comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bipenne uł malleo operat᷑.
& laboriosius multo operat᷑.¬
& crebra appositione normȩ
ac sollerti circũspectione ocu¬
loꝵ. ne tortũ faciat. indiget.
At qui in ciremo tornat. non
extrinseca eget regula. seq
in ipso qͦ utit᷑ ferramento
directionẽ sui conseruare
natiles st̃: quia in ꝓmꝑtu
ht̃ facere quȩ uult. qͥa dicit
tolle grabbatũ tuũ & ambu¬
la. nec mora. surgens sustulit
grabbatũ suũ & ambulabat
qͥ duodeq̃draginta annos
paralyticꝰ iacuerat. Torna¬
tiles sunt manꝰ illiꝰ. quia in
se omnẽ iusticiȩ regulã tenet.
ñ aũ ut nr̃a pauꝑtas necesse
ht̃. in sacris discere lit teris
ne opꝰ suũ a uero deuiet
Deniq dictũ ẽ de eo. Uñ hic
litt̾as scit. cũ ñ didicerit:
Inde aũ sciebat. qͥa ipse erat
littis & lege antiquior. ĩmo
ipsius legis latoris iudex. Tor¬
natiles inqͥt. aureȩ: plenȩ
yacinctis. In auro. eam quȩ¬
omnib suꝑeminet. durini¬
tatis excellentiã significari.
crebra expositione patuit.

Expanded text:
bipenne, vel malleo operatur, et laboriosius multo operatur, et crebra appositione normae ac solerti circumspectione oculorum, ne turtum faciat, indiget. At qui in circino tornat, non exstrinseca eget regula: sed in seipso quo utitur ferramento directionem sui conservare natiles sunt, quia in promptu habet facere quae vult, quia dicit Tolle grabatum tuum, et ambula. Nec mora, surgens sustulit grabatum suum et ambulabat, qui duos de quadraginta annos paralyticus jacuerat . Tornatiles sunt manus illius, quia in se omnem justitiae regulam tenet. Non autem ut nostra paupertas, necesse habet in sacris discere litteris, ne opus suum a vero deviet. Denique dictum est de eo, Unde hic litteras scit, cum non didicerit ? Inde autem sciebat quia ipse erat litteris et lege antiquior, imo ipsius legislatoris judex. Tornatiles, inquit, aureae plenae hyacinthis. In auro namqueomnibus supereminet, divinitatis excellentiam significari crebra expositione patuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ne. sacrosc̃m & inuiolabile. oĩ
malleo praui dogmatis ꝑdiue.
Dilatꝰ namq: os malleatoris int̃¬
ore heretico ferire disponat:
stant columnȩ marmoreȩ quȩ
ferientis ictũ firmissime repel¬
lant. Insana lic& doctrina.
insanũ qͥd de dño dicat: stat
eugłica ueritas quȩ uincat.
De quib columnis: apte subin¬
fert᷑. Quȩ fundatȩ st̃ suꝑ baseᷤ
aureas. Bases quippe aureȩ. ip¬
sa st̾ consilia diuinȩ ꝓuisionis
qͥb eternalit̾ ante scła disposi¬
tũ est omne qͦd temporalit in
scło crearet᷑. in quib & ipsa sal¬
uatoris nr̃i incarnatio. & nr̃a
in illo salus p̃destinata ẽ. teste
apło qͥ ait. Sicut elegit nos
in ipso ante mundi constitu¬
tionẽ: ut essemꝰ scõ &̾ ĩmacu¬
lati in conspectu eiꝰ in carita¬
te. E apls̃ petrus redemptos
eẽ nos dicit precioso sanguine
qͣsi agni immacłati & inconta¬

Expanded text:
ne, sacrosanctum et inviolabile, omni ne, sacrosanctum et inviolabile, omni malleo pravi dogmatis perduret. Pilatus namque os malleatoris inteore haeretico ferire disponat, stant columnae marmoreae, qui ictum ferientis firmissime repellant. Insana licet doctrina insanum quid de Domino dicat, stat evangelica veritas, quae vincat. De quibus columnis apte subinfertur, Quae fundatae sunt super bases aureas. Bases quippe aureae, ipsa sunt consilia divinae provisionis, quibus aeternaliter ante saecula dispositum est omne quod temporaliter in saeculo crearetur, in quibus et ipsa Salvatoris nostri incarnatio, et nostra in illo salus praedestinata est, teste Apostolo qui ait: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate ; et apostolus Petrus redemptos esse nos dicit pretioso sanguine, quasi Agni immaculati et inconta
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c filiꝰ dĩ uiui. quia nimirũ
in filio hõis scõ. innocente. ĩpol¬
luto. segregato a ꝑeccatis. purã
diuinitatis plenitudinẽ cogno¬
uit. Crura illiꝰ columnȩ mar¬
aureas. Crurũ dñi uocabulo:
itinera incarnationis eiꝰ quib
ad nr̃am uenire salutẽ digna¬
tus ẽ. insinuant᷑. Quȩ colũnis
marmoreis conferunt᷑: quia &
fortia st̃. & recta. Qͥd enĩ mar¬
more fortiꝰ: qͥd est columna
directiꝰ. Annon firmitatem
marmoris in crurib eiꝰ con¬
spexit psalmista cũ ait. & ip¬
se tanꝗͣ sponsus ꝓcedens de
thalamo suo: ex ultauit ut
gygas ad currendã uiã. & cet̾a:
An ñ & rectitudinẽ udit colũ¬
narũ: cum rursus idẽ dixit.
iustꝰ dñs in omnib uiis suis:
Rinc ẽ enĩ. qđ illo in eruce posi¬
tente preside frangi: sicut nec
scindi uestim̃ta potuerunt.
Mansit qͥppe tunica intemerata:
nunꝗͣ molanda unitas signa¬
ret᷑. Mansere erura intacta
ut mysteriũ aduentꝰ eiꝰ in car¬

Expanded text:
, Filius Dei vivi , quia nimirum in Filio hominis sancto, innocente, impolluto, segregato a peccatis, puram divinitatis plenitudinem cognovit. Crura illius columnae martc. Crurum Domini vocabulo itinera incarnationis ejus, quibus ad nostram venire salutem dignatus est, insinuantur. Quae bene columnis marmoreis conferuntur, quia et fortia sunt et recta. Quid enim marmore fortius? quid est columna directius? Annon firmitatem marmoris in cruribus ejus conspexit Psalmista, cum ait: Et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo; exsultavit ut gigas ad currendam viam, et caetera . Annon et rectitudinem vidit columnarum, cum rursus idem dixit: Justus Dominus in omnibus viis suis ? Hinc est enim, quod illo in cruce positente praeside, frangi, sicut nec scindi vestimenta potuerunt. Mansit quippe tunica intemerata, nunquam violanda unitas signaretur. Mansere crura intacta, ut mysterium adventus ejus in car
Abbreviated transcription (Latin):
&e ueritatis. Distinctꝰ est g
saphiris uenter xp̃i eburneꝰ:
quia ĩmaculata & inconta¬
minabilis eiꝰ incarnatio. fre¬
quentib refulsit miraculis
diuinȩ celsitudinis. Notandã
enĩ qđ de saphirino colore
scriptura ait: qr talis sit spe¬
ciei. quale cȩlũ cũ serenũ est
Nomine aũ cęli sereni. sublum¬
tas diuinȩ maiestatis. non in¬
congrue figurat᷑: psalmista
attestante. qͥ incarnationẽ
eiusdẽ redemptoris nr̃i descri-¬
bens ait. A sũmo cȩlo egͣssio
eiꝰ: & occursus eiꝰ usq ad sum¬
mũ eiꝰ. Hoc ẽ enĩ: qđ ipse di¬
scipłis de se ait. E credidistiᷤ
quia a deo exiui. Exiui a pa¬
tre. & ueni in mundũ: iterũ
relinqͣ mundũ. & uado ad

Expanded text:
veritatis . Distinctus est ergo sapphirus venter Christi eburneus, quia immaculata et incontaminabilis ejus incarnatio, frequentibus refulsit miraculis divinae celsitudinis. Notandum enim quod de sapphirino colore Scriptura ait, quia talis sit speciei, quale coelum, cum serenum sit. Nomine autem coeli sereni sublimitas divinae majestatis non incongrue figuratur, Psalmista attestante, qui incarnationem ejusdem Redemptoris nostri describens ait: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus . Hoc est enim quod ipse discipulis de se ait: Et credidistis quia a Deo exivi; exivi a Patre, e veni in munaum; iterum relinquo mundum, et vado
Abbreviated transcription (Latin):
In cet̾is uͦ dieb quib oꝑari licet
nullus omnino ociosus appare¬
re: s unꝰquisq in eo qͦd sibi in¬
iunctũ fuerit non quod ipse
eleg̾it oꝑe. quantũ scientiȩ &
uiriũ suarũ possibilitas suppe¬
tit. sese debet exercere. Quan¬
tũ enĩ decoris ado̾it dieb festiᷤ
quies uacationis: tantũ ornam̃¬
boni oꝑis: ita ut rẽ ĩn illis
quisquis noluerit ẽẽ quietus.
index sit uanitatis sueͥ & in
istis qui ñ fuerit studiosus.
testis pigritiȩ. Carnales siqui¬
dem mentes ne uel in illis die¬
bus qͥescant uanitas exagitat:
uel ne inistis in bono oꝑe se
exerceant. pigritia ligat. Qua¬
ꝓpt̾ non negligent̃ quidem
habenda ẽ in bono oꝑe discre¬
tio tempoꝵͥ qr sicut malũ opꝰ
nullo tẽpore laudabile est:
ita bonũ opꝰ quodamm repre¬
hensione dignũ iudicat᷑. si tẽ¬
pore oportuno factũ non est:

Expanded text:
In caeteris vero diebus quibus operari licet, In caeteris vero diebus quibus operari licet, nullus omnino otiosus apparere, sed unusquisque in eo quod sibi injunctum fuerit, non quod ipse elegerit, opere quantum scientiae et virium suarum possibilitas suppetit sese debet exercere. Quantum enim decoris addit diebus festis quies vacationis, tantum ornamelabor operis; ita ut et in illis quisquis noluerit esse quietus, judex sit vanitatis suae, et in istis qui non fuerit studiosus, testis pigritiae. Carnales siquidem mentes, ne vel in illis diebus quiescant, vanitas exagitat, vel ne in istis in bono opere se exerceant, pigritia ligat. Quapropter non negligenter quidem habenda est in bono opere discretio temporum; quia, sicut malum opus nullo tempore laudabile est, ita bonum opus quodammodo reprehensione dignum judicatur, si tempore opportuno factum non est
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ est: post uͦ oꝑis: quia & t̾c̃
exercendus ẽ animus dũ adhuc
ad studiũ spiritale leuis ẽ ÷ & tc̃
reprimñda ẽ caro. quando calor
incentiui eiꝰ ꝑ cibum ampliꝰ exci¬
tatus ẽ. Sic & festi dies aliud stu¬
diũ & alium conu̾sationis modũ
exigunt: atq alium hi in quib
oꝑari licet exposcunt. In illis
nos oportet ad eccłiam studiosiꝰ
& alacriꝰ conuenire ͥ & ad cele-¬
branda diuina mysteria deuo¬
tius intendere. atq in oratione
duitiꝰ ꝑseuerare: habitu incessu
& actu maiorẽ deuotionẽ erga
cultũ diuinũ demonstrare: ni¬
chil non sc̾m. nichil ñ diuinum.
nichil non ordinatũ agere. li¬
guã a uaniloquio cohibere:
pedes ab excursu & discursu
stringere: ocłos compͥmere. uul¬
tũ inclinare. m̃tem erig̾e: omnẽ
deniq actum & omnẽ motum
cordis parit̾ & corporis muri¬
sterio diuino mancipare: atq
ut ita dicã quadã ou̾sationis
nouitate festos dies honorare.

Expanded text:
tempus est; post vero operis, quia et tunc tempus est; post vero operis, quia et tunc exercendus est animus, dum adhuc ad studium spiritale levis est, et tunc reprimenda est caro, quando calor incentivi ejus per cibum amplius excitatus est. Sic et festi dies aliud studium et alium conversationis modum exigunt, atque alium ii in quibus operari licet, exposcunt. In illis nos oportet ad ecclesiam studiosius et alacrius convenire, et ad celebranda divina mysteria devotius intendere, atque in oratione diutius perseverare, habitu, incessu et acte majorem devotionem erga cultum divinum demonstrare, nihil non sanctum, nihil non divinum; nihil non ordinatum agere, linguam a vanitoquio cohibere, pedes ab excursu et discursu stringere, oculos comprimere, vultum inclinare, mentem erigere, omnem denique actum et omnem motum cordis pariter et corporis ministerio divino mancipare, atque ut ita dicam quadam conversationis novitate festos dies honorare.
Abbreviated transcription (Latin):
uantes. irrisionẽ excitamꝰ. De
gendi discernenda st̃. Alius ẽ¬
enĩ modus uiuendi in nocte:
alius in die. Nox ẽ tempꝰ silen¬
tii & quietis: dies tempus la¬
boris & motionis & oꝑis. In noc¬
te secum debent ee homines: &
aut fessa membra somno refic̾e:
aut orationib uel meditationib¬
scĩs animũ in silentio exercere.
In die uͦ de secreto suo in unum
dos se & imitandos ostendunt.
Tunc exempla bonoꝵ operum: t̾c̃
exhortationes scõꝵ uerboꝵ dare
qͥ alienos actus scrutat᷑. ĩpudens
iure dicit᷑ : tunc qͥ alienos actus
qͣntum expedit imitari dissimu¬
lat. torpens & inutilis merit o
nominat᷑. S nec eadẽ ẽẽ debet
facies nr̃a postꝗͣ refecti sumus:
quȩ fuit priꝰꝗͣ cibũ sumpsimus.
Ante sumptũ cibũ magis hylareᷤᷤ
esse nos conuenit. ne ipsa nr̃a
abstinentia grauis & molesta
uideat᷑: post uͦ magis modestos
& tacitos ne ꝑ gulȩ uiciũ erapu¬
la nos inflammnasse putet᷑. Ante
sumptũ cibũ doctrinȩ & orationiˢ

Expanded text:
antes, irrisionem excitamus. CAgendi discernenda sunt. Alius est modus vivendi in nocte, alius in die. Nox tempus est silentii et quietis. Dies tempus laboris, et motionis, et operis. In nocte secum debent esse homines, et aut fessa membra somno reficere, aut orationibus vel meditationibus sanctis in silentio animum exercere. In die vero de secreto suo in unum dos se et imitandos ostendunt. Tunc exempla bonorum operum, tunc exhortationes verborum dare t alijure dicitur; tunc qui alienos actus quantum expedit imitari dissimulat, torpens et inutilis merito nominatur. Sed nec eadem esse debet facies nostra postquam refecti sumus, quae fuit priusquam cibum sumpsimus. Ante sumptum cibum magis hilares nos esse convenit, ne ipsa nostra abstinentia gravis et molesta videatur; post vero magis modestos et tacitos, ne per gulae vitium crapula nos inflammasse putetur. Ante sumptum cibum, doctrinae et orationis
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ & liberandi a malo. uisi¬
oni pacis illiꝰ quã habent in
re qui liberati a malis om̃ib
summno fruunt᷑. bono. Fauus
gͦ non solũ plenꝰ melle. sel
etiã distillans labia ft̃ spon¬
sȩ: cum doctores eccłie. uel in
figuris legalib uel in dictis
ꝓpheticis. uł in ipsis domini
u̾bis siue factis mysticis. mul¬
tiplicẽ int̾ioris suauitatis
copiã messe demonstrant:
atq ex his dulcissimas mem¬
bris eius fidelib id ẽ bonis
auditorib. ac saluberrimas
mentis epulas parant.Nec
repuignat. qͦd supͣ. sponse la¬
bia uittȩ. & nc̃ cõparant᷑
fauo: cũ hic satiando faucoᷤᷤ
illa crines uinciendo con¬
stringat: iste intꝰ reficiat.
illa foris ligat. Idem namq
doctores. & uittȩ sunt in
preceptis salutarib : & fauus
in ꝓmissis cȩlestibus: uittȩ.

Expanded text:
Deum, et liberandi a malo, visiDeum, et liberandi a malo, visioni pacis illius, quam habent in re, qui liberati malis omnibus, summo fruuntur bono. Favus ergo, non solum plenus melle, sed etiam distillans, labia sunt sponsae, cum doctores Ecclesiae, vel in figuris legalibus, vel in dictis propheticis, vel in ipsis Domini verbis, sive factis mysticis multiplicem interioris suavitatis copiam inesse demonstrant, atque ex his dulcissimas membris ejus fidelibus, id est, bonis auditoribus, ac saluberrimas mentis epulas parant. Nec repugnat quod supra sponsae labia vittae, et nunc comparantur favo, cum hic satiando fauces delectet, illa crines vinciendo constringat; iste intus reficiat, illa foris liget. Iidem namque doctores, et vittae sunt in praeceptis salutaribus, et favus in promissis coelestibus: vi
Abbreviated transcription (Latin):
capiant. quia talis nmirũ
est scãrũ fecunditas scͥptu¬
rarũ. ut u̾sus qͥ breui in li¬
nea scribi consuerat. multa
impleat paginas. si diligen¬
tuis scrutando expressus
qͣntã interiꝰ dulcedinẽ intel¬
ligentiȩ sp̃alis contineat
ꝓbetur. Ut enĩ unũ demu
di erat. ad laudes ei dicen¬
das hortat᷑. At uͦ uixta
allegoriam. ierłm ecclesia
xp̃i est: toto orbe diffusa.
Item iuxta tͦpologiam. idẽ
moralẽ sensum. anima qͦꝙ:
ligentiã ad̃ supiora ducen¬
tem. ierłm habitatio est
patriȩ celestis: que ex an¬
gelis scĩs & hominib con¬
stat. Cunctis aũ his conue¬
ut aꝑte. qͣmius multa di¬
stantia. qͦd ierłm uisio pa¬
pis. q̃d dñm laudare iubet᷑
Neq enim tantas deo laudes
una sc̃a anima. quantas oĩs
ꝑ orbem eccłia dicere potest
Nec tam ꝑfecta ipsa uniu̾salis
eccłia dum pegrinatur in
t̾ris. quã que in presentia
dm̃ sui beata regnat in cęlis.
nec ȩquari potest scoꝵ pax
quȩ est interĩ in spe uidenqi

Expanded text:
capiant, quia talis nimirum est sanctarum fecunditas Scripturarum, ut versus qui brevi in linea scribi consueverat, multas impleat paginas, si diligentius scrutando expressus, quantam interius dulcedinem intelligentiae spiritualis contineat, probetur. Ut enim unum demusDei erat, ad laudes ei dicendas hortatur. At vero juxta allegoriam Jerusalem Ecclesia Christi est toto orbe diffusa; item juxta tropologiam, id est, moralem sensum, anima quaeqligentiam ad superiora ducentem, Jerusalem habitatio est patriae coelestis, quae ex angelis sanctis et hominibus constat. Cunctis autem convenit apte, quamvis multa distantia quod Jerusalem visio pacis, quod Dominum laudare jubetur: neque enim tantas Deo laudes una sancta anima, quantas omnis per orbem Ecclesia, dicere potest; nec tam perfecta ipsa universalis Ecclesia, dum peregrinatur in terris a Domino, quam in praesentia Domini sui beata regnat in coelis; nec aequari potest sanctorum pax, quae est interim in spe videndi
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ mentib accommnoda.
Nitrũ namq & medendis
infirmitatib & abluendis
sordib ẽẽ sol& aptissimũ.
Qͥd undiq rupiũ & scopuloꝵ
est regio circũsepta muni¬
mine: congruit meritis eoꝵ
de qͥb loquit᷑ per parabolã
dñs. Nomo erat pat̾̃familia ᷤᷤ
qͥ plantauit uineã: & sepẽ

Expanded text:
morum mentibus accommoda. morum mentibus accommoda. Nitrum namque et medendis infirmitatibus et abluendis sordibus esse solet aptissimum. Quod undique rupium et scopulorum est regio circumsepta munimine, congruit meritis eorum de quibus loquitur per parabolam Dominus: Homo erat paterfamilias, qui plantavit vineam, et sepem
Abbreviated transcription (Latin):
ut tͣdunt aliqͥ. octoginta: la¬
titudo dimidiũ. At collunt᷑
colles alti: decurruntq & in
plana arbores sponte nate.
Terrã argillosam ẽẽ conuenit:
raris fontib ac nitrosis. Nec
ꝓut libris antiquoꝵ reppe-¬
rimꝰ: strictim de natura et
loco thuris sint dicta. Quȩ
pene omnia. si qͥs diligenter
attendit. figurate sc̃oꝵ uir¬
tutib congruunt: maxime
qͥa regio in ꝗͣ nascit᷑. mysteri¬
um cognominat᷑. Nam qͦd
arbores sponte. nascuntur.
apte cõpetit eis. quoꝵ sum¬
ma uirtꝰ non coacta legalib
edictis. s oblatione uolunta¬
ria sol& ẽẽ miranda: dicente
incisis arborib thuris lacri¬
ma ꝓfluit: quid nͥ cõpuncti¬
onẽ humiliũ corde. de qua
ꝑura oratio ac fletib dul-¬
corata generari sol&. indicat:
Qd ht̃ fontes raros. s nitro¬
sos: conueiit eis de quorũ
uentre sicut dicit script᷑a
flumina aquȩ uiue. hoc ẽ
dona doctrinȩ sp̃alis ema¬
nant: etiã mundandis ꝓxi-¬

Expanded text:
ut tradunt alii, octoginta; laut tradunt alii, octoginta; latitudo dimidium. Attolluntur colles alti, decurruntque et in plana arbores sponte natae. Terram argillosam esse convenit, raris fontibus ac nitrosis. Haec prout libris antiquorum reperimus, strictim de natura et loco thuris sint dicta. Quae pene omnia, si quis diligenter attendit, figurate sanctorum virtutibus congruunt, maxime quia regio in qua nascitur mysterium cognominatur: nam quod arbores sponte nascuntur, apte competit eis quorum summa virtus non coacta legibus edictis, sed oblatione voluntaria solet esse miranda, dicente incisis arboribus, thuris lacryma profluit, quid nisi compunctionem humilium corde, de qua pura oratio, ac fletibus dulcorata generari solet, indicat? Quod habet fontes raros, sed nitrosos, convenit eis, de quorum ventre, sicut dicit Scriptura, flumina aquae vivae, hoc est dona doctrinae spiritualis emanant , etiam mundandis proxi
Abbreviated transcription (Latin):
Arbor est arabiȩ. cortice ut ar¬
unt & folio lauri similis: si¬
cum amiglalȩ modo emit¬
tens: qui bis anno colligit᷑
autumno & uere. S autũ¬
nali collectione p̾̃parantur
arbores. incisis corticib in
flagrantissimo estatis feruoꝵ
ac ꝓsiliente spuma pugui.
q̃ concreta densat᷑. ubi loci
natura poscit. tegete palmea
excipiente. qͦd in arbore hest
ferro depectit᷑. Ieo corticos
indetͣ. Purissimũ hoc &
candidũ thus ẽ. Seda uinde¬
mia uere: eadem hyeme cor¬
ticib ineisis. Rubrum hoc
exit: nec cõparandũ priori
credit᷑. & nouellȩ arboriᷤ can¬
didius eẽꝰ s ueteris odoratiꝰ.
Quod ex ea rotunditate gurtȩ¬
guttã coneussu elisa. mannã
muncupamꝰ. Regio thurife¬
ra saruia nuncupat᷑: quod
significare greci mysterium
dicunt: undiq rupib inuia
& a dextra scopulis mari in¬
accessõ euehit᷑. uno tramite
angusto. Siluarũ longitudo
ẽ centũ milia passuũ: siue

Expanded text:
Arbor est Arabiae, cortice, ut aiArbor est Arabiae, cortice, ut aiunt, et folio lauri similis, succum amygdalae modo emittens, qui bis anno colligitur, autumno et vere. Sed autumnali collectione praeparantur arbores, incisis corticibus in flagrantissimo aestatis fervore, ac prosiliente spuma pingui, quae concreta densatur, ubi loci natura possit terete palmea excipiente, quod in arbore haesit, ferro depectitur, ideo corticosum videtur. Purissimum hoc et candidum thus est. Secunda vindemia vere, eadem hieme, corticibus incisis. Rubrum hoc exit, nec comparandum priori creditur, et novellae arboris candidius esse, sed veteris odoratius. Quod ex ea rotunditate depenguttam vero concussu elisam, mannam nuncupamus. Regio thurifera, Sarvia nuncupatur, quod significare Graeci mysterium dicunt, undique rupibus invia, et a dextera scopulis mari inaccesso evehitur; uno tramite angusto silvarum longitudo est centum millia passuum, sive,
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥa iusti sine intermissione
orant. neq unꝗͣ ab oratio¬
ne nͥ peccatũ incurrerint
cessant. ideo odor uestim̃¬
toꝵ eoꝵ sicut odor thuris
redolet: quia fama oꝑm
bonoꝵ q̃ facuuł̃. in diuino
examine unstar orationũ
ascendit. Conuenit autẽ
hic u̾siculus ei qui supra
dictꝰ est: & odor unguentoꝵ
tuoꝵ suꝑ omĩa aromata.
Illic & enĩ nomine unguentoꝵ
infusio scĩ sp̃s qua corda fide¬
liũ illustrant᷑ atq ad sp̃ale
certamen p̃parant᷑. ostendit᷑
hic uocabulo uestimentoꝵ
ea q̃ foris fiunt. iustoꝵ facta
demonstrant᷑. Unde & ꝑulchͣ
distinctione ea q̃ ꝑ homines
fiunt oꝑa. odori thuris coꝑa¬
rant᷑: quȩ uͦ diuina largitio¬
ne fiunt dona. modũ compa¬
rationis excedunt: dum odor
unguentoꝵ eccłiȩ suꝑ omnia
dicit᷑ aromata transcendere
Sane quia sepe thuris in hoc
earmine mentio ẽ. quidq
typice significet constat:
lib& parũ de natura aroma¬
tis ipsius ignaros instruere.

Expanded text:
 per hoc sine intermissione justi orant, neque unquam ab oratione, nisi peccatum incurrerint, cessant. Ideoque odor vestimentorum eorum, sicut odor thuris redolet, quia fama operum bonorum quae faciunt, in divino examine instar orationum ascendit. Concinit autem hic versiculus ei qui supra dictus est: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata: illic etenim nomine unguentorum, infusio sancti Spiritus, qua corda fidelium illustrantur atque ad spirituale certamen praeparantur, ostenditur; hic vocabulo vestimentorum ea quae foris sunt, justorum facta demonstrantur. Unde et pulchra distinctione ea quae per homines fiunt opera, odori thuris comparantur; quae vero divina largitione fiunt dona, modum comparationis excedunt, dum odor unguentorum Ecclesiae super omnia dicitur aromata transcendere. Sane, quia saepe thuris in hoc carmine mentio est, quidque typice significet, constat, libet parum de natura aromatis ipsius ignaros instruere.
Abbreviated transcription (Latin):
tax intimat᷑. Unde recte
ocdor uestim̃toꝵ sponse. thu¬
ris assimilat᷑ odori: qr cun¬
cta quȩ scã eccłia pro dño
operatur. orationum ꝓ ea
uicẽ reddunt: neq alit illiõ¬
apłicum potest ĩpleri. sine
int̃missione orate: nisi dũ
omnia. q̃ deuote agimus.
conditori nr̃o nos deuota
uelut int̃cessione cõmen¬
dant. Neq enĩ uel ipse

Expanded text:
tax intimatur. Unde recte tax intimatur. Unde recte odor vestimentorum sponsae thuris assimilatur odori, quia cuncta quae sancta Ecclesia pro Domino operatur, orationum pro ea vicem reddunt; neque aliter apostolicum potest illud impleri, Sine intermissione orate ; nisi dum omnia, quae devote agimus, Conditori nostro nos devota, velut intercessione commendant; neque enim vel ipse
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd sufficit tibi: ne satiatus
euomas illud. Bene aũ mel
& lac sub lingua memorat᷑
hr̃e. Fabet enim in lingua
u̾bum dĩ. eũ loquendo ꝓfert.
ht̃ sub lingua. cũ sedulo in
corde quȩ ꝓferri debeant
meditat᷑. Tlab&e mel &e lac
sub lingua. cũ recte nouit
discernere quȩ incipientib
quȩ sint dicenda ꝓficientib.
que itẽ eis qͥ in scientia st̃
eius & caritate ꝑfecti. atq
hec ipsa uͥ tempꝰ congruerit
ministerio lingue ꝓ audi¬
entiũ capacitate dispensail.
Et odor uestimentoꝵ tuoꝵ
eccłiȩ. opera sunt eiꝰ. ioħe
attestante. qͥ de futura eiꝰ
beatitudine loquens ait.
Senerunt nuptiȩ agni. et
uxor eiꝰ p̃parauit se. & da¬
tum ẽ illi ut cooperiat se
byssinũ splendens candidũ
yssinũ enĩ: iustificationes
inqͥt indutꝰ sum. & uestiui
me sicut uestim̃to & diadȩ¬
mate iudicio meo. In thupe
autẽ ut sepe dictũ ẽ: suꝑna
iustoꝵ desideria & oratio¬
nũ frequentiũ feruor altipe¬

Expanded text:
quod sufficit tibi, ne satiatus quod sufficit tibi, ne satiatus evomas illud . Bene autem mel et lac sub lingua memoratur habere: habet enim in lingua verbum Dei, cum loquendo profert; habet sub lingua, cum sedulo in corde, quae proferri debeant, meditatur; habet mel et lac sub lingua, cum recte novit discernere quae incipientibus, quae sint dicenda proficientibus; quae item eis qui in scientia sunt ejus et charitate perfecti. Atque haec ipsa ubi tempus congruerit ministerio linguae pro audientium capacitate dispensat. Et odor vestimentorum Ecclesiae opera sunt ejus, Joanne attestante, qui de futura ejus beatitudine loquens, ait: Venerunt nuptiae Agni, et uxor ejus praeparavit se, et datum est illi, ut cooperiat se, byssinum splendens candidum . Byssinum enim justificationes inquit, indutus sum, et vestivi me, sicut vestimento et diademate, judicio meo . In thure autem, ut saepe dictum est, superna justorum desideria, et orationum frequentium fervor altipe
Abbreviated transcription (Latin):
refrenant: fauus. cũ suꝑnoꝵ
nob̃ gaudioꝵ dona ꝓmittua.
tem uittȩ sunt. in eis q̃ aꝑte
agenda uel iutanda esse do¬
cent. fauus in illis quȩ typice
gesta uel dicta. qͥd intꝰ archa¬
ni salutaris habeant̃. pandt᷑.
el & lac sub lingua tua. In
lacte eruditio paruuloꝵ: in
melle ea quȩ ꝑfectiorib com¬
petit doctrina signat᷑. Docet
apłs de lacte: cum quibusdã
a fide lapsis imꝓpando dicit.
Et facti estis quib lacte opꝰ sir:
ñ solido cybo. Docet de melle
sapientia: cũ dicit. Sicut qͥ
mel multũ comedit. ñ est ei
bonũ: sic qͥ scrutator ẽ maie¬
statis. oppͥmitur potentia.
Non aũ mel comedere. s mul¬
tũ comedere uetat. quia ñ
omnimodis maiestatẽ dei
scrutari ꝓhibem᷑. presertim
cũ ipsi in laude iustoꝵ canat᷑.
magnificentiã maiestatis
quent᷑. s ac̃cemptandis his
quȩ mensurã nr̃am excedt̃
reuocam᷑. Unde & alias de
amatorib sapientiȩ celestis
art. Mel inuenisti: comede

Expanded text:
efrenant; favus, cum supernorum nobis gaudiorum dona promittunt. Item vittae sunt in eis quae aperte agenda vel vitanda esse docent; favus in illis quae typice gesta vel dicta, quid intus arcani salutaris habent, pandunt. Mel et lac sub lingua tua. In lacte eruditio parvulorum, in melle ea quae perfectioribus competit, doctrina signatur. Docet Apostolus de lacte, cum quibusdam a fide lapsis improperando dicit: Et facti estis, quibus lac opus sit, non solido cibo. Docet de melle sapientia, cum dicit: Sicut qui mel multum comedit, non est ei bonum, sic qui scrutator est majestatis, opprimetur potentia . Non autem mel comedere, sed multum comedere vetat, quia non omnimodo majestatem Dei scrutari prohibemur, praesertim cum ipsi in laude justorum canatur: Magnificentiam majestatis quentur ; sed a tentandis his quae mensuram nostram excedunt, revocamur. Unde et alias de amatoribus sapientiae coelestis ait: Mel invenisti, comede
Abbreviated transcription (Latin):
uite instituendo: & ei seꝑẽ
circiundedit eustodia suȩ
ꝓtectionis eã undiq ne a
prauis uł spiritib uł hõib
ext̾minari possit. tutando.
Consulte aũ postꝗͣ singula
eccłiȩ membra dñs singilla¬
tim p̃dicauit: nouissime etiã
unguenta quib tota esset
delibuta. digna laude com¬
mendauit. Nulla st̾ qͥppe
eiꝰ membra siue parua siue
magna: que ñ huiꝰ unctio¬
nis sp̃ali sint infusione con¬
secrata. Namq hec cuicũq
deest: in eccłie corpore ñ ẽ.
Laudauit & uestimenta eiꝰ.
id ẽ. opera iusticiȩ eiꝰ: quia
ex his omne eiꝰ corpꝰ ornat᷑.
Nemo quippe in eo uitã mere¬
tur ȩternã. nisi oꝑib iustis
indutꝰ: quȩ uel ipse fecit. uł
si infans erat. alii in illo ac
ꝓ illo fecerunt. Uerũ quia
tardũ uidebat᷑ eximio ama¬
tori uiritim sponse suȩ mẽ-¬
bra laudare. paruũ uide¬
bat᷑ singłis reb preciosis
singulas eiꝰ partes adȩqua¬
re: laudat totã pariter: &

Expanded text:
sepem circumdedit custodia suae protectionis, eam undique, ne a pravis vel spiritibus vel hominibus exterminari possit, tutando. Consulte autem, postquam singula Ecclesiae membra Dominus sigillatim praedicavit, novissime etiam unguenta, quibus tota esset delibuta, digna laude commendavit. Nulla sunt quippe ejus membra, sive parva, sive magna, quae non hujus unctionis spirituali sint infusione consecrata; nam haec cuicunque deest, in Ecclesiae corpore non est. Laudavit et vestimenta ejus, id est, opera justitiae ejus, quia et his omne ejus corpus ornatur. Nemo quippe in eo vitam meretur aeternam, nisi operibus justis indutus, quae vel ipse fecit; vel, si infans erat, alii in illo ac pro illo fecerunt. Verum quia tardum videbatur eximio amatori viritim sponsae suae membra laudare, parvum videbatur singulis rebus pretiosis, singulas ejus partes adaequare, laudat totam pariter,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ales: de qua seriptũ est.
unꝰ dñs. una fides. unum
baptisma: unus ds̃ & pat̃
omniũ. Itẽ in uno erine
colli laudat᷑ unitas eoꝵ qui
sp̃alib magistris ꝑia solent
deuotione adherere: eosq
reuerendis suis obsequiis
quomͦ erines collũ tegere
Nam & in collo eccliȩ supra
eosdẽ doctores indicari pa¬
tuit. Nuiꝰ unionem crinis
designat lucas. cũ dicit.
Multitudinis credentiũ erat
cor unũ & anima una: nec
qͥsquã. eoꝵ quȩ possidebat
aliquid suũ esse dicebat:

Expanded text:
alis, de qua scriptum est: Unus Dominus, una fides, unum baptisma, unus Deus et Pater omnium . Item in uno crine colli laudatur unitas eorum qui spiritualibus magistris pia solent devotione adhaerere, eosque reverendis suis obsequiis, quomodo crines collum, tegere: nam et in collo Ecclesiae supra eosdem doctores indicare patuit. Hujus unionem crinis designat Lucas, cum dicit: Multitudinis credentium erat cor unum, et anima una ; nec quisquam eorum quae possidebat, aliq
Abbreviated transcription (Latin):
sanir & hermon. montes st̃
cilicie uel uideȩ: leomibus
pardisq qͦmͦ & aliis feris.
lustra p̾bentes. Qui mani¬
feste superba infidelium
corda. in qͥb immundi sp̃s
sedẽ hñt. designant. Quo
contͣ de electis ꝑ propham
dñs ait. Suꝑ quẽ reqͥescet
sp̃s m̃s: nisi suꝑ humilem
& quietũ. & trementẽ u̾ba
mea: Leones quippe sunt
demonia. ꝓpt̾ superbiam
pardi. ꝓpt̾ crudelitatẽ siue
uarietatẽ artiũ malignaꝵ
Cum gͥ sc̃a ȩccłia huiꝰmodi
animas ꝑ suos p̃dicatores
de potestate tenebrarum
eruerit. atq ad agnitionẽ
uerȩ lucis comu̾terit. Ifit
ut idẽ predicatores ñ solũ
ꝓ se ipsis. s pro eis qͦs dños

Expanded text:
Sanir et Hermon, montes sunt Ciliciae vel Judaeae, leonibus pardisque, quomodo et aliis feris, lustra praebentes; qui manifeste superba infidelium corda, in quibus immundi spiritus sedem habent, designant. Quo contra de electis per prophetam Dominus ait, Super quem requiescet Spiritus meus, nisi super humilem et quietum, et trementem verba mea ? Leones quippe sunt daemonia, propter superbiam; pardi, propter crudelitatem sive varietatem artium malignarum. Cum ergo sancta Ecclesia hujusmodi animas per suos praedicatores de potestate tenebrarum eruerit, atque ad agnitionem verae lucis converterit, fit ut iidem praedicatores non solum pro seipsis, sed pro eis
Abbreviated transcription (Latin):
ut infirmos lucrifaciant. tõ
mãmarũ officia ñ immerito
hr̃e dicunt᷑: quia lac doctͥnȩ
lenoris. paruulis sensu imper¬
tiunt. his uidelicoe qͥ panem
uerbi sublimioris necdũ cape
possunt. Dentes enĩ sunt eũ
corripiunt inqͥetos: mãmȩ.
cũ consolant᷑ pusillamimes.¬
cũ suscipiunt infirmos. Et
recte pulchritudinẽ in sorore
& sponsa sua laudat. mirat᷑¬
q mammarũ: quia magni
apud dm̃ operis ac mirancdȩ
uirtutis est. eum is qui ad
reuelanda ꝑfectiorib altiora
ueritatis archana sufficit:
nequaꝗͣ infirmos primis fi¬
dei rudimentis instituere fa¬
stidit. Recte talem animã
dñs sororẽ sibi ac sponsã ẽẽ
testat᷑. quia nmirũ sua eã
dilectione & comunetione
dignissimã iuidicat: quã sui
opis imitatricẽ fieri consi¬
derat. Nam & ipse ut nos
de infirmis fortes faceret.

Expanded text:
ut infirmos lucrifaciant, tunc ut infirmos lucrifaciant, tunc mammarum officia non immerito habere dicuntur, quia lac doctrinae levioris parvulis sensu impartiunt, his videlicet qui panem verbi sublimioris necdum capere possunt. Dentes enim sunt, cum corripiunt inquietos; mammae, cum consolantur pusillanimes, suscipiunt infirmos. Et recte pulchritudinem in sorore et in sponsa sua laudat miraturque mammarum, quia magni apud Deum operis ac mirandae virtutis est, cum is qui ad revelanda perfectioribus altiora veritatis arcana sufficit, nequaquam infirmos primis fidei rudimentis instituere fastidit. Recte talem animam Dominus sororem sibi ac sponsam esse testatur, quia nimirum sua eam dilectione ac conjunctione dignissimam judicat, quam sui operis imitatricem fieri considerat. Nam et ipse, ut nos de infirmis fortes faceret
Abbreviated transcription (Latin):
rasti cor meũ: in uno oculoꝵ
tuoꝵ. & in uno crine colli tui¬
tui Ac si aperte dicat. CTota
quidẽ forma tui corꝑoris. quo
ꝑ mundũ longe latẽq dila¬
taris. o eccłia catholica. pulchͣ
mͥ & immaculata appares:
s hoc est qͦd me pre ceteris
ad te amandã mirifice ac¬
cendit: quia unitatẽ eiusdẽ
fidei ac dilectionis & in ꝑre¬
latis fidelib & in subiectis
hr̃e ꝓbaris. Nłoc ẽ. quod me
ad excipiendũ ꝓ tua uita
uulnꝰ mortis adduxit: quia
te in omnib membris tuis
bus. & fortiorib & mediocrib
un̾itati studere desiderabãs
ut uno in omnib atq indis¬
simili sensu ad illã tenderes
uitã. in qͣ unitas uere pacis
regnat & głe. Quã pulchre
sponsa mea. Sicut in collo
oculis & dentibus: sic & in
maminis doctores intelliguã
eccłiȩ. Sed hoc distat. quocd
ilis tunc uocabulis st̾ recen¬
sendi. uel cũ sapientiã locumn¬
tur int̾ ꝑfectos. uel eos qui
contͣdicunt redarguunt: cũ
uero infirmis fiunt infirmi

Expanded text:
rasti cor meum in uno oculorum tuorum, et in uno crine colli tui. Ac si aperte dicat, Tota quidem forma tui corporis, quo per mundum longe lateque dilataris, o Ecclesia catholica, pulchra mihi et immaculata appares; sed hoc est quod me prae caeteris ad te amandam mirifice accendit, quia unitatem ejusdem fidei ac dilectionis, et in praeclaris fidelibus, ac in subjectis habere probaris. Hoc est quod me ad excipiendum pro tua vita vulnus mortis adduxit. Quia te in omnibus membris tuis, bus, et fortioribus et mediocribus unitati studere desiderabam, ut uno in omnibus atque indissimili sensu ad illam tenderes vitam, in qua unitas verae pacis regnat et gloriae. Quam pulchrae e! etc. Sicut in collo, oculis et dentibus, sic et in mammis doctores intelliguntur Ecclesiae; sed hoc distat quod illis tunc vocabulis sunt censendi, vel cum sapientiam loquuntur inter perfectos, vel eos qui contradicunt, redarguunt; cum vero infirmis fiunt infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse autẽ nulneratus ẽ ꝓpt̃
iniqͥtates nr̃as: attritus est
ꝓpter scelera nr̃a. Quȩ sit
aũ ei maxime causa susci¬
piendi huiꝰ uulneris: conse¬
quent̃ exponit dicens. In
in oculis eccłie uel sp̃ales
sensus eius. uel eos qui sp̃alia
eiꝰ uidere ac demonstrare
solent. doctores intelligi.
orro in capillis multitudinẽ
tudinẽ attingere illiꝰ sermo¬
nis nequeunt qͤ dñs ait.
si uis ꝑfectꝰ esse. uade uende
quȩ habes & da pauperib
& habebis thesaurũ in celo.
& ueni sequere me: eo tam̃
actionũ bonarũ itinere
ad cȩlestia tendit. de quo
ꝓmisit dicens. Siuis ad uitã in¬
gredi: serua mandata. Non
homicidiũ facies: non adul¬
terabis: non facies furtũ:

Expanded text:
Ipse autem vulneratus est propter Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, attritus est propter scelera nostra . Quae sit autem ei maxime causa suscipiendi hujus vulneris, consequenter exponit, dicens: In in oculis Ecclesiae, vel spirituales ejus sensus, vel eos qui spiritualia ejus videre ac demonstrare solent, doctores intelligi: porro in capillis multitudinem tudinem attingere illius sermonis nequeunt quo Dominus ait: Si vis perfectus esse, vade, vende quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, et sequere me , eo tamen actionum bonarum itinere ad coelestia tendit, de quo praemisit dicens: Si vis ad vitam ingredi, serva mandata. Non homicidium facies; non adulterabi
Abbreviated transcription (Latin):
hi non leonũ s aptiꝰ nulpiũ
cubilia nriminant᷑. Nline et¬
enim dñs seribȩ obsequium
sibi dolose pollicenti. sed nil
contra eccłiam preualenti.
ait. Uulpes foueas habent.
& uolucres celi nidos: filius
aũ hominis non h̃t ubi ca¬
put suũ reclinet. In uulpiũ
quippe noie leuitatẽ ac do¬
lositatẽ: in uolucrũ uͦ appel¬
latione extollentiã designa¬
uit mentis illiꝰ. S eũ & hos
eccłia saluauerit: facit ut
etiã ibi filiꝰ hominis. humili¬
tatis ac sinceritatis merito
reqͥescat: ubi priꝰ nequã sp̃s
domicilia sibi iactantiȩ &
leuitatis usurpabant. Iul¬
nerasti cor meũ soror mea¬
Dotest hic sermo & simplicĩt
accipi: quia cõmemoratione
uulnerati cordis magnitudi
nem amoris qͣm erga eccłiam
ht. expͥmere uoluerit. Quã
sponsam: quia celestis eã
thalami sibi federe comun¬
xit Quia & ipse homo fieri
ac frater ei naturalit̾ existe.
Illud intelligi:. qđ ysaias ait.

Expanded text:
hi non leonum, sed aptius vulpium hi non leonum, sed aptius vulpium cubilia nominantur: hinc etenim Dominus scribae obsequium sibi dolose pollicenti, sed nihil contra ecclesiam praevalenti, ait: Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos, Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . In vulpium quippe nomine levitatem ac dolositatem; in volucrum vero appellatione, extollentiam designavit mentis illius. Sed cum et hos Ecclesia salvaverit, fit ut etiam ibi Filius hominis, humilitatis ac sinceritatis merito requiescat, ubi prius nequam spiritus domicilia sibi jactantiae et levitatis usurpabant. Vulnerasti cor meum, soror mePotest hic sermo et simpliciter accipi, quia commemoratione vulnerati cordis magnitudinem amoris quem erga Ecclesiam habet, exprimere voluit, quam et sponsam, quia coelestis eam thalami sibi foedere conjunxit; quia et ipse homo fieri ac frater ei naturaliter existere illud intelligi quod Isaias di
Abbreviated transcription (Latin):
in aduentu eiꝰ: E notandũ
qͦd non ait. coronaberis de
amana. sanir. & hermon: s
de capite amana & de u̾tice
sanir & hermon. Cũ gͦ uulgꝰ
ignobile ad dñm eccłia conu¬
terit: coronã de lateribus
montiũ in qͥb bestię latue¬
rant consequit᷑: quia p̃miũ
de saluatione ppłi contͣdic̃to¬
ris accipit. At cũ ipsos malicie
pͥncipes. cũ ꝑsecutores publicos
aduiã uite. ꝓduxerit: de ca¬
pite nimirum ao uertice o¬
ronat᷑ montiũ: quia cum
labore certaminis creseit
palma retributionis. Cui si¬
mile ẽ illud qͦd addit᷑: de
cubilib leonũ. de montib
pardoꝵ. Cubilia & enĩ leonũ
ac montes sunt pardoꝵ: hi
qͥ acriore sp̃uum malignorũ
furore instigati. ad nocendũ
xp̃i gregem & ui & fraude
preualent. Quos cum eccłia
castigatos ad humilitatis
& pietatis grãm reuocait
de his & iꝑsa coronabitur.
qͥa de illoꝵ ꝑpetua salute
letabitur. Nam qͥ nichil
contrariȩ uirtutis habentȩꝰ.
dolis tantũ bonos insecunt᷑:

Expanded text:
in adventu ejus ? Et notandum quod non ait, Coronaberis de Amana, Sanir et Hermon; sed de capite Amana, et de virtute Sanir et Hermon. Cum ergo vulgus ignobile ad Dominum Ecclesia convertit, coronam de lateribus montium, in quibus bestiae latuerant, consequitur, quia praemium de salvatione populi contradictoris accipit. At cum ipsos malitiae principes, cum persecutores publicos ad viam vitae perduxerit, de capite nimirum ac vertice coronatur montium, quia cum labore certaminis crescit palma retributionis. Cui simile est illud quod additur, De cubilibus leonum, de montibus pardorum: cubilia etenim leonum ad montes sunt pardorum, hi qui acriore spirituum malignorum furore instigati, ad nocendum Christi gregem, et vi et fraude praevalent: quos cum Ecclesia castigatos ad humilitatis et pietatis gratiam revocaverit, de his et ipsa coronabitur, quia de illorum perpetua salute laetabitur; nam qui nihil contrariae virtutis habentes, dolis tantum bonos insequuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ altissimi obumbrabit
tibi. ideoq & qͦd nascetur
ex te scm̃ uocabit᷑ filiꝰ dei:
nr̃ȩ aũ parenti post reatũ
p̃uaricationis dixerit iustꝰ
iudex. multiplicabo erũnꝗ
tuas & conceptꝰ tuos. in do¬
lore paries filios. & sub urri
potestate eris: Sed neq hoe
qͦd dicit originẽ nrãm non
posse nisi impie diaboli oꝑi¬
bus ascribi. que d̃o uero nͣ
solũ conditore. s etiã habi¬
tatore gauderet: aut cato¬
lice aut consequent̾ fecit
Quia ninurũ diabolus & si
peccatũ ꝓthoplastis intu¬
lit. non tnͣ eis naturalis ꝓ¬
cursũ bñdictionis abstulit:
qua audierant crescite &
multiplicamini & replecȩ
terrã. Non gͦ illa ĩpietate
decipim quã nob imꝓpat
ulianꝰ ut originẽ nr̃ãm
diaboli oꝑib ascribamus:
quã pͥmordialis oꝑe bñdi¬
ctionis a deo conditã scimꝰ.
Absit aũ ut originẽ nr̃am
post p̾uaricationis malũ. þabita¬
toredeo dicamꝰ esse gauisã antde
remediũ scđȩ regeneratio¬

Expanded text:
irtus Altissimi obumbrabit tibi; ideoque et quod nascetur ex te Sanctum, vocabitur Filius Dei : nostrae autem parenti post reatum praevaricationis dixerit justus judex, Multiplicabo aerumnas tuas, et conceptus tuos: in dolore paries filios, et sub viri potestate eris ? Sed neque hoc quod dicit, originem nostram non posse nisi impie diaboli operibus adscribi, quae Deo vero non solum conditore, sed etiam habitatore gauderet, aut catholice aut consequenter fecit. Quia nimirum diabolus etsi peccatum protoplastis intulit, nec tamen eis naturalis procursum benedictionis abstulit, qua audierant, Crescite et multiplicamini, et replete terram . Non ergo illa impietate decipimur, quam nobis improperat Julianus, ut originem nostram diaboli operibus adscribamus, quam primordialis opere benedictionis a Deo conditam scimus. Absit autem ut originem nostram post praevaricationis malum, Deo dicamus esse gavisam, ante remedium secundae regeneratio
Abbreviated transcription (Latin):
donationes quȩ date st̃ dif¬
ferentes. Quare aũ tantis se¬
pe ñ solũ deforis s & de ipla
mente nascentib prepedim
adiisis. nec omnia quȩ desi¬
deramꝰ bona ualemꝰ ꝑficere :
nisi qr fallitur qͥ dicit amo¬
rem nr̃m ꝓ solo animi arbi¬
trio in actib suis iocunditatẽ
ita etiã libertate gaudentẽ:
Uerũ cauit psalmista qui ait.

Expanded text:
atiae, quae datae sunt, differentes. Quare autem tantis saepe, non solum de foris, sed et de ipsa mente nascentibus praepedimur adversis, nec omnia quae desideramus bona valemus perficere; nisi quia fallitur qui dicit, « Amorem nostrum pro solo animi arbitrio, in actibus suis habere jucunditatem ita etiam libertate gaudentem? » Verum canit Psalm
Abbreviated transcription (Latin):
munis extitit: Quȩ ẽ ratio
conseqͣntiȩ. ut homo purꝰ
innocentiã sue natiuitatiꝰ
astruat exẽplo nati in car¬
ne mediatoris d̃i & hominũ:
cũ de illiꝰ natiuitate dix̾it
uirgini matͥ archangelus

Expanded text:
munis exstitit? Quae est ratio consequens, ut homo purus innocentiam suae nativitatis astruat exemplo nati in carne Mediatoris Dei et hominum, cum de illius nativitate dixerit virgini matri archangelus
Abbreviated transcription (Latin):
mo originẽ nram non posse
nͥ imꝑie diaboli oꝑib ascͥbi.
quȩ deo uero ñ solũ condi¬
tore s etiã habitatore gau¬
deret. Non solum aũ hec
dicendo errorẽ struit: sed
hoc ipsũ etiã int̃ueniente
agit exemplo. Nam peccatũ
esse homini congenitũ testa¬
tur scriptura. quȩ dic̃. Gra¬
ue iugũ suꝑ filios adam:
a die exitꝰ de uentre matͥs

Expanded text:
ram non posse nisi impie diaboli operibus adscribi, quae Deo vero non solum conditore, sed etiam habitatore congauderet. Non solum autem haec dicendo errorem struit, sed hoc ipsum etiam interveniente agit exemplo. Nam peccatum esse homini congenitum testatur Scriptura, quae dicit: Grave jugum super filios Adam, a die exi
Abbreviated transcription (Latin):
illa faciatis. Dbatur falli
cũ uituꝑat eos: qͥ nos in luoẽ
istã incapaces bonitatis et
plenos iniqͥtatis uenire te¬
stant᷑. Uere enĩ ꝓfitem om̃s
homines in lucẽ istã plenos
iniqͥtatis ex reatu primȩ
p̃tiaricationis uenire. moa¬
paces aũ bonitatis absit
hereticꝰ ut artificiosius deci¬
peret infirmos. iunxit men¬
dacio ꝑfidiȩ ueritatẽ eato¬
licȩ ꝓfessionis. Obat᷑ falli.
cum uirare nos dieit. nul¬
lum ad iusticia. non solum¬

Expanded text:
tis . Probatur falli, cum vituperat eos, qui « nos in lucem istam incapaces bonitatis, et plenos iniquitatis venire testantur. » Vere enim profitemur omnes homines in lucem istam plenos iniquitatis ex reatu primae praevaricationis venire: incapaces autem bonitatis, absit haereticus, ut artificiosius deciperet infirmos, junxit mendacio perfidiae veritatem catholicae professionis. Probatur falli, cum « jurare nos » dicit, « nullum ad justitia
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ studiis ꝓcedit ac meriti
tum fit illa caritas quȩ non
ꝓpinqͦs solũ aut ciuies. s ipsũ
genꝰ humanũ gremio suo co¬
nat᷑ amplecti. In qͣ una senten
tia qͦt & quantȩ sint. hlasphe¬
miȩ: facile catholicꝰ lector
animadu̾tit. Datet enĩ. qͥd
humane arbitrio libertatis
quid tribuat gr̾̃e sꝑiritali
qr aminrũ hoĩs per se sapien¬
tem fieri. ꝑ se dignitatẽ sc̃ĩ
& generosi amoris habere:
ꝑse huic amori uoluptatẽ
subicere carnis. ꝑ sese & inci¬
tare ad uirtutes & ordina¬
re appetitũ posse testatur.
in tantũ ut nunꝗͣ fines
transeat officii illius qͦ idẽ
amor excolendus est. Qui
ipsũ animũ suis studiis ae
meritis ad eã magnitudinẽ
ac pulchritudinẽ ꝓcedere
dicit: ut scĩ sp̃s sit dignul¬

Expanded text:
nem studiis procedit ac meritisnem studiis procedit ac meritistunc fit illa charitas, quae non propinquos solum aut cives, sed ipsum genus humanum gremio suo conatur atia quot et quantae sint blasphemiae facile catholicus lector animadvertit. Patet enim quid humanae arbitrio libertatis, quid tribuat gratiae spirituali, quia animum hominis per se sapientem fieri, per se dignitatem sancti et generosi amoris habere, per se huic amori voluptatem subjicere carnis, per sese et incitare ad virtutes, et ordinare appetitum posse testatur, in tantum ut nunquam fines transeat officii illius quo idem amor excolentibus est. Qui ipsum animum suis studiis ac meritis ad eam magnitudinem ac pulchritudinem procedere dicit, ut sancti Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbatione uicioꝵ ẽẽ ualemꝰ
iminunes: neq in bonis actu¬
um nr̃oꝵ gressib de naturałi
libertate. s de diuina debemꝰ
directione gaudere. Frustra
aũ iulianꝰ genitalem uult
exceptã uoluptatẽ. quȩ sola
ad amini nr̃i non moueat᷑
arbitriũ: quasi ñ rracundiȩ
uel supbiȩ. filargiriȩ. castri
margiȩ. cenodoxie. cetera ꝙ
huiꝰmodi rabies. multo labori¬
osius qͣ libidinis incentiua
deuincant᷑. quȩ & ante tem¬
pora pubertatis nr̃m animũ
ꝑturbatura adueniunt: et
edomita sepe. uł ꝑ naturam
cessante libidine. nichilominꝰ
ipsa nos impugnare non
cessant. Dicit adintoriũ sc̃i
sp̃s precedentib nr̃is studiis
ac meritis dari. atq ad hoe
dari. ut genꝰ humanũ artis
diligamꝰ. Qͦd ipsitis tierbis
ponere ꝑ ordine libuit. Cũ
gͥ inquit sapientis animus
qui uoluptatẽ subicit digni¬
tati amoris. & incitat & ordi¬
nat appetitũ. nunꝗͣ fines
tͣnsit officii. s ad eam magi¬
nitudinẽ atq pulcbritudi¬

Expanded text:
 valemus immunes; neque in omnibus actuum nostrorum gressibus, de naturae libertate, sed de divina debemus directione gaudere. Frustra autem Julianus, « genitalem » vult exceptam « voluptatem, quae sola ad animi nostri non moveatur arbitrium: » quasi non iracundiae, vel superbiae, philarmargiae, cenodoxiae, caeteraque hujusmodi rabies, multo laboriosius, quam libidinis incentiva devincantur. Quae et ante tempora pubertatis, nostrum animum perturbatura adveniunt, et edomita saepe, vel per naturam cessante libidine, nihilominus ipsa nos impugnare non cessant. Dicit adjutorium sancti Spiritus praecedentibus nostris studiis ac meritis dari, atque adhuc dari, ut genus humanum arctius diligamus. Quod ipsius verbis ponere per ordinem libuit. « Cum igitur, inquit, sapientis animus, qui voluptatem subjicit dignitati amoris, et incitat et ordinat appetitum, nunquam fines transit officii, sed ad eam magnitudinem atque pulchritudi
Abbreviated transcription (Latin):
subdiderit: qđ q idẽ amor
solo animi motu dispensan¬
te. id est nulla cłi gr̃ã actus
operũ quoq bonoꝵ ꝑfectio¬
nem liberam. & nulli obno¬
xiam ꝑturbationi posside¬
at. Quod quantũ a uero
distet: patenter qͥsq pru¬
dens intelligit. Quare eñ
tanta multitudo fideliũ
diligere querens conditorẽ
ex toto corde tota anima
mũ quisq ut se ipsũ. non
semꝑ hoc qđ̃ euꝑit. optineq⁊¬

Expanded text:
subdiderit, quodque idem amor, subdiderit, quodque idem amor, solo animi motu dispensante, id est, nulla Dei gratia actus, operum quoque bonorum perfectionem liberam, et nulli obnoxiam perturbationi possideat. Quod quantum a vero distet, patenter quisque prudens intelligit. Quare enim tanta multitudo fidelium diligere quaerens Conditorem, ex toto corde, tota anima, mum quemque ut se ipsum , non semper hoc q