comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habuerat. & indignum se esse
interiori scõ habitu cordis: qui ꝓ
habitu corporis litigatis: Tamĩ
si sic ur̃a tolerat in firmitas. ut
hoc recipiatis qd̃ posueritis: in
uno tantum loco. sub cõmunib
custodib habete. qd̾ ponitis. d
sane. ut nullus sibi aliquro
fiant: maiori studio. & frequen¬
tiori alacritate qͣm si uobis sin¬
cle qua seriptum ẽ que ñ querit
que sua st̃. sic intelligit᷑: qͥa com
ante pouit:. E ideo qͣutum am̃¬
plius rem cõmunem qͣm ꝓpriam
quib utitur transitura uecessitas:
supraemuneat q̃ ꝑmanet caritas:
Consequens gͦ ẽ ut etiam qui sins
filiis. aut aliqua uecessitate ad se
ꝑtinentib in monasterio constitu¬
tis. aliquam contulerit uestem.
sine qd̃ libet aliud inter necessari
a deputandum: ũ occulte accipiat᷑:
s sit in potestate prepositi: ut in¬
re communi redactum. cui necẽẽ
fuerit prebeat᷑. Quod si aliqͥs rẽ
sͥ collatam celauerit: furti iudicio

Expanded text:
habuerat, et indignum se esse habuerat, et indignum se esse interiore sancto habitu cordis, quae pro habitu corporis litigatis. tamen si uestra toleratur infirmitas, ut hoc recipiatis, qunum tamen locum sub communibus custodibus habete quod ponitis ita sane ut nullus sibi aliquid fiant maiori studio et frequenciori alacritate quam si vobis sinde qua scriptum est quod non querit que sua santeponit. Et ideo quanto amplius rem communem quam propriquibus utitur transitura necessitas, superemineat quae permanet charitas. Consequens ergo est ut etiam qui suis filiis, aut aliqua necessitudine ad se pertinentibus in monasterio constitutis, aliquam contulerit vestem, sive quodlibet aliud inter necea deputandum, non occulte accipiatur et sit in potestate praepositae, ut in commune redactum, cui necessarium fuerit, praebeatur. quod si aliqua rem sibi conlatam celauerit, furti iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s. deinde ꝓrimus: qͥa ista p̾cep¬
ta. principaliter nobis sunt data:
Qualiter autẽ oporteat nos orare
uł psallere. descripsimus: ro. ẽ
matutinis dicant᷑ psalmi. iii.¬

Expanded text:
Deus ; deinde proximus : quia ista praecepta principaliter nobis sunt data. Qualiter autem oporteat nos orare vel psallere, describimus: id est, in matutinis dicantur psalmi III,
Abbreviated transcription (Latin):
dum uł uires eiꝰ excelit:. Ipse uͦ qͥ
uobis pre ẽ ñ se existimnet potestate
dnãntem: s caritate seruente feli¬
cem. Honore coram uobis prelatꝰ
piat in quietos consolet᷑ pusilla¬
mines. sustineat infirmos: paci¬
ens sit ad oms. Disciplinam li¬
bens habeat: metuenclus impo¬
nat: Ꝙ qͣmuis utrumq sit neces¬
sarium: tamen plus auobis a¬
mari appetat. qm timeri: semꝑ
cogitans. do se ꝓuob̃ redliturum
rationẽ. Inde uos magis obedi¬
endo ñ solum ur̃i. uerum etiam
ipsius miseremini: qui inter
nos qͣnto loco suꝑiore. tanto in
ꝑiculo maiori uersat᷑:. Donet
dñs. ut obseruetis hec omia cũ
dilectione. tamqͣm spũalis pul
chritudinis amatores: &. bono
xp̃i odore de bona conu̾satione
flagrantes: ñ sicut serui sub le¬
ge. s sic̃ liberi sub grã constituti:
It autẽ uos. in libello hoc. tam¬
qͣm in speculo possitis inspicere:
ne ꝑ obliuionem a liqͥd neggliga¬
tis. semel in septimana uobis le¬
gat᷑ ᷤ tubi uos inueneritis ea. que

Expanded text:
 vires ejus excedit. Ipse vero qui vobis praeest, non se existimet potestate dominante, sed charitate serviente felicem. Honore coram vobis praelatus piat inquietos, consoletur pusillanimes, suscipiat infirmos, patiens sit ad omnes ; disciplinam libens habeat, metuens imponat. Et quamvis utrumque sit necessarium, tamen plus a vobis amari appetat, quam timeri; semper cogitans Deo se pro vobis redditurum esse rationem. Unde vos magis obediendo, non solum vestri, sed etiam ipsius miseremini; quia inter uos quanto in loco superiore tanto in periculo maiore uersatur. Donet dominus. ut obseruetis haec omnia cum dilectione tamquam spchritudinis amatores, et bono Christi odore de bona conversatione fragrantes, non sicut servi sub lege, sed sicut liberi sub gratia constituti. Ut autem vos in hoc libello tanquam in speculo possitis inspicere, ne per oblivionem aliquid negligatis, semel in septimana vobis legatur. Et ubi vos inveneritis ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmuis usq ad abiorunqui st̃
corpore firmiores. frugalitatem
ꝑuenire ñ potuerint: nec debẽt
acciꝑe: ne contingat detestan¬
da ꝑuersitas: ut in monasterio.
ubi qͣntum possunt. fiunt di¬
uites laboriosi: fiant pauꝑes
delicati: Sane quemadino¬
dum egrotantes. necẽẽ haberĩ
minꝰ acciꝑe ne grauent᷑: ita
exposita egritudine. sic trac¬
tandi sunt. ut citius recreent᷑
etiam hi qui de humillima
illis contulerit. recentior egri¬
tudo: qd̃ diuitib anterior con¬
suetudo. S cum uires pristi¬
nas reparauerint: redeant ad
feliciorem consuetudinẽ suam:
que famulos cl̃i. tanto. amplius
decet: qͣnto munꝰ indigent: Nec¬
cibi eos teneat uoluptas. iam ue¬
getos: quo necessitas leuarat in¬
firmos: Illi se existiment ditioreᷤ
qui in sustinenda partitate. fue¬
rint fortiores: Melius ẽ enĩ. mi.
nec affectemin uestib placere.
s morib: Qnͣdo ꝓceditis: suml
ambulate. Cum ueneritis quo

Expanded text:
uamvis usque ad aliorum, qui sunt uamvis usque ad aliorum, qui sunt corpore firmiores, frugalitatem pervenire nequiverint. Nec debent accipere; ne contingat detestanda perversitas, ut in monasterio, ubi quantum possunt, fiunt divites laboriosi, fiant pauperes delicati. Sane quemadmodum aegrotantes necesse habent minus accipere, ne graventur: ita et post aegritudinem sic tractandi sunt, ut citius recreentur, etiamsi de humillima illis contulerit recentior aegritudo, quod divitibus anterior consuetudo. Sed cum vires pristinas reparaverint, redeant ad feliciorem consuetudinem suam, quae famulos Dei tanto amplius decet, quanto minus indigent: nec ibi eos teneat voluptas jam vegetos, quo necessitas levarat infirmos. Illos aestiment ditiores, qui in sustinenda parcitate fuerint fortiores. Melius est enim minunec affectetis vestibus placere, sed moribus. Quando proceditis, simul ambulate: cum veneritis quo
Abbreviated transcription (Latin):
& potꝰ: qͣntum ualitudo ꝑmittit:
Qnͣdo autẽ aliqͥs ñ pot̃ ieuinare.
ñ tamen extra horam pranclii. ali¬
quid alimentoꝵ sumat: nͥ cum
egrotat: Cum acceditis ad m̃sã.
donec inde surgatis: qd̃ uobrs se¬
ccłm consuetudinẽ legit᷑. sine tu¬
multu & contentione audite: Nec
sole uobis fauces sumant cibum:
s & aures esuriant uerbum dei.
tudine. si aliter tractant᷑ in uictu.
ñ debet aliis molestum eẽ: nec ĩ¬
iustum uideri eis. quos fecit aliqͣ
consuetudo fortiores: Nec illos fe¬
liciores prtent. qͥa sumunt. qd̾ ñ
sumunt ipsi: s sͥ potꝰ gratulent᷑.
qͥa ualent. qd̃ ñ ualent ipsi: Et
si eis. qui uenert̃ ex morib delica¬
tiorib ad monasterium. alieso
alimentoꝵ. uestimentorũ. stra.¬
mentoꝵ. oꝑrmnentoꝵ datur qd̃
aliis fortiorib & ideo feliciorib
ñ dat᷑: cogitare debent quib ñ
clatur. quantũ de sua scł̃ari inta.
illi ad uitam istam descenłint qͥ¬

Expanded text:
et potus, quantum valetudo permittit. et potus, quantum valetudo permittit. Quando autem aliquis non potest jejunare, non tamen extra horam prandii aliquid alimentorum sumat, nisi cum aegrotat. Cum acceditis ad mensam, donec inde surgatis, quod vobis secundum consuetudinem legitur, sine tumultu et contentionibus audite: nec solae vobis fauces sumant cibum, sed et aures esuriant Dei verbum. tudine, si aliter tractantur in victu, non debet aliis molestum esse, nec injustum videri eis quos fecit alia consuetudo fortiores. Nec illos feliciores putent, quia sumunt quod non sumunt ipsi: sed sibi potius gratulentur, quia valent quod non valent illi. Et si eis qui venerunt ex moribus delicatioribus ad monasterium, aliquid alimentorum, vestimentorum, stramentorum, operimentorum datur, quod aliis fortioribus, et ideo felicioribus non datur; cogitare debent quibus non datur, quantum de sua saeculari vita illi ad istam descenderint, q
Abbreviated transcription (Latin):
diuitiis magis suꝑbrant. qͥa eas¬
ipsi monasterio patiunt᷑: qͣmͣ si eiᷤ
in scło fruerent᷑. Alia quippe que¬
cumq iniquitas. in malis oꝑib ex¬
ercet᷑. ut fiat: suꝑbia uero. eciam
in bonis oꝑib in sidiat᷑. ut ꝑeant:
Et quid ꝓdest disꝑgere dando pau
ꝑib & puꝑem fieri: cum anima
misera. suꝑbior efficit᷑ diuitias cõ¬
tempnendo. qͣm fuerat possiden¬
do: Om̃s gͦ imanimiter & con¬
corditer uiuite: & honorate in uo¬
& temporib constitutis: In oratori¬
O. nemo aliquid agat. nͥ ad qõ ẽ
factum: unde & nomen accepit:
Aut si forte aliquis. etiam p̾ter ho¬
culpe: Si aliis uacat & orare uolue¬
rint: ñ eis sint impedimento qui¬
Psalmis & ẏmnis. cum oratis cłm:
hoc uerset᷑ in corde. qd̃ ꝓfert᷑ in uo¬
ce Et nolite cantare nisi qd̃ legitis
ẽẽ cantandum. Qd̃ autẽ ñ ita scͥptũ
ẽ ut cantet᷑ ñ cantet᷑. Carnẽ ur̃ãm
domate ieiunis. & abstinentia esce

Expanded text:
diuitiis magis superbiant, quia eadiuitiis magis superbiant, quia eas monasterio partiuntur, quam si eis in saeculo fruerentur. alia quippe quaecumque iniquitas in malis operibus exercetur, ut fiant: superbia uero etiam in bonis operibus insidiatur, ut pereant. et quid prodest dperibus et pauperem fieri, cum anima misera superbior efficitur divitias contemnendo, quam fuerat possidendo? Omnes ergo unanimiter et concorditer vivite; et honorate in voet temporibus constitutis. In oratorio nemo aliquid agat, nisi ad quod est factum, unde et nomen accepit: ut si forte aliqui etiam praeter hotutas, si eis uacat, orare uoluerint, non eis sint impedimento, qupsalmis et hymnis cum oratis deum, hoc uersetur in corde, quod profertur in uoce, et nolite cantare, nisi quod legitis esse cantandum; quod autem non ita scriptum est, ut cantetur, non cantetur. Carnem uestram domate ieiuniis et abst
Abbreviated transcription (Latin):
uelatis om̃s: s potiꝰ uniciuq. sic̃¬
cuiq opꝰ fuerit. Sic enĩ legitis in
bebant in scł̃o. qnͣdo ingressi sunt
monasterium: libenter uelint ẽẽ
illud cõmune:. Qui audẽ ñ habe¬
bant: ñ ea querant in monast̾ĩo.
qd̃ nec foris habere potuert̃: S ta¬
men eoꝵ infirmitati. qd̃ opꝰ est
tribuatur: etiam si pauꝑtas eoꝵ
qͣndo foris erant. nec ipsa necessa
ria poterat inuenire: Tantum.
icdeo ñ putent se ẽẽ felices: qͥa in¬
uenert̃ uictum & tegumentum
quale foris inuenire ñ potuerunt:
debant: s sursum cor haberint. S
terrena uana ñ querant: Nec inci¬
piant ẽẽ monast̾ia. diuitib uti¬
lia ñ pauꝑib: si diuites illic hu¬
miliantur: & pauꝑes illic in flan¬
tur.. Rursus etiam. illi qͥ aliqͥd
ẽẽ uidebant᷑ in scło: ñ habeant
fastidio frs̃ suos qͥ ad illam societa
gis autẽ studeant. ñ de parentum
cdiuitum dignitate: s de pauꝑum
fr̃m̃ societate głari. Nec extollan

Expanded text:
valetis omnes, sed potius unicuique sicut opus fuerit. Sic enim legitis in bebant in saeculo, quando ingressae sunt monasterium, libenter uelint illud esse commune: quae autem non habebant, non ea quaerant in monasterio, quae nec foris habere potuerunt, sed tamen earum infirmitati, quod opus est, tribuatur, etiam si pauperies earum, quando foris erant, nec ipsa neceria poterat invenire. Tantum non ideo se putent esse felices, quia invenerunt victum et tegumentum, quale foris invenire non poterant. debant; sed sursum cor habeant, et terrena ac vana non quaerant, ne incipiant esse monasteria divitibus utilia, non pauperibus, si divites illic humiliantur, et pauperes illic inflantur. Rursus, etiam illi qui aliquid esse videbantur in saeculo, non habeant fastidio fratres suos, qui ad illam sanctam gis autem studeant non de parentum diuitum dignitate sed de pauperum sororum societate gloriari. nec extollant
Abbreviated transcription (Latin):
lib clatur: redemptio peccatorũ ẽ:
Et ideo ñ głient᷑ talib sumptis uti:
s magis timeant. qd̃ inueteri testa¬
mento de sacerdotib dictum ẽ: Ini¬
quitatẽ popłi decet eos portare: ꝙ
ido cum magno tunore. suꝑ eos
solliciti sint quorũ donis participã¬
tur: qͥa magnũ ꝑiculũ ẽ iudicem
tum ñ fuerit: ñ negligenter prete¬
reat᷑. s ut emendancdo corrigendoq¬
appreposito curet᷑. Ad p̾positum

Expanded text:
redemptio peccatorum est: et ideo non glorientur talibus sumptibus uti, sed magis timeant quod in Veteri Testamento de sacerdotibus dictum est, iniquitatem populi eos debere portare. Et ideo cum magno timore super eos solliciti sint, quorum donis participantur: quia magnum periculum est judicem tum minus fuerit non negligenter pretereatur set ut emendandum corrigendumque curetur ad prepositum
Abbreviated transcription (Latin):
Mane. ad oꝑa sua sedeant: Post
orationes tercie: eant simul ad
oꝑa sua: Non stantes fabulas
contexant: isi forte necessitas
oꝑis exegerit. ut loquat᷑ quis:
Siquis autẽ non omni uirtute.
adiuuente miscd̃ia dñi. hec co¬
natus fuerit implere: s contu¬
maci animo despexerit: semel
atq iterum cõmunitꝰ. si ñ emen¬
dauerit: sciat se subiacere disci¬
pline monasterii sicut oportet:
Si autẽ talis fuerit etas ipsius:
etiam uapulabit: Hec autẽ in
nomine xp̃i fideliter & pie obser¬
uantes. & uos ꝓficietis: & nobis
Hec st̃ que ut obseruetis p̾cipimꝰ

Expanded text:
Mane ad opera sua sedeant; post Mane ad opera sua sedeant; post orationem tertiae eant ad opera sua; non stantes fabulas contexant, nisi forte aliquid soperum exegerit ut loquatur quis. V. Si quis autem non omni virtute, adjuvante misericordia Dei, haec conatus fuerit implere, sed contumaci animo despexerit: semel atque iterum commonitus, si non emendaverit, sciat se subjacere disciplinae monasterii, sicut oportet. Si autem talis fuerit aetas ipsius, etiam vapulabit. Haec in nomine Christi fideliter et pie observantes, et vos proficietis, et nobis ec sunt, quae ut obseruetis praecipim
Abbreviated transcription (Latin):
cant᷑ Nocturne autẽ orationes:
mense nouembri. decembri. ianu¬
ario. & februario: Antiphone .xii:
psalmi. ui: lectiones tres. marcio.
apͥli. septembrio. octobrio: anti¬
lectiones. ii: Oꝑent᷑ a mane usq
ao sextam: & a sexta usq ad nonã.
uacent lectioni: & ad nonam recl¬
cdant codices: Et postqͣm refecerĩt¬
neceẽ fuerit. faciant opꝰ: usq ad
horam lucernarii: Nemo sͥ uen
mento. siue in quatumq re: Apłi¬
ca enĩ uita. optamꝰ uiuere: Nemo
cum murmurio aliquid faciat:
ut ñ simili murmuratoꝵ iudi
cio ꝑeat: fidelit̾ obediant: Patrẽ
sinum pꝰ d̾m honorent: p̾posito suo¬
Sedentes ad mensam taceant: au¬
dientes lectionem:. Si autẽ aliqͥd
opꝰ fuerit: p̾positus eoꝵ sit sollicitꝰ:
Sabbato & dñica. sic̃ consuetudo
ẽ: qui uolunt uinum accipiant:
Si opꝰ fuerit. ad aliqͣm necessitatẽ
nitti: duo eant: Nemo: extra mo¬
nasterium sine precepto mandu¬
cite & fideliter. ut serui cd̃i agant:
Ociosum uerbum: apud illos ñ sit:

Expanded text:
 Nocturnae autem orationes mense Novembri, Decembri, Januario et Februario, antiphonae duodecim, psalmi sex, lectiones tres; Martio, Aprili, Septembri, Octobri, antilectiones duae. II. Operentur a mane usque ad sextam, et a sexta usque ad nonam vacent lectioni; et ad nonam reddent codices. Et postquam refecerintnecesse fuerit, faciant opus usque ad horam lucernarii. Nemo sibi almento, sive in quacunque re: apostolica enim vita optamus vivere . Nemo cum murmure aliquid faciat, ut non simili judicio murmuratorum pereat. Fideliter obediant: patrem suum post Deum honorent; praeposito suoSedentes ad mensam taceant, audientes lectionem; si autem aliquid opus fuerit, praepositus eorum sollicitus sit. Sabbato et dominica, sicut consuetudo est, qui volunt, vinum accipiant. III. Si opus fuerit ad aliquam necessitatem mitti, duo eant. Nemo extra monasterium sine praecepto manducite et fideliter, ut servi Dei, agant. IV. Otiosum verbum apud illos non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
dalum uenit. Paulus apłs¬
dic̃ Omĩa quidẽ munda stͣ:
s malum ẽ homini qͥ ꝑ offen¬
diculum manducat: In pace
enĩ uocauit nos cłs: Non enĩ¬
ẽ dissensionis ds: s pacis: Pax
fratrib ꝙ caritas cum fide: a
odium labia mencdatia: Qui
autẽ fideliter agunt: placent
eiz uir iracundus ꝓuocat rix¬
as: qui patiens ẽ mittigat suᷤᷤ¬
citatas. Homo ꝑu̾sus susci¬
tat lites: & uerbosus separat
principes: Semꝑ iurgia que¬
rit malus: angłs autẽ crude¬
lis mittit᷑ contra eum: Gre
tate e: &. illi eiꝰ grãm habere
merent᷑. qͥ se ab inuicem ꝑsectarũ
scandala ñ diuidunt: Munus enĩ
ñ accipit᷑: nisi antea discordia ab
animo pellatur. Qͣm grauis ẽ cul¬
ꝑa cliscordie: ꝓ qua nec munꝰ acci¬
nus animus ꝓtulerit: obiurga¬
tionis furor ẽ ñ dilectio correptio
offerturz
.xxxuii. De iurãmento.

Expanded text:
dalum venit . PAULUS. Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offendiculum manducat . In pace autem vocavit nos Deus . Non enim dissensionis est Deus, sed pacis . Pax fratribus, et charitas cum fide, a Domino labia menautem fideliter agunt, placent Deo . Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas . Homo perversus suscitat lites, et verbosus separat principes . Semper jurgia quaerit malus, angelus autem crudelis mittetur contra eum . tate est, et illi ejus gratiam habere merentur qui se ab invicem per sectarum scandalum non dividunt. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur. Quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accinus amicus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio correctionoffertur? CAPUT XXXVI. De juramento.
Abbreviated transcription (Latin):
Tardius autẽ sanat᷑ uulnus: qd̾ iã
putrescentib membris. Longo post
tempore curationib ad hibetur:
Iteratio pectat grauior ẽ: sic̃ morb
suꝑ morbum ueniat. sic̃ ymb̃ suꝑ
ẏmbrẽ occurrat: Mora peccandi
immanitatẽ facit sceleris: Unde
& ꝓpħ̃a: Ue inqͥt qͥ trahitis iniqͥta¬
tem infuniculis uanitatis: et qua¬
si uincłm plaustri peccatum: Era
hit enuĩ iniqͥtatem ut funicłm: qͥ
tarclat conuerti ad cłm: Erahere¬
ẽ enĩ iniquitatẽ: moram facere in¬
iniqͥtate: Unde ꝙ. psalmꝰ: Olonga¬
uert̃ iniqͥtates suas: dñs iustus
concidet ceruices eorum

Expanded text:
tardius autem sanatur vulnus quod jam tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur. 223 11. Iteratio peccati gravior est, sicut si morbus super morbum veniat, sicut si imber super imbrem occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasihit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et Psalmista: Prolongaverunt iniquitates suas: Dominus justus concidit cervices peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
cum labore resurgit᷑: dum male
asserit in ꝓfimdum: cuiꝰ usu quasi
quaclam lege homo tenet᷑ astrietꝰ:
ut etiam qndo ñ uult. peccatũ ad¬
mittat: Alapsu uͦ cito resurgere:
ñ ẽ in ꝓfunclum ire:. Apłs legem
peceat dicit eẽ in membris nrĩs:
que lex consuetudo ẽ quã peccando
ꝑ consuetidinẽ retinen᷑: Multum
tat caro male consuetudinis lege:.
qd̾ in solent̾ impugnat: Frequent̾
peccare cauenclum ẽ: slam hoc ip¬
sum qd̾ de malo nr̃o plerumq
bile ẽ. tanto ꝑrarum ẽ. Opt̾ea
metuendũ ẽ confid̾e ita saluari:
neforte clum expectamꝰ auitiis
sanar: & uitia multiplicemꝰ. S
salutẽ ñ adipiscam᷑. Ergo studea¬
mus aut ñ cad̾e̾: aut cito conu̾s
a lapsu consurgere: Omĩno pec¬
care cauendum ẽ: Qd̃ si humana
fragilitate peccatum subrepserit:
confestim erit corrigendum. qd̵
nequit̃ sentit᷑ commissum: Cito enĩ
corrigit᷑ culpa: que cito cognoscit᷑.

Expanded text:
cum labore resurgitur, dum fortcum labore resurgitur, dum fortasserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem peccati dicit in membris nostris, que lex consuetudo est, quam peccando per consuetudinem retinemur. tat caro malae consuetudinis lege. Bquod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque bile est, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur;
Abbreviated transcription (Latin):
cauere: qͣm emenclare: fa¬
cilius enĩ refsi̾timus hosti a quo
ñclum deuict sunus: quam ez¬
a quo suꝑati ac deuicti cognocm:
Omne peccatum antequãm ad¬
mittat᷑: amplꝰ ꝑtimescit᷑. Quam¬
uis autẽ graue sit. dum musũ
uenerit. leue existunat᷑: & sine
ullo metu cõmittit᷑. Istis fomitib
quasi quibdam gradib coales¬
cit omne peccatum: Cogitatio
namq praua. delectationẽ parit:
delectatio consensensionẽ: consen¬
sio actionẽ: actio consuetutlinem:
consuetudo necessitatẽ:. Sicq his
uinculis homo implicatꝰ. quadã
catena uitiorũ tenet᷑ astrictus: ita
dat: Peccatũ admitt̾e cad̾e ẽ in pu¬
teum: consuetucdinẽ uͦ facere pec¬
cancdi: os pute ẽ conngustare. ne
is qͥ cecidit ualeat exire: S int̾dũ
cõmutat. Ipso enĩ miserante pecc̃a
cdimittunt᷑: qͦ ꝓtegente fit ne in
cleterꝰ peccando eat᷑. Nequissumũ
ẽpeccare: peiꝰ ẽ peccandi consuetu¬
cdinẽ facere. A illo facile. abhoc

Expanded text:
cavere quam emendare. Facilius enim resistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ea quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequam admittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu venerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita dat. 222 4. Peccatum admittere cadere est in puteum; consuetudinem vero peccandi facere, os putei est angustare, ne is qui cecidit valeat exire. Sed interdurtatis commutat. Ipso enim miserante, peccata dimittuntur quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sit: tanto indeplorando ꝓfundi¬
diu: qnͣto extitit inpeccato ꝓcliuiꝰ:
Ille penitentiam digne agit: qui
sic p̾terita mala cde plorat: ut fu¬
tura iterũ ũ cõmittat: Nam qui pec¬
peccatum⁊ ẽ quasi siquis lauet la¬
terem crudum: quẽ quantomagiᷤ
eluerit: tanto ampliꝰ luctum facit.
Qinius qͥsq sit peccator & impi.
si ad penitentiam conu̾tat᷑: conse¬
qui posse ueniam creclit᷑. Nullus¬
enĩ de bonitate cli dubitat: s sola
accipientium prauitas conferris
indulgentiam abnegat. In hac ui¬
ta tant ũdem penitentie padet liber¬
tas: pꝰmortẽ uͦ nullam correptioniꝰ
Me oportet oꝑari oꝑa eiꝰ qui int
sit me donec dies eẽ: Ueniet aut̃
ur̃o. antequã coritenebrescat: id.
ẽ ante quã mor et̾na p̾uemat. in
hac uita dum estis. cłm ꝑpeniten¬

Expanded text:
sit, tanto inde plorando profundisit, tanto inde plorando profundius, quanto exstitit in peccando proclivius. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, ut futura iterum non committat. Nam qui plapeccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum facit. Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poeaitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nullam correctionis Me oportet operari opera ejus qui me misit, donec dies est; veniet autem riam antequam tenebrescat , id est antequam mors aeterna praeveniat; in hac vita dum estis Deum per poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
bet: qͥa penitentie satisfactio diui¬
no tantum pensat᷑ iudicio ñ huma¬
no: Oinde qͥa miseratio dei occulta
ẽ sine intermissione flere neceẽ ẽ:
Aleq enĩ uiqͣm oportet penitentẽ
habere de peccatis securitatem:
Nam securitas parit negligen¬
tiam: negligentia autẽ sepe in
te post hec intercedente securi¬
tate quelibet culpa subrepserit:
confestim delectationes pristine
uitioꝵ mentẽ auidius irrepũt:
pulsantesq hominẽ in consue¬
tis oꝑib grauius ꝑtrahunt: ita
ut sint nouissima illi peiora pͥ¬
orib¬

Expanded text:
bet, quia poenitentiae satisfactio divibet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incte post haec, intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consuetis operibus gravius pertrahunt, ita ut sint novissima illius pejora priorib
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Qunc autẽ udebit᷑. u ꝓpe ñ erit:
qͥa uid̾ pot̾it. & ñ poterit inue¬
niri Si qnͣdo quisq peccare pot̃
penitet: uitamq suam uiuens
abomni crimine corrigit: ñ clii¬
bium esd̾ moriens ad eternam tnͣ¬
seat xequiem: Qui autẽ praue ui¬
uiuendo penitentiam agit in mor
tis ꝑiculo: sicut eiꝰ lampuatio in¬
certa ẽ. sic et remissio dubia: Quigͦ
gentia: sanus peniteat. sanus e ꝑ¬
petrata facinora defleat: Sũt qui
penitentib securitatẽ cito polli¬
cent᷑: quib bene ꝑ ꝓpħam dicit᷑:
Curant contricionẽ filie popłi mez
tritionem: qui peccanti et ñ legiti¬
me peuitenti ꝓmitcit securitatem:
Unde & sequit᷑: Confusi st̃ qͥ abho-¬
minationẽ fecerunt: id. ẽ confusi st̃
ñ penitenclo. s penas luendo: Aliter
enim confundit᷑ coram iudice reus
dum plectit᷑ atq aliter qͥ de malo
oꝑe erubescens corrigit᷑. Ille enĩ qͥa
ceprehensus ẽ confundit᷑᷑ iste qͥa se
malum fecisse memorat᷑. Quamus

Expanded text:
it, quia videri poterit, et non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicentur, quibus bene per prophetam dicitur: Curant contritionem filiae populi metritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum fecisse memoratur. 18. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
miqui. ꝑ ed̃ ꝑpatientiam cli spa¬
tium accipiunt emenclandi: qua
illi mora iuuencli ñ utunt᷑ ad pe¬
uitentiam: s peccandi usurpant
dum potest: ne si clum potest no¬
lierit: cũ tarde uoluert omĩno ñ pos¬
sit. ꝓinde ꝓpħa ait: Querite dñm̃¬
dum inueniri pot̾: inuocate eum

Expanded text:
quo per patientiam Dei spatium accipiunt emendandi; quia illi mora vivendi non utuntur ad poenitentiam, sed ad peccandi usurpant oenitendo dum potest, ne si dum potest noluerit, cum tandem voluerit, omnino non possit. Proinde propheta ait: Quaerite Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ompunctio cordis ẽ humili¬
tas mentis cum lacrimis:
exoriens de recorclatione peccati
& timore iudicii: Illa ẽ conu̾sis
ꝑfectior compunctionis affectio.
que a se om̃s carnales desideri¬
orũ affectus repellit: & inten¬
tionẽ suam toto mentis stucdio.
incłi contemplatione defigit
mala consiclerat.⁊ uł dum cdesi¬
derio et̾ne uite suspirat: Qua¬
tuor eẽ qualitates affectionum.
quib mens iust tedio salubr¬
in hac uita compungit᷑: hoc est
memoria p̾teritoꝵ facmoꝵ: re¬

Expanded text:
ompunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor autem sunt qualitates affectionum, quibus mens justi taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum fac
Abbreviated transcription (Latin):
confunclut᷑. & sunt qͥ ñ solum
ñ clolent gessisse malum⁊ s etiã
de ipso malo oꝑe głant᷑: Sicq ad
comꝑationẽ mali fit de terius ÷ dũ
de uitiis gratulantes extullunt᷑
inpeius: Detalib ait salomon.
Quiletant᷑ cum male feceruit:
et exultant in reb pessums .xx¬

Expanded text:
confunduntur, et sunt qui non solum confunduntur, et sunt qui non solum non dolent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis gratulantes, extolluntur in pejus. 221 De talibus ait Salomon: Qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis .
Abbreviated transcription (Latin):
liud ẽ ñ peccare amore dilec¬
tiois clei: aliud timore sup¬
plicii: Qui enĩ amore caritatis cli
ñ peecat. horrescit omne malum.
amplectendo iustitie bonũ nec eũ
delectat peccatũ: etiam si sceleris
impunitas ꝓmittat᷑. Qui uͦ sola
pena supplicii in se uitia reprunit.
quamuis ñ expleat opꝰ peccati. iuii.¬
uit tamen in eo uoluntas peccan¬
di: doletq s illicitũ qd̾ lex ꝓhibe
dinoscit᷑. Ille gͦ mercedem boni
oꝑis ꝑcipit. qͥ amando iustitiam
facit: ñ is qui eam solo metu pe¬
naꝵ inuitus custodit: Quiclam
et diligunt peccatũ et faciunt:
quidam diligunt tantum & ñ
faciunt Pleriq uͦ faciunt tantũ :
ñ diligunt: Non nulli peccatũ
ñ faciunt: et tamen iustitiam õdi¬
unt. Grauiꝰ autẽ peccat qͥ ñ solũ
peccatum diligit s & facit: quã
Qͥñ facit & diligit: Grauiꝰq int̾¬
clumi qͥ diligit et ñ facit: quã qui
facit & odit: Grauissimũ ẽ ñ solũ
facere: s. & diligere peccatum: Nã

Expanded text:
liud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non diligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius autem peccat qui non solum peccatum diligit, sed et facit, quam qui non facit, et diligit; graviusque interdum, qui diligit et non facit quam qui facit, et odit. Gravissimum est non solum facere, sed et diligere peccatum. 3. N
Abbreviated transcription (Latin):
tem opprimitur: Cito uiolatur
auro iustitia: nullamq reus ꝑ¬
timescit culpam. qm reclimere
uummis existimat: Plus enĩ ob¬
tinet mentẽ censoris amor lucri:
qmͣ equitas iulicii: Tres st̃ mu¬
nerum acceptiones qͥb contraiꝰti¬
tiam humana uanitas militat:
id ẽ fauor amiticiaꝵ: adulatio lau¬
clis. et corporalis acceptio muneris:
facilius autẽ ꝑuertit᷑ animus rei
corporeẽ munere: qm grẽ laudis¬
q fauore: Quatuor modis iudi¬
cium humanũ ꝑuertit᷑: timore :
cupiclitate⁊ odio: amore: Timo¬
re: lum metu potestatis alicuiꝰ.
ueritatẽ loqui pauescimꝰ: Cupi¬
clitate: clũ p̾mio mun̾is alicuius.
corrũpim᷑: Odio: dum contra quẽ¬
libet aduersari molimur. Amo¬
re: dũ amico uł ꝓpinquis pͥstare
contendimꝰ. His enĩ quatuor cau¬
sis sepe eqͥtas uiolat᷑. sepe innocen¬
tia leditur..

Expanded text:
tem opprimitur. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri, quam aequitas judicii. Tres enim sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est, favor amicitiarum, adulatio laudis, et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus, rei corporeo munere, quam gratiae laudisque favore. Quatuor modis judicium humanum convertitur: timore, cupiditate, odio, amore. Timore, dum metu potestatis alicujus, veritatem loqui pavescimus. Cupiditate, dum praemio muneris alicujus corrumpimur. Odio, dum contra quemlibet adre, dum amico vel propinquis praestare contendimus. His enim quatuor causis saepe aequitas violatur, saepe innocentia laeditur.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ numqͣm indra eccłiam
potestatis ad epte culmen tenent:
ut ꝑ eandem potestatem disci¬
plinam eccłasticam muniant.
Ceterum intea eccłam potesta¬
tes potestates necessarie ñ eẽnt:
nisi ut qd̃ ñ preualet sacer¬
dos efficere ꝑ cloctrine sermo¬
nem: potestas hoc imꝑet ꝑ
eccłam positi contra ficdem &
disciplinam eccłe agunt. ri¬
gore principum conterantur:
ipsamq clisciplinam qͣm ec¬
cłe utili tas exercere ñ p̾ua¬
potestas principalis imponat.
et ut uenerationẽ mereatur.
uirtutẽ potestatis inꝑtiat:
suscipiunt: Nam sui᷑ augeat᷑
pax aut disciplina eccłe ꝑfide¬
les pͥncipes. siue soluatur: il¬
le abeis rationem exigit: qͥ eoꝵ
potestati suam eccłiam tradi¬
dit:¬

Expanded text:
nonnunquam intra Ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem, disciplinam ecclesiasticam muniant. Caeterum intra Ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere, per doctrinae sermonem, potestas hoc imperet,Ecclesiam positi contra fidem et disciplinam Ecclesiae agunt, rigore principum conterantur, ipsamque disciplinam quam Ecclesiae utilitas exercere non praepotestas principalis imponat, et ut bene rationem mereantur virtute potestatis impertiat. suscipiunt. Nam sive augeatur pax et disciplina Ecclesiae per fideles principes, sive solvatur, ille ab eis rationem exigit, qui eorum potestati suam Ecclesiam credidit
Abbreviated transcription (Latin):
panꝑibus: Non auferas alteri:
alterum inde reficis: unde aliũ¬
Condempnat miseratio ista: ñ ꝓ¬
piciat᷑: Talis miscłia peccata ñ
prrgat: s amplificat: Bonum
qd̾ facis: misccłie causa. ñ iactan¬
tia facito: Nichil studeas ꝓpter
laudem: nichil ꝓpter temporalẽ
opinionem: nichil ꝓpt̾ famam: s
ꝓpt̾ uitam et̾nam: Quicquid a¬
gis: ꝓfutura age mercede: Et̾ne
remunerationis expectatio: te
illuc remuneratio amittit᷑. Iusti
autẽ: mercedem ñ hic. s in futuro
recipiunt: fũtura merces ñ p̾sens:
ꝓmittit᷑ iustis Incelo ñ in terra:
merces ꝓmittitur scĩs: Non enĩ¬
ẽ hic expectandum: qd̾ alibi de¬
betur: Ec̃ce accepisti monita.
Data ẽ tͥ uiuendi norma: nulla
te iam ignorantia a peccato excusat:
Non es iam uite nescius: ñ es
imprudens. aut ignarus. Legẽ
qͣm debeas sequi disposui: qualis
debeas eẽ scripsi:. Cõgnitionem
manlatoꝵ habes: iam scis quid
sit recte iiuere. Uide ne ultra

Expanded text:
pauperibus; non auferas alteri upauperibus; non auferas alteri ualterum inde reficis unde aliuCondemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudem, nihil propter temporalem opinionem, nihil propter famam, sed propter vitam aeternam; quidquid agis, pro futura age mercede; aeternae remunerationis exspectatio te tillic remuneratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed in futuro recipiunt. Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur sanctis; non est hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potes: Quod habes: habe¬
to ad misccłiam.. Suffragetur
uirtus tua: egen in opiam: Si
quem positum in necessitate cog¬
noueris: si quem ad mopiam re¬
dactum. siquem direptione ali¬
ciꝰ exinanitum. siquem oppres¬
sum. siquem humiliatum:
mittas: nullus ate tristis absce¬
dat: nemo a te confusus reuertat᷑.
Omnib cominuica: omĩb tͥbue.
omnib prebe: Non eligas cui mi¬
serearis: neforte pretereas eum qͥ
meritus ẽ acciꝑe: Incertus es ꝓ qͦ
magis placeas deo: nescis ꝓ quo
tͥ maior fructꝰ iustitie preparet᷑:
Quicquid tribius: cum affectu
mur mure:prebe elemosinam si¬
ne tedio: Maior sit beniuolentia:
impendit᷑: Tale erit opus tuum:
qualis fuerit intentio tua: Quod
enĩ affectu bono impendit᷑. hoc ac¬
cipit ds: Qui enĩ cum tedio dat:¬
ꝑdit mercedem:. Qui cum tristitia
manum porrigit: fructum remu¬
nerationis amittit, Non ẽ enim
mi sccłia: ubi ñ est beniuolentia:
Detius iustis labr̃ib: ministra

Expanded text:
non potes. 96. Quod habes, habenon potes. 96. Quod habes, habeto ad misericordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptione alicujus exinanitum, si quem oppressum, si quem humiliatum, mittas, nullus a te tristis abscedat, nemo a te confusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fructus justitiae praeparetur. 97. Quidquid tribuis, cum affectu ebe eleemosynam sine taedio. Major sit benevolentia impenditur. Tale erit opus tuum qualis fuerit intentio tua; quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum taedio dat, mercedem perdit; qui cum tristitia manum porrigit, fructum remunerationis amittit; qui cummisericordia, ubi non est benevolentia. 98. De tuis justis laboribus ministra
Abbreviated transcription (Latin):
requiem tendant: Qui curis
terrenis se implicant: a dei amore
se separant: Qui in rerum a¬
more defigit᷑: in dõ nullatenus
delectatur: Cure enim rerum.
ab intentione dei auertunt:
Nemo potest amplecti xp̃m.¬
simul & scłm: Nemo potest
amplecti cdi głam. simul & scl̃i:
Difficile ẽ celestib & terrenis
curis pariter in seruire: Diffi¬
cile ẽ dm simul. & mundum
diligere: Utraq simul: equali¬
ter amari ñ possunt: ꝓpter¬
curis: ꝓpter dm suspende. Si¬
ne inpedimento seculi: do ser¬
uire stude: Nulla te cura a dei¬
timore subtrahat: nulla sollici¬
tudo rerum abitentione di te
suspendat:. Abice ate: qrncqͥd
impedire bonum ꝓpositum pot̃.
Toto animo & odi & dampna:
qd̾ diligit mundus: Esto mortu¬
us mundo: & mundus tͥ: Mrin¬
di głam tanqͣm mortuus ñ aspici¬
as: tanqͣm mortuus ab affectu iu¬
te istius te separa.. Sĩc̃ sepultus
tuus sepultus ab omni terreno
te priua negotio: Condempne ui¬
uens: que post mortem habere

Expanded text:
requiem tendant; qui curis requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potest amplecti simul, et saeculi; nemo potest amplecti Christum simul, et saeculum. Difficile est coelestibus et terrenis curis pariter inservire, difficile est Deum simul et mundum diligere. Utraque simul aequaliter amari non possunt. curis saeculi te suspende. Sine impedimento saeculi Deo servire stude. Nulla cura saeamore te subtrahat, nulla te sollicitudo rerum ab intentione Dei suspendat. Abjice a te quidquid impedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem habere
Abbreviated transcription (Latin):
tentia: Dic ubi st̃ reges: ubi pͥn¬
cipes: ubi imꝑatores: ubi locuple¬
tes rerum: ubi potentes scłi: ubi
duntes mundi: Quasi umbra tnͣ¬
siert̃: uelut sompniũ euanuert:
querunt᷑ & ñ sunt: Diuitie usq
adꝑiculum ducunt: cluntie usq
ad exitũ ꝑtrahunt: Multi ꝓpter
opes ꝑielitauert̃: iuiti ꝓpter dini¬
tias indiscrimen uenert̃: Multis
exitiabiles fuer̃t diuitie: multis
mortẽ generauert̃. opes: Numqͣm
requiem mentis habet: qui curis
terrems se subdit: Sollicitudines
enĩ rerum: mentẽ conturbant:
Cure rerum: mentẽ exagitant:
Dotentia enim. sollicitudims nrm¬
qͣm caret angustiis: Si gͦ uis ẽẽ qͥ¬
etus: nichil scłi appetas: Semꝑ m̃¬
tis requiem habebis: s a de mun¬
di curas abieceris: Semꝑ int̾na qͥe¬
te frueris: si te abstrepitu t̾renaꝵ¬
actionum subtraxeris: Diuitie nũ¬
quam sine peccato ad quirunt᷑:
nullus res terrenas sine peccato¬
ut qui diuitias possident. ad

Expanded text:
tentia. Dic ubi sunt reges? ubi printentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divitiae usque ad periculum ducunt, divitiae usque ad exitium pertrahunt, multi propter opes periclitaverunt. Multi propter divitias in discrimen venerunt; multis exitiabiles fuerunt divitiae, multis mortem generaverunt opes. 92. Nunquam mentis requiem habet, qui curis terrenis se subdit; sollicitudines enim rerum mentem conturbant, curae rerum mentem exagitant. Potentia enim sollicitudinis nunquam caret angustiis. Si ergo vis esse quietus, nihil saeculi appetas; semper mentis requiem habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete frueris, si te a strepitu terrenaactionum subtraxeris; quia divitiae nunquam sine peccato acquiruntur. Nullus administrat res terrenas sine peccatout qui divitias possident ad
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ĩhis qͥ p̾sunt fiet Eu multũ
dat᷑. multũ abeo queritur. Eu
plus creditur. plus abeo exi¬
gerunt: Cito ꝑielitatur potes¬
tas: cito ruinam patit᷑. Qͣnͣto¬
enĩ maior honor: tanto maiora
ꝑicula: Alta arbor a uentis for¬
tius agitat᷑: et rami eiꝰ citius rui¬
na confringunt᷑: Excelse turres:
grauiori casu ꝓcumbunt: Altis¬
simi montes: crebris fulgorib
feriunt᷑:. In potentẽ cito eadit in¬
uidia: cito patet in sidiis głosuᷤ:
Gta enĩ inuidiam parit: inuidi¬
a uero ꝑieula. Qmuis quisqͣm
in scłi gła fulgeat: qͣmuis pur¬
pura auroq resplendeat: qͣm¬
us cultu precioso redimitus e¬
mineat: qͣmus sit multitudi¬
ne premunitus. quamuis excu¬
bantium armis ꝓtectus. qͣmuis
in numeris obsequentium cune¬
is constipatus qͣmus agminib
tutus: semꝑ tamen inpena ẽ: sẽꝑ
mangustia. semꝑ in merore. sẽꝑ
indiscrimine. In sericis stratis
cubat: s turbidus: In pluma ia¬
cet: s pallidus. In lectis aureis:

Expanded text:
Cui multum datur, multum ab eo quaeritur; cui plus committitur, plus ab eo exigerunt, cito periclitatur potestas, cito ruinam patitur. Quanto major honor, tanto majora pericula. Alta arbor a ventis fortius agitatur, et rami ejus citius in ruina confringuntur; excelsae turres graviori casu procumbunt. Altissimi montes crebris fulminibus feriuntur. 90. In potentem cito cadit invidia, cito patet insidiis gloriosus. Gloria enim invidiam parit, invidia vero pericula. Quamvis quis in saeculi gloria fulgeat, quamvis purpura auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis sit multitudine praemunitus, quamvis excubantium armis protectus, quamvis innumeris obsequentium cuneis constipatus, quamvis agminibus tutus, semper tamen in poena est, semper in angustia, semper in moerore, semper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis,
Abbreviated transcription (Latin):
Lectio enim docet quid caueaᷤ:
lectio ostendit quro attendaᷤ.
Multum ꝓficis cum legis: si
tamen faci̾as que legis: Uide
do contempnas. Hylarius
dic̃: Optimus lector est: quid
tius qͣm imponat : et retule¬
rit magis qm attulerat: neq¬
inchoat id uidere. dictis obti¬
nere qͣm ante lectionem presũp¬
serit intelligendum. Basilius
dĩc Sĩc enim ex carnalib escis
alitur homo: ĩta ex diuinis elo¬
quiis interior homo nutritur.
exple: traditum ministerium
mente libera suscipe: Esto obe¬
diens diuine dispensationi: uo¬
luntati eiꝰ contra ire ñ audeas:
Iura potestatis adepta: moderan¬
ter exerce: Potestatis uira accep¬
ta: ordinato animo aoministra:
Omma ñ turbulento. s tͣnqͥllo
corde dispone: Caue autem hono¬
res: quos sine culpa tenere ñ po¬
tes: Sublimitas honorũ: mag¬
nitudo ẽ scelerum: In maiori gra¬
du: sine dubio maior pena: Qui¬

Expanded text:
lectio enim docet quid caveas. lectio enim docet quid caveas. Lectio ostendet quid attendas. Multum proficis cum legis, si tamen facias quod legis. Vide do contemnas. BASILIUS. imus enim lector est, qui dtius quam imponat, et retulerit magis quam attulerit, neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligeit. Sicut enim ex carnalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloquiis interior homo nutritur suscipe. Traditum ministerium mente subdita exple, esto obediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. omnia non turbulento, sed tranquillo corde dispone. Cave honores, quos sine culpa tenere non poteris. Sublimitas enim honorum magnitudo scelerum, in majori gradu sine dubio poena
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃: Scienti gͥ bonum & ñ facien¬
ti: peccatum ẽ illi. Salomon¬
dĩe. Post industriam sequit᷑ sa¬
pientia.. Nugustinꝰ dĩc: Nutri
animam tuam leccionib diuimiˢ:
Parabunt enim tͥ mensam spũa¬
lem: Hieronimꝰ dĩc: Qui assi¬
due insistit lectioni in p̾senti la
borat quidem s postea gratu¬
lat᷑: cũ cepit de amariᷤᷤseminibꝰ lit¬
terarũ dulces fructꝰ capere: Pru¬
dens lector caue semꝑ suꝑsticio¬
sam intelligentiam: ut ñ ad
tuum sensum ad temꝑes scrip¬
turas: s scripture coniungas
sensum tuum. ut intelligas qͥo
cur: Gregoriꝰ dic̃. Scire & enĩ
cuiqͣm qd̃ ñ potest facere: pena
magis qͣm uirtꝰ ẽ: Qunto enĩ qͥs
in scriptura sacra ꝓficit: tanto
hec eadem scriptura ꝓficit apud
ipsum,. Tanto in sacro eloquio
ꝓfectum in uenies: qnͣto apud
illum ipse ꝓfeceris:. Quo enĩ¬

Expanded text:
. Scienti igitur bonum, et non facienti, peccatum est illi . SALOMON. Post industriam sequitur sapientia . AUGUSTINUS. Nutri animam tuam lectionibus divinis, parabit enim tibi mensam spiritualem. HIERONYMUS. Qui assidue instat lectioni, in praesenti quidem laborat, sed postea gratulabitur, cum coeperit. De amaris seminibus litterarum dulces fructus cape. Prudens lector cavet semper superstitiosam intelligentiam ut non ad suum sensum attemperet Scripturas, sed Scripturae jungat sensum suum, ut intelligat quid re etenim cuiquam quod non potest facere, poena magis quam virtus est. Quanto enim quis in Scriptura sacra proficit, tanto haec eadem Scriptura proficit apud ipsum. Tantum in sacro eloquio profectum invenies, quantum apud illud ipse profeceris. I
Abbreviated transcription (Latin):
bono animo fiant ũ st̃ peccata: ut
potestas si ñ se ulciscendi cupicli¬
tate. s magis corrigendi studio
ulciscat᷑ in reum: Item st̃ peccata
leuia. que abincipientib cotidia¬
na satisfactione purgant᷑: q̃ tam̃
a ꝑfectis uiris uelut magna cri
nes demagnis scelerib agere de¬
bent. qͣndo etiam ꝑfecti leuia qͣ¬
q delicta. quasi grauissima lu¬
gent: Non solum grauia: s &
leuia cauenda st̃ peccata: Alul¬
ta enĩ leuia. unum grande effi¬
cuint: siẽ solent parus & mini¬
mis gutts in mensa crescere flu
mina. Numerositas enĩ inunũ
coacta: exundantẽ efficiunt co¬
piam Peccata que incipientib
leuia sunt: ꝑfectis uiris graina
deputant᷑: Tanto em̃ maius cog¬
noscit᷑ eẽ peccatum: qnͣto maior
qui peccat habetͤ. Crescit enĩ cde¬
licti cumulus. iuxta ordinem
meritoꝵ: et sepe qd̾ minorib¬
peceatis ignoscit᷑: maiorib im¬
putat᷑
.xix. De grauiorib peccatis.

Expanded text:
bono animo fiant, non sunt peccata, ut puta, potestas, si non se ulciscendi cupiditate, sed magis corrigendi studio ulciscatur in reum. 3. Item sunt peccata levia quae ab incipientibus quotidiana satisfactione purgantur, quae tamen a perfectis viris, velut magna crimnes peccatores de magnis sceleribus agere debent, quando etiam perfecti levia quaeque delicta, quasi gravissima, lugent? 4. Non solum gravia, sed et levia sunt cavenda peccata. 218 Multa enim levia unum grande efficiunt, sicut solent de parvis et minutis guttis immensa flumina crescere. Numerositas enim in unum coacta exundantem efficit copiam. 5. Peccata, quae incipientibus levia sunt, perfectis viris gravia deputantur. 6. Tanto enim majus cognoscitur esse peccatum, quanto major qui peccat habetur. Crescit enim delicti cumulus juxta ordinem meritorum, et saepe quod minoribus ignoscitur, majoribus imputatur. CAPUT XIX. De gravioribus peccatis.