comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur anima hominis curan gessisse profilio & ad eum uenisse dormi-¬
entem. ut docens quod ignorabat magna eum molestia liberaret. Sed
eodem ipso ferme tempore quod audiuimus id nobis apua mediolanũ
constitutis: cathaginis rethor eulogius qui m̃s ui eadem arte discipulus
fuit. sicut ipse mͥ postea quam uiafricam remeauimus reculit. cum
rethoricos ciceronis libros discipulis suis traderet. recensens bectionem quam post¬
diem fuerat traditurus. quendam locum offendit obscurum. Quo non intel¬
lecto uix potuit dormire sollicitus. Qua nocte somnianti ego illi quod non
intelligebat exposui. immo non ego sed imago inea nesciente me & tam
longe transmare aliquid aliud siue agente sure somniante. & nihil de illiuꝰ
curis om̃ino curante. Quom fiant ista nescio. Sed quomlib& fiant: cur non¬
eodein mͦ fieri credimus ut in somnis quisq uideat mortuum. quo fit ut uide

Expanded text:
tur anima hominis curam gessisse pro filio et ad eum uenisse dormitur anima hominis curam gessisse pro filio et ad eum uenisse dormientem, ut docens. quod ignorabat, magna molestia liberaret. sed eodem ipso ferme tempore, quo id audiuimus, id est nobis apud Mediolanum constitutis Carthaginis rhetor Eulogius, qui meus in eadem arte discipulus fuit, sicut mihi ipse, posteaquam in Africam remeauimus, retulit, cum rhetoricos Ciceronis libros discipulis suis traderet, recensens lectionem, quam postridie fuerat traditurus, quendam locum offendit obscurum, quo non intellecto uix potuit dormire sollicitus. qua nocte somnianti ego illi quod non intellegebat exposui, immo non ego, sed imago mea nesciente me et tam longe trans mare aliquid aliud siue agente siue somniante et nihil de illius curis omnino curante. quomeodem modo fieri credimus, ut in somnis quisque uideat mortuum, quomodo fit, ut uideat
Abbreviated transcription (Latin):
E RUNT̃ mortui non nulli uł in somnis uł inalio qͦcũq mͦ apparuisse
uiuentib atq ubi eoꝵ corpora iacerent inhumata nescientib locisq mons.¬
tratis ad monuisse. ut sibi sepultura quae defuerat preberetor.
Aaec si falsa esse responderimus: contra quorundam scripta
fidelium. & contra eorum sensum qui talia sibi accidisse confir-¬
mant. inpudent̃ urnire uidebim᷑. Iempe eu̾ mediolani essemus au-¬
diuimus quod dehitum reprteretur aquodam defuncti patris cautione ꝓlata
qđ filio nesciente apatre iam fuerat ꝑsolutum: contristari homo grauissim
cepit atq mirari. quod ei pater moriens non dixerit quid deber&. cum
fecisset & iam testamentum. ¶ unc ei nimis anxio apparuit idem pater
eius in somnis. & uhi ess& recautum quo illa cautio uacuata fuerat in¬
dicauit. Quo inuento uiuenis atq monstrato. non solum falsi debiti
calumpiuam ꝓpulsauit. sed & iam paternum recepit cyrographum.
uod pater non receperat quando ẽ. pecunia ꝑsoluta. Hic itaq puta¬

Expanded text:
e mortui nonnulli uel in somnis uel alio quocumque modo adparuisse uiuentibus atque ubi eorum corpora iacerent inhumata nescientibus locisque monstratis admonuisse, ut sibi sepultura quae defuerat praeberetur. haec si falsa esse responderimus, contra quorundam scripta fidelium et contra eorum sensus, qui talia sibi accidisse confirmant, inpudenter uenire uidebimur. sed diuimus, quod cum debitum repeteretur a quodam defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre iam fuerat persolutum, contristari homo grauissime coepit atque mirari. quod ei pater moriens non dixerit, quid deberet, cum fecisset etiam testamentum. tunc ei nimis anxio adparuit idem pater eius in somnis et ubi esset recautum, quo illa cautio uacuata fuerat, indicauit. quo inuento iuuenis atque monstrato non solum falsi debiti calumniam propulsauit, sed etiam paternum recepit chirographum, quod pater non receperat, quando est pecunia persoluta. hic utique puta
Abbreviated transcription (Latin):
diuinum consilium nimium alta sapienti corde diuidicat. Cur medica¬
mentum unius medici confectum. alii ad interitum. alii ualuerit ad salu¬
tem: nisi quia xp̃i bonus odor aliis est odor uitae inuitam. aliis odor
mortis in mortem: Quantũ ad naturam ambo homines erant. quantum
ad dignitatẽ amho reges: Quantum ad causam ambo captiuum diꝰ płm
possidentes. Quantum ad penam: amho flagellis cbementer ad moniti
Quid ergo fines eoꝵ fecit esse diuersos. iusi quod unus dĩ manũ sentiens
in recordatione propriȩ iniquitatis ingemuit. alt̾ libero contra dĩ mife-¬
ricordissimam ueritatem pugnauit arbitrio: Hic qui cumq respondet
illi ut mutaretur affuisse diuinum. huic ut induraretur defuisse prȩsi¬
dium. & hoc contendit iniustum: propter quod rerum ipsarũ fines in dĩ
uoluntate constituens dixit apłs: cui uult miferetur. & quẽ uult in-¬

Expanded text:
divinum consilium nimium altum sapienti corde dijudicat, cur medicadivinum consilium nimium altum sapienti corde dijudicat, cur medicamentum unius medici confectum, alii ad interitum, alii valuerit ad salutem: nisi quia Christi bonus odor, aliis est odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem ? Quantum ad naturam, ambo homines erant: quantum ad dignitatem, ambo reges: quantum ad causam, ambo captivum populum Dei possidentes: quantum ad poenam, ambo flagellis clementer admoniti. Quid ergo fines eorum fecit esse diversos, nisi quod unus manum Dei sentiens, in recordatione propriae iniquitatis ingemuit, alter libero contra Dei misericordissimam veritatem pugnavit arbitrio? Hic quicumque respondet, illi ut mutaretur adfuisse divinum, huic ut induraretur defuisse praesidium, et hoc contendit injustum; propter quod rerum ipsarum fines in Dei voluntate constituens, dixit Apostolus, Cujus vult miseretur, et quem vult in
Abbreviated transcription (Latin):
ita miraculis credens dm̃ tantȩ uirtutis agnoserre: Sed sidicitur iam pha¬
raonem non potuisse mutari quia eum prescierat ds̃ non esse mutan-¬
dum: respondetur dĩ prȩscientiam non cogere hominem ut talis sit qͣlẽ
prȩsciuit ds̃. sed prȩscire talem futurum qualis est futurus. quamuis
eum non sic fecerit ds̃: Qm̃ si cogerit esst hoc utiq cogit quod non ẽ.
orro si hoc prȩscierat futurum esse quod non est. prȩscrentia non ẽ : qđ
de dõ quam impie dicatur aduertit qͥsq nec peccatis suis inde blandiat᷑.
quod ds̃ eum peccatorem futurum esse prȩscierit. Existat nihilhomi
uocatione pulsatus. tantum quispiam flagelletor: unde nabugo do nosor peni¬
tentiam meruit fructuosam. Pon ne post innumeras impietates flagellatꝰ
pęnituit. & regnum quod ꝑdiderat rursus accepit.Pharao autẽ ipsis¬
est flagellis durior effectus & perit. Hic mihi rationem reddat: qui

Expanded text:
ita miraculis credens Deum tantae virtutis agnoscere? Si dicitur jam Phaita miraculis credens Deum tantae virtutis agnoscere? Si dicitur jam Pharaonem non potuisse mutari, quia eum praesciverat Deus non esse mutandum: respondetur, Dei praescientiam non cogere hominem ut talis sit, qualem praescivit Deus; sed praescire talem futurum, qualis futurus est, quamvis cum non sic fecerit Deus. Quem si cogeret esse, hoc utique cogeret quod non est. Porro si hoc praescierat futurum esse quod non est, praescientia non est. Quod de Deo quam impie dicatur, advertit quisque qui peccatis suis inde blanditur, quod Deus eum peccatorem futurum esse praescierit. CAPUT XV. 17. Exisvocatione pulsatus, tantum quispiam flagelletur. Unde Nabuchodonosor poenitentiam meruit fructuosam ? Nonne post innumeras impietates flagellatus poenituit, et regnum quod perdiderat, rursus accepit? Pharao autem ipsis flagellis est durior effectus, et periit . Hic mihi rationem reddat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia uiditia tua uera: quia inueritate & uiditio suꝑ induxisti om̃ia
hȩc ꝓpter peccata ur̃a: & uoli ulterius iustitiȩ diꝰ culpam tuar indurati¬
onis asscribere. quia om̃s uiae dñi miscdĩa & ueritas: ut nec hi qui ma¬
scdĩam fuerint consequuti. uiditio ueritatis meritis suis aliquid głentur.
nrq hi qui indurati atq dampnati sunt excusationem culpȩ exhoc habere
posse se credant. qͦđ nullam quã ut conuerterentur fuit miscdĩam con¬
sequuti. Hanc ergo pharao miscdĩam non accepit. & ideo ei ad ꝑeundum
liberum suffecit arbitrium. Qm̃ quidem nullus ita ignarus diuinarum
scripturarum erit. qui audeat dicere: illa om̃ia iniuste esse ꝑpessum:
an forte si pie de dg̃ sicut expedit sentiamus: & iam pharaoni datam
miscdĩam repperiemus: Pacientia enim dĩ ualere ei tribuit ad saluten
quia differens ustum meritumq siepplicium miraculorũ uerbera crebra
densaba t.Numquid non potuit sicut flagellis cȩdens expulte płm̾

Expanded text:
 judicio superinduxisti omnia haec, propter peccata nostra : et noli injustitiae Dei culpam tuae indurationis adscribere. Quia omnes viae Domini misericordia et veritas : ut nec hi qui misericordiam fuerint consecuti a Deo, judicio veritatis de meritis suis aliquid glorientur; nec hi qui indurati atque damnati sunt, excusationem culpae ex hoc habere posse se credant, quod nullam qua converterentur, sint misericordiam consecuti. Hanc ergo Pharao misericordiam non accepit, et ideo ei ad pereundum liberum suffecit arbitrium: quem quidem nullus ita ignarus divinarum Scripturarum erit, qui audeat dicere illa omnia injuste esse perpessum. An forte si pie de Deo sicut expedit sentiamus, etiam Pharaoni datam misericordiam reperiemus? Patientia enim Dei valere ei debuit ad salutem, qua differens justum meritumque supplicium, miraculorum verbera crebra densabat. Numquid non potuit, sicut flagellis cedens expulit populum,
Abbreviated transcription (Latin):
torum certis temporum interuallis existiment: si hoc eis placet aliqua¬
tenus mitigari. Eliam sic quippe intelligi potest. manere in illis tra
dĩ hoc est ipsa dampnatio. Hȩc eñi uocatur ira diꝰ non diuini animi
ꝑturbatio. ut ii ira sua hoc ẽ. manente ira sua. ñ tamen contineat
miserationes suas non aeterno supplicio finem dando: sed leuamen ad-¬
hibendo uł interponendo cruciatib: Quia nec psalmus ait. ad fuuen¬
dam iram suam. uł post iram suam sed in ira sua: quat si sola esset
quanta ibi minima cogitari potest perire aregno dĩ exulari acuutat
di altenari auita dĩ. carere tam magna multitudine dulcedinis dĩ.
quani abscondit timentibus se. perfecit autem sperantib in se: tam
grandis est pęna. ut ei nulla possint tormenta quae nouimus compa¬
rari. si illa sit acterna. ista suit autem quamlibet multis scłis longa

Expanded text:
torum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatorum certis temporum intervallis existiment, si hoc eis placet, aliquatenus mitigari. Etiam sic quippe intelligi potest manere in illis ira Dei , hoc est ipsa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, hoc est manente ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sit aeterna, ista autem sint quamlibet multis saeculis longa
Abbreviated transcription (Latin):
Crustra itaq non nulli ĩmo quã plurimi aeternam dampnatorum pęnã &
cruciatus sine intermissione ꝑpetuos humano misereantur affectu. atq
ita futurum esse non credunt. non quidem scripturis aduersando diuinis.
sed ꝓsuo motu dura quȩq molliendo. & inleniorẽ flectendo sententiam.
quȩ putant magis terribilius esse dicta qua uerius. Non enim obliuiscet
inquiunt misereri ds̃. aut continebit in ira sua miserationes suas. Hoc
quidem in psalmo legitur scõ. sed de his sure ullo scrupulo intelligitur. qͥ
uasa miscdĩae nuncupantur: quia & ipsi non ꝓmeritis suis sed doꝰ mise¬
rante de miferia liberantur: Rut si hoc ad om̃s existimant ꝑtinere: non
idõ necesse est ut dampnationem opineutur posse finiri eorum de qͥb¬
scriptum est. et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo
putetyr habitura fuem quandoq felicitas & iam illorum dequib econ¬
trario dictum ẽ. iusti autem inuitam aeternam: sed pęnas dampna-¬

Expanded text:
rustra itaque nonnulli, imo quam plurimi, aeternam damnatorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis divinis adversando, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in supplicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicitas etiam illorum, de quibus e contrario dictum est, Justi autem in vitam aeternam . Sed poenas damna
Abbreviated transcription (Latin):
Srimus autẽ homo de terra terrenus in auimã uiuentẽ factus ẽ. Non in spm̃
uiuficantẽ. quod ei post obȩdientiȩ meritũ seruabatur. Ideo qͣuia corpꝰ eiꝰ cibo & pote

Expanded text:
rimus autem homo de terra terrenus in animam uiuentem factus est, non in spiritum uiuificantem, quod ei post oboedientiae meritum seruabatur. Ideo corpus eius, quod cibo ac pot
Abbreviated transcription (Latin):
etatur in menses: inenses diuidunt᷑ indies. dies adhuc inoras diuidi possunt. horȩ
adhuc in partes momentoꝵ quasdã ꝓductiores admittunt diuisiones. usq quo ueni¬
Non quo palpebrã mouentis claudimꝰ oculũ uel aperimꝰ sed ictũ dicit oculi emissi¬
mẽ radiorũ ad aliquid udendũ. Mox ut enĩ aperueris oculũ emittitur radius tu
Non dico ad parietẽ ꝓximũ. sed ad montẽ longe distantẽ. Nex dico ad montẽ. qui

Expanded text:
tur in menses, menses dividuntur in dies, dies adhuc in horas dividi possunt, horae adhuc in partes horarum quasdam productiores, quae admittunt divisiones, quousque veniNon quo palpebris claudimus oculum vel aperimus: sed ictum dicit oculi emissionem radiorum ad aliquid cernendum. Mox enim non dico ad parietem proximum, sed ad montem longe distantem: nec dico ad montem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a menteni iustificando formare non potest nisi ds̃. prȩdicare autem
extruisecus euangelium & homines possunt: non solum boni ꝑueritatem
sed & iam mali ꝑ occasionem: ita creationem rerũ uisibilium ds̃ interius
operatur: exteriores autem operationes siue bonorum sue malorum
uł angelorum uł hominum siue &iam quoruncũq animalium se¬
cundum imperium suũ & ase unꝑtitas distributiones potestatum &
appetitiones commoditatum ita rerũ naturȩ adhib&. in qua creat omĩa
que madinodum terrȩ agriculturam. Qua propter ita non possum di¬
cere angelos malos. magicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum atq
serpentium. sicut non possum dicere honuuies malos. segetis. ẽẽ. creatores:
quam ꝑ eorum oꝑani uidero exhortani: sicut nec iacob creator colorum in

Expanded text:
nostra mentem iustificando formare non potest nisi deus, praedicare autem nostra mentem iustificando formare non potest nisi deus, praedicare autem extrinsecus euangelium et homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum siue malorum uel angelorum uel hominum siue etiam quorumcumque animalium secundum imperium suum et a se impertitas distributiones potestatum et appetitiones commoditatum ita rerum naturae adhibet, in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. quapropter ita non possum dicere angelos malos magicis artibus euocatos creatores fuisse ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam uidero exortam. sicut nec Iacob creator colorum in
Abbreviated transcription (Latin):
regulis sumunt. Picut ergo nec parentes dicimus creatores hominũ:
nec agricolas creatores frugum: quamuis eorum extrinsecus adhibitis
motibus ista creanda dĩ uirtus interius operetor: ita non solum malos.
sed uec bonos angelos fas est putani creatores. si pro fubtilitate sui fensus
& corporis semina rerum istarum nobis occultiora nouerunt : & ea per
hȩc. nisi quantum ds̃ iub&. nec mali hȩc in iuste faciunt. insi quantum
iuste ipse ꝑmittit. Nam iniqui malitia: uoluntatẽ suam hab& in rus¬
tam. Potestatem autem non nisi iuste accipit. siue ad pęnam suan.
siue ad alioram uł penam malorũ. uł laudem bonorum. Itaq apłs
discernens interius dm̃i creantem atq formantẽ ab operib creaturȩ quȩ amo¬
uentur extrinsetus. & de agricultura sunilitudinem ad sumens ait. Ego plan¬
taui apollo rigauit. sed ds̃ incrementum dedit. Sicut ergo in ipsa uita

Expanded text:
regulis sumunt. sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum regulis sumunt. sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei uirtus interius operetur: ita non solum malos sed nec bonos angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis semina rerum istarum nobis occultiora nouerunt et ea per haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. itaque apostolus discernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouentur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ surculi subtilius semen aliquod eiusdem generis granum ẽ: & huc usq
nobis tusibile. Iam uõ huius & iam grani semen quanuus oculis uidere nequra¬
mus : ratione quidem conicere possumus: quia nisi talis aliqua uis esset in
istis elementis : non plerumq nascerentur ex terra quȩ ibi seminata non
essent: nec animalia tam multa nulla marium feminarumq commixtio¬
ne prȩcedente siue in terra siue in aqua. quae tanten crescunt & coeun¬
do alia pariunt: cum illa nullis coeuntib parentib orta fint. Et certe
apes semina filiorum non corundo concipiunt : sed tamquam sparsa per
terras ore colligunt. Inuisibilium enim seminum creator ipse oreator
est omium rerum: qm̃ quȩcumq nascenda ad oculos nr̃os ex eunt: &
ex occultis seminib accipiunt. pro grediendi primordia: & incrementa
debitȩ magnitudinis distinctionesq formarum ab originalib tamquam

Expanded text:
autem surculi subtilius semen aliquod eiusdem generis granum est et huc usque autem surculi subtilius semen aliquod eiusdem generis granum est et huc usque nobis uisibile. iam uero etiam huius grani semen quamuis oculis uidere nequeamus, ratione tamen conicere possumus, quia nisi talis aliqua uis esset in istis elementis, non plerumque nascerentur et ex terra quae ibi seminata non essent, nec animalia tam multa nulla marium feminarumque commixtione praecedente siue in terra siue in aqua; quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tamquam sparsa per terras ore decolligunt. inuisibilium enim seminum creator ipse creator est omnium rerum, quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt et ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis distinctionemque formarum ab originalibus tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
in commutabilis iudicat. Nam & dampnatis iniquis & iam in metallo feruit
aqua. & ignis. & terra : ut faciant uide quod uolunt. sed quantũ sinitur.
Nec sane cteatores illi mali angeli dicendi sunt: quia ꝑ illos magi resistentes¬
corporaliter uisibiliterq nascuntur: occulta quȩdam semina in istis
corporeis mundi hurus elimentis latent. Alia sunt enim hȩc iam conspicu
oculis nr̃is exfructib & animantib: alia uero illa occulta iustorum seminũ
semina: unde iubente creatore produxit aqua. prima natatilia. uolatilia.
erra autem prima germina. & prima sui generis animalia. Neq eni
tunc in huiuscemodi fetus ita producta sunt. ut in eis quae producta sõ
uis illa consumpta sit: sed plerumq desunt congrue temperamentorura
occasiones quib etumpunt. & specres suas ꝑagunt. Ecce enim breuissimus sur¬
culus femen est: nam conuenienter mandatus terrȩ arbotem facit. Huius

Expanded text:
incommutabilis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit incommutabilis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane ccorpocorporeis mundi huius elementis latent. alia sunt enim haec iam et conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus.. alia uero illa occulta istorum seminum semina, unde iubente creatore produxit aqua prima natatilia et uolatilia, terra autem prima germina et prima sui generis animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt uis illa consumta sit; sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim breuissimus surculus semen est; nam conuenienter mandatus terrae arborem facit. huius
Abbreviated transcription (Latin):
habitatione decrusas: ꝑ quas magicȩ artes possunt. quicquid possunt.
Ualere aliquid non possunt. nisi data desuꝑ potestate. Datur autẽ ul
ad fallendos fallaces. sicut in egẏptios: & in ipsos & iam magos data ẽ: ut
damnatidi. uel adammonendos fideles: ne tale aliquid facere promagno
lesiderent. ꝓpt̃ qđ aiã nobis scripture auctoritate st̃ ꝓdita. uł ad exercendã precator
duritiam : aut ad ꝓbandam manifestandamq iustorũ patientiam. Neq
enim parua uisibilium miraculorum potentia. Iob cuncta quȩ habuit
imusit. & filios. & ipsam corporis sanitatem. Nec idõ putandum ẽ. istis
trans gressorib angelis. ad nutũ serure hanc uisibilium rerũ materiam:
tinent angeli ipsi sunt illa lux. que dici nomen accepit: cuiꝰ unitas ut commendatt᷑.
sed dõ potius a quo hȩc potestas datur: Quantum in sublimi & sp̃itali sede :¬

Expanded text:
habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidquid possunt, valere aliquid, nisi data desuper potestate. Datur autem vel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios, et in ipsos etiam magos data est, utdamnandi; vel ad admonendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis Scripturae auctoritate sunt prodita; vel ad exercbandam manifestandamque iustorum patientiam; neque enim parua uisibilium miraculorum potentia Iob cuncta quae habuit amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, tinent angeli, ipsi sunt illa lux quae diei nomen accepit, cujus unitas ut commendaretur sed deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede
Abbreviated transcription (Latin):
lus fit in mundus sicut sunt om̃s. qui uocantur in mundi sp̃s. Mec iam lux
in dño sed in scipsis tenebrȩ priuati participatione lucis aeternȩ. Mali
enim nulla natura est. sed amissio boni mali nonren accepit.
uideo quid infirmȩ cogitationi poss& occurrere. curscilic&
miracula & iam magicis artibus fiant. Nam & magi pharaonissimilit̃ ut¬
mosses serpentes fectrunt. &. alia similia. Sed & illud amplius est ammiran.¬
dum quomodo magorum illa potentia quȩ ferpentes facere potuit. ubi ad
muscas minutissimas uentũ ẽ. om̃ino defecit. Sciniphes enim musculȩ sunt
brcuissimȩ. qua tertia pliga suꝑbus aegẏptius populus cȩdebatur. ibi certe
deficientes magi dixerunt. digitus dĩ est hoc. Unde & intelligo datur ne ipi
quidem transgressores angelos aedrerias potestates inimam istã caliguiem
tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aethenȩ puritatis

Expanded text:
lus. fit inmundus; sicut sunt omnes, qui uocantur inmundi spiritus, nec iam lux lus. fit inmundus; sicut sunt omnes, qui uocantur inmundi spiritus, nec iam lux in Domino, sed in se ipsis tenebrae, priuati participatione lucis aeternae. Mali enim nulla natura est; sed amissio boni mali nomen accepit. tate, cap. 7. Hic video quid infirmi cogitationi possit occurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant. Nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt et alia similia. Sed et illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas ventum est, omnino defecit. Sciniphes enim musculae sunt brevissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptius populus caedebatur. Ibi certe deficiquidem transgressores angelos et aereas potestates, in imam istam caliginem tanquam in sui generis carcerem, ab illius sublimis aethereae puritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ptissime adõ factos eẽ. angelos diuiitus dictum est. cum eis inter cȩ.¬
tera cȩlestia commenioratis. infertur ad om̃ia ipse dixit & facta sunt.
Quis porro audebit opinari post om̃ia ista quȩ fex dieb enumerata st̃
angelos factos. sed & siquisquam ita desipit: redarguit istam uanitatem illa
scriptura paris auctoritatis. ubi ds̃ dicit quando facta sunt sẏdera. lauda¬
uerunt me uoce magna om̃s angeli mei. Iam ergo erant quando facta
sunt sydera: facta sunt autẽ quarto die. Numquid nam ergo die tertio
factos esse dicemꝰ: Absit In promptum ẽ. enim quid illo die factum sit.
Ab aquis utiq terra discreta ẽ. & distinctas sui generis species. duo ista
elementa sumpferunt: & produxit terra quicquid ei radicitus inhęre
Nuiquid nam secundo. Ne hoc quidem. Iunc en̾i firmanientũ factum ẽ.
suꝑ aquas superiores. cȩlumq appellitum est: ii quo firmamento quara
ditꝰ facta sunt syatra. Nimirum engo si ad istorũ dierum optra dĩ per.

Expanded text:
rtissime a Deo factos esse angelos divinitus dictum est, cum, eis inter caetera coelestia commemoratis, infertur ad omnia, ipse dixit et facta sunt. Quis porro audebit opinari post omnia ista, quae sex diebus enumerata sunt, angelos factos? sed et si quisquam ita desipit, redarguit istam vanitatem illa Scriptura paris auctoritatis, ubi Deus dicit: Quando facta sunt sidera, laudaverunt me voce magna omnes angeli mei; jam ergo erant angeli quando facta sunt sidera, facta sunt autem quarto die. Nunquidnam ergo die tertio factos esse dicemus? Absit. In promptu est enim quid illo die factum sit: ab aquis utique terra discreta est, et distinctas sui generis species duo ista elementa sumpserunt, et produxit terra quidquid ei radicitus inhaeret. Nunquidnam secundo? ne hoc quidem: tunc enim firmamentum factum est super aquas superiores, coelumque appellatum est, in quo firmamento quarto die facta sunt sidera: nimirum ergo si ad istorum dierum opera Dei pe
Abbreviated transcription (Latin):
atra pliudunt. prata mugiunt. cum in illis homines plaudant. in his boues
mugiant : sed & iam in illo quo significatur perefficientem id qđ efficit᷑.
sicut lȩta epłã dicitur. Significans coram htitiam quos legentes efficit letoso
Conuenientissime itaq cum dm̃ requieusse prophetica narrat auctoritas.
significator requies eorum qui in illo requiesount: & quos facit ipse re¬
quieseere. Hoc & iam hominib quib loquitur. & propt̃ quos utiq con¬
scripta ẽ. promittente prophetia quod & iam ipsi post bona opera quȩ
in eis per eos operatur ds. si ad illum prius in ista uita ꝑ fidem quodani modo
accefferint. in illo habebunt requiem sempiternã. Hoc enim ex sabbati ua¬
catione & prȩcepto legis inuetere dĩ populo figuratum ẽ.¬

Expanded text:
atra plaudunt, prata mugiunt, cum in illis homines plaudunt, in his boues atra plaudunt, prata mugiunt, cum in illis homines plaudunt, in his boues mugiunt; sed etiam illo, quo significatur per efficientem id quod efficitur; sicut laeta epistula dicitur, significans eorum laetitiam, quos legentes efficit laetos. Conuenientissime itaque, cum Deum requieuisse prophetica narrat auctoritas, significatur requies eorum, qui in illo requiescunt et quos facit ipse requiescere; hoc etiam hominibus, quibus loquitur et propter quos utique conscripta est, promittente prophetia, quod etiam ipsi post bona opera, quae in eis et per eos operatur Deus, si ad illum prius in ista uita per fidem quodam modo accesserint, in illo habebunt requiem sempiternam. Hoc enim et sabbati uacatione ex praecepto legis in uetere Dei populo figuratum e
Abbreviated transcription (Latin):
& minoris om̃iumq syderum. dites quartos. Ecum in cognitione om̃ium exaquis
animalium natatilium atq uolatilium: dies quintus. Cum in cognitione
om̃ium animalium terrenorum atq ipsius hominis: dies sextus. Cum
uito in die septimo requiescit ds̃ ab om̃ib operibus suis & sc̃ificat cũ: nequaꝗ
est accipiendum pueriliter. tanquam ds̃ laborauerit operando qui dixit &
facta sunt uerbo intelligibili & sempiterno. non sonabili & temporali¬
& requies dĩ. requiem significat eorum qui requrescunt in dõ. ficut lȩti¬
tia domus. letitiam significat eorum qui lȩtantur in domo. & iam si non
eos domus ipsa. fed alia res aliqua lȩtos facit: & uantomagis si radem domus¬
pulchritudine sua faciat lȩtos habitatores. ut non solum eo loquendi modo
lȩta dicatur quo significamus ꝑ id quod contunet id qđ continetur. sicut the¬

Expanded text:
t minoris omniumque siderum, dies quartus; cum in cognitione omnium ex aquis t minoris omniumque siderum, dies quartus; cum in cognitione omnium ex aquis animalium natatilium atque uolatilium, dies quintus; cum in cognitione omnium animalium terrenorum atque ipsius hominis, dies sextus. Cum uero in die septimo requiescit deus ab omnibus operibus suis et sanctificat eum, nequaquam est accipiendum pueriliter, tamquam deus laborauerit operando, qui dixit, et facta sunt, uerbo intellegibili et sempiterno, non sonabili et temporali. requies dei requiem significat eorum qui requiescunt in deo, sicut laetitia domus laetitiam significat eorum qui laetantur in domo, etiam si non eos domus ipsa, pulchritudine sua faciat laetos habitatores, ut non solum eo loquendi modo laeta dicatur, quo significamus per id quod continet id quod continetur sicut the
Abbreviated transcription (Latin):
scirutia creatoris quodam modo uesperascit. Itemq lucescit & maite fit
cum & ipsa refertor adlaudem. dilectionemq creatoris. Nox in noctem
uergitur. ubi non creator creaturȩ dibectione relinquitur. Deniq scrip¬
tura cum illos dies dinumeraret ex ordine. nusquam interpofuit uocabulũ
noctis. Son enim ait alicubi facta ẽ. nox. sed facta est uespera: & factuoꝰ
est mane dies unus. Ita dies secundus & cȩteri. Cognitio quippe creaturȩ
in se ipsa decoloratior est. ut ita dicam. quam indiꝰ sapientia cognoscitur
cum facit: in cognitionem sui tpsuis dies unus est. Qum in cognitione firmam̃ti
quod inter aquas inferiores & superiores cȩlum appellatum est dies fecundus.
dum in cognitione terrȩ ac maris. om̃iuniq gignentium quȩ radicibus con¬
tinuata funt terrȩ. dies tertius. ¶um in cognitione luminariũ maioris

Expanded text:
scientiae creatoris quodam modo uesperascit itemque lucescit et mane fit, scientiae creatoris quodam modo uesperascit itemque lucescit et mane fit, cum et ipsa refertur ad laudem dilectionemque creatoris, nec in noctem uergitur, ubi non creator creaturae dilectione relinquitur. denique scriptura cum illos dies dinumeraret ex ordine, nusquam interposuit uocabulum noctis; non enim ait alicubi: facta est nox, sed: facta est uespera et factum est mane, dies unus; ita dies secundus et ceteri. cognitio quippe creaturae in se ipsa decoloratior est, ut ita dicam, quam cum in dei sapientia cognoscitur cum facit in cognitione sui ipsius, dies unus est; cum in cognitione firmamenti, quod inter aquas inferiores et superiores caelum appellatum est, dies secundus; cum in cognitione terrae ac maris omniumque gignentium, quae radicibus continuata sunt terrae, dies tertius; cum in cognitione luminarium maioris
Abbreviated transcription (Latin):
atq inter ipsan  tenebras ds̃ separasse narratur. & eandem lucem uocasi
drem: tenebras autem noctem. Ned qualis illa sit lux. & quo altertiante
motu. qualemq uesperam & mane fecerit: remotum est asensib nr̃is.
nec ita ut est intelligi anobis potest quod tamen sine ulla hesitatione cre¬
dendum est. Aut enim aliqua lux corporea est. siue in superiorib mundi
partib longe aconspectibus nr̃is: siue unde sol post modum accensus est
aut lucis nomine significata est. scã ciuitas in sc̃ĩs angelis & sp̃itibus beitis.
de qua dicit apłs: quȩ sursum est hierusabem mater nr̃a aeterna in glis.
Lit quippe & alio loco. Om̃s enim uos filu lucis estis. & filu diei. Non sumus
noctis neq tenebrarum: si tamen & uesꝑam diei huius & mane. aliquatenus
congruenter intelligere ualeanus: qm̃ scuentia ereaturȩ in comparationẽ

Expanded text:
atque inter ipsam et tenebras deus separasse narratur et eandem lucem uecasse atque inter ipsam et tenebras deus separasse narratur et eandem lucem uecasse diem, tenebras autem noctem. sed qualis illa sit lux et quo alternante motu qualemque uesperam et mane fecerit, remotum est a sensibus nostris nec ita ut est intellegi a nobis potest; quod tamen sine ulla haesitatione credendum est. aut enim aliqua lux corporea est siue in superioribus mundi partibus longe a conspectibus nostris siue unde sol postmodum accensus est, aut lucis nomine significata est sancta ciuitas in sanctis angelis et spiritibus beatis, de qua dicit apostolus: quae sursum est Hierusalem mater nostra aeterna in caelis; ait quippe et alio loco: omnes enim uos filii lucis estis et filii diei, non sumus noctis neque tenebrarum; si tamen et uesperam diei huius et mane aliquatenus congruenter intellegere ualeamus, quoniam scientia creaturae in comparationem
Abbreviated transcription (Latin):
fit: & ante aliquod tenipus. post id quoa prȩteritõ est: ante id quod futurũ
est. Nullum auten possoe esse prȩteritum: quia nulla erat creatura cui
mutabnlibus motibus ageretur. Cium tempore autem factus ẽ. mundus.
sim eus conditione factus ẽ. mutabilis motus: sicut uidetur habere & iam
ordo ille primorum sex uel septem dierũ. inquib mane & uesperę nomi¬
nantur. donec omnia quae his dieb as fecit fexto ꝑficiantur die. septuno¬
q in magno mysterio dĩ uacatio commetidetur. Qui dies cuiis modi sint.
aut ꝑ difficile nobis. aut & iam inpossibile est cogitare. quantomagis dicere.
Uidentus quippe istos dies notos non habere uesperam nisi de solis occasu. nec
mane: nisi de solis exorto. Illorũ autem priores tres dies. sine sole ꝑacti
sunt: qui die quarto factus refertur. Et primitus quidem lux uerbo dĩ facta

Expanded text:
fit et ante aliquod tempus; post id quod praeteritum est, ante id quod futurum fit et ante aliquod tempus; post id quod praeteritum est, ante id quod futurum est; nullum autem posset esse praeteritum, quia nulla erat creatura, cuius mutabilibus motibus ageretur. Cum tempore autem factus est mundus, si in eius conditione factus est mutabilis motus, sicut uidetur se habere etiam ordo ille primorum sex uel septem dierum, in quibus et mane et uespera nominantur, donec omnia, quae his diebus Deus fecit, sexto perficiantur die septimoque in magno mysterio Dei uacatio commendetur. Qui dies cuius modi sint, aut perdifficile nobis aut etiam inpossiVidemus quippe istos dies notos non habere uesperam nisi de solis occasu nec mane nisi de solis exortu; illorum autem priorum tres dies sine sole peracti sunt. qui die quarto factus refertur. et primitus quidem lux dei uerbo facta
Abbreviated transcription (Latin):
aretur aliquid in choatum. cui suꝑ ferri diceretur: non eñi loco. sed om̃ia
superante ac prȩcellente potentia. Ita &xiam reb ex illa inchoatione per¬
fectis atq formatis. uidit ds̃ quia bonum ẽ. Placuit enim quod factum ẽ.
in ea benignitate: qua placuit ut fier&e. Duo quippe sunt ꝓpter quae
amat ds̃ creaturã suam. ut sit & ut maneat.Ut ess& ergo qđ maneret:
sp̃s dĩ suꝑ ferebatur suꝑ aquam. Ut autẽ maner& uidit ds̃ quia bonũ eꝰ.
& quod de luce dictum ẽ. hoc de om̃ibus. Oanet eñi quȩdã suꝑ gressam
onieni temporalem uolubilitatem in amplissima scĩtate fubdo: quȩdã uero
N principio fecit ds̃ cęlum & terrã ut nihil
antea feciffe intelligatur: quia hoc potius in principio feciffe diceretur.
siquid feciss& ante cȩtera cuncta quȩ fecit. Proculdubio non ẽ. mundos
fastus in tempore. sed cum tempore. Quod eñi fit in tempore. & post aliqđ

Expanded text:
aretur aliquid inchoatum cui superferri diceretur; non enim loco, sed omnia aretur aliquid inchoatum cui superferri diceretur; non enim loco, sed omnia superante ac praecellente potentia. Ita etiam rebus ex illa inchoatione perfectis atque formatis uidit deus quia bonum est; placuit enim quod factum est in ea benignitate, qua placuit ut fieret. duo quippe sunt propter quae amat deus creaturam suam, ut sit et ut maneat. ut esset ergo quod maneret, spiritus dei ferebatur super aquam; ut autem maneret, uidit deus quia bonum est. et quod de luce dictum est, hoc et de omnibus: manent enim quaedam supergressa omnem temporalem uolubilitatem in amplissima sanctitate sub deo, quaedam uero n principio fecisse Deum caelum et terram, ut nihil antea fecisse intellegatur, quia hoc potius in principio fecisse diceretur, si quid fecisset ante cetera cuncta quae fecit: procul dubio non est mundus factus in tempore, sed cum tempore. Quod enim fit in tempore, et post aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
ads̃ quia bonum est. Ped cur cominemorata priusquãuis inperfecta creatura
postea cominemoratur sps dĩ prius dicente scriptura. terra autẽ erat inui¬
sibilis & in composita. & tenebrae erant suꝑ abyssum: ac deinde inferente
& sp̃s dĩ suꝑ ferebatur suꝑ aquam. Anquia egenus atq indignus amor
ita diligit. ut rebus quas diligit subiciatur. Propterea cũ comemoraret
sp̃s dĩ in quo scã eiꝰ beuiuolentia dilectioq intelligitur suꝑ ferri dictus est:
ne factenda opera sua. ꝑ indigentiȩ necessitatem potius quã yabundantia
beneficͥentrȩ ds̃ amare putaretyr. Ciuiꝰ rei memorat apłs dicturus de
caritate. suꝑ eminentem uiam demonstraturum se ait. Et alio loco suꝑ¬
eminentem inquit scientiȩ caritateni xp̃i CCum ergo sic oporten& insi¬
nuate spm̃ dĩ ut suꝑferri diceretor. cũ modius factum est. ut prius in sinu¬

Expanded text:
Deus quia bonum est. 3. « Sed cur commemorata prius, quamvis imperfecta creatura, Deus quia bonum est. 3. « Sed cur commemorata prius, quamvis imperfecta creatura, postea commemoratur Spiritus Dei, prius dicente Scriptura, Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum; ac deinet spiritus dei superferebatur super aquam? an quia egenus atque indigus amor ita diligit, ut rebus quae diligit subiciatur, propterea cam commemoraretur spiritus dei, in quo sancta eius beniuolentia dilectioque intellegitur, superferri dictus est, ne facienda opera sua per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficientiae deus amare putaretur? cuius rei memor apostolus dicturus de caritate supereminentem uiam demonstraturum se ait; et alio loco: supereminentem, inquit, scientiae caritatem Christi. cum ergo sic oporteret insinuare spiritum dei ut superferri diceretur, commodius factum est, ut prius insinu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ lucem quia bona est: ut quemadinodum in ipso exordio inchoate creature
qua cęli & terre nomine propter id quod de illa ꝑficiendum erat comiemo¬
rata est. trinitas insinuatur creatoris. Nam dicente scriptura. in principio
fecit ds̃ celum & terram: intelliginus patrem in dĩ nomine. & filium in pͥnci¬
pu nomine: qui non patris sed per ipsum creatę primitus ac potissimum sp̃i¬
tali creaturȩ & consequent᷑ &iam uniuerse creature principiũ ẽ. Dicente
autem scriptura. & sp̃s dĩ suꝑ ferebatur suꝑ aquam: completam cominemora¬
tionem trinitatis agnoscimus. Ita & incoriuersione atq perfectione cre¬
aturȩ. ut rerum spectes digerantur eadem trinitas insuiuatur. uerbum dĩ
scilic& & uerbi generator. cum dicitur dixit ds: &. scã bonitas in quo dõ
plac&& quicquid ei pro suȩ nature modulo ꝑfectum placos cum dicitur. uidit

Expanded text:
Deus lucem quia bona est. Ut quemadmodum in ipso exordio inchoatae creaturae, Deus lucem quia bona est. Ut quemadmodum in ipso exordio inchoatae creaturae, quae coeli et terrae nomine, propter id quod de illa perficiendum erat, commemorata est, Trinitas insinuatur Creatoris nam dicente Scriptura, In principio fecit Deus coelum et terram, intelligimus Patrem in Dei nomine, et Filium in principii nomine, qui non Patri, sed per se ipsum creatae primitus, ac potissimum spirituali creaturae, et consequenter etiam universae creaturae principium est: dicente autem Scriptura, Spiritus Dei superferebatur super aquam, completam commemorationem Trinitatis agnoscimus; ita et in conversione atque perfectione creaturae, ut rerum species digerantur, eadem Trinitas insinuetur: Verbum Dei scilicet, et Verbi Generator, cum dicitur, Dixit Deus; et sancta Bonitas; in qua Deo placet quidquid ei pro suae naturae modulo perfectum placet, cum dicitur, Vidit
Abbreviated transcription (Latin):
ex beneficentia ueniens amor in oꝑa sua. Propt̾ea priusquam seriberet᷑
dixit ds̃ fiat lux prȩcessit scriptura dicens. & sp̃s dĩ superferebatur suꝑ
aquam: quia siue aquȩ nomine appellare uoluit totam corporalemꝰ
materiam. ut eo modo insinuar& unde facta & formata sint omnia.
quȩ in suis generibus iam dinoscere possumus appellats aquam: quia
ex u̾mida natura uidenus om̃ia interra ꝑ species uarias formari atq
concrescere: siue spĩtalem uitam quandam. Ante formam conuersionis.
quasi fluitantem. Suꝑferebatur utiq sp̃s dĩ. quia subiacebat scilie&
bonȩ uoluntati creatoris: quicquid illuderat quod formandũ ꝑficiendũ¬
q in eboauerat. ut dicente dõ inuerbo suo. fiat lux: in bona uoluntati
hoc est in bono placito eius promodo sui generis maner& qđ factum ẽ.¬
& idõ dictum est quod placuerit dõ scriptura dicente. Et facta ẽ. lux: & uidit

Expanded text:
ex beneficientia ueniens amor in opera sua. propterea priusquam scriberetur: ex beneficientia ueniens amor in opera sua. propterea priusquam scriberetur: dixit deus: fiat lux, praecessit scriptura dicens: et spiritus dei superferebatur super aquam: quia riae aquae nomine appellare uotuit totam corporalem materiam, ut eo modo insinuaret unde facta et formam. sint omnia, quae in suis generibus iam dinoscere possumus, appellans aquam, quia ex humida natura uidemus omnia in terra per species uarias formari; atque concrescere ; siue spiritalem uitam quandam ante formam conuersioquasi fluitantem: superferebatur utique Spiritus Dei; quia subjacebat scilicet bonae voluntati Creatoris, quidquid illud erat, quod formandum perficiendumque inchoaverat: ut dicente Deo in Verbo suo, Fiat lux; in bona voluntate, hoc est, in beneplacito ejus, pro modo sui generis maneret quod factum eset ideo rectum est quod placuerit Deo, Scriptura dicente, Et facta est lux; et vidit
Abbreviated transcription (Latin):
Auersa enim sapientia ui comnuitabili. staltȩ ac misere uiuat: quȩ infor:¬
mitas est. Pormatur autẽ conuersa ad in cominutabile lumen. sapientiã
uerbum dĩ. A quo enim exstitit ut fit ut cumq ac uiuat. ad illum
conuertttor: ut sapienter ac beate uiuat. Principium quippe creature.
in tellectualis est aeterna sapientia. Quod principium manens inse incõ
mutabiliter. nullo modo cessarae occulta inspiratione uocationis loqui ei
ereature cui principium est: ut conuerteretur ad id ex quo ess&. quod
aliter formata ac ꝑfecta ẽẽ. non possit. Pdõq interrogatus quis ess&
respondit. Principium qui & loquor uobis. Quod aut̃ filius loquit᷑.
pater loquitur: quia patre loquente dicitur uerbum qđ filius ẽ. aet̾¬
no more simore dicendum est. loquente dõ uerbum coberens est. In est eni
do benignitas summa. & scã & iusta. Et quidem non ex indigentia sed

Expanded text:
auersa enim a sapientia incommutabili stulte ac misere uiuit, quae inforauersa enim a sapientia incommutabili stulte ac misere uiuit, quae informitas est. formatur autem conuersa ad incommutabile lumen sapientiae, uerbum dei; a quo enim extitit, ut sit utcumque ac uiuat, ad illum conuertitur, ut sapienter ac beate uiuat. principium quippe creaturae intellectualis est aeterna sapientia: quod primutabiliter nullo modo cessaret occulta inspiratione uocationis loqui ei creaturae, cui principium est, ut conuerteretur ad id ex quo esset, quod aliter formata ac perfecta esse non possit. ideoque interrogatus quis esset respondit principium, quia et loquor uobis. quod autem filius loquitur, pater loquitur, quia patre loquente dicitur uerbum, quod filius est, aeterno more, si more dicendum est, loquente deo uerbum coaeternum. inest enim deo benignitas summa et sancta et iusta et quidam non ex indigentia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
N principio fecit ds̃ celum & terram. Exordium quippe creaturȩ insinuatur ad¬
huc in informitate in ꝑfectionis. Eit autẽ filii cominemoratio. quod & iam
utrbum est: in eo quod scriptum est dixit ds̃ fat: ut ꝑ id quod in principiũ
est: insinua exordium creaturȩ existeritis ab illo adhuc inperfecte: per
id autẽ quod uerbum est: insuiuet ꝑfectionem. creaturȩ: reuocatȩ ad eum
ut formareter inherendo creatori: & pro suo genere imitando formam fem¬
piternȩ. Atq in comiutabiliter uherentẽ p̾atri ł quo statu hoc est qđ ile
Non eñi hab& informem uitam uerbum filius: cui non solum hoc est esse quod
uiuere. sed & iam hoc est ei uiuere: qđ est sapienter ac beate uiuere.
reatura uero quamquam spitalis & intellectualis uł rationalis: quȩ uidecur. c̃e.
illi uerbo ꝓpinquior. potest habere inforinem uitam: quia non sicut hoc ẽ.¬
ei. ẽẽ. quod uiuere: ita hoc uiuere quod sapienter ac beate uiuere.

Expanded text:
n principio fecit deus caelum et terram; exordium quippe creaturae insinuatur adhuc in informitate imperfectionis. fit autem filii commemoratio, quod etiam uerbum est, in eo quod scriptum est: dixit deus: fiat, ut per id quod principium est insinuet exordium creaturae existentis ab illo adhuc imperfectae, per id autem quod uerbum est insinuet perfectionem creaturae reuocatae ad eum, ut formaretur inhaerendo creatori et pro suo genere imitando formam sempiterne atque incommutabiliter inhaerentem patri, a quo statu hoc est quod ille. Non enim habet informem uitam uerbum filius, cui non solum hoc est esse quod uiuere sed etiam hoc est uiuere quod est sapienter ac beate uiuere. creatura uero quamquam spiritalis et intellectualis uel rationalis, quae uidetur esse illi uerbo ei esse quod uiuere, ita hoc uiuere quod sapienter ac beate uiuere.
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ sint autẽ leuia. quȩ grauia peccata. non humano sed diuino sunt pensanda iudicio.
Uidemus enĩ quȩdã abipsis quoq aplĩs. ignoscendo fuisse concessa. quale illud ẽ.
perantiam urãm. Quod putari poss& non esse peccatũ. misceri scilic& coniugi. ñ filioꝵ
ꝓcreandoꝵ causa. quod bonũ ẽ nuptiale. sed carnalis &iam uoluptatis: ut fornicatio¬
nis siue adulterii. siue cuiusquã alterius in munditiȩ. mortiferũ malũ. quod turpe ẽ
&iam dicere. quo potest tẽptante satana libido ꝑtrahere. inconunentiũ de uit&
infirmitas. Poss& gͦ ut dixi hoc putari non esse peccatũ. nisi ad didiss&. hoc autẽ dico

Expanded text:
e sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque apostolis ignoscendo fuisse concessa, quale illud est tinentiam vestram . Quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi, non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis, ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante Satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem dico
Abbreviated transcription (Latin):
ui bene
uiuunt qui dm̃ honorant & laudant. qui patientes sunt in tribu¬
lationib
qui desiderant patriã ipsi aedificant auruat arge suit intribus
prȩtiosos. Qui
dunt eamaret sachuc secularia & negotus terrenis implicati
sunt & deliti
sunt inuneulis quibusdã & ffectib: carnis. domib sus cuguis

Expanded text:
ui bene vivunt, qui Deum honorant et laudant, qui patientes sunt in tribulationibus, qui desiderant patriam, ipsi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos: qui autem amant adhuc saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affectibus carnis, domibus suis, conj