comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est: ne dũ de illo ꝑ quẽ factus es Si tua hora
uoluntas est illius : illiꝰ hora quȩ est. nͥ uolun¬
tas sua: Non gͦ horã dixit̾ qua cogeret᷑ mori:
s qua dignaret᷑ occidi: Tempus enĩ expecta¬
bat. quo moreretur: quia tempus ex pectauit
quo nasceretur De hoc tẽpore. apłs loquens
ait Cũ aut̃ uenit plenitudo tẽporis: misit ds̃
filiũ sũũ: Ideo multi dicunt: Quare ñ ante
uenit xp̃c: Quib respondendũ est. qr ñdũ
uenerat plenitudo temporis: moderante illo
ꝑ quẽ facta st̃ tẽpora: Sciebat enĩ: qnͣdo ueni¬
re deberet Primũ ꝑ multã seriem tẽporũ &
an nors p̃dicendus fuit: ñ enĩ aliquid par-¬
uũ uenturũ fuit Dui fuerat p̃dicendus: sẽꝑ
tenendus Quanto maior uidex ueniebat: tan¬
tõ p̃conĩi largior series p̃cedebat: Deniq ubi
uenit plenitudo tẽporis: uenit & ille qui nos
liberaret a tẽpore Liberati enĩ a tempore:

Expanded text:
est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora est, nedum de illo per quem factus es. Si tua hora voluntas est illius; illius hora quae est, nisi voluntas sua? Non ergo horam dixit qua cogeretur mori, sed qua dignaretur occidi. Tempus enim exspectabat quo moreretur, quia et tempus exspectavit quo nasceretur. De hoc tempore Apostolus loquens, ait: Cum autem venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Ideo multi dicunt: Quare non ante venit Christus? Quibus respondendum est, quia nondum venerat plenitudo temporis, moderante illo per quem facta sunt tempora: sciebat enim quando venire deberet. Primo per multam seriem temporum et annorum praedicendus fuit; non enim aliquid parvum venturum fuit: diu fuerat praedicendus, semper tenendus. Quanto major judex veniebat, tanto praeconum longior series praecedebat. Denique ubi venit plenitudo temporis, venit et ille qui nos liberaret a tempore. Liberati enim a tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
& cui uoluerit filiꝰ reuelare Deniq cñ dixis¬
set s est uerus qui misit me quẽ uos nescitis
ut ostenderet eis unde possent scire quod
nesciebant : subiecit: Ego scio eum: Ergo
a me querite. it sciatis eũ: Quare aũt̃ scio
eũ : Quia ab ipso sũ: & ipse me misit: Mag-¬
ifice aitrũq monstrauit: Ab ipso inqͥt sũ.
qr filius de patre: & qͥcqͥd est filius. de illo ẽ
cuiꝰ est filiꝰ: Ideo dñm iħ̃m dicimꝰ dm̃ de dõ.:
patrẽ ñ dicimꝰ dm̃ de dõ. s tantũ dm̃ Et dici¬
mus dnm iħm lum̃ de lumine: patrẽ ñ dicimꝰ
qł dixit: ab ipso sũ: Quod aut̃ uidetis me in
carne: ipse memisit: Ubi audis ipse me mi¬
sit: noli intelligere naturȩ dissimilitudinẽ.
s generantis auctoritatẽ: Querebant gͦ eum
app̾hendere: & nemo misit in illũ manus q
nondũ uenerat hora eiꝰ : hoc est quia nolebat:
Quid est enĩ nondũ uenerat hora eiꝰ: Non enĩ
dñs sub fato natus est: Hoc nec de te credendũ

Expanded text:
et cui voluerit Filius revelare. Denique cum dixisset: « sed est verus qui misit me, quem vos nescitis, » ut ostenderet eis unde possent scire quod nesciebant, subjecit: « Ego scio eum. » Ergo a me quaerite ut sciatis eum. Quare autem scio eum? « Quia ab ipso sum, et ipse me misit. » Magnifice utrumque monstravit: « ab ipso, inquit, sum, » quia Filius de Patre; et quidquid est Filius, de illo est cujus est Filius. Ideo Dominum Jesum dicimus Deum de Deo, Patrem non dicimus Deum de Deo, sed tantum Deum. Et dicimus Dominum Jesum lumen de lumine, sed Patrem quod dixit « ab ipso sum. » Quod autem videtis me in carne, « ipse me misit: » ubi audis « ipse me misit, » noli intelligere naturae dissimilitudinem, sed generantis auctoritatem. « Quaerebant ergo eum apprehendere, et nemo misit in illum manus, quia nondum venerat hora ejus: hoc est, quia nolebat. Quid est enim, nondum venerat hora ejus? Non enim Dominus sub fato natus est. Hoc nec de te credendum
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ inde multi & ante & postra cindu¬
ẽẽt sem̃ unde alia messis consurgerat. le
uͦ cũ fama eugłii & bono eiꝰ odore excitin a¬
dunt fideles eiꝰ ꝑ om̃s gentes ⁊ erit erpisi
gentiũ qnͣdo ueniat qui iã uent t: qͣi
ab omĩb uideat᷑ qui tc̃ aquibusdã est ubu¬

Expanded text:
 tamen inde et antea et postea crediesset semen unde alia messis consurgeret. Nunc vero cum fama Evangelii et bono ejus odore excitati credunt fideles ejus per omnes gentes, erit exspectatio gentium, quando veniat qui jam venit ; quando ab omnibus videatur, qui tunc a quibusdam visu
Abbreviated transcription (Latin):
Sic fecit & gentib: Non enĩ didicimꝰ in car¬
ne : & meruimꝰ carnẽ eiꝰ manducare ⁊ & in
carne eiꝰ m̃bra eẽ Quare: qͥa misit ad nos:
uit:is quo redemit fr̃s suos: Totũ dixi¬
& parũ dixi: m̃bra sua. se ipsũ: Misit enĩ
ad nos m̃bra sua: & fecit nos menbra sua Ta¬
m̃ scdm spetiem corporis quã iudȩi uider̃t.
& contẽpserunt:⁊ ñ a pud nos fuit xp̃c: quia
& hoc de illo dictũ erat sic̃ apłs dicit: Dico

Expanded text:
 Non eum didicimus in carne, et meruimus carnem ejus manducare, et in carne ejus membra esse. Quare? Quia misit ad nos. vit, sed quos et redemit fratres suos: totum parum dixi: membra sua, seipsum; misit enim ad nos membra sua, et fecit nos membra sua. Tamen secundum speciem corporis quam Judaei viderunt et contempserunt, non apud nos fuit Christus: quia et hoc de illo dictum erat, sicut et Apo
Abbreviated transcription (Latin):
q  uber auctuũ a płoꝵ demonstrat i ipsis ui¬
antili & indendo declucentib: ascendit in cȩlũ:
a paeris̃ dec̃ cheb. die pentecostes misit desuꝑ
qrgai acepto impleti. om̃iũ gentiũ linguis lo
t inaeiis & credit in xp̃m. ñ loquit᷑ omnium
utiũ linguis⁊ ñ est credendus accepisse sp̃m¬
oñis Ausit. ut ista ꝑfidia temptet᷑ cor nr̃m:
sen sumus omnẽ hominẽ acciꝑe: s quautum
bout᷑ linguis omĩũ gentiũ: qͥa iam ipsa ȩccła
ingus omĩum gentiũ loqͥtur: Antea in una
gnti erat eccła. ubi omiũ linguis loquebat᷑:
laquedo linguis omniũ. significabat futurũ
i irscendo ꝑ gentes loqueret᷑ linguis om̃iũ:
unitas linguis omniũ loquit᷑: signũ qđ renun¬
tit sibi ñ habet: Nam si habet: det signũ qd̃
tins dlabatur: Quid est det signũ qł tunc da-¬
haur Loquat᷑ omĩbus linguis: Respondet
nͥ: Quid eñ: Tu loqueris om̃ib linguise Lo¬
lguis: Unntas enĩ menbroꝵ. in Raritate con¬

Expanded text:
rat, ipsis videntibus, et videndo deducentibus, ascendit in coelum . Ibi peractis decem diebus, die Pentecostes misit desupegregati, accepto impleti, omnium gentium linguis loctur in Christo, et credit in Christum, non loquitur omnium gentium linguis, non est credendus accepisse Sp Absit ut ista perfidia tentatur cor nostrum. Certi sumus omnem hominem accipere: sed quantum loquitur linguis omnium gentium? Quia jam ipsa Ecclesia linguis omnium gentium loquitur. Antea in una gente erat Ecclesia, ubi omnium linguis loquebatur. Loquendo linguis omnium, significabat futurum ut crescendo per gentes, loqueretur linguis omnium. unitas linguis omnium loquitur, renuntiet sibi; non habet. Nam si habet, det signum quod tunc dabatur. Quid est, det signum quod tunc dabatur? Loquatur omnibus linguis. Respondet mihi: Quid enim, tu loqueris omnibus linguis? Lolinguis. Unitas enim membrorum charitate con
Abbreviated transcription (Latin):
dare sp̃m istũ de quo loquim᷑. nͥ postrse¬
rectionẽ suã: & hoc non sine causa Eit
si queramꝰ. annuet ut inueniamꝰ.: & sipas¬
mus aꝑit ut intremꝰ: Pietas pulsat nonni¬
nus: quã quã pulset & manus. si ab opes¬

Expanded text:
dare Spiritum istum de quo loquimur, nisi post resurrectionem suam; et hoc non sine causa. Et forte si quaeramus, annuet ut inveniamus; et si pulsemus, aperiet ut intremus. Pietas pulsat, non manus: quanquam pulsat et manus, si ab ope
Abbreviated transcription (Latin):
sciat etiã quid agatur in nob̃: nos aũt sine eiꝰ
sp̃u. scire ñ possumꝰ quid agatur in dõ: Ds̃ añt
scit in nob̾: & qđ ipsi nescimus in nob̃ Hã
in firmitatẽ suã petrus nesciebat: qͣndo a dño
qđ ter eẽt eũ negaturus audiebat: & eger se
ignorabat: medicꝰ egrũ sciebat: Sunt gͦ que¬
dã quȩ ds̃ nouit in nob̃: nescientib in nob̾
Tam̃ quantũ ad homines ꝑtinet: nemo sic se
nouit. quomͦ ipse homo: Alius nescit quid
in illo agatatur: s sp̃c eiꝰ nouit: Accepto aut
spũ dĩ÷ discimꝰ & quid agatur in dõ: ñ totũ.
qͥa ñ accepimꝰ totũ De pignore multa noui¬
mus: Pignus enĩ accepimꝰ: & huiꝰ pignoris
plenitudo postea dabit᷑ In terĩ in hac pere¬
grinatione pignus nos consoletur qr qui
nos dignatus est oppignerare: multũ parti
est dare: Si talis est arra ⁊ quio est cil¬

Expanded text:
r in nobis; nos autem sine ejus Spiritu scire non possumus quid agatur in Deo. Deus autem scit in nobis et quod ipsi nescimus in nobis. Nam infirmitatem suam Petrus nesciebat, quando a Domino quod ter esset negaturus audiebat , et aeger se ignorabat; medicus aegrum sciebat. Sunt ergo quaedam quae Deus novit in nobis, nescientibus nobis. Tamen quantum ad homines pertinet, nemo sic se novit quomodo ipse homo: alius nescit quid in illo agatur, sed spiritus ejus novit. Accepto autem Spiritu Dei, discimus et quid agatur in Deo: non totum, quia non accepimus totum. De pignore multa novimus: pignus enim accepimus, et hujus pignoris plenitudo postea dabitur. Interim in hac peregrinatione pignus nos consoletur, quia qui nos dignatus est oppignerare, multum paratus est dare. Si talis est arrha, quid est c
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq p̾dicauerant & p̃nuntiauerant
briyturȩ : S cdm hominẽ p̃dixerunt scrip¬
drt unde eẽt: scãm dm̃. latebat impios. &
surelit pios ao hoc enĩ &e isti dixerunt.
xp̃c cũ uenerit nemo scit unde sit: qr hanc ĩ illis
opinionẽ generauerat qđ ꝑ ysaiam dictũ est
Generationẽ aũt eiꝰ quis enarnabit: Deniq &

Expanded text:
ue praedicaverant et praenuntiaverant Scripturae? Secundum hominem praedixerant Scripturae unde esset: secundum Deum latebat impios, et quaerebat pios. Ad hoc enim et isti dixerunt, stus cum venerit, nemo scit unde sit; quia hanc illis opinionem generaverat quod per Isaiam dictum est, Generationem autem ejus quis enarrab
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ malo: nec inaledictũ ꝓ maledictos Quib si der¬
s uos demoniũ habetis: uerũ utiq dicert: La
enĩ talia illi ueritati dicerent. nͥ eos diabolid.¬
tas irritaret: Quid gͦ respondit audiamꝰ tabi
ramini Tanquã dicens: Quid si omĩa opei
mea uideritis: Ipsius enĩ oꝑa erant. que inni¬
do uidebant.: & ipsũ qui fecit omĩa ñ uidesins
Fecit unã rẽ & turbati st̃. qr saluũ fecit homiuiꝰ
sabbato: quasi uͦ si quisquã eor egrotũ sablt
sinceraret. alius illũ sanũ fecisset. quã ille qͥa
scandalitauit n qr unũ hominẽ sabbato saluĩ
fecit: Quis enĩ alius alios saluos fecit quã psi
salus: qui illã salutẽ qͣm dedit huic homin
dat & uim̃tis: Salus enĩ corporalis erat: Si¬
lus carnis & reparat᷑ & morit᷑: & cũ reparant
mors differt᷑ non aufert᷑ Tam̃ fr̃s etiã iu
salus a dño est. quãuis ꝑ quẽ libet detur qͥtis

Expanded text:
edictum pro maledicto . Quibus si diedictum pro maledicto . Quibus si diceret, Daemonium habetis vos; verum utique diceret. Non enim talia illi veritati dicerent, nisi eos diaboli falsitas irritaret. Quid ergo respondit? Audiamus trai, et omnes miramini. Tanquam dicens, Quid si omnia opera mea videretis? Ipsius enim opera erant quae in mundo videbant, et ipsum qui fecit omnia non videbant: fecit unam rem, et turbati sunt, quia salvum fecit hominem sabbato. Quasi vero si quisquam aegrotus sabbato sinceraret, alius illum sanum fecisset quam ille, qui eos scandalizavit, quia unum hominem salvum fecit sabbato. Quis enim alius alios salvos fecit quam ipsa salus; qui illam salutem quam dedit huic homini, dat et jumentis? Salus enim corporalis erat. Salus carnis et reparatur, et moritur; et cum reparatur, mors differtur, non aufertur. Tamen, fratres, etiam ipsa salus a Domino est, per quemlibet detur: quocumque
Abbreviated transcription (Latin):
gẽ n & memo ex uob̾ facit legẽ: Quid me que¬
ritis int̾ficere: Ideo enĩ quert itis me int̾ficere:
qr nemo ex uobis facit lege̾ Nã si legẽ faceretis:
in ipsis literis xp̃m agnosceretis: & p̾sentẽ non
occideretis: Et illi respondert̃: Respondit
enĩ turba: respondit quasi turba. ñ ꝑtinen¬
tia ad ordinẽ. s ad ꝑturbationẽ: Deniq turba
turbata: udete qͥd responderit:. Demoniũ ha¬
bes Quis te querit occidere: Quasi ñ peius fu
it dicere demoniũ habes: quã eũ occidere:
Et quippe dictũ est qđ demoniũ habebat: qui
demones expellebat: Quid posset aliud dicere
turba turbulenta: Quid posset olere cęnũ cõ¬
motũ:. Turba turbata ẽ Unde : a ueritate
Turbã lippitudinis: turbauit claritas lucis:
Oculi enĩ ñ habentes sanitatẽ : ñ posst̃ ferre
iuminis claritatẽ: D ñs aut̃ non plane tnehes
s in sua ueritate tranquillus: ñ reddidio mi

Expanded text:
gem, et nemo ex vobis facit Legem? Quid me quaegem, et nemo ex vobis facit Legem? Quid me quaeritis interficere? Ideo enim quaeritis me interficere, quia nemo ex vobis facit Legem: nam si Legem faceretis, in ipsis litteris Christum agnosceretis, et praesentem non occideretis. Et illi responderunt: Respondit ei turba. Respondit quasi turba non pertinentia ad ordinem, sed ad perturbationem: denique turba turbata videte quid responderit: Daemonium habes; quis te qit dicere, Daemonium habes, quam eum occidere. Ei quippe dictum est quod daemonium haberet, qui daemones expellebat. Quid possit aliud dicere turba turbulenta? quid possit aliud olere coenum commotum? Turba turbata est; unde? A veritate. Turbam lippitudinis turbavit claritas lucis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. 3. Dominus autem non plane turbatus, sed in sua veritate tranquil
Abbreviated transcription (Latin):
audiebant & ueraces & mendaces⁊ Karitate lo¬
quente audiebant amici. & ĩnimici: bono lo¬
quente. audebant & boni & mali: Illi audiebãt
s ille discernebat: & quib sermo ꝓdesset & ꝓfu¬
turus eẽt. uidebant & p̃uidebat In illiᷤ eñ qͥ tc̃
erant uidebat: & in nob̃ qͥ futuri eramꝰ p̃uide¬
bat: Nos itaq sic audiamꝰ eugłm. quasi p̃sen¬
tẽ dñm: nec dicamꝰ⁊ o illi felices qͥ eũ uidere
potuer̃t : qr multi in eis qͥ uidert̃ & occidert̃ u¬
multi aut̃ in nob̾. qͥ ñ uider̃t & crediderunt:
Qđ enĩ p̃ciosũ sonabat de ore dñi n & ꝓpt̾ nos
scriptũ est. & nob̃ reseruatũ: & ꝓpt̃ nos recitat᷑.
& recitabit᷑ etiã ꝓpt̾ posteros nr̃os : & doneo
sc łm finiat᷑: sursũ ẽ dñs: s etiã hic ẽ ueritas
dñs: Corpus enĩ dni in quo resurrexit uno
loco eẽ potest: neritas eiꝰ ubiq diffusa est: Dnm̃
gͦ audiamꝰ: & qđ ipse donauerit de uerb̃ eiꝰ. &
nos dicamꝰ: Honne moyses inqͥt dedit uob̾ le¬

Expanded text:
races et mendaces; charitatem loquentem audiebant et amici et inimici; bonum loquentem audiebant et boni et mali. Illi audiebant, sed ille discernebat; et quibus sermo prodesset et profuturus esset, videbat et praevidebat. In illis enim qui tunc erant videbat, in nobis qui futuri eramus praevidebat. Nos itaque sic audiamus Evangelium, quasi praesentem Dominum; nec dicamus, O illi felices qui eum videre potuerunt! qmulti autem in nobis qui non viderunt, et crediderunt. Quod enim pretiosum sonabat de ore Domini, et propter nos scriptum est, et nobis servatum, et propter nos recitatum, et recitabitur etiam propter posteros nostros, et donec saeculum finiatur. Sursum est Dominus: sed etiam hic est veritas Dominus. Corpus enim Domini in quo resurrexit, uno loco esse potest: veritas ejus ubique diffusa est. Dominum ergo audiamus, et quod ipse donaverit de verbis ejus, et nos dicamus. 2. Nonne Moyses, inquit, dedit vobis Le
Abbreviated transcription (Latin):
facere sabbato ⁊ si uere intelligatis seruilia
oꝑa: non peccatis: Qui enĩ facit peccatum:¬
seruas est peccati Nũquid seruile opus ẽ homi¬
nẽ sanare ꝑsabbatũ: Manducatis & bibitis ut
aliqͥd dicã ex ad monitione dñi nr̃i iħ̃u xp̃i:
& ex uerbis eiꝰ Utiq quare manducatis & bi¬
bitis in sabbato⁊ nisi qͥa ꝑtinet ad salutẽ quod
ẽẽ die sabbati omittenda Ergo nolite uidica
dite me quomͦ hominẽ: attendite moysen.
quomͦ hominẽ: Si sccłm ueritatẽ iudicetis :
neq moy sen. neq me condẽpnabitis: & ueri¬
re in hoc scło magni laboris ẽ: ñ ꝑsonaliter
udicare s rectũ iudiciũ retinere: Am mo¬
nuit qͥdem dñs iudeos: s monuit & nos Ii¬
los cõuicit: nos instruxit: Illos redarguit:
nos exacuit: Non putemꝰ hoc nob̾ ideo non

Expanded text:
facere sabbato; si vere intelligatis servilia facere sabbato; si vere intelligatis servilia opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum,servus est peccati . Numquid servile opus est, hominem sanare per sabbatum? Manducatis et bibitis ut aliquid dicam ex admonit ex verbis ejus; utique quare manducatis et bibitis in sabbato, nisi quia pertinet ad salutem quod  ullo modo die sabbati omittenda. Ergo nolite personadite me quomodo hominem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me condemnabitis; et verire in hoc saeculo magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, slos convincit, nos instruxit; illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
ut sanus eẽt in anima: Nolite iudicare ꝑso¬
nalit̾: s rectũ iudiciũ udicate: Quid est hoc:
Modo qr ꝑ legẽ moysi circũciditis sabbato. non
irascimini moysi. & qr ego die sabbati salũu
feci hominẽ. irascimini mͥ: ꝑsonalit̃ uidica¬
tis: ueritatẽ attendite Ego ñ me p̃fero moy¬
si ait dñs: qͥ erat & ipsiꝰ moysi dñs. Sic atten¬
dite quomͦ homines. nos duos tanquã ambos
homines: iudicate int̾ nos. s uerũ uidiciũ ui¬
dicate: Nolite me honorato illo dãpnare: s
illo ur tellecto me honorate: Hoc enĩ eis alio
loco dixit: Si crederetis moysi: crederetis &
hoc dicere: tanquã se & moyse ante illos consti¬
tutis: Propt̃ legem moysi circũ ciditis qnͣdo
etiã sabbatũ occurrerit i & ego sanitatũ facien¬
darũ beneficientiã. ñ uultis ut exhibeam ꝑ
sabbatũ: Quia dñs circũcisionis. & dñs sabbati
salutis est auctor. & seruilia oꝑa ꝓhibiti estis

Expanded text:
ut sanus esset in anima. 6. Nolite judicare persout sanus esset in anima. 6. Nolite judicare personaliter, sed rectum judicium judicate. Quid est hoc? Modo qui per legem Moysi circumciditis sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi. Personaliter judicatis, veritatem attendite. Ego non me praefero Moysi, ait Dominus, qui erat et ipsius Moysi Dominus. Sic attendite quomodo homines nos duos, tanquam ambos homines: judicate inter nos, sed verum judicium judicate; nolite me honorato illum damnare, sed illo intellecto me honorate. Hoc enim eis alio loco dixit: Si crederetis Moysi, crederetis uthoc dicere, tanquam se et Moyse ante illos constitutis. Propter legem Moysi circumciditis, quando etiam sabbatum occurrerit; et ego sanitatum faciendarum beneficentiam non vultis ut exhibeam per sabbatum? Quia Dominus circumcisionis et Dominus sabbati, salutis est auctor: et servilia opera prohibiti estis
Abbreviated transcription (Latin):
lis enĩ petrinis circũcidebant : & petre nomine
xp̃m figurabant: & p̃sentẽ ñ agnoscebant ⁊ sed
insuꝑ eũ occidere cupiebant: Quare aũt oc tauo
die i nͥ qr post septimũ salbati. dñs die dñico
resurrexit: Ergo resurrectio xp̃i quȩ facta est
tercio qͥdem a die passionis. s octauo in diebus
ebdomadis: ipsa nos circũcidit: Audi circũcisos
uera petra: a pło admonente Si gͦ resurrexistis
ra dĩ sedens: quȩ sursũ st̃ querite. ñ quȩ suꝑ¬
terrã: Circũ cissloqͥtur: Resurrexit xp̃o: abstu¬
lit uob̾ desideria carnalia: ab stulit coneupiscen¬
tias malas: abstulit suꝑfluũ cũ quo nati eratis:
& multo peius qđ male uiuendo ad dideratis:
Circũcisi ꝑ petrã: quare ad huc sapitis suꝑ t̾ram:
Ad extremũ. qr legẽ dedit moyses. & circũciditis
hominẽ sabbato: intelligite hoc significari opus
bonũ. quo ego feci totũ hominẽ saluũ sabbato:
qr & curatus ẽ ut sanus eẽt corpore: & credidit

Expanded text:
lis enim petrinis circumcidebant, et petrae nomine Christum figurabant: et praesentem non agnoscebant, sed insuper eum occidere cupiebant. Quare autem octavo die, nisi quia post septimum sabbati Dominus die dominico resurrexit? Ergo resurrectio Christi, quae facta est tertio quidem die passionis, sed octavo die in diebus hebdomadis, ipsa nos circumcidit. Audi circumcisos vera petra, Apostolo admonente: Si ergo resurrexistis ra Dei sedens; quae sursu Circumcisis loquitur: Resurrexit Christus, abstulit vobis desideria carnalia, abstulit concupiscentias malas, abstulit superfluum cum quo nati eratis, et multo pejus quod male vivendo addideratis; circumcisi per petram quare adhuc sapitis terram? Et ad extremum quia Legem dedit Moyses, et circumciditis hominem sabbato, intelligite hoc significari opus bonum, quod ego feci totum hominem salvum sabbato; quia et curatus est ut sanus esset in corpore, et credidit
Abbreviated transcription (Latin):
sute enĩ illa circũcisio ipsũ dñm significabat:
cus sta etis ista curanti & sananti indignaban¬
ur. Iussa ẽ enĩ ad hiberi octauo die & qͥd est
anũeisiõ nͥ carnis ex poliatio: Significat gͦ
st urcũ cisio: ex poliationẽ a corde cupidita¬
ũ uarnaliũ: Non gͦ sine carisa clata est. & in

Expanded text:
Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, Forte enim illa circumcisio ipsum Dominum significabat, cui isti curanti et sananti indignabantur. Jussa est enim adhiberi octava die. Et quid est circumcisio, nisi carnis exspoliatio? Significat ergo ista circumcisio exspoliationem a corde cupiditatum carnalium. Non ergo sine causa data est, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Insfactũ est ut acciꝑetis circũcisionẽ a moyse.:
aon qex moyse est s ex patrib: Abrahã qͥlpe:
pnimꝰ acepit circũ cisionẽ adño Et in sabbato
cmĩciditis: Conuincit uos moyses: In lege ac¬
aepistis ut circũcidatis octauo die: accepistis in
lige. ut uacetis septimo die: Si oc tauts dies il¬
lus qͥ natus ẽ. occurrerit ad diem septimũ sab¬
im: qͥd facitis: uacabitis ut seruetis sabbatũ:
an cutũciditis ut impleatis sacram̃tũ diei octa¬
ii. d noui inqͥt qđ facitis: Circũciditis homi¬
ñ. Quare: qr circũcisio ꝑtinet ad aliquod sig¬
naculũ salutis: & non debent homines sabbato
uacare a salute: Ergo nec mͥ irascamini: qͥa
saliũ feci totũ hominẽ sabbato: Si circũcisionẽ
inqͥt accepit homo in sabbato. ut ñ soluat᷑ lex
moỹsi. aliquid enĩ ꝑ moysen in illa constitucio¬
ne curu̾cisionis salubrit᷑ institutũ est: mͥ ope¬
nnti salutẽ in sabbato. quare in dignamini:

Expanded text:
umcisionem a Moyse. Non quia ex Moyse est, sed patribus. Abraham quippe primus accepit circumcisionem a Domino. Et in Sabbato circumciditis. Convincit vos Moyses in lege. Accepistis ut circumcidatis octavo die, accepistis in lege ut vacetis septimo die . Si octavus dies illius qui natus est, occurrerit ad diem septimum Sabbati, quid facietis? Vacabitis, ut servetis Sabbatum, an circumcidetis, ut impleatis Sacramentum diei octavi? Sed novi, inquit, quid facitis. Circumciditis hominem. Quare? quia circumcisio pertinet ad aliquod signum salutis, et non debent homines Sabbato vacare a salute. Ergo nec mihi irascamini, quia salvum feci totum hominem in Sabbato. Si circumcisionem, inquit, accepit homo in Sabbato, ut non solvatur lex Moysi. Aliquid enim per Moysen in illa constitutione circumcisionis salubriter institutum est, mihi operanti salutem in Sabbato, quare indignamini?
Abbreviated transcription (Latin):
ne tuo uidebuntis lum̃: Hȩc est salus al
ad bonos ꝑtinet. quos appellauit filios ie¬
nũ: eũ supia dixisset homines & iuña lꝰ¬
qulignsficatione distiuctionis hoc dixisse spm̃¬
ꝯnũ optis feci: & om̃s miramini: Et conun¬

Expanded text:
ne tuo videbimus lumen . Haec est salus quae ad bonos pertinet, quos appellavit filios hominum; cum supra dixisset, Homines et jumenqua significatione distinctionis hoc dixisse SpiUnum opus feci, et omnes miramini. Et con
Abbreviated transcription (Latin):
dei qͥdem ꝑsonalit̾ iudicabant: s ideo non
ꝑtinent ad nouũ testam̃tũ: Ideo ñ habent
societati angłoꝵ: Terrena querebant a
dõ: Terrena enĩ ꝓmissio: uictoria ab inimi¬
eis  fecunditas pariendi: multiplicatio fi¬
lioꝵ. habundantia fructuũ: quȩ illis omĩa
a dõ qͥdem uero & bono. tam̃ ut carnalib st̃¬
ꝓmissa: Omĩa hȩc: fecit illis uetus testam̃tũ¬
qͦuid est uetus testam̃tũ: quasi hereditas ꝑti¬
nens ad hominẽ ueterẽ: Nos in nouati su¬
mus ⁊ homo nouus facti sumꝰ : qr & ille homo
nouus uenit: Quid tã nouũ quã nasci de
uirgine: Quia gͦ ñ erat qͥd in illo in noua¬
ret p̃ceptũ: qr nullũ habebat peccatũ: no¬
uus partus est datus In illo partus nouus:
in nob̾ homo nouus: Quid est homo nouus:
A uetustate in nouatus: Ao quã rẽ in nouatꝰ:
ad desideranda celestia: ad concupiscenda ¬
terna : ad patriã quȩ sursũ est. & ostem o
timet desiderandã: ubi ñ ꝑdimꝰ amicũ. ui

Expanded text:
deo non pertinent ad Novum Testamentum, ideo non habent societati Angelorum: terrena quaerebant a Domino; terra enim promissionis, victoria ab inimicis, fecunditas pariendi, multiplicatio filiorum, abundantia fructuum, quae illis omnia a Deo quidem vero et bono, tamen ut carnalibus promissaQuid est Vetus Testamentum? Quasi haereditas pertinens ad hominem veterem. Nos innovati sumus, homo novus facti sumus; quia et ille homo novus venit. Quid tam novum quam nasci de virgine? Quia ergo non erat quid in illo innovaret praeceptum, quia nullum habebat peccatum; novus partus est datus. In illo partus novus, in nobis homo novus. Quid est homo novus? A vetustate innovatus. Ad quam rem innovatus? Ad desideranda coelestia, ad concupiscenda sempiterna, ad patriam quae sursum est et hostem non timet, desiderandam, ubi non perdimus amicum, non
Abbreviated transcription (Latin):
nis humane ⁊⁊ ꝑuenit etiã ad salutẽ mitrũ
animaliũ: S quid ad salutẽ carnis bominib
umentisq cõmunẽ: Nũqͥd nulla salus esti
quã seruas hominib : Est certe alia que na
solũ cõmunis ñ est hominib & uim̃tis. sisa

Expanded text:
nit etiam ad salutem mutorum animalium: sed qui das salutem carnis hominibus jumentisque communem, numquid nulla salus est quam servas hominibus? Est certe alia quae non solum communis non est hominibus et jumentis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
get: N imirũ gͦ tta significauit dñs qua eẽt
morte moriturus: ñ qđ hio mortẽ crucis uel¬
let intelligi: s qd eũ iudei fuissent gentib
tradituri : hoc est romanis. Nam pilatus
romanus erat: eũq in uideã romani presi¬
dem miserant. Ut gͦ iste sermo ib̃u impleret᷑.
id est ut eũ sibi traditũ gentes int̾ficerent qđ
iħc futurũ esse p̃dixerat: ideo pilatus qui

Expanded text:
ignificavit Dominus qua esset morte moriturus: non quod hic mortem crucis vellet intelligi, sed quod eum Judaei fuissent Gentibus tradituri, hoc est Romanis. Nam Pilatus Romanus erat, eumque in Judaeam Romani praesidem miserant. Ut ergo iste sermo Jesu impleretur, id est, ut eum sibi traditum Gentes interficerent, quod Jesus futurum es
Abbreviated transcription (Latin):
runt eũ acciꝑe: dicentes. nob̃ ñ licet int̾ficere
quẽquã : ac si impletus eẽt sermo iħu quẽ de
sua morte p̃dixit: ut eũ auideis traditum
int̾ficerent gentes minore scelere quã uidei:
qui se isto modo ab eiꝰ int̾ fectione uelut alie¬
nos facere uoluerunt: non ut eor innocen¬
tia s ut dem̃tia monstraret᷑. finit sermo cen¬

Expanded text:
ere quemquam. Ac sic impletus est sermo Jesu, quem de sua morte praedixit, ut eum a Judaeis traditum interficerent Gentes; minore scelere quam Judaei, qui se isto modo ab ejus interfectione velut alienos facere voluerunt, non ut eorum innocentia, sed ut dementia monstraretur. TRACTATUS C
Abbreviated transcription (Latin):
distis: ut ideo uos a sanguine in nocentis¬
qpollittos ẽẽ credatis. qr eũ fundendũ alteri
aditis: Nũquid & pilatus illũ qui po¬
stati eiꝰ a uob̃ ingerit᷑ occidendus. sius ẽ ma¬
in occisurus: Si ñ eũ uoluistis occidi: si ñ
nsidiati estis: si ñ uob̃ tradendũ pecunia cõ¬
peistis: si non cõprehendistis: uinxistis: ad¬
ensis. audistis. si ñ occidendũ manib obtu¬
issuocib popocistis: non eũ auobis inter
ssi iactate. si aut̃ illis omĩb ur̃is p̃cedenti¬
usfactis. etiã crucifige. crucifige. clamastis:
udite qdđ contra uos etiã ꝓpħa clamat. Filii
ominũ dentes eoꝵ arma & sagitte: & lingua
oꝵ machera acitta. Ecce quib armis. qͥbus
iitus. qua machera uistũ int̾fecistis: qͣndo
sint̾ficere quẽquã ñ licere dixistis. Hinc ẽ
sad cõprehendũ iħm cũ sacerdotũ ñ uenis¬
it pͥncipes s misissent: lucas tam̃ euange¬

Expanded text:
distis, ut ideo vos a sanguine idistis, ut ideo vos a sanguine impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri tradidistis? Numquid et Pilatus illum, qui potestati eius ingeritur occidendus, suis est manibus occisurus? Si non eum voluistis occidi, si non insidiati estis, si non vobis tradendum peccunia coparastis, si non comprehendistis, vinxistis, adduxistis, si non occidendum manibus obtulistis, vocibus poposcistis, non eum a vobis interfectum esse jactate. Si autem illis omnibus vestris praecedentibus factis, etiam Crucifige, crucifige, clamastis ; audite quod contra vos etiam propheta clamat: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent; Lucas tamen evange
Abbreviated transcription (Latin):
spiritib liberati: languidi sanati: leysi
mundati: surdi audientes n muti loquen.¬
tes: ceci uidentes: mortui resurgentes
&e qd omĩa superat stulti sapientes: utril¬
tħc sit malefactor. iħc. Sed ista dicebant de
qtub ꝑ ꝓpħam iã ipse p̃dixerat : retribus¬
bant mͥ mala ꝓbonis. Dixit gͦ eis pilatus
Accipite eũ uos: & scd̃m legẽ urãm id selt̃¬
a. Dree̾t ei gͦ iudei. Nobis ñ licet int̃sicere
lquã. Quuid ẽ qd loquit᷑ in sana crudelitase
I i on int̾ficiebant. quẽ urt̃siciendum offe¬
Aulit: An forte crux ñ interficit: Sic desi
emalefactorib p̃sertim qualẽ istũ putabass.
iao suo seductoribus parcant. S intelligen¬
iꝰ st eos dixisse ñ sibi licere int̾ficere quẽquã
̃ dici festi scĩtatẽ. quã celebrare iam ce¬
sant: ꝓpt̾ quẽ de in gressu etiã p̃torii conta¬
mari metuebant. Itane obdurustis falsi
sitȩ : itane omnẽ sensũ nimia malicia per

Expanded text:
spiritibus liberati, languidi sanati, leprosi spiritibus liberati, languidi sanati, leprosi mundati, surdi audientes, muti loquentes, caeci videntes, mortui resurgentes, et quod omnia superat, stulti sapientes, utrum sit malefactor Jesus; sed ista dicebant de quibus prophetia jam ipse dixerat: Retribuebant mihi mala pro bonis . Dixit ergo eis Pilatus: Accipite eum vos, et secundum legem vest ergo ei Judaei: Nobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquam, propter diei festi sanctitatem, quem celebrare jam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia per
Abbreviated transcription (Latin):
Cur aut̃ ñ introierunt in p̃toriũ exponens
causam. ut ñ contaminarent᷑ inqͥt: s man¬
ducarent pascha. Dies enĩ a gere ceꝑant an¬
moꝵ: quib dieb contaminatio illis erat. in
alienigenȩ habitaculũ intrare. Ounpia ꝙ¬
citas. Timebant ne habita cło uidelicit con¬
taminarentur alieno: & non contaminaren¬
tur scelere. ꝓprio. Alienigenȩ uidicis preto¬
rio contaminari timebant : & frĩs in nocen¬
tis sanguine ñ tumebant: ut hoc solũ uiteñ
dicã ubi rea maloꝵ conscientia tenebatur.
Nam qd etiã dñs erat qui eoꝵ impietate du¬
cebatur ad mortẽ. et uitȩ dator. occidebatur:
ñ eoꝵ conscientiȩ s ignorantiȩ deputet᷑.
Exxiit gͦ pilatus ad eos foras: et dixit. Quã
ac cusationẽ affertis ad uersus homitiẽ hõs
Responderunt et dixerunt ei. Si ñ c̃t hic
malefactor: ñ tibi tradidissemꝰ eũ. Inter¬
rogentur atq responde ant ab uimundis

Expanded text:
cur autem non introierint in praetorium exponens cur autem non introierint in praetorium exponens causam: Ut non contaminarentur, inquit, sed manducarent Pascha. Dies enim agere coeperant Azymorum, quibus diebus contaminatio illis, erat in alienigenae habitaculum intrare. O impia caecitas! Timebant ne habitaculo videlicet contaminarentur alieno, et non contaminarentur scelere proprio. Alienigenae judicis praetorio contaminari timebant, et fratris innocentis sanguine non timebant; ut hoc solum interim dicam, ubi rea malorum conscientia tenebatur. Nam quod etiam Dominus erat, qui eorum impietate ducebatur ad mortem, et vitae dator occidebatur, non eorum conscientiae, sed ignorantiae deputetur. Exiit ergo Pilatus ad eos foras, et dixit: Quam accusaResponderunt et dixerunt ei: Si non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. Interrogentur atque respondeant ab immundis
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o a pud pontiũ pilatũ p̃sidẽ
gesta sunt. qnͣtum ioħs euan¬
głista indicat: deinde uideamꝰ.
Redit enĩ ad locũ narrationis suȩ
ubi eam ¶ Mreliquerat: ut explica¬
ret petri negationẽ. Iam quippe dixerat
et misit eũ annas ligatũ ad cayphã pon¬
tificem: atq inde regressus tibi dimiserat
petrũ calefacientẽ se ad ig nem in atrio:
postea quã totã eiꝰ negationẽ quȩ ter facta
ab anna collega et socero eiꝰ dixerat misiliu
ud uult intelligi: quã ubi preses pulatulu
bitabat. Aut gͥ aliqua urgente de domo un¬
nȩ quo ad audiendũ ibͣm ambo conuenaan
caẏphas ꝑrexerat ad p̃torium p̃sidis. au
cero suo reliquerat ib̾m audiendũ: autn
domo cayphȩ p̃torium pilatus acceperat ia
tanta domꝰ erat. ut se orsũ habitantẽ dm̃nsi
um. se orsum iudicẽ ferret. Erat aut̃ maue
Et ipsi id est qui duicebant iħm ñ introit
in p̃torium: hoc est in eam partẽ domꝰ quã
pilatus tenebat. Ipsa erat cdomus cayobe.

Expanded text:
o apud Pontium Pilatum praesidem gesta sint, quantum Joannes evangelista indicat, deinde videamus. Redit enim ad locum narrationis suae ubi eam reliquerat, ut explicaret Petri negationem. Jam quippe dixerat, Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem : atque inde regressus ubi dimiserat Petrum calefacientem se ad ignem in atrio, posteaquam totam ejus negationem, quae ter facta quippe ab Anna collega et socero ejus dixerat missum. aliud vult intelligi, quam ubi phabitabat? Aut igitur aliqua urgente causa de domo Annae, quod ad audiendum Jesum ambo convenerant, Caiphas perrexerat ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquerat audiendum; aut in domo Caiphae praetorium Pilatus acceperat, et tanta domus erat, ut seorsum habitantem Dominum suum, seorsum judicem ferret. Erat autem mane, et ipsi id est, qui ducebant Jesum non introierunt in praetorium. Hoc est, in eam partem domus quam Pilatus tenebat. Ipsa erat domus Caiphae;
Abbreviated transcription (Latin):
ut sermo iħu impleret᷑ quẽ dixit significans
qua morte moriturus. eẽt: si mortẽ crucis bic
uelimus acciꝑe. tanquã ideo dixerint iudei
nob̾ ñ licet uit̾ficere quẽquã qr int̾fici aliud ẽ.
aliud crucifigi: ñ uideo quomͦ possit conse¬
quenter intelligi cũ hoc apilati uerba respon¬
derint qͥbus eis dixerat accipite eũ uos: & scd̾m
legem ur̃am itidicate eum. Nũ quid gͦ non eũ
poterant acciꝑe et ipsi eũ crucifigere: si ꝑ tale
genus supplicii int̾fectionẽ cuiꝰquã uitare cu¬
piebant: Quis aut̃ ñ uideat quã sit absur¬
dũ eis licere quẽquã crucifigere quib ñ licet
quenquã interficere: Quid qdđ ipse dñs ean¬
dem mortẽ suã id est mortẽ c rucis etiã inter¬

Expanded text:
etur quem dixit, significans qua morte esset moriturus: si mortem crucis hic velimus accipere, tanquam ideo dixerint Judaei, Nobis non licet interficere quemquam, quia interfici aliud est, aliud crucifigi; non video quomodo id possit consequenter intelligi, cum hoc ad Pilati verba responderint, quibus eis dixerat, Accipite eum vos, et secundum Legem vestram judicate eum. Numquid ergo eum non poterant accipere, et ipsi eum crucifigere, si par tale genus supplicii interfectionem cujusquam vitare cupiebant? Quis autem non videat quam sit absurdum eis licere quemquam crucifigere, quibus non licet quemquam interficere? Quid quod ipse Dominus eamdem mortem suam, id est mortem crucis, etia
Abbreviated transcription (Latin):
lezeñ dei non est subiecta nec enũ potest: uelua¬
si dicamus. inusticia iusticia esse non potest. Mun¬
dũ quippe ait. hoc loco significans dilectores mundi:
quȩ dilectio ñ est a patre. Et ideo dilectioni huius
mundi. de qua satis agimus ut minuat᷑. et consu¬
matur in nob̾: contraria est dilectio dĩ: quȩ diffim¬
eũ nec scit eũ. Non enĩ habet inuisibiles ocłos mun.¬
dana dilectio: ꝑ quos uideri sp̃c sc̃s nisi in uisibi¬
liter ñ potest. Uos aut̃ inquit cognoscetis eũ: q
apud uos manebit. & in uobis erit. Erit in eis
ut maneat: nam manebit ut sit. Prius enĩ est
ẽt̃ alicubi: quã manere. S ne putarent qđ dictũ
est apud uos manebit ita dictũ. quẽadmodũ apud
hominẽ hospes uisibiliter man ere consueuit: ex¬
posuit quid dixerit apud uos. cũ ad uuxit & dix̃.
in uobis. Ergo inuisibilit̾ uidetur: nec si nousit.
in nobis. potest eẽ in nobis eiꝰ scientia Sic enĩ a nob̾

Expanded text:
subjecta; nec enim potest ; velusi dicamus, Injustitia justa esse non potest. Mundum quippe ait hoc loco, mundi significans dilectores, quae dilectio non est a Patre . Et ideo dilectioni hujus mundi, de qua satis agimus ut minuatur et consumatur in nobis, contraria est dilectio Dei, quae diffundilectores. Non enim habet inuisibiles oculos humana dilectio, per quos uideri spiritus, scilicet nisi inuisibiliter non potest. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit. Prius enim est esse alicui, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit, exposuit quid dixerat, apud vos, cum adjunxit et dixit, in vobis. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse in nobis ejus scientia. Sic enim a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet qđ in eadem oratione dñica dicimus. ne
nos inferas in temptationẽ. Neq enĩ parua ẽ
temptatio: si contra tuã sit causam tua postula¬
tio. Non aũt negligenter audiendũ est quod
dominus ne quisqm eũ putaret qđ se ꝓmisit
facere petentib sine patre cẽ facturũ: cũ dixis¬
set qd cũq petieritis in nomne meo hoc faciam:
continuo subiecit: ut glorificetur pat̾ in filio.
Siquid petieritis in nomine meo: hoc faciam.
Nullomꝰ igit᷑ sine patre filius facit: quando¬
quidẽ ut in illo pat̾ glorificetur ꝓpterea facit.
facit gͦ pat̾ in filio. ut filius glorificetur in
patre : & facit filius in patre. ut pater glorifi¬
cetur in filio: qm̃ unũ sunt pater & filius.

Expanded text:
pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum est, quod Dominus, ne quisquam eum putaret quod se promisit facere petentibus, sine Patre esse facturum, cum dixisset, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam, continuo subjecit, Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo modo igitur sine Patre hoc Filius facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea facit. Facit ergo Pater in Filio, ut Filius glorificetur in Patre: et facit Filius in Patre, ut Pater glorificetur in Filio; quoniam unum sunt Pater et Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
non in nomine saluatoris petit: quia saluator ei
ñ erit. si quod eiꝰ salutẽ impedit fecetrit. Unde
tunc expedit potius: ut non faciendo ꝓpt̾̃ quod
inuocatur. faciat qđ uocat᷑. Propterea non solũ
saluator. sed etiam magister bontis. ut faciat qd̵¬
cũq petierimus. in ipsa oratione quã cdedit nob̾.
docuit quid petamus: ut etiã sic intelligamus
non petere nos in nomine magistri. qđ petimus
p̃ter regulã ipsius magisterii. Sane quȩdã quã¬
uis in nomine es petamus. id est scłm magistrũ
petamus. ñ tunc quando petimꝰ facit: s tam̃ facit
Neq enĩ qui et illud petimus ut ueniat regnum
dĩ ꝓpterea non facit qđ petimus: qi non statim cũ
illo in et̃nitate regnamus. Differtur enĩ quod pe
timus: ñ negatur. Uerũtam̃ orantes tanquã
seminantes ñ deficiamus: tempore enĩ ꝓprio me¬
temus. Et simul petamus quando bene petimꝰ.
ut non faciat qd̵ non bene petimus: q et ad hoc

Expanded text:
non in nomine Salvatoris petit, quia Salvator ei non in nomine Salvatoris petit, quia Salvator ei non erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Unde tunc expedit potius ut non faciendo propter quod invocatur, faciat quod vocatur. Propterea non solum Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcunque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quod petamus, ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine magistri quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, id est, secundum magistrum petamus, non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim qui et illud petimus facit, ut veniat regnum Dei , propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus. Differtur enim qutimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul petamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
h ernngilant᷑ audi qđ illic positũ est in nomine
uo.ͥpstum enũ quodeũq non ait. petieritis ut cũq
petinꝰ in nomine saluatoris: Et tam̃ ipse
ictiã quaudo ñ facit: qm̃ qđ uidet peti con
illuitẽ. non faciendo. potius se exhibet salua¬
in. Nouit enĩ medicus. quid ꝓ sua. quid contͣ
lin salitẽ poscat egrotus: &e ideo contrariã pos¬
tis non facit uoluntatẽ. ut faciat sanitatem.
.pt. quando uolumus ut faciat qđ̃cũ ꝙ pe.
petimus i non ut cũq sed in nomine etus petamus:
hoc est in nomine saluatoris petamus. Non gͥ contra
salutem nr̃am petamtis. Quod si fecerit non ut sal ua¬
tor facit: quod est nom̃ eus fidelibus eus. Est qͥppe
impiis. & dãpnator: qui dignatur fidelibus esse
saluator. Qui gͦ credit in eñ: quodcũq petierit
in nomine qd est illis qui redunt in eũ hoc fac̃:
qm̃ hoc sic̃ saluator facit. Si aũt qui in eũ credit.
aliquid ꝑ ignorantiam contra salutẽ suam petit:

Expanded text:
lis, et vigilanter audi quod illic positum est: In nomine meo. Ipsum enim, Quodcunque, non ait, petieritis, utcunquepetimus in nomine Salvatoris: et tamen ipseverum etiam quando non facit: quoniam quod videt peti contra salutem, non faciendo potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus; et ideo contraria poscentis non facit voluntatem, ut faciat sanitatem. Quapropter quando volumus ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, sed in nomine ejus petamus, hoc est in nomine Salvatoris petamus. Non ergo contra nostram salutem petamus: quod si fecerit, non ut Salvator facit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fisalvator. Qui ergo credit in eum, quodcunque petierit in nomine quod est illis qui credunt in eum, hoc facit, quoniam hoc sicut Salvator facit. Si autem qui in eum credit, aliquid per ignorantiam contra salutem suam petit,
Abbreviated transcription (Latin):
habendo mereri ut plus habeat: & plis uer
bant: nec tam̃ eum ad huc sic habebat. side
eũ dñs ꝓmittebat. Et habebant gͦ. et ñ habihe
qui quantũ habendus fuerat. nondũ habeia
Habebant itaq minus: dandus eis erat anpł¬
Habebant occulte : accepturi fuerant manto
dñs egit. Mox enĩ ut resurrexit amoail

Expanded text:
habendo mereri ut plus habeat, et plus habebant: nec tamen eum adhuc sic habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaqHabebant occulte, accepturi fuerant manifenumero egit. Mox enim ut resurrexit a mortuis,
Abbreviated transcription (Latin):
si diligitis me mandata mea seruate: & ego ro¬
gabo patrẽ & aliũ ꝑaclytũ dabit uobis: cum
hoc dicat da spũ scõ quẽ nisi habeamus nec
diligere dm̃ possumus. nec eiꝰ mandata serua¬
re: Quomͦ diligimus ut eũ accipiamꝰ: quẽ
nͥ habeamus diligere ñ ualemus: Quomͦ manda¬
ta seruabimus ut eũ accipiamꝰ: quẽ nisi habea¬
mus mandata seruare ñ possumus: An forte
p̃cedit in nobis karitas qua diligimiꝰ xp̃m. ut di¬

Expanded text:
Si diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis charitas, qua diligimus Christum, ut di
Abbreviated transcription (Latin):
sabst. Unde enĩ ad hoc tient ut diceret
aqus aerat. qui credit in me oꝑa quȩ ego facio¬
Misicit. & maiora uoꝵ faciet: de qua re iam¬
uno sermone tractaiumꝰ. Et nequisquã hoc sibi
auert:. ut etiam illa oꝑa maiora se ipsũ facere
mdnit: ad iecit atq ait.: quia ego ad patrem
. st quod cũꝙ petieritis ꝑatrẽ in nomine meo
siam. Nũquid in eũ soli apłi credideriunt:
ux iuq loquebatur. dicendo qui credit in me:
ans odonante etiã nos sumus. qui utiq non

Expanded text:
enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa opera majora seipsum facere ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non
Abbreviated transcription (Latin):
tibus: dicens. quia ego d paii
exaudiret petentes. Sed quid est qcł cuns pa¬
fideles eius petere & non acciꝑe: Anfont qui¬
pterea. qr male petunt: Nam boc exꝓbtant q
iacobus dicens. Petitis c& non accipitis eo qsꝰ n
petatis: ut in concupiscentiis ur̃is in sumais
Male gͦ usurus eoqđ uult accipe: dõ potis
rante non accipit. Proinde si boc ab illo ptt
unde homo leditur exauditus: magis meiis
est. ne quod posset non dare ꝓpitius. det uaru
non udemꝰ isrłitas malo suio impetrasse qd coui¬
bili concupiscentia petitierunt: Concupitat
enĩ carnibus uesci: ꝗtub pluebatur mãgua a
celo. Fastidiebant quippe quod habebant: e qu
non habebant impudent̃ petebant: quasi non
melius peterent non ut cibus qui de erat inai¬
centi desiderio p̃staretur: s ut ille qui ad hert
sanato fastidio sumeretur. Quando enĩ nos diat
mala. & non delectant bona: rogare potius li¬
mus dm̃ ut delectent bona. quã ut concdini

Expanded text:
tibus, dicens: Quia ego ad Patrsed exaudiret petentes. Sed quid est, quodcumque pefideles ejus petere, et non accipere? An forte propterea quia male petunt? Nam hoc exprobravit apostolus Jacobus dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Male ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur unde homo laedatur exauditus, magis metuendum est ne quod posset non dare propitius, det iratus. An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur
Abbreviated transcription (Latin):
tur: s qi. sic̃ ipse itẽ ait. malum est homi
sionem : quantomagis dei cuiꝰ in istahelat il
parua erat offensio. repudiare qđ dabat sis
et petere id qđ inhiabat concupiscentia: Ae
illi nec peterent: s quia de erat murmus
Sed ut sciremus non dei creatura et culra s¬

Expanded text:
tur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est hominsionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpa