comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
forte uel limo eorũ quos ꝑuertere nituntur
effigies exprimunt: cuius illusionis in farma¬
ce utria uirgilius meminit. Limus ut hic du¬
rescit. & hec ut cera liquescit uno eodemq ig¬
ui: sic nr̃o daphnis amore. Naso quoq in libro
heroidum. Deuouet absentes simulachraq
cerra fingit. Et miserũ tenues in iecur urget
acis. Horum uero malicia etiam cũ plurimũ
nocent. artificio leui dissoluitur: si iudelicet qͥ
suspecti sunt conuenti ab aliquo crimen suuni
inficientur. Aut si confessi fueruit: cogantur
maleficiũ reuocare. ¶Imaginarii sunt: qui
imaguies quas faciunt quasi in possessionem
presidentiũ sp̃uum mittunt. ut ab eis de re¬
bus dubiis doceantur. Hos ydolatras esse sacra
scriptura coniuncit: & duune maiestatis ui¬
dicio condempnatos.¶Goniectores sunt: qui
artificio quodam sibi uendicatit somniorum
inter pretationem.¶ Chironomantici sirnt᷑
qui amanuum inspectione rerũ uaticinant᷑

Expanded text:
forte vel limo, eorum quos pervertere nituntur forte vel limo, eorum quos pervertere nituntur effigies exprimunt, cujus illusionis in Pharmaceutria Virgilius meminit: Limus ut hic durescit, et haec ut cera liquescit, Uno eodemque igni, sic nostro Daphnis amore. Naso quoque in libro Heroidum: Devovet absentes, simulacraque cerea fingit, Et miserum tenues in jecur urget acus. Horum vero malitia, etiam cum plurimum nocent, artificio levi dissolvitur, si videlicet qui suspecti sunt conventi ab aliquo crimen suum inficientur: aut si confessi fuerint, cogantur maleficium revocare. Imaginarii sunt, qui imagines quas faciunt, quasi in possessionem praesidentium spirituum mittunt, ut ab eis de rebus dubiis doceantur. Hos idololatras esse sacra Scriptura convincit, et divinae majestatis judicio condemnatos. Conjectores sunt qui artificio quodam, sibi vindicant somniorum interpretationem. Chiromantici sunt, qui a manuum inspectione, rerum vaticinantur
Abbreviated transcription (Latin):
uero nomine: censentur omĩa que cutis extre¬
mitate teguntur. Ex quo liquet eas esse arus¬
pices. qui uaticinantur in ossibus animaliũ
sine sanguine: siue futura prenuntient. siue
presentia pronuntient uel preterita. Uaticini¬
um siquidem est. quo cum intelligentia ueri
abscondita ꝓferuntur: cum et ꝓphetiam non
modo d futuris constet esse. sed de presentib
&e futuris & preteritis. Si uero adhibeatur
sanguis : ad nigromantiam iam accedit: que
inde dicitur. quod tota inmortuorũ inquisiti¬
one uersatur. Cuius ius ea esse iudetur: ut
ad inter pretationẽ ueri. mortuos ualeat susci¬
tare. Ea namq ludificantiũ demonũ & huma¬
ne ꝑfidie illudentiũ fallacia est. ¶ Phicu sunt.
quos sp̃s phitonicus replet: & frequentius in
uirginibus exercetur. ut magis ludificet. ac
sunmundissimo sp̃us placeat integritas mentis
aut corporis. S Uultiuoli sunt. qui ad affectus
hominũ in mutandos in molliori materia cera

Expanded text:
vero nomine censentur omnia, quae cutis extrevero nomine censentur omnia, quae cutis extremitate teguntur. Ex quo liquet eos esse aruspices, qui vaticinantur in ossibus animalium, sive sanguine, sive futura praenuntient, sive praesentia pronuntient, vel praeterita. Vaticinum siquidem est, quo, cum intelligentia veri, abscondita proferuntur: cum et prophetiam non modo de futuris constet esse, sed de praesentibus, et futuris, et praeteritis. Si vero adhibeatur sanguis, ad necromantiam jam accedit; quae inde dicitur, quod tota in mortuorum inquisitione versatur. Cujusvis ea esse videtur, ut ad interpretationem veri, mortuos valeat suscitare. Ea namque ludificantium daemonum, et humanae perfidiae illudentium fallacia est. Pythii sunt quos spiritus Pythonicus replet, et frequentius in virginibus exercetur, ut magis ludificet; ac si immundissimo spiritui placeat integritas mentis aut corporis. Vultivoli sunt qui ad affectus hominum immutandos, in molliori materia, cera
Abbreviated transcription (Latin):
AArto autem curiosissimus uiter philoso¬
phos. quatuor species diuinationis ab ele¬
mentis mutuatus est piromantiã scił
aerimantiam. ydromantiam. & geomantiam:
multasq species uidebis ex his capitibus pui¬
lulare: siue arte siue furore diuinatio pagat᷑:
quarum nomina exempli cã uł pauca subiciã.
exercent.¶Arioli: qui circa aras nepharias
preces aut execrata sacrificia faciunt. in quo¬
rũ ceriucib est manus dñi dicente ꝓpħa. aruo¬
los et magos. non patieris uieree ꝓarui¬
pices sunt inspectores horarũ. pscribentes
quid qua hora fieri expediat. quoꝵ errorẽ
dampnat apostolus dicens. timeo ne srustea
laboratierim in uobis: obseruatis enim dier &
annos. menses et tempora: cũ felicitas opis
non atempore. sed a nomine dñi debeat᷑ ex¬
pectari. Aruspicium quoq inextorũ inipe¬
ctione itget: quam artem tages quidã dicit᷑¬
inuenisse. Unde lucanus. fibris sit nulla fides:
sed conditor artis. finxerit ista tages. Extorũ

Expanded text:
arro autem, curiosissimus inter philosophos, quatuor species divinationis ab elementis mutuatus est, pyromantiam scilicet, aeromantiam, hydromantiam, et geomantiam, multasque species videbis ex his capitibus pullulare, sive arte, sive furore divinatio peragatur, quarum nomina, exempli causa, vel pauca subjiciam. exercent. Arioli, qui circa aras nefandas preces, aut exsecrata sacrificia faciunt, in quorum cervicibus est manus Domini, dicente propheta: Ariolos et magos non patieris vivere . Aruspices sunt inspectores horarum, praescribentes quid qua hora fieri expediat, quorum errorem damnavit Apostolus dicens: Timeo ne frustra laboraverim in vobis; observatis enim dies et annos, et menses et tempora , cum felicitas operis non a tempore, sed a nomine Domini debeat exspectari. Aruspicium quoque in extorum inspectione viget, quam artem Tages quidam dicituinvenisse. Unde Lucanus : Fibris sit nulla fides, sed conditor artis Finxerit ista Tages. Extorum
Abbreviated transcription (Latin):
acumine penetret᷑. Hoc quidẽ dentib. illud
oculis tieriorib similiꝰ est. Hinc uera somna.
hiuc falsa ad celũ mittunt in sõma inanes.

Expanded text:
acumine penetretur. Hoc quidem dentibus, illud oculis verioribus similius est. Hinc vera somnia, hinc falsa, ad coelum mittunt insomnia Manes.
Abbreviated transcription (Latin):
diltas dicendi cõmode. qd̾ sibi uult animꝰ expe
Quod enĩ in abdito cordis est: hec quodam
tilinuens quisqͥs loguitur. aut qui qd̾ uolũtt¬
uꝙ loquitur: s ille dũ taxat. qui anumi
arbitriũ cõmode ꝓfert. Ipsa. quoq cõmodi
oxigit facultatẽ. que a facilitate dr̃:ut se¬
ustas rectissime eloquentia nominatur
Ssapientia que forte sicut uictorino placet ubis
potius quã substantia differunt. in appetendis lo¬
sũ primũ obtineant: seđ̃m sibi eloquentia uen¬
dicat. Teeciꝰ autẽ. cedit bonis corporeis: eiq ad
matiam gerendoꝵ eohabitantiũ fauor. & rexũ
copia quarto loco succedunt. Secutus est hunc
ordinẽ ethicus uotoꝵq seriem. in ordine expeten¬
maiꝰ a lumpno. quã saꝑe e fari possit q̃ sentiat.
ꝓ cui gĩ fama ualitudo contingat habunde. se
mundus uictus non deficiente crumena. Si gͦ¬

Expanded text:
facultas dicendi commode quod sibi vult animus expediri. facultas dicendi commode quod sibi vult animus expediri. Quod enim in abdito cordis est, hoc quodammest eloquens, quisquis loquitur, aut quidquid voluue loquitur, sed ille duntaxat, qui animi sui arbitrium commode profert. Ipsaque commoditas exigit facultatem quae a facilitate dicitur ut sefacultas, rectissime eloquentia nominatur.et sapientia, quae forte, sicut Victorino placet, verbis potius quam substantia, differunt, in appetendis locis primum obtineant, secundum sibi eloquentia vindicat; tertius autem cedit locus bonis corporis, eique ad materiam gerendorum, cohabitantium favor et rerum copia quarto loco succedunt. Secutus est hunc ordinem ethicus, votorumque seriem in ordine expetenmaius alumno, qui sapere et fari possit quae sentiat, et cui gratia, fama, valetudo contingat abunde, et mundus victus non deficiente crumina? I
Abbreviated transcription (Latin):
dligentia eruditi. Quã recte loquunt᷑. ꝗ expedite
ngule gentes in lingus quas eis decreti duum con¬
tutio assignauit : Dunquid attẽ om̃s expectant.
ĩ płia. Altera enĩ consistit in uerbo. altera sa¬
intie uias asfectat. inuestigat. & circuit: & in¬
mlũ ꝓstudio efficacit̾ comp̃hendit. Plane elo¬
mentie p̃cepta sapientiam ñ conferunt. s nec
morẽ eius: & sepessime quidt̃ ei obtinende non
nierunt. Res enĩ pħia: aut finis eiꝰ que ẽ sapi¬
Uoricatur hec domꝰ insulsa. suis. uii.¬
tam̃ uerbis: & ꝗͣne constat tociꝰ esoquu
contempsisse p̃cepta. Dicut enĩ desxipsa
rfne generũ. tempoꝵ. casuũq non potest simt
ie iuncturã: & constructioni sensuũ oꝑam
ue. Esto loquat᷑ falso dũ uerũ sentiat: sed pla
t p̾cepta eloquentie: qm̃ ea naturalit̾ ad est
abest. Quid inquã fassius: Est enĩ eloq̃titia

Expanded text:
diligentia erudiri. Quam recte loquuntur, quam expedite, diligentia erudiri. Quam recte loquuntur, quam expedite, singulae gentes, in linguis, quas eis decreti divini constitutio assignavit! Nunquid artem orationis exspectant, tiae cum philosophia? altera enim consistit in verbo, altera sapientiae vias affectat, investigat, et circuit, et interdum pro studio efficaciter apprehendit. Plane eloquentiae praecepta sapientiam non conferunt; sed nec amorem ejus: et saepissime quidem ei obtinendae non conferunt. Res enim philosophia, aut finis ejus, quae est sapiCornicatur haec domus insulsa suis tamen verbis et quam constat totius eloquii contempsisse praecepta. Sicut enim de se ipsar, gravium temporum casuumque non potest simul curare juncturam et constructioni sensuum operam dare. Esto, loquatur falso, dum verum sentiat, sed plansunt praecepta eloquentiae, quoniam ea naturaliter adest aut abest. Quid, inquam, falsius? Est enim eloquentia
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid rude aliquid aut incultũ: Iunqui
aliqͥd uetustũ aut obsoletũ: Eoce noua fiebant
batur. contemnebat᷑ rethorica: & nouas tocius
quadruiui uias euacuatis pͥoꝵ regulis de ip
rationẽ loquebant᷑ argumentũ sonabat in ou
etones: apud scitas & atabes ĩmo ubiq locoꝵ uerũ
.s. qa usus magistrũ reddit. Labor impbꝰ cuncit oĩa.¬
sassidiutas oꝑis en quatus arte p̃stantissimũ facit
quicem. Ad hec e si eloquentie p̃cepta ꝑficerenti
lus habent laboris quã utilitatis: nec dispendium
ꝑẽ. equa unquã compensabitur retributione mer¬
ins. Greca plebs & hebrea sine p̃ceptoꝵ difficultate
ingue sue compendio utitur: & tam galli quam
ntoues & alie itidẽ gentes cõmerciũ uerbi ante.
inuteicũ sinti. quã a cathedra doctoꝵ excipiunt.
Sutricis linguã plerũq redolet etas uirilis. nec
atest interdũ ab eo ꝗd̾ tenior etas ebiberat. doctoꝵ

Expanded text:
Nunquid rude aliquid, aut incultum, nunquid Nunquid rude aliquid, aut incultum, nunquid aliquid vetustum aut obsoletum? Ecce nova fiebant lectica, contemnebatur rhetorica: et novas totius quadrivii vias, evacuatis priorum regulis, de iprationem loquebantur, argumentum sonabat in ore Britones. Apud Scythas et Arabes, imo ubique locorum, verum est, quia usus magistrum reddit: . . . Labor omnia vincit Isiduitas operis, in quavis arte, praestantissimum facit opificem. Ad haec, etsi eloquentiae praecepta proficerent, plus habent laboris quam utilitatis, nec dispendium operae aequa unquam compensabitur retributione mercedis. Graeca plebs, et Hebraea, sine praeceptorum difficultate, linguae suae compendio utitur, et tam Galli quam Britones, et aliae itidem gentes, commercium verbi, ante a nutricum sinu, quam a cathedra doctorum excipiunt. Nutricis linguam plerumque redolet aetas virilis, nec potest interdum ab eo, quod tenerior aetas ebiberat, doctorum
Abbreviated transcription (Latin):
mor: & qui undecũq aliquid inferebat. ao ꝑ
ti ꝑueniebat metam. Poete. historiographi hel¬
bant᷑ infames. & siqͥs incũbebat laborib antq¬
rũ notabat᷑: & ũ modo a sello archaide tarha
 obtusior plũbo uel lapide. om̃ib erat in ril
Sius enĩ aut magistri sui quisq incũbebat rs¬
tis. Hec hoc tam̃ diu licitũ eũ ipsi auditores inꝰ
conderent nouas sectas. fiebant gͥ sũmi repti
philosophi. Ham qui illiteratꝰ accesserat. feie
morabatur in scolis ulteriꝰ quã eo curriculo tẽpo
quo auiũ pulli plumescunt. Itaq recentes mass
e scolis. & pulli uolucrũ enidis: sicut pari temp
morabant᷑. sic parit̾ auolabant. Sed quĩ docelat
in parnasorepente uates ꝓgrediebant᷑: aut aii
quã hi qui de castalio fonte musarũ hauritas¬
munꝰ poeticũ. aut quã illi qui uiso phebomule¬
rũ ne dũ musicoꝵ meruer̃t. ascribi consatio

Expanded text:
clamor, et qui undecunque aliquid inferebat, ad prclamor, et qui undecunque aliquid inferebat, ad propositi perveniebat metam. Poetae, historiographi, habebantur infames, et si quis incumbebat laboribus antiquorum, notabatur, et non modo asello Arcadiae tardior, sed obtusior plumbo vel lapide, omnibus erat in risum. Suis enim, aut magistri sui quisque incumbebat inventis. Nec hoc tamen diu licitum; cum ipsi auditores in conderent novas sectas. Fiebant ergo summi repente philosophi; nam qui illitteratus accesserat, fere non morabatur in scholis ulterius, quam eo curriculo temporis, quo avium pulli plumescunt. Itaque recentes magistri e scholis, et pulli volucrum e nidis, sicut pari tempore morabantur, sic pariter avolabant. Sed quid docebant in Parnasso, repente vates progrediebantur, aut citius quam ii qui de Castalio Fonte Musarum munus hauriebant poeticum; aut quam illi qui, viso Phoebo, Musarum, nedum musicorum. meruerunt ascribi consortio?
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ etatis erat. In solubilis in illa philosophantu
la tunc temporis questio habebatur: an porcus
ad uenalitiũ agr̃. ab homine an afuniculo tene
Itẽ an caputiũ em̃it. qui cappã integrã cõparu
Inconueniens ꝓrsus erat oratio. in qua hec uers
traiectis ꝑ ẽẽ & non esse : ita ut calculo opus eñt
ens fuerat disputandũ. Alioquin uis affirmars
& negationis erat in cognita. Nam plerũq uis
affirmationis habet geminata nego: itẽq uis
toria ab impari nũo conualescit. Si quidẽ uea¬
it̾ata płmq se ipsã ꝑimit: & contradiction sc
regularit̾ ꝓditũ est. coequat᷑. Ut gͦ pari loco
impari uersetur dep̃hendi queat: ad discepta¬
nes collectã fabã & pisã deferre qui conueniela
consilio prudenti consueuerat. Ita quidẽ. si und¬
ctui rerũ que udebant᷑ inquestione uersar
rã dabat. Sufficiebat enĩ ad uictoriã uerbasꝰ s

Expanded text:
mnia, studium illius aetatis erat. Insolubilis in illa philosophantium mnia, studium illius aetatis erat. Insolubilis in illa philosophantium schola tunc temporis quaestio habebatur, an porcus, qui ad Venalitium agitur, ab homine, an a funiculo teneatur. Item, an capucium emerit, qui cappam integram comparavit. Inconveniens prorsus erat oratio, in qua haec verbtrajectis per esse, et non esse, ita ut calculo opus esset, quoties fuerat disputandum, Alioquin vis affirmationis et negationis erat incognita. Nam plerumque affirmationis vim habet geminata negatio, itemque vis negatoria ab impari numero convalescit. Siquidem nea, se ipsam perimit; et contradictioni, sicut regulariter proditum est, coaequatur. Ut ergo, pari loco an impari versetur, deprehendi queat, ad disceptationes, collectam fabam et pisam deferre, quae conveniebatur, consilio prudenti consueverat; ita quidem si intellectui rerum, quae videbantur in quaestione versari, operam dabat. Sufficiebat ad victoriam verbosus
Abbreviated transcription (Latin):
campo scripturarũ. Hescio quid arduũ & igno¬
tũ om̃ib sapientib tumenti uentosi pulmonis
folle concepit: unde alicui responde aut pacient̾
audire quẽ piam dedignat᷑. Si enĩ qͥdlibet ꝓposue¬
ris: ille conuiciabit᷑ aut ridebit. Si tit ille ꝓpositũ
ꝓbet expectas. dilatio necessaria ẽ Ut cumdies
cesserit tu expectationis fructu fraudaberis.
eo qd̾ margaritas suas porcis alienis ut ait ñ
uult ẽẽ cõẽs. fabellis tam̃ & ntigis suas pascit
interim auditores: quos sine artis beneficio si
uera sunt que ꝓmittit faciet eloquentes: &
tramite cõpendiososine labore phos. Nam &
ipse accepit a doctorib qd̾ ñc discipulis tradit:
eosq sio instituit. sicut & ipse institutus est.
multa᷑ Honne sic ꝑfecti erunt iuxta ulude¬
uangelii. discipulus om̃is ꝑfectus ẽ si sit sicut
magister eiꝰ: Eo autẽ tempore ista cornificiꝰ
didicit que nc̃ docenda reseruat. audienda qui¬

Expanded text:
campo Scripturarum: nescio quid arduum et ignocampo Scripturarum: nescio quid arduum et ignotum omnibus sapientibus, tumenti ventosi pulmonis folle concepit: unde alicui respondere, aut patienter audire quempiam, dedignatur. Si enim quidlibet proposueris, ille conviciabitur, aut ridebit. Si, ut ille propositum probet, exspectas, dilatio necessaria est; ut, cum dies cesserit, tu exspectationis fructu fraudaberis, eo quod margaritas suas, porcis alienis, ut ait, non vult esse communes. Fabellis tamen et nugis, suos pascit interim auditores; quos, sine artis beneficio, si vera sunt quae promittit, faciet eloquentes, et tramite compendioso sine labore, philosophos. Nam et ipse accepit a doctoribus, quod nunc discipulis tradit, eosque sic instituit, sicut et ipse institutus est. multa? nonne sic perfecti erunt, juxta illud Evangelii: Discipulus omnis perfectus est, si sit sicut magister ejus? Eo autem tempore ista Cornificius didicit, quae nunc docenda reservat, audienda qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ut libet gͦ ille stertat in dies medios. cotidianis
conuicerationib ingurgitet᷑ ad crapula: & in illis
ĩmundicus uolutatꝰ in cũbat. que nec porcũ dece¬
ant epicuri. Ceterũ opinioni reluctor que multoᷤ
ꝑdidit eo qd̾ popłm qui sibi credat habet: e licet
antiquo nouus cornificiꝰ ineptior sit. et tñ turba
insipientiũ adquiescit. Illoꝵ tam̃ maxine. qui
cũ inerces sint & ignaui: uideri quam esse ap¬
go quidẽ omnino ñ miror. si credulos au¬
ditores suos multa mercede conductus.
& multo tẽpore aerẽ uerberans docu¬
it nichil scire: cũ & ipse sio edoctꝰ sit a magistris.
Siquidẽ ñ facundꝰ ẽ sed u̾bosus: & sine fructu
sensuũ. uerboꝵ folia inuentũ continue ꝑfert.
Ca tam̃ est caritela hominis cũ eque omnũ dicta
uituꝑet: ut in astruenda sua aut aliena senten¬
tia destruenda. nunꝗ̃ manũ conserat: ratione
nunquã nitat᷑. nunquã sustineat congredi in

Expanded text:
Ut libet ergo ille stertat in dies medios, quotidianis Ut libet ergo ille stertat in dies medios, quotidianis conviscerationibus ingurgitetur ad crapulam, et in illis immunditiis volutatus incumbat, quae nec porcum deceant Epicuri. Caeterum opinioni reluctor, quae multos perdidit, eo quod populum, qui sibi credat, habet; et, licet antiquo novus Cornificius ineptior sit, ei tamen turba insipientium acquiescit. Illorum tamen maxime, qui, cum inertes sint et ignavi, videri, quam essgo quidem omnino non miror si credulos auditores suos, multa mercede conductus et multo tempore aerem verberans, docuit nihil scire: cum et ipse sic edoctus sit a magistris. Siquidem non facundus, sed verbosus, et sine fructu sensuum, verborum folia in ventum continue profert. Ea tamen est cautela hominis, cum aeque omnium dicta vituperet, ut in astruenda sua, aut aliena sententia destruenda, nunquam manum conserat, ratione nunquam innitatur, nunquam sustineat congredi in
Abbreviated transcription (Latin):
di. dũ tam̃ non indulgeat᷑ errori. De fero gͦ deo
parcens nature que ab ipso est. & impugnanᷤ
uiciũ qd̾ contra ipsũ est: dũ naturã corrũpit
quã ille generauit. Utiq par est sine dero¬
gatione ꝑsone sententiã impugnari: nchilq
turpiꝰ quã cũ sententia displioet aut opinio.
rodere nom̃ auctoris. Longe quidẽ ꝓbabilius
est ut opimoni false quatenꝰ tam̃ extor tolerabilis
ẽ parcatur interdũ ꝓpter hominẽ: quã ut ꝓpter
opinionẽ homo carpatur. Singula suis st̃ exami¬
nanda iudiciis: & paria meritis st̃ p̃mia confen¬
da. itatam̃ ut rigorẽ mansuetudo elementie
uincat. Hac itaq contemplatione supp̾ssi uulgati
nominis notã: ne ñ tam erroris uidear ꝓcurasse
medela quã infensã deturpasse ꝑsona. Ut autẽ
uerũ fatear nichil ẽ minus uerũ: quia quatenus
xp̃iano licitũ est: ꝑsonã & sententiã eque stẽno.

Expanded text:
di, dum tamen non indulgeatur errori. Defero ergo Deo, di, dum tamen non indulgeatur errori. Defero ergo Deo, parcens naturae, quae ab ipso est, et impugnans vitium, quod contra ipsum est; dum naturam corrumpit, quam ille generavit. Utique par est sine derogatione personae, sententiam impugnari; nihilque turpius, quam cum sententia displicet, aut opinio, rodere nomen auctoris; longe quidem probabilius est, ut opinioni falsae, quatenus tamen error tolerabilis est, parcatur interdum propter hominem, quam ut propter opinionem homo carpatur. Singula suis sunt examinanda indiciis, et paria meritis sunt praemia conferenda; ita tamen, ut rigorem mansuetudo clementiae vincat. Hac itaque contemplatione, suppressi vulgati nominis notam: ne non tam erroris videar procurasse medelam, quam infensam deturpasse personam. Ut autem verum fatear, nihil est minus verum, quia quatenus Christiano licitum est, personam et sententiam aeque contemno.
Abbreviated transcription (Latin):
dote pͥuent᷑ eloquu: ipseq urbes uidebunt᷑ potiꝰ
pecorũ quasi septa. quã cetus hominũ nexu qͦ¬
dam societatis federatus: ut participatione offi¬
cioꝵ & amica inuicẽ uicissitudine. eodẽ iure
iuuat. Quis enĩ contractus rite celebrabitur.
que fidei aut moꝵ disciplina uigebit: que nã
erit obsecundatio aut cõmunicatio uoluntatũ
subtracto u̾bi cõmercios Non gͥ unã ñ paucas.
sed om̃s simul urbes. & politicã uitã totã agre¬
dit᷑ cornificiꝰ ñr: studioꝵ. eloquentie. imꝑitus.
& imꝓbus impugnator.
psũ uero uulgato designarẽ ex nomine: & tu¬
incrẽ uentris & mentis. oris impudiciciam.
rapacitatẽ manuũ. gestus leuitatẽ. feditatẽ
moꝵ. quos dota iucinia despuit. obscenitatẽ
libidinis. deformitatẽ corporis. turpitudinem
uite. maculã fame. publicis aspectibꝰ ingerens
denudarẽ: nisi me xp̃iani nominis reuentia

Expanded text:
dote priventur eloquii; ipsaeque urbes videbuntur potius dote priventur eloquii; ipsaeque urbes videbuntur potius pecorum quasi septa, quam coetus hominum, nexu quodam societatis foederatus, ut participatione officiorum, et amica invicem vicissitudine eodem jure vivat. Quis enim contractus rite celebrabitur? quae fidei aut morum disciplina vigebit? quaenam erit obsecundatio aut communicatio voluntatum, subtracto verbi commercio? Non ergo unam, non paucos, sed omnes simul urbes et politicam vitam totam aggreditur Cornificius noster, studiorum eloquentiae imperitus et improbus impugnatpsum vero vulgato designarem ex nomine, et tumorem ventris et mentis; oris impudicitiam, rapacitatem manuum, gestus levitatem, foeditatem morum quos tota vicinia despuit, obscenitatem libidinis, deformitatem corporis, turpitudinem vitae, maculam famae, publicis aspectibus ingerens denudarem, nisi me Christiani nominis reverentia
Abbreviated transcription (Latin):
sius & fructuosius parit. aut omnino sterilis
ꝑmaneret. Aut quidẽ in fecunda: si non con¬
ceptionis eiꝰ fructũ inlecẽ ederet usus eloqi.
& inuicẽ qd̾ sentit prudens. agitatio mentis.
hominib publicaret. Hec autẽ ẽ illa dulcis
& fructuosa coniugatio rationis & uerbi: q̃
tot egregias genuit urbes. tot conciliauit &
federauit regna. tot uniuit poplos & carita¬
de deuinxit: ut hostis omniũ publicꝰ m̾ito
censeat᷑. quisqͥs hoc qd̃ ad utilitatẽ omniũ ds
coniunxit. uitit᷑ separare. Mercurio philogiã
inuidet: & ab amplexu philogie mercuricũn
auellit. qui eloquentie p̃ceptionẽ a studiis pħie
eliminat. Et quãuis solã uideat᷑ eloquentiã ꝑseqͥ:
onuia liberalia studia conuellit: omnẽ tociꝰ pħie¬
impugnat oꝑam. societatis humane fedꝰ disthit:
& nullũ caritati aut uicissitudim officiorum
reunquit locũ. Brutescent homines si concessi

Expanded text:
sius et fructuosius parit, aut omnino sterilis sius et fructuosius parit, aut omnino sterilis permaneret, aut quidem infecunda, si non conceptionis fructum in lucem ederet eloquio: et invicem, quod sentit prudens agitatio mentis hominibus publicaret. Haec autem est illa dulcis et fructuosa conjugatio rationis et verbi, quae tot egregias genuit urbes, tot conciliavit et foederavit regna, tot univit populos et charitate devinxit, ut hostis omnium publicus merito censeatur, quisquis hoc, quod ad utilitatem omnium Deus conjunxit, nititur separare. Mercurio philologiam invidet, et ab amplexu Philologiae Mercurium avellit, qui eloquentiae praeceptionem a studiis philosophiae eliminat; et, quamvis solam videatur eloquentiam persequi, omnia liberalia studia convellit, omnem totius phiimpugnat operam, societatis humanae foedus distrahit, et nullum charitati, aut vicissitudini officiorum relinquit locum. Brutescent homines, si concessi
Abbreviated transcription (Latin):
psius: Hec ẽ enĩ fere singularis & unica iua:
uã ad betitudinẽ gr̃a p̃ꝑauit. Nam qͥ citra ututis
eritũ beati fiunt: ñ tam eundo illuc ꝑueniũt
trahunt᷑. Miror itaq non tam̃ satis quia non
ssit quidsibi uult qui eloquentie negat ẽẽ stu¬
ndũ. ipsãq sicut uisũ non ceco. auditũ non
urdo. asserit gratis a natura ꝓuenire ei qui
utus ñ est ħ pleniꝰ si nature munꝰ exercicio
uretur: nec tamon beneficiũ aliquos ab
tt pr̃ari. aut id minus quã labor artis
uscat. Sicut enĩ eloquentia non modo
meraria est sed etiã ceca quã ratio non il¬
istat.: sic & sa pientia que usu uerbi ñ
ꝓficit. is modo debilis est. s quodã modo manca. Licet
enĩ quandoq aliquatenꝰ sibi ꝑdesse possit sapientia
elingus ad solatiũ conscientie. raro tam̃ & parũ
confert adusũ societatis humane. Nam ratio.
lcientie uirtutũq parens altrix & custos. que
de u̾bo frequentꝰ concipit. & ꝑ uerbũ numero¬

Expanded text:
ec est enim fere singularis et unica via, quam ad beatitudinem gratiae praeparavit. Nam qui citra virtutis meritum beati fiunt, non tam eundo illuc perveniunt, quam trahuntur. Miror itaque non tamen satis, quia non possum, quid sibi vult, qui eloquentiae negat esse studendum; ipsamque sicut visum non caeco, auditum non surdo, asserit gratis a natura pervenire ei, qui mutus non est; sed plenius, si naturae munus exercitio roboretur, nec tamen beneficium aliquod ab arte praestari; aut id minus, quam labor artis exposcat. Sicut enim eloquentia, non modo temeraria est, sed etiam caeca, quam ratio non illustrat; sic et sapientia, quae usu verbi non proficit, non modo debilis est, sed quodam modo manca: licet enim quandoque aliquatenus sibi prodesse possit sapientia elinguis ad solatium conscientiae; raro tamen, et parum confert ad usum societatis humanae. Nam ratio, scientiae virtutumque parens, altrix et custos, quae de verbo frequentius concipit, et per verbum numero
Abbreviated transcription (Latin):
humana dignitas antecedit: qd conducibilius
ad om̃ia. qͥd adelaritatẽ conciliandã potenti quã
neo nature p̃ueiure consortes. & generis iua
solus homo cetera uincit: Hec autẽ eũ omnẽ
eratẽ doccat & exornet. clariorẽ efficit iuiuentu¬
tem: eo qd̾ etas tenior gr̃e quodã modo lenoeina¬
tur. ut ingeniũ uenditet. Qui sunt enim
qili florent̾ inter concuies. qui sunt qui opib
pollent: qui sunt qui p̃ualent utrib in om̃i¬
biis negotiis obtinent. nisi eloquentes: Nam
ut ticero auctor est. nichil est tam incredidile
qd̾ ñ dicendo fiat ꝓbabile: nichil tam horridũ
& incultũ. Quod ñ splendescat oratione. & quo¬
danm mansuescat tanquã si excolatur. Qui
gͦ tanti boni contemptor est. marufestissime
desipit. Qui autẽ diligit ĩmo se diligere simu¬
tat &e ñ excosit : nimis negligens eit & desipi¬
entie ꝑpcimus.

Expanded text:
s ad omnia, quid ad claritatem conciliandam potentius, quam in eo naturae praevenire consortes et generis, in quo solus homo caetera vincit? Haec autem, cum omnem aetatem doceat et exornet, clariorem efficit juventutem: eo quod aetas tenerior gratiae quodammodo lenocinatur, ut ingenium vindicet. Qui sunt enim qui florent inter concives? Qui sunt qui opibus pollent? Qui sunt qui praevalent viribus, et in omnibus negotium obtinent, nisi eloquentes? Nam ut Cicero est auctor, nihil est tam incredibile quod non dicendo fiat probabile; nihil tam horrendum et incultum, quod non splendescat oratione et quodammodo mansuescat, tanquam si excolatur. Qui ergo tanti boni contemptor est, manifestissime desipit. Qui autem diligit, imo se diligere simulat, et non excolit, nimis negligens est, et desipientiae proximus.
Abbreviated transcription (Latin):
sime subrepit elatio. Ego autẽ in om̃ib lis¬
& falsũ sepiꝰ & magis quã expediat tueor.
rũq tumide & cũ elatione donec me do̾ cor¬
at & corrigat. ipsam ꝓfero ueritatẽ. Unde
rẽ & auditorẽ quanta possũ supplicatione o¬
nio. ut in orationib suis memores mei suit
altissimũ: impetrantes michi p̃cedentũ.
am delictoꝵ. cautelã futuroꝵ. noticiã ue
amorẽ boni. cultũ dei. & ut corde ore oꝑe
ceantur a nobis que diuine sunt placita
Calũnia q̃ ut cornificio respondetur extorsit.

Expanded text:
saepissime subrepit elatio. Ego autem in omnibussaepissime subrepit elatio. Ego autem in omnibus falsum saepius, et magis quam expediat, tueor, et plerumque tumide, et cum elatione, donec me Deus corripiat et corrigat, ipsam profero veritatem. Unde lectorem et auditorem, quanta possum supplicatione, convenio, ut in orationibus suis memores mei sint apud Altissimum, impetrantes mihi praecedentium veniam delictorum, cautelam futurorum, notitiam veri, amorem boni, cultum Dei, et ut corde, ore, opere, exerceantur a nobis, quae divinae sunt placita Calumnia quae ut Cornificio s
Abbreviated transcription (Latin):
niculũ uite. Est enĩ quelibet ꝓfessio philoso¬
phandi inutilis & falsa: que seipsã in custu
uirtutis. & uite exibitione ñ aꝑit. Aoade¬
micus in his que st̃ dubitabilia sapienti nõ
iuro uerũ ẽẽ. qd̃ loquor. sed seu uerũ seu fal¬
sũ sit. sola ꝓbabilitate contentꝰ sũ. Tu ut libu¬
rit uniu̾sa examinab̾ & singula. qr te iudi¬
cẽ meis opusculis consecraui. dũ intelligam
qd̾ mͥ oꝑa ñ pereat & ĩpensa. Quod si qd̾ absit
contigerit: inueniã aliũ si me hic fastidit
alexis. philosophanti quẽ libet p̃ferens histͥo¬
nẽ. Tria quidẽ st̃. ut de consilio meo ꝑfectiꝰ
instruatis. que non modo mͥ metũ. s płisq
scriptorib ꝑiculũ salutis. aut meriti dispeno
afferunt. Ignorantia ueri. fallax aut ꝓterii
sercio falsi. & tumida ꝓfessio ueritatis. Noui
quis dixerit. Tuciꝰ audit᷑ u̾eritas quã dicat᷑.
diendo enĩ custodit᷑ humilitas. sed in dicendo

Expanded text:
niculum vitae. Est enim quaelibet professio philosoniculum vitae. Est enim quaelibet professio philosophandi inutilis, et falsa, quae se ipsam in cultu virtutis, et vitae exhibitione non aperit. Academicus, in his quae sunt dubitabilia Sapienti, non juro verum esse, quod loquor: sed seu verum, seu falsum sit, sola probabilitate contentus sum. Tu, ut libuerit, universa examinabis, et singula, quia te judicem meis opusculis consecravi, dum intelligam quod mihi opera non pereat, et impensa. Quod si, quod absit! contigerit, Inveniam alium si me hic fastidit Alexis, philosophanti quemlibet praeferens histrionem. Tria quidem sunt ut de consilio meo perfectius instruaris, quae non modo mihi metum, sed plerisque scriptoribus periculum salutis, aut meriti dispendium afferunt: ignorantia veri, fallax aut proterva assertio falsi, et tumida professio veritatis. Novi enim quis dixerit: « Tutius auditur veritas, quam dicatur. » In audiendo enim custoditur humilitas, sed in dicendo
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ: metalogicon inscriptꝰ ẽ libet. quẽ .iiiͦi. uolu¬
minib ad recreationẽ lectorũ distiuguere cura¬
ui.More scribentiũ res uarias cõplexus sũ. qͥs
quisq suo ꝓbabit aut reꝓbabit arbitrio. Sunt
bona. st̃ quedã mediocͥa. st̃ mala plura que legis
hic: alr̾. non fit auite lib̾. Sic marciał. sic & ego.
malens sic nugari: quã ad formã gamedis leporeᷤᷤ
agitare. uł noct᷑no put̾e mero. putere diurno.
Nec dedignatꝰ sũ modernoꝵ ꝓferre sententias:
equidẽ qd̾ głam eoꝵ qui nẽ st̃ post̾itai celebra¬
bit: eo qd̾ multoꝵ nobilia mirer ingenia. in¬
uestigandi subtilitatẽ. diligentiã studu. felicita¬
tẽ memorie. fecunditatẽ mentis. & oris faculta¬
tẽ. & copiã u̾bi. De morib uͦ ñ nulla scienter
inserui: ratꝰ om̃ia que legunt᷑. aut scribunt᷑
inutilia ẽẽ. nisi quatenus affert̃ aliqͦd ãmi¬

Expanded text:
ocinium, METALOGICON inscriptus est liber, quem quatuor voluocinium, METALOGICON inscriptus est liber, quem quatuor voluminibus, ad recreationem lectoris, distinguere curavi. More scribentium, res varias complexus sum, quas quisque probabit suo, aut reprobabit, arbitrio. Sunt bona, sunt quaedam mediocria, sunt mala plura, Quae legis hic: aliter non fit, Avite, liber. Sic Martialis; sic et ego: malens sic nugari, quam ad formam Ganymedis, lepores agitare, vel Nocturno putere mero, putere diurno. Nec dedignatus sum, modernorum proferre sententias qequidem quod gloriam eorum, qui nunc sunt, posteritas celebrabit, eo quod multorum nobilia mirer ingenia, investigandi subtilitatem, diligentiam studii, felicitatem memoriae, fecunditatem mentis, et oris facultatem, et copiam verbi. De moribus vero nonnulla scienter, inserui: ratus omnia quae leguntur aut scribuntur, inutilia esse, nisi quatenus afferunt aliquod admi
Abbreviated transcription (Latin):
ticulis uellet orationẽ ꝓcedere. Placuit itaq socus
ut hoc. ipsũ tumultuario sermone dictarẽ. cũ
ad sententias subtilit̾ examinandas. nec ad u̾ba
expolienda studiũ suꝑesset aut ociũ. Necessarus
enĩ occupationib iux aliquid amplius deduceba¬
tur quã refectionis hora uel somni. cũ ex manda¬
to dñi mei cui de esse noti possũ. sollicitudo tocius
britannie qd̾ ad causas eoclesiasticas michi uicũbat.
Ad hec sollicitudo rei familiaris: & curiales nuge.
studiũ excludebant. Amicoꝵ interpelło. me fere
totũ absorbuerat. Itaq iustũ arbitror. ut in his
que temere dicta sunt: mͥuenia faciliꝰ ĩpendatur.
potest humana infirmitas. Nam ingeniũ hebes
est. & memoria infidelior: quã ut antiquoꝵ sub¬
tilitates perciꝑe. aut que aliquando ꝑcopta st̃.
diutius ualeam retin̾e. Linguã uͦ impolitã esse.
stilus ipse conuineit. Et quia logice suscepit pat᷑¬

Expanded text:
ticulis vellet orationem procedere. Placuit itaque sociis, ticulis vellet orationem procedere. Placuit itaque sociis, ut hoc ipsum tumultuario sermone dictarem: cum nec ad sententias subtiliter examinandas, nec ad verba expolienda, studium superesset, aut otium. Necessariis enim occupationibus vix aliquid amplius deducebatur, quam refectionis hora, vel somnii: cum ex mandato domini mei, cui deesse non possum, sollicitudo totius Britanniae, quod ad causas ecclesiasticas, mihi incumbat. Ad haec sollicitudo rei familiaris, et curiales nugae, studium excludebant, amicorum interpellatio me fere totum absorbuerat. Itaque justum arbitror, ut in his quae temere dicta sunt, mihi venia facilius impendatur; quo nihil potest humana infirmitas. Nam ingenium hebes est, et memoria infidelior, quam ut antiquorum subtilitates percipere, aut quae aliquando percepta sunt, diutius valeam retinere. Linguam vero impolitam esse, stylus ipse convincit. Et quia logicae suscepi patr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsitũ est. Scolariũ uͥ debuerã meruisse fauorẽ.
qui aut qd̾ sunt. aut qd̾ fuerunt quali possum
aduocatione defendo. Quos si utiliter gessero:
gr̃a & merces debet᷑ euentui. Sinautẽ uoluntati.
hinc est illud. Egisti nichil inquis. & ate poita
causa est. Tanto plus debes sexte. quod erubui.
Neq enĩ apatrocinandi officio excludo potiores.
sed mee deuotionis ꝓtestor affectũ. Prestantio¬
res supprenã manũ apponant: & ad sententiã
ferendam ꝓlogicis. iudicis inelinent officium
Si quidẽ cũ oꝑa logicoꝵ uehementiꝰ tanquã ui¬
utilis rideretur. & me indignantẽ & reni¬
tentẽ emulus cotidianis fere uirgiis ꝓuocaret.
tandẽ litẽ exceꝑi : & ad eas calumnias qͣs pro¬
curauerat sicut emergebant studii responide
Unde factũ est. ut illũ ordinẽ sequi oportuerit qͥ
ille urgebat: & plet̾q silere apotioribus. dũ dilu¬
erentur obiecta. Ipse enĩ ꝓcurabat suꝑ quib ar¬

Expanded text:
propositum est. Scholarium vero debueram meruisse favorem: propositum est. Scholarium vero debueram meruisse favorem: quos aut quod sunt aut quod fuerunt, quali possum advocatione defendo. Quod si utiliter gessero, gratia et merces debetur eventui; sin autem minus, voluntati. Hinc est illud: Egisti nihil, inquis, et a te perdita causa est: Tanto plus debes, Sexte, quod erubui. Neque enim a patrocinandi officio excludo potiores, si meae devotionis protestor affectum. Praestantiores supremam manum apponant, et ad sententiam ferendam pro logicis, judicis inclinent officium. Siquidem cum opera logicorum vehementius, tanquam inutilis, rideretur: et me indignantem et renitentem, aemulus quotidianis fere jurgiis provocaret, tandem litem excepi, et ad eas calumnias, quas procuraverat, sicut emergebant studui respondere. Unde factum est, ut illum ordinem sequi oportuerit, quo ille urgebat, et plerumque silere a potioribus, dum diluerentur objecta. Ipse enim procurabat, super quibus ar
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ẽẽ ꝓfessio. Taciturnꝰ: criminat᷑ indoctus
facundus accedit ad garrulos. Uir grauis. sedete
dr̃ in insidus: minꝰ gratus. a leuitate culpatur in¬
eptuis. Qui modestiã sequit sermonis & operis:
censet᷑ factiosus. Postremo si rixa non ẽ: uix est
ut liuor ñ sit in curia. Si tam̃ inalea & uenatica
ceterisq curialiũ nugis omnẽ inter cõmilitones
consumpsissẽ etatẽ. scripta mea nequaꝗ rod̾ent.
sicut nec ego illoꝵ scrpta redarguo. Michi tam̃
ꝓ minimo ẽ ut scribens ab eis iudicer. qui magni
faciunt mimoꝵ histrionũq iudicia: & uelut
serui abiectissimi expauescunt ne de eis ꝑperã
loquat᷑ aut sentiat thais aut thraso calliroe aut
batillus. Porro si philosophie ꝓfessores ꝑsequunt᷑
philosophantiũ amatorẽ: plane inuiriosi sumt.
& meã male remunerant caritatẽ. Cos enĩ & si
nequeã imitari: certe amare. honorare. & colere

Expanded text:
videtur professio. Taciturnos criminatur indoctus; videtur professio. Taciturnos criminatur indoctus; facundus accedit ad garrulos. Vir gravis sedere dicitur in insidiis, minus gravis a levitate culpatur ineptus. Qui modestiam sequitur sermonis et operis, censetur factiosus. Postremo, si rixa non est, vix est ut livor non sit incuria. Si tamen in alea, et venatica, caeterisque curialium nugis omnem inter commilitones consumpsissem aetatem, scripta mea nequaquam roderent, sicut nec ego illorum scripta redarguo. Mihi tamen pro minimo est, ut scribens ab illis judicer, qui magni faciunt mimorum, histrionumque judicia, et velut servi abjectissimi, expavescunt, ne de iis perperam loquatur, aut sentiat Thais, aut Thraso, Callirrhoe aut Bathyllus. Porro si philosophiae professores persequuntur philosophantium amatorem, plane injuriosi sunt, et in eam male remunerant charitatem. Eos enim, etsi nequeam imitari, certe amare, honorare et colere
Abbreviated transcription (Latin):
u humanis rebus nichĩ fere sic arbitror elima¬
tũ ut aliqua ex parte detractioni ñ pateat: cum
uiala de merito. bona autẽ de liuore carpant᷑.
Uñ michimet ꝑsuasi detractoꝵ aculeas equani¬
nuius tolerare. p̃sertim cũ ex diuna dispositione
natura parens nos in ea etate & regione eSident
editosq sors inea conditione. coniuuentiũq cetu
locauit: qui malunt aliena carpe quã sua res¬
pic̾e compon̾e uel emendare. Sic nemo inse se
tẽptant descendere nemo sed p̃cedentis spectat᷑
mautiea dorso. Potuerã quide scolariuł &. eo
qui philosophie nomina ꝓfitent᷑ ut. cũꝙ in
silentio caue morsus: ses omnino non possem
concurialiũ dentes euadere. Om̃ib obsequi
neminẽ led̾e.solebat pdesse adgr̃am: ut uixta
comicũ sine inuidia laudẽ inuenias. eamioes
pares. Nunc autẽ uel sic raro ꝓficitiir. ad cõmili¬
tonũ inuidiam repmendã. Sam obsequendi mos.
nota abiectionis inurit᷑. innocentia in poterme

Expanded text:
s humanis nil fere sic arbitror elimatum, ut aliqua ex parte detractioni non pateat; cum mala de merito, bona autem de livore carpantur. Unde mihimet persuasi detractorum aculeos aequanimius tolerare; praesertim cum ex divina dispositione natura parens nos in ea aetate et regione ediderit, editosque sors in ea conditione, conviventiumque coetu locaverit, qui malunt aliena carpere, quam sua respicere, componere vel emendare. Sic nemo in sese tentat descendere, nemo, Sed praecedentis spectatur mantica dorso. Potueram quidem scholarium, et eorum qui philosophiae nomina profitentur, utcunque in silentio cavere morsus, sed omnino non possum concurialium dentes evadere. Omnibus obsequi, neminem laedere, solebat prodesse ad gratiam; ut juxta comicum: « Sine invidia laudem invenias, et amicos pares; » nunc autem vel sic raro proficitur ad commilitonum invidiam reprimendam. Nam obsequendi mos nota abjectionis inuritur; innocentia impotentiae esse
Abbreviated transcription (Latin):
n boni. naturali urgente se appetitu hoc aut
mis ignara que aut qualis extra societatẽ sit
singi quidẽ possit. quisq ea que ad ius huma
societatis que quodãm filioꝵ nature unica
singularis fr̃nitas est. conciliandũ & fouendũ
riunt impugnat. uiã dd̃ipiscende felicitatis
nib udet᷑ obstruere: & p̃cluso pacis aditu ut in se
ncuerant ad interitũ orbis. nature iuscera in¬
pie. hoc quidẽ est seminare inter fr̃s discordiã.
arma ministrare cõpositis. hoc deniq firmare
uũ & magnũ cahos inter deũ & homines. Sic
s adfirmioris nexꝰ compagẽ. & caritatis custodiã
uusitatis partes creatrix trinitas unꝰ ds̃ & uerꝰ
sadefectũ suppłet alteriꝰ dũ sunt singula qͣsi
nguloꝵ mẽbra. Semiplena sc̃ gͦ om̃ia si abinu

Expanded text:
amor boni, naturali urgente se appetitu, hoc, auamor boni, naturali urgente se appetitu, hoc, aucommunionis ignara, quae aut qualis extra societatem sit, nec fingi quidem possit; quisquis ea, quae ad jus humanae societatis, quae quodammodo filiorum naturae unica et singularis fraternitas est, conciliandum et fovendum proficiunt, impugnat, viam adipiscendae felicitatis omnibus videtur obstruere; et praecluso pacis aditu, ut in se concurrant ad interitum orbis, naturae viscera incitare. Hoc quidem est seminare inter fratres discordiam, hoc arma ministrare compositis; hoc denique firmare novum et magnum chaos inter Deum et homines; sic enim ad firmioris nexus compagem et charitatis custodiam, universitatis partes, creatrix Trinitas, Deus unus et valtera defectum suppleret alterius; dum sunt singula quasi singulorum membra. Semiplena sunt ergo omnia, si ab in
Abbreviated transcription (Latin):
tor. & conquirens undig ins¬
satia sͥ ꝓfic̾e̾ sꝑat ad głam si multes similes sui
tsi cos uiderit imꝑitos. habet enĩ hoc ꝓpͥũ arrogan
tumor. ut se cõmetiat᷑ aluis. bona sua siqua sunt
ans. deprimens aliena. defectũq ꝓximi. suum
it eẽ ꝑfectũ. Om̃ib aut̃e recte sapientib indu
est qd̾ natura clementissima parens omniũ.
spositissima moderatrix inter cetera q̃ genuit
inantia. hominẽ priuilegio rationis extulit. &
u eloquii insigniuit idagens sedulitate officiosa
ge dispositissima. ut homo qui grauedine fecu¬
uoris nature & molis corporee tarditate p̃mebat᷑
tahebat᷑ ad ima. his quasi subuectus alis ad asta
scendat. & ad obtinendũ uere beatitudinis bra¬
ñ om̃ia alia felici compendio antecedat. Dñ itaq
turã fecundat gr̃a. tatio reb ꝑspiciendis & exa¬
mandis iniugilat. nature sinus excutit. metit᷑
itus & efficatiã singuloꝵ: & innatus om̃ibus

Expanded text:
litigator, et conquirens undisibi proficere sperat ad gloriam, si multos similes sui, id est si eos viderit imperitos; habet enim hoc proprium arrogantiae tumor, ut se commetiatur aliis, bona sua, si qua sunt, efferens, deprimens aliena; defectumque proximi, suum putet esse profectum. Omnibus autem recte sapientibus indubium est quod natura, clementissima parens omnium, et dispositissima moderatrix, inter caetera quae genuit animantia, hominem privilegio rationis extulit, et usu eloquii insignivit: id agens sedulitate officiosa, et lege dispositissima, ut homo qui gravedine faeculentioris naturae et molis corporeae tarditate premebatur et trahebatur ad ima, his quasi subvectus alis, ad alta ascendat, et ad obtinendum verae beatitudinis bravium, omnia alia felici compendio antecedat. Dum itaque naturam fecundat gratia, ratio rebus perspiciendis et examinandis invigilat; naturae sinus excutit, metitur fructus et efficaciam singulorum: et innatus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
rutatur. & de emendatione mea ad quirat sibi
posioeit p̃miũ uite. Scio eñ quia in multoloqͥo
cdatũ ñ deest. sed inuito & in caritate dei exorto
otorẽ. quo mei memor in orationib suis. ĩpetret
anfestec secipsũ. & palam faciat uiã qua nobis
uedendũ ÷ ii beneplacito suo. & dirigat in eo

Expanded text:
tatur, et emendatione mea acquirat sibi tatur, et emendatione mea acquirat sibi et possideat praemium vitae. Scio enim quia in multiloquio peccatum non deest, sed invito, et in charitate Dei exhortor lectorem, quod mei memor in orationibus suis impetret,manifestet se ipsum, et palam faciat viam, qua nobis incedendum est in beneplacito suo, et dirigat in eo
Abbreviated transcription (Latin):
t nolueris conoemnet᷑. Qiuid enĩ adalios ut seriũ
uidient alienũ: Liber enĩ hic ut quilibet suor
ñ tat aut̃ cadit. Multitudinis imꝑite ñ formido
uicia. meis tam̃ rogo parcant opusculis. &. sicũ¬
iules sint quidã. quia libris eoꝵ nunꝗͥ derogaui
ualquo. Si p̃des meas audire nioluerit: ĩpbitatis
uidicio tenebunt᷑ obnoxii. quia ut ait marcialis.
nbe facit qui in alieno libro ingeniosus est. Que
ast̃ de curialib nugis dicta st̃ in nullo eor s forte
ime aut mei similib dep̃hendi: & plane tumis
etalege constringor si me ipsũ &e anuicas castigare
imendare non licet. ꝓfecto qui aohes rugabit na¬
ł fiontẽ contrahet:. aut faci e̾ iubore uestiet. aut
ullue confundet: cuiꝰ labia contrahent᷑. aut salient.
psiti semꝑanugis ad bõna transire sera: &adIO
ues decet aut ꝓdest instituere uitã. Qui autem
stũ dep̃hensiom locũ uiderit: ea excaritate lue

Expanded text:
ut volueris condemnetur. Quid enim ad alios, ut servum ut volueris condemnetur. Quid enim ad alios, ut servum judicent alienum? Liber enim hic, ut quilibet suo, tibi domino stat aut cadit. Multitudinis imperitae non formido judicia, meis tamen rogo parcant opusculis; et si curiales sunt quidam, quia libris eorum nunquam derogavi in aliquo. Si preces meas audire noluerint, improbitatis judicio tenebuntur obnoxii, quia, ut ait Martialis, improbe facit, qui in alieno libro ingeniosus est. Quae autem de curialibus nugis dicta sunt, in nullo eorum, sed forte in me, aut mei similibus deprehendi; et plane nimis arcta lege constringor, si me ipsum et amicos castigare et emendare non licet. Profecto qui ad haec rugabit nares, frontem contrahet, aut faciem rubore vestiet, aut pallore confundet, cujus labia contrahentur, aut salient, ropositi semper a nugis ad bona transire seria, et ad id quod decet aut prodest, instituere vitam. Qui autem justum reprehensioni locum viderit, ea ex charit
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ itrideas mundũ. ehaior enĩ es quã ut debe¬
sait possis. licet iã sic ceꝑit multes. capi tendiesis
etantue si inicus gestoꝵ fuerit exitus concolor
e tobolam felici cingens obsidione ñ m ꝓuinciales
sq ud rodanũ & alpes t̾ritat: sed munitionibus
irutis popłisq subactis quasi uniu̾sis p̃sens un¬
ieat timore pͥncipes hispanos concussit & gai¬
s.Intantis rerũ tumultib queso custodi inno¬
tntiã & uide. & dicta. & p̃dica equitatẽ. nec amore.
rdio timore. uel spe. declines a uia recta. Iusti
ñ hereditabt̃ terrã.: & ut auctoritate constat al¬
sim. sem̃ impioꝵ ꝑibit. Si hec que tibi sinceta
cuatione euraui scribere. in tanto tumultule¬
me ñ uacat: aut quia insipida sunt sensibus
utdis inculta ñ placent: uel ipsa deuotio ñ du¬
ucoeat. que honori tuo studeat inseruire. Si ꝑ¬
uĩns intentionẽ: patrocinaberis oꝑi. Sinautem.

Expanded text:
dentem irrideas mundum. Major enim es, quam ut debedentem irrideas mundum. Major enim es, quam ut debeas, aut possis licet jam hic ceperit multos capi tendiculis Britanniae, si initiis gestorum fuerit exitus concolor,ut Tolosam felici cingens obsidione, non modo provinciales, usque ad Rhodanum et Alpes territat, sed munitionibus diruptis, populisque subactis, quasi universis praesens immineat, timore principes Hispanos concussit et Gallos. In tantis rerum tumultibus, quaeso, custodi innocentiam, et vide, et dicta, et praedica aequitatem, nec amore, nec odio, timore vel spe declines a via recta. Justi enim haereditabunt terram, et ut auctoritate constat Altissimi, semen impiorum peribit . Si haec quae tibi sincera devotione curavi scribere, in tanto tumultu legere non vacat, aut quia insipida sunt sensibus, verbis inculta non placent, vel ipsa devotio non displiceat, quae honori tuo studuit inservire. Si probaveris intentionem, patrocinaberis operi. Sin autem,