comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ingua. et quamuis magnus sit. tactor or¬
gam sp̃s sc̃s est: tamen ꝑ angustias sp̃s hu¬
mani. syllabas sonat: sed cogitationes ge-¬
rerat. Explicare ergo ꝑ banc linguam
iolens. quid ait: Magnus dñs et laucla¬
bilis nimis. Die. dic. quantum laudabi.¬
est in quit suꝑ om̃s deos. Quare dixisti
suꝑ om̃s deos: Quia om̃s dii gentium
demonia. Et ipsa est tota laus illius qui
lauclabilis est nimis: quia suꝑat om̃s deos
gentium qui sunt demonia: Ex pecta
et audi quid sequitur. ¶ñs autem cȩ¬
los fecit. Iam ergo non suꝑ demonia so¬
lum: sed suꝑ om̃s cęlos quos fecit. Si di¬
ceret suꝑ om̃s cleos. quoniam om̃s dii
gentium demonia. et ibi tantum modo
remaneret laudatio dñi: minus dixe¬
rat quam nos solemus de xp̃o cogitare.
Cum autem dixit. dñs autem cęlos fecit:
uidete quid sit inter cęlos et demonia:
et uidete quid intersit inter ipsos cęlos.
et illum qui fecit cęlos. Ecce quantum

Expanded text:
lingua, et quamvis magnus sit tactor orlingua, et quamvis magnus sit tactor organi Spiritus sanctus, tamen per angustias spiritus humani syllabas sonat, sed cogitationes generat: explicare ergo per hanc linguam volens, quid ait? «Magnus Dominus et laudabilis nimis.» Dic, dic, quantum laudabil» inquit, «super omnes deos.» Quare dixisti, «super omnes deos? Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Et ipsa est tota laus illius qui laudabilis est nimis, quia superat omnes deos Gentium, qui sunt daemonia? Exspecta, et audi quod sequitur: «Dominus autem coelos fecit.» Jam ergo non super daemonia solum, sed super omnes coelos quos fecit. Si diceret, «Super omnes deos, quoniam omnes dii Gentium daemonia,» et ibi tantummodo remaneret laudatio Domini, minus dixerat quam nos solemus de Christo cogitare: cum autem dixit, «Dominus autem coelos fecit;» videte quid intersit inter coelos et daemonia; et videte quid intersit inter ipsos coelos et illum qui fecit coelos; ecce quantum
Abbreviated transcription (Latin):
immolabant. et ꝓpterea tota terra siluosa
remanserat: annuntiatur iste magnus
et laudabilis numis. Et quomodo ostendt̾¬
magnitudo eius: Ut eradicet illas suꝑ¬
stitiones sub quibus captiuus ppłs tenhat᷑.
quem relimere aduenit terribilis suꝑ om̃s
qos. Et quasi diceretur illi. quare dixisti
suꝑ oñis deos. sunt enim lii: sequitur et di
Quia om̃s clii gentium demonia.
Iitencsat caritas ur̃a. Magnum aliquid cli¬
cebat paulo ante. magnus dñs: et tanꝗͣ
deficiens in laucle ipsius addidit et laucda¬
bilis nimis. Nonne hoc dixeram. quia di-¬
misit tibi cogitare. quod non poterat ipse
uerbis explicare : Explicans autem ipse
Cum enim clixisset terribilis suꝑ om̃s deos:
sibiunxit. quoniam om̃s dii gentium de¬
monia. Non est magnum esse suꝑ demo.¬
ma. Et tu si uolueris eris: secl si in illum
credideris. Itane ipsa est illa magnitudo
laucdis. magnus dñs et laudabilis nimis:
Uolens enim explicare ut poterat humana

Expanded text:
immolabant, et propterea tota terra silvosa immolabant, et propterea tota terra silvosa remanserat; annuntiatur iste «magnus et laudabilis nimis.magnitudo ejus, ut eradicet illas superstitiones, sub quibus captivus populus tenebatur, quem redimere advenit «terribilis super omnes deos?» Et quasi diceretur illi, Quare dixisti, «super omnes deos?» sunt enim dii? sequitur et dicit, «Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Intendat Charitas vestra. Magnum aliquid dicebat paulo ante, «Magnus Dominus;» et tanquam deficiens in laudi ipsius, «et laudabilis nimis.» Nonne hoc dixeram, quia dimisit tibi cogitare quod non poterat ipse verbis explicare? Explicans autem ipse Cum enim dixisset, «Terribilis super omnes deos;» subjunxit, «Quoniam omnes dii Gentium daemonia.» Non est magnum, esse super daemonia: et tu; si volueris, eris; sed si in illum credideris. Itane ipsa est illa magnitudo laudis, «Magnus Dominus et laudabilis nimis?» Volens enim explicare, ut poterat humana
Abbreviated transcription (Latin):
totus orbis: Quid nisi om̃s gentes: I uld
ingrati sunt precio suo. aut multĩsupb
sunt qui clicunt:i aut illud tam pariũ
esse ut solos a fros emerit: aut se cam nug¬
nos esse ꝓ quibus solis illud sit cdatum.
Non ergo exultent: non suꝑbiant: ꝓtoto
dedit. qui tantum declit. Nouit quia
emerit: quia nouit quanti emerit. Inde
quia redempti sumus: post captiuitatem
edificatur domus. Et qui sunt qui nos ti¬
nebant in captiuitate: Quia illi quibus
dicitur anniuitiate extirpatores siluȩ sunit.
ut extirpent siluam: liberent de captiu¬
tate terram: instrue̾nt. eclificent: ad an¬
nuntiandum magnitudinem domus dñ.
Unde silua demonum extirpaturs nisi
predicetur ille qui suꝑ om̃s est: Ergo om̃s
gentes demonia habebant deos. Quos di¬
cebant deos. demonia erant: apło dicente
aꝑtius. Quoniam quȩ immolant getes
demoniis immolant: et non dõ. Quia gͦ
idõ erant in captiuitate quia demonis

Expanded text:
totus orbis? quid, nisi omnes gentes? Valde totus orbis? quid, nisi omnes gentes? Valde ingrati sunt pretio suo, aut multum superbi sunt, qui dicunt, aut illud tam parvum esse, ut solos Afros emerit; aut se tam magnos esse, pro quibus solis illud sit datum. Non ergo exsultent, non superbiant: pro toto dedit, quantum dedit. Novit quid emerit, quia novit quanti emerit. Inde quia redempti sumus post captivitatem aedificatur domus. Et qui sunt qui nos tenebant in captivitate? Quia illi quibus dicitur, «Annuntiate,» exstirpatores silvae sunt: ut exstirpent silvam, liberent de captivitate terram, et struant, aedificent, annuntiando magnitudinem domus Domini. Unde silva daemonum exstirpatur, nisi praedicetur ille qui super omnes est? Ergo omnes gentes daemonia habebant deos: quos dicebant deos, daemonia erant, Apostolo dicente apertius, «Quoniam quae immolant gentes, daemoniis immolant, et non Deo» . Quia ergo ideo erant in captivitate, quia daemoniis
Abbreviated transcription (Latin):
Locus ille siluosus est. unde dictum est
hesterno die: inuenimus eam in campis
siluȩ. Domum enim ipsam querebat: cũ
diceret in campis siluȩ. Et unde siluosus
est locus ille: Simulachra colebant ho¬
mines. Noni mirum: quia porcos pascebãt.
filius enim erat ille qui dimisit patrem.
et om̃ia sua consumꝑsit in meretricibꝰ
uiuens ꝓdige: pascebat porcos. id est
colebat demonia. Et ipsa suꝑstitione
gentilium: silua facta erat om̃is cerra.
Sed extirpat siluam qui edificat do¬
mum: et ꝓpterea dictum est cum domꝰ
edificaretur. post captiuitatem. Tene¬
bantur enim homines captiui sub clia-¬
bolo. et lemorubus seriuebant: sed ix¬
dempti sunt a captiuitate. Uendete ep
tueriuit. sed redimere non potuerint.
Uenit redemptor et decdit precusnusi s
sanguinem suum: emit orbem terraru
Queritis quid emeritr. uidete quid adee¬
rit: et inuenite quid emerit. Sangusas
precium est. Tanti quid ualet: Qud ns

Expanded text:
locus ipse silvosus est, unde dictum est locus ipse silvosus est, unde dictum est hesterno die, «Invenimus eam in campis silvae». Domum enim ipsam quaerebat, cum diceret, «In campis silvae.» Et unde silvosus est locus ille? Simulacra colebant homines: non mirum quia porcos pascebant. Filius enim ille erat qui dimisit patrem, et omnia sua consumpsit in meretricibus, vivens prodige; pascebat porcos , id est, colebat daemonia: et ipsa superstitione Gentilium, silva facta erat omnis terra. Sed exstirpat silvam qui aedificat domum; et propterea dictum est, «Cum domus aedificaretur post captivitatem.» Tenebantur enim homines captivi sub diabolo, et daemonibus serviebant; sed redempti sunt a captivitate. Vendere se potuerunt, sed redimere non potuerunt. Venit Redemptor, et dedit pretium; fudit sanguinem suum, emit orbem terrarum. Quaeritis quid emerit? Videte quid dederit, et invenite quid emerit. Sanguis Christi, pretium est. Tanti quid valet? Quid, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
piat tanquam dicens: quod sonare non
possum tu cogita: et cum ea cogitaueris
paruum erit. Quod cogitatio nullius¬
explicat ⁊ lingua aliruius explicate᷑
Magnus dñs et laudabilis nimis. Ipse
laudetur. ⁊ ipse predicetur: eius gła nun¬
tieturii et ȩdificetur domust Serribi¬
lis est suꝑ om̃s deos. Sunt enimꝰ dii: su¬
ꝑ quos sit terribilis ille. Uidebimus quos
dicat: et uidebimus quare dicat: uite¬
ru ante quam dicat. Rm̃i aduertite.
Ille qui quasi territus uidetur inter
homines: terribilis est suꝑ om̃s deos. Nun¬
quid non fremuerunt gentes: Nunquid
non ppłi meditati sunt mania. aduersus
dñm. et aduersus xp̃m̃ eius: Nunquid
illi tauri pingues non circumdederunt
eum: Nunquid non leo rugiens fremuit
suꝑ illum. et intrans in corde seuientiũ
exclamauit. crucifige. crucifige: quasi
ille isto fremitu terrreretur qui terribi¬
lis est. non suꝑ om̃s homines. sel suꝑ om̃s
deos: Ubi enim uult edificare domum:

Expanded text:
piat: tanquam dicens, Quod sonare non piat: tanquam dicens, Quod sonare non possum, tu cogita; et cum cogitaveris, parum erit. Quod cogitatio nulliusexplicat, lingua alicujus explicat? «Magnus Dominus et laudabilis nimis.» Ipse laudetur, ipse praedicetur, ejus gloria nuntietur, et aedificatur domus. 5. «Terribilis est super omnes deos.» Sunt enim dii super quos sit terribilis ille? Videamus quos dicat, et videbimus quare dicat. Interim antequam dicat, charissimi, advertite. Ille qui quasi territus videtur inter homines, «terribilis est super omnes deos.» Numquid non fremuerunt gentes? numquid non populi meditati sunt inania adversus Dominum et adversus Christum ejus ? Numquid illi tauri pingues non circumdederunt eum? numquid non leo ille rugiens fremuit super illum , et intrans in corda saevientium exclamavit, «Crucifige, crucifige» ; quasi ille isto fremitu terreretur qui «terribilis est,» non super omnes homines, sed «super omnes deos?» Ubi enim vult aedificare domum,
Abbreviated transcription (Latin):
hostia ꝓ illo oblata est: quia creuit. Pos¬
tremo nostis quia expalmatus est: con-¬
sputus.⁊ spinis coronatus. crucifixus est:
mortuus est. lancea ꝑcussus est. Nostis qr
hec oñna passus est: magnus est et lauda-¬
bilis nimis. Nolite contempnere parũ:
intel ligite magnum. Paruus factus est.
quia parui eratis: intelligatur magnusa
et in illo magni eritis. Sic enim ȩdificat᷑
domus: sic eriguntur moles in ipsa clomo.
Crescant lapides qui dicuntur edificium:
crescite ergo intelligite xp̃m magnum.
Et paruus magnus est: magnus nuis.
finiuit uerba: uolebat dicere quantum
magnus. Et si tota die diceret magnus:
quid magnum diceret: Tota die dicens
magnus finiret aliquando: quia finitur
dies. Magnitudo illius ante diesi ultra
dies: sine die. Ergo quid diceret. quomã
magnus dñs et laudabilis nimisc Quid
enim cliccura est lingua parua. ad lau¬
dandum magnum: Dicendo nimis emi¬
sit uocem: et cdedit cogitationi quod sa¬

Expanded text:
hostia pro illo oblata est, quia crevit; poshostia pro illo oblata est, quia crevit; postremo nostis quia expalmatus est, consputus, spinis coronatus, crucifixus est, mortuus est, lancea percussus est; nostis quia haec omnia passus est: «Magnus» est «et laudabilis nimis.» Nolite contemnere parvum, intelligite magnum. Parvus factus est, quia parvi eratis; intelligatur magnus, et in illo magni eritis. Sic enim aedificatur domus, sic eriguntur moles in ipsa domo: crescunt lapides qui ducuntur ad aedificium. Crescite ergo, intelligite Christum magnum: et parvus magnus est, magnus nimis. Finivit verba: volebat dicere quantum magnus; etsi tota die diceret, Magnus, magnus, quid diceret? Tota die dicens, Magnus finiret aliquando; quia finitur dies: magnitudo illius ante dies, ultra dies, sine die. Ergo quid diceret? «Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis.» Quid enim dictura est lingua parva ad laudandum magnum? Dicendo, «nimis,» emisit vocem, et dedit cogitationi quod sa
Abbreviated transcription (Latin):
pianuam intrat humilis est: qui ꝑ aliam
partem ascendit. suꝑbus est. Ileo illum di¬
int intrare: illum dixit ascencdere. Secl
ile intrando recipitur: ille ascendendo pre.¬
cipitatur. Annuntiate in gentibus glam
cius. Quid̃ est in gentibus: forte gentes
nominantur et paucȩ: et aclhuc habet
quod dicat illa pars quȩ erexit parietem
dealbatum. Quare non gentes sunt getulia:
numidias mauritania÷ birantium: Prouin¬
tiȩ gentes sunt. Auferat sermonem hypochri¬
si parieti dealbato: sermone edificans do¬
mum toto orbe terrarum. Parum est quod
cdxit: annuntiate in gentibus głam eius.
Ne aliquas gentes exceptas putares: seqͥt̾
et dixit. In om̃ibus ppłis mirabilia eius:¬
quoniam magnus ln̾s et laudabilis ni.
dabilis nimis: Nostis certe quia homo ap¬
paruit:i nostis certe quia in utero feminȩ
conceptus est. nostis quia ex utero natus
est: nostis quia lactatus est. quia manibꝰ.
portatus est: quia circumcisus est. quia

Expanded text:
per januam intrat, humilis est; qui per aliam per januam intrat, humilis est; qui per aliam partem ascendit, superbus est: ideo illum dixit intrare, illum ascendere. Sed ille intrando recipitur; ille ascendendo praecipitatur. «Annuntiate in gentibus gloriam ejus.» Quid est, «in gentibus?» Forte gentes nominantur et paucae; et adhuc habet quod dicat illa pars quae erexit parietem dealbatum: Quare non gentes sunt Getulia, Numidia, Mauritania, Byzacium? Provinciae gentes sunt. Auferat sermonem hypocrisi parieti dealbato, sermo Dei, aedificans domum toto orbe terrarum. Parum est quod dixit, «Annuntiate» «in gentibus gloriam ejus;» ne aliquas gentes exceptas putares, sequitur et dicit, «In omnibus populis mirabilia ejusQuoniam magnus Dominus et laudabilis nimimagnus et laudabilis nimis?» Nostis certe quia homo apparuit; nostis certe quia in utero feminae conceptus est, nostis quia ex utero natus est, nostis quia lactatus est, quia manibus portatus est, quia circumcisus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
foris lucet: intus lutum est. Quod diq¬
rus sum. iam dictum est: sed quia eo sp̃n
dictum est. quem nobis quoꝙ dñs mꝑ:¬
tire dignatus est. nos illud diximus. ẽ
quequid moclo eodem spĩi dicimus. illi di¬
serunt qui fuerunt ante nos. Non est ergo
pretermittendum: et dicendum est. quia do¬
no dĩ est cliccum. Quiclam cle isto pariete eũ¬
aceret. diealbato hoc ait. Quomocdo in pariete
non coniuncto aliis parietibus. sed singulari.¬
se erecto. si ostium facias. quisquis intraue.¬
it foris est: sic in illa parte quȩ noluit can¬
care cum domo canticum nouumt sed par¬
tm uoluit struere: et hoc dealbatum. non
sudatum. Quid ualet quia habet ianuam:
Si intraueris: foris inueniris. Quia enim
ꝑsi non ꝑ ianuam introierunt. et ianua
psorum non intromittit. dñs enim dicit
ego sum ianua. ꝑ me intratur qui sunt qui
intrant ꝑ ianuam: Qui głam clñi querunt:
non suam. Qui intrant ꝑ ianuam: Qui faci.

Expanded text:
Foris lucet, intus lutum est. Quod dictForis lucet, intus lutum est. Quod dicturus sum, jam dictum est, sed quia eo spiritu dictum est, quem nobis quoque Dominus impertire dignatus est, nos illud diximus; et quidquid modo eodem Spiritu dicimus, illi dixerunt qui fuerumt ante nos. Non est ergo praetermittendum, sed dicendum est, quia dono Dei dictum est. Quidam de isto pariete dealbato cum diceret, hoc ait: «Quomodo in pariete non conjuncto aliis parietibus, sed singulariter erecto, si ostium facias, quisquis intraverit foris est; sic in illa parte quae noluit cantare cum domo canticum novum, sed parietem voluit struere, et hunc dealbatum, non solidatum quid valet quod habet januam? Si intraveris, foris inveniris.» Quia enim ipsi non per januam introierunt, et janua ipsorum non intromittit. Dominus enim dicit: «Ego sum janua; per me intratur.» Qui sunt qui intrant per januam? Qui gloriam Domini quaerunt, non suam. Qui intrant per januam? Qui faciun
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiate de die in diem salutare eusl
die in diem predicetur: de che in dien
quit ȩdificetur. Crescat inquit cis̃ dens
mea. Et quasi diceretur ab oꝑarii. U
uibes ȩdificari domum: Ubi uis crescere
domum tuam: Elige nobis aliquem locumn
equalem: aliquem locum spatiosum: stͥ
amplam domum ius ȩdificari. Uoi usit
bene niuitiemus de clie in diem: Ostenait
locum. Annuntiate ingentibus glan uꝰ¬
Gtam ĩnquit eius annuntiate in gentibus
głam eius non głam ur̃am. Q struetores.
głam eius bene nuntiate in gentibus. Si
głam ur̃am annuntiare uolueritis: cacdeas.
Si eius: edificabimini cum ȩlificatis. &o
qui głam suam annuntiare uoluerunt.
noluerunt esse in ista domo: et ꝓpterea non
cantant canticum nouum cum om̃i term.
Non enim comimunicant uniuerso oibiter.¬
rarum: et ideo non sunt eclificantes in do.¬
mo: sed parietem dealbatum erexerunt.
Quanta minatur ds parieti dealbato.
unde dicit parieti dealbato. Quidest de.
albatus: nisi hypochrisis. id est simulatiol

Expanded text:
nuntiate de die in diem salutare ejus.» De die in diem praedicetur; de die in diem, inquit, aedificetur; crescat, inquit Deus, domus mea. Et quasi diceretur ab operariis, Ubi jubes aedificari? ubi vis crescere domum tuam? Elige nobis aliquem locum aequalem, aliquem locum spatiosum, si tibi amplam domum vis aedificari. Ubi jubes ut bene nuntiemus de die in diem? Ostendit locum: «Annuntiate in gentibus gle in gentibus:» gloriam ejus, non gloriam vestram. O structores, gloriam ejus bene nuntiate in gentibus. Si gloriam vestram annuntiare volueritis, cadetis; si ejus aedificabimini, cum aedificatis. Ideo qui gloriam suam annuntiare voluerunt, noluerunt esse in ista domo; et propterea non cantant canticum novum cum omni terra. Non enim communicant universo orbi terrarum: et ideo non sunt aedificantes in domo, sed parietem dealbatum erexerunt. Quanta minatur Deus parieti dealbato? unde maledicit parieti dealbato? Quid est paries dealbatus, nisi hypocrisis, id est simulatio?
Abbreviated transcription (Latin):
crucem in fronte fixit: et głantur de illa:
quia ibi est salus eorum. Hoc agiturs sic
crescit domus: sic ȩdificatur. Et ut noueri.¬
tis sequentia psalii.: audite. Uitset qi¬
tes: et fabricantes domum. Cantate qo
cantieum nouum. cantate chño oñstos¬

Expanded text:
crucem in fronte fixit; et gloriantur de illa, crucem in fronte fixit; et gloriantur de illa, quia ibi est salus eorum. Hoc agitur, sic crescit domus, sic aedificatur: et ut noveritis, sequentia Psalmi audite; videte operantes et fabricantes domum. «Cantate Domino canticum novum, cantate Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ces ustȩ agunt: hoc lectiones: hoc predicatio
euglii: toto orbe terrarum adhuc ȩdificat᷑.
Creuit multum domus hȩc. et multas gen¬
tes impleuit: nonlum tamen gentes om̃s
occupauit: crescendo multas tenuit. Om̃s
occupatura est: et contradicitur ab eis qui
domesticos eius se esse głantur: et dicitur
iam decreuit. Adhue creseit: adhuc cre.¬
diturȩ sunt om̃s gentes: quȩ nondum cre-¬
diderunt. Ne quis dicat. Et illa lingua
creditura est: Et barbari credituri sunt:
Et quid sibi uult quod sp̃s sc̃s apparuit
in linguis igneisꝰ nisi quia nullius linguȩ
duricia est. quȩ non illo igne soluatur:̃
Neꝙ enim non habemus iam multas gen¬
tes barbaras credidisse xp̃o: Quo nondũ
porrectum est romanum imꝑium: iam
xp̃c possidet. Quod adhuc clausum est eis
qui ferro pugnant: non est clausum illi
qui ligno pugnauit. Dñs enim regnauit
a ligno. Quis est qui ligno pugnat: Ap̃e
de cruce uicit reges: et subiugatis ipsam

Expanded text:
ces istae agunt, hoc lectiones, hoc praedicatio ces istae agunt, hoc lectiones, hoc praedicatio Evangelii toto orbe terrarum; adhuc aedificatur. Crevit multum domus haec, et multas gentes implevit: nondum tamen omnes gentes occupavit: crescendo multas tenuit, omnes occupatura est; et contradicitur ab eis qui domesticos ejus se esse gloriantur, et dicitur, Jam decrevit. Adhuc crescit, adhuc crediturae sunt omnes gentes quae nondum crediderunt: ne quis dicat, Et illa lingua creditura est? et Barbari credituri sunt? Et quid sibi vult quod Spiritus sanctus apparuit in linguis igneis , nisi quia nullius linguae duritia est quae non illo igne solvatur? Neque enim non habemus jam multas gentes Barbaras credidisse Christo: quo nondum porrectum est Romanum imperium, jam Christus possidet; quod adhuc clausum est eis qui ferro pugnant, non est clausum illi qui ligno pugnat. Dominus enim regnavit a ligno. Quis est qui ligno pugnat? Christus. De cruce sua vicit reges, et subjugatis ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
templum illud uetus. Ibi enim diruebat᷑
uetustas: ut nouitas ȩdificaretur. Et quomͦ
tur in xp̃or quis ponit lapidem suꝑ lapi¬
dem. nisi qui baptismum suꝑ baptismum
imponit: Sed nolite terreri: non relinque.¬
tur quod non destruetur. Lapides enun
ad fabricam nouam quȩ ȩdificatur post
captiuitatem sic colliguntur. et sic illos
caritas in unitatem constringit. ut non sit
lapis suꝑ lapidem: secl unus lapis sint
om̃s lapides. sle miremini. hoc fecit can¬
ticum nouum: id est hoc fecit innouatio
caritatis. Ad ipsam strueturam nos com-¬
pingit apłs: et in illa unitate nos constrio¬
tos compaginat dicens: sufferentes inuice
in dilectione: studentes seruare unitatem
sp̃i. in unculo pacis. Ubi unitas sp̃s. unus
lapis: sel unus lapis de multis factus. Quo.¬
modo de multis factus: Sufferendo inuicẽ:
in dilectione. Edificatur ergo cdomus dñi dĩ
nr̃i: ȩdificatur⁊ hoc agitursi hoc fit. hoc uo-¬

Expanded text:
templum illud vetus. Ibi enim diruebatur templum illud vetus. Ibi enim diruebatur vetustas, ut novitas aedificaretur. Et quomodo tur in Christo; quis ponit lapidem super lapidem, nisi qui Baptismum super Baptismum imponit? Sed nolite terreri; «non relinquetur qui non destruetur.» Lapides enim ad fabricam novam, quae aedificatur post captivitatem, sic colliguntur, et sic illos charitas in unitate constringit, ut non sit lapis super lapidem, sed unus lapis sint omnes lapides. Ne miremini: hoc fecit canticum novum, id est, hoc fecit innovatio charitatis. Ad ipsam structuram nos compingit Apostolus, et in illa unitate nos constrictos compaginat, dicens: «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus, in vinculo pacis» . Ubi unitas Spiritus, unus lapis; sed unus lapis de multis factus. Quomodo de multis unus factus? Sufferendo invicem in dilectione. Aedificatur ergo domus Domini Dei nostri, aedificatur: hoc fit, hoc agitur, hoc vo
Abbreviated transcription (Latin):
antate dño canticum nouum:
cantate dño om̃is terra. Si can.¬
ticum nouum cantat om̃is ter¬
ra: sic ȩdificatur cum cantat.
Ipsum cantare est ȩcdificare: secl
non uetus cantet. Uetus cantat cupiditas
carnis: nouum cantat caritas dĩ. Quic quid
cantaueris de cupicditate uetus cantas: et¬
si sonant in ore uerba cantiei noui mon est
spetiosa laus in ore peccatoris. Melius est
ut nouus taceas. quam ut uetus cantes: qͥa
si fueris nouus et tacueris: auribus homi¬
num non sonat. Nam cor tuum non tacet
canticum nouum: et ꝑuenit ad aures dĩ:
qui te fecit hominem nouum. Diligis et
taces⁊ dilectio ipsa uox est ad dmñ: et ipsa
dilectio canticum nouum est. Audi quia
canticum nouum est. Dñs dicit. Mandatũ
nouum do uobis: ut uos inuicem cdiligatis.
Oñtis ergo terra cantat canticum nouum:
ubi ȩdificatur domus. Om̃is ergo terra: est
domus dĩ. Si om̃is terra est domus dĩ: qui
non inheret om̃i terrȩ. ruina est cdomus.
Ruina illa uetus: cuuis umbram habebat

Expanded text:
antate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra.» Si canticum novum cantat omnis terra; sic aedificatur, cum cantat: ipsum cantare, aedificare est; sed si non vetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: novum cantat charitas Dei. Quidquid cantaveris de cupiditate, vetus cantas; etsi sonant in ore verba cantici novi, non est speciosa laus in ore peccatoris . Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes; quia si fueris novus, et tacueris, auribus hominum non sonat: nam cor tuum non tacet canticum novum; et pervenit ad aures Dei, qui te fecit hominem novum. Diligis, et taces: dilectio ipsa vox est ad Deum, et ipsa dilectio canticum novum est. Audi quia canticum novum est: Dominus dicit, «Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis» . Omnis ergo terra cantat canticum novum: ibi aedificatur domus. Omnis ergo terra est domus Dei. Si omnis terra domus Dei, qui non haeret omni terrae, ruina est, non domus; ruina illa vetus, cujus umbram habebat
Abbreviated transcription (Latin):
ad ppłm iudeorum. Nam sequitui¶
enim alienigenȩ et tyrus et ppłs ethidp̃u:
hi fuerunt ibi. Merito gloriosa dicta sunt
de te ciuitas dĩ. ubi non solum est ppłs
ille udeorum natus ex carne abrahȩ: sed
ibi om̃s gentes. Quarum quedam nomi¬
natȩ sunt: ut om̃s intelligantur. Memor
ero inquit raab. Quȩ est ista ra ãb: Mere¬

Expanded text:
ad populum Judaeorum. Nam sequitur: ad populum Judaeorum. Nam sequitur: «Etenim alienigenae, et Tyrus, et populus Aethiopum, hi fuerunt ibi.» Merito «gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei:» ubi non solus est ille populus Judaeorum natus ex carne Abrahae; sed ibi omnes gentes, quarum quaedam nominatae sunt, ut omnes intelligantur. «Memor ero,» inquit, «Raab:» quae ista est mere
Abbreviated transcription (Latin):
unde natus ppłs udeorum. dicitur ppłs
isrt. quia et ipse iacob appellatus est istł.
Hȩc bene nouit scĩtas uła. Seci quia erant
naria: loquitur autem iste de ciuitate qua¬
dam quam sp̃aliter intelligit. cuius um-¬
bra et figura erat illa terrena: ait. diligit
dũs portas syon suꝑ om̃ia tabernacula ia¬
cob. Diligit illam spiritalem ciuitatem. suꝑ
om̃ia figurata: quibus intimabatur illa ciui¬
tas semꝑ manens. et semꝑ cȩlestis in pace.
Nam uidete quam ciuitatem dicit: de
qua dicta sunt queclam gloriosissima.
Nam illa destrueta est in terra: hostes pas¬
sa. cecidit in terram: iam non est quod
erat. Expressit imaginem: transiit um¬
bra. Unde tibi gloriosa dieta sunt de te
ciuitas clĩ : Aucdi unde. ¶emor ero raab
et babylonis: scientibus me. In illa ciuitate
inquit iam ex ꝑsona dĩ memor ero raab:
memor ero babylonis. Raab non ꝑtinet
ad ppłm iucleorum: babylen non ꝑtinet

Expanded text:
unde natus populus Judaeorum, dicitur populus unde natus populus Judaeorum, dicitur populus Israel, quia ipse Jacob appellatus est et Israel . Haec bene novit Sanctitas vestra. Sed quia erant naria; loquitur autem iste de civitate quadam, quam spiritualiter intelligit, cujus umbra et figura erat illa terrena: ait, «Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob.» Diligit illam spiritualem civitatem super omnia figurata, quibus intimabatur illa civitas semper manens, et semper coelestis in pace. Nam videte quam civitatem dicit, de qua dicta sunt quaedam gloriosissima. Nam illa destructa est in terra; hostes passa cecidit in terram, jam non est quod erat: expressit imaginem, transivit umbra. Unde igitur, «Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei?» Audi unde: «Memor ero Raab et Babylonis, scientibus me.» In illa civitate, inquit jam ex persona Dei, memor ero Raab, et memor ero Babylonis. Raab non pertinet ad populum Judaeorum; Babylon non pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
cessit: et adhuc xp̃c illuc ꝑgit. quo precessit.
Precessit enim xp̃c in capite: sequitur in
corpoie. Et adhuc xp̃c hic laborat: et xxp̃e
hic patiebatur a saulo. quando audiuit sau¬
lus. saule saule quid me ꝑsequeris quomodo
solet lingua dicere caleato pele. calcas me.
Linguam nullus tangit: compassione ela.¬
mat. non attritione. Alhuc xp̃c hic eget:
si non ipse dixit. esuriui et dedistis michi
mancducare: sitiui et potastis me. hospes fui
et collegistis me. nudus et uestistis me. eger
et usitastis me. Et illi. Quando uiclimus
te hec patientem: et ministrauimus tibi :
Et ille. Cum uni ex minimis istis fecistis:
micbi fecistis. Ergo ȩdificemur in xp̃o suꝑ
funclamentum apłorum et ꝓpħarum: ipso
summo angulari lapide existente: quia
ciligit dñs portas syon suꝑ omĩa taberna¬
cula iacob: quasi uero et ipsa syon non sit
tabernacula iacob. Et ubi erat syon nisi
in ppło iacob: Iacob enim nepos abrahȩ:

Expanded text:
cessit, et adhuc Christus illuc pergit quo praecessit: cessit, et adhuc Christus illuc pergit quo praecessit: praecessit enim Christus in capite, sequitur in corpore. Et adhuc Christus hic laborat; et Christus hic patiebatur a Saulo, quando audivit Saulus: «Saule, Saule, quid me persequeris?» Quomodo solet lingua dicere, calcato pede: Calcas me. Linguam nullus tetigit; compassione clamat, non attritione. Adhuc Christus hic egsi non ipse dixit: «Esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et potastis me; hospes, et collegistis me; nudus, et vestistis me; aeger, et visitastis me. Et illi: Quando te vidimus haec patientem, et ministravimus tibi? Et ille: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis» . Ergo aedificemur in Christum super fundamentum Aposummo angulari lapide existente; quia «diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob.» Quasi vero et ipsa Sion non inter tabernacula Jacob. Et ubi erat Sion nisi in populo Jacob? Jacob enim nepos Abrahae,
Abbreviated transcription (Latin):
nato de maria uirgine: Passus est enu qͥe.¬
quid pati deberet ex sua uoluntate: non
ix peccati necessitate. Et uidetur quia om̃ia.
In cruce enim positus. accepit acetum in ul¬
tmno: et ait. Perfectum est. Et inclinato ca-¬
pite: emisit sp̃m. Quid est ꝑfectum est: Iam
de mensura passionum nichil micbi deest.
nuĩa quȩ ce me preclicta sunt. completa
sunt: tanquam icleo expectaret ut comple.¬
rentur. Quis est qui sic ꝓficiscaturi quomodo
ille de corpore egressus est: Sed quis est qui
hoc potuit: Qui primo dixerat. potestatem ha.¬
beo ponendi aiumam meam: et potestatem
habeo iterum sumendi eam. Nemo tollet eam
ame: sed ego pono eam. a me. et iterum su¬
mo eam. Posuit quando uoluit: sumpsit quan¬
do uoluit. Nemo abstulit: nemo extorsit.
Ergo impletȩ erant om̃s passiones: sed in capite.
his ergo membris cum esset apłs: dixit. Ut
impleam quȩ desunt pressurarum cop̃i in
carne mea. Ergo illuc imus quo ap̃c pre.¬

Expanded text:
nato de Maria virgine? Passus enim est quidnato de Maria virgine? Passus enim est quidquid pati deberet, ex sua voluntate non ex peccati necessitate; et videtur quia omnia: in cruce enim positus accepit acetum ultimum, et ait, «Perfectum est; inclinato capite emisit spiritum» . Quid est, «Perfectum est?» Jam de mensura passionum nihil mihi deest; omnia quae de me praedicta sunt, completa sunt: tanquam ideo exspectaret ut complerentur. Quis est qui sic proficiscatur, quomodo ille de corpore egressus est? Sed quis est qui hoc potuit? Qui primo dixerat: «Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestaten. habeo iterum sumendi eam: nemo tollit eam a me: sed ego pono eam a me, et iterum sumo eam» . Posuit quando voluit; sumpsit quando voluit: nemo abstulit, nemo extorsit. Ergo impletae erant omnes passiones, sed in capite: his ergo membris cum esset Apostolus, dixit: «Ut adimpleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea.» Ergo illuc imus quo Christus prae
Abbreviated transcription (Latin):
ptatit: quemaclmoctum quocquot urtea¬
hat adi duo decim portas ꝑtinent. Parces
aun mundi quatuor sunt: ouens. occidens.
quis et meridies. Isȩ quatuor partes: as.¬
adue nominantur in seripturis. Ad om̃ibꝰ
hos. ab om̃ibꝰ ergo his quatuor uentis. uo¬
utur eccła. Quomodo uocatur: UIndiꝙ in
tntate uocatur. Non uocatur nisi bap.¬
amo: in nomine patris. et filii. et sp̃s scĩ.
luatuor ergo ter ducta: duodecim inueni¬
intur. Pulsate ergo ad has portas affectu:
t damet in uobis xp̃c. apite michi portas
uitiȩ. Precessit eium in capite: sequitur in
inpoie. Uidete quid dixit apłs: quia in ipso
ap̃c patiebatur. Ut impleam inquit quȩ de.¬
sunt pressurarum xxp̃i in carne mea. Ut
adimpleam. Quid: Que desunt. Cui dest᷑:
pressurarum xp̃i. Et ubi desunt: In carne
mea. Nunquid aliquid pressurarum deerat
in illo homine. quod factum est uerbum dĩ.

Expanded text:
pertinent; quemadmodum quotquot intrapertinent; quemadmodum quotquot intrabunt, ad duodecim portas pertinent. Partes enim mundi quatuor sunt, Oriens, Occidens, Aquilo et Meridies. Istae quatuor partes assidue nominantur in Scripturis. Ab omnibussuos ; ab omnibus ergo istis quatuor ventis vocatur Ecclesia. Quomodo vocatur? Undique in Trinitate vocatur: non vocatur nisi Baptismo in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Quatuor ergo ter ducta, duodecim inveniuntur. 5. Pulsate ergo affectu ad has portas, et clamet in vobis Christus: «Aperite mihi portas justitiae» . Praecessit enim in capite; sequitur se in corpore. Videte quid dixit Apostolus, quia in ipso Christus patiebatur: «Ut adimpleam,» inquit, «quae desunt pressurarum Christi in carne mea» . «Ut adimpleam:» Quid? «Quae desunt.» Cui desunt? «Pressurarum Christi.» Et ubi desunt? «In carne mea.» Numquid aliquid pressurarum deerat in illo homine, quod factum est Verbum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim tribus isrł. Duodecim sellȩ bi
sunt: et non est ubi secdeat tercius decimis
paulus apłs:: et non erit quomodo uidicet.
Et ipse se iudicaturum dixit: non homines
tantum secd et angłos. Quos angłos. nisi apos¬
tatas angłos: Nescitis inquit quia anglos
iuclicabimus: Respondit ergo turba. Qud
te iactas iudicaturum : Ubi sedebis: Duode¬
cim sedes dixit dñs: duodecim apłos. U̾nus
cecidit: in locum ipsius scĩ mathias ordina¬
tus est. Impletus est duodenarius numerus
sedium. Primo. locum inueni ubi sedeas: et
sic te minare uidicaturum. Quodecim gͦ
sedes quid sibi uelint uideamus. Sacramen¬
tum est cuiusdam uniuersitatis: quia ꝑ totũ
orbem terrarum futura erat ȩccła: unde uo.¬
catur hoc ȩdificium ad xp̃i compagem.
Et ideo quia uncliꝙ uenttur ad iudiandl
i illam ciuitatem. duodecun porte suit.
Snoslum ergo illi duodecim et aplłis paulus a¬
o quoquot iudicaturi sunt ꝓꝑter signifi.¬
et onem unuersitatis ad secles duodeeum

Expanded text:
ecim tribus Israel» . Si duodecim sellae ibi sunt; non est ubi sedeat tertius decimus Paulus apostolus, et non erit quomodo judicet: et ipse se judicaturum dixit, non homines tantum, sed et angelos. Quos angelos, nisi apostatas angelos? «Nescitis,» inquit, «quia angelos judicabimus» ? Responderet ergo turba: Quid te jactas judicaturum? Ubi sedebis? Duodecim sedes dixit Dominus duodecim Apostolis; unus cecidit Judas, in locum ipsius Matthias ordinatus est, impletus est duodenarius numerus sedium : primo locum inveni ubi sedeas, et sic te minare judicaturum. Duodecim ergo sedes quid sibi velint, videamus. Sacramentum est cujusdam universitatis; quia per totum orbem terrarum futura erat Ecclesia, unde vocatur hoc aedificium ad Christi compagem: et ideo quia undique venitur ad judicandum, in illam civitatem, duodecim portae sunt. Non solum ergo illi duodecim et apostolus Paulus, sed quotquot judicaturi sunt, propter significationem universitatis, ad sedes duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
ia michi. Quando confundentur: Quando e¬
rubescent nisi in fine scli: Quobus enim modis
confundentur. Aut cum credent in xp̃m: aut
cum uenerit xp̃c. Namꝙ quanclui hic est ȩccła:
quancliu gemit triticum inter paleas: quam¬
diu gemunt spicȩ inter ritania: quamdiu
gemunt uasa miscdiȩ inter uasa irȩ facta in
contumeliam: quaindiu gemit lilium inter
spinas: non deerunt inimici qui dicant quan¬
do mouetur et ꝑiet nomen eius. ilest ecce ue¬
niet tempus ut finiantur et non sint xp̃iani.
Sicut ceꝑunt ex aliquo tempore: ita usq ad cer.¬
tum tempus erunt. Secd eum ista dicunt et fine
moriuntur. et ꝑmanet ȩccła predicans brachiũ
dñ om̃i generationi suꝑuenture: ueniet et ipse
ultimus in claritate sua. resurgent om̃s mortui.
quisꝙ cum causa suar separabuntur boni ad dex¬
teram. mali autem ad sinistram: et confundent᷑
qui insultabant: erubescent qui garriebant.
Et sic lingua mea post resurrectionem medita¬

Expanded text:
la mihi. Quando confundentur, quando ela mihi. Quando confundentur, quando erubescent, nisi in fine saeculi? Duobus enim modis confundentur; aut cum credent in Christum, aut cum venerit Christus. Nam quamdiu hic est Ecclesia; quamdiu gemit triticum inter paleas, quamdiu gemunt spicae inter zizania , quamdiu gemunt vasa misericordiae inter vasa irae facta in contumeliam , quamdiu gemit lilium inter spinas, non deerunt inimici qui dicant, Quando morietur, et peribit nomen ejus ; id est, Ecce veniet tempus ut finiantur, et non sint Christiani: sicut coeperunt ex aliquo tempore, ita usque ad certum tempus erunt. Sed cum ista dicunt; et sine fine moriuntur, et permanet Ecclesia, praedicans brachium Domini omni generationi superventurae. Veniet et ipse ultimus in claritate sua; resurgent omnes mortui, quisque cum causa sua: separabuntur boni ad dexteram, mali autem ad sinistram ; et confundentur qui insultabant, erubescent qui garriebant: et sic lingua mea post resurrectionem medita
Abbreviated transcription (Latin):
masis psalmi ueritatem tuam. Hoc secłmspm̃.¬
ali ferum hoc aucli: ꝓpter ipsum iterum et ite¬
nin Fixultabunt labia mea: cum psallam
I. Secl labia solent dici et interioris hominis
tptirioris. Incertum est. quomoclo sint posita
llu Sequitur ergo. Et anima mea quam
dimisti. Ergo de labiis interioribus saluatimn
Ir nlucti ab abyssis terrȩ in fide et caritate.
Eapatantes tamen alhuc retlemptionem cor¬
pesnr̃i. quid clicimus: Iam dixit. Et anima
deiquam reclemisti. Secd ne solam animam
nemptam putares in qua nunc aucdisti unum
et lingua mea. Ergo iam lingua corporalis:
uasle meditabitur uisticiam tuams idest in ȩ¬
tedart sne sine. Setl boc quanclo: Iam in
fine scłi: in resurrectione corporis⁊ et in mutati¬
one in angłicum statum. Unde hoc ꝓbatur quia
de fine dicitur: Alhuc autem et lingua mea
tota chie meditabitur iusticiam tuam. Gum
confusi fuerint. et erubuerint: qui querunt ma¬

Expanded text:
in vasis psalmi veritatem tuam. Hoc secundum sin vasis psalmi veritatem tuam. Hoc secundum sIterum hoc audi, propter ipsum iterum et iterum. Exsultabunt labia mea, cum psallam tibi. Quia labia solent dici et interioris hominis et exterioris, incertum est quomodo posita sint labia: sequitur ergo, Et anima mea quam redemisti. Ergo de labiis interioribus salvati in spe, reducti ab abyssis terrae in fide et charitate, exspectantes tamen adhuc redemptionem corporis nostri, quid dicimus? Jam dixit: Et anima mea quam redemisti. Sed ne solam animam redemptam putares, in qua nunc audisti unum  Adhuc autem et lingua mea: ergo jam lingua corporis Tota die meditabitur justitiam tuam: id est in aeterni tate sine fine. Sed quando hoc? Jam in fine saeculi resurrectione corporis, et immutatione in angelicum statum. Unde hoc probatur quia de fine dicitur, Adhuc autem et lingua mea tota die meditabitur justitiam tuam? Cum confusi fuerint, et erubuerint qui quaerum ma
Abbreviated transcription (Latin):
ra urã. ꝑ in habitantem spm̃ eius in uobis. Es
iam resurreximus mente. fide. spe. cartate. A
restat ut resurgamus corpore. Auclisti unun
iterum: audi alterum iterum. Unumitui
Que petust idest ascĩs euas. Nagellat autem
on fuin quem recipit. Oiatiplicasti iustiei
lii aua iam nec filis pepeisti. Seclqui
uenlietem eternam seruabas. disciplina
aneruiti. ultiplieasti iusticiam cuam.
efus consolatus es me. Et ppter corpus
Nuresut eeturum: et de abyssis derrȩ iterum
apsune Iam et ego consttebor tibi in ua
ꝗpili uentatem tuam. Hasa psalmi pialte.¬
m Qd quid est psalterium:. Organum
putn cumn cordis. Quicl significat: Interest
inuisnter ipsum et eyt̾aram: Interese dict᷑
i aeunt eo quod concauum illud lignum
acide semꝑ intenduntur ut resonent. in su¬
ua pate hubet psatterium: eythara in inferi
Et quia spĩ desuꝑ. caro de terra: significari
adtir y psatterium sp̃s: ꝑ extharam caro. Et
ns nre: audi eas dluas. Et ego confitebor tibi

Expanded text:
ra, per inhabitantem Spiritum ejus in vobis » ? Ergo jam resurreximus mente, fide, spe, charitate; sed restat ut resurgamus corpore. Audisti unum iterum; audisti alterum iterum: unum iterutem omnem filium quem recipit . Multiplicasti justitiam tuam: quia jam nec filiis pepercisti; sed quibus haereditatem aeternam servabas, disciplina non deseruisti. Multiplicasti justitiam tuam; et conversus consolatus es me: et propter corpus in fine resurrecturum, et de abyssis terrae iterumnim ego confitebor tibi in vasis psalmi veritatem tuam. Vasa psalmi, psalterium. Sed quid est psalterium? Organum ligneum cum chordis. Quid significat? Interest aliquid inter ipsum et citharam: interesse dicunt qui norunt, eo quod concavum illud lignum cui chordae supertenduntur ut resonent, in superiore parte habet psalterium, cithara in inferiore. Et quia spiritus desuper, caro de terra, significari videtur per psalterium spiritus, per citharam caro. Et pus in re; audi eas duas: Etenim ego confitebor tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uitam tuam. qua fronte exis ad iudicemi qua
cum uiueres blasphemasti: Ergo a iuuentin
et usꝙ nunc: et usq ad senectam et senumsi
ne derelinquas me. Non quomotdo dicuitu
mici mei: usq ad tempus erit: ne derelinqus
me. Nonec annuntiem brachium tiumigo¬
rationiꝰ omi suꝑuenturȩ. Et bracbiumn dũca
reuelatum est. Brachium dĩi: xp̃c. Noliero
derelinquere me. non gaudeant qui dieuit
usꝙ ad certum tempus erunt xp̾ĩani: suit al
annuntient brachium tuum. Cui: Gnettis
omũ suꝑuenturȩ. Si ergo generationi om̃ sipas¬
om̃i su ꝑuenturȩ bracbium tuum. Et aues
tint brichium cuiume Liberationem ñi i s

Expanded text:
vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem cum viveres blasphemasti? Ergo a juventute mea, et usque nunc, et usque ad senectam et senium, Domine, ne derelinquas me. Non, quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superventurae. Et brachium Domini cui revelatum est ? Brachium Domini, Christus. Noli ergo derelinquere me; non gaudeant qui dicunt: Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient brachium tuum. Cui? Generationi omni superventurae. Si ergo omni generationi supervenomni superventurae brachium tuum. Et quid praestitit brachium tuum? Liberationem nos
Abbreviated transcription (Latin):
tes in xp̃o. fusus est sangiuis fidelis: surrexit seges
ecctȩ hȩc iuuentus. Progrelientibus autem tem¬
poribus consteatur ȩccła: dicat usqnun. g¬
tiabo muabilia tua. Nontantum nuua
te. quando paulus. quando pecrus quands
mi apłi nuntiauerunt. precedente etuaner
ego ipse id est unitas tua. membratua. com
tuum: annuntiabo mirabilia tua. Qud ps
Et usꝙ ad senectam et senium: annunti
dixit dñs. ecce ego uobis eum sum om̃bus dd
usꝙ ad consummationem scti: Quar istima
tebat ut dicerentur in scripturis: Quia fitiu
erant inunici xp̃ĩanȩ fidei. qui dicerent adpe¬
uum tempus sunt xp̃iani: postea ꝑibunt. ens
bunt idola. redit quod erat antea. Quanti
erunt xp̃iani: Usq ad senet tam et senum
id est usq in finem scli. Tu cum expectas mbt
infidelis. ut transeant xp̃iani. transis cusiuamp̃
Et tu ꝑ infidelitatem tuam cum fimeris hrtu

Expanded text:
tes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges tes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges Ecclesiae: haec juventus. Progredientibus autem temporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in te, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, ego ipse, id est unitas tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo dixit, Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque in consummationem saeculi ? Quare ista oportebat ut dicerentur in Scripturis? Quia futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant Christiani, transis tu sine Chet tu per infidelitatem tuam, cum finieris brevem
Abbreviated transcription (Latin):
si dimittatur sibi. Ergo dum ad est uita mea:
hoc est ds̃ meus usq nunc. Quid postea: Et usq¬
ad senectam et senium. Duo ista nomina senec¬
tutis sunt: et discernuntur a grecis. Grauitas enĩ
post iuuentutem: aliud nomen habet apud grecos.
Et post ipsam grauitatem. ultima ȩtas ueniens:
aliud nomen habet. Nam presbiter dicitur gra¬
uis: et geron senex. Quia uero in latina lingua
duorum istorum nominum distinctio defecit:
de senectute ambo sunt posita. senecta et seni¬
um. Scitis autem duas esse ȩtates. Docuisti me
gr̃am tuam a uiuentute mea: et usq nunc. Post
iuuentutem meam annuntiabo mirabilia tua:
quia mecum es ut non morar. Quia uenisti ut
surgam. et usq in senectam et senium id est usq
ad ultimum meum. nisi mecum fueris: non erit
aliquid meriti mei. Grã tua semꝑ ꝑseueret me¬
cum: hoc diceret etiam unus homo. tu. ille. ego.
minis est. hoc est ipsius unitatis: uox est enim ȩccłȩ

Expanded text:
si dimittatur sibi. Ergo dum adest vita mea, si dimittatur sibi. Ergo dum adest vita mea, hoc est Deus meus, usque nunc: quid postea? 4. in senectam et senium. Duo ista nomina senectutis sunt, et discernuntur a Graecis. Gravitas enim post juventutem aliud nomen habet apud Graecos, et post ipsam gravitatem veniens ultima aetas aliud nomen habet: nam πρεσβύτης dicitur gravis, et γέρων senex. Quia vero in latina lingua duorum istorum nominum distinctio deficit, de senectute ambo sunt posita, senecta et senium: scitis autem esse duas aetates. Docuisti me gratiam tuam a juventute mea; et usque nunc, post juventutem meam, annuntiabo mirabilia tua, quia mecum es ut non moriar, qui venisti ut surgam; et usque in senectam et senium, id est usque ad ultimum meum, nisi mecum fueris, non erit aliquid meriti mei: gratia tua semper perseveret mecum. Hoc diceret etiam unus homo, tu, ille, ego: minis est, hoc est ipsius unitatis; vox est enim Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
ceterum presentia maiestatis suȩ illum suseitauit.¬
qua presentia nusquam recedit. Interun tamen
add presentiam usibilem dñs suscitauit latarum.
discessit de ipsa ciuitate dñs uel de ipso loco.
Nunquid latarus non uixit: Nonsic animna sus¬
citatur. Suscitat ilam eds: moritur si cliscesserit
ds̃. Dicam enim audaciter fr̃s: sed tamen uerũ.
Duȩ uitȩ sunt: una corporis. altera animȩ. Sicut
uita corporis anima: sic uita animȩ ds̃. Quomͦ
si anima deserat. moritur corpus: sic anima mo¬
ritur si deserat dĩ. Ipsa est ergo grã eius: ut resus¬
citet et sit nobiscum. Quod ergo nos suscitat a
morte nr̃ã preterita. et innouat quod amiodo
uitam nr̃am: dicunus ei. Ds̃ dociusti me ex iuuen¬
tute mea. Quia uero non recedit ab eis quos susci¬
tat. ne cum recesserit moriantur: dicimus ei. et usq
nunc annuntiabo mirabilia tua: quia cum me¬
cum es uiuo: et animȩ meȩ uita tu es. quȩ moriet᷑

Expanded text:
caeterum praesentia majestatis suae illum suscitavitcaeterum praesentia majestatis suae illum suscitavitqua praesentia nusquam recedit. Interim tamen ad praesentiam visibilem Dominus suscitavit Lazarum; discessit de ipsa civitate Dominus, vel de illo loco: numquid Lazarus non vixit? Non sic anima suscitatur: suscitat illam Deus; moritur si discesserit Deus. Dicam enim audacter, fratres, sed tamen verum. Duae vitae sunt, una corporis, altera animae: sicut vita corporis anima, sic vita animae Deus; quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur, si deserat Deus. Ipsa est ergo gratia ejus, ut suscitet, et sit nobiscum. Quod ergo nos suscitat a morte nostra praeterita, et innovat quodammodo vitam nostram, dicimus ei: Deus, docuisti me ex juventute mea. Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, ne cum recesserit moriantur, dicimus ei: Et usque nunc annuntiabo mirabilia tua; quia cum mecum es vivo, et animae meae vita tu es, quae morietur
Abbreviated transcription (Latin):
do. Non autem suscitator euis: illi ipse lux et aer
est. Incipit uidere: quemadmodum uidebat an¬
tea. Anima non sic exsuscitatur. Anima enim
exsuscitatur a dõ: quanquam et corpus exsuscite¬
tura dõ. Sed ds̃ quando exsuscitat corpus: mnun-¬
do reddit. Quando exsuscitat animam: sibi red¬
dit. Si recedat aer mundi istius: moritur corpus.
Si recedat dĩ: moritur anuma. Cum ergo animã
suscitat ds: nisi adsit qui suscitauit. suscitata non
uiuit. Nlon enim suscitat et dimitait ut uiuat sibi :
sicut lararus quando resuseitatus est quatridua¬
nus mortuus suscitatur corpore. ꝑ dnĩ corporalem
presentiam. Accessit enim corporaliter ad sepul¬
chrum: clamauit: larare ueni foras. Et surrexit
lararus: ꝓcessit de sepulchro ligatus. deunde so¬
lutus discessit. Resuscitatus est dnõ presente. sed
uixit et dño absenter quanquam eum dñs corpo¬
raliter suscitasset. quantum ad uisibilia ꝑtinet:

Expanded text:
do: non autem suscitator ejus ipse illi lux et aer do: non autem suscitator ejus ipse illi lux et aer est; incipit videre, quemadmodum videbat antea. Anima non sic exsuscitatur. Anima enim exsuscitatur a Deo; quanquam et corpus exsuscitetur a Deo: sed Deus quando exsuscitat corpus, mundo reddit; quando exsuscitat animam, sibi redit. Si recedat aer mundi istius, moritur corpus; si recedat Deus, moritur anima. Cum ergo animam suscitat Deus, nisi adsit qui suscitavit, suscitata non vivit. Non enim suscitat, et dimittit ut vivat sibi: sicut Lazarus quando resuscitatus est quatriduanus mortuus, suscitatus est corpore per Domini corporalem praesentiam. Accessit enim corporaliter ad sepulcrum; clamavit, Lazare, veni foras: et surrexit Lazarus, processit de sepulcro ligatus; deinde solutus discessit . Resuscitatus est Domino praesente, sed vixit et Domino absente. Quanquam eum Dominus corporaliter resuscitasset, quantum ad visibilia pertinet: