comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mali faciunt ꝑsecutionem malis. sic̃ impii regis
& uidices cum eent ꝑsecutores pioꝵ. utiq &
homicidas & adulteros. &. quosq maleficos qͦs
contra leges publicas fecisse cognoscerent pume¬
bant. quomͦ intelligendum ẽ quod ait dñs. si
de mundo eẽtis. mundus quod suũ erat dili¬
a quo uidemus supradicta scelerũ genera ple¬
rumq puniri. nͥ quia mundus ẽ in eis. a quib
talia scelera puniuntur. mundus ẽ in eis a quib
talia scelera diliguntur. Mundus itaq ille
qui intelligitur in malis atq impiis. & odit
quod suum est ex ea parte hominum qua ex-¬
sceleratis nocet. & diligit quod suum ẽ ex ea
parte hominum. qua eisdem ipsis consceleratis
fauet. Ergo hȩc omnia facient uobis ꝓpt̾ nom̃
meum. uel ita dictum ẽ ꝓpter quod uos patimi¬
ni. uel ita ꝓpter quod ipsi faciunt. quia & hoc
in uobis dum ꝑsecuntur oderunt. ꝙ addidit.
quia nescierunt eum qui misit me. hoc sed̾m

Expanded text:
mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est dilia quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis cum consceleratis favet. Ergo haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt: quia et hoc in vobis dum persequuntur, oderunt. Et addidit: Quia nesciunt eum qui misit me. Hoc secundum
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc omina facient uobis ꝓpt̾ nomen meum. cũ
illi non ꝓpt̾ nomen xp̃i faciant. id est ꝓpt̾ iusti¬
ciam. s ꝓpter iniquitatem suam: Hȩc questio
ita soluitur. si eo modo intelligamus dictum
hȩc omnia facient uobis ꝓpt̾ nomen meum. ut
totum referatur ad iustos. tanquã dictum sit.
hȩc omnia patiemini ab eis ꝓpter nom̃ meum.
ut hoc sit facient uobis. quod ẽ patiemini ab
eis. Si aut̃ ꝓꝑter nom̃ meum sic accipitur tanqͣ
diceret. ꝓpter nom̃ meum quod in uobis odert᷑.
ita potest accipi. & ꝓpt̃ iusticiam quã in uobis
oderunt. ac ꝑ hoc & boni cum ꝑsecutionẽ faci¬
unt malis. possunt recte dici & ꝓpter iusticiam
facere. quã diligendo ꝑsecuntur malos. & ꝓpter
iniquitatẽ quam oderunt in ipsis malis. Ita
gͦ & ipsi mali possunt dici pati & ꝓpt̾ iniquita¬
tem quȩ in illis punitur. & ꝓpt̾ iusticiam quȩ
in eoꝵ pena exercetur. Item queri potest si etã

Expanded text:
Haec omnia facient vobis propter nomen meum; cum Haec omnia facient vobis propter nomen meum; cum illi non propter nomen Christi faciunt, id est, non propter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accdiceret: Propter nomen meum, quod in vobis oderunt, ita potest accipi, et propter justitiam, quam in vobis oderunt; ac per hoc et boni, cum persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, cum diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis; ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem, quae in illis punitur, et propter justitiam, quae in eorum poena exercetur. Item quaeri potest si etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sticia ce scĩficatio & redemptio. ut quẽ admo¬
dum scriptum ẽ. qui gloriatur. in dño glẽtur.
Faciunt quippe ista mali malis. s non ꝓpter
iusticiam. & ideo miseri utriq .& qui faciunt¬
& qui patiuntur. Faciunt & boni malis.
ubi & si faciunt isti ꝓpt̾ uisticiam. ñ tamen
illi ꝓpt̾ iusticiam patiuntur. S dicit aliquis.
Si mali quando ꝑsecuntur honos ꝓpter nom̃
xꝑi ꝓpter iusticiam boni patiuntur ꝓfecto
mali patiuntur. Si enim possunt mali ꝑsecu
tionem facere bonis ꝓpt̾ nomen xp̃i. eur non
possunt mali ꝑsecutionem pati a bonis ꝓpter
nomen xp̃i ͦ Et quid ẽ. insi ꝓpt̾ iusticiam:
Nam si non ꝓpt̾ quod boni faciunt. ꝓpter hoc mli¬
honi patiuntur. quia faciunt boni ꝓp̃t̾ usticiã.
patiuntur mali ꝓpt̾ iusticiam. Necmali gͦ ꝓpt̾
hoc possunt facere: ꝓpt̾ quod boni patiuntur.
quia faciunt mali ꝓpt̾ iniusticiam. patiuntur
boni ꝓpt̾ iusticiam. Quomodo gͦ erit uerum.

Expanded text:
stitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmostitia, et sanctificatio, et redemptio; ut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui faciunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur bonos propter nomen , propter justitiam boni patiuntur, profecto mali fationem facere bonis propter nomen Christi, cur non possunt mali persecutionem pati a bonis propter nomen Christi; et quid est, nisi propter justitiam? Nam si non propter quod boni faciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec mali ergo propter hoc possunt facere propter quod boni patiuntur, quia faciunt mali propter injustitiam, patiuntur boni propter justitiam. Quomodo ergo erit verum,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dico uos seruos. hic aut̃ ubi dicitur non ẽ
seruus maior dño suo. si me ꝑsecuti sunt &
uos ꝑsequentur. illum significare seruum ꝑ
serue bone. intra in gaudium dñi tui. Sed
hȩc omnia inquit facient uobis ꝓpter nom̃
meum. quia nesciunt eum qui misit me.
Quȩ hȩc omnia facient. nͥ quȩ dixit. odio ha¬
bebunt scilicet & ꝑsequentur. sermonẽq con¬
tempnent: Qm̃ si sermonem ñ seruarent
eoꝵ. nec tam̃ odissent eos neq ꝑsequerentur.
uel etiam si odissent nec tam̃ ꝑsequerentur.
ñ omnia facerent. Hȩc aũt omnia faciunt
uobis ꝓpter nom̃ meum. quid ẽ aliud dicere.
quã me in uobis odio habebunt. me in uobis
ꝑsequentur. & sermonem ur̃m quia m̃s est
ideo ñ seruabunt. Hȩc enim omnia facient
uobis ꝓpt̾ nomen meum non ur̃m s meum.
Tanto gͥ miseriores qui ꝓpt̾ hoc nomen ista faci¬
unt. quanto beatiores qui ꝓpt̾ hoc nomen ista
patiuntur. sic̃ ipse alio loco dicit. beati qui
ꝑsecutionẽ patiuntur ꝓpt iusticiam. Hoc ẽ

Expanded text:
ic supra ; hic autem ubi dicitur: Non est servus major domino suo; si me persecuti sunt, et vos persequentur; illum significari servum peserve bone, intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et persequentur sermonem quem contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me in vobis persequentur, et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis propter nomen meum: non vestrum, sed meum. Tanto igitur miseriores qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
& sine amaritudine malarum cogitationum.
sine int̃pellatione temptationũ & doloꝵ. Nonne
illuo secretum ẽ quo intrabit ille tui dicturus
tui: Et eum qͥ ueniet ad me ñ eiciam foras. qͥ a
IA.descendi de cȩlo ñ ut faciam uoluntatẽ meã.

Expanded text:
 sine amaritudine malarum cogitationum,  sine amaritudine malarum cogitationum, sine interpellatione tentationum et dolorum! Nonne illud secretum est quo intrabit ille cui dicturus tui ? Et: Eum, qui veniet ad me, non ejiciam foras. Quia descendi de coelo, non ut faciam voluntatem mea
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo mulier
illa samaritana cui dictum ẽ. qui biberit de
aqua hac ñ sitiet unqͣm. continuo illa scd̃m cor¬
pus accipiens. s tam̃ carere indigentia uolens. da
panẽ hunc qͥ nos reficiat nec unqͣm deficiat.
Dixit aũt eis iħs. Ego sum panis uitȩ. Qui ue¬
nit ad me ñ esuriet. & qui credit in me non
sitiet unquam. Qui uenit ad me. hoc ẽ qͦd ait.
ꝙ qͥ crecdit in me. q qͦd dixit ñ esuriet. hoc intel¬
ligendum ẽ. & ñ sitiet unquam. Utroq enim
significatur illa et̾̃na satietas. ubi nulla ẽ egestas.
Panẽ de cȩlo desideratis. ante uos habetis & ñ man¬
ducatis.¬
s. Sed dixi uobis. qͥa q uidistis me & ñ
credidistis. s ñ ideo ego popłm ꝑdidi. Nunquid
enĩ insidelitas ur̃a fidem di euacuauit : Uide enĩ
qͦd sequitur. Omne qͦd dat mͥ pater ad me
ueniet. & eum qui uenerit ad me ñ eiciã foras.
Quale ẽ illud intus. unde ñ eieitur foras: Alagnũ¬
penetrale. & dulce secretũ. Hoc secretũ sine tedio.¬

Expanded text:
Quomodo mulier illa Samaritana, cui dictum est: Qui biberit de hac aqua, non sitiet unquam ; continuo illa secundum corpus accipiens, sed tamen carere indigentia nolens: Da,panem hunc, qui nos reficiat, nec deficiat. Dixit ergo eis Jesus: Ego sum panis vitae; qui venit ad me, non esuriet, et qui credit in me, non sitiet unquam. Qui venit ad me, hoc est quod ait, et qui credit in me; et quod dixit, non esuriet, hoc intelligendum est, et non sitiet unquam. Utroque enim illo significatur aeterna satietas, ubi nulla est egestas. Panem de coelo desideratis? Ante vos habetis, et non manducatis. Sed dixi vobis quia et vidistis me, et non credidistis. Sed non ideo ego populum perdidi. Nunquid enim infidelitas vestra fidem Dei evacuavit ? Vide enim quod sequitur. Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet: et eum qui venit ad me non ejiciam foras. Quale epenetrale et dulce secretum. O secretum sine taedio,
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem. ñ plane diligit. s odit animã suã.
Hoc gͦ preceptum dñi teneamus. ut nos inuicem
diligamus. & qͥcquid aliud p̃cspit faciemus.
qm̃ quicquid ẽ aliud. hic habemus. Discernit᷑
qͥppe ista dilectio ab ea dilectione. qua se inuicẽ
diligunt homines sic̃ homines. Nam ut dis¬
cerneretur adiunctum ẽ. sicut dilexi uos.
ligamus. ut dilectionem nr̃am discernamus
ã cȩter is. qui ñ ad hoc se inuicem diligunt. qͥa
nec diligunt. Qui aut̃ ꝓpter dm̃ habendum
dm̃ diligunt. Non ẽ hec dilectio in hominib
omnib. Pauci se ꝓpterea diligunt. ut sit ds̃

Expanded text:
quitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . quitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecipit, faciemus, quoniam quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est, sicut dilexi vos. vicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim se diligunt, ut sit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
mendat a płs dicens. manent aut̃ fides. spes. Ra¬
ritas. tria hȩc. maior aut̃ his ẽ karitas. Et si
in caritate hoc ẽ in dilectione concluduntur
illa duo p̃cepta. maior tam̃ dicta est eẽ non
sola. De fide gͥ nobis quam multa mancdata
sunt. qͣm multa de spe. quis potest cuncta
colligere. quis enumerando sufficere : S intu¬
eamur quod idem ait apłs. plenicudo legis ca¬
ritas. Ubi gͦ caritas est. quid ẽ quod possit de¬
esse: Ubi aut̃ non ẽ. quid ẽ quod possit ꝓdesse.
Demon credit nec diligit. nemo diligit qui
Iñ credit. Frustra quidem s tam̃ potest spe¬
Prare ueniam qui ñ diligit. nemo aut̃ potest
Adespare qui diligit. Itaq ubi dilectio ẽ. ibi
necessario fides & spes. Et ubi dilectio ꝓximi.
ibi necessario etiam dilectio dĩ. Qui enim
ñ diligit dm̃. quomͦ diligit ꝓximum tanqͣm
seipsum. qͣndoquidem ñ diligit & seipsum: Est
qͥppe impius & iniquus. Qui aut̃ diligit ini¬

Expanded text:
mendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, chamendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem apostolus, Plenitudo Legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit , nec diligit: nemo diligit, qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam seipsum; quandoquidem non diligit et squippe impius et iniquus. Qui autem diligit ini
Abbreviated transcription (Latin):
quod ñdum estis. sicut creati estis qui non
fuistis. Hoc est inquit p̃ceptum meum
ut diligatis inuicem sicut dilexi uos. Siue
dicatur p̾ceptum siue mandatum. ex uno
uerbo greco utrumq int̾pretatur. quod ẽ
entole. Iam uerbis istam sententiã & antea
dixerat. de qua me uobis ut potui disputasse
meminisse debetis. Ibi enim sic ait. Alanda¬
tum nouum do uobis. ut diligatis inuicem
sicut dilexi uos. ut & uos inuicem diligatis.
Huiusitaq mandati repetitio cõmendatio est.
nͥ quod ibi. mandatum inqͥt nouum do uob̃.
hic aũt. hoc ẽ inquit mandatum meũ. Ibi
tanquam ñ fuerit ante tale mandatum. hic
tanquam ñ sit aliud eius mandatum. S ibi
dictum ẽ nouum. ne in uetustate nr̃a ꝑseue¬
remus hic dictum ẽ meum. ne contempnen¬
dum putemus. Quod aut̃ hic dixit. hoc ẽ
mandatũ meum. uelut ñ sit aliud. quid
putamus fr̃s mei : Numquid nam solum eiꝰ
de ista dilectione mandatum ẽ. qua diligimꝰ

Expanded text:
quod nondum estis; sicut creati estis qui non quod nondum estis; sicut creati estis qui non fuistis. 2. Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos dHujus itaque mandati repetitio, commendatio est, nisi quod ibi mandatum novum, inquit, do vobis; hic autem, hoc est, inquit, mandatum meum. Ibi tanquam non fuerit antea tale mandatum, hic tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus; hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
dio metus eẽ poterat. ne forte ñ fieret quod
se facturum eẽ presciebat. S neq cum id fa¬
cere cȩpit. quod se facturum eẽ presciuit.
gaudium eius quo beatus ẽ creuit. Alioquin
beatior factus ẽ. quia nos fecit. Absit hoc frẽs.
dĩ beatitudo. quia nec minor fuerat sine nob̾.
ñ fit maior ex nobis. Gaudium gͥ eius de
salute nr̃a quod in illo semꝑ fuit cum p̾sci¬
uit & p̃destinauit nos. cepit ẽẽ in nobis. qͣn¬
do uotauit nos. Ex hoc gaudium merito
nr̃m dicimus. quo & nos beati futuri sumus.
Sed hoc gaudium nr̃m crescit & ꝓficit. & ad suã
ꝓfectionem ꝑseuerando ꝓtendit. Ergo in cho-¬
atur in fide renascentium. implebitur in p̃mio
resurgentium. Ecce unde dictum existimo.
hȩc locutus sum uobis. ut gaudium meũ
in uob̃ sit. & gaudium ur̃m impleatur. In
uobis sit me um. impleatur ur̃m. Semper
enim erat meũ plenum. & anteqͣm uocare¬
mini. cum uocandi a me p̾sciremini. S fit

Expanded text:
dio metus esse poterat, ne forte non fieret quod dio metus esse poterat, ne forte non fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est, quia nos fecit. Absit hoc, fratres: Dei beatitudo quia nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. Gaudium igitur ejus de salute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos; et hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus: sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo, Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur: in vobis sit meum; impleatur vestrum. Semper enim erat meum plenum, et antequam vocaremini, cum vocandi a me praesciremini; sed fit
Abbreviated transcription (Latin):
suis.
hec locutus sum
uobis. ut gaudium
meum in uobis sit.
& gaudium ur̃m
impleatur. Quod
est gaudium xꝑi in nobis. nͥ quo dignatur
gaudere de nobis: Et quod ẽ gaudium
nrm quod dicit implendum.nͥ eius habere
consortium: ꝓpter quod beato petro dixe¬
rat. si ñ lauero te ñ habebis partem mecum.
Gaudium gͦ euis in nobis. gr̃a est quam p̃sticit
nobis. ipsa ẽ & gaudium nr̃m. S de hac ille
etiam ȩt̾nitate gaudebat. quando nos elegit
ante mundi constitutionẽ. nec rete possumꝰ
dicere quod gaudium eius plenum ñ erat.
Non enim ds̃ imꝑfecte aliquando gaudebat.
Sed illud eius gaudium in nobis ñ erat. quia
nec nos in quib eẽ possit iam eramus. nec qͣn¬
do ẽẽ cepimus. cum illo ẽẽ cȩpimus. In ipso
aut̃ semꝑ erat. qui nos suos futuros certissi¬
ma suȩ p̾scientiȩ ueritate gaudebat. Pinde
gaudium iam ipse ꝑfectum de nobis habe¬
bat. quando nos p̾sciendo & p̾destinando
gaudebat. Neq enim ullus in illo eius gau¬

Expanded text:
is. Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur. Quod est gaudium Christi in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quod est gaudium nostrum, quod dicit implendum, nisi ejus habere consortium? propter quod beato Petro dixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est ut gaudium nostrum; sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante mundi constitutionem . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat. Non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat; sed illud ejus nec nos in quibus esse posset jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat: neque enim ullus in illo ejus gau
Abbreviated transcription (Latin):
de illo legitur. & ih̃s ꝓficiebat sapientia & etate.
ste possumus dicere. qͦd cum ad naturã deiñ
ꝑtineat humana natura. ad ꝑsonam tamen
unigeniti filii dĩ ꝑ grãm ꝑtinet humana natu¬
ra. & tantam grãm ut nulla sit maior. nulla
ꝓrsus equalisꝰ. Neq enĩ illam susceptionẽ
hominis ulla mertta p̾cesserunt. s ab illa
susceptione merita eius cuncta ceꝑunt. Mlanet
gͦ filius in dilectione qua eum dilexit pater.
& idõ seruauit p̃cepta eus. Quid ẽ enim &
ille homo. nͥ quod d̃s susceptor ẽ eius: Deus
enim erat uerbum. unigenitus gignenti coe¬
ternus. S O ut mediator daretur nobis per
ineffabilem gram. uerbum caro factum est.
ꝙ habitauit in nobis. Explic

Expanded text:
ficiebat sapientia et aetate cte possumus dicere quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus? Deus enim erat Verbum, unigenitus gignenti coaeternus. Sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Utiq etiam hic hanc dilectionẽ
patris intelligi uoluit. qͥa eum diligit pat̾.
Ita qͥppe dixerat. sic̃ dilexit me pater & ego dile¬
xi uos. atq his uerbis illa subiunxit. mane¬
te in dilectione mea. illa ꝓcul dubio qua di¬
lexi uos. Ergo quod ait etiam de patre. ma¬
neo in eius dilectione. illa scilicet accipiendaẽ.
qua dilexit eum pat̃. S numquid & hic gr̃a
intelligenda ẽ. qua pat̾ diligit filium. sicut
gr̃a ẽ qua nos diligit filius. cum sumus nos
filii gr̃a ñ natura unigenitus aut̃ natura
ñ gratia: An hoc etiam in ipso filio ad homi¬
nem referendum est: Ita sane. Nam dicenddo
sicut dilexit me pat̾ & ego dilexi uos. grãm
mediatoris ostendit. Mediator aũt dei & ho¬
minum. ñ in quantum ds s in quantũ homo

Expanded text:
Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus, sed in quantum homo
Abbreviated transcription (Latin):
ubi xp̃s ẽ in dextera dĩ secdens. quȩ sursum sunt
sapite ñ quȩ suꝑ terram. Mortui enim estis
inqͥt. & uita ur̃a abscondita ẽ cum xp̃o in deo.
Ecce interim fide ac spe uita nr̃a ubi xp̃c est cũ
illo ẽ. quia cum xp̃o in deo ẽ. Ecce uelut iam
factum ẽ quod orauit ut fieret dicens. uolo ut
ubi ego sum & illi sint mecum. S nunc ꝑ fidẽ.
quando aut̃ fiet ꝑ spetiem: Cum xp̃c inquit
apparuerit uita ur̃a. tunc & uos apparebtts
cum illo in gła. Tunc apparebimus qͦd tunc
erimus. quia tunc apparebit ñ inaniter nos id
credidisse ac sꝑasse. anceqͣm eẽmus. faciet hoc
ille cui filius cum dixisset. ut uideant clari¬
mca̾tatem quã dedisti mͥ. continuo subiunxit. quia
dilexisti me ante consticutionẽ mundi. & tunc¬

Expanded text:
ubi Christus est in dextera Dei sedensubi Christus est in dextera Dei sedenssapite, non quae super terram. Mortui enim estis, inquit, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Ecce interim fide ac spe vita nostra ubi Christus est, cum illo est, quia cum Christo in Deo est. Ecce velut jam factum est quod oravit ut fieret dicens: Volo ut ubi ego sum, et illi sint mecum, sed nunc per fidem, quando autem fiet per speciem? Cum Christus, inquit, apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria . Tunc apparebimus quod tunc erimus, quia tunc apparebit non inaniter nos id credidisse ac sperasse antequam essemus. Faciet hoc ille, cui Filius cum dixisset: Ut videant claritatem meam quam dedisti mihi, continuo subjunxit: Quia dilexisti me ante constitutionem mundi. In
Abbreviated transcription (Latin):
in pace locus eius. ꝙ habitatio eius in syon quȩ
nos sumus. S quis idoneus loca ista. uł quȩ sunt
in locis itis sine spatiosis capacitatib. & sine cor¬
poreis molib cogitare: Non parum tam̃ ꝓficit᷑.
respuitur. imꝓbatur. & lux quȩdam in qua
ista neganda. respuenda. imꝓbanda cernunt᷑.
sic̃ potuerit cogitatur. & quã sit certa cognoseit᷑¬
& amatur. ut inde resurgatur. atq ad interio¬
ra tendatur. quȩ cũ penetrare mens inualida.
& minus qͣm illa sunt pura nequiuerit. ñ sine
amoris gemitu. & desiderii lacrimis inde pel¬
latur. & patient̾ ferat quã diu fide mundatur.
atq ut illic habitare ualeat. scĩs morib p̃paratur.
Quomͦ ergo ñ erimus cum xp̃o ubi ẽ. quando in
patre cum illo erimus in quo ẽ. Neq hinc
apłs nobis quãuis nondum rem tenentib. s
tam̃ spem gerentib tacuit. ait enim. Si conre-¬
surrexistis cum. xp̃o. quȩ sursum sunt querite

Expanded text:
in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion , quae in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion , quae nos sumus. Sed quis idoneus loca ista, vel quae sunt in locis istis, sine spatiosis capacitatibus et sine corporeis molibus cogitare? Non parum tamen proficitrespuitur, improbatur: et lux quaedam in qua ista neganda, respuenda, improbanda cernuntur, sicut potuerit, cogitatur; et quam sit certa cognoscitur, et amatur, ut inde surgatur, atque ad interiora tendatur: quae cum penetrare mens invalida, et minus quam illa sunt, pura, nequiverit; non sine amoris gemitu et desiderii lacrymis inde pellatur; et patienter ferat quamdiu fide mundatur, atque ut illic habitare valeat, sanctis moribus praeparatur. 4. Quomodo ergo non erimus cum Christo ubi est, quando in Patre cum illo erimus in quo est? Neque hinc Apostolus nobis, quamvis nondum rem tenentibus, sed tamen spem gerentibus, tacuit. Ait enim: Si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite,
Abbreviated transcription (Latin):
gnouerunt qui licet ñ mundicordes. tam̃ in for¬
ma serui clarificata uidicantẽ uidere potuert̃.
s sicut cognoscendus ẽ a mundis corde solus
uerus ds cum patre & scõ spũ filius. quia ipsa
trinitas ẽ solus uerus ds. Si gͦ scł̃m id quod fi¬
lius dĩ deus ẽ patri equalis atq coet̾mis accipi¬
amus hoc dictum. uolo ut ubi ego sum & illi
sint mecum. in patre cum xp̃o erimus. s ille
sicut ille. nos sic̃ nos ubicunq corpore fuerimus.
Si enum loca dicenda sunt. ex quib: ñ corpora conti¬
nentur. ꝙ locus ẽ cuiq rei ubi ẽ. locus xp̃i ȩter¬
nus. ubi semꝑ ẽ ipse cum patre ẽ. & locus patri
filius ẽ. quia ego inqͥt in patre. ꝙ pat̾ in me
ẽ. & in hac oratione. sicut tu pat inquit in
me ꝙ ego inte: & locus nr̃ ipsi sunt. quia sequi¬
tur. ut  ipsi in nobis unum sint. & nos locus
dĩ sumus dt sumus. qm̃ templum eus sumus.
sic̃ orat ꝓ nobis qui mortuus ẽ ꝓ nobis uiuitq
ꝓ nobis. ut in ipsis unum simus. quia factus ẽ

Expanded text:
gnoverunt qui licet non mundicordes, tamen in forma servi clarificata judicantem videre potuerunt; sed sicut cognoscendus est a mundis corde solus verus Deus, cum Patre et Spiritu sancto Filius, quia ipsa Trinitas est solus verus Deus. Si ergo secundum id quod Filius Dei Deus est Patri aequalis atque coaeternus; accipiamus hoc dictum, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum, in Patre cum Christo erimus; sed ille sicut ille, nos sicut nos, ubicumque corpore fuerimus. Si enim loca dicenda sunt, et quibus non corpora continentur, et locus est cuique rei ubi est; locus Christi aeternus ubi semper est, ipse Pater est, et locus Patris Filius est; quia, Ego, inquit, in Patre, et Pater in me est ; et in hac oratione, Sicut tu Pater, inquit, in me, et ego in te: et locus noster ipsi sunt, quia sequitur, Ut et ipsi in nobis unum sint : et nos locus Dei sumus, quoniam templum ejus sumus; sicut orat pro nobis qui mortuus est pro nobis, vivitque pro nobis, ut in ipsis unum simus; quia factus est
Abbreviated transcription (Latin):
nt sit in nouitate sp̃s os ñ in uetustate litterȩ.
Quod cui p̾stitum fuerit a xp̃o. quis dubitet
regnaturum ẽẽ cum xp̃o: Quod aut̃ seruus
inuentus ẽ. ꝙ hoc ad illam ꝑtinet uetustatẽ.
quȩ in seruitutẽ generat. quȩ ẽ agar. S cum
accessit sanitas. sigurata ẽ & libertas. factum
tam̃ petri dñs imꝓbauit. & ꝓgredi ultra ꝓhi¬
buit dicens.
mitte gladium tuum in uagi

Expanded text:
ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae ? ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae ? Quod cui praestitum fuerit a Christo, quis dubitet regnaturum esse cum Christo? Quod autem servus inventus est, et hoc ad illam pertinet vetustatem quae in servitaccessit sanitas, figurata est libertas. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et progredi ultra prohibuit, dicens: Mitte gladium tuum in vagi
Abbreviated transcription (Latin):
scientib uoluntatẽ suam. Iterum gͦ eos inter¬
rogauit. Quem queritis. Illi aũt dixerunt.
ego sum. Si gͦ me queritis. sinite hos abire. Ut
impleretur sermo quẽ dixit. quia qͦs dedisti
mͥ. ñ ꝑdidi ex eis quenquam. Si me inquit
queritis. sinite hos abire. Inimicos uidet. q
hoc faciunt qͦd iubet. Sinunt eos abire. quos ñ
uult ꝑire. Hunquid aũt non erant postea mo¬
rituri: Cur gͦ sicunc morerentur ꝑderet eos.
nͥ quia ñdum in eum sic credebant quomͦ cre¬
dunt quicunq ñ ꝑeunt: Sẏmon gͦ petru¬
seruum. & abscidit eius auriculam dexteram.
frat aut seruo nom̃ malchus. Solus hic eugłista
etiam nom̃ serui huius exp̃ssit. sicut lucas solus
qͦd eius auriculam dñs tetigerit ꝙ sanauerit
eum. Mlalchus aut̃ interp̃tatur regnaturus.
Quid gͦ auris ꝓ dño amputata ꝙ a dño sanata signi¬
ficat. nͥ audicum amputata uetustate renouatũ.

Expanded text:
scientibus voluntatem suam. 4. « Iterum ergo eos interscientibus voluntatem suam. 4. « Iterum ergo eos interrogavit: Quem quaeritis? Illi autem dixerunt: eritis, sinite hos abire. Ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi non perdidi ex eis quemquam. Si me, inquit, quaeritis, sinite hos abire. Inimicos videt, et hoc faciunt quod jubet. Sinunt eos abire, quos non vult perire. Nunquid autem non erant postea morituri? Cur ergo si tunc morerentur, perderet eos, nisi quia nondum in eum sic credebant, quomodo credunt quicunque non pereunt? Simon ergo Petrusacerdotum, et abscidit ejus auriculam dexteram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen hujus servi expressit: sicut Lucas solus, quod ejus auriculam Dominus tetigerit, et sanaverit eum . Malchus autem interpretatur Regnaturus. Quid ergo auris pro Domino amputata et a Domino sanata significat, nisi auditum amputata vetustate renovatum,
Abbreviated transcription (Latin):
occidendus a tenebris. Ego sum dicit. q impios
deicit. Quid iudicaturus faciet. qͥ uidicandus
hoc fecit: Quid regnacurus poterit. qͥ moriturus
hoc potuit: Et nunc ubiq ꝑ eugłm ego sum
dicit xp̃c. & a iudeis expectatur antichristus.
ut retro redeant & in t̾ram cadant. qm̃ dese¬
rentes celestia. t̾rena desiderant. Certe ad dnm̃¬
comp̃hendendum ꝑsecutores cum traditore ue¬
nerunt. quẽ querebant inuenerunt. audiert̃
ego sum. Quare ñ comprehenderunt. s abiert̃
retro & ceciderunt. nisi quia hoc uoluit. qui
potuit qͥcquid uoluit : Uerum si nunqͣm se
ab eis ꝑmitteret app̾hendi. ñ quidem illi facereił
ꝓpt̾ quod uenerant. s nec ipse faceret ꝓꝑter quod
uenerat. Fum qͥppe illi occidendum querebant
seuiendo. s querebat nos & ipse moriendo. ꝓ inde
quia tenere uolentib nec ualentib ostendit po¬
testatẽ suam. iam tenent eum ut faciant de ne¬

Expanded text:
occidendus a tenebris. Ego sum, dicit; et impios occidendus a tenebris. Ego sum, dicit; et impios dejicit. Quid judicaturus faciet, qui judicandus hoc fecit? Quid regnaturus poterit, qui moriturus hoc potuit? Et nunc ubique per Evangelium, Ego sum, dicit Christus; et a Judaeis exspectatur Antichristus, ut retro redeant, et in terram cadant, quoniam deserentes coelestia, terrena desiderant. Certe ad comprehendendum Jesum persecutores cum traditore venerunt, quem quaerebant invenerunt, audierunt Ego sum: quare non comprehenderunt, sed abierunt retro, et ceciderunt, nisi quia hoc voluit, qui potuit quidquid voluit? Verum si nunquam se ab eis permitteret apprehendi, non quidem illi facerent propter quod venerant, sed nec ipse faceret propter quod venerat. Eum quippe illi occidendum quaerebant saeviendo; sed quaerebat nos et ipse moriendo. Proinde quia tenere volentibus, nec valentibus, ostendit potestatem suam; jam teneant eum, ut faciat de ne
Abbreviated transcription (Latin):
potestas o ostendebatur infirmitas. ut ad hȩc
inimicis necessaria uiderentur aduersus eum
in quẽ nichil ualuissent nͥ quod ipse uoluisset.
bene utens bonus malis. ꝙ faciens bona de ma¬
lis. ad faciendos bonos de malis & discernendos
a malis. Ih̃s itaq sicut euglista secutus ad¬
iungit sciens omnia quȩ uentura erant suꝑ
cum. ꝓcessit ꝙ dicit eis. Quem queritis.
R esponderunt ei. Ihm nazarenum. Dicit eis
ihc̃. Ego sum. Stabat aut̃ & uidas qui trade¬
bat eum cum ipsis. Ut gͦ dixit eis. ego sum.
abierunt retrorsum. o ceciderunt in t̾ram.
Ubi nunc militũ cohors & ministri pͥncipum
ac phariseoꝵ: Ubi terror &r munim̃ armoꝵ.
Nempe una uox dicentis. ego sum. tantã turbã
odiis ferocem. armisq terribilem. sine telo ul¬
lo ꝑcussit. repulit. strauit. Ds̃ enim latebat in
carne. & sempit̾nus dies ita tenebris occultaba¬
tur humanis. ut laternis & facib quereretur

Expanded text:
potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec potestas, et obtendebatur infirmitas, ut haec inimicis necessaria viderentur adversus eum in quem nihil valuissent, nisi quod ipse voluisset, bene utens bonus malis, et faciens bona de malis, ad faciendos bonos ex malis, et discernendos a malis. Jesus itaque sicut evangelista secutus adjungit sciens omnia quae ventura erant super eum, processit, et dixit eis: Quid quaeritis? Responderunt ei: Jesum Nazarenumudas, qui tradebat eum, cum ipsis. Ut ergo dixit eis, Ego sum, abierunt retrorsum, et ceciderunt in terram. » Ubi nunc militum cohors, et ministri principum ac Pharisaeorum? ubi terror et munimen armorum? Nempe una vox dicentis, Ego sum, tantam turbam odiis ferocem armisque terribilem, sine telo ullo percussit, repulit, stravit. Deus enim latebat in carne; et sempiternus dies ita membris occultabatur humanis, ut laternis et facibus quaereretur
Abbreviated transcription (Latin):
rit ingressus. s ad hoc ualeat qͦd dictum ẽ.
hec cum dixisset iħe. ut ñ eum aute opiem
ingressum. qͣm illa uerba finiret. Sciens aut̃
inquit q iuclas qui tradebat eum locũ. Ords
uerboꝵ ẽ. sciebat locum qui tradebat eũ qula
frequent̾ inquit ih̃c conuenerat illuc cum
cdiscipłis suis. Ibi gͦ lupus ouina pelle contesls
& inter oues alto patrisfamilias consilio tole¬
ratus didicit. ubi ad tempus exiguũ dis¬
ꝑgeret gregem. insidiis appetendo pastorem.
udas gͦ inquit cum accepisset cohortem. & a
principib & phariseis ministros. uenit illuc
cum lanternis q facib &. armis. Cohors ñ
iudeoꝵ s militum fuit. Ap̃side itaq intelli¬
gatur accepta. tanqͣm ad tenendum reum
seruato ordine legitimȩ potestatis ut nullus te¬
nentib auderet obsistere. quanqͣm & manus
tanta fuerat congregata. & sic armata ueniebat.
ut uł terreret uł etiam repugnaret. siquis xp̃m
defendere: auderet. Ita qͥppe eius abscondebat᷑

Expanded text:
us, sed ad hoc valeat quod dictum est: Haec cum dixisset Jesus, ut non eum ante opinemur ingressum quam illa verba finiret. Sciebat autem, inquit, et Judas qui tradebat eum, locum. Ordo verborum est: Sciebat locum, qui tradebat eum, quia frequenter, inquit, Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. Ibi ergo lupus ovina pelle contectus, et inter oves alto patrisfamilias consilio toleratus, didicit ubi ad tempus exiguum dispergeret gregem, insidiis appetendo pastorem . Judas ergo, inquit, cum accepisset cohortem, et a principibus et Pharisaeis ministros, venit illuc cum laternis, et facibus et armis. Cohors, non Judaeorum, sed militum fuit. A praeside itaque intelligatur accepta, tanquam ad tenendum reum, servato ordine legitimae potestatis, ut nullus tenentibus auderet obsistere. Quanquam et manus tanta fuerit congregata, et sic armata veniebat, ut vel terreret, vel etiam repugnaret, si quisquam Christum defendere auderet. Ita quippe ejus abscondebatur
Abbreviated transcription (Latin):
tris os filii uoluntatẽ. quoꝵ etiam sp̃s unus ẽ.
quo adiuncto agnoscimus trinitatẽ. & si intel¬
ligere ñdum ꝑmutit infirmitas. credat pie
ipsa ꝓmissio ꝓ sermonis breuitate iam cdixi¬
mus hoc ipsum quantũ ualemus quid sit qͦd
dignatus ẽ ꝓmuttere uideamus. Quos de¬
disti mͥ inquit. uolo ut ubi ego sum &e illi sut¬
mecum. Quantum attinet ad creaturam in
qua factus ẽ ex semine dauid scdm̃ carnem
nec ipse adhuc erat ubi futurus erat. s eo mo¬
do dicere potuit ubi ego sum. quo intelligeremꝰ
qͦd cito fuerat ascensurus in cȩlum. ut ibi iam
ẽẽ se diceret. ubi fuerat mox futurus. Potuit
& illo modo. quo ante iam dixerat loquens
ad nicho demũ. nemo ascendit in celum ñ qui
descendit de cȩlo. filius hominis qui ẽ in cȩlo.

Expanded text:
tris et Filii voluntatem, quorum etiam Spiritus unus est, tris et Filii voluntatem, quorum etiam Spiritus unus est, quo adjuncto cognoscimus Trinitatem, etsi intelligere nondum permittit infirmitas, credat pietipsa promissio, pro sermonis brevitate jam diximus; hoc ipsum quantum valemus, quid sit quod dignatus est promittere videamus, quos dedisti mihi, inquit, volo ut ubi ego sum, et ipsi smecum. Quantum attinet ad creaturam in qua factus est ex semine David secundum carnem , nec ipse adhuc erat ubi futurus erat: sed eo modo dicere potuit, ubi ego sum, quo intelligeremus quod cito fuerat ascensurus in coelum, ut jam ibi esse se diceret ubi fuerat mox futurus. Potuit et in illo modo, quo ante jam dixerat loquens ad Nicodemum, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enimait. ut omne qͦd dedisti eidet eis uitã
et̃nam. ꝓinde ñ ei dati sunt quib uitamñ
dabit ȩt̾nam. quãuis q ipsoꝵ potestas data sit
cui potestas data ẽ omnis carnis. id ẽ omnis
hominis. Ita mundus reconciliatus ex ini¬
mico liberabit᷑ mundo. cum in illo exegerit
potestatẽ suam. ut eum in mortẽ mutat
et̃nam. Hunc aut̃ facit suuim. cui uitam
ouib bonus pastor. omnib m̃bris suis magnũ
caput ꝓmisit hoc p̃mium. ut ubiẽ ipse ꝙ
nos cum illo simus. nec poterit. nͥ fieri quod
omp̃ti patri se uelle dixit omp̃s filius. Ibi ẽ
duoꝵ. & substantia uoluntatis amboꝵ. Nam
illucd qͦd dixisse legitur ꝓpinquante passione.
uerum ñ quod ego uolo. s quod tu uis pat̃.
quasi alia patris. alia filii sit uoluntas aut fu¬
erit. sonus ẽ nr̃ȩ infirmitatis quãuis fidelis.
quã in se caput nr̃m transsigurauit. quando
etiam peccata nr̃a portauit. Unam uͦ esse pa¬

Expanded text:
Sic enim ait: Ut omne quod dedisti ei, det eis vitam Sic enim ait: Ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Proinde non ei dati sunt, quibus vitam non dabit aeternam: quamvis et ipsorum potestas data sit, cui potestas data est omnis carnis, id est omnis hominis. Ita mundus reconciliatus ex inimico liberabitur mundo, cum in illum exserit potestatem suam, ut eum in mortem mittat aeternam: hunc autem facit suum, cui vitam suis bonus pastor, omnibus membris suis magnum caput promisit hoc praemium, ut ubi ipse est, et nos cum illo simus: nec poterit nisi fieri quod omnipotenti Patri se velle dixit omnipotens Filius. Ibi est duorum, et substantia voluntatis amborum. Nam illud quod dixisse legitur propinquante passione: Verum non quod ego volo, sed quod tu vis, Pater , quasi alia Patris, alia Filii sit voluntas, aut fuerit, sonus est nostrae infirmitatis quamvis fidelis, quam in se caput nostrum transfiguravit, quando etiam peccata nostra portavit. Unam vero esse Pa
Abbreviated transcription (Latin):
uolo ut ubi ego sum. & illi sint mecũ. Qui
sunt isti qͦs ait a patre datos sibi: Nonne illi
de quib alio loco dicit. nemo uenitad me. nͥ
pater qui misit me traxerit eum: Iam quo¬
m ea quȩ fieri dicit a patre faciat & ipse cum
patre. si quid in hoc euglio ꝓficimus nounnus.
Ipsi sunt gͦ quos a patre acepit. qͦs ꝙ ipse de¬
mundo elegit. atq elegit. ut iam non sint de
mundo sicut non ẽ &e ipse de mundo. ut sint
tam̃ etiam ipsi mundus. credens & cognoscens
quod xp̃c a dõ patre sit missus. ut mundus
ex mundo liberaretur. ne mundus dõ recon¬
ciliandus cũ mundo inimicissimo dampna¬
retur. Sic̃ enim ait in huius orationis exordio.
dedit ei potestatẽ omnis carnis. id ẽ omnis ho¬
minis. ut omne qͦd dedit ei. det eisuitam ȩt̾nã
Ubi ostendit potestatẽ se quidem om̃is hominis
accepisse ut liberet qͦs uoluerit. dampnet qͦs
uoluerit. qui uiuos & mortuos iudicabit. s eos
sibi eẽ datos. quib omnib det uitam ȩt̃nam.

Expanded text:
olo ut ubi ego sum et illi sint mecum ; qui sunt isti quos ait a Patre datos sibi? nonne illi de quibus alio loco dicit: Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum ? Jam quomodo ea quae fieri dicit a Patre, faciat et ipse cum Patre, si quid in hoc Evangelio profecimus, novimus. Ipsi sunt ergo quos a Patre accepit, quos et ipse elegit de mundo, atque elegit ut jam non sint de mundo, sicut non est et ipse de mundo: ut sint tamen etiam ipsi mundus credens et cognoscens quod Christus a Deo Patre sit missus, ut mundus ex mundo liberaretur, ne mundus Deo reconciliandus cum mundo inimicissimo damnaretur. Sic enim ait in hujus orationis exordio: Dedisti ei potestatem omnis carnis, id est omnis hominis, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam . Ubi ostendit potestatem se quidem omnis hominis accepisse, ut liberet quos voluerit, damnet quos voluerit, qui vivos et mortuos judicabit; sed eos sibi esse datos, quibus omnibus det vitam aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
scire in hac uita possit. siue ꝑ aliqua impedim̃¬
ta ñ possit. nichil ab aliquo eugłista ẽõ conscri¬
ptum quantũ ad hos aitinet qͥuos in auctori¬
tatem canonicã recipit ȩcclia. quod uł ipsius
uł alterius ñ minus ueraci narrationi possit
ẽẽ contrarium. Nunc itaq huius beati ioħ̃is
narrationẽ ut suscepimus tractandam sine alloꝵ
cõparatione uideamus. in eis quȩ manifesta
sunt ñ unmorantes. ut hoc ubi opus ẽ causa
poscente faciamus. Non gͦ sic accipiamus qͦs
ait. hȩc cum dixisset ihc egressus ẽ cum disci¬
pulis suis trans torrentẽ cedron. ubi erat hor

Expanded text:
scire in hac vita possit, sive per aliqua impedimescire in hac vita possit, sive per aliqua impedimenta non possit, nihil ab aliquo evangelista esse conscriptum, quantum ad hos attinet quos in auctoritatem canonicam recepit Ecclesia, quod vel ipsius vel alterius non minus veraci narrationi possit esse contrarium. Nunc itaque hujus beati Joannis narrationem, ut suscepimus tractandam, sine aliorum comparatione videamus, in eis quae manifesta sunt non immorantes; ut hoc ubi opus est, causa poscente faciamus. Non ergo sic accipiamus quod ait, Haec cum dixisset Jesus, egressus est cum discipulis suis trans to
Abbreviated transcription (Latin):
quam direxit ad patrem. deinceps ad eius passi¬
onem iohannes euglista sic orsus est.
UA. quem introiuit ipse & discipłi eius. Sciebat
aũt q uidas qui tradebat eum locum. quia
frequenter ihc conuerat illuc cum discipulis
suis. Hoc quod narrat ingressum dñm cum
discipłis suis in hortum. ñ continuo factum ẽ
cum eiuis illa finita eẽt oratio. de cuius uerbis ait
hȩc cum dixisset ihc. s alia quȩdam sunt int̾po¬
sita. quȩ ab illo pret̾missa. apud alios ȩuglistas
leguntur. sic̃ apud hunc inueniuntur multa.
quȩ illi similit̾ in sua narratione tacuerunt.
Quomͦ aut̃ inter se coñs conueniant. nec ueritati
quȩ ꝑ alium ꝓmicur ab alio repugnetur. qͥsqͥs
nosse desiderat. ñ in his sermonib s in aliis
laboriosis litteris querat. nec stando q audien¬
do. s potius sedendo & legendo. uł legenti au¬
rem mentẽq intentissimam p̃bendo illa con¬
discat. credat tam̃ antequam sciat. siue id etiã

Expanded text:
quam direxit ad Patrem pro suis; deinceps ejus passionem Joannes evangelista sic orsus est: ejus. Sciebat autem et Judas, qui tradebat eum, locum; quia frequenter Jesus convenerat illuc cum discipulis suis. » Hoc quod narrat ingressum Dominum cum discipulis suis in hortum, non continuo factum est, cum ejus illa finita esset oratio, de cujus verbis ait, Haec cum dixisset Jesus: sed alia quaedam sunt interposita quae ab isto praetermissa apud alios evangelistas leguntur; sicut apud hunc inveniuntur multa quae illi similiter in sua narratione tacuerunt. Quomodo autem inter se omnes conveniant, nec veritati quae per alium promitur, ab alio repugnetur, quisquis nosse desiderat, non in his sermonibus, sed in aliis laboriosis litteris quaerat; nec stando et audiendo, sed potius sedendo et legendo, vel legenti aurem mentemque intentissimam praebendo, illa condiscat. Credat tamen antequam sciat, sive id etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ERMINATO
magno ꝓlixoq sermo¬
ne. quẽ post cȩnam
dñs fundendo ꝓ nobis
ꝓximus sanguini ad dis¬
cipulos habuit. qui cũ illo
tune erant. adiuncta oratione

Expanded text:
erminato magno prolixoque sermone quem post coenam Dominus, fundendo pro nobis proximus sanguini, ad discipulos habuit qui cum illo tunc erant, adjuncta oratione
Abbreviated transcription (Latin):
ant claritatem quam dedisti michi. quia di-¬
lexisti me ante constitucionẽ mundi. Ut ui
deant dixit. ñ ut credant. fidei merces ẽ ila
non fides. Si enim fides ad hebreos recte defi¬
nita ẽ. confictio rerum quȩ ñ uidentur. cur
ñ merces fidei definiatur uisio rerũ quȩ credi¬
te sꝑabantur : Cum uiderimus enim daritatẽ
quam dedit pat̾ filio. etiam si eam dici hoc loco
intelligamus. ñ quam pater ȩquali filio gigneis
eum dedit. s quã facto hominis filio dedit ei
post mortẽ crucis. quando gͦ uidebimus illam
filii claritatẽ. ꝓfecto tunc fiet uidicium uuloꝵ
atq mortuoꝵ. tunc tolletur impius ne uicdeat
ti enim mundicordes: qͥa ipsi dm uidebunt.
nec mundicordes sunt impii. ꝓpterea ñ uidebuis.
Tunc ibunt impĩ in supplicium ȩt̾num. Sic enĩ
tolletur impius ne uideat claritatem dñi iusti

Expanded text:
ant claritatem meam quam dedisti mihi, quia diant claritatem meam quam dedisti mihi, quia dilexisti me ante constitudeant, dixit, non Ut credant. Fidei merces est ista, non fides. Si enim fides ad Hebraeos in Epistola recte definita est convictio rerum quae non videntur , cur non merces fidei definiatur visio rerum quae creditae sperabantur? Cum viderimus enim claritatem quam dedit Pater Filio, etiamsi eam dici hoc loco intelligamus, non quam Pater aequali Filio gignens eum dedit, sed quam facto hominis Filio dedit ei post mortem crucis, quando ergo videbimus illam Filii claritatem, profecto tunc fiet judicium vivorum atque mortuorum. Tunc tolletur impius, ne videat ti enim mundi cordis, quia ipsi Deum videbunt . Nec mundi cordis sunt impii; propterea non videbunt. Tunc ibunt ipsi in supplicium aeternum sic enim tolletur impiu
Abbreviated transcription (Latin):
Aut uͦ xp̃s non ẽ dei sapientia. quiȩ attingit
ubiq ꝓpt̾ suam mundiciam: S lux lucet
in tenebris. & nec eam tenebrȩ comp̃hendert᷑.
ac ꝑ hoc ut de re uisibili quãuis longe dissi¬
mili qualecũq sumamus exemplumꝰ. sicut
cȩcus etiam si ibi sit ubi lux ẽ. non ẽ tamen
ipse cum luce. s absens ẽ a presente. tta infidels
atq impius. aut etiam si fidelis ꝙ pius. ñdum
tam̃ ad incuendum sapientiȩ lum̃ idoneus enĩ¬
si eẽ nusquam possit ubi ñ sit & xp̃c. non ẽ tam̃
ipse cum xp̃o. dum taxat ꝑ speciem. Nam hom¬
nem pie fidelem non ẽ dubitandum cum xp̃o
aduersum me ẽ. S quod patri dõ dicebat qͥs
dedisti mͥ uolo ut ubi ego sum & illi sint mecũ
de spetie illa omnino dicebat. in qua uidebin
eum sicuti ẽ. Nemo serenissimũ sensum nu-¬
bilosa contradictione ꝑturbet. consequenia
ꝑhibeant testimoniũ precedentib uerbis. lem¬
pe cum dixisse̾ uolo ut ubi egosum & illi sint
mecum. continuo secutus adiunxit. ut uide¬

Expanded text:
tus non est Dei Sapientia, quae attingit ubique propter suam munditiam ? Sed lux lucet in tenebris, nec eam tenebrae comprehendunt . Ac per hoc, ut de re visibili, quamvis longe dissimili, qualecumque sumamus exemplum, sicut caecus etiamsi ibi sit ubi lux est, non est tamen ipse cum luce, sed absens est a praesente; ita infidelis atque impius, aut etiamsi fidelis et pius, nondum tamen ad intuendum lumen sapientiae idoneus, etiamsi esse nusquam possit ubi non sit et Christus, non est tamen ipse cum Christo, duntaxat per speciem. Nam hominem pie fidelem, non est dubitandum cum Chrisadversum me est . Sed cum Patri Deo dicebat, Quos dedisti mihi, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum; de specie illa omnino dicebat, in qua videbimus eum sicuti est . 3. Nemo serenissimum sensum nubilosa contradictione perturbet; consequentia perhibeant testimonium praecedentibus verbis. Nempe cum dixisset, Volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum, continuo secutus adjunxit, Ut vide