comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnͣstuler̃t. eos qui ducebant᷑ ñ soluit. oe
uidint nabugodonosor regem babyloni¬
um. ñ ocłor. ẜ cordis intuitu de celo ad
inferos corruisse: inclinabunt᷑ humili¬
tate. q̃ ꝯtraria ẽ suꝑbie. & illũ ꝓspicieñ
ista dicentes. Nonne iste ẽ uir siue ho.¬
mo qui conturbauit siue concitauit
t̾ram : & ẽ sensꝰ Qͥ dixerat ero fimilis
altissimo. & se iactabat dm̃: homo ẽe
conuincit᷑. De quo in nono psalmo qͥ
ꝓpͥe contͣ diabolũ ẽ. dr̃. Exiirge añe ñ

Expanded text:
nstulerunt: eos qui ducebantur non solvit? Qui viderint Nabuchodonosor regem Babylonium, non oculorum, sed cordis intuitu, de coelo ad inferos corruisse, inclinabuntur humilitate, quae contraria est superbiae, et illum prospicient ista dicentes: Nonne iste est vir, sive homo, qui conturbavit, vel concitavit terram? Et est sensus: Qui dixerat: Ero similis Altissimo, et se jactabat Deum, homo esse convincitur, de quo in nono psalmo qui proprie contra dia
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. luceat lum̃ ur̃m corã hominib. u
cere. ero fumilis altissimo: ut quomͦ xp̃e
Hec autẽ omĩa referenda fc̃ ad hereti¬
cos: qͥ cũ deorsum sint cũ pͥncipe suo. ex¬
celsos ẽẽ se pactant. Uerũtam̃ ad infernũ
detrahẽtis. in ꝓfundũ laci. LxxNẽ¬

Expanded text:
ebatur: Luceat lumen vestrum coram hominibus , ebatur: Luceat lumen vestrum coram hominibus , cere: Ero similis Altissimo, ut quomodo ChrHaec autem omnia referenda sunt ad haereticos, qui cum deorsum sint, cum principe suo excelsos se esse jactant. Verumtamen ad infernum detraheris in profundum laci. LXX
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Dicã aqͥloni addie ⁊ affrico no¬
li phibe: adduc filios meos de t̾ra lon¬
ginqua. Illud autẽ qͦd huic pot̃ ẽẽ ꝯtra¬
rium. montes syon lata aquilonis. ciui¬
tas regis magni facile soluit᷑. Hi enĩ qͥ
quondã erant in lat̾ib aquilonis duris¬
simi: pꝰea ꝑ penitentiã in ciuitate di ẽẽ
ceꝑunt. Semꝑ istiꝰmodi lucifer q̃rit ascen¬
de suꝑ eos qui habent imaginẽ cele-¬
stis. & qui fulgent in eccłia sic̃ astra dĩ:
& sedere in monte pacti siue destam̃¬
ti id ẽ in eccłia q̃ insublimib collocata
tatores possidet. Qui in tantũ oblitus
sui ẽ ut uellet suꝑ nubes ascende. qͥ¬
b mandauit dñs ne pluant sitꝑ isrł
imbrẽ. & ad quas ꝑuenit uĩtas dñi.
Cui loquit᷑ & abdias. Si exaltatus fu¬
eris ut a quila. & int̾ syda celi posueris
nidũ tuũ: inde te detrahã dicit dñs.
Infelix uidas. qui quasi nubes cũ aliis

Expanded text:
dicens: Dicam Aquiloni, adduc: et Africo, nodicens: Dicam Aquiloni, adduc: et Africo, noli prohibere, adduc filios meos de terra longinqua . Illud autem quod huic potest esse contrarium, montes Sion, latera Aquilonis, civitas regis magni, facile solvitur. Hi enim qui quondam erant in lateribus Aquilonis durissimi, postea per poenitentiam in civitate Dei esse coeperunt. Semper istiusmodi Lucifer quaerit ascendere super eos qui habent imaginem coelestis, et qui fulgent in Ecclesia sicut astra Dei: et sedere in monte pacti sive testamenti, id est, in Ecclesia, quae in sublimibus collocata tatvelit super nubes ascendere, quibus mandavit Dominus, ne pluant super Israel imbrem, et ad quas pervenit veritas Domini, cui loquitur et Abdias: Si exaltatus fueris ut aquila, et inter sidera coeli posueris nidum tuum, inde te detraham, dicit Dominus . Infelix Judas, qui quasi nubes cum aliis
Abbreviated transcription (Latin):
ncȩlo positus: qͣm dicit ascendã in cȩlũ.
celo id ẽ infirmam̃to. in celũ ubi soli¬
um dñi ẽ. cupiebat ascende. ñ humilita¬
te. s suꝑbia. Sin aũ postqͣm d̾e cęlo cor¬
ruit. ista loquit᷑.: uerba arrogantiȩ de¬
bemꝰ intelligere: qͦd nec p̃cipitatus qͥes¬
int̃ astra. s suꝑ astra d̾i sit. Cũq dñs lo¬
quat᷑ ad apłos sufficit discipło ut sit
quasi magist̾. ⁊ seruo sic̃ dominꝰ suus.
& dicat ad patrẽ. pat̃ scẽ da. ut siẽ ego
n tu unum sumꝰ. ita ⁊ isti in nob̃ unũ
rum se ẽẽ iactet. Qdq infert. sedebo
in monte testam̃ti. in lat̾ib aqͥlonis. ꝓ
quo lxx. tͣnstuler̃t in monte sublimi.
fuꝑ montes excelsos qͥ st̃ ad aquilonẽ.
ad illud referamꝰ qͦd in ietemia dr̃. Ab
aquilone exardescent mala suꝑ om̃s ha¬
bitatores t̾re: & qͦd olla succensa. a facie
a qͥlonis accendit᷑. Iste ẽ aquilo uentus
durissimꝰ: a quo suos uult dñs libare
captiuos: & reducere in ciuitatẽ scãm

Expanded text:
Ascendam in coelum? coelo, id est, firmamento, in coelum, ubi solium Domini est, cupiebat ascendere, non humilitate, sed superbia. Sin autem postquam de coelo corruit ista loquitur, verba arrogantiae debemus intelligere, qui nec praecipitatus quiesinter astra, sed super astra Dei sit. Cumque Dominus loquatur ad Apostolos: Sufficit discipulo, ut sit quasi magister, et servo sicut Dominus suus , et dicat ad Patrem: Pater sancte, da, ut sicut ego et tu unum sumus, ita et isti in nobis unum rum esse se jactet. Quodque infert: Sedebo in monte testamenti in lateribus Aquilonis; pro quo LXX transtulerunt, in monte sublimi, super montes excelsos, qui sunt ad Aquilonem, ad illud referamus, quod in Jeremia dicitur: Ab Aquilone exardescent mala super omnes habitatores terrae . Et quod olla succensa a facie Aquilonis accenditur. Iste est Aquilo ventus durissimus, a quo suos vult Dominus liberare captivos, et reducere in civitatem sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
gła. ab hum̃o eoꝵ tollet᷑: ut sublato
iugo assyrioꝵ uideant requiem qͥa
bona ẽ. ⁊ t̾ram quia ub̃̾rima ẽ. & sup
char qui int̃pretatus ẽ mces. ex uir¬
tutib nom̃ accepit. E in ꝓpħa legimꝰ.
& m̃ces eis qui seruiunt dño. & in alio¬
loco. Ecce mnces eiꝰ cũ eo. qui reddet u¬
nicuiq scđm opꝰ suũ. Qd aut̃e conte¬
rant᷑. & conculeent᷑ assyrii. id ẽ ꝯtͣriȩ
fortitudines: & illud eugłicũ. ecce de
di uob̃ potestat̾e calcandi suꝑ serpen¬
tes & scorpiones & suꝑ omnẽ uirtu

Expanded text:
gloria, ab humero eorum tolletur, ut sublato gloria, ab humero eorum tolletur, ut sublato jugo Assyriorum videant requiem, quia bona est, et terram, quia uberrima est, et suppchar qui interpretatur est merces, ex virtutibus nomen accepit. Et in Propheta legimus: Est merces his qui serviunt Do et merces ejus cum eo , qui reddet unicuique secundum opus suum. Quod autem conterantur et conculcentur Assyrii, id est, contrariae fortitudines, et illud Evangelicum docet: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes, et sc
Abbreviated transcription (Latin):
is conculc̃ẽ eũ & auferet᷑ ab eis iugũ¬
eiꝰ & onus illiꝰ ab humero eoꝵ dollet᷑.
Postqͣm hericiꝰ habitaũit in deserta
babylone. & ꝓ agris irriguis. ac pro¬
fontib paludes cuncta õꝑuerint. sta
ut nichil pͥstini seminis & abundan¬
tiȩ in babylone resideat. ⁊uram̃tũ
dñi cõplebit᷑. & ueniet qͦd m̃te tracta¬
uit. ut conterat᷑ assyriꝰ in t̾ra eiꝰ. & in
montib illiꝰ conculcet᷑. Hostis quippe te¬
merariꝰ ñ solũ t̾ram di. & humiliora
q̃q̃ occupare festinat. s etiã eos qui in
seruitute di uirtutib ꝓfecerunt. ita
ut montib cõparentur. & dicat᷑ de
his. fundam̃ta eiꝰ in montib sc̃is. Et
nota ꝓpͥetatẽ. In t̾ra ꝯteret᷑. in montib
dĩ ab ipso dño conculcat᷑. Cũ eni om̃s
inimici positi fuerint sub pedib xp̃i.
ita ut nouissima destruatur mors:
tẽ auferet᷑ a sc̾is grauissimũ ugũ as¬
sẏrii. quo eos aute dep̃sserat: & onus.
siue ut lxx. tͣnstuleĩt. cadõs. id est

Expanded text:
em eum. Et auferetur ab eis jugumejus, et onus illius ab humero eorum tolletur. Postquam hericius habitaverit in deserta Babylone, et pro agris irriguis ac fertilibus paludes cuncta operuerint: ita ut nihil pristini seminis et abundantiae in Babylone resideat, juramentum Domini complebitur, et eveniet quod mente tractavit, ut conteratur Assyrius in terra ejus, et in montibus illius conculcetur. Hostis quippe temerarius, non solum terram Dei et humiliora quaeque occupare festinat, sed etiam eos, qui in Dei servitute virtutibus profecerunt, ita ut montibus comparentur, et dicatur de eis: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Et nota proprietatem. In terra conteritur: in montibus Dei ab ipso Domino conculcatur. Cum enim omnes inimici positi fuerint sub pedibus Christi, ita ut novissima destruatur mors, tunc auferetur a sanctis gravissimum jugum Assyrii, quo eos ante depresserat, et onus, sive ut LXX transtulerunt κῦδος, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
& confusionis: & dicet q̃ sequunt᷑. Locũ
istũ iudei int̾pretant᷑ carualit̃: Qͦd pꝰ qͣm
reu̾si st̃ debabylone. factum ẽẽ doc̃e
ñ pot̾unt. Neq enĩ babylonii seruier̃t
eis qui eos pͥus ceꝑant: nec uictis baby¬
loniis domos eor possedunt: neq ha¬
buerunt eos in seruos & ancillas. Re¬
stat igit᷑: ut iuxta fabulas suasdicant
de imꝑio hoc futurũ ẽe romano: Qb
suꝑatis in ultimo tẽpore. seruiture sint
eis gentes. quib aute seruierint. Propt̃
qͦd sequentes lit̾tam: spe se falsa decipi¬
unt. Quis eis concedit ut roma uocet᷑
babylon. & nabuchodonosor rex roma¬
ni imꝑii. Quomͦ cessauit exactor: qͥcuit
tributũ: Contͥuit dñs baculũ impior.

Expanded text:
confusionis: et dicet quae sequuntur. Locum istum Judaei interpretantur carnaliter, quod postquam reversi sunt de Babylone, factum esse docere non poterunt. Neque enim Babylonii servierunt eis, qui eos prius ceperant; nec victis Babyloniis, domus eorum possederunt: neque habuerunt eos in servos et ancillas. Restat igitur ut juxta fabulas suas de imperio hoc putent futurum esse Romano: quibus superatis in ultimo tempore, serviturae sint eis gentes, quibus ante servierint. Quod si sequentes litteram, spe se falsa decipiunt, quis eis concedet, ut Roma vocetur Babylon, et Nabuchodonosor rex Romani imperii? Quomodo cessavit exactor, quievit tr
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ diligit ds corripit: ⁊ castigat omnẽ
filiũ quem recipit. Et qͣsi filios nos
b. Hec ẽ uirga de qua & in alio psal¬
mo scͥptum ẽ. Uirga tua & baculus
tuus: ipsa me consolata sunt. Hȩc
ẽ uirga. ⁊ hoc uigũ qͦd ceruicib omĩ¬
ũ uult Saluator impon̾e. ut deposito
iugo nabugodonosor. portent iugũ
xꝑi. Qͦd siquis ablecerit atq ꝯtͥuerit.
statim de semine siue radice serpen¬
tis qͥ ẽ colub̃ tortuosus. egredientur
ant uolucres. Abiecto enĩ iugo di. &
ꝯtrita dñi disciplina: pͥmũ cogitatio¬
nib nr̃is sem̃ colubri radicatur. Scdo
de semine pessimo nascit᷑ regulꝰ qͥ rex
serpentiũ ẽ. & afflatu suo atq conspe¬
ctu homines occide dr̃: siue genimina
aspidũ. De quib in psalmo canit᷑. Ue¬
nenũ aspidum sub labiis eoꝵs. Quȩ pec¬

Expanded text:
enim diligit Dominus corripit, et castigat omnem filium quem recipit. Et quasi filios nos bis . Haec est virga de qua in alio Psalmo scribitur: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Haec est virga, et hoc jugum quod cervicibus omnium vult Salvator imponere, ut deposito jugo Nabuchodonosor, portent jugum Christi. Quod si quis abjecerit atque contriverit, statim de semine sive radice serpentis, qui est coluber tortuosus, egredientur ant volucres. Abjecto autem jugo Dei, et contrita Domini disciplina, primum in cogitationibus nostris semen colubri radicatur, secundo de semine pessimo nascitur regulus, qui rex serpentium est, et afflatu suo atque conspectu homines occidere dicitur: sive genimina aspidum, de quibus in Psalmo dicitur: Venenum aspidum sub labiis eoru
Abbreviated transcription (Latin):
nita pauꝑum: & pauꝑes fiducialit̃
requiescent. & int̾ire faciã in fame
radicẽ tuã: & reliquias tuas int̾ficiã.
Lxx. Anno quo mortuus ẽ rex achar.
factum ẽ uerbũ istud. Ne letemini a¬
lienigenȩ om̃s: ꝯtritum ẽ enĩ iugũ
eiꝰ qui ꝑcutiebat uos. Si quidẽ de se¬
mine serpentis egͥdientur genimina
aspidũ: ⁊ de geniminib eoꝵ egredient᷑
serpentes pennati. Et pascent᷑ pauꝑes
ꝑ eum. & pauꝑes homines in pace re¬
quiescent. Int̾ficiet in fame sem̃ tuum:
& reliquias tuas occidet. Nortuo a¬
obtentio. siue possessio. quẽ regẽ impi¬
issimum legimꝰ: fit pond istud suꝑ phy¬
listiim siue u̾bũ. Uiuente enĩ illo. et
regnante in peccatorib: nec pondꝰ ꝯtra
alienigenas. nec sermo di fieri pot̾at
ad ꝓpham. Qͦd quidẽ ⁊ supͣ dixisse me
memini: qͣndo oria mortuo uidit y¬
Saias dnm sedentẽ suꝑ thronũ excel¬

Expanded text:
peres fiducialiter requiescent, et interire faciam fame radicem tuam, et reliquias tuas interficiam. LXX: Anno quo mortuus est rex Achaz factum est verbum istud: Ne laetemini, alienigenae omnes, contritum est enim jugum ejus qui percutiebat vos. Siquidem ex semine serpentis egredientur genimina aspidum, et ex geniminibus eorum egredientur serpentes pennati. et pascentur pauperes per eum, et pauperes homines in pace requiescent. Interficiet autem in fame semen tuum, et reliquias tuas occidet. Mortuo Aobtentio, sive possessio, quem regem impiissimum legimus, fit pondus istud super Philisthiim, sive verbum. Vivente enim illo, et regnante in peccatoribus, nec pondus contra alienigenas, nec sermo Dei fieri poterat ad Prophetam. Quod quidem et supra dixisse me memini, quando Ozia mortuo, vidit Isaias D
Abbreviated transcription (Latin):
im dedit tͥ dõ alabore tuo. & a concus¬
sionetua. & a seruitute dura qua ande
serusti: sumes parabolã istã contͣ regẽ
babylonis & dices. Pro aduena id ẽ
braice. ger dr̃. Unde puto ⁊ moysi fili¬
um qͥ aduena erat in t̾ra. nominatũ a
patre gersan. Eigo gyoras ẽ u̾bũ hebra¬
icũ greca consuetudine declinatũ. Licet
quidã hebrei sermonis ignarus. grecã in
eo ethymologiam expͥmere conet᷑: ab eo
qͦd t̃renȩ rei curam habeat: Ge. enĩ inqͥt
tudo. Rursum ꝓmasal quã aqͥla & Sĩ¬
machꝰ. & theodotio parabolã tͥnstulerunt
est autẽ ordo. Postqͣm babylon deserta
fuerit inet̾num. ita ut habitatio bestia¬
tum sit: miserebit᷑ dñs iacob. eiꝰ uidelicet
qui ucia supplantauit: & eliget adhuc is¬
rahel: eũ qͥ mente conspicit dm̃ & nota u̾

Expanded text:
concussione tua, et a servitute dura, qua ante servisti: sumes parabolam istam contra regem Babylonis, et dices. Pro advena, id est, braice GER   dicitur. Unde puto et Moysi filium, qui advena erat in terra, nominatum a patre, Gersam. . Ergo georas est verbum Hebraicum, Graeca consuetudine declinatum: licet quidam Hebraei sermonis ignarus, Graecam in eo etymologiam exprimere conetur, ab eo quod terrenae rei curam habeat: γῆ enim, inquittudo. Rursum pro MASAL   quam Aquila et Simmachus et Theodotio parabolam transtulerunt, Est autem ordo: postquam Babylon deserta fuerit in aeternum, ita ut habitatio bestiarum sit, miserebitur Dominus Jacob, ejus videlicet qui vitia supplantavit; et eliget Israel, eum qui mente conspic
Abbreviated transcription (Latin):
erroris absq ulla miscdia trucident᷑. ⁊
clem̃ti crudelitate ꝑeant: nulliꝰq mise¬
ream᷑ infantiȩ. ⁊ illa beatitudine digni
simꝰ beatus qui tenebit. ⁊ allidet par¬
uulos tuos ad petr̃a. Et erit babylos

Expanded text:
riuntur erroris, absque ulla misericordia trucidentur, ut riuntur erroris, absque ulla misericordia trucidentur, ut elementi crudelitate pereant, nulliusque misereamur infantiae, ut illa beatitudine digni simus! « Beatus, qui tenebit, et allidet parvulos tuos ad petram . » Pos
Abbreviated transcription (Latin):
filios ñ parcat ocłs eors. Inueni¬
mꝰ in genesi qͦd madian auctor
gentis medoꝵ fuerit: qui int̾p̃ta¬
tur mensura siue potentia. uł fortis.
Igit᷑ contͣ babylonios qͥ m̃te confu¬
si sunt suscitant᷑ a potente ⁊ forti d̃o.
ministre ad puniendũ fortitudines:
ut reddant unicuiq scłm oꝑa sua. In
quo enĩ mensi sunt: remetiet᷑ eis. Men¬
suram agitatã atq concussam. ⁊ ple¬
nam. ⁊ suꝑeffundentẽ restituent in si¬
nus eors. Qui nec argentũ nec aurũ
id ẽ nec eloquii pulchritudinẽ. nec acu¬
men ingenii. in quib sͥ ante plaude¬
bant recipiant: s penis afficiant. tru¬
cident paruulos. ac lactentib uteri
ñ misereant᷑ : ut magis misereant᷑atq
utinã ⁊ nos suscitemur a dño. ⁊ hec no¬
b det᷑ potestas. ut nec argentũ nec au¬
rũ uelimꝰ eloquentie ⁊ sapientiȩ secu¬
laris: s filios hereticors. ⁊ om̃s qͥ decep¬
ti st̃ int̾ficiamꝰ sagittis spũalib. id ẽ de

Expanded text:
filios non parcet oculus eorum. Invenimus in Genesi quod Madai auctor gentis Medorum fuerit, qui interpretatur mensura, sive a potente, vel forti. Igitur contra Babylonios, qui mente confusi sunt, suscitantur a potente et forti Deo ministri ad puniendum fortitudinis: ut reddant unicuique secundum opera sua. In qua enim mensura mensi sunt, remetietur eis. Mensuram agitatam atque concussam et plenam et supereffundentem restituent in sinus eorum . Qui nec argentum nec aurum, id est, nec eloquii pulchritudinem, nec acumen ingenii, in quibus sibi ante plaudebant, recipient: sed poenis afficient traditos; et parvulis ac lactentibus uteri non miserebuntur, ut magis misereantur. Atque utinam et nos suscitemur a Domino, et haec nobis detur potestas, ut nec argentum nec aurum velimus eloquentiae et sapientiae saecularis: sed filios haereticorum, et omnium qui decepti
Abbreviated transcription (Latin):
pullulent in urbib dñi Legimꝰ in eu¬
głio. qͦd diabolꝰ ab initio mendax sit
⁊ pat̾ eiꝰ id ẽ mendacii. Qͦd multi ñ
intelligentes: patr̃e diaboli uolunt ẽẽ
edrachonẽ. qͥ regnat in mari: quẽ he¬
brei appellant leuiathan. Et hoc pu¬
tant loco conuenire p̃senti iuxta lxx.
int̾pretes. qui dixer̃t ꝓ peccatis patͥs
ponã eã in possessionẽ hericii. & in
paludes aquarũ: & scopabo eã in seo¬
pa terens dicit dñs. Septuaginta.

Expanded text:
pullulent in urbibus Domini. Legimus in Evpullulent in urbibus Domini. Legimus in Evangelio , quod diabolus ab initio mendax sit et pater ejus, id est, mendacii, quod multi non intelligentes, patrem diaboli volunt esse draconem, qui regnet in mari, quem Hebraei appellant Leviathan. Et hoc putant loco convenire praesenti juxta LXX Interpretes, qui dixerunt: pro peccatis patris ponam eam in possessionem hericii, et in paludes aquarum: scopabo eam in scopa terens, dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
in hebreo scͥptum ẽ zeramrim: qͦd cȩ̃t̃i
sem̃ pessimoꝵ int̾pretati st̃. Non qͦ ipsum se
m̃ ꝑse ipsum malũ sit. ds̃ enĩ omĩa bo¬
na fecit: s ab his qͥ sua uoluntate st̃
pessimi sem̃ ortũ sit malũ: qͦd uolun¬
tate fit ñ natura. Unde & in danihel
legimꝰ: sem̃ chanaan & ñ uida. Et de
eugłium ego uos genui. & in eugłio.
quotqͦt eũ susceꝑunt. dedit eis potesta¬
tẽ. ut filii dĩ fierent. Omĩs enĩ qui fa¬
cit peccatũ: de diabolo ẽ. Huic gͥ p̃ci¬
pit᷑ semini: ut filios suos om̃s scilicet
cogitationes pessimas. ⁊ oꝑa mala p̃¬
paret occisioni. q̃ ex impiis nata st̃ pa¬
tribꝰ. haut dubium qͥn contͣrias signi¬
ficet fortitudines. Qͥ pessimi filii iđo
trucidant᷑ in iniquitatib patrũ suo¬
rũ. ne ultra consurgant & possideant
t̃ram q̃ a scis possideuda ẽ & implenda:
ut ciuitates in ea dñi construant᷑. Et
quia ũ est hominũ ꝑfecta uictoria. nͥ
enĩ dñs eustodierit ciuitatẽ. inuanuo

Expanded text:
in Hebraico scriptum est ZERA MRIM , quod caeteri semen pessimorum interpretati sunt. Non quod ipsum semen per seipsum malum sit: Deus enim omnia fecit bona ; sed ab his, qui sua voluntate sunt pessimi, semen ortum sit malum, quod voluntate fit, non natura: Unde et in Daniele legimus: Semen Chanaan et non Juda . Et de elium ego vos genui . Et in Evangelio: Quotquot eum receperunt, dedit eis potestatem ut filii Dei fierent . Omnis enim qui facit peccatum, de diabolo est. Huic igitur praecipitur semini, ut filios suos, omnes scilicet cogitationes pessimas, et opera mala, praeparet occisioni, quae ex impiis nata sunt patribus, haud dubium quin contrarias significet fortitudines. Qui pessimi filii ideo trucidantur in iniquitatibus patrum suorum, ne ultra consurgant et possideant terram, quae a sanctis possidenda est et implenda, ut civitates in ea Domini construantur. Et quia non est hominum perfecta victoria: Nisi enim Dominus custodierit civitatem, in vanum
Abbreviated transcription (Latin):
ft̃. Pilosi autẽ qͥ dicunt᷑ hebraice Si¬
Pro onocentauris qͦ qͦs lxx soli int̃p̃¬
tati sunt. imitantes gentiliũ fabulas.
qͥ dicunt fuisse ypocentauros: tres re¬
liqui int̃pretes ipsum posuer̃t ũbũ he¬
braicũ hihĩm: qͦd nos in ululas ũtimꝰ.
Ubi autẽ .lxx. dixer̃t cubieula faci¬
ent hericii in domib eors. ⁊ in hebrai¬
co positum ẽ hennim: aqͥla. Sĩmachꝰ.
n theodotio sirenas int̾pretati st̃. fig¬
nificantes uł bestias aliquas ẽẽ uł de¬
mones uixta errorẽ gentiliũ dulce
re ñ possunt. Porro onocentauri nom̃
ex asinis centaurisq cõpositũ: uidet᷑
mͥ significare eos qͥ ex parte aliqͥd hu¬
manũ sapiunt: ⁊ rursũ uoluptatib
& ceno turpitudinis adducunt᷑ ad
uitia. Dicit᷑ gͦ scd̾m tropologiã: qͦd
in fine mundi uł mortis uniꝰcuiꝰq
omĩs gła ⁊ suꝑbia chaldeoꝵ. & cor
fusio mundi recedit a nobis: & ita
sodomã ⁊ gomorram: Nec ultra
mundi istiꝰ futurus sit statꝰ. s ꝑeat.¬

Expanded text:
sunt. Pilosos autem qui dicuntur Hebraice SIPro onocentauris quoque, quos soli LXX interpretati sunt, imitantes gentilium fabulas, qui dicunt fuisse hippocentauros, tres reliqui interpretes ipsum posuere verbum Hebraicum IIM   quod nos in ululas vertimus. Ubi autem LXX dixerunt, cubilia facient hericii in domibus eorum, et in Hebraico positum est THANNIM , Aquila et Symmachus et Theodotio, sirenas interpretati sunt; significantes vel bestias aliquas esse, vel daemonas, juxta errorem gentilium dulce re non possunt. Porro onocentauri nomen, ex asinis centaurisque compositum, videtur mihi significare eos, qui ex parte aliquid humanum sapiunt; et rursum voluptatibus et coeno turpitudinis abducuntur ad vitia. Dicitur ergo secundum tropologiam, quod in fine mundi, vel mortis uniuscujusque, omnis fusio mundi, recedat a nobis; et ita Sodomam et Gomorrham; nec ultra mundi istius futurus sit status,
Abbreviated transcription (Latin):
ra huiꝰ mundi. ñ habitabit᷑ urbs
confusionis in ꝑpetuũ ⁊ nequaꝙͣm
eundẽ statũ recipiet. Non ibi ponet
tentoria sua qui int̾p̃tatur occiden¬
talis ⁊ uiesꝑtinus: ut in ea cupiat ha¬
bitare quã uidit ẽe desertã. Arabs
autẽ in p̃senti loco in bonã p artẽ
accipit᷑. qͦd semꝑ tendat ad finẽ. et
oblitus p̃teritoꝵ extendat se in pͥ¬
ora. Nec pastores requiescent ibi: qͥ
mansuetissimũ dm̃ gregẽ in hierłm
solent pascere. Sed eꝯtrario re¬
quiescent ibi bestie : de quib desta¬
tur ꝑsalmista dicens. Ne tradas
bestiis animã confitentẽ tibi ꝓ

Expanded text:
ra hujus mundi , non habitabitur urbs ra hujus mundi , non habitabitur urbs confusionis in perpetuum; et nequaquam eumdem statum recipiet. Non enim ponettentoria sua, qui interpretatur occidentalis et vespertinus; ut in ea cupiat habitare, quam viderit esse desertam. Arabs autem in praesenti loco in bonam partem accipitur: quod semper tendat ad finem, et oblitus praeteritorum, extendat se in priora. Nec pastores requiescent ibi, qui mansuetissimum Domini gregem in Jerusalem solent pascere; sed e contrario requiescent ibi bestiae, quas detestatur Psalmista, dicens: Ne tradas bestiis animam c
Abbreviated transcription (Latin):
rã. Non habitabit᷑ inet̾num. nec ing̾¬
dient᷑ eã ꝑ multas generationes. nec
tͣnsibunt ꝑ eam arabes. neq pastores
requiescent in ea: s requiescent ibi be¬
stiȩ. ⁊ replebunt᷑ domꝰ sonitu. E ac¬
cubabunt ibi syrenȩ. ⁊ demonia sal¬
tabunt ibi. & onocentauri habitabt̃:
& cubilia facient hfricii indomib
eori. Cito ueniet & ñ tardabit. Qđ
sequit᷑. & dies eiꝰ ñ ꝓtrahitur: asteris¬
cis notandum ÷. qui de theodotione
additi sunt. Medis aduersꝰ confusi
onis urbẽ suscitatis. qui nec aurũ
in bonis reputant nec argentũ. qͥ sa¬
gittis int̾ficiunt paruulos & lacten¬
tib ut̃is ñ miserebunt᷑. ⁊ suꝑ filios ñ
parcet oculꝰ eorp: urbs quondã incli¬
ta q̃ erat głosa in suꝑbia chaldeorẜ
qui int̃pretant᷑ quasi demonia. sic̃
subu̾tet᷑ quomͦ subu̾sa ẽ sodoma ⁊ go¬
morra. ut nullũ in ea maneat pͥstinȩ
mansionis uestigiũ: s pꝰ qͣm su̾it cȩlũ
nouũ ⁊ t̾ra noua. ⁊ p̃terierit figu¬

Expanded text:
rham; non habitabitur in aeternum; nec ingredietur eam per multas generationes; nec transibunt per illam Arabes: neque pastores requiescent in ea, sed requiescent ibi bestiae, et replebuntur domus sonitu, et accubabunt ibi sirenae, et daemonia saltabunt ibi, et onocentauri ibi habitabunt, et cubicula facient hericii in domibus eorum. Cito veniet et non tardabit. Quod sequitur: Et dies ejus non protrahentur,  asteriscis notandum est, quia de Theodotione addita sunt. Medis adversus cononis urbes suscitatis, qui nec aurum in bonis reputant, nec argentum, qui sagittis interficiunt parvulos, et lactantibus uteris non miserebuntur, et super filios non parcet oculus eorum. Urbs quondam inclyta quae erat in superbia Chaldaeorum, qui interpretantur quasi daemonia, sic subvertitur, quomodo subversa est Sodoma et Gomorrha, ut nullum in ea maneat pristinae mansionis vestigium; sed postquam fuerit coelum novum, et terra nova, et praeterierit figu
Abbreviated transcription (Latin):
menta uͦ t̃re. ⁊ in ꝓuerbiis legimus.
Ds̃ sapientia fundauit t̾̃ram. Et ad
iob loquit᷑ dñs. Ubi eras qͣndo fun¬
dabã t̾ram Non quo t̃ra habeat
fundam̃ta ꝓfunda mole deiecta:
s toluntas ⁊ podestas dĩ qua omĩa
ꝯtinentur. fundam̃ta illiꝰ appellan¬
da st̃. Ipse enĩ suꝑ maria fundauit
eã. ⁊ suꝑ flumina collocauit eã: et
ipse appendit eã suꝑ nichili Et e

Expanded text:
us: Deus sapientia fundavit terram . Et ad Job loquitur Dominus: Ubi eras quando fundabum terram ? Non quod terra habeat fundamenta profunda mole dejecta; sed voluntas et potestas Dei, qua omnia continentur, fundamenta illius appellanda sunt. Ipse enim super maria fundavit eam, et super flumina collocavit eam, et ip
Abbreviated transcription (Latin):
cedinis tuȩ dñe: quam abscondisti tim̃tib
te. Ergo absconditur di multa miscłia ab
his qͥ adhuc in timore sunt positi. & ꝑfecꝰ¬
tam di ñ habent caritatẽ: ut dum crudelẽ
audiunt diem dñi & insanabilem. in dig¬
nationis furorisq plenũ. peccare desistant.
Ponit᷑ quoq orbis uł terra in solitudinẽ. et
peccatores conteruntur de ea. quȩ prius
peccatoꝵ onere grauabatur: ut deletis
ꝑditisq scelerib. habitet ꝙ regnet in ter¬
ra sola iusticia. Om̃ stellȩ cęli & splendor
earum ñ expandent lum̃ suũ. Obtenebratꝰ
est sol in ortu suo: et luna non splendebit

Expanded text:
cedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus cedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Ergo absconditur multa Dei misericordia ab his qui adhuc in timore sunt positi, et perfectam Dei non habent charitatem, ut dum crudelem audiunt diem Domini, et insanabilem, et indignationis furorisque plenum, peccare desistant. Ponetur quoque orbis vel terra in solitudinem, et peccatores conterentur de ea, quae prius peccatorum onere gravabatur, ut deletis perditisque sceleribus, habitet et regnet in terra sola justitia. Quoniam stellae coeli, et splearum non expandet lumen suum. Obtenebratus est sol in ortu suo, et luna non splendebit
Abbreviated transcription (Latin):
uenerint dñi bellatores de t̾ra longinqͣ.
& om̃s manꝰ fuerint dissolutȩ. & cor pa¬
uidum. atq contritũ: tunc strophoma¬
ta quas nos tortiones uentris interp̃tati
sumus. & dolores tenebunt eos. similes
doloribꝰ parturientiũ. ꝑ quȩ ostendit᷑ tor¬
queri ꝓpria conscientia: & facies habere
cõbustas. eo igne quẽ sibi succenderant. Ꝙno¬
om̃s reuelata facie głam dñi contẽplan¬
tes: in eandem imaginẽ transtormamur
Unꝰ quisq stupebit ad proximũ suum: ui¬
dens eum in isdem esse torm̃tis. qͥb ipse
cruciatur. Ecce dies dñi uenit crudelis &
indignationis plenꝰ. & ux furorisq: ad po¬
nendam terrã in solitudinẽ: & peccatores
eius conterendos de ea. Pro t̾ra .lxx. orbẽ
enĩ dies uł iudicii uł mortis ad uenerit:
implebitur illud qđ in .ui. psalmo legitur.
In inferno autẽ qͥs confitebitur tͥ: Non ẽ enĩ
alud tempꝰ penitentiȩ: sed pęnarũ. E in¬
alio loco dicit᷑. Quã magna multitudo dul¬

Expanded text:
ni bellatores de terra longinqua, et omnes manus fuerint dissolutae, et cor pavidum atque contritum; tunc strophomata, quae nos torsiones ventris interpretati sumus, et dolores tenebunt eos, similes doloribus parturientium. Per quae ostenditur torqueri eos propria conscientia, et facies habere combustas eo igne, quem sibi succenderant: omnes revelata facie, gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur . Unusquisque stupebit ad proximum suum, videns eum in eisdem esse tormentis, quibus ipse cruciatur. Ecce dies Domini venit crudelis, et indignationis plenus, et irae furorisque, ad ponendam terram in solitudinem, peccatores ejus conterendos de ea. Pro terra Septuagintaenim dies vel judicii, vel mortis advenerit, implebitur illud quod in sexto psalmo legitur: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Non est enim illud tempalio loco dicitur: Quam magna multitudo dul
Abbreviated transcription (Latin):
pollutus: eũ int̾fectis. ⁊ confossis gladi¬
o. qui descendunt ad lapides laci
Lxx. Om̃s reges gentiũ dormier̃t in
honore: homo in domo sua. Tu autẽ
ꝓicieris in montib sic̃ abortiuũ. abho¬
minabilis & in uolutꝰ. ⁊ int̾fectꝰ gladio.¬
cũ descendentib ad fundam̃ta derre.
Reges gentiũ quib d̾s scđm canticũ
deut̃onomii gentes crediderat guber¬
nandas. qͥ concussi sunt a nabugodo¬
nosor. & tam̃ ñ subu̾si. quors nequa¬
qͣm regnat peccatum. s cor eoꝵ in
manu dĩ erat : miuime corruerunt.

Expanded text:
volutus cum interfectis, et confossis gladio, qui descendunt ad lapides laci. LXX: Omnes reges gentium dormierunt in honore, homo in domo sua. Tu autem projicieris in montibus sicut abortivum, abominabilis, et involutus cum interfectis gladio descendentibus ad fundamenta terrae. Reges gentium quibus Deus secundum Canticum Deuteronomii gentes crediderat gubernandas , qui concussi sunt a Nabuchodonosor, et tamen non subversi, quorum nequaquam regnat peccatum; sed quia cor eorum in manu Dei erat, minime corruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tabo in uirga iniqͥtates eoꝵ. &. infla¬
gellis peccata eors: miscdiam audem
meã non auferam ab eis. Et qͥescere
faciã suꝑbiã infideliũ: et arro gan¬
tiã fortium humiliabo. Lxx. Et
ꝑdam iniuriã iniquors: et iniuriã
suꝑboꝵ humiliabo. Cerbũ hebrai¬
cum gͣaoñ. qđ ꝑ spicue arrogantiã.
uerbũ expͥmentes. qͥa om̃is suꝑbus
promptus est adiniuriã. Ergo ꝓpte¬
rea dñs uisitat suꝑ orbis mala. ꝙ contͣ
impios iniqͥtates eoꝵs: ut cõprimatur

Expanded text:
tabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum: misericordiam autem meam non auferam ab eis. Et requiescere faciam superbiam infidelium: et arrogantiam fortium humiliabo. LXX: Et perdam injuriam iniquorum, et injuriam superborum humiliabo. Verbum Hebraicum GAON , quod perspicue arrogantiam verbum exprimentes: quia omnis superbus promptus est ad injuriam. Ergo prea Dominus visitat super orbis mala, et contra impios iniquitates eorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd coloris optimi atq sanguinei ÷
Et hõ mundissimo obriro qͦd hebra¬
ice dr̃ ophir. ⁊ aquila tͣnstulit spilo¬
ma ofir. qͦd nescio qͥd uolentes. lxx.
int̃pretati sunt lapide sophir. Est
autẽ indiȩ locus in quo aurum
optimũ optimũ nascit᷑. sic̃ in gene¬
si legimꝰ de fluiio physon. Iste ẽ qͥ
cireuit omnẽ t̾ram euilath: uͥ ẽ

Expanded text:
quod coloris optimi atque sanguinei est; quod coloris optimi atque sanguinei est; et homo mundissimo obrizo, quod Hebraice dicitur OPHIR , et Aquila transtulit σπήλωμα ὀφεὶρ, quod nescio quid volentes LXX interpretati sunt, lapidem de Sophir. Est autem Indiae locus, in quo aurum optimum nascitur; sicut in Genesi legimus de fluvio Phison: Iste est qui circumit omnem terram Evila
Abbreviated transcription (Latin):
humiliabit᷑: & qͥ se humiliat exaltabit᷑.
Legimꝰ & in alio loco. ꝑdam sapientiã
sapientiũ: & intelligentiã prudentiũ re¬
ꝓbabo. Non quo uera sapientia & pruden¬
tia uera ꝑdant᷑ a dño: sed falsi nominis
scientia qui sibi thesaurirant linguam
m̃dacii. & deficiunt scrutantes scruti¬
nio. & ponunt nichil loquentes. in cęłu
os suũ. Unde ꝓprie hereticoꝵ suꝑbia ue¬
ritatis iniuria nominat᷑. P reciosior erit
uir auro: & homo mundo obriro. Lxx.
terunt qͥ derelicti fuerint honorati
magis qm aurum excoctũ: & ho
nor abilior homo erit lapide so¬
phir in consũmatione mundi qñ
orbis redactus fuerit in solitu di¬
nem. & obtenebratus sol in ortu
suo. ⁊ luna splendorẽ suũ ñ dedit
tanta fient ab antixp̃o signa atq
portenta. ut iniqͥtate crescente refrigescat
caritas multoꝵ. ad decipiendos si
fieri pot̃ etĩa electos di. Tẽ p̃ciosior
erit uir auro qͦd hebraice dicit᷑ far̃.
& aquila int̃pretatus ẽ cirron

Expanded text:
liat, exaltabitur . Legimus in alio loco: Perdam sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobabo . Non quod vera sapientia et vera prudentia perdantur a Domino, sed falsi nominis scientia: qui sibi thesaurizant linguam mendacii, et deficiunt scrutantes scrutinio, et inveniunt nihil, loquentes iniquos suum. Unde proprie haereticorum superbia, veritatis injuria nominatur. Pretiosior erit vir auro: et homo mundo obrizo. LXX: Et erunt qui derelicti fuerint, honorati magis quam aurum excoctum: et homo honorabilior erit lapide Sophir. In consummatione mundi, quando orbis redactus fuerit in solitudinem, et obtenebratus sol in ortu suo, et luna splendorem suum non dederit, tanta fient ab Antichristo signa atque portenta, ut iniquitate crescente, refrigescat charitas multorum, ad decipiendos etiam si fieri potest electos Dei . Tunc pretiosior erit vir auro, quod Hebraice dicitur PHAZ , et Aquila interpretatus est κιῤῥὸν,
Abbreviated transcription (Latin):
suis securib succidunt. & fecere corriie¬
re. In fernꝰ qͦ conturbatus siue u̾sus in
amaritudine. in occursũ aduentꝰ ueri
nabugodonosor. Locꝰ supplicioꝵ atq cru¬
ciatuũ ẽ. in quo uidet᷑ diues purpura¬
tus: ad quẽ descendit ⁊ dñs ut uinetos
de carcere dimitt̾et. Possumꝰ infernum
occurrendẽ dic̃e & eũ angłm qͥ inferis
penisq p̃positus ẽ: qͥ susettauit om̃s gy¬
gantes: ꝓ quo alii raphaim. alii tita¬
nas tͣnstulerunt. Gygantes autẽ uo¬
cant᷑ iuxta ethuicoꝵ eonsuetudinẽ. qͥ
eos t̾rigenas estimant: qͦs tra genuerit.¬

Expanded text:
suis securibus succiderunt, et fecere corruesuis securibus succiderunt, et fecere corruere? Infernus quoque conturbatus, sive versus in amaritudinem, in occursum adventus veri Nabuchodonosor, locus suppliciorum atque cruciatuum est, in quo videtur dives purpuratus: ad quem descendit et Dominus, ut vinctos de carcere dimitteret. Possumus infernum occurrentem dicere et eum angelum qui inferis poenis praepositus est, qui suscitavit omnes gigantes: pro quo alii Raphaim, alii Titanas transtulerunt. Gigantes autem vocantur juxta Ethnicorum consuetudinem, qui eos terrigenas existimant, q
Abbreviated transcription (Latin):
tiebat plaga insanabili nationes:
ꝑsequebat᷑ eas crudelit̾: om̃is t̃ra conqͥ¬
euit ⁊ siluit. q̃ pͥus turbarũ ⁊ seditio¬
nis plena erat: in tautũ ut abietes
cedri libani letarent᷑. De quib in psal¬
mis scͥptum ẽ. Uineam de egẏpto tͣnstu¬
listi eiccisti gentes. & platitasti eã: ope¬
ruit montes umbra eiꝰ. & arbusta eiꝰ
cedros di. Has cedros di q̃ aliqͣndo pec¬
cauerunt. tradidit dñs suppliciis con¬
terendas. Unde in alio ꝑsalmo dr̃ Con¬
teret dñs cedros liban. Abietes autẽ ex¬
celsi qͥq & in dñi seruitute sublimes de¬
bent accipi. q̃ cõnsona uoce dixerunt.
Ex qͦ tu dormisti. Nota qͦd & mortis mors.
appellet᷑ dormitio. Non ascendit qͥ sueci¬
dat nos. Uicto enĩ forti. & direptis ua¬
sis ei ꝰ. etiã oȩt̾i satellites corruerunt. Un¬
de ⁊ dũs loquit᷑ in euglio. Ite in ignẽ
et̃aum: qͥ p̃paratus ẽ diabolo ⁊ angłis
eiꝰ Quantos isti lignoꝵ arborsq cesores

Expanded text:
tiebat plaga insanabili nationes, et tiebat plaga insanabili nationes, et persequebatur eas crudeliter, omnis terra conquievit, et siluit, quae prius turbarum, et seditionis plena erat, in tantum ut abietes, et cedri Libani laetarentur, de quibus in psalmis scriptum est: Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam. Operuit montes umbra ejus, et arbusta ejus cedros Dei . Has cedros Dei, quia aliquando peccaverunt, tradidit Dominus suppliciis conterendas. Unde in alio psalmo dicitur: Conteret Dominus cedros Libani . Abietes autem excelsi quique, et in Domini servitute sublimes debent accipi, quae consona voce dixerunt: Ex quo tu dormisti. Nota quod et mortis mors, appellatur dormitio. Non ascendet qui succidat nos. Victo enim forti, et direptis vasis ejus, etiam caeteri satellites corruerunt. Unde et Dominus loquitur in Evangelio : Ite in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo, et angelis ejus. Quantos isti lignorum arborumque caesores
Abbreviated transcription (Latin):
coq uirga & baculus impior. ꝓ quo
lxx. ugum int̃pretati sc̃. ꝑcutit nos
siue oppͥmit: quia noluimꝰ fustunere
iugũ leuissimum. nigũ saluatoris.
hic autẽ baculus et hec uirga insana¬
bili gentes furore cedebat. & fugientes
ꝑsequebat᷑ crudelit̃: ñ em̃dare uolens
traditos s occide. Tonquieuit & filu¬
it omĩs tr̃a: gauisa ẽ & exultarit. Abi¬
etes quoq lȩtate st̃ suꝑ te: & cedri li
bani Ex quo dormisti.: ñ ascendit qͥ
succidat nos. Infernꝰ subt̃ conturba¬
tus ẽ in occursum aduecitus tui: sus¬
eitauit tͥ gygantes. om̃s pͥncipes t̾rȩ.
Surrȩxerant de soliis fuis om̃s pͥnci¬
pes nationũ: unu̾isi respondebunt
& dicent tͥ. & tu uulneratus es siẽ ⁊
nos. nr̃i similis effectus es. Detracta ÷¬
ad inferos suꝑbia tua: concidit cada¬
uer tuũ. Subt̃ te sternet᷑ tinea et
putredo: & oꝑim̃tum tuũ er̃t uer¬
mes. Ad int̾itum regis impii qui ꝑcu¬

Expanded text:
coque virga et baculus impiorum, procoque virga et baculus impiorum, prougum interpretati sunt, percutit nos, sive opprimit; quia noluimus sustinere jugum levissimum, jugum Salvatoris. Hoc autem baculo et hac virga, insanabili gentes furore caedebat, et fugientes persequebatur crudeliter: non emendare volens traditos, sed occidere. Conquievit et siluit omnis terra: gavisa est, et exsultavit: abietes quoque laetatae sunt ascendit qui succidat nos. Infernus subtus conturbatus est in occursum adventus tui, suscitavit tibi gygantes. Omnes principes terre surrrexerunt de soliis suis, omnes principes nationum. Universi respondebunt et dicent tibi: Et tu vulneratus es sicut et nos, nferos superbia tua, concidit cadaver tuum; subter te sternetur tinea, putredo et operimentum tuum erunt vermes. Ad interitum regis impii, qui percu
Abbreviated transcription (Latin):
is incipite. Pro diu̾sitate qͥppe peccati
iudicii ordo disponit᷑: tit qui minus
deliquerint ante purgent᷑. nouissi¬
mꝰ autẽ inimicus destruat᷑ mors. Cũ
g isit de seruitute ddura fũit lib̾atus:
Sumet parabolã contͣ regem babylo¬
nis. quã debemꝰ intelligere ut para¬
bolam. Si enĩ ꝯtra nabugodonosor
sermo ẽ. & simplex hystoriȩ exposi¬
tio: quomͦ parabola dr̃. q̃ nulli alt̃i pa¬
exactor qui exigere consueũat usq ad
one adnĩca. Dimitte nobis debita nr̃a:
fic̃ ⁊ nos dmitcimꝰ debitorib nr̃is. Huic
tit in carcerẽ. ⁊ exigit usq ad peccatũ
minimũ. Deniq & pautꝰ apłs in corm¬
tho fornicantẽ qui uxore patris acce
ꝑat: pͣhiletum & hermogenẽ tradidit
exactori. & de his exactorib etiã supͣdi¬
citur. Popłs m̃s. exactores ur̃i dep̃dant᷑
uos: & qui repetunt dominant᷑ ur̃i Pro
tributo aquila famẽ int̾pretatus ẽ. Sub¬
lato enĩ a nobis sponso. famẽ patim᷑ ũbi

Expanded text:
is incipite . Pro diversitate quippe peccati, judicii ordo disponitur: ut qui minus deliquerint, ante purgentur. Novissimus autem inimicus destruatur mors. Ergo cum Israel de servitute dura fuerit liberatus, sumet parabolam contra regem Babylonis, quam debemus intelligere ut parabolam. Si enim contra Nabuchodonosor sermo est, et simplex historiae expositio, quomodo parabola dicitur, quae nulli alteri exactor, qui exigere consueverat usque aone Dominica: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Huic tit in carcerem et exigit usque ad peccatum minimum. Denique et Paulus apostolus Corinthium fornicantem, qui uxorem pa Phygellum et Hermogenem tradidit exactori . Et de his exactoribus etiam supra dicitur: Populus meus exactores vestri depraedantur vos; et qui repetunt, dominator vestri. Pro tributo, Aquila famem interpretatus est. Sublato enim a nobis sponso, famem patimur verbi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetatẽ nr̃a lingua ñ expͥmit. Scriptũ
est de deo in alio loco. Qui numerat mul¬
titudinẽ stellarũ: & omnib eis nomina
uocat. Quando gͥ dies dñi uenerit ad
ponendu orbem terrarũ in solitudinem.
&e peccatores de eaᷤ penitus auferendos: tẽ
ad cõparationẽ diuinȩ maiestatis stellȩ
celi & om̃is splendor earũ retrahent lu¬
men suũ. Nec mirũ ẽ hoc de minoribus
stellis dicere: cũ etiã sol obtenebrẽscat in
ortu suo. & luna splendorẽ solitũ ñ ha¬
beat. Illud autẽ qͦd .lxx. transtuler̃t qđ
stellȩ & orion & om̃is ornatus cȩli obtene¬
le. stellȩ quȩ in cęlo sunt ñ appareant.
Nec mirũ hoc dixisse de sole: cũ etiam
plena luna et tota nocte fulgente pleraq
astra ñ luceant. Esse autẽ etiam ꝑ diem
stellas in cȩlo. ꝓbat solis deliquium: qđ
qͣndo umbra terrȩ ut phylosophi dispu¬
tant. & obiecto orbe lune fuerit obscu¬

Expanded text:
proprietatem nostra lingua non exprimit. Scriptum proprietatem nostra lingua non exprimit. Scriptum est de Deo in alio loco: Qui numerat multitudinem stellarum: et omnibus eis nomina vocat. Quando igitur dies Domini venerit ad ponendum orbem terrarum in solitudinem, et peccatores de ea penitus auferendos ; tunc ad comparationem divinae majestatis, stellae coeli, et omnis splendor earum retrahent lumen suum. Nec mirum est hoc de minoribus stellis dicere, cum etiam sol obtenebrescat in ortu suo, et luna splendorem solitum non habeat. Illud autem quod LXX transtulerunt, quod stellae et Orion, et omnis ornatus coeli obtenele, stellae quae in coelo sunt non appareant. Nec mirum hoc dixisse de sole, cum etiam plena luna, et tota nocte fulgente, pleraque astra non luceant. Esse autem etiam per diem stellas in coelo, probat solis deliquium, quod quando umbra terrae, ut philosophi disputant, et objecto orbe lunae fuerit obscu
Abbreviated transcription (Latin):
habebunt. Et obtenebrabunt᷑ sole orien¬
te: et luna ñ dabit lum̃ suũ. Pro eo qđ
nos int̃pretati sumus splendor. earũ. haud
dubium qͥnstellarũ: aquila & theodotion
ipsum uerbum posuerunt hebraicũ. xile¬
em. Pro qͦ.lxx.orionẽ tnͣstulerunt: ad den¬
des de suo. & om̃is ornatꝰ celi. Qd obȩlo
p̃notandum ẽ. Orionẽ autẽ gentilium fa¬
bulȩ dicunt xxͣ duas hab̾e stellas: equib qͣ¬
tuor t̾ciȩ magnitudinis sunt. nouẽ qͣrtȩ.
rursum aliȩ nouẽ quintȩ  & ab aliis appel¬
lant᷑ bootes. Legimꝰ quoq in iob hẏadas &
uesꝑum. & arcturũ. & thesauros siue in¬
teriora austri. De qͥb in suo loco dicendũ
est. Nec putare debemꝰ apud hebreos has
stellas his appellari nominib quȩ grecus
sermo sonat &e latinꝰ. s ꝓpͥa habere uoca¬
bula. Sicut enĩ d̾s uocauit lucẽ diem. &
firmam̃tũ cęlũ. & aridam t̾ram. & congre¬
gationes aquarũ maria: sic & singłas
stellas suis appellauit nominib. Quoꝵ

Expanded text:
habebunt: et obtenebrabuntur sole oriente, et luna non dabit lumen suum. Pro eo quod nos interpretati sumus, splendor earum, haud dubium quin stellarum Aquila et Theodotio ipsum verbum posuerunt Hebraicum CHISILEEMomnis ornatus coeli, quod obelo praenotandum est. Orionem autem gentilium fabulae dicunt viginti duas habere stellas, e quibus quatuor tertiae magnitudinis sunt, novem quartae, rursum aliae novem quintae, et ab aliis appellantur Bootes. Legimus quoque in Job, Hyadas, et Vesperum, et Arcturum, et thesauros, sive interiora Austri , de quibus in suo loco dicendum est. Nec putare debemus apud Hebraeos has stellas his appellari nominibus, quae Graecus sermo resonat et Latinus: sed propria habere vocabula. Sicut enim Deus vocavit lucem, diem; et firmamentum, coelum; et aridam, terram; et congregationes aquarum, maria ; sic et singulas stellas suis appellavit nominibus, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
cendes. hoc enĩ dñi saluatoris ẽ ut uin¬
ctos de inferis lib̾et: S ad infernum
traheris inuitꝰ ut qͥ ꝑ uirtutes pot̾as
ad excelsa conscende. ꝑ uicia detraharis
ad penas. Seĩ pennas habent aquile.⁊
penuas columbe. ut possint dicere uo¬
labo & requiescã. Impii autẽ & egypti¬
ors similes demersi sunt quasi plubũ
in aquis uehem̃tib. & demersi in ꝑfundũ

Expanded text:
i Salvatoris est, ut vinctos de inferis liberet, sed ad infernum detraheris invitus, ut qui per virtutes poteras ad excelsa conscendere, per vitia detraharis ad poenas. Sancti pennas habent aquilae, et pennas columbae, et possunt dicere: Volabo, et requiescam . Impii autem et Aegyptiorum similes, demersi sunt quasi plumbum in aquis vehementissimis, et demersi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
loco leuat scãs manus. ut ñ solũ leuet
manus. s etiã cõsoletur manu . ne dicat
pauꝑi.cras ueni et accipe. s ut pauꝑiem
eiꝰ & necessitatẽ p̃senti miscdia consolet᷑.
Et ingrediant᷑ portas duces. Lxx. Aꝑi¬
te pͥncipes. Huces ȩccłȩ ingrediuntur
portas myst̾ioꝵ dĩ. & scripturarũ sacra¬
m̃ta cognoscunt. habentes clauẽ scientiȩ
ut apiant eas creditis sibi popłis. Unde
p̃cipit᷑: ut magistri aꝑiant. & discipłi ingre¬
diant᷑. Ego mandaui sc̃ificatis meis. Pro
qͦ. lxx. go p̃cipiã & ego adducã eos. Ipse eñ
sc̃ificauit ministros suos: ut & qͥ scĩficat et
qͥ sc̃ificant᷑. ex uno om̃s sint. Qui et in alio
ut faciant quȩ p̃cepta sunt. Et uocaui for¬
tes meos in ira mea: exultantes in gła mea.
Lxx. Gygantes ueniunt implere furorẽ

Expanded text:
loco levat sanctas manus, ut non solum levet loco levat sanctas manus, ut non solum levet manus, sed etiam consoletur manu: ne dicat pauperi: cras veni, et accipe; sed ut pauperiem ejus, et necessitatem praesenti misericordia consoletur. Et ingrediantur portas duces. LXX: Aperite principes. Duces Ecclesiae ingrediuntur portas mysteriorum Dei, et Scripturarum sacramenta cognoscunt, habentes clavem scientiae, ut aperiant eas creditis sibi populis. Unde praecipitur, ut magistri aperiant, et discipuli ingrediantur. Ego mandavi sanctificatis meis. Pro quo LXX: Ego praecipiam, et ego adducam eos. Ipse enim sanctificat ministros suos, ut et qui sanctificat et qui sanctificantur, ex uno omnes sint. Qui et in alio ut faciant quae praecepta sunt . Et vocavi fortes meos in ira mea: exsultantes in gloria mea. LXX: Gigantes ve
Abbreviated transcription (Latin):
deret moyses & audiret uocẽ di. intrauit
tenebras & caliginẽ: posuit enĩ d̾s tenebraᷤᷤ
latibulum suum.&. nubes & caligo in cir¬
cuitu eius: Alterũ docet sic nos ad excel¬
sa eccłasticoꝵs dogmatũ debere conscen-¬
nũ in monte campestri: qnͣdo sibi humili¬
tate dicebat. Ego autẽ iudicaui nicħ me
scire in uobis nisi iħm xp̃m: et hunc cru¬
cifixum. Hoc autẽ signum & in suꝑiorib
leuauit ipse qui ortus ẽ de radice iesse. in
nationib: ut congregaret ꝑditos isrł.
Exaltate uocẽ: leuate manũ. Pro qͦ lxx.
transtuler̃t: consolamini manũ. Exaltat
uocẽ qͥ de subliminib loquit᷑. et p̃sentia
sicut breuia & transitoria contemnit:
qͥ audit ab eodẽ ysaia. suꝑ montẽ exccel¬
sũ ascende qͥ eugłrzas syon. leua in forti¬
tudine uocẽ tuã qͥ eugłrzas ierłm. & le¬
uat manũ. qͥ potest cũ dđ dicere. elȩuatio
manuũ meaꝵ sacͥficiũ uesꝑtinũ: & qͥ in oĩ

Expanded text:
deret Moyses, et audiret vocem Dei, intravit deret Moyses, et audiret vocem Dei, intravit tenebras et caliginem. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum: et nubes et caligo in circuitu ejus . Alterum docet, sic nos ad excelsa ecclesiasticorum dogmatum debere conscen sibi humilitate dicebat: Ego autem judicavi nihil scire me in vobis, nisi Jesum Christum, et hunc crucifixum. Hoc autem signum, et in superioribus levabit ipse, qui ortus est de radice Jesse in nationibus, ut congregaret perditos Israel. Exaltate vocem, levate manum. Pro quo LXX transtulerunt: Consolamini manum. Exaltat vocem qui de sublimibus loquitur, et praesentia quasi brevia, et transitoria contemnit. Qui audit ab eodem Isaia: Super montem excelsum ascende qui evangelizas Sion. Eleva in fortitudine vocem tuam quam, qui potest cum David dicere: Elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum ; et qui in omni