comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diccie non uoluntate. Inimititiae nraẽ in uitem no¬
bis tollunt testimonium uerx̧ poenitentiae.Si unum
credimus: si idem & uolumus & nolumus. ex quo
firmas nasci amicitias etiam cathilina testatur
Si harreticos pariter odimus & uetrrem eque damna¬
tuus errotem: quid contta nos tendimus cum tade
oppugnemus eadem defendamus. Ignoscemihi qđ
origenis eruditionem & studium scripturatum. añ¬
qm eus hercsim plenius nossem: in uiuenili aetate
laudaui. & tꝗo tbi dabo ueniam quod apologiam
librorum tius cano scripstris capite. Ante biduum
quã ad nos epłam sctibetes: libellos meos in manus
tuas uenisse testaris: & id cuto non habuisse spatiũ
ta ocio itspondendi. a lioꝗn si meditatus: patatusq
dixisses iacere⁊ fulmina non crimina uidtreris. E
quis tibi credit homini ueracissimo: ut negociator
orientalium mercuim: qui &. hinc deportata uendẽ
necesse habebat: & ibi emeit quar huc tursꝰ aduchet:

Expanded text:
ducere, non voluntate. Inimicitiae nostrae, invicem noducere, non voluntate. Inimicitiae nostrae, invicem nobis tollunt testimonium verae poenitentiae. Si unum credimus, si idem et volumus et nolumus ex quo firmas nasci amicitias, etiam Catilina testatur, si haereticos pariter odimus, et veterem aeque damnamus errorem, quid contra nos tendimus, cum eadem oppugnemus, eadem defendamus? Ignosce mihi, quod Origenis eruditionem et studium Scripturarum, antequam ejus haeresim plenius nossem, in juvenili aetate laudavi; et ego tibi dabo veniam, quod Apologiam librorum ejus cano scripseris capite. 10. Ante biduum, quam ad nos Epistolam scriberes, libellos meos in manus tuas venisse testaris, et idcirco non habuisse spatium ex otio respondendi: alioqui si meditatus in nos paratusque dixisses, fulmina jacere, non crimina videreris. Et quis tibi credet homini veracissimo, ut negotiator orientalium mercium, qui et hinc deportata vendere necesse habebat, et ibi emere, quae huc rursus adveheret,
Abbreviated transcription (Latin):
ne descripsi: Quid adie qui & catholitum & ueracẽ
esse te iactas: qui libentuis int accusas qmͣ te defendis
Num mea defensio accusatio tua eot a alr orthodoxus
esse non poteris. nisi me hereucum comprobaris. Quid
tibi pitdest societa inta. aut quat est ista prudẽtia.
Accusatus ab aliis accusas altum. Ab alio appeteris.
et illi dorsum obuertens: quiescentem contra te pro
semper taciturum esse.Heniq noli accusate & ego cessa¬
bo defendere. Quar est enim audientiũ haedificatio: du¬
os seues inter se ptopter hereticos digladiari: presertim
cum ambo catholicos se uideri uelint: omutamus hete¬
ticotum prõcinium. & nulla erit inter nos contentio.
Eodem feruore quo origenem ãte laudatumus: nut
damnatum toto orbe damnemus. Iungamis dexte¬
ter es me gaude cortectum Si amicus sumide con¬
uersatione tua deleo gratulati. Quam diu inter nos
uirgium fuerit: uidebimur fidem tectam necessitate

Expanded text:
ne descripsi? Quid ad te, qui et catholicum et veracem ne descripsi? Quid ad te, qui et catholicum et veracem te esse jactas, qui libentius me accusas quam te defendis? Num mea defensio, accusatio tua est? Aut aliter orthodoxus esse non poteris, nisi me haereticum comprobaveris? Quid tibi prodest societas mea? Aut quae est ista prudentia? Accusatus ab aliis, accusas alium. Ab alio appeteris; et illi tergum obvertens, quiescentem contra te provsemper taciturum fuisse. Denique noli accusare, et ego cessabo defendere. Quae enim est audientium aedificatio, duos senes inter se propter haereticos digladiari: praesertim cum ambo Catholicos se videri velint? Omittamus haereticorum patrocinium, et nulla erit inter nos contentio. Eodem fervore quo Origenem ante laudavimus, nunc damnatum toto orbe damnemus. Jungamus dextrter es, me gaude correctum. Si amicus sum, de conversione tua debeo gratulari. 540 Quamdiu inter nos jurgium fuerit, videbimur rectam fidem necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
non criminatoti:atq ut me catholicum ate infamatꝰ
probatẽ. inuectus sum in hereticos: itasceris furis &
luculentissimos libros contra int euomis. Quos cum
legendos & cantandos omnibus tradidisses: certatĩ
ad me de italia & urbe Roma atq dalmatia scripta
uenerunt: quib me laudacor pristinus ornasses prae
hereticũ totis uiribus conatus sum: misiq hos ipsos¬
lihros apologiat mrae ad eos quos tu uulnerautras.
ut uenena iua nrm̃ stqueretur antidotum. Ob hãc
culpam mittis mihi & ptiotes libros & tecentẽ epłam
plenam in uiriarum & criminum. Quid me uis fact
bone amice. Taceam. uidebor crimen agnoscere
Iosuar tertes me gladiis tuis. & accusatidnem nõ iã
ciclesiastitã sed tribun alium comminaris. Quid fe¬
ci: quid commeriu: In quo te lesi Quia me ncgaui he¬
ittiuim: quia me tuis laudib duxi indignum: qui a
hercticotum fraudulentias & periuria ap̾cito sermo¬

Expanded text:
non criminatori: atque ut me catholicum a te infamatus non criminatori: atque ut me catholicum a te infamatus probarem, invectus sum in haereticos; irasceris, furis, 539 et luculentissimos libros contra me cudis: quos quum legendos et cantandos omnibus tradidisses, certatim ad me de Italia, et urbe Roma, atque Dalmatia Scripta venerunt, quibus me laudator pristinus ornasses praechaereticum, totis viribus probare conatus sum. Misique hos ipsos Apologiae meae libros, ad eos quos tu vulneraveras; ut venena tua, nostra sequeretur antidotus. Ob hanc culpam mittis mihi et priores libros, et recentem epistolam, plenam injuriarum et criminum. Quid me vis facere, bone amice? Taceam? Videbor crimen agnoscere. Loquar? Terres me gladiis tuis, et accusationem non jam Ecclesiasticam, sed tribunalium comminaris. Quid feci? quid commerui? in quo te laesi? Quia me negavi haereticum? quia me tuis laudibus duxi indignum? quia haereticorum fraudulentias et perjuria aperto sermo
Abbreviated transcription (Latin):
quare scribis aliis & non nripsum ted atgus: Hocipiti¬
in te retorquebo. Quicquid enim me non sccisse causa¬
tis: quate non ipse fecisti: Uelut si quis pugnis calcibus¬
q aliquem collidens: si resistere uoluerit dicat ei. Non¬
ne tibi praeceptum est: qui te peccusserit in maxillã
prebe ti alietam.Quid enim bone uir tibi pracceptũ
est ut me utrberes: otulum mihi effodias: & si paulu¬
lum me comtnouero euuangelii mihi praecepta canta¬
bis. Uis scire totas argutiarum tuatum strophas:&
uulpeculatum insidias quae habitant in parietinis
De quibus & crechid loquitur. Quasi uulpes in deser¬
to prophetę tui israel. Ausculta quid feceris. Ita me in
tua pręfatione laudasti: ut obiterentur mihi laudes
tuae. & nisi me alienum tanto laudatore dixissem
hacreticus uidicater. Postquam tepuli crimiã idest lau¬
des tuas. & absq inuidia tui nominis respondi c̾mĩb

Expanded text:
quare scribis aliis, et non meipsum redarguis? » Hoc iquare scribis aliis, et non meipsum redarguis? » Hoc iin te retorquebo: Quidquid enim me non fecisse causaris, quare non ipse fecisti? Velut si quis pugnis aliquem calcibusque collidens, si resistere voluerit, dicat ei: Nonne tibi praeceptum est: Qui te percusserit in maxillam, praebe illi et alteram ? Quid enim, bone vir, tibi praeceptum est, ut me verberes; oculum mihi effodias; et si paululum me commovero, Evangelii mihi praecepta cantabis. Vis scire totas  Al. tortas argutiarum tuarum strophas, et vulpecularum insidias, quae habitant in parietinis, de quibus Ezechiel loquitur: Quasi vulpes in deserto Prophetae tui, Israel ? Ausculta quid feceris. Ita me in tua Praefatione laudasti, ut objicerentur mihi laudes tuae, et nisi me alienum a tanto laudatore dixissem, haereticus judicarer. Postquam repuli crimina, id est laudes tuas, et absque invidia tui nominis, respondi criminibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Si ad inctantum epłam sccibis ut mc comonto
&emcnlatum uelis ne cacteris scandalum facias &
aliio suttntibus iugulentur alii: cur libitꝰ ntatos
scribis ad alios & ligtridos pet satollits tios toto orbe
dispergis. Ubi est silogismus tuus. quo me irett conã¬
tis & siquitis: Quem in hoc ingĩ optime emendare cũ¬
pubas: Si illos ad quos scribis. fhil deliquerant. Si me
quem arguis non sctipseras. Et ego tibi tuis iesponde
bo sermonibus. Quem tmendait cupiebas magistet
indocte . tos ne qui non peccauerant anme add quem
non scapseras. Brutos putas esse lectores. & omnes nõ
in telligere prudeniiam tuam ĩmomalitiam. qua&
scipens ptudentior fuit cunctis bestiis in paradiso ut
a me sectͥetam iommonitionem flagites. quem publica
accusatione petsequeris. & non tepudet accusatione
tuam apologiam uocare. querctis q cur opponam cli¬
peum pugioni tuo. & tibi quasi teligiosus & sanctuls
personam humilitatis imponis & dicis.Si errautam

Expanded text:
Si ad me tantum epistolam scribis, ut me commoneas, et emendatum velis, ne caeteris scandalum facias, et aliis furentibus, jugulentur alii: cur libros contra me scribis ad alios, et legendos per satellites tuos toto orbe dispergis? Ubi est syllogismus tuus, quo me irretire conaris, et loqueris? « Quem in hoc, magister optime, emendare cupiebas? si illos, ad quos scribis, nihil deliquerant; si me quem arguis, non ad me scripseras. » Et ego tuis respondebo tibi sermonibus: Quem emendare cupiebas, magister indocte? eosne, qui non peccaverant? an me, ad quem non scripseras? Brutos putas esse lectores, et omnes non intelligere prudentiam tuam, immo malitiam, qua et serpens prudentior fuit cunctis bestiis in paradiso: ut a me secretam admonitionem flagites, quem publica accusatione persequeris; et non te pudet accusationem tuam Apologiam vocare? Quererisque cur opponam clypeum pugioni tuo, et tibi quasi religiosulus et sanctulus personam humilitatis imponis et dicis: « Si erraveram,
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo uenia donandus es si erraueris: & non petpe¬
tuo pudotis silentio conitgendus. Nisi forte ꝓ angustia
temporis non potiuisti ea in ordine digerere aut aliquẽ
de truditis conduxeras qui in opusculis icis gcia¬
tum doquentiat tuat oramenta perquireret. sapra
siripsisti: gratis a mt missum suscipe codiem. quem cen¬
sumagno cupcits comparatum & nunc humilitatio
praestigns loquetis: imitari te uolui. std tefestinante
to qui ad it temtabat malu paucis ad it quam ad¬
ad alios pto tus maledictis latuis tescribere. Et in terim
audacter fruito imperitia tua. semd enim confessꝰ
os diceas supeeflua tibi repichensio fuit in paucis. quȩ
professa nobis habetur in omnibus. Nec reprehendan
quad comparatum codicem pro tmpto posueris. cum
comparatio atqualium sit: empto ptetui annumeratio
Et refestinante eo qui arlte temeabat. sordidissimȩ¬
elocutionis

Expanded text:
Quomodo donandus es venia, si erraveris, et non perpeQuomodo donandus es venia, si erraveris, et non perpetuo pudoris silentio contegendus? » Nisi forte prae angustia temporis potuisti ea in ordinem digerere: aut aliquem de cruditis conducturus eras, qui in opusculis meis gemmarum eloquentiae tuae ornamenta perquireret. Supra scripsisti: « Gratis a me missum codicem suscipe, quem sensu magno cuperes comparatum, et nunc humilitatis praestigiis loqueeo, qui ad te remeabat, malui paucis ad te, quam ad alios pro tuis maledictis latius scribere. Et interim audac ter frueris imperitia tua. Semel enim confessus es, dicens: « Superflua tibi reprehensio fuit in paucis, quae professa nobis habetur in omnibus. » Nec reprehendam, quod comparatum codicem, pro empto posueris: cum comparatio aequalium sit; emptio pretii annumeratio: et refestinante eo, qui ad te remeabat, sordidissimelocutionis
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnes tuos inuidos putes: certatim tͥe osprimere cu
pimus: nsi semel in scribendo obtinueris principatum
& in arte doquentiat. steteris ut cunctis nobis qui aliꝗ scri¬
bere uolumus mutire not licat. Ego philosophus.rhe¬
thor. grãmaticus. ialetitus. hebracus. graecus. latinus.
trilinguis: hoc modo & tu bilinguis etis. quia tantam
habes graeci latiniq sermonis scientiam: ut & gracci te
latinum. & latini grarcum putent. & papa Epiphaniꝰ¬
quia quinq linguis contra te & ama
contra tãtarum artium uirum audeas dicere. To ꝗ tot
disciplinarum oculis uigilias: quomodo uenia donan¬
dus es si erraueris: & non perpetuo pudoris silentio cõ¬
igendus: Quod cum legissem: & me putarem alicubi ĩ
ctus est & suspicarer cum aliquid meorum ptolaturũ
esse uitiorum subito intulit. Ante biduum qm profi¬
ciscerctur harum hauilus in mants mihi uenerunt q̃
in me declamasti.Ubi est ergo quod minaris & dicis:

Expanded text:
ut omnes 537 tuos invidos putes, certatim opprimere te ut omnes 537 tuos invidos putes, certatim opprimere te cupimus: ne si semel in scribendo obtinueris principatum, et in eloquentiae arce steteris, cunctis nobis qui aliquid scire volumus, mutire non liceat. Ego philosophus, rhetor, grammaticus, dialecticus, Hebraeus, Graecus, Latinus, trilinguis. Hoc modo et tu bilinguis eris, qui tantam habes Graeci Latinique sermonis scientiam, ut et Graeci te Latinum, et Latini te Graecum putent: et papa Epiphaniquia quinque linguis contra te et Amascontra tantarum artium virum audeas dicere: « Tu qui tot disciplinarum oculis vigilas, quomodo venia donandus es, si erraveris, et non perpetuo pudoris silentio contegendus? » Quod cum legissem, et me putarem alicubi in ctus est , et suspicarer eum aliquid meorum prolaturum esse vitiorum, subito intulit: « Ante biduum mihi, quam proficisceretur harum bajulus, in manus venerunt, quae in me declamasti. » Ubi est ergo, quod minaris, et dicis, «
Abbreviated transcription (Latin):
dum emendaueris:Scriptae adpurum non erant scȩ¬
dulae: & emendandos errores tuos iam alii possidebat
Sentis ne non hęce̾ inter se mendacum: & quod tibi in
articulo temporis profuit: ut epõrum snĩas subterfuges:
patere discussum. Etius te uerbis tedargui. Ex quo ap
tiam ut dicis tuam & in pracfatione mea. laudasse
me fattor: & ctiam nunc laudarẽ. nisi ut tam contra
talii tui sententiam multa ia clanctia faceres ediosam
Ubi iactatu eloquentiam meam qui &̃ a te laudatam
non libenter accepi. An hoc dicis quia non uis subdola
predicatione palpari: Apcrit accus aberis. ut qui laudãtẽ
tespuis: sentias criminantem. Imperitiam aut̃ tuam iñ
iam stultus eram ut teptehenderem: quam nemo potest
fortius accusate: nisi tũ ipst dum scribis. Sed uolui ostẽ
conscientia signum arbitraris. Nec tibi ut dicis frculas
& ingeni acumine perstringis oculos nostros: intatitũ

Expanded text:
dum emendaveras? Scriptae ad purum non erant schedum emendaveras? Scriptae ad purum non erant schedulae; et emendandos errores tuos jam alii possidebant. Sentisne non haerere inter se mendacium? Et quid tibi in articulo temporis profuit, ut episcoporum sententias subterfugeres, patere discussum, et tuis te verbis redargui? Ex quo apptiam, ut dicis, tuam, et in Praefatione mea laudasse me fateor; et etiam nunc laudarem, nisi tu eam contra Tullii tui sententiam, multa jactantia faceres odiosam. » Ubi jactavi eloquentiam meam, qui etiam a te laudatam non libenter accepi? An hoc dicis, quia non vis subdola praedicatione palpari? Aperte accusaberis, ut qui laudantem respuis, sentias criminantem. Imperitiam autem tuam, non tam stultus eram, ut reprehenderem; quam nemo potest fortius accusare, quam tu ipse dum scribis. Sed volui ostendconscientiae signum arbitraris. Nec tibi, ut dicis, ferulas et ingenii acumine perstringis oculos nostros, intantum
Abbreviated transcription (Latin):
tim emendate decreueras. Sin autem ut tu uis eas falsa¬
uii euschitis: quid causatis atq practendis inemtnda¬
tas & nec dum ad purum digestas in publicum ptoru¬
pisse: Et emendatȩ enĩ ꝑ emendatae similem recipuĩt
falsitatem. Nullus inquis eos habebat libtos, aut ad mo¬
dum pauci. In uno sermone quanta diuersitas. Si nlłs
cos halchat:quomodo apud paticos erant Si pauci ha¬
bebant:cur nullum habusse mentiris. Cum autem di¬
cas apud paucos fuisse: & te ipso confitẽte subuersum
sit quod nullus habuerit ubi est illud quod queteris
auro redemptum notarium tuum:Dic nomen notarii:
quantum aurum datum sit: ubi. per quem. & cui datũ
ris reum a tuo consortio separasti. Uide ne magis illud
uterum sit: a paucis amicis tus. & eusebio & caeteris
data exemplaria. quȩ ita inter se congruunt atq consen¬
timi ut ne puncho quidem ah altero diffecani. Dein
Cuiis prudentiat est dare aliis exemplar qual nõ¬

Expanded text:
tim emendare decreveras. Sin autem, ut tu vis, eas falsatim emendare decreveras. Sin autem, ut tu vis, eas falsavit Eusebius: quid causaris, atque praetendis inemendatas, et necdum ad purum digestas in publicum prorupisse? Et emendatae enim, et non emendatae similem recipiunt falsitatem. Nullus, inquis, eos habebat libros, aut admodum pauci. In uno sermone quanta diversitas! Si nullus eos habebat, quomodo apud paucos erant? Si pauci habebant, cur nullum habuisse mentiris? cum autem dicas 536 apud paucos fuisse; et te ipso confitente subversum sit, quod nullus habuerit, ubi est illud, quod quereris, auro redemptum notarium tuum? Dic nomen notarii, quantum auri datum sit, ubi, per quem, aut cui datum. ris reum a tuo consortio separasti. Vide ne magis illud verum sit, a paucis illis amicis tuis, et Eusebio et caeteris data exemplaria; quae ita inter se congruunt, atque consentiunt, ut ne puncto quidem alterum ab altero differat. Deinde cujus prudentiae est, dare exemplar aliis, quod non
Abbreviated transcription (Latin):
mutes quamius corrigas:catholica non probabis. Si
enim ercor esset in uerbis aut in pautis sensib: possent
detruncari mala & bona pro iis reponi. Ubi autẽ tota
disputatio a equalis est: & uniuersae rationabiles cre¬
turae quat ptoptia uoluntate torruerãt: in unum post¬
ca reuertentur statum.ut rursum ex alio printipio a¬
liae sint ruinae:quid habes emendare nisi cuncta mu¬
taueris. Quod si facete uolueris iam nõ libros alienos
in terpretaberis: sed ꝯdes tuos. Noc autem cuiusmodi ar¬
argumentum sit non intelligo. Quia inquis inemẽdatȩ
& nondum ad purum digestę erant scȩdulae: id circo
faciluis ab eusebio falsate sunt. Aut eg̃o tardiot. sum: &
mihi satis fatuum & obtusum uidetur. Si nec dum
emendate nec ad purum digestȩ ertor eatum non eu¬
sebio imputabitur: sed morę & tarditati tuae qui e¬
mendare cessasti: & in eo solo erit ille culpabilis:qula
scripta tua cito disseminauit in uulgus. quae tu paula¬

Expanded text:
mutes, quamvis corrigas, catholicas non probabis. Si mutes, quamvis corrigas, catholicas non probabis. Si enim error esset in verbis, aut in paucis sensibus, possent detruncari mala, et bona pro his reponi. Ubi autem tota disputatio aequalis est: ut universae rationales creaturae, quae propria voluntate corruerant, in unum postea revertantur statum: ut rursum ex eodem principio aliae sint ruinae; quid habes emendare, nisi cuncta mutaveris? Quod si facere volueris, jam non libros alienos interpretaberis, sed condes tuos. Hoc autem cujusmodi argumentum sit, non intelligo. Quia, inquit, inemendatae, et nondum ad purum digestae erant schedulae, idcirco facilius ab Eusebio falsatae sunt. Aut ego tardior sum; aut mihi satis fatuum et obtusum videtur. Si nondum emendatae, nec ad purum digestae erant schedulae, error earum non Eusebio imputabitur, sed morae et tarditati tuae, qui emendare cessasti. Et in eo solo erit ille culpabilis, quia scripta tua cito disseminavit in vulgus, quae tu paula
Abbreviated transcription (Latin):
q proferre: quae secreto aut corripere ualtas aut emen¬
date: Sed quia unusquisq uiuit stomacho suo: & ami¬
cus non statim dominus est alteruis uoluntatis: sicut
accusationem etiam ueram reprehendo: sic falsitatem
scȩdularum in sancto uiro non suscipio.Quid enĩ hõ
latinus de interpretatione gratta potuit immutare: Aut
quid subtraheret in libris ptriarchon ubi sic conteata
sunt omina: & alterũ pendet ex altero: ut quicquid tolle¬
te uolutris uel addete: quasi pannus in uestimento statĩ
appattat. Quod ergo me mones ipse facito. Paululũ sal¬
iem humani si non christiani paidoris assumme: nec
despecla et caltata conscienua tua: uerbis te purgan¬
dum pues: qui rebus urgeris. Si eusebiuis auto redemi
in emendatas scȩ̨dulas quas falsatit:tu piofert as
quae falsatȩ non sunt. & si probaueris nihil in illis
hereticum: tũc ille tenebitur crimine falsitatis. Quis

Expanded text:
que proferri, quae secreto aut corripere valeas, aut emenque proferri, quae secreto aut corripere valeas, aut emendare? Sed quia unusquisque vivit stomacho suo: et amicus non statim dominus est alterius voluntatis: sicut accusationem etiam veram reprehendo, sic falsitatem schedularum in sancto viro non suscipio. Quid enim 535 homo Latinus de interpretatione Graeca potuit immutare? Aut quid subtraheret, vel adderet in libris περὶ Ἀρχῶν ubi sic contexta sunt omnia, et alterum pendet ex altero, ut quidquid tollere volueris, vel addere, quasi pannus in vestimento statim appareat? Quod ergo me mones, ipse facito: paululum saltem humani, si non Christiani pudoris assume, ne despecta et calcata conscientia tua, verbis te purgatum putes, qui rebus urgeris. Si Eusebius auro redemit inemendatas schedulas, quas falsaret, tu profer tuas, quae falsatae non sint: et si probaveris nihil in eis haereticum, tunc ille crimine tenebitur falsitatis. Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
duutis ut subitum demanitum & trassum poñ pete¬
nustat isꝙ adio ne obelurasti fcontẽ uam ut meda
tnede cubiculo fratris eustbii furatuo ist plam lauda¬
ticemtuam: euus artificio & acuius minlsais inutt
fabiola hospitio & uiri christiani & pruarntis in set¬
ni tnuentus est codex quem illi nunꝗ uiddetant. Anid¬
ciurto estimas te innocenitm si quicquid tuũ est ĩ alios
conferas: Quicunq te offenderit: quamius simplex:ꝗͣuis
innotuis sit: ilico criminosus fict. Habes tnim per qued
Ctitati ꝓpt̾ quod udas tradidit dominum suũ. Uideamꝰ
tamen quid meus necessarius de scȩdulis sts nondũ
emendatis: non dum ad purum digestis falsauerit &¬
obid facilius ei falsatę fuerĩt quođ aut nulliis tas ha¬
beret: aut admodum pauci. Et ante scripsi: Enunt eacb¬
domino mendiante protestor me non probasse accu¬
sationem cius. nec cuiusqm̃ christiani in christianũ.
Quid enim necesse est in multorum scandala runam¬

Expanded text:
is? Ut subitum Demaratum, et Crassum non pertimescat? Usque adeone obdurasti frontem ut mendacem de cubiculo fratris Eusebii furatus est epistolam laudatricem tuam? Cujus artificio, et a cujus ministris in sanctae Fabiolae hospitio, et viri Christiani et prudentis Oceani, inventus est codex, quem illi numquam viderant? An idcirco te existimas innocentem, si quidquid tuum est, in alios conferas? Quicumque te offenderit, quamvis simplex, quamvis innoxius sit, illico criminosus fiet? habes enim, per quod ctitati, propter quodtamen quid meus necessarius de schedulis tuis, necdum emendatis, et nondum ad purum digestis, falsaverit: et ob id facilius ei falsatae fuerint, quod aut nullus eas haberet, aut admodum pauci. » Et ante scripsi, et nunc eadem, Deo audiente, protestor, me non approbasse accusationem ejus, nec cujusquam Christiani in Christianum. Quid enim necesse est, in multorum scandala ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
sitionis tuae: seruans cactera illis eruditissimis libris.
quos antequam legrrem confutaui. Dicis te accusationẽ
intam ad eos tantum misissc qui meis uerbis lȩsi futrã:¬
fi non ad pluros quia non ad ostentationẽ. sed ad acdi¬
ficationem christianis loquendum attore undora
abtotum tuorum ad me fama perutuit: Quis tos roma
quis in italia. quis ꝑ dalmatiat insulas disseminauit
Su i sctinis tuis & amicorum tuorum latebant: ad me
quonitlo inta crimina peruentrunt: Et audes dicat
tprist ad ostentationẽ sed ad ardificationem quasi ad¬
dinstianum laqui: qui de sent senec confingis. qualita
non dicent de latroric homicida de scorto muttrrt scur¬
ra demimo. qui patturis mihi montes criminum. &
rent. ut panegricum tiuim per angulos & plattas acmu¬
uerctilarum itatrinas recitarent. Hace est illa ta sancta
uerotundia. haec aedificatio christiana: Sic modestuo c.

Expanded text:
sitionis tuae, servans caetera illis eruditissimis libris, sitionis tuae, servans caetera illis eruditissimis libris, quos antequam legeram, confutavi. Dicis « te accusationem meam ad eos tantum misisse, qui meis verbis laesi fueran non ad plures: quia non ad ostentationem, sed ad aedificationem Christianis loquendum est. » Et unde, oro te, librorum tuorum ad me fama pervenit? Quis eos Romae? quis in Italia? quis per Dalmatiae insulas disseminavit? Si in scriniis tuis et amicorum tuorum latebant, ad me quomodo mea crimina pervenerunt? Et audes dicere te non ad ostentationem, sed ad aedificationem quasi Christianum loqui, qui de sene senex tanta confingis, quanta non diceret de latrone homicida, de scorto meretrix, scurra de mimo? Qui parturis mihi montes criminum, et rent? Ut panegyricum tuum per angulos et plateas, ac muliercularum textrinas recitarent? Haec est tua illa sancta verecundia, haec aedificatio Christiana; sic modestus es,
Abbreviated transcription (Latin):
curreret. aut cucurrisset. Monne teligione etiam libe¬
ri a parentibus et conuiges a maruts. salua pictate disse¬
tuint. Uos si ita habetis ut habemus : cur nos odistis:
Si aliter creditis: quid uultis occidere: An qui a uobis
dissenserit occidendus est:Testem inuoco hiesum con¬
turus est. me ad cõmonitionem sancti papę ctomalii
uoluisse teticere: & finem facere simultatum. & uitice
in bono malum.Sed quia minaris interitum nisi tacu¬
ero: tespondete compellot ne uidear tacendo crimẽ agto¬
scere: & leuitatem meam malę conscientiae signum
di aletica arte quam nescis: sed ex carnificum officina
& meditatione probatum. Si tacuero criminosus ero.
Si respondero maledicus. Tu me ergo, prohibes & cogis ad
respondendũ. In quo uttunq moderabot. ut & obiecta di¬
luam. & ab in uiria tempetem. Quis enim eum non ti¬
meat: qui est patatus occidere: Sequarq uestigia propo¬

Expanded text:
curreret, aut cucurrisset. Nonne in religione etiam libecurreret, aut cucurrisset. Nonne in religione etiam liberi a parentibus, et conjuges a maritis salva pietate dissentiunt? Vos si ita habetis. ut habemus, cur nos odistis? Si aliter creditis, 533 quid vultis occidere? An qui a vobis dissenserit, occidendus est? Testem invoco Jesum conm judicaturus est, me ad commonitionem sancti papae Chromatii voluisse reticere, et finem facere simultatum, et vincere in bono malum; sed quia minaris interitum, nisi tacuero, respondere compellor, ne videar tacendo crimen agnoscere, et lenitatem meam, malae conscientiae signum dialectica arte quam nescis, sed ex carnificum officina et meditatione prolatum. Si tacuero, criminosus ero: si respondero, maledicus. Tu me ergo et prohibes, et cogis ad respondendum. In quo utrumque moderabor, ut et objecta diluam, et ab injuria temperem. Quis enim eum non timeat, qui est paratus occidere? Sequarque vestigia propo
Abbreviated transcription (Latin):
motiathorum bone prestitte imitator christi. frattem tuũ
potes occidert:quem si tantum oderis homitida es Hoc
a saluatoit didicisti ut uerheranti maxillam preberes
&alteram: Sic ipse tespondit percussori suo. Si male locu¬
tus sum testimonium perhibe de malo. si autem hene
ctir mecaedis. Mortẽ minaris quam & serpẽtes inferre
possunt.Mors omnium est.homicidium pessimorum.
Quid enim nisitu me occideris : ego immortalis ero: Quin
potius habebo gram quod facis de necessitate uututem.
Nonne & apostoli salius inter se amicitiis dissenserũt:
cum paulus & barnabas propter iohannem cognomẽ¬
to marcum stomacͤati sunt. & separauit eos naiugatio
quos christi cuuangelium copulabat. Nonne idem pau¬
lus in faciem peito testitit: quod non recto pede incedet
in euuangelto: Et tamen praecessorem suũ & columnam
ecdesiae uocat: & exponit predicationem: ne inuacuũ

Expanded text:
monachorum, bone presbyter, imitator Christi, fratrem tuum monachorum, bone presbyter, imitator Christi, fratrem tuum potes occidere, quem si tantum oderis, homicida es? Hoc a Salvatore didicisti, ut verberanti maxillam, praeberes et alteram? Sic ipse respondit percussori suo: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo: si bene, quid me caedis ? Mortem minaris, quam et serpentes inferre possunt. Mors omnium est, homicidium pessimorum. Quid enim? nisi tu me occideris, ego immortalis ero? Quin potius habeo gratiam, quod facis de necessitate virtutem. Nonne et Apostoli salvis inter se amicitiis dissenserunt; cum Paulus et Barnabas propter Joannem, cognomento Marcum, stomachati sunt, et separavit eos navigatio, quos Christi Evangelium copulabat? Nonne idem Paulus in faciem Cephae restitit, quod non recto pede incederet in Evangelio? Et tamen praecessorem suum et columnam Ecclesiae vocat, et exponit cum eo praedicationem, ne in vacuum
Abbreviated transcription (Latin):
dala sed ue homini perquẽ scandalum uenit. Poitiã
& ego inte saltem congerere. & dicere me uł audisse
uel iudisse quar nullus ignorat ut apud ignorãtes
im prudentia ueritas: & furor constantia putaretur
Sed absit ut imitator tuisim & quod in ie reprathendo
ipse faciam. Ille loquatur spiuticias qui potest spurta
com mutere. Malus homo de malo cordis thesuro
profer ta quac mala sunt. Ex abundantia cordis
os loquitiar. Habeto interim lucrũ quod amicus Sdã
tutis: nec accusatus turpia tibi uuilt obicere Et hoc
dicorniõ quo accusationis tuac gladios pertimescam.
s quo magis accusari uelim qm̃ accusare: & pati inur¬
antiqmꝰ facere. sciens practeptum ab apostolo. Non uos¬
metipõs ultiscentes carissimi sed date locum iNoSu
ptum estenim Mihi uundictam & ego retribuam dicit
dominus: Sed si esurierit inimicus tuus. tba illum &
si siterit da illi poium. hoc enim faciens carbones ignis
congregabis super caput eius. Qui enĩ ipse se uinditat.¬

Expanded text:
lum venit . Poteram et ego in te falsa congerere, et dicere me, vel audisse, vel vidisse, quae nullus notat, ut apud ignorantes impudentia veritas, et furor constantia putaretur. Sed absit ut imitator tui sim; et quod in te reprehendo, ipse faciam. Ille loquatur spurcitias, qui potest spurca committere: Malus homo de malo cordis thesauro profert ea quae mala sunt. Ex abundantia cordis os loquitur . Habeto interim lucrum, quod amicus quondam tuus nunc 532 accusatus, turpia tibi non vult objicere. Et hoc dico, non quod accusationis tuae gladios pertimescam; sed quod magis accusari velim, quam accusare, et pati injuriam, quam facere, sciens praeceptum ab Apostolo: Non vosmet ipsos defendentes, carissimi, sed date locum irae. scriptum est enim: mihi uindictam et ego retribuam, dicit dominus. sed si esurierit inimicus tuus, cib\'a illum : si sitcongregabis super caput ejus ; non in maledict
Abbreviated transcription (Latin):
considero quid tu mettaris. sed quul me deceat łt
saluatotis eloquium pertimesco dicentis. Qui scan¬
daliz autrit unum de pusillis istist qui in meqre¬
dunt: expedit ei ut suspendatur mola asinaria m

Expanded text:
considero, quid tu merearis, sed quid me deceat; et considero, quid tu merearis, sed quid me deceat; et Salvatoris eloquium pertimesco dicentis: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis, qui in me credunt, expedit ei, ut suspendatur mola asinaria
Abbreviated transcription (Latin):
FEIS UTERIS PR BNE
tuac quibus in me inutheris: & laudatum
ꝯdam tuum quem uerum tollegam loque¬
baris & ftem̃. nunc libris ad respondendum
prouocas.tẽtes criminib. Intellexi illud salomononis
in te esse completum. In ote stulti batulus contumelia.
& non recipit fatuus uerha prudentiae. nisi ea dixeris
quae uersantur in totde tuis. Et isaias.fatuus inquit
Fatua loquetur. & cor eius uana intelligit ut compleat
iniquitates. & loquatur contra deum mendacũ. Quid
tumn necesse fuit accusationis uolumiã iuitre & ma¬
ledicta proferit in medium. si tu in ultima parte epłe
denuntiata me morie deterres. ne aude am responul
criminib ĩmo laudibus tuis: Eadem quippe et pdi¬
cas & accusao & de uno fonte dult amaruimq pro¬
cedit. Unde obsetto te ut uerecundiam& pridorrpi
quem amt caigis. prior exhibeas. & qui mendacii al¬
terum ctiminatis. desinas ipse menuri Ego nulli scan¬
dalum facio. net accusator inirrimtui sunrNon esũ

Expanded text:
itteris prudentiae tuae, quibus in me inveheris, et laudatum, quondam tuum, quem verum collegam loquebaris et fratrem, nunc libris ad respondendum provocas, terresque criminibus, intellexi illud Salomonis in te esse completum: In ore stulti baculus contumeliae . Et, non recipit fatuus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus . Et Isaias: Fatuus, inquit, fatua loquetur, et cor ejus vana intelliget: ut compleat iniquitates, et loquatur contra Deum mendacium . Quid enim necesse fuit accusationis volumina mittere, et maledicta proferre in medium; si tu in ultima parte epistolae, denuntiata morte me deterres, ne audeam respondere criminibus, immo laudibus tuis? Eadem quippe et praedicas et accusas, et de uno fonte dulce amarumque procedit. Unde obsecro te, ut verecundiam et pudorem, quem a me exigis, prior exhibeas; et qui mendacii alterum criminaris, desinas ipse mentiri. Ego nulli scandalum facio, nec accusator interim tui sum. Non etenim
Abbreviated transcription (Latin):
nis exordio: supradicta necessitas me. ritraxit. Et scis ipse
non bene ficri: quod occupato animo fiat. Paliolum textu¬
ra breue caritate latissimum: senili capiti confouendo libẽ¬
ter accepi: & munere & muneris auctore. litatus:Ad¬

Expanded text:
nis exordio supra dicta necessitas me retraxit; et scis ipse nis exordio supra dicta necessitas me retraxit; et scis ipse non bene fieri, quod occupato animo fiat. palliolum textura breue, caritate latissimum senili capiti confouendo libenter accepi et munere et muneris auctore laetatus
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. & illo qui mala bona uidicant: qui faciuint ama¬
tum dulce & dulce amarum. Aut quat est tanta ꝑtina
ilicuius
cia sic laudare doctrinam ut sequat & blasphemiam
De secundo probleumate tuo Tertulianus in libris de
monogamia disseruit asserens sanctos dici fidelium fi¬
lios. quod quasi candidati sint fidei: & nullis idolatria
sordibus polluantut. Simulq considera quod & uasa
sancta i thabernaculo legerimus: & caetera quae ad ritum
cerimoniarum pettinent. cum utiq sancta esse non possunt
nisi ea quae sentiunt & uenerantur deum. Idioma igitur sc̃¬
pcurarum est iut interdum ꝑro mundis & purificatis atq
expiatis sanctos nominet. sicut & hersabeae sanctificata sẽ¬
bitur ab immunditia sita. & ipsum templum sanctuariũ
nominatur. Obsecro te ne tacito mentis iudicio me atit
uanitatis arguas: aut falsitatis. Testis est enim dominus¬
conscientiae meae quod ab ipõ procinctu & interptetatio¬

Expanded text:
dicunt, et illos, qui mala bona iudicant; qui faciunt amadicunt, et illos, qui mala bona iudicant; qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. aut quae est tanta pertinacia sic alicuius laudare doctrinam, ut sequar et blasphemiam ?. De secundo problemate tuo Tertullianus in libris de monogamia disseruit adserens sanctos dici fidelium filios, quod quasi candidatae sint fidei et nullis idolatriae sordibus polluantur. simulque considera, quod et uasa sancta in tabernaculo legerimus et cetera, quae ad ritum caerimoniarum pertinent, cum utique sancta esse non possint nisi ea, quae sentiunt et uenerantur deum. idioma igitur scripturarum est, ut interdum sanctos pro mundis et purificatis atque expiatis nominet, sicut et Bethsabee sanctificata scribitur ab inmunditia sua et ipsum templum sanctuarium nominatur. Obsecro te, ne tacito mentis iudicio me aut uanitatis arguas aut falsitatis. testis est enim conscientiae meae dominus, quod ab ipso procinctu et interpretatio
Abbreviated transcription (Latin):
origenes fortissime tespondit. quo detentus opere non¬
implere potui quod tibi promiseram: & danielem nrm̃
tursum comperendinaui . Et quidem quamuis mei amã¬
tissimi & tgregii iuri: tamen unius uoluntatẽ in tẽpꝰ
aluid distulissem: nisi omnis pene fraternitas de eades
tranferre libros in quib plus mali quã boni est. & hac
seruare mensuram: ut nec adderem quid nec demeitin
graetamq fidem latina integritate seruanm. quotum e¬
em plaria a supradicto fratre poteris mutu᷑ri lu & tibi ꝓͣ¬
ca sufficiant. & non debcas turbidos ingenioli nostti ui
uiro loquor: & tam in diuinis scciptutis: qm̃ seculi lrĩs
erudito. illud dignauoneni tuam admonitam uolo: ne
me putes modũ halatronis r̾ustici cuncta origenis repro¬
bate quae scripsit. quod in me criminantur
sententiam. sed tantum praua dogmata repudiare. Scio
enim acquali maltdicto & eos subiacere qui bona tnala

Expanded text:
Origenes fortissime respondit; quo detentus opere Origenes fortissime respondit; quo detentus opere inplere non potui, quod tibi promiseram, et Danielem nostrum rursum conperendinaui. et quidem, quamuis mei amantissimi et egregii uiri, tamen unius uoluntatem in tempus aliud distulissem, nisi omnis paene fraternitas de urbe eadem transferre libros, in quibus plus mali quam boni est, et hanc seruare mensuram, ut nec adderem quid nec demerem Graecamque fidem Latina integritate seruarem. quorum exemplaria a supra dicto fratre poteris mutuari, licet tibi Graeca sufficiant et non debeas turbidos nostri ingenioli uiro loquor et tam diuinis scripturis quam saeculi litteris erudito, illud dignationem tuam admonitam uolo, ne me putes in modum rustici balatronis cuncta Origenis reprobare, quae scripsit - quod in me criminantur sententiam —, sed tantum praua dogmata repudiare. scio enim aequali maledicto et eos subiacere, qui bona mala
Abbreviated transcription (Latin):
OCE ME proubias ad sctibendum
tertes tloquentia. & in epistolan stilo prope
tulium teptesentas. Quod quereris mt puas
& in comptas litterulas mitere non uenit te
incuria: sed de timote tui. nt uerbosius ad te liquens plu¬
ra reprehendenda transmittam. Et ut sanctae menti tuae
epistolat flagitantur: ut si cuncta ad singulos uelim re¬
scribere occurrere nequeam. Unde acciditꝰ ut obmissa cõ¬
positione uerborum & sctibentium sollicuudint. dictem
quicquid in buccam uenetit & amitũ te meorũ tantũ dicto¬
rum non uidicem considerem. Duas questuiculas tuae lrȩ̃
praeferebant. unã quare adeo induratum cor phataonis:
& apostolus dixerit: non uolentis neq curentis: sed miserẽtis
est dei. & caetera quae liberum tollere uidentur arbittium
Alterã quomodo sancti sint qui de fidelib id est baptiza¬
tis nascuntur: cum sine dono gratiae postea accepta & cu¬
stoditat falui esse non possunt. Primȩ in libris periarchon
quos nuper pãmachio nostro uibente interpretatus sũ

Expanded text:
oce me provocas ad scribendum, terres eloquentia; et in epistolari stylo prope Tullium repraesentas. Quod quereris, me parvas et incomptas litterulas mittere, non venit de incuria, sed timore tui, ne verbosius ad te lra reprehendenda transmittam. et, ut sanctae menti tuae epistulae flagitantur, ut, si cuncta ad singulos uelim rescribere, occurrere nequeam. unde accidit, ut omissa conpositione uerborum et scribentium sollicitudine dictem, quicquid in buccam uenerit, et amicum te tantum meorum dictorum, non iudicem considerem. Duas quaestiunculas tuae litterae praeferebant: unam, quare sit a deo induratum cor Pharaonis et apostolus dixerit: non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei et cetera, quae liberum tollere uidentur arbitrium; alteram, quomodo sancti sint, qui de fidelibus, id est baptizatis, nascantur, cum sine dono gratiae postea acceptae et custoditae salui esse non possint. Primae in libris ffteol doxcbv, quos nuper Pammachio nostro iubente interpretatus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
cis arbitrabar mihi amputanda credidi. Puldre. Siam¬
putasti quae addita ab hacieticis existimabas. ergo q̃
reliquisti cuis sunt quẽ interptetabaris. Si eius sunt quẽ
mterpretatus es Responde uttum bona an mala snts
Mala transferte not poteras: Semel enim quat ab hereti¬
cis addita fuerant amputasti.nisi fotu hatreticorum
multa amputate debueris. et otigenis ettores inlatinũ
in iegros uertere. Dic ergo quare origenis mala uerteris¬
in launũ uertens. Ut auctorem maliꝰ proderes. an ut lau¬
dares. S pitdis. in prefatione cur laudas: Si laudas. hȩ¬
reticus apptobaris. Restat ut quasi bona protultris. Scđ
het omnia probantur mala. Iguut unius & autor &m
terptes cuis centũs eriit. Et implebitur illa sententia.
Uidebas furẽ & curtibas tum eo. & dimadulteris por¬
tionẽ tuam ponebas. Non necesse est tem planam dubiã

Expanded text:
 ab haereticis arbitrabar, mihi amputanda credidi. » Pulchre. Si am ab haereticis arbitrabar, mihi amputanda credidi. » Pulchre. Si amputasti quae addita ab haereticis existimabas, ergo quae reliquisti, ejus sunt quem interpretatus es  Al. interpretabaris; 503 responde, utrum bona, an mala sint? Mala transferre non poteras. Semel enim, quae ab haereticis addita fuerant, amputasti. Nisi forte haereticorum mala amputare debueris, et Origenis errores in Latinum integros vertere. Dic ergo, quare Origenis mala in Latinum verteris: ut auctorem mali proderes, an ut laudares? Si prodis, in praefatione cur laudas? Si laudas, haereticus approbaris. Restat, ut quasi bona protuleris. Si haec omnia probantur mala, igitur unius et Auctor et Interpres rei criminis erunt, et implebitur illa sententia: Videbas furem, et currebas cum eo: et cum adulteris portionem tuam ponebas . Non est necesse rem
Abbreviated transcription (Latin):
aauit quod filius ptem nonꝰ uideat. iti elamltu q l
dis quali ex petsona euis qui scripsit & diditn interpretar
ouitn quo ile callo lalore conatut alienum ebreti iefe¬
dere. quod origenes quidem benelixtrit. Sed noł limpb¬
tes homines etꝰ citures enniani: nec illuis sapiendiamifa
tua quam nominas. & in qua me miris laudibus or¬
nas te reum pessimȩ translationis facit. Dicis enim qͣ
de graeco multa decideris licet taceas quod ad dideri
Quae ditidistum ala erant anhona Utique mala. Qure
reseruasti bona anmala. Utiq bona. Neque enim mala
transferte poirras. Etgo mala amputasti: & teliꝗsti bona.
nulli dublim est. Ptobantur autem quar ttãsiala sunt
pent omnia mala. Quicquid igitur malum in trãslati¬
one monstrauero tibĩ imputabitur qui illud pto bono
tran stulisti. Aluid esl si miquus censor eiusdem crim¬
nis reos ialios de senatu pellis: alios in curia retines. Sed

Expanded text:
mavit, quod Filius Patrem non videat, tu etiam causas mavit, quod Filius Patrem non videat, tu etiam causas reddis, quasi ex persona ejus, qui sin quo ille casso labore conatur alienum errorem defendere, quod Origenes quidem bene dixerit: sed nos simplices homines, et cicures Enniani, nec illius sapientiam, netua, quam nominas, et in qua me miris ornas laudibus, te reum pessimae translationis facit. Dicis enim quod de Graeco multa decideris, licet taceas quod addideris. Quae decidisti, mala erant, an bona? Utique mala. Quae reservasti bona, an mala? utique bona. Neque enim mala transferre poteras. Ergo mala amputasti, et reliquisti bona? nulli dubium est. Probantur autem quae translata sunt, pene omnia mala. Quidquid igitur malum in translatione monstravero, tibi imputabitur, qui illud pro bono transtulisti. Aliud est, si iniquus censor ejusdem criminis reus, alios de senatu pellis, alios in curia retines. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
bus laus sit sue culpa. Defendere non audes: & tamẽ dã¬
nare non uis. Elige eduobus quod uis. optio tibi datur Si
bona est interpittatio tuaslauda: Si mala condemna. Ueto
tacus at se. & subnectit aliam stropham. Dicit enĩ. Quinĩmo
etiam illud adieci: situt in pratfatiuncula mra designaui
ut in quantum possem aliquanta deciderẽ. Illa tamen qua
mihi ad suspicionem ueniebant: quod non ab ipõ origene
ita dicta: sod ab aliis uiderentur in sertã. propter hocꝰ quod
detisdem tebus in aliis locis eiusdem auctoris catholie
tationie decideres: Rogatus eras ut grarca in latinu tec¬
teres. non ut emendares. ut altirius dicta proferttonõ utt
tua conderes. Non fecisse it quid rogatus es practidendo
plurima confiteris. atq utinam pratadisses mala. & nori
iassertionem malorum tua multa posuislsaEq buo
nnum proferam ut et hoc cognoscantur & carttra in pͥ¬
mo libro periarhon ubi ottgenes lingua sacileg ⁊ BiAspbe¬

Expanded text:
bus laus est, sive culpa. » Defendere non audes, et tamen dambus laus est, sive culpa. » Defendere non audes, et tamen damnare non vis. Elige e duobus quod vis, optio tibi datur: si bona est interpretatio tua, lauda: si mala, condemna. Verum excusat se, et subnectit aliam stropham. Dicit enim: etiam illud adjeci, sicut in Praefatiuncula mea designavi, ut in quamihi ad suspicionem veniebant, quod non ab ipso Origene ita dicta, sed ab aliis viderentur esse inserta, propter hoc quod de eisdem rebus in aliis auctoris ejusdem locis catholice tatione decideres? Rogatus eras ut Graeca in Latinum verteres, non ut emendares: ut alterius dicta proferres, non ut tua conderes. Non fecisse te quod rogatus es, recidendo plurima, confiteris. Atque utinam praecidisses mala, et non in assertionem malorum, tua multa posuisses! E quibus unum proferam, ut ex hoc cognoscantur et caetera. In primo libro περὶ Ἀρχῶν, ubi Origenes lingua sacrilega blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
Sane quia audio etiam inde esse disputatũ: ꝙ quȩdã origenis rogatus
a fratrib de grȩco in latinũ transtuli: puto ꝙ omnes intelligant hec
pro solo liuore culpari. Si enim aliquid est quod displiceat in auctore.
quare id ad interpretem detorquetur: Sicut habetur in grȩcis rggatꝰ
sum ut latinis ostenderem. grȩcis sensibus uerba dedi latina tantũ¬
modo. Siue ergo in illis sensibus laus in est aliqua nõ est mea.
siue culpa similiter nõ est mea.
Nulli nunc inuidiat subiaceres: Si tu translationis seruas¬
ses fidem: mihi necessitas non fuisset interptetationem
falsamiuera responsione subuertert.Nouit conscientia tũ
quae addideris: quae subitateris: quae in utrãq partem
ut tibi furrit immutauetis. Et post haec audes dicere quod
& bona & mala non tibi sed auctori debeant imputari
&oppressus inuidia ad huc uerba moderaris: Et quasi sr̃
aristas pendenti incedẽs gradu loqueris. Suic in illis sensi¬

Expanded text:
Sane quia audio inde etiam esse disputatum, quod quaedam Origenis rogatus a fratribus de Graeco in Latinum transtuli, puto quod omnes intelligant, haec Al. hoc pro solo livore culpari. 407 Si enim aliquid est, quod displiceat in auctore, quare id ad interpretem detorquetur? Sicut in Graecis habetur, rogatus sum ut Latinis ostenderem. Graecis sensibus verba dedi Latina tantummodo. Sive ergo in illis sensibus laus inest aliqua, non est mea: sive culpa, similiter nonulli nunc invidiae subjaceres. Si tu translationis servasses fidem, mihi necessitas non fuisset interpretationem falsam vera interpretatione subvertere. Novit conscientia tua, quae addideris, quae subtraxeris, quae in utramque partem, ut tibi visum fuerit, immutaris: et post haec audes dicere, quod et bona et mala non tibi, sed auctori debeant imputari. Et oppressus invidia adhuc verba moderaris; et quasi super aristas pendenti incedens gradu, loqueris. « Sive in illis sensi
Abbreviated transcription (Latin):
chon in latinum uertit: Et hȩc scribit aduerbũ. łAudio in¬
quit etiam esse disputatum. Quã prud enter accusatioẽ
suam disputationem uocat. Q quaedam origenis ro¬
gatus a fratrib de graeco in latinum transtuli. Qua sũt
Ala quaedani: nomen non habent:Taces. accus atorum li¬
belli loquentut. Puto ait quod omnes intelligant hec pro
solo liuoit culpari Pro quo liuore. Nũ inuident eloquen¬
tiat tua. Aut fecisti quod nullus hominũ facete potiut:
Ecce & ego origenis multa transtuli. & preter te nemo in
uidet necꝰ calũpͦniatur. Si enim inquit est quod displirai¬

Expanded text:
ρχῶν in Latinum verterit. Et haec scribit ad verbum: ρχῶν in Latinum verterit. Et haec scribit ad verbum: quit, etiam inde esse disputatum. » Quam prudenter accusationem suam, disputationem vocat! « Quod quaedam Origenis rogatus a fratribus de Graeco in Latinum transtuli. » Quae sunt illa quaedam? Nomen non habent? Taces? Libelli accusatorum loquuntur. « Puto, ait, quod omnes intelligant haec pro solo livore culpari. » Pro quo livore? Num invident eloquentiae tuae? Aut fecisti quod nullus hominum umquam facere potuit? Ecce et ego Origenis 501 multa transtuli: et praeter te nemo nec invidet, nec calumniatur. « Si enim, inquit, aliquid es