comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plantari subtus de: ora d̃m ut te p̃¬
cingat humilitate. Si ius subtꝰ te
luxuriam supplantari: precare dñm
ut p̃cingat de castitate. Qͦdcũq uiciũ
contra de consurge uideris ⁊postula
a dño uircutẽ contrariã illi uicio. qͣ il¬
lud debelles: ut fiat quod sequitur
Et inimicos meos dedisti michi dorsũ:
idest retrorsum conuertis t.
Et odientes mẽ disꝑdidisti. Quasi dor¬
sum inimici dant: cũ illiciti appe¬
titus et uicia. penitꝰ obluuoni tra¬
dunt᷑: cũ retro ñ respicit᷑ ꝑ delectati¬
onẽ: et mentis ocłs ad celestia contẽ¬
planda. ⁊ ea que ante nos st̃ appeten¬
da. dirigit᷑. Disꝑdit aut̃ õdientes nos
dñs÷ qñ repellit a nob̃ malignos sp̃e.
ne nos tẽptent: ne nob̾ noceant. Mel
in eo qͦd suꝑiꝰ dictũ est. ꝑseqͣr inimi¬
cos meos. hostes sc̃e eccłie conuenien
der possumꝰ intelligere: quos sc̃i &̃ ꝑ¬
fecti uiri cotidie ñ cessant ꝑsequi: ar¬
guendo. increpando. uetañdo. exc̃o¬

Expanded text:
plantari subtus te, ora Deum, ut praecingat te humilitate. Si vis subtus te luxuriam supplantari, precare Dominum, ut praecingat te castitate . Quodcunque vitium contra te insurgere videris, postula a Domino virtutem contrariam illi vitio, qua illud debelletur, et fiat tibi, quod sequitur: 41. Et inimicos meos dedisti mihi dorsum: Id est, retrorsum convertisti. Et odientes me disperdidisti. Quasi dorsum inimici dantur, cum illiciti appetitus et vitia penitus oblivioni traduntur; cum retro non respicitur per delectationem, et mentis oculus ad caelestia contemplanda, et ea, quae ante nos sunt appetenda, dirigitur. Disperdit autem odientes nos Dominus, quando repellit a nobis malignos spiritus, ne nos sentent, ne nobis noceant. Vel in eo, quod superius dictum est, Persequar inimicoter possumus intelligere, quos sancti et perfecti viri quotidie non cessant persequi, arguendo, increpando, vetando, excom
Abbreviated transcription (Latin):
dicit mͥ d̾ne d̾ne: intͣbit in regnũ ce¬
loꝵ. Unde apłs quibꝰdã ñ recte ela¬
mantib. ait. Petitis et ñ accipitis:
eo qd̃ male petatis. Clamabunt eciã
reꝓbi indie iudicii dicentes. Dñe dne:
aꝑi nob̃. Et ñ erit qui eos exaudiat:
s dicet᷑ eis. Am̃dico uob̃: nescio uos.
De quib uoce capitis: subinfertur. Et
cõminuam eos ut puluem ante fa¬
ciem uenti: ut lutũ plateaꝵ delebo
eos. Quia aridi ñ recepunt imbrem
misodie di. qͥa leues ⁊ mobiles añ¬
te uentũ tẽpta tionis fuerunt
m̃ito a terra uiuentiũ tollentur: aty
in mõdũ puliu̾s cõminuent᷑: cũ di¬
cetur eis. Ite maledicti in ignẽ etirnũ.
Qui m̾ito lutũ plateaꝵ dicti funt: qͥa¬

Expanded text:
dicit mihi Domine, Domine, intrabit in regnum caelorum . Unde Apostolus quibusdam non recte clamantibus ait, Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis . Clamabunt etiam 83 reprobi in die judicii, dicentes, Domine Deus, aperi nobis . Et non erit, qui eos exaudiat: sed dicitur eis, Amen dico vobis, nescio vos . De quibus voce capitis subinfertur: 43. Et comminuam eos, ut pulverem ante faciem venti; ut lutum platearum delebo eos. Quia aridi non receperunt imbrem misericordiae Dei, quia leves et mobiles ante ventum tentationis fuerunt, merito a terra viventium tollentur, atque in modum pulveris comminuentur, cum dicetur eis, Ite maledicti in ignem aeternum . Qui merito lutu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dñs ihe xp̃c hec dicit. s de illo
hec dicunt᷑. In finẽ psalmꝰ dd̾. Negoci¬
um est cõmendare statũ catholice
religionis. et p̃dicatores eccłie: ⁊illũ
a quo p̃dicationẽ habuerunt. Et
hoc facit. ut intelligant᷑ delicta ⁊ cor¬
rigantur: et sic immacłatꝰ homo.
complaceat ło. ¶ox ꝓpħe ꝑsꝑm¬

Expanded text:
s Christus haec dicit, sed de illo haec dicuntur. In finem psalmus David. Negotium est commendare statum catholicae religionis, et praedicatores Ecclesiae, et illum a quo praedicationem acceperunt. Et hoc facit, ut intelligantur delicta, et corrigantur: et sic immaculatus homo complaceat Deo. Vox P
Abbreviated transcription (Latin):
benẽdicendi sunt: nec exaltandi. Nos
aut̃ talẽ dñm & talem dm habemꝰ. qͥ
ĩ et̾nũ uiuit: qui nos regit ut dñs. cre¬
auit ut ds: qui seipsum nobis tradi¬
dit: qui salutis nr̃e auctor extitit. Uñ
recte a nob̾ benẽdicendꝰ ẽ. & exaltandus:
amandꝰ. colendꝰ : et uenerandus: Ds̃¬

Expanded text:
benedicendi sunt, nec exaltandi. Nos autem talem Dominum et talem Deum habemus, qui in aeternum vivit, qui nos regit, ut Dominus, creavit, ut Deus: qui seipsum nobis tradidit, qui salutis nostrae auctor extitit. Unde recte a nobis benedicendus est, exaltandus, amandus, colendus et venerandus.
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ea confitebor tͥ innationib dñe:
& nõi tuo psalmũ dicã. Idẽ ꝑ meos fide¬
les ubiq terraꝵ te laudabo: et in noĩe
tuobona agent. In hoc loco. confessio
laudem sig̾cat: psalmꝰ uͦ bonã oꝑatio¬
nẽ. Ille dm uere et integre laudat: cuiꝰ
in saude ipsius lingua et uita concor¬
dat. Adhuc unde laudandꝰ sit cłs osten¬
dit᷑: cũ sub infert᷑. Magnificans salu¬
tes regis eiꝰ: &̾ faciens misccłiam xp̃o

Expanded text:
Propterea confitebor tibi in nationibus, Domine, Propterea confitebor tibi in nationibus, Domine, et nomini tuo psalmum dicam. Idest, per meos fideles ubique terrarum te laudabo, et in tuo nomine bona agent. In hoc loco confessio laudem significat. Psalmus vero bonam operationem. Ille Deum vere et integre laudat, cujus in laude ipsius lingua et vita concordat. Adhuc unde laudandus sit Deus, ostenditur, cum subinfertur: 51. Magnificans salutes regis ejus, et faciens miserico
Abbreviated transcription (Latin):
me: lib̾ator meus de inunicis meis i¬
racundis. Et ab infurgentib in me.
exaltabis me:a uiro iniquo eripies
me. Nonsolũ salutẽ p̃stat ds electis
suis: s etiã uindictã tribuit de inumi¬
cis. Tantas uindictas dedit ds pater.
xp̃ofilio suo de ĩmicis suis iracuadiᷤ ͤ
scł iudeis qui tanto iracundie ⁊ furo¬
ris elo accensi sunt. ut cont᷑ clm suũ
insurgerent: et tanꝗͣ uir unus &̾ mi¬
quus conuenirent in unũ aduersus
regendos & nutriendos tanꝙͣ. filios: ꝓp¬
ter ꝑficliã & uesaniã illoꝵ repbaret᷑.
atꝙ deiceret. tanꝗͣ alienos. A quib li¬
beratus ẽ xp̃c. cũ a mortuis resurrexit:
exaltatus est cũ ad dext̾am patͥs ascen¬
dit: ereptus est qñ uerbũ fidei. qd̾ iu¬
deis ablatum ẽ gentib tradiclit. Mñ
bene dr: e subdis ppłos sub me. Cũ eñ
unũ iudaicũ ppłm iugũ ficłi respuen¬
tẽ.dure iudicando deseruit: multos
nationũ ppłos misericordit̃ uocañdo.
eidem iugo subdidit. Uñ subiungitur.

Expanded text:
me, liberator meus de inimicis meis iracundis. Et ab insurgentibus in me exaltabis me, a viro iniquo eripies me. Non solum salutem praestat Deus electis suis, sed etiam vindictam tribuit de inimicis. Tantas vindictas dedit Deus Pater Christo filio suo de inimicis suis iracundis, scilicet Judaeis, qui tanto iracundiae et furoris zelo accensi sunt, ut contra Deum suum insurgerent, et tanquam vir unus et iniquus convenirent in unum, adversusregendos, et nutriendos tanquam filios, propter perfidiam et vesaniam illorum, reprobaret atque dejiceret tanquam alienos. A quibus liberatus est Christus, cum a mortuis resurrexit. Exaltatus est, cum ad dexteram Patris ascendit. Ereptus est, quando Verbum fidei, quod Judaeis ablatum est, gentibus tradidit. Unde bene dicitur, Et subdis populos sub me. Cum enim unum Judaicum populum, jugum fidei respuentem, dure judicando deseruit, multos nationum populos misericorditer vocando, eidem jugo subdidit. Unde subjungitur: 50.
Abbreviated transcription (Latin):
todicunt᷑ celi ꝓpt̾ uite celsitũdinẽ.
&̃ firmam̃tũ. ꝓpt̾ ficdi ⁊ caritatis so¬
liditatem. enarrant głam diuini¬
tatis: et annunciant nobis oꝑahil¬
matͥatis. Enarrant głam cdi ioħes:
cũ dicit. In principio erat uerbũ:
&̃ uerbũ erat apũd deũ : ⁊łs erat

Expanded text:
to dicuntur caeli, propter vitae celsitudinem, et firmamentum propter fidei et caritatis soliditatem; enarrant gloriam divinitatis, et annuntiant nobis opera humanitatis. Enarrat gloriam Dei Joannes, cum dicit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̃. Quasi: aĩa quonda uirtũtib
et sufragiis scõꝵ qiͣ ciuitaᷤ plena ppło.¬
nc̃ sedet desolata: que priꝰ pollebat
diuinis opib inter frequentias so
cui nulla ẽ societas scõꝵ. nulla

Expanded text:
icet quondam virtutibus et suffragiis sanctorum quasi civitas plena populo desolata. Quae prius pollebat divinis operibus inter frequentias sodcui nulla 1314 est societas sanctorum, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
participant᷑. Propt̾ea rursus ad sin¬
głaritatẽ se refert dicendo. Equitat̃e
uidit uultus eiꝰ. Sic ẽ in se iustꝰ dñs:
ut in nobis suas iusticias diligat.
Qualis ip̃e ẽ: tales nos om̃s ẽẽ desiderat.
Unde nol ãmonet dicens. Estote scĩ:

Expanded text:
participantur. Propterea rursus ad sinparticipantur. Propterea rursus ad singularitatem se refert, dicendo, Aequitatem vidit vultus ejus. Sic est in se justus Dominus, ut in nobis suas justitias diligat. Qualis ipse est, tales nos omnes esse desiderat. Unde nos admonet dicens: Estote sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
bene: fecundat pectora pioꝵ. atꝙ
sunt: ⁊ malis obsunt. Uñ paulus
dicit. Aliis odor sumꝰ mortis in mor¬
tẽ: aliis odor uitȩ in utta. Ignis sul¬
matur nom̃ dni: ut prius igne cupi¬
ditatis uastent᷑. deinde fetore oꝑũ. qͣi
sulphure occupent᷑: ad ultimũ cum
spiritib malignis. inet̾no igne com¬
burantur. Et hec ẽ pars calicis. idest
tribulationis eoꝵ: ut sicut iusti ĩ par¬
tem suam recipiunt uitã eternam:
ita impii ꝓ parte sua. recipiant dãp¬
nationem ꝑpetuam. Calicem autẽ
ꝓpt̾ea puto appellatũ: neqͥd pret̾ mo¬
dum atq m̃surã. uł in ipsis pecc̃oꝵ
suppliciis. ꝑ diumã ꝓudentiã fieri
arbitrem᷑. Et icło tanꝗͣ racionẽ rẽd¬
dens. quare ĩdfiat: subiungit. Qm̃
iustus dñs. m iusticias dilexit. Non
frustra. pluralit̾ posuit iusticiaᷤ. In
multis enim iustis quasi multe i¬
sticie uĩdent᷑ ẽe: cũ sit una di. cuiꝰ om̃s

Expanded text:
bene, fecundat pectora piorum, atqbene, fecundat pectora piorum, atqsunt, et malis obsunt. Unde Paulus dicit, Aliis sumus odor mortis in mortem, aliis odor vitae in vitam . 8. Ignis, sulmatur nomen Domini, ut prius igne cupiditatis vastentur, deinde foetore operum quasi sulphure occupentur, ad ultimum, cum spiritibus malignis in aeterno igne comburantur. Et haec est pars calicis, id est, tribulationis eorum: ut sicut justi in partem suam recipiunt vitam aeternam: ita impii pro parte sua recipiant damnationem perpetuam. Calicem autem propterea puto appellatum, ne quid praeter modum atque mensuram, vel in ipsis peccatorum suppliciis per divinam providentiam fieri arbitremur. Et ideo tanquam rationem reddens, quare id fiat, subjungit: Quoniam justus Dominus, et justitias dilexit. Non frustra pluraliter posuit justitias. In multis enim justis, quasi multae justitiae videntur esse, cum sit una Dei, cujus omnes
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nec maiores ꝓ minorib̃ deserit dñs:
nec ꝓmaiorib minores ꝯtẽpnit. Yñde
bene subdit᷑. Ocli eius in pauꝑẽ respi¬
ciunt: idẽ respectus miscd̾iȩ sue ñ
ẽ regnũ celoꝵ. Et ñ est mirũ. si iustu᷑
dñs pauꝑes qui in illo confidunt in¬
habitat. & sapientes qui eiꝰ fidem an¬
nunciant inhabitañdo illustrat: et
eos qui elati sunt perrore excecat: qm
palpebre eius int̾rogant filios hõiũ.
Scͥpture sacre que claudunt᷑ in locis. a¬
tate. anexerceant᷑: utrũ inflent᷑ re¬
rũ cognitione. an confirment᷑. Et
iquitatem diligeñdo: et sic semet ip¬
sum õdiendo. Ꝙ hoc ẽ qd̾ dicit. Qͥ aũ
diligit iniquitatẽ: odit aminĩa suã.
Quocontͣ. ille ueracit̾ semetipsũ di¬
ligit: qui peccatũ õdit. Pluit suꝑ
pecc̃ores laqueos. E ad̃e scͥpt᷑arũ in¬
fusio: ꝑsuo cuiꝰꝙ merito. ⁊ pecc̃ori
pluuia laqueoꝵ.ꝙꝰ iusto pluiia ub¬
tatis est. Cum eñi male intelligitur:

Expanded text:
minoribus deserit Dominus, nec pro majoribus minores contemnit. 5. Unde bene subditur, Oculi ejus in pauperem respiciunt. Id est, respectus misericordiae suae non est regnum caelorum . Et non est mirum, si justus Dominus pauperes, qui in illo confidunt, inhabitat, et sapientes, qui ejus fidem annunciant, inhabitando illustrat: et eos qui elati sunt, per errorem excaecat. Quoniam Palpebrae ejus interrogant filios hominum. Scripturae sacrae, quae clauduntur in locis, atate, an exerceantur: utrum inflentur rerum cognitione, an confirmentur. 6.iquitatem diligendo, et sic semetipsum odiendo. Et hoc est, quod dicit: Qui autem 56 diligit iniquitatem, odit animam suam. Quo contra ille veraciter semetipsum diligit, qui peccatum odit. 7. Pluet super peccatores laqueos. Eadem Scripturarum infusio pro suo cujusque merito, et peccatori pluvia laqueorum, et justo pluvia ubertatis est. Cum enim male intelligitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ad uasticiã om̃i credenti. Illi ctẽdimuꝰ.
qñ incipimꝰ uiam bonã ingrẽdi: ipsũ
uidebimꝰ. cũ ꝑuenerimꝰ. Et ido ipse fi¬
nis. Ysalmꝰ constititꝰ ẽ. ad laudandũ
qdm. Et qr in his uersib psallit᷑ do: ĩo
ñ imm̃ito appellat᷑ p̃s. tixtus huiꝰ oꝑiꝰ
Osalmus autẽ: ex motu digitoꝵ. & con¬
sonantia uocis. solebat fieri. ꝑcutiebat
cdł cordas. ⁊ resonabat oganũ: ⁊ cũ
organo pariter ipse uerba cantabat
Hoc significat: qd̾ in nobis consonare
debent bona oꝑatio & laudatio. Ad
hoc nos hortatur iste psalmꝰ qͥ inscri¬
bit᷑ dauid: qui ꝑsonã tenet eccłie. uł¬
cuiꝰq ꝑfecte anime. Igit᷑ uir sc̃s in¬
tendit in hoc psalmo nos cõmonere.
ut huiꝰ exilii mala suo exemplo con¬
tinue deploremꝰ. et ad uisionẽ celestiᷤᷤ
głe ardenter anhelemꝰ: ꝙ oremꝰ ne in
mortifera pecc̃a corruamꝰ: et nẽ dia¬
bolo nobis insultandi occasionẽ demꝰ:
ꝙ de hac constantia. ñ nobis sẽd deo

Expanded text:
ad justitiam omni credenti . Illi credimus, quando incipimus viam ponam ingredi. Ipsum videbimus, cum pervenerimus. Et ideo ipse finis Psalmus constitutus est ad laudandum Deum. Et quia in his versibus psallitur Deo: ideo non immerito appellatur psalmus, textus hujus operis. Psalmus autem. ex motu digitorum et consonantia vocis solebat fieri. Percutiebat chordas, resonabat organum, et cum organo pariter ipse verba cantabat . Hoc significat quod in nobis consonare debent bona operatio, et laudatio. Ad hoc nos hortatur iste psalmus, qui inscribitur David, qui personam tenet Eccleue perfectae animae. Igitur vir sanctus intendit in hoc psalmo nos commonere, ut hujus exilii mala suo exemplo continue deploremus, et ad visionem coelestis gloriae ardenter anhelemus: et oremus, ne in mortifera peccata corruamus, et ne diabolo nobis insultandi occasionem demus: et de hac constantia, non nobis, sed Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. neqͥs se eccrptm̃t putet: sicut
lum. Lingua magniloqua ẽ: lingua
alta o suꝑba loquens. Hec aũt uerba
competunt suꝑbis: que sequunt.
Quuĩ dixerunt lingũa nr̃am magnifi¬
cabimꝰ : labia nr̃a a nobis sunt. qͥs
nr̃ dñs est: Hoc suꝑbi habent ꝓpriũ
ut in qnͣtũ possunt. dm iũderi ap¬
petant: dñirm magistratus suꝑ se
despiciant: magnifice loquantur:
quicqͥd ex suo sensu traxerint ex tu¬
more suꝑbie. quasi ex ratione defen¬
dant. Cauendũ ẽ gͦ nobis. uiciũ loqͣci¬
tatis e suꝑbie: & ne in his que a nobiᷤᷤ

Expanded text:
dem, ne quis se exceptum putet: sicut lum . Lingua magniloqua est lingua alta et superba loquens. Haec autem verba competunt superbis, quae sequuntur: 5. Qui dixerunt, Linguam nostram magnificabimus: Labia nostra a nobis sunt: quis noster Dominus est? Hoc superbi habent proprium, ut inquantum possunt, domini videri appetant: dominium magistratus super se despiciant: magnifice loquantur: quicquid ex suo sensu traxerunt, ex tumore superbiae quasi ex ratione defendant. Cavendum est ergo nobis vitium loquacitatis et superbiae, et ne in his quae a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter inopes & pauꝑes. idẽ inopia et
pauꝑtate bonoꝵ sp̃ualiũ egentes:
filium suum dignatꝰ est mittere. In¬
de autẽ incipit sermo eiꝰ apd̃ matħm.
in monte: cum dicit. Beati pauꝑes sp̃r:
alit̾ agam in eo. Non dixit qͥd pon̾et:
etiã fiduciałr egit: ruxa illud ĩ englio
Erat enim̃ docens eos tanqͣ potestatem
habens: ñ tanꝙͣ scribe eoꝵ. Se cuiꝰ po¬
si datus est principatus & honoret reg¬
num: ⁊ om̃s ppłi trib & lingue serri¬
ent ei. Et potestas eiꝰ. potestas eterna
que ñ auferetur: ⁊ regnũ eiꝰ qd ñ cor¬
rumpetur. De cuiꝰ luce eloquentie:
subiunctũ est. Eloquia dni eloquia
casta: argentũ igne examinatũ: ꝓba¬
tum terre purgatũ septriplũ. C asta
ste: quia uendunt illam p̃cio cõmõdi
aut̃ argento igne examinato cõꝑan¬
tur÷ quia sicuit argentũ examinat᷑
igne. ut purũ & clarũ sit: ita nimi¬
rum diuina eloquentia. igne sc̃isp̃c
sunt eixaminata. U ñde ipse dñs ait.

Expanded text:
propter inopes et pauperes, id est, inopia et paupertate bonorum spiritualium egentes, Filium suum dignatus est mittere. Inde autem incipit sermo ejus apud Matthaeum in monte, cum dicit, Beati pauperes spiraliter agam in eo. Non dicit quid poneret. etiam fiducialiter egit, juxta illud in Evangelio: Erat enim docens eos tanquam potestatem habens , non sicut scribae eorum . De cujus posi datus est principatus, et honor, et regnum, et omnes populi, tribus, et linguae servient ei. Et potestas ejus, potestas aeterna, quae non auferetur: et regnum ejus quod non corrumpetur . 7. De cujus luce eloquentiae subjunctum est: Eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatum septulum. Casta dste, quia vendunt illam pretio commoditautem argento igne examinato comparantur, quia sicut argentum examinatur igne, ut purum et clarum sit: ita nimirum divina eloquia igne Sancti Spiritus sunt examinata. Unde ipse Dominus ait,
Abbreviated transcription (Latin):
a filiis hominũ. Ad illd̾ tempus iide¬
tur ꝓspic̾e. qͦ ñ erat drex neq ꝓpħa in
isrł. ꝙ unꝰquisꝙ q̃d̾ bonũ erat in ocłis
suis. faciebat. Uñde mosee dr̃. Dieb
multis sedebunt filii isrl.sine rege.
sine principe: sñ sacͥficio. sñ altari.
sine sacerdotio: sine manifestatiõib
in ipsis multe ueritates. dici possunt:
sicut ab una facie. multe inspeculis
imagines apparent. Ybi aut̃ deficit
ueritas: ibi necesse ẽ abundet uani¬
tas. ¶ñde ꝙ sequit᷑. Uana locuti ft̃
unus qͥsꝙ ad ꝓximũ suũ: labia dolo

Expanded text:
d tempus videtur prospicere, quo non erat dux neque propheta in Israel: et unusquisque quod bonum erat in oculis suis, faciebat . Unde in Osee dicitur: Diebus multis sedebunt filii Israel sine rege, sine principe, sine sacrificio, sine altari, sine sacerdotio, sine manifestationibus . in ipsis multae veritates dici possunt: sicut ab una facie multae in speculis imagines apparent. 3. Ubi autem deficit veritas, ibi necesse est abundet vanitas. Unde et sequitur: Vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum: labia dolo
Abbreviated transcription (Latin):
omẽm hoĩem oportet intelligi: qr ne¬
mo ẽ cũ qͦ sit oꝑandũ malũ. Et dilec¬
tio ꝓximi: malũ ñ oꝑat᷑. Qd̾bis ait in
corde ꝙ corde: duplex corsig̾cat. Exhis
gͦ uerbis ostenditur. filios hõtũ ita ẽẽ
a ueritate diminutos: ut uanitati o
dupplicitati ⁊ falsitati stũderent de¬
seriure. Cuiꝰ uanitatis disꝑsionẽ et
destructionẽ. ꝑ aduentũ xp̃i fut᷑a oran¬
do ꝙ ꝓpħando denunciat: cũ subum

Expanded text:
inem oportet intelligi, quia nemo est cum quo sit operandum malum. Et dilectio proximi malum non operatur . Quod bis ait, in corde et corde, duplex cor significat. Ex his ergo verbis ostenditur, filios hominum ita esse a veritate diminutos, ut vanitati et duplici falsitati studerent deservire. Cujus vanitatis dispersionem et destructionem per adventum Christi futuram, orando et prophetando denunci
Abbreviated transcription (Latin):
raliter enunciat᷑. quiã de plurib con¬
stat. Quam fidem ꝑfecisti. idẽ ꝑfectã ꝙ
integrã cordib fideliũ gr̃atua inspira¬
sti: ꝙ doctrina intonasti. Destruxer̃t
qnͣtũ in ipsis fuit: ꝯ denegauerunt.
Hhec conuersio: ppt̾ attestationẽ facta est.
Talia facere machinant᷑. pecc̃ores. Iust̾
aut̃ qͥd fecit: Ĩdest dñis qͥ utrãq partẽ
iuste agit. nichil mali dimittendo im¬
punitũ nichil bom irremuneratum᷑:
qͥd fecit: Et hec int̾rogatio ñ fit ex igno¬
rantia: s ut doceat᷑ infirmoꝵ impicia.
Dñs fecit. qd̃ situm erat. Uñde facta it̾¬
rogatione. respondet᷑. Dñs in templo
sc̃õ suo: dñs incelo sedes eiꝰ. Ipsi sunt tẽ¬

Expanded text:
raliter enunciatur, quia de pluribus conraliter enunciatur, quia de pluribus constat. Quam fidem perfecisti, id est, perfectam et integram cordibus fidelium gratia tua inspirasti, et doctrina intonasti: destruxerunt, quantum in ipsis fuit, et denegaverunt. Haec conversio propter attestationem facta est. Talia facere machinantur peccatores, Justus autem quid fecit? Id est, Dominus, qui utranque partem juste agit, nihil mali dimittendo impunitum, nihil boni inremuneratum, quid fecit? Et haec interrogatio non fit ex ignorantia, sed ut doceatur infirmorum imperitia. Dominus fecit, quod suum erat: unde facta interrogatione respondetur, 4. Dominus in templo sancto suo, Dominus in coelo sedes ejus. Ipsi sunt tem
Abbreviated transcription (Latin):
t̃am sius errorib ꝙ suis senẜib appli¬
cauerunt. Que scͥpt᷑a recte arcus qr:
quia sicut ex arcu exit sagitta ferreus:
ita de scͥpt̃a ꝓcẽdit sententia cor ꝑcutieis.
Parauerunt sagitas suas in pharetra:
ĩd est aptauerunt sententias suas ue¬
nenatas in ipsa sc̃a scͥpt᷑a : que ita inse
continet sententias : qmͦ pharetra sagit¬
tas. Ad hoc scilicet ꝑauerunt. ut sa¬
gutent in obscuro rectos corde : idẽ ut
rectos fide ꝑcutiant in obscuris senten¬
tiis: uł mobscuro: idẽ in hoc qd̾ sacre
scͥpt᷑e minꝰ capaces sunt: ꝙ qd̾ in fide
minꝰ fundati. Obscuritas eñ cordis ẽ :
ignorantia. Et quia abistis tale ꝑi¬
cłm miminet: dicendũ est. in dno con¬
fido. Et icło necessariũ est od̾ne. ut in
de confidatur. ⁊ adtuũ auxiliũ recur
rat᷑: qm que ꝑfecisti destruxerunt. ⁊dẽ
fidem: que qm̃uis unasit: tam̃ de diu̾¬
sis habetur: ut de unitate ꝙ diuit᷑ate.
⁊ de p̃t̾itis ꝙ presentib ⁊ fut᷑is: ꝙ ido plu¬

Expanded text:
turam suis erroribus et suis sensibus applicaverunt. Quae Scriptura recte arcus dicitur: quia sicut ex arcu exit sagitta feriens, ita de Scriptura procedit sententia cor percutiens. Paraverunt sagittas suas in pharetra. Id est, aptaverunt sententias suas venenatas in ipsa sancta Scriptura, quae ita in se continet sententias, quomodo pharetra sagittas: ad hoc scilicet paraverunt, Ut sagittent in obscuro rectos corde. Id est, ut rectos fide percutiant in obscuris sententiis. Vel in obscuro, id est, in hoc quod sacrae Scripturae minus capaces sunt, et quod in fide minus fundati. Obscuritas enim cordis est ignorantia. Et quia ab istis tale periculum eminet, dicendum est, In Domino confido. Et ideo necessarium est, o Domine, ut in te confidatur, et ad tuum auxilium recurae perfecisti, destruxerunt. Id est, fidem, quae quamvis una sit, tamen de diversis habetur: ut de humanitate, et divinitate, et de praeteritis, et praesentibus, et futuris: et ideo plu
Abbreviated transcription (Latin):
eb uoluitur dabit᷑ scĩs. Agit᷑ aũt in
hoc psalmo de sc̃oꝵ defectu. et diminu¬
tione ueritatis: de aduentu xp̃i ꝙ cda¬
ritate diuinȩ eloquentie. de salute
multis constitutos miseriis : formam
orandi nobis ꝓponere intendit: qua¬
tinꝰ suo exemplo sic ꝑtẽꝑalia transea¬

Expanded text:
ebus volvitur dabitur sanctis. Agitur autem in hoc psalmo de sanctorum defectu, et diminutione veritatis, de adventu Christi et claritate divinae eloquentiae, de salute nos in multis constitutos miseriis, formam orandi nobis proponere intendit: quatenus suo exemplo, sic per temporalia transea
Abbreviated transcription (Latin):
punitꝰ eris. Nã sequitur. E quitatem
uidit uultꝰ eius. S in bonis y mna¬
lis: uidet equitatem. seueritas uultꝰ
dei. Est aũ equitas: ut bona bonis ex̃
mala retribuat malis. E quitas est: it
factis digna rependat. Qd̃ gͦ ait. iustꝰ dñs
ꝙꝰ iusticias dilexit: ad recte uiuendi ꝑti¬
net ordinem. Qd̾ subiungit. equitatem
uĩdit uultus eius: ad ciriꝰꝙ oꝑis ꝑtinit
remunerationẽ. Incroit de p̾s .xiͦ.

Expanded text:
r, Aequitatem vidit vultus ejus. Et in bonis, et in malis videt aequitatem severitas vultus Dei. Est autem aequitas, ut bona bonis, et mala retribuat malis. Aequitas est, ut factis digna rependat. Quod ergo ait, Justus Dominus, et justitias dilexit: ad recte vivendi pertinet ordinem: quod subjungit, Aequitatem vidit vultus ejus, ad cujusque operis pertinet rem
Abbreviated transcription (Latin):
ambulant: scd̾m altitũdinẽ tuã mul¬
tiplicasti filios hominũ. Bene in cił¬
cuitu ambulare impii dicunt᷑: qui
intemꝑalium rerũ cupiditate rotan¬
tur: que septẽ dierũ repetito circui¬
tu. tanqͣ. rota noluit᷑. Et icdo ñ ꝑueni¬
unt inoctanũ. dẽ m̃ eternũ: ꝓ quo
iste psalmꝰ intitulatus est. Ita o apũd
salomonẽ cłr. Uentilator estenu rex
sapiens impioꝵ: et immitcet illis ro¬
tam maloꝵ. Est ꝙ in temꝑalib mul¬
diplicatio: que auercit a borritate di.
¶ñde corpus qd̾ corrũpit᷑ aggrauat
animã: ⁊ deprimnit terrena inhabita¬
tio sensum multa cogitantẽ. Multi¬
plicartur aitẽ iusti. scd̃m altitudrñe

Expanded text:
am multiplicasti filios hominum. Bene in circuitu impii ambulare dicuntur: quia in temporalium rerum cupiditate rotantur, quae septem dierum repetito circuitu, tanquam rota volvitur: et ideo non perveniunt in octavum, id est, in aeternum, pro quo iste Psalmus intitulatus est. Ita et apud Salomonem dicitur: ventilator est enim rex sapiens, impiorum: et immittet illis rotam malorum. Est et in temporalibus multiplicatio, quae avertit a bonitate Dei. Unde corpus quod corrumpitur aggravat 59 animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Multipl
Abbreviated transcription (Latin):
infinem psalmꝰ dd̾. Presens ꝑsuasio ẽ
dauid. ĩdẽ illoꝵ quĩ in fide ꝑfecte fun¬
dati sunt: qui ꝓpter scientiam scͥptã¬
rum. ꝙ quia uirilit̾ resistunt contͣ
hereticos. meritõ dicendi sunt dauid:
dauid dico cdirigentis minꝰ fundatos
infide. minꝰꝙ eruditos inscͥpt᷑is. in
finẽ: idẽ ad hoc ut instituta o p̃crpta
xp̃i sint eis sinis. et sufficientia: ad
edificanclam fidem contͣ ħeticos. Est
aut̃ intentio illoꝵ: muitare alios.
tit totã fiduciã fuam defendendi
se contͣ heticos ponant inło. qui ue¬
rus est sinis. Textũ gͦ psalmi iuideamꝰ
aduersus heticos canenłu: qui com¬
memorañdo ꝙ aͣggerañdo uitã mul¬

Expanded text:
In finem psalmus David. Praesens persuasio est David, id est, illorum qui in fide perfecte fundati sunt, qui propter scientiam Scripturarum, et quia viriliter resistunt contra haereticos, merito dicendi sunt David. David dico dirigentis minus fundatos in fide, minusque eruditos in Scripturis, In finem, id est, ad hoc ut instituta et praecepta Christi sint eis finis et sufficientia ad defendendam fidem contra haereticos. Est autem intentio illorum invitare alios, ut totam fiduciam suam defendendi se contra haereticos ponant in Deo, qui verus est finis. Textum ergo psalmi videamus. Adversus haereticos cavendum, qui commemorando
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiam. Septẽ sunt etiã b̃itũdi¬
nis grãdus:quos in eõdem sermone
qu̾e habuit in monte dñs. exeqͥtur.
Beati pauꝑes sp̃n. beali miseriondes.
beati lugentes: beati quiesuriunt ꝙ
sitiunt iusticiã: beati misericordes
beati muñdo corde. beati pacifici. Deqͥ¬
ꝓlixũ. ꝓductum ẽẽ animadnerti pocel.
Nam post septem ubi dictũ ẽ. beati qͥ
ꝑsecitionẽ patiunt᷑ ꝓpter iusticiã: ip¬
sum igñe sigc̃at. quo septẽplicit̾ ꝓbat᷑
argentũ. Quid aut̃ aduentus xp̃i cum
examinato eloquio ꝓfecerit: ostendit᷑
cum subinfertur. Tudne seruabis no.
& custõdies nos agen̾atione hac met¬
nũ. Ageneratione hac praua ⁊ ꝑu̾sa.
nos custõdies: ne uita eoꝵ ꝙ morib
corrũpam᷑. Et seruabis in eternũ: ut
decum in ꝑpetuũ letem᷑. Hic noscusto¬

Expanded text:
sapientiam . Septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte, Dominus exequitur. Beati pauperes spiritu, Beati mites, Beati lugentes, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, Beati misericordes, Beati mundo corde, Beati pacifici . De quprolixum productum esse animadverti potest. Nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septempliciter probatur argentum. Quid autem adventus Christi cum examinato eloquio perfecerit, ostenditur, cum subinfertur: 8. Tu, Domine, servabis nos, et custodies nos a generatione hac in aeternum. A generatione hac prava et perversa nos custodies, ne vita eorum et moribus corrumpamur: et servabis in aeternum, ut tecum in perpetuum laetemur: hic nos custo
Abbreviated transcription (Latin):
sit xp̃c: ꝙ qͣi pie stũdioseꝙ monenteᷤ.
ut ad eos transeundo. transmigremꝰ
ad xp̃m: quẽ se habere mentiuntur.
etiã monte appellatũ. Respondendũ
ẽ itaq istis: et dicendum:
N cdno confido : quomͦ dicitis aĩe
mee transmigra in moutẽ sic̃ passer:
Acsi dic̾et. Cum tantũ montẽ habeat
anima mea. in quo fiduciã suã po¬
nat. ut est xp̃c: qua racione dicitis ut
alium montem transeat sicut passer
ĩdẽ tanqͣ cauta m astuta: ¶nũ montẽ
deneo. in quo confido: qͦmͦ dicitis ut ad
portet quide ẽẽ passerem pennatũ. uur¬
tictib ꝙ p̃ceptis di. S ea ipsa ꝓhibent
uolare: et in istos montes. et ĩ supbis
hominil spem collocare. Habeo domũ
ubi requiescam: quia indno confido.
Nam ꝙs passer inuenit sͥ domũ. Etfact

Expanded text:
s, et quasi pie studioseque monentes, ut ad eos transeundo, transmigremus ad Christum, quem se habere mentiuntur. etiam montem appellatum. Respondendum est itaque istis, et dicendum:confido: quomodo dicitis animae meae, Transmigra in montem sicut passer? Ac si diceret: Cum tantum montem habeat anima mea, in quo fiduciam suam ponat, ut est Christus: qua ratione dicitis, ut ad alium montem transeat sicut passer , id est, tanquam cauta et astuta? Unum montem teneo, in quo confido. Quomodo dicitis, ut ad portet quidem esse passerem pennarum virtutibus et praeceptis Dei. Sed ea ipsa prohibent volare in istos montes, et in superbis hominibus spem collocare. Habeo domum ubi requiescam, quia in Domino confido. Nam et passer invenit sibi domum : et fact
Abbreviated transcription (Latin):
est capitis & corꝑis qd̃ ursus insidi¬
ans factꝰ sit eis. qui eternꝰ est & inc̃õ¬
mutabilis : ñ qd a natura pietatis &
bonitatis mutet᷑ ⁊ s ꝓpt̾ effectꝰ. Illum
enĩ contͣ filiũ suũ erigi ꝑmisit. qui
uelut ursus insidians fraude ⁊ forti¬
tudine ꝑimere & deciꝑe tẽptauit:
sicut et corpꝰ eiꝰ a principio usq ad fi¬
nẽ. Leo in absconditis. His duab be¬
stiis. om̃is seuicia diabłi demonstrat᷑:
& ꝑ leonẽ ipse diabolus: ꝑ ursũ uͦ m̃¬
licet brachiis & lumbis fortissimꝰ sit:¬
in capite tam̃ infirmꝰ est. Sic om̃s ma¬
li caput hñt infirmũ .i. diabolũ: qui
uł in manifesto ut leo. uł ut ursys
in abscondito cireuit querens quẽ de¬

Expanded text:
est capitis et corporis, quod ursus insidians factus sit is, qui et aeternus est et incommutabilis: non quod a natura pietatis et bonitatis mutetur, sed propter effectus. Illum enim contra filium suum erigi permisit, qui velut ursus insidians fraude et fortitudine perimere, et decipere tentavit, sicut et corpus ejus a principio usque in finem. Leo in absconditis. His duabus bestiis omnis saevitia diaboli demonstratur; et per leonem ipse diabolus, per ursum vero melicet brachiis et lumbis sit fortissimus, tamen capite ejus infirmus, sicut omnes mali caput habent infirmum, id est diabolum, qui vel in manifesto ut leo, vel ut ursus in abscondito circuit, quaerens quem de
Abbreviated transcription (Latin):
eruit ouem de ore leonis: et fauces
ursi & brachia discerpsit. Hic ẽ xp̃c
qui oues suas ducit ad pascua uite:
et eruit de ore leonis. ⁊ ursoꝵ bra¬
chia confringit. Nos aũt ppls̃ eius
⁊ oues pascue eiꝰ. Gollunt etiã arie¬
tẽ de medio gregis. sicut ipsũ dd: ꝙ̃¬

Expanded text:
eruit oves de ore leonis, et faucibus ursi, et brachia decerpit. Hic est Christus, qui oves suas ducit ad pascua vitae, et eruit de ore leonis, et ursorum brachia confregit. Nos autem populus ejus, et oves pascuae ejus . Tollunt etiam arietem de medio gregis, sicut ipsum Da
Abbreviated transcription (Latin):
obliuio pauꝑũ ñ erit: nec infinem
eoꝵ pacientia ꝑibit: quria tunc eirss
gła ꝑcipit᷑. cũ simul omĩa laboriosa
terminant᷑. Ex uerbis aũt̃ que secũs¬
dur: mentionem facere de antixp̃o
uidetur. cum subiungit. Exurge dñe
ñ confortetur homo: iudicentur gen¬
des in conspectu tuo. In tantũ enim
confortabit᷑ homo ille peccati. ut in
templo di sedeat. & etiam dm se no¬
minet: atꝙ multos ad se conũti faci¬
at. Contra hunc gͦ exurgere d̃nm ꝓpha
postulat: atq eos qui credituri sunt
in eũ. iudicio suo condẽpnare. De qͦ
adhuc subiungit. Constitue dñe le¬
gislatorem suꝑ eos: sciant gentes ho
mines sunt. Bene eñi legislatorem
nominat: quia allaturus ẽ legem

Expanded text:
oblivio pauperum non erit, nec in finem oblivio pauperum non erit, nec in finem eorum patientia peribit, quia tunc gloria ejus percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. 19. Ex verbis autem quae sequuntur, mentionem facere de Antichristo videtur, cum subjungit: Exsurge Domine, non confortetur homo: judicentur gentes in conspectu tuo. Intantum enim confortabitur homo ille peccati, ut in templo Dei sedeat, et etiam Deum se nominet, atque multos ad se converti faciat. Contra hunc ergo exsurgere Dominum Propheta postulat, atque eos qui credituri sunt in eum, judicio suo condemnare. De quo adhuc subjungit: Constitue, Domine, legislatorem super eos: sciant gentes quoniam homines sunt. Bene eum legislatorem nominat, quia allaturus est legem
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiscunt᷑ łm. Illi enĩ qui in suiͤ
pecc̃is ꝑseuerant. qr nolunt conuerti
ad łm. necẽe est ut conu̾tant᷑ ad in¬
fernũ: & digne ibi sentiant penam.
qui hic negligunt emendare culpã.
Et sicut ñ ꝓbauerunt deũ hab̾e in
noticia: tradidit eos in reꝓbũ sensũ.
De talib in quõdã loco dicit. Ipsi me
ꝓuocauerunt in eoqui ñerat ds̃: g
irritauerunt inuanitatib suis. Et
ego irritabo eos in eoqui ñ est ppłs:
s̾ ingente stulta irritabo illos. S il¬
lis ꝑeuntib.⁊ mobluuonẽ a do tra¬
ditis. ñ qͥd & eos obliturus est ds qui
eum ꝑfidem cognouerunt. s ꝓ euiꝰ
amore scłm ꝯtẽpserunt: & pressirrã
in mundo habuerunt: Absit. Nã sub
dit᷑. Qm̃ ñ insinẽ obliuio erit pauꝑiᷤ.
pacientia pauꝑm ñ ꝑibit in finem.
Mõdo quasi obliuio pauꝑum fit: qͣm¬
dui eos a tribulatione quã tolerant.
dns ñ defendit. Et eoꝵ pacientia
quasi ꝑire cernit᷑: cũ de ea nulla
nunc gła recompensatur. S in frñe

Expanded text:
 qui in suis peccatis perseverant, quia nolunt converti ad Deum, necesse est ut convertantur in infernum: et digne ibi sentiant poenam, qui hic negligunt emendare culpam. Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit eos in reprobum sensum . De talibus in quodam loco: Ipsi me provocaverunt in eo qui non erat Deus, et irritaverunt in vanitatibus suis . Et ego irritabo eos in eo qui non est populus, et in gente stulta irritabo illos. Sed illis pereuntibus et in oblivionem a Deo traditis, nunquid et eos obliturus est Deus, qui eum per fidem cognoverunt, et pro ejus amore saeculum contempserunt, et pressuram in mundo habuerunt? Absit. Nam subiam non in finem oblivio erit pauperis: Patientia pauperum non peribit in finem. 50 Modo quasi oblivio pauperum fit, quandiu eos a tribulatione quam tolerant, Dominus non defendit: et eorum patientia quasi perire cernitur, cum de ea nulla nunc gloria recompensatur. Sed in finem
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui conuersus ẽ retro: quid noce¬
bit ei cui refugiũ factus est dñs:S
uentem uel amantẽ cdeserit. uł a mo¬
riente deserit᷑. Tali eñ pauꝑi: refu¬
giũ factus est dñs. Nec adiuuat pau¬
ꝑem suũ mox ut tribulari oeꝑit: sẽd
tunc tantũ qñ dempus oportrinũ ẽẽ
cognouerit. Quẽ eñ diligit dñs corrip̃:¬

Expanded text:
ille qui conversus est retro, quid nocebit ei, cui refugium factus est Dominus? Sed ventem aut amantem deserit, vel a moriente deseritur. Tali enim pauperi refugium factus est Dominus. Nec adjuvat pauperem suum mox, ut tribulari ceperit: sed tunc tantum, quando tempus opportunum esse cognoverit. Quem enim diligit, corrip
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ei ꝓfuit: tanta mala fac̾e. Bixit
eñ incorde suo: ñ requiret. Sñ est
ita: ut ipse cogitauit. Nam uides:
ut tradas eos. hoc est impios in manꝰ
tuas. idẽ in potestatẽ iudicii. Non te la¬
tec eoꝵ malicia: nec manus tua cessa¬
bit a uindicta. Tibi derelictus ẽ pau¬
huiꝰ contẽpsit: ut tu sis tantũ syes eiꝰ.
Iste pauꝑ. illis ad tempꝰ ẽ concessus ad
puniendũ: tibi infine derelictus ad
głificandũ. Orphano tueris adiutor:
cui impiꝰ fuit ꝑsecutor. Contere bra¬
Iudicabit᷑ pecc̃o suo: ꝙ ꝑibit ipse ꝓpter
pecc̃m suũ. Timeant gͦ pecc̃ores & ma¬
ligni: quia conteret eos ds: ꝙ malig¬
nitatẽ eoꝵ ad nichilũ rẽdiget. Conso
no imꝑio: s celesti. Nam terrenũ mi¬
ꝑͣiũ. transitoriũ ẽ ꝙ caducũ. Transibit
hoc regnũ. transibit hoc scłm: succedet
aliud regnũ ⁊ aliud scł̃m: in qͦ dñ ᷤ reg¬
net in eternũ. Que ẽ aut̃ terra illiꝰ: ñ

Expanded text:
d profuit ei tanta mala facere? Dixit enim in corde suo, Non requiret. Sed non est, ita ut ipse cogitavit. Nam, Vides  justorum. Ut tradas eos hoc est impios in manus tuas. Id est, in potestatem judicii tui. Non te latet illorum malitia, nec manus tua cessabit a vindicta. 31. Tibi derelictus est paumundi contemsit, ut tu sis tantum spes ejus. Iste pauper illis ad tempus est concessus ad puniendum: tibi in fine derelictus ad glorificandum. Orphano tu eris adjutor: cum impius fuit persecutor. 32. Contere braipse peccato suo, et peribit ipse propter peccatum suum. Timeant ergo peccatores et maligni, quia conteret eos Deus, et malignitatem eorum ad nihilum rediget. Consolno imperio, sed caelesti . Nam terrenum regnum transitorium est et caducum. Transibit hoc regnum: transibit hoc seculum. Succedet aliud regnum, et aliud seculum, in quo Dominus regnet in aeternum . Quae est autem terra illius, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
um: quo estuabant. cũ in angustiis
ꝙ tribulationib huiꝰ scł̃i. dn diem
concupiscerent. Et hoc desicłiũ: p̃pa¬
ratio cordis eoꝵ erat. Uñde secutꝰ ad¬
iungit. Preꝑationẽ cordis eoꝵ: auidi¬
uit auris tua. hec ẽ cordis p̃paratio:
de qua in alio psalmo canitur. Para¬
tum cor meũ d̃s. De qua dicit apłs.
brũ corꝑeum: s misccłiam eiꝰ qua noᷤᷤ
exaudit debemꝰ acciꝑe. Et qd̃ ẽ illd̃ de¬
Aliud est aut̃ iudicare pupillũ: ali¬
ud iudicare pupillo. Iudicat pupil¬
lũ: etiã qui condẽpnat. Iudicat arit̃
pupillo: qui ꝓ illo ꝑfert sententiam.
Est gͦ desidium pauꝑũ. ut ueniat¬

Expanded text:
um, quo aestuabant, cum in angustiis et tribulationibus hujus seculi, Domini diem concupiscerent. Et hoc desiderium praeparatio cordis eorum erat. Unde secutus adjungit: Praeparationem cordis eorum audivit auris tua. Haec est cordis praeparatio, de qua in alio psalmo canitur: Paratum cor meum Deus . De quo dicit Apostolus, brum corporeum, sed misericordiam ejus, quae nos exaudit, debemus accipere. 34. Et quod est illud deAliud est autem judicare pupillum, aliud judicare pupillo. Judicat pupillum, etiam qui condemnat: judicat autem pupillo, qui pro illo profert sententiam. Est ergo desiderium pau
Abbreviated transcription (Latin):
des. ĩdẽ pecc̃res ꝙ impii: de qͥb ĩ alio
psalmo dr. Non sic impii ñ sicͥ s tan¬
ꝙͣ puluis qũe ꝓieit uentus a facie
terre. Quia enim nullũ uirtitis pon¬
dus habebunt: ad illã beatã stabilitatẽ
ꝑuenire ñ pot̾unt. ¶nde scͥptũ est.
Tollat᷑ impius: ne uideat głam dei.

Expanded text:
 de quibus in alio psalmo dicitur: Non sic impii, non sic, sed tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . Quia enim nullum virtutis pondus habebunt, ad illam beatam stabilitatem pervenire non poterunt, unde scriptum est, Tollatur impius, ne videat gloriam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe cupiunt. & bona et̾na ñ querunt:
in illiꝰ laqueos incidunt. Et ido seqͥt᷑.
In occultis : ut interficiat innocentẽ.
In occultis dictũ est: uͥ ñ facile intelli¬
gitur qͥd appetendũ. qͥd ue fugiendũ
sit. Innocentẽ int̾ficere ẽ: ex ĩnocente
nocentem facere: Ocli enis in pau¬
ꝑem respiciunt. Illos enĩ maxime¬

Expanded text:
esse cupiunt, et bona aeterna non quaerunt, esse cupiunt, et bona aeterna non quaerunt, in illius laqueos incidunt. Et ideo sequitur: In occultis, ut interficiat innocentem. In occultis, dictum est, ubi non facile intelligitur, quid appetendum, quidve fugiendum sit. Innocentem autem interficere est, ex innocente nocentem facere. 27. Oculi ejus in pauperem respiciunt. Illos enim Ex
Abbreviated transcription (Latin):
malẽdictionem aꝑta conuicia. ꝑ ama¬
ritũdinem mine ⁊ t̾rores ⁊ ꝑ dolũ blar¬
da ⁊ seductoria uerba posfunt accipi:
quib infinitã in suã partẽ conuersu¬
rus est multitũdinẽ. Bene aũt sub
lingua eiꝰ labor ⁊ dolor ẽẽ describit᷑: qr
interiora eiꝰ. ira zõdio ⁊ om̃i mala uo¬
sius: iniquitate ꝙ impietate. Quem
labore sequit᷑ dolor: qr ñ solũ sine fruc¬
tu. s etiã ad ꝑniciem laborat᷑. Qui la¬
bor & dolor ad illõ refertur. qd dixit
in corde suo: ñ mouebor a gñatione
ingñationẽ sine malo. Et ꝓpt̾ea sub
lingua eius. ⁊ñ in lingua dicit᷑  qm̃
tacite ista cogitat᷑us est. hõib aut̃ ali¬
a locut᷑us: ut bonus ꝙ iustus ⁊ di fi¬
liꝰ. uideat᷑. Sẽdet ĩ insidiis cũ diuitib.
nerib cumulabit : Et iło ĩ insidiis
cũ his sedere dictus est: qm̃ falsã felici¬
tatẽ ipsoꝵ ad decipiendos hoĩes osten¬
tabit: qui praua uoluntate. dũ taleᷤᷤ

Expanded text:
ctionem aperta convicia, per amaritudinem minae et terrores, per dolum blanda, et seductoria verba possunt accipi: quibus in suam partem conversurus est multitudinem. Bene autem sub lingua ejus labor et dolor esse describitur: 52 quia interiora ejus ira, et odio, et omni mala vosius iniquitate et impietate. Quem laborem sequitur dolor, quia non solum sine fructu, sed etiam ad perniciem laboratur. Qui labor et dolor ad illud refertur, quod dixit in corde suo, Non movebor a generatione in generationem, sine malo. Et propterea, sub lingua ejus, et non, in lingua dicitur: quoniam tacite ista cogitaturus est, hominibus autem alia locuturus, ut bonus, et justus, et Dei filius videatur. 26. Sedet in insidiineribus cumulabit? Et ideo in insidiis, cum his sedere dictus est: quoniam falsam foelicitatem ipsorum ad decipiendos homines ostentabit, qui prava voluntate dum tales
Abbreviated transcription (Latin):
urge dñe ñconforcetur homo: iudi¬
centur gentes inconspectu tuo:. idẽ
in occulto: ubi solus ds uidet. Hoc fae¬
tũ est cũ impii ad magña que uidet᷑
hominib felicitatẽ ꝑueniunt: suꝑ
qͦs constituit᷑ legislator. qualem ha¬
bere meruerunt. Nunc aut̃ pꝰt il
festissima gła. Ne obliuiscaris pau¬
ꝑum. sicut impii putant. qui dicuit
oblitus est ds̾: auertit faciẽ suã ne ui¬
deat infiñe. Laborans gͦ ecclia illiᷤ t̃ẽ¬

Expanded text:
 non confortetur homo, judicentur gentes in conspectu tuo. Id est, in occulto, ubi solus Deus videt. Hoc factum est, cum impii ad magnam, quae videtur hominibus, foelicitatem perveniunt: super quos constituitur legislator, qualem habere meruerunt. Nunc autem post ised jam in manifestissima gloria. Ne obliviscaris pauperum. Sicut impii putant, qui dicunt, Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat in finem. Laborans ergo Ecclesia illis te
Abbreviated transcription (Latin):
tũ culm̃ manis głe uenturꝰ crẽdit᷑:
tanta ei licebit facere. ⁊ in om̃s ho¬
firmi arbitrent᷑ dm res humanas
negligere. Int̾posito aut̃ diapsalma
te. subicit tanꝗͣ uoce gem̃tium. et
querentiũ cur iudiciũ differatur.
Ut quid d̃ne inquit recessisti longe.De¬
inde qui sic quesiuit. tanqͣ. repente in¬
dellexerit. aut quasi sciens interroga¬
uerit. ut doceret: subiecit dicens. Despi¬
cis in oportunitatib in tribulatione.
Idẽ oportue despicis. & facis tribulatio¬
nes: ad inflãmandos animos desicdio
aduentus tui. his enim iocundior est
fons ille uite: qui multũ sitierrat.
Itaq insinuat consiliũ dilationis di¬
cens. Dum suꝑbit impuis. incendit᷑
pauꝑ. Mirũ est ⁊ uerum: qͦd studio
bone spei. paruuli accendant᷑ ad rec¬
te uiuendũ exercitatiõe ꝑsequenti¬
um. Quo myft̾io agitur. ut etiã he
catis eoꝵ diuina ꝓuidentia oꝑatur.
que lucem facit & ordinat:tenebras
aitt̃ dm̃ ordinat. ut fiat eoꝵ cõꝑatiõe

Expanded text:
tum culmen inanis gloriae venturus creditur, tanta ei licebit facere, et in omnes hofirmi arbitrentur Deum res humanas negligere; interposito dite, subjicit tanquam vocem gementium et quaerentium cur judicium differatur. Ut quid, Domine inquit, recessisti longe? Deinde qui sic quaesivit, tanquam repente intellexerit, aut quasi sciens interrogaverit ut doceret, subjecit dicens: Despicis in opportunitatibus, in tribulatione, idest, opportune despicis, et facis tribulationes, ad inflammandos animos desiderio adventus tui. His enim jucundior est fons ille vitae, qui multum sitierint. Itaque insinuat consilium dilationis dicens, Dum superbit impius, incenditur pauper. Mirum est, et verum, quod studio bonae spei parvuli emendantur ad recte vivendum exercitatione persequentium. Quo mysterio agitur, ut etiam haecatis eorum divina providentia operatur, quae lucem facit et ordinat, tenebras autem tantum ordinat, ut fiat eorum comparatione
Abbreviated transcription (Latin):
sti dicunt. Gła mea: ⁊ exaltans ca¬
put meũ. Itagͦ ipse inferior erit. ⁊
eiꝰ iniquitas sit suꝑir. etͣ illũ descer¬
dat: qr grauat illũ o oñat: et ãd re¬
quiem sc̃oꝵ reuolare ñ sinit. hoc fit
cum ĩ hoĩe ꝑu̾so seruit ratio: ⁊ libi

Expanded text:
sti dicunt, Gloria mea, et exaltans caput meum . Ita ejus iniquitas sit superior, et in illum descendat; quia gravat illum, et onerat, et ad requiem sanctorum revolare non sinit. Hoc fit, cum in homine perverso servit ratio, et libi
Abbreviated transcription (Latin):
te. Dep̃hensi sunt. scd̾m qd̃ ip̃e dñs a¬
it: cõp̃hendã sapien tes ĩ astutia
sua. Nam iudicio ꝙ̾ consilio suo pu¬
tauerunt egisse ut nom̃ xp̃i deleret᷑
de derra: & eo ipso iudicio egerunt.
ut xp̃i nom̃ ammirabile fieret in
uniuersa terra. Iudiciũ gͦ illd̃ qͦ ab
impiis iudicatus est. et illa causa qͣ
iustus et innocens dãpnatꝰ ẽ: ñ fuit
ait qui iũdicas iusticiã. ad diffenti¬
am eoꝵ dictũ est: qui iũdicauerunt
iniquitatẽ. Et quia dãpnato diabo

Expanded text:
Deprehensi 46 sunt, secundum quod ipse Dominus ait: Comprehendam sapientes in astutia eorum . Nam judicio et consilio suo putaverunt egisse, ut nomen Christi deleretur de terra: et eo ipso judicio egerunt, ut Christi nomen admirabile fieret in universa terra. Judicium ergo illud, quo ab impiis judicatus est, et illa caussa qua justus et innocens damnatus est, non fuit ait, Qui judicas justitiam, ad differentiam eorum dictum est, qui judicaverunt iniquitatem. E
Abbreviated transcription (Latin):
mouet᷑: tanꝗͣ ad locũ quo tendit. Lo¬
cus aut̃ anime. ñ inspatio aliquoẽ.
qd̾ forma occupet corꝑis: s in dilecti¬
one. quo se ꝑuenisse ꝑ amor̃e letat᷑.
Pes gͦ pecc̃oꝵ. ĩdẽ amor. cõp̃hendit᷑ in
tam actionẽ consecuta fu̾it delectati¬
o. cũ eos tradicłit cłs inconcupiscen¬
tiam cordis eoꝵ. iam illa delectatio
alligat eos: ut inde abrũꝑe amorẽ
ꝙ̾ ad itilia conferre ñ possint. Rec¬

Expanded text:
movetur tanquam ad locum quo tendit. Lomovetur tanquam ad locum quo tendit. Locus autem animae non in spatio aliquo est, quod forma occupet corporis: sed in delectatione, quo se pervenisse per amorem laetatur. Pes ergo peccatorum, idest, amor, comprehenditur itam actionem consecuta fuerit delectatio, cum eos tradiderit Deus in concupiscentiam cordis eorum , jam illa delectatio alligat eos, ut inde abrumpere amorem et ad utilia conferre non
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt aut̃ porte filie syon. omĩa opti
annunciant᷑ uiuerse laudes dei.
Demde sequit᷑. Exultabo in salutari
tuo. Salutare di dñs est nr̃ iħc xp̃c¬
ꝑ qũe saluati sumꝰ: quicorda nr̃a de
uana leticia huiꝰ scłi transtulit: ut
in ipso ueracit̾ gaudeamꝰ. Sz hoc nr̃m
gaudium: adhuc inspe est. ñ in te.
Affligimur eñi a malis hominib ꝗͣ¬
diu hic uiuimus: de quib subiunctũ
est. Infixe sunt gentes in int̾itu quẽ
fecerunt. Attende quẽ admodũ serue¬
tur pena pecc̃ori de oꝑib suis: & qui
uoluerint ꝑsequi eccłiam. in eo int̾i¬
tu sint infixi. que se inferre arbitra¬
bant᷑. Nam cũ int̾ficere corꝑa cupie¬
bant: ipsi in anima moriebant᷑. De
quib adhuc subdit᷑. In laqueo isto qr̃e
absconderunt: cõp̃hensus ẽ pes eoꝵ.
Laqueus occultus: dolosa est cogitati¬
o. Pes anime: inteiligit᷑ amor. Qui cũ
prauus est: uocat᷑ cupĩditas. Cũ aut̃
rectus: dilectio uł caritas. Amore eñ

Expanded text:
Sunt autem portae filiae Sion, omnia optimSunt autem portae filiae Sion, omnia optimannunciantur universae laudes Dei. 16. Deinde sequitur: Exultabo in salutari tuo. Salutare Dei Dominus est noster  quem salvati sumus, qui corda nostra de vana laetitia hujus saeculi transtulit, ut in ipso veraciter gaudeamus. Sed hoc nostrum gaudium adhuc in spe est, non in re . Affligimur enim a malis hominibus quandiu hic vivimus : de quibus subjunctum est: In fixae sunt gentes in interitu quem fecerunt. Attende quemadmodum servetur poena peccatori de operibus suis, et qui voluerint persequi Ecclesiam, in eo interitu sunt infixi, quem se inferre arbitrabantur. Nam cum interficere corpora cupiebant, ipsi in anima moriebantur. De quibus adhuc subditur: In laqueo isto, quem absconderunt, comprehensus est pes eorum. Laqueus occultus dolosa est cogitatio: pes animae intelligitur amor, qui cum pravus est, vocatur cupiditas: cum autem rectus, dilectio vel caritas. Amore enim