comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nundus constat & ñ constat. in quo ipsa mutabilitas appar&. in quo sentiri & dinumerari possun
ipora . qui a rerũ mutationib fiunt tempora dum uariunt᷑ & uertunt᷑ species. quarũ materi.
prȩdicta ẽ terra uisibilis. Ideoq sp̃s doctor famulitui. cũ tẽ commemorat fecisse in principio
lũ & tertã. tac& de tẽporibus. silet de diebus. Nimirũ cnĩ cȩlũ caeli quod in principio fecis¬
i. creatura est aliqua intellectualis. quamquã nequaquam tibi trinitati coet̾na. particeps
tamen aet̾nitatis tuȩ ualde mutabilitatẽ suam pracdulcedine felicissimae contẽplationis
e cohib& & sine ullo lapsu ex quo facta ẽ in haerendo tibi. excedit omnẽ uo lubilem uicis¬
situdinẽ tẽporũ. Ista uero in formitas terrȩ inuisibilis & in cõposita. nec ipsa in dieb numera

Expanded text:
mundus constat et non constat, in quo ipsa mutabilitas apparet, in qua sentiri et dinumerari possunt mundus constat et non constat, in quo ipsa mutabilitas apparet, in qua sentiri et dinumerari possunt tempora, quia rerum mutationibus fiunt tempora, dum uariantur et uertuntur species, quarum materies praedicta est terra inuisibilis. Ideoque spiritus, doctor famuli tui, cum te conmemorat fecisse in principio caelum et terram, tacet de temporibus, silet de diebus. nimirum enim caelum caeli, quod in principio fecisti, creatura est aliqua intellectualis, quamquam nequaquam tibi, trinitati, coaeterna, particeps tamen aeternitatis tuae, ualde mutabilitatem suam prae dulcedine felicissimae contemplationis tuae cohibet et sine ullo lapsu ex quo facta est inhaerendo tibi excedit omnem uolubilem uicissitudinem temporum. ista uero informitas, terra inuisibilis et inconposita, nec ipsa in diebus numerata
Abbreviated transcription (Latin):
ppe nihil erat. qm̃ adhuc om̃ino informe erat. Iam tam̃ erat. qđ formari poterat. Tu
sne fecisti mundũ de materia in formi quã fecisti de nulla re. pene nullã rem. unde faceres magna quȩ
niram filii hominũ. Ualde enĩ hoc mirabile cęlũ corporeũ. quod firmamentum interaquã et
iã scđo die post conditionẽ lucis dixisti fiat. & sic est factum. Quod firmamentũ uoc asti
odũ. sed cȩlũ terrȩ huius & maris quȩ fecisti tertio die dando speciem uisibilem informi mate¬
÷ quã fecisti ante omnẽ diem. Iam enim feceras & cȩlũ ante omnẽ diem. sed cȩlũ cȩli huius.
qua in principio feceras caclũ & terrã. Terra autẽ ipsa quam feceras informis materies erat.
quia in uisibilis erat & in composita. & tenebrae suꝑ abyssum. de qua terra in uisibili & in¬
omposita. de qua informitate. de quo pene nihilo faceres haec omnia quib iste mutabilis

Expanded text:
prope nihil erat, quoniam adhuc omnino informe erat; iam tamen erat, quod formari poterat. tu prope nihil erat, quoniam adhuc omnino informe erat; iam tamen erat, quod formari poterat. tu ne, fecisti mundum de materia informi, quam fecisti de nulla re paene nullam rem, unde faceres magna, quae miramur filii hominum. ualde hoc mirabile caelum corporeum, quod firmamentum inter aquam et aquam secundo die post conditionem lucis dixisti: fiat, et sic est factum. quod firmamentum uocasti caelum, sed caelum terrae huius et maris, quae fecisti tertio die dando speciem uisibilem informi materiae, quam fecisti ante omnem diem. iam enim feceras et caelum ante omnem diem, sed caelum caeli huius, quia in principio feceras caelum et terram. terra autem ipsa, quam feceras, informis materies erat, quia inuisibilis erat et inconposita et tenebrae super abyssum: de qua terra inuisibili et inconposita, de qua informitate, de quo paene nihilo faceres haec omnia, quibus iste mutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
ȩquale unigenito tuo. ac ꝑ hoc & tibi: & nullomͦ iustũ eẽt ut ȩquale tibi eẽt. qđ de te ñ eet
Et aliud prȩt̃ tẽ ñ erat unde faceres ea ds̃. una trinitas. & trina unitas. Et ideo de nihilosi¬
magnũ cȩlũ & paruã terrã : duo quȩdã. Vnũ ꝓpetẽ. alterũ ꝓpenihil: unũ quo superoro
esses. alterũ quo inferius nihil eẽt. S ed illud cȩlũ cęli tibi dnẽ. terrã aut̃ quã dedisti fili
minũ cernendã atq tangendã ñ erat talis qualẽ nunc cernimus & tangimus. In uisibilis
enĩ erat & incõposita. & abyssus erat suꝑquã ñ erat lux: aut tenebrȩ erant suꝑ abyssũ. ius
magis quã in abysso. Ista quippe abyssus aquarũ iã uisibiliũ etiã in ꝓfundis suis hab
ciei suȩ lucẽ. utcũq sensibilẽ piscib & repentib in suo fundo animantib. Illud aut̃ to

Expanded text:
e: nam esset aequale Unigenito tuo, ac per hoc et tibi; et nullo modo justum esset, ut aequale tibi esset, quod de te non esset. e: nam esset aequale Unigenito tuo, ac per hoc et tibi; et nullo modo justum esset, ut aequale tibi esset, quod de te non esset. Et aliud praeter te non erat unde faceres ea, Deus una Trinitas, et trina Unitas: et ideo de nihilo faelum et terram, duo quaedam, unum prope te, alterum prope nihil, unum, quo superior tu esses, alterum, quo inferius nihil esset. Sed illud caelum caeli tibi, domine; terra autem, quam dedisti filiis hominum cernendam atque tangendam, non erat talis, qualem nunc cernimus et tangimus. inuisibilis enim erat et inconposita et abyssus erat, super quam non erat lux, aut tenebrae erant super abyssum, id est magis quam in abysso. ista quippe abyssus aquarum iam uisibilium etiam in profundis suis habet speciei suae lucem utcumque sensibilem piscibus et repentibus in suo fundo animantibus: illud autem totum
Abbreviated transcription (Latin):
me quoddã fieri suspicatus sũ. non ꝑ om̃ino nihil: ged nosse cupiebã ñ suspicari: Et si
tibi confiteat᷑ uox & stilus m̃s quic qͥd de ista questione enodasti mihi. quis legentiũ capere a¬
rabit Nec ideo tam̃ cessabit cor meũ dare tibi honorẽ & canticũ laudis. de his quȩ dui
ñ sufficit. Mutabilitas enĩ rerũ mutabiliũ capax ipsa ẽ formarũ om̃iũ. inquas mutant᷑ n
mutabiles. Et hȩc ꝗd ẽ: Nuqͥd animus: Nuquid corpus: Nũqͥd species animiuł corporis.
Si diciposset. nihil aliquid ẽ: & ñ ẽ hoc unde dicere : & tamen iã uteũq erat. ut species capera
istas uisibiles & cõpositas. Et unde utcũq erat. nisi eẽt abstẽ aquo st̃ om̃a in quantũ cũq sunt:
ed tanto ate longius. quanto dissimilius. Neq enĩ locis istã quȩ tũ dñe qui ñ es alibi aliud.a

Expanded text:
me quiddam fieri suspicatus sum, non per omnino nihil: sed nosse cupiebam, non suspicari —: et si me quiddam fieri suspicatus sum, non per omnino nihil: sed nosse cupiebam, non suspicari —: et si totum tibi confiteatur uox et stilus meus, quidquid de ista quaestione enodasti mihi, quis legentium capere durabit? nec ideo tamen cessabit cor meum tibi dare honorem et canticum laudis de his, quae dictare non sufficit. mutabilitas enim rerum mutabilium ipsa capax est formarum omnium, in quas mutantur res mutabiles. et haec quid est? numquid animus? numquid corpus? numquid species animi uel corporis? si dici posset: nihil aliquid et: est non est, hoc eam dicerem; et tamen iam utcumque erat, ut species caperet istas uisibiles et conpositas. Sed tanto a te longius, quanto dissimilius; neque enim locis. Itaque tu, Domine, qui non es alias aliud et
Abbreviated transcription (Latin):
men ñ audiens & ñ intelligens narrantib mihi eis qui ñ intelligerent eã cũ specieb in nume¬
ris & uariis cogitabã. & ideo ñ eã cogitabã: ꝑ ȩdas & horribiles formas ꝑturbatis ordinil
uebat animus. sed formas tamen & informe appellabã non qđ careret forma. sed qđ talẽ sa¬
beret. ut & si appareret in solitũ & in congruũ auersaret᷑ sensusms. & conturbaret᷑ infirmita
hominis. uerũ aut̃ illud qđ cogitabã ñ priuatione om̃is formȩ. sed cõparatione form
erat informe : et suadebat uera ratio ut om̃is formȩ qualescũq reliquias om̃ino detrahers
mens mea int̾rogare hinc spiritũ meũ plenũ imaginib: formatorũ corporũ. & eas ꝓ arbitro
mutantẽ atq uariantẽ. & intendi in ipsa corpora. eorũq mutabilitatẽ altius inspexii qua
nunt ẽẽ qđ fuerant. & incipiunt ẽẽ qđ ñ erant. eundẽq transitũ de forma informã ꝑ infor¬

Expanded text:
men audiens et non intelligens narrantibus mihi eis qui non intelligerent, eam cum speciebus innumeris et variis cogitabam et ideo non eam cogitabam: foedas et horribiles formas perturbatis ordinibus volvebat animus, sed formas tamen, et informe appellabam non quod careret forma, sed quod talem haberet, ut si appareret, insolitum et incongruum aversaretur sensus meus et conturbaretur infirmitas hominis; uerum autem illud quod cogitabam non priuatione omnis formae, sed conparatione formosiorum erat informe, et suadebat uera ratio, ut omnis formae qualescumque reliquias omnino detraherem, mens mea interrogare hinc spiritum meum plenum imaginibus formatorum corporum et eas pro arbitrio mutantem atque uariantem, et intendi in ipsa corpora eorumque mutabilitatem altius inspexi, qua desinunt esse quod fuerant et incipiunt esse quod non erant, eundemque transitum de forma in formam per infor
Abbreviated transcription (Latin):
suente qõd homine dĩ pascer& et ꝓpt̃ hoc pasceret: ꝑ coruum aut̃ dato pascebat᷑. Nec interior
helias sed exterior pascebatur. qui posset etiam talis cibi egestate corrũpi. Ideoq dic̃a qõ d¬
ũ ẽ coramtẽ dñe. cũ homine s idiotae atq in fideles quib: initiandis atq lucrandis necessaria

Expanded text:
sciente, quod hominem dei pasceret et propter hoc pasceret; per cornum autem dato pascebatur. nec interior sciente, quod hominem dei pasceret et propter hoc pasceret; per cornum autem dato pascebatur. nec interior Helias, sed pascebatur, qui posset etiam talis cibi egestate corrumpi. Ideoque dicam, quod uerum est coram te, domine, cum homines idiotae atque infideles, quibus initiandis atque lucrandis necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
ernere. Datũ c̃ resipsa quã dat qui imꝑtit᷑ hȩc necessaria ueluti ẽ nũmus. cibus. potus.
uestimentũ. tectũ. adiutoriũ: fructus autẽ bonĩ & recta uoluntas datoris ẽ. Non enĩ ait ma¬
gister bonus. qui susceperit ꝓphetã tantũ. sed addidit. in nomine ꝓphetȩ: neq ait tantũ qui
susceperit iustũ. sed addidit. in nomine iusti. Ita quippe ille mercedem ꝓphetȩ: iste mercedẽ
iusti accipi&. Nec solũ ait. qui calicẽ aquȩ frigidȩ potũ dederituni ex minimis meis. sed ad¬
it. tantũ in nomine discipuli: & sic adiunxit. Amendico uobis. non ꝑd& mercedẽ suam
dlatũ ẽ. suscipere ꝓphetã. su scipere iustũ. porrigere calicẽ aquae frigidȩ discipulo: fructus aut̃.
in nomine ꝓphetȩ in nomine iusti. in nomine discipuli hoc ficere. Fructu pascit᷑ helias auidua

Expanded text:
discernere. datum est res ipsa, quam dat, qui inpertitur haec necessaria, ueluti est nummus, cibus, potus, discernere. datum est res ipsa, quam dat, qui inpertitur haec necessaria, ueluti est nummus, cibus, potus, uestimentum, tectum, adiutorium. fructus autem bona et recta uoluntas datoris est. non enim ait magister bonus: qui susceperit prophetam tantum, sed addidit: in nomine prophetae; neque ait tantum: qui susceperit iustum, sed addidit: in nomine iusti; ita quippe ille mercedem prophetae, iste mercedem iusti accipiet. nec solum ait: qui calicem aquae frigidae potum dederit uni ex minimis meis, sed addidit: tantum in nomine discipuli, et sic adiunxit: amen dico uobis, non perdet mercedem suam. datum est suscipere prophetam, suscipere iustum, porrigere calicem aquae frigidae discipulo; fructus autem in nomine prophetae, in nomine iusti, in nomine discipuli hoc facere. fructu pascitur Helias a uidua
Abbreviated transcription (Latin):
nen inquit bene fecistis. cõmunicantes tribulationi meȩ. Hinc gaud&. & hinc pascit᷑. quia illi be
cerunt. ñ quia eius angustia relaxata ẽ qui dicit tibi. intribulatione dilatasti mihi. quia et
bundare & penuri am nouit intẽ. qui confortas eũ. Scitis eni inquit &iam uos philippenses. qm̃ in
principio eu angłii cũ ex macedonia sũ ꝓfectus. nulla mihi ȩccła cõmunicauit in rationedati & ac¬
epti. nisi uossoli quia & thesalonicã & semel & iterũ usib meis misistis. Adhȩe bona opera eos
ediisse nune gaudet. & repullulasse lȩtat᷑. tamquã reuirescente fertilitate agri. Numꝗͥd propt̃
suos quia dixit. usib meis misistis. num qd ꝓpterea gaud& : Nonꝓpterea. Et hoc unde scimus
quitꝰ dicens. Non quia quȩro datũ. sed requiro fructũ. Didicĩ ate dsm̃s. interdatũ & fructum

Expanded text:
men, inquit, bene fecistis communicantes tribulationi meae. hinc gaudet, hinc pascitur, quia illi bene men, inquit, bene fecistis communicantes tribulationi meae. hinc gaudet, hinc pascitur, quia illi bene fecerunt, non quia eius angustia relaxata est, qui dicit tibi: in tribulatione dilatasti mihi, quia et abundare et penuriam pati nouit in te, qui confortas eum. scitis enim, inquit, etiam uos, Filippenses, quoniam in principio euangelii, cum ex Macedonia sum profectus, nulla mihi ecclesia conmunicauit in ratione dati et accepti nisi uos soli, quia et Thessalonicam et semel et iterum usibus meis misistis. ad haec bona opera eos redisse nunc gaudet et repullulasse laetatur tamquam reuiuescente fertilitate agri. Numquid propter usus suos, quia dixit: usibus meis misistis, numquid propterea gaudet? non propterea. et hoc unde scimus? quoniam ipse sequitur dicens: non quia quaero datum, sed requiro fructum. didici a te, deus meus, inter datum et fructum
Abbreviated transcription (Latin):
epullulastis sapere ꝓme in quo sapiebatis. tediũ autẽ habuistis. Isti ergo diuturno tedio mareue¬
ant & quasi ex aruerant ab isto fructu boni operis. & gaud& eis quia repullularunt ñ sibi. quia
ndigentiȩ subuenerunt: Ideo secutus ait. Non qõd desit aliqͥđ dico. Ego enĩ didici in quib
i sufficiens ẽe. Scio & minus habere scio & abundare in om̃ibus. & in om̃ib imbutussũ. & siti
esurire. & abundare & penuriam pati: om̃a possũ in eo qui mẽ confortat. Vnde ergo gaudes
ipaule magne. unde gaudes. unde pasceris homo renouate in agnitionedĩ sedm imaginẽ eius qui
reauit tẽ : Et in anima uiua tanta continentia. & lingua uolatilis loquens mysteria. Talibus
pe animantib: ȩsca ista debet᷑. Quid ẽ quod tẽ pascit: lȩtitia. Quod sequit᷑ audiam Uerũta¬

Expanded text:
repullulastis sapere pro me, in quo sapiebatis; taedium autem habuistis. isti ergo diuturno taedio marcuerepullulastis sapere pro me, in quo sapiebatis; taedium autem habuistis. isti ergo diuturno taedio marcuerant et quasi exaruerant ab isto frnctu boni operis, et gaudet eis, quia repullularunt, non sibi, quia eius indigentiae subuenerunt. ideo secutus ait: non quod desit aliquid dico; ego enim didici, in quibus sum sufficiens: scio & humiliari, scio & abundare. Vbique & in omnibus institutus sum, & satiari & esurire, & abundare & penuriam pati. Omnia possum in eo qui me 0 Paule magne? unde gaudes, unde pasceris, homo renouate in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit te, et anima uiua tanta continentia et lingua uolatilis loquens mysteria? talibus quippe animantibus ista esca debetur. quid est, quod te pascit? laetitia. quod sequitur audiam: uerum ta
Abbreviated transcription (Latin):
uinorũ mysteriorũ. & ita eis debent᷑. tam quã hominib. Debent᷑ autẽ eis sicut animȩ uiuȩ.
prȩbentib se ad imitandũ in om̃ĩ continentia. Itẽ debent᷑ eis tam quã uolatilib ꝓpt̃ bene¬
tiones eorũ quȩ multiplicant᷑ suꝑ terrã. qm̃ in omnẽ terrã exit sonus eorũ. Pasc Antu
aut̃ his ȩscis qui lȩtant᷑ eis. nec illȩ laetant᷑ eis. quorũ ds̃ uenter ẽ. Neq enĩ & illis qui prȩ¬
bent ista. ea quȩdant fructus ẽ. Sed quo animodent. Itaq ille qui dõ seruieba
suo uentri. uideo plane unde gaudeat uideo : & congratulor ei ualde. Acceperat enĩ
pͥhilippensib quȩ pepastõditũ miserant: Sed tamenunde giudeat. uideo. Unde autẽ gaudet
nde pascit᷑. quia inueritate loquens. gauisus sũ inquit magnifice in dño. quia tandem aliquando

Expanded text:
diuinorum mysteriorum, et ita eis debentur tamquam hominibus. debentur autem eis sicut animae uiuae diuinorum mysteriorum, et ita eis debentur tamquam hominibus. debentur autem eis sicut animae uiuae praebentibus se ad imitandum in omni continentia. item debentur eis tamquam uolatilibus propter benedictiones eorum, quae multiplicantur super terram, quoniam in omnem terram exiit sonus eorum. Pascuntur autem his escis qui laetantur eis, nec illi laetantur eis, quorum deus uenter. neque enim et in illis, qui praebent ista, ea, quae dant, fructus est, sed quo animo dant. itaque ille, qui deo seruiebat, non suo uentri, uideo plane, unde gaudeat, uideo et congratulor ei ualde. acceperat enim a Filippensibus quae per Epafroditum miserant; sed tamen unde gaudeat, uideo. unde autem gaudet, inde pascitur, quia in ueritate loquens: gauisus sum, inquit, magnifice in domino, quia tandem aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ec nobissolis. sed & om̃ib auib cȩli & bestiis terrȩ atq serpentib : piscib aut̃ & cȩtis ma¬
nis non dedisti. Dic ebamus enĩ ex his fructib terrȩ significari & in allegoria figurari
era miscđiȩ quȩ huius uitȩ nec essitatib ex hibent᷑. ex terra fructifera : Talis t̾ra era
pius onesiphorus. cuius domui dedistimiscđiam. qui frequent̃ paulũ tuũ refrigerauit. et
catenã tius non erubuit. Hoc fecerunt fr̃s & tali fruge fructificauerunt. qui qđ ei deerat
ppleuerunt ex macedonia: Quomodo aut̃ dol& quȩdã lingna quȩ fructũ ei debictũ i
dederunt ubi ait. in prima mea defensione ntmo mihi affuit. sed om̃s me dereliquerunt.
non illis imputet᷑ : Ista enĩ debent᷑ eis qui mini strant doctrinã rationalẽ ꝑ intelligentia

Expanded text:
nec nobis solis sed et omnibus auibus caeli et bestiis terrae atque serpentibus; piscibus autem et coetis magnec nobis solis sed et omnibus auibus caeli et bestiis terrae atque serpentibus; piscibus autem et coetis magnis non dedisti haec. dicebamus enim eis terrae fructibus significari et in allegoria figurari opera misericordiae, quae huius uitae necessitatibus exhibentur ex terra fructifera. talis terra erat pius Onesiforus, cuius domui dedisti misericordiam, quia frequenter Paulum tuum refrigerauit et catenam eius non erubuit. hoc fecerunt et fratres et tali fruge fructificauerunt, qui quod ei deerat suppleuerunt ex Macedonia. quomodo autem dolet quaedam ligna, quae- fructum ei debitum non dederunt, ubi ait: in prima mea defensione nemo mihi affuit, - sed omnes me dereliquerunt: non illis inputetur. ista enim debentur eis, qui ministrant doctrinam rationalem per intellegentias
Abbreviated transcription (Latin):
dis enuntiare qđ uno modo intellectũ tenuerimus & multis modis intelligere qđ obscure uno
iodo enuntiatũ legeremus. Sic implent᷑ aquȩ maris. quȩ non mouent᷑ nisi uanis significati¬
nibus. sic & fȩtib humanis implet᷑ & terra. Cuius ariditas appar& instudio. & dominatur ei
tio. Uolo &iam dicere dñe ds̃ m̃s. qđ consequens tua scriptura cõmon&. & dicam. nec uerebo
Uera enĩ dicã tẽ mihi inspirante. qđ ex eis uerbis uoluisti ut dicerẽ. Neq enĩ alio prȩt̃ tẽ inspiran¬
te oredo mẽ uerũ dicere. cũ tũ sis ueritas. om̃is aut̃ homomendax. Et ideo qui loquit᷑ menda¬
ũ : de suo loquit᷑. Ego ut uerũ loquar de tẽ loquar. Ecce dedisti nobis in ȩscã om̃e fęnum sa¬
uum seminans semen qđ est suꝑ omnẽ terrã. & om̃e lignũ qđ hab& in sẽ fructũ seminis satuu.

Expanded text:
dis enuntiare, quod uno modo intellectum tenuerimus, et multis modis intellegere, quod obscure uno dis enuntiare, quod uno modo intellectum tenuerimus, et multis modis intellegere, quod obscure uno modo enuntiatum legerimus. sic implentur aquae maris, quae non monentur nisi uariis significatibus, sic et fetibus humanis impletur et terra, cuius ariditas apparet in studio, et dominatur ei ratio. Yolo etiam dicere, domine deus meus, quod me consequens tua scriptura conmonet7 et dicam nec uerebor. uera enim dicam te mihi inspirante, quod ex eis uerbis noluisti ut dicerem. neque enim alio praeter te inspirante credo me uerum dicere, cum tu sis ueritas, omnis autem homo mendax. et ideo qui loquitur mendacium, de suo loquitur. ergo ut uerum loquar, de tuo loquor. ecce dedisti nobis in escam omne faenum satiuum seminans semen, quod est super omnem terram, et omne lignum, quod habet in se fructum seminis satiui.
Abbreviated transcription (Latin):
ioperib miscđie pͣrȩsentẽ uitã. tam quã in herbis seminalib & lignis fruotiferis. & ins.¬
ritualib donis manifestatis ad utilitatẽ. sicut in luminarib cęli. & in affectib formatis
ad tẽperantiam: tamquã in anima uiua. In his om̃ib nanciscim multitudines & ubertates & in¬
rem̃ta. Sed qđ ita crescat & multiplicet᷑. ut una resmultis modis intelligat᷑ & enuntietur. & u
enuntiatio multis modis intelligat᷑. non inuenimus nisi insignis corporalit̃ editis. & reb intelligibi¬
ter excogitatis : signa corporalit̃ edita : generationis aquã ꝓpt̃ necessarias causas carnali
ꝓfunditatis . res autẽ intelligibilit̃ ex cogitatas generationẽ humanã ꝓpt̃ rationis fȩcundita¬
tẽ intelleximus. Et id eo credimus utriq horũ generi dictũ eẽ ate dnẽ. crescite & multiplica¬
uni. In hac enĩ benedictione concessã nobis atẽ facultatẽ ac potestatẽ accipio. & multis m¬

Expanded text:
ecundum praesentem uitam tamquam in herbis seminalibus et lignis fructiferis et in spiritalibus donis manifestatis ad utilitatem sicut in luminaribus caeli et in affectibus formatis ad temperantiam tamquam in anima uiua: in his omnibus nanciscimur multitudines et ubertates et incrementa; sed quod ita crescat et multiplicetur, ut una res multis modis enuntietur et una enuntiatio multis modis intellegatur, non inuenimus nisi in signis corporaliter editis et rebus intellegibiliter excogitatis. signa corporaliter edita generationes aquarum propter necessarias causas carnalis profunditatis, res autem intellegibiliter excogitatas generationes humanas propter rationis fecunditatem intelleximus. et ideo credidimus utrique horum generi dictum esse abs te, domine: crescite -et multiplicamini. in hac enim benedictione concessam nobis a te facultatem ac potestatem accipio et multis mo
Abbreviated transcription (Latin):
sitate dirimat᷑. Imꝓbatio quippe hereticorũ facit eminere qͥd eccła tua sentiat. & qđ habeat

Expanded text:
sitate dirimatur. inprobatio quippe haereticorum facit eminere, quid ecclesia tua sentiat et quid habeatsitate dirimatur. inprobatio quippe haereticorum facit eminere, quid ecclesia tua sentiat et quid habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ntq in ills litteris ulla fidei salus generi humano remaneret. Quia itaq uera scripta sunt.
totũ hominẽ in xp̃o agnoscebã. ñ tantũ corpus hominis. aut cũ corpore sine mente animũ: sed
ipsũ hominẽ ñ ꝑsona ueritatis sed magna quadã naturȩ humanȩ excellentia & ꝑfectiore
pirticipatione sapientiȩ p̃ferri cȩteris arbitrabar. Alipius aut̃ dm̃ carne indutũ ita putabat
predicari. Et qm bene ꝑsua sũ tenebat ea quȩ de illo memoriȩ mandata st̃. sine uitali & ratio¬
nali ereatura ñ fieri ad ipsã xp̃ianã fidẽ pigrius mouebat᷑. Sed postea hereticoꝵ a pollinaris¬
tarũ hunic errorẽ ẽe cognoscens : catholicȩ fidei colletatus & contẽperatus ẽ. Ego aut̃ aliqͣn¬
to posterius didicisse me fateor in eo qđ uerbũ caro factũ ẽ. quomͦ catholiea ueritas a fotini fal¬

Expanded text:
neque in illis litteris ulla fidei salus generi humano remaneret. quia itaque uera scripta sunt, neque in illis litteris ulla fidei salus generi humano remaneret. quia itaque uera scripta sunt, totum hominem in Christo agnoscebam, non corpus tantum hominis aut cum corpore sine mente animum, sed ipsum hominem, non persona ueritatis, sed magna quadam naturae humanae excellentia et perfectiore participatione sapientiae praeferri ceteris arbitrabar. Alypius autem deum carne indutum ita putabat eo praedicari. et quoniam bene persuasum tenebat ea, quae de illo memoriae mandata sunt, sine uitali et rationali creatura non fieri, ad ipsam Christianam fidem pigrius mouebatur. sed postea haereticorum Apollinaristarum hunc errorem esse cognoscens catholicae fidei conlaetatus et contemperatus est. ego autem aliquanto posterius didicisse me fateor, in eo quod uerbum caro factum est quomodo catholica ueritas a Fotini fal
Abbreviated transcription (Latin):
onnor talitate diuin a pnobis cura tantã auetoritatẽ magisteru meruisse uid ebat᷑. Quid aut̃
surum̃ti haberet. uerbũ caro factũ ẽ : ne suspicari quidẽ poterã. Tantũ cognouerã exhis quȩ
Aeillo scripta traderent᷑. quia m anducauit & bibit. dormiuit. ambulauit. exhilaratusẽ . con¬
trstatus ei sermocinatus ẽ.: ñ hȩsisse carnẽ illã uerbo tuo. nisi eũ anima & mente humana.
Nout hoc om̃is qui nouit in comutabilitatẽ uerbitui. quã ego iã nouerã quantũ poterã . nec om̃ino
ua inde dubitabã. Et eni nune mouere mẽbra corporis ꝑ uoluntatẽ nẽ ñ mouere. nẽ aliquo
asfcetu affici nẽ ñ affici. ñe ꝓferre ꝑsigna sapientes sententias nc̃ ẽẽ insilentio: ꝓpria st̃ mu¬
abilitatis animȩ & mentis. Quȩ si falsa de illo scripta eẽnt. etiã om̃a perielitarent᷑ m̃daci

Expanded text:
immortalitate diuina pro nobis cura tantam auctoritatem magisterii meruisse uidebatur. quid autem immortalitate diuina pro nobis cura tantam auctoritatem magisterii meruisse uidebatur. quid autem sacramenti haberet uerbum caro factum, ne suspicari quidem poteram. tantum cognoueram ex his, quae de illo scripta traderentur, quia manducauit et bibit, dormiuit, ambulauit, exhilaratus est, contristatus est, sermocinatus est, non haesisse carnem illam uerbo tuo nisi cum anima et mente humana. nouit hoc omnis,; qui nouit incommutabilitatem uerbi tui, quam ego iam noue- j ram, quantum poteram, nec omnino quicquam inde dubitabam. etenim nunc monere membra corporis per uoluntatem, nunc non mouere, nunc aliquo affectu affici, nunc non affici, nunc proferre per signa sapientes sententias, nunc esse in silentio propria sunt mutabilitatis animae et mentis. quae si falsa de illo scripta essent, etiam omnia periclitarentur mendacio
Abbreviated transcription (Latin):
possẽ & quȩ rebã uiã cõparandi roboris qđ eẽt idoneũ ad fruendũ tẽ. Nec inueniebã
ulis cr̃ mniscentẽ cartu. qm uerbũ caro factũ ẽ.: ut in fantiȩ nr̃e lactesceret sapientia tua ꝑ quem
asuastiomia. Non enĩ tenebã dñm meũ ium xp̃m. humilis humilẽ. nec cuius reima gistra cier
qes in fomitas nouerã. Uerbũ eni tuũ ȩt̃na ueritas superiorib ereaturȩ tuȩ partib suꝑemunens
os ederent᷑ longius sed potius infirmarent᷑ uidentes ante pedessuos infirmã diuintaterex paui¬
noipitione tunice pellicig nr̃ȩ. & lassi ꝓsternerent᷑ in eã illa aut̃ surgens leuar& eos. Ego uͦ aliud
petabã. tantũ q sentiebã de dño xp̃o meo. quantũ de excellentis sapientiȩ uiro. eui nulluis possit
ppuari. prȩsertĩ quia mirabilit᷑ natꝰ ex uirgine ad exẽplũ contẽpnendoꝵ tẽporaliũ ꝑ adipiscendã

Expanded text:
possem. Et quaerebam uiam conparandi roboris, quod esset idoneum ad fruendum te, nec inueniebam, possem. Et quaerebam uiam conparandi roboris, quod esset idoneum ad fruendum te, nec inueniebam, alidus eram, miscentem carni, quoniam uerbum caro factum est, ut infantiae nostrae lactesceret sapientia tua, per quam creasti omnia. non enim tenebam deum meum Iesum humilis humilem nec cuius rei magistra esset eius infirmitas noueram. uerbum enim tuum, aeterna ueritas, superioribus creaturae tuae partibus supereminens progrederentur longius, sed potius infirmarentur uidentes ante pedes suos infirmam diuinitatem ex participatione tunicae pelliciae nostrae et lassi prosternerentur in eam, illa autem surgens leuaret eos. Ego uero aliud putabam tantumque sentiebam de domino Christo meo, quantum de excellentis sapientiae uiro, cui nullus posset aequari, praesertim quia mirabiliter natus ex uirgine ad exemplum contemnendorum temporalium prae adipiscenda
Abbreviated transcription (Latin):
tim a corporib ad sentientẽ ꝑ corpus animã. atq inde ad eius interiorẽ uim cui sensus cos¬
poris exterior a nuntiaret quousq posst̃ bestiȩ atq inde rursus ad ratiocin antẽ po¬
tentiã ad quã refert᷑ adiudi candũ qđ sumit᷑ asensib: corporis. quȩ se quoq in mẽ c̃¬
ens mutabilẽ. erexit sẽ ad intelligentiã suã. & abduxit cogitationẽ a consuetudine
ibtrahens se contra dicentib turbis phantasmatũ. ut inueniret quo lumine asꝑgeri
cũ sine ulla dubitatione clamaret in cõmutabile p̃ferendũ eẽ mutabili. unde nossti
sũ in cõmutabile. qđ nisi aliquom nosset. nullomͦ illud mutabile certo prȩponeret
intellecta conspexi. sed aciem figere ñ ualui. & reꝑcussa infirmitate redditus solitis
ñ mecũ ferebã nisi amantẽ memoriã. & quasi olfacta desiderantẽ quȩ comedere no

Expanded text:
tim a corporibus ad sentientem per corpus animam atque inde ad eius interiorem uim, cui sensus cortim a corporibus ad sentientem per corpus animam atque inde ad eius interiorem uim, cui sensus corporis exteriora nuntiaret, et quousque possunt bestiae, atque inde rursus ad ratiocinantem potentiam, ad quam refertur indicandum quod sumitur a sensibus corporis; quae se quoque in me conperiens mutabilem erexit se ad intellegentiam suam et abduxit cogitationem a consuetudine, subtrahens se contradicentibus turbis phantasmatum, ut inueniret, quo lumine aspargeretur, cum sine ulla dubitatione clamaret inconmutabile praeferendum esse mutabili, unde nosset ipsum inconmutabile — quod nisi aliquo modo nosset, nullo modo illud mutabili certa praeponeret intellecta conspexi, sed aciem figere non eualui et repercussa infirmitate redditus solitis non mecum ferebam nisi amantem memoriam et quasi olefacta desiderantem, quae comedere nondum
Abbreviated transcription (Latin):
edõ detortȩ in infima uoluntatisꝑuersitatẽ. ꝓicientis intima sua & tumescentis foras. P
uo. moxq diripiebar abstẽ pondere meo. & ruebã in ista cũ gemitu. & pondus hoc consu¬
do carnalis. Sed mecũ erat memoria tui. neq ullomꝰ dubitabã ẽẽ cui cohȩrerẽ. sed nondũ ni¬
ẽẽ qui cohȩrerẽ. q̃m corpus qđ corrũpit᷑ aggrauat animã. & de primit terrena in habitatiob
ĩ multa cogitantẽ. Erãq certissimꝰ qđ in uisibilia tua a constitutione mundi ꝑ ea quȩ fac
st̃ intellecta conspiciunt᷑. sempit̃na quoq: uirtus & diuinitas tua. Quȩrens enĩ unde appn¬
barẽ pulchritudinẽ corporũ siue cȩlestiũ siue terrestriũ & ꝗd mͥ prȩsto ẽet integre di
tabilib iudicanti & dicenti. hoc ita cẽ deb&. illud ñ ita. hoc gͥ quȩrens unde iudicarẽ: inuc
erã in cõmutabilẽ & uerã ueritatis ȩt̾nitatẽ supra mentẽ meã cõmutabilẽ. atq ita gra¬

Expanded text:
eo, detortae in infima voluntatis perversitatem, projicientis intima sua , et tumescentis foras. CAtuo; moxque deripiebar abs te pondere meo, et ruebam in ista cum gemitu: et pondus hoc, consuetudo carnalis. Sed mecum erat memoria tui, neque ullo modo dubitabam esse cui cohaererem, sed nondum esse me qui cohaererem: quoniam corpus quod corrumpitsensum multa cogitantem, eramque certissimus, quod inuisibilia tua a constitutione mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque uirtus et diuinitas tua. quaerens enim, unde adprobarem pulchritudinem corporum siue caelestium siue terrestrium et quid mihi praesto esset integre de mutabilibus iudicanti et dicenti: "hoc ita esse debet, illud non ita", hoc ergo quaerens, unde iudicarem, cneram inconmutabilem et ueram ueritatis aeternitatem supra mentem meam conmutabilem. atque ita grada
Abbreviated transcription (Latin):
de foro ut quasi tandẽ iã ille cognosceret aquib: hȩc fierent. Verũ aut̃ uiderat homo sepe alipiũ in
domo cuiusdã senatoris ad quẽ salutandũ uentitabat. stitĩq cognitũ manu app̃hensa semouit atur¬
bis. & tanti mali causã quȩrens. qđ gestũ eẽt audiuit. Om̃sq tumultuantes qui aderant. & mina
frem̃tes iussit uenire secũ Et uenerunt ad domũ ullius adolesgentis. qui rem cõmiserat. Puer
erat ante hostiũ. & tã paruus erat ut nihil domino suo metuens cũ ficile posset totũ indicaret. cũ

Expanded text:
de foro, ut quasi tandem iam ille cognosceret, a quibus haec fierent. uerum autem uiderat homo saepe Alypium in domo cuiusdam senatoris, ad quem salutandum uentitabat, statimque cognitum manu adprehensa semouit a turbis et tanti mali causam quaerens, quid gestum esset, audiuit omnesque tumultuantes, qui aderant, et minaciter frementes iussit uenire secum. et uenerunt ad domum illius adulescentis, qui rem conmiserat. puer uero erat ante ostium et tam paruus erat, ut nihil exinde domino suo metuens facile posset totum indicare; cu
Abbreviated transcription (Latin):
na qđ memini : Andicturus sũ ad hoc inẽe obliuionẽ in memoria mea. ut ñ obliuiscar.: Utrũq
ibsurdissimũ ẽ. Qĩd illud tertiũ. quo paceto dicã imaginẽ obliuionis teneri memoria mea ñ ipsã
obliuionẽ cũ eã memini: quo pacto et hoe diẽa. quando quidẽ cũ in primit᷑ rei cuiusq imago in
iemoria. prius necesse ẽ ut ad sit resipsa. unde illa imago possit in primi: Sic enĩ cartaginis
memini. sie om̃iũ locorũ quib int̾fui. sic facies hominũ quas uidi et cȩterorũ sensuũ nuntiata.

Expanded text:
mea quod memini ? an dicturus sum ad hoc inesse obliuionem in memoria mea, ut non obliuiscar? utrumque mea quod memini ? an dicturus sum ad hoc inesse obliuionem in memoria mea, ut non obliuiscar? utrumque absurdissimum est. quid illud tertium? quo pacto dicam imaginem obliuionis teneri memoria mea, non ipsam obliuionem, cum eam memini? quo pacto et hoc dicam, quandoquidem cum inprimitur rei cuiusque imago in memoria, prius necesse est, ut adsit res ipsa, unde illa imago possit inprimi? sic enim Carthaginis memini, sic omnium locorum, quibus interfui, sic facies hominum, quas uidi, et ceterorum sensuum nuntiata
Abbreviated transcription (Latin):
Snea hoe intelligit᷑ ñ ꝑseipsã in eẽ memoriȩ cũ eã meminimus sed ꝑimaginẽ suã qua siꝑseipsa¬
osto tẽt obͥliuio. ñ ut meminissemus sed ut obliuiscerem efficeret : Et hoc quis tinde indagabit:
us cop̃hendet quomꝰ sit: Ego certe dñe laboro hie et laboro in meipso. faetus sũ m terra difficul¬
uts & sudoris nimi. Neq eni nc̃ scrutamꝰ plagas celi aut syderũ int̾ualla dimetim uł terrȩ li¬
bramnta quȩrimꝰ. Ego sũ qui memini. ego animus. ñ tã mirũ si amẽ longe ẽ quieqͥd ego ñ sũ. Quid
ut ꝓpinquius mẽ ipsom : Et ecce memoriȩ meȩ uis ñ cõp̃hendit᷑ ame cũ ipsũ mẽ ñ dicã prȩt̃ il
ud eñ dieturus sũ quando m certũ ẽ meminisse mẽ obliuionẽ : Andieturus sũ nẽẽ in mȩmoria

Expanded text:
an ex hoc intellegitur non se per ipsam inesse memorian ex hoc intellegitur non se per ipsam inesse memoristo esset obliuio, non ut meminissemus, sed ut obliuisceremur, efficeret? et hoc quis tandem indagabit? quis conprehendet, quomodo sit? Ego certe, domine, laboro hic et laboro in me ipso: factus sum mihi terra difficultatis et sudoris nimii. neque enim nunc scrutamur plagas caeli aut siderum interualla demetimur uel terrae libramenta quaerimus: ego sum, qui memini, ego animus. non ita mirum, si a me longe est quidquid ego non sum: quid autem propinquius me ipso mihi? et ecce memoriae meae uis non conprehenditur a me, cum ipsum me non dicam praeter illam. quid enim dicturus sum, quando mihi certum est meminisse me obliuionem? an dicturus sum non esse in memoria
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ imaginẽ suã sibi adẽ : ac ñ ꝑseipsã: Quid cũ obliuionẽ nomino. atq itide agnoseo
qđ nomino : Vnde agnoscerẽ. nisi meminissẽ : Non eundẽ sonũ nominis dico. sed rem
uã significat. Quã si oblitus eẽm. ꝗͥd ille ualeret sonus: agnoscere utiq ñ ualerẽ. Es¬
cũ memoriã memini. ꝑ seipsã sibi p̃sto ẽ ipsa memoria : cũ uͦ memini obliuionẽ . e
memoria presto ẽ et obliuio. Memoria quã meminerĩ. obliuio quã meminer
Sed qͥd ẽ obliuio. nisi priuatio memoriȩ : Quomodogͦ ad ẽ ut eã meminerim. quando
cũ ad ẽ meminisse t̃ possũ: At si qđ meminimus memoria retinemus. obliuion
nisi meminissemus. nequaquã possemus audito isto nomine. remquȩ illo significs¬
sino a gnoscere memoria retinet obliuio. Ad ẽ gͦ nc obliuis cam̃ quȩ cũ ad ẽ obliuis cimꝰ

Expanded text:
per imaginem suam sibi adest ac non per se ipsam? Quid, cum obliuionem nomino atque itidem agnosco per imaginem suam sibi adest ac non per se ipsam? Quid, cum obliuionem nomino atque itidem agnosco quod nomino, unde agnosco rem, nisi meminissem? non eundem sonum nominis dico, sed rem, quam significat; quam si oblitus essem, quid ille ualeret sonus, agnoscere utique non ualerem. cum memoriam memini, per se ipsam sibi praesto est ipsa memoria; cum uero memini obliuionem, et memoria praesto est et obliuio, memoria, ex qua meminerim, obliuio, quam meminerim. sed quid est obliuio nisi priuatio memoriae? quomodo ergo adest, ut eam meminerim, quando cum adest meminisse non possum? at si quod meminimus memoria retinemus, obliuionem autem nisi meminissemus, nequaquam possimus audito isto nomine rem, quae illo significatur, agnoscere, memoria retinetur obliuio. adest ergo, ne obliuiscamur, quae cum adest, obliuiscimur.
Abbreviated transcription (Latin):
no dolorẽ corporis. nec mͥ adẽ dũ nihil dolet. Nisi tam̃ ad eẽt imago eius in memoria
nea. nescirẽ qid dicerẽ. nec eũ indisputando auoluptate discernerẽ. Nomino salutẽci¬
poris cũ saluo sũ corpore : ad ẽ mͥ quide res ipsa. uerũ tam̃ nisi et imago eius in eẽt in me¬
noria mea. nullomͦ recordarer qđ huius nominis significaret sonus. Nec ȩgrotant
agnoscerent salute nominata qͥd eẽtdictũ. nisi eadẽ imago ui memoriȩ teneretus
quãuis ipsa res ab eẽta corpore. Nomin onumeros quib: numeramꝰ: en ad st̃ in memora
mea ñ imagines eorũ. sed ipsi. Nomino imaginẽ solis. et hȩc ad ẽ in memoria n
Neq enĩ imaginẽ imaginis eius. sed ipsã recolo. ipsa mͥ reminiscenti p̃sto ẽ. Nomino
nemoriã. & agnosco qđ nomino. Et ubi agnosco. nisi in ipsa memoria : Nũ et ips

Expanded text:
ino dolorem corporis, nec mihi adest, dum nihil dolet; nisi tamen adesset imago eius in memoria ino dolorem corporis, nec mihi adest, dum nihil dolet; nisi tamen adesset imago eius in memoria mea, nescirem quid dicerem, nec eum in disputando a uoluptate discernerem. nomino salutem corporis, cum saluus sum corpore; adest mihi res ipsa; uerum tamen nisi et imago eius esset in memoria mea, nullo modo recordarer, quid huius nominis significaret sonus, nec aegrotantes agnoscerent salute nominata, quid esset dictum, nisi eadem imago ui memoriae teneretur, quamuis ipsa res abesset a corpore. nomino numeros, quibus numeramus: en assunt in memoria mea non imagines eorum, sed ipsi. nomino imaginem solis, et haec adest in memoria mea; neque enim imaginem imaginis eius, sed ipsam recolo: ipsa mihi reminiscenti praesto est. nomino memoriam et agnosco quod nomino. et ubi agnosco nisi in ipsa memoria? num et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ista de memoria recordando ꝓferunt᷑. Cur igit᷑ in ore cogitationis ñ sentit᷑ adisputant
oc ẽ a reminiscente lȩtitiȩ dulcedo. uł a maritudo mestitiȩ : An in hoc dissimile ẽ. qđ
ñ undiq simile ẽ : quis enĩ talia uolens loqueret᷑. si quotiens tristitiã metũue nomi¬
n amus. totiens merere uł timere cogerem : Et tam̃ ñ ea loquerem. nisi in memor
ñ tantũ sonos nominũ scđm imagines imp̃ssas sensib: corporis. sed etiã rerũ ipsarum
otiones inueni remus quas nulla ianua carnis accepimus. sed ipse animus ꝑ experiem¬
am passionũ suarũ sentiens memoriȩ cõmendauit. aut ipsa sibi hȩc etiã ñ cõmendata ra¬
nuit. Sed utrũ ꝑ imagines annon. quis facile dixerit : Nomino quippe lapidẽ. nominosi¬
ẽ : cũ res ipsȩ ñ ad sunt sensib meis. in memoria sane mea p̃sto st̃ imagines earũ. Nom¬

Expanded text:
ista de memoria recordando proferuntur. cur igitur in ore cogitationis non sentitur a disputante, ista de memoria recordando proferuntur. cur igitur in ore cogitationis non sentitur a disputante, hoc est a reminiscente, laetitiae dulcedo uel amaritudo maestitiae? an in hoc dissimile est, quod non undique simile est? quis enim talia uolens loqueretur, si quotiens tristitiam metumue nominamus, totiens maerere uel timere cogeremur? et tamen non ea loqueremur, nisi in memoria nostra non tantum sonos nominum secundum imagines inpressas a sensibus corporis sed etiam rerum ipsarum notiones inueniremus, quas nulla ianua carnis accepimus, sed eas ipse animus per experientiam passionum suarum sentiens memoriae conmendauit aut ipsa sibi haec etiam non conmendata retinuit. Sed utrum per imagines an non, quis facile dixerit? nomino quippe lapidem, nomino solem, cum res ipsae non adsunt sensibus meis; in memoria sane mea praesto sunt imagines earum. nom
Abbreviated transcription (Latin):
oqđ in ẽ ei lȩtita. memoria uͦ ex eo qđ inẽ ei tristina tristis ñ ẽ: Nũ forte ñ ꝑtinet ada¬
mũ: Quis hoc dixerit: Nimirũ gͦ memoria quasi uenter ẽ animi. lȩcitia uͦ atq tristitu
quasi cibus dulcis et amarus. cũ memoriȩ cõmendant᷑. quasi traiecta in uentrẽ recono
Sed ecce de memoria ꝓfero. cũ dico quatuor eẽ ꝑturbationes animi. cupiditatẽ. lȩtitiã. meu
tristitiã : et quicqͥd de his disputare potero diuidendo singula ꝑspecies sui cuiusq gener
definiendo. Ibi inuenio ꝗd dicã. atq inde ꝓfero : nec tam̃ ulla eorũ ꝑturbatione ꝑ turbor
cũ eas reminiscendo cõmemoro. et antequã recolerent᷑ ame et retractarent᷑ ibi erant.
terea inde ꝑrecordationẽ potuere de ꝓͥmi. Forte gͦ sicut de uentre cibus ruminando. sic

Expanded text:
ei laetitia, memoria uero ex eo, quod inest ei tristitia, tristis non est? num forte non pertinet ad aei laetitia, memoria uero ex eo, quod inest ei tristitia, tristis non est? num forte non pertinet ad animum? quis hoc dixerit? nimirum ergo memoria quasi uenter est animi, laetitia uero atque tristitia quasi cibus dulcis et amarus: cum memoriae conmendantur, quasi traiecta in uentrem recondiSed ecce de memoria profero, cum dico quattuor esse perturbationes animi, cupiditatem, laetitiam, metum, tristitiam, et quidquid de his disputare potuero diuidendo singula per species sui cuiusque generis et definiendo, ibi inuenio quid dicam atque inde profero, nec tamen ulla earum perturbatione perturbor, cum eas reminiscendo conmemoro; et antequam recolerentur a me et retractarentur, ibi erant; propterea inde per recordationem potuere depromi. forte ergo sicut de uentre cibus ruminando, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ñ lȩtus et tristitiã meã prȩteritã recordor ñ tristis. Et me aliquando timuisse recolo sine
timore. et pristinȩ cupiditatis sine cupiditate sũ memor aliquando. Et econtrario tris¬
ã meã transactã lȩtus reminiscor. et tristis lȩtitiã. Qđ mirandũ ñ ẽde corpore
Aliud enĩ animus. aliud corpus. Itaq si prȩteritũ dolorẽ corporis gaudens memini. non ita
rũ ẽ. hic uͦ cũ animus sit etiã ipsa memoria. Nã & cũ m andamus aliꝗͥd ut memor
habeat᷑. dicimus: uide ut illud in animo habeas: et cũ obliuiscimͦ. dicimus. fuit in animo.
et elapsũ ẽanimo : ipsã memoriã uocantes animũ . Cũ gͦ ita sit: qid ẽ hoc. qđ cũ tristitius
meã prȩteritã lȩtus memini animus habet lȩtitiã. et memoria tristitiã. lȩtusq ẽ animusg¬

Expanded text:
non laetus et tristitiam meam praeteritam recordor non tristis et me aliquando timuisse recolo sine non laetus et tristitiam meam praeteritam recordor non tristis et me aliquando timuisse recolo sine timore et pristinae cupiditatis sine cupiditate sum memor. aliquando et e contrario tristitiam meam transactam laetus reminiscor et tristis laetitiam. quod mirandum non est de corpore: aliud enim animus, aliud corpus. itaque si praeteritum dolorem corporis gaudens memini, non ita mirum est. hic uero cum animus sit etiam ipsa memoria — nam et cum mandamus aliquid, ut memoriter habeatur, dicimus: "uide, ut illud in animo habeas", et cum obliuiscimur, dicimus: "non fuit in animo" et "elapsum est animo", ipsam memoriam uocantes animum — cum ergo ita sit, quid est hoc, quod cum tristitiam meam praeteritam laetus memini, animus habet laetitiam et memoria tristitiam laetusque est animus
Abbreviated transcription (Latin):
et quo quomꝰ ea didicerim. memoria teneo. Multa etiã quȩ aduersus hȩc falsissime dispu¬
tant᷑ audiui et memoria teneo. quȩ tam et si falsa st̃: tam̃ ea meminisse me ñ ẽ falsũ. e
discreuisse me int̃ illa uera & hȩc falsa quȩ contradicunt᷑. & hȩc memini. Alit̾q nc̃ uideo
discernere me ista. alit̃ aut̃ memini sȩpe me discreuisse. cũ ea sȩpe cogitarẽ. Ergo & intel¬
isse mẽ sepiusista memini. & qđ nunc discerno et intelligo. recondo inmemoria. ut
postea mẽ nune intellexisse meminerim. Ergo et meminisse me memini. sicut postea
hȩc reminisci nẽ potui.si recordabor. utiq ꝑuim memoriȩ recordabor. Affectiones
quoq animi mei eadẽ memoria continet. ñ illo modo quo eas habet ipse animus cũ patitꝰ
sed alio multũ diuerso. sicut sẽ se habet uis memoriȩ. Nã & lȩtatũ me fuisse reminise

Expanded text:
et quomodo ea didicerim memoria teneo. Multa etiam quae adversus haec falsissime dispuet quomodo ea didicerim memoria teneo. Multa etiam quae adversus haec falsissime disputantur audivi, et memoria teneo: quae tametsi falsa sunt, tamen ea meminisse me non est falsum; et discrevisse me inter illa vera et haec falsa quae contradicuntur, et hoc memini; aliterque nunc video discernere me ista, aliter autem memini saepe me discrevisse cum ea saepe cogitarem. Ergo et intellexisse me saepius ista memini; et quod nunc discerno et intelligo, recondo in memoria, ut postea me nunc intellexisse meminerim. Ergo et meminisse me memini; sicut posteahaec reminisci nunc potui, si recordabor, utique per uim memoriae recordabor. Affectiones quoque animi mei eadem memoria continet non eo modo, quo eas habet ipse animus, cum patitur eas, sed alio multum diuerso, sicut sese habet uis memoriae. nam et laetatum me fuisse reminiscor
Abbreviated transcription (Latin):
cogitari ꝓprie iã dicat᷑. Itẽ continet memoria numeroꝵ dim̃sionũq rationes et leges innu¬
ibiles. quarũ nullã corporis sensus imp̃ssit. quia nec ipsȩ coloratȩ st̃ aut sonant aut oler
aut gustatȩ aut contreete st̃. Audiui sonos uerboꝵ quib significant᷑ eũ de his disserit᷑. sed
lli alii. istȩ aut̃ aliȩ st̃. Nam illi alit̃ grece. alit̾ latine sonant: istȩ uͦ res nec grecȩ nec l¬
nȩ st̃. nec aliud eloquioꝵ genus: Uidi lineas fabrorũ uł etiã tenuissimas sicut filũ a raneȩ.
sed illȩ aliȩ st̃ : ñ st̃ imagines earũ quas mͥnuntiauit carnis oculus. Nouit eas quisquis sine ulla
cogitatione qualiscũq cordis intus agnouit eas. Sensi etiã numeros om̃ib corporis sensibus
quos numeramus. sed illi alii st̃ quib: numeramus. sed imagines istorũ st̃. & ideo ualde sunt.

Expanded text:
cogitari proprie iam dicatur. Item continet memoria numerorum dimensionumque rationes et leges innucogitari proprie iam dicatur. Item continet memoria numerorum dimensionumque rationes et leges innumerabiles, quarum nullam corporis sensus inpressit, quia nec ipsae coloratae sunt aut sonant aut olent aut gustatae aut contrectatae sunt. audiui sonos uerborum, quibus significantur, cum de his disseritur, sed illi alii, istae autem aliae sunt. nam illi aliter graece, aliter latine sonant, istae uero nec graecae nec latinae sunt nec aliud eloquiorum genus. uidi lineas fabrorum uel etiam tenuissimas, sicut filum araneae; sed illae aliae sunt, non sunt imagines earum, quas mihi nuntiauit carnis oculus: nouit eas quisquis sine ulla cogitatione qualiscumque corporis intus agnouit eas. sensi etiam numeros omnibus corporis sensibus, quos numeramus; sed illi alii sunt, quibus numeramus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
lgere atq añĩ aduertendo curare. ut tamquã ad manũ posita in ipsa memoria. ubisparsa prius
et negleeta latitabant. iã familio̾ri intentione facile occurrant. Et quã multa huius modi ges¬
at memoria mea quȩ iã inuenta st̃ et sicut dixi quasi ad manũ posita. quȩ et didicisse et nosse
dicimꝰ : Quȩ si modestis tẽporũ int̾uallis recolere desiuero : ita rursus demergunt᷑ et quasi in
emotiora penitralia dilabunt᷑. ut denuo uelut noua excogitanda sint in idem iterũ: neq ei
cala eorũ regio. et cogenda rursus ut sciri possint. id ÷ uelut ex quadã disꝑsione colligenda.
unde dictũ ẽ cogitare. Nam cogo et cogito. sic ẽ ut ago et actito. facio et factito. Uerũ tamen
sibianimus hoc uerbũ ꝓprie uendicauit. ut ñ qđ alibi. sed qđ in animo colligit᷑ id ÷ cogit᷑.

Expanded text:
lligere atque animaduertendo curare, ut tamquam ad manum posita in ipsa memoria, ubi sparsa prius lligere atque animaduertendo curare, ut tamquam ad manum posita in ipsa memoria, ubi sparsa prius et neglecta latitabant, iam familiari intentioni facile occurrant. et quam multa huius modi gestat memoria mea, quae iam inuenta sunt et, sicut dixi, quasi ad manum posita, quae didicisse et nosse dicimur. quae si modestis temporum interuallis recolere desiuero, ita rui sus demerguntur et quasi in remotiora penetralia dilabuntur, ut denuo uelut noua excogitanda sint indidem iterum — neque enim est alia regio eorum — et cogenda rursus, ut sciri possint, id est uelut ex quadam dispersione colligenda, unde dictum est cogitare. nam cogo et cogito sic est, ut ago et agito, facio et factito. uerum tamen sibi animus hoc uerbum proprie uindicauit, ut non quod alibi, sed quod in animo colligitur, id est cogitur,