comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habiturum: qui premens ieiunu
aratrum. et abscindens gulȩ gra¬
mina. atq eradicans luxurie sen¬
tes. miscdiȩ semina nulla iactaue¬
rit. Hoc dñs aꝑire uoluit: qui de
ieiunio docens. mox ista subiecit.
Nolite thesauritare uob̃ thesau¬
ros in terra ubi erugo & tinea de¬
molitur: ubi fures effodiunt & fu¬
rantur: s thesauritate uob̾ the¬
sauros in cȩlo. ubi neq erugo neq
tmea demolitur. ubi fures non ef¬
fodiunt nec furantur. Quid tam
paternũ: quid sic ueniens de amo¬
re. quod tã ꝓuidũ de caritate con¬
siliuim: Nichil tͥ perire uult: qui
tua in thesauris cȩlestib uult repo¬
ni. Quam securus dormit: qui dm
suoꝵ meruit habere custodem. Qͣm
nescit curas: quã deponit angores:
quam ñ est anxius: quam seruoꝵ
caret fastu: qui sua patri seruanda
committit. Quomͦ pat̾̃na scruat af¬
fectio: timornon potest sic seruare
seruilis. Pater qui dat sua filiis: ñ
minuit cõmendata filioꝵ. Quid

Expanded text:
habiturum, qui premens jejunii habiturum, qui premens jejunii aratrum, et abscindens gulae gramina atque eradicans luxuriae sentes, misericordiae semina nulla jactaverit. Hoc Dominus aperire voluit, qui de jejunio docens, mox ista subjecit: Nolite thesaurizare vobis thesauros in terra, ubi aerugo et tinea demolitur, et ubi fures effodiunt et furantur. Sed thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi neque aerugo, neque tinea demolitur, et ubi fures non effodiunt, nec furantur. Quid tam paternum? quid sic veniens de amore? quod tam providum de charitate consilium? nihil tibi perire vult, qui tua in thesauris coelestibus vult reponi. Quam securus dormit, qui Deum suorum meruit habere custodem! Quam nescit curas, quam deponit angores, quam non est anxius, quam servorum caret fastu, qui sua patri servanda committit! Quomodo paterna servat affectio, quod timor non potest sic servare servilis: pater cum dat sua filiis, non minuit commendata filiorum. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
uacro: s habitu prandentis uult
merore ieiunium. S ad cepta re¬
deamus. Unge caput tuum. Sic¬
non uoluptuosos indulget aspectꝰ.
s uultus qui simulantur exclu¬
dit. Facies merore deiecta inuitat
famam:. non ieiunium uolunta¬
rium ꝓfitetur. Si uult. quare triᷤ¬
tis: Si non uult ieuinare: quare
merito tali uiuit. qui sibi facit
de uirtute uitium. mendaciũ de
ueritate. de mercede dispendiũ
de remissione peccatum: Agri¬
cola si ñ impresserit cultrum. si
sulcum non dederit. si ñ exscide¬
rit sentes. si gramina ñ euulserit.
si in tuto semina ñ locarit: sibi
mentitur ille. non terre: nec t̾re
facit damnũ. s sͥ non facit fruc¬
tum. Qsi ita se euacuat ita decip̃
impugnat ita qui terre fallaci
manu ieuinante m̃titur: quid fa¬
ciet. quid habebit. quid inueniet
qui do esurienti. carne ypocͥsi lu¬
ruriante mentitur. Qa agrico¬
le fecimus m̃tionẽ: sciat ille susti¬
nere se laborem cassum. se nichil

Expanded text:
vacro; sed habitu prandentis vult vacro; sed habitu prandentis vult moerore jejunium. Sed ad coepta redeamus. Unge caput tuum, non voluptuosos indulget aspectus, sed vultus qui simulantur excludit: facies moerore dejecta invitat famam, non jejunium voluntarium profitetur. Si vult, quare tristis? Si non vult, jejunus quare? Merito tali poena vivit, qui sibi facit de virtute vitium, mendacium de veritate, de mercede dispendium, de remissione peccatum. Agricola si non impresserit cultrum, si sulcum non defoderit, si non exciderit sentes, si gramina non evulserit, si in tuto semina non locarit, sibi mentitur, non terrae; nec terrae facit damnum, sed sibi non facit fructum: et ita se vacuat, ita decipit, impugnat ita, qui terrae manu fallaci mentitur. Quid faciet? quid habebit? quid inveniet? qui Deo, esuriente carne, hypocrisi luxuriante, mentitur? Quia agricolae fecimus mentionem, sciat ille sustinere se laborem incassum, se nihil
Abbreviated transcription (Latin):
iuncit: qui incurrerit cadit. Fu¬
giamuᷤ ypoc̾sin fugiamus fr̃s: sit
nr̃m de simplicitate ieiunium
de innocentia sit sc̃m: de puritate
purum: de sinccritate sincerũ. Sit
hominib occultum: ignotum dia¬
bolo: notum ddo. Thesaurũ qͥ non
absconderit: ꝑdit. Uirtutes ꝓdite:
non manebunt. Uirtutes sic ꝑdi¬
tores suos deserunt: sic suos instat
custodire custodes. Ergo ieuiniũ
quod contra ieuiniũ prima uirtꝰ
est nobis. in arce pectoris collocet᷑.
qͥa illo in interiorib p̾sidente. ui¬
tia nos quatere in ext̾iorib ñ ua
possit hortatur: cum dic̃. Tu cum
ieuinas. unge caput tuum. et fa¬
ciem tuam laua. ne uidearis ho¬
minibꝰ ieiunans. s patͥ tuo qui ẽ
in abscondito: & pater tuus qui
uidet in abscondito reddet tibi.
Cum dicit unge caput tuũ. & fa¬
ciem tuam laua: ut non coma ca¬
pitis illecebroso redundet ungñ¬
to.seruis magister inuingit: ne¬
q faciem nitescere solito uult la¬

Expanded text:
vincit; qui incurrerit, cadit. Fuvincit; qui incurrerit, cadit. Fugiamus hypocrisim, fugiamus, fratres: sit nostrum de simplicitate jejunium, de innocentia sit sanctum, de puritate purum, de sinceritate sincerum, sit hominibus occultum, ignotum diabolo, Deo notum. Thesaurum qui non abscondit, prodit; virtutes proditae non manebunt. Virtutes sicut proditores suos deserunt: sic suos instant custodire custodes. Ergo jejunium quod contra vitia prima virtus est nobis, in arce pectoris collocetur: quia illo in interioribus praesidente, vitia nos quatere in exterioribus non valpossit, hortatur cum dicit: Tu autem cum jejunas, unge caput tuum, et faciem tuam lava, ne videaris hominibus jejunans, sed Patri tuo qui est in abscondito, et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi. Cum dicit, Unge caput tuum, et faciem tuam lava: non ut coma capitis illecebroso redundet unguento, serius magister injungit, neque faciem nitescere solito vult la
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. si lum̃ quod in te est. tene¬
brȩ sunt. ipsȩ tenebre quante st̃:
Upocͥta: sit licet tͥ facies inculta.
neglecta cutis: tͥstis uultus. exder¬
minatus aspectus: nec ab hõib
inuenisti laudem. & apud deũ
fructum ieiunii ꝑdidisti. Ypocͥ¬
taᷤ elaborasti ieuiniis: ut labor tͥ
ieuinii ñ ꝓdesset. Ypocͥta: absti¬
nentie fłuctus intrasti: continen¬
tiȩ conscendisti undas: enatasti ie¬
iunii pelagus: et in ipso portu ie¬
iunii naufragasti: qͥa non cõpara¬
sti luera. s mercatus es uanitatẽ:
qui de di credito. humanũ nego¬
cium ꝑfecisti. Hinc ẽ quod deõ¬
tuam redditurus es rationẽ: qͥa
ab hõib ꝑcepisti misere fraudis
usuram. Fr̃s: fugiendum uirus.
pestilentia cauenda. quȩ de reme¬
diis ereat morbos: conficit de me¬
dicina languorẽ: sc̃ĩtatem uer¬
tit in crimen: placatitionẽ facit
reatum: generat de ꝓpiciatione
discrim̃. Y pocͥsin qui fugerit

Expanded text:
dixit: Si lumen quod in te est, tenedixit: Si lumen quod in te est, tenebrae sunt, ipsae tenebrae quantae erunt ? Hypocrita, sit licet tibi facies inculta, neglecta cutis, tristis vultus, exterminatus aspectus, nec ab hominibus invenisti laudem et apud Deum fructum jejunii perdidisti. Hypocrita, elaborasti jejuniis ut labor tibi jejunii non prodesset. Hypocrita, abstinentiae fluctus intrasti, continentiae conscendisti undas, enatasti jejunii pelagus; et in ipso portu jejunii naufragasti: quia non comparasti lucrum, sed mercatus es vanitatem, qui de Dei credito humanum negotium perfecisti. Hinc est quod Deo redditurus es rationem, qui ab hominibus percepisti miserae laudis usuram. Fratres, fugiendum est virus, pestilentia cavenda, quae de remediis creat morbos, conficit de medicina languorem, sanctitatem vertit in crimen, placationem facit reatum, generat de propitiatione discrimen. Hypocrisim qui fugerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ext̾minant enĩ facies suas: ut ui¬
deantur hõib ieiunantes. Am̃ di¬
co uob̃: ꝑceperunt mercedẽ suam.
Ypocͥsis. subtile malum: secretum
uirus: uenenũ latens: uirtutum
fucus: tinea scĩtatis. Aduersa om̃ta
nituntur uirib suis: armis suis
pugnant: impugnant palam: ũn
et cauentur tã facile qͣm uidentur
Upoc̾sis secura sumilat: fallit
psꝑa: curiosa mentitur. et crude¬
li arte uirtutes truncat iuerone
uirtutum: ieiuniũ ieiunio ꝑimit:
oratione orationẽ uacuat: miscđiã
miseratione ꝓsternit. Ypocͥsis cog¬
nata febri: frigido poculo ꝓpinat
ardorem. Quod corporib est ydro¬
pis. ypocͥsis animab hoc est. Y¬
ctropis bibendo sicit: ypocͥsis ine¬
pocͥte tristes. Ext̾minant enĩ faci¬
es suas: ut uideantur hõib ieiu¬
nantes. Ypocͥsis dum cupit capti¬
uare oculos: oculis fit ipsa captiua.
Ext̃minant enĩ facies suas.
Etsi facies ext̾̃minat᷑: or¬
nam̃tum corporis qd̃ ma¬
nebit: Uere sic̃ dixit

Expanded text:
nt enim facies suas, ut videantur ab hominibus jejunantes. Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . Hypocrisis subtile malum, secretum virus, venenum latens, virtutum fucus, tinea sanctitatis. Adversa omnia nituntur viribus suis, armis suis pugnant, impugnant palam: unde et caventur tam facile quam videntur. Hypocrisis secura simulat, fallit prospera, curiosa mentitur, et crudeli arte virtutes truncat mucrone virtutum: jejunium jejunio perimit, oratione orationem evacuat, misericordiam miseratione prosternit. Hypocrisis cognata febri frigido poculo propinat ardorem. Quod corporibus est hydrops, hypocrisis animabus, hoc est: hydrops bibendo sitit, hypocrisis ineta sitit. Exterminant enim facies suas, ut videantur hominibus jejunantes. Hypocrisis dum cupit captivare oculos, oculis fit ipsa captiva. Exterminant enim facies suas. Et si facies exterminant, ornamentum corporis quod manebit? Vere sicut Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ templum: tibi sacerdotiũ: tibi sacͥ¬
ficia. tͥ regnum: tͥ munera tͥ quod
ꝑ inuidiam ꝑdere uis frẽm: pater¬
nas epulas. ac patͥs gaudia dignus
es non habere. Angusto sermone res
lata sunt. quȩ in sermone nr̃o uiden¬
tur angusta. Non sit ingrata sum¬
plex ista & inculta collatio: quȩ nos
res mysticas & excelsas ñ ornare. non
declamare. s aꝑire cõpulit & expla¬
solito plus sese terris
estus infuderat. dui ta¬
cui: ne compressio quȩ ex desiderio
nascitur audiendi. ipsa nob̃ eyno¬
caumatum gen̾aret incendium.
Nunc ubi aeris temꝑies mitigauit
reuocam ad uerbum. Cum filiũ
siuim quidã surdi & miti sp̃c fu¬
rore possessum ingereret dño euras¬
dum: dñm preter morẽ patientie
sue euangłista sic reculit fuisse com¬
motum: ut aute in patͥs uulnus ip¬
se uideretur. quani filii moueretur¬
ad curam. Respondens inquit unꝰ
de turba: dixit. Magister: attuli fili

Expanded text:
tibi templum, tibi sacerdotium, tibi sacrtibi templum, tibi sacerdotium, tibi sacrificia, tibi regnum, tibi munera, tibi quod  invidiam perdere vis fratrem, paternas epulas, patris gaudia dignus es non habere. Angusto sermone res lata sunt quae in sermone nostro videntur angusta. Non sit haec ingrata, simplex et occulta collatio, quae nos res mysticas et excelsas non narrare, non declamare, sed aperire compulit et explasolito plus sese terris aestus infuderat, diu tacui, ne compressio quae ex desiderio nascitur audiendi, ipsa nobis cynocaumatum generaret incendium: nunc ubi aerem temperies mitigavit revocamur ad verbum. Cum filium suum quidam surdi et muti spiritus furore possessum ingereret Domino curandum Dominum praeter morem patientiae suae evangelista sic retulit fuisse commotum, ut ante in patris vulnus ipse inveheretur quam ad filii moveretur curam. Respondens, inquit, unus de tu
Abbreviated transcription (Latin):
pauci. audit in domum pat̾s sẏm¬
phonam: audit choros: et introire
non uult. Hoc cotidie oculis nr̃is
intueinͣ. Nam uenit udeus ad do¬
mum patͥs. id est ad eccłiam: stat fo¬
ris ꝑ inuidiam: audit dauiticam
eytharam ꝑsonare: audit ex conuen¬
tu ꝓpħico simphoniam: & popłoꝵ
uario conuentu choros audit:. & in¬
troire non uult. ꝑ inuidiam stans
foris: ut dum gentilẽ frẽm pristinis
uidicat et horret ex morib: ipse se pa¬
ternis bonis exunit: ipse se pat̾nis ex¬
cludit gaudiis. Quod aut̃ dixit ecce
tot aunis seruio tͥ .& nũquam man¬
datum tuum preteriu.&. nunqͣm
dedisti mͥ edum: tacendũ potiꝰ quã
loquendum ẽẽ iam diximus: quia
iudeus loquitur: & non facientis ũ¬
ba sunt. s tuincntis. Pat̾ egreditur:¬
ꝑ om̃s scõs: ꝑ quos iudaica generatio
in cuangłista diriuatur cum dicit.
Abraham genuit ysaae. ysaac genu¬
it iacob. E om̃ia mea tua st̃. Quem¬
admodum: Qa tibi lex: tibi ꝓpħia:

Expanded text:
pauci : audit in domo patris sympauci : audit in domo patris symphoniam, audit choros, et introire non vult . Hoc quotidie oculis nostris intuemur. Nam venit Judaeus ad domum patris, id est, ad Ecclesiam; stat foris per invidiam, audit Davidicam citharam personare, audit ex concentu prophetico symphoniam, ex populorum vario conventu choros audit, et introire non vult, per invidiam stans foris. Dum gentilem fratrem pristinis judicat et horret ex moribus, ipse paternis bonis se eximit, ipse se paternis excludit gaudiis. Quod autem dixit: Ecce tot annis servio tibi, et numquam mandatum tuum praeterivi, et numquam dedisti mihi haedum, tacendum potius quam loquendum esse jam diximus, quia Judaeus loquitur: et non facientis verba sunt, sed tuper omnes sanctos, per quos Judaica generatio in Evangelio lecta derivatur, cum dicit: Abraham genuit Isaac, Isaac genuit Jacob . Et omnia mea tua sunt. Quemadmodum? Quia tibi lex, tibi prophetia,
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt sͥ: iusticia & pax osculate
st̃ se. Dedit stolam pͥmam. Illam.
quam adam ꝑdidit immortalita¬
tis głam sempit̾nam. Posuit anu¬
lum in manu eiꝰ. Anulum: honoris
titulum: libertatis insigne: pignus
sp̃s: signaculum fidei: arram celes¬
tium nuptiarum. Audi apł̃m. De¬
sponsaui uos uni uiro: uirginẽ cas¬
tam exhibere xp̃o. Et calciamenta
in pedib eiꝰ. Ut essent calciati pedeᷤᷤ
in p̃paratione euangłii: ut eẽnt be¬
ati pedes euangłitantes pacẽ. & oc¬
cidit utulum saginatum. Illũ de
quo dauid cantabat: & placuit deo
suꝑ uitulum nouellum: cornua pro¬
ducentẽ & ungulas. Occiditur pa¬
tre uitulus sic iubente: quia xp̃c ds
di filius. occidi sine patͥs uoluntate
non poterat. Audi apłm. Qui ꝓprio
tradidit illum. Hic est uitulus: qui
in epulum nr̃m cotidie ac iugiter
immolat᷑. S: frat̾ semor. s semor fi¬
lius ueniens ex agro popłs legalis.
messis quide multa. oꝑarii autem

Expanded text:
verunt sibi: justitia et pax osculatae verunt sibi: justitia et pax osculatae sunt se . Dedit stolam primam. Illam quam Adam perdidit, immortalitatis gloriam sempiternam. Posuit annulum in manu ejus. Annulum honoris, titulum libertatis, insigne pignus spiritus, signaculum fidei, arrham coelestium nuptiarum: audi Apostolum: Desponsavi vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Et calceamenta in pedibus ejus. Ut essent calceati pedes in praedicatione Evangelii, ut essent beati pedes evangelizantium pacem . Et occidit ei vitulum saginatum. Illud de quo David cantabat, Et placebit Deo super vitulum novellum cornua producentem et ungulas . Occiditur patre vitulus sic jubente, quia Christus Deus Dei Filius occidi sine Patris voluntate non poterat: audi Apostolum, Qui proprio tradidit illum . Hic est vitulus qui in epulum nostrum quotidie ac jugiter immolatur. Sed frater senior, sed senior filius veniens ex agro, populus legalis, messis quidem multa, operarii autem
Abbreviated transcription (Latin):
caui in cęlo & coram te. Redisse iuni¬
orem ad domum patͥs. & clamare dm̃
patrem: uox eccłiȩ cotidiana testat᷑
quȩ dicit. Pater nr̃ qui es in celis.
Peccaui in cȩlo et coram te. Peccauit
in celo: dum in cȩlo solem. lunã. sy¬
dera deos eẽ blasphemat: et hec ea¬
dem ꝓphanat adorando. Iam ñ sum
dignus uocari filius tuus: fac me siẽ
unum dde mercennariis tuis. Hoc est
dicere. Qa non mereor iam filii glam
uł ueniȩ consequar ꝑ mercennario
labore mercedem: et cui honor sobo¬
lis ꝑit: saltim uitalis maneat in coti¬
diano pane substantia. S pat̾ accur¬
rit: & occurrit longe. Cum adhuc i¬
pii essemus: xp̃c pro nob̾ mortuus est.
Occurrit pater: occurrit in celo: cũ
ꝑ ipsum de celo descendit. ꝑuenit ad
terras. Pater inquit qui me misit:
mecum est. Cecidit supra collum eiꝰ.
Cecidit: cum ꝑ xp̃m diuinitas tota
nr̃a decumbit et incumbit in car¬
Quando miscđia & ueritas obuia¬

Expanded text:
cavi in coelum et coram te. Rediisse junicavi in coelum et coram te. Rediisse juniorem ad domum patris, et clamare Deum patrem vox Ecclesiae quotidiana testatur: quae dicit: Pater noster, qui es in coelis . Peccavi in coelum et coram te. Peccavit in coelum, dum in coelo solem, lunam, sidera, deos esse blasphemat, et haec eadem profanat adorando. Et jam non sum dignus vocari filius tuus, fac me sicut unum de mercenariis tuis. Hoc est dicere quia non mereor jam filii gloriam, vel veniae, consequar pro mercenario labore mercedem. Et cui honor sobolis perit, saltem vitalis maneat in quotidiano pane substantia. Sed pater occurrit, et occurrit longe. Cum adhuc impii essemus, Christus pro nobis mortuus est . Occurrit pater, occurrit in filio, cum per ipsum de coelo descendit, et pervenit ad terras. Pater, inquit, qui me misit, mecum est . Cecidit super collum ejus. Cecidit, cum per Christum divinitas tota nostra decumbit, et incumbit in carquando misericordia et veritas obvia
Abbreviated transcription (Latin):
totelicas ꝑcurrerunt scolas. auillãq
illic aut diuinitatis aut scientiȩ in¬
uenerint disciplinã: epicureo se tra¬
dunt. ultimo desꝑationis & uolup¬
tatis auctori: & manducant de sili¬
quis. hoc est de uoluptatib corporiᷤ
male dulcib: et pascunt demones
semꝑ. qui corpoꝵ uitiis saginantur
& sordib quia sic̃ dño qui se iungit
uinis sp̃e est: ita qui se iungit dia¬
bolo. est demon unris. S hic iumor
quãuis cuꝑet: non tamen saturabat
de siliquis istis uentrem suũ. Qre:
Quia nemo illi dabat. Diabolus
quidem uolebat ꝑ faiem scientis
ꝑ uoluptatũ difficultatẽ. gentilem
reddere auidiorẽ ad illicita ꝑqui¬
renda & ad ꝑpetranda delicta. s ds
pater iło ꝑmisit uenire gentilem.
ut erroris occasio salutis fieret argu¬
mentum. Nam diabolum sic reli¬
quit ut ꝑderet: & gentilẽ famẽ sus¬
tiere passus est ut rediret. Redit
aut̃ ad patrem: & clamat. Pater. pec¬

Expanded text:
totelicas percurrerent scholas, nullamque totelicas percurrerent scholas, nullamque illic aut divinitatis aut scientiae invenirent disciplinam, Epicuro se tradunt ultimo desperationis et voluptatis auctori. Et manducant siliquas, hoc est, voluptatibus corporis male dulcibus inhiant, et pascunt daemones, qui semper corporum vitiis saginantur et sordibus: quia sicut Domino qui se jungit, unus spiritus est , ita qui se jungit diabolo, est daemon unus. Sed hic junior quamvis cuperet, non tamen saturabat de siliquis istis ventrem suum. Quare? quia nemo illi dabat. Diabolus quidem volebat per famem scientiae, per voluptatum difficultatem, Gentilem reddere avidiorem ad illicita perquirenda, ad perpetranda delicta: sed Deus pater ideo permisit esurire Gentilem, ut erroris occasio salutis fieret argumentum: namque Judaeum sic reliquit, ne perderet; et gentilem sustinere passus est famem, ut rediret. Redit autem ad patrem, et clamat: Pater, pec
Abbreviated transcription (Latin):
de ueritatis miserrimus sustinebat:
quia philosophia querendȩ diumi¬
tatis indixit laborem: ueritatis unie¬
niendȩ fructum contulit nullũ. Hĩe
est quod adherebat primario regio¬
nis illiꝰ: a quo mittebatur in istud se¬
culum. hoc est in unam multarum
suꝑstitionũ uillam. ut pasceret por¬
cos. id est demones qui dicunt dño.
si eicis nos mitte nos in porcos: ut
pasceret inquam eos. thure. uictimiˢᷤ.
sanguine: falsarum responsionum
mercedem pro tali labore relaturꝰ
Occidebatur pecus: ut quod uium
nil scierat. duunaret occisum: & lo¬
queretur ex fibris mortuum: quod
numquã fuerat ore ꝓlocutũ. Uerũ
cum nul diuinũ. nil salutare. ꝓfuty¬
rum nil. gentilis inueniret in tali¬
b desꝑans de deo. de ꝓuidentia. de
iudicio. de futuris. a scola ad uentͥs
se deponebat ingluuiẽ: cupiens sa¬
turari uentrem de siliquis quas
porci manducabant. Hoc norunt e¬
picurei: qui cum platonieas & aris¬

Expanded text:
dae veritatis miserrimus sustinebat: dae veritatis miserrimus sustinebat: quia philosophia quaerendae divinitatis indixit laborem; veritatis inveniendae fructum contulit nullum. Hinc est quod adhaerebat primario regionis illius, a quo mittebatur in istud saeculum, hoc est in unam multarum superstitionum villam; ut pasceret porcos, id est daemones, qui dicunt Domino: Si ejicis nos, mitte nos in porcos . Ut pasceret daemones thure, victimis, sanguine, falsarum responsionum mercedem pro tali labore relaturus. Occidebatur pecus ut quod vivum nil scierat, divinaret occisum; et loqueretur ex fibris mortuum, quod numquam fuerat ore prolocutum. Verum cum nil divinum, nil salutare profuturum, nil Gentilis inveniret in talibus, desperans de Deo, de providentia, de judicio, de futuris, ab schola ad ventris se deponebat ingluviem, cupiens saturari de siliquis quas porci manducabant. Hoc norunt Epicurei, qui cum Platonicas et Aris
Abbreviated transcription (Latin):
to: utraq tam̃ lex filios utrosq ad no¬
ticiam patris duceret: ad reuerentiã
sui seruaret auctoris. & non post
multos dies inquit congregatis ado¬
lescentior om̃ib ꝑegre ꝓfectus est in
regionẽ longinquam: & dissipauit
substantiam suam uiuendo luxu¬
riose. Dixunus uiniorem non tem¬
pora fecisse. s mores: & ido dixit non
post multos dies: quia cum pͥncipio
ipso mundi. festinat gentilitas ad
ydoloꝵ patriam: ad longinquã dia¬
boli regionem animo est ꝑegrinata.
est corporeis motib iactata ꝑ terras.
Namq coram patre sine patre erat:
et cum i se ẽẽt. non erat secũ. Hinc
est quod luxuriosus ꝑ uoluptatẽ
secularis eloquentiȩ. ꝑ scolarum lupa¬
naria. ꝑ triuia sectarum. dissipauit
dĩ patͥs dementi disputatione sub¬
stantiam: et cum consũmass comec̃¬
turis quicquid erat sermonis. scien¬
tie. rationis iudici egestatem sum¬
mam. famem magnam cognoscen¬

Expanded text:
to; utraque tamen lex filios utrosque ad noto; utraque tamen lex filios utrosque ad notitiam patris perduceret, ad reverentiam sui servaret auctoris. Et non post multos dies, inquit, congregatis adolescentior omnibus, peregre profectus est in regionem longinquam; et ibi dissipavit substantiam suam vivendo luxuriose. Diximus juniorem non tempora fecisse, sed mores; et ideo dixit: Non post multos dies. Quia cum principio ipso mundi festinavit Gentilitas ad idolorum patriam; ad longinquam diaboli regionem animo est peregrinataest corporeis motibus jactata per terras: namque coram patre sine patre erat; et cum in se esset, non erat secum. Hinc est quod luxuriosus per desiderium secularis eloquentiae, per scholarum lupanaria, per trivia sectarum, dissipavit Dei Patris dementi disputatione substantiam. Et cum consumpsisset conjecturis quidquid erat sermonis, scientiae, rationis, judicii, egestatem summam, famem magnam cognoscen
Abbreviated transcription (Latin):
gentilẽ paganitatis stulticia redli¬
dit iuniorem: qͥa sicut sapientia dat
canos. ita quicquid uiri est tollit
insipientia. Hunc gͦ iuniorem mo¬
res prestitere non etates: seuiorem
illum non tempora fecerunt ẽẽ. s
rem pectoris non uoce petit ute. sed
uoto: quia a deo bona mala ue re¬
portat prima uoliuitas in nobis.
Deniq iste cũ patre possessor totius
sortis. ad partem ꝓpria uoluntate
ꝑuenit dicendo: da mͥ portionẽ sub¬
stantie quȩ me contingit. Et quȩ
est ista porcio: Quȩ est: Habitꝰ. ser¬
mo. scientia. ratio. udicium: quȩ ho¬
minẽ pre ceteris animantib in ter¬
rena habitatione contingunt. Hȩc
est iuxta apłm lex nature: et ido di¬
uisit illis substantiam. dando iuni¬
ori quinq: ista quȩ diximus benefi¬
cia nature: seniori quinq legis li¬
bros diuinitꝰ inscͥbendos. ꝑ quȩ sub¬
stantia impar merito. numero par
esset: humanum teneret ista ordi¬
nem: diuino illa subsisteret instity¬

Expanded text:
Gentilem paganitatis stultitia reddiGentilem paganitatis stultitia reddidit juniorem. Quia sicut sapientia dat canos, ita quidquid viri est, tollit insipientia. Hunc ergo juniorem mores praestitere, non aetas: seniorem illum non tempora fecerunt esse, sed rem pectoris, non voce petit iste, sed voto; quia a Deo bona malave reportat propria voluntas in nobis. Denique iste cum patre possessor totius sortis, ad partem propria voluntate ervenit, dicendo: Da mihi portionem substantiae quae me contingit. Et quae est ista portio? quae est? Habitus, sermo, scientia, ratio, judicium, quae hominem prae caeteris animantibus in terrena habitatione contingunt: hoc est, juxta Apostolum, lex naturae. At ideo divisit illis substantiam, dando juniori quinque ista quae diximus, beneficia naturae; seniori quinque legis libros divinitus inscribendo: per quae substantia impar merito, numero par esset; humanum teneret ista ordinem, divino illa subsisteret institu
Abbreviated transcription (Latin):
uere: et pacientissimum
ereditore longa &. arcifica cauilla¬
tione protelare. De abscessu uł re¬
ditu luxuriosi fili quintꝰ est hie¬
sermo nob̃: qui hystoricũ sensum
sic̃ ꝓmisumꝰ. ad mysticam et singula¬
rem deitatis intelligentiã conatur
attollere. Uos orate ut qͥa in tauto
credito ꝑ me sum minus idoneus
debitor: ꝑ dm uob̃ idoneus solitor
existam. Homo quidam habuit
inquit duos filios. Postea qͣm xp̃e
duit exuiuaᷤᷤ humanas: ueracit̾ se
ds hominẽ uocat. Dñs patrem ue¬
re se rioꝵ nuincupat filioꝵ: quia
humanitati ꝑmixta deitas. deitati
consociata pietas miscuit hominẽ
gͦ homo pater. hic duos filios habu¬
it: conditoris pontificio. non necessi¬
tate generantis. Duos filios habuit
quos non emeruit ẽẽ s uissit: quia
xp̃e sic in ocłis nr̃is fuit homo̾ ut
ds semꝑ in maiestatis suȩ maneret
archano. Duos filios habuit. duos
seilieet popłos iuidaicũ gentilẽq si
uideum seniorẽ prudentia legis fec̃.

Expanded text:
ere, et patientissimum creditorem longa et artifici cavillatione protelare. De abscessu, de reditu luxuriosi filii, quintus est hisermo nobis, qui historicum sensum, sicut promisimus, ad mysticam et singularem deitatis intelligentiam conabimur attollere. Vos orate ut quia in tanto credito sum minus per me idoneus debitor, per Deum vobis idoneus solutor existam. Homo quidam habuit, inquit, duos filios. Posteaquam Chrisduit exuvias humanas, veraciter se Deus hominem vocat; Dominus patrem vere se duorum nuncupat filiorum, quia humanitati permixta deitas, deitati consociata pietas, miscuit hominem rem. Hic ergo homo, pater hic, duos filios habuit conditoris beneficio, non necessitate generantis, duos filios habuit, quos non emeruit esse, sed jussit: quia Christus sic in oculis nostris fuit homo, ut Deus semper in majestatis suae maneret arcano. Duos filios habuit. Duos scilicet populos, Judaicum Gentilemque; sed Judaicum seniorem prudentia legis fecit;
Abbreviated transcription (Latin):
deputarent pignori. ascriberent na¬
ture. qd̾ intulerat & iniecerat hostis
inclusus. Demq sicut matħs sc̃s de
eodem refert: et alia simulatione
istiꝰ miseri fefellerat patrẽ. Nlam ibi
sic supplicat. Dñe miserere filii mei
quia lunaticus est: & male torquet᷑.
Aut humane naturȩ. aut cȩlestis e¬
lementi demon quod suȩ artis fue¬
rat uoluit tunc uideri: aptans lu¬
uȩ cursib hominis passiones. Uex¬
roris. Sic homines illusit: circũuenit
ignaros: infamauit apud desides
ereaturam: quȩ lumini tantũ con¬
dita ledere nescit homines: quos
continua magis iuuare cogit᷑ ser¬
uitute. Uerum postea qm uenit
oceultoꝵ cognitor. inspector ualidĩ¬
simus secretoꝵ. cui latentia diabo¬
li non poterant obuiare figmenta:
adducitur puer sanandus p̃cepti¬
one diuuina: ut quicquid diabolus
ẽẽ naturȩ. S quare discipłi ñ potue¬
runt eicere eum: Quia hic & genti

Expanded text:
deputarent pignori, ascriberent nadeputarent pignori, ascriberent naturae, quod intulerat hostis inclusus. Denique, sicut Matthaeus de eodem refert, et alia simulatione istius miseri fefellerat patrem; nam sibi sic supplicat: Domine, miserere filii mei, quia lunaticus est, et male torquetur . Aut humanae naturae aut coelestis elementi daemon, quod suae artis fuerat, voluit tunc videri, aptans lunae cursibus hominis passiones; vexroris. Sic homines illusit, circumvenit ignaros, infamavit apud desides creaturam, quae lumini tantum condita laedere nescit homines quos continua magis juvare cogitur servitute. Verum posteaquam venit occultorum cognitor, inspector validissimus secretorum, cui latentia diaboli non poterunt obviare figmenta, adducitur puer sanandus praeceptione divina; ut quidquid diabolus sset naturae. Sed quare discipuli non potuerunt ejicere eum?
Abbreviated transcription (Latin):
depulisset. Surde et mute sp̃s:
ego precipio tͥ exi ab eo. S iam q̃
ad solutionem questionis ꝑtinent.
ꝓsequamur. Os qui demones ꝑpe
tuo est crematurꝰ incendio. qui iã
eos & in presenti astringit uincłis.
alligat cruciatib urget penis:
potest et cum iusserit tota debili¬
tate truncare: atq eo modo quo
uident. qͦ audiunt. quo locuntur.
cecos reddere. surdos ne audiant.¬
et mutos facere ne loquantur: s
in hoc loco quid diaboł homini fe¬
cerit declaratur. Antiquus refuga
ubi ad tras dm repperit aduenisse:
obstruxit aures hõĩs. uinxit lingͣm.
&. obseratis humani sensus forib.
speluneȩ suȩ latebiã pectus fecit
et parauit humanum: estimans qđ
illiic auditus uerbi. iuitus diuini
nominis ñ ueniret. Simul ut est do¬
losus & callidus: patrem capere. pa¬
rentesꝙ tali se credidit deciꝑe fig¬
eum qui nec audire poterat nec fa¬
teri: et ut quod erat diabolici oꝑis.
ẽẽ crederent debilitatis humane: &¬

Expanded text:
depulisset: Surde et mute spiritus, depulisset: Surde et mute spiritus, ego praecipio tibi, exi ab eo. Sed jam quae ad solutionem quaestionis pertinent prosequamur. Deus quo crematurus incendio, qui jam eos, et in praesentia astringit vinculis, angit cruciatibus, urget poenis, potest et cum jusserit tota debilitate truncare, atque eo modo quo vident, quo audiunt, quo loquuntur, caecos reddere, surdos et mutet mutos facere ne loquantur. Sed in hoc loco quid diabolus homini fecerit declaretur. Antiquus refuga, ubi Deum terris reperit advenisse, obstruxit aures hominum, vinxit linguam, et obseratis humanis sensus foribus, speluncae suae latebram pectus fecit et paravit humanum: aestimans quod illuc auditus verbi, virtus divini nominis non veniret: simul, ut est dolosus et callidus, patrem capere parentesque tali se credidit decipere figeum qui audire nec poterat, nec fari; et ut quod erat diabolici operis, esse crederent debilitatis humanae,
Abbreviated transcription (Latin):
tuli filium meũ: hñtẽ sp̃m surdum
et mutũ. Non dixit attuli filiũ me¬
um surdum & mutũ: s attuli filiũ
meũ hñtem spĩn surdum & mutũ.
Nunc quidem nequicia sp̃italis hu¬
manis distingintur membris: sensi¬
bangustat᷑ humanis: ut debilitates
aurium caꝑe auditũ sermonem
linguȩ uł oris officio ꝓferre: et ꝑhoc
surdi mutiq statum miserabilem¬
& aeria natura carnem uesciat. re¬
futet ossa. et uelut aura spirans or¬
bem totum transeat in moniento.
diuersas species assumat. uarias mo¬
tetur in formas. corda penetret. illu¬
dat animab. inspiret impias et
turpissimas cogitationes. nec unde
ueniat uł quo redeat sentiat᷑. ac
sic innocuas mentes uelut iaculũ
uolans letali uulnere & tota facili¬
tate transuerberet: parum eẽt si
hoc pater solum sua supplicatione
dixisset cum dicit. attuli filium
meum habentem sp̃m surdum ꝙ
mutum: nisi dñs ipse immundũ
sp̃m tali uoce. tali increpatione

Expanded text:
tuli filium meum habentem spiritum surdum tuli filium meum habentem spiritum surdum et mutum . Non dixit, Attuli filium meum surdum et mutum, sed, Attuli filium meum habentem spiritum surdum et mutum. Numquid nequitia spiritalis humanis distinguitur membris, et sensibus angustatur humanis, ut debilitates aurium capere auditum; sermonem linguae aut oris officio proferre, et per hoc surdi mutique statum miserabilemet aerea natura carnem nesciat, refutet ossa, velut aura spirans orbem totum temporis transeat in momento, diversas species assumat, varias mutetur in formas, corda penetret, illudat animabus, inspiret impias et turpissimas cogitationes, nec unde veniat aut quo redeat sentiatur, ac sic innocuas mentes, velut jaculum volans, lethali vulnere et tota facilitate transverberet? Parum esset si hoc pater solus sua supplicatione dixisset, cum dixit: Attuli filium meum habentem spiritum surdum et mutum, nisi Dominus ipse immundum spiritum tali increpatione
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est nos adunia. miserere nob̃:
quoꝵ reatus aggrauat innocentẽ:
ad quoꝵ penani infantis ꝑiculum
sic redundat. E bene dñs a paren¬
te fidem repetit dicens. Si potes cre¬
dere: omia possibilia st̃ credenti. Et
pater. Credo dñe: s adiuua incre¬
dulitatẽ meam. Pat̾ credidit: ut
sic̃ diximus patͥs liberaretur fide:
qͥ patͥs fuerat infidelitate damnatꝰ.
Nam cui genitoris fides ꝓfuit: qͦmͦ
ei genitoris ꝑfidia potuit ñ obesse:
Quom aut̃ sanatus sit. uł quare
discipłi qui multos eiecerant demo¬
nes hunc nequiu̾int effugare: iuitas¬
te dño secuturo sermone pandemꝰ.
octoris officiũ est lecta
disserere.& mysticis ob¬
scurata sensib lucido astruere &. de¬
monstrare sermone:ne minor intel¬
ligentia inde ꝑniciẽ generet audi¬
tori: unde scientiam conferre debuit¬
& potuit salutarem. Hec est gͥ hodi¬
erne consonantia lectionis. Et respos¬
dens unus de turba: dix̃. Magist᷑̾ at¬

Expanded text:
Hoc est, nos adjuva, miserere nobis, Hoc est, nos adjuva, miserere nobis, quorum reatus aggravat innocentem, ad quorum poenam infantis periculum sic redundat. Et bene Dominus a parentibus fidem repetit, dicens: Si potes credere, omnia possibilia sunt credenti. Et pater, Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Pater credit; et, sicut diximus, patris liberatur fide, qui patris fuerit infidelitate damnatus. Nam cui genitoris fides profuit, quomodo ei genitoris perfidia potuit non obesse? Quomodo autem sanatus sit, vel quare discipuli, qui multos ejecerant daemones, hunc nequiverint effugare, juvante Domino secuturo sermone pandemus. Doctoris officium est lecta disserere, et mysticis obscurata sensibus lucido astruere et demonstrare sermone, ne minor intelligentia inde perniciem generet auditori, unde scientiam conferre debuit et potuit salutarem. Haec est igitur hodiernae consonantia lectionis. Et respondens unus de turba, dixit: Magister, at
Abbreviated transcription (Latin):
cognitoris. E atculerunt eũ: & con
batur in terra. Uoluebatur homo:
s diabolus torquebatur. Inuasum
uexabat cura: s inuasorem maiestaᷤᷤ
iudicis arguebat. Sistebatur captꝰ:
s pumebat᷑ hostis. Diaboli pena:
eruciatu humani corporis appare
medicus. passionis tempꝰ requirit:
non ut nescus. s ut sciens nescienti¬
bus prodat. Deniq int̾rogatione ta¬
li temp̃ aꝑit: etatẽ pandit: reuoluit
infantiam: ut tauti mali causa non
tangat sobolem s parentẽ: qui .a
deo s datum pignus. ad diaboli gra¬
tiam. demonũ retulit ad honorem:
dicente scͥptura. Et obtulert̃ filios
suos & filias suas demonus. Infanti¬
a ut in se diabolo locum faceret: qͥ
cͥmuis admiserat. quid reatus: Sed
replentur demone paruuli qͣndo
a parentib sius offerunt᷑ diabolo:
demonum dueunt᷑ ad curã. Demiq¬
patͥs fide soluitur: quem patͥs infi¬
delitas alligarat. Patris uox est: si
quid potes adiruuia nos miseitꝰ nr̃i.

Expanded text:
cognitoris. Et attulerunt eum, et cognitoris. Et attulerunt eum, et batur spumans. Volvebatur homo, sed diabolus torquebatur; invasum vexabat cura, sed invasorem majestas judicis arguebat; sistebatur captus, sed puniebatur hostis, diaboli poena cruciatu humani corporis apparebmedicus passionis tempus requirit, non ut nescius, sed ut sciens nescientibus prodat. Denique interrogatione tali tempus aperit, aetatem pandit, revolvit infantiam, ut tanti mali causa non tangat sobolem, sed parentem, quia a Deo sibi datum pignus ad diaboli gratiam, daemonum retulit ad honorem, dicente Scriptura. Et obtulerunt filios suos et filias suas daemoniis . Infantia ut in se diabolo locum faceret, quid criminis admiserat? quid reatus? sed replentur daemone parvuli, quando a parentibus suis offeruntur diabolo, daemonum ducuntur ad curam. Deniqpatris fide solvitur, quem patris infidelitas alligarat. Patris vox est: Si quid potes, adjuva nos misertus nostri.
Abbreviated transcription (Latin):
fugunt. consumuntur arȩ. cadiuĩ
ydola cedunt᷑ luci. tota demonum
potestas antiquis & uet̾nosis sedib
suis gemens & tremens & eiulas
effugatur. cõmutant᷑ in ȩccłias de¬
lubra. in altaria uertuntur arȩ. pe¬
coꝵ uictimȩ mortuoꝵ. in uiuam cor¬
dis hostiam transferunt᷑. auguria
diuinationes somnia. in solo di nu¬
tu. in cłi tantum constituuntur ar¬
bitrio: Quamdui apud uos ero:
Quam diui patiar uos: Patitur. pa¬
tientia ñ timore: non necessitate s
miscdia:. expectatione non metu.
Patit᷑ portat. expectat. qui redire
uult impios. non ꝑire. Afferte illũ
ad me. Quasi longe positum curare
ñ possit. S afferte uos incredulita¬
tis ur̃e causam: infidelitatis titulũ:
ꝑfidie documentũ. Afferce illum:
ut qui saltẽ docenti deo noluistis
credere: uel demone confitente cre¬
datis: & sentiatis uos ipso diabolo
nequiores: cum uideritis illum con¬
fiteri. tremere sui mox presentiam

Expanded text:
fugiunt, consumuntur arae, cadunt fugiunt, consumuntur arae, cadunt idola, caeduntur luci, tota daemonum potestas antiquis et veternosis sedibus suis gemens et tremens, et ejulans effugatur: commutantur in Ecclesias delubra, in altaria vertuntur arae, pecorum victimae mortuorum in vivam cordis hostiam transferuntur, auguria, divinationes, somnia, in solo Dei nutu, in Dei tantum constituuntur arbitrium. Quamdiu apud vos ero? quamdiu patiar vos? Patitur patientia non timore; non necessitate, sed misericordia; exspectatione, non metu hos patitur, portat, exspectat, qui redire vult impium, non perire. Afferte illum ad me, quasi longe positum curare non possit, sed afferte vos incredulitatis vestrae causam, infidelitatis titulum, perfidiae documentum. Afferte illum. Ut qui saltem docenti Deo noluistis credere, vel daemone confitente credatis, et sentiatis vos ipso diabolo nequiores, cum videritis illum confiteri, tremere sui mox praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
nomen habere irtutẽ. Discipłi¬
enĩ non suo: s xp̃i nomine demo¬
nes de obsessis corporib effuga¬
bant. Quod gͦ demon discipulis
imꝑantib ñ cedebat: iste ad in¬
firmitatẽ xp̃i nominis. non discipo¬
loꝵ trahebat ad culꝑam. Uidens gͦ
sic ostendit: & in genitorib germina
sic uenenosa ꝑceslit. O generatio in¬
eredula. Uemens inquit dñs ad dis¬
cipłos suos iudit circa eos turbam
magnã: & scribas conquirentes cũ
illis. Q confestim om̃is uidentes eũ:¬
stupefacti st̃. Expaucrunt. tũtes
utiq ne quo insultauert̃ discipłis
uemente magistro hoc ꝑderent: et
tanto demone fugato. ipsa fieret dis¬
cipłis causa głe: que fuerat confu¬
sionis occasio. Hinc ẽ quod dñs uno
om̃ib int̾rogante respondit. O ge¬
neratio incredula. quãdiu apud̾
uos ero: quoꝵ incredulitate neq unꝰ
demon captiuo fugatur ex corpore:
Quãdiu apud uos ero. & non ad gen¬
tes mitam: ubi ad uniꝰ discipłi mei
uocem. templa corriuuit. simula cbra

Expanded text:
nominis habere virtutem. Discipuli non suo, sed Christi nomine daemones de obsessis corporibus effugabant. Quod ergo daemon discipulis imperantibus non cedebat, iste ad infirmitatem Christi nominis, non discipulorum trahebat ad culpam. Videns ergsic inurit, et in genitoribus germina sic venenosa percellit. O generatio incredula! Veniens, inquit, Dominus ad discipulos suos, vidit circa illos turbam magnam, et Scribas conquirentes cum illis; et confestim omnis populus stupefactus est, et expaverunt. Timentes utique ne quod insultaverant discipulis, veniente magistro, hoc perderent; et, tanto daemone fugato, ipsa fieret discipulis causa gloriae, quae fuerat confusionis occasio. Hinc est quod Dominus, uno omnibus interrogante, respondit: O generatio incredula, quamdiu apud vos ero? Quorum incredulitate neque unus daemon captivo fugatur ex corpore. Quamdiu apud vos ero? Et non ad gentes mittam? ubi ad unius discipuli mei vocem templa corruunt, simulacra
Abbreviated transcription (Latin):
& dñs. O generatio incredula. Res¬
pondens unus de turba. Quid ẽ qd̃
uno int̾rogante fcriuntur multi
Quid est quod conquerente uno. in¬
credulitatis notantur om̃s: Qd est
quod ad unius uocem tota gn̾atio
suꝑba. ꝑfida nuncupatur: Qd est:
tute exigens s ab arte: tarditatem
cure non cause deputans. s euran¬
ti᷑ impossibilitatẽ discipłoꝵ. ma¬
gistri imꝑitie assignans: iudaico
liuori. inuidie scribarũ talem satis¬
faciens ꝑ clamorẽ. E dixi discipulis
tuis ut eicerent eum : et non potu¬
erunt. Hoc ẽ dicere. ẽẽ diabolum qͥ

Expanded text:
 dixit: O generatio incredula ! Respondens unus de turba: Quid est quod, uno interrogante, feriuntur multi? quid est quod, conquirente uno, incredulitatis notantur omnes? quid est quod ad unius vocem tota generatio superba perfidiae nuncupatur? Quid est? tute exigens, sed ab arte; tarditatem curae non causae deputans, sed curanti; impossibilitatem discipulorum magistri imperitiae assignans, Judaico livori invidiae Scribarum talem satisfaciens per clamorem, Et dixi discipulis tuis ut ejicerent eum, et non potuerunt. Hoc est dicere, esse
Abbreviated transcription (Latin):
medicus languentiũ aut querit
aut respicit uoluntates: eũ sẽꝑ
contraria desideret et requirat
infirmus: Hinc est quod nẽ fer¬
rum nẽ ignem. nẽ amara pocła
ingerit & apponit inuitis: ut eu¬
ram sani sentiant. qm sentire ñ
iurias despicit. maledicta contem¬
nit. ut sauciatis morbis sponte ui¬
tam conferat & salutẽ: quanto
magis xp̃c medicus. bonitate di¬
uina morbis saucios pecc̃orum.
aut frenesi criminũ laborantes
ad salutẽ etiam inuitos attrahit
et nolentes: O si uelunus fr̃s. osi
uelumus om̃s mentis mr̃e paraly¬
sim ꝑuidere: aninrã nrãm uirtu¬
tib destitutam iacere in uitioꝵ
stratib cernere: luceret nob̃ quẽ
xias respicit uoluntates: et ad sa¬
lutaria remedia ꝑtrahit & ꝑur¬
get inuitos. Fili inquit: remit¬
tunt᷑ tibi pecc̃a tua. Hȩc dicens de¬
um se uolebat intelligi: qui ꝑ hoẽm
curis adhuc latebat humanis. Uir¬
tutib enĩ et signis cõparabatur

Expanded text:
es, quando medicus languentium aut quaerit, es, quando medicus languentium aut quaerit, aut respicit voluntates, cum semper contraria desideret et requirat infirmus; hinc est quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc amara pocula ingerit, et apponit invitis, ut curam sani sentiant, quam non poterjurias despicit, maledicta contemnit, ut sauciatis morbo sponte vitam conferat et salutem; quanto magis Christus medicus bonitate divina morbis saucios peccatorum, et phrenesi criminum laborantes, ad salutem etiam invitos attrahit, et nolentes? O si velimus, fratres, o si velimus omnem mentis nostrae paralysim pervidere, animam nostram virtutibus destitutam jacere in vitiorum stratis cernere; luceret nobis quemxias respicit voluntates, et ad salutaria nos remedia pertrahit, et perurget invitos. Fili, inquit, remittuntur tibi peccata tua. Haec dicens, Deum se volebat intelligi, qui per hominem oculis adhuc latebat humanis; virtutibus enim et signis comparabatur
Abbreviated transcription (Latin):
ut inuitaret amor. attraheret ca¬
ritas. uinciret affectio. suaderet
humanitas: quos fugarat dñatio.
metꝰ disꝑserat. fecerat ius potesta¬
tis extorres. Uenit in cuitatẽ su¬
am: et obtulerunt ei paraliticũ
iacentẽ in lecto. Et uidens inqͥt
ĩc fidem illoꝵ: dixit paralytico.
Confide fili: dutitunt᷑ tͥ peccata
tua. Audit ueniam et tacet para¬
lyticꝰ nec ullam respondet ad gra
tiam:. quia plus corporis qͣm amme
tendebat ad curam: et tẽporales e¬
rumnas resoluti corporis sic defle¬
bat: ut et̾nas penas resolutioris aĩe
non defleret: gratiosiorem sͥ pre¬
sentem uitam iuidicans qͣm futu¬
ram. Merito. xp̃c offerentium fi¬
dem respicit non uecordiam res¬
picit sic iacentis: ut fidei alienȩ
suffragio. paralytici anima ante
curaretur qm corpus. Respiciens
inquit iũc fidem illoꝵ. Cernite
in hunc locum fr̃s dĩn non guere¬
re insipientiũ uoluntates. non ex¬
pectare ignorantiũ fidem. ñ uifir¬

Expanded text:
ut invitaret amor, attraheret chaut invitaret amor, attraheret charitas, vinceret affectio, suaderet humanitas, quos fugarat dominatio, metus disperserat, et fecerat vis potestatis exteros. Venit in civitatem suam. Et obtulerunt ei paralyticum jacentem in lectulo. Et videns, inquit,  fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua. Audit veniam, et tacet paralyticus, nec ullam respondet grtiam, quia plus corporis quam animae tendebat ad curam; et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutionis animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam judicans quam futuram. Merito Christus offerentium fidem non respicit, et vecordiam respicit sic jacentis, ut fidei alienae suffragio paralytici anima ante curaretur quam corpus. Respiciens, inquit, fidem illorum. Cernitis in hoc loco, fratres, Deum non quaerere insipientium voluntates, non spectare ignorantium fidem, non infir
Abbreviated transcription (Latin):
si in suis mansisset uircutib com¬
mune cum hominib nul haberet.
Et nisi implesset carnis ordinẽ:
carnis in illo esset ociosa suscep¬
tio. Sustinuit gͦ has necessitates:
ut hõ uerus humanis necessita¬
tib ꝓbaretur. Ascendit inquit
uem. scłi fluctus semꝑ mitiga¬
turꝰ ascendit: ut credentes inse
ad cȩlestem patͥam tranquilla
naue: s nauis indiget xp̃o: qͣa
sine cȩlesti gubernatore. nauis
ecclie ꝑ mundanũ pelagus tali
et tanto disc̾mine. ad celestem
portum ñ ualet ꝑuenire. Hec di¬
ximus fr̃s: qͣntum ad intelligñti¬
am ꝑtinet sp̃italem. Uerũ nc̃ ip¬
suis hẏstorie ordiuem ꝓsequam᷑.
Ascendit inquit in nauicłam et
transfretauit: & uenit in eiuita¬
tem suam. Creator rerum. orbis
dñs postea qͣm se ꝓpt̾ nos nr̃a an¬
gustauit in carne: cepit habere
humanã patͥam: cepit ciuitatis
uidaice eẽ ciuis: parentes habere
cepit parentũ omĩum ipse pareis:

Expanded text:
us ergo, si in suis mansisset virtutibus, comus ergo, si in suis mansisset virtutibus, commune cum hominibus nil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa susceptio. Sustinuit ergo has necessitates, ut homo verus humanis necessitatibus probaretur. Ascendit, inquit, vem, saeculi fluctus semper mitigaturus ascendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navi, sed navis indiget Christo, quia sine coelesti gubernatione navis Ecclesiae per mundanum pelagus, tali et tanto discrimine ad coelestem portum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam pertinet spiritualem: 358 verum nunc ipsius historiae ordinem prosequamur. Asctransfretavit, et venit in civitatem suam. Creator rerum orbis Dominus, posteaquam se propter nos nostra angustavit in carne, coepit habere humanam patriam, coepit civitatis Judaicae esse civis, parentes coepit habere, parentum omnium ipse parens,
Abbreviated transcription (Latin):
humanis actib lyti.
diuina gessisse myst̾ia.
et in reb uisibilib inuisibilia ex¬
ereuisse negocia: lectio hodierna
monstrauit. Ascendit inquit in
nauicłam et tranfretauit: &. ue¬
nit in ciuitatẽ suam. Nonne ip̃e
est qui fugatis fluctib maris ꝓ¬
funda nudaiit: ut isrłiticꝰ popłs
inter stupentesundas sicco uesti¬
gio uelut montiũ concaua tran¬
siret: Nonne hic est qui petͥ pe¬
dib marinos uertices inclinauit.
ut iter liquidũ humanis gressib
solidum preberet obsequiũ: Et
quid est qͦd ipse sͥ maris sic dene¬
gat seruitutẽ: ut breuissimi lacꝰ
transitum sub mercede nautica
transfretaret: Ascendit inquit
in nauicłam: & transfretauit. Q
bis conferre uirtutes. Humana
querere: prestare diuina. Acciꝑe
iniurias: reddere dignitates. Fẽr¬
re tedia. referre sanitates: quia
medicꝰ qui non fert infirmitates.
curare nescit: et qui non fuerit
cũ infirmo infirmatꝰ: infirmoñ
potest conferre sanitatẽ. Gxp̃c

Expanded text:
humanis actibus divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam. Nonne ipse est qui fugatis fluctibus maris profunda nudavit: ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestigio, vel montium concava pertransiret ? Nonne hic est qui Petri pedibus marinos vertices inclinavit, ut iter liquidum humanis gressibus solidum praeberet obsequium ? Et quid est quod sibi maris sic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum sub mercede nautica transfretaret. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit. Et bis conferre virtutes; humana quaerere, praestare divina; accipere injurias, reddere dignitates; ferre taedia, referre sanitates; quia medicus qui non fert infirmitates, infirmitates curare nescit, et qui non fuerit cum infirmo infirmatus, infirmo non potest conferre sanitatem. Christ