comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fabrilia. ⁊ in ligno. ut oꝑet᷑ scđ̾m oĩa oꝑa
ad q̃ ego dedi eũ. s ⁊ eliab filiũ achisamac
ex tribu dan. ⁊ dedi in cor omĩ prudenti
intellectũ ut faciant oĩa q̃ c̃stitui tibi.
Consid̾a gͦ ex his omĩb qͦm᷑ a dño ẽ sapi¬
entia fabrilis. siue in auro uł argento.
siue in alia qͣcũq matheria. uł etiã tex¬
trinȩ sapientie: ⁊ uide qr pure de his oĩb¬

Expanded text:
fabrilia: et in ligno ut operetur secundum omnia opera fabrilia: et in ligno ut operetur secundum omnia opera ad quem ego dedi eum. Sed Eliab filium Asismat ex tribu Dan: et dedi in cor omni prudenti intellectum, ut faciant omnia quae constitui tibi . Considera ergo ex his omnibus quomodo a Domino sapientia fabrilis, sive in auro, sive in argento, sive in alia quacunque materia, vel etiam textrini sapientia: et vide q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sapientia maliciȩ disciplina. Propt᷑ qđ
utiq docet. qr oĩs disciplina q̃ falsi aliqͥd
asserit. etiã si uehemens uideat᷑. ⁊ ueri si¬
mił: ⁊ qͣ subu̾ti difficile possit. tñ neqͥꝗͣ.
huiꝰmodi sapientia ad sapientiȩ titulũ
debeat applicari. Qͥd gͦ ẽ qd̾ ait. oĩs sapi¬
entia a dõ ẽ. ille mͥ sensus uidet᷑ ẽẽ. qr
oĩs ꝑitia ꝗͣ uł erga artẽ aliquã usui
humano necessaria habet᷑. uł cuiꝰlibet
rei scientia. sapientia dicat᷑ adõ data. De¬
niq ap̃ iob scriptũ ẽ. Qͥs dedit mulierib
texendi sapientiã. ⁊ uarietatis disciplinã:
S ⁊ in exodo. Loquutꝰ ẽ inquit dñs ad
moysen dic̃s. Ec̃ce uocaui nominatĩ bese
lehel filiũ uri. filii iari ex tribu iuda. &
repleui euͣ spũ diuine sapientie ⁊ intellec̃¬
tus ⁊ discipline. ut in omĩ oꝑe intelligat¬
⁊ sit architecꝰtus ad oꝑandũ argentũ &
aurũ ⁊ es. ⁊ lapides repletionis. ⁊ oĩa oꝑa

Expanded text:
 sapientia malitiae disciplina. Per quod utique docet, quia omnis disciplina quae falsi aliquid asserit, etiam si vehemens videatur, et veri similis, et quae subverti difficile possit, tamen nequaquam hujusmodi scientia ad sapientiae titulum debeat applicari. Quid ergo est quod ait: Omnis sapientia a Deo est? Illud mihi sensisse videtia, quae vel erga artem aliquam usui humano necessaria habetur, vel cujuslibet rei scientia, sapientia dicatur a Domino data. Denique apud Job scriptum est: Quis dedit mulieribus texendi scientiam, et varietates disciplinarum? Sed et in Exodo: Locutus est, inquit, Dominus ad Moyseibu Juda, et replevi eum spiritu divino sapientiae, et intellectus, et disciplinae, ut in omni opere intelligat, et sit architectus ad operandum argentum, et aurum, et aes, et lapide repletionis et omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
discutere: ñ uidet᷑ absurdũ si etiam
qͥd sit auguriatio uł diuinatio. qm̃qͥdẽ pla¬
euit seripture cõmemorare de his. ne qͥs for¬
te ignorant᷑ in hoc incidat reqͥramꝰ. Nidet᷑¬
g m futuroꝵ p̃scientiȩ qͣntũ ad ipsã rẽ spe¬
tat mediũ qͥddã ee̾. idẽ neq ꝓprie bonũ.
neq ꝓpͥe malũ: qͣnqͥdẽ potestꝰ intͣdũ etiã
a parte diaboli ad notitiã hominũ futuroꝵ
uenire. p̃scientia. Sine dubio aũ cũ tẽpus
⁊ oportunitas poscit. ⁊ uoluntas dĩ fuerit.
dat᷑ etiã a dõ ꝑ ꝓpħas hominib p̃scientia
Et idõ diximꝰ. qr neq ꝓpͥe bonũ dici pot̃¬

Expanded text:
 non absurdum si etiam uid sit auguratio vel divinatio, quam quidem placuit Scripturae commemorare, de his ne quis forte ignoranter in haec incidat, requiramus. Videt spectat, medium quiddam esse, id est, neque proprie bonum, neque proprie malum: quandoquidem potest interdum etiam a parte diaboli ad hominum notitiam, futurorum venire praescientia. Sine dubio autem cum tempus et opportunitas poscit, et voluntas Dei fuerit, datur etiam a Deo et prophetia, hominibus praescientia. Et ideo diximus, quia neq
Abbreviated transcription (Latin):
tes sͥ etiã ncͣ suꝑat ⁊ cͣfigit. Oĩs enĩ qͥ
peccat: inunicꝰ eiꝰ ẽ dũ peccat. Si aut̃ au¬
diat u̾ba dĩ. ⁊ agnoscens peccata sua c̃¬
figat᷑ ex eis ⁊⁊ cõpungat᷑. atq ad pęnitẽ¬
tiã conũtat᷑ . ueritatis sermone terebra¬

Expanded text:
nc superat et configit. Omnis enim qui peccat, inimicus ejus est dum peccat. Si autem audiat verba Dei, et agnoscens peccata sua, configatur ex eis et compungatur, atque ad poenitentiam convertatur, veritatis sermone tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ad suꝑiora a meliorib ꝓuocat᷑. Nloc gͦ¬
it᷑ sapientie dĩ. grate satis ⁊ cũ multo
decore descripsit dic̃s. lit nemora umbrã¬
tia. ⁊ ut paradysi suꝑ flumina: ⁊ sic̾ ta¬
b̃nacula q̃ fixͣ ds̃. sic̃ cedri uixta aquas.¬
Qͥ enĩ incedunt ꝑ hanc uiã: ꝑ nemora ũ¬
brantia incedunt. Nemora enĩ st̃ eis um
rus. Sub umbra enĩ sensuũ quos ap̃ illos
scriptos inueniunt. refrigerant᷑ aĩȩ ip¬
soꝵ: ⁊ in doctrinis eoꝵ quasi incedentes ꝑ
opaca nemoꝵ delectant᷑. Et sicͣ paradysi

Expanded text:
rum ad superiora a melioribus provocatur. Hoc erum ad superiora a melioribus provocatur. Hoc ergo sapientiae Dei iter grate satis, et cum multo decore praescripsit dicens. Ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumina, et sicut tabernacula, quae fixit DQui enim incedunt hanc viam, per nemora umbrantia incedunt. Nemora enim sunt eis umbrus. Sub umbra enim sensuum quos apud illos scriptos inveniunt, refrigerantur animae ipsorum; et in doctrinis eorum, quasi incedentes per opaca nemorum, delectantur, et sicut paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
eo eoꝵ qui iter sapientiȩ dĩ incedunt
ñ domos laudant. ñ enĩ ꝑuenert̃ ad
finẽ: s tab̃nacula mirat᷑. in quib semꝑ
ambulant ⁊ semꝑ ꝓficiunt: ⁊ qͣnto ma¬
gis ꝓficiunt. tanto eis ꝓficiendi uia au¬
getur. ⁊ in imm̾sũ tendit᷑ Et idõ istos
ipsos ꝓfec̾tus eoꝵ ꝑ sp̃m contuens. tab¬
naeusa ea nominat isrł. Et uere si qͥs
scientiȩ cȩpit aliquos ꝓfectꝰ. ⁊ ex ꝑim̃¬
ti aliquid in talib sumpsit. scit ꝓfec¬
to qd̃ uͥ ad aliqͣm uentũ fuerit theo¬
riã. ⁊ ad agnitionẽ misterioꝵ spua¬
liũ: ibi aĩa quasi in quodã tab̾nacło
demorat᷑. ¶ũ uͦ ex his q̃ repꝑit alia
rursus rimat᷑. ⁊ ad alios ꝓficiet intel¬
lectus. inde quasi leuato tab̃naculo
tendit ad suꝑiora. ⁊ ibi collocat ani
mi sedẽ. sensuũ stabilitate confixam.
⁊ inde iterũ ex ipsis alios spũales in
suũ consequentia patefecerit: ⁊ ita
se semꝑ ad pͥora extendens tab̃nacuł̃ qͥb¬

Expanded text:
co eorum qui iter sapientiae incedunt, non domos laudant; non enim pervenerunt ad fidem, sed tabernacula mirantur, in quibus semper ambulant, et semper proficiunt: et quanto magis proficiunt, tanto eis proficiendi via augetur, et in immensum ponitur. Et ideo istos profectus eorum per spiritum contuens, tabernacula ea nominat Israel. Et vere si quis scientiae aliquos profectus, et experimenti aliquid in talibus sumpsit, scit profecto quod ubi ad aliquam ventum fuerit theoriam, et agnitionem mysteriorum spiritualium, ibi anima quasi in quodam tabernaculo demoratur. Cum vero ex his quae reperit, alia rursus rimatur, et ad alios proficit intellectus, inde quasi elevato tabernaculo tendit ad superiora; et ibi collocat, et in imis sedem, sensuum stabilitate confixam; et inde iterum ex ipsis alios invenit spirsuum consequentia patefecerit. Et ita semper ad priora extendens, tabernaculis quibu
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ. uiroꝵ. Et̃ extendit angłs dñi manũ
suã in iherłm. ut corrũꝑet eã. Et dep̃catꝰ
ẽ dñs suꝑ maliciã ⁊ ait ad angłm qͥ exter¬
minabat pͥpłm. Satis ẽ. remitte manũ tuã.
Obserua g̃ qͦmͦ nec in his trib cõminatiõib
dõ inuenit᷑ dixisse de morte triũ dierũ.
In ub eniꝰ gad positũ ẽ. ñ in mandatis clñi.

Expanded text:
ni manum suam in Jerusalem, ut corrumperet eam. Et deprecatus est Dominus super malitiam, et ait ad angelum, qui exterminabat populum: Satis est, remitte manum tuam. Observa ergo quomodo nec in his tribus comminationibus Deus invenitur dixisse de morte dierum trium. In verbo enim Gad positum est, non in mandatis Domini;
Abbreviated transcription (Latin):
diuisus. ⁊ una quȩq tribus ꝑ plebes.&
iterũ plebes ꝑ cognationes partieban¬
tur. ⁊ cognationes ꝑ domos familiarum.¬
minũ. ⁊ ꝑ capita numerabant᷑. hoc est
balaã in spũ contuens magnificet ⁊ ex¬
tollat. S ñ in his soliꝰ littere contuen¬

Expanded text:
divisus, et unaquaeque tribus per plebes, et iterum plebes per cognationes partiebantur, et cognationes per domos familiarum,minum, et per capita numerabantur, hoc est, Balaam in spiritu contuens magnificet et extollat. Sed non in his solius litterae contuen
Abbreviated transcription (Latin):
ramus. Esteni infelix iste balach putans
qdͣ balaã diuino ad maledicendũ locioꝵ¬
portunitas defuerit magis ꝗͣ uoluntas:
utiliꝰ ee̾ ratꝰ si mutaret locũ. ueni inqͥt̾
⁊ ducã te in locũ aliũ si placet dõ. ⁊ ma¬
ledices eũ ind̾e. Et assũpsit balachipsũ¬
bataã in ũticẽ montis fogor. qͥ tendit ĩ
desertũ. sos qͥdẽ qͦs d̾s̃ uocat. imponit
eos in uticẽ montis syna. Hic aut̃ balac
qͥ dõ contͣrius ẽ. imponit balaã in u̾tioe
montis phogor. Phogor aut̃ int̾pͣtatur
delecꝰtatio. in u̾tice gͦ delectationis ⁊ libidinis.
imponit hoies iste balach. Amator enĩ est

Expanded text:
ras. Infelix iste Balac, putans quod Balaam divino, ad maledicendum loci opportunitas magis defuerit quam voluntas, utilius esse ratus si mutaret locum. Veni, inquit, et educam te in alium locum, si placet Deo, et maledices eum inde. Et assumpsit Balaam in verticem montis Phogor, qui tendit in desertum. Eos quidem quos Deus vocat, imponit eos in verticem montis Sina. Hic autem Balac, qui Deo contrarius est, imponit Balaam in verticem montis Phogor. Phogor autem interpretatur delectatio. In verticem autem delectationis et libidinis imponit homines iste Balac. Ama
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ ea scire nͣ expedit qͥ diu̾sis artib ⁊
dȩmonũ inuocationib gestiunt futura
p̃noscere: nicħ aliud faciunt nisi ea cu¬
piunt discere q̃ sibi scire ñ expedit. Ia¬
cobaũ dici in his intelligendus ẽ omis. cu¬
i luctam̃ ẽ adu̾sũ pͥncipatus ⁊ potestates.
telligi omnẽ qͥ fidĩ puritate ⁊ mundicia
m̃tis uidet dm̃. S potest aliqͥs dicere. Si
a dõ solo debemꝰ discere de futuris. ñeq di¬
uinũ. neq augurẽ. neq aliud qd̃cũq hoꝵ
reciꝑe. nec iste ipse qͥdẽ balaã recipien¬
dus ẽ a nob̃. linꝰ ẽ enĩ ex his. qͦs recipi ꝓ¬
hibet diuina sententia. S au̾te diligentiꝰ.¬

Expanded text:
nobis ea non expedit qui diversis artibus et daemonum invocantibus gestiunt futura praenoscere, nihil aliud faciunt, nisi ea cupiunt discere, quae sibi scire non expedit. Jacob autem in his dici intelligendus est omnis cui luctamen est adversus principatus et potestates, telligi omnem qui per fidei puritatem et munditiam mentis, videt Deum. Sed potest aliquis dicere: Si a solo Deo debemus discere de futuris, et neque divinum, neque augurem, neque aliud quodcunque horum recipere, nec iste ipse quidem Balaam recipiendus a nobis est. Unus est enim ex his quos recipi prohibet divina sententia. S
Abbreviated transcription (Latin):
tulus leonis nullũ animal. nullã bestiã
timent. s st̃ eis cetã subiecta: ita ⁊ ꝑfec
s̃. cuncta calcant᷑. Despiẽ enĩ ⁊ contẽpnit
tribu iuda ⁊ catulus leonis dr̃. qr sic̃ ipse
luxͤ mundi ⁊ discipłis suis dedit ut ⁊ ipsi
lux ẽẽnt mundi. ita ⁊ cũ ipse sit leo ⁊
catulus leonis etiã credentib in se nom̃
leonis ⁊ catuli leonis asscribit. Hide aut̃.
qr euident᷑ ñ de illo qͥ tẽ erat pꝰpło. s de
hoc qͥ futurus erat ista dicunt᷑. Ait enĩ.
Ecee pꝰpłs siẽ catulus leonis exurget: ⁊
siẽ leo exultabit. Exurrecturũ dic̃ pͦpłm.

Expanded text:
tulus leonis nullum animal, nullam bestiam timent, sed sunt eis cuncta subjecta, ita et perfecto sunt, cuncta calcantur. Despicit enim et contemnit tribu Juda et catulus leonis dicitur. Quia sicut ipse lux est mundi, et discipulis suis dedit ut et ipsi essent lux mundi, ita et cum ipse sit leo et catulus leonis, etiam credentibus in se, nomen leonis et catuli leonis ascribit. Vide autem quia evidenter non de illo qui tunc praeerat populo, sed de hoc qui futurus erat ista dicuntur. Ait enim: Ecce populus sicut catulus leonis exsurget, et sicut leo exsultabit. Exsurrecturum dicit pop
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃ti ⁊ sanguine uuȩ bibent uinum.
Et hic gͦ sanguis qͥ nominat᷑ uuȩ: illiꝰ uuȩ
ẽ q̃ nascit᷑ ex illa uite. de qua saluator dic̃.
ẽgo sũ uitis uera. discipuli uͦ palmites. pat᷑
aũ agͥcola ẽ: qͥ purgat eos ut frucꝰtũ plu¬
rimũ afferant. Tu gͦ es uerus pͦpłs isrł qͥ
scis sanguinẽ bib̾e. ⁊ nosti carnẽ u̾bidĩ
comedere ⁊ sanguine̾ u̾bi bib̾e: ⁊ uue
sanguinẽ illiꝰ ꝗ̃ ẽ ex uera uite. ⁊ ex illis
palmitib qͦs pat̾ purgat haurire. Quor
palmitũ fructꝰ uulneratoꝵ sangius me¬
rito dr̃. quẽ ex u̾bis eoꝵ ⁊ docꝰtrina bibi¬
mꝰ si tam̃ simꝰ ut catuli leonis exurgen

Expanded text:
 sanguinem uvae bibent vinum . Et hic ergo sanguis qui nominatur uvae illius, uva est, quae nascitur ex illa vite de qua Salvator dicit: Ego sum vitis vera, discipuli vero palmites. Pater autem agricola est , qui purgat eos, ut fructum plurimum afferant. Tu ergo es verus populus Israel, qui scis sanguinem bibere, et nosti carnem verbi Dei comedere, et sanguinem verbi bibere; et uvae sanguinem illius, quae est ex vera vite, et ex illis palmitibus, quos Pater purgat, haurire. Quorum palmitum fructus, vulneratorum sanguis merito dicetur: quem ex verbis eorum et doctrina bibimus, si tamen simus ut catuli exsurgen
Abbreviated transcription (Latin):
onis. dũ adhuc tãquã nuꝑ geniti infan¬
tes rationabiles ⁊ sine dolo lac accipiunt.
leo aut̃ exultans. cũ uir effectꝰ qͣ par¬
iuili erant deposuit. Non dormiet do¬
nec comedat p̾dã: ⁊ sanguinẽ uulnera¬
toꝵ bibat. In his u̾b̾ qͥs ita erit hẏstori¬
mo qͥs ita brutus inueniet᷑. qͥ ñ horres¬
cens sonũ litterȩ ad allegorie dulcedinẽ
ipsa necessitate confugiat : qm enĩ iste
pꝰpłs tã laudabilis. tã magnificꝰ. de qͦ
tanta p̃conia sermo dĩ enumerat in
hoc deueniet. ut sanguinẽ uulneratoꝵ
bibat: cũ tã ualidis p̾ceptis cib sangiunis
int̾aicat᷑ a dõ. ut etiã nos qͥ ex gentib uo
cati sumꝰ necessario ubeami abstinere nos.
sic̃ ab his qͥ idoł immolant᷑. ita ⁊ a san¬
guine: Dicant gͦ nob̃. qͥs ẽ iste pͦpłs qui
in usu ht̃ sanguinẽ bibere: ħ erant qͣ
plectit᷑. ⁊ sequit᷑ eũ qͥ dic̃. Nisi manduca¬
ueris carnẽ meã. ⁊ bib̾itis sanguinẽ me¬

Expanded text:
onis cum adhuc, tanquam nuper geniti infantes, rationabile et sine dolo lac concupiunt. Leo autem exsultans, cum vir effectus, quae parvuli erant deposuit. Non dormiet donec comedat praedam, et sanguinem vulneratorum bibat. In his verbis, quis ita erit historimo quis ita brutus invenietur, qui non horrescens sonum litterae, ad allegoriae dulcedinem ipsa necessitate confugiat? Quomodo enim iste populus tam laudabilis, tam magnificus, de quo tanta praeconia sermo dinumerat, in hoc veniet, ut sanguinem vulneratorum bibat, cum tam validis praeceptis, cibus sanguinis interdicatur, adeo ut etiam nos qui e abstinere, sicut ab his quae idolis immolantur, ita et a sanguine? Discant ergo a nobis, quis est iste populus, qui in usu habent sanguinem bibere. Haec erant quae plectitur et sequitur eum qui dicit: Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem me
Abbreviated transcription (Latin):
uehem̃tiꝰ repꝑi: quib quãuis ñ utamur
tellexit in uisione ⁊ sõnus. Et pt pauca.
Et stetert̃ inquit in ẽspectu regis. ⁊ omĩ
ũbo sapientiȩ ⁊ disciplinȩ in qͦ quesuit
ab eis rex inuenit eos decuplo. ampliꝰ qͣm
omĩ regno eiꝰ. Ex his gͦ omĩb potest intel¬
ligi. qͦm̃ ⁊ balaã dixerit de semetipso qͥ
scit scientiã excelsi. scilioet ut intelligat᷑
qd̾ origo totiꝰ scientiȩ ab ipso acceꝑit ex¬
ordiũ. uitio aũ humanȩ maliciȩ asspi¬
rantib ⁊ subripientib etiã demonib in
ꝑnitiẽ u̾sa sint q̃ ꝓ utilitate c̃cessa st̃.

Expanded text:
vehementius reperi, quibus quamvis non utamur, tellexit in omni visione et somnis . Et post pauca: Et steterunt in conspectu regis, et in omni verbo sapientiae et scientiae, in quo quaesivit ab eis rex, invenit eos decuplo super omnes omni regione. Ex his ergo omnibus potest intelligi, quomodo et Balaam dixerit de semetipso: Qui scit scientiam Excelsi, scilicet ut intelligatur, quod origo totius scientiae, ab ipso acceperit exordium; vitio autem humanae malitiae aspirantibus et subripientibus etiam daemonibus, in perniciem versa sunt quae pro utilitate concessa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cerbaret eũ. Llȩc gͦ oĩa id ẽ siuie auguri¬
atio. siue extispisciũ. siue qͣlibet immo
brarũ. ut aliquid de futuris uideat᷑ os¬
tendere. in oꝑatione demonũ fieri non
dubito dirigentiũ uł auiũ uł pecudũ.
uł fibrarũ motꝰ. aut sortiũ. scđm ea sig¬
na q̃ docuert᷑ idem demones obseruari
ab his qͥb artis huiꝰ scientiã tradide¬
rt᷑. a quib om̃ib is qͥ hõ dĩ ẽ. ⁊ in por¬
tione di numerat᷑ pęnitꝰ ẽẽ debet a¬
lienꝰ. nec aliqͥs in his habere cõmune
q̃ occultis machinis demones oꝑant᷑.
idoloꝵ cultũ denuo reparet᷑. Elȩc enĩ omĩa.
son diuinabitis. neq auguriabimini. Et
pͦt pauca. Non sequemini inquit uentri¬
ioquos: nec adiungemini ad incantato¬
res. ut ñ c̃taminemini ĩ eis. Ego dñs ds urͣ.¬

Expanded text:
aret eum. Haec ergo omnia, id est sive auguratio, sive auspicium, sive quaelibet immolbrarum, aut aliquid quod de futuris videatur ostendere, in operatione daemonum fieri non dubito, dirigentium vel avium, vel pecudum, vel si fibrarum motus, aut sortium secundum ea signa, quae docuerunt iidem daemones observari ab his quibus artis hujus scientiam, tradiderunt: a quibus omnibus is, qui homo Dei est, et in portione Dei numeratur, penitus debet esse alienus: nec aliquid in his habere commune, quae occultis machinis daemones operantur, idolorum cultum denuo reparetur. Post aliquanta Non divinabitis neque augurabimini. Et post pauca: Non sequamini, inquit, ventriloquos: nec adjungamini ad incantatores, ut contaminemini ab eis. Ego Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mͦ hoc eͣ ñ eo tẽpore quo ueni s cũ
plenitudo gentiũ introierit ⁊ oĩs isrł
saluari incipiet. tẽ eũ ostendent teͣ eũ
beatificabunt. quẽ mͦ blasphemant.
S hoc tẽpus in qͦ ħ futura st̃. nꝰ appro¬

Expanded text:
non in eo tempore quo venit, sed cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel salvari incipiet, tunc eum ostendent, et tunc beatificabunt, quem modo blasphemant. Sed hoc tempus in quo haec futura sunt, non appro
Abbreviated transcription (Latin):
ũbũ dñi transgdi ⁊⁊ facere illd̾ pusillũ
aut magnũ apud semetipsũ: ñ enĩ ille
loqͣbat᷑ qͥ posset sacrificiis ⁊ muneribꝰ
ꝑmutari s ille erat ap̃ quẽ ñ ẽ cõmu¬
tatio. nec mutationis umbra. Et̃ idõ nõ

Expanded text:
illum et magnum apud semetipsum. Non enim ille loquebatur ei, qui posset sacrificiis et muneribus permutari; sed ille erat, apud quem non est commutatio, nec commutationis umbra. Et inde non p
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͦ tał quedã in ministerio p̾scientie
oꝑatio demonũ. q̃ artib quib dã ab hisqͥ
se demonib mancipauerint colligit᷑ ⁊ nẽ
ꝑ eas qͣs sortes nominant. nẽ ꝑ ea ꝯͣ augu¬
ria appellant. nc̃ etiã c̃tẽplatione. fibra¬
rũ ꝗͣ extispiscia uocant. aliisq hoꝵ simili¬
b p̾stigiis cõp̃hendi uident᷑ ⁊ intelligi.
Quȩ artes intantũ ad decipiendũ genus
hoĩm ꝓfecert̃: ut etiã iustissimi erechiȩ
filiꝰ manasses ħ errore deceptꝰ. edificau̾it
ut script᷑a dic̃ altare oĩ exercitui cȩli.
in utraq domo dñi. Hc̃ aut̃ c̾e̾ arbitror
exercitũ cęli. quẽ paulus spũales neqͥti¬
as in celestib positas describit. Nisi gͦ
multũ in his artib deceptionis eẽt .n
erroris. ñ puto tanti uiri filiũ in lege
dnĩ educatũ. in illas impietates potuisse
corruere. q̃ in .iiiͦi. regnoꝵ libro de eo scͥpti

Expanded text:
ntia operatio daemonum, quae artibus quibusdam ab his qui se daemonibus mancipaverunt colligitur, nunc per eas quas sortes nominant, nunc per ea quae auguria appellant, nunc etiam ex contemplatione librarum, quae extispicium vocant, aliisque horum similibus praestigiis comprehendi, videtur intelligi. Quae artes in tantum ad decipiendum genus humanum profecerunt, ut etiam justissime Ezechiae filius Manasses hoc errore deceptus, aedificaverit ut Scriptura dicit, altare omni exercitui coeli, in utraque domo Domini . Hunc autem arbitror exercitum coeli, quem Paulus, spiritales nequitias in coelestibus positas scribit . Nisi ergo multum in his artibus deceptionis esset et erroris, non puto tanti viri filium, in lege Domini educatum, in illas impietates potuisse corruere, quae in quarto regnorum libro de eo scriptae
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis. aut paulus sit. qͦmͦ ñ in labore
& dolore ẽ. cũ tͣ uirgis cedit᷑. semel la¬
pidat᷑. tͣ naufragiũ facit. in ꝓfundo ma¬
git dolor ⁊ tristitia ⁊ gemitꝰ. Qd̃ tͣnͣ ñ
ad onĩs s ad eos tm̃ qͥ meritis iacob &
isrł fuerint referet᷑: ut fuit ille pauꝑ
lazarus. qͥ pͣsentẽ quidẽ uitã in labo¬
re ⁊ dolore ⁊ dolore trans egit. Ibi aut̃
dr̃ ad diuitẽ. mem̃to fili qr recepisti bo¬
na in uita tua. ⁊ lazarus similit᷑ mala:
nc̃ aut hic requiescit. tu uͦ cruciaris.

Expanded text:
it, quomodo non in labore et dolore est, cum virgis caeditur, semel lapidatur, ter naufragium fecit, in profundo magiet dolor, et tristitia, et gemitus. Quod tamen non ad omnes, sed ad eos tantum qui meritis Jacob et Israel fuerint refertur: ut fuit et ille Lazarus, qui praesentem quidem vitam in labore et dolore transegit. Ibi autem dicitur ad divitem: Memento, fili, quia tu recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hi
Abbreviated transcription (Latin):
cornis. Unicornis quidẽ. fert᷑ ẽẽ animal. eo
turis diuinis positũ legimꝰ. s p̃cipue ap̃
iob dĩ ipsius uocib potentia eiꝰ ⁊ uirtꝰ ex¬
ponit᷑. in quib ut in quã plurimis xp̃e
intelligit᷑ designari. Et in scripturis di¬
uinis cornu ꝓ regno positũ sepe repperi¬

Expanded text:
cornis. Unicornis quidem fertur esse animal eo turis divinis positum legimus, sed praecipue apud Job Dei vocibus potentia ejus et virtus exponitur: in quibus ut in quamplurimis Christus intelligitur designari. Et in divinis Scripturis cornu pro regno positum saepe reperi
Abbreviated transcription (Latin):
paret. Nides ⁊ hic dm̃ quidẽ ñ p̃cepisse
nec fieri uoluisse diuortiũ. moysen uͦ ꝓpt
duritiã cordis uidȩoꝵ scripsisse dandũ esse
repudiũ. Ostendit ⁊ ħ paulus in litteris
aliis. ħ aũ ego dico. ñ dñs. Et itũ in aliis. Pre¬
ceptũ dnĩ ñ habeo. s c̃siliũ do. Et it᷑uͣ. Que¬

Expanded text:
rgo et hic Deum quidem non praecepisse, nec fieri voluisse divortium; Moysen vero propter duritiam cordis Judaeorum scripsisse dandum esse repudium. Ostendit haec et Paulus in litteris aliis: Haec autem ego dico, non Dominus . Et iterum in aliis: Praeceptum Domini non habeo, sed consilium do . Et it
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ. Domꝰ res ẽ fundata ⁊ stabił: ⁊
certis tͣminis septa. tab̃nacła uͦ st̃
habitacula qͣdã eoꝵ qͥ semꝑ ĩ uia st̃.
& semꝑ ambulant nec itineris sui tͣmi¬
nũ repperert̃. Igit᷑ iacob habendus in¬
Isrł uͦ illi intelligendi st̃. qui studium

Expanded text:
st. Domus res est fundata ac stabilis, et certis terminis septa. Tabernacula vero sunt habitacula quaedam eorum, qui semper in via sunt, et semper ambulant, nec itineris sui terminum reperiunt. Igitur Jacob habendus esIs
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc dic̃ añs. łriago leuabo suꝑ te: elige tibi
unũ ex his qd̾ faciã t. Et̃ introuut gad ad dđ
& nuntiauit ei diẽs. Aut uenioe tͥ trib annis
fames suꝑ t̾rã tuã. aut trib m̃sib ut fugi¬
as añ inimicos tuos qͥ te ꝑsequunt᷑. aut tri¬
duo mors fiat in t̾ra tua. sic̃ gͦ scito ⁊ uide qͥd
respondeã ei qͥ misit me: łt dix̃ dd̃ ad gad.
Angustie m undiq ualde: s incidã magis¬

Expanded text:
ige tibi unum ex his, quod faciam tibi. Et introivit Gad ad David, et denuntiavit ei, dicens: Aut veniet tibi tribus annis fames super terram tuam; aut tribus mensibus, ut fugias ante inimicos tuos qui te persequuntur; aut triduo ut mors fiat in terra tua. Nunc ergo scito, et vide quid respondeam ei qui misit me. Et dixit David ad Gad: Angustiae sunt mihi undique. Sed incidam i
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat mors ut uastaret pꝰpłm. ⁊ intra u¬
nũ diem usq ad horã prandii cessauit:
s talis q̃dã figura u̾bi sit q̃ mediũ aliqͥd ui¬
det᷑ ostend̾e ñ tñ diffinitȩ ⁊ in reuocabilis
sententie declaret affectũ. qͦ tẽꝑatuis aliqͥd
dictũ uideat᷑ in eo qd̾ scriptũ ẽ. ipse cũ di¬
uerit ñ faciet. quã si scriptũ eẽt ipse cũ
dixerit omĩ modis faciet. S recenseamus
ipsa scripture loca. q̃ uł in iona uł in reg¬
noꝵ libris posita st̃. ne forte ⁊ ibi ut mo¬
ris ẽ seripture diuinȩ secreti aliqͥd habeat.
Seriptũ ẽ in iona. Et factũ ẽ ũbũ dni ad
ionã filiũ amathi dic̃s. Surge ⁊ uade iN

Expanded text:
fuerat mors, ut vastaret populum, et intra unam diem usque ad horam prandii cessavit ?sed talis quaedam figura verbi sit, quae medium aliquid videatur ostendere, non tamen definitae et irrevocabilis sententiae declaret affectum: quo temperantius aliquid dictum videatur, in eo quod scriptum est: Ipse cum dixerit, non faciet? quam si scriptum esset: Ipse cum dixerit, omnimodis faciet. Sed recenseamus et ipsa Scripturae loca, quae vel in Jona, vel in Regum libris posita sunt, ne forte et ibi, ut moris est Scripturae, divini scripti aliquid habeat scriptum. Ergo in Jona: Et factum verbum Domini ad Jonam
Abbreviated transcription (Latin):
his q̃ loqͥt᷑ frustrari possit. hoĩes enĩ mul¬
tis occasionib ⁊ uitiis impediunt᷑. ne ue¬
rũ sit qd̾ loquunt᷑. Aut irati enĩ loquun
t᷑ ⁊ ira cessante frustra loquuti st̃. aut
metꝰ. aut cupiditatis. aut iactantie grã. a
liisq bonoꝵ similib. Et utiq frustrauerit

Expanded text:
his quae loquitur frustrari possit. Homines enim mulhis quae loquitur frustrari possit. Homines enim multis occasionibus et vitiis impediuntur ne verum sit quod loquuntur. Aut enim irati loquuntur, et ira cessante frustra locuti sunt, aut metu aut cupiditatis aut jactantiae gratia, aliisque horum similibus. Et utique fru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħiȩ in libris balaã. Uideamꝰ gͦ pri¬
mo ħ ipsũ qd̾ ait exurge balach. ⁊ audi.
Si enĩ in suꝑiorib ñ dixisset qr staret
uxta holocaustũ siuĩ. ñ uidẽt᷑ magno¬
pere reqͥrendũ cur dixerit exurge ba¬
lach. Nc̃ aũ cũ exortet᷑ exurgere eũ qͦm
qr staret᷑ ad holocaustũ suũ. designat e¬
ũ ñ recte stare. Stabat enĩ in idolatͥa
positus: ⁊ stabat qͣsi in inimicitiis dĩ:
qđ magis ẽẽt ñ stare. s cade. Quasi gͦ qͥde
illo statu cade debuerit. immo qͥ ⁊ cecidłit.
ita nc̃ intellectu ꝓpħico exurgere uibet e¬
ũ: qͥppe qͥ ꝑ hoc qd̾ stare in idolatria uisus
fuerat cecidisset. Exurgat gͦ qͥ talis ẽ. exur¬
gat aĩo. exurgat fide. ⁊ efficiat᷑ testis. S.¬
infidelis ut sit testis ẽdempnationis sue
S qͥd ẽ qͦd ei annuntiat audiamꝰ. Non sic̃
t̾ret᷑ ipse. Non habeas inqͥt hanc opinio¬
nẽ de dõ. ut putes eũ eẽ sic̃ hominẽ. qͥ in

Expanded text:
e in verbis Balaam. Videamus ergo primo hoc ipsum quod ait, Exsurge, Balac, et audi. Si enim in superioribus non dixisset, quia staret juxta holocaustum suum, non videretur magnopere requirendum, cur dixerit, Exsurge, Balac. Nunc autem cum hortetur exsurgere eum quem uperioribus, quia staret ad holocaustum suum, designat eum non recte stare. Stabat enim in idololatria positus, et stabat quasi inimicus Dei: quod magis est non stare, sed cadere. Quasu cadere docuerat, imo et qui ceciderit, ita nunc intellectu prophetico exsurgere jubet eum, quippe qui per eum quod stare in idololatria visus fuerit, cecidisset. Exsurgat, qui talis est: exsurgat animo, exsurgat fide, et efficiatur testis infidelis, ut sit testis condemnationis suae. Sed quid est quod ei annuntiat audiamus. Non sicut terretur ipse. Non habeas, inquit, hanc opinionem de Deo, ut putes eum esse sicut hominem, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
suit uitulũ n ariete᷑ suꝑ arã. Et dixit
bulaa ad balach. assiste ad sacͥficiũ tuũ.¬
ego uͭ ꝑgã ꝑcune̾tari dm̃. Et occurrit:
⁊ dixit sine dubio ds̃. Conu̾tere ad ba¬
lach. & ħ loqueris. At ille hoc ẽ balach
stabat iuxta holocaustomata sua. &¬
om̃s pͥncipes moab eũ ipso. Et dix̃ ei balach.
Qͥd loquutus ẽ dñs: Res qͥdẽ ꝓfanis sacri

Expanded text:
suit vitulum et arietem super aram. Et dixit Balaam ad Balac: Siste ad sacrificium: ego vero pergam percontari Deum. Et occurrit et dixit, sine dubio Deus: Convertere ad Balac et haec loqueris. At ille, hoc est, Balac, stabat juxta holocaustomata sua, omnes principes Moab cum ipso: Et dixit ei Balac: Quid locutus est Dominus? Res quidem profani sacr
Abbreviated transcription (Latin):
plinã s scd̾m gentiliũ gerebant᷑ errorẽ.
Adest aut̃ ñ sacrificiis. s in occursũ ue.¬
nienti. Et ibidat u̾bũ suũ atq ibi miste¬
ria futura ꝓnuntiat. uͥ maxime fides &
admiratio gentiliũ pendet: ut qͥ nr̃is cre

Expanded text:
uae non secundum gentilium gerebantur errorem. Adest autem non sacrificiis, sed in occursum venienti, et ibi dat verbum suum, atque ibi mysteria futura praenuntiavit, ubi maxime fides et admiratio gentilium pendet, ut qui nostris n
Abbreviated transcription (Latin):
absolutionẽ pͥorẽ totiꝰ scripture sensi¬
b conuenire: ⁊ illis pcipue dictis qͥb
patiens ⁊ multȩ miscłiȩ ⁊ pęnitens
quib euident᷑ ostendit᷑ ꝓ multis mise:¬
rationib ⁊ incõpͣhensibili bonita te
sua ds̃ dicere ⁊ ñ facere. loqui ⁊ ñ per¬
manere: Ait gͦ ꝑ iheremiã ds̃. In finẽ
loquar. ħ ẽ ex diffinito loq̃r suꝑ gentẽ
Et si conũtat᷑ gens illa a maliciis suis.
penitebor de omĩb mał q̃ cogitaui fa¬
cere eis. Et in fine̾ loquar suꝑ gͣts. ⁊
suꝑ regnũ. ut reedifice᷑ eos. ⁊ replan¬
tẽ. Et si fecerint mala in c̃spectu me¬
o ut ñ audiant uocẽ meã. penitebit
me de omĩb bonis q̃ loquutꝰ fuerã
ut facerẽ eis. Quomͦ gͦ possumꝰ his qͣ̃
absolute ꝑ iheremiã dicꝰta st̃ p̃ferre illis

Expanded text:
absolutionem priorem totius Scripturae sensibus convenire, et illis praecipue dictis, quibus patiens et multae misericordiae, et poenitens quibus evidenter ostenditur pro multis miserationibus et incomprehensibili bonitate sua Deus dicere et non facere, loqui et non permanere. Ait ergo per Jeremiam Deus: In finem loquar, hoc est, ex definito loquar, super gentem et si convertatur gens illa a malitiis suis, poenitebo de omnibus malis quae cogitavi facere eis. Et in finem loquar super gentem, et regnum, ut reaedificem eos, et repleam; et si fecerint mala in conspectu meo, ut non audiant vocem meam, poenitebit me de omnibus bonis, quae locutus fueram, ut facerem eis . Quomodo ergo possumus his quae absolute per Jeremiam dicta
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur balach rex uelut attonitꝰ & ꝑcus¬
sus ex his ꝙ̃ contͣ spẽ dici uidebat a balaã.
bũdictiões enĩ ꝓ maledictionib audiebat.
ult᷑ ñ ferens int̾rupit u̾ba eiꝰ. &. ait. Q d
fecisti mͥ: Ad maledicendos inimicos meos
uocaui te: ⁊ ecce bñdixisti bñdictione.
Non tulit rex amarus bñdictionũ dulce¬
dinẽ: s maledicta querit: maledicta depos¬
eit. Est enĩ malex cognatione illiꝰ: ad quẽ
dix̃ dñs. maledictꝰ tu ab oĩb bestiis t̾rȩ.
s: ad ħ qͥd respondit ei ille cui u̾bũ ds̃ ĩ
isset ausus ꝓferre. maledicta. mutationẽ
loci sibi credidit ꝓfuturã. ⁊ ait ad eum.
Ueni adhuc mecu᷑ in locũ aliũ de qͦ ñ ui¬

Expanded text:
Igitur Balac rex veluti attonitus et percussus ex his quae contra spem dici videbat ad Balaam benedictiones enim pro maledictionibus audiebat, ultra non ferens interrupit verba ejus et ait: Quid fecisti mihi? Ad maledicendum inimicos meos vocavi te, et ecce benedixisti benedictionem. Non tulit rex amarus benedictionem dulcedinis, sed maledicta quaerit, maledicta deposcit. Etenim ex cogitatione illius ad quem dixit Dominus: Maledictus tu ab omnibus bestiis terrae . Sed ad haec respondit ei ille, cui verbum Deus in isset ausus proferre maledicta, immutationem sibi loci reddidit profuturam, et ait ad eum: Veni adhuc mecum in locum altum, de quo non vi
Abbreviated transcription (Latin):
mimicus destruat᷑ mors: ⁊ tãquã unicor
formabit corpꝰ humilitatis nr̃e cõforme
corpori głe sue. Non erit auguriatio ĩ
iacob: neq diuinatio in isrł. In tp̃r dice¬
tͥ ad iacob: ⁊ isrł qͥd ꝑficiet dẽ. Igit᷑ qm̃

Expanded text:
cus destruatur mors, et tanquam unicornformabit corpus humilitatis nostrae, conforme corpori gloriae suae, non erit auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. In tempore dicetur ad Jacob et Israel quid perficiat Deus. Igitur q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fiunt. ⁊ hostie scõꝵ ñ offerunt᷑ ꝓ pecca¬
tis nr̃is. peccatoꝵ nr̃oꝵ remissio ñ fiat. ⁊ i¬
dõ uereor ne ꝑmanentib in nob̃ peccatis
nr̃is accidat nob̵ illd̾ qd̾ de. semetipsis di¬
ẽt iudei. qr ñ habentes altare: neq tem¬
plũ. neq sac̃dotiũ. ⁊ ob ħ nec hostias osfe¬
rentes. peccata nr̃a inqͥunt manent in

Expanded text:
peccatis nostris, peccatorum nostrorum remissio non fiat. Et inde vereor, ne permanentibus in nobis peccatis nostris, accidat nobis illud quod de semetipsis dicunt Judaei: quia non habentes altare, neque templum, neque sacerdotium, et ob hoc nec hostias offerentes, peccata, inquiunt, nostra manent in
Abbreviated transcription (Latin):
motus eiꝰ ⁊ iracundiã mitigemꝰ. s e contra
dicamꝰ ñ ẽ dõ cura de uita mortaliũ. nec ꝑ¬
tinent hec ad dm̃. reliquit nos olim. nec
temꝰ in cordib nr̃is ⁊ hec de ore nr̃o ꝓce¬
dant: certũ ẽ ñ eẽ in nob moysen ⁊ aarõ.
legis scilicet scientiã ⁊ fructũ penitentie.
i quos interitũ imminentis exitii possimͦ
fuit ante nos: qͣñ declinauert᷑ om̃s simul
mutiles facti st̃. ⁊ ñ fuit qͥ fac̾et bonum.
ñ fuit usq ad unũ. Si enĩ fusset. nũquã

Expanded text:
racundiam mitigemus, sed contra dicamus, Non est cura Deo de vita mortalium, nec pertinent haec ad Deum; reliquit nos olim, nec temus in cordibus nostris, et haec de ore nostro procedant, certum est non esse in nobis Moysen et Aaron, legis scientiam, et fructus poenitentiae, per quos interitum imminentis exitii possimusui fuit ante nos, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt, et non fuit qui faceret bonitatem, non fuit usque ad unum.
Abbreviated transcription (Latin):
care iã ñ potest. ⁊ cͣtinuo sine peccato
putandus ẽ. Si enĩ sc̃s ñ peocaret: non
utiq scriptũ eẽt.sumetis peccata scoͣꝵ.
Si sc̃s sine peccato ẽẽt: nͣ diceret dñs ꝑ¬
iherechielẽ ꝓpħam ad angłos quos mit¬
tebat peccatores punire: ⁊ a scĩs meis

Expanded text:
care jam non potest, et continuo sine peccato putandus est. Si enim sanctus non peccaret, non utique scriptum esset: Sumetis peccata sanctorum. Si sanctus sine peccato esset, non diceret Dominus per Ezechielem prophetam ad angelos quos mitt
Abbreviated transcription (Latin):
illũ isrł in castris ꝑ ordines tribuũ fa¬
miliarũq dispositũ. uirtutẽ uͦ qͣndam
a dño missã ñ sparsim. s ex pͥma aliqͣ
parte cepisse popłm morte uastare.
ñ. ꝓcedentẽ ꝑ ordine̾ mortis stragem.
Considera pontificẽ post hec indutũ
ueste pontificali ꝓcedere: ⁊ portantẽ
batillũ atq ignem cũ incenso. tendere
ad eũ locũ qͦ ꝑ angłm uastantẽ mors
illata ꝑuenerat: ⁊ stantẽ in eo loco in
qͦ mors finẽ dederat pͥmis. ⁊ erat uici¬
na postremis. Intuere stantẽ pontifi¬
cẽ ⁊ obiectione quadã uiuentes a mor¬
tuis dirim̃tẽ: iurtutẽ uͦ reꝓpitiatioĩs
eiꝰ i incensi misteriũ. erubuisse angłm
uastatorẽ. ⁊ in hoc qͥdẽ mortẽ finitã
uitã uͦ reparatã. Si intellexisti histo¬
riȩ ordinẽ. ⁊ ocłis ut ita dicã cernere
potusti stantẽ pontificẽ mediũ inter
uiuos ⁊ mortuos. ascende neͣ ad u̾bi hu¬
nis humanȩ.⁊ suꝑ posito igni altaris.

Expanded text:
lum Israel in castris per ordinem tribuum familiarumque dispositum; virtutem vero quamdam a Deo missam non sparsim, sed ex prima aliqua parte coepisse populum morte vastare, et procedentem per ordinem, mortis stragem considera. Post haec pontificem indutum esse pontificali, procedere, et portantem batillum atque ignem, cum incenso tendere ad eum locum quo per angelum vastantem mors illata pervenerat, et stantem in eo loco in quo mors finem dederat primis, et erat vicina postremis. Intuere stantem pontificem, et objectione quadam sui, viventes a mortuis dirimentem, virtutem propitiationis ejus, et incensi mysterium crubuisse angelum vastatorem; et in hoc mortem quidem finitam, vitam vero reparatam. Si intellexisti historiae ordinem, et oculis ut ita dicam cernere potuisti stantem pontificem medium inter vivos et mortuos, ascende nunc ad verbi hunis humanae, et superposito igni altaris,
Abbreviated transcription (Latin):
rat. ⁊ offerre uidet᷑ hostiã in altario qd
foris ẽ ad holocaustomata pͦpłi eͣstitutũ.
Oportet gͦ sac̾dotes ea curare p̃cipue &
custodire q̃ intra uelam̃ int̾iuis c̃tegim¬
tur. ne. qͥd ibi pollutũ. ne. qͥd inueniat᷑
immundũ. hoc ẽ int̾iorẽ hoĩem ⁊ cordis
secreta curare. ut ibi ĩmacłata ꝑmane
cherubin. multitudinẽ id ẽ ꝑfectionem
scientiȩ indicat. Et q̃ ẽ alia ꝑfectio sci¬
entiȩ. nͥ agnouisse patrẽ ⁊ filiũ ⁊ spm̃¬
sem̃ :ᷤ hec gͦ curanda st̃ a sac̾dotib. ut
incontaminata ⁊ illesa seruent᷑. S ⁊ urna
habens cȩlestẽ cibũ mannȩ. thesaurus
utiq ẽ u̾bi diuini. Et archa aurea in
qua st̃ tabule testam̃ti. ut opinor ñ
aliud qͣm mens nr̃a ee̾ declarat᷑. in qͣ

Expanded text:
rat, et offerre videtur hostiam in altari quod foris est ad holocaustomata populi constitutum. Oportet ergo sacerdotes ea curare praecipue et custodire quae intra velamen interius conteguntur, ne quid ibi pollutum, ne quid inveniatur immundum: hoc est, interiorem hominem et cordis secreta curare, ut ibi immaculata permaneatio cherubin, multitudinem, id est, perfectionem scientiae indicat. Et quae est alia perfecta scientia, nisi agnovisse Patrem, et Filium, et Spec ergo curanda sunt a sacerdotibus, ut incontaminata et illaesa serventur. Sed et urna habens coelestem cibum mannae, thesaurus utique verbi divini, et arca aurea in qua sunt tabulae testamenti, opinor, non aliud quam mens nostra
Abbreviated transcription (Latin):
peccata. Sc̃s enĩ ẽ qui peccatũ suũ ꝑ pon¬
tificẽ curat. S redeamus ad pontificem
nr̃m pontificẽ magnũ qͥ penetrauit &¬
filiis suis apłis scilicet suis ⁊ martyribus
di. ⁊ morte sua peccata nr̃a deleuerit.
nullus qͥ in xp̃o eredit ignorat. Quomͦ
aut̃ ⁊ filii eiꝰ auferant peccata scoꝵ id est
apłi ⁊ martyres. si potuerimꝰ ex diuinis
scripturis ꝓbare temptabimꝰ. dudi primo
paulũ dicentẽ. Libent᷑ enĩ inqͥt expendam.
⁊ expendar ꝓ animab ur̃is. Et in alio loco.
ego enĩ iã immolor inqͥt. ⁊ tẽpus resoluti¬
onis uł reg̾ssionis meȩ instat. Phis gͦ qͥb:
scribebat. expendi se ⁊ mmolari dic̃ apłs.
De martyrib aut̃ scribit ioħes apłs in a¬

Expanded text:
peccata. Sanctus enim est qui peccatum suum per pontificem curat. Sed redeamus ad pontificem nostrum, pontificem magnum, qui penetravit filiis suis, apostolis scilicet et martyribus, di, et morte sua peccata deleverit, nullus qui Christum credit ignorat. Quomodo autem et filii ejus auferant peccata sanctorum, id est apostoli et martyres, si poterimus, ex divinis Scripturis probare tentabimus. Audi primo Paulum dicentem: Libenter, inquit, expendam et expendar pro animabus vestris. Et in alio loco. Ego non jam immolor, inquit, et tempus egressionis sive resolutionis meae instat. Pro his ergo, quibus scribebat expendisse se et immolari dicit Apostolus; De martyribus autem scribit Joannes in A
Abbreviated transcription (Latin):
b ñ sꝑat᷑ ht̃ ille thesauros suos. slon e¬
nĩ sic̾ homo uidet. ita ⁊ ds̃. Ego ñ dubito
⁊ in hoc c̃uentu ẽẽ aliquos ipsi soli cog¬
iutos. qͥ iã ap̃ eũ martyres st̃ testimo¬
rint crucẽ suã ⁊ sequant᷑ eũ. łlex licet
ꝑ excessũ quendã. necessario tam̃ uiden¬
tur dicta. ut intelligeremꝰ qͦmͦ ꝑ ponti¬
ficẽ ⁊ filios pontificis fiat in sẽis remis¬

Expanded text:
 habet ille thesauros suos. Non enim sicut homo videt, ita et Deus. Ego non dubito et in hoc conventu esse aliquos ipsi soli cognitos, qui jam apud eum martyres sint, testimorint crucem suam, et sequantur eum. Haec licet per excessum quemdam, necessario tamen videntur dicta, ut intelligeremus quomodo per pontificem et filios pontificis fiat in sanctis remis
Abbreviated transcription (Latin):
ułe ẜͥpłs aliqͥnto quidẽ tp̃r intra uul¬
uã matris. hoc ẽ int᷑ sẏnagoge institu¬
tionẽ positus fuit. s peccatis int̾ceden¬
tib formari ad integrũ uiuificariꝙ ñ
poturt. ⁊ ido̾ abiectis uelut aborsus
imꝑfectꝰ ⁊ inmaturꝰ. peccato scilicet
consumente. dimidiũ ut ait carnis eiꝰ.
Esst tam̃ int̾dũ ⁊ auorsus bonus. Bonꝰ

Expanded text:
ille populus aliquanto quidem tempore intra vulvam matris, hoc est, intra synagogae institutionem positus est; sed peccatis intercedentibus formari ad integrum, vivificarique non potuit. Et ideo abjecti sunt velut aborsus imperfectus et immaturus, peccato scilicet consumente dimidium, ut ait, carnis ejus. Et tamen interdum et aborsus bonus. Bonus
Abbreviated transcription (Latin):
cȩꝑamꝰ. Possumꝰ adhuc etiã sic intelligere
eoꝵ q̃ in uirga g̾minauerant differentias.
Omis qͥ in xp̃o credit. primo morit᷑. ⁊ post
ħ renaseit᷑. Et ẽ etiã hec figura. qd̾ urga
arida postmodũ g̾minet. Est gͦ pͥmũ ger¬
m̃. pͥma hoĩs in xp̃o efessio. Scdo frondes¬
eit: uͥ renatꝰ dona gr̾e ex spũ dĩ scĩficati¬
onẽ susceꝑit. Inde affert flores. uͥ ꝓficere
ceꝑit. ⁊ moꝵ suauitate. decorari: ac flagͣn¬
tiã miscdiȩ ⁊ benignitatis effundere. Ad
ultimũ qͦ affert etiã fructꝰ iustitiȩ: qͥb
ñ solũ ipse uiuat. s ⁊ aliis uitã p̾beat.
Cũ enĩ ad ꝑfecꝰtũ uenerit. ⁊ ꝓtulerit ex
se u̾bũ fidĩ. u̾bũ scientiȩ dĩ. ⁊̃ alios lucri¬
fecerit. ħ ẽ attulisse. fructꝰ. qͥb alii nutri¬

Expanded text:
se. Possumus adhuc etiam sic intelligere, eorum quae in virga germinaverant differentias. Omnis qui in Christo credit, primo moritur, et post haec renascitur, et est etiam haec figura, quod virga arida postmodum germinabit. Est ergo primum germen, prima hominis in Christo confessio. Secundo frondescit, ubi renatus donum gratiae ex Spiritus Dei sanctificatione susceperit. Inde affert flores, ubi proficere coeperit, et morum suavitate decorari, ac fragrantiam misericordiae et benignitatis effundere. Ad ultimum quoque affert etiam fructus justitiae, quibus non solum ipse vivat, sed et aliis vitam praebeat. Cum autem ad perfectum veneritse verbum fidei, verbum scientiae Dei, et alios lucrifecerit, hoc est attulisse fructus, quibus alii nutri
Abbreviated transcription (Latin):
eo statu in quo nͣ recꝰte consistit: & tͣn¬
seundũ ad aliũ statũ tãquã uirga cõ¬
pulso. id ẽ seueritate docꝰtrine rigidio¬
ris admonito. Qui uͦ iustꝰ ẽ. qr uistus
sic̃ palma floret. in hoc ascendere drͣ
ascendit ei in florẽ. Ascendit aut̃ usqͦ

Expanded text:
 recte consistit; et transeundum ad alium statum, tanquam virga compulso, id est, veritate doctrinae rigidioris admonito. Qui vero justus est, quia justus ut palma florebit, in hoc ascendere diciascendit ei in flore: ascendit usquequo
Abbreviated transcription (Latin):
silii tui tecũ in conspectu tab̾naculi tes¬
timonii obseruate custodias ur̃as. ⁊ al¬
taris ⁊ tab̃naculi. Mandata qͥdẽ certa
s̃ ⁊ euidentia. ut obseruare debeamus
custodias tab̾naculi ⁊ altaris ⁊ sac̾dotii.
Qui sane sit qͥ obseruet & faciat ea qͣ
sac̃dotib mandata st̃. ⁊ qui sit qͥ utat᷑¬
um sac̾dotis nͣ obseruet. ille solus nosse
potest qui scrutat᷑ corda ⁊ renes. Alan¬
dant᷑ aut̃ obseruari ñ solũ ea q̃ foris st̃.
s ea inquit ut curent sac̾dotes p̾cipue
q̃ intra uelam̃ stͣ. uielut si diceret. Cu¬
ra sit sac̾dotib ⁊ euidentia ac manife¬
sta mandata diuinȩ legis implere: ⁊ mi¬
steria abscondita ⁊ uelata omĩ ꝑspica¬
tia contueri.Si uͦ ad hominũ uelis re¬

Expanded text:
filii tui mecum in conspectu tabernaculi testimonii observate custodias vestras, et altaris, et tabernaculi. Mandata quippe certa sunt et evidentia ut observare debeamus custodias tabernaculi et sacerdotii. Qui sane sit qui observet et faciat ea quae sacerdotibus mandata sunt, et qui sit qui utata sacerdotibus decreta, ille solus nosse potest qui scrutatur corda et renes. Mandantur autem observare non solum ea quae foris sunt, sed et ea, inquit, curent sacerdotes praecipue quae intra velamen sunt; velut si diceret: Cura sit sacerdotibus evidentia ac manifesta mandata divinae legis implere, ac ministeria ejus abscondita et velata omni perspicacia intueri. Si vero ad homin
Abbreviated transcription (Latin):
⁊frondes ⁊ flores. Et̃ nͨ solũ flores. s &
ructus. Quid gͥ ẽ qđ ex his colligere. &
contemplari debeamꝰ  Primo omĩũ resur¬
rectionis ex mortuis sacram̃tũ. Uirgae
nĩ arida g̾minat. eũ corpus extinctũ ee¬
resurgenti corpĩ p̾stabunt᷑ : ut semina¬
tũ in corruptione resurgat in moorrup¬
tionẽ. ⁊ seminatũ in infirmitate: surgat
in uirtute. ⁊ seminatũ in ignominia sur¬
gat in gła. ⁊ seminatũ corpus animale.
di corp̃ĩs nrĩ in resurrecꝰtioẽ g̾iinabit.
s ⁊ illud sedõ in loco dicemꝰ. qr sic̃ in his
ꝓmissionẽ suã ds̃ in quadruplũ dedit. &
musto plura ⁊ p̃ciosiora largitus ẽ quã
ꝓmisit: multomagis in om̃ib scripture
locis. uͥ aliqͣ dĩ ꝓmissio ẽtinet᷑ si qͥ tamen
ad eã ꝑuenire mereat᷑ in futuro multi

Expanded text:
frondes, sed et flores; et non solum flores, sed et fructus. Quid igitur est quod ex his colligere et contemplari debeamus? Primo omnium, resurrectionis ex mortuis sacramentum. Virga nim arida germinat, cum corpus exstinctum coeresurgenti corpori praestabuntur? Ut seminatum in corruptione, surgat in incorruptione; et seminatum in infirmitate, surgat in virtute; et seminatum in ignominia, surgat in gloria; et seminatum corpus animale, da corporis nostri in resurrectione germinabit. Sed et illud secundo in loco dicimus, quia sicut in his promissionem suam Deus in quadruplum dedit, et multo plura et pretiosiora largitus est quam promisit, multo magis in omnibus Scripturae locis, ubi aliqua Dei promissio continetur, si quis tamen ad eam pervenire mereatur, in futuro m
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibili sine dubio necessaria ẽ Cũ aũ
c̃fractũ fuerit ac resolutũ. ⁊ resurrectioĩs
tẽpore incorruptibile ex corruptibili reddi¬
tũ. atq ex animali spuale ñ iã labore af¬
flictionis. nec abstinentiȩ castigatione: s
qͣlitate sui nulla iã corpori corruptela do¬
minabit᷑. Sic gͦ ⁊ ncͣ necessaria abstinentie
ratio uidet᷑. ⁊ postmodũ ñ querenda. Ter¬
cio aut̃ loco reconditũ in his inuenies. &
secretũ mysterioꝵ sapientie. ⁊ scientie dĩ
sensũ. qͦ nutriant᷑ ⁊ pascant᷑ aĩe scõꝵ ñ¬

Expanded text:
ibili, sine dubio necessaria est. Cum autem confractum fuerit ac resolutum, et resurrectionis tempore incorruptibile ex corruptibili redditum, atque ex animali spiritale, non jam labore afflictionis, nec abstinentiae castigatione, sed qualitate sui, nulla jam corpori corruptela dominabitur. Sic ergo et nunc necessaria abstinentiae ratio videtur, et postmodum non quaerenda. Tertio autem loco reconditum in his in venies, et secretum mysteriorum sapientiae et scientiae Dei sensum, quo nutriantur et pascant
Abbreviated transcription (Latin):
peccata suscipiunt. Sic enĩ ⁊ apłs
dic̃. Uos qͥ fortiores estis. infirmoꝵ
id ẽ laicꝰ. ipse siũ ñ potest auferre pec¬
catũ s requirit leurtã. indiget saedo¬
te: inmo potiꝰ ⁊ adhuc hoꝵ aliquid e¬
si delinquat aut pontifex. ipse suũ po¬
test purgare peccatũ: si tam̃ ñ peocet in

Expanded text:
peccata suscipiunt. Sic enim et Apostolus dicit: Vos, qui fortiores estis, imbecilliid est, laicus, ipse suum non potest auferre peccatum, sed requirit Levitam, indiget sacerdote; imo potius, et adhuc horum aliquid eautem si delinquat aut pontifex, ipse suum potest purgare peccatum, si tamen non peccet in
Abbreviated transcription (Latin):
eram̃ti ratio ꝑcurrit. Sic ⁊ sapientia mo¬
net ut describamꝰ ea nob̃ in corde tripli¬
cit᷑: ad respondendũ inquit u̾bũ ueritatiᷤ
his qͥ ꝓposuert̃ nob̃. Sic tres puteos fodit
isaae patriarcha. quoꝵ solus ille. t̾eiꝰ ab
eo latitudo uł amplitucdo nominatis
Qͥa aut̃ sacram̃tũ sac̾dotale ẽ uirga ni
cis. iocireo arbitror etiã iheremiã qͥ erat
unꝰ ex sac̾dotib ex anathot uidisse uirgã
nuceam.⁊. ꝓpħasse. de ea illa q̃ scripta st̃s
de iurga nucea. uł de lebete: siue olla sue¬
censa. quasi si ostenderet ꝑ hec in iurga
Inucea ẽẽ uitã. ⁊ in lebete succenso ẽẽ m&
diabolꝰ in figura lebetis succensi. Si gͦ pe¬
caueris. portionẽ tuã pones cũ lebete sue¬
censo. Si aut̃ iuste egeris. efficiet᷑ portio
tua in uirga nucea cũ magno pontifice.
S: ⁊ in canticis canticoꝵ sponsa drͣ descen¬
dere in ortũ nucis. uͥ etiã parit᷑ cũ nucib¬

Expanded text:
cramenti ratio percurrit. Sic et sapientia monet, ut describamus ea nobis in corde tripliciter, ad respondendum, inquit, verbum veritatis his qui proposuerint nobis. Sic tres puteos fodit Isaac patriarcha , quorum ille solus tertius ab eo latitudo vel amplitudo nominatur. Qui autem sacramentum sacerdotale, et virga idcirco arbitror etiam Jeremiam, qui erat unus ex sacerdotibus Anathoth , vidisse virgam nuceam, et prophetasse de ea illa quae scripta sunt; vel de virga nucea, vel de lebete sive olla succensa, quasi ostenderet per haec in virga nucea vitam esse, et in lebete succenso esse mordiabolus in figura lebetis succensi. Si ergo peccaveris, portionem tuam pones cum lebete succenso. Si autem juste egeris, efficitur portio tua in virga nucea cum magno pontifice. Sed in Canticis canticorum sponsa descendere dicitur in ortum nucis, ubi etiam parit