comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si in paridiso positus peccare noluis
scilic& bonorũ omniũ capite ual&
intelligi luxta hoc namq quod
prȩdiximus. quia desem& ipso ait:
Sun uiride ligno haec faciunt. in
arido quid fi&: Se enim lignum
uiride. & nos lignũ aridũ dixit
Quia ipse in seuim diuinitatis habuit:
nos uero qui puri homines sumus lig¬
nũ aridũ apellamur Hab& ergo¬

Expanded text:
si in paradiso positus peccare noluisssi in paradiso positus peccare noluissscilicet bonorum omnium capite, valet intelligi; juxta hoc namque quod praediximus, quia de semetipso ait: Si in viridi ligno haec faciunt, in arido quid fiet viride et nos lignum aridum dixit, quia ipse in se vim divinitatis habet, nos vero qui puri homines sumus, lignum aridum appellamur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
faci& comã: quasi cũ primũ planta¬
tũ ẽ. Succiso trunco comã facere
ẽ: extincto corporaliter iusto. ipso
suae passionis exemplo multorum
corda suscitare. & exfide recta ui.¬
riditatẽ ueritatis ostendere Bene
aut̃ dicitur: Quasi cũ primũ plan¬
tatũ est: Omne quod hic aiustis
Et quia cunca qua agunt cla
ti sicut prius ꝓterius conspicuntur.
at disponisaur: ita post modum
extirius ꝯsdiuntur: Bene dicitur:
Facia comn quasi cũ primũ planti¬
tũ q s est. uiriditatẽ suam os
sabuit in prescientia conditoris:
Pocest &elam radix iusti ipsa natura
humanitatis intelligi: exqua sub¬
sistit. Que uidelic& radre senescit
interra: cũ natura carnis deficit
in puluerem redacta Cuius inpul¬
uere truncus emoritur. Quia ex¬
tinctũ corpus. asua speciȩ dissipatur:
Sed ad odorem aquę germinat. quia
ꝑ ad uentũ sc̃i sp̃s resurgit: & faci¬¬
& comã quasi cũ primũ plantatũ ẽ:
auia ad illam speciem redit. ad
quã ꝑcipiendam creatus fuerat.

Expanded text:
faciet comam quasi cum primum plantatum est. Succiso trunco comam facere, est exstincto corporaliter justo, ipso suae passionis exemplo multorum corda suscitare, et ex fide recta viriditatem veritatis ostendere. Bene autem dicitur: Quasi cum primum plantatum est. Omne quod hic a justis eti, sicut prius interius conspiciuntur atque disponuntur, ita postmodum exterius perficiuntur, bene dicitur: Faciet comam quasi cum primum plantatum est; id est, viriditatsed in praescientia Conditoris est. Potest etiam radix justi ipsa natura humanitatis intelligi ex qua subsistit. Quae videlicet radix senescit in terra, cum natura carnis deficit, in pulverem redacta. Cujus in pulvere truncus emoritur, quia exstinctum corpus a sua specie dissipatur. Sed ad odorem aquae germinat, quia per adventum sancti Spiritus resurgit: Et faciet comam quasi cum primum plantatum est, quia ad illam speciem redit ad quam percipiendam creatus fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
Impius cũ in profundũ uenerit
peccatorũ. contẽpnit: ui uolu¬
tus iniquitatis suȩ tenebris iam
deluce desperat Vnde & sequit:
nebris: circũ spectans undiq gladiũ.
Quia dũ feriri se undiq insidis
credit salute desperata semper
ad nequitiam ex crescit: Aliquan¬

Expanded text:
« Impius cum in profundum venerit « Impius cum in profundum venerit peccatorum, contemnit . » Involutus iniquitatis suae tenebris, jam de luce desperat. Unde et sequitunebris, circumspectans undique gladium. Quia dum feriri se undique insidiis credit, salute desperata semper ad nequitiam excrescit. Sequ
Abbreviated transcription (Latin):
plici corde felicius: quia quo
in nocentiam erga alios exhib&.
nihil est quod pati ab aliis formi¬
d&. Hab& enim quasi arcem
quandam fortidudinis simplici¬
tatẽ suam: nec suspectus ẽ pati¬
quod se fecisse non meminit:
ra mens: quasi iuge con uiuium.
Quasi enim continuatio refectio¬
nis ẽ: ĩpsa tranquillitas securi¬
tatis. At contra mens praua sc̃ꝑ
in laboribe quia aut molitur
mala quȩ inferat. aut m&̾uit
nehȩc sibi ab aliis inferantur.
Et quid quid contra proximos ex¬
cogitat: hoc contrase ex cogitari
a proximis formidat Fit undi¬
q suspecta: undiq trepida. Om¬
nis qui ad memoriam uenit: ex¬
quirere contraria creditur.
Cui ergo tranquillitas securita¬
ts deest. huic proculdubio. ter¬
roris sonitus semꝑ in auribus ẽ.
Et sepe contingit itt tali cuiliba
proximus suus simpliciter lo
quatur. nib aduersũ cogit&.
Sed cũ paxsit. ille in sidias suspi¬
catur. Quia qui semꝑ dolose
agit. simpliciter erga se agi non
aestimat. Et quia scriptum est

Expanded text:
plici corde felicius quia quo innocentiam erga alios exhibet, nil est quod pati ab aliis formidet: habet enim quasi arcem quamdam fortitudinis simplicitatem suam, nec suspectus equod se fecisse non meminit. ra mens, quasi juge convivium . Quasi enim continuatio refectionis est ipsa tranquillitas securitatis. At contra mens prava semper est in laboribus, quia aut molitur mala quae inferat, aut metuit ne haec sibi ab aliis inferantur. Et quidquid contra proximos excogitat, hoc contra se excogitari a proximis formidat. Fit undique suspecta, undique trepida. Omnis qui ad memoriam venit exquirere contraria creditur. Cui ergo tranquillitas securitatis deest, huic procul dubio terroris sonitus semper in auribus est. Et saepe contingit ut illi quilibet proximus suus simpliquatur, nil adversum cogitet. Sed cum pax sit, ille insidias suspicatur, quia qui semper dolose agit simpliciter erga se agi non aestimat. Et quia scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
ne opera designantur. Sicut de
muliere paulus dicit: quia salua
erit ꝑfiliorũ generationẽ: Heq
enim mulier quȩ continentiae stu¬
dens nequaquã filios generat sal
ua erit. sed ꝑgenerationẽ filiorum
saluari dicitur: quia ꝑ effectũ bo¬
norũ operũ ꝑp&̾ ue saluti sotiatur
Iobiles ergosunt filii recta opera.
ignobiles autẽ facta ꝑuersa. Et
sepe homo agere quelib& bona in¬
texitione nititur: sed tameri pro
multis quę subripiunt. eius acta
apud omnipotentẽ dm̃ qualiter
habeantur in certũ est Siue
itaq nobiles fuerint filii cius.
siue ignobiles non intellegit: qr
subtili examine discussx utrũ
a probentur eiꝰ oꝑa. anreproben.¬
tur ignorat. Et hic ergo homo
indolore laboris ẽ positus: & illuc
ducitur in timore suspitionis:
nde ad huc deipso prȩsentis uttę
labore subiungitur. At tamen¬

Expanded text:
ne opera designantur; sicut de ne opera designantur; sicut de muliere Paulus dicit: Quia salva erit per filiorum generationem . Neque enim mulier quae, continentiae studens, nequaquam filios generat salva non erit, sed per generationem filiorum salvari dicitur, quia per effectum bonorum operum perpetuae salutNobiles ergo sunt filii recta opera facientes, ignobiles autem facta perversa. Et saepe homo agere quaelibet bona intentione nititur, sed tamen pro multis quae subrepunt, ejus acta apud omnipotentem Deum qualiter habeantur incertum est. Seitaque nobiles fuerint filii ejus, sive ignobiles, non intelligit, quia, subtili examine discussa, utrum approbentur ejus opera an reprobentur ignorat. Et hic ergo homo in dolore laboris est positus, et illuc ducitur in timore suspicionis. Unde adhuc de ipso praesentis vitae labore subjungitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
polens: Dũq ad illa ꝑducitur. haec
quȩ diũ cogtata tenuit qualiter sese
habitura sint relicta rescit: Unde¬
git. Sicut enon hi qui adhuc ui¬
uentes sunt mortuorũ animas quo
loco habeant᷑ ignorant : ita mortui
uitam in carne uiuentium post eos
qualiter disponatur neseiunt. quia
&ꝰ uita sp̃s longe est auita carnis:
Q̾ sicutt corporea itq in corporea diuer¬
sa sunt genere. ita &iam distincta
cognitione: Quod tam̃ de mnimabus
sc̃is sexitiendũ nonẽ. Quia quȩ in¬
tus omnipotentis dĩ claritatem ui¬
dent: Nullomodo credendum est.
quia sit foris altquid quod igno¬
rent Sed carnalis quiq qui amo¬
rem precipuum filiis inpendunt:
hoc eos beatus iob nescire post modũ
asserit. quod hic uehementer ama¬
uerunit. Ut siue nobiles. siue sint¬
ignobiles filii nesciant: quorum
eos semꝑ cura fatigabat. Quodta¬
mex si in tel lagi spiritaliter de¬
b&: Non in congrue filiorũ nomi¬

Expanded text:
nolens. Dumque ad illa perducitur, haec nolens. Dumque ad illa perducitur, haec quae diu cogitata tenuit, qualiter sese habitura sint relicta nescit. dat. Sicut hi qui adhuc viventes sunt mortuorum animas quo loco habeantur ignorant, ita mortui vitam in carne viventium post eos qualiter disponatur nesciunt, quia et vita spiritus longe est a vita carnis. Et sicut corporea et incorporea diversa sunt genere, ita etiam distincta cognitione. Quod tamen de animabus sanctis sentiendum non est, 280 quia quae intus omnipotentis Dei claritatem vident, nullomodo credendum est quod sit foris alrent. Sed carnales quique, quia amorem praecipuum filiis impendunt, hoc eos beatus Job nescire postmodum asserit quod hic vehementer amaverunt, ut sive nobiles, sive ignobiles sint filii nesciant, quorum eos semper cura fatigabat. Quod tamen si intelligi spiritaliter debet, non incongrue filiorum nomi
Abbreviated transcription (Latin):
delocosuo: Lapides excauant aque.
&̾ ad luuionẽ paulatim terra consu¬
mitur : & homines ergo similiter ꝑdes.
d est. sicut haec ini sensibilia. modo
subito corruunt. modo paulisꝑ iN¬
fusa aquarum mollitie con sumun¬
tur: Ita &iam cũ quẽ rationabilem
condidisti. uel subita temptatione de.¬
icis. uel longa aelenta consum ꝑmit¬
tis. atq mox eanidem rationabilem
creaturam uerbis sequentib explicat
in ꝑpa&uum ꝑtransira. Paululum
roboratus ẽ homo. quia hic uuendi
uires ad modicũ accepit. ut in ꝑpa uũ
transeat : ubi eius uitã terminds rĩ
con eludat. sed in hac breuitate ubi
roboratus ẽ collegit. unde in ꝑp&̾uita.¬
te inueniat. uel ut semꝑ gaudeat.
uel ut suscepta supplicia non euadat:
Qui pro eo quod paululum roboratus ẽ
ut in ꝑp&uũ transeat : Apte mox
emittes cum Facies hominis inmu¬
tatur: cũ eius species morte atteritur
Emitt& ur uero. quia ab his quę uolens
tenuit . transire ad a&erna cogitur

Expanded text:
 Lapides excavant aquae,  Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur; et homines ergo similiter perdes; id est, sicut haec insensibilia modo subito corruunt, modo paulisper infusa aquarum mollitie consumuntur, ita etiam eum quem rationabilem condidisti, vel subita tentatione dejicis, vel longa ac lenta consumi permittis. Atque mox eamdem rationabilem creaturam verbis sequentibus explicat, in perpetuum transiret. - Paululum roboratus est homo, quia vivendi vires ad modicum accepit, ut in perpetuum transeat, ubi ejus vitam terminus non concludat. Sed in hac brevitate ubi roboratus est colligit unde in perpetuitate inveniat, vel ut semper gaudeat, vel ut suscepta supplicia non evadat. Qui pro eo quod paululum roboratus est ut in perpetuum transeat, apte mox emittes eum . Facies hominis immutatur, cum ejus species morte atteritur. Emittitur vero, quia ab his quae volens tenuit, transire ad aeterna cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
cogitandas turpitudines uenit:
U ideamus &iam qualtter lapides ex¬
cauant aquȩ. & ad luuione pau¬
latim terra consumitur Serlomon
quippe in moderato usi. atq adsi.¬
duitate mulierũ. Ad hoc usq ꝑduc¬
tusẽ : ut templum idolis fabrica¬
r&: & qui prius dõ templum
construxerat. as siduitate libidi¬
nis & iam ꝑfidię substratus: idolis
construere templa non timuit.
S icq factũ ẽ: ut ab assidita carnis
p& ulantia. usq admentis ꝑfidi¬
am ꝑuerur&: Quid ttaq aliud
quã aquȩ excuiauirunt lapidem.
& adlu uionẽ paulatim terra consip̃¬
ta c̃ sͦ Qui a subripiente piulssp infust¬
one percati : terra cordis illius ad consũp¬
tionem defluxit: Considera& engo
beatus iob utrasq tẽptitiones uel subi.¬
tam & inmensam. uel lentam atti lon¬
giorem: onsider&ꝰ casus hominũ. &
ex his quȩ exterius accedunt: raplat
in terius contẽplationẽ dicens Mons
cadens defluit: & sixum transfertur¬

Expanded text:
cogitandas turpitudines venit. cogitandas turpitudines venit. Videamus etiam qualiter lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur. Salomon quippe immoderato usu atque assiduitate mulierum ad hoc usque perductus est, ut templum idolis fabricaret ; et qui prius Deo templum construxerat, assiduitate libidinis, etiam perfidiae substratus, idolis construere templa non timuit. Sicque factum est ut ab assidua carnis petulantia usque ad mentis perfidiam perveniret. Quid itaque aliud quam aquae excavarunt lapidem, et alluvione paulatim terra consumpta est, quia subripiente paulisper infusione peccati, terra cordis illius ad consumptionem defluxit? Consideret ergo beatus Job utrasque tentationes, vel subitam et immensam, vel lentam atque longiorem; consideret casus hominum, et ex his quae exterius accidunt rapiat interius contemplationem, dicens: Mons cadens defluit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. repexte dominari ꝑmittis: ca¬
dere ac defluere montem facis:
Et cũ uoluntas ad uitium cõmutatus.
quasi ad locũ alium transfertur
saxum: Cum uero temptationem
leritam atq subtilem. sed tameni
adsiduam. eorũ quiesse fortes cre¬
duntur prȩualere mentib sinis :
quasi lapides excauant aquȩ. &
adluuione paulatim terra consumi.¬
tur Quia nimirũ suggestione leni:
sub acta meritis duritia mollitur.
altus fuerit : qui tanta dõ myste¬
ria proph&ico sp̃ũ ualuit contem¬
plari Sed aspiciamus quã subito
casu defluxit. quidum in solariũ
de ambulans. Alienã coniugem con¬
cupiuit. Abstulit . eiusq uirũ cũ
damno sui exercitus i teremit.
Repentino casu mons cecldit. cũ mens.
illa mysteriis cęlestib ad su& a.
in opinata tẽptatione deuicta ẽ:
tamq immanissimę turpitudini
subacta Saxum itaq deloco suo
trans latũ ẽ : cum proph&ȩ animus
a proph&iȩ mysteriis exclusus. ad

Expanded text:
tur repente dominari permittis, catur repente dominari permittis, cadere ac defluere montem facis; et cum voluntas ad vitium commutatur, quasi ad locum alium transfertur saxum; 402 cum vero tentationem lentam atque subtilem, sed tamen assiduam, eorum qui fortes esse creduntur praevalere mentibus sinis, quasi lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur, quia nimirum suggestione leni subacta mentis duritia mollitur. altus fuerit, qui tanta Dei mysteria prophetico spiritu valuit contemplari; sed aspiciamus quam subito casu defluxit, qui dum, in solario deambulans, alienam conjugem concupivit et abstulit, ejusque virum cum damno sui exercitus interemit , repentino casu mons cecidit, cum mens illa mysteriis coelestibus assueta, inopinata tentatione devicta est, tamque immanissimae turpitudini subacta. Saxum itaque de loco suo translatum est, cum prophetae animus, a prophetiae mysteriis exclusus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
nimi &ate sua. sed assiduitate con¬
sumit. Quia ergo alia ẽ tẽpta¬
tio quȩ iustos plerũq subita in¬
uasione prosternit. Dicatur mons
cadens defluit. & sixum transfer.¬
tur deloco suo. Id est. menis sca cuius
locus iustitia fuerat : in pulsõ subi.¬
to transfertur ad culpam Rursum
quia alia ẽ tẽptatio quę se cordi
hominis lexter infundit. omnemq
duritiam fortitudinis corrumpit.
atq consumit. Dicatur. lapides ex¬
cauant aquȩ Quia uidelic& du.¬
ritiam mentis ab sorbent assidua
&̾ mollia blandimenta libidinis.
&̾ lentũ adq subtile uitium corrũ¬
pit durũ & forte propositũ mextas.
Unde subditur Et ad luuione pau¬
latim terra consumitur Sicut
exum influenta aqua paulatim
consumitur terra: sic leniter subri.¬
piente uitio mens &iam fortis absor¬
bitur Vnde subiungitur. Et
homines ergosimiliter ꝑdes Id est
quia cũ tẽptationẽ iusto iudicio
eius mentȩ quistare in alto cerni¬

Expanded text:
nimietate sua, sed assiduitate connimietate sua, sed assiduitate consumit. Quia ergo alia est tentatio quae justos plerumque subita invasione prosternit, dicatur: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo; id est, mens sancta, cujus locus justitia fuerat, impulsu subito transquia alia est tentatio quae se cordi hominis leniter infunditur, omnem duritiam fortitudinis corrumpit atque consumit, dicatur: Lapides excavant aquae. Quia videlicet duritiam mentis absorbent assidua et mollia blandimenta libidinis, et lentum atque subtile vitium corrumpit durum et forte propositum mentis. Unde subditur: Et alluvione paulatim terra consumitur. Sicut enim influente aqua paulatim consumitur terra, sic leniter subripiente vitio mens betur. Unde bene subjungitur Et homines ergo similiter perdes. Id est, quia cum tentationem justo judicio ejus menti qui stare in alto cerni
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Lapides excauant aquę & ad¬
luuionẽ paulatim terra consumi.¬
tur. & homines ergo similiter ꝑdes:
Hoc crebro agitur. ut cadentib rupiꝰ¬
bus saxum ad loca alia trans fera.¬
tur : ut aquę lapides excauenit.
& paulatim terra ad luuionibus
consumatur: Sed magno nobis in¬
teritione discutiendũ est quod in¬
fertur &homines ergo similiter
ꝑdes Quid est enim hoc quod ca¬
denti monti. & sixo trapis lato.
aqua excauato lapidę. & ꝑ adluui.¬
onem terrę consũptę ꝑditio hua¬
mana cori paratur. Hisi hoc qđ
patenter datur intelligi. quia
duosunt genera tẽptationũ.
Unum quod inmente &iam iusti
hominis ꝑ repentinu euentũ agitur.
quatenus sic subito tempt& ur. ut
hunc in opinato prouentu concutiat.
&̾ prosternat: Casũ q suum non nisi
postquã ceciderit uideat: Aliud
uero quod paulatim uenit in
mente. & resistentẽ animum
lenib suggestionib inficit: &¬
omnes ineo uires iustitiae. Nion

Expanded text:
suo. Lapides excavant aquae, et alsuo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur; et hominem ergo similiter perdes. - Hoc crebro agitur, ut cadentibus rupibus saxum ad loca alia transferatur, ut aquae lapides excavent, et paulatim terra alluvionibus consumatur. Sed magna nobis intentione discutiendum est quod infertur: Et homines similiter perdes. Quid est enim hoc quod cadenti monti et saxo translato, quod excavato lapidi, et per alluvionem terrae consumptae perditio humana comparatur, nisi hoc, quod patenter datur intelligi, quia duo sunt genera tentationum? Unum, quod in mente etiam justi hominis per repentinum eventum agitur, quatenus sic subito tentetur, ut hunc inopinato proventu concutiat et prosternat, casumque suum nonnisi postquam ceciderit videat. Aliud vero, quod paulatim venit in mentem, et resistentem animum lenibus suggestionibus inficit, et omnes in eo vires justitiae non
Abbreviated transcription (Latin):
excessib uenturas passiones minat᷑:
profecto hoc quod adiquerat in an¬
de signatũ tenlit Sed pro culdubio
delicta cius signando curauerat: quẽ
uas electionis uocabat Uel certe pec¬
cita nr̃a signantur in sacculo: Cum
mala quȩ ficimus sollicito semꝑ corde
perisamus: Quid nãq ẽ cor hominis.
nisi saculus dĩ: ubi dũ studiose cons¬
picimus ꝑ quanta deliquimus. pecca¬
ta nr̃a quasi in dĩ sacculo signata
portamus Annon peccatũ suum
dauid signatũ tenebat in sacculo
qui dicebat. Iniquitatẽ meam ego
agnosco. & delictũ meum coram me
est semꝑ. Et quia culpas quas nos
intuendo. & poenitendo cognoscimus.
pius nobis conditor relaxat. Recte
post signata in sacculo delicta sub¬
iungitur. Sed curasti iniquitatem
meam: Aesi aꝑte dicat: Quę modo
signas ut poenitendo uideam: agis
proculdubio Ne in retributione uide¬
antur: SEQUITUR: Monscadens de¬
flu&. & sixum transfertur de loco

Expanded text:
excessibus venturas passiones minatur, excessibus venturas passiones minatur, profecto hoc quod deliquerat in corde signatum tenebat. Sed procul dubio delicta ejus signando curaverat, quem Vas electionis vocabat. Vel certe peccata nostra signantur in sacculo cum mala quae fecimus sollicito semper corde pensamus. Quid namque est cor hominis, nisi sacculus Dei? Ubi dum studiose conspicimus per quanta delinquimus, peccata nostra quasi in Dei sacculo signata portamus. An non peccatum suum David signatum tenebat in sacculo, qui dicebat: Iniquitatem meam ego agnosco, et delictum meum coram me est semper ? Et quia culpas, quas non intuendo et poenitendo cognoscimus, pius nobis conditor relaxat, recte post signata in sacculo delicta subjungitur: Sed curasti iniquitatem meam. Ac si aperte dicat: Quae modo signas ut poenitendo videam, agis procul dubio ne in retributione videantur. Sequitur: CAPUT co
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia in terueuente uiluamus.
IN secr&o iudiciorũ dĩ sub quadam
occultatione seruatur : ut quandoq
&iam desixgillo secr&i exeit ad
publicum iudicii VUnde & lamꝑ
moysexi dicit᷑. Honne haec condi¬
gregata sunt apudme. & signaita
in tesauris meis: Bidie ultionis red¬
dam illis Cum uero promalis quę
fecimus disciplinę flagello adte.¬
rimur. & haec ꝑpoenitentiam de¬
flemus. iniquitatẽ nrãm signat
& curat. quia nec in ulta hic deserit.
Nec iN iudicio punienda seruat:
Signat igitur delicta: quia ei hic sub¬
tiliter atteridit ut feriat: Curat
uero : quia haec ꝑ flagellum furidi¬
tus relaxat Vn de iiiquitatem
quoq illius ꝑsecutoris sui. quẽ in
terra prostrauerat : signando cura¬
uit. cũ deillo ad ananiam dixit:
Uas electionis mihi ẽ iste : ut porta
nomexi meũ coram gentib & regib
& filis usył Ego enim osteridam illi.
quanta oporteit eũ pati pronomine
meo Cui enuim adhuc protransactis

Expanded text:
nitentia interveniente diluerimus, nitentia interveniente diluerimus, in secreto judiciorum Dei sub quadam occultatione servatur, ut quandoque etiam de sacculo secreti exeat ad publicum judicii. Unde etiam per Moysen dicitur: Nonne haec congregata sunt apud me, et signata in thesauris meis? In die ultionis reddam illis . Cum vero pro malis quae fecimus disciplinae flagello atterimur, et haec per poenitentiam deflemus, iniquitatem nostram signat et curat, quia nec inulta hic deserit, nec in judicio punienda reservat. Signat igitur delicta, quia ea hic subtiliter attendit ut feriat; curat vero, quia haec per flagellum funditus relaxat. Unde iniquitatem quoque illius persecutoris sui, quem in terra 401 prostraverat, signando curavit, cum de illo ad Ananiam dixit: Vas electionis mihi est iste, ut portet nomen meum coram gentibus, et regibus, et filiis Israel. Ego enim ostendam illi, quanta eum oporteat pro nomine meo pati . Cui enim adhuc pro transactis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & subditur  Tu quidem gressus
meos dinumerasti: sed parces peccatis
singula queq nr̃a opera ꝓpt̃ raeri¬
butionem signat Quid erim in gres¬
sib nisi una queq nr̃a actio designa¬
tur: Omni potens itaq ds̃ & gressus
dinumerat. & peccatis parcit. Quia
& subtiliter acta nr̃a considerat. &
tamexi haec poenitentib miseri corditer
relaxat Qui &e duritiam in
peccaritib conspicit: sed tamexi
haric preueruente gr̃a ad poeniten¬
tiam emollit: Culpas ergo enume¬
rat. cũ pos ipsos ad singula quȩ fa¬
cimus de flendo coriuertit.: quas
misericorditer relaxat. Quia ea
dũ nos punimus: ipse nequaquã in
extremo ex amine iudicat: Paulo
attestante quiait Sinosm& ipsos
di udicaremus. Non utiq udicarem᷑.
Ande ad huc subditur Signasti quasi
i saculo delicta mea: sed curasti
iniquitatẽ meam. Signantur qua¬
si insacculo delicta nr̃a. quia hoc
quod nos exterius agimus : nisi poe.¬

Expanded text:
ns, dicebat Deo: Tu quidem gressus ns, dicebat Deo: Tu quidem gressus meos dinumerasti, sed parce peccatis singula quaeque nostra opera propter retributionem signat. Quid enim in gressibus, nisi unaquaeque nostra actio designatur? Omnipotens itaque Deus, et gressus dinumerat et peccatis parcit, quia et subtiliter acta nostra considerat, et tamen haec poenitentibus misericorditer relaxat. Qui et duritiam in peccantibus conspicit, sed tamen hanc, praeveniente gratia, ad poenitentiam emollit. Culpas ergo enumerat, cum nos ipsos ad singula, quae fecimus, deflenda convertit: quas misericorditer relaxat, quia eas, dum nos punimus, ipse nequaquam in extremo examine judicat, Paulo attestante, qui ait: Si nosmetipsos judicaremus, non utique judicaremur : unde adhuc subditur: Signasti quasi in sacculo delicta mea, sed curasti iniquitatem meam. Signata sunt quasi in sacculo delicta nostra, quia hoc quod nos exterius agimus, nisi poe
Abbreviated transcription (Latin):
nãq creatura. eo ipso quo creatura
est. in sem& ipsa hab&e subse deflu¬
ere : sed a coriditore suo homo accepit.
ut & suꝑse coritẽplatione rapiatur.
in itcorruptione ꝑ sistat: ad in com¬
mutabilitatis statũ. auetoris sui
dextera leuatur: Potest quoq dex¬
tere nomine. filius designari: quia
omnia ꝑ ipsum facta sunt. Operi
igitur manũ suarũ porrexit omni¬
potens ds̃ dexteram suam: quia¬
omnia ut abiectũ atq in infimis
iacens. ad sũma eriger& genus
humanũ: Hri carnatũ adhunc
urugenitũ misit Ex euius nobis
in carnatione datũ ẽ. ut qui ex
uoluntate propria in corruptionẽ
cecidimus. uocanti nos dõ quandoq
ad incorruptionis głam respondere
ualeamus: Qua inre largtatem
di uinę misericordię pensare quis
ualeat. quod ad tantam ꝑducit głam.
hominẽ post culpam: Perisat ds̃mala
quȩ facimus. & tamexi ꝑ benignitatis
suę grãm. ea misericorditer relaxit.¬

Expanded text:
a creatura eo ipso quo creatura a creatura eo ipso quo creatura est, in semetipsa habet sub se defluere; sed a conditore suo homo accipit, ut et super se contemplatione rapiatur, in incorruptione persistat, ad incommutabilitatis statum auctoris sui dextera levatur. Potest quoque dexterae nomine Filius designari: Quia omnia per ipsum facta sunt . Operi igitur manuum suarum porrexit omnipotens Deus dexteram suam, quia ut abjectum atque in infimis jacens ad summa erigeret genus humanum, incarnatum ad hoc unigenitum misit. Ex cujus nobis incarnatione datum est ut qui ex voluntate propria in corruptionem cecidimus, vocanti nos Deo quandoque ad incorruptionis gloriam respondere valeamus. Qua in re largitatem divinae misericordiae pensare quis valeat, quod ad tantam perducit gloriam hominem post culpam? Pensat Deus mala quae facimus, et tamen per benignitatis suae gra
Abbreviated transcription (Latin):
cabis me & ego respori debo tibi Res¬
poridere auilib& dicimus: cũ eius
factis congrua ad uicem opera red¬
dimus. h illa igitur cõmutatione
uocat dns & respondit homo: qui an¬
te in corrupti claritatem in corrup¬
tus homo osteriditur post corrupti¬
onem. Hunc & enim quo usq sub¬
diti corruptionq sumus. Auctori
nr̃o minime respondimus. quidũ
corruptio Ab in corruptione longe
est. similitudo apta nr̃x responsi
onis non est De illa uero ini muta¬
tione scriptũ est. Cũ apparuerit.
similes ei erimus : qm̃ uidebimus
eum sicuti est. Tunc ergo uociti
dõ ueracter respori dimus : quando
ad summe iN corruptionis iussum
non ual& .: sed solius omnipotentis
dĩ dono agitur. ut ad tantã iN¬
corruptionis głam ꝑmut& ur.
tuarũ porriges dexteram tuam:
Acsi patenter dicat. Id circo creitura
corruptibilis ꝑ sistere ad incorrup¬
tionẽ potest: quia tuę potestitis
manu erigitur. & tui respectus
gr̃a. ut ꝑsistat ten&ur Humana¬

Expanded text:
cabis me, et ego respondebo tibi. - Respondere cuilibet dicimus, cum ejus factis congrua ad invicem opera reddimus. In illa igitur mutatione vocat Dominus, et respondet homo, quia ante incorrupti claritatem, incorruptus homo ostenditur post corruptionem. Nunc etenim quousque subditi corruptioni sumus, Auctori nostro minime respondemus, quia, dum corruptio ab incorruptione longe est, simoni non est. De illa vero immutatione scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Tunc ergo vocanti Deo veraciter respondebimus, quando ad summae incorruptionis jussum non valet, sed solius 400 omnipotentis Dei dono agitur ut ad tantam incorruptionis gloriam permutetur, tuarum porriges dexteram tuam . Ac si patenter dicat: Idcirco creatura corruptibilis persistere ad incorruptionem potest, quia Dei omnipotentis manu erigitur, et sui respectus gratia ut persistat tenetur. Human
Abbreviated transcription (Latin):
ulla retractatione ꝑ p&ratur.
quasi Aqua iniquitas bibitur:
Qui erum inlicita sine timore facit.
quasi potũ in iustitię. sine obsta
rabo tibi Habent hoc omnes
arrogantes proprium. ut cũ r&¬
tũ quid uel parũ senserint. inusi
hoc clationis in flectant Atq
unde ꝑ in tellectũ sibi m& ipsis al¬
tiores fiunt : in de ꝑtumorẽ iN¬
foueam elationis cadant. Seque
doctis. doctiores ex estiment Re¬
uerentiam sibi Ameliorib exigant.¬
& docere sanctiores quasi ex aucto.¬
ritate contendant. Unde nunc
dicitur. Ostendam tibi audime:
Et quia cũ minore auctoritate
docet. is qui audita. quã is qui
ea quȩ uiderit loquitur. Ut
fortiorem sibim& auctoritatẽ
difat. arroga&. dicit Quod uidi
narrabo tibi Quia uero nonnũ¬
quã her& ĩci. de damnatis suis pa¬
trib confunduntur. & tamexi
corũ sententias quasi cũ auctori¬
tate ad medium proferunt. Ex
quorũ stultitia uire reprobantur.

Expanded text:
ulla retractatione perpetratur, ulla retractatione perpetratur, quasi aqua iniquitas bibitur. Quia enim illicita sine timore facit, quasi potum injustitiae sine obstacrabo tibi. - Habent hoc omnes arrogantes proprium, ut cum rectum quid vel parum senserint, in usum hoc elationis inflectant, atque unde per intellectum sibimetipsis altiores fiunt, inde per tumorem foveam elationis cadant, seque doctis doctiores existiment, reverentiam sibi a melioribus exigant, et docere sanctiores quasi ex auctoritate contendant. Unde nunc dicitur: Ostendam tibi, audi me. Et quia cum minore auctoritate docet is qui audita quam is qui ea quae viderit loquitur, ut fortiorem sibimet auctoritatem Eliphaz arroget, dicit: Quod vidi narrabo tibi. Quia vero nonnunquam haeretici de damnatis suis patribus confunduntur, et tamen eorum sententias quasi cum auctoritate ad medium proferunt, ex quorum stultitia jure reprobantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quimmaculatũ prius hominẽ & ius¬
tũ ꝑse posse esse negauerat: hunc
ab hominabilem & in hutilem ap¬
pellat Ab hominabilem scilic&:
propter in munditiam maculę In¬
utilem uero: propter in iustitiam
in ꝑfecte uitȩ̨. Quitamen Ab omi.¬
nabilis & inutilis : intellegi. &
Altter potest. Aliquando enim
homo ꝑ uersus. quędam rectȩ age¬
re uid&ur : sedꝑ ea quȩ iniqua
sunt. &iam ea quȩ eius rectasunt
aestruuntur. Etquia multũ dõ
displicent mala: Nieq illa placent
quȩ uidentur bona. Qui ergo
in malis sius dõ ab ominabilis est.
in bonis in utilis. Quia dũ se ꝑ
praua oꝑa dõ exsecrabilem ex hi¬
b&: nec illud deeo quod rectũ iu¬
d& ur plac&. Bene autẽ dicitur.
Quibibit quasi Aquas iniquitatẽ.
HocNãq quod comeditur. cũ
mora glutatur. quia man ditur
ut gluttiatur. Quod autẽ bibitur.
tantũ ad gluttiendũ mor̃a non
hab&: quanto niullam & adman¬
dendũ necessitatẽ hab&. Culpã
ergo qui a abstulto homine. sine

Expanded text:
immaculatum prius hominem et justum per se posse esse negaverat, hunc abominabilem et inutilem appellat: abominabilem scilicet propter immunditiam maculae, inutilem vero propter injustitiam imperfectae vitae. Qui tamen abominabilis et inutilis intelligi et aliter potest. Aliquando enim homo perversus quaedam recte agere videtur, sed per ea quae iniqua sunt etiam ea quae ejus recta sunt destruuntur. Et quia multum Deo displicent mala, neque illa placent quae videntur bona. Qui ergo in malis suis Deo abominabilis est, in bonis est inutilis, quia dum se per prava opera Deo exsecrabilem exhibet, nec illud de eo quod rectum videtur placet. Bene autem dicitur: Qui bibit quasi aquas iniquitatem. Hoc namque quod comeditur cum mora glutitur, quia manditur ut glutiatur. Quod autem bibitur, tanto ad glutiendum moram non habet, quanto nullam et ad mandendum necessitatem habet. Culpa ergo, quia a stulto homine sine
Abbreviated transcription (Latin):
e coniugib paulus dicit: Tribu¬
lationem tamen carnis habebunt
huius modi. Sed tribulationem
carnis hic pati possunt. & iam qui
spiritaliter uiuunt Quur ergo
ii esse coniugib carnis tribula.¬
tio quasi specialiter dicitur. quȩ
& iam auita spiritalium longe
non ẽ.: Hisi quod hi frequenter
maiores tribulationes ex carne sus¬
cipiunt. qui carnis uoluptatib
delectantur : Bene aute dicitur.
Et anima eius. suꝑ sem& ipso lugebit:
Quia quisquis in se gaudere app&̃it.
eo ipso iam in luctu ẽ. quo auera
l&itia recessit Clera quippe lę¬
titia: menti creator est. Dignum
ita que ẽ: ut in se semꝑ homo me¬
rores inueniat: qui derelicto crea.¬
tore in se gaudium querebat:

Expanded text:
e conjugibus Paulus dicit: Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi . Sed tribulationem carnis hic pati possunt, etiam jam qui spiritaliter vivunt. Cur ergo inesse conjugibus carnis tribulatio quasi specialiter dicitur, quae etiam a vita spiritalium longe non est, nisi quod hi frequenter majores tribulationes ex carne suscipiunt qui carnis voluptatibus delectantur? Bene autem dicitur: Et anima ejus super semetipso lugebit, quia quisquis gaudere in se appetit, eo ipso jam in luctu est quo a vera laetitia recessit. Vera quippe laetitia mentis creator est Dignum itaque est ut in se semper homo moerores inveniat, qui, derelicto creatore, in se gaudium quaerebat.
Abbreviated transcription (Latin):
indigne. dignis supplicus demergit:
Qui furor Nune equidem transit.
sed infine ꝑtransit : quia modo
agitu. so irimundi ttrinino con¬
matur. Qui tameri iste furor quan¬
tũ ad elatorũ animas iti redemp¬
toris nr̃i aduentu ꝑtransit: qui a
eas ab inferni claustris.
ad paradisi guidia mediator dĩ &
hominũ. dũ ipse illue pie descende¬
raꝰ: reduxit : In ter haec uero scien¬
dum est quod furoris nomon diuiui¬
tati non corigruit : quia paturam
dĩ simpliçem. ꝑ turbatio nulla con¬
fundit: Vnde ei dicitur: Tuautẽ
dominator uirtutis cũ trinquillita¬
te iudicas: & cũ magna reurentia
disponis nos Sed quia iustorũ animę
ꝑmediatoris aduentũ erant quandoq
Ab inferni locis quã uis Non poenedib
liherandę. Hoc quoq iustus uir pre¬
uidit & petendo subiungit Et coris¬

Expanded text:
indigne indigne Qui furor nunc equidem transit, sed in finem pertransit, quia modo agitur, sed in mundi termino consummatur. Qui tamen iste furor, quantum ad electorum animas in Redemptoris nostri adventu pertransiit, quia eas ab inferni clad paradisi gaudia mediator Dei et hominum, dum ipse illuc pie descenderet, reduxit. Inter haec vero sciendum est quod furoris nomen Divinitati non congruit, quia naturam Dei simplicem perturbatio nulla confundit. Unde ei dicitur: Tu autem dominator virtutis cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis nos . Sed quia justorum animae per Mediatoris adventum erant quandoque ab inferni locis, quamvis non poenalibus, liberandae, hoc quoque justus vir praevidet, et petendo subjungit: C
Abbreviated transcription (Latin):
tũ mediatoris dĩ & hominis. omnis
homo quã uis mundę probateq
uite fuerit. ad inferni claustra
disi requem redire non potuit :
tusi ueur& ille. quisuae in car¬
nationis mysterio. eiusdem nobis
paradisi: iter aperir&. Unde &
posta uilpam primi hominis ad
paradisi aditum. romphea flam¬
mea posita esse memoratur. quę
& uersatilis dicitur. pro  quod
quandoq uenir& tempus : ut
&iam remoueri potuiss&. Nec
tamen ita iustorũ animas ad in¬
fernum dicimus descendisse. ut
in locis poenalib tenerentur Sed
esse superiora in ferni loca. esse
alia inferiora credenda sunt. Vt &
& min feriorib in iusti crucientur.
meam ex inferno inferiori. Beatus
igitur iob ante mediatoris ad uentũ
ad infernũ se descendere sciens. Con¬
ditoris sui illic protectionem postu¬
lat ut alocis poenalib alienus ex¬
istat: Ubi dum adrequiem duci¬
tur: asuppliciis ab scoidtur:
potentis dĩ. iti hoc cotidiȩ ium suę
districtionis ꝑ agit : quod iuuextas

Expanded text:
tum mediatoris Dei et hominis omnis homo, quamvis mundae probataeque vitae fuerit, ad inferni claustra disi requiem redire non potuit, nisi veniret ille qui suae incarnationis mysterio ejusdem nobis paradisi iter aperiret. Unde et post culpam primi hominis ad paradisi aditum romphaea flammea posita esse memoratur , quae et versati lis dicitur, pro eo quod quandoque veniret tempus ut etiam removeri potuisset Nec tamen ita justorum animas ad infernum dicimus descendisse, ut in locis poenalibus tenerentur. Sed esse superiora inferni loca, esse alia inferiora credenda sunt, ut et et in inferioribus injusti crucientur. meam ex inferno inferiori . » Beatus igitur Job, ante Mediatoris adventum ad infernum se descendere sciens, Conditoris sui illic protectionem postulat, ut a locis poenalibus alienus existat, ubi, dum ad requiem ducitur, a suppliciis abscondatur. potentis Dei in hoc quotidie vim suae districtionis peragit, quod viventes
Abbreviated transcription (Latin):
cim ezechie regi aduitã addidit om¬
ruipotens ds̃: cũ eum mori ꝑmisit. tunc
eum prasciuit esse moriturũ. Qua
in re quaestio oritur: quomodo ei ꝑ
proph& am dicatur: Dispone domuituȩ:
quia morieris tu & non uiuis Cui
cum mortis sententia dicta est: pro¬
tinus ad eius lacrimas & uita addita:
S ed ꝑproph&am dñs dixit : quo tẽpore
mori ipse merebatur Per largitatem
uero misericordiae. illo eũ tẽpore ad
mortẽ distulit. quod ante secula
ipse prȩsciuit Nec proph& am̃ igitur
fallax qui tẽpus mortis in notuit.
quo uir ille mori merebatur. Nec
dominica statuta coriuulsasunt:
Quia ex largitate dĩ anni uitx cres¬
cerent. hoc quoq ante sççula prafixũ
fuit : atq spacium uita quod in opi-¬
nate foris est ad ditũ. sine augmeri¬
to praesciextie fuit ixtus stitutum.
Bone ergo dicitur Coxistitiusti termi¬
nos ci qui pr&erire non poterunt:

Expanded text:
cim Ezechiae regi ad vitam addidit omcim Ezechiae regi ad vitam addidit omnipotens Deus , cum eum mori permisit, tunc eum praescivit esse moriturum. Qua in re quaestio oritur, quomodo ei per prophetam dicatur: « Dispone domui tuae, quia morieris tu, et non vives; » cui cum mortis sententia dicta est, protinus ad ejus lacrymas est vita addita. Sed per prophetam Dominus dixit quo tempore mori ipse merebatur; per largitatem vero misericordiae illo eum tempore ad mortem distulit, quod ante saecula ipse praescivit. Nec propheta igitur fallax, quia tempus mortis innotuit, quo vir ille mori merebatur: nec Dominica statuta convulsa sunt, quia, ut ex largitate Dei anni vitae crescerent, hoc quoque ante saecula praefixum fuit; atque spatium vitae quod inopinate foris est additum, sine augmento praescientiae fuit intus statutum. Bene ergo dicitur: « Constituisti terminos ejus, qui praeteriri non poterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& enim apudnos uelũd norti esse
considerat. quod tanta uelocitate
trans currit: Quia uero apud
omnipotentẽ dm̃. &iam laberitia
stant . Apud eum esse numerum
nr̃orũ mensi um ꝑhib&e Uel
certe in diebus. breuitas tẽporis.
in mensibus uero. quasi multipli¬
cata dierũ spatia designantur
Nobis ergo breues dies sunt : sed quia
uita nr̃a post tenditur. Apud dm̃
numerus nrorũ mensi um esse me¬
moratur Unde ꝑsalomonẽ dicitur.
Lorigitudo dierum in dextera eius
ix hoc mundo hominib fiunt: alsq om¬
nipotentis dĩ occulto consilio uensurit
Nam cuncta ds secutura prasciens. ante
secula decreuit. qualiter ꝑ secula
disponantur: Stitutũ quippe iam
homini ẽ: uel quantũ hunc mundi pros¬
peritas sequatur. quantũ ad uersitas
feriat: ne electos eius. uut in modera¬
ta prosperitas eleu&. aut nimia ad¬
uersitas grau&: Statutũ quoque est.
quantũ in ipsa uita mortali. tẽpora¬
liter uiuat Nã & si annos quinde¬

Expanded text:
etenim apud nos velut non esse considerat, quod tanta velocitate transcurrit. Quia vero apud omnipotentem Deum etiam labentia stant, apud eum esse numerum nostrorum mensium perhibet. Vel certe in diebus brevitas temporis, in mensibus vero quasi multiplicata dierum spatia designantur. Nobis ergo breves dies sunt. Sed quia vita nostra post tenditur, apud Deum numerus nostrorum mensium esse memoratur. Unde et per Salomonem dicitur: Longitudo dierum in dextera ejus. in hoc mundo hominibus fiunt, absque omnipotentis Dei consilio occulto veniunt. Nam cuncta Deus secutura praesciens, ante saecula decrevit qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam homini est vel quantum hunc mundi prosperitas sequatur, vel quantum adversitas feriat, ne electos ejus aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Statutum quoque est quantum in ipsa vita mortali temporaliter vivatur. Nam etsi annos quinde
Abbreviated transcription (Latin):
ni potens ds corda pensat: iam in eiꝰ
occulis impius fect quod cogitauit.
Ad hoc autẽ conditor nr̃. latere nos
uoluitt finẽ nrm̃ : ut dũ in certi
sumus quando moriamur: semꝑ ad
mortem parati in ueniri debeamus.
dieb suis impius suꝑbit: Ad iungit.
Et numerus annorũ in certus ẽ tyͦ¬
rannidis eius Acsi aꝑte dicer& ur.
Quur quasi decerto extollitur. cuiui
uita sub poena in certitudinis tene
tur: Sed omnipotens ds̃ prauę a¬
gentib non solũ uentura supplicia
reseruat. sed eorũ corda bic & tam
ubi delinqunt poenis implicat
ut eo ipso quo peccant. sem& ipsos
feriant. ut semꝑ trepidi. semꝑq
suspecti mala ab aliis pati ma u¬
ant : quȩ se Aliis fecisse memine¬
runt Unde ad huc dehoc impio sub.¬

Expanded text:
nipotens Deus corda pensat, jam in ejus nipotens Deus corda pensat, jam in ejus oculis impius fecit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut, dum incerti sumus quando moriamur, semper ad mortem parati inveniri debeamus diebus suis impius superbit, adjungit, et numerus annorum incertus est tyrannidis ejus . Ac si aperte diceretur: Cur quasi de certo extollitur, cujus vita sub poena incertitutur? Sed omnipotens Deus prave agentibus non solum ventura supplicia reservat, sed eorum corda hic etiam ubi delinquunt poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos feriant, ut semper trepidi semperque suspecti mala ab aliis pati metuant, quae se aliis fecisse meminerunt. Unde adhuc de hoc impio sub
Abbreviated transcription (Latin):
&iam si annorũ suorũ numerũ
certũ habere potuiss&: Ut sciens
quantũ uiuer&. pręsscir& quando
se abelatione remoueret At post¬
quã presens uita semꝑ in certa est:
tanto semꝑ mors subripiens timeri¬
deb&. quanto nũquã prȩui deri ua-¬
l&̾. Bene Aut̃ suꝑbiam impi ty¬
rannidem uocat Propriȩ exum tẏ
xariure prinaipatur. Sed
scieridũ ẽ: quia omuis suꝑb iuxta
modũ propriũ tyrannidem exer¬
e&. Ham quod nonnũquã alius
in re publica hoc ꝑ acceptã digni¬
tatis potentim. Alius in prouin¬
tia. Alius inciuitate. alius in
domo propria. Alius ꝑlatentẽ ne¬
quitiam hoc exercet Apud se in
cogitatione sua Nec in tu&ur dr̃s
quantũ quisq male ualeat facere.
sed quantũ uelit Et cũ deest potes¬
tas foras. apud se tyrannus ẽ cui ipi¬
quitas dominatur iptus Quia &¬
si exterius non affligit proximos:
in trinsecus tamen habere potestatẽ
app&it ut affligat Et quia om¬

Expanded text:
etiamsi annorum suorum certum etiamsi annorum suorum certum numerum habere potuisset, ut sciens quantum viveret, praesciret quando se ab elatione removeret. At postquam vita semper incerta est, tanto semdebet, quanto nunquam praevideri valet. Bene autem superbiam impii tyrannidem vocat; proprie enim tyranon jure principatur: sed sciendum est, quia omnis superbus juxta modum proprium tyrannidem exercet. Nam quod nonnunquam alius in republica, hoc est per acceptam dignitatis potentiam, alius in provincia, alius in civitate, alius in domo propria, alius per latentem nequitiam hoc exercet apud se in cogitatione sua; nec intuetur Dominus quantum quisque mali valeat facere, sed quantum velit; et, cum deest potestas foris, apud se tyrannus est cui iniquitas dominatur intus; quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen habere potestatem appetit ut affligat: et quia om
Abbreviated transcription (Latin):
benus cui: sed solũ pensare quid
dixit . SERUIIUR: Cunctis di¬
ebus suis impius suꝑbit Solent
& iam electi in quibusdam suis co¬
gitationib atq actib suꝑbire
Sed quia electisunt: cunctis diebus
suis suꝑbire non possunt. Quia
priusquã uitam finiant: ad humi¬
litatis m&̾um abelatione corda cõ
nat : ut ab elatione minime re¬
cedat: Circũ spieit quod tẽporalit̾
flor&. & pensare neglegit: quo
in ȩternũ ducitur. Inuita carnis
fiduciam ponit: eamq dui ꝑmane.¬
re exꝑstimat quȩ ad presens ten&:
Solidatur in elatione animus. iN
despectu adducitur omnis pro.¬
pinquus : quã repentina mors sub¬
repat nũ quã considerat. quã sit
eius in certa felicitas nũ quã pen¬
sat Quisi in certitudinem fugacis
uitę conspicer&. in certa procerto
nequaquã tener&e Unde & be¬
ne subditur Et numerus annorũ
in certus ẽ tẏrandudis eius
Suꝑbire erim minime debuiss&.

Expanded text:
debemus cui, sed solum pensare quid debemus cui, sed solum pensare quid dixit. Sequitur: CAPUT ebus suis impius superbit . Solent etiam electi in quibusdam suis cogitationibus atque actibus superbire; sed quia electi sunt, cunctis diebus suis superbire non possunt, quia priusquam vitam finiant, ad humilitatis metum ab elatione corda commnat, ut ab elatione minime recedat. Circumspicit quod temporaliter floret, et pensare negligit quod in aeternum judicatur. In vita carnis fiduciam ponit, eaque diu permanere existimat, quae ad praesens tenet. Solidatur in elatidespectum adducitur omnis propinquus; quam repentina mors subrepat nunquam considerat; quam sit ejus incerta felicitas nunquam pensat. Qui si incertitudinem fugacis vitae conspiceret, incerta pro certo nequaquam teneret. Unde et bene suincertus est tyrannidis ejus. - Superbire minime debuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
patres suos In quorũ & laude
prosiliuinit : & eos uelud solos
ecclesiȩ prȩfuisse gloriantur.
terram ex estimant : quia solos
errorũ suorũ. magistros rexisse
ueraciter ecclesiam putant:
Quis uero alienus: nisi apostata an¬
gelus uocatur. Unde & ꝑpsabmis¬
tam decunctis simul malignis
spiritib dicitur Qm̃ alieni ini¬
surrexerunt inme: & fortes quę¬
sierunt. Animã meã. Her&i̾ci igi
tur quia doctorũ suorũ corda
apostitȩ angelo exꝑstimant non
fuisse subiecta: transisse ꝑ eos alie.¬
nũ denegant Cui uidelic& Alieno
ꝑunũ quẽq transire ẽ: iniquas ixi
corde eius cogitationes emittere.
Inde & ꝑprophete uocem demalig¬
nis spiritib contra stantẽ animã
dicitur. Et dixerunt animȩ tuȩ:
in curuare ut transeamus. Sed eli¬
fate themanites quia quȩclam
narraturus audiri uult. quãuis
multa quȩdicendasunt sciat. Sed
quia beato iob dicenda non eraxit
nescat: Audi amus sententias quas
contra beatũ iob protulit Hec de

Expanded text:
tes. --In quorum et laudem prosiliunt, et eos velut solos Ecclesiae praefuisse gloriantur. terram existimant, quia solos errorum suorum magistros rexisse veraciter Ecclesiam putant. Quis vero alienus nisi apostata angelus vocatur? Unde et per Psalmistam de cunctis simul malignis spiritibus dicitur: Quoniam alieni insurrexerunt in me, et fortes quaesierunt animam meam . Haeretici igtur, quia doctorum suorum corda apostatae angelo existimant non fuisse subjecta, transisse per eos alienum denegant. Cui videlicet alieno per unumquemque transire est iniquas in corde ejus cogitationes immittere. Unde et per prophetae vocem de malignis spiritibus contra stantem animam dicitur: Et dixerunt animae tuae: Incurvare 408 ut transeamus . Sed Eliphaz Themanites quia quaedam narraturus audiri vult, quamvis multa quae dicenda sunt sciat, sed quia beato Job dicenda non erant nesciat, audiamus sententias quas contra beatum Job protulit. Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim credimus quod iłs mortuus
ẽ & resurrexit : ita & ds̃ eos qui
dormirunt. ꝑ iħm adducit cũ
eo: Quid ẽ. quod praedicator egre¬
gius mortem dñi morten uocat.
mortem seruorũ dñi. non mortem
sed somnũ nominat. Nisi quia
infirma corda audientium respi¬
ciens. medicamexitũ praedicationis
su&e mira arte conponit. & illũ
quẽ iam resurrexisse nouerant. eis
mortuum insinuare non dubitat.
Eos uero quinec dũ resurrexerant.
ut spem resurrectionis insinuae.
non mortuos sed dormientes uocat :
Non enim uerebatur dicere mortuũ.
quẽ Auditores um resurrexis se cog¬
nouerant : & uerebatur dicere mor¬
tuos. quos resurgere uix credebant
Bentius igitur iob quia carne mortuos
aduitam rursus euigilare nondubi¬
tat : eos dormientes potius quã mor¬
tuos appellat Secorior: Quis¬

Expanded text:
tuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum adducet cum eo . Quid est quod praedicator egregius mortem Domini mortem vocat, mortem vero servorum Domini, non mortem, sed somnum nominat, nisi quia, infirma corda audientium respiciens, medicamentum praedicationis suae mira arte componit, et illum quem jam resurrexisse noverant, eis mortuum insinuare non dubitat; eos vero qui necdum resurrexerant, ut spem resurrectionis insinuet, non mortuos, sed dormientes vocat? Non enim verebatur dicere mortuum quem auditores jam resurrexisse cognoverant, et verebatur dicere mortuos quos resurgere vix credebant. Beatus igitur Job, quia carne mortuos ad vitam rursus evigilare non dubitat, eos dormientes potius quam mortuos appellat. Sequitur: