comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in peccatores que ꝓfert᷑.i dño. Qͥ gladiꝰ ce ma¬
chera in hiez ec hiel. contra impios exacuit᷑.
ae plurimis interfectis uaginã suã iubet᷑ in¬
trare. Cũq inebriatꝰ fuerit &r repletꝰ in ce¬
descñdet: ut post penã demonũ eciã ho¬
minũ anime uidicñt᷑. Y dumea qͥppe: in
lingua nr̃a terrenã sonat. Repletꝰꝙ ẽ san¬
guine: &e incraisatꝰ adipe agnoꝵ. &e hiyrcoꝵ
medullatoꝵ q arietũ. atq tauroꝵ: ut oe

Expanded text:
in peccatores, quae profertur a Domino. Qui gladius et machaera in Ezechiel contra impios exacuitur; ac plurimis interfectis, vaginam suam jubetur intrare. Cumque inebriatus fuerit et repletus in coedescendet: ut post poenam daemonum, etiam hominum animae judicentur. Idumaea quippe in lingua nostra terrenam sonat. Repletusque est sanguine; et incrassatus adipe agnorum et hircorum, medullatorumque arietum atque taurorum: ut e
Abbreviated transcription (Latin):
niu̾sam militiã. siue ut. lxx transtulerͣt
num̃um eaꝵ uent᷑a descbit᷑: q̃ int̾ficiat
eas. & fetorẽ corpoꝵ putrescntiũ ĩ altũ
ascñdere faciat. significans peccata õiũ
nationũ: ita ut sanie eaꝵ .&. spurcitia
ac sanguine montes repleant᷑ sublimes
q̃ que uirtutes oe angłi. qͥ singłis gñtib p̃¬
sidebant. & tabescat omĩs militia. uł for¬
titudo celoꝵ. &e replieñt᷑ siue c̃oplient᷑
cȩli sicut lib̾. W omĩs milicia exercitꝰ eoꝵ
atq ut lxx. transtuler̃t. stelle defluant
in similitudinẽ folioꝵ: q̃ appropinqͣnte
frigore. arentia atq contracta de uinea
&e de ficu defluunt. Qd̃ qͥde or saluator.
loqͥt᷑ in eugłio. Stelle cadñt de cȩlo: ce
uirtutes celoꝵ mou̾ebunt᷑ & t̃c appare¬
bit signũ filii hoĩs in celo. & ħconside¬
randũ. qd̾ ñ dicat int̾ire celos. s repli¬
cari. siue cõplicari qͣsi librũ: ut post¬
ult sebant᷑ in eis. delicta młtoꝵ. Dehꝰ¬

Expanded text:
lerunt, numerum earum. ventura describitur, quae interficiat eas, et fetorem corporum putrescentium in altum ascendere faciat: significans peccata omnium nationum: ita ut sanie earum et spurcitia, ac sanguine montes repleantur: sublimes quaequae virtutes et Angeli, qui singulis gentibus praesidebant; et tabescat omnis militia vel fortitudo coelorum: replicentur, sive complicentur coeli sicut liber, et omnis militia et exercitus eorum, atque ut LXX transtulerunt, et stellae defluant, in similitudinem foliorum, quae, appropinquante frigore, arentia atque contracta de vinea et ficu defluunt. Quod quidem et Salvator loquitur in Evangelio: Stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum movebuntur, bit signum Filii hominis in coelo . Et hoc considerandum, quod non dicat interire coelos, sed replicari, sive complicari, quasi librum, ut postultra scribantur in eis delicta multorum. De hu
Abbreviated transcription (Latin):
tes: cũ eciã uolucres celi q̃ utiq nͣ in celo s in
aere uolitant. scͥptura cognomince. Nã ce
sathanas transfigurat᷑ in angłmlucis: stel¬
lã ẽẽ se simulans. E saluator uidit eũ qͣsi
fulgur de celo cadũtẽ & tropologice de eo

Expanded text:
utique non in coelo, sed in aere volitant, Scriptura cognominet. Nam et Satanas transfiguratur in Angelum lucis , stellam se esse simulans. Et Salvator vidit eum quasi fulgur de coelo cadentem . Et tropologice de eo
Abbreviated transcription (Latin):
ta hiesuni.&. hieremiã. ñ in edom. idest in
ꝯdumea s in terra moab inueniat᷑. Gofrai
aut̃ in lingua nr̃a munitã sonat. atq
circundatã. siue firmatã. ut orbẽ ter¬
raꝵ dñi uoluntate doceat. ẽẽ solidatũ:
iuxta illud qd̾ in psalmo canit᷑. Ipse suꝑ
maria fundauit eũ: or suꝑ flumina col¬
locauit illũ. & de firmit̾ate terre : ex
ꝑsona di dr. Egofirmaui colũpnas eiꝰ.
Cũq uictuna dñi fuerit in bosra: &r int̾¬
fectio eiꝰ in ydumea: descñdñt unicornẽ
cum tauris potñtib reges uidelicor &e pͥn¬
giune replebunt᷑: & adipe qͦnd̾a diuitũ
ac pot̾ntũ. Perq̃ u̾ba iuxta humanãs
suetudinẽ t̾rorẽ audientib incutientia:
in om̃s pͥncipes ac potñtes. popłõs q ac
paruos. tormenta monstrant᷑. DosR am
idest munitã. atq firmatã. & edom si¬
ue duma & ydumeã. iudeoꝵ magistͥ
romã intelligi uolunt: &x omĩa de ipsa

Expanded text:
ta Jesum et Jeremiam non in Edom, id est, Idumaea; sed in terra Moab invenitur . Bosra autem in lingua nostra munitam sonat atque circumdatam, sive firmatam: ut orbem terra illud quod in psalmo canitur; Ipse super maria fundavit eum, et super flumina collocavit illum ; et de firmitate terrae ex persona Dei dicitur: Ego firmavi columnas ejus . Cumque victima Domini fuerit in Bosra, et interfectio ejus in Idumaea, descendent unicornes cum tauris potentibus, reges videlicet et prinebuntur, et adipe quondam divitum ac potentum. Per quae verba, juxta humanam consuetudinem, terrorem audientibus incutientia, in omnes principes ac potentes, populosque ac parvos tormenta monstrantur. Bosra, id est, munitam, atque firmatam, et Edom, sive Duma, et Idumaeam, Judaeorum magistri Romam intelligi volunt, et omnia de i
Abbreviated transcription (Latin):
fecistis eã speluncã latronũ. Gaudiũ
inqͥt onagroꝵ. pascua gregũ. Qͦd uł
iuxta littãm intelligñdũ ẽ: eoqd̃ de¬
serta sint omĩa. uł spiritalit̾. qd̾ ex¬
pulso isrłe.feri homines. & dĩnotici¬
am ñ habñtes. habitent in uidea. &
hoc fiat: donec effundat᷑ suꝑ nos sp̃e
de excelso. Qͤm saluator ascñdens ad
patr̃e.credñtib reꝓmisit dicens. Eece e

Expanded text:
uncam latronum. Gaudium, inquit, onagrorum, pascua gregum. Quod vel juxta litteram intelligendum est, eo quod deserta sint omnia; vel spiritualiter, quod expulso Israele, feri homines et Dei notitiam non habentes, habitent in Judaea. Et hoc fiat donec effundatur super nos spiritus de excelso, quem Salvator ascendens ad Patrem, credentibus repromisit, dicens: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
irritũ factũ est pactũ: cũ popło uideoꝵ.
ꝓiecit d̾s ciuitates eoꝵ ñ reputauit eos
int̾ hoĩes: ꝓꝑterea uos qͥ longe estis. au¬
dite q̃ fecĩm. ce. appropinqͣte ut agnosca¬
tis fortitudinẽ meã. Cont̾riti st̃ siue re¬
cesserunt. qͥ erant in syon peccatores
uel impii: & tremor possidebit ypochri

Expanded text:
t pactum cum populo Judaeorum, projecit Deus civitates eorum, non reputavit eos inter homines; propterea vos qui longe estis, audite quae fecerim, et appropinquate ut agnoscatis fortitudinem meam. Conterriti sunt, sive recesserunt qui erant in Sion peccatores vel impii et tremor pos
Abbreviated transcription (Latin):
cis. habitare consuerunt. & hoc fiat:
qr funiculus dñi. atq ꝑpendiculũ. idẽ
sũtñtia illiꝰ nͨ ualeat ĩmutari. Nobiles
lius. scribe uidelicor & pharisei: redigñt᷑
in nichili. In domib qͦndã ornatissimis:
spine & urticȩ or palurus orient᷑. Erit q
cubile draconũ. or pascua strutionũ: que
& psa signa st̃ extreme solitudinis. & oc¬

Expanded text:
cis habitare consueverunt: et hoc fiat, cis habitare consueverunt: et hoc fiat, quia funiculus Domini atque perpendiculum, id est, sententia illius non vallius, Scribae videlicet et Pharisaei, redigentur in nihili, et in domibus quondam ornatissimis spinae et urticae et paliurus orientur. Eritque cubile draconum, et pascua struthionum, quae et ipsa signa s
Abbreviated transcription (Latin):
dam regni potñtissumi predicari. Qd̃ iuix¬
ta litt̾̃am pleriq nr̃oꝵ. eciã in apocalyp¬
si ihoh̃is scͥptũ putant. Nos aut̾e ex eo
qd̾ dr. dies ultionis dñi. annꝰ retͥbutiõis
iudicii syon: hunc arbitram᷑ annũ. de qͦ
me: predicare captiuis remissionẽ. & ce
cis. ut uideant uocare annũ dñi accep¬
tabilem. & diẽ retributionis. iudicu syon:
solari om̃s lugñtes. & dare plangentib
syon głam. De qͣ supͣdictũ ẽ. Mllulieres o¬
pulente surgite: & dierũ.& anni recor¬
cdamini in dolore cũ spe. Ae post hoc pꝰ
gen̾alit atẽ orbis consũmationẽ reu̾ti
scͥpt᷑am ad hierłm. eui illo tempore lo¬
quebat᷑ & uastitatẽ eiꝰ pleno sermone
describit: qd̾ scilic ee postqͣm tempꝰ roma¬
ne obsidionis aduen̾it.pice . & sulphu¬
re: et fłamis ardñtib omĩa cõpleant᷑:
& fumꝰ illiꝰ maneat in ȩternũ. Flabiteĩ¬
q ibi onocrotalus. er ericiꝰ. or ibix. or
coruus. Quȩ animantia in desertis lo¬

Expanded text:
ni potentissimi praedicari, quod juxta litteram plerique nostrorum etiam in Apocalypsi Joannis scriptum putant. Nos autem ex eo quod dicitur, dies ultionis Domini annus retributionum judicii Sion hunc arbitramur annum, de quo meideant, vocare annum Domini acceptabilem, et diem retributionis Deo nostro: consolari omnes lugentes, et dare plangentibus Sion gloriam : et de quo supra dictum est: Mulieres opulentae surgite : et dierum anni recordamini in dolore cum spe, ac per hoc post generalem totius orbis consummationem reverti Scripturam ad Jerusalem, cui illo tempore loquebatur, et vastitatem ejus pleno sermone describi: quod scilicet postquam tempus Romanae obsidionis advenerit, pice et sulphure et flammis ardentibus omnia compleantur, et fumus illius maneat in aeternum, habitentque ibi onocrotalus et hericius, et ibis, et corvus, quae animantia in desertis lo
Abbreviated transcription (Latin):
libanũ tẽplũ. siue hierłm intelligi.
diente dacharia. aꝑi libane portas tu¬
as. c. hiez echiele aqͥla magna. mag¬
naꝵ alaꝵ. plena unguib q̃ ht̃ ductũ
intrandi in libanũ: & carmelũ pͥorẽ
significare popłm. de qͦ supͣdictũ est.
Werit desertũ in chermel. & ehermel
in saltũ reputabit᷑. & saron eandẽ ha¬
bere intelligñtiã. scͥptura dieñte. fact᷑
est saron sicut desertũ. Oĩs gͥ candor
cultꝰ dei.& circuncisionis scientia. &
loca uberrima atq cãpestria. q̃ appel¬
lant᷑ saron ꝓ qͥb syminachꝰ int̾preta¬
tus est.cãpos. dabunt᷑ qͦnda deserte. ec¬

Expanded text:
m intelligi, dicente Zacharia: Aperi, Libane, portas tuas ; et Ezechiel: Aquila magna magnarum alarum plena unguibus, quae habet ductum intrandi in Libanum et Carmelum : priorem significare populum, de quo supra dictum est: Et erit desertum in Carmel, et Carmel in saltum reputabitur ; et Saron eamdem habere intelligentiam, Scriptura dicente: Factus est Saron sicut desertum. Omnis igitur candor, cultus Dei, et circumcisionis scientia, et loca uberrima atque campestria, quae appellantur Saron, pro quibus Symmachus interpretatus est campos, dabuntur desert
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ fortitudine ꝓcegeret᷑. Panis ei dabit᷑: &
aque eiꝰ fideles. Q ͤ gn̾tiliũ fabrlȩ in ãbrosia
&e nectare intelligt̃: nos autẽ panẽ & aqͣs.
reg̾e xp̃m. insua claritate conspicior. Be
qͦ supͣ dr̃. Eece rex iustꝰ regnabit: & pͥnci¬
pes cũ iudicio p̃erunt. & ocłi eiꝰ uidebt̃ ter¬

Expanded text:
 fortitudine protegeretur. Panis ei dabitur, et aquae ejus fideles sunt: quae gentilium fabulae in ambrosia et nectare intelligunt. Nos autem panes et aquas regem Christum in sua claritate conspiciet, de quo supra dicitur: Ecce rex justus regnabit, et principes in judicio praeerunt. Et oc
Abbreviated transcription (Latin):
eas: & dedit moccisionẽ. Occisi eaꝵ ꝓ
icient᷑: or de cadau̾ib eaꝵ. ascñdet᷑
fetor. Tabesẽnt montes sanguine eoꝵ.
oe tabescor om̃is milicia cȩloꝵ. et re¬
plicabunt᷑. siue complicabunt᷑. sic̃ lib̾
cȩli. & omĩs milicia eoꝵ defluet. sicut
defluit foliũ de uinea. & de ficui. qm̃¬

Expanded text:
eas, et dedit in occisionem. Occisi earum projicientur: et de cadaveribus earum ascendet fetor: tabescent montes sanguine earum. Et tabescet omnis militia coelorum: replicabuntur sive complicabuntur sicut liber coeli: et omnis militia eorum defluet, sicut defluit folium de vinea et de ficu, q
Abbreviated transcription (Latin):
iqͥtas &r opp̃ssio: & iniꝰticia: udiciũ sanguinis
est. W licee gladio ñ occidat: uoluntate tam̃
int̾ficit. Ꝙ claudit ocłos suos: ne uideat ma¬
lum felix conseientia: que nec audit nec as¬
picit malũ. Q gͥ talis est: ipse habitabit in
excelsis. ħ est in regno celoꝵ : siue in excel¬
saspelunea petre fortissime in xp̃ohũ. Qͤ¬

Expanded text:
cium sanguinis est: et licet gladio non occidat, voluntate tamen interficit. Et claudit oculos suos ne videat malum. Felix conscientia, quae non audit, nec aspicit malum. Qui igitur talis est, ipse habitabit in excelsis, hoc est, in regno coelorum, sive in excelsa spelunca petrae fortissimae, in Ch
Abbreviated transcription (Latin):
sñsu: paruulos intelligñtia. Cũ autẽ oeu¬
li eredũtis regẽ in sua maiestate conspex¬
eruit. & cor enis meditatũ fuerit timorẽ:
deoꝵ: suie phylosophoꝵ. & oratoꝵ mun¬
di. qui applaude̾nt sibi in eruditione. &
eloqͥntia scłari. De. qͥb nẽ ait. Popłm alti
sermonis: ita ut ñ possis intelligere di

Expanded text:
ntelligentia. Cum autem oculi credentis regem in sua majestate conspexerint, et cor ejus meditatum fuerit timorem, daeorum, sive philosophorum et oratorum mundi, qui applaudunt sibi in eruditione et eloquentia saeculari, de quibus nunc ait: Populum alti sermonis: ita ut non p
Abbreviated transcription (Latin):
angłis eiꝰ: Qs gͥ potĩt habitare cũ deo
uel amñciare uentur.a supplicia : Onũs
qͥh uiꝰcemodi est: quase ꝓphicꝰ sermo dͣs¬
eribit. Q ambulat in plurib iusticus:
&r ñ semel s sẽꝑ iusticias diligit: nec u¬
auariciã: q̃ est mat̾ calũpnie:. Nisi enĩ

Expanded text:
is igitur poterit habitare cum Deo, vel annuntiare ventura supplicia? Omnis qui hujuscemodi est, qualem propheticus sermo describit, qui ambulat in pluribus justitiis, et non semel, sed semper justitias diligit, nec uavaritiam, quae est mater calumniae. Nisi enim
Abbreviated transcription (Latin):
mata. siue ut om̃s alii iuxta hebraicũ tran¬
stulerunt. Sum et lim. onocñtauri or pilo¬
si. & lanne: q̃ gnͣtiliũ fabule. & poetaꝵ fig¬
menta describunt. Criciũ qͦ ibi enutrire
catulos. & stationẽ habere fidissima. Illuc
congregari miluos rapacissimds. aues que
hebraice appellant᷑ daioht: siue ut lxx
transtuleru. coruos. de qͥb infra dicemꝰ.
Inter que ꝓphã loqͥt᷑ audientib Ohomines

Expanded text:
braicum transtulerunt, SIIM et IIM , onocentauri, et pilosi, et lamia, quae Gentilium fabulae, et poetarum figmenta describunt. Hericium quoque ibi enutrire catulos, et stationem habere fidissimam: illuc congregari milvos, rapacissimam avem, quae Hebraice appellatur DAJOTH , sive ut LXX transtulerunt cervos, de quibus infra dicemus. I
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem reciꝑe noluerunt. &r confusus
est libanꝰ & saron conũsus est in solitudi¬
neni. & basan carmelus q deussi sunt
ꝑꝑterea dñs uel de nimia patientia. uł
ab inferis surrecturũ ẽẽ se dixit . or ex¬
altandũ in gnͣtib. & subleuandũ uiẽee.
& ad ipsos iudeos apostrophã facit. Conci
tum. & partũ uorax flãma. ꝯsumat. E
erunt inqͥt popłi uideoꝵ. qͣsi de incñdi¬
o cinis: infelicitatis magnitudinẽ:. fauil¬
le reliqͥis demonstrantes.Spine enĩ eoꝵ
que peccatoꝵ młtitudine congregate
sunt: mendio uorabunt᷑. Qd̾ pleriq ad
extremã captiuitatẽ: &e subũsionẽ refe

Expanded text:
sermonem recipere noluerunt, confusus est Libanus, et Saron versus est in solitudinem, et Basan Carmelusque concussi sunt. Propterea Dominus vel de nimia patientia, vel ab inferis resurrecturum esse se dicit, et exaltandum in gentibus, et sublevandum in cruce. Et ad ipsos Judaeos apostropham facit, Conciptum et partum vorax flamma consumat. Et erunt, inquit, populi Judaeorum quas de incendio cinis, infelicitatis magnitudinem favillae reliquiis demonstrantes. Spinae enim eorum quae peccatorum multitudine congregatae sunt, incendio vorabuntur, quod plerique ad extremam capti
Abbreviated transcription (Latin):
gñtes ex popłi terrȩ & plenitudo eiꝰ
orbis or cuncta genimina illiꝰ. tã quȩ
habitant᷑ loca qͣmq inhabitabilia. st̃
nimietate frigoris & caloris ubñt᷑
m̃tis cognosc̃e Indignatio emi dñi. neqͣqͣm

Expanded text:
gentes et populi terrae et plenitudo ejus, orbis et cuncta genimina ejus, tam quae habitantur loca, quam quae inhabitabilia sunt nimietate frigoris et caloris, jubentur more cognoscere. Indignatio enim
Abbreviated transcription (Latin):
illudet uobis. sc̃s d̾s qui habitat in ex¬
celso. Repleta est syon. iudicio &e. iusti¬
cia. In lege tradñtur: in thesaurissa¬
lus nr̃auenit. Sapientia ce discipli¬
na. ce pietas a dño. istist̃ thesauri iꝰ¬

Expanded text:
illudent vobis: sanctus Deus qui habitat in excelsis. Repleta est Sion judicio et justitia, in lege tradentur, in thesauris salus nostra: venit sapientia, et disciplina. et pietas a Domino, isti sunt thesauri ju
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ rex regnabit iuste: non accipiens
ꝑsonã in iudicio. & pͥrincipes illiꝰ eũ
ueritate p̃erunt: causas non homine̾
considerantes. & qͥcunq sub eius ũ¬
braculo fuerit: sic tutus erit intri¬
bulationib & angustus. & in mundi
istiꝰ tẽpestate. qͦm qͥuentũ & turbinẽ
fugiens. se tuto abscondit loco. & qͥ
purissimos fontes inuenit. in deser¬
to. & qͥ in uehementi estu solis. ardo¬
re. cuncta torrente. sub ꝓminenti saxo
reqͥeuerit. Ubinos diximꝰ. sic̃ riui aqͣ¬

Expanded text:
nim rex regnabit juste: non accipiens personam in judicio, et principes illius cum veritate praeerunt, causas, non homines considerantes. Et quicumque sub ejus umbraculo fuerit, sic tutus erit in tribulationibus et angustiis, et in mundi istius tempestate, quomodo qui ventum et turbinem fugiens, se tuto abscondit loco; et qui purissimos fontes invenit in deserto; et qui in vehementi aestu solis ardore cuncta torrente, sub prominenti saxo requieverit. Ubi nos diximus: sicut rivi aqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtẽpiieris.Ixx. Ue eis. qͥ uos miseros
faciunt. uos enĩ nemo faciet miseros &e
qͥrepbant uos: uos non reꝑbant. Capient᷑
repbantes. & tradñt᷑: &e qͣsi tinea in ueᷤᷤ¬
suꝑ om̃em aqͣm: ubibos & asinꝰ caleant.
ilẽ ad ꝑsequutores eoꝵ maledictionẽ diri¬
git. ĩmo adu̾sus pͥncipẽ eoꝵ. qͥ corda pos

Expanded text:
eris. LXX: Vae qui vos miseros faciunt: vos enim nemo facit miseros. Et qui reprobant vos, vos non reprobant: capientur reprobantes, et tradentur, et quasi tinea in vessuper omnem aquam, ubi bos et asinus calcant: nunc ad persecutores eorum maledictionem dirigit
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & rursũ. Bonec accipiatis de excelso
uirtutẽ. Qͦoq supͣ dixerat. Adhuc modi¬
cum. & erit libanus in ehermel. &. cher¬
mel in saltũ reputabit᷑. & audient in di¬
e illa surdi u̾ba libri. & de tenebris. &

Expanded text:
tis . Et rursum: Donec accipiatis de excelso virtutem . Quodque supra dixerat: Adhuc modicum, et erit Libanus in Charmel, et Charmel in saltum reputabitur: et audient in die illa surdi verba libri, et de tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntomagis alias ciuitates que plene st̃
gaudio. & q̃ illud eugłicũ consequuiͣ.
ur̃a deserta. Abdita tẽpli.& secreta
mysti̾a palpabiles tenebre posseder̃t.
&e facta st̃ neqͣqͣm cellaria uasoꝵ dnĩ.
s spelunce usq in sempit᷑nũ. Audie¬
rant enĩ. adño saluatore. Nomꝰ patͥs

Expanded text:
quanto magis alias civitates quae plenae sunt gaudio, et quae illud evangelicum consequentur; vestra deserta . Adyta Templi, et secreta mysteria, palpabiles tenebrae possederunt, et facta sunt nequaquam cellaria vasorum Domini, sed speluncae usque in sempiternum. Audiera
Abbreviated transcription (Latin):
per mȩ ꝓpt̃ qd̃ unxit me. eugłiz are
pauꝑib misit me̾ p̃dicare captiuis
remissionẽ. & cecis uisum. uocare: an¬
nũ dm̃ acceptabile. S ipsa recordati
ut plangant se dñm de negasse. &
spẽ habeant salutis. si egerint peni¬
tñtiã. Dic̃ enĩ uindemiã consũma¬
tam: ce post ultimã uastitatem. qͦ
sub uespasiano. & tito. adrianoꝙ
accidit. neqͣquã aliã captiuitatẽ ẽẽ
uentãm. nec remansuros botros. in
popłis. qͥ deinceps colligendi sint.
Unde ꝓuocant᷑ ad planctũ: & iubñ¬
tur nudare pectora. & accing̾e lũ¬
bos suos eoqd̃ regio qͦndã desiderabi¬
lis. &. uinea fertilis de qͣ scͥptũ est.
ego plantaui te uineã fructiferã.¬

Expanded text:
e pauperibus misit me: praedicare captivis remissionem, et caecis visum: vocare annum Domini acceptabilem , et ipsa recordatiout plangant se Dominum denegasse, et spem habeant salutis, si egerint poenitentiam. Dicit enim vindemiam consummatam, et post ultimam vastitatem, quae sub Vespasiano et Tito Adrianoque accidit, nequaquam aliam captivitatem esse venturam, nec remansuros botros in populis, qui deinceps colligendi sunt. Unde provocantur ad planctum, et jubentur nudare pectora, et accingere lumbos suos, eo quod regio quondam desiderabilis, et vinea fertilis, de qua scriptum est: Ego plantavi te vineam fructifera
Abbreviated transcription (Latin):
in excessis habitabit. Iumm̃ta saxoꝵ sub¬
lumitas eiꝰ: panis ei datꝰ est: aq̃ eius fi¬
deles st̃. Regẽ in decore suo uideb̃t o¬
culi eius. cernent terrã delonge: eor
tuũ meditabit᷑ timorẽ. Ubi est litt̾atꝰ
ubi legis u̾ba ponderans. ubi doctor par¬
uuloꝵ : Populũ imprudñtẽ non uide¬
bis: popłm alti sermonis: itaut non
possis intelligere. disertitudinẽ lingue
eius: in qͦ nulla est sapientia. Lxx qu¬
diant qͥ longe st̃ q̃ fecĩm: scient qui ap¬
ꝓpiant fortitudinẽ meã. Recesserunt
qui erant in syon inqͥ. app̃hendet tre¬
Qͥs ambłat in iusticia. & loqͥt᷑ uiã rectã:¬
suas ut ñ audiat iudiciũ sanguinis:
ee c laudit ocłos ne uideat iniqͥtatẽ: is¬
te habitabit in excelsa spelunca: petre
foratissime. Panis ei dabit᷑: & aq̃ eiꝰ fide¬
lis. Regẽ cũ gła uidebunt oculi ur̃i. ui¬
debunt terrã delonge. anuna ur̃a medi¬
tabit᷑ timorem. Ubist̃ gr̾imatici. ubi cori¬

Expanded text:
ta saxorum sublimitas eius: panis ei datus est aque ejus fideles sunt. Regem in decore suo videbunt, oculi eius cernent terram de longe: cor tuum meditabitur timore. Ubi est literatus ubi legis ubi verba ponderans: ubi doctor parvulorum. Populum imprudentem non videbis, populum altis sermonibus: ita ut non possis intelligere disertitudinem linguae ejus, in quo nulla est sapientia. LXX: Audient qui longe sunt quae fecerunt: scient qui appropinquant fortitudinem meam. Recesserunt qui erant in Sion iniqui, apprehendet trequi ambulat in justitia, et loquitur rectas, ut non audiat iudicium sanguinis, eludit oculos, ut non uideat iniquitatem: te habitabit in excelsa spelunca petrae fortissimae. Panis ei dabitur, et aqua ejus fidelis: regem cum gloria videbunt oculi vestri, videbunt terram de longe anima vestra meditabitur timorem. Ubi sunt grammatici? ubi con
Abbreviated transcription (Latin):
cas. usq in sempiternũ transtulerunt
ce erunt uille. spelunce usq in et̾nũ.
Qd̃ in hebrico dr̃. ofel .&. been. qͣs he¬
brei duas turres. in hierłm fuisse ar¬
bitͣnt᷑. excelsas atq firmissimas. q̃his
appellabant᷑ nominib. Qͥrũ pͥor. in¬
terp̃tat᷑ tenebre siue nubilũ: qd̾ us¬
q ad nubes erigeret caput. Altã ꝓba¬
mentũ ⁊ firmitas siue ut syminachꝰ
uertit inqͥsitio: eoqd̃ in contẽplando
culmine: eius ocłi fallerent᷑. In fine
qͦ capitłi: ita interp̃tati sunt. beati
qui seminant suꝑ omẽm aqͣm: ubi
bos ce asinꝰ calcat. Post uocationẽ gñ¬
fuerint credñtib in iudicio dirigi¬
tur sermo ꝓph̾icus ad mulieres opu¬
lentas. qͣs uel urbes iudee. uł synago¬
gas illiꝰ tm̃ꝑis. uł ut pleriq arbitran¬
tur. matronas diuitũ. qͦnda popłi ui¬
deoꝵ debemꝰ acciꝑe. Qͥb quasi iacen¬
tib dr. post ruiã surgite: ce nicħo¬

Expanded text:
transtulerunt, et erunt villae tuae speluncae usque in aeternum: quod in Hebraico dicitur OPHEL et BEEN , quas Hebraei duas turres in Jerusalem fuisse arbitrantur, excelsas atque firmissimas, quae his appellantur nominibus. Quarum prior interpretatur tenebrae, sive nubilum, quod usque ad nubes erigeret caput. Altera, probamentum et firmitas, sive, ut Symmachus vertit, inquisitio: eo quod in contemplando culmine ejus oculi fallerentur. In fine quoque capituli ita interpretati sunt: Beati qui seminant super omnem aquam, ubi bos et asinus calcant. Post vocationem genaefuerint credentibus cum judicio, dirigetur sermo propheticus ad mulieres opulentas, quas vel urbes Judaeae, vel synagogas illius temporis, vel ut plerique arbitrantur, matronas divitum quondam populi Judaeorum debemus accipere, quibus quasi jacentibus dicitur post ruinam: Surgite;
Abbreviated transcription (Latin):
ta est eni iundemia: collectio ultra ñ
uenice. Obstupescite opulente. contͣba¬
mini confiq̾ntes: exuite uos .&. confũ¬
dimini. Pro qͦ syminachꝰ interp̃tatꝰ est
induamini. Seqͣr. Accingite lũbos ueᷤ¬
Tros suꝑ ubã: plangite suꝑ regione desi¬
derabili. suꝑ uinea fertili. Suꝑhumũ po¬
puli mei. spine & uepres aseñdent: quas

Expanded text:
: collectio ultra non veniet. Obstupescite opulentae, conturbamini confidentes: exuite vos, et confundimini. Pro quo Symmachus interpretatus est, nudamini: sequitur. Accingite lumbos vestros, super ubera plangite, super regione desiderabili, super vinea fertili: super humum populi
Abbreviated transcription (Latin):
tit. ueniat ad me ce bibat. qͥ credit
in me sicut dicit seriptura: flumi¬
na de uentre eiꝰ. fluent aquȩ uiue.
Tẽ nequaqͣm habebunt fiduciã in ma¬
gistris: S p̃bebunt aures. ad audien¬
dum dñm . & tã corde qͣm lingua pa¬
cem dñi fatebunt᷑. deserentes stultos
pͥncipes. & ministros eoꝵ qͥcredñti¬
bus in hiesũ. ĩꝑabant silentiũ. Que
sequiit᷑ eundẽ ꝓpe sensũ. qͣm &e hebraicũ
sitientes. & uacuas abire faciunt. ut e¬
ciã si qͥd nat᷑alit̃ boni habebant. magi¬
troꝵ amittant uicio. quoꝵ. om̃e consi¬
liũ est ut ꝑdant humiles unqͥs sermoni

Expanded text:
bibat. Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Tunc nequaquam habebunt fiduciam in magistris; sed praebebunt aures suas ad audiendum Dominum; et tam corde quam lingua pacem Domini fatebuntur, deserentes stultos principes et ministros eorum, qui credentibus in Jesum, imperabant silentium. Quae sequuntur, eumdem prope sensitientes, et vacuas abire faciunt; ut etiam si quid naturaliter boni habeant, magistrorum amittant vitio, quorum omne consilium est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mis: dux meuis &e. notꝰ nĩs. Hec uxta he¬
braycũ. A qͦ.lxx. ñ solũ u̾bis: s ce
sñsib in plerisq discordant. Cũ e¬
nim rex iustus regnau̾it. & pͥncpes
illiꝰ imꝑau̾nt cũ iudicio. erit homo
abscondens sermones suos. Homo qͥp
pe ꝑ nat᷑am ds est: &e abscondet ser¬
mones suos. loq̃ns eis in parabolis. Ab¬
scondet autẽ quasi ab aqua curren¬
te. a popłõ scilicoe iudeoꝵ. qͥ instar aq̃
ꝓ magistroꝵ uoluntate. huc illuc q fer¬
tur ce trahit᷑. Qͥ homo abscondñs apd̃
incredulos sermones suos: apparebit
in syon. ħ est in eccła. qͣsi fluuiꝰ inclitꝰ.
& decurrens in terra sitienti. Apꝑa¬
rebit enĩ gñtiliũ ꝑopło qui priꝰ ueri¬
tatis patiebat᷑ sitim. & rigabit ar¬
ua scientia fluuiꝰ dei de qͦ Seriptũ ẽ.¬

Expanded text:
dux meus et notus meus . Haec juxta Hebraicum, a quo LXX non solum verbis, sed et sensibus in plerisque discordant. Cum enim rex justus regnaverit, et principes illius imperaverint cum judicio, erit homo abscondens sermones suos, homo qui per naturam Deus est, et abscondet sermones suos, loquens eis in parabolis . Abscondet autem quasi ab aqua currente, a populo scilicet Judaeorum, qui instar aquae pro magistrorum voluntate huc illucque fertur et trahitur. Qui homo abscondens apud incredulos sermones suos, apparebit in Sion, hoc est, in Ecclesia quasi fluvius inclytus, et decurrens in terra sitienti. Apparebit enim gentilium populo, qui prius veritatis patiebatur sitim; et rigabit arva sitientia fluvi
Abbreviated transcription (Latin):
te. & loqͣt᷑ inqͥt ad dnm̃ fraudulent̃.
Magist̾ scimꝰ. quia ex deo es: & qd̾ ad
te non ꝑtinet de hominib. licos sñ¬
sum dari cesari. an non Qͥ faciuss¬
animas uacuas. esurientis popłi. &
potũ auferunt sitientib turbis:
nec ipsi intrantes. nec alios intͣre pa¬
cientes. fraudulenti enĩ doctoris ce
simplices in sermone m̃dacii. dicñs
cũ diues eẽt. ꝓ nobis pauꝑ effect᷑
est. Uere enim iudicium eis xp̃e ÷
ce iusticiã loq̃bat᷑ dicñs. Si non fa¬
cio oꝑa patͥs mei: nolite crederemͥ.
Si autẽ facio: & sim ñ uultis credẽ
oꝑib cͣredite. Iste pauꝑ qͥ loqͥt᷑ iudiciũ
princeps &e dñs: ea q̃ principi digna st̃.
cogitabit dicns. Non ueni nisi ad oues
ꝑditas: domꝰ isrł. & sollicitus erit ꝓ in¬
fidelib: saluare cupiens ñ credñtes. &

Expanded text:
itae . Et loquatur, inquit, ad Dominum fraudulenter: Magister, scimus quia ex Deo es, et quod ad te non pertinet de hominibus, licet censum dari Caesari, an non . Qui vacuefaciunt animas esurientis populi, et potum auferunt sitientibus turbis, nec ipsi intrantes, nec alios intrare patientes. Fraudulenti enim doctoris et simplices in sermone mendacii, dicens cum dives esset, pro nobis pauper factus est . Vere enim judicium eis Christus, et justitiam loquebatur, dicens: Si non facio opera Patris mei, nolite credere mihi: si autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite . Iste pauper qui loquitur judicium, princeps et Dominus, ea quae principe digna sunt cogitabit, dicens: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel . Et sollicitus erit pro infidelibus salvare cupiens non cr
Abbreviated transcription (Latin):
gue balbutientiũ. cito diseñt loqͥ pacẽ
neqͣquã dicũt stulto ut pͥnceps sit
nec ultra dieñt ministri tui tace. fa¬
tuus enĩ fatua loq̃t᷑: & cor eiꝰ uariam
telliget. ad ꝑficiendã iniqͥtatẽ. &e loq̃n¬
dum ad dnm̃ errorẽ. ut disꝑgat aĩas
esurientes. & animas sitientes uacu¬
as faciat. Consiliũ enĩ pessimoꝵ. in¬
qua cogitabit. interficere humiles s̾¬
monib iniqͥs. & dissipare u̾ba humi¬
liũ in iudicio. Pn autẽ sapientiã co¬

Expanded text:
guae balbutientium cito discent loqui pacem: et guae balbutientium cito discent loqui pacem: et nequaquam dicent stulto ut princeps sit, nec ultra dicent ministri tui, tace. Fatuus enim fatua loquetur, et cor ejus vana intelliget ad perficiendam iniquitatem, et loquendum ad Dominum errorem, ut dispergat animas esurientes, et animas sitientes vacuas faciat. Consilium enim pessimorum iniqua cogitabit: interficere humiles sermonibus iniquis, et dissipare verba humilium in judicio. Pii autem sapientiam co
Abbreviated transcription (Latin):
cor stultoꝵ intelliget sapͤientiã: & lui¬
gua balboꝵ uelocit̾ loq̃t᷑ &e plane: Non
uocabit᷑ ult᷑ is qͥ insipiens est princeps:
neq fraudulentꝰ appellabit᷑ magnus.
Fatuus enĩ fatua loquet᷑: & eor. eiꝰ facioe.
iniꝗͥtatẽ. ut ꝑficiat simulationẽ. &e loqͣt᷑
ad dũm fraudulent̾. & uacuefaciat ani¬
mam esurientis. & potũ sitienti aufert.
Fraudulenti uasa. pessima sunt. Ipse enĩ
cogitationes concinnabit. ad ꝑdñdos mi¬
tes in sermone. m̃datui. cũ loqͣret᷑ pauꝑ
iudiciũ. Princeps uͦ ea q̃ digna sunt : p̾r̃i¬
cipi cogita bit. &e ipse suꝑ duces stabit
xx. Ecce enĩ rex iustꝰ regnabit. &
pͥncipes cũ iudicio p̾erunt. & erit ho
occultans sermones suos: & abscondet᷑
quasi ab aqͣ que fert᷑ &e apparebit in sy¬
on. sicut fluuiꝰ currens inclitꝰ in t̾ra si¬
tienti.&. neqͣquã erunt confidñtes in ho¬
minib s aures suas dab̃t ad audiendũ.
oe cor. infirmoꝵ attñdet. auditui. &e lin¬

Expanded text:
 intelliget scientiam, et lingua balborum velociter loquetur et plane. Non vocabitur ultra is qui insipiens est, princeps: neque fraudulentus appellabitur magnus. Fatuus enim fatua loquetur, et cor ejus faciet iniquitatem, ut perficiat simulationem, et loquatur ad Dominum fraudulenter, et vacuefaciat animam esurientis, et potum sitienti auferat. Fraudulenti vasa pessima sunt: ipse enim cogitationes concinnavit ad perdendos mites in sermone mendacii: cum loqueretur pauper judiciuet ipse super duces stabit. LXX: Ecce enim rex justus regnabit, et principes cum judicio praeerunt. Et erit homo occultans sermones suos, et abscondetur quasi ab aqua quae fertur: et apparebit in Sion, sicut fluvius currens, inclytus in terra sitienti, et nequaquam erunt confidentes in hominibus: sed aures suas ad audiendum dabunt, et cor infirmorum attendet auditui: et lin
Abbreviated transcription (Latin):
nus in popłis. scribe uidelicor & phari¬
sei qͥb dñs loq̃bat᷑. Stulti. & ceci. qͥd ma¬
ius est. aurũ. an templũ. qd̾ sc̃ĩficat au¬
rum: fatuus eñĩ fatua loq̃t᷑. Pro qͦ in
hebraico scriptũ est slabal. sabala id ab¬
ber. Noc diximꝰ. ut uerba abygail expo¬
namꝰ dicñtȩs de nabal carmelio. Sedm̃
nom̃ suum insipiens est. Uere enĩ fa¬
tuus. fatua loq̃tur: & cor. eius ꝑficit
iniqͥtatẽ: qͥ ibi timuit. ubi ñ erat ti¬
mor. & abutebat᷑ stulticia. ꝑ sapien¬
tia dicns. Hic si eẽt ex deo: non solue̾t

Expanded text:
elicet et Pharisaei, quibus Dominus loquebatur: Stulti et caeci, quid majus est, aurum an templum quod sanctificat aurum . Fatuus enim fatua loquetur, pro quo in Hebraico scriptum est: NABAL NABALA IDABBER . Hoc dicimus, ut verba Abigail exponamus, dicentis de Nabal Carmelio: Secundum nomen suum insipiens est . Vere enim fatuus fatua loquetur, et cor ejus perficiet iniquitatem, qui ibi timuit ubi non erat timor, et abutebatur stultitia pro sapientia, dicens: Hic si ex Deo esset, non solveret
Abbreviated transcription (Latin):
te. pascent᷑ in loco pinguissimo &e sp̃a¬
cioso qͥ ñ affert spinas. & tribulos. s
quasi cerra isrł. lacte & melle decurrit
& plenã paseñtib cribuit lib̾tatẽ. Tau¬
ri autẽ & boues. qͥ oꝑant᷑ terrã posst̃

Expanded text:
te , pascentur in loco pinguissimo et spatioso, qui non affert spinas et tribulos, sed quasi terra Israel lacte et melle decurrit, et plenam pascentibus tribuit libertatem. Tauri autem et boves qui operantur terram,
Abbreviated transcription (Latin):
in lxx legit᷑. petra cireundabunt᷑ qͣsi ual¬
lo. &e iuncent᷑. qͥ aut̃ fugĩt caꝑiet᷑. scire
non ualeo. nͥforte ħ possumꝰ dice. qd̃ iu¬
uenes regis assyru. qͥ uineñdi st̃ atq ca¬
piendi. ita cut̾dñt᷑ petra. ħẽ. fortitudi¬
ne dñi. qͦmͦ uallo circundat᷑ ciuitas. Por¬
ce domesticos in hierłm: sic int̾p̃tari pos¬
sumꝰ. ut dicamꝰ p̃sñtis loci sñ sui conueni

Expanded text:
quasi vallo, et vincentur: qui autem fugerit, capietur: scire non valeo. Nisi forte hoc possumus dicere, quod juvenes regis Assyrii qui vincendi sunt atque capiendi, ita circumdentur petra, hoc est, fortitudine Domini, quomodo vallo circumdatur civitas. Poret domesticos in Jerusalem, sic interpretari possumus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Unde uixta .lxx. r. Ue eis qͥ uos miseros
faciunt. Uos enĩ nemo facit miseros. e
est sñsus. Quantũ in illis est: qͣndo ꝑseq̾nt᷑
uos. & uarus affligunt cruciatib. inter¬
fectos. atq cruciatos. miseros arbitrant᷑.
S nullꝰ uospotest facẽ miseros. Non enĩ
habñt in anima potestatẽ. s in corꝑe.
uos. Iuxta illd̃ qd̃ saluator discipłis loqͥt᷑

Expanded text:
e juxta LXX dicitur: Vae eis qui vos miseros faciunt: vos enim nemo facit miseros. Et est sensus: quantum in illis est, quando persequuntur vos, et variis affligunt cruciatibus, interfectos atque cruciatos miseros arbitrantur. Sed nullus vos potest facere miseros, non enim habent in anima potestatem, sed in corpore. misit, juxta illud quod Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
reputabit᷑. & humiliabit᷑ ciuitas hie¬
rusalem: & iuxta aliã scripturã de t̾¬
ra loq̃t᷑. Qͤ cũ ita se habeant. & didice¬
rimꝰ uaticinio ꝓpħali. qͣnta bona eccła
possessura sit. &e qͣnta mala passura sit
hiersm: beati estis & apłi. cetĩꝙ doc¬
tores. qͥ semninatis suꝑ om̃s aqͣs scͥpt᷑e sc̃e in¬

Expanded text:
 humiliabitur civitas Jerusalem, et juxta aliam Scripturam, de terra loquetur. Quae cum ita se habeant, et didicerimus vaticinio prophetali, quanta bona Ecclesia possessura sit, et quanta mala passura sit Jerusalem: beati estis, Apostoli, caeterique Doctores, qui seminatis super omnes aquas Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
cutẽ. sed se p̃cessores seqͥ: tẽ hi qͥ pͥus
decipiebant. neqͣqͣm ultra ad eõs ua¬
lebuis accedere: postqͣm se senseruit
intellectos. Porro iuxta hebraicũ. &.
facilis ce uera explanatio est. Cũ enim
dñs credñtib dedit panẽ artũ. & aqͣm
breuẽ: neqͣqͣm ultra faciet auolare
ab eis illum qͥ docet hominẽ scienti¬
am: sed semꝑ uidebunt ocłi eiꝰ. p̃cepto¬
rem suũ. & aures illius u̾bũ post ter¬
gum monentis. exaudient: atq dieñ¬
tis. Hec uia recta est: ambulate ine
ã. neq ad dexterã. neq ad suus trã. Se¬
cundũ qd̃ alibilegit᷑. Nec ad dextãm
nec ad sinistrã declinabimꝰ: uia regia
minabis la̾minas. sculptiliũ argñtitu¬
i. & uestimentũ conflatilis auritui. oe
disꝑges ea sicut immundiciã menstru¬
ate: egredere & dices ei. Lxx. Et
cõtaminabis ydola argentata. &e de¬
aurata. Cõminues ea ce disꝑges: sic̃
aqͣm menstruate. ee sicut stercus

Expanded text:
cutere, sed se praecessores sequi. Tunc hi qui prius cutere, sed se praecessores sequi. Tunc hi qui prius decipiebant, nequaquam ultra ad eos valebunt accedere postquam se senserint intellectos. Porro juxta Hebraicum et facilis et vera explanatio est. Cum enim Dominus credentibus dederit panem arctum, et aquam brevem, nequaquam ultra faciet avolare ab eis illum qui docet hominem scientiam; sed semper videbunt oculi ejus praeceptorem suum, et aures illius verbum post tergum monentis exaudient, atque dicentis: Haec via recta est, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram, secundum illud quod alibi legitur: Nec ad dextram, nec ad minabis laminas sculptilium argenti tui, et vestimentum conflatilis auri tui, et disperges ea sicut immunditiam menstruatae: egredere, dices ei. LXX: Et contaminabis idola deargentata, et deaurata: comminues ea et disperges sicut aquam menstruatae, et sicut stercus
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudobrachu illiꝰ cunctis patebit:
qñ retͥbutionis tẽpus aduenĩt. flãmȩ
& turbinis grandinisq: magnitudi¬
ne &e pondere lapidũ deferetur. Suꝑ
quo hiezechiel in ꝓpħia. ut diximꝰ gog.
&x magog: pleno sermone describit.
Aduocis eius ĩꝑiũ pauebit assur. uir¬
ga ꝑcussus. omĩs imꝑiꝰ. om̃s imita¬
tor gentis inimice:. Non qͦ in die iu¬
dicii. solus sit feriendus assyrius: s
quo ꝑ assyriũ. diabolũ intelligamꝰ: De¬
niq seqͥt᷑. & erit tͣnsitꝰ uirge funda
tꝰ. quã reqͥescere faciee dñs suꝑ eum.
& est sensus. Neqͣqͣm eũ uirga ꝑcu¬
tiet: & eã rursus leuabit: ac more
cedentiũ. finẽ facice u̾b̾andi: s qͣsi
fundatã. & alta radice defixã. in pe¬
nis eã faciet ꝑmanere. Qd̃ suta intł¬
ligit᷑. ubi erit penitñtia diaboli. p̃¬
sertĩ cũ dicat᷑ peccatorib ite in ig
nem eternũ. quẽ p̃parauit d̾s di¬
abolo & angłis eiꝰ. In tympanis. &.

Expanded text:
fortitudo brachii illius cunctis patebit, fortitudo brachii illius cunctis patebit, quando retributionis tempus advenerit, flammae et turbinis, grandinisque magnitudine, et pondere lapidum deseretur. Super quo Ezechiel in prophetia, ut diximus, Gog et Magog, pleno sermone scribit . Ad vocis ejus imperium pavebit Assur virga percussus. Omnis impius, omnis imitator gentis inimicae: non quo in die judicii solus sit feriendus Assyrius, sed quo per Assyrium diabolum intelligamus. Denique sequitur: Et erit transitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum . Et est sensus: Nequaquam eum virga percutiet, et eam rursus levabit, ac more caedentium finem faciet verberandi; sed quasi fundatam et alta radice defixam in poenis ejus faciet permanere. Quod si ita intelligitur, ubi erit poenitentia diaboli: praesertim ernum quem praeparavit Deus diabolo et angelis ejus . In tympanis et
Abbreviated transcription (Latin):
bus preter lxx. interp̃tib. yne. pab¬
a in. ponit᷑. Ex quo manifestũ est. pas¬
cha. hoc ẽ phase dñi. ñ passionẽ signi¬
ficare. sed tͣusitũ. Qd̾ autẽ dñs simili¬
tudinẽ auiũ ꝑtector fuerit suꝑhieru

Expanded text:
bus, praeter LXX, interpretibus ὑπερβbus, praeter LXX, interpretibus ὑπερβαίνων ponitur. Ex quo manifestum est, Pascha, hoc est, Phase Domini, non passionem significare, sed transitum. Quod autem Dominus in similitudinem avium protect
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħat᷑. qd̾ a nabugo douosor rege
babylonio. tã isrł. quã egyptu. tã
ꝓfugi qͣm auxiliatores. parit̾ tru¬
cident᷑. De quo hieremias. pleniꝰ¬
sime loqͥt᷑. Ue gͦ his qͥ descendt̃ in
egyptũ. & chaldeoꝵ metu dñi p̃¬
cepta contẽpnuñ: sꝑantes in ydo
latrys. qͥ dei cultũ habere se iac¬
tant.& in equoꝵ auxilio conficdũ.¬
tes. nesciunt scptũ. fallax equus ad sa¬
lutem. habent q fiduc iã suꝑ qͣdrigis
er currib er eqͥtib. nec recordant᷑ illiꝰ
cantici. equũ &e ascñsorẽ deiecit in ma¬
iniã pollicebat᷑ auxiliũ. & dnm̃ non re¬
qͥsierunt. ñ qͦñ reqͥsierint. sed qͦ reqͥsiti
uerba contẽpserint. Unde &e de malis
sacerdotib dr̃. Qͥ deuorant plebẽ mãin.
or dnm̃ ñ inuocauerunt. Ipse autẽ sa¬

Expanded text:
t quod a Nabuchodonosor rege Babylonio, tam Israel quam Aegyptii, tam perfugae quam auxiliatores pariter trucidentur. De quo Jeremias plenissime loquitur . Vae ergo his qui descendunt in Aegyptum, et Chaldaeorum metu, Domini praecepta contemnunt, sperantei cultum habere se jactant; et in equorum auxilio confidentes, nesciunt scriptum: Fallax equus in salutem ; habentque fiduciam super quadrigis et curribus et equitibus; nec recordantur illius Cantici: Equum et ascensorem dejecit in mamiam pollicebatur auxilium. Et Dominum non requisierunt; non quo non requisierint; sed quo requisiti verba contempserint. Unde et de malis sacerdotibus dicitur: Qui devorant plebem meam, Dominum non invocaverunt . Ipse autem sa
Abbreviated transcription (Latin):
bit: sic interp̃tari possumꝰ ut dica
tur tui. Ad uocẽ elamoris tui: sta¬
tin ut audierit: respondebit tibi.
Cũ reu̾sus fueris in syon. & habita¬
u̾s in hierłm. neqͣqͣm plorabis. ut
antea plorau̾as. sed fletꝰ tuus u̾¬
cetur in gaudiũ. Beati enĩ flentes:

Expanded text:
bit , sic interpretari possumus, ut dicamtur tui: ad vocem clamoris tui, statim ut audierit, respondebit tibi. Cum reversus fueris in Sion, et habitaveris in Jerusalem, nequaquam plorabis, ut ante ploraveras, sed fletus tuus vertetur in gau
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ eius. quasi aqͣ in ualle. trahens ue¬
niet usq ad collũ: ut supplicia suꝑ pec¬
catores. faciat redundare. Qͥ. diuidit᷑
bet gentes. qͣs uanꝰ erior seduxerat: ce
se iutelligant supplantatas. Unde ad
bant᷑ errore: ñ eos sẽꝑ ħ ẽẽ facturos.
Precipueq locũ istum. & totã con¬
tinentiã capitłi. adu̾sus hereticos.

Expanded text:
que ejus quasi aqua in valle, trahens veniet usque ad collum, ut supplicia super peccatores faciat redundare. Qui dividetur bet gentes, quas vanus error seduxerat, et se intelligant supplantatas. Unde ad bantur errore, non eos semper hoc esse facturos. Praecipueque locum istum et totam continentiam capi
Abbreviated transcription (Latin):
cu tẽpꝰ adrienĩt. neqͣqͣm ingrediant᷑
nec sub religionis nomine diuitiasꝰ
gregent: abutant᷑ ꝙ luxuria. qͣsi
dñica festa cȩlebrantes. Iudeide gog
& magog gentib qͣs putant ab aqͥlone
uenturas. idẽ de. sythie partib hec
intelligunt. suꝑ qͥb ihe⁊ eehiel pseniꝰ
loqt᷑. Et auditã faciet dñs głamuo¬

Expanded text:
it, nequaquam ingrediantur ne sub religionis nomine divitias congregent, abutanturque luxuria, quasi Domini festa celebrantes. Judaei de Gog et Magog gentibus, quas putant ab Aquilone venturas, id est, de Scythiae partibus, haec intelligunt, super quibus Ezechiel plenius loquitur . Et auditam faciet Dominus g
Abbreviated transcription (Latin):
pharione. subiñso. Cautemꝰ dño. gło¬
se enĩ honorificatꝰ est .M. cordis
tanta leticia: ut imiteminieos
q ad tẽplũ pͥmitiua portantes. ce¬
in dei torcularia deferentes nuna.
monstrantes. Hec iuxta hebrrueũ.
breui sermone ꝑstrinxi. In utraq
autẽ edicione notandũ ẽ: qd ñ dñs¬

Expanded text:
Pharaone submerso: Cantemus Domino, gloPharaone submerso: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est : et cordis tanta laetitia, ut imitemini eos qui ad templum primitiva portantes, ein Dei torcularia deferentes munera, demonstrantes. Haec juxta Hebraicum brevi sermone perstrinxi. In utraque autem editione annotandum est, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatẽ popłi relaxauit in terra
uidea expleta contendant. Qͥa gͥboni
& obedientib p̃mia repnussa sunt: ñe
e contrario malis .&. contẽptorib suꝑ¬
plicia u̾ciant᷑. qd̾ dñs ĩpleat cogitatio¬
uem suã.&. ad puniendos longo post
temꝑe. ueniat peccatores .&x. incune¬
tos sententiã proferat. spũq oris sui
int̃ficiat ĩpium. qͦm frenũ appellat
fuisse ꝓopłoꝵ. Non quo subiectos rege¬
ret. s quo subditos sͥ traheret in ru¬
inã. Ponit qͦ similitudinẽ torrentis
usq ad collũ mnundantis: ut finem
omĩũ uenisse testat᷑. Sicut enĩ tor¬
rens suffocat eum. ad cuiꝰ collũ usq
ꝑuen̾̃it. sic iudiciũ dei. ueminẽ impu¬
nitũ abire patiet᷑. Cũ autẽ. frenum¬
qd̾ erat in maxillis. om̃iũ gentiũ cũ
uox sanctificate sollẽpnitatis. qnͣ e¬
gressi estis de egypto. &. in sollẽpni¬
tate pasche. iugum seruitutis egy¬
ptiȩ ꝓiecistis. dieñtes in mari rubro

Expanded text:
captivitatem populi relaxavit, in terra Judaea expleta contendant. Quia igitur bonis et obedientibus praemia repromissa sunt, nunc econtrario malis et contemptoribus supplicia nuntiantur, quod Dominus impleat cogitationem suam, et ad puniendos longo post tempore veniat peccatores, et in cunctos sententiam proferat, spirituque oris sui interficiat impium, quem frenum appellat fuisse populorum: non quo subjectos regeret, sed quo subditos sibi traheret ad ruinam. Ponit quoque similitudinem torrentis usque ad collum inundantis, ut finem omnium venisse testetur. Sicut enim torrens suffocat eum, ad cujus collum usque pervenerit: sic judicium Dei neminem impunitum abire patietur. Cum autem frenum, quod in maxillis erat omnium gentium, cum nox sanctificatae solemnitatis, quando egressi estis de Aegypto, et in solemnitate Paschae jugum servitutis Aegyptiae projecistis, dicentes in mari Rubro
Abbreviated transcription (Latin):
amini cũ tybẏa ad montẽ diũ. add̾m
isrł. Dic amꝰ primũ uirta hebrueũ
Pendent ex suꝑiorib que dicunt᷑.
Corripuerat sermo ꝓpħieus eos qui con¬
tento auxilio dei. ꝓpt̃ babylonioꝵ me¬
tum. ad egyptios c̃onfugiebant : ꝙ. ꝯ
inuiatꝰ esł deseendñtib ibi eos es se.
morituros. Rursumq post penas. e¬
osqͥ illũ audire. uoliuis sent. non solũ¬
bTorobabel. etra ce ueenua. in hieru¬
salem habitaturos ẽẽ ꝓmittit: s ma¬
iorem cunctis credentib u̾bo dei in
consummatione mundi beatitudi
colles current aquaꝵ flumuia: &
int̃fectis młtis. cadent tͣres: lunaqͦ
&. sol.elariꝰ lum̃ acciꝑient: qñ uulnꝰ
popłi sui dñs alligauĩt. atq sanauĩt.

Expanded text:
bia ad montem Domini ad Deum Israel? Dicamus primum juxta Hebraicum. Pendent ex superioribus, quae dicuntur. Corripuerat sermo propheticus eos, qui contempto auxilio Dei, propter Babyloniorum metum ad Aegyptios confugiebant, et est comminatus descendentibus, ibi eos esse morituros. Rursumque post poenas, eos qui illum audire voluissent  Al. noluorobabel, Ezra, et Neemia in Jerusalem habitaturos esse promittit, sed majorem cunctis credentibus verbo Dei, in consummatione mundi beatitudinntes et colles current aquarum flumina, et interfectis multis, cadent turres. Luna quoque et sol clarius lumen accipient, quando vulnus populi
Abbreviated transcription (Latin):
&. leticia cordis. sicut qͥ ꝑgit cũ tibia.
ut intret in montẽ. dnĩi. ad fortẽ isrł
xx. Ecce nom̃ dñi uenit post młcũ
sp̃c eiꝰ sicut aꝗͣ in ualle trhahens: ue¬
nice. usq ad collum & diuiqͥet᷑ ut con

Expanded text:
 tibia, ut intret in montem Domini ad fortem Israel. LXX: Ecce nomen Domini venit post tempus s sicut aqua in valle, trahens veniet u
Abbreviated transcription (Latin):
que. a qͣrtodecimo. ezechie regis anuo.
habebt᷑ initiũ. Eece nom̃ dñi uenit
delonge: ardeus furor eiuis ad por¬
taudum. Labia eiꝰ repleta sunt indig¬
natione: & lugua eius qͣsi ignis de¬
uoraus. Sp̃c eius uelut torrens mun

Expanded text:
quae a quartodecimo Ezechiae regis anno quae a quartodecimo Ezechiae regis anno habebunt initio. Ecce nomen Domini venit de longe: ardens furor ejus et gravis ad portandum. Labia ejus repleta sunt indignatione, et lingua ejus quasi ignis devor
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc de montib &e collib iuxta fabłas po¬
etaꝵ .&. satͣni aureũ scłm. lactis riuos
fluere: & de arboꝵ foliis. stillare. mella
purissima. Quȩ qͥ recipiunt: mille qͦ an¬
noꝵ fabłam. & terrenũ saluatoris imꝑiũ.
udaico errore suscipiunt: ñ intelligñtes
apochalipsim ioħis. in suꝑficie. litt̾e. medul
minor erit numero u̾suũ.
ces. & ezechye regis hystoria: quȩ nec
iungi cũ p̃cedentib potĩt. ꝓpt̾ enormẽ
uoluminis longitudinẽ. nec diuidi ꝓpt̃

Expanded text:
de montibus et collibus, juxta fabulas poetarum, et Saturni aureum saeculum lactis rivos fluere, et de arborum foliis stillare mella purissima. Quae qui recipiunt, mille quoque annorum fabulam, et terrenum Salvatoris imperium Judaico errore suscipient, non intelligentes Apocalypsim Joannis in superficie litterae, medullminor erit numero versuum,cis, et Ezechiae regis historia, quae nec jungi cum praecedentibus poterit, propter enormem volumin
Abbreviated transcription (Latin):
didicint eẽ se terrã. erit lum̃ lune
sicut lum̃ solis: qñ dedit dñs cȩlũ no¬
uum. &t terrã nouã. & tͣnsierit habi¬
tus mundihuiꝰ. ut luna & sol laboris
&e cursus sui p̃mia conseqͣnt᷑. & expec¬
tatio creature reuelationẽ filioꝵ dei
p̃stolatur: quia & ipsa creat᷑a libera

Expanded text:
e se terram, erit lumen lunae, sicut lumen solis: quando dederit Dominus coelum novum, et terram novam, et transierit habitus mundi hujus, ut luna et sol laboris et cursus sui praemia consequantur. Etenim expectatio creaturae revelationem filiorum Dei praestolatur: quia et ipsa creatura li