comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipse apłs oleastro inscrto molua ano¬
rem p̃cipit. hoc est gentib ad dits a¬
dici abraham. r̃saac. iacob. ut et ipl
erent ifrł. id est ꝑtinerent ad semaa
stituere iustitiȩ cũ non sunt subul
De his quiipe uana elatione tumas¬
bus dictum est. quod ibunt in tes¬
bras artriores. quuia iactant s. ls
scammne abrahe. fieri senien abrahȩ no-¬
uierunt. ut essent fili ꝓmissionis. qui¬
afidem noui testamenti non receper̃t
ubi dĩ iustitia commendat᷑ suam con¬
smtuere uolentes. id est tamquã de su¬
ĩ mericis & oꝑibus p̃fidentes. sp̃uert̃
esse fiuli ꝓmisionis hoc est filii grẽ. fi
sũ misedĩȩ. ut qui głatur in dño glo¬
nit᷑. eredens meum qui iustificat impi¬
im hoc est qui ex impio facit pium.
ut diputetur fides eius adiustitiam &
compleatur in co non quod postulabat
bñficium. Cum his igitur agens apo¬
stolus. qui oliuȩ per grãm insereban¬
tur. dicis inquit. fracti sunt rami ut
ego inserar. Bñ. Propt̃ incredulita¬

Expanded text:
ipse apostolus oleastro inserto in oliua timorem praecipit, hoc est gentibus additis radici Abraham, Isaac, Iacob, ut et ipsae fierent Israhel, id est pertinerent ad semen nstituere iustitiae dei non sunt subiecti. de his quippe uana elatione tumentibus dictum est, quod ibunt in tenebras exteriores, quia iactantes se de semine Abrahae semen Abrahae fieri noluerunt, ut essent filii promissionis; quia fidem noui testamenti non receperunt, ubi dei iustitia commendatur, suam constituere uolentes, id est tamquam de suis meritis et operibus praefidentes spreuerunt esse filii promissionis, hoc est filii gratilii misericordiae, ut, qui gloriatur, in domino glorietur credens in eum, qui iustificat impium, hoc est qui ex impio facit pium, ut deputetur fides eius ad iustitiam et impleatur in eo. non quod postulabat ssum est beneficium.- Cum his igitur agens apostolus, qui oliuae per gratiam inserebantur: Dicis, inquit, \'fracti sunt rami, ut ego ins era r. bene; propter incredulita
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ p̃pauit ds. ut in illis ambulemꝰ.
In hoc itaq intellectu gr̃e inest ti¬
mor de quo dicitur. noli altum saꝑe
s time. Timor autem iste alius est.
non est ille seruilis quem caritas fo¬
ras mitat. Illo enim tuetur ne in¬
adatur in tormentũ supplicii. isto au¬
tem ne dimittat᷑ grã bñficii. Quappt̃
quamus fidelib ad nouum testamen

Expanded text:
quae praeparauit deus, ut in illis ambulemus. in hoc itaque intellectu gratiae inest timor, de quo dicitur: Noli altum sapere, sed time. timor autem iste alius est; non est ille seruilis, quem caritas foras mittit. illo enim timetur, ne incidatur in tormentum supplicii, isto autem, ne amittatur gratia beneficii. Quapropter quamuis fidelibus ad nouum testamen
Abbreviated transcription (Latin):
nocere & non potest. quia potestas ista
sub potestate ẽ. Nam si tantum posset
nocere diabolus quantum uult. aliquis
iustoꝵ remaneret. aut aliquis fidelium
isset in terra: Ipse ꝑ uasa sua impellit
quasi parietem inclinatũ. s tantũ impel¬
it quantũ accipit potestatẽ. Ut autem
non cadat paries dñs suscipiet. qm̃ qui
dat potestatem temptatori. ipse tempta-¬
to p̃bet miscđiam. Ad mensuram temp
inquit in lacrunis in mensura. Noli gͦ
timere ꝑmissum aliquid facere tempta-¬
torẽ. Habes enim miscd̃issimum salua-¬
torẽ. Tantũ admittit᷑ ille temptare. qͣn¬
tum tͥ ꝓdest ut exercearis ut ꝓberis. ut
qui nesciebas. a te ip̃so inueniaris. Nam
uͥ ł unde nisi de hac potestate & miscd̾ia
securi ẽẽ debemꝰ: scđm illam apłica sen¬
tentiã fidelis as qui non ꝑmitat uos
temptari supra id quod potestis. Et
potum dabis nob̃ in lacͥmis in mensu¬
ra. Quid ẽ in mensura. Audi apłm.
fidelis ds qui non ꝑmitat uos tempta¬

Expanded text:
nocere, et non potest, quia potestas ista sub potestate est. Nam si tantum posset nocere diabolus quantum vult, non aliquis justorum remaneret, aut aliquis fidelium esset in terra. Ipse per vasa sua impellit, quasi parietem inclinatum; sed tantum impellit quantum accipit potestatem. Ut autem non cadat paries, Dominus suscipiet; quoniam qui dat potestatem tentatori, ipse tentato praebet misericordiam. Ad mensuram enim inquit, in lacrymis in mensura . Noli ergo timere permissum aliquid facere tentatorem; habes enim misericordissimum Salvatorem. Tantum permittitur ille tentare quantum tibi prodest, ut exercearis, ut proberis; ut qui te nesciebas, a te ipso inveniaris. Nam ubi, vel unde, nisi de hac Dei potestate, et misericordia securi esse debemus, secundum illam apostolicam sententiam: Fidelis Deus, qui non permittit vos tentari super id quod popotabis nos in lacrymis in mensura. Quid est, in mensura? Apostolum audi: Fidelis Deus qui non vos permittit tenta
Abbreviated transcription (Latin):
& nisi ex relatiuis accipi non oportet. ñ
enim ut facerent dii aut ad unaginẽ &
similitudinẽ deoꝵ. s ut facerent pat̾ & fi
go dĩ o̾s autem trinitas. s quia ñ om̃i¬
no ȩqualis fiebat illa imago di tamqͣm
non ab illo nata s ab illo creata. hiuius
rei significandȩ causa ita imago ẽ ut
ad imaginẽ sit idest non equat᷑ parilita

Expanded text:
et nisi ex relativis accipi non oportet. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitudinem deorum; sed ut facerent Pater et Fgo Dei. Deus autem Trinitas. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa, ita imago est ut ad imaginem sit: id est, non aequatur parilita
Abbreviated transcription (Latin):
naturam cẽ quod est contra nature
usum mortalib notum. nec nos ne¬
gamus. sicut illud est quod apł̃s ait.
Si tu ex naturali incisus es oleastro &
contra naturam insertus es in bonã
oluiam. Id enim contra naturam dix.
quod est consuetudinem naturȩ qͣm
noticia humana comprehendit. ut
oleaster insertus in olea. non oleastri
bacas s oliuȩ pinguedinem ferat. D̾s
autem creator & conditor om̃ium na¬
turarũ: nichil contra naturam facĩt.
Id enim crit cuiq rci naturale quod
ille fecerit. a quo ẽ om̃is modꝰ. nume¬
non incongrue dicimus aliquid dm̃
facere. quod facit contra id quod no-¬
uimus in natura. Hanc enim etiam
appellamus cognitum nobis cur sum
solitumq naturȩ. Contra quem d̃s
cum aliqua facit magnalia uel mi-¬
rabilia nominantur. Contra uͦ illã
sumiam nature legem a notitia re-¬
motam siue impioꝵ siue adhuc infir¬
morũ. tam d̃s nullomodo facit. quã
contra se ipsum ñ facit.

Expanded text:
naturam esse, quod est contra naturae usum mortalibus notum, nec nos negamus: sicut illud est quod Apostolus ait, Si tu ex naturali incisus oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam ; id esse contra naturam dixit, quod est contra consuetudinem naturae, quam notitia humana comprehendit, ut oleaster insertus in olea, non oleastri baccas, sed olivae pinguedinem ferat. Deus autem creator et conditor omnium naturarum, nihil contra naturam facit: id enim erit cuique rei naturali, quod ille fecerit, a quo est omnis modus, numenon incongrue dicimus aliquid deum facere, quod facit contra id, quod nouimus in natura. hanc enim etiam appellamus naturam, cognitum nobis cursum solitumque nã:turae, contra quem deus cum aliquid facit, magnalia uel mirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum siue adhuc infirmorum tam deus nullo modo facit quam contra se ipsum non facit.
Abbreviated transcription (Latin):
gie ministrum siuie inferioris. siue ꝑ
centeni fructus hominem. siuie sexa¬
geni siue triceni. siue ꝑ frum̃tũ. siue
ppatam non nsi illuis unius ẽẽ cog¬
nosciet᷑. ꝙ hoc ꝑ spm diddicit uelut
P olumbam descendentẽ & manen

Expanded text:
gratiae ministrum siue inferioris siue per gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut colum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aliquod signum demonstrarentur
excellentioris sc̃itatis ministri. & dispẽ¬
satores misterioꝵ. qui soli baptirare de¬
berent. S si hoc fieret quamius eis a
año atcributꝰ. tamen ipsoꝵ iam bap¬
tismus diccret᷑. sicut baptismus ioh̃s
siut. Ideo paulus grãs agit deo quod
neminem ipsoꝵ baptirauerat qui tãꝙͣ
obliti in cuius nomine baptirati eeñt.
ꝑ hominum se nomina diuidebant.
Cum enim tantum ualet baptismus
ꝑhominem contemptibilem quantũ ꝑ
apłm datus: ita nec illius nec illiuis: s
ioħs ꝑ ilam spcciẽ columbȩ se didicis¬
si testatur. Nam scd̃m quid aliud di¬
rerit. & ego nesciebam eum. non pla-¬
ne uideo: nisi quia scđm aliquid eũ
scibat. scđm aliquid adhuc nesciebat
Sciebat uidelicet sponsum silium d̃i
de cuius plenitudine om̃s acciperent.
s quia sic ex euis plenitudine ipse ac
ꝓprium baptismum sic habiturus. ut
ꝑ quemlibet daret᷑ siue excellentioris

Expanded text:
per aliquod signum demonstrarentur per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebaCum enim tantum valet baptismus per hominem contemptibilem, quantum per apostolum datus, ita nec illius nec illius, sed nes per speciem columbae se didicisse testatur. Nam secundum quid aliud dixerit: Et ego nesciebam eum , non plane video, nisi quia secundum aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc nesciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse accn uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ut illo habitet d̾s: displicent il¬
li om̃s qui millo non ponunt spcm
suam. Propterca datum est quoddã
go sũ pauli. ego apollo. ego cephȩ idẽ
ipsos contempneret. Numquid paulꝰ
ꝓ uobis crucifixꝰ est. aut in nomine
pauli baptirati estis : Uide bonum
montem querentem glam non sibi. sa
a quo montes illuminant᷑. Nolebat d
se presumi. s de illo quo & ipse pre¬
sumpserat. Quisquis gͦ ita se cõmen¬
dare uoluerit ppłis. ut si forte contige¬
rit ei aliquis tumultus frangat p
se ppłos & diuidat eccł̃iam catholicã
ꝓpt̃ se non est de illis montib quos
illuminat altissimus. Sed quis est
iste contenebratus a se: non illium¬
enim si uoluisset añs ihc̃ baptis̃m s¬
i potestatem dare alicui ł aliquibul
precipuis seruis suis quos ficiset alil¬
cos suos iam: qualibꝰ ait. Iam ũ diel
ꝑ uirgam florentem demonstratus ẽ
aaron sacerdos. ita in euis ȩccłia ubi
plira & maiora miracła facta siuit

Expanded text:
Deum, ut in illo habitet Deus, displicent ilDeum, ut in illo habitet Deus, displicent illi omnes qui non in illo ponunt spem suam. Propterea datum est quoddam go sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae, id est ipsos contemneret: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Vide bonum montem quaerentem gloriam, non sibi, sed a quo montes illuminantur: nolebat de se praesumi, sed de illo de quo et ipse praesumpserat. Quisquis ergo ita se commendare voluerit populis, ut si forte contigerit ei aliquis tumultus, frangat post se populos, et dividat Ecclesiam catholicam propter se, non est de illis montibus quos illuminat Altissimus. Sed quis est iste? Contenebratus a se, non illumenim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
lluminans tu mirabilit̾ a montibꝰ
et̃nis. Magnifice cum pondere dictũ
est. tu. ne putet aliquis quod cum
montes illuminent. Multi enim pu¬
tantes quod ab ipsis montib illumina-¬
rent᷑ fecerunt sibi partes de montib.
& ipsi montes conciderunt. & ipsi con¬
fracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt
donatum. nescio qui sibi fecerunt ma-¬
ximianum. nescio qui sibi fecerunt il¬
lum & illum. Quare: computant sa-¬
lutem suã ẽẽ in hominib non in deo.
O homo uenit ad te lux ꝑ montes. s
d̾s te illuminat non mons. Illumi
tu. nonmontes. Eigo frẽs adhoc dic̾¬
tum est ne quisquã ur̃m uelit spem
suam ponere in homine. Tamaiu
aliquid homo: quam diu illi herit
a quo factus est homo. Nam recedes
ab illo nichil est homo. & cum hera
illi tu sic accipe consilium ꝑ hominẽ
ut illum consideres qui illuminat ho¬
minem. & enim & tu potes accedert a
illum qui tͥ ꝑ hominem loquit᷑. Non
enim fecit illum accedere ad se: & te
repellit. & qui uere sic accessit adi

Expanded text:
lluminans tu admirabiliter a montibus aeternis. Magnifice cum pondere dictum est, Tu; ne putet aliquis quod cum montes illuminent. Multi enim putantes quod ab ipsis montibus illuminarentur, fecerunt sibi partes de montibus; et ipsos montes conciderunt, et ipsi confracti sunt. Nescio qui sibi fecerunt Donatum, nescio qui sibi fecerunt Maximianum, nescio qui sibi fecerunt illum et illum. Quare computant salutem suam in hominibus esse, non in Deo? O homo, venit ad te lux per montes; sed Deus te illuminat, non montes. Il tu, non montes itum est, ne quisquam vestrum velit spem suam ponere in homine. Tamdiu est aliquid homo, quamdiu illi haeret a quo factus est homo. Nam recedens ab illo, nihil est homo, et cum haeret illis. Tu sic accipe consilium per hominem, ut illum consideres qui illuminat hominem. Etenim et tu potes accedere ad illum qui tibi per hominem loquitur; non enim fecit illum accedere ad se, et te repellit. Et qui vere sic accessit ad
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc in eis sanum erat. illud etiam
curaret᷑ quod resurgere mortuos er¬
rore ꝑnitiosissimo non credebant.¬
les xp̃i in se curam paruuloꝵ iactari
noluit. Numquid paulus ꝓ uobis cru-¬
cifixꝰ c̃. aut in nomine pauli baptira¬
enutriet. Modo antem uult paruulꝰ
rit nescio quis. & dicit. ego excipio. Res¬

Expanded text:
 hoc in eis sanum erat, illud etiam  hoc in eis sanum erat, illud etiam sanaretur, quod resurgere mortuos errore perniciosissimo non credebant.les Christi in se curam parvulorum jactari noluit: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizaenutriet? Modo autem vult parvulusrit nescio quis, et dicit: Ego excipio.
Abbreviated transcription (Latin):
potest ut aliqui uerum habcant bap¬
tismum & non habeant ueram fide̾.
sicut fieri potest ut uerum habeart
euugłium. quod non recte intelligen¬
do falsi aliquid credant de deo. Nũ-¬
quid ꝓpter ipsam fidei falsitatem eti-¬
am eugłium quod uerum apud cos
inuenit᷑. actestandũ aut cmnendandũ
putabimus: Nec illos cormchios ar-¬
bitror. quos in scismata dissiluisse re-¬
darguit ueram fidem habuisse in eo
quod dicebant. ego sum pauli. Hoc e¬
nim falsum erat. Uerumtam̃ baptis¬
mum habebant. ex cuius ueritate ut
istam corrigerent falsitatẽ ab co ip̃so
audiunt. Num quid paulus ꝓ nobis
crucifixus est aut in nomine pauli
baptrati estis: Erant illic etiam qͥ¬
mortuos resurgere non credebant. & in
co utiq non ueram tenebant atq ha¬
bebant fidem. Ex co tamen quod ue¬
rum habebant qm̃ credebant. xp̃m re¬
surrexisso in quo fuerant baptizati. dat
oꝑam apłs ctiam illud curare in quo
eis fides sana non erat. dicens. Si mor¬
tui non resurgent neq xp̃c resurrex

Expanded text:
potest, ut aliqui uerum habeant baptismum et non habeant ueram fidem, sicut fieri potest, ut uerum habeant euangelium, quod non recte intellegendo falsi aliquid credant de deo: numquid propter ipsam fidei falsitatem etiam euangelium, quod uerum apud eos inuenitur, detestandum aut emendandum putabimus? nec illos Corinthios arbitror, quos in schismata dissiluisse redarguit, ueram fidem habuisse in eo quod dicebant: ego sum Pauli; hoc enim falsum erat. uerum tamen baptismum habebant, ex cuius ueritate ut istam corrigerent falsitatem, ab eo ipso audiunt: numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? erant illic etiam,mortuos resurgere non credebant et in eo utique non ueram tenebant atque habebant fidem. ex eo tamen quod uerum habebant, quoniam credebant Christum resurrexisse, in quo fuerant baptizati, dat operam apostolus etiam illud curare, in quo eis fides sana non erat, dicens: si mortui non resurgunt, neque Christus resurrexi
Abbreviated transcription (Latin):
Mirabiles tenebras in animo huma¬
no. qui scit quemadmodum debeat
lconem domare. & nescit quemad¬
modũ debeat uiuere. An & hoc ut sci¬
at sufficit ei liberum arbitriũ lexq na¬
turalis: Hec est sapientia uerbi qͣe-
uacuatur crux xp̃i. Sed quid dixit.
ꝑdam sapientiã sapientium. quia ista
crux non potest cuacuari: ꝓfecto ista
sapientia ꝑ stultitiam p̃dicationis qua
credentes sanant᷑. euertitur. Si enim
possibilitas naturalis ꝑ liberum arbitͥ¬
um. ad cognoscendum quomͦ uiuere
debcat. & ad bñ uiuendum sufficit si¬
bi. gͦ xp̃c gratis mortiuis est. gͦ euacu¬
atum ẽ scandalum crucis. Cur non
etiam ego hic ęxclamem. immo exda¬
mabo & istis increpitabo dolore xp̃i-¬
ano. euacuati estis axp̃o. qui in na¬
tura iustificamim a gr̃a excidistis. ig¬
norantes dĩ iustitiam & urãm uolen¬
tes constituere: iustitiȩ dĩ non estis
subiecti. Sicut enim finis legis. ita e¬
tiam nature humanȩ uiciose salua¬

Expanded text:
erabiles tenebras in animo humano, qui scit quemadmodum debeat leonem domare et nescit quemadmodum uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium lexque naturalis? haec est sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi. sed qui dixit: perdam sapientiam sapientium, quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur, euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad cognoscendum quomodo uiuere debeat et ad bene uiuendum sufficit sibi, ergo Christus gratis mortuus est; ergo euacuatum est scandalum crucis. cur non etiam ego hic exclamem, immo exclamabo et istis increpitabo dolore christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini. a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti. sicut enim finis legis, ita etiam naturae humanae uitiosae salua
Abbreviated transcription (Latin):
na. ipsi tamen impia scismata facie¬
bant. Hoc ipsoꝵ erat ꝓprium detes-¬
tabile uicium. Quod uero sciebant
xp̃m ꝓ se esse crucifixum. & se in eiꝰ
nomine baptiratos. non erroris eoꝵ
s diuini apud eos muneris erat. Hãc
di ueritatem in imquitate. suoꝵ scis¬
matum detinebant. Hanc beatissi-
illa uicia destructa etiam istam destru-¬
it: s ꝑ hanc confirmatã illa cm̃danda
conuncit. Numquid paulus in qͥt¬

Expanded text:
na ipsi tamen impia schismata faciebant; hoc ipsorum erat proprium detestabile uitium. quod uero sciebant Christum pro se esse crucifixum et se in eius nomine baptizatos, non erroris eorum, sed diuini apud eos muneris erat; hanc dei ueritatem in iniquitate suorum schismatum detinebant. hanc adprehendeilla uitia destructa etiam istam destruit, sed per hanc confirmatam illa emendanda conuincit — numquid Paulus pr
Abbreviated transcription (Latin):
lir in dño. & munisteriũ meum. &
quamius utiq dño imꝑtitum atq
donatum baptismus autem uͣemo
eoꝵ dixit omĩno. Neq enim om̃iũ
equalis est gła. nec ministrant om̃s ȩ¬
qualiter. nec ęquali prudentia sunt
om̃s p̾diti. ꝙ in euuangłizando alius
alio melius oꝑat᷑. & ideo dici potest
alius alio doctior & ip̃sa doctrina sa-¬
lutari. alius autem alio maius. minꝰ¬
ue baptrratus dici non potest sue
ab inferiori siue amaiori baptiret᷑.¬

Expanded text:
in Domino; et ministerium meum , et quamvis utique a Domino impertitum atque donatum: Baptismus autem meus, nemo dixit eorum omnino. Neque enim omnium aequalis est gloria, nec ministrant omnes aequaliter, nec aequali prudentia sunt omnes praediti, et in evangelizando alius alio melius operatur, et ideo dici potest alius alio doctior in ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusve baptizatus dici non potest, sive ab inferiore, sive a majore baptizet
Abbreviated transcription (Latin):
ui qm̃ d̃s meus. Magna scientia non
ait. sciui quia ds es: s quia d̾s meus
estu. Tuus enim est. cum tibi subue¬
nit. Tuus est cum tu ab illo alienus
non es. Inde dicit᷑. Beatus ppłs cuiꝰ
dñs d̾̃s ipsius. Omium quidem ds̃ :
Sed eoꝵ d̾s ꝓprie ds dicit᷑. qui cũ
diligunt. qui cum tenent. qui eum
possident. qui illum colunt. qui tã¬
quam de domo ipsius magna sunt ri¬
familia eius. redempti magno sangͥ¬

Expanded text:
us es tu. Magna scientia! Non ait, Scivi quia Deus es; sed, quia Deus meus es tu. Tuus est enim, cum tibi subvenit; tuus est, cum tu ab illo alienus non es. Unde dicitur: Beatus popust? Omnium quidem Deus est: sed eorum Deus proprie dicitur, qui eum diligunt, qui eum tenent, qui illum possident, qui illum colunt; tanquam de domo ipsius, magna sunt familia ejus, redempti magno sang
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uis ut ad te ueniat hoc inuo¬
cas. Si autem dm̃ inuocares. ipse ad
autem uis habere archam plenam. &
manem conscientiam. Ds non im¬
plet domum s pectus. Quid tibi pro¬
unt exttriores diuitiȩ. si te interior
prtiit egestas: Eigo isti qui ꝓpter
scaria commoda. qui ꝓpter terrena
bona. qui ꝓpter uitam p̃sentem. & ter¬
rinam felicitatem dm̃ inuocant ñ in-¬

Expanded text:
Quod vis ut ad te veniat, hoc invoQuod vis ut ad te veniat, hoc invocas. Si autem Deum invocares, ipse ad autem vis habere arcam plenam, et inanem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit egestas? Ergo isti qui propter saecularia commoda, qui propter terrena bona, qui propter vitam praesentem et terrenam felicitatem invocant
Abbreviated transcription (Latin):
non erat missus. Ad illam ibat: luiꝰ
salutem intendebat. Hec interar¬
rit tangit fimbriam quasi nescientis.
id est sanatur tamꝗͣ ab absente. Dict
ille. quis me tetigit. .¬
si diceret. Non noui hunc ppłm. Popls
quem ñ cognoui seruiuit mͥ. Cetigit
me aliquis. Ego enim sensi un tutem
de me exisse. id est euglm missum to¬
tum orbem implesse. Tangit᷑ autem
fimbria exigua pars uestimenti & e¬
trema. fac uestem xp̃i. quasi apłos.
Ibi fimbria paulus erat. hoc est extͦ¬
mus & minimꝰ. Nam utrumq de se
dixit. Ego enim sum minimus aplõ¬
rum. Nam post om̃s uocatus est. &¬
post om̃s credidit. & plus om̃ib labo¬
non inuocauerunt. Nonne cotidio
tales rogant dm̃: Non rogant dñ
Attendite si possumꝰ hoc dicere adi¬
uante ipso dõ. Ds gratis se uilt coli
gratis se uult diligi. hoc est casti ail¬
ri: non ꝓpterea illum amari: quras
aliquid pret̾ se. s quia dat se. Qll
uoicias. non uis ut ipse ds ad te ueni¬
at s uis ut diuitiȩ uemant ad te.

Expanded text:
non erat missus. Ad illam ibat, illius salutem intendebat: haec intercurrit, tangit fimbriam quasi nescientis, id est, sanatur tanquam ab absente. Dicit ille, Quis me tetigit? quasi diceret, Non novi hunc populum. Populus quem non cognovi, servivit mihi. Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse, id est, Evangelium emissum totum orbem implesse. Tangitur autem fimbria exigua pars vestimenti et extrema. Fac vestem Christi quasi Apostolos. Ibi fimbria Paulus erat: hoc est, extremus et minimus. Nam utrumque de se dixit: Ego sum minimus Apostolorum . Nam post omnes vocatus est, post omnes credidit, plus omnibus sanon invocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed quia dat se. Qui divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, sed vis ut divitiae veniant ad te.
Abbreviated transcription (Latin):
egram. Interea mortua nuntiata est:
& dictum est patri. Puella mortua est:
noli iam uexare magistrum. Dñs autẽ
qui sciebat se posse mortuos suscitare.
non abstulit spem desꝑato. & ait patͥ.
Noli tunere: tantum crede. ꝑ gebat ad
puellam. atq inttinere int turbas. qͦ¬
modo potuit coartauit se qued̃a mu¬
lier quȩ fluxum sanguinis patiebat᷑¬
& diuturno illo languore in medicos
frustra omĩa que habebat impende¬
rat. ibi fimbriam uestimenti eius te¬
tigit. sana facta est. Aliquid est qd¬
nobis significante misterio loqut
quem uenerat. xp̃c qui dixit. non
sum imissus nisi  qͣuieͤ pierunt domꝰ

Expanded text:
egram: interea mortua nuntiata est, et dictum est patri, Puella mortua est, noli jam vexare magistrum. Dominus autem qui sciebat se posse mortuos suscitare, non abstulit spem desperato, et ait patri: Noli timere, tantum crede. Pergebat ad puellam: atque in itinere inter turbas, quomodo potuit, coarctavit se quaedam mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, et diuturno illo languore in medicos frustra omnia quae habebat impenderat. Ubi fimbriam vestimenti ejus tetigit, sana facta est. Et nobis significante mysterio loquitquem venerat Christus, qui dixit, Non sum missus, nisi ad ove
Abbreviated transcription (Latin):
a quȩ fuit impia. ꝓpt̾ fidi iustitiam
dicit᷑ ex morte reuixisse. atq iuuere.
Corpus autem non tantum moriturũ
ꝓpt̾ animȩ abscessum qui futurus. ẽ.
s ꝓpter tantam infirmitatem carnis
quente apło. Corpus quidem inquit
mortuum est ꝓp̃t peccatum. sp̃s autẽ
uita est ꝓpter iustitiam. Hȩc uita ex
fide facta est. qm̃ iustus ex fide uiuit.
Sed quid sequit᷑: Si autem sp̃s eius
qui suscitauit ihm̃ xp̃m abortuis ha¬
bitat in uobis. qui suscitauit ih̃m xp̃m¬

Expanded text:
 quae fuit impia, propter iustitiam fidei dicitur ex morte reuixisse atque uiuere. corpus autem non tantum moriturum propter animae abscessum qui futurus est, sed propter tantam infirmitatem carnis quente apostolo: corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. haec uita ex fide facta est, quoniam iustus ex fide uiuit. sed quid sequitur? si autem spiritus eius qui suscitauit Iesum ex mortuis habitat in uobis, qui suscitauit I
Abbreviated transcription (Latin):
oparius cibo suo. ꝙ dignus ẽ opanis
mercede sua. Hunc itaꝙ cibim ane
mercedem substentande huius uit &
bitum eugłistis ab eis quib quib agꝰ¬
⁊ ant non accepit apłs uerum dits
ego autem nulluis hoꝵ usus sum. s
sequit᷑ & adiungit ne forte quisq̃ ar¬
bitretur idco non eum accepisse qua
illi non dederant. Hon scͥpsi ait̾
hec ut ita fiant in me. Bonum ẽ cnui
firmis: sicut mox aꝑtissime dicturꝰ:
o non eugłirabo. quia fame cruciahe
ꝙ unde uiuam non babeo. Nam se
iautem inuitꝰ. dispensatio mͥ credi
ẽ. Ia est si necessitate transigendȩ
hiuis uitȩ inuitus cogor eugłiare.
aspensatio mͥ credita est. ut scilicet
s dispensatione mea. quia xp̃m. quia
ueritatem p̃dico. quamius ex occasio¬
ni quamius mea querens. quãuis ter
tan emolum̃ti necessitate compulsus.
ali ꝓficiant. ego autem merredẽ ap̃d¬
sm gloriosam illam. sempit̾nãq ñ ha¬

Expanded text:
rarius cibo suo, et: dignus est operarius mercede sua. hunc itaque cibum et hanc mercedem sustentandae huius uitae debitum euangelistis ab eis quibus euangelizabat non accepit apostolus uerum dicens: ego autem nullius horum usus sum. Et sequitur et adiungit, ne forte quisquam arbitretur ideo non eum accepisse, quia illi non dederant: non autem scripsi haec, ut ita fiant in me; bonum est mihifirmis, sicut mox apertissime dicturus o non euangelizabo, quia fame cruciabor et unde uiuam non habebo. nam seqitus, inquit, dispensatio mihi credita est, id est si necessitate transigendae huius uitae inuitus cogor euangelizare, dispensatio mihi credita est, ut scilicet ei dispensatione mea, quia Christum, quia ueritatem praedico, quamuis ex occasione, quamuis mea qureni emolumenti necessitate compulsus, alii proficiant, ego autem apud Deum mercedem gloriosam illam sempiternamque non ha
Abbreviated transcription (Latin):
tare sp̃ualit̃ in interiore di templo ip¬
sam fidem accipere possumꝰ. cuius fig¬
num ẽ altare uisibile. Quodlibet enĩ
trinam. siue orationem. siue ymnũ. si¬
ue psalmum. & si quid tale aliud dõ nsi
mobili tamꝗͣ fundamento imponatur.
ut possit integrum atq illibatũ ẽẽ qd̃
loquimur. Nam multi heretiei non
habentes altare id ẽ ueram fidẽ. blas-¬
phemias ꝓ laude dixerunt t̾renis ui¬
delicet opinationib ad grauati uotũ
suũ tamꝗͣ in terram ꝓicientes. Seil de¬
bet ẽẽ sana etiam offerentis intenti
corde nr̃o. id est in interiore d̾̃i templo
Templũ ciim d̃i scm̃ c̃ inauit quo
estis uos. & in inteniore homuo han¬

Expanded text:
taque spiritaliter, in interiore Dei templo ipsam fidem accipere possumus, cujus signum est altare visibile. Quodlibet enim trinam, sive orationem, sive hymnum, sive psalmum, et si quid tale aliud spirituamobiliter tanquam imponatur, ut possit integrum atque illibatum esse quod loquimur. Nam multi haeretici non habentes altare, id est veram fidem, blasphemias pro laude dixerunt; terrenis videlicet opinionibus aggravati, votum suum tanquam in terram projicientes. Sed debet esse sana etiam offerentis intentiocorde nostro, id est in interiore Dei templo; Templum enim Dei sanctum est, inquit, quod estis vos ; et, In interiore homine ha
Abbreviated transcription (Latin):
in celo & in tĩa: Cȩlos nunc significari arbitr
cos qui sedebunt suꝑ duodecim tr̃o-¬
nos & cum dño iudicabt̃. Terrȩ au-¬
in tabernacła et̾na. quos amicos sibi de
mammona iniquitatis in huius uitȩ¬
exͣi de ago mortalitate fecerunt. eis quippe dicit¬
ne xp̃iano apłs. Sinos uobis spualia semina uimꝰ
magnum si ur̃a carnalia metamus.
Quod etiam his uerbis dici potest. si
nos uob̃ celestia seminauimꝰ. magnũ:
si terrena ur̃a metamus: In celo gͦ res¬
pexit celestia seminantes. in terra au¬
tem terrena reddentes. tamen humi-¬
les & hos & illos. Humilia enim res¬
picit in cȩlo & in terra. quia memine¬
runt utriq quid fuerunt ꝑsuam ma-¬
litiã. quid facti sunt ꝑ dñi gram.¬
Bona sunt ministeria circa pauꝑes. &
maxime circa scõs d̾i. seruitia debita.
obsequia religiosa. Readunt᷑ enim ñ
dantur dicente apło. si nos uobis sp̃u¬
alia seminauimꝰ. magnũ si carnalia ue¬
stra metamus. Bona sunt. exhortamur

Expanded text:
 consideret. Coelos nunc significari arbitror eos qui sedebunt super duodecim thronos, et cum Domino judicabunt ; terrae auin tabernacula aeterna, quos amicos sibi de mammona iniquitatis in hujus vitae mortalitate fecerunt . Eis quippe dicit Apostolus: «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Quod etiam his verbis dici potest: Si nos vobis coelestia seminavimus, magnum est si terrena vestra metamus? In coelo ergo respicit coelestia seminantes, in terra autem terrena reddentes; tamen humiles et hos et illos. «Humilia» enim «respicit in coelo et in terra;» quia meminerunt utrique quid fuerint per suam malitiam, quid facti sint per Domini graBona sunt ministeria circa pauperes, et maxime circa sanctos Dei servitia debita, obsequia religiosa. Redduntur enim, non dantur, dicente Apostolo, Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si carnalia vestra metamus ? Bona sunt, exhortamur
Abbreviated transcription (Latin):
qauit uolatilia celi. quia ñ seminant ne¬
ꝙ metunt neq congregant in horreũ
e pat̾ ur̃ celestis pascit illa. Cigo et
p̃ter hominem animalia ista ꝑtinent
ad curam dĩ. ut pascant᷑ non ut legẽ
accipiant. Quod gͦ ad dandam legem
atanet. de bob cura deo ñ ẽ: quod
autẽ ad creanda. pascenda. gubernanda.
& regenda. omĩa ad dm̃ ꝑtinent. Non¬
lle duo passeres asse ueneunt dñs. xp̃c¬

Expanded text:
uia non seminant, neque metunt, neque congregant in horrea; et Pater vester coelestis pascit illa» . Ergo et praeter hominem, animalia ista pertinent ad curam Dei, ut pascantur, non ut legem accipiant. Quod ergo ad dandam legem attinet, de bobus cura Deo non est; quod autem ad creanda, pascenda, gubernanda et regenda, omnia ad Deum pertinent. «Nonne duo passeres asse veneunt»
Abbreviated transcription (Latin):
lis aue habent uolunt atem nocendi a
rationem cogitandi sub diunis legibus
ordinata sunt ne aliquid inuistũ quisq
patiat᷑. ita om̃ia ꝙ animalia & corpali¬
a in genere suo & in ordine suo diui¬
nę prouidentiȩ legib subdita adminis¬
lrantur. Ideo dñs dicit. Nonne duo pas¬
seres asse ueneunt. & unus eoꝵ non ca¬
dit in terram sine uoluntate patris nr̃i ꝰ
Hoc enim dix. uolens ostendere. quic¬
quid iulissimum homines putant om̃i¬
potentia dm̃ gub̾nari. Sic enim & uola¬
tilia celi ab eo pasci. & lilia agri ab eo ue-¬
stiri ueritas loquitur. quȩ capillos etiã
nr̃os numeratos esse dicit. S qm̃ mun
danas auinas rationales. ꝑ sc ipsum d̾̃s
curat. suie in optunis & magnis angłis.
siue in hominib tota sibi uoluntate
scruientib cetera uͦ ꝑ ipsos gub̃nat. ue¬
rissime dici potuit etiam illud ab apło
non enum de bob cura est deo. In scrip¬
turis enim sc̃ĩs d̾s homines docet quomͦ
cum hominib agant. & ipsi dõ seruiart

Expanded text:
ae habent uoluntatem nocendi et rationem cogitandi, sub diuinis legibus ordinatae sunt, ne aliquid iniustum quisque patiatur, ita omnia, et animalia et corporalia, in genere suo et in ordine suo diuinae prouidentiae legibus subdita administrantur. ideo dominus dicit: nonne duo passeres asse ueneunt? et unus eorum non cadit in terram sine uoluntate patris uestri. hoc enim dixit, uolens ostendere quidquid uilissimum homines putant omnipotentia dei gubernari. sic enim et uolatilia caeli ab eo pasci et lilia agri ab eo uestiri ueritas loquitur, quae capillos etiam nostros numeratos esse dicit. sed quoniam mundas animas rationales per se ipse deus curat, siue in optimis et magnis angelis siue in hominibus tota sibi uoluntate seruientibus, cetera uero per ipsos gubernat, uerissime dici potuit etiam illud ab apostolo: non enim de bubus cura est deo. in scripturis enim sanctis deus homines docet, quomodo cum hominibus agant et ipsi deo seruiant;
Abbreviated transcription (Latin):
re. & om̃ia quȩ in eis sunt. Sigͦ om̃a
que in eis sunt. & te. Parum dico te.
pasferem. locustã. uermicłm. Nichil
hoꝵ ñ ille fecit. & cura ẽ illi de om̃lb
ñ ad p̃ceptum cura ẽ. Nam p̃cepuel
sai homini dedit. Dicit eium p̃salmꝰ
Homines & iumenta saluos facies do¬
mine. scđ̾m multitudinem miscdĩȩ tuȩ
iuimenta. & apłs. Numauid de bobus¬
hac homines & iumenta saluos facies
añe. Numquid contraria sunt ista
d̾s. Itaq quosdam boues uoluit signifi¬
całi ñ enim hoc curat ds quid̃ agał
cum bob. Habet hoc natura ipsa hu¬
mana. Sic factus ẽ homo ut norit c̃¬
sulere iuimentis suis. nec inde p̃cepta
a do accepit s insinuatum ẽ in mente

Expanded text:
mare, et omnia quae in eis sunt.» Si ergo «omnia mare, et omnia quae in eis sunt.» Si ergo «omnia quae in eis sunt,» et te. Parum dico, te: passorem, locustam, vermiculum; nihil horum non ille fecit, et cura est illi de omnibus. Non ad praeceptum cura est; nam praeceptum soli homini dedit. Dicit enim psalmus: «Homines et jumenta salvos facies, Domine; secundum multitudinem misericordiae tuae., jumenta.» Et Apostolus: «Numquid de bobushac, «Homines et jumenta salvos facies, Domine:» numquid contraria sunt ista?Deus? Itaque quosdam boves voluit significari. Non enim hoc curat Deus monere quid agas cum bobus; habet hoc natura ipsa humana. Sic factus est homo, ut norit consulere jumentis suis: nec inde praecepta a Deo accepit, sed insinuatum est illi in mente
Abbreviated transcription (Latin):
b ut uideant oꝑa uĩa bona. & glon¬
ficent patrẽ ur̃m qui in cęlis ẽ. Si eͦt
lucerna accendet᷑ in domo. nonne adi¬
ceres oleum ne extingueret᷑. Poris lu¬
cerna si accepto oleo ñ luceret. none¬
rat plane digna que in candelabro
poneretur: s quȩ continuo franger¬
tur. Unde gͦ uiuit᷑ ẽ necessitatis acci¬
pere. ẽ caritatis prebere. non tamquã
enis quod sumunt. qui annuntiant
unde uiuant. Si enim sic uendunt.
magnã rem uili uendunt. Accipunt
sustentationẽ necessitatis a ppło. mercedo
dispensationis a dño. Non enim ẽ icdons¬
us ppłs reddere mercedẽ illis qui sibi
in caritate eugłii seruiunt. ñ expectant
illi mercedẽ. nisi unde & salutẽ isti.
ad p̃cepta que hominib data sunt de
bob cura non ẽ deo. Quod ñ sic intel¬
ligit᷑ tamꝗͣ. non ipse pascat ea que nes
seminant nec metunt neq congregant
in horreũ. s quia ei curȩ non ẽ p̃cepo
monere hominẽ quomͦ boui suo con¬

Expanded text:
 ut videant opera vestra bona, et glorificent patrem vestrum qui in coelis est . Si ergo tibi lucerna accenderetur in domo, nonne adjiceres oleum ne exstingueretur? Porro si lucerna accepto oleo non luceret, non erat plane digna, quae in candelabro poneretur, sed quae continuo frangeretur. Unde ergo vivitur, necessitatis est accipere, charitatis est praebere. Non tanquam ejus quod sumunt qui annuntiant, unde vivant. Si enim sic vendunt, magnam rem vili pretio vendunt. Accipiant sustentationem necessitatis a populo, mercedem dispensationis a Domino. Non enim est idoneus populus reddere mercedem illis, qui sibi in charitate Evangelii serviunt. Non exspectent illi mercedem, nisi unde et isti ad praecepta quae hominibus data sunt, de bobus cura non est Deo ; quod non sic intelligitur, tanquam non ipse pascat ea quae nec seminant, nec metunt, neque congregant in horreum, sed quia ei curae non est praecepto monere hominem, quomodo bovi suo con
Abbreviated transcription (Latin):
testatem habere se dixit. & sic dnmñ
disposuisse ut qui eugłium annunti-¬
ant de eugłio uiuant. & dicit alios co¬
apłos suos usos fuisse hac potestate.
non usurpata s data. Plus ille fecit
ut nec quod debebat᷑ acciꝑet. Ipse
gͦ donauit & debitum. s aliꝰ non ex¬
egit indebitum. ille plus fecit. fortas¬
sis enim ipsum significabat cui egrũ cũ
adduceret ad stabulum dix̃. Si qͥd
ampluis erogaueris: in redeun¬
do reddam tͥ. De his gͦ qui non indi¬
gent lacte gregis quid plura dicamus.
Misericordiores sunt. ł potius ipsius mi¬
scdie assectum larguis impendunt.
tamen oues suas cupiebat ẽẽ non steri¬
les. sine lactis ubertate. Itaq cum cẽt
quodam temꝑe in magna indigentia
iunctus in confessione ueritatis missũ
ẽ illi a frĩb unde necessitati & indigen¬
dȩ eius ministraret᷑. Respondet autẽ

Expanded text:
testatem habere se dixit, et sic Dominum testatem habere se dixit, et sic Dominum disposuisse, ut qui evangelium annuntiant, de evangelio vivant. Et dicit alios coapostolos suos usos fuisse hac potenon usurpata, sed data. Plus ille fecit, ut nec quod debebatur acciperet . Ipse ergo donavit et debitum: sed alius non egit indebitum: ille plus fecit. Fortassis enim ipsum significabat, qui aegrum cum adduceret ad stabularium, dixit: Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi . De his ergo qui non indigent lacte gregis, quid plura dicamus? Misericordiores sunt, sericordiae officium largius impendunt: tamen oves suas esse cupiebat, non steriles, sine lactis abertate. Itaque cum esset quodam tempore in magna indigentia, vinctus in confessione veritatis, missum est illi a fratribus, unde necessitati et indigentiae ejus ministraretur. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
isse collectos. & ipsa ẽ optima guber¬
natio. ut omia suis temꝑib distri¬
buta ex ordine gerant᷑. nec animã
humanã turbulentis implicationi¬
b inuolutã ꝑturbent. uͥ etiam dicit᷑
quid oꝑabatur apłs. Post hec inquit
egressus ab athenis uenit corinthiun
& cum inuenisset quendã uideũ no¬
mine aquilam ponticũ genere. recens
aduementem ab italia & pͥscillam uxo¬
rem enis ꝓpterea quod edixisset daudiꝰ
discet̾c om̃s uideos ab roma accessit
ad illos & ꝓpter artis similitudinem
mansit apud illos opus faciens. erãt enĩ
tabernacłoꝵ artifices.
uis militat suis stipendiis umꝙͣ.
Quis plantat uineam & fructũ
euis non edit: Quis pascit gregem
& de lacte gregis non manducat: In¬
uenimus gͦ ẽẽ lac gregis quicquid a
plebe di distribuit᷑ p̃positis. ad susten¬
tandum uictũ temꝑalẽ. Inde enim
siuis transigi. ꝙ nec ipsum lac querere.
ab o ũib tamen lactis ꝑcipiendi po¬

Expanded text:
isse collectos. Et ipsa est optima guberisse collectos. Et ipsa est optima gubernatio, ut omnia suis temporibus distributa ex ordine gerantur, ne animum humanum turbulentis implicationibus inuoluta perturbent. Ibi etiam dicitur quid operabatur apostolus. posthaec, inquit, egressus ab Athenis uenit Corinthum. et cum inuenisset quendam iudaeum nomine Aquilam, Ponticum genere, recens aduenientem ab Italia, et Priscillam uxorem ipsius, propterea quod iussisset Claudius discedere omnes iudaeos ab Roma, accessit ad illos et propter artis similitudinem mansit apud illos opus faciens; erant enim tabernaculorum artifices.uit, militat suis stipendiis unquam? Quis plantat vineam, et fructus ejus non edit? Quis pascit gregem, et de lacte gregis non manducat enimus ergo lac esse gregis, quidquid a plebe distribuitur praepositis, ad eorum sustentandum victum temporalem. Inde enim suis transigi, et nec ipsum lac quaerere ab ovibus, tamen lactis percipiendi po
Abbreviated transcription (Latin):
didici in quib sum sufficiens ẽẽ. scio
& habundare. noui & penuriam pati.
Omia possum in co qui me confortat.
Uerumptam̃ uos bñ fecistis usib meis
mittere. sẽd ut ostenderet in eo quod
illi bñ fecerunt quid ipse quereret. ne
int̾ illos eẽt qui se ipsos pascunt non
oues ñ tam suc gaudet subuentũ ẽẽ
necessitati quam illoꝵ gratulat᷑ fecun¬
ditati. Quid gͦ ibi querebat ⁊ Non qͥa
quero inquit datum. s requiro frue¬
tum. Non ut ego inquit explear. s
ne uos manes remaneatis. Quid gͦ
non possunt facere quod paulus ut
manib suis se transigant. accipi-¬
ant de lacte ouium. Sustentent su extͣc¬
am necessitatẽ. s non negligant oui exiu¬
um infirmitatẽ. Non hoc ibi que¬
rant tamꝗͣ commnodũ suũ. ut ex ne-¬
cessitate penuriȩ suȩ uideant᷑ an¬
nuntiare euugłium. s hominibus¬

Expanded text:
e. Scio et abundare, novi et penuriam pati. Omnia possum in eo qui me confortat. Verum tamen vos benefecistis, usibus mittere meis . Sed ut ostenderet in eo quod illi benefecerunt, quid ipse quaereret, ne inter illos esset, qui se ipsos pascunt, non oves: non tam suae gaudet subventum esse necessitati, quam illorum gratulatur fecunditati. Quid ergo ibi quaerebat? Non quia quaero, inquit, datum, sed requiro fructum. Non ut ego, inquit, explear, sed ne vos inanes remaneatis. Qui ergo non possunt facere quod Paulus, ut manibus suis se transigant, accipiant de lacte ovium: sustentent suam necessitatem, sed non negligant ovium infirmitatem. Non hoc ibi quaerant, tanquam commodum suum, ut ex necessitate penuriae suae videantur annuntiare evangelium, s
Abbreviated transcription (Latin):
deos dixeruit patriardiȩ pecora pa¬
uerunt. Si grecos quos etiam pasi¬
nos dicimus. etiam philosophus is¬
tum sibi honorabiles sutdores habi¬
erunt. Si eccłiam di homo ilc uisꝰ
& ad testimoniũ comugalis sem ui
surȩ iurginitatis electus cui desina¬
nocentia & sine fraude homines
ꝑantur: bonum c̃. Nam p̃caiet he
& ipse apłs. ne quisquã ex necesitit
sustentande uite in mala oꝑa auau¬
tur. Qui furabat᷑ inquit iamnon si¬
retur. magis autem laboret manhỹ
bonum ut habeat unde tͥbuat cuo
pus ẽ. Hoc gͦ scire sufficit quia e
in ipso oꝑe corꝑali id quod bonume
oꝑari idẽ quib tempoꝵ spatis ne
ab euuangłirando impediret᷑ qus
possit comp̃hendere: Sane qua &
diurnis & nocturis horis oꝑabatis
fecit apłs. qui re uera in tanta sil

Expanded text:
Iudaeos dixerint, patriarchae pecora paIudaeos dixerint, patriarchae pecora pauerunt; si Graecos, quos etiam paganos dicimus, etiam philosophos multum sibi honorabiles sutores habuerunt; si ecclesiam dei, homo ille iustus et ad testimonium coniugalis semper mansurae uirginitatis electus, cui desponsanocentia et sine fraude homines operantur, bonum est. nam praecauet hoc et ipse apostolus, ne quisquam ex necessitate sustentandae uitae in mala opera delabatur. qui furabatur, inquit, iam non furetur; magis autem laboret manibus suis bonum, ut habeat unde tribuere cui opus est. hoc ergo scire sufficit, quia et in ipso opere corporali id quod bonum eoperari, id est quibus temporum spatiis, ne ab euangelizando inpediretur, quis possit conprehendere ? sane quia et diurnis et nocturnis horis operabatur, fecit apostolus, qui reuera in tanta soll
Abbreviated transcription (Latin):
quo potestate sua uti noluit tam miscd̃i
scilicet indutus affectu. ut cogitaret
quẽadmodũ secũ agi uellet si ce ipse ita
infirmaret᷑. ut posset de illis ꝑ quos sibi
pere. quasi mercimonioꝵ nundinas
istam sustentaret quod erat ipsũ opꝰ
& quando ei uacabat. & oꝑari & euugli¬
um p̃dicare ᷤ Cui respondeo. Puta me
nescire. Corꝑalit̾ tamen oꝑatũ eẽ. ꝙ in¬
de in carne uixisse. ñ utentem potesta¬
te quam dominꝰ apłis dederat. ut eugli¬
uni annuntians de egło iuueret ea que
supra dicta sunt sine dubitatione uilla¬
testant᷑. Unum scio quia nec furta
faciebat. nec effractor aut latro erat.
nec auriga aut uenator. nec histrio.
aut turpilucriis. s innocent aut ho¬
neste que apta sunt humanis usibus
opabatur seut sese habent opi s
pls siue rusticanum aliciuos opi
gredi. siue in opisicum labrre ler¬
ri. Qui enum ait sine offensione es¬
hac causa reueri posset igiors. Sui

Expanded text:
quo potestate sua uti noluit, tam misericordi quo potestate sua uti noluit, tam misericordi scilicet indutus affectu, ut cogitaret quemadmodum secum agi uellet, si et ipse ita infirmaretur ut posset de illis, per quos sibi pere, quasi mercimoniorum nundinas istam sustentaret, quod erat ipsum opus et quando ei uacabat et operari et euangelium praedicare? cui respondeo: puta me nescire; corporaliter tamen » operatum esse et inde in carne uixisse, non utentem potestate, quam dominus apostolis dederat, ut euangelium adnuntians de euangelio uiueret, ea quae supra dicta sunt sine ulla dubitatione testanfaciebat, nec effractor aut latro erat, nec auriga, aut venator, aut histrio, nec turpilucrus: sed innocenter et honeste quae apta sunt humanis usibus operabatur; sicut sese habent opera etur apostolus siue rusticanum aliquod opus adgredi siue in opificum labore uersari. qui enim ait: sine offensione eshac causa reuereri posset ignoro. si
Abbreviated transcription (Latin):
eo modo subueniret & carnali iudeo ł
pagano quom sibi ipse si hoc eẽt subue¬
niri uoluisset portans utiq eoꝵ infir¬
mitatem in compassionis similitudine.
ñ fallens in mendacii fictione. sicut c̃¬
tinuo sequit᷑ & dicit. Tactus sum
infirmis infirmus. ut infirmos lucri¬
facerem. Hinc enim loauebatur cũ
etiam illa omĩa diceret. Sicut gͦ quod
factus est infirmis infirmus non erat
mendaciũ sic & cetera illa suꝑiꝰ. Quã
enim dicit infirmitatẽ suam erga in¬
firmos fuisse nisi compatiendi eis: in
tantum ut ne uideretur uenditor eu¬
głii. & uerbi dĩ cursum apud imꝑitos
in malam suspitionẽ decidens impedi¬
ret. nollet accipere quod ei iure dnĩco
debebat᷑: Quod si uellet non utiq men¬
tretur. quia uere debebat᷑. & quia no¬
luit non utiq mentitus est. Neq enum
dixit non sibi deberi. s deberi ostendit.¬
& debito se usumꝰ esse. nec omĩno uti
uelle ꝓfessus ẽ. eo ipso factus infirmis

Expanded text:
eo modo subueniret carnali iudaeo uel eo modo subueniret carnali iudaeo uel pagano, quo modo sibi ipse, si hoc esset, subueniri uoluisset: portans utique eorum infirmitatem in conpassionis similitudine, n fallens in mendacii fictione, sicut continuo sequitur et dicit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem. hinc enim loquebatur, ut etiam illa omnia diceret. sicut ergo quod factus est infirmis infirmus, non erat mendacium, sic et cetera illa superius. quam enim dicit infirmitatem suam erga infirmos fuisse nisi conpatiendi eis in tantum, ut, ne uideretur uenditor euangelii et uerbi dei cursum apud inperitos in malam suspicionem decidens inpediret, nollet accipere, quod iure dominico debebatur? quod si uellet, non utique mentiretur, quia uere debebatur; et quia noluit, non utique mentitus est. neque enim dixit non sibi deberi, sed deberi ostendit et debito se usum non esse nec omnino uti - uelle professus est, eo ipso factus infirmus,