comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ricesima secunda
mansio ẽ. in asiongaber:
quod tnͣsfertur in ligna iuri.
Sossunt hec ligna uiri salicũ
⁊ om̃ium arborum gña mul¬
titudinẽ gñtium figurare.
hucusq Solitudo pharau. decẽ¬
i octo continet mansiones: qͥ
descripte in cathalogo. insu¬
des. Sinautẽ scã interpretatur.
tropo antifrasin:. sicut lucus cũ
mimime luceat. uł bellum qͦt
tamen sit horridum. In hac
mansione morit᷑ maria:⁊ sepe¬
litur. U idetur in maria pro¬
phetra mortua: in moysen¬
aaron legi ⁊ sacerdocio uideo¬
rũ finis impõitus. quia nec
ip̃i ad terram repmissionis
tũscendere ualebant. nec credẽ¬
tem popłm de solitudine huiꝰ
dit dñm: ⁊ prohibetur tͣusire
iordanẽ. Turbatus enim mur¬
mure populi dubitant̾ petrã
uirga ꝑcussit: quasi illud noz
posset ds̃ facere. ut aqua depe¬
tra proflueret. qd̾ añ iam fecerat.
Quid gͦ fides moysi insinuat.
quod aquã de petra eiciendã
tctubau̾itꝰ Hauc ꝓphetiam fu¬
isse de xp̃o: recte intelliginus.

Expanded text:
rigesima secunda mansio est in Asiongaber, quae transfertur in ligno viri. Possunt haec ligna viri, saltuum et omnium arborum genera, multitudinem gentium figurare. Huc usqet octo continet mansiones, quae descriptae in catalogo in sudes. Cades autem sancta interpretatur per antiphrasin, sicut lucus, cum minime luceat, vel bellum, quod tamen sit horridum. In hac mansione moritur Maria, et sepelitur. 2. Videtur in Maria prophetAaron, quod legi et sacerdotio Judaeorum finis impositus sit: quod nec ipsi ad terram repromissionis transcendere valeant, nec credetem populum de solitudine hujus Dominum, et prohibetur transire Jordanem. Perturbatus enim murmure populi, dubitanter petram percussit virga, quasi illud non posset Deus facere, ut aqua de petra proflueret, quod ante jam fecerat. Quid ergo hic fides Moysi insinuat, quod in aquam de petra ejiciendam titubaverit? Hanc prophetiam fuisse de Christo recte intelligimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ om̃imoda. ⁊ ꝑfecta pacesp̃m
corpus adherebit. nulla morta¬
litatis indigñtia uł concupiscũ¬
tia resiftñte. Qd̃ dantur eis in
escam cuncta auunalia: sicut
in illo disco petro d̃r macta &
mauduca. Qtͦ eiecto sanguine
ubeutur manucari. ne iuita qͣsi

Expanded text:
rum omnimoda et perfecta pace spiritui rum omnimoda et perfecta pace spiritui corpus adhaerebit in illa mortalitatis indigentia vel concupiscentia resistente. Quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: Macta et manduca ; quod ejecto sanguine jubentur manducare, ne vita pri
Abbreviated transcription (Latin):
ut in illa ꝑspicua contemplatiõe¬
incommutabilis ueritatis. nulł
ministeriis corporalib egeamus.
ta quippe sexta etate scłi reuela¬
bit᷑ absconditũ sacram̃tum atq
ꝓmissum. Cur uicesimo ⁊ seꝑti¬
mo die secundi mnsis dr̃ siccasse
terra: tanqͣm finita eẽt iani bap¬
tizandi necessitas. in numero di
etũ quinquagesimo ⁊ septimo:
Ip̃ẽ ⁊ enĩ dies seciuidi mensis:
uicesimus ⁊ septimus. Qui nu¬
merus ex illa conunctione
sp̃e ⁊ corporis septies octonos
habet: uno addito ꝓpter unita¬
tis uinculum. Cur de archa coi¬
runcti exeunt. qui disuracti int¬
uertꝰ sic enim dietũ erat qͦd in¬
trauerũt in archam noe:⁊ filii
eius. uxor eius ⁊ uxores filioꝵ
eus. seorsum aut̃ uiri. seorsũ
femine cõmeinorate sunt. nisi
qͦd in hoc tempore caro concu
exeunt noe i uxor eius. filii eiꝰ¬
⁊ uxores filiorũ eius: hoc est cor¬
iuncti masculi ⁊ femine: quia in
fine scłi atq resurrectione iusto¬

Expanded text:
ut in illa ut in illa incommutabilis veritatis nullis ministeriis corporabilibus egeamus. ta quippe sexta aetate saeculi revelabitur absconditum sacramentum atque promissum. Cur vicesimo et septimo die secundi mensis dicitur siccasse terra, tanquam finita esset jam baptizandi necessitas? In numero etenim dierum quinquagesimo et septimo, ipse est enim dies secundi mensis vicesimus septimus, qui numerus ex illa conjunctione spiritus et corporis septies octonos habet, uno addito propter unitatis vinculum. Cur de arca conjuncti exeunt, qui disjuncti intraverant? Sic enim dictum erat: Quod intraverint in arcam Noe et filii ejus, et uxor ejus, et uxejus. Cur seorsum viri, seorsum feminae commemoratae sunt? nisi quod in hoc tempore caro concupexeunt Noe et uxor ejus, et uxores filiorum ejus. 32. Hoc est, cojuncti masculi et feminae, quia in fine saeculi, et in resurrectione justo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ob hoc ad ea que foris sunt ra
hoc muudo nunis intentos: aut
rebaptizari. aut ab hiis quos
p̾ter archam. id p̃ter eccłiam bap¬
tismum occidit. seduci ⁊ teneri.
Qd̾ columba emissa ñ inũnta re¬
quie reu̾sa ẽ: ostñdit ꝑ nouum
testam̃tum requiẽ sc̃is in hoc mũ¬
do ñ ẽẽ ꝓmissam. Post.xl. enun¬
dies emissa ẽ: qui numerus uitã
que in hoc mundo agitur sig̃cat.
spũalem. oliue fructuosum sur¬
culum retulit: quo sigc̃aret non¬
nullos etiam extra eccłiam bap¬
tizatos. si in eis pinguedo non
defu̾it caritatis posteriori tp̃r.
qͣi uesꝑe in ore columbe tanꝙͣ.
in ofculo pacis. ad unitatis so¬
cietatẽ posse peruci. Q uod
ñ reuersa: sig̃cat finem scł̃i qͣudo
erit scõrum requies. ñ adhuc in
sacram̃to spei. qͦd in boc tp̃r cor¬
sociatur eccłie. qmdiu bibitur
qd̃ de xꝑi latere manaiit: sed
iam in ip̃a perfectiõe salutis et̾ne
cum tradexetur regnũ d̃õ ⁊ patri:

Expanded text:
et ob hoc ad ea, quae foris sunt in et ob hoc ad ea, quae foris sunt in hoc mundo, nimis intentos aut rebaptizari aut ab his, quos praeter arcam. id est praeter ecclesiam baptismus occidit. seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. post qudies emissa est, qui numerus vitam quae in hoc mundo agitur significaspiritalem olivae fructuosum surculum retulit, quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si in eis pinguedo non defuerit charitatis, posteriori tempore quasi vespere more columbae tanquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. Quod est reversa, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur Ecclesia, quandiu bibitur quod de Christi latere manavit, sed jam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum Deo, et Patri,
Abbreviated transcription (Latin):
uatũ. int̾ne unte iuunus assuunt.
Quia ergo septima requies cũ oc̃¬
in sacram̃to regeneratiõis nr̃e.
id÷ in baptisino. altum profun¬
dũq misteriũ ẽ: qͦd quiudecim
cubitis suꝑcreuit aqua excedens
altitudinem montiũ. Octo itaq
& septem quindecim fiunt:. s: octo
sigͣcant resurrectionẽ: septẽ quie¬
tem. Hoc igitur sacram̃tum re¬
surrectionis ⁊ quietis tͣnscendit
omnẽ sapientiã suꝑborũ. ita ut
nulla gens possit indicare scien¬
tie sue altitudine resurrectiõis
quietẽ.Et quia septuaginta a
septẽ. ⁊ octogita ab octo dinu
merantur: conuincto utroq: nu¬
mero. centũ quinquagiita diebꝰ
exaltata ẽ aqua: eandem cõmẽ¬
dans nobis atq: confirmans al
titudinẽ baptisini. in consecͣndo
nouo homine: ad tenendã quie¬
tis ⁊ resurrectionis fidem. Qͦ
ñ ⁊ reuersus: aut aquis utiq:
int̾ceptus. aut aliquo supernatã¬
te cadauere illectus:. sig̾cat hoĩes
immunditia cupiditatis tet̾rimõ:

Expanded text:
uatum in aeternae uitae munus adsumit — uatum in aeternae uitae munus adsumit — quia ergo septima requies cum ocin sacramento regenerationis nostrae, id est, in baptismo altum profundumque mysterium est. Quod quindecim cubitis supercrevit aqua, excedens altitudinem montium. Octo itaque et septem quindecim faciunt. Sed octo significant resurrectionem, septem quietem. 25. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcendit omnem sapientiam superborum, ita ut nulla gens possit indicare scientiae suae altitudine resurrectionis quietem. Et quia septuaginta a septem, et octogimerantur, conjuncto utroque numero centum quinquaginta diebus exaltata est aqua, eamdem commendans nobis atque cotitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quonon est reuersus, aut aquis utique interceptus aut aliquo supernatante cadauere inlectus. significat homines inmunditia cupiditatis teterrimos
Abbreviated transcription (Latin):
tis lignis expõita ẽ. Sed hic eiu¬
dũtius: quia nos ad om̃e opus
bonũ paratos. id÷ quodãmodo
conquadratos trinitas perficit.
In memoria qua dm̃ recolimus:
in intłłigñtia qua cognoscimuᷤ:
in uoluntate qua diligimus.
Tria enim telͬ: ⁊ hoc ter. fuint
.xxͥ. septẽ: qui ẽ uumerus terna¬
rii quadratus. Qoͦ septimo m̃se
archa sedit. hoc ⁊ requieuit. ad
illam septimam requiẽ sig̃catio
recurrit. Ꝙ̾ quia illic perfecti re¬
quiescunt: ibi quoq: illius qua¬
drature nũs iteratur. Nam ui¬
cesima septuna die secundi
mensis cominer¬
dat idum est
hoc. sa esa men¬
tum. Et rursus uicesima
eadem cõmendatio confirma¬
ta ẽ. cum archa requieuit. Qd̃
enim ꝓmittitur inspe. hoc exi¬
betur iire. Porro quia ip̃asep¬
tua requies cum octaua re¬
surrectione conungitur: neq
enim reddito corpore finitur
requies. que post hanc uitã
excĩpscos.sed potius. totũ ho¬
perfecta ⁊ immortali salute reuo¬

Expanded text:
tis lignis exposita est. sed hic euitis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodam modo conquadratos trinitas perficit in memoria, qua deum recolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. et rursus uicesima eadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe. hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum hoperfecta inmortali salute reno
Abbreviated transcription (Latin):
bebat annos cum in eam fuiss
ingressus. unde intelligit᷑ per
centũ anuos fabricata archa:
quid aliud hic uidentur sexcen¬
ti anni sig̃care nͥ etatẽ singłã scłi:
Unde i ista sexta etas: que cõ¬
pletis quingentis usq: ad sex¬
centos. sig̾cat in manifestatiõe
euͣngłica eccłiam construi. Q
ideo qui sibi ad uitam consulit:
sit uelut quadratũ lignũ para¬
tus ad om̃e opus bonum: ut
intret in fabricam scãm. Quia
⁊ scõs mensis anni sexcentesimi
quo intrat noe in archã: eandẽ
senariam etatẽ sig̃cat. Duo en ĩ
m̃ses: sexagenario nũo conclu¬
duntur. Senario enim uũo ⁊
sexaginta cognominant᷑.⁊ sex¬
centi:⁊ sex milia:⁊ sexaginta mi¬
lia. ⁊ sexcenta milia:⁊ sexcenties:
⁊ quicquid deinceps in maiori¬
b: summis.ꝑ eundẽ articulum
numerus in infrnita increm̃ta
ꝯsurgit. Ꝙ quod uicesimus ⁊
septimꝰ dies m̃sis cõmemoratur:
ad eius dẽ quadrature sig̃cati¬
onẽ ꝑtinet: que iam in quadra¬

Expanded text:
ebat annos, cum in eam esset ingressus — unde intellegitur per centum annos arca fabricata — quid aliud hic uidentur centum anni significare nisi aetates singulas saeculi? unde ista sexta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euangelica ecclesiam construit; et ideo qui sibi ad uitam consulit, sit uelut quadratum lignum, paratus ad omne opus bonum et intret in fabricam sanctam: quia et secundus mensis anni sescentesimi. quo intrat Noe in arcam. eandem senariam aetatem significat. duo enim menses sexagenario numero concluduntur; a senario autem numero et sexaginta cognominantur et sescenti et sex milia et sexaginta milia et sescenta milia et sescenties, et quicquid deinceps in maioribus summis per eundem articulum numerus in infinita incrementa consurgit. Et quod uicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadra
Abbreviated transcription (Latin):
archa magnus. decimas om̃is
substantie sue melchisedechsa¬
cerdoti post beuedictionẽ dedit:
sciens spirituałr melius sacerdo¬
cium futurũ in populo gñtiũ qͣ
leuiticum. Quod in isrł de ip̃o
erat nasciturũ futurũq ut sac̃¬
docium eccłie hñtis p̃puciũ̃. be¬
nedrẽt in abraham circũciso
sacerdociũ synagoge. Qui enĩ
bñdicit maior ẽ: quam qui be¬
nedicitur. Uñ ⁊ sacerilotes ex se¬
mine abrahe nati. frẽs suos be¬
nedicebant. id popłm isrł. qͥb:
illi decuas. scd̃m legis mauda¬
tum dabant. uere ut maiorib
⁊ eminentioribr suis. Nomen aũ
rex pacis: quia ꝑipsum reconci¬
liamur d̃o. Ip̃e est rex iusticiȩ:
quia ip̃e uenit. ut discernat
scõs ab impiis. Idem quoq irnꝰ¬
⁊ sacerdos:⁊ rex: quia ad redẽp¬
tionẽ om̃ium. hostiam ddo p̃ri
seipm̃ obtulit: & uerlis rex in
p̃senti scło popłm suum regit:

Expanded text:
archa magnus decimas omnes substantiae suae Melchisedech sacerdoti post benedictionem dedit, sciens spiritaliter melius sacerdotium futurum in populo gentium quam Leviticum, quod in Israel de ipso erat nasciturum, futurumque ut sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium benediceret in Abraham circumciso sacerdotium Synagogae. Qui enim benedicit, major est quam qui benedicitur. Unde et sacermine Abrahae nati fratres suos benedicebant, id est populum Israel: quibus illi decimas secundum legis mandatum dabant, vere ut majoribus et eminentioribus suis. Nomen autem rex pacis, quia per ipsum reconciliamur Deo; ipse est rex justitiae, quia ipse veniet, ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque sacerdos et rex, quia ad redemptionem omnium hostiam Deo patri semetipsum obtulit, et verus rex in praesenti saeculo populum suum regit,
Abbreviated transcription (Latin):
illi ꝑsuperbiam ab una lingua m
multis diuisi sunt: Ita heretici
ab unttate fidei ⁊ confessionis.
segregati. inter se diuersitate ex¬
roris. qͣi per dissouantiã lingne¬
ab inuicẽ secernunt᷑. Et quos ar¬
mat aduersus dm̃ elate conspira¬
tionis ꝑniciosa consensio: tursus
intercedente dognatũ discordia.
diuidit oborta repñte confusio.
Quos quidẽ ip̃a temitas dãp¬
nat in quã offendunt. ip̃a eos
u uarietate utiq: erroris. siue sciͦ¬
matum. Eo aut̃ tp̃r qͣndo lin¬
guarũ facta ẽ uarietas: in sola
domo heber: que antea fuit sola
remausit. Nunc quoq in sola et¬
clesia. que ẽ domus xp̃i constat
unitam ẽe confessionis ⁊ ftoei pa¬
cẽ: diuisis om̃ib reprobis atq

Expanded text:
illi per superbiam ab una lingua in illi per superbiam ab una lingua in multas divisi sunt, ita et haeretici, ab unitate fidei confusione segregati, inter se, 296 diversitate erroris, quasi per dissonantiam linguae, invicem secernuntur; et quos armat adversus Deum elatae conspirationis perniciosa consensio, rursus, intercedente dogmatum discordia, dividit oborta repente confusio. 4. Quos quidem ipsa Trinitas damnat, in quam offendunt, ipsa eos in varietate utique erroris, sive schismatum. Eo autem tempore, quando linguarum facta est varietas, in sola domo Heber, quae antea fuit, lingua remansit. Nunc quoque in sola Ecclesia, quae est domus Christi, unitam esse confessionis et fidei pacem, divisis o
Abbreviated transcription (Latin):
in babilonia. Que ab eo qd̃ ibi¬
deni confuse sunt lingue babel
appellata ẽ: qd̃ interpretatur
confusio. Cuius edificande t᷑riˢ
Quiq: pro eo quod ultra natu¬
rã suã celi alta penetrare contẽ¬
dit: ñ incongrue diabolo cõpa¬
ratui: qui cogitatione cordis sui
intumescens. suꝑ sydera exaltme
se uoluit: id suꝑ omnẽ potesta¬
tẽ angł̃orũ deo se coequare dispo¬
suit: dum dicit. As cendam su¬
per altitudinẽ nubiũ & erosimi¬
lis altissimo. Qd̃ aut̃ dicitur
uenator. quid sig̃catur hoc no¬
deceptor.:⁊ capiens hoĩes ad mor¬
tem. Curris eius suꝑbia huiu
mundi. uł impia dogiata he¬
recicorũ. Qui postqͣm moti suis
ab oriente. id÷ auͦ lumine recesse¬
runt:⁊ uenerunt in campũ senria¬
ar qui inter pretat᷑ excussio dñti¬
umꝰ. statim adũsis dm̃ impie¬
tatis sue edificant turrem: ac
dognatũ suꝑbiam. nefando usu
confingunt: uolñtes curiositate
ũ licita. celi alta penetraresz sicut

Expanded text:
in Babylonia, quae ab eo, quod ibin Babylonia, quae ab eo, quod ibi confusae sunt linguae, Babel appellata est, quod interpretatur confusio. Cujus aedificandae turris qui pro eo quod ultra naturam suam coeli alta penetrare contendit, non incongrue diabolo comparatur, qui, cogitatione cordis sui intumescens, super sidera exaltare se voluit, id est, super omnem potestatem angelorum, Deo se coaequare disponens, dum dicit: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo. 2. Quod autem dicitur venator, quid significatur hoc noes ad mortem? Turris ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qui postquam moti sunt ab Oriente, id est, a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium, statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmata superbiae nefario ausu confingunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare. 3. Sed sicut
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. que illius hõis nuditate
sig̃cata ẽ:⁊ aunuinciant bñ pro¬
fitendo:⁊ maleagñdo exhouo¬
rant. Se talib gͦ dcm̃ est: ex fru¬
ctib eorũ cognoscetis eos. Id̃o
⁊ cham in filio suo maledictũ
ẽ: tanqͣm in fructu suo. idr in
opere suo. Tñ conuenienter ⁊
ipse filius ens chauaan. qui ii¬
ter pretatur motus eorum: qd
cham peccante. postitas eiꝰ dãp¬
natur. sig̾cat qͦt reprobi hic qui¬
dem delinquunt. sed in postere
id infuturũ. sentũtiã dampna¬
tionis excipiunt. Sed ⁊ plebs
uidaica. que dñm crucifixit:
etiam in filiis penam dampna¬
tionis sue tnͣs misit. Dixerunt
enĩ. Sanguis eiꝰ suꝑ nos. ⁊ suꝑ
filios ñros. Sũdictis igitur
duob filiis noe. atq:uno eoꝵ medio
maledicto. deinceps gñationes
eorum texuntur. Ex quib septua¬
gunta due gentes. sunt orte. id ÷
quindecun de iafech. triguita
de cham: iuguiti septẽ de seui.
filius chus. noua imperii cupidi¬
tate tirannidẽ arripuit. regnaũq

Expanded text:
s hominis nuditate significata est, et annuntiant bene profitendo, et male agendo exhonorant. De talibus ergo dictum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Ideo et Cham in filio suo maledictus est, tanquam in fructu suo, id est, in opere suo. Unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan, qui interpretatur motus eorum. QuoCham peccante posteritas ejus damnatur, significat quod reprobi hic quidem delinquunt, sed in posterum, id est, in futurum sententiam damnationis accipiunt. Sed et plebs Judaica, quae Dominum crucifixit, etiam in filios poenam damnationis suae transmisit. Dixerunt enim: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Benedictis igitur duobus filiis Noe, atque maledicto, deinceps generationes eorum texuntur, ex quibus septuaginta duae gentes sunt ortae, id est, quindecim de Japheth, triginta de Cham, viginti septem de Sem. filius Chus nova imperii cupiditate tyrannidem arripuit, regnavitque
Abbreviated transcription (Latin):
progenitus: benedr̃c̃q abrahã.
offerens ꝑauẽ ⁊ uniũ insacrifi¬
cium do. Hunc melchisedech apo¬
stolus paulus sine patre siue
de patre sine matre genitus per
diuinitatẽ: ip̃e de matre sine pa¬
tre ꝑ humanitatẽ. Ip̃e enĩ sacer¬
dos eternus. ad quem dicitur.
Tu es sacerdos met̾num. scd̃m

Expanded text:
progenitus; benedixitque Abraham, progenitus; benedixitque Abraham, offerens panem et vinum in sacrificium Deo. Hunc Melchisedech apostolus Paulus sine patre et sine de patre sine matre genitus per divinitatem, ipse de matre sine patre per humanitatem. 5. Ipse quoque sacerdos aeternus, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum
Abbreviated transcription (Latin):
abraham ex egipto uude uencrat:
terram sodomorũ salua caritate
discessit. uitans discordiami quia
diuites fc̃ĩ erant:⁊ pastores eorũ
inuicẽ tixabantur. ꝑmansit aũ
abraham in terrara chanaan:
habitauitq iuxta quertũ inam
em̃ a qͥnq regib qui sodo¬
mis irruerant captum loth
liberat: hñs secum in prelio tre¬
centos decen ⁊ octo uernaculos.
Sed quid hec uictoria abrahe
de quinq regib indicabat. quoᷤᷤ
ille fidei pater p̃lio suꝑabat: insi
qdͦ fides nr̃a si confirmata sit in
spũ pͥncipali. totidẽ corporis ñri
re homine triumphauit. Qd̾uͦ
iam tunc sacram̃to crucis. cuius
figura ꝑtau litteram grecã in nu¬
mero trecentorũ expͥmitur unagi¬
nabatur. qͦd nos xp̃i passio libe¬
raret a donunatu quinq carna¬
lium sensuum: qui nos antea
uariis uiciis aptiuantes exsu¬
ꝑauerant. Eeuertente igit᷑ a cede
hostium abraham. occurrit ei
mox melchiselech rex salem. saẽ¬
dos dei. menatrabili parnte

Expanded text:
Abram ex Aegypto unde venerat, terram Sodomorum salva charitate discessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abram in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mame a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, captum Lot liberat, habens secum in praelio trecentos decem et octo vernulas. Sed quid haec victoria Abrahae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nostra, si confirmata sit in spiritu principali, totidem corporis nostrre homine triumphat. 3. Quod jam tunc in sacramento crucis, cujus figura per Tau litteram Graecam numero trecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsuperaverant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente
Abbreviated transcription (Latin):
mñ. habitauit in heremo: atq: mñ
fanus mopia pulsus descendit
in egiptũ: ubi uyorẽ suam dixit
ẽẽ sororem. Nec m̃titur: quia ꝑxi¬
ma erat sanguine. Quam tamen
pharao rex egipti uxorẽ uolens
accipere. grauiss inus terretur
monstris: multisq ꝓpter eam
malis afflictus: ubi eius ẽẽ di¬
uinitus uxorẽ didicit. confestĩ
illesam cum honore restituit. In¬

Expanded text:
inde habitavit in eremo: atque inde famis inopia pulsus, descendit in Aegyptum, ubi uxorem suam dixit esse sororem: nec mentitur, quia propinqua erat sanguine. Quam tamen Pharao rex Aegypti uxorem volens accipere, grandissimis terretur monstris; multisque propter eam malis afflictus, ubi ejus esse uxorem divinitus didicit, confestim illaesam cum honore restituit;
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓphetis ⁊ apłis erat habita
nem iafech: hoc est in domo legiͤ
⁊i prophetarũ. eccł̃iam potius ui¬
stificari. minorẽ quidem tp̃r .s
gr̃a longe maiorẽ. Cham porro
qͥ uitp̃tat᷑ calidus. medius filius
tanqͣm ab utroq discretus. nec
in pͥmiciis istłitarũ uec in pleni¬
tudine gñtiũ ꝑmanens. sig̃cat
ñ solum iudeorũ sed hereticorũ
genus calidũ. ñ spũ sapientie. s
impatientie: quia solent hereti¬
corum feruere primordia: ⁊ pacẽ
ꝑturbare scõrum. Sed ⁊ om̃s qui

Expanded text:
cum prophetis et apostolis erat habitatcum prophetis et apostolis erat habitatnem Japheth, hoc est, in domo legis et prophetarum Ecclesiam potius justificari, minorem quidem tempore, sed gratiae lege majorem. 11. Cham porro, qui interpretatur calidus, medius filius, tanquam ab utroque discretus, nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine gentium permanens, significat non solum Judaeorum, sed etiam haereticorum genus calidum, non spiritu sapientiae, sed impatientiae, quo solent haereticorum fervere praecordia, et pacem perturbare
Abbreviated transcription (Latin):
lebrat eccl̃ia: non adhuc ꝓspectat¬
futuram. Aedius aut fr̃ cham
id impius populus iudeorum:
ideo medius. quia nec primatũ
apłorũ tenuit. nec ultimus ing̃n¬
tib credidit. uidit nuditatẽ ꝑa¬
tris. qͥa consensit ĩ necẽ dñi salua¬
toris. Post hec nunciauit foras fr̾i¬
bus. Per eum quippe manifesta¬
tum ẽ. qͦd erat in ꝓphetia secretũ:
ideoq: fit sernus fr̃m suorũ. ¶t ⁊
enum aliud hodie gens ipsa. nisi
qued am scrumaria xp̃ianorũ ba¬
iulans legẽ i ꝓpħas. ad testimoni¬
um assertionis eccł̃ie. ut houorem᷑¬
nos ꝑ sacram̃tum. qͦd nunciant
illi per litteraur: P ost hec benedi¬
cuntur duo illi: qui nuditatẽ
patris honorauerunt. Bñdictuˢ
inquit dñs deus sem: sit chana¬
au puer illius. Dilatet qs iafeth:
i habitet in tabernaculis sem.
Iafeth aut̃ gentiũ est pater. qui
etiam latitudo uterpretat᷑. Cum
ingũti enim multitudine dila¬
tatus ẽ populus ex gñtib qui

Expanded text:
lebrat Ecclesia, non adhuc lebrat Ecclesia, non adhuc futuram. Medius autem frater Cham, id est impius populus Judideo medius, quia nec primatum apostolorum tenuit, nec ultimus in gentibus credidit, vidit nuditatem patris, quia consensit in necem Domini Salvatoris. Post haec nuntiavit foras fratribus. Per eum quippe manifestum est, quod erat in prophetia secretum; ideoque fit servus fratrum suorum. Quid est enim aliud hodie gens ipsa, nisi quaedam scriniaria Christianorum, bajulans legem et prophetas, ad testimonium assertionis Ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum quod nuntiant illi per litteram? Post haec benedicuntur duo illi qui nuditatem patris honoraverunt. Benedictus, inquit, Dominus Deus Sem; sit Chanaan servus illius. Dilatet Deus Japhet, et habitet in tabernaculis Sem. eth autem gentium est pater, quia etiam latitudo interpretatur. Cum ingenti enim multitudine dilatatus est populus ex gentibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
planitauit inebriatus ẽ noe:
nudatus ẽ in domo sua: cui ñ
appareat xp̃i ẽẽ figuramꝰ Qui
inebtiatus dum passus ẽ. nu¬
datus ẽ. dum crucifixus ẽ in domo
sua. id ingũte suaꝰ &e in domesn¬
cis sauguinis sui.utiq iudeis.
Tunc eiim nudata ẽ mortalitaᷤ
carnis eius. Quam nuditatẽ .i.
passionẽ xp̃i uidens cham deri¬
sit: i iudei xp̃i mortẽ uidñtes.
subsannauerunt. Sem uͦ ⁊ iafecͥ.
tanqͣm duo populi ex curtũcisiõe
ip̃pucio credentes: cognita mi¬
dita nuditate patris. qua sig̃ca¬
batur passio saluatoris: sum̃tes
uestĩntum posuerunt suꝑ dorsa
sua: ⁊ intͣntes asuersi. operuer̃t
nuditatẽ patris. nec uiderunt
qͦd uerendo texerunt. Quodam
enĩ modo passionẽ xp̃i uelam̃to
teginus. sor sacram̃to honoramꝰ:
eiusq: misterii rationẽ redidentẽ.
iudeorũ detrectationẽ oꝑtinus.
Uestuñtum enr̃ sig̃cat sacram̃¬
tum. Dorsa. memoriam p̃teritoꝵ:
quia passionẽ xp̃i tͣus actam ce¬

Expanded text:
plantauit inebriatus Noe, nudatus est in dappareat Christi esse figuram, qui inebriatus est dum passus est, nudatus est dum crucifixus est? In domo sua, id est, in gente sua; et in domesticis sanguinis sui, utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus. Quam nuditatem, id est, passionem Christi videns Cham derisit; et Judaei Christi mortem videntes subsannaverunt. Sem vero et Japhet, tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi operuerunt nuditatem patris, nec viderunt, quod verenda patris texerunt. Quodam enim modo passionem Christi velamento tegimus, id est, sacramento honoramus, ejusque mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum: quia passionem Christi transactam ce
Abbreviated transcription (Latin):
rat illi dñs: exponendum. De egssu
oquitur enĩ ei dũs. Egrede¬
re de terra tua ⁊ de cognati¬
one t̾ua: ⁊ de domo patris tui.
Quis aut̃ alius exut in abra¬
ham de terra sua ⁊ de cognatio¬
ne sua. ut ap̃ exteros locupleta¬
one iudeorũ. prepollet nimc ut
uidemus in populis gentum:
Sed ⁊ nobis ad exemplũ xp̃i
exeundũ ẽ de terra nra. id: de
facultatib mundi huius. oꝑibꝰq¬
de conu̾satione ⁊ morib uiciisq:
pͥoribus: quȩ nobis a nr̃a natuu¬
tate coherñtia uelut affinitate qͣoã
& osangͥnitatesiuctast. Siue de domo
patris nr̃i. idr om̃irm memoria
mundriut ei renunciantes pos¬
simus in populo d̃i dilatari:
in terra celestis repmissionis.
cum tempus aduenit introduci.
Due autem ꝓmissiones abrahe
dantur: uua ꝑ quam t̾ram cha¬
uaan possessurũ sem̃ eius ꝓmit¬
titur: dum dicit deus. uade in
terram qͣm monstrauero tibi:fa¬
ciamq te ingentẽ magnã. Alia
uͦ longe pr̃antior ñ de caruali. s

Expanded text:
ponendum. Locutus est enim ei Dominus: Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui. Quis autem alius exiit in Abraham de terra, et de cognatione sua, ut apone Judaeorum, praepollet nunc, ut videmus in populis gentium? Sed et nobis ad exemplum Christi exeundum est de terra nostra, id est, de facultatibus mundi hujus, opibde conversatione et moribus vitiisque prioribus, quae nobis a nostra nativitate cohaerentia velut affinitate quadam et consanguinitate conjuncta sunt. Sive de domo patris nostri, id est omni memoria mundi, ut ei renuntiantes, possimus in populo Dei dilatari, et in terram coelestis repromissionis cum tempus advenerit introduci. Duae autem promissiones Abrahae dantur: una, per quam terram Chanaan possessurum semen ejus promittitur, dum dicit Deus: Vade in terram quam monstravero tibi, faciamque te in gentem magnam. Alia vero longe praestantior non d
Abbreviated transcription (Latin):
tum posuit cleus inter se ⁊ ho¬
mines. ato: omnẽ animã iuurã.
neꝑdat eam diliuuo̾ archum
scił qui apparet in nubibus.
qui nunquam nͥ de sole resplen¬
dec. illi enim ñ pereunt diliuuo
separati ab ecclesia. qui ra ꝓpħis¬

Expanded text:
tum posuit Deus inter se et homines et omnem animam vivam, ne perdat eam diluvio, arcum scilicet, qui apparet in nubibus, qui nunquam nisi de sole resplendet. Illi enim non pereunt diluvio separati ab Ecclesia, qui in p
Abbreviated transcription (Latin):
qui ante aduentum xp̃i per
legem uistificati sunt. Uidimꝰ
enim ysaiam. ieremiam. accincꝰ¬
tos expelitosq ad auzcilium
nrm: De uoluminum suorũ ia¬
culis. cordis nr̃i hostes acerri
mos uulnerantes. Accingitur
⁊ daniel ad auxilrum nr̃m:
it. atq: p̃monet. Ad est iez echi¬
el: qui sacramenta nobis cele¬
stia inquadriformib rotatũ
circulis signatis docet. Et osee
bissenas agminis tutmas dic̃
p̃cedere nos succinctis lumbis
in ueritate: quam predicant ad

Expanded text:
qui ante adventum Christi per qui ante adventum Christi per legem justificati sunt. 3. Videmus enim Isaiam, Jeremiam, accinctos expeditosque ad auxilium nostrum, de voluminum suorum jaculis cordis nostri acerrimos hostes vulnerantes. Accingitur et Daniel ad auxilium nostruit atque praemonet. 4. Adest et Ezechiel, sacramenta nobis coelestia in quadriformibus rotarum circulis signans. Ducit et Osee bissenas agminis turmas, et praecedunt nos succinctis lumbis in veritate, quam praedicant ad
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotale monstratur. Ip̃iem̃
ordo assistit arche. testam̃ti in
qua lex portatur: sine dubio
ut ip̃i illuminent populum.
se acceperunt terram. relictie
mulierib ⁊ infantib cum frĩ¬
bus tnseuntes. p̾bebant illis
ꝑugnandi aucilium: usq qͦ
⁊ ipsi consequerentur heredita¬
tem: Isti quippe qͥ ꝑ moysen acci¬
piunt hereditatem trans ior¬
danẽ.:⁊ cum frĩb siuis armati
⁊ p̾cucti incedunt. illi hoc lo¬
co intelliguntur. qui pͥmum.
ꝑ moysen hereditate legis po¬
at sunt. Uñ ⁊ pͥmogeniti om¬
nes ẽe memorant᷑. Ruben qͥp¬
dicitur. Tad primogenitus ens¬
uasses primo genitus ẽ iosepbi
de egiptia filia sacerdotis phu¬
tifares. In hiis gͦ primogeniti
figuraliter illi ex priori popło
designantur. qui per legem pla¬
cuerunt dõ. Quiq: ñ requies ct̃.
s expediti ad auxilium frm
suorum consirrgunt. Laboran¬
tib enum nobis in agone utte
sus contrarias potestates: ue¬
niunt in auxilium illi nobis.

Expanded text:
sacerdotale monstratur. Ipsi enim sacerdotale monstratur. Ipsi enim ordo assistit arcae Testamenti, in qua lex portatur, sine dubio, ut ipsi illuminent populum. relictis mulieribus et infantibus, cum fratribus transeuntes, praebebant illis pugnandi auxilium, usquequo et ipsi consequerentur haereditatem. Isti, qui per Moysen accipiunt haereditatem trans Jordanem, et cum fratribus suis armati et praecincti incedunt, illi hoc loco intelliguntur, qui primum per Moysen haereditate legis potiti sunt, unde et primogeniti omnes esse memorantur. 2. Ruben quipx Lia, Gad primogenitus ejusasses primogenitus est Joseph, de Aegyptia filia sacerdotis Putipharis. In his ergo primogenitis figuraliter illi ex priori populo designantur, qui per legem placuerunt Deo, quique non requiescunt, sed expediti ad auxilium fratrum suorum consurgunt. Laborantibus enim nobis in agone hujus rsus contrarias potestates, veniunt in auxilium nobis illi
Abbreviated transcription (Latin):
opulus cum archa testañti:
transeunt iordlanem. S
quid sibi uelit qd̃ iordanem ead
archa testam̃ti transeunte. per
sacerdotes ⁊ leuitas deducitur
turba sicq stante aqua flumt¬
nis in cumulum. d̃i populus
iter incedit innoxium. Hec oĩt
implentur in eccłie populis: mi¬
stica oꝑatione. Dum enim quis
ad baptismni uen̾it fontẽ: ⁊ consi¬
stñte sacerdotali ⁊ leuitico ordi¬
ne iniciatus fu̾it misticis sacra¬
m̃tis: tunc sacerdotũ ministeri¬
is ꝑ baptismum. quasi ꝑ iorda¬
nis fluenta ingreditur: ⁊ terrã
celestis repromissiois adipĩcit᷑. Eo
uͦ pars aquarũ fluminis que
retro resilit ꝑseuerat indulce¬
dinẽ. pars uero in amarũ con¬
fluxit gurgitẽ maris: hec fi¬
gura baptiz atorũ uarietatẽ¬
designat. quia ex omnib qui
baptizantur. pars quedam al¬
ceptam gr̃e celestis dulcediẽ
custodiunt: ꝑars uͭ in peccorũ
amaritudinẽ conu̾tuntur. Qd̃
ñ sacerdotał ordo. ⁊ leuititus it
ostendit ꝑopulo d̃i: magistiũ

Expanded text:
opulus cum arca Testamenti trans Jordanem. Sed quid sibi vult quod Jordanem eadem arca transeunte, per sacerdotes et Levitas deducitur turba, sicque, stante aqua flumnis in cumulum Dei, populus iter incedit innoxium? Haec omnia implentur in Ecclesiae populis mystica operatione. Dum enim quis ad baptismi venerit fontem, et consistente sacerdotali et Levitico ordine initiatus fuerit mysticis sacramentis, tunc sacerdotum ministeriis per baptismum, quasi per Jordanis fluenta ingreditur, et terram coelestis repromissionis adipiscitur. Quod vero pars aquarum fluminis, quae retro resiliit, perseverat in dulcedinem, pars vero in amarum confluxit gurgitem maris, haec figura baptizatorum varietatedesignat, quia ex omnibus qui baptizantur pars quaedam acceptam gratiae coelestis dulcedinem custodiunt, pars vero in peccatorum amaritudinem convertuntur. 4. Quod vero sacerdotalis ordo et leviticus iter ostendit populo Dei, magisterium
Abbreviated transcription (Latin):
tores:pleni uitalib aquis.bi
lilia: uirginntatis candor. Siue
mortariola laborũ passionũq:
tolerantie: quib: mortificantur
membra penitñtium. Et hee qͥ¬
dem species. dispensationesq:
donorum. sunt diuise ꝑ sp̃m scm̃¬

Expanded text:
tores pleni vitalibus aquis. Ibi lilia, virginitatis candor, sive mortariola, laborum passionumque tolerantiae, quibus mortificantur membra poenitentium, et hae quidem species dispensationesque donorum sunt divisae per S
Abbreviated transcription (Latin):
rupta repmissionis terra. id
mater domini uirgo maria pro¬
tulit: cuius granum interra
cadens. fructum plurimũ attu¬
lit. Et uide ordinem. Postqͣm
fiuenta tͣnͣsimus. acꝑfidem sp̃u¬
ali circuicisione signamur
tunc hiis gradib peruenientes
celebramus pascha .i. cum unuto
dimiis. ac deinde credentes. stat̃i
pane illo dñici corporis pascimͣ.
O ccurrit deinde nobis pͥuceps
militie uirtutum celestium
xp̃c: tenens gladium eungelii.
ad resecandam carnis nr̃e pol¬
lutionẽ. ꝑcunctatio autem io¬
sue dicentis ad angłm ñr es
an aduersariorum. discretionẽ
suorum insinuat: qui rader
bonum ⁊ malum. ꝑ discretionẽ
duuidicant: ne eos adusarius
ꝑ speciẽ boni fallat. U ñ ⁊ iere¬
mie dicitur. Si separaueris p̾¬
ciosum a uili: quasi os meũ
cho expugnaturq adu¬
sus quam gladius ñ educit᷑.
aries ũ dirigitur: nec tela ui¬
brant᷑. Tube solumm sacerdo¬
tales septem dieb continius
adhibentur: sicq circumacta

Expanded text:
rupta repromissionis terra, id est, rupta repromissionis terra, id est, mater Domini virgo Maria protulit, cujus granum in terram cadens fructum plurimum attulit. Et vide ordinem. Postquamfluenta transimus, ac per fidem spiritali circumcisione signamur; tunc his gradibus advenientes, celdimus, ac deinde credentes, statim illo pane dominici corporis pascimur. 5. Occurrit deinde nobis princeps militiae virtutum coelestium Christus, tenens gladium Evangelii ad resecandam carnis nostrae pollutionem. Percunctatio autem Josue dicentis ad angelum: Noster es, an adversariorum? discretionem sanctorum insinuat, qui inter bonum et malum per discretionem dijudicant, ne eos adversarius per speciem boni fallat, unde et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum cho, expugnaturque, adversus quam gladius non educitur, aries non dirigitur, nec tela vibrantur. Tubae solummodo sacerdotales septem diebus continuis adhibentur, sicque circumacta
Abbreviated transcription (Latin):
autem tͣnsitum uenit nĩc ui.
ingalgala ibiq uibetur. sibi fa
cere cultros lapideos:⁊ circumci¬
dere scd̃o filios isrł. Percunctẽ¬
scd̃o circumcidi circumcisione
carnali. Semel enim circum¬
cisus: ultra ñ ħt qd̾ secundo
circumcisionẽ pͥmam fuisse. per
legem in egiptum. S si alege
tͣnseat quis ꝑ baptisma iorda¬
nis ad euñgłium: tunc accip̃
scd̃am curiuncionẽm sp̃ualem.
per petrã que ẽ xcp̃t. Sieq tali
circumcisione purgatus. caret
egipti ob probrio: id illecebra
corporali um uiciorum. Nom̃
autem loci galgala. qd̃ interp̃¬
tatur reuelatio: ostũdit quia
dũm p̃pucio infidelitatis ambu¬
lau̾it quisq ꝑ huius uite deser¬
tum. ocłos ei esse cecatos. Uidea¬
mus ⁊ consequentia. Post euͣn¬
głii enim crrcumcisionẽ. statim
in loco teuelationis pascha cele¬
bratur: immolaturq agnus
ille pro salute mundi occisus.
Ac deficiente manna typice le¬
gis. pͥmum comedit populus
panem corporis xp̃r:quẽ incor¬

Expanded text:
autem transitum venit Jesus in Galgala, ibique jubetur facere sibi cultros lapideos, et circumcidere secundo filios Israel. Percunctequis circumcidi circumcisione carnali? Semel enim circumcisus ultra non habet quod secundo circumcisionem primam fuisse per legem in Aegypto. Sed si a lege transeat quis per baptisma Jordanis ad Evangelium, tunc accipit secundam circumcisionem spiritualem per petram, qui est Christus. Sicque tali circumcisione purgatus caret Aegypti opprobrio, id est, illecebra corporalium vitiorum. 3. Nomen autem loci Galgala, quod interpretatur revelatio, ostendit, dum in praeputio infidelitatis ambulaverit quisque per hujus tum, oculos ei esse caecatos. Videamus et consequentia. Post Evangelii enim circumcisionem statim in loco revelationis pascha celebratur, immolaturque agnus ille pro mundi salute occisus. Ac, deficiente manna typicae legis, primum comedit populus panem corporis Christi, quem incor
Abbreviated transcription (Latin):
cibo refecit: ducemq sui itine¬
ris fecit. Sicq amalechitas
persequitur: epulantesq: rep¬
peritri funditus extinguit.
Quid ẽ enim quod egiptius
amalechita puer ri itinere
lassatur. nisi quod amator
p̾sentis scłi. pecci sui nigredi¬
ne oꝑtus. sepe ab eodem scło
infirmus despectusq relinqͣr
ut cum eo nequaquam cur¬
rere ualeat.s fractus aduer¬
sitate torpescat:S hunc da¬
uid inuenit:quia redemptor
ñr ueraciter manufortis. ñ¬
nunꝗͣ. quos despectos amũ¬
digloria repperit.hos insuo
amore conu̾tit.Cibo pascit:
quia uerbi scientia reficit. Du¬
cem itineris eligit: quia suũ
eti am p̾dicatorem facit. Etqͥ
amalechitas sequi ñ ualuit.

Expanded text:
cibo refecit, ducemque sui 526 itinecibo refecit, ducemque sui 526 itineris fecit. Sicque Amalechitas persequitur, epulantesque reperit, et funditus exstinguit. Quid est enim, quod Aegyptius Amalechitae puer in itinere lassatur, nisi quod amator praesentis saeculi peccati sui nigredine opertus, saepe ab eodem saeculo infirmus despectusque relinquitur, ut cum eo nequaquam currere valeat, sed fractus adversitate torpescat? 3. Sed hunc David invenit, quia Redemptor noster veraciter manu fortis nonnunquam quos despectos a mudi gloria reperit, hos in suo amore convertit. Cibo pascit, quia verbi scientia reficit. Ducem itineris eligit, quia suum etiam praedicatorem facit. Et qui Amalecitas sequi non valuit
Abbreviated transcription (Latin):
it̾m demonstratum est:xuiii¬
qͣn idem Dauid fugiens afacie
saul. ingressus ẽ incastra regis
Cum dormientẽ inuenisset. ñ
ꝑcussit. ñ occidit:sed solam lan¬
ceam que erat ad caput eius
⁊ lenticulam sustulit: dormiẽ¬
tib cunctis. E gressusq: de castͥs:
transunt incacumine montᷤ
Quid gͦ est hoc:  ersequebant᷑¬
do dormiebant: quia ñ ingila¬
bant corde. Duritia enim cor¬
aque. id grãm legis. Tulit⁊
sceptrum regale. regni scilicet
raliter:⁊quam aduersus dm̃
ꝑ incredulitatẽ gerebant. De¬
tor nr̃. ⁊ de castris eorum regͦs¬
sus: tͣnͣscendit in altitudinẽ
ret cum achis regephilistino¬
rum inprelium aduersus isrł:
insurgentes amalechite ierue¬
runt in sicelech. ⁊ succendentẽ
eam captiuauert̃ omnia. qͦ
erant dauid ⁊ puerorum eius.
Reuersus gͦ dauid ad perse¬
quendos amalechitas:. mue¬
uit egiptium puerum lasses¬
centem: quem am alechite e¬
grotum initinere reliquerãt.
Hunc aut̃ dauid inuentum

Expanded text:
m demonstratum est, quando idem David fugiens a facie Saul ingressus est in castra regis. Cum dormientem invenisset, non percussit, non occidit: sed solam lanceam, quae erat ad caput ejus, et lenticulam sustulit, dormientibus cunctis. Egressusque de castris transivit in cacumine montis. Quid ergo hoc est? Persequebantdo dormiebant, quia non vigilabant corde. Duritia enim coraquae, id est, gratiam legis; tulit et sceptrum regale, regni scilicet raliter, et quam adversus Deum per incredulitatem gerebant. Enoster, de castris eorum regressus, transcendit in altitudinem ret cum Achis rege Philistinorum in praelium adversus Israel, insurgentes Amalechitae irruerunt in Siceleg, et succendentes eam, captivarunt omnia quae erant David et puerorum ejus. Reversus ergo David ad persequendos Amalechitas, invenit Aegyptium puerum Iassescentem, quem Amalechitae aegrotum in itinere reliquerant. 2. Hunc autem David inventum
Abbreviated transcription (Latin):
uare potius quã occidere mali¬
ca carnis persequutorẽ popłm
in potestatẽ hũit: ⁊ ñ occidit.
Scͥptum eium erat de eis per pro¬
phetam. Ne occideris eos. Tan¬
tum deniq dauid summitatẽ
clamidis eius silent̾ abscidit:
uacuos fide uł imꝑio reliqͥsse
Clamidis enim abscisio: regni
ẽ amputatio. Hoc etiam alio
loco idem saul̃tum ꝑ mobediẽ¬
tiam peccass ostñdit. Namcã
ueniam precaretur rogaretq:
samuelem. ut reu̾teretur cum
illo ad placandum dm̃ ⁊ nolu¬
issec atq conuertens faciẽ suã
abiret.tenuit saul pinnulam
uestũnti eius. ⁊ dirupit eam.
Et dixit ad eum samuel. Ditu¬
pit dominus regnum isrł de ma¬
nu tua hodie:⁊ dabit illud ꝓxi¬
mo tuo: ⁊ diuidet᷑ isrł induos
populos. Ergo isrłis personã
figurate gerebat rex iste: qui
populus amissurus erat reg¬
num: dum suum ꝑsequitia¬

Expanded text:
vare potius quam occidere maluvare potius quam occidere maluca carnis, persecutorem populum in potestate habuit, et non occidit. Scriptum enim erat de eis per prophetam: Ne occideris eos. Tantum denique David summitatem chlamydis ejus silenter abscidit, vacuos sede vel imperio reliquisse. Chlamydis enim abscisio, regni est amputatio: hoc etiam alio loco idem Saul cum per inobedientiam peccasset ostendit. Nam cum veniam precaretur rogaretque Samuelem ut reverteretur cum illo ad placandum Deum, et noluisset, atque convertens faciem suam abiret, tenuit Saul pinnulam vestimenti ejus, et dirupit eam, et dixit ad eum Samuel: Dirupit Dominus regnum Israel de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo, et dividetur Israel in duos populos. Ergo Israelis personam figurate gerebat rex iste, qui populus amissurus erat regnum, dum persequit
Abbreviated transcription (Latin):
spelunce abdito contegebat.
Illi uͦ non cognoscentes dm̃i:
mori potuit nisi in hoĩe: nec
ceucifigi potuit ñ in homine.
nec teneri poss nisi in hoĩe. Op¬
posuit gͦ male querñtib terrã:
seruabit bñquerñtib uitam.
fugit gͦ scd̃m carnem inspeltun¬
cã a facie saul. quia passus est
usq: adeo se occultans iudeis.
ut moreretur.S: qͣr usq: ad
mortem uoluit eẽ patiens.ut
fugeret a facie saul in speluncã:
Et enim spelunca: inferior par
terre potest accipi. Et certe qdͦ
manifestũ ⁊ notum ẽ omnib:.
m̃to. qͦd erat excisum de petra.
Hocgͦ monum̃tum: spelunca
erat. Illuc fugit nr̃ dauid afa¬
cie saul. Tamdui enim perse¬
quuti sunt illum iudei: quo¬
adusq poneret᷑ in spelunca.S
quid ẽ quod saul persequutor
ad purgandũ uentrẽ spelun
quasi odorem fetidum emisert̃.
ostñderunt⁊ S tam̃ dauid
saulem occidere noluit: icum
eum in abdito occultatus
antro hrẽt in potestate: reser¬

Expanded text:
terrae abdito contegebat. terrae abdito contegebat. Illi ergo non cognoscentes Deum, mori potuit nisi in homine, nec crucifigi potuit nisi in homine; quia nec teneri posset nisi in homine. Opposuit male quaerentibus terram, servavit bene quaerentibus vitam. Fugit ergo scam a facie Saul, quia passus est, usque adeo se occultans Judaeis, ut moreretur. Sed quare usque ad mortem voluit esse patiens, ut fugeret a facie Saul in spelunca? Etenim spelunca, inferior pars terrae potest accipi; et certe, quod manifestum est et notum omnibus, od erat excisum in petra. Hoc ergo monumentum spelunca erat, illuc fugit noster David a facie Saul; tamdiu enim persecuti sunt illum Judaei, quoadusque poneretur in spelunca. Sed quid est quod Saul persecutor ad purgandum ventrem speluncquasi odorem fetidum emiserunt, ostenderunt: sed tamen David Saulem occidere noluit, et cum eum in abdito occultatus antro haberet in potestate, reser
Abbreviated transcription (Latin):
engaddi cum perseq̃ndũ ꝑ¬
dauid saul appeteret: ingressuᷤ
ẽ dauid inspeluncã:⁊ ibi late¬
bat. S rex imꝓuisis exceptꝰ
insidiis: quod innotuo molie¬
batur uiciderat. S cͥptum ẽ eñĩ.
Qui fodit foueã ꝓximo suo:
ip̃e incidet in eam. D auid aũ
bona ꝓmalis retribuens. mni¬
micum ñ occidit: sed pro testi¬
monio facti oram clamidis re¬
gie abstulit: cum facilius eẽt.
exceptum insidi is adũsariũ.¬
magis perdere quam fallere.
Quid gͦ est quod iste fugiens
a facie saul. inspelunca latuit:
Quare aut̃ latuit: nisi dͣccul¬
taretur. ⁊ ñ inuenireturꝰ Qdͥ
ẽ ꝯtegi speluncamisi contegi
terra Qui enim fugit inspe¬
luncam: terra tegitur ne inde¬
atur. Portabat aut̃ terram
ñc. id carnem quã acceꝑat
de terra: ⁊ inea se occultabat.
ne a uideis inueniretur deus.
Si enim cognouissent. nũgͣ
Quia spelunca se texerat. id:
carnis infirmitatẽ ocłis obicie¬
bat: i maiestatẽ diumnitatis.
corporis integiine. tanquã

Expanded text:
Engaddi cum persequendum David Saul appeteret, ingessus est David in speluncam, et ibi latebat. Sed et rex improvisis exceptus insidiis, quod innocuo moliebatur, inciderat; scriptum est enim, qui fodit foveam proximo suo, ipse incidet in eam. David autem bona pro malis retribuens, inimicum non occidit, sed pro testimonio facti, oram chlamidis regiae abstulit, cum facilius esset exceptum insidiis adversarium perdere, magis quam fallere. Quid ergo est quod iste fugiens a facie Saul, in spelunca latuit? Quare autem latuit, nisi ut occultaretur, et non inveniretur? Quid est contegi spelunca, nisi contegi terra? qui enim fugit in speluncam, terra tegitur, ne videatur. Portabat autem terram Jesus: carnem quam acceperat de terra, et in ea se occultabat, ne a Judaeis inveSi enim cognovissent, nunquaQuia spelunca se texerat, id est, carnis infirmitatem oculis objiciebat, majestatem autem divinitatis in corporis tegmine, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
iuinx̃ꝰ Seruitus itaq ip̃ius ia¬
cob septem annorũ pro duabus
ucorib huius uite presentis tẽ¬
pus sig̃cat. que ꝑ septem dies
uoluitur: inqua dñs formam
serui accepit factus obediens
paterne uoluntati usq ad mor
Ille oues pauit: ⁊ dũs in eungłio
dicit. E go sui pastor bonus.
Ille mercedis lucro. uariũ sibi
pecus abstulit: xp̃c quiersarũ
gñtium uarietatẽ sibimet. con¬
gregauit. Ille tres uirgas ampu¬
tatis corticibr in alueis aquaꝵ
opposuit: ut earum contempla¬
tione multiplicarent᷑ eius oues:
⁊ dñs nr̃ in aqua baptis matis.
trium personarũ nomina patͥs
suit: ut quis quis hoc pleno corde
ꝑspexit. efficiatur ouis dei .xxui.

Expanded text:
junxit? Servitus itaque ipsius Jajunxit? Servitus itaque ipsius Jacob septem annorum pro duabus uxoribus hujus vitae praesentis tempus significat, quae per septem dies volvitur, in qua Dominus formam servi apaternae voluntati usque ad mortIlle oves pavit, et Dominus in Evangelio dicit: Ego sum pastor bonus . Ille mercedis lucro varium sibi pecus abstulit: Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus, in alveis aquarum apposuit, ut earum contemplatione multiplicarentur ejus oves, et Dominus noster in aqua baptismatis, trium personarum nomina, Patrisuit, ut quisquis hoc pleno corde perspexerit, efficiatur ovis Dei. Qu