comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intelligunt ibi ẽẽ ueram & salubrem & quodam malo
germanã acq radicalem xpĩanam societatẽ. unde
istos separauerunt. quos adsuas diuitias congregarunt
Et quia detalib dicit apł̃s sicut enim iamnes ⁊mambres
restiterunt morsi sic et isti resistunt ueritati. homines
mente corrupti. reꝑbi circa fidem. sedulcra Nori
ꝓficient. Dementia enĩ eoꝵ manifesta erit om̃ibus
sicut & illorum fuit. Sequitͥ & hic ꝓpħa sdicit
de ꝑdice qui congregauit quȩ non prperit Indimi¬
dio dierum eiꝰ derelinqu̾nt eũ. & in nouissimis suis
erit insipiens Id ÷ qui primo tamꝗ ꝑpollicitatio¬
nem Sostentationẽ excellentis sapientiȩ seduce¬
bat erit insipiens. id est apparebit insipiens
Eis quippe quib primo sapiens erat tunc erit insipi¬
ens cum apparebit. quia dementia eiꝰ nota erit
pariuilus ⁊ nondũ ualens liquidam

Expanded text:
intellegunt ibi esse ueram et salubrem et quodam modo germanam atque radicalem christianam societatem, unde istos separauerunt, quos ad suas diuitias congregarunt. et quia de talibus dicit apostolus: sicut enim Iamnes et Mambres restiterunt Moysi. sic et isti resistunt ueritati. homines mente corrupti, reprobi circa fidem: sed ultra non proficient: dementia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit, sequitur et hic propheta et dicit de perdice, qui congregauit, quae non peperit: in dimidio dierum eius derelinquent eum et in nouissimis suis erit insipiens. id est qui primo tamquam per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est adparebit insipiens. eis quippe, quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum adparebit. quia dementia eius nota eritparuulus et nondum ualens liquidam
Abbreviated transcription (Latin):
ecce hic tecce illic: cum la ta
est mons magnus ita ut impler& us¬
cerram . Nec illi audiantur qui nomia
quasi secretȩ Sa pocrifȩ ueritatis ⁊ homin
paucitatis dicunt ecce incubiculis ecce inde¬
serto. quia non potest ciuitas ab fonai super
montem constituta. quia sedes goriȩ exalta¬
ta est sanctificatio nr̃ã. Cum ergo iste
gentilis hs atq huius modi aliis testimonuis
ꝓphetarum deꝑsetutione regum & popłoꝵ.
defide regum & popłorũ. de abolitione idol&
dececitate iudeorũ. de ꝓbatione codicun
ab ipsis custo ditorũ. de amentia

Expanded text:
ecce hic, ecce illic. cum illa cest mons magnus, ita ut inpleret unterram? nec illi audiantur, qui nomine quasi secretae et apocryphae ueritatis d hominum paucitatis dicunt: ecce in cubiculis, ecce in deserto, quia non potest abscondi ciuitas super montem constituta. quia sedes gloriae exaltata est, sanctificatio nostra. Cum ergo iste gentilis his atque huiusmodi aliis testimoniis prophetarum de persecutione regum et populorum, de fide regum et populorum, de abolitione idolorum, de caecitate Iudaeorum, de probatione codicum ab ipsis custoditorum, de amentia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in eccłȩ cagholicę gremio fouend conlocatꝰ.
consequent̃ &iam moneret᷑ quos mores tenere
debers Neq. ꝑturbaretur eorũ multicudine
inquib eã non inuenir& quȩ obseruare iube-¬
retur. quãuis cum eo corporalit̃ congregarent᷑
in ȩcłiam. S eadem sacram̃ta ꝑciperent Scir&
cum paucis hereditatem dĩ. cum multis aut̃
signacula eius participanda. Cum
communicare sanctitatẽ uitę.

Expanded text:
et in ecclesiae catholicae gremio fouendus conlocatus et in ecclesiae catholicae gremio fouendus conlocatus consequenter etiam moneretur, quos mores tenere deberet. neque perturbaretur eorum multitudine, in quibus ea non inueniret, quae obseruare iuberetur. quamuis cum eo corporaliter congregarentur in ecclesiam et eadem sacramenta perciperent. sciret cum paucis hereditatem dei. cum multis autem signacula eius participanda: cum paucis communicare sanctitatem uitae e
Abbreviated transcription (Latin):
iam facta suis. & nescio quis hermes. & si qui
srbillȩ &l chelogi uł sapientes uł philo sophi
alii  defilio dei aut depatre dõ uera prę¬
Sseu dixisse ꝑhibent᷑ ual& quidẽ aliqͥd
ad pagapt uanitatem reuincendam non
tam distorum auctoritatẽ amplectendã.
ci illum dm̃ nos colere ostendimꝰ. de quo
nec illi tacere potuer̃ qui suos congentilee
popłos idola & demonia colenda partim
docere ausi sunt. partim ꝓhibere non ausi st̃
At illi scĩ auctores nr̃i eum popłm eam rem
religio fuit. Itaq si qui illic
aut liberrimo tonitru coercebantur
demonioꝵ. cancũ incer auctoritatẽ prophetarũ
& curiositatem sacrilegorũ His & calib: quȩ nc̃
breuiter tangimus tunc forte pronrressitace
depellendi uecernosi erroris aliquanto lacius
disputatis. & robore uberioris ꝓbationis ad sertis
ille gencilis quẽ nob̵ catecizandũ faustꝰ pro¬
posuit si salutẽ suam peccatis suis p̃poner&.
ꝓfecto moueretur ad fidem Qua inbutus

Expanded text:
 Orpheus et nescio quis Hermes et si qui alii uates uel theologi uel sapientes uel philosophi gentium de filio dei aut de patre deo uera praedixisse seu dixisse perhibentur, ualet quidem aliquid ad paganorum uanitatem reuincendam. non tamen ad istorum auctoritatem amplectendam, cum illum deum nos colere ostendimus, de quo nec illi tacere. potuerunt, qui suos congentiles populos idola et daemonia colenda partim docere ausi sunt, partim prohibere non ausi sunt. a\ illi sancti auctores nostri eum populum, eam rempesset, quod istis religio fuit. itaque si qui illic aut liberrimo tonitru cohercebanturemoniorum. tantum inter auctoritatem prophetarum et curiositatem sacrilegorum. His et talibus. quae nunc breuiter tangimus. tunc forte pro necessitate depellendi ueternosi erroris aliquanto latius disputatis et robore uberioris probationis adsertis ille gentilis, quem nobis catechizandum Faustus proposuit. si salutem suam peccatis suis praeponeret, profecto moueretur ad fidem: qua inbutus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianor unte predicta & nunc in
conspicer&s. quid inuenir& fide dignius.
quam illos ꝓphetas quib. dediuinitate xp̃i
fer& credere: Et enim si ante
fierent ingererem gentili

Expanded text:
ianorum ante praedicta nunc inpleta conspiceret, quid inueniret fide dignius quam illos prophetas, quibus de diuinitate Christi eligeret credere? etenim si antequam ista fierent, ingererem gentili
Abbreviated transcription (Latin):
obuenit: iã runc inlustrata soluunt᷑. & quȩ
umbris futurarũ adhuc rerum opicabant᷑.
hinc sedicert̃ ꝑ moueri. qđ ipsi inquoꝵ libris
hȩc inueniunt᷑ eẽ p̃nuntiata quȩ nuric
cernunt᷑ impleta non nob̾cũ cenent eiꝰdẽ

Expanded text:
obvenit , jam nunc illustrata solvuntur; et quae umbris futurarum adhuc rerum opacabantur, hinc se diceret permoveri, quod ipsi, in quorum Libris haec inveniuntur esse praenuntiata, quae nunc cernuntur impleta, non n
Abbreviated transcription (Latin):
in concupiscentiam cordis eoꝵ uł in reꝓbum sensũ
ut faciant quȩ non conuenianc. uolentẽ ostendere
quȩdã peccata manifesta expena uenire quoꝵdã
occultorum : sed nec ipsos hoc tacuisse ꝓpħas demons¬
traremꝰ: Namne ꝑgam longius idem hneremias
eo ipso loco ubiait & homo ẽ. & quis agnosc& eum.
ne hoc quasi hoc ipso excusati eeñt uidei quia
non cognouerunt. Si enim cognouissent sicut
apł̃s dicit numquã dnm̃ gloriȩ crucifixissent:
sequitur & ostendit occulti eoꝵ merta fuisse ut
non cognoscerent Ait enim Ego dnis interrogans
corda ⁊ ꝓbans renes. ut dem unicuiq scđm iuãtiꝰ
iscqͥm fructum studioꝵ eiꝰ P orro si hoe gentilis
ille moueretur. cur &iam ipsi qui appellantur
pĩana societate deuiarent: ipse

Expanded text:
 in reprobum sensum. ut faciant, quae non conueniunt, uolentem ostendere quaedam peccata manifesta ex poena uenire quorundam occultorum, sed nec ipsos hoc tacuisse prophetas demonstraremus. nam. ne pergam longius, idem Hieremias eo ipso loco, ubi ait: et homo est. et quis agnoscit eum? ne quasi hoc ipso excusati essent Iudaei, quia non cognouerunt — si enim cognouissent, sicut apostolus dicit, numquam dominum gloriae crucifixissent — sequitur et ostendit occulti eorum meriti fuisse, ut non cognoscerent. ait enim: ego dominus interrogans corda et probans renes, ut dem unicuique secundum uiam eius et secundum fructum studiorum eius. Porro si hoc gentilis ille moueretur, cur etiam ipsi, qui appellantur no ab ipsa christiana societate deuiarent, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uetice istum hominẽ nisi iã nomine xp̃i ali quo
inodo sub ditũ inueneris. ut quia um ille xp̃o
credendũ esse nondubitat. tam quã melius
y dicanti xp̾m mani cheo deceptus ad qͥescat
Fcctẽ ille ꝑdix congregans quȩ non peperit
Ee tum nondũ relinquitis uos quos congre

Expanded text:
retice, istum hominem, nisi jam nomini Christi aliquo retice, istum hominem, nisi jam nomini Christi aliquo modo subditum inveneris; ut quia ille jam Christo credendum esse non dubitat, tanquam melius praedicanti Christum Manichaeo deceptus acquiescat? est ille perdix congregans quae non peperit. Itane eum nondum derelinquitis, vos quos congreg
Abbreviated transcription (Latin):
ero Unde apł̃s dicit Nemo usaliuꝰ
in homine. & iste subiungit qm̃ꝰ glgur
testificanti: Uere ridiculum t hoc futare
quã ꝓse ipso testificanti creder&. Hic fortȩ
faustus in risus sybillas homini leger&.
& orpheum. & ceteros rius modi. si quos
alium gencilium repperuas. de xp̃o aligo
prenuntiasse sed non facer&. Cos eui
sibi incognitos fassus ẽ. dicenssi
hanc ꝓmissisicheũ uł in manicheo
dicentes x hominũ mentes ignorantes
subrepimissus quando sit misus : Qui autẽ
Intꝰ canonicũ librũ qui actus apostoloꝵ
inscabit᷑ uident illã xp̃i ꝓmissionẽ illic
risus cõmemoratã. & illic manifestissime
inpletã : sed modo querimꝰ unde illi genti¬
li fidẽ faceret dexp̃o: Puto enĩ neminem ẽẽ
tam cętum qui uelit dicere manicheo credo.
cũ dicat xp̃o non credo: De inde sinon rideis
saltẽ stoma chans diceret: Ita neꝑsicis libris
me ilkes credere. qui hebreis me dixisti
non credere : quo modo ergo capturus es he¬

Expanded text:
ero. unde apostolus dicit: nemo glorietur in homine, et iste subiungit: quoniam gltestificanti? uere ridiculum est hoc putarquam pro se ipso testificanti crederet. hic forte Faustus inrisus Sibyllas homini legeret et Orpheum et ceteros eiusmodi. si quos alios gentilium reperiret de Christo aliquid praenuntiasse? sed non faceret; eos quippe sibi incognitos fassus est dicens: Manichaeum, vel in Manichaeo, subrepunt in hominum mentes ignorantes ille a Christo promissus quando sit missus. Qui autem runt canonicum librum, qui Actus Apostolorum inscribitur, vident illam Christi promissionem illic rursus commemoratam, et illic manifestissime impletam . Sed modo quaerimus, unde illi gentili fidem faceret de Christo? Puto enim neminem esse tam caecum, qui velit dicere, Manichaeo credo: cum dicat, Christo non credo. Deinde si non ridens, saltem stomachans diceret, Itane Persicis libris me jubes credere, qui Hebraeis me dixisti non credere? Quomodo ergo capturus es, hae
Abbreviated transcription (Latin):
dia id ẽ regnũ caeloꝵ. denulo inde michi loco
occurrit: Hoc enĩ ꝓprie pertin& ad re¬
uelationẽ noui testamenti quia ea corpora
quae terrena fuerant. mutitione illa
quã pauł aꝑtius cõmemorat in resurre¬
ctione fient spiritalia ac ꝑ hoc caelestia.
in quib possideamus regnũ caeloꝵ: Quõd
ori eiꝰ &iam nominandũ seruabatur.
quẽ regẽ ad regendos & sacerdotẽ ad
scĩficandos fideles suos. uniuersus ille
apparatus ueteris instrum̃ti in generiti¬
onib: factis. dictis. sacrificiis. obseruati¬
onbus festiuitatibus omib:q: eloquioꝵ
p̃coniis & reb: gestis & rerũ figuris
parturiebat eẽ uenturũ qui plenus
gratia & ueritate. & ad praecepta faci¬
enda adiuuando ꝑ gratiam. & ꝓmis
implenda curando ꝑueritatẽ lti
non uenit soluere sed adimpler
FAUSTUS DIXIT.⁊ curelbi
colitis. nisi quia estis pagani

Expanded text:
 id est regnum caelorum, de nullo inde loco mihi occurrit. hoc enim proprie pertinet ad reuelationem noui testamenti, quia ea corpora, quae terrena fuerant, mutatione illa, quam Paulus apertius commemorat, in resurrectione fient spiritalia ac per hoc caelestia, in quibus possideamus regnum caelorum. quod ori eius etiam nominandum seruabatur, quem regem ad regendos et sacerdotem ad sanctificandos fideles suos uniuersus ille adparatus ueteris instrumenti in generationibus, factis, dictis, sacrificiis, obseruationibus, festiuitatibus omnibusque eloquiorum praeconiis et rebus gestis et rerum figuris parturiebat esse uenturum: qui plenus gratia et ueritate et ad praecepta facienda adiuuando per gratiam et promissa inplenda curando per ueritatem uenit legem non soluere sed adinplerFAUSTUS dixit: Cur solem colitis, nisi quia estis Pagani
Abbreviated transcription (Latin):
anto honort p̃dicant᷑ Ceterum lot h fractr¬
idest consanguineus abrahȩ. nequa quam istis
comparandus est dequibus ds̃ dicit: egosum
Au habraham etds̃ iaac & ds̃ iacob Nec ineorũ
numero deputandus quibus illa scriptura us¬
que infinem ꝑhibet iusticiae testimon: um
qua mus inter si comita: pie casteq uer satus
hospitalitatis etiam meritis commendatu..
A I ius terrȩ incendi aberatus sit. et eius
distieris terra posse: simis ꝓpt̃ habraham qui
patruus cius fuerat uono di cata sit. Haec nobis
merita in ills libris laudanca proponunitur
non chrictas Non incestus. Sec um hominis
eiusdem et reste facturi et nec catũ criptũ
er uenimꝰ aliiua in siruatur imea ndũ aliud
ꝓ cuentum Perco si pecctum lotꝰ cui per¬
hibitun cit ante quam pec earet iusticiae
us omonium non moda non decolorat diui¬
nica temcĩ un serpturae illius ueritate
uerum ctan laudandam diligendar
conmendit. quod tanquam speculi
nitor a motarum sibi ꝑsonarũ¬

Expanded text:
anto honore praedicantur. Ceterum Loth fratid est consanguineus Abrahae, nequaquam istis conparandus est, de quibus deus dicit: ego sum deus Abraham et deus Isaac et deus Iacob, nec in eorum numero deputandus, quibus illa scriptura usque in finem perhibet iustitiae testimonium. quamuis inter Sodomitas pie casteque uersatus, hospitalitatis etiam meritis commendatus ab illius terrae incendio liberatus sit et eius posteris terra possessionis propter Abraham, qui patruus eius fuerat, dono dei data sit. haec nobis merita in illis libris laudanda proponuntur, non ebrietas, non incestus; sed cum hominis eiusdem et recte factum et peccatum scriptum inuenimus, aliud insinuatur imitandum, aliud praecauendum. porro si peccatum Loth, cui perhibitum est, antequam peccaret, iustitiae testimonium, non modo non decolorat diuinitatem dei uel scripturae illius ueritatem, uerum etiam laudandam diligendamque commendat, quod tamquam speculi fidelis nitor admotarum sibi personaru
Abbreviated transcription (Latin):
Abienim lit terarum illarũ laudatus cst iudas
Qud deil lo boni scriptura illa testata est. nisi
qđ in prophetia xp̃i qui ex eius tribu p̃nuntiabatur

Expanded text:
bi enim litterarum illarum laudatus est ludas ? quid de illo boni scriptura illa testata est, nisi quod in prophetia Christi, qui ex eius tribu praenuntiabatur
Abbreviated transcription (Latin):
stucior ĩ. insuꝑ & popula rem ginaa requi¬
rit: E o inde ut eim iue comparet in pat
pu orũ ac cõmoditi sunt etiam si scienti ae
iocare de egerant. su ciplant ecperientiã
ten prtionũ curatumq sarcinam pro
utilitate commun n ipsa doctrina sapien¬
ua: cu uiciae statuer̃ blas phemetur.
neque as ꝗii catue abimperitiorid: populis
ceristimatiane luan quoc illa poma sigip¬
A

Expanded text:
studiosorum, insuper et popularem gloriam requiret? Proinde ut eam juste comparet, impartpulorum accommodati sunt, etiam si scientiae vacare elegerint, suscipiant experientiam tentationum, curarum quoque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui vacare statuerant, blasphemetur, neque adipiscatur ab imperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma signia
Abbreviated transcription (Latin):
quia generationem eius quis e narru
Proinde uita qua estudio contemplationis
competit. ut eaquȩ carni sunt inuisibileas¬
non infirmis oculis mentis ꝑ ea quae facta sunt
intellecta conspiciat. & sempiternãm dei
uirtutem ac diuinitatem in effabiliter cer¬
nat : uacare uult abomninegotio. et ideo
sterilis : affectando quippe otium. quo
stulia contemplationis ignescunt: non con¬
temperatur in firmitati hominum qui in
uariis pressuris sibi desidenant sub ueniri
Seol quia & ipsa procreand aritate in ardes cit
uult enimdocere quod nout neq: cum inui¬
dia tabescente iter haber uidet sororem
labores agendi atq patiodi filiis habundantẽ
it dolet potius currere honines ad eam uir¬
tutom qua eorum in fir istatib neces sitatib q¬
consulitur : quam ad illaminde diuinum et
in cõmutabile a liquid distur. Nie cdo lor
siguratis uidetur. in eo qpd scriptum est
& te lauit rachel sororensuam. ꝑramde
quia liquidus purisq inelletus der
sub sartia qua⁊ et pus b¬

Expanded text:
quia generationem eius quis enarrabit? proinde uita, quae studio contemplationis conpetit, ut eanon infirmis oculis mentis per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciat et sempiternam dei uirtutem ac diuinitatem ineffabiliter cernat, uacare uult ab omni negotio et ideo sterilis. adfectando quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant subueniri; sed quia et ipsa procreandi caritate inardescit — uult enim docere, quod nouit, neque cum inuidia tabescente iter habere — uidet sororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem et dolet potius currere homines ad eam uirtutconsulitur, quam ad illam unde diuinum et incommutabile aliquid discitur. hic dolor figuratus uidetur in eo quod scriptum est: et zelauit Rachel sororem suam. proinde quia liquidus purusque intellectus de illa substantia, quae corpus
Abbreviated transcription (Latin):
sed quantũ illa meretur ebrictas. Nã & ha
dȩ salutis admittit. Quãuis ergo
bibere exstimans. & aliqua fraude agentes ne bi¬
berent : sed etiã talẽ tristibus suis ad hibere
consolationem quo modo uirũ iustum
decuerit non uidemus: analiqua sodomitarũ
arte pessima etiã paucis poculis patrẽ sic in e¬
ebriare potuerunt ut illud peccatum cum igno¬
rante uel potius de ignorante committerent
uel seruũ suu ds̃ sine aliquo uoluntatis
eius uitio ꝓpeti siner& Nos tamen scripturas
scãs. non hominũ peccata defenclimꝰ: Sic aut̾̃e
de huius facti purgatione satagimus. quasi
hoc eds nr̃ aut̾ fieri usserit. aut factũ ad ꝓ¬
bauerit. aut ita iusti homines in illis libris
appellentur. ut siuoluerint peccare non
possint. Cũ ergo in litteris quas isti repre
hendunt. dr̃ huic facto nullũ iustitiȩ
timoniũ ꝙ hibuerit. qua dementia
ritatis. hinc illas litteras accusare conten

Expanded text:
sed quantum sed quantum  conservandae salutis admittit. Quamvis ergo bibere existimans, et aliqua fraude agentes ne biberent? Sed etiam talem tristibus suis adhibere consolationem quomodo virum justum decuerit, non videmus. An aliqua Sodomitarum arte pessima etiam paucis poculis patrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum ignorante, vel potius de ignorante commituel seruum suum deus sine aliquo uoluntatis eius uitio perpeti sineret. Nos tamen scripturas sanctas, non hominum peccata defendimus, sic autem de huius facti purgatione satagimus, quasi hoc deus noster aut fieri iusserit aut factum adprobauerit aut ita iusti homines in illis libris appellentur, ut si uoluerint peccare. non possint. cum ergo in littehendunt, Deus huic facto nullum justitiae testimonium perhibuerit, qua dementia temeritatis hinc illas Litteras accusare contendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ execrabili amore flagrassent. Ratio
quippe iustitiȩ : non tantii quid factũ sit uerũ
etiã quare factum sit intuctur ut ex causis suis facta
pendentia libram̃to & quitatis ex amin&. Cũ
igitur ille ad conseruationẽ generis ꝓlem quȩ¬
rerent quia utiq: ineis humanꝰ erat᷑ & naturalis
affectus. nec se crederent posse inuenire alios
uiros. uelut exusto illa conflagratione oabe
t̾rarũ neq: enĩ discehere poterant quo usq
ignis ille seuierit: miscere se patri uoluerͣ.
potius quidẽ nunquã eẽ matres. quã sic uti
patre debuer̃: Uerũ tam̃ multũ inter ẽ. qđ ca
causa usȩ sunt . quã si concupiscentia tam fu¬
nestȩ uoluptatis uterentur. Ab illo autẽ oꝑe
ita patrẽ aborrere sentiebant. ut il se imple¬
turas eẽ non crederent. nisi cius ignorantiã
procurarent. nãq: ut scriptũ ẽ i ebriauer
cum & senescienti miscuer. Quaꝓpt᷑ culpan¬
dus ẽ quidẽ. non tamͣ quantũ ille incestus.

Expanded text:
carnem execrabili amore flagrassent. ratio carnem execrabili amore flagrassent. ratio quippe iustitiae non tantum, quid factum sit, uerum etiam, quare factum sit, intuetur, ut ex causis suis facta pendentia libramento aequitatis examinet. cum igitur illae ad conseruationem generis prolem quaererent, qui utique in eis humanus erat et naturalis adfectus, nec se crederent inuenire posse alios uiros uelut exusto illa conflagratione orbe terrarum - neque enim discernere poterant, quousque ignis ille saeuierit — miscere se patri uoluerunt. potius quidem numquam esse matres quam sic uti patre debuerunt; uerumtamen multum interest. quod ea causa usae sunt, quam si concupiscentia tam funestae uoluptatis uterentur. Ab illo autem opere ita patrem abhorrere sentiebant. ut id se inpleturas esse non crederent. nisi eius ignorantiam procurarent. namque, ut scriptum est, inebriauerunt eum et se nescienti miscuerunt. quapropter culpandus est quidem, non tamen quantum ille incestus,
Abbreviated transcription (Latin):
ulobe lu on fati sugerenius sedo
pudentt cauers hoc malũ unde & illa
ut sur anny er& instatuã salis conuersa ẽ s sltus
niͣ cũpeper& ut sequisq ꝓseuerantissima
antriꝙ intentione ab his quȩ retrosunt
criper& mementote in quit uxoris loth.
sic etiã in pso loth quando cũeo filiȩ concu¬
buer ñ illud quod cũ a sodomis liberatꝰ ẽ.
sed aliud aliquid figuratũ ẽ. Nã tunc ille
ipse loth futurȩ legis uidetur gestasse ꝑsona
quã quidd̃ ex illa ꝓcreati & sub lege positi
mile intelligendo quodã modo in ebriant¬
ea que nͣ legitime utendo infidelitatis ope¬
rapariunt. Bona ẽ eñ lex ait apłs siquis cale¬
gitime utatur. Nec ido̾ tam̃ hoc factum uel ip¬
us lothiueleius filiarũ iust ficamus quia sig¬
Scauit aliquid qđ futura quq lã ꝑ uersitat᷑e
bntiar& Aliudenĩ ille ut hoc facerent in¬
indẽ Aliud eh᷑ qui hoc fieri ꝑmisit ut etiã
iuditio s& elemonstrar& manente recto
ertua sua ꝓnenifeatione

Expanded text:
ut non fatui neglegeremus. sed prudentes caueremus hoc malum. unde et illa, ut hoc admoneret, in statuam salis conuersa est. nam cum praeciperet, ut se quisque perseuerantissima anteriorum intentione ab iis. quae retro sunt, eriperet, mementote, inquit, uxoris Loth. sic etiam in ipso Loth, quando cum eo filiae concubuerunt, non illud, quod cum a Sodomis liberatus est, sed aliud aliquipse Loth futurae legis videtur gestasse personam: quam quidam ex illa procreati et sub lege positi male intelligendo, quodammodo inebriante aqua non legitime utendo, infidelitatis opera pariunt: bona est enim lex, ait Apostolus , si quis ea legitime utatur. Nec ideo tamen hoc factum vel ipsius Loth, vel ejus filiarum justificamus, quia significavit aliud quod futuram quorumdam perversitatem pronuntiaret: aliud enim illae, ut hoc facerent, intenderunt; aliud Deus, qui hoc fieri permisit, ut etiam inde aliquid demonstraret, manente recto entia sua pro significatione
Abbreviated transcription (Latin):
Mirabili impudertu austus sale flie
rebeccã quȩ uxor erat. sor re fuixe¬
rit. Genus enim rebeccȩ: non acituͣ
est & eã ꝑ notissimam ꝓpinquitatẽ soro¬
rem eius fuisse mani festũ est ut autẽ
tacer& uxorẽ. quid mirũ: aut quid
prauũ si imitatus est patrem : cum eadem
iustitia defenclatur. qua pater cius desimi¬
li obiecto in culpatus inuentus est: quȩ
igitur ꝓ abraham quod ad hanc rem
attin& aduersus criminantẽ faustun
diximus eadem etiã ꝓisaac filio eius
ualent. quȩ recensere non est difficile
nisi forte studiosorũ aliquis quȩ rat.
incuius figurȩ sacramento accpiendur
sit. quod rex alienigena rebeccã ui
sui coniugem tunc esse cognouitiod¬
do cum cum illa ludentem uige sic
non cogno uiss&. nisi cũ conixoniunx

Expanded text:
Mirabili sane inpudentia Faustus Isaac quoque Rebeccam, quae uxor erat, sororem finxerit. genus enim Rebeccae non tacitum est, et eam per notissimam propinquitatem sororem eius fuisse manifestum est. ut autem taceret uxorem, quid mirum aut quid prauum, . si imitatus est patrem, cum eadem iustitia defendatur, qua pater eius de simili obiecto inculpatus inuentus est? quae igitur pro Abraham, quod ad hanc rem adtinet, aduersus criminantem Faustum diximus, eadem etiam pro Isaac filio eius ualent. quae recensere non est difficile; nisi forte studiosorum aliquis quaerat, in cuius figurae sacramento accipiendum sit, quod rex alienigena Rebeccam uiri sui coniugem tunc esse cognouit, quando eum cum illa ludentem uidit: quod non cognouisset. nisi cum coniuge
Abbreviated transcription (Latin):
mulceat. tanquã delirduitẽ.
ꝗu obliti unde creuerint aut in¬
cũ conuge leserit: conugiumq illud inde
sit cognitũ. uid& ꝓfecto . quisquis nealiquid
Frrando in eccłam pecc&. secretum uiri eius

Expanded text:
mulceat, tanquam delirantem reprehendunt: obliti unde creverint, aut incum conjuge luserit, conjugiumque illud inde sit cognitum, videt profecto qerrando in ecclesiam peccet, secretum uiri eius
Abbreviated transcription (Latin):
sperauit in dm̃ cui pudicitiam conuigis cõ¬
mendauit. lam uero in hac regesta atq in di¬
ui nis libris posita. fideliterq narrata. quẽ
non delect& etiã factum ꝓpheticum ꝑscru¬
tari. & sacramenti ostium pia side studioq
pulsare. ut aperiat dñs & ostendat quis
tunc in illo figurabatur uiro. & cuiis sit
uxor quȩ in hac peregrinatione atq inter
alienigenas pollui maculariq: non sinitur.
ut sit uiro suo sine macula & ruga ingła
quipƿe xp̃i recte uiuit eccła & pulchritulo
eius honori fit uiro eius. sicut abraham
propter sarȩ pulchrituclinẽ inter alienige¬
nas honorabatur. Eiq: ipsi cuidicitur
in canticis cantico opulchra inter mulie¬
res. ipsius pulchritudinis merito reges
offerunt munera. sicut sarȩ obtulit rex
abimelech plus in ea mirans formȩ decus
quod amare potuit & uiolare non poi

Expanded text:
sperauit in deum, cui pudicitiam coniugis commendauit. Iam uero in hac re gesta atque in diuinis libris posita fideliterque narrata quem non delectet etiam factum propheticum perscrutari et sacramenti ostium pia fide studioque pulsare, ut aperiat dominus et ostendat, quis tunc in illo figurabatur uiro et cuius sit uxor, quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularique non sinitur, ut sit uiro suo sine macula et ruga ? in gloria quippe Christi recte uiuit ecclesia, ut pulchritudo eius honori sit uiro eius, sicut Abraham propter Sarae pulchritudinem inter alienigenas honorabatur; eique ipsi, cui dicitur in Canticis canticorum: o pulchra inter mulieres, ipsius pulchritudinis merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech plus in ea mirans formae decus, quod amare potuit et uiolare non potu
Abbreviated transcription (Latin):
s mmcq rabiem ualere in se aliquid non sinen¬
d di lemonstrabat potestatẽ. Idem tam̃ fugi¬
odo & latendo hominis instruebat infirmitatẽ
ne dm̃ tẽptare audeat. quando hab& quod fa sntept¬
sporta submissus est ut inimicꝵ manus effugaer&
non ergo indm non credendo. sic fugit. sed dm̃ tẽp¬
tando sic fugere noluiss&. cu̾sic fugere potuis¬
s&. Proinde cũ inter ignotos ꝓptͣ excellentissimã
pucritudinẽ sarȩ. & ciuspudicitia &. mariti ui¬
ta ess& indubio. nec utrũq tueri poss& abra¬
ham. Uerũtam̃ unũ horũ possae. idẽ. uitam.
necdm̃ suũ tẽptar&. fecit qđ potuit. qđ autẽ ñ
potuit illi comisit. Qui ergose hominẽ occulta¬
re non ualuit. maritũ se occultauit ne occĩdere¬
tur. uxorẽ dõ credidit nepollueretur. quã¬
quã scruuuilostus disputari possit . utrũ illius

Expanded text:
m rabiem ualere in se aliquid non sinendo dei demonstrabat potestatem, idem tamen fugiendo et latendo hominis instruebat infirmitatem, ne deum temptare audeat. quando habet, quod fasporta submissus est, ut inimicorum manus effugeret. non ergo in deum non credendo sic fugit, sed deum temptando sic fugere noluisset, cum sic fugere potuisset. proinde cum inter ignotos propter excellentissimam pulchritudinem Sarae et eius pudicitia et mariti uita esset in dubio nec utrumque tueri posset Abraham, uerumtamen unum horum posset. id est uitam, ne deum suum temptaret, fecit quod potuit; quod autem non potuit, illi commisit. qui ergo se hominem occultare non ualuit, maritum se occultauit, ne occideretur; uxorem deo credidit, ne pollueretur. Quamquam scrupulosius disputari possit, utrum illius
Abbreviated transcription (Latin):
causa accipio sororẽ mea̾. cũ eẽt᷑ illa non
ex concubitu eius dẽ patris. nec ex eo dẽ ma¬
tris utero. sed eadẽ strrpe cognationis edta
& loth frater a brahȩ dicitur cũ patruus
cius ectͣ abrahã. Ex qua uocabuli consue¬
tudine. etiã fr̃s dñi uocantur in euuangelio.
non utiq quos maria pẽpererat. sed eius con¬
sanguinitate om̃s ꝓpinqui. dic& aliquis
Quur non potius ita delo̾ suo pͣsumpsit
abraham. ut fateri non timer& uxorͣ
neq enĩ ds̃ ab illo morte̾ non poterat
repellere quã timebat. cumq cum coniuge
sua ab om̃i ꝑnitiȩ in illa peregrinatione
tutari: ut nec uxoe eius quãuis coͬt̾ pulchen¬
rima appeterctur ab aliquo. necꝓpter illã
ipse necaretur. Poterat sane hõc efficere
ds̃. Quis ita sit demens ut hoc neg& sedi
interrogatus abraham illã semy tera¬
cass& uxorẽ. duas restuen łitin&¬

Expanded text:
causa accipio sororem meam," cum esset illa non ex concubitu eiusdem patris nec ex eodem matris utero, sed ex eadem stirpe cognationis exorta; et Loth frater Abrahae dicitur, cum patruus eius esset Abraham: ex qua uocabuli consuetudine etiam fratres domini uocantur in euangelio, non utique quos Maria uirgo pepererat, sed ex eius consanguinitate omnes propinqui. Dicet aliquis: "cur non potius ita de deo suo praesumpsit Abraham, ut fateri non timeret uxorem ? neque enim deus ab illo mortem non poterat repellere. quam timebat, eumque cum coniuge sua ab omni pernicie in illa peregrinatione tutari, ut nec uxor eius, quamuis esset pulcherrima, adpeteretur ab aliquo nec propter illam ipse necaretur." poterat sane hoc efficere deus; quis ita sit demens, ut hoc neget? sed si interrogatus Abraham illam feminam indicasset uxorem, duas res tuen
Abbreviated transcription (Latin):
curam uero lucrandorũ refugit aliorum:
calciati illius non figuratum significabit.
sed inse impletũ portabit obꝓbriũ quid
qđ & pascha a nob̾ obicit ģlebrari. Nec qđ
ita ut iudei cȩlebramꝰ in sultat cũ ouem magis
nos habeamꝰ in rep̃sentis euangłii non in
in umbra futuri. eiusq occisionem cũ cottidie
tum maxime anni uersaria sollemnitate.
iuenturã p̃signemꝰ. sed factam cõmemoremꝰ:
l sane dies paschȩ sollemnitatis nr̃ae ad

Expanded text:
curam uero lucrandorum refugit aliorum, decalciati illius non figuratum significabit, sed in se inpletum portabit obprobrium. Quid? quod et pascha a nobis obicit celebrari nec quod ita ut Iudaei celebramus insultat. cum ouem magis nos habeamus in re praesentis euangelii, non in umbra futuri, eiusque occisionem cum cotidie tum maxime anniuersaria sollemnitate non uenturam praesignemus, sed factam commemoremus, ideo sane dies paschae sollemnitatis nostrae a
Abbreviated transcription (Latin):
nichil uideã a pagar nodistare. E a propĩ
nichil omnino ẽ qđ arteris si ꝓbatũ hoc ue¬
rit me minime gauisur. sp̃m omnẽ ꝓplit¬
tasse dexp̃o. Tibi sane in suirientes refen
grãs: siquẽ ad modũ ostendiluia xep̃s
moxsen dese scripsisse testatus sit. ba illudꝰ
etiã doceas. quȩ nã sint eaquȩ scripsit a
quidem scripturas eiꝰ ꝑscrutatus ut iussũ
est: nullas ibidẽ dexp̃o ꝓphetias inueni:
Siue quia nullȩ s̃: siue quia intelligere ipse
ñ potui. Unde in ingenti positus estu:
ratione cogebar in alterũ eduob. Vt aut
falsũ ꝓnuncarẽ capitulũ hoc : aut m̃da
ilłm̃ Sed id quidem alienũ pietatis erat.
dm̃ ex istimare mentitũ. Rectius ergo uisũ
est scriptorib: asscribere falsitatẽ : quabi
ueritatis auctori mendu¬

Expanded text:
nihil uideam a paganismo distare. quapropter nihil omnino est quod arbitreris, si probatum hoc fuerit, me minime gauisurum spiritum omnem prohristo. Tibi sane insufficientes referam gratias, si quemadmodum ostendis, quia Christus Moysen de se scripsisse testatus sit, ita etiam illud doceas, quaenam sint ea quae scripsit. nam ego quidem scripturas eius perscrutatus, ut iussum est, nullas ibidem de Christo prophetias inueni, siue quia nullae sunt, siue quia intellegere ipse non potui. unde in ingenti positus aestu ratione cogebar in alterum e duobus, ut aut falsum pronuntiarem capitulum hoc, aut mendacem Iesum. sed id quidem alienum pietatis erat deum existimare mentitum. rectius ergo uisum est scriptoribus ascribere falsitatem quam ueritatis auctori mend
Abbreviated transcription (Latin):
mendacia sua heminib: attulerunt uos quoq
ipsi quãuis post xp̃i passionẽ & resurrectionẽ
in hec mundo nati fueritis fures & latrones
estis. quia prius quam uos ipse in luminaret
ut ueritatem ipsius predicaretis eum ante¬
uenire uoliustis . ut urãm fallaciam iactare¬
tis : Illic aut ubi ei dictũ ẽ. a iudeis tude te
testificaris testimoniũ tuum non est uerũ:
non mirum est ñ te uidere ꝓsecutũ eũ ut
ceret deseprophetasse morsen. Nor
bespiũ oculũ quo id posses uidere

Expanded text:
mendacia sua hominibus adtulerunt: uos quoque mendacia sua hominibus adtulerunt: uos quoque ipsi. quamuis post Christi passionem et resurrectionem in hoc mundo nati fueritis, fures et latrones estis, quia, priusquam uos ipse inluminaret. ut ueritatem ipsius praedicaretis, eum anteuenire uoluistis, ut uestram fallaciam iactaretis. Illic autem, ubi ei dictum est a ludaeis: tu de te testificaris; testimonium tuum non est uerum, non mirum est non te uidere prosecutum eum, ut diceret de se prophetasse Moysen; non enim habes pium oculum, quo id possis uidere
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum te auose dicentem fures fuisse & la¬
trones om̃s l uenerint ante se: Vnde illi
audisti hy dicentem nisi ex eu iangelio ⁊
atsiho suodita credis ex euuangelio ut
tamilam ex ore dñi audisse tedicas alius
falsũ eẽ. contendat atq hoc dixisse xp̃m
neget. quo ibis quid facies: non ne euuan¬
gelicam auctoritatem quantis potueris
urib: p̃dicabis : miser. illic scriptũ est qđ
onuis credere : ubi didicisti qđ ita credis
ut hoc de ab ipso xp̃o dicas audisse: ecce
mas utrumq credimꝰ: quia euuangelio
sc̃o credimusubi utrumq scriptum est.
et de xp̃o scripsisse moysen & om̃s qui
ante xp̃m uenerunt fures fuisse & latrones ꝓ
uenisse quippe ita uult intelligi: quia fuenise¬
missi non sunt : Nam qui missi sunt sicut
moyses & scĩ prophetȩ. non ante ipsũ sed
inso uenerunt : quia non eũ ꝑ suꝑbiã p̃ce¬
dere uoluerunt. sed eum ꝑ ipsos loquen
cauerꝰ ꝓ orro sulle intellectꝰ ẽ uerus ut ipsi ante

Expanded text:
ipsum te audisse dicentem fures fuisse et latrones omnes, qui uenerunt ante se. unde illum audisti hoc dicentem nisi ex euangelio? at si hoc. quod ita credis ex euangelio, ut tamquam ex ore domini audisse te dicas. alius falsum esse contendat atque hoc dixisse Christum neget. quo ibis? quid facies? nonne euangelicam auctoritatem quantis potueris uiribus praedicabis? miser, illic scriptum est, quod non uis credere, ubi didicisti quod ita credis, ut hoc te ab ipso Christo dicas audisse. ecce nos utrumque credimus, quia euangelio sancto credimus, ubi utrumque scriptum est: et de Christo scripsisse Moysen et omnes, qui ante Christum uenerunt, fures fuisse et latrones. uenisse quippe ita uult intellegi, quia missi non sunt; nam qui missi sunt, sicut Moyses et sancti prophetae, non ante ipsum, sed cum ipso uenerunt, quia non eum per superbiam praecedere noluerunt, sed eum per ipsos loquentcauerunt. porro si ille intellectus est uerus, ut ipsi ante
Abbreviated transcription (Latin):
in leurã scriptũ ẽ usitatã locutionẽ scriptura¬
rũ quis non agnoscat: lege enim uestra
dixit uob data . sicut dicit apłs euuangelium
suum qđ se tam̃ accepisse testatur non ab homi
tis negasse habere patrem dm̃ ubicũq non ait
pat̃ nr̃ sed pat̃ ur̃ iam uero uocẽ illã quã
commerasti cȩlo delatã hic est filius meus

Expanded text:
 usitatam locutionem scripturrum quis non agnoscat? in lege uestra dixit, uobis data, sicut dicit apostolus euangelium suum, quod se tamen accepisse testatur, non ab homihristum dicitis negasse se habere patrem deum. ubicumque non ait: pater noster, sed pater uester? iam uero uocem illam, quam commemorasti caelo delatam: hic est filius meus
Abbreviated transcription (Latin):
nositũ: Quid aut̃ de illis agemus quos reculi iu
scilicet ataantili: quibus dicere ñ possumꝰ¬
ł gestarũ ł dictarũ p̃nunciet siue qđ eiꝰ gram głamq¬
cõm̃det tu qui cõm̃ticiũ fallacẽq xp̃m demanichei
litteris credidisti. ita moxsi nonuis credere. sicut
nec piscẽ uis edere : Verũ hoc int est qđ moysen hostilit̃
insectaris. piscẽ aut̃ fallacit̃ laudas. Sienĩ piscẽ demari
edere ñ nocet sic̃ ipse dixcisti. curita eũ uos noxiũ p̃¬
dicatis ut si alia ȩsca ñ occurrat prius fame consumami¬
ni quã pisce uescamini: qͥd qđ siom̃is caro in munda est
ut dicitis & in om̃i aqua om̃iq herba uita illa misera
dĩ ur̃i retinet᷑ quȩ ꝑ ur̃a alim̃ta purgandaẽ. detesta¬
bilis suꝑsticiotua & piscẽ cogit ꝓicere quẽ laudasti
&e a quã marinã bibere. acspinas edere quas uituꝑasti.
Q uod uero etiã demonib di famulũ conparasti ut qual es

Expanded text:
oppositum: quid autem de illis agemus, quos retuli, Judaeo oppositum: quid autem de illis agemus, quos retuli, Judaeo scilicet atque Gentili, quibus dicere non possumuel gestarum uel dictarum praenuntiet, siue quod eius gratiamcommendet; tu qui commentitium fallacemque Christum de Manichaei litteris credidisti, ita Moysi non vis credere, sicut nec piscem vis edere. Verum hoc interest, quod Moysen hostiliter insectaris, piscem autem fallaciter laudas. Si enim piscem de mari edere non nocet, sicut ipse dixisti; cur ita eum vos noxium praedicatis, ut si alia esca non occurrat, prius fame consumamini, quam pisce vescamini? Quid, quod si omnis caro immunda est, ut dicitis, et in omni aqua omnique herba vita illa misera dei vestri retinetur, quae per vestra alimenta purganda est; detestabilis superstitio tua et piscem te cogit projicere quem laudasti, et aquam marinam bibere ac spinas edere quas vituperasti? Quod vero etiam daemonibus Dei famulum comparasti, ut quales
Abbreviated transcription (Latin):
Iacroq nec creditũ xp̃miiudeis quia fidẽ ud¬
lent exhibere moysi uorsũ ergo falsũ ñ erit
illud illm̃ dixxissȩ eos. sicrederetis moysi crede¬
ritis & michi  longe manifestũ id circo magis
eos ñ credidiss u qx moysi crederent. potuisse aũt
fidẽ xp̃ohe si moysi credere destitissent: tu
tap̃ ut xi ubinã moyses dexp̃o aliqͥd scripserit.
qr esonos doceas. Alias inquit. Sixp̃ianꝰ es crede
enti xp̃o quia dese scripsit moyses. Qđ si ñ
Desponsio ẽ : nichil habentiũ qđ ostendant:
into agit᷑ melius fecisses sudem confitererissim¬
pliater & tam̃ hoc michi quidẽ dicere potiusti.
quẽ scias netesse habere ut credã causa religi¬
onis qua famulor xp̃õ: licet hoc ipsũ adhuc que¬
ratur. utrũ sit &e hoc xp̃i testimoniũ. ut credi
dierat ab solute: anscriptoris ut excamina solliute
sinos ñ credidimꝰ falsis: xp̃m hinc offendimꝰ sed
ilsatores. Tam̃ ut cũq hoc ferri poterit. xp̃ianis

Expanded text:
ircoque nec creditum Christum a Iudaeis, quia fidem uellent exhibere Moysi. quorsum ergo falsum non erit illud legum dixisse ad eos: si crederetis Moysi. crederetis et mihi? cum sit longe manifestum idcirco magis eos non credidisse Iesu. quia Moysi crederent, potuisse autem fidem Christo habere, si Moysi credere destitissent. tu tamen, ut dixi, ubinam Moyses de Christo aliquid scripserit, quaeso nos doceas. Alias, inquit. si christianus es, crede dicenti Christo, quia de se scripsit Moyses; quod si non responsio est nihil habentium quod ostendant. Quanto igitur melius fecisses, si idem confitereris simpliciter? et tamen hoc mihi quidem dicere potuisti, quem scias necesse habere ut credam causa religionis qua famulor Christo: licet hoc ipsum adhuc quaeratur, utrum sit et hoc Christi testimonium, ut credi debeat absolute; an scriptoris, ut examinari sollicite. Nec si nos non credimus falsis, Christum hinc offendimus, sed falsatores. Tamen utcumque hoc ferri poterit Christianis
Abbreviated transcription (Latin):
& obsecro itaq uos ꝑmiscđiã dĩ ut exhibeatis cor¬
pora ur̃a hostiã uiuã. scãm. dõ placentẽ. & cetera
huius modi : Pro inde illa om̃ĩa figurȩ nr̃ȩ fuer̃.
sicut idem dicit. Et sepe cõmemorandũ est :
quia non demoniis exhibebantur. sed uni ueros ẜ.¬
dõ qui fecit celũ & t̾rã : Nontanquã indigenti
talibus. sed tẽpora distinguenti: & iubenti pre¬
sentia ꝑquȩ significaret futura: Uos aut̃ quiut
seducatis &e decipiatis idiotas in ꝑfectosq xp̃ia¬
nos Paganis mũ uos fingitis detestari. edite nob
auctoritatẽ xp̃ianorũ librorũ in quib: uob
solẽ aclunã colere atq ad orare p̃ceptũ sit:
V ester ergo potius error paganis mo similis ẽ.
quando quidẽ nec xp̃m colitis sed xp̃i nomine
nescio quid qđ uob mentiendo finxistis. & deos
uel in isto conspicuo cȩlo uisibiles ł alios in rume
ribiles cõmenticios ad oratis: quib fantas matis
asi uanis att inanibus simulacris non ȩdicu

Expanded text:
 misericordiam dei, ut exhibeatis corpora uestra hostiam uiuam, sanctam, deo placentem et cetera huiusmodi. proinde illa omnia figurae nostrae fuerunt, sicut idem dicit et saepe commemorandum est, quia non daemoniis exhibebantur, sed uni uero eo, qui fecit caelum et terram, non tamquam indigenti talibus, sed tempora distinguenti et iubenti praesentia, per quae significaret futura. uos autem, qui ut seducatis et decipiatis idiotas inperfectosque christianos, paganismum uos fingitis detestari, edite nobis auctoritatem christianoram librorum, in quibus uobis solem ac lunam colere atque adorare praeceptum Vester ergo potius error Paganismo similis est; quandoquidem nec Christum colitis, sed Christi nomine nescio quid, quod vobis mentiendo finxistis, et deos vel in isto conspicuo crabiles conmenticios adoratis. quibus phantasmatis quasi uanis atque inanibus simulacris non aediculas
Abbreviated transcription (Latin):
super anere sirecte i telligantur
oltendã deauesatis appareat multo
obicit in imicus eis ipsis conuiia¬
ueritate damnandis. Qua pr oplene
om̃i fallatia. cum dominus in eua do dice¬
rit si crederetis moysi crederrtis & ichi
deme enĩ ille scripsit : nichil ẽ quod in agen¬
ti aestu positũ fingas. & cogi uidearis in
rum eduob ut aut falsũ ꝓnuncies caprula
hoc : aut m̃dacẽ ilłm. Sicut enĩ hoc caritul
uerũ est: ita &uerax iłłs. Rectius uis ĩ est
inquit scriptorib: asscribere falsitatẽ : qua
ueritatis auctori mendaciũ : Itane tuxp̃m
credis ueritatis auctorẽ quẽ p̃dicas carnis
& mortis & uulnerũ & cicatricũ simulatore
uolo michi ostendas unde auctorẽ ueritias
didiceris xp̃m. Si eis qui de illo scripsers
quorũ auctoritas recenti memoria cõm̃a
atq firmata in posteros emanauit. auͥ
asscribere falsitatẽ : Non enĩ uidis

Expanded text:
dum pertinere, si recte intellegantur. ostendam: ex quo satis adpareat multo obicit inimicus, eis ipsis conuiueritate damnandus. quapropter, omni fallacia, cum dominus in euangelio dixerit: si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit. nihil est, quod te in ingenti aestu positum fingas et cogi uidearis in alterum e duobus. ut aut falsum pronunties capitulum hoc aut mendacem Iesum. sicut enim hoc capitulum uerum est, ita et uerax est Iesus. rectius uisum est, inquit, scriptoribus ascribere falsitatem quam ueritatis auctori mendacium. itane tu Christum credis ueritatis auctorem, quem praedicas carnis et mortis et uulnerum et cicatricum simulatorem ? uolo mihi ostendas. unde auctorem ueritatis didiceris Christum, si eis, qui de illo scripserunt, quorum auctoritas recenti memoria commendata atque firmata in posteros emanauit. audes adscribere falsitatem. non enim uidisti
Abbreviated transcription (Latin):
quinstim ut pote maligni & astuti quererent
quidã illud esset qđ dese amoy se scriptũ puta
Sed haet eorũ omnifaria taciturnitas: non
minus iħm nich il tale dixisse signi ficat
Quimuis ergo & hȩc non parua uideantur ad
infirma idã suspitionẽ falsi decaptulo isto.
plus tam̃ illo teneor quia ominẽ ut dici
moyseos scripturã scrutatus. nullas ibi de
xp̃o ꝓphetias inueni. Nunc tam̃ te cõꝑtꝰ
melioris intelligentiȩ lectorẽ : consecutu¬
ru me aliquid credo acturũq fateor gr̃as.
si spem profectus ac doctrinȩ quã michi
uirgationis tuae fiducia ꝓmittit nulla

Expanded text:
utpote maligni et astuti, quaererent, quidnam illud esset, quod de se a Moyse scriptum putaret. sed et haec eorum omnifaria taciturnitas non minus Iesum nihil tale dixisse significat. Quamuis ergo et haec non parua uideantur ad contirmandam suspicionem falsi de capitulo isto, plus tamen illo teneor, quia omnem, ut dixi, Moyseos scripturam scrutatus nullas ibi de Christo prophetias inueni. nunc tamen te conpertus melioris intellegentiae lectorem consecuturum me aliquid credo acturumque fateor gratias, si spem profectus ac doctrinae, quam mihi obiurgationis tuae fiducia promittit. nulla
Abbreviated transcription (Latin):
iseuor sera. dicensi suscitibo illis
ꝓphetã defr̃ib: ipsorũ similẽ tibi : sed hoc quidẽ ad
xp̃m minime spectare nec iudeũ latet nec nob̾
sic credere conducibile. ẽ. quia ñ ꝓpheta xp̃s. nec
moysi similis propheta: Si quidẽ ille fuerit homo :
hic ds̃ Ille peccator: hic scs : Ille ex coitu natus:
hic scđm te ex uirgine. scđm me uero nec ex
uirgine. Ille offenso dõ suo occiditur in monte :
hic patri ꝑplacens patitur propria uoluntatȩ.
Quomodo ergo ipse erit ꝓpheta similis moysi Nẽ pe
statĩ nos iudeus at inperitos ridebit : aut coarguet
ut m̃ daces An illud offeremꝰ ei qđ ꝑ inde soletis
inducere. uidebuntI uitã suã penden¬
tẽ & non credent: cuiuos quidẽ ad icitis in ligno

Expanded text:
ad Moysen dicens: suscitabo illis prophetam de fratribus ipsorum similem tibi? sed hoc quidem ad Christum minime spectare nec Iudaeum latet nec nobis sic credere conducibile est, quia non propheta Christus nec Moysi similis propheta, si quidem ille fuerit homo, hic deus; ille peccator, hic sanctus; ille ex coitu natus, hic secundum te ex uirgine, secundum me uero nec ex uirgine; ille offenso deo suo occiditur in monte, hic patri perplacens patitur propria uoluntate. quomodo ergo ipse erit propheta similis Moysi ? nempe statim nos Iudaeus aut ut inperitos ridebit aut coarguet ut mendaces. An illud offeremus ei, quod perinde soletis inducere: uidebunt uitam suam pendentem, et non credent? cui uos quidem adicitis "in ligno:"
Abbreviated transcription (Latin):
maledictorũ enĩ seua quȩ promsit inpopulũ
suum si alege sua disciscerent. etiã hoc ad ieut
futuros cosdẽ dicens incaptiuitate hostiũ suon
finẽq: sui meditaturos dieb: ac noctib: ut
uitȩ ipsius suae fiduciã gererent qui
deret pauens ac sollicita sẽꝑ. si

Expanded text:
enim saeua, quae prompsit in populum suum, si a lege sua desciscerent, etiam hoc adiecit. futuros eosdem dicens in captiuitate hostium suorum finemque sui meditaturos diebus ac noctibus, ut nec uitae ipsius suae fiduciam gererent, quaincerto penderet pauens ac sollicita semper su
Abbreviated transcription (Latin):
nus sp̃s aut malediceret ap̃o : aut cũ iuberet
interfici: Vt ergo moy ses ab hoc crimine uindice¬
tis: fateamini necesse est: Qđ sihȩc dexp̃omini¬
Sinulla fuerint : nec xp̃s potuit ad seuerare
quod nusꝗ est: Ita si ap̃s hoc nomine ad seuera¬
uit : capitulũ illud falsũ esse constiterit:
Sed net illud quidem uerisimile est qđ ꝓseqͥt᷑.
sicrederetis moysi crederetis & michi. quia
dissimilis ad modũ traditio est & longe
altera moyseos & xp̃i. ut si eorũ alteri iudei
crederent. alteri necessariore pugnarent:
Nam moyses quidem p̃ceteris ab omni opere
abstinendũ docet insabbato. causãq inducit
religionis huius hanc esse. quia ds̃ cũ mundũ
iã quȩ in eosunt fabricaret : sex diebus
rit operi. septima uero cessauerit.

Expanded text:
nus spiritus aut malediceret Christo aut eum iuberet interfici. ut ergo Moysen ab hoc crimine uindicetis, fateamini necesse est ne haec quidem eusi nulla fuerint, nec Christus. potuit adseuerare, quod nusquam est. ita si Christus hoc minime adseuerauerit, capitulum illud falsum esse constiterit. Sed nec illud quidem uerisimile est, quod prosequitur: si crederetis Moysi, crederetis et mihi, quia dissimilis admodum traditio est et laltera Moyseos et Christi, ut si eorum alteri Judaei crederent, alteri necessario repugnarent. Nam Moyses quidem prae caeteris ab omni opere abstinendum docet in sabbato, causamque inducit religionis hujus hanc esse, quia Deus cum mundum et quae in eo sunt omnia fabricaret, sex diebus indulserit operi, septima vero cessaverit,