
tor ꝯuigii suꝑiuxerit acerrima
penitentia multet᷑. & sine spe
ꝯiugii maneat. Ex his apparet
qd aliquis filiolã suã ł cõmatrẽ
ñ pot̾ sibi copulare nuptialiter:
& si p̃sumptũ fuerit. separandi st̃.
Qui aũ legitime ꝯiuncti st̃. ñ ideo
separandi st̃. quia alt̾ eoꝵ insidi¬
ose filiũ de fonte leuauit: qđ etiã
mulier que uiri filiũ ex alia fe¬
mina genitũ de sac fonte leua¬
uerit. postmodũ possit cũ eodẽ
uiro coyulari. Quos ideo ꝯiungi
posse decernimꝰ: qr scđm canoneᷤ
sacros nisi amboꝵ consensu nulliꝰ
religionis obtentu debet nuux
concilio cabilonensi. Dictum ẽ
nob̾ quasdã feminas desidiose.
quasdã uͦ fraudulent̃ ut a uiriꝰ
suis separent᷑. pͥores filios coram
ep̃is ad ꝯfirmandũ tenuisse.
Uñ nos dignũ duximꝰ ut si qua
mulier filiũ suũ desidia aut
fraude aliqua tenuit corã ep̃o

Expanded text:
tia insidiatori injungatur et tia insidiatori injungatur et simul maneant. Et si suprator conjugii supervixerit, acerrima poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Ex his apparet quod aliquis filiolam suam vel commatrem non potest sibi copulare nuptialiter; et si praesumptum fuerit, separandi sunt. Qui autem legitime conjuncti sunt, non ideo separandi sunt, quia alter eorum insidiose filium de fonte levavit. Quod etiam mulier quae viri filium ex alia femina genitum de sacro fonte levaverit, postmodum possit cum eodem viro copulari. Quos ideo conjungi posse decernimus, quia secundum canones sacros, nisi amborum consensu, nullius religionis obtentu debet conjux concilio Cabilonensi. Dictum est nobis quasdam feminas desidiose, quasdam vero fraudulenter ut a viris suis separentur proprios filios coram episcopis ad confirmandum tenuisse. Unde nos dignum duximus, ut si qua mulier filium suum desidia aut fraudem aliquam coram episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
ut & ipsi qͦs uel nob̃ suscrpien¬
tib uel sub trinȩ mersionis uo¬
cabulo mergentib unda baptiꝰ¬
matis regen̾auit. Siluester etiã
admonet ut ad suã penitentia¬
lẽ uullus sac̾dos accedat: quia
scriptũ ẽ. Om̃s qͦs in penitentia
accipimꝰ ita nr̃i filii st̃ ut in bap¬
tismo suscepti: quoꝵ omniũ fla¬
gitiosa ẽ cõmixtio. Qd autẽ cõ¬
pat̾ & cõmater sibi uingi neque¬
ant. nec pat̾ spualis uel mater
filiȩ ł filio sp̃uali: ex concilio
maguntiensi docet᷑. De eo qđ
int̾rogastis si aliqͥs filiolã suam
dux̾it uxorẽ. & de eo qͥ ꝯeubuit
cũ matre sp̃uali. & de eo qͥ filiũ
discidiũ fieret ꝯiugii. si post in
tali copula posst̃ ꝑmanere: sic
respondendũ ẽ. Si filiolã aut
cõmatrẽ suã aliqͥs in coniugio
duxit. separandos ẽẽ uidicamꝰ:¬
& graui penitentia plectendos.
Siuͦ ꝯiuges legitum unꝰ ł ambo
ex industria hoc fecerint ut fili
innupti manere uoluerint. bo¬
nũ ẽ: sin autẽ. grauis peniten¬

Expanded text:
et ipsi quos vel nobis suscipientibus, vel sub trinae mersionis vocabulo mergentibus, unda Baptismi regeneravit. Sylvester etiam admonet ut ad suam filiam poenitentialem nullus sacerdos accedat, quia scriptum est: Omnes quos in poenitentia accipimus, ita nostri filii sunt, ut in Baptismo suscepti; quorum omnium flagitiosa est commixtio. Quod autem compater et commater sibi jungi nequeant, nec pater spiritualis nec mater filiae, vel filio spirituali, ex conciMaguntinensi. De eo quod interrogasti, si ille qui filiolam suam duxit uxorem, et de eo qui concubuit cum commatre spirituali, et de eo qui filium dissidium fieret conjugii, si post in tali copula non possunt permanere; sic respondendum est: Si filiolam aut commatrem suam aliquis in conjugium duxerit separandos esse judicamuset gravi poenitentia plectendos. Si autem conjuges legitimi unus aut ambo ex industria fecerint, ut filiinnupti manere voluerint, bonum est. Sin autem, gravis poeniten