comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed cũ minime int̾na cognoscimꝰ.¬
Cum uͦ illa utcũq ꝑcipimꝰ ista
non utcũq iudicamus: qͥa tanto
quisq subtilius de tenebris iudi¬
cat. quanto ei uerius se claritas
lucis ostentat. Qui enĩ luce̾ ui-¬
d&. scit quid de tenebris ęstun&
Nam qui candorẽ lucis ignorat.¬
& obscura pro lucidis approbat
Bene autẽ subdit᷑. Aut factore
suo purior erit uir: Quisquis
de ꝑcussione murmurat: quid
aliud quã iusticiam ferientis ac.¬
cusat: Puriorẽ se gͦ uir factore
suo estimat. si contra flagellum
querelam parat: eumq sibi pro¬
culdubio postponitꝰ. cũ eius iu¬
dicium de sua afflictione redar.¬
guit. U̾t gͦ homo rep̃hendẽ non
audeat iudicẽ culpȩ: hc̃ humilit̾
cogit&e auctorẽ naturȩ: qͥa qͥ mire¬
hominẽ ex nichilo fȩcit: factũ im-¬
pie non affligit. Quod t̾c̃ eliphar
didicit: cũ uocẽ quasi aurȩ lenis
audiuit. In consideratione naq
diuinȩ magnitudinis discit᷑: quã

Expanded text:
sed cum minime interna cognoscimsed cum minime interna cognoscimCum vero illa utcunque percipimus, ista non utcunque judicamus, quia tanto quisque subtilius de tenebris judicat, quanto ei verius claritas lucis constat. Qui enim lucem videt, scit quid de tenebris aestimet. Nam qui candorem lucis ignorat, et obscura pro lucidis approbat. Bene autem subditur: 170 Aut factore suo purior erit vir? Quisquis de percussione murmurat, quid aliud quam justitiam ferientis accusat? Puriorem se ergo vir factore suo existimat, si contra flagellum querelam parat; eumque sibi procul dubio postponit, cujus judicium de sua afflictione redarguit. Ut ergo homo reprehendere non audeat judicem culpae, hunc humiliter cogitet auctorehominem ex nihilo fecit factum impie non affligit. Quapropter male didicit, cum vocem quasi aurae lenis audivit. In consideratione namque divinae magnitudinis discitur quam
Abbreviated transcription (Latin):
stare. ẽ: represso nr̃ȩ corruptioniᷤᷤ
obstaculo. ad cognitionẽ uerita¬
tis incipere exire. Unde & nubẽ
in tabernaculum descendentem.
ifrahelitȩ elonginquo cernentes.
in papilionũ suoꝵ ostiis stetisse
iam ex habitaculo carnis ꝓcedus
Quia gͥ humana mens. qͣntalibe
se uircute tetendĩt. uix de inti¬
mis extrema cognoscit: recte ñẽ
dr̃: & uocẽ quasi aurȩ lenis au¬
diui. Sed qm̃ cũ de se saltẽ paru̾
nobis diuina cognitio exhibet:
infirmitatis nr̃ę ignorantiã ꝑfe¬
cte doc&: qui uocem aurȩ lenis
audiuit. dicat quȩ ex ipsa hac
auditione didicerit. Sequitur.
iustificabit᷑: aut factore suo pu¬
rior erit uir: Humana iusticia.
sticia. ẽ: quia & lucerna in tenebriꝰ
fulgere cernit᷑ sed in solis radio
posita tenebricat᷑. Quid gͦ eliphir
raptus in contemplatione cognõ.¬
uit: nisi quod iustificari homo dĩ
comparatione non possit: Recta
nãq credimꝰ. quȩ exteriꝰ operam᷑

Expanded text:
stare, est represso nostrae corruptionis stare, est represso nostrae corruptionis obstaculo, ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde in tabernaculum descendente Israelitae e longinquo cernentes, in papilionum suorum ostiis stetisse si jam ex habitaculo carnis procedunt. Quia igitur humana mens quantalibet se virtute tetenderit, vix de intimis extrema cognoscit, recte nunc dicitur: Et vocem quasi aurae lenis audivi. Sed quoniam cum de se saltem parum nobis divina cognitio exbibet, infirmitatis nostrae ignorantiam perfecte docet, qui vocem aurae lenis audivit, dicat quae ex ipsa hac auditione didicerit. Sequitur: justificabitur, aut factore suo purior erit vir? 67. Justitia stitia est: quia et lucerna in tenebris fulgere cernitur, sed in solis radio posita tenebratur. Quid ergo Eliphaz raptus in contemplatione cognovit, nisi quod justificari homo Dei comparatione non possit? Recta namque credimus quae exterius operamur,
Abbreviated transcription (Latin):
uultũ suum pallio: & ingressus
stetit in ostio speluncȩ. Post au¬
rȩ tenuis sibilum. uultũ suum
ꝓpħa pallio oꝑit: quia in ipsa
subtilissima contemplatione ue.¬
ritatis. quanta ignorantia homo
tegat᷑ agnoscit. Uultui nãq pal¬
lium suꝑducere. ẽ: ne altiora menᷤ
querere audeat. hanc ex consicłati¬
one ꝓpriȩ infirmitatis uelare:
ut nequaquã intelligentiȩ oculoᷤᷤ.
ultra se p̾cipitant̾ aperiat: sed ad
hoc quod app̃hende non ualet.
reuerent᷑ claudat. Qui hec agens:
in spelunce ostio stetisse describit᷑
Quid nanq spelunca nr̃a. ẽ. nͥ hȩc
corruptionis habitatio: in qͣ adhuc
ex uetustate retinemur : S cum
aliquid ꝑcipere de cognitione di¬
uinitatis incipimus: quasi iam in
speluncȩ nr᷑ȩ ostio stamus. Quia e¬
nĩ ꝓgredi ꝑfecte non possumꝰ: ad
cognitionem tam̃ ueritatis inhian¬
tes. iam aliquid de libertatis aura
captamus. In ingressu gͦ spelunce

Expanded text:
vultum suum pallio, et ingressus vultum suum pallio, et ingressus stetit in ostio speluncae Ibidem. Post aurae tenuis sibilum, vultum suum propheta pallio operuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis, quanta ignorantia homo tegatur, agnoscit. Vultui namque pallium superducere est ne altiora mens quaerere audeat; hanc ex consideratione propriae infirmitatis velare, ut nequaquam intelligentiae oculos ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valet, reverenter claudat. Qui haec agens in speluncae ostio stetisse describitur, quid namque spelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cognitione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus: Quia enim progredi perfecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae
Abbreviated transcription (Latin):
ecce dñs transit. spc̃ grandis. & for-¬
tis. subuertens montes. & conterens
petras. ante dñm: ilico adiunxit:
non in spũ dñs. Et post spm̃ cõmo¬
tio: non in cõmotione dñs. & post
cõmotionẽ ignis: non in igne dñs:
Et post ignẽ sibilus aurę teniuis:
tes. & petras conterit: quia pauor
qui ex aduentu eius irruitꝰ & al¬
titudinẽ cordis nr̃i deicit: & duri¬
ciã liquefacit. Sed sp̃ui cõmotionis.
nimirũ mens cũ in contemplatio¬
nis sullimitate suspendit᷑: qͥcquid
ꝑfecte conspicere p̃ual&. ds̃ ñ. ẽ:
Cũ uͦ subtile aliquid conspicit: hoc
est quod de incõp̃hensibili substan-¬
tia ȩtͣnitatis audit. Quasi eni sibi¬
lum tenuis aurȩ ꝑcipimꝰ: cum sa¬
porẽ incircumscriptȩ ueritatis. con¬
templatione subita subtilit̾ degu¬
stamus. Tunc gͦ uerũ. ẽ. quod de
dño cognoscimus: cũ plene nos
aliquid de illo cognoscere ñ posse
sentimus. Unde bene illic subdit᷑.
Quod cũ audiss& helias. oꝑuit

Expanded text:
nus transit, spiritus grandis et fortis, subvertens montes et conterens petras ante Dominum; illico adjunxit: Non in spiritu Dominus; et post spiritum commotio, non in commotione Dominus; et post commotionem ignis, non in igne Dominus; et post ignem sibilus aurae tenuistes, et petras conterit, quia pavor, qui ex adventu ejus irruit, et altitudinem cordis nostri dejicit, et duritiam liquefacit. Sed spiritui commotionis, emplationis sublimitate suspenditur, quidquid perfecte conspicere praevalet Deus non est. Cum vero subtile aliquid conspicit, hoc est quod de incomprehensibili substantia aeternitatis audit. Quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita subtiliter degustamus. Tunc ergo verum est quod de Deo cognoscimus, cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: Quod cum audisset Elias, operuit
Abbreviated transcription (Latin):
stã dr̃. Hiri sanguinũ. & dolosi ñ
dimidiabunt dies suos. Dies qͥppe¬
dimidiare ẽ: tempus uttȩ male
in uoluptatibus ductũ. ad pęni¬
tentiȩ lamenta diuidẽ: atq hoc
ad bonũ usum partiendo repara¬
re. Sed iniqui dies suos nequaꝗͣ
dimidiant: quia ꝑuersam mentẽ
nec in extremo tempore ĩmittañ
Quod contra bene paulus ad mo¬
n& dicens. Redimentes tempꝰ: qm̃
dies mali sunt. Tempus quoq redi¬
mimꝰ: quando anteactam uitã. quã
lasciuiendo ꝑdidimꝰ: flendo repa¬

Expanded text:
st: Viri sanguinum et dolosi non dimidiabunt dies suos. --Dies dimidiare, est tempus vitae malae in voluptatibus ductum ad poenitentiae lamenta dividere, atque hoc ad bonum usum partiendo reparare. Sed iniqui dies suos nequaquam dimidiant, quia perversam mentem nec in extremo tempore immutant. Quo contra bene Paulus admonet, dicens: Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Tempus quippe redimimus, quando anteactam vitam, quam lasciviendo perdidimus, flendo repa
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e oculis. claritatẽ suam tenuit̃
demonstrat. Quod bene ipsa legis
acceptione signatur: cũ dr̃. quia
rũ. uel aliquid potest: qui unus
semꝑ. & idem ꝑmanens. intelligi
partilit̾ non potest. Et̃ tam̃ asuis
fidelibus participari dr̃: cũ in eiꝰ
substantia pars nullatenꝰ admittat᷑.
Sed quia hunc expͥmere ꝑfecto ser¬
mone ñ possumꝰ: humanitatis nr̃ȩ
modulo quasi infantiȩ imbecillitãte
p̃pediti. eũ aliquatenus balbutien-¬
do resonamus. Quia uͦ & in magna
contemplatione subleuati. subtile
quid de ęt̾nitatis cognitione ꝑtin.¬
gimꝰ: sacrȩ historiȩ uerbis ostendit᷑.
cũ de cognitione dei ꝓpħa nobilis¬

Expanded text:
nostrae oculis claritatem suam tenuiter nostrae oculis claritatem suam tenuiter demonstrat. Quod bene ipsa legis acceptione signatur, cum dicitur, quia rum, vel aliquid potest, qui unus semper et idem permanens, intelligi partiliter non potest, et tamen a suis fidelibus participari dicitur, cum in ejus substantia pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfecto sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infantiae imbecillitate praepediti, eum aliquatenus balbutiendo resonamus. Quia vero et in magna contemplatione sublevati, subtile quid de aeternitatis cognitione pertingimus, sacrae historiae verbis ostenditur, cum de cognitione Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
aure lenis. nͥ cognitio scĩ sp̃c desi¬
gnat᷑: qui de patre ꝓcedens. & de
eo quod . ẽ. filii accipiens. nr̃ȩ te.
nuit᷑ noticiȩ infirmitatis infundi
tur: Qui tam̃ suꝑ apłos ueniens.
Qexteriorẽ sonũ. tanquã ꝑ uehe
mentẽ spm̃ demonstrat᷑: cũ dicit᷑¬
lictusq est repente de cȩlo sonus:¬
Sanctus enĩ sp̃c. cũ se noticiȩ huma¬
nȩ infirmitatis insinuat: & sõnitu
uehementis spc̃. & uoce aurȩ lenis
expͥmit᷑: quia uidelic& ueniens. &
uehemens. ẽ. & lenis. Lenis: qͥa no-¬
ticiã suã quatinus cognosci utcũq
ualeat. nr̃is sensibus temperat: ue¬
hemens: quia quantũlib& hanc tẽ-¬
ꝑ&. aduentu tam̃ suo infirmita.¬
tis nr̃ȩ cecitãtẽ illuminando ꝑtur¬
bat. Illustratione enĩ sua nos lenit̃
tangit: sed inopiã nrãm immanit̃
concutit. Uox ergo dei quasi aurȩ¬
lenis auditur: quia in hac adhuc
uita positis contemplatoribꝰ suis.
nequaquã se diuinitas sicut est
insinuatꝰ. sed lippientibus m̃tis

Expanded text:
de condito homine Moyses insinuat, dicens: Creavit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit illum . Et sicut per expressionem Sapientiae de eodem Filio quidam sapiens dicit: Candor est enim lucis aeternae . 168 Et sicut Paulus ait: Qui cum sit splendor gloriae, ac figura substantiae ejus . Cum ergo aeterniSanctus enim Spiritus cum se notitiae humanae infirmitatis insinuat, et sonitu vehementis spiritus, et voce aurae lenis exprimitur; quia videlicet veniens, et vehemens est et lenis: lenis, quia notitiam suam, quatenus cognosci utcunque valeat, nostris sensibus temperat; vehemens, quia quantumlibet hanc temperet, adventu tamen suo infirmitatis nostrae caecitatem illuminando perturbat. Illustratione enim sua nos leniter tangit, sed inopiam nostram immaniter concutit. lenis auditur, quia in hac adhuc vita positis contemplatoribus suis, nequaquam se Divinitas sicut est insinuat, sed lippientibus mentis
Abbreviated transcription (Latin):
pe dispensationẽ transire habuit:
ꝑ diuinitatis uͦ potentiã. qͣ ubiq
presens. ẽ. stare. Uoces gͥ cecitatis
nr̃ȩ. dñs audire transiens dicit᷑.
quia humanȩ miseriȩ factus ho¬
mo miseret᷑. Stans autẽ lucẽ
reparat: quia infirmitatis nr̃e
tenebras. ex uirtute diuinitatis
illustrat. Bene gͦ postquã dictũ
est cũ sp̃c me presente transir&:
subditur: stetit quidam cuiꝰ non
agnoscebam uultũ. Ac si aꝑte di¬
ceretur. Eum quẽ ꝑ transitum
sensi: non transire dep̾hendi Ipse
est gͦ qui transit: ipse qui stat. ħran¬
sit enim. quia teneri cognitus ñ
ual&: stat autẽ: quia in qͣntũ
cognoscit᷑. in cõmutabilis appare
Quia gͦ raptĩ is qui semꝑ idem ẽ
cernitur: simul deus. & transiens.
& stans uidetur. Uel certe stare
eius est nulla mutatione uariari
siẽ ad moysen dr̃. Ego sum qͥ sum
Et sic̃ hunc iacobus insinuat di¬
cens. Apud quẽ non. ẽ. transmu.¬
tatio: nec uicissitudinis obum.¬

Expanded text:
pe dispensationem transire habuit; pe dispensationem transire habuit; per divinitatis vero potentiam, quia ubique praesens est, stare. Voces igitur caecitatis nostrae Dominus audire transiens dicitur, quia humanae miseriae factus homo miseretur. Stans autem lucem reparat, quia infirmitatis nostrae tenebras ex virtute divinitatis illustrat. Bene ergo, postquam dictum est: Cum spiritus me praesente transiret, subditur: Stetit quidam, cujus non agnoscebam vultum. Ac si aperte diceretur: Eum quem per transitum sensi, non transire deprehendi. Ipse est ergo qui transit, ipse qui stat. Transit enim, quia teneri cognitus non valet; stat autem, quia in quantum cognoscitur, incommutabilis apparet. Quia ergo raptim is qui semper idem est cernitur, simul Deus est transiens et stans videtur. Vel certe stare ejus est nulla mutatione variari, sicut ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum . Et sicut hunc Jacobus insinuat, dicens: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obum
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. ẽ. stetit. Om̃is quippe cre¬
atira. quia ex nichilo facta est.
& ꝑ sem& ipsam ad nichilũ tendit:
non stare hab& sed defluere. Ra-¬
tionalis uͦ creatura. eo ipso qͦ ad
imaginẽ auctoris. ẽ. condita: ne
ad nichilũ transeat figit᷑. Irratio¬
nalis autẽ nequaquã figit᷑. sed do¬
nec uisionis suȩ ministerio uniu̾¬
sitatis speciẽ impleat: transeundo
tardatur. Nam & si cȩlum. ac t̾ra
ꝓ eoꝵ usu quibus seruiunt in me¬
lius mutanda ꝑseuerant. Stare gͦ
solius creatoris. ẽ. ꝑ quẽ cuncta
non transeuntẽ transeunt : & in qͦ
aliqua ne transeant retinentur
Unde &e redemptor nr̃. quia diui-¬
nitatis eius status cãpi ab humana
mente non potuit: hunc nobis
ad nos ueniens. creatus. natus.
mortuus. sepultus. resurgens atq
ad cęlestia rediens. quasi transeun¬
do monstrauit. Qđ bene ꝑ eugłiũ
illuminato cȩco innuit: cui transi¬
ens auditũ p̾buit: sed stans ocu-¬
los reparauit. ꝑhumanitatis qͥp¬

Expanded text:
dictum est stetit. Omnis quippe creatura, quia ex nihilo facta est, et per semetipsam ad nihilum tendit, non stare habet, sed defluere. Rationalis vero creatura eo ipso, quo ad imaginem auctoris est condita, ne ad nihilum transeat, figitur; irrationalis autem nequaquam figitur, sed donec visionis suae ministerio universitatis speciem impleat, transeundo tardatur. Nam etsi coelum ac terra ed pro eorum usu quibus serviunt in melius mutanda perseverant. Stare ergo, solius creatoris est, per quem cuncta non transeuntem transeunt, et in quo aliqua, ne transeant, retinentur. Unde et Redemptor noster, quia divinitatis ejus status capi ab humana mente non potuit, hunc nobis ad nos veniens, creatus, natus, mortuus, sepultus, resurgens, atque ad coelestia rediens, quasi transeundo monstravit. Quod bene per Evangelium illuminato caeco innuit, cui transiens auditum praebuit, sed stans oculos reparavit . Per humanitatis quip
Abbreviated transcription (Latin):
mentibus dicit᷑: cũ potestas unige¬
niti filii credentibus manifestat᷑.
Potest etiã ꝑ uerbũ absconditum.
alloquutio intimȩ aspirationis
intelligi: de qua ioħs dicit. Unctio
eius: doc& uos de om̃ibus. Quȩ ni¬
nirũ aspiratio. humanã mentẽ con-¬
tingendo subleuat: & temporales
cogitationes de pͥmens: ȩt̾nis hanc
desideriis infłãmat: ut nichil ei iã
nisi quȩ suꝑna sunt libeat:. & cun¬
cta quȩ inferius de humana per-¬
strepunt corruptione contẽp̃nat
Abseonditũ gͦ uerbũ audire. ẽ:
loquutionẽ sancti sp̾c corde conci
ꝑe: quȩ ꝓfecto sciri non potest:
nisi a quo haberi potest. Unde &
ueritatis uoce. de hac abscondita
loquutione dicit᷑. Ego rogabo
patrẽ. & aliũ paraclitũ dabit uo¬
bis. ut maneat uobiscũ in ȩt̾nũ:¬
sp̃m ueritatis quẽ mundus non po¬
test acciꝑe. Sicut enĩ idem para¬
clitus. id . ẽ. post mediatoris ascen¬
sum. alius humani generis con¬

Expanded text:
mentibus dicitur, cum potestas unigementibus dicitur, cum potestas unigeniti Filii credentibus manifestatur. Potest etiam per verbum absconditum, allocutio intimae aspirationis intelligi; de qua Joannes dicit: Unctio ejus docet vos de omnibus . Quae nimirum aspiratio humanam mentem contingendo sublevat, et temporales cogitationes deprimens, aeternis hanc desideriis inflammat, ut nihil ei jam, nisi quae superna sunt, libeat, et cuncta quae inferius de humana perstrepunt corruptione contemnat. Absconditum ergo verbum audire, est locutionem sancti Spiritus corde concipere; quae profecto sciri non potest, nisi a quo haberi potest. Unde et Veritatis voce de hac abscondita locutione dicitur: Ego rogabo Patrem, et alium paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum veritatis, quem mundus non potest accipere . Sicut enim isdem Paraclitus post Mediatoris ascensum, alius humani generis con
Abbreviated transcription (Latin):
stantia ȩt̾nȩ ĩcõmutabilitatis. na-¬
turaq distat: quȩ semꝑ ut est
idem. ẽ. ubiq p̾sens. ubiq inui-¬
sibilis. ubiq tota: ubiq incõprę¬
hensibilis. Per inhiantẽ mentẽ sine
aspectu cernit᷑÷ sine uoce audit᷑:
sine motu suscipit᷑: sine corpore
tangit᷑. sine loco retinet᷑. Hanc
nimirũ substantiã. cũ animꝰ cõ-¬
gitat. assuetus rebus corporalibꝰ:
diuersarũ imaginũ fantasmata su.¬
stin&: quȩ dum ab intentionis suȩ
oculis abigit. manu discretionis.
postponens ei om̃ia: iam hanc aliqͣ¬
tenus conspicit: quã si necdũ quid
sit app̃hendit: agnouit certe qͥd
non sit. Quia gͦ ad insueta mens rã¬
pit᷑: cũ diuinitatis essentiã rimat᷑:

Expanded text:
stantia aeternae incommutabilitatis stantia aeternae incommutabilitatis distat, quae semper, ut est, idem est: ubique praesens, ubique invisisibilis, ubique tota, ubique incomprehensibilis per inhiantem mentem sine aspectu 167 cernitur, sine dubio auditur, sine motu suscipitur, sine corpore tangitur, sine loco retinetur. Hanc nimirum substantiam cum animus cogitat assuetus rebus corporalibus, diversarum imaginum phantasmata sustinet. Quae dum ab intentionis suae oculis abigit manu discretionis, postponens ei omnia, jam hanc aliquatenus conspicit. Quam si necdum quid sit apprehendit, agnovit certe quid non sit. Quia ergo ad insueta mens rapit
Abbreviated transcription (Latin):
grossescit. Et quia iam erigere
ad summa se non ual&: in hĩs in¬
firma libent̾ iacet. Cum uͦ miriᷤ
conatibus ab his exurgere nitit᷑
magnũ ualde: ẽ. si ad cognitionẽ
suam. repressa corporali specie
anima ꝑducatur: ut sem&e ipsã
sine corporea imagine cõgit&:
& cogitando se. uiam sibi usq ad
considerandam ȩt̾nitatis substan¬
tiam par&. Hoc autẽ modo quasi
quandam scalam sibi exhib& sem&¬
ipsam: ꝑ quã ab exterioribus as¬
cendendo. in se transeat: & a se
in auctorẽ tendat. Cum enĩ cor-¬
poreas imagines deserit: in sem&¬
ipsam mens ueniens. ñ modicum
ascendit. Sed quãuis in corporea
sit anima: qͥa tam̃ corpori inhẽ¬
r&. ex ipsa sui qualitate cognos¬
citur: quȩ carnis loco retinet᷑
Quȩ dum obliuiscit᷑ scita: cog¬
noscit incognita: meminit obli-¬
uioni mandata: hilarescit pꝰ tris¬
tia: addicit᷑ post leta: ipsa sui di-¬
uersitate indicat. quantu a subr¬

Expanded text:
grossescit; et quia jam erigere grossescit; et quia jam erigere ad summa se non valet, in his infirma libenter jacet. Cum vero miris conatibus ab his exsurgere nititur, magnum valde est, si ad cognitionem suam, repressa corporali specie, anima perducatur; ut semetipsam sine corporea imagine cogitet, et cogitando se, viam sibi usque ad considerandam aeternitatis substantiam paret.  Vet. quamdam scalam sibi exhibet semetipsam, per quam ab exterioribus ascendendo in se transeat, et a se in auctorem tendat. Cum enim corporeas imagines deserit, in semetipsam mens veniens, non modicum ascendit. Sed quamvis incorporea sit anima, quia tamen corpori inhaeret, ex ipsa sui qualitate agnoscitur, quae carnis loco retinetur. Quae dum obliviscitur scita, cognoscit incognita, meminit oblivioni mandata, hilarescit post tristia, addicitur post laeta: ipsa sui diversitate indicat quantum a sub
Abbreviated transcription (Latin):
uultũ. Quidam nãq nꝰ dicimus:
nisi de eo utiq quẽ expͥmere. aut
nolumus. aut ñ ualemus. S qua
mente hoc loco dr̃ quidam: uidẽ¬
lic&e exponit᷑. cũ ꝓtinus sub infer.¬
tur: cuiꝰ non agnoscebã uultum
Humana quippe anima pͥmorũ
hominũ uicio. a paradisi gaudiis
expulsa. lucẽ inuisibiliũ ꝑdidit:
& totã se in amorẽ uisibiliũ fu¬
dit: tantoq ab int̾na speculatio¬
ne cecata. ẽ quantõ foris deformit᷑
sparsa. Unde fit: ut nulla noue¬
rit. nisi ea quȩ corporeis oculis. ut
ita dixerim palpando cognoscit:
Homo enĩ qui si p̾ceptum serua¬
re uoluiss&. etiã carne spũalis fu.¬
turus fuerat: peccando factus. ẽ.
etiã mente carnalis: ut sola cogi-¬
t&. quȩ ad animũ ꝑ imãgines
corpoꝵ trahit. Corpus quippe
est cęli. terrę. aquarũ. animali¬¬
um. cunctarũq rerũ uisibiliũ:
quas indesinent᷑ intuetur. In qͥbꝰ
dum totã se delectata ꝓicit men̾:
ab int̾nȩ intelligentię subtilitate

Expanded text:
t. --Quidam namque non dicimus, nisi de eo utique, quem exprimere aut nolumus, aut non valemus. Sed qua mente hoc loco dicitur quidam, videlicet exponitur, cum protinus subinfertur: Cujus non agnoscebam vultum. Humana quippe anima, primorum hominum vitio a paradisi gaudiis expulsa, lucem invisibilium perdidit, et totam se in amorem visibilium fudit; tantoque ab interna speculatione caecata est, quanto foras deformiter sparsa; unde fit ut nulla noverit nisi ea quae corporeis oculis, ut ita dixerim, palpando cognoscit. Homo enim, qui si praeceptum servare voluisset, etiam carne spiritalis futurus erat, peccando factus est etiam mente carnalis ut sola cogitet, quae ad animum per imagines corporum trahit. Corpus quippe est coeli, terrae, aquarum, animalium, cunctarumque rerum visibilium, quas indesinenter intuetur, in quibus dum totam se delectata mens projicit, ab internae intelligentiae subtilitate
Abbreviated transcription (Latin):
na & enĩ mens in contemplatio¬
nis arce subleuata. tanto sem&e.¬
ipsam duriꝰ de suꝑfluis cruciat:
quanto nimis subtile conspicit
esse quod amat. Et cũ pulchrũ
intuetur Hoc qđ suꝑ se appetit
districte iudicat. qͥe qͥuid in se
infirmũ prius. tranquille tole.¬
rabat. Transeunte gͦ spũ. pili ꝑti¬
mescunt: quia ante cõpunctio¬
nis uim. cogitationes suꝑfluȩ fii¬
giunt: ut nichil fluxum. nichil
iam remissum libeat: quia affla.¬
tam mentẽ etiã contra semaip¬
sam. uisitationis intimȩ seueritas
inflãmat. Cumq hoc qđ in cor¬
de illicitũ nascitur. continua di¬
strictione resecatur : fit plerũq
ut uegetata mens. paulo latius
radio suȩ speculationis inhereat:¬
& pene figat spm̃ qͥ transibat:
nec tamen hȩc ipsa contemplatio.¬
ns mora. diuinitatis uim plene
aꝑtt: quia eius immensitas huma-¬
nas uires auctas subleuatasq tran-¬
scendit. Unde & bene subditur: ste.¬

Expanded text:
na etenim mens in contemplationa etenim mens in contemplationis arce sublevata, tanto semetipsam durius de superfluis cruciat, quanto nimis subtile conspicit esse quod amat; et cum pulchrum intuetur hoc quod super se appetit, districte judicat quidquid in se infirmum prius tranquille tolerabat. Transeunte ergo spiritu pili pertimescunt, quia ante compunctionis vim cogitationes superfluae fugiunt, ut nihil fluxum, nihil jam remissum libeat, quia afflatam mentem etiam contra semetipsam visitationis intimae severitas inflammat. Cumque hoc, quod in corde illicitum nascitur, continua districtione resecatur, fit plerumque ut vegetata mens paulo latius radio suae speculationis inhaereat, et pene figat spiritum qui transibat. Nec tamen haec ipsa contemplationis mora Divinitatis vim plene aperit, quia ejus immensitas humanas vires auctas sublevatasque transcendit. Unde et bene subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
sen dr̃: leuitȩ radant om̃s pilos
carnis suȩ. keuita quippe: as¬
sumptus uocatur. Oport& ergo
leuitas om̃s pilos carnis suȩ rade¬
re: quia is qui in obsequiis diui¬
nis assumitur: deb& ante dei o¬
culos a cunctis carnis cogitationi¬
bus mundus apparere: ne illicitã
cogitationes mens ꝓferat: & pul¬
chram animȩ speciem. quasi pi¬
lis frutiscantibus deformẽ reddit
Sed quantalib& ut diximꝰ quẽpi¬
am uirtus sanctȩ conuersations
euexerit: adhiic tam̃ ei de uetu
state uitȩ nascitur. quod toleret᷑
Unde & ipsi leuitarũ pili. radi
p̃cepti sunt: non euelli. Rasis &¬
enĩ pilis. in carne radices remaneq̃:
& crescunt iterũ. ut recidant᷑: qͥa
magno qͥdem studio suꝑfluȩ cogi.¬
tationes amputandȩ sunt: sedta¬
possunt. Semꝑ enĩ caro suꝑflua
generat: quȩ semꝑ sp̾c. ferro solli.¬
citudinis recidat. Sed hȩc in no¬
bis tunc subtilius conspicimus:
cum speculationis alta penetrã¬

Expanded text:
sen dicitur: Levitae radant omnes pilos sen dicitur: Levitae radant omnes pilos carnis suae . Levita quippe assumptus vocatur. Oportet ergo Levitas omnes pilos carnis radere, quia is qui in obsequiis divinis assumitur, debet ante Dei oculos a cunctis carnis cogitationibus mundus apparere, ne illicitas cogitationes mens proferat, et pulchram animae speciem quasi pilis fruticantibus deformem reddat. Sed quantalibet, ut diximus, quempiam virtus sanctae conversationis evexerit, adhuc tamen ei dstate nascitur quod toleratur: unde et ipsi Levitarum pili radi praecepti sunt, non evelli. Rasis etenim pilis in carne radices remanent, et crescunt iterum ut rescindantur: quia magno quidem studio superfluae cogitationes amputandae sunt, sed tapossunt. Semper enim caro superflua generat, quae semper spiritus ferro sollicitudinis rescindat. Sed haec in nobis tunc subtilius conspicimus, cum speculationis alta penetra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentibus sp̃c transit. quando in.¬
uisibilia cognoscimus : & tam̃ hȩc
non solide sed raptim uidemus
sleq in suau̾itate ẽnĩ contempla¬
tionis intimȩ diu mens figitur:
quia ad sem& ipsam. ipsa immen-¬
sitate luminis reuerberata reuo¬
catur. Cumq internã dulcedi-¬
nem degustat: amore ȩstuat: ire
suꝑ sem& ipsam nititur: sed ad
infirmitatis suȩ tenebras fracta
relabitur: & magna uirtute ꝓ.¬
ficiens. uidet: quia uidere non
possit. hoc quod ardent᷑ diligit:
mantibus abscondit. Et qͥa in
hac uita quantalib& quis uir-
tute ꝓfȩcerit. adhuc tam̃ corru¬
ptionis suȩ stimulũ sentit: cor¬
pus quippe quod corrumpit᷑
aggrauat animã. & deprimit
terrena inhabitatio sensũ mul¬
ta cogitantẽ: recte subdit᷑. In
& enĩ carnis. sunt quȩlib& suꝑ¬
flua humanȩ corruptionis. Pili
carnis. sunt uitȩ ueteris cogita¬
tiones: quas sic a mente incidimꝰ:
ut de amissione earum nullo do¬
lore fatigem᷑. Bene autẽ ꝑ mos¬

Expanded text:
praesentibus spiritus transit, quando invisibilia cognoscimus, et tamen haec non solide, sed raptim videmus. Neque enim in suavitate contemplationis intimae diu mens figitur, quia ad semetipsam ipsa immensitate luminis reverberata revocatur. Cumque internam dulcedinem degustat, amore aestuat, ire super semetipsam nititur, sed ad infirmitatis suae tenebras fracta relabitur; et magna virtute proficiens, videt quia videre non possit hoc quod ardenter diligit,mantibus abscondit. Et quia in hac vita quantalibet virtute quis profecerit, adhuc tamen corruptionis suae stimulum sentit: Corpus quippe, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem , recte subditur: Inetenim carnis sunt quaelibet superflua humanae corruptionis. Pili carnis sunt vitae veteris cogitationes, quas sic a mente incidimus, ut de amissione earum nullo dolore fatigemur. Bene autem per Moy
Abbreviated transcription (Latin):
eius ossa tremuerant: ilico adiun¬
xit. Sed non in hoc iustificatus sũ:
Qui autẽ iudicat me: dñs. ẽ. Ac
si dicer&. Et recta egisse me reco¬
lo: cẽ tam̃ de meritis non p̾sumo:
quia ad eius examen uita nostra
ducit᷑ sub quo nr̃ȩ fortitudinis.
carnis angustias suꝑans. ꝑ specu¬
lationis uim. de libertate aliqͥd
intimȩ securitatis rimat᷑: stare
diu super sem& ipsam ñ potest:
quia & si hanc sp̃e ad sũma eue-¬
hit: caro tamen ipso adhuc cor¬
ruptionis suȩ pondẽ deorsũ prȩ-¬
mit. Unde & subditur. Et cum¬

Expanded text:
emuerunt, illico adjunxit: Sed non in hoc justificatus sum: qui autem judicat me, Dominus est. Ac si diceret: recta egisse me recolo, et tamen de meritis non praesumo, quia ad ejus examen vita nostra ducitur, sub quo nostrae fortitudinis carnis angustias superans, per speculationis vim de libertate aliquid intimae securitatis rimatur, stare diu super semetipsam non potest; quia etsi hanc spiritus ad summa evehit, caro tamen ipso adhuc corruptionis suae pondere deorsum premit. Unde et subditur: C
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ leo. ẽ. uolatilibus formĩca:
quia nimirũ antiquus hostis sic̃
contra consentientes fortis. ẽ: ita
contra resistentes debilis. Si enĩ eiꝰ
suggestionibus assensus p̾bet᷑: quasi
leo tolerari nequaquã potest᷑ si au¬
tẽ resistit᷑: quasi formica at terit᷑
Aliis gͦ leo. ẽ. aliis formica: quia
crudelitatẽ illius. carnales mentes
uix tolerantꝰ. spuales uͦ infirmita.¬
tem illius. pede uirtutis calcant:
Heretici igit᷑ quia de scĩtatis p̾sũ¬
ptione suꝑbiunt: quasi exultan¬
tes dicunt. Mirmicoleon. uel cer

Expanded text:
diximus, leo est, volatilibus formica, diximus, leo est, volatilibus formica, quia nimirum antiquus hostis sicut contra consentientes fortis est, ita contra resistentes debilis. Si enim ejus suggestionibus assensus praebetur, quasi leo tolerari nequaquam potest; si autem resistitur, quasi formica atteritur. Aliis ergo leo est, aliis formica; quia crudelitatem illius carnales mentes vix tolerant, spiritales vero infirmitatem illius pede virtutis calcant. Haeretici igitur, quia de sanctitatis praesumptione superbiunt, quasi exsultantes dicunt: Myrmicoleon, vel
Abbreviated transcription (Latin):
qđ non haber& p̃dam: & cãtuli
leonum dissipati sunt. Hunc uo¬
cãbulo tigridis repetiit: quem
leonis appellatione signauit. Sa-
tiȩ uarietatẽ. non incongrue
ꝑditus. humanis sensibus obicit:
mͦ quasi angelum lucis ostendit:
mͦ stultoꝵ mentes blandiendo ꝑ¬
suad&: mͦ ad culpã terrendo per¬
trahit: mͦ suadere uicia aꝑte ni¬
tit᷑. mͦ in suis suggestionibꝰ sub
uirtitis specie palliat᷑. Hȩc itaq
belua quȩ tanta uarietate resꝑ̾git᷑
iure tigris uocat᷑: quȩ apud sep¬
animal absconsum puluere. for¬
micas ut diximus frumenta ge¬
stantes interficit: quia nimirũ
apostata angelus in terrã de cę¬
lis ꝓiectus. iustoꝵ mentes q̃ bo¬
noꝵ sibi oꝑũ refectionẽ p̾parant:
in ipso actionis itinere obsid&: cũq
has ꝑ insidias suꝑat: quasi formi¬
cas frumenta gestantes. imꝓuisus ne¬
cat. Rectae autẽ mirmicoleon. id ẽ.
leo. & formica dr̃. For micis enĩ ut

Expanded text:
quod non haberet praedam, et catuli quod non haberet praedam, et catuli leonum dissipati sunt. » Hunc vocabulo tigridis repetit, quem leonis appellatione signavit. Satatiae varietatem, non incongrue perditus, humanis sensibus objicit; modo quasi angelum lucis ostendit; modo stultorum mentes blandiendo persuadet: modo ad culpam terrendo pertrahit: modo suadere vitia aperte nititur: modo in suis suggestionibus sub virtutis specie palliatur. Haec itaque bellua, quae tanta varietate respergitur, jure tigris vocatur. Quae apud sepanimal absconsum pulvere, formicas, ut diximus, frumenta gestantes interficit; quia nimirum apostata angelus in terram de coelis projectus, justorum mentes, quae bonorum sibi operum refectionem praeparant, in ipso actionis itinere obsidet; cumque eas per insidias superat, quasi formicas frumenta gestantes improvisus necat. Recte autem myrmicoleon, id est, leo et formica dicitur, Formicis enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ita & filii babiloniȩ. singuli qͥq
reproboꝵ: & eadem babilonia.
simul omnes reꝓbi uocant᷑. Sed¬
scĩ uiri quandiu in hac uita sunt.¬
sem& ipsos sollicita circ u̾spectio¬
ne custodiunt: ne leo circuiens
insidiando surripiat: id.ẽ. anti.¬
quus hostis. sub aliqua imagine
uirtutis occidat: ne leenȩ uex
auribus obstrepat: id . ẽ. ne babi¬
loniȩ gła. sensum ab amore patriȩ
cȩlestis auertat: ne catuloꝵ den.¬
tes mordeant: id. ẽ. ne reproboꝵ
ꝑsuasio in corde conualescat. At
contra heretici iam quasi de scĩ¬
tate securi sunt: quia uitȩ suae
meritis cuncta se suꝑasse suspicant᷑
Unde & nc̃ dicit᷑. Rugitꝰ leonis &
uex leenȩ. & dentes catuloꝵ leonũ
contriti sunt. Ac si aꝑte diceret᷑
quia & uirtutem antiqui hostis.
& cupiditatẽ terrenȩ głȩ. & ꝑ
suasiones reproboꝵ om̃iũ. uitę
meritis suꝑando calcamus. Unde
& adhuc subditur. Tigris ꝑiit eo

Expanded text:
ita et filii Babyloniae singuli quique ita et filii Babyloniae singuli quique reproborum, et eadem Babylonia simul omnes reprobi vocantur. Sancti viri quandiu in hac semetipsos sollicita circumspectione custodiunt, ne leo circuiens insidiando subripiat, id est, antiquus hostis sub aliqua imagine virtutis occidat; ne leaenae vox auribus obstrepat, id est, ne Babyloniae gloria sensum ab amore patriae coelestis avertat; ne catulorum leonum dentes mordeant, id est, ne reproborum persuasio in corde convalescat. At contra haeretici jam quasi de sanctitate securi sunt, quia vitae suae meritis cuncta se superasse suspicantur. Unde et nunc dicitur: Rugitus leonis, et vox leaenae, et dentes catulorum leonum contquia et virtutem antiqui hostis, et cupiditatem terrenae gloriae, et persuasiones reproborum omnium vitae meritis superantes calceamus. Unde et adhuc subditur: « Tigris periit, eo
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ leo rugienᷤᷤ circuit: querenᷤᷤ quẽ
deuor&. Leenȩ autẽ nõmine. ali¬
quando scã ȩccła: aliquando baby¬
lonia designat᷑. Pro eo enĩ qđ contͣ
am indicans. ait. Non calcauert᷑
eam filii institoꝵ. nec ꝑtransiuit
ꝑ eam leena. Aliquando uͦ leenȩ
nomine. huiꝰ mundi ciuitas. id. ẽ.
babilonia exprimit᷑: quȩ contra
uitã innocentiũ. immanitate cru¬
delitatis efferat᷑. Quȩ antiqͦ hosti
quasi sȩuissimo leoni sociata. ꝓu̾¬
sȩ ꝑsuasionis eius. semina concipit:
& reꝓbos ex se filios ad similitudi¬
nẽ illius. quasi crudeles gignit:
Catuli autẽ leonũ sunt. quiliba&
reꝓbi. ad iniquã uitã malignoꝵ
sp̃uũ errore generati: qui & simul
om̃s uniuersam mundi ciuitatem
quã p̃diximꝰ babiloniã faciunt:
& tam̃ hi idem singuli babyloniȩ
filii. quasi non leena. sed leenȩ ca¬
tuli uocant᷑. Sic̃ enĩ syon tota si¬
mul ȩccła dicit᷑: filii autẽ syon.
scõꝵ quiq singuli memorant᷑:

Expanded text:
sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Leaenae autem nomine aliquando sancta Ecclesia, aliquando Babylonia designatur. Pro eo enim quod contra am indicans, ait: Non calcaverunt eam filii institorum, nec pertransivit per eam leaena . Aliquando vero leaenae nomine hujus mundi civitas, id est Babylonia, exprimitur, quae contra vitam innocentium immanitate crudelitatis efferatur, quae antiquo hosti, quasi saevissimo leoni sociata, perversae persuasionis ejus semina concipit, et reprobos ex se filios ad similitudinem illius, quasi crudeles catulos gignit. Catuli autem leonum sunt quilibet reprobi, ad iniquam vitam, malignorum spirituum errore generati: qui et simul omnes universam mundi civitatem, quam praediximus, Babyloniam faciunt, et tamen iidem singuli Babyloniae filii, quasi non leaena, sed leaenae catuli vocantur. Sicut enim Sion tota simul Ecclesia dicitur, filii autem Siosanctorum quique singuli memorantur;
Abbreviated transcription (Latin):
se cognouisse indicent: non stetis¬
se. sed transisse corã se spm̃ narrant:
& uultũ se uidisse in cognitũ si¬
mulant: ut esse se ei cognitos. qͥ
ab humana mente cognosci ñ ual&
ostendant. Ubi adhuc subditur¬

Expanded text:
se cognovisse indicent, non stetisse, sed transisse coram se spiritum narrant; et vultum se vidisse incognitum simulant, ut esse se ei cognitos qui ab humana mente cognosci non valet ostendant. Ubi adhuc subditur
Abbreviated transcription (Latin):
fluxus effrenat᷑. Sed dimissor aque
iurgioꝵ caput efficit᷑: quia ꝑ linguȩ
incontinentiã. discordiȩ origo ꝓpina¬
tur. Praui gͥ sicut in sensu leues suq̃
ita in loquutione p̾cipites: & reti¬
cere ꝑtractando negligunt. quȩ lo¬
quunt᷑: sed quod leuis conscientia
concipit: leuior ꝓtinus lingua ꝓ.¬
dit. Unde nunc eliphar ex suo ex¬
ꝑimento colligit: quod & desꝑate
de om̃ibus sentit dicens. Sed concep.¬
tũ sermonẽ tenere qͥs possit: Seqͥt᷑¬

Expanded text:
fluxus effrenatur. Sed dimissor aquae fluxus effrenatur. Sed dimissor aquae jurgiorum caput efficitur, quia per linguae incontinentiam, discordiae origo propinatur. Pravi igitur sicut in sensu leves sunt, ita in locutione praecipites, et reticere pertractando negligunt quae loquantur. Sed quod levis conscientia concipit, levior protinus lingua prodit. Unde nunc Eliphaz ex suo experimento colligit, quod desperate de omnibus sentit, dicens: Sed conceptum sermonem tenere quis possit? Seq
Abbreviated transcription (Latin):
alii. qui & ad loquendũ praua con-¬
cipiunt: & a loquutione sua. nulla
silentii gͣuitate refrenant᷑. & suã
alii. qͥ cum pͣua concipiunt. mag-¬
no se silentii uigore restringunt:
& sunt non nulli. qͥ uirtutũ usuro.¬
borati. usq ad eam celsitudinẽ ꝓue¬
hunt᷑: ut ad loquendũ ne in corde
qͥdem ꝑuersa concipiant. q̃ silendo
cõpescant. Eliphar itaq ex quo sit
ordine ostendit᷑: qui conceptũ ser¬
monẽ tenere se non posse testatur:
Qua in re & illud innotuit: qđ se
loquendo offensurũ nouit. Neq
enĩ retinere uerba quȩ non potest
uell&e: nisi se ꝑ hȩc uulnera inferre
p̃noscer&. Boni enĩ uiri. freno con¬
silii retinent p̃cipitatione̾ uerbi.
& caute considerant. ne relaxantes
linguȩ lasciuiã: auditoꝵ conscien-¬
tiam incauta loquutione transsigaq.
Unde bene ꝑ salomonẽ dr̃. Qui
dimittit aquã: caput. ẽ. iurgioꝵ
Aqua quippe dimittit᷑: cũ linguę

Expanded text:
alii qui et ad loquendum prava conalii qui et ad loquendum prava concipiunt, a locutione sua nulla silentii gravitate refrenantur. Et sunt alii qui cum prava concipiunt, magno se silentii vigore restringunt. Et sunt nonnulli qui, virtutum usu roborati, usque ad eam celsitudinem provehuntur, ut ad loquendum, ne in corde quidem perversa concipiant, quae silendo 152 compescant. Eliphaz itaque ex quo sit ordine, ostenditur, qui conceptum sermonem tenere se non posse testatur. Qua in re et illud innotuit, quod se loquendo offensurum novit. Neque enim retinere verba quae non potest vellet, nisi per haec se vulnera inferre praenosceret. Boni enim viri freno consilii retinent praecipitationem verbi, et caute considerant ne relaxantes linguae lasciviam auditorum conscientiam incauta locutione transfigant. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum . Aqua quippe dimittitur, cum linguae
Abbreviated transcription (Latin):
tionis paulo longiꝰ diximꝰ: ipsa iã
dicta sunt: quȩ his uocabuloꝵ
interp̃tationibus expͥmant᷑. Quia
gͦ festine ad indiscussa tendimus:
p̾lata replicare deuitamꝰ. Hoc itaq
sollert̾ intuendũ: qđ hi qͥ hereti¬
coꝵ speciẽ tenent. Loqui molliter
inchoant dicentes. Si cȩꝑimꝰ loqui
tibi: forsitan moleste accipies. Exas¬
ꝑare quippe heretici auditores
suos in exordio loquutionis mę
tuunt: ne uigilant᷑ audiant᷑: eoꝵq
ualde tristiciam declinant. ut
negligentiã capiant: & pęne sẽꝑ
blanda sunt quȩ ꝓponunt: s as-¬
ꝑa quȩ ꝓsequendo subinfer̾. Unde
& nẽ amici iob. a reuerentia man-¬
suetȩ loquutionis incipiunt: sed
usq ad iacula asꝑrimȩ inuectioniᷤᷤ
erumpunt: quia & radices spinarũ
molles sunt. sed tam̃ ex ipsa sua mol.¬
licie ꝓferunt. unde pungunt Se¬
ra hominũ. quȩ gradatĩ ductis a
se qualitatibus dissidunt. St̃ nãq

Expanded text:
tionis paulo longius duximus, ipsa jam tionis paulo longius duximus, ipsa jam dicta sunt quae his vocabulorum interpretationibus exprimantur. Quia ergo festine ad indiscussa tendimus, prolata replicare devitamus. Hoc itaque est solerter intuendum, quod ii qui haereticorum speciem tenent, loqui molliter inchoant, dicentes: Si coeperimus loqui tibi, forsitan moleste accipies. Exasperare quippe haeretici auditores suos in exordio locutionis suae metuunt, ne vigilanter audiantur, eorumque valde tristitiam declinant, ut negligentiam capiant. Et pene semper blanda sunt quae proponunt; sed aspera quae prosequendo subinferunt. Unde et nunc amici Job a reverentia mansuetae locutionis incipiunt, sed usque ad jacula asperrimae invectionis erumpunt; quia et radices spinarum molles sunt, sed tamen ex ipsa sua mollitie proferunt unde pungunt. Sera, quae gradatim ductis a se qualitatibus dissident. Sunt namque
Abbreviated transcription (Latin):
dendo bona. auditores sibi attͣhañ:
& exhibendo mala. latenti eos pe¬
ste corrũpant. Aliquando tam̃
p̃dicatione scȩ ęccłȩ. atq exhortati¬
one correcti: ab hac sensus sui diu̾¬
sitate saluant᷑. Unde & amici iob
reconciliationis suȩ sacrificiũ. eiꝰdẽ
sci uiri manibus offer̃: atq ad suꝑ.¬
ni udicis grãm. uel addicti reuo¬
cant᷑. Quos bene in eugłio illa de¬
cẽ leprosoꝵ mundatio designat:
In lepra quippe & pars cutis in ful¬
gorẽ ducitur: & pars in colore sa¬¬
no retinetur. kep̃si itaq hereti¬
cos ex̃primunt: quia dũ rectis
praua ꝑmiscent: colorẽ sanũ ma-¬
culis asꝑgunt. Unde & bene ut
saluentur. clamant: iħu p̾ceptor:
Quia enĩ in eius uerbis se errasse
significant: hc̃ saluandi humilit̃
p̃ceptorẽ uocant. Cumq ad cogni-¬
tionẽ p̃ceptoris redeunt: moxad
formã salutis recurrunt. Sed qͥa
in amicoꝵ dictis. p̃fationẽ exposi¬

Expanded text:
dendo bona, auditores sibi attrahant; dendo bona, auditores sibi attrahant; et exhibendo mala, latenti eos peste corrumpant. Aliquando tamen praedicatione sanctae Ecclesiae atque exhortatione correcti, ab hac sensus sui diversitate salvantur. Unde et amici Job reconciliationis suae sacrificium ejusdem sancti viri manibus offerunt, atque ad superni judicis gratiam vel addicti revocantur. Quos bene in Evangelio illa decem leprosorum mundatio designat . In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur, et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaque haereticos exprimunt, quia dum rectis prava permiscent, colorem sanum maculis aspergunt. Unde et bene ut salventur, clamant, Jesu praeceptor. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant; cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Sed quia in amicorum dictis praefationem exposi
Abbreviated transcription (Latin):
pensans. in auctoritate. ꝓferat: &
iudex quia in caute ꝓlata st̃. ex qua¬
dem amicos beati iob hereticoꝵ
tenere speciẽ suꝑiꝰ diximꝰ: nc̃ eoꝵ
uerba. quomͦ hereticis congruat̃
indagemus. Quȩdam nãq ualde
recta sentiunt: sed tam̾ inter hȩc ad
ꝑuersa dilabunt᷑. Habent quippe
hoc heretici ꝓpriũ. ut malis bo¬
Ina ꝑmiserant᷑: quatinꝰ facile sensui
audientis illudant. Si enĩ semper
praua dicerent: citius in sua pͣui.¬
tate oogniti᷑. qđ uellent minime
ꝑsuaderent. Rursum si semꝑ rec¬
ta sentirent: ꝓfecto heretici ñ fu-¬
issent. Sed dum fallendi arte. ad
utraq deseruiunt: & ex malis bo¬
na inficiunt. & ex bonis mala ut
recipiant᷑ abscondunt: sic̃ qͥ uene-¬
ni poculum porrigit. ora poculi
dulcedine mellis tangit: dũq hoc
quod dulce. ẽ. pͥmo attactu deli¬
bat᷑ etiã illud qđ . ẽ. mortiferum
indubitant᷑ ab sorbetur. Ita hereti¬
ci ꝑmiscent recta ꝑuersis: ut osten¬

Expanded text:
pensans, in auctoritate proferat; et pensans, in auctoritate proferat; et judex quia incaute prolata sunt, ex dem amicos beati Job haereticorum tenere speciem superius diximus, nunc eorum verba quomodo haereticis congruant indagemus. Quaedam namque valde recta sentiunt, sed tamen inter haec ad perversa dilabuntur. Habent 151 quippe hoc haeretici proprium, ut malis bona permisceant, quatenus facile sensui audientis illudant. Si enim semper prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent, minime persuaderent. Rursum, si semper recta sentirent, profecto haeretici non fuissent. Sed dum fallendi arte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala, ut recipiantur, abscondunt; sicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedine mellis tangit; dumque hoc quod dulce est primo attactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. Itaque haeretici permiscent recta perversis, ut osten
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ cũ dicer&. non estis locu.¬
ticorã me rectũ: ilico adiunxit:
sic̃ seruus meus iob Liquet gͦ qͥa
quȩdam in eorũ dictis recta sunt:
sed melioris cõparatione suꝑant᷑
lam inter alia q̃ irrationabilit̾
dicunt: multas ad beatũ iob fortes
sententias ꝓferunt: sed cõparatȩ
dictis fortioribus. uim fortitudiniᷤ
amittunt. Mira autẽ sunt mul¬
ta quȩ dicunt: nisi in scĩ uiri adu̾¬
stitẽ dicerent᷑. In sem & ipsis igit᷑
nagna sunt: sed quia iustũ uirum
transfigere ap̃petunt: eius dem
magnitudinis pondus ꝑdunt: qͥa
& quamlib& forte. frustra iaculũ
mitcit᷑: ut dura saxa feriant᷑. Eõ
nãq obtunsum longiꝰ dissilit: quo
intortũ fortit̃ uenit. Igit᷑ amicoꝵ
dicta lic& in quibisdam ualde
sint fortia: cũ tam̃ scĩ uiri fortem
uitã fẽriunt: cunctũ sui acuminiᷤᷤ
mucronẽ retundunt. Quia gͦ &
in sem& ipsis magna sunt. sed contͣ
beatũ iob nullomodo assumi debu¬
erunt: & paulus hȩc ex uirtute

Expanded text:
um diceret: Non estis locuti coram me rectum, illico adjunxit: Sicut servus meus Job. Liquet ergo quia quaedam in eorum dictis recta sunt, sed melioris comparatione superantur. Nam inter alia quae irrationabiliter dicunt, multas ad beatum Job fortes sententias proferunt, sed comparatae dictis fortioribus vim fortitudinis amittunt. Mira autem sunt multa quae dicunt, nisi in sancti viri adversitatem dicerentur. In semetipsis igitur magna sunt, sed quia justum virum transfigere appetunt, ejusdem magnitudinis pondus perdunt; quia et quamlibet forte, frustra jaculum mittitur, ut dura saxa feriantur; eo namque obtusum longius dissilit, quo intortum fortiter venit. Igitur amicorum Job dicta licet in quibusdam valde sint fortia, cum tamen sancti viri fortem vitam feriunt, cunctum sui acuminis mueronem retundunt. Quia ergo et in semetipsis magna sunt, sed contra beatum Job nullo modo assumi debuerunt; et Paulus haec ex virtute
Abbreviated transcription (Latin):
Nonnunquã uͦ cũ hoc despici ab
auditore conspiciunt: sem& ip¬
sos simulant timere qđ dicunt:
sunt. Quia enĩ de doctrinȩ suae
altitudine. miri uideri ap̃petuñ:
quasi ꝑtimescunt quȩ fingunt:
& cũ minoris laboris sit audire.
quã dicere: ad ea ꝓferenda auda-¬
ces sunt: quȩ scilice astruunt. qͥa
ipsi uix audire potuer̾. Unde ad¬

Expanded text:
Nonnunquam vero cum hoc despici ab Nonnunquam vero cum hoc despici ab auditore conspiciunt, semetipsos simulant timere quod dicunt. lant. --Quia enim de doctrinae suae altitudine miri videri appetunt, quasi pertimescunt quae fingunt; et cum minoris laboris sit audire quam dicere, ad ea proferenda audaces sunt, quae scilicet astruunt quia ipsi vix audire potuerunt. Unde ad
Abbreviated transcription (Latin):
ei dum altiora dicere conant᷑: ipsi
sibi testes sunt. quia quȩ ꝓferunt
uera non sunt. In nocturna quippe
uisione: dubie cernit᷑. Rimas ergo
susurrii in pauore nocturnȩ uisioniᷤᷤ
se ꝑcepisse asserunt: quia ut ea quȩ
docent alta aliis ostendant: uix
ea se capere posse deniinciant. Sed
hinc colligendum. ẽ. quomͦ audien-¬
tibus certa esse poterunt: quȩ ipsi
dubie uiderunt. Miro gͥ ordine.
cũ alta loquentes. ꝓfluunt : in
patefactione stulticiȩ. ipsis suȩ
altitudinis uocibus ligant᷑. Quan¬
tũ uͦ de singularitate sapientiȩ
eleuant᷑: ostendit᷑ cũ ꝓtinꝰ subdit᷑.
Quando sol& sopor occupare ho-¬
mines. Ac si ab herẽticis aperte¬
diceret᷑. Cum homines infẽriꝰ dor-¬
miunt: nos ad ꝑcipienda suꝑna
uigilamus: quia ea nobis nota st̃
ad quȩ uidelic& cognoscenda. cȩte-¬
roꝵ hominũ corda torpentia non
assurgunt. Ac si aꝑtiꝰ dicant. In
quibus intelligentia nr̃a se erigit:
reliquoꝵ hominũ sensus dormit:

Expanded text:
ci dum altiora dicere conantur, ipsi sibi testes sunt quia quae proferunt, vera non sunt. In nocturna quippe visione dubie cernitur. Rimas ergo susurrii in pavore nocturnae visionis se percepisse asserunt, quia ut quae docent alta aliis ostendant, vix ea se capere posse denuntiant. Sed hinc colligendum est quomodo audientibus certa esse poterunt, quae ipsi dubie viderunt. Miro ergo ordine cum alta loquentes profluunt, in patefactione stultitiae, ipsis suae altitudinis vocibus ligantur. Quantum vero de singularitate sapientiae elevantur, ostenditur cum protinus subdit: Quando solet sopor occupare homines. Ac si aperte ab haereticis diceretur: Cum homines inferius dormiunt, nos ad percipienda superna vigilamus, quia ea nobis nota sunt, ad quae videlicet cognoscenda caeterorum hominum corda torpentia non assurgunt. Ac si apertius dicant: In quibus intelligentia nostra se erigit, reliquorum hominum sensus dormit.